comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
muidiꝰ tonꝰ s ñ integre quia ut supͣ uberrime monstratũ ẽ: ñ potest
tonꝰ induo aeqͣ partari. Consignabimus gͥ ħ spaciũ triũ semitoniaꝵ
id÷ toni acsemitonĩ hocm ⁊̾ ⁊̃ t̾ Rursus paranete hyꝑboleon
chromatica ad triten hyꝑboleon retinet partẽ toni id ÷ semito¬
nium ꝙ. reliquũ fuit ex duob tonis qͥ c̃tinent᷑ int̾ triten hẏꝑboleon
diatonicã ⁊ neten hẏꝑboleon. Subtractis uͦ unͬ semitoniis reliquũ
extoto tetͣcondo spaciũ semitonii ẽ .ꝙ continet᷑ int̾ neten diez oumeñ.
triten hẏꝓboleon. Constat gͥ ⁊h tetrachordũ ex duob tonis ac semi
semitoniis. Triauͦ spacia neruis quatuor continent᷑. In en armonio
tonos integros distat quos ħ mͦ notabimus. Iͦ P. Relinquit᷑ gͥ extociꝰ
tetracordi duob tonis ac semitonio. unũ quidẽ semitoniũ ꝙ. ẽtinet᷑ int̃
neten diezeumenõ ⁊ paraneten hyꝑboleon enarmonios. Qđ scilicet

Expanded text:
midius tonus, sed non integre, quia ut supra uberrime monstratum est non potest tonus in duo aequa partiri. Consignabimus igitur hoc spatium trium semitoniorum, id est toni ac semitonii, hoc modo, T T T. Rursus paranete hyperboleon chromatica ad triten hynium, quod reliquum fuit ex duobus tonis, qui continentur inter triten hyperboleon diatonicam et neten hyperboleon. Subtractis vero IIII. semitoniis, reliquum ex toto tetrachordo spatium semitonii est, quod continetur inter neten diezeugmenon, et triten hyperboleon. Constat igitur hoc tetrachordum ex duobus tonis ac semitsemitoniis: tria vero spatia nervis IIII. continentur. In enarmonio vero tonos integros distat, quos hoc modo notabimus T T. Relinquitur igitur ex totius tetrachordi duobus tonis ac semitonio unum quidem semitonium quod continetur inter neten diezeugmenon et paraneten hyperboleon enharmonion. Quod scilic
Abbreviated transcription (Latin):
diatonũ quasi ꝙ. ꝑtonum ac ꝑtonũ ꝓgrediatur. Chroma aũt
ꝙ dr̃ color qͥuasi iã ab huius modi intensione pͥma mutacu
cantatur ꝑsemitoniũ ⁊ semitoniũ. ⁊ tria semitonia. Iota
enĩ diatesseron cõsonancia ẽ duoꝵ tonoꝵ ac semitonii s nõ

Expanded text:
diatonon quasi que per tonum ac per tonum progrediatur. Chroma autem quod dicitur color, quasi iam ab huiusmodi intentione prima mutatio, cantatur per semitonium, et semitonium, et tria hemitonia. Tota enim diatesseron consonantia est duorum tonotum ac semitonii, sed no
Abbreviated transcription (Latin):
unc gͥ ordo condaꝵ disponendus ÷ om̃iũ. que ꝑtria gene¬
rauariantur uł in constanti ordine disponunt᷑. s łrima ẽ gͥ
ꝓslambanonienos quȩ eadẽdr̃ prosmelodos. Seđa hipate inpaton .u

Expanded text:
ur ordo chordarum disponendus est omnium quae per tria genera variantur, vel inconstanti ordine disponuntur. Prima est igitur proslambanomenos, quae eadem dicitur prosmelodos; secunda, hypate hypaton;
Abbreviated transcription (Latin):
is ita gestis inter saxones atq romanos
bellũ gestũ est. Sed saxones terga uertan¬
tes. multos de suus romanis insequentib
gladio reliquert᷑. Insulȩ eoꝵ eũ inulto
po pło interempto a francis captę. atq
subuersȩ stͣ Eo anno meise nono terra
tremuit. Euacrius cũ oduilderico foedus
nuit. alamannusq qͥ partẽ italiȩ inua¬
serant subiugarc̃.

Expanded text:
is itaque gestis, inter Saxones atque Romanos bellum gestum 71 est: sed Saxones terga vertentes, multos de suis, Romanis insequentibus, gladio reliquerunt; insulae eorum cum multo populo interempto, a Francis captae atque subversae sunt. Eo anno mense nono terra tremuit. Adouacrius cum Childerico foedus iniit, Alamannusque, qui partem Italiae pervaserant, subiugarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ruere dececti. Qđ cognoscens chlotharius
cũ suis armatus ingressus est domũ. The¬
odericus uero intellegins hunc pͣcogno¬
uis se dolũ fabulas fingit. & alia ex aliis
loquitur. Deniq nesciens qualiter dolũ
suũ deliniret. discũ ei magnũ argenteũ
pro grã dedit. Chlotharius autẽ uale
dicens. & pro munere grãs agens. ad
metatũ regressus est. Iheo dericus uero
queruur ad suos. nulla extante causa
suũ dedisse catinũ. & ad filiũ suũ Iheo de¬
bertũ ait Uadead patritũ tuũ. & roga.
ut mimꝰ qđ ei dedi. tibi sua uoluntateꝰ con¬
cedat̾ Qui abiens. qđ petiit mmpetrauit In ta¬
lil erũ dolis. Iheo dericꝰ multũ callidus erat¬
demuͦ regressus ad ꝓpria. hermenefredũ
ad sedata fide securũ uenire p̃cepit. quẽ
& honorificis ditauit munerib. F actũ. ẽ.
aut̃ dũ quadã die ꝑmurũ ciuitatis tulbi¬
acensis confabul arent᷑. nescio a qͦ impul¬

Expanded text:
ruere detecti. Quod cognoscens Chlothacharius, ruere detecti. Quod cognoscens Chlothacharius, cum suis armatus ingressus est domum. Theudoricus vero intellegens, hunc haec cognovisse, fabulam fingit et alia ex aliis loquitur. Denique nesciens, qualiter dolum suum deleniret, discum ei magnum argenteum pro gratia dedit. Chlothacharius autem vale dicens metatum regressus est. Theudericus vero queritur ad suos, nulla exstanti causa suum perdidisse catinum: et ad filium suum Theudebertum ait: Vade ad patruum tuum, et roga ut munus quod ei dedi, tibi sua voluntate concedat. Qui abiens, quod petiit impetravit. In talibus enim dolis Theudericus multum callidus eratvero regressus ad propria, Hermenefridnm ad se data fide securum venire praecepit, quem et honorificis ditavit muneribus. Factum est autem dum quadam die per murum civitatis Tulbiacensis confabularentur, a nescio quo impul
Abbreviated transcription (Latin):
cedes ex thoringis facta .ẽ. ut alucus
Fluminis a cad auerũ congerie reple
gͦ uictoria. regionẽ illlã capessunt. &
in suã redigunt potestatẽ Chlotha¬
rius uͦ rediens. radegundã filiã ber¬
charii regis secũ capeiuã adduxit. sibiq.
eã in matiimonio sociauit. cuiꝰ fr̾em
postea iniuste ꝑ homines iquos occidit
lua qͦq. ad dñm conuersa. mutata ueste
monasteriũ sibi intra pictauensẽ urbẽ
construxit. que orationib:. ieiuniis.
atq. elemosinis pͣdita intantũ emicuit.
ut magna in popłis haberet᷑ Cũ aũt ad¬
huo supradicti reges inthoringiã essent. Theo¬
dericus chlothariũ fr̃em suũ interficere
uoluit. Et prȩparatis occulte cum ar¬
mis uiris eum̃ ad se ẽ Nooat.
quasi secretius cũ eo loqui aut aliqu id
tractaturus. Ex pansoq in parte domus
illius tentorio de uno pariete in altero ar¬
matos stare post eũ iub& Cumq tentoriũ
illud ess& breuius. pedes armatorũ appa¬

