comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peras rerum uices splẽ¬
dore mane instruis et
ignib mĩdien
tingue flãmas litiuĩ
anfer calorem noxiũ
confer salutem corpo¬
cordium

Expanded text:
peras rerum vices, Spleore mane instruis, Et ignibus meridiem. Extingue flammas litium, Aufer calorem noxium, Confer salutem corpocord
Abbreviated transcription (Latin):
uiat nec hostis nos sur¬
ripiat nec caro illi cõ¬
sentiens noz tibi reoz
statuat. Gculi sõp¬
num capiant cor ad
te semper ugilet dexte¬
ra tua protegat famu¬
los qui te dilĩgunt.
De fensor nr aspice
insidiantes repme gu¬
berna tuos famulos.
quoz sanguine merra¬

Expanded text:
uat, Nec hostis nos surripiat, Nec caro illi consentiens Nos tibi reos statuat. Oculi somnum capiant Cor ad te semper vigilet, Dextera tua protegat Famulos qui te diligunt. Defensor noster aspice, Insidiantes reprime, Guberna tuos famulos Quos sanguine merca
Abbreviated transcription (Latin):
apłorũ cũ ceteris
iohes inu̾enit᷑: quãdo
ibant gaudentes a cõ¬
spectu cõncilii. qm̃ dig̃
hĩti sunt pro nomine
xp̃i contumeliã pati.
Et a domiciano cesare
ĩ feruentis olei dolio
missus: ĩ ecc̃astica nar¬
ratur hystoria. Rm

Expanded text:
tolorum cum caeteris us invenitur, quando ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati. Et a Domitiano Caesare in ferventis olei dolium missus, in ecclesiastica narratur historia, ex
Abbreviated transcription (Latin):
culum clamat ut ad
ep̃m curreretur. qͥ for¬
ypponem. Cum gͦ eũ
audisset absentẽ. ue¬
nire psb̾ros postulauͭ.
credere se dixit. Admi¬
rantib atq gaudẽti¬
b om̃ib bap̃tizatꝰ ẽ.
uixit ĩ ore hẽbat
cum hec u̾ba bĩssĩ ste¬
phani qñ lapidatꝰ est
a uideis. ultima fuisse
nesciret: q̃ huic q ultĩa
fuerunt. Nam ñ mlto
post ea. iam ip̃e defunc¬
anati sunt ali
eũdem martirẽ
eciam podagri duo.
nus auis: peregrinus
unus. S cius omni
modo. peregiinus aut̃
cum hec fecit: Dolor cõ¬
tinuo conquiescit. Pu
erum quẽdam ꝑuulũ
cum in area luderet. ex¬
orbitantes boues qui
uehiculum tra hebant.
rota obruerunt. et con¬
festim palpitans exꝑi¬

Expanded text:
culum clamat, ut ad episcopum curreretur, qaput Hipponem. Cum ergo eum audisset absentem, uenire presbyteros postulauit. credere se dixit, admirantibus adque gaudentibus omnibus baptizatus est. uixit, in ore habebatcum haec verba beatissimi Stephani, quando lapidatus est a Judaeis, ultima fuisse nesciret; quae huic quoque ultima fuerunt: nam non multo post etiam ipse defuncanati sunt illic per eumdem martyrem etiam podagri duo, unus civis, peregrinus unus; sed civis omni modo: peregrinus autemcum hoc fecerit, dolor continuo conquiescierum quemdam parvulum cum in area luderet exorbitantes boves, qui vehiculum trahebant, rota obtriverunt, et confestim palpitavit exspi
Abbreviated transcription (Latin):
G̾s uir. a Cũ repente um¬
b corporis cẽpit destitu.
nunc meror et luctus õiũ
uox plangentiũ unaq p̃¬
cantium ne pastor oues
Scimus quidem te pater
desidare xp̃m sed salua st̃

Expanded text:
. Cum repente viribus corporis coepit destitui, tunc moeror et luctus omnium, vox plangentium, unaque precantium: Ne, pastor, oves Scimus quidem te, Pater, desiderare Christum, sed salva sunt
Abbreviated transcription (Latin):
eterna lux credentui ip̃e
redemptor õĩum. erau¬
di preces supplicum.
Qui condolens ĩtĩtu
mortis perire sclm. sal¬
uasti mundũ langui¬
dum douans reis renie¬
dium. ¶ergente mũ¬
di uespere uti sponsꝰ de
thalamo egressus hone¬
stissima uirguus mĩis¬

Expanded text:
eterna lux credentium, Christe, redemptor omnium, Exaudi preces supplicum. Qui condolens interitu Mortis perire saeculum, Salvasti mundum languidum Donans reis remedium. Vergente mundi vespere, Uti sponsus de thalamo, Egressus honestissima Virg
Abbreviated transcription (Latin):
rimo dierũ
oium. quo
mundrs ex¬
tat conditus uel qͦ resur¬
geus conditor nos mor¬
te uicta libet. Gulsis
procul torporib surga¬
mus om̃s ocus . ⁊ nãte
q̃ramus pium sicut
proplam nouimus.
Lr̃as p̾ces ut audi¬
at suamq dextrã porri¬
gat. et cipiatos sordibꝰ
re dat polorum sedib.
⁊ quiq sac̃tissimo
huiũs diei tp̃re. horis qͥ¬
etis psallimus douis
beatis munnerẽt. ¶a
nũc pr̃na daritãs tẽ po¬
stulamus affatim.ab

Expanded text:
rimo dierum omnium Quo mundus exstat conditus, Vel quo resurgens Conditor Nos morte victa libera Pulsis procul torporibus Surgamus omnes ocius, Et nocte queramus pium Sicut Profetam novimus. Nostras preces ut audiat, Suamque dextram porrigat, Et hic piatos sordibus Reddat polorum sedibus. Ut quique sacratissimo Huius diei tempore Horis quietis psallimus Donis beatis muneret. Iam nunc paterna claritas Te postulamus a
Abbreviated transcription (Latin):
unam eccłam fideles in¬
uemunt᷑. Ordinauit inqͥt
in me caritatem. Int̾ oñs
uirtudes pͥmatũ denet ca¬
ritas: quia in ipsa subsi¬
stit eccła. Caritã gͦ in ec¬
clesia ordinatur: quia ñ
temere nec confuse. sed or¬
est suꝑ omnia: toto corde.
tota anima. om̃ib uirib
omni mente. Proximus di¬
ligendus est demnde: sicut
unusquisq se diligit. Nã
confundere uult caritatẽ.
qui ꝓximi caritatẽ dilec̃¬
tiomi di p̃ponit. de quali¬
bet dñs in euangłio: qui
amat inquit patrẽ aut
madrẽ plusquã me:non
est me dignus. uel etiam
ordinauit in me caritatẽ.
idest ipse me prior dilex̃.
demde qualiter eũ dili¬
gere deberem docuit. un¬
de & ipse dicit. Non uos
me elegistis: sed ego elegi

Expanded text:
fideles adunantur. Ordinavit inquit in me charitatem. Inter omnes primatum tenet charitas, quia in ipsa subsistit Ecclesia. Charitas ergo in Ecclesia ordinatur, quia non temere nec confuse, sed orest super omnia toto corde, tota anima, totis viribus, omni mente. Proximus diligendus est denique sicut se unusquisque diligit. Nam confundere vult charitatem, quae proximi charitatem Dei dilectioni praeponit. De quibus Dominus in Evangelio: Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus . Vel etiam ordinavit in me charitatem, id est, ipse prior me dilexit. Deinde qualiter eum diligere deberem, docuit, unde ipse dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi
Abbreviated transcription (Latin):
Der genas suꝑius diximꝰ
ri. nam cũ uerecundam᷑.
rubor sanguinis ingemiᷤ
effunditur. Malũ autẽ
punicũ: rubitundum
hab& corticem: inderius
uero multitudine gra¬
nors plenum ẽ unde &
malum gͣnatum uocat᷑.
ꝑfragmen gͦ mali pu

