comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destinata temꝑałr execrui
ut occulta manifestares et
pernos erant peccata nr̃a ⁊
mus abste. et sp̃ctuus bonꝰ
suꝑfe̾batur adsubuemẽdũ
nob̾itempre oportuno ⁊
isitastĩ impios et distĩxisti
eos ab iniquis ⁊ solidasti auc¬
toritatem libri tui int̾ sr̃iores
qui tͥ dociles eeñt ⁊ inferso¬
res qui eis sb̾d̾ẽt᷑ et ꝯgrega¬
tur societatem ĩ fideliũ in
imam ꝯspiratoẽmut appa¬
rerent studia fideliũ uttͥ
cultates ad atriurẽda celes¬
tia ⁊ inde accẽdisti q̃dã luĩa¬
ria sn firmamẽto ubũ uite
habentes scõstuos ⁊ sp̃ualil
donis p̃lata sblimi auct ͤ ful¬
gentes ⁊ inde uidebas ĩ fide¬
quib ⁊̃ fideles bñdic̾entur
exmat̾ia cõrli ꝓduxisti ec dem̃
fideliũ aĩam u̾iuam ꝑ affec¬
cus ordinatos ꝯtinencie ui¬
gore formasti. at inde tͥsoli
m̃tem sb̾ditam ⁊ nullia aue¬
toritatis humane adimitã¬
dũ m̃ digentem reuou̾astiad
ymagiiem ⁊ sisitudinẽ tuã

Expanded text:
praedestinata temporaliter exsequi, ut occulta manifestares, etper nos erant peccata nostra,mus abs te, et Spiritus tuus bonus superferebatur ad subveniendum nobis in tempore opportuno: et justificasti impios, et distinxisti eos ab iniquis; et solidasti auctoritatem Libri tui inter superiores qui tibi docibiles essent, et inferiores qui eis subderentur; et congregasti societatem infidelium in unam conspirationem, ut apparerent studia fidelium, et tcultates ad acquirenda coelestia. Et inde accendisti quaedam luminaria in firmamento, verbum vitae habentes sanctos tuos et spiritalibus donis praelata sublimi auctoritate fulgentes; et inde ad imbuendas infidequibus etiam fideles benedicerentur, ex materia corporali produxisti; et deinde fidelium animam uiuam per affectus ordinatos continentiae uigore formasti atque inde tibi soli mentem subditam et nullius auctoritatis humanae ad imitandum indigentem renouasti ad imaginem et similitudinem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
te. Tn u̾o dens ime bone ñꝙͣ¬
cessasti bñfac̾e et sunt que¬
dam bona oꝑa nr̃a ex ruun̾e
qͥdͤam tuo sed nõ sempit̾na
post illa nos requieturos in
tua gnͣdi scificatõne sꝑamus.
digens bono sꝑ quietus es.
qm̃ tua quies tu ip̃e es et
ħ intellig̾e quis hominũ da¬
bit homini quis angelus
angelo quis angelus homi¬
ni. atepetatur inte q̃ratur
ad tepulsetur sic. sic accĩpi¬
etur sic inuenietur sic aꝑi¬
etur. Ameri.

Expanded text:
e bone, nunqcessasti benefacere. Et sunt quaedam bona opera nostra ex munere quidem tuo, sed non sempiterna: post illa nos requieturos in tua grandi sanctificatione speramus. digens bono, semper quietus es; quoniam tua quies tu ipse es. Et hoc intelligere quis hominum dabit homini? quis angelus angelo? quis angelus homini? A te petatur, in te quaeratur, ad te pulsetur: sic, sic accipietur, sic invenietur, sic aperietur . Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃ioremat inf̾i̾orem sum spi¬
ritualem corͣlẽ q̃ t̾aturam at
mornatã. harum ꝑciũ quib
ꝯstat uł uniu̾sa mundi mo¬
les uͣł uniu̾sa oĩo c̾atura uide¬
mnus lucem fcãm dĩsã q a te¬
nebris. uidemus firmamẽtũ
teli sũ int̾ spũales aquas sꝑi¬
ores et corles infi̾ores pͥmaꝵ¬

Expanded text:
e inferiorem siue spiritalem corporalemque creaturam, atque in ornatu harum partium, quibus constat uel uniuersa mundi moles uel uniuersa omnino creatura, uidemus lucem factam diuisamque a tenebris. uidemus firmamentum caeli, siue inter spiritales aquas superiores et corporales inferiores, prima
Abbreviated transcription (Latin):
intellig̾em ꝙ tociens uideriᷤ
que fecisti et dixi o dñe m̃ue
ista scripura tua u̾a ẽ qm̃ tu
uerax. et u̾itas dedisti eam.
Cur gͦ tu mͥdicis non ẽe ĩ tua
uisione tp̃ra ⁊̃ ista scͥptura
tua michi dicit ꝑsingulos
dies ea que fecisti te uidisse
quotiens ad hu̾c tu dicis mͥ
qm̃ tues deus meus et dicis
uoce forti in aurem int̾io¬
rem seruo tuo ꝑrũpẽs ĩ eã
absurditatẽ et clamãs ohõ
nẽpe ꝙ scriptura mea dicit
ego dico et tũ illa tpr̃ałr dͭ¬
u̾bo aũ meo tẽpus nõ acci¬
dit qr equali metũ et̾uta¬
te ꝯsistĩt sit ea q̃ uos ꝑspi¬
ritũ meũ uidetis. ego ud̾o
dicitis ego dico. atq ita cũ
nis extua u̾itate ⁊ intellexi
qũi sunt quedam quib dis¬
plicent oꝑatua et młtaeoꝵ
dũante fecisse ricc̃itate ꝯpul¬
sũs sicut fabricas celoꝵ ⁊ ꝯpõ¬

Expanded text:
intellegerem, quod totiens uideris quae fecisti, et dixi: o domine, nonne ista scriptura tua uera est, quoniam tu uerax et ueritas edidisti eam? cur ergo tu mihi dicis non esse in tua uisione tempora, et ita scriptura tua mihi dicit per singulos dies ea quae fecisti te uidisse, quotiens? ad haec tu dicis mihi, quoniam tu es deus meus et dicis uoce forti in aure interiore seruo tuo perrumpens meam surditatem et clamans: "O homo, nempe quod scriptura mea dicit, ego dico. et tamen illa temporuerbo autem meo tempus non accedit, quia aequali mecum aeternitate consistit. sic ea, quae uos per spiritum meum uidetis, ego uideo, dicitis, ego dico. atque ita cumnis ex tua ueritate et intellexi, quoniam sunt quidam, quibus displicent opera tua, et multa eorum dicunt te fecisse necessitate conpulsum, sicut fabricas caelorum
Abbreviated transcription (Latin):
dis atq lucrãdis ncc̃a sunt sa¬
cramenta micioꝵ et magna¬
lia miraculoꝵ q̃ noĩe pisciũ
⁊ cetum significari c̾didimus
suscipiũt corͣłr reficiendos aut
in aliquo usu p̾sentis uite ad¬
uuandos pueros tuos cũ id qͣ¬
re faciendum sit et quo ꝑtine¬
at ignorent nec il li istos ꝑas¬
cunt nec isti ab illis pascũt᷑ qr
nec illi ħ scã et recta uolũtate
oꝑanitur nec isti eoꝵ datis uͥ
fructum ñdũ uident letãt᷑
inde quippe animꝰa pascitur
unde letatur. et iõ pisces et
ceti non uescũt᷑ escis qͣs nõ g̾¬
minat uͥ iam t̾ra ab amari¬
tudine marmnoꝵ fructuũ dis¬
tincta atq disc̾ca et uidisti
deus oĩa que fecisti et ecce
bona ualde qr ⁊ nos iuudimus
de in singłis gñib oꝑũ tuoꝵ
cum dixiss ut fierent et fcã
essent illd̾ at iᵈ iudisti qr bo¬
tauum est qr iudisti oiã fe
cisti et ecce non solũ bona s
⁊̃ ualde bonã tanꝙͣ simł oĩa
nam singula tm̃ bona erãt

