comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnes uigolauit & intersecit omnes eliit reple¬
tas ignominia &onore uacuectis. Mulier enĩ in¬
pudens nemine parc& non dominũ honorat. non
paupersit siuesit diues du plex malũ est: Si habe¬
at sacultates maliciȩ sur coope rantes du plex malũ¬
in tollerabilis uipera in medi cabile uenenũ. scio
ergo xaspidis blandimentis in cantantiũ mitigire
& lomos & tigris & pardus domita feritate mansues¬
na uiolenter donec mentẽ cius extrahat pacienus¬

Expanded text:
et jugulavit, omnes interfecit, omnes elidit, repletos ignominia, et honore vacuos. Mulier enim impudens nemini parcit: non levitam honorat, non pauper sit, sive dives, duplex malum est. Si habeat facultatem malitiae suae cooperantem, malumedicabile venenum. Scio enim et ego aspides blandimento incantantium mitigari, et leones et tigrides et pardos domita feritate mansuesne et violenter, donec mentem ejus extrudat impatien
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur ominib: sp̃m autẽ scm̃ blas phemanti
non remitie tur ei neq in isto scło neq insituro
uis uidere & aliã maliciam huius parẽ: Damihi
dalilã Nam & ipsam fostis simũ illũ samsonuirũ
suũ Nouacula rasũ & uinctũ alo filis hostibus
in preda & ludibrio tradidit illũ cubilesuo con¬
iuge cuimollis sime blandie batur. Quẽ sup

Expanded text:
hemantibus non remittetur, neque in isto saeculo, neque in futuro? Vis videre et aliam malitiae hujus parem? Da mihi Dalilam. Nam et ipsa fortissimum Samsonem virum suum novacula rasum et vinctum, allophylis hostibus in praedam et ludibrium tradidit. Illum cubilis sui conjugem, cui mollissime blandiebatur, cui s
Abbreviated transcription (Latin):
eadomnẽ audatiam sp̃m suꝑbie inflatur ⁊imore
enĩ dĩ nonre frenat linguã suã nec in futurum
idiciũ ꝓspicit nequȩ ad dñ adtendit amicitiat
iura seruare. Non relegionis fidẽ nouit ueruri
Nihil ẽ ei uirũ suũ tradere ad mostẽ ec iaiustũ¬
illũ iab mulier sua eũ ad mortẽ tradebat dicens
dic uerbũ in dĩo & morere. Omalignitas ineffe¬
bilis ouoluntas impia non miserati est uiru suu
&to tascar nes ẽi uermib: inuolutis non flexit
ad misericordã uidens eũ totũ dolorib uolui &
duris crũ uatib constristũ & omni sune ridioni¬
tir& eulu latu lacr ima bile dolores suos ab inten¬
tio ne laterũ tabedorũ expressis uocib: decanta res
nonmitigaue est ad fectionẽ mentis uxorchillo
in aggere ftercoris nudatocorpore iacentemt
uideret. Nonre cordi iaest pristine cũ eo
consuetudinis sinequequanta ꝑ ipsũ gloria
in diuicis & honorib floruis sent Sed ob
ligna dolorib: liniendis ad quomodatur
Ocaritas uni anima constans fides. Dic mibi

Expanded text:
et ad omne mendacium spiritu superbiae inflatur. Timore enim Dei non refrenat linguam suam, nec futurum judicium prospicit, neque ad Deum intendit. Non amicitiae jura servare, non religionis fidem novit vereri. Nihil ei est virum suum tradere ad mortem. Denique justum Job mulier sua ad mortem tradebat, dicens: Dic verbum in Dominum, et morere . O malignitas ineffabilis, o voluntas impia! Non miserta est viro suo,totam carnem ejus vermibus involutam. Non inflexa est ad misericordiam, videns eum tot doloribus volvi, et duris cruciatibus constrictum, agone funereo dimicare, et ululatu lacrymabili dolores suos intentione laterum tabidorum expressis vocibus decantare. Non mitigata est affectione mentis uxor, cum iin aggere stercoris nudato corpore jacentem videret. Nec recordata est pristinae cum eo consuetudinis suae, neque quanta per ipsum gloria et divitiis et honoribus floruisset, sed oblmagnis doloribus leniendis accommodatus, o charitatis unanimis fides! Dic mihi
Abbreviated transcription (Latin):
poenã mostis ei red der& cuius orationib
depulsa generis humam samme & ipsa lic&
in dignaui uebat. Quid enĩ dixit post illud
admirabile bene ficiũ Tues helias & ego su
tercebel. hec mihi faciant dii & hec adponant
fectione anime postolare ut morere tur
cdixit. Dñe dr̃ sufficit iam accipe animã
meã . quia non sũ ego melior suꝑ patres meos.
helias timuit mulierẽ qui totius mundi stiam
& celi pluuiã & agri speciem in linguasua po¬
testate postauit. Quiignẽ decelo deduxerat
& ꝑ untu tẽ orationis mortuos sus citauerat
potest mulierimalae. Ad testit᷑ iterũ huic
uerbo sapientis simus scclomon. quia non est
caput suꝑ caput serpentis. & non est malitia
suꝑ malitia mulieris. Omalũ sũ mũ &acitissi¬
diabli telũ mulier ꝓ mulitri ab inicio adam.
in para diso diabolus prostrauit &depara¬
epistola dolo mandar& armauit. ꝓmulie rem
sapientissimũ salomon ipuaricatione sacrilegu

Expanded text:
poenam mortis ei redderet, cujus orationibus poenam mortis ei redderet, cujus orationibus depulsa generis humani fame, et ipsa licet indigna, vivebat . Quid enim dixit post illud admirabile beneficium? Si tu es Elias, et ego sum Jezabel. Haec mihi faciant dii, et haec apponant, fectione animae postulare ut moreretur, et dixit: Domine Deus, sufficit jam, accipe animam meam, quia non sum ego melior super patres meos. tantus timuit mulierem, qui totius mundi statum et coeli pluviam et agri speciem in linguae potestate portaverat, qui ignem e coelo eduxerat, et per virtutem orationis mortuos suscitaverat? potest mulierem malam. Attestatur iterum huic verbo meo sapientissimus Salomon: Quia non est caput super caput serpentis, et non est malitia super malitiam mulieris . O malum summum et acutissidiaboli telum mulier! Mulier ab initio Adam in paradiso prostravit, et de paraepistolam dolo mandaret, armavit. Mulier sapientissimum Salomonem in praevaricationis sacrilegium
Abbreviated transcription (Latin):
mulierũ illarũ ero dilẽ malitiã. Quidiego ex estimo
nullã essẽ in hoc mundo bestiam conparabi lem
mulieri male: Sed nunc mihi demale mulieri
sermo ẽ non debona &c onesta. Noui enĩ multas
& adedificatione audientiũ &ad amore bonorum
excitandũ in mentib singulorũ Nulla ti hocmun¬
do bestia similis e. mulierimale. Quid interqua¬
tropedia animalia leones euus Sed nihil ad
hane Aut in serpentib draconi utrotus mnseri
quide iuxta mubierem malã ex linguosas conser
Huic ser monimeo sipientissimus salomon dicens
Cohabitare leoni & draconi melus est quã cumu¬
dim bel liones in lacũ reueritis untao Iustunrꝗ
llunabit h zezabel interfecit. Coetis anã
inuentre custodiuit. Dalila sam son erc ea uer¬
alienigini tradidit. dracones & aspides cceo
eidẽ caput abs cidit & tanti uirimostẽ in prx̃¬
lio saltationis ac cepit. heliã in montẽ corui¬
pauerunt & tezabel eũ post illã reddita
ꝑ ipsũ terre pluuie gratia ꝑsequebatur ut

