comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ resperit humilitatẽ ancille sue. Unde
⁊ beata iam ab omni seculo dicit᷑. Idcirco
⁊ uos o filie. si uere uirgines ẽẽ uultis.
uistis humilitatẽ. qͣm uos ex se docuit.
Unde idem ait. Discite a me qͥa mitis sũ
⁊ humilis corde. Non gͦ beata di genitrix
a filio suo dño nr̃o didicit. celos fabrica¬
re. ñ angelos creare. ñ miracula ditatis
insignia oꝑari: s tantũ humiliari. ce¬
teraq uirtutũ documenta intͣ humili¬
tatis custodiam aggregare. Unde cũ ea
semꝑ singularũ uirtutũ pudicitia. co¬
mes irremota mansit: quia omnino
pudor indiuiduus uirginitati ẽẽ debet. si.¬
ne quo recte castitas uera seruari ñ potest.
Num qͣm igit᷑ beata maria. sine pudoris
sui custode ꝓcessit. Et id̾o si placet uobis

Expanded text:
ancillae suae: unde et beata jam ab omni saeculo praedicatur. Idcirco et vos, o filiae, si vere virgines esse vultis, vistis humilitatem, quam vos ex se docuit. Unde ait idem: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Non ergo beata Dei genitrix a filio suo Domino nostro didicit coelos fabricare, non angelos creare, non miracula deitatis insignia operari: sed tantum humiliari, caeteraque virtutum documenta, intra humilitatis custodiam aggregare. Unde cum ea semper singularum virtutum pudicitia comes irremota mansit: quia omnino pudor individuus virginitati esse debet, sine quo recte castitas vera servari non potest. Numquam igitur beata virgo Maria sine pudoris sui custode processit, et ideo si placet vobis
Abbreviated transcription (Latin):
te intelligentie. anulũ fidei ur̃e ⁊ mar¬
garitam. ꝓ qua omĩa reliqͥstis. integrã
inuiolatamq seruetis: ne dotẽ simul
tius itaq ꝓcurate. si quomodo simplici¬
tas columbe. que fuit in maria illesa.
inuiolataq custodiat᷑: de qua salomõ
in canticis. qͣsi in eius laude. Neni inqͥt
columba mea. ĩmaculata mea. Iam

Expanded text:
e intelligentiae annulum fidei vestrae, et margaritam pro qua omnia reliquistis, integram inviolatamque servetis, ne dotem simul tius itaque procurate, si quo modo simplicitas columbae, quae fuit in Maria, illaesa inviolataque custodiatur. De qua Salomon ait in Canticis, quasi in ejus laude: Veni, inquit, columba me
Abbreviated transcription (Latin):
itaq u̾bis. ostendit se qui loquebat᷑. ine
Nam abraham anteqͣm fieret: humani¬
tatis ÷ breuitas: ego sũ aũ. et̾nitas nat¬
re declarat᷑. in qua nimirsĩ et̾nitate. iã
se fuisse qui loquebat᷑. ꝑ sacram̃tũ sui
ideo elegit: ut ip̃a omnib cẽt exemplum
castitatis. que quasi in speculo refulget
forma uirtutis. Habetis igit᷑ in ea magi¬
steria ꝓbitatis expressa. quid pͥmũ elige¬
re. qͥd respiiere. quid sequi debeatis. Orima
eiꝰ uirtꝰ: fundam̃tũ omniũ iuitutũ. et
custos humilitas ip̃a de qua głat᷑. Quia
respexit inquit humilitatem ancille sue
ecce enĩ ex hoc beatam me dicent om̃s ge¬
nerationes. Ergo pͥmũ discendi incitam̃¬
tũ nobilitas ÷ magistri. deinde merces la¬
boris optimi. fructꝰ beatitudinis. Quid
igit᷑ nobiliꝰ matre dñi: Quid splendidiꝰ
ea qͣm splendor elegit paterne głe: Quid
castius. que corpꝰ xp̃i sine contagione cor¬

Expanded text:
utique verbis ostendit se qui loquebatur, in eo utique verbis ostendit se qui loquebatur, in eo Nam Abraham anteqtatis brevitas; « ego sum » autem aeternitas naturae declaratur. In qua nimirum aeternitate jam se fuisse qui loquebatur per sacramentum suae ideo elegit, ut ipsa omnibus esset exemplum castitatis, in qua velut in speculo refulget forma virtutis. Habetis igitur in ea magisteria probitatis expressa, quid primum eligere, quid respuere, quid sequi debeatis. Prima ejus virtus est fundamentum omnium virtutum et custos, humilitas ipsa, de qua gloriatur: Quia respexit, inquit, humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes . Ergo primum discendi incitamentum, nobilitas est magistri: deinde merces laboris optimi, fructus beatitudinis. Quid igitur nobilius matre Domini, quid splendidius ea, quam splendor elegit paternae gloriae? Quid castius ea, quae corpus Christi sine contagione cor
Abbreviated transcription (Latin):
ri. neq corrumpi ullis insidiarũ frauso¬
b. fons itaq signatꝰ. sigillo totiꝰ tͥnitat
ex quo fons uite manat. in cuiꝰ nomine
om̃s uidemꝰ lum̃: quia iuxta iobannẽ ĩe
÷. qͥ illuminat omnem hoĩem uenientem
in hunc mundũ. Cuiꝰ ꝓfecto emissio un¬
ri: supnoꝵ ciuiũ omniũ ÷ paradysus.
De isto namq uentͥs agro. patͥarcha ysai
longe odorans. aiebat dicens. Ecce odor
filii mei sicut odor agri pleni quẽ bñcdhi
dñs. Qmͣuis putant parum intelligen¬
tes. qd̾ pͥores sci. minꝰ de xp̃o intellexerunt
mysteriũ incarnationis. cũ ⁊ ip̃i eadẽ sal¬
uati sint gr̃a. Unde constat tempꝰ. ñ p̃iudi¬
casse sacram̃tũ uniti hominis ac dim
ut iam eẽt in illo ꝑ unitatem ꝑsone al
initio seculi. qui necdũ erat natꝰ de ma¬
.Ria uirgine: qd̾ multis scripturarũ de¬
clarat᷑ indiciis unde dñs ad iudeos. Ante¬
qͣm abraham fieret in qͥt. ego sum. Quibꝰ

Expanded text:
ri neque corrumpi ullis insidiarum fraudiri neque corrumpi ullis insidiarum fraudibus. Fons igitur signatus sigillo totius Trinitatis, ex quo fons vitae manat, in cujus lumine omnes videmus lumen, quia juxta Joannem, ipse est qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Cujus profecto emissio uteri, supernorum civium omnium est paradisus. De isto namque ventris agro patriarcha Isaac longe odorans aiebat: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, quem benedixit Dominus . Quamvis putent parum intelligentes quod priores sancti minus de Christo intellexerunt mysterium incarnationis, cum et ipsi eadem salvati sint gratia. Unde constat tempus non praejudicasse sacramentum uniti hominis ac Dei, ita ut jam esset in illo per unitatem personae ab initio saeculi, qui necdum erat natus de Maria virgine: quod multis Scripturarum declaratur indiciis. Unde Dominus ad Judaeos: Antequam Abraham fieret, inquit, ego sum . Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
libanꝰ candidatio int̾p̃tat᷑. Erat enim
⁊ dealbata niue. canolidiꝰ sp̃c scĩ muneri
gr̃a fuit : totum miscołia ⁊ iusticia. qͤ
de celo ꝓspexit. Et ideo ĩmaculata: qͥa
in nullo corrupta. Circũ dedit enĩ uirũ.
in utero si cut hieremias sc̃s testat᷑: ⁊ ñ
aliunde accepit. faciet inqͥt dñs nouum
suꝑ t̾ram. ⁊ mulier circũdabit uirũ. Ue¬
re nouũ. ⁊ omniũ nouitatũ suꝑemineis
nouitas uirtutũ: qnͣdo d̾s quẽ ferre ñ p¬
test mundꝰ. neq uidere aliqͥs ut uiuere
possit. sic ingressus÷ hospiciũ uentris. in
corporalis claustra nesciret: sicq gestatꝰ
ut totꝰ ds in eo ẽẽt: ⁊ sic in de exiuit. ut e¬
zechiel fatet᷑. ianua omnino clausa. un¬
de canit᷑ in eisdem canticis de ea. Orcꝰ con¬
clusus. fons signatꝰ: emissiones tue para¬
disus. Uere ortꝰ deliciarum: in qͦ consita
st̾ uniu̾sa florũ genera.⁊ odoram̃ta uir¬
tutũ. Sic q conclusus: ut nesciat iuiola¬

