comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domus ex terioris conuersationis est
edificiũ quod inhabitat corpus. ita
domꝰ nr̃e cogitationis ẽ res quęlib&
quam ꝑdilectionẽ in habitat animꝰ
Omẽ qͥppe qͦd diligimus: quasi in hoc
qescentes habitamus. unde ꝑauIUS
qi in suꝑnis cor fixerat. int̾ra qͥdẽ po
sitꝰ. s tam̃ at̾ra extraneus dicebat.
nr̃a conuersatio in celis est. ¶ens ita¬
q hypocrite nil aliud inomẽ qͦd a¬
git. nisi opinionis suę głam cogitat.
nec curat quo post ꝑmeritũ d̾ucit᷑.
s qͥd interim dicat᷑ Domꝰ ergo eiꝰ ẽ.
delectatio fauoris . quã quasi quietꝰ
inhabitat. quia ꝑ cuncta sua oꝑa
ad hanc se intra animũ reclinat.
d̾ stare domꝰ hȩc ñ ualꝙ: qͥa lauscũ
uita p̃terit: & humanus fauoꝵ in iuditio
non subsistit. Vnde & fatuȩ uirgines quȩ
oleũ in nasis ñ sũpserant. qr in alienis sci¬
lic& uocib głam & ñ in suis conscienti¬
is habebatit. turbate per sponsi p̃senti¬
ã dicunt: Date nob̾ de oleo ur̃o: quia

Expanded text:
domus exterioris conversationis est aedificium quod inhabitat corpus, ita domus nostrae cogitationis est res quaelibet quam per dilectionem inhabitat animus. Omne quippe quod diligimus, quasi in hoc quiescentes habitamus. Unde Paulus, quia in supernis cor fixerat, in terra quidem 278 positus, sed tamen a terra extraneus, dicebat: Nostra conversatio in coelis est . Mens itaque hypocritae nihil aliud in omne quod agit nisi opinionis suae gloriam cogitat, nec curat quo post per meritum ducitur, sed quid interim dicatur. Domus ergo ejus est delectatio favoris, quam quasi quietus inhabitat, quia per cuncta sua opera ad hanc se intra animum reclinat. Sed stare domus haec non valet, quia laus cum vita praeterit, et humanus favor in judicio non subsistit. Unde et fatuae virgines, quae oleum in vasis non sumpserant, quia in alienis scilicet vocibus gloriam et non in suis conscientiis habebant, turbatae per sponsi praesentiam, dicunt: Date nobis de oleo vestro, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ep ayia uita hypo.¬
crite scyrpi appellatione
signata. qualit̾ in uiditio
reprobet᷑ audiuimꝰ priusquam
districtus uidex appareat qualis
ab hominib habeatur audiamꝰ. Seqͥ¬

Expanded text:
ed quia vita hypocritae, scirpi appellatione signata, qualiter in judicio reprobetur audivimus, prius quam districtus judex appareat, qualis ab hominibus habeatur audiamus. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
e tue: idest p̃sentis uite contrarie¬
tates amouet. & tranqͥllitatis proti¬
nis securitatẽ p̃b&. Quia enim per¬
uersi quiq tẽporale gaudiũ singła¬
re estimant. diuine remuneratioĩs
bona. quȩ ipsi anxiȩ ambiunt. hȩc
alis ꝓmagno pollicent᷑. unde plerũ¬
q fit: ut aut᷑ missa recuꝑare spon¬
deant: aut admaiora adhuc p̃sentiᷤ
inte p̃mia auditoꝵ suoꝵ animosex¬
tendant: qͦd patent᷑ baldach ex pri¬
mit: qui ꝓtinus adiungit : intantũ¬

Expanded text:
ae tuae. Id est, praesentis vitae contrarieae tuae. Id est, praesentis vitae contrarietates amovet, et tranquillitatis protinus securitatem praebet. Quia enim perversi quique temporale gaudium singulare aestimant divinae remunerationis bonum, quae ipsi anxie ambiunt, haec aliis pro magno pollicentur. Unde plerumque fit, ut aut ami sa recuperari spondeant, aut ad majora adhuc praesentis vitae praemia auditorum suorum animos extendant. Quod patenter Baldad exprimit, cum protinus adjungit: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
defuncti sunt damnatione agnosci¬
te: qr conditori om̃iũ nisi ꝑfidia ur̃a
displicer&: nequaquã a uob̾ tam ni¬
merosos populos interitu seuiente
subtraher&. Nit eniͣ. etiam si filii tu
peccauert ei. & dimiit eos in manu
iniqͥtatis suȩ: quasi aꝑte dicens. Inini¬
quitatis suę manu dimissisunt. qui
uitã nr̃e rectitudinis imitari nolue¬
runt: tu tam̃ si dilucło surrexeris ad
dm̃. & omĩpotente̾ fueris depͣcatuis Quia¬
enĩ se heretici tenere lumen uerita¬
tis estimant. scam eccłam quasi mer¬
roris nocte positã addiliculũ uerita¬
tis uocant quatenꝰ & ꝑ cognitionẽ
dĩ quasi ꝑdiluculũ surgat: & ꝑ pͣcẽ
penitentiȩ p̃terita diluat: Si mun¬
diis & rectus incesseris. mundus ui¬
delicet in cogitatione: rectꝰ in ope
Statim euigilabit ad tẽ: acsi aꝑte
dicat. Quia hisqͥ nẽ tribulationib
tuis uirtutẽ sue ꝓtectionis ñ exerit
quasi. ab adiutorio errantis dormit.
t pacatũ redd& habita culũ iustiti¬

Expanded text:
defuncti sunt damnatione cognoscite, quia conditori omnium nisi perfidia vestra displiceret, nequaquam a vobis tam numerosos populos interitu saeviente subtraheret. Ait enim: Etiam si filii tui peccaverunt ei, et dimisit eos in manu iniquitatis suae. Quasi aperte dicens: In iniquitatis suae manu dimissi sunt, qui vitam nostrae rectitudinis imitari noluerint. Tu tamen si diluculo surrexeris ad Deum, et Omnipotentem fueris deprecatusenim se haeretici tenere lucem veritatis aestimant, sanctam Ecclesiam quasi in erroris nocte positam, ad diluculum veritatis vocant, quatenus et per cognitionem Dei, quasi per diluculum surgat, et per precem poenitentiae praeterita diluat. Si mundus et rectus incesseris. Mundus videlicet in cogitatione, rectus in opere. Statim evigilabit ad te. Ac si aperte dicat: Quia is qui nunc tribulationibus tuis virtutem suae protectionis non exerit, quasi ab adjutorio errantis dormit. Et pacatum reddet habitaculum justiti
Abbreviated transcription (Latin):
piscentiis carnẽ crucifigimus: sili
gulam restringimꝰ : ut iã demundi
gła nil queramus: Nã qͥ corpꝰ mace¬
rat. s honorib anhelat. crucẽ carni
intulit: s mundo ꝑ concupiscentiã pe-¬
iis uiuit: quia & sepe ꝑscĩtatis imagi¬
nẽ. locũ regiminis indignus asseqͥtur:
quẽ nisi aliquid inse uirtutũ osten¬
det: nullo ꝑciꝑe labore mereretur
S transit qd̾ delectabilit̾ obtinet: &
penalit̾ qd sequit᷑ manet Seĩtatis nc̃
sidutia in ore hominũ ponit᷑. s cũ
internus udex secreta cordis examinat.
cestes uite exteruis ñ querunt᷑. Bene
gͦ dr̃. sic̃ tela aranearũ fidutia eius:
quia apparente cordis teste p̃terit on¬
ne qđ ex teruis de humano fauore cõ¬
sidit. Unde & adhuc apte subiungit

