comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusdam mulieris ẽ appellata.
quȩ apud antiquos imꝑiũ
tenuit᷑ orientis. Hec in t̾cia orbis
parte disposita. ab oriente ortu so¬
lis. ã meridie occeano. ab occiduo
nr̃o mari finit᷑. a septentrione
meotidi lacu. & tanai fluuio ter¬
minatur. Habet autem ꝓiuncias
multas et regiones. Quarũ bre¬
uit̾ nomina et situs expediam:
sumirto uitio ã padyso.

Expanded text:
cujusdam mulieris est appellata, quae apud antiquos imperium tenuit Orientis. Haec in tertia orbis parte disposita, ab Oriente ortu solis, a Meridie Oceano, ab occiduo nostro mari finitur, a Septentrione Maeotide lacu et Tanai fluvio terminatur. Habet autem provincias multas et regiones, quarum breviter nomina, et situs expediam, sumpto initio a Paradiso.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis. Comma &e colon et ꝑiͦdon.
comma particła est sententiȩ. colon. m̃¬
brum. ꝑiodos ambitus uł circuitus.
Fit enĩ ex coniunctione u̾boꝵ comina.
ex cõmate colon. ex colon ꝑiodos. Com
or iudices. ecce unũ comina. seq̃r aliud
comma. ne turpe sit ꝓ fortissimo uro
dicere. et factũ ẽ colon .i. menbrũ qđ
intellectũ sensui prestat. s adbuc pen¬
det oratio. Sic q denide ex pluribus
menbris fit ꝑiodos .i. extrema senten¬
tiȩ clausula: ita ueterum iudicioꝵ
morem requirunt: ꝑ iodos aũt longi¬
or e̾ẽ ñ debet: qua ut uno spũ ꝓferat᷑.
tẽa De uiciis litt̾arũ & uerboꝵ

Expanded text:
bis, comma et colo et periodo. Comma particula est sententiae. Colon membrum. Periodos ambitus vel circuitus. Fit autem ex coniunctione verborum comma, ex commate colon, ex colo periodos. Commor, iudices,' ecce unum comma; sequitur et aliud comma: 'ne turpe sit pro fortissimo viro dicere,' et factum est colon, id est membrum, quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, sicque deinde ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: 'ita veterem iudiciorum morem requirunt.' Periodos autem longior esse non debet quam ut uno spiritu tur. De vitiis litteraru
Abbreviated transcription (Latin):
in anascena requiramus. ne qͥd ali¬
ud significare uoluerint qui ista fin¬
xer̃t. ut scilła non marinã s mariti¬
ma femia non succinctã canib seu ra¬
pacem aliquã &r in hospitalem ueni¬
entib extitisse.
De ꝓsopopeya

Expanded text:
in anasceua requiramus, ne quid aliud significare voluerint, qui ista finxerunt: ut Scyllam non marinam, sed maritimam feminam, nec succinctam canibus, sed rapacem aliquam et inhospitalem venientibus extitisse. De Prosopoeia
Abbreviated transcription (Latin):
unũ finitum: alcerũ infinitũ.
Ypothesis grece: latine causa dr̃ ubi
cũ certa ꝑsona controuersia ẽ. Infini¬
tum qͦd grece thesis. latine ꝓpositũ
nominatur. hoe ꝑsonã non hͣt certam.
circunstantia: id ẽ nec locus nec ñ
In causa u certa om̃ia sunt. ũn qu¬

Expanded text:
est finitum, alterum infinitum. ypothesis Graece, Latine causa dicitur, ubi cum certa persona controversia est. 2. Infinitum quod Graece thesis, Latine propositum nominatur. Hoc personam non habet certam, circumstantia, id est, nec locus, nec tempus. In causa vero certa omnia sunt, unde qu
Abbreviated transcription (Latin):
illa est syllaba: quȩ ex plurib nascit᷑
lictĩs. Nam unã uocałe ꝓ syllaba ab¬
usiue non ꝓpͥe dicimꝰ: quȩ non tam syl¬
laba dicenda est. quam ratio tẽpoꝵ.
Sillabȩ aũt aut breues sunt aut lon¬
ge. aut communes. Breues uocatȩ: qͥa
nũꝗͣ ꝓduci possunt. Longe: quia
nũꝗͣ corripi possunt. Cõmunes aũt
quia ꝓ sc̃ͥbentis arbitrio. cum nece ᷤᷤ¬
sitas cogit. &e ꝓducunt᷑ et corripiunt᷑.¬

Expanded text:
illa est syllaba, quae ex pluribus nascitur litteris. Nam unam vocalem pro syllaba abusive, non proprie, dicimus, quae non tam syllaba dicenda est quam ratio temporum. Syllabe autem aut breves sunt, aut longe, aut communes. Breves vocate, quia nunquam produci possunt. Longe, quia nunquam corripi possunt. Communes autem, quia pro scribentis arbitrio, cum necessitas cogit, et producuntur et corripiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ciuusdam mulieris ẽ appellata
quȩ apud antiquos imꝑiũ
tenuit᷑ orientis. Hȩc in t̾cia orbis
parte disposita. ab oriente ortu so¬
lis. ã meridie occeano. ab occiduo
nr̃o mari finit᷑. a septentrione
meotidi lacu. & tanai fluuio ter¬
minatur. Habet autem ꝓuincias
multas et regiones. Quarũ bre¬
uit̾ nomina et situs expediam:
sumpto untio a ꝑadyso.
aRadysus ẽ locus amenꝰ¬
in orientis partib consti¬
tutus: euuis uocabulum

Expanded text:
cujusdam mulieris est appellata, quae apud antiquos imperium tenuit Orientis. Haec in tertia orbis parte disposita, ab Oriente ortu solis, a Meridie Oceano, ab occiduo nostro mari finitur, a Septentrione Maeotide lacu et Tanai fluvio terminatur. Habet autem provincias multas et regiones, quarum breviter nomina et situs expediam, sumpto initio a Paradiso. Paradisus est locus in orientis partibus constitutus, cuius vocabulum
Abbreviated transcription (Latin):
quoq sumia grauiter: int¬
ta leuit̾: inflexa mod̾ate h
est enum illud trimođu genus lu¬
Di: humile. mediũ. grandiloqui
mediocria temꝑate. Nam in pari
causis. nil grande nil sublime dicen
s leui ac pedestri more loquendun
In causis aũt maiorib. uͥ de deo
minũ salute referimus. plus mas¬
ficentiȩ &e fulgoris est exibendum
In temꝑatis uͦ causis. uͭ nichil agitis
ut agat: s tantũ modo ut delecti
auditor. int̾ utrumq moderatenͥ¬
cendum ẽ. s &e quamuis de magil
reb qͥsq dicat. ñ tñ semꝑ grandia
doce̾ debet s sũmisse cum docet li¬
ꝑate cũ aliqͥd laudat uł uituꝑal
grandit̾ cũ ad conu̾sionẽ au̾sos in¬
micos ꝓuocat: utenda tam̃ u̾ba
sũmisso gen̾e sufficientia. in tens¬
to splendentia. in gndi uebem̃tl.¬
De cola & cõmate. ce

