comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fiant luminaria in firmamento celi:⁊ di¬
uide̾nt diem ac noctem. In p̃cedenti triduo:
disposita est uniuersitas huiꝰ mundi machina
partib suis distributa. Pormata enim luce .ĩ die
que uniuersa illustrarer duo sequentes dies. attͥ¬
buti sunt suppreme ⁊ infime parti mundi fir-
die fumamentum desuꝑ expansum. ẽ. Tercia
uͦ aquarum molib intrã rereptacula sua col¬
lectis terra ẽ. reuelata. atq aet serenatus. Quat¬
tuor gͥ mundi elementa illis dieb locis suis
distinca sunt. ⁊ ordinata. T̾tib aũ seq̃ntibus
dieb ornata sunt illa .iiii. elementa. Quart᷑ i die
Quinta aer in uolatilib ⁊ aque ⁊t in piscib or¬
namenta acceꝑunt. Sexta accep̃ t̾ra iumenta ⁊
reptilia ⁊ bestias Post que omnia factꝰ: homo
tu celi agitur sic̾nt prius factum est.

Expanded text:
Fiant luminaria in firmamento coeli, et dividant diem ac noctem. In praecedenti triduo disposita est universitatis hujus mundi machina, et partibus suis distributa. Formata enim luce prima die quae universa illustraret, duo sequentes dies attributi sunt supremae et infimae parti mundi, firmdie firmamentum desuper expansum est. Tertia vero equarum molibus intra receptacula sua collectis, terra est revelata atque aer serenatus. Quatuor ergo mundi elementa illis diebus, suis locis distincta sunt et ordinata. Tribus autem sequentibus diebus ornata sunt illa quatuor elementa. Quarta enim die Quinta aer in volatilibus, et aquae in piscibus ornamenta acceperunt. Sexta accepit terra jumenta et reptilia et bestias, postque omnia factus est homo tu coeli agitur, sicut prius factum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ł que cum duobus
fr̃ib dormiunt uidendum .ẽ. quid censeãt
canones. Qui dormierit cum duab sororib
⁊ una ex illis añ fu̾it uror: neutram ex ip̃is
hãt nͨ ip̃i adult̾i unquam in coniuigio co
bitum quam sibi reddid̃ illicitam sororem
eius cognoscendo. nͨ etiam pꝰ mortem uxous.
licet ei ł adult̾e copulari in coniugium. It̾
zacarias ppͣ. Concubiusti cum sorore uyors sa
tue. Si fecisti neutram hãs ⁊ uxor tua si ñ fu̾it
conscientia scełis ⁊ contin̾e ñ iullt. nubat ĩ
domino cui uult. Tn uͦ ⁊ adult̾a sine spe
nec ille nec illa aliam urorem accipiat ł a
lium iurum quam diu ambo uiuunt. si
uͦ adult̾a mortua fu̾it. uir eius si uult nu¬
mortuus fu̾it uir eus s omnib diebus
penit̾ lamenta ꝑsoluat. Hit de illo ad¬
ult̾io agitur quod cum cognato uiri ł
cum cognata uroris cominittitur. Non:
dimitanda uxor pro aliqua macła corꝑis

Expanded text:
 quae cum duobus fratribus dormiunt, videndum est quid censeant canones. Qui dormierit cum duabus sororibus, et una ex illis ante fuerit uxor, neutram ex ipsis habeat; nec ipsi adulteri unquam in conjugio copubitum, quam sibi reddidit illicitam, sororem ejus cognoscendo. Nec post mortem uxoris licet ei vel adulterae copulari in conjugium. Item Zacharias papa, ibid.: Concubuisti cum sorore uxoris tuae; si fecisti, neutram habeas; et uxor tua si non fuerit conscia sceleris, et continere non vult, nubat in Domino cui vult. Tu vero et adultera sine spe nec ille, nec illa aliam uxorem accipiat, vel alium virum, quamdiu ambo vivunt. Si vero adultera mortua fuerit, vir ejus, si vult, numortuus fuerit vir ejus; sed omnibus diebus poenitentiae lamenta persolvat. Hic de illo adulterio agitur, quod cum cognato viri, vel cognata uxoris committitur. 6. Non est dimittenda uxor pro aliqua macula s
Abbreviated transcription (Latin):
ui ad suam persuasionem plenit̾ suffulci-¬
endam .i. ut malum quod intendebat li¬
b̾e I. ꝑsuaderet ⁊ malum quod mulier timu¬
it nẽgando remouit :⁊ ꝓmissionem addidit. ⁊
ut euis ꝑsuasio cicius recipet᷑ ꝓmissionem
dupplicauit. unam nempe commestionem
suadens duo in premio ꝓposuit similitudinẽ
dĩ. scientiamꝰboni & mali spondens. Ubi tͥb
nͦus hominem temptauit .s. gula in ꝑsuasio¬
ne cibi cum dirit. In quocumq die commede¬
ritis. Inani gła: in ꝓmissione deitatis cum dix̃
critis. sic̃ dii auaritia in ꝓmissione scientie:
cum dix̃. scientes bonum ⁊ malum. Gula ẽ im¬
moderata cibi auiditas. uana gła amor ꝓͥe¬

Expanded text:
ui ad suam persuasionem pleniter suffulciendam, id est, ut malum quod intendebat libere persuaderet, et malum quod mulier timuit negando removit, et repromissionem addidit: et ut ejus persuasio citius reciperetur, promissionem duplicavit. Unam nempe comestionem suadens, duo in praemio proposuit similitudinem Dei, scientiamque boni et mali spondens. Ubi tribus modis hominem tentavit, scilicet, gula in persuasione cibi, cum dixit in quacumque die comederitis; inani gloria in promissione deitatis, cum dixit eritis sicut dii; avaritia in promissione scientiae, cum dixit scientes bonum et malum. Gula est immoderata cibi aviditas; vana gloria, amor
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiam. Ratio etiam id suadet. Si ir
ciat baptismus. multo mag̃ suf¬
ficiat fides adultis uolentib s ñ ualentib
baptizari. Uñ augustinꝰ. Queris quid sit
maius fides an aqua. ñ dubito: quin rdeã
fidem. Si gͦ quod minus ẽ: sc̃ificare pot̃:
credidit in me ⁊̃ si mortuꝰ fu̾it uiuet.

Expanded text:
nterius. Ratio etiam id suadet. Si enisufficit Baptismus, multo magis sufficit fides adultis volentibus, sed non valentibus baptizari; unde Aug.: Quaeris quid sit majus, fides an aqua? non dubito quin respondeam, fides. Si ergo quod minus est sanctificare potest, C
Abbreviated transcription (Latin):
quod sicut sp̃c sanctus in tͥnitate
specialiter dicitur caritas. que ẽ. pr̃is
et filii unio: ita et nomen tenet ꝓpͥe
quod pr̃i ⁊ filio communiter quodã¬
mͥͦ congruit. Unde augustinus in xu.¬
pater diligit filium. ⁊ prẽm diligit
filius mettabiłt communonem de¬
monstrat amborum quid conuenien¬
tius quam ut ille dicatur ꝓprie cari

Expanded text:
quod, sicut Spiritus sanctus in Trinitate specialiter dicitur charitas, quae est Patris et Filii: ita et nomen tenet proprie, quod Patri et Filio communiter quodammodo congruit. Unde sapiens Augustinus in quPater diligit Filium, et Patrem diligit Filius, ineffabiliter communionem demonstrat amborum; quid convenientius quam ut ille dicatur charitas pr
Abbreviated transcription (Latin):
communis ambobus: id uocatur
ip̃e ꝓͥe quod ambo commnuniter. ali¬
oquin: si milla trinitate solus sp̃s
sanctꝰ. c̃. caritas: ꝓfecto et filius. non soliꝰ
patris. sed etiam sp̃c sc̃i filiꝰ inuenit᷑.
Ait enim apłs de deo pr̃e. Transtulit¬
gͦ non ẽ. in illa trinitate caritas. dei.
S quia ħ absurdissimum ẽ. restat ut ñ
solus ibi sit caritas sp̃c sc̃s. s: ꝓꝑ illa de

