comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sane᷑ : Cũ enĩ ab ext̃nis actionib mens
sopitur : tunc plenius mandatoꝵ dĩpon¬
dus agnoscit᷑: Tunc uerba dĩ mens uiua¬
tius penetrat cũ ad seadmittere cura¬
rũ sȩculariũ tumultꝰ recusat: male
autẽ homorugilat: quando eũ seculari¬
um negotioꝵ aestus in solent̃ inquictat:
Aurẽ quippe cordis terrenarũ cogitaci¬
onũ turba dũ ꝑstrepit. claudit: atq:
insecretariũ mentis quanto minus
curarũ tumultuantiũ sonꝰ cõpescitur.
tanto amplius uox prȩsidentis iudicis
non audi t̾ Neq enĩꝑ fectȩ homo suf¬
ficit adutraq: diuisus : Seddũ sic inte¬
rius crudiri appetit ut tam̃ exterus
inplicetur : unde exterius audi tum
aperit inde interius obsordescit: mos¬
ses ad mixtus aegyptiis quasi uigilabat:
&id circo uotẽ dñi inaegy ptopositꝰ non audie¬
bat: Sed extineto a egyptio post quã in
de sertũ fugit illicdũ quadraginta umis
deguit quasi ab inquictis terrenoꝵ desi¬

Expanded text:
santur. Cum enim ab externis actionibus mens santur. Cum enim ab externis actionibus mens sopitur, tunc plenius mandatorum Dei pondus agnoscitur. Tunc verba Dei mens vivacius penetrat, cum ad se admittere curarum saecularium tumultus recusat. Male autem homo vigilat, quando eum saecularium negotiorum aestus insolenter inquietat. Aurem quippe cordis terrenarum cogitationum turba dum perstrepit claudit, atque in secretario mentis, quanto minus curarum tumultuantium sonus compescitur, tanto amplius vox praesidentis judicis non auditur. Neque enim perfecte homo sufficit ad utraque divisus, sed dum sic interius erudiri appetit, ut tamen exterius implicetur, unde exterius auditum aperit, inde interius obsurdescit. Moyses admistus Aegyptiis quasi vigilabat, et idcirco vocem Domini in Aegypto positus non audiebat . Sed exstincto Aegyptio, postquam in desertum fugit, illic dum quadraginta annis deguit, quasi ab inquietis terrenorum desi
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: quod uidere clausi potuer: Nã siꝑfelte
tatũ uidis sent cur aꝑtꝗ qua ererent quo diie¬
derent : Sic itaq sic sumiis : cũ dein cõprehen¬
sibilinatiui tate in tueri aliquid conamur
tur animꝰ & quasi uid& quod uidere non
ual& : uelut in tenebris positꝰ uimlucis oculis
turȩ secre ta ammiratio non facile oc¬
cupatis ꝑ terrena desideria mentibus
innotescit : aptȩ dĩ locutio qualit̃ ad nos
one nocturna : quando irruit sopor super¬
: homines & dormiunt in lectulo: quid est
quod ꝑ somniã nobis locutio diuinitatis in no¬
tescit nisi quod dĩ secreta non cognoscimus.
siincerrenis defideriis uigilemus: In sõnio¬
enĩ exteriores sensus dormiunt & interi¬
ora cernunt᷑ : Si ergo interna contẽpla¬
riuolumꝰ ab ext̃na inplicatione der mi¬
amus : Uoxui delic& di. quas ꝑsomniũ
audie᷑ : quando tranquilla mente
abhuiꝰ scliactione qui escit᷑. &impso
mentis silentio diuina preceptapen¬

Expanded text:
fuit quod videre clausi potuerunt? Nam si perfecte fuit quod videre clausi potuerunt? Nam si perfecte totum vidissent, cur aperti quaererent quod viderent? Sic itaque, sic sumus, cum de incomprehensibili nativitate intueri aliquid conamur.tur animus, et quasi videt quod videri non valet, velut in tenebris positus, vim lucis oculis turae secreta admiratio non facile occupatis per terrena desideria mentibus innotescit, apte Dei locutio qualiter ad nos one nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo. Quid est quod per somnium nobis locutio Divinitatis innotescit, nisi quod Dei secreta non cognoscimus, si in terrenis desideriis vigilamus. In somnio exteriores sensus dormiunt, et interiora cernuntur. Si ergo interna contemplari volumus, ab externa implicatione dormiamus. Vox videlicet Dei quasi per somnium auditur, quando tranquilab hujus saeculi actione quiescitur, et in ipso mentis silentio divina praecepta pen
Abbreviated transcription (Latin):
lũ uere Neq enĩ quod lib& libere
dicipoterat: si saltẽ unũ ꝓpriae
diceret᷑ : Inde itaq: dici in dõ tẽpus¬
audacter quod lib& lic&. unde meo
dicipprie nullũ lic& : Verbũ nãq pat̃
sine tẽ pore genuit & quisdigne fari
queat. illã in ef fabilẽ natiuitatẽ qđ
deaet̃nonatꝰ ẽ coaeternus quod
existens ante scła. genuit aequalẽ.
quod gignenti natus posterior non ẽ:
quae uidelic& nos miraripossumꝰ : sed
intueri minime ualemꝰ . Illius autẽ
natiui tatisuim iã mirari posse : ali¬
quatenꝰ uidere est Sed quo modo ude¬
mus quod nequaquã cõprehendimus.
Est autẽ quod de usu carnis. trahere ad
sensũ sp̃s debemꝰ: Nã siquis in tenebris
clausi soculis iaceat. atq ante eũ subitũ
lucer nelum̃ erũpat: clausi ciꝰoculi.
ipso aduentuluminis feriunt᷑ ut pates¬
cant : Cur ergo turbatisunt si clausi
nihiluidenint Nec tamen ꝑ festũ aliquid

Expanded text:
lum vere. Neque enim quodlibet libere lum vere. Neque enim quodlibet libere dici poterat, si saltem unum proprie diceretur. Inde itaque dici in Deo teaudacter quodlibet licet, unde in eo dici proprie nullum licet. Verbum namque Pater sine tempore genuit. Et quis digne fari queat illam ineffabilem nativitatem, quod de aeterno natus est coaeternus, quod existens ante saecula genuit aequalem, quod gignente natus posterior non est? Quae videlicet nos mirari possumus, sed intueri minime valemus; illius vero nativitatis vim jam mirari posse aliquatenus videre est, sed quomodo videmus quod nequaquam comprehendimus? Est autem quod de carnis usu trahere ad sensum spiritus debemus. Nam si quis in tenebris clausis oculis jaceat, et ante eum subitum lucernae lumen erumpat, clausi ejus oculi ipso adventu luminis feriuntur ut patescant. Cur ergo turbati sunt si nihil clausi viderunt, nec tamen perfectum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ nobis ad omã uerla non respond& quia
semel loquit᷑ ds̃ & idipsũ secundo ñ repe¬
nib: singuloꝵ. noniã passim ꝑ ꝓpheta¬
rũ uoces non ꝑ angelica officia satis¬
facit: quia inscriptura sacra quic¬
quid potest singulis uenire cõprehendit
atq in illa ꝑ exempla prȩcedentiũ
etiã uitã sequentiũ in formare curauit:
idipsũ non repetit : hoc ipsũ intelligi
subtilius potest. quod pat̃ unigenitũ
consubstantialẽ sibi filiũ genuit Loqͥ
enĩ dĩ est: uerbũ genuis se Semel autẽ
loqui ẽ : uerbũ aliud pret̃ unigenitũ
non habere : Unde &apte subdit & scđo
idipsũ ñ repetit : quia uidelic& hoc
ipsũ uerbũ idẽ filiũ nonnisi uni cum
genuit: quod autẽ ñ ait. locutus ẽ
sed loquitur: Non uidelica tẽpus pre¬
teritũ sed futurũ ponens : liqu& om̃ib:
quia dõ tẽpus nec preteritũ congruit
neo suturũ : lanto ergo in eo quod¬
lib& tẽpus ponit᷑ libere : quanto nul¬

