comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uas auaritie ñ patet oculus. & scatet a¬
sunus. Uicdimus cẽ cecos. & auaros. bica¬
tur michi unde auari sint ceci qui nõ ui¬
dent quod habent. Nec habet: & tam̃ aua¬
rus ẽ cecus. Quare: Quia credit se habere.
Auarus ẽ: fides eum facit diuitem. Creden¬
do diues ẽ: ñ uidendo. Quanto melius per¬
fidem conuertitur ad deum. Non uides qͦd
possides. ce deum tibi sic p̃dico. Nondum
uides: ama ce uidebis. amas pecuniam. o
cece quam nunqͣm uidebis: cecus possides.
cecus morit᷑us es: quod possides hic relic¬
turus es. Non tenebas & qͣndo uiuebas: qr
ñ uidebas quod habebas. De deo quid tibi
dicitur: Ecce hoc tͥ dicit ip̃a sapientia. amate
illam tamqͣm pecuniam. Indignum est
iniuriosum ẽ. ut sapientia pecunie cõpa¬
retur: s amor amori comparatur. Uideo
enim hic sic uos amare pecuniam iuben¬
te amore pecunie: ut labores suscipiatis.
ieiunia toleretis. mare transeatis. uentis ce

Expanded text:
ditas avaritiae non patet oculis, et scatet aditas avaritiae non patet oculis, et scatet animis. Vidimus et caecos avaros: dicatur mihi unde avari sunt caeci, qui non vident. Quod habet nec habet, et tamen avarus est caecus. Quare? Quia credit se habere, avarus est. Fides eum facit divitem: credendo dives est, non videndo. Quanto melius fidem convertit ad Deum? Non vides quod possides, et Deum tibi sic praedico. Nondum vides: ama, et videbis. Amas pecuniam, o caece, quam nunquam videbis. Caecus possides, caecus moriturus es, quod possides hic relicturus es. Non tenebas et quando vivebas; quia non videbas quod habebas. 11. De Deo quid tibi dicitur? Ecce hoc tibi dicit ipsa Sapientia: Ama illum tanquam pecuniam . Indignum est, injuriosum est, ut sapientia pecuniae comparetur: sed amor amori comparatur. Video enim hic vos sic amare pecuniam, ut jubente amore pecuniae labores suscipiatis, jejunia toleretis, mare transeatis, ventis et
Abbreviated transcription (Latin):
stro. cuius cathedra in celo ẽ: noli michi ista
dicere. aut noli ad me accedere. Hoc ẽ enim
sepi aures tuas spinis. Conuertam me ad il¬
lum. Auarus es. pecuniam amas. Beatus
ct̃ uis: deum dum ama. Pecunia te ñ facit
beatum. eu eam facis ornatam: ñ illa te be-¬
atum. s quia multum amas pecuniam.
ce uideo quia ꝑgis quo iusserit cupiditas:
piger ꝑge quo iubet caritas. Respice et
uide qm multum intersit inter pecuniã
diam. & dñm tuum. Pulchrior ẽ iste sol
qͣm pecunia tua: ce tamen soliste ñ ẽ ds̃
duus. Porro si pulchrior lux ista qͣm pecu¬
nia tua: qͣntum ẽ pulchrior qui fecit hãc
uaem: an forte comparare uis pecuniam
uei᷑: Ecce occidit sol: ostende michi pecu¬
niam tuam. Nitet. & nocte subtraho lucer¬
iam. Cerce diues es: ostende michi diuiti¬
as dias. Iam si lumine priueris. iam si nõ
abeas unde quod habeas uideas ubi s̃¬
iutie due: Et sic tamen horrenda ꝓfun¬

Expanded text:
stro cujus cathedra in coelo est. Noli mihi ista stro cujus cathedra in coelo est. Noli mihi ista dicere, aut noli ad me accedere. Hoc est enim, Sepi aures tuas spinis. 10. Convertam me ad illum. Avarus es, pecuniam amas: beatus esse vis? Deum tuum ama. Pecunia te non facit beatum: tu eam facis ornatam, non illa te beatum. Sed quia multum amas pecuniam, et video quia pergis quo jusserit cupiditas; piger, perge quo jubet charitas: respice, et vide quantum intersit inter pecuniam tuam et Deum tuum. Pulchrior est iste sol quam pecunia tua, et tamen sol iste non est Deus tuus Porro si pulchrior est lux ista quam pecunia tua. quantum est pulchrior qui fecit hanc lucem? An forte comparare vis pecuniam tuam luci? Ecce occidit sol; ostende mihi pecuniam tuam. Nitet, et nocte subtraho lucernam; ecce dives es, ostende mihi divitias tuas. Jam si lumine priveris, jam si non habeas unde quod habes videas, ubi sit. Et sic tamen horrenda profun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditionem. Quid tibi dicturus sum dilgs
proximum: Quid illi in aures insusurrabs¬
o homo auare. nisi fili. aut frater. aut pel
bonum ẽ nobis. ut cum hic uiuimus bil
sit nobis: Quantum habebis: tantus
frange lunam: fac fortunã. Ista susurid
proximo tuo. que ñ diditisti in domo a
mum tuum. Osi possem facere. ut nulli un¬
gereris. C orrumpunt enim mores bonos collo¬
quia mala. S ñ possum facere ut nemini
uingaris. cui mala ista que ñ uis dediscere
insasurres: ce ñ solum nolis doceri. s affes¬
tes etiam docere. Nolo. immo uolo: s ñ pos¬
sum distinguere te ab aurib aliorum. Ali¬
os ammoneam ad quorum aures ambis.
quorum aures penetrare moliris: ad quoꝵ
arda ꝑ aures intrare disponis. O qui acci¬
pis uerbum sanum in domo discipline:
sepi aures tuas spinis. corrumpunt mores
honos colloquia mala. Sepi aures tuas
iatuir. s etiam conpungatur. Repelle illũ
trauimus. Nõ hoc didicimus sub illo magi¬

Expanded text:
perditionem. 9. Quid tibi dicturus sum, Diligis perditionem. 9. Quid tibi dicturus sum, Diligis proximum tuum? Quid illi in aures insusurrabis, homo avare; nisi, Fili, aut frater, aut pater, bonum est nobis ut cum hic vivimus, bene sit nobis? Quantum habebis, tantus eris. Frange lunam, et fac fortunam. Ista susurrabis proximo tuo, quae non didicisti in domo dimum tuum. O si possem facere, ut nulli jungereris! Corrumpunt enim mores bonos colloquia mala . Sed non possum facere ut nemini jungaris, cui mala ista quae non vis dediscere insusurres; et non solum nolis dedoceri, sed affectes etiam docere. Nolo, imo volo, sed non possum, disjungere te ab auribus aliorum. Alios admoneam, ad quorum aures ambis, quorum aures penetrare moliris, ad quorum corda per aures intrare disponis. O qui accipis verbum sanum in domo disciplinae, Sepi aures tuas spinis . Corrumpunt bonos mores colloquia mala: sepi aures tuas latur, sed etiam compungatur. Repelle illum travimus; non hoc didicimus sub illo magi
Abbreviated transcription (Latin):
per est. Uita ista uia est: simul ambulatis
sed forte dicis. Ego diues: ille pauꝑ. Sim
ambulatis. an ñ: Quid ẽ quod dicis ego
ues ille pauꝑ: nisi ego oneratus. ille leuis
Ego diues: ille pauꝑ. Sarcinam tuam com¬
memoras. pondus tuum laudas: ce quodi
grauius constrinxisti ad te sarcinam tuan
ideo ñ potes porrigere manum. Onerati
ue uincula tua: minue de sarcina tua. Dai
miti: ce illum adiuuas. ce te releuas. Inter se
uoces laudantis sarcinam tuam. ad huc⁊
crudelib uocib. & dicis. Et quid seruo filis
meis: Xp̃m illi oppone: filios suos mͥ p̃pi¬
nit. Ita uero magna iusticia ut habeat in¬
de luxurietur filius tuus. egeat dñs tuus:
Cum enuim uni ex minimis meis fecistiami
chi fecisti: ñ legisti. ñ timiusti: Ecce quis egt¬
&e filios tuos numeras: Postremo numeral
lios tuos: adde unum illum inter illos dĩu
tuum. Unum habes: sit ille secundus. duos
mum tuum: quem tͥ facias socium ad ita

