comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit suꝑ islum locum psalmi. incensa igni ⁊ suffõsa.
his eñiduobꝰ mõis dic̃ omnia mortalia peccã includi
⁊ incensa ea dicit. que ex cupiditate male incendĩ¬
te orunt᷑ Suflossa uͦ q̃ ex timore male humilian¬
te ꝓueniunt. quod ẽ. qñ quis iupit ñ c̾cupienda.
ł tuet ñ timenda. alibi uͦ dicitur fĩ peccatum.¬
Eechielem. tria generalia delicta sunt. quib
humanum genus subiacet. aut enim cogitatõne
mum. In deum cum de deo male sencit. uͭ heticꝰ
ł que dei sunt usurpare p̃sumit indigne parti¬
cipando sac̃mentis. ł quando nomen dĩ peiͤrando
contemptibile facit. In ꝑrimum peccat c̃ ꝑrimum
leintici declinare a bono. Peccatum ẽ face malum.
Aluid ẽ. enim declinare a bono. aliud ẽ. fac̾e malum.
p eccatum ẽ ꝙͦ ꝑpettio mali. delictum desertio boni.
quod ⁊ ip̃m nomen ostend. Qͥ enim aliuid sonat.
delictum nͥ delictum: qui delinquit. quid dẽun¬

Expanded text:
 suffossa. His enim duobus modis dicit omnia peccata mortalia includi. Et incensa igni ea dicit quae ex cupiditate male incendente oriuntur: suffossa vero, quae ex timore male humiliante proveniunt; quod est quando quis cupit non cupienda, vel timet non timenda. Alibi vero dicitur peccatumer Ezech.: Tria generalia delicta sunt, quibus humanum subjacet genus. Aut enim cogitatione, mum. In Deum, cum de Deo male sentit, ut haereticus; vel quae Dei sunt usurpare praesumit indigne, participando sacramentis; vel quando nomen Dei pejerando contemptibile facit. In proximum peccat, cum proxit declinare a bono; peccatum est, facere malum. Aliud est enim declicare a bono, aliud est facere malum. Peccatum ergo est perpetratio mali, delictum desertio boni, quod et ipsum ostendit nomen. Quid enim aliud sonat delictum, nisi derelictum? et qui derelinquit, quid de
Abbreviated transcription (Latin):
ed que hac dilectione diligenda funt.
iam inquiramus. Non enim omina
ut au augustinus quib utend̾um ẽ diligñda
sunt. s ea sola que ł nob̾tum societate qua¬
dam refuntur. in d̾m sicut ẽ homo. uel
angłs uel ad nos relata bificio di ꝑ nos.
indigent ut corpns quod ua p̃ceptum ẽ.
diligi. ut ei ordinate prudent q consula

Expanded text:
ed quae hac dilectione diligenda sint, jam inquiramus. Non enim omnia, ut ait August., quibus utendum, diligenda sunt; sed ea sola quae vel nobiscum societate quadam referuntur in Deum, sicut est homo vel angelus; vel ad nos relata, beneficio Dei per nos indigent, ut corpus: quod ita praecipiendum est diligi, ut ei ordinate prudenterque consula
Abbreviated transcription (Latin):
quia eis illicite utantur mͦ heretici s
omnes impii s etam omnes impii. s illi
corrigendi sunt ⁊ puniendi illa autem
ut qui ordinati sunt it̾um ordinentur
ualat ridiculosum: lt enim bapuiratus
semel tr̾um baptizari ñ debet: ita qui cõ¬
secratus ẽ semel in codem ordine. ñ ualet
iterum consecrari. His aliisq auctorͥtatib
uidetur asseri in omnib impiis etiam
dare s ꝑniciose: ⁊ quib dedint ñ sunt
it̾um ordinandi. Que p̃missis ex opposi-¬
to obuiare uidentur
Det̾minatio p̃missȩ

Expanded text:
quia eis illicite utantur non modo haeretici, sed etiam omnes impii; sed illi corrigendi sunt et puniendi, illa autemut qui ordinatus est iterum ordinetur, valde ridiculosum est: ut enim baptizatus semel, iterum baptizari non debet, ita qui consecratus est semel, in eodem ordine non valet iterum consecrari. His aliisque auctoritatibus videtur asseri in omnibus impiis, etiamdare, sed perniciose; et quibus dederint, non sunt iterum ordinandi; quae praemissis ex opposito obviare videntur. 3. Determinatio praemiss
Abbreviated transcription (Latin):
tate seꝑati sunt. nulla iam questio ẽ
quin ha̾nt ⁊ daro psint. s ꝑniciose hñt
ꝑniciose q dant: quia ertra iunculum
bacis sunt neutri sacramento facienda
est iniuria. Sicut ñ recte ht qͥ ab uni¬

Expanded text:
lla jam quaestio est quin habeant et dare possint; sed perniciose habent, pernicioseque dant, quia extra vinculum pacis sunt. Neutri sacramento facienda est injuria. Sicut non recte habet qui ab uni
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ ẽ uͭ eadẽ officia g̾erent q̃ agebant ñ st̃ rurs
ordinandi S sicut baptisinus in eis ita
ordinatio mansit integra: quia in p̃ci¬
sione fũat ucium. quod unitate pacis
entes ad catholicam societatem honores
suos ibi ñ administrent ñ eis tam̃ ip̃a
ordinationis sacramenta detrahuntur.
nitur ne ñ homini s ip̃i sacram̃to fiat
iniuiria. Sicut autem in baptismo ẽ. ꝗ ꝑ
eos dari possit. sic in ordinatione uis
dandi ẽ. utrumq quid ad ꝑuitiem suã¬

Expanded text:
esse, ut eadem officia gererent, quae gerebant, non sunt rursus ordinandi, sed sicut baptismus in eis, ita ordinatio mansit integra, quia in praecisione fuerat vitium quod unitate pacis entes ad catholicam societatem, honores suos ibi non administrent, non eis tamen ipsa ordinationis sacramenta detrahuntur, nitur, ne non homini, sed ipsi sacramento fiat injuria. Sicut autem in baptismo est quod per omnes dari possit, sic in ordinatione jus dandi; utrumque ad perniciem sua
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ autem alii sentire uidentur:
quod ab ħencis etiam preticis. satͥ
ordines sicut et bapusmus tradi uale-¬
ant. Dic ab ħrticis redeuntes qui illic
ordinati sunt. ⁊ baptirati it̾ura orlinan¬
di sunt. sicut nec baptizandi. Uñ angꝰ.
tis modiꝰ apparet manit dici. Primo qͥa nulla ostr̃i¬
dit᷑ ca curille qui illud baptisma amitt̾e ñ p̾ius
dandi possit amtt̾e. Atrumq it
satramentum t̃: ⁊ quadam consecratiõe
utr̃q homini datur. Inud cum bapti¬

Expanded text:
Contra autem alii sentire videntur quod ab haereticis etiam praecisis sacri ordines, sicut et Baptismus, tradi valeant; nec ab haereticis redeuntes, qui illic ordinati sunt et baptizati, iterum ordinandi sunt, sicut nec baptizandi. Unde Auguss apparet inaniter dici: primo, quia nulla ostenditur causa cur ille qui illud Baptisma amittere non potest, jus dandi possit amittere. Utrumque enim sacramentum est, et quadam consecratione utrumque homini datur: illud cum bapti
Abbreviated transcription (Latin):
eo ut mͥ uidetur ħ uerbum debr
uenenum ht̃. Multiplicem a ⁊
inuolutam continet intelligñtiam
nͨ deo ꝓprie competit qui non ẽ debi¬
tor nobis nisi forte ex ꝓmisso. nos u̾o
ei debitores sumus ex commisso. Ut
autem uenenum euacuet᷑ distingue
uerbi sensus. Non pͭ deus facere nͥ
quod debet .i. nͥ quod uult: falsum :

