comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiam. et erat int̾ eos qui nolebant edi¬
ficare templum dñi: ideo inmanu eius fac¬
tum dititur u̾bum dñi. Nunc quia funda¬
menta templi iacta sunt etiam populus cũ
pͥncipib facit oꝑa templi dñi: ꝓpterea ad ag¬
geum fit sermo dñi. Nono autem mense fit
sermo: quia de inmunditia populi peccato-¬
ris loquuturus est. Num quam enim nonꝰ
mimerus inbonam partem ponitur in scͥp.¬
turis diuinis: sed quia ad huc dabatur eis
tempus agende penitentie÷ ideo uicesima
quarta die eiusdem mensis fit sermo dni
ad ꝓpħam. In quo numero duplicat᷑ duode¬
narius: ubiq sacratus numerus. Int̾roga
sacerdotes legem: eoꝵ enim ẽ. scire legͥem:
& ipsi int̾rogati debent respondere de lege.
Interrogat ergo eos aggeus ꝓpħa exꝑsona dñi:
dicens. Si tulerit homo carnem scĩficatam in bo¬
caro hostie que immolabatur in altari: licet
int̾ ipsas scĩficatas carnes eẽt magna diu̾sitas:
que in leuitico pleniter dicitur. Inmundus

Expanded text:
sapientiam, et erant inter eos qui nolebant aedificare templum Domino, ideo in manu ejus factum dicitur verbum Domini. Nunc quia fundamenta jam templi jacta sunt, et jam populus cum principibus facit opera templi Domini, propterea ad Aggaeum fit sermo Domini. Nono autem mense fit sermo, quia de immunditia populi peccatoris locuturus est. Nunquam enim nonus numerus in bonam partem ponitur in Scripturis divinis. Sed quoniam adhuc dabatur eis tempus agendae poenitentiae, ideo vicesima quarta die ejusdem mensis fit sermo Domini ad prophetam, in quo numero duplicatur duodenarius, ubique sacratus numerus. « Interroga sacerdotes legem. » Eorum enim est scire legem, et ipsi interrogati debent respondere de lege. Interrogat ergo eos Aggaeus propheta ex persona Domini, dicens: « Si tulerit homo carnem sanctificatam. » Cacaro hostiae, quae immolabatur in altari, licet inter ipsas sanctificatas carnes esset magna diversitas, quod in Levitico pleniter dicitur. Immundus
Abbreviated transcription (Latin):
app̃hendet eos: & queret eos et ñ inueniet
Et dicet. Uadam et reuertar ad iurũ meũ
pͥorem: quia bene michi erat tunc. magis qͣn
nunc. Et hec nescuuit. quia ego dedi ei frum̃¬
tum et uinum et oleum: & argentum multi¬
plicaui ei. & aurum que fecerunt baal. Idcis¬
co conuiertar & sumam frumentũ meũ inte¬
pore suo: et uinum meũ intempore suo. Et
liberabo lanam meam et linum meũ: que
oꝑiebant ignominiam eiꝰ. Et nunc reuelab
stulticiam eius in oculis amatoꝵ eius: &
uir non eruet eam demanu mea. Et ces¬
sare faciam omne gaudium eiꝰ: sollempniti¬
dem eiꝰ: neomeniam eius sabb̃m eius: et oĩa
festa tempoꝵ eiꝰ. Et corrumpam uneam eiꝰ
et ficum eius de quib dixit. mercedes hes
meȩ sunt: quas dederunt michi amato

Expanded text:
apprehendet eos: et quaeret eos, et non inveniet, apprehendet eos: et quaeret eos, et non inveniet, et dicet: Vadam, et revertar ad virum meum priorem: quia bene mihi erat tunc magis quam nunc. Et haec nescivit, quia ego dedi ei frumentum et vinum et oleum et argentum multiplicavi ei et aurum quae fecerunt Baal idcirco convertar et sumam frumentum meum in tempore suo et vinum meum in tempore suo et liberabo lanam meam et linum meum quae operiebant ignominiam eius et nunc revelabo stultitiam eius in oculis amatorum eius et vir non eruet eam de manu mea et cessare faciam omne gaudium eius sollemnitatem eius neomeniam eius sabbatum eius et omnia festa tempora eius et corrumpam vineam eius et ficum eius de quibus dixit mercedes hae meae sunt quas dederunt mihi amato
Abbreviated transcription (Latin):
in loco ubi dicetur eis ñ popłs m̃s uos: dicet᷑
eis ÷ filii dei uiuentis. Et congregabunt᷑ silii
iuda et filii isrł part̾: & ponent sibumet caput
unum: & ascendent de terra. quia magnus
et sorori ur̃ȩ. miscdĩam consecuta. Iudicate mas¬
trem. matrem ur̃am iudicate: qm̃ ipsa non
uxor mea: et ego non uir eius. Auferat forni¬
cationes suas afacie sua et adultena sua de
medio uberum suoꝵ: ne forte expoliem eam
nudam÷ et statuam eam scđm diem natiuita¬
tis sue. Et ponam eam quasi solitudinem:
et statuã eam uelut terram inuiam: & int̾¬
ficiam eam siti. Et filioꝵ illius non miserebor
qm̃ filii fornicationũ sunt: quia fornicata ẽ.
mat̾ eoꝵ. Confusa est que concepit eos: quia
dixit. Uadam post amatores meos: qͥ dant pa¬
nes michi. et aquas meas: lauam meam. et
linum meũ : oleum meũ et potum meum.
ꝓpter hoc ecce ego sepiam uam tuam spinis
et sepiam eam maceria: & semitas suas non
inueniet. Et sequetur amatores suos ⁊ non

Expanded text:
in loco ubi dicetur eis: Non populus meus vos: dicetur eis: Filii Dei viventis. Et congregabuntur filii Juda, et filii Israel pariter: et ponent sibimet caput unum, et ascendent de terra: quia magnus et sorori vestrae: Misericordiam consecuta. Judicate matrem vestram, judicate: quoniam ipsa non uxor mea, et ego non vir ejus. Auferat fornicationes suas a facie sua, et adulteria sua de medio uberum suorum. Ne forte exspoliem eam nudam, et statuam eam secundum diem nativitatis suae: Et ponam eam quasi solitudinem, et statuam eam velut terram inviam, et interficiam eam in siti. Et filiorum illius non miserebor: quoniam filii fornicationum sunt. Quia fornicata est mater eorum, confusa est quae concepit eos: Quia dixit: Vadam post amatores meos, qui dant panes mihi, et aquas meas, lanam meam, et linum meum, oleum meum, et potum meum. Propter hoc ecce ego sepiam viam tuam spinis, et sepiam eam maceria, et semitas suas non inveniet. Et sequetur amatores suos, et non
Abbreviated transcription (Latin):
& quiescere faciam regnum domus isrł̃. Et in
illa die conteram arcum isrł: inualle iezrahel.
addam ultra misereri domui ifrł. sed obliui.¬
one obliuiscar eoꝵ. Et domui iuda miserebor.
& saluabo eos in dño deo suo: et ñ saluabo
eos in arcu. et gladio. & inbello et inequis.
et in equitib. Et ablactauit eam: que erat
absq miscdia. Et concepit & peꝑit filium:
& dixit. Uoca nom̃ eiꝰ non popłs ms: qͥa uos ñ
popłs m̃s: et ego non ero uester. Et erit nu¬
merus filiorũ isrł quasi arena mans quȩ¬