Expanded text:
per est. Vita ista via est, simul ambulatisper est. Vita ista via est, simul ambulatisSed forte dicis: Ego dives, ille pauper est. Simul ambulatis, annon? Quid est quod dicis, Ego dives, ille pauper; nisi, Ego oneratus, ille levis? Ego dives, ille pauper. Sarcinam tuam commemoras, pondus tuum laudas. Et quod gravius est, constrinxisti ad te sarcinam tuam: ideo non potes porrigere manum. Onerate, ve vincula tua, minue de sarcina tua. Da comiti, et illum adjuvas, et te relevas. Inter has voces tuas laudantes sarcinam tuam, adhuc Chcrudelibus vocibus, et dicis, Et quid servo filiis meis? Christum illi oppono, filios suos mihi reponit. Ista vero magna justitia, ut habeat unde luxurietur filius tuus, egeat Dominus tuus? Cum enim uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Non legisti, net filios tuos numeras? Postremo numera filios tuos, adde unum inter illos, Dominum tuum. Unum habes, sit ille secundus; duos mum tuum, quem tibi facias socium ad istam
Abbreviated transcription (Latin):
licum uitium est: s habet matrem suam Su¬
ꝑbia uocatur mat̾ inuidie: suꝑbia inuidos
facit. Suffoca matrem: ce ñ erit filia. Ideo
humilitatem docuit xp̃c. Non gͦ loquar in¬
uidis. bene optantib loquor: illis loquor
qui optant bene amicis ut habeant tan¬
tum qnͣtum habent &e ip̃i. Optant bene e¬
gentib ut habeant qͣntum ce sp̃i: s nolũt
illis dare ex eo quod habent. Inde te iactas
homo xp̃iane quia optas bene: Melior
est te mendicus. qui plura tibi optat ce m¬
chil habet. Bene uis optare. nichil ate ac¬
cipienti: da aliquid bene optanti:. si bonum
est bene optare. redde mercedem. Optat ti
bene pauꝑ quid trepidas. Addo aliquid
domo discipline es. Addo aliquid qͣm qͥ
dixi. Da bene optanti. Xp̃c est. ip̃e a te pcit
qui tibi dedit. Erubesce. Ille diues pauꝑs̃
uoluit: ut haberes pauꝑes quib dares. da
aliquid fratri tuo. da aliquid proximotis
da aliquid comiti tuo. Eu diues es: ille pan¬

Expanded text:
licum vitium est: sed habet matrem suam. Sulicum vitium est: sed habet matrem suam. Superbia vocatur mater invidentiae. Superbia invidos facit. Suffoca matrem, et non erit filia. Ideo humilitatem docuit Christus. Non ergo loquor invidis, bene optantibus loquor. Illis loquor qui optant bene amicis, ut habeant tantum quantum habent et ipsi. Optant bene egentibus, ut habeant quantum et ipsi: sed nolunt illis dare ex eo quod habent. Inde te jactas, homo christiane, quia optas bene? Melior te est mendicus, qui plura tibi optat, et nihil habet. Bene vis optare nihil a te accipienti: da aliquid bene optanti. Si bonum est bene optare, redde mercedem. Optat tibi bene pauper, quid trepidas? Addo aliquid: In domo disciplinae es. Addo aliquid his quae dixi, Da bene optanti; Christus est. Ipse a te petit qui tibi dedit. Erubesce. Ille dives pauper esse voluit, ut haberes pauperes quibus dares. Da aliquid fratri tuo, da aliquid proximo tuo, da aliquid comiti tuo. Tu dives es, ille pau
Abbreviated transcription (Latin):
S quid michi respondet benigna auari¬
tia. quid mͥ respondet: Si diuisero cũ il¬
lo: minꝰ erit ce mͥ ce illi. Mmuitur quod
amo: nec totum habebit ille. nec totũ ha¬
bebo ego. Sed quia diligo eum tamqͣm
me ip̃m: opto illi ut tantũ habeat. ut nec
mecum minuatur. ce ip̃e mͥ coequet᷑. Opto.
unde nichil ꝑdes atq utinam hoc uerũ
dicas uel optes: timeo enim ne inuideas.
Quomodo enim socialis erit felicitas tua:
quã torquet felicitas aliena: Nõne ceꝑit
re. c& ire post te: ẽimes ne sequatur te:
times ne transeat ad te. Certe diligis ꝓ¬
ximum tamqͣm de ip̃m: s ñ loquar de mui¬
dis. Auertat enim deus hanc pestem abani¬
mis omnium hominum: ne dũ xp̃ianorũ
uitium diabolicum quo solus diabolus reus
ẽ ce inexpiabiliter reus. Non enim dr̃ diabo¬
lo ut damnet᷑. adulterium cõmisisti. furtũ
fecisti. uillam alienam rapuisti: s homini
stanti lapsus inuidisti. Inuidentia diabo¬

Expanded text:
Sed quid mihi respondet benigna avariSed quid mihi respondet benigna avaritia? Quid mihi respondet? Si divisero cum illo, minus erit et mihi et illi: minuetur quod amo, nec totum habebit ille, nec totum habebo ego. Sed quia diligo eum tanquam me ipsum, opto illi ut tantum habeat; ut nec meum minuatur, et ipse mihi coaequetur.unde nihil perdas: atque utinam hoc verum dicas, vel optes. Timeo enim ne invideas. Quomodo enim socialis erit felicitas tua, quam torquet felicitas aliena? Nonne cum core, et ire post te, times ne sequatur te, times ne transeat te? Certe diligis proximum tanquam te ipsum. Sed non loquor de indivis. Avertat enim Deus hanc pestem ab animis omnium hominum, nedum Christianorum; vitium diabolicum, quo solus diabolus reus est, et inexpiabiliter reus. Non enim dicitur diabolo ut damnetur, Adulterium commisisti, furtum fecisti, villam alienam rapuisti: sed, Homini stanti lapsus invidisti. Invidentia diabo
Abbreviated transcription (Latin):
se põtest. Alia res eum fecit hominem:
quod ñ est ip̃e homo. Alia res eum factu¬
ra est beatum: quod ñ est ip̃e homo. De¬
niq errans uide ipse quia ꝑ se ñ potest
beatus eẽ: ce amat aliud unde sit beatus.
Unde se fieri putat beatum. hoc amat. Qd
putamus amat unde putat se fieri beatũ:
pecuniam. aurum. argentum. possessiones:
Greuiter dico pecuniam. Totum enim qͥcqͥd
homines possident in terra. omĩa quorum
domini sunt pecunia uocatur: si seruus
horum ẽ. pecunia dr̃. Et unde sit pͥmum
uocata pecunia: Ideo pecunia quia antiqͥ
totum quod habebant in pecorib habebãt
A pecore pecunia uocatur. Legimus anti¬
quos patres diuites fuisse pastores. Ergo
pecuniam diligis. O homo. unde putas
te fieri beatum: Pecunia ẽ ce multum dili¬
gis eam. Uolebas diligere proximũ tãꝗͣ
te ip̃m: diuide cum illo pecuniam tuam.
Quid discutiebam: Inuentus es. apparuisti
tibi. uidisti te. ꝯsiderasti te: ñ es paratus