Expanded text:
ed ut mihi videtur, hoc verbum debet, venenum habet. Multiplicem enim et involutam continet intelligentiam; nec Deo proprie competit, qui non est debitor nobis, nisi forte ex promisso; nos vero ei debitores sumus ex commisso. Ut autem venenum evacuetur, distingue verbi sensum: Non potest Deus facere nisi quod debet, id est, nisi quod vult, fal
Abbreviated transcription (Latin):
onum uͦ dicitur non ex eo tantum q̃
donetur s ex pͥetate quam b̾uit ab
et̾no. uñ ab et̾no fuit donum. Sempi¬
terne enim donum fuit. non quia da¬
retur: s quia ꝓcessit a pr̃e et filio. Unde
natum. cẽ. est filio a pse. t̾ẽ. ita sp̃ui sc̃o
donum deieẽ: est a patre ⁊ filio ꝓcede.
hic apte ostenditur quod sp̃s sanctus eo
donum. ẽ: quod ꝓced̃ a pr̃e ⁊ filio sicut fi¬
lius eo est a patre: quod natus est abeo.

Expanded text:
onum vero dicitur non ex eo tantum quod donetur, sed ex proprietate quam habuit ab aeterno, unde et ab aeterno fuit donum. Sempiterne enim donum fuit, non quia daretur, sed quia processit a Patre et Filio. Unde natum esse est Filio a Patre esse, ita Spiritui sancto donum Dei esse est a Patre et a Filio procedere. Hic aperte ostenditur quod Spiritus sanctus eo donum est, quod procedit a Patre et a Filio; sicut Filius eo est a Patre quod natus est ab eo.
Abbreviated transcription (Latin):
te ait. Sp̃c sanctus qui non trinitas. s in
trinitate intelligitur in eo quod proprie
dicitur sp̃s sanctus relatine dicitur. Cũ
et ad pr̃em et ad filium refertur. quia sp̃c
sanctus et pr̃is et filii spiritus est .s. ipsa
relatio non apparet in hoc nomine. Ap¬

Expanded text:
itus sanctus qui non Trinitas, sed in Trinitate intelligitur, in eo quod proprie dicitur Spiritus sanctus, relative dicitur, cum et ad Patrem et ad Filium refertur, quia Spiritus sanctus et Patris et Filii Spiritus est. Sed ipsa relatio non apparet in hoc nomine; ap
Abbreviated transcription (Latin):
& qua pꝰ plenius agemus: cum aliis. Cum
ergo ab et̾no ꝓtesserit ab utroqui ⁊ ab et̾¬
no: donum fuit. Non ergo sp̃s sanctus eo
tantum dr̃ donum quia donatur. Nlam
⁊ ante fuit donum quam donaretur. Llñ
s: ab et̾nitate ꝓcedit. s quia suc ꝓcedebat
ut ẽẽt donabile iam donum erat ante¬
quam c̾ẽt cui donaretur. Aut̃ enim intel¬
ligitur cum dicitur donum: alit̾ cum
dicitur donatum. Nam donum pͥ. eẽ.
etiam añquam detꝰ. donatum autem:
nͥ datum fuerit: nullo mͦ dici pͥ. Sem¬
pit̾ne gͦ: sp̃c est donum. temꝑaliter au¬
tem: donatum: his uerbis. aꝑte ostendr̃.
quod siuit sp̃s sanstus ab et̾no ꝓcedit.
ita ab eterno donum ẽ. non qua dona¬
retir a pr̃e: filio. uel a filio. patri: s qr¬

Expanded text:
de qua post plenius agemus cum aliis. Cum ergo ab aeterno processerit ab utroque, et ab aeterno donum fuit; non ergo Spiritus sanctus eo tantum dicitur donum, quia donatur; nam et ante fuit donum quam donaretur. Unde sed ab aeternitate procedit? sed quia sic procedebat, ut esset donabile, iam donum erat, et antequam esset cui daretur. aliter enim intellegitur, cum dicitur donum, aliter, cum dicitur donatum; nam donum potest esse, et antequam detur, donatum autem nisi donatum fuerit nullo modo dici poteitus sanctus est donum, temporaliter autem donatum. His verbis aperte ostenditur quod sicut Spiritus sanctus ab aeterno procedit, ita ab aeterno donum est; non quia donaretur a Patre Filio, vel a Filio Patri, sed q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ minist̾ium angłorum ignea custodia
ibi constituta fuit. H enim ꝑ celestes po¬
testates. in ꝑadiso usibili factum eẽ credendũ:
ut ꝑ angelicum minist̾ium ibi eẽt quedam
ignea custodia ñ tamen frustra s quia aliqͥd
sig̾cat de ꝑadiso sp̃uali chubin enim int̾p̃tat᷑
plenicudo scientie. ħ ẽ caritas. quia plenitudo
legis. ẽ dilectio. Gladius autem flammeus pe
sunt. Illagͦ ad custodiam ligni uite: ido posita
sunt ante ꝑadisum. quia ad uitam ñ redit᷑

Expanded text:
per ministerium angelorum ignea custodia ibi constituta fuit. Hoc enim per coelestes potestates in paradiso visibili factum esse credendum est, ut per angelicum ministerium ibi esset quaedam ignea custodia; non tamen frustra, sed quia aliquid significat de paradiso spirituali. Cherubin enim interpretatur plenitudo scientiae: haec est charitas, quia plenitudo legis est dilectio . Gladius autem flammeus poesunt. Illa ergo ad custodiam ligni vitae ideo posita sunt ante paradisum, quia ad vitam non reditu
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ sumina q̃ fecit om̃s naturas .i. diuina con¬
sidatur. ⁊ que pꝰ ip̃am sunt sp̃uales ⁊ inuisi¬
biles nͨ ut angeli ⁊ om̃s amme bone effecti¬
ones conspicuntur. In ħ gͦ differentia ÷ qr
sap̃ia creator tm̃ inspicitur. Intellectu ur
creator ⁊ cieata quedam. It̾ intellectu ĩtel¬
bonam int̾ malos conu̾sationem. Intelligñ
tia ad creatoris ⁊ crcaturarum inuisibilium.
speculanonem. sap̃ia uͦ ad soluis et̾nȩ u̾ita¬
tis comtemplationem ⁊ delectationem. Ꝙi¬

Expanded text:
divina, consideratur, et quae post ipsam sunt spirituales et invisibiles naturae, ut angeli et omnes animae bonae affectiones conspiciuntur. In hoc ergo differentia est quia sapientia Creator tantum conspicitur, intellectu vero et Creator et creatura quaedam. Item intellectu intelbonam inter malos conversationem. Intelligentia vero ad Creatoris et creaturarum invisibilium speculationem. Sapientia vero ad solius aeternae Veritatis contemplationem et delectationem.
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitate inmortaliatis gła uestiri s ñ sñ
m̾ito usticie ⁊ caritatis: aliarum uirtutum. ñ
enuim xͥ homo eẽ potuit. in quo plenitudo
uirtutum ⁊ grẽ ñ fu̾is: nͥ uirtutes ei mẽe̾ potuerunt
cilicio mortalitatis induto. quin ꝑ eas meretur. Ba-¬
benꝰ gͥ has iuitutes. ẜ hominem. pasibilem aqͥ mor¬
taltm. ñ potuit ñ m̾eri głam immortalitati. õ gͥ
potuit factꝰ mortai sñ m̾ito głam impassibilitaus
ac inmortalitatis. ac manifestatõnem dĩ nominiᷤᷤ
consequi poturt tam̃ ħ assequi sũ m̾ito passionis.
quia ꝑ passionem nicħ sibimuit quod ñ añ ꝑ u̾ͥt¬