Expanded text:
Dominus ad omnia verba nobis respondet, quia semel loquitur, et secundo idipsum non repenibus singulorum non jam passim per prophetarum voces, non per angelica officia satisfacit, quia in Scriptura sacra quidquid potest singulis evenire comprehendit, atque in illa per exempla praecedentium etiam vitam sequentium informare curavit. idipsum non repetet, hoc intelligi subtilius potest, quod Pater unigenitum consubstantialem sibi Filium genuit. Loqui enim Dei est Verbum genuisse. Semel autem loqui Dei est Verbum aliud praeter unigenitum non habere. Unde et apte subditur: Et secundo idipsum ipsum Verbum, id est Filium, non nisi unicum genuit. Quod autem sed loquetur, non videlicet tempus praeteritum, sed futurum ponens, liquet omnibus quia Deo nec praeteritum tempus congruit, nec futurum. Tanto ergo in eo quodlibet tempus ponitur libere, quanto nul
Abbreviated transcription (Latin):
fier& : ait : Aethiopra preueni& manꝰ eius dõ
Id ẽ prius quã iudȩa credat : saluandã se affor
ominipotenti dño peccatis nigra gentilitas
Topation uero pretiosus lapis ẽ & qui agreca
lingua pan. omne dicit᷑ ꝓeo quod omni colore
resplend& topaziũ quasi topandiũ uocatur
Dũ uero indm̃ conuersa gentilitas credidit
exca multiita sunt dono sp̃s locupletati ut
quasi multis colorib: sic multis uirtutib: luce¬
ant : Sed ne acceptis quisq: uirtutibus extolla¬
tur a scõuiro nuncdi cit̃ : Non ad ȩ quabit᷑ e⁊
toparion deaethiopia : Acsi aꝑte dicoretur
Nullus scõꝵ quibus lib& uirtutibus plenꝰ exs
tat tamꝰ exnigredine mundi collectus aequan
potest ei de quodictũ ẽ : quod nascet᷑ exte son:
uocabit᷑ filiusdĩ : Nos quippe. & scĩ efficimur
non tam̃ nascim : quia ipsa naturȩ corrupti¬
bilis conditione constringim᷑: ut cũ ꝓphȩta
dicamꝰ: Ecce enĩ in iniquitatib conceptus

Expanded text:
r, ait: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo ; r, ait: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo ; id est priusquam Judaea credat, salvandam se offert omnipotenti Deo peccatis nigra gentilitas. Topazion vero pretiosus lapis est: et quia Graeca lingua Παν omne dicitur pro eo quod omni colore resplendet, topazion quasi topatus vocatur. Dum vero in Deum conversa gentilitas credidit, ex ea multi ita sunt dono sancti Spiritus locupletati, ut quasi multis coloribus, sic multis virtutibus luceant. Sed ne acceptis quisqutur, a sancto viro nunc dicitur non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Ac si aperte diceretur: Nullus sanctorum quibuslibet virtutibus plenus, ex ista tamen nigredine mundi collectus aequari potest, de quo dictum est: Quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Nos quippe sancti efficimur, non tamen nascimur, quia ipsa naturae corruptibilis conditione constringimur, ut cum propheta dicamus: Ecce enim in iniquitatibus conceptus
Abbreviated transcription (Latin):
quae sequenti tendit ad remunerationẽ : Qua
exre actũ ẽ ut in ea non nulli ꝓdirent. qui me
tũq: ei scĩ tatis tribuerent quantũ descis cȩteris
eiꝰ uidelic& famulis agnouissent: Quos beatꝰ iob¬
ꝓphȩtiȩ spũ afflatꝰ sententiae suae de finiti¬
onẽ redarguit dicen : Non adȩquabit᷑ ercopa¬
zio de aethiopia : Quid et hiopiã nisi prȩsentẽ
mundũ accipimꝰ quae colorisnigredine designat¬
petatoꝵ popłoꝵ foeditatẽ meritoꝵ : Aliqua¬
douero actiopue nomine speculit̃ gentilitis a¬
signarisola infidelitatis prius nugra peccao
quã ueniente dño abacuc ꝓpheta uidit tano
ꝑterritã & ait : Tabernacula ethopit̃ &x paues¬
cent tabernacula terrae madian : BaVPduus
ꝓpheta uidens quod adiudȩã redimenda tqu¬
ra dr̃s sed an tegentilitas creder& a post nodũ¬
iudea sequeret᷑. sicut scriptũ ẽ. donecpleni¬
tudogentiũ intrar& & sicomnis usrł saluis¬

Expanded text:
quae sequenti tendit ad remunerationem. Qua quae sequenti tendit ad remunerationem. Qua ex re factum est ut in ea nonnulli prodirent, qui medtumque ei sanctitatis tribuerent, quantum de sanctis caeteris, ejus videlicprophetiae spiritu afflatus sententiae suae definitione redarguit, dicens: Non adaequabitur ei topadium de Aethiopia . Quid Aethiopia? nisi praesentem mundum accipipeccatorem populum, foeditatem meritorum. Aliquando vero Aethiopiae nomine specialiter gentilitas designari solet, infidelitatis prius nigra peccatis, quam veniente Domino Habacuc propheta vidit timore perterritam et ait: Tabernacula Aethiopum expavescent tabernacula terrae Madian . David quoque propheta videns, quod ad Judaeam redimendam veniret Dominus; sed ante gentilitas crederet, quam Judaea sequeretur, sicut scriptum est: Donec plenitudo gentium intraret,
Abbreviated transcription (Latin):
de occultis : De occultis sapientia tra
hit᷑ : quia cũ sit inuisibilis. non nisunui¬
sibilit̃ inuenit᷑ : quȩ recte quoq: trahi
dicit᷑ : quia sicut flatũ trahimus ut
corpusuiuat sic ab intimis sapientiȩ sp̃s
ducit᷑ ut aduitã anima subsistat: Unde
psalmistaait : Osmeũ aperui & ad traxi
sp̃m Quae nimirũ sapientia humana
carne cũ anima rationali suscepta dũ
ab in timis apparuis s& in prompta : mundis
hic qui auctorẽ suũ inuisibilem uidere
non potuit quẽ uisibilẽ conspexit homi¬
nẽ eũ quoq: & inuisibilẽ cognouitdm̃: Con¬
uersa ẽ. ab infidelitatis suȩ tenebris suꝑ¬
baprius sua auersione gentilitas õsten¬
sis signis atq ꝓdigus. creuit fides propa
culm̃ emicuit : Cui cũ de es sent aꝑtiaduersarui :
tẽptari coepit asuis Nã multȩ quoq: ineahere¬
ses ex hortȩ contra eã duricerta minis bella
parauer̃ : exercenda quippe ẽ. hoc tẽpore ꝑlaborẽ