Expanded text:
dis atque lucrandis necessaria sunt sacramenta initiorum et magnalia miraculorum, quae nomine piscium et coetorum significari credimus, suscipiunt corporaliter reficiendos aut in aliquo usu praesentis uitae adiuuandos pueros tuos, cum id quare faciendum sit et quo pertineat ignorent, nec illi istos pascunt nec isti ab illis pascuntur, quia nec illi haec sancta et recta uoluntate operantur nec isti eorum datis, ubi fructum nondum uident, laetantur. inde quippe animus pascitur, unde laetatur. et ideo pisces et coeti non uescuntur escis, quas non germinat nisi iam terra ab amaritudine marinorum fluctuum distincta atque discreta. Et uidisti, deus, omnia quae fecisti, et ecce bona ualde, quia et nos uidemus de. in singulis generibus operum tuorum, cum dixisses, ut fierent, et facta essent, illud atque illud uidisti quia botauum est, quia uidisti omnia quae fecisti, et ecce non solum bona sed etiam ualde bona tamquam simul omnia. nam singula tantum bona erant,
Abbreviated transcription (Latin):
satiuũ seminãs semẽ ꝙ est
suꝑ oẽm t̾rã et omuẽ lignũ
ꝙ ht̃ inse fructum semitus
disti ħ. dicebamus enim eis
t̾re fructib significari et inal¬
bentur ex t̾ra fructifera ta¬
lis t̾ra erat puis ouesi forus
rant et catenam eius non
erubuit. ħ fec̾iunt et frẽs et
tali fruge fructificau̾unt qͥd
quid ei deerat suppleu̾unt ex
macedonia qũo aũt dolet q̃¬
dam ligna q̃ fructum ei debi¬
tum non dederunt ubi ait
iñprima mea deffensione rie¬
mo mͥ affuit. S omẽs me
derelinquerunt. nõ illis in¬
putetur ista debentur eis
qui ministrarit doctnam
rationabilem ꝑ intelligẽtĩ¬
as dominoꝵ nust̾ioꝵ. et ita
eis debentur tanꝙͣ homini¬
b debentur aut̃ eis sic̃ aĩe
iuue p̾bentib se adimtãd̾

Expanded text:
satiuum seminans semen, quod est super omnem terram, et omne lignum, quod habet in se fructum seminis disti haec. dicebamus enim eis terrae fructibus significari et in albentur ex terra fructifera. talis terra erat pius Onesiforus,um refrigerauit et catenam eius non erubuit. hoc fecerunt et fratres et tali fruge fructificauerunt, qui quod ei deerat suppleuerunt ex Macedonia. quomodo autem dolet quaedam ligna, quae- fructum ei debitum non dederunt, ubi ait: in prima mea defensione nemo mihi affuit, - sed omnes me dereliquerunt: non illis inputetur. ista enim debentur eis, qui ministrant doctrinam rationalem per intellegentias diuinorum mysteriorum, et ita eis debentur tamquam hominibus. debentur autem eis sicut animae uiuae praebentibus se ad imitandum
Abbreviated transcription (Latin):
c̾auit eum factor tamẽ legis
debẽ ẽe non iuidex n enun de
illa distinctione iudicat᷑ spiri¬
tualium uidelic atq tartia¬
lium hoĩũ qui tus deus.
m̃ ocłis noti sunt. et nullił
adhuc nobis apꝑuerurnt o¬
ꝑibus ut exfructib eoꝵ cog¬
noscamus eos. sedtu domi
ne iam scis et diuisisti et uo¬
casti in occulto añꝙͣfieret
firmamentũ neq detirr bĩ¬
homo uidicat. quid enim de
hiis qui foris sunt iudicare
ignoranti quis in de uẽturꝰ
sit indulcedinẽ gracie tue et
quis in ꝑpetua ĩpietatis a¬
maritudire remransurus.
Iteoq hõ ꝙ̃ fecisti adymagi¬
neui tuam non accepĩt potes¬
tatem luminariũ celi n upiꝰ
occultĩ celi. n diei et noctis
ẽ mare sed accepit potestatẽ
piscium maris et uolatiliũ
celi et oĩũ peccorũ et oĩs t̾re
et oĩũ repẽtiũ que repunt

Expanded text:
avit eum ; factor tamen legis debet esse, non judex . Neque de illa distinctione judicat, spiritualium videlicet atque carnalium hominum, qui tuis, Deus noster, oculis noti sunt, et nullis adhuc nobis apparuerunt operibus, ut ex fructibus eorum cognoscamus eos : sene, iam scis eos et diuisisti et uocasti in occulto, antequam fieret firmamentum. neque de turbihomo judicat. Quid enim ei de iis qui foris sunt judicare , ignoranti quis inde venturus sit in dulcedinem gratiae tuae, et quis in perpetua impietatis amaritudine remansurus? 34. Ideoque homo quem fecisti ad imaginem tuam, non accepit potestatem luminarium coeli, neque ipsius occulti coeli, neque diei et noctis,est mare; sed accepit potestatem piscium maris, et volatilium coeli, et omnium pecorum, et omnis terrae, et omnium repentium quae re
Abbreviated transcription (Latin):
ñi ea qua ille piscis exibet᷑
ꝙͣ leuatum de ꝓfundo t̾ra
pia comedit siuue in u̾boꝵ
signis notib q subiettis
auctoritate libri tui tançeͣ
subfirmamento uolitãtib
int̾p̃cando exponendo disse¬
rendo disputando bũdicẽdo
atq m̃notendo ex ore erũ¬
penitib atq sonentib sig¬
uis ut respondeat ppłs amẽ.
quib oĩb uotib corłt enũ¬
candis cã ẽ abissus scłi et ce¬
citas carnis qua cogitata ñ
possunt iud̾i nͭ opus sit su¬
streꝑe in aurib. Itaꝑmid
mmusciplicentur uolatilia sẽ
terram ex aquis tñ originẽ
ducunt. Iudicat ⁊̃ spũalis
approbando ꝙ rectram inpro¬
bando aut̃ ꝙ ꝑperam inue¬
u̾it inoꝑib morib q fide¬
lium ẽlemosiis tanqͣm t̾ra
fructifera etͦ aĩa niua mã¬
sue factis affectationib in
castitate suieiums in cogi¬
tationib pris dehiis q̃ ꝑ
sensum cors ꝑcĩpũit᷑. de hiis

Expanded text:
in ea qua ille piscis exhibetur, quem levatum de profundo terra pia comedit; sive in verborum signis vocibusque subjectis auctoritati Libri tui tanquam sub firmamento volitantibus, interpretando, exponendo, disserendo, disputando, benedicendo atque invocando te, ore erumpentibus atque sonantibus signis, ut respondeat populus, Amen. Quibandis causa est abyssus saeculi et caecitas carnis, qua cogitata non possunt uideri, ut opus sit instrepere in auribus. ita, quamuis multiplicentur uolatilia super terram, ex aquis tamen originem ducunt. indicat etiam spiritalis approbando, quod rectum, inprobando autem, quod perperam inuenerit in operibus moribusque fidelium, elemosynis tamquam terra fructifera et de anima uiua mansuefactis affectionibus, in castitate, in ieiuniis, in cogitationibus piis de his, quae per sensum corporis percipiuntur. de his
Abbreviated transcription (Latin):
exĩuit souus eoꝵ pascũtur
aũt hiis estis qui le tautur
eis nec illi letantur eis qͦrũ
deus uent̾ ẽ. Neq enĩ in illis
qui p̾bent ista ea q̃ dant fructꝰ
est s quo animo dant. Itaz
ille qui deo seruiebat nõ suo
uẽtͥ. uideo plane unde gaude¬
at. iudeo et ꝯg̾tulabor ei ual¬
de acceperat enim aphilipẽsi¬
uisus sum inquit magni
fice in domino qr tãdẽ aliqñ
piebatis cediũ aut habuis¬
tis. Isti gͦ diut᷑no tedio mar¬
cuerant et qͣi exaruerant
abisto fructu boni oꝑis et
gaudeat eis qui repulular̃t
ñ sibi. qr eiũs indigencie
subuen̾unt. Iõ secutus ait
nõ ꝙ desit aliquid dico ego
enim didici in quib sum
sufficiẽs esse scĩo et minus
hab̾e scio et habundare in

