comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solus digitus nisimanus fixa sit. acuius articulo uelud immota cardine moue¬
atur : sic tota palma ab articulo cubiti : sic cubitus ab articulo huerrume
ros abscabula cõnmouetur ftantib utiq cardinib: quib motioni ta¬
tur perlocis paciũ qđ mouetu: sicplantȩ intalo est articulus quo

Expanded text:
solus digitus, nisi manus fixa sit, a cuius articulo uelut immoto cardine mouesolus digitus, nisi manus fixa sit, a cuius articulo uelut immoto cardine moueatur. sic tota palma ab articulo rus ab scapula cum movetur, stantibus utique cardinibus quibus motio nitatur, it per loci spatium quod movetur. Sic plantae in talo est articulus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis arbitror. illȩ autẽ quib: dedit potentiores ac superio rest
illaȩ natura quae non habent uoluntatẽ subditȩ int necesse est illis qua
habent: ethoc ordinatione creatoris. qumũ quã ita põnit uoldantatẽ
malã ut perimat naturae dignitatẽ: cumigitur omne corp &oninqͥs
anima nͣrationabil is non habeat uoluntatis arbitriũ sabdita ista sunt
ets naturis quȩ praedite funt arbitrio uoluntatis necomnib omma sel
sicut distribuit iustitia creatoris ergodĩ prouidentia regens atq
ad ministrans uniuersã creaturã & naturas & uoluntates naturas
ut sint uolantates autem ut nac in fractuo se bona noc sñ punit e male¬
locum mouereputat dumid ꝑlocum mout̃ quȩsi possit dilgenter in picere
tamquam cardines membrorũ corporissui quem ad modũ articulatĩ dis¬
positi sunt a quib initia motionũ nitantur Inueniat eaq̃ perspacia loco¬
rũ mouentur nisi abeis quȩ loco fixa sunt non moueri nonenuim mouetur

Expanded text:
uoluntatis arbitrium, illae autem, quibus dedit, potentiores ac superiores sunt, illae naturae, quae non habent uoluntatem, subditae sint necesse est illis, quae habent, et hoc ordinatione creatoris, qui numquam ita punit uoluntatem malam, ut naturae perimat dignitatem. cum igitur omne corpus et omnis anima inrationalis non habeat uoluntatis arbitrium, subdita ista sunt eis naturis, quae praeditae sunt arbitrio uoluntatis, nec omnibus omnia, sed sicut distribuit iustitia creatoris. ergo dei prouidentia regens atque administrans uniuersam creaturam, et naturas et uoluntates, naturas, ut sint, uoluntates autem, ut nec infructuosae bonae nec inpunitae mallocum moueri putat, dum id per locum mouet. quae si possit diligenter inspicere tamquam cardines membrorum corporis sui quemadmodum articulatim dispositi sint, a quibus initia. motionum nitantur, inueniet ea quae per spatia locorum monentur nisi ab eis quae loco fixa sunt non moueri. non enim mouentur
Abbreviated transcription (Latin):
uixiss& acciper& eandem corporis mutationem inuitam ernam
ubuam cibis corporalibus noneger&: Quid ergo neces seest propt̃
hociam
hociam configurate non proprie paradi sum in tellegere. quia non
poss& moricorpus nisi pecato : Verum est quidem quod non mortretur
&iam corpore si non peccas set : aperte quippe a postolus dicit : corpus mor¬
tuum propterpec satum: animale tamen possitesse ante peccatum: &
postuitam iustitiae cumdĩs uel& fieri spiritale: quomodo ergo in¬
quiunt renouare dicimur si non hocrecipimus secunchom modum & hoc

Expanded text:
uixisset, acciperet eandem corporis mutationem in uitam aeternam, ubi iam cibis corporalibus non egeret. quid ergo necesse est propter hoc iam cogi figurate, non proprie paradisum intellegere, quia non posset mori corpus nisi peccato? uerum est quidem, quod non moreretur etiam corpore, nisi peccasset; aperte quippe dicit apostolus: corpus mortuum est propter peccatum: animale tamen posset esse ante peccatum et post uitam iustitiae, cum deus uellet, fieri spiritale. Quomodo ergo, inquiunt, renouari dicimur, si non hoc recipimus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
succedertib: nomina sua quadã modo traduntutilli sex dies nominent᷑
Nouimus eorũ primi quando creatis int: septimũ autem diẽ qui nomine
sabbati noncupatur quando ds̃creu̾it ronuidemus: In ipsoquippedie
non fecitaliquid iñ mo abeis quae sex dieb fecerat in eodem septimorequi¬
uit : Necaliquid septimo die creauerit. sed ineopotius ab omnib ope¬
rib suis quae creauerat requi euit : Ancnũ tantũ modo diemerea uit
ds̃ ut eius repetionẽ multiqͥdicuntur dies praeterirent at que trans¬
currerent. Nec opuserat ut septimũdiem crear& In quore qui euit¬
quia illius quẽ creauerat septimare p&itio hãnc utiq faciebat. lucẽ
quippe dequascriptũ est & dix̃ds fiatlux & facta est lux discreuit
atenebris eamque uocauitdiem & tenebras uocauit noctẽ: tunc itaq¬
sdicm fecit cuius sepecitio nom scriptura appellat secundũ diem de
primitus dieicreati septimare p&itio .uIII. diei nomenaccepit Inquor e

Expanded text:
succedentibus nomina sua quodammodo tradunt, ut illi sex dies nominentur, nouimus eorum primi quando creati sint; septimum autem diem, qui nomine sabbati nuncupatur, quando deus creauerit, non uidemus. in ipso quippe die non fecit aliquid, immo ab eis, quae sex diebus fecerat. in eodem septimo requiuit, nec aliquid septimo die creauerit, sed in eo potius ab omnibus, quae creauerat, requieuerit ? an unum tantummodo diem creauit deus, ut eius repetitione multi, qui dicuntur dies, praeterirent atque transcurrerent, nec opus erat, ut septimum diem crearet, quia illius, quem creauerat, septima repetitio hunc utique faciebat? lucem quippe, de qua scriptum est: et dixit deus: fiat lux . et facta est lux, discreuit a tenebris eamque uocauit diem et tenebras uocauit noctem. tunc itaqudiem fecit, cuius repetitionem scriptura appellat secundum diem, dediei primitus creati septima repetitio septimi diei nomen accepit, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
re quiem łi mane habere & uesperam non habere: ut non
hoc sit re quieuisse in dieseptimo. tã quam ipsodie. cui.
eguerit ad requiem suam Sed quod in consp&etuange lo¬
rum suorum requieuerit ab omnibus operibus quaesecit:
Nonutique. nisi in scipso qui factus non est: id est ut creatura
eius angelica quaecognoscendis omnibus operibus eius in pso
& lruillis tam quani dies cum uespera praesentata᷑ nihil post
omnia ualdebona operaeius melius cognosceret : quam il

