comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suo creatore ab impietate iustifica¬
tur: a defoumi forma formosa trans¬
fertur informam. E st quippe &
impsa impietate quantomagis
dapnabile uitium. tanto certius
natura laudabilis. & propter hoc
ad didit de głain głam : degła cre¬
ciei. de gła qua filii dei sumus:
ingłam qua similes ei erimus. qm̃
uidebunus eum sicuti ẽ. Quod
uero adiunxit. tanqͣm a domini
hoc nostrum uox fit : & illud caro
factum est. Qua propter
quicumq cupit ad qualemcumq
similitudinem dei uerbi. qͣmuis
ꝑ multa dissimilem ꝑuenire: non
intueatur uerbum nr̃m qd̃ sonat
inaurib. nec quatdo uoce protert᷑
nec quando silentio cogitatur. Om̃i¬
um namq sonantium uerba lin¬
guarũ etiam insilentio cogitantur.
& carmina ꝑcurruntur animo:
tacente oie corporis. Nec solum nu¬
meri sillabarum. uerum etia modi
cantilenarum. cum sut corporales
& ad eum qui uocat᷑ auditꝰ sensũ
coipous ꝑtinentes: ꝑ incorpoieas qͤs¬

Expanded text:
suo Creatore ab impietate justificasuo Creatore ab impietate justificatur, a deformi forma formosam transfertur in formam. Est quippe et in ipsa impietate, quanto magis damnabile vitium, tanto certius natura laudabilis. Et propter hoc addidit, de gloria in gloriam: de ciei. De gloria in qua filii sumus, in gloriam qua similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est. Quod vero adjunxit. Tanquam a Dominihoc nostrum vox fit, et illud caro factum est. Quapropter quicumque cupit ad qualemcumque similitudinem Verbi Dei, quamvis per multa dissimilem, pervenire, non intueatur verbum nostrum quod sonat in auribus, nec quando voce profertur, nec quando silentio cogitatur. Omnium namque sonantium verba linguarum etiam in silentio cogitantur, et carmina percurruntur animo, tacente ore corporis: nec solum numeri syllabarum, verum etiam modi cantilenarum, cum sint corporales, et ad eum, qui vocatur auditus, sensum corporis pertinentes, per incorporeas quas
Abbreviated transcription (Latin):
uideremus utcumq a qͦ facti sumꝰ.
tanqͣm ꝑ specłm. Hoc significat
etiam illud quod ait idem apłs.
Nos autem reuelata facie głam
ambiguum: unde inlatinam trãs¬
late sunt apłicȩ luterȩ. Ibi quip¬
pe specłum ubi apparent imagi¬
nes rerum. ab specła de cuius altitu¬
dine longius aliquid intuemur.
etiam sono uerbi distat omĩno. sa¬
tisq apparet apłm abspecło nonab
specula dixisse głam dni speccilan¬
tes. Quod utro ait in eandem imagi¬
nemꝰ tranfformamur: utiq unagi¬
nemd uult intelligi. eandemq di¬
cens istam ipsam scilicet id ẽ qua
speculamur. quia eadem rinago
de forma obscura informam luciõa.
quia & ipsa obscura unago dei ẽ.
Et si inago. profecto etiam gła
inqua homines creati sumus: p̃s¬
tantes ceteris animalib. De ipsa
quippe natura humana dictũ ẽ
Hir quidem non debet uelare capd:
cum sit unago & gła d. Quȩ natura
ureb ereatis excellentissima. cum a

Expanded text:
videremus utcumque a quo facti sumus, videremus utcumque a quo facti sumus, tanquam per speculum. Hoc significat etiam illud quod ait idem apostolus: Nos autem revelata facie gloriambiguum, unde in latinam translatae sunt apostolicae Litterae. Ibi quippe speculum ubi apparent imagines rerum, a specula de cujus altitudine longius aliquid intuemur, etiam sono verbi distat omnino; satisque apparet Apostolum a speculo, non a specula dixisse, gloriam Domini speculantes. Quod vero ait, In eamdem imaginem transformamur: utique imaginem Dei vult intelligi, eamdem dicens, istam ipsam scilicet, id est, quam speculamur; quia eadem imago ede forma obscura in formam lucidam; quia et ipsa obscura, imago Dei est; et si imago, profecto etiam gloria, in qua homines creati sumus, praestantes caeteris animalibus. De ipsa quippe natura humana dictum est, Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei. Quae natura in rebus creatis excellentissima, cum a
Abbreviated transcription (Latin):
putamus nos utrum d̃i prouiden¬
dia eadem sit quȩ memoria & in¬
telligentia. qui ñ singła cogitan¬
do aspicit. s una ȩterna & iminu¬
tabili atq ineffabil uisione complec¬
titur cuncta quȩ nouit. tanta mentis
infirmitate posse comprehendere
In hac gͥ difficultate & angustiis: libet
exclamare ad dm̃ uiuum. Mirifica¬
ta ẽ scientia tua exme: inualuit n
potero adillam. Ex me quippe urtel¬
ligo. quam sit mirabilis & in cõpre¬
hensibilis scientia tua qua me fecist:
quando nec meipsum cõprehendere
ualeo quem fecisti. & tam̃ in medita¬
tione mea exardescit ignis: ut quȩ¬
ram faciem tuam semꝑ. Incoipora
lem substantiam. scio eẽ sapientiã
& lumen ẽẽ. inqͦ uidentur quȩ ocłis
carnalib non uidentur. Et tam̃
uir tantus tamq spiritalis. uide¬
mus minc inquit ꝑspecłm in enig¬
mate: tunc autem facie ad faciem
Quale sit & quod sit hoc specłm
si queramnus: profecto illud occurrit

Expanded text:
putamus nos, utrum Dei providenputamus nos, utrum Dei providentia eadem sit quae memoria et intelligentia, qui non singula cogitando aspicit, sed una, aeterna et immutabili atque ineffabili visione complectitur cuncta quae novit, tanta mentis infirmitate posse comprehendere? In hac igitur difficultate et angustiis libet exclamare ad Deum vivum: Mirificata est scientia tua ex me; invaluit, et non potero ad illam . Ex me quippe intelligo quam sit mirabilis et incomprehensibilis scientquando nec meipsum comprehendere valeo quem fecisti: et tamen in meditatione mea exardescit ignis, ut quaeram faciem tuam semper. » CAPlem substantiam scio esse sapientiam, et lumen esse in quo videntur quae oculis carnalibus non videntur: et tamen vir tantus tamque spiritualis, Videmus nunc, inquit, per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Quale sit et quod sit hoc speculum si quaeramus, profecto illud occu
Abbreviated transcription (Latin):
io agimus. cuin agere ualemtis. qͣn¬
tum ualemus. Quȩ uidetur n̾ad ea
quȩ futurasunt: s ad preterita ꝑti¬
nere. Quod licet exꝑiri ineis dictis
uel canticis: quorum seriem memor¬
ter redduus. Nisi enim p̾uidere¬
mus cogitatione quod sequitur:
non utiq diceremus. Et tom̃ ut p¬
uideamus. non prouidentia nos in¬
struit s memoria: namdonec fini¬
atur om̃e quod dicimus siue can¬
mus. inchil ẽ quod ñ ꝓuisum pro¬
spectumq proferatur. Et tamen
cum id agunus: non dicumur prori¬
denter. s memoriter canere uel dice¬
re.Et qui hoc inmultis ita profe¬
rendis ualent plurimum. ñ solet
eoium prouidentia s memoua p̾di¬
cari. Fieri ista in ammo uel abani¬
mo nr̃o nouimus: & certissumi su¬
mus. Quom autem fiant. qͣnto
attentius uoluerimus ad uertere.
tantomagis nr̃ & sermo succumbit.
& ipsa non ꝑdurat intentio. ut ad
liquidum aliquid nrr̃a intelligen¬
tia. o si non lingua ꝑueniat. &¬

