comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
situ marcidas. ¶ Itẽ a careo ħ carbo onis. ꝙ fła̾¬
ma careat uñ hic carbũdus. li. tã ꝓ ꝑuo carbo¬
ne ꝙͣ pro ꝑuo lapide p̃cioso ignito ut carbo cꝰ
fulgor n ͨ nocte uĩcit᷑ n die. et dr̃ g̾ ant᷑ x ut
sumͣ dixꝰ. et ꝓ quod̾ morbo ĩue᷑ qr ĩ ortu suo sit¬
rubens ut ignis. pꝰea sit nig̾ i ͭ carbo extĩctus
et carbonariꝰ qͥ fac̃ carbonẽ. et ħ carbonella. le.
caro assata sr̃ carbones. ¶ Itẽ a careo. ħ carex
.cis. qued̾ hba. et ut dr̃ cãna paluitͥs q carẽat
Ugiliꝰ. Et ꝯ climarẽ qͦ ñ se ꝑciꝑpit ille. tytire
coge pecꝰ cu pꝰ care̾ta latebas ¶ Itẽ a careo ħ
cartilago nis .i. naris ł auris ł alt̾iꝰ rei ossea
ui asfłtu car dõlore dñ plectitꝰ᷑. et ħ caseꝰ ei¬
qͣ carens qr careat sero. Uñ caseolꝰ. li. di. EItẽ
a careo ħ carta te. qr careat pilis ⁊ carnib. ł
dr̃ a cartino opido uͥ pͥus fuit scã. ła carpo
honore sabye ꝓũcie. t̾cia geratica qi ad sacͦsli¬

Expanded text:
situ marcidas’. Item a careo hic carbo -nis quia flamma careat, unde hic carbunculus tam pro parvo carbone quam pro quodam lapide pretioso ignito ut carbo, cuius fulgor nec nocte vincitur, et dicitur grece antrax, uttu suo rubens sit ut ignis, postea niger ut carbo extinctus, et hic carbonarius qui facit carbones, et hec carbonella -le caro assata super carbones. Item a careo hec carex -cis quedam herba et, ut dicunt, canna palustris quia  cum clamarem: quo nunc se proripit ille? Tytire, coge pecus, tu post carecta latebas’. Item a careo hec cartilago -ginis, idest naris vel auris vel alterius rei ossea ni attritu caret dolore dum plectitur; et hic caseus quasi careus, quia careat sero, unde caseolus diminutivum. Item a careo hec carta, quia careat pilis et carnibus, vel a Cartino oppido ubi prius facta fuit, vel a carpo honorem Libie provincie, tertia geratica, quia ad sacros li
Abbreviated transcription (Latin):
.rii .i. eqꝰ castratꝰ uñ plantꝰ. Ego faxĩ uͭ mali qͥ
suꝑant eqͥ sẜ meliores gallicis cãtariis ¶ Itẽ a
cano ħ camena .i. cãtilena ł musa. ꝙ canẽs ame¬
na. et hee cantes. iũ .i. fistule organoꝵ ĩ ͥbꝰ cãt
cẽpera  . ł ut marciano plac. Cantes dñr ẽẽ or¬

Expanded text:
-rii, idest equus castratus, unde Plautus ‘ego faxim ut mali qui superant equi sunt viliores Gallicis canteriis’. Item a cano hec Camena idest cantilena vel musa quasi canens amene, et hee cantes -tium, idest fistule organorum in quibus cantus temperatur vel, ut Martiano placet, Cantes dicuntur dee or
Abbreviated transcription (Latin):
Aufere .i. pigre sengniculose uͫ plautꝰ
aufere ñ abibis si ego fustẽ meũ sũpsero
lia cadunt ⁊ om̃ia maturescũt. ł d̾r ab au¬
gendo ł ab autũpnãdo nã autũpnare: collig̾e̾.
res autoꝵ. Ausculto.as .i. aurẽ sono cłto
ausculto te ac .3. ausculto tͥ neut ͫ .i. obedio

Expanded text:
AUFERRE, idest pigre, segniculose. Plautus ‘auferre non abibis si ego fustem sumpsero’. A 1lia cadunt et omnia maturescunt; vel dicitur ab augendo vel ab autumnando. Nam autumnare est colligere. res autorum. A 16 AUSCULTO -as, idest aurem sono culto; ‘ausculto te’ activum est, ‘ausculto tibi’, idest obedio
Abbreviated transcription (Latin):
suos aꝑit et ĩ sero claudit ꝯ ͭ occubuit ip̃a
uerrucaria dĩ qr extuguat u̾rucas et ex
clara et ꝓpicua q̃ colores mutat ẜ uarietateᷤᷤ
mutat sangui̾eo colore s exͣ aꝙͣ ĩ mod̾ spe¬
cliꝰ solem accipit et ĩ ue ͦ p̾ro eod̾ lapide p̃¬

Expanded text:
suos aperit et in sero claudit cum sol occubuerit; ipsa est verrucaria dicitur quia extinguat verrucas. Et ex clara et perspicua que colores mutat secundum variadios solis mutat sanguineo colore, sed extra aquam in modum speculi solem accipit. Invenitur pro eodem lapide pr
Abbreviated transcription (Latin):
Itel aula qn̃ dr̾ scriniũ ĩ quo res
librem aulã honustã auro ego habeo
xit aulariam ł aululariam .q. aula¬
riam uocauit eo ꝙ ĩ eo mh̃tionẽ de aula
.i. de quadꝰ capsella auro plena faciãt
stule organoꝵ ꝑ quas elicit᷑ melodia et
instar organisoni. U marcianꝰ Gapella
lator adulatorculꝰ .a.ũ .i. ꝑuꝰ adulatoꝵ

Expanded text:
itur quandoque scrinium in quo res librem aulam auro onustam ego habeo’; xit, Aulariam vel Aululariam, quasi aulariam, vocavit, eo quod in ea mentionem de aula, idest quadam capsella auro plena, faciat. stule organorum per quas elicitur melodia, et instar soni organi, unde Martianus Capella lator hic adulatorculus, idest parvus adulator;
Abbreviated transcription (Latin):
phio: apͥe fecor t̾re qͥ ex aqͥs su lphuris nas¬
eitur ⁊ in filuis płi̾mũ hñdat pro dẽp̃sitate
eralante mephites ¶ Iẽ amicto. milso.
de satur. placentas inqͥt mutuo missitauit
milłaticꝰ .a.ũ. qͥ frequẽt᷑ mittit᷑. et hͥ mil¬

Expanded text:
prie est fetor terre qui ex aquis sulphureis nascitur et in silvis plurimum abundat pro densitate exalante mephites’. Item a mitto misso De Saturnalibus ‘placentas’ inquit ‘mutuo missitant’;missaticus -a -um, qui frequenter mittitur, et hic mis
Abbreviated transcription (Latin):
gẽtib ꝑ siłe̾ deꝰ nitimauit. Uidebat enĩ
ꝑ sõp̃nũ uas plenũ reptilibꝰ et dicebat
ei uox macta ⁊ mãduca ꝑ reptilia ĩtel¬
lexit gẽtiles. ꝑ mactare mortificatõnẽ
pͣfic apparuert̃ optimis ꝙ erat futue̾
famis indiciũ głr sepe fletꝰ ĩ sop̃no

Expanded text:
imavit; videbat enim per somnium vas plenum reptilibus et dicebat sibi vas ‘macta et manduca’: per reptilia intellexit gentiles, per mactare mortificationem pratis apparuere opimis, quod fuit future famis indicium. Similiter sepe fletus in somnio
Abbreviated transcription (Latin):
i pales . lis. dea pabłoꝵ uñ n palatual
palidosus . a .ũ. fumosꝰ a festo palie in
quo fenũ ꝯburebant. Uñ ħ palus. dis. qr¬
palẽ ł pabła nutͥat ium̃toꝵ uñ paludo¬
di ł de palude exñs ł ĩ palude crescẽs
et paludatꝰ. a .ũ. paludi ĩmixtꝰ ł ĩ pa¬
lude morans. ¶tẽ a pales ł paludũ h̃

