comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas discretinis excedentes reso¬
luuntur amplexati non magno¬
pere ducere soleant: existunt
nihi lominus quamplures qui
obamore canum et diuersis¬
simas uenationes quibus mise¬
rabiliter insis tunt. et se et pau¬
perumcuram quodam modone¬
legunt mise rabilis planeet
ualde deflendares est. Quan¬
dopro feris quascura hominum
non aluit sed ds̃ in commune mor¬
talibus ad utendum conces sit
pauperes a potentioribus expo¬
liantur flagellantur ergastu¬
lis detruduntur et multa aliapa¬
tiuntur. hoc enimquifaciunt
lt gemundi seid facereius tepos¬
secontendunt quos conuenio. ut
iusto libramine decernant. utrũ
lexmundile gemauacuare debe
at xp̃i necne. qui profecto sicut fide¬
lesrespondere oportetlegixp̃i.
legemmundi prae ponine qua quã
debere respondebunt. Xp̃ senĩ
docetine uangelio ut siquis nos¬
tra abstulerii non repetamus e a
et a postolus. lam quidemomni¬
no delictum est quia iuditia
habetis uobiscum. Quare non

Expanded text:
tas discretionis excedentes resotas discretionis excedentes resolvuntur, amplexati, non magnopere ducere soleant, existunt nihilominus quamplures qui ob amorem canum et diversissimas venationes, quibus miserabiliter insistunt, et se, et pauperum curas quodammodo negligunt. Miserabilis plane et valde deflenda res est, quando pro feris, quas cura hominum non aluit, sed Deus in commune mortalibus ad utendum concessit, pauperes a potentioribus spoliantur, flagellantur, ergastulis detruduntur, et multa alia patiuntur. Hoc enim qui faciunt, lege mundi se id facere juste posse contendunt: quos convenio ut justo libramine decernant, utrum lex mundi legem evacuare Christi debeat, nec ne; qui profecto, sicut fideles respondere oportet, legi Christi legem mundi praeponi nequaquam debere respondebunt. Christus enim docet in Evangelio, ut si quis nostra abstulerit, non repetamus ea. Et Apostolus: Jam quidem omnino delictum est quia judicia habetis vobiscum; quare non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ non meretur accipere panemtuũ
quite cum meruit accipere baptis¬
misa cramentum Cur indignus
est accipere uelre liqui asciborum
tuorum quite cum uenturus est ad con¬
uiuia angelorum his eete terorũ
diuinorumelo quiorum sententuspo¬
tentes et diuite sed octi. cognos cant
et seruos suos et pauperes sibina¬
turaȩ quales sugitur serus
dominisnatur aequales st̃uti¬
que qui a sunt non seputent
inpune dominilatorosdutur¬
bida indignatione et concita¬
tianimiforore aduersuser¬
rata seruorum inflammati
circaeos aut insaeuis simis uer¬
beribus cedendo aut in membro¬
rum amputatione debilitan¬
donimui existunt qm̃ unum dñm
habent incelis. eos uero quos in
hoc saeculo infimos ab iectos que
cul tueccute et opibus se in parei
conspiciuntnatura pares etȩ¬
quales sibi es seprorsus agnos
Cum causam pauperum xp̃iqui¬
dam fas tu potentiȩ tume facti
quidam diuturnare quie dilec¬
porales in quibus nimium mae¬

Expanded text:
per non meretur accipere panem tuum, per non meretur accipere panem tuum, qui tecum meruit accipere baptismi sacramentum? Cur indignus est accipere vel reliquias ciborum tuorum, qui tecum venturus est ad convivia angelorum? » His et caeterorum divinorum eloquiorum sententiis, potentes et divites edocti, agnoscant et servos suos, et pauperes sibi natura aequales. Si igitur servi Dominis natura aequales sunt, utique quia sunt, non se putent impune domini laturos, dum turbida indignatione, et concitanti animi furore adversus errata servorum inflammati, circa eos aut in saevissimis verberibus caedendo, aut in membrorum amputatione debilitando, nimii existunt, quoniam unum Deum habent in coelis. Eos vero quos in hoc saeculo infirmos abjectosque cultu, et cute, et opibus se impares conspiciunt, natura pares, et aequales sibi esse prorsus agnoscCum causam pauperum Christi, quidam fastu potentiae tumefacti, quidam diuturna requie delecicias, in quibus nimium me
Abbreviated transcription (Latin):
uenisti aliquit hinc tecum ab¬
alturus es et hoc fortas seamor
te diuiti arumtrepidas confite¬
rĩ audiet hoc et hoca postolus
di catquite non palpat. Nihil
intulimus in huncmundum. uti¬
que quando natisumus. sed nec
auferre aliquit pos sumus uo¬
que quando demundo eximus
Nihil adculisti nihil hi ncau¬
feres. Quid te in flas contrapau¬
perem quando nascuntur in¬
fantes recedant demedio paren¬
tes. serui clientes. recedant
de medio turba eobsequentes
Et agnos cantur ꝓueridiuites
flaetes. pariant simul diues
et pauper pariant malinili¬
er diues. et mulier pauper
Non adtendunt quod pariunt
discedant paululum redeant
et cognoscant: ecce diuesni¬
hil adtulistiinhunc mundum
sednec auferre hinc aliquid
potes. Itemideminser mone
ad populum quare pauꝑ te cũ
non accipit cibũ. quite cum accep¬
turus estregnum.: Quare pauꝑ
non accipit uelue terem tunicam
tuam quite cum accepturus est in¬
mortalitatis stolam: Quare pau¬

Expanded text:
invenisti, aliquid hinc tecum abinvenisti, aliquid hinc tecum ablaturus es? Et hoc fe divitiarum trepidas confiteri. Audi, et hoc Apostolus dicat, qui te non palpat: Nihil intulimus in hunc mundum : utique quando nati sumus, sed nec auferre aliquid possumus, utique quando de corpore eximus. Nihil attulisti, nihil hinc auferes: quid te inflas contra pauperem? Quando nascuntur infantes, recedant de medio parentes, servi, clientes, recedant de medio turbae obsequentes, et agnoscantur pueri divites flentes. Pariant simul dives et pauper; pariant simul mulier dives et mulier pauper; non attendant quod pariunt: discedant paululum, redeant et cognoscant. Ecce dives, nihil attulisti in hunc mundum; sed nec auferre hinc aliquid potes. » Item in sermone ad populum: « Quare pauper tecum non accipit cibum, qui tecum accepturus est regnum. Quare pauper non accipit veterem tunicam tuam, qui tecum accepturus est immortalitatis stolam? Quare pau
Abbreviated transcription (Latin):
dopetitur a nobis qui petunt
aquibus petunt quid petunt
qui pecunt: homines aquibus
pecunt ab hominibus qui
petunt : mortales. A quibus
petunt: amortalibus qui
pecunt: fragiles a quibus
petunt a fragibibus quipe¬
tunt miseri aquibus ami¬
seris excepta sub stantia
facul tatum. Tales sunt qui
petunt quales sunt a quibus
petunt. Quam frontem habes
peten do addñm tuum qui non
agnos cis parem tuum: Non
sum inquittalis. absitame ut
talissim inflatus. obsiricatus
istalo quitur. depannoso. sed
ego nudos interrogo. Non in¬
terrogo inuestibus quales sitis.
sed quales natifueritis ambo
nudi dĩ. ambo firmi am bomi¬
seramuitam. Inchoantes. Ideo
diues primor diatua. Vide
utrum huc ali quit atuleris.
Iamuenisti et tanta in uenis¬
ti. dic rogo te quid attulisti
dicquid attuleris a ut sidice¬
re erubescis a postolum au¬
di. Nihil intulimus in hune mun¬
dum. Nihil inquit intulimus
in hunc mundum sed forte qui¬
anihiladculisti et hic multam