Expanded text:
se potest. Alia res eum fecit hominem, se potest. Alia res eum fecit hominem, quod non est ipse homo: alia res eum factura est beatum, quod non est ipse homo. Denique errans videt ipse, quia per se non potest beatus esse, et amat aliud unde sit beatus. Unde se fieri putat beatum, hoc amat. Quid, putamus, amat, unde putat se fieri beatum? Pecuniam, aurum, argentum, possessiones: breviter dico, pecuniam. Totum enim quidquid homines possident in terra, omnia quorum domini sunt, pecunia vocatur. Servus horum est, pecunia dicitur. Et unde est primum vocata pecunia. Ideo pecunia, quia antiqui totum quod habebant, in pecoribus habebant. A pecore pecunia vocatur. Legimus antiquos patres fuisse divites pastores. Ergo pecuniam diligis, o homo: unde putas te fieri beatum, pecunia est, et multum eam diligis. Volebas diligere proximum tanquam te ipsum, divide cum illo pecuniam tuam. Quid esses discutiebam: inventus es; apparuisti tibi, vidisti te, considerasti te. Non es paratus
Abbreviated transcription (Latin):
tuia: Que gͦ duo p̃cepta sunt si unum
diceret ñ sufficeret: sufficit ce unum si intel¬
ligatur. Nam aliqͣndo sic loquit᷑ scͥptura.
sicut paulus apłs: Non adulterabis. ñ ho¬
micidium facies. ñ concupisces: &e si quod
pitulatur. Diliges proximũ tuum tãqͣm
te ipsum. Dilectio proximi malum ñ oꝑa¬
tur. Plenitudo autem legis. caritas. Quid¬
de dilectione dei: s solam dilectionem ꝓ¬
ximi dixit sufficere ad implendam legem
tamqͣm de ip̃m. Ecce unum ẽ. Certe duo
propħe. Uidete quomodo plus breuiatũ
ẽ. ce adhuc pigri sumus. Ecce que duo
duo erant: unum factum ẽ. Prorsus pro¬
ximum dilige: ce sufficit. S dilige quo¬
modo de ip̃m diligis: ñ quomͦ te ipsum
odisti. Dilige proximum tamqͣm te ip¬
sum: s prius ẽ ut diligas de ip̃m. & au
dire habes. Diliges dñm deum tuum ex
toto corde tuo. & ex tota mente tua. &
ex tota anima tua. Homo enĩ quomodo
a se fieri ñ potuit: sic nec fieri beatus a

Expanded text:
tua? Quia ergo duo praecepta sunt, si unum tua? Quia ergo duo praecepta sunt, si unum diceret, non sufficeret? Sufficit et unum, si intelligatur. Nam aliquando sic loquitur Scriptura, sicut Paulus apostolus: Non adulterabis, non homicidium facies, non concupisces: et si quod quod \'diliges proximum tuum tamquam te ipsum\'. dilectio proximi malum non operatur;plenitudoautemlegiscaritas. nde dilectione Dei, sed solam proximi dilectionem dixit sufficere ad implendam legem.tanquam te ipsum. Ecce unum est. Certe duoproximo. Videte quomodo plus breviatum est, et adhuc pigri sumus. Ecce quae duo erant, unum factum est. Prorsus proximum dilige, et sufficit. Sed dilige quomodo te ipsum diligis, non quomodo te ipsum odisti. Dilige proximum tuum tanquam te ipsum: sed prius est ut diligas te ipsum. dire habes, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua. Homo enim quomodo a se fieri non potuit, sic nec beatus fieri a
Abbreviated transcription (Latin):
ne ip̃m. audio plane audio. Inebriari uis
cum illo. quem diligis tamqm de ipsum.
Bene nobis faciamus: hodie qͣntum pos¬
sumus bibamus: Nide quia sic de diligis.
& illum ad te tͣhis. ce ad id quod amas uoces:
uccesse ẽ. ut quem diligis tamqͣm de ip̃m.
illuc illum trahas ad quod ce tu amas.
humanus homo immo beliunus.aman¬
do talia qualia beluȩ. Beluas enim deus
prostratas in faciem fecit pastum q̃ren¬
tis de terra: te in duos pedes erexit de ter¬
ra diam faciem sursum attendere uolu-¬
i. Non discordet cor tuum a facie tua: ñ
habeas faciem sursum. ce cor deorsũ. Im¬
mo uerum audi. ce uerum fac sursum cor:
ue mentiaris in domo discipline. Quan¬
do enim audis responde: s sit uerum qͦd
rspondes. S̾ic te dilige: ce diliges proxi¬
num duum tamqͣm te ip̃m. Quid ẽ enim
sir sum habere cor:nisi prius quod dictũ
t. diliges dñm deum tuum ex toto cor¬
di did e ex tota anima tua. ce ex tota mẽ

Expanded text:
me ipsum. Audio plane, audio. Inebriari vis me ipsum. Audio plane, audio. Inebriari vis cum illo, quem diligis tanquam te ipsum. Bene nobis faciamus hodie, quantum possumus bibamus. Vide quia sic te diligis, et illum ad te trahis, et ad quod amas vocas. Necesse est ut quem diligis tanquam te psum, illuc illum trahas ad quod et tu te amas. Humanus homo, imo belluinus, amando talia qualia belluae. Belluas enim Deus prostratas in faciem fecit, pastum quaerentes de terra: te in duos pedes erexit de terra. Tuam faciem sursum attendere voluit. Non discordet cor tuum a facie tua. Non habeas faciem sursum, et cor deorsum: imo verum audi et verum fac, Sursum cor; ne mentiaris in domo disciplinae. Quando enim audis, responde: sed sit verum quod respondes. Sic te dilige, et diliges proximum tanquam te ipsum. Quid est enim sursum habere cor, nisi quod dictum est prius, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente
Abbreviated transcription (Latin):
am agere: nisi quem d̃s illuminauent &
gratuita miseratione conuerterit. A placi
dicit. Ne forte det deus ilis penitentiams
cognoscendam ueritatem: ce resipiscan¬
dico. psalmũ audi. Qui diligit iniquitatẽ:
odit animam suam. Ergo si diligis iniqui¬
datem: audi ueritatem. ueritatem ñ de pal¬
pantem. s aꝑte dicentem. odis de. Quãtoma¬
pis dicis quia amas de. odis de. Qui autẽ
diligit mniquitatem. odit animam suam.
Quid dicam de carne que pars uilior est
hominis: Si animam odit: carnẽ quomͦ
diligit: deniq qui amant iniquitatem.
e oderunt animã suam: omnẽ turpitu¬
dinem exercent de carne sua. Iam gͦ qui
diligis iniquitatem. quomodo tibi uole¬
bas committi proximum ut diligeres eũ
tamqͣm te: homo qui ꝑdis de. Si enim
iuip̃e sic te diligis ut ꝑdas de: sic ꝓfecto
pditurus es &e eum quem diligis sicut te.
ꝯolo ergo quẽqm diligas uel solus peri:aut
corrige dilectionem. aut respue societatem.

