comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
care iustos: s pcc̃ores ad peniteciã. Et
it̾m. Non est opus sanis medicꝰ. s male
habentib. Et recte dr̃. Infundens oleũ
et unũ. Hec enĩ duo liquamina ut
medici fert̃. curandis muln̾ib sunt aꝑ¬
ta: qͥa uinũ purgat et oleñ fouet Sꝑi¬
talit̾ añ dñs quasi plagis uuln̾ati ini¬
num infudit: qnͣdo asꝑitatẽ penitẽ¬
cie incdix. Oleum infudit: cũ penitẽ¬
tib suaitatẽ ueme ꝓmisit. Quasi m¬
num infudit: cũ dix̃. penitenciã agite.
Quasi oleũ: cum adiunx̃. appropinq̃¬

Expanded text:
ustos, sed peccatores ad poenitentiam. » Et iterum: « Non est opus sanis medico, sed male habentibus . » Et recte dicitur: « Infundens oleum et vinum. » Haec enim duo liquamina ut medici ferunt curandis vulneribus sunt apta: quia vinum purgat, oleum fovet. Spiritaliter autem Dominus quasi plagis vulnerati vinum infudit, quando asperitatem poenitentiae indixit. Oleum infudit, cum poenitentibus suavitatem veniae repromisit. Quasi vinum infundit, cum dixit: « Poenitentiam agite. » Quasi oleum, cum adjunxit: « Appropinqu
Abbreviated transcription (Latin):
descend̾et eadẽ ma: et inso illo p̾terinit.
Saceidos iste a aron intelligit᷑ in orcdĩe¬
suo: cui honor sac̾docii legał adõ cõces¬
sus est. Et ipeᷤ adem uia descendens rudit
ratum et ꝑtransiit qͥa de eadem mor¬
talitate natus intellexit genus huma¬
nũ sub pͥme p̾uaricationis pcc̃o teneri:
s nec senec alios potuit lib̾are. Similit̾
et leuita cum cẽt secus locũ et iid̾et eũ:¬
ꝑm̃sit. Leuita ordiriẽ significat ꝓph̃aꝵ
qͥ et ip̃e iucdit hoĩẽm uulneratũ et ꝑtrã¬
siit: quia intellexerant ꝓph̾e sub uin¬
culo primi reatꝰ humanũ genꝰ ec̃ liga¬
tum. s nͨ se nͭ alios absolu̾e potuerunt.
Samautanꝰ añ quidã iter faciens uenit
secꝰ eñ. Et uidens eum: mmsccłia motꝰ est.
Samaritanꝰ qͥ custos int̾p̃tat᷑ dñm sig

Expanded text:
descenderet eadem via, et viso illo, praeterivit. descenderet eadem via, et viso illo, praeterivit. » Sacerdos iste Aaron intelligitur ordinesuo, cui honor sacerdotii legalis a Deo concessus est. Et ipse ergo eadem via descendens, vidit t petransiit, quia de eadem mortalitate natus, intellexit genus humanum sub primae praevaricationis peccato teneri, sed nec se, nec alios potuit liberare. « Similiter et levita, cum esset secus locum, et videret euit. » Levita ordinem significat prophetarum; quia ipse vidit hominem vulneratum, et pertransiit; quia intellexerunt prophetae sub vinculo primi reatus hominum genus esse ligatum, sed nec se, nec alios absolvere potuerunt. « Samaritanus autem quidam iter faciens, venit secus eum, et videns eum, misericordia motus est. » Samaritanus, qui cus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sedent minsidiis in ocultis ut int̾fici¬
ant innocentes. Abhor. insidias orabat
se lib̾ari ꝓpħa cura dicebat. Custodi me
alaqueo que statuerũt mͥ: et abscandat
opantiũ iniqͥtatẽ. Qui etiam despoliaue¬
runt eum. Despoliauerunt eñ quippe
qͥa post pcc̃m ueste unmortalitatis qͣ
uestitꝰ erat nudauert. unde et ilico cog¬
noscentes se ẽẽ nudos consuest̃ folia fic̾ꝰ
et fecerunt fibi succintoria. Et plagis im¬
positis abicrunt. Plagis imposuerunt:
qñdo in obediencia gemuis humanũ a
paradiso expulsũ. uariis intiis et pccis
uulnerauerunt. Abierunt añ ñ atemp¬
tatione cessando. s ñ tantũ quantũ uo¬
luerunt nocendo. unde et bene cdr: semi¬
inuo relicto. Quasi em̃ semiuiuus est
qui ex alia ꝑte est niuus et ex alia mor¬
tinus. Semiinuũ gͦ eũ reliqͥrunt: qͥa
ueste immortalitatis eum midaueĩt.
s spem redeundi adueniã penitꝰ aufer-¬
re ñ potuert. Accidit aũ ut sac̾dos qͥdã

Expanded text:
 sedent in insidiis in occultis, ut interficiant innocentes. Ab horum insidiis orabat se liberari. Propheta, cum dicebat: « Custodi me a laqueo quem statuerunt mihi, et a scandalis operantium iniquitatem  Despoliaverunt quippe eum, quia post peccatum veste immortalitatis, qua vestitus erat, nudaverunt. Unde et illico cognoscentes se esse nudos, consuerunt folia ficus, et fecerunt sibi perizomata . « Et plagis impositis, abierunt. » Plagas imposuerunt, quando post inobedientiam genus humanum de paradiso expulsum variis vitiis et peccatis vulneraverunt. Abierunt autem non a tentatione cessando, sed non tantum quantum voluerunt nocendo. Unde bene dicitur: « Semivivo relicto. » Quasi enim semivivus est, qui ex alia parte est vivus, et ex alia mortuus. Semivivum ergo reliquerunt, quia veste immortalitatis eum nudaverunt, sed spem redeundi ad veniam penitus auferre non potuerunt. « Accidit autem ut sacerdos quidam
Abbreviated transcription (Latin):
uolumus possid̾eet̾nam. debemꝰ dñm
diligere ñ exparte. s ex integro: id est¬
toto corde. tota amina. totis uirib tota
m̃te: ut locus nullus remaneat uacu¬
us. qui ñ cłi dilectione repleat᷑. s mens
manꝰ et lingua enuis dilectionẽ resonẽt.
Ubi notandũ quia indilectione di m̃¬
sura ñ ponit᷑: cum dr̃. Diliges dñm dm̃¬

Expanded text:
debemus Deum diligere non ex parte, sed ex integro, toto corde, tota anima, totis viribus, tota mente, ut locus nullus remaneat vacuus, qui non Dei dilectione repleatur, sed mens, manus et lingua, ejus dilectionem resonent. Ubi notandum quia in dilectione Dei mensura n
Abbreviated transcription (Latin):
Beati ocłi: qui uident que uos uide¬
tis. Et seliqua.
N exordio huiꝰ lectionis querit᷑ qͣre
dñs occłos seuidentium beatificat.
Numqͥt om̃s ocłi beati fueiunt qui
eũ corꝑalit̾ uidere potuerunt: Num¬
qͥd beati ocłi pilati et cayphe et cet̾oꝵ
qͥ eũ uiderunt et crucifixer̃t: Aut nũ¬
quid ocłi iude beati qui eum uicdit et
tradidit: Non. Auoqͥn: et ocłi bestiaꝵ
et uoluciũ beati eẽ possent. S beatos
dic̾ ocłos apłoꝵ quib se et patre rene