Expanded text:
quoque summissa leniter, incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi: humile, medium, grandiloquum. mediocria, temperate. Nam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis autem maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificentiae et fulgoris est exhibendum. In temperatis vero causis, ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur auditor, inter utrumque moderate dicendum est: sed et quamvis de magnis rebus quisque dicat, non tamen semper granditer docere debet, sed summisse, cum docet; temperate, cum aliquid laudat vel vituperat; granditer, cum ad conversionem aversos animos provocat. Utenda tamen verba in summisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi veheDe colo, commate, e
Abbreviated transcription (Latin):
honestũ eloquium carere de diᷤᷤ.¬
bet om̃ib uiciis. tam in litteris qua
in u̾bis. quã etiam in sententiis. In
litteris ut uinctura apta et conueni¬
ens sit. & sic obseruandũ ne p̾cedentis
ũbi extrema uocalis in eande uocałe
pͥma incidat u̾bi sequentis. ut femi¬
nȩ egiptiȩ: quȩ in structura melior
fit. si consonantes uocalib applican¬
tͦ. Trium quoq consonantiũ que
in se incidentes stridere. & quasi ri¬
xare uidentur. uitanda iunctura::
id est.R.s.x. ut ars studioꝵ rex xer¬
xes. error romuli. fugienda ÷ et con¬
sonans.m. inlisa uocalib: ut uerũ
enim
Iim. De iuncturis uerboꝵ

Expanded text:
oris eloquium carere debet omnibus vitiis tam in litteris, quam in verbis, quam etiam in sententiis. In litteris, ut iunctura apta et conveniens sit; et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis in eandem vocalem primam incidat verbi sequentis, ut 'feminae Aegyptiae'. Quae structura melior fit, si consonantes vocalibus adplicantur. Trium quoque consonantium, quae in se incidentes stridere et quasi rixare videntur, vitanda iunctura est, id est, R, S, X, ut: 'ars studiorum,, 'rex Xerxes, 'error Romuli'. Fugienda est et consonans M inlisa vocalibus, ut 'verum enim'. § 20 De iuncturis verbo
Abbreviated transcription (Latin):
Iin quã hominis ꝑsonã fingimꝰ.
pro expͥmendis affectib etatis
studii. fortunȩ. leticiȩ. sexus maioris au¬
datiȩ. Nam cũ pirate ꝑsona suscipit᷑
audax abrupca. temeraria erit oratio
cũ feminȩ sermo simulat᷑. sexiii conue¬
nire debet oratio. iam uͦ adolescentis.
et senis et militis. & imꝑatoris ce ꝑa¬
siti. et rustici & philosophi. diu̾sa ra¬
tio dicenda ẽ. Aliter enĩ loquit᷑ gau¬
dio affectus. aliter uuln̾atus in quo ge¬
nẽ dictionis illa sunt maxime cogitã¬
da: qͥs loquat᷑. et ap̃ quẽ. ce de quo. et
ubi. ce quo tempore qͥd gerit. qͥd ac¬
turus sit. aut qͥd pati possit. si hec
consulta neglexerit
De genib questio

Expanded text:
in qua hominis personam fingimus, pro exprimendis affectibus, aetatis, studii, fortunae, laetitiae, sexus, moeroris, audaciae. Nam cum piratae persona suscipitur, audax, abrupta, temeraria erit oratio; cum feminae sermo simulatur, sexui convenire debet oratio; jam vero adolescentis, et senis, et militis, et imperatoris, et parasiti, et rustici, et philosophi, diversa ratio ducenda est. 2. Aliter enim loquitur gaudio affectus, aliter vulneratus. In quo genere dictionis illa sunt maxime cogitanda: quis loquatur, et apud quem, et de quo, et ubi, et quo tempore; quid egerit, quid acturus sit, aut quid pati possit, si haec consulta neglexerit. De generibus quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
ce multarum lin¬
guarum ꝑitus.
hebreoꝵ nominũ
int̾p̃tationem: pͥ¬
mus in latinam
conuertit. Ex quib ꝓ breuitate p̃¬
t̾missis multis: quedam huic inter

Expanded text:
 multarum linguarum peritus, Hebraeorum nominum interpretationem primus in Latinam linguam convertit. Ex quibus pro brevitate praetermissis multis quaedam huic oper
Abbreviated transcription (Latin):
una pars asya. altera europa. t̾ria
Quas tres partes orbis: uetẽs non
ridie ꝑ orientem usq ad septentri¬
onem ꝑuenit: europa uero a septẽ¬
trione usq ad occidentẽ: atq in
affrica ab occidente usq ad meri¬
um sola asya tenet. S ido istȩ
duȩ partes factȩ sunt: quia inter
asya erit in una: in altera uͦ euro
ꝑa et affri ca

Expanded text:
una pars Asia, altera Europa, tertia una pars Asia, altera Europa, tertia Quas tres partes orbis veteres non ridie per orientem usque ad septentrionem peruenit; Europa uero a septentrione usque ad occidentem, adque inde Africa ab occidente usque ad merium sola Asia. Sed ideo illae duae partes factae sunt, qAsia erit in una, in altera vero pa et Africa
Abbreviated transcription (Latin):
quali interuallo consistens: quȩ
singłari numero totum orbem
agnificat. plurali uͦ singłas par¬
des. cuius nomina diuersa dat
ratio. Nam terra ã suꝑiore parte
qua terit᷑: humus ab inferiore uł
humida t̾ra. ut sub mari. Tellus
autem: quia fructus eius tollimꝰ.
hee et ops dicta : eo qđ opem fert
sugib. E adem et arua: ab aran¬
do et colendo uocata. ꝓprie aũt
t̾ia ad distinctionem aquȩ ari
ẽtris. Nam ut humida sit. ħ
uentum eẽ in concauis eius: qͥ
motus eam dieunt mouet. Sa
dicunt gen̾alem in t̾ris moiũ¬
et eas simul concutere sicut uas:
eandẽ terrã uocant. Cuius ple¬
raq latentes ruinȩ: suꝑposita
cuncta concutiunt. Terrȩ qͦ
hiatus. aut motu aquȩ inferi¬
ous fit. aut crebris tomtrus.
aut de concauis t̾rȩ erumpenti¬
b uentis.
Rbis a rotunditate cir¬
culi dictus: quia sic̃ rota
est. Uñ breuis xotella: or¬
biculus appellat᷑. Undiq enim
occeanus circunfluens. eius in
circuitu ambit fines. Diuisus
c̃ autẽ trifar¬

Expanded text:
quali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori vel humida terra, ut sub mari; tellus autem, quia fructus eius tollimus; haec et Ops dicta, eo quod opem fert frugibus; eadem et arva, ab arando et colendo vocata. Proprie autem terra ad distinctionem aquae aridterris; nam ut humida sit, hoc uentum esse in concauis terrae, qui motatus etiam terram mouet. Saldicunt genitalem sub terris mouet eas simul concutere, sicut vas, γοειδῆ terram volunt, cuius plerumque latentes ruinae superposita cuncta concutiunt. Terrae quoque hiatus aut motu aquae inferioris fit, aut crebris tonitruis, aut de concavis terrae erumpentibus ventis. Orbis a rotunditate circuli dictus, quia sicut rota est; unde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Undique enim Oceanus circumfluens eius in circulo ambit fines. Divisus est autem trifar
Abbreviated transcription (Latin):
am uͦ in eloquutionib illud uti
tebat ut res. locus. tempus. ꝑsoni
dientis efflagitetur. ne ꝓfana religi
ne inuerecunda castis. ne leuia grs¬
b. ne lascuua seriis. ne ridicula tͥs
misceantur. Latine au et ꝑspieue lo
non fit satis uidere qͥd dicat. nisi¬
quoq aꝑte et suauit̃ dicere: ne in
dem tantum nͥ id qͥđ dicat et fac¬
De tͥmodo geui

