comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
epitriti quatuor.
umerus autem sillabarum in pedibus a duobꝰ
usq ad sex ꝓtenditur: ulterius enĩ ñ ꝓcedit.
quia usq adsex sillabas tenduntur pedes. Tẽpora¬
in pedibus sunt. ut quanta unusquisq pes ha-¬
beat. Resolutio ẽ pedum. quando ꝓ una longa
duȩ breues ponuntur: aut ꝓduabus longis quatu.
costas. Abiete nunc resolutio ẽ spondei in ꝓceleu¬
matico. In qua resolutione semꝑ sina lĩpham seqͥt᷑
uirgilius. ex una autem longa duȩ breues funt.
ex duabus autẽ biuibus longa nunquã fit. findi
enim solida possunt. solidari scissa ñ possunt. F̃¬
gura ẽ cuius nota sillabȩ agnoscuntur: ubi enim
circuli partem inferiorem bis positam aspicis.
pirrichius ẽ .u0. ubi .i. geminam iacentẽ.
spondeus. Nam nota breuis. inferior semicutłs̃
est. o. Nota longa.i. iacens ẽ.. Aetra in pe-¬
dibus accidunt. ut a trocheo trochaicum. a dacti¬
lo dactilicum. a iambo iambicum: de quibus
paulo post dicendum ẽ.
De accentibus

Expanded text:
epitriti quatuor. 28. Numerus syllabarum in pedibus a duabus usque ad sex protenditur: ulterius enim non procedit, quia usque ad sex syllabas tenduntur pedes. Tein pedibus sunt, ut quanta unusquisque pes habeat. Resolutio est pedum, quando pro una longa duae breves ponuntur, aut pro duabus longis quattuocostas. 'Abiete' nunc resolutio est spondei in proceleumatico, in qua resolutione semper synaloepham sequitur Vergilius. Ex una autem longa duae breves fiunt: ex duabus autem brevibus longa numquam fit. Findi enim solida possunt, solidari scissa non possunt. Figura est, cuius nota syllabae agnoscuntur. Ubi enim circuli partem inferiorem bis positam aspicis, pyrrhichius est,  ̆ ̆; ubi I geminam iacentem, spondeus,  ̄ ̄. Nam nota brevis inferior semicirculus est; nota longa I iacens est. Metra in pedibus accidunt, ut a trochaeo trochaicum, a dactylo dactylicum, a iambo iambicum, de quibus paulo post dicendum est. § 18 De accentibus
Abbreviated transcription (Latin):
unam quidem philosophi dicunt ꝓpͥum
lum̃ habere. globiq eius unam partẽ
esse luci fluam. aliam uͦ obscuram ita: et pau¬
latim se uertendo diuersas formas efficere. Alii
e contra aiunt lunam ñ suumlum̃ habere
sed solis radiis inluminari. unde et eclipsin
patitur. si int̃ ipsam et solem umbra terre
interueniat. Sol enim illo loco suꝑior est.
hinc euenit ut quando sub illo ẽ. parte su¬
periore luceat. inferiore uero quam habet
ad terras. obscura fit.¬
cxx Il. De formis

Expanded text:
unam quidam philosophi dicunt proprium lumen habere, globique eius unam partem esse lucifluam, aliam vero obscuram, ita: et paulatim se vertendo diversas formas efficere. Alii e contra aiunt lunam non suum lumen habere, sed solis radiis inluminari. Unde et eclipsim patitur, si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Sol enim illi loco superior est. Hinc evenit ut, quando sub illo est, parte superiore luceat, inferiore vero, quam habet ad terras, obscura sit. § 54 De formis
Abbreviated transcription (Latin):
us quiritum ẽ ꝓprie romanoꝵ. quod nul¬
tutelis. de usucapionibus. quȩ uira apud
nullum alium populũ repperiuntur sed
ꝓpria sunt romatiorum: et in eosdem so
um responsis.

Expanded text:
us Quiritum est proprie Romanorum, quod nultutelis, de usucapionibus, quae jura apud nullum alium populum reperiuntur, sed propria sunt Romanorum, et in eosdem sol responsis
Abbreviated transcription (Latin):
IN HOC UEROLIBELO. QUA¬
SIIN QUAHNM BREUTIN
PELIA QUASDAM CELI
CYIAS SIT USO TERRA¬
RUM ETMARIS SPAGN

Expanded text:
In hoc vero libello quasi in quadam brevi tabella quasdam caeli causas situsque terrarum et maris spa
Abbreviated transcription (Latin):
ronica grede dicitur. quȩ latine tempoꝵ
series appellatur. qualem apud grecos
eusebuis cesariensis ep̃s edidit. et hiero¬
nimus prb̃r in latinam linguam conuertit.
chronos enum grece latine tempus in terpre.¬
tatur.
ur..II. De momentis et horis.

Expanded text:
ronica Graece dicitur, quae Latine temporum series appellatur, qualem apud Graecos Eusebius Caesariensis episcopus edidit, et Hieronymus presbyter in Latinam linguam convertit: χρόνος enim Graece, Latine tempus interpretatur. CAPUT XXIX. De momentis et horis.
Abbreviated transcription (Latin):
arrum a cardine iotarum dictum. unde et
carra dicta. quod rotas habere uidecitur. Ro.¬
ta autem dicta. quod ruat. et rotundum a rota
tarum. has antiqui retas dicebant. ꝓpt̃ quod ha-¬
berent rotas. Carpentum pompaticum uehic uli
genus. quasi carrum pompaticũ. Plaustrum. ue¬
Hiculum duarum rotarum quibus honera deferun-¬
tur: et dictum plaustrum. quia uoluitur. qͣsi
dicent pilastrum. Caracutium uehiculũ altis¬
simarum rotarum. quasi carrũ acutum. Capsus
carruca undiq contecsa quasi capsa. Pilentum.
balli pascendi deducenda p̃torita Erant autem
antea pilenta ueneti coloris: ñ ut nunt sunt ro¬
sati. quibus nisi castȩ matrone utiñ poterant.
sicut nec uittis. Basterna uehiculum itineris
quasi uiȩ sterna. mollibus stramentis cõposita.
a duobus ammalibus deportatur.
reliquis quȩ in usu habent UR
aculus. a bacho reꝑtore uitis fertur inuen-

