comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nere ꝑueniret. Et ne filio d̃ĩ uerado¬
centi mens obstinata non crederet hc
quꝰq miraculorum in gentium uirtu¬
te firmauit: ut quod intelligerent ii¬
dei communem hominem non posse fa¬
cere. hoc eudenter aguoscerent poten.¬
tiam diunitatis implere. S illi denm.¬
tes chim tantum modo homuera cre.¬
dunt: filium dei dici in dignissime ꝑ¬
tulerunt. Sequitur. Et in ꝯpera ma¬
nuum eius non considerauerunt.
Utiq sico nsider auissent: ex pauissent
potius quam spreuissent. Plorassent:
quam conspuissent. Adorassent: qui
CrI fixissert. Tale enim sacrilegium
aliii prouenire non potuit : uisi ills
qͥ ueritatis intelligentiam ꝑdiderunt.
Ds̃ nim alios destruit ad correcti.¬
nem: alios deicit ad ruiam. Paulũ
destruxit ut in melius construeret. &
de ꝑsecutore apostolum faceret. sed
impium pharaonem. cum tantis mira¬
bilib non crederet. de mersit altissim
nt periret. Sic gͦ illis dicit destru

Expanded text:
nere perveniret. Et ne Filio Dei vera donere perveniret. Et ne Filio Dei vera docenti meus obstinata non crederet, hoc quoque miraculorum ingentium virtute firmavit; ut quod intelligerent Judaei communem hominem non posse facere, hoc evidenter agnoscerent potentiam Divinitatis implere. Sed illi dementes, dum tantummodo hominem credunt, Filium Dei dici indignissime pertulerunt. Sequitur, et in opera manuum ejus non consideraverunt. Utique si considerassent, expavissent potius quam sprevissent, plorassent quam conspuissent, adorassent quam crucifixissent. Tale enim sacrilegium aliis provenire non potuit, nisi illis qui veritatis intelligentiam perdiderunt. Deus enim alios destruit ad correctionem, alios dejicit ad ruinam. Paulum destruxit, ut in melius construeret, et de persecutore apostolum faceret; sed impium Pharaonem cum tantis mirabilibus non crederet, demersit Altissimus ut periret. Sic ergo illos dicit destrui,
Abbreviated transcription (Latin):
eum retribuet quod hic dicit. bonum pro.
malo: ut qui ꝑsecutores extiterunt fiont
conuersi postea laudatores. Serum ista¬
omnia quȩ de inimicis suis p̃dicit: non
sunt uota malitie s p̃seientiȩ futurorum.
Nam in euuangelio dicit. Pater dimitte
illis: non enim scunt quid faciunt. Sed
utrumq pium est. Hic enim comminatur
ut terreat: ne scelera sua p̃sumptione des¬
perata ꝑficiant. Ibi autem compatitur:
orat ut ad penitudinem eorum corda ꝑ¬
ducat. Nec uacat quod totiens sententiȩ
ipsius terrores iterauit: ut corda lapidea
rentur.
et in opera manuum eius non cõ.¬
siderauerunt: destrues illos nec edia.¬
cabis eos.
uperiorem excolit sensum. Di¬
cit enim ideo debere illis redai
quia non intellexerunt opem
domini. Oꝑa siquidem eius fuerunt
ut doceret populum uiam ueritatis
et ficdi et sacrȩ in carnationis archano
reconciliaret hominem deo. quatinus
ubi non poterat uitiata na tura con¬
scendere. dominicȩ uisitationis mu¬

Expanded text:
cum tribuitur quod hic dicit bonum pro malo, ut qui persecutores exstiterant, fiant conversi postea laudatores omnia quae de inimicis suis praedicit, non sunt vota malitiae, sed praescientia futurorum. Nam in Evangelio dicit: Pater, dimitte illis, non enim sciunt quid faciunt . Sed utrumque pium est; hic enim comminatur ut terreat, ne scelera sua praesumptione desperata perficiant; ibi autem cum patitur, orat ut ad poenitudinem eorum corda perducat. Nec vacat quod toties sententiam ipsius terroris iteravit, ut corda lapidea rentur. et in opera manuum ejus non consideraverunt; destrues illos, nec aedificabis eos. Superiorem excolit sensum. Dicit enim, ideo debere illis reddi, quia non intellexerunt opera Domini. Opera siquidem ejus fuit, ut doceret populum viam veritatis et fidei, et ex sacrae incarnationis arcano reconciliaret hominem Deo; quatenus ubi non poterat vitiata natura conscendere, Dominicae visitationis mu
Abbreviated transcription (Latin):
salutarium A p̾i sui est.
Reuis magnaq diffinitio. Quid est
dominus fortitudo plebis suȩ  Meri¬
to quando aduersa cuncta ip̃so auxi¬
liante superantur. Protector est ȩtiam qm̃
eos tegit et liberat abimminentib malis.
Salutarium: ac si diceret iustorum quo¬
rum salus est dominus. Bene autem ad¬
dilit rp̃i sui: ut filium dei debuisses adũ¬
tere. Xp̃i enim dicebantur ut eeteri. quos
aut unctio regalis aut sacerdotalis gła deco¬
rabat.

Expanded text:
i sui est. Brevis magnaque definitio. Quid est Dominus? fortitudo plebis suae. Merito, quando adversa cuncta ipso auxiliante superantur. Protector est etiam, quoniam eos tegit et liberat ab imminentibus malis. Salutarium, ac si diceret, justorum, quorum salus est Dominus. Bene autem addidit, Christi sui, ut Filium Dei debuisses advertere. Christi enim dicebantur et caeteri, quos aut unctio regalis, aut sacerdotalis gloria decorabat.
Abbreviated transcription (Latin):
dominum saluatorem. qui omnia
reparans de uetustate defecta cre¬
dentib iuuentutis reddidit uali¬
dissimam firmitatem. Ecce ille con¬
tristatus cladib mundi. de bono
intellecꝰtu fecit gaudium sibi. In
cythara uero confitetur. qui mun-¬
di huius aduersa sustinens. a lau¬
de domini non recedit.