Expanded text:
id agimus, cum agere valemus quanid agimus, cum agere valemus quantum valemus, quae videtur non ad ea quae futura sunt, sed ad praeterita pertinere. Quod licet experiri in eis dictis vel canticis, quorum seriem memoriter reddimus. Nisi enim praevideremus cogitatione quod sequitur, non utique diceremus. Et tamen ut praevideamus, non providentia nos instruit, sed memoria. Nam donec finiatur omne quod dicimus, sive canimus, nihil est quod non provisum prospectumque proferatur. Et tamen cum id agimus, non dicimur providenter, sed memoriter canere vel dicere; et qui hoc in multis ita proferendis valent plurimum, non solet eorum providentia, sed memoria praedicari. Fieri ista in animo vel ab animo nostro novimus, et certissimi sumus: quomodo autem fiant, quanto attentius voluerimus advertere, tanto magis noster et sermo succumbit, et ipsa non perdurat intentio, ut ad liquidum aliquid nostra intelligentia, et si non lingua, perveniat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
hominum potest istam sapienti¬
am qua nouit d̾s omia. itaut nec
ea quȩ dicuntur preterita ibi p̾¬
tereant. nec ea quȩ dicuntur fut᷑a
quasi desint expectentur ut ue¬
niant: s & preterita & futura cũ
presentib sint cuncta p̾sentia.
nec singła cogitentur. & ab aliis
ad alia cogitando transeatur:
s inuno conspectu simulp̾sto sint
liniuersa: Quis inqͣm hominum
comp̾hendit istam sapientiam. ean¬
demq prudentiam. eandemq
scientiam. quandoquidem a no¬
bis nec nr̃a comprehenduntur
Ea quippe quȩ uel sensib uel in¬
telligentiȩ nr̃e ao sunt. possumꝰ
ut cumq conspicere. ea uero quȩ
absirut. & tamen affuerunt. ꝑ memo¬
riam nouimus. quȩ obliti non sumꝰ.
nec ex futuris preterita. s futura ex
preteritis. non tamen firma cognitie¬
ne conicumis. Nam quasdam cogita¬
tiones nras. quas futuras uelut ma¬
nifestius atq certius proximas quas¬
q conspicuus. memoria faciente

Expanded text:
hominum potest istam sapientihominum potest istam sapientiam qua novit Deus omnia, ita ut nec ea quae dicuntur praeterita, ibi praetereant, nec ea quae dicuntur futura, quasi desint exspectentur ut veniant, sed et praeterita et futura cum praesentibus sint cuncta praesentia; nec singula cogitentur, et ab aliis ad alia cogitando transeatur, sed in uno conspectu simul praesto sint universa: quis, inquam, hominum comprehendit istam sapientiam, eamdemque prudentiam, eamdemque scientiam; quandoquidem a nobis nec nostra comprehenditur? Ea quippe quae vel sensibus vel intelligentiae nostrae adsunt, possumus utcumque conspicere: ea vero quae absunt, et tamen adfuerunt, per memoriam novimus, quae obliti non sumus. Nec ex futuris praeterita, sed futura ex praeteritis, non tamen firma cognitione conjicimus. Nam quasdam cogitationes nostras, quas futuras velut manifestius atque certius proximas quasi prospicimus, memoria faciente
Abbreviated transcription (Latin):
secus de reb coipoialib funt.
siue cum ea ipsa que founsecus
sensa sunt cogitantur. siue cum
illa quȩ oruintur in animo. nec
ꝑtinent ad corpors sensus. sicut
fides. sicut urrtutes quȩ sunt ar¬
tes agendȩ uitȩ: manifesta ratione
cernuntur & scientia continent᷑:
siue cum mens ipsa qua nouimꝰ
quicquid nosse nos ueracit᷑ dici¬
mus. sibi cognita ẽ uel se cogitat.
& filius & sp̃c sc̃s sunt: s pat̾ solus.
& quia filius quoq sapientia ẽ ge¬
uita de sapientia: sicut nec pater
ei diligit. s ipse sib. Sua enim ẽ
& ipse memoria. sua intelligentia.
sua dilectio. S ita se habere de pa
sapientia: non patrem habet me¬
moriam. & filium intelligentiam.
& se dilectionem. Neq enun sa¬
pientia eẽt. si aluis ei meminisset.
aliusq ei intelligeret. ac tantũm
sibi ipse diligeret. S ipse habet
hȩc tria. & ea sic habet. ut hȩc ipsa
ipse sit. Heruintamen ut itti sit:
inde ilii ẽ. unde procedit. Quisgͦ

Expanded text:
secus de rebus corporalibus fiunt, secus de rebus corporalibus fiunt, sive cum ea ipsa quae forinsecus sensa sunt cogitantur; sive cum illa quae oriuntur in animo, nec pertinent ad corporis sensus, sicut fides, sicut virtutes quae sunt artes agendae vitae, manifesta ratione cernuntur et scientia continentur; sive cum mens ipsa qua novimus quidquid nosse nos veraciter dicimus, sibi cognita est, vel se cogitat, itus sanctus sunt, sed Pater solus. Et quia Filius quoque sapientia est genita de sapientia, sicut nec Pater ei diligit, sed ipse sibi: sua enim est et ipse memoria, sua intelligentia, sua dilectio; sed ita se habere, de Pasapientia, non Patrem habet memoriam, et Filium intelligentiam, et se dilectionem; neque enim sapientia esset, si alius ei meminisset, eique alius intelligeret, ac tantummodo sibi ipse diligeret: sed ipse habet haec tria, et ea sic habet, ut haec ipsa ipse sit. Verumtamen ut ita sit, inde illi est unde procedit. 13. Quis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
bamus ut cumq. S ubi uentũ ẽ
ad caritatem quȩ in sc̃a scriptura d̾s
dicta ẽ: eluxit paululum trinitas
idẽ amans. & quodamatur & amor.
S quia lux illa ineffabilis nr̃m re¬
uerberabat obtutum. & ei nondũ
posse contemperari. nr̃e mentis qͦ¬
damm coniuncebat᷑ infirmitas:
ad ipsuis nr̃e mentis scdm qͣm fac¬
tus ẽ honio adimaginem d̃i. uelut
familiariorem considerationem
reficiende elaboraritis intentionis
causa. iter ceptum dispositumq
refleximus: & inde inereatura
Qd̾ nos sumus. ut inuisibilia dei
per ea quȩ facta sunt conspicere
intellecta possemus. unmorati su¬
mus anono usq ad quartum deci¬
mum librum: & ecce iam quantũ
necesse fuerat aut foite plusqͣm ne¬
cesse fuerat exercitata urinferion¬
b intelligentia. ad sumina trini¬
tatem quȩ d̃s ẽ conspiciendã nos
exigere uolumus. nec ualemus.
Num enim sicut certissimas ui¬
dimus trinitates. siue quȩ forin¬

