comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
finpie hoc est quod uisioregi oñsa ad
gnodicũ se ib ciꝰ mroia elongauit. Quod
ibi qui apfaruerat rdinanẽ ⁊ intrẽ cõpellur
hoc es ꝙ hic elongata uisio ml̃ta Istãtia
Quod ille qͥbfic apparuierat tadẽ ãquãdo
magisesta uisiõe cognoser: hoc est ꝙ hoc in loca
oblatt uisionie obnibilala ueritas ꝓphẽtica dinũ

Expanded text:
finxit, hoc est, quod visio regi ostensa ad modicum, se ab ejus memoria elongavit. Quod ibi qui apparuerat remanere, et intrare compellitur, hoc est, quod hic elongata visio multa instantiaQuod ille qui illic apparuerat, tandem aliquando manifesta visione cognoscitur, hoc est, quod hoc in loco ablatae vision
Abbreviated transcription (Latin):
quid eligẽ dat. Cõpendiosa recaptula ͦ. pre¬
dictoꝵ cũ silctudinis attestacione. Ca. xx¬
Duat hoc loco in cõsideracõe ad duare
quõ ista lictio ⁊ enaeelica uideat᷑ sibi
mystica loquucõe cõdine. Refirt lucas enãqs¬

Expanded text:
 CAPUT XX. Compendiosa recapitulatio praedictorum cum similitudinis attestatione. Juvat hoc loco in considerationem adducere quomodo ista lectio, et evangelica videantur sibi mystica locutione concinere. Ref
Abbreviated transcription (Latin):
huãniã intelligetia. ad p̃fundiore fortessis
infelligentia noe uocat: quod net ullͦ sib dañt
ascibat. quod m̃to deuocioĩe cbemeat. E ut
interretaᵒ inquit regi magfesta fieret. forte
et illud gͣlie obtimudes: quod mirita deuocõns
nobie hemꝰ: s iꝑ mune̾ largietis accipimꝰ¬

Expanded text:
humanam intelligentiam. Ad profundiorem fortassis intelligentiam nos vocat, quod nec illud sibi Daniel ascribat quod merito devotionis obtinuerat. Sed ut interpretatio, inquit, regi manifesta fieret. Forte et illud gratis obtinetur, quod merito devotionis nobis h
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilia de lege tua. Tu q qui hͨ audis ual
ligie si ab huiusmoͣ grã spcidisse lĩ sentis.
allinde diligẽt quid̃ licũ lacitꝰ agis: cogita
quibus cogita̾nib beher̃tꝰ occuparis. Si sola
uana. sola instantiã miditaris: quid mirũ
si ꝓfũdoy si futuroꝵ reuelane fraudarie.
In milio cõuersacoiẽ sue qñ sola et̾na sola
prritualia ⁊ futura cogitasti. qñ ad sola scłiã

Expanded text:
i haec audis, vel legis, si ab ejusmodi gratia excidisse te sentis, attende diligenter quid tecum tacitus agis, cogita quibus cogitationibus vehementer occuparis. Si sola vana, sola instantia meditaris, quid mirum si profundorum, si futurorum revelatione fraudaris? In initio conversionis tuae, quando sola aeterna, sola spirit
Abbreviated transcription (Latin):
pulchriludo ipigit pemtꝰ posse daosse uerbi gra
bider ꝯpsirẽ esse bonos silis ⁊ malos. ꝑ in bomis
aliis alios meliores alios oꝑsipu. Sicꝑ m̃ malis
alios aliio paores alios possiõs Uider inhilomiꝰ
qr opiẽt alios malos esss ⁊ malos ꝑsencrars. alios
malos ie s malitã in pperiui d̃drẽ. Alios aup̃
uidet alios bonos esse ꝑ bonos ꝑsenteuee: alios
procuperabilr̃ cade. Alido pos lapsu ad bonitatem
redire De hoc seplo roꝵ gne et ur qne mabugodo¬

Expanded text:
pulchritudo exigit, penitus posse deesse. Verbi gratia, videt oportere esse bonos similiter et malos, et in bonis alios aliis meliores, alios optimos; sic et in malis, alios aliis pejores, alios pessimos. Videt nihilominus, quia oportet alios malos esse, et malos perseverare, alios malovidet alios bonos esse et bonos perseverare, alios irrecuperabiliter cadere, alios post lapsum ad bonitatem redire. De hoc sexto rerum genere esse vid
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ dĩnitꝰ crudiri upimiꝰ fs̃ ipẽ orãdi mioriã
fãgi. ⁊ int̾ orãdũ dĩno reuelacoĩs desideriõ
affici. Na qͦmadmodũ epꝑli ricogsent̾. alliqui
cariq meruerꝭ̾. sub ip̃e oradi mapne solent
illuminãtis grẽ lumen acapere Et ep eius
inspirans mysterioꝵ ꝓsũda penitrare. O¬

Expanded text:
 divinitus erudiri cupimus, sub tempore orandi memoria tangi, et inter orandum divinae revelationis desiderio affici. Nam quemadmodum experti recognoscunt illi qui carique meruerunt, sub tempore orandi maxime solent illuminantis gratiae lumen accipere, et ex ejus inspiratione mysteriorum profunda penetrare.
Abbreviated transcription (Latin):
Iula aut̾ hãc allnãdi ꝯsuoludĩe pessimo
carisinalũ gr̃az/ non ta ad suã ꝙ ad aliorum
uailitaẽ accepert̾. sꝯorũ absq dno ͦ Balaã syptõ
ex sis oꝑib gessit. horũ ꝓpeãte in sics
uerbis esp̾sit cũ dicir. Dict auditor smonũ

Expanded text:
udinem pessimo charismatum gratiam non tam ad suam quam ad aliorum utilitatem acceperunt. Horum absque dubio Balaam typum ex suis operibus gessit, horum proprietatem in suis verbis expressit, cum dicit: Dixit auditor sermonum
Abbreviated transcription (Latin):
eniulatõ que qsũplius est adu̾sarios Ignis
enĩ eoꝵ noix exsingt᷑: ⁊ uermis loꝵ non
morierur. Eoꝵ uliq qui ducut nn bonodies
suos: ⁊ in pũcto ad anferna descendũt. Ophis
oĩb ut arbitror ꝑpẽdie ꝙͣ sit horrẽdũ madẽ in manas¬

Expanded text:
aemulatio quae consumptura est adversarios. Ignis enim eorum non exstinguetur, et vermis eorum non morietur. Eorum utique qui ducunt in bono dies suos, et in puncto ad inferna descendunt. Ex his omnibus, ut arbitror, perpendis quam sit horrendum incidere in man
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯudiciũ reuocare: ⁊ pro his dño supplicare.
hoc ost damelr̃ epsoriꝰ esse Cogilanes assr-¬
siones uolũlates intentiors. alea ꝑstruta¬
lione rimari. ⁊ pro ciusanõi in or̃one hpungi.
hoc est damelo insꝰ morari. Uel hͦ es dañele
epferiꝰ ẽẽ. ta interiora ꝙͣ epstriora nr̃a sedm̃ hũanu

