comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secumtulit : et clipeos aureos quos fecerat salomon. proquibus scum
ae neos : & tradiditillos principib scutariorũ quicusto diebant uatlũ
quodmali rectores propter ne glegentiam suam regemaeg s p
hoc est principem tenebrarum inhierusalem trpicam prouo cam¬
Inecclesiamui delicet sibi commissam ubi ipsi ad tempus dominariu
sc̃arum scripturarum simul et opera uirtutum ab in cautis & deds
ab strahit : Se sacergo brssus cilicii siuegaudium ciliciuinter p̃tius
& qui abrssus subtilitatem significat cilicium uero quodde caprisi
setis conficitur peccata : Quidmelius in brsso cilici quam uersitua
fraudis diabolicae inper suasione peccatorum accipi potest Iquo
enim hiero solimitanas opes aufert: cumdiabolus qui calli deon
& gaudet inmultitudinẽ peccatorum : ec desi asticos quosq saentia
spiritali &opere uirtutum de praedat : Losq qui uidebantur neu
decoriesse spoliatos : secum inbaratrum ꝑditionissuae demergiti

Expanded text:
secum tulit et clypeos aureos quos fecerat Salomon. Pro quibus fecit secum tulit et clypeos aureos quos fecerat Salomon. Pro quibus fecit rex aeneos, et tradidit illos principibus scutariorum qui custodiebant vestibulum quod mali rectores propter negligentiam suam, regem Aegypti, hoc est principem tenebrarum in Jerusalem typicam provocant, Ecclesiam videlicet sibi commissam, ubi ipsi ad tempus dominari ntiam sanctarum Scripturarum, simul et opera virtutum, ab incastis et desidiosis abstrahit. Sesac ergo byssus cilicium sive gaudium cilicium interpretatur. Et quia byssus subtilitatem significat, cilicium vero quod de caprarum setis conficitur, peccata, quid melius in bysso cilicium quam versutia fraudis denim Jerosolymitanas opes aufert, cum diabolus qui callide decipit, et gaudet in multitudine peccatorum ecclesiasticos quosque a scientia spirituali, et opere virtutum depraedat, eosque qui videbantur in Ecclesia decori esse, spoliatos secum in barathrum perditionis suae demergit,
Abbreviated transcription (Latin):
anno autem quinto regnirobo amascendit sesac rexae grpti inho¬
salem̃ quia pec cauerunt dño cum milleducentis curribus et sexan
milibus equitum nec erat numerus uulgi quoduenerat cumeo exa¬
to lrbies scilicet et trogoditae et aethiopes : Cepitq uuitates
tissimas iniuda : & uenitusq hierusalem : Semeias autem prophetun¬
gres sus est ad roboam et principes iuda qui congregati fuerantin
rusalem fugientes sesac Dixitq ad eos. Haec dicit dñs : Vos reliq
me : & ego reliquiuos in manusesac : Consternatiq principes isrłas
dixerunt : iustus est dñs : Cumq uidis sec dñs quod humilaties semt s
est sermo dñi ad semeiam dicens : Quiahumiliati sunt non disperdis
daboq eis pauxillum auxilii: & nonstillabit furor meus super hien
permanum sesac uerum tamen serui antei ut sciant distantiam sero¬
tis meae & seruitutis regniterrarum: recessititaq sesac rexaeqis
ab hierusalem sublatisthesauris domus dñi & domus regis omnus

Expanded text:
anno autem quinto regni Roboam ascendit Sesac rex Aegypti in Hierusalem quia peccaverunt Domino cum mille ducentis curribus et sexaginta milibus equitum nec erat numerus vulgi quod venerat cum eo ex Aegypto Lybies scilicet et Trogoditae et Aethiopes cepitque civitates munitissimas in Iuda et venit usque Hierusalem Semeias autem propheta ingressus est ad Roboam et principes Iuda qui congregati fuerant in Hierusalem fugientes Sesac dixitque ad eos haec dicit Dominus vos reliquistis me et ego reliqui vos in manu Sesac consternatique principes Israhel et rex dixerunt iustus est Dominus cumque vidisset Dominus quod humiliati essent factus est sermo Domini ad Semeiam dicens quia humiliati daboque eis pauxillum auxilii, et non stillabit furor meus super Jerusalem per manum Sesac. Verumtamen servient ei, ut sciant distantiam servitutis meae, et servitutis regni terrarum. Recessit itaque Sesac rex Aegypti ab Jerusalem sublatis thesauris domus Dei, et domus regis, omniaque
Abbreviated transcription (Latin):
sgnificatur. Nisi quod nascente xp̃odĩ filio inter homines & te¬
ne ritu dinẽ carnis nrae accipiente. post quam mortem gus¬
lauit & uictor demundo ad caelos ascendit. imbrem gratiae
diuinae per septi formem spm de supernis adter ras misit
quinos a peccatomundaret & spiritales fructus gignire facer&.¬