Expanded text:
mulierum illarum crudelem malitiam? Et quidem ego existimo nullam in hoc mundo esse bestiam comparabilem mulieri malae. Sed nunc de mihi mala muliere sermo est, non de bona et honesta. Novi enim multas t ad aedificationem audientium, et ad honorem bonarum excitandum in mentibus singulorum. Nulla ergo in hoc mundo bestia similis est mulieri malae. Quid inter quadrupedia animalia leone saevius? Sed nihil ad haec. Aut in serpentibus quid dracone atrocius? Nec hoc quidem juxta mulierem malam et litigiosam conferhuic sermoni meo sapientissimus Salomon, dicens: Cohabitare leoni et draconi melius est, quam cum muDanielem leones in lacu reveriti sunt, justum vero illum Naboth Jezabel interfecit. Cetus Jonam in ventre custodivit. Dalila autem Saalienigenis tradidit. Dracones et aspides et ceidem caput abscidit, et tanti viri mortem in pretium saltationis accepit. Eliam copaverunt, et Jezabel eum post illam redditae per ipsum terris pluviae gratiam persequebatur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uit oculos patrisuo si dñs creden aberetllat
aptius quantaes masicia dra conis antictu
auullũ in pafsione quondã deuorare es debut.
sed ꝑhoc ipse pocius occisus sua mebra idesł
tor quos antei tenebat. amisit᷑.: Coepit ex ocu¬
dre hue quasi mȩ birꝗnũ ouii. albugotgredipost¬
quã lintusunt ddeselle piscis &tuĩ sust cepto
Et iud eorũ populus. p̃quia comaeris ⁊a noquissimi
hestn malitiã cogno uerit. amissim pecipi&luco:
pelugo que obsederat cĩ oculossaticia sibi¬
met placendi designat : habenteni idudeset

Expanded text:
vit oculos patris sui. Et Dominus credentibus revelat vit oculos patris sui. Et Dominus credentibus revelat apertius, quanta est malitia draconis antiqui, qui illum in passione quondam devorare gestiebat; sed per hoc ipse potius occisus, sua membra, id est, eos quos antea tenebat, amisit. Coepit ex oculis Tobiae quasi membrana ovi albugo egredi, postquam liniti sunt de felle piscis, et visum recepit. Et Judaeorum populus, postquam amarissimam nequissimi hostis malitiam cognoverit, amissam recipiet lucem. Albugo, quae obsederat ejus oculos, stultitiam sibimet placendi designat. Habent enim zelum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicant exhilarant. dũcis aduentura consestim
xp̃i gratia ꝓmittunt. Id nunciante igitur caneue¬
nis se tobian. exsurgens crcus pat ei. coepit ossen¬
cłens pedib cur rere: Audicoddoctorib: uerbo
salutis exsurgit papulus adb reorũ deloneo ꝑsidiae
sue uet̃no. currit amore ad dnm quauis offen¬
dens gressib: operũ donec plene ficdei&operataius
bone lucẽ recipiat regeneratus in p̃o & instrua¬
tus Etdatamanu puero occurrit ob uiã filiosũri
Dat mina siuero cocus ut inoffensopede õperis
dno currar qui& supse necdũ uiã sidei plenȩ
dicelligit. ercanen quilu men uertta  scben
cogno uit adsensũ ꝓherequa adahimꝑ ueniat¬
atagit : Et iuscipiens osculatus tũ cuuõ resũa
flentesq p̃gaudio: Sus cipiens cũ gaudio
iudea infine copulã xp̃i iunxit. stslenĩ gre¬
dens quia csedit. Dolens quia tasero ad dnm
eꝑuenit: Tunc sumiens tobias defellepis eꝙ linii¬

Expanded text:
praedicant, exhilarant, dum eis adventuram confestim praedicant, exhilarant, dum eis adventuram confestim Christi gratiam promittunt. Annuntiante igitur cane venisse Tobiam, exsurgens caecus pater ejus coepit offendens pedibus currere. Audito a doctoribus verbo salutis, exsurrexit populus Hebraeorum de longo perfidiae suae veterno, currit amore ad Dominum; quamvis offendens gressibus operum, donec plenitudo fidei et operationis bonae, lucem recipiat regeneratus in Christo, et instructus. Et data manu puero, occurrit obviam filio suo. Dat manum puero caecus, ut inoffenso pede operis Domino occurrat; qui etsi ipse necdum viam fidei plene intelligit, ei tamen qui lumen veritatis bene cognoatagit. Et suscipiens osculatus est eum cum uxore sua, flentesque prae gaudio. Suscipiens cum gaudio Judaea in fine copulam Christi, junxit et fletum: gaudens, quia credit; dolens, quia tam sero ad Dominum pervenit. Tunc sumens Tobias de felle piscis, lini
Abbreviated transcription (Latin):
erii inuia :mãcitius ad ueniens blancdimer
sueu se quidebac. non contenenda ẽ
sigurut huus. quiuiator et comes¬
Sangeli est i doctores ergo sicut & siprado&¬
imus. ex pramit cecdesia. quise confligendo
cũbereticis. lupos graues. apcestori sume¬
mnifugane ouli quib: bene congruit qđ cinis¬
salutȩ pdicit domũ: Deinde dñs inluminin¬
ti cordimundit. Ctpul chredixit quasi nuniues ac¬
uetiens quia nimi nmdoctorquisq fidelii nuncus
e uertiaus. Pulchreblandimento surciudo gie¬
debat is audaquup pequesinis estcorporis. sinedone
õpertuonis id est ꝑfectionẽ uel ceso mer cedẽ quit
sinafint tribuitus. insinuat. blandinto ergociude t¬
gudebat cinis eutecsidominorũ quib: diũ habera
reuiser& : Caudent doctores deeffectus uioperis ut
iudeã ꝑsua ministe riu. adnõ recolligendã inteli
Gaudent de prȩinĩ. ꝓceptione uitx sempitne. et se
hac eodẽ pmio cunc electis cõmuni corda eoriiqua