Expanded text:
arrum a cardine rotarum dictum; unde et currus dicti, quod rotas habere videntur. Rota autem dicta quod ruat et rotundum a rota tarum. Has antiqui retas dicebant, propter quod haberent rotas. Carpentum pompaticum vehiculi genus est, quasi carrum pompaticum. Plaustrum vehiculum duarum rotarum quo onera deferuntur: et dictum plaustrum, quia volvitur, quasi diceret pilastrum. Caracutium vehiculum altissimarum rotarum, quasi carrum acutum. Capsus carruca undique contecta, quasi capsa. Pilentum balli pascendi, ducenda petorrita. Erant autem antea pilenta veneti coloris, non, ut nunc sunt, russati; quibus nisi castae matronae uti non poterant, sicut nec vittis. Basterna vehiculum itineris, quasi viae sternax, mollibus stramentis conposita, a duobus animalibus deportata. reliquis quae in usu habentur. Baculus a Bacco repertore vitis fertur inven
Abbreviated transcription (Latin):
et eris. signatum. facꝰtum. infectum. Signatum est
quod in nummis ẽ. factum. quod in uasis et signis.
infectum quod in massis. quod et graue dicitur id.ẽ.
massa. In noticiam autem formarum: metalla ita ue¬
nerunt. Dum enim quocumq casu ardentes siluȩ ex¬
coquerent terram: quȩ calefactis uenis fudit riuos
cuiꝰcumq structure. Siue igitur es illud fuerat.
siue aurum. cum in loca terrȩ de pressiora decur¬
reret: sumpsit figuram ini quam illud uł proflu¬
ens riuus. uł excipiens lacuna formauerat. Qua¬
rum rerum splendore capti homines: cum ligatas
attollerent massas. uiderunt in eis terrȩ uestigia
figurata: in quȩ ex oogitauerunt liquefactas ad om-¬

Expanded text:
et aeris: signatum, factum, infectum. Signatum est et aeris: signatum, factum, infectum. Signatum est quod in nummis est; factum, quod in vasis et signis; infectum, quod in massis; quod et grave dicitur, id est massa. In notitiam autem formarum metalla ita venerunt; dum enim quocumque casu ardentes silvae exquoquerent terram, quae calefactis venis fudit rivos cuiuscumque structurae, sive igitur aes illud fuerat sive aurum, quum in loca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud vel profluens rivus vel excipiens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines quum ligatas adtollerent massas, viderunt in ea terrae vestigia figurata; hincque excogitaverunt liquefactas ad om
Abbreviated transcription (Latin):
preerant in singulis partibus tribuni dicerentur.
Unde etiam sumptus quos dabant populi tribu¬
ta nominarunt. Uectigalia sunt tributa. a uehen-¬
do dicta. Stipendium abstipe pendenda nomina¬
tum. Antiqui enim appendere pecuniam soliti
erant. magis quam annumerare. Moneta ap-¬
pellata est quia monet: ne qua fraus in metallo
uł in pondere fiat. Nomisma est solidus aureus
uł argenteus. uł exeus. qui ideo nomisma dicitur.
quia nominibus principum effigiisq signatur.
Priꝰ nunimꝰ argirus noncupabatur: quia quã plu¬
rimum ex argento ꝑcutiebatur. Num mi autẽ
anuma romanoꝵ rege uocati sunt: qui eos pͥmũ
apud latinos imaginibus notauit. et titulo no¬
minis sui prescripsit. Folles dicuntur a saculo¬
quo conduntur: a continente id quod continetur: appel¬
latum. In nomi̾mate tria queruntur. metallum fi¬
gura. et pondus. Si ex his aliquid defuerit: nomisma
non erit.Tria sunt autem genera argenti et auri.

Expanded text:
praeerant in singulis partibus tribuni dicerentur: praeerant in singulis partibus tribuni dicerentur: unde etiam sumptus, quos dabant populi, tributa nominarunt. Vectigalia sunt tributa, a vehendo dicta. Stipendium ab stipe pendenda nominatum; antiqui enim adpendere pecuniam soliti erant magis quam adnumerare. Moneta appellata est quia monet ne qua fraus in metallo vel in pondere fiat. Nomisma est solidus aureus vel argenteus sive aereus, qui ideo nomisma dicitur quia nominibus principum effigiisque signatur. Prius nummus ἄργυρος nuncupabatur, quia quam plurimum ex argento percutiebatur. Nummi autem a Numa Romanorum rege vocati sunt, qui eos primum apud Latinos imaginibus notavit et titulo nominis sui praescripsit. Folles dicuntur a sacquo conduntur, a continente id quod continetur appellatum. In nomismate tria quaeruntur: metallum, figura et pondus. Si ex his aliquid defuerit, nomisma non erit. Tria sunt autem genera argenti et auri
Abbreviated transcription (Latin):
stantia. Unde et peculia nꝰ uocabatur. qui erat di¬
ues: modo uero pecuniosus. Antiquissimi nondum
auro argentoq inuento. ȩre utebantur. Nampriꝰ
erea pecunia in usu fuit. Post argentea. deinde
aurea subsecuta est : sedab ea qua cepit et nomen
retinuit. Vnde et erarium dictum. quia priꝰȩ stan¬
tum in usu fuit. et ipsud solum recondebatur auro
argentoq nondum signato. ex quoꝵ metallis quã¬
uis postea fuisset facta pecunia: nomentamen
erarii ꝑmansit. ab eo metallo unde initium sũpsit.
seos. a positione. hoc est a reposito nominatur. Nam
thesis positio dicitur. et est nomen ex greco latinoq
sermone compositum. Namthes greci repositum di¬
cunt: latini aurum. quod iunctum sonat. repositũ
aurum. Quraria nomen habet ab auro. Tributa uͦ
eo quod antea ꝑtribus singulas exigebantur: sicuti
nunc ꝑ singula territoria. Sic autem intres partes
diuisum fuisse romanum popłm constat: ut hi qui

Expanded text:
stantia; unde et pecuarius vocabatur qui erat distantia; unde et pecuarius vocabatur qui erat dives, modo vero pecuniosus. Antauro argentoque invento, aere utebantur; nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta est, sed ab ea, quae prima fuit, et nomen retinuit. Unde et aerarium dictum, quia prius aes tantum in usu fuit, et ipsum solum recondebatur, auro argentoque nondum signato: ex quorum metallis quamvis postea fuisset facta pecunia, nomen tamen aerarii permansit ab eo metallo, unde initium sumpsit. seos, a positioθέσις positio dicitur, et est nomen ex Graeco Latinoque sermone conpositum. Nam θες Graeci repositum dicunt, Latini aurum, quod iunctum sonat repositum aurum. Auraria nomen habet ab auro. Tributa vero, eo quod antea per tribus singulas exigebantur, sicuti nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse Romanum populum constat, ut etiam qui
Abbreviated transcription (Latin):
soli. bigas luȩ. trigas inferis: seiugas ioui. desultores
lucifero et espero sacrauerunt. Quadrigam ideo soli
iungunt quia ꝑ quatuor tempora annus uertitur: ue¬
re. estate. autumno. et hieme. Bigas lunȩ quoniã
gemino cursu cum sole contendit: siue quia et nocte
et die uidetur. Iungunt enim unum equũ nigrum:
alterum candidum. Trigas diis inferis. quia hi ꝑ
tres ȩtates homines ad se rapiunt: id est ꝑ infantiam.
iuuentutem. atq senectam. Seiuga maximus cur-¬
rus currit ioui: propter quod maxiniũ deorũ suoꝵ
eum eẽ credunt. Ideo autem rotis quadrigas curre¬
re dicunt. siue quia mundus iste circulisui celerita¬
te transcurrit. siuȩp̃ropt̃ solem quia uolubili ambitu
rotat sicut ait ennius. Inde patefecit radiis rota
candida cȩlui
eptem spatia quadrige currunt referentes