Expanded text:
iam agere, nisi quem Deus illuminaverit, et iam agere, nisi quem Deus illuminaverit, et gratuita miseratione converterit. Apostolus enim dicit: Ne forte det Deus illis poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscandico, Psalmum audi, Qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Ergo si diligis iniquitatem, audi veritatem; veritatem non te palpantem, sed aperte tibi dicentem, Odis te. Quanto magis dicis quia amas te, odis te: Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam. Quid dicam de carne, quae pars vilior est hominis? Si animam odit, carnem quomodo diligit? Denique qui amant iniquitatem, et oderunt animam suam, omnem turpitudinem exercent de carne sua. Jam ergo, qui diligis iniquitatem, quomodo tibi volebas committi proximum, ut diligeres eum tanquam te? Homo, quid perdis te? Si enim tu ipse sic te diligis ut perdas te; sic profecto perditurus es et eum quem diligis sicut te. Nolo ergo quemquam diligas: vel solus peri. Aut corrige dilectionem, aut respue societatem.
Abbreviated transcription (Latin):
seminatur in ignobilitate: surget in glona
seminatur in infirmitate: surget in uirtuti
seminat᷑ corpus animale: surget corpus sy¬
rituale. Quod propterea sp̃uale dixit: ñ qui
ip̃m corpus sp̃s erit. s quia uiuificante sp̃i
immortale atq incorruptibile permanebt
dr̃. cum tamen inueniat᷑ ñ anima ẽẽ s con¬
irmissime tene ce nullatenus dubites.
exceptis illis qui pro nomine xp̃i suo sangi¬
ne baptyzantur. nullum hominem accep¬
turum uitam eternam. qui ñ hic a malis
suis fuerit ꝑpenitentiam fidemq ꝯuersus
ce ꝑ sacramentum fi dei ce penitentie idest
baptẏsmum liberatus. Et maiorib quiden
necessarium eẽ & penitentiam de malis li¬
is agere. & fidem catholicam scđm regulan¬
ueritatis denere. ce sacramentum baptysma¬
tys accipere: paruulis uero qui nec proptua
uoluntate credere. nec penitentiam prope¬
cato quod originaliter tͣhunt. agere possis
test sufficere ad salutem.
irmissime tene & nulla tenus dubices

Expanded text:
get in gloria: seminatur in infirmitate, surget in virtute: seminatur corpus animale, surget corpus spirituale . Quod propterea spirituale dixit, non quia ipsum corpus spiritus erit, sed quia vivificante spiritu immortale atque incorruptibile permanebitdicitur, cum tamen inveniatur non anima esse, sed coirmissime tene, et nullatenus dubites, exceptis illis qui pro nomine Christi suo sanguine baptizantur, nullum hominem accepturum vitam aeternam, qui non hic a malis suis fuerit per poenitentiam fidemque conversus, et per sacramentum fidei et poenitentiae, id est per, baptismum liberatus. Et majoribus quidem necessarium esse, et poenitentiam de malis suis agere, et fidem catholicam sveritatis tenere, et sacramentum Baptismatis accipere: parvulis vero, qui nec propria voluntate credere, nec poenitentiam pro peccato quod originaliter trahunt, agere possuntotest, sufficere ad salutem.irmissime tene, et nullatenus dubites
Abbreviated transcription (Latin):
sola sp̃uis in terra ẽ. & scola ipsuis corpꝰ
puis ẽ. Caput docet membra sua: lingua
danus timeamus. faciamus. Et ne cõtẽp¬
as ce sp̃m xp̃m quia propter te in carne
natus ẽ. pannis mortalitatis circum datꝰ.
piopter te esuriuit. ce sitiuit. proptte i assa¬
tus ad puteum sedit. propter te fatigatꝰ
in naui dormiuit: propter te contumeli¬
as indignas audiuit. propter te a facie
sua sputa hominum ñ abegit. ꝓpter te a¬
lapas in faciem accepit. ꝓpter de in in lig¬
no pependit. ꝓpt̾te animam effudit. ꝓp¬
sit: Recole eugłium quo audisti ego et
pater unum sumus.¬

Expanded text:
Schola ipsius in terra est, et schola ipsius corpus Schola ipsius in terra est, et schola ipsius corpus ipsius est. Caput docet membra sua, lingua diamus, timeamus, faciamus. Et ne contemnas et ipsum Christum, qui propter te in carne natus est, pannis mortalitatis circumdatus; propter te esurivit et sitivit, propter te lassatus ad puteum sedit; propter te fatigatus in navi dormivit, propter te contumelias indignas audivit; propter te a facie sua sputa hominum non abegit; propter te alapas in faciem accepit; propter te in ligno pependit; propter te animam effudit; propsit? Recole Evangelium quod audisti: Ego et Pater unum sumus
Abbreviated transcription (Latin):
cum sanie ulcerum eius. requiescenti in si¬
ni abrahe: Longe uidit requiescentem¬
eum. quem contempserat iacentem. Modo
eige mortem. Dic michi quis bene mortu¬
ad inferos sitire: Respondes: absit hoc a
me. Puto quia hoc eliges. Disces gͦ bene mo¬
n. si didiceris bene uiuere. Merces enĩ bo-¬
qui audiunt ce ñ discunt quid ad seminã¬
tem: seminantis manum ñ derret uia. nõ
terrent lapides. ñ terrent spine. Iactat il¬
ie quod suum ẽ. Qui timuerit ne cadat.
in terram malam: ñ peruenit ad t̾ram
bonã. Et nos dicimus iactamus semi¬
na: spargimus semina. Sunt qui contẽp-¬
nunt: sunt qui reprehendunt: sunt qui
rrident. Istos si nos timuerimus. nichil
habemus seminare: ce in messes habemꝰ
esurire. Ergo uenit semen ad terram bo¬
nam. scio quia qui audit ce bene audit de¬
sieit ce proficit. Deficit iniquitati: proficit
uertati. Deficit seculo: proficit deo. Quis ẽ
athedram in celo habet ut paulo ante cdyci.