Expanded text:
piscentiis carnem crucifigimus, si sic piscentiis carnem crucifigimus, si sic gulam restringimus, ut jam de mundi gloria nihil quaeramus. Nam qui corpus macerat, sed honoribus anhelat, crucem intulit, sed mundo per concupiscentiam pejus vivit, quia et saepe per sanctitatis imaginem locum regiminis indignus assequitur, quem, nisi aliquid in se virtutis ostenderet, nullo percipere labore mereretur. Sed transit quod delectabiliter obtinet, et poenaliter quod sequitur manet. Sanctitatis nunc fiducia in ore hominum ponitur; sed cum internus judex secreta cordis examinat, testes vitae exterius non quaeruntur. Bene ergo dicitur: Sicut tela aranearum fiducia ejus, quia apparente cordis teste, praeterit omne quod exterius de humano favore confidit. Unde et adhuc apte subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
tus interrũpentib suspiriis urget᷑
s intͣ hec ab ore ꝓximoꝵ sermo ãmi¬
rationis querit᷑. nilq tanto labori
aliud̃ nisi estimatio humana cogrta¬
tur. Qͦs nimirũ bene symon ille sig¬
ficat: qui dnĩcȩ passionis tẽpore in
angariam crucẽ portat : de qͦ scͥptĩ
ẽ. inuenert̃ hominẽ cyreneũ. ueni¬
entem obuiam sibi nomine symonẽ
hunc angariauert᷑ : ut tollerq cru¬
cẽ iħ̾u. Qd enĩ ꝑ angariã agimus
ñ hoc ex studio amoris oꝑam. Cru¬
cẽ gͦ iħu in angariã portare est: af¬
flictionẽ abstinentię pro alia quã
necesseest intentione tolerare:
An non crucẽ iħu inangariã porte
qui quasi ad preceptũ dnĩ carnem
domat: s tam̃ spũalem patriam ñ
amat: Unde & simon isdẽ crucẽ
portat. s nequaꝗͣ morit᷑ : qr om̃is
hypocrita corpꝰ quidẽ ꝑ abstinenti¬
ã afficit. s tam̃ ꝑ amorẽ głe mun¬
carnẽ suã crucifixert cũ uitiis ꝙõ¬
cupiscentiis. Cũ uiciis qͥppe & conci¬

Expanded text:
piriis urgetur. Sed inter haec, ab ore proximorum sermo admirationis quaeritur, nihilque tanto labore aliud, nisi aestimatio humana cogitatur. Quos nimirum bene Simon ille significat, qui dominicae passionis tempore in angariam crucem portabat, de quo scriptum est: Invenerunt hominem Cyrenaeum, venientem obviam sibi, nomine Simonem; hunc angariaverunt, ut tolleret crucem Jesu . Quod enim per angariam agimus, non hoc ex studio amoris operamur. Crucem ergo Jesu in angaria portare est afflictionem abstinentiae pro alia quam necesse est intentione tolerare. An non Jesu crucem in angaria portat, qui quasi ad praeceptum Domini, carnem domat, sed tamen spiritalem patriam non amat? Unde et Simon isdem crucem portat, sed nequaquam moritur, quia omnis hypocrita corpus quidem per abstinentiam afficit, sed tamen per amorem gloriae muncarnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis. Cum vitiis quippe et concu
Abbreviated transcription (Latin):
tinã. ac patrũ memoriã. neqͣꝗͣ
uidĩ s inuestigari ãmonent: qr
hoc in ea nolunt conspici: qͦd liqͥ¬
do cunctis patet. Non nũꝗͣ uͦ mo¬
re bonors quedã moralit᷑ docetł.
& qualit ex
p̃teritis p̃ͣ¬
sentia colliga¬
nt᷑ insinu¬
ant: atq exhis que iã a nr̃is o¬
culis ꝑ transeundo subtracta stͣ.
quã nulla sint quȩ uident᷑ de¬
monstrant: unde adhuc subdit᷑.¬

Expanded text:
tinam, ac patrum memoriam nequaquam videri, sed investigari admonent: quia hoc in ea nolunt conspici, quod liquido cunctis patet. Nonnunquam vero, more bonorum, quaedam moraliter docent, et qualiter ex praeteritis praesentia colligantur insinuant, atque ex his quae jam a nostris oculis pertranseundo subtracta sunt quam nulla sint quae videntur demonstrant. Unde et adhuc subdit
Abbreviated transcription (Latin):
Siuͦ habitacłm iustitiȩ consilium
mentis uocat: afflictis catholicis
erroꝵ magistri. pacatũ habitaculũ
iustitie ꝓmittunt : qr si eos ad sua
ꝑtrahunt: ꝓfecto acontentione cõ¬
ticescunt Nãq hi qͥ trahi adper¬
uersa potuerint: tanto iã tranqͥl¬
lius tẽporali pace qͥetisunt. qͣn¬
to longis ab et̾na separant᷑. Opes
quoq intelligentiȩ se sequentib
crescere spondent: unde & subdi¬
tur. intantũ ut pͥora tua fuerũ
parua: & nouissima tua multi¬
plicent᷑ nimis S qr eoꝵ uerbis
ñ facile credit᷑. qm̃ sepe uita cõ

Expanded text:
vero habitaculum justitiae, consilium mentis vocat, afflictis catholicis errorum magistri pacatum habitaculum justitiae promittunt, quia si eos ad sua pertrahunt, profecto a contentione conticescunt. Namque hi qui trahi ad perversa potuerunt, tanto jam tranquillius temporali pace quieti sunt, quanto longius ab aeterna separantur. Opes quoque intelligentiae se sequentibus crescere spondent. Unde et subditur: In tantum, ut si priora tua fuerunt parva, et novissima tua multiplicentur nimis. Sed quia eorum verbis non facile creditur, quoniam saepe vita c
Abbreviated transcription (Latin):
salomon ait.Tẽpus tacendi & tiͦ¬
pus loquendi. Discrete qͥppe uicd¬
situdinũ pensanda sunt tẽꝑa n
ant cũ restringi lingua deb& ꝑ
uerba se inutilit̃ soluat: aut cũ
loqͥ utilit̾ potest. sem & tpsã pigs
restringat. Aͦd bene psalmysta conside¬
rans. breui postulatione cõplexiis ẽ
dicens Pone dñȩ custodiã orimeo &
ostiũ circũstantię labiis meis Ostiũ
nãq aꝑit᷑. & claudit᷑. Qͥ gͦ ori suo ne¬
quaꝗͣ poni obstaculũ s ostiũ petiit:
aꝑte docuit: qͦd & ꝑ disciplinã retine¬
ri lingua debeat. & ex necessitate laxa¬
ri: quatenus os discretũ & congrus
tẽꝑe uox aꝑiat: & rursum congruo
tacit᷑nitas claudat. Qͦa qr uel amici
beati iob. uel om̃s heretici qͦrũ hii
spetiem tenent seruare nesciunt: in
uentũ uerba proferre ꝑhibentur.
quia nimirũ dicta quȩ discretionis
pondus nonsolidat: aura leuitatis
portat.