Expanded text:
soli, bigas lunae, trigas inferis, sejugas Jovi, desultores Lucifero et Hespero sacraverunt. Quadrigam ideo soli iungunt quia per quattuor tempora annus vertitur: vere, aestate, autumno et hieme. Bigas lunae, quoniam gemino cursu cum sole contendit, sive quia et nocte et die videtur. Iungunt enim unum equum nigrum, alterum candidum. Trigas diis inferis, quia is per tres aetates homines ad se rapit: id est per infantiam, iuventutem atque senectam. Seiuga maximus currus currit Iovi, propter quod maximum deorum suorum eum esse credunt. Ideo autem rotis quadrigas currere dicunt, sive quia mundus iste circuli sui celeritate transcurrit, sive propter solem, quia volubili ambitu rotat; sicut ait Ennius Ann. 558: Inde patefecit radiis rota candida caelum. De septem spatiis . Septem spatia quadrigae currunt referentes
Abbreviated transcription (Latin):
Nter arithmeticam autem et geometriã
et musicam hoc inter ẽ. ut media inue¬
nias in arithmetica. Primo sic queris.
coniungis extrema. et diuidis et facis
medium. ut puta fac extrema eẽ sex.
et duodecim simul iungis. et faciunt
decem et octo. Partiris media et facis no¬
uem quod ẽ anaogicum arithietice. ut
medius quot mona dibus suꝑat pͥmum.
is suꝑetur ab extremo. Suꝑant enim no-¬
queris. extrema multiplicata tantũ faci¬
unt quantũ et media duplicata. ut
puta sex et duodecim multi plicata fa¬
to et nouem multiplicata: tantundẽ fa.¬
ciunt. Secundum musicam ita. qua
parte suꝑat medius. pͥmum eadem par¬
te suꝑatur medius ab extremo. ut puta
ab ultima nona.
Quod numeri infiniti existunt

Expanded text:
nter Arithmeticam autem et Geometriam et Musicam hoc interest, ut media invenias. In Arithmetica primo sic quaeris. Coniungis extrema, et dividis, et facis medium: utputa fac extrema esse VI et XII, simul iungis et faciunt X et VIII: partiris media et facis IX, quod est analogicum arithmeticae, ut medius quot monadibus superat primum, his sum ita quaeris. Extrema multiplicata tantum faciunt quantum et media multiplicata, ut puta, VI et XII multiplicata faII et IX multiplicata tantumdem faciunt. 3. Secundum musicam ita: qua parte superat medius primum, eadem parte superatur medius ab extremo, ut puta ab ultima, quae est XII. CAPUT IX. Quod numeri infiniti existunt
Abbreviated transcription (Latin):
lira. Gallicandetum appellant in areis urbanis
spatium centum pedum quasi centetum. In agre¬
stibus autem pedes .c. quinquaginta quadratoꝵ.
iustum candetum uocant. Porro stadialis ager
habet passus. cxxu. id est pedes. doxxu. cuius
mensura octies computata. miliarium facit: qui
constat quinq milia pedibus. Centuria autem
ager est ducentorum iugerum. qui apud antiquos acen¬
tum iugeribus uocabatur. sed postea duplicata ẽ m̃sura:
nomenq pristinum retuiuit. Innumero enim centuriȩ
multiplicatȩ sunt. sed nomen mutare ñ potuerunt.¬
XUI. De itineribus.

Expanded text:
lira. Galli candetum appellant in areis urbanis lira. Galli candetum appellant in areis urbanis spatium centum pedum, quasi centetum. In agrestibus autem pedes centum quinquaginta quadratum iustum candetum vocant. Porro stadialis ager habet passus CXXV, id est pedes DCXXV; cuius mensura octies conputata, miliarium facit, qui constat quinque milia pedibus. ager est ducentorum jugerum, qui apud antiquos a centum jugeribus vocabatur; sed postea duplicata est, nomenque pristinum retinuit. In numero enim centuriae multiplicatae sunt, nomen mutare non potuerunt.XVI. De itineribus.
Abbreviated transcription (Latin):
matibus. dein clymata in actus. ꝑticas. passus. gra-¬
dus. cubitos. pedes. palmos. untias. et digitos diuiseit̃.
Tanta enim fuit eorum sollertia. Digitus est pars
minima agrestium mensurarum: inde untia habens
digitos tres. Palinus autem quatuor digitos habet.
pes sedecim. passus. pedes quinq. Pertica passos duos.
id est pedes decem. Pertica autem a portando dicta qͣsi
portica. Om̃s enim p̃cedentes mensurȩ in corpore sunt.
ut palmus. pes. passus. et reliqua. sola ꝑtica portat᷑.
Est enim decem pedum. iustar calami in ierechiele
templum mensurantis. Actus minimꝰ est latitudi-¬
ne pedum quatuor. longitudine. exl. Clymiata
arando scilicet. Actus duplicatus iu gerum facit.
ab eo quod ẽ iunctum. iugeri nomen accepit. Iuge¬
rum autem constat longitudine pedum ducentoꝵ
cam idem betici.xxx. pedum latitudine.et.Lxxx.
longitdine definiunt ita.xxx. Lxxx. sed
porca est quȩ in arando extat. quod defoͬssum est

Expanded text:
matibus, deinde climata in actus, perticas, passus, gramatibus, deinde climata in actus, perticas, passus, gradus, cubitos, pedes, palmos, uncias et digitos dividerunt; tanta enim fuit illorum sollertia. Digitus est pars minima agrestium mensurarum. Inde uncia habens digitos tres. Palmus autem quattuor digitos habet, pes sedecim, passus pedes quinque, perticas passus duos, id est pedes decem. Pertica autem a portando dicta, quasi portica. Omnes enim praecedentes mensurae in corpore sunt, ut palmus, pes, passus, et reliqua; sola pertica portatur. Est enim decem pedum ad instar calami in Ezechielo templum mensurantis. Actus minimus est, latitudine pedum quattuor, longitudine centum viginti.arando scilicet. Actus duplicatus iugerum facit; ab eo quod est iunctum iugeri nomen accepit. Iugerum autem constat longitudine pedum ducentorum cam idem Baetici triginta pedum latitudine et octuaginta longitudine definiunt seq. fig.. Sed porca est quod in arando extat; quod defossum est,
Abbreviated transcription (Latin):
gunt atq declarant: his enim testimonia finium
intelliguntur. et agrorum contentio et certa men
aufertur. Limites maximi in agris duo sunt.
cardo et decumanus. Tardo. qui a septentrione
directus a cardine cęli est. Nam sine dubio cȩlum
uertitur in septentrionali orbe. Decumanus ẽ:
qui ab oriente in occidentem ꝑ transuersum diri-¬
gitur. qui ꝓ eo quod forman.x. faciat. decumanꝰ
est appellatus. Ager enim bis diuisus figuram
denarii numeri efficit. Area ab arcendo uocata.
fines enim agri custodit : eosq adiri prohibet.
Trifinium dictum. eo quod trium possessionum finos
astringit. Hinc et quadrifinium quod quatuor. Re.¬
liqui limites angustiores. et inter se distant inparibus
capacitate. longitudine. altitudine. latitudi¬
ne. animoq finitur. Maioresitaq orbem in partibus.¬
partes in prouinciis. p̾roiuncias in regionibus. regio¬
nes in locis. loca in territoriis. territoria in agris. agros
in centuriis. centurias in iugeribus. iugera in cly¬