Expanded text:
cium revocare, et pro his Domino supplicare, hoc est Danielem exterius esse. Cogitationes, affectiones, voluntates, intentiones alta perscrutatione rimari, et pro ejusmodi in oratione compungi, hoc est Danielem intus morari. Vel hoc est Danielem exterius esse, tam interiora quam exteriora nostra secundum humanu
Abbreviated transcription (Latin):
pessimie. ⁊ hͦ est in isie pre oĩo mirabile
audacee ad mala infereda: sac sut pusillaiẽs
⁊ supmodũ ĩpacuẽtes ad tollorãda illata: ut
u sosta: tãta eudeuias ex cũ tata ĩpacia. Eccẽ
statua nr̃a in qͣłẽ fiẽ desinit: q̃ post caput
aurdũ fictilies plantas accepit. Filñ syon
inliti ⁊ amicii auro p̾mo qnõ repulati sunt
in uasa ustia opꝰ manuũ figuli: Ouidauo
p̾ciosiꝰ. quid leba uiliꝰ: Quo iqr̃ obseuratũ est
aurũ: mutatꝰ est color optimꝰ. Quid auro
trãtabiliꝰ quid testa fragiliꝰ: Quõ charitas se altctare
quõ attemiare ꝑmistit: q̃ oĩa suffiez oiã credit oia

Expanded text:
pessimis? Sed hoc est in istis prae omnibus mirabile, audaces ad mala inferenda, sic sunt pusillanimes et supra modum impatientes ad toleranda illata, ut cum testa, tanta crudelitas cum tanta impatientia. Ecce statua nostra in qualem finem desinit, quae post caput aureum fictiles plantas accepit. Filii Sion inclyti, et amicti auro primo, quomodo reputati sunt in vasa testea, opus manuum figuli? Quid auro pretiosius, quid testa vilius? Quomodo ergo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus? Quid auro tractabilius, quid testa fragilius? Quomodo charitas se attrectare; quomodo attenuare permittit, quae omnia suffert, omnia credit, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
s mltũ dissonat in p̾cio. Sic sic simula suaiẽẽ
pallet intrisecꝰ. Argẽrũ q qͦ fresmitiori usu atteritꝭ
eo utiq clariꝰ reddr̃: sic ueritas uehem̃t disseussi¬
one qͦ. magiẽ ĩpugnat: eo melis cõmẽdat᷑ sic
ueritatis̃ cõsilia ippiriẽtie usu ꝓartiora ⁊ clariora
reddũt᷑. Charitatar claritatem aari fulgdr exp̾mie.
qͥ alestie desiderñ igne siãmescit. Et sicut auruꝰ
clerie mecallis p̃fir. sic charilas cłoras ur-¬

Expanded text:
at in pretio. Sic simulatio suavem pallet intrinsecus. Argentum quoque quo frequentiori usu atteritur, eo utique clarior redditur: sic veritas vehementi discussione quo magis eo melius commendatur, si veritatis consilia experientiae usu certiora, eo clariora redduntur. Charitatis claritatem auri fulgor exprimit, quae coelestis desiderii igne flammescit; et, sicut aurum caeteris metallis praefertur, sic charitas caeteras vir
Abbreviated transcription (Latin):
cõculcat᷑. fructꝰ disꝑgr ꝙñim ptuna utriaꝵ cõcupi¬
scctiaꝵ incursioẽ stud ᵘͫ medilaniois dissipat᷑ ⁊ ftiilicis
inuestigadi antelligẽdiq facilitas cogita nui euagane cõfunditꝭ
Ecce ꝙͣ facile/ ecce qͦ ordine mẽẽ ab alto deat̃᷑. q̃ meriuis epige̾¬
sib a gra dñia deserit᷑. q̃ maligniẽ eactorib. ex dña ꝑmiss ue

Expanded text:
 concupiscentiarum incursione studium meditationis dissipatur, et subtilitas investigandi, intelligendique facilitas cogitationum evagatione confunditur. Ecce quam facile, ecce quo ordine mens ab alto dejicitur quae meritis exigentibus a gratia divina deseritur, quae malignis exactorib
Abbreviated transcription (Latin):
itaq succidr. qñ cõtantie utꝰ tetanib paulatim altenũ¬
aluir tande̾ q funditꝰ tollr No̾no aeborie illiꝰ robu
fuccisuo fint. q̃ dixit dereliquit me beꝯ meqe lumen
sb̃tacta arborq succisa ad ia riit. qñ ad binus
Qũo uł qͦ ordĩe ad substractiõe
grẽ soleat mẽs hũana corruere. Ca. xxi.
bona opa paulatim subtħunt᷑ Arbor succditur et

Expanded text:
tionibus paulatim attenuatur, tandemque funditus tollitur. Nonne arboris illius robur succisum fuit quae dixit: Dereliquit me virtus mea, et lumen subtracta arborque succisa ad ima ruit, quando ad unius quo ordine ad subtractionem gratiae soleat mens humana corruere. Succisa a bona opera paulatim subtrahuntur. Arbor succiditur et
Abbreviated transcription (Latin):
follr̃. tandẽ ctiã grã recte intelligedi subtrihr pecte
quidẽ postꝙͣ deficu stud ͫ bone oainib subtrhitur
facũdia semonis. St scandalizare magis ꝙͣ edificare audientos
oque̾t quie tacite respondeat cie agr h ip̃e non facis:
Peccalori aut̃ dipit deus: qͣre tu enareas ꝯusticiab acas.
ꝑ assumie testametid ẜ meũ ꝑos tuũ.: folioꝵ gra

Expanded text:
telligendi subtrahitur. Recte quidem postquam deficit studium bonae operationis, subtrahitur facundia sermonis, quia scandalizare magis quam aedificare audientes loquenti quivis tacite respondeat: Cur ergo haec ipse non facis? Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas et assumis testamentum meum per os tuum? Folio
Abbreviated transcription (Latin):
optimi oꝑis inussio. Hoc nũc ie ħꝰ talue
cbtritiõe Ia dipimꝰ. scdm̃ ea locõe quam
pͦ ꝓposinꝰ. ubi partim̃ in bono partim̃ in

Expanded text:
timi operis intermissio. Hoc nunc de hujus statuae contritione jam diximus, secundum eam lectionem quam primo posuimus, ubi partim in bono partim in m
Abbreviated transcription (Latin):
talam lapidẽ made̾ sou eltiã absade posset. q̃ serrum
cõurirꝰ uel cõminiũ ualorẽt : S quod non posest
liuãna oꝑa ua qlibet hũana industria: fit in
sola uolũtare dm̃na. Gõlꝰ uti deꝰ ex qui sinõ
ãpͦ conatu sine aquo sui molu qciẽe ꝑ qtis¬

Expanded text:
sset, qui ferrum conterere vel comminuere valeret? Sed quod non potest humana opera vel quaelibet humana industria, fit in sola voluntate divina. Solus utique Deus est, qui sine aliquo conatu, sine aliquo sui motu, quoties et
Abbreviated transcription (Latin):
rogauit rege̾ ut ip̃e daret sibi ad solutoẽm andicãdam
regi. Sicui in daiẽle intelligr feruor deuolhne sic ꝑer
prĩcipẽ milicie regꝭ rcte ut arbitror intelligimꝰ zelũ rectitudimb
⁊ rigorẽ disericte seueritatis. Certe sine rigore iuste seueritatib
nee illꝰ qdẽ regnũ in pace uel secuntate possidere / in quo
solent hõmes hõmib ĩꝑare: ⁊ in quo soler hõmes possideniⁱ.
pace̾ ꝑlurbare. Quis ĩpãsiũ uinꝙͣ pace diuina fruibł
lesari poluis. qui pacis adusarios ad poluii ⁊ opluit distie
iudicare ⁊ fortit ferne noluit. Qnto magꝭ aut̾ in illo
utiq regno in qͦ non est nobie calluctaͦ adũsꝰ carnẽ er