Expanded text:
communis ambobus, id vocatur ipse proprie, quod ambo communiter. Alioquin si in illa Trin. solus Spiritus sanctus est charitas, profecto et Filius non solius Patris, sed etiam Spiritus sancti Filius invenitur. Ait enim Apostolus de Deo Patre. Colsi non est in illa trinitate caritas dei  absurdissimum est, restat, ut non solus ibi sit caritas spiritus sanctus, se
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qundem in uenͥ testamanto electi
sunt ad custoiliam templi. ut ñ ing̃detur
in illucd inmundus. Dicti autem hostiarii
quod presint hostiis templi. Ip̃i enim tenẽ¬
tes clauem omnia intus extraq custodi¬
unt. atq int̾ bonos ⁊ malos hñtes iudici¬
um dignos tecipiunt. indignos respu¬
unt. Uñ ⁊ eis cum ordinantur claues aȩccłȩ
istis recluduntur.
oc officioai dominus in sua ꝑsona
suscep̃. quando flagello de funiculis
facto uendentes ⁊ ementes de templo eittit
Ip̃e enim se hostiarium significat cum

Expanded text:
sunt, qui in veteri Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur in illud immundus. Dicti autem ostiarii, eo quod praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem, omnia intus et extra custodiunt, atque inter bonos et malos habentes judicium, dignos recipiunt, indignos respuunt. Unde et eis, cum ordinantur, claves Ecclesiae istis recluduntur. Hoc officium Dominus in sua persona suscepit, quando, flagello de funiculis facto, vendentes et ementes ejecit de templo. Ipse enim se ostiarium significans
Abbreviated transcription (Latin):
orro sui cognitionem: idem hõ tione.
talem accepisse uidetur. ut et quid debe¬
ret superiori. et quid equali et inferiori non

Expanded text:
orro sui cognitionem idem homo talem accepisse videtur, ut et quid deberet superiori, et quid aequali, et inferiori non
Abbreviated transcription (Latin):
ist orum fuit in xͦ. quis gͦ fuit cunor ille qͦ pe¬
nam timure: pͥ ille timor dici naturał sue
humanus. qui omnib hominib inest qͦ
horretur mors ac formidatur pena⁊ dr̃
timor ille naturalis. ñ quia accesc̾it homini.
et nͣ secundum quo prius fuit instituta.
quia ñ funt iste timor concretus. homini.
nͨ de bonis nͣlib s quia ex corrupta natura
ꝑ peccm̃ hominib aduenit. cui corrupt̃o
moieint. tamquam eẽt naturalis ⁊÷ iste

Expanded text:
istorum fuit in Christo. Quis ergo fuit timor iste quo poenam timuit? Potest timor ille dici naturalis vel humanus, qui omnibus hominibus inest, quo horretur mors ac formidatur poena. Et dicitur timor iste naturalis, non quia accesserit homini ex natura secundum quod prius fuit instituta, quia non fuit iste timor concretus homini, nec de bonis naturalibus; sed quia ex corrupta natura per peccatum omnibus advenit; cui corruptio inolevit, tanquam esset naturalis; et est iste
Abbreviated transcription (Latin):
quod preterierit. uei futurus sit. s quod
ex istit. simplciter sine aliquo temꝑali
motu. licet enim uerba substantiua di-¬
uersorum temporum de deo dicantur.
ut fuit. erit. ẽ erat: non tamen temꝑales
motus tunc distinguunt. s p̾t̾itum uel
s ee̾ntiam. siue existentiam diuinitatiᷤ
simplicit̾ insinuant. de us ergo solus ꝓ
dens deo. s subsinstens ueritas ⁊ man̾s
causa ⁊ naturał generis ꝓprietas hic¬
dr̃. quia nec mutatur nec mutari pot̾.
te. Aue inquit eẽntie uel substanti capi¬
unt. accidentia. quib in eis fiat uel mag¬
na. uel quantacumq mutatio dõ aũt
auquid huiusmodi accidere non pot.⁊
ideo soia substantia uel eẽntia q̃ est deu.
incommutabilis. ẽ. cui ꝓfĩo: maxime ac
uerissime conperit ẽẽ. Quod enim mu.¬
ri pot̾. ⁊̃ si non mutatur: potest. quod
fuerat non eẽ. Iõq illud solum. quod
non tantum ñ mutatur. u̾um mutati¬

Expanded text:
quod praeterierit, vel futurus sit, sed quod existat simpliciter sine aliquo temporali motu. Licet enim verba substantiva diversorum temporum de Deo dicantur, ut fuit, erit, est, erat, non tamen temporales motus tunc distinguunt, scilsed etiam existentiam Divinitatis simpliciter insinuat. Deus ergo solus prdens Deo, sed subsistens Veritas et manens causa, et naturalis generis proprietas. De; quia nec mutatur, nec mutari potest. c. 2: Aliae, inquit, essentiae vel substantiae capiunt accidentia, quibus in eis fiat, vel magna vel quantacumque mutatio. Deo autem aliquid hujusmodi accidere non potest; et ideo sola substantia vel essentia, quae est Deus, incommutabilis est: cui profecto maxime ac verissime competit esse. Quod enim muri potest, etiamsi non mutetur, potest quod fuerat non esse. Ideoque illud solum quod non tantum non mutatur, verum eti
Abbreviated transcription (Latin):
de tͥnitate. Cum anima quodammꝰ
inmortaus eẽ. dicatur. ⁊ sit: non dic̾et
solus ht̃ inmortalitatem. nͥ quia uera
inmortautas. in conmutabilitas ẽ. qͣm
nula potest hr̃e creatura. quoniam
quem non ẽ. tͣnsmutatio. nec uicissitu
dinis .o. ⁊ dd̃ mutabis ea ⁊ mutabuntur
tu autem idem ip̃e es. Ideo augꝰ suꝑ ge¬
ne sim dicit quod deus nec ꝑ loca nec ꝑ
temꝑa. mouet᷑ creatura uͦ: ꝑ tempora ⁊
mutati. detis autem nei loco n affectione.
omni enim mutabili natura ut ait augꝰ
contra maximinum: non nulla mors est:
ip̃a mutatio. quia facit aliquid in ea non
ẽẽ q̃ erat. Uñ ⁊ ipa anima humana: q̃ iõ¬