Expanded text:
Libanus candidatio interpretatur. Erat enim ac dealbata nive candidius Spirigratia fuit, totum misericordia, et justitia, quae de coelo prospexit: et ideo immaculata, quia in nullo corrupta. Circumdedit enim virum in utero, sicut Hieremias sanctus testatur, et non aliunde accepit. Faciet, inquit, Dominus novum super terram, et mulier circumdabit virum . Vere novum et omnium novitatum supereminensnovitas virtutum, quando Deus, quem ferre non potest mundus, neque videre aliquis ut vivere possit, sic ingressus est hospitium ventris, ut corporis claustra nesciret, sicque gestatus, ut totus Deus in eo esset: et sic inde exivit, ut Ezechiel fatetur, porta omnino clausa. Unde canitur in eisdem Canticis de ea: Hortus conclusus, fons signatus, emissiones tuae paradisus . Vere hortus deliciarum, in quo consita sunt universa florum genera, et odoramenta virtutum, sicque conclusus, ut nesciat viola
Abbreviated transcription (Latin):
etmplũ ꝑfectionis uirginib. Conĩ sat̃
aũ cum testib sc̃e resurrectionis. ⁊ ipsa
testis. Conũsat᷑ cum senatorib celi in fra
curiam paradysi. sub sp̃u sc̃i disciplina
t᷑ m cenaculũ: qͦ pascha dignissime cele¬
brat᷑. Ibi qͥppe manebant cũ maria ma¬
tre iħu. unaninite̾ aspirat in cartiate.
ꝑseuerantes in oratione: donec indueren¬
tͣuirtute ex alto. Ceperant enĩ iã orare.
qͥ dudum cum dño conũ santes uirtuti¬
b ⁊ miraculis pascebant᷑. Et bene ꝑseue¬
rantes in oratione: nichil hesitantes. do¬
nec acciꝑent munera sp̃e sc̃i. que poscebãt.
Quos ⁊ uos .o filie imitamini. que in
scola xp̃i ꝑmanere uouistis: ꝑseuerate
in orationib. unanimit̾ uiuentes. qͦusq
intͣre possits gaudia et̾ne uite. q̃ beata
uirgo felicit̾ hodie introiuit: alt̾nantibꝰ
ymnidicis angeloꝵ choris. in fra paseua
et̾̃ne uiriditatis. ubi una sotietas omni¬
um suꝑnoꝵ: ubi dulcis sollempnitas

Expanded text:
emplum perfectionis virginibus. Conversatur autem cum testibus sanctae resurrectionis et ipsa testis. Conversatur cum senatoribus coeli intra curiam paradisi sub Spiritus sancti disciplina tur in coenaculum, in quo pascha dignissime celebrabatur: ibi quippe manebant cum Maria matre Jesu unanimiter aspirati in charitate, perseverantes in oratione, donec induerentur virtute ex alto. Coeperant enim jam orare qui dudum cum Domino conversantes virtutibus et miraculis pascebantur. Et bene perseverabant in oratione nihil haesitantes, donec acciperent munera Spiritus sancti quae poscebant. Quos et vos, o filiae imitamini, quae in schola Christi permanere vovistis: perseverate in orationibus unanimiter viventes, donec intrare possitis gaudia aeternae vitae, quo beata Virgo feliciter hodie introivit, alternantibus hymnidicis angelorum choris intra pascua aeternae viriditatis: ubi una societas civium supernotorum, ubi dulcis solemnitas
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. ac sponse: estote sorores. ac ꝓpinque.
qͥa qd̾ carne ñ potuistis: gr̃a totũ condona¬
tũ÷ uob̃. Et ideo diligite matrem dñi aͥ
nob̾ sponsum genuit ĩmortalẽ: cuiꝰ ⁊ uo¬
biscum soror÷ ip̃a. qͥa uoluntatẽ patus
fecit. ut eẽt mat̾: ꝓpinqui quidẽ uobis¬

Expanded text:
Christi ac sponsae, estote sorores ac propinquae: quia quod carne non potuistis, gratia totum condonatum est vobis. Et ideo diligite matrem Domini, quae vobis sponsum genuit immortalem: cujus et vobiscum soror est ipsa, quia voluntatem patris fecit, ut esset mater. Propinqua quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Serat ubum. Hoc qͥxpe ũbum qͦd erat in
am genuit beata ⁊ głosa uirgo maria ex
se earne factum: i dcirto ⁊ uirginitas lon¬
ge sacratior ⁊ fecunditas ut ita dicãmul¬
tomestabilior. qͣm suo potuerit ille expli¬
are eloquio. Uerumtam̃ qͣnto uirginitaᷤᷤ
ognatior uirginitati: tanto beatꝰ eunge
ne uite. conũsatio eiꝰ post ascensionem
p̃i generalit̾ cum apłis fuit. qͦusq dis

Expanded text:
erat Verbum . Hoc quippe Verbum quod erat in m genuit beata et gloriosa Virgo Maria ex se carnem factum. Idcirco virginitas longe sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verumtamen quanto virginitas cognatior virginitati, tanto beatus evangnae vitae, conversatio ejus post ascensionem Christi generaliter cum apostolis fuit quousque dis
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ mores instituta st̃ eccłiarũ. que p̾cellit
cunctis: suꝑeminet uniu̾sis. Opt̾ea q̃ cũq
uirgo sibi ab ea optat p̾miũ ⁊ implorat
auxilium: debet imitari exemplũ. Ro¬
go uos o uirgines. rogo ⁊ uidue:imita¬
mini paulam matrem uiduam. exem¬
plar continentie ⁊ castitatis: imitami¬
ni eustochiũ. quam habetis uob̃cũ uir¬
ginem ⁊ formam ꝑfecte indegͥtatis. Qd
siminꝰ in illis÷. qmͣ in matre dñi. ĩmo

Expanded text:
us mores instituta sunt Ecclesiarum, quae praecessit cunctos, supereminet universis. Propterea quaecumque virgo sibi ab ea optat praemium et implorat auxilium, debet imitari exemplum. Rogo vos, o virgines, rogo et viduae, imitamini Paulam viduam matrem, exemplar continentiae et castitatis. Imitamini Eustochium, quam habetis vobiscum virginem, et formosam perfectae integritatis. Quod si minus in eis est, quam in matre D
Abbreviated transcription (Latin):
ter sublimata. cum xp̃o regnar in et̾nũ.
Regina namq mundi hodie de t̾ris.⁊ de
p̃senti secło neqͣm ercpit᷑. Iterũ dico gau¬
dete: quia secura de sua ĩmarcessibili gła.
ad celi iam ꝑuenit palatiũ. Exultate in¬
qͣm acgaudete. ⁊ leter᷑ omnis orbis: qͥa
hodie nob̃ omnib. eiꝰ int̾uenientib me¬
ritis. salus aucta ẽ: uob̃ quoq diligen¬
tib eam. honor ⁊ uirtꝰ una cũ reliquis