Expanded text:
de occultis . De ode occultis . De ohitur, quia cum sit invisibilis, non nisi invisibiliter invenitur. Quae recte quoque trahi dicitur, quia sicut flatum trahimus, ut corpus vivat, sic ab intimis sapientiae spiritus ducitur, ut ad vitam anima subsistat. Unde Psalmista ait: Os meum aperui, et attraxi spiritum . Quae nimirum sapientia, humana carne cum anima rationali suscepta, dum ab intimis apparuisset in promptu, mundus hic quia auctorem suum invisibilem videre non potuit, quem visibilem conspexit hominem, eum quoque et invisibilem agnovit Deum. Conversa est ab infidelitatis suae tenebris superba prius sua aversione gentilitas, ostensis signis atque prodigiis crevit fides; propaglesiae culmen emicuit. Cui cum deessent aperti adversarii, tentari coepit a suis. Nam multae quoque in ea haereses exortae contra eam duri certaminis bella paraverunt. Exercenda quippe est hoc tempore per laborem,
Abbreviated transcription (Latin):
platus dicit : Omnia sicut uestim̃ tũ ueteres cent:
& sicut oꝑtoriũ mutabisea & mutabunt᷑: tuautẽ
idẽ ipse os & annitui nondeficient: hinc ad moy¬
son dicit᷑ : Egosũ quisũ &dices filiis asrł: quiẽ
misit me aduos: Solus quippe ueracit̃ .ẽ : qui solus
in cõmutabilit̃ ꝑman&. Na omne quod modo sic
est modo alit̃ ẽ uixta non eẽ ẽ ꝑmanere enĩ in
statusuo nom potest : Atq: aliquo modo ad non eẽ
itur dũ ab eo quod fuerat semꝑ ad aliud ꝑ mom̃ta
tẽ poꝵ ducit᷑ : Vt ergo in participatione
illius essentiae aliquid simus cognoscamꝰ
nosmn& ipsos quia ꝓpe nihilũ sumꝰ: Bene
itaq: dicit᷑ nec cõmemorabunt᷑ copara¬
tione eiꝰ quia uasa auri excelsa demi¬
nentia quae ex participatione sapientiȩ
nobis ueneranda sunt in cõparationẽ sa¬
pientiȩ etiã memoranda non suret : quia
uero haec sapientia humanis cordibus
latent̃ infundit᷑: sicut descõ quoq spiritu
id circo sub iuingit᷑: Tra hit᷑ enĩsapientia

Expanded text:
stimentum veterascent, et sicut opertorium mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Hinc ad Moysen dicitur: Ego sum qui sum; et dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos . Solus quippe veraciter est, qui solus incommutabiliter permanet. Nam omne quod modo sic, et modo aliter est, juxta non esse est. Permanere enim in statu suo non potest. Atque 597 aliquo modo ad non esse itur, dum ab eo quod fuerat semper ad aliud per momenta temporum ducitur. Ut ergo in participatione illius essentiae aliquid simus, cognoscamus nosmetipsos, quia prope nihil sumus. Bene itaque dicitur: Nec commemorabuntur in comparatione enentia, » quae ex participatione sapientiae nobis veneranda sunt in comparatione sapientiae etiam commemoranda non sunt. Navero haec Sapientia humanis cordibus latenter infunditur, sicut de sancto quoque Spiritu idcirco apte subjungitur: Trahitur enim Sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
eũ purũ hominẽ natũ sed ũt ds̃ ess& ꝑnis
ritã ꝓfecis se atq: ob hoc aestunans +I
&quos liba alios ei posse coȩquari quiflaa
quia non a de quabit᷑ ertopatũ deuedu¬
opia n oiidẽ enĩ natus homiris gytom a dep¬
tis potsfb dmexipso c̃ceptu ꝗdisse ques aera¬
riptt gła unigeniti habita ꝑnaturã
siprt alt inlumanigate alt̃ indeigate ẽ. ponpu¬
ius homo concoptꝰ atq editus postmeritũ ut ds
eet accepit : Sednuntiante angelo &adueninte
spũ nex uerbũ inutero mexintra uterũ uerbũ caro:
nea uiscera ubi& inpassibilis pati & in mortalis mori
& act̃nus ante scła tẽporalis poss& eẽ infine sȩcu

Expanded text:
eum parvum hominem natum, sed ut Deus esset per meritum profecisse; atque ob hoc aestimans, et se et quoslibet alios ei posse coaequari, qui filiquia non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Aliud est enim natum hominis gratiam adoptis potentiam Deum ex ipso conceptu prodiisse. Nec aequari potest gloria Unigeniti habita per naturam, sipit, alter in humanitate, alter in deitate est; non purus homo conceptus et editus, post, per meritum, ut Deus esset accepit, sed nuntiante angelo et adveniente Spiritu, mox Verbum in utero, mox intra uterum Verbum caro, nea viscera unde et impassibilis pati et immortalis mori, et aeternus ante saecula, temporalis posse
Abbreviated transcription (Latin):
Net appendit᷑ argentũ : in cõmutacione eius
It ple losophoꝵ quoq sapientiã huic monstras¬
ra leg subet intulit Non confere᷑ tinctis
in die coloribus : atq: subiunxit. Nec lapidis ardo¬
nico prȩtiosissimo uel saphiro : Vt milla quoque
suꝑ naciuitate nullũ ꝑuenire ad unigenitia equa¬
litatẽ domonstrar& : addidit Non ad aequabitur
eiaurũ uel uitrũ  Vt ꝓphetas quoq ei subesse
ostender& ad iunx̃ : Non cõmutabunt᷑ ꝓ ea uasa
auri excelsa & eminentianec cõmetmorabunt᷑
cõparatione eiꝰ : Trahit᷑ enĩ sapientia de occul¬
increp& quia gentilitatiserrore uenientes fidẽ
quã ꝑcipiunt ꝑ supbiã scindunt. addidit nonad

Expanded text:
Nec appendetur argentum in commutatione ejus. Nec appendetur argentum in commutatione ejus. Ut philosophorum quoque sapientiam huic monstraret longe subesse, intulit: Non conferetur tinctis Indiae coloribus. Atque subjunxit: Nec lapidi sardonycho pretiosissimo, vel sapphiro. Ut in illa quoque superna civitate nullum pervenire ad aequalitatem Unigeniti demonstraret, addidit: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ut prophetas quoque ei subesse ostenderet, adjunxit: Nec commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminentia, nec commemorabuntur in comparatione ejus. Trahitur enim sapientia de occulincreparet, qui a gentilitatis errore venientes, fidem quam percipiunt, per superbiam scindunt. addidit: Non ad
Abbreviated transcription (Latin):
nat mat̃ dñi mei ad me : & ipsa uirgo c̃cipien
dic̃ Ecce ancilla dñi : fiat mihi scđm uerbũ
tuũ : Et quã uisipse aliud ex patre. aliud ex uir¬
gine non tam̃ alius expatre . alius ex uirgine :
Sedipse ẽ. acternus ex patre ⁊pse tẽporalis ex
matre : ĩ pse qui fecit ipse qui factus ẽ : Ipse
spetiosus forma prȩfiliis hominũ: ꝑdiuinita¬
te : & ipse de quodictũ ẽ .Uidimꝰ eũ & ñ erat
aspestus & ñ ẽ. speties ei neq: detor ꝑhuma¬
nitatẽ : Ipse ante scła de patre sine matre :
ipse infine scłoꝵ dematre sine patre : Ipse
tẽ plũ ipse conditor tẽpli ipse auctor
operis ipse opus auctoris : Manens unus ex
utraq: & inutraq: natura : pec naturarum
copulatione confusus nec naturarũ distincti
Notandũ nobisẽ : quod sc̃s uir ut henge
distare ab hac sapientia angelos demons¬
trar& : dixit : Nondabit᷑ aurũ obritum:
pea : quiut antiquos etiã patres sacrielo quii
tactators inferiores ostender& adiut

