comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ unitas.xXiiiͬi. ẽ. Primȩ gͥ a graui int̃ se ꝓportiones
chromatis molł. & chromatis hemioł uicesima qͣrta parte
toni distant. Qđ propt̃ breuitatẽ differentiȩ nullomͦ
sentit auditu. Ioẽ etiã aristoxenũ rep̃hendit Curdiatoni¬
ci generis duas tantũ fecerit diuisiones. ut immollẽ incita¬
CNOR DORUM DIUISIONEMFIERI DICAT OPORTERE¬
tholomeus eñ tetrachorda diuersa ratione partit᷑
Tlud in pͥncipio statuens ut int̾ duos altrinsecus sonos
simus uocib coniungunt᷑. Sed in his eaq̃ spissa. ẽẽ. nomina¬
mus alia. eẽ. debent. ut duae proportiones q̃ grauitati sunt
proximȩ minores sint ea propotione q̃relinquit᷑ ad acutũ
In nonspissis uͦ ut indiatonicis generib nusquã una:¬

Expanded text:
quorum unitas 24 est. Primae igitur a gravi inter se proportiones chromatis mollis, et chromatis hemiolii 24 parte toni distant, quod propter brevitatem differentiae nullo modo sentit auditus. Idem etiam Aristoxenum reprehendit cur diatonici generis duas tantum fecerit divisiones, ut in molle incitatrachordorum divisionem fieri dicat oporteretolemaeus tetrachorda diversa ratione partitur. Illud in principio statuens, ut inter duos altrinsecus sonos tis vocibus conjunguntur. Sed in his ea quae spissa nominamus talia esse debent, ut duae proportiones, quae gravitati sunt proximae, minores sint ea proportione quae relinquuntur ad acutum, in non spissis vero ut in diatonicis generibus nusquam una
Abbreviated transcription (Latin):
Architas uͦ cuncta ratione sonstituens. DISCRIPTIO.
ñ mͦ sensũ auriũ in pͥmis consonantus obseruare
neglex̃. uerũ etiã maxime intetrachordoꝵ diuisio¬
ne rationẽ secutus . ẽ. Sed ita ut neq eam quã q̃rebat ef¬
ficacit̃ expedin&. neq sensui proposita abeoratio Consen¬
tine. Ills enĩ triagenera. ẽẽ. arbitr&ur. enermoniũ dia¬
tonicũ chromaticũ. Inquib eosdẽ grauissimos statuatq
acutissimos. In om̃ib quidẽ generib grauissimos sonos
faciens ũ .xui. acutissimos uͦ adxII. Int̾ hos intrib ge¬
nerib neruũ grauissimo proximũ collocat. eũ scilic&
septimã obtineant proportionẽ. Post hunc uͦ infraacu¬
tum neruũ. Tertium uͦ a grauissimo eũ collocat inenar¬
Sesqui tricessima quinta proportions iungant᷑. Ids̃q¬
ĩ. deccexc. ad acutissimũ. ĩ dxii. insesqui quarta propor¬
tione sit constitutus. Itẽ indiatonico genere t̃tiũ qͥdẽ
grauissimo neruo. Scđm uͦ ab acutissimo eũ ponit qͥ sit.

Expanded text:
Architas vero cuncta in ratione constituens non modo sensum aurium in primis consonantiis observare neglexerit, verum etiam maxime in tetrachordorum divisione rationem secutus est. Sed ita, ut neque ea quam quaerebat efficaciter expediret, neque sensui proposita ab eo ratio consentiret. Ille enim tria esse genera arbitratur, enharmonium, chromaticum, diatonicum. In quibus eosdem gravissimos statuit atque acutissimos sonos, in omnibus quidem generibus gravissimos sonos faciens 2016, acutissimos vero 1512; inter hos in tribus generibus nervum gravissimo proximum collocat, eum scilicet septimam obtineant proportionem. Post haec vero infra acutum nervum, tertium vero a gravissimo eum collocat in enharsesquitricesima quinta proportione jungantur. Idemque 1890 ad acutissimum 1512 in sesquiquarta proportione sit constitutus. Item in diatonico genere tertium quidem a gravissimo nervo, secundum vero ab acutissimo eum ponit,
Abbreviated transcription (Latin):
sesqui octaua. Inchromatico uͦ genere t̃tiũ agrauissi mo
scđm abacutissimo eũ ponit qui ad. ĩ occi. qui. ẽ. scđs agra¬
uissimo indiatonico genere eã obtineat proportionẽ quã
ab acutissimo appositus hab&q proportionẽ. Scđs ab
acutissimo indiatonico genere to . ẽ. ĩ occi. ad scđm ab acu¬
tissimo inchromatico genere to. ẽ. ĩ occxcii. eã quã habeN.
ccxliii. ad cclui. Forũq: tetrachordorũ scđm architae
sententiã diuisoꝵ formã monstrat subiecta discriptio.

Expanded text:
tium a gravissimo, et secundum ab acutissimo eum ponit, qui ad 1701, qui est tertius a gravissimo in diatonico genere eam obtineat proportionem quam ab acutissimo appositus, habetque proportionem secundus ab acutissimo in diatonico genere, id est 1701 ad secundum ab acutissimo in chromatico genere, id est 1762 eam quam habent 243 ad 257, eorumque tetrachordorum, secundum Architae sententiam, divinorum formam monstrat subjecta descriptio.
Abbreviated transcription (Latin):
TETRACHORDORUM DIUISIONEM REPREHENONT
ed utrasq tetrasq tetrachordoꝵ diuisiones ꝑtholo¬
meus ita rep̃hendit. Architã quidẽ pͥmo. qm̃ scđs
ita . ẽ collocatus. ut nec ad acutissimũ. ĩ oxii. nec ad ꝓxi¬
mum grauiori. ĩ occccxliuii. ullam suꝑ particularem
efficiat proportionẽ. Cum architas tantũ suꝑ particula¬
rib cõ parationib habuerit dignitatẽ. utea etiã in con¬
sonantiarum ratione susceꝑit. Dehinc quod pͥmã agra¬
uissimo neruo proportionẽ inchromatico quidẽ maiorẽ
sensus. eẽ. dep̃hendat quã fecerit architas. Hic namq
fecit sesqͥ uicesimã septimã ꝓportionẽ. Cum scđm sonsus¬
tã chiomãt generis modulationẽ sesqͥuicesima pͥma. ẽẽ.
debuerit. Itẽ enar moniũ genus eã proportionẽ ꝗ pͥmã
a grauissimo scđm archite retin& diuisionẽ. tał . ẽ. ut longe

Expanded text:
trachordorum divisiones deprehendat. Sed utrasque tetrachordorum divisiones Ptolemaeus ita reprehendit. Architam quidem primo, quoniam ita est collocatus, ut nec ad acutissimum 1512, nec ad proximum graviori 1944, ullam superparticularem efficiat proportionem, cum Architas tantam superparticularibus comparationibus habuit dignitatem, ut eas etiam in consonantiarum ratione susceperit. Dehinc quod primam a gravissimo nervo proportionem in chromatico quidem majorem sensus deprehendat quam fecit Architas, hic namque fecit sesquivicesimam septimam proportionem, cum secundum consuetam chromatici generis modulationem sesquivicesima prima esse debuerit. Item enharmonium genus ea proportio, quam primam a gravis
Abbreviated transcription (Latin):
aequalitate procreantur dicendum .s̃. Praedictũ . ẽ.
eñi quod .iii. numero ual& unitas idẽ in proportionib
aequalitatẽ ualers. & sicut numeri caput . ẽ. unitas ita
proportionũ aequalitatẽ. ẽẽ. pͥncipiũ. Quocirca ħ modo
erithinetica mediaetas ab aequalitate nascetur. Positis
enĩ trib aequis t̃minis hi duo modi sunt quib ħ propor¬
tionalitas producatur. Ponatur enĩ pͥmus pͥmo aequus
Scđs primo ac scđo. Tertius pͥmo scđo act̾tio quod hoc
monstratur exemplo. Sint unitates .iii. Fonat᷑ igit᷑

