comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sub ducibus suis irent quis ip̃e ꝑ totum se corpus intẽderat: tamẽ
mistros regni sui deos genuit et q̃ multa alia de deo nr̃is similia
lociitis ẽ que nũc differoꝙ aliis locis opportuniora sunt. Nũc satis
est demõstrare sũmo ingenio uiros aitigisse ueritatẽ ac petie tetuulle
nisi eos retrorsus infricata prauis opitiionib cõsuetudo rapiusset.
qua et deos esse alios opiabãtur. et ea que itiusũ hominis deus fecit
tanq sensu piedita essent prodiis hẽnda et colenda credebatir.

Expanded text:
sub ducibus suis irent, quamvis ipse per totum se corpus intenderat, tamen sub ducibus suis irent, quamvis ipse per totum se corpus intenderat, tamen ministros regni sui deos genuit. » Et quam multa alia de Deo nostris similia locutus est: quae nunc differo, quod aliis locis opportuniora sunt. Nunc satis est demonstrare, summo ingenio viros attigisse veritatem, ac pene tenuisse; nisi eos retrorsum infatuata pravis opinionibus consuetudo rapuisset, qua et deos alios esse opinabantur, et ea, quae in usum hominis Deus fecit, tamquam sensu praedita essent, pro diis habenda, et colenda credebant.
Abbreviated transcription (Latin):
fabricatum. Quẽ Cicero secutus atq imitatis implurĩs frequenter¬
deum cõfiretur. ac suppremũ uocat in iis libris quos de legib scripsit
ab eoq regi mundũ argumẽtatur cũ disputat de natura deorũ hoc
modo. Nihil est prestantius deo. abeo igitur regi mundũ necesse est.
alio modo intellio põt: nisi menis soluta quedã et libera segregata ab
omi concretiõe mortali et omnia seritieris: et mouẽs. anneuis quoq
seneca qui exromanis uel acerr̃ius stoicus fuit:q̃ sepe sũmu deũ
merita laude proseꝗtur.Nam cum de ĩmatura morte dissereret.Nõ
intelligie inquit autoritatẽ ac maiestatẽ iudicis tui rectoris orbis
terrarũ celiq et deorũ oĩum deum: aquo ista numĩaque singula
adoramus et colimus suspẽsa sunt. Iiem in exhortationib hic cũ
prima fundam̃ta molis pulcherime iaceret: et hoc ordiretur: quo x¬

Expanded text:
fabricatum. Quem Cicero secutus atque imitatus in plurimis, Deum frequenterfabricatum. Quem Cicero secutus atque imitatus in plurimis, Deum frequenter confitetur, ac supremum vocat in iis libris, quos de Legibus scripsit; ab eoque regi mundum argumentatur, cum disputat de Natura deorum, hoc modo: « Nihil est praestantius Deo; ab eo igitur mundum regi necesse est. alio modo intelligi potest, nisi mens soluta quaedam et libera, segregata ab omni concretione mortali, omnia sentiens ac movens. » Annaeus quoque Seneca, qui ex Romanis vel acerrimus Stoicus fuit, quam saepe summum Deum merita laude prosequitur! Nam cum de immatura morte dissereret: « Non intelligis, inquit, auctoritatem ac majestatem judicis tui, rectorem orbis terrarum, coelique et deorum omnium Deum, a quo ista numina, quae singula adoramus, et colimus, suspensa sunt. » Item in Exhortationibus: « Hic, cum prima fundamenta molis pulcherrimae jaceret, et hoc ordiretur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
desceridit et om̃is. Magnus alit magno ꝑmistus corpore foctus. Crisip¬
pus naturalẽ uim diuina ranoe preditã inierdũ diuinã necessitarẽ
deum nũcupat. Item senon diuinã naturalẽq legem. horũ omniu
snia q̃uis sit ĩcerta eodem tñ spectat ut prouidentiã unã esse cõsentiãt.
Siue eni natura siue ether siue ratio. siue menssiue fatalis necessi¬
ras. siue diuina lex siue quid aliud dixeris idem est quod a nobis Ø¬
dicitur deus nec obstat appellationũ diuersitas. cum ip̃a significatiõe
adunu omĩa reuoluãtut. Aristoteles ꝙͣuis secum ip̃e dissideat ac
repugnãtia sibi et dicat et seritiat. insuminũ tamen unã mẽte mũ¬
do preesse testatur. Plato qui omniũ sapiẽtissimus iudicatur: mo¬
narchiã plane apteq defendit: nec ethera nec rõnem aut naturã
sed ut estdeum nomiat. ab eo mundũ hũc ꝑfectũ atq mirabilẽ esse

Expanded text:
descendit et omnis magnus alit magno permixtus corpore fetus. Chrysipdescendit et omnis magnus alit magno permixtus corpore fetus. Chrysippus naturalem uim diuina ratione praeditam, interdum diuinam necessitatem deum nuncupat, item Zenon naturalem diuinamque legem. hosententia, quamvis sit incerta, eodem tamen spectat, ut providentiam unam esse consentiant. Sive enim natura, sive aether, sive ratio, sive mens, sive fatalis necessitas, sive divina lex, sive quid aliud dixeris; idem est, quod a nobis dicitur Deus. Nec obstat appellationum diversitas, cum ipsa significatione ad unum omnia revolvantur. Aristoteles, quamvis secum ipse dissideat, ac repugnantia sibi et dicat et sentiat, in summum tamen unam mentem mundo praeesse testatur. Plato, qui omnium sapientissimus judicatur, monarchiam plane aperteque defendit; nec aethera, aut rationem, aut naturam, sed, ut est, Deum nominat; ab eo mundum hunc perfectum atque mirabilem esse
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate teniuissẽt. Sed de hactenus de poetis ad phos ueniamus qꝵ
grauior est autoritas certiusq iudicũ quia nõ reb comẽtciis sedĩ¬
uestigande ueritati studuisse credũtur. Talles milesius qui unusex
septẽ sapientu nũo fuit. quiq primus oĩum quesisse de causis
naturalib traditur aquã esse dixit. exqua nata st̃nt omĩa deum¬
aut esse mentẽ. que ex aqua cũcta formauerit ita marenã rerum
posuit ĩ humore. Principiu causãq nascedi constituit ĩdeo. Rytha¬
aĩalia uitã capiunt. Anaxagoras deũ esse dicit infinitã ric̃te que
ꝓse ip̃m moueatur Antistenes multos quidẽ esse populares deosꝰ
unũ tam̃ naturalẽ idest rocuis sũme artificẽ. Cleatithes et atiaxi¬
meries ethera dicũt esse sũmu deum: cui opinioni poeta nr̃ assensit.
Tumpater om̃ipotens fecundis imbrib ether cõiugis ingrenuũ lere