Expanded text:
De Trinitate: Cum anima quodammodo immortalis esse dicatur, et sit, non diceretur, solus habet inmortalitatem, nisi quia vera immortalitas incommutabilitas est, quam nulla potest habequem non est transmutatio . Sic etiam ait David: Mutabis ea et mutabuntur; tu autem ipse es . Ideo Augustinus super Genesim dicit, quod Deus nec per loca nec per tempora movetur; creatura vero per tempora et mutari; Deus autem nec loco, nec affectione momni enim mutabili natura, ut ait Aug. contra Maximinum, nonnulla mors est ipsa mutatio, quia fecit aliquid in ea non esse quod erat, unde et ipsa anima humana, q
Abbreviated transcription (Latin):
uni de ꝑuirio uideamus. ꝑ De ꝑuirio.¬
uirium mendatium ẽ iuiram̃to firma¬
tum. hic queritur utrum sit ꝑuirium uͥ ñ sit
m̃datium. ꝗ quibdam uidetur ex auctori¬
⁊ iusuciam. Si ista defuerint. ñ erit iuram̃tũ
s ꝑuirium. uͥ autem falsum uiratur. u̾itas
deest. Si gͦ falsum uiretur ⁊ si ñ sit ibi intentio
fallendi uidetur eẽ. ꝑuirium: quia deest u̾ita
dix̃ apłs. cum se uenturum ad corithios ꝓ
m̃datii contrar̃. quia sic animo sentiebat ⁊ si
uiram̃to illud confirmasset. ñ ꝑiurium
incurrisset. quia quamtum in ip̃o dix̃ u̾m.
foret u̾um uirasset ⁊ si alit̾ euen̾it quam dix
Lõ sic̃ quis ñ ẽ mendax uͥ alit̾ sintiat animo
quam dicit sine ita fit suit ñ: ita uidetur qͥb¬
dam nemunem ꝑuirium constitui nisi aliter
sentiat amimo quam loquitur siue ita sit

Expanded text:
unc de perjurio videamus. Perjurium est mendacium juramento firmatum. Hic quaeritur utrum sit perjurium, ubi non est mendacium; quod quibusdam videtur ex auctoriet justitiam, si ista defuerint, non erit juramentum, sed perjurium. Ubi autem falsum juratur, veritas deest. Si ergo falsum juretur, etsi non sit ibi intentio fallendi, videtur esse perjurium, quia deest veritas. dixit Apostolus, cum se venturum ad Corinthios pmendacii contraxit, quia sic animo sentiebat; etiamsi juramento illud firmasset, non perjurium incurrisset, quia quantum in ipso fuit, veruforet, verum jurasset, etsi aliter evenerit quam dixit. Ideo sicut quis non est mendax, nisi aliter sentiat animo quam dicit, sive ita sit, sive non, ita videtur quibusdam neminem perjurum constitui, nisi aliter sentiat animo quam loquitur, sive ita sit
Abbreviated transcription (Latin):
in utramq partem. Quod friuolum ẽ cum ⁊ angli
libum arbitum ħant:⁊ tam̃ gr̃a a do sunt ꝯfirmati.
ut peccare nequeant. quatorag̃ gͦ ille homo cui
sp̃c ẽ datꝰ sñ mensura: Inducunt quoq auctoritatẽ
ad ꝓbandum idem. Scͥptum enim ẽ in li sap̃ie. Qui
potuit transgredi ⁊ non ẽ transgressus fac̾e̾ maꝰ¬
lum et ñ fecit. S hoc accipiendum ẽ s membra.
ł partim de caput partim de memibtis. De capi-
ñ ẽ transgressus ⁊ ñ fecit malum. de membris po¬
tuit transgrediz facere malum
Si deus potuit
assiimere hominem in sexu muliebri.

Expanded text:
partem, quod frivolum est; cum et angeli liberum arbitrium habeant, et tamen gratia a Deo sunt confirmati ut peccare nequeant; quanto magis ergo ille homo, cui Spiritus est datus sine mensura. Inducunt quoque auctoritatem ad probandum idem. Scriptum est enim in libro Sapien.: Qui potuit transgredi, et non est transgressus; facere malum, et non fecivel partim de capite, partim de membris. De capite, non est transgressus, et non fecit malum. De membris, potuit transgredi, et facere malum. 5. Si Deus potuerit assumere hominem in sexu muliebri.
Abbreviated transcription (Latin):
cce que fuerit consuetudo in hac rele
cum nou̾ca cum sorore tum neꝑte cum
amica. cum mat̾t̾a cum nuru ⁊ aliis qui¬
busdam ꝑmisit autem diuorcium ficti
dato libeno repudii. in quo uir scͥbebat
causas. ꝓ quib urorem repudiabat. ꝑ¬
misit etiam aliam ducẽ. dato priorili¬
dium. s ut tolłctur homiciduim. ꝑmisit
fi mala ne fierent peiora. ⁊ ħ ꝑmirtendo
ñ dei uistici am demonstraiit: s ĩ peccore

Expanded text:
cce quae fuerit consuetudo in hac re ancum noverca, cum sorore, cum nepte, cum amita, cum matertera, cum nuru, et aliis quibusdam. Permisit autem divortium fieri dato libello repudii in quo vir scribebat causas pro quibus uxorem repudiabat. Permisit autem aliam ducere dato priori lidium, sed ut tolleretur homicidium. Permisit fieri mala, ne fierent pejora; et hoc permittendo non Dei justitiam demonstravit, sed in peccatore
Abbreviated transcription (Latin):
mago autem et similitudo. in ħ loco incre
ẽ. homo: uel creata in qua factus ÷ homo et
ip̃a homini increata. Increatam enim ima-¬
ginem que ds̃ ẽ intellexisse uidetur. prda.
cum dicit non eẽ. unam imaginem dei et ange
imago relatiue ad aluid dicitur. cuius simi-¬
litudinem gͥit. ⁊ ad qͣ rep̃sent andum facta:
sicut unago crsaris. q̃ ip̃iꝰ similitudinem p̃¬
ferebat. ip̃mq quodammꝰ representabat.
Inꝓͥe autem imago dr̃ id ad qͣ aliud fit. sic̃
exemplum ꝓͥe dicitur quod sumit᷑ ex aliquo.
⁊ exemplar ex qͦ sumitur alquid. Ponitur
tamen aliquando abusiue ait̾um ꝑ alt̾o.
Ita ⁊ minus ꝓͥe accipit᷑ imago: eẽntia tͥnita¬
tis. si tamen ea nomine unaginis in ħ loco
intelligit᷑
Opinio eorum qui putabant fi¬
lium ꝑ inaginem ⁊ similitudinem ħ

Expanded text:
mago autem et similitudo in hoc loco vel increaest homo; vel creata, in qua factus est homo, et ipsa homini concreata. Increatam imaginem quae Deus est, intellexisse videtur Beda cum dicit non esse unam imaginem Dei et angelimago relative ad aliud dicitur cujus similitudinem gerit, et ad quod repraesentandum facta est, sicut imago Caesaris quae ipsius similitudinem praeferebat, ipsumque quodammodo repraesentabat proprie autem imago dicitur id ad quod aliud fit, sicut exemplum proprie dicitur quod sumitur ex aliquo, et exemplar ex quo sumitur aliquid. Ponitur tamen et aliquando abusive alterum pro altero; ita et minus proprie accipitur imago essentia Trinitatis, si tamen ea nomine imaginis in hoc loco intelligitur. 3. Opinio eorum qui putaverunt Filium per imaginem et similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
bona conscientia ⁊ doleat quod non dum au¬
deat sum̾e quem multum desidat cibum sa¬
lutarem. Cohibeat si etiam a ludis. a specta¬
cuł scłi. qui ꝑfectam nult consequi remissio¬
nis gr̃am. Isti sunt digni fructus penitenti.
animam captiuam elaqueantes. ⁊ in labta¬
tem seruantes. Et infra. Querat anima frui¬
tus dignos. ⁊ si ñ dignos penitentie. Sunt enĩ
digni fructus uirtutum.: qui ñ suffuiut
penitentib Penirentia enim granores p̃tilas.¬
Ex his ostenditur qui fint cdigni fructus pem¬
tentie. quib uera satisfactio explȩtur. ⁊ quod ñ
om̃s aigni fructus sunt om̃s cligni fructus¬
penitentie. quod de illa penitentia intel¬
ligit᷑. que maioꝵ ÷ criminum. Non enim suf¬
ficiunt granit̾ definquentib que sufficiunt
minus ł parũ peccantib¬

