comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Nobis ñ licet interficere quenquã Qđ
gͦ maxime uideri fecis se nolebant. hora
tertia fecisse marcus ostendit. uerissime
iudi cans magis fuisse dñi necatricẽ linguã
uideoꝵ quã militũ manus. Quisquis au¬
tẽ dicerit ñ fuisse horã tertiã cũ hociu
dei pͥmitus clamauerũnt. in sanissime
se ostendit inimicũ eugłu nisi forte ali¬
t̃ potuerit eandẽ dissoluere questionẽ.
Non enĩ habet unde conuincat ñ fuisse tẽ
horã tertiã. & idõ uere dico euangelistȩ
potius credendũ. quã contentiosis suspec¬
tionib: hominũ. Vnde inquit ꝓbas horã
tertiã fuisse:Respondeo. Quia credo
eugłiftis. quib: & tusicredis: ostende
quem ad modũ & hora sexta & hora ter¬
tia potuerat dñs crucifigi. Deseata enĩ
ut fateamur. narratione iohannis urge¬
mur. tertiã marcꝰ cõmemorat. quib: si
uterq nr̃m credit: ostende tu alit̃ quẽ¬
ad modũ fieri utroq potuerit. libentis¬

Expanded text:
daei: nobis non licet interficere quemquam. quod daei: nobis non licet interficere quemquam. quod ergo maxime uideri fecisse nolebant hoc eos hora tertia fecisse Marcus ostendit uerissime iudicans magis fuisse domini necatricem linguam Iudaeorum quam militum manus. Quisquis autem dixerit non fuisse horam tertiam, cum hoc 1 Iudaei primitus clamauerunt, insanissime se ostendit inimicum euangelii, nisi forte aliter potuerit eandem dissoluere quaestionem; non enim habet unde conuincat non fuisse tunc horam tertiam. ei ideo ueridico euangelistae potius credendum quam contentiosis suspicionibus hominum. unde, inquit, probas horam tertiam fuisse? respondeo: quia credo euangelistis. quibus et tu si credis, ostende, quemadmodum et hora sexta et hora tertia potuerit dominus crucifigi. de sexta enim, ut fateamur, narratione Iohannis urguemur, tertiam Marcus commemorat, quibus si uterque nostrum credit, ostende tu aliter, quemadmodum fieri utrumque potuerit, libentis
Abbreviated transcription (Latin):
quid adiungit. & crucifixer̃ eũ : nisi quia
uoluit aliquid recapitulando significare.
quod quesitum in ueniret᷑ : cum scriptura
ipsa illis temporib legeretur. quibus
umuerse eccłe notum erat: quahora dñs
ligno suspensus sit: undeposs&. huius uel
errori corrigi uel mendacium refutari Sed qr
uoluit eoS magis crucifiais se qͥclamauer̃ ut
crucifigeretur. quã illos qͥ ministeriũ pͥnci¬
pi suo scđm suũ officiũ p̃buer̃. Intelligit᷑ gͦ¬
fuisse hora tertia cũ clamauer̃ iudei ut dñs
crucifigeretur. Et ueracissime de monstrat᷑
tunc eos crucifixisse quandolamauer̃. maxi¬
me qr nolebant uideri se hoc fecisse. & ꝓpte¬
rea eũ pilato tradiderant. qđ eoꝵ uerba sa¬
tis indicant scđm iohannẽ. Cum enĩ dixisset
eis pilatus quã accusationẽ affertis ad uer¬
sus hominẽ huno responder̃ & dixer̃ ei.
Sinon eet hic malefactor ñ tͥ tradidissem
scđm legẽ urãm iudicate eũ. Dixer̃ gͦ u¬

Expanded text:
quid adjunxit, et crucifixerunt eum, nisi quia quid adjunxit, et crucifixerunt eum, nisi quia voluit aliquid recapitulando significare, quod quaesitum inveniretur, cum Scriptura ipsa illis temporibus legeretur, quibus universae Ecclesiae notum erat qua hora Dominus ligno suspensus sit, unde posset hujus vel error corrigi, vel mendacium refutari? Sed quia voluit eos magis crucifixisse qui clamaverunt ut crucifigeretur, quam illos qui ministerium principi suo secundum suum officium pfuisse hora tertia, cum clamauerunt Iudaei, ut dominus crucifigeretur; et ueracissime demonstratur tunc eos crucifixisse, quando clamauerunt, maxime quia nolebant uideri se hoc fecisse; et propterea eum Pilato tradiderant, quod eorum uerba satis. indicant secundum Iohannem. cum enim dixisset eis Pilatus: quam accusationem affertis aduersum hominem hunc? responderunt et dixerunt ei: si non esset hic malefsecundum legem uestram iudicate eum. dixerunt ergo Iu
Abbreviated transcription (Latin):
derate idẽ iohannes locutꝰ est ut non dice¬
r& sexta. sed quasi sexta. quod si ita nondice¬
ro sed tantũ mado sextã dicera : possemꝰ
nos ita intellegerequẽ ad modũ loqui scrip
ture solent sicut dixi a parte totũ: ut per¬
acta quinta & inchoacta sexta. gererent᷑
hat quȩ narrata sunt in cruci fixione dnĩ
nrĩ. donec cõpleta sexta. illo pendente fie¬
rent actenebrȩ. Quib tres euuã gelistȩ
ad testantur matheus marcus lucas.
Queramꝰ iam consequenter cur dixerit
marcus cđ commemorass&e quod cruci¬
figentes eum. diuiser̃ uestimenta eiusmit¬
tentes sortessu ꝑ eis quisquid toller&. &
secutꝰ ad iunxerit. Erat aut̃ hora t̃tia :¬
& crucifixerunt eũ Iam certe dixerat
Et crucifigentes eum diuiser̃ uestimenta eĩ
sictam̃ cȩteri ad testant᷑ quod eo crucifixo
uestimenta diuisa sunt Si eius regi gestae
tempus uoluit cõmemorare. marcus suf¬
ficer& dicere: Erat aut̃ hora tertia. Ut¬

Expanded text:
derate idem Joannes locutus est, ut non dicederate idem Joannes locutus est, ut non diceret sexta, sed quasi sexta. Quod si ita non diceret, sed tantummodo sextam diceret, possemus nos ita intelligere, quemadmodum loqui solent Scripturae, sicut dixi, a parte totum, ut peracta quinta et inchoata sexta gererentur haec quae narrata sunt in crucifixione Domini nostri, donec completa sexta illo pendente fierent tenebrae, quibus tres Evangelistae attestantur, Matthaeus, Marcus et Lucas . 42. Quaeramus jam consequenter, cur dixerit Marcus, cum commemorasset quod crucifigentes eum diviserunt vestimenta ejus, mittentes sortes super eis quis quid tolleret, et secutus adjunxerit, Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum. Jam certe dixerat, Et crucifigentes eum diviserunt vestimenta ejus : sic etiam caeteri attestantur, quod eo crucifixo vestimenta divisa sunt. Si ejus rei gestae tempus voluit commemorare Marcus, sufficeret dicere, Erat autem hora tertia: ut
Abbreviated transcription (Latin):
ponder̃ pontifices: Non habemꝰ regem nisi cesarẽ.
uncgͦ tradidit eis illum: ut crucifigerctur: Si
igiturhora quasi sextapilato sedente protribu¬
nali traditus est crucifigendis iudaeis: quomodo
hora tertia crucifixus est. sicut uerbam arcinon
intellegentes quidam putauer: prius eñi qua
hora crucisigi potuerit uideamꝰ. deinde ui¬
debimus. curhora tertia crucifixũ dixͣiͣt
marcus: Hora erat quasi sexta : Cũ traditꝰ est
crucifigendus apilato. sedente ut dictũ est
protribunali. non enim iam plena sexta erat :
sed quasi sexta. id est ꝑ acta quinta. & aliquid
etiam desexta eẽ coeperat: Nũ quã aut̃ isti
deͥperant quinta & quadras. aut quinta
& triens aut quinta semis: aut aliquid
huius modi habent enim istum morem
scripture : ut a parte totum ponant maxi¬
me in temporib sicut deocto illis diebus
post quos eum dicunt ascendisse in mantẽ.
qu& medios intuentes. matheus & marcus
dixer̃. Post diessex. Presertim quia tã mo¬