Expanded text:
. Praedictum est enim quod in numero valet unitas, idem in proportionibus aequalitatem valere, et sicut numeri caput est unitas, ita proportionum aequalitatem esse principium. Quocirca hoc modo arithmetica medietas ab aequalitate nascetur: positis enim tribus aequis terminis, hi duo modi sunt quibus haec proportionalitas producatur. Ponatur enim primus primo aequus. Secundus primo et secundo. Tertius primo secundo ac tertio, quod hoc monstratur exemplo: Sint unitates tres. Ponatur igitur
Abbreviated transcription (Latin):
io.ẽ.iiii.Tertius primo secundo & t̃tio id.ẽ .ui. eterit
Sed in his hoc speculandum .ẽ. quod unitas fuerit ao
aequalitatis principiũ Constituta. Vnitas etiã erit in
differentiis numerorũ. Ipsi uͦ numeri int̃senullũ int̃¬
mittunt. Sinuͦ binarius teneat aequalitatẽ binarius
turalit̃ Constituti int̃mittunt᷑ acde inceps ad hunc
modum. Est etiam alia proportionalitatẽ erithine¬
ticam ꝓcreandi uia. Ponantur eñi tres aequi t̃mini. son¬
stituanturq pͥmus pͥmo ac scđo aequus. Scđs pͥmo ac
duob scđis. Tertius pͥmo duob scđis & t̃tio. Vt si sint
tres unitates. sit pͥmus pͥmo ac scđo aequus tor duo. Scđs

Expanded text:
id est 4. Tertius primo secundo ac tertio, id est 6, et erit Sed in his hoc speculandum est, quod unitas fuerit ad aequalitatis principium constituta, unitas etiam erit in differentiis numerorum, ipsi vero numeri inter se nullum intermittunt. Si vero binarius teneat aequalitatem, binariusturaliter constituti intermittentur, ac deinceps in hunc modum: Est etiam alia proportionalitatem arithmeticam procreandi via. Ponantur enim tres aequi termini, constituaturque primus primo ac secundo aequus, secundus primo ac duobus secundis, tertius primo et duobus secundis ac tertio, ut si sint tres unitates. Sit primo primo ac secundo aequus, id es
Abbreviated transcription (Latin):
rentia uno minus semꝑnumeris int̾̃missis atq: idẽ & inqua¬
trica uͦ ꝓportionalitas. tunc quidẽ ad modũ inueniri ab
aequalitate positos tendimus quandoq̃ ad modum abaeqͣli¬
tate om̃is in aequalitas ꝓfluat monstrabamus. nisi tam̃¬
fastidiũ. ẽ. nuncquoq breuit̃ reppetendum. ẽ. Constitu¬
tis enĩ trib aequis t̾̃minis. ponat᷑ pͥmus pͥmo aequus. scđs
pͥmo ac scđo. Tertius pͥmo duob scđis & t̃tio idẽq fiat
Continue. atq ita exaequalitate geometrica proportio¬
nalitas principiũ sum&. Sed de earum proportionũ pro¬
pͥaetatib ꝑquam diligentissime inerithmeticis diximus
Quod si adħ ilł instrustus lector acced& nullo dubiae¬
tatis enpre turbabitur. Armonica uͦ mediaetas dequa
nunc paulolatius trastandum .ẽ. hacratione procreat᷑
Constituatur enĩ siquidẽ duplices Curamus effingere
tribus aequis t̃minis positis. Primus pͥmo acduob scđis
aequis. Scđs duob pͥmis & duob scđis. Tertius semel

Expanded text:
rentia semper numeris intermissis, atque idem et in quatrica vero proportionalitas tunc quemadmodum inveniri ab aequalitate possit ostendimus, quando quemadmodum ab aequalitate omnis inaequalitas profluit monstrabamus, nisi tamfastidium est, nunc quoque breviter repetendum est. Constitutis enim tribus aequis terminis, ponatur primus primo aequus. Secundus primo ac secundo. Tertio primo duobus secundis ac tertio. Idemque fiat continue atque ita ex aequalitate geometrica proportionalitas principium sumat. Sed de harum proportionum proprietatibus quam diligentissime in arithmeticis diximus; quod si ad haec illis instructus lector accedat, nullo dubitationis errore turbabitur. Harmonica vero medietas, de qua nunc paulo latius tractandum est, hac ratione procreatur. Constituatur enim, siquidem duplices curamus effingere, tribus aequis terminis positis, primus primo ac duobus secundis aequalis. Secundus duobus primis et duobus secundis. Tertius semel
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ remissionẽue numerus inuenir᷑. ło aũ fit hmodo¬
anumero qui .ẽ . ccł xii. cheliiii. diatessaron intendo to .ẽ.
cccxc iiii. numeris remitto sesqui t̃tiã proportionẽ q̃ fit
gitur ut aristoxenus arbitratur unũq: diatessaron ĩt̃ .A.
atq B. aliud uͦ int̃ .c. atq d. positum. ẽ.B. & .c. t̃minos
ñ oport&. ẽẽ. diuersos. sed unos atq: eosdẽ . ut integre.v.
toni exduab diatessaron Consonantiis Constare uideren¬
diatessaron minime extonis duob ac semitonio c̃iungi.
DIAPASON CONSONANTIA .A. UI. TONIS COMATE EXEDI.
ET QUISIT MINIMUS COMATIS NUMERUS.
ed hac siq̃rimus integris numeris differentiã col
nam efficit unitatẽ q̃ pars t̃tia eiusdẽ. S& dimidium . ẽ.
si totius differentias dimidium eidẽ adiecero quod . ẽ.¬
comatis proportionẽ tenebat. Coma enĩ . ẽ. qͦ.ui. toni

Expanded text:
r. Id autem fit hoc modoa numero qui est 262144 besse diatessaron intendo, id est 72392 numeris remitto sesquitertiam proportionem, quae sit gitur, ut Aristoxenus arbitratur, unumque diatessaron, inter A atque B, aliud vero inter C atque B positum est, B et C terminos non oportet esse diversos, sed unos atque eosdem, ut integre quinque toni ex duabus diatessaron consonantiis constare videandiatessaron minime tonis duDiapason consonantiam á 6 tonis commate excedi, et qui sit minimus numerus commatis. Sed hanc si quaerimus in integris numeris differentiam collnam efficit unitatem, quae pars tertia ejusdem besse dimidium est, si totius differentiae dimidium eidem adjecero, quod ecommatis proportionem tenebat. Comma e
Abbreviated transcription (Latin):
ut .uii. el in excrescer& ita etiã Cunctis. a.s.c.D.
t̃minus mediaetates propͥas adiungamus & eadẽ erit in
om̃ib q̃ supra proportio. fietq eadẽ int̃.u. tonos ac bis
dia tessaron differentia q̃ ẽ. int̃.ui. tonos acdia pason c̃¬
sonantiã differentia scilic& . uñ . cliii. unitates. Vñ col¬
ligitur .U. tonos bis diatessaron. & ui. tonos unũ dapa¬
son tantũ Comate suꝑari. qđ inprimis. uiĩ cliii. unitati¬
b inueniturꝰ. Io aũ pate facio subiecta discriptio.