Expanded text:
requiem dei mane habere, uesperam non habere, ut non requiem dei mane habere, uesperam non habere, ut non hoc sit deo requieuisse in die septimo, tamquam ipso die septimo eguerit ad requiem suam, sed quod in conspectu angelorum suorum requieuerit ab omnibus operibus suis, quae fecit, non utique nisi in se ipso, qui factus non est; id est, ut creatura eius angelica, quae cognoscendis omnibus operibus eius in ipso et in illis tamquam dies cum uespera praesentata est, nihil post omnia ualde bona opera eius melius cognosceret quam il
Abbreviated transcription (Latin):
quid prius posteriusue fieri debuerit illa sapientia perquẽm facta
sunt omina per ordinem simul Diesergo ille que mđs primitus
fecit sispĩritalis rationalis qu ecreata est id est angelorũ supercae¬
lestium. atque uirtutum: praesentatus est omnibus operibus
dĩ. hoc ordine praesentiae quo ordine prae scientiae: qua & inuer
bođ sacienda praenoscer& & icreatura facta cognoscor& nomper
interuallorum tem poralium moras sed prius &x posterius ha¬
bens inconexione creaturarum. Inefficatiduero creatorisomni¬
asimul sicenim fecit quae futuraessent : ut non tempora liter
facer& temporalia : Sed abeo facta currerent tempora ac
per hocistidies septem quoei lux corporis caelestis circume un¬
do explicẽ atquereplicat: secundum quamdam umbrã
significationis ad mon&nos quaerere illos dies inquibus lux
creata spiritalis omnibus operibus di per senarii numeri
per sectionem praesentare potuerit: atque inseptimam

Expanded text:
quid prius posteriusue fieri debuerit, nisi in illa sapientia, per quam facta sunt omnia per ordinem simul. Dies ergo ille, quem deus primitus fecit. si spiritalis rationalisque creatura est, id est angelorum supercaelestium atque uirtutum, praesentatus est omnibus operibus dei hoc ordine praesentiae. quo ordine scientiae, qua et in uerbo dei facienda praenosceret et in creatura facta cognosceret non per interuallorum temporalium moras, sed prius et posterius habens in conexione creaturarum, in efficacia uero creatoris omnia simul. sic enim fecit, quae futura essent, ut non temporaliter faceret temporalia, sed ab eo facta currerent tempora. ac per hoc isti dies septem, quos lux corporis caelestis circumeundo explicat atque replicat, secundum quandam umbram significationis admonent nos quaerere illos dies, in quibus lux creata spiritalis omnibus operibus dei per senariam numeri perfectionem praesentari potuerit, atque inde in septimam
Abbreviated transcription (Latin):
i dinis incertosesse uel ali quando fuisse angelos dicerem non sine causa
eputase posse dixidi abalũ ab ipso creatura hoc est ab ipso ueltem poris
ul sane conditiones initio cacidisse ne aliquando inueritate stetisse: undenon¬
nilli eum non in hanc in alitiam libero arbitrio uoluntatis esse deflexum:
sed in hac omnino ereatumputant quãuis ac dño cłosummo & ubronatura¬
rũ omniumereatore: adhibentis testimoniũ delibro iob qm̃ ibiscriptũ
est cumde illo sermo esse hoc est initium figmentidñi quod pece& ut in

Expanded text:
dinis incertos esse uel aliquando fuisse angelos dicerem, non sine causa dinis incertos esse uel aliquando fuisse angelos dicerem, non sine causa putari posse dixi diabolum ab ipso creaturae, hoc est ab ipso uel temporis uel suae conditionis initio cecidisse nec aliquando in ueritate stetisse. Unde nonnulli eum non in hanc malitiam libero arbitrio uoluntatis esse deflexum, sed in hac omnino creatum putant quamuis a domino deo summo et uero naturarum omnium creatore adhibentque testimonium de libro Iob, quoniam ibi scriptum est, cum de illo sermo esset: hoc est initium figmenti domini, quod fecit ut in
Abbreviated transcription (Latin):
mott me certide hacre futiri essent. ux ferenda praesum ptioest ni¬
si foste &hocdicatur itacreatus istus angilos in indniis min steriis dis¬
tributus subalis sublimioribus & beatioribus priposi. is ⁊tpror&te
catisimi Cuius utiquo spe gaudentes: possent non in congru edicisã
beati: ex quorũ rumero sichabalus cecidit cũ sociis iniquitatis suae: Simi¬
lc st hioc ⁊ qđ caclunt aiustitia fidei &iam hominissimili s ꝑbia prae¬
uaric elscipsas seducentis uel illi seductari consertientss sedas¬
rant haecduogen i abonorũ an gelorũ qui potuer int : un ̃ suꝑcoelesti¬
ũ in quib nũquã fuit quica dendodiabalus factusest : Alterũ autem
caniuidanorũ in quib: fuit : mihi autẽ fateor uade hoc secundũ scriptu¬
urras adserã non interim occurrit: sed coartatus questione illa quaqua re¬
ucnnstur uti ura suicasus praescius ante quã cader & fuerit: nesuae beatitu¬

Expanded text:
mutatione certi de hac re futuri essent, vix ferenda praesumptio est: nimutatione certi de hac re futuri essent, vix ferenda praesumptio est: nisi forte et hoc dicatur, ita creatos istos angelos mundanis ministeriis distributos sub aliis sublimioribus et beatioribus, ut pro recte certissimi, cuius utique spe gaudentes possint non incongrue dici iam beati. ex quorum numero si diabolus cecidit cum sociis iniquitatis suae, simile est hoc ei, quod cadunt a iustitia fidei etiam homines simili superbia praeuaricati, uel se ipsos seducentes uel illi seductori consentientes. Sed adserant haec duo genera bonorum angelorum qui potuerint, unum supercaelestium, in quibus numqam fuit, qui cadendo diabolus factus est, alterum autem mundanorum, in quibus fuit; mihi autem. fateor, unde hoc secundum scripturas adseram, non interim occurrit, sed coartatus quaestione illa, qua quaeritur, utrum sui casus praescius, antequam caderet, fuerit, ne suae beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
magisergo e am pliore mocdo beatus erat homolnpara dis ante peecatum
quã uis incertus futuri suicasus quis perta gaudebat propter p̃miũ futurae cõmu¬
tationis. ut nulla ess& tribulatio cuitolerandȩ pacientia militaret:
Quamuisenim nonuaprae sumptione de in certo certus uelut stultus.
seds penon infidelis ante quã ad p̃henderet illamuitã ubicertissimus ip¬
sius aeter naeuitae suae futuruses se poss& ex ultare quemadmodum scriptũ
est Curntremore: & hacexultatione multo abandantius in para diso
quã sc̃ĩ in histerris. beatos esse modo quodam inferiore quã in illa uita
dicere autem de aliquibus angelis quod in suo qu xiam generebeatiesse pos¬
sent futur ȩsuae i.iiquitatis & damnationis uelcerteꝑpetue solutis
incertȩ quibis n&c spis subess& quo aliqua ido spsiai qua in melius