Expanded text:
Salomon ait: Tempus tacendi, et temSalomon ait: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut cum restringi 242 lingua debet, per verba se inutiliter solvat; aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quod bene Psalmista considerans brevi postulatione complexus est dicens: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Ostium namque aperitur et clauditur. Qui ergo ori suo nequaquam poni obstaculum, sed ostium petiit, aperte docuit quod et per disciplinam retineri lingua debeat, et ex necessitate laxari, quatenus os discretum et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. Quod quia vel amici beati Job, vel omnes haeretici, quorum hi speciem tenent, servare nesciunt, in ventum verba proferre perhibentur, quia nimirum dicta quae discretionis pondus non solidat aura levitatis portat.
Abbreviated transcription (Latin):
in acriorẽ dolorẽ ꝓdeunt. quo
ea quȩ sustinent ñ loquunt᷑. Nã
si illatas molestias lingua tranqͥb
le dicer&. a conscientia dolor ema¬
nar&. Uuluera enĩ clausa plus
cruciant : qͥa cũ putredo quȩ in¬
trinsecus feruet eicit᷑. ad salutẽ
dolor aꝑit᷑. Plerũq nimis taciti
dũ quoꝵ dã mala respiciunt: ꝙ
tam̃ insilentio linguã p̃munt.
quasi conspectis uulnerib usũ
medicaminis subtrahunt: & eo
mortis auctores fiunt : qͦuirus
quod poterant eicere loquendi
noluert̃. Vnde & inmoderatũ
silentiũ si inculpa ñ e̾e̾t: ꝓpħañ¬
hȩc nisi studiose lingua sub mas¬
ni modaminis libratione frena¬
da ẽ ñ insolubiliter obliganda
ne aut laxata nimiũ defluat. ar
restricta & iã ab utilitate torpo¬
tẽ dicit᷑. Sapiens tacebit usq ad
tẽpus ut nimirũ cũ oportunũ
consid̾at: post posita censura sile
tii loquendo quȩ congruunt. i
usu se utilitatis impendat. Hiuie

Expanded text:
in acriorem dolorem prodeunt, quo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatas mlle diceret, a conscientia dolor emanaret. Vulnera enim clausa plus cruciant, quia cum putredo, quae intrinsecus fervet, ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Plerumque nimis taciti dum quorumdam mala respiciunt, et tamen in silentio 241 linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt. Eo enim mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant ejicere loquendo noluerunt. Unde et immoderatum silentium si in culpa non esset, phaec, nisi studiose lingua sub magni moderaminis libratione frenanda est, non insolubiliter obliganda, ne aut laxata in vitium defluat, aut restricta etiam ab utilitate torpem dicitempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura siletii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
S int̾ hȩc sciendũ ẽ qr cũ pauore ni¬
mio alocutione restringim᷑ : in¬
terdũ plus ꝗͣ necesse est intra claustra
silentii coartam᷑ : & dũ lingne ui¬
tia in caute fugimꝰ. occulte dete¬
riorib implicamur. Nã sepe dũ ab
eloqͥo in modate cõpescim᷑. graue
multiloquium incorde toleramꝰ:
ut eoplus cogitationes in m̃te fer¬
ueant. qͦ illas iuolenta custodia
in discreti silentii angustat: & ple¬
rũq tanto latius defluunt. qͥnto
se esse securus estunant. qr foris
a rep̃hensorib non uident᷑. Unde
mens non nũꝗͣ in suꝑbiã attollit᷑.
eosq qͦs loqͣntes audit: qͣsi infir¬
mos conspicit: eũq os corꝑis daudit.
qͥntũ seuiciis suꝑbiendo aꝑiat ñ
agnoseit: Linguã & enĩ p̃mit: co¬
gitationẽ erigit᷑: & cũ se ꝑnegliger.¬
tiã minime considerat: tanto apd̃
se cunctos lib̾ius qͣnto & secretius
ti cũ ñ nulla iniusta patiunt᷑. eo

Expanded text:
 inter haec sciendum est quia cum pavore ni inter haec sciendum est quia cum pavore nimio a locutione restringimur, interdum plus quam necesse est intra claustra silentii coarctamur; et dum linguae vitia incaute fugimus, occulte deterioribus implicamur. Nam saepe dum ab eloquio immoderate compescimur, grave multiloquium in corde toleramus, ut eo plus cogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscreti silentii angustat; et plerumque tanto latius diffluunt, quanto se esse securiores aestimant, quia foris a reprehensoribus non videntur. Unde mens nonnunquam in superbiam tollitur, eosque quos loquentes audit quasi infirmos conspicit. Cumque os corporis claudit, quantum se vitiis superbiendo aperiat non agnoscit. Linguam etenim premit, cogitationem erigit; et cum se per negligentiam minime considerat, tanto apse cunctos liberius, quanto et secretius ti, cum nonnulla injusta patiuntur, eo
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃ĩ rectitu dinis statu depere
Humana & enĩ mens aquȩ more¬
& circũ clusa ad suꝑiora colligit᷑.
qr illud repetit. unde descendit.
& relaxata deꝑit: qr ĩe ꝑ infima in¬
utilit̃ spargit. Quot enĩ suꝑ ua¬
cuis uerb̃ asilentũ sui censura dis¬
sipat᷑. quasi tot riuis extra se du¬
cit᷑. unde & redire in teriꝰ ad sui cog¬
nitionẽ ñ sufficit. qͥa ꝑ multi loqͥũ
ex t̾iꝰ sparsa iĩ intime consid̾atioĩs
amittit Totã segͥ insidiantis hostis
uulnerib detegit: qͥa nulla s̃e mu¬
nitione custodie circũ cludit: unde
fpriptũ ẽ. sic̃ urbs patens & absq
muroꝵ ambitu. sic uir qͥ ñ potest in
loquendo cohib̾e spm̃ suũ. Quia e¬
nĩ murũ silentii non habetꝰ patet in¬
imici iaculis ciuitas mentis. & cũ
se ꝑ uerba extrasemetipsũ eicit.
aꝑtũ se aduersario ostendit. quaͣ
tanto ille sine labore suꝑat. quan¬
to & hȩc eadem que uncit᷑ contͣ
sem& ipsã ꝑ multiloquiũ pugnat.

Expanded text:
anto rectitudinis statu depereuHumana etenim mens aquae more circumclusa ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium exterius sparsa, vim intimae considerationis amittit. Totam se igitur insidiantis hostis vulneribus detegit, quia nulla se munitione custodiae circumcludit. Unde scriptum est: Sicut urbs patens, et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Quia enim murum silentii non habet, patet inimici jaculis civitas mentis; et cum se per verba extra semetipsam ejicit, apertam se adversario ostendit, quam tanto ille sine labore superat, quanto et haec eadem quae vincitur contra semetipsam per multilo
Abbreviated transcription (Latin):
hominib agit᷑. euis uoluntas
exqͥrat᷑ Nã sȩpe inde ꝑficit᷑:
un de repelli putabat᷑. Hinc
rursũ dicit Oinã quȩcũq
uoluit dñs fecit in cęlo & in
t̾ra. Hinc salomon ait.
¶Nonẽ sapientia. ñ ẽ pruden¬
tia. ñ ẽ consiliũ contͣ dnm̃:
R estat gͦ ut in cunctis que a¬
gimꝰ uim suꝑne uoluntatis inqͥ¬
ramꝰ : eui ui delicet & cognita
deb& nr̃a actio deuote famula¬
ri: & quasi ducẽ sui itineris ꝑseqͥ.
ne ei &iã nolens seruiat: si hanc
suꝑbiens declinat Uitari eniͣ
uis suꝑni consilii neqͣꝗͣ potest. s
magna sibi uirtitte hanc tẽꝑat.
qͥ se sub eiꝰ nutib refreuat: eiꝰ q si¬
bi poncła leuigat. qui hȩc sub.

