comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcredulis gentib incredibilia trederẽt᷑.¬
¶ Tapłm .s. ¶ Non essetõtra naturã
cũ in aliqͣ re cuiꝰ natura ĩuotuit aliqͥd
ab eo qd̾ erat notũ ĩcipit ẽẽ diuersum.
Iautẽ respoudent ꝓpterea se non
credere que de humanis semper
arsuris nec unꝙͣ morituris corporibus
dicimus. qr hũanoꝵ corporũ naturã no¬
iimꝰ longe aliter institutã. unde nec illa
racio huic reddi p̃t. que de illis naturis
mirabilib reddebatur. ut dici possit. uis
ista naturalis est. rei huiꝰ ista natura
est. qñ scimiꝰ hũane carnis istã non ẽe
naturam: habenus quidẽ ꝙ responde¬
amus de lrĩs sacris. hanc ip̃am st hu-
manã carnem aliter iustitutã fuisse añ
pctm̃ id est ut poss nũꝙͣ ꝑpeti mortẽ :
aliter autẽ post pctin qualis ĩ erũpna
huiꝰ mortalitatis ĩnotuit ut ꝑpetuam
uitã tenere non possit. Sic gͦ aliter
ꝙͣ nobis nota est iustituetur ĩ resurrec¬

Expanded text:
incredulis gentibus incredibilia crederenturincredulis gentibus incredibilia crederentur. CAPUT VIII. Non esse contra naturam, cum in aliqua re, cuius natura innotuit, aliquid ab eo quod erat notum incipit esse diuersum. Si autem respondent propterea se non credere quae de humanis semper arsuris nec umquam morituris corporibus dicimus, quia humanorum corporum naturam nouimus longe aliter institutam, unde nec illa ratio hinc reddi potest, quae de illis naturis mirabilibus reddebatur, ut dici possit: \'Vis ista naturalis est, rei huius ista natura est\'; quoniam scimus humanae carnis istam non esse naturam: habemus quidem quod respondeamus de litteris sacris, hanc ipsam scilicet humanam carnem aliter institutam fuisse ante peccatum, id est, ut posset numquam perpeti mortem; aliter autem post peccatum, qualis in aerumna huius mortalitatis innotuit, ut perpetem uitam tenere non possit; sic ergo aliter, quam nobis nota est, instituetur in resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
perire. Et illũ quidẽ fontẽ non ĩueni
qui ĩ egipto uidisse se dicerent. s qui
in gallia similem nossent non longe
agartiano poli ciuitate. De frictib
se loquũtur expertos: ut huic dubita¬
re non possum. Cetera uero sit habeo
creuerim: s ideo etiã ip̃a posui. qm̃
apud eoꝵ contra qͦs agimus historitos
legi. ut ostenderem qualia multa.
multiq illoꝵ nulla reddita racione.
in suoꝵ lrãtoꝵ scripta lrĩs credãt. qui
nobis credere qñ id qd̾ eoꝵ experienciã
sensũq trãsgreditur oĩpotentem deũ
dicimꝰ eẽ facturũ: nec reddita racõe
dignãtur. Nam q̃ melior et ualidior
racio de reb talib redditur: ꝙͣ cñ oĩ¬
potens ea posse facere ꝑhibetur. et
facturus dicit᷑ que p̾uũciasse ibi legi¬
tur. ubi alia multa p̾uũciauit. que
fecisse monstratur. Ip̃e quippe faciet.
qr se facturũ ẽẽ p̾dixit. q̃ impossibilia¬
ẽe putãtur: qui ꝓmisit et fecit ut ab

Expanded text:
perire. Et illum quidem fontem non inueni perire. Et illum quidem fontem non inueni qui in Epiro uidisse se dicerent, sed qui in Gallia similem nossent non longe a Gratianopoli ciuitate. De fructibusse loquuntur expertos, ut hinc dubitare non possim. Cetera uero sic\' habeo, creuerim; sed ideo etiam ipsa posui, quoniam aput eorum, contra quos agimus, historicos legi, ut ostenderem qualia multa multique illorum nulla reddita ratione in suorum litteratorum scripta litteris credant, qui nobis credere, quando id, quod eorum experientiam sensumque transgreditur, omnipotentem Deum dicimus esse facturum, nec reddita ratione dignantur. Nam quae melior et ualidior ratio de rebus talibus redditur, quam cum Omnipotens ea posse facere perhibetur et facturus dicitur, quae praenuntiasse ibi legitur, ubi alia multa praenuntiauit, quae fecisse monstratur? Ipse quippe faciet, quia se facturum esse praedixit, quae inpossibilia putantur, qui promisit et fecit ut ab
Abbreviated transcription (Latin):
platonis; de palea sit frigẽte ut flues¬
cere nuẽ non sinat. sic talente ut
maturescere ponia cõpellat: de igne
fulgido ꝙ scdm̃ suũ fulgorem lapides
coquẽdo candificet. et contra eundem
suũ fulgorem urendo plurima fustet
Tale est et ꝙ nigre macule offundũt᷑
ex oleo splendido. siiliter ingre li¬
nee de candido ĩprimũtur argẽto. De
carbonib etiã qd accedente igne sic
uertantur in cõtrariũ. ut de lignis
pulcherrinus tetri. fragiles deduris.
imputribiles de putribilib fiãt. Hec
ip̃e quedam cũ multis. quedã cũ oĩb
noui: et alia plurima que huit lib ͦ
inserere longũ fuit. De hiis autẽ q̃
posui non experta s lecta. p̾ter de fou¬
te illo ubi faces et extingũt᷑ ardentes
et accendũt᷑ extincte: et de pouus t̾re
sodomoꝵ forisecus qͣiͣ maturis ĩtriu¬
secus fumeis: nec testes aliqͦs ydoneos
aquib utrũ uera eẽnt audirẽ potui re¬

Expanded text:
Platonis; de palea sic frigente, ut fluesPlatonis; de palea sic frigente, ut fluescere niuem non sinat, sic calente, ut maturescere poma compellat; de igne fulgido, quod secundum suum fulgorem lapides coquendo candificet et consuum fulgorem urendo plurima obfuscet. Tale est et quod nigrae maculae offunduntur ex oleo splendido, similiter nigrae lineae de candido inprimuntur argento, de carbonibus etiam, quod accendente igne sic uertantur in contrarium, ut de lignis pulcherrimis taetri, fragiles de duris, inputribiles de putribilibus fiant. Haec ipse quaedam cum multis, quaedam cum omnibus noui, et alia plurima, quae huic libro inserere longum fuit. De his autem, quae posui non experta, sed lecta, praeter de fonte illo, ubi faces exstinguuntur ardentes et accenduntur exstinctae, et de pomis terrae Sodomorum forinsecus quasi maturis, intrinsecus fumeis, nec testes aliquos idoneos, a quibus utrum uera essent audirem, potui re
Abbreviated transcription (Latin):
reddicionem racionis postentib
respondemus hãc ẽẽ uolũtatẽ dei oĩ¬
potentis. Qui certe nõ ob aliud
uocatur oĩpotens. nisi qm̃ quicqͥd
uult potest. qui potuit creare tam
multa q̃ nisi ostenderẽtur. aut a cre¬
fecto imposibilia putarẽtur. nõ solũ
q̃ ignotissuua apud nos. uerũ etiam
que notissima posui. Illa enĩ q̃ apd̾
nos p̾ter eos qͦꝵ de hiis libros leginiꝰ
nõ habent testẽ. et ab eis constripta
sũt qui non sunt diuiuitꝰ docti atq
humanitus falli forte potuerũt: licz
tuiqz sine recta rep̾hensione nõ ca edere.
que posui. qr nec a meip̃o ita credũt᷑
tanꝙͣ nulla de illis sit mea cogitacõe
dubitatio: exceptis hiis q̃ uel ip̃e sũ
exꝑtus et cuiꝰ facile est experiri: sicut
de calce ꝙ feruet in aqua. in oleo frigi¬
da est. de magnete lapide. ꝙ nestio qͣ
sorbitione insensibuli stipulã nõ mo¬
ueat et ferrũ rapiat; de carue non
putrestente pauonis cũ putruerit et