Expanded text:
nat in aeternum. Regina mundi hodie de terris et de praesenti saeculo nequam eripitur. Iterum dico, gaudete, quia secura de sua immarcescibili gloria, ad coeli jam pervenit palatium. Exsultate, inquam, ac gaudete, et laetetur omnis orbis, quia hodie nobis omnibus, ejus intervenientibus meritis, salus aucta est. Vobis quoque diligentibus eam h
Abbreviated transcription (Latin):
recepti hospitandi gr̃a cõmaneremꝰ:
illum miserũ donari sc̃o amando int̾¬
pellauimꝰ: qͣtinꝰ solutum uinculis cor¬
poralib. sc̃s cui donaret᷑ apd̃ diuinã
clementiam obtineret demoniacis ab¬
solui nexib. Qͦd ⁊ ita factum ẽ. Nam
⁊ pontifex nt̃is assensum p̃buit petitio¬
nib. ⁊ ille pontifex nr̃ cuiꝰ corpꝰ depor¬
tabat᷑ liberam mentem eatenꝰ captiua¬
to a sũmo portifice xp̃o impetrauit. ita
ut inde nobiscũ ꝓgrediens. nullũ male
sani capitis indiciũ ultͣ p̃tenderet.

Expanded text:
recepti, hospitandi gratia commaneremus, recepti, hospitandi gratia commaneremus, illum miserant, donari sancto Amando interpellavimus, quatenus solutum vinculis corporalibus, sanctus, cui donaretur apud divinam clementiam obtineret daemoniacis absolvi nexibus. Quod et ita factum est. Nam et pontifex nostris assensum praebuit petitionibus, et ille pontifex noster, cujus corpus deportabatur liberam mentem eatenus captivato a summo pontifice Christo impetravit, ita ut inde nobiscum progrediens, nullum male sani capitis indicium ultra praetenderet.
Abbreviated transcription (Latin):
detulerunt. qͦs cũ tanto thesauro galli
ubi libet locoꝵ honorifice ⁊ sũma cũ de¬
uotione susceper̃t. Excessimꝰ sane mona¬
sterio septimo idꝰ iunii: repedauimꝰ idẽ
sub die .iiiͦi. nonas iulii. Quid aũ hac
int̾capedine quatuor ebdoma darũ
meritis sepedicti pontificis coram im¬
mensitate uulgi in ip̃a regione sit ge¬
stũ. ñ ducit mat̾ eccłia reticendũ: que
filios suos orthodoros. filiationẽq suã
in bona ꝑseuerantia. quaqua u̾sum
conseruantes letat᷑ functos honore po¬
loꝵ.S hec omutentes iam ad ea que
decreuimꝰ notanda ac memorie cõmen
urbem deuenimꝰ cluentem pontificali
cathedra. In qua ꝓpt̾ uuluas. quidã in¬
sensatꝰ constrictis artissime in nertio pe¬
dib residebat: qui ut ab incolis palã
factũ ẽ nob̃ obnimiam insani capitiᷤᷤ
amentiam qͣndam ꝓpinqͣrũ suarum
sauciauerat. Ubi cum honorifice ab an¬
tistite lyecb̃to cunctoq ipsiꝰ loci clero.

Expanded text:
detulerunt, quos cum multo thesauro Galli detulerunt, quos cum multo thesauro Galli ubilibet locorum honorifice et summa cum devotione susceperunt. Excessimus sane monasterio septimo Idus Junii, repedavimus in idem sub die quarto Nonas Julii. Quid autem hac intercapedine quatuor hebdomadum meritis saepe dicti pontificis coram immensitate vulgi in ipsa regione sit gestum, non ducit mater ecclesia reticendum, quae filios suos orthodoxos, filiationemque suam in bona perseverantia quaquaversum conservantes laetatur functos honore polorum. Sed haec omittentes, jam ad ea quae decrevimus notanda, ac memoriae commendtandem devenimus fulgentem pontificali cathedra. In qua juxta valvas quidam insensatus constrictis arctissime in nervo pedibus residebat, qui, ut ab incolis palam factum est nobis ob nimiam insani capitis amentiam, quamdam propinquarum suarum sauciaverat. Ubi cum honorifice ab antistite Herbertho cunctoque ipsius loci clero
Abbreviated transcription (Latin):
lub t̃tio iduũ februariũ elnone accen¬
e ft̃ domꝰ in foro. hora fere t̾cia. unde ⁊
in ip̃am p̃dicti pontificis eccl̃iam. plum¬
beis tabulis tectam ꝑ tegulas sub ipsis
tabulaticis flãma ꝓrupit. antiqui
hostis ut credimꝰ inuidia. Que ip̃a cũ
omĩb claustris sius statim ẽ incendio
lia germani ipsiꝰ eccł̃ia. Campane fun¬
dendo in puluerem sunt redacte: diru¬
ta etiam queq ornamenta eccłie. colũ¬
nas olico de pario lapide cum analo¬
gio honeste fabrice. Ubi qͥddam contigit
relatu dignissimũ. qd̾ sicut uidentes
⁊ audientes in stuporem u̾tit ñ mini¬
mũ: ita lecturis ut reor erit ueluti mõ¬
strum. Nam mox ut ipse campane a flã¬
ma st̃ inuase. ceperunt insimul. nulliꝰ
nisi soliꝰ di impulsu resonare. ac si di¬
uinitꝰ monerent᷑ plangere ruinam sui
⁊ eccł̃ie: donec ut p̾libatũ ẽ in puluerem
st̃ redacte. Cuiꝰ habitationis restituende
uenerandi patris recubabat ꝑ galliam

Expanded text:
ub III Iduum Februariarum, Elnone accensae sunt domus in foro hora fere tertia, unde et in ipsam praedicti pontificis ecclesiam plumbeis tabulis tectam, per tegulas sub ipsis tabulaticis flamma prorupit, antiqui hostis, ut credimus, invidia. Quae ipsa cum omnibus claustris suis statim est incendio lia germani ipsius ecclesia. Campanae fundendo in pulverem sunt redactae; diruta etiam quaeque ornamenta ecclesiae, columnas dico de Pario lapide cum analogio honestae fabricae. Ubi quiddam contigit relatu dignissimum, quod, sicut videntes et audientes in stuporem vertit non minimum, ita lecturis, ut reor, erit veluti monstrum. Nam mox ut ipsae campanae a flamma sunt invasae, coeperunt insimul, nullius nisi solius Dei impulsu, resonare ac si divinitus monerentur plangere ruinam sui et ecclesiae, donec, ut praelibatum est, in pulverem sunt redactae. 3. Cujus habitationis restituendae venerandi Patris recubabat per Galliam
Abbreviated transcription (Latin):
stuluerit redarguere:arbitrans nos.
si nisi uulgares rumores sequi uelle:
luic iaculũ oppõnimꝰ. qd̾ qͦndam refu¬
antib ueritatem obrecit pastor ⁊ pri¬
mpilaris eccłie. Non possumꝰ inquit
que audiuimꝰ ⁊ uidimꝰ ñ loqui. Nil nã
hic calamꝰ aperit cͣrentib articulis:
nili que euident̾ obtutꝰ ꝓbauere scͥpto¬
nis: testimoniũ ei reddentib eiusdẽ
temporis monachis. clericis. adq etiã
uenerande memorie ⁊ insignis fame