Expanded text:
am vero in elocutionibus illud uti oportebit, ut res, locus, tempus, persona audientis efflagitat, ne profana religiosis, ne inverecunda castis, ne levia gravibus, ne lasciva seriis, ne ridicula tristibus misceantur. Latine autem et perspicunon sit satis videre qquoque aperte et suaviter dicere; ne id quidem tantum, nisi id quod dicat et facDe trimodo di
Abbreviated transcription (Latin):
yoetur et ornatur oratio figis
directa et ꝓpetua oratio fati¬
gationem atq fastidium tam dicendi
quã audiendi creat: flectenda ẽ. & in
alias u̾sanda formas. ut audientem
reficiat. et omatior fiat. et uidicem
diu̾so uultu audituq deflectat ẽquib
plurimȩ suꝑiꝰ ã donato in scematibus
artis grammaticȩ adnotatȩ sunt. uñ
tantũ illa hic int̾pomi oportuit: quȩ
in poemate aut numꝗͣ aut difficult̃
fiunt: in oratione autem libere.¬
A

Expanded text:
etur et ornatur oratio etiam directa et perpetua oratio fatigationem atque fastidium tam dicendi quam audiendi creat, flectenda est et in alias versanda formas, ut et dicentem reficiat, et ornatior fiat, et iudicem diverso vultu audituque deflectat. E quibus plurimae superius a Donato in schematibus artis Grammaticae adnotatae sunt. Unde tantum illa hic interponi oportuit, quae in poemate aut numquam aut difficulter fiunt, in oratione autem libere.A
Abbreviated transcription (Latin):
RIMUS dedalus men¬
sam & sellam fecit.
Coqͥne apparatũ api¬
cius qͥdam primꝰ com¬
posuit: qͥ in eo absũp¬
tis bonis morte uolun¬
taria ꝑiit: & merito. quia is qui gulȩ
int̃ficit. Ab esu & comesu: msȩ factum
uocabulũ. Nullũ enim aliũ habet usũ.
Torus dicit᷑ a tortis herbis: quȩ accũbentiũ
humeris subponunt᷑. Stefadiũ ab stipitib
dictũ: quasi stipadiũ. Sic enĩ prius ceptũ
ẽ. Accubitũ a cibo uocatũ: quasi accibitũ
epularũ. Coniuuiũ apd̃ grecos a compu¬

Expanded text:
rimus Daedalus mensam et sellam fecit. Coquinae apparatum Apicius quidam primus composuit, qui in eo absumptis bonis morte voluntaria periit, et merito, quia is qui gulae us interficit. Ab esu et comesu mensae factum vocabulum. Nullum enim alium habet usum. 2. Torus dicitur a tortis herbis, quae accumbentium humeris supponuntur. 484 Stibadium a stipitibus dictum, quasi stipadium; sic enim prius coeptum est. Accubitum a cibo vocatum, quasi ad cibatum epularum. 3. Convivium apud Gr
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et considium .i. consilium
coeundo .i. conueniendo in unum.
Unde  conuentum ẽ nuncupatũ.
sicut conuentus cetus uł consilium.
a societate multoꝵ in unum. De¬
aschalem cyclo paschali.
scͥpsit. Post quem ꝓbatissimi au¬
ctores. eysesius cesariensis. the¬
ophilus alexandrinus. ꝓsꝑ quoq
natione aquitanus. atq uictorinꝰ
amplificatis eiꝰdem festiuitatis
rationb: multiplices circłos edi¬
derunt. Cuius quidem rationẽ
beatissimus cyrillos alexandrinȩ
urbis ep̃c. in nonaginita quinq
annos. ꝑ quinquies .x. nouies¬
calculans. quoto kalendas uł luna
debeat paschalis sollempnitatis ce-¬
lebrari summa breuitate notauit.
Ciclum autem uocatum: eo qd in orbe
digestum sit. & quasi in circło dispo¬
situm ordinem complectat᷑ annoꝵ:
sine uarietate ⁊ sine ulla arte. Unde
factum ẽ ut cuiq materiȩ carmina
simplici formitate facta. cidica uo¬
carentur. Hinc et lat̾culum dictũ:

Expanded text:
Unde, et CONSIDIUM, consilium,Unde, et CONSIDIUM, consilium,coeundo, id est, conveniendo in unum. Unde et conventus est nuncupatus; sicut conventus coetus, vel concilium a societate multorum in unum. VIII. De cyclo paschali. scripsit: post quem probatissimi auctores Eusebius Caesariensis, Theophilus Alexandrinus, Prosper quoque natione Aquitanus atque Victorinus, amplificatis ejusdem festivitatis rationibus, multiplices circulos ediderunt. Cujus quidem rationem beatissimus Cyrillus Alexandrinae urbis episcopus in nonaginta quinque annos per quinquies decem noviescalculans, quoto kalendario debeat paschalis sollemnitas celebrari, summa brevitate notavit. Cyclum autem vocatum eo quod in orbe digestum sit, et quasi in circulo dispositum ordinem conplectat annorum sine varietate et sine ulla arte. Unde factum est ut cuiusque materiae carmina simplici formitate facta cyclica vocarentur. Hinc et laterculum dictum,
Abbreviated transcription (Latin):
uł tuetur uł restaurat sa¬
nitatem: cuiꝰ matia u̾satur
in morbis et uulneribus.
Ad hanc itaq ꝑtinent.
non ea tm̃ q̃ ars roꝵ exibet.
qui ꝓprie medici noĩant᷑. s etiã cibus.
et potus. et tegmen et tegumen. Deniq¬
una patrum sententia p̃depuaut:¬
amꝑnauit
p̃dicans eadem synodus xp̃m dm
sic de uirgine natum: ut in eum sub¬
stantiam diuine et humanȩ confite¬
amur naturẽ. Heȩ sunt . iiiͬ. synodi
pͥncipales: doctrmam plenissime
fidi p̃dicantes. Sed et si qua sunt
concilia quȩ sc̃i patres sp̃ũ dĩ ple¬
ni sanxerunt. post istoꝵ.uiii. aucto¬
ritatem. omni manent stabilita ui¬
gore: quoꝵ gesta in hoc corꝑe con¬
dita continentur. Synodus autem:
ex greco interp̃tat᷑ comitatum uł ce¬
tum. Concilii uͦ nomen: tractum
ẽ ex more romano. Tempore enim
quo cause agebantur. conueniebant
om̃s in unum. cominuniq intenti¬
one tractabant. Unde && concilium
a communi intentione dictũ. qua¬
si consilium. Nam cilia: ocłoꝵ surt.