Expanded text:
ueritate tenuissent. Sed hactenus de poetis. ad philosophos ueniamus, quorum ueritate tenuissent. Sed hactenus de poetis. ad philosophos ueniamus, quorum grauior est auctoritas certiusque iudicium, quia noti rebus commenticiis, sed inuestigandae ueritati studuisse creduntur. Thales Milesius, qui unus e septem sapientium numero fuit quique primus omnium quaesisse de causis naturalibautem esse mentem, quae ex aqua cuncta formaverit. Ita materiam rerum posuit in humore; principium causamque nascendi constituit in Deo. Pythaanimalia, vitam capiunt. » Anaxagoras Deum esse dixit infinitam mentem, quae per seipsam moveatur, Antisthenes multos quidem esse populares deos, unum tamen naturalem, summae totius artificem. Cleanthes et Anaximenes aethera dicunt esse summum Deum; cui opinioni poeta noster assensit: Tum pater omni
Abbreviated transcription (Latin):
strorũ primus Maro nõ longe fuit aueritate cuius de sũmo deo quẽ
mentẽ ac spiritũ noĩ auit hec uerba sunt. Principio celũ ac terras
cam posq liquetis. Lucentẽq globum lune titaniaq astra. Spiritus in¬
tus alit rotãq infusa partus. Menis agitat molẽ. et magno se corpore
miscet. Ac ne quis forte ignoret quinã esset ille spiritus qui tantum
heret potãtis declarauit alio loco dicẽs. deũ nãq ire ꝑorties. terrasq
iractusq maris. celũq prosundũ. Hinc pecudes armrẽta uiros genius
om̃e feratũ.Quẽq sibi tenuis noscentẽ artescere uitas. Ouidius quo¬
q inprincipio preclari opis sine ulla nõis dissimulatiõe adeo quẽ
fabricatorẽ mũdi quẽ rerum opificẽ uocat triũdu fatetur ĩstructũ
Q uod si uel orpheus uel hi nr̃i qui natura ducẽte senserũt imper¬
petuũ defendissẽt eandẽ quã nos seꝗinut doctrinã comprehensã

Expanded text:
strorum primus Maro non longe afuit a ueritate, cuius de summo deo, quem strorum primus Maro non longe afuit a ueritate, cuius de summo deo, quem mentem ac spiritum nominauit, haec uerba sunt: principio caelum ac terras camposque liquentis lucentemque globum lunae Titaniaque astra spiritus intus alit totamque infusa per artus mens agitat molem et magno se corpore miscet. ac ne quis forte ignoraret, quisnam esset ille spiritus qui tantum haberet potestatis, declarauit alio loco dicens: deum namque ire per omnis terrasque tractusque maris caelumque profundum; hinc pecudes armenta uiros genus omne ferarum, quemque sibi tenuis nascentem accersere uitas. Ouidius quoque in principio praeclari operis sine ulla nominis dissimulatione a deo, quem fabricatorem mundi, quem rerum opificem uocat, mundum fatetur instructum. quodsi uel Orpheus uel hi nostri quae natura ducente senserunt in perpetuum defendissent, eandem quam nos sequimur doctrinam conprehensa
Abbreviated transcription (Latin):
ac terre cõditricẽ. Non poterat eru dicere Iouẽ esse principẽ rerũ ꝗ
bat ẽc̃ mundi quod ip̃m eguerit autore. Nec eum rõ pduxit addeũ
illum prittio genitũ. cui assignat et tribuit principatũ. Homerus
nihil tiobis dãte poriut qđ pirneat ad ueritatẽ. qui huatia potius
q diuina cõscripsit. Potuit hesiodusqui deorũ gn̾ationẽ libri unius ope
cõplexus est. sed tam̃ nihil dedit. nõ adeo cõditore suttiens exordiũ. sed
achao quod est rudis ĩ ordinateq materie cõfusa cõgeries cũ explanare
atite debuerit chaos ip̃m unde quãdo quomõ esse aut cõstare cepisset
Nlimirũ sicut ab aliquo artifice disposita ordinata effecta sunt omis
sic ip̃am materiã fictã esse ab aliquo necesse est.Quis igitur hac nisi
deus fecit cuius potãti subiacent omĩa: sed refugit hoc ille cis horret
incognitã ueritatẽ. Nonenis musarũ instructu sicut uideri uolebat in
helicone carmen illud effudit. sed meditatiis uetierat ac paratus. No¬

Expanded text:
ac terrae conditricem. Non poterat enim dicere Jovem esse principem rerum, qui lementum esse mundi, quod ipsum eguerit auctore. Haec eum ratio perduxit ad illum Deum primogenitum, cui assignat et tribuit principatum. Homerus nihil nobis dare potuit, quod pertineat ad veritatem, qui humana potius  divina conscripsit. Potuit Hesiodus, qui deorum generationem unius libri opere complexus est. Sed tamen nihil dedit, non a Deo conditore sumens exordium, sed a chao, quod est rudis inordinataeque materiae confusa congeries: cum explanare ante debuerit, chaos ipsum unde, quando, quomodo esse, aut constare coepisset. Nimirum sicut ab aliquo artifice disposita, ordinata, effecta sunt omnia: sic ipsam materiam fictam esse ab aliquo necesse est. quis igitur hanc nisi deus fecit, cuius potestati subiacent omnia? sed refugit hoc ille, dum horret incognitam ueritatem. non enim Musarum instinctu sicut uideri uolebat in Helicone carmen illut effudit, sed meditatus uenerat ac paratus. no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cũ add huc nihil esser pͥmus exĩfinito apparuerit. et extiterit.
Cuius Origmẽ atq nãm qr cõcipe aĩo niõ poterat ex aete ĩmẽso

Expanded text:
quod cum adhuc nihil esset, primus ex infinito apparuerit et extiterit. quod cum adhuc nihil esset, primus ex infinito apparuerit et extiterit. cuius onginem atque naturam quia concipere animo non poterat, ex aere inmenso
Abbreviated transcription (Latin):
Ed omitramus sane testimoĩa propħaꝵ neminus idonea
ꝓhatio uideatut eẽ. de quib his oĩo nõ creditut. Ueniari
ad Autores et eosip̃os ad probatioos ueri testes citemus. ꝗb cõtra
nos uti solent portos dico ac pħos. ex his unuĩ deũ probemus nece¬
sse est. nõ quo illi habuerũt cognitã ueritatẽ sedꝙ ueritatis: p̃ius
tanta us est. ut nemo possit ẽsse tam cecus ꝗn uideat iigerentẽ
se oculis diumã claritatẽ. Poete igitur q̃ius deoscarm̃ib ornaue¬
runt et eorũ resgestas amplificauerũt sũmis laudib. sepissite
tñ confit̃tur spiritu uel mẽte una cõtineri. regiqosõi asotpheus
qui ẽ uctiistissittius poetatũ et equalis ipsorũ deorũ si ꝗdem tradit̃
ĩter argona:itas cũ tindaridis. et hercule nauigasse deũ uerum
et itiagnũ protogo̾non appellat ꝙ ante ip̃m nihilsit genitũ
sod ab ipositit cuticta generata eundẽ ẽt fañetam nominãt