Expanded text:
rogavit regem, ut tempus daret sibi ad solutionem indicandam regi . Sicut in Daniele intelligitur fervor devotionis, sic per principem militiae recte, ut arbitror, intelligimus zelum rectitudinis et rigorem districtae severitatis. Certe sine rigore justae severitatis, nec illud quidem regnum licet in pace vel securitate possidere, in quo solent homines hominibus imperare, et in quo solent homines possidentium pacem perturbare. Quis imperantium unquam pace diutina frui, vel laetari potuit, qui pacis adversarios, cum potuit et oportuit districte judicare, et fortiter ferire noluit? Quanto magis autem in illo utique reg
Abbreviated transcription (Latin):
sma merito mnciĩbat. Nõne nabugodenosor
regi hec ideꝰ ꝯlingit. qui dinã siñam de
arborio absastos ex dei renilacoe cognonit.
Ueru̾sĩ oscoense artors silitudie̾ ad semm
talis ip̃e exsilerit:. qr ꝑ soip̃ nongxluii
per aliũ oognouii. Uide igr qr ałia es gra

Expanded text:
a merito incumbat. Nonne Nabuchodonosor regi hoc idem contingit, qui divinam sententiam de arboris abscissione ex Dei revelatione cognovit, verumtamen ostensae arboris similitudinem ad seipsum talis ipse exstiterit, quia per seipsum non potuit, per ali
Abbreviated transcription (Latin):
ua fortiando uel sir̃tae in sola dñi pretale
et mons qui post stalue dtiatioem priprieꝵ
modico in ĩmensu restit. u in etnui moueri
non possit. Quicõsidut̾ inqͥt in dño sicͭ mens
lyon non cõmeuebr in cnuiqͥhĩtas in

Expanded text:
a fortitudo vel firmitas in sola Domini pietate est ille mons qui post statuae dejectionem propriaeque modico in immensum crescit, ut in aeternum moveri non possit: Qui confidit, inquit, in Domino sicut mons Sion, non commoveb
Abbreviated transcription (Latin):
an descirõ: Audi igr quid alibi dicat. E
Eta si ocaderit intrin ip̃o spabo. Sꝑabat
ita s de dño. destabat inhilonimꝰ sid de¬
õsidie ibi ie in allũ trigiõ ꝑ qͣsi ad instar mõlis
auẽscis. ubi se sũmille ⁊ uelat uallẽ facre
debuisses. Bonũ est igr̃ dice . huic monti
sollẽ ⁊ mittẽ in mare. Poropt hmoi montes
cõlurbat᷑ tra. ꝓ trãfferẽst mõtee in coranauib.
Cõtͣ si de dñi protecõe diffidis. ib proldubio
saua praue asz pũsĩ balle efficie ubi collem in
ymo mõtem ⁊ mõtrẽ paelsũ ualde habẽ debuerap̃.
Di iqr sit praua in diuicta ⁊ asꝑa in bias planas

Expanded text:
an de seipso? Audi ergo quid alibi dicat, et Etiamsi occiderit me, in ipso sperabo . Sperabat itaconfidis, ibi te in altum erigis, et quasi ad instar montis intumescis, ubi te submittere, et velut vallem facere debuisses. Bonum est ergo dicere huic monti tollere, et mittere in mari. Propter ejusmodi montes conturbabitur terra, et transferentur montes in cor maris. Econtra si de Domini protectione diffidis, ibi procul dubio satis prave atque perverse vallem efficis, ubi collem, imo montem, et montem excelsum valde habere debueras. Ut igitur sint prava in directa, et aspera in vias p
Abbreviated transcription (Latin):
formula apᵈ semerip a p̃pria escimatione
Serresꝙe:  a sui cõfidentu magie magieq
peliere: presup̃liõem q lempirare. si regnio
ałoꝵ intꝰ apus semetip᷑ optat cificari. et
illud utiq̃ regnũ quod nłis possit simri.
Omniã homo natair̃ seip̃ amat ⁊ appbar .¬

Expanded text:
etipsum a propria aestimatione decrescere, et a sui confidentia magis magisque deficere, praesumptionemque temperare, si regnum coelorum intus apud semetipsum optat aedificari, et illud utique regnum, quod nunquam possit finiri. Omnis homo naturaliter seipsum amat, et approbat, e
Abbreviated transcription (Latin):
nec pro ꝑiailo morsis a furorit sui amrpetu se ohibeat.
Ceo inq̃t forlislimꝰ bestiaꝵ. ad nulliꝰ pauebit occuesũ
Dides in lione ꝙͣ stulta audatia. ⁊ ꝙaudꝙx stulticia
Nõne leonine bidet᷑ audacie ad facic̾dũ sibi nomen antbulare
in maguiẽ ⁊ minabilib supͣ se. oĩa bltͣ uires ꝓpꝰsiuuere
spreto ꝗsilio doctoꝵ cõiep̾to pcepio maioꝵ ꝯtiuma bigiliab
et eiusmoi obpidtias ultͣ modũ eplẽdere. ⁊ nt saliut
cororis parcre: mec aĩe morsẽ indebile obẽdĩt ꝯenpu

Expanded text:
sui impetu se cohibeat. Leo, inquit, fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum . Vides in leone quam stulta audacia, et quam audax stultitia. Nonne leoninae videtur audaciae et ad faciendum sibi nomen, ambulare in magnis et mirabilibus supra se, omnia ultra vires praesumere, spreto consilio doctorum, contempto praecepto majorum, jejunia, vigilias et ejusmodi observantias ultra modum extendere, et nec saluti cor
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ille sumnd deuotioiis culmen at-¬
igi qui quicquid sibi moles se etiã prefer
meritĩ accidil suis mr̃tis ascrlbil. Ca .xuii.

Expanded text:
Quod ille summum devotionis culmen attingit, qui quidquid sibi molestiae etiam praeter meritum accidit, suis meritis ascribit. Inveni
Abbreviated transcription (Latin):
posse uel dẽrꝰ p̾siu̾mꝰ posinodũ ad preat
illumali nustũ esse ĩueninrꝰ quod prius
reciũ putabamꝰ. Sic deuocõ sepe iniquũ
esse ĩuenit fieriq defẽdie quod uiolensꝰ
añm imꝑetꝰ qsi sub regio surore fraii da ͤ¬
Et addit introduc me in ꝯspectu regis Et
solusicodm regis narrabo. Oue q̃sohͦ loco
ab alio se incduai pelit qui ha priꝰ añ rdgis
Ul regi suppliaret hic uͦ be rege doaret Illis
inꝙͣ sb̃litatie siut illus regẽ docere: quodabal
nemine polerat didicisse. Ad hũ ilisatiãeg
obsequiã libent seipm ingessit: ad celsinidi
ofsicia impudent se ingerẽ decliãuit E
distamꝰ quid in ciiismod face̾ deãmꝰ Cu
lecio magisterii siue et preplo siuẽ ꝑ ossino
suscipe oporset p̾ꝰ mens ad ariolh intrai
Iustil ꝯsuilla requirat. ⁊ ut bonũ op ͥbens e
Iuste peq̃łur: sollicila paiãtiõe p̃uidai¬