Expanded text:
hominibus ejus voluntas exquiratur. Nam saepe inde perficitur, unde repelli putatur. Hinc rursum dicit: Omnia quaecunque voluit Dominus, fecit in coelo et in terra . Hinc Salomon ait: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Deum . Restat ergo in cunctis quae agimus, vim supernae voluntatis inquiramus. Cui videlicet cognitae debet nostra actio devote famulari, et quasi ducem sui itineris persequi, ne etiam ei et nolens serviat, si hanc superbiens declinat. Vitari enim vis superni consilii nequaquam potest, sed magna sibi hunc virtute temperat, qui se sub ejus nutibus refrenat; ejusque sibi pondera
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis eiꝰ głam inde cumulauit
taliũ cõp̃hendat᷑ de monstrare
Prudent̃ qͥppe ionas saꝑe uoluit
cũ ad p̃dicandã nynyuitarũ
pęnitentiã missꝰ qr electis gen¬
tib uideam deseri timuit. p̃di
cationis offitiũ implere recusa¬
uit: nauim petiir. fugere thar-¬
sis elegit. s ꝓtinꝰ tẽpestas ex o¬
rit᷑. sors mittit᷑. ut uidelicet
cognoscat᷑ ciuꝰ mare culpa turbet᷑.
onas in culpa depͣhendit᷑: in ꝓfun¬
dũ mergit᷑. ceto sorbente deuo¬
rat᷑. atq illic gestante belua ꝑue¬
nit. quo ire sponte contẽpuit.
sors ligat: mare suscipit belua in¬
cludit. &qr auctori suo citiꝰ obe¬
dire renitit᷑: ad locũ quo missꝰ
fuerat. suo reus carcere portat᷑
ubente dõ ministrare hõ ꝓphe¬
tiã noluit: aspirante dõ belua

Expanded text:
virtutis ejus gloriam inde cumulavit. virtutis ejus gloriam inde cumulavit. talium comprehendatur, demonstrare. Prudenter quippe Jonas sapere voluit, cum ad praedicandam Ninivitarum poenitentiam missus, quia electis gentibucationis officium implere recusavit, navem petiit, fugere Tharsis elegit; sed protinus tempestas exoritur, sors mittitur, ut videlicet cognoscatur, cujus culpa mare turbetur. Jonas in culpa deprehenditur, in profundum mergitur, ceto sorbente devoratur, atque illuc gestante bellua pervenit, quo ire sponte contempsit sors ligat, mare suscipit, bellua includit, et quia auctoris voci obedire renititur, ad locum quo missus fuerat, suo reus carcere portatur. Jubente Deo ministrare homo prophetiam noluit, aspirante Deo bellua
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ fuerat cauendo actũ est ut
uenir& Humana gͦ sapientia in
se ipsa cõp̃hensa ẽ: quȩ uolunta¬
ti dĩ unde ꝑ intentionẽ restitit.
inde eiꝰ impletioni militauit.
Sic saul dũ dd̃ subiectũ cottidia¬
no succrescere uirtutũ successu
conspicer&. suã ei in coniugio fi¬
liam spopondit: atq ui eiꝰ dotẽ
centũ dari ab eo phylistinoꝵ pͣ¬
putia peciit ut cũ ꝓuocatꝰ mi¬
les ultra se excrescere querer&
inimicoꝵ gladiis traditꝰ uitã
finir&: sic̃ scriptũ ẽ. Non hab&
necesse rex spolia nisi tantũ
centũ p̃putia phylistinoꝵ: ut fi¬
at ultio de inunicis. Porro sa¬
ul cogitabat trade cdd̃ in manib
phylistinoꝵ s dd̃ dispositionis
intime fauore roboratꝰ. centũ
se dare ꝑ hibuit: & ducenta p̃¬
putia reportauit. Cuiꝰ nimirũ
ꝓuidentia in sapientię suę ẽ consi¬
lio cõp̃hensꝰ qr unde succrescentis
militis uitã se extinguere credidit

Expanded text:
situm fuerat, cavendo actum est ut situm fuerat, cavendo actum est ut eveniret. Humana ergo sapientia in seipsa comprehensa est, quae voluntati Dei unde per intentionem restitit, inde ejus impletioni militavit. Sic Saul dum David subjectum quotidiano succrescere virtutum successu conspiceret, suam ei in conjugium filiam spopondit, atque in ejus dotem centum dari ab eo Philisthinorum praeputia petiit, ut cum provocatus miles, ultra se excrescere quaereret, inimicorum gladiis traditus vitam finiret, sicut scriptum est: Non habet necesse rex sponsalia, nisi tantum centum praeputia Philisthinorum, ut fiat ultio de inimicis regis . Porro Saul cogitabat tradere David in maonis intimae favore roboratus, centum se dare perhibuit, et ducenta praeputia reportavit. Cujus nimirum uperna providentia in sapientiae suae est consilio comprehensus; quia unde succrescentis militis vitam se exstinguere credidit,
Abbreviated transcription (Latin):
frum̃ta congessit: & future pe¬
riculo necessitatis obuiauit: cũ¬
q in orbẽ fames irruit: de alimͣ¬
toꝵ pͣparatione sollicitꝰ. iacob
filios in egiptũ misit: qͥ frumͣtoꝵ
dispensationi p̃positũ ioseph nes¬
cientes in ueniunt: atq ut me¬
rerent᷑ alimenta ꝑciꝑe. eoꝵ dis¬
pensatorẽ conpulsi sunt ꝓnis in-
terrã ceruicib adorare. Pense.¬
mus gͥ gestę rei ordinẽ: pensemꝰ
qͦmͦ sapientes in ipsa sua astutia
uis conp̃hendat. Id̾o ab eis ioseph¬
idõ ẽ adoratꝰ : qr uenditꝰ. Astu¬
te nãq aliqͥa agere ausi sunt.
ut dĩ consiliũ mutaret᷑. s diuino
uditio qͦd declinare conati st̃
renitendo seruierͣt. Inde qͥppe
coacti st̃ di uoluntãte̾ ꝑ agere:
unde hanc moliti sunt astute cõ.¬
mutare Sic sic diuinũ consiliũ
dũ deuitat᷑ implet᷑ : sic humana
sapientia dũ reluctat᷑ cõp̃hendit᷑.
Tumnuert fr̾s ne ioseph suꝑ eos ex¬
cresceret: s hoc qͦd diuinitꝰ dispo¬

Expanded text:
frumenta congessit, et futuro periculo necessitatis obviavit. Cumque in orbem famis inhorruit, de alimentorum praeparatione sollicitus, Jacob filios in Aegyptum misit, qui frumentorum dispensationi praepositum Joseph nescientes inveniunt, atqrerentur alimenta percipere, eorum dispensatorem compulsi sunt pronis in terram cervicibus adorare. Pensemus ergo gestae rei ordinem, pensemus quomodo sapientes in ipsa sua astutia vis divina comprehendat. Ideo ab eis veideo est adoratus, quia venditus. Astute namque aliquid agere ausi sunt, ut Dei consilium mutaretur: sed divino judicio, quod declinare conati sunt, renitendo servierunt. Inde quippe coacti sunt Dei voluntatem peragere, unde hanc moliti sunt astute commutare. Sic sic divinum consilium dum devitatur, impletur; sic humana sapientia dum reluctatur, comprehenditur. Timuerunt fratres ne Joseph super eos excresceret: sed hoc quod divinitus dispo
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ messem famelicus comedet:
s :psii i rapiet armatus: & bibeã.
I nes diuitias eiꝰ. Nihil int̾¬
ra sine causa fit: & de humo non
orietur dolor. Homo nascitur ad
rem ego deprecabor dñm. & ad dm̃
ponã eloquiũ meũ. qͥ facit magna
& inscrutabilia & mirabilia absq
numero: qͥdat pliruiã suꝑ faciẽ¬