Expanded text:
ed omittamus sane testimonia prophetarum, ne minus idonea probatio uideatur esse de his quibus omnino non creditur. ueniamus ad auctores et eos ipsos ad ueri probationem testes citemus, quibus contra nos uti solent, poetas dico ac philosophos. ex his unum deum probemus necesse est, non quod illi habuerint cognitam ueritatem, sed quod ueritatis ipsius tanta uis est, ut nemo possit esse tam caecus, quin uideat ingerentem se oculis diuinam claritatem. poetae igitur quamuis deos carminibus ornauerint et eorum res gestas amplificauerint summis laudibus, saepissime tamen confitentur spiritu uel mente una contineri regique omnia. Orpheus, qui est uetustissimus poetarum et aequalis ipsorum deorum, siquidem traditur inter Argonautas cum Tyndaridis et Hercule nauigasse, deum uerum et magnum πρωτόγονον appellat, quod ante ipsum nihil sit genitum, sed ab ipso sint cuncta generata. eundem etiam Φάνητα nominat,
Abbreviated transcription (Latin):
pharum congruentes cum celestibus uoces finem rerum et
occasum post breue tempus anuntiant describentes qͣi fatiga¬
ti et dilabentis mundi ultimam senectutẽ. Que uõ apħis ut
uatibus futura esse dicantur priusq suꝑ ueniat extrema illa
conclusio. collecta ex omnibus et coaceruata subneta

Expanded text:
prophetarum congruentes cum caelestibus uoces finem rerum et prophetarum congruentes cum caelestibus uoces finem rerum et occasum post breue tempus adnuntiant describentes quasi fatigati et dilabentis mundi ultimam senectutem. quae uero a prophetis et uatibus futura esse dicantur, priusquam superueniat extrema illa conclusio, collecta ex omnibus et coaceruata subnecta
Abbreviated transcription (Latin):
id eueniat: ordine suo explicabo. Sepe diximus minora et exi¬¬
qua magniorum figuras et premonstrationes esse. ut huric diem
nr̃m qui ortu solis occasuq finitur diei magni spͣm getere: quem
circuitus arinorum mille determinat. eodem modo etiam signifi¬
catio terteni horturuis celestis populi preferebat imposterũ fictionẽ
Ham sic ut ꝑfectis om̃ibus que in usum hominis molitus est deug
indomũ iam diligenter instructã ita nũc sexto de mogno uerus
homo uerbo dei fingitur .i. sanitus populus doctrina et preceptis
dei ad iusticiam figurauit et sicut tunc mortalis atq imꝑfectus
eterra fictus est ut mille annis in hoc mundo uiuetur itanũc ex
hoc rerrestri seculo ꝑfectus homo fingitut ut uiuificatus adeo ĩ
hoc eodem mundo ꝑ antios mille dñetur.Quõ autem cõsurtia¬
tio futura sit: et qualis exitus humanis rebus impetideat siꝗs
diuinas litteras fuetit scrutatus inueniet. Sed et seculatut̃

Expanded text:
id eueniat, ordine suo explicabo. saepe diximus minora et exiid eueniat, ordine suo explicabo. saepe diximus minora et exigua magnorum figuras et praemonstrationes esse, ut hunc diem nostrum, qui ortu solis occasuque finitur, diei magni speciem gerere, quem circuitus annorum mille determinat. eodem modo etiam figuratio terreni hominis caelestis populi praeferebat in posterum fictionem. nam sicut perfectis omnibus quae in usum hominis molitus est deus in domum iam diligenter instructam, ita nunc sexto die magno uerus homo uerbo dei fingitur, id est sanctus populus doctrina et praeceptis dei ad iustitiam figuratur. et sicut tunc mortalis atque inperfectus e terra fictus est, ut mille annis in hoc mundo uiueret, ita nunc ex hoc terrestri saeculo perfectus homo fingitur, ut uiuificatus a deo in hoc eodem mundo per annos mille dominetur. quomodo autem consummatio futura sit et qualis exitus humanis rebus inpendeat, si quis diuinas litteras fuerit scrutatus, inueniet. sed et saecularium
Abbreviated transcription (Latin):
septem sidera que uocantur erantia quorum dispes cursus et inequa¬
biles motus rerum ac temporum uarietas efficere creduntur. Etgo
qm̃ sex diebus cuncta dei oꝑa ꝑfecta sunt ꝑsecula sex .i. annorums
sex milia manere in hoc statu mundum necc̃ẽ est. Dies erum magnꝰ
dei mille annorũ circulo terminatur: sicut iudicat propħa qui dicit
Ante oculos tuos dñe mille ãni tanq dies unus et sic deus sex illos &¬
dies intantis rebus fabricandis laborauit.ito et religio eius et ueritas
inhis sex milibus armorũ laborẽt necesse est malitia preualete. aigo¬
dt̃ianite et tursus qm̃ ꝑfectis oꝑibus requieuit die septimo. eumq
hñdixit necesse est ut infine sexti milesimi armi malitia om̃is abo¬
leatur eterra et regnet ꝑ antios mille. Iusticia sitq tranquilitas, et
requies alaboribus quas mundusiam diuperfert. Uerum quat̃s

Expanded text:
septem sidera quae uocantur errantia, quorum dispares cursus et inaequaseptem sidera quae uocantur errantia, quorum dispares cursus et inaequabiles motus rerum ac temporum uarietates efficere creduntur. ergo quoniam sex diebus cuncta dei opera perfecta sunt, per saecula sex id est annorum sex milia manere in hoc statu mundum necesse est. dies enim magnus dei mille annorum circulo terminatur, sicut indicat propheta, qui dicit: ante oculos tuos, domine, mille anni tamquam dies unus. et sicut deus sex illos dies in tantis rebus fabricandis laborauit, ita et religio eius et ueritas in his sex milibus annorum laboret necesse est, malitia praeualente adominante. et rursus quoniam perfectis operibus requieuit die septimo eumque benedixit, necesse est ut in fine sexti millesimi anni malitia omnis aboleatur e terra et regnet per annos mille iustitia sitque tranquillitas et requies a laboribus quos mundus iam diu perfert. uerum quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
quos diuine lr̃e ad scĩam ueritatis erudiunt principium mundi
finẽq cognouimus de quo niunc infine oꝑis diceremus: quoniã
de principio in secundo libro explicauimus. Sciant igitur pħi ꝗ
ab exordio mundi seculorum milia enumerant: nũdum sextum
milesimum annũ esse conclusum. Quo nũo completo consuma¬
tionem fieri necesse est.et humanarum rerum statum ĩmelius
reformari. Cuius rei argumentum prius enumerandum est. ut
rõ eluceat. Mutidum deus et ħ rerum nẽ admirabile opus sicut ar¬
canis sacre scripture continetur sex dierum spatio consumauit diẽ
septimum quo ab opibus suis requierat sanxit. hic est. autem diessa¬¬
bbati qui litigua ebreorum anũo nomen accepit. Unde septenariꝰ
nus legittimus ac plenus est. Ham et dies septem sunt qui reuolutis
orbes conficiuntur annorum et septem stelle, que nõ occidunt et