Expanded text:
ponderunt pontifices: non habemus regem nisi Caesarem. tunc ergo tradidit eis illum. ut crucifigeretur. si igitur hora quasi sexta Pilato sedente pro tribunali traditus est crucifigendus Iudaeis, quomodo hora tertia crucifixus est, sicut uerba Marci non intellegentes quidam putauerunt? Prius enim, qua hora cmcifigi potuerit, uideamus; deinde uidobimus, cur hora tertia crucifixum dixerit Marcus. hora erat quasi sexta, cum traditus est crucifigendus Pilato sedente, ut dictum est, pro tribunali. non enim iam plena sexta erat, sed quasi sexta, id est peracta quinta et aliquid etiam de sexta edicerent quinta et quadrans, aut quinta trienna et triens, aut quinta et semis, aut aliquid hujusmodi. Habent enim istum morem Scripturae, ut a parte totum ponant, maxime in temporibus, sicut de octo illis diebus post quos eum dicunt ascendisse in montem, quorum medios intuens Matthaeus et Marcus dixerunt post sex dies, praesertim quia tam mo
Abbreviated transcription (Latin):
causã ipsius scriptã. Hic est iħs rex iudeorũ
Marcꝰ aut̃ priusꝗ hoc dixiss&r. erat aut̃ inquiđ
hora tertia. & crucifixer̃ eũ. Hoc enĩ subiun¬
git. cum de uestitu diuisione dixiss&. quaeres di¬
ligentis sime consideranda est: nemagnũ fatiat
errorẽ. Sunt enĩ qui arbitrent᷑ hora quidẽ tertia
dnm crucifixũ: a sexta aut̃ hora tenebrafactas. us¬
q: ad nonã : ut consumpte intelligantur tres horȩ
ex quo crucifixus est usq ad tenebras factas : Et
poss& quidem hoc rectissime intellegi. nisi iohis
dicerit horaquasi sexta. pilatũ sedisse ꝓtribunali.
in loco quidicitur lithostratos. hebraice aut̃ gab¬
hatha: Sequit᷑ aut̃ Erat aut̃ para sceue pascha.
hora quasi sexta. Et dicit iudcis: Eccerex ur̃.¬

Expanded text:
eorum . Marcus autem priusquam hoc dixisset, Erat autem, inquit, hora tertia, et crucifixerunt eum ; hoc enim subjungit cum de vestium divisione dixisset: quae res diligentissime consideranda est, ne magnum faciat errorem. Sunt enim qui arbitrentur hora quidem tertia Dominum crucifixum; a sexta autem hora tenebras factas usque ad nonam, ut consumptex quo crucifixus est, usque ad tenebras factas. Et posset quidem hoc rectissime intelligi, nisi Joannes diceret hora quasi sexta Pilatum sedisse pro tribunali in loco qui dicitur Lithostrotos , Hebraice autem Gabbatha. Sequitur enim: Parasceve paschae hora quasi sexta, et dicit Judaeis: Ecce rex
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩper̃ salutare cum. Aue rex iudeoꝵ.
Et ꝑcutiebant caput eiꝰ harundine. & con¬
spuebant eũ & ponentes genu ad orabaNT
eum. Intelligitur itaq: qđ matheus ait
Clamidẽ coccineã circũ deder̃ei. hoc marcũ
dixisse. indutũ purpurã. Prorege enim
purpura clamidis illa coccinea. ab inluden¬
tib: adhibita erat. Et estrubra qued am
purpura coccosimillima. ł otest etiã fieri
ut purpurã etiã marcus cõmemorauerit.
quã clamidis habebat quã uisess& coccinea.
Lucas hoc p̃termisit. Iohannes aut̃ antequã
dicer& quad eũ platꝰ crucifigendũ tradide¬
rit : cõmemorauit hocdicens. Tuncergo
ad p̃hendit pilatꝰ iħm & flagellauit Et
milites plectentes coronã despinis. in posue¬

Expanded text:
tare eum: haue, rex Iudaeorum. et percutiebant caput eius harundine et conspuebant eum, et ponentes genua adorabant eum. intellegitur itaque quod Mattheus ait: clamydem coccineam circumdederunt ei, hoc Marcum dixisse: in purpuram purpuram. pre regia enim purpura clamys illa coccinea ab inludentibus adhibita erat, et est rubra quaedam purpura cocco simillima. potest etiam fieri, ut purpuram etiam Marcus commemorauerit, quam clamys habebat, quamuis esset coccinea. Lucas hoc praetermisit. Iohannes autem antequam diceret, quod eum Pilatus crucifigendum tradiderit, commemorauit hoc dicens: Hunc ergo adprehendit Pilatus Iesum et flagellauit, \'et milites plectentes coronam de spinis in
Abbreviated transcription (Latin):
equitur matheus & dicit: Tunc praecepit
dere discipulis. quia oporter& eũ ire hie¬
rusolimã & multa patia seniorib: & scribis
& ceter̃ usq ad illud ubi ait. non sapis
ea quae dĩ sunt : sed ea que hominũ :
oc eodem ordine sub nec tunt marcus
& lucas Sed lucas depetro qđ passionẽ
Ubi sub iunguNt
idem tres quomodo preceperit dñs

Expanded text:
equitur Mattheus et dicit: tunc praecepit dere discipulis suis, quia oporteret eum ire Hierosolyma et multa. pati a senioribus et scribi, etc., usque ad illud ubi ait, Non sapis ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum . Haec eodem ordine subnectunt Marcus et Lucas : sed Lucas de Petro, quod passioni Ubi subjungunt iidem tres quomodo praeceperit D
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est in esaia propheta &cetera. usq ad illud
ubi ait. & in grediunt᷑ chapharnaũ: Et sta¬
tm sabbatis ingressus si nagogã docebat eos.
In hactota contextione. om̃a superiora cum
matheo consideratas . Hoc aut̃ marcꝰ quia in¬
gressus cafarnaũ insinagogaeox docebat eos
sabbatis. cum luca dixit. sed nihil hab& quaes