Expanded text:
significatur, nisi quod nascente Christo Dei Filio inter homines, et tesignificatur, nisi quod nascente Christo Dei Filio inter homines, et teneritudinem carnis nostrae accipiente, postquam mortem gustavit, et victor de mundo ad coelos ascendit, imbrem gratiae divinae per septiformem Spiritum de supernis ad terras misit, qui nos a peccato mundaret, et spiritales fructus gignere facer
Abbreviated transcription (Latin):
namus. Dñs ipse est ds̃ ipse fecitnos & non ipsinos. Nos autem popuł
eius & oues pascue eius. Mundato itaq altare dñi & consump¬
tsholo caustis. dixit helias propheta dĩ ad populum. Ad prehen¬
diteom nes prophetas ba al & neunus quidem fugiet ex eis
Quos cum praehendissent duxit eos helias ad torrentem crson
quinter p̃tatur duritia eorum & interfecit eos ibi. Sicquoq
redemptor nr̃ adueniente dieiudicii. mittetangelos suos
& colligunt omnia scandala de regno eius. & eos quio perant᷑
iniquitatem & mittunt eos instagnumignis & sulphuris.
ubi est bestia & pseudo prophetȩ. Ubi & missus est diabolus
quis educebateos & crutiabuntur ibi secundum duritiam & in¬
ramposuit faciem intergenuasua. & dixit ad puerum suum
Ascende & prospice contramare. quicum ascendisset & contem¬
platus es set ait non est quicquam. Et rursum ait illi . Reuer¬

Expanded text:
namus: « Dominus ipse est Deus, ipse fecit nos et non ipsi nos. Nos autem populus namus: « Dominus ipse est Deus, ipse fecit nos et non ipsi nos. Nos autem populus ejus et oves pascuae ejus . » Mundato itaque altari Domini, et consumptis holocaustis, dixit Elias propheta Dei ad populum. « Apprehendite omnes prophetas Baal, et ne unus quidem fugiat ex eis. » Quos cum comprehendissent, duxit eos Elias ad torrentem Cison, qui interpretatur duritia eorum, et interfecit eos ibi. Sic quoque Redemptor noster, adveniente die judicii, mittet angelos suos et colligent omnia scandala de regno ejus, et eos qui operantur iniquitatem, et mittent eos in stagnum ignis et sulphuris, ubi est bestia et pseudoprophetae, ubi et missus est diabolus qui deducebat eos, et cruciabuntur ibi secundum duritiam et imrram posuit faciem inter genua sua, et dixit ad puerum suum: Aspice et ascende contra mare. Qui cum ascendisset et contemplatus esset, ait: Non est quidquam. Et rursum ait illi: Rever
Abbreviated transcription (Latin):
bouem & posuit superligna cum omne sactus suos ad exem plũ
scorum patrum fideles formare docuit Ius sitq superholo cos
& superligna semel iterum atq tertio aquam in fundere quia om¬
ni tempore necesse est nobis uerba cogitatus atq operanr̃a inpu¬
raoratione atq conpunctione lacrimarum mundare. & non
prius cessare quam fossae aquae ductus repleantur. id est donec
futurum gaudium p̃sentimerori succedens perfecte conpleatur
sicq erit iuxtaid quod sequitur. Ignis de caelo cadens ad inuoca
tionem heliae uorauit holo caustum. ligna & lapides puluerem
quoq: & aquam quae erat in a quae ductulam bens. quando¬
dis crimen superniiudicis. dicta & facta ac totam uitam nram
perfecte ex aminans probando nossicut igne probatur ar gentũ
inmortales acbeatos factos insede conlocauit perpetua. ut ad
instar uerorum israbelitarum in aeternum gratulando ca¬