Expanded text:
t auertam regnum domus Israhel. et erit. in illa die conteram arcum Israhel in ualle Iezrahel. addam ultra misereri Israhel, sed obliuione obliuiscar eorum; et domui Iuda miserebor et saluabo eos eos in arcu, et gladio, et in bello, et in equis, et in equitibus. Et ablactavit eam, quae erat absque misericordia, Et concepit et peperit filium. Et dixit: Voca nomen ejus: Non populus meus: quia vos non populus meus, et ego non ero vester. Et erit numerus filiorum Israel quasi arena maris, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Aspectus dñi. uis diuine maiestatis: qua cunc¬
ta p̃uidet. locis actemporib singula dispo¬
nens. Aspexit gͦ et dissoluit gentes: hoc est
dissipauit ut iam non eẽnt gentes. sed renati
ꝑ fidem et baptisinum. efficerentur filii dĩ
Et contriti sunt montes seculi. Dissolutis gentib¬
scłi montes contriti sunt: id est omnis demonũ
fracta potestas. quos montes scl̃i uocat obtumorẽ
elationis. Siue montes scł̃i pͥncipes et potentes
huius mundi dicit: qui contriti sunt aduncia
suꝑbie sue uisa clantate miraculoꝵ xp̃i. Mon¬
tes autẽ scł̃i dicit: quia sunt alii montes. qui
non sunt scłi. santt uidelicet apłi. et uiri apłici:
de quib psalmista. Leuaui oculos meos ad mon¬
montes scł̃i: sed montes dei. Montes in caseati:
hoc est gratia sp̃ali repleti
Incuruati sunt
colles mundi abitinerib et̾nitatis eius. Qui

Expanded text:
Aspectus Domini est vis divinae majestatis, qua cuncta praevidet, locis ac temporibus singula disponens. Aspexit ergo et dissolvit gentes, hoc est dissipavit ut non jam essent gentes, sed renati per fidem et baptismum efficerentur filii Dei. « Et contriti sunt montes saeculi. » Dissolutis gentibuli, montes contriti sunt, id est omnis daemonum fracta potestas, quos montes saeculi vocat ob tumorem elationis. Sive montes saeculi, principes et potentes hujus mundi dicit, qui contriti sunt a duritia superbiae suae, visa claritate miraculorum Christi. Montes autem saeculi dicit, quia sunt alii montes, qui non sunt saeculi, sancti videlicet apostoli et viri apostolici, de quibus Psalmista: « Levavi oculos meos in monmontes saeculi, sed montes Dei, montes incaseati, hoc est gratia spirituali repleti. « Incurvati sunt colles mundi ab itineribus aeternitatis ejus. » Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tabitur: et loco ꝓu̾bii assumetur. Quod autẽ
sequitur pars populi mei commutata est
templum significat. quod int̾ omnes gentes
sacracius erat: quod mutatum ẽ. inrunã
Quo mͦ recedet ame subaudis assirius cum re-¬
uertatur ut regiones nr̃as diuidat: Hec
uerba quasi metuentis populi. Sẽnacherib
enim rex assirioꝵ cum ueniret adu̾sum
ierłm: audiuit detharacha rege ethiopie dicen¬
tes. E gressus est ut pugnet contra te. Iunc
recessit a ierłm: ita tamen quasi post uictoriã
reuersurus. Populus gͦ qui eum recessisse
putauerat: dicebat. Quo modo dicitis recedet
a nobis assirius ÷ qui mox reuertetur ut agros

Expanded text:
tabitur, et loco proverbii assumetur. Quod autem sequitur: « pars populi mei commutata est, » templum significat, quod inter omnes gentes sanctius erat, quod mutatum est in ruina. « Quomodo recedet a me, » subaudis Assyrius, « cum revertatur qui regiones nostras dividat? » Haec quasi verba sunt metuentis populi. Sennacherib enim rex Assyriorum cum veniret adversum Hierusalem, audivit de Tharacha rege Aethiopiae dicentes: « Egressus est ut pugnet contra te. » Tunc recessit ab Hierusalem, ita tamen, quasi post victoriam reversurus. Populus ergo qui eum recessisse cognoverat, dicebat: Quomodo dicitis, recedet a nobis Assyrius, qui mox revertetur ut agros
Abbreviated transcription (Latin):
Ne desꝑarent populi & magistri eoꝵ hoc est
pͥncipes & sacerdotes redire se posse ad ueniã.
miscđiter se dñs eruditorem omnium eoꝵ
fore pro nutiat dicens. Et ego eruditor
omnium eorum. Acsidiceret. Si penitentiã
agere uoluerint. & diis quos hactents colue¬
runt seruire cessauerint ne despent: quia
ego eruditor illorum docebo eos quid ag̾e

Expanded text:
Ne desperarent populi et magistri eorum, hoc est principes et sacerdotes, redire se posse ad veniam, misericorditer se Dominus eruditorem omnium eorum fore pronuntiat, dicens: « Et ego eruditor omnium eorum. » Ac si diceret: Si poenitentiam agere voluerint, et diis quos hactenus coluerunt servire cessaverint, ne desperent: quia ego eruditor eorum docebo illos quid agere
Abbreviated transcription (Latin):
contabescet inore suo. Hic ꝑ spicue ostendit᷑
uana eẽ omnia: que iudei de terrena
ierłm opinant᷑. Nam romani nouissime
pugnauerunt adu̾sum ierłm. eamq
funditus deleuerunt: nec quicqͣm tale
passi sunt. Cet̾um de ꝑsecutorib eccłiȩ
qui omni instantia adu̾sus eam pugna¬
uerunt dicere possumus: quod in eis
etiam corporaliter hec sepissime imple¬
ta sunt. Nam ut taceamꝰ de cruciatib quos
in inferno post mortem sustinent: etiam
in hac uita multorum car nes cõputiuert̃.
Oculi contabuerint in sius foraminib: lingua
in pedorem et saniem disoluta ẽ. Sp̃aliter
qui stat suꝑ pedes suos et dicit cum psalmi¬
sta Statuit dñs supra petram pedes meos:
defluunt in eo camalia uitia: ut oriantur
sp̃ales uirtutes. Oculi qui male qui ꝑ con-¬
cupiscentias u̾sabantur cadunt ut meli¬
renascatur que glorificet dm̃ ÷ et ita ꝓbant᷑
flagella dĩ non eẽ crudelitatis sed miscdie:
ut exstirpatis malis succrescant bona. In