Expanded text:
 tuetur vel restaurat salutem: cuius materia versatur in morbis et vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum quae ars eorum exhibet, qui proprie Medici nominantur, sed etiam cibus et potus, tegmen et tegumen. Deuna Patrum sententia damnavit; praedicans eadem synodus Christum Dominum de Virgine sic natum, ut in eo substantiam divinae et humanae confiteamur naturae. § 6. Hae sunt quatuor synodi principales, fidei doctrinam plenissime praedicantes. Sed et si qua sunt concilia, quae sancti Patres spiritu Dei pleni sanxerunt, post istorum quatuor auctoritatem omni manent stabilita vigore: quorum gesta in hoc opere condita continentur. § 7. Synodus autem ex Graeco interpretatur comitatus vel coetus. Concilii vero nomen tractum est ex more Romano. Tempore enim quo causae agebantur, conveniebant omnes in unum, communique intentione tractabant. Unde et concilium a communi intentione dictum, quasi communicilium. Nam cilia oculorum sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
artes orationis: pͥmus aristo¬
tiles duas tradidit. nom̃ et
finiuit. S om̃s ad illa duo pͥncipalia
pendices sunt : et ex his originem trahũt.
Iam ꝓnomen ex noĩe nascit᷑: cuiꝰ officio
fungit᷑. ut orator ille. Adu̾biũ de noĩe
nascitur: ut doctus docte. Participisi
de noĩe et u̾bo: ut lego legens. Conuinc¬
tio uͦ et spositio. uł int̾iectio: in cõplexu
istarum cadt: ido et nonnulli qͥnq par¬
cabulo suo. res notas efficiat. Nisi enĩ
nom̃ scieris: cognitio rerũ ꝑiit. Pro

Expanded text:
artes orationis primus Aristoteles duas tradidit, nomen et finivit. Sed omnes ad illa duo principaliapendices sunt, et ex his originem trahunt. 2. Nam pronomen ex nomine nascitur, cujus officio fungitur, ut orator ille. Adverbium de nomine nascitur, ut doctus, docte. Participium de nomine, et verbo, ut lego, legens. Conjunctio vero, et praepositio, vel interjectio in complexum istarum cadunt. Ideo, et nonnulli quinque parcabulo suo res notas efficiat. Nisi enim nomen scieris, cognitio rerum perit. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
tu faciamus. Subunctiuȩ dñr: quia
subunguntur ut q. Dicimus enim
regiq hominiq doq. non dicimus
q regi. q hõi. q dõ. E xpletiuȩ dicte.
quia explent ꝓpositã rẽ. ut puta si ħ
non uis saltem illud fac. Communes
dicunt᷑ a causa. eo qđ aliqll cogitent
facere. ut puta occido illum quia ht
aurum: causa ẽ. Rationales dicunt᷑
a ratione qua quisq utitur in faciendo

Expanded text:
tu faciamus'. Subiunctivae dicuntur, quia tu faciamus'. Subiunctivae dicuntur, quia subiunguntur, ut 'que'. Dicimus enim 'regique hominique Deoque'; non dicimus, 'que regi, que homini'. Expletivae dictae, quia explent propositam rem, ut puta, 'si hoc non vis, saltim illud fac'. Communes dicuntur a causa eo, quod aliquid cogitent facere, ut puta, 'occido illum, quia habet aurum'; causa est. Raa ratione, 22 qua quisque utitur in faciendo,
Abbreviated transcription (Latin):
duerbium dictum est. eo qđ
uerbis accidat: ut puta. bene
lege. Bene aduerbiũ est. le¬
ge uerbum. Inde gͦ dictũ adũbium: qđ¬
semꝑ iunctum u̾bo adimpleat᷑. Uerbui
enim solum sensum implet. ut sc̾bo.
Adũbium aũt sine u̾bo non ħc plenã
significõnem. ut hodie. Addicis illi u̾bo¬
u̾bi capiat partes. quasi parti¬
capium. A nomine enĩ uendi¬
cat sibi gen̾a et casus. a u̾bo tempora
et signicationes: ab utrisq numerum
et figuram. De Conunctione.
oniunctio dicta. qđ sensus sen¬
tentias q conungat. Hȩc enim
ꝑ se nichil ualet. s in copulati¬
one sermonum quasi qͦddã exibet glu¬
tinum. Aut enim nomina sõciat. ut
augustinus et iheronimus: aut u̾ba.
ut scribit et legit. Una aũt uis om̃iũ
siue copulent siue disuingant. Cõpula¬
tiuȩ aũt coniunctiones dictȩ. eo qđ
sensum. uł ꝑsonas coniungant: ut
ego et tu eamꝰ ad forum. ipsum sensũ
coniunxit. Disiunctiuȩ dictȩ: quia dis¬
ungunt res aut ꝑsonas. ut ego aut

Expanded text:
dverbium dictum est eo, quod verbis accedat, ut puta, 'bene lege'. 'Bene' adverbium est, 'lege' verbum. Inde ergo dictum adverbium, q junctum adimpleatur. Verbum enim solum sensum implet, ut scribo. Adverbium autem sine verbo non habet plenam significationem, ut hodie; adjicis illi bi capiat partes, quasi particapium. A nomine enim vindicat sibi genera et casus, a verbo tempora et significationes, ab utrisque numerum et figuram. De coniunctione . Coniunctio dicta, quod sensus sententiasque coniungat. Haec enim per se nihil valet, sed in copulatione sermonum quasi quoddam exhibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba, ut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiones dictae eo, quod sensum vel personas coniungant, ut 'ego et tu eamus ad forum'. Ipsud 'et' coniunxit. Disiunctivae dictae, quia disiungunt res aut personas, ut 'ego aut
Abbreviated transcription (Latin):
quoq sumia grauiter: int¬
ta leuit̾: inflexa mod̾ate h
est enum illud trimođu genus lu¬
Di: humile. mediũ. grandiloqui
mediocria temꝑate. Nam in pari
causis. nil grande nil sublime dicen
s leui ac pedestri more loquendun
In causis aũt maiorib. uͥ de deo
minũ salute referimus. plus mas¬
ficentiȩ &e fulgoris est exibendum
In temꝑatis uͦ causis. uͭ nichil agitis
ut agat: s tantũ modo ut delecti
auditor. int̾ utrumq moderatenͥ¬
cendum ẽ. s &e quamuis de magil
reb qͥsq dicat. ñ tñ semꝑ grandia
doce̾ debet s sũmisse cum docet li¬
ꝑate cũ aliqͥd laudat uł uituꝑal
grandit̾ cũ ad conu̾sionẽ au̾sos in¬
micos ꝓuocat: utenda tam̃ u̾ba
sũmisso gen̾e sufficientia. in tens¬
to splendentia. in gndi uebem̃tl.