Expanded text:
er genas superius diximus ri. Nam cum verecundamur, rubor sanguinis in genis effunditur. Malum autem Punicum rubicundum habet corticem, interius vero multitudine granorum plenum est: unde et malum granatum vocatur. Per fragmen ergo mali Pu
Abbreviated transcription (Latin):
in cõparamꝰ: quia scĩ do¬
cꝰtores uenerabilit̾ agunt
memoriã passionis redẽp¬
doris sui. nec erubescunt
crucem eiꝰ. immo giorian¬
apło. mnͥ autẽ absit glori¬
ari: nisi incruce dñi nr̃i¬
apłs ad discipulũ suũ
scribens: noli inquit ery¬
bescere crucẽ xp̃i. neq
me uinctum eius. bene
autẽ non indegro malo
pumco: sed fragiini cõ¬
parant᷑. Malum enĩ pu¬
nicum cũ frangit᷑. eteriꝰ
rubor. interiꝰ candor ap¬
paret. Sic & sc̃i p̃dicato¬
res cũ passionẽ xp̃i an¬
nuntiant: quasi rubor
exterius: cũ uero qͣnta
utilitas nr̃e redemptio¬
nis in de ꝓuenerit: & qd
solum apeccatis iustifi¬
cari. sed etiam diuinum
consortiũ meruerit de¬
monstrant:quasi candi¬
dum est qd intrinsecus
ladebat. Possunt etiã ꝑ
genas eccle mardires figu¬
pari. qui rubicundi sunt
effusione languinis sui.
ueluti mallipunicum.
sed fracto malo pumco:
candor inderius apparet.
qͥa post mortẽ miraculis

Expanded text:
i comparantur, quia sancti doctores venerabiliter agunt memoriam passionis Redemptoris sui, nec erubescunt crucem ejus, imo glorianApostolo: « Mihi autem absit gloriari nisi in cruce Domintolus ad discipulum suum scribens: « Noli inquit erubescere crucem Christi, neque me vinctum ejus. » Bene autem genae non integro malo Punico, sed fragmini comparantur. Malum enim Punicum cum frangitur, exterius rubor, interius candor apparet. Sic et sancti praedicatores cum passionem Christi annuntiant, quasi rubor est exterius; cum vero quanta utilitas nostrae redemptionis inde provenerit, et quod solum a peccatis justificari, sed etiam quod divinum consortium meruerit, demonstrant, quasi candidum est quod intrinsecus latet. Possunt etiam per genas Ecclesiae martyres figurari, qui rubicundi sunt effusione sanguinis sui veluti malum Punicum. Sed fracto malo Punico, candor interius apparet, quia post mortem miraculis
Abbreviated transcription (Latin):
na ualde que fecit.
Attendamꝰ gͥ occupa¬
diones nr̃as circa mlta.
Necessariũ ẽ ministeri.¬
um corꝑa refecturis.
Quare hoc: Quia esu¬
rit᷑ quia sititur. Mi¬
sericordia miseris ne

Expanded text:
r ille qui fecit? Attendamus igitur occupationes nostras circa multa. Necessarium est ministerium corpora refecturis. Quare hoc? Quia esuritur, quia sititur. Misericordia miseris ne
Abbreviated transcription (Latin):
uideret turbatã. qͣsi
familiariꝰ notam uo¬
cans ex nomine. ne
dimere debeat iubet.
Et quia gr̃a plenã
uocauerat: eandem
gr̃am & astruit ple¬
nius & uberiꝰ expli¬
cat dicens. Fece con¬
cipies inutero & pa¬
ries filiũ. & uocabis
saluator siue saluta¬
ris int̾pretat᷑. Cuius
sacramentũ nominiᷤ
alloquens ioseph an¬
gelus exposuit. ipse
enim inquiens saluũ
faciet popłm suũ a
peccatis eorũ. Non
ait popłm isrł̃. sed
popłm suũ. hoc est
in unitatẽ fidei ex
p̃putio & circũcisio¬
ne uocatũ quib ex
duersa parte con¬
gregatis fieret unũ
ouile & unꝰ pastor.¬

Expanded text:
iderat turbatam, quasi familiarius notam vocans ex nomine, ne timere debeat, jubet. Et quia gratia plenam vocaverat, eamdem gratiam et astruit plenius, et uberius explicat, dicens: « Ecce concipies in utero, et paries filium, et vocabis salvator sive salutaris interpretatur. Cujus sacramentum nominis alloquens Joseph angelus, exposuit: ipse enim inquiens salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Non ait populum Israel, sed populum suum, hoc est, in unitatem fidei ex praeputio et circumcisione vocatum. Quibus ex diversa parte congregatis, fieret unum ovile et unus pastor
Abbreviated transcription (Latin):
lRoa multa es
occupata qͣn¬
do unũ est necessari¬
um.Maria meliorẽ
partem elegit. Non
tu malã. sed ista me¬
liorem. Sed unde me¬
liorẽ. Quia tu curra
multa. illa circa unũ.
Preponit᷑ unũ multͤ.
Non enim a multis
unum. sed multa
ab uno. Multa st̃ que

Expanded text:
a multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit. Non tu malam: sed illa meliorem. Sed unde meliorem? Quia tu circa multa, illa circa unum. Praeponitur unum multis. Non enim a multis unum, sed multa ab uno. Multa sunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ om̃s qͥ dei u̾bum spiri¬
tualit̾ auditu fidei concipe.
⁊ boni oꝑis custodia. uel ĩ
suo łin ꝓximoꝵ corde pare¬
re. ⁊ qͣsi alere studuerint:

Expanded text:
 omnes qui idem Verbum spiritaliter auditu fidei concipere, et boni operis custodia vel in suo vel in proximorum corde parere, et quasi alere studuerint
Abbreviated transcription (Latin):
ostii aꝑit: cũ eccla uel fi¬
delis queqz anima cor ad¬
uenienti conditori pan¬
dit. At ille declinauerat.
atq transierat. Plerum¬
q enim cũ spiritalia que¬
q tracꝰtare uolumꝰ. quan¬
do subdilius indendimus.
danto acies cordis reuer¬
beratur. Unde salomon
dicit. Dixi sapiens efficiar:
& ipsa longius recessit a
me. Psalmista quoq Ac¬
cedat homo ad cor altum
& exaltabit᷑ ds. Quanto
enum quisq ad contẽ la¬
dionem diuinã purifica¬
tione carnis cor sustollit:
tando aldius qđ querebat
esse mnuemet. Dicit gͦ ille
declinauerat atq transie¬
rat: qui nemo eum ĩ pre¬
senti iita sicuti est cõpre¬
hendere podest. Anima
mea liquefacta est ut lo¬