Expanded text:
tatis gloria vestiri, sed non sine merito justitiae et charitatis, aliarumque virtutum. Non enim Christus homo esse potuit, in quo plenitudo virtutum et gratiae non fuerit. Nec virtutes ei inesse potuerunt cilicio mortalitatis induto, quin per eas mereretur. Habens ergo has virtutes secundum hominem passibilem ac mortalem non potuit non mereri gloriam immortalitatis. Non ergo potuit factus mortalis sine merito gloriam impassibilitatis et immortalitatis ac manifestationem Dei nominis consequi. Potuit tamen hoc assequi sine merito passionis, quia per passionem ni
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ illam immortalitatis ⁊ impassibilitatis głã
⁊ nominis d̃ĩ manifestationem sinc om̃i m̾ito
hr̃e potu̾it: sane dicipͣ. qr bumanani nat᷑am na
głiosam susciꝑt potuit sic in resurrectione exut̃.
Nom̃q suum ⁊ ałt hominib manifestare potu¬
it. s homo passibił ẽt̃ ñ potuit. sic̃ fuit ⁊ adillam

Expanded text:
lam immortalitatis et impassibilitatis gloriam, et nominis Dei manifestationem, sine omni merito habere potuerit, sane dici potest quia humanam naturam ita gloriosam suscipere potuit, sicut in resurrectione extitit. Nomenque suum etiam aliter hominibus manifestare potuit; sed homo passi
Abbreviated transcription (Latin):
t sicut in predictis angeli differebant. ita ⁊ q̃¬
dam communia et equali habebant q̃ sp̃c
erant. quod indissolubiles & immortales erãt
cominune õibꝰ erat & equale. In subtilitate uͦ
eẽntie & intelligentia sapientie. & lib̾tate uo¬
luntatis: differentes erant. Has discretõnes
intelligibiles inuisibilium naturarum ille
solus comprehendẽ potuit. & pondare qͥ
cuncta fecit inpondere. numo ⁊ m̃sura.
An boni uel mali. iusti uel iniusti creati sunt
angeli. ⁊ quom aliqua mora fuerit int̾ cre

Expanded text:
t sicut in praedictis angeli differebant, ita et quaedam communia et aequalia habebant: quod spiritus erant, quod indissolubiles, et immortales erant, commune omnibus et aequale erat. In subtilitate vero essentiae, et intelligentia sapientiae, et libertate voluntatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fecit in pondere, numero, et mensura. 4. An boni vel mali, justi vel injusti creati sint angeli, et an aliqua mora fuerit int
Abbreviated transcription (Latin):
oroq in his contrariis que mala ⁊ bona
uocantur. illa dialeticorum regula deficit.
quia dicunt nulli rei duo simul meẽ ꝯͣria.
Nullus enim potus aut cib simul dulcis. ẽ ⁊
amarus. Hullum simul uͥ album ibi et ni¬
gtum. et ħ in multis ⁊ pene in omnib reꝑit᷑
contrarii s. ut in una re simul. eẽ: possint. Cũ
autem bona ⁊ ihala. nullus ambigat. ẽẽ ꝯͣria
non solum simul eẽ possunt .s. mala omĩno
sine bonis. ⁊ nͥ in bonis ẽt̃ non possunt. Et ħ
duo conttaria ita simul sunt. ut si bonũ ñ eẽt
quod corrumꝑet᷑. quoniam nich ẽ aliud cor¬
ruptio quam boni ext̾minatio. Ex bonisgͥ
maia orta sunt. ⁊ nͥ in bonis ñ sunt. Nec fu̾it
ꝓtsꝰ uñ oriretur illa mala nat᷑a. nͥ ex angłi ⁊
hominis natura bona uñ pͥmitꝰ ortaẽ. uo¬
luntas mala.
pilogum facit᷑ alia transiturꝰ.

Expanded text:
oque in his contrariis quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt, nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim potus aut cibus simul dulcis est, et amarus. Nullum simul corpus ubi album, ibi et nigrum; et hoc in multis ac pene in omnibus reperitur contrariis, ut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non possunt. Et haec duo contraria ita simul sunt, ut si bonum non essequod corrumperetur, quoniam nihil est aliud corruptio quam boni exterminatio. Ex bonis ergo mala orta sunt, et nisi in bonis non sunt; nec fuit prorsus unde oritur ulla mali natura, nisi ex angeli et hominis natura bona, unde primitus orta est voluntas mala. 7. Epilogum facit ad alia transitur
Abbreviated transcription (Latin):
netandum .i. ut genuerit. uel ut generz
sicut pater uerum ẽ. Si uero intelligat᷑
sic. non hr̃ potentiam qua possit gigni.
uel genitus ẽẽ. qua eadem pater potñs
ẽ ut genuerit. uel ut generet. falsum
est. sicut dicitur. pater ht̃ potentiam
qua pot̾ esse pater. filius uͦ non hr̃ po¬
tentiam qua possit esse pat̾ ⁊ econu̾so.
pater uero non ht̃ potentiam qua pos¬
pater quam non ht̃ filius.⁊ econuerso:
Absit. quia eadem t̃ potentia patris qͣ
potest. cẽ. pater. et filii qua potestẽẽ. fi¬
lius. Ita etiam cadem ẽ. uoluntas. qua
pater uult ẽẽ pater. non filius: fuius
uult et̃. filius. non pater ⁊ eadem est uo¬
luntas filii qua uult eẽ genitus ⁊ pr̃tm
genuisse. ⁊ pris qua uult c̃ẽ genitor et fi¬

Expanded text:
d est, ut genuerit vel ut generet sicut Pater, verum est; si vero intelligatur sic, non habet potentiam qua possit gigni vel genitus esse, qua eadem Pater potens est ut genuerit, vel ut generet, falsum est. Sicut dicitur: Pater habet potentiam qua potest esse Pater, Filius vero non habet potentiam qua possit esse Pater; et e converso, t potentiam qua potPater, quam non habet Filius, et e converso. Absit, quia eadem est potentia Patris, qua potest esse Pater; et Filii, qua potest esse Filius. Ita etiam eadem est voluntas, qua Pater vult esse Pater, non Filius; et Filius vult esse Filius, non Pater; et eadem est voluntas Filii, qua vult esse genitus et Patrem genuisse; et Patris, qua vult esse genitor et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
go .i. homo cũ dr̃ fi̾ ad imaginem ñ qͣi ad
fiuum dicitur fĩ. Auoquin ñ dr̃etur ad
imaginem nr̃amꝰ. quomͦ enim nr̃am dr̃ei:
cum fuuis sonus patris imago sit: Tuerũt
autem & alii ꝑspicatuis ħ retractantes. qͥ ꝑ
imaginem. filium. ⁊ ꝑ similitudinem sp̃m
sc̃m intellig̾ent. qui summintudo ẽ. patͥs ⁊ filii.
⁊ iõ płair putauerunt dici nr̃am. id refenteᷤ
ad simuitirdinem tantum. ad imagĩem
uͦ subintelligendum eẽ. meam. Homĩem uͦ
⁊ imaginem eẽ ⁊ ad imaginem ⁊ similitud.
fc̃m ẽẽ. tradid̾unt ⁊ imaginem: imaginis
eẽ. ⁊ similitoditis. Nec horum sententiã
tem aꝓbat. s imaginem ⁊ similitudinẽ
dei in homine querendam ẽẽ docet uͥ

