comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
INTIIADAHAA SUIS
miserum me cepit ocellie
Cõtactũ nullis ante cupidinib.
Tũ mͥ constatis deiecit lumĩa fasteᷤ
& capͣ impositis p̃ssit amõ pedib
Donec me docuit castas odisse puella
lmprobus: & nullo uiuere consilio
t mihi iam toto furor hic non deficit anno
Cum tamen aduersos cogor habere deo
Minalion nullos fugiendo Tulle labores
Sęuitiam durȩ contudit hiasielos
Nam modo Parthenus amens errabat in antris
lle etiam psilli percussus uulnere rami
Saucius arcadus rupibus ingemuit
rgo uelocem potuit domusse puellam
Tantum in amore preces & benefacta ualent
n me tardus amor non ullas cogitat artes
Nec meminit notas: ut prius. ire uias

Expanded text:
nthia prima suis miserum me cepit ocellis, contactum nullis ante cupidinibus. tum mihi constantis deiecit lumina fastus et caput impositis pressit Amor pedibus, donec me docuit castas odisse puellas improbus, et nullo vivere consilio. ei mihi, iam toto furor hic non deficit anno, cum tamen adversos cogor habere deos. Milanion nullos fugiendo, Tulle, labores saevitiam durae contudit Iasidos. nam modo Partheniis amens errabat in antris, ille etiam Hylaei percussus vulnere rami saucius Arcadiis rupibus ingemuit. ergo velocem potuit domuisse puellam: tantum in amore fides et benefacta valent. in me tardus Amor non ullas cogitat artes, nec meminit notas, ut prius, ire vias
Abbreviated transcription (Latin):
est studiosȩ litera destrae
ꝓtinus est oculis cognita nostra tuis
An nisi legisses autois noĩa sapphoᷤ
Hoc breue nescires unde mouetur opus
Forsitan et quare mea sint alterna requires
Carmina cum lyricis sum magis apta modis
Flendus amor meus est elegi flebile carmen
Non facit ad lachrimas barbithos ulla meas
Uror ut indomitis ignem exercentib euris
Fertilis accensis messibus ardet ager
Arua phaon celebrat diuersa tipheidos ęthne
Me calor aethnco non minor iqne tenet
N ec mibi dispositis iugam quȩ cãmina neruis
Proueniunt uacuae carmina mentis opus.
Nec mͥ pierides subeunt naiadesq puelle
Nec me thespiadum cetera turba iuuat
Uilis amatorie uilis mͥ candida cinno
Non oculis grata est athois ante meis

Expanded text:
est studiosae littera dextrae, Protinus est oculis cognita nostra tuis — An, nisi legisses auctoris nomina Sapphus, Hoc breve nescires unde movetur opus? Forsitan et quare mea sint alterna requiras Carmina, cum lyricis sim magis apta modis. Flendus amor meus est — elegiae flebile carmen; Non facit ad lacrimas barbitos ulla meas. Uror, ut indomitis ignem exercentibus Euris Fertilis accensis messibus ardet ager. Arva, Phaon, celebras diversa Typhoidos Aetnae; Me calor Aetnaeo non minor igne tenet. Nec mihi, dispositis quae iungam carmina nervis, Proveniunt; vacuae carmina mentis opus! Nec me Pyrrhiades Methymniadesve puellae, Nec me Lesbiadum cetera turba iuvant. Vilis Anactorie, vilis mihi candida Cydro; Non oculis grata est Atthis, ut ante, meis
Abbreviated transcription (Latin):
tissima. G. uerres ex delubris religissimis sustulisset. Quas res luxuries in fla¬
gitus crudelitas in suppliciis auaritia in rapinis superbia in contumelus
efficere potuisset eas omnes sese hoc uno pr. per triennium pertulisse. Ro¬
gare & orare ne illos supplices aspernarer. quos me incolumi nemini sup¬
plices esse oporteret. Tuli grauiter & acerbe iud. in eum me locum adduc¬
tum ut aut eos homines spes falleret qui opem a me atq auxilium petissent
aut ego qui me ad defendendos homines ab ineunte adolescentia dedissem
tempore atq officio coactus ad accusandum traducerer. Dicebam habere
eos actorem. Q cecilium qui praesertim quaestor in eadem prouincia post
me quaestorem fuisset. Quo ego adiumento sperabam hanc a me molesti

Expanded text:
tissima C. Verres ex delubris religiosissimis sustulisset; quas res luxuries in flatissima C. Verres ex delubris religiosissimis sustulisset; quas res luxuries in flagitiis, crudelitas in suppliciis, avaritia in rapinis, superbia in contumeliis efficere potuisset, eas omnis sese hoc uno praetore per triennium pertulisse; rogare et orare ne illos supplices aspernarer quos me incolumi nemini supplices esse oporteret. tuli graviter et acerbe, iudices, in eum me locum adduci ut aut eos homines spes falleret qui opem a me atque auxilium petissent, aut ego, qui me ad defendendos homines ab ineunte adulescentia dedissem, tempore atque officio coactus ad accusandum traducerer. dicebam habere eos actorem Q. Caecilium, qui praesertim quaestor in eadem provincia post me quaestorem fuisset. quo ego adiumento sperabam hanc a me posse
Abbreviated transcription (Latin):
ita sim uersatus ut defenderim multos leserim neminem
subito nunc mutata uoluntate ad accusandum descenderim
is si mei consilii causam rationemq cognouerit una & id
nendum actorem putabit. Cum quaestor in sicilia fuissem iudices itaq ex
ea prouincia decessissem ut siculis omnibus iocundam diuturnamq memori¬
am quaesturae nominisq mei relinquerem factum est uti cum summum ut
ueteribus patronis multis tamen nonnullum etiam in me praesidium suis
fortunis constitutum esse arbitrarentur qui nunc populati atq uexati cunc¬
ti ad me publice saepe uenerunt: ut suarum fortunarum omnium causã
defensionemq susciperem. Me saepe esse pollicitum saepe ostendisse dicebant
si quod tempus accidisset quo tempore aliquid a me requirerent comodis co¬
rum me non defuturum. Uenisse tempus aiebant non iam ut commoda sua
sed ut uitam salutemq totius prouinciae defenderem. se se iam ne deos qui¬
dem in suis urbibus ad quos confugerent habere. quod eorum simulacra sanc¬

Expanded text:
ita sim versatus ut defenderim multos, laeserim neminem, subito nunc mutata voluntate ad accusandum descendere, is, si mei consili causam rationemque cognoverit, una et id  esse actorem putabit. Cum quaestor in Sicilia fuissem, iudices, itaque ex ea provincia decessissem ut Siculis omnibus iucundam diuturnamque memoriam quaesturae nominisque mei relinquerem, factum est uti cum summum in veteribus patronis multis, tum non nullum etiam in me praesidium suis fortunis constitutum esse arbitrarentur. quare nunc populati atque vexati cuncti ad me publice saepe venerunt, ut suarum fortunarum omnium causam defensionemque susciperem. me saepe esse pollicitum, saepe ostendisse dicebant, si quod tempus accidisset, quo tempore aliquid a me requirerent, commodis eorum me non defuturum. venisse tempus aiebant non iam ut commoda sua, sed ut vitam salutemque totius provinciae defenderem; sese iam ne deos quidem in suis urbibus ad quos confugerent habere, quod eorum simulacra sanc
Abbreviated transcription (Latin):
stigła ĩ quib ꝑamplius ⁊ ꝑ¬
fectius inget ⁊ inguit zessis
fidĩ ⁊ relig̾io xp̃iana. non
passione ⁊ noluntate s lege
⁊ int Alũ regulas regui iustis¬
simas cupiat pͥseruore Ht
sabłr uuclinã auxiliante al¬
tissimo delectabiłr aggredi¬
ar ut uesita reu̾enda nobi¬
litas requisiuit.

