comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uamꝰ: Quis enĩ aut de uirtutis
suȩ conscientia ñ quantul ueis
suꝑbiat: Aut qͥs rursũ bonul
inse custodiat. quod ignorat:
uea contra utrũq qͥd superest
nsi ut recta quȩ agimꝰ sciendo
nesciamꝰ: ut hȩc & recta estime¬
nus & minima: quatenꝰ & ad
custodiam sensific& animum
scentia recꝰtitudinis: & in tu¬
norem ñ eleu& ȩstimatio mi-¬
prationis: Sed sunt ñnulla:
quȩ sciri a nobis facile neque¬
unt. &iam cũ geruntur: Na
spe recto stuchio contra delin¬
quentium culpas accendim᷑:
& cũ ultra ȩquitatis metas
pira rapimur. hoc zelũ iustȩ
districtionis ȩstimamꝰ: Sȩpe
officium p̃dicationis assumi¬
mꝰ ut ꝑhoc frat᷑nȩ utilitati
seruiamꝰ : sed nisi placeamꝰ
ui loquimur. nequaqu̾a li¬
benter accipitur qͦd p̃dicamꝰ :
cũq placere mens utiliter
stud&. ad amor̃e laudis pro¬
priȩ turpiter defluit: & quȩ
a captiuitate uitioꝵ alias
curabat eruere: ipsa suis fa-¬
uorib incipit capta seruire:

Expanded text:
Quis enim aut de virtutis suae conscientia non quantulumcunque superbiat? Aut quis rursum bonum in se custodiat quod ignorat; sed contra utraque quid superest, nisi ut recta quae agimus sciendo nesciamus, ut haec et recta aestimemus, et minima, quatenus et ad custodiam sensificet animum scientia rectitudinis, et in tumorem non elevet aestimatio minorationis? Sed sunt nonnulla quae sciri a nobis facile nequeunt, etiam cum geruntur. Nam saepe recto studio contra delinquentium culpas accendimur; et cum ultra aequitatis metas per iram rapimur, hoc zelum justae districtionis aestimamus. Saepe officium praedicationis assumimus, ut per hoc fraternae utilitati serviamus; sed nisi placeamus cui loquimur, nequaquam libenter accipitur quod praedicamus. Cumque placere mens utiliter studet, ad amorem laudis propriae turpiter defluit; et quae a captivitate vitiorum alias curabat eruere, ipsa suis favoribus incipit capta servire.
Abbreviated transcription (Latin):
Aesi aꝑte dicat: Quid de aliis lo¬
quor : qui ipse mihi testimoniũ
ferre ñ ualeo: Sed quia in noctu¬
tiȩ tuȩ testificari ñ sufficis: nil¬
qͥd hoc ipsũ quia in nocentiam
habeas scis: Subdit: Etiam si¬

Expanded text:
aperte dicat: Quid de aliis loquar, qui ipse de me testimonium ferre non valeo? Sed quia innocentiae tuae testificari non sufficis, nunquid hoc ipsum, quia innocentiam habeas, scis? Subdit: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
one considerat : & uim dis¬
cussionis illius ñ ferens. om¬
ne qͦd gerit esse sibi insuf¬
ficiens pensat: Unde &
enim conter& me: Pecca¬
tor quisq in turbine atte¬
ritur : qui erectus in tran¬
quillitate uidebatur: qͥa
quem diu suꝑna longani¬
mitas tolerat. extrema iu¬
dicii sȩueritas necat: Quȩ
recte turbo dr̃: quia in e¬
lemͣtorũ cõmotione reue¬
latur : psal mysta attestan¬
te qui ait: Ds manifestus

Expanded text:
one considerat, et, vim disone considerat, et, vim discussionis illius non ferens, omne quod gerit esse sibi insufficiens pensat? Unde et enim conteret me. 31. Peccator quisque in turbine atteritur, qui erectus in tranquillitate videbatur, quia quem diu superna longanimitas tolerat, extrema judicii severitas necat; quae recte turbo dicitur, quia in elementorum commotione revelatur, Psalmista attestante, qui ait: Deus manifestus
Abbreviated transcription (Latin):
uota & uitia alternant: ni¬
nurũ sibi certitudinem ex¬
auditionis obnubilant.
Recte ergo dr. & cũ inuocan¬
tem me exaudierit. nͣ credo
qͦd exaudierit uoce meam.
quia mens exipsa sua muta¬
bilitate fit trepida: & per
hoc qͦd nolens patitur. re¬
pulsam se abiectamq sus¬
picaturU¬
Lib& intueri uir sc̃s quanta
se subtilitate duiudic&.
ne quid i illo iudicia diui¬
na rep̃hendant: Infirmita¬
tem nͣaq suam intuens ait
Quantꝰ ego sum qͥ respondeã.
& loquar uerbis meis cũ eo:¬
De iusticiȩ suȩ meritis nͣ confĩ¬
dens. sed ad solam se spem
postulationis conferens sub¬
dit: qui &iam si habuero qͥp¬
piam iuftũ ñ respondebo. s
meum iudicem dep̃cabor:
sed de ipsa quoq postulati¬
one pauidus adiungit. &
cũ inuocantem me ex audi¬
erit: non credo qͦd exaudie¬
rit uocem meam: Cur tan¬
ta circũspectione trepidat:
cur tanta sollicitudine for¬
midat: nisi quia t̃ror̃e iu¬
dicis in extrema districꝰti¬

Expanded text:
vota et vitia alternant, nivota et vitia alternant, nimirum sibi certitudinem exauditionis obnubilant. Recte ergo dicitur: Et cum invocantem me exaudierit, non credo quod exaudierit vocem meam, quia mens ex ipsa sua mutabilitate fit trepida; et per hoc quod nolens patitur, repulsam se abjectamque suspicaturLibet intueri vir sanctus quanta se subtilitate dijudicat, ne quid in illo divina judicia reprehendant. Infirmitatem namque suam intuens, ait: Quantus ergo sum ego qui respondeam ei, et loquar verbis meis cum eoDe justitiae suae meritis non confidens, sed ad solam se spem postulationis conferens subdit: Qui etiam si habuero quidpiam justum, non respondebo, sed meum judicem deprecabor. Sed de ipsa quoque postulatione pavidus adjungit: Et cum invocantem me exaudierit, non credo quod exaudierit vocem meam. Cur tanta circumspectione trepidat, cur tanta sollicitudine formidat, nisi quia terrorem judicis in extrema districti
Abbreviated transcription (Latin):
genim mens ui diuini amo
is accenditur: atq ad intu¬
inda cęlestia & archana sub¬
leuatur : ad summa ĩa rapi¬
tur: & ꝑfecto desiderio con¬
puncta ab infimis alienatur:
sed repentina temptacione
peussa quȩ intentione forti
erecta in dm fuerat. obortis
cogitacionib transfixa cur¬
uatur : ita ut seipsam discer¬
nere nequeat : atq intͣ uitia
uirtutesq dep̾hensa. ex qua
parte sit ualentior non agno¬
scat:. Nam sepe ad hoc usq
ꝑducitur. ut nuretur quomͦ
tam summa cõp̃hendit. qu̾a
cogitacio illicita polluit.
& rursum quomͦ illicitam co-¬
gitacionem recipit. qu̾a suꝑ
se ualidus feruor sp̃c rapit:
Quos alternantes cogitacionũ
motus in animo. bene psalmy¬
sta intuens ait: Ascendunt
usq ad cȩlos: & descendunt
usq ad abyssos Usq ad cae¬
los quippe ascendimꝰ. cu sum¬
ma penetramꝰ : sed ad abys¬
sos usq descendimꝰ. cũ repen¬
te a contͣeplationis culmine
ꝑ turpia tẽptam̃ta deicimꝰ:
Motus itaq animi. dũ inter