Expanded text:
 homo, cum dicitur fieri ad imaginem, non quasi ad Filium dicitur fieri; alioquin non diceretur ad imaginem nostram. Quomodo enim nostram diceret, cum Filius solius Patris imago sit? § Fuerunt autem et alii perspicacius haec tractantes, qui per imaginem Filium, et per similitudinem Spiritum sanctum intelligerent, qui similitudo est Patris et Filii. Et ideo pluraliter putaverunt dici nostram, id referentes ad similitudinem tantum; ad imaginem vero, subintelligendum esse meam. Hominem vero et imaginem esse et ad imaginem et similitudinem factum esse tradiderunt, et imaginem imaginis esse et similitudinis. 4. Nec horum sententiam approbat, sed imaginem et similitudinem Dei in homine quaerendam et
Abbreviated transcription (Latin):
namq ait. quod inuisibilia dei: a c̃atura
mundi ꝑ ea q̃ fĩa sunt: intellecta conspiciunt᷑.
Sempit̾na qͦ uirtus eius & diuinitas. Pcrea¬
am. qua excellit int̾ alias creaturas. uel ꝓpt
conuenientiam. quam ht̃ cum omni creat᷑a
homo gͦ inuisibilia dĩ. intellectu mentis cõ¬
spic̾e potiui. uel etiam conspex: ꝑ ea q̃ facta
sunt .i. ꝑ creaturas uisibiles uel inuisibiles
hominiu̾itas. Ideo apłs dicit: quia ds̃ reuela¬
uit illis. s. dum fecit opera in quib artificis
aliquatenus relucet inditum. Incip̃ osten¬

Expanded text:
atura mundi, per ea quae facta sunt intellecta conspicuuntur; sempiterna quoque virtus ejus et divinitas. Per creaam qua excellit inter alias creaturas; vel propter convenientiam quam habet cum omni creatura. Homo ergo invisibilia Dei intellectu mentis conspicere potuit, vel etiam conspexit, per ea quae facta sunt, id est, per creaturas visibiles vel invisibiles.homini veritas. Ideoque Apostolus dixit: Quia Deus revelavit illis, scilicet, dum fecit opera, in quibus artificis aliquatenus relucet indicium. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
i autem queritur uͥ ẽ facta lux illa ẽ abissꝰ
omnem t̾re altitudinem texerit: dici pͭ in
uus paitib facta. quas nnc illustrat sot di¬
urna lux. Net mirum in aquis lucem posse
lucẽ cum etiã nautarum oꝑatione sepus il¬
lustrent᷑. Qui in ꝓfundum mersi: misso ex ore
oleo. aquas sibi illustrant. que multo rarioreᷤ
fuerunt in principio quam mͦ sint. qr ñ dũ
congregate fu̾ant in uno loco. Facta gͦ lux il¬
la uicem et locum soł tenebat. que motu suo¬
cͥcumagitata noctem diemq dise̾nebat. Ibi
gͦ pͥmum lucem apparuisse u̾i simile. ẽ. uͥ sol
cotidiano cursu circumuectus apparet. ut eo¬
dem tramite lux circumcurrens. ac pͥmo ad
occasum descendens: uesꝑam fac̾et: deiñ re¬
uocatã ad ortum. auroram mane illustraret.
⁊ ita diuisit deus lucem ⁊ tenebras ⁊ apellaũ
lucem diem ⁊ tenebras noctem.

Expanded text:
i autem quaeritur ubi est facta lux illa, cum abyssus omnem terrae altitudinem tegeret, dici potest in illis partibus facta quas nunc illustrat solis diurna lux. Nec mirum lucem in aquis posse lucere, cum etiam nautarum operatione saepius illustrentur, qui in profundum mersi, misso ex ore oleo aquas sibi illustrant, quae multo rariores fuerunt in principio quam modo sunt, quia nondum congregatae fuerant in uno loco. Facta est ergo lux illa circumagitata noctem diemque discernebat. Ibi itaque primo lucem apparuisse verisimile est, ubi sol quotidiano cursu circumvectus apparet, ut eodem tramite lux circumcurrens, ac primo ad occasum descendens, vesperam faceret, deinde revocata ad ortum, auroram, id est mane illustraret; et ita divisit Deus lucem a tenebris, et appellavit lucem diem, et tenebras noctem.
Abbreviated transcription (Latin):
tio peccm̃. ẽ quiꝰ ad caritatem ñ refertur. ut sup̃
meminit augꝰ. ñ fit que madm̃um fi oportet. Iõ q
malum ẽ. Nõ gͥ mandata custod̃. qui caritate
caret. quia sine caritate nullum mandatorũ
custodit᷑ uñ augꝰ. suꝑ epłam ad galathas ait Cꝰ¬
toditionem legis dicit apłs. ñ ocudẽ ñ mechari.⁊¬

Expanded text:
tur. Quod enim ad charitatem non refertur, ut supra meminit Aug., non fit quemadmodum fieri oportet, ideoque malum est. Non ergo mandata custodit, qui charitate caret, quia sine charitate nullum mandatorum custoditur; unde Aug. super Epistolam ad Gal., ait: Custoditionem legis dicit Apostolus, Rom.
Abbreviated transcription (Latin):
intentio ut sup̃dictum.ẽ bonum opus
faciat. ⁊ fides intentionem dirigat. ñ s m̾ito q̃¬
ri pͭ. utrum omnis intentio omneq opꝰ illoꝵ
malum sit. qui fidem ñ hñt. Si enim fides in¬
tentionem dirig̃. ⁊ intentio bonum opꝰ facit. uͥ
Quod a quibusdam ñ itrationabilit̾ astruitur.
qͥ dicunt omnes actiones ⁊ uoluntateᷤᷤ hominiᷤ
sinc fide malas. eẽ. que fide habita bone ęxistũt

Expanded text:
intentio, ut supra dictum est, bonum opus faciat, et fides intentionem dirigat, non immerito quaeri potest utrum omnis intentio, omneque illorum opus malum sit, qui fidem non habent. Si enim fides intentionem dirigit, et intentio bonum opus facit, ubi Quod a quibusdam non irrationabiliter astruitur, qui dicunt omnes actiones et voluntates hominis sine fide ma
Abbreviated transcription (Latin):
gͣ. adult̾ium. homicidium. ⁊ similia ĩ qͣtum
sunt bona sunt. ⁊ nature sunt.⁊ dõ uolente
sunt. Quod si ẽ tunc illi qui faciunt illa bo¬
na agunt. quod penitus absurdum ẽ. His uͦ
sic illi. iedent. dicunt equidem homicidium
denotare. s etiam actuum uitia. Aciꝰ q ipsos
adult̾u ⁊ homicidii. ĩ quanitum sunt.ł̃ in
quamtum actus sunt. adeo cẽ. ⁊ bonas natͣas
cẽ s ñ in quanitum adult̾ium ⁊ homicidiũ
sunt. Et iõ non sequi dicunt si actꝰ qui ho¬
micidia ⁊ adulteria sunt: adeo sunt quod
nõ ẽ. malum quod non si natura. uel res bo¬
na. quomͦ gͥ peccata sunt non credere in dm̃.
nõ ue ad eccłiam. ⁊ huiusmi: cum ista nõ sint
nature unmo omnino non sint: nõ ÷ enima¬
liquid uel res auqua ñ ire ad eccłiam uel nõ
crede ⁊ huiusmi. Ad quod dicunt his atq