Expanded text:
Dominum Salvatorem, qui omnia Dominum Salvatorem, qui omnia reparans de vetustate defecta, credentibus juventutis reddidit validissimam firmitatem. Ecce ille contristatus cladibus mundi de bono intellectu fecit gaudium sibi. In cithara vero confitetur, qui mundi hujus adversa sustinens a laude Domini non recedit.
Abbreviated transcription (Latin):
dere secura. Quod tabernaculum exo¬
di textus sic euidenter relatione de¬
pingit. ut non solum aurib s pene
ipsis aspectib offeratur.
T introibo ad altare dei. ad dm̃
qui letificat iuuentutem meam. Consi¬
tebor tibi in cẏchara d̾s d̾s meus.
enit ad secundum caput.S:
dum & hic ęccła altare habe.¬
at: non frustra dicit postta.¬
bernaculum positũ introibo
ad altare dei. Est enim quoddam
sublime altare. nobisq nunc inuisi-¬
bile ubi soli iusti ꝓbantur accedere.
Nam inter alia menbra tabernaculi
quȩ famulo suo moysi dominus p̃ce¬
pit efficere. hoc quoq eudenter osten¬
dit dicens. Inspice & fac secundum
exemplar quod tibi in monte osten¬
sum est. Hic enim altare ȩccłȩ indis.¬
crete turba circumspicit. Ad illud
autem ad quod se in futuro dicit
intrare. soli possunt dõ placiti ꝑue¬
nire. Altare enim dictum est: qͦsi
letificat iuuentutem meam. Iuuen¬
tutem hic ꝓ nouitate uitȩ ponit. ꝓptͣ

Expanded text:
dere secura. Quod tabernaculum Exodere secura. Quod tabernaculum Exodi textus sic evidenti relatione depingit ; ut non solum auribus, sed pene ipsis aspectibus offeratur.e Dei, ad Deum qui laetificat juventutem meam: confitebor tibi in cithara, Deus, Deus meus. Venit ad secundum caput; sed dum et hic Ecclesia altare habeat, non frustra dicit post tabernaculum positum: Introibo ad altare Dei. Est enim quoddam sublime altare, nobisque nunc invisibile, ubi soli justi probantur accedere. Nam inter alia membra tabernaculi, quae famulo suo Moysi Dominus praecepit efficere, hoc quoque evidenter ostendit dicens: Inspice et fac secundum exemplar quod tibi in monte ostensum est . Hic enim altare Ecclesiae indiscreta turba circumspicit; ad illud autem ad quod se in futuro dicit intrare, soli possunt Deo placiti pervenire. Altare enim dictum est, quasiaetificat juventutem meam. Juventutem hic pro novitate vitae ponit propter
Abbreviated transcription (Latin):
in quib sibi beatitudinem nouerat
ic reddit causam tristiciȩ suȩ sub¬
mouendȩ. ut pater mittat filiũ
ad iudicandum. qui est lux ce ue¬
ritas. Ipse enim de se dixit. Ego sũ lux¬
huius mundi. Et alibi. Ego su̾m uia ce
ueritas &e uita. hec enim cum uenerĩt
quod est dominus xp̃c: a sanctis eius
omnis meror confusionis absedet. quan.¬
do ȩternȩ beatudinis głam consequen-¬
tur. Iste ergo fidelis quem suꝑius dixi¬
mus loqui. deductum & adduc tum
se dicit in montem sanctum. hoc est
ad firmam credulitatem domini sal¬
uatoris eius głȩ cuncta p̃bens non
aliquid sius uirib applicandum. Quod
autem adiecit & in tabernaculũ tuũ.
ȩccłam catholicam significat. in mun-
di istius certamine constitutam. quȩ
adhuc mimici uaria fatigatione uex¬
atur. S cum audimus tabernaculũ.
aduersarii caueamus insidias. Quo¬
niam dum in tabernaculis sit ȩccła:
nos nequaquam possumus otia possi¬

Expanded text:
in quibus sibi beatitudinem noverat in quibus sibi beatitudinem noverat um tuum. Hic reddit causam tristitiae submovendae; ut Pater mittat Filium ad judicandum, qui est lux et veritas; ipse enim de se dixit: Ego sum lux mundi ; et alibi: Ego sum via, veritas, et vita . Haec enim cum venerit, quae est Christus Dominus, a sanctis ejus omnis moeror confusionis abscedit, quando aeternae beatitudinis gloriam consequuntur. Iste ergo fidelis quem superius diximus loqui, deductum et adductum se dicit in montem sanctum; hoc est ad firmam credulitatem Domini Salvatoris: ejus gloriae cuncta praebens, non aliquid suis viribus applicando. Quod autem adjecit, et in tabernaculum tuum, Ecclesiam catholicam significnstitutam, quae adhuc inimici varia fatigatione vexatur. Sed audivimus tabernaculum, adversarii caveamus insidias; quoniam dum in tabernaculis sit Ecclesia, nos nequaquam possumus otia possi
Abbreviated transcription (Latin):
pite. Nam cum sit eius forti¬
tudo deus. miratur quare ab aduen¬
tu domim in quo iudicaturus est mun.¬
dum adhuc uideatur repelli. quẽ
ꝓpter mundi quas patiebatur angꝰ¬
cias magno desiderio sustinebat. For¬
titudo est enim considerata pericul&ꝵ
perpessio. & lab& indefecta ꝓbatio. Sci¬
ebat enim uir sanctissimus ulterius se
contristari non posse. si ad ȩternam fu-¬
turi seculi requiem perueniret. Mos
enĩ desiderantium est ab illa re se pu¬
care depulsos. ad quam uenire uelo¬
citer non sinuntur. Eiuis quoq rei expla-¬
natio decora subsequitur. Et quare con¬
cristatus incedo dum afflgit me inimi-¬
cus: Utiq in hoc seculo contristati in¬
cedunt sancti. quando inimicqꝵ. fla¬
gella seuissima patiuntur. Namcũ
ille dies iudicationis aduenerit. talia
minime sustinebunt. quia iimicus
cum sius sequacib absolute dampna¬
bitur. Qua ꝓpter uir sanctissimus
desideranter᷑ expecebat illa tempora.

Expanded text:
pite. Nam cum sit ejus fortipite. Nam cum sit ejus fortitudo Deus, miratur quare ab adventu Domini, in quo judicaturus est mundum, adhuc videatur repelli, quem propter mundi quas patiebatur angustias, magno desiderio sustinebat. Fortitudo est enim considerata periculorum perpessio, et laborum indefecta probatio. Sciebat enim vir sanctissimus ulterius se contristari non posse, si ad aeternam futuri saeculi requiem perveniret. Mos enim desiderantium est ab illa re se putare depulsos, ad quam venire velociter non sinuntur. Ejus quoque rei explanatio decora subsequitur: Et quare contristatus incedo, dum affligit me inimicus? Utique in hoc saeculo contristati incedunt sancti, quando inimicorum flagella saevissima patiuntur. Nam cum ille dies judicationis advenerit, talia minime sustinebunt; quia inimicus cum suis sequacibus absolute damnabitur. Quapropter vir sanctus desideranter expetebat tempora illa,
Abbreviated transcription (Latin):
non sancta. Hoc est de ꝑuersis ce male
uiuentili. Reuera sancta conscientia.
quando nec in alterum contueri po¬
terat. quȩ diuinis p̃ceptis ꝓbantur
Ab homine iniquo &e doloso eripes
onum quidem desiderium.sel
adhuc non habet tempus. Hoc
enim quod modo a sancꝰto sso
queritur. in futuro uidicio
fidelib inuenitur. S talia &e hiell¬
siderant. qui pacitici ẽe̾ noscuntlłꝰ
ut ab inquietis eupiant mori e
uidi. nec possint aliqua cõmunione¬
prauitate uitiari. Ipse est enim iniquuꝰ
&e ddolosus: de quo supernis dixit. De
gente non sanecta. Iniquus est enim
qui mala facit aꝑtius. Dolosus. qui
occulta machinatione grassatur. ut
sunt om̃s qui a mandatis domini ꝓ¬
bantur aliem.¬
uia tu es deus meus &e fortitu¬
do mea. quare me reppulisti
quare contristatus incedo dum af¬
fligit me inimicus.
requenter ratio causam p̾cedit.
sepe iterum iuncta subsequit᷑
hic autem ꝓposita clamat in ca¬