Expanded text:
contabescet in ore ipsorum. » Hic perspicue ostenditur vana esse omnia quae Judaei de terrena Hierusalem opinantur. Nam Romani novissime pugnaverunt adversum Hierusalem eamque funditus deleverunt, nec quidquam tale passi sunt, Caeterum de persecutoribus Ecclesiae, qui omni instantia adversus eam pugnaverunt, dicere possumus, quia in eis etiam corporaliter haec saepissime impleta sunt: nam, ut taceamus de cruciatibus quos in inferno post mortem sustinuerunt, etiam in hac vita multorum carnes computruerunt, oculi contabuerunt in suis foraminibus, lingua in putorem et saniem dissoluta est. Spiritualiter, qui stat super pedes suos, et dicit cum Psalmista: « Statuit Dominus supra petram pedes meos, » defluunt in eo carnalia vitia, ut oriantur spirituales virtutes. Oculi, qui male per concupiscentias versabantur, cadunt ut melirenascatur quae glorificet Deum. Ita probantur flagella Dei non esse crudelitatis, sed misericordiae, ut, exstirpatis malis, succrescant bona. « In
Abbreviated transcription (Latin):
Sed eccłiȩ et precipitur que est filia syon. idẽ.
suꝑne illius ciuitatis que ex angłis et scis
constat hominib ut liberata deseruitute
diaboli gaudeat: quia dñs inmedio eius
habitat: et multe gentes in eum sunt credi¬
ture.: iuxta quod relictunis corporaliter
apłos. dixit. Ecce ego uobiscum sum om̃ĩb
dieb usq ad consum mationem scłi polli¬
cetur quoq quod ipse possideat iudam
ia est popłm se confitentem: et ipse sit pars
eius interra scificata hoc est in eccł̃ia: et
eligat ad huc ierłm quam uidebatur in ꝑ¬
secutionib abietisse
scõ suo. Ergo quia dñs possessurus ẽ. iudã

Expanded text:
ilia Sion, id est supernae illius civitatis, quae ex angelis et sanctis constat hominibus, ut liberati de servitute diaboli, gaudeant, quorum Dominus in medio ejus habitet, et multae gentes in eum crediturae, juxta quod relicturus corporaliter apostolos, dixit: « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. » Pollicetur quoque quod ipse possideat Judam, id est populum se confitentem, et ipse pars ejus in terra sanctificata, hoc est in Ecclesia, et eligat adhuc Hierusalem, quos videbatur in persecutionibus abjecisse.aculo sancto suo. » Ergo quia Dominus possessurus est Juda
Abbreviated transcription (Latin):
tum ad litceram ciutas fuit metropolis
regni decem tribuum: in qua interfectũ
legimus naboth. Ob cuius sanguinem
iundicandum suscitatus est ieu: qui de¬
leuit domũ a hab & iezabelis. Uerum
quia ipse iei. ultor sanguinis iusti. et¬

Expanded text:
m attinet, civitas fuit metropolis in regno decem tribuum in qua interfectum legimus Naboth, ob cujus sanguinem vindicandum suscitatus est Jehu, qui delevit domum Achaz et Jezraelis. Verum quia ipse Jehu ultor sanguinis justi e
Abbreviated transcription (Latin):
reuersus ẽ. quando silii enis ducci sunt
captiui et interfecti sunt: & non post mul
tum quieuerunt parit̾ id est cessauerũt.
et regnum et reges. Mortuo quippe iero-¬
boam ꝓ nepote ieu sub quo propħare cepit
osee: successit filius eius ad zachartas in
regnum quem sexto mense imꝑii sui occi¬
dit sellum. de alia generatus stirpe. Sta¬
timq reges assirii ceperunt ruben et gad
& dimidiam tribum que erant transionda¬
nem: deinde neptalim. ad extremum om̃s
reliquas trib. fu̾eruntq: a zacharia usq
adosee. sub quo omnes decem trib in cap

Expanded text:
s, quando filii ejus ducti sunt in captivitatem et interfecti. Et non post multum tempus quieverunt pariter, id est cessaverunt et regnum et reges. Mortuo quippe Jeroboam, pronepote Jehu, sub quo prophetare coepit Osee, sub quo filius ejus Zacharias in regnum successit, quem sexto mense regni sui occidit Sellum de alia natus stirpe. Statimque reges Assyrii ceperunt Ruben et Gad, et dimidiam tribum Manasse, qui erant trans Jordanem, deinde Nephthalim, ad extremum omnes reliquas tribus. Fuerunt a Zacharia usque ad Osee, sub quo omnes decem tribus in cap
Abbreviated transcription (Latin):
li quidem edifi¬
cabunt. sed ego destruam. Odium et dilec¬
tio dĩ: non sunt humano more cogitanda
carnaliter. Sĩc enĩ ds̃ om̃s creauit: ita et
diligit. miseretur enim omniũ: et nichil
odit eoꝵ que fecit. Ergo odiũ dĩ aut ex
p̃scientia nascitur futuroꝵ:aut exoꝑib¬

Expanded text:
li quidem aedificabunt, sed ego destruam. Odium et dileci non sunt humano more cogitanda carnaliter. Sicut enim Deus omnes creavit, ita et diligit: miseretur enim hominum, et nihil odit eorum quae fecit. Ergo odium Dei aut ex praescientia nascitur futurorum, aut ex
Abbreviated transcription (Latin):
et ad syon. id est ad scãm eccl̃iam dm̃ felicit̾
speculantem. Non dissoluantur manus tue:
quia nequaquam ultra oꝑaberis quod te
fecisse peniteat. Et unde ei tanta securitaᷤᷤ.
ostendit subdens. Dominus d̾s tuus in me¬
dio tui fortis: ipse saluabit te. Gaudebit
suꝑ te in leticia: et silebit non reputans tibi
peccata tua. in dilectione tua id est incanta¬
te qua te dilexit. Et exultabit suꝑ te in laude:
uel quia te laude dignam fecit: uel quia tu
eum exultando laudabis. Nugas qui alege
recesserant congregabo : hoc est inutiles et
leues quilegem p̃uaricando asinu tuo reces¬
serant congregabo quia exte erant. et sodmn¬
apłm non reppulit ds̃ plebem suam: quam
p̃sciuit. Hos congregabo et redueam adte: li¬
berans eos depotestate demonum: ut non
amplius de eorum ꝑditione sustineas obpro¬
brium. Sciendum nugas hebreum eẽ uerbũ.
apud latinos usitatum. Unde scire possumꝰ.
ebream linguam matrem ẽẽ omniũ lingna¬
rum

Expanded text:
et ad « Sion, » id est ipsam Ecclesiam, Deum feliciter speculantem: « Non dissolvantur manus tuae. » quia nequaquam operaberis ultra quod te fecisse poeniteat. Et unde ei tanta securitas, ostendit subdens: « Dominus Deus tuus in medio tui, fortis ipse salvabit » te. « Gaudebit super te in laetitia, » et « silebit » non reputans tibi peccata tua. « In dilectione tua, » id est, in charitate, qua te gratis dilexit. « Et exsultabit super te in laude, » vel qua te laude dignam fecit, vel qua tu eum exsultando laudabis. « Nugas qui a lege recesserant congregabo, » hoc est, inutiles et leves, qui legem praevaricando a sinu tuo recesserant, congregabo. « Quia ex te erant, ut m non repulit Deus plebem suam quam praescivit. Hos ergo congregabo et reducam ad te, liberans eos de potestate daemonum, ut non amplius de eorum perditione sustineas opprobrium. Sciendum nugas Hebraeum esse verbum, apud Latinos usitatum. Unde scire possumus Hebraeam linguam matrem esse omnium linguarum.
Abbreviated transcription (Latin):
Quia iam uidebant tem
dent fidem his que infuturo ꝓmittuntur.
et confortent manus: non timentes eos qui
illos ab edificatione impedire uolebant
Siquidem in dieb illis m̃ces hominum non