Expanded text:
quos diuinae litterae ad scientiam ueritatis erudiunt, principium mundi, quos diuinae litterae ad scientiam ueritatis erudiunt, principium mundi, finemque cognouimus: de quo nunc in fine operis disseremus, quoniam de principio in secundo libro explicauimus. sciant igitur philosophi qui ab exordio mundi saeculorum milia enumerant, nondum sextum millesimum annum esse conclusum. quo numero expleto consummationem fieri necesse est et humanarum rerum statum in melius reformari: cuius rei argumentum prius enarrandum est, quo ratio eluceat. Mundum deus et hoc rerum naturae admirabile opus, sicut arcanis sacrae scripturae continetur, sex dierum spatio consummauit diemque septimum, quo ab operibus suis requieuerat, sanxit. hic est autem dies sabbati, qui lingua Hebraeorum a numero nomen accepit, unde septenarius numerus legitimus ac plenus est. nam et dies septem sunt quibus per uicem reuolutis orbes conficiuntur annorum et septem stellae quae non occidunt et
Abbreviated transcription (Latin):
te premiumi largiatur. Nam illi qui sius meritis ĩ mortales facti ẽẽ
dicuntur: ꝗt nec iusticia nec ulla inhis uera uittus fuit nõ ĩmortali¬
tatem sibi sed itortem peccatis ac libidinibus quesierunt. neq celeste
premium: sed inferna supplitia meruerunt. que pendent simulcũ
his omnibus. qui eos coluerunt. Cuius iudicii propinquare tempus
ostendam ut et iustis mertes digna soluatur: et pena merita impiis
irrogetur plato et multi alii phorum cum ignoraret originem reꝵ
suppremũq illud tempus quo mundus esset effectus multa milia
seculorum fluxisse dixerunt ex quo hic pulcerrimus mundi extite¬
rit ornatus sicuri fortasse caldeos qui ut Cicero tradidit in libro de
diuinatione primo quadraginta septuaginta milia annorũ mo¬
nimentis comprehensa se here delirant. In quo se qr posse argui
nõ putabant liberum sibi crediderunt esse mentiri Hos autem

Expanded text:
ae praemium largiatur. Nam illi, qui suis meritis immortales facti esse ae praemium largiatur. Nam illi, qui suis meritis immortales facti esse dicuntur, quia nec justitia, nec ulla in his vera virtus fuit, non immortalitatem sibi, sed mortem peccatis ac libidinibus quaesierunt; nec coeleste praemium, sed inferna supplicia meruerunt, quae pendent simul cum iis omnibus, qui eos coluerunt. Cujus judicii propinquare tempus ostendam, ut et justis merces digna solvatur, et poena merita impiis irrogetur. Plato et multi alii philosophorum, cum ignorarent originem rerum, supremumque illud tempus quo mundus esset effectus, multa millia saeculorum fluxisse dixerunt ex quo hic pulcherrimus mundi extiterit ornatus: secuti fortasse Chaldaeos, qui ut Cicero tradidit in libdiuinatione primo, quadringenta septuaginta milia annorum monumentis conprehensa se habere delirant: in quo se quia posse argui non putabant, liberum sibi crediderunt esse mentiri. nos autem,
Abbreviated transcription (Latin):
hũit incolumes. cor tamen cecum. quo uiuere se et here mentem
qua id ip̃m cogitauerat nõ uidebat sed plerisq hec pħis accidit
ut putarent omnĩo non esse quicquid oculis non apparet: cum
mentis acies multo clarior esse debeat. quam corparis adea ꝑspici¬
enda quorum uis ac ratio sentitur pociusquã uidetur.
amus quatenus homĩ et qn̾ tribuatur: ut in hoc quoq pri¬
Suatis ac stulticie sue ꝑspiciant errores: qui mortales quosdam de¬
certis placitisq mortalium deos esse factos opinantut: uelꝙ artes
inuenerõt uelꝙ usum quarum frugum docuerant: uelq utilia
uite hoitiinũ prodiderant. uelꝙ ĩmanes bestias interemerãt. Que
merita q longę ab ĩmortalitate semota sint et docuimus et pri¬
oribus libris et nũc docebimus. ut appareat solam esse iusticiam
que uitam homini pariat etertiã. et solum deum qui eterne ui¬¬

Expanded text:
habuit incolumes, cor tamen caecum, quo vivere se, et habere mentem habuit incolumes, cor tamen caecum, quo vivere se, et habere mentem qua id ipsum cogitaverat, non videbat. Sed plerisque hoc philosophis accidit, ut putarent omnino non esse, quidquid oculis non apparet, cum mentis acies multo clarior debeat esse quam corporis, ad ea perspicienda, quorum vis ac ratio sentitur potius quam videtur.amus quatenus homini et quando tribuatur, ut in hoc quoque pravitatis ac stultitiae suae perspiciant errores, qui mortales quosdam decretis placitisque mortalium deos esse factos opinantur, vel quod artes invenerant, vel quod usum quarumdam frugum docuerant, vel quod utilia vitae hominum prodiderant, vel quod immanes bestias interemerant. Quae merita quam longe ab immortalitate semota sint, et docuimus in prioribus libris, et nunc docebimus; ut appareat solam esse justitiam, quae vitam homini pariat aeternam, et solum Deum, qui aeternae vit
Abbreviated transcription (Latin):
sibillina. non hoc ita esse declarant. confore alñ denuntiant. ut
adeo deuiuis ac mortius iudicetur.Quorum exempla post ĩfe¬
remus. Falsa estergo democriti et epicuri. et dice arthi: de anime
dissolutione sñtia qui profecto nõ auderent: de interitu animaꝵ
mago aliquo pñte disserere qui sciret certis carm̃ibus cieri ab in¬
feris animas. et ad esse et prebere se humanis oculis uidendas et
loqui et futura predicere. et si auderent re ip̃a et docum̃tis pñtib
ũcerentur. Sed ꝗr nõ ꝑuidebant animo rõnem que tam subtilis
est. ut oculos humane mentis effugiat interire dixerunt.Quid
Aristonius qui negauit omĩo esse ullam animã etiam cũ uiuit
incorpore. Sed sicut infidibus exintentione. neruorum effici con¬
cordem sonum atq quantum que musici armoniã uocant: ita
incorporibus ex compage uiscerum ac uigore mẽbrorum uis sen¬
tiendi existere.Quo nihil dici delirius põt. Uerum illi oculos quidẽ