Expanded text:
cum sanie ulcerum ejus, requiescenti in sicum sanie ulcerum ejus, requiescenti in sinu Abrahae? Longe vidit eum requiescentem, quem contempserat jacentem . Modo elige mortem: dic mihi, quis bene mortuepeliri, et apud inferos sitire? Respondes: Absit a me. Puto quod hoc dices. Disces ergo bene mori, si didiceris bene vivere. Merces enim bonqui audiunt et non discunt, quid ad seminantem? Seminantis manum non terret via, non terrent lapides, non spinae: jactat ille quod suum est. Qui timuerit ne cadat in terram malam, non pervenit ad terram bonam. Et nos dicimus, jactamus semina, spargimus semina. Sunt qui contemnunt, sunt qui reprehendunt, sunt qui irrident. Istos si nos timuerimus, nihil habemus seminare, et in messe habemus esurire. Ergo veniat semen ad terram bonam. Scio quia qui audit et bene audit, deficit, et proficit: deficit iniquitati, proficit veritati: deficit saeculo, proficit Deo. CAPUT XIui docet; cathedram in coelo habet, ut paulo ante dixi.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. uel cum hic sumus. uel cum hit
audimus. si exeuntes hinc ñ obliuiscimurs
meminimus quod hic audimus. ñne maro¬
res beatificamus: Qu sre mortes marqtu
oculos carnis interroga. male mortui su
Oculos fidei int̾roga: preciosa in conh¬
exhorres in morte omnino ñ exhorreasl
eos imitaris. id age ut bonam uitam he¬
beas. Quecumq occasio fuerit ut exeas l
hoc corꝑe. exis ad requiem. exis ad beaul¬
dinem. que ñ habet timorem nec finẽ a
bona mors diuitis in purpura ce bisoᷤ
mala mors sicientis ce in tormenta gul
aque desiderantis. Quasi mala mors il¬
tis pauꝑis ante ianuam diuitis interlꝰ¬
guas canum in fame ce siti. micas de ue¬
sa desiderantis. mala mors aduersanda mors.
fnem respice. xp̃ianus es: fidei occultum in¬
tcende. Contigit mori inopem illum &e offer¬
ti ab angłis in sinum abrahe. Quid prode¬
rat duiti sepulchrum marmoreum sitien¬
ti apud inferos: Quid oberant pauꝑi panni

Expanded text:
imus, vel cum hic sumus, vel cum hic imus, vel cum hic sumus, vel cum hic audimus, si exeuntes hinc non obliviscimur, si meminimus quod hic audimus, nonne martyres beatificamus? Quaere mortes Martyrum; oculos carnis interroga: male mortui sunt. Oculos fidei interroga: Pretiosa in consexhorres in morte, omnino non exhorreas, si eos imitaris. Id age, ut bonam vitam habeas; et quaecumque occasio fuerit ut exeas de hoc corpore, exis ad requiem, exis ad beatitudinem, quae non habet timorem nec finem. Nam quasi bona mors divitis in purpura et bysso: sed mala mors sitientis et inter tormenta guttam aquae desiderantis. Quasi mala mors jacentis pauperis ante januam divitis, inter linguas canum, in fame et siti micas de mensa desiderantis: mala mors, aversanda mors. Finem respice: christianus es, fidei oculum intende. Contigit mori inopem illum, et efferri ab Angelis in sinum Abrahae. Quid proderat diviti sepulcrum marmoreum sitienti apud inferos? Quid oberant pauperi panni
Abbreviated transcription (Latin):
liũ tiuĩ: bonũ eũ ius. Amas domũ tuã: bonam
illam uis. Quid est quod etiam bonã uis
habere mortem: Cotidie enim rogas ut
do mors uentura ẽ. bonam mortem dt¬
tibi deus. Dicis. Deus auertat a me mi
mortem. Plus amas gͦ mortem duamq
uitam tuam. Mori male times: male
uiuere ñ times. Corrige male uiuere:t
male mori. S noli timere. Nõ potest
le mori qui bene uxerit. Prorsus confir¬
mo. audeo dicere. credidi propter quods
cutus sum: ñ potest male mori qui beu
iuxerit. Iam tu dicis mͥ. Non multi ui
naufragio ꝑierunt: Certe ñ potest mal
mori qui bene uxerit. ⁊ son multos nist
gladius ꝑemit hostilis. Certe ñ poteft
le mori qui bene uxerit: Num multos
iustos latrones occiderunt: Num mubi
fragio ꝑire. gladio ꝑcuti. a bestiis lan¬
ri. meis maba tͥ uidetur: Nonne istas
mortes martyres subierunt: quorũ ne¬
licia celebramus: Quod genus mortu
ñ subierunt: Et tamen si xp̃iani sum
si in domo discipline nos eẽ memin¬

Expanded text:
icum tuum, bonum eum vis: amas domum tuam, bonam eam vis. Quid est quod etiam bonam vis habere mortem? Quotidie enim rogas, ut quoniam mors ventura est, bonam mortem tibi Deus det; et dicis, Deus avertat a me malam mortem. Plus ergo amas mortem tuam, quam vitam tuam. Mori male times, male vivere non times. Corrige male vivere, time male mori. Sed noli timere: non potest male mori, qui bene vixerit. Prorsus confirmo, audeo dicere, Credidi, propter quod locutus sum: non potest male mori, qui bene vixerit. Jam tu dicis tibi: Non multi justi naufragio perierunt? Certe non potest male mori, qui bene vixerit. Non multos justos gladius peremit hostilis? Certe non potest male mori, qui bene vixerit. Non multos justos latrones occiderunt? Non multofragio perire, gladio percuti, a bestiis laniari, mors mala tibi videtur? Nonne istas mortes martyres subierunt, quorum natalitia celebramus? Quod genus mortis non subierunt? Et tamen si christiani sumus, si in domo disciplinae nos esse memin
Abbreviated transcription (Latin):
qm carebunt pena. quã eis p̃parauit diui¬
na iusticia. Cum ip̃o autem diabolo impi¬
dicit. imitantur autem eum qui sunt ex
parte illus pro eo quod eum in malis o¬
ꝑib imitaa sunt. ce ante finem presentiᷤ
uite. congruentem penitentiam ñ egert̃
resumptis corꝑib supplitio et̾ne cõbusti¬
ce bonis ce malis resurrectionem carnis
in aduentu dñi futuram ẽẽ ꝯmunem:
retͥbutionem uͦ iusticie dei eẽ bonis ma¬
lisꝙ dissimilem. scđm qͦd apłs ait. Qiua
in uitam et̾nam: quod apłs ostend̾ di¬
cens. Et mortui resurgent incorrupa: &
nos immutabim᷑. Et ostendens que entt
immutatio ip̃a: adiecit. Oportet auten¬

Expanded text:
nquam carebunt poena quam eis praeparavit divinquam carebunt poena quam eis praeparavit divina justitia: cum ipso autem diabolo impidicit, imitantur autem eum qui sunt ex parte illius , pro eo quod eum in malis operibus imitati sunt, et ante finem praesentis vitae congruam poenitentiam non egerunt, resumptis corporibus supplicio aeternae combustet bonis et malis resurrectionem carnis in adventu Domini futuram esse communem, retributionem vero justitiae Dei esse bonis malisque dissimilem: secundum quod Apostolus in vitam aeternam. Quod Apostolus ostendit dicens: Et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur . Et ostendens quae erit ipsa immutatio adjecit : Oportet
Abbreviated transcription (Latin):
de nullatenus dubirtes ñ solu homines
iam ratione utentes. uerumetiam paruu¬
los qui siue in uteris matrum uiuere incipi
ant. & ibi moriantur. siue cum de matrib
nati. sine sacramento scĩ baptysmatis quod
datur in nomine patris ce filii ce sp̃s scĩ. de
hoc seculo transeunt. ignis et̾ni supplicio
sempiterno puniendos: quia etiam si pec¬
catum pritatum ꝓpͥe actionis nullum
habuerunt. originalis tamen peccati dãp¬
nationem. carnali conceptione &e natiui
ad iudicandos inuos mortuosꝙ uenturũ:
ut homines quos hic dono gr̃e sue. gratis
per fidem iustificat. eisꝙ iustificatis in fi
suscitet ce glorificet: &e post promissionẽ
suam equales scĩs angłis faciat. &e ad eũ
statum ꝑducat. in quo ꝑfecte qͣntũ uni¬
cuiq donat ds boni sint: ce ab ip̃a ꝑfecti¬
one deinceps mutari ñ possint. Nsbi diu̾¬
sa erit scõrum gła: s una erit omnium
uita et̾nã. diabolum uͦ ce angłos eius in
ignem et̃num a xp̃o eẽ mittendos: ubi ñ¬

