comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Duẽ dñe aperinobis. Hasigitur regulas ñ in aptalipsi
tantũ idẽm reuelatione sc̃ĩ iohannis apłi quã isdem
tichonius &uiuaciter intellex̃ &ueridice satisq: catho¬
licae disseruit. Prxere adutcxat loca in quib: suae
pastis idẽm donatistarũ scisma defendere nisus.
ꝑsecutiones quas ipsi arelegioso principe ualentini
ano uidelic& uther&iciꝑtuler̃ ecdesiis eorũ & plebib
domib:q & posses sionib: subcatholicorũ manu contra¬
ditis & racerdotib: exilio p&rusis defl& & mast yria
uocans. has in eadem gloriatur a pocalypsi fuisse p̃dictas
Verũ in omni quoq: scriptura canonica & p̃cipue ꝓph&ica
easdem uigere regulcs quisq uigilanter intenderit
inueni&, cuius quidem auctoris &nos in hoc opere sensũ
secuti. Non nulla quae extrinsecus posuit breuiand
causa omissimus: Plurauero quaeilli ut pote uiso in¬
genioso & qui sicut de eo dictũ est. ueluti rosa inspinis
effloruit : aꝑta nec quaesitu digna uidebantur : quantũ

Expanded text:
Apocalypsi tantum, id est, in revelatione sancti Joannis apostoli, quam idem Tychonius et vivaciter intellexit, et veridice satisque catholice disseruit, praeterea duntaxat loca, in quibus suae partis, id est, Donatistarum schisma defendere nisus, persecutiones, quas ipsi a religioso Valentini videlicet, ut haeretici pertulerunt, Ecclesiis eorum et plebibus, domibusque et possessionibus sub catholicorum manum contraditis, et sacerdotibus exsilio retrusis, deflet, et martyria vocans, has in eadem gloriatur Apocalypsi fuisse praedictas; verum in omni quoque Scriptura canonica, et praecipue prophetica, easdem vigere regulas, quisquis vigilanter intenderit, inveniet. Cujus quidem auctoris et nos in hoc opere sensum secuti, nonnulla quae extrinsecus posuit, breviandi causa omisimus; plura vero quae illi utpote viro ingenioso, et qui, sicut de eo dictum est, veluti rosa in spinis effloruit, aperta, nec quaesitu digna, videbantur, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquando enĩ inhabolũ dicitur quod ñ in ipso sed in eius
corpore possit agnos. sicut dñs beato iob eiusdem hostis
fraudes &uires exponens interalia dicit: Numquid
enĩ ipse diabolus legitur uspiã paenitentiã acturus

Expanded text:
Aliquando enim in diabolum dicitur, quod non in ipso, sed in ejus Aliquando enim in diabolum dicitur, quod non in ipso, sed in ejus corpore poscit agnosci, sicut Dominus beato Job, ejusdem hostis fraudes et vires exponens, inter alia dicit: Numquid enim ipse diabolus legitur uspiam poenitentiam acturus
Abbreviated transcription (Latin):
semo lauseius inoremeo : Tantundem autem ualeNt
ecũ multiplicantur siue ꝑdenariũ sicut lxx & dec
unde possunt & lxx annihieremiae ꝓunuerso tem¬
pone spiritaliter accipi quo est apud alionos ec desia
quonumero significatur uniuersitas scõrũ in a pocalipsi
Sextã regulã tichonius recapitulationẽ uocat sicenim
dicuntur inscripturis quaedã quan sequantur in ordine
temporis uelrerũ continuatione narrentur. cũ ad
priora quae pr&er missa sunt latentar narratio reuoca
sicut ingenes qđ dicitur. istifilui noe in tribu & linguissuis ab his
diuise sunt insulae gentiũ suꝑterram. & statim erat
autem omnisterra labiiunius. & sermonũ eorundẽ.
ita dictũ uid&ur tamquã eo iam tempore. quod dis
ꝑsisunt unafuerit omnib: lingua: cũ potius recapitu lando
latenter adiunger&. qualiter sint linguae diuisae : Sep¬
tima eiusdem regula est dediabulo & eius corpore.

Expanded text:
Semper laus ejus in ore meo. Tantumdem autem valent, Semper laus ejus in ore meo. Tantumdem autem valent, et cum multiplicantur sive per denarium, siunt et septuaginta anni Hieremiae pro uniuerso tempore spiritaliter accipi, quo est apud alienos ecclesia — quo numero significatur uniuersitas sanctorum in ApocalypsiSextam regulam Tychonius recapitulationem vocat. Sic enim dicuntur in Scripturis quaedam, quasi sequantur in ordine temporis, vel rerum continuatione narrentur, cum ad priora quae praetermissa sunt latenter narratio revocetur. Sicut in Genesi quod dicitur: Isti filii Noe in tribubus et linguis suis. Ab his divisae sunt insulae gentium super terram. Et statim: Erat autem omnis terra labii unius et sermonum eorumdem. Ita dictum videtur, tanquam eo jam tempore quo dispersi fuerunt una fuerit omnibus lingua, cum potius recapitulando latenter adjungeret: Qualiter sint linguae divisae. Septima ejusdem regula est, de diabolo et ejus corpore.
Abbreviated transcription (Latin):
te scriptura. ubiuigilare deb& lectoris intentio: Quintã
ponit regulã quã d&emporib nuncupat : Potest autẽ
ut mihi uid&ur &iam denumeris appellari: hanctrepo
sinec doce uellegitimis numeris uigere dicit: tropa. sinec doce
aut paste totũ. aut tota pastem : quo locutionis modo &iã illa
deresurrectione xp̃i soluitur quaestio: parsenĩ nouissima
diei quo parsus est. nisi ꝓtotadie accipiatur idestadiuncta
&iam nocte pra&erita. & nox incuius paste: ultimare sur¬
rex̃ nisitotus. dies accipiatur. adiunetoscilic& in luanscente
diedominico ũ possunt esse tresdies &tres notes quib: se
incerde terrae p̃dix̃ futurũ. Hegitimos autẽ numeros
dicit quoseminentius diuina scriptura cõmendat sicut
septeariũ uel denariũ uel duo denariũ quib plerũq
uel uniuersitas temporis uelnei alicuius ꝑfectio de signe.
sicut septies in die laudem dixitibi Nihil est aliud quã

