comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id est lapidis. Quod
est aꝑte dicere. Gratia eius eduxit de
captiuitate: et ex equabit hanc illi gratie
quam exercuit erga patres eoꝵ: similem
istis misodiam impendendo. Hec esthe-¬
breoꝵ traditio. Doctores uero ecclłiastici: hunc
locum ita exponunt. Candelabrum totum
aureum scã ẽ. eccl̃ia: que indiuinis script᷑is
sensum magis quam u̾ba requint. Lampas
suꝑ candelabrum dñm designat xp̃m qui
illuminat eccłiam: quiq de se dicit. Nemo ac¬
cendit lucernam et ponit eam sub modio. id e
submensura legis: sed suꝑ candelabrum id est
in euangłii firmitate: quo eccl̃ia illustratur.
Lucerne Gii. et infusoria earum gratia est
spc̃ scĩ: ꝑ quem oleum miscdie diuine cunc¬
tarumq turtutum eccł̃ia suscipit. Due oliue
moyses et helias: qui in monte dño transfigu¬
rato apparuerunt: et loquebantur ea que
passurus erat inierlm. Non nulli duas oliual
adextris et asimstris euangłium et legem ac¬
cipiunt : ut in dextera oliua euangelium. &¬

Expanded text:
id est lapis. Quod est aperte dicere: Gratiam ejus eduxit de captivitate, et exaequabit hanc illi gratiae, quam exercuit erga patres eorum, similem istis misericordiam impendendo: haec est Hebraeorum traditio. Doctores vero ecclesiastici hunc locum ita exponunt: Candelabrum totum aureum sancta est Ecclesia, quae in divinis Scripturis sensum magis quam verba requirit. Lampas super candelabrum Dominum designat Christum, qui illuminat Ecclesiam, quique de se dicit: « Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio. » id est sub mensura legis, « sed super candelabrum, » id est in Evangelii libertate, quo Ecclesia illustratur. Lucernae septem et infusoria eorum, gratia estper quam oleum misericordiae divinae cunctarumque virtutum Ecclesia suscipit. Duae olivae, Moyses et Elias, qui in monte cum Domino transfigurato apparuerunt, et loquebantur ea quae passurus erat in Hierusalem. Nonnulli duas olivas a dextris et a sinistris, Evangelium et legem, accipiunt, ut in dextra oliva Evangelium,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco iħm sacerdotem magnum filiũ
iosedech intelligunt: adcuius dexteram
id est ut accusaret illum. Adextris uero
stabat ÷ quia iustam accusationem habe-¬
bat: eo quod ipse sicut et ceteri alienge¬
nam duxisset uxorem. E¬
i. Et dixit dñs ad sa¬
than. In crepet dominus inte sathan: &
in crepet dñs inte qui elegit ierłm.

Expanded text:
hoc loco Jesum sacerdotem magnum filium Josedech intelligunt. Ad cujus dexteram id est ut accusaret illum. A dextris vero stabat, quoniam justam accusationem habebat, eo quod ipse, sicut caeteri, alienigenam duxisset uxorem. « Et dixit Dominus ad Satan: Increpet Dominus in te Satan, et increpet Dominus in te, qui ele
Abbreviated transcription (Latin):
Missus est gͦ dĩ filius post gloriam diuine
maiestatis adgentes que spoliauerunt ppł̃m
dei: ut ẽẽnt eis prede. aquib fuerant ante
predati.
Qui enim tetigerit uos: tanget
pupillam oculi mei

Expanded text:
Missus est ergo Dei Filius post gloriam divinae majestatis ad gentes, quae spoliaverunt populum Dei, ut essent eis praedae, a quibus ante fuerant praedati. « Qui enim tetigerit vos, tangit pupillam oculi mei
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ẽ. saluatoris : et dicit se adeo patre inis¬
sum non ꝑ id quod omnipotens ẽ. et equa¬
lis patri: sed ꝑ id quod homo ẽ. minor pa¬
tre. Inde et post gloriam se missum dicit.
quam babuit cum apuo patrem eẽt: licet
mumqͣm deseruerit patrem̃. hinc ipse patn
dicit. Carifica me tu pater: claritate

Expanded text:
ni est salvatoris, et dicit se a Deo Patre missum, non per id quod omnipotens est et aequalis Patri, sed per id quod homo est, minor Patre. Unde et post gloriam se missum dicit, quam habuit cum apud Patrem esset, licet nunquam deseruerit Patrem. Hinc ipse Patri dicit. « Glorifica me, tu Pater, claritate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutiet dñs omnes gentes que pugnauert̃
adũsum ierłm. Iabescet caro unius cuiꝰꝙ
stantis suꝑ pedes suos et oculi eoꝵ deflu¬
ent in foraminib suis: et lingua eoꝵ

Expanded text:
cutiet Dominus omnes gentes quae pugnaverunt adversus Jerusalem: tabescet caro uniuscujusque stantis super pedes suos, et oculi ejus contabescent in foraminibus suis, et lingua eo
Abbreviated transcription (Latin):
quam edificaret᷑ t fundaret᷑ teplũ dni omnis
labor eorum irritus fuit: & tam homines
qͣm iumenta in agri cultura et in diuersis
oꝑib casso conatu frustrabantur. Nec erat
pax introeunti et egredienti: cum intus
seditio : foris adu̾sarii eos conturbarent.
Sed et hoc in eccłia factum est: quia pͥus¬
qͣm templum dnĩ sp̃aliter fundaretur in
hominib ÷ et ante qͣm diceretur eis uos estis
templum dm̃ uiui. nulla erat merces homi¬
num. id est eoꝵ qui rationales sunt: et ium̃toꝵ¬
hoc est irrationabilium: apud dm̃. Post qͣm
uero conuersi sunt et ds̃ in illis habitare ce¬
pit: audiunt ab apło. Unusquisq ꝓpͥam
mercedem accipiet: scd̾m suum laborem. Nun
autẽ ñ iuxta dies priores ego faciam reliquiis

Expanded text:
aedificaretur templum Domini, omnis labor eorum irritus fuit, et tam homines quam jumenta in agricultura et in diversis operibus casso conatu frustrabantur, nec erat pax introeunti et egredienti, cum intus seditio, foris adversarii, eos conturbarent. Sic et in Ecclesia factum est, quia priusquam templum Domini spiritualiter fundaretur in homnibus, et antequam diceretur eis: « Vos estis templum Dei vivi, » nulla erat merces hominum, id est eorum qui rationales sunt, et jumentorum irrationalium apud Deum. Postquam vero conversi sunt, et Deus in illis habitare coepit, audiunt ab Apostolo: Unusquisque propriam mercedem accipiet secundum suum laborem. « Nunc autem non iuxta dies priores ego faciam reliquiis
Abbreviated transcription (Latin):
moabitanim : assyrioꝵ caldeoꝵ: ceteranĩ¬
q gentium: ꝑ quas de signant᷑ qui eligũt
ꝑmanere inerrorib suis : et nolunt egre¬
di de terra sua ut ueniant ad societatem
eccłie et efficiantur israhelite et ciues cele¬
stis ierłm. In die illa erit quod suꝑ freniun