Expanded text:
i nuntius adveniens blandimento suae caudae gaudebat. Non contemnenda est figura canis hujus, qui viator et comes angeli est. Doctores ergo, sicut et supra docuimus, exprimit Ecclesiae, qui saepe confligendo cum haereticis, lupos graves a Pastoris summi fugant ovili. Quibus bene congruit, quod canisalutem praedicat domui, deinde Dominus illuminator corda mundi. Et pulchre dicit quasi nuntius adveniens, quia nimirum doctor quisque fidelis nuntius est veritatis; pulchre, blandimento suae caudae gaudebat: cauda quippe, quae finis est corporis, finem bonae operationis, id est perfectionem, vel certe mercedem, quae sine fine tribuitur, insinuat. Blandimento ergo caudae gaudebat canis, cum tecta dominorum, quibus diu aberat, reviseret. Gaudent doctores de affectu sui operis, cum Judaeam per suum ministerium a Domino recolligendam intelligunt. Gaudent de praemii perceptione vitae sempiternae, et de hoc eodem praemio cunctis electis communi, corda eorum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sẽyui& camedi sunt duo supra monstratũ est
ubi uaccedu&. & quat tuor occiduntur arieto
tales ad u uante rafahel. perducant gabaclu
adnup tias tobie. cũ inunita tẽ ecclesiar xp̃i.
nouos populos ipsodiuinitus opitulante ser
predi cato rł adgregant. Moris faciente tobia
nupciarũ causa. contris tatisunt parentes eus
qđ non die constituto reuesteretur ad eos: Et nunc
mo rante xpõ ꝓfidẽ in ec clesia congregittudagen¬
tib: quicũq singilatim deiudeis ad fide illius
conuertunt᷑ : Multũ dolent animo: quia ter¬
dat dñs uenire ad sał uandos eos: retentus in
gentib. quib bene congrurt. qđ macer ei pup .&.
qua siinro simul & filio orhacamula cudoloradico¬
bat. heuhea filimi. ut quidti misimus percen¬

Expanded text:
servi et cameli sint duo, supra monstratum est, servi et cameli sint duo, supra monstratum est, ubi vaccae duae, et quatuor occiduntur arietes. Tales adjuvante Raphael producunt Gabelum ad nuptias Tobiae, cum in unitatem Ecclesiae Christi novos populos, ipso divinitus opitulante, sancti praedicatores aggregant. Moras faciente Tobia nuptiarum causa, contristati sunt parentes ejus, quod non die constituto reverteretur ad eos. Et nunc morante Christo per fidem in Ecclesia congregata de gentibus, quicunque singillatim de Judaeis ad fidem illius convertuntur, multum dolent animo; quia tardat Dominus venire ad salvandos eos, retentus in gentibus. Quibus bene congruit, quod mater ejus pauper, et quasi viro simul ac filio orbata, multo cum dolore dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
b sponsus est xp̃s Inquib uinũ deaqua nouũ
facit. id efi spiritilẽ legis dat intellegentiam:
credendo & recte uiuendo ad gregentur
Nec abnuit dñs. sed benerogantũ uotasus crpien
nouos cotidiȩ populos in ecdesiae cogit. potest ut
supra diximus. de his specialiter intelligi natio nibus
quaelit terã legis . ꝑ.lxx trans latores ac ceperun
Et ideo citius fidẽ sus cipire ualebant. ut pote quã
inlibris notes tenebant. Assuꝑ sit ꝓrgora fahel
quat tuor exseruis raguhełis. & duor camelos
in rages medorũ pes rexit. et in dicans ei. cune¬
tadẽ tobia. recepit pecuniã. eũq secũ ad nupcias
fecit uenire. ser iuragubel & cameli. predi¬
catores sunt degentib electi. per quos dñs &
alios colligit. ser u quia ser uiunt. neces sitati
eorũ quib: euangelizant. Cameli quia &
honora infirmitatis corũfracornȩ sub iec¬
uone carititis postant quare aute quat tuor

Expanded text:
bus sponsus est Christus, in quibus vinum de aqua novum bus sponsus est Christus, in quibus vinum de aqua novum fecit, id est spiritualem legis dat intelligentiam, credendo et recte vivendo aggregentur. Nec abnuit Dominus, sed bene rogantium vota suscipiens, novos quotidie populos in Ecclesiam cogit. Potest, ut supra dicitur, de his spiritualiter intelligi nationibus, quae litteram legis per LXX translatores acceperunt: et ideo citius fidem suscipere valebant, utpote quam in libris notis tenebant. Assumens ergo Raphael quatuor ex servis Raguelis, et duos camelos, in Rages Medorum perrexit; et indicans ei cuncta de Tobia, recepit pecuniam, eumque secum ad nuptias fecit venire. Servi Raguel et cameli praedicatores sunt de gentibus electi, per quos Dominus et alios colligit. Servi, quia serviunt necessitati eorum quibus evangelizant. Cameli, quia et onera infirmitatis eorum fraternae subjectione charitatis portant. Quare autem quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
ac cipiunt: Et ad iurauit raguel tobun. ut
duas ebdo madas mora retur apue eu: đ¬
uiramus & nos lnm nr̃m. orantes ut nobis cũ
es camus Et a seruilib actib: id est peccatis in
cor pore. et prauis cogitationib inmente. a
requies cat in nr̃a corde &corporo.. Ipse quiatt.
Suꝑquẽ requi es cit sp̃s meus. nisi suꝑ humile
& quietũ. et tremen teser mones meos. Petit
angelũ tobias. Ut ad sumens iimilia siue seruugi.
uadat ad gabaelũ in riges medorũ redehe q:er
esrogra phũ suũ & retipiat ab eo penians pogit¬
q eum uenire ad nupuas nius et ad nuit
Petunt dñm sideles membraudelica illius. ut
ad sũmat aliquos decre dentib eisq uerbi p¬
dicandi ne gotiũ cõmut tat. et ipse in eis ueniat
adcolligen das infidẽ suã. nationes que nec dũ
fidei misteria sus coperunt. sed tan tũ famam
iudierunt. eisq concedat ꝓpicius :ut talenai
uerbi qđ fama diclicerunt᷑. per fidȩt oboedienta
reddant: Et ipsi quoq: adnuptias sce ecclȩ inqui¬

Expanded text:
piunt. Et adjuravit Raguel Tobiam, ut duas hebdomadas moraretur apud eum. Adjuramus et nos Dominum nostrum, orantes ut nobiscum mescamus a servilibus actibus, id est, peccatis in corpore, et a pravis cogitationibus in mente; et requiescat in nostro corde et corpore ipse qui ait, Super quem requiescet spiritus meus, nisi super humilem et quietum et tsumens animalia sive servitia vadat ad Gabelum in Rages Medorum, reddatque ei chirographum suum, et recipiat ab eo pecuniam, rogetque eum venire ad nuptias ejus, et annuit. Petunt Dominum fideles, membra videlicet ipsius, ut assumat aliquos de credentibus, eisque verbi praedicandi negotium committat, et ipse in eis veniat ad colligendas in fidem suam nationes quae necdum fidei mysteria susceperunt, sed tantum famam audierunt; eisque concedat propitius, ut talentum verbi quod fama didicerunt, per fidei obedientiam reddant; et ipsi quoque ad nuptias sanctae Ecclesiae, in qui
Abbreviated transcription (Latin):
cũq eorũ abi latit fuerit erreris. caliouagnos¬
cent. quia xp̃s iã uenit: ac mundũ iesan¬
guine redemit. quib apte con gruit qđ sẽ¬
quit᷑: quia uisũ recipto glorificabat dm
tobias cũ uxoresuo. & om̃r netrei cdicens