Expanded text:
bovem, et posuit super ligna cum omnes actus suos ad exemplum bovem, et posuit super ligna cum omnes actus suos ad exemplum sanctorum patrum fideles formare docuit. Jussitque super holocaustum et super ligna semel, iterum, atque tertio, aquam infundere: quia omni tempore necesse est nobis verba, cogitatus, atque opera nostra, in pura oratione atque compunctione lacrymarum mundare, et non prius cessare, quam fossae aquaeductus repleantur, id est, donec futurum gaudium, praesenti memoriae succedens, perfecte compleatur. Sicque erit juxta id quod setionem Eliae voravit holocaustum, ligna et lapides, pulverem quoque et aquam, quae erat in aquaeductu lambens, discrimen superni judicis dicta et facta, ac totam vitam nostram perfecte examinans, probandos nos sicut igne probatur argentum, immortales ac beatos factos in sede collocabit perpetua: ut ad instar virorum Israelitarum in aeternum gratulando ca
Abbreviated transcription (Latin):
facite Feceruntq & tertio & currebant aquae circa altare a fossi
aquae ductus repleta est : & reliqua: Quid conuenientius figu¬
rare potest quam quodredemptor nr̃ contramundi prinapꝰ
eiusq satellites decertans acsuperans altare dñi quod de struo¬
tum fuerat hoc est fidelium suorum corda ab omnilabeini qui¬
tatis purgans aram dõ dedicat᷑ quae exduo decim lapidibus
constructa ẽẽ memoratur: quia ex his qui pro pheticam & apd¬
tolicam fidem seu doctrinam secuntur gratissi madõ ara const¬
itur in qua cotidie sacrificium laudis inodo rem suauitatis offa¬
tur: Fecitq aquae ductum quasi perduas aratiunculas in crcuito
altaris ex contrito uidelicet corde & humili atospũ. flumina
pro ducendo lacrimarum protimore gehennȩ & desiderioui¬
tae acternae. Ibi & conposuit ligna. qui a & scõrum dicta & facta
ad exemplum credentibus constituit. Diui sit ꝙ per membri

Expanded text:
facite, feceruntque et tertio. Et currebant aquae circa altare, et fossa facite, feceruntque et tertio. Et currebant aquae circa altare, et fossa aquaeductus repleta est, » et reliqua. Quid convenientius figurare potest, quam quod Redemptor noster contra mundi principem ejusque satellites decertans ac superans, altare Domini quod destructum fuerat, hoc est, fidelium suorum corda ab omni labe iniquitatis purgans aram Deo dedicat? Quae ex duodecim lapidibus constructa esse memoratur, quia ex his, qui propheticam et apostolicam fidem seu doctrinam sequuntur, gratissima Deo ara construitur, in qua quotidie sacrificium laudis in odorem suavitatis offertur. Fecitque aquaeductum quasi per duas aratiunculas in circuitu altaris, ex contrito videlicet corde, et humiliato spiritu flumina producendo lacrymarum pro timore gehennae, et desiderio vitae aeternae. Ibi et composuit ligna, quia et sanctorum dicta et facta ad exemplum, credentibus constituit. Divisitque per membra
Abbreviated transcription (Latin):
ra cula ostendebat incredulis: ut cognoscerent ueraciter illum uiue
quicredit innomine eius: Etsiceueniet. ut uerba muli eris ammiran¬
tis de suscitato puero plebs iudai caueritate superata pro clamat
ad xp̃m & dicat : Nunc inisto cognoui qm̃ uirdi estu & uerbũ dñiinor
Dost dies multos uerbum dñi factum est ad heliam in an noterti
Edicens : Vade & ostendete achab ut dem pluuiam super faci emt a
luit ergo helias ut ostende recse achab: & cetera : Quod autem
helias congregans uniuersumis rł contra prophetas baal. discep¬
tabat : illisq frustranitentibus ipse altare dñi curauit quod destra¬
tu fuerat: & tulit duo decim lapides iux tanumerum tribuum
fecitq: aquae ductum quasi perduas aratiunculas incircuituata¬
ris & conpo suit ligna : Diuisitq permembra bouem & posuit
super ligna & ait implete hy drias quattuor aqua & fund¬
te suꝑ holo caustum & suꝑligna : Rursumq dixit᷑. &iam secundo¬
hoc facite: Quicum fecissent secundo ait : &iam tertio idipsum