Expanded text:
oculi qui vident quae vos videtis. » Et reliqua. In exordio hujus lectionis quaeritur, quare Dominus oculos se videntium beatificet. Nunquid omnes oculi beati fuerunt, qui eum corporaliter videre potuerunt? Nunquid beati oculi Pilati et Caiphae, et caeterorum qui eum viderunt et crucifixerunt? Aut nunquid oculi Judae beati, qui eum vidit et tradidit? Non. Alioquin et oculi bestiarum et volucrum beati esse possent. Sed beatos dicit oc
Abbreviated transcription (Latin):
tans eũ. Surrexit aũ ñ solũ corꝑe ad
int̾rogandii: s etiam m̃tis elatione
ad tẽptandũ. Qd̃ ip̃is suis aꝑitu̾bis.
cum hunc ñ quasi dñm. s quasi ma¬
gistrum inqͥrit dicens. Magist̾ qͥd fa¬
ciendo uitam et̾nam possidebo: Sẽd
dñs quẽ occulta cordis ñ fallunt. et
quẽ nulla latet cogitatio. ita suam
responsionẽ temperat. ut ad int̾roga¬
tionẽ scube respondeat ⁊ a temptatore
rep̾hench ñ posfit. Mitat enĩ eum statĩ
ad legẽ. qm̃ in ore et ñ in corde gestabat
clicens In lege qͥd scͥptum est quomͦ legiᷤ :
Atille qd̾ legerat nec negare pot̾at: res¬
pondens cdx̃. Diliges dñm dm̃ tuum ex
toto corde tuo. et ex tota antna tua. et¬
ex om̃ib unib tuis. et ex om̃i m̃te tua.
et ꝓximũ tnũ sic̃ te ip̃m. Qmͣ responsio¬
nem quia dñs suã ẽẽ cognouie.: ꝓtinus
collaudauit dicens. Recte respondisti:
hoc fac et uiues. S int̾rogatio hec scͥbe
magnã nob itilitatem parit. si hoc qd̃

Expanded text:
xit autem, non solum corpore ad interrogandum, sed etiam mentis elatione ad tentandum. Quod ipsis suis aperit verbis, cum hunc non quasi Dominum, sed quasi magistrum inquirit, dicens: « Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo? » Sed Dominus quem occulta cordis non fallunt, et quem nulla latet cogitatio, ita suam responsionem temperat, ut ad interrogationem scribae respondeat, et a tentatore reprehendi non possit. Misit enim eum statim ad legem, quam in ore et non corde gestabat, dicens: « In lege quid scriptum est? Quomodo legis? » At ille, quod legerat, nec negare poterat, respondens dixit: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tuaet ex omni mente tua, et proximum tuum sicut teipsum. » Quam responsionem, quia Dominus suam esse recognovit, protinus collaudavit dicens: « Recte respondisti: hoc fac, et vives. » Sed interrogatio haec scribae magnam nobis utilitatem parit, si quod hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dicebatꝰ. Utinam disrumꝑes celos:
et descendes. Et dd̾ eodẽ feruens amo¬
re: aiebat. Dñe incłina celos tuos: et
descende. H oc etiã estuabat desiderio
ille iustꝰ symeon in euangłio. qui ꝓ
magnitudine sin amoris responsam
accepit ñ iufmũ se mortẽ prius qͣm¬
ind̾et xp̃m dm̃ in carne natũ. Et ecce
qͥdam legis ꝑitꝰ surrexit: temptans
illũ et dicens. Magist̾ quid faciendo
uitam et̾nam possidebo: fortassis le¬
gis ꝑitus iste ut ad temptandũ do¬
minũ surgͥet. ex ip̃ius u̾bis occasio¬
nẽ sumpsit. qͥ suꝑnus discipłis dix̾at.
Gaudete: qi noĩa ur̃a scͥpta sunt in
celo. Uoluit enĩ scire utrũ ⁊ nom̃suũ scͥp¬
tum dic̾e̾t incelo: et sdeo tam sollicite¬

Expanded text:
tinam disrumperes coelos et descenderes! » Et David eodem fervens amore, dicebat: « Domine, inclina coelos tuos et descende . » Hoc etiam aestuabat desiderio ille justus Simeon in Evangelio , qui pro magnitudine sui amoris responsum accepit, non visurum se mortem, priusq Et ecce quidam legisperitus surrexit, tentans illum et dicens: Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo? » Fortassis legisperitus iste, ut ad tentandum Dominum surgeret, ex ipsius verbis occasionem sumpsit, quibus superius Dominus dixerat: « Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo . » Voluit enim scire, utrum et nomen suum scriptum diceret in coelo,
Abbreviated transcription (Latin):
et estus. solet hoc conting̾ẽ meccl̃ia et ma¬
xime inmonastico ordine. Pondus diei
et estus sustinent. qͥ ab ip̃a puericia in
regularib disciplinis mitriti. mingiluᷤ
mieiuniis. inlabore manuũ desudare
cogunt᷑. Sunt uͦ alii qui usq ad sen̾¬
tutẽ uel decrepitam etatẽ carnalit̾ in
breuẽ tͥbulationẽ cito ꝑueniunt ad re

Expanded text:
contingere in Ecclesia, et maxime in monastico ordine. Pondus enim diei et aestus illi sustinent, qui ab ipsa pueritia in regularibus disciplinis nutriti, in vigiliis, in jejuniis, in labore manuum desudare coguntur. Sunt vero alii, qui usque ad senectutem vel decrepitam aetatem carnaliter in bre
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sa: ꝑ sominta et reuelationes. Sunt
aũ ñ nulli qui cũ fide polleant. et doct᷑¬
ne u̾bis luceant. tam̃ qr abono oꝑe tor¬
tua est. De talib: paulus apłs dicit.
Confitent᷑ se nosse dm̃: factis aũ negãt.

Expanded text:
sa, per somnia et revelationes. Sunt autem nonnulli, qui cum fide polleant et doctrinae verbis luceant, tamen quia a bono opere tortua est . » De talibus Paulus apostolus ait: « Confitentur se nosse Deum, factis autem negant .
Abbreviated transcription (Latin):
qui ait in euangelio Eg̃o sum uitis ue¬
ra. et pat̾ m̃s agͥcola: et uos palmites.
demit. ꝑ ip̃m nos remuneraturꝰ est: sic̃
ip̃e filnis dic̃. Pat̾ ñ iudicat quẽqmͣ. s
om̃e iuditium dedit filio. Qnͣtum aũ

Expanded text:
qui ait in Evangelio: « Ego sum vitis vera, et Pater meus agricola, et vos palmites .demit, per ipsum nos remuneraturus est, sicut ipse Filius dicit: « Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . » Quantum a
Abbreviated transcription (Latin):
sti mecũ: Tolle qd̃ tuũ est. et uade:
ut diximꝰ manifestũ est. Nam multi
udeoꝵ qui post dñi ascensionẽ credi¬
derunt. nolebant gentiles ad suam
societatẽ uel eqͣlitatẽ ad mitt̾e: s ꝑ¬
selitorũ. Loco eos habendos iudica¬
bant. dicentes indignum eẽ ut gete ᷤᷤ
post idoloꝵ culturam eis coeqͣrentur.
qͦꝵ patͥb d̾s locutꝰ fuerat ⁊ multa mi¬
rabilia ostenderat. et qͥb legẽ ded̾at:
et exqͥb carnẽ assumpserat. Et hoc
est qd̃ illi qui priores inuineã uene¬
rant. murmurantes contra nouissi¬
mos dicebant. Hi nouissuni una hora fe¬