Expanded text:
redditionem rationis poscentibus redditionem rationis poscentibus respondemus hanc esse uoluntatem omnipotentis dei? qui certe non ob aliud uocatur ovult potest; qui potuit creare tam multa, quae nisi ostenderentur, aut a crefecto impossibilia putarentur, non solum quae ignotissima apud nos, verum etiam quae notissima posui. Illa enim quae apud nos praeter eos, quorum de his libros legimus, non habent testem, et ab eis conscripta sunt qui non sunt divinitus docti atque humanitus falli forte potuerunt, licet cuique sine recta reprehensione non credere.quae posui, quia nec a me ipso ita creduntur tanquam nulla de illis sit in mea cogitatione dubitatio, exceptis his quae vel ipse sum expertus, et cuivis facile est experirde calce, quod feruet in aqua, in oleo frigida est; de magnete lapide, quod nescio qua sorbitione insensibili stipulam non moueat et ferrum rapiat; de carne non putrescente pauonis, cum patuerit et
Abbreviated transcription (Latin):
pocius contra naturã uidetur que nẽ
igni s aque dedit salẽ soluere: torreri
autẽ igui non aque. S ista inquiũt
salis huiꝰ naturalis est uis: ut hiis
ꝯtraria patiatur. Hec igitur racio
redditur. et de illo fonte garamãtito
ubi una uena frigit dieb. noctib fer¬
uet: ui utraqz molesta tangentib.
Hec et de illo alio. qui cũ sit cõtrectãti¬
bz frigidus. et facẽ sicut alii fontes
extinguat accensam : dissimiliter
tñ atq mirabiliter idẽip̃e accendit
extiuctã. Hec et de lapide asbesto qͥ
cũ ignem nullũ habeat ꝓpͥũ: accepto
tnĩ sic ardet alieno: ut non possit
naturam iuesse uideatur: alia tñ
de illis non redditur racio: nisi ut di¬
tatur hec eoꝵ ẽẽ natura. Breuis
sane ista est racio fateor sufficiẽsq
responsio. S cũ deus auctor fit na¬
turarũ oĩm: cur uolũt fortiorem
nos reddere rationẽ. qñ aliquid ue¬
lut impossibile nolũt credere. eisqz

Expanded text:
potius contra naturam uidetur, quae non potius contra naturam uidetur, quae non igni, sed aquae dedit salem soluere, torrere autem igni, non aquae. sed ista, inquiunt, salis huius naturalis est uis, ut his contraria patiatur. haec igitur ratio redditur et de illo fonte Garamantico, ubi una uena friget diebus noctibusque feruet, ui utraque molesta tangentibus; haec et de illo alio, qui cum sit contrectantibus frigidus et facem sicut alii fontes extinguat accensam, dissimiliter tamen atque mirabiliter ipse idem accendit extinctam; haec et de lapide asbesto, qui cum ignem nullum habeat proprium, accepto tamen sic ardet alieno, ut non possit naturam inesse uideatur, alia tamen de illis non redditur ratio, nisi ut dicatur hanc eorum esse naturam. breuis sane ista est ratio, fateor, sufficiensque responsio. sed cum deus auctor sit naturarum omnium, cur nolunt fortiorem nos reddere rationem, quando aliquid uelut impossibile nolunt credere eisque
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm. a¶ Quod in reb miris
sũma tredendi ratio sit oĩpotẽtia treatoris
ur itaqz facere non possit deus ut
et resurgant corꝑa mortuoꝵ et
igne eteruo crucientur corꝑa dampnatoꝵ:
qui fecit mũdũ in celo. ĩaere. ĩ aqͥs¬
ĩnumerabilib miraculis plenũ. tũ sit
oĩb quib plenus ẽ ꝓculdubio maius
et excellenciꝰ eciã ip̃e mũdus miraculũ ͬ
S isti cũ quib uel contra qͥͦs agius.
qui et deũ ẽẽ credũt a qͦ factus est mũdus.
et deos ab illo factos per qͦs ab illo adiui¬
iustratur hic mũdus. et miraculorũ
effectrices sue spontaneoꝵ. siue cultu et
uimi mirabilem ꝓponiuiꝰ aliaꝵ. q̃ nec
aĩalia sũt racionalia nec ulla racione
rauimus. respondere assolent. Uis est
ista nature: natura eoꝵ sic sest habot
ꝓpriarũ iste siuit efficatie naturarum.
Tota itaq racio est tur agrigẽtinũ
salem flaia fluere faciat. aqua tre¬
pitare: qr hec est natura eiꝰ. et hͦ eẽ

Expanded text:
 VII.-- Quod in rebus miris summa credendi ratio sit omnipotentia Creatoris. 1. Cur itaque facere non possit Deus, ut et resurgant corpora mortuorum, et igne aeterno crucientur corpora damnatorum, qui fecit mundum in coelo, in terra, in ainnumerabilibus miraculis plenum, cum sit omnibus, quibus plenus est, procul dubio maius et excellentius etiam mundus ipse miraculum P sed isti, cum quibus uel contra quos agimus, qui et deum esse credunt, a quo factus est mundus, et deos ab illo factos, per quos ab illo administratur mundus, et miraculorum effectrices siue spontaneorum siue cultu et uim mirabilem proponimus aliarum, quae nec animalia sunt rationalia nec ulla ratione rauimus, respondere assolent: "uis est ista naturae, natura eorum sic sese habet, propriarum istae sunt efficaciae naturarum". tota itaque ratio est, cur Agrigentinum salem flamma fluere faciat, aqua crepitare, quia haec est natura eius., at hoc esse
Abbreviated transcription (Latin):
Aset̾na gͦ morte inquiũt necesse est
s eis tm̃ qui apud catholicos sũt renati.
etiã si postea in multa crirã eruoresq
pruperint indulgenciã pollicẽtur.
Tem sũt qui hͦ nec oĩb habentib
Gaptisiatis xp̃i et eiꝰ corꝑis sacra¬
mentũ. s solis tatholicis. ꝙͣuis male¬

Expanded text:
aeterna ergo morte, inquiunt, necesse est ibus, sed iis tantum qui apud Catholicos sunt renati, etiamsi postea in multa crimina erroresque proruperint, indulgentiam pollicentur. Item sunt qui hoc nec omnibus habentibus Baptismatis Christi et ejus corporis sacramentu
Abbreviated transcription (Latin):
morib ĩprobandi sũt: et agendo cãm
tribuũt erga hũanũ genus. Dicũt
enĩ de malis et infidelib hoĩb diuitꝰ
quidem uerũ p̾dictũ ẽẽ qd̾ digni sunt:
sed cũ ad iudiciũ uentũ fuerit mĩam
misericors deus p̾cibus et intercessio¬
nib scõꝵ suoꝵ. Si enĩ orabãt pro
illis qñ eos patiebant᷑ inimicos: ꝙͣto
magis qñ uidebũt hũiles supplicesq
ꝓstratos: Neq em̃ credendũ ẽ auĩt
tũc amissuros sanctos uiscera mũe
sct̃itatis. ut qui tũc orabant ꝓ ĩmũ¬
cis suis qñ et ip̃i sine pcto nõ erant:
tũt non orent pro supplitib suis qñ
nullũ ceperint habere pctm̃. Aut
uero deus tũc eos non exaudiet tot
et tales filios suos: qñ in tãta eoꝵ
sauctitate nullũ ĩueniet oronis ĩpe-¬
dimentũ: Testimoniũ uero psalui.
et illi quidẽ qui ꝑmictũt ĩfideles atq