Expanded text:
unt atque declarant. His enim testimonia finium intelleguntur, et agrorum intentio et certamen aufertur. Limites maximi in agris duo sunt: cardo et decumanus. Cardo, qui a septentrione directus a cardine caeli est; nam sine dubio caelum vertitur in septentrionali orbe. Decumanus est qui ab oriente in occidentem per transversum dirigitur, qui pro eo quod formam X faciat decumanus est appellatus. Ager enim bis divisus figuram denarii numeri efficit. Arca ab arcendo vocata: fines enim agri custodit eosque adire prohibet. Trifinium dictum eo quod trium possastringit. Hinc et Quadrifinium, quod quatuor. Reliqui limites angustiores, et inter se distant imparibus capacitate, longitudine, altitudine, animoqpartes in provinciis, provincias in regionibus, regiones in locis, loca in territoriis, territoria in agris, agros in centuriis, centurias in iugeribus, iugera in cli
Abbreviated transcription (Latin):
bant granum. Unde et apud ueteres ñ molitores sed
pistores dicti: quasi pinsoresa findendis granis fru¬
menti. Mole enimusus nondum erat. sed granum
pilo findebant. Unde et uirgiliꝰ. Nunc torrete igni
fruges. nunc frangite saxo. Clibanus a cliuo dictus. ab
nem a farre dictum: qm̃ panis ex eo factus ibi coquit᷑.
Torcular dictum. eo quod ibi uuȩ calcentur: atq extor¬
tȩ expͥmantur. Forus est locus. ubi uua calcatur. dictꝰ
quodibi feratur uua. uł propter quod ibi pedibus fe¬
riatur. unde et calcatorium dicitur. Sed hoc nomen
multa significat. Prima species fori. locus in ciuitate
ad exarcendas nundinas relictus. Secunda ubi ma¬
gistratus iudicare solet : tercia quam supradiximꝰ.
quam calcatorium nominamus: quarta spacia plana
cus dictus: quia ibi decurrit frugum liquor .uii.
ditus ab eundo dictus.¬

Expanded text:
bant granum. Unde et apud veteres non molitores sed bant granum. Unde et apud veteres non molitores sed pistores dicti, quasi pinsores, a pinsendis granis frumenti; molae enim usus nondum erat, sed granum pilo pinsebant. Unde et Vergilius Georg. 1, 267: Nunc torrete igni fruges, nunc frangite saxo. Clibanus a clivo dictus, ab nem a farre dictum, quoniam panis ex eo factus ibi coquitur. Torcular dictum eo quod ibi uvae calcentur atque extortae exprimantur. Forus est locus ubi uva calcatur, dictus quod ibi feratur uva, vel propter quod ibi pedibus feriatur: unde et calcatorium dicitur. Sed hoc nomen multa significat: prima species fori locus in civitate ad exercendas nundinas relictus; secunda, ubi magistratus iudicare solet; tertia, quem supra diximus, quem calcatorium nominavimus. Quarta, spatia plana cus dictus quia ibi decurrit frugum liquor. De aditibus . Aditus ab eundo dictus
Abbreviated transcription (Latin):
colligantur ministeria mensarum: uł quȩ necessario
uictui suꝑsunt. Inter promptuarium autẽ et cel¬
larium hoc inter est quod cellarium paucorum ẽ dierũ.
promptuarium uero temporis longi. Ipoteca autẽ¬
uł horrea. a greco uerbum e uerbo repositaria uł re¬
conditoria dici possunt: eo quod in his homines elabo
ratas fruges reponunt. unde et enticam greco nomine.
reꝑositã reicopiosam substantiam appellamus. Ui.
ubi opus aliquod fit. Greco enim sermone erga
oꝑa. sterio statio. idest oꝑarii statio. Ergastula qͦq
et ipsa agreco uocabulo noncupantur: ubi deputan.¬
tur noxii ad aliqͦd opus faciendum. ut solent gladiato.¬
res et exsules qui marmora secant: et tamen iunłor ⁊
custodiis alligati sunt. Geniceum grece dictum : eoqͦd
ibi conuentus feminarum ad opus laneficii exercendũ
conueniant. Mulier etum grece : gene noncu patur.
Pistrinum quasi pilistrinium: quia pilo ante tunde¬

Expanded text:
colligantur ministeria mensarum, vel quae necessaria colligantur ministeria mensarum, vel quae necessaria victui supersunt. Inter promtuarium autem et cellarium hoc interest quod cellarium est paucorum dierum, promtuarium vero temporis longi est. Apotheca autevel horrea; a Greco, verbum e verbo, repositoria vel reconditoria dici pratas fruges reponunt. Unde et enthecam Graeco nomine repositam rei copiosam substantiam appellamus. De oubi opus aliquod fit. Graeco enim sermone ἔργα opera, στηριονo statio; id est operarii statio. Ergastula quoque et ipsa a Graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum; ut solent gladiatores et exules, qui marmora secant et tamen vinculorum custodiis alligati sunt. Gynaeceum Graece dictum eo quod ibi conventus feminarum ad opus lanificii exercendum conveniat. Mulier enim Graece γυνὴ nuncupatur. Pistrinum quasi pilistrinum, quia pilo antea tunde
Abbreviated transcription (Latin):
reponuntur. sicut donarium ẽ in quo conlo¬
cantur oblata. sicut lecti sternia dicuntur ubi homi¬
nes sedere consueuerunt. Ab inferendis igitur et
deportandis sacris sacrarium noncupatur. Dona¬
ria uero. eo quod ibi dona reponantur: quȩ in templis
offerri consueuerunt. Aerarium uocatũ: quia priꝰ
es signatum ibi recondebatur. Hoc enim olim in
usu erat. auro argentoq nondum signato: ex quoꝵ¬
metallis quamuis postea facta fuisset pecunia. no¬
men tamen erarii ꝑmansit: ab eo metallo unde pecu
nia initium sumpsit. Armarium locus est: ubi qua¬
rumcumq arcium instrum̃ta ponuntur. Armam̃¬
tarium uero: ubi tantum tela armorum. Unde iu
uenalis. Quicquid habet telorum armamentaria
cȩli. Dicta autem uttaq ab armis id est brachiis. quibꝰ
exercentur. Biblioteca est locus ubi reponuntur libri.
biblio enim grece lib̃. theca repositorium dicitur. Prom¬
tuarium dictum: eo quod inde necessaria uictui pro¬
muntur. hoc ẽ proferuntur. Cellarium: quod in eo