Expanded text:
non sancta, hoc est de perversis ac male non sancta, hoc est de perversis ac male viventibus. Revera sancta conscientia, quando nec in altero contueri poterat, quae divinis 145 praeceptis prAb homine iniquo et doloso eripe me. Bonum quidem desiderium, sed adhuc non habet tempus. Hoc enim quod modo a sancto isto quaeritur, in futuro judicio a fidelibus invenitur. Sed talia et hic desiderant qui pacifici esse noscuntur; ut ab inquietis moribus cupiant ividi, ne possint aliqua pravitate vitiari. Ipse est enim iniquus et dolosus, de quo superius dixit: De gente non sancta. Iniquus est enim qui mala facit apertius, dolosus qui occulta machinatione grassatur: ut sunt omnes qui a mandatis Domini probantur alies meus, et fortitudo mea: quare me repulisti? et quare tristis incedo, dum affligit me inimicus? Frequenter ratio causam praecedit, saepe iterum juncta subsequitur: hic autem proposita clamat in ca
Abbreviated transcription (Latin):
istum unusquisq fidelium sibi
competenter aptabit. qui in primo ea¬
pite dominum depͣcatur. ut in aduen¬
tu nouissimo quo iudicaturus est mun¬
dum ab infidelium consortio liberet᷑
Secundo introiturum se ad domini al¬
tare confidit. ubi tancuminodo beatis
accessus est. Et ideo in molestiis huiis
mundi animam suam non dicit ẽẽ tur¬
bandam. quȩ iam sp̃e superni inuneris
meam de gente non sancta.
quitatib angeretur. & cum
incredulis populis adhuc e̾e̾t
habitatione ꝑmixtus. subito erupit it
uocem ut in iudicio domini causa eiꝰ
sequestraretur ab impiis. quando ag¬
nos ponet ad dexteram. hedos autem
consticuet ad sinistram. Non enimpt¬
tit peccata sua discuti : s ab inquo co
sortio liberari. Esset enum periculosum
dicere iudica me. nisi addidisset & dis¬
cerne causam meam. id est diuide ꝑ¬
mixtionem meam quam in seculo ist¬
necessitate sustineo. & aliquando segi¬
gatum me ab impiis in populi tuie¬
lectione constitue. Addidit de gente

Expanded text:
istum unusquisque fidelium sibi competenter aptabit, qui in primo capite Dominum deprecatur, ut in adventu novissimo, quo judicaturus est mundum, ab infidelium consortio liberetur. Secundo introiturum se ad Domini altare confidit, ubi tantummodo beatis accessus est; et ideo in molestiis hujus mundi animam dicit non esse turbandam, quae jam spe superni munerismeam de gente non sancta. iquitatibus angeretur, et cum incredulis populis adhuc esset habitatione permixtus, subito erupit in vocem; ut in judicio Domini causa ejus sequestraretur ab impiis, quando agnos ponet ad dexteram, haedos autem constituet ad sinistram. Non enim petit pecnsortio liberari. Esset enim periculosum dici, judica me, nisi addidisset, et discerne causam meam, id est, divide permistionem meam, quam in saeculo isto sustineo, et aliquando seggatum me ab impiis, in populi tui electione constitue. Addidit, de gente
Abbreviated transcription (Latin):
uina cominemorat. Additum est ex¬
pecta dñm. Soilicet qui promitten¬
do non fallit. qui prestando non impu.¬
tat. sieut iacob apłs dicit. Qui dat
m̃ suꝑiore uersu crediderat nidere se
bona cdomini: nune dieit queinad-¬
modum uidere possit. hoc autem uer.¬
bum uiriliter. non solum iiiis s et femi.¬
nis credamus esse mandatum. Ilam et uiri
cum mollescunt arimo femineo sunt. et
mulieres iuriles efficiuntur: eum in bouo ꝓ.¬
posito mentis robore ꝑseuerant. Sequitur.
Et confortetur cor tuum. Ne quasi lassus
in murniures. et tedio fatigante desperes.
s confidenti animo atq seeuro chicit. ex pec.¬
ta dñm. qui nescit subsueere que ꝓ uittit.
Sustine gͥ &e expecta: per fecto dic̃itur xp̃i¬
ano. Ae si ammoneret. Sustine quod pate-¬
ris : c quod eredis ex pecta
Condusio.

Expanded text:
memorat divina. Additum est: Exmemorat divina. Additum est: Exspecta Dominum, scilicet qui promittendo non fallit, qui praestando non imputat, sicut Jacobus apostolus ait: Qui dat uoniam superiori versu crediderat videre se bona Domini, nunc dicit quemadmodum videre possit. Hoc autem verbum, viriliter, non solum viris, sed et feminis credamus esse mandatum. Nam et viri cum mollescunt, animo femineo sunt; et mulieres viriles efficiuntur, cum in bono proposito mentis robore perseverant. Sequitur, et confortetur cor tuum, ne quasi lassus immurmures, et taedio fatigante desperes. Sed confidenti animo atque securo dicit: Exspecta Dominum, qui nescit subducere quae promittit. Sustine vero et exspecta, perfecto dicitur Christiano: ac si admoneret, sustine quod pateris, et quod credis exspecta. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
mendatii sui penas recepit: qui falsum
testimonium ꝓferre contendit. Siue ut
alii dicunt ydioma est scripturȩ diunȩ:
ut pro siugulari pluralis numerus appo-¬
sunt qui querebant anunam pueri. uel
moy si de pharaone pronuntiatum est.
quia mortui sunt qui querebant animã
tuam.¬
redo uidere bona demini: in terra
uiuentium. expecta dñm.
ost quam multis modis dñm de¬
precatus est. ne persequentib tra-¬
deretur. ad confidentiȩ suȩ redit
auxilium. sibiq ipsi promittit. quod ascre.¬
bona uideat in terra iuuentium. id estta.
infutura uita ubi bona sunt sempit̾na. mi.¬
Et proprie dictum est. terram illam
esse uiuentium. qm̃ ista morientium
est. Qui status apud oratores dicitur
collectiuus. quando ex scripto colligit᷑
id quod scriptum non est. ut per id ẽe¬
doceat᷑ ac si scriptum fuisset. ita et hio
futura p̃mia ex ante cedentib benefici¬
is sibi credit esse uentura. Terram au¬
tem uiuentium proprie seriptura di-¬

