comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes ut ad iuuet nos quo impleamus qđ iub&.
numquid iam sedemus in illis sedib beatitudi¬
nis quae nobis ꝓmittuntur. non Sed manda¬
ta tenentes : speramꝰ hoc futurum: Ipsa spes
tanquã infiliis dicta ẽ: quia homines in hac
uita uiuentis spͥes. filii sunt: fructus filii sunt
Propt̾ea & homines excusantes auaritiam suã.¬
se dicunt filiis suis seruare quod seruant.
Et nolentes dare inopi: pietatis nomine se ex¬
cusant. quia filii eoꝵ spes eorum sunt. Om̃s
homines enim. qui scđm hoc scłm uiuunt:
spem suam dicunt filios generare & relinque¬
re. Ideo nomine filiorum: spem ipsam posuit¬
& ait. Si custodierint filii tui testimentũ meũ.
& testimonia mea hȩc quae docebo eos: & filui
eorum sedebunt in aeternũ suꝑ sedem tuam.
id .ẽ. tales fructus habebtnt. ut spes eos non
fallat : ut illuc ueniant quo sperant se uentu¬
ros Modo ergo : tanquam patres sunt homi¬
nes spei futurae. Cum autẽ adepti fuerint

Expanded text:
tes ut adjuvet nos, quo impleamus quod jubet; tes ut adjuvet nos, quo impleamus quod jubet; numquid jam sedemus in illis sedibus beatitudinis, quae nobis promittuntur? Non: sed mandata tenentes speramus hoc futurum. Ipsa spes tanquam in filiis dicta est; quia hominis in hac vita viventis spes filii sunt, fructus filii sunt. Propterea et homines excusantes avaritiam suam, dicunt se filiis suis servare quod servant; et nolentes dare inopi, pietatis nomine se excusant, quia filii eorum spes eorum sunt. Omnes homines enim qui secundum hoc saeculum vivunt, spem suam dicunt, filios generare et relinquere. Ideo nomine filiorum spem ipsam posuit, et ait, «Si custodierint filii tui testamentum meum, et testimonia mea haec quae docebo illos; et filii eorum sedebunt in aeternum super sedem tuam:» id est, tales fructus habebunt, ut spes eos non fallat, ut illuc veniant quo sperant se venturos. Modo ergo tanquam patres sunt, homines spei futurae: cum autem adepti fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
sedebunt ũsq̃ in aeternum suꝑ sedemtuiã:
Si filii tui custodierint: & filii eorum sedebunt
in aeternum: Meritum filuis parentes faciunt:
Quid si filii ipsius custodirent. & filii eortm non
custodirent: quare admeritum patrũ. ꝓmiti¬
tur beatitudo filioꝵ: quid enim ait. si custo¬
dierint filii tui . & filii eoꝵ sedebunt in ȩternũ:
Non ait. si custodierint filii tui fedebunt super
sedem tuã. & si custodierint filii eoꝵ & ipsi
sedebunt suꝑ sedem tuam: sed ait. si filii tui
custodierint. & filit eorum sedebunt suꝑ sedem
tuam. Quare nisi quia hic filios uoluit intelligi
fructus ipsorum : Si filii tui inquit custodierus
legẽmeã. & mandata mea haec quae docebo eos
seruauerint : filiitui & filueorum sedebunt
suꝑ sedem tuã. Id .ẽ. hic erit fructus eorum:
ut sedeant suꝑ sedem tuam: Modo enim fr̃s om̃s
qui laboramus inxp̃o. om̃s qui contremiscimus
uerba ipsius. qͥ quomodocumq conamur face¬
re uoluntatem ipsius. & ingemiscimus peten¬

Expanded text:
sedebunt usque in aeternum super sedem tuam.» Si filii tui custodierint, et filii eorum sedebunt in aeternum. Meritum filiis parentes faciunt. Quid si filii ipsius custodirent, et filii eorum non custodirent? Quare ad meritum patrum promittitur beatitudo filiorum? Quid enim ait, «Si custodierint filii tui, et filii eorum sedebunt in aeternum» non ait, Si custodierint filii tui, sedebunt super sedem tuam; et si custodierint filii eorum, et ipsi sedebunt supecustodierint, et filii eorum sedebunt super sedem tuam», nisi quia filios hic voluit intelligi fructus ipsorum? «Si filii tui,» inquit, «custodierint legem meam, et mandata mea haec quae docebo eos» servaverint filii tui; «et filii eorum sedebunt super sedem tuam:» id est, hic erit fructus ipsorum, ut sedeant super sedem tuam. Modo enim, fratres, omnes qui laboramus in Christo, omnes qui contremiscimus verba ipsius, qui quomodocumque conamur facere voluntatem ipsius, et ingemiscimus peten
Abbreviated transcription (Latin):
paulus ꝓuobis crucifixus .ẽ. Sed leuate
oculos in montes. unde ueniat auxiliũ uobis.
quia ego plantaui apollo rigauit. Sed auxi¬
lium ur̃m adño qui fecit caelum & terram.
quia ds̃ increm̃tum dedit. Ergo montes incir¬
& usq in scłm. Si ergo montes incircuitu eiꝰ.
& dñs incircuitu plebis suae: constringit
dñs plebem suã in unum uinculũ caritatis
& pacis. ut qui confidunt in dño sicut mons
syon: non cõmoueantur in aeternum. & hoc

Expanded text:
Paulus pro vobis crucifixus est» ? Sed levate Paulus pro vobis crucifixus est» ? Sed levate oculos in montes, unde auxilium veniat vobis; quia, «Ego plantavi, Apollo rigavit:» sed auxilium vestrum a Domino, qui fecit coelum et terram; quia «Deus incrementum dedit» . Ergo «montes in ciret usque in saeculum.» Si ergo «montes in circuitu ejus, et Dominus circuitu plebis suae,» constringit Dominus plebem suam in unum vinculum charitatis et pacis, ut qui confidunt in Domino sicut mons Sion, non commoveantur in aeternum: et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sicut montes dĩ. N on itistitia ipsoꝵ: sed
iustitia tua. Audi talem montẽ apostolũ
Ut inueniar in illo inquit. non habens meã¬
iustitiam quae exlege. ẽ: sed eam quae
.ẽ. ꝑ fidem xp̃i. Illi autem q̃uĩ ꝑ iustitiam
suam montes. ẽẽ. uoluer̃. sicut iudȩi quidã
uel pharisei. principes eorum: sic rep̃hendun¬
tur. Ignorantes enim dĩ iustitiã. & su am
uolentes constituere: iustitiae dĩ non sunt
subiecti. Qui autem subiecti sunt : sic sunt
alti ut humiles sint. Et quia magni sunt.
montes dicuntur. Quia uero subiecti sunt
dõ: ualles sunt. Et quia habent capacitatẽ
pietatis : suscipiunt ab undantiã pacis. &
inundationẽ transmittunt ad colles Modo
tamen tu uide: quos colles a mes Siuis amari
abonis montib noli spemponere nec inbonis
montib Nam qualis mons erat paulus: quan¬
facile inueniri : & tamen timebat nepasser
ille in illo poneret spem Et qͥd ait: nũquid