Expanded text:
ostii aperit, cum Ecclesia vel fidelis quaeque anima cor advenienti Conditori pandit. « At ille declinaverat atque transierat. » Plerumque enim cum spiritualia quaeque tractare volumus, quanto subtilius intendimus, tanto acies cordis reverberatur. Unde Salomon dicit: « Dixi, sapiens efficiar, et ipsa longius recessit a me. » Psalmista quoqt homo ad cor altum, et exaltabitur Deus. » Quanto enim quisque magis ad contemplationem divinam purificatione carnis cor sustollit, tanto altius quod quaerebat esse invenit. Dicit ergo: « Ille declinaverat atque transierat, » quia nemo eum in praesenti vita sicuti est comprehendere potest. « Anima mea liquefacta est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ba mea ꝑ innocentiã &
simplicitatẽ: formosa
mea ꝑ uirdutũ pulchri¬
tudinẽ. festina & ueni. Ne
si dicat. Surge de stratu duo
illo dulcissimo: hoc est de
quiede in qua mͥ soli pla¬
cere inpsalmis. & hymiᷤ
& oradionib desideras: fe¬
stina & ueni. hoc est festi¬
na adutilidatẽ ꝓrimoꝵ:
ut illos quoq ꝑ᷑ p̃dicadio¬
nis officiũ. & bonoꝵ oꝑũ
exempla tui imitatores
facias: & ad saludẽ ꝑducaᷤ.
Et notandum qđ suꝑius
filias ierłm adiurabat:
ne excitarent neq euigila¬
re facerent dilectam hic uͦ
ipse eã suscitat: & surgere¬
tatur:qͥa omnia tempꝰ ha¬
bent: & omni rei est dempꝰ
sub celo. tempꝰ contẽpladio¬
nis: tempus ediam actio¬
nis. Alio enim temꝑe debeil
sc̃i predicatores diuine con¬
templadoni insistere: & m̃¬
demsuam celesti quiete ob¬
lectare. alio uͦ temꝑe ꝑ ca-¬
ritatẽ debent curam prox¬
moꝵ agere & eis bonoruco
oꝑum exempla p̾bere: ac
diuine condempladionis
doctrrinam impendere.

Expanded text:
er innocentiam et simplicitatem; « formosa » per virtutum pulchritudinem, festina « et veni. » Ac si diceret: Surge de strato tuo illo dulcissimo, hoc est de quiete, in qua soli mihi placere in psalmis, hymnis et orationibus desideras, festina « et veni, » id est festina ad utilitatem proximorum, ut illos quoque per praedicationis officium et bonorum operum exemplo tui imitatores facias, et ad salutem perducas. Et notandum quod superius filias Hierusalem adjurabat ne excitarent neque evigilare facerent dilectam: hic vero ipse eam suscitat et surgertatur, quia omnia tempus habent, et omnium rerum tempus est sub coelo, tempus contemplationis, tempus etiam actionis. Alio enim tempore debent sancti praedicatores divinae contemplationi insistere, et mentem suam coelesti quiete oblectare: alio vero tempore per charitatem debent curam proximorum agere, et eis bonorum operum exempla praebere, ac divinae contemplationis doctrinam impendere.
Abbreviated transcription (Latin):
hanc predicationẽ non cͦ¬
rus sed quadrigas appel¬
lat. qͥa euangłica p̃dicatio
quatuor euangłistarum
auctoritade consistit. & qͣ¬
tuor euangłia qͣsi qͣdriga
sunt noui destar̃ti. cui p̃¬
sidet auriga ipse xp̃s. tẽpe¬
rans & disponens ipse cur¬

Expanded text:
hanc praedicationem non curhanc praedicationem non currus, sed quadrigas appellat, quia Evangelii praedicatio quatuor evangelistarum auctoritate consistit, et quatuor Evangelia quasi quadrigae sunt Novi Testamenti, cui praesidet auriga ipse Christus temperans et disponens ipse cur
Abbreviated transcription (Latin):
ox est synagoge: que ui¬
dens tantam eccłia gr̃am.
inspecta ueritate euangłii
dolet qd̾ antea non cogno¬
uerit fidem xp̃i & quasi ex¬
cusans se q̃d̾ tam tarde con¬
uersasit. dicit.Nesciui o spõ
sa xp̃i eccl̃ia. nesciui idest ig
noraui tantam gr̃am: & tan¬
ta dona spiritalium uirdu¬
tum tibi a sponso duo colla¬
ta. Anima mea conturbauit
me: ꝓpt̾ quadrigas amina¬
dab. Conturbata in quit sũ
nimnia anmi sollicitudine:
ꝓ tam subita euangłii p̃di¬
cadione. Sciebam enim legẽ
ideo cũ subito uidi ssem pre¬
dicari euangłium. condur¬
bata sum ꝓpt̃ quadrigaᷤᷤ ami¬
nadab. Ammadab nepos fu-¬
it iude. ꝑ quẽ generatio xp̃i
condexitur. Int̾pretat᷑ audem
ammadab: populi mei spon¬
taneus. ideoq significat xp̃m¬
qui popłi sui spontaneus fu
sua factus est portio popħi fui.
Et est sensꝰ. Conturbata
inquit sum ꝓpt̾ subitam
euangłii p̃dicationẽ. que
ueluti uelocissime qua¬
drige totum subito mun
dum ꝑuolauit. Et bene

Expanded text:
ox est Synagogae, quae videns tantam Ecclesiae gratiam, inspecta veritate Evangelii, dolet quod antea non cognoverit fidem Christi; et quasi excusans se quod tam tarde conversa sit, dicit: Nescivi, o sponsi Christi Ecclesia. Nescivi, id est non cognovi tantam gratiam, et tanta dona spiritualium virtutum tibi a sponso tuo collata. Anima mea conturbavit me propter quadrigas Aminadab. Conturbata inquit sum nimia animi sollicitudine propter tam subitam Evangelii praedicationem. Sciebam enim legem ideo cum subito vidissem praedicari Evangelium, conturbata sum propter quadrigas Aminadab. Aminadab, abnepos fuit Judae, per quem generatio Christi contexitur. Interpretatur autem Aminadab, populi mei spontaneus; ideoque significat Christum, qui spontaneus fuisua factus est portio populi sui. Et est sensus: Conturbata inquit sum propter subitam Evangelii praedicationem, quae veluti velocissima quadrigdum pervolavit. Et bene
Abbreviated transcription (Latin):
ox est eccłie: synagogã
ad fidem inuitanuis. Reu̾te¬
re reu̾tere sunamitis. hoc¬
est reu̾tere osynagoga ab
infidelitate ad fidem: reũ¬
dere abodio ad dilectionẽ.
Sunamitis int̾pretat᷑ cap¬
tiua uel despecta. Talis e¬
rat sẏnagoga ante aduen¬
diaboli. & despecta adõ. qͥa
xp̃m ad saludem suã missũ

Expanded text:
ox est Ecclesiae, Synagogam ad fidem invitantis: « Revertere, revertere, Sunamitis. » Revertere, o Synagoga ab infidelitate ad fidem, revertere ab odio ad dilectionem. Sunamitis interpretatur captiva vel despecta. Talis erat Synagoga ante advendiaboli, et despecta a Deo, quia Christum ad salutem suam missum
Abbreviated transcription (Latin):
sponsi: dona sunt sp̃s sc̃i.
qd ostendit ioh̃s in apoca¬
lipsi dicens. Uidi agnum
tanquã occisum. habentẽ
cornua sepdem & oculos
septem: qui st̃ septẽ sp̃s di.
missi in omnẽ terrã. Unde
los aquarum cõparant᷑.
quia sp̃s sc̃s puris & since¬
ris mentib delectatur.
Nonenĩ suꝑstagna & pa¬
ludes: sed suꝑ riuulos a¬
quarũ columbe resident.
sibi habitaculũ facit. Que
lac̾te paruuli. ita eccłia
nutritur. Possumꝰ & per
oculos sponsi doctores
parantur. ꝓpt̾ innocend¬
am & simplicitatẽ. He co¬
lumbe suꝑ riuulos resi-¬