Expanded text:
Moabitarum, Assyriorum, Chaldaeorum, caeterarumque gentium, per quas designantur qui eligunt permanere in erroribus, et nolunt egredi de terra sua, ut veniant ad societatem Ecclesiae, et efficiantur Israelitae, et cives coelestis Hierusalem. « In die illa erit quod super frenu
Abbreviated transcription (Latin):
terre sunt corda t̾renoꝵ hominum. que p̾dicantib
apłis scissa sunt. et aꝑta ꝑ penitentiam: ut
semen u̾bi dei reciꝑent. Nam et in passione dm̃
petre scisse sunt: ut dura gentium corda signa¬
rentur ẽẽ scindenda ꝑfidem. Uiderunt hoc mon¬
tes id est contrarie fortitudines: et doluerunt
inuidentes gentium saluti. Siue montes sunt
excelsa regna terrenaꝵ:. et sublimes seculi pote¬
states. Uiderunt crescere et propagari fidem
xꝑisti. & doluerunt: atq grauissimam contͣ

Expanded text:
terrae sunt corda terrenorum hominum, qui praedicantibus apostolis scissa sunt et aperta per poenitentiam, ut semen verbi Dei reciperent. Nam et in passione Domini petrae scissae sunt, ut dura gentium corda signarentur esse scindenda per fidem. Viderunt hoc montes, id est contrariae fortitudines, et doluerunt invidentes gentium saluti. Sive montes sunt excelsa regna terrarum, et sublimes saeculi potestates. Viderunt crescere et propagari fidem Christi, et dolu
Abbreviated transcription (Latin):
mundi pͥncipem referuntur: qui quondam
gloriabat᷑ dicens. Incelum conscendam: suꝑ astra
celi exaltabo solum in eum. Cui etiam exprobrais
propħa dicit. Quomͦ cecidisti de celo luctfer qͥ
mane oriebaris : dicitur ergo ꝑ apostropham
Dassur dorimerunt pastores tui in aduentu
xpi dñi qui pascebant homines. non insalutem:
sed ut sagmatos omni inmunditia. et iniqui¬
tate. auidius eos deuorarent. Populus tuus
insultant tibi qui ate decepti fuerant: quia
nullus aut rarus ẽ quem ñ aliquando dece¬
ꝑis. et suꝑ quem non transierit malitia tua
Suꝑ quem emm stat malitia: ñ pocest in¬
sultare ei cum uͦ transierit malitia et successe¬
rit bonitas: tunc in sultabunt diabolo. et bo¬
nis oꝑib quasi complosis manib. suꝑ eum
concrepabunt. FINITN AUoO ROpħa.¬

Expanded text:
mundi principem referri possunt. Qui quondam mundi principem referri possunt. Qui quondam gloriabatur: « In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium meum, » cui etiam exprobrans propheta, dicit: « Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qui mane oriebaris? » Dicitur ergo ei per apostropham: O Assur, dormierunt pastores tui in adventu Christi Domini, quia pascebant homines non in salutem, sed ut saginatos omni immunditia et iniquitate, avidius eos devorarent. Populus tuus,insultant tibi, qui a te decepti fuerant, quia aut nullus aut rarus est, quem non aliquando deceperis, et super quem non transierit malitia tua. Super quem enim stat malitia, non potest insultare ei. Cum vero transierit malitia, et successerit bonitas, tunc insultabunt diabolo, et bonis operibus quasi complosis manibus super eum concrepabunt. IN HABACUC PROPH
Abbreviated transcription (Latin):
esfeminatus. et quasi fragiles mulieres fuenit
non mirum si dormierunt pastores tui id est
pͥncipes. et sub reguli tui: et si edomiti sunt
uel int̾fecti. qui pͥmi in acie stare debuerant.
Disꝑsus ẽ. populus tuuus obtimorem uementis
nabuchodonosor: int̾fectis enim pͥncipib reli¬
qua multitudo in bellis disꝑsa ẽ. in montib
et non ẽ. qui congreget fugientes. et ad resisten¬
dum cogat exercitum. Non est obscura con
Mamfestum ẽ. quia quicumq audiennt sub¬
uersam miniuen: & regem quondam poten¬
tissimum prostratum stupebunt attoniti
tante rei magnitudine: & conpͥment manꝰ
uti solent facere stupentes. uel certe p̃ gaudio
insultantes ruine tue plaudent manib.
Cur autem hec. ostendit subdens quia suꝑquẽ
tuo dare lacrimas: quia nullꝰ ẽ. sr̃ quẽ malitia
tua ñ transierit. Nec dicit steterit. s tͣnsierit: qͥa malitia
assyrioꝵ. ⁊ suꝑbia illoꝵ tͣnsitoria ⁊ caduca erat nec semꝑ
poterat ꝑmanere. Tropologice hec uerba ad

Expanded text:
effeminatus, et quasi fragilis ut mulierefuerint, non mirum si dormierint pastores tui, id est principes et subreguli tui. Et si edomiti sunt vel interfecti, qui primi in acie stare debuerant, dispersus est populus tuus ob timorem venientis Nabuchodonosor: interfectis enim principibus, reliqua multitudo imbellis dispersa est in montibus, et non est qui congreget fugientes, et ad resistendum cogat exercitum. « Non est obscura cont» Manifestum est quia quicunque audierint subversam Niniven, et regem quondam potentissimum prostratum, stupebunt attoniti tantae rei magnitudine, et compriment manus, ut solent facere stupentes, vel certe prae gaudio insultantes ruinae tuae, plaudent manibus. Cur autem hoc, ostendit subdens: « Quia supertuo dare lacrymas, quia nullus est super quem malitia tua non transierit. Nec dicit, steterit, sed « transierit, » quia malitia Assyriorum et superbia eorum transitoria et caduca erat, nec semper poterat permanere. Tropologice haec verba ad
Abbreviated transcription (Latin):
.Tradunt hebrei: quod ubi
nomina patrum. uel auorũ ꝓpħ̃aꝵ ponun¬
tur: ipsi quoq patres. uł au. ꝓpħe fue-¬
rint. Unde constat beeri ꝓpħam fuilse: cuiꝰ
filius osee fuisse ꝑhibetur. Osee int̾ptatur ut
diximus saluator. Ideoq dñm iħm xp̃m sig¬
nificat: qui ẽ. uere saluator mundi. unde
et ih̃c dicitur. Ad quem ꝑtinent ea que se¬
quuntur. Unde bene filius beeri dicitur
qui puteus m̃s int̾pretatur. Ipse quippe
aquas. Hoc enim int̾ puteum et cist̾nam
int̾ est: quod puteus ꝑ petuas habet aqͣs.
& de uiuo fonte manantes. Cisterna uero:
ext̾nas. et aduenticias aquas possidet. atq¬
intemporaneas. De hoc fonte: dicit ꝓpha.
Sitiuit amma mea ad dm̃ fontem uiuum.

