comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iucdetis ita ex hoc qd̾ uidetis estimatis¬
quia minor sum patre. Atq ita circa¬
creaturam susceptũq habitum occu¬
pati: equalitatem qͣm cum patre hab eo
ñ intelligitis. Inde e̾ illuo. Noli me tan¬
gere: nundum enĩ ascendi ad patrem.
Cactus enim tanqͣm finem finem facit
notitionis. Ideoq nolebat in eo ẽe. finẽ
patrem erat ita uideri sic̃ equalis ẽ.
patͥ: ut ubi eẽt. finis usionis. quȩ suffi¬
cit nobis. A liqͣndo item de filio solo
dĩ. qd̾ ipse sufficiat. & in eius uisione
merces tota ꝓmutit᷑ dilectionis & desi¬
derũ nr̃i. Sic enim ait. Qui ht̃ man¬
data mea &. custodit ea: ille ẽ. qui¬
me diligit. Qui autẽ me diligit: di¬
ligetur a patre ieo. & ego diligam ẽ
&s ostenoam me ipfum illi. Nunquio se
qitia non dixit ostendam illi & pa¬
trem. ideo separauit patrem: s quia
uerum ẽ. ego & pater unu̾ fitmꝰ: cum
pater ostendit᷑. & filius ostendit᷑ qti in

Expanded text:
ita uidetis et ex hoc quod uidetis aestimatisita uidetis et ex hoc quod uidetis aestimatis, minor sum patre, atqcreaturam susceptumque habitum occupati, aequalitatem quam cum Patre habeo non intelligitis. Inde est et illud: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Tactus enim tanquam finem facit notionis. Ideoque nolebat in eo esse finem  ad Patrem erat ita videri, sicut aequalis est. Patri, ut ibi esset finis visionis, quae sufficit nobis. Aliquando item de Filio solo dicitur, quod ipse sufficiat, et in ejus visione merces tota promittitur dilectionis et desiderii nostri. Sic enim ait: Qui habet mandata mea et custodit ea, ille est qui diligit me. Qui autem me diligit, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et ostendam me ipsum illi. Numquid hic, quia non dixit, Ostendam illi et Patrem, ideo separavit Patrem? Sed quia verum est, Ego et Pater unum sumus; cum Pater ostenditur, et Filius ostenditur qui in
Abbreviated transcription (Latin):
aut quasi hoc impleat sp̃e sc̃s. qd̃ mi¬
nus potuit docere filius: Dicant gͦ
si placet maiorem ẽe. filio sp̃m sc̃m.
quẽ minorẽ illo solent dicere. An qͥa
ñ dictum ẽ. ipse solus. aut nemo rsi
ipse uos docebit om̃em ueritatem
ido ꝑmittunt ut cum illo docere cre¬
datur & filius: ã płs gͦ separauit fi¬
sp̃c dei. Ut iam isti ꝑuersi possint
tribuit ut diceret. Quia hȩc loquutꝰ
sum nob̾: tristicia cor ur̃m impleuit.
S ed ego ĩuitatem dico expelit uob ui
ego eam. Nam si sion abiero: aduoca¬
tus ñ ueniet ad uos. Hoc autẽ dirit
filii hõis apud eos quo minꝰ ueniret il¬
le qui minor ñ ẽẽt: quia ñ semet ipfũ
exinaniuit. sic̃ filius formã seruiac¬
ocłis eorum forma serui: qͣm sntuen¬
tes hoc solum ẽe. xp̃m putabant quod
uidebant. Inde ẽ. &. illud qd ait. Si di¬
ligeretis me gaudetis qm̃ ego eo ad
patrem. quia pater maior me ẽ.Idẽ.

Expanded text:
aut quasi hoc impleat spiritus sanctus quod miaut quasi hoc impleat spiritus sanctus quod minus potuit docere filius? dicant ergo, si placet, maiorem esse filio spiritum sanctum, quem minorem illo solent dicere. an quia non dictum est: "ipse solus" aut: "nemo nisi ipse uos docebit omnem ueritatem", ideo permittunt, ut cum illo docere credatur et filius ? apostolus ergo separauit finisi spiritus dei, ut iam isti peruersi possent tribuit, ut diceret: quia haec locutus sum uobis, tristitia cor uestrum impleuit. sed ego ueritatem dico: expedit uobis, ut ego eam. nam si non abiero, aduocatus non ueniet ad uos. hoc autem dixit filii hominis apud eos, quominus ueniret ille qui minor non esset, quia non semet ipsum exinaniuit sicut filius, formam serui acoculis eorum forma serui, quam intuentes hoc solum esse Christum putabant quod uidebant. inde est et illud quod ait: si diligeretis me, gauderetis, quoniam eo ad patrem, quia pater maior me est, id e
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe non potest. Hoc ẽ enim plenũ
gaudium nr̃m. quo amplus non
ẽ fruitͥuitate deo. ad euiꝰ imaginem
facti sumꝰ. Propt̾ hoc aliqnͣdo ita loqͥ¬
tur de sp̃u scõ: tanqͣm ipse solus suffi¬
ciat ad beatitudinem nr̃am. & ideo
solus sufficit quia separari a patre
s. filio ñ potest. sicut pat̾ solus suffi¬
eit. quia separari a filio & sp̃u sc̃o ñ
potest: & filius ideo sufficit solus. qͥ a
separari a patre & sp̃n scõ non potest.
Quid enim sibi uult qd̾ ait. si diligitis
me mandata mea seruate. s ego
rogabo patrem & alium uocatum dabit
uob̾. ut uob̾cum sit inet̾num sp̃m i̾tatiᷤᷤ¬
res mundi: Animalis enim homo nõ
ꝑcipit quȩ sunt sp̃c dei. S adhuc uid̾i
potest ideo dictũ. & ego rogabo patͤm
& alium aduocatum dabit uob̾. qua¬
si ñ sufficiat solus filius. Illo autem
loco ita de illo dictum ẽ. tanqͣm solꝰ
om̃ino sufficiat. Cum uenerit ille pa¬
raclitus u̾itatis. docebit uos om̃em ue¬
tanqͣm ipse ñ doceat omnẽ ueritatẽ.

Expanded text:
accipere non potest. hoc est enim plenum gaudium nostrum, quo amplius non est, frui trinitatis deo, ad cuius imaginem facti sumus. propter hoc aliquando ita loquitur de spiritu sancto, tamquam ipse solus sufficiat ad beatitudinem nostram; et ideo solus sufficit, quia separari a patre ac filio non potest, sicut et pater solus sufficit, quia separari a filio et spiritu sancto non potest, et filius ideo sufficit solus, quia separari a patre et spiritu sancto non potest. quid enim sibi uult quod ait: si diligitis m e, mandata mea seruate. et ego rogabo patrem, et alium aduocatum dabit uobis, ut res mundi? animalis autem homo non percipit quae sunt spiritus dei. sed adhuc uideri potest ideo dictum: et ego rogabo patrem, et alium aduocatum dabit uobis, quasi non sufficiat solus filius. illo autem loco ita de illo dictum est, tamquam solus omnino sufficiat: cum uenerit ille spiritus ueritatis, docebit uos omnem uetamquam ipse non doceat omnem ueritatem ?
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia ꝑiꝑsum facta sunt. & sine ipso
factumẽ nichil. Neq eñ dic̃ om̃ia
inisi que facta sunt id ẽ omnẽ cratu¬
ram. Unde liquido apparet ipsan
factum ñ eẽ ꝑquem facta sunt om̃a.
Et si factus ñ ÷: creatura ñ ÷. Si autẽ
creatura ñ ẽ: eiꝰdem cum patre fub¬
stantia ẽ. Om̃is enĩ substantia quȩ