Expanded text:
melicus comedet, et ipsum rapiet armatus, et bibent sitientes divitias ejus. Nihil in terra sine causa fit, et de humo non orietur dolor. Homo ad laborem nrem ego deprecabor Dominum, et ad Deum ponam eloquium meum. Qui facit magna et inscrutabilia, et mirabilia absque numero. Q
Abbreviated transcription (Latin):
tiones diuitũ. Quid hoc loco signi¬
ficat᷑ nomine diuitũ. nisi elatio su¬
ꝑboꝵ. Qui uent᷑i iuidicis respectũ
non habent: dũ suꝑbis apud se cogi¬
tationib tument. Nã st̃ ñ nuilli.
qͦscensꝰ ꝑtumorẽ ñ eleuat. s ꝑm̃ie

Expanded text:
iditatem. --Quid hoc loco signiditatem. --Quid hoc loco signatur nomine divitum, nisi elatio superborum, qui venturi judicis respectum non habent, dum superbis apud se cogitationibus tument? Nam sunt nonnulli quos census per tumorem non elevat, se
Abbreviated transcription (Latin):
dubio stultũ putatur. & qͥc qͥd in
ope ueritas approbat. carnali sa¬
pientiȩ fatuũ sonat. Rd nãq stul¬
tius uidet᷑ mundo. quã mente̾ uer¬
bis ostende. nil callida machinatio¬
ne simulare. nullas iniuriis contu¬
melias redde ꝓmaledicentib ora¬
re pauꝑtatẽ querere: possessa re¬
linquere: rapienti non resistere. ꝑ¬
cutienti alterã maxillã pͣbere :
Unde bene huiꝰ mundi dilectorib
ille egregiꝰ aĩ sapiens dicit. abho
re dedignant᷑. s qͦd ab hominant᷑
egyptii. hoc israhelite d̾o offernũ:
qi simplicitatẽ conscientie quã
inuisti qͥq uelud infirmã ab iectã¬
q despiciunt. hanc iusti inuirtatis
sacrificiũ uertunt: & ex colentes
recti puritatẽ ac mansuetudinẽ
d̾o immolant. quã ab hominantes
reprobi fatuitatẽ putant Que
nimirũ iusti simplicitas breuit᷑
sufficient᷑q ex pͥmit᷑ : cũ ꝓtinꝰ sub in¬
fert᷑. Li ãpas contẽpta. apud cogita

Expanded text:
dubio stultum putatur; et quidquid in dubio stultum putatur; et quidquid in opere veritas approbat, carnali sapientiae fatuum sonat. Quid namque stultius videtur mundo quam mentem verbis ostendere, nil callida machinatione simulare, nullas injuriis contumelias reddere, pro maledicentibus orare, paupertatem quaerere, possessa relinquere, rapienti non resistere, percutienti alteram maxillam praebere? Unde bene hujus mundi dilectoribus ille egregius Dei sapiens dicit: Abomire dedignantur; sed quod abominantur Aegyptii, hoc Israelitae Deo offerunt, quia simplicitatem conscientiae, quam injusti quique velut infimam abjectamque despiciunt, hanc justi in virtutis sacrificium vertunt; et excolentes recti puritatem ac mansuetudinem Deo immolant, quam abominantes reprobi fatuitatem putant. Quae nimirum justi simplicitas breviter, sed sufficienter exprimitur, cum protinus subinfertur.
Abbreviated transcription (Latin):
prudantia usu a uiuenib scit
hȩc apieris p̃cio discit᷑ : hanc qͥ
scuint. ceteros defpiciendo sipbi¬
unt hanc qͥ nesciunt subiectia
timidi in aliis mirant᷑: quia ab¬
eis hȩc eadẽ duplicitas iniquita¬
tis nomine palliata diligit᷑. dũ
mentis ꝑ uersitas. urbanitas uo¬
cat᷑. Hȩc sibi obsequentib p̃cipit
honoꝵ culmina querere. adepta
tẽporalis głę uanitate gaudere
irrogata ałialis mala multipli¬
cͥus redð̃e. cũ uires subpetunt.
nullis resistentib oede̾: cũ nir¬
tutis possibilitas deẽ: quicqͥds
plere ꝑ malitiaͬ ñ ual&. hoc
pacifica bonitate simulare.
perire: uere ut sunt eligere: falsa
deuitare. bona gratis exib̾e: mala
libentius tolerare quã facere. nul¬
lã in uiriȩ ultionẽ querere: pro
ueritate contumeliã lucrũ puta¬
re. S hec iustoꝵ simplicitas deride¬
tͦ. qr ab huiꝰ mundi sapientib pu¬
ritatis uirtꝰ fat uitas credit᷑. Omẽ
enĩ quod innocent᷑ agit᷑: abeis ꝓcul

Expanded text:
prudentia usu a juvenibus scitur, haec a pueris pretio discitur. Hanc qui sciunt, caeteros despiciendo superbiunt; hanc qui nesciunt, subjecti et timidi in aliis miranteis haec eadem duplicitas iniquitatis, nomine palliata, diligitur, dum mentis perversitas urbanitas vocatur. Haec sibi obsequentibus praecipit honorum culmina quaerere, adepta temporalis gloriae vanitate gaudere, irrogata ab aliis mala multiplicius reddere, cum vires suppetunt nullis resistentibus cedere, cum virtutis possibilitas deest, quidquid explere per malitiam non valet, hoc in pacifica bonitate simulare. perire, vera ut sunt diligere, falsa devitare, bona gratis exhibere, mala libentius tolerare quam facere; nullam injuriae ultionem quaerere, pro veritate contumeliam lucrum putare. Sed haec justorum simplicitas deridetur, quia ab hujus mundi sapientibus puritatis virtus, fatuitas creditur. Omne enim quod innocenter agitur, ab eis procul
Abbreviated transcription (Latin):
incrimine: s affectꝰ. Cunct᷑a enĩ
que d̃s condidit bona ft̃. s qͥ bonis
male utit᷑. ꝓfecto agit ut qͣsi ꝑ e
dacitatis ingluue̾. eo ꝑquẽ unie¬
re debuit de pane moriat᷑. Pauꝑ
ad reqͥẽ lazarꝰ uenerat: suꝑbũ uͦ
diuitẽ tormͣta cruciabant: s tamͣ
diues abrahã fuerat. qui insinu la¬
⁊ arũ tenebat: qui tamen auctori
suo colloquens. dicit loquar᷑ meũ¬

Expanded text:
in crimine, sed affectus. Cuncta enim quae Deus condidit bona sunt, et qui bonis male utitur profecto agit, ut quasi per edacitatis ingluviem, eo per quem vivere potuit de pane moriatur. Pauper ad requiem Lazarus venerat, superbum vero divitem tormenta cruciabant. Sed tamen dives Abraham fuerat, qui in sinu Lazarum tenebat, qui tamen auctori suo colloquens dicit: Loquar
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis. nil sibi mens nr̃a difficile
estim&. quã ꝑfecte ꝑagi ab aliis ui-¬
d&. Ꝙ fit pleruͣq ut cũ aliene uite
bona conspicimꝰ. nr̃ȩ sollititius dãp¬
natimeamꝰ : & eo patescat quanto
post pondẽ animaduersiõis ĩ petuͦ
qͦ nõ abonoꝵ morib longe discrepa