Expanded text:
Tradunt Hebraei, quod ubicunque nomina patrum vel avorum prophetarum ponuntur, ipsi quoque patres vel avi prophetae fuerint. Unde constat Beeri prophetam fuisse, cujus filius Osee fuisse refertur. Osee interpretatur ut diximus salvator, ideoque Dominum Christum significat, qui est vere Salvator mundi. Unde et Jesus dicitur, ad quem pertinent ea quae sequuntur. Unde Osee filius Beeri dicitur, qui puteus meus interpretatur. Ipse quoque aquas. » Hoc enim inter puteum et cisternas distat, quod puteus perpetuas aquas habeat et de vivo fonte manantes; cisterna vero externas et adventitias aquas possideat atque temporaneas. De hoc fonte Propheta dicit: Sitivit anima mea ad Deum fontem vivum.
Abbreviated transcription (Latin):
.Uos inquit dñs ofilii
leui ꝑ maleficia. et adult̾ia ceteraq mala
sepe mutamini. Ego uͦ qui uidex iustus sũ
et cum tranquillitate iudico omnia: nulla
ꝑsonaꝵ uarietate ꝑmutor. Cum gͦ me seue-¬
runt. et iustum iudicem fatear: uos tamen
o filii leui non estis consumpti. Licet sitis
conflati igne tribulationum: tam̃ nec ꝑfla¬
gella amalis ur̃is emendati. Tale est et illud.
quod ꝑieremiam dicitur. frustra ꝑ cussi filios
ur̃os: disciplinam non receꝑunt. Nec hoc no¬
uum est aut semel auobis cõmissum: ut
aliquam mereamini ueniam. hereditar-¬
iam habetis impietatem adieb patrum
u̾roꝵ recedendo alegitimis meis: & non cu¬
stodiendo que p̃cepi. Hoc et de his qui ft̃
in eccłia constituti dici potest. Et sunt filii
iacob ineccłia supplantantis uitia. id ẽ
doctoꝵ et magistroꝵ eccłie discipłi. qͥ
nomine tenus sunt in eccl̃ia: s ñ recedũt¬

Expanded text:
os inquit Dominus, o filii Levi, per maleficia et adulteria caeteraque mala saepe mutamini: ego vero, qui judex justus sum et cum tranquillitate judico omnia, nulla personarum varietate permutor. Cum ergo me severum et justum judicem fatear, vos tamen, o filii Levi, non estis consumpti, licet sitis conflati igne tribulationum, nec per flagella a malis vestris emundati. Tale est et illud quod per Jeremiam dicitur: « Frustra percussi filios vestros, disciplinam non receperunt. » Nec hoc novum est aut semel a vobis commissum, ut aliquam mereamini veniam, haereditariam habetis impietatem a diebus patrum vestrorum, recedendo a legitimis et non custodiendo quae praecepi. Hoc et de his qui sunt in Ecclesia constituti dici potest: et sunt filii Jacob supplantantis vitia, id est doctorum et magistrorum Ecclesiae discipuli, qui nomine tenus
Abbreviated transcription (Latin):
onam propħam tradunt hebrei filium eẽ
sareptene uidue: quẽ mortuum suscitauit
helias. Quem cum matͥ reddidisset: ad orauit
illa et dixit. Nunc inisto cognoui qm̃ iuir
dei es: et u̾bum illius inore tuo uerũ est.
At ob hanc causam: uocatum filium amada¬
thi. Amadathi int̾pretat᷑ ueritas: et ex eo
quod helias uerum dixit uocatus est filus
ueritatis. Cuius sepulchrum dicunt ẽẽ in
gech: que est in offer. Alii dicunt eum
in lidda id est diospoli: & natum et con-¬
ditum. Meminit huius ꝓphie liberto¬
bie: ubi moriturꝰ pat̾ filio loquebatur.
Prope ẽ. int̾itus niniue : non enim excidit
u̾bum dñi. Primo enim ad p̃dicationem
ion e intelligimus niniuitas conu̾sos pemi-¬
tentiam egisse: & a dño ueniam consecutos
Postea uͦad mala pͥstina relapsos. iuxta
quod p̃diccum fuerat fuisse subu̾sos:
regnante apud hebreos iosia. apud medos

Expanded text:
AM. Jonam tradunt Hebraei filium esse Sareptanae viduae, quem mortuum suscitavit Elias, quem cum matri reddidisset, adoravit illa, et dixit: Nunc in isto cognovi, quoniam vir Domini es, et verbum Domini in ore tuo verum est, et ob hanc causam vocatum filium Amathi. Amathi interpretatur veritas, et ex eo quod Elias verum dixit, vocatus est filius veritatis; cujus sepulcrum dicunt esse in Geth, quae est in Ophir. Alii dicunt eum in Lidda, id est Diospoli et natum et conditum. Meminit hujus prophetae liber Tobiae, ubi moriturus pater filio loquebatur. Prope est interitus Ninivae, non enim excidit verbum Domini. Primum enim ad praedicationem Jonae intelligimus Ninivitas conversos poenitentiam egisse, et a Domino veniam consecutos, postea vero ad mala pristina relapsos, juxta quod praedictum fuerat, fuisse subversos, regnante apud Hebraeos Josia, apud Medos
Abbreviated transcription (Latin):
hoc generaliter aduer¬
sus om̃s dicitur: qui idola uenerantur. Ue enĩ
inet̾num ent ei qui mat̾iem ligni uel lapidis.
siue cuiusq metalli pro deo colit: et in uocans
dicit exꝑgiscere. cum forma tantum sit in anima¬
ta. Nam idos grece uel idea forma dicitur: inde
diminutiue idolum formula uocatur. Num¬
quid ipse lapis quem inuocas docere te po¬
tent: et p̃dicere uentura: ecce iste cooꝑtus ẽ.

Expanded text:
Hoc generaliter adversus omnes dicitur qui idola venerantur. Vae enim aeternum erit ei qui materiem ligni vel lapidis, sive cujuscunque metalli pro deo colit, et invocans dicit: « Expergiscere, » cum forma tantum sit inanimata. Nam eidos Graece vel idea, forma dicitur: inde diminutive idolum, formula vocatur. Nunquid ipse lapis quem invocas, docere te poterit et praedicere ventura? « Ecce iste coopertus e
Abbreviated transcription (Latin):
toub quos gentiles significare putamus : id ẽ.
pignus sꝑande salutis: quatinus pͥmũ saluet
iudeos ad quos uenerat: deinde saluet gentes.
quasi maris accolas. Unde et adint̾iora descen¬
disse & dormisse dicitur seuiente pelago qͣsi
negligens eos: quia uidebat᷑ negligere gentes.
Quoꝵ tam̃ salutem dormiens incruce. et ad in¬
fernum quasi ad nauis infima descendens ꝑ
ficiebat. Dominus autem misit uentum mag¬

Expanded text:
toribus, quos gentiles putamus significare, id est toribus, quos gentiles putamus significare, id est pignus sperandae salutis, quatenus primum salvet Judaeos ad quos venerat, deinde salvet gentes quasi maris accolas. Unde et ad interiora descendisse et dormisse dicitur, saeviente pelago, quasi negligens eos, quia videbatur negligere gentes, quorum tamen salutem dormiens in cruce, et ad infernum quasi ad navis infima descendens, ficiebat. « Dominus autem misit ventum mag
Abbreviated transcription (Latin):
oppen portus est iudee. ad quem hiram rex
Ionas gͦ de montanis iudee ueniens ad mariti¬
ma: ad plana loca recte dicitur descendisse.
Dedit naulum. id est mercedem subuectionis
sue etiam ꝓse. Descendisse autẽ dicitur in na-¬
ium: ut ostendatur quia sic̃ fugitiutis ad
int̾iora nauis penetrauit. latebras querens.
Int̾pretat᷑ autem tbarsis contemplatio gaudii:
montanis descendit adioppen: quia cum eum
ꝑ sequerentur inudea sicut in euangłio legi¬
mus: transibat in partes tyri et sidonis: que
sunt gentilium urbes. Que qͥa insortem ifra¬
helis descripte fuerant: recte ꝑioppen idẽ.
speciosa designantur. Uenit gͦ dñs adcharsis.
id est gaudii contemplationẽ: quia mundi con-¬
templabatur salutem÷ quam ante secula pre-¬
destinauerat. Salus mundi: gaudium eius est.
Descendit ioppen: quia uicina passione salutẽ
spetiose gentilitatis oꝑabatur. Sed quia ue¬
nerat adoues ꝑditas domus isrł: non uult
dare panem filioꝵ canib Dat gͦ naulum uec