Expanded text:
magis ergo, et ampliore modo beatus erat homo in paradiso ante peccatum, magis ergo, et ampliore modo beatus erat homo in paradiso ante peccatum, quamvis incertus futuri sui casus, qui spe ita gaudebat propter praemium futurae commutationis, ut nulla esset tribulatio cui tolerandae patientia militaret? Quamvis enim non vana praesumptione de incerto certus velut stultus, sed spe non infidelis; antequam apprehenderet illam vitam, ubi certissimus ipsius aeternae vitae suae futurus esset, posset exsultare, quemadmodum scriptum est, cum tremore ; et hac exsultatione, multo abundantius in paradiso, quam sancti in his terris, beatus esse, modo quodam inferiore quam in illa vita  XIX.-- Angelorum conditio. 25. Dicere autem de aliquibus angelis quod in suo quodam genere beati esse possint, futurae suae iniquitatis et damnationis, vel certe perpetuae salutis incerti, quibus nec spes subesset quod aliquando et ipsi aliqua in melius
Abbreviated transcription (Latin):
ta uita uit rumeã qu squã ianhabere dicendus sit Cuiis inder tus estritrũ
seur ꝑmansir aste atiȩ imiseria quandoque sucelat potese dero sorrune
homune criri Namsifitigi supe cati prae scuserat chuune que uindictae
bentis esse unde poteratergoꝰ inparadisononbeatus sieruemnonertuflirur¬
sa peerati priefeiuis ergophanc isnorantiã aut enisder bic atrediedimis
Incertus: & quomodo lantiue rebeatus aut falsa specertustionscuentali
ri quomodononstutus sectamenhominis incor pore adhuc arimali
constitet Quio boedienter uiuenti dandũa dhucess& angelor uin
consortium & muttatio corporis ex animali inspirttoali possumius
intellegert beatamuitã secundũ quendam mocdo. Mamn sinonert
praestus fatur isui peccati ⁊ ie queenum &i lli praesen fuecur paenb
propt demus beatos uonfuisse hocipso quo d spiritales essent̃ noncor po¬
re se dustia a fidei spe gaudentes intribulatione pacerasse pesuatuto

Expanded text:
ata uita, utrum eam quisquam iam habere dicendus sit, cuius incertus est utrum ata uita, utrum eam quisquam iam habere dicendus sit, cuius incertus est utrum secum permansura sit an ei miseria quandoque succedat, potest et de ipso primo homine oriri. nam si futuri sui peccati conscius erat diuinaeque uindictae, beatus esse unde poterat? ergo erat in paradiso non beatus. sed enim non erat futuri peccati sui praescius. ergo per hanc ignorantiam aut eiusdem beatitudinis incertus, et quomodo iam uere beatus? aut falsa spe certus, non scientia, et quomodo non stultus? Sed tamen hominis adhuc in corpore animali constituti, cui oboedienter uiuenti dandum adhuc esset angelorum consortium et mutatio corporis ex animali in spiritale, possumus intellegere beatam uitam secundum quendam modum, etiamsi non erat praescius futuri sui probe dicimus, beatos jam fuisse hoc ipso quod spirituales essent, non corpore, sed justitia fidei, spe gaudentes, in tribulatione patientes . Quanto
Abbreviated transcription (Latin):
a est. id eoͥ nonȩ qualiter beatus : immo iam plenebeatus fuit quan¬
oquidẽ plenebeati desuab eatitudine certisunt : utiam n ullus ꝑ¬
urb& m&us quo autẽ malo merito itadiscernebatur a c&eris ut
ultor quamis tepeccatur absit: neque enĩ dãnatd̃ in nocentb: Anforte
exaliogenere angeloru fuit qubus de nondedit ueldeseips prȩcien¬
tiamfietar orĩ quiqͥ m̃ mnodobeatipossentesse non uideo quib incenta
est is sa suabcatitudo : am& hoc quidẽ senserunt non fuisse diabalam
inilla siblimi natura angelorũ que suꝑ calestir est sedin corũ quialiquan¬
toinferus inmundosactisunt & ꝑsua officia distributi T ales enim fortas¬
se posst & ãaliquid in icitũ delectariquã tamendeleetationẽ speceare
s blent libero arbitrio cohiberent si cut homomaxime ille primus qui
peccati poeniã nondiũ habebat in membris Quando qiudẽ uipsa ascilu

Expanded text:
ita est, ideo iam non aequaliter beatus, immo iam nec plene beatus fuit, quanita est, ideo iam non aequaliter beatus, immo iam nec plene beatus fuit, quandoquidem plene beati de sua beatitudine certi sunt, ut eam nullus perturbet metus. quo autem malo merito ita discernebatur a ceteris, uultor quam iste peccator? absit. neque enim deus damnat innocentes. an forte ex alio genere angelorum fuit, quibus deus non dedit uel de se ipsis praescientiam futurorum? qui quonam modo beati possint esse non uideo, quibus incerta est ipsa sua beatitudo. nam et hoc quidam senserunt non fuisse diabolum in illa sublimi natura angelorum, quae supercaelestis est, sed in eorum, qui aliquanto inferius in mundo facti sunt et per sua officia distributi. tales enim fortasse posset aliquid etiam inlicitum delectare: quam tamen delectationem si peccare nollent, libero arbitrio cohiberent, sicut homo, maxime ille primus, qui peccati poenam nondum habebat in membris, quandoquidem et ipsa a san
Abbreviated transcription (Latin):
cidisse : nec fuisse illũ ante tempus quocum angelis scĩs patatus uixe¬
rit& beatus: Sed ab ipso primordio creaturȩ asuocreatore aposta¬
ta seũillud quoddñsait. Ilehomicida erat abinitio & in ueritate
nonst&it : Vtrũ ab initio intellegamus non solũ quod homicida fuit
occidi: uonautẽ potuit occidi antequã ess & qui occider &ur: Ab
nitio ergo diabulus quia ipse occidit hominẽ primũ antequẽnul¬
ius hominũ fuit : Inueritate autẽ non st&it & hoc abinitio ex quo
pse creatus est. quȩ star& si stare uoluiss&: Quomodoenĩ duxisse
&ernȩ suȩ uitȩ abeatitudinis incertisunt : Namquomodobeatisi
ncestr an dicemus hocdm̃ diabulor eue lare noluisse cũ adhucens&
ngelus bonus uel quid facturus uelquid passurusess&. c&eris autẽ
eue lase quod essent in a&ernũ in eius ueritate mansure : Quid si