Expanded text:
cunque eorum ablata fuerit erroris caligo, agnoscent quia Christus jam venit, et mundum suo sanguine redemit. Quibus apte congruit quod sequitur: Quia, visu recepto, glorificabat Deum Tobias cum uxore sua, et omnes noti ejus, dicens,
Abbreviated transcription (Latin):
quinunc leuidaes crurt. conueni quise suos¬
que in hoc consolantus. qđ uere futurũ siote¬
Rogat toluan ragubel. ampliori tem pore ma¬
nere secũ nec auditur dicente obia egono¬
iũ quia pater meus & ma ex modo diẽs con¬
putant & cruciatur spscorũ in ipsis. Et cũ
ple nitudo gentiũ intrauerie nullus poteri
pibere dm̃ qui in is rahele salute tribuat
re cordatur enim diuina clemen tia qm̃i tris¬
tioiã est magna & continuus dolor cordis cre¬
den tib ex uoleis ꝓceti tate incredulorum
qui sunt cognaneorũ uue secundũ carnẽ
qui sunt issulite dimisit ergo tobian ragu¬
hel ad parents suos. tradañs ei sarrã cum
mul ta subs tan ciacremit cune insine loc¬

Expanded text:
qui nunc de Judaeis credunt, convenit; qui se suosque in hoc adhuc consolantur, quod vere futurum sit temRogat Tobiam Raguel ampliore tempore manere secum, nec auditur, dicente Tobia: Ego novi, quia pater meus et mater mea modo dies computant, et cruciatur spiritus eorum in ipsis. Et cum plenitudo gentium intraverit, nullus poterit prohibere Deum, quin et Israel salutem tribuat, Recordatur enim divina clementia, quoniam tristitia est magna, et continuus dolor cordis credentibus ex Judaeis pro caecitate incredulorum, qui sunt cognati eorum secundum carnem, qui sunt Israelitae. Dimisit ergo Tobiam Raguel ad parentes suos, tradens ei Saram cum multa substantia. Remittunt in fine doc
Abbreviated transcription (Latin):
infideliũ tridin oecidendũ. tales nimirum
os peris. et acduersis. contrahoste stare didi¬
cerunt. sunt quat nuor arię cioccisi. qsei
doc tores & mar eeres ini libros scĩ euangeli
fide & operatione conseruans. quia quatuor

Expanded text:
infidelium tradunt occidendum: tales nimirum infidelium tradunt occidendum: tales nimirum prosperis et adversis, contra hostem stare didicerunt. Sunt quatuor arietes occisi, quia sancti doctores et martyres quatuor libros sancti Evangelii fide et operatione conse
Abbreviated transcription (Latin):
Omne nubilũ lubiticionis sua de mente pepule
scar ec clesiae cagnouerunt. Letatus raguhes
deuita tobiae. & coniune tione ac nuꝑ cus pilie
suȩr fecit occidi duas uac eis pinguxs. & quat¬
tuor arietes. & parari acpulas omnib uicinis
suis cunc tisq amicis suis.Letatus defide
xp̃ipopulus gentiũ. et de uocatione gentilidi¬
tis. ad cłm̃ tantũ ꝓficielat in dño ut etiam de
etumero doctores fierent: Idẽque post¬
modũ & martyres extitis sent qui uac ca utiq
sunt. quia uigũ euan gelii leuegestant. qui a
eos quotr̃ qũia dpor tandũ iclem iugũ ꝓficiaNT
Priẽ dicando gignunt & nutriuntꝰ. sunt
etarietes. quia pagres &duces sequentĩ:
populorũ dequib dicitur. adserte dñofilics
arietũ. sunt aute pin gues uac cȩ: quia suꝑ¬
ne dilectionis. gratia sunt resesti doctores
Siqua psalmista pcatur. sicut adipe pinguedinis
emosdificaritt ostiauiuasiant. Ued inmanus

Expanded text:
are consuerunt, omne nubilum dubitationis sua de mente pepulerare consuerunt, omne nubilum dubitationis sua de mente pepulersanctae Ecclesiae cognoverunt. Laetatus Raguel de vita Tobiae, et de conjunctione ac nuptiis filiae suae, fecit occidi duas vaccas pingues, et quatuor arietes, et parari epulas omnibus vicinis suis, cunctisque amicis suis. Laetatus de fide Christi populus gentium, et de vocatione gentilitatis ad Deum, tantum proficiebat in Domino, ut etiam de ejus numero doctores fierent, iidemque postmodum et martyres exstiterint. Qui vaccae utique sunt, quia jugum Evangelii leve gestant; quia eos quoque, qui ut ad portandum idem jugum proficiant, praedicando gignunt et nutriunt. Sunt et arietes, quia patres et duces sunt populorum, de quibus dicitur: Afferte Domino filios arietum . Sunt autem pingues vaccae, quia superna delectationis gratia sunt referti doctores. De qua Psalmista precatur: Sicut adipe pinguedinis mortificant, ut hostia viva fiant, vel in manus
Abbreviated transcription (Latin):
obscurata. Nec in merito quide seritur. agra¬
uia diuine lucis. repletur a principe tenebraru
ad prehensũ ergo angelus de monẽ: qui toliam
occidere cupiebat: Lagauit indeser tosupe¬
rioris aegrpti. qui a cohibitũ a ruptusideliũ
qui membra sunt si redẽptoris: Idẽtiñs & re¬
dẽptornost diabolũ infi delib: tantũ domi¬
nare ꝑmit tit. in quibus etiam liga tũ tenesti
eũ. quia nec ipsos quos pos sid& impios tantũ
ledere siniti: quantũ in sacialalifurere
desiderat Interea circa pulorũ cantũti¬
mens raguhel. nefoste oecisus ess& ad emonu
atobias. fodut sepul ehrũ cum sertus.
Sed hes consesum aentasus mae dius uss¬
tema repleri. Cantus nullorũ sonossdcon
tenebras berroris. assirturuicinerintr u¬
le mpopulo gentiũ nudihitirent anuere dñs
hestẽ uicis sec ancinuum. Ieoq side nominis
obruere atqi abis condere siciu anstemarene
Quitamen post modũ atita luceueriuns. qua¬