Expanded text:
exiit sonus eorum. Pascuntur autem his escis qui laetantur eis, nec illi laetantur eis, quorum deus uenter. neque enim et in illis, qui praebent ista, ea, quae dant, fructus est, sed quo animo dant. itaque ille, qui deo seruiebat, non suo uentri, uideo plane, unde gaudeat, uideo et congratulor ei ualde. acceperat enim a Filippensiuisus sum, inquit, mafice in Domino, quia tandem aliquando piebatis; taedium autem habuistis . Isti ergo diuturno taedio marcuerant, et quasi exaruerant ab isto fructu boni operis: et gaudet eis quia repullularunt, non sibi quia ejus indigentiae subvenerunt. Ideo secutus ait: Non quod desit aliquid dico; ego enim didici, in quibus sum sufficiens esse. Scio et minus habere, scio et abundare; in
Abbreviated transcription (Latin):
xes cum dehostib uictis nĩ¬
dana menia molireris ut ea
ꝯstrictõne deuicti ad u̾sus te
It̾um rebellare nõ possẽt a
u̾o nec fecisse te nec oĩo ꝯpa¬
gisse sicut ounes carnes ⁊

Expanded text:
xeres, cum de hostibus victis mundana moenia molireris, ut ea constructione devincti, adversus te iterum rebellare non possent. Alia vero nec fecisse te, nec omnino compegisse, sicut omnes carnes et
Abbreviated transcription (Latin):
nuriam pati oĩa possui
in eo qui me ꝯfortat ũde
gͦ Gaudes o paule magne
uude gaudes unde pasci̾s
hõ renoua te in agnitõne
dei scdm ymaginẽ eius qui
creauit et aĩa uiua tarita ꝯ¬
tinencia ⁊ lingua uolatilis
loqñs mist̾ia talib quippe
aĩantib ista escade betꝰ quid
est ꝙͥte pascit leticia. quid se¬
qr enis angustia relaxata
ẽ que dixit tibi intribula¬
tione dilatasti mͥ qr et ha¬
bundare et penuriam pati
cum ex macedonia sũ ꝓfec¬
tus nulla eiũ eccłia ꝯtͥtauit
in rõe dati et accepti nͥ nos
soli qr et thesalonitã semł
⁊ it̾um usib meis misistis
ad ħ bona oꝑa eos redisse
nimc gaudet et repululas¬
se letatur tanꝙͣ reuiuistẽte
fertilitate agri. nũꝙͦ ꝓpt̾
usus suos quidixit usib
misistis. nuĩquid pp̃ ea gan¬

Expanded text:
nuriam pati: omnia possum in eo, qui me confortat. Vnde ergo gaudes, 0 Paule magne? unde gaudes, unde pasceris, homo renouate in agnitionem dei secundum imaginem eius, qui creauit te, et anima uiua tanta continentia et lingua uolatilis loquens mysteria? talibus quippe animantibus ista esca debetur. quid est, quod te pascit? laetitia. quod sequia eius angustia relaxata est, qui dicit tibi: in tribulatione dilatasti mihi, quia et abundare et penuriam pati cum ex Macedonia sum profectus, nulla mihi ecclesia conmunicauit in ratione dati et accepti nisi uos soli, quia et Thessalonicam et semel et iterum usibus meis misistis. ad haec bona opera eos redisse nunc gaudet et repullulasse laetatur tamquam reuiuescente fertilitate agri. Numquid propter usus suos, quia dixit: usibus meis misistis, numquid propterea ga
Abbreviated transcription (Latin):
cum uidẽt qr bõa st̾ tu iudes
qr bona sunt et q̃ cũq p̃p̃ te
placent. tu in eisꝰ placelit
ũ placent nob̾ tͥ platẽt ĩ nob̾
quis enĩ scit hoĩm q̃ sũt hoĩs¬

Expanded text:
cum uident, quia bona sunt, tu uides, quia bona sunt, et quaecumque propter te placent, tu in eis places, um placent nobis, tibi placent in nobis. quis enim scit ho
Abbreviated transcription (Latin):
tim ceruenti. Cogitarti aũt
ymagines cor ͫ ip̃e opponebãt᷑
redeunti qi dic̾etur quo is in¬
digne et sordide. et ħ deuuln̾e
meo c̾nerant qr humiliastĩ
tanqmͣ uulu̾atum suꝑbũ. et
cimore meo seꝑabar abste. et
niiis inflata facies claudebat
oculos meos¶tu uͦ domine in
eternum manes et nonin e
inꝯspectu tuo reformare de forͣ
mea ⁊ stimulis int̾nis agitabas
me ut inpaciens eẽm donec
michi ꝑint̾iorem asp̾tũ t̾tus
eẽs ⁊ sit residebat tumor m̃s
ex occulta manu medicine
ta ments mee a cri collirio
salubrĩ doloꝵ meoꝵ de die ĩ
diem sanabanturs et pͥmo ro¬
lens ostenderemͥ qrm̃ resistas
sit hominib uia humilitatis
ꝙ ubum tuum caro fcm̃ est
et habitauit inter honunes
ꝓcurasti mithi ꝑ ꝙ̃dam hoĩem
in manissimo typo turgidũ
quosdam platonitoꝵ libros
ex g̾ca lingua in latinã uer¬
sos ⁊ ibi legi. non quid̃ hiis
u̾bis. s hoc quidem omĩo mł¬
tis ⁊ multiplitib suadess ra¬

Expanded text:
tim cernenti, cogitanti autem tim cernenti, cogitanti autem imagines corporum ipsae opponebantur redeunti, quasi diceretur: "quo is, indigne et sordide?" et haec de uulnere meo creuerant, quia humiliasti tamquam uulneratum superbum, et tumore meo separabar abs te et nimis inflata facies claudebat oculos meos. Tu uero, domine, in aeternum manes et non in ain conspectu tuo reformare deformia mea. et stimulis internis agitabus me, ut inpatiens essem, donec mihi per interiorem aspectum certus esses. et residebat tumor meus ex occulta manu medicinae ata mentis meae acri collyrio salubrium dolorum de die in diem sanabatur. Et primo uolens ostendere mihi, quam resistas sit hominibus uia humilitatisquod Verbum tuum caro factum est, et habitavit inter homines; procurasti mihi per quemdam hominem immanissimo typho turgidum, quosdam Platonicorum libros ex graeca lingua in latinam versos: et ibi legi, non quidem his verbis, sed hoc idem omnino multis et multiplicibus suaderi ra
Abbreviated transcription (Latin):
młtus anime mee cui nͣ tp̃a
nͨ os meũ sufficiebat sonabat
eis totũ cam̃ ibat in audituun
tuũ ꝙ rugiebam agemitu cor¬
dis mei et añ te erat desid̾ium
meum ⁊ lum̃ oculoꝵ meoꝵ
non erat mecũ. intus enim e¬
rat ego aũt foris. nͨ in loco illd̾.
ac ego intendebam mea q̃lo
cis ꝯtinentur ⁊ nõ ibi inueĩ¬
ebam locum ad requiescẽdũ
nec recipietãt me ista. ut dice¬
rem sat ẽ et bñ. Nec dimute¬
bant redire uͥ mͥ satis eẽt bñ.
Su ꝑior enim erant illis te u̾o
inferior et tumͥ gaudium u̾m
subdito tibi ⁊ tu mithi sb̾iec̾as
que inframe c̾asti. et ħerat tec¬
cum temꝑam̃tum et media re¬
ligio salutis mee ut manerẽ
ad ymagiẽm tuam et tibi ser¬
uiens dñares cor. S cũ suꝑbe
ꝯtrate surgere mn ut currerẽ
scuti mei ⁊̃ ista infama supra
me fc̃a st̃ et premebant et
uusqm erat laxam̃tum ⁊ res¬
piramentum ip̃a occurrelũt
uridiq acceruatim et ꝯgloba¬