Expanded text:
s dona sunt Spiritus sancti; quod ostendit Joannes in Apocalypsi, dicens: Vidi agnum tanquam occisum, habentem cornua septem, et oculos septem, qui sunt septem spiritus Dei missi in omnem terram . Ulos aquarum comparantur, quia Spiritus sanctus puris et sinceris mentibus delectatur. Non enim super stagna vel paludes, sed super rivulos aquarum columbae resident: sibi habitaculum facit. Quaelacte parvuli, ita Ecclesia nutritur. Possumus et per oculos sponsi doctores parantur propter innocentiam et simplicitatem. Hae columbae super rivulos resi
Abbreviated transcription (Latin):
abet eccłia quosdam in se
qui baptismo xp̃i sunt re¬
generati. & nomine xp̃i¬
amitatis didulati. morib
tam̃ & conu̾satione scło ser¬
uiunt. & eccłiam suauissi¬
tare: atq ad ꝑferendos tu¬
multus scłi excitare nitun
tur in hoc loco. cũ tam̃
morib contraria agant.
& adiurat eos sponsus ne
suscitent neq euigilare
faciant dilectam. Hoc est
ne illam insompno dul¬
cissime qͥetis sopitam. hoc
est inconteplatione creatoriᷤ¬
sui positam in quietudine
excitent: & ad sollicitudines
& curas scli eugilare compel¬
lant. Donec ipsa uelit. hoc ÷
donec ꝑacto officio debide ses¬
uitutis qua in psalmis. hym¬
nis & candicis spiritalib dõ
famulat᷑ ammoneat᷑ iterũ
ree fragilitatis: adusum scl̃i

Expanded text:
abet Ecclesia quosdam in se, qui baptismo Christi sunt renati, et nomine christianitatis titulati moribus tamen et conversatione saeculo serviunt, et Ecclesiam suavissitare, atque ad perferendos tumultus excitare nitunttur in hoc loco, cum tamen moribus contraria agant. Et adjurat eos sponsus ne suscitent vel evigilare faciant dilectam, hoc est, ne illam in somno dulcissimae quietis positam, hoc est in contemplatione sui Conditoris, sua inquietudine excitent, et ad sollicitudines et curas saeculi evigilare compellant. Donec ipsa velit, hoc est donec peracto officio debitae servitutis, qua in psalmis, hymnis et canticis spiritualibus Deo famulatur, admoneatur iterum reae
Abbreviated transcription (Latin):
diffundo: ego sũflos cãpi:
idest decus mundi.Sicut
Sũ etiã inqͥt liliũ conualli¬
um: quia in illis mentib¬
meã precipue gr̃am tribuo:
que nullã inse spem ha¬
bentes: mͥ se humili deuo¬
tione submittunt. Conual¬
les enim significant hu
um xp̃s ͤ quia pulchritu¬
do humiliũ mentiũ ipse
ẽ: qui dicit. Discite a me
quia mitis sũ & humilis
corde. Podest & hoc qui di¬
cit ego sumflos campi: ad
incarnationẽ eius referri.
Campus eñ non arat᷑ non
scinditur nullo uomere
sulcatur. dicit gͦ. Ego sum
flos campi: hoc est uirginᷤ
filius.Non gͦ ruris sed cam¬
ginee carnis fructus. ẽ scd̾m
grediet᷑ uirga de radice ies¬
det. Lilium conualliũ est sponsꝰ¬
idest xp̃c: hoc est filius hy¬
milium parentũ. Conual¬
les emm. humiles & pau¬
peres ciꝰ parentes significatł.
Ueniens enim dei filius ĩ
mundũ: non solũ homo
fieri dignatus est sed etiã
pauꝑ homo ꝓ nobis factꝰ¬
est. nec diuites sed paupes

Expanded text:
diffundo. Ego flos campi, diffundo. Ego flos campi, id est sum decus mundi. SicutSum etiam lilium convallium: quia illis mentibus praecipue meam gratiam tribuo, quae nullam in se spem habentes, mihi se humili devotione submittunt. Convalles enim significant humum Christus est, quia pulchritudo humilium mentium ipse est qui dixit: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Potest et hoc quod dicit, Ego sum flos campi, ad incarnationem referri. Campus enim non aratur, non scinditur, non ullo vomere prosulcatur. Dicit ergo, Ego sum flos campi, id est filius Virginis: non ergo ruris, sed camgineae carnis fructus est secundum grediet. Lilium convallium est idem Christus, hoc est filius humilium parentum: convalles enim humiles et pauperes parentes ejus significant. Veniens enim Dei Filius in mundum, non solum homo fieri dignatus est, sed etiam pauper homo pro nobis; nec divites, sed paup
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ ipse ꝑsone fideliũ. ex qͥ¬
b eccla constat. Sed aiten¬
dendum qd tigna ad mu¬
quearia ad ornatũ. ideoq
ꝑtigna designant᷑ docꝰto¬
res: quoꝵ doctͥna fulcit᷑ & sten¬
tat᷑ eccła. ꝑ laquearia ue-
roscĩ simplicitade gauden¬
des: qui suis uirtutib exor¬
nant eccłiam. non audem
docꝰtrina muniunt. Ethoc
atcendendũ: qd laqͤaria dig¬
nis affixa sunt: sic & uita
fidelium in eccłia ex docto¬
rib pendet. quia illors do¬
cꝰtrina instruit᷑ & roborat᷑.
Bene autẽ tigna cedrina:
& laquearia cypressina¬
esse dicunt᷑. nam utreq
arbores imputribilis na¬
dure sunt scõs designan¬
des: qui inmarcessibili desi¬
derio flagrant amore con¬
toris ad et̾na flagrant.
Cedrus etiam odore suo
docto demones uel he¬
reticos fragrantia uere doc
mum ipsa & sponsus eius
habeant ostendit: ipse qͦq
sponsꝰ de se qualis sit osten¬
dit dicens. egoflos campi: &
Quia odorẽ mee uirtutis ꝑ
ladicudinẽ todius mundi

Expanded text:
 personae fidelium, ex quibus Ecclesia constat. Sed attendendum quod tigna ad muquearia ad ornatum. Ideoque per tigna designantur doctores, quorum doctrina fulcitur et sustentatur Ecclesia: per laquearia vero, sancti simplicitate gaudentes, qui suis virtutibus exornant Ecclesiam, non autem doctrina muniunt. Et hoc attendendum quod laquearia tignis affixa sunt, sic et vita fidelium in Ecclesia e doctoribus pendet, quia illorum doctrina instruitur et roboratur. Bene autem tigna cedrina et laquearia cypressina dicuntur. Nam utraeque arbores imputribilis naturae sunt, sanctos designantes, qui immarcescibili desiderio flagrant amore sui Contoriis ad aeterna festinant. Cedrus etiam serpentes doctores daemones vel haereticos fragrantia doctrinaemum ipsa et sponsus ejus habeant ostendit, ipse quoque sponsus de se qualis sit ostendit, dicens: Ego flos campi, et quia odorem meae virtutis per latitudinem totius mundi
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria ẽ. frangis pa¬
nem esurienti. qͥa in¬
uenisti esurientẽ. Iol¬
le famẽ: cui frangis
panem. Tolle ꝑegrina¬
donem: cui exhibes
hospitalitatẽ: Tolle
nuditatẽ: cui p̾paras
uestem: Non sit egri¬
tudo:quẽ uisitas: nõ
sit captiuitas: quẽ re-¬
dimis: Non sit rixa:
quẽ concordas: Non
sit mors:quẽ sepelis:
In illo scło futuro ñ
ert̃ ista mala. Ergo nec
ista mysteria. Bene gͦ
martha circa corpora¬
lem dm̃. qͥd dicã. neces¬
sitatẽ an uoluntatẽ.