Expanded text:
i mei ad me ? Et ipsa virgo concipiens dicit: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum . Et quamvis ipse aliud ex Patre, aliud ex virgine, non tamen alius ex Patre, alius ex virgine, sed ipse est aeternus ex Patre, ipse temporalis ex matre, ipse qui fecit, ipse qui factus est; 767 ipse speciosus forma prae filiis hominum per divinitatem , et ipse, de quo dictum est: Vidimus eum, et non erat aspectus, et non est species ei neque decor per humanitatem; ipse ante sęcula de patre sine matre, ipse in fine saeculorum de matre sine patre; ipse templum, ipse conditor templi; ipse auctor operis, ipse opus auctoris: manens unus ex utraque et in utraque natura, nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum distiNotandum nobis est quod sanctus vir, ut longe distare ab hac sapientia angelos demonstraret, dicit: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Qui ut antiquos etiam Patres sacri eloquii tractatores inferiores ostenderet, adjunxit:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quȩ prius panẽ habuit post igne sub uersa ẽ¬
qm̃ sinagoga quae mandatadĩ ꝑ legẽ ꝓtulit.
mascentẽ a ec cłam ꝑsequensin uidiȩ se igne con¬
sumpsit : An non a emulationis suȩ facibus
ardebat cũ redemptoris prĩ signa conspiciens per
quosdã suos dicer&. Quid facimus quia hohomomul¬
ta signa facit : uelcerte : Vide tisquia nihil ꝓficimus
Ecce cocus mundus: post eũ uadit : Vide bant unde
c̃uerti debuerant atq: ex inde ꝑuersares fie¬
banit : Querebant extinguere : que cernebant mor¬
tuos uiuificare : Inore tenebant legẽ sed legis
ꝑ sequelunt auetorẽ. Terra ergo dequa oriebat᷑
panis in locos uoigne subuersa ẽ : quia iudȩa in se¬
m&s ipsa & prius habuit legẽ quae reficer& & post
in uidiã quȩ c̃cremar&. Decuiꝰ ad huc de scriptione

Expanded text:
ergo quae prius panem habuit, post igne subversa eergo quae prius panem habuit, post igne subversa e Synagoga, quae mandata Dei per Legem protulit, nascentem Ecclesiam persequens, invidiae sese igne consumpsit. An non aemulationis suae facibus ardebat, cum Redemptoris nostri signa conspquosdam suos diceret: Quid facimus, quia hic homo multa signa facit? vel certe: Videtis quia nihil proficimus, ecce totus mundus post eum vadit . Videbant unde converti debuerant, atque exinde perversiores fiebant. Quaerebant exstinguere quem cernebant mortuos vivificare. In ore tenebant legem, sed legis persequebantur auctorem. Terra ergo de qua oriebatur panis, in loco suo igne subversa est, quia Judaea in semetipsa et prius habuit legem quae reficeret, et post invidiam quae concremaret. De cujus adhuc descriptione
Abbreviated transcription (Latin):
manitatẽ pauperis ꝓsuꝑbi ȩsuȩ tumore reliquer̃
eorũq: ommnino obliti sunt dũ predicationis suȩ semi¬
naaddã fruct ificationẽ gentiũ transtalerunt : quos
rect e quoq: &inuios uocat quia dũ in infidelitatesuc
olduratis uerbis uitȩ cor̃iũ prebere poluer̃ : Sediu¬
dea hȩc quae sicobdurauit uel qualis dudũ fuerit . uel
quid post ꝑtulerit : audiamꝰ : Sequit᷑. Terra dequa
dire c̃sueuerat : quae legis uerba ꝓferebat : quã
uidelia legẽ quia intelligere iã reꝓbi atque
explanare non poterant : ꝓpheta hieremias inla¬
m̃tis deplorat dicen: Paruulipetier̃ panẽ : & non
erat qui franger& eis. Sed haec t̃ra in loco suoigne
sub uersa ẽ : quia fideliũ signa conspicien inuidiae
se flã mȩ c̃cremauit: Quia enĩ semꝑ inuidia de
suꝑbia nasci sol& in loco suo igne perut : quȩ idcirco
arsit inuidia quia suꝑbiã Non relicquid Terra

Expanded text:
manitatem pauperis, pro superbiae suae tumore reliquerunt, manitatem pauperis, pro superbiae suae tumore reliquerunt, eorumque omnino obliti sunt, dum praedicationis suae semina ad solam fructificationem gentium transtulerunt? Quos recte quoque et invios vocat, quia dum in infidelitate sua obdurati sunt, verbis vitae ad cor viam praebere noluerunt. Sed Judaea haec, quae sic obduruit, vel qualis dudum fuerit, vel quid post pertulerit, audiamus. Sequitur: CAare consueverat, quae legis verba proferebat. Quam videlicet legem, quia intelligere jam reprobi atque explanare non poterant, propheta Jeremias in lamentis deplorat, dicens: Parvuli petierunt panem, et non erat qui frangeret eis . Sed haec terra in loco suo igne subversa est, quia fidelium signa conspiciens, invidiae se face concremavit. Quia enim semper invidia de superbia nasci solet, in loco suo igne periit, quae idcirco arsit invidia, quia superbiam non reliquit. Terra
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersũ: Dequib: ꝑ ꝓphetã dr̃ Et in ambulabo ineis : An
peseiꝰ nonerat quitentꝰ in cõpedib: dicebat. ꝓ quolegatio¬
ne fungorincatena : sed eoꝵ qui umbra mortis & la pis
caliginis extiter̃ pes hominis egentis oblitus ẽ : quiamn ipso
nascentis a eccłȩ dũ scia płi cieloꝵ regnũ udeae predicare
uoluissent uidentes quod eis nihil omnino ꝓficerent:
ad predicandũ gentib: defluxer̃ sicut ipsi insuis actibus
dicunt : Iohiscpatebat primũ loqui uerbũ dĩ. sed qñ repel¬
litis illud. & indignos uosiudicatis a et̃ nȩ uitae ete
c̃uertim᷑ adgentes. Dequib: & ꝑpsalmistã dr̃ : Irins¬
ferunt᷑ montes incor maris : Quia repulsi aiudȩa
apłi in hogentilitatis scło sunc translati: qui sur̃
ergo qui inmensa duritia ꝓ obscuritate cordisquasi
quid ã lipis caliginis. & umbra mortis aperegrinatione
scoꝵ populẽ diuidunt᷑. Nisihii. quos pes egentis homi¬
nise oblitꝰ idẽ quos predi catores dm̃ uidelic&ꝑhu¬