Expanded text:
multus animae meae, cui nec tempora multus animae meae, cui nec tempora nec os meum sufficiebat, sonabat eis? totum tamen ibat in auditum tuum, quod rugiebam a gemitu cordis mei, et ante te erat desiderium meum et lumen oculorum meorum non erat mecum. intus enim erat, ego autem foris, nec in loco illud. at ego intendebam in ea, quae locis continentur, et non ibi inueniebam locum ad requiescendum, nec recipiebant me ista, 25 ut dicerem: "at est et bene est," nec dimittebant redire, ubi mihi satis esset bene. superior enim eram istis, te uero inferior, et tu gaudium uerum mihi subdito tibi et tu mihi subieceras quae infra me creasti. et hoc erat rectum temperamentum et media regio salutis meae, ut manerem ad imaginem tuam et tibi seruiens dominarer corpori. sed cum superbe contra te surgerem et currerem scuti mei,. etiam ista infima supra me facta sunt et premebant, et nusquam erat laxa-mentum et respiramentum. ipsa occurrebant undique aceruatim et congloba
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sitatis ꝯsulentib ꝯsul¬
tis q̃ nescientib occulto ĩstĩc¬
non dicat. Homo est enim
iam itaq me adiutor meus
illis iunculis solu̾as. et q̃rebã
unde malum et ñ erat exitꝰ
s me nion sinebas ullis fluc¬
tib cogitatioruib auferri ab
ea fide qmͣ credebam et ẽẽ te
tuam et ẽe de hominib curã
⁊ iudiciũ cuũ et in xp̃o filio tuo
quas ecc̃e tue catholice ꝯm̃da¬
ret auctoritas uiã te posuisse
salutis humane ad eam uitã
q̃ post hanc mortẽ futurã est
hũs Iͣq saluit at q in ꝯcusse
roboratis in animomeo q̃ rebã¬
estuans unde sit malurir. Q̾
illa corm̃ta ꝑturientis cordis
mei. Qui gemitus deus mens
⁊ ibi erant aures tue nesciẽte
me. et cũ insilencio fortit̾ q̃ re¬
rei magne uoces erant ad
animi mei. tu sciebas quid pa¬
ciebar et ulħs hoim. qnͣtũ eĩ
erat qd̃ inde gerebatur ꝑlin¬
guam ueam ĩ aures familia¬
rissimoꝵ mneoꝵ ñ quidtotꝰ tu¬

Expanded text:
uniuersitatis, consulentibus consuluniuersitatis, consulentibus consultisque nescientibus occulto instincnon dicat; homo est enim. Iam itaque me, adiutor meus, illis uinculis solueras, et quaerebam, unde malum, et non erat exitus. sed me non sinebas ullis fluctibus cogitationis auferri ab ea fide, qua credebam et esse te tuam et esse de hominibus curam et iudicium tuum et in Christo, filio tuo, quas ecclesiae tuae catholicae conmendaret auctoritas, uiam te posuisse salutis humanae ad eam uitam, quae post hanc mortem futura est. his itaque saluis atque inconcusse roboratis in animo meo quaerebam aestuans, unde sit malum. quae illa tormenta parturientis cordis mei, qui gemitus, deus meus! et ibi erant aures tuae nesciente me. et cum in silentio fortiter quaererem, magnae uoces erant ad animi mei. tu sciebas, quid patiebar, et nullus hominum. quantum enim erat, quod inde digerebatur per linguam meam in aures familiarissimorum meorum! numquid tu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsid̾atis ꝯstellationib dic̾ẽt᷑.
non arte dici. s sorte que aũt
falsa nõ artis inꝑitia s sortis
m̃datio. Huic aũt accepto au¬
ditu ip̃e mecũ talia riũãdo.¬
ne quis eoꝵd̾ deliroꝵ qui talẽ
questum sequerẽtur. quos
iã iamq inuad̾e atꝙ irrisos
refelłe cupiebam mita resiste¬
ret qiͣ aut firminus mͥ aut
illi pater falsa narrau̾it ĩtẽdi
ꝯsid̾acõm in eos qui gemini
ipm tpr̃is int̾uallũ qnͣtãlib
uim in reꝵ nͣ habere ꝯcendãt
colligi. tam̃ humana obser¬
natione nõ possit litt̾isq ꝯsig¬
nari oĩo non ualeat quas ma¬
thematicus inspͨturus ẽ ut u̾a
ꝓũtiet et non erunt uera qi
easd̃ litt̾as insꝑiciens ead̾ de¬
buit dic̾e de esau ⁊ de Iacobis
nõ ead̾ ut̾q accid̾ũt. falsa gͦ
dic̾e̾t siuera dic̾et ñ ead̾ dic̾et
aut ead̾ srspit̾et. ñ gͦ arte. s
sorte uera dic̾et.En enim do¬
mine iustissime mod̾ator

Expanded text:
consideratis constellationibus dicerentur, consideratis constellationibus dicerentur, non arte dici, sed sorte, quae autem falsa, non artis inperitia, sed sortis mendacio. Hinc autem accepto aditu ipse mecune quis eorumdem delirorum qui talem quaestum sequerentur, quos jam jamque invadere, atque irrisos refellere cupiebam, mihi ita resisteret, quasi aut Firminus mihi, aut illi pater falsa narraverit; intendi considerationem in eos qui gemini ipsum temporis interuallum, quantamlibet uim in rerum natura habere contendant, colligi tamen humana obseruatione non possit litterisque signari omnino non ualeat, quas mathematicus inspecturus est, ut uera pronuntiet. et non erunt uera, quia easdem litteras inspiciens eadem debuit dicere de Esau et Iacob; sed non eadem utrique acciderunt. falsa ergo diceret aut, si uera diceret, non eadem diceret: at eadem inspiceret. non ergo arte, sed sorte uera diceret. tu enim, -domine, iustissime moderator
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdicionis uigo ulłatenꝰ rela¬
xato dñis seruiebat ip̃o ĩdicã¬
te qui nou̾at eum. hiis itan
auditis et creditis tał quippe
narrau̾at om̃is illa reluctatio
mea resoluta conicidit. et pͥmo
firminũ ip̃m tonatus sum ab
illa curiositate reuotare cum
dic̾em ꝯstellatõnib eus inspͣ¬
tis ut uera ꝓnũciarẽ de brusse
me utiq uid̾e ibi int̾ ꝑentes
suos ẽẽ p̾marios nobłem fami¬
liam ꝓpͥe ciuitatis natales in¬
genuos honestam educatio¬
nem lib̾aleq doct̾nas. at si me
ille seruuis ex hisd̾ ꝯstellationi¬
bus qr et illius ip̃e eẽnt ꝯsu¬
luiss ut eid̃ qͦ uera ꝓferrẽ
de buisse me rursus ibi uidere
abiectissimã familiam ꝯdi¬
cõm seruilẽ et cet̾a longe a pͥ¬
orib aliena longeq distancia.
uñ aũt fieret ut ead̾ inspici¬
ens diu̾sadic̾em si u̾a dit̾em.
si aũt ead̾ dic̾em falsadice̾m
inde c̾tissime colligi ea q̃ u̾a