Expanded text:
mendacii sui poenas recipit qui falsum mendacii sui poenas recipit qui falsum testimonium proferre contendit. Sive, ut alii dicunt, idioma est Scripturae divinae, ut pro singulari pluralis numerus invenqui quaerebant animam pueri ; vel Moysi de Pharaone pronuntiatum est: Quia mortui sunt qui quaerebant animam tuamredo videre bona Domini in terra viventium. Exspecta Dominum. Postquam multis modis Dominum deprecatus est ne persequentibus traderetur, ad confidentiae suae redit auxilium, sibique ipsi promittit quod bona videat in terra viventium, id est in futura vita, ubi bona sunt sempiterna. Et proprie dictum est terram illam esse viventium, quoniam ista morientum est. Qui status apud oratores dicitur collectivus, quando ex scripto colligitur id quod scriptum non est, ut per id doceatur esse ac si scriptum fuisset. Ita et hic futura praemia ex antecedentibus beneficiis sibi credit esse ventura. Terram autem viventium, proprie Scriptura com
Abbreviated transcription (Latin):
tum me: qm̃ insurrexerunt in
me testes iniqui. et mentita est ini.¬
quitas sibi.
ecundum historlam potest in¬
intelligi de saule qui eum acer¬
rimo odio ꝑsequebatur. S qm̃
rex erat nec poterat solus agere qͦd
uidebat: apte numerus pluralis hic
positus est. Simili modo eum dohec
idumeus eum ꝓdidisse legat᷑. plurali
iumero posuit testes iniqui. fieri enu
potuit. ut quando eum regi accusauit.
ꝑtestes alios dicta sua probare uoluisset.
Qua propter congrue positus nume.¬
rus pluralis aduertitur: quando ꝑsona
talis ꝑunum tantum non facile pote
rat accusari. Testes gͦ iniqui fuert̃.
dohee itdumeus eiusq similes: qui eũ
prodiderunt sauli. a propha achimelech
fuisse susceptum. et gladium illi sumptus.¬
q datos. quod rex sacerdotis atq filiorum.
eius morte resecauit. Mentiti sunt enim
dicentes contra regem saulem. dauid con¬
silia fusse data. dĩq pro eo fuisse de¬
p̃catum. Quod latius regum textus elo-¬
quitur. Pulcerrune autem sibi dixit. qͥa

Expanded text:
insurrexerunt in me testes iniqui, et mentita est iniquitas sibi. Secundum historiam potest intelligi de Saule, qui eum acerrimo odio persequebatur. Sed quoniam rex erat, nec poterat solus agere quod jubebat, apte numerus pluralis hic positus est. Simili modo cum Doech Idumaeus eum prodidisse legatur, plurali numero posuit, testes iniqui. Fieri enim potuit ut quando eum regi accusavit, per testes alios dicta sua probare voluisset. Quapropter congrue positus pluralis numerus advertitur, quando persona talis per unum tantum non poterat facile accusari. Testes ergo iniqui fuerunt Doech Idumaeus, ejusque similes, qui eum prodiderunt Sauli a propheta Achimelech fuisse susceptum, et gladium illi sumptusque datos; quod rex sacerdotis atque filiorum ejus morte reseravit. Mentiti sunt enim dicentes contra regem Saulem David consilia fuisse data, Deumque pro eo fuisse deprecatum; quod latius Regum textus eloquitur . Pulcherrime autem dixit sibi, quia
Abbreviated transcription (Latin):
er unita. Illo enu ueniente iuste pre-¬
sumebat. qui eam et docere poterat.
cimplere posse prestabat. Semi tam
nero iam diximus ad scripturam in tel¬
ligentiam pertinere. Precatur gͦ pro¬
pseta ut ueteris testamenti libros ree-¬
te intelligat. ut uenturum in eis do¬
minum esse cognoseat. Propter inuni¬
cos autem dicit id est hereticos siuie in¬
credulos uideos. qui eos nitebantur pͣ¬
ua intentione subuertere.

Expanded text:
et vita . Illo enim veniente juste praeet vita . Illo enim veniente juste praesumebat, quia eam et docere poterat, et impleri posse praestabat. Semitam vero jam diximus ad Scripturarum intelligentiam pertinere. Precatur ergo propheta ut Veteris Testamenti recte libros intelligat, et venturum in eis Dominum esse cognoscat. Propter inimicos autem dicit, id est haereticos, sive incredulos Judaeos qui eos nitebantur prava intentione subvertere.
Abbreviated transcription (Latin):
non magis omnia. Calculo quidem sin¬
gularis est: s rerum utilitate nume¬
rosa angusta p̾catio. latum p̃mium.
Breui̾t queritur: s grandit̾ impetia.¬
tur. Bonorum gͦ mos est domum dĩ
solam expetere: in qua bona omnia
continentur. Mali autem terrena uo¬
luntate discissi. dum sanitatem corpi¬
ris petunt. cum diuitias dep̃cantur.
cum inimicorum de iectiones expostu.¬
lant. petendo fatigant᷑: et in terdum
peritura conquirunt.
It in habitem in domo domini:
omnib dieb uitȩ meȩ. ut udean¬
qua regit. Mater est: quia foret. qͥa
nfirmnos et pariuulos lactat. Assump
t s dixit: hoc est de priuata condi.¬
tune in regno posuit.
na tua: et dirige me insemita rec-¬
t propter inimicos meos.
eoem sibi statui illam potus
iomini de p̃catur saluatoris qua ilebi-¬
ores noseitur liberasse ꝑ grãm. Moysi
num lex illo tempore iam dicta erat:
aomini autem sperabatur esse uentura.
quam sibi postulat debere constitui. In

Expanded text:
non magis omnia. Calculo quidem sinnon magis omnia. Calculo quidem singularis est, sed rerum utilitate numerosa; angusta precatio, latum praemium; breviter quaeritur, sed granditer impetratur. Bonorum ergo mos est domum Domini solam expetere, in qua Bona omnia continentur. Mali autem terrena voluntate discissi, dum sanitatem corporis petunt, cum divitias precantur, cum inimicorum dejectiones expostulant, petendo fatigantur, et interdum peritura conquirunt. Vers. 7. Ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae: ut videaquia regit; mater quia fovet, quia infirmos et parvulos lactat. Assumpsit vero dixit, hoc est, de privata conditione in regno posuit. via tua, et dirige me in semita recta propter inimicos meos. Legem sibi statui illam potius Domini deprecatur Salvatoris, qua debitores noscitur liberasse per gratiam. Moysi enim lex illo tempore jam data erat; Domini autem sperabatur esse ventura, quam sibi postulat debere constitui. In
Abbreviated transcription (Latin):
rum coeat multitudo. stabilitas men¬
tis eius non debeat commnoueri. dum
soleant homines plurimorum os¬
pugnatione terreri. Castra enii
ualida munitio est: quam expi¬
nare facile potest. impetus irruei¬
tis. S hȩc omnia sibi dicit esse com¬
tibilia cum uallatur auxiliatione a
uina.
sperabo.
o terant castra consistere: Eti
terribilia putat humanitas. Si exi¬
Igat id est si subita inme concertatio
quasi feruens ꝓcella prosiliat. meopo¬
tius sꝑabo uict᷑oriam. Inp̃liis enim uon¬
citatis: gła uincentis semꝑ apparet
Nam uirtus ꝓbatur latere. que non
fuerit ex plorͤata certamine. sicut su¬
rius dixit. In tribulationib dilatast
michi. Et respiciendum quod et iste m¬
sus sic habet in capite sicut et ille pͥ
Quȩ figura dicitur anphora. quotieis
uniun uerbum ꝑconiatum prineipia
repetitur. quod et in capite psalmi
constat effectum. id est dñs dñs.
adomino: quam ex ponit iufri.¬
us: sed uideamus si unam et