Expanded text:
caedes ex Thoringis facta est, ut alveus caedes ex Thoringis facta est, ut alveus fluminis cadaverum congerie replerergo victoria regionem illam capessunt, 112 in suam redigunt potestatem. Chlothacharius vero rediens, Radegundem, filiam Bertecharii regis, secum captivam abduxit sibique eam in matrimonio sociavit; cuius fratrem postea iniuste per homines iniquos occidit. Illa quoque ad Deum conversa, mutata veste, monastyrium sibi intra Pectavensem urbem construxit. Quae orationibus, ieiuniis atque elymosinis praedita, in tantum emicuit, ut magna in populis haberetur. Cum autem adhuc supradicti regis in Thoringiam essent, Theudoricus Chlothacharium, fratrem suum, occidere voluit, et praeparatis occulte cum arma viris, eum ad se vocat, quasi secricius cum eo aliquid tractaturus, expansumque in parte domus illius tenturium de uno pariete in altero, armatus post eum stare iubet. Cumque tenturium illud esset brevior, pedes armatorum appa
Abbreviated transcription (Latin):
bus & auiby eas in cibaria dedert᷑ ibsuno aut᷑
hermene fredus qđ mihi pollicitus. ẽ. fe¬
fellit. & omino hȩc ad implere desiderat
Ecce uerbũ dĩ rectũ habemꝰ. eamꝰ cũ dĩ ad¬
iutorio contra eos Qđ illi audientes & de
tanto scolerr in dignantes. uno animo ea¬
demq sententia thoringiã petiert̃. Theo
dericus aũt ohlotharium frũmsuũ & the¬
odebercũ filiũ suũ insolatio suo assumens
cũ exercitti habut Ihoringiuꝰ uenientili
francis dolos p̃parant. In campũ ctũ in¬
qͦ certam̃ agi debebat fossas effodiunt.
quarũ ora oꝑta denso cespite. planũ as¬
simulant locũ. In his gͦ foueis dũpugna¬
recoqpissent. multi francoꝵ equites
corruert̃ & fuit cis ualde impedim̃to
sea post cognito hocdolo. obseruare
seroepert᷑. Deniq cũ se thoringiuchem̃
ter cediuiderent. fugato hirmene frede
rege ipsorũ tergauertert̃. & ad onestru¬
dem fluuiũ usqͦ. perueniunt. Ibi tanta

Expanded text:
bus avibusque eas in cibaria dederunt. Nunc autem bus avibusque eas in cibaria dederunt. Nunc autem Hermenefridus quod mihi pollicitus est fefellit, et omnino haec adimplere dissimulat. Ecce verbum directum habemus: eamus cum Dei adjutorio contra eos. Quod illi audientes, et de tanto scelere indignantes, uno animo eademque sententia, Thoringiam petidoricus autem, Chlothacharium fratrem et Theudobertum filium in solatio suo adsumptos, cum exercito abiit. Thoringi vero venientibus Francis dolos pquo certamen agi debebat, fossas effodiunt: quarum ora, operta denso cespite, planum assimulant campum. In has ergo foveas cum pugnare coepissent, multi Francorum equites corruerunt, et fuit eis valde impedimentum: sed post cognitum hunc dolum observare coeperunt. Denique cum se Thoringi caedi vehementer viderent, fugato Hermenefrido rege ipsorum, terga vertunt, et ad Onestrudem fluvium usque perveniunt. Ibique tanta
Abbreviated transcription (Latin):
ost theodericus ñ in memor ꝑ iuru herme¬
nefredi regis thoringorũ. chlothariũ
frem suũ msolatio suo euocat. & aduer¬
stis eũ ire disponit: ꝓmitteiis regichlo¬
thario partẽ p̃dę. si eisdẽ munus uic¬
toriȩ diuinitꝰ conferret᷑. Conuocatis
igitur francis. dicit eis. In dignamini quȩ so
tã meã iniuriã. quã interitũ parentũ
nr̃oꝵ. ac recolite thoringas quondam
suꝑ parentes nr̃os uiolenter aduenisse.
ac inulta illis intulisse mala . Qui datis ob¬
sidib. pace̾ cũ his inire noluert̃. Sed
illi obsides illos diuersis mortiłi pere¬
peremert᷑: femora ad arbores appen¬
dentes. Puellas amplius ducentas cru¬
delinece interfecert̃. itaut ligatis bra¬
ohiis suꝑ equorũ ceruices. ipsi equi acer¬
rimo motistimulo diuersa petentes.
diuersas in partes fem inas diuiserunt.
Aliis uͦ suꝑ orbitas uiarũ ex tensis. sudibq.
interra defexis. plaustra desuꝑ ontrata
transtre fecert᷑. Confractisq. ossib. cani¬

Expanded text:
ost Theudericus non immemor perjurii Hermenefridi regis Thoringorum, Chlothacharium fratrem suum in solatium suum evocat, et adversum eum ire disponit, promittens regi Chlothachario partem praedae, si eis munus victoriae divinitus conferretur. Convocatis igitur Francis, dicit ad eos: Indignamini, quaeso, tam meam iniuriam quam interitum parentum vestrorum, ac recolite, Thoringus quondam super parentes nostros violenter advenisse ac multa illis intulisse mala. Qui, datis obsidibus, pacem cum his inire voluerunt, sed ille obsedes ipsus diversis mortibus pereper nervum femoris ad arbores appendentes, puellas amplius ducentas crudeli nece interfecerunt: ita ut ligatis brachiis super equorum cervicibus, ipsique acerrimo moti stimulo per diversa petentes, diversas in partes feminas diviserunt. Aliis vero super orbitas viarum extensis, sudibusque in terram confixis, plaustra desuper onerata transire fecerunt, confractisque ossibus, cani
Abbreviated transcription (Latin):
& ego & filu mei. & om̃s amicimei qui mecũ
stͣ cougregatt. Cui a regisilus ait. Noli
sed eris cũ eo sicut prius fuisti. Ad hȩc
mnundericus respondit. Utinã securus
sim. qđ nͣ interficiar. Tc̃ a regisilus posi
ẽgrediebat᷑ munderieꝰ deporca castelli
tenens manũ arrgisili. Popłs aut̃ specta¬
bat alonge. aspiciens eũ. Tẽ ꝓ signo ait
a regisilus. luid aspicitis tã intente opo¬
puli : Num quid ñ audistis prius munde¬
ricum: Et statĩ irruit popłs in eum.
At ille intellegrnsait. Cuidentis sime
cognosco. qđ feceris uerbũ signũ ad¬
nieͦ interficiendũ. Uerũtam̃ dicotisii.
quia ꝑ iurus me decepisti. sed te uiuũ
ultra nullus aspicio. Et emissa lancea.
interscapulas eiꝰ ꝑfodit eũ. ceciditq
& mortuus .eͣ. Euaginato añt in unde¬
ricus gladio suo cũ suis magnã stragr̃
depapło illo fecit &usque qͦ spiritũ
iexalauit interficere quẽcũq assequi

