comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpus pueuiunt: meritũ ꝓuertunt. Et sepe inmalis cor¬
guant: dũ dota iuime discernunt. Qui nequaqͣ Que
debauas agant iespiciunt. sed plerũq acta quia ita non
iͥebuerunt agere cognoscunt. Quib subauditoris specie:
recte a pua salomone dicit. Fili siue consisio nichis facia
s post factũ non penitebis. Et rursũ. palpebre tuȩ.
peenlant geessustuos. Par pebre qͥppe gresns preceut̃:
eũ opationẽ nr̃am consilia recta preueniunt. Qui enimi
negdigit considando p̾uenire qđ facit: gressus tendit.
oedos claudit. pergendo iter conficit. sed preuidendo
ibimet ipsi ũ ante̾cedit. Atq iccirco qtiꝰ corruit: quia
Q pedẽ opis pouere debeat. ꝑ palpebrã consilui ñ atcenoit.
XToliter admoneudi sunt mansueti. atq alit̃ uacundi
ounũ quã nãq mansueti cũ p̾sunt. uicinũ & quasi
iuxta positũ torporẽ desidiȩ pacunt᷑. & plerumaᷤ
autria iesos rtrone lenitatis. ulta quã uecesse: nigorẽ

Expanded text:
tempus praeveniunt, meritum pervertunt, et saepe in malis corruunt, dum bona minime discernunt, qui nequaquam quae et quando agant inspiciunt, sed plerumque acta, quia ita non debuerunt agere cognoscunt. Quibus sub auditoris specie recte apud Salomonem dicitur: Fili, sine consilio nihil facias, et post factum non poenitebis . Et rursum: Palbebrae tuae precedant gressus tuos . Palpebrae quippe gressus praecedunt, cum operationem nostram consilia recta praeveniunt. Qui enim negligit considerando praevidere quod facit, gressus tendit, oculos claudit, pergendo iter conficit, sed praevidendo sibimetipsi non antecedit, atque idcirco citius corruit, quia quo pedem operis ponere debeat, per palpebram consilii non attendit.liter admonendi sunt mansueti, atque aliter iracundi. Nunnunquam enim mansueti cum praesunt, vicinum et quasi juxta positum torporem desidiae patiuntur. Et plerumque nimia resolutione lenitatis, ultra quam necesse est vigorem
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad mortẽ ipse uita ꝑuenit. Cur itaq alꝑũ treditur
ut ã deo homo toleret flagella ꝓ malis. Si tanta deus ab
hominib ꝑtulit mala ꝓ nob̃ꝰ Aut quis sana intelligen¬
tia de ꝑcussione sua ingratus existat. si ipse hinc sine
flagello non exit. qui hic sine peccato uixit: xxxuii.¬

Expanded text:
usque ad mortem ipse vita pervenit. Cur itaque asperum creditur, usque ad mortem ipse vita pervenit. Cur itaque asperum creditur, ut a Deo homo toleret flagella pro malis, si tanta Deus ab hominibus pertulit mala pro bonis? Aut quis sana intelligentia de percussione sua ingratus existat, si ipse hinc sine flagello non exiit, qui hic sine peccato vixit? CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
secreta uenteis: qͥa sanat nequitias praui oꝑis occultũ
uuluꝰ dosoris. Ammonendi sunt egri. quatiuꝰ pati¬
entie uircutẽ seruent: ut incessa nͣter quanta redẽpto
nr abhis qͦs creauerat ꝑtulit mala consicserent. Quoce
tot abiecta conuitioꝵ obybria sustinuit. qͦd de manu au¬
tiqui hostis captiuorũ cotidie animas rapiens in sultan¬
tium alapas accepit: quod aqua nos salutis ddiluens ã
ꝑficĩorr sputis faciem non abscona̾it. qđ ad uocatione sua
nos ab et̃nis sappliciis liberas. tacitꝰ flagella tolerauit.
Quoa int angelorr choros ꝑhennes nob̃ honores tribuens
colafos ꝑtulit. qđ a peccatorũ nos punctionib saluans spi¬
nis caput supponere non recusauit. Euod eterna nos dul¬
cedine debrians. insiti sua fellis amaritudinẽ accepit:
qͦd qͥ ꝓ nob̾ patrẽ qͣmuis diuinitate esset equalis adorauit
sub irrisione adoratus tacuit: quod uitã mortuis ppara

Expanded text:
secreta ventris, quia sanat nequitias pravi operis occultum secreta ventris, quia sanat nequitias pravi operis occultum vulnus doloris. Admonendi sunt aegri quatenus patientiae virtutem servent, ut incessanter quanta Redemptor noster ab his quos creaverat, pertulit mala, considerent; quod tot abjecta conviciorum probra sustinuit; quod de manu antiqui hostis captivorum animas quotidie rapiens, insultantium alapas accepit; quod aqua salutis nos diluens, a perfidorum sputis faciem non abscondit; quod advocatione sua nos ab aeternis suppliciis liberans, tacitus flagella toleravit; quod inter angelorum choros perennes nobis honores tribuens, colaphos pertulit; quod a peccatorum nos punctionibus salvans, spinis caput supponere non recusavit, quod aeterna nos dulcedine inebrians in siti sua fellis amaritudinem accepit; quod qui pro nobis Patrem, quamvis divinitate esset aequalis, adoravit, sub irrisione adoratus tacuit; quod vitam mortuis praeparans,
Abbreviated transcription (Latin):
plage in secretiorio uentru. Alala eñ liuor nulneris
abstergid: qͥa flagelloꝵ dołor uel coguatasuł ꝑ petratat
neqͥtias ailut. Solet uͦ uentris appellatione plerũq¬
mens accipi: quia sicut uenter consumit escas. ita mens
ꝑtractando excoquit curas. Quia enĩ uenter mens dicit᷑.
ea sententia docetur qua scͥptũ est. Lucerna cmm spia¬
culũ hominis: que inuestigat ominna secreta ueeitrit. A
si diceret. Diuini afflatus illuminatio cũ in mentem
hominis uenerit. eam sibimet ipsi illuminaus ostende.
Que ante sp̃s sc̃i aduentũ cogitationes prauas & portare
porerat. & pensare nesciebat. Liuor gͦ uulueris abstergid
mala. & psage insecretiorib uentris: quia cũ externs
ꝑcutun᷑ ad peccatoir nostroꝵ memoriã taciti affuctiq
reuocamͣratq ante oculos nostros cuncta quȩ a nobis
sunt mase gesta reducimꝰ. & ꝑ hoc qͦd foris patunur.
magis intus qͦd fecimꝰ dolemus. Inde fit ut inter
aꝑta uulnera corporis. amplius nos abluat plaga

Expanded text:
 livor vulneris abstergit, quia flagellorum dolor vel cogitatas, vel perpetratas nequitias diluit. Solet vero ventris appellatione mens accipi; quia sicut venter consumit escas, ita mens petractando excoquit curas. Quia enim venter mens dicitur, ea sententia docetur qua scriptum est: Lucerna Domini spiraculum hominis, quae investigat omnia secreta ventris Ac si diceret: Dhominis venerit, eam sibimetipsi illuminans ostendit quia, ante Spiritus sancti adventum cogitationes pravas portare poterat, et pensare nesciebat quia cum exterius percutimur, ad peccatorum nostrorum memoriam taciti afflictique revocamur, atque ante oculos nostros cuncta quae a nobis sunt male gesta reducimus, et per hoc quod foris patimur, magis intus quod fecimus dolemus. Unde fit ut inter aperta vulnera corporis amplius nos abluat plaga
Abbreviated transcription (Latin):
ebre ome rectũ qͦd dicit᷑. ꝑ uersũ uidet᷑. Unde & nabal
ebrio culpã suã abigau laudabilit̃ tacuit: quã digesto
uino saudlabilit̃ dixit.ceirto enĩ malũ qͦd fecerat cognos¬
cere potuit: qͥa hoc ebrus ñ audiuit. Cũ uero ita iracim¬
dia alios impetunt. ⁊it declinari omnino ñ possint: non
apta ex ꝓbratione. seđ sub quadã sunt cautẽla reuerentie
parcendo feriendi. Qd meliꝰ ostendimꝰ. si abner factum
ad mediũ deducamꝰ Hunc qͥppe cũ asahel iĩ ipcaute p̃ ci¬
pitanionis impetret: scriptũ est. Locutꝰ est abuer aci a sahes