Expanded text:
sti mecum? Tolle quod tuum est, et vade. » ut diximus, manifestum est. Nam multi Judaeorum, qui post Domini ascensionem crediderunt, nolebant gentiles ad suam societatem vel aequalitatem admittere, sed proselytorum loco eos habendos judicabant, dicentes indignum esse ut gentes post idolorum culturam eis coaequarentur, quorum patribus Deus locutus fuerat , et multa mirabilia ostenderat, et quibus legem dederat, et ex quibus carnem assumpserat. Et hoc est quod illi, qui priores in vineam venerant, murmurantes contra novissimos, dicebant: Hi novissimi una hora fe
Abbreviated transcription (Latin):
m᷑ murare est qͥ pondus diei et estul su¬
stinentes. cũ illos ante se uident renu¬
nerari qͥ nouissum ad sꝑitalem mili¬
ciam accesserunt: se aũ inc̾tamine re¬
linqͥ. S ñ est mutmurandũ cõtͣ dei
bonitatẽ. qm̃ intali dilatione ñ mimi¬
it᷑ p̾miũ s auget᷑. qr electis nistus iu¬
dex ds reddet unicuiq scd̃m oꝑa sua.
Et̃ tanto maiorẽ remuñationẽ accipiẽt
qñto in eiꝰ expectatione maiorẽ laborẽ
sustinent: Apło teste. Unusqͥsq ꝓpͥam¬
m̾cedem scd̃m laborẽ accipiet. Unũ enĩ
accipient om̃s denarium. qr unũ oĩb
electis p̾ꝑatum est regnũ. Et tam̃ pro
diu̾sitate m̾itoꝵ. diu̾sa sunt p̾mia p̾¬
ꝑata in regno celoꝵ. dicente dño. In do¬
mo patͥs mei mansiones multe sunt.
Unde m̃titꝰ fuisse cõuincit᷑ iouimanꝰ¬

Expanded text:
i et aestus sustinent, cum illos vident remunerari, qui novissimi ad spiritualem militiam accesserunt, se autem in certamine reliqui. Sed non est murmurandum contra Dei bonitatem, quoniam in tali dilatione non minuitur praemium, sed augetur, quia electis justus judex Deus reddet unicuique secundum opera sua; et tanto majorem remunerationem accipient, quanto ejus exspectatione majorem laborem sustinent, Apostolo teste: « Unusquisque mercedem secundum suum laborem accipiet , » unum enim accipient omnes denarium, quia unum omnibus electis praeparatum est regnum, et tamen pro diversitate meritorum, diversa sunt praemia parata in regno coelorum, dicente Domino: « In domo Patris mei mansiones multae sunt . » Unde mentitus fuisse convincitur Jovin
Abbreviated transcription (Latin):
sexum et onmẽ etatẽ lib̾are uenerat. dig¬
num erat ut om̃is etas et sexus eius incar¬
nationis testimoniũ ꝑhiberet. Et quia
ꝓphauerat copulata coniugio ꝓpħane¬
rat uirgo: simeonis seins et iusti ꝑsona
introducit᷑. quẽ et longena etas idoneũ¬
eẽt ad testimonium dño ꝑhibendum:
it impleret᷑ ꝓphecia que dicit. Laudate

Expanded text:
sexum et omnem aetatem liberare venerat, dignum erat ut omnis aetas et sexus ejus incarnationi testimonium perhiberet: et quia prophetaverat copulata conjugio, prophetaverat virgo, Simeonis senis et justi persona introducitur, quem et longaeva aetas idoneuesset testimonium Domino perhibere, et impleretur p
Abbreviated transcription (Latin):
p̃parata dicens. Alia est enĩ cdantas so¬
lis alia daritas lune. alia clantas stellaꝵ
et stella abstella differt in claritate. sic
erit. in resurrectione mortuoꝵ. Hinc
et damhel cum de t̾re pulu̾e multos cõ¬
resurrecturos p̾dic̾et. ut ampliorẽ remu¬
nerationẽ ostend̾et eos ꝑcept᷑os qui ⁊
bene uiuunt. et inlucrandis amimab
inuigilant. Dixit. Qui aũ doctisunt:

Expanded text:
st enim claritas solis, alia est claritas lunae, alia claritas stellarum. Et stella a stella differt in claritate, sic erit in resurrectione mortuorum . » Hinc et Daniel, cum de terrae pulvere multos consurrecturos praediceret, ut ampliorem remunerationem ostenderet eos percepturos, qui et bene vivunt, et lucrandis animabus invigilant,
Abbreviated transcription (Latin):
uite accepimꝰ: et cũ lacte carnis lacte
scͥpt᷑aꝵ nitͥtisumꝰ. Tanto gͦ sollitioreᷤᷤ
digne plagis uapulabit paucis.
S ciens autẽ et ñ faciens digne plagis
uapulabit multis. Moralit̾ aũ possu¬
mus has uarietates horaꝵ ad nr̃e etatis
mom̃ta referre. Mane qͥppe hoĩs: pue¬
ricia est. Tercia adolescencia. qr sicut
sol hora t̾cia ad suꝑiora ascendens radi¬
os sue claritatis aꝑire incipit. ita in
a dolescencia calor naturalis sangni¬
nis crescit. Hora sexta inuentꝰ est.
qm̃ sic̃ sol hora sexta imedio celipo¬
situs. ñ solum splendidiores s etiã
feruentiores radios emittit. ita iu¬
uenis abit ꝓmptꝰ. aptꝰ atq robustꝰ
ad bonũ opus faciendũ inuenitur
Nona uͦ hora senectꝰ est: qr sic̾ sol ho
iiͦ dedinare incipit ad occasũ: ita
insenectute ñ solum calor sanguinis
s meadem nat᷑alis et genuina uirtus
hoĩs deficit. Un decima qͦq hora. ea etas
est que nr̃a lingna decrepita uocat᷑. ut

Expanded text:
pimus, et cum lacte carnis lacte Scripturarum nutriti sumus. Tanto ergo sollicitiores digne, plagis vapulabit paucis: sciens autem, et non faciens digne, plagis vapulabit multis . » Moraliter autem possumus has varietates horarum ad nostrae aetatis momenta referre. Mane quippe, hominis pueritia est: tertia, adolescentia. Quia sicut sol hora tertia ad superiora ascendens, radios suae claritatis aperire incipit, ita in adolescentia calor naturalis sanguinis crescit. Hora sexta juventus est: quia sicut sol hora sexta in medio coeli positus, non solum spendidiores, sed etiam ferventiores radios emittit, ita juventus habilis, prompta, apta atque robusta ab bonum opus faciendum invenitur. Nona vero hora, senectus est: quia sicut sol hora nona inclinare incipit ad occasum, ita in senectute non solum calor sanguinis, sed etiam naturalis et genuina virtus hominis deficit. Undecima quoque hora, ea aetas est, quae in nostra lingua decrepita vocatur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmptiores ad credendũ inuenti. An
ñ licet mͥ qd̃ uolo fac̾e: An ocłs tuus
ucqmͣ est qr ego bonꝰ sum. Unde apłs¬
paulus querelas hoĩm contͣ dm̃ cõ¬
pescens: ait. O hõ tu qͥs es qͥ responde¬
as deo: Nũqͥd dicit figm̃tũ ei qͥ se fin¬
xit qͣre me fecisti sic: Aut ñ babet po¬
testatẽ figulus luti ex eadẽ massa a¬
luid qͥdẽ uas face in honorẽ: aliud uͦ
in contumeliã. habet utiq Deus aũ

Expanded text:
dendum inventi sunt. « An non licet mihi quod volo facere? An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum? » Unde Apostolus querelas hominum contra Deum compescens, ait: « O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare me fecisti sic? Aut non habet potestatem figulus luti, ex eadem massa aliud vas facere in honorem, aliud vero in co
Abbreviated transcription (Latin):
tur cẽ pruni ñ credendo fc̃i sunt nouis¬
sunz. et illi qui nouissimi erant credẽdo
fcĩ sunt pͥmi. Et qui erant in capite: fcĩ
sunt in cauda. Et qͥ erant in cauda: fc̃
st̾ in capite. Iuxta illud qd̃ dñs ait In
uiditio ego inmundũ hunc ueni: ut
qui ñ uident uideant. et qui uident ce¬