Expanded text:
reponuntur; sicut donarium est in quo conlocantur oblata; sicut lectisternia dicuntur ubi homines sedere consueverunt. Ab inferendis igitur et deportandis sacris sacrarium nuncupatur. Donaria vero, eo quod ibi dona reponantur quae in templis offerre consueverunt. Aerarium vocatum quia prius aes signatum ibi recondebatur. Hoc enim olim in usu erat auro argentoqmetallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen erarii permansit, ab eo menomen initium sumpsit. Armarium locus est ubi quarumcumque artium instrumenta ponuntur. Armamentarium vero, ubi tantum tela armorum. Unde Iuvenalis 13, 83: Quidquid habet telorum armamentaria caeli. Dicta autem utraque ab armis, id est brachiis, quibus exercentur. Bibliotheca est locus ubi reponuntur libri; βίβλος enim Graece liber, θήκη repostorium dicitur. Promtuarium dictum eo quod inde necessaria victui promuntur, hoc est proferuntur. Cellarium, quod in eo
Abbreviated transcription (Latin):
argumnentum ẽ. cum declinatur a nomine.
et fit uerbum. Ut cicero uerrem dicit euer¬
sisse ꝓuinciam. uł nomen a uerbo: cum la¬
trocinari dicitur latro. nomen ẽ a nomine¬
ut terentius. inceptio ẽ amentium aut aman
tium. dum modo distet unius appellatio.¬
nis postremitas: in alia uocis declinatione
formata. Secundum argumentum agene¬
re ẽ: cum de eodem genere sententia dicit᷑.
Ut uͥgiliꝰ. Uariũ et mutabile genus semper
femina. Tertium ab specie argumentum ẽ.
cum generali questioni fidem species facit.
ut. At non sic frigius penetrat lacedemo¬
na pastor. Asimili argumentum ẽ cum
de rebus aliquibus similia ꝓferuntur. Ut.
suggere tela michi. ñ nullum dextera frust᷑
torserit in rutilos. steterantq in corpore gra¬
ium iliacis campis. A differentia argum̃¬
tum ẽ. quando ꝑ differentiam aliqua separan¬
tur. Ut uirgilius. Non diomedis equos nec
currum cernis achillis. Acontrariis argu¬

Expanded text:
argumentum est, cum declinatur a nomine argumentum est, cum declinatur a nomine et fit verbum, ut Cicero Verrem dicit everrisse provinciam; vel nomen a verbo, cum latrocinari dicitur latro. Nomen est a nomine; Teretium, dummodo distet unius appellationis postremitas in aliam vocis declinationem formata. 6. Secundum argumentum a genere est, cum de eodem genere sententia dicitur, ut Virgilius: Varium et mutabile semper femina. 7. Tertium a specie argumentum est, cum generali quaestioni fidem species facit, ut: At non sic Phrygius penetrat Lacedaemona pastor. de rebus aliquibus similia proferuntur; ut Virgilius: Suggere tela mihi, nam nullum dextera frustra Torserit in Rutulos, steterintque in corpore Grajum Iliacis campis. A differentia argumentum ducitur, quando per differentiam aliquae res separantur; Virgilius: Non Diomedis equos, nec currum cernis Achillis. A contrariis argu
Abbreviated transcription (Latin):
ad philosophos attinere manifestum ẽ. Mi¬
rabile plane genus operis. in unum potuisse
colligi quicquid mobilitas ac uarietas huma¬
nȩ mentis in sensibus exquirendis ꝑ diuersas
causas poterat inuenire. Conclusio liberum ac
uoluntariũ intellectum. Nam quocũq se
uertit quascumq cogitationes intrauerit: in
aliquid eoꝵ quȩ p̃dicata sunt. necesse ẽ cadat
ingenium.
De oppositisL .XI.

Expanded text:
ad philosophos attinere manifestum est. Miad philosophos attinere manifestum est. Mirabile plane genus operis, in unum potuisse colligi, quidquid mobilitas ac varietas humanae mentis in sensibus exquirendis per diversas causas poterat invenire, conclusum liberum ac voluntarium intellectum. Nam quocumque se verterit, quascumque cogitationes intraverit, in aliquid eorum, quae praedicta sunt, necesse est cadat ingenium. De oppositis .
Abbreviated transcription (Latin):
UI. uisu .UiI. necessitate .uiii. concursione
fortuitoꝵ. Testimonium om̃e ẽ quod ab ali¬
qua externa re sumitur. ad faciendam fidẽ
ꝑsona non qualiscũq ẽ quȩ testimonii pon¬
dus habet ad faciendam fidem: sed morum pro¬
bitate debet ẽẽ laudabilis. Naturȩ auctori¬
tas ẽ que maxima uirtute consistit. Testimo¬
nia multa sunt quȩ afferant auctoritatem.
id ẽ ingenium. opes. ętas. fortuna. ars. usus.
necessitas. et concursio rerum fortuitarum.
A dictis factisq maiorum petitur fides: cum
priscorum dicta factaq memorantur. Ator¬
mentis fides prebetur: post quȩ nemo credit᷑¬
nemouelle mentiri. Ea uero quȩ tractantur
in tempore quia sius nominibus plana sunt:
diffinitione ñ indigent. Memorie quoq con¬
dendum ẽ. topica oratoribꝰ. dialecticis. poetis.
et iuris peritis commnuniter quidẽ argum̃ta
prestare. sed quando aliquid specialiter pro¬
bant. ad rethores poetas. iuris peritosq ꝑti¬
nent. Quando uero generaliter disputant.

Expanded text:
u, septima necessitate, octava concursione fortuitorum. Testimonium omne est, quod ab aliqua externa re sumitur ad faciendam fidem. Persona non qualiscumque est quae testimonii pondus habet ad faciendam fidem, sed morum probitate debet esse laudabilis. Naturae auctoritas est quae maxime virtute consistit. Testimonia multa sunt quae adferant auctoritatem: id est, ingenium, opes, aetas, fortuna, ars, usus, necessitas et concursio rerum fortuitarum. A dictis factisque maiorum petitur fides, cum priscorum dicta factaque memorantur. A tormentis fides praebetur, post quae nemo creditur velle mentiri. Ea vero quae tractantur in tempore, quia suis nominibus plana sunt, definitionem non indigent. Memoriae quoque condendum est Topica oratoribus, Dialecticis, poetis et iurisperitis communiter quidem argumenta praestare; sed quando aliquid specialiter probant, ad Rhetores, poetas, iurisperitosque pertinent; quando vero generaliter disputant,
Abbreviated transcription (Latin):
egiptios sextariorum septuaginta duorum cõposi-¬
ta ex numero: ꝓpter septuaginta et duas gentes.
uł lingnas que orbem impleuerunt. Romor: quin¬
decim modiorum onus appendit. Corus triginta
modioꝵ mensura conpletur. Hic ex hebraico ser-¬
mone descendit qui uocatur cor: a similitudine
collis. Coria enim hebraice colles appellantur. Coa-¬
ceruati eium modii triginta: instar collis uidentur.
etonus cameli efficiunt.
XXUI. De signis ponderỹ.