Expanded text:
te Scriptura, ibi vigilare debet lectoris intentio. Quintam te Scriptura, ibi vigilare debet lectoris intentio. Quintam ponit regulam, quam de temporibus nuncupat. Potest autem ut mihi videtur etiam de numeris appellari. Hanc tropo synecdoche vel legitimis numeris vigere dicit. Tropus synecdoche est aut a parte totum, aut a toto partem. Quo locutionis modo etiam illa de resurrectione Christi solvitur quaestio, pars enim novissima diei quo passus est, nisi pro tota die accipiatur, id est, adjuncta etiam nocte praeterita; et nox in cujus parte ultima resurrexit, nisi totus dies accipiatur, adjuncto, scilicet, illucescente die Dominico, non possunt esse tres dies et tres noctes, quibus se in corde terrae praedixit futurum. Legitimos autem numeros dicit: quos eminentius divina Scriptura commendat, sicut septenarium, vel denarium, vel duodenarium, quibus plerumque vel universitas temporis, vel rei alicujus perfectio designatur. Sicut: Septies in die laudem dixi tibi, nihil est aliud, quam,
Abbreviated transcription (Latin):
curebo Ebera Ftotuest depmisis & lege quae alio
modo deppũ & littera uel degratic & mandato pagalio
appellari. Haecagustino magna questio magisquam
regula quae soluendis est qua estronib: adhibenda uidã
Ipsa est enim quam non intellegentes pelagiani uel con¬
dideriuint suã here sim uel auxer̃: Quastaest despecie
& gene ire species enĩ parsest genusautẽ totũ cuius
ea parsastꝰ sicutuna quaetciuitas i parsest totius puintiea
&una  quaeq ꝓuntia. parsest totius orbis unde & inno¬
titicc̃ uulgi uerba ista uenerunt : ut &iã idiothȩ intellegoont
quid specialier quid generaliter In quocũq: p̃cepto imperi¬
alisit consinutũ fith&iã de omnib: sicutea quaedesa l& mone
cuus ille parsest relata darescunt nec species semper ex¬
ceditur: Sȩpeenim talia dicuntur. quae uelei quoq
uel ei fostasse tantũ modo. a ꝑtissime congruant: sed cũ
abspecie transitur ad genus. quasi adhuc despeciae loquen¬

Expanded text:
e. Tertia est de promissis et lege, quae alio modo, de spiritu et littera, vel de gratia et mandato potest appellari. Haec sancto Augustino magna quaestio magis quam regula quae solvendis est quaestionibus adhibenda, videtur. Ipsa est enim quam non intelligentes Pelagiani, vel condiderunt suam haeresim, vel auxerunt. Quarta est de specie et genere. Species enim pars est; genus autem totum, cujus ea pars est. Sicut unaquaeque civitas, pars est totius provinciae, et unaquaeque provincia, pars est totius orbis. Unde et in notitiam vulgi verba ista venerunt, ut etiam idiotae intelligant quid specialiter, quid generaliter in quocunque praecepto imperiali sit constitutum. Fit hoc etiam de hominibus, sicut ea quae de Salomone clesiam, cujus ille pars est, relata clarescunt. Nec species semper exceditur. Saepe enim talia dicuntur, quae vel ei quoque, vel ei fortasse tantummodo apertissime congruant. Sed cum a specie transitur ad genus, quasi adhuc de specie loquen
Abbreviated transcription (Latin):
dinem secutus septimo condudit: sed &ipsa recapitu¬
latio ꝓlocis intellegenda est: Aliquando enim abo¬
Aliquando de sola ipsa nouissima pressura aut non
multo antedicturs recapitulat. Illud tamen fixum
seruat uta sexto recapitul&, Testiauero periocha
subspecie septe mangelorum tuba canentĩ uanios
ecdesiae describiteuentus. Quasta subfigura muliern
parientis & draconis cãpsequentis eurdem eechec loben q
asiuctorias aperit &utriq milituae p̃mia dignec rependit¬

Expanded text:
dinem secutus, septimo concludit. Sed et ipsa recapitudinem secutus, septimo concludit. Sed et ipsa recapitulatio pro locis intelligenda est. Aliquando enim ab a medio tempore, aliquando de sola ipsa novissima pressura, aut non multo ante dicturus recapitulat. Illud tamen fixum servat, ut a sexto recapitulet. Tertia vero periocha, sub specie septem angelorum tuba canentium, varios Ecclesiae describit eventus. Quarta, sub figura mulieris parturientis, et draconis eam persequentis, ejusdem Ecclesiae labores et victorias aperit; et utrique militiae p
Abbreviated transcription (Latin):
pocalipsis sci iohannis in quabella &incendia intestina ecde¬
siae suae ds̃ uerbis figurisq: reuelcre dignatus est . sep¬
temmihi frater eusebii uid&uresse indiuisa. periochis.
Inquarum prima. postpraefationẽ copiosam qua ad robo¬
rcondam fidem fragiliũ dnĩ passiones & posteriores glorias
enumerat. similem filio hominis ecclesia cernit indutum
Qui commemortis hisquaespecialiter inseptẽ asiae gestoo
uel gerenda sint ec desus generales totius ecdesiae luctas
describit & palmas: ubisexto loco consulte subiciendos ecdãe
iuda eos. & temptationẽ orbiuniuerso futuram seque ꝓmisit¬
cito esse uenturum: septimo autem tepidam ponit laoditĩã
filius enim hominis ueniens putcs in ueni& fidem interra
nsecunda autem periocha descriptis insededĩ iiii animalil
sigillis. conflictus & triumphos ecdesiae reserare
futuros: ubiiuxta consu&udinem libriistius usq: ad
sextum numerũ ordinem custodit: & pr&ermisso
septimo recapitulat: Acduas narrationes quasior¬

Expanded text:
pocalypsis sancti Joannis, in qua bella et incendia intestina Ecclesiae suae Deus verbis figurisque revelare dignatus est, septem mihi frater Eusebi videtur esse divisa periochis. In quarum prima, post praefationem copiosam, ad roborandam fidem fragilium, ac Domini passiones, et posteriores glorias enumeratas, similem Filio hominis Ecclesia cernit indutum: qui commemoratis his quae speciavel gerenda sint Ecclesiis, generales totius Ecclesiae luctas describit et palmas. Ubi sexto loco consulte subjiciendos Ecclesiae Judaeos, et tentationem orbis universi futuram, seque cito esse venturum: septimo autem tepidam ponit Laodiceam: Filius enim hominis veniens, putas inveniet fidem in terra? In secunda autem periocha, descriptis in sede Dei quatuor animsigillis, conflictus et triumphos Ecclesiae reserare futuros. Ubi juxta consuetudinem libri istius, usque ad sextum numerum ordinem custodit; et praetermisso septimo recapitulat, ac duas narrationes, quasi or
Abbreviated transcription (Latin):
manerare. ꝓquib adernã ꝑcipere beatitudinẽ ex peita
xcane estilli utco operiat se bissino splendente uandid s ui¬
Datũ est illi factis siuis indui quo contra impii quiuxta esaiã
telasara neae tex tunt. Ñoperient᷑ operib susconerem̃