Expanded text:
conditionis iugo nullatenus relaconditionis iugo nullatenus relaxato dominis seruiebat ipso indicante, qui nouerat eum. His itaque auditis et creditis-talis quippe narrauerat—omnis illa reluctatio mea soluta concidit, et primo Firminum ipsum conatus sum ab illa curiositate reuocare, cum dicerem, constellationibus eius inspectis ut uera pronuntiarem, debuisse me utique uidere ibi parentes inter suos esse primarios, nobilem familiam propriae ciuitatis, natales ingenuos, honestam educationem liberalesque doctrinas; at si me ille seruus ex eisdem constellationibus — quia et illius ipsae essent — consuluisset, ut eidem quoque uera proferrem, debuisse me rursus ibi uidere abiectissimam familiam, conditionem seruilem et cetera longe a prioribus aliena longeque distantia. unde autem fieret, ut eadem inspiciens diuersa dicerem, si uera dicerem — si autem eadem dicerem, falsa dicerem - inde certissime colligi ea, quae uera
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtus ex aiatissima diligencia
nosse curabat atq ita fcm̃ ẽẽ
ut cumiste ꝯuigis. ille aũt ã¬
cille dies et horas minucio¬
res q horaꝵ articulos can¬
tissima obsertõne mim̾arẽt
enixe eent ambe simuł ut easd̾
ꝯstellatõnes usq ad easdẽmi¬
nucias utriq nascenti fac̾e co¬
g̾entur iste filio ille seruulo
nam cum mulieres ꝑiture ce¬
pissent iudicauerunt sibi
ambo quid in sua cuiꝰq domo
ag̾etur et ꝑauerunt quos
ad se inuicem mtt̾ent simł
ut natum ꝙ ꝑturiebatur eẽt
cuiq ñciatũ. Qd̾ tam̃ ut ꝯtinuo
psiciaretur tanqͣm in regno
suo facile effet̾ant atq ita qͥ
abalt̾utro misi st̾tam exꝑib
domoꝵ int̾uallis sibi obiã
fcõs ẽẽ dicebat ut aliam posi¬
tiõm syd̾m aliasq ꝑticulas
momĩtoꝵ uent̾ eoꝵ notare
sm̃etur. et tam̃ fĩrminꝰ am¬
plo ap̃ suos loco natus dealba¬
ciores uias scłi cursitabat au¬
gebatur diuitiis sblimaba¬
tur honorib seriuis aũt ille

Expanded text:
partus examinatissima diligentia nosse curabat: atque ita factum esse ut cum iste conjugis, ille autem ancillae dies et horas, minutioresque horarum articulos cautissima observatione numerarent, enixae essejit ambae simul, ita ut easdem constellationes usque ad easdem minutias utrique nascenti facere cogerentur, iste filio, ille seruulo. nam cum mulieres parturire coepissent, indicauerunt sibi ambo, quid sua cuiusque domo ageretur, et parauerunt quos ad se inuicem mitterent, simul ut natum quod parturiebatur esset cuique nuntiatum: quod tamen ut continuo nuntiaretur, tamquam in regno suo facile effecerant. atque ita qui ab alterutro missi sunt, tam ex paribus domorum interuallis sibi obuiam factos esse dicebat, ut aliam positionem siderum aliasque particulas momentorum neuter eorum notare sineretur: et tamen Firminus amplo apud suos loco natus dealbatiores uias saeculi cursitabat, augebatur diuitiis, sublimabatur honoribus, seruus autem ille
Abbreviated transcription (Latin):
et tam̃ adimbrate suilateq¬
u̾tutesnon sana relinqñs in¬
cãta tã sibi aꝑeritib t̾renã uã
romã p̃cesserat ut ius disc̾et
et ribi gladiatoriispectaculi¬
in hyatu incredibili et incre¬
dibłr abreptus est. cum enĩ¬
ti amiti et ꝯdiscipłi cum for¬
te de prandio redeuntib ꝑuius
ess recusantẽ uehem̃ter et re¬
sistentẽ famulars molẽtia du¬
xerunt in amphiteatr̃ crude¬
liũ et funestoꝵ ludoꝵ dieb.
ħ dicentem. sĩ corpus meũ ĩ
locum illum trahitis ⁊ ibĩ ꝯsti¬
tuitis. nũt̾x et aĩm et oculos
meos in illa spͤtacula potestis
intẽdere ad ero itaq absensat
sit et nos ⁊ illa suꝑabo. Quib
auditis illi nichoĩꝰ eũ adduxe¬
runt secum idipm̃ forte ex-
plorare cupientes. utrũ poss
efficͥe. Quo lbi uentũ ẽ et sedi¬
b quib poruerũt locati st̃ fer¬
uebant oĩa ĩmanissimis no¬
luptatib ille clausis forib o¬
culoꝵ int̾dixit aĩo ne int̾altã

Expanded text:
sed tamen adumbratae simulataeqsed tamen adumbratae simulataequirtutis. Non sane relinquens incantatam sibi a parentibus terrenam uiam Romam praecesserat, ut ius disceret, et ibi gladiatorii spectaculi hiatu incredibili et incredibus amici et condiscipuli, cum forte de prandio redeuntibus pervius esset, recusantem vehementer et resistentem, familiari violentia duxerunt in amphitheatrum, crudelium et funestorum ludorum diebus, haec dicentem: Si corpus meum in illum locum trahitis, et ibi constituitis; numquid et animum et oculos meos in illa spectacula potestis intendere? Adero itaque absens, ac sic et vos et illa superabo. Quibus auditis, illi nihilo secius eum adduxerunt secum, idipplorare cupientes utram posset efficere. quo ubi uentum est et sedibus quibus potuerunt locati sunt, feruebant omnia inmanissimis uoluptatibus. ille clausis foribus oculorum interdixit animo, ne in tanta
Abbreviated transcription (Latin):
dine quo uosti et ille ordo iꝰ tus
est de corde et lingua mea car¬
bones ardentes oꝑatus es qͥb
mentemspei bone adureres
tabescẽtem ac sanares. ẽ ateaᷤ
laudes tuas qui miserationes
tuas non ꝯsid̾at que tibi deme¬
dullis meis confitẽt᷑. et enĩ uͦ¬
ille pꝰ illa u̾ba ꝓripuit se ex fo¬
neatam alta qͣm libẽter dem̾¬
gebatur et cum mirabili uo¬
iuptate cecabatur et ex cussit
aĩmũ forti temꝑancia et resil¬
uerũt om̃s t̾ircensĩ sordes ab
eo. ampliꝰ ꝙie illut ũ accessit.¬
s de iñ patrẽ reluctantẽ derucit.
ut me magrõ ut̾et᷑. cessit ille
iaaq atq concessit. et audire
me rursus incipiens illa meꝯ
suꝑsticione ĩ uolutus ẽ. amãs
ĩ manicheis ostentatõm ꝯti¬
nẽcie qmͣ ueram et gͥmanã
putabat. Erat aũt illa uetors
⁊ seductoria p̾ciosas aĩas captãs.
nũdũ uͥtutis alitudinẽ sciẽtes
tanigere ⁊ sr̃ficie decipi faciles.