Expanded text:
tur esse primi, non credendo facti sunt novissimi et illi qui novissimi erant, in credendo facti sunt primi; et qui erant capite, facti sunt in cauda; et qui erant in cauda, facti sunt in capite, juxta illud quod Dominus ait: « In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident
Abbreviated transcription (Latin):
carne soluti. ianuam regni celestis
intͣuert̃. s infernalib tenebant᷑ locis.
qmqmͣ ñ inpenalib. teste beato iacob
qͥ ait. Deducetis canos ineos cũ dolore.
ad inferos. Et it̾m. Descendam lugens
es ubi constituta est omĩs domꝰ uiuen¬
tium. Et siminfernũ descendero. inde
me lib̾abis. Nob̃ aũ qͥ post dñi in car¬
nationẽ credidimꝰ magno mun̾e do¬
natũ est. ut si ꝑfecte inuimꝰ absq ulla
dilatione carne soluti uitã et̾nam ꝑci¬
piamꝰ. Et hoc est denariũ accepisse pri¬
mos: qͥ uenerunt nouissimi uemienteᷤ
aũ et pͥmi: arbit᷑ti st̃ qd̾ plus eẽnt ac

Expanded text:
regni coelestis intraverunt, sed infernalibus tenebantur locis, quanquam non in poenalibus, teste beato Jacobo, qui ait: « Deducetis canos meos cum dolore ad inferos . » Et iterum: « Descendam lugens es, ubi constituta est omnis domus viventium. Et, si in infernum descendero, inde me liberabis. Nobis autem, qui post Domini incarnationem credidimus, magno munere donatum est, ut si perfecte vivamus, absque ulla dilatione carne soluti, vitam aeternam percipiamus. Et hoc est denarium accepisse primos, qui venerunt novissimi. « Venientes autem et primi arbitrati sunt quod plus essent ac
Abbreviated transcription (Latin):
ni uos. discedite a me oꝑarii iniqͥtatis.
Tanto gͥ solliciti eẽ debemꝰ. in bono oꝑe.
qnͣto in excusabiles nos ẽẽ scimꝰ de uo¬
catione: ne tẽꝑe iudicii cũ fatins uir¬
ginib extra ianuam remanentes au¬
diamꝰ. nescio uos. s cum prudentib
intra thalamũ sponsi recipiamiir

Expanded text:
i iniquitatis. Tanto ergo solliciti esse debemus in bono opere, quanto inexcusabiles nos esse scimus de vocatione, ne tempore judicii, cum fatuis virginibus extra januam remanentes, audiamus: Nescio vos, sed cum prudentibus intra thalamum sponsi recipiamur
Abbreviated transcription (Latin):
libet deduce: uidelicet abraham patͥar¬
chan. Quasi enĩ ssuns actionẽ mmu¬
rasse fuit: qnͣdo latͦnẽ ab ip̃is mortis
faucib ꝑ diuinã gram lib̾atũ ante
mꝑadisum qmͣ se intͣre udit. Anñ
latro undecima hora uenit. qͥxp̃m in qͣce
nerationis accepit. qm abraham: qui
hora t̾cia uocatꝰ ꝓ ip̃a tribulatione dui põ¬
dus diei et estus toleranit. Incruce cũ la
cendit. Dño dicente. Am̃ dico tibi. ho¬
die mecũ eris inꝑadiso. Possumꝰ etican
et ita intelligere quẽ admodũ nc̃ xͥam¬
ante celum ascendant qmͣ fecissent il¬
ii qui ante aduentũ dñi fuert̃: qͥa illi
post qm ingressi erant ex corꝑe ꝑ lon¬
gum tẽpus inniferno stabant. isti aũ
sine mora postqmͣ egrediunt᷑ de corpore
si iusti sunt incelum ascendunt: et hoc
est ante ascend̾e post egressionẽ xͥanoꝵ
de corpore. qm̃ illi ascendissent post egͤs¬
sionẽ ab illoꝵ corꝑe. Et qr inta et̾na nul¬
li ꝑ debitum reddit᷑. s ꝑ gratuitã mi¬

Expanded text:
isum est, videlicet Abraham patriarcham. Quasi enim illius actionem murmurasse fuit, quando latronem ab ipsis mortis faucibus per divinam gratiam liberatum, ante paradisum quam se intrare vidit. Annon latro undecima hora venit, qui Christum innerationem accepit, quam Abraham, qui hora tertia vocatus pro ipsa tribulatione diu pondus diei et aestus toleravit? In cruce enim lcendit, dicente Domino: « Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . » Possumus etiam et ita intelligere, quemadmodum nante coelum ascendant, quam fecissent illi, qui ante adventum Domini fuerunt: quia illi postquam egressi erant de corpore, per longum tempus in inferno stabant: Isti autem sine mora, postquam egrediuntur de corpore, si justi sunt, in coelum ascendunt, et hoc est ante ascendere post egressionem Christianorum de corpore, quam illi ascendissent post egressionem ab illorum corpore. Et quia vita aeterna nulli per debitum redditur, sed per gratuitam mi
Abbreviated transcription (Latin):
grãm ad bene oꝑancdũ uocant᷑. Qui
enĩ ab ip̃a puenicia deuota m̃te deo ser¬
uiunt. qͣsi pͥmo mane inuineam con¬
ducunt᷑. Sunt uͦ alii qui dum in ad¬
olescencia ad diuinã seruitutẽ conu̾¬
tuntur: quasi hora t̾cia ad culturam
unee uocant᷑. Alii aũ in adolescencia
carnaliter inuentes. si inunentute ad
dm̃ conu̾si torporem et desidiam a se
excucientes. et mores suos deserentes lo¬
na oꝑa seruant. quasi sexta hora ad n¬
neam inuitant᷑. Si aũ aliqͥs inpuericra
et in adolescentra. et muruentute a bo¬
no oꝑe torpuit: necesse est ut in senec¬
tute quasi hora nona ad cl̃ĩ seruitutẽ
conu̾tat᷑. et pudeat eum fuisse otiosũ
inseruitio di eum ñ multũ laboratur̃
est: confiderans qd̃ ait apls. Nescis qr
patiencia di ad penitenciã te ad ducit:

Expanded text:
m ad bona operandum vocantur. Qui enim ab ipsa pueritia devota mente Deo serviunt, quasi primo mane in vineam conducuntur. Sunt vero alii, qui dum in adolescentia ad Dei servitutem convertuntur, quasi hora tertia ad culturam vineae vocantur. Alii autem in adolescentia carnaliter viventes, si in juventute ad Dominum conversi, torporem et desidiam a se excutientes, mores suos deserentes, bona opera servent, quasi sexta hora ad vineam mittuntur. Si autem aliquis in pueritia et adolescentia et juventute a bono opere torpuit, necesse est ut in senectute quasi hora nona, ad Dei servitutem convertatur, et pudeat eum fuisse otiosum in servitio Dei, cum non multum laboraturus est, considerans quod ait Apostolus: « Nescis quia patientia Dei ad p
Abbreviated transcription (Latin):
Quia gͦ sup̃ ꝑ denariũ remim̾ationẽ uite
et̾ne diximꝰ signifirari: q̃rit᷑ qͣre ist et¬
denariũ accepisse et mͣmurasse dicant᷑.
cum regnũ di nullus murmurans ac¬
cipiat: nullus qͥ acceꝑit post ea m̃mu¬
re possit. S ad hoc dicendũ est. qͥa mur¬
muratio in hoc loco ũ maliciosam intẽ¬
tionẽ contͣ dm̃ sonat. s piam q̃ relam
scõꝵ ad dm̃ significat. Quia enĩ anti