Expanded text:
etc., usque ad illud ubi ait, Et ingrediuntur Capharnaum, et statim sabbatis ingressus synagogam docebat eos . In hac tota contextione omnia superiora cum Matthaeo considerata sunt: hoc autem Marcus quia ingressus Capharnaum in synagogam eorum docebat eos sabbatis, cum Luca dixit ; sed nihil habet quaes
Abbreviated transcription (Latin):
& quod etiam resurgens cumcicatribus. non
solum uidendũ. sed etiam tangendũ postmo¬
dũ ostendit. S ed scdm illã in effabilẽ lucem
qua inluminatomẽm hominẽ uenientẽ in huno
mũdũ scđm quã luc&. in tenebris & tenebreci
non cõprȩhender̃ illuc nos praecessit. Vnde adns
ueniens non recessit. & quonos pracedens non
deseruit: Illaerit reuelatiotam ꝗ uera galilea
cũsim ilss eierimꝰ. ibi eũ uidebimus sicut est
ipsa Erat etiã beatia trans migratio existo
scło in illa aeternitate : si cius praeceptasic an¬
plectamur. ut ad eius dexterã segregarime¬
reamur. Tunc enim ibt̃ sinistri in conbustio
nẽ aeternam. iusti aut̃ in uitã &ternã. Hinc
illuc trans migrabunt & ibi eũ uidebunt.
quo modo nonuident impi. Tollet᷑ enĩ impl¬
us ut non uideat claritatẽ dñi : & impii lumen
cognoscet᷑: quostruos ꝑduc& ꝑformã sera
ut liberi contẽplentur formã dnĩ. Religi. ua

Expanded text:
et quod etiam resurgens cum cicatricibus non et quod etiam resurgens cum cicatricibus non solum uidendum sed etiam tangendum postmodum ostendit, sed secundum illam ineffabilem lucem, qua inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, secundum quam lucet in tenebris et tenebrae eum non conprehendunt illuc nos praecessit, unde ad nos ueniens non recessit et quo nos praecedens non deseruit. illa erit reuelatio tamquam uera Galilaea, cum similes ei erimus; ibi eum uidebimus sicuti est. ipsa erit etiam beatior transmsaeculo in illam aeternitatem, si ejus praecepta sic amplectamur, ut ad dexteram ejus segregari mereamur: tunc enim ibnem aeternam, justi autem in vitam aeternam. Hinc illuc transmigrabunt, et ibi eum videbunt, quomodo non vident impii. Tolletur enim impius, ut non videat claritatem Domini, et impii lumen cognoscitur, quo servos perducet per formam servi, ut liberi contemplentur formam Domini. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheticȩ dictũ accipiendum est Galilca
nãq int̃pretat᷑ uel trans migratio. uel reuo¬
latio : Prius itaq scđm trans migrationis
significationẽ. quid aliud occurrit intelle¬
gratio pat&. Precedituos ingalileam. Ibi
p̃di cantes euuangeliũ nullo modo crederen
nisi eis ipse dñs uiam in cordib hominũ p̃pi¬
rar&. et hoc intellegitur praecedit uos inga¬
lileã. Quod aut̃ gaudentes mirarent᷑ disrui¬
tis & euictis difficultatibus aperire sibi hostiũ
in dño ꝑ inluminatione fideliũ. hoc intelleg̾
ibi eum uidebitis. Idest ibi membra eiꝰ inueniets
lbi uiuũ corpus eius. in his qui uos susceperint
agnoscitis: Scđm illud aut̃ quod galilea int̾pn¬
tatur reuelatio. noniã in forma serui intelle¬
gendũ est: sed in illa in qua aequalis est patri.
quã promisit apud iohannẽ. dilectorib sus
cum dicer&. et ego diligã eum & ostendã mei¬
sum illi : Non utiq scđm id quod iã uideban.

Expanded text:
prophetice dictum accipiendum est; Galilaea prophetice dictum accipiendum est; Galilaea namque interpretatur, vel transmigratio, vel revelatio. Prius itaque secundum transmigrationis significationem, quid aliud occurrit intelligendum praecedit uos in Galilaeam, ibi praedicantes euangelium nullo modo crederentur, nisi eis ipse dominus uiam in cordibus hominum praepararet; et hoc intellegitur: praecedit uos in Galilaeam. quod autem gaudentes mirarentur disruptis et euictis difficultatibus aperiri sibi ostium in domino per inluminationem fidelium, hoc intellegitur: ibi eum uidebitis, id est ibi membra eius inuenietis, ibi uiuum corpus eius in his qui uos susceperint agnoscetis\'. secundum illud autem quod Galilaea interpretatur :\'reuelatio\' non iam in forma serui intellegendum est, sed in illa in qua aequalis est patri, quam promisit aput Iohannem dilectoribus suis, cum diceret: et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. non utique secundum id quod iam uidebant
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ primũ accipere debemꝰ uisum esse ia¬
cobo. sed aliqua propria manifestatione
singularit̃. deinde appłis om̃ib:. Nec il¬
lis tunc primũ. sed iã ut familiarius con¬
uersa retur cũ eis. usq addiem ascensio¬
nis su&e. Nouissimo aut̃ om̃ium in quid
quasi abhortiuo apparuit & mihi. Sed
hoc iam decaelo. post non paruũ tẽpus
ascensionis suae : Nunc iã uideamꝰ quod
distuleramꝰ. cuius misteru grã scđm
matheum & marcũ resurgens itaman¬
dauerit : p̃cedã uos ingalileã. ibi meui¬
debitis Quod & sic cõpletũ est. Tamen
post multa cõpletũ est: Cum sic manda¬
tum sit. quã quã sine preiuditio neces¬
sitatis: aut hoc solum aut hoc primum
& pectaretur fieri debuisse : Proculdu
bio ergo quod uox est ista non euuange¬
listȩ narrantis quod ita factum sit sed
angeli exmandato dnĩ & ipsi uspostea
dñi. Euuangelistȩ aut̃ narrantis sed
quod ita abangelo & ad nõ dictũ sit.

Expanded text:
autem primum accipere debemus uisum esse Iaautem primum accipere debemus uisum esse Iacobo, sed aliqua propria manifestatione singulariter. deinde apostolis omnibus, nec illis tunc primum, sed iam ut familiarius conuersaretur cum eis usque ad diem ascensionis suae. nouissimo autem omnium, inquit, quasi abortiuo apparuit et mihi, sed hoc iam de caelo post non paruum tempus ascensionis suae. Nunc iam uideamus, quod distuleramus, cuius mysterii gratia secundum Mattheum et Marcum resurgens ita mandauerit : praecedam uos in Galilaeam, ibi me uidebitis, quod etsi conpletum est, tamen post multa conpletum est, cum sic mandatum sit — quamquam sine praeiudicio necessitatis —, ut aut hoc solum aut hoc primum expectaretur fieri debuisse. procbio ergo quoniam vox est ista non Evangelistae narrantis, quod ita factum sit, sed angeli ex mandato Domini, et ipsius postea Domini, Evangelistae autem narrantis, sed quod ita ab angelo, et a Domino dictum sit
Abbreviated transcription (Latin):
manifestaret᷑ ad maretiberiadis In de
iam etiam sicuti dies illis uisus. & cũ illis
conuiuatꝰ est: nihil repugnat: Et fortasse
in mysterio. uel totius mundi. uel totius
tẽporalisscłi. Quia & illi primi decẽ dies.
in quib: erant illi octo dies. a parte totũ pos¬
sunt more scripturarũ. non dissone conpu¬
tari Conferat᷑ gͦ & quod ait apostolus
paulus utrum fuhil ad ferat quaestionis
resurrexit inquid tertio die scđm scrip¬
turas & apparuit coephȩ. Nãess& contra¬
rium. quod primo mulierib: apparuisse
in euuã gelio legit᷑. postea inquid duo decĩ
Quib: lib& quahora lib& ipso tamen re¬
surrectionis die deinde apparuit plusꝗ
quingentis fr̃ib simul: siue isticũ illis
undecim erant congregati: clausis ostuis
ꝓpt̾ metũ iudaeoꝵ Unde cũ exiss& tho¬
mas: uenit ad eosiħs. Siue postocto illos
dies quandolib& nihilhab& aduersi.
Postea inquid apparuit ia cobo: Non tunc