Expanded text:
stigia, in quibus peramplius et perfectius viget et viguit zelus fidei et religio christiana, non passione et voluntate, sed lege et intellectu regulas regni iustissimas cupiat praeservare. sabiliter inclinatus auxiliante altissimo delectabiliter opus aggrediar, ut vestra reverenda nobilitas requisivit.
Abbreviated transcription (Latin):
suui iuiri diũ philippi dĩ gr̃a
illustrissimi regis francoꝵ su¬
us deuotus fr̃ Egydius ro¬
manus ordius fratrũ hemi¬
taꝵ scĩ augustini ꝯ recõmen¬
datõne se ipm̃ ⁊ ad oĩa fanu¬
latũ. Clamat politicoꝵ sen¬
tencia om̃s pͥticipatꝰ nõ ẽe
seqͣłr duturnos nec eqͥli ꝑy¬
odo singula regima meũ¬
surari. S aliqua sunt ãna¬
lia. aliqͣ ad uitam. aliqͣ u̾o

Expanded text:
simi viri Domini Philippi Dei gratia Illustrissimi Regis Francorum, Suus devotus Fr. Aegidius Romanus Ordinis Fratrum Eremitarum S. Augustini, cum recommendatione seipsum, et ad omnia famulatum. Clamat Politicorum sententia, omnes principatus non esse aequaliter diuturnos, nec aequali periodo singula regimina mensurari: sed aliqua sunt annualia, aliqua ad vitam, aliqua vero
Abbreviated transcription (Latin):
posteriorib filus sius suũ pͥn¬
tipatũ ꝓpetuari desiderat sũ
sione aut uolũtate cupiat
puincipari. s si custos iusti
statuat imperandũ. Nam
deficit intellũ sic bigens m̃.¬
tis industria ⁊ regnatina pͥ¬

Expanded text:
posterioribus filiis suum principatuum perpetuari desiderat, sumsione, aut voluntate cupiat principari, sed si custos iusti ege nihil statuat imperandum. Nam deficit intellectu: sic vigens mentis industria, et regitiva pr
Abbreviated transcription (Latin):
Omino suo excellentissi¬
religionis strenuissimo
Tripolis glorioso pontifici Philippus suo¬
rum minimus clericorum seipsum et¬
fidele deuotionis obsequium.Quantũ
luna ceteris stellis est lucidior.et solis
radius luciditate lunȩ fulgentior.tan¬
tum ingenii vestri claritudo uestrȩque
scienciȩ profunditas:omnes citra mare
modernos in litteratura ex uperat tam
barbaros ꝗͣ latinos. Nec est aliquis sanȩ

Expanded text:
Omino suo excellentissi| Christiane strenuissimo  civitatis metropolis glorioso pontifici, Philippus suorum minimus clericorum seipsum et devocionis obsequium. Quantum Luna ceteris stellis est lucidior, et Solis radius luciditate Lune fulgencior: tantum ingenii vestri claritudo, vestreque sciencie profunditas cunctos citra mare modernos in literatura exuberat, tam barbaros quam Latinos. Nec est aliquis sane
Abbreviated transcription (Latin):
dite quoru ego parens effectorq sum et paulo post ubi de creatione ho¬
minis agit mutamini inquit nim mea quã in uestro ozcu me usum
esse meministis qui tales creantur ut deoru inmortaliu qi gentiles ẽẽ
debeant: diuini generis appellentur teneantq oiuz anmantiam principa¬
tu et nobis iure ac lege uolentes pareant quorũ uobis untiu status
tradetur a me: uos ad id qd̃ erit inmortale partẽ attexitote mortalẽ ita
orientur animantes/ quos et uiuos alatis et consumptos sinu recipiaris.

Expanded text:
dite: quorum operum ego parens effectorque sum, haec sunt indissoluta me is imiteminique vim meam, qua me in vestro ortu usum esse meministis. In quibus qui tales creabuntur, ut deorum inmortalium quasi gentiles esse debeant, divini generis appellentur teneantque omnium animantium principatum vobisque iure et lege volentes pareant; quorum vobis initium satusque tradetur a me, vos autem ad id, quod erit inmortale, partem attexitote mortalem. Ita orientur animantes, quos et vivos alatis et consumptos sinu recipiatis.
Abbreviated transcription (Latin):
qui hostis insidias cottidie geritur: q̃ aduersus i acula eius et
tela conflicationibus assiduis dimicatur: cu auaritia uobis. cu
ĩmpudicitia cum ira cum ambitione congressio est: cum uoluptatũ
ꝙ aduersarii propugnatione Uallata Uix occurrit siligulis Uix re¬
sistit. Si auaritia prostrata est exurgit libido: si libido cõpressa succe.¬
dĩt ambitio. si ambitio contempta ira exuperat iuflat superbia. ina¬¬
linolentia inuitat: inuidia coneordiag rumpit. amicitia luior ab sco.¬

Expanded text:
diabolum cotidie geritur, quam aduersus iacula eius et tela conflictationibus adsiduis dimicatur? cum auaritia nobis, cum inpudicitia, cum ira, cum ambitione congressio est, cum carnalibus t undique diaboli infestatione uallata uix occurrit singulis, uix resistit: si auaritia prostrata est, exsurgit libido: si libido conpressa est, succedit ambitio: si ambitio contempta est, ira exasperat, inflat superbia, uinolentia inuitat, inuidia concordiam rumpit, amicitiam zelus absc
Abbreviated transcription (Latin):
rius mi serenda humanoꝵ conditio animar: que cu multa foris iug̃nii
uiuacitate percipiant. nulla tamen per spicacia semetipsã sicut sunt
noscere aut cogitare sufficiunt: sed indigent omnino figuris et circũscri-¬
ptionibus quibusda corporeaꝵ similitudinu: Ut ex uisibilib et extezio¬
rib possint uel aliquantu innisibilia atq interioza cognoscere. Nec¬

Expanded text:
t miseranda humanarum conditio animarum; quae, licet tam multa foris ingenii vivacitate percipiant, nulla tamen perspicacitate semetipsas, sicut sunt, nosse aut cogitare sufficiant; sed egeant omnino figuris et aenigmatibus quibusdam corporearum similitudinum, ut ex visibilibus et exteriorib
Abbreviated transcription (Latin):
quid uelit: Quod si ad diuine traditionis caput et origine reuertamur¬
omnis cessabit error humanus: sacramentoruiiq coelestiu ratione psyxc¬
ta quicquid sub caligine et nube obscuru latebat luce ueritatis apitur
praecepta diuina uelut arma pugnantibus suggerenda sunt nobis illa mi¬
litaris tube sint hortamenta illa pugnantib classica ande aures erigant᷑.
inde instruantur mentes inde et animi et corporis uires ad omnez pietat̃
constantia roborentur ut a tenebris obducti et lumine dimui fulgoris pu¬
ro et candido illuminati uiaz coelestis uitȩ per salutaria sacramenta tenea¬

