comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uulneris erupit. factusq est in morte uiri
crudeliter rigidus. quia in appetitu femine
fuit eneruiter fluxus. Et qui malis ante no¬
uerat pie parcere: in bonoꝵ quoq nece post
didicit sine obstaculo retractationis anhelare.
Prius quippe ferire deprehensum persecuto¬
rem noluit. et post cum damno desudantis
exercitus. etiam deuotũ militẽ extinxit.
Quem profecto ab electoꝵ numero culpa lon¬
gius raperet. nisi hunc ad ueniam flagella

Expanded text:
vulneris erupit , factusque est in morte viri vulneris erupit , factusque est in morte viri crudeliter rigidus, qui in appetitu feminae fuit enerviter fluxus; et qui malis ante noverat pie parcere, in bonorum quoque necem post didicit sine obstaculo retractationis anhelare . Prius quippe ferire deprehensum persecutorem noluit, et post cum damno desudantis exercitus etiam devotum militem exstinxit. Quem profecto ab electorum numero culpa longius raperet, nisi hunc ad veniam flagella
Abbreviated transcription (Latin):
fauores mundi fugere. terrores minime
timere ꝓueritate aduersa diligere. prospera
formidando declinare. quia et ista sepe per
tumorem cor inquinant. et illa per dolorem
purgant. In istis se animus erigit. in illis autẽ
quando se erexerit sternit. In istis se homo
obliuiscitur: in illis uero ad sui memoriam
nolens etiam coactusq reuocatur. In istis
sepe et ante acta bona depereunt: in illis autẽ
longi quoq temporis ãmissa tergunt᷑. Nam
plerumq aduersitatis magisterio. sub disciplina
cor premitur. Quod si ad regiminis culmen
eruperit. in elationẽ ꝓtinus usu gloriȩ ꝑmu-¬
tatur. Sic saul qui indignum se prius conside¬
rans fugerat. mox ut regni gubernacula ꝑcepit
intumuit. Honorari nanq coram populo cu-¬
piens. dum reprehendi publice noluit: ipsũ
qui in regnum se unxerat scidit. Sic dauid
auctoris iudicio pene in cunctis actib placens.
mox ut pressurȩ pondere caruit. in tumorem

Expanded text:
favores mundi fugere, terrores minime favores mundi fugere, terrores minime timere, pro veritate adversa diligere, prospera formidando declinare, quia et ista saepe per tumorem cor inquinant, et illa per dolorem purgant. In istis se animus erigit, in illis autem etiamsi quando se erexerit, sternit. In istis sese homo obliviscitur, in illis vero ad sui memoriam nolens etiam coactusque revocatur. In istis saepe et anteacta bona depereunt, in illis autem longi quoque temporis admissa terguntur. Nam plerumque adversitatis magisterio sub disciplina cor premitur: quod si ad regiminis culmen eruperit, in elationem protinus usu gloriae permutatur. Sic Saul, qui indignum se prius considerans fugerat, mox ut regni gubernacula suscepit, intumuit ; honorari namque coram populo cupiens, dum reprehendi publice noluit, ipsum qui in regnum se unxerat, scidit . Sic David auctoris judicio pene in cunctis actibus placens, mox ut pressurae pondere caruit, in tumorem
Abbreviated transcription (Latin):
Ec. ITAG breuiter diximus. ut
quantũ sit pondus regiminis mon¬
straremus. ne temerari sacra regi¬
mina quisquis his impar est audeat:
et ꝑ concupiscentiam culminis ducatũ
suscipiat ꝑditionis. Hinc enim pie iacobus
prohibet dicens. Nolite plures magistri effici
regnum ꝑcipere uitauit in terris. qui suꝑ-¬
norum quoq spirituũ scientiã sensum q
transcendens: ante secula in cęlis regnat. Scrip.¬
tum nanq est. Ĩc autẽ cũ cognouisset. quia
uenturi erant ut facerent eum regem. fugit
iterum in montem ipse solus. Quis enim prin-¬
cipari hominib tam sine culpa potuisset.
quam is qui hos iuimirum regeret. quos ipse
creauerat: Sed quia iccirco in carne apparuit.
ut non solum nos ꝑ passionem redimeret. uerũ
etiam ꝑ conuersationẽ doceret. exemplum se
sequentib prebens. rex fieri noluit. ad cru-¬
cis uero patibulum sponte ꝑuenit. Oblatã
głam culminis fugit. penam probrosȩ mortis
appetiit. ut menbra uidelicet eiꝰ discerent

Expanded text:
ec itaque breviter diximus, ut quantum sit pondus regiminis monstraremus, ne temerare sacra regimina quisquis his impar est audeat, et per concupiscentiam culminis, ducatum suscipiat perditionis. Hinc enim pie Jacobus prohibet, dicens: Nolite plures magistri fieri, regnum percipere vitavit in terris, qui supernorum quoque spirituum scientiam sensumque transcendens, ante saecula regnat in coelis. Scriptent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus . Quis enim principari hominibus tam sine culpa potuisset, quam is qui hos nimirum regeret, quos ipse creaverat? Sed quia idcirco in carne venerat, ut non solum nos per passionem redimeret, 5 verum etiam per conversationem doceret, exemplum se sequentibus praebens, rex fieri noluit, ad crucis vero patibulum sponte convenit; oblatam riam culminis fugit, poenam probrosae mortis appetiit; ut membra ejus videlicet discerent
Abbreviated transcription (Latin):
ritis nunc carne consũmamini. Culpas uero
uerecundantiũ quasi compatiens. reprehen¬
dit dicens. Gauisus sum in dño uehem̃der.
qm̃ tandem aliquando refloriustis pro me
sentire. sicut et sentiebatis. occupati enim era¬
tis. Ut et illoꝵ culpas increpatio detergeret.
& hoꝵ negligentiam sermo mollior uelaret.¬

Expanded text:
ritis, nunc carne consummamini ? Culpas vero ritis, nunc carne consummamini ? Culpas vero verecundantium quasi compatiens reprehendit, dicens: Gavisus sum in Domino vehementer, quoniam tandem aliquando refloruistis pro me sentire sicut et sentiebatis; occupati enim eratis ; ut et illorum culpas increpatio dura detegeret, et horum negligentiam mollior ser
Abbreviated transcription (Latin):
Nt er ãmonendi sunt impudentes.
atq aliter uerecondi. Illos nanq
ab impudentiȩ uitio non nisi increpa¬
tio dura cõpescit: istos autẽ plerunq
ad melius exhortatio modesta cõponit.
Iui se delinquere nesciunt. nisi etiã a plurib
increpentur: istis plerunq ad conuersionẽ
sufficit. quod eis doctor mala sua saltem
leniter ad memoriã reducit. Illos melius
corrigit. qui inuehendo reprehendit. istis
autẽ maior profectus adducitur. si hoc qđ
in eis reprehenditur quasi ex latere tangat᷑.
Impudentẽ quippe iudeoꝵ plebem dñs aꝑte
increpans ait. Erons mulieris meretricis facta
est tibi. noluisti erubescere. Et rursum ue¬
recondantẽ refouet dicens. Confusionis ad¬
olescentiȩ tuȩ obliuisceris. et obprobrii uiduitatis
tuȩ non recordaberis. quia dominabitur tui
qui fecit te. Impudenter quoq delinquentes
galathas. aperte paulus increpat dicens.
Oinsensati galathȩ. quis uos fascinauit: Et
rursum. Sic stulti estis: ut cum spiritu cepe¬