Expanded text:
miracula ostendebat incredulis, ut agnoscerent veraciter illum vivere, qui credit in nomine ejus. Et sic eveniet, ut verba mulieris admirantis de suscitato puero, plebs Judaica veritate superata, praeclamet ad Christum ac dicat: « Nunc in isto cognovi, quoniam vir Dei es tu, et verbum Domini in ore Post dies multos verbum Domini factum est ad Eliam in anno tertio dicens: Vade et ostende te Achab, ut dem pluviam super faciem terrae. Ivit ergo Elias, ut ostenderet se Achab, etc. » Quod autem Elias congregans universum Israel, contra prophetas Baal disceptabat, illisque frustra nitentibus, ipse altare Domini curavit quod destructum fuerat, et tulit duodecifecitque aquaeductum quasi per duas aratiunculas in circuitu altaris et conposuit ligna divisitque per membra bovem et posuit super ligna et ait implete quattuor hydrias aqua et fundite super holocaustum et suhoc facite. Qui cum fecissent secundo, ait: Etiam tertio idipsum
Abbreviated transcription (Latin):
srnagoga iudaeorum machinata est mortem : inter p̃tatur enim
ic rabel: conhabitatrix siue fluxus uanus : Quo dbene conuonit
srnago gae quae habitare ui debatur in domo dñi: sedꝑuaria
desideria uanitatis defluebat, Misit ergo ie ⁊ abellitteras ad maio¬
res natu & adoptimates qui erant in ciuitate ut sub introductis fal¬
sis testibus testimonium falsum contranabothponerent quod bene¬
dixisset dm̃ & regem : Et sic eductum de ciuitate lapidarent ut
more retur: Cumsynagogaperpontifices scribas & phariseos
me ditate est mortẽ xp̃i: Dequaita scriptum est in euangelio
Principes autem sacer dotum & omne concilium : quaerebant

Expanded text:
Synagoga Judaeorum machinata est mortem. Interpretatur enim Synagoga Judaeorum machinata est mortem. Interpretatur enim Jezabel cohabitatrix, sive fluxus vanus, quod bene convenit Synagogae, quae habitare videbatur in domo Domini, sed per varia desideria vanitatis defluebat. Misit ergo Jezabel litteras ad majores natu, et ad optimates qui erant in civitate, ut, subintroductis falsis testibus, testimonium falsum contra Naboth ponerent, quod benedixisset Deum et regem; et sic eductum de civitate lapidarent ut moreretur, cum Synagoga per pontifices, Scribas et Pharisaeos meditata est mortem Christi. De qua item scriptum est in Evangelio: « Principes autem sacerdotum et omne concilium
Abbreviated transcription (Latin):
appare coram effrem beniamin & manasse: excita potenu
tuam & ueniut saluos facias nos: Iste nabothhabuit ui ne an
de quae saias ꝑlenissime percanticum loquitur: ad extrem
inferens : Vine adñi sabaoth domus isrł est Et inpsalmo
Vineam in quit de ae gypto transtulisti : eie cistigentes & plu¬
tasti eam.: Cuise pem circum dedit ut in e uan gelio legno
Id est uel murum urbis uelangelorum auxilio: Et foditins
torcular : aut altare aut illator cularia quorum et tres
togesimus sextus : Et ae dificauit turrem: Hau dubium
quintemplum de quodicitur permicheam: & turris neo¬
uit achab qui inter pretatur frater patris: populus ud¬
licet iud aicus : de quo xp̃s carnem ad sumere dignatus est
Vt fecis set in ea hortum holerum: hoc est ut ubi uinum
gratiae spiritalis germinare debuit. Ibi fragilia quaeq
dogmata perpharisaicam super stitionem trans plamas

Expanded text:
appare coram Ephraim, Benjamin et Manasse, excita potentiam appare coram Ephraim, Benjamin et Manasse, excita potentiam tuam et veni, ut salvos facias nos . » Iste Naboth habuit vineam, de qua Isaias plenissime per canticum loquitur, ad extremum inferens: « Vinea Domini sabaoth, domus Israel est . » Et in Psalmo: « Vineam, inquit, de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes, et plantasti eam . » Cui sepem circumdedit, » ut in Evangelio legitur , id est, vel murum urbis, vel angelorum auxilia. « Et fodit in ea torcular , » aut altare, aut illa torcularia quorum et tres s, et octogesimus sextus. « Et aedificavit turrem , » haud dubium templum de quo dicitur per Michaeam: « Et tu, turris nebivit Achab, qui interpretatur frater patris: populus videlicet Judaicus, de quo Christus carnem assumere dignatus est; « ut fecisset in ea hortum olerum, » hoc est ut ubi vinum gratiae spiritalis germinare debuit, ibi fragilia quaeque dogmata per Pharisaicam superstitionem transplantaret.
Abbreviated transcription (Latin):
Iinhie ⁊ rahel iuxtapalatium achabregis samariae: Locutusc
ergo achabad naboth dicens: Damihi uineam tua mut faciams
mihi ortum holerum qui a ui cinaest . & prope domumme amas¬
Narrat scriptura quod achabrex concupiuerit uine amnabos¬
hie trahelitȩ quae erat in hie trahel iuxta palatium regis ut fas¬
ret sibi in eoortum holerum: Quonolente eamillidare: pr
consilium impiissimae uxoris eius hie ⁊ abel uidelicet reginae:
idem naboth sub intro ductis falsis testibus lapidatus est & mo
eiquinea direpta arege & possessaẽ : Quis ergoiste nabothhie⁊ rahelita fueria
quȩ ei uinea c̃siderem̃ : Int̃ p̃tat᷑ ergo nabothc̃spicuus si uesessiohie t rahel honestas di sui
& quem melius honestatẽ uel semendĩ dicere possumus : quam
filium dĩ qui est splendor gloriae & figura substanti a eius : q
constituit dđs here demuni uersorum perquem fecit & sȩculi¬
Ad quem psalmista de p̃cans ait: Quise dessupercherubin