Expanded text:
moribus inprobandi sunt et agendo causamoribus inprobandi sunt et agendo causatribuunt erga humanum genus. Dicunt enim de malis et infidelibus hominibus diuinitus quidem uerum praedictum esse, quod digni sunt; sed cum ad iudicium uentum fuerit, misermisericors Deus precibus et intercessionibus sanctorum suorum. Si enim orabant pro illis, quando eos patiebantur inimicos, quanto magis quando uidebunt humiles supplicesque prostratos! Neque enim credendum est, aiunt, tunc amissuros sanctos uiscera misersanctitatis, ut, qui tunc orabant pro inimicis suis, quando et ipsi sine peccato non erant, tunc non orent pro supplicibus suis, quando nullum coeperint habere peccatum. Aut uero Deus tunc eos non exaudiet tot et tales filios suos, quando in tanta eorum sanctitate nullum inueniet orationis inpedimentum? Testimonium uero psalmi et illi quidem, qui permittunt infideles
Abbreviated transcription (Latin):
Que sentẽcia si ꝓpt̾ea bona et uera qr
msericors est: tanto erit melior et ue¬
rior ꝙͣto iuisericordior fuerit. Extẽdat᷑
gͦ ac ꝓfundatur fons huiꝰ misericordie
usq ad dãpuatos angłos: saltẽ post
multa atq ꝓlixa ꝙͣtũlib sclã libe¬
randos. Cur usq ad uniu̾sam naturã
manat hũanã: et cũ ad angelicã
uentũ fuerit mox arescit: Non au¬
dent tñ se ulteriꝰ miserãdo porrig̾e̾:
et ad liberacõem ip̃ius qͦ diabeli per¬
uenire. Uerũ si aliquis audeat. uiucit
nempe istos. et tñ tãto ĩuenit᷑ errare
deformiꝰ. et contra recta dei u̾ba tãto¬
ꝑuersiꝰ: ꝙͣto sibi uidet᷑ sentire cleniẽtiꝰ.¬
¶ Capłm. isͬ ¶ De hiis qui nouissiõ
iudicio ꝓpter intercessiones scõꝵ nemi-¬
nem hõim putãt ẽẽ dampnandum.
Dont eciã qualis in locutionib
nr̃is ip̃e sũ expertus. qui cũ ue-¬
nerari uideantur scripturas sauctas.

Expanded text:
Quae sententia si propterea bona et uera quia Quae sententia si propterea bona et uera quia misericors est, tanto erit melior et uerior quanto misericordior. Extendatur ergo ac profundatur fons huius misericordiae usque ad damnatos angelos saltem post multa adque prolixa quantumlibet saecula liberandos. Quur usque uniuersam naturam manat humanam, et cum ad angelicam uentum fuerit, mox arescit? Non audent tamen se ulterius miserando porrigere et ad liberationem ipsius quoque diaboli peruenire. Verum si aliquis audeat, uincit nempe istos. Et tamen tanto inuenitur errare deformius et contra recta Dei uerba peruersius, quanto sibi uidetur sentire clementius. CAPUT XVIII. De his. qui nouissimo iudicio propter intercessionem sanctorum neminem hominum putant esse damnandum. Sunt etiam, quales in conlocutionibus nostris ipse sum expertus, qui, cum uenerari uideantur scripturas sanctas,
Abbreviated transcription (Latin):
longioris siue breuioris eos inde esti¬
mant liberandes. Qua in re miseri-¬
cordior ꝓfecto fuit origenes. qui et ip̃m
diabolũ atq angelos eiꝰ post graniora
ꝓ meritis et diuturniora supplicia ex
illis cruciatib eruendos et sotiandos
sanctis angłis credidit. Sed illũ et ꝓptͣ
hͦ et ꝓpter alia nõnulla. et maxĩe ꝓpter
alternantes sine cessacõe bñĩtudines et
miserias. et statutis stlõ̾ꝵ interuallis.
ab istis. ad illas. atq ab illis ad istas.
itus ac reditus ĩterminabiles. nõ ĩme¬
rito reprobauit eccłia: qr et hͦ ꝙ mise¬
ritors uidebatur amisit: faciendo sctĩs
ueras miserias quib penas luerẽt. et
falsas blĩtudiues in quib uerũ at secu-¬
rũ hͦ est sine timore certũ sempiterui¬
boni gaudiũ nõ haberẽt. Longe autẽ
qui hõmi illo iuditio dampnatoꝵ miẜias
temporales. oĩm uero qui uel ciciꝰ uel
tardiꝰ liberãtur et̾nã felicitatẽ putãt.

Expanded text:
longioris sive brevioris eos inde existilongioris sive brevioris eos inde existimant liberandos. Qua in re misericordior profecto fuit Origenes, qui et ipsum diabolum atque angelos ejus post graviora pro meritis et diuturniora supplicia ex illis cruciatibus eruendos atque sociandos sanctis Angelis credidit. Sed illum et propter hoc, et propter alia nonnulla, et maxime propter alternantes sine cessatione beatitudines et miserias, et statutis saeculorum intervallis ab istis ad illas, atque ab illis ad istas itus ac reditus interminabiles, non immerito reprobavit Ecclesia: quin et hoc quod misericors videbatur amisit, faciendo sanctis veras miserias quibus poenas luerent, et falsas beatitudines in quibus verum ac securum, hoc est, sine timore certum sempiterboni gaudium non haberent. Longe autem qui hominum illo iudicio damnatorum miserias temporales, omnium uero qui uel citius uel tardius liberantur aeternam felicitatem putant.
Abbreviated transcription (Latin):
cupit penas euadere sempiternas nõ
solũ baptizetur: uerũ eciã iustificetur
in xp̃o: ac si uere trãseat a diabolo ad
xp̃mi. Purgatorias autẽ penas nullꝰ
futuras opinet᷑: nisi ante illud ultiuiũ
tremẽdũq iudiciũ. Neqͣꝙͣ tñ negandũ
ẽ: etiã ip̃m et̾nũ iggnẽ ꝓ diuersitate me¬
ritorũ ꝙͣuis maloꝵ. aliis leuiorẽ. aliis
futurũ ẽẽ grauiorem: siue ip̃ius uis atz
ardor ꝓ pena digna cuiꝰq uariet᷑ siue ip̃e
eqͣlit̾ ardeat: s nõ eqͣli molestia setiat᷑¬
¶ Capłi. ia ͫ ¶ De hiis qui putant
nilloꝵ hõii penas ĩet̾nũ eẽ mãsuras.
unc iam cũ miseritordib nris
ageudũ ẽẽ uideo. et pacifice dispu¬
tandũ: qui uel oĩb illis hoĩb qͦs iustis¬
simus iudex dignos gehenne smplicie
iuditabit. uel quibusd̾am eoꝵ nolũt
credere penã sempiternã futurã: s pꝰ
certi tpĩs metas ꝓ cuiꝰq pct̃i ꝙͣ titate