Expanded text:
itatem. Nam si ad divinae traditionis caput et originem revertamur, cessat error humanus: et sacramentorum caelestium ratione perspecta, quicquid sub caligine ac nube tenebrarum obscurum latebat, luce veritatis aperiturpraecepta ipsa diuina uelut arma pugnantibus suggerenda sunt. illa sint militaris tubae hortamenta, illa pugnantibus classica. inde aures erigantur, inde instruantur mentes, inde et animi et corporis uires ad omnem passionis tolerantiam roborenturra et candida luminati uiam uitae per salutaria sacramenta tenea
Abbreviated transcription (Latin):
ciuit
Sedit ide retro de tera qd fuit aute
In terraz. s qd iuixtu ex ethereis oris
Id rursus celi fulgentia recta receptant.
ea est rationabile cuius substancia diuinus est spiritus. et qł est uitale¬

Expanded text:
uit: Cedit item retro de terra quod fuit ante In terram, sed quod missum est ex aetheris oris, Id rursus coeli fulgentia templa receptant.od est rationabile animae, cuius substantia diuinus est spiritus, sicut ait
Abbreviated transcription (Latin):
persuasit nõ nasci animas sed in sinuari potius in corpora et de aliis
in alia migrare. Non.ii.putauit aliter posse fieri ut super sint anune
post corpoza: nisi uideantur fuisse ante corpoza. hic solus neq Iethem¬
bus uernstate ac morte confectis insumare Se nonis ac recens na:¬
tis. ac easde sepe reuasci nunc in homine nue in uolucrẽ aiune in¬

Expanded text:
unt non nasci animas, sed insinuari potius in corpora, et de aliis in alia migrare. Non putaverunt aliter fieri posse, ut supersint animae post corpora, nisi videantur fuisse ante corpora. Par igitur, ac propebus vetustate ac morte confectis, et insinuare se novis ac recens natis, et easdem semper renasci modo in homine, modo in pecude, modo in
Abbreviated transcription (Latin):
semad modimi.
offitia clucerentur/ ab hone¬
state Matce filii atꝙ omni
gñe uirtutis satis explicatũ atbittor
libto supiore. Sequit᷑ ut hic offitiorũ¬
et ad eaꝵ roꝵ quibus utuntꝰ hoiẽs fa¬
cultates / ut al opes/ ad copias. In quo
Dequibus dicere aggrediar si pauca
prius de instituto. ac deiuidicio meo
mõ ad legendi sed et̃ ad scribendi studiũ
excitauerũt tñ interclũ uereor / ne ꝗbus¬
cdam bonis uiris phĩe nomẽ sit ĩuisu¬

Expanded text:
em ad modum officia ducerentur ab honestate, Marce fili, atque ab omni genere virtutis, satis explicatum arbitror libro superiore. Sequitur, ut haec officioruet ad earum rerum, quibus utuntur homines, facultatem, ad opes, ad copias ; in quo De quibus dicere aggrediar, si pauca prius de instituto ac de iudicio meo modo ad legendi, sed etiam ad scribendi studium excitaverunt, tamen interdum vereor, ne quibusdam bonis viris philo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ad uoluptatem¶Atq et̃ si consicderate
uolumꝰ que sit ĩ nã hõĩs excellentia et dig¬
nitas intelligimꝰ q sit turpe de fluere
luxuria et clillicate at molitet uiuete
¶Tuanq honestũ parce ꝯtinentꝰ seuere

Expanded text:
non ad voluptatem. Atque etiam si considerare non ad voluptatem. Atque etiam si considerare volumus quae sit in natura hominis excellentia et dignitas, facile intelligimus quam sit turpe diffluere luxuria, et delicate ac molliter vivere, quamque honestum parce, continenter, severe,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Duplex omo ẽ iocandi genus. Unũ illibe¬
rale petulitns. flagitiosuĩ obsenũ. Alteꝵ¬
ellegans Urbanũ ĩ geniiosũ facetu quo gnẽ
nõ modo plantius nr̃ et aticoꝵ antiqa
faceta dicta. Ut ea que a sene sunt col
ut ne nimis oiã ꝓfundamꝰ elati q
uoluptate iam ĩ aliquã turpitudiiẽ
dilabanur¶ Suppiditant aũt et cam¬
pus nr̃ et stuolia uenandi honesta ex¬
empla liidendi¶ Sed ꝑtinet ad omẽ officii
questionem semꝑ ĩ promptu htẽ ꝙ̃ntũ nã¬
eam/ feriit oĩ ĩ petu¶ Hoiis aitmens
liscendo alitꝰ et cogitando semꝑ aliquid
aut ĩ qurrit aut agit et uidendi audi¬
endiq delectationẽ ducitut ¶Qum ẽt
si quis paulo est ad uoluptatem propen¬
luptate capiatur occultat et dissimulat¬
ꝯtemm et reici oppottere ¶Sed sit quid¬
cdilligent ei tenendũ eẽ eius fiuende
modũ. It aq cultus uictus que corporis
aed ualitucdiẽ refferantur et ad uiret

Expanded text:
Duplex omnino est iocandi genus, unum illibeDuplex omnino est iocandi genus, unum illiberale, petulelegans, urbanum, ingeniosum, facetum, quo genere non modo Plautus noster, et Atticorum antiqua facete dicta; ut ea, quae a sene Catone sunt collut ne nimis omnia profundamus elatique voluptate in aliquam turpitudinem delabamur. Suppeditant autem et campus noster et studia venandi honesta exempla ludendi. Sed pertinet ad omnem officii quaestionem semper in promptu habere, quantum nateamque feruntur omni impetu, hominis autem mens discendo alitur et cogitando, semper aliquid aut anquirit aut agit videndique et audiendi delectatione ducitur. Quin etiam, si quis est paulo ad voluptates propenluptate capiatur, occultat et dissimulatcontemni et rejici oportere: sin sit quisdiligenter et tenendum esse ejus fruendae modum. Itaque victus cultusque corporis ad valetudinem referantur, et ad vires
Abbreviated transcription (Latin):
obedientiam nc rationi parent cui sub
cernete iratoꝵ aut eoꝵ qui aut bibidine
aliqua auit metu comoti st̃.aut uolup¬
tate nimia gestiunt ¶ Quoꝵ oiuñ uul¬
tue uoces motus status ĩmiltant. ¶ Ex̃
quibuis illud intelligitur Ut ad officĩ for¬
mam reuertamt appetitus om̃s ꝯtra¬
hendor sedandos q excitandamq aĩ¬
adiiersionẽ et dilligentiam Ut ne quid
temere aut fortuiti ĩ cõsiderate negli
fuimus ut ad ludũ et iocũ facti ẽẽ uide¬
amut ad seueritatem potius et ad que¬
dam stucdia grauiora atq maiora/.
ludo aut̃ et iõco uti illis quidem licet¬
sed sicut sonmo et quietibus coteris tu
cũ grauibus / seueris q rebiis/ satis fece¬
rimꝰ ¶ Ipm̃ genus iocandi nõ ꝓfusum
necq ĩ modestũ sed ĩ geniũ et facetum
esse clebet¶ Ut em̃ pueris nõ ommera li¬
centiam damꝰ sed eamq ab honestatis
actionibus . nõ sit aliena sic ĩ ip̃o ioco
aliquod probi ĩ genii lumẽ eluceat/.