Expanded text:
cessaria est. Frangis panem esurienti; quia invenisti esurientem: tolle famem; cui frangis panem? Tolle peregrinationem; cui exhibes hospitalitatem? Tolle nuditatem; cui praeparas vestem? Non sit aegritudo; quem visitas? Non sit captivitas; quem redimis? Non sit rixa; quem concordas? Non sit mors; quem sepelis? In illo saeculo futuro non erunt ista mala: ergo nec ista ministeria. Bene ergo Martha circa corporalem Domini, quid dicam, necessitatem an voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
ene sponsi: modesta xp̃i
piedas uel seueritas. siue
habitus uultus illius ac¬
cipitur. Nam in genis ui¬
ri leticia: uel modestia. se¬
ueritas quoq & pietas
deprehendit᷑. ideoq inge¬
nis sponsi iste habitus
uultus redemptoris nr̃i
accipit᷑. Gene enim illius¬
lete erant cũ exultaret
in spũ ut euangłium di¬
cit. uel modeste cũ fleret
suꝑ mortuũ lazarum:
id genus. Hẽ gͦ gene spon¬
si: areolis aromatum cõ¬
parantur. Sicut enĩ areo¬
le aromatũ optime cõpo¬
site & ordinate aspectum
intuendium delecͥtant:
eisq odoris sui gr̃am ꝓpi¬
nant: ita xp̃i mansuetudo
& absentes fama. & p̃sen¬
tes re ipsa delectabat: eos
cabat. He gͦ areole apigm̃¬
cõposide sunt. Pigmen
omnia futura alderi iã
facꝰta descripserunt.
Labia illius lilia: distil¬
landia myrrã pͥmã.

Expanded text:
enae sponsi, modesta Christi pietas, vel severitas, sive habitus vultus illius accipitur; nam in genis viri laetitia, vel modestia, severitas quoque et pietas deprehenditur. Ideoque in genis sponsi juste habitus vultus Redemptoris nostri accipitur. Genae enim illius erant, cum exsultaret in spiritu, ut Evangelium dicit, vel cum fleret super mortuum Lazarum id genus. Hae genae sponsi areolis aromatum comparantur sicut enim areolae aromatum optime compositae et ordinatae aspectum intuentium delectant, eisque odoris sui gratiam propinant, ita Christi mansuetudo et absentes fama, et praesentes re ipsa delectabat, et vocabat. Hae areolae a pigmeae sunt. Pigmentomnia futura, alteri jam facta descripserunt. « Labia illius lilia distillantia myrrham primam.
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ sunt colli uirgi
inter mixtis non nui M
pulchra uarietate subti¬
lissimis argenti filis: & hoc
est qd̾ dicit uermiculatas
argento. idest in modum
uermium t̾renorũ qͦs lum¬
bricos dicunt distincꝰtas:
& inder se comunctas. Mu¬
renule autẽ dicunt᷑. asi¬
militudine piscis mari¬
tumi: qui murena uocat᷑.
Mistice murenule sunt
pplexa scripturarũ dog¬
mata: & diuersis sc̃orum
patrum sententiis int̾ se
coniuncta. Aurũ quippe
claritatem significat spi
ritalis sensus: argentum
uero ndorem eloquii de¬
signat. Murenulas gͦ au¬
reas sponsus sponse sue
instruit. adq ad illoꝵ fidẽ
& uirtutẽ imitandã accen¬
di. Notanditu qd plura¬
liut daicit̃. ficrtamis ibr.
ctorũ conungit: ꝑ quos ip¬
se murenule concatenan tͣ.
ut illis eccl̃a exornet᷑. Dũ

Expanded text:
mentum sunt colli virginintermixtis nonnunquam pulchra varietate subtilissimis argenti filis; et hoc est quod dicit: Vermiculatas argento, id est in modum vermium terrenorum, quos lumbricos dicunt, distinctas et inter se conjunctas. Murenulae autem dicuntur a similitudine piscis marini, qui murena vocatur. Mystice, murenulae sunt perplexa Scripturarum dogmata, ex diversis sanctorum Patrum sententiis inter se conjuncta. Aurum quippe claritatem significat sensus spiritalis: argentum vero nitorem eloquii designat. Murenulas ergo aureas sponsus sponsae suainstruit, atque ad illorum fidem et virtutem imitandam accendit. Notandum quod pluraliter dicit, facctorum conjungit, per quos ipsae murenulae concatenantur, ut illis Ecclesia exornetu
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ thus int̾pretatur.¬
unde & supͣ ubi loquitur
uadam ad mondem myr¬
re & ad collem thuris in¬
hebreo collis habet᷑ liba¬
ni.uocat gͦ sponsus spon¬
samsuam candidatã bap¬
tismate: dealbatã intore õĩũ
uirtutũ: flagrantẽ studio
sc̃arum oradionũ. Uocat
eam ut ueniat: idest ut ĩ
uirtutib ꝓficiat. Non enĩ¬
solum uocat d̾s aĩam. qͣn¬
do eam auinculis corꝑis
exutam ad celestia p̃mia
ducit. sed etiã cum ꝑ int̾¬
nam inspirationẽ ut in
uirtutib ꝓficiat hortat᷑.
Quot enim uirtutib sci
ꝓficiunt: quasi tot passi¬
b ad xp̃m tendunt. Et t̾¬
cio dicit ueni: quia uult
eam ꝑfectam esse in locu¬
ut ad se ueniat ꝑ fidem.
uocat secundo: ut dignã
celestium p̃morũ retri¬
butionẽ iam liberata cor¬
pore accipiat. uocat tercio
ut indie generalis resur-¬
recꝰtionis iam resũpdo cor¬
pore duplici stola orna.¬
ta. ꝓpetuo gaudeat. Coro¬
naberis de capite amana.

Expanded text:
interpretaturUnde et supra ubi loquitur: Vadam ad montem myrrhae et ad collem thuris, collis habetur Libani. Vocat ergo sponsus sponsam suam candidatam baptismate, dealbatam nitore omnium virtutum, flagrantem studio sanctarum orationum. Vocat autem eam, ut veniat, id est, ut in virtutibus proficiat. Non solum vocat Deus animam, quando eam a vinculis carnis exutam ad coelestia praemia ducit; sed etiam per internam inspirationem, ut in virtutibus proficiat, hortatur. Quot enim in virtutibus sancti proficiunt, quasi tot passibus ad Deum tendunt. Et tertio dicit, veni, quia vult eam perfectam esse in cogiut ad se veniat per fidem; vocat secundo, ut dignam coelestium praemiorum retributionem jam liberata a corpore accipiat; vocat tertio, ut in die generalis resurrectionis jam resumpto corpore, duplici stola perpetuo coronata gaudeat. Coronaberis de capite Amana
Abbreviated transcription (Latin):
s amica mea: & macula
nest ĩte ox sponsi ad a¬
micam & sponsam suã.
Tota pulchra es omni inqͥt
lam recipiens maculã
aut rugam. Non enim
soli doctores uel ꝑfecꝰti
quiq pulchri sunt an¬
de oculos dei: qui sũma
scienda & contẽplatione
preminent:sed etiam
simplices quiq fideleᷤ
qui rec̾ta fide & bonis
oꝑib exornant᷑ pulchri
moculis sponsi habent᷑
Ham ut psalmista dicit
benedixit om̃ib qͥ timeil
dñm pusilliᷤᷤ cũ maiori¬
deo dicimꝰ. non qd aliqͥs
inpresenti uita sine pec¬
cado e̾ẽ possit cũ scͥptumo
sit: nemo est suꝑ t̾ram
sine peccado. nec infans
uniꝰ diei: sed ideo quia
fides ꝑfecta & celeste de¬
siderium. omnẽ abster¬
git maculã leuis perradi
Non enim de grauib pec ai¬
catis nunc radio est que qͥ
cõmitcunt iam sponsa.
ꝓp̃i non sunt: nec ullam
habent pardiculã huiꝰ sc̃e
pulchritudinis. Hinc ẽ
qd̃ ioħ̾s dicit. Qui natꝰ
est ex do non peccat. sub¬
audit᷑ peccadum ad mor¬
dem. non qd leui peccato