Expanded text:
 ad preces illuminati, injustum esse invenimus quod prius rectum putabamus. Sic devotio saepe iniquum esse invenit, fierique defendit, quod violentus animi impetus quasi sub regio furore fieri decEt addit: Introduc me in conspectu regis, et solutionem regi narrabo. Quid, quaeso, hoc loco ab alio se introduci petit, qui jam superius ante regis ut regi suppliimitatis fuit illud regem docere, quod ab alio nemine poterat didicisse. Ad humilitatis ergo obsequia libenter seipsum ingessit, ad celsitudinis officia impudenter se ingerere declinavit. Exemplo discamus quid in ejusmodi facere debeamus. Cum locum magisterii sive ex praecepto, sive pro officio suspicere oportet, prius mens ad Arioch introeat. Justitiae consulta requirat, et ut bonum opus bene et juste exsequatur, sollicita examinatione p
Abbreviated transcription (Latin):
agnostimꝰ. hic ad illũ ingridim᷑ b rectu
Ibi ita inemꝰ ca discendi: hic cã doc̾di uel
illu cad q̾rendi: hic ca ꝑsuadendi. S ãgssionis
am atiꝰ adutimuꝰ: siquid dicat aliendimus.
Sapic̃ies babiloĩẽ ne ꝑdas. Ece quod rero

Expanded text:
 hic ad illum ingredimur, ut rectum Ibi itaque intramus causa discendi, hic causa docendi; vel illic causa quaerendi, hic causa persuadendi. Sed ingressionis causam citius advertimus, si quid dicat attendimus: Sapientes Babylonis ne perdas
Abbreviated transcription (Latin):
babilonis: sic ei locutꝰi est. Sapretes babios
ne ꝑdas. Iutduc me in ꝯspecluregis
⁊ solulione regi narrabo. L ꝑ damelem
recte foruor derocois ꝑ artolh intelligis
districtio iquitatis: quid erit aᵈ ad arioth uelle
mirare nisi secretiora iq̃tatis archana profundiꝰ
querẽ  ⁊ quod districta pistᵃͣ ipigat mtinia
pscrutane ꝑspiẽ uelle : Hoc aie negolium
dameli eunc recte ascribr: qñ mĩs huana¬

Expanded text:
ei locutus est: Sapientes Babylonis ne perdas, introduc me in conspectu regis, et solutionem regi narrabo . Si per Danielem recte fervor devotionis, per Arioch intelligitur districtio aequitatis, quid erit aliud ad Arioch velle intrare, nisi secretioria aequitatis arcana profundius quaerere, et quid districta justitia exigat, intima perscrutatione perspicere velle? Hoc autem negotium Danieli tunc recte ascribi
Abbreviated transcription (Latin):
ubi demꝰ celsiudĩe loco apparẽ uił sblitati
officiũ explere. Intduc me inq̃t in ꝯpectũ
egie ꝑ splucoem regie narrabo. Tunc aule
damel nr ueracit dicti arioth manuductõe
ulitur: qñ ix recordane dñ districtõis uereq¬

Expanded text:
ubi debemus celsitudinis loco apparere, vel sublimitatis officium explere. Introduc me, inquit, in conspectu regis, et solutionem regi narrabo. Tunc autem Daniel noster veraciter dicti Arioch manuductione utitur, quando ex recordatione divinae districtionis, veraeq
Abbreviated transcription (Latin):
prua nen auare net qrere. qꝗd ald qt ꝙͣ se ꝑ mant in
alta supẽdẽ Et qͥd alͦ et multa capita hec̃. ꝙͣ nichil
simpliatꝰ age. Nam sacut in alis acupisiõem ꝑ gaercita¬
tionem. sic iñ capile intelligimꝰ inte̾rioan Nam cap toluꝰ¬
corpꝰ regit. ⁊ intel̾iomi oĩs ña actio fb̃ẜu de malo fraudulecie

Expanded text:
a non curare, nec quaerere, quid aliud est quam se per inane in alta suspendere? Et quid aliud est multa capita habere, quam nihil simpliciter agere? Nam, sicut in alis occupationem et exercitationem, sic in capite intelligimus intentionem. Nam caput totucorpus regit, et intentioni omnis nostra actio subse
Abbreviated transcription (Latin):
arciuidios qstiiq tribulanid̃e oppssos salubes ꝗsilio
instrue̾/ ꝑr blanda admonitiõe trigere sufficiẽs ualet.
Nõne simil ⁊ ille ꝙͣtũ ad semctip̃ altinet
ppriio meditanib ⁊ pĩtalib theoriib nouit
Se arboris altundine uideamꝰ. ne forieꝵ hoc
in ea sit rep̾heililem qd dr̃ fructũ m̾iiu hãe. Non
sed fructꝰ eiꝰ inquit nimiꝰ fruetid nmmiũ arguit
qui dicie In reb suꝑnacus noli seuctarim̃lłiple
Aliud est inicortume q̃rere ĩpossibilia. ꝙͣuib fortẽ
sint ulilia. al ald curiose inestigare ĩntilia: aq

Expanded text:
acunque tribulatione oppressos, salubri consilio instruere, et blanda admonitione erigere sufficienter valet? Nonne similiter et ille quantum ad semetipsum attinet, propriis meditationibus et spiritualibus theoriis novit, de arboris altitudine, videamus ne forte et hoc in ea sit reprehensibile quod dicitur fructum nimium habere. Non sed fructus ejus, inquit, nimius, fructum nimium arguit qui dicit, in rebus supervacuis noli scrutari multipliciter. Aliud est importune quaerere impossibilia, quamvis forte s
Abbreviated transcription (Latin):
erħ saputis ornat sciãm. fructꝰ bonis saxie et
pastit: ⁊ sciã spĩtalis ppĩalẽ quriẽ per sacram
admonidone suauu reficit folia ieaq płca¬
rima sut berba disera. fruciꝰ coposꝯ senficb
plena ceudiliõ õĩu: disccta admõis singn ͦ 
Folia ꝟboꝵ pulchra It arbitor. illa arbor hebas

Expanded text:
tis ornat scientiam . Fructus bonus sapit, et pascit, et scientia spiritalis spiritalem esuriem per sacram admonitionem suaviter reficit. Folia itaque pulcherrima, sunt verba diserta, fructus copiosus, sensus plena eruditio omnium, discreta admonitio singulorum. Folia verborum pulchra, ut arb
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in oĩb ĩstructꝰ su uco huiliari scio et
habudaro ꝑ panuria pati. Oiã possidm̃ toqͥ
me cõfortat forlis arbor fuit. q̃ fidilr̃ dicers
potuii Non liebo qd faciat michi homo Sico¬
sistat adiẽsũ me capra. Non lĩrbit cor aẽĩ.
Si exgat adusio me p̾liũ. ini hoc ego sꝑabo Pre

Expanded text:
ibus instructus sum. Scio humiliari, scio et abundare, et penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat . Fortis arbor fuit quae fidenter dicere potuit: Non timebo quid faciat mihi homo. Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum . Si exsurgat adversum me praelium in hoc ego spe
Abbreviated transcription (Latin):
n mediotre. ⁊ alsiludo ei niniã. Oard
intelligas per mag̾tudiẽ arboris. nisi ĩmẽsu
fobur ꝟcuris. Nõno ⁊ magͣ illa arbor fuii ꝙ
plenitudinem gr̃e ⁊ fortitudĩa accepit Etephanub
alla fuit. ⁊ in mdio tre suit. Ad mĩta  magna
se dilatabat por ututẽ. ad alta se trigelas / per sõti-¬
litatẽ. ⁊ in ĩtinis sabat per mlltione ꝑd forsiase
eptẽdedat. ad sũma se cagebat ꝑ in itmis fica ma¬
nebat. In magnie fuit ptr epãliũ: in sũmib peꝵ
studᵘͫ. in ĩtims per desideᵘ Quia igr̃ brtia
agebat: magna arbor erat Quia in itmia desiderabast.
iñ medio fre erat. qr de sblimib sb̃lilit̾ sensiebat.
altitudo ᷤ magna eral. Magna inq̃t arbor ⁊ forsis: et
pceritas eiꝰ cõtingins alũ Ecc arbor magna
arbor robusta. arbor peoora Magna ad bona agali
forue ad mala tolerãda: ꝑera ad solmna ꝯlerlada
Magna in actiõib fortie in tẽtalionib. solulis in
iuestigaliõĩb Actẽde ꝙ alla eratꝰ cnꝰ par