Expanded text:
uibus per prophetam dicitur: Et inambulabo in eis . An pes ejus non erat, qui tentus in compedibus dicebat: Pro quo legatione fungor in catena ? Sed eorum qui umbra mortis et lapis caliginis exstiterunt, pes hominis egentis oblitus est, quia in ipsosancti apostoli coelorum regnum Judaeae praedicare voluissent, videntes quod ei nihil omnino proficerent, ad praedicandum gentibus defluxerunt, sicut ipsi in suis Actibus dicunt: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei; sed quoniam repellitis illud, et indignos vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . De quibus et per Psalmistam dicitur: Transferentur montes in cor maris , quia repulsi a Judaea apostoli in hoc gentilitatis saeculum translati sunt. Qui sunt ergo qui immensa duritia pro obscuritate cordis, quasi quidam lapis caliginis et umbra mortis, a peregrinante sanctorum populo dividuntur, nisi hi quos pes egentis hominis est oblitus, id est quos praedicatores Domini, videlic
Abbreviated transcription (Latin):
cinerẽ apuluerẽ se eẽ ꝓfessus ẽ nisicũ habere
dĩ merut collocutionẽ: Ait enĩ : Loquar ad amñ
meũ : cũ simpuluis & cinis: Esse enĩ se aliquẽ
fortasse creder&. si ueracẽ ossentiã. quae suꝑ ipsũ
est minime sensiss&: At uero abi ad incõmu¬
tabilẽ contẽ plandũ suꝑ se raptus est : impletus
tantȩ contẽplationis potentia dũ uider&
illũ. nihil se eẽ. nisi pul uerẽ uidit: hinc etiã ẽ¬

Expanded text:
fessus est, nisi cum habere Dei meruit collocutionem, dicens: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis, et cinis . Esse enim se aliquem fortasse crederet, si veracem essentiam, quae super ipsum est, minime sensisset. At vero ubi ad incommutabile contemplandum super se raptus est, impletus tantae contemplationis potentia, dum videret illum, nihil se esse nisi pulverem, vidit. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
corda sibi inuice &claritate fulgent a puritate
trans lucent: quã iohannes in apoca lypsi cons¬
picera : cũ dicebat : Et erat structura murieiꝰ
ex lapide iaspide ipsa uero ciuitas auro mundo
simileuitromundo : Quia enĩ sc̃ĩ om̃s sũma mn ea
beatitudinis claritate fulgebunt instructa auro
simula conscientia penetrat᷑ : hoc ipsũ aurum
uitromundo simle ẽẽ memorat᷑ : Ibi quippeunus¬
cuiusq mentẽ ab alterius oculis mẽbrorũ corpulenta
non abscondit sed patebit animꝰ patebit corpora¬
libusoculis ipsa etiã corporis armonia : Sicq: unus¬
quisq: tuncerit conspicabilis alteri : sicut nunc
terũ uideri nom possunt : non intra uitrea sed in¬
tralutea uascula concdudunt᷑ : Cuiscilic& luto
ꝑ passionẽ mentis inherere ꝓphȩta formidabat
cũ dicera: Eripeme de luto ut non inhereã : Quod
nimirũ habitaculũ corpoꝵ paulus domũ terrestrẽ

Expanded text:
corda sibi invicem, et claritate fulgent, et puritate corda sibi invicem, et claritate fulgent, et puritate translucent, quam Joannes in Apocalypsi conspexerat, cum dicebat: Et erat structura muri ejus ex lapide jaspide; ipsa vero civitas auro mundo simili vitro mundo ? Quia enim sancti omnes summa in ea beatitudinis claritate fulgebunt, instructa auro simul et conscientia penetratur: hoc ipsum aurum vitro mundo simile esse memoratur, Ibi quippe uniuscujusque mentem ab alterius oculis membrorum corpulentia non abscondet, sed patebit animlibus oculis ipsa etiam corporis harmonia, sicque unusquisque tunc erit conspicabilis alteri, sicut nunc terum videri non possunt, non intra vitrea, sed intra lutea vascula concluduntur, cui scilicet luto per passionem mentis inhaerere Propheta formidabat, cum diceret: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Quod nimirum habitaculum corporum Paulus domum terrestrem
Abbreviated transcription (Latin):
quia exdeitate hab& quod inhumanitate
quẽ quã similẽ non hab& : Vnde adhuc subdie¬
sapiens uxta litterã sentire dignet᷑. Utrum
quippe ut superius diximus auro longe ẽ uilius:¬
Et post quã dictã ẽ quod aura huic sapientiȩ
non aequat᷑ ad huc quasi crescendo subiungit᷑ quod
ei quoq nec uitrũ possit aequari: Sed ipsa nos littera
ab instorico intellectu deficiens ad indagandũ
allegoriae misteriũ mittit : Aurinãq metallũ
nouimꝰ potiori metalli s omnib: claritate fulgere :
Vitri ueronaturȩ ẽ ut extrinsecus uisũ pura in¬
trinsecus ꝑspicuitate ꝑ luceat : In alio metallo
quicquid in trinsecus continet᷑ ab scondit᷑ : inuitro
uero quilib& liquor qualis ctinet᷑ interius . talis
exterius de manstrat᷑ : Atq utita dixerĩ : onnnis
liquor inuitreo uasculo daususpat& : Quidergo
aliud in auro uel uitro accipimꝰ nisi illã suꝑnã
pacriã illam beatoꝵ ciuiũ societate quoꝵ

Expanded text:
quia ex Deitate habet quod in humanitate quia ex Deitate habet quod in humanitate quemquam similem non habet. Unde adhuc subdisapiens juxta litteram sentire dignetur? Vitrum quippe, ut superius diximus, auro longe eet postquam dictum est, quod aurum huic sapientiae non aequatur, adhuc quasi crescendo subiungitur, quod ei quoque neque vitrum possit aequari. Sed ipsa nos litera ab historico intellectu deficiens, ad indagandum allegoriae mysterium mittit. Auri namque metallum novimus potiori metullis omnibus claritate fulgere. Vitri vero naturae est ut extrinsecus visum, pura intrinsecus perspicuitate luceat. In alio metallo quidquid intrinsecus continetur absconditur; in vitro vero quilibet liquor qualis continetur interius, talis eliquor in vitreo vasculo clausus patet. Quid ergo aliud in auro vel vitro accipimus, nisi illam supernam patriam, illorum beatorum civium societatem quorum
Abbreviated transcription (Latin):
cõparent᷑: Vnde & ꝑ psalmistã dr̃ : quis in nubibus
aequabit᷑ dño Aut quis similis erit dõ int̃filios dei
uiã tenerent carnalitam̃ ꝓpagini seruiebaNT
Qui igit᷑ constat quod qua edã terrena agerenit:
non inmerito ꝑsirdonicũ lapidẽ qui ut diximus
terrȩ rubrȩ ten& spetiẽ designant᷑ Per saphy ricũ
conspicie cuncta carnis desideria scõs apłos spri¬
taliar dore transcendere : admiratꝰ ait : quis¬
istiqui ut nubes uolant : Acsia ꝑtedicat Nosper
terrã gradim᷑ qui adhuc coniugisimplicamur :
& ꝓpagandȩ soboli oꝑa carnisimpendimꝰ Istiuero
Panora ñ ambulant sed ut nubes uolant : quidũ
caelestia appetunt : dec̃renis desideriis nihil
tangunt: At ergo quia dĩ sapientia sardonico
uel saphiro lapidi ñ confere᷑: Acsi patent̃ infinu&
dicens : Ei qui homo int̃ hamines cernit᷑. nec in an¬
tiquis quisquã Nec in nouis patrib: aequatar