Expanded text:
et ego, et filii mei, et omnes amici qui mecum et ego, et filii mei, et omnes amici qui mecum sunt congregati. Cui Aregisilus ait: Noli sed eris cum eo, sicut prius fuisti. Ad haec Mundericus respondit: Utinam securus sim quod non interficiar. Tunc Aregisilus positegrediebatur Mundericus de porta castelli, tenens manum Aregisili. Populus autem spectabat a longe aspiciens eum. Tunc pro signo ait Aregisilus: Quid aspicitis tam intente, o populi? Nunquid non vidistis prius Mundericum? Et statim irruit populus in eum. At ille intelligens, ait: Evidentissime cognosco, quod feceris per hoc e interficiendum. Verumtamen dico tibi, quia perjuriis me decepisti, te vivum ultra nullus aspiciet, et emissa lancea in scapulas ejus, perfodit eum, ceciditque et mortuus est. Evaginatoque deinceps Mundericus gladio cum suis, magnam stragem de populo illo fecit, et usquequo spiritum exhalavit, interficere quemcu
Abbreviated transcription (Latin):
Stenius fertos. & usq ad mortt̃ parit᷑
dimicemius. ne subdam᷑ in unicis. Cũq
ex ercitꝰ in circuita iacula mittera.
net aliquid pͣualer&. nuntia uert᷑ regi
hȩc. At ille misit quendã desuis a regisi
Uade &da eisacraam̃tũ ut securꝰ egrediat᷑
Cũ aut̃ egressus fuerit interfice eũ. &
dele mimoriã aꝰ derigno meo. Qui abi
ens fecit iuxta id qđ̃ e p̃ceptũ fuerat.
Dederat tam̃ prius signũ popło dicens.
Cũ ego hȩc & hȩc loctitus fuero. statum
irruentes in terficite eũ. Ingressus aut̃
aregisilus. ait munderico: Quousq. hc
ristdes quasi emus ex insipientilius :
Humquid poteris diu regi resistere
Ccce ablato tibi cibo. cũ te fames oppͣs¬
serit. ultro egredieris & traderis inma¬
nus iniicois. & morieris quasi unus
excanib. Audi potius consiliũ meum.
& sub de te regi. ut inuere possis tu & fan
tui. Tc̃ ille hns mollitus sermonib. ait. Si
egredior. comp̃ hensus a rege interficiar

Expanded text:
Stemus fortes, et usque ad mortem pariter Stemus fortes, et usque ad mortem pariter dimicemus, et non subdamur inimicis. Cumque circuitu incontra iacula transmitteret nec aliquid praevaleret, nuntiaverunt haec regi. At ille misit quendam de suis Aregisiluvade et redde ei sacramentum, ut securus egrediatur. Cum autem egressus fuerit, interfice eum et deens, fecit juxta quod ei praeceptum fuerat. Dederat tamen prius signum populo, dicens: Cum ego haec et haec locutus fuero, statim irruentes interficite eum. Ingressus autem Aregisilus ait Munderico: Quousque hic resides tanquam unus ex insipientibus? Nunquid poteris 118 diu regi resistere? Ecce ablato tibi cibo, cum te fames oppresserit, ultro egredieris, et traderis in manus inimicorum, et morieris quasi unus ex canibus. Audi potius consilium meum, et subde te regi, ut vivere possis, tu et filii tui. Tunc ille his mollitus sermonibus, ait: Si egredior, comprehensus a rege interficior
Abbreviated transcription (Latin):
asserebat. elatus suꝑlna ait. Quĩdm chi
& theo derica regi Sio mihisoliũ regni
detict᷑: sit ili. Egrediar. & calligam
popłm meũ. atq exigã sacramcntũ ab eis.
ut sciat theodericũs quia rex sũ ego. sicut¬
& ille. Et egressus. coepit seducere popłm
dicens. Princeps sũ ego. sequinini me. &¬
beneerituobis. Sequebat᷑ aũt̃ eũ multitu¬
manȩ conuenit. dantes sacram̃tũ fudelita¬
tis. & liouorantes cũ ut regẽ. Qđcũ dieo¬
dericus audiss&. mandatũ mitcit ad eum
uenir& interficeret᷑. Illeuͦ uoluit dicins
lte & renantiate regiurõ quia rexsũ sicut
& ille. Ic̃ rex comoueri iussit exerritum.
qͦ opp̃ssus uipunirct᷑ : Qđ ille cugnosceis
& seni p̃ualens defensare. uictoriaci
castri muros expetens. cũ reb oinnib
aggregatis. Igit᷑ cõmotꝰ exercitꝰ castrũ
uallat᷑. do ꝑ sẽptẽ dies obsidet. Munde¬
ricus aut̃ repugnabat cũ suis dicens

Expanded text:
asserebat, elatus superbia, ait: Quid mihi asserebat, elatus superbia, ait: Quid mihi et Theuderico regi? Sic enim mihi solium regni debetur, ut illi. Egrediar, et colligam populum meum, atque exigam sacramentum ab eis, ut sciat Theudericus quia rex sum ego, sicut et ille. Et egressus coepit seducere populum, dicens: Princeps ego sum sequimini me, et erit vobis bene. Sequebatur autem eum rustitum fidelitatis, et honorantes eum ut regem. Quod cum Theudericus comperisset, mandatum mittit ad eum, venisset, interficeretur. Ille vero noluit, dicens: Ite, renuntiate regi vestro, quia rex sum sicut et ille. Tunc rex commoveri jussit exercitum, quo oppressus vi puniretur. Quod ille cognoscens, et se non praevalens defensare, Victoriaci castri muros expetens, cum rebus omnibus aggregatis. Igitur commoto exercitu castrum vallat, ac per septem dies obsedit. Mundericus autem repugnabat cum suis, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuȩ. Sed intã grandi spatio munitio
ista distenditur. ut mnanentes infra
murorũ septa terras ex colant. frugesq
in habundantia colligant. H uiusmu¬
nitionis tutamine elati qui obsessi eraNT
egressi st̃ foras ut arrepta aliqͣ preda
iterũ se intra castri septa reconderent:
ab hostib comp̃ hensi st̃. Erant aut̃ quin¬
quaginta uiri. Tẽ ante ora parentum
uinctis post tergũ manib oblati. immi¬
nentriam gladto. ad quieuert᷑ obsessi
ne hi interficerentur. singulos triantes
dare in redem pitone sua . Iheodericus
aut̃ ab druerno rediens. sigiualdũ paren¬
tẽ suũ in ea quasi pro custodia reliquit.
Erat aut̃ ibi tẽ temporis qͥdã litiguis
ex ininoribi . qͥ magnas scõ quintiano
parabat insidias: Et cũ sõs ep̃s pedib
quȩ ei sc̃s fecerat ꝓridiculo indicarit.
Quȩ melioris intellegentie modo cõmo¬
ta. ait. Siita .ẽ. hodic pessumdatꝰ. nũqͣm
undericus ieit᷑ qͥ se parintẽ regium