Expanded text:
do petitur a nobis, qui petunt, do petitur a nobis, qui petunt, a quibus petunt, quid petunt: Qui petunt? homines. A quibus petunt? ab hominibus. Qui petunt? mortales. A quibus petunt? a mortalibus. Qui petunt? fragiles. A quibus petunt? a fragilibus. Qui petunt? miseri. A quibus? a miseris. Excepta subsfacultatum, tales sunt qui petunt, quales sunt a quibus petunt. Quam frontem habes petendo ad Dominum tuum, qui non agnoscis parem tuum? Non sum, inquit, talis: absit a me, ut talis sim. Inflatus obsericatus ista loquitur de pannoso. Sed ego nudos interrogo. Non interrogo in vestibus, quales sitis, sed quales nati fueritis. Ambo nudi, ambo infirmi, miseram vitam inchoantes, ideo dives, primordia tua: vide utrum huc aliquid attuleris. Jam venisti, et tanta invenisti. Dic, rogo te, quid attulisti? Dic quid attuleris. Aut si dicere erubescis, Apostolum audi: Nihil intulimus in hunc mundum. Nihil, inquit, intulimus in hunc mundum. Sed forte quia nihil attulisti, et hic multa
Abbreviated transcription (Latin):
bi potestatem dominationis
exercent ut indi ebusi eiunii
non dubitent flagellis eosce¬
dere poenis afficere con¬
pedibus prȩpedire ecsi
forte cumadre ficiendum
uenitus tardius minister
adfuerit. statimeum
uerberibus lamar& et
prius sesatiare seruili san¬
guine quam conuiuii uolup¬
tate horum taleieiunũ
est quodide o ieunatum est
non ut diuinitatis misericor¬
diam prouocaret sed utdamo¬
rẽ familiae ingemescentisef¬
funderet. Quis quis autem cu¬
pit dĩmisericor dum prome¬
reri ipsed ebetes sepriormi¬
sericors scriptum estenim
uobis et quod magis dolenucuo
diebus seruo non parcitmi¬
nimerespiciens quod et si
seruus est conditione gra¬
tid tamen fraterest. et enim
similiter xp̃minduit hisdem
participatsacramentis eodẽ
quo ectuutur dõpatre
Curte nonutatur ut fra¬
tre itemide ih libro sermo¬
num Mendicidĩ sumus ut
a gnoscatille mendicossuos
agnoscamus nos nostros
Sed etibi & iam cogitemus quan¬

Expanded text:
bi potestatem dominationis bi potestatem dominationis exercent, ut in diebus jejunii non dubitent flagellis eos caedere, poenis afficere, compedibus praepedire. Et si forte cum ad reficiendum venitur, tardius minister adfuerit, statim eum verberibus laniare, et prius se satiare servuli sanguine, quam convivii voluptate. Horum tale jejunium est; quod ideo jejunatum est, non ut divinitatis misericordiam provocaret, sed ut clamorem familiae ingemiscentis effunderet. Quisquis autem cupit Dei misericordiam promereri, ipse debet esse prior misericors: scriptum est enim:bis . Et quod magis dolendum diebus servo non parcit, minime respiciens, quod si servus est conditione, gratia tamen frater est. Etenim similiter Christum induit, iisdem participat sacramentis, eodem quo et tu utitur Deo Patre, cur te non utatur ut fratre. » Item idem in libro sermonum: « Mendici Dei sumus: ut agnoscat ille mendicos suos, agnoscamus nos nostros. Sed et etiam ibi cogitemus, quan
Abbreviated transcription (Latin):
mines natura aequa les genuit
sed uariante meritorum alis
aliis dispensatio oculta postpo¬
nit Ipsa autein diuersitasquae
accessit exuitio recte est diui¬
nisiuditiis ordinata. Vt quia
omnis homoiter utȩ aeque
non graditur. Alter ab al¬
teragegatur. Sc̃i autemuiri
cum prae sunt non insepotes¬
ta temordinis. sed a equali¬
tatem conditionifađtendunt
Nec praees segaudent homi¬
nibus sed prodesse. gciunt
enimquodantiquipatres
nostrinontam reges homi¬
num quam pastorespeco¬
rum fuis seme morantur
et cumnoe dñs filuis quee¬
ius diceret crescite et mul¬
tiplicamini etrepleceter¬
ram subdidit eterror ues¬
nesquifuturis unt. sed sit suꝑ
cuncta animalia terrae. homo
quippe anima libus inraciona¬
bilib: non autemceteris ho¬
minibus natura praelatus
est Et idcir co ei diciturut ab
anima libus et non ab homine
time atur quia contranatu¬
ram superbire est abaequa¬
li uelle timem agustinus
insermone adpopulum. Non

Expanded text:
mines natura aequales genuit, mines natura aequales genuit, sed variante meritorum ordine, alios aliis dispensatio occulta postponit. Ipsa autem diversitas, quae accessit ex vitio, recte est divinis judiciis ordinata; ut quia omnis homo iter vitae aeque non graditur, alter ab altero regatur. Sancti autem viri cum praesunt, non in se potestatem ordinis, sed aequalitatem conditionis attendunt; nec praeesse gaudent hominibus, sed prodesse: sciunt enim quod antiqui patres nostri, non tam hominum reges, quam pastores pecorum fuisse memorantur. Et cum Noe Dominus filiisque ejus diceret: Crescite et multiplicamini, et replete terram; subdidit: Et terror vesnes qui futuri sunt; sed, sit super cuncta animalia terrae: homo quippe animalibus irrationabilibus, non autem caeteris hominibus natura praelatus est, et idcirco ei dicitur, ut ab animalibus, non ab homine timeatur: quia contra naturam superbire est, ab aequali velle timeri. » Augustinus in sermone ad populum: « No
Abbreviated transcription (Latin):
Demanere manifestum est
urenim dominus et seruus
diueset pauperna tura
non sunt aequales quiunũ
dñmnon acceptorem per¬
sonarum habent incȩlis
Quodergo domini id quod
uis prestare de beant Pau¬
lus docetdicens domini
quidius tu est et aequum
seruis prȩstare scientes
quo duester et illorum
dñs sitincȩlo de qua& iã
re. Ita ai beatus gregori¬
tentibus uiris magnaest
uirtus humilitatis consi¬
derata a equalitascondi¬
cionis. Omnes nam que
homines natura ae qua¬
lessumus sedaccessit
dispensatorio ordineut
quibus dam praelatiuide¬
amur sigitur hocamente de¬
primimus quodtemporaliterac¬
cessit inuenimus citius quodna¬
turaliter sumus plerum que
enim se animo accepta potestas
obicit eumque tumidis cogi¬
tationis bus fallit. Manuer¬
go humillimae considerationis
deprimendus est tumor elatio¬
nis si enima pudsem etipsam
mens descendit de uerticecul¬
minis citius planitiem inue¬
nitnaturalisae qualitatis. Nã
ut praefatisumus. Omnes ho¬