Expanded text:
ter admonendi sunt impudentes, atque aliter verecundi. Illos namque ab impudentiae vitio non nisi increpatio dura compescit; istos autem plerumque ad melius exhortatio modesta componit. Illi se delinquere nesciunt, nisi etiam a pluribus increpentur; istis plerumque ad conversionem sufficit quod eis doctor mala sua saltem leniter ad memoriam reducit. Illos melius corrigit qui invebendo reprehendit; istis autem major profectus adducitur, si hoc quod in eis reprehenditur quasi ex latere tangatur. Impudentem quippe Judaeorum plebem Dominus aperte increpans, ait: Frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere . Et rursum verecundantem refovet, dicens: Confusionis adolescentiae tuae oblivisceris, et opprobrii viduitatis tuae non recordaberis, quia dominabitur tui qui fecit te . Impudenter quoque delinquentes Galatas aperte Paulus increpat, dicens: O insensati Galatae, quis vos fascinavit ? Et rursum: Sic stulti estis, ut cum spiritu coepe
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutum nobis copia blanditur. ad infirma
sua mentis oculus redeat. seseq salubrit̾ deorsũ
p̃mat. ne recta que egit. sed que agere neglexit
atteritur. apud humilitatis auctorẽ robustiꝰ
in uirtute solidetur. Quia et plerumq omp̃s
ds idcirco rectoꝵ mentes quamuis ex magna
parte perficit: imꝑfectas tam̃ ex parua aliqͣ
parte derainquit. Ut cum miris uirtutib
rutilant. in ꝑfectionis suȩ tedio tabescant. Et
nequaquã se de magnis erigant: cum adhuc
contra minima innitentes laborant. Sed quia
extrema non ualent uincere. de precipius ac-¬
tib non audeant superbire. Ecce bone uir
reprehensionis meȩ necessitate conpulsus dũ
monstrare qualis eẽ. debeat pastor inuigilo.
pulchrum depinxi hominẽ pictor fedus . Ali¬
osq ad ꝑfectionis litus dirigo. qui adhuc
in delictoꝵ fluctibus uersor. Sed in huius
uitȩ queso naufragio orationis tuȩ me t̾abu¬
la sustine. ut quia pondus ꝓprium depͥmit.

Expanded text:
virtutum nobis copia blanditur, ad infirma virtutum nobis copia blanditur, ad infirma sua mentis oculus redeat, seseque salubriter deorsum premat; nec recta quae egit, sed quae agere neglexit atteritur, apud humilitatis auctorem robustius in virtute solidetur. Quia et plerumque omnipotens Deus idcirco Rectorum mentes quamvis ex magna parte perficit, imperfectas tamen ex parva aliqua parte derelinquit; ut cum miris virtutibus rutilant, imperfectionis suae taedio tabescant, et nequaquam se de magnis erigant, dum adhuc contra minima innitentes laborant; sed quia extrema non valent vincere, de praecipuis actibus non audeant superbire. Ecce, bone vir, reprehensionis meae necessitate compulsus, dum monstrare qualis esse debeat Pastor invigilo, pulchrum depinxi hominem pictor foedus; aliosque ad perfectionis littus dirigo, qui adhuc in delictorum fluctibus versor. Sed in hujus quaeso vitae naufragio orationis tuae me tabula sustine, ut quia pondus proprium deprimit,
Abbreviated transcription (Latin):
A uertisti faciem tuam a me: & factus sum con¬
turbatus. Ac si aꝑte dicat. Fortem me inter uir-¬
tutes credidi: sed quantȩ infirmitatis sim dere-¬
lictus agnoui. Hincrursum dicit. Iuraui et
statui custodite. iudicia iusticiȩ tuȩ. Sed qͥa
eius uirium non erat manere in custodia. quã
iurabat. ddebilitatẽ suã ꝓtinus turbatꝰ inuenit.
Unde et ad precis opem repente se contulit di
deratio priusquã ad munera ꝓuehat: infirnu-¬
tatis memoriã ad mentẽ reuocat. ne de accep¬
tis uirtutib intumescat. Unde et ez echiel ꝓ¬
pheta quotiens ad contemplanda cȩlestia
ducitur. priusfilius hominis uocatur. Acsi
hunc aperte dñs admonet dicens. Ne de his
que uides. in elatione cor subleues. Cautus ꝑ¬
pende quod es. ut cum sũma penetras. esse
te hominẽ recognoscas: quatinus dum ultra
te raperis. ad temecipsũ sollicitus infirmita-¬
tis tuȩ freno reuoceris. Unde necesse ẽ. ut cũ

Expanded text:
Avertisti faciem tuam a me, et factus sum conAvertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus . Ac si aperte dicat: Fortem me inter virtutes credidi, sed quantae infirmitatis sim derelictus agnovi. Hinc rursum dicit: Juravi et statui custodire judicia justitiae tuae . Sed quia ejus virium non erat manere in custodia quam jurabat, debilitatem suam protinus turbatus invenit. Unde et ad precis opem repente se contulit, dideratio priusquam per munera provehat, infirmitatis memoriam ad mentem revocat, ne de acceptis virtutibus intumescat. Unde Ezechiel propheta quoties ad contemplanda coelestia ducitur, 102 prius filius hominis vocatur; ac si hunc aperte Dominus admoneat, dicens: Ne de his quae vides, in elatione cor subleves, cautus perpende quod es; ut cum summa penetras, esse te hominem recognoscas, quatenus dum ultra te raperis, ad temetipsum sollicitus infirmitatis tuae freno revoceris. Unde necesse est ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
priuatã querit. et sibi arrogare incipit omne
bonum. quod ut largitoris p̃conio seruiret
accepit. Opinionis suȩ gl̃am dilatare desidat.
satagit ut mirabilis cunctis innotescat. In suo
ergo nomine fornicatur. que legalis thori
conubiũ deserens. corruptori spiritui in lau¬
dis appetitu substernit᷑. Hinc̃ dauid ait. Ira-¬
didit in captiuitatẽ uirtutes eoꝵ. & pulchritu-¬
dines eoꝵ in manus inimici. In captiuitate et¬
enim uirtus et pulchritudo in manus inimi-¬
ci traditur. cũ deceptȩ t̃ti antiquus hostis ex
boni operis elatione dominat᷑. Qui tam̃ uir-¬
tutis elatio quamius plene non superat.uitc̃q
camen et electoꝵ sepe animũ cemptat. Sed cũ
subleuatus destituitur. destitutus ad formidi¬
nem reuocatur. Hinc etenim dauid iterũ dicit.
Ego dixi in mea habundantia. non mouebor in
ȩternum. Sed quia de confidentia uirtutis
intumuit. paulo post quid ꝑtulit adiunxit.