Expanded text:
vivae. Sed in tam grande spatio munitio vivae. Sed in tam grande spatio munitio ista distenditur, ut manentes infra murorum septa terram excolant frugesque in habundantiam collegant. Huius munitionis tutamine elati qui obsessi erant, egressi foras, ut, arreptum aliquid praedae, iterum se intra castelli septa reconderent, ab hostibus conpraehensi sunt. Erant autem quinquaginta viri. Tunc ante ora parentum, vinctis postergum manibus, oblati, inminente iam gladio, adquiverunt obsessi, ne hi interfecerentur, sdare in redemptionem suam. Theudericus autem ab Arverno discedens, Sigivaldum parentem suum, in ea quasi pro custodia dereliquit. Erat autem ibi tunc temporis quidam Litigius ex monitoribus, qui magnas sancto Quintiano parabat insidias; et cum se sanctus episcoquae sanctus fecerat, pro ridiculo indicaret. Quae melioris intelligentiae modo commota, ait: Si ita es hodie pessumdatus, nunquam  XIV. Mundericus igitur, qui se parentem regium
Abbreviated transcription (Latin):
gnant. praculũq prbrum qͥ quondã
sco quintiano iniutiã entulerat. ad alta¬
riũ ȩccłȩ miserabiliter interficiunt.
in illũ diem defensatũ est. Nã cũ eum
hostes expugnareñ possent & ad ꝓpria
ire disponertit. audientes hȩc obisessi
iã leciatq securi decipiuntur. sicut ait
apłs. Cum dixerint exce pax & securitas.
tunc repentinꝰ eis supurui& in teritus
iã securi popłi traduntur in manus
hostiũ Cumq uastato castello duce¬
rentur captiui. immanis pluuia quȩ
ꝑ triginta dies almegata fuerat descen¬
dit: Tc̃ absessi merolia censis castri ne
captiui ab duc erentur. data rridemptio
ne liberantur. Sȩd hec ignauia eoꝵ effecit
Caster enĩ propria natura inunitũ erat
Ham centã aut eo amplius pedũ ab exciso
uallat᷑ lapide absq murcrũ structione
li medio aut̃ ingenis stagnũ aquȩ liqͦre
gratissimũ. Ab alia uͦ parte fantes uber¬
runt. itaut ꝑ portã riuus defluat aquę

Expanded text:
gnant Proculumque presbiterum, qui quondam gnant Proculumque presbiterum, qui quondam sanctum Quintiano iniuriam intulerat, ad altarium eclesiae miserabiliter interficiunt. sque illa die defensatum est. Nam cum eum hostes expugnare non possent, ad propria iam redire disponerent, audientes haec obsessi, iam laeti atque securi decipiuntur, sicut ait apostolus: Cum dixerint: 'Pax et securitas', tunc repentinus superveniet interitus. jam securi populi traduntur in manus hostium. Cumque 116 vastato castello ducerentur captivi, immanis pluvia quae per triginta dies fuerat abnegata, discendit. Tunc obsessi Meroliacensis castri, ne captivi abducerentur, redemptione data, liberantur. Sed haec ignavia eorum effecit; caster enim propria natura monitus erat. Nam centenum aut eo amplius pedum ab exciso vallatur lapide, sine murorum structione, in medio autem ingens stagnum aquae liquore gratissimum, ab alia vero parte fontes uberrimi, ita ut per portam rivus defluat aquae
Abbreviated transcription (Latin):
heodericus autͣ oũ exercita aruernis ue¬
niens totã regionẽ deuastat ao ꝓterit
Interea archa dius sceleris illius auctor
euiꝰ ignauia regio a euastata .ẽ. bituricas
ciuitaite᷑ petut. Erat aut̃ tc̃ temporis
urbs illa in regno childeberti regis
Pllacidina uero uxor eiꝰ. & alchuna so¬
Iror patris etꝰ comprehetise dꝑud ea¬
durcã urbẽ iebus ablatis exibo condẽ¬
natȩ sunt. Piex igitur theo dcricus
ad urbẽ arueriucã usq accedens n uici
illius suburbio castra fixit. Beatusuͦ quin¬
tianus his dieb erat ep̃s. Interra exercitꝰ
cunctã circuit miserã regionẽ illã cuncta
delet. uniuersa debellat. De quibãi nulli
adbasilicã sc̃i iuliam ueniunt. confrin¬
guntostia. seras remotient. resq paupe¬
rũ. quȩ ibidem fuerant congregate diri¬
piunt. & multa in hoc locõ ꝑpetrant
mala. Uerum tamen auctates scelerũ
aspiritu in mundo correpti. ꝓprusse
Curnos martyr sc̃ẽ sic crucias s sicutin
ubro uirtutũ eiꝰ scripsunus.¬

Expanded text:
heudericus vero cum 115 exercitu Arvernis veniens, totam regionem devastat ac proterit. Interea Arcadius sceleris illius auctor, cujus ignavia regio devastata est, Bituricas urbem petiit. Erat autem tunc temporis urbs illa in regno Childeberti regis. Placidina vero mater ejus, et Alchima soror patris ejus, comprehensae, apud Cadurcum urbem rebus ablatis exsilio condemnatae sunt. Rex igitur Theudericus ad urbem Arvernam usque accedens, in vici illius suburbano castra fixit. Beatus vero Quintianus his diebus erat episcopus. Interea exercitus cunctam circumit miseram regionem illam, cuncta delet, universa debellat. De quibus ad basilicam sancti Iuliani perveniunt, confringunt ostia, seras removent resque pauperum, quae ibidem fuerant adgregatae, diripiunt et multa in hoc loco perpetrant mala. Verumtamen auctores scelerum ab spiritu inmundo correpti, infestis'Cur nos, martyr sanctae, sic crucias?' – sicut in libro virtutum eius conscripsimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ad locũ. uoluitq puerũ clã abstrahere
sed ñ potuit. Tc̃ locato secũ homine qͦdã.
ait adeũ Ueni mecũ & uenundame in
domo barbari huiꝰ. sitq tibi lucru p̃ciũ
meũ. tantũ liberiorẽ aditũ habeã faci¬
endi qđ decreui. Accepto uͦ sacram̃to
homo ille habuit. & uendito illo duodetĩ
Atirris discessit. Sciscitatꝰ aũt emptor
rudẽ famulũ ꝗd operisscir&. respondit
In om̃ib quȩ mandi debent in inensis.
dominorũ ualde scitas sũ oprrari. ner
mecuo qđ repperiri similis meunsac
scientia. Uerueiũ dicotan: ꝗa Miã si regi¬
epultĩ cupias p̃parare. fercula regalia
barbaries nocitare dit̃ dñicũ consue
uerat In hac die uicini atq parentis
mei inuitabuntur in domomea. Rogo
ut facias ibi prandiũ qđ ad mirentar
& dicant. ꝗa in domo regis melius non
aspeximus: Et ille. lubet in ꝗͥt & ominꝰ¬