Expanded text:
emanare manifestum est. emanare manifestum est. Cur enim dominus et servus, dives et pauper, natura non sunt aequales, qui unum Deum non acceptorem personarum habent in coelis? Quod ergo Domini id quod vis praestare debeant, Paulus docet dicens: Domini quod justum est et aequum servis praestate; scientes quod vester et illorum Dominus sit in coelo . De qua etiam re ita ait beatus Gregoritentibus viris magna est virtus humilitatis, considerata aequalitas conditionis. Omnes namque homines natura aequales sumus; sed accessit dispensatorio ordine, ut quibusdam praelati videamur. Si igitur hoc a mente deprimimus quod temporaliter accessit, invenimus citius quod naturaliter sumus. Plerumque enim se animo accepta potestas objicit, eumque tumidis cogitationibus fallit. Manu ergo humillimae considerationis deprimendus est tumor clationis. Si enim apud semetipsam mens descendit de vertice culminis, citius planitiem invenit naturalis aequalitatis. Nam, ut praefati sumus, omnes ho
Abbreviated transcription (Latin):
extracastraporitus capidabant᷑
apopulo aut gladio ceruice sub¬
iecta contemptũ ex piabateruore
Nunc uero in oboediens spiritali
mucrone truncatur aut eiec¬
tus de et clesia rabido demonũ
orede cerpitur. Demultis quȩ¬
dã breuitur de potestate sacer¬
docibus a doꝰ conlata testimonia
collecta sunt Sciantergola¬
icihuic potestatise subiectos
es sed ebere et qm̃ qui huic
suꝑ bit autinaliqus ꝑtinax ex¬
istit eiusor donationia quo
ad tributa est suꝑbis simeim
mopericulo sissimerenitiu in¬
citur
bis ubiectossic̃ordineitana¬
tura inferiores se es seputent
Prouide nẽ pedis pensatione
diuina actuest ut mortalis amor¬
tale nonnatura sed quadam
mundanadignitate inferiorut
pote in becillisaualidopiapre¬
latione et gubernationetue¬
retur. Ita tam̃ & natura semꝑ
ae qualis agnos ceretur. Quod
cũ ita sit .multi reb perituris
et cito preterlabentibus tu¬
mentes. Tam e os quibus pre¬
si uerbagnoscunt affecta¬
one tamen nonagnoscunt
Quoduitium ex fontesupe

Expanded text:
positus, lapidabatur a populo, aut gladio cervice subjecta, contemptum expiabat cruore. Nunc vero inobediens spiritali mucrone truncatur, aut ejectus de Ecclesia rabido daemonum ore discerpitur. » De multis quaedam breviter, de potestate sacerdotibus a Domino collata testimonia collecta sunt: sciant ergo laici huic potestati se subjectos esse debere; et quoniam qui huic superbit, aut in aliquo pertinax existit, ejus ordinationi, a quo attributa est, superbissime, imo periculosissime reniti convincitur. bi subjectos, sicut ordine, ita natura inferiores se esse putent: provida namque dispensatione divina actum est, ut mortalis a mortali, non natura, sed quadam mundana dignitate inferior, ut pote imbecillis a valido pia praelatione et gubernatione tueretur; ita tamen ut natura semper aequalis agnosceretur. Quod cum ita sit, multi rebus perituris; et cito praeterlabentibus tumentes, tam eos, quibus praesi verbis agnoscunt, affectione tamen non agnoscunt. Quod vitium ex fonte superbiae
Abbreviated transcription (Latin):
actionis facileamittit . Nã etdeira pul¬
lulat tumormentis rixȩ contumeliae
clamor indignatio prȩsũptio blasphe¬
miȩ sanguseffusio homicidia ulcis cen¬
di cupiditas in iuriarum memoria eali¬
a quam plurima. Sex tũ uitium est accidia
id est otiositas. dequa ait sa lomon. otio¬
si ta sinimica est animae. Item. Propter
friguspigerararenoluit mendicabit
aestate et non dabitur ei. Otiosos uero dñs
arguit in euangelio dicens. Qud hesta¬
tis tota dieocciosi ite in uianeam meam
qua peste multi clesicorũ et lascorum
laborant et sedeno linquere minimein¬
tellegunt. Sicut enim exer citium
boni operis animũ hilares cit et ad melius
semper a gendũ ignoscit Itanimirum.

Expanded text:
actionis facile amittit. Nam et de ira pulactionis facile amittit. Nam et de ira pullulat tumor mentis, rixae, contumeliae, clamor, indignatio, praesumptio, blasphemiae, sanguinis effusio, homicidia, ulciscendi cupiditas, injuriarum memoria, et alia quamplurima. Sextum vitium acedia, id est otiositas, de qua ait Salomon: Otiositas inimica est animae . Item: Propter frigus piger arare noluit: mendicabit aestate, et non dabitur ei. Otiosos vero Dominus arguit in Evangelio dicens: Quid hic statis tota die otiosi? ite in vineam meam . Qua peste multi clericorum et laicorum laborant, et se delinquere minime intelligunt. Sicut enim exercitium boni operis animum hilarescit, et ad melius semper agendum ignescit .
Abbreviated transcription (Latin):
contept ueritatis. futurȩbeao tudinis ob¬
liuio obduratiocordis Que contraria estope¬
ribus misericordiae. quintũ uitiumestira
Dequa ait salomon. Vira racund: proua catri¬
xis quia t̃ patiensẽ mittigat suscitatas kem
Neue loxisis a dirascendũ Quia ira ĩsinustul¬
tire quiescit. Semꝑ iurgiaq: ritmalus ange¬
lus autem crudelis mitte t᷑ contraeum. Sp̃m
uero a dirascendum fatilem quis poterti
sus tincrer Item prañ habet miseri cordiam¬
nec erũ pens furor. et ĩpetũ contitati
ferre quis porerit ihs filiu sirach cum
ir a condo non facias rixas. Item homoira¬
cundus incendit ignem. Uelus etira mi¬
nuent dies et ante tempus. ad senectiẽ
perducent. Et in euangelio Omnis qui
ir ascitur fratrisuo reuserit iudicio
paulus. Sol nonoccit superira cundiã
uestra la cobus ira enimuiriius tiuiam¬
o captus et matur itatem consilu . et mo¬
dum rectȩ discretionis et honestatẽ piȩ