Expanded text:
esceret, ita etiam cunctis A B C D terminis medietates proprias adjungamus, et eadem erit in omnibus quae supra proportio, fietque eadem inter quinque tonos ac bis diatessaron differentia quae est inter sex tonos ac diapason consonantiam differentia, scilicet 7153 unitates. Unde colligitur quinque tonos bis diatessaron, et sex tonos unum diapason tamen commate superare. Quod in primis 7153 unitatibus invenit
Abbreviated transcription (Latin):
amuͦ si eos numeros disponamus qui de sesqui t̃tia ꝓ¬
potione duob tonis retractis relinquuntur. In his
Considerare possumus utrũ ea proportio q̃ pͦduostonos
relinqͥtur integri loco semitonii censeantur. Quod
si ita reꝑtũ sit. illud quoq ẽ. Cõ probatũ diatesseron
Consonantiã duob tonis atq integro semitonio cupu
qui t̃tiã proportionẽ tenebant . cclui. Sed ad pͥmũ
toni obtinent locum. Est gͥ quod relinquitur exto¬
ta dia tessaron proportione. Ea scilic& habitudo
integritoni. ẽs . dimidiũ dubitari ñ pot.ẽ. Diatessa¬
ron exduob tonis semitonio q̃ consistẽ. Qmgͥ de mon
proportionẽ locari. ab hac comparatione &iã ħ ꝑ
portio metienda . ẽ. Ne enĩ longius ꝑ grediamur.

Expanded text:
 si eos numeros disponamus qui de sesquitertia proportione duobus tonis retractis relinquuntur, in his considerare possumus utrum ea proportio quae post duos tonos relinquitur, integri loco semitonii censeatur; quod si ita repertum sit, illud quoque est comprobatum diatessaron consonantiam duobus tonis atque integro semitoniquitertiam proportionem tenebant 256. Sed ad primum toni obtinent locum. Est igitur quod relinquitur ex diatessaron tota proportione, ea scilicet habitudoatur integri toni esse dimidium, dubitari non potest diatessaron ex duobus tonis semitonioque constare. Quonproportionem locari, ab hac comparatione etiam haec proportio metienda est. Ne enim longius progrediamur,
Abbreviated transcription (Latin):
c& & relinquitur exdiatessaron duob iuractis tonis
rorũ proportio semitonio longissime diminutior sit
ADUER SUM ARISTORENŨ DEMONSTRATIONE DIATESSARON
CONSONANTIA EXDUOS: TONIS ACSEMTONIO C̃STARENECDIAEASON
uod si ut ait aristoxenus diatessaron consonantiatoui a.
exduob tonis semitonioq Coniungit᷑ duediatessa¬
ron consonantiae .u. necessario tonos efficerent. Et dia¬
pente acdiatessaron luncte si sut unũ diapason lungunt
ita.ui. tonis Continua proportione Coaequarent. Et
q̃m paulo an .ui. disposuimus tonos quorum minimus erat
cabat᷑ tono numerus. dxxxĩ. ccccxli. Quintũ uͦ retine¬
hoc modo.
Nunc gͥ deminoribus numeris ioꝰ

Expanded text:
cet relinquitur ex diatessaron duobus retractis tonis,orum numerorum proportio semitonio longissime diminutior sit. CAPUT III. Adversum Aristoxenum demonstrationes diatessaron consonantiam ex duobus tonis et semitonio non constare, nec diapasonconsonantia ex duobus tonis semitonioque conjungitur, duae diatessaron consonantiae necessario quinque tonos efficient, et diapente ac diatessaron junctae, sicut unum diapason jungunt, ita sex tonis continua proportione coaequantur. Et quoniam paulo ante sex disposuimus tonos, quorum minimus erat cabatur tono numerus 531441, quintum vero retinehoc modo: tur de minoribus numeris, id
Abbreviated transcription (Latin):
cde ea quidẽ quantitate discreta. q̃ ꝑse . ẽ. inerith¬
Ameticis sufficient̃ diximus. Relate uͦadaliquid
quantitatis. Simplicia uͦ genera trias̃. Vnũ quidẽ multi¬
plex. Aliud uͦ suꝑ particulare. Tertiũ uͦ suꝑ partiens
Cumuꝰ multiplex suꝑ partisulari:̃ suꝑ parcientiq miscosͬ.
fiunt aliae ex his duae io. ẽ. multiplex tuꝑ particularis.
& mułtiplex suꝑ partiens. Hoꝵ igitur om̃iũ tał .ẽ. regu¬
la siunitatẽ Cunctis innaturali numero uolueris. Cõpa¬
rare ratus multiplicis ordo texetur. Duo eñĩ ad unum
duplus . ẽ. Tres ad eundẽ triplus . iiͦiͦͬ. quadruplus & ince¬
t̃is eodẽ mͦ ut subiesta discriptio doc&

Expanded text:
de ea quidem quantitate discreta quae per se est in arithmetica sufficienter diximus. Relatae vero ad aliquid quantitatis simplicia quidem genera tria sunt: unum quidem multiplex, aliud vero superparticulare, tertium superpartiens. Cum vero multiplex superparticulari superpartientique miscetur, fiunt duae aliae ex his, id est multiplex superparticularis, e multiplex superpartiens. Horum igitur omnium talis est regula, si unitatem cunctis in naturali numero volueris comparare, ratus multiplicis ordo texetur. Duo enim ad unum duplus est, tres ad eumdem triplus, quatuor quadruplus, et in caeteris eodem modo, ut subje
Abbreviated transcription (Latin):
& paranete hyꝑb mobiles uoces. ẽẽ. p̃diximus. Itẽ dia¬
pente consonantia duas tantũmͦ species ten& q̃statu¬
tis uocib includuntur. ut si abhẏpate meson ordiam
una quidẽ . ẽ. DN . Io . ẽ. ab hypate meson inparamesen
uocib clausae sunt. Nam parhẏpate lichanȩ. & trite
& paranete instabiles ad probantur. Similes au ratio
uocib q̃ suꝑius dictae sunt continebant᷑. Sius aũ abhy¬
pate meson seuamese seu aparamese siue etiam a nets
hyꝑbolaeon sonsonantias ingrauiorẽ partẽ ducamus.
Duarumq statutis uocib coherceantur ñ pot̾it. ẽe di¬
stinctio. Diapason uͦ consonantiae abhẏpate hypaton
in paramesen. siue anete hy ꝑbolaeon inmesen ordosu¬
matur. Tres tantũ mͦ species obtinebit. q̃ in mobilib
uocibus coherceant᷑. Nam abhypate hypaton ordien¬
tib una .ẽ. aN. eaq̃ .ẽ. pͥma abhypate hẏpaton npara¬
mesen. Alt̃a . Dai. eaq̃. ẽ quarta abhypate meson in