Expanded text:
bamus utcumque. Sed ubi ventum est bamus utcumque. Sed ubi ventum est ad charitatem, quae in sancta Scriptura Deus dicta est , eluxit paululum Trinitas, id est, amans, et quod amatur, et amor. Sed quia lux illa ineffabilis nostrum reverberabat obtutum, et ei nondum posse obtemperari nostrae mentis quodam modo convincebatur infirmitas, ad ipsius nostrae mentis, secundum quam factus est homo ad imaginem Dei , velut familiariorem considerationem, reficiendae laborantis intentionis causa, inter coeptum dispositumque refleximus: et inde in creatura, quod nos sumus, ut invisibilia Dei, per ea quae facta sunt, conspicere intellecta possemus , immorati sumus a nono usque ad quartum decimum librum. Et ecce jam quantum necesse fuerat, aut forte plus quam necesse fuerat, exercitata in inferioribus intelligentia, ad summam Trinitatem quae Deus est, conspiciendam nos erigere volumus, nec valemus. Num enim sicut certissimas videmus trinitates, sive quae forin
Abbreviated transcription (Latin):
uuum dm. unam eeñtiam.
Hanc gͦ sapientiam quod d̾s̃ est:
quomodo intelligimus ẽẽ truntta¬
temc Non dixi quomͦ credimꝰ.
Nam hoc inter fideles non debet
habere questionem. S si aliqͥ
modo ꝑ intelligentiam possumꝰ
uidere quod credimus: quis iste
erit moduse Si enim recolamꝰ
ubi nr̃o intellectu ceꝑit in his
libris trinitas apparere: oc tauꝰ
occurrit. Ibi quippe ut potui¬
mus disputando erigere tempta¬
uimus mentis intentionem: ad
intelligendam illam p̾stantissi¬
mam immutabilemq natura
quod nr̃a mens ñ ẽ. Qm tam̃
sic intuebamur ut nec longe a
nobis eẽt ꝙ supra nos eẽt. ñ loco
s ipsa sui uenerabili mirabili¬
q prestantia: ita ut apud nos ẽẽ
suo p̾senti lumine uideretur.
in qua tamen nobis nulla ad¬
huc truntas apparebat. quia
non ad eam querend̾a infulgo¬
re illo. firmam mentis aciem te¬
nebamus. Tantum quia ñ erat
aliqua moles uib credi opoite¬
ret magnituditiem duoium
uel trium plus ẽẽ qͣm unu s. cerne¬

Expanded text:
unum Deum, unam essentiam. Hanc ergo sapientiam quod est Deus, quomodo intelligimus esse Trinitatem? Non dixi, Quomodo credimus? nam hoc inter fideles non debet habere quaestionem: sed si aliquo modo per intelligentiam possumus videre quod credimus, quis iste erit modus? 10. Si enim recolamus ubi nostro intellectui coeperit in his libris Trinitas apparere, octavus occurrit. Ibi quippe, ut potuimus, disputando erigere tentavimus mentis intentionem ad intelligendam illam praestantissimam immutabilemque naturam, quod nostra mens non est. Quam tamen sic intuebamur, ut nec longe a nobis esset, et supra nos esset, non loco, sed ipsa sui venerabili mirabilique praestantia, ita ut apud nos esse suo praesenti lumine videretur. In qua tamen nobis adhuc nulla Trinitas apparebat, quia non ad eam quaerendam in fulgore illo firmam mentis aciem tenebamus: tantum quia non erat aliqua moles, ubi credi oporteret magnitudinem duorum vel trium plus esse quam unius, cerne
Abbreviated transcription (Latin):
imitante uerbo nr̃o enus exemplum
recte uiueremꝰ. hoc ẽ nullũ habenteᷤ
in uerbi nri uel contemplatione uel
oꝑatione mendattum. Uerum hȩo
huius imaginis est. quando fut᷑a
ꝑfectio ad hanc consequendam nos¬
erudit magister bonus fide xp̃ia¬
na. pietatisq doctrina. ut reuelata
facie a legis uelamine: quod e umbra
futurorum: głam dni speculantes
ꝑ speculum scilicet intuentes. in e¬
andem imaginem transformem᷑¬

Expanded text:
imitante verbo nostro ejus exemplum, imitante verbo nostro ejus exemplum, recte viveremus, hoc est, nullum habentes in verbi nostri vel contemplatione vel operatione mendacium. Verum haec hujus imaginis est quandoque futura perfectio. Ad hanc consequendam noserudit magister bonus fide christiana pietatisque doctrina, ut revelata facie a Legis velamine quod est umbra futurorum, gloriam Domini speculantes, per speculum scilicet intuentes, in eamdem imaginem transformem
Abbreviated transcription (Latin):
quod sicut de illo uerbo dictum est.
om̃ia ꝑ ipsum facta sunt. ubi es per
uingenitum uerbum suum predi¬
catur uniuersa fecisse: ita hominis
oꝑa nulla sunt quȩ ñ prius dicant᷑
incorde. unde scriptume. Initium
om̃is oꝑis uerbum. S etiam hic
cum uerum uerbumẽ: tunc ẽ initi¬
um bonioꝑis. Uerumtam̃ uerbum
ẽ cum de scientia beue oꝑand gig¬
nitur ut etiam ibi seruetur. est. est.
non ñ: ut si e inea scientia qua
uiuendum ẽ. sit & inuerbo ꝑ qd
oꝑandume̾. Si ñ non. alioquin
mendacium erit uerbum tale non
ueritas:. & inde peccatum non opus
rectum. Est & hec in ista similitu¬
dine uerbi nr̃i similitudo uerbi d̾i
quia potest ẽẽ uerbum nr̃m qd non
sequatur opus: opus autem ẽe non
potest nͥ precedat uerbum. sicut
uerbum ł potuit ẽẽ nulla existente
ipsa trinitas: s solus filius qd̃ ẽuer¬
bum dei caro factumẽ. qͣmuis tri¬
uitate faciente. ut sequente atq