Expanded text:
merare, pro quibus aeternam percipere beatitudinem exspectant. Et datum est illi, ut cooperiat se byssino splendente candido. Datum est illi factis suis indui. Quo contra, impii, qui, juxta Isaiam, telas araneae texunt, non operientur operibus suis. Opera enim
Abbreviated transcription (Latin):
ctoloru nomen ixecant : Non adõ tantum uerũ abrpsla
daemionib sul olae falsncctis merito condeminantur
Quibene sceuee dicuntur. quuinter preatur uulpicu
sis hocanimal dolicastutiae sagacis fimtim. iudao
entiles & her&icos ec desiaedĩ sempet insidiantes. & quasi
garrula uoce ꝑstrepentes ostendit : dequib: eiusdem ecca¬
siae custodib: imperatur. Capite nobis uulpes pusillas.
quae demoliuntur uineas. Ihm noui & paulũ scio. De
hoc uersu dicit arator: Cognosce furorem gens inimica
tiũ demor regnare fatecur quemuenisse negas. atq:
conuinceris ipso quistimulante ruis. Multiautem
exhis qui fuerant curisa stuiat contuserunt libros &
Corio sa ditit magicae astif industriam. cuius sectatore
merito suos libros incendunt. Iagnolic& pra&io
aestimatos quando ipsos quib: seruierant daemone
& debitorib: in euangelio subquinquagenario & quingentario¬
numero denariorũ debita laxantur : Credo quia corporis

Expanded text:
tolorum nomen invocant, non a Deo tantum, verum ab ipsis daemonibus subdolae falsitatis merito condemnantur. Qui bene filii Scevae dicuntur, qui interpretatur vulpecula clamans. Hoc animal doli et astutiae sagacissimum, Judaeos gentiles, et haereticos Ecclesiae Dei semper insidiantes, et quasi garrula voce perstrepentes ostendit. De quibus ejusdem Ecclesiae custodibus imperatur: Capite nobis vulpes pusillas, quae demoliuntur vineas. Jesum novi, et Paulum scio. De hoc versu dicit Arator, Cognosce furorem, Gens inimica, tuum: daemon regnare fatetur, Quem venisse negas, atque hoc convinceris ipso, Quo stimulante ruis. Multi autem ex iis qui fuerant curiosa sectati, contulerunt libros, etc. Curiosa dicit, magicae artis industriam, cujus sectatores merito suos libros incendunt, magno licet pretio aestimatos, quando ipsos quibus servierant daemonest debitoribus in Evangelio sub quinquagenario numero denariorum debita laxantur. Credo quia corporis
Abbreviated transcription (Latin):
regem salomonem ex cogitare. suãq gentem dociusse
modus exorcismi dest adiurationis quib: inmundi spiritus
expulsi ab homine ulterius reuesti non sint ausi fitautem
hoc interdum &iam ꝑrebrobos obcondem nationem eorũ
qui faciunt : uel obutilitatẽ eorũ quiuident & audunt
udic& homines despiciant signa facientes tamendm̃ hono¬
rent ad cuius inuocationem fianttanta miracula. Erant
autem quidam scaeue iudaei principes sacerdotum.
septem filii : qui hoc faciebant Melius iuxta grecũ legitur
erant autem cuiusdam scaeuȩ: quoniã ergo ipse satanas
trans figurat se uelut angelũ lucis: ministros quoq
suos eadem simulatione colorare nontim& unde
nari in qua figura & dñs post resurrectionem

Expanded text:
regem Salomonem excogitasse, suamque gentem docuisse regem Salomonem excogitasse, suamque gentem docuisse modos exorcismi, id est, adjurationis, quibus immundi spiritus expulsi ab homine ulterius reverti non sint ausi. Fit autem hoc interdum etiam per reprobos, ob condemnationem eorum qui faciunt, vel ob utilitatem eorum qui vident et audiunt, ut licet homines despiciant signa facientes, tamen Deum honorent, ad cujus invocationem fiant tanta miracula: Erant autem quidam Scevae Judaei principis sacerdotum septem filii, qui hoc faciebant. Melius juxta Graecum legitur: Erant autem cujusdam Scevae. Quoniam ergo ipse Satanas transfigurat se velut angelum lucis , ministros quoque suos eadem simulatione colorare non timet. Unde nari, in qua figura et Dominus post resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes eos quos infide & in nominexp̃i lic& uenturi
baptizauerat . Iterũ baptizandos esse p̃dica uerit dicens
Ego baptiio uos aqua illeuos baptizabit inspũscõ: si enm
nunc tcclib: adnemedium sola communicatio corporis
& sanguinis xp̃i utquidam docmatizant fufstere
posse potuiss&. & tuncneq opus ess&ł axpi discipulis
baptirari. quos iohannes aqua bapti aocuerat. sed tantũ sangui¬
niseius pasticipatione confirmari. Erant autẽ omnes
uiri fere duo decim &i&e : Uerũ iuditiadĩ abyssus
mulia: Ecceasia nuper a postolnũ necuisitacione digna.
nunc &a postolico sacrata numero e ꝓph&ali est mune
ius numerus
decies ductus aduentus sui signa monstrauerit : Illud in
rusalem: hoc inepheso quae est ciuitas grecorũ credo. ut
ostende p&se siuedeiuda eis seugentib credat quis . eos
tantũ modo quiunitati eclesiae catholicae atq a postolicȩ
communicent implere. Temptauerunt autem quidam¬

Expanded text:
Joannes eos quos in fide et in nomine Christi licet venturi Joannes eos quos in fide et in nomine Christi licet venturi baptizaverat, iterum baptizandos esse praedicaverit, dicens: Ego baptizo vos aqua, ille vos baptizabit in Spiritu sancto ? Si enim nunc talibus ad remedium sola communicatio corporis et sanguinis Christi, ut quidam dogmatizant, sufficere posset, potuisset et tunc; neque opus esset a Christi discipulis baptizari quos Joannes aqua baptizaverat, sed tantum sanguinis participatione confirmari. Erant autem omnes viri fere duodecim, etc. Verum judicia Dei abyssus multa. Ecce Asia nuper apostolorum nec visitatione digna, nunc et Apostolico sacrata numero, et prophetali est munerius numerus decies ductus, adventus sui signa monstraverit, illud in Jerusalem, hoc in Epheso, quae est civitas Graecorum. Credo ut ostenderet, se, sive de Judaeis seu gentibus credat quis, eos tantummodo qui unitati Ecclesiae catholicae atque apostolicae communicent implere. Tentaverunt autem quidam
Abbreviated transcription (Latin):
accepit runicuueniss& contulit multũ hisquicrediderie
uehementer enim iuda eos reuincebat: Ala trans latio
hab& ꝓfut multum credentib: ꝑgratiam. hocest ergo
qđ eisdem achaeis a postolus scribit : Ego plantaui apollo
darisol& accepistis : Iohannes baptizcuit. baptis ma
paenitentiae : Non hoc baptisma inquit remissionem
peccatorũ donare. sed paenitentiã tcentũ potuit doce ne
Nam sicut signũ circũcisionis. signaculũ inpatriarchis
fidei quẽ gerebant extiterat : Ita & hoc lauacrumpo pulus
paenitens quasi singulare sig naculum suae deuotionis
accepit. Quod tacmen ipsũ a figulariter &iam xp̃i bap¬
tismac quo remissio dan&ur ostender& Hisauditis.
bapti zatisunt in nomine dñi ihũ. Quaestio crebra uenti
tamen pectefides aliquib: baptizati sunt Iterũ baptizan
debeant. quã hoc capitulo expositã reor. Quid enim
diffest utrũ tunc ante initiũ baptismi xp̃i. Annunc
sine successione eiusdem quisq baptiz&ur. cũ&iã ipse