Expanded text:
quoque summissa leniter, incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi: humile, medium, grandiloquum. mediocria, temperate. Nam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis autem maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificentiae et fulgoris est exhibendum. In temperatis vero causis, ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur auditor, inter utrumque moderate dicendum; sed et quamvis de magnis rebus quisque dicat, non tamen semper granditer dicere debet, sed submisse cum docet, temperate cum aliquid laudat vel vituperat, granditer cum ad conversionem aversos animos provocat. Utenda tamen verba in submisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehementia.
Abbreviated transcription (Latin):
illa est syllaba: quȩ ex plurib nascit᷑
lictĩs. Nam unã uocałe ꝓ syllaba ab¬
usiue non ꝓpͥe dicimꝰ: quȩ non tam syl¬
laba dicenda est. quam ratio tẽpoꝵ.
Sillabȩ aũt aut breues sunt aut lon¬
ge. aut communes. Breues uocatȩ: qͥa
nũꝗͣ ꝓduci possunt. Longe: quia
nũꝗͣ corripi possunt. Cõmunes aũt
quia ꝓ sc̃ͥbentis arbitrio. cum nece ᷤᷤ¬
sitas cogit. &e ꝓducunt᷑ et corripiunt᷑.¬
liminari hiuusmos

Expanded text:
illa est syllaba, quae ex pluribus nascitur litteris. Nam unam vocalem pro syllaba abusive, non proprie, dicimus, quae non tam syllaba dicenda est quam ratio temporum. Syllabe autem aut breves sunt, aut longe, aut communes. Breves vocate, quia nunquam produci possunt. Longe, quia nunquam corripi possunt. Communes autem, quia pro scribentis arbitrio, cum necessitas cogit, et producuntur et corripiuntliminari hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
Nteriectio ẽ uocata: quia sermonib
interiecta id est int̾posita affectũ mo¬
ti animi exp̃mit: sicut cũ dr̃ ab exul¬
tante.ua. a dolente. heu: ab irascente
hem. atim̃te ei. Quȩ uoces quarũẽq
linguarum ꝓpͥȩ sint: nec in aliam lin¬
ox est aer. ictus sensibilis au
ditu: quantũ in ipso ẽ. O mĩs
liũ. Aiticłata est quȩ serͣbi potest:
siue conexio dr. Nam sillaba

Expanded text:
nterjectio vocata, quia sermonibus interjecta, id est, interposita, affectum commoti animi exprimit, sicut cum dicitur ab exsultante vah! a dolente, heu! ab irascente hem! a timente hei! Quae voces quarumcunque linguarum propriae sunt, nec in aliam lince. 1. Vox est aer ictus sensibilis auditu, quantum in ipso est. Omnis lium. Articulata est quae scribi potest, sive complexio dicitur. Nam syllaba
Abbreviated transcription (Latin):
casib quib seruiunt dic̃te. Loque¬
lares uͦ. quia loquelis id ẽ u̾bis semꝑ
coberent. nec aliqͥd ualent solȩ positȩ. ut
di.dis. Conuinctȩ uͦ u̾bis. figurã faciunt.
ut diduco distraho.
De Intiectione.

Expanded text:
casibus, quibus serviunt, dictae. Loquevero, quia loquellis, id est verbis semper cohaerent, nec aliquid valent solae positae, ut 'di', 'dis'. Coniunctae vero verbis figuram faciunt, ut 'diduco', distraho. De interiectione
Abbreviated transcription (Latin):
occeanum ꝑtinet: fretum
ad utrumq mare. Nam estꝰ
st maris accessus uł recessus: id
inquietudo. Unde et estuaria ꝑ q
mare uicissim tam accedit quan
recedit. Fretum autẽ appellatũ
qđ ibi semꝑ mare ferueat. Nan

Expanded text:
Oceanum pertinet, fretus ad utrumque mare. Nam aestus est maris accessus vel recessus, id est inquietudo; unde et aestuaria, per qua mare vicissim tam accedit quam recedit. Fretum autem appellatum quod ibi semper mare ferveat; na
Abbreviated transcription (Latin):
N u̾bis quoq cauenda sunt uitia.
ut ñ imꝓpͥa u̾ba ponant᷑. quȩ greci
acirologiã uocant. Amanda ẽ gͦ
litatem sordidi aut spurci uocabłi
transiatis nominib sit utendum. ñ
tñ longe accitis. s ut ueris ꝓxima et
cognita uideantur. fugienda etiam et¬
ꝑbata longiora. quȩ fieri sine alioꝵ sen¬
suũ confusione ñ possunt. Ambigui¬
tas quoq et uiciũ illd̃ cauendũ. cum
quida iactatione eloquentiȩ ducti. qđ
ambage conclitilunt. qđ uitiũ ꝑisso¬
logiam uocant. ¶ui contrariũ cͥminis
uitiũ est: ob breuitatis studiũ etiam
necessaria u̾ba furari. fugienda sunt
quoq sic̃ in litteris ce uerbis: ita et
in sententiis uitanda uitia. q̃ int̾ pͥma
grãmaticoꝵ studia pene cognoscant᷑.
logia. ꝑisologia. pleonasmos. & his
similia. At contra orationem extollit
et exornat. energia et enfasis quȩ plꝰ
qͥdda quã dixerit intelligi facit. ut
si dicas ad głam scipionis ascendet.
suggerit: huic contraria uirtus est

Expanded text:
n verbis quoque cavenda sunt vitia, ut non inpropria verba ponantur, quae Graeci Acyrologian vocant. Amanda est ergo litatem sordidi aut spurci vocabuli translatis nominibus sit utendum, non tamen longe accitis, sed ut veris proxima et cognata videantur. Fugienda etiam Hyperbata longiora, quae fieri sine aliorum sensuum confusione non possunt. Ambiguitas quoque et vitium illud cavendum, cum quidam iactatione eloquentiae ducti, quoambage concludunt: quod vitium Perissologian vocatur. Cui contrarium criminis vitium est et brevitatis studio etiam necessaria verba furari. Fugienda sunt quoque, sicut in litteris et verbis, ita et in sententiis vitia, quae inter prima Grammaticorum studia cognoscuntur. logia, Perissologia, Pleonasmos et his similia. At contra orationem extollit et exornat †energia tum† Emphasis, quae plus quiddam quam dixerit intellegi facit; ut si dicas: 'Ad gloriam Scipionis ascendit',suggerit. Huic contraria virtus est,
Abbreviated transcription (Latin):
uotum meum antẽquã moriar. Ad
presens autem dep̃eor ut cõmendes
me do orationib tuis: ut et in hac.
uita spem meam impleat. & in futͦo
beatitudinis tuȩ consortiũ mͥ concedat.
Et manu sua. Ora ꝓ me beatissime
uõnne et frater
to isidoro ep̃oꝵ summo: braulio
seruus inutilis scõꝵ dei. O pie dñe et
uiroꝵ p̃stantissime. sera est inqͥsitio
et tarde data mͥ scribendi optio. quia
peccatis meis ingruentib non mͦ ste¬
rilitatis uł inopie malo. uerũetiã pe¬
minus inquirerem horribili sum p̃pe¬
ditus incursu. Nunc autẽ et si mlle
necessitatib mille curis attritus post
longum miseriȩ tempus ueluti ab
imꝓbi soporis ut ita dixerim graue¬
dine suscitatus: istius meȩ suggestio¬
nis affatib dependere p̃sumo salutis
obsequium. et cordis et corporis hu¬
militate ꝓstratꝰ. imp̃cor excellentissi¬
mã tuȩ beatitudinis potestatem. ut
peculiarem famulum quem pio illo
sacrȩ dignationis intuitu. semꝑ habu