Expanded text:
Aegyptios sextariorum septuaginta duorum, conposiAegyptios sextariorum septuaginta duorum, conposita ex numero propter septuaginta et duas gentes vel linguas quae orbem inpleverunt. Gomor quindecim modiorum onus adpendet. Corus triginta modiorum mensura inpletur. Hic ex Hebraico sermone descendit, qui vocatur 'cor' a similitudine collis: 'corea' enim Hebraice colles appellantur. Coacervati enim modii triginta instar collis videntur, et onus cameli efficiunt. § 27 De signis. Ponder
Abbreviated transcription (Latin):
natio: eo quod qui metitur eandem mensurã sumat ac
leuet. Est et aliud satum mensura sextarioꝵ uigi-¬
ti duoꝵ capax: quasi modius. Batus uocatur ebra-¬
ica lingua abolearia mola: quȩ bet apud eos uł bata
nominatur capiens quinquaguita sextaria. quȩ men¬
sura una mole uice ꝓteritur. Anfora uocata. quod
hinc et inde leuetur. Hec grece a figura sui dicta di-¬
citue: quod eiꝰ an sȩ geminatȩ. uideantur aures imi¬
tari. Recipit autem iuni uł aquę pedem quadratũ.
frumenti uero modiositalicos tres. Cadus greca anfora
est: continens urnas tres. Urna mensura ẽ. quã qͥdã
quartarium dicunt. ꝓprie autẽ urna uas est. quȩ
ꝓ condendis de functorum cineribus adhiberi solet.
dimna mensura ẽ quinq modiorum. Medimna
autem latina lingua uocatur idest dimidia. eo
quod quinq modus metiatur. quiẽ dimidius nu-¬
merus a ꝑfecto denano. Artaba mensura ẽ apud

Expanded text:
vatio, eo quod qui metitur eandem mensuram sumat ac vatio, eo quod qui metitur eandem mensuram sumat ac levet. Est et alium satum, mensura sextariorum viginti duorum capax quasi modius. Batus vocatur Hebraica lingua ab olearia mola, quae 'beth' apud eos vel 'bata' nominatur, capiens quinquaginta sextaria; quae mensura una molae vice proteritur. Amphora vocata quod hinc et inde levetur. Haec Graece a figura sui dicta dicitur, quod eius ansae geminatae videantur aures imitari. Recipit autem vini vel aquae pedem quadratum, frumenti vero modios Italicos tres. Cadus Graeca amphora est continens urnas tres. Urna mensura est quam quidam quartarium dicunt. Proprie autem urna vas est, quae pro condendis defunctorum cineribus adhiberi solet. dimna mensura est quinque modiorum. Medimna autem Latina lingua vocatur, id est dimidia, eo quod quinque modiis metiatur, qui est dimidius numerus a perfecto denario. Artaba mensura est apud
Abbreviated transcription (Latin):
et hominen. et facta sunt omnia uiginti duo genera
in diebus sex: et uiguiti duȩ generationes sunt ab
adam usq ad iacob excuiꝰ semine nascitur omiris genᷤ
israel: et uiginti duolibri ueteris testam̃ti usq ad
ester: et uiginti duo litterarum sunt elementa. quibꝰ
constat diuine legis doctrina. His igitur exemplis
modius uiginti duorum sextariorum a moyse scđm
sacrȩ legis mensuram effectus ẽ. Et quamuis diuer-¬
sȩ gentes huic mensurȩ pondis adiciant uel ignoran¬
ter uł detrahant: apud hebreos costitutione diuina.
tali ratione seruatur. Modius enim a modo dictus:
hinc et modica idest moderata. Modicis enim modꝰ
nom̃ imposuit: nam modica ꝓ paruis abusiue non
ꝓprie dicunus. Satum genus ẽ mensurȩ iuxta mo-¬
rem ꝓuinciȩ palestinȩ. unum et dimidium modiũ
capiens: cuius nomen ex hebreo sermone tractum ẽ.
Satum enim apud eos nominatur sumptio siue le¬

Expanded text:
et hominem, et facta sunt omnia viginti duo genera et hominem, et facta sunt omnia viginti duo genera in diebus sex, et duo et viginti generationes sunt ab Adam usque ad Jacob, ex cujus semine nascitur omnis gens Israel: viginti duo libri veteris Testamenti usque ad Esther: et viginti duo litterarum sunt elementa, quibus constat divinae legis doctrina. His igitur exemplis modius viginti duorum sextariorum a Moyse secundum sacrae legis mensuram effectus est: et quamvis diversae gentes huic mensurae pondus vel adjiciant ignoranter, vel detrahant: apud Hebraeos constitutione divina tali ratione servatur. Modius enim a modo dictus. Hinc et modica, id est, moderata: modicis enim modius nomen improprie dicimus. Satum genus est mensurae iuxta morem provinciae Palestinae, unum et dimidium modium capiens. Cuius nomen ex Hebraeo sermone tractum est; 'satum' enim apud eos nominatur sumptio sive le
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nomen a denarii numeri ꝑfectione accepit.
Metrum ad omnem mensuram ꝑtinet: metrũ
enm grece latine mensura dicitur. Nam et cia.¬
tum mensura ẽ: et anfora mensura ẽ. et quicqͥd
plus minus ue capit mensura ẽ. Sed idõ hoc nom̃
specialiter sibi adsumpsit quod sit mensura ꝑfecti
numeri: idest denarii. Modius dictus. ab eo quod
sit suo modo ꝑfectus. Est autem mensura librarum
quadraginta quatuor: idest sextariorum uiginti du-¬
orum. cuiꝰ numeri causa inde tracta: eo quod in prin-¬
cipio ds̃ iuginti duo oꝑa fecerit. Nam prima die
septem oꝑas fecit. idest materiam informem. an¬
gelos. lucem. celos superiores. terram. a quam. aerẽ.
Secunda die firmamentum solum. Tercia die qua-¬
tuor. maria. semina. sationes. atq plantaria. Quar¬
ta die tria. solem. lunam. et stellas. Quinta die
tria. pisces et reptilia aquarum. et uolatilia.
Sexta die quatuor. bestias. pecudes. reptilia tr̃e.

Expanded text:
hoc nomen a denarii numeri perfectione accepit. hoc nomen a denarii numeri perfectione accepit. Metrum ad omnem mensuram pertinet; metrum enim Graece, Latine mensura dicitur. Nam et cyatum mensura est, et amphora mensura est, et quidquid plus minusve capit mensura est. Sed ideo hoc nomen specialiter sibi adsumsit, quod sit mensura perfecti numeri, id est denarii. sit suo modo perfectus: est autem mensura librarum quadraginta quatuor, id est, sextariorum viginti duorum: cujus numeri causa inde tracta est, eo quod in principio Deus viginti duo opera fecerit. Nam pseptem opera fecit: id est, materiam informem, angelos, lucem, coelos superiores, terram, aquam atque aerem. Secunda die firmamentum solum. Tertia die quatuor: maria, semina, sationes atque plantas. Quarta die tria: solem, lunam et stria, pisces et reptilia aquarum, et volatilia: sexta die quatuor, bestias, pecudes, reptilia terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
inciditur. et cotulam facit. Emina autem appen-¬
det libram unam: quȩ genunata sextarium facit.
Sextanꝰ duarum librarum ẽ : quibis assumptus no-¬
minatur bilibris. adsumptus quater. fit greco no¬
siue gomor facit. adice sextum congium redãtt. Nã
congius sex metitur sextariis: a quo et sextaru no¬
men dederunt. Congium autem a congiendo id est
ꝑ augmentum crescendo uocatur: unde postea pecu¬
nia beneficũ grã dari cepta. congiarium appellatũ ẽ.
Unusquisq enim sui temporis imꝑator fauorem po¬
puli captans. adiciebat ut largior uideretur in do-¬
nis. Congiarium autem specialiter mensura est
liquidorum: cuius et rem simul et nomen a roma¬
nis impositum uuenimus. Metrum ẽ mensura li-¬¬
quidorum: hȩc amensura accepit nomen. Me-¬
tron enu mensuram dicunt greci: et inde appel-¬
lata metreta. licet et urna et anfora et reliqua
huiꝰ modi nomina mensurarum sint.: tamen ista