Expanded text:
n medio terrae et altitudo ejus nimia. Quid intelligemus per magnitudinem arboris, nisi immensum robur virtutis? Nonne et magna illa arbor fuit quae plenitudinem gratiae, et fortitudinis accepit? Stephanus, alta fuit; in medio terrae fuit; ad multa et magna se dilatabat, per virtutem. Ad alta se erigebat, per subtilitatem; etiam in intimis stabat, per intentionem; ad fortia se extendebat, ad summa se erigebat, et in intimis fixa manebat. In magnis fuit per exercitium, in summis per studium, in intimis per desiderium. Quia ergo fortia agebat, magna arbor erat; quia intima bona desiderabat, in medio terrae erat; quia de sublimibus subtiliter sentiebat, altitudo ejus magna erat. Magna, inquit, arbor et fortis, et proceritas ejus contingens coelum. Ecce arbor magna, arbor robusta, arbor procera. Magna ad bona agenda, fortis ad mala toleranda, procera ad sublimia contemplanda. Magna in actionibus, fortis in tentationibus, sublimis in investigationibus. Attende quam alta erat cujus pr
Abbreviated transcription (Latin):
p̾mos recbitꝰ in coenibs p̾mab cathedrab in synagogib:
⁊ salutacdes in foro ⁊ uocari ab hõib raby Alii at muila
peat passim palaꝰ ⁊ libere ⁊ absq ulło fioro  pudore
ita ut bidal̃ ee sħ frõte. eo qs fros marias fctasit
illis ⁊ nesciat̾ trubestre Uides igr ꝙͣ sit̾ int̾ e diu̾si

Expanded text:
coenis, et primas cathedras in synagogis, et salutationes in foro, et vocari ab hominibus Rabbi. Alii item mala exercent passim, palam, et libere, et absque ullo timore, et pudore, ita ut videantur esse sine fronte, eo quod frons meretricis facta sit illis, et nesciant erubescere. Vides ergo quam sint inter se diversi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͥd per qͣdinpedia ⁊ Restia insi carłes affanonet.
Per ar̃alia illa desideria q̃ siegut p̾t̾ rationem
Mer bestias illa q̃ nitu̾trir cõtia rationem. prer
dationẽ uana ꝑ friuola: cõtra rationi ꝑĩsar madia.
Et recte per ramos arboris/ oꝑa ĩtelligimꝰ et eper¬
çitia utittie. E huiꝰmoĩ ramis meritoꝵ bonorũ

Expanded text:
et quid per quadrupedia et terrestria, nisi carnales affectiones? Per animalia, illa desideria quae surgunt, praeter rationem; per bestias, illa quae nituntur contra rationem; praeter rationem vana et frivola; contra rationem et recte per ramos arboris opera intelligimus et exercitia virtutis. Et ex hujusmodi ramis meritorum bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
tronib asonsũ nẽꝵ ad locuo suũ reũlit᷑ ⁊ ad sui
arcu̾speclionr̃ oculꝰ cordis renaat᷑. uatoꝵ ad al-¬
tior fbliuet᷑ Cor cñ qd ad suigsyderacõe obdormit.
cito cõteplatioĩe gramm quã acceperat amittii Recte
igr̾ de hac arbore dr. ⁊ in ramib eiꝰ qu̾sabi̾tit¬

Expanded text:
sui circumspectionem oculus cordis revocatur, ut iterum ad altiora sublevetur. Cor enim quod ad sui conservationem obdormit, cito contemplationis gratiam quam acceperat amittit. Recte ergo de hac arbore dicitur, et in ramis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e  iñ ilid ꝙintalib lumen intellegẽliẽ ocuilos fofa
dies ãtiqͦs. ⁊ ãnos etnoe in mẽte habui b eccequi oculos in
coelid leuauit. sensii quẽ amisat recepit Attede igo ꝙͣ sitbtile
oculos iñ hũc modid in coelid leuare Ego inq̾t nabigodoroiso
oculos meot iñ coelud̃ leuaui ꝑ sẽlus meꝰ redditꝰ et amihi

Expanded text:
et in illud aeternitatis lumen intelligentiae oculos tota dies antiquos, et annos aeternos in mente habui . Sed ecce qui oculos in coelum levavit, sensum quem amiserat, recepit. Attende ergo quam sit utile oculos in hunc modum ad coelum levare. Ego, inquit Nabuchodonosor, oculos meos ad coelum levavi, et sensus meus re
Abbreviated transcription (Latin):
tamẽ ñstros hr̃e lascas ꝑronas per quas iura ⁊ indicia ad ẽ tena
potestatẽ ptinencia p̾m tenorẽ legum et debitũ mris dem cxeratu
Sic tamẽ ut et ip̃m qui ꝓotãtem ht a princrpe breno sreido ceqtus¬
cat et ip̃as possõnes nomqm̃ ita a regia potãce elorigare posse int¬
intelligat qm̃ si rac̃o postulau̾it. et nc̃tas: et illis ip̃a porestat debe¬
regie potescati pro patrocinio delet᷑/ urre negare nm pooriit ꝰ

Expanded text:
tamen ministros habere laicas personas per quas jura ac judicia ad terrenam potestatem pertinentia secundum tenorem legum, et debitum juris terreni exerceat. Sic tamen ut et ipsum quod potestatem habet a principe terreno se habere agnoscat; et ipsas possessiones nunquam ita a regia potestate elongari posse intelligat, quando si ratio postulaverit et necessitas, et illis ipsa potestas deberegiae potestati pro patrocinio debetur jure negare non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
Am illud quale est. qd̾ pulcher uiuũ
auspiciũ fuisse dixerũt quod paulo
ite cõmemoraui: martem et terminũ.
et iuuẽtutemi. nec ioui regi deoꝵ loto ce¬
dere uoluisse. Sic eriĩ inquiunt significa¬
tũ est martiam gentem id est romanam
nemiui locũ quẽ teneret daluram: roma¬
nos quoq terminos ꝓpter deũ terminũ ne¬
minem cõmutaturũ. inuẽtutẽ eciam rom¬
nam ꝓpter deam iuuentutẽ nemini esse
ressuram. Uidebant gͦ quomiͦ habebãt istũ
regem deoꝵ suorũ et datorẽ regni sui. ut ei
auspicia ista pro aduersario ponerent: mui
non cedere pulcrũ ẽẽt. quãꝙͣ hec si uera stꝭ
non hñt õmo quid tuueant. Non enĩ cõ¬
fessuri sunt ꝙ dii cesseruit xpp̃o: qui ioui
cedere noluerũt. Salius quippe imperii
finib. xpo cedere potuerũt. et de sedib
locoꝵ. et maxime de corde credenciũ. S¬