Expanded text:
otum meum, antequam moriar. Ad praesens autem deprecor ut commendes me Deo orationibus tuis, et, ut in hac vita spem meam impleat, et in futura beatitudinis tuae consortium mihi concedat. Et manu sua. Ora pro nobis, beatissime domine et fraterto Isidoro episcoporum summo, Braulio servus inutilis sanctorum Dei. O pie domine et virorum praestantissime, sera est inquisitio, et tarde data mihi scribendi optio, quia peccatis meis ingruentibus non modo sterilitatis vel inopiae malo, verum eminus inquirerem, horribili sum praepeditus incursu. Nunc autem et si mille necessitatibus, mille curis attritus, post longum miseriae tempus, veluti ab improbi soporis, ut ita dixerim, gravedine suscitatus, istius meae suggestionis affatibus dependere praesumo salutis obsequium, et cordis et corporis humilitate prostratus, imprecans excellentissimam tuae beatitudinis potestatem, ut peculiarem famulum, quem pio illo sacrae dignationis intuitu semper habui
Abbreviated transcription (Latin):
hoc poete quasi ratiocinando con¬
iectant. Titanas autem quosdam
in grecia ferunt fuisse robustos. &
excellentes uirib popłos. quos fert̃
fabulȩ ab irata contra deos t̾ra ad
eius ultionem creatos. Unde et tita¬
ultione. qđ quasi ulciscendȩ matͥs
t̾re causa in deos armatos existe̾nt
quos fabulȩ ã ioue bello fuisse su¬
ꝑatos atq extinctos fingunt: ꝓpter
qđ e cęlo iactis fulminib int̾ierunt.¬
m

Expanded text:
hoc poetae quasi ratiocinando coniectant. Titanas autem quosdam in Graecia ferunt fuisse robustos et excellentes viribus populos, quos ferunt fabulae ab irata contra deos terra ad eius ultionem creatos. Unde et Titaultione, quod quasi ulciscendae matris Terrae causa in deos armati existerent, quos fabulae a Iove bello fuisse superatos atque extinctos fingunt, propter quod e caelo iactis fulminibus interierunt.m
Abbreviated transcription (Latin):
rior ẽ. loqueret᷑ dicens et cetã. Sic et
montes et flumina uł arbores loqͥn¬
usitatũ ẽ: et in orationib frequentissi¬
me inuenitur¬

Expanded text:
rior, loqueretur, dicens,' et cetera. Sic et montes et flumina vel arbores loquenusitatum et in orationibus frequentissime invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis. Comma &e colon et ꝑiͦdon.
comma particła est sententiȩ. colon. m̃¬
brum. ꝑiodos ambitus uł circuitus.
Fit enĩ ex coniunctione u̾boꝵ comina.
ex cõmate colon. ex colon ꝑiodos. Com
or iudices. ecce unũ comina. seq̃r aliud
comma. ne turpe sit ꝓ fortissimo uro
dicere. et factũ ẽ colon .i. menbrũ qđ
intellectũ sensui prestat. s adbuc pen¬
det oratio. Sic q denide ex pluribus
menbris fit ꝑiodos .i. extrema senten¬
tiȩ clausula: ita ueterum iudicioꝵ
morem requirunt: ꝑ iodos aũt longi¬
or e̾ẽ ñ debet: qua ut uno spũ ꝓferat᷑.¬
tẽa De uiciis litt̾arũ & uerboꝵ

Expanded text:
bis, comma et colo et periodo. Comma particula est sententiae. Colon membrum. Periodos ambitus vel circuitus. Fit autem ex coniunctione verborum comma, ex commate colon, ex colo periodos. Commor, iudices,' ecce unum comma; sequitur et aliud comma: 'ne turpe sit pro fortissimo viro dicere,' et factum est colon, id est membrum, quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, sicque deinde ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: 'ita veterem iudiciorum morem requirunt.' Periodos autem longior esse non debet quam ut uno spiritu profe19 De vitiis litteraru
Abbreviated transcription (Latin):
stolor cũ monasterus sibi subiectis que dicuntur blauia quod est in
honore sci Romani constitutũ. ubi ipse sc̃s corpore requiescit. situm in
codem pago Burdeg̃. suꝑ fluiuũ garonan. Necnõ ⁊ sc̃i seuerini ubi
etiam ĩpse sc̃s requiestit. constructũ in suburbio ipsius cuutatis cum

Expanded text:
stolorum cum monasteriis sibi subditis que dicuntur Blavia, quod est in stolorum cum monasteriis sibi subditis que dicuntur Blavia, quod est in honore sancti Reodem pago Burdigalensi super fluvium Garonam; nec non et S. Severini, ubi etiam requiescit ipse, constructum in suburbio ipsius civitatis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
siones uel occasiones requirendas aut erercendas ingredi audeat nec
nr̃is nec futuris temporib. nec ea que supra memiorata sunt penitus
Serigere presuniat. S liceat archiepõ ꝑpetius temporib ecclias. cellulaᷤͤ
res. possessiones. ꝓprietates. ⁊ homines. nũc ⁊ in futurũ ad se aspicien¬
tes uel ꝑtinentes remota cuiuscumq potestatis in quietudine ordine
quieto ⁊ sibere possidere. Et oinnia que supra expressa sunt ⁊ tactai
firmiter ⁊ nuuolabiliter seruari in ꝑpetuum decernimus ⁊ iubenius.
prouidencia miꝑator augustus. Si liberalitatis nr̃e munere locis deo
dicatis quiddam conferimꝰ beneficii et uecessitates eccłiasticas ad peticõneᷤ
raliter transigendã ⁊ ad eteruam feliciter optiuendam. profuturum
liquido credimus. Nouerit int̾ea sagacitas seu utilitas omniũ fideliũ tã¬
tur qualiter ipãm sedem que est in honorem sc̃i andree ⁊ sc̃ iacobi apo¬

Expanded text:
siones vel occasiones requirendas aut exercendas ingredi audeat nec siones vel occasiones requirendas aut exercendas ingredi audeat nec nostris nec futuris temporibus nec ea que supra memorata sunt penitus exigere presumat sed liceat archiepiscopo perpetuis temporibus ecclesias cellulas res possessiones proprietates et homines nunc et in futurum ad se aspicientes vel pertinentes remota cuiuscumque potestatis inquietudine ordine quieto et libere possidere et omnia que supra expressa sunt et tacta firmiter et inuiolabiliter seruari in perpetuum decernimus et iubemus Tclementia rex. Si liberalitatis nostre munere locis deo dicatis quiddam conferimus beneficii et necessitates ecclesiasticas ad petitiones raliter transigendam et ad eternam feliciter obtinendam profuturum liquido credimus. Nouerit inttur qualiter ipsam sedem que est in honorem sancti Andree et sancti Iacobi apo
Abbreviated transcription (Latin):
tem camere uende. sen monete burdegal. ⁊ omnuũ teloneor de boeis.
⁊ nauim lib̾am ab omnib teloneis a mauritania usq ad lingonẽ. que
omiua in ipsoꝵ comitum ueris et certis priui legiis bidinuis cõtiueri.
Rursus pro nobis ⁊ omnib successorib nr̃is precipimus atq uibemꝰ
ut millus index publica uel quilz ex iudiciaria seu quacimq potes¬
tate. aut aliquis ex nr̃is fidelio presentib ⁊ futuris. aliqua causa
racione uel occasione ii ecclesias agros uillas seu reliquas possessio¬
nes quas moderno tempore Burdeg̃ arthiep̃s tenet. uel que in iura
ipsuis deniceps diuiua pietas augeri uoluerit in qutibusli pagis ⁊
territoriis intra ducatus aquitanie dicionẽ ad causas audiendas ueł fre¬
da aut tributa exigenda aut mansiones uel paratas faciendas aut fide¬
iussores tollendos aut honunes archiepĩ tam ingenuos quã seruos et
alios distriungendos. aut ullas uiolencias redempcõnes eractiones extor¬