Expanded text:
nisset, contulit multum iis qui crediderunt. Vehementer enim Judaeos revincebat. Alia translatio habet: Profuit multum credentibus per gratiam. Hoc est ergo quod eisdem Achaicis Apostolus scribit: Ego plantavi, Apollo dari solet accepistis? Joannes baptizavit baptismo poenitentiae. Non hoc baptisma, inquit, remissionem peccatorum donare, sed poenitentiam tantum potuit docere. Nam sicut signum circumcisionis signaculum in patriarchis fidei quam gerebant exstiterat, ita et hoc lavacrum populus poenitens, quasi singulare signaculum suae devotionis accepit: quod tamen ipsum figuraliter, etiam Christi baptisma quo remissio daretur ostenderet. His auditis, baptizati sunt in nomine Domini Jesu. Quaestio crebro ventiltamen rectae fidei aliquibus baptizati sunt, iterum baptizari debeant; quam hoc capitulo expositam reor. Quid enim differt utrum tunc ante initium baptismi Christi, an nunc sine successione ejusdem quisque baptizetur, cum etiam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
fuis seuider&ur : Victãc unius uistute mostem mostuũq:
ab inferis resuscactum: Paulatimenim fides crescit
ut cũ supra hominem fuisse uider&ur. dĩesse creder&ur.
Quidenim interest. quoquisq: credat ordine: Non in prin¬
cipus ꝑfecta quaeruntur. sed deinitiis adea quae ꝑfectas̃
ꝑuenitur. Inupso enim uiuimus. & mouemur & sumus.
Hicuersus quia difficilis intellectu est : beati agustim uerbis deb&
exponi: Ostendit inquit a postolus dm̃. in his quae creauit
ndesmenter operari pieꝗ enm taque sobstantiu enus hemilo ꝰ¬

Expanded text:
fuisse videatur, victam unius virtute mortem, mortuumque fuisse videatur, victam unius virtute mortem, mortuumque ab inferis suscitatum; paulatim enim fides crescit, ut cum supQuid enim interest quo quisque credat ordine? Non in principiis perfecta quaeruntur, sed de initiis ad ea quae perfecta sunt pervenitur. In ipso enim vivimus, et movemur, et sumus. Hic versus, quia difficili intellectu est, beati Augustini verbis debet exponi. « Ostendit, inquit, Apostolus Deum in his, quae creavit, indesinenter operari. Neque enim tanquam substantia ejus sic i
Abbreviated transcription (Latin):
inhabitat &cã : Ordodiligenter a postolicae disputa¬
tonis ost intuendus quaita apud gentiles tracatus
seriem format ut primo unũdm̃ auctorẽ mundiom¬
niũq eẽ doceat . In quo uiuimus & mouemur & sumur
cuius &genus sumus. Vt non solum ꝓptermunera
lucis &intae uerũ &iam ꝓpter cognatione quandam
generis diligendũ ostendat. De inde opinionem illã
quȩ est deidolis. a pestaratione deuincat quod totiur
mundi conditor &dñs templis saxeis non possit indudi
quod omnis beneficii largitor sanguine pegeat uictimarũ
quod hominũ deniq crecctor & gubernator omniũ non possit
hominis manucreari: Quod postremo ds̃ ad cuius homo fac¬
tus est imaginem nondebeat m& allis aestimari similis erroris
remedium docens esse studiũ paenitendi: Namsia primo
destruere uoluiss& caerimonias idolorũ : aurosganeñ
hominem quã dm̃ nuncupans: incipiensq ab illis quae
gessit incorpore &e adiuina describens ut plus quã homo

Expanded text:
aetera. Ordo diligenter apostolicae disputationis est intuendus, qua ita apud gentiles tractatus seriem format, ut primum unum Deum auctorem mundi omniumque esse doceat, in quo vivimus, et movemur, et sumus, cujus et genus sumus, ut non solum propter munera lucis et vitae, verum etiam propter cognationem quamdam generis diligendum ostendat, deinde opinionem illam quae est de idolis, aperta ratione devincat, quod totius mundi conditor et Dominus templis non possit includi saxeis, quod omnis beneficii largitor sanguine non egeat victimarum, quod hominum denique creator et gubernator omnium non possit hominis manu creari, quod postremo Deus, ad cujus homo factus est imaginem, non debeat metallis existimari similis, erroris remedium docens esse studium poenitendi. Nam si primo destruere voluisset caeremonias idolorum, aures gentium hominem, quam Deum nuncupans, incipiensque agessit in corpore, et ea divina describens, ut plus quam homo
Abbreviated transcription (Latin):
piosuiter qaedisponit om̃a suauiteru ꝑqurae ebisposinonenr
pillo uiumus eo mouemur & sumus: Cer de colugitur enet
shocopus sum nebus subtraxerit. Necauenusi qusmo¬
corporalis spiritedisq creatura in seipsa man& sedutiq
in illo de quodictũ est In illo enĩ uiuimus & moueniur &
sumus Quia & siuna quaeq pars potest esrs intaco
dicep& apostolus &iã deisto corporeo mundo possit
intellegi : Nam &inillo secundũ corpus uiuimus. &mo¬
uemur &sumus Vnde secundũ mentem quae facta est
ad eius imaginem deb&hoc accipi. excellentiore quodã
eodemq ponuisibili sed intellegibili modo. Namquid
uidicauime scire interuos nisi ihm̃ xp̃m. & hunc cruci¬
fixum. Hisenim quiꝓph&arum fidem non recipieban
non moysi. none saiȩ uel alicuius ꝓph&arũ sed aueto¬
rũ suorũ loquitur testimoniis: Versum uidelic&¬

Expanded text:
uaviter. Per quam dispositionem in illo vivimus, et movemur, et sumus. Unde colligitur quod si hoc opus suum rebus subtraxerit, nec vivemus, nec mospiritalis corporalisque creatura in seipsa manet, sed utique in illo de quo dictum est: In illo enim vivimus, et movemur, et sumus. Quia et si unaquaeque pars potest esse in toto, diceret Apostolus, etiam de isto corporeo mundo posset intelligi. Nam et in illo secundum corpus vivimus, et movemur et sumus. » Unde, secundum mentem quae facta est ad ejus imaginem, debet hoc accipi excellentiore quodam eodemque non visibili, sed intelligibili modo. Nam quid judicavi me scire inter vos, nisi Jesum crucifixum. His enim qui prophetarum fidem non recipiebant, non Mosi, non Isaiae, vel alicujus prophetarum, sed auctorum suorum loquitur testimoniis, versum videlic
Abbreviated transcription (Latin):
sadiet di diungitur. Cumuenissent a macedonia siliss
& timoheus & c&eri quisibi totunderant incencris caput
habetant esumuotũ. Cencre postus est corinthi ubinauẽ
asconsurus caput exuoto totondit Namiuxta legẽmoysi
quisedõ uouerunt comam nutrire. quãdiu. nadianei
fieri uelint & postecc eam tondere atq ignitradere
iubebantur: Haec ergo paulus fecit. Nonquidem oblitu
quidae abolitione legis caeris a postolis hieru solymis
statiierat sedne scandalitarentur qui exiuda eis credi¬
derant simulauit se iudaeum utiudacos iucrifacepa
Iuidam codices plurali numero habent. Totunderunt capit
& habebant uotum iest priscilla &aquila sed e gregii
doctones ecdesiae heronimus & agustinus insius uterq
depistolis & singulari numero ponunt. & depaulo in¬
ter pra&antur : Ponit enim ita hieronimus fratrib
ualedicens nauigabat syriã &cumeo priscilla & aqͥla
& totondit sibi caput incencris uotũ enim habuerat
Profectus est abepheso & descendens caesaream