Expanded text:
Sibyllina? Nonne hoc ita esse declarant, cum fore aliquando denuntiant, ut a Deo de vivis ac mortuis judicetur? quorum exempla paulo post inferemus. Falsa est ergo Democriti, et Epicuri, et Dicaearchi de animae dissolutione sententia: qui profecto non auderent de interitu animarum mago aliquo praesente disserere, qui sciret certis carminibus ciere ab inferis animas, et adesse, et praebere se humanis oculis videndas, et loqui, et futura praedicere; et si auderent, re ipsa et documentis praesentibus vincerentur. Sed quia non pervidebant animae rationem, quae tam subtilis est, ut oculos humanae mentis effugiat, interire dixerunt. Quid Aristoxenus, qui negavit omnino ullam esse animam, etiam cum vivit in corpore? sed sicut in fidibus ex intentione nervorum effici concordem sonum, atque cantum, quem musici harmoniam vocant: ita in corporibus ex compage viscerum ac vigore membrorum vim sentiendi existere; quo nihil dici delirius potest. Verum ille oculos quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Elatari u opinor anitã ñ esse solubilẽ. Superest¬
citare restes quorum aut̃ate argumẽta firmentur. Neq nunc pro¬
pħas intestimonium uocabo quorum rano et diuinatio in hoc so¬
lo posira est ut ad cultum dei et adĩmortalitatem ab eo accipi¬
endati creati hominem doceant sed eos pocius quibus ĩstos qui
respuunt ueritatem credere sit necesse. hermes nam honũs
describens ut doceret quẽ ad modũ ẽẽt adeo factus hoc intulit.¬

Expanded text:
laraui, ut opinor, animam non esse solubilem: superescitare testes, quorum auctoritate argumenta firmentur. neque nunc prophetas in testimonium uocabo, quorum ratio et diuinatio in hoc solo posita est, ut ad cultum dei et ad inmortalitatem ab eo accipiendam creari hominem doceant, sed eos potius quibus istos qui respuunt ueritatem credere sit necesse. Hermes naturam hominis describens, ut doceret quemadmodum esset a deo factus, haec intulit
Abbreviated transcription (Latin):
quãius indeos relatus Mercurii nomĩẽ ab egiptus honoretur
nec plus ei ꝯũtanis tribuat ꝙ platoni. aut pitagote maiusigit᷑
testimoniũ tequiramuis. polites quidẽ constituit consuluit apoli-¬
nem milesiumi uitum ne maneat onima post inortẽ andis¬
soluatur et rñdit his uersibus.¬

Expanded text:
quamuis in deos relatus Mercurii nomine ab Aegyptiis honoretur, nec plus ei auctoritatis tribuat quam Platoni aut Pythagorae. maius igitur testimonium requiramus. Polites quidam consuluit Apollinem Milesium utrumne maneat anima post mortem an dissoluatur, et respondit his uersibus
Abbreviated transcription (Latin):
obrecantib fallunt ut nõ uideant ea que sunt: et uidere se purẽt
illa que nõ sunt hi ut dico spiritus cottamiati ac ꝑditi ꝑomnes
terrani uagantur: et solacium ꝑdittonis sue ꝑdendis hominib
opantur. Itaq omnia insidiis fraudib erroribus complẽt. Ad¬
omnes hostiatim domos occupant: ac si geniorũ nomen assumũt.
Sic erum latino sermone demonas interpretãtut: bos insius pe¬
uenerãtur qĩ terrestres deos. et qͣi depulsores malorũ que ip̃i faciũt
et irrogant. qui quoniã spiritus sunt tenues: et incõprehensibiles
insinant se corporib hominũ et oculte inuiscerib oꝑati uali¬
tudinẽ uitiant morbos citant somniis animos terrent mentes
furoribus quatiunt: ut homĩes his malis cogant adeorũ auxilia
decurrer

Expanded text:
obcaecantibus fallunt, ut non uideant ea quae sunt et uidere se putent obcaecantibus fallunt, ut non uideant ea quae sunt et uidere se putent illa quae non sunt. hi ut dico spiritus contaminati ac perditi per omnem terram uagantur et in solacium perditionis suae perdendis hominibus operantur. itaque omnia insidiis fra.udibus dolis erroribus conplent: adomnes ostiatim domos occupant ac sibi geniorum nomen adsumunt; sic enim latino sermone daemonas interpretantur. hos in suis peuenerantur quasi terrestres deos et quasi depulsores malorum quae ipsi faciunt et mroga.ut. qui quomam spiritus sunt tenues et inconprehensibiies, insinuant se corporibus hominum et occulte in uisceribus operati ualetudinem uitiant, morbos citant, somniis animos terrent, mentes furoribus quatiunt, ut homines his malis cogant ad eorum auxilia decurrer
Abbreviated transcription (Latin):
rerum scios hos putant deos esse. Sciunt illi quidẽ futura multa.
sed nõ orrinia quippe quib penirus consiliũ dei scire nõ liceat. et
ideo solent responsa in ambiguos exitus temꝑare eos poete et sciũt
esse demonas et loquũtur hesiodus ita tradit
Quoł id cirto dictũ est quoniã custodes eos humano gęneri deus
miserat sed et ipsi cum sint proditores hominũ custodes tam̃ se
uideri uolunt ut ip̃i colantur et deus nõ colatur. pħi quoq de
his dixerunt. Ham plato etiã naturas eorum insimposio expri¬
mere conatus est.et Socrates esse circa se assiduũ demona loque¬
batur. qui puero sibi ad hesisset.cuius nutu et arbitrio uita sua
regeretur.Magorum quoq ars hominis om̃ĩs ac potentia horũ
aspirationib constat. aquibus ĩuocati uisus hominũ prestigiis

Expanded text:
si δαήμονας, id est, peritos, ac rerum scios, hos enim putant deos esse. Sciunt illi quidem futura multa si δαήμονας, id est, peritos, ac rerum scios, hos enim putant deos esse. Sciunt illi quidem futura multa sed non omnia, quippe quibus penitus consilium Dei scire non liceat: et ideo solent responsa in ambiguos exitus temperare. Eos poetae et sciunt esse daemonas, et loquuntur. Hesiodus ita traditquod idcirco dictum est, quoniam custodes eos humano generi deus miserat; sed et ipsi, cum sint perditores hominum, custodes tamen se uideri uolunt, ut ipsi colantur et deus non colatur. philosophi quoque de his disserunt. nam Plato etiam naturas eorum in Symposio exprimere conatus est et Socrates esse circa se adsiduum daemona loquebatur, qui puero sibi adhaesisset, cuius nutu et arbitrio sua uita regeretur. ma.gorum quoque ars omnis ac potentia horum adspirationibus constat, a quibus inuoca-ti uisus hominum praestigiis
Abbreviated transcription (Latin):
rat misit angelos ad tutilã cultũq generis humani quib proco¬
pit ante omĩa ne terre cõtag:one maculati substentie ilistio
amitrerẽt dignitatẽ scilicet id eos facere probib uit quoꝰ lueba:
desse facturos ut ueniã sperore nõ possent Itam illos u homib
cõmorantes. dorinator ille totro fallacissim iis. cõsuotidi
ip̃a paulatim adiutis prilexit it muliũ otigroslib inenauit
tum ĩ celum obpeccata quib se ĩttuletont tiõ iecegti condorun
interrã sic eos habolus exangelis tui suos fecii sotelitos ac mnin¬
stros. Qui autem sunt his proeroati qris neq angoli tieq inies
fuorunt. sed modiã quandã natirã gorentes nõ sutt aq io foros
recepe sic ut in celum parentes eorum. Ita duo getera dͥnnotiũ
facta sunt Utium celesto alterũ terrenihi sunt ĩ mõd. soi¬
ritus malorũ que geruntur suctoros quorũ: detti aͥ pabolus ẽ prĩ¬
grõmaniti dictos aiunt qͣr