Expanded text:
rum coeat multitudo, stabilitas menrum coeat multitudo, stabilitas mentis ejus non debeat commoveri, dum soleant homines plurimorum oppugnatione terreri. Castra enim valida munitio est, quam expugnare facile non potest impetus irruentis. Sed haec omnia sibi dicit esse contemptibilia, cum valletur auxiliatione divina. sperabo. Potuerant castra consistere, et iterribilia putat humanitas. Si exsurgat, id est si subita in me concertatio, quasi fervens procella prosiliat, in eo potius sperabo victoriam. In praeliis enim concitatis gloria vincentis semper apparet. Nam virtus probatur latere, quae non fuerit explorata certamine, sicut superius dixit: In tribulationibus dilatasti mihi . Et respiciendum quod et iste versus sic habet in capite, 89 sicut ille prior. Quae figura dicitur anaphora, quoties unum verbum per commatum principia repetitur; quod et in capite psalmi constat effectum, id est, Dominus, Da Domino, quam exponit inferius. Sed videamus si unam, et
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtiam auiditate furorif Ipsas quoq hu¬
manas carnes cupunt cr̾udeliter deuora¬
re. Et ido inimicorum tanta feritas pro¬
ditur: ut liberationis gr̃a duplicet᷑. Ad-¬
iecit. Qui tribulant me inimiei mei: ip¬
si infirmati sunt et ceciderunt. Uersus
iste pendet de suꝑiori sententia. Proba¬
tio est enim: quomͦ nullum tuuere po.¬
tusset. Nam si ꝑsecutores qui formidari
poterant subruerunt. quis rogo timor
erit. quando potius illi cadunt. qui
impugnare uidebant᷑: Consequenter
autem uerba sunt posita. Prius fuit
infirmare: post eadere. Et in tuere qm̃
hic fidelium benefitia breuit̾ exponun.¬
tur: ut non illi qui passionib p̃munt᷑.
s illi magis corruant qui innocentum
sanguinem deuorare festinant.
I i consistant aduersus ine castra:
non tumebit cor meum.
alutari ꝓbatione completa pro¬
pħa letus exultat de coram mem¬
phasim. id est ex aggerationem fa.¬
ciens. ut si aduersus ipsum solum castro¬

Expanded text:
etiam aviditate furoris, ipsas quoque huetiam aviditate furoris, ipsas quoque humanas carnes cupiunt crudeliter devorare. Et ideo inimicorum tanta feritas proditur, ut liberationis gratia duplicetur. Adjecit: Qui tribulant me inimici mei, ipsi infirmati sunt et ceciderunt. Versus iste pendet de superiore sententia; probatio est enim quomodo nullum timere debuisset. Nam si persecutores qui formidari poterant, subruerunt, quis, rogo, timor erit, quando potius illi cadunt, qui impugnare videbantur? Consequenter autem verba sunt posita; prius fuit infirmari, post cadere. Et intuere quoniam hic fidelium beneficia breviter exponuntur, ut non illi qui passionibus premuntur, sed illi magis corruant qui innocentium sanguinem devorare festinant. Vers. 4. Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum. Salutari probatione completa, propheta laetus exsultat, decoram emphasim, id est exaggerationem faciens, ut si adversus ipsum solum castro
Abbreviated transcription (Latin):
acło fuerat illuminatus. ostendens for¬
midinem semꝑ habere tenebras suas:
quando contra eam ponitur illumi¬
natio suꝑna. Sequit᷑. Et salus mea.
In quo uerbo cuncta concludit: et ualitu¬
dinem corꝑis et animȩ sospitatem. Utraq
enim in diga sunt salutis: quando sustinẽt
uidelicet grauissimas passiones. Quem ti¬
mebo: Id est nullum hominem formidabo.
Timor enum fecerat domim: ne quemquã
alium timere potuisset. Sequitur. Dñs
defensor uitȩ meȩ: a quo trepidabo: Mul¬
ti ꝑ actus iniquos accepta domini munera
ꝑdiderunt. Quorum autem defensor fuit
dominus: nullatenus alic uid amiserunt.
Aquo trepidabo: In terrogatuu ꝓuin.¬
tiandum est. id est anullo sicut etͦ suꝑuis
posuit quem tunebo: Tales quippe initer¬
rogationes ꝓ abnegationib accipiendas esse
non dubium est. Adilidit. Dum a propiant
suꝑ me nocentes: ut edant carnes meas.
Truculentium inunicorum hic uota pan.¬
duntur: qui non solum extinguere sed

Expanded text:
a Deo fuerat illuminatus, ostendens fora Deo fuerat illuminatus, ostendens formidinem semper habere tenebras suas, quando contra eam ponitur illuminatio superna. Sequitur, et salus mea. In quo verbo cuncta concludit, et valetudinem corporis, et animae sospitatem. Utraque enim sunt indicia salutis, quando sustinent videlicet gravissimas passiones. Quem timebo? id est nullum hominum formidabo. Timor enim fecerat Domini, ne quemquam alium timere potuisset. Sequitur: Dominus defensor vitae meae, a quo trepidabo? Multi per actus iniquos accepta Dei munera perdiderunt. Quorum autem defensor fuit Dominus, nullatenus aliquid amiserunt. A quo trepidabo? Interrogative pronuntiandum est, id est a nullo, sicut et superius posuit, quem timebo? Tales quippe interrogationes pro abnegationibus accipiendas esse non dubium est. Addidit: Dum appropiant super me nocentes, ut edant carnes meas. Truculentium inimicorum hic vota panduntur, qui non solum exstinguere, sed
Abbreviated transcription (Latin):
carnes meas: qui tribulant me munici
mei: ipsi in firmati sunt et ceciderunt.
os tres uersus paulo sollicitius
audiamus. Sunt enim magni
argumentationis formula comp̃¬
hensi. quamn greci epicherema latini ex se¬
cutiones. uel approbationes uocare malu-¬
erunt. Hoc argumento utimur: quoti¬
ens rem de qua agitur ꝑexemplum ali.¬
quod probare contendimus. Causa au.¬
tem hic proposita est: in uno semis uer¬
siculo. Oixit enim. Dominus illumina.¬
tio rica. & salus mea quem tumebo: Driñs
defensor uitȩ meȩ: a quo trepidabo: In alio
semis et uno uersiculo subiunxit exem¬
plum: quia minime trepidare debuisset.
quando illi magis eadunt. qui ꝑsequi pro.¬
bantur. Ait enim. Dum appropiant su.¬
per me nocentes: ut edant carnes meas.
Qui tribulant me inimici mei: ipsii.¬
firmati sunt et ceciderunt. Sie istius
epicheramatis breuit̾ forma ꝑfecta. ẽ.
Nune adexpouenda uerba breuit̾ rede.¬
amus. Propħa igitur dicit exultans se
quemquam hominum non tunere. qm̃