Expanded text:
 Pales -lis, dea pabulorum, unde hic palatualis, palidosus -a -um, fumosus, a festo Palis in quo fenum comburebatur; et hec palus -dis, qest pabula, nutriat iumentorum; unde paludodi vel de palude existens vel in palude crescens, et paludanus -a -um, paludi immixtus vel in palude morans. Item a Pales vel pabulum hec
Abbreviated transcription (Latin):
lus. di .i. ꝑuus pastꝰ de pasta uͥ ł piscis
ł caro ł alius cibꝰ ineludit᷑. horꝰ pastillos.
tũ Uinea nouella. pastinatũ ⁊̃ uocãt
agͥcole fr̾am̃tũ bit̾niq qͦ seĩa aptãtup
et ĩfodiũtur et ꝯpoͦ repastino ¶Itẽ¬

Expanded text:
lus -li, quidam parvus pastus ex pasta, ubi piscis vel caro vel alius cibus includitur; Oratius ‘pastillos tum, vinea novella; pastinatum etiam vocant agricole ferramentum bifurcum quo semina aptantur et infodiuntur; et componitur repastino
Abbreviated transcription (Latin):
.q. pecudes. s mͦ pecora dmꝰ maiora ut
boues. equos. asinos. pecudes mi̾ores ut
oues capras. porcos. pecua uͦ alia ałia
rẽ publicã furari uñ peculator rei
publice furator. et peclatꝰ.a .iĩ. et

Expanded text:
quasi pecuedes. Sed modo pecora dicimus maiora, ut boves, equos, asinos; pecudes minora, ut oves, capras, porcos; pecua vero dicimus rem publicam furari, unde hic peculator, rei publice fraudator et furator, et
Abbreviated transcription (Latin):
tum ł totum et fit hic ⁊ hec ħ so
sapiens unde ħ solertia .e. ⁊ dicitꝰ
sollers.q. totus ł mltus in arte cõm¬
ponitur quo ars ꝯ creos ꝙ est caro ⁊
fit hec archocrea. ee .i. quilib cibus
artificiose factus ⁊ ꝯpositus. uel ab̃¬
ro unde arthocrea . ec. quilib cibus
ex pane ł pasta et carne. Unde ꝑsus
pello. et ꝯ copos ꝙ est panis et fit ar
thocopus.pi.i. pistor quasi artifex
panis Unde Iuuenalis salua sit ar¬
thocopi reuerencia. ueĩꝰ Archos ut
dcm̃ est panis et copos ꝙ est labor. Iñ

Expanded text:
st cetera, unde hec solertia, et dicitur solers quasi multus vel totus in arte; componitur quoque ars cum creos, quod est caro, et fit hec artocrea -e, idest quilibet cibus artificiose compositus; vel ro, inde artocrea -e cibus ex pane vel pasta et carne, unde Persius pello’; et cum copos, quod est panis, et fit hic artocopus -pi, pistor, quasi artifex panis, unde Iuvenalis ‘salva sit artocopi reverentia’; vel artos, ut dictum est, panis, copos lab
Abbreviated transcription (Latin):
cule. di. Et per ꝯpositoem fit arcubius
.ii. ille qͥ cubat in arce. Et ab arceo hͥ
parthi. et arcuo arcuas Ebum acti¬
uũ .i. curuare Unde uerbalia. et arcua
⁊ ħ̾ ⁊ hoc archipotens ⁊ architenens ⁊
arquitenens scdm̾ antiquos qui dice¬
bant arquus pro arcus ¶ It Elll arcꝰ
dicitur fornix. cis. quia sicut arcus¬
curuatione. Et ab arceo dr hec ars
.tis. quia regulis nos arceat et est
nostra liberalis ars. artificium ꝙ est
manibus factum. Uol dicitut ars ab
ares quod est uirtus. Unde ħ articula
ticus artica articum idest bonis artibꝰ
instructus. Unde artice adu̾bium .i.
ingeniose. et hoc arcetum .ti. par¬
uum uelum quo in dulcibus aquis¬
pocius utimur. Inuenitur etiam hic
arcenio arcenionis pro eodem unde
in actibus apostolorum. qui leuato
arcenione scdn̾a aure flatus tende¬
bant ad lictus Aes ꝯponitur cũ. In.
et fit hic et hec et hor inhers inhertis
qui ad nichil paciendum uel agendũ
tissimus unde hec mbercia inh̾cie

Expanded text:
um, et per compositionem hic arcubius -bii ille qui cubat in arce; et ab arceo hic ci, Parthi; et arcuo -as verbum activum, idest curvare, unde verbalia, et arcuatet hec et hoc arcipotens, et arcitenens, et arquitenens secundum antiquos, qui dicebant arquus pro arcus. Item arcus dicitur fornix, quia sit arus, et ab arceo hec ars -tis, quia regulis nos arceat, et est ars nostra liberalis, artificium quod est factum manibus; vel dicitur ars ab ares, quod est virtus; unde hec articula titus -a -um idest bonis artibus instructus, unde artite adverbium, idest ingeniose; et hoc artemum parvum velum quo in dulcibus potius utimur aquis. Invenitur etiam et hic arthemo pro eodem, unde in Actibus Apostolorum ‘et levato arthemone secundum aure flatus tendebant ad litus’. Componitur ars cum in et fit hic et hec et hoc iners -tis, qui ad nichil faciendum vel patiendum -simus, unde hec inertia -e,
Abbreviated transcription (Latin):
tygͥdũ recãnare. ꝑdoꝵ fellir̾e. pãthe¬
rar cãrire. usoꝵ hynicare ł seuire
aproꝵ frẽde̾. lĩcũ u̾care. lupoꝵ ulu¬
lare. Spentũ sibilare. onagroꝵ mugilare
c̾noꝵ rugire. boũ mugire. eqͦꝵ hinre. asi¬
noꝵ rude. porcoꝵ grũnire. uris qͥrritare
ariecũ loreare. ouiũ balare. hyrcoꝵ mitt̾re
hedoꝵ uehrare. canũ lat᷑re sũ banlare. Ułpi¬
ũ gãnire. catuloꝵ glatire. lepoꝵ ⁊ ꝑueroꝵ
uagire. mustelar̾ driuolart nuriũ pipitare
soricũ disticare. elephantũ barrire. knaꝵ
ceaxare. coruoꝵ crocitare. aqͥlaꝵ glange̾. an¬
cipitrũ piliare. uultur̃ pulpare. nuluoꝵ
supire. oleꝵ drensare. gruũ gruere. cico¬
niaꝵ crocolare. anceꝵ clinge̾: anatũ recͥsi¬
tare. pauonũ pupulare. galloꝵ cͦcatire. gͣ¬
culoꝵ frĩgulare. Noctuaꝵ cucubire. euculoꝵ
cuculare. meruloꝵ zimꝑiare. turdoꝵ crucu¬
lare ł socͥtare. sturnoꝵ passitare. hyrũdiũ