Expanded text:
ebriae, omne rectum quod dicitur, perversum videtur. Unde et Nabal ebriae, omne rectum quod dicitur, perversum videtur. Unde et Nabal ebrio culpam 58 suam Abigail laudabiliter tacuit, quam digesto vino laudabiliter dixit . Idcirco enim malum quod fecerat, cognoscere potuit, quia hoc ebrius non audivit. Cum vero ita iracundi alios impetunt, ut declinari omnino non possint, non aperta exprobratione, sed sub quadam sunt cautela reverentiae parcendo feriendi. Quod melius ostendimus, si Abner factum ad medium deducamus. Hunc quippe cum Asael vi incautae praecipitationis impeteret, scriptum est: L
Abbreviated transcription (Latin):
quippe suscepte excle colonꝰ. alios palmites ut crescere debe¬
aut irrigat. alios cũ plus iusto crescere conspicit rẽsecat:
ne aut non crescendo fructus ñ ferant. aut immnoderate
crescendo. qͦs ꝓtuleruit amittant. Sed longe alia est ira quȩ
sub emulationis spetie subripit: alia que ꝑturbatũ cor &
sine iusticiȩ p̾textu confundit. Illa enĩ in hoc qͦd debet in¬
ordinate extendit᷑: hec autẽ semꝑ in his que ñ debet in¬
flãmat᷑. Sciendũ qͥppe est. qͥa hoc ab impatientib iracundi
differunt. qđ illi ab aliis illata ũ tolerant: isti autẽ etiã quȩ
tolerant᷑ important. Nã iracundi sepe etiã se decliuantes
insecunt᷑: rixe occasionẽ cõmouent. labore contẽ ptionis
gaudent. Quos tam̃ meliꝰ corrigimꝰ: si in ipsa ire sue cõmo¬
tione declinamꝰ. Perturbati qͥppe qͥd audiant ignorant. s
ad se reducti tanto sibentiꝰ exortationis uerba recipiunt.
qͣnto se tranqͥlliꝰ toleratos erubescunt. Mengi autẽ furore

Expanded text:
quippe susceptae Ecclesiae colonus, alios palmites ut crescere debeant rigat; alios cum plus justo crescere conspicit resecat, ne aut non crescendo non ferant fructus, aut, immoderate crescendo, quos protulerint amittant. Sed longe alia est ira quae sub aemulationis specie subripit, alia quae turbatum cor et sine justitiae praetextu confundit. Illa enim in hoc quod debet inordinate extenditur, haec autem semper in his quae non debet inflammatur. Sciendum quippe est quia in hoc ab impatientibus iracundi differunt, quod illi ab aliis illata non tolerant, isti autem etiam quae tolerentur important. Nam iracundi saepe etiam se declinantes insequuntur, rixae occasionem commovent, labore contentionis gaudent; quos tamen melius corrigimus, si in ipsa irae suae commotione declinamus. Perturbati quippe quid audiant ignorant, sed ad se reducti tanto liberius exhortationis verba recipiunt, quanto se tranquillius toleratos erubescunt. Menti autem furore
Abbreviated transcription (Latin):
rnbonis opib non exudat: cũ sol iuditũ feruentior appa¬
ruerit. da frustra regni aditũ postulat: nil acripiens estate
m̾dicat. Bene huic ꝓ eundẽ rursũ salomonẽ dicit. ui

Expanded text:
in bonis operibus non exsudat, cum sol judicii ferventior appain bonis operibus non exsudat, cum sol judicii ferventior apparuerit, quia frustra regni aditum postulat, nil accipiens aestate mendicat. Bene huic per eumdem Salomonem rursum di
Abbreviated transcription (Latin):
me fame sauciat᷑. Ut qͦ se ꝑ disciplinã ligare dissimulat:
eo se esuriens ꝑ uoluptatum desideria spargat. Hinc ab
eodẽ rursus salomone scribit᷑. In desideriis est omĩs ociosurs
Ninc ipsa ueritate p̃dicante. uno qͥdẽ exeunte sp̃u munda
domꝰ dicit᷑: sed multipliciꝰ redeunte dũ uacat octupat᷑. Plerũq
piger aũ necessaria agere negligit: quexã sibi difficilia oppoi
quȩdã uͦ incaute formidat. Et dũ quasi inuenit qͦd uelut
iuste metuat: oftendit qđ in ocio qͣsi non iniuste torpescat
Cui rec̾te ꝑ salomonẽ dicit᷑. Propt̃ frigus piger arãre noluit:
mendicabit gͦ estate. & ñ dabit᷑ ei. ꝓpt̾ frigus qͥppe piger
ũ arat: dum desicdia & torpore constrinctus. agere quȩ debet
bonia dissimulat. Propt̃ trigus q̃ppe piger ñ arat. dũ parua
er aduerso mala metuit: & oꝑari maxima p̃termittit. Be¬
ne adite dicit. mendicabit estate & non dlabit᷑ ei. Qui enĩ nẽ

Expanded text:
mae fame sauciatur; ut quo se per disciplinam 56 ligare dissimulat, mae fame sauciatur; ut quo se per disciplinam 56 ligare dissimulat, eo se esuriens per voluptatum desideria spargat. Hinc ab eodem rursus Salomone scribitur: In desideriis est omnis otiosus . Hinc ipsa Veritate praedicante , uno quidem exeunte spiritu munda domus dicitur, sed multiplicius redeunte dum vacat occupatur. Plerumque piger dum necessaria agere negligit, quaedam sibi difficilia opponit, quaedam vero incaute formidat; et dum quasi invenit quod velut juste metuat, ostendit quod in otio quasi non injuste torpescat. Cui recte per Salomonem dicitur: Propter frigus piger arare noluit; mendicabit ergo aestate, et non dabitur ei . Propter frigus quippe piger non arat, dum desidiae torpore constrictus, agere quae debet bona dissimulat. Propter frigus piger non arat, dum parva ex adverso mala metuit, et operari maxima praetermittit. Bene autem dicitur: Mendicabit aestate, et non dabitur ei. Qui enim nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Asit̃ admouendi sunt pigri: atq alit̾ precipites.
ui namq suadendi sunt ne ageula bona dũ differunt
amittant: isti uͭ ammonendi sunt: ne dũ bonoꝵ tempus
incaute festinando p̃ueniunt. eoꝵ merita immutent. pigris
itaq intimandũ est: quod sepe dũ oportune agere quȩ pos¬
sumus nolumꝰ. pauso post cũ uolumꝰ non uasemꝰ. Ipsa qͥppe
mentis desiclia dũ congruo feruore ñ accendit᷑: abonor
desidderio funditus conualescente furtim torpore mactat᷑
Unde apte ꝑ salomonẽ dicit᷑. Pigredo: immittit soporẽ.
piger enĩ recte sentiendo quasi uigilat: quãuis nil oꝑan¬
do torpescat. Sed pigredo soporẽ immittere dicit᷑. quia
paulisꝑ etiã recte sentiendi uigilantia amittit᷑: dũ ã bene
oꝑandi studio cessat᷑. Nbi recte subiungit᷑. Et anima dis¬
soluta esuriet. Nã qͥ se ad suꝑiora stringendo non dirigit:
neolectũ se inferiꝰ ꝑ diuersa desideria expandit. Et dũ
studior sullimiũ uigore non constringit᷑: cupiditatis infi¬