Expanded text:
etenim mens divini amoris igne accenditur, atque ad intuenda coelestia et arcana sublevatur; ad summa jam rapitur, et, perfecto desiderio compuncta, ab infimis alienatur; sed repentina tentatione percussa, quae intentione forti erecta in Deum fuerat, obortis cogitationibus transfixa curvatur; ita ut seipsam discernere nequeat, atque inter vitia virtutesque deprehensa, ex qua parte sit valentior non agnoscat. Nam saepe ad hoc usque perducitur, ut miretur quomodo tam summa comprehendit, quam cogitatio illicita polluit; et rursum quomodo illicitas cogitationes recipit, quam super se valide fervor spiritus Quos alternantes cogitationum motus in animo bene Psalmista intuens, ait: Ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos . Usque ad coelos quippe ascendimus cum summa penetramus; sed ad abyssos usque descendimus, cum repente a contemplationis culmine per turpia tentamenta dejicimur. Motus itaque animi dum inter
Abbreviated transcription (Latin):
ruit ante indignatione mu¬
lieris territꝰ ꝑ desertũ fugit:
& ꝓsem&ipso infirmatur in
formidine: qui furorẽ di pla¬
cat aliis ꝑ intuentionem
rȩ igitur d̃i & resisti ual&e
quando ipse qui irascit᷑ opi¬
tulatur : & resisti om̃ino nͣ
ual&. quando se & ad ulcis¬
cendui excitat: & ipse precẽ
quȩ ei funditur non aspirat:
Hinc ad iheremiam dr̃: Tu
ergo noli orare ꝓpoplõ hoc.¬
& ne assumas ꝓ eis laudem
& oratione. quia ñ exaudi¬
am intͬepore clamoris eor

Expanded text:
ruit, ante indignationem muruit, ante indignationem mulieris territus per desertum fugit ; et pro semetipso infirmatur in formidinem, qui furorem Dei placaverat aliis per interventionem. Irae igitur Dei resisti valet, quando ipse qui irascitur, opitulatur; et resisti omnino non valet, quando se ad ulciscendum excitat et ipse precem, quae ei funditur, non aspirat. Hinc ad Jeremiam dicitur: « Tu ergo noli orare pro populo, nec assumas pro eis laudem et orationem, quia non exaudiam in tempore clamoris eorum
Abbreviated transcription (Latin):
positio humana non retin&:
nec se utiliter cuiuslib& dep̾¬
catio obicit: cũ semel tͣs ali¬
quid ab intimis irascendo dis¬
ponit : Hinc ẽ enĩ qͦd moyses
qui reatũ totius plebis apud
dñm suis p̾cib tersit : dumq
se obicem obtulit. diuine
iracundiȩ uim placauit.
ad petrͣa oreb ueniens. & ꝓ
aquȩ exibitione diffidens
repmissionis tͣrã ingredi dño
irascente nͣ potuit: & sepe
hac dere affligitur: sepe
desiderio se excitante turba.¬
tur: & dispositȩ ultionis ira¬
cundiam repellere a semaeip¬
so nͣ ualuit: qui hanc uolen¬
te dõ & apoplo amouit
Hinc dauid quia prostrata
plebe postmodũ angli gla¬
dium prece copescuit: prius
plorans & eiulans nudis pe¬
dib filiũ suũ fugit: & qͦusq
ꝑpetrati facinoris ultionem
adplenum reciper&. iram d̃i
nequaqu̾a ualuit ꝓsem &ipso
tẽperare : Hinc helyas. ut si¬
cut homo parũ aliquid quasi
de diuina animaduersione
sentir&. qui uerbo cȩlos ape¬

Expanded text:
positio humana non retinet, positio humana non retinet, nec se utiliter cujuslibet deprecatio objicit, cum semel Deus aliquid ab intimis irascendo disponit. Hinc est enim quod Moyses, qui reatum totius plebis apud Deum suis precibus tersit, dumque se obicem obtulit, divinae iracundiae vim placavit : ad petram Oreb veniens, et pro aquae exhibitione diffidens, repromissionis terram ingredi, Domino irascente, non potuit. Et saepe hac de re affligitur, saepe desiderio se excitante turbatur, et dispositae ultionis iracundiam repellere a semetipso non valuit, qui hanc, volente Domino, et a populo amovit. . Hinc David quia prostrata plebe postmodum angeli gladium prece coplorans et ejulans, nudis pedibus filium fugit, et quousque perpetrati facinoris ultionem ad plenum reciperet , iram Dei nequaquam valuit per semetipsum temperare. Hinc Elias, ut sicut homo parum aliquid quasi de divina animadversione sentiret, qui verbo coelos ape
Abbreviated transcription (Latin):
eloquia. & illoꝵ facta pensamꝰ:
s uerũ cognoscimꝰ quia diui-¬
ne irȩ ñ resistitur: & uerum
quia multi sepe restiterunt :
tra impetũ ꝑcussionis eius
opponantur : atq ut ita dix¬
erim cum ipso se erigunt con¬
tra ipsum÷ eosq diuina uis
sibi opponit secũ : quia in eo
qͦd aduersum sȩuientis iram
foris obtinent: intus eos gr̃a
irascentis fou&. & famulan.¬
tes interius leuat. quos quasi
aduersantes extͣius tolerat:
fortat ergo contradictionem
dep̾cantium quͣa aspirat.
& uelut nolenti imponitur
qͦd ab ipso ut fiat imperatur:
Moysi & enum dicit: Dimit te
me ut irascatur furor m̃s con¬
tra eos & deleam eos : faciamq
te in gente̾ magn̾a: Quid ẽ
seruo dicere dimitde me: nisi
dep̾candi ausum prebere:
Acsi ei aꝑte diceretur: Pensa
quanti apud me ualeas: &
cognosce quia obtinere pote¬
ris quicqͥd ꝓ poplo exoras
Quod quia hac mente agitur:
statim uenia subiunc̾ta tes¬
‸ tatur: Cum uero suꝑna in¬
dignatio sese utita dixerim

Expanded text:
ia, et illorum facta pensamus, et verum cognoscimus quia divinae irae non resistitur, et verum quia multi saepe restiterunt. tra impetum percussionis ejus opponantur, atque, ut ita dixerim, cum ipso se erigunt contra ipsum, eosque divina vis sibi opponit secum, quia in eo quod adversum saevientis iram foris obtinent, intus eos gratia irascentis fovet; et famulantes interius levat, quos quasi adversantes exterius tolerat. Portat ergo contradictionem deprecantium quam aspirat; et velut nolenti imponitur, quod ab ipso ut fiat imperatur. Moysi etenim dicit: Dimitte me, ut irascatur furor meus contra eos, et deleam eos; faciamque te in gentem magnam . Quid est servo dicere, Dimitte me, nisi deprecandi ausum praebere? Ac si aperte diceretur: Pensa, quantum apud me valeas, et cognosce quia obtinere poteris quidquid pro populo exoras. Quod quia hac mente agitur, statim venia subjuncta testatur. Cum vero superna indignatio sese, ut ita d
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ: Cum uero patrũ pru
facta sacro eloquio deseribent
reuoluimꝰ : moysen & samuelen
exorasse ꝓ aduersantib inuen¬
mus: Unus quippe eor seuient
poplĩ ꝑsecutionem fugit. & tui
ꝓuita sui ꝑsecutoris int̾uent
alter ex principatu populi dec¬
ctus. ipsis suis aduersariis dieta
absit a me hoc peccatũ in dĩo
quo minus cessem orare ꝓuolis
Oͥd est ergo in difficultate dey¬
candi moysen & samuelem de¬
ducere: nisi apertius indicas.
quia eius irȩ neq illi si adstaes¬
eci itaq innitendui ẽ. cũ rec
iagimus: ut om̃e qͦd iuste ui¬
imꝰ ex humilitate condiamꝰ:

Expanded text:
nititur. Cum vero Patrum priorum facta sacro eloquio describente revolvimus, Moysen et Samuelem exorasse pro adversantibus invenimus. Unus quippe eorum saevientis populi persecutionem fugit, et tamen pro vita sui persecutoris intervenit; alter ex principatu populi dejectus, ipsis suis adversariis dicit: Absit a me hoc peccatum in Domino quominus cessem orare pro vobis . Quid est ergo in difficultate deprecandi Moysen et Samuelem deducere, nisi apertius indicare, quia ejus irae neque illi si adstaeci itaque innitendum est, cum recta agimus, ut omne quod juste vivimus, ex humilitate condiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
rant glam dĩ: Ipsi igitur cae
sol esse memorantur: celi seili
ꝗa intͣcedendo ꝓtegunt: sol
t᷑e. quia pͣdicando uim lumi
ostendunt: Cõmota gͥ tͣra
disꝑgitur: isti ubiq ꝑ grãm
honore tenduntur: Angi
qͥppe cęli fuerant: cũ unas
tot egregios p̾dicatores ten¬
bat : Quis enĩ gentilium pe
noss&: si in solius yfrahelitus
poplĩ p̃dicatione remaner
Quis pauli uirtutes agnoseen
nisi hunc iuclea ad nr̃am no¬
ciam ꝑsequendo transmisisso
Ecce iam qui flagris & conti¬
meliis ab yfrahelitica plebe
pulsi sunt. ꝑmundi fines hois¬
rantur: Solus gͦ dñs cȩlos te¬
tendit : qui secreti mira diss¬
satione consilii p̾dicatores si
unde ꝑmisit in una gente
primi. fecit in mundi cardis
inde dilatari:i
Ud neq ipsa hec presenti dedita
nundo gentilitas. cũ culpas eiꝰ
ipłor lingua corripuit: uerba
utȩ libenter accepit: Nam
ptinus in elatione contradic-¬
tionis intumuit : atq ad cru¬
delitat̾e se ꝑsecutionis excita¬

Expanded text:
rant gloriam Dei . Ipsi igitur coeli, ipsi sol esse memorantur; coeli scilicet, quia intercedendo protegunt; sol autem, quia praedicando vim luminis ostendunt. Commota igitur tdispergitur, isti ubique per gratiam in honorem tenduntur. Angusti quippe coeli fuerant, cum una plebs tot egregios praedicatores tenebat. Quis enim gentilium Petrum nosset, si in solius Israelitici populi praedicatione remaneret? Quis Pauli virtutes agnosceret, nisi hunc Judaea ad nostram notitiam persequendo transmisisset? Ecce jam qui flagris et contumeliis ab Israelitica plebe repulsi sunt per mundi fines honorantur. Solus ergo Dominus coelos tetendit, qui secreti mira dispensatione consilii praedicatores suos unde permisit in una gente opprimi, fecit in mundi cardines inde dilatari. Sed neque ipsa haec praesenti dedita mundo gentilitas, cum culpas ejus apostolorum lingua corripuit, verba vitae libenter accepit. Nam protinus in elationem contradictionis intumuit, atque ad crudelitatem se persecutionis excita
Abbreviated transcription (Latin):
Mirum ualde qͦdire dĩ nullim
posse resistere dr̃: cũ multos i¬
dignationi suꝑnȩ animaduessi¬
onis obuiasse eloquia diuina
testantur : An non ire cdĩ mor¬
ses restitit: qui ꝓcadente pops
erectus. ipsum suꝑnȩ ꝑcussio¬
nis impetu mortis suȩ oblatiu¬
ne restrinxit dicens. dimitte
illis hanc noxam: alioquin
dele me delibro qu̾e scripsisti
Annͣ irȩ cdi aaron restitit: cum
int uiuentes ac mortuos tur.¬
bulũ sũpsit. atq animaduersio¬
nis ignẽ incensi fumo temƿe
tit: qui luxuriantes cũ alie¬
nigenis in ipso coitu trucidall
zelũ suũ diuinȩ indignatiols
abtulit: & furore gladio placa¬
It Annon dauid irȩ dĩ resti¬
et: qui anglõ ferienti se offe-¬
ens placationis grãm & ante
tepus ꝓpositũ exegit: Annon
helyas ire dĩ restitit: qui longo
tẽpore t̾ra arente subductas
decelo pluuias uerbo reuoca¬
unt: Quomͦ igitur diuinȩ ire
nillũ posse resistere dicitur:
umultos sepe restitisse exem

Expanded text:
rum valde est, quod irae Dei nullus posse resistere dicitur, cum multos indignationi supernae animadversionis obviasse eloquia divina testantur. An non irae Dei idem Moyses restitit, qui pro cadente populo erectus, ipsum supernae percussionis impetum, mortis suae oblatione restrinxit dicens: Dimitte illis hanc noxam: alioquin dele me de libro quem scripsisti? An non irae Dei Aaron restitit, cum inter viventes ac mortuos, thuribulum sumpsit, atque animadversionis ignem incensi fumo tempertit, qui luxuriantes cum alienigenis in ipso coitu trucidans, zelum suum divinae indignationi obtulit, et furorem gladio placavit? An non David irae Dei restitit, qui angelo ferienti se offerens, placationis gratiam et ante tempus propositum exegit? An non Elias irae Dei restitit, qui longo jam tempore terrae aridae, subductas de coelo pluvias verbo revocavit? Quomodo igitur divinae irae nullum posse resistere dicitur, cum multos saepe
Abbreviated transcription (Latin):
esse se puluer̾e agnoscit
Unde & ꝑpaulũ dr̃. O. homo.
tu quis es qui respondeas d̾o:
Respondere đo ñ posse conuin¬
citur. qui homo nominat᷑.
quia ꝑ hoc qͦd de humo sũp¬
tus ẽ. iudicia suꝑna discute¬
re dignus ñ ẽ: Unde hic
qͦq apte subiungit᷑ Uel qͥs
‸dicere ei potest cur ita fa
cis: Auctoris facta semper
indiscussa ueneranda stͣ:
quia iniusta esse nequaqũa
possunt : Ratione quippe
de occulto eiꝰ consilio quęre¬
re. nihil ẽ aliud qu̾a contra
eiꝰ consilium suꝑbire: Cũ
ergo factoꝵ causa ñ dep̾hen¬
ditur: restat ut sub factis
illius cũ humilitate tacea¬
tur : quia nequaqua suffi¬
cit sensus carnis. ut secreta
penetr& maiestatis: Qui
ergo in factis d̾i ratione̾ nͣ
uid&̃: infirmitat᷑e suam
considerans. cur nͣ uideat
ratione uid&: Unde per¬
paului quoq subsequenter
adiungitur: Nũqͥd dicit
figmtũ ei qui se finꝯit.
quare me fecisti sic: Quo
ni oꝑis: eo sem&ipsũ redar-¬