Expanded text:
cedonia Silas et Timotheus, et caetera. Qui sibi totonderat in Cenchris caput; habebat enim votum. Cenchrae portus est Corinthi, ubi navim ascensurus caput ex voto totondit. Nam, juxta legem Mosi, qui se Deo voverunt, comam nutrire, quandiu Nazarei fieri velint, et postea eam tondere atque igni tradere jubebantur. Haec ergo fecit Paulus, non quidem oblitus, quid de abolitione legis cum caeteris apostolis Jerosolymis statuerat, sed ne scandalizarentur, qui ex Judaeis crediderant, simulavit se Judaeum, ut Judaeos lucrifaceret. Quidam Codices plurali numero habent Totonderunt caput, et habebant votum, id est, Priscilla et Aquila. Sed egregii doctores Ecclesiae Hieronymus et Augustinus, in suis uterque epistolis, et singulari numero ponunt, et de Paulo interpretantur. Ponit enim ita Hieronymus: « Fratribus valedicens navigabat Syriam, et cum eo Priscilla et Aquila, et totondit sibi in Cenchris caput, votum enim habuerat. » Profectus est ab Epheso, et descendens, Caesaream
Abbreviated transcription (Latin):
quisunt the salonicae : Animȩ nobilitatẽ dicit qua uerbco
auidiendo scrutendoq instterun:: Quidamautemi er icure
ausdsc ꝓphilosophi disserebant cũeo. Epicurei preceptoris sun
tarditate secut. felicitatẽ hominis insola corporis uol ietuide
stoici uero in sola amimni uistute posuerunt: Quunter sequiel̃
dissidentes: apostolũ tamen unianimiter in pugeanta eo
nđ biominem sicutex conima & corpore subsiftere iita in
osindoc ena beatũ ẽẽ debere: sed hoc nectem pore
uerbius hcdicere : Recte semini uerbius idest seermologi us
ignoto dõ: Enotus iniuda ea ds̃ sed nonreceptus. Ignotus
in achaia dr̃ quãuis permulte quesitus: & ideo quugnorat
ignorabitur : Quipra euaricatur damnabitur : Neutr.
inmunes aculpa sed excusabiliores quifidem non ob¬
tulcie xp̃o quinesciebant. quã quimanus intulexpo
quẽ sciebant. Ds quifecit mundũ &omnia quae in eos
hic caeli & terrae cumsitdñs noninmapu factis templis

Expanded text:
qui sunt Thessalonicae. Animae nobilitatem dicit, qua verbo audiendo scrutandoque instituerant. Quidam autem Epicurei et Stoici philosophi, disserebant cum eo. Epicurei praeceptoris sui tarditatem secuti, felicitatem hominis in sola corporis voluptate, Stoici vero in sola animi virtute posuerunt. Qui inter se quidem dissidentes, Apostolum tamen unanimiter impugnant, eo quod hominem sicut ex anima et corpore subsistere, ita in utroque doceret beatum esse debere; sed hoc nec tempore verbius hic dicere? Recte seminiverbius, id est, σπερμόλογος Ignoto Deo. Notus in Judaea Deus, sed non receptus. Ignotus in Achaia Deus, quamvis per multa quaesitus. Et ideo qui ignorat ignorabitur, qui praevaricatur damnabitur. Neutri immunes a culpa, sed excusabiliores, qui fidem non obtulere Christo, quem nesciebant, quam qui manus intulere Christo, quem sciebant. Deus qui fecit mundum, et omnia quae in eo sunt, hic coeli et terrae cum sit Dominus, non in manufactis templis
Abbreviated transcription (Latin):
inuia utcentur aedificant: scaene autem grecae. taber¬
nacula dicuntur. A& himologiã ab obumbrando ducentia
um bracula sonant. Quaesagis laneis uel lineis. a tcilicinis
siue ex arborũ frondib autuirgultis. u&eres conpone¬
bant : Misticae autem sicut p&rus piscindo nos a fluctib:
scculs pr&iua fides extraxi ita paules ambracala nteetio ls¬

Expanded text:
in via utantur, aedificant; σκῆναι Graece taberin via utantur, aedificant; σκῆναι Graece tabernacula dicuntur, etymologiam ab obumbrando ducentia,uasi umbracula sonant, quae sagis laneis vel ligneis aut cilicinis, sive ex arborum frondibus aut virgultis veteres componebant. Mystice autem, sicut Petrus piscando, nos a fluctibus saeculi per retia fidei extrahit, ita Paulus umbracula protectionis
Abbreviated transcription (Latin):
arom decantans & defalsis ipsorum quib: contra dicere
nonpeterant sua uera confirmans Magnae quippe
sdientiae est dare intempore cibaria conseruis &taudi¬
entum considerare ꝑsonar ipsius enim. & genussumus
Itquib: & dionisius ariopagita : Hicest dionisius quipost
episcopus ordinatus : corinthiorũ gloriose ecdesiã reg
Multecq adutilitatem ecclesie ꝓtinentia quae actenus
manent in genusui uolumina reliquit. Cognomen aloco
cui prae erat accipiens. Ario pagos estenim athenarũ
omnes iuda eos aromco: Hoc iosephus nono daudii anno
factũ narrat: Su&onius autem historicus hocmadorsa
claudius iudaeos inpulsonexpo adsiduetumultuantes
roma expulit: Quodutrũ contra xp̃m tumultuantes
iuda eos coerceri &conprimi iusserit an&iam xp̃ianos
simul uelut cognatȩ religionis homines uoluerit expelli
nequaquã discernitur. Erant autemscenae factoriae
astis. Quasi exules interra & peregrini. tentoria sibi quib