Expanded text:
tudinis nil sibi mens nostra difficile tudinis nil sibi mens nostra difficile aestimet quod perfecte peragi ab aliis videt. Et fit plerumque ut cum alienae vitae bona conspicimus, nostrae sollicitius damna timeamus; et eo patescat quantae post pondere animadversionis impatimur, quo nunc a bonorum moribus longe discrepa
Abbreviated transcription (Latin):
adiutorio spei pede̾ robustius si¬
gat. Unde & adhuc apte sub iingi¬
exqͥrit: in hiant᷑ in foueã captioĩs
ruit. Sicut enĩ ex qͥb dam regioni¬
bꝰ fert᷑. fit ineius itinere fouea. in
qua pecus deponit᷑. ut illuc se eus
appetitu proicere leena ꝓ uocet᷑
quȩ angusta simul & alta p̃parat᷑
ut in eã ruere ambiendo ualeat
s hanc saliendo nullomͦ euadat
Alia qͦq fouea. quȩ pͥori coheri¬
at effodit᷑: que tam̃ ei inqua pecꝰ
est extreme partis aꝑtione coniui¬
git᷑. in qua nimirũ cauea ponit᷑
ut leena corruens. quia desuꝑer
cto: dñes cũ illo inuia. Atq de
hoc eodẽ redẽptore reprobi ꝑseqͣn
Npaulo post Et dissimilis ẽ aliis ui¬
ta illus. Testes itaq suos contranoᷤ
dñs instaurat: quia bona quȩ face̾
ipsi negligimus. hȩc ad correptio¬
nẽ nr̃am fieri ab aliis demonstrat:
ut qͥ p̃ceptis ñ accendim᷑. saltẽ exem¬
plis excitem᷑. atq in appetitu recti¬

Expanded text:
adjutorio spei pedem robustius fiadjutorio spei pedem robustius figat. Unde et adhuc apte subjungiexquirit, inhianter in foveam captionis ruit. Sicut enim ex quibusdam regionibus fertur, fit in ejus itinere fovea, in qua pecus deponitur, ut illuc se ejus appetitu projicere leaena provocetur: quae angusta simul et alta praeparatur, ut in eam ruere ambiendo valeat, sed hanc saliendo nullo modo evadat. Alia quoque fovea, quae priori cohaereat, effoditur, quae tamen ei, in qua pecus est, extremae partis apertione conjungitur. In qua nimirum cavea ponitur, ut leaena corruens, quia desuperto, dum es cum illo in via . Atque de hoc eodem Redemptore reprobi persequostris ; et paulo post: Et dissimilis est aliis vita illius . Testes itaque suos contra nos Dominus instaurat, quia bona quae facere ipsi negligimus, haec ad correptionem nostram fieri ab aliis demonstrat; ut qui praeceptis non accendimur, saltem exemplis excitemur, atque in appetitu recti
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ qͥsq dolorib transitoriȩ ad uer¬
sitatis expiat᷑. Impiꝰ caput leuat.
tꝰ labore sui certaminis afflictꝰ es
tua afflictione lib̾at᷑. Ille se inuo¬
luptatib erigit: s suppliciis seqͦn¬
tib mergit. iste se indolore depͥmit.
s tam̃ a pondere et̾ne aĩ aduersiõis
ab scondit. Considet gͦ uit sc̃s. qͦd ait
renitens ho uiciis p̃senti labore as¬
cit᷑ : aut succũbens ꝑpetuȩ afflictiõi
mancipat᷑. & dicat. si ĩpiꝰ fuero ue
mͥ est: & si iustꝰ nͣ leuabo caput. sa¬
turatꝰ afflictione & miseria. acsi
aꝑte deplor& dicens. Aut substra¬
tiis carnis desidus supplicio etͣno
subicior: aut repugnans illicitis
motib pena pͣienti crucior. quu
alabore certaminis liber nonsũ.
Esyꝑna dispensatio xt¬
ideirco nos tota sibi inten¬
tione seruientes. carnis nre
ꝑmitcit impugnationib concutiꝰ
ne mens nra in suꝑbiã auleat p̃sip¬
tione sue securitatis eleuari. ut dũ
pulsata trepidat. insolo auctors

Expanded text:
itoriae adversitatis expiatur. Impius caput levat, tus, labore sui certaminis afflictus, ctua afflictione liberatur. Ille se in voluptatibus erigit, sed suppliciis sequentibus mergit. Iste se in dolore deprimit, sed tamen a pondere aeternae animadversionis abscondit. Consideret ergo vir sanctus quod aut renitens homo vitiis praesenti labore afficitur, aut succumbens perpetuae afflictioni mancipatur, et dicat: Et si impius fuero, vae mihi est; et si justus, non levabo caput, saturatus afflictione et miseria. Ac si aperte deploret, 327 dicens: Aut substratus carnis desideriis, supplicio aeterno subjicior; aut repugnans illicitis motibus poena praesenti crucior, quia a labore certaminis liber non sum. Sed superna dispensatio idcirco nos tota sibi intentione servientes carnis nostrae permittit impugnationibus concuti, ne mens nostra in superbiam audeat praesumptione suae securitatis elevari, ut dum pulsata trepidat, in solo auctoris
Abbreviated transcription (Latin):
plenus. longe post uentura conside¬
rat: & erroꝵ genimina p̃uidens cal¬
cat: dicens. manꝰ tue plasmauerͣt
me ꝙ fecer̃t̃ me totũ incircuitu.Qͥ
enĩ & plasmatũ se & factũ totũ in
encuitu adõ asserit: tenebrarum
genti nec inspũ scͥo aliqͥd nec in car¬
ne derelinqͥt Nã plasmatũ se ꝓptͣ
int̾nã hominis imaginẽ retulit.: fac¬
tũ uͦ totũ incircuitu. ineo qͦd excar-¬
nis constat indum̃to memorauit.

Expanded text:
plenus, longe post ventura considerat, et errorum genimina praevidens calcat, dicens: Manus tuae plasmaverunt me, et fecerunt me totum in circuitu. Qui enim et plasmatum se, et factum totum icircuitu a Deo asserit, tenebrarum genti nec in spiritu suo aliquid nec in carne derelinquit; nam plasmatum se propter internam imaginem retulit: factum vero totum in circuitu, in eo quod ex carnis constat indumento, memoravit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ligate ei manꝰ & pedes: & mittu
eum intenebras exteriores: Su
taq ignis qͥ reꝓbos cruciat lumer
hab̾e potuisses: isqͥ repellit᷑ nequa¬
quã mitti intenebras diceret᷑.
Hinc &iã psalmysta ait. Suꝑ
eoscȩcidit ignis. & ñ uider̃t sose
Ignis enĩ suꝑꝰ impios cadit. s sol
igne cadent̾e ñ cernit᷑ : quia quo
illos gehenne flãma deuorat. a
uisione ueri luminis cecat: ut ꝙ
foris eos dolor cõbustionis cru¬
ciet: & intꝰ pena cecitatis obscu¬
r&. quatenꝰ qui auctori suo cor¬
ꝑe & corde deliquerunt. simul cor¬
de & corpore puniant᷑. & utrobiq
pęnas sentiant: qui dũ hic uue¬
rent. prauis suis delectationib
ex utroq seruiebant. Undebe
qͥppe peccantiũ sunt menbra cor¬
poris: qͥb ꝑuersa desid̾ia que
concipiunt᷑ exequunt᷑. Un de
recte ꝑ paulũ dr̃. Neq exibe