Expanded text:
Aliter admonendi sunt pigri, atque aliter praecipites. Illi namque suadendi sunt, ne agenda bona, dum differunt, amittant; isti vero admonendi sunt, ne dum bonorum tempus incaute festinando praeveniunt, eorum merita immutent. Pigris itaque intimandum est quod saepe dum opportune agere quae possumus nolumus, paulo post cum volumus non valemus. Ipsa quippe mentis desidia dum congruo fervore non accenditur, a bonorum desiderio funditus, convalescente furtim torpore mactatur. Unde aperte per Salomonem dicitur: Pigredo immittit soporem . Piger enim recte sentiendo quasi vigilat, quamvis nil operando torpescat; sed pigredo soporem immittere dicitur, quia paulisper etiam recte sentiendi vigilantia amittitur, dum a bene operandi studio cessatur. Ubi recte subjungitur: Et anima dissoluta esuriet . Nam quia se ad superiora stringendo non dirigit, neglectam se inferius per desideria expandit; et dum studiorum sublimium vigore non constringitur, cupiditatis infi
Abbreviated transcription (Latin):
ner uaq̾m possit: destat᷑ ꝓpħa qui ait. pirlingiotus uor
dirige sup terrã hino ꝑ salomonẽ iterũ auqu sus mou¬
tiloquto: peccatũ non deerit. huc ysaias Ant. u tis
iusticie: sulentiũ. Gidelicet indicans. quia intis uistitia
desolat̃. qͣudo ab immoderata. locutione a parcii sticia
lacobuas ait . Siqͥs putat se ueligiosu esse non refrenans
linguã sua sed seducens cor suũ huiꝰ uana est resirra.

Expanded text:
qui ait: Vir linguosus non dirigetur super terram ; hinc Salomon iterum dicit: In multiloquio peccatum non deerit ; hinc Isaias ait: Cultus justitiae silentium . Videlicet indicans, quia mentis justitia desolatur, quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus dicit: Si quis putat se religiosum esse non refrenans linguam
Abbreviated transcription (Latin):
qui ait. Alter alterius onera portate: ⁊ sic aclim plebitis
onera nr̃a portare. Diuersa uͦ temꝑa ⁊ diuerse infirmita¬
tes: faciunt ut onera nr̃a portemꝰ inuicẽ. Nichil autẽ sic
ꝓbat amicũ: qͣm honeris amici portacio. S ⁊ ipse infir
ne suꝑfluitate sua aut impatientia sibi seruientẽ conts¬
tet. Studeat autẽ d̾o grãs agere. ne infirmitas que data ÷
e a dpurgationẽ anime. uestatur maugientũ culpe. Negl̃ a¬
iue autẽ qui cellario. siue qͥ uestib. siue qͥ codicib pre¬
ponuntur. sine murmure seruiant fñb suis. Expositi¬

Expanded text:
qui ait: Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis lqui ait: Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis lonera nostra portare. Diversa vero tempora et diversae infirmitates faciunt ut onera nostra portemus invicem. Nihil autem sic probat amicum quam oneris amici portatio. Sed et ipse infirm cavere ne superfluitate sua aut impatientia sibi servientem contristet. Studeat autem Deo gratias agere, ne infirmitas quae data est ei ad purgationem animae, vertatur ad augmentum culpa Sive autem qui cellario, sive qui vestibus, sive qui codicibus praeponuntur, sine murmure serviant fratribus suis. Codi
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ corã deo s etĩa corã omnib hominib ꝓꝑter
nos ꝯscientia bona sufficit nobis: ꝓpt̾ alios fama nr̃a
non pollui s pollere ddebet in nobis. Qui fidens ꝯscientie bo¬
ne negligit famã suã: crudelis ÷. Maxime in loco isto posi¬
tuis: de quo dic apłł scribens ad discipłm. Cirea om̃s teipi
bonorũ oꝑũ p̃be exemplũ. Rursus alibi ait. Spestaculum
facti sumus. ⁊ angłis ⁊ hominib. Qui nos amant: q̃runt
ire debent duo uel tres: ⁊ ꝓpt̾ solaciũ. ⁊ ꝓpt̾ bone fame
testimoniũ. Uñ etiã salomon ait. Ne soli. quia si cecident:
non habet subleuantẽ. Si fueruit duo: fouebuntur mu¬
tuo. Bene autẽ ait cũ qͥb p̃positꝰ iufserit: ire debebit: sci¬
licet ut p̾lato ꝓuideatur securitas ꝑsone: ⁊ subiesto uirtus¬
dinẽ reficiendorũ siue aliqua imbecillitate. siue eciã
fecistis: mͥ fecistis. Debent gͦ fortiores imbecillitatẽ portare
infirmorũ. Sic em̃ diuma caritas adimpletur. teste apło

Expanded text:
non tantum coram Deo, sed etiam coram omnibus hominibus . Propter nos conscientia bona sufficit nobis, propter alios fama nostra non pollui, sed pollere debet in nobis. Qui fidens conscientiae suae negligit famam suam, crudelis est, maxime in hoc loco positus, de quo dicit apostolus scribens ad discipulum: Circa omnes teipsum bonorum operum praebe exemplum . Rursus alibi dicit: Speculum facti sumus mundo et angelis et hominibus. Qui nos amant quaeruntire debent duo vel tres, et propter solatium et propter bonae famae testimonium. Unde Salomon ait: Vae soli, si ceciderit non habet sublevantem; si fuerint duo, fovebuntur mutuo. . Bene autem ait, cum quibus praepositus jusserit ire debet, scilicet ut a praelato provideatur securitas personae et a subdito sreficiendorum, sive aliqua imbecillitate etiam, seu ffecistis, mihi fecistis . Debent ergo fortiores imbecillitatem portare infirmorum. Sic enim divina charitas adimpletur teste Apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
ut ingratos benefituis ad amorẽ ꝓuacet. at gratos qͣsq mi¬
steniũ inamore seruet. ut ꝓximorũ malacum cortigere
non ualet tacead. ut quetumq corrigi loquendo possunt
ne tamen in animo uirus dolens oeculte ut estornanplis
munus benignitatis ethibeat. ne tamen ꝑ grãm a uire redto¬
tudimis ereeclat: ut cont᷑ ꝑximos que prialet rmpendat. s hec
impendendo nontimeat. ut sic in nobis que ethibet tumo¬
ris p̃cipiciũ pauet. ne tamen ab ꝯmmi excertitio corpes. der
ut sic que possidet tribuat. qͣtinꝰ qͣnta siclargitas brruinera¬
tionis accencͥat. ne cũ terrena largitur sudm plusqͥmne¬
cesse: mopiã cogitet: ⁊ in oblatione muneris coriatis lam
ra oꝑa mustiformiter accendit. Multiplex gͦ lex istadesi
que singulis rerum articulis ñ ꝑ mutata congrint. n causis
se uariantib ñ uariata ꝯiungit. Cuꝰ nimiru legis mnistipdi¬