Expanded text:
oboedientiam nec rationi parent, cui sunoboedientiam nec rationi parent, cui suncernere iratorum aut eorum, qui aut libidine aliqua aut metu commoti sunt aut voluptate nimia gestiunt; quorum omnium voltus, voces, motus statusque mutantur. Ex quibus illud intellegitur, ut ad officii formam revertamur, appetitus omnes contrahendos sedandosque esse excitandamque animadversionem et diligentiam, ut ne quid temere ac fortuito, inconsiderate neglegsumus, ut ad ludum et iocum facti esse videamur, ad severitatem potius et ad quaedam studia graviora atque maiora. Ludo autem et ioco uti illo quidem licetsed sicut somno et quietibus ceteris tum, cum gravibus seriisque rebus satis fecerimus. Ipsumque genus iocandi non profusum nec immodestum, sed ingenuum et facetum esse debet. Ut enim pueris non omnem ludendi licentiam damus, sed eam, quae ab honestatis actionibus non sit aliena, sic in ipso ioco aliquod probi ingenii lumen eluceat.
Abbreviated transcription (Latin):
diicem nũꝙ̃ ab errabimꝰ ¶ Sẽquerit q
id qd acutũ et ꝑspicax ne est et id quod
ad hommũ societatẽ accomodatũ et id
qd uehemens . atq forte sed maxiã uis
decoti ĩ hat ĩ est ꝑte dequa disputamus
¶Neq em̃ solũ corporis qui ad nãm apti st̃
sed młto et̃ magis aĩ motus probandi qui
titu posita est q̃ dicit᷑ orme grece que hoiẽz
hut et illut rapit ¶Alfera in tatione q̃
docet et explanat quid agendũ et fugien¬
dũque sit ¶ Itã fit. ut ratio p̃sit appetitus¬
actio uatare debet temeritate et negligẽtia
¶Nec uero/ agere quicꝙ̃ cuius nõ possit
causam probabilem reddete ¶Het est em̃
fere descuiptio offici ¶ Efficiendũ est autem
cia omĩsq moderatio ¶Nam qui appetitꝰ
longius euagant᷑ et tanq exules siue cu¬
piendo siue figiendo nõ satie a tatione
retinent᷑ hi sine dubio finẽ et modum
transerit ¶Relinquiit et atq obiciunt

Expanded text:
ducem, numquam aberrabimus sequemurque et ducem, numquam aberrabimus sequemurque et id, quod acutum et perspicax natura est, et id, quod ad hominum consociationem accommodatum, et id, quod vehemens atque forte. Sed maxima vis decori in hac inest parte, de qua disputamus; neque enim solum corporis, qui ad naturam apti sunt, sed multo etiam magis animi motus probandi, qui titu posita est, quae est ormh/ Graece, quae hominem huc et illuc rapit, altera in ratione, quae docet et explanat, quid faciendum fugiendumque sit. Ita fit, ut ratio praesit, appetitusactio vacare debet temeritate et neglegentia nec vero agere quicquam, cuius non possit causam probabilem reddere; haec est enim fere discriptio officii. Efficiendum autem est,tia omnisque moderatio. Nam qui appetitus longius evagantur et tamquam exsultantes sive cupiendo sive fugiendo non satis a ratione retinentur, ii sine dubio finem et modum transeunt; relinquunt enim et abiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
date sit Cũq eadem nã doceat nõ ne¬
gligere quẽ ad modũ nos aduersus hoĩes
geramꝰ efficit᷑ ut et illud quool ad om̃ez
onestatem ꝑtinet decorũ ꝙͣ late fusum
sit appateat. et quod spectat ĩ unoquoq
gnẽ uirtutis ¶ Ut em̃ puler ituclo cdrporis
apta ꝯpositioni membroꝵ mouet oculos
et delectat hoc ip̃o ꝙ int̾se om̃e ꝑtes cum¬
cleratione dictoꝵ ouĩ atq factoꝵ ¶ Ad¬
ibencla est igitur quedam reuerentia
ad uersus horne et optimi ciuisq et te¬
liquoꝵ ¶Nam negligere quid desequisꝗs
sentiat nõ solũ arrogantis est sed ẽt om̃o
dissoluti. Est aũt qđ differat ĩ omi tatione
hñda int̾ insticiam et uereꝯdiam. histicie
st̃ ꝑtes nõ uiolare hoiẽe uerecũdie nõ of¬
fendere ¶In quo maxie ius ꝑspicit de¬
cori
i igitur expositis quale sit d qđ¬
decere dicimꝰ intellectũ puto offi¬
hant pͥmũ ht̃ uiam q̃ ducit ad quenien¬
tiam ꝯseruationeq nature quam si seq̃m

Expanded text:
neglegere, quem ad modum nos adversus homines geramus, efficitur, ut et illud, quod ad omnem honestatem pertinet, decorum quam late fusum sit, appareat et hoc, quod spectatur in uno quoque genere virtutis. Ut enim pulchritudo corporis apta compositione membrorum movet oculos et delectat hoc ipso, quod inter se omnemoderatione dictorum omnium atque factorum. Adhibenda est igitur quaedam reverentia adversus homines et optimi cuiusque et reliquorum. Nam neglegere, quid de se quisque sentiat, non solum arrogantis est, sed etiam omnino dissoluti. Est autem, quod differat in hominum ratione habenda inter iustitiam et verecundiam. Iustitiae partes sunt non violare homines, verecundiae non offendere; in quo maxime vis perspicitur decori. His igitur expositis, quale sit id, qudecere dicimus, intellectum puto. Offihanc primum habet viam, quae deducit ad convenientiam conservationemque naturae; quam si sequemur
Abbreviated transcription (Latin):
ciutatibus tes pi ꝯtinet eodem modo
ꝯscitutũ est ut nõ liceat sui cõmodi cã
nocete. alteti. hoc eiñ spectant leges
hoc uolũt ĩ coluĩẽ esse ciunĩ ꝯũictionẽ
humana cui pate̾. qui uelit orñs aũt
nũq cõmittet ut alienũ appetat et idqd¬
dettarxerit sibi assiłmat ¶ Et em̃ multo
magis est scłm nãm excelsitas aĩ et
magintudo itẽq coĩtas iusticia liberali¬

Expanded text:
tibus Resp. continetur, eodem modo constitutum est; ut non liceret sui commodi causa nocerealteri, hoc enim spectant leges, hoc volunt, incolumem esse civium coniunctionem: humana: cui parere quivelit, omnes autem numquam committet, et alienum appetat, et iddetraxerit, sibi adsumat. Etenim multo magis est secundum naturam excelsitas animi et magnitudo itemque comitas, iustitia, liberali
Abbreviated transcription (Latin):
ms. Sunt eĩ ꝗ qđ sentuit et si opti¬
mũ sit tamẽ ĩiudiemetu nõ andent¬
dño p̃cepta platonis teneant ¶Unũ
Ut utilitatem ciuiũ tueantur. sic ut
quecũque agant ad eam refferant
obliti. comodoꝵ suoꝵ alteꝵ ut totũ
eĩ tutella sic ꝓcircatio rei pau adeoꝵ
utilitates qui cõmissi sunt nõ adeoꝵ
nit ut alii ppłes alii studiosi cuiusq opti¬
mi uideantut pauci uiuetsoꝵ¬