Expanded text:
Quia jam videbant tempdent fidem his quae in futurum promittuntur, et confortentur manus, non timentes eos qui illos ab aedificatione impedire volebant. « Siquidem ante dies illos merces hominum non
Abbreviated transcription (Latin):
conterere omnes gentes: in bonam par¬
tem accipiendum est. Conterit en im
dñs non adꝑditionem sed ad emendatio¬
nem: ut desistant ꝑ sequi ierłm: & ex
istib efficiantur ciues. Et effundam

Expanded text:
conterere omnes gentes, in bonam partem accipiendum est. Conterit enim Dominus non ad perditionem, sed ad emendationem, ut desistant persequi Hierusalem, et ex hostibus efficiantur oves. « Et effundam
Abbreviated transcription (Latin):
Residuum eruce comedit lo¬
custa: et residuum locuste comedit brucꝰ:
& residuum bruci comendit rubigo.

Expanded text:
Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit brucus, et residuum bruci comedit rubigo
Abbreviated transcription (Latin):
id est climata siue plage: qui egrediunt᷑
ut stent coram dominatore uniuerse t̾re
Hichil enim regna terre absq dei ꝑmislu &
uoluntate: facere possunt. In qua sub audis¬
quadriga erant equi nigri. egrediebantur
ph̃a de quadriga pͥma inqua erant equi
rufi: iam enim defecerat omne regnum ba-¬
bilomorum et medi ac ꝑse omnem asiam
tenebant: sub quorum rege dario hec omĩã
zacharas contemplatus est. Quadriga itaq
in qua erant equi nigri egrediebant᷑ ad t̾ram
aquilonis: ut ibi iubente dño caldeoꝵ destruc¬
retur imꝑium. Al bi quoq post eos egressi sc̃
id est macedones secuti medorum uestigia:
ut regnum caldeoꝵ suo subderent imperio.
Quarti. id est uarii et fortes romam exibant
ad terram austri: et iubent᷑ ire et ꝑ ambula¬
re onem terram. Romanoꝵ enim poten¬
tia: in quatuor mundi partib suum dilata¬
uit imꝑium. Deinde ad ꝓpħ̃am conu̾sus an¬
gelus dixit. Eoce qui egrediunt᷑ ad terram

Expanded text:
id est climata sive plagae, « qui egrediuntur ut stent coram dominatore omnis terrae. » Nil enim regna terrae absque Dei permissu et voluntate facere possunt. « In qua » quadriga « erant equi nigri, egrediebantur pheta de quadriga prima, in qua erant equi rufi, jam enim defecerat omne regnum Babyloniorum, et Medi ac Persae omnem Asiam tenebant, sub quorum rege Dario haec omnia Zacharias contemplatus est. Quadriga itaque, in qua erant equi nigri, egrediebantur ad aquilonem, ut ibi jubente Domino Chaldaeorum destrueretur imperium. Albi quoque post eos egressi sunt, id est, Macedones secuti Medorum vestigia, ut regna Chaldaeorum suo subderent imperio. Quarti, id est varii et fortes Romani, exibant ad terram austri, et jubentur ire et perambulare omnem terram. Romanorum enim potentia in quatuor mundi partibus suum dilatavit imperium. Deinde ad prophetam conversus angelus, dixit: « Ecce qui egred
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ exploratores: qui reuersi murmura¬
re fecerunt popłm. Propt̾ hoc iratꝰ dñs pro¬
hibuit ne statim ingrederent᷑ t̾ram reꝑmnis
to donec morerentur omnes quia xxͣ amis
et supͣ egressi fuerant de egypto: p̃ter ca-¬
leph et iosue. In hoc ipso anabuchodonosor
pͥmum: & post multa scła aromanis templũ
duutum et incensum ẽ. Propt̾ quas causas:
grauissimum sibi singłis annis indixere ieui¬
nium. Septimus mensis hebreoꝵ apud nos
appellatur occob̃: quo m̃se occisus ẽ. godo¬
lias abhismahel ut supra memoratum est.
et reliquie ⁊deoꝵ iudeorum disꝑse. Hec est
causa ieiunii septimi mensis. Mensis decimꝰ
illoꝵ apud romanos uocat᷑ ianuarius : quo
mense iezechiel ꝓpħa. et cunctus populus
captiuoꝵ qui erant in babilone audiert qͥnto
mense templum eẽ subũsum. Iccirro in hoc
mense: annis singulis ieuinant. Sensus gͣ
talis est. Dies ieiunioꝵ quos hactenus ha¬

Expanded text:
propter exploratores, qui reversi murmurapropter exploratores, qui reversi murmurare fecerunt populum. Propter hoc iratus Dominus, prohibuit ne statim ingrederentur terram repromto, donec morerentur omnes qui a viginti annis et supra, egressi sunt de Aegypto, praeter Caleph et Josue. In hoc ipso mense a Nabuchodonosor primo, et post multa saecula a Romanis templum dirutum et incensum est, propter quas causas gravissimum sibi singulis annis indixere jejunium. Septimus mensis Hebraeorum a nobis appellatur October, quo mense occisus est Godolias ab Ismael, ut supra memoratum est, et reliquiae Judaeorum dispersae sunt. Haec est causa jejunii septimi mensis. Mensis decimus illorum apud Romanos vocatur Januarius, quo mense Ezechiel propheta et cunctus populus captivorum qui erant in Babylone, audierunt quinto mense templum esse subversum. Idcirco in hoc mense annis singulis jejunabant. Sensus ergo talis est: Dies jejuniorum quos hactenus ha
Abbreviated transcription (Latin):
tum et pacem diligite. Ad ea que suꝑius pͥn-¬
cipes ꝑsarum ꝑlegatos int̾rogauerant. utrũ
mense quinto et septimo ieiuinare deberent:
an post templi edificationẽ finire ieiumum
& deponere luctum: ꝓpħa multis in medio
positis quid sequi et sꝑare deberent: respon¬
det exꝑsona xp̃i. Ieiuni um quarti. sub¬
cimi apocoenu. id est a communi mensis.
Quartus mensis apud hebreos apud nos dicit᷑
iulius: in quo mense descendẽs moyses demõte
cum uideret popłm ludentem ante uitulũ
aureum quem fecerant ꝓiecit tabulas testa¬
menti quas adeo acceꝑat et confregit adra¬
dices montis: et idolatrarum .xx. tna milia
ꝓstrata sunt. Hoc ipso m̃se ut in ieremia
legimus: muri ciuitatis ierłm rupti sunt
a caldeis. ꝓpter hoc: ieiunauerunt iudei
semꝑ m̃se quarto. Quintus mensis illorũ
apud nos uocatur augustus. In hoc m̃se
multa passi sunt iudei adu̾sa. Nam ctm
ẽẽnt indeserto hoc mense orta ẽ seditio