Expanded text:
ad locum voluitque puerum clam abstrahere, ad locum voluitque puerum clam abstrahere, sed non potuit. Tunc locatum secum hominem quendam, ait: 'Veni mecum et venunda me in domo barbari illius, sitque tibi lucrum praetium meum, tantum liberiorem aditum habeam faciendi id quod decrevi'. Accepta vero sacramenta , homo ille abiit, et vinditum duodecim aureis, discessit. Sciscitatus autem emptor rudi famulo, quid opere sciret, respondit: 'In omnibus, quae mandi debent in mensis dominorum, valde scitus sum operari, nec metuo, quod repperire possit similis mei in hac scientia. Verum enim dico epulum cupias praeparare, fercula regalia barbaries vocitare diem dominecum consueta est –, 'in hac die vicini atque parentes mei invitabuntur in domo mea. Rogo, ut facias mihi prandium, quod admirentur, et dicant, quia in domo regis melius non aspeximus'. Et ille: 'Iubeat', inquid, 'domin
Abbreviated transcription (Latin):
hetderious uͦ & childebercus fedus ini¬
erunt & data sacram̃to ut nullus contra
aliũ inoueret᷑ olisides ab inuicẽ acce¬
pert᷑ qͦ facilius firmarrit᷑ quȩ fueranł
dicta Multi aut̃ filii senatorũ insiac obsi¬
diont datist̃. Se darto nerũ in t̾reges
scand alo. ad seruitiũ publicũ st̃ ad dicti
Et quicũq eos ad sustodiendũ dccepit.
seruos sibi fecit. Mustitam̃ ex łns fuga
lapsi. inpatriã rediert̃. Nonnulli inser¬
uitio sunt recenti. inter qͦs attalus nepas
eũ man̾cipattis .ẽ. custosq equorũ desti¬
natus est. Erataut in terra treuerici ter
ritorii. cuidã barbaro seruiens. Deniq
beatus Gergorius ad inquirendũ eum
pueros deffinauit. Quiinuento illo obtu¬
lertͣ dño munera. & respuit ea dicens. Hic¬
de tali generatione. dece̾ auri libris deb &
redimiꝰ. Quib redeuntib. leo quidã ex
eoquina domini sui. ait. Utinã ꝑimitteres
& forsitan ego possẽ eũ reducere de capti¬
uitate. Gauiso aut̃ domino. d̾irectꝰ uenit

Expanded text:
edus inierunt, et dato sibi sacramento, ut neuter contra alterum moveretur, obsides ab invicem acceperunt, quo facilius firmarentur quae fuerant dicta. Multi tunc filii senatorum in hac obsidione dati sunt: sed orto iterum inter reges scandalo, ad servitium publicum sunt addicti. Et quicunque eos ad custodiendum accepit, servos sibi ex his fecit. Multi tamen ex eis per fugam elapsi, in patriam 119 redierunt, nonnulli in servitio sunt retenti: inter quos Attalus nepos mancipatus est custusque equorum distinatus. Erat enim intra Treverici termini territurio cuidam barbaro serviens. Denique beatus Gregorius ad inquirendum eum pueros distinavit, qui inventum, obtulerunt homini munera, sed respuit ea, dicens: 'Hic tali generatione decem auri libras redimi debet'. Quibus redeuntibus, Leo quidam ex cocina domini sui ait: 'Utinam me permitteris , et forsitan ego poteram eum reducere de captivitate'. Gaviso autem domino, directus venit
Abbreviated transcription (Latin):
periri posst̃. Utrũ dico ꝑsalute intã. quia
si iuenirent᷑. unũ patibulo condunari
aliũ gladioꝵ ictib in ftusta discerpimbe¬
rem. Erat tni barbarus ille qͥ hȩc agebat
dominꝰ illorũ de remensi urbe: Geniit gͦ
hos inquirens. & repperiss& utiq inuiaꝰ
ger̃t adurbẽ. in gressiq inuenert᷑ homuiẽ᷑
quẽ sciscitati sunt ubinã ess& domꝰ paulelli
p̃terirent. signũ ad matutinos motũ est
Erat enĩ dnĩca dies. Pulsantesq ianuã prbri.
ingressist̃. Ex posuitq. puerde domino
uolart. & consedere in manumnea. Ex quib
una alba. alia aut nigra erat. Dixit aũt̃ puer
prbro. indulgrat diĩs ꝓ die scã sua . Nã nos
ragamꝰ. ut aliquiduictus p̃beas. Quarta enĩ
illucescit dies. ex qͦ nihil panis. pulmentiq
puerus. sed ilusus a prbro. regressus est.
Prb̃renũ amicitiã cũbeato Gregorio anti¬
quã habebat. Tc̃ pueri resumptis epulo
uiribus. ꝑ duos dies in domo prbricamorati

Expanded text:
 verum dico per salutem meam, quia si invenirentur, unum patibulo condemnari, et alium gladiorum ictibus in frusta discerpi juberem. Erat enim barbarus ille qui haec aiebat, dominus eorum, de Rhemensi urbe veniens, et hos inquirens: et reperisset utique in via, gerunt ad urbem, ingressique invenerunt hominem, quem sciscitati sunt ubinam esset domus Paulelli praeterirent, signum ad Matutinas motum est, erat enim dies dominica, pulsantesque januam presbyteri, ingressi sunt. Exposuitque puer de domino volare, et consedere in manu mea, ex quibus 122 una alba, alia autem nigra erat. Dixeruntque pueri presbytero: Indulgeat Dominus pro die sua sancta. Nam nos rogamus, ut aliquid victus praebeas: quarta enim illucescit dies, quod nihil panis pulmentique pueros: sed illusus a presbytero regressus est. Presbyter enim amicitiam cum beato Gregorio antiquam habebat. Tunc resumptis pueri epulo viribus, per duos dies in domo presbyteri
Abbreviated transcription (Latin):
ripã. & inter obscura noctis ingressi siluas.
latuert᷑. Tertia aũt nox adue̾nerat qđ
nullũ cibũ gustantes. iter tereluã. Tunc
nutu dĩ repta arbore plena fructu quim
uulgo prunas uocant comedunt. & pa¬
rumꝑ sustentati. ingressist̃ itercãpanie
Quib ꝑ gentib. audiunt pedibulũ equi¬
tũ currentiũ. dixert᷑q. Prosternam᷑ terrȩ̨
ne appareamus hominib ueiuentibus.
Et etce ex inꝓuisa styrps tubi magni appa¬
ruit. Postꝰquẽ transcuntes ꝓiecerant se

Expanded text:
ripam, et intripam, et intlatuerunt. Tertia enim nox advenerat, quod nullum cibum gustantes iter terebant. Tunc nutu Dei reperta arbore plena pomis, quam vulgo prunum vocant, comedunt; et parumper sustentati ingressi sunt iter Campaniae: quibus pergentibus, audiunt pedibulum equitum currentium, dixeruntque: Prosternamur terrae, ne appareamus hominibus venientibus. Et ecce ex improviso stirps rubi magnus adfuit, post quem transeuntes, projecerunt s
Abbreviated transcription (Latin):
Et ille. Ut inã inqͥt custadiantme famuli
mei. ne aliquid de rebmus assumas. &
ridentes. discessert̃. Dormiettib aut̃
cunctis. uocauit leo attalũ astratuetͦu
& interrogat sihaber&e gladiũ. hespondit
Non est mihi. nisi tantũ lancea paruula.
At ille ingressus mansionr̃ domini sui.
appͣhiendit socitũ etꝰ ac framcã. Quo inter¬
rogante quis ess&e. dut qd sibi uelit. re¬
spandit. Egosũ leo seruus tuus & suscito
artalũ purrũ ut surgat uel ocius. & dedu¬
cat equos ad pastũ. Ortinetur eñ sopo¬
re quasi ebrius. Iuiait. Facut lib& . Et
noctis eum cuneo malleo ꝑcutiens obse¬
rauerat ꝓoustodia caliallorũ. Et grãs
agens dõ. sumptis equis secũ discessetunt.
uniũ etiã uolucrũ cum uestim̃tis tolluites.
Uenientes aut̃ ad mosellã fluuiũ ut tran¬
sirent. cũ detinerent᷑ a quibusdã. relic¬
tis equis & uestuñtis. enatantes suꝑ par¬
mã positi amnẽ. in ulteriorẽ egressi sua