Expanded text:
manifestaretur ad mare Tiberiadis. inde manifestaretur ad mare Tiberiadis. inde iam etiam si cotidie illis uisus et cum illis conuiuatus est, nihil repugnat. et fortasse in mysterio uel totius mundi uel totius temporalis saeculi, quia et illi primi decem dies, in quibus erant illi octo dies, a parte totum possunt more scripturarum non dissone conputari. Conferatur ergo et quod ait apostolus Paulus, utrum nihil adferat quaestionis. resurrexit, inquit, tertio die secundum scripturas et apparuit Cephae. nonrium, quod primo mulieribus apparuisse in euangelio legitur. postea, inquit, duodecim quibuslibet, qua hora libet, ipso tamen resurrectionis die. deinde apparuit plus quam quingentis fratribus simul, siue isti cum illis undecim erant congregati clausis ostiis propter metum Iudaeorum, unde cum exisset Thomas, uenit ad eos Iesus, siue post octo illos dies quando libet, nihil habet aduersi. postea, inquit, apparuit Iacobo, non tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ascendiss& incęlũ. Terrascilic& nouiens &
in Aere semelascendens. Sed non om̃a scrip¬
tas. sicut iohannes fatet᷑. Crebraenĩ erat
eius cũ illis conuersatio. ꝑdies quadraginta
priusꝗ ascendiss& incaelũ. non tamen eis
ꝑ om̃s quad raginta. continuos apparuerat.
Nã postdiẽ primũ resurrectionis eius alios
octo dies int̾uenisse. dicit iohannespost
quos eis rursus apparuit. tertio aut̃ ad
mare tiberiadis: Fortassis continuo con¬
uoluit constituens eis quod & ante p̃dixerat
ut eos ut ingalilea in montẽ p̃ceder&. Atq
om̃i no ꝑ illos quad raginta dies quotiens
uoluit. quib uoluit. quẽ ad modũ uoluit.
Sicut petrus dieit. quando eum cornelio.
& his quicũ illo fuerant p̃dicabat Qui si¬
mul inquid manducauimꝰ & bibimꝰ cũ illo
postea quã resurrexit a mortuis ꝑdies
erit contrarium iohanni qui octo illos dies
int̾ posuit quib: eisuisus non est. ut c̃tio

Expanded text:
ascendisset in caelum: in terra scilicet nouiens et ascendisset in caelum: in terra scilicet nouiens et in aere semel ascendens. Sed non omnia scripta sunt, sicut Iohannes fatetur. crebra enim erat eius cum illis conuersatio per dies quadraginta, priusquam ascendisset in caelum. non tamen eis per omnes quadraginta continuos apparuerat. nam post diem primum resurrectionis eius alios octo dies interuenisse dicit Iohannes, post quos eis rursus apparuit, tertio autem ad mare Tiberiadis. fortassis continuo conuoluit, constituens eis, quod et ante praedixerat, ut eos in Galilaeae montem praecederet, adque omnino per illos quadraginta dies, quotiens uoluit, quibus uoluit. quemadmodum uoluit; sicut Petrus dicit, quando eum Cornelio et his qui cum illo fuerant praedicabat: qui simul, inquit, manducauimus et bibimus cum illo, posteaquam resurrexit a mortuis, per dies erit contrarium Iohanni, qui octo dies illos interposuit, quibus eis uisus non est, ut tertio
Abbreviated transcription (Latin):
me recũbentib qr iã non erant int̾ra. cum
illo conuiuaturi: Decimo in ipso die non
iã int̾ra sedeleuatum innubem: cũ in cae¬
lum ascender&: et qđ marcꝰ & lucascõme¬
morant. Marcꝰ quidẽ postillud qđ eis discũ¬
bentib apparuit. Ita continuans ut di¬
cer& et dñs quidẽ postꝗ locutꝰ est eis. ad¬
sumptꝰ est in caelũ. Lucas aut̃ p̃ter missis
om̃ib : que ꝑ quad raginta diesagi ab illo
cum discipulis potuer̃. illi primo diei re¬
surrectionis eiꝰ. quando inhierusalem
plurib apparuit. con iungit tacite no¬
uissi mũ diem: quo ascenditꝰ in caelum ita
parrans: Edux̃ aut̃ illos foris inba haniã.
& eleuatis manib suis benedixit eis Et
factum est cum benedicer&. eis recessit abeis.
& ferebat᷑ in caeld̃. Vider̃ gͦ eum praeter
quod in t̾ra uiderant. &iam dũ ferretur
in caelum: Totiens gͦ in euuangelicis libris
cõmemoratꝰ est ab hominib uisus. antequã

Expanded text:
me recumbentibus, quia iam non erant in terra cum me recumbentibus, quia iam non erant in terra cum illo conuiuaturi, decimo in ipso die, non iam in terra, sed eleuatum in nubem, cum in caelum ascenderet, quod Marcus et Lucas commemorant, Marcus quidem post illud, quod eis discumbentibus apparuit, ita continuans, ut diceret: et dominus quidem postquam locutus est eis, adsumptus est in caelum, Lucas autem praetermissis omnibus quae per quadraginta dies agi ah illo cum discipulis potuerunt illi primo diei resurrectionis eius, quando in Hierusalem pluribus apparuit, coniungit tacite nouissimum diem, quo ascendit in caelum, ita narrans: eduxit autem illos foras in Bethaniam et eleuatis manibus suis benedixit eis. et factum est, cum benediceret eis, recessit ab eis et ferebatur in caelum. uiderunt ergo eum praeter quod in terra uiderant, etiam cum ferretur in caelum. totiens ergo in euangelicis libris commemoratus est ab hominibus uisus, antequam
Abbreviated transcription (Latin):
diem referens semel cõputat: Iterũ aut̃ hoc÷¬
alio die. quando eum uidit & thomas t̃tio uͦ
ad mare tiberiadis. hoc est t̃tio diemanifes¬
tationis eius. non tertia manifestatione Ac
ꝑhoc post hac om̃a cogim᷑ intellegere factũ
esse. quod eũ in monte galileȩ scđm matheũ
discipuli undecĩ uider᷑. quo eũ scđm consti¬
tutum praecesserat. ut impleretur etiamad
litteram quod & ꝑ angelum. & ꝑseipsum prae¬
dixerat : Inueniemus itaq: apud quattuor
euuangelistas deties cõmemoratũ dnm̃ uisũ
esse abꝰ om̃ib Postresurrectionẽ semel ad mo¬
numentũ mulerib Iterum eisdẽ regredien¬
tib amonumento initinere. Tertio petro
quarto duob euntib in castellũ. quinto plu¬
rib in hierusalẽ. ubi non erat thomas. Sex¬
to ubi uidit eũ thomas. Septimo ad mare
tiberiadis. octauo in monte galileȩ scđm
matheũ. Nono quod dicit marcꝰ. nouissi¬

