comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
audiss& respondit illũ ꝓanimanequis simi nebulo nis merito ñ fuis sesollicitũ seautẽ
ꝓaristippianima timere debuisse hac illodiuite responsionedepulso postea quesiuit agel¬
lius aphlosopho ñ exagitando animo seddiscendi quenã illaratio eet pauorissuis qui
ut docer& hominẽ sciendistudio nauit̃ accensũ protulit statĩ desarcinu lasua stoicie¬
picteti librũ in quoea scriptaetñt que congruerent decretis tenonis & crissp̃pi quosfu¬
issestoicoꝵ principes nouimꝰ ineo nouimꝰ ineo libro relegisse dicit agellius hocsto icispla¬
cuisse qđ a nimiuis aquas appellant phantasias nec in potestatec̃ utrũ & quando inci¬
dant animocũ ueniunt ext̃ribilib: &formidabilib: reb: Necesseẽ & iã sapientis
animũ moueant. Itaut paulisꝑ uelpa uescat metu ueltristitia contra hat᷑ tã quã

Expanded text:
audisset, respondit illum pro anima nequissimi nebulonis merito non fuisse sollicitum, se autem audisset, respondit illum pro anima nequissimi nebulonis merito non fuisse sollicitum, se autem pro Aristippi anima timere debuisse. Hac illo diuite responsione depulso postea quaesiuit A. Gellius a philosopho non exagitandi animo, sed discendi, quaenam illa ratio esset pauoris sui. Qui ut doceret hominem sciendi studio nauiter accensum, protulit statim de sarcinula sua Stoici Epicteti librum, in quo ea scripta essent, quae congruerent decretis Zenonis et Chrysippi, quos fuisse Stoicorum principes nouimus. In eo libro se legisse dicit A. Gellius hoc Stoicis placuisse, quod animi uisa, quas appellant phantasias, nec in potestate est utrum et quando incidant animo, cum ueniunt ex terribilibus et formidabilibus rebus, necesse est etiam sapientis animum moueant, ita ut paulisper uel pauescat metu, uel tristitia contrahatur, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
utenĩ aliao mitã quib: idostendĩ ne longũ faciã ali quidunũ qđ euidentis simũ dicã
in libris quibtituluse noctiũ acticarũ scribitagellius uirelegentis simi eloquii &
multe acfacunde scientiae se nauigasse aliquandocũ quodã philosopho nobili staico
Isphilo soplius sic̃ latius & uberius qđ ego breuit̃ attingã narrat agellius cũ illud
nauigiũ horribi celo e maripericulo sissime iactaret᷑ uitimoris expalluit. Id
anĩ adũ suẽ ab eis quiaderant quãuis in mortis uicinia curiosissime attentis
Vtrũ ne philo sophus animoturbaretur. De inde tẽpestate transactamox ut secu¬
ritas p̃buit c̃loquendi uel &iã garriendi locũ quidã ex his quos nauis illa por¬
tabat diues luxoriosus asiaticus philo sophũ c̃pellat inludens qđ extimuis se
atq palluiss& . Cũ ipsemansiss& intrepiđ in eo qđ inpen debat exitio at illea¬
ristippi socratiaresponsũ retulit. Quicũ in re simili eadẽ uerba ab homine simili

Expanded text:
 ne longum faciam, aliquid unum quod sit evidentissimum dicam. In libris, quibus titulus Noctium Atticarum, scribit Agellius, vir elegantissimi eloquii ac multe et facunde et sciencie, se navigasse aliquando cum quodam phylosopho nobili stoyco. Is, sicut lacius et uberius, quod ego breviter attingam, narrat Agellius, cum nauigium horribili caelo et mari periculosissime iactaretur, ui timoris expalluit. Id animaduersum est ab eis, qui aderant, quamuis in mortis uicinia curiosissime adtentis, utrumne philosophus animo turbaretur. Deinde tempestate transacta mox ut securitas praebuit conloquendi uel etiam garriendi locum, quidam ex his, quos nauis illa portabat, diues luxuriosus Asiaticus philosophum conpellat inludens, quod extimuisset adque palluisset, cum ipse mansisset intrepidus in eo quod inpendebat exitio. At ille Aristippi Socratici responsum rettulit, qui cum in re simili eadem uerba ab homine simili
Abbreviated transcription (Latin):
repetume sediuit dehacioue plura atq fortas setiteri it ferendis uut inans
remaneat dert opinio plurimoꝵ cũ hic ipsesint om̃s si uequando partes es uel
potestatesi Exestinent siuecũuis amme quã putant ꝑcunta estuse ex
partibi molis busꝰ in quas iusibilis mundus istecomsurgit Emultip liciadmnis
tin to nis nature quas pluriũ decꝵ nomina accepit. Qu deeni g laraumuni
unꝰ in quit deprincipib dequaepenes quẽ sationĩ omnũ dominicatuse nomie
eepositio uersiũ illoꝵ ualeris orani sicse hab&s . Io uẽ es̃ mundĩ actũ siti nour¬
mina exsematere & in serecipere ipse s̃ igiturpenes que sationũ omniũ domi¬
merus est. Quidẽ ģenius deis inquit qui p̃posttus acuiñ hianis omnui der

Expanded text:
eatur. Sed quid de hoc Ioue plura, ad quem fortasse ceteri referendi sunt, ut inanis remaneat deorum opinio plurimorum, cum hic ipse sint omnes, siue quando partes eius uel potestates existimantur, siue cum uis animae, quam putant per cuncta diffusam, ex partibus molis huius, in qutratione naturae, quasi plurium deornm nomina accepit? Quid est enim et Saturnus? Unus, inquit, de principibus deus, penes quem sationum omnium dominatus est. Nonne expositio versuum illorum Valerii Sorani sic se habet, Jovem esse mundum, et eum omnia semina ex se emittere, et in se recipere? Ipse est igitur penes quem sationum omnium dominatus est. Quid est Genius? Deus, inquit, qui praepositus est ac vim habet omnium rer
Abbreviated transcription (Latin):
sedeia quo factis aderendo beatos eẽ dicunc hoc dicunt quo dicimꝰ quo libe eos nomine a pel¬
lent hancautẽ platonicoꝵ eẽsententiã siue omniũ siue melioꝵ intoꝵ literis inue¬
nire pot ÷ nã & deipsonomine quo huꝰ modi in mortalẽ beatã que creiturã deos appellart̃
celos fecit suꝑom̃s ergo deos dix̃ sedgentiũ dẽ quosgentes ꝓdiis habent ques̃ demonia ido
t̃ribilis sub quo t̃rore dño dicebant uenist ꝑderenos. Illuduero ubidicit᷑. Ds deoꝵ ñ pot÷
intellegi d̃ demonioꝵ. Etrex magnus suꝑ om̃s deos absitut dicat᷑ rex magnꝰ suꝑom̃a de¬
monia Sed homines quoq in populodi eadẽ scriptura deos appellat. Ego in quit dixidii
estis & filii excelsioms pot : Itaq: intellegi hoe deaꝵ ds̃ quidictus ẽ ds̃ deoꝵ & suꝑ hosdeos¬