Expanded text:
perboleon mobiles voces esse praediximus. Item diapente consonantia duas tantummodo species tenet, quae statutis vocibus includuntur. Ut si ab hypate meson ordiamur, una quidem est D H, id est ab hypate meson in paramesen,vocibus clausae sunt. Nam parhypate, et lychanos, et trite, et paranete instabiles approbantur. Similis autem ratio vocibus, quae superius dictae sunt, continebuntur. Sive autem ab hypate meson, seu a mese, seu a paramese, sive etiam a nete hyperboleon consonantias ad graviorem partem ducamus. Duarum quae statutis vocibus coerceantur, non poterit esse destructio. Diapason vero consonantiae sive ab hypate hypaton in paramesen, sive a nete hyperboleon in mesen ordo sumatur, tres tantummodo species obtinebit, quae immobilibus vocibus coerceantur. Nam ab hypaten hypaton ordientibus una est A B, ea quae est prima ab hypate hypaton in paramese. Altera D L ea quae est quarta ab hypate m
Abbreviated transcription (Latin):
bilib ac statutis uocibs Contineri. Nãsi ab hẏpate hy¬
paton incipiam erit. Ad. to . ẽ. ab hypate hypaton in
meson hẏpaten. eaq̃ .ẽ. in h ordine prima. Nam cet̾a
ñ statutis uocib t̃minantur . ut. BE . CE. Nam & parhy¬
pate hypaton. & parhypate meson. edychanos hypa¬
ton. & lichanos meson mobiles. es̃. monstrats sunt.
Quod sirursus abhẏpate meson diatesseron Consonan¬
tiam inchoemus. erit species diatesseron instatutis
uocib t̃minata . Ds. eaq̃ .ẽ. pͥma io.ẽ. abhypate me son
immobiles. Rursus si eandẽ diatesseron paramese sus¬
tesseron species. hM. to . s̃. a paramese inneten diez q̃r¬

Expanded text:
bilibus ac statutis vocibus contineri. Nam si ab hypate hybilibus ac statutis vocibus contineri. Nam si ab hypate hypaton incipiam, erit A D, id est ab hypate hypaton in meson hypaten ea quae est in ordine prima. Nam caeterae non statutis vocibus terminantur, ut B E C F. Nam parhypate hypaton et parhypate meson, lychanos hypaton et lychanos meson mobiles esse monstratae sunt. Quod si rursus ab hypate meson diatessaron consonantiam inchoemus, erit species diatessaron statutis vocibus terminata G D, ea quae est prima, id est ab hypate meson immobiles. Rursus si eamdem diatessaron paramese sustessaron species II L, id est a paramese in nete diez
Abbreviated transcription (Latin):
aũ species .iiii. diapasonaũ species .uii. semꝑq unaminus
species erit quam fuerint uoces. ut enĩ a mese caet᷑as or
ab .E. ad .B. & huc usq diatesseron species progrediun¬
tur. Idcirco quia usq species binos continent neruos
eiusdẽ diatesseron ut. Gd. quidẽ eos qui sunt. Eo. & es.¬
ũ continebit ło. ẽ .D. solum excessit gͥ. Gd. consonantiã
atq ideo diatesseron tresspecies habere ꝑhibetur. & ĩ
Caet̾is quidẽ consonantiis idẽ .s̃. Diapenteaũ.iiii. species
abeo quod.ẽ .G. ad.c. alia abeo quod .ẽ.f. ad .B. alia aũ
abeo quod .ẽ .E. ad . A. Diapason uͦ consonantiae .uii. er̃
species ħmͦ. frima abeo quod . ẽ . o. ad .G. Scđa abeo qđ
ẽ .x. ad .f. Tertia abeo quod .ẽ .N. ad .E. quarta ab eoꝙ
ẽ.ai. ad .D. Quinta abeo quod. ẽ .l. ad .c. Sexta abeo qđ ÷
Κ .ad .B. Septima abeo quod ẽ. h. ad .a. liqu& gͥ ex his
q̃ dicta sunt diatesseron Consonantiã semel tantũ immo¬

Expanded text:
autem species quatuor, diapason vero species septem. Semperque una minus species erit quam fuerint voces, ut enim a mese caeteras ordvero ab E ad B, et huc usque diatessaron species progrediuntur. Idcirco quia huc usque species binos continet nervos, ejusdem diatessaron, ut G D quidem eos qui sunt E F um continebit, id est D solum. Excessit igitur G D consonantiam, atque ideo diatessaron tres species habere perhibetur. Et in caeteris quidem consonantiis idem est. Diapente autem erunt species d est F ad B; alia autem ab eo quod est E ad A. Diapason vero consonantiae 7 erunt species, hoc modo: prima ab eo quod est O ad G; secunda ab eo quod est N ad F; tertia ab eo quod est M ad E; quarta ab eo quod est L ad D; quinta ab eo quod est K ad C; sexta ab eo quod est I ad B; septima ab eo quod est II ad A. Liquet igitur ex his quae dicta sunt, diatessaron consonantiam semel tantum in immo
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ nullomͦ constitutȩ sunt. Nam parhypate & li¬
chanȩ & trite & paranete ut supͣ quoq dictum.ẽ. immo¬
biles ñ sunt. Similit̃ aũ et ꝑ easdẽ uoces siab hyꝑbolȩ¬
on neten ordiamur specierũ ordo contexit᷑. Quoꝵom
niũ intellegentiã subiesta discriptio faciet. ẽẽ. notiorẽ:¬

Expanded text:
us constitutae sunt. Nam parhypate, et lychanos, et trite, et paranete ut supra quoque dictum est immobiles non sunt. Similiter autem et per easdem voces si ab hyperboleon nete ordiamur, specierum ordo contexitur, quorum omnium intelligentiam subjecta descriptio docet. CAPUT XIV. De
Abbreviated transcription (Latin):
Iuncde specieb pͥmarũ sonsonantiarũ trastandũ
Prime au consonantiae s̃ diapason diapente diatesseron:
Species aũ .ẽ. q̃dã positio ꝓpriã habens formã scđm unũ¬
quodq genus inunius Cuiusq proportione consonantiã
facientis t̃minis constituta. ut indiatonico genere.

Expanded text:
nc de speciebus primarum consonantiarum tractandum est; primae autem consonantiae sunt diapason, diapente, diatessaron. Species autem est quaedam positio propriam habens formam secundum unumquodque genus in uniuscujusque proportionis consonantiam facientis terminis constituta, ut in diatonico genere.
Abbreviated transcription (Latin):
dcc lxuiii. Hi sibim& si soniungant᷑ postĩorẽ efficiunt
Si gͥ ultimus numerus qui . ẽ. dxli. ccccxli. duplus. eẽt.
plicẽ Conquiramus. minor erit eonimero qui .s̃. maxi¬
mus ac supp̃mus. Nam . cc̃lxĩi. cxliiii. numeri duplus
ẽ. qui ad eum scilico diapason consonantiã ten&. dxxiiĩ
tonum eo scilic& qui .ẽ. dXXXI. ccccxli. Minor. ẽ. igit᷑
diapason consonantia sex tonis. atq id quod .ui. toni dia¬
pason consonantiã super uadunt uoco coma qđ constat
Sed dehis q̃quid aristoxenus sentiat. qui aurib dedit
om̃e iudicium alias sommemorabo. Nunc uoluminis
seriem fastidii uitator astringã.