Expanded text:
 homicidium, et similia, in quantum sunt, bona sunt, et naturae sunt, et Deo volente fiunt. Quod si est, tunc illi qui faciunt illa, bona agunt; quod penitus absurdum est. His vero sic illi respondent: dicunt equidem adulterium,denotare, sed actuum vitia; actusque ipsos adulterii et homicidii, in quantum sunt, vel in quantum actus sunt a Deo esse, et bonas naturas esse, sed non in quantum adulterium et homicidium sunt. Et ideo non sequi dicunt, si actus qui homicidia et adulteria sunt, a Deo sunt, quod non est malum quod non sit natura vel res bona, quomodo ergo peccata sunt non credere in Deum, non ire ad ecclesiam, et hujusmodi, cum ista non sint naturae, imo omnino non sint? Non est enim aliquid, vel res, non ire ad ecclesiam, vel non credere et hujusmodi. Ad quod dicunt, his atq
Abbreviated transcription (Latin):
actum it̾iorem uel ext̾iorem in quanitum est.
eẽ bonum. quia non eẽt actus malus nͥ. ẽẽt res
bona. quia non est aliqua res mala nͥ eadem
Ominis natura bona ẽ nec res aliquam mala
pͥ eẽ malum: nisi sit aliquod bonum. quoo
cum dici uideatur absurde. conerio tamen
ratiorinationis nos compellit ħ dr̃e. Ex pre¬
missis testimoniisasserunt. om̃s in quantũ
sunt ẽẽ. res bonas. nec aliquid tẽ. malum .i.
peccatum. nͥ idem quoq secundum aliquid
bonum sit. ⁊ omnium que sunt ĩ qͣmtum
sunt deum auctorem predicamt. ⁊ ciꝰ uolunta.¬
te omnia eẽ quetumq sunt. que in qͣntũ sũt
nature sunt. Obiectio contra illos qui dñt
omines actus in quantum ft̃ eẽ bonos

Expanded text:
actum interiorem vel exteriorem, in quantum est, esse bonum, quia non esset actus malus, nisi esset res bona; quia non est aliqua res mala, nisi eadem 13: Omnis natura bonum est; nec res aliqua mala eNon ergo potest esse malum nisi esset aliquod bonum. Quod cum dici videatur absurde, connexio tamen ratiocinationis nos compellit hoc dicere. §. Ex praemissis testimoniis asserunt omnes actus, in quantum sunt, esse res bonas; nec aliquid esse malum, id est, peccatum, nisi idem quoque secundum aliquid bonum sit; et omnium quae sunt, in quantum sunt, Deum auctorem praedicant: et ejus voluntate omnia esse quaecumque sunt, quae, in quantum sunt, naturae sunt. 8. Objectio contra illos qui dicunt omnes actus, in
Abbreviated transcription (Latin):
luntas mala i ꝓpositum. ħ ẽ enim declinare
a bono.⁊ iõ malumẽ. sicut etonu̾so declinare
a malo bonum ẽ. Sicut gͥ declinatõ a malo
omnino nicħ ẽ. ita declinatio a bono: q̃ est.
tus in quanitum pecẽm ẽ sit priuatio ł

Expanded text:
luntas mala vel propositum; hoc est enim declinare a bono, et ideo malum est; sicut, e converso, declinare a malo, bonum est. Sicut ergo declinatio a malo, omnino nihil est, ita declinatio a bono quod est tus, in quantum peccatum est, sit privatio
Abbreviated transcription (Latin):
otest et aliter illuth accipi ut dicatur
in filio uel ꝑ fulium oꝑari. quia eum
genunt. omnium opificem. sic̃ dicit᷑ p eum
sanctum dicitur operari siue pat̾ sine filiꝰ.
quia ab utroq procedit sp̃c sanctus factor
instrumentum pr̃is exstitit filius. neq ꝑ
eum pat̾ dicitur fecisse tamquam ip̃e fa¬
cere non poss s sicut dicit᷑ pat̾ iudicare
ꝑ filium: quia uidicem ienuit. s etiam dr̃

Expanded text:
otest et aliter illud accipi, ut dicatur Pater in Filio vel per Filium operari, quia cum genuit omnium opificem; sicut dicitur Patesanctum dicitur operari sive Pater, sive Filius, quia ab utroque procedit Spiritus sanctus factor instrumentum Patris extitit Filius; neque per eum Pater dicitur fecisse, tanquam ipse facere non posset; sed sicut dicitur Pater judicare per Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. sunt pat̾ ⁊ filus & sp̃o sanctus. Eadem tñ
trinitas. quedam sumina res est. Communis q
omnib fruentib ea. si tamen res dici debet: ⁊ ñ

Expanded text:
et Pater et Filius et Spiritus sanctus, eademque Trinitas, una quaedam summa res est, communisque omnibus fruentibus ea; si tamen res dici debeat, et non
Abbreviated transcription (Latin):
doctor augꝰ ait. in libro de doctͥ¬
na xp̃iana. omnis doctrina ł retum ẽ ł signoꝵ
s res etiam ꝑ signa discunt᷑ ꝓpͥc autem ħ res
appellantur. q̃ non ad sig̾andum aliquid ad¬
hibent᷑. Signa uͦ quorum usus. ẽ. in sig̾cando.
Eorum autem aliqua sunt. qͦrum omnis usũ
T in sig̾cando. ñ iniustificando .i quib ñ ut imͦ nͥ
aliquid sig̾iandi gr̃a ut aliqua sacramenta le¬
galia: alia q̃ non solum sig̾iant: s conferunt.
quod intus adiuuet sicut euangelita sacra¬
menta. Ex quo aꝑte intelligit᷑. que hic apel¬
lantur signa. resille uidelicet: q̃ ad sigͥiandũ
aliquid adhibentur. Omne gͥ signum ⁊ res a¬
liquaẽ quod enim nulla res est: ut in todem au¬
gustinus ait. omnino nicħ ẽ. non autem econũ¬
so omnis res signum est. quia ñ adhibet᷑ ad sig
culatio studiosa theologorum atq modesta:
diuinam scͥpturam. formam p̾scͥptam in doct̾na
teñe aduertet. De his gͦ nob̾ aditum adres di¬