Expanded text:
Quia ergo supra denarium remunerationem vitae aeternae diximus significari, quaeritur quare isti denarium accepisse et murmurasse dicantur, cum regnum Dei nullus murmurans accipiat, nullus qui acceperit postea murmurare possit? Sed ad hoc dicendum est, quia murmuratio in hoc loco non malitiosam intentionem contra Deum sonat, sed piam querelam sanctorum ad Deum significat. Quia eni
Abbreviated transcription (Latin):
stitit. qͥ ñ solum bene uiuendo hanc ui¬
neam excoluert̃. s etiam bene docendo
in eiꝰ cult᷑am płimos uocauert. Qmͣ aũ
m̃cedem recept᷑i sint. qͥ in hac iunea idẽ
in eccłia fidelit̾ laborant manifestatur
cũm subdit᷑. Conuentione aũ facta cũ
oꝑariis ex denario diurno misit eos in
uineam suam. ꝑ denariũ qui laboran

Expanded text:
stitit, qui non solum bene vivendo hanc vineam excoluerunt, sed etiam bene docendo, in ejus culturam plurimos vocaverunt. Quod autem mercedem recepturi sint, qui in hac vinea, id est, in Ecclesia fideliter laborant, manifestatur cum subditur: « Conventione autem facta cum operariis ex denario diurno, misit eos in vineam suam.
Abbreviated transcription (Latin):
quia in hac ꝑabola duplicem intelligẽ¬
ciam sequim᷑ moralit̾ sero unicuiq fit
te qmͣ ad maturã etatẽ ꝑueniant ab hac
uita uocent᷑. si ñ habent sero ꝑ etatem
habent tam̃ ꝑ exitum. Sero gͦ oꝑarii ad
recipiendã u̾icedem uocant᷑: qr ꝓ bonis
oꝑib tunc electi remunerationẽ acci¬
punt. cũ ab hac uita uocant᷑: teste psal¬
mista quiait. Cum ded̾it dilectis suis somp¬
num: hec est h̾ecditas dñi. Dupplicit᷑ autẽ
no ᷤᷤ d̾s uocat. inp̾senti ad laborẽ: infut᷑o ad
reqͥem. Unde necesse est ut qͥcũq fut᷑am
desiderat remunerationẽ inp̾senti ñ refu¬
giat laborem qr illi qͥ pro deo fidelit̾ suscipi¬
unt laborem fidelit̾ ꝑuenient ad remuna-¬
tionẽ. qnͣdo audit᷑i sunt: uenite ad me oẽs
qͥ laboratis et onerati estis. et ego reficiam

Expanded text:
qui in hac parabola duplicem intelligentiam sequimur, moraliter sero unicuique nostequam ad maturam aetatem perveniant, ab hac vita vocentur, si non habent sero per aetatem, habent tamen per exitum. Sero ergo operarii ad recipiendam mercedem vocantur, quia pro bonis operibus tunc electi remunerationem accipiunt, cum ab hac vita vocantur, teste Psalmista, qui ait: « Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . « Dupliciter autem nos Deus vocat, in praesenti ad laborem, in futuro ad requiem. Unde necesse est, ut quicunque futuram desiderat remunerationem, in praesenti non refugiat laborem. Quia illi qui pro Deo fideliter suscipiunt laborem, fideliter pervenient ad remunerationem, quando audituri sunt: « Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam
Abbreviated transcription (Latin):
inuenu potest. inuocate eum dũ ꝓpe
est. Multũ enĩ iuuat ad iuncendam
delectationẽ pcc̃i recordatio mortis:
sic̾ ꝑ quẽdam sapientẽ sciłt salomonẽ
dicit᷑. In om̃ib oꝑib tuis memorare
nouissima tua et mnet̾nũ ñ peccabis.¬

Expanded text:
inveniri potest, invocate eum dum prope inveniri potest, invocate eum dum prope est . » Multum enim juvat ad vincendam delectationem peccati recordatio mortis, sicut per quemdam sapientem, scilicet Salomonem, dicitur: « In omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in
Abbreviated transcription (Latin):
et. Nam sicut uariis horis oꝑarii ut clixi¬
mus inuineam mittunt᷑. sic diũsis eta¬
tib hoĩes ab hac uita uocant᷑: Aii qͥdẽ¬
uocant᷑ primo mane. id est inpuerica.
alii hora t̾cia. id ẽ in adolescencia. alii
sexta id est inuiuentute: alii nona id ẽ
insenectute. atq alii inundecima sdẽ
in decͤpita etate: que ueterana dicitur.
S qͥa incerta est om̃ib in his etatib
hora uocationis sue: ꝑatus unꝰ qͥsq de¬
bet eẽ in bona oꝑatione. ne forte qñdo
potest ñ uult bonũ oꝑari: tc̃ incipiat
uelle quando ñ erit posse. Unde pius
dñs nos ãmonet dicens. Currite dñ
lum̃ uite habetis. ut ñ tenebre mortis
uos cõp̾hendant. Et salomon. Qd̃ cũq
potest manꝰ tua fac̾e instant̾ oꝑare:
qi nec opus. nͨ ratio. nͨ sapĩa. nͨ sciencia.¬
erit apd̾ inferos. Et it̾m. Ne tardes cõ¬
u̾ti ad dm̃. neq differas de die indiẽ:
qi subito ueniet ira eiꝰ. et innouissimo
disꝑdet te. Et̃isaias. Quente dñm dũ

Expanded text:
iximus in vineam mittuntur, sic diversis aetatibus homines ab hac vita vocantur. Alii quidem primo mane, id est in pueritia: alii hora tertia, id est in adolescentia: alii sexta, id est in juventute: alii nona, id est in senectute: atque alii in undecima, id est in decrepita aetate, quae veterana dicitur. Et quia incerta est omnibus in his aetatibus hora vocationis suae, paratus unusquisque debet esse in bona operatione, ne forte si quando potest, non vult bonum operari, tunc incipiat velle, quando non erit posse. Unde pius Dominus nos admonet, dicens: « Currite dum lucem vitae habetis, ne tenebrae mortis vos comprehendant . » Et Salomon: « Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare . » Quia nec opus, nec ratio, nec sapientia, nec sciene tardes converti ad Deum, neque differas de die in diem, quia subito veniet ira Dei, et in novissimo disperdet te . » Et Isaias: « Quaerite Dominum dum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ arbusta enis cedros di. Extendit pal¬
mites suos usq ad mare. et usq ad flu¬
men ꝓpagines eiꝰ. Hec est enim illa
uinea. de qua in canticis canticoꝵ uo¬
ce sponsi dr̃. Mane surgamꝰ ad uine¬
as: uideamꝰ si floruit uinea si flores
fructus ꝑturiunt. Et̃it̾m. Uinea fc̃a
est pacifico: in ea que habet ppłos. Tra¬
didit eam custodib. uir affert ꝓ fructi¬
bus eius. mille argenteos. De qua etiã
uinea: ꝑ isaiam dr̃. Cantabo dilecto
meo canticũ patrueli meo: uinee sue.
uinea fc̃ã est dilecto incormi filio olei.¬
et sepiunt eam et lapides elegit ex il¬
la et plantauit eam electam. et torcu-¬
lar extruxit inmedio enns. et mache¬
ria cirundelit eam. Et expectauit ut
fac̾et uuas: et fecit labruscas. Que aũ
sit ip̃a uinea id ẽ ꝓph̾a subdendo ma¬
ifestans ait. Ninea enuim dm̃ salbaoch
domꝰ isrł est. et uir nida gͥmen delectabile.
In hac aũ uinea tanto qͥsq fidelius la¬
borat. qnͣto firmius dm̃ credit. et enis