Expanded text:
sicut montes Dei» . Non justitia ipsorum, sed sicut montes Dei» . Non justitia ipsorum, sed «justitia tua.» Audi talem montem Apostolum: «Ut inveniar in illo,» inquit, «non habens justitiam meam quae ex lege est, sed eam quae est per fidem Christi» . Illi autem qui per justitiam suam montes esse voluerunt, sicut Judaei quidam vel Pharisaei principes eorum, sic reprehenduntur: «Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti» . Qui autem subjecti sunt, sic sunt alti, ut humiles sint. Et quia magni sunt, montes dicuntur; quia vero subjecti sunt Deo, valles sunt: et quia habent capacitatem pietatis, suscipiunt abundantiam pacis et inundationem transmittunt ad colles. Modo tamen tu vide quos montes ames. Si vis amari a bonis montibus, noli spem ponere nec in bonis montibus. Nam qualis mons erat Paulus? quanfacile inveniri? Et tamen timebat ne passer ille in illo poneret spem: Et quid ait? «Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
huiũs uitae : non uos fallant. nec dirĩgatis
illuc natiem ubi sunt saxa. ubi naufragia
magna sunt: Cum ergo tibi laudati fuerint
istimontes. & cȩperinc tibi suadere ut ueni¬
as adipsos montes quasi ad auxilium & ibi
requiescas: responde Indño confido. quomͦ
dicitis animae meae. trans migra inmontẽ
sicut passer : Bonũ ẽ. enimtibi ut in illos mon¬
tes leues oculos. unde tibi auxilium adño
sit : ut euadas sicut passer demuscipula
uenantium. non transmigres in montes. Pas¬
ser enim instabilis res est: cito mouetur. cito
uolat hinc & inde. Sed tu confide in dño.
& eris sicut mons syon: non moueberis in
aeternum: & non transmi graberis inmontes
sicut passer. Num qͥd ibi sic nominauit
montes. ut de dño diceret: sed montes. tales
ama in quib dñs . ẽ. Tunc autẽ te amant
ipsi montes. si non in illis spem posueris
Uidete fr̃s : quales sint montes dĩ. Nãcidem
sic nominati sunt in alio loco: iustitia tua

Expanded text:
hujus vitae; non vos fallant, nec dirigatis hujus vitae; non vos fallant, nec dirigatis illuc navim: ibi sunt saxa, ibi naufragia magna fiunt. Cum ergo tibi laudati fuerint isti montes, et coeperit tibi suaderi ut venias ad ipsos montes, quasi ad auxilium, et ibi requiescas; responde: «In Domino confido; quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montes sicut passer» ? Bonum est enim tibi ut in illos montes leves oculos unde tibi auxilium a Domino sit, ut evadas sicut passer de muscipula venantium, non transmigres in montes. Passer enim instabilis res est; cito movetur, cito volat hinc et inde. Sed tu confide in Domino, et eris sicut mons Sion; non commoveberis in aeternum, et non transmigrabis in montes sicut passer. Numquid ibi sic nominavit montes, ut de Domino diceret? 6. Sed montes tales ama, in quibus Dominus est. Tunc autem te amant ipsi montes, si non in illis spem posueris. Videte, fratres, quales sunt montes Dei. Nam inde sic nominati sunt in alio loco: «Justitia tua
Abbreviated transcription (Latin):
in luminat montes: Cum enĩ ille habitat in mon¬
tib id est inscĩs: ipse. ẽ. incircuitu plebis suae.
& ipse murauit plebem suã munim̃to sp̃itali.
ne moueatur in aeternum: At uero deillis
montib malis quando loquitur scriptura
non eis addit dñm. Tales montes. tã sepe dixi¬
mus uobis. significant magnas quasdam ani¬
mas. sed malas Nonenĩ putetis fr̃s. quia
potuerunt fieri hereses ꝑ aliquas paruas
animas. N on fecerunt hereses : nisi magni
homines:. Sed quantum magni : tantum
mali montes. Nonenĩ montes erant tales qͥ
illi dissensionem susceper̃ adiabolo patre
suo Montes ergo erant. Adtales montes
cau̾e ne fugias. Uenturi sunt enĩ homines
& dicturitibi. Magnus ille uit: & mag¬
nus ille homo: Qualis fuit ille donatus. qua¬
uimꝰ : sed naufragosos. hos uidetis quia
lucet deillis aliqua flãma sermonis. & ali¬
quis deipsis ignis accenditur Si nauigatis
inligno. & nõctem patimini idẽ. caliginem

Expanded text:
illuminat montes. Cum enim ille habitat in monilluminat montes. Cum enim ille habitat in montibus, id est in sanctis, ipse est in circuitu plebis suae; et ipse muravit plebem suam munimento spirituali, ne moveatur in aeternum. At vero de illis montibus malis quando loquitur Scriptura, non eis addit Dominum. Tales montes, jam saepe diximus vobis, significant magnas quasdam animas, sed malas. Non enim putetis, fratres, quia potuerunt fieri haereses per aliquas parvas animas. Non fecerunt haereses, nisi magni homines: sed quantum magni, tantum mali montes. Non enim montes erant tales quiilli dissensionem susceperunt a diabolo patre suo. Montes ergo erant ad tales montes cave ne fugias. Venturi enim sunt homines, et dicturi tibi: Magnus ille vir, et magnus ille homo. Qualis fuit ille Donatus! quavi, sed naufragosos. Videtis quia lucet de illis aliqua flamma sermonis, et aliquis de ipsis ignis accenditur. Si navigatis in ligno, et noctem patimini, id est, caliginem
Abbreviated transcription (Latin):
inluminas: nonmontes. Tales ergo montes:
incircuitu hierusalem: Et ut noueritis quales
sint montes incircuitu eiꝰ : ubi cõmemorauit
montes bonos scriptura. ualde raro & diffi¬
cile aut forte nunquam. & non statim ibi no¬
m̃inat dñm aut simul significat: ne spes
remaneat inmontib Ecce uidete. quã multa
commemoraui. Leuaui oculos meos inmontes
unde tieniet auxilium mihi Et ne ibi remane¬
as: auxilium meũ inquit adño qui fecit
caelum & t̾ram. Rursus. suscipiant montes
pacem popło tuo. Cumdix̃ suscipiant: osten:¬
dit aliũ . eẽ. fontem pacis. unde illi suscipiunt:
Rursus amontib illtminans: sed tudixit. Illu¬
minans tu mirabiliter: amontib aeternis
Item hoc loco cumdixisset. montes incircuitu
eiꝰ. ne tu rursum remaneres inmontib: statun
sub iunxit. & dñs in circuitu plebis suae-¬
Et ut tua spes non sit inmontib. sed in illo qui