Expanded text:
Et ille: Utinam, inquit, custodiant me famuli Et ille: Utinam, inquit, custodiant me famuli mei, ne aliquid de rebus meis assumas. Et ridentes discesserunt. Dormientibus autem cunctis, vocavit Leo Attalum: stratisque equitibus interrogat si haberet gladium. Respondit: Non est mihi, nisi tantum lancea parvula. At ille ingressus mansionem domini sui apprehendit scutum ejus ac frameam. Quo interrogante quis esset, aut quid sibi velit, respondit: 'Ego sum Leo servus tuus, et suscito Attalo, ut surgat velocius et deducat equos ad pastum; detenitur enim sopore quasi ebrius'. Qui ait: 'Fac ut libet. Et noctis cum cuneis malleo percussis obseraverat pro custodia caballorum; et gratias agens Deo, sumptisunum etiam volucrum cum vestimentis tollentes. Venientes autem ad Musellam fluvium, ut transirent, cum detenerentur a quibusdam, relictis equitibus et vestimentis, enatantes super parma positi amnem, in ulteriorem egressi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ero huio. & accepit potestatẽ suꝑ omĩa
quȩ habebat dominꝰ suusi prompta.
diligrbatq eũ ualde. & om̃ibȩ qui cũ eo
erant ipse dispensabat cibaria & puliñta
Post anniuͦꝰ circulũ cũ iã sec urꝰ ess& dominꝰ
illius de illo abnit in pratũ qđ erat domui
praximũ cũ aitalo pucro custa de eqtiorũ.
d orsis ne cognasceret᷑ qđ loquerentar.
simul. dicit᷑ puero. Tempus .ẽ. at iã cogita¬
re de patria debeamꝰ. ideoq. maneo tc
ut hac nocte cũ equos ađ claudendũ ad¬
duxeris soporeñ deprimaris. sed cũ te¬
primũ uocitauero adsis & ambuleinus.
Uocauerat etũ barliarꝰ ille multos parintt̃
suorũ ad opulũ. in ter quos erat & gener ciꝰ
qͥ acceperat filiã etꝰ. Media aũt nocte a
conuiuio surgentib & qui eti datis. ꝓ secutꝰ
eso leo generũ domiustit cũ potuporri¬
ioco delectans. dixit Similiter & ille io¬
oulariter ueritatẽ responditdiceus hac
nocte deliberabo si dĩ uuluntas fuerit.

Expanded text:
it potestatem super omnia quae habebat dominus suus in promptu. Diligebatque eum valde, et omnibus 120 qui cum eo erant ipse dispensabat cibaria et pulmenta. Post anni vero curriculum, cum jam securus esset dominus illius de eo, abiit in pratum, quod erat domui proximum, cum Attalo puero custode equorum: dorsis, ut non cognosceretur quod loquerentur simul, dicit puero: Tempus est enim, ut jam cogitare de patria debeamus. Ideoque moneo te, ut hac nocte cum equos ad claudendum adduxeris, sopore non deprimaris, sed cum primum te vocitavero adsis, et ambulemus. Vocaverat enim Barbarus ille multos parentum suorum ad epulum, inter quos erat et gener ejus, qui acceperat filiam illius. Media autem nocte a convivio surgentibus, et quieti datis, prosecutus est Leo generum domini sui cum potu, porrijoco delectans dixit. Similiter et ille joculariter veritatem respondens, ait: Hac nocte delibero, si Dei voluntas fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
usq suminã fluuiũ occupauit. De huiꝰ
stirpe quidã inero uechũ regẽ fuisse
agnouere dm̃. sed sibi siluarũ atq. a¬
quarũ. auiũ bestiarũq. alioꝵ quoq.
elem̃torũ fuixereforinas. ipsasq ut

Expanded text:
usque Sumenam fluvium occupavit. De huius usque Sumenam fluvium occupavit. De huius stirpe quidam Merovechum regem fuisse agnovere Deum: sibique silvarum atque aquarum, avium, bestiarumque, et aliorum quoque elementorum finxere
Abbreviated transcription (Latin):
de panuotua fuisse digressos. & pͥmũ
quidem litora retũ din̾nis incoluisse
Dehinc transactoreno thoringiã
tiaiis measse. ibiq iuxta pagos ues
ciuitates reges crinittis ereduisse. de
suorũ fanulea. qđ pastra ꝓrobatuun
ohlodouri uictorie tradidert᷑. idq.
in sequenti digeremus. Nã & in consu¬
Laribus legimus theodomerẽ rege̾
franciȩ filium richimeris quonda &
ascilam matrẽri gladio interfectos
Fer̃t̃ etiã tt̃ clogine̾ utilẽ de nobilissi¬
mũ ingrntesuaregẽ fuisse ftancoꝵ.
qui aiaud disparsũ castrũ habitabiat.
qđ est intermino tungrotũ. In his auit̃
partib id.ẽ. ad ietidianã plagã ha¬
lntabant romaniusq. ligeĩ fluuũ
Ultra ligerĩ uͦ. gochi dominabantur
Burgunddiones quoq. arrianorũ sectã¬
sectam sequentes habttibant transto¬
Clogio aut̃ inissis explo ratorib adur¬
secutus romanos ꝓterit. ciuitatẽ ap¬
prehendit. Inqua paucũter tisidetis

Expanded text:
de Pannonia fuisse digressos. Et primum de Pannonia fuisse digressos. Et primum quidem littora Rheni amnis incoluisse: dehinc transacto Rheno, Thoringiam transmeasse: ibique juxta pagos vel civitates, reges crinitos super sesuorum familia. Quod postea probatum Chlodovechi victoriae tradidere, idque in sequenti digerimus. Nam et in consularibus legimus Theodomerem regem Francorum, filium Richimeris quondam, et Aschilam matrem ejus, gladio interfectos. Ferunt etiam tunc Chlogionem utilem ac nobilissimum in gente suum habitabat, quod est in terminum Thoringorum. In his autem partibus, id est ad meridianam plagam, habitabant Romani usque Ligerem fluvium. Ultra Ligerem vero Gothi dominabantur. Burgundiones quoque, Arrianorum sectam sequentes, habitabant trans RhoChlogio autem, missis exploratoribus ad ursecutus, Romanus proteret, civitatem adpraehendit, in qua paucum tempus resedens,
Abbreviated transcription (Latin):
leratis moris. reserata urbe constantinus
deditur. Canfestanq ad italiã directus.
mussis a principe obuiã ꝑ cussorib supta
mintiũ flum̃ capite truncatus . ẽ. Et
post pauea idemrefert Isdẽ dieb p̃ftitꝰ
trrannorũ decimꝰ rusticꝰ agroctius expri¬
nuourio notariorũ ioriimꝰ nobiles apud
arueriios captia ducibi honotianis &
crudelter in teremptist̃ Treuerarũ
ciuitas a fraticis direpta incensaq est
secda irruptione. Cũ aũt astericus
codicellis imperialib patriciatum
tõpore castinus domestioꝰ cames
expeditione nifrancos suscepta. ad
gallias mittit᷑ Hȩc hi de francis dixx¬
re Orosius aut̃ & ipselis storiogra¬
plius. in septimo operissui liliro ita
cõmemorat. Scilio cangrrgatis gin¬
tib francos pecer& renum t̾ransst
gallias ꝑuagat᷑. & adpircosplalitur¬
Hanc nobis notitiã de francis memo¬
rati hỹstorici reliquere. regib ñ
nominatis. Tradunt enĩ multi eosdẽ