Expanded text:
contemptus veritatis, futurae beatitudinis obcontemptus veritatis, futurae beatitudinis oblivio, obduratio cordis, quae contraria est operibus misericordiae. Quintum vitium est ira: de qua ait Salomon: Vir iracundus provocat rixas: qui patiens est, mitigat suscitatas . Item: Ne velox sis ad irascendum, quia ira in sinu stulti requiescit . Semper jurgia quaerit malus: angelus autem credulis mittetur contra eum. Spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere? Item: Ira non habet misericordiamnec erumpens furor: et impetum concitati ferre quis poterit? Jesus filius Sirach: Cum iracundo non facias rixas . Item: Homo iracundus incendit ignem. Zelus et ira minuent dies, et ante tempus ad seneclutem perducent . Et in Evangelio: Omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio . Paulus: Sol non occidat super iracundiam vestram . Jacobus: Ira enim viri justitiamo captus, et maturitatem consilii, et modum rectae discretionis, et honestatem piae
Abbreviated transcription (Latin):
fornicatur abste. Nascitur uero exfor¬
nicatione caecitas mentis in constęntiao¬
culorum uel totius corporis. amor in mo¬
deratus. Saepe periculum uitae. lasci¬
uia ioca petulantia et omnis in comnentiafi
odiũmandatorũ dimertus eneruacio et
iniusee cupiditates Neglegenei auitȩ futu¬
re et prȩsentis delectatio Quartum ui¬
tium est a uaritia dequascripbit salamon
Auarus nonmplebitur pecunia quae ad ño
ineuange liohr dropicimorbo c̃parat qͥ quan¬
toplus bibit tanto ãplius sitt Sic etauar
quanto plus habet tanto aplius habere
&e si derat et dũ modum discretionis ĩ ha¬
bendo ñ teneibi nimiũ c̃cupiscendo amittit.
de auaris autẽ treda sententia ad nõ ine¬
uangelio et ab apostolode promta est
ꝗ auari regnũ diñ possidebunt. Dear¬
boreautẽ a uaritiae : ꝓdeunt pesti feri
ram̃ culi in iudiȩ scilicet furta latro¬
cinia homicidia m̃dacia periuria rapi¬
ne uiolentie inquiȩtudo iniusta iudicia

Expanded text:
fornicantur abs te . Nascitur vero ex forfornicantur abs te . Nascitur vero ex fornicatione caecitas mentis, inconstantia oculorum, vel totius corporis, amor immoderatus, saepe periculum vitae, lascivia, joca, petulantia, et omnis incontinentia; odium mandatorum Dei, mentis enervatio, et injustae cupiditates, negligentia vitae futurae, et praesentis delectatio. Quartum vitium est avaritia, de qua scribit Salomon: Avarus non impletur pecunia . Quae a Deo in Evangelio hydropici morbo comparatur, qui quanto plus bibit, tanto amplius sitit; sic et avarus quanto plus habet, tanto amplius habere desiderat, et dum modum discretionis in habendo non tenet, eum in nimium concupiscendo amittit. De avaris autem tremenda sententia a Domino in Evangelio, et ab Apostolo deprompta est, quod avari regnum Dei non possidebunt. De arbore autem avaritiae prodeunt pestiferi ramusculi, invidiae scilicet, furta, latrocinia, homicidia, mendacia, perjuria, rapinae, violentiae, inquietudo, injusta judicia,
Abbreviated transcription (Latin):
rarius aebriosus non locupletatur. Virum
et mulieres. apostatare faciunt sapientes
et arguunt sensa tos. uinum multo potatũ
inritationem et iram etruinas multas fa¬
cit Exgula quippe nascitur in epta lae¬
titia scurrilitas. leuitas. uanilo quiun
inmumditia corporis. instabi lit asmentis
ȩbrietas. libido. Vt enimbeatus hieronimus
ait uentrẽ cibo distentum. et diuersis potio¬
nibus inrigatũ statim uo luptas genitalis
se quitur Tertium uitium forncacio
dicitur que non solũ percorpus sed etia per
mentemfierisolet. Per corpus quidem fit
perconmixtionem carnis cum femina qua¬
libet uel etiam alia quacumque inmundi¬
tia ad explendum libi dinis ardorem
Permentem uero cumanima relicto coni¬
bio legitimiuiri sui id est xp̃i. aut perido¬
latriam auper quod libet alud peccatũ
conubio adulterino immo exitiabili hostis
antiquise copulat. De hac quippe fornica¬
cione dicitpsal mista. per desomnes qui

Expanded text:
rarius ebriosus non locupletabitur. Vinum rarius ebriosus non locupletabitur. Vinum et mulieres apostatare faciunt sapientes, et arguunt sensatos. Vinum potatum multum irritationem, et iram, et ruinas multas facit . Ex gula quippe nascitur inepta laetitia, scurrilitas, levitas, vaniloquium, immunditia corporis, instabilitas mentis, ebrietas, libido; ut enim beatus Hieronymus ait, ventrem cibo distentum et diversis potionibus irrigatum statim voluptas genitalis sequitur. Tertium vitium fornicatio dicitur; quae non solum per corpus, sed etiam per mentem fieri solet. Per corpus quidem fit, per commixtionem carnis cum femina qualibet, vel etiam alia quacunque immunditia ad explendum, libidinis ardorem. Per mentem vero, cum anima relicto connubio legitimi viri sui, id est Christi, aut per idololatriam, aut per quodlibet aliud peccatum connubio adulterino, imo exitiabili, antiqui hostis se copulat. De hac quippe fornicatione dicit Psalmista: Perdes omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
indis cretepcipiunt. proculdubio delinquunt
quibus perpendum illud est. quod dñs in euan¬
Et apostolus escaet potus nos non commendant
dõ. Et isa ias. uae qui potentes estis adbiben¬
dũuinum etuiri fortes ad miscendã adebrie¬
tatem Item eccegaudiũ etlaetitia occidere
uitulos iugulare arietes comedere carnes
et libereunum. uiuo egodicit dñs si remitte¬
tur uobis inquitas hec donec moriamin. Et
salomon. Luxor iosa resuinum. et tumul¬
tuosa aebrietas qui comque enim his delec¬
tatur. nonerit sapiens. Item. Neintuc aris in¬
num quandos lauescit cum splenduerit in ui¬
trocolor eius. ingreditur blande sed inno¬
uissimo mordebit ut coluber. et sicutre¬
gulus uenena disfondet. Mullũ secretum est.
ubi regnat aebrietas. item. potentes ira¬
condisĩ sunt uinum nonbibant necũ biberint
obliuiscantur sapientiam. Iohel propheta
Cum saturatus fuerit astabitur. et omnis
dolor in ruet ineũ. Ihĩ filius sirah. ope¬