Expanded text:
cupit poenas euadere sempiternas, non cupit poenas euadere sempiternas, non solum baptizetur, uerum etiam iustificetur in Christo, ac sic uere transeat a diabolo ad Christum. Purgatorias autem poenas nullas futuras opinetur, nisi ante illud ultimum tremendumque iudicium. Nequaquam tamen negandum est etiam ipsum aeternum ignem pro diuersitate meritorum quamuis malorum aliis leuiorem, aliis futurum esse grauiorem, siue ipsius uis adque ardor pro poena digna cuiusque uarietur, siue ipse aequaliter ardeat, sed non aequali molestia sentiatur. CAPUT XVII. De his, qui putant nullorum hominum poenas in aeternum esse mansuras. Nunc iam cum misericordibus nostris agendum esse uideo et pacifice disputandum, qui uel omnibus illis hominibus. quos iustissimus iudex dignos gehennae supplicio iudicabit, uel quibusdam eorum nolunt credere poenam sempiternam futuram, sed post certi temporis metas pro cuiusque peccati quantitate
Abbreviated transcription (Latin):
naritacionis accedit. Nlon nũquã saue
aꝑtissima uitia. aliis uitiis unuicũtur
occultis. q̃ putãtur ẽẽ uirtutes in quib
regnat superbia: et quedã sibi placẽdi
altitudo ruinosa. Tũc itaq uicta uitia
deputãda sũt : cũ dei amore uincũtur.
Quẽ nisi deus ip̃e non douat. nec alit̾
nisi ꝑ mediatorẽ dei et hõim hoĩem xp̃m¬
ihm̃ qui factus est ꝑticeps mortalitatis
nr̃e: ut nos ꝑticipes faceret diuinitatis
sue. Pautissumi autem sũt tãte foli¬
citatis: ut ab ip̃a ĩeũte adolesctentia
nulla dampnabilia pct̃a cõmictant.
uel in flagiciis. uel in facinorib. uel
in nepharie cuiusꝙͣ impietatis erro¬
re: sed magna sp̃s largitate opprimãt.
quicquid eis poss carnali delectatione
dũari. Plurimi uero p̾cepto legis ac
ad gr̃ãm ꝯfugĩt adiuuãtem qua fiant
et amariꝰ penitendo. et uehemẽtiꝰ pu-¬
gnando. priꝰ deo subdita. atqz ita carui
pposita mẽte uictores. Quisquis igr

Expanded text:
uaricationis accedit. Nonnumquam sane uaricationis accedit. Nonnumquam sane apertissima uitia aliis uitiis uincuntur occultis, quae putantur esse uirtutes, in quibus regnat superbia et quaedam sibi placendi altitudo ruinosa. Tunc itaque uicta uitia deputanda sunt, cum Dei amore uincuntur, quem nisi Deus ipse non donat nec aliter nisi per mediatorem Dei et hominum, hominem m, qui factus est particeps mortalitatis nostrae, ut nos participes faceret diuinitatis suae. Paucissimi autem sunt tantae felicitatis, ut ab ipsa ineunte adulescentia nulla damnabilia peccata committant uel in flagitiis uel in facinoribus uel in nefariae cuiusquam inpietatis errore, sed magna spiritus largitate obprimant, quidquid eis posset carnali delectatione dominari. Plurimi uero praecepto legis accad gratiam confugiunt adiuuantem, qua fiant et amarius paenitendo et uehementius pugnando prius Deo subdita adque ita carni praeposita mente uictores. Quisquis igitur
Abbreviated transcription (Latin):
scepit hãc pugnam. et fere sub oĩb ui¬
tiosis delectacoĩb iacet: qr licet iã fari
ualeat et ideo infancia trausisse uideat᷑:
nõdũ in ea est p̾cepti capax infirmitas
mentis: si sacrauiẽta mediatoris acce¬
perit. eciã si hãt in eis ãnis uitã finiat.
xp̃i. non solũ penis non p̾paretur et̾nis.
s nulla quidem post mortẽ purgatoria
tormenta patiatur. Sufficit enĩ sola
spũalis regeneratio ne post mortem
rio: sustipiendũ ẽ bellũ contra uicia. et
gerendũ atriter ne ad dãpnabilia pct̃a
roborata nõ sunt faciliꝰ uintũt᷑ et cedũt.
Si autẽ uincere atq ĩperare ꝯsueuerũt.
laboriosa diffitultate superãtur. Neq id
fit ueratiter atq sinceriter ⁊ nisi uere de¬
lectatione iusticie. Hoc est autẽ in fide
xp̃i. Nam si lex iubens assit et sp̃s iuuãs
desit: ꝑ ip̃am ꝓhibitionem desiderio cre¬
stente atq uincente pct̃i eciã reatus pre¬

Expanded text:
scepit hanc pugnam et fere sub omnibus uiscepit hanc pugnam et fere sub omnibus uitiosis delectationibus iacet, quia, licet fari iam ualeat et ideo infantiam transisse uideatur, nondum in ea est praecepti capax infirmitas mentis, si sacramenta Mediatoris acceperit, etiamsi hanc in eis annis uitam finiat, Dei non solum poenis non praeparetur aeternis, sed nec illa post mortem purgatoria tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritualis regeneratio, ne post mortem rio, suscipiendum est bellum contra vitia et gerendum acriter ne ad damnabilia peccata roborata sunt, facilius uincuntur et cedunt; si autem uincere adque imperare consuerunt, laboriosa difficultate superantur. Neque id fit ueraciter adque sinceriter nisi uerae delectatione iustitiae; haec est autem in fide Christi. Nam si lex iubens adsit et spiritus iuuans desit, per ipsam prohibitionem desiderio crescente adque uincente peccati etiam reatus prae
Abbreviated transcription (Latin):
nisi pacẽ tenuerit quã belli huiꝰ in que
taro ꝯcupistit aduersus sp̃m. et sp̃s ad¬
uersus tarnẽ. multis et uariis certa¬
minib querit. Hoc autẽ bellũ nũꝙͣ
ullũ esset: si natura hũana ꝑ liberũ
arbitriũ ĩ rectitudĩe in qua fut᷑a ẽ ꝑsti¬
tisset. Nũt uero q̃ pacẽ felix cũ deo ha¬
bere noluit secũ pugnat infelix. Et
tacione captiuitas. Cupimiꝰ quidẽ etiã
hͦ bello tarere. et ad capescendam ordiua¬
tissimã pacẽ. ubi firmissima stabilita¬
te potiorib inferiora subdantur: igne
diuini amoris accendimur. Sed si qd̾
absit illiꝰ tãti boni spes nulla eẽt: mal¬
le debuimiꝰ in huiꝰ ꝯ flictionis molestia
remanere: ꝙͣ uiciis in nos dãpnacõem
nõ eis resistendo ꝑmictere.¬
¶ Caplnii. is ͫ ¶ Sub quib gr̃e legib
om̃s regeneratoꝵ habeantur etates.
ullo renisu subiateat carni. et stdã que
pueritia nũcupat᷑. ubi nondũ ⁊atio su¬