Expanded text:
oppe portus est Judaeae, ad quem Hiram, rex Jonas ergo de montanis Judaeae veniens ad maritima et plana loca, recte dicitur descendisse. « Et dedit naulum is. Descendisse autem dicitur in navem, ut ostendatur, quia sicut fugitivus ad interiora navis penetrat, latebras quaerens. Interpretatur Tharsis contemplatio gaudii, montanis, descendit in Joppen, quia cum eum persequerentur in Judaea, sicut in Evangelio legimus, transibat in partes Tyri et Sidonis, quae sunt gentilium urbes. Quae, quia in sortem Israel distributae fuerant, recte per Joppen, id est, speciosa designatur. Venit ergo Dominus ad Tharsis, id est gaudii contemplationem, quia mundi contemplabatur salutem, quam ante saecula praedestinaverat. Salus autem mundi gaudium ejus est. Descendit autem in Joppen, quia, vicina passione. salutem speciosae gentilitatis operabatur. Sed quia venit ad oves perditas domus Israel, non vult dar
Abbreviated transcription (Latin):
regnoꝵ. et cet̾a. Soli zorobabel quem diximꝰ
gestare ꝑsonam xp̃i scđd̾m assumptum hominẽ:
dicuntur que futura sunt. Mouebo inquit
celum et t̾ram: id est mutabo inmeluis: ut
sit celum nouum et t̾ra noua: sic enim pre-¬
terit figura huius mundi: mundi manente
eẽntia. Deinde sequitur. et subu̾tam solium
regnorum: et conteram fortitudinem reg¬
ni gentium: id est destruam omnem pͥnci-¬
patum et potestatem et uirtutem: siue¬
etiam contrarias fortitudines nequitie spi¬
ntalis: ut regni eorum destruccio ꝓsit non
solum gentib : uerum etiam regib quieis
drigam et ascensorem enis:

Expanded text:
r et terram. » Soli Zorobabel, quem diximus gestare personam Christi, secundum assumptum hominem dicuntur quae futura sunt. Movebo inquit coelum et terram, id est mutabo in melius, ut sit coelum novum et terra nova. Sic enim praeterit figura hujus mundi manente substantia. Deinde sequitur: « Et subvertam solium regnorum, et conteram fortitudinem regni gentium, » id est destruam omnem principatum et potestatem et virtutem, sive contrarias fortitudines nequitiae spiritualis, ut regni eorum destructio prosit non solum gentibus, verum etiam regibus qui eivertam quadrigam et ascensorem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Post predictam diuersarum gentium captiui
dam columba: ꝑ legem adseruandam in¬
nocentiam generata: sepe peceans captiua¬
ta: et rursum redempta. Ue ciuitas pro¬
uocatx: id est ad amantudinem suis scele¬
rib ꝑducens dm̃. Siue ꝓuocatrix: quia post
acceptam pietatis noticiam ad impietatem
conuersa est. ꝓuocare enim dm̃ est: scien¬
do peccare. Non audiuit p̃ceptum domini:
et correpta noluit recipe disciplinam:
neq cum malis p̃meretur consisa est in dño.
Et cum dñs dicat. ego sum ds̃ appropinquãs
et non ds̃ de longe. ipsa tamen noluit ei ap¬
propinquare. Principes eius in medio eius.¬
Describit ꝓpha: quales pͥncipes et iudices siue
sacerdotes habuerit. Principes inquit eius
quasi leones semꝑ uersabantur inp̃da: et pro

Expanded text:
Post praedictam diversarum gentium captivitdam columba, per legem ad servandam innocentiam generata, saepe peccans, captivata et rursum redempta. Vae, civitas provocatrix, id est ad amaritudinem suis sceleribus perducens Deum, sive provocatrix, quia post acceptam pietatis notitiam ad impietatem conversa est. Provocare enim Deum est sciendo peccare, Non audivit praeceptum Domini, et correpta noluit recipere disciplinam, neque, cum malis premeretur, confisa est in Domino. Et cum Dominus dicat: « Ego sum Deus appropinquans, et non Deus de longe, » ipsa tamen noluit ei appropinquare. « Principes ejus, in medio ejusDescribit propheta quales principes et judices sive sacerdotes habuerint. Principes inquit ejus quasi leones semper versabantur in praedam, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
ac combustoꝵ parietum. contra tuam crude¬
litatem clamarent. Lignum autem quod int̾
iunccuras est illud historialiter designat
lignum: quod ad continendos parietes in me¬
dio structure pomi solet. Notandum ẽ. quod
in .lxͣx. interpretib habetur scarabeus delig¬
no clamabit : muscam iuxta litteram desig¬
nans. que solet in iuncturis parietum in hieme
uel intempestate latere. Ut sit sensus. etiam
musce inforaminib lignorum abscondite.
contra tuam suꝑbiam et auanciam clamant.
Ue qui edificat ciuitatem in sanguinib: et pre¬
parat urbem in iniquitate. Adhuc contra

Expanded text:
ac combustorum parietum, contra tuam crudeac combustorum parietum, contra tuam crudelitatem clamarent. Lignum autem quod inter juncturas est, illud historialiter designat lignum, quod ad continendos parietes, in medio structurae poni solet. Notandum quod in LXX Interpretibus habetur, Scarabaeus de ligno clamabit, muscam juxta litteram designans, quae solet in juncturis parietum in hieme vel in tempestate latere; ut sit sensus: Etiam muscae in foraminibus lignorum absconditae, contra tuam superbiam et avaritiam clamabunt. « Vae qui aedificat civitatem in sanguinibus, et praeparat urbem in iniquitate. » Adhuc contra
Abbreviated transcription (Latin):
ani mali. Ad huc contra regem impitim loqͥt̃.
qͥ congregat malã auaritiã domui sue : nec ĩtelligit
diuitias ex malo qͤsitas cansã sibi eẽ ruine. Simulꝙ:
arguitur suꝑbie : quod ad auium similitu¬
dinem in excelso posuerit nidum suumꝰ. ar¬
bitrans liberari se de manu mali: idẽ. nunqͣm
seuent᷑um inhostium potestatem. Malam
autẽ dicit auariciam pecunie et diuitiaꝵ qͥa
est ⁊ bona auancia. id est cupiditas sp̃alium
diuitiarum. sapientie et scientie dei. Licet aut
raro aut numqͣm nomen auaritie in bono posi¬
tum legatur. Cogitasti confusionem domui tue
Dum inquit ponis in excelso indum tuum:
nichil aliud egisti. nisi cogitasti confusionem tͥ
et posteris tuis: quia hec sollicitudo. finem
habebit ignominiam. Concidisti popłos mul¬
tos. ⁊ peccauit anima tua. in hoc inquit qͦd
plurimos int̾fecisti. intuam ipsius amimam de¬
seuisti: & intantam crudelitatẽ exarsisti. ut
lapides destructaꝵ ciuitatum. et ligna et̾isoꝵ