Expanded text:
comparentur? Unde et per Psalmistam dicitur: « Quis in nubibus comparentur? Unde et per Psalmistam dicitur: « Quis in nubibus aequabitur Domino, aut quis similis erit Deo inter filios Dei?vitam tenerent, carnali tamen propagationi serviebant. Quia igitur constat quod quaedam terrena agerent, non immerito per sardonychum lapidem, qui, ut praediximus, terrae rubrae tenet speciem, designantur. Per sapphirum conspiciens cuncta carnis desideria sanctos apostolos spiritali ardore transcendere, admiratus ait: Qui sunt hi qui ut nubes volant ? Ac si aperte dicat: Nos per terram gradimur, qui adhuc conjugiis implicamur, et propagandae soboli opera carnis impendimus; isti vero in terra non ambulant, sed ut nubes volant, qui dum coelestia appetunt, de terrenis desideriis nihil tangunt. Ait ergo quia Dei sapientia sardonycho, vel sapphiro lapidi non confertur, ac si patenter insinuet, dicens: Ei qui homo inter homines cernitur, nec in antiquis quisquam, nec in novis patribus aequatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Sardonicũ uel saphrricũ. lapides pretio¬
sos non eẽ quis nesciat & dũ multi alii prȩ T¬
tiosisint lapides quilonge istos aestimatio¬
ne magnitudinis antecellant : cursaphr¬
ricus uel sardonicus potissimũ pretiosus
nominatꝰ ẽ cũ uterq lapis sit alioꝵ lapidũ
cõparatione uilis simꝰ nisiut eos lapides
qui preciosi describunt᷑ dũ pretiososnon
eẽ cognoscimꝰ eoꝵ intellegentiã aliud
exquiramꝰ : Sardonicus quippe terrae
rubrȩ similita dinẽ tena saphrrusuero
aertã hab& spetiẽ : Possunt ergo insardo¬
nico ꝑt̃rã rubrã homines in saphyroautẽ
ꝑaeriã uisionẽ angłi designari : Nacũ
trȩrubrȩ spetiẽ lapis serdonicus habeat
nen in merito hominẽ designat quia &
adã qui primꝰ ẽ. c̃ditꝰ latino sermone
terra rubra nominat᷑ : quid ẽ ergo quod
dicit quea haec sapientia lapidi sardon¬
co uel saphirico non confert᷑. nisi quodis
omã ut ei nec int̃ra primihomines. Nec in caelo angeli

Expanded text:
Sardonychum, vel sapphirum, lapides pretiosos non esse quis nesciat? Et dum multi alii pretiosi sint lapides, qui longe istos aestimatione magnitudinis antecellant, cur sapphirus vel sardonychus potissimum pretiosus nominatus est, cum uterque lapis iste aliorum lapidum comparatione vilissimus sit? nisi ut eos lapides qui pretiosi describuntur, dum pretiosos non esse cognoscimus, in eorum intelligentia aliud exquiramus. Srubrae similitudinem tenet, sapphirus vero aeream habet speciem. Possunt ergo in Sardonico, per terram rubram homines, in sapphiro autem per aeream visionem angeli designari. Nam cum terrae rubrae speciem lapis Sardonicus habeat, non immerito hominem significat, quia et Adam, qui primus est conditus, Latino sermone terra rubra nominatur. Quid est ergo quod dicitur, quia haec sapientia lapidi Sardonico vel sapphiro non confertur, nisi quod isomnia, ut ei nec in terra primi homines, nec in coelo angeli
Abbreviated transcription (Latin):
patriȩ decti. sci quidẽ & iusti sunt departicĩ patio¬
ne sapiertiae : non cõparatione : Quid enĩ sunt
homines dõ cõparati : lum̃ autẽ sapientia :
lumen & serui sapientiȩ uocari solentt : Sed
illa lum̃ inliuninans : istilum̃ inlumina¬
uer Sici onfus sc riptũ ẽ: frat lux
tus  quae in luminatom

Expanded text:
rticipatione sapientiae, non comparatione. Quid enim sunt homines Deo comparati? Lumen autem sapientia, lumen et servi sapientiae vocari solent. Sed illa lumen illuminans, isti lumen illuminatum, sicut scriptum est: Erat lux vera quae illuminat om
Abbreviated transcription (Latin):
aamasda : quoseniuig les. quiciuitatẽ custodiunt
Sedcu redemptorẽ suũ etcła querer&. in ipsis anti¬
quis p̃dicatorib: spem figere noluit quedicit
Puululũ cũ ptransis sem eos inueni quẽ diligit
animamea: Illũ quippe inuenire non possa : sustos
transire noluiss& : Inistisse custodibus in fideles
Nec comutabuntur ꝓ eauasa auri excelsa: & eminen¬
tia : Quia electi quiq sc̃oꝵ uitã & uexerantur
ex sublimitate : & tamen non suscipiunt aderrorẽ :
Quos ep̃i puros homines sciunt. ẽẽ . dõ homininon
cõferunt : Vnde adhic subditur : Nec cõme¬

Expanded text:
Quos vigiles qui civitatem custodiunt, Sed cum Redemptorem suum Ecclesia quaereret, in ipsis antiquis praedicatoribus spem figere noluit, quae dicit: Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Illum quippe invenire non posset si istos pertransire noluisset. In istis se custodibus infideles fNec commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminentia, quia electi quique sanctorum vitam et venerantur ex sublimitate, et tamen non suscipiunt ad errorem. Quos enim puros homines esse sciunt, Deo homini omnino non conferunt. Unde adhuc subditur: C
Abbreviated transcription (Latin):
les & unde nonsimiles : nisi quia hiuc sapientiae asi¬
mileser adimaginẽ & tam̃ nonerunt simile sidae¬
qualitatẽ : Aspiciendo quippe acternitatẽ dĩ
fit eis ut aeterni sint &dũ uisionis eius donũ ꝑcipuñ:
& ꝑceptionȩ beatitudinis imitant᷑ quod uident b
simile sergo sunt quibeati fiunt & tam̃ creatorisini¬
los non sunt quia creatura sunt : Et habent itaq qũ
dã dĩ similitu dinẽ quia non habent sinẽ & tamer
in circũ scripti aequalitatẽ non habent: quia habq̃
circũ scriptionẽ . Dicat᷑ igit᷑ recte : Nonade quabit᷑
ei aurũ : uel uitrũ : quia quantalib& scĩ claritato
& ꝑspicuitate fulgeant : aliud est homines sapientesiũ
sumpsit: Unde & subdit᷑ : Nec cõmutabunt᷑ pea
uasa auri excelsa : & eminentia : Excelsũ quippeius
auri helras extitit ex celsũ uas auri hiere mus¬
Sed haec dĩ sapientia ut a carnali nos conuersa¬
tione redimera apparuit incarne & qui illã uera¬

Expanded text:
iles, et unde non similes, nisi quia huic sapientiae et similes erunt ad imaginem, et non erunt similes ad aequalitatem? Aspiciendo quippe aeternitatem Dei, fit eis ut aeterni sint; et dum visionis ejus donum percipiunt, ex perceptione beatitudinis imitantur quod vident. Et similes ergo sunt, quia beati fiunt; et tamen creatori similes non sunt, quia creatmdam Dei similitudinem, quia non habent finem; et tamen incircumscripti aequalitatem non habent, qui habent circumscriptionem. Dicatur igitur recte: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum, 595 quia quantalibet sancti claritate et perspicuitate fulgeansumpsit. Unde et subditur: Non commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminentia. Excelsum quippe vas auri Elias exstitit; excelsum Sed haec Dei sapientia, ut a carnali nos conversatione redimeret, apparuit in carne, et qui illam vera
Abbreviated transcription (Latin):
inluminatũ : Aolit̃ iusticia iustificars alit̃
nethaba aliud eẽ aliud sapere : Serui autẽ sipi¬
entiae eẽ quidẽ sapientes ÷ possunł pectame
hoc habont posse. quod sapere : Nã & eẽ possunt
& sapientes non et̃ : hab& uitã sapientia : sed ñ aliud
hab& Aliud ẽ quippe : cu hoc eẽ quod uiuere : Serui
autẽ sapientiae . cũ habent uitã aliud sunt : & abud
habent quippe quib: non ẽ hoc eẽ quod uiuere:
Nampossunt uxta aliquid eẽ Nec uiuere :
Aliud quippe illis ẽ. eẽ aliud uiuere : quia in
& postmodũ scriptũ ẽ : In spirauit infaciẽ eius.¬