Expanded text:
njungantur posteriorem efficit Si igitur ultimus numerus qui est 531441 duplus esset ioris, duplicem conquiramus, minor erit eo numero qui est maximus ac supremus. Nam 262144 numeri duplus est qui ad eum scilicet diapason consonantiam tenet 524288; tonum, eo scilicet qui est 531441. Minor est igitur diapason consonantia sex tonis. Atque id quod sex toni diapason consonantiam supervadunt, voco comma, quod constat Sed de his quid Aristoxenus sentiat, qui auribus dedit omne judicium, alias commemorabo. Nunc voluminis seriem fastidii vitator astringam.
Abbreviated transcription (Latin):
pars . XUiͦ. xuI. numero comparur recte toni m̃ suram
uideatur exedere Cumadeũ solus . xuiii. numerus sesqͥ¬
Octauã custodiat proportionẽ. Vñ fit utq̃m suꝑ sesqͥ¬
XUI. proportionũ bis austa transcendit ñ sint integrũ
toni dimidiũ. Quicquid enĩ bis ductũ transcendit. aliqͥd
id ultra dimidiũ illius. eẽ. uidebitur quod transcendit
ulla alia maior sesqui .Xuͦi. proportione toni dimidiũ¬
sequit᷑ sesqui .xUii. uide amus an eatonũ bis mułtiplicata
ad .xuii. t̃minũ in sesqui octaua proportione Cõpositũ¬

Expanded text:
a decima 16 numero comparetur, recte toni mensuram videtur excedere, cum ad eum solus 18 numerus sesquioctavam custodiat proportionem. Unde fit ut quoniam supersesqum bis aucta transcendit, non sit integrum toni dimidium. Quidquid enim bis ductum transcendit aliquid, id ultra dimidium illius esse videbitur quod transcendit.alia ulla major sesquisextadecima proportione toni sequitur sesquiseptimadecima, videamus an ea tonum bis multiplicata ad 17 terminum in sesquioctava proportione positu
Abbreviated transcription (Latin):
toni dimidiũ. q̃m quas duplicata ñ impłent integrũ
ñ tenent dimidiũ. Semꝑenĩ dimidium duplicatum.

Expanded text:
toni dimidium, quoniam quae duplicata non implet integrum, non continet dimidium. Semper enim dimidium duplicatum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽs̃. cosꝑit ꝑuidetur. Aqua gͥ proportione . ẽ. ordien¬
dum. ancõpendiũ dabimus q̃stioni. ab eo deqͦ q̃rit᷑ ordia¬
mur ło uͦ. ẽ. tonus induo aequa possit partiri. necne
Nuncgͥ detono. ẽ. ꝑtractandum etquemad modũ non
possit induo aequa diuidi demonstrandũ. ẽ. Quam de¬
monstrationẽ siquis adreliquas suꝑ particulares som¬
parationes trans ferat similit̃ de monstrabitur suꝑ par¬
ticul arẽ ĩ aequarioto atq integro numero separari ñpos¬
se. Primigͥ tonum Continentes numeri .s̃ uiii. atque .ix.
sedq̃m se isti naturalit̃ Consequuntur ut medicus int̃ eos
numerus ñ sit. eosdẽ binario quoscilic& minimo possum

Expanded text:
esse coeperit pervidetur. A qua igitur proportione est ordienesse coeperit pervidetur. A qua igitur proportione est ordiendum an compendium dabimus quaestioni, si ab eo de quo quaeritur ordiamur. Id vero est tonus, in duo aequa possit partiri necne. Nunc igitur de tono est pertractandum, et quemadmodum non possit in duo aequa dividi demonstrandum est. Quam demonstrationem si quis ad reliquas superparticulares comparationes transferat, similiter demonstrabitur superparticularem in aequa noto atque integro numero separari non posse. Primi igitur tonum continentes numeri sunt 8 atque 9. Sed quoniam se isti ita naturaliter consequuntur, ut medius inter eos numerus non sit eosdem binario, quo scilicet minimo possum,
Abbreviated transcription (Latin):
medietatẽ aut quã lib& aliam. quarũ in herith meticis
fecimus m̃tionẽ. Quod si idẽ monstrabitur ł illud qͥdẽ
stare pot̾it sesqui octauã proportionẽ q̃ tonus . ẽ. indi
midiaetates posse discerni. qͥndoquidẽ sesqui octaua
Om̃i insuꝑ particulari Inaequalitatis genere sonsistit
Id uͦ melius industione monstrabitur. Nam si ꝑsingulas
proportiones Consideratione deducta. scilic& sũꝑpar¬
ticulares nulla prorsus occurrit q̃ int̃posito medio
t̃mino aequis proportionib diuidatur . ñ . ẽ. dubium
qđ suꝑ particularis Cõparatio ñ possit in aequa partiri
quod uidetur aurib Consonũ aliquid canere. Cum Cuilib&
uoci duo toni ac semitoniũ integrũ distans uocabula Cõ¬
parx ur . ło ñ. ẽẽ. Consonũ natura monstratur. Sedqm
ferentiam q̃ utra sonsonũ procedit sensuin auriũ ñ posse
haud sans cernitur Cõpositũ coniunstũq Cũ iammagnũ

Expanded text:
medietatem, aut quamlibet aliam, quarum in arithmeticis medietatem, aut quamlibet aliam, quarum in arithmeticis fecimus mentionem. Quod si id demonstrabitur, nec illud quidem constare poterit, sesquioctavam proportionem, quae tonusse discerni, quando quidem sesquioctava omnis insuperparticulari inaequalitatis genere consistit. Id vero melius inductione monstrabitur. Nam si per singulas proportiones consideratione deducta, scilicet superparticulares, nulla prorsus occurrit quae, interposito medio rmino, aequis proportionibus dividatur, non est dubium quod superparticularis comparatio non possit in aequa partiri. Quod si videtur consonum auribus aliquid canere, cum cuilibet voci duobus tonis ac semitonio integro distans vocula comparetur, id non esse consonum natura monstratur. Sed quferentiam, quae ultra consonum procedit, sensum aurium non posse haud sane cernitur, compositum conjunctumque cum jam magnum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ea semitonia dimidiũ toni integrũ ñposse ꝑficere
At singillatim Considerata tractentur. dtq ideo diapa¬
son ad .ui. tonos nullomͦ ꝑuenire. Sed qm aristoxenus
musicus iudicie aurium Cuncta ꝑmittens. ħ semitonia
ñ arbitratur. ẽẽ. scđm pythagoricos contrastiora dimi¬
dio. Sed sicut semitonia dicuntur ita ẽe. dimidietates
tonoꝵ. Dehisdẽ rursus pauł ꝑ. ẽs̃ disputandũ demon¬
standumq pͥus nullã suꝑ particularẽ. habitudinem
noto numero posse diuidi in tegram mediaetatẽ. In ter
duos enĩ numeros suꝑ particularẽ proportionẽ sonti¬
nentes. siue illi sint principales quoꝵ ẽ. unitas diffe¬
rentia siue postĩores nullus pot̃it medius numerus col¬
locari. ut quam minimus proportionẽ ten& admediũ.
eã medius teneat ad extremum scilic& ingeometrica p¬
portione. Sed aut differentias aequas facere pot .ẽ.
ut sit aequalitas scđm erithmeticam mediaetatẽ aut
armonicam. Int̾ eosdẽ t̃mind̃s medius collocatus facio