Expanded text:
inciditur et cotylam facit. Emina autem adpeninciditur et cotylam facit. Emina autem adpendit libram unam, quae geminata sextarium facit. Sextarius duarum librarum est. Qui bis adsumtus nominatur bilibris; adsumtus quater 'fit Graeco nosive gomor facit. Adice sextum, congium reddit: nam congius sex metitur sextariis, a quo et sextarii nomen dederunt. Congium autem a congiendo, id est per augmentum crescendo, vocatur. Unde et postea pecunia beneficii gratia dari coepta congiarium appellatum est: unusquisque enim sui temporis imperator favorem populi captans adiciebat, ut largior videretur in donis. Congiarium autem specialiter mensura est liquidorum, cuius et rem simul et nomen a Romanis inpositum invenimus. Metrum est mensura liquidorum: haec a mensura accepit nomen; μέτρον enim mensuram dicunt Graeci. Et inde appellata metreta, licet et urna et amphora et reliqua huiusmodi nomina mensurarum sunt; tamen ista
Abbreviated transcription (Latin):
Ensura ẽ res aliqua modo suo. uł tempore circũ¬
inscripta. Hȩc aut corporis ẽ aut temporis.
Corporis ut hominum. lignorum. et columnarum
longitudo et breuitas: sed et solem istum propͥam
sui orbis habere mensuram. quod geo metrici ꝑscru-¬
tari audent.Temporis: ut mensura horarum et.
dierum et annorum. unde et metiri pedes horarũ
dicimus. hoc ẽ mensurȩ. Proprie autem mensura uo.¬
cata. quod ea fruges metiuntur. atq frumentũ id est
humida et sicca. ut modios. urnas et amphoras. Men.¬
surarum pars minima. coclear quod est dimidia pars
dragnȩ. appendens siliquas nouem: qui triplicatus
conculam facit. Concula dragina una et dimidia
adimpletur. Ciati pondꝰ decem dragnis appenditur.
qui etiam a quibusdam causatus nominatur. Oxi¬
falsus fit: si quinq dragnȩ adduntur ad decem.
Acitabulus quarta pars eminȩ est: duodecim drag¬
mas appendens. Cotula emina est: habens sciatos
mone incisio dicitur: et emina sextarii in duo equa

Expanded text:
ensura est res aliqua modo suo vel tempore circumscripta; haec autem aut corporis est aut temporis. Corporis est, ut hominum, lignorum et columnarum longitudo et brevitas. Sed et solem istum propriam sui orbis habere mensuram, quod geometrici perscrutare audent. Temporis, ut mensura horarum et dierum et annorum: unde et metire pedes horarum dicimus, hoc est mensurare. Proprie autem mensuram vocatam quod ea fruges metiuntur atque frumentum, id est humida et sicca, ut modios et artabones, urnas et amphoras. Mensurarum pars minima coclear, quod est dimidia pars dragmae, adpendens siliquas novem; qui triplicatus conculam facit. Concula dragma una et dimidia adimpletur. Cyati pondus decem dragmis adpenditur, qui etiam a quibusdam cuatus nominatur. Oxifalus ut si quinque dragmae adduntur ad decem. Acitabulus quarta pars hemine est, duodecim dragmas appendens. Cotula hemina est, habens cyathos mone incisio dicitur, et emina sextarii in duo aequa
Abbreviated transcription (Latin):
qui duodecim continet menses. aut magnus
omnibus planetis in eundem locum recurrentibꝰ.
qui fit post annos solsticiales plurimos. Era
singulorum annorũ st̃ constituta a cesare au¬
gusto: quando pͥmum censu exagitato roma¬
num or. bem descripsit. Dicta autt̃ ȩra. ex
eo quod omnis orbis es reddere ꝓfessus est
rei publicȩ.
X. De olimpiadibus et
lustrio
et iubeleis

Expanded text:
qui duodecim continet menses; aut magnus, qui duodecim continet menses; aut magnus, omnibus planetis in eundem locum recurrentibus, qui fit post annos solstitiales plurimos. Aera singulorum annorum est constituta a Caesare Augusto, quando primum censu exagitato Romanum orbem descripsit. Dicta autem aera ex eo, quod omnis orbis aes reddere professus est reipublicae. § 37 De olympiadibus et lustris et iubileis
Abbreviated transcription (Latin):
datur: quia tunc ex t̃ris omnia oriuntur. Estaᷤ
uero meridiano eo quod pars eius calore flagran
tior sit. Hiemps septemtrioni. eo quod frigorib
et ꝑpetuo gelu torpet. Autum nus occiduo
ꝓpter quod graues morbos habet. unde et tẽ
omnia folia arborum defluunt. Ut autem
autumnus habundet morbis. facit hoc confi¬
nium frigoris et caloris. et compugnantia in¬
ter se contrariorum acrum.Ix. De annis.
NNUS est solis anfractus. cum ꝑactis
trecentis sexaginta quinq diebus ad ea¬
dem loca siderum redit. Annus autem dictus
Unde et anulus quasi anus idẽ. circulus. quod
in se redeat. Uirgilius. Atq in se sua ꝑ uestigia
uoluitur annus. Sic enim apud egiptios indica¬
batur ante inuentas litteras picto dracone cau¬
dam suã mordente quia in se recurrit. Alii an¬
ab innouatione. Renouatur enim semper. Tra
sunt autem genera annorum. Aut enim annus
lunaris est triginta dierum. aut solsticialis

Expanded text:
datur, quia tunc ex terris omnia oriuntur; aestas datur, quia tunc ex terris omnia oriuntur; aestas vero meridiano, eo quod pars eius calore fltior sit. Hiems septemtrioni, eo quod frigoribus et perpetuo gelu torpet. Autumnus occiduo, propter quod graves morbos habet. Unde et tunc omnia folia arborum defluunt. Ut autem autumnus abundet morbis, facit hoc confinium frigoris et caloris et compugnantia intra se contrariorum aerum. Inter. Annus quid est? Resp. Annus est solis anfractus, cum peractis ter centum sexaginta quinque diebus ad eadem loca siderum redit. Inter. Unde diciturUnde et annulus, quasi annuus, id est, circulus, quod in se redeat. Unde et Virgilius : Atque in se sua per vestigia volvitur annus. Sic enim apud Aegyptios indicabatur ante inventas litteras, picto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrit. Alii anab innovatione; renovatur enim semper. Tria sunt autem genera annorum. Aut enim lunaris annus est triginta dierum; aut solstitialis,
Abbreviated transcription (Latin):
empora anni quatuor sunt. Uer. Estas.
autumnus. et hiems. Dicta autem sunt
tempora a cõmunionis temperamento. quod in-¬
uicem se humore. siccitate. calore et frigore
temꝑent. Hȩc et curricula dicuntur: quia non
stant sed currunt. Constat autem post factũ
mundum ex qualitate cursus solis. tempora in
ter nos m̃sibus suisse diuisa. Quorum tempoꝵ
talem ueteres discretionem faciunt: ut primo
mense. uer nouum dicatur: secundo: adultum
tercio. preceps sic et estas in suis tribus mensibꝰ
noua. adulta. et preceps. Sic et autumnus.
nouus. adultus et preceps. Item hienis. noua ad
quod uiret. Tunc enim post hiemem uestit᷑
tellus herbis. et in florem cuncta rumpunt᷑.
Estas dicitur ab ȩstu id.ẽ. a calore. et ȩstas
quasi usta. idẽ. exusta et arida. Nam calor
enim grece bruma appellatur. Unde et imbru¬
mati dicuntur quibus fastidium ẽ ciborum.
hiemem significat. Hȩc tempora singulis etiã
celi partibus adscribuntur. Uer quoq orienti