Expanded text:
Boeis et nauim liberam ab omnibus teloneis a Mauritania usque ad Lingonem Que omnia in ipsorum comitum veris et certis priuilegiis vidimus contineri Rursus pro nobis et omnibus successoribus nostris precipimus atque iubemus ut nullus iudex publica vel quilibet ex iudiciaria seu quacumque potestate aut aliquis ex nostris fidelibus presentibus et futuris aliqua causa ratione vel occasione in ecclesias agros villas seu reliquas possessiones quas moderno tempore Burdegal archiepiscopus tenet vel que in iura ipsius deinceps diuina pietas augeri voluerit in quibuslibet pagis et territoriis intra ducatus Aquitanie ditionem ad causas audiendas vel freda aut tributa exigenda aut mansiones vel paratas faciendas aut fideiussores tollendos aut homines archiepiscopi tam ingennos quam seruos et alios distringendos aut ullas violentias redemptiones exactiones extor
Abbreviated transcription (Latin):
diciarie potestatis inquiecudine quieto ordine possidere ⁊ nr̃o fidelit̾
parere imperio. atq pro incoluuitate nr̃a ⁊ coniugis ⁊ prolis. seu
etiam tocuis imperii a deo nobis collati ⁊ eius clementissinia muse¬
inmensam clemenciã iugiter exorare. Et quicquid de prefate reb eccl̃ie
ius fisci exigere poterit. totum nos ꝓ eterna remuneracõne eidem con¬
cessinus eccłie scilicet ut ꝑhempnib temporib in alnnoniã pauꝑum
⁊ stipendia clericoꝵ ibideni deo famulanciũ proficiat in augnaentũ. hãc
itaq auctoritatem ut pleniorem in dei nomine optineat uigorẽ. ⁊ a fide¬
libus ur̃is diligencius conseruetur manu propria subter firmauimus
⁊ anuli ur̃i impressione signari iussimus.
I.dei gr̃a Regina anglie. Ducissa Normañ. ⁊ aquit̃. Conutissa andeg̃.¬

Expanded text:
diciariae potestatis inquietudine quieto ordine possidere et nostro fideliter diciariae potestatis inquietudine quieto ordine possidere et nostro fideliter parere imperio atque pro incolomitate nostra conjugis ac prolis seu etiam totius imperii a Deo nobis conlati, et ejus clementissima miseinmensam clementiam jugiter exorare. Et quicius fisci exigere poterit, totum nos pro eterna remuneratione eidem concessimus ecclesie, scilicet ut perempnibus temporibus in almoniam pauperum et stipendia clericorum ibidem Deo famulancium proficiat in augmentum. Hanc itaque auctoritatem ut pleniorem in Dei nomine optineat vigorem et a fidelibus nostris diligencius conservetur, manu propria subter firmavimus et anuli nostri impressione signari iussimus.Dei gratia Regina Anglie Domina Hibernie Ducissa Normannie Aquitannie comitissa Andeg
Abbreviated transcription (Latin):
aut ullus ex sidelib ur̃is tam presentib quã futuris iu ecclias aut
agros seu reliquas possessiones quas moderno tempore in quibuslz
pagis uel territorus intra dicionẽ imperii nr̃i iuste ⁊ legalit̾ me¬
morata tenet eccł̃ia. uel ea que deinceps in uira ipsuis eccłie diuiua
pietas uoluerit augeri. ad causas audiendas uel freda aut tributa ex¬
igenda aut mansiones uel paratas faciendas aut fideuissores tollẽ¬
dos aut homiues ipsuis eccłie tam ingenuos quã seruos super ter¬
ram ipsus cõmauentes inuiste distringendos. nec ullas redibiciones
aut illicitas occasiones requirendas nr̃is nec futuris temporib ingre¬
di audeat. nec ea que supra memorta sunt penitus exigere p̾sumat.
cellulis sibi subiectis ⁊ reb uel hominib ad se aspicientib uel ꝑtinẽ¬
tibus sub tuicionis atq imnunitatis nr̃e defensione remota tocus iu¬

Expanded text:
aut ullus ex fidelibus nostris tam presentibus quam futuris in ecclesias aut aut ullus ex fidelibus nostris tam presentibus quam futuris in ecclesias aut agros seu reliquas possessiones quas moderno tempore in quibuslibet pagis vel territoriis interdiccionem imperii nostri iuste et legaliter memorata tenet ecclesia vel ea que deinceps in iura ipsius ecclesie divina pietas voluerit augeri ad causas audiendas vel freda aut tributa exigenda vel mansiones aut paratas faciendas aut fideiussores tollendos aut homines ipsius ecclesiae tam ingenuos quam servos super terram ipsius commanentes iniustae distringendos nec ullas redibiaut inlicitas occasiones requirendas nostris futurisque temporibus ingredi audeat nec ea que superius memorata sunt peniter exigere presumat, cellulis sibi subjectis, et rebus vel hominibus ad se aspicientibus vel pertinentibus sub tuitionis atque inmunitatis nostrae defensione remota totius ju
Abbreviated transcription (Latin):
omnib appendicus uel adiacencus eor quod non solum idem genitoi noster
uerũ eciam predecessores eius reges ipsam sedem sub uno nouuue ⁊ de¬
fensione cũ cellulis sibi subiectis ⁊ reb uel hominib ad se ꝑtinentib
uel aspicientib consistere fecissent ⁊ eor iniuuitatũ auctoritatib ab in¬
quietudine iudiciarie potestatis cadem muuita atq defensa fuisset eccle¬
sia. S pro eius firmitate postulauit a nobis prefatus sycharius archi¬
ep̃s ut patruũ seu predecessor nr̃oꝵ reguni moreni sequentes huius¬
cemodi ur̃e mnuinitatis preceptũ. ob aniorem dei ⁊ reuerenciam ipsi¬
us sancti loci. circa ipsani eccłiam fieri censeremus. Cuius peticioni
libenter assensum prebuimꝰ. ⁊ hoc nr̃e auctoritatis preceptũ erga
ipsam eccłiam iniminitatis atq tuicionis gracie. ꝓ diuini cultus amo¬
re ⁊ anime nr̃e remedio fieri decreuimus. ꝑ quod precipinius atqr
iubemꝰ ut nullus iudex publicus uł quilib ex iudiciaria potestate.