Expanded text:
sed ei, a quo facti sunt, adhaerendo beatos esse dicunt: hoc dicunt quod dicimus, quolibet eos nomine appelsed ei, a quo facti sunt, adhaerendo beatos esse dicunt: hoc dicunt quod dicimus, quolibet eos nomine appellent. Hanc autem Platonicorum esse sententiam, siue omnium siue meliorum, in eorum litteris inueniri potest. Nam onia, Dominus autem coelos fecit . Super omnes ergo deos dixit, sed gentium, id est, quos gentes pro diis habent, quae sunt daemonia: ideo terribilis, sub quo terrore Domino dicebant, Venisti perdere nos ? Illud vero ubi dicitur, Deus deorum, non potest intelligi Deus daemoniorum: et Rex magnus super omnes deos, absit ut dicatur Rex magnus super omnia daemonia. Sed homines quoque in populo Dei, eadem Scriptura deos appellat. Ego, inquit, dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Potest itaque intelligi horum deorum Deus, qui dictus est Deus deo
Abbreviated transcription (Latin):
& mutabilib: mutabilia coniectare cisq: tẽporalẽ & mutabilẽ modũ siue uoluntatis &
facultatis inserere qđ demonib: certaratione ꝑmissue Aliud a utẽ in ȩt̃nis atq: in mu¬
tabilib: dĩ legib: que in eiꝰ sapientiauiuunt mutationes tẽporũ p̃uidere. Dĩq uoluntate
quetã certissina quã potentis simaẽ omniũ p̃seiꝰ participatione tognoscere qł sci angelis
Retta dis cretione donatũe. Itaq ñsolũ aet̃ niuerũ &iãbeatis bonũ autẽ quobeatis uit
Dsillisẽ a quocreatis. Illius quippe indeclinabilit̃ participatione & c̃tẽplatione ꝑ friuint᷑.
Hossiplatonici maluntdeos quã demones dicere eisq acdnumerare quos a d sũmodõ con¬
ditos deosseribit ete aucior & magist̃ plato. Dicant qđ uo lunt nenĩ cũ eis deuer¬
boꝵ c̃trauersia laborandũ ẽ Sieñi sic in mortales uttam̃ a sũ modo factos & sin ꝑseipsos

Expanded text:
et mutabilibus mutabilia coniectare eisque temporalem et mutabilem modum suae uoluntatis et et mutabilibus mutabilia coniectare eisque temporalem et mutabilem modum suae uoluntatis et facultatis inserere, quod daemonibus certa ratione permissum est; aliud autem in aeternis adque incommutabilibus Dei legibus, quae inentissima est omnium, Spiritus ejus participatione cognoscere; quod sanctis Angelis recta discretione donatum est. Itaque non solum aeterni, verum etiam beati sunt. Bonum autem quo beati sunt, Deus illis est, a quo creati sunt. Illius quippe indeclinabiliter participatione et contemplatione perfruunHos si Platonici malunt deos quam daemones dicere eisque adnumerare, quos a summo Deo conditos deos scribit eorum auctor et magister Plato: dicant quod uolunt; non enim cum eis de uerborum controuersia laborandum est. Si enim sic inmortales, ut tamen a summo Deo factos, et si non per se ipsos,
Abbreviated transcription (Latin):
angelis bonis om̃is corporaliũ tẽporaliũq rerũ scientia qua lnflaneꝰ demones uilis ẽ
ñ qđ earũ ignarisint sed qđ illisdĩ quascĩ ficant᷑ caritas caraẽ. Precuiꝰ non tantũ in¬
corporali uerũ eiã in cõmutabili & ineffabili pulchritudine cui scõ amore in ar
eobono ex quobonis ꝑfruantur. Etido certius &ia tẽporalia & mutabilia ista nouer
quiaeoꝵ principales causas in uerbodi conspiciunt ꝑ qđ factuse munđ quib: causis
quedã ꝓbant᷑ quedã reꝓbant᷑ cuncta ordinant᷑. De mone sautẽ ñ aet̃ nas tẽporũ causas¬
& quodã modo carnales indi sapientia c̃plant᷑ sed quo runddã signoꝵ nob̵ oc ultorũ maiore
experientia multo plura quã homines futura ꝓspiciunt dispositiones quoq suas aliquan¬
dop̃ñtiant demq sepe isti nũ quã illiomnino fallunt᷑ aliudẽ enĩtẽporalib: tẽporalia

Expanded text:
angelis bonis omnis corporalium temporaliumque rerum scientia, qua inflantur daemones, uilis est: angelis bonis omnis corporalium temporaliumque rerum scientia, qua inflantur daemones, uilis est: non quod earum ignari sint, sed quod illis Dei, qua sanctificantur, caritas cara est, prae cuius non tantum incorporali, uerum etiam incommutabili et ineffabili pulchritudine. cuius sancto amore inardeo bono, ex quo boni sunt, perfruantur. Et ideo certius etiam temporalia et mutabilia ista nouerunt, quia eorum principales causas in Verbo Dei conspiciunt, per quod factus est mundus; quibus causis quaedam probantet quodam modo cardinales in Dei sapientia contemplantur, sed quorundam signorum nobis occultorum maiore experientia multo plura quam homines futura prospiciunt; dispositiones quoque suas aliquando praenuntiant. Denique saepe isti, numquam illi omnino falluntur. Aliud est enim temporalibus temporalia
Abbreviated transcription (Latin):
erat liberaturus Predistinatos insuũ regnũ &gloria sẽꝑ ueracẽ & ueracic sẽpit nã
pios cuiuidendo ꝑ fidẽ que inilo ẽ cordamundant᷑ Sedꝑ queddã tẽporalia suaeur¬
tutis affata e occultissime signa p̃sentie que angelicis sensib: & iã malignorũ
spirituũ potius quã infirmitate hominũ possent eẽ conspicua. Deniq quando ea
puululũ sub prim̃ lauiclicauit & aliquando altius latuit dibitauit deillo demo¬
nũ princepseũ que tẽptauit. anxp̃s ess& explorans quantũ setẽptari ipse ꝑmistut
hominẽ quẽ gerebat ad imãẽ imitationes tẽperar& exemplũ posillã uerate statione
tuendi e trem̃ dimagis magisq: in notes cebac demonib: quantuseẽt ut eiubenti
quã uis i illo ctẽptibilis uideret᷑ carnis infirmitas resisterenulł audere. hisigit᷑¬