Expanded text:
diem referens semel codiem referens semel coalio die, quando eum vidit et Thomas; tertio vero ad mare Tiberiadis, hoc est tertio die manifestationis ejus, non tertia manifestatione. Ac per hoc post haec omnia cogimur intelligere factum esse, quod eum in monte Galilaeae secundum Matthaeum discipuli undecim viderunt, quo eos secundum constitutum praecesserat, ut impleretur etiam ad litteram quod et per angelum et per seipsum praedixerat. 83. Invenimus itaque apud quatuor Evangelistas decies commemoratum Dominum visum esse ab hominibus post resurrectionem: semel ad monumentum mulieribus, iterum eisdem regredientibus a monumento in itinere, tertio Petro, quarto duobus euntibus in castellum, quinto pluribus in Hierusalem ubi non erat Thomas, sexto ubi eum uidit Thomas, septimo ad mare Tiberiadis, octauo in monte Galilaeae secundum Mattheum, nono, quod dicit Marcus, nouissi
Abbreviated transcription (Latin):
cantib uisum essednm̃ : Hoc iã tertio inquid
manifestatꝰ est iħs discipulis. cũ resurrexissce
amortuis. Si aut̃ acceperimꝰ intraillos octo
dies. anteꝗ thomas eũ uidiss& ab undecĩ quib¬
q: discipulis dnm uisum nonerit. hocamareti¬
beriadis tertio manifestatũ esse. Sed quarto
quod quidẽ cauendum est. nequis existim& et
tertio lohannẽ dixisse. tãꝗ tressoli facti fue¬
rint manifestationis eius Sedhoc intellegen¬
dum est : ad numerũ dierũ i retulis senon ad
numerum ipsarũ manifestationũ nec continu¬
orum dierum. sedꝑ int̾ ualla sicut idẽ ipse tes¬
tatur . Nam primo ipso die resurrectionis
suȩ. excepto quod amulierib uisus est. Id est
quo in euuangelio clarit̃ se manifestauit.
Semel petro. iterũ duob illis. quox erat unꝰ
cleopas. tertio plurimis Iã inde cũ loquentib
noctis exordio. sed hoc totũ iohannes. ad unũ

Expanded text:
cantibus uisum esse dominum, hoc iam tertio. inquit, cantibus uisum esse dominum, hoc iam tertio. inquit, manifestatus est Iesus discipulis, cum resurrexisset a mortuis. si autem acceperimus intra illos octo dies, antequam Thomas eum uidisset, ab undecim quibusque discipulis dominum uisum, non erit hoc ad mare Tiberiadis tertio manifestatum esse, sed quarto. quod quidem cauendum est, ne quis existimet tertio Iohannem dixisse, tamquam tres solae factae fuerint manifestationes eius; sed hoc intellegendus est ad numerum dierum rettulisse, non ad numerum ipsarum manifestationum nec continuorum dierum, sed per interualla, sicut idem ipse testatur. nam primo ipso die resurrectionis suae, excepto quod a mulieribus uisus est, id est quod in euangelio claret, ter se manifestauit, semel Petro, iterum duobus illis, quorum erat unus Cleopas, tertio plurimis iam inde conloquentibus noctis exordio, sed hoc totum Iohannes ad unum
Abbreviated transcription (Latin):
fuis se exmulto numero discipulorum soli
quippe adhuc uocabant᷑ apostoli illi un¬
decim : sed non solierant discipuli: Potel
gͦ fieri ut nonom̃s sed aliqui eꝙ ibi fuerunt.
alii uero discipuli cumeis. ita ut undecim
cõplerentur. acsic non ibi fuisse thomam:
qui post illos diesocto primo dnm̃ uidit.
Marcus quippequando illos undecĩ memo¬
rauit : non ut cũq undecim. sed illis inquiod
undecim apparuit. Lucas etiã. regressis
inquid inhierusalẽ. & inuener̃ congrega¬
tos undecim & eos quicũ ipsis erant: Et isi
ostendit illos undecim hoc est apostolos fus¬
se : Nã cum adiunxit & eos quicũ ipsis eras
satis utiq declarauit eminentius: illos
undecim appellatos eum quib erant ceten
acꝑ hoc illi intellegunt᷑. qui iã uocaban᷑
apłi. hoc proinde fieri potuit: utex nu
occurrit aliud quod obsistat. Iohã nes
enĩ quando cõmemorauit non in mons
abundecim. sed amare tiberiadis. a septẽpis¬

Expanded text:
fuisse ex multo numero discipulorum. soli fuisse ex multo numero discipulorum. soli quippe adhuc uocabantur apostoli illi undecim, sed non soli erant discipuli. potest ergo fieri, ut non omnes, sed aliqui eorum ibi fuerint, alii uero discipuli cum eis ita, ut undecim conplerentur, ac sic non ibi fuisse Thomam. qui post illos dies octo primo dominum uidit. Marcus quippe, quando illos undecim memorauit, non utcumque undecim, sed illis, inquit, undecim apparuit. Lucas etiam: regressi sunt, inquit, Hierusalem et inuenerunt congregatos undecim et eos qui cum ipsis erant. et iste ostendit illos undecim, hoc est apostolos fuisse. nam cum adiunxit: et eos qui cum ipsis erant, satis utique declarauit eminentius illos undecim appellatos, cum quibus erant ceteri, ac per hoc illi intelleguntur qui iam uocabantur apostoli. hoc proinde fieri potuit, ut ex numoccurrit aliud quod obsistat. lobannes enim, quando commemorauit non in monte ab undecim, sed ad mare Tiberiadis a septem pis
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dubitauer̃: quia enĩ non ipso die quo
resur rexit manifestũ est Nã in hierus alẽ
uisum esse eo die initionoctis: lucas& iohes
aꝑtissime consonant: Marcꝰ aut̃ non aꝑte.
Quando gͦ uider̃ dnm̃ ingalilea. non scđm id
quod dicit iohannes admare tiberiadis: Tuno
in monte. quo eos scđm praedictionẽ angeli.
iħs p̃cesserat : Nã ita narrare appar&. qd
illic eũ reppererint: qr utiq scđm constitu¬
tum p̃cesserat Nongͦ ipso die quo resur¬
rexit: neq in consequentib octo diebus.
post quos dicit iohannes discipulis appa¬
ruis sed ño ubi primo cũ uidit thomas:
qui eum nonuiderat die resurrectionis
eius: Nã utiq se intra eosdẽ octo dies eũ
in monte galileȩ : iã illiundecĩ uiderant.
Quomodo post octo dies eum primũ uidit
thomas : qui in illis undecim fuerat. nisi
quis dicat non illos undecĩ: qui iã tunc
a postoli uocabant᷑: sed discipulos illis xi