Expanded text:
privatam quaerit, et sibi arrogare incipit omne privatam quaerit, et sibi arrogare incipit omne bonum, quod ut largitoris praeconio serviret accepit; opinionis suae gloriam dilatare desiderat, satagit ut mirabilis cunctis innotescat. In suo ergo 101 nomine fornicatur, quae legalis thori connubium deserens, corruptori spiritui in laudis appetitu substernitur. Hinc David ait: Tradidit in captivitatem virtutem eorum, et pulchritudinem eorum in manus inimici . In captivitatem etenim virtus, et pulchritudo in manus inimici traditur, cum deceptae menti antiquus hostis ex boni operis elatione dominatur: quae tamen virtutis elatio, quamvis plene non superat, utcunque tamen et electorum animum saepe tentat; sed cum sublevatus destituitur, destitutus ad formidinem revocatur. Hinc etenim David iterum ait: Ego dixi in abundantia mea, non movebor in aeternum . Sed quia de confidentia virtutis intumuit, paulo post quid pertulit adjunxit:
Abbreviated transcription (Latin):
quod gessit. dum se apud se erigit. apud hu-¬
militatis auctorẽ cadit. Hinc nanq suꝑbienti
animȩ dr̃. Quo pulchrior es descende. surge¬
qui dormis cum incircũcisis. Acsi aꝑte diceretur.
Quia ex uirtutũ decore te eleuas. ipsa tua pulch.¬
ritudine impelleris. ut cadas. Hinc sub hierłẽm
specie. uirtute suꝑbiens anima reꝓbat᷑ cũ dicit᷑.
Perfecta eras in decore meo. quẽ posuerã suꝑ te dic̃
dñs. Et habens fiduciam in pulchritudine tua.
fornicata es in nomine tuo. Fiducia quippe suȩ pul¬
chritudinis animus attollit᷑: cum de uirtutum
meritis lȩta apud se securitate gloriat᷑. Sed ꝑ hãc
eandem fidutiam ad fornicationem ducitur.
quia cum interceptã mentẽ cogitationes suȩ de-¬
cipiunt hanc magni sp̃s ꝑ innumera uitia sedu-¬
cendo corrũpunt. Notandũ uͦ qđ dicit᷑ forni-¬
cata es in nomine tuo. Quia cum respectum
mens suꝑni rectoris deserit. laudẽ protinus

Expanded text:
quod gessit, dum se apud se erigit, apud huquod gessit, dum se apud se erigit, apud humilitatis auctorem cadit. Hinc namque superbienti animae dicitur: Quo pulchrior es, descende, et dormi cum incircumcisis . Ac si aperte diceretur: Quia ex virtutum decore te elevas, ipsa tua pulchritudine impelleris ut cadas. Hinc sub Jerusalem specie, virtute superbiens anima reprobatur, cum dicitur: Perfecta eras in decore meo, quem posueram super te, dicit Dominus; et habens fiduciam in pulchritudine tua, fornicata es in nomine tuo . Fiducia quippe suae pulchritudinis animus attollitur, cum de virtutum meritis laeta apud se securitate gloriatur. Sed per hanc eamdem fiduciam ad fornicationem ducitur; quia cum interceptam mentem cogitationes suae decipiunt, hanc maligni spiritus per innumera vitia seducendo corrumpunt. Notandum vero quod dicitur: Fornicata es in nomine tuo; quia cum respectum mens superni rectoris deserit, laudem protinus
Abbreviated transcription (Latin):
Ed quia sepe dum p̃dicatio modis con¬
gruentib ubertim fundit᷑. apud semet¬
ipsum de ostensione sui occulta leticia
loquentis animꝰ subleuat᷑. magna cura
necesse est ut timoris laceratione se mordeat.
ne qui alioꝵ uulnera medendo ad salutem
reuocat: ipse ꝑ negligentiam suȩ salucis intu-¬
mescit. Ne proximos iuuando se deserat: ne
alios erigens cadat. Nam quibdã sepe magni-¬
tudo untutis occasio ꝑditionis fuit: ut cum de
confidentia uirium in ordinate securisunt. ꝑ
negligentiã inopinate morerent᷑. Uirtus nãq
cum uitiĩs renititur. quadã delectatione eiꝰ
sibimet ipsi animꝰ bl andit᷑. Fitq ut beneagẽ¬
tis mens metum suȩ circumspectionis abiciat.
atq in sui confidentia secura requiescat. Cau
iam torpenti seductor callidꝰ omne qđ bene
gessit enumerat. eamq quasi p̃ ceteris p̃pol¬
lentẽ in tumore cogitationis exaltat. Unde
agitur. ut ante iusti uidicis oculos fouea m̃¬
tis sit memoria uirtutis: qui a reminiscendo

Expanded text:
ed quia saepe dum praedicatio modis congruentibus ubertim funditur, apud semetipsum de ostensione sui occulta laetitia loquentis animus sublevatur, magna cura necesse est ut timoris laceratione se mordeat, ne qui aliorum vulnera medendo ad salutem revocat, ipse per negligentiam suae salutis intumescat, ne proximos juvando se deserat, ne alios erigens cadat. Nam quibusdam saepe magnitudo virtutis occasio perditionis fuit; ut cum de confidentia virium inordinate securi sunt, per negligentiam inopinate morerentur. Virtus namque cum vitiis renititur, quadam delectatione ejus sibimetipsi animus blanditur; fitque ut bene agentis mens metum suae circumspectionis abjiciat, atque in sui confidentia secura requiescat; cui jam torpenti seductor callidus omne quod bene gessit enumerat, eamque quasi prae caeteris praepollentem in tumore cogitationis exaltat. Unde agitur, ut ante justi judicis oculos, fovea mentis sit memoria virtutis; quia reminiscendo
Abbreviated transcription (Latin):
liter ammonendi sunt serui. atq aliter
dñi. Serui scilicet ut in se semper humi¬
litatem conditionis aspiciant. domini
uero ut naturȩ suȩ qua ȩqualiter sunt
cum seruis creati memoriam non amictant.
Serui ammonendi sunt ne dñm despiciant
et dm̃ offendant. si ordinationi illius super-¬
biendo contradicant. Domini quoq ammo¬
nendi sunt. quia contra dm̃ de munere eius
suꝑbiunt: si eos quos ꝑ conditionem tenent
subditos. ȩquales sibi ꝑ naturȩ consortium non
agnoscunt. Isti ammonendi sunt ut sciant se
seruos esse dominoꝵ: illi ammonendi sunt.
ut cognoscant se conseruos esse seruorum.
Istis nanq dicitur. Serui. obedite carnalibus
dominis. Et rursum. Quicumq sunt sub
iugo serui. dominos suos omni honore dignol
arbitrentur. Illis autẽ dicitur. et uos domini
eadem facite illis remittentes minas. scientes
quia et illorum et uester dominus ẽ. in celis.