Expanded text:
am illud quale est quod pulcherrimum auspicium fuisse dixerunt, quod paulo ante commemoraui, Martem et Terminum et Iuuentatem nec Ioui regi deorum loco cedere uoluisse? Sic enim, inquiunt, significatum est, Martiam gentem, id est Romanam, nemini locum quem teneret daturam, Romanos quoque terminos propter deum Terminum neminem commoturum, iuuentutem etiam Romanam propter deam Iuuentatem nemini esse cessuram. Videant ergo quo modo habeant istum regem deorum suorum et datorem regni sui, ut eum auspicia ista pro aduersario ponerent, cui non cedere pulchrum esset. Quamquam haec si uera sunt, non habent omnino quid timeant Non enim confessuri sunt, quod di cesserint Christo, qui Ioui cedere noluerunt; saluis quippe imperii finibus Christo cedere potuerunt et de sedibus locorum et maxime de corde credentium. S
Abbreviated transcription (Latin):
urbis origine. Ip̃e enĩ cũ bellũ gereret᷑ cõtra
tustos in ꝙͦꝵ auxiliũ galli uenerãt. et ip̃e¬
iã quarto ꝯsul existens uideret exertitũ cui
p̾erat. gallis tedere.redutẽs ad memoriam
et ip̃o interfecto uicit exercitus romanorum

Expanded text:
urbis origine. Ipse, cum bellum gereret contra Tuscos, in quorum auxilium Galli venerant, et iam quarto consul existens videret exercitum, cui preerat, Gallis cedere, reducens ad memoriam evovit inferis. Vicit exercitus Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ens igit᷑ ille felictutis auctor. et
dator qr solus est uerus deus. ip̃e
dat regna terrena bonis et malis: neq¬
hͦ temere et qiͣ fortuitu qr deꝰ ẽ: nõ for¬
tima s pro rerũ ordine at tempoꝵ occul¬
to nobis. notissimo sibi: tui tñ ordini te̾¬
porũ non subditus seruit. s eũ ip̃e tãꝙͣ
dñs regit. moderaterq disponit. felic¬
tatẽ uero non dat uisi bonis. Hãt enĩ
possunt et non habere. et habere serui¬
entes: possunt et non habere et habere
regnãtes. Que tñ plena in ea uita erit
ubi iam nemo seruiet ulli. Et ider regna
teruena et bonis as illo daut᷑ et malis:
ne eiꝰ cultores ad huc in ꝓuectu animi
paruuli. hec ab eo mmera qiͣ magnũ
aliquid cõtupistãt. Et hͦ est sacramẽtũ
uetoris testamẽti. ubi occultũ erat nonũ:
ꝙ illic promussa et dona terrena sunt.
intelligentib et tũc spiritalib. quãnis
nõdũ in manifestacõe p̾dicãtib: et q̃
illis tẽporalib reb significaretur eter

Expanded text:
nquit, ille felicitatis auctor et dator, quia solus est verus Deus, ipse dat regna terrena hoc temere et quasi fortuito, quia Deus est, non fortuna, sed pro rerum ordine ac temporum occulto nobis, notissimo sibi; cui tamen ordini temporum non subditus seruit, sed eum ipse tamquam dominus regit moderatorque disponit; felicitatem uero non dat nisi bonis. Hanc enim possunt et non habere et habere seruientes, possunt et non habere et habere regnantes; quae tamen plena in ea uita erit, ubi nemo iam seruiet. Et ideo regna terrena et bonis ab illo dantur et malis, ne eius cultores adhuc in prouectu animi paruuli haec ab eo munera quasi magnum aliquid concupiscant. Et hoc est sacramentum ueteris testamenti, ubi occultum erat nouum, quod illic promissa et dona terrena sunt, intellegentibus et tunc spiritalibus, quamuis nondum in manifestatione praedicantibus, et quae illis tempora
Abbreviated transcription (Latin):
nymphas limphasq coluerũt. Sine
insanis sacris martis. et bellone bella
gesserũt. et sine uictoria quidẽ nõ uicerũt.
non eam tñ deam s dei sui numꝰ habu¬
erũt. Sine segetia segetes. sine bubona
bones. mella sine melona. sine pomo¬
na ponia: et prorsus oĩa pro quibus
tante falsoꝵ deorũ turbe romani suppli¬
tandũ putarũt. ab uno uero deo młto feli¬
cius acceperũt. Et si non in eũ peccassẽt
impia curiositate tanꝙͣ magitis artib
seducti ad alienos deos. et ad ydola de¬
fluendo. et postremo xp̃m occidendo: ĩ
eoden regno et si non spaciosiore tamẽ
feliciore mãsissent. Et nũc ꝙ ꝑ om̃s
fere terras gentesq dispersi sunt illiꝰ
uniꝰ ueri dei prouidẽtia est: ut qd̾ deoꝵ
falsorũ usq qͣ simulacra. are. luci. tẽ¬
pla euertũt᷑ et sacrificia ꝓhibentur.
de codicib eoꝵ ꝓbetur. quẽadmodũ hoc
fuerit tanto ante ꝓphetatũ: ne forte cũ

Expanded text:
Nymphas Lymphasque coluerunt. Sine Nymphas Lymphasque coluerunt. Sine insanis sacris Martis et Bellonae bella gesserunt, et sine uictoria quidem non uicerunt, non eam tamen deam, sed Dei sui munus habuerunt. Sine Segetia segetes sine Bubona boues, mella sine Mellona poma sine Pomona, et prorsus omnia, pro quibus tantae falsorum deorum turbae Romani supplicandum putarunt, ab uno uero Deo multo felicius acceperunt. Et si non in eum peccassent, inpia curiositate tamquam magicis artibus seducti ad alienos deos et ad idola defluendo, et postremo Christum occidendo: in eodem regno etsi non spatiosiore, tamen feliciore mansissent. Et nunc quod per omnes fere terras gentesque dispersi sunt, illius unius ueri Dei prouidentia est, ut, quod deorum falsorum usquequaque simulacra arae, luci templa euertuntur et sacrificia prohibentur, de codicibus eorum probetur, quem ad modum hoc fuerit tanto ante prophetatum; ne forte, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Taq ut cognosterẽtur etiã illa terpena
bona quib solis inhiant qui meliora
cogitare nõ possunt. in ip̃iꝰ uniꝰ dei ẽẽ
posita ptate. non in multoꝵ falsorum
quos colendos romani ante crediderũt:
ppłin suũ in egipto de pancissimis
multiplitauit. et inde signis mirabili¬
bus liberauit. Net lucinã muilieres ille
ĩuocauerũt. qñ eaꝵ partꝰ ut miris modis
młtiplitarẽtur. et gẽs illa incredibiliter
et infantes om̃s necare uolenciũ manib
ua suxerũt: siue cumiua in tunus fuerũt:
sue eouluta et potiua. estam potũq sup¬
sorũt: sine tot diis puerilibus edutati sũt.
Sine diis cõiugalib cõiugati: sine tultu
priapi ꝯiugib nuxti. Sine ĩuotacõe uep¬
tuni mare trãseñtib diuisũ patuit: et se¬
quẽtes eorũ ĩnuicos fluctib in se redeñtib
obruit. Nec cõsecrauerũt aliquã deam
manimã qñ de celo mãna sũpserũt: nec
qñ sicientib aquã ꝑcussa petra ꝓfudit.