Expanded text:
illuminans», non montes. Tales ergo «montes illuminans», non montes. Tales ergo «montes in circuitu» Jerusalem. 5. Et ut noveritis quales sint montes in circuitu ejus; ubi commemoravit montes bonos Scriptura, valde raro et difficile, aut forte nunquam non et statim ibi nominat Dominum, aut simul significat, ne spes remaneat in montibus. Ecce videte quam multa commemoravi. «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi:» et ne ibi remaneas, «Auxilium meum,» inquit, «a Domino, qui fecit coelum et terram.» Rursus, «Suscipiant montes pacem populo tuo:» cum dixit, «Suscipiant,» ostendit alium esse fontem pacis unde illi suscipiunt. Rursus, «A montibus illuminans:» sed, «Tu,» dixit; «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis.» Item hoc loco cum dixisset, «Montes in circuitu ejus;» ne tu rursum remaneres in montibu, statim subjunxit, «Et Dominus in circuitu plebis suae:» ut tua spes non sit in montibus, sed in illo qui
Abbreviated transcription (Latin):
colles credunt Qur uident: pacem susceper̃.
& attulerunt adeos qui credunt. Qui enim
credunt. suscipiunt iustitiam : quia iustus
exfide uiuit. Angeli uident. annuntiant.
quid uident: & credimus nos lohannes ille.
inprincipio inquit erat uerbum. & uerbũ erat
apud dm̃. & ds erat uerbum: uidebat: p̃dica¬
uit nobis ut crederemts. Et monte suscipien¬
te : pacem : susceper̃ colles iustitiam. Quia
deipsis montib quid aĩt. ħondixit a se ha¬
bent pacẽ. uel instituunt pacem. uel generant
pacem : sed suscipiunt pacem. Unde suscipi¬
unt pacem: dñs. ẽ: Sic ergo leua oculos
tuos ad montes ꝓpter pacem. ut auxilium
tuũ adño sit: qui fecit caelum & terram
Rursus illos montes cõmemorans sp̃s sc̃s. hoc ait.
Illuminans tu mirabiliter amontib aeternis
N ondixit inluminant montes : sed in luminans
tũ a montib aeternis. Permontes istos quos
aet̾nos. ẽẽ. uoluisti. predicans euangłm. tũ

Expanded text:
colles credunt: qui vident, pacem susceperunt colles credunt: qui vident, pacem susceperunt et attulerunt ad cos qui credunt. Qui enim credunt, suscipiunt justitiam; quia justus ex fide vivit . Angeli vident, annuntiant quod vident, et credimus nos. Joannes ille: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum» : videbat, praedicavit nobis ut crederemus. Et per montes suscipientes pacem, susceperunt colles justitiam: quia de ipsis montibus quid ait? Non dixit, A se habent pacem, vel, instituunt pacem, vel, generant pacem; sed, suscipiunt pacem. Unde suscipiunt pacem, Dominus est. Sic ergo leva oculos tuos ad montes propter pacem, ut auxilium tuum sit a Domino, qui fecit coelum et terram. Rursus illos montes commemorans Spiritus sanctus hoc ait: «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis» . Non dixit, Illuminant montes; sed, «Illuminans tu a montibus aeternis:» per montes istos quos aeternos esse voluisti, praedicans Evangelium, «tu
Abbreviated transcription (Latin):
montes delectabiles.
multa dicere. & diuina testimonia delitteris
sacris occurr̃ nobis. Ipsi sunt montes qui in¬
luminantur adõ. & primitus in luminantur.
ut abipsis lumen descendat adualles uł
adcolles. quia non tantae sunt altitudinis.
quantae sunt montes Ipsi sunt ꝑ quos nob̾
p̃rogatur scriptura: siue in prophetis. siue
in apłis. siue in euangłio. Ipsi sunt montes.
dequib cantamꝰ. Leuaui oculos meos in
montes. unde ueni&e auxilium mihi: Quia
descripturis scĩs in hac uita habemꝰ auxiliũ
Sedquia ipsi montes non ase ꝓteguntur. nec
ascipsis nobis consulunt. nec sꝑes nr̃a de¬
bet. eẽ. inmontib ne maledicti simus qui
spem inhomine ponimus: iam dixerat. le¬
uaui oculos meos inmontes unde ueni&
auxilium mihi. Auxilium ieũ inquit adño.¬
qui fecit caelum & terrã. Ipsi sunt montes.
dequib itemdicit: Suscipiant montes pacem
popłotuo: & colles iustitiã. Montes magni
sunt. colles minores sunt. Montes ergo uident.

Expanded text:
montes delectabiles, montes delectabiles, multa dicere; et divina testimonia de Litteris sanctis occurrerunt nobis. Ipsi sunt montes qui illuminantur a Deo: et primitus illuminantur, ut ab ipsis lumen descendat ad valles, vel ad colles; quia non tantae sunt altitudinis, quantae sunt montes. Ipsi sunt per quos nobis praerogatur Scriptura, sive in prophetia, sive in Apostolis, sive in Evangelio. Ipsi sunt montes de quibus cantamus, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi;» quia de Scripturis sanctis in hac vita habemus auxilium. Sed quia ipsi montes non a se proteguntur, nec a seipsis nobis consulunt, nec spes nostra debet esse in montibus, ne maledicti simus qui spem in homine ponimus ; jam dixerat, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi; Auxilium,» inquitqui fecit coelum et terram» . Ipsi sunt montes de quibus item dicit: «Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam» . Montes magni sunt, et colles minores sunt. Montes ergo vident,
Abbreviated transcription (Latin):
corde. postea exilio. Quando moti sunt
corde. & cetider̃: tunc regemipsius suꝑnę
hierłm crucifixer̃. lam sp̃italit̾ foris erant:
& ipsum regem foras excludebant. Fiecer̃
enim illũ extra ciuitatẽ suã. & forãs crucifi¬
xer̃. & ipse eiecit illos ex traciuitatẽ suam
quae . ẽ. in caelis Qualis.ẽ. ista hierłm. bre¬
uiter describit eam. Montes incircuitu
eius Magnum aliqͥd. ẽ ẽẽ nos inea ciuita¬
te : qu amcircundeder̃ montes. Ipsaẽ tota
felicitas nr̃a. quia habebimus ciuitatem
quã circũ deder̃ montes: Nonenĩ non noui¬
mus montes.  aut quid sunt montes. nisi
tumores t̾rarum. alii sunt ergomontes
amabiles: montes excelsi: p̃dicatores ueri¬
tatis: siue angłi. siue apłi. siue ꝓphetae :
ipsi sunt incircuitu hierusalẽ: Ambiunt
illam: & quasi murũ illi faciunt. De his
montib amabilib & delectabilib: assi¬
due scriptura loquitur Aduertite cũ
auditis uel legitis. Plurib locis inuenitis¬