Expanded text:
liter admonendi sunt servi, atque aliter domini. Servi scilicet, ut in se semper humilitatem conditionis aspiciant; domini vero, ut naturae suae qua aequaliter sunt cum servis conditi, memoriam non amittant. Servi admonendi sunt ne dominos despiciant, ne Deum offendant si ordinationi illius superbiendo contradicunt; domini quoque admonendi sunt, quia contra Deum de munere ejus superbiunt, si eos quos per conditionem tenent subditos, aequales sibi per naturae consortium non agnoscunt. Isti admonendi sunt ut sciant se servos esse dominorum: illi admonendi sunt ut cognoscant se conservos esse servorum. Istis namque dicitur: Servi, obedite dominis carnalibus . Et rursum: Quicunque sunt sub jugo servi, dominos suos omni honore dignos arbitrentur ; illis autem dicitur: Et vos domini eadem facite illis, remittentes minas, scientes quod et illorum et vester Dominus est in coelis .
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius diximꝰ caritatis studio retorque¬
mus. ut p̃dicator quisq plus actibus
quam uocib insonet. et bene uiuendo uestigia
antur ostendat. Quia et gallus iste quẽ ad ex¬
primendã botu p̃dicatoris specĩe in locutione
sua dñs assumit. Cum iam cantꝰ edere parat.
prius alas excutit: et semet ipsũ feriens uigi¬
lantiorẽ reddit. Quia nimirũ necesse est. ut
hi qui uerba sc̃ẽ p̃dicationis mouent: prius
studio bonȩ actionis inuigilent. ne insemetip¬
sis torpentes opere. alios excitent uoce. Pri¬
us se ꝑ subblimnia facta excutiant. & tunc ad
beneuiuendũ alios sollicitos reddant. Prius
cogitationũ alis semet ipsos feriant. & quicqͥd
in se inutiliter torpet. sollicita inuestigatione
dep̃hendant. Districta animaduersione corri¬
gant. et tunc demum alioꝵ uitã loquendo
cõponant. Prius puniri propria fletib curẽt.
& tunc que alioꝵ sunt punienda denuntient
Et antequã uerba exhortationis insonent. om̃e
uel uitia uel predicatio extollat.

Expanded text:
ius diximus, charitatis studio retorquemur, ut praedicator quisque plus actibus quam vocibus insonet, et bene vivendo vestigia antur ostendat. Quia et gallus iste, quem pro exprimenda boni praedicatoris specie in locutione sua Dominus assumit, cum jam edere cantus parat, prius alas excutit, et semetipsum feriens vigilantiorem reddit, quia nimirum necesse est ut hi qui verba sanctae praedicationis movent, prius studio bonae actionis evigilent, ne in semetipsis torpentes opere, alios excitent voce; prius se per sublimia facta excutiant, et tunc ad bene vivendum alios sollicitos reddant; prius cogitationum alis semetipsos feriant; quidquid in se inutiliter torpet, sollicita investigatione deprehendant, districta animadversione corrigant; et tunc demum aliorum vitam loquendo componant; prius punire propria fletibus curent, et tunc quae aliorum punienda sunt denuntient; et antequam verba exhortationis insonent, omne VEL VITA VEL PRAEDICATIO EXTOLLAT.
Abbreviated transcription (Latin):
cordis mei. Qui enim impietatẽ cordis sub-¬
didit. quia cogitationum iniusticias pronũ
tiare uellet. indicauit: dumq ait dixi pro¬
nuntiabo. atq ilico adiunxit. et tu remisi¬
sti: quam suꝑ hȩc sit facilis uenia ostendit.
Qui dum se ad huc ꝓmittit petere. hoc qd̃
se petere promitcebat optinuit. quatinus
quia usq ad opus non uenerat culpa. usq
ad crutiatum non perueniret penitentia.
Ded cogitata afflictio mentem tergeret.
quam nimirum tantũmodo cogitata iniqͥ¬

Expanded text:
cordis mei . Qui enim impietatem cordis subcordis mei . Qui enim impietatem cordis subditiare vellet indicavit. Dumque ait: Dixi: Pronuntiabo, atque illico adjunxit: Et tu remisisti, quam super haec sit facilis venia ostendit; qui dum se adhuc promittit petere, hoc quod se petere promittebat obtinuit; quatenus quia usque ad opus non venerat culpa, usque ad cruciatum non perveniret poenitentia, sed cogitata afflictio mentem tergeret, quam nimirum tantummodo cogitata iniq
Abbreviated transcription (Latin):
sentit. Unde et illic serpens praua suggessit.
eua autẽ quasi caro se delectatiom subdidit.
adam uero uelut sp̃s suggestione ac delectati-¬
one superatus assensit. Suggestione itaq pecca-¬
tum agnoscimus. delectatione uincimur. con-¬
sensu etiam ligamur. Ammonendi sunt igitur
qui nequitiam cogitationis deflent. ut sollici¬
te considerent. in qua peccati mensura ceci¬
derint. quatinus iuxta ruinȩ modũ quam in
semet ipsis introrsus sentiunt : etiam mensura
lamentationis erigantur: ne si mala minus cru¬
ciant. usq ad ꝑpetranda opera perducant.
Sed inter hec ita terrendisunt: ut tam̃ mini¬
me frangantur. Sepe enim misericors ds̃ eo
cicius peccata cordis abluit. quo hec exire
ad opera non per mittit: et cogitata nequitia
quantotius soluitur. quia effectu operis distri¬
ctius non ligatur. Unde recte ꝑ psalmistã
dicitur. Dixi pronuntiabo aduersũ me in¬
iusticias meas dño. et tu remisisti impietatem

Expanded text:
sentit. Unde et ille serpens prava suggessit, sentit. Unde et ille serpens prava suggessit, Eva autem quasi caro se delectationi subdidit, Adam vero velut spiritus suggestione ac delectatione superatus assensit. Suggestione itaque peccatum agnoscimus, delectatione vincimur, consensu etiam ligamur. Admonendi sunt igitur qui nequitias cogitationis deflent, ut sollicite considerent in qua peccati mensura ceciderunt, quatenus juxta ruinae modum quam in semetipsis introrsus sentiunt, etiam mensura lamentationis erigantur, ne si cogitata mala minus cruciant, usque ad perpetranda opera perducant. Sed inter haec ita terrendi sunt, ut tamen minime frangantur. Saepe enim misericors Deus eo citius peccata cordis abluit, quo haec exire ad opera non permittit; et cogitata nequitia quando citius solvitur, quia effectu operis districtius non ligatur. Unde recte per Psalmistam dicitur: Dixi, pronuntiabo adversum me injustitias meas Domino, et tu remisisti impietatem
Abbreviated transcription (Latin):
delectatur. et tamen eidem nequitiȩ ex ratio¬
ne renititur. ut in secreto cogitationis & contris¬
tet quodubet. et libeat quod contristat. Non¬
numquã uero ita mens baratro temptationis
absorbetur. ut nullatenus renitatur. Ded ex
deliberatione sequitur hoc: unde ex delectati¬
one pulsatur. Et si facultas exterior suppetat.
re um mors effectib interiora uota consũmat
Quod udelicet si iusta animaduersio districti
iudicis respicit. non est iam cogitationis culpa
sed operis: quia et sirerum tarditas foras peccatũ
distulit. intus hoc conseusionis opere uoluntas
impleuit. In primo autẽ parente didicimꝰ. quia
trib modis omnis culpȩ nequitiam perpetramꝰ.
Suggestione scilicet. delectatione. consensu.
Pruum itaq ꝑ hostem. scđm uero ꝑ carnem.
tertium ꝑ spm ꝑpetratur. Insidiator enim pra-¬
ua suggerit. caro se ad delectationẽ subicit.
atq ad extremum sp̃s uictus delectatione con¬