Expanded text:
 amica mea, et macula non est in te. Vox sponsi ad amicam suam sponsam. Tota pulchra es. Omni inquit lam recipis maculam, neque rugam. Non enim soli doctores vel perfecti quique pulchri sunt ante oculos Dei, qui summa scientia et contemplatione praeeminent; sed etiam simplices quique fideles, qui recta fide et bonis operibus exornantur, pulchri in oculis sponsi habentur. Nam, ut Psalmista dicit: Benedixit omnibus qui timent Dominum, pusillis cum majorideo dicimus, non quod aliquis in praesenti vita sine peccato esse possit, cum scriptum sit: Nemo est super terram sine peccato, nec infans unius diei : sed ideo quia fides perfecta et coeleste desiderium omnem absterget maculam levioris peccati; non enim de gravioribus nunc ratio est, quae qui committunt, jam sponsa Christi non sunt, nec ullam habent particulam hujus sanctae pulchritudinis. Hinc est quod Joannes dicit: Qui natus est ex Deo non peccat , subaudi, peccato ad mortem; non quod levi peccato
Abbreviated transcription (Latin):
dentib. multe uinee facꝰte
sunt. idest multe eccłe con¬
struc̾te sunt ꝑ uniuersum
mundũ. Dicit gͦ eccła pri¬
mitiua. Posuerunt me:
scilicet apostoli & doc̾toreᷤᷤ
ut essem custos eccłarũ.
mus disꝑsi sunt: ingreco
ꝑsi sunt: ut plures eccle
illã eccłam que in hiero.¬
solimis fuit non custodi¬
ui. hoc autẽ non aduotũ.
neq admentẽ ẽ referen¬
dumsed ad locum. non
custodiui. subauditur
ut esset ibi ubi cepit. E
Indica mͥ quẽ diligit ani¬
ma mea: ubi pascas. ubi
cubes in meridie. ne uaga

Expanded text:
nibus, multae vineae factae sunt, id est multae Ecclesiae constructae per universum mundum. Dicit ergo Ecclesia primitiva: « Posuerunt me scilicet apostoli et doctores ut essem custos Ecclesiarumus, dispersi sunt ; ad hoperi sunt, ut plures Ecclesiae illam Ecclesiam quae Jerosolymis fuit, non custodivi. Hoc non ad votum, neque ad mentem est referendum, sed ad locum. Non custodivi, subaudi, ut esset ibi ubi coepit. Vers. 6. Indica mihi quem diligit anima mea, ubi pascas, ubi cubes in meridie. Vox
Abbreviated transcription (Latin):
lauacrũ regenerationis.
iunctura uͦ feminũ est.
coniunctio duoꝵ popłoꝵ
inuna fide iudaici & gen¬
tilis. Et bene hec iunctura
momilib comparat᷑ quia
fides utriusq popłi. ma¬
xime in oꝑib manifestat᷑.
nam fides sine oꝑb mor¬
tua est. Fabricata autẽ sc̃¬
cis. hoc est dei omnipoten.¬
tis. cuiꝰ munere uirtus
boni oꝑis credentib tri¬
buitur. Hic est ille arti¬
fex: de quo paulus dicit.
bat enim manentẽ cuu¬
tatem cuiꝰ conditoꝵ & ar

Expanded text:
lavacrum regenerationis. Juncturae feminum est conjunctio duorum populorum in una fide, judaici et gentilis. Et bene hae juncturae monilibus comparantur, quia fides utriusque populi maxime in operibus manifestatur. Nam « fides sine operibus mortua est. » Fabricata autem scis, hoc est Dei omnipotentis, cujus munere virtus boni operis credentibus tribuitur. Hic est ille artifex, de quo Paulus dicebatbat enim manentem civitatem, cujus conditor et ar
Abbreviated transcription (Latin):
etiam felicem de eorũ¬
numero quos electos di¬
cunt manichei publice
in ipponiensi eccł̃ia nota¬
riis excipientib disputan¬

Expanded text:
tiam Felice, de numero eorum quos electos dicunt Manichaei, publice in Hipponensi ecclesia notariis excipientibus disputa
Abbreviated transcription (Latin):
& pulchritudine fructuũ.
Sic & sc̃a eccła in inferiorib
asꝑitatẽ laboꝵ & passionũ
uero hoc est incelestib pul¬
chritudinẽ & suauitadem
expec̾tat p̃miors. Podest etiã¬
ꝑ palmã arbor dñice cruciᷤᷤ
exprimi: in quã redẽptor
ñr ꝓ humani generis redẽp¬
tione ascendit. & inqua ho¬
stem humani gen̾is suꝑauit.
Aitgͦ. Dixi: ascendam in pal¬
mam. idest ꝑ meos ꝓpħas lo¬
cutus sum: & ꝓmisi me ad
passionẽ uenturũ. & meã
eccłiam redẽpturũ. App̃hen¬
dam ĩqͥt. fructuseiꝰ. idest
fructus bonoꝵ oꝑum & la¬
borum qͥb eccłia desudat
remunerando. uł etiã scd̃m
eũ sensum quo ꝑ palman
crux indelligitur. app̃hen¬
dam fructus eiꝰ idest imple¬
to triumpho passionis ue¬
niam ad głam resurrectio¬
nis & apłis meis spiritalia

Expanded text:
et pulchritudine fructuum. et pulchritudine fructuum. Sic et sancta Ecclesia in inferioribus asperitatem laborum et passionum elestibus, pulchritudinem et suavitatem exspectat praemiorum. Potest et per palmam arbor dominicae crucis exprimi, in quam Redemptor noster pro humani generis redemptione ascendit, et in qua hostem humani generis superavit. Ait ergo, Ascendam in palmam, id est, per meos prophetas locutus sum, et promisi me ad passionem venturum, et meam Ecclesiam redempturum. Apprehendam inquit fructus ejus, id est, fructus bonorum operum et laborum, quibus Ecclesia desudat, remunerando. Vel etiam secundum meum sensum, quo per palmam crux intelligitur: Apprehendam fructus 530 ejus, id est, impleto triumpho passionis, veniam ad gloriam resurrectionis, et apostolis meis spiritualia
Abbreviated transcription (Latin):
t ostenderet᷑ omnis hec
excellentia & magnitudo
donoꝵ eccle de dei gr̃a ue¬
nire introducit᷑ idem spon¬
sus dicens. Ascendam in
palmam. Quasi dicat. In¬
de habes ubera adparuu
ꝑfectionẽ concessi. Ascen
dam inquit in palmã.
Palma ecclam sig̃cat uel
etiam animã cuiꝰq fidelis
qui memor est dñi sui. qui
dicit: confidide ego uici mũ¬
dum. ipsa quoq oĩum ui¬
tiorum & imquitatis uic̃¬
trix ee studet.Bene audem
in palmã ascendisse hic di¬
citur cũ suꝑiꝰ mhortũ des¬
cendisse legat᷑. dixit enim
eccłia. Dilectus meus descen¬
dit in hordũ suũ & idem
est hortus que & palma
uidelicet una eademq eccl̃a
sed ad eam dñs descendit. & ad
eã dñs ascendit. Descendit
ad eam copiam sue gr̃e illi
de celestib mitcendo. As¬
cendit ad illam. sua dona
meam incrementando
luti quibdam ad celsiora
urtudũ subleuando. Sed
& hoc de natura palme di
cendũ: qd̾ in inferiorib as¬
pera est insuꝑiorib uero
pulcherima decore folioꝵs