Expanded text:
indiscrete percipiunt, procul dubio delinquunt. indiscrete percipiunt, procul dubio delinquunt. Quibus perpendendum illud est, quod Deus in Evan. Et Apostolus: Esca et potus nos non commendant Deo . Et Isaias: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendum ebrietatem . Item: Ecce gaudium et laetitia occidere vitulos, jugulare arietes, comedere carnes, et bibere vinum. Vivo ego, dicit Dominus, si remittetur vobis iniquitas haec, donec moriamini . Et Salomon: Luxuriosa res vinum, et tumultuosa ebrietas: quicunque enim his delectatur, non erit sapiens . Item: Ne intuearis vinum quando flavescit, cum splenduerit in vitro color ejus: ingreditur blande, sed in novissimo mordebit ut coluber; et sicut regulus venena diffundet. Nullum secretum est ubi regnat ebrietas . Item: Potentes iracundi si sunt, vinum non bibant, ne cum biberint obliviscantur sapientiam . Joel propheta:Cum saturatus fuerit, arctabitur, et omnis dolor irruet in eum . Jesus filius Sirach: Ope
Abbreviated transcription (Latin):
deat et pacẽ cum fra tribus non habeat
Notandũ enimquod nonait absolute homi¬
cida non abec uitã in semanentẽ sedom¬
nis inquit homicida. Scilicet non solum
il lequiferro uerum ctille quiodio fra¬
trẽ in sequitur. His et is similibus. diui¬
nȩ scripturȩ auctoritatibus percensetur.
et odium quod sectatores suos spiritalit̃.
necat cauendum et inuidiam quȩ rubigi¬
ne sua inuidorũmentes consumit ui tan¬
dam. Cuius libet enimmens hismalis in¬
fecta fuerit. templum sc̃ĩ sp̃s esse non me¬
rebitur nisi his caruerit.
pitula timenumerare. uti le iudicatum
est ea subunius. capituli ad notatione con¬
gerere. Horum primumest superbia
dequa superius dictum est. Se condum
gula inquoduitium cum multi laban¬
tur in pnitatem sibi promittunt dicen¬
tes quid de linquimus. sicibum et potũ
quacc̃ adutendũ hominibus tribuie.
adlibitũ nostrũ percipimus quȩ dũ aut an¬
te temp: aut intempore ultram̃ sure modũ

Expanded text:
deat, et pacem cum fratribus non habeat. deat, et pacem cum fratribus non habeat. Notandum est quod non ait absolute, homicida non habet vitam in se manentem, sed, omnis, inquit, homicida, scilicet non solum ille qui ferro, verum et ille qui odio fratrem insequitur. » His et his similibus divinae Scripturae auctoritatibus percensetur et odium, quod sectatores suos spiritaliter necat, cavendum, et invidiam, quae rubigine sua invidorum mentes consumit, vitandam. Cujuslibet enim mens his malis infecta fuerit, templum sancti Spiritus esse non merebitur, nisi his caruerit. pitulatim enumerare, utile judicatum est ea sub unius capituli adnotationem congerere. Horum primum est superbia, de qua superius dictum est. Secundum gula, in quod vitium cum multi labuntur, impunitatem sibi promittunt dicentes: Quid delinquimus si potum et cibum, quae Deus ad utendum hominibus tribuit, ad libitum nostrum percipimus? Quae dum aut ante tempus, aut in tempore ultra mensurae modum
Abbreviated transcription (Latin):
uitiorum in tenebrismanent homines
donec gratia batismi per xp̃m in luminen¬
tur. sedetis quicum odio fratris acce¬
dit ad fontemuitȩ quore nas catur ad
potũ sanguinis prȩtiosi quore dimatur
et si se in luminatũ adño aestimec in te¬
nebris est usque adhuc. Ne que ulla
ratione peccatorumumbras exuere
potuit qui uis cera caritatis induere
noncurauit. Itẽ idem . Omnis inquid qui
odit fratresuũ homicida est. si contemp¬
ne bat quis que odiũ fraternum num¬
quid et homicidiũ incor desuo contemp¬
turus est. Non mouit manus ad occiden¬
dũ hominem homicida iamtene tur
adõ Vliuitille et iste iam int̃fector
iudicatur. et scitis qm̃omnis homici¬
da non abet uita eternam in sema nentẽ
etsi hic perfidẽ inter scõs uiuer ecet¬
net Non habetinsẽ ꝑ p&uã uitã manen¬
tẽ Nam ubi retributionis tẽp̃adue¬
nerit cum ca in qui ex malignoenit
dampnabit᷑. etiam qui hochomicidii
genere tenetur. ut discor det et dissi¬

Expanded text:
vitiorum. In tenebris manent homines, vitiorum. In tenebris manent homines, donec gratia baptismi per Christum illuminentur. Sed is qui cum odio fratris accedit ad fontem vitae, quo renascatur, ad potum sanguinis pretiosi, quo redimatur, etsi se illuminatum a Domino aestimet, in tenebris est usque adhuc: neque ulla ratione peccatorum umbras exuere potuit, qui viscera charitatis induere non curavit. » Item idem: « Omnis, inquit, qui odit fratrem suum homicida est. Si contemnebat quisque odium fraternum, nunquid et homicidium in corde suo contempturus est? Non movit manus ad occidendum hominem; homicida jam tenetur a Deo. Vivit ille, et iste jam interfector judicatur: Et scitis quoniam omnis homicida non habet vitam aeternam in se manentem. Et si hic per fidem inter sanctos vivere cerur, non habet in se perpetuam vitam manentem. Nam ubi retributionis tempus advenerit, cum Cain, qui ex maligno erat, damnabitur: etiam qui hoc homicidii genere tenetur, ut discordet, et dissi
Abbreviated transcription (Latin):
te proper sẽ quentibus et calumniantibus
uos uirtus itaque ẽ corã hominibus aduer¬
sarios tolerare seduirtus corã dõdiligere
Quea hoc solũ ds̃ sacrisiciu accipit quod
ante cius oculos in altaribonioperis flã¬
ma cariiat ꝑsincendit. Sciendum uero quod
buere mala nom pos sumus. Sed quid cir¬
comalũ non retribuit quiane quaquãualo
procul dubio ut diximus patiens ñ efi qui
a patientia nonin os tensi oneadquiritur
sed incorde. Haecquippe et his similia
eximia acsã luberria testimonia nos
ad pauentiexe. uirtutẽ in formantur
et quia sine caritate in nobis non potest
es se uera patientia. lmite mur eius
exemplum qui propter nos flagel¬
la et ludibria et crucis patibulum
tabescunt et contra alios ꝑitiosũ animȩ
dolum seruant. Regnum fidĩ sẽse parant
quis ẽ met ipsos a caritate dissõciant. Beda
sec̃ exp̃ianum et fratrẽ suũ odit inpecca¬
tis est usque ad huc. Bene addidit quia ni