Expanded text:
erat liberaturus praedestinatos in suum regnum et gloriam semper ueracem et ueraciter sempiternam. erat liberaturus praedestinatos in suum regnum et gloriam semper ueracem et ueraciter sempiternam. pios, cui uidendo per fidem, quae in illo est, corda mundantur, sed per quaedam temporalia suae uirtutis effecta et occultissimae signa praesentiae, quae angelicis sensibus etiam malignorum spirituum potius quam infirmitati hominum possint esse conspicua. Denique quando ea paululum subprimenda iudicauit et aliquanto altius latuit, dubitauit de illo daemonum princeps eumque tentauit, an Christus esset explorans, quantum se tentari ipse permisit, ut hominem, quem gerebat, ad nostrae imitationis temperaret exemplum. Post illtuendi et tremendi, magis magisque innotescebat daemonibus quantus esset, ut ei iubenti, quamuis in illo contemtibilis uideretur carnis infirmitas, resistere nullus auderet. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
plures. Concedo ut in uno homine eẽresplures nũ quididõ & deasplures uerũ sic̃¬
uolunt diuitant. Conflent multiplicent replicent inplicent. h& stelluris
& matris magne plecara mrsteria und eomnia referunt᷑ admortalia se¬
mina & exercendã agriculturã. Itanead h& relata & hunc finẽ habentia
trmpanũ turres gallai actatia in sana mẽ brorũ crepitus cỹbaloꝵ cfictioleonũ
uitã cui quã pollicent᷑ aet̃nã. Itane ꝓpterea galli abscisi huic magnedeae
seruiunt ut significent quisemine indigeant t̃rã sequio portere quasi
non ipsa potius seruitus semine faciat indigere E Vteidño infirmitate ca
quippeformidabant ab illo non in illo iustitiã diligebant tantũ uero eis
in notuit quantũ uoluit. Lantũ autẽ uoluit quantũ oportuit sed in notuit¬
Ssedsicut eist̃rendis in notescendũ fuit excorũ trrannica quoddã modo potestate fu¬

Expanded text:
plures.\' Concedo in una homine esse res plures, numquid ideo plures.\' Concedo in una homine esse res plures, numquid ideo uolunt, diuidant conflent, multiplicent replicent inplicent. Haec sunt Telluris et Matris Magnae praeclara mysteria, unde omnia referuntur ad mortalia semina et exercendam agriculturam. Itane ad haec relata et hunc finem habentia tympanum, turres, Galli, iactatio insana membrorum, crepitus cymbalorum, confictio leonum uitam cuiquam pollicentur aeternam? Itane propterea Galli abscisi huic Magnae deae seruiunt, ut significent, qui semine indigeant, terram sequi oportere; quasi non eos ipsa potius seruitus semine faciat indigere? Utrum n erat. Poenam suam quippe formidabant ab illo, non in illo iustitiam diligebant. Tantum uero eis innotuit, quantum uoluit; tantum autem uoluit, quantum oportuit. Sed innotuitrnitate perfruuntur, sed sicut eis terrendis innotescendum fuit, ex quorum tyrannica quodam modo potestate fu
Abbreviated transcription (Latin):
adicit tellurẽ matrẽ & nominib: plurib: & cognominib: qđ nominar̃. Deos exesti¬
matos eẽ cõplures. Tellurẽ inquit putant eẽopem qđ opera fiat melior. Matrẽ quod
pluri mapariat. magnã qđ cibũ pariat ꝓserpinã qđ exea ꝓserpant fruges. Vestã qđ
uestiacur herbis scalias deas inquid non absurde adhanc non reuocant. Siergo u¬
nadea ẽ que quidẽ consulta ueritate nec ipsaẽ int̃ inquitit᷑ int̃multus uniussint
istamulta nomina nondeae multae quã nomina. Sederrantiũ maiorũ auctoritas
de primit &undẽ uarronẽ posthanc sententiã trepidare compellit adiungitenĩ
& dicit. Cũ quib: opimomaiorũ dehis deaib: qđ plures eais putarant ẽẽ ñ pugnat
Quomodo ñ pugnat cũ ualde aliud sit unã det̃ nomina habere multa aliudesse
deas multas. Sed pot÷ inquid fieri ut e ademres & una sit & in ea quedã ressint

Expanded text:
et dicit, Tellurem matrem et nominibus pluribus et cognominibus quod nominarunt, deos existiet dicit, Tellurem matrem et nominibus pluribus et cognominibus quod nominarunt, deos existimatos esse conplures. Tellurem, inquit, putant esse Opem, quod opere fiat melior; Matrem, quod plurima pariat; Magnam, quod cibum pariat; Proserpinam, quod ex ea proserpant fruges; Vestam, quod uestiatur herbis. Sic alias deas, inquit, non absurde ad hanc reuocant.\' Si ergo una dea est, quae quidem consulta ueritate nec ipsa est, interim quid itur in multas? Unius sint ista multa nomina, non tam deae multae quam nomina. Sed errantium maiorum auctoritas deprimit et eundem Varronem post hanc sententiam trepidare conpellit. Adiungit enim et dicit: Cum quibus opinio maiorum de his deabus, quod plures eas putarunt esse, non pugnat.\' Quo modo non pugnat, cum ualde aliud sit unam deam nomina habere multa, aliud esse deas multas? \'Sed potest, inquit, fieri ut eadem res et una sit, et in ea quaedam res sint
Abbreviated transcription (Latin):
datusẽ unã deã uulteẽ tellurem. Eandẽ in quit dicunt matrẽ magnã qđ tỹmpa¬
nũ habeat significarie ẽ orbẽterre qđ turris incapite opida qđ sedes fingantur
circaeã cũomã moueantur. Ipsã non moueri qđ gallos huic deȩ ut seriurent
fecer̃ significat quisemine indigeant terrã seꝗ oportere In ea quippe omnia
repperiri quot seapudeã iactant p̃cipit᷑ inquit qui terra colunc nesedeant sẽper
enĩ eẽ qđ agant. Cybalorũ sonitus ferram̃toꝵ iactorũ ac manũ e ei rei crepitus in
collendo agro quifit significant. Idõ here quod eã antiꝗ colebant. aereante quã
ferrũ eẽt inuentũ. Leonẽ inquit adiungunt solutũ acmansuetũ & ostend ant nullũ
genee t̃retã remotũ ac uehem̃ t̃ ferrũ qđ ñ subigi coli que conueniat de indea diungit

Expanded text:
datus unam deam uult esse Tellurem. \'Eandem, inquit, dicunt Matrem Magnam; quod tympadatus unam deam uult esse Tellurem. \'Eandem, inquit, dicunt Matrem Magnam; quod tympanum habeat, significari esse orbem terrae; quod turres in capite, oppida; quod sedens fingatur, circa eam cum omnia moueantur, ipsam non moueri. Quod Gallos huic deae ut seruirent fecerunt, significat, qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperiri. Quod se aput eam iactant, praecipitur, inquit, qui terram colunt, ne sedeant; semper enim esse quod agant. Cymbalorum sonitus ferramentorum iactandorum ac manuum et eius rei crepitum in colendo agro qui fit significant; ideo aere, quod eam antiqui colebant aere, antequam ferrum esset inuentum. Leonem, inquit, adiungunt solutum ac mansuetum, ut ostendant nullum genus esse terrae tam remotum ac uehementer ferum, quod non subigi colique conueniat.1 Deinde adiungit
Abbreviated transcription (Latin):
duob: quattuordiis faciunt. Rẽ diuinã telluri tellumoni altori rusori detellure
& tellumo ne iã dictũ ẽ altoriquare qđ extera inquid alunt᷑ om̃a quenatas. Rusori
quare qđ rursus inquid cuncta eodẽ reuoluunt᷑. Debui tergo una t̾ra ypt̃ istã quat̃gt¬
minãuim quattuor habere cognomiina ñ quattuor facere deos sicuttot cognomi¬
nib: unꝰ iuppit̃ & totcognominib: unaiuno inquib: omnib: uis multi plex eẽdicitur
adunũ dm̃ uel unã deãꝑtinens ñ multitudo cognominũ deoꝵ & iã multitudinẽ
faciens sed profecto sicut aliquando &iã ipsas uilissimas femi nas earũ quas libi¬
dine quesier tede penit& que turbarũ . Sic animã uilẽ factã & in mundis spiritib:
prostitutã deos sibi multiplicare quib: contamaneda prosterneretur. sicut plu¬
rimũ libuit sic aliquando &piguit. Nã & ipseuarro quas ideipsa turba uere c̃¬