Expanded text:
 aliter justitia justificata. nec habet aliud esse, aliud sapere; servi autem sapientiae esse quidem sapientes possunt, nec tamen hoc habent esse quod sapere; nam esse possunt, et sapientes non esse. Habet vitam sapientia, sed non aliud habet, et aliud est, quippe cui hoc est esse quod vivere. Servi autem sapientiae cum habent vitam, aliud sunt, et aliud habent, quippe quibus non est hoc ipsum esse quod vivere; nam possunt juxta aliquid esse, nec vivere. Aliud quippe illis est esse, aliud vivere, quia in et postmodum, sicut scriptum est: Inspiravit in faciem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
predicantiũ quanta liba sc̃i tatis luce polleat
aduentũ nobis suꝑnȩ sapientiȩ ꝑ suã prȩsen¬
tiã ñ cõmutat : Sed fuere multi gentiliũ qui
mundihuius sapientũ disciplinis dediti ea quȩ
sunt int̃homines honesta seriarent . & sal¬
uandos seruatã honestate secrederent
peiã mediatorẽ dĩ & hominit quȩ rerenit
cũ quasi sufficientẽ sibi phlosophoꝵ doc triũ
tenerent In quoꝵ despectu mox subdit᷑ ponem

Expanded text:
praedicantium quantalibet sanctitatis luce poileat, praedicantium quantalibet sanctitatis luce poileat, adventum nobis supernae 592 sapientiae per suam praesentiam non commutat. Sed fuere multi gentilium qui, mundi hujus sapientum disciplinis dediti, ea quae sunt inter homines honesta servarent, et salvandos servata honestate se crederent, nec jam mediatorem Dei et hominum quaererent, cum quasi sufficientem sibi philosophorum doctrinam te
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ergo in cõmutacione huus sapientiȩ nappo¬
dit᷑ quia qui lib& sci eẽ poter̃ in cõparatione
unigeniti filii nullius meriti fuis se pensintur.
Quinisi huus sapientiȩ seruosse tosse cognos¬
cerent : sc̃i nulla tenus fuis seNđ : Ad hoc quippe
illimis si sunt ut in cordib: hominũ uiã huic sapi¬
entiȩ prȩdicando prȩpararent neq: ut ꝓea sed
ꝑ eã subiectos populo sregerent: Quia enĩ certũ
erat quod ꝑ accessũ tẽpoꝵ deficientis scłilan¬
iguores ex crescerent : actũ ẽ ut a et̃ nadĩ sapi¬
hunc animiȩ in firmitatis egrotũ. id est
ꝑ totũ mundũ iacentẽ languidũ genꝰ humanu
Vt trans missis prius prȩdicatorib: quasi quabusduã
uisitatorib: tanto post modũ maior uenir&
potentia medici : quantomagis morbus cre¬
uiss& ȩgroti: Quia uero nullus uice eius adsal¬
uandos nosmittie : dicat᷑ recte : Nec appondt᷑
argentũ in cõmutacione eiꝰ qm̃ uita iustor

Expanded text:
ntum ergo in commutatione hujus Sapientiantum ergo in commutatione hujus Sapientianditur, quia quilibet sancti esse potuerunt, in comparatione unigeniti Filii Dei nullius meriti fuisse pensantur, qui nisi hujus sapientiae servos se esse cognoscerent, sancti nullatenus fuissent. Ad hoc quippe illi missi sunt, ut in cordibus hominum viam huic sapientiae praedicando praepararent, neque ut pro ea, sed per eam subjectos populos regerent. Quia enim certum erat quod per accessum temporum deficientis saeculi languores excrescerent, actum est ut aeterna Dei sapihunc et nimiae infirmitatis aegrotum, id est per totum mundum jacens languidum genus humanum, ut transmissis prius praedicatoribus, quasi quibusdam visitatoribus, tanto postmodum major veniret potentia medici, quanto magis morbus crevisset aegroti. Quia vero nullus vice ejus ad salvandos nos mittitur, dicatur recte: Nec appendetur argentum in commutatione ejus, quoniam vita justorum
Abbreviated transcription (Latin):
entia nullus angłoꝵ redemptor human generis
mittendus fuit nequis spẽ in his quosinaduto¬
riohominũ sepius apparais se didicimus angelispone¬
r& dictũ ẽ: Nondabit᷑ aurũ obritu ꝓea : Aosi
aꝑte dicoretur: ꝑ sem& ipsã sapientia mani¬
festabit᷑ : ut humanũ genꝰ aculpa redimat᷑
dñsdic siuos filius libera uerio uere liberi
pletꝰ quosdã iniudȩ a p̃uid& non ẽe defutu¬
ros. quispe in legis latorẽ ponerent : & suae
salutis auctorẽ morsenpctarent : Sicut &
cuidã sanato maledicentes dicunt: Tusis dis¬
cipulus eiꝰ nos auce morsidiscipuli sumꝰ: Vnde
ad huc congrue subinfert᷑ : Necappendic̃ argo
tũ in cõmutacione eiꝰ quia enĩ argentũ sep¬
eloquia diuina sigant᷑ possunt argentiuo cab¬
lo eiusdẽ eloquii scriptores intellegi : quo rua
intcurbas hominũ resplenduit luce urtutur
Sedquia lex petcata indicare potuit. Non auser¬
re : nonquis quã ueterũ patrũ non legis lacor
morses humani generis redemptor extitit Argo¬

Expanded text:
entia nullus angelorum redemptor humani generis mittendus fuit, ne quis spem in his, quos in adjutorium hominum saepe apparuisse didicimus, angelis poneret, dictum est: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Ac si aperte diceretur: Per semetipsam sapientia manifestabitDominus dicit: Si vos filius liberaverit, vere liberi pletus, quosdam in Judaea praevidit non esse defuturos qui spem in legislatore ponerent, et suae salutis auctorem Moysen putarent, sicut et cuidam sanato maledicentes dicunt: Tu discipulus sis ejus, nos enim Moysi discipuli sumus . Unde adhuc congrue subinfertur:ntum in commutatione ejus. Quia ergo argento saepe divina eloquia signantur, possunt argenti vocabulo etiam ejusdem eloquii scriptores intelligi, quorum vita inter turbas hominum resplenduit luce virtutum. Sed quia lex peccata indicare potuit, non auferre; non quisquam veterum Patrum, non legislator Moyses humani generis redemptor exstitit. Arge
Abbreviated transcription (Latin):
le & quȩtũ & trementẽ ser mones meos : Ater¬
renis autẽ mentib: tanto logius sp̃s fugit : quan¬
to apud has quietẽ non inuenit : hinc ẽ & enĩ qł
de quibusdã ꝑ ꝑsalmistã dr̃: Contricio duifelici¬
tasinuus eoꝵ : &iuã pacis ñ cognouer̃ : A qua nimi¬