Expanded text:
nisi pacem tenuerit, quam belli huius, in quo nisi pacem tenuerit, quam belli huius, in quo caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem, multis et uariis certaminibus quaerit. Hoc autem bellum numquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine, in qua facta est, perstitisset. Nunc uero, quae pacem felix cum Deo habere noluit, secum pugnat infelix, et tatione captiuitas. Cupimus quidem etiam hoc bello carere et ad capessendam ordinatissimam pacem, ubi firmissima stabilitate potioribus inferiora subdantur, igne diuini amoris accendimur. Sed si quod absit illius tanti boni spes nulla esset, malle debuimus in huius conftictationis molestia remanere quam uitiis in nos dominationem non eis resistendo permittere. CAPUT XVI. Sub quibus gratiae legibus omnes regeneratorum habeantur aetates. ullo renisu subiacet carni. et secunda, quae pueritia nuncupatur, ubi nondum ratio su
Abbreviated transcription (Latin):
illo niuns nephario qd̾ in paradiso
ꝑpetratũ est factã nobis ẽẽ penalẽ:
totũq qd̾ nobistũ agit̾ ꝑ testamẽtũ
nouũ non ꝑtinere nisi ad noui stlĩ
pore ꝯsequaniur. Nũc autẽ ambu-¬
leuiis in spe et ꝓficientes de die ĩ diẽ:
Unicus enĩ natura dei filiꝰ. ꝓpter nos
tura filii hoĩs. filii dei ꝑ illũ gr̃a dei
fieremus. Manẽs quippe ille ĩmuta¬
bilis naturã nr̃am in qua nos sustiꝑet
suscepit a nobis: et tenax diuinitatis
sue. nr̃e infirmitatis particeps fits est.
talesq sumiꝰ eiꝰ ĩmortalitatis et iusti
ꝑticipacõe amittamꝰ:. et qd̾ in natura
nr̃a bonũ fecit. ĩpletũ sũmo bono ĩ eiꝰ
nature bonitate seruemiꝰ. Sicut enĩ ꝑ
unũ hoĩem pectãtem. in h ͦ tã grane
malũ deuenimus: ita ꝑ unũ hoĩem
eũdẽq deũ iustificãtem. ad illud bonũ
tamn sublue uenienius. Nec quisꝙͣ se
debet ab isto ad illũ trãsisse confidere. nͥ
cũ ibi fuerit. ubi tẽptatio nulla erit:

Expanded text:
adiso perpetratum est, factam nobis esse poenalem totumque, quod nobiscum agitur per testamentum nouum, non pertinere nisi ad noui saeculpore consequamur, nunc autem ambulemus in spe et proficientes de die in diem sUnicus enim natura Dei filius propter notura filii hominis, filii Dei per illum gratia fieremus. Manens quippe ille inmutabilis naturam nostram, in qua nos susciperet, suscepit a nobis et tenax diuinitatis suae nostrae infirmitatis particeps factus est; talesque sumus, eius inmortalis et iusti participatione amittamus et, quod in natura nostra bonum fecit, inpletum summo bono in eius naturae bonitate seruemus. Sicut enim per unum hominem peccantem in hoc tam graue malum deuenimus, ita per unum hominem eundemque Deum iustificantem ad illud bonum tam sublime ueniemus. Nec quisquam se debet ab isto ad illum transisse confidere, nisi cum ibi fuerit, ubi tentatio nulla erit;
Abbreviated transcription (Latin):
subter mouebat manũ qͣ lapidem tens¬
bat. ita fertũ de suꝑ mouebatur: atq
argento medio nichilq paciẽte. cõcita¬
tissiuo cursu ac recursu infra lapis ab
hoĩe supra ferrũ rapiebat᷑ a lapide.
Dixi qd̾ ip̃e conspexi: dixi qd̾ ab illo
audiui: cui tanꝙͣ ip̃e uiderim credidi.
Quid eciã de isto manete legerim dicã.
Qñ iuxta eũ ponitur adamas non
rapit ferrũ: et si iã rapuerat ut ei ꝓ¬
pinquauerit mox remictit. India
mictit hos lapides. Sz et si eos nos¬
cognitos iã desistiuius admuirari: ꝙͣto
magis illi a quib ueniĩt. si eos facili¬
mos habent. si forsitã habẽt ut nos
calcem. quã nuro mͦ aqua feruescentẽ
qua solet ignis extingui. et oleo non
feruestentẽ qͦ solet ignis accendi. qr in
promptu nobis est non uiramurͤ¬

Expanded text:
subter mouebat manum, qua lapidem tenesubter mouebat manum, qua lapidem tenebat, ita ferrum desuper mouebatur, adque argento medio nihilque patiente concitatissimo cursu ac recursu infra lapis ab homine, supra ferrum rapiebatur a lapide. Dixi quod ipse conspexi, dixi quod ab illo audiui, cui tamquam ipse uiderim credidi. Quid etiam de isto magnete legerim dicam. Quando iuxta eum ponitur adamans, non rapit femlID. et si iam rapuerat, ut ei propinquauerit, mox remittit. India micognitos jam desistimus admirari, quanto magis illi a quibus veniunt, si eos facillimos habent, sic forsitan habent ut nos calcem, quam miro modo aqua fervescentem, qua solet ignis exstingui, et oleo non fervescentem, quo solet ignis accendi, quia in promptu nobis est, non miramur
Abbreviated transcription (Latin):
incitamentũ. magne tẽ lapidẽ no¬
nimus. mirabilem ferri ẽẽ raptorẽ.
Qd̾ cũ pͥmũ uidi: uehementer ĩhorrui
Quippe. cernebam a lapide ferreui
amlũ raptũ atq suspensum: deinde
cũ tanꝙͣ ferro qd̾ rapuerat uun dediss
suã ꝯmuẽq feciss. id est anulus
alteri admotus est: eũdẽ qz suspendit.
atqz ut ille priori lapidi: sic alter anu
Iamq sibi ꝑmutua cirtulis nexis nõ
implicatoꝵ intriusecus s extriũsecus
ad herentiũ: ꝯiͣ cathena pependerat
anulorũ. Quis istã uim lapidis nõ
stuperet q̃ illi nõ solũ merat. uerũ eciã
ꝑ tot suspensa trausibat. et inuisibili¬
bus ea uintulis subligabat: Sz mlto
est murabilius qd a frẽ et coepo meo seue¬
ro milenitano de isto lapide cognoni.
Seip̃m nãq uidisse narrauit. ꝙ̃admo¬
dũ batanarius quondã comes a frite cũ
lapidem et tenuerit sub argento. ferrũq
super argentũ posuerit. deinde sicut

Expanded text:
incitamentum. Magnetem lapidem noincitamentum. Magnetem lapidem nouimus mirabilem ferri esse raptorem; quod cum primum uidi, uehementer inhorrui. Quippe cernebam a lapide ferreum anulum raptum adque suspensum; deinde tamquam ferro, quod rapuerat, uim dedisset suam communemque fecisset, idem anulus alteri admotus est eundemque suspendit, adque ut ille prior lapidi, sic alter anuliamque sibi per mutua circulis nexis non inplicatorum intrinsecus, sed extrinsecus adhaerentium quasi catena pependerat anulorum. Quis istam uim lapidis non stuperet, quae illi non solum inerat, uerum etiam per tot suspensa transibat et inuisibilibus ea uinculis subligabat? Sed multo est mirabilius, quod a fratre et coepiscopo meo Seuero Mileuitano de isto lapide comperi. Se ipsum namque uidisse narrauit, quem ad modum Bathanarius quondam comes Africae, cumlapidem et tenuerit sub argento ferrumque super argentum posuerit; deinde sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfusione uel infusione feruestit Hoc
miraculũ si de aliqͣ indico lapide lege¬
renius siue audiremꝰ: et in nostrorũ
exꝑunentũ uenire non posset: ꝓfecto
aut mẽdaciũ putaremus: aut certe
granditer mirarenuir. Quarũ uero
rerũ ante mrõs ocłos coctidiaua dotu¬
mẽta uersantur non genere minus
mirabili s ip̃a assiduitate uilestũt:
rari: que ad nos potuerunt
nuraranda ꝑduci. A damantẽ lapidẽ
multi apud nos habent: et maxime
aurifites insignitoresq gẽmaꝵ. Qui
lapis nec ferro net igni nec alia ui
ulla ꝑhibetur p̾ter hircinũ sangmiem
uiuci. S qui eũ habent atq noue¬
rũt: nũquid ita mirãtur. ut hii quib
pͥmũ potencia eius ostenditur: Qͥb
auten non ostendit᷑. fortasse nec cre¬
dũt. aut si credũt ĩ experta mirãtur:
et si ꝯtingerit experiri. adhuc quidam
nurãtur insolita: s assiduitas exꝑiẽ¬
di paulatim substrahit admiracionis