Expanded text:
in Jezrael, juxta palatium Ahab regis Samariae. Locutus est in Jezrael, juxta palatium Ahab regis Samariae. Locutus est ergo Ahab ad Naboth, dicens: Da mihi vineam tuam, ut faciam mihi hortum olerum, quia vicina est, et prope domum meamNarrat Scriptura quod Achab rex concupiverit vineam Naboth Jezraelitae, quae erat in Jezrael juxta palatium regis, ut faret sibi in ea hortum olerum. Quo nolente eam illi dare, per consilium impiissimae uxoris ejus, Jezabel videlicet reginae, idem Naboth, subintroductis falsis testibus, lapidatus est, et mortuus; ejusque vinea direpta a rege et possessa est. Quis ergo iste Naboth Jezraelita fuerit, et quae ejus vinea, consideremus. Interpretatur ergo Naboth conspicuus, sive sessio, Jezrael honesta Dei, si quem melius honestatem vel semen Dei dicere possumus, quam Filium Dei, « qui est splendor gloriae, et figura substantiae ejus, quem constituit Deus haeredem universorum, per quem fecit  Qui sedes super cherubim,
Abbreviated transcription (Latin):
eidicturus: Aitnamq quõ ds̃ ei concessisset ut supliciũ
hostis euaderet: ipse inimicum eius ad adum qui dm̃blas¬
phemauerat dimisisset : & propter ea ds̃ decreuis set
ipsum quidem ab illo peremi: populum uero ab eius ex¬
ercitu in uasione consumi: Iratus uero achab: prophetã
llum quidem clausum seruariius sit: Confusus autem
michae sermonibus. ad suam domum reme auit.
ecundum lege suero tropoligiae: maxime prouiden¬
uim est seruis dĩ : ne secundum exem p̃lum achabregis
sra hel pernitiosa securitate sibiblandiant quam diu
hostis uiuit: nedum se quasiuictores perpetuos arbi¬
rentur : Perfraudem diaboli pacem promittentis
utius elidantur: quia sicut tunc propheta predicto
regi proinconsiderata pietate pronuntiauit citius
iustam ad foreultionem : It anunc propheticus sermo
prenuntiat: si pacis camurcum di abolo aeternam nobis¬
prohoc inminere poe nam:¬

Expanded text:
dicturus. Ait namque, quoniam Deus ei concessisset ut supplicium dicturus. Ait namque, quoniam Deus ei concessisset ut supplicium hostis evaderet, ipse inimicum ejus Achabum, qui Deum blasphemaverat dimisisset, et propterea Deus decrevisset ipsum quidem ab illo perimi, populum vero ab ejus exercitus invasione consumi. Iratus vero Achab prophetam illum quidem clausum servari jussit; confusus autem Micheae sermonibus ad suam domum remeavit. Secundum leges vero tropologiae, maxime pervidendum est servis Dei, ne secundum exemplum Achab regis Israel perniciosa securitate sibi blandiantur, quandiu hostis vivit: ne dum se, quos victores perpetuos arbitrentur, per fraudem diaboli pacem praemittentis citius elidantur. Quia sicut tunc propheta praedicto regi pro inconsiderata pietate praenuntiavit citius justam affore ultionem, ita nunc propheticus sermo praenuntiat, si paciscamur cum diabolo, aeternam nobiser hoc imminere poenam
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit eum leo atq: percus sit: sed & alterum conueniens
uirum: dixit ad eum: percuteme: qui percus sit cum et
Porro dehac eademre iosephus taliter narrat : inter¬
lea quidam propheta nomine michias : accedens adunũ
sra helitarum. petit ut eum in capite prouoluntate di
percuteret : Quonolente predixit ei : quia eo quodino¬
boediens es set dõ eius que precepto leone occurrente
perime retur : Quoddum illi homini contigis set : acces¬
set prophetarursus ad aliam : &idem ut faceret impe¬
rauit :: Suidum percus sit eum & eius uerticem cruen¬
tasset alligato capite accedens ad regem dixitei:
Iuidum es set in exercitu constitutus: ac cepisset aquodã
tribuno seruandum captiuum: sibiq: ab eo dictum ut si
captiuus fuge rit ipse moreretur: Quo fugiente is qui
cum tradiderat: mortem eiminaretur inferre : Dum
respondente achabmortem ei in minẽre iustissimam
soluens caput agnitus est michias esse propheta: Hanc
enimparabola utebatur: propter sermones quos erat