Expanded text:
ut ingratos beneficiis ad amorem Dei provocet, ut gratos quosque miut ingratos beneficiis ad amorem Dei provocet, ut gratos quosque ministeriis in amore servet, ut proximorum mala cum corrigere non valet taceat, et cum corrigi loquendo possunt,ne tamen in animo virus doloris occultet, ut sic malevolis munus benignitatis exhibeat ne tamen per gratiam a jure rectitudinis excedat, ut cuncta proximis quae praevalet impendat, sed haec impendendo non timeat; ut sic in bonis quae exhibet tumoris praecipitium paveat, ne tamen a boni exercitio torpescat; ut sic quae possidet tribuat, quatenus quanta sit largitas remunerantis attendat; ne cum terrena largitur, suam plusquam necesse est inopiam cogitet, et in oblatione muneris hilaritatis lumen ra opera multiformiter accendit. Multiplex ergo ista lex est Dei quae singulis hic rerum articulis non permutata congruit, et causis se variantibus non variata conjungit. Cujus nimirum legis multipli
Abbreviated transcription (Latin):
distionis ieritet. Rursũ cũ cogitet ut ea alteri facrat. q̃
ip se sibi fien a baltero expectat. pensat nmitũ ut mã¬
bis bona boruis meliora pespondeat. ut erga ꝓcaces man¬
suecudmẽ longammitatis exhibeat. ut malicie peste
languentib gĩam benignitatii impendat it aneoresee
pace muniato ut ꝯcordes ad concupiscentiã uere pacis accen¬
slet it indigentib necessaria tribuat. ut enantib iã
restitudimł ostendat ut afflictos ũbo ⁊ eompastione mui¬
ceait iut accensos in huĩ modi desideriis increpatione restrm
aat. ut iias potentũ ratiociatione mitiges neoppesor
ingustias qͣnta pͥualet oꝑe leuet. ut foris obsistentip:⁊ppo¬
nat patientiã. ut uitus suꝑbientib exhibeat cũ patientia
usciplinã ut erga errata subditorũ sic mansuetudo ⁊ e¬
lũ epet nitmꝰ a iusticie studio ñ eneruet. sic adultionẽ
relus ferueat. ne tamen piecatis limitẽ feruendo tnscendai

Expanded text:
dictionis irritet. Cum quisque cogitat ut ea alteri faciat, quae dictionis irritet. Cum quisque cogitat ut ea alteri faciat, quae ipse sibi fieri ab altero exspectat, pensat nimirum ut malis bona et bonis meliora respondeat: ut erga suetudinem longanimitatis exhibeat, ut malitiae peste languentibus gratiam benignitatis impendat, ut discordes pace muniat, ut concordes ad concupiscentiam verae pacis accendat, ut indigentibus necessaria tribuat, ut errantibus viam rectitudinis ostendat, ut afflictos verbo et compassione mulceat, ut accensos in hujusmodi desingat, ut minas potentium ratiocinatione mitiget, ut oppressorum angustias quanta praevaleat ope levet, ut foris resistentibus opponat patientiam, ut intus superbientibus exhibeat cum patientia disciplinam, ut erga errata subditorum sic mansuetudo zelum temperet quatenus a justitiae studio non enervet, sic ad ultionem zelus ferveat, ne tamen pietatis limitem fervendo transcendat;
Abbreviated transcription (Latin):
elomuetrilis. Quib euob salicet utusor testa merti ma¬
rtilitatem paimi se excerceat ex benignitate. S hec mini¬
nim duo dum sollicita intentione. cogitantur. coradin¬
mimera uirtatũ ministi̾a denditur. ne uel ad inferenda
que ũ debet desideriis inqͥeta men ferueat. uł erga exi¬
benda & debet oeio resoluta corpescat. Nam cũ cauet ai¬
etsacere qd ne qͦ qͣm uult ab altero ipse tollerare. solleica
intentione se circũspicit. ne suꝑbia eleuet. ⁊ nsq aa despec¬
tum ptimi animũ deiciens exaltet. ne ambicio cogitatio¬
nẽ auiet: cũꝙ hanc ad appecenda aliena dilatat. anga¬
test. ne cor luturia polluat. ⁊ subieftũ desideriis ꝑ illicitã
orrũpat.ne ira exasꝑet ⁊usq ad inferendam contuame¬
liden inflammet. ne iuidia morddeat. a alienis felicitati¬
boemula sua se falce consumat. ne immoderatã singuam
lequacitas ꝑtrahat. eamq adiasciuiã obtrectationiser¬
tendar. ne oddiũ malicia exeitet. ⁊ os usq ad iaculũ mare¬

Expanded text:
facite illis ; quibus duobus scilicet utriusque Testamenti mautilitatem proximi se exerceat ex benignitate. Sed haec nimirum duo, dum sollicita intentione cogitantur, cor ad innumera virtutum ministeria tenditur, ne vel ad inferenda quae non debet desideriis inquieta mens inferveat, vel erga exhibenda quae debet otio soluta torpescat. Nam cum cavet alteri facere quod nequaquam vult ab altero ipsa tolerare, sollicita se intentione circumspicit, ne superbia elevet, et usque ad despectum proximi animum dejiciens exaltet, ne ambitio cogitationem laniet; cumque hanc ad appetenda aliena dilatat, angustet, ne cor luxuria polluat, et subjectum desideriis per illicita corrumpat; ne ira exasperet, et usque ad proferendam contumeliam inflammet; ne invidia mordeat et alienis felicitatibus aemula, sua se face consumat; ne immoderate linguam loquacitas pertrahat, eamque usque ad lasciviam obtrectationis extendat. Ne odium malitia excitet, et os usque ad jaculum male
Abbreviated transcription (Latin):
qui aa hos cantum laborant ut plurel seũ adͥdm trahant
Quoschesefta onui ñ honor. caritas ñ podestas. seruitꝰ im¬
pensa alris ñ suscepta ab aliis. untta qͦo paulus arte sum
eilem liber. mom̃ĩb omniũ me seruum feri. ut pluresade¬
facere. Qui tamen ꝓpt᷑ auctoritatẽ regiminis: honorandus¬

Expanded text:
qui ad hoc tantum laborant, ut plures ad Deum secum trahant, quos delectat onus non honor, charitas non potestas, servitus impensa aliis, non suscepta ab aliis. Juxta quod Apostolus ait: Cum essem liber in omnibus, omnium me servum feci, ut omnes lucrifacerem
Abbreviated transcription (Latin):
qui murmurat accipit. nullus qui accipit murmurare. po¬
test. Salomoni. Precordia tatui sic rota cam que feni por¬
tat ⁊ murmurat. Tales it̃ mutt fr̃i incongregatio ne. qͥui
catni subditi numqͣm cessant a murmuratione. Apłs. Neq
murmuraueritis sic̃ qͥdã eorũ murmurauerunt: i a serpen¬
tib ꝑierunt. Quare a serpentib nisi qͥa serpens uenenosus:
⁊ omnis qui murmurat uenenũ diaboli habet inliugua la¬
cob lingua inqͥecũ malũ: plena ueneno mortifero. sauen¬
&ꝑius p̾cepit orationib instare: horis ⁊ temꝑib ꝯsfita¬
tu. Tempora gͦ st̃ distinguenda quib aebemus orare
necessaria: scilicet orationem. lestionẽ. oꝑationẽ. Nã oratio¬
cabis: beatus es ⁊ bene tͥ erit. Quod aũ pcupit ut codices sin¬
guuis dieb pecantur. frequentia legendi cõmendatur. fre¬
quent ddebet legere semus ci. Ualde enĩ utilis: Qurnalec¬
tio Sam e ieetione discimus. quid cauere. quid agere. q. i