Expanded text:
perfusione uel infusione feruescit. Hoc perfusione uel infusione feruescit. Hoc miraculum si de aliquo Indico lapide legeremus siue audiremus et in nostrum experimentum uenire non posset, profecto aut mendacium putaremus aut certe granditer miraremur. Quarum uero rerum ante nostros oculos cottidiana documenta uersantur, non genere minus mirabili, sed ipsa adsiduitate uilescunt, rari, quae ad nos potuerunt miranda perduci. Adamantem lapidem multi aput nos habent et maxime aurifices insignitoresque gemmarum, qui lapis nec ferro nec igni nec alia ui ulla perhibetur praeter hircino sanguine uinci. Sed qui eum habent adque nouerunt, numquid ita mirantur ut hi, quibus primum potentia eius ostenditur? Quibus autem non ostenditur, fortasse nec credunt; aut si credunt, inexperta mirantur; et si contigerit experiri, adhuc quidem mirantur insolita, sed adsiduitas experiendi paulatim subtrahit admirationis
Abbreviated transcription (Latin):
eo de qͦ iã satis diximꝰ qd̾ igne cãdes¬
tat qͦ alia tetra reddũt᷑. etiã occultis¬
sime ab igne ignẽ cõcipit eũq iam
gleba tangentib frigida tam latẽter
seruat. ut nulli nr̃o sensui prorsus
appareat: s cõpertus experimẽto eniã
dũ non appareat sciatur ĩ esse sopitus.
uelut ip̃e ignis latens aĩa sit ĩuisibilis.
uisibilis corꝑis. Iam uero ꝙͣ mirũ est
qd̾ tũ extinguitur. tũt accendit᷑ : ut
enĩ orculto igne tareat a que ĩfunditur.
aqua uexfunditur: et cũ aute sit fagi¬
da inde feruescit. unde feruẽtia ciuicta
frigestũt. Uelut expirãte gͦ illa gleba.
discedens iguis qui latebat apparet:
at deuide tanꝙͣ morte sit frigida est.
ut adiecta unda non sit arsura: et ꝙͣ
calcem uocabamiꝰ uniã uotemꝰ extin¬
tai. Quid est qd̾ huic miraculo
addi posse uideatur: Et tñ additur.
Nai si non adhibeas aquã s oleum
qd̾ magis fomes est iguis nulla eius

Expanded text:
eo, de quo iam satis diximus, quod igne candieo, de quo iam satis diximus, quod igne candicat, quo alia taetra redduntur, etiam occultissime ab igne ignem concipit eumque iam gleba tangentibus frigida tam latenter seruat, ut nulli nostro sensui prorsus appareat, sed conpertus experimento. etiam dum non apparet, sciatur inesse sopitus. uelut ipse ignis latens anima sit inuisibilis uisibilis corporis. Iam uero quam mirum est, quod, cum exstinguitur, tunc accenditur! Ut enim occulto igne careat, aquae infunditur aquaue perfunditur, et cum ante sit frigida, inde feruescit, unde feruentia cuncta frigescunt. Velut exspirante ergo illa gleba discedens ignis, qui latebat, apparet, ac deinde tamquam morte sic frigida est, ut adiecta unda non sit arsura et quam calcem uocabamus uiuam, uocemus exstinctam. Quid est quod huic miraculo addi posse uideatur? et tamen additur. Nam si non adhibeas aquam, sed oleum, quod magis fomes est ignis, nulla eius
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i fuĩt caudidi: et ꝙͣuis ille magis
rubeat. illi albitent: cõgruũt tñ luci
qd̾ albũ est. sicut nigrũ tenebris. Cũ
itaq ignis in lignis ardeat ut lapides
coquat: cõtrarios ht̃ non in ꝯtrarios
rebus effectus. Et si eñ lapides et li¬
gna diuersa sunt. cõtraria tñ nõ sunt:
sicut albũ et ingrũ qͦꝵ in lapidibus
unũ facit: alterũ in lignis : claros illos
clarificãs. hec effuscãs: cũ in illis defi¬
ceret: nisi in istis uiueret. Quid in
carbonibz: Nonne uuranda res est.
et tanta infirmitas ut ictu leuissiõ
adeo ut eos substernere soleãt. qui li¬
mites figũt. ad cõuincendũ litigatorẽ
quisquis post qͣntalib tꝑa extiterit.
fixũq lapidem limitem non esse ꝯtẽ¬
derit: Quis eos in terra huunda
infossos. ubi ligna putrescerent tãdiu
durare ĩcorruptibiliter posse uisi reꝑ
ille corruptor iguis effecit: Iutuea¬
mur eciã miraculũ caltis. excepto

Expanded text:
ipsi fiunt candidi, et quamuis magis ille ipsi fiunt candidi, et quamuis magis ille rubeat, illi albicent, congruit tamen luci quod album est, sicut nigrum tenebris. Cum itaque ignis in lignis ardeat, ut lapides coquat, contrarios habet non in contrariis rebus effectus. Etsi enim lapides et ligna diuersa sunt, contraria tamen non sunt, sicut album et nigrum, quorum in lapidibus unum facit, alterum in lignis, clarus illos clarificans, haec obfuscans, cum in illis deficeret, nisi in istis uiueret. Quid, in carbonibus nonne miranda est et tanta infirmitas, ut ictu leuissimo adeo ut eos substernere soleant, qui limites figunt, ad conuincendum litigatorem, quisquis post quantalibet tempora exstiterit fixumque lapidem limitem non esse contenderit? Quis eos in terra umida infossos, ubi ligna putescerent, tamdiu durare incorruptibiliter posse nisi rerum ille corruptor ignis effecit? Intueamur etiam miraculum calcis. Excepto
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ cũ aditu intredibile uideret᷑: euenit
ut apud cartaginem nobis cocta ad po¬
neretur hec anis. De tuiꝰ pectore pulxa¬
rum ꝙͣtũ uisum est decerptũ ẜuari iussiuiꝰ.
Qd̾ post dierũ tm̃ spaciũ ꝙͣto alia caro
quecũq cocta putresceret ꝓlatũ atq
oblatũ: nichil nr̃m offendit olfactũ
Itemq repositũ post dies amplius
ꝙͣ trignita idẽ qd̾ erat ĩuentũ est. Idẽq
post amiũ: nisi qd̾ aliquãtũ corpulẽ¬
cie siccioris et tõtractioris fuit. Quis
palee dedit uel tam frigidã uii ut
obrutas mues seruet. uel tam feruidã
ut ponia ĩmatura maturet: De ip̃o
igne mira qͥs explicet: quo queqz adu¬
sta ingrestũt cũ ip̃e sit lucidus. et pene
oĩa q̃ inubit et lambit colore pulcher¬
rima decolorat. atq ex prima fulgi¬
da carbonem teterrimũ reddit: Neq
id qiͣ regulariter diffiuitũ ẽ. Nã etõtra¬
rio lapides igue candente ꝑcoiti. et