Expanded text:
invenit eum leo, atque percussit. Sed et alterum conveniens virum, dixit ad eum: Percute me. Qui percussit eum, et Porro de hac eadem re Josephus taliter refert: « Interea quidam propheta, nomine Michaeas, accedens ad unum Israelitarum petiit ut eum in capite pro voluntate Dei percuteret. Quo nolente, praedixit ei quia eo quod inobediens esset Deo ejusque praecepto, leone occurrente perimeretur. Quod dum illi homini contigisset, accessit propheta rursus ad alium, et idem ut faceret imperavit. Qui dum percussisset eum, et ejus verticem cruentasset, alligato capite accessit ad regem, dicens ei: Quod dum esset in exercitu constitutus, accepisset a quodam tribuno servandum captivum, sibique ab eo dictum ut, si captivus fugeret, ipse moreretur; quo fugiente, is qui eum tradiderat mortem ei minaretur inferre. Tum, respondente Achab mortem ei imminere justissimam, solvens caput, agnitus est Michaeas esse propheta. » Hac enim parabola utebatur propter sermones quos ei erat
Abbreviated transcription (Latin):
re nec accipere: De manumuli eris mortem fugiendo uitare
quae rebat enim mortem dumfugeret dicens Sufficitmihi
tolle animam meam neq: enimmelior sum quam patres me
Vnde enim sic potens ut tot illas uirtutes faciat. unde sic infir¬
mus ut ita feminam pertimescat. nisi quia dispensatio nes suꝑi
nutus mensura occultilib raminis ad penduntur. ut ipsi sc̃
homines & multum ualeant perpotentiam dĩ & rur sum qua¬
dam mens ura mode rati sint per infirmitatem suam. In illis
uirtutibus helias qui de dõ acceperat. in istis infirmitatibus
qui de se poterat agnoscebat. illa potentia uirtus fuitꝰ ista infin¬
mitas custos uirtutis. In illis uirtutibus ostendebat qui dacce¬
perat. Inistis infirmitatibus hoc quod ac ceperat custo dieba
Inmiraculis monstrabatur helias. in infirmitatibus seruaba
Etecceangelus tetigit eum & dixit illi. Surge comede Rexs¬
xit & ecce ad caput suum sub cinericius panis & uas aquae

Expanded text:
re, nec accipere: de manu mulieris mortem fugiendo vitare. re, nec accipere: de manu mulieris mortem fugiendo vitare. Quaerebat enim mortem, dum fugeret, dicens: Sufficit mihi, tolle animam meam, neque enim melior sum quam patres mei. Unde ergo sic potens, ut tot illas virtutes faciat? Unde sic infirmus, ut ita feminam pertimescat? nisi quia dispenutus mensura occulti libraminis appenduntur, ut ipsi sancti homines et multum valeant per potentiam Dei, et rursum quadam mensura moderati sint per infirmitatem suam? In illis virtutibus Elias, quid de Deo acceperat, in istis infirmitatibus, quid de se poterat, agnoscebat. Illa potentia virtus fuit, ista infirmitas custos virtutis. In illis virtutibus ostendebat quid acceperat, in istis infirmitatibus hoc quod acceperat custodiebat. In miraculis monstrabatur Elias, in infirmitatibus servabatur. « Et ecce angelus tetigit eum, et dixit illi: Surge, comede. Respexit: et ecce ad caput suum subcinericius panis et vas aquae
Abbreviated transcription (Latin):
dñe tolle animam me am. Neq enim meli or sum quam patres
mei. proiecitq se & obdormiuit subumbra iuni peri. & reli qua
Sc̃i uiri qui subleuante sp̃u ad sum marapiuntur. quam diuin
hac uit asunt ne aliqua elatione su perbiant : quibus daitemp¬
tationibus reprimuntur. ut ne qua quam tantum proficere
uale ant quantum uolunt: sedne extollantur superbia : &iam
fit in eis ipsarum quae dam mensura uirtutum : Hincest enim quod
helias dum tot uir tutibus in alta proficis set : quaedam mensura
sus pensus est : Dum hie ⁊abel post modum quamius reginã
tamen mulier culam fugit : perpendo qui ppe hunc mira eurũ
uirtutis ignem de caelo trahere & secundo quinq genarios
uiros cum suisomnibus petitione subita concremare uerbo
caelos apluuiis cludere. uerbo caelos apluuias aperire. suscitan¬
temmortuos. uentura quȩ que p̃uidentem. & eccerursus
animo occurrit quo pauore ante unam muli erculam fugit
Considero uirum timore perculsum. de manudĩ mortem pete¬