Expanded text:
a se pulverem esse cognoscit. a se pulverem esse cognoscit. Unde per Paulum dicitur: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Respondere Deo non posse convincitur qui homo nominatur, quia per hoc quod de humo sumptus est, judicia superna discutere dignus non est. Unde hic quoque apte subjungitur: Vel quis dicere ei potest, cucis? Auctoris facta semper indiscussa veneranda sunt, quia injusta esse nequaquam possunt. Rationem quippe de occulto ejus consilio quaerere, nihil est aliud quam contra ejus consilium superbire. Cum ergo factorum causa non deprehenditur, restat ut sub factis illius cum humilitate taceatur, quia nequaquam sufficit sensus carnis, ut secreta penetret majestatis; qui ergo in factis Dei rationem non videt, infirmitatem suam considerans, cur non videat aspiciat, atque ad semetipsum foPaulum quoque subsequenter adjungitur: Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit, quare me fecisti sic? quo esse operis, eo semetipsum redar
Abbreviated transcription (Latin):
ligam: aesi aꝑte deplor& di¬
culos ꝑdidi. qm quesite noctis
cȩcitat᷑e patior: nec ortũ iam
nec occasũ solis agnosco: Et
tam̃ homo qui infirmitatis
pena p̾mitur. & cecitatis suȩ
caligine grauatur. ad supernȩ
lucis iudicium ꝓperat: ut su¬
o actuũ ratione reddat:
Unde mox subditur: Si repen¬
te int̾rog&: quis responde¬
bit ei: Repente ds interro¬
gat: cũ nos ad districtionem
sui examinis inopinatos uo¬
cat: Ded intͣrogationi illius
respondere homo ñ sufficit:
quia si remota tunc pietate
discutitur. in illo examine
& iam iustoꝵ uita succũbit
Uel certe int᷑rogat. cũ duris
nos ꝑcussionib pulsat: ut
cũ mens nr̃a magna de se in¬
tranquillitate estimat. sem&¬
ipsam ueracit᷑ qualis sit in
ꝑturbatione deprehendat:
& plerũq qͣndo ꝑcutitur ge¬
mit : sed respondere ñ suffi¬
cit : quia & ipsa ei suȩ ꝑcussi¬
onis adũsitas displic&. sed
tam sem&ripsũ homo consi
derans tac&: & diuina iudi¬
cia discutere metuit: qui¬

Expanded text:
igam. Ac si aperte deploret, diculos perdidi, quoniam quaesitae noctis caecitatem patior, nec ortum jam, nec occasum solis agnosco. Et tamen homo qui infirmitatis poena premitur, et caecitatis suae caligine gravatur, ad supernae lucis judicium properat, ut suorum actuum rationem reddat. Unde et mox subditur: CAPte interroget, quis respondebit ei? - Repente interrogat Deus, cum nos ad districtionem sui examinis inopinatos vocat. Sed interrogationi illius respondere homo non sufficit, quia si remota tunc pietate discutitur, in illo examine etiam justorum vita succumbit. Vel certe interrogat cum duris nos percussionibus pulsat, ut resolvitur, insidiante adversario, inopinatae culpae telo perfotipsam veraciter qualis sit in perturbatione deprehendat. Et plerumque quoniam percutitur gemit, sed respondere non sufficit, quia et ipsa ei percussionis suae adversitas displicet; sed tamen semetipsum homderans tacet, et divina judicia discutere metuit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
expletione considerat:
Dicat ergo: Qui facit mag¬
na e inscrutabilia & mĩra¬
bilia. quoꝵ ñ ẽ numerus:
uidelic & magna uirtute.
inscrutabilia. ratione: in¬
numerabilia. multiplicita¬
te: Diuina ergo oꝑa quȩ
explere dicendo ñ potuit:
facundius deficiendo dif¬
finiuit: Sed in considera¬
tione rerũ cur longe ex¬
tra nos ducimur : qui hoc.
ipsum qͦq qͦd erga nos agi¬
tur. ignoramus : Unde

Expanded text:
t. Dicat ergo: Qui facit magna, et inscrutabilia, et mirabilia, quorum non est numerus, videlicet magna virtute, inscrutabilia ratione, innumerabilia multiplicitate. Divina ergo opera, quae explere dicendo non potuit, facundius deficiendo definivit. Sed in consideratione rerum cur longe extra nos ducimur, qui hoc ipsum quoque quod erga nos agitur ignoramus? Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Puleram narrat. & pulcram re¬
plicat: quia alia ẽ ei pulcri¬
tudo morũ inqua nunc cer-¬
nitur: atq alia pulcritudo
pͥmioꝵ. in qua tunc ꝑ condi-¬
toris sui spetiem subleuat᷑:¬
electi quia ad cuncꝰta simpli¬
citer incecdunt: eius oculi co
lũbarũ uocantur: qui mag.¬
na luce irracliant: quia &
signoꝵ miraculis coruscant:
Sed quantũ ẽ om̃e hoc mira¬
culũ qͦd uideri potest.
Illud de intͣnis miraculu ẽ
mirabilius : qͦd uideri nunc
nͣ potest: De quo illic apte
subditur: absq eo qͦd intrin¬
secus lat&: Magna qͥppe eͣ¬
gla aperti oꝑis: sed longe
incõparabilis occultȩ remu¬
nerationis: O& ergo ꝑbea¬
tum iob astroꝵ nomine. hoc
salomonis uocib oculoꝵ ap¬
pellatione signatur : & qͦd
ꝑ salomonẽ dr̃. absq eo qͦd
intrinsecus lat&: hoc nob
beatus iob intimat. cum
austri interiora cõmendat:
ed ecce uir sẽs exix¬
teriora nurans. interiora
considerans. aperta narrans.
occulta penetrans. om̃e qͦd

Expanded text:
pulchram narrat et pulchram replicat, quia alia ei est pulchritudo morum, in qua nunc cernitur, atque alia pulchritudo praemiorum, in qua tunc per Conditoris sui speciem sublevatelecti, quia ad cuncta simpliciter incedunt, ejus oculi 297 columbarum vocantur, qui magna luce irradiant, quia et signorum miraculis coruscant. Sed quantum est omne hoc miraculum quod videri potest? Illud de internis miraculum est mirabilius quod videri nunc non potest. De quo illic apte subditur: Absque eo quod intrinsecus latet. Magna quippe gloria aperti operis, sed longe incomparabilis occultae remunerationis. Quod ergo per beatum Job astrorum nomine, hoc Salomonis vocibus oculorum appellatione signatur; et quod per Salomonem dicitur: Absque eo quod intrinsecus latet, hoc nobis beatus Job intimat, cum Austri interiora commendat. Sed ecce vir sanctus exteriora mirans, interiora considerans, aperta narrans, occulta penetrans, omne quod
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ fortitudinis facta tunc
uerius explemus. cũ hȩc nos
explere ñ posse cognosciꝰ.
tunc facundius loquimur.
cũ ab his obstupescendo reti¬
cemus: Ad narranda quippe
dĩ oꝑa hab& defectꝰ nͣr qua
sufficient᷑ exerat linguam
suam: ut quȩ cõphendere
idonee nͣ ual&. hec idonee
mutꝰ lauelos Uncle bene
ꝑ psalmystam dr̃: Laudate
eum in potentatib eiꝰ : lau¬
date eũ scdm multitudinͬe
magnitudinis eiꝰ: Ille quip¬
pe ch̃m scdm multitucli¬