Expanded text:
cidisse nec fuisse ullum antea tempus, quo cum angelis sanctis pacatus uixecidisse nec fuisse ullum antea tempus, quo cum angelis sanctis pacatus uixerit et beatus, sed ab ipso primordio creaturae a suo creatore apostat illud, quod dominus ait: ille homicida erat ab initio et in ueritate non stetit. utrumque ab initio intellegamus. non solum quod homicida fuit.occidi; non autem potuit occidi. antequam esset, qui occideretur. ab initio ergo homicida diabolus. quia ipse occidit hominem primum, ante quem nullus hominum fuit. in ueritate autem non stetit et hoc ab initio. ex quo ipse creatus est. qui staret, si stare uoluisset. Quomodo enim duxisse aeternae suae uitae ac beatitatis incerti sunt. nam quomodo beati, si incerti? an dicemus hoc deum diabolo reuelare noluisse, cum adhuc esset angelus bonus. uel quid facturus uel quid passurus esset, ceteris autem reuelasse, quod essent in aeternum in eius ueritate mansuri? quod si
Abbreviated transcription (Latin):
Nterinbonis alter in malis et distinerunt conditas in genere uo¬
noc unataduas suba rmitabili &ẽ s abili prouidentia di cundtaque
ereata min istrantis & ordinantis Alter ã iustorũ alterã iniquorũ
Quariaia quada tem porali conmig̃ ione ꝑ agiaur sacilĩ loneculti¬
no auditio saparertur a dalter a coniuncta angelis bonis in rege
suo uitam consequatur &ernã : Altera coniunet a angelir palsa
hno qnesnis dose norit tatir ȩ certũ dequibus dus euirtatibus lati¬
us fortasse alio lo cosidñs uoluerit deseronus : Quando ergo deiecerit
suꝑbia diabalũ ut naturã suambonã praua uoluntate ꝑuer᷑ r &:
Scriptur a nondicit ante tamen factũ fuisse & ex hachomine in uidis¬
se ratio manifesta declarat in prõtu estenĩ omnib hȩc intuentib
non ex inuidentia suꝑbiã nasci sed ex suꝑbia potius inuidentiã : Non
autem frustra putare potest ab initio temporũ diabalũ suꝑbia ce¬

Expanded text:
genere humano ciuitates duas sub admirabili et ineffabili prouidentia dei cuncta, quae creat, administrantis et ordinantis, alteram iustorum, alteram iniquorum. quarum etiam quadam . temporali conmixtione peragitur saeculum, donec ultimo iudicio separentur, et altera coniuncta angelis bonis in rege suo uitam consequatur aeternam, altera coniuncta angelis malis in ignem cum rege suo mittatur aeternum. de quibus duabus ciuitatibus latius fortasse alio loco, si dominus uoluerit, disseremus. Quando ergo deiecerit superbia diabolum, ut naturam suam bonam praua uoluntate peruerteret, scriptura non dicit; ante tamen factum fuisse et ex hac eum homini inuidisse ratio manifesta declarat. in promtu est enim omnibus haec intuentibus non ex inuidentia superbiam nasci, sed ex superbia potius inuidentiam. noautem frustra putari potest ab initio temporis diabolum superbia ce
Abbreviated transcription (Latin):
lib& seu perturbatione omni modo difficiunt: desiftentib
nuntiis sentiendi & ministris mouendi tam quam non habens
curas sit abscedit: si autem nonita deficiunt ut in morte ad¬
sol& tur baturo eius intentio tam quã conantis redintegi¬
re labentia nacualentis. in quibus rebus turbatur: unde co¬
nos citur quae pars ministe riorum incausasit: ut si potue
succurrat: namque aliutꝰ esse ipsam
aliud haec eius corporalia ministeria ueluasa uelorgana
uelsiquid aptius dici possunt. hinc euidenter eluc&: quod
plerumq se ue¬
hementi cogitationis intentione
auertit ab omni¬
bus ut prae o culis patentibus rec¬
teque ualentibus multa possit anesciat & sima ior inte¬
tio est dumambblat. repente subsistat. auertens utiq in¬
perandi
noͣtum aministerio motionis quape des
agebantur: siautem non tanta est cogitationis intentio
ut figat ambulantem loca sed tamen tanta est ut partem

Expanded text:
libet seu perturbatione omni modo deficiunt desistentibus libet seu perturbatione omni modo deficiunt desistentibus nuntiis sentiendi et ministris mouendi, tamquam non habens cur adsit abscedit. si autem non ita deficiunt, ut in morte adsolet, turbatur eius intentio, tamquam conantis redintegrare labentia nec ualentis. et in quibus rebus turbatur, inde cognoscitur quae pars ministeriorum in causa sit, ut, si potuerit, medicina succurrat. Namque aliud esse ipsam, aliud haec eius corporalia ministeria, uel uasa uel organa uel si quid aptius dici possunt, hinc euidenter elucet, quod plerumque se uehementi cogitationis intentione auertit ah omnibus, ut prae oculis patentibus recteque ualentibus multa posita nesciat et, si maior intentio est, dum ambulabat, repente subsistat, auertens utique imperandi nutum a ministerio motionis, qua pedes agebantur; si autem non tanta est cogitationis intentio, ut figat ambulantem loco, sed tamen tanta est, ut partem
Abbreviated transcription (Latin):
neus corporis motus: sicutautemprius esse deb& nos¬
se quam facere ĩta sentire prius est quam moueri:
anima ergo quõ res est incorporea: corpus quod in¬
corporeo uicinum est secutiest
siora sunt corporis sicut umor & terra unde carnis
corpolentia solidatur: quae magis sunt. ad paciendum
lita: quam prȩdita ad faciendum: non mihi ergo uide¬
tur dictum & factus est homo inanimam uiuam quia¬
mouere: sed quia sentire coepit Incorre: quodanina tae
uiuentis qu e carnis certissimum inditiume nam mo¬
uentur & arbus tẽ: non tantum ui &trinsecus iñpellente
actionem suam quailli regendo adest turbato eius tempe¬
ramento e  iñpe diri offenditur: & hec offensio dolor uq¬
catur: & aer quineruis infusus est par&uoluntati. ut mem¬
bra moueat: non autem ipse uolunta est & illa pars media mo
membrorum nuntiat. ut memoria teneatur: non ipsa me mo¬
ria est :denique dumha& eius tam quam ministeria uitio quo¬