Expanded text:
tum et pacem diligite. » Ad ea quae superius principes Persarum per legatos interrogaverant, utrum mense quinto et septimo jejunare deberent, an post templi aedificationem finire jejunium et deponere luctum, propheta multis in medio positis, quae sequi et prosperare deberent, respondet ex persona Christi. Jejunium quarti, subdis ἀπὸ κοινου, id est a communi mensis. Quartus mensis apud Hebraeos, apud nos dicitur Julius, in quo mense descendens Moyses de monte, cum videret populum ludentem ante vitulum aureum quem fecerant, projecit tabulas testamenti, quas a Deo acceperat, et confregit ad radices montis, et idololatrarum viginti tria millia prostrata sunt. Hoc ipso mense ut in Jeremia legimus muri civitatis Hierusalem rupti sunt a Chaldaeis. Propter hoc jejunaverunt Judaei semper mense quarto. Quintus mensis illorum apud nos vocatur Augustus. In hoc mense multa passi sunt Judaei adversa. Nam cum essent in deserto, hoc mense orta est seditio
Abbreviated transcription (Latin):
eius: ⁊ cet̾. Ille de quo supra dixit. statim
ueniet ad templum suum dominator et an¬
gelus testamenti. ecce uenit: nullamq fa-¬
ciet moram: et quis pot̾it cogitare diem ad¬
uentus eiꝰ. cum quanta gloria et maiesta¬
te futura sit: si nemo potest cogitare: quis
uotent. ferre e Ipse enim quasi ignis con

Expanded text:
eum? » Ille de quo supra dixit: « Statim veniet ad templum suum dominator, et angelus testamenti. » Ecce venit, nullamque faciet moram, et quis poterit cogitare cum quanta gloria et majestate venturus sit? Si nemo potest cogitare, quis poterit ferre? « Ipse enim quasi ignis con
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sinagoge credentium. quia sicut tunc
egredientes de egypto post int̾itum pharõ-¬
nis cecinerunt filii isrł carmen dño: sic
ipsa de tenebris infidelitatis egressa post
necem diaboli. & uicioꝵ comp̾ssionem:
cum gaudio et leticia sp̃ali transiet ad leti-¬
ciam celestis patrie: ubi ẽ. t̾ra uiuentium.
Et recce de egypto ꝑgentes ascendere dicunt᷑:
quia uidelicet tunc bene ascendimus. qͣndo
at̾rens ad celestia: auitiis adiuitutes trans

Expanded text:
ergo Synagogae credentium, quia sicut tunc ergo Synagogae credentium, quia sicut tunc credentes ex Aegypto post interitum Pharaonis cecinerunt filii Israel carmen Domino, sic ipsa de tenebris infidelitatis egressa, post necem diaboli et vitiorum compressionem, cum gaudio et laetitia transiet spirituali ad coelestem patriam, ubi est terra viventium. Et recte de Aegypto pergentes ascendere dicuntur, quia tunc bene ascendimus, quando a terrenis ad coelestia, a vitiis ad virtutes trans
Abbreviated transcription (Latin):
tulos egiptioꝵ. Unde et postea idolum fa-¬
bricati sunt dicentes. Isti sunt dii tui isrł:
& cet̾a. Et congrue dicitur iixta dies ascen-¬
sionis sue de terra egypti: quia egyptus in
plancie : t̾ra autem repmissionis est mon¬
tuosa. Ideoq de egypto inideam ꝑgen-¬
tes ascendere dicuntur: sicut & frequen¬
ter ad nõ eis dicitur. Ego uos ascendere
feci de terra egypti. Sediam misteritu
uideamus. Egiptus que int̾p̾tatur denebre
uł meror: infidelitatem significat iudeoꝵ
Mare iubrum: baptismum quod fide¬
citus eius qui sub mersi sunt ĩ mare ni¬
brum: diabolum et originalia designat¬
peccata que in baptismo submergunt᷑.
Desertum illud ꝑ quod mare rubrum
transeuntes pasti sunt manna. & aqua
de petra. et sic demum ad terram repro¬
manna et aqͣm de petra: id est corptis &
sanguinem xp̃i uel doctrinam diuini
eloquii. Terra autem repmissionis celestem
significat patriam: ad quam ꝑbaptismum
& labores huius uite ꝑuenitur. ꝓmittitur

Expanded text:
tulos Aegyptiorum. Unde postea vitulum fabricati sunt, dicentes: « Isti sunt dii tui, Israel, » etc. Et congrue dicitur: « Juxta dies ascensionis suae de terra Aegypti, » quia Aegyptus in planitie, terra autem repromissionis est montuosa. Ideoque de Aegypto in Judaeam pergentes, ascendere dicuntur, sicut et frequenter eis a Domino dicitur: Ego vos ascendere feci de terra Aegypti. Sed jam mysterium videamus. Aegyptus, quae interpretatur tenebrae vel moeror, infidelitatem significat Judaeorum, mare Rubrum baptismum, quod Dcitus ejus submersus in mari Rubro, diabolum signat et originalia peccata, quae in baptismo submerguntur: desertum illud, per quod post mare Rubrum transeuntes pasti sunt manna et aqua de petra, et sic demum ad terram repromanna et aquam de petra, id est corpus et sanguinem Christi, vel doctrinam divini eloquii. Terra autem repromissionis, coelestem significat patriam, ad quam post baptismum et laborem hujus vitae pervenitur. Promittitur
Abbreviated transcription (Latin):
egypti. Etiam nunc historie summilitudinẽ
conseniat. In exodo legitur quod submerso
pharabone. et equitatu illius in mare ru-
temus dño et cet̾a. Quod tempus dies iu¬
uentutis eits appellatur: eo quod tunc
idem popls infide et religione dei cresce

Expanded text:
egypti. » Etiam nunc historiae similitudinem conservat. In Exodo legitur, quod submerso Pharaone et equitatu illius in mari Rubrtemus Domino, » etc. Quod tempus juventutis illius appellatur dies, eo quod tunc idem populus in fide et
Abbreviated transcription (Latin):
ad uesꝑum requiescent. Cum inquit
filii iuda reu̾si fuerint decaptiuita¬
te sub zorobabel. & iesti. & neemia omnis
terra philistinoꝵ qui in captiuitate tenebant᷑
erit eorum possessio: & sic erit deserta. ut pa-¬
stores dereliquiis iudeorum in ascalone nobi¬
li quondam urbe greges suos post meridiem
faciant accubare. Hoc autem fiet: quia dñs