Expanded text:
duobus quattuor dis faciunt rem diuinam, Telluri, Tellumoni, Altori, Rusori? De Tellure duobus quattuor dis faciunt rem diuinam, Telluri, Tellumoni, Altori, Rusori? De Tellure et Tellumone iam dictum est. Altori quare? Quod ex terra, inquit, aluntur omnia quae nata sunt. Rusori quare? Quod rursus, inquit, cuncta eodem reuoluuntur. minam uim quattuor habere cognomina, non quattuor facere deos; sicut tot cognominibus unus Iuppiter et tot cognominibus una Iuno, in quibus omnibus uis multiplex esse dicitur ad unum deum uel unam deam pertinens, non multitudo cognominum deorum etiam multitudinem faciens. Sed profecto sicut aliquando etiam ipsas uilissimas feminas earum, quas libidine quaesierunt, taedet paenitetque turbarum: sic animam uilem factam et inmundis spiritibus prostitutam deos sibi multiplicare, quibus contaminanda prosterneretur, sicut plurimum libuit, sic aliquando et piguit. Nam et ipse Varro quasi de ipsa turba uerecun
Abbreviated transcription (Latin):
erit : taenĩtotũ qđ ipsaerat induasistas partes deos que diuisuẽ. Vt ipsatertia quesic aut
ubisit inuenireñ possit. Nisi quisdicat simulis tos deo sortũ atq proserpinã unadeã et̃tellu¬
re & ñ ẽeiãtres sed autunã aut duos & tam̃ tresdicunt᷑ tres habentur tresclluntur aris
siuis dilubris sacris simulachris sacerdotibsuis e ꝑhaec eiã fallacib ꝓstitutã anina confa¬
perantib: demonibisuis. Ad huc respondeatur quã partẽ terme ꝑme & pars mundam
animi utdm̃ faciat tellumonẽ non inquid sed una eadẽ equeterra hab&s geminã uim &
masculinã qđ seminaꝓducat. Et feminã qđ recipiat atq nutriat in dequifemine dictã
eẽ tellurẽ . a masculitel lumonẽ . cũ ergo pontifices ut ipseindicat additis quoque alis

Expanded text:
erit? Ita enim totum, quod ipsa erat, in duas istas partes deosque diuisum est, ut ipsa tertia quae sit aut erit? Ita enim totum, quod ipsa erat, in duas istas partes deosque diuisum est, ut ipsa tertia quae sit aut ubi sit inuenire non possit; nisi quis dicat simul istos deos Orcum adque Proserpinam unam deam esse Tellurem et non esse iam tres, sed aut unam aut duos; et tamen tres dicuntur, tres habentur, tres coluntur aris suis, delubris suis, sacris, simulacris, sacerdotibus suis, et per haec etiam fallacibus prostitutam animam constuprantibus daemonibus suis. Adhuc respondeatur, quam partem terrae permeet pars mundani animi, ut deum faciat Tellumonem? Non, inquit, sed una eademque terra habet geminam uim, et masculinam, quod semina producat, et femininam, quod recipiat adque nutriat; inde a ui feminae dictam esse Tellurem, a masculi Tellumonem. Quur ergo pontifices, ut ipse indicat, additis quoque aliis
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc politicũ uolofieri em̃ĩpot ÷ ut lic& in illã naturalis theo logie ueluti liber¬
tatẽ caput eregere paululũ uoluisse uideatur ad huctam̃ hunclibrũ uersans
& sel nillo uersari cogitans eũ &iã inderespexerat. Et hoc ꝓpterta dixerit ne ma¬
iores eiꝰ siuealieciuitates. tellurẽ atq neptunũ in anit̃ coliusse credantur¬
Sed hoc dico paranimi mundant queꝑterra pmeat sicut un aeterra. Cur non & iã unãfecit¬
deã quã diciteẽ tellurẽ quosi itafecit ubieritorcus frat̃ iouisatq neptum quẽ ditẽpa¬
trẽ uocant. Vbi eiꝰ coniux proserpina ques et̃dũ aliã ineis de libris positã opimonẽ non
terre fecunditas sedpars. inferior ꝑ hibetur qđ sidicunt animimundani parte cũ pmeat
terrae partẽ superiorẽ ditẽ patre faceredeũ cũ uero inferiorẽ pserpinã deã tellus ille quid

Expanded text:
adhuc politicum uolo. Fieri enim potest, ut, licet in illam naturalis theologiae ueluti liberadhuc politicum uolo. Fieri enim potest, ut, licet in illam naturalis theologiae ueluti libertatem caput erigere paululum uoluisse uideatur, adhuc tamen hunc librum uersans et se in illo uersari cogitans, eum etiam inde respexerit et hoc propterea dixerit, ne maiores eius siue aliae ciuitates Tellurem adque Neptunum inaniter coluisse credanturSed hoc dico: pars animi mundani, quae per terram permeat, sicut unadeam, quam dicit esse Tellurem? Quod si ita fecit, ubi erit Orcus, frater Jovis atque Neptuni, quem Ditem patrem vocant? ubi ejus conjux Proserpina, quae secundum aliam in eisdem libris positam opinionem, non terrae fecunditas, sed pars inferior perhibetur? Quod si dicunt, animi mundani partem, cum permeat terrae partem superiorem, Ditem patrem facere deum; cum vero inferiorem, Proserpinam deam; Tellus illa quid
Abbreviated transcription (Latin):
tales hano partẽ anime mundidicitm̃ in nobis aute geniũ. uocariee autẽ in munelo la¬
pides hact̃ rã quã uidemꝰ quoñ ꝑmanat sensus utossa utunguesdi sole uero luna stellas
que sentimꝰ quib: que ipsesentit sensus eẽeiꝰ a& heraporro animũ eiꝰ uique ꝑuenit in astra
reatq: oceanũ dm̃eẽ neptunũ. Redeat ergo ad hanc quã theologiani naturalẽ pu¬
tat quouelut reꝗescendicausa ab his ambagib: atq anfractib: fatigatur egres susest
Redeat inquit. redeat adciuilẽ hiccũ adhucteneo tantis ꝑde hac ago ñ dũ dico sit̃ra
carent aut siid cohaberedicunt᷑ ossa & ungues nr̃i lntellegentiã quia in homines :
qui hab& intellegentiã tã stultũ eẽ quios in mundo deos dicit quã stultus ẽ qui in nob̵
ossa &ungues homines dicit. Sed haeccũ philosophis fortassis agenda s̃ nunc autẽ istũ