Expanded text:
doctor Aug. ait in libro de Doct. christ., omnis doctrina vel rerum est vel signorum; sed res etiam per signa discuntur. Proprie autem hic res appellantur, quae non ad significandum aliquid adhibentur; signa vero, quorum usus est in significando. Eorum autem aliqua sunt, quorum omnis usus est in significando, non in justificando; quibus non utimur nisi aliquid significandi gratia, ut aliqua sacramenta legalia. Alia quae non solum significant, sed conferunt quod intus adjuvet, sicut evangelica sacramenta. Ex quo aperte intelligitur quae hic appellentur signa, res illae videlicet quae ad significandum aliquid adhibentur. Omne igitur signum etiam res aliqua est. Quod enim nulla res est, ut in eodem Aug. ait , omnino nihil est. Non autem e diverso omnis res signum est, quia non adhibetur ad siculatio studiosa atque modesta, divinam Scripturam, formam praescriptam in doctrina tenere advertet. De his ergo nobis aditum ad res di
Abbreviated transcription (Latin):
mo. Ecce quisquis es qui te creclis iam
dmam genuisse si cogeris coram mustitu¬
dine nudꝰ corpore tͣnsire: nunquid posses
n̾ erubescere: Cogita ergo si m̃i tonsim
IIIderis qñ miminnda cogitatõne in mente¬
inĩ.⁊ sordidaris: Cur te iactes amplius dinã
genuisse & ordinatam uerecondiam hr̃e
si mmiꝰ erubescis pudenda cordis qmͣ cor¬
poris si magis uereris uultum hõinũ
qmͣ conspectum angłoꝵ: Siccine ma¬
gis est erubescendum qd̾ d̾s fecit bñ qmͣ
qd̾ tu male fecisti: Certe illas ⁊̃ cor¬
poris partes q̃s pudenda uocamꝰ d̾s fe¬
cit pudenda aũ cordis ñ nisi tu fecisti:
Disigent̃ igit᷑ consideranti ⁊ recte discer¬
nenti qmͣ sit rarum qmͣ sit paucoꝵ hu¬
manam uerecondiam plene uicisse ⁊ sa¬
sam illam que ordinata ẽ possidere ñ
erit ut arbitror unde amplaus quid ad¬
mirari debeat cur talem prolem tamn
sero lya concipiat uł pariat.
Qͥsit ꝓpͥũ pudoris.

Expanded text:
mo. Ecce quisquis es qui te credis jam Dinam genuisse, si cogeris coram multitudine nudo corpore transire, nunquid posses non erubescere? Cogita ergo si tantum confunderis quando immunda cogitatione in mente sordidaris. Cur te jactes amplius Dinam genuisse et ordinatam verecundiam habere, si minus erubescis pudenda cordis quam corporis? Si magis vereris vultum hominum quam conspectum angelorum? Siccine magis est erubescendum quod Deus fecit bene, quam quod tu male fecisti? Certe illas etiam corporis partes quas pudenda vocamus Deus fecit; pudenda autem cordis nonnisi tu fecisti. Diligenter ergo consideranti, recteque discernenti quam sit rarum, vel quam sit paucorum humanam verecundiam plene vicisse, et solam illam quae ordinata est possidere, non erit, ut arbitror, unde amplius quis admirari debeat talem prolem tam sero Lia concipiat, vel pariat. Quid sit proprium pudoris.
Abbreviated transcription (Latin):
les oꝑarios qui in inicio ꝯu̾sioniꝰ
sue opus suum inchoant ex auro
⁊ tandem consũmant in litto.
Scimus qr sepe cum ĩmundus
sp̃c exierit ab hoĩe querens re¬
quiem ⁊ non inueniens. assũptis
secum .uii. sp̃itib nequiorib se
reu̾titur in domum suam. ⁊
ingressus habitat ibi. ⁊ fiunt
nouissima hominis illius peiora
priorib. Quã multos uidemus
in initio ꝯu̾sionis sue spe gaudẽ

Expanded text:
les operarios, qui, in initio conversionis les operarios, qui, in initio conversionis suae, opus suum inchoant ex auro, et tandem consummant luto. Scimus, quia saepe cum immundus spiritus exierit de homine, quaerens requiem et non inveniens, assumptis secum septem spiritibus nequioribus se, revertitur in domum suam, et ingressus habitat ibi, et fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. Quam multos videmus in initio suae conversionis spe gaude
Abbreviated transcription (Latin):
latim defluit. Situt ur qͥbdã
ꝓfectuum gradib ad alta cons¬
cenditur. sic rursum gradatim
ad una descenditur. Attende qͦ.¬
modo in hac statua prius aurũ
postea argentum. post hec me¬
diante ere sequitur ⁊ ferrum.
O qnͣta differencia auri ⁊ ferri.
o qnͣtum int̾ se differunt cari¬
tas ⁊ crudelitas. Quid tñ cattz
ueritas de his: Abundabit n
inquit iniquitas. ⁊ refriges¬
cet caritas multoꝵ. Uide q̃¬
so unde quo ꝑuenitur. De abũ¬
dancia caritatis. ad abundantiã
iniquitatis. Caritas ad aurum.
iniquitas ꝑtinit ad ferrum.
Omirabilem ĩmo detestabilem cõ¬
mutationem. de caritate ad iniqͥ¬
tatem. Si a uerterit se inguit
iustus a iusticia sua ⁊ fecerit
iniquitatem. om̃es iusticie eius
quas fecerat non recordabuntur.
Opus decestabile ⁊ dignum confu¬
sione quod inchoatur ex auro. ⁊
consũmatur in testa ⁊ ferro. Sic
namq describitur pedum pars
ferrea ⁊ q̃dam testea. O confusibi¬

Expanded text:
latim defluit. Sicut quibusdam latim defluit. Sicut quibusdam profectuum gradibus ad alta conscenditur, sic rursum gradatim ad ima descenditur. Attende quomodo in hac statua prius aurum, postea argentum, post haec mediante aere, sequitur et ferrum. O quanta differentia auri et ferri! O quantum in se differunt charitas et crVeritas? Abundabit, inquit, iniquitas, et refrigescet charitas multorum . Vide, quaeso, unde quo pervenitur de abundantia charitatis ad abundantiam iniquitatis. Charitas ad aurum, iniquitas pertinet ad ferrum. O mirabilem imo detestabilem commatationem de charitate ad iniquitatem! Si averterit, inquit, justus justitia sua, et fecerit iniquitatem, omnes justitiae ejus quas fecerat, non recordabuntur . Opus detestabile et dignum confusione, quod inchoatur ex auro, et consummatur in testa et ferro. Sic namque describitur pedum pars ferrea, et quaedam testea. O confusibi
Abbreviated transcription (Latin):
que resistentia queq premit
ut oppͥmat. Es autem argen¬
tum imitat᷑ in sono. s multũ
dissonat in precio. Sic sic simu¬
latio suauem adhulationis tin¬
nitum ht in sermone. ⁊ suauit
reboat. ⁊ dulciter resultat in
⁊ exerticium demulcet extͥnsecuꝰ
tm̃ ꝑ consilium ⁊ desid̾iũ pallet
intrinsecꝰ. Argentum qͦ quo fre¬
q̃nciori usu atteritur. eo utiq
clarior redditur. sic ueritas ue¬
hementi discussione quo magis
eo melius cõmendatur. sic uerita¬
tis consilia exꝑiencie usu quo cer¬
ciora. eo clariora reddunt᷑. Cari¬
tatis claritatem auri fulgur expͥ¬
mit. que celestis desiderii igne
flamascit. Et sicut aurum cet̾is
metallis p̾fertur. sic caritas cet̾as
uirtutes suꝑgreditur. o qͣntum
est inter testam ⁊ aurum. int̾
statue finem. ⁊ statue pͥncipi¬
um. Statua que ex auro inci¬
pit. in testam desinit. Puto qr
nemo repente fit turpissimus.
Sed qui minima negligit. pau¬