Expanded text:
edros Dei. Extendit palmites suos usque ad mare et usque ad flumen propagines ejus . » Haec est enim illa vinea, de qua in Canticis canticorum voce Sponsi dicitur: « Mane surgamus ad vineas, videamus si floruit vinea, si flores fructus parturiunt . » Et item: « Vinea facta est pacifico in ea quae habet populos. Tradidit eam custodibus, vir aufert pro fructibus ejus mille argenteos . » De qua etiam vinea per Isaiam dicitur: « Cantabo dilecto meo canticum patruelis mei vineae suae: Vinea facta est dilecto meo in cornu filio olei. Sepivit eam, et lapides elegit ex illa, et plantavit eam electam. Et torcular exstruxit in medio ejus, et maceria circumdedit eam. Et exspectavit ut faceret uvas, et fecit labruscas . » Quae autem sit ipsa vinea, idem propheta subdendo manifestans ait: « Vinea enim Domini sabaoth domus Israel est, et viri Juda germen delectabile » In hac autem vinea tanto quisque fidelius laborat, quanto firmius Deum credit, et ejus
Abbreviated transcription (Latin):
est. ip̃o dño dicente. Faciamꝰ hoĩem ad
iaginẽ et similitudinẽ nr̃am. Sẽd
hanc imaginẽ tc̃ molanit: quando pͤ¬
cauit. Conuentionẽ gͦ cũ oꝑariis pa-¬
ter familias ex denario diumno fecit:
qͥa illam głam bene oꝑantib ꝓmittit
post laborẽ: qmͣ primꝰ homo si non peccass
habit᷑s fuerat sine labore. S qr ꝑ pcc̃m hu
ñ potuit: electis ꝑ successionẽ succedentib
ꝑ uaria temꝑa oꝑarios inculturam uinec¬

Expanded text:
est, ipso Domino dicente: « Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . » Sed hanc imaginem tunc violavit, quando peccavit. Conventionem ergo cum operariis paterfamilias ex denario diurno facit, quia illam gloriam bene operantibus promittit post laborem, quam primus homo, si non peccasset, habiturus fuerat sine labore. Sed quia post pecnon potest, electis per successionem succedentibus, per varia tempora operarios in cult
Abbreviated transcription (Latin):
bono oꝑe torpuerit: saltẽ in decͤpita eta¬
te iam resipiscat. ⁊ alaq̃is diaboli qͥb
captiuus tenebat᷑ ad dm̃ cõu̾tendo se
abstrahat: et p̾t̾ita mala fletib diluait.
et ꝓut potest bonis oꝑib inuigilet. qͣi
qui hora undecima comu̾tat᷑. et tunc ñ
metuat laborẽ susciꝑe. quando parũ ꝓ
deo poterit laborare. Et sic̃ censuram
metuit districti indicis: sic millius
pietate confidat. qͥ ñ uenit uocare iu-¬
stos: s pcc̃ores ad pm̃itẽciam. Pnssimꝰ

Expanded text:
t, saltem in decrepita aetate jam resipiscat, et a laqueis diaboli, quo captivus tenebatur, ad eum convertendo se abstrahat et praeterita mala fletibus diluat et, prout potest, bonis operibus invigilet. Quia si hora undecima convertatur, et tunc non metuat laborem suscipere, quando pro Deo parum potuerit laborare: et sicut censuram metuit districti judicis, sic in illius pietate confidat, qui non venit vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ascensionẽ dm̃ p̾dicantib apłis credi¬
derunt. De quib dr. Quid hic statis
totadie occiosi: Totadie qͥppe ociosi
stabant. qr ab ip̃o muncdi primordio
usq ad dñi incarnationẽ a cult᷑a dei
aliem ꝑmanebant. Nullus enim
asd eoꝵ erucdictionẽ. nullus priarcha
nullus ꝓph̾a missus fuerat. unde ex¬

Expanded text:
ascensionem Domini praedicantibus apostolis crediderunt, de quibus dicitur: « Quid hic statis tota die otiosi? » Tota die quippe otiosi stabant, qui ab ipso mundi primordio usque ad Domini incarnationem, a cultura Dei alieni permanebant. Nullus enim ad eorum eruditionem patriarcha, nullus propheta missus fuerat, unde ex
Abbreviated transcription (Latin):
guis regnũ di ñ possidebunt: neq cormp¬
tio incorruptelam possidebit. Quia sic̃
ait augustimis de agone xp̃iano. celeste
corpus ent ubi nulla corruptio. uel caro
et sanguis oꝑa carnis et sanguinis intel¬
ligunt᷑. et eos cdi regnũ ñ possessuros cre
rint. Qd̃ in ipsius mat̾ialis templ con¬
structione p̾figuratũ est: qñdo lapides ex
qͥb domꝰ di edificata est alibi cesi. et ibi
deportati. inedificatione apti inuenti
uox mallei auclita neq secur in domo
dm̃i cũ edificaret᷑. Sic̃ eñĩ ierłm qͦ uisio¬

Expanded text:
guis regnum Dei non possidebunt. Neque corruptio incorruptelam possidebit. » Quia sicut dicit Augustinus de agone Christiano: Coeleste corpus erit, ubi nulla corruptio. Vel caro et sanguis, opera carnis et sanguinis intelliguntur, et eos Dei regnum non possessuros, rint. Quod in ipsius materialis templi constructione praefiguratum est, quando lapides, ex quibus domus Dei aedificata est, alibi caesi, et alibi deportati, in aedificatione inventi vox mallei audita neque securis in domo Domini, cum aedificaretur . » Sicut enim Jerus
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ. Ergo regnũ celoꝵ in hoc loco: pre¬
sentẽ significat eccłiam. Qd̃ simile dr
patͥfamilias: ut ꝑ rem cognitã incog¬
nitam cred̾e discamꝰ. et ꝑ uisibilia: ad
muisibilia m̃sur̃a rapiat᷑. Nam quia
ꝑabola est: quid pat̾familias et eĩ uine¬
a. et oꝑarii remimeratio q eoꝵ allego¬
rice significent. ad tendamꝰ. Pat̾ fammi¬
lias aũ iste figuram dłi tenet om̃pptẽ¬
tis. Qui simił patͥfamilias dr̃. quia
sicut pat̾familias subiectos in domo
sic d̾s omp̃s homines regit ordi¬
nat atq disponit in mundo. Huiꝰ gͦ pa¬
tͥsfamilias uinea scã est eccl̃ia. que abini
quasi tot palmites generat. Hec uinea
primũ inppło uideoꝵ. suit plantata. s
post dñi incarnationẽ usq ad fines t̾re
est dilatata: sic̃ ꝑ psalmistam dr̃. Uincã
de egipto transtulisti eiecisti gentes et
plantasti eam. Dux itin̾is fiusti incõs¬

Expanded text:
 Ergo regnum coelorum in hoc loco praesentem significat Ecclesiam, quod simile dicitur patrifamilias, ut per rem cognitam, incognitam credere discamus: et per visibilia ad invisibilia mens nostra rapiatur. Nam quia parabola est, quid paterfamilias, et ejus vinea, et operarii, remuneratioque eorum allegorice significent, attendamus. Paterfamilias autem iste figuram Dei tenet omnipotentis, qui similis patrifamilias dicitur: quia, sicut paterfamilias subjectos in domo, sic Deus omnipotens homines ordinat regit atque disponit in mundo. Hujus ergo patrisfamilias vinea, sancta est Eccquasi tot palmites generat. Haec vinea primum in populo Judaeorum fuit plantata, sed post Domini incarnationem usque ad fines terrae est dilatata, sicut per Psalmistam dicitur: « Vineam de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes, et plantasti eam. Dux itineris f
Abbreviated transcription (Latin):
te penitendo diluant qd̃ in adolescen¬
cia uel in iuiuentute cõmiserunt: ne¬
cesse est. ut qui horam nr̃e uocationis
ignoramꝰ. om̃i tempore in bono oꝑe
simꝰ ꝑati. S huic deceptioni: opponẽ¬
da ẽ uarictas humane ꝯditionis. Et qͥa
ignoramꝰ qͥs ex nob̃ inpuericia. qͥsu
adolescentia. qͥs inumentute. qͥs in senͤ¬