Expanded text:
autem dubitaverunt. Quia enim non ipso die quo autem dubitaverunt. Quia enim non ipso die quo resurrexit manifestum est: nam in Jerusalem visum esse eo die initio noctis Lucas et Joannes apertissime consonant; Marcus autem non aperte. Quando ergo viderunt Dominum in Galilaea? non secundum id quod dicit Joannes, ad mare Tiin monte, quo eos secundum praedictionem angeli Iesus praecesserat. nam ita narrare apparet, quod illic eum reppererint, quia utique secundum constitutum praecesserat. non ergo ipso die, in quo resurrexit, neque in consequentibus octo diebus, post quos dicit Iohannes discipulis apparuisse dominum, ubi eum primo uidit Thomas, qui eum non uiderat die resurrectionis eius. nam utique si intra eosdem octo dies eum in monte Galilaeae iam illi undecim uiderant, quomodo post octo dies eum primum uidit Thomas, qui in illis undecim fuerat? nisi quis dicat non illos undecim, qui iam tunc apostoli uocabantur, sed discipulos illic undecim
Abbreviated transcription (Latin):
sent. Idq ipsum quod discipulos mathe¬
us dicit isse ingalileã in montẽ. non ex¬
primit diem. nec narrandi ordinem.
Ita contexit : ut necessitatẽ ingerat. ni¬
hil aliud intelligendi. quã hoc primitꝰ fac¬
tũ. Non aduersat᷑ quidẽ narrationibus
ceterꝙ & dateis intellegendisatq acci¬
piendis locũ. Verun tamen quod dñ subi
primum sede monstraturus erat sȩ in
galilea Vbi necessariũ pꝰteauisus est
seuidendũ mandauit. & ꝑ angelũ dicentẽ
ecce p̃ced& uos ingalileã. ibi eum uidebitis.
Et ꝑseipsum dicens. Ite nontiate frĩb mei sut
eant ingalileã. ibi me uidebt̃. Quẽuis fide¬
lem facitintentum ad querendũ. in quo
misterio dictum intellegatur. sed prius
consi derandum est. quando etiam corpo¬
ralit̾ ingalilea uideri potuerit. dicente
matheo. Vndecim aut̃ discipuli abiert̃
ingalilȩam in montẽ ubi constituerat illis
ihs & uidentes eum ad orauer̃ : Quidam

Expanded text:
sent, idque ipsum, quod discipulos Matthesent, idque ipsum, quod discipulos Mattheus dicit isse in Galilaeam in montem, non exprimit diem nec narrandi ordinem ita contexit, ut necessitatem ingerat nihil aliud intellegendi quam hoc primitus factum, non aduersatur quidem narrationibus ceterorum et dat eis intellegendis adque accipiendis locum. uerum tamen quod dominus non ubi primum se demonstraturus erat, sed in Galilaea, ubi necessario postea uisus est, se uidendum mandauit et per angelum dicentem: ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis, et per se ipsum dicens: ite, nuntiate fratribus meis, ut eant in Galilaeam, ibi me uidebunt, quemuis fidelem facit intentum ad quaerendum, in quo mysterio dictum intellegatur. Sed prius considerandum est, quando etiam corporaliter in Galilaea uideri potuerit dicente Mattheo: undecim autem discipuli abierunt in Galilaeam in montem, ubi constituerat eiJesus: et videntes eum adoraverunt; quidam
Abbreviated transcription (Latin):
uisum adiscipulis dnm. postresurrectio¬
nem nus quã cõmemorans: Vehementer
cogunt querere. quẽ ad modum dictũ sit
ecce p̃ced& uos ingalileã ibi eũ uidebitis
Nam& ipse matheus si om̃ino non dicerae
undecim discipulos abisse in montẽ inga¬
lileã ubi constituerat eis iħs Et illiceũ
uidisseadq adorasse: nihil ex hac p̃dicati¬
one cõpletũ ad litterã putaremꝰ. sed totũ
figurata significatione p̃dictũ. sicut il¬
lud scđm lucã. Ecce hodie & cras eiciode¬
monia & sanitates ꝑfitio. & tertia consũ¬
mabor: quod ad litterã certum est non eẽ
cõpletum. Itẽ si angelus dixiss& preced&
aut non nisi eum ibi uidebitis: ceteris
euangelistis. matheus sinedubio repug¬
nar&. Et cũ uͦdictũ est eccep̃ced& uos
ingalileã ibi eum uidebitis. nec expressũ
est. quando id futurũ essa. utrũ quã pri¬
mũ. anteꝗ alibi ab eis uisus ess&. anpꝰtea¬
quã eum alicubi etiã pret̃galileã uidis¬

Expanded text:
uisum a discipulis dominum post resurrectiouisum a discipulis dominum post resurrectionem nusquam commemorans uehementer cogunt quaerere, quemadmodum dictum sit: ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis. nam et ipse Mattheus si omnino non diceret undecim discipulos abisse in montem in Galilaeam, ubi constituerat eis Iesus, et illic eum uidisse adque adorasse, nihil ex hac praedictione conpletum ad litteram putaremus, sed totum figurata significatione praedictum, sicut illud secundum Lucam: ecce hodie et eras eicio demonia et sanitates perficio et tertia die consummabor, quod ad litteram certum est non esse conpletum. item si angelus dixisset: praecaut \'nonnisi ibi eum uidebitis, ceteris euangelistis Mattheus sine dubio repugnaret; cum uero dictum est: ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis, nec expressum est, quando id futurum esset, utrum quam primum, antequam alibi ab eis uisus esset, an, posteaquam eum alicubi etiam praeter Galilaeam uidis
Abbreviated transcription (Latin):
filu & sp̃s scĩ. Docentes eos seruare omã que¬
cũq mandaui uob̾ Et ecceego uobiscũ sũ
om̃ib dieb usq ad consum mationẽ scłi.
Ita matheus clausit euuangelium suum: ac
ꝑhoc sialio considerata narrationes.
ad diligentiorẽ in quisitionẽ non conpelle¬
rent. nihil aliud arbitrarem᷑. nisi dnm̃
pꝰresur rectionẽ. nusꝗ p̃ter ingalileam
primũ essea discipulis uisũ. Itẽsi marcus
deilla p̃nontiatione angeli tacuissa : possoe
cuiquã putarimatheus idõ dixisse discipu¬
lis abisse ingalileam in montẽ. ađq ibi
ad orasse dñm. ut impletum uideretur
quod ipse ꝑ angelum mandatũ acp̃nontiatũ
eẽ narrauerat : Nunc aut̃ & lucas ac iohan¬
nes satis deluci manifestantes ipso die re¬
surrectionis eiusuisum essed nm̃ inhieru¬
salem. adiscipulis suis. undeita longe est
agalilea. ut uno die ab eis. utrũq loco uideri
non possa Et marcus illã quidẽ p̃dictionẽ
angeli similiter narrans ingalilea uero

Expanded text:
a quaecumque mandaui uobis. et ecce ego uobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. ita Mattheus clausit euangelium suum. Ac per hoc, si aliorum consideratae narrationes ad diligentiorem inquisitionem non conpellerent, nihil aliud arbitraremur nisi dominum post resurrectionem nusquam praeter in Galilaea primum esse a discipulis uisum. item, si Marcus de illa praenuntiatione angeli tacuisset, posset cuiquam putari Mattheus ideo dixisse discipulos abisse in Galilaeam in montem adque ibi adorasse dominum, ut impletum uideretur quod ipse per angelum mandatum ac praenuntiatum esse narrauerat. nunc autem et Lucas ac Iohannes satis dilucide manifestantes ipso die resurrectionis eius uisum esse dominum in Hierusalem a discipulis suis, unde ita longe est Galilaea, ut uno die ab eis utroque loco uideri non posset, et Marcus illam quidem praedictionem angeli similiter narrans, in Galilaea uero
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. que ad modũ om̃s ñ int̾se dissentiant.
equitur matheus. Erat aut̃ ibi ma¬
Pria magdalene & altera maria seden¬
tes contra sepulchrũ. Quod marcꝰ ita di¬
cit: Maria aut̃ magdalene & maria io¬
seph aspitiebant ubi poneret᷑. un deni¬
chil eos ex hoc dissentire manifestũ est
Sequit᷑ matheus. Altera aut̃ die que ẽ.
post parasceuen : conuener̃ principes sa¬
cerdotum & pharisaei ad pilatũ dicentes.
Dũmine. recordati sumus: quia sed uc¬
tor ille dixit adhuc uiuens post tres
dies resurgã. Iube ergo custodirȩ sepul