Expanded text:
obscurata. Nec immerito qui deseritur a graobscurata. Nec immerito qui deseritur a gratia divinae lucis, repletur a principe tenebrarum. Apprehensum ergo angelus daemonem, qui Tobiam occidere cupiebat, ligavit in deserto superioris Aegypti; quia cohibitum a raptu fidelium, qui membra sunt sui Redemptoris, idem Dominus et Redemptor noster diabolum infidelibus tantum dominari permittit. In quibus etiam ligatum tenet eum; quia nec ipsos quos possidet impios, tantum laedere sinitur, quantum insatiabili furore desiderat. Interea circa pullorum cantum timens Raguel, ne forte occisus esset a daemone Tobias, fodit sepulcrum cum servis; sed hoc confestim agnitaterra repleri. Cantus pullorum sonus est ptenebras erroris adfuturum canerent,  populo gentium, qui dubitarent an vere Dominus hostem vicisset antiquum, ideoque fidem nominis ejus obruere atque abscondere satius aestimarent; qui tamen postmodum agnita luce veritatis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
accepturus ecclesiam degentib in pri¬
modis ponsionis ei inicio. iub& eã in singulis
credentib: abrenuntiare satane coniu¬
b: operib eĩ : et omnib pompis ei. ae deui¬
de consiteri fidẽ scãt trinitatis in rems¬
sumẽ pec catorũ quod est intimia piscus
uis cera. inuis cancre mare carbonib qui:¬
hus actis angelus ad praebendens dȩmonere
ligauit quia post abrenim tio atione diaboli
post confessionẽ recte sidȩi sequitur. remis¬
sionẽ pec catorũ. Expulso daemonio ꝑaquã bap¬
tis mi. Ligauit autẽ eũ quia fideliũ lesione
recinuit: quos & siteptare aliquotiens per¬
tirttitur ut ꝓbentur superare tamen pr̃o¬
hibetur neafide deficiant. Ligauit  inquit
euun deserto superioris egrs a et desestũ. Et egis¬
tus infideliũ cordasigni ficat. quae & desesta ie
est derelicta sunt ado cuius in hali tationes
Findigna. Et hęc eade sunt iuxtam ter p̃tacio¬
ne nominis aegrpti perfidia suae tenebris

Expanded text:
accepturus Ecclesiam de gentibus, in priaccepturus Ecclesiam de gentibus, in primo dispositionis ejus initio jubet eam in singulis credentibus abrenuntiare Satanae, et omnibus operibus ejus, et omnibus pompis ejus; ac deinde confiteri fidem sanctae Trinitatis in remissionem peccatorum, quod est intima pacis viscera vivis cremare carbonibus. Quibus actis angelus apprehendens daemonem ligavit. Quia post abrenuntiationem diaboli, post confessionem rectae fidei, sequitur remissio peccatorum, expulso daemonio per aquam baptismi. Ligavit autem eum, quia a fidelium laesione retinuit; quos etsi tentare aliquoties permittitur, ut probentur, superare tamen prohibetur ne a fide deficiant. Ligavit eum in deserto superioris Aegypti. Et desertum et Aegyptus infidelium corda significant, quae et deserta, id est, derelicta sunt a Deo, cujus inhabitatione sunt indigna. Et haec eadem sunt juxta interpretationem nominis Aegypti, perfidiae suae tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
habere nom possent: Tobias autẽ quidõa thoie¬
bat poss& mexdare consensit: Andiens uc bĩ
sidiee populus gentiũ. itq ab apłis ad monitus.
ut de sua ꝓgeniae perorbẽ. ecclesi amxp̃i face¬
rent. Nonsine cesta exploratione. potuit nouȩ
fidȩi iura legẽq sus cipere i: Sciens qđ multos
temporib priscis habuit doctores. quiomnes
quasi septenarionumero conphensi. Huius
solũ uitȩ gaudia noue rant. de aeternis nil
cestũ dicebant ideoq: illos absq spe uitat
in mostalis aeterne mosris rapuis s& interitus :
sed docente intrinsecus ipsaueritate. quae
foris ꝑ doctorũ horasonabat: tandẽ intela¬
lexit. quia neces se esset ut si ulta dicerene
stul tiperirent. hiquidm̃ uerũ non nouerant
Iure autẽ mundi conditor. in mundũ ue¬
niens mundire gimensus ciper&. et fidem
confessus xp̃i eius sesa cramentis scĩficare
gaudebat. In troductus tobias adsarra
in cubi culit̃: ꝓtulit decassidile suo pastera

Expanded text:
habere non possent, Tobias autem, qui Deum timehabere non possent, Tobias autem, qui Deum timebat, posset, mox dare consensit. Audiens verbum fidei populus gentium, atque ab apostolis admonitus, ut de sua progenie per orbem Ecclesiam Christi faceret, non sine certa exploratione potuit novae fidei jura legemque suscipere; sciens quod multis temporibus priscis habuit doctores, qui omnes quasi septenario numero comprehensi, hujus solum vitae gaudia noverant, de aeternis nihil certum dicebant, ideoque illos absque spe vitae immortalis, aeternae mortis rapuisset interitus. Sed docente intrinsecus ipsa veritate, quae foris per doctorum ora sonabat, tandem intellexit quia necesse esset ut stulta dicerent stulti, perirentque hi qui Dominum verum non noverant; jure autem mundi Conditor in mundum veniens, mundi regimen susciperet. Et fidem confessus Christi, ejus se sacramentis sanctificari gaudebat. Introductus Tobias ad Saram in cubiculum, protulit de cassidili suo partem
Abbreviated transcription (Latin):
r&. Sug certt tobia ut ingres sus domiu racuis.
silia ei sarram pecat sibiuxore: siaguhel indicat
assumer& id est ipsa rentilitate sibi ecclosiam
facer&. Conoruit et sarre norien ecciee ꝓpo
sarrã coniuge abraham pestar chȩ. quę genuie
isa ac siliũ ꝓmissionis: Id est liberu ecłe porulu
Lomenquoq racuhel. qui inter pta tur pastus.
deueli siueamicus ds illũ designat popula qui
iustidiaboli fraude sẽsuosq: aiñi consortionec¬
tit. quiduerene uit. Ons pascit mȩ et nihil mihi
decrit et audire me retur: iã nondicã ues ser¬
uosi sed amicos mes: Cib inquit debeturom¬
nus subs tantia ei ecpater adfiliũ: postola
ame & dabo tibigentes beredita tẽiua & cetera
Ingresisunt ad raguhele quicos sus cepit cũgui
bio sadirt edns populũ nationũ. ꝑdoctonti s sus
uerbe quilibenter accipit. in pluriiis lorie
apostoloru actus testintur: petitus filiã tagli¬
bel primo expauit seiens quid ꝓuemis s illis sep¬
tẽ uiris sed docente angelo: qx in mundi eusđd

Expanded text:
rit angelus Tobiae, ut ingressus domum Raguel, filiam ejus Saram petat sibi uxorem. Raguel indicat assumeret, id est, ipsam gentilitatem sibi Ecclesiam faceret. Congruit et Sarae nomen Ecclesiae, propter Saram conjugem Abraham patriarchae, quae genuit Isaac filium promissionis, id est, liberum Ecclesiae populum. Nomen quoque Raguel, qui interpretatur pastus ejus Deus, sive amicus Deus; illum designat populum, qui, victa diaboli fraude, se suosque Domini consortio nectit qui dicere novit: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit . Et audire meretur: Jam non dicam vos servos, sed amicos meos . Tibi debetur omnis substantia ejus. Et Pater ad Filium: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et caetera . Ingressdio. Adiit Dominus populum nationum per doctores sui verbi, qui libenter accepit in plurimis locis, ut apostolorum Actus testantur. Petitus filiam Raguel primo expavit, sciens quid provenisset illis septem viris; sed docente angelo, quia immundi eam
Abbreviated transcription (Latin):
sec ui fecerat. corde auferret. & os ecclesie
suae corpori pius redeptor inserer&. Brain¬
tiã quippe hab& piscis in confinio capitisier
cor poris suis Sicut aute dñs nr̃t capud
ecclesiae foe. ec desia uero siucor pus esttius
ita diabolus. caput omniũ iniquorũ & omnes
iniqui corpus & mebra sunt ei: adphendit
et go dñs bran ciam piscis inmanis simi. et
traxit eam adse. Proiecitq insic cũ quia
potentiam diaboli conminuens. traduxit
palce confiden ter eruĩq depotestate te¬
nebrarũ quos filios lucis: ẽẽ presciuit
quod feeis s&r inquit. pal pi tare cepit in
soci antepedis ei scudns nequicia maligni
ostis superans. ꝓserr& inlucem. atq omnib
red der& manisestã: molitus est ad huc
suꝓbians ꝑsecutionẽ electis eius conmo ueri
quisumt pedes ei quraꝑ ipsos ambulat inti
dris qui suꝑ omnia regͥnat incalo. Eunceli
ei angelus dun ex ten tera hunc piscẽ& cor¬