Expanded text:
ali. » Adhuc contra impium regem loquitur, qui congregat avaritiam malam domui suae, nec intelligit divitias ex malo quaesitas, causam sibi esse ruinae; simulque arguitur superbiae, quod ad avium similitudinem in excelso posuerit nidum suum, arbitrans posse se liberari de manu mali, id est nunquam se venturum in hostium potestatem. Malam autem dicit avaritiam pecuniae et divitiarum, quia est et bona avaritia, id est cupiditas spiritualium divitiarum sapientiae et scientiae Dei, licet aut raro, aut nunquam nomen avaritiae in bono positum legatur. « Cogitasti confusionem domui tuae. » Dum inquit ponis in excelso nidum tuum, nihil aliud egisti, nisi cogitasti confusionem tibi et posteris tuis, quia haec sollicitudo finem habebit ignominiam. « Concidisti populos multos, et peccavit, anima tua. Quia lapis dplurimos occidisti, in tuam ipsius animam desaevisti, et in tantam crudelitatem exarsisti, ut lapides destructarum civitatum et ligna eversorum
Abbreviated transcription (Latin):
tis ipse saluabit: gaudebit suꝑte in leci¬
cia: silebit indilectione tua: exultabit
suꝑ te in laude. Hugas qui alege recesse¬
rant congregabo. quia exte erant: ut non
ultra habeas suꝑ eis obprobrium. Ecce ego
int̾ficiam om̃s qui afflixerunt te intem¬
pore illo: & saluabo claudicantem. et eã
que eiecta fuerat congregabo. Et ponam
eos in laudem et in nomen in omni t̾ra
confusionis eoꝵ: intempore illo quo ad¬
ducam uos et intempore quo congregabo
uos. Dabo enim uos in nomen et in laudẽ
omnib populis terre: cum conuertero cap¬
tiuitatem ur̃am coram oculis ur̃is. dicit dñs.¬

Expanded text:
tis: ipse salvabit te. Gaudebit super te in letitis: ipse salvabit te. Gaudebit super te in letitia silebit in dilectione tua exultabit super te in laude nugas qui a lege recesserant congregabo quia ex te erant ut non ultra habeas super eis obprobrium ecce ego interficiam omnes qui adflixerunt te in tempore illo et salvabo claudicantem et eam quae eiecta fuerat congregabo et ponam eos in laudem et in nomen in omni terra confusionis eorum in tempore illo quo adducam vos et in tempore quo congregabo vos dabo enim vos in nomen et in laudem omnibus populis terrae cum convertero captivitatem vestram coram oculis vestris dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
zeli mei deuorabitur omnis t̾ra: quia tunc
reddam populis labium electum:̃ ut uocẽt
ro uno. Ultra flumina ethiopie inde sup¬
plices mei: filii disꝑsorum meoꝵ deferent
munus michi. In die illa non confunderis
suꝑ cunccis ad inuentionib tuis. quib pre¬
uaricata es in me: quia tunc auferam de
medio tui magniloquos suꝑbie tue: et ñ
adicies exaltari amplius inmonte sc̃õ meo.
Et derelinquam inmedio tui popłm paupe¬
rem et egenum: & sꝑabunt in nomine dñ
reliquie isrł. Non facient inquitatem.
nec loquentur mendatium: et non inue¬
nietur more eoꝵ lingua dolosa: qm̃ ipsi
pascentur et accubabunt: & non erit qui
exterreat. Lauda filia syon iubila tu isrł
letare et exulta in omi corde filia ierłm
Abstulit dñs iudicium tuum : auercit im¬
micos tuos rex isrł: dñs in medio tui: non
timebis malum ultra. In die illa dicetur
ierłm. noli timere: syon. non dissoluant᷑
manus tue. Dñs d̾s tuus inmedio tui for¬

Expanded text:
zeli mei devorabitur omnis terra. Quia tunc zeli mei devorabitur omnis terra. Quia tunc reddam populis labium electum, ut invocent ro uno. Ultra flumina Eziopie inde supplices mei: filii dispersorum meorum deferent munus mici. In die illa non confunderis super cunctis adinventionibus tuis: quibus prevaricata es in me. Quia tunc auferam de medio tui magni locus supervie tue: et non adicies exaltari amplius in monte sancto meo. Et derelinquam in medio tui populum pauperem et egenum et sperabunt in nomine Domini reliquiae Israhel non facient iniquitatem nec loquentur mendacium et non invenietur in ore eorum lingua dolosa quoniam ipsi pascentur et accubabunt et non erit qui exterreat lauda filia Sion iubilate Israhel laetare et exulta in omni corde filia Hierusalem abstulit Dominus iudicium tuum avertit inimicos tuos rex Israhel Dominus in metimebis malum ultra. In die illa dicetur Iherusalem noli timere: Syon non dissolbantur manus tue. Dominus Deus tuus in medio tui for
Abbreviated transcription (Latin):
pit disciplinam: in dño non est confisa: ad
dm̃ suum non apppinquabit. Principes eiꝰ
in medio eius quasi leones rugientes: iudices
eius lupi uesꝑe. non relinquebant in mane
ꝓpħe eius uesam. uiri infideles: sacerdotes
eius polluerunt scm̃: iniuste egerunt contͣ
legem. Dñs iustus inmedio eius: non faciet mi-¬
quitatem. Mane mane iudicium suum
dabit in luce : et non abscondetur. Hesciuit
aute imquus confusionem. Diꝑdidi gentes
& dissipati sunt anguli earum: deseitas feci
uias eoꝵ. dum non ẽ. qui transcat. De solate
sunt ciuitates eoꝵ: non remanente uiro.
nec ullo habitatore. Dixi. Attamen timebis
me: suscipies disciplinam: et non ꝑibit ha¬
bitaculum eius. ꝓpt̾ omnia in quib ui¬
sitaui eam. Uerumptamen diluculo sur¬
gentes. cormuꝑunt omnes cogitationes suas.
Qua ꝓpt̾ expecta me dicit dñs in die resur¬
rectionis mee infuturum: quia iudicium
meum ut congregem gentes et colligam