Expanded text:
te pro persequentibus et calumniantibus te pro persequentibus et calumniantibus vos. Virtus itaque est coram hominibus adversarios tolerare, sed virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod buere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, proca patientia non in ostensione acquiritur, sed in corde. » Haec quippe et his similia eximia ac saluberrima testimonia nos ad patientiae virtutem informant. Et quia sine charitate in nobis non potest vera esse patientia, imitemur ejus exemplum, qui propter nos flagella, et ludibria, et crucis patibulutabescunt, et contra alios perniciosum animae dolum servant; a regno enim Dei se separant, qui semetipsos a charitate dissociant. Beda se esse Christianum, et fratrem suum odit, in peccatis est usque adhuc; bene addidit usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
randa sunt sequent is uitae. Vt tunc¬
praemium nos trilaboris incipiat quan
dooinnis lamlabor funditus cessat
itẽ idẽ. In patienti a uestra possi debi¬
tis animas uestras. idcirco possessio a¬
niiae inuirtute patientiȩ ponitur qui
arex omniũ custos que uirtutũ patien¬
tia est. Perpatientiã uero possidemus
animas nostras. Quia dũ nobis ipsis do¬
minari discimus hoc ipsum incipimus pos¬
si dere quod sumus. Patientia uera ẽ
aliena mala aequanimiterperpeti
contracũ quoque quimala in rogat
nullo doloremor deri Nã qui sicproxi
mi mala portat ut tam̃ tacitus dole
etiẽ pus dignaere tributionis quaerat
patientiã non ex hibetsed ostendic.
Scriptu quippee caritas pauiens ẽbeniꝓ¬
naẽ patiens namque ẽ ut aliena ma¬
latolere. Bengna uero est : ut ipsosctiã
quos portatamet. Hincnamque persẽmes¬
ipsamueritas dicit . Diligi te in imicosues¬
tros bene facite his quiuo soderunt ora¬

Expanded text:
randa sunt sequentis vitae, ut randa sunt sequentis vitae, ut praemium nostri laboris incipiat, quando jam omnibus labor funditus cessat. » Item idem: « In patientia vestra possidebitis animas vestras . Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur; quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras; quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Patientia vera est, aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat, nullo dolore morderi. Nam qui sic mala proximi portat, ut tamen tacitus doletempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit: scriptum quippe est: Charitas patiens est, benigna est . Patiens namque est, ut aliena mala toleret; benigna vero est, ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite iis qui vos oderunt: ora
Abbreviated transcription (Latin):
tadbet sufferrene pere at: Cregorius¬
reaẽ quod tribus modis patientia exerce¬
riso let Alianamque sunt quȩ adõ aliaqua
a banti quo aduersario. aliaquae a prox¬
mo sustinemus. A proxi monã que perseo¬
tiones dãna et contumelias. Ab anti quo
enĩ aduersario. tentamenta : dõ autem fi¬
gella toleramus. Sed in omnibus tribus
hismodis uigi lantio culo semet ipsam de¬
bet mens cir cum spicere ne contrama
proximi trahatur ad retributionẽ mali
Nec tra temptamenta aduersarii se ducat᷑
ad de lectationẽ uel consensũ dilicti Nẽc¬
traflagella opificis ad ex cessumproru¬
at murmurationis. Perfecce enimad¬
uersarius uincitur quandomens nos¬
tra et int̃tẽptamenta cius adelectatio¬
ne atque consensu omnimo disrefrena¬
tur et interc̃tumelias proximi cos¬
to ditur abo dio et interflagella dic̃¬
pescitur amurmuratione. N. ehaec
agentes retribui nobis praesentia bonare qui¬
ramus. Nã prolabore patientia ebo naspe¬

Expanded text:
nta debet sufferre ne pereat? » Et paunta debet sufferre ne pereat? » Et pauest quod tribus modis patientia exerceri solet. Alia namque sunt, quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, et damna, et contumelias; ab antiquo enim adagella toleramus. Sed in omnibus tribus his modis vigilanti oculo semetipsam debet mens circumspicere; ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali; ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem, vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur, quando mens nostra et inter tentamenta ejus a delectatione, atque consensu omnimodis refraenatur, et inter contumelias proximi custoditur ab odio; et inter flagella Dei compescitur a murmuratione. Nec haec agentes, retribui nobis praesentia bona requiramus. Nam pro labore patientiae bona spe
Abbreviated transcription (Latin):
tient̃ aliquid pati. noli continuo. lauda¬
re patientiã quã nonos tendit nisi causa
patiendi. Quando illabona ẽ tuncista ue¬
rat̃ . Quando illa ñ polluitur cubiditate
tunc ista a falsitate distinguitur. Cũ
uero illatenetur in crimine. tunc hu¬
uis multũ eratur in romine. Non enĩ
sicut om̃s quisciunt sunt participes scientiae.
Ita om̃s quipatiunt᷑ sunt participes patier¬
tiae. Sedqui passio recteutuntur. hipa¬
tentiae ueritate laudant᷑ Hipatientia
munere coronant᷑. Verũ tamen cũ pr
libidinibus uel etia in sceleribus cũ deniq
proistatẽ poraliuita acsalute multa ho¬
mines horrendamira mirabi liter sus¬
ferunt. Satis nos admonent. quata suffe¬
renda sunt prouita bona ut etiam pos¬
sit es se aet̃na. Et smneul lotemporis ter¬
mino sine utilitatis ullius detrimentoue¬
uilla sestras laudas uestras loxorias ues¬
tras. sedanima suestras. Sier gotanta suf¬
fert anima ut pos sideat unde pereat qua¬

Expanded text:
tienter aliquid pati, noli continuo laudatienter aliquid pati, noli continuo laudare patientiam, quam non ostendit nisi causa patiendi. quando illa bona est, tunc ista uera est; quando illa non polluitur cupiditate, tunc a falsitate ista distinguitur. cum uero illa tenetur in crimine, tunc huius multum erratur in nomine. non enim sicut omnes qui sciunt sunt partita omnes qui patiuntur sunt participes patientiae: sed qui passione recte utuntur, in patientiae veritate laudantur, hi patientiae munere coronantur. Verumtamen cum pro libidinibus, vel etiam sceleribus; cum denique pro ista temporali vita ac salute multa homines horrenda mirabiliter sufferunt, satis nos admonent quanta sufferenda sunt pro vita bona, ut et possit esse aeterna, et sine ullo temporis termino, sine utilitatis ullius detrimento, vevillas vestras, laudes vestras, luxurias vestras, sed animas vestras. Si ergo tanta suffert anima ut possideat, unde pereat; qua
Abbreviated transcription (Latin):
dicã quorũ omniũ cũ insidiant uiatori¬
bus noctes perpetiuntur. in somnes.
at que ut transe untes excipiunt in¬
nocentes sub qua libet cielias pertta¬
ce nocentt̃ animũ corpusq defigunt
Quidamuero eorũ inuicẽtorque re ꝑhi¬
bentur. Ita ut exortato contrapen -as
n hil distat apoenis. Nonenim tantũ
fortas sis excruciantur auidice ut ado¬
loribus uerita srequiratur. quantũ a suis
socuis ut a patientibus non prodant. et
in his omnibus miranda est potius quã
laudanda patientia. immo nec miran¬
da. Nec laudanda quȩ nulla ẽ sed mi¬
randa duritia ne ganda sapientia.
Ni hil autẽ il lic iure laudandũ nihilu¬
tiliter mirandũ tantoque rectus ma¬
ior e sup plicio dignum iudica beris animũ
quant o magisuiciis subdit instrumenta
uirtutum. Sapientia comes ẽ patientiae
non famula concupiscentiae. patientia
amicaẽ bone conscientie . ñ inimicaẽ in¬
nocentiae. Cum ego quẽ quã uideris pa¬