Expanded text:
tales. Hanc partem animae mundi dicit Deum, in nobis autem genium uocari. Esse autem in mundo latales. Hanc partem animae mundi dicit Deum, in nobis autem genium uocari. Esse autem in mundo lapides ac terram, quam uidemus, quo non permanat sensus, ut ossa, ut ungues Dei; solem uero, lunam, stellas, quae sentimus quibusque ipse sentit, sensus esse eius; aethera porro animum eius; cuius uim, quae peruenit in astra, re adque oceanum, deum esse Neptunum. Redeat ergo ab hac, quam theologian naturalem putat, quo uelut requiescendi causa ab his ambagibus adque anfractibus fatigatus egressus est; redeat, inquam, redeat ad ciuilem; hic eum adhuc teneo, tantisper de hac ago. Nondum dico, si terra ssa et ungues nostri intellegentiam, . quia in homine sunt qui habet intellegentiam, tam stultum esse qui hos in mundo deos dicit, quam stultus est qui in nobis ossa et ungues homines dicit. Sed haec cum philosophis fortassis agenda sunt; nunc autem istum
Abbreviated transcription (Latin):
noneuidentiorsit in omnib: anima queutrũ sit nulla fit questio Ettam̃ homines dii ñ ha¬
bentur e qđ ẽ grauit̃ dolendũ his quidi iñ s̃ & quib: ipsi melioress̃. colendis &s ado randis
mirabili & miserabi lierrore subdunt᷑ & certeidẽ uarro in eodẽ dediis selectis libra
tres ẽe ad firmat animegrađ in omni uniuersaque natura unũ qđ om̃s partes corporis
queuiuunt transit & ñ hab e sensũ sed tantũ aduiuendũ ualetudinẽ hancuim lnnro
corpore ꝑmanere ꝑmanere dicit. Inossaungues capillos sicut in mundo arbores sine
sensu. alunt᷑ & crescunt & modo quodã suouiunt. Secundũ gradũ anime inquosen
sensusẽ hancuimꝑ uenire moculos auresnares os tactũ tertiũ gradũ eẽ anime sũ¬
mũ qđ uocatur animꝰ in quo intellegentiã p̃min&. hoc p̃t̃ homineom̃s carere mor¬

Expanded text:
non evidentior sit in hominibus anima, quae utrum sit, nulla fit quaestio; et tamen homines dii non hanon evidentior sit in hominibus anima, quae utrum sit, nulla fit quaestio; et tamen homines dii non habentur: et quod est graviter dolendum, his, qui dii non sunt, et quibus ipsi meliores sunt, colendis et adorandis mirabili et miserabili errore subduntur. Et certe idem Varro in eodem de diitres esse adfirmat animae gradus in omni uniuersaque natura: unum, qui omnes partes corporis, quae uiuunt, transit et non habet sensum, sed tantum ad uiuendum ualetudinem; hanc uim in nostro corpore permanare dicit in ossa, ungues, capillos; sicut in mundo arbores sine sensu aluntur et crescunt et modo quodam suo uiuunt: secundum gradum animae, in quo sensus est; hanc uim peruenire in oculos, aures, nares, os, tactum: tertium gradum esse animae summum, quod uocatur animus, in quo intellegentia praeminet; hoc praeter hominem omnes carere mor
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ quos deoseẽ ueros exestimatis partẽ anime mundique mare ꝑ meattim̃ uobfecise nep¬
tunũ ut cũq tolerabilioris errorisẽ itaneunda atlitus ueniens & in salũ rediens duest̃
fecer nisi quia ꝓui sũ ẽ a sapientib maiorib: ur̃is ñ utdi pluresuos regerent sedut eaque
istis uanitatib: & falsitatib: gaudent plurauos demonia possiderent. Curautẽ illa sala¬
tia ꝑ hano int̃ p̃tationẽ inferiorẽ maris partẽ quauiro erat subdita ꝑdidit. Nãq illa mo¬
do cũ refluentẽ fluctũ eẽ ꝑinbetis in suꝑficie posuistis. anquia ueniliã pelicẽ accepit
anquia fecundaẽ. Curergo ñ magis hominesdis quiea fec̃diorẽ faciunt excolendo sed
cũ arant ñcũ adorant sed parsanima mundi inquiunt que ꝑ illũ ꝑmeat deã facit quasi

Expanded text:
eius, quos deos esse ueros existimatis. Partem animae mundi, quae mare permeat, deum uobis fecisse Nepeius, quos deos esse ueros existimatis. Partem animae mundi, quae mare permeat, deum uobis fecisse Neptunum utcumque tolerabilioris erroris est. Itane unda ad litus ueniens et in salum rediens duae sunt fecerunt, nisi quia prouisum est a sapientibus maioribus uestris, non ut di plures uos regerent, sed ut ea, quae istis uanitatibus et falsitatibus gaudent, plura uos daemonia possiderent? Quur autem illa Salacia per hanc interpretationem inferiorem maris partem, qua uiro erat subdita, perdidit? Namque illam modo, cum relluentem fluctum esse perhibetis, in superficie posuistis. An quia Veniliam pellicem accepit, An quia fecunda est? Cur ergo non magis homines dii sunt, qui eam fecundiorem faciunt excolendo; sed cum arant, non cum adorant? Sed pars animae mundi, inquiunt, quae per illam permeat, deam facit. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
itiq habeat salatiã neptunus uxorẽ quã inferiorẽ a quã maris ẽdixer: Vtquitilli
adiuctaẽ &uenilianis ut sine ulla causa neces sariorũ sacrorũ sola libidine a nme psti¬
tute multiplicaretur. inuitatio demonioꝵ sedꝑferat᷑ interp̃tatio p̃claretedogieque
nos abista rep̃ hensione redditaratione compescat. Venilia in quit unda ẽ quead litꝰ uenit
gredit. Salatia queins alũ redit curergo deaefiunt ducetũsit una unda que uenit
& redit neppe ipsaẽ exestuans inmulta numina libido uesana quã uiseni a qua ñgẽmet᷑
queit & redit huius tam occasione uanitatis duob: demoniis inuitati ã plius cõm acu¬
latur animaqueit & ñ redit queso te uarro uel uos quitã doctorũ hominũ talia scrip¬
ta legistis & aliquit magnũ uos didicis se iactatis int̃ p̃tamini. hoc nolo dicere scđm
illã aet̃nã in cõmutabilẽ que naturã ꝗsolusẽ ds̃ sed saltĩ scđm animã mundi & partes