Expanded text:
Ligate ei manus et pedes, et mittite Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores . Si itaque ignis qui reprobos cruciat lumen habere potuisset, is qui repellitur nequaquam mitti in tenebras diceretur. Hinc etiam Psalmista ait: Super eos cecidit ignis et non viderunt solem . Ignis enim super impios cadit, sed sol igne cadente non cernitur, quia quo illos gehennae flamma devorat, a visione veri luminis caecat; ut et foris eos dolor combustionis cruciet, et intus poena caecitatis obscuret; quatenus qui auctori suo et corpore et corde deliquerunt, simul et corpore et corde puniantur; et utrobique poenas sentiant, qui dum hic viverent pravis suis delectationibus ex utroque serviebant. Unde bequippe peccantium sunt membra corporis, quibus perversa desideria quae concipiunt exsequuntur. Unde rec
Abbreviated transcription (Latin):
nascim᷑. est quidẽ miserie s tene¬
brarũ non est. quia multa hic cor¬
ruptionis nr̃ȩ mala patim᷑: s tamͣ
adlucẽ redimꝰ. ueritate suadente
quȩ ait. ambulate dũ lucẽ habetis
ne tenebre uos cõp̃hendant Iila
uͦ simul miseriȩ & tenebrarũ t̾ra
ẽ. qͥa qͥsqͥs ad toleranda eiꝰ mala des¬
& nullus ordo. Sicut mors ex teri¬
or ab anima diuidit carnẽ. ita
mors̃ interior ado separat animã
Umbra gͦ mortis ẽ. obscuritas diui¬
sionis. quia dãpnatꝰ qͥsq cũ eter¬
no igne succendit᷑. ab ȩterno lumi
ne tenebrat᷑. Nature uͦ ignis ẽ
ut ex seipso & lucẽ exhibeat. & con¬
cremationẽ: s transactoꝵ illa ul¬
trix flaͣma uitioꝵ cõcremationẽ
hab&. & lumen non hab&. Hinc
est enĩ qͦd reꝓbis ueritas dicit.:
Discedite a me maledicti in ignẽ
ȩternũ: qͥ paratꝰ est diabolo mang
eius. quoꝵ rursũ om̃iũ corpꝰm
unus ꝑsonã significans dicit

Expanded text:
nascimur, est quidem miseriae, sed tenenascimur, est quidem miseriae, sed tenebrarum est. Quia multa hic corruptionis nostrae mala patimur, sed tamen ad lucem redimus, Veritate suadente, quae ait: Ambulate dum lucem habetis, ne vos tenebrae comprehendant . Illa vero simul miseriae et tenebrarum terra est, quia quisquis ad toleranda ejus mala desrtis et nullus ordo . Sicut mors exterior ab anima dividit carnem, ita mors interior a Deo separat animam. Umbra ergo mortis est obscuritas divisionis. Quia damnatus quisque cum aeterno igne succenditur ab aetene tenebratur. / Naturae vero ignis est, ut ex se ipso et lucem exhibeat, et concremationem; sed transactorum illa ultrix flamma vitiorum concremationem habet et lumen non habet. Hinc est enim, quod reprobis veritas dicit: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius! Quos rursus omnium corunius persona significans, dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
absorb&. Sc̃s autẽ uir siue sua.
seu humani generis uoce dimitti
se postulat anteꝗͣ uadat: ñ qͥa ad
t̾rã tenebrosã qͥ culpã defl& itu¬
rꝰ est. s qͥa adhanc ꝓculdubio qͥ¬
plangere negligit. uadit sic̃ debi¬
tori suo creditordicit. solue debitũ
priusquã ꝓdebito constringaris.
quitam̃ non constringit᷑. si qͦd̾ de¬
b& soluere ñ morat᷑. U̾bi & recte
subdit᷑. Non reuertar: qr nequa¬
quã ultra miscd̃ia parcentis libe¬
rat. qͦs semel in locis penalib iusti¬
tia iundicaͥtis dãpnat. Que ad huc
subtilius loca describunt᷑: cũ đr. Ter¬
ra miseriȩ & tenebraruͣ. Miseria ad
dolorẽ pertin&: tenebrȩ ad cecitatẽ.
Ea gͦ que a conspectu districti ui¬
dicis expulsos ten&. miseriȩ ꝙtene¬
brarũ t̾ra ꝑhibet᷑. quia foris dolor
erutiat. qͦs diuisos auero lumine
intꝰ cecitas obscurat: quãuis mise¬
riȩ & tenebraꝵ t̾ra intelligi & ali¬
ter potest. Nã hȩc qͦq t̾ra inqua

Expanded text:
absorbet. Sanctus autem vir sive sua, absorbet. Sanctus autem vir sive sua, seu humani generis voce dimitti se postulat, antequam vadat, non quia ad terram tenebrosam qui culpam deflet iturus est, sed quia ad hanc procul dubio qplangere negligit vadit. Sicut debitori suo creditor dicit: Solve debitum priusquam debito constringaris: qui tamen non constringitur si quod debet solvere non moratur. Ubi et recte subditur: Non revertar. Quia nequaquam ultra misericordia parcentis liberat quos semel in locis poenalibus justitia judicantis damnat. Quae adhuc subtilius loca describuntur, cum dicitur: terram miseriae et tenebrarum. Miseria ad dolorem pertinet, tenebrae ad caecitatem. Ea ergo quae a conspectu districti judicis expulsos tenet, miseriae et tenebrarum terra perhibetur. Quia foris dolor cruciat, quos divisos a vero lumine intus caecitas obscurat. Quamvis miseriae et tenebrarum terra intelligi et aliter potest. Nam haec quoque terra in qua
Abbreviated transcription (Latin):
butio intento timore preuidet᷑.
Unde apte sub iungit. Ante quã
uadã & ñ reuertar ad tͣrã tenebro¬
sam: & oꝑtã mortis caligine. Qd
enĩ t̾re tenebrosȩ nomine. nͥ tetra
tartari claustra signant᷑: Quȩ
et̾ne mortis caligo oꝑit: qͥa dãpna¬
tos qͦsq inperpetuũ auite luce
disuingit. Nec in merito infernꝰ
stabilit̃ tenent᷑. Scriptũ qͥppee̾. Ge¬
neratio p̃terit & generatio adue¬
nt: t̾ra uͦ in et̾nũ stat. Recte gͥ in¬
ferniclaustra tenebrosa t̾ra nor̃an¬
t᷑: qr qͦs puniendos accipiunt. ne¬
quaꝗͣ pena transitoria. uel fan¬
tastica imaginatione cruciant.
s ultione solida ꝑpetuȩ dãptiati¬
onis seruant. Quę aliquando tam̃
laci appellatione signant᷑. ꝓpħa
attestante qͥait: portauert̃ igno¬
miniã suã cũhis qͥ descendt᷑ in lacuͣ
Infernꝰ gͦ terra nominat᷑. qͥa sus cep¬
qͦs semel ceperit. sẽꝑ fluctuantes
& trepidos torm̃tis circũ fluentib