Expanded text:
dicam, quorum omnes cum insidiantur uiatoridicam, quorum omnes cum insidiantur uiatoribus, noctes perpetiuntur insomnes, atque ut transeuntes excipiant innocentes, sub qualibet caeli asperitate nocentem animum corpusque defigunt? quidam uero eorum inuicem torquere perhibentur, ita ut exercitatio contra poenas nihil distet a poenis. non enim tantum fortassis excruciantur a iudice, ut a dolentibus ueritas inquiratur, quantum a suis sociis, ut a patientibus non prodatur. et tamen in his omnibus miranda est potius quam laudanda patientia, immo nec miranda nec laudanda, quae nulla est, sed miranda duritia, neganda patientia; nihil autem illic iure laudandum, nihil utiliter imitandum, tantoque rectius maiore supplicio dignum iudicaueris animum, quanto magis uitiis subdit instrumenta uirtutum. patientia comes est sapientiae, non famula concupiscentiae; patientia amica est bonae conscientiae, non inimica innocentiae. Cum ergo quemquam uideris pa
Abbreviated transcription (Latin):
tinendis honoribus aut inagone certando
seuuenando seutheatricũ aliquid plau¬
sabiliter exhibendo magnos labores
doloresq ꝑtulerunt. parũ est quod
populari uanitate nullis re prehens¬
ionibus cohibetur. Sed insuper extol
cator in desi deriis. animae suae. Vixenĩ
desideriorũ facit tolerantiã laborũ et
dolorũ et nemonisi pro eo quod de lec¬
tat. sponte suscipit ferre quod crutiad
Sed ista e ut dixi cupidit ates propt̃
quas explendas quieis flagant mul¬
ta dura etacerua. patientis sime sufti¬
nent. licitae existimant᷑. legibus que
concessae. Qui quod etiã proaꝑtis sce¬
leribus non ut ea puniat sed ut ꝑpetrent
multa homines grauissima ꝑferunt.
Nonne de quodam nobilis simȩ patriȩ
parricida seculariũ litterarũ lo¬
quunt auctores qđ famem sitim. fri¬
gus ferre poterat eiusque eratcorp
patiens inediae algoris uigiliȩ supra quã
cuiquã credibilet̃. Quid de latronib

Expanded text:
tinendis honoribus aut in agone certando tinendis honoribus aut in agone certando seu uenando seu theatricum aliquid plausibiliter exhibendo magnos labores doloresque pertulerit. parum est quod populari uanitate nullis reprehensionibus cohibetur, sed insuper extollcator in desideriis animae suae. uis enim desideriorum facit tolerantiam laborum et dolorum; et nemo nisi pro eo, quod delectat, sponte suscipit ferre quod cruciat. sed istae, ut dixi, cupiditates, propter quas explendas qui eis flagrant multa dura et acerba patientissime sustinent, licitae existimantur legibusque concessae. Quid? quod etiam pro apertis sceleribus, non ut ea puniant, sed ut perpetrent, multa homines grauissima perferunt? nonne de quodam nobilissimo patriae parricida saecularium litterarum loquuntur auctores, quod famem, sitim, frigus ferre poterat eiusque erat corpus patiens inediae, algoris, uigiliae supra quam cuiquam credibile est? quid de latronibus
Abbreviated transcription (Latin):
quanta in laboribus et doloribus. homines
dura sustineant. prorebus quas uiti ose di¬
ligunt . et quantum sehis felices fieri. pu¬
tant. tanto infelicius cancupiscunt. Quanta
pro flasis diuitiis. quanta prouanis hono¬
ribus quanta prolucris affectionibus pe¬
riculos is sime molestis sime patientis sune
tolerantur. Pecuniae gloriae. lasciuiae
cupidos uidemus. ut ad desiderata perue¬
niant. ad eptisque non careant. soles im¬
bres glacies fluctus. et procellosis simais
tem pestates aspera et incerta bellorum
inmanium. plagarum ictus et uulnera
horrenda non inȩ uitali neces sitate
sed cul pabili uoluntate perfer re
Verum haec quo dã modo licet e uidenter
insaniat. Namque a uaritia ambitio luxo¬
rue et uariorũ oblectamenta ludorũ
Nisi propter illa facimus aliquod admit¬
tatur siue flagitium quod legibus pro¬
hibetur humanis. putantur ad in nocen¬
tiam pertinere immo euam quisine frau¬
de cuius quã aut prohibenda uel augen¬
da pecunia aut pro adipiscenda uelre¬

Expanded text:
quanta in laboribus et doloribus homines dura sustineant pro rebus, quas uitiose diligunt et quanto ipsi his feliciores fieri putant, tanto infelicius concupiscunt. quanta pro falsis diuitiis, quanta pro uanis honoribus, quanta pro ludicris affectionibus periculosissima et molestissima patientissime tolerantur! pecuniae, gloriae, lasciuiae cupidos uidemus, ut ad desiderata perueniant adeptisque non careant, soles, imbres, glacies, fluctus et procellosissimas tempestates, aspera et incerta bellorum, inmanium plagarum ictus et uulnera horrenda non ineuitabili necessitate, sed culpabili uoluntate perferre. uerum haec quodam modo licitae uidentur insaniae. Namque auaritia, ambitio, luxuria et uariorum oblectamenta ludorum, nisi propter illa facinus aliquod admittatur siue flagitium, quod legibus prohibetur humanis, putantur ad innocentiam pertinere: immo etiam qui sine fraude cuiusquam aut pro habenda uel augenda pecunia aut pro adipiscendis uel re
Abbreviated transcription (Latin):
cipiens et in fra. humiliauit se metip¬
sũ factus oboediens usque ad mortẽ.
mortẽ autẽ crucis. de humilit ate au¬
tẽ ait dñs ꝑ prophetã. Superquem requi¬
escec sp̃smeus. nisi suꝑ humilẽ e quietẽ