Expanded text:
ad vesperam requiescent. » Cumque filii Juda reversi fuerint de captivitate sub Zorobabel et Jesu et Nehemia, omnis terra Philistinorum, qui in captivitate tenebantur, erit eorum possessio, et sic erit deserta, ut pastores de reliquiis Judaeorum in Ascalone nobilissima quondam urbe greges suos post meridiem faciant accumbere. Hoc autem fiet, « quia vis
Abbreviated transcription (Latin):
Postqͣm dñs triginta argenteis apreciatus ẽ.
et p̾cium eius in sepulturam ꝑ egrinorum
hoc est gentium qui alien erãt dõ ꝓfecit:
p̃cidi inquit dñs iurgam scdam ia est plebẽ
illam mͥ dilectam reppuli. ut dissoluerem
germanitatem int̾ uidam et isrł: id est ex
illo popło separarem credentes a non cre¬
dentib. Apłos uidelicet et eos qui peni¬
tiam egerant. quos uocat uidam separa¬
rem abillis qui clamauerunt crtitifige et ñ
habemus regem nisi cesarem: quiq insua in¬
fidelitate ꝑ manere elegerunt. Et hoc est quod¬
ipse dicit. Holite arbitran: quia ueni pacem

Expanded text:
Postquam Dominus triginta argenteis appretiatus est, et pretium in sepulturam peregrinorum, hoc est, gentium quae alienae erant a Deo, perfecit, praecidi inquit Dominus virgam secundam, id est plebem illam mihi dilectam repuli, ut dissolverem germanitatem inter Judam et Israel, id est ex illo populo separarem credentes a non credentibus, apostolos videlicet, et eos qui poenitentiam egerant, quos vocant Judam, separarem eos ab illis qui clamaverunt, « crucifige, » et « non habemus regem nisi Caesarem, » quique in sua infidelitate permanere elegerunt. Et hoc est quod dicit: « Nolite arbitrari quia veni pacem
Abbreviated transcription (Latin):
mei. Suꝑ eos qui minus peccauerunt effun-¬
ditur in dignatio dñi: qui designantur per
gentes. Qui uͦ sunt potentes in mundo et he-¬
resi arche : suꝑ eos effunditur omnis ira furo¬
ris dñi. Inigne enim domini deuorabit᷑ omis
terra: id est quicquid t̾rentm est et ad car.¬
nis oꝑa ꝑtinet. Eigo quod suꝑius minatus ẽ.
non ẽ. crudelitatis sed miscdie ⁊̃ cum ad hoc
indignatio et furor effunditur: ut terra et
peccatoꝵ rubigo exuratur.
: Quia tunc reddã
populis labium electum: ut inuocent om̃s

Expanded text:
mei. » Super eos qui minus peccaverunt, effunditur indignatio Domini, qui designantur per gentes. Qui vero potentes sunt in malo et haeresiarchae, super eos effunditur omnis ira furoris Domini. « In igne enim zeli mei devorabitur omnis terra, » id est quidquid terrenum est, et ad carnis opera pertinet. Ergo quod superius minatus est, non est crudelitatis, sed misericordiae, cum ad hoc indignatio et furor effunditur, ut terra, id est peccatorum rubigo exuratur. « Quia tunc reddam populis labium electum, ut vocent omnes i
Abbreviated transcription (Latin):
gentes iugiter: et bibent et absorbent ⁊ et
erunt quasi non sint. Et in monte syonerit
saluatio. et erit sc̃s: & possi debit domus ia¬
cob eos qui se possederant. Et erit domus
iacob ignis : & domus ioseph flamia: et do¬
mus esau stipula. Et succẽdentur ineis et
deuorabunt eos: et non erunt reliquie do¬
mus esau: quia dñs locutus est. Et heredi¬
tabunt hii qui adaustrum montem esau:
et qui incampestrib philistum. Et possi¬
debunt regionem effrauim. & regionem sa-¬
marie: & beniamin possidebit galaad. et
transinigratio exercitus huiꝰ filioꝵ isr ł omĩa
chananeoꝵ usq ad sareptam: et transini.¬
gratio ierłm que in bosforo ẽ. possidebit
ciuitates austri: & ascendent saluatores
inmontem syon iudicare montem esau et

Expanded text:
gentes iugiter et bibent et absorbent et gentes iugiter et bibent et absorbent et erunt quasi non sint et in monte Sion erit salvatio et erit sanctus et possidebit domus Iacob eos qui se possederant et erit domus Iacob ignis et domus Ioseph flamma et domus Esau stipula et succendentur in eis et devorabunt eos et non erunt reliquiae domus Esau quia Dominus locutus est et hereditabunt hii qui ad austrum montem Esau et qui in campestribus Philisthim et possidebunt regionem Ephraim et regionem Samariae et Beniamin possidebit Galaad et transmigratio exercitus huius filiorum Israhel omnia Chananeorum usque ad Saraptham et transmigratio Hierusalem quae in Bosforo est possidebit civitates austri et ascendent salvatores in montem Sion iudicare montem Esau et
Abbreviated transcription (Latin):
de monte esau ꝓpt̾ int̾fectionem. & ꝓpter
iniquitatẽ infrẽm tuum iacob. Oꝑiet te
confusio: & ꝑibis inet̾num. Indie cum sta¬
res adu̾sus eum. quando capiebant aliem
exercitum eius: et extranei ingrediebant᷑
portas eius. et suꝑ ierlm mittebant sortẽ
tu quoq eras quasi unus exeis. Et non de-¬
spicies indie fratris tui indie ꝑ egrinationis
enis: et non letab̃is suꝑ filios iude indie ꝑdi¬
tionis eorum: & non magnificabis ostuum
indie angustie: neq ingredieris portam
popłi mei indie ruine eoꝵ: neq despicies
et tuĩmalis eius indie uastitatis illius : et
non emitteris aduersum exercitum eius
in die uastitatis illius: neq stabis mexitib
ut int̾ficias eos qui fugerint: et non conclu¬
des reliquos eius in die tribulationis: qm
iuxta ẽ. dies dñi suꝑ omnes gentes. Sicut
fecisti fiet dibi: retͥbutionem duam conuer-¬
tet incaput tuum. Quomͦ enim bibistis
suꝑ montem sc̃m meum: bibent omnes

Expanded text:
de monte Esau propter interfectionem et propter de monte Esau propter interfectionem et propter iniquitatem in fratrem tuum Iacob operiet te confusio et peribis in aeternum in die cum stares adversus quando capiebant alieni exercitum eius et extranei ingrediebantur portas eius et super Hierusalem mittebant sortem tu quoque eras quasi unus ex eis et non despicies in die fratris tui in die peregrinationis eius et non laetaberis super filios Iuda in die perditionis eorum et non magnificabis os tuum in die angustiae neque ingredieris portam populi mei in die ruinae eorum neque despicies et tu in malis eius in die vastitatis illius et non emitteris adversum exercitum eius in die vastitatis illius neque stabis in exitibus ut interficias eos qui fugerint et non concludes reliquos eius in die tribulationis quoniam iuxta est dies Domini super omnes gentes sicut fecisti fiet tibi retributionem tuam convertet in caput tuum quomodo enim bibisti super montem sanctum meum bibent omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Nio aroie. Hec dicit dñs deus
adedom. Auditum audiuimus
a dño: et legatum ad gentes mi¬
sit. Surgite: et consurgamus ad¬
uersum eum in p̃lium. Ecce paruulum te
deli ingentib: contemptibilis tues ualde.
Suꝑbia cordis tui extulit te habitantem in
scissuris petre: exaltantem solium suum: qui
Si exaltatus fueris ut aquila: et sunt̾ sidera
posueris indum tutm: inde detraham te
dicit dñs. Si fures introissent adte si latrones
ꝑ noctem: quomͦ contictusses: Honne furati
ẽẽnt sufficientia sibi : Si uindemiatores intro¬
issent adte. numquid saltim racemos reliqͥs¬
sent tibi: Quomͦ scratati sunt esau inuesti¬
gauerunt abscondita eius: usq ad terminũ
emiserunt de. Omnes uiri federis tui illuserũt
tibi: inualuerunt aduersum te uiri pacis
tue. Qui comedunt decum: ponent insidias
subt̾ te. Non est prudentia ineo. Numquid
ñ iidie illa dicit dñs ꝑdam sapientes de iadu¬
mea: et prudentiam demonte esau: Et ti¬
mebunt fortes tui mendie: ut intereat uir