Expanded text:
bona conscientia, et doleat, quod nondum aubona conscientia, et doleat, quod nondum audeat sumlutarem. Cohibeat etiam se a ludis, a spectaculis seculi, qui perfectam vult consequi remissionis gratiam. Isti sunt digni fructus poenitentiae, animam captivam elaqueantes et in libertate servantes. Et infra: Quaerat anima dignos fructus, etsi non dignos poenitentiae. Sunt enim digni fructus virtutum, qui non sufficiunt poenitentibus. PoeniEx his ostenditur qui sint digni fructus poenitentiae, quibus vera satisfactio expletur; et quod non omnes digni fructus sunt fructus digni poenitentiae: quod de illa poenitentia intelligitur, quae major est criminum. Non enim sufficiunt graviter delinquentibus, quae sufficiunt minus vel parum peccantib
Abbreviated transcription (Latin):
dens iuno fẽs: oiũ reꝰ qr oĩs utꝰ patit᷑ ẽtͥm̃tũ ab uno uitio fonat señ
ĩ idicio ⁊ potestate sac̾dotis nicħ sui reicruais
s̾: ut omnia eo iubente paratꝰ sit face̾ ꝓ reci¬
pienda uita anime que fac̾it ꝓ euitanda cor¬
mortał futurus. que fac̾et ꝓ differenda morte
moriturus. Semꝑ deprecetur deum offerat cdeo
cio gͥcorde confenda ẽ elemosina tribuentis n
considandum ẽ. quantum s qͣ mente qͣ affecti¬
one dat quod pͭ Qui gͦ sua peccata redim̾e unitͥ
temꝑalium oblatione prius offerat mentem
cauiat ne u̾ecundia dnctus diuidat apud si
confessionem ut diu̾sa diuersis sacerdotib uelt
manifestare. Quidam enim uni celant. que
alii manifestanda conseruant: quod ẽ se lauda¬
re. ⁊ ad ipocͥsim tende ⁊ semꝑ uenia care. ad
quam frustra putat ꝑuenire. Paneat ⁊̃ nr p̾
ad domunicum corp̃ accedat quam confortei

Expanded text:
tum ab uno vitio. Ponat se omnino tum ab uno vitio. Ponat se omnino in judicio et potestate sacerdotis, nihil sui reservans sibi, ut omnia eo jubente paratus sit facere pro recipienda vita animae, quae faceret pro vitanda cormortalis futurus, quae faceret pro differenda morte moriturus; semper deprecetur Deum, offerat Deo cio ergo cordis, conferenda est eleemosyna tribuentis. Nec considerandum est quantum, sed qua mente, qua affectione dat quod potest. Qui ergo sua peccata redimere vult temporalium oblatione, prius offerat mentemerecundia dividat apud se confessionem, ut diversa diversis velit sacerdotibus manifestare. Quidam enim uni occultant quae alteri manifestanda conservant: quod est se laudare et ad hypocrisim tendere, et semper venia carere, ad quam frustra se putat pervenire. Caveat etiam, ne prius ad Dominicum corpus accedat, quam confortetur
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃ius uicii multiplici executione. Opor¬
tet enim penit̾e fornitantem secundum ex¬
cellentiam sui status ⁊ł officii. ł secundum
mͦum m̾etricis. ⁊ in mͦ oꝑis sui. ⁊ qualit̾ t᷑pi¬
tudinem egit ficut in loco sacrato. si in tꝑ̃e
oratiomi constituto ut sunt festiuitates &
⁊ quanta uictus fu̾it in purgatione. Sunt
enim qui ñ solum ñ iuncuntur. s ult᷑ se
pecc̃o offerunt. nec expectant temptationem
s p̃ueniunt uoluntatem.⁊ ꝑtractet secum
quam multiplici actione uicii delectabilit̾
peccauit. Omnis ista uarictas confitenda
⁊ deflenda: ut cum cognou̾it qͣ peccm̃ ẽ. cito
inueniat deum ꝓpitium. In cognoscendo ang¬
mentum pecc̃i inueniat cuius etatis fu̾it.
cuius sap̃ie & ordinis. lmmoretur in singiis
istis ⁊ sentiat modum criminis. purgans la¬
crimis omnem qualitatem uicii. Defleat
untutem: qua int̾im caruit. Dolendum:
i ñ solũ qͦd peccauit .s qr se uirtute pͥuauit Defleat ⁊ q̃m es¬

Expanded text:
in ipsius vitii exsecutione. Oportet enim poenitere fornicantem secundum excellentiam sui status vel officii, et secundum modum meretricis, et in modum operis sui, et qualiter turpitudinem egit, si in loorationi constituto, ut sunt festivitates etet quanta victus fuerit impugnatione. Sunt enim qui non solum non vincuntur, sed ultro se peccato offerunt; nec expectant tentationem, sed praeveniunt voluptatem. Et pertractet secum quam multiplici actione vitii delectabiliter peccavit. Omnis ista varietas confitenda est et deflenda, ut cum cognoverit quod peccatum est, cito inveniat Deum sibi propitium. In cognoscendo augmentum peccati, inveniat cujus aetatis fuerit, cujus sapientiae et ordinis. Immoretur in singulis istis, et sentiat modum criminis, purgans lacrymis omnem qualitatem vitii; defleat virtutem qua interim caruit. Dolendum est enim non solum quod peccavit, sed quia virtute se privavit. Defleat etiam
Abbreviated transcription (Latin):
N ꝑfectione autem penitentie:
tria obseruanda sunt . s. conpunctio cordis.
confessio oris. satisfactio oꝑis. Uñ ioħs os
aureum. ꝑfecta penitentia cogit peccõrem
omnia lib̾ent̾ ferre in corde euis contritio.
in ore confessio. in oꝑe tota humilitas.
ẽ. fructifera penitentia: ut sic̃ trib mͦis
pecc̃ĩ differentie ut ait augꝰ. ⁊ in corde. ⁊ ĩ fc̃o.¬
⁊ ĩ c̃suetudine ł ũbo: tamquam .iii. mortes¬
Una quasi in domo .s. cum in corde consentir
libidini. altera quasi ꝓlata iam extra portã
cum in factum assensio ꝓced. tercia cum
male consuetudinis tamquam mole p̃mit᷑¬
quasi ui sepulcrho iam putens. Hec sunt¬
tria gña mortuorum. q̃ dominus legit᷑ susci¬
tasse. huc triplici morti triplici remedio oc¬
curtitur. contrinone confessione satistactione.
C onpunctio nob̾ commendat᷑ ibi. Scindite

Expanded text:
fectione autem poenitentiae tria observanda sunt, scilicet compunctio cordis, confessio oris, satisfactio operis. Unde Joannes, os aureum: Perfecta Poenitentia cogit peccatorem omnia libenter ferre; in corde ejus contritio, in ore confessio, in opere tota humilitas. Haec est fructifera Poenitentia, ut sicut tribus modis peccati differentiae, ut ait Aug., de Serm. habito in consuetudine, tamquam tres mortesuna quasi in domo, id est cum in corde consentitur libidini, altera iam prolata quasi extra portam, cum in factum processit assensio, tertia, cum ui consuetudinis malae tamquam mole tsi in sepulchro iam putens. tria genera mortuorum, quae Deus legitur suscitasse. Huic ergo triplici morti, triplici remedio occurritur: contritione, confessione, satisfactione. Compunctio nobis commendatur ibi, Joe
Abbreviated transcription (Latin):
ed querit᷑ utrum e⁊ tantam quan-¬
tam ip̃i est potentiam: pat̾ filio
dedit. an minorem. Si tantam non
solum potentem s etiam omnipo¬
tem genuisse omnip̃s: intelligit᷑.
Si uͦ minorem qͦm᷑ omnia que ħt pat̾
fili sunt: Si pr̃is omnipotentia filig̃