Expanded text:
leratis moris, reserata urbe Constantinus leratis moris, reserata urbe Constantinus deditur. Confestimque ad Italiam directus, missis a principe obviam percussoribus, supra Mincium flumen capite truncatus est. Et post pauca idem refert: Hisdem diebus praefectus tyrannorum Decimus Rusticus, Agroetius ex primicerio notariorum Jovini, multique nobiles apud Arvernos capti a ducibus Honorianis,, et crudeliter interempti sunt. Treverorum civitas a Francis direpta, incensaque est secunda irruptione. » Cum autem Asterius codicillis imperialibus patriciatum  « Eodem tempore Castinus domesticorum comes, expeditione in Francos suscepta, ad Gallias mittitur. » Haec hi de Francis dixere. Orosius autem et ipse historiographus in septimo operis sui libro, ita commemorat: « Stilico congregatis gentibus Francos proterit, Rhenum transit, Gallias pervagatur, » Hanc nobis notitiam de Francis memorati historici reliquere, regibus non nominatis. Tradunt enim multi eosdem
Abbreviated transcription (Latin):
as dmnibi creditis. ad patrẽ contiuuato
it tuere decurrerae. Qui ubi in unũ uenere.
interioctis diebi plurimis nullo
tus. redire adhispanias filiũ monet.
Qui p̃missis agminib dũ cũ patirreside¬
r&. adhispauiã nuntii cõmeant a gerun¬
tio maximũunũ eclientib suis imperio
siditũ. atq sui camitatu gentiũ barbara¬
rũ accinctu parari. Quo exterriti edo¬
licta ad germ anias grnits pͣmsso. constans
& p̃fectũsiã decimꝰ rustioꝰ ex officiarũ ia¬
gistro peciuit gallias cũ francis & alanian¬
nis. om̃iq milites manu ad constaritinum
iãiãq redituri. Itẽ cũ constantinũ obside¬
riscribit. ita dicit Uix dũ qͣrtꝰ obsidionis
coristantini mensis agoliatꝰ. cũ repente ex
interiore gallia nuntiiu eniunt iauinum
assumpsisse oruatus regios. & rũ burgun¬
dionib. alamannis. francis. alanis. om̃iq
exercitu in iminere cilisidentibi. ita acce¬

Expanded text:
as omnibus creditis, ad patrem continuato as omnibus creditis, ad patrem continuato itinere decurreret. Qui ubi in unum venere, interjectis diebus plurimis, nullotus, redire ad Hispanias filium monet. Qui praemissis agminibus, dum cum patre resideret, ab Hispania nuntii commeant, a Gerontio Maximum, unum e clientibus suis, imperio praeditum, atque in se comitatu gentium barbararum accinctum parari. Quo exterriti, Edobecco ad Germanas gentes praemisso, Constans, et praefectus jam Decimus Rusticus ex officiorum magistro petunt Gallias cum Francis et Alamannis, omnique militum manu, ad Constantinum jamjamque redituri. Item cum Constantinum obsideri scribit, ita dicit: Vix dum quartus obsidionis Constantini mensis agebatur, cum repente ex ulteriori Gallia nuntii veniunt, Jovinum assumpsisse ornatus regios, et cum Burgundionibus, 62 Alamannis, Francis, Alanis, omnique exercitu imminere obsidentibus. Ita acce
Abbreviated transcription (Latin):
te exercitũ gentibi feris ostentair. Hec
supra scriptus historiographus de frani¬
cis asseruit. Renatus ꝓfutrꝰ frigiriđ
cuiꝰ iã supra meminimus cũ romã riferc
agothis captã atq subuersã. ait Intirta
respendialrex alamannorũ goaread
romanos transgresso. de reno agiea
suorũ conuertit . uuandalis francoꝵ
bello laborantib & godegisilo rege
assumpto arie uiginti ferme idib
usq ad internetione̾ erant delendi
Mouet nos hȩc oausa. qđ eã adiaru.n
gentiũ reges nomin&. cur ñ nominat & fran¬
Forũ. cũ tam̃ ait qđ constantinꝰ assumptati¬
rannide. constantiũ filiũ ad sede hispanus
uensrei tississ&. itã disseruit. Accito oon¬
stantinꝰ tr rannꝰ desuspanus constanti
filio itidemq tr̾rauno qͦ de sũmarerũ
cnsultarent p̃sentes Qđ factũ .ẽ. ut cim¬
stans instruñtis aule & coniuge sua cȩsar¬
auguste diissis. geruntio uitta hispani¬

Expanded text:
te exercitum gentibus feris ostentaret. Haec te exercitum gentibus feris ostentaret. Haec suprascriptus historiograffus de Francis exseruit. Renatus Profuturus Frigiretus, cui iam supra meminimus, cum Romam refert a Gothis captam atque subversam, ait: Interea Respendial rex Alanorum. Goare ad Romanos transgresso, de Rheno agmen suorum convertit, Wandalis Francorum bello laborantibus, Godigyselo rege absumpto, aciae viginti ferme milibus em delendis, Movet nos haec causa, quod cum aliarum gentium reges nominat, cur non nominet et Francorum. Tamen cum ait, quod Constantinus, assumpta tyrannide, Constantium filium ad se de Hispaniis venire jussisset, ita disseruit; « Accito Constantinus tyrannus de Hispaniis Constante filio, itemque tyranno, quo de summa rerum consultarent praesentes, factum est ut Constans, instrumento aulae et conjuge sua Caesar-augustae dimissis, Gerontio intra Hispani
Abbreviated transcription (Latin):
ebatur qͥ familiaris principis sermoni.
aut iussis obsequi auder&. De hino re¬
ferc eodẽ anuo arbogastis simnonem
& marco merem subregulos francoꝵ¬
ingentib odus insȩctans. agrippinã
regeute maximo hirine pectit gnarus
tuto om̃is st ancie recessu peneti andos
urendosq cũ decursis foliis nude atq. a¬
rentes siltiȩ insidi antis occulere ñ posseđ
Collecto gͣ exercitu transgressus renũ bric¬
teros ripxͦ proxmos. pagũ etiã quem
chamaui incolunt deponulatus ẽi nullo
nullo uniquã occursante. nisi qđ pauci
ex ampsiuaris & chattis marcomere duce¬
& in plteriorib colliũ iugis apparuere
Iterũ hic relictis tã ducibꝰ, qua rrgalib
aꝑte francos regẽ haberr design̾at
Hunusq nomineꝰ p̃terinisso. ait De hinc
euginius ty rannus suscepto expeditio¬
hddi ꝓcinctu reui lunttẽ petit. ut cũ ala¬
mannorũ & francorũ regilis uectistis foe¬
derib ex more initis. inmensũ ea tẽpesta¬