Expanded text:
t ostenderetur omnis haec excellentia et magnitudo donorum Ecclesiae de Dei gratia venire, introducitur idem sponsus dicens: Ascendam in palmam; quasi diceret: Inde habes ubera ad nutrirfectiorem dam inquit in palmam. Palma Ecclesiam significat, vel etiam animam cujuscunque fidelis, qui memor est Domini Dei sui, qui dicit: Confidite, ego vici mundum . Ipsa quoque omnium vitiorum et iniquitatis victrix esse studet. Bene autem in palmam hic ascendisse dicitur, cum superius in hortum descendisse legatur. Dixit enim Ecclesia: Dilectus meus descendit in hortum suum. Idem est hortus quod et palma, videlicet una eademque Ecclesia. Sed in eam Dominus descendit, et ad eam ascendit: descendit in eam, copiam suae gratiae illi de coelestibus mittendo; ascendit ad illam, dona sua in ea incrementando luti quibusdam gradibus, ad celsiora sublevando. Sed et hoc de natura palmae est sciendum, quod in inferioribus aspera est, in superioribus pulcherrima decore foliorum,
Abbreviated transcription (Latin):
collum eccłe: docꝰtores sc̃i
cibi reficiendo corpori nii¬
nistrant᷑. sermones etiam
quib archana mentium
demonstrant᷑. ꝑ colli fistu¬
lam egrediunt᷑. Sic doc̾to¬
res sc̃i & cibum nobis sa¬
lutarĩ doctr mne minisint.
& etiã secreta scripturarũ
nobis manifestant. Hoc
ergo collũ eccłe quasi
monile est quia caste do¬
ctrine gemmis: & uirtu¬
tũ ornamentis sc̃i docꝰto¬
res decorant᷑. Monile enĩ.
ornamentũ est uirginũ

Expanded text:
collum Ecclesiae doctores sancti cibi reficiendo corpori ministrantur. Sermones etiam quibus arcana mentium designantur, per colli fistulam egrediuntur. Sic doctores sancti et cibum nobis salutaris doctrinae monstrant, et etiam secreta Scripturarum nobis manifestant. Hoc ergo collum Ecclesiae quasi monile est, quia castae doctrinae gemmis et virtutum ornamentis sancti doctores decorantur. Monile enim ornam
Abbreviated transcription (Latin):
nii me faceret ẽe participẽ:
moradione posito ita michi
sonmꝰ obrepsit. ut nec iugi¬
lans aꝑte nec dormiens in¬
tegre. uiderem aꝑtis ocuhᷤ
mecũ duos iuuienes ephe¬
bos. uestib candidissimis
idest colobio & pallio indu¬
tos. caligulis calciatos. ma¬
nib extensis orantes. Nul¬
lam quidem grauedinem
patiens: loqui tam̃ cũ eis
non poteram. S qͥa ut dixi
pars ime somm incũbe¬
bat qui me ad corũ int̾ro¬
gationẽ uerbum ꝓferre ñ
sineret: plene autẽ dm̃ mi¬
eoꝵ ab oculis meis sublata
est. Ugde factum est ut ro¬
garem domini miscłiam.
ut si ludificado demonum
ee̾t abscederet: si uero e̾ẽt ue¬
ritas plemiꝰ appareret. lc .iiiͦ.¬
d impetͣndũ uero qd̾ poᷤᷤ¬
cebam a dño. augm̃ta¬
ui ieiumum: similiq mͦ
canente gallo. orandes me
cum uuenes apparuerutł.
niis corꝑe ñ dormienti. sed
stupenti. cũ quadã mͥ t̾cia
rat. in tantum ut ipse mecũ
illis tancentib loqueretur
dicens. Isti st̃ qͥ ꝑ monita

Expanded text:
 me faceret esse participem, in oratione positum ita me somnus oppressit, ut nec vigilans aperte, nec dormiens integre, viderem apertis oculis mecum duos juvenes ephebos vestibus candidissimis, id est, colobio et pallio indutos, caligulis calceatos, manibus extensis orantes. Nullam quidem gravedinem patiens, loqui cum eis non poteram: sed quia, ut dixi, pars in me somni incumbebat, quae me ad eorum interrogationem verbum proferre non sineret. Plene autem eorum ab oculis meis elapsa est. 3. Factum est proinde ut rogarem Domini misericordiam, ut si ludificatio daemonum esset, abscederet: si vero esset veritas, plenius appareret. Ad impetrandum vero quae poscebam a Domino augmentavi jejunium: similique modo, canente gallo, orantes mecum iidem juvenes apparuerunt. niis corpore, non dormienti, sed stupenti, cum quadam mihi tertrat, in tantum ut ipse mecum, illis tacentibus, loqueretur dicens: Isti sunt qui monita
Abbreviated transcription (Latin):
nunt. Audiens hec astasiꝰ
comes russit eos deneri &
ad se adduci. Quib & dix̃.
Ortor uos ut a deors nr̃oꝵ
landum duis deuoti studea¬
tis insistere. ut expeditio mea
gnauit̾ celebretur. Geruasiꝰ
dix̃. Uictoriam debes de celo
a deo omipodenti reqͥrere.
ñ de simulacris mutis &
uams: que oculos habent
sine lumine. Aures sine
auditu. nares sine odoratu.
os sine sermone. Manꝰ sine
tac̾tu. pedes sine gressu. &
uentrem absq int̾iorib ꝓ¬
bant᷑ babere. & sine flatu
esse nocunt᷑. Tunc indignatꝰ
comes astasiꝰ iussit eũ tam

Expanded text:
15. Audiens haec Astasius comes jussit eos teneri, et ad se adduci. Quibus dixit: Hortor vos ut deorum nostrorum landum eis devoti studeatis insistere; ut expeditio mea gnaviter celebretur. Beatus Gervasius dixit: Victoriam de coelo debes ab omnipotente Deo requirere, non de simulacris immundis et vanis, quae oculos habent sine lumine, aures sine auditu, nares sine odoratu, os sine sermone, manus sine tactu, pedes sine gressu, et ventrem absque interioribus probantur habere, et sine flatu esse noscuntur. Indignatus comes Astasius jussit eum t
Abbreviated transcription (Latin):
astasiꝰ comes iꝰsit eũ capite ce¬
di Qd̾cũ fc̃m e̾ẽt: egophibippꝰ ab¬
stuli cũ filio med furtim no
mea deo solo deste ĩ ista archa
saxea sepeliui. credens me ora¬