Expanded text:
e, pantherarum caurire, ursorum urcare vel sevire, aprorum frendere, lincum urcare, luporum ululare, serpentum sibilare, onagrorum mugilare, cervorum rugire, boum mugire, equorum hinnire, asinorum rudere, porcorum grunire, verris quiritare, arietum lorectare, ovium balare, hyrcorum miccire, hedorum vebare, canum latrare sive baulare, vulpium gannire, catulorum glatire, leporum et puerorum vagire, mustellarum drinorare, murium pipitare, soricum desticare, elefantum barrire, ranarum coaxare, corvorum crocitare, aquilarum clangere, accipitrum pipiare, vulturum pulpare, milvorum lupire, olorum drensare, gruum gruere, ciconiarum crotolare, anserum sclingere, anatum tetrissitare, pavonum paupolare, gallorum cucurrire, graculorum fringulire, noctuarum cucubire, cuculorum cuculare, merulorum zinziare, turdorum trucilare vel soccitare, sturnorum passitare, hyrundinum
Abbreviated transcription (Latin):
crum sepe po pro eysecrali et ueti ꝯsue¬
tudine nũmẽtinoꝵ. nũmẽtini enim
ꝙ̃d̾ pauꝑem ꝑ tocũ annũ delicatis cibis
pascebant et optimis uestib induebat̃
In fine aũ anni eũ ꝯ lapidib obrue¬
bant ł de alto monte p̃cipitabãt et sic

Expanded text:
cer sepe ponitur pro exsecrabili de veteri consuetudine Numantinorum: Numantini enim quendam pauperem per totum annum delicatis cibis pascebant et optimis vestibus induebant; in fine vero anni eum lapidibus obruebant vel de alto monte precipitabant et sic
Abbreviated transcription (Latin):
fud. ł a sudore cessare. exsudo. as sudo¬
rem emitt̾e ł exͣ sudorẽ exire. Insu
do ĩuigilare. insist̾e̾. uocare oꝑam da¬
gestus . a .ũ. tͥstis. infirmus. molestus et
qͣꝑatur. uñ ħ sb̾gestia .i. t̾sticia molestia

Expanded text:
 a sudore cessare, exsudo -as, sudorem emittere vel extra sudorem exire, insudo -as, invigilare, insistere, vacare, operam dalestus -a -um, tristis, infirmus, molestus, et comparatur; unde hec sublestia, tristitia, molestia,
Abbreviated transcription (Latin):
libidinis ꝙͣ uulgꝰ stĩꝯ uocat. Uenem̾ enĩ
suscitat ead̾ ⁊ ortus qr radix eꝰ ĩ mod̾ testi¬
culoꝵ fit qͦs g̾ci orchi uocant. ead̾ ⁊ lepori¬
na qr cauiẽ moliẽ emittat ¶ Itẽ a satur
ficuis dõꝵ diu̾sis fc̾ulis referta suꝑ altare
ponebatur uñ sac̾dotes saturabant᷑ e̾t hic̃
ħ satira .q. carm̃ rep̾hensoriũ ł rep̾hẽsio
dĩ sic qr sic̃ satura repleta ÷ diu̾sis ge
risores saltatores. capͥpedes et sic satira
ricoꝵ. et hinc ÷ ꝙ satiri aliqñ pont̃ ꝓ¬
satira. Satiticꝰ.a .ũ. satiricoꝵ desc̾ptor
rep̾hensor. saturo ꝯpoꝰ ꝯsaturo. as. re
satrape .q. sacis rapientes ł petẽtes. et
ħ sacetũ .ti. modicũ tẽplũ. Satis ł̾ sat¬
ꝯpo  et di̾ satago .is .i. satis agere omiã
ꝑag̾e ꝓcurare festinare. et sacisfacio. is
⁊ sceleꝵ et miles tiranni malefcor sociꝰ
latronũ domesticꝰ ñ bonꝰ. et a saciffaciᵈ ͥ

Expanded text:
libidinis, quam vulgo stincum vocant, venerem enim suscitat; eadem et orchis, quia radix eius in modum testiculorum sit, quos Greci orchi vocant; eadem et leporina, quia caulem molificiis deorum diversis ferculis referta super altare ponebatur, unde sacerdotes saturabantur; et hinc hec satira -e, carmen reprehensorium vel reprehensio dicitur sic quia, sicut satura repleta erat diversis gerisores, saltatores; similiter et satira. ricorum, et hinc satira satiricus -a -um, satirarum descriptor, reprehensor. Saturo componitur consaturo -as, ressatrape quasi satis rapientes vel petentes; et hoc sateltum, modicum templum. Satis componitur, vel sat, satago -is, satis agere, omnia peragere, procurare, festinare; satisfacio -is eet scelerum et miles tiranni, malefactor, socius latronum, domesticus non bonus ad satisfaciendum.
Abbreviated transcription (Latin):
acolis hẽmi quos uarĩo delusa ertore
gc̃ilitas fãnos satuos q colit et dũr a
Caturicate qr lasciui ⁊ luyuriosi ferũtur
diũ ueni̾s ꝯ excẽsione naturaliũ locoꝵ
dcã passio a satiris quos nimiũ ꝓmpto̾s ł¬
ꝓnos ĩ uenem̾ fama uulgat ⁊ fit ꝯ dolore

Expanded text:
mi, quos vario delusa errore gentilitas faunos satirosque colit’; et dicuntur a saturitate, quia lascivi et luxuriosi feruntur. derium veneris cum extensione naturalium locorum, dicta passio a satiris, quos nimie pronos in venerem fama vulgat, et fit cum dolore
Abbreviated transcription (Latin):
liciã tantẽ ꝯ sardonice allꝰ uñ sardonicꝰ. a. ũ.¬
¶ Itẽ a sardinia ħ sardea. ee. ł sardonia. ee.
q̃d hͥba amarissima de cꝰ flore mel fit a¬
maristi̾inũ et ÷ silis apiastro q̃ ora horm̃
dolore ⁊ amarore ꝯtrahit ut . ꝙ. ridẽtes ĩ¬
tẽant ⁊ hñdat ĩ sardinia. Uñ sardomꝰ.a.¬
loci sb̾tiles st̃ ad intesigendũ. et nͥ sardo

Expanded text:
sardonice albus’; unde sardonicus -a -um. Item a Sardinia hec sardona -e vel sardonia -e, quedam herba amarissima, de cuius flore fit mel amarissimum, et est similis apiastro, que ora hominum sic dolore et amarore contrahit ut quasi ridentes intereant, et abundat in Sardinia; unde sardoloci subtiles sunt ad intelligendum; et hoc sardo
Abbreviated transcription (Latin):
lic ł igni. et dĩ arus uñ rcͦosus . a .ũ.
spmosũ ł ĩmondũ rtͦo ple. ¶Itẽ arꝰ
hꝰͥ rudꝰ. di. rudi dnir lapidec ꝯtusi et
rotudi et carce admixti qͦs ĩ faciẽdis
pauim̃tis sĩ fundũt et dnr̃ sic arure

Expanded text:
 rus; unde ruscosus -a -um, spinosus et immundus, rusco plenus. Item a rus rudus -di; rudi dicuntur lapides contusi et rotundi et calce admixti quos in pavimentis faciendis superfundunt, et dicuntur sic a rure
Abbreviated transcription (Latin):
.as ħ portus .tꝰ. stacio nauium rata et
ꝯtinua. ⁊ dẽ sic a deportandis m̾cimoniis
ꝙ̃ locũ a baiulandiẽ m̾aib baias uocant
antiqͥ. et  apͥe portus locꝰ ab accessu uẽ¬
toꝵ remotus U̾ naues uei̾unt ⁊ hyemãt

Expanded text:
-as hic portus -tus, statio navium tuta et continua, et dicitur sic a deportandis commerciis; quem locum a baiulandis mercibus baias vocabant antiqui; et est proprie portus locus ab accessu ventorum remotus, ubi naves yemant.
Abbreviated transcription (Latin):
ł offendi ᷝ ũ ł ruinã. ł ĩ pactõnẽ pedũ
facit aqiͣ dũ currit int̾ augusta
et dũ eniauat ĩ locis humidis
et in balneis. uñ scatebͣ. bre.
aã eruptõ et ebullicio q̃ fit ꝯ aqͣ fluit per
turigines ⁊ ꝓfluuiones diat stͥges dedis
decliuia. et reficit sicientes. qͬ scã pur
actori reficit haustꝰ sui ardore uera cog¬
noscendi flagrantes ¶Itẽ a seate ł sca¬
turio scaturiso.zas .i. scacuriẽtẽ imitari
exent̾ãbant pisces. scateo ÷ ne.ꝯ.s.9. si qͣ¬