Expanded text:
ed quaeritur utrum ei tantam quanta ipsi est, potentiam Pater Filio dederit, an minorem. Si tantam, non solum potentem, sed etiam omnipotentem genuisse omnipotens intelligitur; si vero minorem, quomodo omnia quae habet Pater, Filii sunt? Si Patris omnipotentia, Filii
Abbreviated transcription (Latin):
gine sumptum. quia ut corpus xͥ ex muitis
m̃bris purissimis ⁊ immaculatis constat. ita
souitas ecełiastica ex multis ꝑsonis a c̾minali
macula lib̾is consistit. In cuius rei tipo facta
⁊ domini archa de lignis sethim. que sunt
inputribilia ⁊ albespine similia. de di

Expanded text:
gine sumptum; quia ut corpus Christi ex multis membris purissimis et immaculatis constat, ita societas ecclesiastica ex multis personis a criminali macula liberis consistit. In cujus rei typo facta est arca Domini de lignis sethim, quae sunt imputribilia, et albae spinae similia. DI
Abbreviated transcription (Latin):
panis ł iuni. Res ⁊ ñ sacram̃tum: mistica
utriusq rei similitudinem g̾it exp̃ssam. Nã
sicut panis p̃cet̾is cibis corpus reficit ⁊ susten¬
tat. ⁊ iunum hominem letificat atq inebͥas.
sic caro xͥ int̾iorem hominem prius cet̾is gͥ¬
que unitas ẽ fidelium quia sicut ex mul¬
tis gͥnis conficitur unus panis. ⁊ ex płib
acuns uinum ĩ unum confluit. sic ex młti
fidelium ꝑsonis imitas eicłiastica constat
tis granis: unum corp̃ ex muitis m̃bris com

Expanded text:
anguis; res et non sacramentum, mystica utriusque rei similitudinem gerit expressam. Nam sicut panis prae caeteris cibis corpus reficit et sustentat, et vinum hominem laetificat atque inebriat, sic caro Christi interiorem hominem plus caeteris grquae est unitas fidelium: quia sicut et multis granis conficitur unus panis, et ex pluribus acinis vinum in unum confluit, sic ex multis fidelium personis unitas ecclesiastica constattis granis, et unum corpus ex multis membris comp
Abbreviated transcription (Latin):
quod tali uoluntati apta uit deus uel ip̃am
fecit utiem bonis. uel ip̃ius angłi factam
quia ⁊ si presciret ds̃ uoluntate futurum
maiuim: fecit tamen eum ꝓuidens quamta
de illo sua bonitate ẽẽt facturus. Pignen¬
tum quoq deidicitur. quia cum sciret eum
ds̃ uoluntate malum futurum ut bonis
noceret: creauit tamen illum: ut de illobo¬
nis prodẽet. hoc autem fecit: ut illudat᷑ ei.
luuditur eñi ei cum sanctis ꝓficit temptacio
euis sicut ⁊ mali homines quos deus maloᷤᷤ
tuturos preuidens creauit tamen ad sancto-¬
rum utilititatem: ludunt᷑. cum prestatur
sanctis: eorum temptatione ꝓsectus s ipse ÷
inicium quia precedit antiquitate ⁊ pͥncipatu
malicie. ħ autem illusio fit angelis malis et
angelos malos. ⁊ homines malos. ut ñ qͣtum
nitunt᷑ s quantum sinuunt᷑. possint. Ecce
aꝑte ostendit. quauter p̃dicta uerba iob: ĩtel¬
ligenda sint.⁊ angłicam naturam bonam
creatam asseruit.
citatos. & post creatõnem cecidisse.

Expanded text:
quod tali voluntati aptavit Deus: vel figmenfecit utilem bonis, vel ipsius angeli factura, quia licet praesciret Deus eum futurum malum, fde illo sua bonitate esset facturus. Figmentum ergo Dei dicitur, quia cum sciret eum Deus voluntate malum futurum ut bonis noceret, creavit tamen illum, ut de illo bonis prodesset; hoc autem fecit ut illudatur ei. Illuditur enim ei, cum sanctis proficit tentatio ejus. Sicut et mali homines quos Deus malos futuros praevidens creavit, tamen ad sanctorum utilitatem, illuduntur cum praestatur sanctis eorum tentatione profectus. Sed ipse est initium, quia praecedit antiquitate et principatu malitiae. Haec autem illusio fit angelis malis, et angelos malos et homines malos, ut non quantum nituntur, sed quantum sinuntur, possint nocere. Ecce aperte ostendit qualiter praedicta verba Job intelligenda sint, et angelicam naturam bonam creatam esse asseret post creationem cecidisse.
Abbreviated transcription (Latin):
deus ubiq totus est ꝑ essentiam ⁊ in
sanctis habitat ꝑ gratiam. Cum q
superus. liced tenuit̾ osiensum sit:
qua ratione dicatur habitare in qui¬
busdam. efflgitatet ordinis ratio:
id etiam assignari: quom uq ꝑ een
onis sublimitas: atq immensitas
humane mentis sensum omnino er¬
cecłet. Ut enim ait crisostomus super
epłam ad hebreos: sicut multa de dõ
intelligimus. que loqui penitꝰ nua¬
lemus: ita multa loquimur. que intel¬
lig̾e non sumus idonei. uerbi gratia.
quod ubiq ds̃ ẽ. scimus et dicimus.
quomͦ autem uͥq scit: intellectu non
capimus. It̃& quod est incorporea que¬
dam uirtus. que omnium est causa
bonorum scimus. quomͦ: uel que ista
sit: penitus ignoramꝰ
Quoꝵdã opinio qͥ

Expanded text:
Deus ubique totus est per essentiam, et in sanctis habitat per gratiam. Cumque superius, licet tenuiter, ostensum sit qua ratione dicatur habitare in quibusdam, nunc efflagitaret ordinis ratio id etiam assignari, quomodo ubique onis sublimitas atque immensitas humanae mentis sensum omnino excederet, ut etiam ait Chrys. super Epistolam ad Hebr. Sicut multa de Deo intelligimus quae loqui penitus non valemus, ita multa loquimur quae intelligere non sumus idonei. Verbi gratia, quod ubique Deus est scimus et dicimus; quomodo autem ubique sit, intellectu non capimus. Item quod est incorporea quaedam virtus quae est omnium causa bonorum scimus, quomodo autem vel quae ista sit penitus ignoramus. 7. Quorumdam opinio, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Non iatuit angłos mist̾ium regni ce¬
lorum. quod oꝑtuno temꝑe reuelatum ẽ ꝓ
salitta nostra. luis gͦ a scłis innotuit supt᷑a
me miratum misterium quia ominis crea¬
tura non ante secula s a secuł : Attende
iector: quia uidentur dissentire in hai sen¬
tentia illustres doctores. Iõq ut omnis repug¬
nantia de medio tollatur: predicta haino¬
nem sequentes ita determinemus. ut illis
angel qui maioris dignitatis sunt. ⁊ ꝑ quor
minist̾iũ illa ñciata ł reuelata st̃: ex parte cog¬
nita a secuł fuisse. ut pote familiaribus ⁊
nunciis illis uͦ qui minoris dignitatis sunt
incognita extitisse dicamus: usqueqͦ impleta
sunt. ⁊ ꝑ eccłiam predicata ⁊ tunc ab omnib
angeł ꝑfecte fuerunt cognita Constat itaq
omines angłos in cognicione diuinorum miꝰ¬
t̾iorum secundum ꝓcessum temꝑis ꝓfecisse.
Qñ non incongruenter ip̃i idem dicunt᷑. angelo¬
rum scientiam ac beatitudinem augi. usq