Expanded text:
ati decantans, et de falsis ipsorum, quibus contradicere non poterant, sua vera confirmans. Magnae quippe scientiae est, dare in tempore cibaria conservis, et audientium considerare personas. Ipsius enim et genus sumus. In quibus et Dionysius Areopagita. Hic est Dionysius, qui post episcopus Corinthiorum gloriose Ecclesiam rexit, multaque ad utilitatem Ecclesiae pertinentia, quae hactenus manent, ingenii sui volumina reliquit, cognomen a loco cui praeerat accipiens. Areopagus est enim Athenarum omnes Judaeos a Roma. Hoc Josephus nono Claudii anno factum narrat. Suetonius autem historicus hoc modo refert: Claudius Judaeos, impulsore Christo, assidue tumultuantes Roma expulit. Quod utrum contra Christum tum ultuantes Judaeos coerceri et comprimi jusserit, an etiam Christianos simul velut cognatae religionis homines voluerit expelli, nequaquam discernitur. Erant autem scenofactoriae artis. Quasi exsules in terra et peregrini, tentoria sibi, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
enim decreuerant romani. nequids̃ ess& acceptus. Nisi
a senatu ꝓbactur. Media autem nocte paulus & sileas.
adorantes dm̃ ymnũ dicebant. & c&e : Deuotio simul a posto¬
lici pectoris &uistus exprimitur orationis. cũ gilli ymnos
inimo carcere cecinerint: &eorũ laus terrã commouerit
carceris & fundamenta concusserit & a peruerit osticcatq
ipsar postremo uinculatorũ catenas resoluerit. Aliter
quicũq: fideliũ omne gaudium existimat cũintem ꝑtatio¬
inter carceris tenebras ymnizat & cũpsalmistar drto de¬
cantat: Tuesmihi refugiũ a pressura quae circũ dedit̃ me
exultaciomea : Lauit ꝑlagas eorum & baptizatus est iꝑ se¬
Pulchre rerũ uari&as quib plagas uulneris. laun peregs

Expanded text:
enim decreverant Romani ne quis Deus esset acceptus, nisi a senatu probatus. Media autem nocte Paulus et Silas adorantes Deum, hymnum dicebant, et caetera. Devotio simul apostolici pectoris, et virtus exprimitur orationis, cum et illi hymnos in imo carcere cecinerint, et eorum laus terram carceris commoverit, et fundamenta concusserit, et aperuerit ostia, atque ipsas postremo vinculatorum catenas resolverit. Aliter. Quicunque fidelium omne gaudium existimat, cum in tentatiointer carceris tenebras hymnizat, et cum Psalmista Domino decantat: Tu es mihi refugium a pressura, quae circumdedit me, exsultatio mea Lavit lchra rerum varietas. Quibus plagas vulneris lavit, per
Abbreviated transcription (Latin):
sũ bestiarũ dentib: molar ut panis mundus efficias: Vox
nunc int̃alia demundo dic̃ auferrizacsidicerentiqđiu su
pulchrũ auditu canorũ tactu planũ odoratu suaue.¬
gustu delectabile. descło transiturũ ẽ  &omnis astifex
omnis astis siinueniet᷑ in ea ãplius & rełq: Omnia in qu
quae adusũ. ł iocunditatẽ huma nae uitae ꝑtinem collumt

Expanded text:
sum, bestiarum dentibus molar, ut panis mundus efficiar. » --sum, bestiarum dentibus molar, ut panis mundus efficiar. » --nunc inter alia de mundo dicit auferri: ac si diceret, quod visu pulchrum, auditu canorum, tactu planum, odoratu suagustu delectabile, de saeculo transiturum est. Et omnis artifex omnis artis non invenietur in te amplius, etc. Omnia, inquit, quae ad usum vel jucunditatem humanae vitae pertin
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiarũ sed& repentinã in ꝓuisãq deflere rumã scłi
deritis haec fieri respicite & leuate capitaurã : Id.ẽ exhi¬
larate corda : Qm̃iudi cauit ds̃ iudiciũ urm̃ de illa. Hocẽ
illudiudiciũ qđ animae scõrũ magnoclamore quaerebant
sustulit unus angelus fostis lapidem quasi molarem magnũ
& misit in mare dicens. hocimp&umitt& babylon: siue
ut ala dic̃ editio sic inimp&u deici& babylon magna ciuitas.
Ciuitas sđi ꝓpeccatorũ pondere &errore instabilimolae
cõparat᷑ : Incircuitu enĩ impi ambulant : quaeiure fluc¬
tib: ultionis ab sorb&. Quae ciues hierusalem fluctib
oppresst infidelitatis. Cũ suꝑ flumina babylonis sedentes
celestission absentiã flerent : Ait enĩ dñs auctores scan¬
dali tali poena plectendos: Qeccła quidem lapidi¬
incursus: Petost mola&iã ꝓcontritione poenarũ intelles
uã & beatus ignatius festur dixisse passurus: frum̃tũdi

Expanded text:
divitiarum, sed et repentinam improvisamque deflere ruinam saeculi dit: Cum videritis haec fieri, respicite et levate capita vestra , id est, exhilarate corda. Quoniam judicavit Deus judicium vestrum de illa. Hoc est illud quod judicium animae sanctorum magno clamore quaerebant:uinem nostrum ? Et sustulit unus angelus fortis lapidem quasi molarem magnum; et misit in mare, dicens: Hoc impetu mittetur Babylon. Sive ut alia dicit Editio: Sic impetu dejicietur Babylon magna civitas. Civitas saeculi pro peccatorum pondere et errore, instabili molae comparatur. In circuitu enim impii ambulant. Quae jure fluctibus ultionis absorbetur, quia cives Jerusalem fluctibus oppressit infidelitatis, cum super flumina Babylonis sedentes, coelestis Sion absentiam flerent. Ait enim Dominus auctores scandali tali poena plectendos. Eincursus. Potest mola etiam pro contritione poenarum intelligi. Nam et beatus Ignatius fertur dixisse passurus: « Frumentum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Nã infidẽ siue ueritatẽ & laudẽ dñi ut dixitransferuntur
ꝓpter reueraentiã tam̃ scĩtatis. primae illius linguȩ seruat᷑
auctoritas : Nã & ałł dominicis dieb: totoq: quin quagesi me
tempore ꝓpt̃ spẽ resur rectionis quae in dñi ẽ laude futura
continuae canit eccđa : Etuox d& hrono exiuit dicens: Lau¬
Cũ hocimperat faciendũ & memorat factũ. ad ꝓbatã suoꝵ laudẽ
indicat electorũ: Pusilli inquit & magniuia paruitas ñ noc&
ingenii: cuiuscor& lingua dñi laude repl&a. est
Etaudiui quasi uocem tubae magnae & quasi uocẽ aquarum
cordis est deuotio  quae multiplici rep&itu laudis &rui¬
nãimpioꝵ &gloriã dni suorũq concelebrat acernam
Etdemus gloriã ei que uener̃ nuptiae agni : Nuptie sur
agni cũ ecđa dño inthalamo regni caelestis sociabit  &uxor
euangelii parabolam accipiqua e uir gines parrat Ademien
sponso surgentes suas ornare lampades id ẽhẽca opoetar