Expanded text:
corde, postea exsilio. Quando moti sunt corde, postea exsilio. Quando moti sunt corde et ceciderunt, tunc Regem ipsius supernae Jerusalem crucifixerunt. Jam spiritualiter foris erant, et ipsum Regem foras excludebant. Ejecerunt enim illum extra civitatem suam, et foris crucifixerunt . Et ipse ejecit illos extra civitatem suam, quae est in coelis. 4. Qualis est ista Jerusalem? Breviter describit eam. «Montes in circuitu ejus.» Magnum aliquid, nos esse in ea civitate quam circumdederunt montes? Ipsa est tota felicitas nostra, quia habebimus civitatem quam circumdederunt montes? Num enim non novimus montes? aut quid sunt montes, nisi tumores terrarum? Alii sunt ergo montes amabiles, montes excelsi, praedicatores veritatis, sive Angeli, sive Apostoli, sive Prophetae. Ipsi sunt in circuitu Jerusalem; ambiunt illam, et quasi murum illi faciunt. De his montibus amabilibus et delectabilibus assidue Scriptura loquitur. Advertite cum auditis vel legitis; pluribus locis inveniti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ nõ Q sunt isti : qͣ habitant inhierłm: Ipsi non
commouebuntur in aet̾num: qui habita nt¬
in hierusalem. Si hanc tierusalem
intellexerimus: oms qui illic inhabitant. bel¬
lis & euersione ipsius ciuitatis exclusi sunt
Modo quaeris iudȩum inciuitate hierłm: & ñ
inueni ẜ. Certe ergo nonmo uebuntur in ae¬¬
ternum qui habitant in hierłm : nisiquia . ẽ.
alia hierłm dequa multa soletis audire Ipsa
.ẽ. mat̾ nr̃a. cui suspiramus & gemimꝰ in ista
peregrinatione: ut adillam redeamus Erraue¬
ramus auia. & uiam non habebamus: rex
ipsius uenit. & uia nobis factus. ẽ ut ad illã
redire possemus. Ipsa ẽ. illa ubi stantes
erant pedes nr̃i in atrus hierłm: sicut au¬
distis inpsalmo canticorum graduum. supe
cui suspirabat ille qui cantabat: ierusalem
quae aedificatur ut ciuitas cuius participa¬
tio eiꝰ inidipsum. Qui ergo ibi habitant non
mouebuntur in aet̾num. Qui autẽ habita¬
uerunt inista hierusalẽ moti sunt: pͥmo

Expanded text:
i sunt isti? «Qui inhabitant Jerusalem:» ipsi «non commovebuntur in aeternum, qui inhabitant Jerusalem.» Si hanc Jerusalem intellexerimus, omnes qui illic inhabitabant, bellis et eversione ipsius civitatis exclusi sunt: modo quaeris Judaeum in civitate Jerusalem, et non invenis. Quare ergo «non movebuntur in aeternum, qui inhabitant Jerusalem,» nisi quia est alia Jerusalem, de qua multa soletis audire? Ipsa est mater nostra, cui suspiramus et gemimus in ista peregrinatione, ut ad illam redeamus. Erraveramus ab ea, et viam non habebamus: Rex ipsius venit, et via nobis factus est, ut ad illam redire possimus. Ipsa est illa, ubi «stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem,» sicut audistis in psalmo canticorum graduum supericui suspirabat ille qui cantabat, «Jerusalem quae aedificatur ut civitas; cujus participatio ejus in idipsum» . Qui ergo ibi habitant «non movebuntur in aeternum.» Qui autem habitarunt in ista Jerusalem, moti sunt; primo
Abbreviated transcription (Latin):
onait in
similitudinẽ : sed insimilitudine: Talis lõcu¬
tio. qualis illa ubtait : & credider̃ in uerbis
eiꝰ. łleganter sane non ait. & mutauer̃ głam
dĩ. cum hoc fecerint sicut etiã apłs loquitur.
& immutauer̃ głam incorruptibilis dĩ insi¬
militudinẽ imaginis corruptibilis hominis.
sed głam suã dixit. Ds̃ enĩ erat gła eorum. si
eiꝰ sustinerent consilium : & nonfestinarent
cui dicitur. głamea & exaltans caput meum
Istam głam suã idest deum. mutauer insimili¬
tudine uituli comedentis fenum: ut abeo come¬
derentur a quo comeduntur qui sapiunt
scđm carnẽ. Omĩs enĩ caro foenum

Expanded text:
on ait, in similitudinem, sed, «in similitudine.» Talis est locutio, qualis illa ubi ait, «Et crediderunt in verbis ejus.» Eleganter sane non ait, Et mutaverunt gloriam Dei, cum hoc fecerint; sicut etiam Apostolus loquitur, «Et immutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis» : sed «gloriam suam» dixit. Deus enim erat gloria eorum, si ejus sustinerent consilium, et non festinarent; cui dicitur, «Gloria mea, et exaltans caput meum» . Istam «gloriam suam,» id est Deum, «mutaverunt in similitudine vituli comedentis fenum,» ut ab eo comederentur, a quo comeduntur qui sapiunt secundum carnem: «Omnis» enim «caro fenum
Abbreviated transcription (Latin):
Nonẽ peccatoꝵ confessio ista. sed laudis: Sicut ait
etiam ipse inquo peccatum nullum erat: cõnfiteor
tibi pater dñe caeli & terrae. Et sicut scriptum
.ẽ. in libro aecclesiastico: haec dicetis inconfessi¬
one. oꝑa dñi uniuersa qm̃bona ualde. Confice¬
bor inquit tibi indirectione cordis mei. utiq
sidirigantur uiae meae. Confitebor tibi qm̃ tu
fecisti. & tua laus ẽ ista non mea. Tunc enĩ confi¬
tebor in eo quod didicerim iudicia iustitiae tuae.
si directum cor habeo. directis uidelic& ut is
meis ad custodiendas iustificationes tuas Nã
quid mihi proderit qđ ea didicerim. si corde ꝑ¬
uerso uias habeo prauas. Nonenim lȩtabor
ex illo utiq conectuntur quo ait. utinam diri
diendas. Tunc non confundar: dum inspicio

Expanded text:
Non est peccatorum confessio ista, sed laudis: sicut ait etiam ipse in quo peccatum nullum erat, «Confitebor tibi, Pater, Domine coeli et terrae» ; et sicut scriptum est in libro Ecclesiastico, «Haec dicetis in confessione, Opera Domini universa quoniam bona valde» . «Confitebor,» inquit, «tibi in directione cordis.» Utique si dirigantur viae meae, confitebor tibi, quoniam tu fecisti, et tua laus est ista, non mea. Tunc enim «confitebor in eo quod didicerim judicia justitiae tuae,» si directum cor habebo, directis videlicet viis meis ad custodiendas justificationes tuas. Nam quid mihi proderit quod ea didicerim, si corde perverso vias abibo pravas? non enim laetabor ex illo utique connectuntur, quod ait: «Utinam diris tuas; tunc non confundar, dum inspicio
Abbreviated transcription (Latin):
qui affugunt aeccłam. dissipati affligunt. Ut
enĩ afflgant. dissipantur Qm̃ rex ducit.
populus sequitur. Precedit dissipatio. seqͥtur
afflictio. Audite audite nomina haec in inter¬
p̃tatione typica et sapientia plena: nec unum
inuenis existis nominib quod boni aliquid
int̃pretetur. Vbi exercuit ds̃ iram suã: ꝑcus