Expanded text:
e fortitudinis facta tunc verius explemus, cum haec nos explere non posse cognoscimus; tunc facundius loquimur, cum ab his obstupescendo reticemus. Ad narranda quippe Dei opera habet defectus noster, quam sufficienter exerat linguam suam, ut quae comprehendere idonee non valet, haec idonee mutus laudet. Unde bene per Psalmistam dicitur: Laudate eum in potentatibus ejus, laudate eum secundum multitudinem magnitudinis ejus . Ille quippe Dominum secundum multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
quasi interni nobis luminis t̾e¬
pus uernũ aꝑitur: ut nouus
sol nr̃is mentib rutil&. ut e¬
orũ uerbis nobis cognitꝰ seip¬
so cotidie clarior mic&: Ur¬
gente &enim mundi fine. su¬
pna scientia ꝓficit: & largi¬
us cũ tẽꝑe excrescit: Hinc
naq ꝑ danielem dr̃: Pertran¬
sibunt plurimi: & multiplex
erit scientia: Hinc iohanni
in priori parte reuelationis
angls dicit : Signa quę lo¬
cuta sunt septem tonitrua:
cu tam in eiusdẽ reuelatio¬
nis termino p̾cipit dicens.
ne signaueris uerba ꝓph̃iȩ
libri huiꝰ: Pars quippe reue-¬
lationis anterior signari pͣ¬
epitur : terminꝰ ꝓhibetur :
quia qͥequid in sce̾ eccłiȩ ini¬
tus latuit. finis cotidie os-¬
tendit: Nonnulli uero a
greca littera quȩ .y. dicit᷑.
Yadas nuncupatas arbitran¬
tur: Od si ita ẽ: significa¬
tioni quam diximꝰ contrari¬
um nͣ ẽ: Doctores enĩ his
stellis ñ inconuenient᷑ exp̃ssi
sunt: quȩ alitteris nomen

Expanded text:
quasi interni nobis luminis verquasi interni nobis luminis vernum tempus aperitur, ut novus sol nostris mentibus rutilet, et eorum verbis nobis cognitus, se ipso quotidie clarior micet. Urgente etenim mundi fine, superna scientia proficit, et largius cum tempore excrescit. Hinc namque per Danielem dicitur: Pertransibunt plurimi, et multiplex erit scientia . Hinc Joanni in priori parte revelationis angelus dicit: Signa quae locuta sunt septem tonitrua . Cui tamen in ejusdem revelationis termino praecipit, dicens: Ne signaveris verba prophetiae libri hujus . Pars quippe revelationis anterior signari praecipitur, terminus prohibetur, quia quidquid in sanctae Ecclesiae initiis latuit, finis quotidie ostendit. Nonnulli vero a Graeca littera quae y dicitur Hyadas nuncupatas arbitrantur. Quod si ita est, significationi quam diximus contrarium non est. Doctores enim his stellis non inconvenienter expressi sunt quae a litteris nomen
Abbreviated transcription (Latin):
cant: Iustis uero enoch septi¬
mus oritur : quia eorum uit
festa dedicatio infine ser¬
uatur : Hinc est qͦd attestan¬
te paulo abraham in casulis
habitat : quia habente fun¬
damenta ciuitat᷑e. quͣa super¬
nus artifex construit. expe¬
ctat. Hinc est qͦd iacob gre¬
ges ouium sequens humilitir
graditur : atq huic esau ob.¬
uiam ueniens. tumultu mil¬
tiplicis comitatus eleuatur
quia nimirũ & electi hic ela¬
tionem non habent : & in bo¬
nis carnis reprobi lȩti tumem
Hinc ad ysrl dñs dicit: Si ele
primus rex ab eodem poplo
electus. repente ut culmen
potestatis attigit. tria milid
sibim& equites elegit: ie
lationem protinus prodit
ad edificationem ꝑcepti cu¬
minis erupit: quia foras se¬
stringere sub equalitate
ignescit: quia uberius frugem
honi oꝑis reddimꝰ. dũ ꝑ sacrȩ
rruditionis flamam in corde
clarius ardemus: dũq ꝑ eos
dieb singulis magis magisq
scientia cȩlestis ostenditur.

Expanded text:
cant. Justis vero Enoch septicant. Justis vero Enoch septimus oritur, quia eorum vitae festa dedicatio in fine servatur. Hinc est quod, attestante Paulo, Abraham in casulis habitat , quia habentem fundamenta civitatem, quam supernus artifex construxit, exspectat. Hinc est quod Jacob greges ovium sequens humiliter, graditur , atque huic Esau obviam veniens tumultu multiplicis comitatus elevatur, quia nimirum et electi hic elationem non habent, et in bonis carnis reprobi laeti tument. Hinc ad Israel Dominus dicit: Si elegprimus rex ab eodem populo electus, repente ut culmen potestatis attigit, tria millia sibimet equites elegit, in elationem protinus prodiit, ad aedificationem percepti culminis erupit , quia foras restringere subignescit, quia uberius frugem boni operis reddimus, dum per sacrae eruditionis flammam in corde clarius ardemus. Dumque per eos diebus singulis magis magisque scientia coelestis ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥsentia se aduersa non mu¬
niunt: quasi contra ȩstus
& pluuias habere taberna¬
culum nolunt: Unde &
petrus iure reprehendit᷑.
quia necdũ mentis ꝑfecti¬
one roboratꝰ. ueritatis cla¬
ritate cognita in terra fi¬
gere tabernaculũi conat᷑.
Iusti itaq hic se construere
negligunt : ubi peregri¬
nos se & hospites nouer̃t:
Quia enim in propriis gau
dere desiderant: esse in
alieno felices recusant.
In iusti aut̃e quanto longi-¬
us ab ȩternȩ patriȩ here¬
ditate diuisi sunt : tan-
to in terra altius funda-¬
mentu cogitacionis fi.¬
gunt: Hinc est qͦd ab ip¬
so humanȩ conditionis
exordio. in electa prole
enoch septimꝰ nascitur :
hinc est qͦd cayn primu
filium enoch uocat: atq
ex eius nomine ciuitat᷑e
qu̾a condidit appellat:
Enoch quippe. dedicatio
dicitur: Iniqui ergo se
in primordiis dedicant:
quia in hac uita quȩ ante est
cordis radicem plantant.
ut hic ad uotũ floreant: & a
sequenti patria funditus ares¬