Expanded text:
dicens: Non latuit angelos mysterium regni coelorum, quod opportuno tempore revelatum est pro salute nostra. Illis ergo a seculis innotuit supra memoratum mysterium, quia omnis creatura non ante secula, sed a seculis est. Attende, lector, quia videntur dissentire in hac sententia illustres doctores. Ideoque ut omnis repugnantia de medio tollatur, praedicta verba Haymonem sequentes ita determinemus, ut illis angelis qui majoris dignitatis sunt, et per quorum ministerium illa nuntiata sunt, ex parte cognita a seculis fuisse, utpote familiaribus et nuntiis; illis vero qui minoris dignitatis sunt incognita extitisse dicamus, usquequo impleta sunt et per Ecclesiam praedicta; et tunc ab omnibus angelis perfecte fuerunt cognita. Constat itaque omnes angelos in cognitione divinorum mysteriorum secundum processum temporis profecisse. Unde non incongruenter ipsi dicunt angelorum scientiam ac beatitudinem augeri usque
Abbreviated transcription (Latin):
tamen putant. sp̃m sanctum.
uel donum: non dici relatiue ad
patrem uel ad filium. Si enim qn¬
tum hec relatiue ad se dicuntur.
sius inuicem sibi respondent uo¬
cabuł. ut situt dicitur pat. filii
pater: et filius patris filius: ita dicat᷑.
ẽ. in omnib relatius. non enim oĩa
que relatiue dicuntur suis: ad se in¬
uicem respondent uocabuł. Unde
augustinꝰ horum elidens opinionẽ¬
moueat inquit qͣm diximꝰ sp̃m sãc¬
tum: non ip̃am trinitatem: s eum
qui in trinitate ÷: relatuie dici. li¬
cet non ei rdeat uitssim. uocabu¬
lum eius ad queͣm refert᷑. dicimus
enum sp̃m sanctum patris. s non
uicissim dicimus: patrem sp̃c scĩ.
ne filius eiꝰ intelligatur sp̃c sanitꝰ.
tem dicimus sp̃m sanctum filii. s
non dicimus filium sp̃e sancti. ue
in multis enim telatiuis: ħ conti¬
git. ut non inueniatur uocabulũ.
quo sͥ uicissim redeant. cum gͦ dm̃s
donum patris ⁊ filii: non quidem
dicimꝰ donum donatoris ⁊ donato¬

Expanded text:
tamen putant Spiritum sanctum vel donum non dici relative ad Patrem vel ad Filium. Si enim, inquiunt, haec relative ad se dicuntur, suis invicem sibi respondent vocabulis; ut sicut dicitur Pater Filii pater, et Filius Patris filius, ita dicatur est in omnibus relativis. Non enim omnia quae relative dicuntur, suis ad se invicem respondent vocabulis. Unde Aug. horum elidens opinionete moveat, inquit, quoniam diximus Spiritum sanctum non ipsam Trinitatem, sed eum qui est in Trinitate, relative dici, licet non ei respondeat vicissim vocabulum ejus ad quem refertur. Dicimus enim Spiritum sanctum Patris, sed non vicissim dicimus patrem Spiritus sancti, ne filius ejus intelligatur Spiritus sanctus. Item dicimus Spiritum sanctum Filii, sed non dicimus filium Spiritus sancti, ne in multis enim relativis hoc contingit, ut non inveniatur vocabulum, quo sibi vicissim respondeant. Cum ergo dicimus donum Patris et Filii, non quidem dicim
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sumus dice trinitatem sic eẽ in deo: ut
aliquid dei sit. nec ip̃a sit deus: absit. utħ
credamus dicamꝰ gͦ in m̃te nr̃a: imaginiᷤ
summe tͥnitatis ita g̾it similit udinem
ut ex marima parte sit dissimił Scie nd̾
dei ẽ.: quia sui meminit mens. ⁊ intelligac
natõ tͥnitatis ĩ anima. s mens noticia amor.

Expanded text:
possumus dicere Trinitatem sic esse in Deo, ut aliquid Dei sit, nec ipsa sit Deus? Absit ut hoc credamus! Dicamus ergo in mente nostra imaginem summae Trinitatis ita gerit similitudinem, ut ex maxima parte sit dissimilis. SciendDei est, quia sui meminit mens, et intelligittrinitatis in anima, scilicet mens, notitia, amor.
Abbreviated transcription (Latin):
peccm̃ cum thit. licet duo diu̾sa ił ꝓhibeant᷑. sic̃
tronu̾so duo sunt mandata caritatis. qͥb duo p̃¬
Si peicatum ab aliqͦ in eo admissum sit

Expanded text:
peccatum, licet duo diversa illis prohibeantur. Sicut e converso duo sunt mandata charitatis, quibus duo pritas. 4. Si peccatum ab aliquo admissum i
Abbreviated transcription (Latin):
i̾rai ⁊̃ abhuc questioni instant dicentes. io ħ duo
diuersa. eẽ. pecc̃ã. quia diu̾sorum legis mandatorũ
p̃uaricationes sunt. alio enim mandato legi ꝓhi¬
duo diuersa mandata suit: quib illa duo ꝓhibẽ¬
tͣ. patet illa duo diuersas. ẽẽ p̾̃uaricationes. diu̾sa
ꝙ peicata. Ad quod etiam illi dicunt. diu̾sa ꝙ̃. ẽc̃. s R
mandata. quib illa duo distinctim ꝓhibent᷑

Expanded text:
Item et adhuc quaestioni instant, dicentes haec duo ideo diversa esse peccata, quia diversorum legis mandatorum praevaricationes sunt. Alio enim mandato legis prohiduo diversa mandata sint quibus illa duo prohibentur, patet illa duo diversas esse praevaricationes; diversa igitur peccata. Ad quod etiam illi dicunt, diversa quidem esse mandata quibus illa duo distinctim prohibentur,
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ tactum quousq lauatur. sicut fuit dum
tang̾er ita pꝰ actum peccati. ita polluta re¬
manet anima. sicut fuit in ip̃o actu peccĩ
quia ita longe ẽ. a dõ ꝑ dissimilitudinem
qui ẽ uita ⁊ mundicia mentis. sicut fuit
dum peccatum ag̾et. Ip̃a gͦ dissimilitudo
que inest anime ex peccõ. ⁊ ẽ a deo elunga¬
tio anime macła intelligitur. a qua pur¬
gatur in penitentia. ħ autem solus deus
facit qui solus suscitat animam. ⁊ illummi-¬
nat. ꝙ sac̾dotes nequeunt. qui tam̃ medi-¬
medici suscitabunt ⁊ conficebunturtͥ: Ꝙ
exponens augustinus ait. Boñi doctores
recte medici dicuntur. qui iuuentes cura¬
re minist̾io possunt s ñ mortuos susci¬