Expanded text:
quod sicut de illo Verbo dictum est, quod sicut de illo Verbo dictum est, Omnia per ipsum facta sunt, ubi Deus per unigenitum Verbum suum praedicatur universa fecisse; ita hominis opera nulla sunt, quae non prius dicantur in corde: unde scriptum est, Initium omnis operis verbum . Sed etiam hic cum verum verbum est, tunc est initium boni operis. Verum autem verbum est, cum de scientia bene operandi gignitur, ut etiam ibi servetur, Est, est; Non, non: ut si est in ea scientia qua vivendum est, sit et in verbo per quod operandum est; si non, non: alioquin mendacium erit verbum tale, non veritas; et inde peccatum, non opus rectum. Est et haec in ista similitudine verbi nostri similitudo Verbi Dei, quia potest esse verbum nostrum quod non sequatur opus; opus autem esse non potest, nisi praecedat verbum: sicut Verbum Dei potuit esse nulla existente ipsa Trinitas, sed solus Filius, quod est Verbum Dei, caro factum est; quamvis Trinitate faciente: ut sequente atque
Abbreviated transcription (Latin):
quo dietum e. fons sapientiȩ. uer¬
hum dei in excelsis.
erueniendum ẽ gͦ ad illud uer¬
bum hominis. ad uerbum rati¬
onalis animantis. ad uerbum ñ de
do nate. s a deo faictȩ imaginis dei.
qd neq prolatiuum ẽ insono. neq
cogitatiuum in similitudine som.
quod alicuius linguȩ ẽẽ necesse sit.
s quod om̃ia quib significatur
signa precedit. & gignit᷑ descien¬
tia quȩ manet inanimo. quando
eadem scuntia intus dr sicuti ẽ
simillima ẽ enim uisio cogitatio¬
nis. uisioni scientiȩ. Nam quando
dogͦ qd̃ ẽ in noticia hoc ẽ inuerbo.
cunc ẽ uerum uerbum & ueritas.
qualis expectatur ab homine ut qd
ẽ in ista hoc sit & in illo. quod ñ est
in ista non sit & millo. Hic agnos¬
citur. ẽ ẽ. ñ non. Sic accedit qũa¬
tum potest ista similitudo unagi¬
nis factȩ. ad illam similituduiẽ
unaginis natȩ: qua ds filius patͥ
ꝑ omĩa substantialit̾ similis pͥdi¬
catur. Animad uertenda ẽ in hoc enig¬
mate. &iam ista uerbi dei similitudo.

Expanded text:
dictum est, Fons sapientiae Verbum Dei in excelsis . Perveniendum est ergo ad illud verbum hominis, ad verbum rationalis animantis, ad verbum non de Deo natae, sed a Deo factae imaginis Dei, quod neque prolativum est in sono, neque cogitativum in similitudine soni, quod alicujus linguae esse necesse sit, sed quod omnia quibus significatur signa praecedit, et gignitur de scientia quae manet in animo, quando eadem scientia intus dicitur, sicuti est. Simillima est enim visio cogitationis, visioni scientiae. Nam quando ergo quod in notitia est, hoc est in verbo, tunc est verum verbum, et veritas, qualis exspectatur ab homine, ut quod est in ista, hoc sit et in illo; quod non est in ista, non sit et in illo; hic agnoscitur, Est, est; Non, non . Sic accedit, quantum potest, ista similitudo imaginis factae ad illam similitudinem imaginis natae, qua Deus Filius Patri per omnia substantialiter similis praedicatur. Animadvertenda est in hoc aenigmate etiam ista Verbi Dei similitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
dubitemus. ꝑ eos qͥppe didicimꝰ
celum & terram & ea quȩ in eis
nota sunt nobis: qͣntũ ille qͥ & noᷤᷤ
& ipsa condidit in notescere no¬
bis uoluit. Absit etiam ut scire
nos t̾iegemus quȩ testimonio
didicimus alioium. alioquin ẽẽ
nescunus oceanum: nescimus ẽẽ
terias atq urbes quas celeberrima
fama cõmendat. nescimus fuisse
homines & oꝑa eoꝵ quȩ historica
lectione didicimꝰ. nescimus quȩ
cotidie undecumq nuntiautur.
& indiciis consonis contestantib q
firmantuir. postremo nescimus in
qͥb locis uel ex quib hominib
fuerimus exort: quia hec om̃ia
desti moniis credidimꝰ alioꝵ. Od̾ si
ab surdissuum ẽ dicere: ñ solum

Expanded text:
dubitemus: per eos quippe didicimus dubitemus: per eos quippe didicimus coelum et terram, et ea qui in eis nota sunt nobis, quantum ille qui et nos et ipsa condidit, innotescere nobis voluit. Absit etiam ut scire nos negemus, quae testimonio didicimus aliorum: alioquin esse nescimus Oceanum; nescimus esse terras atque urbes, quas celeberrima fama commendat; nescimus fuisse homines et opera eorum, quae historica lectione didicimus; nescimus quae quotidie undecumque nuntiantur, et indiciis consonis contestantibusque firmantur; postremo nescimus in quibus locis, vel ex quibus hominibus fuerimus exorti; quia haec omnia testimoniis credidimus aliorum. Quod si absurdissimum est dicere; non solum
Abbreviated transcription (Latin):
scire scio. Iã & si ñ cõmoda elocutiõe
potest hic infinitũ mimerũ ostende¬
re. Et alia re ꝑuintur quȩ aduersꝰ
achademicos ualeant: qͥ nichil ab
homine sciri posse contendunt. S
modus adhibendus ẽ: p̃sertun qͥa
inoꝑe isto ñ hoc suscepunus. Sunt
inde libri tres nr̃i pͥmo nr᷑e conuersi¬
onis tempore scripti quos qͥ potue¬
rit & uoluerit legere. lectosq intel¬
lexerit: nichil eum ꝓfecto quȩ ab
eis contra ꝑceptiones ueritatis argu¬
menta multa inuenta sunt ꝑmo¬
uebunt. Cum enĩ duo sint genera
rerum quȩ sciunt᷑. unũ earũ quȩ
ꝑ sensus coipous peipit animus
alterum eatum quȩ ꝑ seipsum:
multa illi philosophi garrierunt
contra coipous sensus. Anumi aut̃
quasda firmissimas ꝑseipsum
ꝑceptiones rerũ uerarũ quale illud
ẽ quod dixi scio me uiuere: neqͤ¬
qͣm indubiũ uocare potuerunt
S absit a nobis ut ea que per
sensus corporis didicimus. uera ẽẽ

Expanded text:
scire scio; jam et si non commoda elocutione, scire scio; jam et si non commoda elocutione, potest hinc infinitum numerum ostendere: et alia reperiuntur, quae adversus Academicos valeant, qui nihil ab homine sciri posse contendunt. Sed modus adhibendus est, praesertim quia in opere isto non hoc suscepimus. Sunt inde libri tres nostri, primo nostrae conversionis tempore conscripti, quos qui potuerit et voluerit legere lectosque intellexerit, nihil eum profecto quae ab eis contra perceptionem veritatis argumenta multa inventa sunt, permovebunt. Cum enim duo sint genera rerum quae sciuntur, unum earum quae per sensus corporis percipit animus, alterum earum quae per se ipsum: multa illi philosophi garrierunt contra corporis sensus; animi autem quasdam firmissimas per se ipsum perceptiones rerum verarum, quale illud est quod dixi, Scio me vivere, nequaquam in dubium vocare potuerunt. Sed absit a nobis ut ea quae per sensus corporis didicimus, vera esse
Abbreviated transcription (Latin):
rabiliter non potest: hoc ipsum cer¬
tissime comprehendit acdicit. Et
uerum hoc ẽẽ: ꝙ tã innumerabile
ut ueri eius infinitum numerum
non possit comphendere ac dicere.
Hoc & inuoluntate certa similit᷑
aduerti potest. Quis enim ẽ cui
ñ impudenter respondeatur. foite
falleris. dicenti uolo beatus ẽẽ ꝙ
si dicat sciome hoc uelle. & hoc me
scire scio: iam his duob & terctũ
potest addere quod hec duo sciat.
& quartum quod hȩc duo scire se
sciat. & similit uunfinitum nume¬
rum pergere. Item si quispia dicat
ertare nolo. nonne siue erret. siue
non erret: errare tamen eumnolle
uerum erit. Quis ẽ qͥ huit non
impudentissime dicat. forsitani
falieris cum profecto ubicumq
faliatur falli se tamen nolle non fal¬
litur: Et si hoc scire sedicat: addit
quantum uult rerum numerũ cog¬
nitarum. & mumerũ ẽẽ ꝑspicit in¬
finitum. Qui enim dicit nolo me
falli. & hoc me uolle scio: & hoc me