Expanded text:
praesentia se adversa non mupraesentia se adversa non muniunt, quasi contra aestus et pluvias habere tabernaculum nolunt. Unde et Petrus jure reprehenditur, quia necdum mentis perfectione roboratus, veritatis claritate cognita, in terra figere tabernaculum conatur . Justi itaque hic se construere negligunt, ubi peregrinos se et hospites noverunt. Quia enim idere desiderant, esse in alieno felices recusant. Injusti autem quanto longius ab aeternae patriae haereditate divisi sunt, tto in terra altius fundamenta cogitationis figunt. 288 Hinc est quod ab ipso humanae conditionis exordio, in electa prole Enoch septimus nascitur. Hinc est quod Cain primum filium Enoch vocat, atque ex ejus nomine civitatem quam condidit appellat . Enoch quippe dedicatio dicitur. Iniqui ergo se in primordiis dedicant, quia in hac vita, quae ante est, cordis radicem plantant, ut hic ad votum floreant, et a sequenti patria funditus ares
Abbreviated transcription (Latin):
It Gaudent sibi suppete
bona quȩ cupiunt : atq
learne requiescunt. ibi &
eitem extinguendo sepe-¬
lit: quia scłaris curȩ telo
trucidati. terrenarũ rerũ
aggerem quem foras exqui¬
rendo multiplicant. hunc
semꝑ interius ꝑ cogitacio¬
ꝓ magno suscipiunt: nec
illata mala ualde ꝑtimes¬
cunt : sed & cum bonis pre¬
sentib utuntur. uentura
mala metuunt: & cũ de
malis presentib gemunt.
bonorũ sequentium amore
consolantur : sicq tempo¬
rali refouentur subsidio.
sicut uiator in stabulo uti¬
tur lecto: Pausat. & rece¬
dere festinat: quiescit
corpore: sed ad aliud ten¬
dit mente: Nonnunqu̾a
uero & aduersa perpeti
appetunt : in transitoriis
prosperari refugiunt : ne
delectacione itineris. a
patriȩ ꝑuentione tarden¬
tur : ne gressum cordis
in uia peregrinationis fi¬
gant: & quandoq ad con¬
spectum celestis patrie
sine remuneratione ꝑue¬
niant : Gaudent despici:
nec dolent se necessitatib
affligi: Qui ergo contra

Expanded text:
rant. Gaudent sibi suppetere rant. Gaudent sibi suppetere bona quae cupiunt; atque ubi carne requiescunt, ibi et mentem exstinguendo sepeliunt, quia, saecularis curae telo trucidati, terrenarum rerum aggerem, quem foras exquirendo multiplicant, hunc semper interius per cogitatiopro magno suscipiunt, nec illata mala valde pertimescunt. Sed et cum bonis praesentibus utuntur, ventura mala metuunt; et cum de malis praesentibus gemunt, bonorum sequentium amore consolantur. Sicque temporali refoventur subsidio, sicut viator in stabulo utitur lecto: pausat, et recedere festinat; quiescit corpore, sed ad aliud tendit mente. Nonnunquam vero et adversa perpeti appetunt, in transitoriis prosperari refugiunt, ne delectatione itineris a patriae perventione tardentur, ne gressum cordis in via peregrinationis figant, et quandoque ad conspectum coelestis patriae sine remuneratione perveniant. Gaudent despici, nec dolent se necessitatibus affligi. Qui ergo contra
Abbreviated transcription (Latin):
pe iustoꝵ tunc risu replebi.¬
tur: cũ eoꝵ corda finitis pe¬
regrinationis fletib eterne
lȩticiȩ exultacione satian.¬
tur: De hoc risu discipilis
datur: Quid itaq hoc loco ta¬
bernaculi nomine nisi ȩdifica¬
tio terrenȩ felicitatis exprimi¬
tur : per quam suꝑ se reꝓbi ca¬
sura multiplicant : ut se a pre¬
sentis uitȩ necessitatib quasi
bestu & imbrib defendant :¬
onorib nanq excrescere am¬
liunt. ne despecti uideantur :¬
arrena aggregando exagge¬
ant. ne inopiȩ frigore tabes¬
unt: contempnunt curare
quod sequitur : & tota inten¬
tone satagunt. ne quid in
pesentib desit: Student
umen dilatare ne lateant :
osicuncta ad desiderium
lippetant. munitos se in om¬
nbus & felices putant: Ibi
ag mentis habitacionem con¬
frunt: ubi procul dubio
aernacula fixerunt: Ad-¬
usa in patienter ꝑferunt :¬
aisse in prosperis lȩtant᷑:
ill quȩ ad sunt cogitant :¬
si ad affectum cęlestis pa-¬
e ulla recordatione respi¬

Expanded text:
ppe justorum tunc risu replebitur, cum eodem corda finitis peregrinationis fletibus, aeternae laetitiae exsultatione satiantur. De hoc risu discipulis datur. Quid itaque hoc loco tabernaculi nomine nisi aedificatio terrenae felicitatis exprimitur, per quam super se reprobi casura multiplicant, ut se a praesentis vitae necessitatibus quasi ab aestu et imbribus defendant? Honoribus namque excrescere ambiunt, ne despecti videantur. Terrena aggregando exaggerant, ne inopiae frigore tabescant. Contemnunt curare quod sequitur, et tota intentione satagunt ne quid in praesentibus desit. Student nomen dilatare, ne lateant; et si cuncta ad desiderium suppetant, munitos se in omnibus et felices putant. Ubi ergo 287 mentis habitationem construunt, ibi procul dubio tabernacula fixerunt. Adversa impatienter perferunt, remisse in prosperis laetantur. Sola quae adsunt cogitant, nec ad affectum coelestis patriae ulla recordatione respi
Abbreviated transcription (Latin):
lo stellas clausit : qui dũ p̃di¬
catores suos ꝑsilentium intra
sem& ipsos retinuit. cecis ini¬
quoꝵ sensib celeste lum̃ abs¬
condit: Pensandũ uͦ ẽ quia
idcirco aliqͥd subsigillo clau¬
dimꝰ. ut hoc cũ teͣpꝰ congruit
ad medium ꝓferamꝰ : & sacro
eloquio attestante didicimꝰ
qͦd iudea quȩ nunc deserit᷑
ad sinũ fidĩ infine colligat᷑
hinc nãq ꝑ ysaiam dr̃. si fue¬
rit numerus filioꝵ ysrł qͣsi
arena maris. reliquie salue
fient: hinc paulus ait. do¬
nec plenitudo gentiũ intro¬
ir&e. & sic om̃is ysrł saluus
fier&: Quia igitur pͣdicato¬
res suos nunc iudeȩ oculis
subtrahit. sed postmodu os¬
tendit: quasi subsignaculo
stellas clausit : ut absconsis
prius & post coruscantibus
astroꝵ sp̃ualium radiis no¬
ctem sue ꝑfidiȩ &e nunc re¬
pulsa ñ uideat: & tunc il¬
luminata deprehendat Hinc
est qͦd duo illi eximui p̾dica¬
tores dilata morte subtrac¬

Expanded text:
lo stellas clausit; quia dum praedilo stellas clausit; quia dum praedicatores suos per silentium intra semetipsos retinuit, caecis iniquorum sensibus coeleste lumen abscondit. Pensandum vero est, quia idcirco aliqdimus, ut hoc cum tempus congruit ad medium proferamus. Et sacro eloquio attestante didicimus quod Judaea, quae nunc descritur, 292 ad sinum fidei in fiae colligatur. Hinc namque per Isaiam dicitur: Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient . Hinc Paulus ait: Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . Qui igitur praedicatores suos nunc Judaeae oculis subtrahit, sed postmodum ostendit, quasi sub signaculo stellas clausit, ut, absconsis prius, et post coruscantibus, astrorum spiritalium radiis, noctem suae perfidiae et nunc repulsa non videat, et tunc illuminata deprehendat. Hinc est quod duo illi eximii praedicatores dilata morte subtrac
Abbreviated transcription (Latin):
em fulg&ꝵ. stellȩ obscuritatem
noctis irradiant: & plerumq
insacro eloquio diei appella-¬
tione ȩt̃na patria. noctis au
onẽ nobis uerȩ lucis aꝑiunt:
& uelut stellȩ in tenebris lu-¬
ient. cũ ꝑ actiuam uit᷑a ꝓfu¬
turis nr̃is necessitatib t̃rena
disponunt: Quasi indie ut
sol coruscant: cum ad contͬͣe¬
plandam intͣnȩ claritatis
patriam mtis nr̃ȩ aciem sub¬
leuant: & quasi stellȩ in no¬
cte resplendent: quia & eũ
t̾rena agunt. offensurũ iãiãq
nri oꝑis pedem exemplo suȩ
rectitudinis dirigunt: Sed
quia expulsis p̃dicatori
h ñ fuit qui plebi iudaicȩ
in ꝑfidiȩ suȩ nocte remanen¬
ii uel claritat᷑e conteplati¬
onis ostender&. uel actiue
qppe quȩ hanc repulsa dese¬
ruit. subtracto pͣdicationis
umine merito suȩ prauita¬
tis excecauit: recte dr̃. qui
p̾cipit soli & nͨ oritur : & stel¬
las claudit quasi subsignacu
lo: Oriri qͥppe ei solem nolu¬
it: a quã pͣdicantium animu
diuertit : & quasi subsignacu¬