Expanded text:
Sed ea semitonia dimidium toni integrum non posse perficere, si sigillatim considerata tractentur, atque ideo diapason ad sex tonos nullo modo pervenire. Sed quoniam Aristoxenus musicus, judicio aurium cuncta permittens, haec semitonia non arbitratur esse secundum Pythagoricos contractiora dimidio, sed sicut semitonia dicuntur, ita esse dimidietates tonorum, de eisdem rursus paulisper est disputandum, demonstrandumque prius nullam superparticularem habitudinem noto numero posse dividi in integram medietatem. Inter duos enim numeros superparticularem proportionem continentes, sive illi sint principales, quorum est unitas differentia, sive posteriores, nullus ita poterit medius numerus collocari, ut quam minimus proportionem tenet ad medium, eam medius teneat ad extremum, scilicet ut in geometrica proportione, sed aut differentias aequas facere potest, ut sit aequalitas secundum arithmeticam medietatem, aut harmonicam inter eosdem terminos medius numerus collocatus faciet
Abbreviated transcription (Latin):
ficiunt. Quo sirca .iii. quidẽ toni s̃. si primus ad scđm
um uero minus t̃tii ad quartũ t̃minũ Cõparatio ten&
Quod si diatessaron quidẽ duorũ tonoꝵ .ẽ. aosemitonu
minoris. diapente uͦ trium tonoꝵ ẽ. ac semitonii mino¬
ris lunctȩ uero diatessaron acdiapente unumdiapason
uidentur efficere. frunt .u. toni & duospatia semitoni

Expanded text:
ficiunt. Quocirca tres quidem toni sunt, si primus ad secunum vero minus tertii ad quartum terminum comparatio tenet; quod si diatessaron quidem duorum tonorum est ac semitonii minoris, diapente vero trium tonorum ac semitonii minoris, junctae vero diatessaron ac diapente unum diapason vid
Abbreviated transcription (Latin):
ed qͣm dediatessaron Consonantia latius diximꝰ
breuius & poene puris numeris dediapason ac
diapente consonantiis disseramus. Diapente enĩ con¬
stat extrib tonis ac semitonio id .ẽ. exdia tessaron& to
Disponantur enĩ numeri qͦs suꝑior discriptio cõp̃hen

Expanded text:
m de diatessaron consonantia latius diximus, brevius et pene puris numeris de diapason ac diapente consonantiis disseramus. Diapente enim constat ex tribus tonis ac semitonio, id est ex diatessaron et tono. Disponantur enim numeri quos super
Abbreviated transcription (Latin):
portionib sonstituti. Sex uͦ sesqui octaue proporitio¬
nis a sexto octuplo procreantur. Disponantur gͥ.ui.
tione constituti locentur ħmͦ dispositis pͥmũ octuplis
t̃minis. ut octauş t̾minoꝵ partes ipsoꝵ t̃minoꝵ lat̾ib
adiungantur. Sitaũ discriptio talis¬
tinuus enĩ uersus qui limis ducit᷑
Octuplos numeros sesqui octaue
sunt numeroꝵ eoꝵ partes quib adiacent. Qsi eisdem
qͥb ad iacent apponantur postĩores numeros creant.¬

Expanded text:
portionibus constituti, sex vero sesquioctavae proportiones a sexto octuplo procreantur. Disponantur igitur tione constituti locentur, hoc modo dispositis, primum octupiis terminis, ut octavae terminorum partes ipsorum terminorum lateribus adjungantur; sit autem descriptio talitinuus enim versus, qui limes dicitur, octuplos numeros tenet. A sextorum numerorum partes, quibus adjacent. Quae si eisdem quibus adjacent apponantur, posteriores numeros creant
Abbreviated transcription (Latin):
adẽ hac ratione
& semitoniũ maius
quod a potom̃ dici supra retulimus quot comatũ sit pos¬
gͥ atq D. tonus. ẽ. B. uͦ ab eo quod. ẽ.c. dist& semitoni¬
gͦ int̃ .c. atq D. a potome proportio. Nam Cumtonus.
c. D. exeo si auferas .B.c. semitoniũ minus .cD. relinqͥ¬
tur. maius quod apotom̃. eẽ. suprar& ulimus. Int̃. D.
sit .E. Sed erat Comatis differentia.uũi. cliii. hic sit
F. Sigͥ .f. id quod .ẽ. Coma quinquies multiplicẽ fieNT
tiplicẽ fit .K. numerus qui .ẽ. XXUII. dcxii. G. gͥab
eo quod .ẽ. E. maius . ẽ . .K. minus. Sed .G. quinquies
auctum . ẽ. Coma. ẽ . K. uͦ quat̃ . E. aũ apotomes diffe
norẽ qua .ix. Nam siminus semitoniũ maius quidẽ . ẽ.
quã tria Comata. minus uͦ quã .iiii. Apotome aũ ma¬
ior quidẽ. ẽ. quã .iiii. Comata minor uͦ quã .u. lunctũ
tome. Erit omne minus quidem .uiiii. Comatibus
maius uero. uiii. Sed apotome atque semitoniũ
minus unum efficiunt tonum. Tonus igitur

Expanded text:
adem hac ratione et semitonium majus quod apotomen dici supra retulimus, quot commatum sit posur atque D tonus est; B vero ab eo quod est C distat per semitoniergo inter C atque D apotome proportio. Nam cum sit tonus B D, ex eo si auferas B C, semitonium minus, C D relinquitur majus, quod apotomen esse supra retulimus, inter D sit E, sed erat commotis differentia 7153, haec sit F. Si igitur F, id quod est comma quinquies multiplicem, fient tiplicem, fit K numerus qui est 28612. G igitur ab eo quod est E majus est, K minus. Sed G quinquies auctum est comma, K vero quater, F autem apotomes differnorem vero quam novem. Nam si minus semitonium, majus quidem est quam tria commata, minus vero quam quatuor, apotome autem major quidem est quatome, erit omne majus quidem 8 commatibus, minus vero quam 9; sed apotome atque semitonium minus unum efficiunt tonum. Tonus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
rũ rationẽ nullo &iã docente repꝑir&. Itͦ &iã nunclec¬
toris fidei q̃ proponimus cõm̃damus ut arbitretur dia¬
pason indupla. diapente insesqualt̾a. diatessẽron in
sesqui t̃cia: diapente acdiapason intriplici. bis diapa
iudicio Con sonantiae musicas colligantur caet̾aq om̃a
quas suꝑius dicta s̃ amplior tractatus edisserae. ut totũ
sesqui oxtauã facere proportionẽ eumq induo aequa
diuidi ñ posse sicut nullã eiusdẽ generis proportionẽ
id.ẽ. suꝑ particularis. Diatessaron &iã consonantiã duo¬
bus tonis semitonioq Consistẽ. Semitonia iͦ. ẽẽ. duo
maius acminus. Diapente uͦ trib tonis acminore semi¬
tonio contineri. Diapason aũ .u. tonis. ac duob mino
rib semitoniis expleri . Neq advI. tonos ullomͦ ꝑue