Expanded text:
quae resistentia quaeque premit, quae resistentia quaeque premit, ut opprimat. Aes autem argentum imitatur in sono, sed multum dissonat in pretio. Sic simulatio suavem adulationis tinnitum habet in sermone, et suaviter reboat, et dulciter resultat in et exercitium demulcet extrinsecus, tantum per consilium et desiderium pallet intrinsecus. Argentum quoque quo frequentiori usu atteritur, eo utique clarior redditur: sic veritas vehementi discussione quo magis eo melius commendatur, si veritatis consilia experientiae usu certiora, eo clariora redduntur. Charitatis claritatem auri fulgor exprimit, quae coelestis desiderii igne flammescit; et, sicut aurum caeteris metallis praefertur, sic charitas caeteras virtutes supergreditur. O quantum est inter testam et aurum, inter statuae finem et statuae principium! Statua, quae ex auro incipit, testam desinit. Puto, quia nemo repente fit turpissimus. Sed qui minima negligit, pau
Abbreviated transcription (Latin):
humana gͣdatim in inia corruere.
uideat ne cadat. De ꝙͣ¬
libet celso fastigio faci¬
ẽ potest in una corrui. uel in
ꝓfundum demergi. Immo ꝓcul
dubio qͣnͣto gradus alcior. tanto
casus deterior. Debet nos semꝑ
istud nabugodonosor sompniũ
⁊ cautos reddere. ⁊ sollicitos ef¬
ficere. uide obsetro uisionis eiꝰ
statuam. uide inqmͣ a quanta
sublimitate incipitur. ⁊ in qͣlem
tandem finem deducit᷑. habet
sane caput aurtum. ⁊ finem
testeum. Quid auro cariꝰ. quid
testa uilius. Attende ⁊ illud quo¬
modo gradatim ad deteriora uergit
⁊ qñq in fedissimo fine fiñe facit.
Prima pars aurea. Scd̾a argentea
tercia erea. qͣrta ferrea. ⁊ quinta
describitur testea. In auro intelligi¬
tur caritas. in argento ueritas.
in ere simultas. inferro erudelitas.
in testea fictili fragilitas. Testa
enĩ facile frangitur. ⁊ ꝑ eam
recte impaciencie fragilitas
figuratur. fẽrrum quod cetera
mat. competenter quidem cru-¬
delitatis iuiolentiam designrat:

Expanded text:
humana gradatim in ima corruere. videat ne cadat . De quantumlibet celso fastigio facile potest in ima corrui, vel in profundum demergi, imo procul dubio quanto gradus altior, tanto casus deterior. Debet nos semper istud Nabuchodonosor somnium, et cautos reddere, et sollicitos efficere. Vide, obsecro, visionis ejus statuam; vide, inquam, a quanta sublimitate incipitur, et in qualem tandem finem deducitur. Habet sane caput aureum, et finem testeum. Quid auro charius, quid testa vilius? Attende et illud quomodo gradatim ad deteriora vergit, et quandoque in foedissimo fine finem facit. Prima pars aurea, secunda argentea, tertia aerea, quarta ferrea, et quinta describitur testea. In auro intelligitur charitas, in argento veritas, in aere simultas, in ferro crudelitas, in testa fictili fragilitas. Testa enim facile frangitur, et per eam recte impatientiae fragilitas figuratur. Ferrum quod caetera mat, competenter quidem crudelitatis violentiam designat,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa redegisse. Sicut suꝑiꝰ iam diximꝰ
ꝑ istos tres uiros cirtumspettionem.
discretionẽ. delib̾ationem intellig̾e debe¬
mus. Debemꝰ itaq ñ solum in studiis
⁊ exerciciis spiritalib. uer̃ ⁊̃ in negociis
scłarib. ⁊ necessitatis usib nicħ incir¬
cums pecte. nich indistrete. nicħ ĩꝓuide
fat̾e. ⁊ hoc erit sidrach. misach. ⁊ ab
necessitati ꝯsulimus. uel ꝯminui ĩ fir¬
mitati deseruimꝰ. nich sine modestia.
nicħ sine m̃sura. nicħ sine intẽcione
bona. nil p̃ter ordinem. nil pret̾ rati¬
onẽ agamus. ⁊ quale damel magist̾i¬
um in babilonica ꝓuincia hr̃e nos
uoluit optinemꝰ. Deniq scd̾m sapien¬
tis sententiã oĩa fac cũ ꝯsilio. ⁊ tale
magist̾ium habes. quale tͥ ꝓpħa designat
ex misterio. Ommnino namq opus est
si uolumꝰ nicħ ĩꝓuide. nicħ incõsulte
agere.

Expanded text:
Sicut superius jam diximus, per istos tres viros, circumspectionem, discretionem, deliberationem intelligere debemus. Debemus itaque non solum in studiis et exercitiis spiritualibus, verum etiam in negotiis saecularibus et necessitatis usibus nihil incircumspecte, nihil indiscrete, nihil improvide facere. Et hoc erit Sidrach, Misach et Abdnecessitati consulimus, vel communi infirmitati deseruimus, nihil sine modestia, nihil sine mensura, nihil sine intentione bona, nihil praeter ordinem, nil praeter rationem agamus, et quale Daniel magisterium in Babylonica provincia habere nos voluit, obtinemus. Denique secundum Sapientis sententiam, omnia fac cum consilio, et tale magisterium habes, quale tibi propheta designat ex mysterio. Omnino namque opus est si volumus nihil improvide, nihil inconsulte agere.
Abbreviated transcription (Latin):
putare: attende quomͦ in faciẽ suã cetidit.
quomodo seip̃m humiliauit.ł hũi¬
liari nos uoluit. qͥ om̃s ĩn iusticias
nr̃as panno mulieris m̃strua¬
te ꝯꝑauit. S nec ualdemag¬
nũ. nec ad mod̾ mirum si eo
c̃ daniele docente ꝑicłm suũ agnouit.
S sciend̾ ÷ ꝙ illa humiliatio q̃ sine
ꝑseu̾antia ÷ ĩminenti ꝑicło repug¬
nare ñ p̃. Illud qͦ notand̾ qd̾ sepe
quo se qͥs inꝯsulcĩ ⁊ ĩmoderatꝰ abicit
eo ad insaniorẽ ⁊ enormiorẽ post mod̾
suꝑbiã erumpit. Attende in rege hu¬
miliationẽ instabilẽ ⁊ indiscretã. ⁊
post mod̾ suꝑbiã plusꝙͣ humanã
Nã qͥ priꝰ danielẽ adorauit: idem ip̃e
post modũ statuam suam ad orari
precepit
debeamus ꝯfid̾e ł głari uelle.

Expanded text:
putare? Attende quomodo in faciem suam cecidit, putare? Attende quomodo in faciem suam cecidit, quomodo seipsum humiliavit, vel humiliari nos voluit, qui omnes justitias nostras panno mulieris menstruatae comparavit. Sed nec valde magnum, nec admodum mirum si eo cum, Daniele docente, periculum suum agnovit. Sed sciendum quod illa humiliatio, quae sine perseverantia est, imminenti periculo repugnare non potest. Illud quoque notandum quod saepe quo se quis inconsultius et immoderatius abjicit, eo ad insaniorem et enormiorem postmodum superbiam erumpit. Attende in rege humiliationem instabilem et indiscretam, et postmodum superbiam plus quam humanam. Nam qui prius Danielem adoravit, idem ipse postmodum statuam suam adorare praecepit.debeamus confidere vel gloriari velle.
Abbreviated transcription (Latin):
Unc rex nabugodonosor cecidit
in faciẽ suam ⁊ danielẽ ado¬
rauit. ⁊ hostias ⁊ incensum
p̃cepit ut sacrificarent᷑ ei. Multũ nͨ
mir̾ se ip̃m humiliauit. ⁊ m̾ito hũi¬
liari debuit. postꝙͣ tale tm̃q ꝑicłm
qͥs uire rep̃hendat. qd̾ illũ qui soli d̾o
debet᷑ honorẽ hõi mortali exibeat:
S forte illũ qr uel dei templũ ẽẽ dep̃¬
hendit⁊ tali honore dignũ iudicauit:
S ad edificationẽ ur̃am oportet nos ista
diligent̾ discut̾e. ł quid in nob̾ iuxta hoꝵ
siłitudinem actitari soleat subtiłr inqͥrere.
Cecidit inqͥt in faciem sua̾. ꝑ faciem
suã hõ cognosc̾r. ⁊ ea pars in hõĩe ce¬
t̾is decencior ł dignior habet᷑. Quid itaq
aliud ÷ in faciẽ cad̾e. ꝙͣ illud ⁊̃ qd̾ in se p̃¬
cipuũ ł optimũ ÷. alta ꝯsideratione des¬
pic̾e. ⁊ illud utiq unde aliis innotescere
⁊ uelud uenerandꝰ apparere ꝯsueu̾at. tan¬
qmͣ infimũ. ⁊ pene ł penitꝰ nichilũ re¬