Expanded text:
pit disciplinam in Domino non est confisa ad pit disciplinam in Domino non est confisa ad Deum suum non adpropiavit principes eius in medio eius quasi leones rugientes iudices eius lupiprophetae eius vesani viri infideles sacerdotes eius polluerunt sanctum iniuste egerunt contra legem Dominus iustus in medio eius non faciet iniquitatem mane mane iudicium suum dabit in luce et non abscondetur nescivit autem iniquus confusionem disperdi gentes et dissipati sunt anguli earum desertas feci vias eorum dum non est qui transeat desolatae sunt civitates eorum non remanente viro nec ullo habitatore dixi attamen timebis me suscipies disciplinam et non peribit habitaculum eius propter omnia in quibus visitavi eam verumtamen diluculo surgentes corruperunt omnes cogitationes suas quapropter expecta me dicit Dominus in die resurrectiomeum ut congregem gentes, et colligam
Abbreviated transcription (Latin):
possidebunt eos. Hoc eis eueniet ꝓsuꝑbia sua:
quia blasphemauerunt. et magnificati sunt
suꝑ popłm dñi exercituum. Horribilis dñs
suꝑ eos: et ad tenuabit om̃s deos t̾re: et ad¬
orabunt eum uiri de loco suo. omnes insule
gentium. Sed et uos ethiopes: int̾fecti gla¬
dio meo eritis. Et extendet manum suam
suꝑ aquilonem: et ꝑdet assur. & ponet
speciosam insolitudinem et in inuium. et
quasi desertum : et accubabunt inmedio
eius greges: om̃s bestie gentium÷ et ono¬
crotalus. et iricius. in liminib eius mora¬
buntur. Uox cantantis in fenestra: coruus
in suꝑ liminari: qm̃ attenuabo robur eius.
Hec est ciuitas gloriosa habitans inconfiden-¬
tia: que dicebat incorde suo. Ego sum: et ex¬
tra me non est alia amplius. Quomͦ facta
est indesertum cubile bestie: Omnis qui
transit ꝑ eam sibilabit: mouebit manum
suam. Ye ꝓuocatrix et redempta ciuitas
columba. Non audiuit uocem: et non susce¬

Expanded text:
possidebunt eos hoc eis eveniet pro superbia sua possidebunt eos hoc eis eveniet pro superbia sua quia blasphemaverunt et magnificati sunt super populum Domini exercituum horribilis Dominus super eos et adtenuabit omnes deos terrae et adorabunt eum vir de loco suo omnes insulae gentium sed et vos Aethiopes interfecti gladio meo eritis et extendet manum suam super aquilonem et perdet Assur et ponet speciosam in solitudinem et in invium et quasi desertum et accubabunt in medio eius greges omnes bestiae gentium et onocrotalus et ericius in liminibus eius morabuntur vox cantantis in fenestra corvus in superliminari quoniam adtenuabo robur eius haec est civitas gloriosa habitans in confidentia quae dicebat in corde suo ego sum et extra me non est alia amplius quomodo facta est in desertum cubile bestiae omnis qui transit per eam sibilabit et movebit manum suam vae provocatrix et redempta civitas columba non audivit vocem et non susce
Abbreviated transcription (Latin):
quente mansuetum: si quo modo absconda¬
mini indie furoris dm̃ : quia gaza destructa
ent. et ascalon indesertum: arotum in me¬
ridie eicient: et accaron eradicabitur. Ue
qui habitatis funiculum maris: gens ꝑ di¬
torum. Uerbum dñ suꝑ uos chanaan. t̾ra
philistinoꝵ: ut disꝑdam te ita ut non sit in¬
habitator. Et erit funiculus maris requies
pastoꝵ: & caule pecoꝵ. Et ent fumculus
eius qui remanserit dedomo iuda: ibi pas-¬
centur in domib ascalonis: ad uesꝑam re¬
quiescerit: quia uisitabit eos dñs ds̃ eorum
et auertet captiuitatẽ eoꝵ. Audiui obpro¬
brium moab. et blasphemias filiorũ am-¬
mon: que exprobrauerunt popło meo:
et magnificati sunt suꝑ t̾minos eoꝵ. Prop¬
terea uiuo ego dicit dñs exercituum. ds̃
isrł: quia moab ut sodoma ent. et filii am¬
mon quasi gomorra: siccitas spinaꝵ. et acer¬
ui salis et desertum usq in et̾num. Reliquie
popłi mei dipient illos: et residui gentis mee

Expanded text:
quaerite mansuetum: si quo modo abscondaquaerite mansuetum: si quo modo abscondamini in die furoris Domini. Quia Gaza destructa erit, et Ascalon in desertum; Azotum in meridie ejicient, et Accaron eradicabitur. Vae qui habitatis funiculum maris, gens perditorum: Verbum Domini super vos, Chanaan, terra Philistinorum. et disperdam te, ita ut non sit inhabitator. Et erit fpastorum et caulae pecorum et erit funiculus eius qui remanserit de domo Iuda ibi pascentur in domibus Ascalonis ad vesperam requiescent quia visitabit eos Dominus Deus eorum et avertet captivitatem eorum audivi obprobrium Moab et blasphemias filiorum Ammon quae exprobraverunt populo meo et magnificati sunt super terminos eorum propterea vivo ego dicit Dominus exercituum Deus Israhel quia Moab ut Sodoma erit et filii Ammon quasi Gomorra siccitas spinarum et acervi salis et desertum usque in aeternum reliquiae populi mei diripient illos residui gentis meae
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Et edificabunt domos et non habita¬
bunt: & plantabunt uineas et non bibent
uinum earum. Iuxta est dies dñi magnus:
iuxta et uelox nmis. Uox diei dm̃ amara:
tribulabitur ibi foitis. Dies ire dies illa: dies
tribulationis et angustie: dies calamitatis et
miserie: dies tenebrarum et caligitis: dies
nebule et turbins: dies tube et clangoris
suꝑ ciuitates munitas. et suꝑ angulos ex¬
celsos. Et tribulabo homines et ambulabt̃
ut ceci. quia dño peccauerunt: & effunde¬
tur sanguis eorum sicut humus: et corpora
eoꝵ sicut stercora. Sed et argentum eoꝵ et
aurum eoꝵ: non poterit liberare eos in die
ire dñi. In igne deli eius deuorabitur omnis
terra: quia consũmationẽ cum festinatione
faciet cunctis habitantib terram. Conueni¬
te. congregamini gens non amabilis: pͥusqͣm
pariat nissio quasi puluerem transeuntem
diem ÷ anteqͣm ueniat suꝑ uos ira furoris
iudicium eiuis estis oꝑati. Querite iustum:

Expanded text:
tum et aedificabunt domos et non habitatum et aedificabunt domos et non habitabunt et plantabunt vineas et non bibent vinum earum iuxta est dies Domini magnus iuxta et velox nimis vox diei Domini amara tribulabitur ibi fortis dies irae dies illa dies tribulationis miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis; Dies tubae et clangoris super civitates munitas, et super angulos excelsos. Et tribulabo homines, et ambulabunt ut caeci, quia Domino peccaverunt: Et effundetur sanguis eorum, sicut humus, et corpora eorum sicut stercora. Sed et argentum eorum, et aurum eorum non poterit liberare eos in die irae Domini in igne zeli eius devorabitur omnis terra quia consummationem cum festinatione faciet cunctis habitantibus terram convenite congregamini gens non amabilis priusquam pariat iussio quasi pulverem transeuntem diem antequam veniat super vos ira furoris judicium estis operati: quaerite justum,
Abbreviated transcription (Latin):
habitantes ierłm. Et disꝑdam deloco hoc
reliquias baal: & nom̃ edituoꝵ cum sacer¬
dotib: et eos qui adorant suꝑ decta mili¬
tiam celi: & ad orant et iurant in dño
& urant in meclcho: & qui auercuntur
de post tergum dm̃i: et qui non quesierunt
dñm nec inuestigauerunt eum. Silete afa-¬
cie dñi dei: quia iuxta est dies dñi quia p̃¬
parauit dñs hostiam: sc̃ificauit uocatos suos.
et ent indie hostie dñi. uisitabo suꝑ pͥncipes¬
& suꝑ filios regis: et suꝑ omnes qui indut
sunt ueste ꝑ egrina: & uisitabo suꝑ omnẽ
qui arroganter in greditur suꝑ limen in
die illa÷ qui complent domum dñi dei
sui iniquitate & dolo. Et ent indie illa di¬
cit dñs uox clamoris aporta piscium: et
tilulatus a secunda÷ et contritio magna col
pore illo scrutabor ierłm in lacernis. et ui-¬
sitabo suꝑ uiros defixos infecib suis: qui
dicunt incordib suis. non faciet bene dñs
et non faciet male. Et erit fortitudo eoꝵ
in direptionem: & domus eorum in deser¬