Expanded text:
rum rationem nullo etiam docente reperiret; ita etiam nunc lecrum rationem nullo etiam docente reperiret; ita etiam nunc lectoris fidei quae proponimus, commendamus, ut arbitretur diapason in dupla, diapente in sesquialtera, diatessaron in sesquitertia, diapente ac diapason in triplici, bis diapasium quoque judicio consonantiae musicae colligantur, caeteraque omnia quae superius dicta sunt amplior tractatus edisseret, et tonum sesquioctavam facere proportionem, eumque in duo aequa dividi non posse, sicut nullam ejusdem generis proportiones, id est, superparticularis: diatessaron etiam consonantiam duobus tonis semitonioque consistere: semitonia vero esse duo, maius ac minus. Diapente autem tribus tonis ac minore semitonio coribus semitoniis expleri, neque ad sex tonos ullo modo p
Abbreviated transcription (Latin):
ed int̃ om̃s quas retulimus consonantias haben¬
dum iudiciũ .ẽ. ut inaure ita in ratione quoq quã
harũ meliorẽ oporteat arbitrari. Eodem namq
modo auris afficitur sonis ł oculus aspectu qͦ ani
ł linea nihil.ẽ. facilius quã enus duplũ oculo ł animo
sontueri. Itẽ pͦ dupli iudiciũ. seqͥtur dimidi. p̾dimi¬
dium tripli . pꝰtripli partis t̃tiae q̃ ideo q̃m faciliorẽ
dupli discriptio optimã nichomachus putat diapason
consonantiam. Post hanc diapente quae medium
ten&. hinc dia pente:dia pason q̃ triplum. Caet̃a q̃
scđm eundẽ modũ formãq diiudicat. Ñuͦ eodẽ modo
QUOSINT MODO ACCIPIENDA QUAE DIETASUNT
m̃a tam̃ q̃ dehinc diligentius expedienda s̃. su
pythagoricis inmore. ut cũquidã magistro pythago¬
ra dicere ur. hinc nullus rationẽ pet̃e audebat. sederat
eis ratio docentis austoritas. Ioq fiebat quã diu discentis
animus firmiore dostrina roboratur ipsẽ earundẽ re¬

Expanded text:
ed inter omnes quas retulimus consonantias, habendum judicium est ut in aure, ita quoque in ratione quam harum meliorem oporteat arbitrari. Eodem namque modo auris afficitur sonis, vel oculus aspectu, quo anosito enim numero vel linea, nihil est facilius quam ejus duplum oculo vel animo ontueri. Item post dupli judicium sequitur dimidii, post dimidium tripli, post triplum partis tertiae. Quae ideo quoniam facilior est dupli descriptio, optimam Nicomachus putat diapason consonantiam, post hanc diapente, quae medium tenet, hinc diapente ac diapason, quae triplum. Caeteraque secundum eumdem modum formamque dijudicat. Non vero Quo sint modo accipienda quae dicta sunt. mnia tamen quae dehinc diligentius expedienda sunt, sPythagoricis in morem, ut cum quid a magistro Pythagora diceretur, hinc nullus rationes petere audebat, sed erat ei ratio docentis auctoritas, idque fiebat quandiu discentis animus firmiore doctrina roboratus, ipse eamdem re
Abbreviated transcription (Latin):
CB. contin& tonum. Rursus . Ab. quidẽ prolamba nome¬
nos ad .cs. lychanon hypaton diatonon hab& c̃sonanti
ã diatesseron .as. aũ prolambanomenos ad .GB. hypaten
meson hab& consonantiã diapente. Itẽ. cs. ad .D. Io.ẽ. li¬
chanos hẏpaton diatonos ad mesen hab& consonantiã dia
pente. Itẽ .CB. ad .D. ło. ẽ. lichanos hypaton diatonosad
mesen hab& consonantiã diapente. Gs. auad. ob. Io. ẽ.
hy pate meson ad mesen hab& consonantiã diatesseron
Lychanos aũ hypaton to ẽ .cs. adhypaten meson cõpara
supseroerit .cR. igit᷑ .cs. ad .R.b. obtinebit sesq t̃tiã
proportionẽ. leb. aũ ab ea q̃ .s̃. DB. sesqui octaua pro¬

Expanded text:
G B, continet tonum. Rursus A B quidem proslambanomeG B, continet tonum. Rursus A B quidem proslambanomenos ad C B lychanon hypaton diatonos consonantiam habet diatessaron, A B autem proslambanomenos ad G B hypate meson habet consonantiam diapente. Item C B ad D B, id est lychanos hypaton diatonos ad mesenest lychanos hypaton diatonos ad mesen habet consonantiam diapente, G B autem ad D B, id est hypate meson ad mesen, habet consonantiam diatessaron. Lychanos autem hypaton, id est C B, aartem sumpsero, erit C K. Igitur C B ad K B obtinet sesquitertiam proportionem, K B autem ab ea quae est D B sesquiocta
Abbreviated transcription (Latin):
nomenos quidẽ ad lychanon hypaton diaton Consonan¬
tiã diatesseron. Eadẽ uͦ lychanos hẏpaton diatonos con¬
sonabit adm̃sen consonantiã diapente. Eadẽq licha¬
nos diatonos consonabit adneten hyꝑbolaeon diapa¬
son & diapente. Rursus side tota nonã partẽ auferam.
hypaton ad quã sesqui octauã Contineat proportionẽ
AB. Io . ẽ. pro lambanomenos ĩmusica uͦ tonon. AFE  fe
Suꝑior discriptio inferiora signa quã conRł f: E¬
tin&. eius sunt discriptionis ubichordis notulas appo¬
suimus. q̃m earum nomina longũ fuit asscribe. Itẽ si
As. trib incisionib partiamur erit pars t̃tia . ab. Duae
gͥ eius dẽ er̃ . GB. consonabit gͥ . as. prolamba nomenos
at . Gb. q̃. ẽ. hypate meson diapente Consonantiã in pro¬
portione sesqualt̾ã constitutã.cs. aũ ad .GB. erit sesqui oe¬
taua & continebit tonum Ioq ordine cadit nã lichanos
hẏpaton diatonos ło . ẽ. CB. ad eã q̃ . ẽ. hypate mesonto.ẽ.

Expanded text:
on consonantiam. Eadem vero lychanos hypaton diatonos consonabit ad mesen consonantiam diapente. Eademque lychanos diatonos consonabit ad neten hyberboleon, diapason et diapente. Rursus si de tota A B nonam partem auferam, hypaton, ad quam sesquioctavam contineat proportionem A B, id est proslambanomenos, in musica vero tonum. Quanto o descriptio inferiora signa quae continet, ejus sunt descriptionis, ubi chordis notulas apposuimus, quoniam earum nomina longum fuit ascribere. Item si A B tribus incisionibus partiamur, erit pars tertia A G. Duae igitur ejusdem erunt G B. Consonabit igitur A B proslambanomenos ad G B, quae est hypate meson, diapente consonantiam in proportione sesquialtera constitutam; C B autem ad G B erit sesquioctava, et continebit tonum, idque ordine cadit. Nam lychanos hypaton diatonos, id est C B, ad eam quae est hypate meson, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ta pars . ẽ. inspatio. quad rupla erit eadẽ in acumine
Eritgͥ ut dictũ. ẽ. nete hyꝑbolȩon dupla in acumine ab ea
in acumine ab eaq̃. ẽ. pros lambanomenos. Consonabit
gͥ pros lamba nomenos ad mesen diapason. Mese adneten
hy ꝑbolȩon diapason.pros lambanomenos adnecen hyꝑ¬
bolȩon bis diapason. Rursus q̃m aeq̃ partes s̃ aC .co.DE. Es.¬