Expanded text:
dine quo nosti, et ille ordo justus dine quo nosti, et ille ordo justus est, de corde et lingua mea carbones ardentes operatus es, quibus mentem spei bonae adureres tabescentem, ac sanares. Taceat laudes tuas qui miserationes tuas non considerat, quae tibi de medullis meis confitentur. Etenim ille post illa verba proripuit se ex fovea tam alta, qua libenter demergebatur, et cum miserabili voluptate caecabatur; et excussit animum forti temperantia, et resiluerunt omnes Circensium sordes ab eo, ampliusque illuc non accessit. Deinde patrem reluctantem evicit, ut me magistro uteretur: cessit ille atque concessit. Et audire me rursus incipiens, illa mecum superstitione involutus est, amans in Manichaeis ostentationem continentiae, quam veram et germanam putabar. Erat autem illa vecors et seductoria, pretiosas animas captans, nondum virtutis altitudinem scientes tangere, et superficie decipi faciles,
Abbreviated transcription (Latin):
sic erat. Itat post posita in
hat re patris uolũtate salutare
doꝵ ceco et p̃cipiti studio tã bo
tus fueras int̾ filios tuos fu¬
turum antistitem sacram̃ti
tui. et ut aptetibi tribuent᷑
eius correpcio ꝑ me quid̾ illã
s nescientem me oꝑatus es.
nam quodã die t̾ũ sed̾e in loco
solito et coram me ad eẽt dis¬
cipłi uenit salutauit sedit atq
mũ. et forte lcõ in manib erat
Qmͣ dum expon̾em oportune
michi adhibenda uid̾etur si¬
militudo tircẽsĩ quo illud
fieret cũ irrisione mordati e
ab illa peste sauando ñ cogita¬
u̾im. at ille in se rapuit me¬
q̃ illud nõ nisi p̃p̃ se dixisse cͥdi¬
dit et ꝙ aliud acciꝑet ad succes¬
sendũ michi accepit honestus
adolescens ad successend̾ sibi et
adme ardencius diligendum.
Dix̾as enim tu iam᷑ ⁊ ĩnexue¬
ras uitteris tuis corripe sapiẽ¬
tem et amabit te. at ego illũ
non corripuerã s utenstu oĩ¬
b et scientib ⁊ nescientib or¬

Expanded text:
sic erat. Itaque postposita in sic erat. Itaque postposita in hac re patris voluntate, salutare dorum caeco et praecipiti studio tam boneras futurum inter filios tuos antistitem sacramenti tui; et ut aperte tibi tribueretur ejus correctio, per me quidem illam, sed nescientem operatus es. Nam quodam die cum sederem loco solito, et coram me adessent discipuli, venit, salutavit, sedit, atque dit: et forte lectio in manibus erat, quam dum exponerem, et opportune mihi adhibenda videretur similitudo Circensium, quo illud fieret, cum irrisione mordaci eoab illa peste sanando non cogitaverim. At ille in se rapuit, meque illud non nisi propter se dixisse credidit. Et quod alius acciperet ad succensendum mihi, accepit honestus adolescens ad succensendum sibi, et ad me ardentius diligendum. Dixeras enim tu jam olim, et innexueras Litteris tuis: Corripe sapientem, et amabit te . At ego illum jam non corripueram; sed utens tu omnibus, et scientibus et nescientibus, or
Abbreviated transcription (Latin):
dotere ꝓrsus illam nosse ñ poss.
uanitas ẽ .ii. m̃dãna ista t̃ nota
ꝓficeri. pietas aũt tibi ꝯfiteri.
uñille ledeuius ad ħ ista mł¬
cum locutus ẽ ut ꝯuictus ab
eis qui ista u̾e didicissent tͥs
ẽet eius sensus incet̾is q̃ ab di¬
ciora st̃ manifeste cognoscͥet᷑.
non enĩ parui se existimari
tatorem fideliũ tuoꝵ aucte̾ ple¬
naria ꝑsonaliter in se ẽẽ ꝑsua¬
dere cognatus est Ita q̃ tũq
de celo ac stellis ⁊ de solis achuine
motib falsa dixisse dep̃hẽd̾ et᷑
ꝙͣuis ad doctrinam religionis
ista non ꝑtĩneant tam̃ ausus
euis sacrilegos fuisse satis emi¬
neret. cum ea ñ solum ignora¬
ta s ⁊̃ falsa tã nesana suꝑbie
nauitate dic̾et ut ea tante di¬
uine ꝑsone tribuere sibi ĩ teret᷑¬
exorta et comꝑeram ꝙ circũ
coh̾cione reuocãdi ulła erat
copia uł amicitie beniuolẽtie
uł ire magist̾ii. putabã enĩ
eũ de me cũ pr̃esẽtire. Ille uͦ ñ¬

Expanded text:
docere, prorsus illam nosse non posset. docere, prorsus illam nosse non posset. uanitas est enim mundana ista etiam nota profiteri, pietas autem tibi confiteri. unde ille deuius ad hoc ista multum locutus est, ut conuictus ab eis, qui ista uere didicissent, quis esset eius sensus in ceteris, quae abditiora sunt, manifeste cognosceretur. non enim patatorem fidelium tuorum, auctoritate plenaria personaliter in se esse persuadere conatus est. itaque cum de caelo ac stellis et de solis. ac lunae motibus falsa dixisse comprehenderetur, quamuis ad doctrinam religionis ista non pertineant, tamen ausus eius sacrilegos fuisse satis emineret, cum ea non solam ignorata, sed etiam falsa tam uesana superbiae uanitate diceret, ut ea tamquam diuinae personae tribuere sibi niteretexorta. et conpereram, quod circum cohercitione reuocandi nulla erat copia uel amicitiae beniuolentia uel iure magisterii. putabam enim eum de me cum patre sentire, ille u
Abbreviated transcription (Latin):
głificet et grãs agat et non
euanescat in cogitacionib
suis sicut enim melior est qͥ
nouit possid̾e arborẽ et de usu
eius tibi grãs ag̃ ꝙͣuis ne scit
uł quot cupiditas alta sĩt et
qnͣta latitudine diffusa qmͣ
ille qui eam metitur et om̃s
ramos eius num̾at. et neq
possid eam. n creatorẽ eiꝰ no¬
uit. aut diligit sĩc fidelis hõ
cuiꝰ totus mũdus diuiciaꝵ ẽ.
⁊ q̃i nicħ habens om̃ia possi¬
deret inhendo tibi cui serui¬
u̾it omĩa ꝙͣruis nͨ saltẽ seꝑtẽ¬
tͥonũ giros nou̾it dubitare
stultum est quĩ utiq melior
sit qmͣ m̃sor celi et num̾ator
sẏderũ et pensor elem̃toꝵ ⁊
negligens tui cui oĩ ĩm̃sura
⁊ iim̾o et pond̾e disposuisti.
¶S tñ quis querebat marnche¬
ñ nescio quem ⁊̃ ista scͥb̾e sñ
quoꝵ ꝑicia pietas disci pot̾at.
Dixistĩ enim hoĩ. ecce pietas ẽ
sapĩa qmͣ ille ignorare poss
nou̾at inpudentissime audẽs

Expanded text:
glorificet et gratias agat et non glorificet et gratias agat et non euanescat in cogitationibus suis. sicut enim melior, qui nouit possidere arborem et de usu eius tibi gratias agit, quamuis nesciat uel quot cubitis alta sit uel quanta latitudine diffusa, quam ille, qui eam metitur et omnes ramos eius numerat et neque possidet eam neque creatorem eius nouit aut diligit, sic fidelis homo, cuius totus mundus diuitiarum est et quasi nihil habens omnia possidet inhaerendo tibi, cui seruiunt omnia, quamuis nec saltem septentrionum gyros nouerit, dubitare stultum est, quin utique melior sit quam mensor caeli et numerator siderum et pensor elementorum et neglegens tui, qui omnia in mensura et numero et pondere disposuisti. Sed tamen quis quaerebat manichaeum nescio quem etiam ista scribere, sine quorum peritia pietas disci poterat? dixisti enim homini: ecce pietas est sapientia. quam ille ignorare posset, nouerat, impudentissime audens
Abbreviated transcription (Latin):
entes quiu̾itas es et ĩ mutã¬
tes głiam incorrupis d̾i insi¬
militudinẽ ymagins cormp¬
tibilis hominis et uoit crum
et quadrupedũ. et serpẽtẽ.
et ꝯuertunt u̾itatem tuam
in mendatiũ et colunt ⁊ ser¬
niũt creature potius qm c̾a¬
tori. Multa tñ ab eis ex ip̃a
creatura u̾a dicta retinebam
et ordinem tp̃rm ⁊ uisibiles
actestacõnes syderum. et ꝯ¬
ferebam cum dcĩs manichei
qui dehuis reb multa scͥpsit
copiosissime delirans et nõ
in occurrebat ratio nec solsti¬
cioꝵ ⁊ equinoctioꝵ nͨ defectu¬
u luminariũ ñ qͥcꝙ tale ĩ
libris secularis sapĩe didicͥam
ibi aũt credere iubebar et ad
illas raciones num̾is ⁊ ocuł
meis exploratas nõ occurre¬
bat et longe diu̾sum erat¬
¶ Non quid dñe deusu̾itatis qͥs¬
quis nouit ista iam placet tͥ
infelix enĩ homo qui stit illa
te scit. eciam si illa nestiat. qͥ
u̾ote ⁊ illa nouit non pp̃ illa
Si cognoscens te sicut d̾m te