Expanded text:
qui affligunt Ecclesiam, dissipati affligunt. Ut qui affligunt Ecclesiam, dissipati affligunt. Ut enim affligant, dissipantur: quoniam rex ducit, populus sequitur; praecedit dissipatio, sequitur afflictio, Audite, audite nomina haec, interpretatione typica et sapientia plena: nec unum invenis ex istis nominibus, quod boni aliquid interpretetur, ubi exercuit Deus iram suam. 20.
Abbreviated transcription (Latin):
depopulo israhel. sed erat depopło gentium:
ꝓpterea inquit dico uobis. quia multi aborien¬
te et occidente uenient. Ecce iã oleaster in ma¬
nu insertoris Multi aboriente & occidente
uenient: Uidemus quid ferat inserendũ: ubi
inserat uideamus It recũbent inquit cum
abraham & isaac & iacob inregno caelorum
Uidemꝰ et quid inseruit: & ubi inseruit. De ra-¬
mis superbis naturalib quid dicis : Filii autẽ
regni. ibunt intenebras exteriores : ibi erit
fletus & stridor dentium. Res p̃nuntiata: res
tendite quae circa nos fecit. Qm̃ iacob elegit
sibi dñs : isrł in possessionem sibi. Laudate
psallite : qm̃ fecit ista Talia dico: quae cape¬
re ualeatis. Cȩteras gentes sub angłis posuit.
iacob elegit sibi dñs. isrł inpossessionem sibi
Gentem suam fecit agrum quem coler&. quẽ ipse
seminare Equam uis
pharao dissipatio.
A fflictio ergo regem habet dissipationẽ: quia illi

Expanded text:
de populo Israel, sed erat de populo Gentium: de populo Israel, sed erat de populo Gentium: «Propterea,» inquit, «dico vobis, quia multi ab oriente et» «occidente venient.» Ecce jam oleaster in manu insertoris: «Multi ab oriente et occidente venient.» Videmus quid ferat inserendum; ubi inserat videamus: «Et recumbent,» inquit, «cum Abraham, Isaac et Jacob, in regno coelorum.» Videmus et quid inseruit, et ubi inseruit. De ramis superbis naturalibus quid dicit? «Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium» . Res praenuntiata, res attendite quae circa nos fecit. «Quoniam Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi.» Laudate, psallite, quoniam fecit ista. Talia dico quae capere valeatis. Caeteras gentes sub Angelis posuit; Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi.» Gentem suam fecit agrum, quem coleret, quem ipse seminaret: quamvis Pharao Dissipatio. Afflictio ergo regem habet dissipationem; quia illi
Abbreviated transcription (Latin):
tamen rami boni & utiles. Naminde apostoli
Et cum ibi rami u̾tiles relicti essent: ꝑdĩ miscdiam
insertus. ẽ. & oleaster gentium. cui dicit apłs
non tu radicem portas. sed radix te: Haec una
arbor est : ꝑtinens ad abraham. & isaac &
iacob Et quod plus. ẽ. magis ad abraham et
isaac. & iacob oleaster in sertus: quã rami
confracti Illi enim perfragm̃tum: iam non
ibi sunt: Oleaster non ibi erat. & ibi. ẽ. Illi
persuꝑbiam frangi meruer̃: iste ꝑhumilita¬
tẽ inseri meruit: Illi amiserunt radicẽ: iste
tenuit eam: Cum ergo auditis isrł. de isrł
ꝑtinentes addm̃: nolite inde uos facere alie-¬
nos Oleaster quidem fuistis. sed oliua estis.
participes pinguedinis oliuae. Nam uultis
nosse in abraham & isaac & iacob. quomodo
sit insertus oleaster: ne putetis uos ad hanc
arborem non ꝑtinere: quia non ꝑtinetis car¬
naliter ad semen abraham: Dñs quando
miratus. ẽ. fidem centurionis illius qui ñ erat

Expanded text:
tamen rami boni et utiles; nam inde Apostoli. tamen rami boni et utiles; nam inde Apostoli. Et cum ibi rami utiles relicti essent, per Dei misericordiam insertus est et oleaster Gentium, cui dicit Aposnon tu radicem portas, sed radix te» . Haec una arbor est pertinens ad Abraham et Isaac et Jacob; et quod plus est, magis ad Abraham et Isaac et Jacob oleaster insertus, quam rami confracti. Illi enim per fragmentum jam non ibi sunt; oleaster non ibi erat, et ibi est: illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit; illi amiserunt radicem, iste tenuit eam. Cum ergo audistis Israel Dei, Israel pertinentem ad Deum, inde nolite vos facere alienos. Oleaster quidem fuistis, sed oliva estis, participes pinguedinis olivae. Nam vultis nosse in Abraham et Isaac et Jacob quomodo sit insertus oleaster, ne putetis vos ad hanc arborem non pertinere, quia non pertinetis carnaliter ad semen Abraham? Dominus quando miratus est fidem Centurionis illius qui non erat
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ds̃ abraham. & ds̃ isaac. & ds̃ iacob: ne ibi
suboriretur humana sollicitudo. quia hoc
tẽporale. ẽ: ñ sempit̾num: securos nos fecit. qͥa
de temporib ad aet̾nam uitam nos ꝑducit: hoc¬
mihi inquit nomen. ẽ. in aet̃num Nonqui a
aeternꝰ abraham. & aet̾̃nus isaac. & ȩternus
ia cob sedquia ds̃ illos facit aet̾nos postea sine
fine. Habuer̃ quippe initium : sed finẽ non
habebunt In abraham. & tsaac. & iacob. totã
aeccłam eiꝰ cogitate: omẽ semen isrł cogitate
O mẽ autem semen isrł: non solum quod . ẽ. ex
carne. sed etiam quod ẽ. exfide. Apostolus
indõ abrahã. & isaac. & iacob Arbõrem
quidem benedixit quandam. eamq oliuam
creauit sicut dixit apostolus. ipsos patriar¬
chas scõs. unde effloruit populus dĩ Sed
haec arbor oliuȩ pd̾ tata .ẽ. non amputata.
& inde suꝑbi rami fracti sunt Ipse ẽ. blasphe¬
mus & impius populus iudȩorum : manser̃

Expanded text:
sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» ne ibi sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» ne ibi suboriretur humana sollicitudo, quia hoc temporale est, non sempiternum, securos nos fecit, quia de temporalibus ad aeternam vitam nos perducit. «Hoc,» inquit, «mihi nomen est in aeternum,» non quia aeternus Abraham, et aeternus Isaac et aeternus Jacob, sed quia Deus illos facit aeternos postea sine fine: habuerunt quippe initium, sed finem non habebunt. 7. In Abraham et Isaac et Jacob totam Ecclesiam ejus cogitate, omne semen Israel cogitate: omne autem semen Israel, non solum quod est ex carne, sed etiam quod est ex fide. Apostolus in Deo Abraham et Isaac et Jacob. Arborem quidem benedixit quamdam, eamque olivam creavit, sicut dixit Apostolus, ipsos Patriarchas sanctos, unde effloruit populus Dei: sed haec arbor olivae putata est, non amputata, et inde superbi rami fracti sunt; ipse est blasphemus et impius populus Judaeorum. Manserunt
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde modo nomen mutasti ut diceres. ds̃ abraham.
& ds̃ isaac. & ds iacob non ne tibi uidetur ra-¬
tio eius respondere & dicere. quod autẽ dixi
egosum quisum. uerum ẽ. sed noncapis. qđ
autem dixi. ego sum ds̃ abraham & ds̃ isaac.
et ds̃ iacob: & uerum . ẽ. & capis: Quod enim
ego sum quisum: ad me ꝑtinet: Quod autẽ
Et si deficis in eo quod mihi sum : cape quod tibi
sum. Et ne forte quisquã putaret illud quod
dixit ds̃. egosum qui sum. & qui. ẽ. misit me
aduos. Hoc solum aeternum ei nom̃ esse. qđ
autem dixit ds̃. ego sum ds̃ abraham. & ds̃ isaac
& ds̃ iacob. tempõrale nomen. ẽẽ: noncurauit
ds̃ cum dixisset ego sum quisum & qui ẽ misit
me aduos dicere qđ hoc ei nomen sit in ȩternũ.
quia & si hoc nondicer&: ĩntelligeretur. Est enĩ
uere. et eo ipso quod uere . ẽ. sine initio. & sine
termino est: Quod uero ꝓpt̾ hominem. ẽ: ego