Expanded text:
ordio fecerat, misit angelos ad tutelam cultumque generis humani: quibus praecepit ante omnia, ne terrae contagione maculati substantiae caelestis amitterent dignitatem. scilicet id eos facere prohibuit quod sciebat esse facturos, ut ueniam sperare non possent. itaque illos cum hominibus commorantes dominator ille terrae fallacissimus consuetudine ipsa paulatim ad uitia pellexit et mulierum congressibTum in coelum ob peccata, quibus se immerserant, non recepti, ceciderunt in terram. Sic eos diabolus ex angelis Dei suos fecit satellites, ac ministros. Qui autem sunt ex his procreati, quia neque angeli, neque homines fuerunt, sed mediam quamdam naturam gerentes , non sunt ad inferos recepti, sicut in coelum parentes eorum. Ita duo genera daemonum facta sunt, unum coeleste, alterum terrenum. Hi sunt immundi spiritus, malorum, quae geruntur, auctores, quorum idem diabolus est pringrammatici dictos aiunt, qua
Abbreviated transcription (Latin):
turpe animal esset futurum sic̃ muta si nuda et inerma
fingerentur: Quibus si detrahas uel nalem sui corporis
uestem uelea quibus ex se armantur nec speciosa poterũt
esse nec tuta ut mirabiliter si utilitatem cogites instructa
si spetiẽ ortiata uideantut. Adeo miro modo consentit uti¬
litas cum decore. Hominem uero qm̃ eternum animal
at emmortale firigebat non forinsecus ut cetera sed inte¬
tius armauit nec munimentum eius in corpe sed in atu¬
mo posuit. quoniam suꝑuacuum fuit cum illi qđ erat
maxiirium itibuisset: cotporalibus eumi tegere muni¬
menitis cum presertim pulcritudinẽ humani corporis

Expanded text:
turpe animal esset futurum, sicut et muta, si nuda et inermia turpe animal esset futurum, sicut et muta, si nuda et inermia fingerentur? quibus si detrahas uel naturalem sui corporis uestem uel ea quibus ex se armantur, nec speciosa poterunt esse nec tuta, ut mirabiliter, si utilitatem cogites, instructa, si speciem, ornata uideantur: adeo miro modo consentit utilitas cum decore. hominem uero quoniam aeternum animal atque inmortale fingebat, non forinsecus ut cetera, sed interius armauit nec munimentum eius in corpore, sed in animo posuit, quoniam superuacuum fuit, cum illi quod erat maximum tribuisset, corporalibus eum tegere munimentis, cum praesertim pulchritudinem humani corporis
Abbreviated transcription (Latin):
Siqua uero ĩ predam maioribus cedunt ne tamen stirps eo¬
rum funditus interiret. aut in ea sunt religata regione ubi
maiora esse non possunt.aut accepunt uberem gnandi fa¬
cultatem uel fecunditatem. ut et bestiis que sanguine alã¬
tur uictus suppeteret exillis et illatam tamen cladem ad
conseruationem gñis multitudo ipsa suꝑaret. hoĩem autẽ
rõne concessa et uirtute sentiendi atq elloquendi data
eorum que ceteris animalibus attributa sunt fecit exptem
quia sapientia reddere poterat. que illi nature conditio de¬
negasset.statuit nudum et inermem. qr et ingȩnio pote¬
tãt arinari et ratione uestiri. Ea uero ipsa quẽ inutis da¬
ta et homini denegata sunt: quam mirabiliter homini
ad pulchritudinem faciant exprimi non põt.Nam si hoĩ
ferios dentes: aut cornua, aut unques aut ingulas aut cau¬
dari. aut uarii coloris pilos addidisset: quis non sentiat qͣ

Expanded text:
si qua uero in praedam maioribus cedunt, ne tamen stirps eosi qua uero in praedam maioribus cedunt, ne tamen stirps eorum funditus interiret, aut in ea sunt religata regione, ubi maiora esse non possunt, aut acceperunt uberem generandi fecunditatem, ut et bestiis quae sanguine aluntur, uictus suppeteret ex illis et inlatam tamen cladem ad conseruationem generis multitudo ipsa superaret. hominem autem ratione concessa et uirtute sentiendi atque eloquendi data eorum quae ceteris animalibus attributa sunt, fecit expertem, quia sapientia reddere poterat quae illi naturae condicio denegasset: statuit enim nudum et inermem, quia et ingenio poterat armari et ratione uestiri. ea uero ipsa quae mutis data et homini denegata sunt, quam mirabiliter in homine ad pulchritudinem faciant, exprimi non potest. nam si homini ferinos dentes aut cornua aut ungues aut ungulas aut caudam aut uarii coloris pilos addidisset, quis non sentiat quam
Abbreviated transcription (Latin):
Edit enim homini artifex ille noster ac parensdeus
sensum atq rationem. ut exeo appareret nos ab eo ẽẽ
enatos quia ipse intelligentia ip̃se sensus ac ratio est Ecteris
animantibus: qm̃ rõnalem istam uitam non attribuit: quẽ ad¬
modum tamen uita earum tutior esset ante prouidit. Omnes
enim suis ex se pellibus texit: quo facilius possent uim prumaꝵ
ac frigora substinere.Singulis autem gñibus ad propulsan¬
dos impetus externos sua propria munimenta constituit.
ut aut naturalibus telis repugnent fortioribus: aut que sũt
imbecilliora subtrahant se periculis ꝑnicitate fugiendi. aut
que simul et uiribus et celeritate indigent astu se protegãt
aut latibulis sepiant. Itaq alia eorum uel plumis leuibus ĩ
sublime suspensa sunt. uel suffulta ungulis. uel instructa cor¬
nibus. quibusdam inore arma sunt dentes. aut ĩpedibus
adunci ungues. nulliq munimentu ad tutelam sui deest.