Expanded text:
Quod cum auditum incredibile uideretur, euenit Quod cum auditum incredibile uideretur, euenit ut aput Carthaginem nobis cocta adponeretur haec auis, de cuius pectore pulparum, quantum uisum est, decerptum seruari iussimus; quod post dierum tantum spatium, quanto alia caro quaecumque cocta putesceret, prolatum adque oblatum nihilo nostrum offendit olfactum. Itemque repositum post dies amplius quam triginta idem quod erat inuentum est, idemque post annum, nisi quod aliquantum corpulentiae siccioris et contractioris fuit. Quis paleae dedit uel tam frigidam uim, ut obrutas niues seruet, uel tam feruidam, ut poma inmatura maturet? De ipso igne mira quis explicet, quo quaeque adusta nigrescunt, cum ipse sit lucidus, et paene omnia, quae ambit et lambit, colore pulcherrimus decolorat adque ex pruna fulgida carbonem taeterrimum reddit? Neque id quasi regulariter definitum est; nam e contrario lapides igne candente percocti et
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Capłm eͫ ¶ De naturalib exemplis
qͦr consideracio doceat posse inter caiciatꝰ
uiuẽcia corpora permanere.
Uapropter sicut scripserũt qͥ natu-¬
ras aĩaliũ curiosius indagarunt:
salaniandra in ignib uiuit. Et quidã
notissimi sicilie montes. qui tanta diu
turnitate temporis at uetustate usq
nuĩc at deinceps flãms estuãt atq ĩte¬
gri ꝑseuerant. satis ydonei testes sunt
nõ om̃e qd̾ ardet absumi. Et aĩa indicat.
non om̃e qd̾ dolere pt: posse etiã mori.
Quid ad huc a nobis rerũ postũtur ex¬
empla. quib doceauiuus non ẽẽ intredibi¬
le ut hom̃i corꝑa sempiterno supplitio pu¬
nitorũ. et in igne aĩam non amictant:
et siue detrimento ardeant. et sine iteritu
doleant: Habebit eñĩ tũt istã carius sub¬
stancia qualitatem ab illo inditã. qui tã
miras et uarias tot reb indidit quas
uidenius: ut eas qr multe sunt nõ mire¬
mur. Quis eñi nisi deus creator oĩm
dedit carni panonis mortui ne putrest̾et:

Expanded text:
 CAPUT IIII. De naturalibus exemplis, quorum consideratio doceat posse inter cruciatus uiuentia corpora permanere. Quapropter si, ut scripserunt qui naturas animalium curiosius indagarunt, salamandra in ignibus uiuit et quidam notissimi Siciliae montes, qui tanta temporis diuturnitate ac uetustate usque nunc ac deinceps flammis aestuant adque integri perseuerant, satis idonei testes sunt non omne, quod ardet, absumi et anima indicat non omne, quod dolere potest, posse etiam mori: quid adhuc a nobis rerum poscuntur exempla, quibus doceamus non esse incredibile, ut hominum corpora sempiterno supplicio punitorum et in igne animam non amittant et sine detrimento ardeant et sine interitu doleant? Habebit enim tunc istam carnis substantia qualitatem ab illo inditam, qui tam miras et uarias tot rebus indidit, quas uidemus, ut eas, quia multae sunt, non miremur. Quis enim nisi Deus creator omnium dedit carni pauonis mortui ne putesceret?
Abbreviated transcription (Latin):
erãt pati: ꝙͣuis hͦ nõ eẽt ip̃e facturus.
Nam et si penitẽtib pepercit inquiũt:
utiq illos penitentiã non ignorabat
acturos. et tñ absolute ac defiuite eorũ
euersionem futurã ẽẽ p̾dixit. Hoc ergo
erant inquiũt in ueritate seueritatis.
qr id erãt digui: s in racione miseratõis
nõ erat. quã nõ ꝯtinuit in ira sua ut
ab ea pena supplicib parceret. quam
fuerat ꝯtiuuatib cõminatus. Si ergo
tũc pepercit auĩt. qñ sauctũ suũ ꝓphetã
fuerat parcendo contristaturus: quãto
magis tũc miserabiliꝰ supplicãtibus
parcet. qñ ut parcat oñs stt̃i eiꝰ orabũt:
S hͦ qd̾ ip̃i suis cordib suspicãt᷑: ideo
putant scripturas tacuisse diuinas. ut
multi se corrigant. uel ꝓlixarũ uel et̾¬
narũ timore penaꝵ. et sunt qͥ possẽt
orare pro eis qui se nõ torrexeriit. nec
tñ opinãtur oimodo id eloqr diuina
tacusse. Nam qͦ ꝑtiuet inquiũt. qd̾

Expanded text:
erant pati, quamuis hoc non esset ipse facturus. erant pati, quamuis hoc non esset ipse facturus. Nam etsi paenitentibus putique illos poenitentiam non ignorabat acturos, et tamen absolute ac definite eorum eversionem futuram esse praedixit. Hoc ergo erat, inquiunt, in veritate severitatis, quia id erant digni; sed in ratione miserationis non erat, quam non continuit in ira sua, ut ab ea poena supplicibus parceret, quam fuerat contumacibus comminatus. Si ergo tunc pepercit, aiunt, quando sanctum suum Prophetam fuerat parcendo contristaturus, quanto magis tunc miserabilius supplicantibus parcet, quando ut parcat omnes sancti ejus orabunt? Sed hoc quod ipsi suis cordibus suspicantur, iputant scripturas tacuisse diuinas, ut multi se corrigant uel prolixarum uel aeternarum timore poenarum, et sint qui possint orare pro eis, qui non se correxerint; nec tamen opinantur omni modo id eloquia diuina tacuisse. Nam quo pertinet, inquiunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sua nũas suas: Ira ẽ eiꝰ ĩqͥunt ut
oñs ĩdigni btĩtudĩe sẽpiterna: ip̃o iu¬
dicãte puriãt᷑ supplicio sẽpit̾no. S
si uel longũ uel prorsus ullũ ẽe ꝑmiserit:
profecto ut possit hoc fieri cõtiuebit ĩ
ira sua miserationes suas. qd̾ eũ psal-¬
nius non dicit ẽẽ facturũ. Non enĩ art.
nũquid diu ꝯtinebit in ira sua misera¬
tiones suas: s qd̵ prorsus nõ ꝯtinebit
ostendit. Sic gͦ isti uolũt indicii dei cõ¬
minationẽ non ẽẽ mendatẽ ꝙͣuis sit
neminem dampnaturꝰ: quẽ admodum
eiꝰ ꝯminatõem qua dicit euersurũ se ẽẽ
niuiuẽ ciuitatem. mendacẽ nõ possumꝰ
dicere. et lñ factũ non est inqͥuut. qd̾
siue ulla ꝯdicione p̾dixit. Non eiĩ ait.
niuiue euertetur si non egerint pnĩam
seq correxerinit: s hͦ non addito p̾mĩci-¬
auit futurã euersionem illiꝰ ciuitatis.
Quã ꝯminationẽ ꝓpterea ueracẽ pu¬
tant. qr hͦ p̾dixit deus qd̾ uere digui