Expanded text:
unde modo nomen mutasti, ut diceres, «Deus Abraham unde modo nomen mutasti, ut diceres, «Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob?» Nonne tibi videtur ratio ejus respondere, et dicere: Quod dixi, «Ego sum, qui sum;» verum est, sed non capis: quod autem dixi, «Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob» ; et verum est, et capis? Quod enim «Ego sum qui sum,» ad me pertinet, quod autem et si deficis in eo quod mihi sum, cape quod tibi sum. Et ne forte qnisquam putaret illud quod dixit Deus, «Ego sum qui sum;» et, «Qui est, misit me ad vos,» hoc solum aeternum ei nomen esse; quod autem dixit, «Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» temporale nomen esse: non curavit Deus, cum dixisset, «Ego sum qui sum;» et, «Qui est, misit me ad vos,» dicere quod hoc ei nomen sit in aeternum; quia etsi hoc non diceret, intelligeretur. Est enim, et vere est, et eo ipso quod vere est, sine initio et sine termino est. Quod vero propter hominem est, «Ego
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & siẽ. aliquis sicut fieri potest. & ualde
potest. acie mentis fortior me & contuitũ
cordis sui diu figit in eo quod ẽ: laudet
ille ut potest. & quomodo nos non possumus
laud& Grãs tamen illi qui in hoc psalmo
temperauit laudem suã: ut & firmorum
eẽt. & infirmorum. Nam & in illa missione
serui sui moysi cum dicer& egosum quisum.
& dices filiis isrł. qui . ẽ. misit me aduos. quia
ipsum ꝓprie. eẽ. menti humanȩ difficile erat¬
capere. & mittebatur homo ad homines. quã¬
uis non abhomine: continuo ds̃ temperauit
laudem suam. & hoc dese dixit quod capidul¬
citer posset. Nonineo uoluit remanere qđ
laudabatur: quo non poss& laudator attin-¬
gere. Uade inquit. dic filiis isrł: ds̃ abrahã.
& ds̃ isaac & ds̃ iacob: misit me aduos
Hoc mihi nomen. ẽ. in aeternum. Certe dñe
nomen illud habes: quia & tu dixisti. ego¬
sum qui sum: qui ẽ. misit me ad uos¬

Expanded text:
Sed etsi est aliquis, sicut fieri potest, et valde Sed etsi est aliquis, sicut fieri potest, et valde potest, acie mentis fortior me, et contuitum cordis sui diu figit in eo quod est; laudet ille ut potest, et quomodo nos non possumus, laudet. Gratias tamen illi, qui in hoc psalmo temperavit laudem suam, ut et firmorum esset et infirmorum. Nam et in illa missione servi sui Moysi cum diceret, «Ego sum qui sum;» et, «Dices filiis Israel, Qui est misit me ad vos:» quia ipsum proprie esse menti humanae difficile eracapere, et mittebatur homo ad homines, quamvis non ab homine; continuo Deus temperavit laudem suam, et hoc de se dixit quod capi dulciter posset; non in eo voluit remanere quod laudabatur, quo non posset laudator attingere. «Vade,» inquit, «dic filiis Israel, Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob misit me ad vos: hoc mihi nomen est in aeternum.» Certe, Domine, nomen illud hahes; quia et tu dixisti, «Ego sum: Qui est, misit me ad vos
Abbreviated transcription (Latin):
untur angłi: tu non potes Illienim qͦmodo
ꝑstuuntũr: sicuti est in principio erat uer¬
bum. & uerbum erat apuddm̃. & dserat uer¬
bum: ꝑ quod facta sunt omĩa. Tu autẽ quo
modo contingis. quia uerbum caro factum
.ẽ: &e habitauit inuobis. Ut enĩpanẽ angłoꝵ
manducaret homo: creator angłoꝵ factus
est homo P sallite ergo nomini eius: qm̃ sua¬
uis. ẽ. Sigustastis : psallite. Sigustastis quã
suauis ẽ. dñs : psallite. Si bene sapit quod
gustastis: laudate. Quis tam ingratus . ẽ. uel
c̃oquenti uel pascenti. ut cum fuerit pulmento
aliquo delectatꝰ. non reddeet grãm laudando
quod gustat: Si dehis nontacemus. deillo
qui dedit omĩa tacebimus : psallite dñoqm̃
enim uos fortassis uidere bonũ omniũ bonoꝵ
Bonum aquosunt omĩa bona: bonum sine
quo nihil .ẽ. bonum. Etbonum quod sine
cȩteris bonũ. ẽ tendebatis uos ut uideretis
& forte in extendenda acie mentis urãe. de¬
ficiebatis. hoc enim exme conitio. sic patior

Expanded text:
untur Angeli, tu non potes. Illi enim quomodo perfruuntur? Sicuti est, «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum per quod facta sunt omnia.» Tu autem qubum caro factum est, et habitavit in nobis» . Ut enim panem Angelorum manducaret homo, Creator Angelorum factus est homo. «Psallite ergo nomini ejus, quoniam suavis est.» Si gustastis, psallite; si gustastis quam suavis est Dominus, psallite; si bene sapit quod gustastis, laudate. Quis tam ingratus est vel coquenti vel pascenti, ut cum fuerit pulmento aliquo delectatus, non reddat gratiam laudando quod gustat? Si de his non tacemus, de illo qui dedit omnia tacebimus? «Psallite nomini eenim vos fortassis videre bonum omnium bonorum, bonum a quo sunt omnia bona, bonum sine quo nihil est bonum, et bonum quod sine caeteris bonum est; tendebatis vos ut videretis, et forte in extendenda acie mentis vestrae deficiebatis. Hoc enim ex me conjicio; sic patior.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa eiꝰ eũ benedicunt. ñ meritatua. Ipse enĩ ꝑte
& inte bonũ oꝑatur: dicente apł̃o. Cũ timore &
tremore urãm ipsoꝵ salutẽ oꝑamini. Dseniest: qͥ
opat᷑ in uobis. Ergonetẽ extolleris qͥa facis uerbu̾ eiꝰ.
qͥ a facis uoluntatẽ eiꝰ: uoluitte humiliari. respici.¬
endo gram eiꝰ. Undehoc consecutꝰes: l pomi loco
dominationes eiꝰ : Benedic anima meadñm.
Ipse ultimꝰ uersusest: qͥ pͥmꝰ: Benedictio acapite:
benedictio infine. Abenedictione ꝓfecti sumꝰ: ad
benelictionẽ redeamꝰ. in benedictione regnemꝰ:¬