Expanded text:
diluant, quod in adolescentia vel in juventute commiserunt, necesse est tamen, ut quia horam nostrae vocationis ignoramus, omni tempore in bono opere simus parati, et huic deceptioni opponenda est varietas humanae conditionis. Et quia ignoramus quis ex nobis in pueritia, quis in adolescentia, q
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dicit euangłista. qd̃ ñ eẽt insurus
mortẽ: tale ẽ. ac si dic̾et. ut ñ cẽt gusta¬
turus uel sensurꝰ morte. Et uenit in
sp̃u intemplum. Non putat᷑ mextasi
raptꝰ uenisse intẽplũ. sic̃ iohes inapocalip¬
si se incelo fuisse testat᷑. s ab ip̃o sp̃n cõmo¬
intꝰ a quo responsũ acceꝑat. intelligens
horam ẽẽ impletã. qua uideret dñm cor¬
poralit̾ uenit intẽplũ. ut desid̾ium snuĩ
ex iusione dm̃ saciaret. et deeo multa co¬

Expanded text:
isurum mortem, » tale est ac si diceret, non esse gustaturum in se vel sensurum mortem. « Et venit in spiritu in templum. » Non putatur in exstasi raptus venisse in templum, sicut Joannes in Apocalypsi se in coelo fuisse testatur , sed ab ipso Spiritu commonitus, a quo responsum acceperat, intelligens horam esse impletam qua videret Dominum, corporaliter venit in templum, ut desiderium suum ex visione Domini sa
Abbreviated transcription (Latin):
in eum uoluerũt magna gła facta ẽ:
qnͣdo ex eoꝵ stirpe cł̃i filius carnẽ assu¬
mere dignatꝰ est. qͥ et int̾ eos docuit. et
suis miracłis eos sacrauit. S qr rarz
ex iuideis et ml̃ti ex gentib in eũ cre¬
diti erant. ante głam isrł reuelationẽ
gentiũ p̾misit. qd̃ ip etiã psalmista fe¬
cisse legit᷑. qui cũ dm̃i aduentũ in car¬
ne ꝓph̾asset dicens. Notum fecit dñs
salutare suũ. in conspectu gentiũ reue¬
laint iusticiam suam: subiecit. Becorda-¬

Expanded text:
uerunt; magna gloria facta est, quando ex eorum stirpe Dei Filius carnem assumere dignatus est, quia inter eos docuit, et suis miraculis eos sacravit: sed quia rari ex Judaeis, et multi ex gentibus in eum credituri erant, ante gloriam Israel, revelationem gentium praemisit. Quod etiam Psalmista fecisse legitur, qui cum Domini adventum in carne prophetasset, dicens: « Notum fecit Dominus salutare suum, in conspectu gentium revelavit justitiam suam, » subjecit d
Abbreviated transcription (Latin):
cate et portate dm̃ in corpore ur̃o. Un
de et fideles inista die missarũ sollẽp¬
nia celebrantes luminaria inmanib
deferunt il ld̾ meffabile lum̃ recolentes.
qd̾ symeon hodierna die portauit in ma¬
nib. figurate autẽ cum senex puerũ por¬
tat. innuit᷑ nob̃ ut uet̾em hoiẽm cũ acti¬
b suis exuentes et portantes induamꝰ
tute dampnabili ad sꝑitalẽ infanciã
relire possimꝰ. Iuxta illud apł̃i. Nox
idest infidelitas p̾cessit: dies aũ appro¬
pinqͣuit. Qmͣ autẽ magnitudinem

Expanded text:
cate et portate Dominum in corde vestro . » cate et portate Dominum in corde vestro . » Unde fideles in ista die missarum solemnia celebrantes, luminaria in manibus deferunt, illud ineffabile lumen recolentes, quem Simeon hodierna die portavit in manibus. Figurate autem cum senex portat, innuit nobis ut veterem hominem cum actibus suis exuentes, portemus et induamus tute damnabili ad spiritualem in fantiam redire possimus, juxta illud Apostoli: « Nox, » id est infidelitas, « praecessit, dies autem appropinqua vit . » Quam autem magnitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ induc̾ent puerum ih̾m parentes
eiꝰ ut fac̾ent sccd̃m consuetudiẽm legis
ꝓ eo: et ip̃e accepit eum mulnas suas. Ec¬
b. id est inbrachiis. Et mira res portabat
senex: a quo portabat᷑. Magna hic dm̃
est potestas. s nec minor eius daret humi¬
litas: qm̃ qũe celum et t̾ra caꝑe ñ posst̃.
unius hoĩs portabat᷑ inulnis. Ine porta¬
bat xp̃m in humanitate: aquo portabat᷑
ꝑ diuinitatẽ. ferebat senex xp̃m infan¬
tem. qui illum regebat insenectute de
Quia uidisti me creclidisti: beati qͥ nõ
uiderunt et crecliderunt. Tipice simeon
senex: mundũ significat. Qui cũ pt̾
quinq milia et eo ampliꝰ annos xp̃m
natum agnouit. quasi insenectute pu¬
erũ portauit. Accepit aũ eum mulmᷤ
quib nos onera portare solemꝰ. ut dis¬
camus tollere suꝑ nos ugum xp̃i lene
et onus eiꝰ suaue. Portat autẽ sꝑitałr
eccłia in bonis oꝑib quẽ simeon cor¬
mis et brachia oꝑa intelligunt᷑. mo¬
uente paulo apło ac dicente. Giorifi¬

Expanded text:
rum Jesum parentes ejus, ut facerent secundum consuetudinem legis pro eo, et ipse accepit eum in ulnas suas. » Et ecis, id est in brachiis. Et mira res, portabat senex, a quo portabatur. Magna hic Domini est potestas, sed nec minor ejus claret humilitas, quoniam quem coelum et terra capere non possunt, unius hominis portabatur in ulnis. Ille portabat Christum in humanitate, a quo portabatur per divinitatem, ferebat senex Christum infantem, qui illum regebat in senectute degQuia vidisti me, credidisti, beati qui non viderunt et crediderunt . » Typice Simeon senex mundum significat, qui cum post quinque millia et eo amplius annos Christum natum agnovit, quasi in senectute puerum portavit. Accepit eum in ulnis, quibus nos onera portare solemus, ut discamus tollere super nos jugum Christi leve, et onus ejus suave. Portat autem spiritualiter Ecclesia in bonis operibus, quem Simeon pormanus et brachia opera intelliguntur, monente Paulo Apostolo ac dicente: « Glorifi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ coacta s spontanea iugolegis se subdi¬
dit. ut ostend̾et suns tẽporib legẽ scãm et
bonam fuisse. Qd̃ uͦ subungit. Sic̃ scͥp¬
tum ẽ in lege dñi. qͥa omne mascłimũ
ad appiens uuluam sc̃m dño uocabitur:
cõsuete nairationis ordinẽ euangłista
nita egiptioꝵ ꝑ cuciens filios isrł de egip¬
tia seruitute mirabilit̾ lib̾auit. om̃ia
pͥmo genita eoꝵ sibi offen p̾cepit tam
ex hoĩb qm̃ exium̃tis ñ solũ mundis
s etiam inmundis: ita dũ taxat ut
aut mutarent᷑ mundis: aut occid̾etst᷑.
unde inlege p̾cipit᷑. Primogentũ asin¬
mutabis oue. hoĩs uͦ primogenttum
p̾cio redimes. Cuius redẽptio enit post
unũ m̃sem: qͥnq siclis argenti. Sic
emĩ sunt pͥmogenita eoꝵ ꝓpͥmogesutis
egiptioꝵ. S nĩqͥd illa pͥmogenita omĩa
scã fuert. Nũqͥd acap sc̃s et illisci fuerũt
qͥ cum expͥmogenitis nati eẽnt perdite
uycert̃: Non. S omĩa illa pͥmogenita
expatre pumogenitꝰ est ex matre. Qͥ¬