Expanded text:
cipiens . Et infra: Humiliavit seipcipiens . Et infra: Humiliavit seipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . De humilitate autem ait Dominus per Prophetam: Super quem requiescet Spiritus meus nisi super humilem, et quietum,
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ meũ et dimittẽ uniuer de licta mea.
Quia igitur persuꝑbiã parentis nr̃i
ad ȩcecidimus et ꝑ humilt atẽ xp̃ire
sur reximꝰ operep̃tiũ nobis procurandũ
c̃ ut suꝑbiam ut pone ueninum diaboli
caueam et humilitate xp̃i sẽ ꝑ adȩrea¬
mus quidicit in euangelio. discite ame
quiamitis sum et humilis corde et inue¬
metis requiem animabus uestris.
Quis quis igitur suꝑ biae uitio inserui¬
uit Netes se est ut de eo scut et decete¬
risuitus sacerdoti confessionem fati et.
dõque supplicet ut si biignoscere dignet
de angelis dȩ mones. humili tas autẽ¬
de hominibus angelorũef fecit ciues
Diabolusitaque ꝑsuꝑbiã corruense cae¬
lo hominẽ primũ strauit et deparadi¬
so expulit Xp̃s autem ds̃ dĩ filius ad
redimen dumgenus humanum humilis
uenit inmundũ Vndeait a postolus qui
cũ informadies set. Non rapinamar¬
bi tratus est essese ȩ qualẽ dõ. sed se¬
mec ipsũ exinaniuit formam seruiac¬

Expanded text:
rem meum: et dimitte universa delicta mea . rem meum: et dimitte universa delicta mea . Quia igitur per superbiam parentis nostrae Adae. cecidimus, et per humilitatem Christi resurreximus, operae pretium nobis procurandum est ut superbiam, ut pote venenum diaboli, caveamus, et humilitati Christi semper adhaereamus, qui dicit in Evangelio: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Quisquis igitur superbiae vitio inservivit, necesse est ut de eo, sicut et de caeteris vitiis, sacerdoti confessionem faciat, Deumque supplicet ut sibi ignoscere dignetde angelis daemones, ita humilitas de hominibus angelorum efficit cives. Diabolus itaque per superbiam corruens de coelo, hominem primum stravit et de paradiso expulit. Christus autem Dei filius ad redimendum genus humanum humilis venit in mundum. Unde ait Apostolus: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi ac
Abbreviated transcription (Latin):
se Non dubites. Quẽ cũque humi
lt̃ c̃e conspexeris. difiliũ eẽ uera¬
citer crede redebes. et ut hocuerũ
ẽẽ cognoscas audis criptur amdicente
initiũ a postatare adõ omnis superbia
De suꝑbia nãq nascit᷑. contẽptus man
bia quando quisaut prouirtutibus. aut
prodiuiciis mundi aliis meliorem sees¬
timat. Cumutique in eo peior sit. quo se
melio rem alii s arbitratur. Nascit
etiã ex suꝑ bia contumacia. in oboe di¬
entia. contentiones. here ses. et cete¬
ra innumera uitia. quae omnia humi¬
litateper facile famulus dĩ supera¬
re potest. Putantur autem non nulli
prop̃t cultum et spendor emuestiũ
exfonte suꝑ biac soleat eman are.
plures tamen sunt qui exterius hisor¬
nantur. et interius. humilitate pol¬
lent. Netalibuserat ille purpuratus
et regiodiademate in signitus. quidi¬
cebat. Vide humilitatem meam et eri¬
peme quia legemituam non sum oblitus
ecabibi. Uide humilitatẽ meã et labo¬

Expanded text:
m non dubites. Quemcunque esse m non dubites. Quemcunque esse humilem conspexeris, Dei filium esse veraciter credere debeas. Et ut hoc verum esse cognoscas, audi Scripturam dicentem: Initium apostatare a Deo omnis superbia . De superbia namque nascitur contemptus mandbia, quando quis aut pro virtutibus, aut pro divitiis mundi aliis meliorem se aestimat: cum utique in eo pejor sit, quo se meliorem aliis arbitratur. Nascitur etiam ex superbia contumacia, inobedientia, contentiones, haereses et caetera innumera vitia, quae omnia humilitate perfacile famulus Dei superare potest. Putantur autem nonnulli propter cultum et splendorem vestium, ex fonte superbiae soleat emanare, plures tamen sunt qui exterius his ornantur, et interius humilitate pollent. De talibus erat ille purpuratus, et regio diademate insignitus, qui dicebat: Vide humilitatem meam et eripe me, quia legem tuam non sum oblitus . Item: Vide humilitatem meam, et labo
Abbreviated transcription (Latin):
nis subitocaloresiccatur. Sic spumosae
aquarũ bullae in choantibus pluui¬
is excitate abintimis certatim ꝓdeua.
Sedeo celerius disruptȩ depereun
Quo in flate altius extendunt᷑ Cũq ex¬
crescunt ut appareant. crescendo ꝑagunt.
Ne sub sistant. geriptumquip pe est. cunc¬
tis diebus suisimpius suꝑbit. Solent e¬
tia me lecti in quibus dam suis cogitati¬
onibus aque actibus superbire sed qui¬
aelecti sunt. cunctis diebus suis suꝑbire
Nonpos sunt. quia prius quã uitam fini¬
ant. Ad humiliatis metum abelatione
uit ates amundi initio construunt
Vnamaedificat xp̃s. alteram diabolius
Vnam humilis ateram suꝑbus
Ad tendat ergo unusquis que. conscien¬
ti am̃suam. et siinse uiderit domina¬
ri suꝑbiã inuitate diabolise infe¬
liciter aedificare immo prdecipita¬
re Non dubiteta druinã. Nonenim
discernunt᷑ filii dĩ et filii diaboli . ni¬
si humilitate atque suꝑbia quẽ cũ
que suꝑbum. uideris. diabolifiliũes¬

Expanded text:
nis subito calore siccatur. Sic spumosae nis subito calore siccatur. Sic spumosae aquarum bullae inchoantibus pluviis excitatae ab intimis certatim prodeunt; sed eo celerius disruptae depereunt, quo inflatae altius extenduntur: cumque excrescunt ut appareant, crescendo peragunt ne subsistant. Scriptum quippe est: Cunctis diebus suis impius superbit . Solent etiam electi in quibusdam suis cogitationibus atque actibus superbire; sed quia elenon possunt; quia prius quam vitam finiant, ad humilitatis metum ab elatione vitates a mundi initio construuntur: unam aedificat Christus, alteram diabolus: unam humilis, alteram superbus. Attendat ergo unusquisque conscientiam suam, et si in se viderit dominari superbiam, in civitate diaboli se infeliciter aedificare, imo praecipitare non dubitet ad ruinam. Non enim discernuntur filii Dei et filii diaboli, nisi humilitate atque superbia. Quemcunque esse superbum videris, diaboli esse filiu