Expanded text:
nam in fidem sive veritatem et laudem Domini, ut dixi, transferuntur, propter reverentiam tamen sanctitatis primae illis linguae servatur auctoritas. Nam et alleluia Dominicis diebus totoque Quinquagesimo tempore propter spem de throno exivit, dicens: LauCum hoc imperat faciendum, et memorat factum, approbatam servorum laudem indicat electorum. Pusilli, inquit, et magni, quia parvitas non nocet ingenii, cujus cor et lingua Domini laude repleta est. Et audivi quasi vocem tubae magnae, et quasi vocem aquarum cordis est devotio; quae multiplici repetitu laudis et ruinam impiorum, et gloriam Domini suorumque concelebrat aeternam. Et demus gloriam ei, quia venerunt nuptiae Agni. Nuptiae sunt Agni, cum Ecclesia Domino in thalamo regni coelestis sociabitur. Et uxor Evangelii parabolam accipi, quae virgines narrat veniente sponso surgentes, suas ornare lampadas, id est, sua
Abbreviated transcription (Latin):
posteritatis sue omnis: Nãvii generationes descriptes
cain: in eius ciuitatis aedificiũ fundit᷑ om̃s sanguis iustus
a sanguine a beliusti usq ad sanguinẽ ⁊ achariae. id est
tubarũ multarũ in caelo dicentiũ . ałł. laus & gloria & uir¬
tus dõ nr̃o : Haec nunc expaste dic̃ eccła. Tunc autẽ ꝑ¬
fectae cũ discessio facta fuerit. & cũ a pestius uindicata
Quae corrupit terram. in ꝓstitutione sua &uindicauit¬
facta cõmemorat. quae seui delic& malis corruperit.
Deniq psalmi qui principiũ habent laudate dnm apud ebreos
ab ałł incipiunt : & fumus eiꝰ ascendit in scła scđorũ: Ascendit
dix̃ u ascend& ⁊ semꝑ autẽ in ꝑditionẽ uadit babylon&iã
crematur in paste sic̃ hierusalem transit in para disum
dño manifestante in paupere & diuite : Et uigintiquatuor
tantũ officio sed sũme dulcidine deuotionis ec đa dñm uene¬
ratur, Dicentes amen ałł: haet uerba cũ int̃ p̃tariquarañ¬

Expanded text:
suae omnis. Nam septem generationes descriptae sunt Cain. In ejus civitatis aedificium funditur omnis sanguis justus a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae , id esttubarum multarum in coelo dicentium: Alleluia, etc. Haec nunc ex parte dicit Ecclesia; tunc autem perfecte cum discessio facta fuerit, et cum apertius vindicata. Quae corrupit terram in prostitutione sua, etfacta commemorat, quae se videlicet malis corruperit, date Dominum. Denique psalmi qui principium habent Laudate Dominum, apud Hebraeos ab alleluia incipiunt. Et fumus ejus ascendit in saecula saeculorum. Ascendit dixit, non ascendet. Semper autem in perditionem vadit Babylon, et jam crematur in parte, sicut Jerusalem transit in paradisum, Domino manifestante in paupere et divite. Et viginti quatuortantum officio, sed summae dulcedine devotionis Ecclesia Deum veneratur. Dicentes: Amen, alleluia. Haec verba cum interpretari quean
Abbreviated transcription (Latin):
staredicunt᷑ : Quidiuites facti sunt ab ealonge stabunt:
Vbicũq dicit spr̃ ditatos ab ea delictorũ diuitias significat
Inferius enĩ ubi iniustorũ uoxẽ dicentiũ. uaeuae. ciuitas
illa magna in quaditati sunt om̃s quihabent naues in mari
Rerũ diuiciȩ intellegunt᷑ : putant enĩ suae factionis soler¬
tia seeẽditatos: quae amicta erat. byssino & porpura.
& cocco ⁊ Nũquit ciuitas. amicit᷑ bysso aut purpura. & ñ
&omnis gubernator & naute. longes tocer̃ uidentes
poter̃ atuideant incendiũ ciuitatis: Sed om̃s scłi cultores
& operarios dic̃ timeresibi uidentes spei suaeruinam
Dicentes qua ẽ similis ciuitati huic magnae Idẽ p̃posse
mundũ in integrũ restitui : Et miser̃ puluerẽ suꝑcapita sua
Idẽ principũ suorũ faciẽ exꝓbrantes. aquib seducti
periȩbant: uelcor dissui qđ ẽ principale hominis
soro ponitentia uesaniã accusantes: Qm̃ una hoyeo
dͥesolata ẽ: Nota singuhis iugentiũ ꝑsonas Nsolũ iacturã

Expanded text:
stare dicuntur. Qui divites facti sunt, ab ea longe stabunt. Ubicunque dicit Spiritus ditatos ab ea, delictorum divitias significat. Inferius enim ubi injustorum vox est dicentium: Vae, vae, civitas illa magna, in qua ditati sunt omnes qui habent naves in mari, rerum divitiae intelliguntur. Putant enim suae factionis solertia se esse ditatos. Quae amicta erat byssino et purpura et cocco. Nunquid civitas amicitur bysso aut purpura, et non homnis gubernator, et nautae longe steterunt, poterunt, ut videant incendium civitatis? Sed omnes saeculi cultores et operarios dicit timere sibi, videntes spei suae ruinam. Dicentes: Quae est similis civitati huic magnae? Id est, non posse mundum in integrum restitui Et miserunt pulverem super capita sua. Id est principum suorum faciem exprobrantes; a quibus seducti peribant; vel cordis sui, quod est principale hominis, sera poenitentia vesaniam accusantes. Quoniam una hora desolata est. Nota singulas lugentium person
Abbreviated transcription (Latin):
peucis circũ ueniuntur quasiuiui deuorantur amorte Quia
num quã maonducaui omne commune. & inmundum: Po¬
pulus iudaeorũ pastem dĩ esse seractans. communes cibos
uocat. quibus utuntur homines: Verbi gracia suillam car¬
nem ostreccs lepores &istius modi animantia. qua eungu¬
lam Non findunt necruminant. Necsquamosa in piscib s̃.
nmundiuero dicuntur cibi. besticrũ uel reptiliũ carnes. nuli
mostalium commestibiles. Hoc autẽ factũ est ꝑter: Quia
quatuor pastes orbisterrarũ. mysteriũ scãe trinitatis
aduodecim a postolis prae dicandũ erat. Ideo quatuor
linaee. Testiauice de caelo dimissae sunt. siue ut becctus
ambrosius interp̃tatur. Testio rep&ita figura. orationẽ
trinitatis expressit: Mideo in mysteruis interrogatio
trina defestur. & confirmatio trina celebratur. Nec
potest quis. nisitrina confessione purgari. Vnde &ipse
parus in euangelio testio interrogatur. utrũ diligat