Expanded text:
ta pars est in spatio, quadrupla erit ab eadem in acumine. ta pars est in spatio, quadrupla erit ab eadem in acumine. Erit igitur ut dictum est nete hyperboleon dupla in acumine ab ea in acumine ab ea quae est proslambanomenes, consonabit igitur proslambanomenos ad mesen diapason, mese ad neten hyperboleon diapason, proslambanomenos ad neten hyperboleon bis diapason. Rursus quoniam aequae sunt part
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ sequi necesse est. Maioriq longitudini chorda¬
rum exqͣ grauitas existit ampliores. minori uͦ exqͣ
uocis acum̃ nascitur dare breuiores: Sit chorda inten¬
sa. aB. huic aequa sit regula q̃ propositis partitionib
diuidatur. ut ea regula chordȩ apposita eadẽ diuisio¬
nes innerui longitudine signentur. Quas antea signa¬
uerimus in regulas. Nos uͦ ñc̃ ita diuidimus quasi ip̃sã
chordam & ñ regulã partiamur: Diuidatur gͥ. ab. in
dia totius. fosicut. As. ab ea q̃ ẽ . DB. dupla. ẽ. spatio. ita
Ds. ab ea q̃ ẽ. ab. dupla. ẽ. acumine. Nam ut suꝑius dic¬
tum .ẽ. spati & acuminis semꝑ ordo Conuersus . ẽ Nam
tanto maior. ẽ. chorda in acumine quanto fuerit minor
inspatio. Quo sircaerit .&. es. n& e hyꝑbolȩon. Qm . es.
eius quod .ẽ. DB. dimidia quidẽ .ẽ. in quantitate duplauͦ¬
ẽ. in acumine. Rursus q̃m eadẽ EB. eius quod .ẽ. as. qͣr¬

Expanded text:
rerum sequi necesse est, majorique longitudini chordarerum sequi necesse est, majorique longitudini chordarum ex qua gravitas existit, ampliores, minori vero ex qua vocis acumen nascitur, dare breviores. Sit chorda intensa A B, huic aequa sit regula quae propositis partitionibus dividatur, ut, ea regula chorda apposita, eaedem divisiones in nervi longitudine signentur quas ante assignaveramus in regula. Nos vero nunc dividimus ita, quasi ipsam chordam et non regulam partiamur. Dividatur igitur A B dia totius, et sicut A B ab ea quae est B D dupla est spatio, ita B D ab ea quae est A B, dupla est acumine. Nam, ut superius dictum est, spatii et acuminis semper ordo conversus est. Nam tanto est chorda major in acumine, quanto fuerit minor in spatio, quocirca erit et E B. Nete hyperboleon quoniam E B ejus quae est D B, dimidia quidem in quantitate, dupla vero in acumine. Rursus quoniam eadem E B ejus quae est A B quar
Abbreviated transcription (Latin):
ediam tẽps. ẽ. ad regularis monochordi diuisionẽ
Ouenire. Dequa re illud. ẽ p̃dicendũ qđ siue inm̃¬
sura nerui. sius innumeris atq: in eoꝵ proportione sta¬
tuat᷑ discribenda diuisio. manis spatium chordȩ. & ma¬
ior numeri multitudo sonos grauiores efficio. At si
multa pluralitas acutiores uoces edinecesse. ẽ. atq ex
hac cõparatione quantũ unaq̃q fuerit ł longior ł plu¬
rimũ numeroꝵ aliaq ł contractior ł pauciorib signa¬
ta numeris tanto ł grauior ł acutior inuenitur. Hec
lectorẽ res illa conturb& quod intendentes saeps spa¬
tia proportionũ numero maiore signauimus. Remit¬
tentes uerominore. Cum intentio acum̃ faciat remis¬
sio grauitatẽ. Illic enĩ proportionũ tantũ spatia sig¬
nabamus. nihil degrauitatis aut acuminis ꝑ pͥaetate
laborantes. Atq ideo & inacum̃ maiorib numeris in¬
tendimus. & minorib in grauitatẽ saeps remisimus.
Hic uͦ ubi chordarum spatia sonosq metiem᷑ naturam

Expanded text:
ed jam tempus est ad regularis monochordi divisionem venire De qua re illud est praedicendum, quod sive in mensura nervi, sive in numeris, atque in eorum proportione statuatur describenda divisio, majus spatium chordae et major numeri multitudo sonos graviores efficiet. At si multa pluralitas, acutiores voces edi necesse est. Atque ex hac comparatione, quantum unaquaeque fuerit vel longior vel plurium numerorum, aliaque vel contractior vel paucioribus signata numeris, tanto vel gravior vel acutior invenitur. Nec lectorem res illa conturbet, quod intendentes saepe spatia proportionum numero majore signavimus, remittentes vero minore, cum intensio acumen faciat, remissio gravitatem. Illic enim tantum proportionum spatia signabamus. Nihil de gravitatis aut acuminis proprietate laborantes, atque ideo et in acumen majoribus numeris intendimus, et minoribus in gravitatem saepe remisimus. Hic vero ubi chordarum spatia sonosque metiemur, naturam
Abbreviated transcription (Latin):
diatonon meson diatessaron Contineͬs Consonantiã. Rur¬
sus sieius q̃ ẽ.Ob. nonã partẽ sumpsero erit mͥ .DI. lgit᷑.
Ls. erit paramese. Si aũ eiusq̃ . ẽ. Ds. quartam partem
sumpsero. BM. Igit᷑.MB. erit nete synẽmenon. Siaũ
eius q̃ ẽ. DB. t̃tiã partẽ sumpsero. erit. BN. lgitur . NB.
erit nete diezeugmenon. Si aũ. K B. induas partes aeqͥs
fuerit diuisa erit . lex. eritq .xB. paranete hyꝑboleon

Expanded text:
diatonon meson diatessaron consonantiam continens. Rursus si ejus quae est D B nonam partem sumpsero, erit mihi D L. Igitur L B erit paramese. Si autem ejus quae est D B quartam partem sumpsero, erit D M. Igitur M B erit nete synemmenon. Si autem ejus quae est D B tertiam partem sumpsero, erit D N. Igitur N B erit nete diezeugmenon. Si autem K B in duas partes aequas fuerit divisa, erit K X, eritque X B paraneto hyperboleon
Abbreviated transcription (Latin):
nios. Post has netes synẽmenon.Si uero mese neruo
non. Est pͦmesen paramese. Dehinc trite die zeug̃m̃.
lichanos diezeug̃ ĩ armonios. Fadẽ uͦ dr̃ et paranete Cum
additione łdiatoni ł chromatis ł armoniȩ. Suphasnete
die xeugmenon. Trite hyꝑbolaeon. &q̃ ẽ paranete hyꝑ¬
boł. Fadẽ indiatono diatonos hyꝑbolȩon. Inchromate
uͦ chromaticȩ. hyꝑ bolaeon. In armonia uͦ en armonios
scriptio eiusmodi ut triũ generũ Contineat dispositionẽ.
inquib & similitudinẽ nominũ & differentiã ꝑnotabis.
ut si nerui similes in om̃ib Cũ eis quis̃ dissimiles colligan¬

Expanded text:
nios. Post has nete synemmenon. Si vero mese nervo nios. Post has nete synemmenon. Si vero mese nervo non, est post mesen paramese. Dehinc trite diezeugmenon, lichanos diezeugmenon enharmonios. Eadem vero dicitur et paranete, cum additione vel diatoni, vel chromatis, vel enharmonii. Super has nete diezeugmenon, trite hyperboleon, paranete hyin diatono diatonos hyperboleon. In chromate vero chromaticae hyperboleon; in enharmonio vero enharmonios , et sit descriptio ejusmodi ut trium generum contineat dispositionem in quibus et similitudinem nominum et differentiam pernotabis, ut si nervi similes in omnibus, cum eis qui sunt dissimiles colligan