Expanded text:
l offendiculum vel ruinam vel impactionem pedis icut aqua dum decurrit inter angusta et dum emanat in locis humidis et in balneis; unde hec scatebra -e, aque eruptio vel ebullitio, que fit cum aqua fluit per turigines et proluviones ‘ dicit ‘strages dedissdeclivia, reficit sitientes; sic scientia purgactori, reficit austu sui ardore cognoscendi vera flagrantes. Item a scateo vel scaturio scaturizo -as, idest scaturire vel scaturiexenterabant pisces’. Scateo cum suis
Abbreviated transcription (Latin):
tabula .i. alea in qua luditur 9 pirgis
calculis et tesseris ¶Itẽ tabła latum
lignũ ł latus asser. et tabula .i. tegła¬
.onis .i. publicꝰ scͥptor a portandis tabłis
inqͥb scribebatur añ usũ carte. id̾ et
tabellaꝵ ł locus uͥ tabule s̾uan  ¶ Itẽ

Expanded text:
tabula -e, idest alea in qua luditur pirgis, calculis et tesseris; item tabula latum lignum sive latus asser, et tabula teg-nis, publicus scriptor a portandis tabellis in quibus scribebatur ante usum carte, idem et tabularum vel locus ubi tabule servantur. Item
Abbreviated transcription (Latin):
ħ coqula dẽ gnꝰ pond̾is ł m̃sure ꝙ ex una dra¬
stor apud latios id̾ dicebant᷑ uñ plantꝰ coqꝰ
sb excoqͦ ħ scoria .e. p᷑gam̃tũ et sordes metal
scoria .e. ẽ s̾focatõ uesice ita ut urina aenege̾
fatuꝰ. p̃coqͦ. is .⁊ pre alus coq̾re ł sup᷑ ł añ. uñ¬

Expanded text:
 quoddam genus ponderis vel mensure que una drastor apud antiquos idem dicebatur, unde Plautus ‘coquis ab excoquo hec scoria -e, purgamentum et sordes metallscoria est suffocatio vesice ita ut urina denegetur fatuus; precoquo, idest pre aliis coq
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tariꝰ .a.ũ. fictus. et ẜigm̃to :as. fĩgẽ simla̾re
¶Itẽ a fingo ħ figuł .i. ollariꝰ. luti ꝯpoĩtor
qui lutũ ꝯfingit et redigit ĩ aliꝙͣ fołm. et hec
figura . re. et ÷ figu̾a artis. for nature. ⁊ acciͦ
figa᷑ młis modis ꝙ diligẽcia lectoris distinguet

Expanded text:
m, idest fictus, et figmento -as, fingere, simulare. Item a fingo hic figulus, idest ollarius, luti compositor, qui lutum confingit et redigit in aliquam formam; et hec figura -e: est figura hominis, forma nature, et accipitur figura multis modis quos diligentia lectoris distinguet;
Abbreviated transcription (Latin):
mies filicẽ hbam finde̾ ł scindẽ solebant. uñ¬
illud. falx me c̾ta ducis placidos cͦuauit ĩ ugꝰ
agricole nc̃ sũ nulitis añ fuit. et ÷ instrm̃¬
segecib uiueis ⁊ pͣtib aptũ. uñ iᵈ ñ rastrũ¬
pacietur humꝰ n ͨ uinea falcẽ. ista ã eqͥuocatõ¬

Expanded text:
41 ‘non tamen ista filix ullo mansuescet aratro’. Et hinc hoc filicetum, quod et filicarium dicitur, idest locus ubi filix abundat, et filiceus -a -um, de filice existens vel ad filicem pertinens; et hec falx -cis, dicta a filice quia hac primum milites herbam fi
Abbreviated transcription (Latin):
in errorẽ nã in quibd̾ locis ea t̾ra di¬
sti̾guitur ¶Itẽ traho ꝯpo ͦ abstraho¬
in diu̾sas ꝑtes trah̾e dĩdere. dilaniare.
L' a se remou̾e. uend̾e ł donare. det᷑ho¬
detractor. ⁊ corrꝰ .a.ũ. ¶ Itẽ detrahere
expoliare. aufr̾e. et extraho ꝓtraho. p̃¬

Expanded text:
rem, nam in quibusdam locis ea terre distinguuntur. Traho componitur abstrahoin diversas partes trahere, dividere, dilaniare vel a se removere, vendere vel donare; detrahodetractorius -a -um; item detrahere, expoliare, auferre; extraho, protraho, per
Abbreviated transcription (Latin):
sera lignea qͣ f̾mat᷑ hostiũ. et
pelta scutũ breuissĩmũ in mod̾ lune
dimidie cum̃ a auo amazones dñr maxͤ
Uñ in libꝰ regũ. fecit salomõ ducẽta scu¬
tate auio puro et trecẽtas puͤltas de auro
ꝓbato. ¶Itẽ a pello ħ̃ pelis .i. cutis qr excͤ¬

Expanded text:
sera lignea qua firmatur hostium, et hec pelta -e, scutum brevissimum in modum lune dimidie factum quo Amazones utuntur maxime, unde in Libro Regum ‘fecit rex Salomon ducenta scuta de auro puro et trecentas peltas ex auro probato’. Item a pello hec pellis -lis, cutis, quia ex
Abbreviated transcription (Latin):
ereno .as. exhilare. lecificare
illu̾iare. lucidare. Uñ serenꝰ
S
clarꝰ tͣnsqͥllis s sereuũ ad ce¬
lũ reft̾ur. tͣusqliũ ad mare

Expanded text:
ERENO -as -avi, exilarare, letificare, illuminare, lucidare, unde serenus clarus, tranquillus; sed serenum ad celum refertur, tranquillum ad mare
Abbreviated transcription (Latin):
.ces.s. mulier .i. malefica. ẜ malefica fa¬
tiens qͥbid malis medicĩnis. et ħ farmacia .i.
medicam̃toꝵ medicina. ł domꝰ unguẽtoria. ⁊ hec
theotͥꝯ ĩueꝰ  q̃d̾ e loga noiẽ farmacẽcia qr ĩ illa ĩtͦ¬
ducit ea am̃i amici sui qͥbd̾ incãtatoĩb renouãs¬

Expanded text:
-ces, idest mulier malefica, idest maleficia faciens quibusdam medicinis, et hec farmacia -e idest medicamentorum medicina vel domus unguentaria, unde hec loga nomine Farmaceutria quia in ea introducitur illa animum amici sui quibusdam incantationibus revocans
Abbreviated transcription (Latin):
qr .q. ordine fit . ł a sero qr ĩ sero ad ig
marios a gn̾e uincli qͦ prius alligabant᷑¬
sũt̃ suces loca ꝑiculosaĩ mari. dcã abatͣ¬
ctõne harene ĩ cumulo. est enĩ ineqͣuta ᷤᷤ
maris et t̾re in uno loco ÷ unda ꝓfũdissia

Expanded text:
quia ordine fit, vel a sero quia in sero ad ignnarios a genere vinculi quo prius alligabantsunt Sirtes loca periculosa in mari, dicta ab attractione arene in cumulos: est enim ibi inequalitas maris e
Abbreviated transcription (Latin):
uirlus et seienłĩa . namque indigentice molerłiam cominodilas, oicii corrup¬
lionem urcłu / iquoraułia eceeilałim eccpellit seieatia : ad̃ quaui quidem lonq
accedeulti panniculum ab ea diripienda . uel loldare nupine ereentt it si
qui lam iam in parłe quãdam sui poosideant more lãmen bertiarum degentẽ
ut sie houerlãrum aolĩnm eoctreio ad prislince dieuralieni uer honorali oni¬
suigulii diebus tũmulare conautũr. nam ner deuliuna exinlenriai eliuiare