Expanded text:
sol fulget, stellae obscuritatem noctis irradiant; plerumque in sacro eloquio diei appellatione aeterna patria, noctis autonem nobis verae lucis aperiunt; et velut stellae in tenebris lucent cum per activam vitam profuturi nostris necessitatibus terrena disponunt. Quasi in die ut sol coruscant cum ad contemplandam internae claritatis patriam mentis nostrae aciem sublevant; et quasi stellae in nocte resplendent, quia et cum terrena agunt offensurum jamjamque nostri operis pedem exemplo suae rectitudinis dirigunt. Sed quia expulsis praedicatoribus non fuit qui plebi Judaicae in perfidiae suae nocte remanenti vel claritatem contemplationis ostenderet, vel activae quippe, quae hanc repulsa deseruit, subtracto praedicationis lumine, merito suae pravitatis excaecavit, recte dicitur: Qui praecipit soli, et non oritur; et stellas claudit quasilo. Oriri ei quippe solem noluit, a qua praedicantium animos divertit. Et quasi sub signacu
Abbreviated transcription (Latin):
cerunt: aut ea aliis mala men¬
tientes ingerunt. quȩ ipsi
committunt: Sed cum ea
bona proferunt. quȩ seruare
contempnunt : sciendum ẽ
quia plerumq ueritas sic ꝑ
ora aduersariorum sonat.
ut eorum linguam mouens.
uitam feriat: quatenus cul¬
men rectitudinis loquentes
&̾ ignorantes. ipsi sibi & uer¬
bis uidices. & factis accusa.¬
tores fiant : Unde baldach
mira quidem contra hypo¬
critas subdit : sed mucrone
uerbi se impetit : quia si¬
mulator iusticie nisi ex
aliquantulo ipse esse: do¬
cere iustum nequaquam
tanta temeritate presu¬
mer&: Et quidem fortia
sunt ualde quȩ dicit : sed
hȩc stultis. non autem sa¬
pienti : prauis non recto
dicere debuit : quia & ue-¬
cordem se asserit. qui hor¬
tis sitientibus in flumine
aquam fundit: Sed inte¬
rim postponentes cui dici¬
tur. pensemus subtiliter
quid dicatur: ut nos pro¬
lata instruant : quãuis
meritum sui auctoris im¬
pugnent: Sequitur:

Expanded text:
cerunt; aut ea aliis mala mencerunt; aut ea aliis mala mentientes ingerunt, quae ipsi committunt. Sed cum ea bona proferunt quae servare contemnunt, sciendum est quia plerumque veritas sic per ora adversariorum sonat, ut eorum linguam movens vitam feriat, quatenus culmen rectitudinis loquentes et ignorantes, ipsi et verbis judices, et factis accusatores fiant. Unde Baldad mira quidem contra hypocritas subdit, sed mucrone verbi se impetit, quia simulator justitiae, nisi ex aliquantulo ipse esset, docere justum nequaquam tanta temeritate praesumeret. Et quidem fortia sunt valde quae dicit; sed haec stultis, non autem sapienti, pravis, non recto, dicere debuit, quia et vecordem se asserit qui, hortis sitientibus, in flumen aquam fundit. Sed interim postponentes cui dicitur, pensemus subtiliter quid dicatur, ut nos prolata instruant, quamvis meritum sui auctoris impugnent. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
nꝙ pristina interroganda pro¬
pontur: ut transire tempus
ute presentis sicut umbra mon¬
stitur: quia uidelic& si ea
que erant. & iam transacta st̃
admemoriam reducimus: pa¬
tenter agnoscimus. quam cele-¬
riter hoc quoq fugiat quod
tenemus : Sepe uero heretici
usdem nobiscum patres quos
ueneramur laudant : sed in¬
tellectu deprauato ipsis nos
eorum laudibus impugnant:
unde adhuc subditur: Ipsi¬
uplex sermones oris tui:
nunc uero reductis ad memori¬
am patribus. dicit. de corde suo
proferent eloquia: acsi uitam
sc̃e ecclĩȩ heretici detestantes
dicant: Multiplicitatem sp̃c
in ore habes: in corde ñ habes.
sed illi contra te audiendi st̃
qui uerba excorde proferen¬
tes recta uiuendo docuerunt:
Sepe autem praui dum suȩ ui¬
tium tortitudinis ignorant.
audenter aliorum rectitudi¬
nem lacerant : cumq contra
bonos sibi auetoritatem in¬
crepationis arripiunt: aut
ea bona proferunt quȩ non
uidendo. sed audiendo didi¬

Expanded text:
itaque pristina interroganda proitaque pristina interroganda proponitur, ut transire tempus vitae praesentis sicut umbra monstretur; quia videlicet si ea quae erant, et jam transacta sunt, ad memoriam reducimus, patenter agnoscimus quam celeriter hoc quoque fugiat quod tenemus. Saepe vero haeretici eosdem 273 nobiscum patres, quos veneramur laudant, sed intellectu depravato, ipsis nos eorum laudibus impugnant. Unde et adhuc subditur: multiplex sermonis oris tui; nunc vero, reductis ad memoriam patribus, dicit: De corde suo proferent eloquia. Ac si vitam sanctae Ecclesiae haeretici detestantes, dicant: Multiplicitatem spiritus in ore habes, in corde non habes. Sed illi contra te audiendi sunt, qui verba ex corde proferentes, recta vivendo docuerunt. Saepe autem pravi, dum suae vitium fortitudinis ignorant, audenter aliorum rectitudinem lacerant; cumque contra bonos sibi auctoritatem increpationis arripiunt, aut ea bona proferunt, quae non videndo, sed audiendo didi
Abbreviated transcription (Latin):
lum iusticiȩ promittunt: qu
si eos ad sua pertrahunt. profec
a contentione conticescunt
quanto longius ab eterna sin¬
rantur: Opes quoq intellign¬
tiȩ se sequentibus crescere su¬
dent : unde & subditur. in tu¬
tum ut priora tua fuerint pe¬
ua: & nouissima tua multili¬
⁊centur nimis: Sed quia eori
uerbis non facile crechitur. qu
sȩpe uita contemptibilis de¬
monstratur : antiquorum pl¬
trum sententias proferunt.
earumq rectitudinem in ar.¬
gumento sui erroris inflecꝰ
pristinam : & diligenter mue¬
stiga patrum memioriam
uideri sed inuestigari amns.¬
ent: quia hoc in ea nolunt cons
quod liquido cunctis pat&:
onnunquam uero more bonoru
iedam moraliter docent: &
aliter ex preteritis presentia
oligantur insinuant : atq ex
his quȩ iam a nr̃is oculis pertran¬
seundo subtracta sunt quam
nilla sint quȩ uidentur demon¬
siant: unde adhuc subditur:
rmus qͣm sicut umbra dies nr̃i
snt super terram: Generatio