Expanded text:
neus corporis motus. sicut autem prius esse debet nosneus corporis motus. sicut autem prius esse debet nosse quam facere, ita sentire prius est quam mouere. anima ergo quoniam res est incorporea corpus, quod incorporeo uicinum est, sicuti essiora sunt corporis, sicuti humor et terra — unde carnis corpulentia solidatur — quae magis sunt ad patiendum subdita quam praedita ad faciendum. Non mihi ergo uidetur dictum: factus est homo in animam uiuam, nisi quia sentire coepit in corpore: quod est animatae uiuentisque carnis certissimum indicium. nam mouentur et arbusta non tantum ui extrinsecus inpellente, actionem suam, qua illi regendo adest, turbato eius temperamento inpediri offenditur, et haec offensio dolor uocatur. et aer, qui neruis infusus est, paret uoluntati, ut membra moueat, non autem ipse uoluntas est. et illa pars media motum membrorum nuntiat, ut memoria teneatur, non ipsa memoria est. denique, dum haec eius tamquam ministeria uitio quo
Abbreviated transcription (Latin):
bitror quod infaciem ds safflauerit homini flatum uitȩ
cum factus est in animam uiuã: anterior quippe pars poste¬
riori merito praeponitur. quia ista ducit illa sequitur. & ab ista
sensus. ab illa motus est sicut consilium praecedit actionem: &
qũo corporalis motus qui sensum sequitur sine inter uallis
quo modo geo genere aliquid est cumeiusdem generis
sum mum nonsit nisilumen quod ex oculis emieat quo
illa non adiuuatur : nisi ad corporeas formas colores que
sentiendos: hab&q ipsa innumerabili a longe dissimilia
cuncto generi corporum: quae non nisi intellatu adq
ratione conspiciat quo nullus carnissensus aspirat:
decerra ne de aqua n&deaere. na deigni quo lib&.
sed tamen crassioris corporis sui materiam hoc est
umilam quan dam terram quae in carnis uersa est qua¬
litatem persubtiliorem naturam corporis adminis¬
trat id est perlucem &aerem: nullus enim sine his
duobus uel sensus in corpore est: uel ab animas ponta¬

Expanded text:
bitror, quod in faciem deus sufflauerit homini flatum uitae, cum factus est in animam uiuam. anterior quippe pars posteriori merito praeponitur, quia et ista ducit, illa sequitur et ab ista sensus, ab illa motus est, sicut consilium praecedit actionem. Et quoniam corporalis motus, qui sensum sequitur, sine interuallis quomodo ex eo genere aliquid est, cum ejusdem generis summum non sit nisi lumen, quod ex oculis emicat, quo illa non adjuvatur nisi ad corporeas formas coloresque sentiendos; habetque ipsa innumerabilia longe dissimilia cuncto generi corporum, quae nonnisi intellectu atque ratione conspiciat, quo nullus carnis sensus aspirat. de terra, nec de aqua, nec de aere, nec de igne quolibet; sed tamen crassioris corporis sui materiam, hoc est, humidam quamdam terram, quae in carnis versa est qualitatem, per subtiliorem naturam corporis administrat, id est per lucem et aerem. nullus enim sine his duobus uel sensus in corpore est uel ab anima sponta
Abbreviated transcription (Latin):
tem porum nullus est. agere autem interualla temporũ
spontaneo motu nisi per adiutorium me moriae non uale¬
mus : ideo .III. tamquã uentri culi cerebri de mons trantur:

Expanded text:
temporum nullus est, agere autem interualla temporum spontaneo motu nisi per adiutorium memoriae non ualemus, ideo tres tamquam uentriculi cerebri demonstrantur:
Abbreviated transcription (Latin):
in consequentiscripturade hominis creatione requiremus
nunc aduerten ũest qđ posteaquã dixit & sic et factũ sta¬
tnsubicit : et uiditds̃ omnia quȩ fecit : & & cebonaualdgubi
intellegit᷑ potestas & facultasipsadatanatura humanȩ sumen¬
diades cãpabulũ agri & fructur ligni : ad hoc enimintulit &
sic en factum qđ ab illo loco inchodue ratubiait : & dxitu :
& cedediuobis pabulũ seminale & cẽ: namsiad omniaquȩ
supradida sunt retulerimus qđ dit & sic est factũ Conse ques

Expanded text:
in consequenti scriptura de hominis creatione requiremus. in consequenti scriptura de hominis creatione requiremus. Nunc aduertendum est, quod, posteaquam dixit: et sic est factum, statim subiecit: et uidit deus omnia, quae fecit, et ecce bona ualde, ubi intellegitur potestas et facultas ipsa data naturae humanae sumendi ad escam pabulum agri et fructus ligni. ad hoc enim intulit: et sic est factum, quod ab illo loco inchoauerat, ubi ait: et dixit deus: ecce dedi uobis pabulum seminale et cetera. nam si ad omnia, quae supra dicta sunt, rettulerimus, quod ait: et sic est factum, conseque
Abbreviated transcription (Latin):
dũidquod & femina homoerat. habebatutiq mentẽ suã ean¬
dẽ querationalẽ secundũ quã ipsa quoq: facta est adimaginẽ di:
Selꝓpt̃ unitatẽ coniunctionis fecitds̃ inquit hominẽ ad i¬
maginẽ dĩ & nequis quã putar& solũ spm hominis factũ quãuis
secundũ s pm̃ solũ fier& adimagmẽ di Fecitillũ inquit masculũ
& feminã fecitillos utiã &iã corpus factũ intellegat᷑ : Rursus
nequis quã arbitra itc̃ ita factũ ut in homine singulariuterq
sexus & primer&̃ sicut int̃dũ nascunt᷑ quos̃ ancdroginos uo¬
cant. Ostendisse singularẽ numerũ ꝓpt̃ coniunctiones uni¬
tatẽ posuisse & quod de urromulier facta est sicut posteama¬
nifestabitur. cumidqđ hic breuiter dictũ est diligentius
coeperit xplicari & ideopluralẽ numerũ continuo subie¬
citdicens: feciteos & benedixit eis: Sedutiã dixi diligentius

Expanded text:
dum id, quod et femina homo erat, habebat utique mentem suam eandum id, quod et femina homo erat, habebat utique mentem suam eandemque rationalem, secundum quam ipsa quoque facta est ad imaginem dei. sed propter unitatem coniunctionis, fecit deus, inquit, hominem ad imaginem dei. ac ne quisquam putaret solum spiritum hominis factum, quamuis secundum solum spiritum fieret ad imaginem dei, fecit illum, inquit, masculum et feminam fecit illos, ut iam etiam corpus factum intellegatur. rursus ne quisquam arbitraretur ita factum, ut in homine singulari uterque sexus exprimeretur, sicut interdum nascuntur, quos androgynos uocant, ostendit se singularem numerum propter coniunctionis unitatem posuisse et quod de uiro mulier facta est, sicut postea manifestabitur, cum id, quod hic breuiter dictum est, diligentius coeperit explicari; et ideo pluralem numerum continuo subiecit dicens: fecit eos et benedixit eos. sed, ut iam dixi, diligentius
Abbreviated transcription (Latin):
tionalẽ uitã distribui inȩ t̃nȩ contẽ plationis ueritatẽ & inrerum
tẽporaliũ aministrationẽ: atq i ta fieri quasi masculũ & feminã
illa parte conslente hac tẽperante : In hactamen distributione
nonr etedicit᷑ imago dĩ nisiillud qđ in haer & contẽplandancom¬
mutabiliueritati : incuius reifigura paulus a postolus. Virũtan¬
tũ dicit i naginẽ & gloriãdĩ: Mulier autẽ inquid gloriaestuiri:¬
itaq: quãun hocinduabus hominib: diuersis exus & terius secundũ
corpus iguratũ sit. quod &iã in una hominis mente interius intelle¬
gatin: amen& femina quia corporͤ est feminarenouat᷑ &iã ipsa
inspũmentis suae in agnitionẽ dĩ secundũ imaginẽ ei: quicre᷑ui tubi
non est masculus & femind: Sicut autẽ ab hacgratidit nouationẽs
&reformatione imaginis cimonse parantur feminȩ quã uis insexu
corporise arum aliud siguratũ sit secundũ quodsolus uirdicit᷑ ee
imago E goriadĩ .: Sic & in ipsa prima conditione hominis secim¬