Expanded text:
taque ut cognosceretur etiam illa terrena bona, quibus solis inhiant qui meliora cogitare non possunt, in ipsius unius Dei esse posita potestate, non in multorum falsorum, quos colendos Romani antea crediderunt, populum suum in Aegypto de paucissimis multiplicauit et inde signis mirabilibus liberauit. Nec Lucinam mulieres illae inuocauerunt, quando earum partus, ut miris modis multiplicarentur et gens illa incredibiliter et infantes omnes necare uolentium manibus na suxerunt, sine Cunina insine Educa et Potina escam potumque sumpserunt: sine tot diis puerilibus educati sunt; sine diis conjugalibus conjugati; sine cultu Priapi conjugibus mixti. Sine invocatione Neptuni mare transeuntibus divisum patuit, et sequentes eorum inimicos fluctibus in se redeuntibus obruit. Nec consecraverunt aliquam deam Manniam, quando de caelo manna sumserunt; nec quando sitientibus aquam percussa petra profudit,
Abbreviated transcription (Latin):
delicet ex ludis hilaritatẽ querẽtib triste
displicuiss imperiũ. Cũ gͦ ille qͥ soninio
cõmonitus erat postero die iussa facere
non ausus ẽẽt scdã nocte hoc idem rursiꝰ
seueriꝰ imperatũ est. Amisit filiũ: qr
non fecit. Tertia nocte dictũ est hoĩ : ꝙ
maior ei pena si non faceret ĩmineret.
Cũ eciam sit non auderet: in morbũ ĩti¬
dit acrem et horribilem. Tum uero ex
amicoꝵ sentencia ad magistratus rem
detulit: atq in lectita allatꝰ ẽ in senatũ:
expositoq somnio. recepta ꝯtino uali¬
tudine. pedib suis sauus abstessit. Tãto
stupefactus miraculo seuatus: qͣdrupli¬
cata pecunia ludos censuit instaurari.
Quis non uideat qui sauũ sapit subditos
hoĩes malignis demonib a qͦꝵ dũacione¬

Expanded text:
delicet ex ludis hilaritatem quaerentibus triste delicet ex ludis hilaritatem quaerentibus triste displicuisset imperium. Cum ergo ille qui somnio commonitus erat postero die iussa facere non ausus esset, secunda nocte hoc idem rursus seuerius imperatum est: amisit filium, quia non fecit. Tertia nocte dictum est homini, quod maior ei poena, si non faceret, inmineret. Cum etiam sic non auderet, in morbum incidit acrem et horribilem. Tum uero ex amicorum sententia ad magistratus rem detulit adque in lectica adlatus est in senatum expositoque somnio recepta continuo ualetudine pedibus suis sanus abscessit. Tanto stupefactus miraculo senatus quadruplicata pecunia ludos censuit instaurari. Quis non uideat, qui sanum sapit, subditos homines malignis daemonibus, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
Domerus ait tullius. et hũana ad
deos transferebat/: mallem ad nos diuina.
Merito displicuit uiro graui diuinoꝵ
timimũ poeta cõfictor. Cur gͦ ludi ste¬
niti ubi hec dictãt᷑. cãtitant᷑. actitãt᷑.
deoꝵ honorib exhibent᷑. inter res di
uinas a doctissims ꝯscribũt᷑. Hit ex¬
clamet ticero nõ cõtra figmẽta poetaꝵ:
s contra instituta maioꝵ. Tin exclania¬
rent et illi: quid nos fecimꝰ: Ipĩ dii
ista suuis honorib ex hibenda flagita¬
uerũt. atrotiter ĩperarũt: cladẽ insi
fieret p̾mĩciarũt: qr neglectũ ẽ aliqͥd.
seuerissime uindicarũt quia id quod
neglectũ fuerat factũ est. placatos se
ẽẽ monstrarũt. Inter eoꝵ cõmemoratur
uirtutes et miranda facta qd̾ dicã. Tito
latiuo rustico romano prifamilias dctm
est in sommis. in senatũ nũciare: ut ludi
romani instaurarẽtur ꝙ pͥmo eoꝵ die ĩ
quodam scelerato qui ppło spectante ad
supplitiũ duci iussus est: numinib ui-¬

Expanded text:
omerus, ait Tullius, et humana ad deos transferebat: diuina mallem ad nos.\' Merito displicuit uiro graui diuinorum criminum poeta confictor. Quur ergo ludi scaenici, ubi haec dictitantur cantitantur actitantur, deorum honorcribuntur? Hic exclamet Cicero non contra figmenta poetarum, sed contra instituta maiorum; an exclamarent et illi: Quid nos fecimus! Ipsi di ista suis honoribus exhibenda flagitauerunt, atrociter imperarunt, cladem nisi fieret praenuntiarunt, quia neglectum est aliquid, seuerissime uindicarunt, quia id quod neglectum fuerat factum est, placatos se esse monstrarunt. Inter eorum commemoratur uirtutes et miranda facta quod dicam. Tito Latinio rustico Romano patri familias dictum est in somnis, in senatum nuntiaret, ut ludi Romani instaurarentur, quod primo eorum die in quodam scelerato, qui populo spectante ad supplicium duci iussus est, numinibus ui
Abbreviated transcription (Latin):
gubernari et sine sinuilacio tredendũ eẽ
censeret: atq in tam ꝓximo inuenitus.
facile fortasse de aĩe mutabilitate cõmo¬
ueretur: ut naturã potiꝰ ĩ cõmutabilẽ
que ip̃am qͦ aĩam condidisset: deũ uerũ
ẽẽ sentiret. Hec cũ ita suit: quecũq tales
uiri in suis lrĩs multoꝵ deoꝵ ludibria
posnerũt: cõfiteri ea potiꝰ occulta dei
uolũtate cõpulsi sunt: ꝙͣ persuadere
conati. Si qua igit nobis inde testi¬
monia ꝓferũt᷑. ad eos redarguendos ꝓ¬
ferũt᷑. qui nolũt aduertere de quãta et
ꝙͣ maligna demonũ ptãte nos liberet
singulare sacrifinũ tã sttĩ sangñis fusi:
et donũ sp̃s impertiti

Expanded text:
gubernari, et sine simulacro colendum esse gubernari, et sine simulacro colendum esse censeret; adque in tam proximo inuentus facile fortasse de animae mutabilitate commoneretur, ut naturam potius incommutabilem, quae ipsam quoque animam condidisset, Deum uerum esse sentiret. Haec cum ita sint, quaecumque tales uiri in suis litteris multorum deorum ludibria posuerunt, confiteri ea potius occulta Dei uoluntate conpulsi sunt quam persuadere conati. Si qua igitur a nobis inde testimonia proferuntur, ad eos redarguendos proferuntur, qui nolunt aduertere de quanta et quam maligna daemonum potestate nos liberet singulare sacrificium tam sancti sanguinis fusi et donum spiritus inpertiti
Abbreviated transcription (Latin):
aĩam s potiꝰ aĩe creatorẽ. Dicit eciam
deos sine sinuilatro coluisse. qd̾ si ad huc
inqͥt mansiss: castius dii obseruarent᷑.
Cuiꝰ seutentie sue testem adhibet inter
cetera etiam gentem iudeani. Nec dubitat
eũ locũ ita ꝯtludere. ut ditat qui p̾m
simulatra deoꝵ ppłis posuerũt eos tiui¬
tatib suis et metũ dempsisse et eruorẽ
addidisse prudenter existimiãs deos fa¬
uile posse in similacioꝵ stoliditate cõtẽni
Quod uero non ait eryorẽ tradiderũt.
s addiderũt. iã utiq fuisse etiã sine si¬
mulacris uult intelligi eruorẽ. Quappt
tũ solos dicat aĩadu̾tisse quid eẽt deus
qui eũ crederẽt. aĩam mũdũ gubernãtẽ.
castiusq existimat sine sinuilacris ob¬
seruari religionẽ: quis non uideat ꝙͣtũ
ꝓpinquauerit ueritati: Si em̃ aliquid
contra uetustatẽ tanti possit eruoris:
profecto et unũ deũ aqͦ mũdũ trederet