Expanded text:
 inquiunt, ut omnes indigni beatitudine sempiterna ipso iudicante puniantur supplicio sempiterno. Sed si uel longum uel prorsus ullum esse permiserit, profecto, ut possit hoc fieri, continebit in ira sua miserationes suas, quod eum psalmus dicit non esse facturum. Non enim ait: \'Numquid diu continebit in ira sua miserationes suas? sed quod prorsus non continebit ostendit. Sic ergo isti uolunt iudicii Dei comminationem non esse mendacem, quamuis sit neminem damnaturus, quem ad modum eius comminationem, qua dixit euersurum se esse Nineuen ciuitatem, mendacedicere; et tamen factum non est, inquiunt, quod sine ulla condicione praedixit. Non enim ait: \'Nineue euertetur, si non egerint paenitentiam seque correxerint; sed hoc non addito praenuntiauit futuram euersionem illius ciuitatis. Quam comminationem propterea ueracem putant, quia hoc praedixit Deus quod uere digni
Abbreviated transcription (Latin):
talia futura ẽẽ credamius. ut nullis
ab igne afficiantur dolorib.
Ic occuruit querere. si nõ erit ignis
ĩcorporalis situt ẽ auimi dolor. s
corꝑalis tactu noxiꝰ. ut eo possint cor¬
pora truciari. quomiͦ in eo erit eciã pẽa
spirituũ malignorũ idẽ quippe ignis
erit supplicio st hõim actributus et
deionũ. dicente xp̃o. discedite a me
maledicti in ignẽ et̾nũ qui paratus
est dyabolo et angelis eiꝰ: inisi qr sũt
quedã sua eciã demonib corꝑa sicut
doctis hoĩb uisum est. ex isto aere cras¬
so atq huindo cuiꝰ ĩpulsus uento flan¬
te sentit᷑: Qd̾ genus elementi si ni-¬
chil igne ꝓpeti posset; non ureret ferue¬
factus in balneis. Ut enĩ urat prior urit᷑.
facitq qd̾ patitur. Si autẽ quisꝙͣ nul¬
la habere corꝑa demones asseuerat nõ
est de hac re aut laborandũ oꝑosa ĩqui¬
sitione. aut ꝯtentiosa disputatõe certã¬

Expanded text:
talia futura esse credamus, ut nullis talia futura esse credamus, ut nullis ab igne adficiantur doloribus.Hic occurrit quaerere: Si non erit ignis incorporalis, sicut est animi dolor, sed corporalis, tactu noxius, ut eo possint corpora cruciari: quo modo in eo erit etiam poena spirituum malignorum? Idem quippe ignis erit, supplicio scilicet hominum adtributus et daemonum, dicente Christo: Discedite a me. maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. Nisi quia sunt quaedam sua etiam daemonibus corpora, sicut doctis hominibus uisum est, ex isto aere crasso adque umido, cuius inpulsus uento flante sentitur. Quod genus elementi si nihil igne perpeti posset, non ureret feruefactus in balneis. Ut enim urat, prior uritur facitque cum patitur. Si autem quisquam nulla habere corpora daemones adseuerat, non est de hac re aut laborandum operosa inquisitione aut contentiosa disputatione certan
Abbreviated transcription (Latin):
ne sine ꝯsuptione. in dolore siue morte.
ꝓ miraculũ oĩpotẽtissimi creatoris cui hͦ
possibile ẽẽ qui negat aqͦ fit quicquid
in naturis oĩb miratur iguorat. Ip̃e ẽ
enĩ deus qui oĩa in hͦ mũdo magna et
parua miracula que ꝯmemoranimus.
et ĩcomparabiliter plura q̃ nõ ꝯmenio¬
ranimꝰ fecit: eadẽq ip̃o mũdo uno atq
oĩmaximo miraculo inclusit. Eligat
gͦ unũ eduob quisq qd̾ placet: utrũ
et ueriuẽ ad torpus ꝓprie an ad añn trãs¬
lato acorporalib ad ĩ corꝑalia uocabulo
existimet ꝑtiuere. Quid autẽ hoꝵ uerũ
sit res ip̃a expeditiꝰ iudicabit. qñ erit
sciencia tanta sauctoꝵ: ut eis cogno.¬
stendaꝵ illaꝵ penaꝵ necessaria nõ sit
experientia: sz ea que tũc erit plena atq
ꝑfecta. ad hͦ qͣ sciendũ sapĩa sola suffici¬
at. Nũt enĩ ex parte scimiꝰ. douec ueĩat
quod ꝑfectũ ẽ: dũ tñ nulloniͦ. illa corꝑa

Expanded text:
ne sine consumtione, in dolore sine morte. ne sine consumtione, in dolore sine morte. per miraculum omnipotentissimi Creatoris; cui hoc possibile esse qui negat, a quo sit quidquid in naturis omnibus miratur ignorat. Ipse est enim Deus, qui omnia in hoc mundo magna et parua miracula, quae commemorauimus, et inconparabiliter plura, quae non commemorauimus, fecit eademque ipso mundo uno adque omnium maximo miraculo inclusit. Eligat ergo unum e duobus quisque quod placet, utrum et uermem ad corpus proprie an ad animum translato a corporalibus ad incorporalia uocabulo existimet pertinere. Quid autem horum uerum sit, res ipsa expeditius indicabit, quando erit scientia tanta sanctoscendarum illarum poenarum necessaria non sit experientia, sed ea quae tunc erit plena atque perfecta, ad hoc quoque sciendum sapientia sola sufficiat nunc enim ex parte scimus, donec ueniat quod perfectum est; dum tamen nullo modo illa corpora
Abbreviated transcription (Latin):
corpus dicã utrũq ꝑtiuere ꝙͣ nentrũ:
et ideo tacitũ in illis diuine stͥpture uer¬
bis animi dolorem. qm̃ ꝯsequẽs ẽẽ ĩtel¬
ligitur. eciã si non dicatur ut in corꝑe
sit dolente. animꝰ qͦz sterili penitentia
nrutietur. Legitur quippe et in uel̾ibus
scaipturis uindicta caruis impii ignis
et uernus. Potuit brenius dici. uiudicta
impii. Cur gͦ dictũ est caruis impii :
nisi qr utrũq. id est et ignis et ueriis.
pena erit caruis: Diut si uindictam
carnis ꝓpterea dicere uoluit. qr hͦ ĩhoĩe
uiudicabitur ꝙ scdm̃ carnẽ uixerit. pro¬
pter hͦ em̃ ueniet in mortẽ scdãm: quã
significabit apłs dicẽs. Si eñi stdũi ta¬
nem uixeritis moriemini. Eligat qͥsq
qd̾ placet. aut ignem tribuere corpori. aĩo
ueriuem: ħͦ ꝓprie. illud tropice: aut utrũq
ꝓprie corpori. Iã enĩ satis suꝑiꝰ disputa¬
ui posse uĩalia etiã ĩignib uiuere ĩ ustio¬

Expanded text:
corpus dicam utrumque pertinere quam neutrum, corpus dicam utrumque pertinere quam neutrum, et ideo tacitum in illis diuinae scripturae uerbis animi dolorem, quoniam consequens esse intellegitur, etiamsi non dicatur, ut corpore sic dolente animus quoque sterili paenitentia crucietur. Legitur quippe et in ueteribus scripturis: Vindicta carnis inpii, ignis et uermis. Potuit breuius dici: Vindicta inpii. Quur ergo dictum est: carnis inpii, nisi quia utrumque, id est et ignis et uermis, poena erit carnis? Aut si uindictam carnis propterea dicere uoluit, quia hoc in homine uindicabitur, quod secundum carnem uixerit propter hoc enim ueniet in mortem secundam, quam significauit apostolus dicens: Si enim secundum carnem uixeritis, moriemini, eligat quisque quod placet, aut ignem tribuere corpori, animo uermem, hoc proprie, illud tropice, aut utrumque proprie corpori. Iam enim satis superius disputaui posse animalia etiam in ignibus uiuere, in ustio