Expanded text:
secum fecerat, corde auferret, et hos ecclesiae secum fecerat, corde auferret, et hos ecclesiae suae corpori pius Redemptor insereret. Branchiam quippe habet piscis in confinio capitis et corporis sui. Sicut autem Dominus noster caput Ecclesiae suae, Ecclesia vero corpus est ejus; ita diabolus caput omnium iniquorum, et omnes iniqui corpus et membra sunt ejus. Apprehendit ergo Dominus branchiam piscis immanissimi, et traxit eum ad se, projecitque in siccum, quia potentiam diaboli comminuens, traduxit palam confidenter, eruitque de potestate tenebrarum, quos filios lucis esse praescivit. Quod cum fecisset, palpitare coepit in sicco ante pedes ejus. Cum Dominus nequitiam maligni hostis superans proferret in lucem, atque omnibus redderet manifestam, molitus est adhuc superbiens persecutionem electis ejus commovere, qui sunt pedes ejus; quia per ipsos ambulat in terra Dominus qui super omnia regnat in coelo. Tunc dixit ei angelus Domini, Exentera hunc piscem,
Abbreviated transcription (Latin):
abluen& Securrit tobue piscis deuorarrillu
cupiens. Et b̃o pisso mcruce uenit chabolus
qui eu crucisigi docuerat. querens sic quid for¬
te ineius anima sceleris inuenir&: Expaues¬
cens pis cr cobias. clec miauit uocemagnadi¬
cens Dñe in uaditme. Et dñs innuinente
mor us articulo caepit piuere et tedere
Non diabolũ ꝑtimes cens sedmortẽ ÷gor
que inuidia diaboboli. intrauit in orbeter¬
rarũ naturalicarnis. fragilitaut᷑ ꝑorescens
unde et oralut: ut si fiere pos s& trasir& abeo
ora: & dixit abba pater omnia tibi possibilias
trans fer calice hunc ame. sed non quoꝗ co
uolo seel qđ tui. Dixit angelus tobiȩ ad pre¬
hende brantiã piscis. & trae eu adte. Nido¬
hendit ebñs chabo lũ. & eũ quise in moste cape¬
re uoluit: moriendo cepit &uicit: ad preben¬
dit autẽ bratiam es. ut caput nequis simu. a
corpore decepto potentie dextera separi¬
r&idẽ. nequi cia hostis antiqui. ib eorũqũs
sibi male con unxe rat. Et quasi unt corpus

Expanded text:
ablueret. Occurrit Tobiae piscis, devorare illum cupiens; et Domino passo in cruce venit diabolus, qui eum crucifigi docuerat, quaerens si quid forte in ejus anima sceleris inveniret. Expavescens piscem Tobias clamavit voce magna, dicens: Domine, invadit me. Et Dominus, imminente mortis articulo, coepit pavere et taedere, non diabolum pertimescens, sed mortem, quae invidia diaboli intravit in orbem terrarum , naturali carnis fragilitate perhorrescens; unde et orabat, ut, si fieri posset, transiret ab eo hora . Et dixit: Abba Pater, omnia tibi possibilia sunt, transfer calicem hunc a me; sed non quod ego volo, sed quod tu . Dixit angelus Tobiae, Apprehende branchiam piscis, et trahe eum ad te. Apprehendit Dominus diabolum, et eum qui se in morte capere voluit, moriendo cepit et vicit. Apprehendit autem branchiam ejus, ut caput nequissimum a corpore decepto, potentiae suae dextera separaret, id est, nequitiam hostis antiqui ab eorum quos sibi male conjunxerat, et quasi unum corpus
Abbreviated transcription (Latin):
mi habcoru agonib multi clariue floreio
rege. ifiliis suis restecirra sint ut osea tobiae
Quia superato sepius diabolo at sius see lerab: quado
uelud pessima ꝓle genuit conedẽ pnaro rediebant pres¬
pera populodi: Quib alt̃ ntionib: aiam ec desia esta¬
tu post in carnationẽ dñi fluctucre uidemus:

Expanded text:
Machabaeorum agonibus multum claruit. Sed occiso rege a filiis suis, restituta sunt cuncta sua Tobiae. Quia superato saepius diabolo, ac suis sceleribus, quae velut pessimam prolem genuit, condemnato, rediebant prospera populo Dei. Quibus altercationibus etiam Ecclesiae statum post incarnationem Domini fluctuare videmus.
Abbreviated transcription (Latin):
uni uutñ. qui unplacis ditiguitur. gregę
xp̃i instituunt: fecit racuhe uaccas &ariẽtes
occidi quia populas gentiũ. tiles cos quide sua
stir pe adside uenerint essedo cuit: quos pre¬
enii nenciins tutis hostis temtire appeteret
slec tempcatus uincere sed uictores pos s& ficer
mastoris ul ceste ipse fecit occidi: Quos car
uicinis ateis amicis suis. quia ꝓfectus uita. gusse
& corona scorũ multis. letitiã tribuiut Et qr

Expanded text:
ui quatuor plagis distinguitur, gregem Christi instituunt. Fecit Raguel vaccas et arietes occidi, quia populus gentium tale eos qui de sua stirpe ad fidem venerant, esse docuit, quos praeeminentia virtutis hostis tentare appeteret, nec tentatos vinceret, sed victores posset facere martyres. Vel certe ipse fecit occidi, quos carnus vicinis suis, quia profectus, vita, passio et corona sanctorum, multis laetiti
Abbreviated transcription (Latin):
alierunt qđ ad doctores specialiter ꝑtin&
quib dicitur: uos estis salt̃rȩ
salierunt autẽ id est tobias & angelus quia idẽ
mediator  dĩ & hominũ et humanitus apłs
de salẽ sapientia tribuit. Tulerunt autem
secũ quesuf ficerent eis. quousq ꝑuenireni¬