Expanded text:
um facta sunt, et sine ipso factum est nihil: neque enim dicit omnia, nisi quae facta sunt, id est omnem creaturam. Unde liquido apparet ipsum factum non esse per quem facta sunt omnia, et si factus non est, creatura non est. Si autem creatura non est, ejusdem cum Patre substantiae est. Omnis enim substant
Abbreviated transcription (Latin):
Michi aliud ñ uidet᷑. Neq enĩ querenuᷤ
aliuo. cum ad illius contẽplationem ꝑ¬
uen̾imus quȩ nunc ẽ. qm diu gaudium
nr̃m inspe ẽ. Spes autem quȩ uidetur
ñ ÷ spes. Qd enim tudet quis. quid sꝑat:
Si autem qd̃ ñ uidemꝰ sꝑamus. ꝑ pacien
tiam expectamus. quo adusq rex in re¬
cubitu suo ẽ. T unc erit qd̾ sc̃ͥptum ẽ ad¬
implebis me lȩticia cum uultu tuo. Il¬
la lȩticia nichil amplius requiret᷑. quia
nec erit quio amplius requirat᷑ osten¬
detur enĩ nob̃ pater. ⁊ sufficiet nobis.
Qd̾ bene urtellexerat pħylippus ut dice¬
ret. dñe ostende nobis patrem & susfi¬
ciet nobis. Sed nundũ intellexerat eo
quoq mͦ idipsum se potitisse diẽs. d ñe
ostende nobis te.&. sufficiet nob. Et enĩ
hoc intellig̾ẽt responsum ẽ. ei a dñs. lan¬

Expanded text:
mihi aliud non uidetur. neque enim quaeremus mihi aliud non uidetur. neque enim quaeremus aliud, cum ad illius contemplationem peruenerimus, quae nunc non est, quamdiu gaudium nostrum in spe est. spes . autem, quae uidetur, non est spes; quod enim uidet quis, quid sperat? si autem quod non uitiam exspectamus , quoadusque rex in recubitu suo est. Tunc erit quod scriptum est: Adimplebis me laetitia cum vultu tuo . Illa laetitia nihil amplius requiretur; quia nec erit quod amplius requiratur. Ostendetur enim nobis Pater, et sufficiet nobis. Quod bene intellexerat Philippus, ut diceret Domino, Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis: sed nondum intellexerat, eo quoque modo idipsum se potuisse dicere, Domine, ostende nobis te, et sufficit nobis. Ut enim hoc intellige
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ minc ꝑ specłm in eniginate. hoc ẽ.
insimilitudinib tũc autẽ facie ad faciem.
Hec enĩ nob̾ contemplatio ꝓmutit᷑ actionũ
onium finis. atq ęt̃na ꝓfectio gaudioꝵ̃.
F ilii enim deisumꝰ. & nundum apparuit
qd̃ erimus. scimꝰ quia cum apparuerit:
simles ei erinus. qm̃ uidebimus eum
sicuti ẽ. Qd̾ enun dix̃ famulo suo moy si
ego sum qͥ sum. & dices itaq filiis isrł qui
e̾. nisit me ad uos. hoc contẽplabim᷑ cũ
uiuemꝰ inȩt̾num. Ita quippe ait. Hec ẽ.¬
autẽ uita ęt̾na: ut cognoscant te unũ
uerum deum. & quẽ misisti iħm xp̃m.
Hoc fiet cum ueni̾t dñs &. illuminau̾it
occulta tenebrum cũtenebre mortalita¬
tis huius corruptionisq tnͣsierint. Tunc
erit mane nr̃m de quo in psalmo dr̃.
Mane astabo tͥ & contemplabor. De hac cõ¬
templatione intelligo dictum. cũ tradid̾it
regnum deo & patri. Idẽ. cum ꝑduxe¬
rit iustos quib nunc ex fide uiuentibꝰ
pio hic corrigat me: qui melius sapit.

Expanded text:
 hoc est in similitudinibus; tunc autem, facie ad faciem . 17. Haec enim nobis contemplatio promittitur actionum omnium finis atque aeterna perfectio gaudiorum. Filii enim Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est. quod enim dixit famulo suo Moysi: ego sum qui sum; et dices itaque filiis Israhel: qui est, misit me ad uos: hoc contemplabimur, cum uiuemus in aeternum. ita quippe ait: haec est uita aeterna, ut cognoscant te unum uerum deum et quem misisti legum Christum. hoc fiet, cum uenerit dominus et inluminauerit occulta tenebrarum, cum tenebrae mortalitatis huius corruptionisque transierint. tunc erit mane nostrum, de quo in psalmo dicitur: mane adstabo tibi et contemplabor. de hac contemplatione intellego dictum: cum tradiderit regnum deo et patri, id est cum perduxerit iustos, quibus nunc ex fide uiuentibus pio, corrigat me qui melius sapit;
Abbreviated transcription (Latin):
s quod ex genitore nonfit ostendit᷑.
Iii eodem tamen predicamento qd rela-¬
tuium uocat᷑: utraq significatio uer¬
titur. Quod autẽ relatiue ꝓnuntiat᷑:
non indicat sub̾am. Ita qnuis diu̾-¬
sum sit genitus & ingenitus. non
indicat diu̾sam sub̾am. Quia sic̃
filius ad patrem. & ñ filiꝰ ad ñ patrẽ
refert᷑. & ita genitus ad genitorem.
& non genitus ad ñ genitorem re¬
feratur necesse est.¬
ua ꝓpter illud prȩcipue tenea¬
mus. quicquid ad se dicit᷑ pre
tas: substantialiter dici. quod autẽ
aliquid: non substantialiter s rela-¬
tiue. Tantamq im ẽẽ. eusdem sub-¬
stie in patre & filio & sp̃u sc̃o. ut qͥc

Expanded text:
sed quod ex genitore non sit ostenditur. sed quod ex genitore non sit ostenditur. In eodem tamen praedicamento, quod Relativum vocatur, utraque significatio vertitur: quod autem relative pronuntiatur, non indicat substantiam: ita quamvis diversum sit genitus et ingenitus, non indicat diversam substantiam: quia sicut filius ad patrem, et non filius ad non patrem refertur; et non genitus ad non genitorem referatur necesse estuapropter illud praecipue teneamus, quidquid ad se dicitur pratas, substantialiter dici; quod autem ad aliquid, non substantialiter, sed relative: tantamque vim esse ejusdem substantiae in Patre et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid a  uolumus. nisi ut scd̾m
idipsum predicam̃tum negare con¬
uincamur: si preponere negatiuam
particłam uoluerimus. Quȩ cum ita
sint: si substantialiter aierem dicen¬
do filius: substantialiter negarem di¬
cendo ñon filius. Quia uͦ relatiue aio
cum dico filius est: ad patrem enĩ
refero. relatiue nego si dico filius ñ¬
est. Ad parentem enim eandem ne¬
gationem refero: uolens ostendere
quod ei parens non sit. At si quan¬
tum ualet quod dr̃ filius. tantun¬
dem ualet quod dicit᷑ genitus. sic̃
prȩlocuti sumus: tantundem ergo
ualet quod dicit᷑. non genitus quan¬
tum ualet quod dicitur non filius.
Relatuie autem negamus dicendo
non filius. Relatiue gͦ negamus di¬
cendo non genitus. Ingenitus porro
quid ẽ. nisi non genitus non geni¬
tus: Non gͦ receditur a relatiuo i.e¬
dicamento: cum ingenitus d atur
Sicut enii fgenitus non ad seipsum
dr̃. s quod ex genitore sit: ita cum
dicit᷑ ingenitus. non ad se ipsum dr.