Expanded text:
tique habebat Salaciam Neptunus uxorem, quam inferiorem aquam maris esse dixerunt: ut quid illi adiuncta est et Venilia, nisi ut sine ulla causa necessariorum sacrorum sola libidine animae prostitutae multiplicaretur inuitatio daemoniorum? Sed proferatur interpretatio praeclarae theologiae, quae nos ab ista reprehensione reddita ratione conpescat. \'Venilia, inquit, unda est, quae ad litus uenit; Salacia, quae in salum redit. Quur ergo deae fiunt duae, cum sit una unda quae uenit et redit? Nempe ipsa est exaestuans in multa numina libido uesana. Quamuis enim aqua non geminetur quae it et redit, huius tamen occasione uanitatis duobus daemoniis inuitatis amplius commaculatur anima, quae it et non redit. Quaeso te, Varro, uel uos, qui tam doctorum hominum talia scripta legistis et aliquid magnum uos didicisse iactatis, interpretamini hoc, nolo dicere secundum illam aeternam incommutabilemque naturam, qui solus est Deus, sed saltem secundum animam mundi et partes
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ hoctẽpus p̃dicere quaxp̃iana religio quanto ẽ ueracior atq sanctior tanto ue¬
hem̃tius & liberius cuncta fallacia figm̃ta sub uertit . Vt gratia uerissimi salua¬
toris liber& hominẽ ab eisdus quos facit homo & eidõ subdat aquo factus est homo
Sedhermes cũ istap̃dicit uelut amicus eisdẽ iudificationib: demonũ loquitur nec
xp̃ianũ nom̃ euident̃ exprimit sed tã quã ea tollerentur atq delerent᷑ quoꝵ
obseruationẽ taelestis similitudo custodiret᷑ in aegrpto Ita& futura deplorans luc¬
tuo sa quodã modo p̃dicationetestatur. Erateñ dehis quibus dicit apłs. Quod cag¬
noscentesdm̃ ñ sicut dm̃ glori ficauer autgratias eger̃ sede uanuer incogitationib:¬

Expanded text:
uidetur hoc tempus praedicere, quo Christiana religio, quanto est ueracior adque sanctior, tanto ueuidetur hoc tempus praedicere, quo Christiana religio, quanto est ueracior adque sanctior, tanto uehementius et liberius cuncta fallacia figmenta subuertit, ut gratia uerissimi Saluatoris liberet hominem ab eis dis, quos facit homo. et ei Deo subdat, a quo factus est homo. Sed Hermes cum ista praedicit, uelut amicus eisdem ludificationibus daemonum loquitur, nec Christianum nomen euidenter exprimit, sed tamquam ea tollerentur adque delerentur, quorum obseruatione caelestis similitudo custodiretur in Aegypto, ita haec futura deplorans luctuosa quodam modo praedicatione testatur. Erat enim de his, de quibus dicit apostolus, quod cognoscentes Deum non sicut Deum glorificauerunt aut gratias egerunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
manitatis in quit seꝑ memornaturȩ & horiginissuae. hilla di uinitatis imi¬
tatione ꝑseuerat ut sicutipat̃ ac dñs ut sui similes eẽnc deosfecit aet̃ nos. Itahu¬
manitas leos suos & suiultus similitudine figurar&: shic cũ a sclepius adquẽ
marime loquebaturei respondisse& atq dixis se statuuis dicis o trime gostetũ
illestatuas inquit õ asdepi uides quatenꝰ tuipsediffidas statuas ammatasen¬
su espũplenas tantaq facientes &talia statuas futurorũ presciasi enqus
sorteuate sõniis multisq: aliis reb: pͥdicentis Inbellicitates hominibꝰ faci
imagosit caeli aut qđẽ uerius trans latio autdessensio ommũqͥ gubor¬
nantur atq: exercent᷑ incelo acsidicendũ ẽ ueriusterra nr̃a mundito
fas nẽ futurũ tẽpusẽ cũ ap partat aegrptios incas sũpiam̃tediuimtatem
sedula religione seruasse. Delnde multis uerbis hermes hunolocũ ex sequitur inquo

Expanded text:
manitas, inquit, semper memor naturae et originis suae in illa divinitatis imimanitas, inquit, semper memor naturae et originis suae in illa divinitatis imitatione perseverat; ut sicuti Pater ac Dominus, ut sui similes essent, deos fecit aeternos, ita humanitas deos suos ex sui vultus similitudine figuraret. Hic cum Asclepius, ad quem maxime loquebatur, ei respondisset atque dixisset, Statuas dicis, o Trismegiste: tum ille, Statuas, inquit, o Assu et spiritu plenas tantaque facientes et talia, statuas futurorum praescias eaque sorte uate somniis multisque aliis rebus praedicentes, inbecillitates hominibus facieimago sit caeli, aut, quod est uerius, translatio aut descensio omnium quae gubernantur adque exercentur in caelo. Ac si dicendum est uerius, terra nostra mundi tofas non est: Futurum tempus est, quo appareat Aegyptios incassum pia mente diuinitatem sedula religione seruasse.\' Deinde multis uerbis Hermes hunc locum exequitur, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia e contretabilia simula hra uelutcorpora dee: eẽ asserit In eẽ autẽ hisquos¬
dã sp̃s inuitatos quiualeant aliquid siuea dnocendũ si ueaddesi deria n nulla c̃¬
plendaete a quib: eis diuinihonores ecultus obsequia deferuntur hos ergosp̃s
in uisibiles ꝑ artẽ quandã uisibilib reb: corporalis materiȩ copulare ut sint quasi
animata corpora. illis spiritib: dicata & subdita simulachra. hoc ẽedicit deos
facere eãq magnã e ad mirabilẽ des faciendi accepisse homines potestatẽ. huiꝰ
aegrptii uerba sic̃ in nrãm linguã int̃ p̃tatas. ponãẽ qm̃ decognatione inquit &
consortio hominũ deoꝵ que nobis indicitur sermo potestatẽ hominis Sas depiũq
cognosceduis inquit & pat̃ uel quodẽ sũ mũds̃ uteffectonẽdetꝵ celestiũ ai ahono
fictorẽmdeax qui intẽ pliss̃ humana proximita te contenti & paulopost ntahio¬

Expanded text:
sibilia et contrectabilia simulacra uelut corpora deorum esse adserit; inesse autem his quossibilia et contrectabilia simulacra uelut corpora deorum esse adserit; inesse autem his quosdam spiritus inuitatos, qui ualeant aliquid siue ad nocendum siue ad desideria nonnulla conplenda eorum, a quibus eis diuini honores et cultus obsequia deferuntur. Hos ergo spiritus inuisibiles per artem quandam uisibilibus rebus corporalis materiae copulare, ut sint quasi animata corpora illis spiritibus dicata et subdita simulacra, hoc esse dicit deos facere eamque magnam et mirabilem deos faciendi accepisse homines potestatem. Huius Aegyptii uerba, sicut in nostram linguam interpretata sunt, ponconsortio hominum deorumque nobis indicitur sermo, potestatem hominis, o Asclepi, vimque cognosce. Dominus, inquit, et Pater, vel quod est summum, Deus, ut effector est deorum coelestium, ita homo fictor est deorum qui in templis sunt humana proximitate contenti. Et paulo post: Ita hu
Abbreviated transcription (Latin):
Quib: dã uerouitia eoꝵ aliquando attentius & diligentius intuentib ñ
potuer̃ ꝑsuadere qđ diis atq int̃ deos & homines int̃ntios abeneficioꝵ
dũ putar  qui illos nec deos eẽ credebant. quiamalos uidebant deosaut eom̃s
bonos uolebant nec audebant. tam̃ omnino indignos dicere honore diuino
maxime neoffenderent popults a quib: eis cernebant inuecerata suꝑsti¬
tione ꝑtot sacra & tẽpla seruiris nã diuersa deillis hermes aegrptius quẽ¬
trimegescũ uocant sensit & scripsit apuleus enĩ deos quidemillos negat sedeũ
dicit it a lnt̃ demones & deos quadã medietate uersari ut hominib apudipsos¬
deos neces sari iudeant᷑ cultũ eoꝵ a suꝑnorũ deorũ religione ñ separat Ille autẽ
aegrptius alios deos dicit eẽ as ũ modõ factos alios ab homimib: hoc quia udit sic̃¬
amepositũ ẽ putatlici desimulachris quia operas manu ũ hominũ at illeui¬