Expanded text:
 enim melior sum quam patres mei. Projecitque se, et obdormivit sub umbra juniperi, » et reliqua. Sancti viri qui, sublevante Spiritu, ad summa rapiuntur, quandiu in hac vita sunt, ne aliqua elatione superbiant, quibusdam tentationibus reprimuntur, ut nequaquam tantum proficere valeant, quantum volunt. Sed ne extollantur superbia, etiamsi sit in eis ipsarum quaedam mensura virtutum. Hinc est Helias, dum tot virtutibus in alta profecisset, quadam mensura suspensus est, dum Jezabel postmodum, quamvis Reginam, tamen mulierculam fugiit. Perpendo quippe hunc mirae virtutis virum, ignem de coelo trahere, et secundo quinquagenarios viros cum suis omnibus petitione subita concremare: verbo coelos a pluviis claudere: verbo coelos ad pluvias aperire, suscitantem mortuos, ventura quaeque praevidentem: et ecce rursus animo occurrit, quo pavore ante unam mulierculam fugit. Considero virum timore perculsum de manu Domini mortem pete
Abbreviated transcription (Latin):
Telo zelatus sum prodnõ dõ exercituum. quia dereliquer̃
pactum tuum filu isrł. Altariatua destruxerunt & proph& as
tuos occiderunt gladio & derelictus sumego solus & quaerunt

Expanded text:
Zelo zelatus sum pro Domino Deo exercituum, quia dereliquerunt Zelo zelatus sum pro Domino Deo exercituum, quia dereliquerunt pactum Domini filii Israel. Altaria tua destruxerunt, et prophetas tuos occiderunt gladio, et derel
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Et ambulauit infortitudine cibi illius qua draginta dieb
& quad ragintanoctib: usq ad montem dĩ coreb. & cetera
Quidergo hic heli as bis pastus ab angelo ex primit. nisin aturae
nrãe infirmitatem : quibus non sufficit simplex pastus sed du¬
plex. quatenus ad superna uale amus ascendere : Si cut enim
corpus sine alimento corporali subsistere ne quit: It ane cani¬
mauiuere potest sine uerbo dĩ: Angelus enim qui heliam
pauit: quem congruentius. quam ipsum summi consilu angelũ
significat : Cuius opetam in corporali. quam &iam in spiri¬
talinatura subsistimus. Ambulauit enim helias post quam
sic & nos dum inertiae somnum a nobis excutimus : necesse ẽ
ut diuino solacio confortati. gres subonorum operum ꝑ om¬
ne tempus uitae p̃sentis. sumopere festine mus ascende re
inmontem dĩ & in locum sc̃m eius ut ibire quiem inueniamꝰ a& nã
Sumq uenis set illuc mansit inspelunca. Et eccesermo dñi
ad eum dixitq illi. Quid hicagis helia: Atilleres pondit.

Expanded text:
bi illius quadraginta diebus et quadraginta noctibus, usque ad montem Dei Horeb, etc. » Quid ergo hic Elias bis pastus ab angelo exprimit, nisi naturae nostrae infirmitatem, quibus non sufficit simplex pastus, sed duplex, quatenus ad superna valeamus ascendere? Sicut enim corpus sine alimento corporali subsistere nequit, ita nec anima vivere potest sine verbo Dei. Angelus enim qui Eliam pavit, quem congruentius, quam ipsum summi consilii angelum significat, cujus ope tam in corporali quam etiam in spirituali natura subsistimus? Ambulavit enim Elias, postquam em Dei Horeb. Sic et nos dum inertiae somnum a nobis excutimus, necesse est ut divino solatio confortati, gressu bonorum operum per omne tempus vitae praesentis summopere festinemus ascendere in montem Dei et in locum sanctum ejus, ut ibi requiem inveniamus aeternam « Cumque venisset illuc, mansit in spelunca. Et ecce sermo Dad eum, dixitque illi: Quid hic agis, Elia? At ille respondit,
Abbreviated transcription (Latin):
qui excubabant ante ostium domus regis : cumq ingrederetur r
in domum dñi portabant ea qui precundi habebant officium &p
re portabantadar mamentarium scutariorum : De quoit aq ra