Expanded text:
aliquid aiere volumus, nisi ut secundum aliquid aiere volumus, nisi ut secundum idipsum praedicamentum negare convincamur, si praeponere negativam particulam voluerimus. Quae cum ita sint, si substantialiter aierem, dicendo, Filius; substantialiter negarem, dicendo, Non Filius. Quia vero relative aio, cum dico, Filius est; ad patrem enim refero: relative nego, si dicam, Non filius est; ad parentem enim eamdem negationem refero, volens ostendere quod ei parens non sit. At si quantum valet quod dicitur filius, tantumdem valet quod dicitur genitus, sicut praelocuti sumus; tantumdem ergo valet quod dicitur non genitus, quantum valet quod dicitur non filius. Relative autem negamus dicendo, Non filius: relative igitur negamus dicendo, Non genitus. Ingenitus porro quid est, nisi non genitus? Non ergo receditur a relativo praedicamento, cum ingenitus dicitur. Sicut enim genitus non ad se ipsum dicitur, sed quod ex genitore sit: ita cum dicitur ingenitus, non ad se ipsum dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
homo ẽ: non aliud genus predicam̃ti
enuntiat. s tantum illud negat. Sicut
ritur qnͣtus sit: & aio. quadripedalis
quadripedalis ẽ. scđm qnͣtitatem negat.
Candidus ẽ. scđm qualitatem aio: non
candidus ẽ. scđm qualitatem nego
Propinquus ẽ. scđm relatuiumaio. non
ꝓpiuquus ẽ. scd̾m relatiuum nego. Se¬
cundum situm aiq cum dico iacet: se¬
cundum situm nego cum dico non
iacet. Scdm habitum aio. cum dico
armatus ẽ. scđm habitum nego cum
dico non armatus ẽ. Tantuindem au¬
tem ualet. si dicam inernuis ẽ. Sed̾m
tempus aio. cum dico hesternus ẽ: sec̃¬
dium tempus: ego. eum dico ñ hester¬
nus est. Et cum dico rome ẽ scdm
locum aio. & scđm locum nego cum
scdm id quod est facere nego: ut os
tendam non hoc facere. Et cum dico
uapulat. scdm predicam̃tum aio. qd̃
pati uocat᷑: & scđm id nego cum di¬
co non uapulat. Et om̃ino nullum
predicamenti genus ẽ. scđm id qđ

Expanded text:
homo est, non aliud genus praedicamenti homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat. Sicut ritur, quantus sit; et aio, Quadrupedalis quadrupedalis est, secundum quantitatem negat. Candidus est, secundum qualitatem aio: Non candidus est, secundum qualitatem nego. Propinquus est, secundum relativum aio: Non propinquus est, secundum relativum nego. Secundum situm aio, cum dico, Jacet: secundum situm nego, cum dico, Non jacet. Secundum habitum aio, cum dico, Armatus est: secundum habitum nego, cum dico, Non armatus est. Tantumdem autem valet si dicam, Inermis est. Secundum tempus aio, cum dico, Hesternus est: secundum tempus nego, cum dico, Non hesternus est. Et cum dico, Romae est, secundum locum aio: et secundum locum nego, cum ndum id quod etendam non hoc facere. Et cum dico, Vapulat, secundum praedicamentum aio quod pati vocatur: et secundum id nego, cum dico, non vapulat. Et omnino nullum praedicamenti genus est, secundum quod
Abbreviated transcription (Latin):
mũ uidendum ẽ. hoc significari cũ
dicit᷑ filius. Ideo enim filius quia ge¬
nitus: & quia filus utiq genitus.
Quod gͦ dr̃ ingenitus: hoc ostendit᷑ qd
non sit filuis. Sed genitus & ingenitꝰ:
di consuetudo. Nicħ tam̃ intellextui
demit᷑ si dicat᷑ non filius. quẽ adio¬
dicit᷑. Sic eminꝰ uicinus. & amicus. re-¬
latiue dicũnt᷑. nec tam̃ potest inuici¬
nus dici: quomͦ dr̃ inimicus. Quam¬
obrem non ẽ. in reb considandum qͥd
uł sinat uł non sraat dici usus ser¬
monis nr̃i: s quis rerum ipsarum
untellectus eluceat. Non gͦ iam dica¬
mus ingenitum qnͣuis dici latine pos-¬
sit: s ꝓeo dicamus ñ genitum qd tan¬
tum ualet. Non gͦ aliud dicimis qm
ñ filium:
egatiua porro ista particula
non id efficit ut qd̾ sine illa re¬
latile dr̃. eadem preposita subaliter
dicat᷑ s id tantum negat᷑. quod sine
illa agebatur: sic̃ in ceteris prȩdica¬
mentis. Uelut cum dicimus homo ẽ.
sub̾am designamus. Qui gͦ dicit non

Expanded text:
nificatur cum dicitur filius. Ideo enim filius, quia genitus; et quia filius, utique genitus. Quod ergo dicitur ingenitus, hoc ostenditur, quod non sit filius: sed genitus et ingenitus di consuetudo. Nihil tamen intellectui demitur, si dicatur non filius; quemadmodicitur. Sic enim et vicinus et amicus relative dicuntur, nec tamen potest invicinus dici quomodo dicitur inimicus. Quamobrem non est in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intellectus eluceat. Non ergo jam dicamus ingenitum, quamvis dici latine possit; sed pro eo dicamus non genitum, quod tantum valet. Num ergo aliud dicimus quam non filium? Negativa porro ista particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem praeposita substantialiter dicatur; sed id tantum negatur, quod sine illa aiebatur, sicut in caeteris praedicamentis. Velut cum dicimus, Homo est, substantiam designamus. Qui ergo dicit, Non
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ⁊ conu̾tent᷑ ad clñm uniusi
fines t̾rȩ. Non gͥ sic erant oblite iste
g̃s dm̃. ut eiꝰ nec cõmemorate recor¬
cdarent᷑. obliuiscendo autẽ dm̃ tan¬
qmͣ obliuiscendo uitã suã conu̾sȩ
fuerant in mortẽ. hoc ẽ. in infernũ.
c õmemorate uͦ conu̾tunt᷑ ad dñm.¬

Expanded text:
inquit, et convertentur ad Dominum universi inquit, et convertentur ad Dominum universi fines terrae . Non igitur sic erant oblitae istae gentes Deum, ut ejus nec commemoratae recordarentur. Obliviscendo autem Deum, tanquam obliviscendo vitam suam, conversae fuerant in mortem, hoc est, in infernum. Commemorat
Abbreviated transcription (Latin):
riaẽ cum illo ñ eẽ. si ne quo ñ potest
ex̃. In quo enĩẽ. ꝓculdubio sine illo ñ
ẽ. Et tñ sieiꝰ ñ ieminit. eumq ñ intel¬
ligit: neq diligit cũ illo ñ est. Qd̃ autẽ¬
eiꝰ utiq potest. De uisibilib reb ad hãc
rem sumamꝰ exemplũ. Dicit tͥ quispi¬
am. quẽ ñrecognoscis. Nosti me. Et ut
tuerit. om̃ib q adhibitis signis. quib
in memoriã reuoceris. si ñ recognos¬
cis: ita iam oblitꝰ es ut om̃is illa noti¬
cia penitꝰ deleta sit animo. Nichilq
aliud restat. nͥ aut credas ei quitͥ ħ
dicit. qd aliqnͣdo eum nou̾as. aut
ne hoc qͥdem. si fide tͥ dignus eẽ. qui
loquit᷑ ñ uidet᷑. Si autẽ reminisceris:
ꝓfecto redis in memoriã tuã. ⁊ in ea
inuenis qd ñ fuerat penitꝰ obliuiõe
deletum. Redeamꝰ ad aliud ꝓpter qd̃
adhibuimꝰ humane cõu̾sationis exẽ¬
plũ. Inter cet̾a psalmꝰ nonus conu̾̃¬
tant᷑ inquit peccatores in infernum.
om̃s gentes que obliuiscunt᷑ dm̃. Por¬