Expanded text:
butio intento timore praevidetur. butio intento timore praevidetur. Unde apte subiungit: Antequam vadam et non revertar ad terram tenebrosam et opertam mortis caligine. Quid enim terrę tenebrosae nomtartari claustra signantur? Quae aeternae mortis caligo operit, quia damnatos quosque in perpetuum a vitae luce disjungit. Nec immerito infernusstabiliter tenentur. Scriptum quippe est: Generatio praeterit, et generatio advenit, terra vero in aeternum stat . Recte igitur inferni claustra tenebrosa terra nominantur, quia quos puniendos accipiunt, nequaquam poena transitoria, vel phantastica imaginatione cruciant, sed ultione solida perpetuae damnationis servant. Quae aliquando tamen laci appellatione signantur, propheta attestante, qui ait: Portaverunt ignominiam suam cum his qui descendunt in lacum . Infernus ergo et terra nominatur, quia suscep, quia hos quos semel ceperit semper fluctuantes et trepidos tormentis circumfluentibus
Abbreviated transcription (Latin):
dem consuetudini contraire nici¬
t᷑: s tamͣ ad huc succrescentib de¬
sideriis carnis grauat᷑. Huiꝰ dolo
lutis iniqͥtatis uincłis. dimissũ se
nouerat: qͥ exultabat dicens: dis
& mala nob̾ quȩ fecimꝰ de monstrat.
atq ad hȩc eadẽ flenda quȩ cog¬
noscimus adiuuat Culpas ocłis
bicit. & pia manu grẽ uincła cor¬
dis soluit. ut ad uacationẽ peniten¬
tie mens nr̃a se erigat: & carnis
soluta cõpedib in auctorẽ suũ
lib̾a gressũ amoris tendat. Plerũ
mus. s tamͣ libent᷑ agimꝰ. hoc qͦd
in nobis recte reprobamꝰ. Adiusti¬
tiã sp̃c nos erigit. ad consuetudinẽ
caro restringit. Amori suo mens
reuitit᷑. s ꝓtinus delectata cap¬
me ut plangã paululũ dolorem
meũ qͥa nͥ areatu culpe quo nos
ligauimꝰ miscdit᷑ dimittamͦ: per¬
fecte flere ñ possumꝰ hoc qͦd in nob̾
ipsis contra nosmet ipsos dolemus:
Sedtẽ ueracit̾ reatꝰ nr̃i dolor plan¬
git᷑: cũ tenebrosa illa inferni retͥ¬

Expanded text:
dem consuetudini contraire nititur, sed tamen adhuc succrescentibus desideriis carnis gravatur. Hujus dollutis iniquitatis vinculis dimissum se noverat qui exsultabat dicens: Diruet mala nobis quae fecimus demonstrat, atque ad haec eadem flenda quae cognoscimus adjuvat. Culpas oculis objicit, et pia manu gratiae vincula cordis solvit, ut ad vacationem poenitentiae mens nostra se erigat, et, carnis soluta compedibus, in auctorem suum libera gressum amoris tendat.  Vet. mus, sed tamen libenter agimus hoc quod in nobis recte reprobamus. Ad justitiam nos spiritus erigit, ad consuetudinem caro restringit. Amori suo mens renititur, sed protinus delectata capme, ut plangam paululum dolorem meum! Quia nisi a reatu culpe, quo nos ligavimus, misericorditer dimittamur, perfecte flere non possumus hoc, quod in nobis ipsis contra nosmetipsos dolemus. Sed tunc veraciter reatus nostri dolor plangitur, cum tenebrosa illa inferni retri
Abbreviated transcription (Latin):
sidiũ extinguentes seruant. ut sic
uitã t̾̃minus puniat. quatenꝰ sẽꝑ
ficiens durat. Fit gͦ miseris mors
sine morte. finis sine fine. defectꝰ
sine defectu. qr & mors uiuit. & si¬
nis semꝑ incipit: & deficere defectꝰ
nescit. Qͥ a gͥ& mors ꝑimit. ꝙ nͣ ex¬
tinguit. dolor cruciat: s nulla¬
tenꝰ pauorẽ fugat. flãma cõburt
ꝑ notitiã p̃sentis uitȩ colligit᷑ sup¬
pliciã ordinẽ ñ habent: quȩ non
suã ꝑ ordinẽ qualitatẽ tenent.
quãius illic ignis. & ad consolatio¬
nẽ ñ luc&. & t̾amen ut magis tor
bi flãma illustrante uisuri sunt.
quoꝵ amore deliquert. quatenꝰ
quieoꝵ uitã carnalit̾ contra p̃or¬
tionis affligat. qđ ꝓfecto eugłio
teste colligimus. in quo uerita ti
nutiante. diues ille quẽ contigit
a det̾ni incendii torm̃ta descende
qͥnq fr̃m describit᷑ meminisse qͥ
abraham peciit. ut ad eoꝵ erudi¬

Expanded text:
sidium exstinguentes servant, ut sic sidium exstinguentes servant, ut sic vitam terminus puniat; quatenus semper ficiens durat. Fit ergo miseris mors sine morte, finis sine fine, defectus sine defectu, quia et mors vivit, et finis semper incipit, et deficeremors perimit, sed non exstinguit; dolor cruciat, sed nullatenus pavorem fugat; flamma comburit, per notitiam praesentis vitae colligitur, supplicia ordinem non habent, quae non suam per omnia qualitatem tenent: quamvis illic ignis et ad consolationem non lucet, et tamen ut magis torqbi flamma illustrante visuri sunt, quorum amore deliquerunt, quatenus qui eorum vitam carnaliter contra prtionis affligat. Quod profecto Evangelio teste collegimus in quo, Veritate renuntiante, dives ille quem contigit ad aeterni incendii tormenta descendere, quinque fratrum describitur meminisse: qui Abraham petiit ut ad eorum erudi
Abbreviated transcription (Latin):
tia pulsati. se semꝑ pauore feruitł.
ut & qͦd timent tolerent: & rursꝰ
qͦd tolerant sine cessatione ꝑtimes¬
cant. De his & enĩ scriptũ est. Uer¬
mis eoꝵ ñ moriet᷑. & ignis eoꝵ ñ ex¬
tinguet᷑. Hic flãma que succendit
illuminat: illic ut suꝑiꝰ uerbispsal¬
mystȩ dociumꝰ: ignis qͥcruciat obs¬
curat. Hic metꝰ amitit᷑: cũ tole¬
rari iã ceꝑit qͦd timebat᷑. illic & do¬
lor dilaniat: & pauor angustat.
Horrendo gͥ modo erit tẽ reꝓbis
dolor cũ formidine. flãma cũ obs¬
curitate. Sic sic uidelicet a dãpna¬
tis sentiri pondus sũme eqͥtatis de¬
b&: ut qr auoluntate conditoris
nequaꝗͣ sunt ueriti discrepare dũ
uiuerent. in eoꝵ quandoq intͣitu
ipsa a suis qualitatib &iã tormen¬
ta discordent. qͣtenꝰ qͦ se impugnens
cruciatꝰ augeant. & eũ uariȩ pro¬
deunt. multiplicit̾ sentiantur
Quȩ tam̃ supplicia inse dimersos ꝙ
ultra uires cruciant. & in eis uite sub¬

Expanded text:
tia pulsati semper pavore feriuntur: tia pulsati semper pavore feriuntur: ut et quod timent tolerent, et rursus quod tolerant sine cessatione pertimescant. De his etenim scriptum est: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Hic flamma quae succendit illuminat; illic, ut superius verbis Psalmistae docuimus, ignis qui cruciat obscurat. Hic metus amittitur, cum tolerari jam coeperit quod timebatur; illic et dolor dilaniat, et pavor angustat. Horrendo igitur modo erit tunc reprobis dolor cum formidine, flamma cum obscuritate. 334 Sic sic videlicet a damnatis sentiri pondus summae aequitatis debet, ut qui a voluntate conditoris nequaquam sunt veriti discrepare dum viverent, in eorum quandoque interitu ipsa a suis qualitatibus etiam tormenta discordent, quatenus quo se impugnant, cruciatus augeant, et cum varie prodeunt multipliciter sentiantur. Quae tamen supplicia in se demersos et ultra vires cruciant, et in eis vitae sub