Expanded text:
rabiliter non potest, hoc ipsum cerrabiliter non potest, hoc ipsum certissime comprehendit ac dicit, et verum hoc esse, et tam innumerabile, ut vere ejus infinitum numerum non possit comprehendere ac dicere. Hoc et in voluntate certa similiter adverti potest. Quis est enim cui non impudenter respondeatur, Forte falleris, dicenti, Volo beatus esse? Et si dicat, Scio me hoc velle, et hoc me scire scio; jam his duobus et tertium potest addere, quod haec duo sciat; et quartum, quod haec duo scire se sciat, et similiter in infinitum numerum pergere. Item si quispiam dicat, Errare nolo; nonne sive erret sive non erret, errare tamen eum nolle verum erit? Quis est qui huic non impudentissime dicat, Forsitan falleris? cum profecto ubicumque fallatur, falli se tamen nolle non fallitur. Et si hoc scire se dicat, addit quantum vult rerum numerum cognitarum, et numerum esse perspicit infinitum. Qui enim dicit, Nolo me falli et hoc me nolle scio, et hoc me
Abbreviated transcription (Latin):
tiam dicere. furis foitassis & nescis:
quia sanorũ uisis simillima st̃
etiam uisa furentium: s qui furit
uiuit. N ec contra achademieus
dicit. scio me non furere. s scio me
uiuere. N umqͣm gͦ falii nec men¬
tiri potest: qui se iuiuere dixerit
scire. Mile itaq fallacium uisoꝵs
genera obietantur ei qui dicit scio me
uiuere. nichil horum tune bit: qͣndo &
qui fallitur uiuit. S si talia sola ꝑti¬
uent ad humanam scientiã. ꝑ pauca
sunt: nͥ quia inuno quoq genere ita
multiplicant᷑ ut ñ solum pauca ñ sint.
uerum etiã re ꝑiantur ꝑ infuntum
numerũ tendere. Qui enum dicit scio
ine uiuere: unum aliqͥd scire se dicit.
ꝓuide si dicat sciome scire me uiuere:
duo sunt iam. Hoc uero quod scit
hec duo tercium scire ẽ. sic potest ad de¬
re & quartũ & quintum. & innume¬
rabilia si sufficiat. S quia innume¬
rabilem munerũ uel comp̃hendere
singula addendo. uel dicere innume¬

Expanded text:
tiam dicere, Furis fortassis et nescis; tiam dicere, Furis fortassis et nescis; quia sanorum visis simillima sunt etiam visa furentium: sed qui furit vivit. Nec contra Academicos dicit, Scio me non furere; sed, Scio me vivere. Nunquam ergo falli nec mentiri potest, qui se vivere dixerit scire. Mille itaque fallacium visorum genera objiciantur ei qui dicit, Scio me vivere; nihil horum timebit, quando et qui fallitur vivit. Sed si talia sola pertinent ad humanam scientiam, perpauca sunt; nisi quia in unoquoque genere ita multiplicantur, ut non solum pauca non sint, verum etiam reperiantur per infinitum numerum tendere. Qui enim dicit, Scio me vivere, unum aliquid scire se dicit: proinde si dicat, Scio me scire me vivere; duo sunt jam; hoc vero quod scit haec duo, tertium scire est: sic potest addere et quartum, et quintum, et innumerabilia, si sufficiat. Sed quia innumerabilem numerum vel comprehendere singula addendo, vel dicere innume
Abbreviated transcription (Latin):
quod ita sciamus sicut nos uiue¬
re scimus: In quo proisus non
metuimus nealiquaueri similz¬
tudine foite fallamur. qm̃ certũ
ẽ etiam eum qui fallitur uiuere:
nec ineis uisis habẽtur hec quȩ
ohiciuntur extrinsecus. ut iieo
sic fallatur oculus. quemadino¬
dum fallitur cum inaqua remꝰ
uidetur in fractus. & nauiganti¬
b turris moueri. & alia sexcenta
quȩ alit̾ sunt qͣm uidentur. qͥa
nec ꝑ ocłm carnis hoc cernitur.
intima scientia ẽ qua nos uiuere
scimus. ubi ne illud quid̃e acha¬
demicus dicere potest. foitasse
dormis & nescis & in somnisuidef.
Uisa quippe somniantium. simil¬
lima ẽẽ uisis uigilantium quis
ignoiat e S qui certus e de suȩ
uitȩ scientia: non inea dicit scio
me uigilare. s scio me uiuere. Si¬
ue gͦ douniat siue uigilet uiuit:
nec inea scientia ꝑ somnia falli
potest. quia & doimire. & in sõniᷤ
uidere uiuentis ẽ. Nec illud potest
achademicus aduersus istam scien¬

Expanded text:
quod ita sciamus, sicut nos vivequod ita sciamus, sicut nos vivere scimus? in quo prorsus non metuimus, ne aliqua verisimilitudine forte fallamur, quoniam certum est etiam eum qui fallitur vivere; nec in eis visis hoc habetur , quae objiciuntur extrinsecus, ut in eo sic fallatur oculus, quemadmodum fallitur cum in aqua remus videtur infractus, et navigantibus turres moveri, et alia sexcenta quae aliter sunt quam videntur; quia nec per oculum carnis hoc cernitur. Intima scientia est qua nos vivere scimus, ubi ne illud quidem Academicus dicere potest: Fortasse dormis, et nescis, et in somnis vides. Visa quippe somniantium simillima esse visis vigilantium quis ignorat? Sed qui certus est de vitae suae scientia, non in ea dicit, Scio me vigilare; sed, Scio me vivere: sive ergo dormiat, sive vigilet, vivit. Nec in ea scientia per somnia falli potest; quia et dormire et in somnis videre, viventis est. Nec illud potest Academicus adversus istam scien
Abbreviated transcription (Latin):
scđm suꝑiorem de his uerbis dis¬
putationem. Cum gͦ hac transfor¬
inatione ad ꝑfectum fuerit hȩc
umago reformata. similes deo eri¬
mus. quoniam uidebimus eum
non per speculum sed sicuti ẽ. quod
dicit paulus apłs facie ad faciẽ.
N unc uero in hoc specło in hoc e¬
ñiginate. in hac qualieumq si¬
militudine. quanta sit etiam dis¬
similitudo: quis potest explicare
Attingam tamen aliquam ut ua¬
mo ipsa scientia de qua ueraciter
cogitatio nr̃a formatur quando quȩ
scnnus loquimur: qualis aut qͣn¬
ta potest homini prouenire qͣm¬
libet ꝑitissimo atq doctissimo
Exceptis enim quȩ manimum
uenunt a sensib corpous. inqͥb
tam multa aliter sunt qͣm uident᷑:
ut eorum ueri similitudine nimi¬
um constipatꝰ. samis sibi eẽ uide¬
atur qui insanit. Unde achade¬
mica philosophia sic inualuit:
ut de om̃ib dubitans multo mi¬
seruis insaniret.
is gͦ exceptis quȩ acoipous
sensib ianimum ueni¬
unt: quantum rerum remanet.