Expanded text:
t, quemadmodum omnes non inter se dissentiant. 61. Sequitur Matthaeus: « Erat autem ibi Maria Magdalene et altera Maria sedentes contra sepulcrum » . Quod Marcus ita dicit: « Maria autem Magdalene et Maria Joseph aspiciebant ubi poneretur » . Unde nihil eos ex hoc dissentire manifestum est. 62. Sequitur Matthaeus: « Altera autem die, quae est post parasceven, convenerunt principes sacerdotum et Pharisaei ad Pilatum, dicentes: Domine, recordati sumus quia seductor ille dixit adhuc vivens, Post tres dies resu
Abbreviated transcription (Latin):
monia eicens & in hoc totũ locum Quã uis
sint quaedã quaetum solo luca dixit. tamen
iam tractata sunt : cũ mathei narratio¬
nem continuã teneremus: Quia in ipsum
ordinẽ sic incurrerent. ut ea p̾termittenda
non arbitrarer. Sed lucas despũ inmũ do
ait: Quod sic exira ab homine ut ni hil
exit ab eo ł otest gͦ uidere contrarium
quo modo enim discerpens uel sicut aliqui
codices habent. conuexans eũ cui nihil
nocuit scđm lucã. sed& ipse lucas & cum
pro ieciss&s illũ inquid demoniũ in mediũ.
exit ab illo nihilq ei nocuit. Vnde& in¬
tellegit᷑ hoc dixisse martũ conuexans eũ.
quod lucas dixit cum ꝓieciss& eum in mediũ
Quod secutꝰ ait ni hilq ei nocuit. hoc intelle¬
gatur quod illa iactatio membrꝙ ađdque
uexationon eũ debilitauit sicut solent exire

Expanded text:
monia ejiciens . Et in hoc toto loco quamvis sint quaedam, quae cum solo Luca dixit, tamen jam tractata sunt, cum Matthaei narrationem continuam teneremus; quia in ipsum ordinem sic incurrerant, ut ea praetermittenda non arbitrarer. Sed Lucas de spiritu immundo ait quod sic exierit ab homine, ut nihil exit ab eo. Potest ergo videri contrarium: quomodo enim discerpens, vel, sicut aliqui codices habent, convexans eum, cui nihil nocuit secundum Lucam? Sed et ipse Lucas, Et cum projecisset illum, inquit, daemonium in medium, exiit ab illo, nihilque ei nocuit . Unde intelligitur hoc dixisse Marcum, convexans eum, quod Lucas dixit, cum projecisset eum in medium: ut quod secutus ait, nihilque ei nocuit, hoc intelligatur, quia illa jactatio membrorum atque vexatio non eum debilitavit, sicut solent exire
Abbreviated transcription (Latin):
mane est. & dicant ualde mane est: Quia
aut̃ int̾ est dũ siue illo siue isto modo.i¬
hil aliud intellegamꝰ amarco apellatũ
mane. nisi quod lucas appellauit diluculi
& hoc ualde mane quod ille ualde dilu¬
culo & quod iohannes mane. cum adhuc
tenebrȩ essent: Sole aut̃ oriente. id est
ortu suo iã celum in luminare incipi¬
ente : quomodo ergo his trib: congruat
matheus qui nec diluculoner mane. sedues¬
pereait sabbatiquȩ lucescit in prima sab¬
bati. attentius indicandum est. Apar¬
te quippe prima noctis quod est uesper
ipsam noctem uoluit significare mathe¬
us. cuius noctis fine uenerunt mulie¬
resad monumentũ: Eauero causa in¬
tellegitur eandem noctẽ sic appellasse
quia iam auespere licebat ad ferre ar¬
nominauit noctem : ex quo eis licere

Expanded text:
mane est\' et dicant \'ualde mane est\'. quid mane est\' et dicant \'ualde mane est\'. quid autem interest, dum siue illo siue isto modo nihil aliud intellegamus a Marco appellatum \'mane\' nisi quod Lucas appellauit diluculum et hoc ualde mane quod ille ualde diluculo et quod Iohannes mane cum adhuc tenebrae essent, sole autem oriente, id est ortu suo iam caelum inluminare incipiente? quomodo ergo his tribus congruat Mattheus, qui nec \'diluculo\' nec \'mane\'. sed uespere ait sabbati, quae lucescit in primam sabbati, attentius indagandum est. a parte quippe prima noctis, quod est uespere, ipsam noctem uoluit significare Mattheus, cuius noctis fine uenerunt mulieres ad monumentum. ea uero causa intellegitur eandem noctem sic appellasse, quia iam uespere licebat adferre aronominauit noctem, ex quo eis licere
Abbreviated transcription (Latin):
r&. quod non fit utiq: nisi solis ori¬
entis uicinitate. eius enim est ille ful¬
gor qui nomine aurorae appellari sol&.
ldõ non repugnat illi quiat Cum adhuc
tenebre essent. Die quippe surgente.
alique reliquiȩ tenebrarũ tanto magi
extenuantur . quatomagisoritur lux
N ec sic accipiendum est quod ait ualde
mane. tãꝗ solipse iam uideret᷑ suꝑt̾ras
sed potius sicut dicere solemꝰ. eis quibu
uolumꝰ significare tẽperius aliquid fa¬
tiendũ Cum enĩ dixerimꝰ mane nepd̾ten
iam sole suꝑ terram conspicuonos dice¬
re: ad hoc plerũq ad dimus ualdemane
ut illud quod etiam albescente uocatur
intellegant: Quã ꝗ & hoc usitatũ sit.
ut post gallicantũ sȩpe repetitũ. cũ con¬
iactariꝰ homines coeperint diem iamp¬
pinquare dicant Iam mane est & cum
posthoc uerbum attenderint. ac iam
oriente. id est iã deproximo adueniente
In has parte solas caelũ rubescere uel al¬
bescere uiderint. addunt quidiceban