Expanded text:
Qui tribulant me inimici mei, ipsi infirmati sunt et ceciderunt. Hos tres versus paulo sollicitius audiamus, sunt enim magnae argumentationis formula comprehensi, quam Graeci epichirema, Latini exsecutiones vel approbationes vocare maluerunt. Hoc argumento utimur quoties rem de qua agitur per exemplum aliquod probare contendimus. Causa enim hic proposita est in uno et semi versiculo. Dixit enim: Dominus illuminatio mea et salus mea, quem timebo? Dominus defensor vitae meae, a quo trepidabo? In alio semis et uno versiculo subjunxit exemplum, quia minime trepidare debuisset, quando illi magis cadunt qui persequi probabantur. Ait enim: Dum appropiant super me nocentes, ut edant carnes meas. Qui tribulant me inimici mei, ipsi infirmati sunt et ceciderunt. Sic istius epichirematis breviter forma perfecta est. Nunc ad exponenda verba redeamus. Propheta ergo dicit exsultans, se quemquam hominum non timere, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ITUIT huius historia
regum quidem uolu¬
mine latius indicat᷑.
Nam cum saul peccas¬
set deo. ꝑ sanctum sa-¬
muelem ꝓpħam dauid
apud patrem suum ẽ
unctus in regem. Ue¬
rum hic titulus de ipsa unctione non
loquit᷑. s illam potuis commemorare
diguoscitur. quando post ꝑsecutiones
saulis uoto populi est ꝑductus ad reg¬
num. cum et istum psalmum rerum ĩp¬
sarum significatione eum conseripsisse
manifestum sit. Nam si illam pͥmam
unctionem uelis aduertere: nullum an¬
te ipsam psalmum legitur effecisse. Res¬
sat ergo ut istam secundam unctionẽ
in telligere debeamus.
Um frequent̾ ante regnum li¬
beraret᷑ ab inimicis suis acerri.¬
mis. ꝑ totum psalmum loquit᷑
ꝓpħa in prima positione dñm se dicens
metuere. et nullum alterum formidare.
S unter aduersa seculi unum sibi testat᷑.
suffragium. ut licet ꝑiculis corꝑalib iac¬
taretur. ipse in domo domini firmissima
deuotione mentis habitaret. Secunda
positione multiplici clade liberatus. diuer.¬

Expanded text:
ituli hujus historia Regum quidem volumine latius indicatur . Nam cum Saul peccasset Deo, per sanctum Samuelem prophetam David apud patrem suum est unctus in regem. Verum hic titulus de ipsa unctione non loquitur, sed illam potius commemorare dignoscitur, quando post persecutiones Saulis, voto populi est perductus ad regnum , cum et istum psalmum rerum ipsarum testificatione eum conscripsisse manifestum sit. Nam si primam illam unctionem velis advertere, nullum ante ipsam psalmum legitur effecisse. Restat ergo ut istam secundam unctionem intelligere debeamus.um frequenter ante regnum liberaretur ab inimicis suis acerrimis, per totum psalmum loquitur propheta. In prima positione Dominum se dicens metuere, et nullum alterum formidare. Sed inter adversa saeculi unum sibi testatur esse suffugium, ut, licet periculis corporalibus jactaretur, ipse in domo Domini firmissima devotione mentis habitaret. Secunda positione, multiplici clade liberatus, diver
Abbreviated transcription (Latin):
Si uͦ nec ibi aliquid conuenienter ag¬
nouerit. credere conuenit cȩli terreq
creatorem operationes et dicta sua per
diuersorum calculorum distribuisse
sine ambiguitate uirtutes. qui omnia¬
sicut legitur ui pondere numero men¬
suraq ꝑfecit. Neq eium quia gurte
pluuiarum stellȩ cęli uel arena imars
nobis numerabiles non sunt: et apne
illum non constat esse subnumero.
ce si nobis ꝓbantur occulta: diuine
sunt tamen uota potentiȩ Restat
ut illud quod dictum est: diffiniti¬
ne maiorum credere debeamus inni¬
meris positis atq definitis. uirtuis
omnium conuenire psalmorum.
ipsi dauid.

Expanded text:
Si vero nec ibi aliquid convenienter agSi vero nec ibi aliquid convenienter agnoveris, credere 91 convenit coeli terraeque Creatorem, operationes et dicta sua per diversorum calculorum distribuisse sine ambiguitate virtutes, qui omnicut legitur , in pondere, numero, mensuraque perfecit. Neque enim quia guttae pluviarum, stellae coeli, vel arena maris nobis numerabilis non est, apud illum non constat esse sub numero. Nam etsi nobis probantur occulta, divinae sunt tamen nota potentiae. Restat ut illud quod dictum est definitione majorum credere debeamus, in numeris positis atque definitis virtutes omnium convenire psalmorum. ipsi David.
Abbreviated transcription (Latin):
Nter multiplices et seuientes angustias qͥd
specialiter desideremus.eren issimus
propħa pate fecit. ut i. habitare xp̃i
ȩccłiam modis omnib appetamus. Hoc
patulis aurib audientes: assidua suppli¬
catione dep̾cemur. quia nec breuius qͥe¬
quam potuit dici. nec latuus impetrari.
In numerꝰ autem p̾sentis psalmi et ouo¬
rumdam qui subseuntur: nequaqi iam
potiumus caleulorum singularem reppe.¬
rire rationera. scilieet quałis creotura
uicesimo sexto. aur uicesimo seprima aut
iucesimo octauo numero legatur aata.
Sed studiosis relinquimiis.dũ
in ueniunt rationem in numero singu-¬
lari. tunc aliquas similitudines in par.¬
tito calculo siue bis siue tertio lebeant
in dagare. Uerhi gr̃a ut uigirti sex
partiantur in uicenario et senario nu¬
mero. Et iterum uiginti septem inter
nouem. tune facilius calculis diuisis. for¬
tasse ratio competens poterit in ueniri.
Quid enim inter est sibinas aut ter.¬
nas metretas capiant uasa psalmorũ:

Expanded text:
nter multiplices et saevientes angustias, quid specialiter desideremus reverendissimus propheta patefecit, ut inhabitare Christi Ecclesiam modis omnibus appetamus. Hoc patulis auribus audientes, assidua supplicatione deprecemur; quia nec brevius quidquam potuit dici, nec latius impetrari. In numero autem praesentis psalmi, et quorumdam qui subsequuntur, nequaquam potuimus calculorum singularem reperire rationem; scilicet qualis creatura vigesimo sexto, aut vigesimo septimo, aut vigesimo octavo numero legatur aptata. Sed studiosis relinquimus, ut sando non inveniunt rationem in numero singulari, tunc aliquas similitudines in partito calculo, sive bis, sive tertio debeant indagare. Verbi gratia, ut viginti sex partiantur in vigesimum et senarium numerum, et Iterum viginti septem in ter novem. Tunc facilius calculis divisis, fortasse competens ratio poterit inveniri. Quid enim interest si binas aut ternas metretas capiant vasa psalmorum?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprii aut idithun. aut fili& corȩr
asaph. aut moysi. eoꝵ nomina utiq pͣ¬
diciaentur. sic it in euuangeliis sit.¬
q o rit mari u. luce. aut ma¬
thei. a it ic innus uocabulo pronun.¬
tiantur. Quod etiam si utus pater
augustinus. congruent᷑ omnes psal¬
mos dicit e̾ẽ dainticos.⁊
is. iii. Quid sig