Expanded text:
nis. Sunt enim, qui, quod sentiunt, etsi optinis. Sunt enim, qui, quod sentiunt, etsi optimum sitduo precepta Platonis teneant: unum quod utilitatem civium sic tueantur ut, quicquid agant, ad eam referant, obliti commodorum suorum; alterum ut totum enim tutela, sic procuratio reipublicae ad eorum utilitatem qui commissi sunt, non ad eorum nit ut alii populares, alii studiosii optimi cujusque videantur, pauci universo
Abbreviated transcription (Latin):
de honote et gloria ꝙͣ de ceteris cõmodis¬
¶ Inuenti aũt młti st qui nõ mõ peccu¬
niam sed etiam uitam profandere pro
patria parati st̃ ¶Iolem glorie iactu¬
ram ne minimam ꝗdem etiam facere
¶ Ut calicatridas qui cũ lacedemonoꝵ¬
dux esset peloponẽciaco bello multaq
fecisset egregie uertit ad extremũ oĩa
cũ ꝯsilio nõ paruit eoꝵ ꝗ classem ab at¬
gimicie remonenda nec cũ athemensibꝰ
druncañ putabant ¶Quibus ille respõdit
lacedemonios. dasse illa caissa. aliam
posse parate sed se fugere sine dedecore¬
suo nõ posse. ¶Atq hec quidem lacede¬
moniis plaga medioccis fuit . Illa fuit¬
pestiffera. qua cũ deobatus nudiamti¬
mens temete cum. Epanimũda ꝯflex¬
homo nobis contando restitiuit tem
Non em̃ rumorem ponebat .ante salu¬
tem. Exgo postq elaeuit magie magisq
uiri nũc gloria. claret ¶Suod ganꝯ
pectandi uitandũ est ẽt ĩ rebuie ueba¬

Expanded text:
de honore et gloria quam de ceteris commodisde honore et gloria quam de ceteris commodis. Inventi autem multi sunt, qui non modo pecuniam, sed etiam vitam profundere pro patria parati essent, iidem gloriae iacturam ne minimam quidem facere ; ut Callicratidas, qui, cum Lacedaemondux esset, Pelopennesiaco bello, multaque fecisset egregie, vertit ad extremum omnia, cum consilio non paruit eorum, qui classem ab Arginusis removendam, nec cum Atheniensibus dimicandum putabant. Quibus ille respondit; Lacedaemonios classe illa amissa, aliam parare posse; se fugere sine suo dedecore non posse. Atque haec quidem Lacedaemoniis plaga mediocris fuit; illa pestifera, qua, cum Cleombrotus, invidiam timens, temere cum Epam nonda conflixhomo nobis cunctando restituit rem. Noenum rumores ponebat ante salutem. Ergo postque magisque viri nunc gloria claret. Quod genus peccandi vitandum est etiam in rebus urba
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Inoĩ fortuna recta atq honesta retine¬
re. Ut em̃ st̃ ꝙ̃ ad mõdũ supra dixi ꝗui
banis tebus bellicas eñponũt sit reꝑies
multos quibus ꝑiculosa et calida consi¬
lia quietis et cogitacionibꝰ splendidiora
fuga comittendũ est ut ĩ belles trimeliq
uideamurr/. sed fugienoliĩ et̃ illud est ne
offeramꝰ nos ꝑiculis sine cã quo nichil
stultius ẽẽ põt ¶Niaꝑꝑ ĩeundis ꝑiculis
leuit egrotantes leuites curant gramoibꝰ
aut morbie ꝑiculosas curationes et anci¬
pitee adhibere coguntur¶¶Quare in
tranquillo tempestatem aduersam demẽ
ne est optare. ¶Subuenire aut tempestati
magie si plus adipiscã te expleta bomi ꝙͣ¬
nire dubitata mali. ꝑiculose aũt reꝵ
actiones ꝑtimi sũt his qui eas suscipiut̃
ꝑtim te pu/ ¶Itq alii de uita alii degloĩa
et bemiiolentia Ciiuiri ĩ discrimen uo¬
cant ¶Promptiores gͦ debemꝰ ẽẽ adꝑi¬
cula nr̃a ꝙ̃ ad coia diuicareq paratiꝰ

Expanded text:
, in omni fortuna recta atque honesta retinere. Ut enim sunt, quemadmodum supra dixi, qui urbanis rebus bellicas anteponunt: sic reperias multos, quibus periculosa et callida consilia, quietis cogitationibus splendidiora,fuga committendum est, ut imbelles, timidique videamur: sed fugiendum etiam illud, ne offeramus nos periculis sine causa, quo nihilstultius. Quapropter in adeundis periculis leviter aegrotantes leviter curant; gravioribus autem morbis periculosas curationes, et ancipites adhibere coguntur. Quare in tranquillo tempestatem adversam optare, dementis est; subvenire autem tempestati magis, si plus adipiscare re explicata boni, quam addubitata mali. Periculosae autem rerum actiones partim iis sunt, qui eas suscipiunt; partim Reip. Itemque alii de vita, alii de gloria, de benevolentia civium in discrimen vocantur. Promptiores igitur debemus esse addimicareque paratius
Abbreviated transcription (Latin):
les simꝰ ẽe uideaiur et si ĩ co
ip̃o uis magna est ut simꝯ hi qui hr̃i
uelimus tiii quedam p̾cepta danda
st̃ ¶Nam siquis/ ab in cunte etate ht
cam celebritatis et noĩs/ aut apalte
accoptam quod tibi mi cicero. atbiltor
ꝯtingisse aut aliquo casu atq fottina
ĩ hiic octuli ouñ coĩciunt᷑ atq ĩ eui qđ
agat et ꝙͣ ad mõi uiuat ĩ quiriit et tanqͣ¬
et obscuritatem ⁊ hoiui ignorantici uetsat᷑
hi simulas uiuenes ẽẽ ceꝑint magna
spectate et ad ea rectis stucliis debent
contendere ¶Quod eo firmiote aio faci¬
unt q nõ mõ nõ mindetur illi etati
cõmendatio ad glĩam/ si qua exbellicis
rebus comꝑeci põt ĩ qua multi apud
maiotes nt̃õs extitetiit. Semꝑ em̃ fere
felicitatis bella getebantur. Tua aritẽ
etas ĩ cidit ĩ id bellũ cuiꝰ alteta pate
scelecis nimin hũt altera felicitatie paꝵ
¶Quo tu ĩ bello cũ te poni penis alle alteri
pfecisset magnam laudem et asir̃mo