Expanded text:
studuerit redarguere, arbitrans nos studuerit redarguere, arbitrans nos non nisi vulgares rumores sequi velle: huic jaculum opponimus, quod quondam refutantibus veritatem objecit pastor et primipilaris ecclesiae. « Non possumus, inquit, quae audivimus et videmus, non loqui. » Nil namque hic calamus aperit currentibus articulis, nisi quae evidenter obtutus probavere scriptoris; testimonium ei reddentibus ejusdem temporis monachis, clericis atque etiam venerandae memoriae, et insignis famae
Abbreviated transcription (Latin):
icet int̾dum humana mens fan¬
tasticis uisionib fallat᷑ s ñ mi¬
auiloꝵ signis falli potest que uirtu¬
nͥ opator dñs in fidelib suis oꝑari di¬
gnatur. Ab egyptiis namq magis il¬
salione fantastica rex captꝰ ẽ menphi¬
ticus cũ uniu̾sa egypto. falsa ⁊ yma¬
ginabilia habens ꝓ uero: s postqͣm di¬
uinitꝰ ostensa sunt portenta uirtutũ.
magi etiam ip̃i cum cęteris qͣmqͣm pri¬
mũ increduli: post modũ tam̃ ꝓfessi st̃.
lex c̃ẽ cligitum dei. Celi nempe hoc est
qmiq fideles głam cłi locunt᷑. ⁊ in omnẽ
tam uirtutum ipsiꝰ sonꝰ ꝓgredit᷑. Unde
ꝯmodulo nr̃e possibilitatis. impolito qͥ¬
in sermone. s ñ ignobili materie qͦdã
isignia ad noticiam conamͣ mittere
psteroꝵ: qualit̾ in t̾ris nr̃a etate rex pa¬
asiterit ĩmortalis militem suũ. beatũ
idelicet amandũ głose in celestib do¬
uo ĩmortalitatis a se muneratũ. Si qͥs
aũ obstinata mente. nf̃m in hoc stilũ

Expanded text:
icet interdum humana mens phantasticis visionibus fallatur, sed non miraculorum signis falli potest, quae virtutum operator Dominus in fidelibus suis operari dignatur. Ab Aegyptiis namque magis illusione phantastica rex captus est Memphiticus cum universa Aegypto, falsa et imaginabilia habens pro vero: sed postquam divinitus ostensa sunt portenta virtutum, magi etiam ipsi cum caeteris, quanquam primum increduli, postmodum tamen professi sunt hoc esse digitum Dei. Coeli nempe, hoc est quique fideles, gloriam Dei loquuntur et in omnem terram virtutum ipsius sonus progreditur. Unde pro modulo nostrae possibilitatis, impolito quidem sermone, sed non ignobili materie quaedam insignia ad notitiam conabor mittere posteriorum, qualiter in terris nostra aetate, rex patefecerit immortalis militem suum, beatum videlicet Amandum, gloriosae in coelestibus dono immortalitatis a se muneratum. Si quis autem obstinata mente nostrum in hoc stylum
Abbreviated transcription (Latin):
aũ iacob. dixit. Si ueram deo penitentiã
obtuleris: ueram eiꝰ indulgentiã conse¬
queris. Dicit ei hermogenes. In tantũ deo
ueram penitentiam offero. ut om̃s codi¬
ces meos in quib erat illicita p̾sumptio¬
abiecerim:⁊ omnib simul renuntiaui¬

Expanded text:
us Vic- tor: «Si ueram Deo penitentiam obtuleris, ueram eius indul- gentiam consequeris». Dicit ei maleficus: «In tantum Deo ueram penitentiam offero, ut omnes codices meos, in quibus erat inlicita presumptio, incendi, et omnibus simul renunciau
Abbreviated transcription (Latin):
siam:inuenit eam a duob magis her¬
pastorem reduxit. Insuꝑ ip̃os magos ma¬
gistros erroris cũ multis ad ueram fidem¬
imponentes. ut aliquo in loco abscondat᷑
donec largiente dño. condigne sepeliat᷑.¬
abscesserunt. Qui nauim ingressi. obdor¬
mier̃t. ⁊ incrastino euigilantes: inuene¬
Erat eo tempore in illis partib. p̃potens
femina ⁊nomine ⁊actione lupa: nomi¬
cũ corpore relicus. alii ad dñam ꝑgune:¬
rogantes. ut sibi locus sepulture tͣdat᷑.¬
simo regi puniendos. Rex uero uissit eos
uiuiũ discumbente: ab angelo de carce¬
re ꝓducunt᷑. ⁊ popło inspectante. ciuita¬
tem egrediunt᷑. Sublata aũ mensa:
rex ad carcerem ministros misit. inclu¬
aꝑientes: neminẽ inuenert̃. Cum ꝙ¬

Expanded text:
it eam a duobus magis, Herpastorem reduxit. Insuper ipsos magos magistros erroris cum aliis pluriimponitur ut aliquo in loco abscondatur donec Domino concedente condigne sepeliatur. Qui navim ingressi obdormierunt et in crastino evigilantes empore in illis partibus praepotens femina, nomine et actione Lupa, toticum corpore relictis, alii ad dominam intrant; ut sibi locus sepulturae tradatsimo regi misit perdendos. Rex vero jussit eos vivium discumbente, ab angelo de carcere educuntur, et populo spectante civitatem egrediuntur. Sublata autem mensa rex ad carcerem misit, incluaperientes neminem invener
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ memorie referat̃. Suꝑueniente
igit᷑ tempore domuncula in qua d̾o di¬
lectꝰ diem obiit: flãmis arrepta. ardete
cepit. S uidente qͣdam religiosa femi¬
na. abita nomine sc̃s adueniens yeda¬
stus flammas a domo discussit.⁊ ita meo¬
lumis remansit. cum lectulo in qua uir
dñi scãm ad celestia regna animam emi¬
sit: ut om̃s agnoscerent qͣnta illiꝰ eẽt bea¬
titudo in celis. cuiꝰ lectuli domiciliũ in t̾r
ardere ñ potuit

Expanded text:
dignum memoria referatur. Superuenientedignum memoria referatur. Superuenienteigitur tempore, domuncula, in qua Deo dilectus diem obiit, flammis arrepta ardere coepit. Sed vidente quadam religiosa femina Abita nomine, sanctus adveniens Vedastus, flammas a domo discussit, et ita incolumis remansit cum lectulo, in quo vir Domini sanctam ad coelestia regna animam emisit: ut omnes agnoscerent quanta illius esset beatitudo in coelis, cujus lectuli domicilium in terris ardere non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
mone cordis affectꝰ erupit. E heu m̃ inqͥt
obatissime pat̾. quid uis ut faciam: qͦ¬
mam ⁊ dies in uesꝑum se declinat. ⁊ om̃s
iͥ ad ias erequias conuenerant. ad ꝓpͥa¬
iam remeare sestinant: ꝑ mitte obsecro
te ꝑferri ad locum. q̃ t̃ filioꝵ cura p̃pa¬
tatꝰ yxistit. Et his dictis: accipientes ca¬
pulũ in quo sc̃i uiri corpꝰ iacebat exani¬
me. nullũ onꝰ sentientes. portauert̃ eum
lubiectis humetis. cum alacritate animi
ad sepulture locũ. Sepeliert̃ꝙ eũ in tam
dicia eccłia beate dĩ genitricis semꝑ uir¬
gnis marie in dextera patce abeatis.u¬
bi quondam pontificalis cathedre fun¬
gilat᷑ offitio. nobilem t̾re condentes thes¬
anrũ. In quo loco ꝑ aliqͦt iacuit tempꝰ.
qͦusq dño teuelante. a locum ubi nunt
fulget eiꝰ memoria: a uiris scĩs autb̃to
⁊ audomaro ep̃is. felici tnslatione mutatꝰ.
Unc autẽ quid in eodem MHiracu¬
episcopio post eiꝰ excessũ uisum:

Expanded text:
maerore cordis affectus erupit: «heu mihi, inquit, maerore cordis affectus erupit: «heu mihi, inquit, o beatissime pater quid uis ut faciam quoniam et dies in uesperum declinat et omnes qui ad tuas exequias conuenerant ad propria remeare festinant? Permitte, obsecro, te perferri ad locum qui tibi filiorum cura praeparatus existit.» Et his dictis accipientes capulum in quo sancti uiri corpus iacebat exanime nullum onus sentientes, portauerunt eum subiectis humeris cum alacritate animi ad sepulturae locum sepelieruntque eum in iam dicta ecclesia beatae Dei genitricis semper uirginis Mariae in dextera parte altaris ubi quondam pontificalis cathedrae fungebatur officio, nobilem terrae condentes thesaurum. In quo loco per aliquod iacuit tempus quousque domino reuelante ad locum ubi nunc fulget eius memoria est a uiris sanctis Autberto et Audomaro episcopis felici mutatione translatus. Nunc autem quid in eodem episcopio post eius excessum uisum est
Abbreviated transcription (Latin):
illũ in eccła beate semꝑ uirginis marie.
ubi sede pontificali p̾sederat tumulari: ip¬
se uero sepulture fite locũ in oratorio q̃d
pauꝑe sumptu. id est ligneis tabuli. p
litꝰ crientionis fluuioli edificauerat: fie¬
ri disposuisse cognoscit᷑. Qd licet ip̃e ꝓ
humilitate qua semꝑ usus ÷ fieri uolu¬
isset: om̃s tam̃ qui aderant attendenteᷤ me¬
noꝵ eiꝰ insignia: indignũ ducebant cor¬
pus tanti uiri in loco humili debere sepe¬
lri. p̃sertim cũ nec locꝰ ip̃e habilis esset
tanto monumento: nec palude obsitꝰ. fo¬
ret accessibilis populo. Dum talia inter
si quereient᷑: uenerabilis uir scopilio. doctꝰ
uirticte p̾cum. ad solita sibi credidit ar¬
ma c̾rendũ: ut iidelicet oratio fidei ob¬
tineret. qd̾ multa hominũ manꝰ uirib
nequiuisset. Unde cunctos hortans ad p̾¬
cem ip̃e pͥor illac̾mans suꝑ corpꝰ sacͣtissi¬
mũ incumbens orationi: in hanc uocem

Expanded text:
illum in ecclesia beatae semper uirginis Mariae illum in ecclesia beatae semper uirginis Mariae ubi sede pontificali praesederat tumulari. Ipse uero sepulturae suae locum in oratorio quod paupere sumptu id est ligneis tabulis propter litus Crientionis fluuioli aedificauerat fieri disposuisse cognoscitur. Quod licet ipse pro humilitate qua semper usus est fieri uoluisset omnes tamen qui aderant attendentes meritorum eius insignia indignum ducebant tanti uiri corpus in loco humili debere sepeliri praesertim cum nec locus ipse habilis esset tanto monumento nec palude obsitus foret accessibilis populo. Dum talia inter se quererentur uenerabilis uir Scopilio doctus uirtute precum ad solita sibi credidit arma currendum ut uidelicet oratio fidei obtineret quod multa hominum manus uiribus nequiuisset. Unde cunctos hortans ad precem ipse prior inlacrimans super corpus sacratissimum incumbens orationi in hanc uocem,
Abbreviated transcription (Latin):
monitionis ũba. ⁊ ꝓbatissime uite ue¬
stigia sequi ñ desistit. Conuenert iaꝙ
ad ultimas uenerandi exequias uin
clerus. ⁊ populꝰ copiosus. aliarũq ecclas
sac̃doteo. p̃sbiteri ⁊ diaconi. d mirũ int̾
lacamantiũ uoces in t̾ra. psallentiũ ite
fert᷑ a quibdam religiosis uiris cctꝰ au¬
diebat᷑ in celo. Et dum digno honors
officio. feretrũ in quo iacebat corpꝰ pasa¬
tũ staret in medio: s accedentes mouen¬
illuo ñ ualebant. Qͥd uero agerent a¬
bigebant: quo se u̾terent nescietant. del¬
citabant᷑ a scopilione archip̃sbit̾o um
religioso. qui secretariꝰ fuerat sermonũ
sc̃i di. si aliquid de sua eũ testati sepulue¬
ra memoraret: tim̃tes ne forte illis ha
ideo accidisset. qͥa int᷑ murũ eiꝰdem tiuil¬
tatis illum sepeliri disponebant. Quilꝰ
ille responc̾it sepiꝰ eũ se audisse diceal
qd nullus intͣ muros eiuitatis sepeliri
debuisset: qͥa omnis ciuitas locus debet

Expanded text:
monitionis uerba et probatissimae uitae uemonitionis uerba et probatissimae uitae uestigia sequi non desistit. Conuenerunt itaque ad ultima uenerandi uiri exsequia clerus et populus copiosus aliarumque ecclesiarum sacerdotes, praesbiteri et diaconi. Sed mirum, inter lacrimantium uoces in terra psallentium ut fertur a quibusdam religiosis uiris coetus audiebantur in caelo. Et dum digno honorofficio feretrum, in quo iacebat corpus, paratum staret in medio, sed accedentes movere eum non valebant, – quid vero agerent, ambigebant; quo se verterent, nesciebant, – sciscitabantur a Scopilione archipraesbitero, viro equidem relegioso, qui secretarius fuerat sermonum sancti Dei, si aliquid de sua eum testare sepultura memoraret: timentes, ne forte illis hoc ideo accidisset, quia intra murum eiusdem civitatis illum sepelire disponebant. Quibus ille respondit, saepius eum audire dicentem, quod nullus intra muros civitatis sepeliri debuisset, quia omnis civitas locus debet
Abbreviated transcription (Latin):
sudauit seruitio. inde ad palmam et̃mele
atitudinis ꝑueniret:⁊ int̾ carissimoñ
manꝰ filioꝵ animam suo redderet caumn
Ut uero sui obitum famuli d̾̃s designa¬
ret. uisa ÷ nocte qͣdam clarissime colum¬
na lucis a culmine domꝰ in qua sc̃s iace¬
bat sacerdos: usq ad sũmũ celi. horarũ fir¬
me spatio duarũ. stare fastigiũ. Qd cũ
uiro di dicetet᷑. intellexit statim hoc sig¬
nũ. suũ demonstrare obitũ. Uocaure lu¬
os ad se filios: ut eoꝵ p̾cib. suam fideli
conditori cõmendaret animã. Et post
dulces pat̾ne pietatis ãmonitionts.⁊ ear¬
ma caritatis u̾ba. sacro sc̃o corporis ⁊ sã¬
gumis xp̃i confirmatꝰ uiatico inter¬
manꝰ lacrimantiũ spiritũ emisit. Od¬
es sc̃o letissima sac̃doti. s cuncto mestil¬
sima popło: quẽ tantꝰ subito corporali ui¬
ta deseruit pastor. quẽ tam̃ spiritali nĩ¬
qͣm deseruit int̾cessione: si sacre illiꝰ an¬