Expanded text:
ria est, cum illo non esse, sine quo non potest e. In quo est enim, sine dubio sine illo non est: et tamen si ejus non meminit, eumque non intelligit, neque diligit, cum eo non est. LXIV. Desse quis possit. De visibilibus rebus ad hanc rem sumamus exemplum. Dicit tibi quispiam quem non recognoscis, Nosti me: et ut tuerit: omnibusque adhibitis signis quibus in memoriam revoceris, si non recognoscis, ita jam oblitus es, ut omnis illa notitia penitus deleta sit animo; nihilque aliud restat, nisi ut credas ei qui tibi hoc dicit, quod aliquando eum noveras; aut ne hoc quidem, si fide dignus tibi esse qui loquitur non videtur. Si autem reminisceris, profecto redis in memoriam tuam, et in ea invenis quod non fuerat penitus oblivione deletum. Redeamus ad illud propter quod adhibuimus humanae conversationis exemplum. Inter caetera psalmus nonus: Convertan. Por
Abbreviated transcription (Latin):
tis habebunt᷑. Et aliam nc̃ faciunt
trinitatẽ. cũ ea p̃sentia tenemꝰ aspici¬
mus. amamꝰ: aliam tc̃ facturast̃ cũ
ea ñ eẽ. s fuisse ꝑ q̃dam eors uestigia
que pret̾eundo inmemoria de reli-¬
quent repꝑiemꝰ. Quia ⁊ tẽ tͥnitas erit
cũ illud qualecũq uestigiũ ⁊ memorit
retinebit᷑. ⁊ agnoscet᷑ uerascit̃. ⁊ħ utr̃q¬

Expanded text:
tis habebuntur: et aliam nunc faciunt tis habebuntur: et aliam nunc faciunt trinitatem, cum ea praesentia tenemus, aspicimus, amamus; aliam tunc factura sunt, cum ea non esse, sed fuisse, per quaedam eorum vestigia, quae praetereundo in memoria derelinquent, reperiemus: quia et tunc trinitas erit, cum illud qualecumque vestigium et memoriter retinebitur, et agnoscetur veraciter, et
Abbreviated transcription (Latin):
cognitione ⁊ scientia. ħ ẽ. ꝯtempla¬
tione nature. Inqua nicħ ẽ. melius
⁊ amabiliꝰ ea natura q̃ creauit om̃s
cet̾as insticuitq naturas. Cui regen¬
ti eẽ. subditũ siusticiȩ ĩmortalis est
om̃ino iusticia. nec in illa ẽẽ. beatitu¬
dine desinet: s talis ac tͣnta erit. ut
ꝑfectior ⁊ maior ẽẽ. ñ possit. fortassis ⁊
alie tres uͥtutes prudentia sñ ullo iã
ꝑicło erroris. fortitudo sñ molestia
dolerandoꝵ malor̃. temꝑantĩ sine re-¬
pugnatione libidinũ. erunt in illa
felicitate. Ut prudentie sit nullũ bo
nũ p̃ponere. uł eqͣre fortitudinis ei
firmissime cohereͭ : tẽꝑantie nullode¬
fectu noxio delectari. Nẽ autẽ quod
agit iusticia in subueniendo mise¬
ris. qd prudentia in p̃cauendis insi¬
diis. qd fortitudo inꝑserendis molestiis.
qd̾ temꝑantia in cohercendis delectati¬
omino mali erit. Ae ꝑ hoc ista uͥtutũ
sic̾ fides ad qm refereuda st̃. in pret̾i¬

Expanded text:
cognitione et scientia, hoc est contemplacognitione et scientia, hoc est contemplatione naturae; in qua nihil est melius et amabilius ea natura, quae creauit omnes ceteras instituitque naturas. cui regenti esse subditum si iustitia est, immortalis est omnino iustitia nec in illa esse beatitudine desinet, sed talis ac tanta erit, ut perfectior et maior esse non possit. fortassis et aliae tres uirtutes, prudentia sine ullo iam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum erunt in illa felicitate: ut prudentiae sit nullum bonum deo praeponere uel aequare, fortitudinis ei firmissime cohaerere, temperantiae nullo defectu noxio delectari. nunc autem quod agit iustitia in subueniendo miseris, quod prudentia in praecauendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia in cohercendis delectatinihil mali erit. ac per hoc ista uirtutum sicut fides ad quam referenda sunt, in praeteri
Abbreviated transcription (Latin):
inbeatoꝵs insulis unmortale euum
ut fabulȩ ferunt degere lic̾et. quid
opꝰ eẽt. elo qñtia cũ iudicia nulla
fierent: Aut ipsis etiã uͥtutib. slec
enĩ fortitudine egeremꝰ nullo ꝓpo¬
sito aut labore aut ꝑiculo. Nex iusti¬
cia cũ eẽt nicħ qd̃ apꝑ eteret᷑ alieni.
N ec temꝑantia quȩ regeret eas quȩ
nulle eẽnt libidines. Nec prudentia
qͥdem egeremꝰ nullo delectu ꝓposi¬
to bonor̾ ⁊ maloꝵ. Una gͥ ẽẽmꝰ beati
cognitione nature ⁊ scientia: qͣ sola
etiã deor ẽ uita laudanda. Ex quo
intelligi pot̾. cetera necessitatis esse
unũ hoc uoluntatis. Ita ille tantꝰora¬
tor cũ philosophiã p̃dicaret recolens
ea quȩ a philosophis acceꝑat ⁊ p̃cla¬
re ac suauit explicans. in hac tantũ
uita ꝗͣ uidemꝰ erũnis ierrorib plenã.
om̃s quatuor necessarias dixit uir¬
tutes. nullam uͦ earũ cũ ex hac uita
beate: s bonos animos sela beatos eẽ.