Expanded text:
les esse videamur, etsi in eo ipso vis maxima est, ut simus ii, qui haberi velimus, tamen quaedam praecepta danda sunt. Nam si quis ab ineunte aetate habet causam celebritatis et nominis aut a patre acceptam, quod tibi, mi Cicero, arbitror contigisse, aut aliquo casu atque fortuna, in hunc oculi omnium coniciuntur atque in eum, quid agat, quem ad modum vivat, inquiritur et, taet obscuritatem in hominum ignoratione versatur, ii, simul ac iuvenes esse coeperunt, magna spectare et ad ea rectis studiis debent contendere; quod eo firmiore animo facient, quia non modo non invidetur illi aetati, commendatio ad gloriam, si qua ex bellicis rebus comparari potest, in qua multi apud maiores nostros exstiterunt; semper enim fere bella gerebantur. Tua autem aetas incidit in id bellum, cuius altera pars sceleris nimium habuit, altera felicitatis parum. Quo tamen in bello cum te Pompeius alae alteri praefecisset, magnam laudem et a summo
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ ¶ Sed si tes ĩ ꝯtencionem ueniet
ninitũ ¶Cherastodes est eutor adhi¬
bendus qui cũ cõsuletet᷑ utrũ bono uiro
pauꝑi. an minꝯ probato diuiti fili atra
collocatet ¶ Ego uero inquit malo uirũ
qui peciũa egeat ꝙ pecuiam que uito
Sed corrupti motes st̃ depitauatiq ad
mitationẽ liuitiaꝵ quaꝵ magratudo
quid ad unũ quenq̃ nr̃m ꝑtinet illũ
fortasse aduriat qđ ht̃ ne id ꝗh sẽꝑ¬

Expanded text:
simus; sed si res in contentionem veniet, simus; sed si res in contentionem veniet, nimirum Themistocles est auctor adhibendus; qui cum consuleretur, utrum bono viro pauperi an minus probato diviti filiam collocaret: Ego vero, inquit, malo virum, qui pecunia egeat, quam pecuniam, quae viro. Sed corrupti mores depravatique sunt admiratione divitiarum; quarum magnitudo quid ad unum quemque nostrum pertinet? Illum fortasse adiuvat, qui habet. Ne id quide
Abbreviated transcription (Latin):
qui heãt nõ redidisse ꝗ tediderit
hr̃e et ꝗ tetulit habeat tetulisse. Atq
locuplete se honotatos beatos pitãt
hi nõ obligali quich bñficio uolũt/
¶Qumnetiara bñfitiũ se dedisse arbitrat᷑
aliquid suspicaatur. Paltocimo ueto
se usos aut tlientes chnoꝵ appellieti
mottis in star putant ¶ At uero ille.
tennis cũ quid factũ sit se se spectatũ
nõ fortuna putat nõ mõ illi ꝗ est me¬
ritus sed ẽt illis. aquibus oxpectat.
¶ Eget em̃ mltis gratũ se uideri scudet
¶Neq uerbis auget mutꝰ si quo forte
fungitut sed ẽt extenuat. Uicdendum¬
quoq illud est si oprilentũ fortiinatũq
defenderis ĩ uno illo aut forte etiam
ĩ libetis eius tanet grã sin autem
ĩ opem probũ tomẽ et modestũ¶ om̃s.
nõ ĩ probi humiles que magna ĩ ppło
młtitulo est p̃sidiũ sibi perratũ uident
¶Eobrem meliꝰ apuol bonos qͣ apud
fortunatos. bñficiũ collocatũ puto. Dã
da om̃e oꝑa est ut oĩ grã saitisfacere pas¬

Expanded text:
erit, habere et, qui habeat, rettulisse. At qui se locupletes, honoratos, beatos putant, ii ne obligari quidem beneficio volunt; quin etiam beneficium se dedisse arbitrantualiquid suspicantur, patrocinio vero se usos aut clientes appellari mortis instar putant. At vero ille tenuis, cum, quicquid factum sit, se spectatum, non fortunam putet, non modo illi, qui est meritus, sed etiam illis, a quibus exspectat eget enim multis, gratum se videri studet neque vero verbis auget suum munus, si quo forte fungitur, sed etiam extenuat. Videndumque illud est, quod, si opulentum fortunatumque defenderis, in uno illo aut, si forte, in liberis eius manet gratia; sin autem inopem, probum tamen et modestum, omnes non improbi humiles, quae magna in populo multitudo est, praesidium sibi paratum vident. Quam ob rem melius apud bonos quam apud forest, ut omni generi satis facere pos
Abbreviated transcription (Latin):
toris sem̃s est epła ad marcũ filiũ inq
sccipsit se audiuisse missũ fcum fuisse
a Consule cũ ĩ macedoma bello ꝑsico
miles esset. Monet igitur ut caueat ne
pliuĩ meat ¶ Negat us esse qui miles nõ
sit cũ hoste pugnate. Equidem ẽt illud
esset is hostis uocertent᷑ lemitate uerbi
reĩ ltisticiam mitigante. Hostis em̃
apud maiores nr̃os is dicebatut quẽ
nũ ꝑegrinũ dicimꝰ. Iucdicant xii¬
cũ hoste. Itemq adiisus hostem eterna
autotitas ¶uid ad hant manisuetu¬
dinẽ addi põt cũ qui cũ bellũ getas

Expanded text:
tonis senis est epistula ad M. filium, in qua scribit se audisse eum missum factum esse a consule, cum in Macedonia bello Persico miles esset. Monet igitur, ut caveat, ne proelium ineat; negat enim ius esse, qui miles non sit, cum hoste pugnare. Equidem etiam illuesset, is hostis vocaretur, lenitate verbi rei tristitiam mitigatam. Hostis enim apud maiores nostros is dicebatur, quem nunc peregrinum dicimus. Indicant dcum hoste, itemque: adversus hostem aeterna auctoritas. Quid ad hanc mansuetudinem addi potest, eum, quicum bellum geras
Abbreviated transcription (Latin):
uestigatione uen̾saͬ/ ¶Camis studio a
tebus gerendis ab duci ꝯtra offm̃ est
uittutis em̃ omñs laus in actione ꝯsi¬
stit aqua tñ fit int̾missio sex multꝭq
dantur ad studia reditus. ¶Cum et
nos instudiis cogitationis etiam sine
dis de rebus honestis et pettinẽtibus
ad bene beateq uiuẽd aut instudĩis
scite cognicionisq uersatur. ¶Ac de
pͥmo quid fonte officii satis dicimus

Expanded text:
investigatione versantur; cuius studio a investigatione versantur; cuius studio a rebus gerendis abduci contra officium est. Virtutis enim laus omnis in actione consistit; a qua tamen fit intermissio saepe multique dantur ad studia reditus; tum agitotest nos in studiis cognitionis etiam sine dis de rebus honestis et pertinentibus ad bene beateque vivendum aut in studiis scientiae cognitionisque versabitur. Ac de primo quidem officii fonte diximus
Abbreviated transcription (Latin):
ceat ¶Otlo aũt et ꝯstancia et mo¬
deratio et ea que st̃ hiis siłia uetsãt᷑
in eo gñẽ ad qđ adhibenda est actio
em̃ rebus que ttactantur inuita mod
quend et ordinẽ exhibentes honesta¬
x quatuor aritẽ locis ĩ qͦs
honesti natura uimq di¬
uisimꝰ ¶Primus ille qui
in ueti cõgnitione ꝯsistit maxĩe nẽ
ꝯtingit himã ¶Ammes eñ trakimut
et diciinr. ad cogrtiome scie et cupidi¬
tatem in qua ex cellẽ pulcrimi putamꝰꝰ
labi aut̃ errate. nescite decipi malũ
ne temere assentiamꝰ quod uitiũ qui¬
effugere uolet/ omẽs aritẽ uelle de bẽt
adhibebit ad ꝯsidetandas tes et tp̃e
nõ neccias ¶Quibꝰ uiciis declinatꝭ
ꝙ in rebus honestis et cognitione dig¬
nis oꝑ recureq ponet ĩssol Inẽ laucdabit
Ut mastrologia gallũ sulpitium audiui¬
mꝰ in gromettia sextũ pempeiũ ip̃i
cognouimꝰ multos Incdialetitis plue
In iureciuili / que omẽs attes in ueri