Expanded text:
 nullatenus dubites non solum homines iam ratione utentes, uerum etiam paruulos, qui siuunt, et ibi moriuntur; sive jam de matribus nati, sine sacramento sancti baptismatis, quod datur in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, de hoc saeculo transeunt, ignis aeterni supplicio sempiterno puniendos: quia, etsi peccatum propriae actionis nullum habuerunt, originalis tamen peccati damnationem carnali conceptione et nativitad judicandos vivos mortuosque venturum, ut homines quos hic dono gratiae suae gratisper fidem justificat, eisdemque justificatis in fidsuscitet, glorificet, secundum promissionem suam aequales sanctis Angelis faciat , et ad eum statum perducat, in quo perfecte, in quantum unicuique donat Deus, boni sint, et ab ipsa perfectione deinceps mutari non possint: ubi diversa erit sanctorum gloria, sed una erit omnium vita aeterna. Diabolum vero et angelos ejus in ignem aeternum a Christo esse mittendos, ubi nu
Abbreviated transcription (Latin):
sa samaria ce helyas. ce helyseus erãt. Et̃ sup¬
sim solitudine ñ tñ deuitandoꝵ sacram̃toꝵ
causa: s qͥa ꝑsecutionẽ ab impiis regib pati¬
ebant᷑. Nam illic erant ñ utiq in solitudine
seꝑata. que ipse ignorabat helyas septẽ mi¬
lia uiroꝵ. qui ñ curuauerunt genua ante
baal. Deniq inter p̃cipuos sc̃s̃ habitus samu¬
el. oe grauiter saulem corripuit. ce cũ eo tñ
ad offerendũ dño sacrificium sine excusati¬
one prexit: nec pecc̃oꝵ eiꝰ contagione pollutꝰ
c̃. s omĩno mundus meritoꝵ suorum con¬
seruatione ꝑmansit. S ista nobis questio¬
nem qͣmuis euidenter ce in collatione ce mo¬
dosoluta sit: euidentius tamen soluat ag¬
geus. cuiꝰ testimoniũ p̃ citiris legerunt. ut
solum ad huc pro om̃ib iactent. Arguit anꝰ
ubi captiuus tenebatur qͦd domũ dm̃ neasi¬
gerent. &e suas domos excolerent: ce cdicit p¬
sui. Sic enĩ eadem sc̃ptura dicit. Et susita

Expanded text:
sa Samaria et Helias et Helisaeus erant, etsi ipsa Samaria et Helias et Helisaeus erant, etsi ipsi in solitudine, non tamen deuiantes sacramentorum causa, sed quia persecutionem ab impiis regibus patiebantur. nam illic erant, non utique in solitudine separata, quae ipse ignorabat Helias, septem milia uirorum qui non curuauerunt genua ante Bahal. denique inter praecipuos sanctus habitus Samuhel et grauiter Saulem corripuit et cum eo tamen ad offerendum domino sacrificium sine excusatione perrexit > nec peccatorum eius contagione pollutus est, sed omnino mundus meritorum suorum conseruatione permansit. Sed istam nobis quaestionem, quamuis euidenter et in conlatione et modo soluta sit, euidentius tamen soluat Aggaeus, cuius testimonium prae ceteris legerunt, ut solum adhuc pro omnibus iactent. arguit domiubi captiuus tenebatur, quod domum domini neglegerent et suas domos excolerent, et dicit proptesui. sic enim eadem scriptura dicit: et suscita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter illos quib mali demonstrari ñ poterãt.
ce eos bonos innocentes putabant: hec uer¬
ba omnino dicerent. hoc omnino sentirent.
ne cum uellent temere zizania seꝑare. simul
oe triticũ eradicarent. Quod gͦ nissus ẽ quidã
ꝓpha nec panem manducare. nec aquã bib̾e
in samaria quo missus fuerat. ut corriꝑeret.
eos qui uaccas constituerant adorandas more
ydoloꝵ egyptiorum: hoc omnino facere de-
corriꝑe placuit. ut nichil ibi alimentorum
tangeret ꝓpha quẽ miserat. Neq enĩ in ȩccła
ñ fit cotidie qnͣdo eos quos acrius corripimꝰ
etiamsi in eoꝵ. possessione sumus. nichilibi
apud eos contingimus: ut sentiant qntũ eo¬
rum pecc̃a doleamus. Numqͥd tñ ideo etiam
plebis discussio facienda ẽ. ut sicut mollis her¬
ba indiscrete eradicentur infirmi: qui de cor¬
dib hominũ & ignotis factis etiam si uobis
sint cognita iudicare ñ possunt: Nam in ip¬

Expanded text:
propter illos, quibus mali demonstrari non poterant propter illos, quibus mali demonstrari non poterant et eos bonos innocentes putabant. haec uerba omnino dicerent, hoc omnino sentirent, ne, cum uellent temere zizania separare, simul et triticum eradicarent. Quod ergo iussus est quidam propheta nec panem manducare nec aquam bibere in Samaria, quo missus fuerat, ut corriperet eos, qui uaccas constituerant adorandas more idolorum Aegyptiorum, hoc omnino facere debucorripere placuit, ut nihil ibi alimentorum tangeret propheta quem miserat. neque enim in ecclesia non fit cotidie, quando eos, quos acrius corripimus, etiamsi in eorum possessione sumus, nihil cibi apud eos contingimus, ut sentiant quantum eorum peccata doleamus. numquid tamen ideo etiam plebis discissio facienda est, ut sicut mollis herba indiscrete eradicentur infirmi, qui de cordibus hominum et ignotis factis, etiamsi nobis sint cognita, iudicare non possunt? nam in ip
Abbreviated transcription (Latin):
quos uel degradando uel excõmunicando ad
humiliorem penitendi locum redigimus.
Et ubi hoc facere pacis ce tnqͥllitatis ȩccłȩ gr̃a
tamus. sed toleramus q̃ nolumus. ut ꝑuema¬
mus quo uolumus: utentes cautela dñci
p̃cepti. ne cum uolumus ante tempus col¬
ligere ⁊zania simul eradicemus &e triticũ:
utentes etiam p̃cepto ce exẽplo beati cypri¬
am. qui collegas suos feneratores. Frauda¬
tores. raptores. pacis contemplatiõe ꝑtu¬
lit tales: nec eorũ contagione factus ẽ tał.
Einde & nos si triticum sumus. eiusdem
beati martyris uerbis fidentisime dicimꝰ.
qͥa ce si uidentur in ȩccła ẽẽ zirania. ñ tñ
impediri debet aut fides aut caritas nr̃a:
ut qm̃ in eccła zizama cernimus. ipsi de
eccła recedamus. Hec uerba iustissime ac
pñssime dicerent maiores nr̃i. etiamsi ceci¬
lianum ce aliquos coepiscopos eiꝰ malos ui¬
derent. quos tñ ab eccła seꝑare ñ possent.