Expanded text:
m superiorem de his verbis disputationem. 21. Cum ergo hac transformatione ad perfectum fuerit haec imago renovata, similes Deo erimus, quoniam videbimus eum, non per speculum, sed sicuti est : quod dicit apostolus Paulus, facie ad faciem . Nunc vero in hoc speculo, in hoc aenigmate, in hac qualicumque similitudine, quanta sit etiam dissimilitudo, quis potest explicare? Attingam tamen aliqua, ut vamo ipsa scientia, de qua veraciter cogitatio nostra formatur, quando quae scimus loquimur, qualis aut quanta potest homini provenire, quamlibet peritissimo atque doctissimo? Exceptis enim quae in animum veniunt a sensibus corporis, in quibus tam multa aliter sunt quam videntur, ut eorum verisimilitudine nimium constipatus, sanus sibi esse videatur qui insanit; unde Academica philosophia sic invaluit, ut de omnibus dubitans multo miserius insaniret: his ergo exceptis quae a corporis sensibus in animum veniunt, quantum rerum remanet
Abbreviated transcription (Latin):
rens tam magnum bonum. qd &
inueniendum querit᷑. & querend̾u
inuenitur: Nam & queritur ut
inueniaturꝰ dulcius: & inuenit᷑
ut queratur aindius. Sed̾m hoc
accipi potest quod dictum ẽ in b¬
bro ȩccłastico dicere sapientiam. qͥ
me mandricant ad huc esurient:
& qui bibunt me ad huc sicient.
Manducant enun & bibunt. qͥa
inuemiunt: & quia esuriunt ac si¬
tiunt. ad huc quęrunt. Fides
querit: intellectus inuenit. prop¬
ter quod ait ꝓpħa. nͥ credideritis
ñ intelligetis. Et rursus intellee¬
tus eum quem inuenit. ad huc
querit. Us enim respexit suꝑ
filios hominum. sieuit in sacro
psalmo canitur: ut uideret si ẽ
intelligens aut requirens d̾m.
Ad hoc gͦ debet ẽẽ homo intelli¬
gens. ut requirat dm. Satis ita¬
q remorati fuerimus. in hisque
ds fecit: ut per ea cognosceretur
ipse qui fecit. Inusibilia eniͥ
euis a creatura mnund ꝑ ea quȩ
facta sunt intellecta conspici¬
untur. Unde arguuntur inli¬

Expanded text:
rens tam magnum bonum, quod et rens tam magnum bonum, quod et inveniendum quaeritur, et quaerendum invenitur? Nam et quaeritur ut inveniatur dulcius, et invenitur ut quaeratur avidius. Secundum hoc accipi potest, quod dictum est in libro Ecclesiastico dicere sapientiam: Qui me manducant, adhuc esurient; et qui bibunt me, adhuc sitient . Manducant enim et bibunt, quia inveniunt; et quia esuriunt ac sitiunt, adhuc quaerunt. Fides quaerit, intellectus invenit: propter quod ait propheta, Nisi credideritis, non intelligetis . Et rursus intellectus eum quem invenit adhuc quaerit: Deus enim respexit super filios hominum, sicut in Psalmo sacro canitur, ut videret si est intelligens, aut requirens Deum . Ad hoc ergo debet homo esse intelligens, ut requirat Deum. 3. Satis itaque remorati fuerimus in iis quae Deus fecit, ut per ea cognosceretur ipse qui fecit: Invisibilia enim ejus, a creatura mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur . Unde arguuntur in li
Abbreviated transcription (Latin):
semper. Uidetur enim qd semper
queritur. numqͣm inueniri. Q
quomͦ iam letabitur. & non potiꝰ
contristabitur coi querentium: si
non potuerint inuenire quod quȩ¬
runt c Non enim ait lecetur cor
inueniẽntium: s querentium do-¬
minũ. Et tam̃ dm̃ dũm inueniri
posse dum queritur. testatur ysa¬
ias ꝓpħa dum dicit. querite dñm.
& mox ut inueneritis eum. in uo¬
cate illum. Et cum ad ꝓpinqua¬
uerit uobis. derelinquat impius
uias suas: & uir iniquus cogitati¬
ones suas. Si gͦ quesitꝰ inueniri po¬
test: cur dicꝰtum ẽ quexite faciẽ
eius semperc In & inuentꝰ. foite
querendus ẽ : Sic enim sunt in¬
comprehensibilia requirenda: ne se
estimet nichil inuenisse. quiqͣm sit
in comp̃hensibile quod querebat. po¬
tuerit inuenire. Cur gͦ sie querit
si in comprehensibile comphendit
esse quod querit. nisi quia cessan¬
du ñ ẽ qͣmdiu inipsa incõprehen¬
sibilium rerum inquisitione ꝓfi¬
citur: & melioi melioiq fit. quȩ¬

Expanded text:
semper . Videtur enim, quod semper semper . Videtur enim, quod semper quaeritur, nunquam inveniri: et quomodo jam laetabitur, et non potius contristabitur cor quaerentium, si non potuerint invenire quod quaerunt? Non enim ait, Laetetur cor invenientium; sed, quaerentium Dominum. Et tamen Dominum Deum inveniri posse dum quaeritur, testatur Isaias propheta, dum dicit: Quaerite Dominum, et mox ut inveneritis, invocate eum: et cum appropinquaverit vobis, derelinquat impius vias suas, et vir iniquus cogitationes suas . Si ergo quaesitus inveniri potest, cur dictum est, Quaerite faciem ejus semper? An et inventus forte quaerendus est? Sic enim sunt incomprehensibilia requirenda, ne se existimet nihil invenisse, qui quam sit incomprehensibile quod quaerebat, potuerit invenire. Cur ergo sic quaerit, si incomprehensible comprehendit esse quod quaerit, nisi quia cessandum non est, quamdiu in ipsa incomprehensibilium rerum inquisitione proficitur, et melior meliorque fit quae
Abbreviated transcription (Latin):
inreb quȩ tactȩ iumi acognoscendu
eum a quo facte sunt exercere lecto¬
rem. iam ꝑuenimus adeius unagi¬
nem quod ẽ homo. ineo qͦ ceceris anima¬
lib antecellit. idẽ ratione uel intelli¬
gentia. & quicquid aliud de anuna
rational uel intellectual dici potest:
qd ꝑtineat ad eam rem quȩ mens uo
excellit in homine & ñ ẽ in pecore.
ab anuna quȩ in ẽ & pecori. suo qͦd̾a
loquendi moie disting unt. Supͣ
hane gͦ naturam si querimus aliqͥd.
& uerum querimus d̾s ẽ: natura
scilicet nͦ creata s creatͥx. Que utrũ
sit trinitas. non solum credentib
diuine scripture auctoritate: ue¬
rum &. iam intelligentib aliqua
si possimus tatione. iam demonstra¬
re debemus. Cur autem si possumꝰ
dixerim: resipsa cũquer disputati
do ceꝑit. melius indicabit. Us ipse¬
quippe quem querumus aduruabit
ut spero. ne sit in fruetuosus labor
nr̃. & intelligomus quemadmnodu
dictum sit inpsalmo scõ:. letetur
coi querentium dñm. quente dñm