Expanded text:
prii aut Idithun, aut filiorum Core, aut Asaph, aut Moysi, eorum nomina utique praedicarentur: sicut et in Evangeliis quando aut Marci, aut Lucae, aut Matthaei, aut Joannis vocabulo pronuntiantur; quod etiam secutus Pater Augustinus congruenter omnes psalmos dicit esse Davidicos. CAPUT III. Quid sig
Abbreviated transcription (Latin):
Ion none ienima resoluunt: ipsi
d postrema concludunt Ipsi nocꝰ
mduentũ ne mens nr̃a tenebretur¬
tih dicunt nox inlominatio iuta in
nebrabuntur abs tnẽ. ut merito
se a uera uita. redat anri. quiss

Expanded text:
is nona jejunia resolvunt, ipsi diei postrema concludunt, ipsi noctis adventu, ne mens nostra tenebretui dicunt: Nox illuminatio mea in nebrabuntur abs te, Domine ; ut merito se a vera vita credat alienum,
Abbreviated transcription (Latin):
na uex erumpi: in musicã. uerbisq
atte modulatis. ad illim redire fa
a quo et religionem salutare atpi¬
Nuis & scã temitatis myste.la ceue¬
ata cognoscimus. Tude merito pa¬

Expanded text:
na vox erumpit in musicam; verbisque arte modulatis, ad illum redire fac; a quo et religionem salutarem accepimus, et S. Trinitatis mysteria revelata cognoscimus. Unde merito
Abbreviated transcription (Latin):
lantur. Hy  iȩ quȩ uinum çȩleste re¬
cipientes. puritatẽ eius semꝑ
nitate cistodiunt. Dulcedo mi¬
lis. quȩ seensi corruptionib nͣ aces
s. ir. sira ꝑmauens dignitate. grans eẽ notissimas Nam et quib dara

Expanded text:
lantur. Hydriae, quae vinum coeleste recipientes, puritatem ejus semper in novitate custodiunt. Dulcedo mirabilis, quae saeculi corruptionibus non acescit; sed in sua permanens dignitate, gratia semper purissimae
Abbreviated transcription (Latin):
psaltorio eitur. beatus populus qu
scit iubilationẽ: et iterũ. qmͣ rex omis.
terra ds̃: psallite sapienter. Philippus
quoq apłs cum reginȩ candacis eum¬
chum isaiam legentẽ audiss scriptu¬
ras ei sciͣs competert̃ exposuit. Post¬
quam quęgil i aduertit. statim
gram baptismanis exquisiuit: & mox
ꝑfecte i. mera salutis accepit. In e¬
uuangelio m dñs ait. omĩs qui
plane. quando res incognitas et nimis
necessarias pͣlocutionis benesitio facit
eẽ notissimas Nam et quib dara ẽ fa¬
in cultas bene intelligendi et int̾pretan¬
is di scripturas diuinas. a munere ꝓphetiȩ
non uidentur excepti. sicut ait apłs in
epistola ad corurhios prima. S̾piritꝰ
ꝓphetarũ. ꝓphetis subiectus est. Sed

Expanded text:
Psalterio legitur: Beatus populus qui intelligit jubilationem . Et iterum: Quoniam rex omnis terrae Deus: psallite sapienter . Philippus quoque apostolus , cum reginae Candacis eunuchum Isaiam legere cognovisset, Scripturas ei sanctas competenter exposuit; qui postquam quod legebat advertit, statim gratiam baptismatis exquisivit, et mox perfectae munera salutis accepit. In Evangelio etiam Dominus ait: Omnis plane, quando res incognitas nimisque necessarias praelocutionis beneficio facit esse notissimas. Nam et quibus data est facultas bene intelligendi vel interpretandi Scripturas divinas, a munere prophetiae non videntur excepti, sicut Apostolus ait in Epistola ad Corinthios prima : Spiritus prophetarum prophetis subjectus est. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
manerent. ne passione tantũ prophetata
ibecilla se hominũ corda turbarent.
Quem psaimũ paulo sollicicius audiamꝰ.
Est enim ingentiũ rerum ãmiratione
plenissimus. ut quid in hac uita contẽ¬
nendũ. et quid in alia sꝑandum eẽt
capitis ipsius cõmoninonib nosceremus.
Nam cũ multi psalmoꝵ breuit᷑ de dnĩ
passione meminerint: nemo tamen eam
tanta proprietate describit. ut non tã pio¬
pheria. quam hystoria ẽẽ uidearur.

Expanded text:
ermanerent: ne passione tantum prophetata, ermanerent: ne passione tantum prophetata, imbecilla se hominum corda turbarent. Quem psalmum paulo sollicitius audiamus, est enim ingentium rerum admiratione plenissimus; ut quid in hac vita contemnendum, et quid in alia esset sperandum, capitis ipsius commonitionibus nosceremus. Nam cum multi psalmorum breviter de Domini passione meminerint, nemo tamen eam tanta proprietate descripsit, ut non tam prophetia quam historia esse videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
seruimi fuise. et his similia. Quȩ sigi
m ar̃ simedoche. cum per id quod sequi¬
air possumus intelligere quod p̃cedit.
Unae dubium non ẽ commnemorationẽ
fcłam resurrectionis. indicare nchilo¬
muus & beatissimã passionẽ. Hinc autẽ
qus sit uurtus et claritas psalmi absolu¬
s aanir intelligi. quod eũ matutmȩ lu
añ xp̃i quam narrat. saluti generis hu¬
nani constat e̾ẽ concessã.
Diuisio psalmi.
ex totum quidẽ psalmũ loqͥtꝰ¬
añs xpc. sed primo capite dere¬
lictum se clamat a patre. ut
uspensatã scilicet susciperet passionẽ
urentissimã humilitatẽ suam hominũ
aliectione commendans. Sȩcundo loco
passionẽ sacram diuersis comparationib
prophȩtauit. de precans ut a seuientib
imimicis suis. diuina prorectione libere¬
tur. Tertio commonet laudare dnm xp̃i¬
anos. quia in resurrectione cat holicam
respexit ȩccłiam: ut audito tamo mira¬
culo in saluberrima fidei constantia ꝑ¬