Expanded text:
 et disperdam de loco hoc reliquias Baal et nomina aedituorum cum sacerdotibus et eos qui adorant super tecta militiam caeli et adorant et iurant in Domino et iurant in Melchom et qui avertuntur de post tergum Domini et qui non quaesierunt Dominum nec investigaverunt eum silete a facie Domini Dei quia iuxta est dies Domini quia praeparavit Dominus hostiam sanctificavit vocatos suos et erit in die hostiae Domiet super filios regis, et super omnes, qui induti sunt veste peregrina: Et visitabo super omnem, qui arroganter ingreditur super limen in die illa: qui complent domum Domini Dei sui iniquitate et dolo. Et erit in die illa, dicit Dominus, vox clamoris a porta piscium, et ululatus a utabor Hierusalem in lucernis et visitabo super viros defixos in fecibus suis qui dicunt in cordibus suis non faciet bene Dominus et non faciet male et erit fortitudo eorum in direptionem et domus eorum in deser
Abbreviated transcription (Latin):
Manfestum est aduentum xp̃i pre¬
muitiari: qui desiderabatur et expectabat᷑
desiderant angłi ꝓspicere. Post quam ergo
uenit impleta est̾ gloria domus dñi: idest
eccłia que est domus dei: de uiuis lapidib
edificata. Si enim gloriosa fuit domus que
edificata est a seruo: quantum distat sertuuis
adño. tanto melior est domus cui p̃est dñs
ab illa cui p̃fuit seruus.

Expanded text:
Manifestum est adventum Christi praenuntiari, qui desiderabatur et exspectabatudesiderant angeli prospicere. » Postquam ergo ille venit, impleta est gloria domus Domini, id est Ecclesia, quae est domus Dei de vivis lapidibus aedificata. Si enim gloriosa fuit domus, quae aedificata est a servo, quantum distat servus a Domino, tanto melior est domus, cui praeest Dominus, ab illa cui praefuit servus.
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. Quem sors ꝓdiderat: cogunt uoce
sua confiteri. Interrogat᷑ ꝑsona : regio : iter:
ciuitas: ut ex his cognoscatur causa discri-¬
minis. Dixit ad eos. Ebreus sum ego. Ebreus

Expanded text:
 Quem sors prodiderat, cogunt voce sua profiteri. Interrogatur persona, regio, iter, civitas, ut ex his cognoscatur causa discriminis. « Et dixit ad eos: Hebraeus ego s
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo inquit dabit eos. id est iudeos: & ꝑmittet
suum tenere dñium usq ad tempus: quo
uirgo pariens nouo ordine pariet. Postqͣm
autem pepererit: et natus parciulus suscep¬
de dispensationis munus impleuerit: popło
iudeoꝵ captiuato uel int̾fecto:
reliquie fr̃m

Expanded text:
Ideo inquit dabit eos, id est, Judaeos, et permittet suum tenere dominium usque ad tempus quo virgo pariens novo ordine pariet. Postquam autem pepererit, et natus parvulus susceptae dispensationis munus impleverit, populo Judaeorum captivo vel interfecto, reliquiae fr
Abbreviated transcription (Latin):
t. Dedit dñs deo filio suo de
angłorum numero ministios: quia scõs suos
adhuc in carne positos similes fecit angłis
nam uugmib societas ꝓmittitur angłorum:
dño dicente. Non nubent. neq nubentur:
sederunt sicut angłi dĩ in celo. De asfistentib
gͦ dicit se ei datunum: quia illi qui non fluc¬
tuant sed stabiles et constantes sũt in eccł̃ia
dei quales erant apostoli qui cum dño stan¬
te ꝑseuerabant: merent᷑ angłice dignitatis
sotii fieri.
Audi iħc sacerdos magne tu & ami¬
ci tui qui habitant coram te: quia uiri por¬
dendentes sunt. Scce enĩ ego ad duco seruũ meũ orien-

Expanded text:
 Dedit Dominus Deo Filio suo de angelorum numero ministros, quoniam sanctos suos adhuc in carne positos, similes fecit angelisNam virginibus societas promittitur angelorum, Domino dicente: « Non nubent neque nubentur, sed erunt sicut angeli Dei in coelo. » De assistentibus ergo dicit se ei daturum, quoniam illi qui non fluctuant, sed stabiles et constantes sunt in Ecclesia Dei, quales erant apostoli, qui cum Domino stante perseverabant, merentur angelicae dignitatis socii fieri. « Audi, Jesus sacerdos magne, tu et amici tui, qui habitant coram te, quia viri portendentes sunt. Ecce eni
Abbreviated transcription (Latin):
tantum salutem putant ẽẽ felicitatem
pͣsentis scł̃i. Hec que iuxta litteram de
iudeis dicunt᷑ possunt et de hereticis. et
de omnib qui dep̃sentis uite ꝓspitate
suꝑbiunt non incongrue accipi: qui in
sua impietate ꝓficiunt: et multos sui
sceleris participes ascisẽt
Tunt locuti
sunt timentes dm̃ unusquisq cũ ꝑximo

Expanded text:
em putant esse felicitatem praesentis saeculi. Haec quae juxta litteram de Judaeis dicuntur, possunt et de haereticis et de omnibus, qui de praesentis vitae prosperitate superbiunt, non incongrue accipi, qui in sua impietate proficiunt, et multos sui sceleris participes asciscunt. « Tunc locuti sunt timentes Dominum, unusquisque cum proximo
Abbreviated transcription (Latin):
id est que utilitas qui fructus: que ue re¬
muneratio quia custodiuimus p̃cepta eiꝰ:
Hec loquebantur quia inp̃senti tantum
mnercedem ꝓdei uolebant seruitute et iccir¬
co nec hic nec in futuro eam merebantur in¬
uenire: hec dicebant quod ait sanctus tobi¬
as. filii scõꝵ sumus : & aliam uitam expecta¬
mus. Addunt ad huc. Et quia ambulauim
enim tristicia religionis cum quis supplex
et humilis incedit᷑: sicut est confusio lauda¬
bilis: de qua dicitur. Est confusio adducens
gloriam. De hac humili tusticia: dicit psal¬
qui contra dm̃ huiuscemodi blasphemias
iacular non timent. Cur autem eos beatos
uocauerint: ostendit subdr̃s. Si quidem
edificati sunt facientes impietatẽ idẽ. ꝓfici
unt in scłi gła: ⁊ post sceleia ꝓsꝑis oĩb ꝑfraunt᷑