Expanded text:
ceat. Ordo autem et constantia et moceat. Ordo autem et constantia et moderatio et ea, quae sunt his similia, versantur in eo genere, ad quod est adhibenda actio enim rebus, quae tractantur in vita, modum quendam et ordinem adhibentes honestauor autem locis, in quos honesti naturam vimque divisimus, primus ille, qui in veri cognitione consistit, maxime naturam attingit humanam. Omnes enim trahimur et ducimur ad cognitionis et scientiae cupiditatem, in qua excellere pulchrum putamus, labi autem, errare, nescire, decipi et malum e temere assentiamur; quod vitium effugere qui volet omnes autem velle debent, adhibebit ad considerandas res et tempus non necessarias. Quibus vitiis declinatis quod in rebus honestis et cognitione dignis operae curaeque ponetur, id iure laudabitur, ut in astrologia C. Sulpicium audivimus, in geometria Sexdialecticis, plures in iure civili, quae omnes artes in veri
Abbreviated transcription (Latin):
Ormã quidem ipam marte
fili et tãq fatiem honesti
uides que si occulis cerne¬
retur/ mirabiles amores ut ait plato
excitaret sapientie ¶ Sed omne ꝙ est
honestũ id quatuor ꝑtiũ oritut exali¬
qua ¶ Nũc em̃ ĩ ꝑspicientia ueri
uicti magitudme/ at robore aut ĩ
on que fuit . queque acunt: orrdine
et modo ĩ quo ĩ est modestia et tera¬
perantia ¶Que quatuor ꝙͣq̃ it̃ se
colligata atq implicita sint tñ ex singło
cetta offitioꝵ genera nascũt᷑ uelud
sapientiã et ptudentia ponimꝰ Inest
indagatio atq Inuẽtio ueri usꝙ uit¬
quisq maxĩe ꝑspicit ꝗd ite quaque
uerissimuĩ sit qui accntissime et celer¬
rime põt et uidere et explicate tõe
prudentissimꝰ et sapientissimꝰ tite heã
solet ¶Quicirca uit materie quam
tractet et in qua uerset᷑ subiecta est
ueritas ¶ Reliquis arit̃ ttibus uit¬
tutibus nẽctitulines prepoitẽ suĩt ad
eas res parandas tuenclasq quibris
magie et in hñs ip̃ie despiciendis du¬

Expanded text:
ormam quidem ipsam, Marce fili, et tamquam faciem honesti vides, quae si oculis cerneretur, mirabiles amores, ut ait Plato, excitaret sapientiae. Sed omne, quod est honestum, id quattuor partium oritur ex aliqua: aut enim in perspicientia veriinvicti magnitudine ac robore aut in omnium, quae fiunt quaeque dicuntur, ordine et modo, in quo inest modestia et temperantia. Quae quattuor quamquam inter se colligata atque implicata sunt, tamen ex singulis certa officiorum genera nascuntur, velusapientiam et prudentiam ponimus, inest indagatio atque inventio veri, eiusque virquisque maxime perspicit, quid in re quaque verissimum sit. quique acutissime et celerrime potest et videre et explicare rationem, is prudentissimus et sapientissimus rite haberi solet. Quocirca huic quasi materia, quam tractet et in qua versetur, subiecta est veritas. Reliquis autem tribus virtutibus necessitates propositae sunt ad eas res parandas tuendasque, quibus magis in his ipsis despiciendis elu
Abbreviated transcription (Latin):
finita peccinẽ cupiditas eẽt¶nẽc uero
rei familiatis amplificatio nemini no¬
cẽs uituꝑanda est/ sed fugienda semꝑ
sancta societas met fides rege est id
latius patet ¶Nam quidꝗ̃t eiusmodi
est Inqͦ nõ pit̾ pluꝵr excelle In eo fit
plerũq tanta exte ꝯtemptio ut diffi¬
cilimũ sit ẜuate sanctam societate
¶Declarauit id modo temeritac
cesanis qui omĩa urra diuina et huana
ꝑuertit ꝓpt̾ em̃ quẽ sibi ip̃e opinionis
errore finxerat principatũ est autem
in hoc gliẽ molestum ꝙ in maximis
¶ominis splendiclissimisq ingeniisq exi¬
stunt honoꝵ Impetii potencie glorie
cupiditatꝭ quo magis cauend est ne
quid meo genire peccet᷑ ¶Sed in oim
Iustitia ꝑ multũ intẽst uttũ ꝑturbatĩ¬
one aliqua q̃ plerũq breuis est et ad
tp̃us/ an ꝯsulto et cogitata fiat in iuria

Expanded text:
finita pecuniae cupiditas esset. Nec vero finita pecuniae cupiditas esset. Nec vero rei familiaris amplificatio nemini nocens vituperanda est, sed fugienda sempesancta sócietas Néc fides regni ést. id latius patet. Nam quicquid eius modi est, in quo non possint plures excellere, in eo fit plerumque tanta contentio, ut difficillimum sit servare sanctam societatem. Declaravit id modo temeritas C. Caesaris, qui omnia iura divina et humana pervertit propter eum, quem sibi ipse opinionis errore finxerat, principatum. Est autem in hoc genere molestum, quod in maximis animis splendidissimisque ingeniis plerumque exsistunt honoris, imperii, potentiae, gloriae cupiditates. Quo magis cavendum est, ne quid in eo genere peccetur. Sed in omni iniustitia permultum interest, utrum perturbatione aliqtempus, an consulto et cogitata fiat iniuria.
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qui inferunt alteꝵ eoꝵ qui abhiis
quibuis infert si posst nõ ꝓpulsatit In¬
iuria ¶Nam qui in iuste impetũ inaliquẽ¬
ãł q̃ impiam facit aut ira aut ꝑturba¬
tione aliqͦ incitatꝰ quasi manꝰ uidet᷑
afferre sotio ¶Qui aute nõ desfendit
nͨ obsistit si pt̾ͣ Iniurie tam est in uitio
ꝙ si parentes aut amicos/ aut paltiam
desetat ¶Atq ille quid murcie que no¬
cend cã de industria inferũtur sepe
ame tu proficiscunt. ¶Cum is qui no¬
cere alteri cogitat timet ne nĩsi il feceat
ipẽ aliquo afficiat᷑ ĩ comodo ¶Maxi¬
mã autem ꝑtem ad In iuriam faciend
egrediunt᷑ nõ nulli / ut adipiscantur
eaque cupietit In quo uicio latissime
patet auaricia ¶ Expetuntur aute
ferendae utilitatꝭ In quibus autẽ iinot
est animꝰ Inhis pecciuẽ cupiclitas spec¬
tat ad opes/ et ad gratifficandi facultatẽ
Ut nuper ¶ cssꝰ negabat ullam satis
nifici apparata Uiteq cultus cũ elegantia
et copia quibus rebus effectũ est ut pa¬