Expanded text:
quos uel degradando uel excommunicando ad quos uel degradando uel excommunicando ad humiliorem paenitendi locum redigimus. et ubi hoc facere pacis et tranquillitatis ecclesiae gratamus, sed toleramus quae nolumus, ut perueniamus quo uolumus, utentes cautela praecepti dominici, ne, cum uolumus ante tempora colligere zizania, simul eradicemus et triticum. utentes etiam exemplo et praecepto beati Cypriani, qui collegas suos faeneratores fraudatores raptores pacis contemplatione pertulit tales nec eorum contagione factus est talis. unde et nos, si triticum sumus, eiusdem beati martyris uerba fidentissime dicimus, quia, etsi uidentur in ecclesia esse zizania, non tamen inpevdiri debet in ecclesia cernimus ipsi de ecclesia recedamus. haec uerba iustissime ac piissime dicerent maiores nostri. etiamsi Caecilianum et aliquos coepiscopos eius malos uiderent, quos tamen ab ecclesia separare non possent
Abbreviated transcription (Latin):
&e stridor dentiũ: continuo subiunxit. mul¬
ti enĩ s̃ uocati. pauci uͦ electi. Quom̃ hoc uerũ
est. cum potius unus e multis ꝓiectus fuisset
in tenebras exteriores: nisi qͥa in illo unogͣnͣ.¬
de corpus figurabat᷑ maloꝵ. omĩum ante
om̃ iudicium conuiuio dnĩco ꝑmixtorum.
a qͥb se boni corde interim ac morib seꝑant.
simul manducantes ce bibentes corpus ce san¬
guinẽ dm̃i. s cũ magna distinctione: qͥa isti
mn honore sponsi induti s̃ ueste nuptiali. ñ
sua q̃rentes s que ihu xp̃i: illi autẽ ñ habẽt
uestem nuptialem. hoc ẽ fidissimamsponsi
caritatem. sua querentes ñ que iħu xp̃i. Ae
ꝑ hoc qͣmius in uno eodemq coniiuo isti
miscdiam mandũcant. illi uidiciũ: qͥa ipsiꝰ
coniuuii canticũ ẽ qͦd ce supra cõmemoraui.
miscdiam ce iudicium cantabo tͥ dñe. Nec
ideo dormit tñ eccłastica disciplina ut corripi¬
at inquietos. Neq enĩ a ppło dĩ separamus:

Expanded text:
et stridor dentium, continuo subiunxit: mulet stridor dentium, continuo subiunxit: multi enim sunt uocati, pauci uero electi. quomodo hoc uerum est, cum potius unus e multis fuisset proiectus in tenebras exteriores, nisi quia in illo uno grande corpus figurabatur omnium malorum ante domini iudicium conuiuio dominico permixtorum? a quibus se boni corde interim ac moribus separant, simul manducantes et bibentes corpus et sanguinem domini, sed cum magna distinctione, quia isti in honore sponsi induti sunt ueste nuptiali, non sua quaerentes, sed quae Iesu Christi, illi autem non habent uestem nuptialem, hoc est fidissimam sponsi caritatem, sua quaerentes, non quae Iesu Christi. ac per hoc quamuis in uno eodemque conuiuio isti misericordiam manducant, illi iudicium, quia ipsius conuiuii canticum est quod et supra commemoraui: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine. Nec ideo tamen dormit ecclesiastica disciplina, ut corripiat inquietos. neque enim a populo dei separamus,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa consensio. Nam qͣndo impios dñs etiã ui¬
ubili pena ꝑdere uoluit. ipse ab eis iustos am-¬
monitione seꝑauit: sicut noe cum in domo
suia ab eis quos diluuio fuerat ꝑditurus: sicut
lochabeis qͦs igne fuerat consumpturꝰ: sicut
ppłm suũ a sinagoga abyron quã mox fuerat
rtincturus. Ideo ce illum qui ñ habebat ue¬
stem nuptialem ñ illi qui inuitauerant: s
ipse dñs cuiꝰ erat conuiuiũ ligari iussit ce ꝓ¬
li. Neq enĩ ce ipse sicut piscis sub fluctib
isti putant. qͦd uelut unus in turba latenter
subrepsisset ignaris: continuo dñs in eodem
ipso uno quẽ ligatis manib ce pedib in te¬
nebras exteriores ex illo coniuuio ꝓiei nissit.
multam societatem maloꝵ. ẽẽ intelligendã.
inter quos pauciores bomi in coniuiuo dnico
uiuunt: significare ñ distulit. Nam postea¬
qm dixit ligate illi manus ce pedes. &e pro¬
icite eũ in tenebras exteriores. ibi erit fletus

Expanded text:
ipsa consensio. Nam quando impios dominus etiam uiipsa consensio. Nam quando impios dominus etiam uisibili poena perdere uoluit, ipse ab eis iustos admonitione separauit, sicut Noe cum domo sua ab eis, quos diluuio fuerat perditurus, sicut Loth ab eis, quos igne fuerat consumpturus, sicut populum suum a synagoga Abiron, quam mox fuerat extincturus. ideo et illum, qui non habebat uestem nuptialem, non illi qui inuitauerant, sed ipse dominus cuius erat conuiuium ligari iussit et proici. neque enim et ipse sicut piscis sub fluctibusisti putant, quod uelut unus in turba latenter subrepsisset ignaris, continuo dominus in eodem ipso uno, quem ligatis manibus et pedibus in tenebras exteriores ex illo conuiuio proici iussit, multam societatem malorum esse intellegendam, inter quos pauciores boni in conuiuio dominico uiuunt, significare non distulit. nam posteaquam dixit: ligate illi manus et pedes et proicite eum in tenebras exteriores; ibi erit fletus
Abbreviated transcription (Latin):
liter i illa collatione respondemus. ostendẽ¬
tes ipsos ꝓpħas scõs cum iniquis. in uno tẽplo
sub eisdem sacerdotib inter eadem sacram̃ta
uersatos. nec tñ a malis fuisse pollutos: quia
nouerant inter scm̃ ce immundũ. ñ sicut isti
temissione faciebant. ut in illa domo mag¬
na ubi erant sicut dicit apłs. alia uasa m ho¬
norem. alia in contumeliã. seipsos a talibus
morum diuersitate mundarent. ce eẽnt uasa
i honorem utilia dño: ad omne opus bonũ
simꝑ parata. S bene quod ipse ex multis te¬
stimoniis que litteris sins ñ intelligentes in¬
siruerunt quas in collatione ꝓtulerunt ce le¬
gerunt: tamqͣm p̃cipuum de aggeo ꝓpheta
testimonium. mͦ post collationẽ uicti comme¬
morauerunt. In isto gͦ ꝓpħa multo euidentiꝰ
quod uolumũs demonstramus: qͥa ñ corꝑalis
hspiritalis contactus qui fit ꝑ consensionẽ ip¬
se polluit homines. quoꝵ causam unam fac̃