Expanded text:
Quibusdam uero uitia eorum aliquanto adtentius et diligentius intuentibus non Quibusdam uero uitia eorum aliquanto adtentius et diligentius intuentibus non potuerunt persuadere quod di sint, adque inter deos et homines internuntios ac beneficiorum dum putarunt, qui illos nec deos esse credebant, quia malos uidebant, deos autem omnes bonos uolebant, nec audebant tamen omnino indignos dicere honore diuino, maxime ne offenderent populos, a quibus eis cernebant inueterata superstitione per tot sacra et templa seruiri. CATrismegistum uocant, sensit et scripsit. Apuleius enim deos quidem illos negat; sed cum dicit ita inter deos et homines quadam medietate uersari, ut hominibdeos necessarii videantur, cultum eorum a supernorum deorum religione non separat. Ille autem Aegyptius alios deos esse dicit a summoa me positum est, putat dici de simulacris, quia opera sunt manuum hominum; at ille ui
Abbreviated transcription (Latin):
cũq aliis eiusdẽ sententiae phr lo sophi. Ita eẽ metsios demones Int̃ deosas
homines tã quã hnt̃ ñt̃ios & int̾̃p̃tes qui hinc ferant petitiones nr̃as inderefe¬
rant deoꝵ suppetiassedes sesps nocendi cupidissimos aiustitiat. Penitus ali¬
enos suꝑbia tumidos inuidentia libidos fallacia callidos qui in hoc quidem
a erehabitant quia deceli superioris sublimitate deiecti merito in regres¬
sibilis trans gressitrans gressionis in hoc sibi congruo uelut carcere p̃dãp¬
natis nec tam̃ quia suprat̃ras & aquas aeri locus ẽ . Idõ & ipsis meritis supe¬
riores hominib: quieos ñterrene corpore sedelecto in auxiliũ dõ uero pia
m̃te facillime superant: sed multis plane participatione uere religionis
indignis tã quã captis subditis que dominantur quorũ maxime partimi¬
rabilib: & fallacib: signis siue factoꝵ siue p̃dictoꝵ deosseeẽ ꝑsuc serunt

Expanded text:
cunque alii sunt ejusdem sententiae philosophi: ita, esse medios daemones inter deos et cunque alii sunt ejusdem sententiae philosophi: ita, esse medios daemones inter deos et homines tanquam internuntios et interpretes, qui hinc ferant petitiones nostras, inde referant deorum suppetias; sed esenos, superbia tumidos, inuidentia liuidos, fallacia callidos, qui in hoc quidem aere habitant, quia de caeli superioris sublimitate deiecti merito inregressibilis transgressionis in hoc sibi congruo uelut carcere praedamnati sunt; nec tamen, quia supra terras et aquas aeri locus est, ideo et ipsi sunt meritis superiores hominibus, qui eos non terreno corpore, sed electo in auxilium Deo uero pia mente facillime superant. Sed multis plane participatione uerae religionis indignis tamquam captis subditisque dominantur, quorum maximae parti mirabilibus et fallacibus signis siue factorum siue praedictorum deos se esse persuaserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑ ñ poss̃ utrũq: scientes sedaeris & terrae trans mutare pondera ñ ualentes
ã quod reliquũ ẽ. si quartũ e legerint peius ẽ cedieris. quiseñi ferat si poe tarum¬
dedus inmortalib: criminosa figm̃ta &theatroꝵ indigna ludibria suãq in
hisomnib: ardentissimã cupiditate & suauissimã uoluptatẽ dusdemones
ñtiauer. Et qđ plato phr lo sophrca grauitate deoptimare publica haeo
om̃acensuit remouenda tacuer utiã diiboni ꝑtales ñtios nossecogantur
mala pessimorũ nec aliena sed eorundẽ ñtioꝵ atq hisctraria ñsinant᷑ ñ sebo¬
naphilosephoꝵ cũ illa sint iniuriã. ista in honore ipsoru deoꝵ quia igitur
nihilistorũ quattuor elegendũ ẽ. Nein quo lib& ece dediis tã malesenti¬
atur restat ut nullo modo credendũsit. qđ apuleus ꝑsuaderenitit᷑ & qui¬

Expanded text:
duntur, non possint, utrumque scientes, sed aeris et terrae transmutare pondera non ualentes. duntur, non possint, utrumque scientes, sed aeris et terrae transmutare pondera non ualentes. Iam, quod reliquum est, si quartum ede diis immortalibus criminosa figmenta et theatrorum indigna ludibria, suamque in his omnibus ardentissimam cupiditatem et suavissimam voluptatem diis daemones nuntiauerunt, et quod Plato philosophica grauitate de optima re publica haec omnia censuit remouenda tacuerunt; ut iam di boni per tales nuntios nosse cogantur mala pessimorum, nec aliena, sed eorundem nuntiorum, adque his contraria non sinantur nosse bona philosophorum, cum illa sint in iniuriam, ista in honorem ipsorum deorunihil istorum quatuor eligendum est, ne in quolibet eorum de diis tam male sentiatur; restat ut nullo modo credendum sit quod Apuleius persuadere nititur, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilagã deletationẽ quid in reb humanis ꝑ int̃ ñtios demones dinosseitilit̃
poss quando illa nesciunt quȩ in honorẽ bonorũ deorũ religione bonorũ hominũ
contra libidinẽ malorũ demonũ decernuntur. Si uero tertiũ elegerint
& non solũ sententiã platonis deoꝵ iniurias prohibentẽ Sedeiã demonũ ne¬
quitiã deorũ iniuriis exultantẽ ꝑ eosdẽ demones ñtiosdis in notuisseres¬
ponderint hoc ñtiareẽ An in sultare edii utrũq sicaudiunt sicutrũq
cognoscunt ut ñ solũ malignos demones deorũ dignitati & platonis religioni
contrariacupientes atq facientes a suo accessu ñ arceat uerũ &iã ꝑ illosmalos
propinquos platoni bono longinquo donatraris mittant. Sic enĩ eoselem̃torũ
qua si catenata series conligauit ut illis a quib: c̃oniugi possint huic aquo defen¬