Expanded text:
in beatorum insulis immortale aevum, in beatorum insulis immortale aevum, ut fabulae ferunt, degere liceret, quid opus esset eloquentia, cum judicia nulla fierent; aut ipsis etiam virtutibus? Nec enim fortitudine egeremus, nullo proposito aut labore aut periculo; nec justitia, cum esset nihil quod appeteretur alieni; nec temperantia, quae regeret eas quae nullae essent libidines; nec prudentia quidem egeremus, nullo delectu proposito bonorum et malorum. Una igitur essemus beati cognitione naturae et scientia, qua sola etiam deorum est vita laudanda. Ex quo intelligi potest, caetera necessitatis esse, unum hoc voluntatis. Ita ille tantus orator, cum philosophiam praedicaret, recolens ea quae a philosophis acceperat, et praeclare ac suaviter explicans, in hac tantum vita, quam videmus aerumnis et erroribus plenam, omnes quatuor necessarias dixit esse virtutes: nullam vero earum, cum ex hac vita beate; sed bonos animos sola beatos esse
Abbreviated transcription (Latin):
foris ꝑacta sunt. sic̃ illa quȩ credunt᷑:
sic̃ intus om̃ino in ipso animo eẽ. ce-¬
ꝑunt. fides enĩnon ẽ. qd credit᷑. s qua
credit᷑. Et illud credit᷑ illa conspicit᷑.
Tam̃qr eẽ. cepit in animo. qͥiam erat
animꝰ añꝗ. in illo ista eẽ. cepisset: ad¬
uenticiũ qddam uidet᷑ .i inprȩt̾itis
habebit᷑. qñ succedente specie iã eẽ.
destiterit. Aliamq nc̃ tͥnitatẽ facit.
ꝑ suã presentiã retentã. conspecta. di¬
becta. aliam tc̃ faciet ꝑ ꝯd̾dam sui
uestigiũ qd̃ in memoria pret̾ĩens
deliquerit: sic̃ iam supͣ dictum ẽst.
mo incipuint eẽ. qui cũ sine iłł pͥus
eẽnt. tñ animꝰ erat. desinant eẽ. cũ
tia. cũ hoc dr̾: ñ incħ dici uidetur.
Iusticia uͦĩmortalis ẽ. ⁊ magis tẽ ꝑfi¬
tiet᷑ in nob̾ ꝙͣ. eẽ. cessabit. De om̃ib tñ
iiiiͬ. magnꝰ auctor eloquentie tullius
in hortensio dialogo disputans s no¬
bis inquit cũ ex hac uita migͣu̾unꝰ.

Expanded text:
duntur; sed intus omnino in ipso animo esse coeperunt. Fides enim non est quod creditur, sed qua creditur: et illud creditur, illa conspicitur. Tamen quia esse coepit in animo, qui jam erat animus antequam in illo ista esse coepisset, adventitium quiddam videtur, et in praeteritis habebitur, quando succedente specie jam esse destiterit: aliamque nunc trinitatem facit per suam praesentiam, retenta, conspecta, dilecta; aliam tunc faciet per quoddam sui vestigium, quod in memoria praeteriens de reliquerit, sicut jam supra dictum est. esse incipiant, qui cum sine illis prius esset, tamen animus erat, desinant esse cum ia, cum hoc dicitur, non nihil dici videtur; justitia vero immortalis est, et magis tunc perficietur in nobis, quam esse cessabit. De omnibus tamen quatuor magnus auctor eloquentiae Tullius in Hortensio dialogo disputans: Si nobis, inquit, cum ex hac vita emigraverimus,
Abbreviated transcription (Latin):
sua ẽ. magnitudo. hoc & de bonitate
& de ȩt̾ñitatȩ. & de om̃ipotentia dĩ
dictum sit om̃ibq om̃ino prȩdica¬
mentis quȩ de deo possunt ꝓnuntia¬
ri. qd̾ adseipsum dr̃. non tͣnslate ac
ꝑ similitudinẽ s ꝓprie: si tam̃ de illo
ꝓꝑrie: aliquid ore hominis dici pot̾.¬

Expanded text:
sua est magnitudo. Hoc et de bonitate, sua est magnitudo. Hoc et de bonitate, et de aeternitate, et de omnipotentia Dei dictum sit, omnibusque omnino praedicamentis, quae de Deo possunt pronuntiari; quod ad seipsum dicitur, non translate ac per similitudinem, sed proprie; si tamen de illo proprie aliquid ore hominis dici pot
Abbreviated transcription (Latin):
Et prorsus ñ hoc ẽ. magnitudo. qd
est magna domus.
ed illa ẽ. uera magnitudo
quia non solum magna est
domus. quȩ magna ẽ & queaag¬
nus ẽ. mons: quisqui  magnus ẽ:
s etiam qua magnum ẽ. quicquid
aliud magnũ dr̃: ut aliuo sit illa
magnitudo. aliud ea quȩ ab illa
magna dicunt᷑ Quȩ magnitudo utiq
pͥnutus magna ẽ. multoq excellen¬
tius: qm ea quȩ participatione eiꝰ
magna sunt. D̾s autẽ quia non
ea magnitudine magnus ẽ. quȩ ñ
ẽ. qd ipse ut quasi particeps eius
sit ds cum magnus ẽ. alioquir
la erit maior magnitudo ꝯ:
deo autẽ non ẽ. aliquid ir as: ea
gͥ magnitudine magnus ẽ: qua ipse
ẽ. eadem magnitudo. & ideo sic̃ non
dicimꝰ tres essentias. sic nec tres mag¬
nitudines. hoc ẽ. enum deo eẽ: quod ẽ
magnũ ẽẽ. Cadem causa nec magnoᷤᷤ
tres dicimꝰ. s unũ magnũ. Quia non
participatiõe magnitudinis ds magnꝰ.
ẽ: s seipso magno magriꝰ ẽ: quia ipse

Expanded text:
et prorsus non hoc est magnitudo quod et prorsus non hoc est magnitudo quod est magna domus. Sed illa est vera magnitudo, qua non sdomus quae magna est, et qua magnus est mons, quisquis magnus est; sed etiam qua magnus est quidquid aliud magnum dicitur: ut aliud sit ipsa magnitudo, aliud ea quae ab illa magna dicuntur. Quae magnitudo utique primitus magna est multoque excellentius, quam ea quae participatione ejus magna sunt. Deus autem, quia non ea magnitudine magnus est quae non est quod est ipse, ut quasi particeps ejus sit Deus cum magnus est: alioquin illa erit major magnitudo quam Deus, Deo autem non est aliquid majus; ea itur magnitudine magnus est, qua ipse est eadem magnitudo. Et ideo sicut non dicimus tres essentias, sic nec tres magnitudines: hoc est enim Deo esse, quod est magnum esse. Eadem causa nec magnos tres dicimus, sed unum magnum; quia non participatione magnitudinis Deus magnus est, sed seipso magno magnus est; quia ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia nr̃a loquendi
consuetudo iam optinuit ut
hoc intelligat᷑ cum dicimus eẽnti¬
am. quod intelligit᷑ cum dicimus
sub̾am: non audemus dicere unã
digni auctoritate dixert̃. cum aliũ
modum aptiorem ñ inuenirent qͦ
enuntiarent uerbis. quod sine uer¬
bis intelligant. Reuera enim qõ pat᷑
non sit filius. & filius non sit pater. &
cat̾. nec pater sit nec filius: tresutiq
sunt. Ideoq pluraliter dictumẽ. ego
& pater unum sitmis ton enĩ dlixit
unum ẽ. qd̃ sabelliam dicunt. s unũ
sumus. tam̃ cum querit᷑ qͥditres. ma-¬
gna prorsus inopia humanũ laborat
eloquium. Dictum ẽ tamen tres ꝑso¬
ne. ñ ut illuo diceret᷑. s ne taceretur.
ita non dicimꝰ & tres magnitudi¬
nes neq tres magnos. In reb enĩ
quȩ participatione magnitudinis
magne sunt. quib aliud ẽ. esse. aliud
magnas ẽẽ. sic̾ magna domus & ma¬
gnus mons. & magnus animꝰ: in
his gͦ reb aliud ẽ. magnitudo. aliud
qd̃ ab ea magnitudine magnum ẽ.