Expanded text:
ret, quod non fit utique nisi solis oriret, quod non fit utique nisi solis orientis uicinitate; eius enim est ille fulgor, qui nomine aurorae appellari solet. ideo non repugnat illi qui ait: cum adhuc tenebrae essent. die quippe surgente aliquae reliquiae tenebrarum tanto magis extenuantur, quanto magis oritur lux. nec sic accipiendum est quod ait: ualde mane, tamquam sol ipse iam uideretur super terras, sed potius sicut dicere solemus eis quibus uolumus significare temperius aliquid faciendum. cum enim dixerimus \'mane\', ne putent iam sole supra terram conspicuo nos dicere, ad hoc plerumque addimus \'ualde mane\', ut illud quod etiam albescente uocatur intellegant, quamquam et hoc usitatum sit, ut post galli cantum saepe repetitum, cum coniectare homines coeperint diem iam propinquare, dicant \'iam mane est\', et cum post hoc uerbum attenderint ac iam oriente, id est iam de proximo ueniente in has partes sole caelum rubescere uel albescere uiderint, addant qui dicebant
Abbreviated transcription (Latin):
Nam illud gaudium quod matheus cõ¬
memoratꝰ non repugnat timori de
quo marcus dicit Debemus utrũque
in illarũ animo factum intellegere.
etiam si ipse matheus detimore non
dicera Cum uero & ipse dicat. exie¬
runt cito demonumento cũ timore
& gaudio magno: nihil ex hacreques¬
tionis remanere ꝑ mittit: dehora
quoq: ipsa quȩ uener̃ mulieres ad mo¬
numentũ non contemnenda exorit᷑
questio cũ enim matheus dieat. Aes¬
pereaut̃ sabbati quȩ lucescit in prima
sabbati. uenit maria magdalenȩ &
alia maria uidere sepulchrũ Quid
est quod dicit marcus &o ualde mane
una sabbatoꝵ ueniunt ad monumentũ
oriente iam sole : in quo quidẽ a ceteris
duob idest luca & iohanne non discre¬
pat Quodenim dicit lucas ualde dilu¬
culo. & iohannes manecũ adhuetene¬
brȩ essent. hoc intellegitur marcus di¬
cere ualde mane orienteiã sole: id est
cũ caelum aborientis parte iã abbesce¬

Expanded text:
nam illud gaudium, quod Mattheus comnam illud gaudium, quod Mattheus commemorat, non repugnat timori, de quo Marcus dicit. debuimus enim utrumque in illarum animo factum intellegere, etiamsi ipse Mattheus de timore non diceret; cum uero et ipse dicat: et exierunt cito de monumento cum timore et gaudio magno, nihil ex hac re quaestionis remanere permittit. De hora quoque ipsa, qua uenerunt mulieres ad monumentum, non contemnenda exoritur quaestio. cum enim Mattheus dicat: uespere autem sabbati, quae lucescit in primam sabbati, uenit Maria idere sepulchrum, quid est, quod dicit Marcus: et ualde mane una sabbatorum ueniunt ad monumentum oriente iam sole? in quo quidem a ceteris duobus, id est Luca et Iohanne, non discrepat. quod enim dicit Lucas: ualde diluculo, et Iohannes: mane cum adhuc tenebrae essent, hoc intellegitur Marcus dicere: ualde mane oriente iam sole, id est cum caelum ab orientis parte iam albesce
Abbreviated transcription (Latin):
Marcus aut̃ loquit᷑ sedentẽ adextris.
a quo talia similit̾ audier̃. Aut certe
intrantes in monumentũ . in aliqua
septa maceriȩ debemꝰ accipere : quae
cõmunitũ locum tunc fuisse credibile
est in aliquo spatio ante petram quae
excisa locus factus fuerat sepulturȩ :¬
ut ipsum uiderent in eodẽ spatio. sedentem
ad extris: quẽ dicit matheus. sedentẽ suꝑ
lapidem. quẽ terremotu ab ostio monu¬
menti reuoluerat. Id est alo co sepuldiri.
quod effosum erat inpetra Itẽ queri po¬
test quẽ ad modũ marcus dicat. illȩ exe¬
untes fuger̃ demonumento. in uaserat
enim eas tremor & pauor & nemini quic¬
quã dixerunt. timebant enim cũdicat
matheus. & exier̃ cito de monumento
cũ timore & gaudio magno currentes
ndntiare discipulis eius: Nisi intellega¬
mus ipsoꝵ angeloꝵ nimini ausas fuiꝰs¬
se aliquid dicere. id est respondere
ad eaquȩ ab illis audierant. aut certe
custodib quos tacentes uiderunt:

Expanded text:
Marcus autem loquitur, sedentem a dextris, Marcus autem loquitur, sedentem a dextris, a quo talia similiter audierunt. aut certe intrantes in monumentum in aliqua saepta maceriae debemus accipere, qua communitum locum tunc fuisse credibile est in aliquo spatio ante petram, qua excisa locus factus fuerat sepulturae, ut ipsum uiderint in eodem spatio sedentem a dextris, quem dicit Mattheus sedentem super lapidem, quem terrae motu ab ostio monumenti reuoluerat, id est a loco sepulchri, quod effossum erat in petra. Item quaeri potest, quemadmodum Marcus dicat: at illae. exeuntes fugerunt de monumento, inuaserat enim eas tremor et pauor, et nemini quicquam dixerunt, timebant enim, cum dicat Mattheus: et exierunt cito de monumento cum timore et gaudio magno currentes nuntiare discipulit» eius, nisi intellegamus ipsorum angelorum nemini ausas fuisse aliquid dicere, id est respondere ad ea quae ab illis audierant aut certe custodibus, quos iacentes uiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
positus erat dñs Et cito euntes dicite
discipulis eius quia surrexit: & eccep̃ce¬
dit uos ingalilea Ibi eum uidebitis. &¬
ecce dixi uobis. Huic marcus consonat.
Sed potest mouere quomodo secundum
matheũ angelus suꝑ lapidem sedebat.
reuolutum a monumento: Marcus enĩ
intro euntes eas in monumentũ. dicit
uidis se uuenẽ sedentem indextris. co¬
oꝑ tum stola candida. & obstipuisse.
Nisi intellegamus. aut matheum tacuis¬
se deillo angeloquem intrantes uider̃.
Marcum uero deillo tacuisse quẽ foris
uider̃ sedentẽ suꝑ lapidẽ & duos uide¬
rint & ad uob singillatim audierint.
quȩ dixer̃ angeli deiħu. prius ab illo
quẽ foris uider sedentẽ suꝑ lapidem.
deinde ab illo. quem uiderunt intran¬
tes in monumentũ sedentẽ ad extris :
quod ut intrarent. illius qui foris se¬
debat uerbi sexhortatȩ sunt dicentis.
Venite & uidete locũ ubi positꝰ erat dñs.
Quo uenientes ut dictum est & in tran¬
tesuiderunt eum de quo matheustaco.

Expanded text:
ntes dicite discipulis eius quia surrexit et ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis. ecce dixi uobis. huic Marcus consonat. sed potest mouere, quomodo secundum Mattheum angelus super lapidem sedebat reuolutum a monumento — Marcus enim introeuntes eas in monumentum dicit uidisse iuuenem sedentem in dextris coopertum stola candida et obstipuisse — nisi intellegamus aut Mattheum tacuisse de illo angelo, quem intrantes uiderunt, Marcum uero de illo tacuisse, quem foris uiderunt sedentem super lapidem, ut duos uiderint et a duobus singillatim audierint quae dixerunt angeli de Iesu, prius ab illo quem foris uiderunt sedentem super lapidem, deinde ab illo quem uiderunt intrantes in monumentum sedentem a dextris, quo ut intrarent illius qui foris sedebat uerbis exhortatae sunt dicentis: uenite et uidete locum, ubi positus erat dominus, quo uenientes, ut dictum est, et intrantes uiderunt eum, de quo Mattheus tacet,