Expanded text:
ferentes, qui veritas es, et immutanferentes, qui veritas es, et immutantes gloriam incorrupti Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentum, et convertunt veritatem tuam in mendacium; et colunt, et serviunt creaturae potius quam Creatori . 6. Multa tamen ab eis, ex ipsa creatura, vera dicta retinebam; umeros et ordinem temporum, et visibiles attestationes siderum, et conferebam cum dictis Manichaei, quae de his rebus multa scripsit copiosissime delirans; et non mihi occurrebat ratio nec solstitiorum et aequinoctiorum, nec defectuum luminarium nec quidquid tale in libris saecularis sapientiae didiceram. ibi autem credere iubebar, et ad illas rationes numeris et oculis meis exploratas non occurrebat et longe diuersum erat. Numquid, domine deus ueritatis, quisquis nouit ista, iam placet tibi? infelix enim homo, qui scit illa te scit, etiamsi illa nesciat. qui uero et te et illa nouit, non propter illa si cognoscens te sicut te
Abbreviated transcription (Latin):
maris qui ꝑambulãt sectas
semitis abyssi et luxurias suaꝰ
sicut p᷑cora campi. ut iuceus
turas eoꝵ recreans eos m̃mor¬
talit̾. s nõ nou̾ũt usam u̾bũ
tuũ ꝑ quod fecisti ea que mi¬
nu̾ant. et m̾tẽ de qua numãt
et sapiẽ tue non est nuim̾us.
Ip̃e aũt imigenitꝰ fcũs est
nob̾ sapiã et iustĩa et scĩfica¬
tio. et numeratꝰ ẽ int̾ nos ⁊
soluit tributum cesari ñ no¬
uerunt hanc iuam qua des¬
ce udaut ad illum a se et ꝑ
eum ascendunt ad eum ñ
nouerũt hanc uiã et putãt
se ex celsos ẽe cum syderib et
lucidos et ecce ruerũt in t̾rã
et obscuratum ẽ insipiens
cor eoꝵ ⁊ multa u̾a de treaf᷑a
dicunt et u̾itatem treature
artificem non pie querunt
⁊̃ id̾o non inueniũt aut si in¬
ueniñt cognoscentes deũ ñ
sicut dem̃ honorant aut grãs
agunt. s euanescũt in cogi¬
tacionib suis. et dicunt se cẽ
sunt mendatia scil inte ꝯtꝰ¬

Expanded text:
maris, quibus perambulant secretas maris, quibus perambulant secretas semitas abyssi, et luxurias suas sicut pecora campi, ut tu, deucuras eorum recreans eos immortaliter. Sed non nouerunt uiam, uerbum tuum, per quod fecisti ea quae nua numerant; et sapientiae tuae non est numerus. ipse autem unigenitus factus est nobis sapientia et iustitia et sanctificatio et numeratus est inter nos et soluit tributum Caesari. non nouerunt hanc uiam, qua descendant ad illum a se et per eum ascendant ad eum. non nouerunt hanc uiam et putant se excelsos esse cum sideribus et lucidos, et ecce ruerunt in terram, etobscuratum est insipiens cor eorum. et multa uera de creatura dicunt et ueritatem, creaturae aet ideo non inveniunt: aut si inveniunt, cognoscentes Deum, non sicut Deum honorant, aut gratias agunt; sed evanescunt in cogitationibus suis, et dicunt se esse sunt, mendacia scilicet in te con
Abbreviated transcription (Latin):
nũcianerũt aũ multos ãnos
defcũs lũinariũ solis et lune
quo die qua hor ⁊ qn̈ta exꝑte
futuri eent et ñ eoi fe felit
num̾us et ita fcm̃ est ut pre¬
nõs et scripserũt regulas in¬
dagatas et leguntur hodie
atq ex eis ꝓnũciatur quo ã¬
no ⁊ quo m̃se anni ⁊ quo die
mensis et qua hora diei ⁊ qͦt a
ꝑte luminis sui defectura sit
luna uł sol. et ita fiet ut p̾nsĩ¬
ciatur et mirãtur ħ hoĩes et
stupent qui nesciunt ea. et ex¬
ultent atq extollũtur qui ħ¬
sciunt. et ꝑ impiã suꝑbiã re¬
cedentesu. s deficientes a lũe
tuo tanto ante solis de fcm̃ fu¬
turum p̾uident et ĩp̃sencia
siũ non uident non enĩ reli¬
giose q̃rint unde habeãt ĩ ge¬
niũ quo ista querunt et in¬
uenientes qr tu fecisti eos ñ
ip̃i dant tibi se ut serues ꝙ
fecisti ⁊ quales se ip̃i fer̾ant
occidunt se tͥ ⁊ trucident exul¬
tationes suas sicut uolacilia
et curiositates suas sic̃ pisces

Expanded text:
nuntiauerunt ante multos annos, nuntiauerunt ante multos annos, defectus luminarium solis et lunae, quo die, qua hora, quanta ex parte futuri essent, et non eos fefellit numeras. et ita factum est, ut praeet scripserunt regulas indagatas et leguntur hodie atque ex eis praenuntiatur, quo anno et quo mense anni et quo die mensis et qua hora diei et quota parte luminis sui defectura sit luna uel sol: et ita fiet, ut praenuntiatur. et mirantur haec homines et stupent qui nesciunt ea, et exultant atque extolluntur qui sciunt, et per inpiam superbiam recedentes et deficientes a lumine tuo tanto ante solis defectum futurum praeuident et in praesentia suum non uident - non enim religiose quaerunt, unde habeant ingenium, quo ista quaerunt — et inuenientes, quia tu fecisti eos, non ipsi se dant tibi, se ut serues quod fecisti, et quales se ipsi fecerant occidunt se tibi et trucidant exaltationes suas sicut uolatilia et curiositates suas sicut pisces
Abbreviated transcription (Latin):
eram qñ te querebami et tu
eras añ me ego aũt et ame
discescerã nec me iuuenie bã
qnͣto minus ce ꝓloquar in ꝯ¬
spectu dei meiaimũ illũ. ũ de¬
tͥcesimũ etatis mee. Iam ue¬
nerat cartaginem quidẽ ma
magnus laqueus dỹaboli
et multĩ multiplica ͭ ͥ ͫͣ ineo
ꝑ ille cebram suaiuis loq̃ncie.
Quẽ ego iam cã ⁊ si lauda¬
ban discernebam tam̃ a u̾
enĩ de illo p̃lotuta m̾erat tx
ess honestarũ om̃i horm̃
doctrinaꝵ ꝑitissimus et ad¬
prime disciplinis liberalib
retinebam ex eis q̃dam ꝯꝑa¬
bam illimanicheoꝵ lõgis fa¬
bulis et michi ꝓbabiliora is
et hũilia respitis ex celsa aũt
alonge cognostis nͨ aꝓpinqͣs
nisi obtritis corde u inuene̾ris
a suꝑbis nec si illqͥ curiosa pe¬
ricia numerent stellas et a¬
renam et dimeciãt᷑ sydereas
plagas et uestigent uias as¬
troꝵ. mente sua enim quer̃t
ista. et ingenio ꝙ tude disti
eis. et młta inuenerũt erõ¬