Expanded text:
eorum, qui inferunt, alterum eorum, qui ab iis, quibus infertur, si possunt, non propulsant iniuriam. Nam qui iniuste impetum in quempiam facit aut ira aut aliqua perturbatione incitatus, is quasi manus afferre videtur socio; qui autem non defendit nec obsistit, si potest, iniuriae, tam est in vitio, quam si parentes aut amicos aut patriam deserat. Atque illae quidem iniuriae, quae nocendi causa de industria inferuntur, saepe a metu proficiscuntur, cum is, qui nocere alteri cogitat, timet ne, nisi id fecerit, ipse aliquo afficiatur incommodo. Maximam autem partem ad iniuriam faciendam aggrediuntur, ut adipiscantur ea, quae concupiverunt; in quo vitio latissime patet avaritia. Expetuntur autem fruendas voluptates. In quibus autem maior est animus, in iis pecuniae cupiditas spectat ad opes et ad gratificandi facultatem, ut nuper M. Crassus negabat ullam satis nifici apparatus vitaeque cultus cum elegantia et copia; quibus rebus effectum est, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
Iuste et legittime imperanti ¶Ex quo¬
aĩ magnitudo existit humanaꝵ reꝵ
conceptio ¶Nec uero illa ꝑua uis na¬
tute est Rationisq ꝙ unũ hoc aĩał
nullũ aluia aĩał pulcritudinẽ uenu¬
statem cõuementiam ꝑtiũ sentit ¶ Qũa
siłitudinẽ natura. tõq ab occulis adaium
transferens multo etiã magis pulcri¬
tucdinẽ cõstantiam ordine ĩ cõsiliis fac¬
aut fatiat aut cogitet quibꝰ extebꝰ
ꝯflat᷑ et efficit᷑ id quod querimꝰ ho¬
nestii ¶ Quuid etiã si nobillitatũ nõ
sit tñ honestũ sit ¶ Quod que uere dix

Expanded text:
iuste et legitime imperanti; ex quoiuste et legitime imperanti; ex quo magnitudo animi exsistit humanarumque rerum contemptio. Nec vero illa parva vis naturae est rationisque. quod unum hoc animal nullum aliud animal pulchritudinem, venustatem, convenientiam partium sentit; quam similitudinem natura ratioque ab oculis ad animum transferens multo etiam magis pulchritudinem, constantiam, ordinem in consiliis facaut faciat aut cogitet. Quibus ex rebus conflatur et efficitur id, quod quaerimus, honestum, quod etiamsi nobilitatum non sit, tamen hon
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ anectit futurras facile totius uite
cursum uiolet ad eamq degendam
prepatat tes neccessatias ¶ Eademq
natura iurationis homni conciliathõie
et adotationis et sduite sotietatem¬
¶ Ingeneratꝙ inp̾is pcipuũ quend
amorẽ ineos qui procteati sũt/ Imp̃¬
ellitq ut homĩ cetuo et celebrate Int̾
se et sibi obedite uelit obeasq carusas
libetis ceterisq quos catos hr̃et tueriq
debet. ¶Que cuta exfuscitat etiã
quisitio atq in uestigatio Itaq cũ simis
neccessatiis negdtiis curisq uacui tut
abemꝰ aliquid uilete. audire ¶iliste̾
cognicionẽq reꝵr aut occultaꝵ aut
admirablim acl beate beneq uiuendũ
neccessariam de dutimꝰ exquo Intelligł
quod ueꝵz simplex sincerũq sit iol esse
nature Romines aptissimũ¶ Buit uert
uidẽ cupiclitati adiũcta est appeticio
q̃dam pñcipat ut nemmmi parete ar̃mꝰ
bene ĩ formatꝰ/ a natura uelit / nisi
p̃cipienti aut docenti aut utilitat causti

Expanded text:
atque annectit futuras, facile totius vitae cursum videt ad eamque degendam praeparat res necessarias. Eademque natura vi rationis hominem conciliat homini et ad orationis et ad vitae societatem ingeneratque in primis praecipuum quendam amorem in eos, qui procreati sunt, impellitque, ut hominum coetus et celebrationes et esse et a se obiri velit ob easque causas liberis ceterisque, quos caros habeat tuerique debeat; quae cura exsuscitat etiam inquisitio atque investigatio. Itaque cum sumus necessariis negotiis curisque vacui, tum avemus aliquid videre, audire, addiscere cognitionemque rerum aut occultarum aut admirabilium ad beate vivendum necessariam ducimus. Ex quo intellegitur, quod verum, simplex sincerumque sit, id esse naturae hominis aptissimum. Huic veri videndi cupiditati adiuncta est appetitio quaedam principatus, ut nemini parere animus bene informatus a natura velit nisi praecipienti aut docenti aut utilitatis causa
Abbreviated transcription (Latin):
quos tutati debent destos eẽ patiant᷑
¶Ieaꝙ sciend uidencdũ ne nõ satis sit
id quod apud platonẽ est Inpħos dictũ¬
pleriq uehemẽt᷑ expectant de quibꝰ int
se liglacliati solent Cũ tempnaent et
ꝓnichilo ducant putent ꝑꝑea iustos
cie assequũt᷑ i in inferenda nocui no¬
ceant in iuria maltum incidunt¬
equis aũt erat id uolũtate fieti ¶Nã¬
hoc ipm̃ ita iustũ est ꝙ recte fit si est
uolũtariũ ¶ Sunt etiam qui aut stu¬
dio rei familiaris tuende aut odio
quoꝵ hon suũ se negom agere di¬
cant / ne facere cuiꝙ̃ uideant᷑ In ui¬
tiam qui alto genete ĩ iustiͤ uacat
ĩ altetũ ĩ curtũt. ¶Deserũt em̃ uite
societatem quia nichil ꝯferũt in ẽa stu¬
dii nichil opere nichil facultatũ ¶Quo¬
mam facultatũ igitur duobus generi¬
bus ĩ iusticie ꝓpoĩtꝭ adiugimꝰ causae
tereciamus Ille chemes humam nchil
ase alienũ putet ¶Sed tamẽ quia ma¬
gis ea ꝑspectimꝰ atq sentimus que no¬

Expanded text:
quos tutari debeant, desertos esse patiantur. Itaque videndum est, ne non satis sit id, quod apud Platonem est in philosophos dictu vehementer expetant, de quibus inter se digladiari soleant, contemnant et pro nihilo putent, propterea iustos nus assequuntur, ut inferenda ne cui noceant iniuria, in alterum inciduntAequius autem erat id voluntate fieri; namhoc ipsum ita iustum est, quod recte fit, si est voluntarium. Sunt etiam, qui aut studio rei familiaris tuendae aut odio quodam hominum suum se negotium agere dicant nec facere cuiquam videantur iniuriam. Qui altero genere iniustitiae vacant, in alterum incurrunt; deserunt enim vitae societatem, quia nihil conferunt in eam studii, nihil operae, nihil facultatum. Quando igitur duobus generibus iniustitiae propositis adiunximus causas Terentianus ille Chremes humani nihil a se alienum putat; sed tamen, quia magis ea percipimus atque sentimus, quae no
Abbreviated transcription (Latin):
agere ꝙ dubitet equũ sit am Iniquũ
¶Equitas eim̃ lucet ip̃a ꝑse/ lubita¬
cio aut̃ cogitatione significat Iniure¬
maxie uidentur digna Iusto eĩ
honne/ eoque quẽ in uirũ boni¬

Expanded text:
agere, quod dubites aequum sit an iniquum. Aequitas enim lucet ipsa per se, dubitatio cogitationem significat iniurmaxime videntur digna esse iusto homine eoque, quem virum bon