Expanded text:
ex Nabuchodonosor cecidit in faciem suam et Danielem adoravit, et hostias, et incensum praecepit ut sacrificarent ei . Multum, nec mirum, seipsum humiliavit, et merito humiliari debuit postquam tale tantumque illum qui soli Deo debetur honorem homini mortali exhibeat? Sed forte illum, quia verum templum esse deprehendit, tali honore dignum judicavit. Sed ad aedificationem nostram oportet nos ista diligenter discutere, vel quod in nobis juxta horum similitudinem actitari soleat subtiliter inquirere: Cecidit, inquit, in faciem suam: per faciem homo cognoscitur, et ea pars in homine caeteris decentior vel dignior habetur. Quid itaque aliud est in faciem cadere quam illud etiam quod in se praecipuum, vel optimum est alta desideratione despicere, et illud utique unde aliis innotescere, et velut venerandus apparere consueverat, tanquam infirmum et pene vel penitus nihilum re
Abbreviated transcription (Latin):
Nubes  transire ÷. u̾itatis ꝑspicatĩã
intelligentie serenũ sine ulla ꝑ¬
cunctatione ten̾e. Eiꝰ modi ceriitudi¬
nem. certitudinisq securitate ĩ sentẽtie
sue assertione se hr̃e docuit. qͥ fiducialit̾
asseruit. ⁊ uer̾ ÷ sõpnium ⁊ fidelis int̾¬

Expanded text:
Nubes transire est veritatis perspicaciam, et intelligentiae serenum sine ulla percunctatione tenere. Ejusmodi certitudinem, certitudinisque securitatem in sententiae suae assertione habere se docuit qui fiducialiter asseruit. Et verum
Abbreviated transcription (Latin):
crescere. ut de maxĩo minuat᷑. Itaq lõ¬
gitudĩe dicr̾ replebo cũ: qũe nͥ lux uͥ
nec longit᷑nitas illa t̾minũ. nͨ claritas
illa occasũ. nec sacietas illa fastidiũ ht.
Erit .n. securitas de et̾nitate. głatio de
u̾itate: ⁊ exultatio de sacietate. Et osten
bit eccł̃iam: ñ hñtem macłam ob splen¬
dorem dici. h neq rugam ob om̃imodam.
plenitudinem sui. Alioquin ad illius
fulgorem luminis. sic̃ ñ impurus. sic
inquietꝰ assurgit. In est qd̾ nunc qͦ ut
supͣ memini sc̃imoniam simul ⁊ pac̃c
sectari p̃cipimur: qd̾ sine his nemo
uideat d̾m. Cum gͦ repleuerit ĩ bonis
desid̾ium tuũ. ut ñ aliud sit qd̾ re¬
quiras. serenato penitꝰ ex ip̃a pleni¬
tudine aĩo. uid̾e iam poteris serenitate
illã. plenitudinẽ maiestatis similis d̾o
factus: qd̾ uideas eũ sicuti÷. Aut forte

Expanded text:
minuatur. Itaque longitudine dierum replebo eam, quem nisi lux vera nec longiturnitas illa terminum, nec claritas illa occasum, nec satietas illa fastidium habet. Erit enim securitas de aeternitate, gloriatio de veritate, exsultatio de satietate. Et ostendbit Ecclesiam, non habentem maculam ob splendorem diei, sed neque rugam ob omnimodam plenitudinem sui. Alioquin ad illius fulgorem luminis, sicut non impurus, sic inquietus assurgit. Inde est quod nunc quoque, ut supra memini, sanctimoniam simul et pacem sectari praecipimur, quod sine his nemo videat Deum . Cum ergo repleverit in bonis desiderium tuum, ut non aliud sit quod requiras, serenato penitus ex ipsa plenitudine animo, videre jam poteris serenitatem illam, illam plenitudinem majestatis, similis Deo factus, quod videas eum sicuti est: aut forte
Abbreviated transcription (Latin):
culi habitator. ad qd̃ referri posse iui¬
debit᷑. qd̾ adienit. Et ostendam illi sa¬
lutare meũ. Alioquin actipianus
si mag̾ placet etiã ħ mͦ: ut ip̃os qͦs
ꝓmiserat dies. in hac ostensione sa¬
lutari exponat. longitudine inquit
erudiam. ñ iã exercebo in spe. s spem
adimplebo. Ostendam illi salutãe mecũ.
ostendam illi iħm meum. ut in eternũ
iam uideat in quẽ credidit. qu̾e dile¬
xit. quẽ semꝑ optauit. Ostende nob̾¬

Expanded text:
culi habitator. Ad hoc quoque referri posse videbitur quod adjecit: Et ostendam illi salutare meum. 7. Alioquin accipiamus, si magis placet, etiam hoc modo, ut ipsos quos promiserat dies in hac ostensione salutaris exponat. Longitudine, inquiterudiam, non jam exercebo in spe, sed in specie adimplebo. Ostendam illi salutare meum, ostendam illi Jesum meum, ut in aeternum jam videat in quem credidit, quem dilexit, quem semper optavit. Ostende nob
Abbreviated transcription (Latin):
Ostende nob̾ salutare tuũ ⁊ sufficit
nobis. Qui eñi usdet illud uidet ⁊ te.
quia ip̃m̃ in te ⁊ tu in ip̃o. hec ÷ autẽ
uita eterna ut cognoscamus te uerũ
deum. et quem misisti ihm xp̃m Itat
uerbum tuum in pace. cum uiderint
oculi mei salutare tirum iħ̃m xp̃m
dominum nr̃m: qui est suꝑ omm̃a
deus benedictus in secula. Amer¬

Expanded text:
omine, salutare tuum, et sufficit nobis. Qui enim videt illud, videt et te: quia ipsum in te, et tu in ipso. Haec est autem vita aeterna, ut cognoscamus te verum Deum, et quem misisti Jesum Christum verbum tuum in pace, cum viderint oculi mei salutare tuum, Jesum tuum, Dominum nostrum, qui est super omnia Deus benedictus in saecula. Ame
Abbreviated transcription (Latin):
głem ĩ tribulatõe. in ea siqͥdem spes głe ẽ.
Manifeste adu̾tere ÷ ĩ his u̾bis. t̾ p̾misisset
apłs głari ĩ spe. ñ aliud aliqͥd. s ampliꝰ eũ
addidisse dicendo. Non solũ aũ s glari intͥ¬

Expanded text:
gloriemur in tribulatione, in ea siquidem spes gloriae est. gloriemur in tribulatione, in ea siquidem spes gloriae est. Manifeste advertere est in his verbis, cum praemisisset Apostolus gloriari in spe, non aliud aliquid, sed amplius eum addidisse dicendo: Non solum autem, sed et