Expanded text:
qui murmurat accipit, nullus qui accipit murmurare poterit. Et Salomon: Praecordia fatui sicut rota carri , fenum portat et murmurat. Tales ergo sunt in congregatione qui carne subditi non cessant a murmuratione. Apostolus: Neque murmuraveritis, sicut quidam eorum murmuraverunt, et a serpentibus perierunt . Quare a serpentibus, nisi quia serpens venenosus est, et omnis qui murmurat venenum diaboli habet in lingua. Jacobus.: Lingua inquietum malum, plena veneno mortifero . Cavenerius ptis. Tempora ergo sunt distinguenda quibus debemus orare, et necessaria, scilicet orationem, lectionem, operationem. Nam oratiocabis, beatus es et bene tibi erit . Quia autem dicit ut codices singulis diebus petantur, frequentia legendi commendatur. Frequenter debet legere servus Dei. Valde enim est utilis divina lectio. Nam per lectionem discimus quid cavere, quid agere, quo
Abbreviated transcription (Latin):
sensus uñ. Nam qui formã buiꝰ scł̃i appetunt: formã iuterio¬
ris hominis non requirunt. Et qͣnto excerior ꝑulchitouao
sp̃ualis munditia: qͣm requint in nobis deus dicens. Laua¬
sii munddi estote. auferte malũ cogitationũ uĩatum

Expanded text:
sensus vestri . Nam qui formam hujus saeculi appetunt, formam interiosensus vestri . Nam qui formam hujus saeculi appetunt, formam interioris hominis non requirunt. Et quanto exterior pulchritudo era, et spiritualis munditia quam requirit in nobis Deus, dicens: Lavamini, mundi estote; auferte malum cogitationum vestrarum
Abbreviated transcription (Latin):
tie uitio exarsit: ut dũm suum sic̃ ei diabolus in cor mise¬
rat uenderet ⁊ traderet. S appetendo lucrũ: mortẽ in
łales sunt fuctus auaritie. Caueant gͦ fratres ne lucra
appetant ne qͣmlibet rem abscondant. ne dum suaden¬
te diabolo tam detestabilẽ ꝑ petrant culpã. iusto om¬
mpotentũ diudicio mortus ⁊ dampnationis incurrant
prepositi lauentur: sine auobis sine a fullonib. ne interio¬
ris aĩe sordes ꝯtͣhat munde uestis nimiꝰ appecitus. Exposio¬
sordes inanimã ꝯtͣhat: si ultra modũ uestes mundas
habere concupiscat. łanto enĩ qͥsq polluitur intus: qnto
ad in anẽ głam muncdatur foris. Curare gͦ debent p̾lati:
ne ꝑ nitorẽ uestiũ delinqͣnt subditi. Non enĩ nitor uesti¬
um s morũ ornat clencũ. Hnde apłi nos ãmonet dicens.
Nolite conformari huic scł̃o. s reformamini innouitate.

Expanded text:
tiae vitio exarsit, ut Dominum suum sicut diabolus in cor misetiae vitio exarsit, ut Dominum suum sicut diabolus in cor miserat, venderet et traderet. Sed appetendo lucrum invenit morTales sunt fructus avaritiae. Caveant ergo fratres ne lucra appetant, ne quamlibet rem abscondant, ne dum suadente diabolo tam detestabilem perpetrant culpam, justo omnipotentis Dei judicio mortis et damnationis perpetaepositae lauentur siue a uobis sine a fullonibus, ne interiores animae sordes contrahat mundae uestis nimius appetitus. lauacrsordes in animo contrahat, si ultra modum vestes mundas habere concupiscit; tanto enim quisque polluitur intus, quanto ad inanem gloriam foris mundatur. Curare ergo debent praelati ne per nitorem vestium delinquant subjecti. Non eniUnde Apostolus nos admonet dicens: Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ contra hostẽ callidũ cauti ⁊ iugilantes ẽẽ. atq eius
laqueos in omni rerũ materia p̾cauere ⁊ omnia terre¬
na qͥb deciꝑe potest animi uirtute calcare: ut possu¬
mus cantare inpsalmo. Laqueus contritꝰ ÷: ⁊ nos libe¬
rati sumus. S qr qͥdã in hoc capiunt᷑: fubiunctũ÷. Regła
uod si aliqͥs rem sibi collatã celauerit: furti iudicio ꝯdẽp
postolus dic̃. fures ⁊ latrones regnũ exp̃oso snetur.¬
łi ñ possidebunt. furtũ enĩ criminale peccatũ ÷ sic̃
scͥptum ÷. Non adulterabis. ñ furtũ facies ñ falsũ
testimoniũ dices. ⁊ cet̾a. Quia gͦ inter criminalia deputa¬
tur. uixta canonũ sententiã sic iudicari debet qͥsq de fur¬
to: quomͦ de adulterio. qͦmͦ de homicidio. qͦmͦ de falso
testimonio. frater gͦ qui rem sibi collatã cel auerit. locum
portabat ⁊ abscondebat. Qui tante cupiditatis ⁊ auari¬

Expanded text:
us contra hostem callidum cauti et vigilantes esse, atque ejus us contra hostem callidum cauti et vigilantes esse, atque ejus laqueos in omni rerum materia praecavere, et omnia terrena quibus decipere potest, animi virtute calcare, ut possimus cantare cum Propheta: Laqueus contritus est et nos liberati sumus . Sed quia quidam in hoc capiuntur, ideo subjunctum est: Quod si aliquis rem sibi collatam celaverit, furti judicio condemnetur. Apostolus dicit: Fures et latrones regnum Dei non possidebunt . Furtum enim criminale peccatum est, sicut scriptum est: Non adulterabis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, etc. Quia ergo inter criminalia mala deputatur juxta canonum sententiam, sic judicare debet quisque de furto, quomodo de adulterio, quomodo de homicidio, quomodo de falso testimonio. Frater qui rem sibi collatam celaverit, Judae tportabat et abscondebat. Qui tanto cupiditatis et avari
Abbreviated transcription (Latin):
necesutate ad se ꝑtinentib in monasterio constĩtutis.¬
uel aliqͣm contulerit uestẽ. siue qͦdlibet aliud inter ne¬
cefsaria deputandũ: ñ occulte accipiatur. s sit in potesta¬
te prepositi: ut in rem cõmunẽ redastũ. cui necesse. suerit
recipi. nichil ꝓpriũ retrneri. s si qͥd alicui datut reddendũ
est preposito: ut cui necesse fuerit prebeatur. Sic exdingiuitꝰ
ꝑtas sc̃a custoditur: qͥa dũ ñ licet terrena retiuere. cogi¬
tur animꝰ celestia cogitare. S sunt quidã qui gͣuiter cont᷑¬
bantur. cũ ea que ab aliis suscipunt retiere ñ ꝑ mittui¬
tur. Amant munuscula. delestantur in ꝓptus. Et sepe
ex parui uilissimis reb tanto m ardescunt desiderio:
ut earũ occasione concordĩa fr̃m soleant ꝯturbare. Qđ
ꝑsuasione diabolica fieri dubiũ ñ ÷. Callidus enĩ hostĩ
⁊ in eo unũ quẽq tẽptat: in quo magis se preualere cos¬
noscit. Hec curat utrũ ex magno uel ex paruo decipiat:

Expanded text:
ecessitate ad se pertinentibus in monasterio constitutis aliquam contulerit vestem sive quodlibet aliud inter necessaria deputandum, non occulte accipiatur, sed sit in potestate praepositi, ut in rem communem redactum, cui necesse fuerit precipi, nihil proprium retineri, sed si quid alicui datur reddendum est praeposito, ut cui necesse fuerit praebeatur. Sic exstinguiturpertas sancta custoditur, quia dum non licet terrena retinere, cogitur animus coelestia cogitare. Sed sunt quidam qui graviter conturbantur, cum ea quae ab aliis suscipiunt, ei. Amant munuscula, delectantur in propriis. Et saepe ex parvis et vilibus rebus tanto inardescunt desiderio, ut earum occasionibus concordiam fratrum soleant conturbare. Quod persuasione diabolica fieri dubium non est. Callidus enim hostis et in eo unumquemque tentat in quo se magis praevalere cognoscit. Nec curat utrum ex magno vel ex parvo decipiat,
Abbreviated transcription (Latin):
adũsa. sciendũ sũmoꝑe ÷ qđ obedientia auqͣndo nae suo
aliqͥd habeat: nulla ÷ aliqͣndo aũ si de suo auda ñ habeao:
minima. Nam cũ huiꝰ mundi successus p̃cipitur. eũ louis
suꝑior imꝑatur. is qui p̃cipienͥa hec obedit. obedientieis
uirtutẽ euacilat: si ad hec etia ex ꝓprio desiderio anbe¬
pisci ⁊ contumelie iubentur. nͥ hec ex semetipso ammus ap¬
petat. obedientie meritũ sͥ minuit: qui ad ea q̃ in hac ui¬
ta despecta sunt in uitꝰ nolensq descendit. Debet gͦ obedi

Expanded text:
adversa, sciendum summopere est quod obedientia aliquando, si de suo aliquid habeat, nulla est; aliquando autem, si de suo aliquid non habeat, minima . Nam cum hujus mundi successus praecipitur, 1157 cum locus superior imperatur, is qui ad percipienda haec obedit, obedientiae sibi virtutem evacuat, si ad haec etiam ex proprio, desiderio anhepisci et contumeliae jubentur, nisi haec ex semetipso animus appetat, obedientiae sibi meritum minuit, qui ad ea quae in hac vita despecta sunt, invitus nolensque descendit . 2. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
alomon. fcesponsio mollis frangie irã. sermo durus erci¬
Itat furore. ltem. Duice uerbũ mninuicos mitigat. amicoi
multiplicat. Et paulus. Nos qͥ spuales estis. instruite hulmo¬
di in spulenitatis. Caueant gͦ scĩ uin: aduns ũbis. Regła.
ie si emissa fuerint ex ore ur̃o: ñ ꝑigeat ex ipso ore ꝓterre
meddicapara eade faeta sunt uulnera. Ex positio.¬

Expanded text:
alomon: Responsio mollis frangit iram sermo durus excitat furorem . Itemque: Dulce verbum inimicos mitigat, et amicos multiplicat . Et Paulus: Vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis . Caveant ergo viri sancti e si emissa fuerint de ore uestro, non pigeat ex ipso ore proferre medicamenta, ex quo facta sunt uulnera. quando
Abbreviated transcription (Latin):
alique ꝯtristemꝰ. Ed si in hoc aliqͣndo peccamꝰ ex fra¬
ermonẽ durũ ꝓferte dulcem atq placabilẽ: ut uulruᷤᷤ cõ¬
mononis sanet medicina humilis ꝯfessionis. S sic̃ p̃dini¬
mus meliꝰ ⁊ añ cauete uiciĩ. qͣm postea em̃dare cõmissũ.
lao seruns di iemꝑ debet ponere custogiã ori suo. ut ñ delm¬
quat inlinga sua. ⁊ tunc maxime qͣndo adu̾sus eñ ꝯsiftro
peccator. idelicet aliqͥs calũpmosus ⁊ iniuriosus sic scͥptũ:
ostuũ. ne capiaris ũbo indisciplinato ⁊ ꝯfundaris. Resil a¬
uando autẽ necessitas discipline. in morib coercendis dic̾e
uos dura ũba cõpellit. si etiã ipsi modũ uos excessisse len¬
ts. ñ ã uobis exigitur ut a uobis subditis ueniã postuiecii. ne
apud eos qͦ oportet ẽẽ subiestos dũ nimiui seruat᷑ humilitas:

Expanded text:
aliquando peccamus ex frasermonem durum proferre dulcem atque placabilem, ut vulnus commotionis sanet medicina humilis confessionis. Sed sicut praediximus: Melius est ante cavere vitium quam postea emendare commissum. Ideo servus Dei debet semper ponere custodiam ori suo, ut non delinquat in lingua sua, et tunc maxime quando adversus eum consistit peccator, videlicet aliquis calumniosus ac injuriosus, sicut scriptos tuum ne capiaris verbo indisciplinato et confundaris . Quando autem necessitas disciplinae minoribus cohercendis dicere uos uerba dura compellit. si etiam in ipsis modum uos excessisse sentitis, non a uobis exigitur, ut ab eis ueniam postuletis, ne apud eas, quas oportet esse subiectas, dum nimia s
Abbreviated transcription (Latin):
suũ ꝓlata ꝯtumelia a sp̃u dilestionis interficit. Correpti nãꝙ
qͣm debuit addicit. Q is qͥ incaute lingua ꝑcutit. ⁊ ꝑximu
eetinguit. ad cres necesse ⁊ urbes fugiat. ut insina eatũ de¬
fensus uiuat. q̃ si ad penitentie lamenta ꝯũsus initutates
iacm̃ti. subfide spe i curitate abscondit᷑: reus ꝑpea homi¬
cidĩ nͦ tenetur. sumq ettincti ꝓtimꝰ ⁊ cum inuenent non
occidit. quia cũ districtus iudet uenent. qͥ se se nobis ꝑ nat̾e
nt̃e consortrum conuupcit. ab eo ꝓcul aubio uincdictam
de culpe reatu neteecit. qm sub eͦuis uenia fidei spes. ⁊ ca¬
ritas abicondit. Ideo subditur. Re oula.
ea tamen petenda ⁊ uenia abomniĩ deron eeiã notit

Expanded text:
suum prolata contumelia ab spiritu dilectionis interficit. Correcti namquequam debuit, addicit. Sed is qui incaute lignum percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat, quia si ad poenitentiae lamenta conversus in unitate sacramenti, sub fide, spe et charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur, eumque exstincti proximus, et cum invenerit, non ocsuae consortium conjunxit, ab eo procul dubio vindictam de culpae reatu non expetit, quem sub ejus venia fides, spes et charitas abscondit. Ideo subjungitur: ed tamen petenda est venia ab omnium domino, qui novit
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto diuino ordini etiã ex desiderio iungitur. ⁊ in ꝓsꝑis
tanto sit uilior: qͣnto a p̃senti ipsa qͣm diuinitꝰ ꝑcipit
gła. funditꝰ ex m̃te separat᷑. In nocuis aũ mentib ornam̃¬
tum semꝑ obedientie iungitur. dũo accestante qͥ ait. Oues
ꝓfecto redemptori suo ñ obedit qui in nocens non ÷: ⁊ inno¬
cens non ẽẽ potest. qui obedire condempnit. Res ł a.¬
⁊̃ gͦ cuncta ista seruentur. ⁊ si qͥd seruatũ minꝰ fuerit ñ
negli genter p̾tereat᷑. s emendandũ corngendũq cu¬
retur: ad p̃positum p̃cipue ꝑtinebit. ut add p̃sbiterũ cuiꝰ:¬
apud nos maior auctoritas referat: qͦd modũ uł uires eiꝰ exce
nus fuerit: oꝑtet ut cito emenddetur. Non enĩ possumꝰ