Expanded text:
animam, non potius et animae creatorem. Dicit etiam animam, non potius et animae creatorem. Dicit etiam deos sine simulacro coluisse. Quod si adhuc, inquit, mansisset, castius dii observarentur. Cui sententiae suae testem adhibet inter cetera etiam gentem Iudaeam; nec dubitat eum locum ita concludere, ut dicat, qui primi simulacra deorum populis posuerunt, eos ciuitatibus suis et metum demsisse et errorem addidisse, prudenter existimans deos facile posse in simulacrorum stoliditate contemni. Quod uero non ait \'errorem tradiderunt\', sed \'addiderunt\', iam utique fuisse etiam sine simulacris uult intellegi errorem. Quapropter cum solos dicit animaduertisse quid esset Deus, qui eum crederent animam mundum gubernantem, castiusque existimat sine simulacris obseruari religionem, quis non uideat quantum propinquauerit ueritati? Si enim aliquid contra uetustatem tanti posset erroris, profecto et unum Deum, a quo mundum crederet
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo stire non sit utile: s eciã tã et si
falsa sunt. aliter existimare ppłm ex¬
pediat: et ideo grecos theletas ac mi¬
steria tatituruitate parietib clansisse.
Id terte totũ cõsiliũ prodidit uelut sa¬
pienciũ: ꝑ qͦs ciuitates et ppłi regerẽt᷑.
Hac tñ fallatia miris modis maligni
demones de lectãt᷑ qui et deceptores et
deceptos pariter possidẽt: a qͦꝵ doninacõe
nr̃m. Dicit etiã idem auctor acutissimus
atq doctissimꝰ: ꝙ hii soli ei uideãtur aĩadu̾¬
tisse quid eẽt deꝰ. qui trediderũt eũ ẽẽ aĩa.¬
per hͦ et si nondũ tenebat qd̾ ueritas h:
deus enĩ uerus nõ aĩa s aĩe qͦ ẽ effector
et conditor: tnĩ si coutra p̾iudicia ꝯsuetu¬
diuis liber ẽẽ poss. unũ deũ colendum
fateret᷑ atq suaderet. matu at ratione
mũdũ gubernãtẽ: ut ea cũ illo de hac re
questio remaneret : ꝙ eũ nõ diceret esse

Expanded text:
uulgo scire non sit utile, sed etiam, tametsi uulgo scire non sit utile, sed etiam, tametsi falsa sunt, aliter existimare populum expediat, et ideo Graecos teletas ac mysteria taciturnitate parietibusque clausisse. Hic certe totum consilium prodidit uelut sapientium, per quos ciuitates et populi regerentur. Hac tamen fallacia miris modis maligni daemones delectantur,, qui et deceptores- et deceptos pariter possident, a quorum dominatione  Dicit etiam idem auctor acutissimus atque doctissimus quod hii soli ei uideantur animaduertisse quid esset deus, qui crediderunt eum esse animaper hoc etsi nondum tenebat quod veritas habet Deus enim verus, non anima, sed animae quoque est effector, et conditor, tamen si contra praejudicia consuetudinis liber esse posset, unum Deum colendum fateretur, atque suaderet, motu ac ratione mundum gubernantem, ut ea cum illo de hac re quaestio remaneret, quod eum diceret esse
Abbreviated transcription (Latin):
uid ip̃e uarro quẽ dolemꝰ in rebus
diuinus ludos stenitos ꝙͣuis nõ iudicõ
pprio potuisse: tñ ad deos colendos. młtis
locis uelut religiosus hortetur: Nonne
ita confitet᷑. non se illa iudicio suo seqͥ
que tiuitatẽ romanã instituisse ꝯme¬
morat: ut si eã tiuitatẽ nouã ꝯstitueret.
ex nature potiꝰ formula deos noiaq
eoꝵ se fuisse dedicaturũ non dubitet cõ¬
fiteri: S iam quomi ͦ in uetere ppło
eẽt. acceptam ab antiqͥs nominũ et co-¬
gnominũ historiã tenere ut tradita ẽ
debere se dicit: et ad eũ finẽ illã stribe̾
at ꝑstrutari: ut potiꝰ eam magis co¬
lere ꝙͣ despit̾e uulgus uelit. Quib
uerbis homo acutissimus satis iudicat
non se aperire oĩa que non sibi taritũ
cõtemptui ẽẽnt: s eciã ip̃i uulgo despi¬
cienda uiderẽtur. nisi taterent᷑. Ego
ista conicere putari debui; unisi euidẽter
alio loco ip̃e diceret de religionib multa
loquẽs. ẽẽ multa uera. que non modo

Expanded text:
ipse Varro, quem dolemus in rebus diuinis ludos scaenicos, quamuis non indicio proprio, posuisse, cum ad deos colendos multis locis uelut religiosus hortetur, nonne ita confitetur non se illa iudicio suo sequi, quae ciuitatem Romanam instituisse commemorat, ut, si eam ciuitatem nouam constitueret, ex naturae potius formula deos nominaque eorum se fuisse dedicaturum non dubitet confiteri? Sed iam quoniam in uetere populo esset, acceptam ab antiquis nominum et cognominum historiam tenere, ut tradita est, debere se dicit, et ad eum finem illa scribere ac perscrutari, ut potius eos magis colere quam despicere uulgus uelit. Quibus uerbis homo acutissimus satis indicat non se aperire omnia, quae non sibi tantum contemtui essent, sed etiam ipsi uulgo despicienda uiderentur, nisi tacerentur. Ego ista conicere putari debui, x nisi euidenter alio loco ipse diceret de religionibus loquens multa esse uera, quae non modo
Abbreviated transcription (Latin):
dea eẽ non meruit: cũ eiꝰ noĩe nõnulli
romani ꝑncipes non paruã gloriam
cõpararint. Cur denide fortitudo dea ño
est que ad fuit mucio. tũ dexterã porrexit
in flamas: que adfuit turto. cũ se ꝓ prĩa ĩ
abruptam terram p̾cipitem dedit: que ad¬
fuit decio prĩ. et decio filio. cũ pro extertitu
se uouerũt. si tñ hiis oĩb uera merat forti¬
tudo. unĩ modo non agitur: Quare pru¬
dentia quare sapia nulla numinũ loca
meruerũt. An qr in noĩe gn̾ali ip̃iꝰ uͥtutes
om̃s colũtur: Dic ergo poss et unꝰ deus
toli: cuiꝰ partes ceteri dii putãtur. S ĩ illa
una uirlute. et fides est. et pudicitia: que
tñ extra in edib ꝓpriis altaria meruerũt

Expanded text:
dea esse non meruit, cum ejus nomine nonnulli dea esse non meruit, cum ejus nomine nonnulli Romani principes non parvam gloriam compararint? Cur denique fortitudo dea non est, quae adfuit Mucio, cum dexteram porrexit in flammas; quae adfuit Curtio, cum se pro patria in abruptam terram praecipitem dedit; quae adfuit Decio patri, et Decio filio, cum pro exercitu se voverunt? Si tamen his omnibus vera inerat fortitudo, unde modo non agitur. Quare prudentia, quare sapientia nulla numinum loca meruerunt? an quia in nomine generali ipsius virtutis omnes coluntur? Sic ergo posset et unus Deus coli, cujus partes caeteri dii putantur. Sed in illa una virtute et fides est, et pudicitia, quae tamen extra in aedibus propriis altaria meruerunt