Expanded text:
ed quia nostra loquendi consuetudo jam obtinuit, ut hoc intelligatur cum dicimus essentiam, quod intelligitur cum dicimus substantiam: non audemus dicere unam digni auctoritate dixerunt, cum alium modum aptiorem non invenirent, quo enuntiarent verbis quod sine verbis intelligebant. Revera enim cum Pater non sit Filius, et Filius non sit Pater, etcatur, nec Pater sit nec Filius, tres utique sunt. Ideoque pluraliter dictum est, Ego et Pater unum sumus . Non enim dixit, Unum est, quod Sabelliani dicunt; sed, unum sumus. Tamen cum quaeritur quid tres, magna prorsus inopia humanum laborat eloquium. Dictum est tamen, Tres personae, non ut illud diceretur, sed ne taceretur. ita non dicimus tres magnitudines, neque tres magnos. In rebus enim quae participatione magnitudinis magnae sunt, quibus est aliud esse, aliud magnas esse, sicut magna domus, et magnus mons, et magnus animus; in his ergo rebus aliud est magnitudo, aliud quod ab ea magnitudine magnum est,
Abbreviated transcription (Latin):
s quod ex genitore nonfit ostendit᷑.
Iii eodem tamen predicamento qd rela-¬
tuium uocat᷑: utraq significatio uer¬
titur. Quod autẽ relatiue ꝓnuntiat᷑:
non indicat sub̾am. Ita qnuis diu̾-¬
sum sit genitus & ingenitus. non
indicat diu̾sam sub̾am. Quia sic̃
filius ad patrem. & ñ filiꝰ ad ñ patrẽ
refert᷑. & ita genitus ad genitorem.
& non genitus ad ñ genitorem re¬
feratur necesse est.
ua ꝓpter illud prȩcipue tenea¬
mus. quicquid ad se dicit᷑ pre
tas: substantialiter dici. quod autẽ
aliquid: non substantialiter s rela-¬
tiue. Tantamq im ẽẽ. eusdem sub-¬
stie in patre & filio & sp̃u sc̃o. ut qͥc

Expanded text:
sed quod ex genitore non sit ostenditur. sed quod ex genitore non sit ostenditur. In eodem tamen praedicamento, quod Relativum vocatur, utraque significatio vertitur: quod autem relative pronuntiatur, non indicat substantiam: ita quamvis diversum sit genitus et ingenitus, non indicat diversam substantiam: quia sicut filius ad patrem, et non filius ad non patrem refertur; et non genitus ad non genitorem referatur necesse est.uapropter illud praecipue teneamus, quidquid ad se dicitur pratas, substantialiter dici; quod autem ad aliquid, non substantialiter, sed relative: tantamque vim esse ejusdem substantiae in Patre et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
Q uicquid gͦ ad seipsum dicit᷑ d̾s: &̃ de
ẽ. esse. qd̾ magnum ẽe: ꝓpt̾ea sicut
Essentiam dico. quȩ ocra grece dicit᷑:

Expanded text:
uid ergo ad se ipsum dicitur Deus, et de est esse quod magnum esse: propterea sicut Essentiam dico, quae οὐσία graece dicit
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ scdm sub̾am dici nemo dubitat.
nontam̃ tres deos s unũ dm̃ dici¬
mus eam ipsam prȩstantissimam
tͥnitatem: ita magnus pater. magnꝰ
filius. magnus & sp̃s sc̃s. nec tam̃
tres magni. s unus magnus. Non
sentiuint. s de patre & filio & sp̃u sc̃o
scͥptum ẽ: tu es ds solus magnus.
Et bonus pater. bonus filius. bonus et
sp̃s sc̃s. nec tres boni. s unus bonus:
conpellans. scđm hominẽ tantum mͦ
intelligeret᷑: ideo non ait nemo bonꝰ
nisi solus pater. s nemo bonus nisi
unus ds. In patris enĩm nomine ip
se ꝑse pater ꝓnuntiat᷑: in dei uero.
& sedere sriꝑ cherudin dicitur quod
ad situm dicit᷑. & abyssum tanquam
uestim̃tum amictus: qd̃ ad habitum
& anni tui non deficient. quod ad
tempus. & si ascendero in cęlum tu
ibi es quod ad locum. Quod autem
ad faciendum attinet: fortassis de
solo deo uerissime dicat᷑. Solus enim
ds facit ꝙ ipse non fit neq patitur:
qnͣtum ad euis subam ꝑtinet qua

Expanded text:
 substantiam dici nemo dubitat; non tamen tres deos sed unum Deum dicimus eamdem ipsam praestantissimam Trinitatem. Ita magnus Pater, magnus Filius, magnus Spiritus sanctus; nec tamen tres magni, sed unus magnus. Non sentiunt, sed de Patre, et Filio, et Spiritu sancto scriptum est: Tu es solus Deus magnus . Et bonus Pater, bonus Filius, bonus et Spiritus sanctus: nec tres boni, sed unus bonus; compellans, secundum hominem tantummodo intelligeretur, ideo non ait, nemo bonus nisi solus Pater, sed: Nemo bonus nisi unus Deus. In Patris enim nomine, ipse per se Pater pronuntiatur: in Dei vero et sedere super Cherubim dicitur ; quod ad situm dicitur: et abyssum tanquam vestimentum amictus ; quod ad habitum: et, Anni tui non deficient ; quod ad tempus: et, Si ascendero in coelum, tu ibi es ; quod ad locum. Quod autem ad faciendum attinet, fortassis de solo Deo verissime dicatur: solus enim Deus facit et ipse non fit, neque patitur quantum ad ejus substantiam pertinet qua
Abbreviated transcription (Latin):
gerebat. an assumptũ erat aliquis ere¬
aturȩ quod ad prȩsens negotium uisi¬
biliter appar eret ⁊ unde uoces sensibi¬
liter eclerent᷑. quib p̃sentia dñ ꝑ sub¬
iettam ereat᷑am corporeis etiam sensib
hominis sic̃ oportebat ex hiberet᷑: siem̃
uinis ex angłis erat quis facile affir ma¬
re posfit utrum ei fili ꝑsona nuntian¬
ac .&. iacobfilium dei ẽẽ. ꝙ patrem ñ ẽẽ.
aut sp̃m sc̃m. aut ipsam trinitatẽ qͣm
credimꝰ & intelligimus. unum dm̃. au¬
debit aliquis negare dm̃ abrabam. &
dm̃ ysaac. &. dm̃ iacob. Ille enim ñ ẽ
illor patrum ds̃. qui ñ ẽ ds. Porro si
concedunt. s etiam filus qd̃ uelint
ficate gͦ diñ incorꝑe ur̃o. cum supra
ca sanitas credit. non satis eluicet qmͣ
in trinitate ꝑsonam: & utrum mali¬
quam an ipsins trinitatis gerebat ille
angłs. si unus ex ceteris angłis erat.
Si autẽ inusitm rei p̃fentis assumpta
creatura ẽ. que humanis ocłis appare¬