Expanded text:
sudauit seruitio, inde ad palmam aeternae sudauit seruitio, inde ad palmam aeternae beatitudinis perueniret et inter carissimorum manus filiorum animam suo redderet creatori. Vt uero sui obitum famuli Deus designaret, uisa est nocte quadam clarissimae columna lucis a culmine domus in qua sanctus iacebat sacerdos, usque ad summum caeli horarum ferme spatio duarum stare fastigium. Quod cum uiro Dei diceretur, intellexit statim hoc signum suum demonstrare obitum. Vocauit suos ad se filios ut eorum precibus suam fideli conditori commendaret animam. Et post dulces paternae pietatis admonitiones et extrema caritatis uerba sacrosancto corporis et sanguinis Christi confirmatacrimantium spiritum emisit. O dies sancto laetissima sacerdoti sed cuncto maestissima populo quem tantus subito corporali uita deseruit pastor, quem tamen spiritali numquam deserit intercessione si sacrae illius ad
Abbreviated transcription (Latin):
xiliante gr̃a annis circit̾ qͣdragin¬
ta. sub magna euͣngelice p̃dicationis
deuotione. sub magno pietatis amore:
ac ꝑ id temporis multitudinẽ populi
catholico dogmate. ad xpiane fidei con¬
ũtit sc̃itatem. Claruit ubiq diuine cog¬
nitio legis. scissimũ xp̃i nom̃ cunctoꝵ
audiebat᷑ in ore. Foruit in morib. ca¬
stissime uite honestas. Ardebat in pectori
statutis dieb ad eccliam conẽtebat. festa
cũ magno gaudio nr̃i saluatoris opor¬
tunis celebrabãt᷑ dieb. Elemosine circa do¬
Hymnidicas laudes. deo horis canonicis
eoꝵ. Omnes enim in pulchritudine pa¬
cis quiescebant. in agnitione ueritatis
gaudebant: in sc̃ĩta te xpĩane religionis
letati sunt. Postqͣm uero pius p̃dicator
⁊ sẽs di sacerdos. meritis maturꝰ ⁊ anns.
p̃mia sui laboris d̾o dispensante acciꝑe de¬
buit: in eadem atrebata ciuitate ualide
intirmitatis febre correptꝰ÷. diuina pre¬
uidente miscłia ut ubi plutimũ in d̾i

Expanded text:
xiliante gratia, annis circiter quadraginta, sub magna evanlicae praedicationis devotione, sub magno pietatis amore: ac per id temporis multitudinem populi catholico dogmate ad Christianae fidei convertit sanctitatem. Claruit ubique divinae cognitio legis, sanctissimum Christi nomen cunctorum audiebatur in ore, floruit in moribus castissimae vitae honestas, ardebat in pectoribstatutis diebus ad ecclesiam concurrebat, festa cum magno gaudio nostri Salvatoris opportunis celebrabantur diebus, eleemosynae circa dohymnidicas laudes Deo horis canonicis eorum». Omnes enim in pulchritudine pacis quiescebant, in agnitione ueritatis gaudebant, in sanctitate christianae religionis laetati sunt. Postquam uero pius praedicator et sanctus Dei sacerdos meritis maturus et annis praemia sui laboris, Deo dispensante, accipere debuit, in eadem Atrabate ciuitate ualidae infirmitatis febre correptus est, diuina praeuidente misericordia, ut ubi plurimum in Dei
Abbreviated transcription (Latin):
plicet: nec recta qͤ ꝓtulerit. placent. At con¬
tra bonoꝵ corda. quib in odiũ ñ uenit
ꝑsona sed culpa. sic praua diuidicant ut
recia que dicunt᷑ assumant. Discernendis
int̾ spinarum multitudines. de frugis
semine spica succrescere. Cauta gͦ manu
oꝑantis agendum÷: ut dum spina tolli¬
tͣ. spiea nutriat᷑. qͣtinꝰ qͥ studet eradicare
qͦd pungit. nouerit seruare qd̾ reficit.

Expanded text:
plicet, nec recta quae protulerit placent. At contra bonorum corda, quibus in odium non venit persona, sed culpa, sic perversa dijudicant, ut recta quae dicuntur assumant. Discernendis inter spinarum multitudinem, etiam de frugis semine spica succrescere. Cauta ergo manu operantis agendum est, ut dum spina tollitur, spica nutriatur, quatenus qui studet eradicare quod pungit, noverit servare quod reficit.
Abbreviated transcription (Latin):
cius a dño obtinuit. qd̾ poposcit. Nam
astantib cunctis. ĩmoq stupentib qͣsi
ex ꝓfundo somno paulatim calefacientibꝰ
m̃bris. qui mortuus fuerat statim incolu¬
mis reuixit. Cumq tam magnũ miracu¬
lũ in conuentu popłi. p̃sentia p̃sidis p̾sen¬
tatũ fuisset: tunc uir dñi cepit supplica

Expanded text:
tius a Domino obtinuit quod poposcit. Nam tius a Domino obtinuit quod poposcit. Nam astantibus cunctis immoque stupentibus, quasi ex profundo somno paulatim caleficientibus membris, qui mortuus fuerat statim incolumis revixit. Cumque tam magnum miraculum in conventu populi praesentia praesidis praesentatu
Abbreviated transcription (Latin):
gem clothariũ. cui remotũ locum residen¬
di petierunt. Aduenientes uͭ ad q̃ndam
locũ ambianensiũ ꝑueniunt. gualima¬
go ubi qͥdam comes nomine sygobardꝰ.
unta morem scli contioni p̾sidebat. qd̾ ru¬
stici malum uocant. Et cum ibidẽ ut so¬
let adẽẽ malis gestis iusta uł iniuista sẽ¬
tentia unicuiq ꝓderet᷑: contigit ut quidã
reus obmeritũ quidem reatꝰ sui morte
dampnatꝰ. in eculeo iam ẽẽt su spensꝰ. atq
defunctꝰ. Cumq eum a longe beatꝰ wale¬
ricꝰ in spexisset: ꝑmotꝰ uiscerib. ut erat pie
ueriam mortuũ ullo modo tetigisset. il¬
le quidẽ intrepidꝰ ut quidã ait. ꝑfecta di¬
lectio foras mittit timorem: unculũ rũ¬
ram deposuit.⁊ suꝑ supͥnata m̃bra eiꝰ sũ¬
mo studio caritatis sese cum lacrimiᷤ ad¬
modũ ꝓfusis in oratione ꝓsternit. ita
ut facie sua faciem illiꝰ imprimeret. Et
qͣntũ ꝓmptior in prece fuerat: tantũ ci¬