Expanded text:
in rebus quae factae sunt ad cognoscendum eum a quo factae sunt, exercere lectorem, jam pervenimus ad ejus imaginem, quod est homo, in eo quo caeteris animalibus antecellit, id est ratione vel intelligentia, et quidquid aliud de anima rationali vel intellectuali dici potest, quod pertineat ad eam rem quae mens vocexcellit in homine, et non est in pecore, ab anima quae inest et pecori, suo quodam loquendi more distinguunt. Supra hanc ergo naturam, si quaerimus aliquid, et verum quaerimus, Deus est, natura scilicet non creata, sed creatrix. Quae utrum sit Trinitas, non solum credentibus, divinae Scripturae auctoritate; verum etiam intelligentibus, aliqua, si possumus, ratione jam demonstrare debemus. Cur autem, Si possumus dixerim, res ipsa cum quaeri disputando coeperit, melius indicabit. CAPipse quem quaerimus adjuvabit, ut spero, ne sit infructuosus labor noster, et intelligamus quemadmodum dictum sit in Psalmo sacro: Laetetur cor quaerentium Dominum: quaerite Dom
Abbreviated transcription (Latin):
dicium discernend corpus
quod foris relinquit abima¬
gine qͣm de illo secum gerit:
nisi cum ita expͥmuntur ee¬
dem imagines canqͣm foris
sentiantur. non intus cogiten¬
tur: sicut dormientib aut
furentib aut inaliqua exta¬
s accidere solet. Cum itaq se¬
tale aliquid pucat: corpus ẽẽ
se putat. & quia sibi bene con¬
scia ẽ pͥncipatus sui quo corpꝰ
regit: hinc factum ẽ ut qͥda
quererent qͥd corporis ampliꝰ
ualeret incorpoie. & hoc ẽẽ m̃¬
tem uel omĩno totã animã
existimarent. ut empedoeles¬

Expanded text:
dicium discernendi corpus dicium discernendi corpus quod foris relinquit, ab imagine quam de illo secum gerit: nisi cum ita exprimuntur eaedem imagines tanquam foris sentiantur, non intus cogitentur, sicut dormientibus, aut furentibus, aut in aliqua ecstasi accidere solet. CAPUT tale aliquid putat, corpus esse se putat. Et quia sibi bene conscia est principatus sui quo corpus regit; hinc factum est ut quidam quaererent quid corporis amplius valeret in corpore, et hoc esse mentem, vel omnino totam animam existimarent. Itaque al
Abbreviated transcription (Latin):
tine inheserit: attrahat secũ
etiam cum ad se cogitandum
quodammͦ redit. Et quia illa
corpoia sunt que foris ꝑ sens
carnis ad amauit. eorumq diu¬
turna quadam familiaritate
implicata ẽ: nec secum potest
introisus tanqm inregionem
incorporeȩ nat᷑e ipsa corꝑa inferre.
imaguies eorum conuoluit &¬
rapit. factas in semetipsa de se¬
metipsa. Dat enim eis formanlis
quiddam substantiȩ suȩ: seruat
autem aliquid quo libero despe¬
cie talium imaginum iudicet.
& hoc mnagis mens. id ẽ rationa¬
lis intelligentia. quȩ seruatur
ut iudicet. Nant illas anz¬
me partes quȩ corporum sunz¬
litudinib in formantur. Oiã
cum bestiis nos communes
habere sentimus.
se istis imaginib tanto
amore comiungit: ut etiam
se ẽẽ aliqͥd huiusmodi exist¬
inet. Ita enun conformatur
eis quodamͦ ñ id existendo
s putando: ñ quod se unagi¬
nem putet. s omũino illud
ipsum. cuius unaginem secũ
habet. Uiget quippe inea iu¬

Expanded text:
tino inhaeserit, attrahat secum tino inhaeserit, attrahat secum etiam cum ad se cogitandam quodam modo redit. Et quia illa corpora sunt, quae foris per sensus carnis adamavit, eorumque diuturna quadam familiaritate implicata est, nec secum potest introrsum tanquam in regionem incorporeae naturae ipsa corpora inferre, imagines eorum convolvit, et rapit factas in semetipsa de semetipsa. Dat enim eis formandis quiddam substantiae suae: servat autem aliquid quo libere de specie talium imaginum judicet, et hoc est magis mens, id est rationalis intelligentia, quae servatur ut judicet. Nam illas animae partes quae corporum similitudinibus informantur, etiam cum bestiis nos communes habere sentimus. se istis imaginibus tanto amore conjungit, ut etiam se esse aliquid hujusmodi existimet. Ita enim conformatur eis quodam modo, non id existendo, sed putando: non quo se imaginem putet; sed omnino illud ipsum cujus imaginem secum habet. Viget quippe in ea ju
Abbreviated transcription (Latin):
similis illuis. s ex se ipsa eẽ
quod ille ẽ. auertitur abeo
mouetarq & labi tur in
minus. & minus. quod putat᷑
am plius o amplius quia nec
ipsa sib. nec e quisqm suffi¬
cit. recedenti abillo qui solus
sufficit: ideoq ꝑ egestatem
ac difficultatem sit nunis urten¬
ta inactiones suas: & in quietas
delectationes quas per eas colligit.
atq ita cupiditate adquirend
noticias ex his quȩ fous sunt:
quoium cognitum genus amat.¬
& sentit amiti posse nͥ imnpen¬
sa cura teneantur. ꝑdit securi¬
tatem. tantoq seipsam minius
cogitat. quantomagis secura ẽ
quod se non possit amittere. Ita
cum aliud sit non se nosse. aliud
non se cogitare: neq enim mul¬
tarum doctrinarum peritum
ignorare graminaticam dicimꝰ
cum eam non cogitat. quia de
medicinȩ arte tunc cogitat:
cumgͥ aliud sit non se nosse
aliud non se cogitare. tanta uis
ẽ amoris ut ea quȩ cum amore
dui cogitauerit eisq cure glu-¬