Expanded text:
reticis circumveniuntur, quasi vivi devorantur a morte. Quia reticis circumveniuntur, quasi vivi devorantur a morte. Quia nunquam manducavi omne commune et immundum. Populus Judaeorum partem Dei esse se jactans, communes cibos vocat, quibus omnes utuntur homines. Verbi gratia, suillam carnem, ostreas, lepores, et istiusmodi animantia, quae ungulam non findunt, nec ruminant, nec squamosa in piscibus sunt. Immundi vero cibi dicuntur, bestiarum vel reptilium carnes, nulli mortalium comestibiles. Hoc autem factum est per ter. Quia per quatuor partes orbis terrarum mysterium sanctae Trinitatis a duodecim apostolis praedicandum erat, ideo quatuor lineae tertia vice de coelo demissae sunt. Sive ut beatus Ambrosius interpretatur, tertio repetita figura operationem Trinitatis expressit. Et ideo in mysteriis interrogatio trina defertur, et confirmatio trina celebratur, nec potest quis nisi trina confessione purgari. Unde et ipse Petrus in Evangelio, tertio interrogatur utrum diligat
Abbreviated transcription (Latin):
na uiperarũ : & ad libi dinosos : equi insanientes infeminas
luptuosis Neq: mittatis margaritas uestras anteporcus
& desuꝑbis simub acdolosis: uulpes foueas habent. & uolu¬
cres caeli nidos & in commune de omnib: & homo cum in ho¬
nore ess& Idest adimaginẽ dĩ factus. Non intellex
conparatus est iumentis insipientib: Verũ autem ioore
corruptum hominẽ salomon ostendit dicens. Dintuirie
&mcendata eius obserua hocestenim omnislono: Gurge
p&re occide & manduca. Gurge in quid a d euange lizandum E
p̃parare. occide ingentib: quod fuerant & quodes Qui
enim manducat cibũ foris positũ. Insuũ corpus traicit. Prȩ
cepit ergo ut nationes ꝑ incredulitatem anteforispositae
interfecta p̃terita uita soci&ate ecdesie quã significat p&rus
inserantur. Iuxta quod dese ipso paulus a postolus ait.
Egoenim ꝑlegem legi mostuus sum. ut dõuiuã xp̃o. Miterũ.¬

Expanded text:
na viperarum . Et ad libidinosos: Equi insanientes in feminas na viperarum . Et ad libidinosos: Equi insanientes in feminas us . Et de voluptuosis: Neque mittatis margaritas vestras ante porcos . Et de superbis simul ac dolosis: Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos . Et in commune de omnibus: Et homo cum in honore esset, id est, ad imaginem Dei factus, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus . Verum autem, id est, incorruptum hominem, Salomon ostendit, dicens: Deum time, et mandata ejus observa. Hoc est enim omnis homo . Surge, Petre, occide, et manduca. Surgeraeparare; occide in gentibus quod fuerant, et fac quod es. Qui enicepit ergo ut nationes per incredulitatem ante fores positae, interfecta praeterita vita, societati Ecclesiae, quam significat Petrus, inserantur. Juxta quod de seipso apostolus Paulus ait: Ego enim per legem legi mortuus sum, ut Domino vi
Abbreviated transcription (Latin):
quã milites scindere non audebant: Quatuor initus submit¬
ti decaelo interrecm. Quatuor initicc quib: linteũ dependebat.
quactuor plagas orbisterrarum designant. quib: extenditur
ec desia . Ipsa estenim ciuitas dĩ nr̃i inmontescõ eius. dilatans. ex¬
ultactiones uniuers&errȩ. Quodenim decaelo submittitur. Indicat
UNde dicit in apocalypsi iohannes. Vidiciuitatẽ scãm hieru¬
salem noucm. descendentem decaelo. adõ: Possunt &iam
quatuor initus euangelistae figurari. ꝑquos ecclesia caeles¬
ti munere imbuitur atq sublimatur. In quoerant om̃a qua¬
drupedia. & serpentia terrȩ &uolatilice caeli: Animalia
illa omnesgentes sunt errorib: inmundae. sedtrina
submissione. Idest mysterio scãe trinitatis in baptis mo
mundatȩ quae hominȩs imagine pelinquentes. bestiarum
& serpentiũ sumpsere figuras : Vnde adherodem ꝓpterdolosam
malitiã dicitur: Itedicite uulpi illi. & adphariseos. Genimi¬

Expanded text:
quam milites scindere non audebant. Quatuor initiis submitquam milites scindere non audebant. Quatuor initiis submitti de coelo in terram. Quatuor initia, quibus linteum dependebat, quatuor plagas orbis terrarum designant, quibus extenditur Ecclesia. Ipsa est enim civitas Dei nostri in monte sancto ejus, dilatans exsultationes universae terrae. Quod enim de coelo submittitur, indicat Unde dicit in Apocalypsi Joannes: Vidi civitatem sanctam Jerusalem novam, descendentem de coelo a Deo . Possunt etiam quatuor initiis evangelistae figurari, per quos Ecclesia coelesti munere imbuitur atque sublimatur. In quo erant omnia quadrupedia et serpentia terrae, volatilia coeli. Animalia illa omnes gentes sunt erroribus immundae, sed trina submersione, id est, mysterio sanctae Trinitatis in baptismo mundatae, quae, hominis imaginem relinquentes, bestiarum ac serpentium sumpsere figuras. Unde ad Herodem propter dolosam malitiam dicitur: Ite, dicite vulpi illi . Et ad Pharisaeos: Genimi
Abbreviated transcription (Latin):
in superior: Significat ecclesiam pelictis tespenis cupi¬
ditatib: Conuersationem incaelis habitura Vt orar& cir¬
ca horã sextã: Sexta hora p&rus intermedias p̃ces esurit
salutẽ utiq: mundi quã dñs sexta a&ate sđi. quacerere
& saluare uenerat. o &ipseuoluit indicare cũ eadem
dieihora suꝑsamaritanae puteũ sitiebat. Et descendens
uas quoddam uelut linteũ magnũ. Vasillut ecclesiam
significat. in corruptibile fide preditã. Linteũ enim tinea
non consumit quae uestes alics corrumpit. &ideo qui
uultꝰ mysteriũ edesiae catholicȩ ꝑtinere excludat decor¬
de suo corruptionũ malcrũ cogitationum: Mite in cor¬
ruptibiliter firmeur infide. ut prauis cogitationib: tam¬
quã atineis non rodatur inmente : Aliter tinea her&i¬
cus est: uestimentum dñi corrumpere uolens. sed dño dispen¬
sante nonualens. quod &i cm intunica illa dñifiguratũ est.

Expanded text:
in superiora. Significat Ecclesiam, relictis terrenis cupiin superiora. Significat Ecclesiam, relictis terrenis cupiditatibus, conversationem in coelis habituram. Ut oraret circa horam sextam. Sexta hora Petrus inter medias preces esurit, salutem utique mundi, quem Dominus sexta aetate saeculi quaerere et salvare venerat. Quod et ipse voluit indicare, cum eadem hora diei super Samaritanae puteum sitiebat. Et descendens vas quoddam velut linteum magnum. Vas illud Ecclesiam significat incorruptibili fide praeditam. Linteum enim tinea non consumit, quae vestes alias corrumpit. Et ideo qui vult ad mysterium Ecclesiae catholicae pertinere, excludat de corde suo corruptionem malarum cogitationum, et ita incorruptibiliter firmetur in fide, ut pravis cogitationibus tanquam a tineis non rodatur in mente. Aliter: Tinea ht, vestimentum Domini corrumpere volens, sed dispensante Domino non valens. Quod etiam in tunica illa Domini figuratum est,