Expanded text:
n coacta, sed spontanea jugo legis se subdidit, ut ostenderet suis temporibus legem sanctam et bonam fuisse. Quod vero subjungit: « Sicut scriptum est in lege Domini, quia omne masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino voct nita Aegyptiorum percutiens, filios Israel de Aegyptia servitute mirabiliter liberavit, omnia primogenita eorum sibi offerri praecepit, tam ex hominibus quam ex jumentis, non solum mundis, sed etiam immundis: ita duntaxat, ut aut mutuarentur mundis, aut occiderentur. Unde intabis ove, » hominis vero primogenitum pretio redimebatur. Cujus redemptio erat post unum mensem quinque siclis argenti. Sic enim sunt primogenita eorum, pro primogenitis Aegyptiorum. Sed nunquid illa primogenita omnia sancta fuerunt? Nunquid Achab sanctus, et illi sancti fuerunt, qui cum ex primogenitis nati essent, perdite vixerunt? Non. Sed omnia illa primogenita ex Patre, primogenitus est ex matre: q
Abbreviated transcription (Latin):
lar se credebant. Et soeo ꝓphe qͦtienscũq
dm̃i aduentũ p̃dicebant. ñ ꝑuam cõsola¬
tionẽ credentib exhibebant. Unde esaiaᷤ
cum dñi aduentũ p̾dic̾et: specialẽ conse¬
lationẽ ppło intulit dicens. consolami
ni: et nolite timere. Ecce cłs ur̃ ip̃e uem¬
et: et saluabit nos. Hanc consolationẽ
symeon qui obediens int̾ptat᷑ expecta¬
bat: quẽ mat᷑a etas de mundo exire cõ¬
pellebat. cum ꝓpt̾ desid̾ium usdendi do¬

Expanded text:
credebant, et ideo prophetae quotiescunque Domini adventum praedicabant, non parvam consolationem credentibus exhibebant. Unde Isaias cum Domini adventum praediceret, specialem consolationem populo intulit, dicens: « Consolamni et nolite timere. Ecce Deus vester, ipse veniet et salvabit vos. » Hanc consolationem Simeon, qui obediens interpretatur, exspectabat, quem matura aetas de mundo ut exiret compellebat, cum propter desiderium videndi Do
Abbreviated transcription (Latin):
ratus dr᷑: ut ad testimoniũ dño ꝑhiben¬
dum idoneus inueniat᷑. Bene postqm
dix̾ iustꝰ addidit timoratꝰ id est timore
cłi plenus: qi iusticia sine timore difficile
cia. quor m̃tes timor cłi illuminat: tes¬
Et salomon. Qui timet dñm nnchil ne¬
gligit. Iustus quippe erat qr ñ suã solũ
mͦ s totius ppłi salutẽ querebat. expec¬

Expanded text:
ratus dicitur, ut ad testimonium Domino perhibendum idoneus inveniatur. Bene priusquam dixit justus, addidit timoratus, id est timore Dei plenus, quia justitia sine timore difficile tia, quorum mentes timor Dei illuminat, tes» Et Salomon: « Qui timet Dominum nihil negligit. » Justus quippe erat, quia non solum suam, sed totius populi salutem quaerebat.
Abbreviated transcription (Latin):
adoiemus et ꝓcidamus ante dm̃. ploremꝰ
corã dño qͥfecit nos. qͣsi turturẽ uel colũ¬
bam insacͥficio offert. Cum uͦ remotis oĩb
curis et sollicitudinib ea que celestia st̃
solũmodo contẽplatur. dicens cũ ꝓpħa.
Ingrediar in locũ tab̾nacłi ad mirabilis
nsq ad domũ cli: qͣsi turturẽ uel colũbã
in holo causta offert. Et quia utreq iste
uite deo accepte sunt. ñ est difsintũ u¬
trũ ꝓ dño turtures an columbe suit obla
te. s indifferent̾ dictũ est: obtulerunt
ꝓ eo dño par turturũ aut duos pullos
columbaꝵ. Et ecce homo erat inierłm:

Expanded text:
adoremus et procidamus ante Deum, ploremus coram Domino qui fecit nos , » quasi turturem vel columbam in sacrificio offert. Cum vero remotis omnibus curis et sollicitudinibus, ea quae coelestia sunt solummodo contemplatur, dicens cum Propheta: « Ingrediar in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei, » quasi turturem vel columbam in holocausto offert. Et quia utraeque istae vitae Deo acceptae sunt, non est diffinitum utrum pro Domino turtures, an columbae sint oblatae, sed sic indifferenter dictum est: « Obtulerunt pro eo Domino par turturum, aut duos pullos colu
Abbreviated transcription (Latin):
inuinee cult᷑am mnittunt᷑. uaria signifi¬
cant temꝑa. in qͥb sc̃ĩ oꝑarii utiq fĩdeleᷤᷤ
ad sꝑitalem uneam excolendam missi
sunt. Mane qͥppe mundi: fuit ab adã
usq ad noe. tercia: a noe usq ad abra¬
ham. Sexta: ab abraham. usq
ad moy sen. Nona: amoyse usq ad
aduentũ dñi. Undecima. ab aduentu
dm̃: usq ad finẽ scłi. Ut autẽ ex multis
paucos referamꝰ. aliqͦs sub exemplo po¬
namus. Oꝑarii gͦ primo mane. so est
prima hora diei fuerunt abel et enoch
⁊ anii ceu̾: qͥ in illa etate deo placuerũt.
Tercia hora oparius fint abrahã y saac
⁊ iacob. et duodecim patͥarche. Nona ho¬
ra oꝑarioꝵ numerꝰ cresc̾e cepit. quãdo
missus est. moy ses. aaron. iosue. samuel
dauid isaias et iheremias: et plures alii.
Undecima uͦ hora oꝑarii ad excolendã
ab ip̃a u̾itate instructi fuerunt. unde
unus eoꝵ loqͤbat᷑ dicens. Nos sumꝰ in
quos fines scł̃oꝵ deuenerunt. Si autẽ
hanc similitudiñe ad utrũq ppłm in¬

Expanded text:
ulturam mittuntur, varia significat tempora, in quibus sancti operarii, utique fideles, ad spiritualem vineam excolendam missi sunt: Mane quippe mundi fuit ab Adam usque ad Noe. Tertia, a Noe usque ad Abraham. Sexta, ab Abraham usque ad Moysen. Nona, a Moyse usque ad adventum Domini. Undecima, ab adventu Domini usque ad finem saeculi. Ut autem ex multis paucos referamus, aliquos sub exemplo ponamus. Operarii ergo primo mane, id est prima hora diei fuerunt Abel et Enoch, et caeteri alii, qui in illa aetate Deo placuerunt. Tertia hora, operarius fuit Abraham, Isaac et Jacob, et duodecim patriarchae. Nona hora, operariorum numerus crescere coepit, quando missus est Moyses et Aaron, Josue, Samuel, David, Isaias, Jeremias et plures alii. Undecima vero hora, operarii ad excolendam ab ipsa veritate instructi fuerunt. Unde unus eorum loquebatur, dicens: « Nos sumus, in quos fines saeculorum devenerunt . » Si autem hanc similitudinem ad utrumque