Expanded text:
 vitam, distribui in aeternae contemplationis veritatem, et in rerum temporalium administrationem; atque ita fieri quasi masculum et feminam, illa parte consulente, hac obtemperante: in hac tamen distributione non recte dicitur imago Dei, nisi illud quod inhaeret contemplandae incommutabili veritati. In cujus rei figura Paulus apostolus virum tantum dicit imaginem et gloriam Dei: Mulier autem, inquit, gloria viriitaque quamuis hoc in duobus hominibus diuersi sexus exterius secundum corpus figuratum sit, quod etiam in una hominis interius mente intellegitur, tamen et femina, quia corpore femina est, renouatur etiam ipsa in spiritu mentis suae in agnitionem dei secundum imaginem eius, qui creauit, ubi non est masculus et femina. sicut enim ab hac gratia renouationis reformatione imaginis dei non separantur feminae, quamuis in sexu, corporis earum aliud figuratum sit, secundum quod uir solus dicitur esse imago et gloria dei, sic et in ipsa prima conditione hominis secun
Abbreviated transcription (Latin):
sa incõmiistabli ueritate mens rationalis &litella tualis ltuetur
faque suce ddihies omnibus ladicat. hnterilla quȩ etrinsecus funt arbi¬
tror esse di putandõ creatura ergo sp̃ĩtalis rationalis ahtelleetuo¬
alispẽr fecta abexta qualis ange orũ est sieut dyi quantũ adcun& ahe
ipsemn quosit sapiens que acbtatasit nonnisi lntrin secus adiuiatur
ac ternitte ueritate caritate creatoris: ꝯetrinse cus uero scadu¬
uare di conda est cofortis se solo adiauatur qđ iet lnuncem uident a&
sud societote e audent indõ & qđ perspatis &iã inens ipsis omnib creato¬
fis andiq gritias agit laudatq creatorem quod autem adtin&a s
chator ange lid ac tionem perquã onuersa rum rerum generib
mart ie que humano prouidenti adĩ perspiiter ipsa qetgimsecus adđ

Expanded text:
tur eaque luce de his omnibus iudicat, inter illa, quae extrinsecus fiunt, arbitror esse deputandum. creatura ergo spiritalis et intellectualis perfecta et beata, qualis angelorum est, sicut dixi, quantum adtinet ad se ipsam, quo sit sapiensque ac beata sit, nonnisi intrinsecus adiuuatur aeternitate, ueritate, caritate creatoris; extrinsecus uero si adiuuari dicenda est, eo fortasse solo adiuuatur, quod inuicem uident et de sua societate gaudent in deo et quod perspectis etiam eis ipsis omnibus creaturis undique gratias agit laudatque creatorem. quod autem adtinet ad creaturae angelicae actionem, per quam uniuersarum rerum generibus maximeque humano prouidentia dei prospicitur, ipsa extrinsecus ad
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificando corpori. quo &imperat corpori cardines corporis quadã
intentione non mole. qu antomagis inquã motus ipse uoluntatis eius
nonꝑlocũ mouetur utcorp perlocũ moueat quando totũ perpartes
mou& nec aliquas loco mou& nisi per illas quas loco non mou&. qđsi intel
qpo s mbius lubeant sicit el mentis agri calturi medicra ai que cone eũ¬
puliter aduuatur: Intusei quippe lo zerur dĩ miro &hef fabili modoi
nedi perscruptura orporalib Ire trumentis ad firam ñaq quoces corpo¬
raliter aurib hisonantes neꝙ ꝑcorporũ semltadies queles liapũ imagi¬
maliter sunt si coat lisonis oel hali quo ecessu sp̃s qeb gre sec hienti u¬
Rfusis anes eo uer ho ian utimur proletins qua Tlos geris uisonu
quamuis literius fiat qua sunt ȩa quã iumo persenses corporis untiam¬
duentimen quias iil eost eis ita atcũri is cerm abeis aet ormino nonpos

Expanded text:
uiuificando corpori, quo et inperat corpori quadam uiuificando corpori, quo et inperat corpori quadam intentione, non mole: quanto magis, inquam, nutus ipse uoluntatis eius non per locum mouetur, ut corpus per locum moueat, quando totum per partes mouet nec aliquas loco mouet nisi per illas, quas loco non mouet! Quod si intelquo se melius habeant, sicut alimentis, agricultura, medicina et quaecumque etiraliter adiuuatur. intus ei quippe loquitur deus miro et ineffabili modo neque per scripturam corporalibus instrumentis adfixam neque per uoces corporalibus auribus insonantes neque per corporum similitudines, quales in spiritu imaginaliter fiunt, sicut in somnis uel in aliquo excessu sp nos eo uerbo iam utimur pro latino - quia et hoc genus uisionum, quamuis interius fiat quam sunt ea, quae animo per sensus corporis nuntiantur, tamen, quia simile est eis, ita ut, cum fit, discerni ab
Abbreviated transcription (Latin):
stante mouetur: sic cruris ingenu: e totius pedeͥs in coxa: & nul¬
lus membri motus omni noest quẽ uoluntas mouet: nisi ab aliquo ar¬
ticuli cardine: quem notus eiusdẽ uolantatis primitus figit. uti abeo
qđ locis pacio non mouetur agiualeat qđ moue tor: deniq nec in am¬
bdlando pes leuatur nisi alius fixus totum corp ferat: don& ille qui
motosest aloco undefertur ad locum quo fertur. in moto articula sui
cardinis innitatur: porro silncor pore nullum membrũ perlocum
uoluntas mou& nisi abeo membri articulo quẽ non mou&: cũ & illa
pars corporis quemouetur & illa quae fixafit ut moueatur corpore¬
as habent quantitatessuas quib occupent spacialocorũ suorũ:
quanto magis ipse animae motus cui membra deseruiunti tautubi
placuerit figantur. unde inqđ uertendũ est initatur. cumanima
non sit natura corporea n&c locali spatio corpus impleat. sicut a qua
utrẽ siues pongiã. sed miris modis ipso incorpore o nuto cõnmixta sit