Expanded text:
delectatur, et tamen eidem nequitiae ex ratiodelectatur, et tamen eidem nequitiae ex ratione renititur, ut in secreto cogitationis et contristet quod libet, et libeat quod contristat. Nonnunquam vero ita mens baratro tentationis absorbetur, ut nullatenus renitatur, sed ex deliberatione sequitur hoc, unde ex delectatione pulsatur; et si facultas exterior suppetat, rerum mox effectibus interiora vota consummat. Quod videlicet si justa animadversio districti judicis respicit, non est jam cogitationis culpa, sed operis; quia etsi rerum tarditas foras peccatum distulit, intus hoc consensionis opere voluntas implevit. In primo autem parente didicimus quia tribus modis omnis culpae nequitiam perpetramus, suggestione scilicet, delectatione et consensu. 86 Primum itaque per hostem, secundum vero per carnem, tertium per spiritum perpetratur. Insidiator enim prava suggerit, caro se delectationi subjicit, atque ad extremum spiritus victus delectatione con
Abbreviated transcription (Latin):
ta est anima eius cum ea: quia unitam sibi per
iniquitatẽ respicit. Et quia cũ mens a culpa
resipiscit: adicitur. atq admissũ flere conatur.
Corruptor autem spes ac securitates uacuas
ante oculos eius uocat. quatinus utilitatẽ tris.¬
titie subtrahat: recte illic adiungitur. Tristẽ¬
q blanditiis deliniuit. Modo enim alioꝵ fac¬
ta grauiora. modo uichil eẽ qđ ꝑpetratum
est modo misericordem dm̃ loquimur. modo
adhuc tempus subsequens ad penitentiam
pollicetur. Ut dum per hec de cepta mens du-
citur. ab intentione penitentiȩ suspendat᷑.
quatinus tunc bona nulla ꝑcipiat. quam
nunc mala nulla contristant. Et tunc pleni¬
us obruatur suppliciis. que nunc etiã gaudet
in delictis. At contra monendi sunt qui pec.¬
cata cogitationũ deflent. ut sollicite cõsiderẽt.
intra mentis archana. utrum delectatione tã¬
tummodo anetiã consensu deliquerint. Plerũ¬
q enim temptatur cor. et ex carnis nequitia

Expanded text:
ta est anima ejus cum ea, quia unitam sibi per ta est anima ejus cum ea, quia unitam sibi per iniquitatem respicit. Et quia cum mens a culpa resipiscit, afficitur, atque admissum flere conatur, corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos vocat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat, recte illic subjungitur: Tristemque blanditis delinivit. Modo enim aliorum facta graviora, modo nihil esse quod perpetratum est, modo misericordem Deum loquitur, modo adhuc tempus subsequens ad poenitentiam polcitur, ab intentione poenitentiae suspendatur; quatenus tunc bona nulla percipiat, quam nunc mala nulla contristant: et tunc plenius obruatur suppliciis, quae nunc etiam gaudet in delictis. At contra admonendi sunt qui peccata cogitationum deflent, ut sollicite considerent intra mentis arcana utrum delectatione tantummodo, an etiam consensu deliquerint. Plerumque enim tentatur cor, et ex carnis nequitia
Abbreviated transcription (Latin):
utiq iudicaremur. Rursum ãmonendi sur
ut sic despefiduciã habeant: nec tam̃ incauta
securitate torpescant. Plerumq enim hostis
callidus mentem quam peccato supplantat:
cum de ruina sua afflictam repperit. securita¬
tis pestiferȩ blanditiis seducit. Quod figu¬¬
rate exprimitur. cum factum dirȩ memora¬
tur. Scriptum quippe est. Egressa ẽ. dina. ut¬
ut uideret mulieres regionis illiꝰ. Quam cũ
uidisset sichem filius emor euei princeps ter
rȩ illius. adamauit et rapuit. et dormuit cũ
illa. ui opprimens uirginem. et conglutina¬
ta est anuna eius cum ea. tristemq blanditus
deliniuit. Dina quippe ut mulieres uideat ex¬
traneȩ regionis egreditur. quando una queq
mens sua studia negligens. actiones curans alie¬
nas. extra habitum atq extra ordinem ꝓpriũ
uagatur. Quam sẏchem princeps terre oppͥ-¬
mit. quia uidelicet inuentam in euris exterio¬
riorib diabolus corrumpit. Et ad conglutina¬

Expanded text:
utique judicaremur . Rursumque admonendi sunt, utique judicaremur . Rursumque admonendi sunt, ut sic de spe fiduciam, habeant, ne tamen incauta securitate torpescant. Plerumque enim hostis callidus mentem quam peccato supplantat, cum de ruina sua afflictam respicit, securitatis pestiferae blanditiis seducit. Quod figurate exprimitur, cum factum Dinae memoratur. Scriptum quippe est: Egressa est Dina ut videret mulieres regionis illius; quam cum vidisset Sicherae illius, adamavit et rapuit, et dormivit cum illa, vi opprimens virginem; et conglutinata est anima ejus cum ea, tristemque blanditiis dilinivit, etc. Dina quippe ut mulieres videret extraneae regionis egreditur, quando unaquaeque mens, sua studia negligens, actiones alienas curans, extra habitum atque extra ordinem proprium evagatur. Quam Sichem princeps terrae opprimit, quia videlicet inventam curis exterioribus diabolus corrumpit. Et agglutina
Abbreviated transcription (Latin):
inquinationẽ deflent. simul se ac totos lacrimis
mundent. Unde bene per hieremiam dicitur.
cum uideȩ singula delicta pensarentur. Diuisi¬
ones aquarum. deduxit oculus m̃s. Diuisas qͥp-¬
pe ex oculis aquas deducimus: quando peccatis
singulis disꝑtitas lacrimas damus. Neq enĩ uno
eodemq tempore ȩque mens de omnib dolet. seo
dũ nunc huius nunc illius culpȩ memoria acrius
tangitur. simul de omnib in singulis comota pur¬
gatur. Ammonendi sunt ut de miscđia quã pos¬
tulant presumant. ne ui inmoderatȩ afflictio¬
nis intereant. Neq enim pie dñs ante delin-¬
quentium oculos flenda peccata opponeret. si ꝑ
semet ipsũ ea districte ferire uoluisset. Constat
enim quod a suo iudicio abscondere noluit:
quos miserando preueniens sibimet ipsis iudi¬
ces fecit. Hinc enim scriptum est. Preuenia.¬
mus faciem eius in confessione. Hinc ꝑ paulũ
dicitur. Si nosmetipsos diiudicaremus. non