Expanded text:
io Abdiae haec dicit Dominus Deus ad Edom auditum audivimus a Domino et legatum ad gentes misit surgite et consurgamus adversum eum in proelium ecce parvulum te dedi in gentibus contemptibilis tu es valde superbia cordis tui extulit te hAl. petrae, exaltantem solium suum  Al.Si exaltatus fueris ut aquila, et si inter sidera posueris nidum tuum: inde detraham te, dicit Dominus. Si furer noctem quomodo conticuisses nonne furati essent sufficientia sibi si vindemiatores introissent ad te numquid saltim racemos reliquissent tibi quomodo scrutati sunt Esau investigaverunt abscondita eius usque ad terminum emiserunt te omnes viri foederis tui inluserunt tibi invaluerunt adversum te viri tuae: Qui comedunt tecum, ponent insidias subter te: non est prudentia in eo. Numquid non in die illa, dicit Dominus: perdam sapientes de Idumaea, et prudentiam de monte Esau? Et timebunt fortes tui a meridie, ut intereat vir
Abbreviated transcription (Latin):
lectionib : quatinus quod illi credidert
de xp̃o implendum: hii credant impletũ
Siue cor patrum. id ẽ. mentẽ dei que fuit
in patrib: transfundat in filios adoptionis
Et cor filiorum conuertat ad patres:
ut exgentib & iudeis credentes : pari
inxp̃o fide & religione consentiant. Hisi
adfilios. & cor filiorum ad patres eorum
tali mͦ conuerterit: ueniens dominus ꝑ¬
cittiet terram anathemathe: Hoc est
eterne maledictionis alienatione: quia
id est eos qui celestem habent conu̾sationem
sed terram : id est terrena sapientes: et ter¬
renis oꝑib in hrantes. Hec de helia diximꝰ
secuti doctores: quam qͣm multi sunt etiã
nr̃oꝵ qui credunt eum adlitterã uenturũ
resticutur᷑ amnia: ac mottis debitũ ꝑ solu¬
cerunt in eum quecumq uoluerunt. Io¬
hanuem in helia uolens intellig. Unde¬
et sub secutus adiunxit. Siuultis reciꝑe.
iohes ipse est helias qui uenturus est

Expanded text:
lectionibus, quatenus quod illi crediderunt de Christo implendum, hi credant impletum. Sive « cor patrum, » id est mentem Dei dicit, quae fuit in patribus, transfundat in filios adoptionis, et cor filiorum convertat ad patres, ut ex gentibus et Judaeis credentes Patri, in Christo fide et religione consentiant. Nisi ad filios, et cor filiorum ad patres eorum tali modo converterit, veniens Dominus percutiet terram anathemate, hoc est, aeternae maledictionis alienatione, qua id est, eos qui coelestem habent conversationem, sed terram, id est terrena sapientes, et terrenis operibus inhiantes. Haec de Elia diximus, secuti doctores, quanquam multi sint etiam nostrorum qui credunt eum ad litteram venturum, restiturum omnia ac mortis debitum persolucerunt in eum quęcumque voluerunt, Iohannem in Helya volens intelligi. Unde subsecutus adiunxit: Si vultis recipere, Iohannes ipse est Helyas, qui venturus est
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. Tanta inquit erit fortitudo caldaici
exercitus: ut etiam potentissimas urbes phi¬
listinoꝵ que nobis semꝑ equo ceitamine re¬
stiterant: eadem captiuitas apphendat. Mi¬
stice gaza que interp̃tatur fortitudo eius. eos
designat qui in robore corporis confidunt. &
inscłan potentia. Hii gͦ destruentur: & ad
nichilum redigent᷑. Ascalon que int̾pretattur.
ponderata uel ignis homicida: peccatores in¬
sinuat qui iuxta mensuram criminum iudi¬
cabuntur: et eadem mensura qua mensi sunt
remetietur eis. Et qui arserunt desideno ef¬
fundendi sanguinis et studio scandalizandi
et necandi animas: hii indesertum deducen¬
tur ignib gehenne traditi. Arotus que int̾¬
pretatur ignis generationis: eos designat qui
libidums incendio ardent. Hos gͦ inmendie.
ia est aꝑta et clara luce eicient intenebras
exteriores: quando scĩ plenam recipient ela¬
ntatem. accaron que dicitur stenlitas uel
eradicatio. eos tipice designat qui nullos bo¬

Expanded text:
bitur. » Tanta, inquit, erit fortitudo Chaldaici exercitus, ut etiam potentissimas urbes Philistinorum, quae nobis semper aequo certamine restiterunt, eadem captivitas apprehendat. Mystice Gaza, quae interpretatur fortitudo ejus, eos designat qui in robore corporis confidunt, et in saeculari potentia. Hi ergo destruentur et ad nihilum redigentur. Ascalon interpretatur ponderata, vel ignis homicida, peccatores insinuat, qui juxta mensuram criminum judicabuntur, et eadem mensura qua mensi sunt remetietur eis, et qui arserunt desiderio effundendi sanguinis, et studio scandalizandi et necandi animas. Hi in desertum deducentur, ignibus gehennae traditi. Azotus, quae interpretatur ignis generationis, eos designat qui libero in his incendio ardent. Hos ergo in meridie, id est aperta et clara luce ejicient in tenebras exteriores, quando sancti plenam recipient claritatem. Acaron, quae dicitur sterilitas vel eradicatio, eos typice designat qui nullos bo
Abbreviated transcription (Latin):
Que fuerunt uerba consolatoria: que dñs
supra respondit. Hic iubetur ꝓph̃a clamare
Telatus sum ierłm: non paruio sed magno
zelo. Telus hic ꝓfurore et indignatione ac¬
cipitur. Et quia magna peccata commiserat
ierłm et syon que unum sunt: ideo iram di
incurrerant. Sed nc̃ inquit irascar ira mag¬
na suꝑ gentes opulentas : que in longa pace
quiescunt et bonis asfluunt omnib: quas
supra equi rafi uarii & albi de signabant.
Causam quoq tante ire exponit dicens. Qua
Quia ego iratus sum parum: illi adiuue¬
runt inmalum. Ds̃ enim tradidit iudeos
gentib ad corripiendum quasi filium peda¬
gogo: et illi nullam in eis fecerunt miscdiam
sed omni crudelitate seuierunt. Nunc gͦ in¬