Expanded text:
saliter in illa conlatione respondimus, ostendensaliter in illa conlatione respondimus, ostendentes ipsos prophetas sanctos cum iniquis in uno templo, sub eisdem sacerdotibus, inter eadem sacramenta uersatos nec tamen a malis fuisse pollutos, quia nouerant inter sanctum et inmundum non, sicut isti termissione faciebant, ut in illa domo magna, ubi erant, sicut dicit apostolus- . alia uasa in -honorem, alia in contumeliam. se ipsos a talibus morum diuersitate mundarent et essent uasa in honorem, utilia domino, ad omne opus bonum semper parata. sed bene quod ipsi ex multis testimoniis, quae litteris suis non intellegentes inseruerunt, quas in conlatione protulerunt et legerunt, tamquam praecipuum de Aggaeo propheta testimonium modo post conlationem uicti commemorarunt. in isto ergo propheta multo euidentius quod uolumus demonstramus, quia non corporalis, sed spiritalis contactus, qui fit per consensionem, ipse polluit homines, quorum causam unam facit
Abbreviated transcription (Latin):
nore susceptus ẽ. nec baptismus quẽ in sacͥ¬
lego scismate dedit ibi destructus ẽ. & p̃u¬
dicat cecilianus tot xp̃ianis gentib quise¬
mel damnatus ẽ absens. quom pͥmianus.
ce ter absolutus ẽ p̃sens. quomͦ ñ pͥmiants.
Pretudicat nob̾ olim defunctus. ignotus &
istis ñ p̃iudicat uiuus. a quib legit᷑ paullo
ante damnatus. & quib mͦ cernit᷑ sociatus.¬
Nobis inuoluit᷑ funis ceciliam. a quib igno¬
ratur: ce illis ñ inuoluit᷑ cathena feliciam.
quoꝵ in eum sententia recitatur. ubi ipsa
cathena damnat᷑: Illis licet dicere susci¬
pimus qͦs damnaũimꝰ pro pace donatiuqs
nec causa cause p̃uidicat nec ꝑsona pil as
⁊ nobis ñ licet dicere ꝓpter eos quos damna¬
cam iuidici obicientes. ce in sui cordis nocte
palpantes. offendentes. cadentes. contra nos
rabide litigantes. ce pro nobis tanta dicentes:
ꝑpħiea ee apłica testimonia. Quib nos uniuer¬

Expanded text:
nore susceptus est nec baptismus quem in sacrnore susceptus est nec baptismus quem in sacrilego schismate dedit ibi destructus est: et praeiudicat Caecilianus tot christianis gentibus, qui semel damnatus est absens quomodo Primianus et ter absolutus est praesens quomodo non Primianus. praeiudicat nobis olim defunctus ignotus: et istis non praeiudicat uiuus a quibus legitur paulo ante damnatus et quibus cernitNobis involvitur funis Caeciliani a quibus ignoratur: et illis non involvitur catena Feliciani quorum in eum sententia recitatur, ubi ipsa catena damnatur? Illis licet dicere, Suscepimus quos damnavimus pro pace Donati, quia nec causa causae praejudicat, nec persona personae: et nobis non licet dicere, Propter eos quos damnatiam judici objicientes, et in sui cordis nocte palpantes, offendentes, cadentes, contra nos rabide litigantes, et pro nobis tanta dicentes! ica testimonia, quibus nos uniuer
Abbreviated transcription (Latin):
morant. hoc ẽ ex maximianistis secũ habats
felicianum. ce damnatorem pͥmiani .c& al
damnatũ in causa pͥmiani. Quid ẽ qͦd sit̃
tam longum a ceciliano usq ad hec temixi
catholicȩ eccłȩ implicare contendunt: ẽ.
thenam suã tam in proximo ñ attenduno.
Preclara quippe illa bagaitana sententia l
maximiano ce sociis eius trahit inqͥt ad emsi¬
tium criminis plurimos: cathena sacriltioñ
felicianus gͦ ista cathena tͣhebatur. Siilis n
p̃iudicat felicianus: quare nob̾ cecilianus
An forte ubi uolunt p̃iudicat. ubi autẽ nolui
cause ñ p̃iudicat causa: ce pro libidine ipsui
fortior ẽ funis antiquus. qm noua catheus
Non p̃iudicat maximianꝰ feliciano. a q̃ lon¬
natus ẽ. ñ p̃iulicant maximianꝰ or felitus
pͥmiano. a quib damnatus ẽ: ñ p̃iudicat
maximianus eis qui dilationem acceperit
quib in uno scismate sociatus ẽ: ñ p̃uidie
felicianus parti donati. a qua in eodem ho-¬

Expanded text:
morant, hoc est ex Maximianistis, secum habent morant, hoc est ex Maximianistis, secum habent Felicianum et damnatorem Primiani et a se damnatum in causa Primiani. quid est quod funem tam longum a Caeciliano usque ad haec tempora catholicae ecclesiae implicare contendunt et catenam suam tam in proximo non attendunt? praeclara quippe illa Bagaitana sententia de Maximiano et sociis eius: trahit, inquit, ad consortium criminis plurimos catena sacrilegii. Felicianus ergo ista catena trahebatur: si illis non praeiudicat Felicianus, quare nobis Caecilianus? an forte ubi uolunt praeiudicat, ubi autem nolunt causae non praeiudicat causa et pro libidine ipsorum fortior est funis antiquus quam noua catena? non praeiudicat Maximianus Feliciano a quo damnatus est, non praeiudicat Maximianus et Felicianus Primiano a quibus damnatus est, non praeiudicat Maximianus eis qui dilationem acceperunt. quibus in uno schismate sociatus est, non praeiudicat Felicianus parti Donati, a qua in eodem ho
Abbreviated transcription (Latin):
nas lites aliqndo finiamus. Numqͥd enim
uerba ista ubi dixerunt. nec causam cause
nec ꝑsonam p̃iudicare ꝑsone. ullomͦ post
ipsam collationẽ defendere potuerunt: ac
ñ potius se multo ꝑplexius implicarũt: Sic
namq in quibꝰdã scͥptis sius locuti sunt:
causam cause. & ꝑsonã ñ p̃iudicare ꝑsone.
A nobis inquiunt dictũ eẽ memoriter recen¬
situm ẽ. S ad locum nobis ñ p̃iudicari ab
his qui a nobis uel reiecti sunt uel damnati.
Hii autẽ qui ex ceciliani ordinatione descen¬
dunt. quos de p̃cessore origo numerat ad
reatum. quẽa dmodũ ñ possint ordmatoris
sui criminis obligari: eum ꝑ seriem ꝓtensue
pecc̃oꝵ funis. quoscumꝙ cõmunionis uipo¬
rit iunculo. necesse ẽ ut consortes faclat ẽ p
cati: Omira defensio. Tam densũ ce artunas
tes frustra ce manus ce caput figant: & ina
dem luto hesitantes artius inuoluant᷑. Mos
enĩ quos uel reiecisse se uel damnasse cõme¬

Expanded text:
nas lites aliquando finiamus\'. Numquid enim nas lites aliquando finiamus\'. Numquid enim uerba ista, ubi dixerunt nec causam causae nec personam praeiudicare personae, ullo modo post ipsam conlationem defendere potuerunt ac non potius se multo perplexius implicarunt? sic namque in quibusdam scriptis suis locuti sunt: causam causae et personam non praeiudicare personae a nobis, inquiunt, dictum esse memoriter recensitum est, sed ad locum: nobis non praeiudicari ab his qui a nobis uel reiecti sunt uel damnati'. hi autem, qui ex Caeciliani ordinatione descendunt, quos de praecessore origo numerat ad reatum, quemadmodum non possint ordinatoris sui criminibus obligari, cum per seriem protensus peccatorum funis, quoscumque communionis uinxerit uinculo, necesse e,\'Jt ut consortes faciat esse peccati? o mira defensio! tam densum et artum esntes frustra et manus et caput figant et in eodem luto haesitantes artius inuoluantur. ex eis enim, quos uel reiecisse se uel damnasse comme