Expanded text:
omnibus appendiciis vel adiacentiis eorum quod non solum idem genitor noster verum eciam predecessores eius reges ipsam sedem sub uno nomine et deffencione cum cellulis sibi subditis et rebus vel hominibus ad se pertinentibus vel aspicientibus consistere fecissent et eorum inmunitatum auctoritatibus ab inquietudine iudiciarie potestatis eidem munita atque deffensa fuisset ecclesia set pro eius firmitate postulavit a nobis prefatus Sicharius archiepiscopus ut patrum seu predecessorum nostrorum regum morem sequentes huiuscemodi nostre immunitatis preceptum ob amorem Dei et reverenciam ipsius sancti loci circa ipsam ecclesiam fieri concesseremus, cuius petitioni libenter assensum prebuimus et hoc nostre auctoritatis preceptum erga ipsam ecclesiam immunitatis atque tuitionis gratie pro divini cultus amore et anime nostre remedio fieri decrevimus, per quod precipimus atque iubemus ut nullus iudex proprius vel quilibet ex iudiciaria potestate
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ quod omes burdegał archiepĩ cauonicami in ouinib habeant li¬
bertatem. ⁊ quod nullus de ur̃is aut successoꝵ nr̃oꝵ gentib uel subditis
aut ministris siue fidelib archiepõr burdegaleñ eccłias capellas uillaᷤ
domos terras territoria lionunes possessiones bona ⁊ quascumq res a¬
lias aut suor muadere õccupare molestare redimere seu in aliquo gra¬
uare suie dampnificare audeat. net nunt nec in ꝑpetuum. Et quicum¬
q aliquid de prenussis fecerit archiepĩ Burdeg̃ sua auctoritate tali¬
uni maliciam licite sine cuiusquã requisicõne arcere ⁊ cohibere uale¬
ant. ac nichilomuiꝰ reus sine misericordia quingẽtas libr̃ bone mo¬
nete Burdeg̃ soluat aut aliam peuã archiepõ Burdeg̃ si aliam re¬
cipere misericordit̾ uoluerit ⁊ reus ualorem piedicte siuume nõ
habuerit. Et istami cartam nr̃am plenam firiuitatẽ oumi tẽpore
ede

Expanded text:
rum quod omnes Burdegale archiepiscopi canonicam in omnibus habeant libertatem et quod nullus de nostris aut successorum nostrorum gentibus vel subditis aut ministris sive fidelibus archiepiscoporum Burdegale ecclesias, capellas, villas, domos, terras, territoria, homines, possessiones, bona et quascumque res alias aut suorum invadere, occupare, molestare, redimere vel molestare seu in aliquo gravare sive dapnificare audeat nec nunc nec in perpetuum. Et quicumque aliquid de premissis fecerit, archiepiscopi Burdegale sua auctoritate talium miliciam liceat sine cuiusquam requisitione harcere et cohibere valeant ac neminus reus sine misericordia quingentas libras bone monete burdegalensis solvat aut aliam penam archiepiscopo Burdegalense si aliam recipere misericorditer noluerit et reus valorem predicte summe non habuerit. Et ipsam cartam nostram plenam firmitatem omni tempore de
Abbreviated transcription (Latin):
pellanis nr̃is. ⁊ multis aliis. et nos presentem cartam damus sigillo nos¬
tro sigillatã. in ꝑpetuum testimoniũ.

Expanded text:
pellanis nostris et multis aliis. Et nos presentem cartam damus sigillo nostro sigillatam in perpetuum testimonium.
Abbreviated transcription (Latin):
Noueritis quod nos concedimus ⁊ confirmaniꝰ ommnes donacõnes et lib̾¬
tates olini concessas ꝑ quoscuniq predecessores nr̃õs quondaui uasco¬
nie dños. Odonem. siue sauciun. ⁊ omnes alios. archiepĩs Burdegaleñ.
scilicet terciã partem camere uende ⁊ monete Burdegał. ⁊ terciã par¬
tem omniũ theloneor de boeis. ⁊ nauii lib̾am ab omnib teloneis¬

Expanded text:
mnes donationes et libertates olim concessas per quoscumque predecessores nostros quondam Vasconie dominos Odonem sive Sanceium ac omnes alios archiepiscopis Burdegale scilicet tertiam partem camere vende et monete Burdegale et terciam partem omnium tholoneor
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur niter duo maxia ꝑ manus seruienciu ur̃ꝵ que nõ possunt
angeri nec muuu: Et quod quisq archiep̃s burdeg̾ licite possit re¬
cipere ifeudacõnes allodioꝵ ⁊ acquitere sine ur̃a ⁊ successoꝵ no¬
stror requisicõne ꝑempciones aut alias quascuniq concessiones in
omnib feudis retrofendis ⁊ territorus nr̃is quicquid uoluerit ⁊ ra¬
cionabilit̾ poterit. ⁊ onuiẽ iusticiam habeat i hominib sius tã
presentib quã futuris. Itẽ sciatis nos concessisse et hac carta ur̃a
in ꝑpetiun confirmasse ouines donaciones ⁊ concessiones olum factas
xurdeg̃ archiepĩs ꝑ predecessores nr̃os. Odonemi. Pauciun. Guilliuũ. ⁊

Expanded text:
 que non possunt augeri nec minui et quod quisque archiepiscopus Burdegal licite possit recipere infeudaciones allodiorum et acquirere sine nostra et successorum nostrorum requisitione perempciones aut alias quascumque concessiones in omnibus feudis retrofeudis et territoriis nostris quicquid voluerit et rationabiliter poterit et omnem iusticiam habeat in hominibus suis tam presentibus quam futuris Item sciatis nos concessisse et hac carta notra in perpetuum confirmasse omnes donationes et concessiones olim factas Burdegal archiepiscopis per predecessores nostros Odonem Sanc
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet. et futuris. quia placuit uris pro mercedis nr̃s auemẽ¬
to ad monasterium sci ⁊ ex eRINi ꝓpe urbem burdigalmmi¬
situm. ullam quȩ uocatet mscariã. in pago scõmeo suꝑ fni¬
uim caroniam sitam: cũ onibꝰ apencicñs sius ad supleñtũ
fr̃m in ipso monasterio consistentiũ reddere atq ut ꝓpetuis temꝑibꝰ

Expanded text:
 scilicet et futuris, quia placuit nobis pro mercedis nostrae augmento ad monasterium S. Severini prope urbem Burdegalensium, villam quae dicitur Miscaria, in pago Santonico super fluvium Garumnam sitam, cum omnibus appenditiis suis, ad supptementum ratrum in ipso monas
Abbreviated transcription (Latin):
sum ꝓponeret in curia nr̃i Philippi dei gr̃a Regis francie. Burdeg̃
deg̃ quod contra ipsum ⁊ uirisdictionẽ suam eccłiasticami. ⁊ Decanũ ⁊
capitulũ sci seuerini Burdeg̃ tenẽtes de archiepõ nominato pro ut i¬
dem archieps dicebat. et Decanus coram nobis presens eidem arthi¬
epõ se auoabat multas fecerant uiolencias ⁊ iniurias manifestas
ꝑ incendia. rapinas. ⁊ predas. domor dirupcõnes. uinor effusiones.
biuearũ ⁊ arbor domesticarũ talliacõnes. seu icisiones con ꝯiracõneᷤ

Expanded text:
um proponeret in curia nostri Philippi Dei gratia regis Francie Burdegaledegale quod contra ipsum et iurisdictionem suam ecclesiasticam et decanum et capitulum Sancti Severini Burdegale tenentes de archiepiscopo nominato prout idem archiepiscopus dicebat et decanus coram nobis presens eidem archiepiscopo se avoabat multas fecerant violentias et iniurias manifestas per incendia, rapinas et sodas, domorum diruptiones, vinorum effusiones, vinearum et arborum domestica