Expanded text:
et quietum, et trementem sermones meos ? A terrenis autem mentibus tanto longius spiritus fugit, quanto apud has quietem non invenit. Hinc est enim quod de quibusdam per Psalmistam dicitur: Contritio et infelicitas in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspicua: Sed quã uisinea sci om̃s tanta claritate fulgean
tanta ꝑspicuitate ꝑluceant : ei tam̃ sapien tuao
decuꝰ magine habent omne quod sunt ⁊ quarum
possunt. Bene ergo dicit᷑ non ad aequabi t̃ etunt¬

Expanded text:
perspicua. Sed quamvis in ea sancti omnes tanta claritate fulgeant, perspicua. Sed quamvis in ea sancti omnes tanta claritate fulgeant, tanta perspicuitate transluceant, ei tamen Sapientiae, de cujus imagine habent omne quod sunt, aequari non possunt. Bene ergo in lau
Abbreviated transcription (Latin):
In hacitaq: ter restridomo quousq: uiuimꝰ ipsũ
ut itadicã corruptionis nr̃ȩ parietẽ menti soculo
nullatenus penetramꝰ : & uicssimmn aliis uidere
occulta nonpossumꝰ : Vide scã aecła sponsisuispetiẽ
uidere in diuinitate desiderans. nec tam̃ ualens quia¬
act̃nitaiti sillius formã quã in tueri concupiuerat ab eius
oculis ad sumpta humanitas abscondebat: in canticoꝵcon
ticis merens dicit : En ipse : stat post parie tẽ nr̃m : Acsi
aꝑtedicat : Ego hunc indiuinitatis suȩ iã spetie uidere
desidero : sed adhuc auisione illius ꝑ ad sumptȩ carnispa¬
rietẽ excludor quorisq: itaq: in hac corraptibili carne
uiuimꝰ cogitaciones nr̃as in alterutrũ ñ uidemꝰ Vnde
rursũ ꝑcundẽ paulũ dr̃ : Quis scit hominũ quae sunt hominis
nisi sp̃s hominis qui in ipso est: & rursũ : Nolite iudicare
ciuitas quȩ sua uicis si singuliscorda manifestat. ex au¬
ro dr̃ simile uitro mundo ut designet᷑ auro dara uitro

Expanded text:
 terrestri domo quousque vivimus, ipsum, ut ita dicam, corruptionis nostrae parietem mentis oculis nullatenus penetramus, et vicissim in aliis videre occulta non possumus. Unde sancta Ecclesia sponsi sui speciem videre in divinitate desiderans, nec tamaeternitatis illius formam quam intueri concupiverat, ab ejus oculis assumpta humanitas abscondebat. Moerens hic ticorum moerens dicit: En ipse stat post parietem nostrum . Ac si aperte dicat: Ego hunc in divinitatis suae jam specie videre desidero, sed adhuc a visione illius per assumptae carnis parietem excludor. Quousque itaque in hac corruptibili carne vivimus, cogitationes nostras in alterutrum non videmus. Unde rursum per eumdem Paulum dicitur: Quis scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis qui in ipso est I Cor. II, 11? civitas, quae sua vicissim singulis corda manifestat, ex auro dicitur simili vitro mundo, ut designetur auro clara, vitro
Abbreviated transcription (Latin):
quae nigrũ popłm mittit pusihic mundus a¬
cipit᷑ in quouita hominũ ꝑculpã obscura gen¬
mundisapientes qba quã aiusꝑinfidelitatoe
plerũq ꝑactionẽ sȩdi sint. ante humanostan
oculos s̃ ꝑductȩ honestatis colore fusecoltua
Sed eoacterna disapientia tinctisnds¬

Expanded text:
quae nigrum populum mittit, hic mundus accipitur, in quo vita hominum per culpam obscura genmundi sapientes; qui quamvis per infidelitatem et plerumque per actionem foedi sint, ante humanos tamen oculos superductae honestatis colore fucantur. Sed coaeterna Dei sapientia tinctis
Abbreviated transcription (Latin):
abhui mundi sapuentib differ : quidũ inton¬
dunt e loquentiae: coꝵ dictta quasi pulera apra¬
rent sctiet a sucationes tincturȩ : & eurerum
urtute tareant aliud se eẽ quã sunt uerboꝵ
is positionib: quasi suꝑductis colorib: mentiunt᷑
At contra dacerina apientiȩ & prȩdicatione
pldira e & pura ueritate conspicua : pec aliud
seꝰ pfallatiã prȩtendit exterius & aliud ser¬
uatinterus neq: indictis siuis pulcdra uideri
appetit nitore sermonis sed integritate ueri¬
tatis : In mandatis igtẽ dĩ sapientiae. sapientia
ñ confere tincti sindiȩ colorib: : quia dũ fu¬
cata eloquentiae ornam̃tañ hab&
quasi uestes sine tinctura plac&: quã fu¬¬
cationẽ tincturȩ paulus despexerat : cũ
dicebat: quȩ & loquim᷑ non in doctis
humanȩ sapientiȩ uerbis. sed in doctri¬
na sp̃s : Mabat quippe hanc sapientiam ⁊¬
non autẽ eloquii tintione fuscare : Seqͥt᷑ ⁊¬

Expanded text:
ab hujus mundi sapientibus differunt, qui dum intendunt eloquentiae, eorum dicta quasi pulchra apparent specie, et fucatione tincturae; et cum virtute rerum careant, aliud se esse quam sunt verborum compositionibus, quasi superductis coloribus, mentiuntur. At contra, doctrina sapientiae et praedicatione pulchra est, et pura veritate conspicua; necse per fallaciam praetendit exterius, et aliud reservat interius; neque in dictis suis pulchra videri appetit nitore sermonis, sed integritate veritatis. In mandatis igitur suis Dei sapientia non confertur tinctis Indiae coloribus, quia dum fucata eloquentiae ornamenta non habet, quasi vestis sine tinctura placet. Quam fucationem tincturae bene Paulus despexerat, cum dicebat: Quae et loquimur non in doctis humanae sapientiae verbis, sed in doctrina Spiritus . Malebat quippe hanc sapientiam non autem eloquii tinctione fucare. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
Iohanne a pło at testante quiait : sidixerimus
quia peccatũ non habemꝰ nosipsos seducimꝰ
& ueritas in nobis ñ .ẽ. Et adfirmante ia cobo
quia seruit dicens in multis enĩ offendimꝰ om̃s. Pro¬
phȩta etiã depcante : quiait Ne intresiniudiciũ
cũ seruotuo quia non iustificabit᷑ in conspectu
tuo omnis uiuens : Aurũ ergo obricũ illi nuncupan

Expanded text:
: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est ; et affirmante Jacobo, qui astruit, dicens: In multis enim offendimus omnes . Propheta etiam deprecante, qui ait: Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Aurum e
Abbreviated transcription (Latin):
quia fulgent claritate iusticiae : obrizũ quia
nullũ habuer̃ unquã c̃tagiũ culpȩ : homines uero
iusti quã dium haccarne corruptibili mortaliter
uiuant aurã quidẽ eẽ possunt obritũ omnino
non possunł quia corpus quod corrũpit᷑ ad grauat
animã & dẽprimit terrena in habitacioseni

Expanded text:
ae; obrizum, quia nullum habuerunt unquam contagium culpae. Homines vero justi, quandiu in hac carne corruptibili mortaliter vivunt, aurum quidem esse possunt, obrizum esse omnino non possunt, quia corpus, quod corrumpitur, aggravat, animam: et deprimit terrena inhabitati