Expanded text:
corruptionem virtus, ignorantie cecitatem expellit scientia; ad quam quidam longe accedentes, panniculum ab ea diripiendo sibi totam nupsisse credentes, et si quandoque eam in quadam parte possideant, more tamen bestiarum degentes ut sic honestarum asingulis diebus cumulare conantur. Nam nec dentium exstantias elimare,
Abbreviated transcription (Latin):
eoepeziliones quorum iguos ant̃ia lauinita naluralile in diget quadam docleu
ritia non modienm coarelatur : nec lanłum ut enododice uilream fra¬
litalem iucem faciamus adimplee cognabinur quomaui ut omniant sien
mnorguaułiuri eomlam inde ułililar eoflarrcat , nec quion deocendat in noͣcłem
nos in lioe opere perteclionent insinnałim pellierri cum inl in humanis
⁊noeułĩ ad unguem mrremołur ecepoliulũm licit aliis de hiac eadem rẽlrae.¬
laulidus quadam sirgulari pertecłione aut incuria uiorri ponumui eocellut
nn lue pacrutui suarius laclabilu Ine adultu uberiui curabilur

Expanded text:
expositiones. Quarum ignorantia latinitas naturaliter indiga quadam doctorum pigritia non modicum coartatur. Nec hoc tantum ut cenodoxie vitream fragilitatem lucri faciamus, adimplere conabimur, quantum ut omnium scienlorescat; nec cuivis descendat in mentem, nos in hoc opere perfectionem insinuatim polliceri, cum nichil in humanis inventis ad unguem inveniatur expolitum, licet aliis de hac eadem re tractantibus quadam singulari perfectione haud iniuria videri possimus excellere. Nam hic parvulus suavius lactabitur, hic adul
Abbreviated transcription (Latin):
debent dici auctores ꝓpͥe ab augendo rẽ
anꝰ et quilz magne ꝑsone debent dͭ auto¬
nꝰ et ceciꝰ poete debent dͥ utores .i. liga¬
tris et ab autor ꝙ sigt᷑ autentĩ dĩuat᷑ hec
autoritas .i. sentencia imitatõ̾e digna. ⁊
autenticꝰ. a.ũ. et hͥ ħ autorizabił. ⁊ ħ. le. ⁊¬

Expanded text:
debent dici auctores ab augendo rem anus et quelibet magne persone debent dici autonus et ceteri poete debent dici autores, qui ligatris Et ab autor quod significat autentin derivatur hec autoritas, idest sententia imitatione digna, et autenticus -a -um, et h
Abbreviated transcription (Latin):
puta. denariꝰ cuius partes sunt tres.: decima
quod ẽ unum. quinta quod duo. dimnidia¬
quod quinq. Unum enim et duo. et quinq
simul ducta. octonariũ faciunt.: longe a
denario minorem. Similis ẽ huic octonariꝰ
uł alii plurimi: qui inpartes redacti infra
consistunt. ꝑfectus numerꝰ ẽ qui suis parti¬
bus ad impletur: ut senariꝰ. Habet enim
tres partes. sextam. terciam. et dimidiam.
Sexta eius unum ẽ. tercia duo. dimidia
tres. Hȩ partes in sũmam ductȩ. id. ẽ. unũ
duo. et tria. simul eundẽ consũmant.
ꝑficiunt q senarium. Sunt autẽ ꝑfecti
numeri intra denarium sex. intrã cente¬
narium uigiiti octo. intra millenarium
quadringenti. nonaginta et sex..U¬

Expanded text:
puta denarius, cuius partes sunt tres: decima, puta denarius, cuius partes sunt tres: decima, quod est unum; quinta, quod duo; dimquod quinque; unum enim et duo et quinque simul ducta, octonarium faciunt, longe a denario minorem. Similis est huic octonarius, vel alii plurimi, qui in partes redacti infra consistunt. Perfectus numerus est qui suis partibus adimpletur, ut senarius; habet enim tres partes, sextam, tertiam et dimidiam: sexta eius unum est, tertia duo, dimidia tres. He partes, in summam ducte, id est unum et duo et tria, simul eumdem consummant perficiuntque senarium. Sunt autem perfecti numeri infra denarium sex, infra centenarium viginti octo, infra millenarium, quadringinta nonaginta et sex.
Abbreviated transcription (Latin):
Alio uero modo et compositi. ut uerbi grã.
fuerit. pͥmus ẽ et in compositus: quia ñ
habet cõmunem numerũ. nisi solum mo¬
nadicum: ad quindecim uero si comparat᷑
fuerit. secundus ẽ. et compositus. qm̃ in .ẽ.
illi cõmunis numerꝰ p̃ter monadicum. id
ẽ. ternariꝰ numerus qui nouem mensu¬
rat. terterni et quindecim. terquini.
Item parium numeroꝵ alii sunt super¬
flui. alii diminutiui. alii ꝑfec̾ti. Suꝑflui
sunt quoꝵ partes simul ductȩ plenitudinẽ
suam excedunt. ut puta duodenariꝰ. Habe
enim partes quinq duodecimã quod ẽ unũ.
sextam quod duo. quartam quod tria. ter¬
ciam. quod quatuor. dimidiam quod sex.
Unum enim et duo. et tria. et quatuor
et sex simul ducta: sedecim faciunt. Et
longe a duodenario excedunt. sic et alii si¬
miles plurimi. ut duodeuicesimus: et multi
tales. Diminuti numeri sunt qui partibus
suis cõputati. minorem sum mã efficiunt. ut¬

Expanded text:
alio vero modo et conpositi; ut verbi gratia, alio vero modo et conpositi; ut verbi gratia, fuerit, primus est et inconpositus, quia non habet communem numerum nisi solum monadicum: ad quindecim vero si conparatus fuerit, secundus est et compositus, quoniam inest illi communis numerus praeter monadicum, id est ternarius numerus; quia novem mensurat ter terni, et quindecim ter quini. Item parium numerorum alii sunt superflui, alii diminutivi, alii perfecti. Superflui sunt, quorum partes simul ductae plenitudinem suam excedunt, ut puta duodenarius. Habet enim partes quinque: duodecimam, quod est unum; sextam, quod duo; quartam, quod tria; tertiam, quod quattuor; dimidiam, quod sex. Unum enim et duo, et tria, et quattuor, et sex simul ducta XVI faciunt et longe a duodenario excedunt: sic et alii similes plurimi, ut duodevicesimus, et multi tales. Diminutivi numeri sunt, qui partibus suis computati minorem summam efficiunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
diuidi possunt. sed usq ad unitatem non
in medietatem diuisi duodecim faciunt:
rursũmq in aliam meditatem sex. deinde
in aliam tres et ultta diuisionem ñ recipit
sectio illa: sed ante unitatem inuenitur
terminus quem secare ñ possis. Imparit̃
impar. ẽ. qui ab impari numero imparit̃
ta nouem. qui dumsint impares numeri.
ab imparibꝰ etiam partibus diuiduntur:. ut
septies septeni. quadries nonus. et quinqͥes
quini. uigies quinq. Imparium numeroꝵ
alii simplices sunt. alii compositi. alii me¬
diocres. Simplices sunt qui nullam aliam
partem habent nisolam unitatem. ut ter-¬
narius solam terciam. et quinariꝰ solam qͥn-¬
tam. et septenarius solam septimam. His
enim una pars sola ẽ. Compositi st̃ qui non
sola unitate metiuntur. sed etiam alieno
numero ꝓcreantur. ut nouem. quindecim.
et septies terni: ter quini et quinquies qͥni.
Mediocres numeri sunt: qui quodã mo¬
do simplices et in compositi eẽ uidentur:

Expanded text:
dividi possunt, sed usque ad unitatem non dividi possunt, sed usque ad unitatem non in medietatem divisi, faciunt XII, rursumque in aliam medietatem VI, deinde in aliam III; et ultra divisionem non recipit sectio illa, sed ante unitatem invenitur terminus quem secare non possis. 6. Impariter impar est qui ab impari numero impariter X qui dum sint impares numeri, ab imparibus etiam partibus dividuntur, ut septies septem, quadries nonies, quinquies quini, vigies quinquies. Imparium numerorum, alii simplices sunt, alii compositi, alii mediocres. Simplices sunt, qui nullam aliam partem habent, nisi solam unitatem; ut ternarius solam tertiam, et quinarius solam quintam, et septenarius solam septimam: his enim pars una sola est. Compositi sunt, qui non sola unitate metiuntur, sed etiam alio numero procreantur, ut novem, quindecim eet septies terni, et ter quini, et quinquies quini. Mediocres numeri sunt, qui quodammodo simp
Abbreviated transcription (Latin):
Iumerus diuiditur in paribus et in¬
ĩparibꝰ. Par numerꝰ diuiditur in his:
Impar numerꝰ diuiditur in his. pͥmum et
simplũ: scd̾m et compositum. tercium me¬
diocrem. qui quodam modo pͥmus et in cõpo¬
situs: alio uero modo scds et compositus est.
Par numerꝰ ẽ qui in duabus equis partibꝰ
diuidi potest. ut duo. quatuor. et octo.
Impar uͦ numerꝰ ẽ qui diuidi equis partibꝰ
nequit. uno medio uel deficiente uel supe¬
qui. Pariter par numerus ẽ qui scđm pa¬
rem numerum pariter diuiditur. quousq
ad indiuisibilem ꝑueniat unitatẽ. ut pu
uero octo. et octonarius quatuor. quat̃¬
narius duo.binarius unum qͥ singłaris
indiuisibilis ẽ. Pariter impar. ẽ. qui
in partes equas recipit sectionem. sed par¬
tes eius mox indesecabiles ꝑmanent. ut
sex. decem. et octo. triginta. quin quagin¬
ta. mox enim hunc numerum si diuiseris:¬
incurris in numerũ quem secare ñ possis.
Inparit̃ par numerus ẽ cuiꝰ partes etiam

Expanded text:
umerus dividitur in paribus et imparibus. Par numerus dividitur in his, Impar numerus dividitur in his, primum et simplum, secundum et compositum, tertium mediocrem, qui quodammodo primus et incompositus est:alio vero modo secundus et compositus est. Par numerus est, qui in duabus equis partibus dividi potest, ut duo, quatuor et octo. Impar vero numerus est, qui dividi equis partibus nequit, uno medio, vel deficiente, vel supequi. Pariter par numerus est, qui srem numerum pariter dividitur, quousque ad indivisibilem perveniat unitatem, ut putvero octo et octonarius quatuor, quaternarius duos, binarius unum, qui singularis indivisibilis est. Pariter impar est, qui in partes equas recipit sectionem, sed partes eius mox indissecabiles permanent, ut sex decem, octo, triginta, quinquaginta. Mox enim ut hunc numerum diincurris in numerum quem secare non possis. 5. Impariter par numerus est cujus partes etiam
Abbreviated transcription (Latin):
aria illuminatrix. siue stella maris:
genuit enim lumen mundi. sermone
autem syro maria domina noncupat᷑.
et pulchre quia dominum genuit. Elisaba
dĩ mei saturitas. ut dĩ mei ui̾ramentũ. Mag¬
dalenȩ turris. Martba. inritans uł ꝓuocans.
sermone autem syro int̃p̃tatur dominans.
Hathanael. donum dĩ. quia dolus id est si¬
mulatio fuit dono dĩ in eo non fuit. Tebedeys.
donatus. siue fluens iste.Tacheus iustus. si¬
ue iustificatus. aut iustificandus. Syrumẽ
nomen ñ hebreum. Lazarus. adiutus. eo
quod sit a morte resuscitatus. Herodes. pel¬
licius gloriosus. Carphas. inuestigator. aut
sagax. aut uomens ore. Iniq enim ore suo
ustum condẽp̃nauit. quamuis hoc myste¬
rio prophetali adnuntiasset. Pontius. decli¬
nans. consilium utiq iudeoꝵ. accepta enim
aqua lauit manus suas dicens. In nocens
os malleatoris. quiadum xp̃m ore suo et iu¬
stificat ⁊ condẽpnat: more malleatoris utͣq parte
ferit. Baraba. filius magistri eorum. Absq

Expanded text:
aria inluminatrix, sive stella maris. Genuit enim lumen mundi. Sermone autem Syro Maria domina nuncupatur; et pulchre; quia Dominum genuit. Elisabeth Dei mei saturitas, vel Dei mei iuramentum. Magdalena turris. Martha inritans, vel provocans. Sermone autem Syro interpretatur dominans. Nathanael donum Dei quia dolus, id est simulatio, dono Dei in eo non fuit. Zebedaeus donatus, sive fluens iste. Zacchaeus iustus, sive iustificatus, aut iustificandus. Syrum est nomen, non Hebraeum. Lazarus adiutus eo quod sit a morte resuscitatus. Herodes pellicius, gloriosus. Caiphas investigator, aut sagax, aut vomens ore. Inique enim ore suo iustum condemnavit, quamvis hoc mysterio prophetali adnuntiasset. Pontius declinans consilium, utique Iudaeorum. Accepta enim aqua lavit manus suas dicens Matth. 27,os malleatoris quia dum Christum ore suo et iustificabat et condemnabat, more malleatoris utraque ferit. Barabba filius magistri eorum; absque
Abbreviated transcription (Latin):
ta uelociter currat in metris. Trochos enim grece:
rota dicitur. Iambus dictus. ẽ. eo quod iamborim
greci detrahere dixerunt. Huiusmodi enĩ car.¬
mine omnes inuentiones uel detractiones im¬
plere poete sunt soliti. Dictum autẽ nomen
ab eo quod ueluti uenenum quodã modo male¬
dicti aut liuoris infundat. Tribrachus qui et
corios appellatur. dictus tribrachus quia sit ex
tribus breuibꝰ. Molossus dictus a saltatione mo-¬
gito dictus. quod a longiore nodo inchoans in
ma dicitur. Et pendentes dactili digiti. Ana¬

Expanded text:
ta velociter currat in metris: trochos enim grece, ta velociter currat in metris: trochos enim grece, rota dicitur. Iambus dictus est eo, quod iambizin Graeci detrahere dixerunt. Huiusmodi enim carmine omnes invectiones vel detractiones inplere poetae sunt soliti. Dictum autem nomen ab eo, quod veluti venenum quodammodo maledicti aut livoris infundat. Tribrachys qui et chorius appellatur, dictus tribrachys, quia sit ex tribus brevibus. Molossus dictus a saltatione Mogito dictus, quod a longiori modo inchoans in ma dicitur, et pendentes digiti dactili. A
Abbreviated transcription (Latin):
edes sunt qui certis sillabarum temporibus in¬
sistunt. nec a legitimo spatio ui quam re¬
cedunt. Pedes dicti eo quod ꝑ ipsos metra ambu¬
lent. nam sicut nos pedibus incedimus: ita met᷑
quasi pedibus gradiuntur. Pedes autẽ om̃s centũ
uiginti quatuor sunt. Dissillabi quatuor. Tri¬
sillabi octo. Tetra sillabi. sedecim. Pentasilla bi
XXXII. exasyllabi sexaginta quatuor: usq ad
quatuor autẽ sillabas pedes dicunt᷑: reliqui ⁊ in¬
zigie uocantur. Ipsi autẽ pedes habent specia¬
les causas nominũ: quare ita uocentur. Pirrichiꝰ
dictus ẽ: quia hic assidue uel incertamine uel
in ludo puerili sepius frequentabatur. Spon¬
s deus
dicitur: quia tractimn sonat. Nam spondeius tractꝰ
quidam dicitur. idẽ. sonus. qui fundebatur circa
aures sacrificantum. Unde et hi qui tibia cane¬
bant in sacris gentilium. spondeiales nomina-¬
bantur. Trocheus uero ab eo dictus. ẽ. quod cele¬
rem conuersionem faciat cantilene: et quasi ro