Expanded text:
edit enim homini artifex ille noster ac parens Deus edit enim homini artifex ille noster ac parens Deus sensum atque rationem; ut ex eo appareret nos ab eo esse generatos, quia ipse intelligentia, ipse sensus ac ratio est. Caeteris animantibus quoniam rationalem istam vim non attribuit, quemodum tamen uita earum tutior esset, ante prouidit. omnes enim suis ex se pellibus terit, quo facilius possent uim pruinarum ac frigorum sustinere. Singulis autem generibus ad propulsandos impetus externos sua propria munimenta constituit, ut aut naturalibus telis repugnent fortioribus aut quae sunt inbecilliora, subtrahant ae periculis pernicitate fugiendi aut quae simul et uiribus et celeritate indigent, astu se protegant aut latibulis saepiant. itaque alia eorum uel plumis leuibus in sublime suspensa sunt uel suffulta ungulis uel instructa cornibus, quibusdam in ore arma sunt dentes aut in pedibus adunci ungues: nulli munimentum ad tutelam sui -deest.
Abbreviated transcription (Latin):
ne ibi quidem satis expressit aggrediat hoc munus. et suma
mihi audacter explicandurti quod homo dissertissimus ꝑx¬
ne omisit intactum. Forsitan reprehendas quod in rebus ob¬
scuris coner aliquid disputare curtti uideastanta temeritate
homines extitisse qui uulgo pħy nomĩantut ut ea que ab¬
strusa prorsus atq abdita deusesse uoluit. scrutarentur
ac naturam rerum celestium terrenarũq conquiterent
que a nobis longe remote neq oculis contrectari. neq tan¬
ꝗi manu neq ꝑcipi sensibus possunt. Et tam de illarum
oĩum tõne sic disputant. ut eaque afferunt probata et co¬
gnita uideri uelint.Quid est tandem cur nobis inuidio¬
sum quis quam putet: si rationem corpotis nostri inspicere
et coritemplari uelimus: Que plane obscura non est quia
ex ipsis membiorum officiis. et usibus ꝑtium sitgulatum
quanta ui ꝓuidentie quisq factus sit intelligere nobis licet

Expanded text:
ne ibi quidem satis expressit, aggrediar hoc munus et sumam ne ibi quidem satis expressit, aggrediar hoc munus et sumam mihi audacter explicandum, quod homo disertissimus pene omisit intactum. Forsitan reprehendas, quod in rebus obscuris coner aliquid disputare; cum videas tanta temeritate homines extitisse, qui vulgo philosophi nominantur, ut ea, quae abstrusa prorsus atque abdita Deus esse voluit, scrutarentur, ac naturam rerum coelestium terrenarumque conquirerent, quae a nobis longe remotae, neque oculis contrectari, neque tangi manu, neque percipi sensibus possunt: et tamen de illarum omnium ratione sic disputant, ut ea, quae afferunt, probata et cognita videri velint. Quid est tandem, cur nobis invidiosum quisquam putet, si rationem corporis nostri dispicere et contemplari velimus? Quae plane obscura non est; quia ex ipsis membrorum officiis, et usibus partium singularum, quanta vi providentiae quidque factum sit, intelligere nobis licet.
Abbreviated transcription (Latin):
sũmo illo rerum conditore atq artifice deo. cuius dĩn&¬
prouidentiam pfectissimamq uirtutem. nec senisu comprehẽ¬
dere. nec uerbo enarrare possibile est.Tentabo ramen qm
corporis et animi facta mentio est utriusq ranionẽ ꝙ tum
pusillitas inteligentie me ꝑuidet explicare. quod officium
hac de causa maxime suscipiendum puto. quoł Marcus
tullius uir ingenii singularis in quarto de re publica libro
cum id facere remptasset: materiam late parentem anou¬
stis finibus terminauit. leuiter sũma queq decerpens. Ac
ne ulla esset excusatio. cur eum locum ton fuerit executus
ipse testatus est nec uoluntatem sibi defuisse nec cutam In
libro etum de legibus primo cum hoc idem sũmatim stri¬
geret sic ait hunc locum satis ut mibi uidetur inhis libris
quos legistis expressi scipio. Postea tamen inlibro de natur
deotum sedo hoc idem latius exequi conatus. Sed quoniã

Expanded text:
summo illo rerum conditore atque artifice deo, cuius dsummo illo rerum conditore atque artifice deo, cuius dprouidentiam perfectissimamque uirtutem nec sensu conprehendere nec uerbo enarrare possibile est. temptabo tamen, quoniam corporis et animi facta mentio est, utriusque rationem quantum pusillitas intellegentiae meae peruidet, explicare. quod officium hac de causa maxime suscipiendum puto, quod Marcus Tullius uir ingenii singularis in quarto De re publica libro, cum id facere temptasset, materiam late patentem angustis finibus terminauit leuiter summa quaeque decerpens. ac ne ulla esset excusatio cur eum locum noipse testatus est, nec voluntatem sibi defuisse, nec curam. In libro enim de Legibus primo, cum hoc idem summatim stringeret, sic ait: Hunc locum satis ut mihi videtur in iis libris, quos legistis, expressit Scipio. Postea tamen in libro de Natura deorum secundo, hoc idem latius exequi conatus est. Sed quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
sit astutus et idem ipse uiolentꝰ sicuti nũc uidemus Is hec
omĩa que illicere possunt: pro laqueis hẽt. et quidem tam
subtilibus ut oculos mentis effugiant ne possint hominis
prouisione uitari.Sũma ergo prudentia est pedeteritis
quoniam ut robiq saltus insidet: et offensacula pedibus
latenter oppoĩt. It aq restuas proprias inquibus nunc
agis suadeo ut pro tua uitute. aut contemnas si potes
aut non magnope mireris. Memento et ueri parentis
tui et inquã ciuitate nomen dederis et cuius ordinis
fueris Intelligis profecto quid loquat. Hec enini te suꝑbie
arguo cuius inte ne suspitio quidem ulla est sed ea que
dico ad mentem refetenda sunt non ad corpus. cuius
ottũs rano ideo comꝑata est ut animo tanquam dño
seruiat et regatut nutu eius. Uas est enim quod ã modo
fictile quo animus .i. homo ipse uerus continetut: et ꝗ¬
dem nõ a prometheo fictum ut poete loquũtur sed a.

Expanded text:
sit astutus et idem saepe uiolentus, sicuti nunc uidemus. is haec sit astutus et idem saepe uiolentus, sicuti nunc uidemus. is haec omnia quae inlicere possunt, pro laqueis habet et quidem tam subtilibus, ut oculos mentis effugiant, ne possint hominis prouisione uitari. summa ergo prudentia est pedetemptim procedere, quoniam utrubique saltus insidet et offensacula pedibus latenter opponit. itaque res tuas prosperas in quibus nunc agis suadeo ut pro tua uirtute aut contemnas, si potes, aut non magno opere mireris. memento et ueri parentis tui et in qua ciuitate nomen dederis et cuius ordinis fueris: intellegis profecto quid loquar. nec enim te superbiae arguo, cuius in te ne suspicio quidem ulla est, sed ea quae dico, ad mentem referenda sunt, non ad corpus: cuius omnis ratio ideo conparata est, ut animo tamquam domino seruiat et regatur nutu eius. uas est enim . quodammodo fictile quo animus id est homo ipse uerus continetur, et quidem non a Prometheo fictum, ut poetae locuntur, sed a
Abbreviated transcription (Latin):
ea prorsus effugere. ut beatum atq incorruptum sapientie
nomen uita ipsa cum preceptis congruente prestarent. Ego
ramen ut nos ipsos simul et ceteros instruam nullum la
boremi recuso: teq enim possum obliuisci mei tum pre¬
sertim cum maxime opus sit meminisse. sic netu quidẽ
tui. ut spero ut opto. Ham licet te publice rei necessitas a
ueris ac iustis operibus auertat tamen fieri nõ põt quin
subinde in celum aspiciat mens sibi conscia recti.Ego ꝗ¬
dem letor omĩa tibi que pro bonis hñtur prospere fluete
sed ita si nihil de statu mentis ĩmuterit.Uereor enim ne
paulatim consuetudo et iocunditas: earum rerum sicut
fieri solet: in animum tuum reꝑat.Ideoq te moneo, et te¬
petens iterum: iterũq moneo ne õblectamenta ista tere
pro magniis aut ueris bonis hr̃e te credas. que sunt non
tantum fallatia ꝗr dubia. uerum etiam insidiosa quia
dulcia. Flam et ille colluctator: et aduersarius noster: scis q