Expanded text:
eram, quando te quaerebam? et tu eram, quando te quaerebam? et tu eras ante me, ego autem et a me discesseram nec me inueniebam: quanto minus te! Proloquor in conspectu dei mei annum illum undetricensimum aetatis meae. iam uenerat Carthaginem quidam manmagnus laqueus diaboli, et multi inplicabantur in eo per inlecebram suauiloquentiae. quam ego iam tametsi laudabam, discernebam tamen a ueenim de illo praelocuta mihi erat, quod esset honestarum omnium doctrinarum peritissimus et adprime disciplinis liberalibus retinebam, ex eis quaedam conparabam illis manichaeorum longis fabulis, et mihi probabiliora istet humilia respicis, excelsa autem a longe agnoscis nec propinquas nisi obtritis corde nec inueniris a superbis, nec si illi curiosa peritia numerent stellas et harenam et dimetiantur sidereas plagas et uestigent uias astrorum. Mente sua enim quaerunt ista et ingenio, quod tu dedisti eis, et multa inuenerunt et prae
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudoseant ⁊ fugiant ate
inquieti et iniqui et tu uides
eos et distinguis umbras. et
ecce pulcra st̃ cũ eis oĩa et ip̃i
turpes sunt et quid notuerũt
tibi aut in quo imꝑiũ tuũ de¬
honestauerunt a ceł us ĩ noius¬
sima uistũ et integrũ quo
enim fugerunt cũ fug̾ent
a facie tua aut ubi tu nõ ĩ ue¬
nis eos s fugerunt ut ñ idẽt
eoꝵ q̃ fecisti. Inte offendereñt
in uisti et ut iuste uexarẽtur
sbͥstrahẽtes se leuitati tue et
offendñtes in rectitudinẽ tu¬
am ⁊ cadentes in asꝑitatẽ suã
uidel nesciunt ꝙ ubiq sis ꝙ̃
nullus cirꝯscͥbit locus ⁊ solus
⁊ presens eciam hiis qui lõge¬
fũit ate. Conu̾tantur gͦ ⁊ q̃rãt
te qr non sicut ip̃i deseruier̃t
creatorẽ suũ. itatu de seriusti
c̾aturam tuã ip̃i conu̾tãt᷑ et
sin tuo post uias suas diffi¬
ciles. et tu facilis tergẽs latͥ¬
mas eoꝵ ⁊ magis plorant et
guis. s tu dñe qui fecisti refi¬
cis et ꝯsolaris eos et ubi ego¬

Expanded text:
fortitudo. Eant et fugiant a te inquieti iniqui. et tu uides eos et distinguis umbras, et ecce pulchra sunt cum eis omnia et ipsi turpes sunt. et quid nocuerunt tibi? aut in quo imperium tuum dehonestauerunt a caelis usque in nouissima iustum et integrum? quo enim fugerunt, cum fugerent a facie tua.? aut ubi tu non inuenis eos? sed fugerunt, ut non uiderent eorum, quae fecisti — in te offenderent iniusti et iuste negarentur, subtrahentes se lenitati tuae et offendentes in rectitudinem tuam et cadentes in asperitatem tuam. uidelicet nesciunt, quod ubique sis, quem nullus circuminscribit locus, et solus es praesens etiam hisfiunt a te. Convertantur ergo et quaerant te, quia non sicut ipsi deseruerunt creatorem suum, ita et tu deseruisti creaturam tuam. Ipsi convertantur, et sinu tuo post vias suas difficiles: et tu facilis tergens lacrymas eorum; et magis plorant et guis; sed tu, Domine, qui fecisti, reficis et
Abbreviated transcription (Latin):
ciebam. Ocortuosas uias anime
si aliquib melius habiturã
u̾sa ⁊ reu̾sa intergñ et ĩ latereͣ
inuentrem ⁊ dura st̃ omia. et
tu solus requies et ecce ad es et
lib̾as a misa̾bilib erroribus
et ꝯstitues nos in uia tua et
ꝯsolaris et dicis currite egofe¬
ram et ego ꝑducam et ibi ego
feram.
adolescencia mea mala et
ne fauda et ibam ĩ iuuẽtutẽ.
Quãto etate maior tanto ua¬
nitate turpior qui cogitare
aliquid sb̾e tusitale ñ pot̾am.
quale ꝑ hos occulos ud̾i sol.
Non te cogitabam deus uis in
figura cor̾s humani ex quo au¬
fugi et gandebam me ħ reꝑisse
tholice tue. S quid te aᵈ cogi¬
tarem ñ occurrebat. et cona¬
bar cogitare te hõ et talis hõ
sũmũ et solum ⁊ u̾m d̾m et
ce incorruptibilem et ĩiuola¬
bilem ⁊ ĩ ꝯmutabilẽ totis me¬
dullis credebam qr nesciens ũde

Expanded text:
tiebam. o tortuosas uias! uae atiebam. o tortuosas uias! uae ase aliquid melius habituram! uersa et reuersa in tergum et in latera et in uentrem, et dura sunt omnia, et tu solus requies. et ecce ades et liberas a miserabilibus erroribus et constitues nos in uia tua et consolaris et dicis: "currite, ego feram et ego perducam et ibi ego feram."adulescentia mea mala et nefanda, et ibam in iuuentutem, quanto aetate maior, tanto uanitate turpior, qui cogitare aliquid substantiae nisi tale non poteram, quale per hos oculos uideri solet. non te\'cogitabam, deus, in figura corporis humani, ex quo aufugi et gaudebam me hoc reperire catholicae tuae; sed quid te aliud cogitarem non occurrebat. et conabar cogitare te homo, et talis homo, summum et solum et uerum deum, et te incorruptibilem et inuiolabilem et inconmutabilem totis medull
Abbreviated transcription (Latin):
oris p̃asione tem̃erat. s post
feruorem dolorẽq acc̾rmniũ
iamq dext̾ͥa tua ereptuta me
deteno et ablutura et ignora¬
bam nͨ mne reuocabat a ꝓfum¬
diore uoluꝑtatũ carnaliũ gͣgi¬
morcis
tam̃ recessit apͣcore meo ⁊ dis¬
putabam cum amicis meis a-¬
lipio et nebridio definib maloꝵ
fuisse palmam in aĩo meo uͥ
ego cͥdidissem post morte in
restare aĩe uitã et tͣctus m̾itoꝵ
ꝙ epicurus credere noluit et
querebam si eẽmꝰ iã in morta¬
les et inꝑpetua cor̾s uolup ͭ ͤ
sñ ullo amissionis t̾rore uiile¬
mus. Cur non eẽmus beati.
non possem lumen honesta¬
tis et gratĩs ampectande pulcͥ¬
tudinis qmͣ non uidit oculꝰ
carnis et uidetur exintimo nͣ
ꝯsid̾abam miser ex qua uena
mͥ manaret ꝙ ista ip̃a fgeda
manaret tñ cũ amicis dultĩter
beatus ⁊̃ ẜ. sensũ t̃ tunc hẽbã
inqnͣtalib affruẽcia carna¬
liũ uoluptatũ quos utiq ami¬
cos gratis diligebam uitisscim¬
queabeis me diligi gratis sẽ¬

Expanded text:
oris praecisione factum erat, sed post feruorem doloremque acerrimum iam iamque dextera tua raptura me de caeno et ablutura, et ignorabam. nec me reuocabat a profundiore uoluptatum carnalium gurgimortistamen recessit de pectore meo. et disputabam cum amicis meis Alypio et Nebridio de finibus bonofuisse palmam in animo meo, nisi ego credidissem post mortem restare animae uitam et tractus meritorum, quod Epicurus credere noluit. et quaerebam, si essemus inmortales et in perpetua corporis uoluptate sine ullo amissionis terrore uiueremus, cur non essemus beati anon possem lumen honestatis et gratis amplectendae pulchritudinis, quam non uidet oculus carnis et uidetur ex intimo. nec considerabam miser, ex qua uena mihi manaret, quod ista ipsa foeda tamen cum amicis dulciter bquantalibet affluentia carnalium uoluptatum. quos utique amicos gratis diligebam uicissimque ab eis me diligi gratis sen