Expanded text:
quanto divino ordini etiam ex desiderio jungitur, et in prosperis tanto sit vilior, quanto a praesenti ipsa, quam divinitus percipit, gloria funditus ex mente separatur. Innocuis autem mentibus ornamentum semper obedientiae jungitur, Domino attestante qui ait: Oves fecto Redemptori suo non obedit, qui innocens non est; et innocens esse non potest, qui obedire contemnit. Quiago cuncta ista seruentur et. si quid seruatum non fuerit, non neglegenter praetereatur, sed emendandum corrigendumque curetur, ad praepositam praecipue apud vos major auctoritas, referat quod modum vel vires ejus excedit. tum fuerit, oportet ut cito emendetur. Non enim possumus
Abbreviated transcription (Latin):
tum referat: qͥcqͥd ꝑ se scđm canonicã regłam ñ potest dif¬
errata corrigant. uitã ⁊ mores subditorũ uerbo ⁊ exemplo
componant. apłi forma sectantes qui ait. Argue. obsecra.
increpa. limiscentes temporib tẽꝑa. terrorib blandi¬
menta. indisciplinatos ⁊ in quietos debent duriꝰ arguere.
obedientes ⁊ mites ⁊ patientes ut in meliꝰ ꝓficiant ob¬
secͣre. Negligentes ⁊ ꝯtẽpnentes ⁊ suꝑbos aut increpent aut
corripiant. neq dissimulent peccata delinquentiũ. s mer
ut ceꝑint ouiri. radicitus ut p̾ualent amputent: memores
picłi heli sacerdotis de filiis suis. bonestiores atq intelligi¬
biliores pͥma ⁊ scda ammonitione corripiant. lmꝓboi &
duros corde. suꝑbos ⁊ inobediendes uerbere ⁊ castigationẽ

Expanded text:
tem referat quidquid per se secundum canonicam regulam non potest deerrata corrigant, vitam et mores subditorum verbo et exemplo componant, Apostoli formam sectantes qui ait: Argue, obsecra, increpa . Immiscentes temporibus tempora, terroribus blandimenta, indisciplinatos et inquietos debent durius arguere, obedientes, mites et patientes ut in melius proficiant obsecrare. Negligentes, contemnentes, et superbos aut increpent aut puniant. Neque dissimulent peccata delinquentium, sed mox ut coeperint oriri, radicitus ut praevalent, amputent, memores periculi Heli sacerdotis de filiis suis. Honestiores atque intelligibiliores prima et secunda admonitione corripiant; improbos et duros corde, superbos et inobedientes verbere et castigatione
Abbreviated transcription (Latin):
confirinat᷑. subet gͦ dñs relinqͥ donũ ante altare. ⁊ pus recci¬
liari fri. ut hoc ex dicam. qͥa sic nec illo teꝑe qͦ ad ministeri¬
um di iubem᷑ accedere reconciliationẽ dissimular ac dif¬
ferri patitur deus. qͣnto magis curari hoc inalus tẽpib iu¬
beturs Si forte accidat irasci. mandatur ut sub die ułira¬
cundiã nr̃am uł inimicitias finiamꝰ. In hoc enĩ ꝯstringim᷑
pcepto illo qͥait. Sol ñ occidat suꝑ i racundiã ur̃am. Nos qͥd
net hoc contenti sumuis ut iracundiã uitͣ solis terminum
ꝑaucamus. s ⁊ insidias inuicẽ instriumꝰ. siue reb siue ũbis
supplantare cupientes ꝓtimos. mordentes inuicẽ ⁊ comedentes:
qͣdutiq aperta iniamia÷ Qdenĩ aliue faciunt msam. ⁊ der¬
mone pteni. nͥ monib sua menbralaniant: fiustra gͦ ⁊ in¬

Expanded text:
altare et prius reconciliari fratri, ut ex hoc discamus quia si nec illo in tempore quo ad ministerium Dei jubemur accedere, reconciliationem dissimulari ac differri patitur Deus, quanto magis curanda sit haec in aliis temporibus. Si forte accidat irasci, mandatur ut sub die aut iracundiam nostram vel inimicitias nostras finiamus. In hoc constringimur praecepto quo ait: Sol non occidat super iracundiam vestram . Nos contra nec hoc contenti sumus ut iracundiam ultra solis terminum producamus, sed et insidias invicem instruimus sive rebus sive verbis supplantare cupientes proximos, mordentes invicem et comedentes, quod utique aperta insania est. Quid enim aliud faciunt insani et daemone repleti, n
Abbreviated transcription (Latin):
bi ipsi sunt contraria: ideo ad iungit. Res ula.¬
en tamen utrum sanando illi dolori quod delectat ex¬
pediat. si ñ ÷ certũ: medicus consulat᷑. Ex ꝑo sitio.¬
rredendũ ÷ hominũ uerbis. nec tamen istatim adqͥescendũ
est eorũ desidenis: nã ⁊ famulos di tẽptant illicita de¬
siaderia. Ergo si ñ ÷ certũ: medicꝰ ꝯsulat᷑. Querat᷑ ile: qͥ de incer¬
to faciat certũ. Nec mirũ si medicorũ ꝯsilia querimꝰ: cũ apłm
paulũ ꝯsilio medicine usũ fuisse legimꝰ. Nam ꝑ epistolam
stomachum: ⁊ frequentes tuas infirmitates. Angore gͦ ab¬
stinentie discretus magister discipłm tẽꝑat. ne scilicet fre¬
quentib passionib a fructubone p̾dicationis elanguescat.
qͣntũ ꝯualescens: aliorum animils deo lucrifaceret. Ex diuer¬
sis autẽ bonis: utiliora eligenda st̃. Hac autẽ auc̾toritate fulti.
ad hoc medicinã corꝑalẽ querere debemꝰ: ut in maiorẽ frustũ¬

Expanded text:
bi ipsi sunt contraria, ideo adjungit: Sed tamen utrum sanando illi dolori, quod delectat expediat, si non est certum, medicus consulatur. Credendum est eorum verbis, nec tamen statim acquiescendum est eorum desideriis, nam et famulos Dei illicita tentant desideria; ergo si non est certum, medicus consulatur. Quaeratur ille qui de incerto faciat certum. Nec mirum si medicorum consilia quaerimus, cum apostolum Paulum consilio medicinae usum fuisse legamus. Nam per Epistolam stomachum et frequentes tuas infirmitates . A rigore ergo abstinentiae discretus magister discipulum temperat, ne scilicet frequentibus passionibus fractus a bono praedicationis elanguescat. quantulum convalescens animas Deo lucrifaceret. Ex diversis autem bonis utiliora eligenda sunt. Hac autem auctoritate fulti ad haec medicinam corporalem quaerere debemus, ut inde majorem fructu
Abbreviated transcription (Latin):
uultis ut uobis faciant homines: ⁊ uos facite illis. Et hac
gemina urtute dileccionis in ꝓximũ. omnes orintur uir¬
tutes. qͥb aut utiliter que sunt appetenda cupimͣ: aut que¬
sunt uitanda uitamꝰ. Exhis duob articulis congrue dili¬
gitur ꝓximꝰ: ddũ ⁊ beneficus fouetur. ⁊ nuilla malicia ledi¬
tur. In omnib gͦ qͥb utitur tͣnsitura necessitas. aebet seꝑ
eminere caritas qͥa qͥcqͥd agimꝰ. aut loquimur. aut cogĩta¬
mus: aut caritatem cłi debet respicere aut ꝓximmi. ut in
omni nr̃a conuersatione: nr̃e intentionis summa uersetur
incaritate sẽꝑ. lihis aũ duob p̃ceptis totalex pendet ⁊ ꝓ pħe.