Expanded text:
edes sunt, qui certis syllabarum temporibus insistunt, nec a legitimo spatio umquam recedunt. Pedes dicti eo, quod per ipsos metra ambulent. Nam sicut nos pedibus incedimus, ita metra quasi pedibus gradiuntur. Pedes autem omnes centum viginti quattuor sunt: disyllabi quattuor, trisyllabi octo, tetrasyllabi sedecim, pentasyllabi triginta duo, hexasyllabi sexaginta quattuor. Usque ad quattuor autem syllabas pedes dicuntur, reliqui syzygiae vocantur. Ipsi autem pedes habent speciales causas nominum, quare ita vocentur. Pyrrichius dictus est, quia hic assidue vel in certamine, vel in ludo puerili saepius frequentabatur. Spondeus dicitur quia tractim sonat. Nam spondeus tractus quidam dicitur, id est sonus, qui fundebatur circa aures sacrificantum. Unde et hi, qui tibias canebant in sacris gentilium, spondiales nominabantur. Trochaeus vero ab eo dictus est, quod celerem conversionem faciat c
Abbreviated transcription (Latin):
minus. id. ẽ. tria et unum: epitritũ. ẽ. quando
minus continetur a maiore. et eius tercia pars.
CeduttUr uͦ seduaa Menbra. uł ꝑ equalita¬
tem. uł ꝑ duplum. uel ꝑ sescuplum. uł triplum.
uł ꝑ epitritum. Partimus erao u ceua hos pede̾.

Expanded text:
minus, id est, tria et unum; epitritum est, quando minus, id est, tria et unum; epitritum est, quando minus continetur a majore, et ejus tertia pars. Ceduntur vero pedum membra vel per aequalitatem, vel per duplum, vel per sexcuplum, vel per triplum, vel per epitritu
Abbreviated transcription (Latin):
quedam declinationes. sed hi ñ sunt pedes. sed
appellantur pentasillabi. et exasillabi. quia
ultra quinq et sex sillabas ñ ꝓcedunt. unde
non oportet in carmine has sillabas quodli¬
bet excedere nomen. ut cartaginensium hie¬
rosolimitanorum: et constantinopolitanorum.
Accidunt unicuiq pedi. arsis et thesis : id.ẽ.
eleuatio et positio uocis. Neq enim iter pedis
dirigere poterunt. nisi alt̃ uice leuentur et po¬
nantur. ut arma ar. eleuatio ẽ: ma positio. in
his duobus ꝑ diuisionem pedes legitimi colligun¬
tur. Equa diuisio ẽ. quotiens arsis et thesis equa¬
li temporum diuisione ceduntur. Dupla quoti¬
ens ex his unum alt̾um duplouincit. Secupla uͦ
ẽ: quotiens unus alterum sexcuplo suꝑat. In simpla
enim eiꝰ parte. unus plus inuenitur: in dupla. unꝰ¬
minus habetur: sexcuplum enĩ dimidiũ duplidr̃.
triplum ẽ quando maior pars. ter continet totũ

Expanded text:
quaedam declinationes. Sed hi non sunt pedes, sed quaedam declinationes. Sed hi non sunt pedes, sed appellantur pentasyllabi et hexasyllabi, quia ultra quinque et sex syllabas non procedunt. Unde non oportet in carmine has syllabas quodlibet excedere nomen, ut 'Carthaginiensium', 'Hierosolymitanorum', et 'Constantinopolitanorum'. Accidunt unicuique pedi arsis et thesis, id est elevatio et positio vocis. Neque enim iter pedes dirigere poterunt, nisi alterna vice leventur et ponantur, ut 'arma': 'ar' elevatio est, 'ma' positio. In his duobus per divisionem pedes legitimi colliguntur. Aequa divisio est quotiens arsis et thesis aequali temporum divisione caeduntur. Dupla, quotiens ex his unum alterum duplo vincit. Sescupla vero est, quotiens unum alterum sescuplo superat. In simpla enim eius parte unus plus inminus habetur: sexcuplum enim dimidium dicitur. Triplum est, quando major pars ter continet totum
Abbreviated transcription (Latin):
parte breuem habet. longam in medio interia¬
centem. brachis enim breuis dicitur. Amfima¬
crus: quod duȩ hinc inde longe habent in me¬
dio inclusam breuem macros enim longus dicit᷑.
Bachius appellatus ẽ. eo quod eo pede bachia id:
liberi sacra celebrabantur. Antibacchius uel
palim bacchius dictus. quia iteratus a bacchio
ẽ. Proceleu maticus. quod sit ad celeuma canen¬
tium aptus. Dispondius autẽ et ditrocheus. et
diiambus dicti. quod geminis constant iambis.
spondeis uel trocheis. Antispastus quod sit ex
contrariis sillabis. ex breui et longa: ex longa
et breui. Cornambusuͦ quia ex hoc pede composi¬
tum carmen choris aptissimum sit. Ioniei sane
ꝓpter numerorum in equalẽ sonum dicti. ha¬
bent enĩ binas longas sillabas: binasq correptas.
Peones dicti ab inuentore. Epitriti uocati quod¬
semꝑ tres longas habeant sillabas: et unã breuẽ.
Tinzigie autem sunt pentasillabi. et exasilla¬
bi pedes. et dictȩ apud grecos ⁊intigiȩ quasi

Expanded text:
parte brevem habeat, longam in medio interiacentem. Βραχύς enim brevis dicitur. Amphimacrus, quod duae hinc inde longae habent in medio inclusam brevem. Μακρός enim longus dicitur. Bacchius appellatus est eo, quod eo pede Bacchia, id est Liberi sacra celebrabantur. Antibacchius vel Palimbacchius dictus quia iteratus a Bacchio est. Proceleumaticus, quod sit ad celeuma canentium aptus. Dispondeus autem et ditrochaeus et diiambus dicti quod geminis constant iambis, spondeis vel trochaeis. Antispastus, quod sit ex contrariis syllabis, ex brevi et longa, ex longa et brevi. Choriambus vero, quia ex hoc pede conpositum carmen choris aptissimum sit. Ionici sane propter numerorum inaequalem sonum dicti. Habent enim binas longas syllabas binasque correptas. Paeones dicti ab inventore. Constant semper tres longas habeant syllabas et unam brevem. Syzygiae autem sunt pentasyllabi et hexasyllabi pedes; et dictae apud Graecos συζυγίαι quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tus. quo homines moti uino uiniterentur.
Sic̃ autem a hacho baculus. ita a baculo bacillum
facit ꝑ diminutionẽ. Fustes quod prefixi in t̃ ra
stent. quos palos rustici uocant. quibus iuuenes
ꝓcriminibus feriunt᷑. Uectes dicti. quod manibꝰ
uestentur. unde hostia saxaq euelluntur. For¬
fices. scd̾m et himologiam si a filo diciuitur. F. po-¬
nitur ut forfices quȩ suis sartorũ. Si a pilo .p. ut
forpices quȩ sunt tonsoꝵ. si ab accipiendo.c. ut
forcipes ec quod formum capiant. quȩ sunt
fabrorũ. formum enĩ dixerunt antiqͥ calidum:
unde et formosus. Nouacula. eo quod innouat
faciem. Pectinem dicit. eo quod pexos capillos faciat
atq compositos. Calamistrum acus ẽ. quȩ calefacta
et adhibita. calefacit et intorquet capillos. Un¬
de et calamistrati appellati qui comam torqueÑ.
Clauis dicta quod claudat et aꝑiat. Catenatũ
qͣd capiendo teneat. Orologia quod ibi horas lega¬
mus id est colligamus. Est enim in solariis posi¬