Expanded text:
inquinationem deflent, simul se ac totos lacrymis inquinationem deflent, simul se ac totos lacrymis mundent. Unde bene per Jeremiam dicitur, cum Judaeae singula delicta pensarentur: Divisiones aquarum deduxit oculus meus . Divisas quippe ex oculis aquas deducimus, quando peccatis singulis dispertitas lacrymas damus. Neque enim uno eodemque tempore aeque mens de omnibus dolet; sed dum nunc hujus, nunc illius culpae memoria acrius tangitur, simul de omnibus in singulis commota purgatur. 85 Admonendi sunt, ut de misericordia quam postulant, praesumant, ne vi immoderatae afflictionis intereant. Neque enim pie Dominus ante delinquentium oculos flenda peccata opponeret, si per semetipsum ea districte ferire voluisset. Constat enim quod a suo judicio abscondere voluit, quos miserando praeveniens sibimetipsis judices fecit. Hinc enim scriptum est: Praeveniamus faciem Domini in confessione . Hinc per Paulum dicitur: Si nosmetipsos dijudicaremus, non
Abbreviated transcription (Latin):
operũ: atq alit̾̃ qui cogitationũ. Ammonẽdi
sunt quippe qui peccata deplorant operũ.
ut consũmata mala perfecta diluant
lam̃ta. ne plus astringantur in debito ꝑpetrati
operis. et minus soluant infletib satisfactionis.
Scriptum quippe est. Potum dedit nobis. in lacri-¬
mis et mensura. Ut uidelicet unius cuiusq mens
tantum penitendo conpunctionis suȩ bibat lacri¬
mas: quantum se adõ meminit aruisse ꝑ culpas.
Ammonendi sunt: ut incessanter admissa ante
oculos reducant. atq uiuendo agant: ut a dis¬
tricto iudice uideri non debeant. Unde dauid
cum peniteret dicens. auerte oculos tuos a pecca.¬
tis meis: paulo superius intulit. Delictũ meñ
contra me est semper. Acsi diceret. Peccatũ me-¬
um ne respicias postulo. quia hoc resipiscere
ipse non cesso. Unde per ꝓphetã dñs dicit. Et
peccatoꝵ tuoꝵ memor non ero. tu autẽ memor
esto. Ammonendi sunt: ut singula queq admissa
considerent. et dum ꝑ unumquodq erroris sui

Expanded text:
operum, atque aliter qui cogitationum. Admonendi quippe sunt qui peccata deplorant operum, ut consummata mala perfecta diluant lamenta, ne plus astringantur in debito perpetrati operis, et minus solvant fletibus satisfactionis. Scriptum quippe est: Potum dedit nobis in lacrymis in mensura ; ut videlicet uniuscujusque mens tantum poenitendo compunctionis suae bibat lacrymas, quantum se a Deo meminit aruisse per culpas. Admonendi sunt ut incessanter admissa ante oculos reducant, atque vivendo agant, ut a districto judice videri non debeant. Unde David cum peteret, dicens: Averte oculos tuos a peccatis meis , paulo superius intulit: Delictum meum coram me est semper . Ac si diceret: Peccatum meum ne respicias postulo, quia hoc respicere ipse non cesso. Unde et per prophetam Dominus dicit: Et peccatorum tuorum memor non ero, tu autem memor esto . Admonendi sunt ut singula quaeque admissa considerent, et dum per unumquodque erroris sui
Abbreviated transcription (Latin):
turbatꝰ ẽ. qui ad hec fuerat dõ eligente prepara¬
tus:Ammonendi sunt ut considerent quod sa¬
lomon post tantam sapientiam usq ad idola¬
triam cecidisse describitur. nichil in hoc mun¬
do prius quã caderet aduersitatis habuisse
memoratur. Sed concessa sapientia funditꝰ cor
deseruit. quod nulla uel minima tribulatio¬
nis disciplina custodiuit.¬

Expanded text:
turbatus est, qui ad haec fuerat Deo eligente praeparaturbatus est, qui ad haec fuerat Deo eligente praeparatus? Admonendi sunt ut considerent quia Salomon qui post tantam sapientiam usque ad idololatriam cecidisse describitur, nihil in hoc mundo priusquam caderet, adversitatis habuisse memoratur; sed concessa sapientia funditus cor deseruit, quod nulla vel minima tribulationis disciplina custodivit
Abbreviated transcription (Latin):
sumant quos aduersitas uitȩ tempor alis hu-¬
miliat. Quia nisi saluandos in ꝑpetuum
cerneret. erudiendos sub disciplinȩ regimine
diuina dispensatio non frenaret. Ammonendi
st̃ itaq qui in his que temporalit̾ concupiscuit᷑.
aduersitatis labore fatigantur. ut sollicite con¬
siderent quod plerumq etiã iustos cũ tempora¬
lis potentia sustulit. uelut in laqueũ culpa cõ¬
prehendit. Nam sicut in priori huiꝰ uolumi-¬
nis parte iam diximꝰ. dauid dõ amabił rectior
fuit in seruitiũ. quã cum ꝑuenit ad regnũ. Ser¬
uns nanq amore iusticiȩ dep̃hensũ aduersariũ
ferire timuit: rex autẽ ꝑsuasione luxurie deuo-¬
tum militẽ etiã substudio fraudis extiuxit. Quis
g opes quis potestatẽ. quis głam querat innoxie.
si et illi extiterunt noxia qui ea habuit non que¬
sita: Quis inter hȩc sine magni discriminis la-¬
bore saluabitur. si ille in his culpa int̾ueniente

Expanded text:
sumant, quos adversitas vitae temporalis husumant, quos adversitas vitae temporalis humiliat; quia nisi salvandos in perpetuum cerneret, erudiendos sub disciplinae regimine divina dispensatio non frenaret. Admonendi itaque sunt qui in his quae temporaliter concupiscunt, adversitatis labore fatigantur, ut sollicite considerent quod plerumque etiam justos cum temporalis potentia sustollit, velut in laqueo culpa comprehendit. Nam sicut in priori hujus voluminis parte jam diximus , David Deo amabilis rectior fuit in servitio, quam cum pervenit ad regnum . Servus namque amore justitiae, deprehensum adversarium ferire timuit; rex autem persuasione luxuriae devotum militem etiam sub studio fraudis exstinxit . Quis ergo opes, quis potestatem, quis gloriam quaerat innoxie, si et illi exstiterunt noxia, qui haec habuit non quaesita? Quis inter haec sine magni discriminis labore salvabitur, si ille in his culpa interveniente
Abbreviated transcription (Latin):
alleuarentur. Quia uidelicet reꝓbi cum recta
oꝑa diuinis munerib non replent. cum totos se
hic deserunt et afluentib prosꝑitatib dimittunt
unde exterius ꝓficiunt. inde ab intimis cadunt.
Hinc est quod in inferno cruciato diuiti dicit᷑.
recepisti bona in uita tua. Iccirco enim bona
hic recipit et malus. ut illic plenius mala re¬
ciperet. quia hic fuerat nec ꝑ bona conuersus.
At contra ãmonendi sunt qui ea quidẽ que mun-¬
disunt concupiscunt. sed tam̃ aduersitatis labore
fatigantur. ut sollicita consideratione ꝑpendãt.
creator dispositor q cunctoꝵ quanta suꝑ eos gr̃a
ugilat. quos in sua desideria non relaxat.
Egro quippe quem medicus desperat. concedit
ut cuncta quȩ concupiscit accipiat. Nam qͥ
sanari posse creditur. a multis que appetit pro¬
hibetur. Et pueris nũmos subtrahimꝰ. quib
tota simul patrimonia heredib reseruamus.
Hinc ergo de spe ȩternȩ hereditatis gaudiũ