Expanded text:
similis illius, sed ex se ipsa esse similis illius, sed ex se ipsa esse quod ille est, avertitur ab eo, moveturque et labitur in minus et minus, quod putat amplius et amplius; quia nec ipsa sibi, nec ei quidquam sufficit recedenti ab illo qui solus sufficit: ideoque per egestatem ac difficultatem fit nimis intenta in actiones suas et inquietas delectationes quas per eas colligit; atque ita cupiditate acquirendi notitias ex iis quae foris sunt, quorum cognitum genus amat et sentit amitti posse, nisi impensa cura teneatur, perdit securitatem, tantoque se ipsam minus cogitat, quanto magis secura est quod se non possit amittere. Ita cum aliud sit non se nosse, aliud non se cogitare neque enim multarum doctrinarum peritum, ignorare grammaticam dicimus, cum eam non cogitat, quia de medicinae arte tunc cogitat: cum ergo aliud sit non se nosse, aliud non se cogitare, tanta vis est amoris, ut ea quae cum amore diu cogitaverit, eisque curae glu
Abbreviated transcription (Latin):
ta ñ se totam querit. tam̃
tota se querit. Tota gͦ sibi p̾s¬
to ẽ: & quid ad huc queratur
non ẽ. Hoc enum de ẽ quod que¬
ritur: non illa quȩ querit. Cum
itaq tota se querit: nichil eiꝰ de¬
ẽ. Aut si non tota sequerit. s
pars que inuenta ẽ querit par¬
tem quȩ nondam inuenta est:
non se gͦ mens quexit: cuius
se nulla pars querit. Pars enĩ
quȩ inuenta ẽ. non se quexit.
pars autem quȩ nondum inuen¬
ta ẽ. nec ipsa se quexit: qm̃
ab ea quȩ iam inuenta ẽ parte
queritur. Quo eirca quia nec
tota se quer̾it mens. nec pars eiꝰ
ulla se querit: se mens om̃ino
sub eo scilicet cui subdenda ẽ
supra ea quib p̾ponenda est:
sub illo aquo regi debet: supͣ
ea que regere debet. Multa e¬
tum ꝑ cupiditatem prauam
tanqͣm su sit oblita sit agit.
Uidet enim quedam intrinse¬
cus pulchra inp̾stantiore na¬
tura quȩ ds ẽ. & cum instare
debeat ut eis fruatur. uolens
ea sib tribuere. & non ex illo

Expanded text:
ta, non se totam quaerit, tamen ta, non se totam quaerit, tamen tota se quaerit. Tota ergo sibi praesto est, et quid adhuc quaeratur non est: hoc enim deest quod quaeritur, non illa quae quaerit. Cum itaque tota se quaerit, nihil ejus deest. Aut si non tota se quaerit, sed pars quae inventa est quaerit partem quae nondum inventa est; non se ergo mens quaerit, cujus se nulla pars quaerit. Pars enim quae inventa est, non se quaerit: pars autem quae nondum inventa est, nec ipsa se quaerit, quoniam ab ea quae jam inventa est parte quaeritur. Quocirca, quia nec tota se mens quaerit, nec pars ejus ulla se quaerit, se mens omnino sub eo scilicet cui subdenda est, supra ea quibus praeponenda est; sub illo a quo regi debet, supra ea quae regere debet. Multa enim per cupiditatem pravam, tanquam sui sit oblita, sic agit. Videt enim quaedam intrinsecus pulchra, in praestantiore natura quae Deus est: et cum stare debeat ut eis fruatur, volens ea sibi tribuere, et non ex illo
Abbreviated transcription (Latin):
ter qm̃ cum querit mueris qͥd
sit mens: nouit quod se querat.
profecto nouit quod ipsa sit
mens. Porro si hoc in se nouit
quod mens ẽ & tota mens e. to¬
tam se nouit. S ecce non se no¬
uerit ẽẽ mentem: cum aute se
quęxit: hoc tantum nouerit
quod se querat. Potest etiam sic
aliud pro alio querere: si hoc nes¬
cit. Ut autem non querat aliud
pro alio: proculdubio nouit quid
querat. At si nouit quid querat:
& seipsam querit. seipsam utiq
nouit. Quid gͦ ad huc querit e
Quod si ex parte se nouit. ex par¬
te autem ad huc querit: non se
ipsam s partem suam querit.
Cum enim ea ipsa dr:tota dt.
se a se inuentam totam: nouit
quanta sit tota. atq ita querit
quod de es: que madmodu sole¬
mus querere ut ueniat in m̃¬
tem qd excidit: nec tamen pe¬
nitus excidit. quia potest re¬
cognosez cum inuenerit hoc
ẽẽ quod querebat᷑. S qͦmͦ mens
ueniat inmentem: quasi pos¬
sit mens inmente ñ eẽ. Huc
accedit quia si parte muen¬

Expanded text:
ter, quoniam cum quaerit mens quid ter, quoniam cum quaerit mens quid sit mens, novit quod se quaerat, profecto novit quod ipsa sit mens. Porro si hoc in se novit quod mens est, et tota mens est, totam se novit. Sed ecce non se noverit esse mentem, cum autem se quaerit, hoc tantummodo noverit quod se quaerat. Potest enim etiam sic aliud pro alio quaerere, si hoc nescit: ut autem non quaerat aliud pro alio, procul dubio novit quid quaerat. At si novit quid quaerat, et se ipsam quaerit, se ipsam utique novit. Quid ergo adhuc quaerit? Quod si ex parte se novit, ex parte autem adhuc quaerit, non se ipsam, sed partem suam quaerit. Cum enim ea ipsa dicitur, totse a se inventam totam, novit quanta sit tota. Atque ita quaerit quod deest, quemadmodum solemus quaerere, ut veniat in mentem quod excidit, nec tamen penitus excedit; quia potest recognosci, cum venerit, hoc esse quod quaerebatur. Sed quomodo mens veniat in mentem, quasi possit mens in mente non esse? Huc accedit, quia si parte inven
Abbreviated transcription (Latin):
querentẽ atq nescientẽ: dũ se
querit ut nouerit. Quid gͦ di¬
ceniuis.An quod ex parte se
nouit: ex parte non nouit : S:
abfurdum ẽ dicere: non eã totã
scire quod scit. Nondico cotũ scit:
s quod scit tota scit. Cumaliqͥs
itaq de se scit: quod nisi tota ñ
potest. totam se scit. Scit autẽ
se aliquid seientem: nec potest
quie qͣm seire nis tota. Seit se
gͥ totam. Deinde quid eius e tã
uotum ẽ qͣm se uiuere Non
potest autem & mens ẽẽ & ñ ui¬
uere: aliquanto habet etiam am¬
pluis ut intelligat. Nam & anz¬
mȩ bestiarum uuuint: s ñ in¬
telligunt. Sicut gͦ mens tota
mens ẽ: sic tota uiuit. Nouit
autem uiuere se totam̃. Se gͥ
nouit. Postremo cum se nosse
mens querit: mentem se ẽẽ iã
nouit. alioquin utrum se que¬
rat ignorat. & aliud pro alio
forsitan querit. Fieri enĩ potest
ut ipsa non sit meris: atq ita
dum mentem nosse querit.
non seipsam querat. Qua prop¬

Expanded text:
quaerentem atque nescientem, dum se quaerentem atque nescientem, dum se quaerit ut noverit. cemus? an quod ex parte se novit, ex parte non novit? Sed absurdum est dicere, non eam totam scire quod scit. Non dico, Totum scit; sed quod scit, tota scit. Cum itaque aliquid de se scit, quod nisi tota non potest, totam se scit. Scit autem se aliquid scientem, nec potest quidquam scire nisi tota. Scit se igitur totam. Deinde quid ejus ei tam notum est, quam se vivere? Non potest autem et mens esse, et non vivere, quando habet etiam amplius ut intelligat: nam et animae bestiarum vivunt, sed non intelligunt. Sicut ergo mens tota mens est, sic tota vivit. Novit autem vivere se. Totam se igitur novit. Postremo cum se nosse mens quaerit, mentem se esse jam novit: alioquin utrum se quaerat ignorat, et aliud pro alio forsitan quaerat. Fieri enim potest ut ipsa non sit mens, atque ita dum mentem nosse quaerit, non se ipsam quaerat. Quaprop