Expanded text:
gerebat; an assumptum erat aliquid cregerebat; an assumptum erat aliquid creaturae, quod ad praesens negotium visibiliter appareret, et unde voces sensibiliter ederentur, quibus praesentia Domini per subjectam creaturam corporeis etiam sensibus hominis, sicut oportebat, exhiberetur? Si enim unus ex Angelis erat, quis facile affirmare possit utrum ei Filii persona nuntianum Jacob, Filium Dei esse, et Patrem non esse; aut Spiritum sanctum, aut ipsam Trinitatem, quam credimus et intelligimus unum Deum, audebit aliquis negare Deum Abraham, et Deum Isaac, et Deum Jacob. Ille enim non est illorum patrum Deus, qui non est Deus. Porro si concedunt; sed etiam Filius, quod, velint ficate ergo Deum in corpore vestro; cum supra ca sanitas credit: non satis elucet quam in Trinitate personam, et utrum aliquam, an ipsius Trinitatis gerebat ille angelus, si unus ex caeteris Angelis erat. Si autem in usum rei praesentis assumpta creatura est, quae et humanis oculis appare
Abbreviated transcription (Latin):
frł eregepto elucendũ missus
essic ei añm apparusse scͥptumẽ Pas¬
cebat emĩ oues iettro soceri sui sacer¬
rubo arderet ignis. rubus u ñ conbu¬
rebatur. Et ait moyses. Ibo & udebo
uisum istud qd̾ tan magnũ uidi. qm̃
ñ conburit᷑ rubus. Cum autẽ uidit
dñs quia uerit uide. clamauit eũ
ñs de rubo dicens. Ego sumds patͥs
tui. as ab raham. ds ysaac. & ds iacob.
Et hic pͥmo angłs dr̃ dictus ẽ. deinde
cłs. Nunquio gͦ angłs ẽ ds abraham. &
&s ysaac. & d̾s iacob: Potest gͦ hic recte
intelligi ipse saluator de quo dicit apls.
Quorum patres & ex quib xp̃c sed̾m ear
nem quuẽ. suꝑ omĩa ds benedietus
in scła. Qui gͥ suꝑ om̃ia ẽ ds benedi¬
ctus inscła: non absurde etiam hic ip¬
se intelligit᷑ d̾s abrabam & dło y saas.
& cs iacob. s cur pͥus angłs dm̃ dictus
ẽ. cum de rubo inflamma ignis appa¬
ruit: Utrum quia ex multis angłis
erat s ꝑ dispensationẽ ꝑsonam dm̃ sui

Expanded text:
to educendum missus est, sic ei Dominum apparuisse scriptum est: Pascebat, inquit, oves Jethro soceri sui sacerrubo arderet ignis, rubus vero non comburebatur. Et ait Moyses: Ibo, et videbo visum istud, quod tam magnum vidi, quoniam non comburitur rubus. Cum ergo vidit Dominus quia venit videre, clamavit eum Dominus de rubo dicens: Ego sum Deus patris tui, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. . Et hic primo angelus Domini dictus est, deinde Deus. Numquid ergo angelus est Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob? Potest ergo recte intelligi ipse Salvator, de quo dicit Apostolus: Quorum patres, et ex quibus Chrnem, qui est super omnia Deus benedictus in saecula . Qui ergo super omnia est Deus benedictus in saecula, non absurde etiam hic ipse intelligitur Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Sed cur prius angelus Domini dictus est, cum de rubo in flamma ignis apparuit? utrum quia unus ex multis Angelis erat, sed per dispensationem personam Domini sui
Abbreviated transcription (Latin):
pluralit̾ loquit᷑ donec exeat᷑ a sodomis.
Deinde sequit᷑ scͥptura & dicit cẜ factum
ẽ postqͣm ecluxerunt eos foras ei di¬
xerunt. Saluans salua animã tuã.
Ne respexeris retro. neq stes in hac
uniuersa regione. In montem uade.
& ibi saluaberis: ne forte conp̃henda¬
ris. Dixit autẽ lotb ad eos. Rogo dñe.
go dñe: Siiam ille discesserat qͥ dñs
erat. & angłos miserat. cur dr̃ rogo
uoluit appellare. curait scͥptura di¬
x it autẽ loth acl eos roggo dñe. qm̃ in
uenit puer tuus misccłiam ante te:¬

Expanded text:
pluraliter loquitur, donec exeatur a Sodomis. pluraliter loquitur, donec exeatur a Sodomis. Deinde sequitur Scriptura et dicit: Et factum st postquam eduxerunt eos foras, dixerunt: Salvans salva animam tuam; ne respexeris retro, neque stes in hac universa regione: in montem vade, et ibi salvaberis, ne forte comprehendaris. Dixit autem Loth ad eos; Rogo, domingo, domine, si jam ille discesserat qui Dominus erat, et angelos miserat? cur dicitur, voluit appellare, cur ait Scriptura, Dixit autem Loth ad eos: Rogo, domine, quoniam invenit puer tuus ante te
Abbreviated transcription (Latin):
loqui ad abraham. & abraham reuer¬
sus e̾. ad locum sui̾i. uenerunt autẽ
duo angłi in sodomis uesꝑe: An forte
ille unus abscesserat. qui dñs cognos¬
cebat᷑ intrib & duos angłos qui cũ
illo erant ad consumendã miserat
sodomã: Ergo sequentia uideamꝰ. ue¬
n̾unt inquit duo angłi insodomis
uesꝑe. Loth autẽ sedebat ad portam
sodomoꝵ. E cũ udisset eos loth: sur¬
rexit in obuam illis. & adorauit ĩ
faciem suꝑ t̾ram & dixit. Scce dñ
diu̾tite indomũ pueri ur̃i. Hic ma¬
nifestum ẽ. & duos angłos fuisse in
hospicio pluralit̾ inuitatos & honorifi¬
ce appellatos dños. eitmfortasse ho¬
mines putarent᷑. s rursus mouet. qi
nͥ angłi di cognoscerent᷑. non adoraret
loth in faciem suꝑ t̾ram. cur gͦ tanꝙͣ.¬
humanitate indigentib ꝙ hospicium
prebet᷑ & uictus. s qdlibet hic lateat.
illuo nunc qd suscepimꝰ exequanur.
Duo apparent ambo angłi dicunt᷑. ẜ ui¬
raliter inuitant᷑. tanqͣm cum duobus

Expanded text:
 ad Abraham, et Abraham reversus est ad locum suum: venerunt autem duo angeli in Sodomis vespere? An forte ille unus abscesserat, qui Dominus agnoscebatur in tribus, et duos angelos qui cum illo erant ad consumenda miserat Sodoma? Ergo sequentia videamus. Venerunt, inquit, duo angeli in Sodomis vespere. Loth autem sedebat ad portam Sodomorum. Et cum vidisset eos Loth, surrexit in obviam illis, et adoravit in faciem super terram, et dixit: Ecce, domini, divertite in domum pueri vestri. Hic manifestum est, et duos angelos fuisse, et in hospitium pluraliter invitatos, et honorifice appellatos dominos, cum fortasse homines putarentur. 22. Sed rursum movet, quia nisi angeli Dei cognoscerentur, non adoraret Loth in faciem super terram. Cur ergo tanhumanitate indigentibus, et hospitium praebetur et victus? Sed quodlibet hic lateat, illud nunc quod suscepimus exsequamur. Duo apparent, angeli ambo dicuntur, pluraliter invitantur, tanquam cum duobus
Abbreviated transcription (Latin):
patre dictus ẽ: sic̃ filius ꝓpter formam
serui. Quia illa forma serui inhesit ad
uintatem ꝑsone. ille uͦ species corꝑales ad
demonstnͣdum qd̃ opus fuit. ad tempꝰ ap¬
et ẽẽ. postea destiterunt. Cur gͦ non &
pater dr̃ missus. ꝑ illas species corpora¬
les. ignem rubi & columinã nubis ł ig¬
nis & fulgura in monte. & si quatalia tẽ
apparuerunt. cũ eum coram locutum
patrib teste scͥptura didicius. siꝑ illos
creature modos & formas corporaliter
expressas. & humanis aspectib p̃senta¬
tas ipse demonstrabat᷑: Si autẽ filius
ꝑ ea demonstrabat᷑. cur tanto post dicit᷑
missus. cum ex femina factus ẽ. sic̃ dicit