Expanded text:
id est quae utilitas, qui fructus, quae retio, quia custodimus praecepta ejus? Haec loquebantur, quia in praesenti tantum mercedem pro Dei volebant servitute, et idcirco nec in futuro eam merebantur invenire, nec dicebant quod ait sanctus Tobias: « Filii sanctorum sumus, et aliam vitam exspectamus. » Addunt adhuc: « Et quia ambulavimus enim tristitia religionis, cum simplex quis et humilis incedit, sicut est confusio laudabilis, de qua dicitur: « Est confusio adducens gloriam. » De tali tristitia dicit Psalqui contra Deum hujuscemodi blasphemias jaculari non timent. Cur autem eos beatos vocaverit, ostendit subdens: « Siquidem aedificati sunt facientes impietatem, » id est in s
Abbreviated transcription (Latin):
adũsus pͥncipes & potestates: aduersus rec¬
tores tenebrarum harum : contra sp̃alia ne¬
bestiarum nominib psalmista de scͥbit: ita
quia occulte ꝑcutit. Basili̾cus: quia aliqͣn¬
do aꝑta uenena inuidie diffundit. Leo:
quia ꝑsequitur innocentes. Draco: quia qͦs
potest impia uoracitate deglutit. Possunt
intelligi. Due ab oppinatis bonis: et due
ab opinatis malis: gaudium scilicet et spes.
metus et dolor. Contra quas passiones sunt
quatuor uirtutes. boni artifices: prudentia:
iusticia: fortitudo ⁊ temꝑantia. Hiĩ fabri bo-¬
ni reedificant. quicquid illa cornua destriuit:
sed et scĩ qui has uirtutes possident: fabri
sp̃ales sunt. apostolus enim de se dicit. Ut sa-¬
piens architectus: fundamentum posui. Et
ipse dñs creatoris omniũ filius: fabri silius dit̾ ẽ.

Expanded text:
tes, adversus mundi rectores tenebrarum harum, » etc. Haebestiarum nominibus Psalmista describit, ita quoniam occulte percutit: basiliscus, quoniam aliquando aperta venena invidiae diffundit: leo, quoniam persequitur innocentes: draco, quoniam quos potest impia voracitate deglutit. Possunt intelligi, duae ab opinatis bonis, et duae ab opinatis malis, gaudium scilicet et spes, metus et dolor. Contra quas passiones sunt quatuor virtutes boni artifices, prudentia, justitia, fortitudo, temperantia. Hi fabri boni reaedificant, quidquid illa cornua destruunt. Sed et sancti, qui has virtutes possident, fabri spirituales sunt. Apostolus enim de se dicit, « Ut sapiens architectus fundamentum posui, » et ipse Dominus creator omnium, filius fabri dictus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sint fabri. et quid ue¬
mant facere: ipse dñs ostendit. Quos nunc
ipse ꝓpħa uidit: sed ei dñs dicit. Hos fabros
intelligimus angłos obedientes p̃cepto dei:
ad hoc uenientes ut quod gentes destruxe¬
rant isti edificarent. Angłi uero uenerũt
deterrere ea: idẽ. obtundere cornua et he¬
betare: ne possent amplius uentilare iudã
saudam codices habent de terrere ea id ẽ.
in pauorem mutere cornua: ut de posita fe
non simul regnauerint. sed sibi uicissim suc¬
cesserint: unum tamen cornu leuauerunt
contͣ populum dei. Sane quia supra dixit
leuasse se oculos. ut uideret que ei ostende¬
bantur: indicat sp̃aliter que dicuntur in¬
telligencda: uixta quod dñs in euangłio. leua¬
te oculos ur̃os et uidete regiones: quia albe

Expanded text:
Quid sint fabri, et quid veniant facere, ipse Dominus exponit, quos non ipse propheta vidit, sed ei Dominus ostendit, hos fabros intelligimus angelos obedientes praecepto Dei, et ad hoc venientes, ut quod gentes destruxerant, isti aedificarent. Angeli vero venerunt deterere ea, id est obtundere cornua et hebetare, ne possint amplius ventilare Judam. Quidam codices habent, « deterrere ea, » id est in pavorem mittere cornua, ut, deposita crunon simul regnaverint, sed sibi vicissim successerint, unum tamen cornu levaverunt contra populum Dei. Sane quod supra dixit propheta, levasse se oculos ut videret quae ei ostendebantur, indicat spiritualiter quae dicuntur intelligenda, juxta quod Dominus in Evangelio: « Levate oculos vestros, » et videte
Abbreviated transcription (Latin):
De pͥori interrogatione tacens. de scđã respon-
det: ostendens cur ista ꝓposuent. Qui enĩ
inmundus est in anima et morticinum teti¬
git: omne quod tetigerit uel obtulerit in¬
mundum erit. Est autẽ sensus. Opopule
qui altari structo et ad huc domo mea di¬
ruta hostias offers in altari. et putas te his
carnib sc̃ificari : scito de non tantum scifi¬
cari ex hostiis que intemplo meo dinito
offers quam contaminari omnia que agis:
ꝓpt̾ hoc quia negligis domum meam ÷ et tuas
domus diligent̾ extruis. Et nunc ponite cor¬
da ur̃a adie hac & supra antequam poneret᷑
lapis suꝑ lapidem in templo domini: e

Expanded text:
De priori interrogatione tacens propheta, de secunda respondet, ostendens cur ista proposuerit. Qui enim immundus est in anima, et morticinum tetigerit, omne quod tetigerit vel obtulerit, immundum erit. Est autem sensus: O popule, qui altari tantum structo, et adhuc domo mea diruta hostias offers in altari, et putas te his carnibus sanctificari, scito non tantum te sanctificari ex hostiis quas in templo meo diruto offers, quam contaminari omnia quae agis, propter hoc quod negligis domum meam, et tuas domus diligenter exstruis. « Et nunc, ponite corda vestra a die hac et supra, antequam poneretur lapis super lapidem in templo Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
inquit habitante in medio ierłm tanta
lo hoste remanente usq adultimam senei¬
trementes artus baculo sustentent predi erũ
multitudine. Platee q¬

Expanded text:
n, et habitante in medio Jerusalem, rlo hoste remanente, usque ad ultimam aetrementes artus baculo sustentent prae dierum multitudine, plate
Abbreviated transcription (Latin):
hii qui egrediuntur ad terram aquilonis
requiescere fecerunt sp̃m meum interra
aquilonis: significat. quia ad p̃dicationem
euangłicam gentes que erant in aquilone boc
est infrigore infidelitatis. & sub potestate dia-¬
boli qui dixit ponam sedem meam ad aquilo¬
nem crediderunt: et in eis sp̃c dñi requieuit.
Et factum est uerbum domini adme
dicens. Sume tibi atransinigratione abol¬
dai. et atobia. & abidaia & uenies tu in

Expanded text:
« Hi qui egrediuntur in terram aquilonis, « Hi qui egrediuntur in terram aquilonis, requiescere fecerunt spiritum meum in terra aquilonis, » significat quia ad praedicationem evangelicam gentes quae erant in aquilone, hoc est, in frigore infidelitatis, et sub potestate diaboli, qui dixit, « Ponam sedem meam ad aquilonem, » crediderunt, et in eis spiritus Domini requievit. « Et factum est verbum Domini ad me dicens: Sume a transmigratione ab Holda