Expanded text:
allevarentur . Quia videlicet reprobi cum recta allevarentur . Quia videlicet reprobi cum recta opera divinis muneribus non rependunt, cum totos se hic deserunt, et affluentibus prosperitatibus dimittunt, unde exterius proficiunt, inde ab intimis cadunt. Hinc est quod in inferno cruciato diviti dicitur: Recepisti bona in vita tua . Idcirco enim bona hic recepit et malus, ut illic plenius mala reciperet, quia hic fuerat nec per bona conversus. At contra admonendi sunt, qui ea quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur, ut sollicita consideratione perpendant, Creator dispositorque cunctorum quanta super eos gratia vigilat, quos in sua desideria non relaxat. Aegro quippe quem medicus desperat, concedit ut cuncta quae concupiscit accipiat. Nam qui sanari posse creditur, a multis quae appetit prohibetur: et pueris nummos subtrahimus, quibus tota simul patrimonia haeredibus reservamus. Hinc ergo de spe aeternae haereditatis gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
mundo prosperantur. ut sollerter considerent qd
presentis uitȩ prosperitas aliquando iccirco datur.
ut ad meliorẽ uitã prouocet. aliquando uero ut
in eternum melius dampnet. Hinc est enim qd̃
plebi israheliticȩ chanaan terra ꝓmittitur. ut
quandoq ad ȩterna speranda ꝓuocetur. Neq
enim rudis ille popłs ꝓmissionib dĩ in longin.¬
quum crederet. si a ꝓmissore suo non etiã e uici¬
no aliquid ꝑcepisset. Ut ergo ad ȩternoꝵ fidem
certius roboretur. nequaquã solummꝰ spe adres.
s reb quoq ad spem crahitur. Qđ liquido psal¬
mista testatur dicens. Dedit eis regiones genti-¬
um. et labores populoꝵ possederunt. ut custo-¬
diant iustificationes eius. & legem eius requi¬
rant. Sed cum largientẽ dm̃ humana mens boni
operis responsione non sequit᷑. unde nutrita pie
creditur. inde iustius dampnat᷑. Hinc enĩ per
psalmistam rursum dicitur. Deiecisti eosdum

Expanded text:
mundo prosperantur, ut solerter considerent quia mundo prosperantur, ut solerter considerent quia praesentis vitae prosperitas aliquando idcirco datur ut ad meliorem 78 vitam provocet, aliquando vero ut in aeternum plenius damnet. Hinc est enim quod plebi Israeliticae Chanaan terra promittitur, ut quandoque ad aeterna speranda provocetur. Neque enim rudis ille populus promissionibus Dei in longinquum crederet, si a promissore suo non etiam e vicino aliquid percepisset. Ut ergo ad aeternorum fidem certius roboretur, nequaquam solummodo spe ad res, sed rebus quoque ad spem trahitur. Quod liquido Psalmista testatur, dicens: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt: ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant . Sed cum largientem Deum humana mens boni operis responsione non sequitur, unde nutrita pie creditur, inde justius damnatur. Hinc enim per Psalmistam rursum dicitur: Dejecisti eos, dum
Abbreviated transcription (Latin):
pite meo. et dextera illiuis anplexabitur me. Dinis-¬
tram dĩ prosperitatẽ uitȩ p̃sentis. quasi sub capite¬
posuit. quã intentione sũmi amoris premit. Dex¬
tera uero dĩ eã amplectitur. quia sub eterna eius
beatitudine tota deuotione continet᷑. Hinc rursũ
ꝑsalomonẽ dicitur. Iiugitudo dierum in dextera
eius. in sinistra uero illius diuitiȩ ei et gloria.
Diuitiȩ itaq et gloria qualit̾ sint habenda docuit.
que posita in situstra memorauit. Hinc psalmista
ait. Saluum fac dextera tua. Neq enim ait manu
sed dexteta. Ut uidelicet cũ dexterã nominauit.
quia eternã salutẽ diceret. indicauit. Hinc rursũ
scriptũ est. Dextera manus tua dñe confregit ini¬
micos. Hostes enũ dĩ. ⁊ si in sinistra eiꝰ ꝓficiunt.¬
in dextera franguntur. Quia plerumq prauos
uita presens eleuat. sed aduentus ȩternȩ beati-¬
tudinis dampnat. Ammonendi sunt qͥ in hoc

Expanded text:
pite meo, et dextera illius amplexabitur me . Sinispite meo, et dextera illius amplexabitur me . Sinistram Dei, prosperitateposuit, quam intensione summi amoris premit. Dextera vero Dei eam amplectitur, quia sub aeterna ejus beatitudine tota devotione continetur. Hinc per Salomonem dicitur: Longitudo dierum in dextera ejus, in sinistra vero illius divitiae et gloria . Divitiae itaque et gloria qualiter sint habenda docuit, quae posita in sinistra memoravit. Hinc Psalmista ait: Salvum me fac dextera tua . Neque enim ait manu, sed dextera, ut videlicet, cum dexteram diceret, quia aeternam salutem quaereret, indicaret. Hinc rursum scriptum est: Dextera manus tua, Domine, confregit inimicos . Hostes enim Dei etsi in sinistra ejus proficiunt, dextera franguntur quia plerumque pravos vita praesens elevat, sed adventus aeternae beatitudinis damnat. Admonendi sunt qui in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
reliquerant. in huius mundi successib letantes incre-¬
pant᷑ cum dr̃. Dederunt terrã meã in hereditatem¬
sibi cũ gaudio et toto corde ex animo. Quib uerbis
ꝑpenditur. quod non solũ quia gaudent sed quod to-¬
to corde et ex animo gaudeant districta reprehẽ-¬
sione feriantur. Hinc salomon ait. Auersio par¬
uuloꝵ interficiet eos. et prosperitas stultoꝵ perdet
illos. Hinc paulus ãmonet dicens. Qui emunt
tamquã non possidentes. et qui utuntur hoc mun-¬
do tanquã ñ utentes. Ut uidelicet sic nobis quȩ
suppetunt exterius seruiant. quatinus asuꝑnę
dilectionis studio aninum non inflectant. Nec
luctũ nobis internȩ peregrinationis temperent.
ea quȩ in exilium positis subsidiũ prebent. Et qua¬
si felices nos in transitoruis gaudeamus. qui ab eter¬
nis nos interim miseros cernimus. Hinc nanq ẽ
qd̃ dilectoꝵ uoce dicit ecclesia. Leua eius sub ca¬