Expanded text:
ebatur, qui familiari principis sermoni ebatur, qui familiari principis sermoni aut jussis obsequi auderet. Dehinc refert, quod eodem anno Arbogastes Sunnonem et Marcomerem subregulos Francorum gentilibus odiis insectans, Agrippinam rigente maxime hieme petiit: ratus tuto omnes Franciae recessus penetrandos urendosque, cum decussis foliis nudae atque arentes silvae insidiantes occulere non possent. Collecto ergo exercitu, transgressus Rhenum, Bricteros ripae proximos, pagum etiam quem Chamani incolunt, depopulatus est, nullo unquam occursante, nisi quod pauci ex Ampsuariis et Chatiis Marcomere duce in ulterioribus collium jugis apparuere. » Iterum aperte Francos regem habere designat, huiusque nomen praetermissum, ait: Dehinc Eugenius tyrannus, suscepto expeticionale procincto, Rheni limitem petit, ut, cum Alamannorum et Francorum regibus vetustis foederibus ex more initis, inmensum ea tempesta
Abbreviated transcription (Latin):
exercitu opposito francidiuersabn¬
tur. & post pauca cũ franci deger¬
mania predas tulissent. ait. Nihil
arbogastis auferreuolens. cõmono
cesare̾m poctias debitas a francis exi¬
gendas. ni uniuersa quȩ superiori
anno cesis legionib diripuetant
confestim restituercut. auctoresq.
belli traderent. in qͦs uiolaty ꝑa¬
cis ꝑfidta purrtur. Hȩo actacũ
duces essent retulit. & dẽinceps ait
post dis paciculas marco mere & suin¬
none francoꝵ rigalib transacto tur¬
sim collo quio iinperatoris quȩ ex inore
obsidib adhiem andũ treueris conces¬
sit. Cũ aut ros regales uoc&. nescimus
utrũ regus fuerint. anuices tenuetiã
rrgis ldem tam̃ scriptor cũ necessita¬
tes ualentiniani augusti cõniemora
trachias geruntur ingallia fstatus
puib licꝰ ꝑturbaliat᷑. Clauso a pud uien¬
nã palteri ȩdib principe ualenti¬
ano pene infra priuati modseredat¬
tra dita. ci uilia qͦq officia traus gressa

Expanded text:
exercitu opposito Francis diversabanexercitu opposito Francis diversabantur. » Et post pauca, cum Franci de Germania praedas tulissent, adjecit: « Nihil Arbogastes differre volens, commonet Caesarem poenas debitas a Francis exigendas, nisi universa quae superiori anno caesis legionibus diripuerant, confestim restituerent, auctoresque belli traderent, in quos violatae pacis perfidia puniretur. » Haec acta, cum duces essent, retulit, et deinceps ait: « Post dies pauculos, Marcomere et Sunnone Francorum regalibus, transacto cursim colloquio, impetratisque. ex more obsidibus, ad hiemandum Treveris concessit. » Cum autem eos regales vocet, nescimus utrum reges fuerint, an vices tenuerint regum. Idem tamen scriptor, cum necessitates Valentiniani Augusti commemorat, Thracias geruntur, in Gallia status publicus perturbatur. Clauso apud Viennam palatii aedibus principe Valentiniano, et pene infra privati modum redactradita, cyvilia quoque officia transgressa
Abbreviated transcription (Latin):
isturiiũ sagitas torm̃toꝵ rita effun¬
dere. Alita̾s herbarũ uenenis. ut sũ¬
me cutis. neq loctalib inflicta locis
uulnera haud deibie mortessequeront᷑
De bunc tudiore mulłtitudineHastrum
circũfusꝰ exercetꝰ. inaꝑta camporum
quȩ libera frane reliquerant auide
effusus .ẽ ac primi equites tioragmib
corporib ruina nuicẽ suoꝵ opp̃si st̃
Pedites etiã quos nulia onra equorũ
calcdtierant implecatis mo egrrex¬
plicantes gressũ rursus sequi paulo
aute uix emerserant . siluis trepi¬
dantes se occulebant. Perturba¬
tis gͥ ordinib cesȩ legionis eracdio
ioilinianorũ tribuno. ac pene
om̃ib qͥ nulitibi Pͣerant extinctis.
paucis effugiũ tutũ nox & latibula
siluarũ p̃stitert. hȩc intertio histo¬
riȩ libro narrauit. In qͣrto uͦ libro
cũ de interfectiane uictoris filu
maximi tẏranni narrar&. ait. Co
tempore carieto &sirus in locũ nan¬
nenii subrogati in germania cim

Expanded text:
is turrium sagittas turmentorum ritu effuis turrium sagittas turmentorum ritu effudere inlitas herbarum mae cuti, neque lethalibus inflicta locis vulnera, haud dubiae mortes sequerentur. Dehinc majori multitudine hostium circumfusus exercitus, in aperta camporum, quae libera Franci reliquerant, avide effusus est: ac primi equites voraginibus corporibus, ruina invicem suorum oppressi sunt. Pedites etiam, quos nulla onera equorum calcaverant, implicati limo, aegre explicantes gressum, rursus se, qui paulo ante vix emerserant, silvis trepidantes occulebant. Perturbatis ergo ordinibus, caesae legiones, Heraclio Jovinianorum 59 tribuno, ac pene omnibus qui militibus praeerant, exstinctis, paucis effugium tutum nox et latibula silvarum praestitere. » Haec in tertio Historiae libro narravit. In quarto vero libro, cum de interfectione Victuris, fili Maximi tyranni, narraret, ait: Eo tempore Carietto et Sirus in locum Nanneni
Abbreviated transcription (Latin):
nauniius abnuit. quia ñ imparatos &
in locissuis in ubie fortiores futuros
sciebat. Qđ cũ quintino & reliquisuiris
mlitarib displicuiss&. nannino mon¬
ciacũ reuerso. quintinꝰ cũ exercita cirea
ruuisiũ castrũ renũ trans gressus. secun¬
dis a fluuio castiis casas habitatorib
uacuas atq ingintes uicos destitutts
ofsrndit. Franci enĩ siniulato metuse
iuremotiores saltus receperant candi¬
cib ꝑ extruia filuaruͣ ꝓcuratis. Itaq
uniuersis domib: exustis in qͣs seuire
soliditas ignauauictoriȩ cdnsũmatio¬
ne reponebiat noctẽ sollicitã milites
sub armoꝵ onere duxerant. ac pͥmo¬
diluculo quintino pͣluduce ingres¬
si saltꝰ i in ediũ fere diẽ implicantes
se errorili: uiarũ toto ꝑuagati st̃
nia cilausa offendissent. & palustres
cumpos qui silius ungebaut᷑ prum¬
pere. & moliuiti hostiũ taria pna¬
ruere qͥ coniuncti arborũ truncis
uł cõ dicib suꝑstantis uelut efastigi¬

Expanded text:
Nannenus abnuit, quia non imparatos et Nannenus abnuit, quia non imparatos et in locis suis indubie fortiores tuturos sciebat. Quod cum Quintino et reliquis viris militaribus displicuisset, Nanneno Mogontiacum reverso, Quintinus cum exercitu circa Nivisium castellum Rhenum transgressus, secundis a fluvio castris, casas habitatoribus vacuas atque ingentes vicos destitutos offendit. Franci enim, simulato metu, se in remotiores saltus receperant, concidibus per extrema silvarum procuratis. Itaque universis domibus exustis, in quas saevire stoliditas ignava victoriae consummationem reponebat, noctem sollicitam milites sub armodiluculo Quintino proelii duci ingressi saltus, in medium fere diem inplicantes se erroribus viarum, toto pervagati sunt. lido clausa offendissent, in palustres campus, qui silvis iungebantur, prorumpere molientibus, kostium rare apparuere, qui coniuncti arborum truncis vel concidibus superstantes, velut e fastigi