Expanded text:
opera ejus eum benedicunt, non merita tua. Ipse enim per te et in te bonum operatur, dicente Apostolo: «Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini; Deus enim est qui operatur in vobis» . Ergo ne te extolleres, quia facis verbum ejus, quia facis voluntatem ejus, voluit te humiliari, respiciendo gratiam ejus, unde hoc consecutus es. «In omni loco dominationis ejus. Benedic, anima mea, Dominum.» Ipse ultimus versus est qui primus: benedictio a capite, benedictio in fine; a benedictione profecti sumus, ad benedictionem redeamus, in benedictione regnem
Abbreviated transcription (Latin):
Quisquã putaret quod in altis caelis habitet. unde
humilia t̾ręna respiciat. sed humilia respicit
incaelo & in terra

Expanded text:
Quisquam putaret quod in altis coelis habitet, unde humilia terrena respiciat; sed «humilia respicit in coelo et in terra
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. Dñs ille qui uenit in nomine dñi. quem
reprobauer̃ aedificantes. & factus. ẽ. incaput
quod credidimus intelligeremus. et uobis non¬
dum intelligentib sed ĩam credentib enuntiare¬
mus: Vt autem & uos intelligatis: Constitu̾ite

Expanded text:
nobis.» Dominus ille qui venit in nomine Domini, quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput quod credidimus intelligeremus, et vobis nondum intelligentibus, sed jam credentibus, enuntiaremus. Ut autem et vos intelligatis, «Constituite
Abbreviated transcription (Latin):
Decident suꝑ eos carbones ignis int̾ra: & deicieneos
Quid ẽ in terra: hic adhuc in hac uita hic supra
illos decident carbones ignis: & deicienteos:
Qui sunt carbones ignis: nouimus istos carbo¬
nes. An alii sunt isti & alii illi dequib dicturi
sumus. Istos enĩ uideo adpęnam ualere. illos
autẽ quos cõmemoraturus sum ad salutẽ. Dictũ
.ẽ. enim dequib dam carbonib: cum homo pete¬
ret aduersus linguã subdolam auxiliũ Quid
detur tibi. aut quid adicietur tibi ad linguam
dolosam: Sagittae potentis acutȩ. cũ carboni¬
b uastatorib: Id ẽ. uerba dĩ cortransfigentia

Expanded text:
Decident supra eos carbones ignis in terra, et dejicies eos.» Quid est, «in terra?» Hic, adhuc in hac vita; hic «supra illos decident carbones ignis, et dejicies eos.» Qui sunt «carbones ignis?» Novimus istos carbones. An alii sunt isti, et alii illi de quibus dicturi sumus? Istos enim video ad poenam valere; illos autem quos commemoraturus sum, ad salutem. Dictum est enim de quibusdam carbonibus, cum homo peteret adversum linguam subdolam auxilium: «Quid detur tibi, aut quid adjicietur tibi ad linguam subdolam? Sagittae potentis acutae, cum carbonibus vastatoriis» : id est, verba Dei cor transfigentia
Abbreviated transcription (Latin):
putabas: Inuenisti enim te dolore affectũ gra¬
uiter tristitia alicuiꝰ mali. unde forte p̃sũpse¬
ras tẽ nonfore tristem: inueniat te dolor infer¬
ni Cum autem bene ẽ tibi. arrident omnia
scłaria. Nullus tuoꝵ obit nihil inuinea tua
forte uł aruit uł grandinatũ . ẽ: uel sterile ap¬
paruit. Non aruit cupatua. non abortiuũm

Expanded text:
putabas. Invenisti enim te dolore affectum graputabas. Invenisti enim te dolore affectum graviter, tristitia alicujus mali, unde forte praesumpseras te non fore tristem; invenit te dolor inferni. Cum autem bene est tibi, arrident omnia saecularia, nullus tuorum obiit, nihil in vinea tua forte vel aruit, vel grandinatum est, vel sterile apparuit, non acuit cupa tua, non abortum
Abbreviated transcription (Latin):
recordando syon: si recordando syon. fles
Et quando tibi scđm babrloniã bene ẽ: oportet
ut fleas. Propt̾ea dr̃ inquodam psalmo tribu¬
lationẽ et dolorem inueni. et nom̃ dñi inuoca.¬
ui. Quid ẽ quod dicit inueni nescio quã tribu¬
lationẽ quasi quȩrendam inuenit: tanquam
quȩsitam: Et cum inueniss&e. quo lucro inuenit:
nomen dñi inuocauit: Multũ inter.ẽ. utrum
inuenias tribulationem : an inueniaris atri¬
bulatione. Dicit enim alio loco. Dolores in¬
ferni inuenerunt me. Quid ẽ. inuenerunt me
dolores inferni: quideͤtribulationem & dolo¬
rem inueni. quando te repente occupat tristi¬
ris. & quib delectabaris. quando te repentina
inuenit ipsa tristitia. undete putabas ñ posse
fieri tristem accidit: et tristis efficeͬris: inue¬
nit te dolor inferni. Te enim sursũ putabas:
uerumtam̃ deorsum eras Et cumdolor inferni
inueniree te: ibi te inuenisti deorsum qͥsursũ¬

Expanded text:
recordando Sion. Si recordando Sion fles, recordando Sion. Si recordando Sion fles, et quando tibi secundum Babyloniam bene est oportet ut fleas. Propterea dicitur in quodam psalmo: «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Quid est quod dicit, «Inveni?» Nescio quam tribulationem quasi quaerendam, invenit tanquam quaesitam. Et cum invenisset, quo lucro invenit? Nomen Domini invocavit. Multum interest utrum invenias tribulationem, an inveniaris a tribulatione. Dicit enim alio loco: «Dolores inferni invenerunt me» . Quid est, «Invenerunt me dolores inferni?» Quid est, «Tribulationem et dolorem inveni?» Quando te repente occupat tristiribus quibus oblectabaris: quando te repentina ipsa invenit tristitia, unde te non putabas posse fieri tristem, accidit, et tristis efficeris; invenit te dolor inferni. Te enim sursum putabas; verumtamen deorsum eras: et cum te dolor inferni inveniret, ibi te invenisti deorsum, qui te sur
Abbreviated transcription (Latin):
babylonis. Nonnos aud eamus in illis flu¬
minibus precipitare. nec audeamus in nr̃ae
captiuitatis malo atq tristitia nos superbe eri-¬
gere : sed sedeamus & sic fleamus. Sedeamꝰ
suꝑ flumina babrlonis: non in fra flumina
babylonis: Talissit humilitas nr̃a : ut nonnos
mergat. Sede superflumen: noli influmi¬
ne. noli subflumine: Sed tamen sede. humilis
loquere: non quomodo in hierłm. Ibi enim¬
iam stabis : quia deipsa spe loquitur alius
psalmus. & cantat dicens: Stantes erant pe-¬¬
des nr̃i: in atrus tuis hierłm. Ibi erige̾ris.
si te hic pęnitendo & confitendo humiliaueris
In atrus ergo hierusalem : stantes erant pedes
nr̃i: Superflumina ergo babylonis sedimꝰ
et fleuimꝰ : cũ recordaremur syon. Inde oportoe
ut fleas : recordando syon. Multi enim flent
fletu babylonio : quia & gaudent gaudio
babylonio Qui gaudent lucris & flent dã-¬
nis : utrumq debaby lonia ẽ. Flere debes. sed