Expanded text:
culum justitiae promittunt, quia culum justitiae promittunt, quia si eos ad sua pertrahunt, profecta contentione conticescunt.quanto longius ab aeterna separantur. Opes quoque intelligentiae se sequentibus crescere spondent. Unde et subditur: In tantum, ut si priora tua fuerunt parva, et novissima tua multiplicentur nimis. Sed quia eorum verbis non facile creditur, quoniam saepe vita contemptibilis demonstratur, antiquorum patrum sententias proferunt, earumque rectitudinem in argumentum sui erroris inflectupristinam, et diligenter investiga patrum memoriam. videri, sed investigari admonent: quia hoc in ea nolunt conspici, quod liquido cunctis patet. Nonnunquam vero, more bonorum, quaedam moraliter docent, et qualiter ex praeteritis praesentia colligantur insinuant, atque ex his quae jam a nostris oculis pertranseundo subtracta sunt quam nulla sint quae videntur demonstrant. Unde et adhuc subditur: ramus quomodo sicut umbra dies nostri sunt super terram. - Generatio
Abbreviated transcription (Latin):
quatenus & per cognitionẽ
dĩ quasi per diluculum sur-
gat: & per precem peniten¬
tiȩ preterita diluat: Si
mundus & rectus incesseris:
mundus uidelic& in cogita¬
cione: rectus in opere: Sta¬
tim euigilabit adte: acsi
aperte dicat: Quia is qui
nunc tribulationibus tuis
uirtutem suȩ protectionis
non exerit : quasi ab adiu¬
torio errantis dormit:
Et pacatum redd& habita¬
culum iusticiȩ tuȩ: idest
presentis uitȩ contrarieta¬
tes amou& : & tranquilli¬
tatis protinus securitat᷑e
prebce: Quia enim per¬
uersi quiq temporale gau¬
dium singulare estimant.
diuinȩ remunerationis
bona quȩ ipsi anxie am¬
biunt. hȩc aliis promagno
pollicentur : unde plerũq
fit. ut aut amissa recupe¬
rare spondeant : aut ad
maiora adhuc presentis
uitȩ premia auditorũ su¬
orum animos extendant:
quod patenter baldach ex¬
primit: qui ꝓtinꝰ adiungit.¬
culum iusticiȩ consilium men
uocat: afflictis catholicis e¬
rum magistri pacatum habita¬

Expanded text:
quatenus et per cognitionem quatenus et per cognitionem Dei, quasi per diluculum surgat, et per precem poenitentiae praeterita diluat. Si mundus et rectus incesseris. Mundus videlicet in cogitatione, rectus in opere. Statim evigilabit ad te. Ac si aperte dicat: Quia is qui nunc tribulationibus tuis virtutem suae protectionis non exerit, quasi ab adjutorio errantis dormit. Et pacatum reddet habitaculum justitiae tuae. Id est, praesentis vitae contrarietates amovet, et tranquillitatis protinus securitatem praebet. Quia enim perversi quique temporale gaudium singulare aestimant divinae remunerationis bonum, quae ipsi anxie ambiunt, haec aliis pro magno pollicentur. Unde plerumque fit, ut aut ami sa recuperari spondeant, aut ad majora adhuc praesentis vitae praemia auditorum suorum animos extendant. Quod patenter Baldad exprimit, cum protinus adjungititaculum justitiae, consilium mentis vocat, afflictis catholicis errorum magistri pacatum habita
Abbreviated transcription (Latin):
adiungit: Etiam si filu tui
peccauerunt ei. & dimisit eos
inmanu iniquitatis suȩ: tu
tamen si diluculo consurrex.¬
eris ad dm̃. & om̃ipotentem
fueris deprecatus: si mun¬
dus & rectus incesseris. sta¬
‸tim euigilabit ad te. & paca¬
tum redd& habitaculum
catholicis errorum predica-¬
tores dicant: Uitȩ ur̃ȩ pro¬
uidete: & quam peruersa
teneatis. ex eorum qui intͣ
uos defuncti sunt dampna
tione agnoscite: quia con¬
ditori om̃ium nsi perfidia
ur̃a displicer&. nequaquam
a uobis tam numerosos popu¬
los uiteritu seuiente subtra¬
her&: Rit enim. etiam si
filu tui peccauerunt ei. &
dimisit eos in manu iniqui¬
tatis suȩ: quasi aperte dicens:
In iniquitatis suȩ manu dimis¬
si sunt. qui uitam nr̃e recti¬
tudinis imitari noluerunt:
tu tamen si chluculo surre¬
xeris ad dm̃. & om̃ipotent̾e
fueris deprecatus: Quia¬
enum se heretiei tenere lu¬
men ueritatis estimant.
scãm ecclĩam quasi in erro¬
ris nocte positam ad dilucu¬
lum ueritatis uocant.

Expanded text:
t? Etiam si filii tui peccaverunt ei, et dimisit eos in manu iniquitatis suae: Tu tamen si diluculo consurrexeris ad Deum, et Omnipotentem fueris deprecatus: Si mundus et rectus incesseris, statim evigilabit ad te, et pacatum reddet habitaculum catholicis errorum praedicatores dicant: Vitae vestrae providete, et quam perversa 272 teneatis, ex eorum qui inter vos defutione cognoscite, quia Conditori omnium nisi perfidia vestra displiceret, nequaquam a vobis tam numerosos populos interitu saeviente subtraheret. Ait enim: Etiam si filii tui peccaverunt ei, et dimisit eos in manu iniquitatis suae. Quasi aperte dicens: In iniquitatis suae manu dimissi sunt, qui vitam nostrae rectitudinis imitari noluerint. Tu tamen si diluculo surrexeris ad Deum, et Omnipotentem fueris deprecatus. enim se haeretici tenere lucem veritatis aestimant, sanctam Ecclesiam quasi in erroris nocte positam, ad diluculum veritatis vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
orem metuens adiungat.
& si mane me quesieris non
subsistam: Quantalib&
enim iusticia polleant: ne¬
quaquam sibi ad innocenti¬
am uel electi sufficiunt : si
in uidicio districte requi¬
rantur: Ded hoc nunc ad
solatium suȩ ereptionis in¬
uenunt: quod nequaqu̾a
se posse sufficere humilit᷑
sciunt: Sub humilitatis
ergo tegmine a gladio se tante
animaduersionis abscondunt¬
& quo terrorem uenturi ucdes
prestolantes continuo timore¬
pidant. eo indesinenter agitui
ut paratiores fiant:

Expanded text:
orem metuens adjungat: orem metuens adjungat: Et si mane me quaesieris, non subsistam. Quantalibet enim justitia polleant, nequaquam sibi ad innocentiam vel electi sufficiunt, si in judicio districte requirantur. Sed hoc nunc ad solatium suae ereptionis inveniunt, quod nequaquam se posse sufficere humiliter sciunt. Sub humilitatis ergo tegmine a gladio se tantae animadversionis abscondunt, et quo terrorem venturi judicis praestolantes continuo timore trepidant, eo indesinenter agitur, ut paratiores fiant.