Expanded text:
stante moueatur; sic cruris in genu et totius pedis in coxa. et nullus membri motus omnino est, quem uoluntas mouet, nisi ab aliquo articuli cardine, quem nutus eiusdem uoluntatis primitus figit, ut ab eo, quod loci spatio non mouetur, agi ualeat, quod mouetur. denique nec in ambulando pes leuatur, nisi alius fixus totum corpus ferat, donec ille, qui motus est, a loco, unde fertur, ad locum, quo fertur, inmoto articulo sui cardinis innitatur. Porro, si in corpore nullum membrum per locum uoluntas monet nisi ab eo membri articulo, quem non mouet, cum et illa pars corporis, quae mouetur, et illa, qua fixa fit, ut moueatur, corporeas habeant quantitates suas, quibus occupent spatia locorum suorum, quanto magis ipse animae nutus, cui membra deseruiunt, ut quod placuerit figatur, unde id, quod mouendum est, innitatur, cum anima non sit natura corporea nec locali spatio corpus inpleat, sicut aqua utrem sine spongiam, sed miris modis ipso incorporeo nutu commixta sit
Abbreviated transcription (Latin):
hum anigeneris ad tributos uidemus: anpotius hoc nonestrequirendum utrũ¬
lib& enim fecerit : hoc fecit quoddm̃ & omni potentem & sapientem posse
acfacere congruebat: Itaenĩ certas tem porumleges generibus qualita¬
tibus quererum inmanifestum ex abdito producendis adtribuit: ut eiusuo¬
luntas st superomni a: potentia quippesu anumeros creaturȩdedit: non ipsã
tentiam eisdem numeris alligauit: nam sp̃seius ita faciendo mundo
ferebatur ue & facto superferatur noncorporalibus locisse d excellentia
potestatis: Quis enim nescita quam congregatam terrae cum adradi¬
ces uitisuenerit duciinsaginam ligni illi us: atque ineo sumere qualitatem
qua inuuam procelit paulatim erumpentem. atque in ea grandiscentẽ
uinum fiat maturum quedulcescat quod ad hucferuescat expres sum
& quadam uetusta te firmatum adusum biben di utilius iocundius que

Expanded text:
humani generis adtributos uidemus. an potius hoc non est requirendum ? utrumhumani generis adtributos uidemus. an potius hoc non est requirendum ? utrumlibet enim fecerit, hoc fecit, quod deum et omnipotentem et sapientem posse ac facere congruebat. ita enim certas temporum leges generibus qualitatibusque rerum in manifestum ex abdito producendis adtribuit, ut eius uoluntas sit super omnia. potentia quippe sua numeros creaturae dedit, non ipsam potentiam eisdem numeris adligauit. nam spiritus eius ita faciendo mundo superferebatur, ut et facto superferatur, non corporalibus locis, sed excellentia potestatis. Quis enim nescit aquam concretam terrae, cum ad radices uitis uenerit, duci in saginam ligni illius atque in eo sumere qualitatem, qua in uuam procedat paulatim erumpentem atque . in ea grandescente uinum fiat maturumque dulcescat, quod adhuc feruescat expressum et quadam uetustate firmatum ad usum bibendi utilius iucundiusque
Abbreviated transcription (Latin):
quodẽecta statura factus est : ut hoc ipso adnoner&ur Nonsibiter renas
ẽẽ sectanda uel ut pec orto. quorum uoluptas omnis ex terra est. unde inals¬
uum cuncta prona atque prostrata sunt: congruitergo & corpuseius anim&
rationali non secundum lini amenta figurasque membrorum sed potius secundũ
id quodin caelum erectum est adintuendaquȩ incorpore ipsius mundi super
sunt: Sicut aninarationalis in eadeb& erigi. quae inspiritalibus natura
maxime excellit ut quȩ sursum sunt sapiat non quȩ superterram :
Sed quomo doeum fecitds̃ delimoterrae utrum repente in a& ateperfec¬
ta horestuirili atqueiuuenili: ansicutnunc usque format inuteris matrũ
neque enim alius ȩcfẽcit quamille quidixit: prius quam teformarem
in utero nouite: ut illud tantum pro prium habuerit adam quod non ex pa
rentibus natus est sed factus exterra : Eo tamen modo ut in hoc perficien¬
do & per & atisaugendo hi temporum numeri cõnplerentur quosnatur ȩ¬

Expanded text:
quod erecta statura factus est, ut hoc ipso admoneretur non sibi terrena esse sectanda, uelut pecora, quorum uoluptas omnis ex terra est; unde in aluum cuncta prona atque prostrata sunt. congruit ergo et corpus eius animae rationali non secundum liniamenta figurasque membrorum, sed potius secundum id quod in caelum erectum est ad intuenda quae in corpore ipsius mundi superna sunt, sicut anima rationalis in ea debet erigi quae in spiritalibus natura maxime excellunt, ut quae sursum sunt sapiat, non quae super terram. Sed quomodo eum fecit deus de limo terrae, utrum repente in aetate perfecta, hoc est uirili atque iuuenali, an sicut nunc usque format in uteris matrum ? neque enim alius haec facit quam ille qui dixit: priusquam te formarem in utero, noui te; ut illud tantum prrentibus natus est, sed factus ex terra, eo tamen modo ut in hoc proficido, in F. leg. ii temporum numeri complerentur, quos natur
Abbreviated transcription (Latin):
culi trac tum exocculto in manifestum locis congruis exerenda ipsius
&iamscripturiae uerbusatis ad ac ad monendũ insigni ter uigent
ni quisineisuigilet: Nam & consũmuta eidicit & inchoatanisienim con¬
sunmata essent. non dicert&ur : & consum mata sunt caelum & terra : &om¬
nis cõpositio illorum : & con sum mauit ds̃ in diesexto opera suacquae
fecit: & benedixitds̃ diem septimũ & scĩ ficauit eum: Rursus nisi inco u¬
ta essent. nonita sequer&ur : quiccin illa dierequieuit ab omnibus o pe¬
ribus suis quae incͥo auit ds̃ facerg hiç igitur siquis in quirat quomodo
timo requi euit: ex hisquȩ supra diximus clarum est: consum masse

Expanded text:
culi tractum ex occulto in manifestum locis congruis exerenda — ipsius etiam scripturae uerba satis ad hoc admonendum insigniter uigent, si quis in eis euigilet. nam et consummata ea dicit et inchoata; nisi enim consunis consummatio illorum; et consummauit deus in die sexto opera sua, quae fecit; et benedixit deus diem septimum et sanctificauit eum. rursusque nisi inchoata essent, non ite sequeretar, quia in illa die requieuit ab omnibus operibus suis, quae inchoauit deus facere. hic igitur si quis inquirat, quomodotimo requieuit — ex his quae supra diximus clarum est. consummasse
Abbreviated transcription (Latin):
entemcer temmꝗne festũ est quod adeumacies nostra ꝑuenire non posse
rusitransir & totũ aeriscaeliq spatiũ quod internos & ipsũ est: quod
cunis longinquitatis sit quis aestimare sufficere&  & adsecreata ꝑ