Expanded text:
 ad doctores spiritualiter pertinet, quibus dicitur: Vos estis sal terrae . Salierunt autem, id est, Tobias et angelus; quia idem Mediator Dei et hominum, et humanitus apostde salem sapientiae tribuit. Tulerunt autem secum quae sufficerent eis, etc. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
uenit i Prosectus est ergo tobias. & canis se¬
cutus e eũ. Uenien tedño adsal uandas on¬
tes. scĩ predicatoris sunt ei uestigia secuti
quia qđ iussit impleuerunt. eun cs eloce t om¬
nes gentes: Deniq: domũ cor nelii primoipse
dit ÷ sanes autẽ uocantur doc toreũ quiado¬
mũ subslantia. oues suiconditoris spirital
asurib bestus q id est. ab inmundis spiriab
hominib defendunt erraticis. mansit tolu
duc eangelo ꝓsectus. primamansione iuxtas lu¬
uium tigris & exiuit ut lauar& pedes suos.
eccȩpiscis imanis exiuit ad de uoranelũ eum¬
.Hic denuo passionis dominicꝵ sacra mentũ. manit¬
festius significatur: Piscis eni inmanis. quia tobia
cũ cudeuorare apeter&. angelo dicente occisus
epinticu generis humani deuora corehoe est
diabo ludinonit.squiclũ inredepiore nro mor¬
tecarnis apecer&. captus esoua diuinitatis
fluuius ris. qui ppter rapidis simucursu
nra mortu. aemostalicans inchiae. inquopis dis

Expanded text:
o Tobias, et canis secutus est eum. Veniente Domino ad salvandas gentes, sancti praedicatores sunt ejus vestigia secuti, quia quod jussit, impleverunt: Euntes docete omnes gentes . Denique domum Cornelii primo ipsedit . Canes autem vocantur doctores; quia domum, substantiam, oves sui Conditoris spirituales, a furibus bestiisque, id est, ab immundis spiritibus et hominibus defendunt haereticis. Mansit Tobias, duce angelo profectus, prima mansione juxta fluvium Tigrin; et exivit ut lavaret pedes suos, et ecce piscis immanis exivit ad devorandum eum. Hic denuo passionis dominicae sacramentum manifestius significatur. Piscis enim immanis, qui a Tobia, cum eum devorare appeteret, angelo docente occisus est, antiquum generis humani devoratorem, hoc est diabolum designat, qui dum in Redemptore nostro mortem carnis appeteret, captus est potentia divinitatis. Fluvius Tigris, qui propter rapidissimum cursunostrae mortis ac mortalitatis indicat. In quo piscis
Abbreviated transcription (Latin):
eto qui im molet batur cefigurata. Qui in bui¬
manitate oe cidebatur ut ouis indiuimi tate inpas¬
sibilis ꝑriente iũ dõ patrel ut uuens. qui su opatre
donũ reuartitur isaaex Sient apto urios
humtuitate xp̃i. homo designat deitatex cur
non multo apuus homo hũmanitatẽ ugeselus
dĩtatesignific& missus est ergo angelus dĩ¬

Expanded text:
te, qui immolabatur, esse figuratam. Qui in hute, qui immolabatur, esse figuratam. Qui in humanitate occidebatur ut ovis, in divinitate impassibilis, permanet cum Deo Patre, ut vivens cum suo patre domum revertitur Isaac. Si enim apte aries humanitatem Christi, homo designat deitatem; cur non multo aptius homo humanitatem, angelus deitatem significet? Missus est ergo angelus D
Abbreviated transcription (Latin):
ne conuertediat. Ntec ab redeb& uider quod ude
subus: & caecus & uerbũ di predicans. reꝓbossipul
acelec tos significare dientir. Na& iac obpatri¬
archacũ angeloluctins & laudus pariter est sactis
xbene diotus Inclaudicitione indelic&: inficdeles
sua centes significires. In bene di conȩ fideles
Sarrafiliarigues. ineiureitẽ me dorũ quetra¬
dita erit septem uiris & de monũ eos oc uidebat
moxut in grodiebin cur adea: tur bãnãtinã
figurate denuncrat: euius boctores cunetibu¬
Srant de ieter nȩnil decere sciebant Ideacus
a donec uerus aduenira sponsus: Oñs nost quiban
silu ꝑfide oste suporato coniunxit sieut cobiasar¬
ra alligtato demonio sponse acceptt Prascipi¬
ente & quo opetante ar hangelo ꝑque diuinitas
uri salucctoris non in cungrue significatur. sique
ꝑ iobiã humanitas IMec mi rabitur hoc qđ ꝑ
duas ꝑsonas angeli uytelic& & homins: unamelia¬
torisds eshomi nui. ⁊ sona dicimus figurari. Iurin

Expanded text:
e convertebat. Nec ab re debet videri, quae idem Tobias et caecus, et verbum Dei praedicans, reprobos simul et electos significare dicitur. Nam et Jacob patriarcha, cum angelo, luctans et claudus pariter est factus et benedictus; in claudicatione videlicet infideles suae gentis significans, in benedictione fideles. Sara filia Raguelis in civitate Medorum, quae tradita erat septem viris, et daemonium eos occidebat, mox ut ingrediebantur ad eam. Turbam nationum figurate denuntiat, cujus doctores cuncti hverant, de aeterna nil dicere sciebant. Ideoque sunt adveniret sponsus Dominus noster, qui hanc sibi per fidem, hoste superato, conjunxit; sicut Tobias Saram alligato daemonio sponsam accepit, praecipiente et cooperante archangelo, per quem divinitas nostri Salvatoris non incongrue significatur, sicut per Tobiam humanitas. Nec mirabitur hoc quod duas personas, angeli videlicet et hominis, unam Mediatoris Dei et hominum personam, dicimus figurari, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ tuũ amꝗlo : uias enĩ quea dex tris
sunt nouit dñs ł espicit dñs uicis homi¬
nũ & omñs gressus illius considerat.
Iter autẽ impiorũ decipi& eos : Uirpru¬
dens dirigit gressus : Cũplacuerint
dño uiac hominis: Inimiciquoq ei con¬
strac dix̃. Nonuentiles te in omniuen¬
to & non eas iomnẽ uiam. Cũ audace
ñ eas inuia nefostegrauo malasua
inte. Inuiaruine non ecs &of
fendes in lapides. Origenies¬
dix. Melius est ꝑfestã uiã quȩ¬
rendo initinere mori: quã ne ͤꝓficisci.
qui demũdꝑfestionẽ querendam
Res oꝑius dtx̃. stultus uiator est.¬
nouus enĩ nonerit similis ill Vinũ no liu
amicus nouus u&eriscat & cũ suaui tate
bibes illud: Non omnẽ hominẽ inducas
indomũ tuã Multȩ enĩ sunt insĩdiȩ dolo¬
si non agnoscitur inbonis amicus & nabs¬
conditur inmalis inimicus: Amico & ini¬
mico noli enarrare sensum tuũ & siẽ tibi
delictũ : noli denudare: Audi& enĩte: & cus¬