Expanded text:
Quae fuerunt verba bona et consolatoria, quae Dominus supra respondit, hic jubetur propheta clamare, Zelatus sum Hierusalem non parvo, sed magno zelo. Zelus hic pro furore et indignatione accipitur. Et quia magna peccata commiserat Jerusalem et Sion, quia unum sunt, ideo magnam iram Dei incurrerant. Sed nunc inquit irascar ira magna super gentes opulentas, quae in longa pace quiescunt, et bonis affluunt omnibus, quas supra equi rufi, varii, et albi designabant. Causam quoque tantae irae exponit, dicens: « Quia ego iratus sum parum, illi vero adjuverunt in malum. » Deus enim tradidit Judaeos gentibus ad corripiendum, quasi filium paedagogo, illi nullam eis fecerunt misericordiam, sed omni in eos crudelitate saevierunt. «
Abbreviated transcription (Latin):
hel. Diem hic ꝓtimu̾so tempore a dñ nati¬
uitate usq adfinem scl̃i positam nouerimꝰ.
de qua cantamus inpsalmo. Hec est dies
quam fecit dñs. Magnus ẽ. hic dies: id est
magnum ẽ. tempꝰ. in quo credentib re-¬
missio peccatoꝵ tribuitur. et ianua regni
celestis aꝑitur.

Expanded text:
el. » Diem hic pro universo tempore a Domini nativitate usque ad finem saeculi positam noverimus, de qua cantamus in psalmis: « Haec est dies quam fecit Dominus. » Magnus est hic dies, id est magnum est tempus, in quo credentibus remissio peccatorum tribuitur, et janua regni coelestis aperitur.
Abbreviated transcription (Latin):
pacem et tranquillitatem summam dabo
interra: hoc est ineccłia. Licet enim multa
hominib: maxime inter electos apud qͦs
nullius discordie fomes locum inuenit. De
hoc tempore: dicit ysaias. Non leuabit geis
contra gentem gladium nec exercebuntar
ultra ad p̾lum. Et dormire eos faciam fi¬
ducialiter:. id est secure eos faciam in mea
fide quiescere. Uel certe somnus iste intel¬
ligntur pausatio electorum: qui modo
quiete dormiunt in spe future resurreccio¬
nis. Et sponsabo de michi insempiter¬
num: & sponsabo te michi in iusticia.

Expanded text:
pacem et tranquillitatem summam dabo in terra, hoc est in Ecclesia. Licet enim multa hominibus, maxime inter electos, apud quos nullius discordiae fomes locum invenit. De hoc tempore dicit Isaias: Non levabit gens contra gentem gladium, nec exercebuntur ultra ad praelium. « Et dormire eos faciam fiducialiter, » id est securos eos faciam in mea fide et pace requiescere. Vel certe somnus iste intelligitur pausatio electorum, qui modo quiete dormiunt in spe futurae resurrectionis. « Et sponsabo num, et sponsabo te michi in iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid dabit catulus leonis uocem
decubili suo: nisi aliquid app̃henderit:
hon. Humquid cadet auis in laqueum t̾re

Expanded text:
Numquid dabit catulus leonis vocem de cubili suo, nisi aliquid apprehenderit? Numquid cadet avis in laqueum te
Abbreviated transcription (Latin):
Laudat ꝓpħa dñm quod ultor sit populi sui
de assiriis: siue altiori sensu quod audiat
gemitum scõrum: quodq infin e scł̃i aduer
sariis digna inferat supplicia. Emulator uͦ¬
est id est zelans. Telus autem aliquando inbo-
mo: delus domus tue comedit me. Telatur
enim ds̃ insalutem quos dignos se habet:
ut quos non seruat clementia: corrigat emu¬
latio. Hinc ierusalẽ que obstinata intentione
in peccatis ꝑmanebat:. Iratus dñs loquitur ꝑ
iezechielem. Telus meus recessit ate: non iras¬
car tibi ultra. Sequitur
Ulcrscens dominus

Expanded text:
Laudat propheta Dominum, quod ultor sit populi sui de Assyriis; sive, altiori sensu, quod audiat gemitum sanctorum, quodque in fine saeculi digna adversariis inferat supplicia. Aemulator vocatur zelans. Zelus autem aliquando in bonmo: « Zelus domus tuae comedit me. » Zelatur enim Deus in salutem quos dignos habet, ut quos non servat clementia, corrigat castigatio. Hinc ad Hierusalem, quae obstinata intentione in peccatis permanebat, iratus Dominus loquitur per Ezechielem: « Zelus meus recessit a te, non irascar tibi ultra. » Sequitur: « Ulciscens Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
qui iusto dei iudicio mittuntur suꝑ gech
que torcular int̾pretat᷑: id ẽ. suꝑ hereticos
qui se putant habere uinum purissime
ueritatis ⁊ sed sunt domus mendacii: & de¬
cipiunt quoscumq possunt. Quod autem
sequitur. adhuc heredem adducam tibi
que habitas in maresa: maresa latine he¬
reditatẽ sonat : significans eos qui exhere¬
ditate xp̃i. hoc est de societate ȩccłiȩ traduc¬
ti fuerant ad hereticos. Promittit᷑ gͦ eis qͦd
si com̃iti uoluerint ad ducat eis dñs heredes:
scõs doctores qui eos ab errorib separatos. ad
hereditatẽ dñi. et eccl̃ie ꝑducant societatem.
Usq odollam uemiet gloria ifrl̃. Odolla int̾¬
pretat᷑ testimonium haristus: uel ex hausti¬
onis. Non inquit glorientur heretici: uemiet¬
enim gloria isrł. iactantia hereticorum usq
odollam. id est usq adtestimonium ex hau
ent atq bibent mensuram oꝑum suoꝵ. De¬
caluare et tondere suꝑ filias deliciaꝵ tuaꝵ.

Expanded text:
qui justo Dei judicio mittuntur super Geth, qui justo Dei judicio mittuntur super Geth, quae torcular interpretatur, id est super haereticos, qui se putant habere vinum purissimae veritatis, sed sunt domus mendacii, et decipiunt quoscunque possunt. Quod autem sequitur, « Adhuc haeredes adducet tibi, qui habitent in Maresa. » Maresa, Latine haereditatem sonat, significans eos qui ex haereditate Christi hoc est, de societate Ecclesiae traducti fuerant ad haereticos. Promittitur ergo eis, quod si converti voluerint, adducat eis Dominus haeredes, sanctos doctores, qui eos ab erroribus separatos, ad haereditatem Domini et Ecclesiae perducant societatem. « Usque ad Odollam veniet gloria Israel. » Odolla interpretatur testimonium haustus vel exhaustionis. Non inquit glorientur haeretici, veniet gloria Israel, jactantia haereticorum usque Odollam, id est usque ad testimonium exhaustent atque ebibent mensuram operum suorum. « Decalvare et tondere super filios deliciarum tua