Expanded text:
reliquerunt, in hujus mundi successibus laetantes increreliquerunt, in hujus mundi successibus laetantes increpantur cum dicitur: Dederunt terram meam sibi in haereditatem cum gaudio, et toto corde, et ex animo . Quibus verbis perpenditur, quod non solum quia gaudeant, sed quod toto corde et ex animo gaudeant, districta reprehensione feriantur. Hinc Salomon ait: Aversio parvulorum interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos . Hinc Paulus admonet dicens: Qui emunt, tanquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur . Ut videlicet sic nobis quae suppetunt, exterius serviant, quatenus a supernae delectationis studio animum non inflectant, ne luctum nobis internae peregrinationis temperent eaque in exsilio positis subsidium praebent; et quasi felices in transitoriis nos gaudeamus, qui ab aeternis nos interim miseros cernimus. Hinc namque est quod electorum voce dicit Ecclesia: Laeva ejus sub ca
Abbreviated transcription (Latin):
liter appetunt prosperantur. atq aliter qͥ
ea quidem que mundi sunt concupiscunt.
sed tam̃ aduersitatis labore fatigantur. Ad monẽ¬
di sunt namq qui in hoc quod temporaliter ap¬
petunt prosperantur. ne cum cuncta ad uotũ
suppetunt. dantẽ querere negligant. si in his
que dantur animũ figant. Ne peregrinationẽ
pro patria diligant. ne subsidia itineris in obsta¬
cula peruentionis uertant. ne nocturno lunȩ
lumine delectati. claritatẽ solis iuidere refugi¬
ant. Admonendi sunt itaq ut queq in hoc mun¬
do consequunt᷑ calamitatis solatia non autem
p̃mia recributionis credant. sed contra fauoreᷤ
mundi m̃tẽ erigant. ne in eis ex tota cordis de¬
lectatione succumbant. Quisqͥs enĩ prosperita¬
tem qua utitur apud iudicium cordis meliori̾
uitȩ amore non reprimit. fauorẽ uitȩ transeuntisiu
mortis ꝑpetuȩ occasionem uercit. Hinc enim ẽ. quod
sub idumeoꝵ specie qui uincendos se prosperitatiꝰ suȩ

Expanded text:
prosperantur; atque aliter qui ea quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur. Admonendi namque sunt qui in hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, ne cum cuncta ad votum suppetunt, dantem quaerere negligant; sed in his quae dantur animum figant; ne peregrinationem pro patria diligant, ne subsidia itineris in obstacula perventionis vertant, ne nocturno lunae lumine delectati, claritatem solis videre refugiant. Admonendi itaque sunt ut quaeque in hoc mundo consequuntur, calamitatis solatia, non autem praemia retributionis credant; sed contra favores mundi mentem erigant, ne in eis ex tota cordis delectatione succumbant. Quisquis enim prosperitatem qua utitur, apud judicium cordis, melioris vitae amore non reprimit, favorem vitae transeuntis in mortis perpetuae occasionem vertit. Hinc est enim quod sub Idumaeorum specie, qui vincendos se prosperitati suae
Abbreviated transcription (Latin):
altari nr̃a humilitas. id est suꝑ dominicae in carnationis fidem posuerit
quicquid operat᷑. In altariergo de terra oblatũ munus ponimus. si act
nostros dominice in carnationis fide solidamus In cõ MΕΝTΑRΙU IHETΕ¬

Expanded text:
altari nostra humilitas, id est, super Dominicae incarnationis fidem posuerit altari nostra humilitas, id est, super Dominicae incarnationis fidem posuerit quidquid operatur. Altari ergo de terra oblatum munus imponimus, si actus nostros Dominicae incarnationis fide solidamus. De quo altari pe
Abbreviated transcription (Latin):
Insacro eloquio intelligentiȩ magna discretio est. Sepe enĩ in quib dã
sola ex quirenda c̾ allegoria. aliquando uero sola necesse est ut teneat᷑
historia. Nam in quib dam locis sicut diximus historia simul tenenda
ẽ & allegoria. ut & tardiores pascantur ꝑhistoriã. & uelociores ingenii
ꝑ allegoriam. Vnde cum loquente dõ. populus lampades & sonitũ buan
& montẽ fumigantẽ cerner&. perterritus pecit. ut eis ꝑmorsen dñs
loqueretur. & scriptũ est: stetit populus delonge. morses ascendit ad
caliginem in qua erat ds̃. Turba quippepopuli allegoriarũ caliginẽ
ion ual& penetrare . quia ualde paucorum ẽ spiritualem in tei
rimari. Quia enĩ mentes carnalium sola sȩpe historia pascuntur. loquen¬
te dõ longe populus stetit . quia uero spirituales quiq allegoriarum
nubem penetrant. ut spiritualiter dĩ uerba cognoscant : moyses accessit
toris sperare. Tunc quippe adõ nr̃o munus accipitur. quando in hoc

Expanded text:
o eloquio intelligentiae magnae discretio est. Saepe enim in quibusdam sola exquirenda est allegoria; aliquando vero sola necesse est ut teneatur historia. Nam in quibusdam locis, sicut diximus, historia simul tenenda est et allegoria: et ut tardiores pascantur per historiam, et velociores ingenio per allegoriam. Unde cum loquente Deo populus lampades et sonitum buccinae et montem fumigantem cerneret, perterritus petiit ut eis per Moysen Dominus loqueretur. Scriptum est: Stetit populus de longe: Moyses accessit ad caliginem in qua erat Deus. Turba quippe populi, allegoriarum caliginem non valet penetrare, quia valde paucorum est, spiritualem intellectum rimari. Quia enim mentes carnalium sola saepe historia pascuntur, loquente Deo, stetit populus de longe. Quia vero spirituales quique allegoriarum nubem penetrant, ut spiritualiter Dei verba cognoscant, Moyses accessit toris
Abbreviated transcription (Latin):
permontem. nisi ipsa nr̃a contẽplatio designatur: Inquã nos ascendimꝰ
ut ad ea quȩ ultra infirmitatem nrãm sunt uidenda subleuemur. Sed
in hanc dñs descendit. quia nobis multũ profitentib parum dese aliquid
nr̃is sensib aperit. si tapendia in illo uel parũ. uel aliquid potest. qui unꝰ
semꝑ & idem in telligi partiliter non potest. & tamen a suis fidelibus
participari dicitur. cum in eius substantia pars nulla tenus adm
Sed quia hunc exprimere ꝑfecto sermone non possumus . humanitatis nrã
modulo quasi infantiȩ imbecillitate prepediti. eumaliquatenus balbuti¬
endo resonamus

Expanded text:
per montem nisi ipsa nostra contemplatio designatur, in qua nos ascendimus ut ad ea quae ultra infirmitatem nostram sunt videnda sublevemur. Sed in hanc Dominus descendit, quia nobis multum proficientibus parum de se aliquid nostris sensibus aperit; si tamen dici in illo vel parum, vel aliquid potest, qui unus semper et idem permanens, intelligi partiliter non potest, et tamen a suis fidelibus participari dicitur, cum in ejus substantia pars nullatenus admittatur. Sed quia hunc exprimere perfecto sermone non possumus, humanitatis nostrae modulo, quasi infantiae imbecillitate praepediti, eum aliquatenus balbutiendo resonamus