Expanded text:
entem, certe manifestum est, quod ad eum acies nostra peruenire non posset, entem, certe manifestum est, quod ad eum acies nostra peruenire non posset, nisi transiret totum aeris caelique spatium, quod inter nos et ipsum est. hoc autem cuius longinquitatis sit, quis aestimare sufficiat? nec
Abbreviated transcription (Latin):
cer& propter uesperã : &ereatorẽ ex ipsa &iam inferiore cognitione.
propter mane laudare : aut quomodo pro debatmane lit in uerbo
cognoscer& quidessed do postea faciendũ idipsit & iam consequenter
ues pera cognitura si prius & posterius nihil factũ est. quia omnia simul
facta sunt: Im mouero & prius & posterius ꝑ sex dies quae cõnmeinora¬
ta sunt facta sunt & simulomnia facta sunt : quia & haec scriptura quȩ
ꝑmemoratos dies narrat operadi &illaque simuleũ dicit f&cisseom¬
nia ueraxest: &utraque un aest: quia unospũ ueritatis in spirante
conscripta est: sed in hisreb quib: quidpriussit uel posterius inter¬
ualla temporũ non de monstrant quã uis utruq: dicipossit idest& si¬
mul & prius atque posterius. Facilius tamen intellegitur quod dici¬
tursimul: quã quod prius atq posterius: uelut cũ solem intuemur ori¬

Expanded text:
ceret propter uesperam et creatorem ex ipsa etiam inferiore cognitione ceret propter uesperam et creatorem ex ipsa etiam inferiore cognitione propter mane laudaret? aut quomodo praecedebat mane, ut in uerbo cognosceret, quid esset deo postea faciendum, id ipsum etiam consequenter uespere cognitura, si prius et posterius nihil factum est, quia omnia simul facta sunt? immo uero et prius atque posterius per sex dies quae commemorata sunt facta sunt, et simul omnia facta sunt, quia et haec scriptura, quae per memoratos dies narrat opera dei, et illa, quae simul eum dicit fecisse omnia, uerax est; et utraque una est, quia uno spiritu ueritatis inspirante conscripta est. Sed in his rebus, in quibus quid prius sit uel posterius, interualla temporum non demonstrant, quamuis utrumque dici possit, id est et simul et prius atque posterius, facilius tamen intellegitur quod dicitur simul quam quod prius atque posterius: uelut cum solem intuemur ori
Abbreviated transcription (Latin):
tem porales suicuiusq generis morasorisi & ꝑficipossent. De quo
enĩ creatore scripturaista narrauit quod sexhiel consũmauerit ope¬
rasua deillo alibi nonutiq desonanter scriptũ est quod creauerit om¬
niasimul ac ꝑ hoc & istos sexdies uel septẽ uel potius unũ sexies septies¬
uerepetitũ simul fecit: qui fecit omniasimul: quidergoc puserat
sex dies tã distincte dispositeq narrare: quia scilic& hi qui nom pos¬
sunt uidere qđ dictũ est. creauit omnia simul: nisicũeisser mo tar¬
dius incedat adidquo eos ducit ꝑuenire non possunt: quoiriodo
ergodicimus sexies repexitam. lãcis illius praesentiã ꝑangelicam¬
cognitionẽ a uespera ao mane cũ ipsatria simul idest diem & uespera
& manestm& E habere suffter& cumsimul uniuer sõ creaturã sicat si¬
mul factaest & in primis atq: in cõnmutabilibus rationib: ꝑ quascon¬
ditaest contemplaretur propterdiem. & i. Eius ipsius natura cognios¬

Expanded text:
temporales sui cuiusque generis moras oriri et perfici possent? de quo enim creatore scriptura ista narrauit. quod sex diebus consummauerit opera sua, de illo alibi non utique dissonanter scriptum est, quod creauerit omnia simul. ac per hoc et istos dies sex uel septem. uel potius unum sexies septiesue repetitum, simul fecit, qui fecit omnia simul. quid ergo opus erat sex dies tam distincte dispositeque narrari? quia scilicet hi, qui non possunt uidere, quod dictum est: creauit omnia simul, nisi cum eis sermo tardius incedat, ad id, quo eos ducit, peruenire non possunt. Quomodo ergo dicimus septies repetitam lcognitionem a vespera ad mane; cum ipsa tria simul, id est et diem et vesperam et mane, semel ei habere suffecerit: cum simul universam creaturam, sicmul facta est, et in primis atque incommutabilibus rationibus, per quas condita est, contemplaretur propter diem et in eius ipsius natura cognos
Abbreviated transcription (Latin):
didit putauerunt prius quidem fuisse hominem corpus animale. Seddũ
mparadiso constitutus est eum fuis se mut atum: sicut nos quoque resur
qui a poterat mori imor talequia poterat nonmori: Aliud est eiũ¬
non possemori sicut quasdam natura siñ mortales creduit ds : Aliud autẽ
est posse nonmori: secundum quemmodum primus homo creatus est inmor¬
talis quodei prȩstabatur deligno uitȩ non de constitutionenaturȩ : a quo linͦo
seperatus est cum peccass& ut poss& mori: quinisi peccas s& poss & non
mori: mortalis ergo erat conditione corporis animalis : in morta¬
lis autem benefitio conditoris: Si enim corpus animale. utique morta¬
le quia &moripoterat : quamuis &mmortale ideo quia & non mori¬

Expanded text:
didit: putaverunt prius quidem hominem fuisse corporis animalis; sed dum in paradiso constitutus est, eum fuisse mutatum, sicut nos quoque resurquia poterat mori, inmortale, quia poterat non mori. aliud est non posse mori, sicut quasdam naturas inmortales creauit deus; aliud est em posse non mori, secundum quem modum primus homo creatus est inmortalis, quod ei praestabatur de ligno uitae, non de constitutione naturae: a quo ligno separatus est, cum peccasset, ut posset mori, qui nisi peccasset posset non mori. mortalis ergo erat conditione corporis animalis, inmortalis autem beneficio conditoris. si enim corpus animale, utique mortale, quia et mori poterat, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
uerum &iam fierineces se erit : Tam enim non facit ds̃co ntracdus am.
quamsine dubio uolens prȩstituit : quam contrauoluntatem suam non fe¬
cit : Si autemnon omnes causas increatura primitus conditare fixit¬
dentes : tamen possunt esse contrarie quas insua uo luntate seruauit
illis quas in sua uoluntate constituit : qui adĩ uoluntas non potest sibiesse
contraria: Sicergo istascondidit ut exillis esse illud cuius causȩ sunt
possit sed non necessesit: Illas autem sicabscondit ut ex eis esse neces se

Expanded text:
eum fieri necesse esset. tam enim non facit deus contra. causam, quam sine dubio uolens praestituit, quam contra uoluntatem suam non facit. si autem non omnes causas in creatura primitus condita praefixitdentes. non tamen possunt esse contrariae quas in sua uoluntate seruauit illis quas sua uoluntate constituit, quia dei uoluntas non potest sibi esse contraria. istas ergo sio condidit, ut ex illis esse illud cuius causae sunt possit, sed non necesse sit; illas autem sic abs