Expanded text:
empora anni quatuor sunt: ver, aestas, autumnus et hiems; dicta suntempora a communione temperamentorum, quod invicem se humore, siccitate, calore et frigore temperent. Haec et curricula dicuntur, quia non stant, sed currunt. Constat autem post factum mundum ex qualitatibus cursu solis tempora in ternos menses fuisse divisa, quorum temporum talem veteres discretionem faciunt, ut primus mensis ver novum dicatur, secundus adultum, tertius praeceps. Sic aestas in suis tribus mensibus nova, adulta, et praeceps; sic et autumnus novus, adultus et praeceps. Item hiems, nova, aduquod viret. Tunc enim post hiemem vestitur tellus herbis, et in florem cuncta rumpuntur. Aestas dicitur ab aestu, id est a calore; et aestas quasi usta, id enim Graece bruma appellatur. Unde et inbrumati dicuntur, quibus fastidium est ciborum.hiemem, significat. Haec tempora singulis etiam caeli partibus adscribuntur. Ver quippe orienti
Abbreviated transcription (Latin):
a quo romani exoriuntur. et quia uexilla romanoꝵ
cocco decorantur: siue quod mars gaudet sanguine.
Albos zephiris et serenis tempestatibus. Prasinos
flori et terrȩ. U enetos aquis uł aeri quia ceruleo
sunt colore. Luteos id est croceos igni et soli. purpu-¬¬
reos yn sacrauerunt. quem arcum dicimus. quod
iris plurimos colores habeat: sicq dum hac expectatio¬
ne deorum cultibus atq elementis mundialibus pro¬
fanantur: eosdem deos atq eadem elementa ꝓculdu-¬
bio colere noscuntur. Unde animaduertere debeg
xp̃iane quod circa numina inmunda possideant. Qua¬
ꝓpter alienus erit tibi locus. quem plurimi sathanȩ
sp̃s occupauerunt. Totum enim illum diabolus et an¬
geli eiꝰ repleuerunt.
heatrum est quo scena in de theatro.

Expanded text:
a quo Romani exoriuntur, et quia vexilla Romanorum a quo Romani exoriuntur, et quia vexilla Romanorum cocco decorantur; sive quod Mars gaudet sanguine. Albos zephyris et serenis tempestflori et terrae, venetos aquis, vel aeri, quia ceruleo sunt colore; luteos, id est, croceos, igni et soli; purpureos Iri sacraverunt, quem arcum dicimus, quod Iris plurimos colores habeat. 3. Sicque dum hac spectatione deorum cultibus atque elementis mundialibus profanantur, eosdem deos atque eadem elementa procul dubio colere noscuntur. Unde animadvertere debes, Christiane, quot circum nomina immunda possideant. Quapropter alienus erit tibi locus, quem plurimi Satanae spiritus occupaverunt. Totum enim illum diabolus et angeli ejus repleverunt. heatrum est quo scena includit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ad cursum septem stellarum : quibꝰmundũ
regi dicunt. si uead cursum septem dierum p̃sentiũ.
quibus ꝑactis uitȩ terminus consummatur. quorum
finis est ereta idest iudicium. XXXUIII. De equitibꝰ.
unam tamen uiam mortalitatis usq ad propriam me-¬
tam mortis.
esultores nominati quod olim prout quisq ad
liue quod de equo in ȩquum transiliebat. XL. De pe¬
ab oriente ad occidentẽ. quia mortales oriuntur et oc¬
cidunt. N udi currunt. quia et homuni in scło nullȩ
reliquiȩ sunt. recto spacio currunt: quia inter uitam
et mortem nichil distat. sed hȩo igitur propterea fin¬
gunt: ut uanitates suas et sacrilegia exeusare conen¬
tuN. XLI. De coloribus equorum
tos mari adsimilantes. Item roseos estati currere uo-¬
luerunt. quod ignei coloris sint. et cuncta tũ flaues¬
cunt.
Albos hiemi quod sit glatialis: et frigoribus uniuer¬
sa canescant. Ueri prasinos uiri di colore. quia tunc
pampinꝰ densatur. Item roseos currere marti sacraueruis

Expanded text:
hoc ad cursum septem stellarum, quibus mundum regi dicunt, sive ad cursum septem dierum praesentium, quibus peractis vitae terminus consummatur; quorum finis est creta, id est iudicium. § 38 De equitibus. m mortalitatis usque ad propriam metam mortis. esultores nominati, quod olim prout quisque adat et currebat, sine quod de equo in equum transibat. Pee ad occidentem, quia mortales oriuntur et occidunt. Nudi currunt, quia et homini in saeculo nullae reliquiae sunt. Recto spatio currunt, quia inter vitam et mortem nihil distat. Sed haec igitur propterea fingunt ut vanitates suas et sacrilegia excusare conentur. § 41 De coloribus equorum. ae, venetos mari adsimilantes. Item russeos aestati currere voluerunt, quod ignei coloris sint, et cuncta tunc flavescant. Albos hiemi, quod sit glacialis, et frigoribus universa canescant. Veri prasinos viridi colore, quia tunc pampinus densatur. Item russeos currere Marti sacraverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quẽ ad modũ erigit᷑ mundꝰ in septñtrio¬
nalem plagã. ita declinat᷑ in australẽ. caput aut̃
uolubile atq ardens ẽẽ dixer̃. uocatũq hoc no¬
mine eo qͦd tãqͣm uascęlatũ imp̃ssa signa habeat
stellarũ. Distuixit enĩ eũ ds̃ claris luminibꝰ. ⁊ in
pleuit solr scilicet ⁊ lune orbe fulgente ⁊ astroꝵ
micantiũ splendentibꝰ signis adornauit. Hoc aũ gc̃e

Expanded text:
admodum erigitur mundus in septentrionalem plagam, ita declinatur in Australem. Caput autem olubile atque ardens esse dixerunt; vocatumque hoc nomine, eo quod tamquam vas caelatum inpressa signa habeat stellarum. Distinxit enim eum Deus claris luminibus, pleuit, sole scilicet et lunae orbe fulgenti et astrorum micantium splendentibus signis adornauit. te