Expanded text:
sacrilegam delectationem: quid in rebus humanis per internuntios daemones di nosse utiliter sacrilegam delectationem: quid in rebus humanis per internuntios daemones di nosse utiliter possunt, quando illa nesciunt, quae in honorem bonorum deorum religione bonorum hominum contra libidinem malorum daemonum decernuntur? Si uero tertium elegerint et non solum sententiam Platonis deorum iniurias prohibentem, sed etiam daemonum nequitiam deorum iniuriis exultantem per eosdem daemones nuntios dis innotuisse responderint: hoc nuntiare est an insultare? et di utrumque sic audiunt, sic utrumque cognoscunt, ut non solum malignos daemones deorum dignitati et Platonis religioni contraria cupientes adque facientes a suo accessu non arceant, uerum etiam per illos malos propinquos Platoni bono longinquo dona transmittant? sic enim eos elementorum quasi catenata series conligauit, ut illis, a quibus criminantur, coniungi possint, huic, a quo defen
Abbreviated transcription (Latin):
a nutrũ q occultauerint deosq: eẽ maluerint. Totius reihuius ignaros. anutrũq:
indicauerint & religiosa ergadeos platonis prudentiã & indeos iniuriosam
libidinẽ suã. Ansententiã quidem platonis qua noluit deos ꝑ impiã licentiã
poetarũ falsis criminib: Infamari ignotã diseẽ uoluerint suã uerone ꝗuã
qualudos scenicos amant quib: illadeoꝵ dedecora celebrantur proderȩ
primũ elegerint confessuris ñ licuis sedis bonis habitare cũ bona platone quando
eoꝵ iniurias ꝓ hibebat & habitas se cũ demonib: malis quando ee in iuriis exul¬
tabant. Cũ duboni hominẽ bonũ longe a sepositũ nnisi ꝑ malos demones nossent
quos uicinos nosse ñ possent. Si autẽ scđm elegerint & utrũq occultatũ ade mo¬
nib dixerint ut dnomninonescirent e platonis religiosifsimã legẽ & demonum

Expanded text:
an utrumque occultauerint deosque esse maluerint totius rei huius ignaros, an utrumque an utrumque occultauerint deosque esse maluerint totius rei huius ignaros, an utrumque indicauerint, et religiosam erga deos Platonis prudentiam et in deos iniuriosam libidinem suam, an sententiam quidem Platonis, qua noluit deos per inpiam licentiam poetarum falsis criminibus infamari, ignotam dis esse uoluerint, suam uero nequitiam, qua ludos scaenicos amant, quibus illa deorum dedecora celebrantur, prodere primum elegerint, confessuri sunt non licuisse dis bonis habitare cum bono Platone, quando eorum iniurias prohibebat, et habitasse cum daemonibus malis, quando eorum iniuriis exultabant, cum di boni hominem bonum longe a se positum non nisi per malos daemones nossent, quos uicinos nosse non possent. Si autem secundum elegerint et utrumque occultatum a daemonibus dixerint, ut di omnino nescirent et Platonis religiosissimam legem et daemonum
Abbreviated transcription (Latin):
inreb: humanis agatur ad discere & ubio port& hominib: subuenire hoc si
itaẽ diis istis bonis magis notusẽ de mon ꝑ corpus uicinũ quã homo peranimũ
bonũ. Omultũ dolenda necessitas An potius inridenda uel detestanda ua¬
ntas nesit uanadiuinitas. Si eñ animo ab obstaculo corporis libero animũ
nrm uideredii poss ñ ad hoc indigent demonib: ñtus. Si autẽ animorũ in¬
dicia corporalia qualiãs̃ locutio uultus motꝰ ꝑcorpiissuũ & erii disentiunt
& indecolligunt : quid &iã demones ñtient poss & m̃datiis demonum decipi
orro sideorũ diuinitas autdemonib: ñ pot ÷ fallieadẽ diuinitate qđ agimꝰ ñ pot est
ignorari: Vellem autẽ istimihi dicerent utrũ dis demones ñtiauerint decri¬
minib: deorũ poetica platonidis plicere figm̃ta & sibiea placere cȩla uerint

Expanded text:
in rebus humanis agatur addiscere et ubi oportet hominibus subuenire? Hoc si in rebus humanis agatur addiscere et ubi oportet hominibus subuenire? Hoc si ita est, dis istis bonis magis notus est daemon per corpus uicinum quam homo per animum bonum.s o multum dolenda necessitas, an potius inridenda uel detestanda uanitas, ne sit uana diuinitas! Si enim animo ab obstaculo corporis libero animum nostrum uidere di possunt, non ad hoc indigent daemonibus nuntiis; si autem animorum indicia corporalia. qualia sunt locutio uultus motus, per corpus suum aetherii di sentiunt et inde colligunt quid etiam daemones nuntient, possunt et mendaciis daemonum decipi. Porro si deorum diuinitas a daemonibus non potest falli, eadem diuinitate quod agimus non potest ignorari. Vellem autem mihi isti dicerent, utrum dis daemones nuntiauerint de criminibus deorum poetica Platoni displicere figmenta et sibi ea placere celauerint,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ miscetar hominidee crimina fingere ꝓhibenti & miscet᷑ demoni sed faliis
deoꝵ criminib: oblectanti ñ miscet᷑ hominimagorũ scelera iustis legib pum¬
enti& miscet᷑ de moni magicas artes docenti & inplenti ñ miscetur homini
imitationẽ demonis fugienti & miscetur demoni deceptionẽ hominis aucupanti
Sednimirũ tante huius ab surditatis & in dignitatis ẽ magnanecessitas qđ sei¬
lic& deos & herios humana curantes quit terrestres homines a gerent utiq la¬
tere nisi demones aerii ñtiarent qm̃ & her longe a terra ẽ alteque s uspensus aer
uero & heri terrae qu contiauuius. Omirabilem sapientiã quid aliud dediis
istisentiunt quos om̃s optimos uolunt nisi eos & humanacurare neccultuui¬
deantur indigni & propt̃ elem̃ torũ distantiã humana nescire uteredantur
demones necessarii & obhoc &iã ipsiputent᷑ colendi ꝑquos diipossint e quid

Expanded text:
non miscetur homini deorum crimina fingere prohibenti, et miscetur daemoni se falsis non miscetur homini deorum crimina fingere prohibenti, et miscetur daemoni se falsis deorum criminibus oblectanti; non miscetur homini magorum scelera justis legibus punienti, et miscetur daemoni magicas artes docenti et implenti; non miscetur homini imitationem daemonis fugienti, et misectur daemoni deceptionem hominis aucupantiSed nimirum tantae huius absurditatis et indignitatis est magna necessitas, quod scilicet deos aetherios humana curantes quid terrestres homines agerent utique lateret, nisi daemones aerii nuntiarent; quoniam aether longe a terra est alteque suspensus, aer uero aetheri terraeque contiguus.s o mirabilem sapientiam! Quid aliud de dis isti sentiunt, quos omnes optimos uolunt, nisi eos et humana curare, ne cultu uideantur indigni, et propter elementorum distantiam humana nescire, ut credantur daemones necessarii et ob hoc etiam ipsi putentur colendi, per quos di possint et quid