Expanded text:
gem Clotharium, cui remotum locum residengem Clotharium, cui remotum locum residendi poposcerunt. 12. Advenientes vero ad quendam locum Ambianensium, perveniunt Waliniaco, ubi quidam comes nomine Sigobardus iuxta morem saeculi concioni praesidebat, quod rustici mallum vocant. Et cum ibidem, ut solet adesse, malis gestis iusta vel iniusta sententia unicuique proderetur, contigit, ut quidam reus, ob meritum quidem reatus sui morte damnatus, in eculeo iam esset suspensus atque defunctus. Cumque eum a longe beatus Walaricus inspexisset, permotus visceribus, ut erat pietver iam mortui ullo modo tetigisset, ille intrepidus, ut quidam ait: Perfecta dilectio foras mittit timorem, vinculum incrram deposuit et super supinata membra eius summo studio caritatis sese cum lacrimis admodum profusis in orationem prosternit, ita ut facie sua faciem illius imprimeret, et quantum promptior in prece fuerat, tantum ci
Abbreviated transcription (Latin):
uixta sententiam serui di in signo qͣm di¬
u aduiueret culpa ipsiꝰ appareret. Nam
aiticulus ille quem medici auricularem.
uulgꝰ uero minimellũ nuncupat. ex uehe¬
mentia nimii doloris ita se contͣcerat: ut
b nomine Waldolenꝰ desiderio quondam
accenso. petiit a beato columbano. ut licen¬
tiam ei p̃dicandi int̾ gentes concederet:
⁊ uenerabilem uirum Walericũ. ꝓ solaci¬
o bouende religionis secum abire ꝑmit¬
tiret. Cui pat̾ beatꝰ respondisse fert. Et si
si ꝓbono fili ꝓperare disponis: s hoc sciaᷤᷤ
qd̾ ille seruus dei magnus ẽ quẽ tecũ ire
pquiris. Hoc aũ caue. ne ei aliqͥd molestie
ingeras. ne ꝓ hoc scandali machinam̃ta
incͤ̾ras. Cumq ei ut postulauerat. hoc bea¬
tus columbanꝰ ꝑmisisset: cũ dicto factũ
uenit in posterũ sicut a scõ cdi fuerat p̃dic¬
tu. Cumq pari comitatu in neustriã ꝑ¬
uenissent: accesser̃t ad quendã p̃celsũ re¬

Expanded text:
iuxta sententiam servi Dei in signo, quam diiuxta sententiam servi Dei in signo, quam diu adviveret, culpa ipsius appareret. Nam articulus ille, quem medici auricularem, vulgus vero minimellum noncupant, ex vehementia nimii doloris ita se contraxerat, ut ro ex fratribus nomine Waldolenus desiderio quodam accensus petiit a beato Columbano, ut licentiam ei praedicandi inter gentes concederet et venerabilem virum Walaricum pro solatio fovendae religionis secum abire permitteret. Cui beatus pater respondisse fertur: 'Etsi pro bono, fili, properare disponis, sed hoc scias, quod ille servus Dei magnus est, quem tecum ire perquiris. Hoc autem cave, ne ei aliquid molestiae ingeras, ne pro hoc scandali machinamenta incurras'. Cumque hoc ei, ut postulaverat, beatus Columbanus permisisset, cum dicto factum venit in posterum, sicut a sancto Dei fuerat praedictum. Cumque pari comitatu in Neustriam pervenissent, accesserunt ad quondam praecelsum re
Abbreviated transcription (Latin):
daret. Addentes etiam t̾rorib blandim̾̃ta
otferentes oscula. ⁊ ũbera minitante: t
uniũ ei duoꝵ uł triũ dierũ imponen
uum ⁊ morib decoratꝰ. una cum famulo dei
walerico. sic illos suasoriis ⁊ sins melliflius
doquiis auxiliante dño de p̃dictis finib
monasterii ꝓmouerunt: ut de ip̃oꝵ scl̃ariũ
contuersia nullum int̾ eos scandalũ exur¬
guret S dum quidam ex fr̃ib leui animo
ꝯmotꝰ uellet eos impatient̾ subseq̃: uir do¬
mini blandis ut erat u̾bis ne iret coherce¬
lat. S ille cum iussa sibi magis ac ma¬
gis contempneret: tc̃ famulus cłi inqͥt¬
ei. fili ñ eos subsequaris: ne forde etiã cũ
notato tͥ signo ad nos usq redeas. Cumꝙ
tantũ p̃dictꝰ fr̾ cum aliis comitib suis il¬
los subsequetet᷑: orta ẽ contentio int̾ illos.
⁊ lapidis ictu in manu ẽ ꝑcussus. Unde e¬
tiam tam dui magno dolore ẽ afflictꝰ. ut

Expanded text:
daret, addentes etiam terroribus blandimenta, daret, addentes etiam terroribus blandimenta, offerentes oscula et verbera minitantes et ieiunium ei duorum vel trium dierum inponenet moribus decoratus, una cum famulo Dei Walarico sic illos suasoriis et suis mellifluis eloquiis, auxiliante Domino, de praedictis finibus monasterii promoverunt, ut de ipsorum saecularium controversia nullum ibidem inter eos scandalum exsurgeret. Sed dum quidam ex fratribus levi animo permotus vellet eos in patienter subsequi, vir Domini, blandis ut erat verbis, ne iret, coercebat. Sed ille cum iussa sibi magis ac magis contempneret, tunc ei famulus Dei inquid: 'Fili non eos subsequaris, ne forte etiam cum notato tibi signo ad nos usque redeas'. Cumque tantum praedictus frater cum aliis comitibus illos subsequeretur, orta est contentio inter illos et lapidis ictu in manu est percussus; unde etiam tam diu magno dolore afflictus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sut ñ solum ut diximꝰ noticiam litt̾arũ.
s ⁊ paruo int̾uallo totum paraueratpsal¬
teriũ. Ex inde cepit. scãm diligent̾ freq̃nta¬
tenderet psallentiũ: magis ac magis ignt
timoris dei accendebat᷑. ⁊ compunctione cor¬
dis ampliꝰ roborat᷑. de qͦ igne dñs ait. Ignẽ
ueni mittere in t̾ram. quẽ nolo ut ardcat
s ⁊ illud qd̾ quidam ait. ⁊ feriuint sũmos
fulgura montes. Deinde exardescente in eꝰ¬
audiuit ñ longe ẽẽ qd̾dam monasteru̾
nomine autumo. ubi euiꝰdam auuntuli
beatꝰ puer fert᷑ respondisse. iam se ulteriꝰ¬
domũ patris ñ ẽẽ uisurum. Tune pat̾ in
stuporem atq merorem animi conu̾sul.
patͥs monasterii ĩmo ⁊ omniũ fratrũ con¬
siliũ. qͣlit̾ possent eiꝰ animũ ad se reduce
genitoris. ceperunt beatũ puerũ purge¬
re: ut ad parentes suos reũteret᷑ ⁊ qͣn docũ¬
q uellet iterũ ad septa monasterii repe¬

Expanded text:
sui non solum, ut diximus, notitiam litterarum, sui non solum, ut diximus, notitiam litterarum, sed et parvo intervallo totum paraverat psalterium. Exinde coepit ecclesiam frequentatenderet, magis ac magis igne timoris Dei accendebatur et compunctione cordis amplius roborabatur, de quo igne Dominus dicit: Ignem reni mittere in terram; quem volo, ut ardeat; sed et illud quod quidam ait: Et feriunt summos fulgura montes. 2. Deinde, exardescente in audivit non longe abesse quoddam monasterium nomine Autumo, ubi quidem avunculi beatus puer fertur respondisse, iam se ulterius patris domum non esse visurum. Tunc pater in stuporem atque merorem animi conversus, patris monasterii, immo et omnium fratrum consilium, qualiter possent eius animum ad se reducergenitoris, coeperunt beatum puerulum perurgere, ut ad parentes suos reverteretur, et quandocumque vellet, iterum ad septa monasterii repe
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilis walaricus nomine me¬
diocris. nobilis quidẽ genere. s no¬
bilissimꝰ fide. Huiꝰ beati uiri infantia. di¬
uina ut erat inspiratione afflata. ut post¬
modũ euentꝰ rerum. ip̃arũq uirtutũ eiꝰ fa¬
ma edocuit: sacris quidẽ monasticis a do¬
mino erudiebat᷑ disciplinis. Nam cũ eẽt
in aluernica regione ortꝰ. adhut puttulꝰ.
s tam m̃te grãdeuus: ouiculas patͥs sui
ibidem ꝑ pascua leta circũagens:⁊ ꝑ ame¬
na uirecta eas conseruans: audiuit in lo
uitali desiderio ꝓuocatꝰ tabellam sibi facienͤ.
cũ sũma ueneratione humili prece a p̾cep¬
tore infantiũ depoposcit. ut sibi alfabecũ
scriberet. ⁊ noticiam litt̾arũ in sinuaret q
mox adeptꝰ. qd̃ postulauerat. let̾ ualde ad
opꝰ sibi iniunctũ a quo discesserat remea¬
uit. S cum hec agerent᷑: res admiranda
atq memoria digna euenit. Cum enĩ pn¬
uaret in agris: assidua meditatione di¬
uino fultꝰ auxilio. absq nutu genitoris