Expanded text:
ea prorsus effugere, ut beatum atque incorruptum sapientiae nomen uita ipsa cum praeceptis congruente praestarent. ego tamen ut nos ipsos simul et ceteros instruam, laborem nullum recuso. neque enim possum obliuisci mei tum praesertim, cum maxime opus sit meminisse, sicut ne tu quidem tui, ut spero et opto. nam licet te publicae rei necessitas a ueris et iustis operibus auertat, tamen fieri non potest quin subinde in caelum aspiciat mens sibi conscia recti. et quidem laetor omnia tibi quae pro bonis habentur prospere fluere, sed ita, si nihil de statu mentis inmutent. uereor enim ne paulatim consuetudo et iucunditas earum rerum sicut fieri solet in animum tuum inrepat, ideoque te moneo et repetens iterumque iterumque monebo, ne oblectamenta ista terrae pro magnis aut ueris bonis habere te credas, quae sunt non tantum fallacia, quia dubia, uerum etiam insidiosa, quia dulcia. nam ille conluctator et aduersanus noster scis quam
Abbreviated transcription (Latin):
repugnare posset. Agitata enis malis quatientib stabilitatẽ capit.
et qͣto frequẽter impellitur tanto firmiter roboratur. Hec mirũ
causa efficit ut ꝙ̃uis sit hom̃ibus missa iustitia. tam̃ aureũ seculũ
nõ esse dicatur: qr malum nõ sustulit ut retineret diuersitate m
Quare iusticia

Expanded text:
depugnare posset: agitata enim malis quatientibus stabilitatem capit depugnare posset: agitata enim malis quatientibus stabilitatem capit et quanto frequenter inpellitur, tanto firmiter roboratur. haec nimirum causa efficit ut quamuis sit hominibus missa iustitia, tamen aureum saeculum non esse dicatur, quia malum non sustulit, ut retineret diuersitatem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
lato altero põt. deus ergo nõ exclusit malũ ut ratio uirtutis cõstare
posset. Quõ enim patientia uim suam nomenq retinẽt si nhil
esset aliquis qui adeo uellet auertere.Nam et ideo potiores ẽẽ in¬¬
iustos ꝑmisit ut cogere admalũ possent ideo plures ut uirtus esset
preciosa ꝙ rara est: Quod quidem ip̃m ꝗntilianus egregie ac bre¬
uiter oñdit incapite obuoluto.Ham que inquit uirtus esset in¬
nocentia. nisi laudem raritas dedisset.Uerum ꝗr na sic comꝑa¬¬
tum est ut odium cupiditas ira in id quod incubuerũt agãt cecos
supra hominẽ uidetur culpa uare. Alioquin si nã pares om̃ibus
affectus dedisset pietas nihil erut. hoc qͣ uerum sit docet necessitas
ip̃a tationis. Si uirtus est malis ac uiciis fortiter repugnare appa¬
ret sine malo ac uicio nullã esse uirtutẽ quã deus ut absolutom
ꝑfectamq redderet: retinuit id quod ei erat contratiũ: cum quo

Expanded text:
lato altero potest. deus ergo non exclusit malum, ut ratio uirtutis constare lato altero potest. deus ergo non exclusit malum, ut ratio uirtutis constare posset. quomodo enim patientia uim suam nomenque retineret, si nihil esset justos permisit, ut cogere ad malum possent; ideo plures, ut virtus esset pretiosa, quae rara est. Quod quidem ipsum Quintilianus egregie ac breviter ostendit in capite obvoluto. « Nam quae, inquit, virtus esset innocentia, nisi laudem raritas dedisset? Verum quia natura sic comparatum est, ut odium, cupiditas, ira, in id, quod incubuerunt, agant caecos, supra hominem videtur culpa vacare. Alioqui si natura pares omnibus affectus dedisset, pietas nihil erat. » Hoc quam verum sit, docet necessitas ipsa rationis. Si enim virtus est, malis ac vitiis fortiter repugnare, apparet sine malo ac vitio nullam esse virtutem: quam Deus ut absolutam perfectamque redderet, retinuit id quod erat ei contrarium, cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
Ed deus ut pa rẽs indulgentissimus appropinquãte ultimo tem¬
Epore nunciũ misit qui uetus illud seculum fugatã iustitiã te¬
dutet: ne humanũ genus maximis et ꝑpetuis agitaretur errorib.
Rediit ergo species illius aurci temporis et redditã quidẽ terre: sed
paucis assignata iustitia est: que nihil aliud est qͣ dei unicipia et re¬
ligiosa cultura. Sed moueat aliquẽ fortasse cur si hec sit iustitia nõ
doitũ humano generi sit data. nec in ea multitudo consenserint¬
uniuersa. Magne hoc disputationis est. cur adeo cum iusticiam
terte daret sit retenta diuersitas. Quod et alio loco declaraui,
et ubicunq opportune inciderit explicabitur.Hunc designare
id hreuissime satis est uirtutẽ aut cerni nõ posse nisi hẽat uitia
contraria aut nõ esse ꝑfectã nisi exerceatur aduersis. Hanc enim
deus bonorum ac malorũ uoluit esse distantiã ut qualitatẽ boni
exmalo sciamus item mali ex bono nec alterius ratio intelligi sub¬

Expanded text:
ed deus ut parens indulgentissimus adpropinquante ultimo tempore nuntium misit, qui uetus illut saeculum fugatamque iustitiam reduceret, ne humanum genus maximis et perpetuis agitaretur erroribus. rediit ergo species illius aurei temporis et reddita quidem terrae, sed paucis adsignata iustitia est, quae nihil aliut est quam dei unici pia et religiosa cultura. sed moueat aliquem fortasse, cur si haec sit iustitia, non omni humano generi sit data nec in eam multitudo uniuersa consenserit. magnae hoc disputationis est, cur a deo, cum iustitiam terrae daret, sit retenta diuersitas: quod et alio loco declaraui et ubicumque opportune inciderit explicabitur. nunc designare id breuissime satis est, uirtutem aut cerni non posse, nisi habeat uitia contraria, aut non esse perfectam, nisi exerceatur aduersis. hanc enim deus bonorum ac malorum uoluit esse distantiam, ut qualitatem boni ex malo sciamus, item mali ex bono: nec alterius ratio intellegi sub