Expanded text:
post tactum quousque lavatur, sicut fuit dum post tactum quousque lavatur, sicut fuit dum tangeret; sic post actum peccati ita polluta remanet anima, sicut fuit in ipso actu peccati, quia ita est longe a Deo per dissimilitudinem, qui est vita et munditia mentis, sicut fuit dum peccatum ageret. Ipsa ergo dissimilitudo quae inest animae ex peccato, et est a Deo elongatio, animae macula intelligitur, a qua purgatur in Poenitentia. Hoc autem solus Deus facit, qui solus suscitat animam et illuminat; quod sacerdotes nequeunt, qui tamen medimedici suscitabunt, et confitebuntur tibi? quod exponens Aug. ait: Boni doctores recte medici dicuntur, qui viventes curare ministerio possunt, sed non mortuos susci
Abbreviated transcription (Latin):
satis facile ẽ. incellig̾e ⁊ respondẽ. Cũ enim
quis mortalit̾ delinquit: ⁊ grã uirtutis pͥ¬
uatur. si qua precessit ⁊ naturalium bo¬
norum elisionem patitur. Añ intellectus
obtunditur ⁊ totus homo int̾ior obtene¬
bratur. ⁊ ita quasi ealigine quadam mẽs
obuoluitur. Que caligo peccĩ pena est.
hani uͦ deus pellit cum penitentiam in¬
mittit. ꝑ quam bona ꝑdita restituit. ⁊ iii¬
mam lauat: Eece enim quis uoluit face
homicidrum ⁊ patrauit: quo patͣto desi¬
nt tam uelle quam face. Nondum tñ
u̾e ⁊ humilit̾ penitet nͨ confit̾i ꝓponit.
Que gͥ remansit ĩ anima illius macula.
Mala uoluntas ꝗ̃ macula fuit illius anime.
⁊ s illa transit. Mꝗacula c̃ etiam si penitere
contempnit s h ẽ peccatum aliud a prece.¬
denti. Que gͥ macula remansit aq̃ in pe¬
nitentia purgatur: Polluta q̃ ẽ anima
quousq penitet. sicut erat dum in ea erat
praua uoluntas. Sic̃ enim qui tangit mor¬
ticinium ł aliuid immundum. ita pollutꝰ:

Expanded text:
satis facile est et intelligere, et respondere. Cum enim quis mortaliter delinquit, et gratia virtutis privatur, si qua praecessit, et naturalium bonorum elisionem patitur. Unde et intellectus obtunditur, et totus homo interior obtenebratur; et ita quasi caligine quadam mens obvolvitur, quae caligo peccati poena est. Hanc vero Deus pellit, cum poenitentiam immittit, per quam perdita bona restituit, et vimam lavat? Ecce enim quis voluit facere homicidium, et patravit; quo patrato desinit tam velle, quam facere; nondum tamen vere et humiliter poenitet, nec confiteri proponit. Quae ergo remansit in anima illius macula? Mala voluntas quidem fuit macula illius animae; sed illa transiit. Macula etiam est, si poenitere contemnit; sed hoc est peccatum aliud a praecedenti. Quae ergo macula remansit, a qua ipse in Poenitentia purgatur? Polluta quidem est anima, quousque poeniteat, sicut erat, dum in ea prava erat voluntas. Sicut enim qui tangit morticinium vel aliud immundum, ita pollutus est
Abbreviated transcription (Latin):
ea conabitur adorare: cum uͭ ea tex fu̾it indutus
puulum mortis incurrit: si ea cum rege quis
adorare contempserit. Lia ⁊̃ in xͦ domino huma¬
nitatem. ñ solam uel nudam s diuinitati uni¬
tam.s unum filium deum u̾um. ⁊ homĩem
u̾um. si quis adorare contempserit ei̾̃natr mo¬
rietur. Iõ suꝑ psalmum nonagesimum octa¬
uum uͥ dicitur. Adorate scabellum pedum ẽ
quoniam scñi ẽ. Sciendum quia in. ẜ terra ẽ .i.¬
de t̾ra t̾ram. quia caro de t̾ra ẽ ⁊ de carne marie
carnem accep̃. ħ sñ impictate a uerbo dei assum¬
ta adoratur a nob̃. quia nimo carnem eus
manducat nͥ prius adoret. s qui adorat nõ ter¬
ram intuetur.: lium potius cuius sabellum ẽ.
ꝓpt̾ quem adorat. His auctoritatib premisse in-¬
uestigationis absolutio expliatur.

Expanded text:
ea conabitur adorare? Cum vero ea rex fuerit indutus, ea conabitur adorare? Cum vero ea rex fuerit indutus, periculum mortis incurret, si ea cum rege quis adorare contempserit. Ita etiam in Christo Domino humanitatem non solam, vel nudam, sed Divinitati unitam, scilicet unum Filium, Deum verum, et hominem verum si quis adorare contempserit, aeternaliter morietur. » Idem super psalmum nonagesimum octavum, ubi dicitur: Adorate scabellum pedum ejus, quoniam sanctum est: Sciendum quia in Christo de terra terram, quia caro de terra est; et de carne Mariae carnem accepit. Haec sine impietate, a Verbo Dei assumpta, adoratur a nobis; quia nemo carnem ejus manducat; nisi prius adoret: sed qui adorat, non terram intuetur, sed illum potius cujus scabellum est propter quem adorat. » His auctoritatibus, praemissae quaestionis absolutio explicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
oramꝰ cũ pr̃e i sp̃u una adoratiõe cũ inc̃taminata car ne
cuis. nõ inadorabilem carnem dicentes. Adoratur
ĩ una enum uerbi ip̾tasi. que ip̾tasi̾ generata ẽ. Non
creature uenerationem p̃bentes. ñ enim uͭ nudã
carnem adoramꝰ s unitam deitati in unam ipꝰ¬
tasim dei u̾bi duab reductis naturis. Timeo car¬
bonem tang̾e ꝓpt̾ ligno copulatum ignem. adoro
confiteor ꝑsonam. uerbi ⁊ carnis euis. his uerb̾
insinuari udetur. xͥ humanitarem. una adora¬
tione cum uerbo et̃ adorandam. De b etiam acꝰ.
drum s creatum. Quib respondendum ẽ quia
si filius non ẽ deus nͨ s. creatura nec colendus:
omnino. nec ut deus ad orandus. dicente apło co-
tori. S illi ad ħ replicabunt ⁊ dicent. Quid ẽ qđ
carnem eius quam creaturam ec̃ non negas¬
immo ꝑtectam in xͦ humanitatem ideo adoro
q̃ a diuinitate suscepta ⁊ ditati unita ẽ. ut ñ ali¬
puram i diadema regilt iacens inuen̾it. ñqͥd

Expanded text:
oramus cum Patre et Spiritu una adoratione cum incontaminata carne ejus, non inadorabilem carnem dicentes. Adoratur enim in una Verbi hypostasi, quae hypostasis generata est, non creaturae venerationem praebentes. Non enim ut nudam carnem adoramus, sed ut unitam Deitati ad unam hypostasin Dei Verbi duabus reductis naturis. Timeo carbonem tangere propter ligno copulatum ignem. Adoro  Verbi et carnis ejus. His verbis insinuari videtur Christi humanitatem una adoratione cum Verbo esse adorandam. De hoc etiam AugDeum, sed creatum. Quibus respondendum est quia si Filius non est Deus natura, sed creatura; nec colendus est omnino nec ut Deus adorandus, dicente Apostolo,tori. Sed illi ad hoc replicabunt et dicent: Quid est quod carnem ejus quam creaturam eimo perfectam in Christo humanitatem, ideo adoro, quia a divinitate suscepta et Deitati unita est, ut non alipuram vel diadema regale jacens inveniat, nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: ip̃e esse ꝑ sua intelligatur. nõ
autem corꝑali modo. cum alicubi
sit. non etiãubique esse credatur. cum
ꝑ sua in omnib esse non desinat. Nõ
auud autem sint quam quod est ipse:
si tamen intelligis ħetice: quia dicta
nat ure non alud est ab his que sua
sunt. ita ut insint: ⁊ ꝑ illa in omnib
ẽ suis que non insunt sua enim sunt.
etiam q̃ non insunt .i. omnes creat᷑e.
sua sunt: que insunt. ut tres ꝑsone.
que sunt eiusdem nature ⁊ eadem
nature. sic̃ supra: augustini testimo¬
nio. firmauimus dicentes tres ꝑsonas
esse eiusdem essentie. uel eandem es¬
sentiam. s non ex eadem essentia. ne a¬
liud intelligatur essentia aliud pͣ. nͥ
tamen diffitemur distinctionem hñ-
dam. secundaim intelligentie ratio¬
nem. dum dicit᷑ ypostasis. ⁊ cum drͣ
essentia qua ibi significatur: quod ẽ.