Expanded text:
servum fuisse; et his similia. Quae figurservum fuisse; et his similia. Quae figura dicitur synecdoche, cum per id quod sequitur possumus intelligere quod praecedit. Unde dubium non est commemorationem factam resurrectionis indicare nihilominus et beatissimam passionem. Hinc autem quae sit virtus et claritas psalmi, absolute datur intelligi, quod eum matutinae luonem Domini Christi, quam narrat, saluti generis humani constat esse concessam. Divisio psalmi. Per totum quidem psalmum loqhristus, sed primo capite derelictum se clamat a Patre, ut dispensatam scilicet susceperit passionem, potentissimam humilitatem suam hominum abjectione commendans. Secundo loco passionem sacram diversis comparationibus prophetavit, deprecans ita saevientibus inimicis suis divina protectione liberetur. Tertio commonet laudare Dominum Chrianos, 72 quia in resurrectione sua catholicam respexit Ecclesiam; ut audito tanto miraculo in saluberrima fidei constantia p
Abbreviated transcription (Latin):
iue in finem. siue pse¬
significet. frequeti
expositum ẽ. Reste
ut pro susceptions
maturina. quod at¬
huc nouum e̾e cog¬
noscitur explanare debeamus. Susce¬
tio matutina ẽ tempus resurrections
sicut dicit in euangłio. Una sabbates
ualde diluculo. uenit maria ad mo¬
numentũ et cȩtera. Susceptio enĩ fin
quando dñs nrͣ xp̃c mortale corpus u¬
teris hominis conditione deposita. in
magnam głam clarificatus assumpsit
cui omne genu flectitur cȩlestium. cet¬
restriũ et infernoꝵ. Matuimũ autẽ de
tũ quasi mane primitiuũ: quod tempis
innumeris locis ad resurrectionẽ añi
constat apratum. S cum in hoc p̃salnis
multa de sua passione constet eẽ lo-¬
cuturũ : uideamus cur eius titulus
solam resurrectionẽ commemorare uo¬
luerit. Soepe significatur ꝑ id quod
sequitur. illud scilicet quod pͣcessit.
ut cũ dicimus mane factum intelli¬
ganius noctẽ utiq pͣcessisse. Similitꝰ
cum dicimus manumissũ. intelligit᷑

Expanded text:
ive in finem, sive psasignificet, frequenter expositum est. Restat ut pro susceptione matutina, quod adhuc novum esse cognoscitur, explanare debeamus. Susceptio matutina est tempus resurrectionis, sicut dicitur in Evangelio: Una sabbatorum valde diluculo, venit Maria ad monumentum , etc. Susceptio enim fuit, quando Dominus Christus mortale corpus veteris hominis conditione deposita, in magnam gloriam clarificatus assumpsit: cui omne genu flectitur coelestium, terrestrium, et infernorum . Matutinum autem dictum est, quasi mane primitivum, quod tempus innumeris locis ad resurrectionem Domini constat aptatum. Sed cum in hoc psalmo multa de sua passione constet esse locuturum, videamus cur ejus titulus solam resurrectionem commemorare voluerit. Saepe enim significatur per id quod sequitur, illud scilicet quod praecessit; ut cum dicimus mane factum, intelligamus noctem quoque praecessisse; similiter cum dicimus manumissum, intelligamus
Abbreviated transcription (Latin):
nos desideria collata contristent. Aani¬
dit quoq clamasse se nocte. idest i
tribulatione: cum ęxiam peccatores si¬
leant frequent᷑ audiri. Subiunxit li
non ad insipientiã michi. Subaudie¬
dum reputabis. Ouo sunt enim gean
petirionũ. Quando petimus honcris.
diuitias. inimico uindictã & cęten
huius modi insipient᷑ perimus. quia
mundana desideramus. Quando an¬
tem postulamus. ut a periculis libere¬
mur. ut uita nobis concedatur et̃na
non stulte petimus. sed conuenient᷑ or¬
mus. Petebat ergo mediator dei et h¬
minum homo xpcͣ non insipienter.
sed prudenter. et tamen non constar
auditũ : quia mundi redempno. sice¬
rat dnõ dispensante uentura.
Tu autem in sco̾ habitas lausisrł.
ostquam se dixerat audirumn
fusse. ne quis puraret dm̃ pa¬
trem propriũ filium ñ ama¬
re. quia eum dissimulauit audire.
de quo ipse testatus ẽ. hic est filius ms
dilectus. in quo michi bene complaciñ.

Expanded text:
nos desideria dilata contristent. Addinos desideria dilata contristent. Addidit quoque clamasse se nocte, id est in tribulatione, cum etiam peccatores soleant frequenter audiri. Subjunxit: Et non ad insipientiam mihi, subaudiendum reputabis. Duo sunt enim genera petitionum: quando petimus honores, divitias, inimicorum vindictam, et caetera hujusmodi, insipienter petimus, quia mundana desideramus; quando autem postulamus ut a periculis liberemur, ut nobis vita concedatur aeterna, non stulte petimus, sed convenienter oramus. Petebat ergo Mediator Dei et hominum Christus non insipienter, sed prudenter; et tamen non constat eum auditum, quia mundi redemptio sic erat Domino dispensante ventura. Vers. 3. Tu autem in sancto habitas, laus Israel. Postquam se dixerat auditum non fuisse: ne quis putaret Deum Patrem proprium Filium non amare, quia eum dissimulavit audire, de quo ipse testatus est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui ;
Abbreviated transcription (Latin):
uerat peccatũ. pro nobis peccatum fe¬
cit. Nam et in ipsa lege peccata appel¬
lantur. que pro peccatis offerebantur.
Ds̃ msͣ clamabo ꝑ diem et non exau¬
dies. et nocte et non ad insipientiã
michi.
er diem clamabat humanitas
uerbi. quam non circumila¬
bant tenebre peccat&. Nec
ramen constat auditã: cui nulla pre¬
pedire uidebatur offensio Audiat hoc
queri illum genus humanũ. qui pe¬
titiones suas desiderat sine dilatione
compleri. Petit sicut dictum ẽ huma¬
nitas uerbi: quȩ merebatur audiri.
Quam tamen ideo non constat auars
ut eius sacro sanguine probrosa no¬
di crimina lauarentur. Hoc etane
aliis docetur exemplis. Paulus pens
ut ab eo carnis stimulus tolleretur. no
tamen auditur a domino. Diabolis
precatur ut iob scm̃ uirũ seuissima
calamitate ꝑcelleret: & constat einq
finisse concessum. S apłm impler
rum situm negabatur ad głam: dia¬
bolo uero dabatur ad penam. Sieñ
audiri frequent᷑ expedit: quamuis

Expanded text:
verat peccatum, pro nobis peccatum feverat peccatum, pro nobis peccatum fecit . Nam et in ipsa lege peccata appellabantur quae pro peccatis offerebantur.s meus, clamabo per diem, nec exaudies; et nocte, et non ad insipientiam mihi. Per diem clamabat humanitas Verbi, quam non circumdabant tenebrae peccatorum; nec tamen constat auditam, cui nulla praepedire videbatur offensio. Audiat hoc querulum genus humanum, quod petitiones suas desiderat sine dilatione compleri. Petit, sicut dictum est, humanitas Verbi, quae merebatur audiri; quam tamen ideo non constat auditam, ut ejus sacro sanguine probrosa mundi crimina lavarentur. Hoc etiam et aliis docetur exemplis. Paulus petit ut ab eo carnis stimulus tolleretur, nec tamen auditur a Domino. Diabolus precatur ut Job sanctum virum saevissima calamitate percelleret, et constat ei mox fuisse concessumre negabatur ad gloriam, diabolo vero dabatur ad poenam. Sic non audire frequenter expedit, quamvis