Expanded text:
enerabilis Walaricus nomine, mediocris quidem genere, sed nobilissimus fide, Huius beati viri infantia, divina ut erat inspiratione afflata, ut postmodum eventus rerum ipsarumque virtutum eius fama edocuit, sacris quidem et monasticis a Domino erudiebatur disciplinis. Nam cum esset in Alvernica regione ortus et adhuc puerulus, sed mente tamen grandevus, oviculas patris sui ibidem per pascua laeta circumagens et per amoena virecta eas conservans, audivit in locin tali desiderio provocatus, tabellam sibi faciens, cum summa veneratione humilique prece a praeceptore infantium depoposcit, ut sibi alfabetum scriberet et notitiam litterarum insinuaret. Qacto, ut postulaverat, laetus valde ad opus sibi iniunctum a quo discesserat remeavit. Sed cum haec agerentur, res admiranda atque memoriae digna evenit. Cum pvaret in agris, assidua meditatione divino fultus auxilio absque nutu genitoris
Abbreviated transcription (Latin):
ih̃u xp̃i stetit ĩ mobilis: dicens ei. Ego ro
xp̃o. Et ideo petiui inducias martyrii
mei. ut credentib timorẽ tollerẽ passi¬
omis: ⁊ ñ credentib uocem exultationis
sa qͣm lui uoluit orauit. qͣm du uolu¬
it allocuta ẽ turbam circũ stantẽ: dicenᷤ¬
eis. Annuntio uob̃ pacem datã eccl̃ie dei:
dyocletianũ de regno suo eiectũ. ⁊ maxi¬
meam agathen. ita me sciatis huic ciui¬
tem dñi. facientes susceperitis fidem. Hec¬
uͦ loq̃nte famula di lucia ut diximꝰ. ui¬
scerib gladio patefactis ante oculos eiꝰ
ferro uinctꝰ ducebat᷑ paschasiꝰ. Cuc̃rerunt
nam. ab omni senatu romano auditꝰ ac¬
cepit sententiam capitalem. Dei aũ mar¬
tyr lucia uirgo sacratissima. de loco in qͦ
ꝑcussa ẽ penit̾ mota ñ ẽ. neq exiit sp̃o eiꝰ:¬
nisi priꝰ uenientib sacerdotib ⁊ mysteri¬
a ei dantib. atq omĩb dicentib amen.
illic emi sit sp̃m. In eodem aũ loco fabri¬

Expanded text:
isti stetit inmobiles dicens ei. Ego rogchristo . et ideo petiui| inducias martyrii mei ut credentibus . timorem tollerem| passionis et non credentibus uocem exultacionis sa . quamdiu uoluit orauit quam| diu uoluit adlocuta est turbam circumstantem| dicens. Adnuncio uobis pacem datam ecclesiae dei .| diocletiano de regno suo deiecto . meam Agathen. Ita me sciatis isti| us ciuitem domini facientis| susciperitis fidem. Haec loquentem famula dei lucia ut| diximus uisceribus gladio patefactis . ante oculos| eius ferro uinctus ducibatur pascasius . cucurrirant| m . ab omni| senatu romano auditus . accipit sententiam capita| lem dei autem martyr. Lucia uirgo sacratissima. de loco in quo percussa est . paenitus mota non est| neque exiuit spinisi uenientibus sacerdotibus . et| misteria ei dantibus . atque omnibus dicentibus Amen .| illa emisit spiritum in eodem loco fabri
Abbreviated transcription (Latin):
latere. torridꝰ discrit fluuiꝰ. pisciũ multitu¬
tia saxa ab imis ad sũma ac p̾celsa erigit᷑.
aularũ ⁊ domoꝵ fabricam in excelsa aeris
fastigia. magnũ ac mirandũ mundo ⁊ re
gioni uicine p̃bet spectatulũ. Nec minꝰ illa
regio t̾tia. que ceteris p̃cellet glebis optima
atq frugifera: ⁊ tam pomiferis qͣm ⁊ pul¬
cherrimis arborib densa. undiq magno

Expanded text:
o autem ex latere torridus discurrit fluvius piscifo autem ex latere torridus discurrit fluvius pisciftia saxa ab imis ad summa ac praecelsa erigitur, aularum vel aedium fabrica in excelsa aeris fastigia et magnum ac mirandum mundo vel vicinae regioni prebet espectaculum; nec minus illi regioni tertia quae ceteris praecellit glebis obtima atque frugifera et tam pomiferis quam et pulcherrimis densa undique magno
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiꝰ uidicis ubitumq libetũ ire pmitteret.
S ille seuo furore accensus: eũ iterũ in pa¬
tibulũ suspendi iubet. At in quit illi seruuᷤ
di. Homo ddi constat te iam illum int̾fecis¬
se. quẽ potentia di resuscitauit. Et ni si
me ip̃m cũ eodem suspenderis: alit̾ eũ mͥ
tollere ñ pualebis. Et si tu me exiguũ xp̃i
pietate modo dignabit᷑ exaudire. Cumq
his dictis ⁊ p̃cib uictꝰ fuisset tyrannꝰ: iussit
reum solui: qui multa tempora uixit.
Iec illud dignum memorie estimamꝰ ẽẽ
pret̾eundũ. qd̾ illustris ⁊ deo dilecta bertila
matrona. que multa eis bona largita est.
ut erat sagatis ingenii ꝓuidens futura. in¬
spiciens uirũ admodũ ẽẽ sc̃m. supplici p̃ce
eis secretũ. ⁊ remotioris uite. ⁊ habitationi
monachoꝵ satis aptum. qͥ leucaus antiquo
dictꝰ antistes ambianensis. dieb qͣdragesi
Ibi aũ beatꝰ Walaricꝰ se in qͣdam cellula segre¬
gatꝰ a frĩb inclusit. ut omni cura mundana

Expanded text:
iudicis ubicumque liberum ire permitteret: sed ille sevo furore accensus, iterum eum in patibulum suspendi iubet. At illi inquit servus Dei: 'Homo Dei, constat te iam illum interfecisse, quem potentia Domini resuscitavit, et nisi me ipsum cum eodem suspenderis, aliter eum mihi tollere non praevalebis. Et si tu me exiguum Chrispietate modo dignabitur exaudire'. Cumque his dictis et precibus victus fuisset tyrannus, iussit reum solvi, qui multa per tempora vixit. 13. Nec illud dignum memoriae aestimamus esse praeteritum, quod illustris et Deo devota Bertila matrona, quae multa eis bona largita est, ut erat sagacis ingenii, providens futura, inspiciensque virum admodum esse sanctum, supplice prece eis secretum et remotioris vitae et habitu monachorum satis aptum, qui Leuconaus antiquo aedictus antestis AmbianenIbi autem se beatus Walaricus in quadam cellula segregatus a fratribus inclusit, ut, omni cura mundi po