Expanded text:
Babylonis, non nos audeamus in illis fluBabylonis, non nos audeamus in illis fluminibus praecipitare; nec nos audeamus in nostrae captivitatis malo atque tristitia superbe erigere, sed sedeamus, et sic fleamus. Sedeamus super flumina Babylonis, non infra flumina Babylonis: talis sit humilitas nostra, ut nos non mergat. Sede super flumen, noli in flumine, noli sub flumine: sed tamen sede humilis, loquere non quomodo in Jerusalem. Ibi enim stabis; quia de ipsa spe loquitur alius psalmus, et cantat dicens: «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Ibi erigeris, si te hic poenitendo et confitendo humiliaveris. «In atriis» ergo «Jerusalem stantes erant pedes nostri; Super flumina» vero «Babylonis sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» Inde oportet ut fleas, recordando Sion. 5. Multi enim flent fletu Babylonio, quia et gaudent gaudio Babylonio. Qui gaudent lucris et flent damnis, utrumque de Babylonia est. Flere debes, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quae adquiris: quanto eni ditior: tanto
timidior. Uno naufragio nudus exi & rec¬
te teplanges influmine babylonis. quia nolu-¬
isti sederẽ & flere suꝑflumina babylonis
Alu i ergo ciues scãe hierłm intelligentes capti¬
uitatem suam : attendunt humana uota & di¬
uersas hominũ cupiditates hac atq illac ra-¬
pientes. trahentes. impellentes in mare: Vident
haec & non se mittunt influmina babylonis.
sed sedent suꝑ flumina babrlonis. & flent suꝑ
flumina babylonis. uel illos qui rapiuntur.
uel seipsos qui inbabylonia. ẽẽ meruerunt:
Sedentes tamen: hoc ẽ humilitate humiliati
Suꝑ flumina ergo babylonis. ibi sedimus & fle¬
uimus : cum recordaremur syon O scã syon
ubitotum stat & nihil fluit. quis nos in ista p̃¬
cipitauit.: quare dimisimꝰ conditorẽ tuum.
& societatẽ tuã : Icce interfluentia & labentia
constituti : uix quisq raptus a flumine. si
tenere lignum potuerit euadet. Humiliati
ergo incaptiuitate nra: sedeamus suꝑfiumina

Expanded text:
quae acquiris? Quanto eris ditior, tanto timidior. Uno naufragio nudus exibis, et recte te planges in flumine Babylonis, quia noluisti sedere et flere super flumina Babylonis. 4. Alii ergo cives sanctae Jerusalem intelligentes captivitatem suam, attendunt humana vota et diversas hominum cupiditates hac atque illac rapientes, trahentes, impellentes in mare: vident haec, et non se mittunt in flumina Babylonis; sed sedent super flumina Babylonis, et flent super flumina Babylonis, vel illos qui rapiuntur, vel seipsos qui in Babylonia esse meruerunt: sedentes tamen, hoc est humiliati. «Super flumina» ergo «Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» O sancta Sion, ubi totum stat, et nihil fluit! quis nos in ista praecipitavit? quare dimisimus Conditorem tuum et societatem tuam? Ecce inter fluentia et labentia constituti, vix quisquam raptus a flumine, si tenere lignum potuerit, evadet. Humiliati ergo in captivitate nostra sedeamus super flumina
Abbreviated transcription (Latin):
lã fastidiũ
paciuntur. fastidio languent. fastidio pericli¬
tantur. Nisi forte putas occidi eos fame potuis¬
se. & non potuisse fastidio uide qͥd sequa tur
Cumdixiss& omnẽ ȩscam abominata ẽ anima
eoꝵ. nequasi eos putares desacietate securos.
non magis uideres de fastidio morituros:
& appropinquauer̃ inquit usq ad portas

Expanded text:
m fastidium patiuntur, fastidio languent, fastidio periclitantur: nisi forte putas occidi eos fame potuisse, et non posse fastidio. Vide quid sequatur, cum dixisset, «Omnem escam abominata est anima eorum;» ne quasi eos putares de satietate securos, non magis videres de fastidio morituros: «Et appropinquaverunt,» inquit, «usque ad portas
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ minos t̾rȩ : ipsa clamat & dicit. A finib t̾rae
ad teclam aui: cum angeretur cor meum:
Angatur cor nr̃m. & clamemus. Unde angat᷑
cor nr̃m: non dehis quae hic paciuntur &
mali. Uerbi gr̃ã. quia damnũ paciuntur.
N am si inde angitur cor: cinis est. quia nescio
quẽ tuoꝵ exuoluntate dĩ amisisti: in de
angitur cor: quid magnũ. Hinc anguntur
& corda in fidelium: ista paciuntur. & qui
nondum in xp̃o credider̃ Vnde angitur cor
xp̃iani: quia nondum cum xp̃o uiuit. Unde
angitur corxp̃iani: quia peregrinatur. &
desiderat patriã. Sinde angitur cortuum.
etiam si felix scđm scłm fueris. gemis łt si
omĩa prospera confluant. & undiq tibi iste
mundus arrideat : tu tamen gemis. quĩ in pe¬
regrinatione te constitutum uides. & sentis
iam quidemte habere felicitatem scđm oculos
quaerens. gemis Illã quȩrens desideras. & de¬
siderando ascendis. & ascendendo cantas canti¬

Expanded text:
terminos terrae» , ipsa clamat et dicit, «A finibus terrae terminos terrae» , ipsa clamat et dicit, «A finibus terrae ad te clamavi, cum angeretur cor meum.» Angatur cor nostrum, et clamemus. Unde angatur cor nostrum? Non de his quae hic patiuntur et mali, verbi gratia, quia damnum patiuntur: nam si inde angitur cor, cinis est. Quia nescio quem tuorum ex voluntate Dei amisisti, si inde angitur cor, quid magnum? Hinc anguntur et corda infidelium; ista patiuntur et qui nondum in Christum crediderunt. Unde angitur cor christiani? Quia nondum cum Christo vivit. Unde angitur cor christiani? Quia peregrinatur et desiderat patriam. Si inde angitur cor tuum, etiamsi felix secundum saeculum fueris, gemis; et si omnia prospera confluant, et undique tibi iste mundus arrideat, tu tamen gemis, quia in peregrinatione te constitutum vides; et sentis jam quidem te habere felicitatem secundum oculos quaerens gemis, illam quaerens desideras, et desiderando ascendis et ascendendo cantas «Canti