Expanded text:
en minor Patre dictus est, sicut Filius propter formam en minor Patre dictus est, sicut Filius propter formam servi; quia illa forma servi inhaesit ad unitatem personae, illae vero species corporales ad demonstrandum quod opus fuit ad tempus apesse postea destiterunt. Cur ergo non et Pater dicitur missus per illas species corporales, ignem rubi, et columnam nubis vel ignis, et fulgura in monte, et si qua talia tunc apparuerunt, cum eum coram locutum Patribus, teste Scriptura didicimus, si per illos creaturae modos et formas corporaliter expressas et humanis aspectibus praesentatas ipse demonstrabatur? Si autem Filius per ea demonstrabatur, cur tanto post dicitur missus, cum ex femina factus est, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cendisse: muillus unqm dubitauit qd̃ ocłis
uisa sit. Nec sic̃ dicimꝰ filium petͣm. scͥptum
sp̃m columbam uł ignem. Illa enmpetra
iam erat increatura: & ꝑ actionis modum¬
cum nũcupata ẽ. nomine xp̃i quẽ signi¬
ficabat. sic̃ lapis ille. quẽ iacob ad caput
positum. etiã unctione ad significandum
dñm assumpsit. sic̃ ysaac xp̃c erat cum
adse ĩmolandũ ligna portabat. Accessit is¬
tis actio quedam significatua iam existen¬
tib: non autẽ sicut illa columba & ignis.
ad hȩc tantũmͦ significanda repente exti¬
terunt. Magis ista similia mͥ tudent᷑ fla¬
nune illi quȩ in rubo apparuit morsi. Et
illi columne qm popłs inheremo sequebat᷑.
& fulgorib ac tonitrib quȩ fiebant cum
lex daret᷑ in monte. Ad hoc enim reruin
illarum corporalis extitit species: ut ali¬
ficãdum. & sic̃ humanis sensib oportebat
demonstͣnͣdum temꝑalit̾ extiterunt. mis

Expanded text:
cendisse, nullus unquam dubitavit quod oculis cendisse, nullus unquam dubitavit quod oculis visa sit. Nec sicut dicimus Filium petram Spiritum columbam vel ignem. Illa enim petra jam erat in creatura, et per actionis modum nuncupata est nomine Christi quem significabat; sicut lapis ille, quem Jacob positum ad caput etiam unctione, ad significandum Dominum assumpsit ; sicut Isaac Christus erat, cum ad se immolandum ligna portabat . Accessit istis actio quaedam significativa jam existentibus: non autem, sicut illa columba et ignis, ad haec tantummodo significanda repente exstiterunt. Magis ista similia mihi videntur flammae illi quae in rubo apparuit Moysi , et illi columnae quam populus in eremo sequebatur , et fulguribus et tonitruis quae fiebant cum Lex daretur in monte . Ad hoc enim illarum rerum corporalis exstitit species, ut alificandum, et sicut humanis sensibus oportebat demonstrandum temporaliter exstiterunt, miss
Abbreviated transcription (Latin):
ioħe baptista dicente ecce agnꝰ dei. s etiam
iohe euangłista uidente agnũ occisum in
apocalypsi. Illa quippe itisio ꝓpħica non
exhibita ẽ. ocłis corporeis ꝑ formas corꝑeas:
s in sp̃u ꝑ sp̃uales imagines corporsum. Co¬
lumbam uͦ illam & ignem ocłis inderunt.
qͥcunq uiderunt. Quanqͣm de igne discep¬
tari potest. utrũ ocłis an sp̃u iusus sit ꝓpt̾
uerba sic posita. Non enim ait. iuderunt
linguas diuisas uelut ignem: s uise st̃
eis. Non eñi sub ealem significatione so¬
lemus dic̾e. ui sum ẽ. mͥ. qua dicimꝰ iudi.
Et inillis qͥdem sp̃ualis uisis imaginum
corꝑalium soler dicii & uisum ẽ. michi
em ocłis demonstrant᷑. non solet dici uisum
ẽ. mͥ s uidi. De illo gͦ igne potest ẽe. questio.
quomͦ uisus sit. utrum intus in sp̃u tanqͣm
foris: an uere foris coram oclis carnis. de illa
uͦ columba quȩ dicta ẽ. corꝑali spetiȩ des¬

Expanded text:
Joanne Baptista dicente, Ecce Agnus Dei ; sed etiam Joanne Baptista dicente, Ecce Agnus Dei ; sed etiam Joanne evangelista vidente Agnum occisum in Apocalypsi . Illa quippe visio prophetica non est exhibita oculis corporcis per formas corporeas, sed in spiritu per spirituales imagines corporum. Columbam vero illam et ignem oculis viderunt, quicumque viderunt. Quanquam de igne disceptari potest, utrum oculis, an spiritu visus sit, propter verba sic posita. Non enim ait, Viderunt linguas divisas velut ignem; sed, Visae sunt eis. Non autem sub eadem significatione solemus dicere, Visum est mihi, qua dicimus, Vidi. Et in illis quidem spiritualibus visis imaginum corporalium solet dici, et, Visum est mihi; em oculis demonstrantur, non solet dici, Visum est mihi; sed, Vidi. De illo ergo igne potest esse quaestio, quomodo visus sit; utrum intus in spiritu tanquam foris, an vere foris coram oculis carnis. De illa vero columba quae dicta est corporali specie des
Abbreviated transcription (Latin):
unxit iut̃ternum aut uͦ mutabilis &
conũtibilis ẽ. natura sp̃s sc̃ĩ. ut ñ hȩc ex
creatura fierent. s ipse in illud atq illud
mutabilit̾ uerteret᷑. sic̃ aqua in glaciem
s apparuerint ista sic̃ oportune apparere
debuerunt. creatura seruiente creatori. &
ao nutum eiꝰ in cõmutabiliter in se ipso
ꝑmanentis ad eum significandũ & demon¬
strandum sic̃ significari & demonstrari mor¬
talib oportebat mutata atq conu̾sa. Prom̃
quanqmͣ illa columba sp̃s dicta sit. & de illo
igne cum diceret᷑. uise sunt inquit illis lingue
diuise uelut ignis &s insedit suꝑ unũquenq
eorum. & ceꝑunt lingius loqui quẽ admo¬
dum sp̃s dabat illis ꝓninitiare. ut ostende¬
ret ꝑ illũ ignem sp̃m demonstratũ. sicut
ꝑ columbam: ñ tamen ita possumꝰ dic̾e una
& ignem. sic̃ dicimꝰ filium. & dm̃ &. hominẽ.
Nec sic̃ dicimus filiũ agnum dei ñ solum

Expanded text:
junxit in aeternum: aut vero mutabilis et junxit in aeternum: aut vero mutabilis et convertibilis est natura Spiritus sancti, ut non haec ex creatura fierent, sed ipse in illud atque illud mutabiliter verteretur, sicut aqua in glaciem. Sed apparuerunt ista, sicut opportune apparere debuerunt, creatura serviente Creatori, et ad nutum ejus incommutabiliter in se ipso permanentis, ad eum significandum et demonstrandum, sicut significari et demonstrari mortalibus oportebat, mutata atque conversa. Proinde, quanquam illa columba Spiritus dicta sit , et de illo igne cum diceretur, Visae sunt illis, inquit, linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum, et coeperunt linquis logui, quemadmodum Spiritus dabat eis pronuntiare , ut ostenderet per illum ignem Spiritum demonstratum, sicut per columbam: non tamen ita possumus dicere et ignem, sicut dicimus Filium et Deum et hominem: nec sicut dicimus Filium agnum Dei, non solum