Expanded text:
lo: vias enim quae a dextris sunt, novit Dominus . Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus illius considerat . Iter autem impiorum decipiet eos . Vir prudens diriget gressus . Dum placuerint Domino viae hominis, inimici quoque ejus conSIRACH. Non ventiles te in omnem ventum, et non eas in omnem viam . Cum audace non eas in via, ne forte gravet mala sua in te . In via ruinae non eas, et non offendas in lapides . ORIGENES. Melius est enim perfectam vitam quaerenti in itinere mori, quam nec proficisci quidem ad perfectionem quaerendam. GREGORIUS. Stultus viator estnovus enim non erit similis illi . Vinum novum amicus novus: si veterascit, cum suavitate bibes illud . Non omnem hominem inducas in domum tuam . Multae enim sunt insidiae diaboli dolosi . Non agnoscitur in bonis amicus, et non absconditur in malis inimicus . Amico et inimico noli narrare sensum tuum, et si est tibi delictum, noli nudare: audi
Abbreviated transcription (Latin):
dos conuiuios ingremiosi nodi ut non prbi
aduersus ep̃m Nondia conus aduersus pbrm
Non subdiaconus aduersdiaconũ. Nonaco¬
litus aduersus subdiaconũ. Nonexor cista
aduersus acolitũ Nonlestor aduersus exor¬
cistã Non hostiarius aduersus lestorc̃no
d& accusa ti ⁊ onẽ aliquẽ¬
Et non dam pnabitur presul nisi hoxii testes¬

Expanded text:
dus in gremio synodi, ut non presbiter adversus episcopum, non diaconus adversus presbiterum, non subdiaconus adversus diaconum, non acolitus adversus subdiaconum, non exorcista adversus acolitum, nec lector adversus exorcistam, non ostiarius adversus lectorem det accusationem aliquEt non dampnabitur praesul sine se
Abbreviated transcription (Latin):
angelus tobix. ducere filiũ es in rages ciui tatem
medorũ et reducere ad cũ. ꝓmit it dñscre¬
dentib expopulo iudatorũ. Quãuis idem populis
exmagna sit par re cecitus: qđ incarnationis sua
facramenti. nlebi gentiliũ aperias rursusq in
fine teporũ eodẽ suo populo. exquo carnẽ ad suse¬
rat latius pandat: Comitan te ubiq simul. & cunc¬
eao perante fide diuinitatis ipsius. Dicit ipse de
ductu admedos. Et alias oues habeo que nons¬
exouili & illas oporta me ad ducere & ceteri.
Sicit apłs dereluctu:. donec plenitudo gentiu
introir& etsic omnis urł saluus fier&. Inter¬
regante angelũ tobia unde ess& : ego sũ inquit
a zerias. ananiȩ macgnificus. ataerias interpre
bis qui in se credunt intimat. quia ipse est quẽ
uenire desiderans: ꝓpheta cancabit adiutor
meus & liberator meus ei tudñc netar dauerus¬
equo euiangelista. Et uidimus gloriã ei gloria
quasi unigenein apatre. plenũ gauae et uers¬
ritis ⁊unc paratis otanib inciut qite enna

Expanded text:
angelus Tobiae ducere filium ejus in Rages civitatem Medorum, et reducere ad eum. Promittit Dominus credentibus ex populo Judaeorum, quamvis idem populus ex magna sit parte caecatus, quod incarnationis suae sacramenta plebi gentilium aperiat, rursusque in fine temporum, eadem suo populo ex quo carnem assumpserat, latius pandat, comitante ubique simul et cuncta operante fide divinitatis ipsius. Dicit ipse de ductu ad Medos: Et alias oves habeo, quae nonovili, et illas oportet me adducere, etc. . Dicit Apostolus de reditu: Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . Interrogante angelum Tobia, unde esset: Ego sum, inquit, Azarias Annaniae magni filius. Azarias interpret. Et Dominus his qui in se credunt intimat quia ipse est quem venire desiderans propheta cantabat: Adjutor meus et liberator meus esto, Domine, ne evangelista: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Tunc, paratis omnibus quae erant
Abbreviated transcription (Latin):
riatur Intefidenste disrũpens Cor¬
ripe amicũ ne foste ñ intellegens : dicat ñ
feci. autsifecerit ne iterũ ad dat facere:
Qui conuiciat amicð: desoluit amiciciã :
Ad amicũ &iam siproduxeris gladiũ:

Expanded text:
n te disrumpet . Corripe amicum, ne forte non intelligat te, et dicat: Non feci: aut si fecit, ne iterum addat facere. Qui conviciatur amico, is dissolvit amicitiam . Ad amicum etiam si produxeris gladium,
Abbreviated transcription (Latin):
eiqi seso ciũ p̃buit.perquẽ magnalia populo. que
misus erat ꝑficer& : Eisilius h hominẽ assu¬
sit : inquo uisibili terucũ hominib: conuersatus
humanũ genus sal uar&. Introduxit tobiaf
angelũ ad patrẽ suũ. qui saluta uit eũ dicens
Gaudiũ tibisit semꝑ asuires pondentes quales
mihi gaudiũ erit quingenebris sedeo & lum
caeli non uideo. for ci inquid animo esto in ꝑ¬

Expanded text:
populo ad quem missus erat perficeret. Et Filius Dei hominem assumpsit, in quo visibiliter cum hominibus conversatus, humanum genus salvaret. Introduxit Tobias angelum ad patrem suum, qui salutavit eum, dicens: Gaudium tibi sit semper. Cui respondenti: Quale mihi gaudium erit, qui in tenebris sedeo, et lumen coeli non video? Forti, inquit, animo esto, in
Abbreviated transcription (Latin):
inmundina consistim cosquib diminatur extẽa
guasierum nidũ herundinũ. sul positus dormit
quile uita tilas ciuitate. ac supbnie minte intãtiu
subicit: Saec autẽ cecitas populo isrł miximt
cepta pessime uiuendouns. Ensul abunt u¬

Expanded text:
immunditia confestim eos, quibus dominatur, excaecat. Quasi enim nido hirundinum suppositus dormit, qui levitati, lasciviae ac superbiae mentem incautus subjicit. Haec autem caecitas populo Israel, maxime cepta pessime vivendo violarent
Abbreviated transcription (Latin):
de eciã allegoric ae nouit inter ptaris Quantũ po¬
mafolus. tantu interiore xisen sũ uid& simplici¬
ođe sacramenta sispiritaliter intellignur
uinsc con tinere ꝓbat: e quidȩ ipse tolias popiulã
sł desigit quitunctis gentib: ido latri de

Expanded text:
allegorice novit interpretari, quantum poma foliis, tantum interiorem ejus sensum videt simpliciet Ecclesiae sacramenta, si spiritualiter intelligitur, in se continere probatur. Siquidem ipse Tobias populum Israel designat, qui, cunctis genti
Abbreviated transcription (Latin):
ficat quide menibnis haboli inxpi mebra
transa feruntur udeit dein fidelitate conuer¬
tur.tur ad ficle. Quic quid uere dimiseruua
eos aecontra demonstrit: Qui audito di ueri¬
bo malunt in termẽbra martua ac puelica
suideceptoris residere: quã ad sotie tatẽ salua¬
toris reueritis Assauit carnes ei in eis quos
carnales inuenit: sed ignie suiomoris spiri¬
tales acsortes redd&. Geniq spsses in.¬

Expanded text:
ra transferuntur, id est, de infidelitate convertuntur ad fidem. Quidquid vero dimiserunt, eos econtra demonstrat, qui, audito Dei verbo, malunt inter membra mortua ac putida sui deceptoris residere, quam in societatem Salvatoris reverti. Assavit carnes ejus in eis quos carnales invenit, sed igne sui amoris spirituales ac fortes reddidit. Denique