Expanded text:
tus, quo homines moti vino inniterentur. Sicut autem a Baccho baculus, ita a baculo bacillus per diminutionem. 2. Fustes, quod praefixi in terram stent, quos rustici palos vocant, quibus juvenes pro criminibus feriuntur. Vectes dicti, quod manibus vectentur, unde ostia saxaque velluntur. 3. Forfices, secundum etymologiam si a filo dicunitur, ut forfices quae sunt sartorum; si a pilo, P, ut forpices quae sunt tonsorum; si ab accipiendo, C, ut forcipes, eo quod formum capiant, quae sunt fabrorum. Formum enim dixerunt antiqui calidum; unde et formosus. Novacula eo quod innovet faciem. Pectines dici atque compositos. Calamistrum est acus quae calefacta et adhibita calefacit, et intorquet capillos. Unde et calamistrati appellantur qui comam torquent. 5. Clavis dicta quod claudat, et apertat. Catenatum, quod capiendo teneat. Horologium, quod ibi horas legamus, id est, colligamus. Est enim in solariis posi
Abbreviated transcription (Latin):
us ciuile. ẽ. quod quisq populus uel ciuitas
sibi ꝓprium humana diuinaq causa con-¬
stituit. U. Quid sit ius gentium.

Expanded text:
us civile est quod quisque populus vel civitas sibi proprium humana divinaque causa constituit. § 6 Quid sit ius gentium.
Abbreviated transcription (Latin):
tunditur. quicquid in pila mittitur. Morta¬
rium quod ibi iam semina in puluerem re¬
dacta: et mortua condiantur. Citicula ẽ in¬
qua circum ducta colliria resoluuntur. Ert
enim lenis nam asꝑa frangit potius. quam re-¬
solui collirium facit.

Expanded text:
tunditur quidquid in pila mittitur. Mortatunditur quidquid in pila mittitur. Mortariumdacta et mortua, condiantur. Citicula equa circumducta colliria resolvuntur: erit enim lenis, nam aspera frangi potius quam resolvi collirium facit.
Abbreviated transcription (Latin):
Inchi ridion dictum quod manu dicorum.¬
adstringatur: dum plurima contineat
ferram̃ta. Chiron enim grece manus uocatur:
fleutomum uocatum ab incisione. Nã incisio
grece tomum dicitur.
SI MILARIA
Aneistrym
Sꝑatomele
Guua quȩ a latinis a similitudine cucurbitȩ.
a suspirio uentosa uocatur. Deniq animata
spũ ꝑ igniculum. dehinc p̃ciso corpori suꝑpo¬
sita. omne quod intra cutem uel altius estuat.
siue humorem siue sanguinem euocat in suꝑ¬
ficiem.
CLI S T E R E
Pila a pisendis seminibus id ẽ. terendis. Hinc
et pigm̃. ta eo quod in pila et pilo aguntur.
quasi piligmenta. Est autem pila uas conca.¬
uum et medicorum aptum usui. in quo ꝓpͥe
tipsanȩ fieri et pignienta concidi solent. Larro
autem refert pilumniũ quendã in italia fu-¬
isse. qui pisendis prefuit aruis. Unde et pilũ¬
ni et pistores. Ab hoc igitur pilum et pilam
inuentam quibꝰ far pinsetur et ex eius nomi¬
ne ita appellata pilum autem. ẽ. unde con¬

Expanded text:
nchiridion dictum quod manu adstringatur, dum plurima contineat ferramenta; χείρ enim Graece manus vocatur. Phlebotomum ab incisione vocatum; nam incisio Graece τομὴ dicitur. Similaria. Angistrum. Spatomele. Guva, quae a Latinis a similitudine cucurbita, a suspirio ventosa vocatur. Denique animata spiritu per igniculum, dehinc praeciso corpori superposita omne, quod intra cutem vel altius aestuat, sive humorem, sive sanguinem, evocat in superficiem. Clistere. Pila a pisendis seminibus, id est terendis. Hinc et pigmenta, eo quod in pila et pilo aguntur, quasi piligmenta. Est enim pila vas concavum et medicorum aptum usui, in quo proprie ptisanae fieri et pigmenta concidi solent. Varro autem refert Pilumnium quendam in Italia fuisse, qui pinsendis praefuit arvis, unde et pilumni et pistores. Ab hoc igitur pilum et pilam inventam, quibus far pinsitur, et ex eius nomine ita appellata. Pilum autem est unde con
Abbreviated transcription (Latin):
ec autẽ disciplina a grecis inuenta est.
a gorgia aristotilȩ. ermagora. et trans.¬
lata in latinum a tullio uidelicet et quinti¬
liano et titiano: sed ita copiosȩ ita uarie. ut
eam lectori admirari in ꝓmptu sit: cõprehen¬
dere impossibile. Nam menbranis retentis
quasi adherescit memoriȩ series dictionis. ac
mox repositis recordatio omnis elabitur: Huiꝰ
disciplinȩ ꝑfecta cognitio oratorem facit . Ill.
Ne nomine oratoris et partibꝰ rethorice.

Expanded text:
ec autem disciplina a Graecis inventa est, a Gorgia, Aristotele, Hermagora, et translata in Latinum a Tullio videlicet et Quintiliano et Titiano, sed ita copiose, ita varie, ut eam lectori admirari in promptu sit, conprehendere inpossibile. Nam membranis retentis quasi adhaerescit memoriae series dictionis, ac mox repositis recordatio omnis elabitur. Huius disciplinae perfecta cognitio oratorem facit. § 3 De nomine oratoris et partibus Rhetoricae.
Abbreviated transcription (Latin):
que tractat. Hecnon et dialecticam ꝓpter in¬
firmitatum causas ratione adhibita p̃scrutan¬
das atq curandas. Sic et arithineticam ꝓpt̃
numerũ horarum in accessionibꝰ et piodis
dierum. Non aliter et geometricam ꝓpter
qualitates regionum et socorum situs: in qͥbus
doceat quid quẽq obseruare oporteat. Porro
musica incognita illi ñ erit. Nlam multa st̃
quȩ in egris hominibus ꝑ hanc disciplinam
facta leguntur: sicut de dauid legitur quiab
spũ inmundo saulem arte modulationis eri¬
puit. Asclepiades quoq medicus frenetieum
quendam ꝑsimphoniam pristinę sanitati re¬
stituit. Postremo et asttonomiã notam habe¬
bit. ꝑ quam contẽpletur rationem astroꝵ et
mutationes temporum. Nam sicut ait quidã
medicorum cum ipsoꝵ qualitatibꝰ et nr̃a cor¬
pora cõmutantur. Hinc ẽ quod medicina
scda philosophia dicitur. UItraq enim disci¬
plina totum hominem sibi uendicat. Nam

Expanded text:
quae tractat. Necnon et Dialecticam propter inquae tractat. Necnon et Dialecticam propter infirmitatum causas ratione adhibita perscrutandas atque curandas. Sic et Arithmeticam propter numerum horarum in accessionibus et periodis dierum. Non aliter et Geometriam propter qualitates regionum et locorum situs, in quibus doceat quid quisque observare oporteat. Porro Musica incognita illi non erit, nam multa sunt quae in aegris hominibus per hanc disciplinam facta leguntur; sicut de David legitur, qui ab spiritu inmundo Saulem arte modulationis eripuit. Asclepiades quoque medicus phreneticum quendam per symphoniam pristinae sanitati restituit. Postremo et Astronomiam notam habebit, per quam contempletur rationem astrorum et mutationem temporum. Nam sicut ait quidam medicorum, cum ipsorum qualitatibus et nostra corpora commutantur. Hinc est quod Medicina secunda Philosophia dicitur. Utraque enim disciplina totum hominem sibi vindicat. Nam