Expanded text:
Astasius jussit eum capite caedi. Quod cum factum esset, ego Philippus abstuli cum filio meo furtim nocmea, Deo solo teste, in ista arca saxea sepelivi, credens me ora
Abbreviated transcription (Latin):
henderit: non patiaris fa
mulam tuã deficere. ut p̃
timore penarum fidẽ grẽ
nomen formidando relin
litatẽ. meniento queso qͥa
terra & puluis sum. Ecce

Expanded text:
fecerit, non patiaris, domine, famulam tuam deficere, ut prae timore penarum fidem gratinomen formidando relinqlitatem; memento, queso, quia terra et pulvis sumus. II 11
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ib ꝑ omnẽ ytaliam.
in dño et̾nam salutẽ.
In diuinis uoluminib reꝰ
ascribit᷑: qui non studuerit
guit᷑: cum noluerit tradere
omnib. qd̾ ipse non celandõ
acceꝑit. Unde & psalmogͣphꝰ
uates. canit. Iusticiã tuam
non abscondi incorde meo.
ueritatẽ tuã & salutare tu¬
um dixi. Non celaui mise

Expanded text:
fratribus per omnem Italiam in Domino aeternam salutem. 1. In divinis voluminibus reus subscribitur, qui non studuerit guitur, cum noluerit tradere omnibus, quod ipse non celandum acceperit. Unde Psalmographus vates canit: Justitiam tuam non abscondi in corde meo: veritatem tuam et salutare tuum dixi.
Abbreviated transcription (Latin):
ego qui de non tueo. aut
tuqͥ me timere ꝓbaris:¬
sius respondit. In eo qd̃ te
times ledi ame. si non sacͥ¬
ficauero. Si enĩ ñ timeres
ledi de a me: me ad sacrifi¬
cium ñ cõpelleres. Ego au¬
minas tuas: & omĩa ydola
tua uelut stercora cõputais.
dĩn solum qͥ regnat in celis
iussit eũ fustib cedi. Postea
uero erecto dix̃ ei. Miser ut
qͥd tam suꝑb & tam rebel¬
lis existis: uis ꝑire sic̃ tuũ
ꝓbasti ꝑisse germanum:
ꝓthasiꝰ dix̃. Non tibi irascor
nec ego nec ips a iusticia: qm̃¬
tendo. Inciͣdulitas enĩ que
uit: addenshoc qͥa nescirent
quid facerent. Unde & ego
tui miseor. qͥa nescis qͥd facis.
Age gͦ qd̾ cepisti ut mͥ possit

Expanded text:
 non timeo, an tu qui me timere probarisius respondit: In eo quod te times laedi, si non sacrificavero; si enim non timeres te laedi a me, me ad sacrificium non compelleres. Ego auminas tuas, et omnia idola tua, quasi stercora computans, Deum solum qui regnat in coelis, jussit eum fustibus caedi. Postea vero erecto dixit: Miser, ut quid tam superbus et tam rebellis existis? vis perire, sicut tuum probasti perire germanum? Protasius dixit: Non tibi irascor, nec ego, nec ipsa justitia; qutendo: incredulitas enim, quavit, addens et hoc, quia nescirent quid facerent. Unde et ego tui, misereor; quia nescis quid facias. Age ergo quod coepisti, ut mihi possit
Abbreviated transcription (Latin):
tum & casellulas uenun¬
cluserunt & ꝑ decem an¬
nos lectionib & oradionib¬
uꝑuemiente comite asta¬
sio qͥ ꝓficiscebat᷑ ad bel¬
lum qd̾ a marcomannis fu¬
erat excitatũ: occurrert̃
ei temploꝵs cultores cum
sacerdodib suis dicentes.

Expanded text:
tum, et casellulas venumcluserunt, et per decem annos lectioni et orationi Superveniente comite Astasio, qui proficiscebatur ad bellum, quod a Marcomanis fuerat excitatum, occurrerunt ei templorum cultores cum sacerdotibus suis, dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
in mediolanensi urbe ꝑ de¬
cem annos indi seruitio
ꝑdurantes ad hoc ꝑtingere
meruerunt: ut xp̃i martireᷤᷤ
fierent. Quoꝵ corpora ĩ eo
loco inuemes in quostas &
oras. Duodecim pedum alti¬
tudine. t̾ra cooꝑtam archã
inuemies: quã archam suꝑiꝰ
exaltabis. & in nomine eoꝵ
eccłiam fabricabis. Cumq
ab eo nomina reqͥrerẽ: dix̃
mͥ. Ad caput eorũ libellum
scͥptum inuemies: in quo
& ortus eoꝵ & finis scͥptꝰ est.
ep̃os urbium uicinarũ. re¬
ferens uniu̾sa que uiderim
queq audierim: ipsis coram
posits pͥus ego t̾re fossor acceͤł
aperiendes inuenimꝰ quasi
ipsa hora positos scõs miro
odore fragrantes. Ad quorũ
caput libellũ inuenimꝰ in qͦ

Expanded text:
 Mediolanensi urbe per decem annos in Dei servitio perdurantes, ad hoc pertingere meruerunt, ut Christi martyres efficerentur. Quorum corpora in eodem loco invenies, in quo stas et oras. Duodecim pedum altitudine terra coopertam arcam invenies, quam arcam superius exaltabis, et in nomine eorum Ecclesiam fabricabis. Cumque ab eo eorum nomina requirerem, dixit mihi: Ad caput eorum libellum scriptum invenies, in quo et ortus eorum, et finis scriptus est. 5. episcopos urbium vicinarum, referens universa quae videram, quaeque audieram, ipsis coram positis, primus ego terrae fossor accessi:aperientes, invenimus quasi in ipsa hora positos 485 sanctos, miro odore flagrantes. Ad eorum caput libellum invenimus, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
indelli ere facile possunt.
sed pauci sunt qui dulce¬
dinem illoꝵs ualeant pe¬
netrare: hoc est qui p̃cep¬
ta di ex amore. & deside¬
rio studeant adimplere.
Et todus desiderabilis. Ac
si diceret. Quid ꝑsingła
menbra eius describendo
immoror: Iotus est desi-¬
derabilis sponsus meus.
Totus inquit: quia ꝑfec¬
tus ds. ꝑfectus homo. li¬
tus gͦ xp̃s desiderabilis
desiderant angłi ꝓspicere
maiore desiderio ad se as¬
ꝓuocat intuentis. Calis
est dilectus meus: & iste

Expanded text:
intelligere possunt; sed pauci sunt qui dulcedinem illorum valeant penetrare, hoc est, qui praecepta Dei ex amore et desiderio studeant adimplere. Et totus desiderabilis. Ac si diceret: Quid per singula membra ejus describendo immoror? Totus est desiderabilis sponsus meus. Totus inquit, quia perfectus Deus, perfectus homo. Totus ergo desiderabilis desiderant angeli prospicere majori desiderio ad se asovocat intuentes. Talis est dilectus meus, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
modũ imponit quendã iux¬
re. ꝑfla inquit hortũ meũ.
hoc est eccłiam meã & flu¬
ant aromata illiꝰ. hoc est
fragrantia uirtutũ & õdor
bonoꝵ operũ ex illa ꝓce¬
dat. Quo enim acerbius ec¬
clesia conderit᷑ eo maiorem
uirtutũ odorẽ ex se emitcit

Expanded text:
modum imponit quemdam, juxmodum imponit quemdam, juxrfla inquit hortum meum, » hoc est, Ecclesiam meam, « et fluant aromata illius, » hoc est, fragrantia virtutum, et odor bonorum operum ex illa procedat. Quo enim acerbius Ecclesia concutitur, eo majorem virtutum odorem ex se emittit