Expanded text:
nsint, ipse esse intelligatur: non nsint, ipse esse intelligatur: non autem corporaliter: ut cum alicubi sit, non etiam ubique esse credatur; cum per sua in omnibus esse non desinat: non aliud autem sint, quam quod est ipse, si tamen intelligis, haeretice, quia divina natura non aliud est ab his quae sua sunt, ita ut insint; et per illa in omnibus suis est quae non insunt. Sua enim sunt etiam quae non insunt, id est, omnes creaturae; et sua sunt quae insunt, ut tres personae, quae sunt ejusdem naturae et eadem natura; sicut supra August. testimonio firmavimus, dicentis tres personas esse ejusdem essentiae vel eamdem essentiam, sed non ex eadem essentia, ne aliud intelligatur essentia, aliud persona. Non tamen diffitemur aliquam distinctionem habendam fore secundum intelligentiae rationem, cum dicitur hypostasis, et cum dicitur essen
Abbreviated transcription (Latin):
ram gͦ terum treatarum respiciẽs.
inquit. non idem ẽ natura: quod nat᷑e¬
res. subiciens exempla: de ip̃is creat᷑is.
Inde ostendens: erroris eẽ: sub mensura
creaturarum. metiri creatorem addit
⁊ secundum hoc: non idem est deus. ⁊
quod dei est: ac si diceret. Si ad instar
creaturarum. de creatorͤ sentis. cogeris
fateri quia non uł est deus: et quod d̃i÷
quod dicere: impium est. cum sp̃e di:
deus sit ⁊ dei filus: sit deus. Non gͦ si¬
serie subdit: accipienda sunt hec : q̃ d̾
deo dicuntur uͥ euacuans: opmionẽ
eorum qui ita putant: aliud deum
esse ⁊ aliud quod dei. ẽ: aliq nat᷑am
dei. et rem nature. ut est in creat᷑is.
aꝑte docet. non aliud esse deum ⁊ q̃
cens. homoaut aliquid ci simile.
tum alicubi ent alibi non erit. quia
tens alicubi sit. deus autem inm̃se
uitutis: uiuens potestas q̃ nꝰquam
non absit. nec desit ui. quam ẜ om¬
nem ꝑ sua edocet ⁊ sua non aliud
quam se. ẽẽ. significat. ut ubi sua m

Expanded text:
ram ergo rerum creatarum respiciens, inquit: Non idem est natura quod res naturae, subjiciens exempla de ipsis creaturis. Inde ostendens erroris esse sub mensura creaturarum metiri Creatorem, addit: Et secundum hoc non idem est Deus et quod Dei est; ac si diceret: Si ad instar creaturarum de Creatore sentis, cogeris fateri quia non idem est Deus et quod Dei est; quod dicere impium est, cum Spiritus Dei Deus sit, et Dei Filius sit Deus. 4. subdit serie, accipienda sunt haec quae de Deo dicuntur; ubi evacuans opinionem eorum qui ita putant aliud Deum esse et aliud quod Dei est, aliudque naturam Dei et rem naturae, ut est in creaturis, aperte docet non aliud esse Deum, et acens: Homo aut aliquid ei simile cum alicubi erit, tamen alibi non erit: quia tens alicubi sit. Deus autem immensae virtutis vivens potestas, quae nusquam non adsit, nec desit usquam, se omnem per sua edocet, et sua non aliud quam se esse sign
Abbreviated transcription (Latin):
Tanta enim ibi ẽ substantie unitas:
ut equalem admittat. płalitatem ñ
admittat. Si g̾ tͥ dictum fu̾it: cũ diciᷤ
silium esse quod patrem: ꝓfesto filius pr̃
ẽ responde secundum sub̃am tibi dixi: ħ
eẽ. filium quod pat̾ est non secundum
id: quod ad aliud dicitur. an se enimdr̃¬
deus. ad patrem filius dr̃. Rursum q
pater ad se dicitur deus. ad filium
dicitur pater. quod dicit᷑ ad filium
pater: non est filius. quod dr̃ filius ad
prẽm: ñ est pat̾. quod dicitur filiꝰ ad
se: hoc est pat̾ ⁊ filiꝰ i dius.

Expanded text:
Tanta enim ibi est substantiae societas, ut aequalitatem admittat, pluralitatem non admittat. Si ergo tibi dictum fuerit cum dicis Filium hoc esse quod Pater est, profecto Filius Pater est. Responde secundum substantiam, tibi dixi hoc esse Filium quod Pater est, et non secundum id quod ad aliud dicitur. Ad se enimDeus, ad Patrem dicitur Filius, rursumque Pater ad se dicitur Deus, ad Filium Deus Pater dicitur; quod dicitur ad Filium Pater, non est Filius, quod dicitur filius ad patrem, non est pater; quod dicitur pater ad se, hoc est Pater et Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
in quinto. li. de tͥnitate. Que ex tmꝑe
deo conueniunt.⁊ telatiue ad creat᷑¬
am dñt. quorum quedam de omnib¬
dicuntur ꝑsonis. ut dominus crea-¬
tor. refugium. quedam autem nõ
de omnib ut donatus. datus. missꝰ.
A De hoc nõie tͥnitas addit

Expanded text:
in quinto libro De Trinitate, quae ex tempore Deo conveniunt, et relative ad creaturam dicuntur: Quorum quaedam de omnibdicuntur personis, ut Dominus, Creator, refugium; quaedam autem non de omnibus, ut donatus, datus, missus. 3. De hoc nomine Trinitas addit
Abbreviated transcription (Latin):
ex ip̃o micio temporis uel condicionis sue dia¬
bolum cecidisse ⁊ numquam in ueritate ste¬
tisse Tnde quidam in hanc maliciam. lib̾o
arbitrio non eẽ. flexum. s in hac quamuis¬
adeo putant esse creatum. secundum illud
beati iob. ħ ẽ inquit inicium figmenti dei.¬
et quod fetit deus ut illudatur ei ab angeł eiꝰ¬
factus sit malus inuidus & diabolus nõ uo¬
luntate deprauatus. his aliis q testimoniis
utuntur. qui dicunt angelos qui ceciderunt
fuisse creatos malos: ⁊ sine mora corruisse eoᷤ
uͥ qui pstiterunt ꝑfectos & beatos fore crea¬
ios astruunt auctoritate augustini qui suꝑ ge¬
nesim dicit ꝑ celum significari treaturam
sp̃ualem que ab exordio quo facta ẽ ⁊ ꝑfecta.

Expanded text:
ab ipso initio temporis vel conditionis suae diabolum cecidisse, et nunquam in veritate stetisse; unde quidam in hanc malitiam libero arbitrio non esse flexum, sed in hac a Deo putant esse creatum, secundum illud beati Job, 40: Hoc est initium figmenti Dei quod fefactus sit malus invidus et diabolus, nec voluntate depravatus. His aliisque testimoniis utuntur qui dicunt angelos qui ceciderunt creatos fuisse malos, et sine mora corruisse; eos vero qui perstiterunt, perfectos et beatos fuisse creatos astruunt auctoritate Augustini, qui super Genes., dicit per coelum significari creaturam spiritualem, quae ab exordio quo facta est