Expanded text:
ines, et vos facite illis . Ex hac gemina virtute dilectionis in proximum omnes virtutes oriuntur, quibus aut utiliter quae sunt appetenda cupimus, et quae vitanda sunt vitamus. Ex his duobus articulis congrue diligitur proximus, dum et beneficiis fovetur et nulla malitia laeditur. In omnibus ergo quibus utitur transitura necessitas, debet semper eminere charitas. Quia quidquid agimus aut loquimur ad Dei charitatem debet respicere aut proximi, ut in omni nostra conversatione, nostrae intentionis summa versetur semper in charitate. In his autem duobus praeceptis to
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inope: s etiã in sermone. Tales nos exhibere debemꝰ
ia. qͥeqͥd direumꝰ. sine dubitatione credatur Nita debet
cõmendate sermonẽ. ⁊ bona oꝑa testimoniũ ꝑhibere
nentati. sicut nr̃ saluator de sedicit. Simͥ ñ creditis. utł
opib credite. Oꝑa inquit que ego facio: testimomũ ꝑ¬
hibent de me. Multieĩ sunt quib ñ creditur: ⁊ cum
uerum dicatur. Quare: Aait em̃ mali sunt: Aut in sus¬
s ne

Expanded text:
m in opere, sed etiam in sermone. Tales nos exhibere debemus, ut quidquid dixerimus sine dubitatione credatur. Vita debet commendare sermonem, et opera bona testimonium perhibere veritati sicut Salvator noster de se dicit: Si mihi non creditis; vel operibus credite. Opera, inquit, quae facio, ipsa testimonium perhibent de me . Multi enim sunt quibus non creditur etiam si verum dicant, quia illi mali sunt aut in sussine
Abbreviated transcription (Latin):
non possidebunt. Ido nos ammonet in alio loco dicens.
Nichil ꝑ contentionẽ aut in anem głiam. s inhumilitate¬
mentis suꝑiores inuicem arbitrantes. ñ ea q̃ sua st̃ sraguli co¬
gitantes s ea q̃ st̃ alterꝰ. Plurimũ enĩ ualent hec duo ad re¬
mouencdaslites. ⁊ generandã ꝯcordiã: cũ qͥs se inferiorẽ¬

Expanded text:
non consequuntur . Ideo nos admonet in alio dicens: Nihil per contentionem aut inanem gloriam; superiores sibi invicem arbitrantes, non ea quae sua sunt singuli cogitantes, sed ea quae sunt alterius . Plurimum enim valent haec duo ad removendas lites, et generandam concordia
Abbreviated transcription (Latin):
iem sp̃s scĩ. qͣndo inest caritas. pax. bonitas. humilitas
pacientia. concordia. mansuetudo. ⁊ alia huiꝰ modi.
Nec sunt nr̃e interiores diuicie. scilicet boni mores ⁊ uir¬
tutes. S si incipimꝰ inter nos ꝯtendere murmurare. litiga¬
re: statim ab his spualib bonis uacui remanemꝰ. Nirtudes
enĩ cũ uitis temanere ñ possunt. Nam fermentũ modicũ:
toram massã corrumpit. Hinc se debet ꝓbare qͥsq ⁊ sol
licite pensare qͣntũ intus illi desit. ⁊ qͣm magnũ dapnũ
incurrit: qͣ ꝓreb transeuntib hec un debet ẽẽ beatꝰ pͥ ate

Expanded text:
itus sancti, quando inest pax, charitas, bonitas, humilitas, patientia, concordia, mansuetudo, et alia hujusmodi. Haec sunt nostrae interiores divitiae, scilicet boni mores et virtutes. Sed si incipimus inter nos contendere, murmurare et litigare, statim ab his spiritualibus bonis vacui remanemus. Virtutes enim cum vitiis remanere non possunt. Nam fermentum modicum totam massam corrumpit . Hinc se debet quisque probare, et sollicite pensare quantum illi intus desit, et quam magnum damnum incurrit, qui pro rebus transeuntibus, hoc unde debet esse beat
Abbreviated transcription (Latin):
mulum di ẽẽ cõmendat. Non enĩ exore loquẽtiũ cognos¬
citur. uentas uel falsitas: s a ftustub eorũ cognoscetis eos
ait dñi. Non sunt fallac. ñ sunt dupplices. ñ st̃ ex illis
qui incorde ⁊ corde locuti sunt falsa. famuli di tal es
sunt incorde. qͣles sunt in ore. Bona uita fidẽ dat uerb̃̾.
mala uita ipsã ueritatẽ facit ẽẽ ambigua. Sine dubita¬
tione sͦ credantur. qui sine dubitatione it boni. Abo

Expanded text:
 ex ore loquentium cognoscitur veritas aut falsitas, sed a fructibus eorum cognoscetis eos, dicit Dominus. Non sunt fallaces, non sunt duplices; non sunt ex illis, qui in corde, et ore locuti sunt falsa. Famuli Dei quales sunt in corde, tales sunt in ore. Bona vita fidem dat verbis. Mala vita etiam ipsam veritatem facit esse ambiguam. Sine dubitatione ergo creda
Abbreviated transcription (Latin):
tanto ampliꝰ uos ꝓficere noueritis. ut in omnib quib
utitur tͣnsitura necessitas: suꝑ emineat q̃ ꝑ manet cartas.
potest plac̾e ło sine caritate. Incunctis gͦ que agimꝰ
necesse ÷ ut suꝑemineat caritas. qͥa ipsa ÷ mat̾ uirtutũ: ipsa
radix omniũ bonorũ. Hec ÷ uia sublimior que tendit
monstro. Multũ ꝓficit in hac caritate. qͥ ꝓ amore di cuncta
que mundi hui. sunt despicit. Nichil sibi retinere appetit:
qui qͥcquid habet cõmune diuidit. Nere ꝑ excelsam uiam
gͣditur. qͥ calcatis terrenis mente ⁊ desiderio ad celestia sub¬
leuatur. Caritas in amore dei constat ⁊ ꝓximi. Amor autẽ
d̃i initͥb reb expͥmtut. ut nichil remaneat in homĩe: qͦd ñ¬
diuine dilectioni subdatur. Nam dm precipimur dili¬
gere extoto corde. uidelicet ut om̃s cogitationes nr̃as refe¬

Expanded text:
tanto amplius vos proficere noveritis, ut in omnibus quibus utitur transitura necessitas superemineat, quae permanet, charitas. potest placere Deo sine charitate. In cunctis ergo quae agimus necesse est ut semper emineat charitas, quia ipsa est mater virtutum, ipsa est radix omnium bonormonstro . Multum proficit in hac charitate qui pro amore Dei cuncta quae hujus mundi sunt despicit, nihil sibi retinere appetit, quidquid habet in commune dividit. Vere per excelsam viam graditur, qui, calcatis terrenis, mente et desiderio ad coelestia sublevatur. Charitas in amore Dei constat et proximi. Amor autem Dei tribus modis exprimitur, ut nihil remaneat in homine quod ndivinae dilectioni subdatur. Nam Deum praecipimur diligere ex toto corde, videlicet ut omnes cogitationes nostras refe