Expanded text:
qui excubabant ante ostium domus regis cumque ingrederetur rex qui excubabant ante ostium domus regis cumque ingrederetur rex in domum Domini portabant ea qui praeeundi habebant officium et postea reportabant ad armamentarium scutariorum reliqua a
Abbreviated transcription (Latin):
imeriit᷑ Quainre quid subtili conside ratione collegimus. quidutita
dxerim formandum suspicamur. nisi quod forsitan apud semecipsũ
icitus & propreceptis domini cis regemse contempsis se gloriatus:
ibinternamox soliditate quas satus est & in deciinopere culpa subri¬
put unde sibigloria in corde surrexit : ut prophetȩ falsi uerbis decep¬
isdisceret: quiane quaquam pro priae fortitudinis fuerit: q̃uodad
nis uerba restitis set : Bene autem et eius ore mortis sententiam accipit
iuis seductione auitae p̃ceptis deui auit : Ut in de poenam uera citer
smeret: linde culpam negle genter ad missis sec :
in quinto autemannore gni roboam: ascendit sesac rex ae grp̃ti inhieru¬
salem & tulitthes auros domus dñi Et thesauros regios : & uniuersa
dripuit : scuta quoq: aurea quae fecerat salomon: pro quibus fecit rex
roboam scut a aerea: & tradidit ea in manuducum scut ariorum &eorũ

Expanded text:
interiit? Qua in re quid subtili consideratione colligimus, quid ut ita interiit? Qua in re quid subtili consideratione colligimus, quid ut ita dixerim formidandum suspicamur, nisi quod forsitan apud semetipsum tacitus et pro praeceptis Dominicis regem se contempsisse gloriatur, ab interna mox soliditate quassatus est, et inde ei in opere culpa subripuit, unde sibi gloria in corde surrexit, ut, Prophetae falsis verbis deceptus, disceret quia nequaquam propriae fortitudinis fuerit quod ad regis verba restitisset. Bene autem ex ejus ore mortis sententiam accepit, cujus seductione a vitae praeceptis deviavit, ut inde poenam veraciter sumeret, unde culpam negligenter admisisset. in quinto autem anno regni Roboam ascendit Sesac rex Aegypti in Hierusalem et tulit thesauros domus Domini et thesauros regios et universa diripuit scuta quoque aurea quae fecerat Salomon pro quibus fecit rex Roboam scuta aerea et tradidit ea in manu ducum scutariorum et eorum
Abbreviated transcription (Latin):
hitur ut sibimet ipsi homo quamsine illa nihil sit ostendat ur : Manus
intur dĩ aliquandonos nobis peraduersa insinuat qua enescientes nos
in prosperis portat : quia destituti dum cadere in ci pimus. & tamen
id iuti retine mur : & doctrina fit quod in lapsum trepidauimus: &cus¬
todia quod instatu permanemus: Nemo ergo sealicuius uirtutis aesti¬
met : etiam cum quid fortiter poterit : qui a si diuina protectio dese¬
ratꝰ ibi repente eneruiter obruitur: ubi seualenter staregloriatur :
Quidestenim qued uir dĩ contra altare samariae ad prophetandũ
direcius : presente rege auctoritatem libere uocis exercuitꝰ eiusdemq
regis extensum brachium inrigore mirabiliter ad strinxit. quod ta¬
men mox misericorditer saluti restituit : cuius indomo inuitatus come¬
dere noluit : quia ne in uia comederit prohibitionis dominicae pre¬
upta seruauit: qui tamen in eademuia & seductus comedit et pastus

Expanded text:
hitur, ut sibimet ipsi homo, quam sine illa nihil sit, ostendatur. Manus hitur, ut sibimet ipsi homo, quam sine illa nihil sit, ostendatur. Manus igitur Dei aliquando nos nobis per adversa insinuat, quae nescientes nos in prosperis portat. Quia destituti dum cadere incipimus, et tamen adjuti retinemur; et doctrina fit, quod in lapsu trepidavimus, et custodia, quod in statu permanemus. Nemo ergo se alicujus virtutis aestimet, etiam cum quid fortiter poterit, quia si divina eum protectio deserat, ibi repente enervatus obruitur, ubi se valenter stare gloriatur. Quid est enim quod vir Dei, contra altare Samariae ad prophetandum directus, praesente rege, auctoritatem liberae vocis exercuit, ejusdemque regis extensum brachium in rigore mirabiliter astrinxit, quod tamen mox misericorditer saluti restituit; cujus in domo invitatus comedere noluit, quia ne in via comederet, prohibitionis Dominicae praecepta servavit; qui tamen in eadem via et seductus comedit, et pastus
Abbreviated transcription (Latin):
nas cetur domus dauid iosi as nomine : et immolabit superte sicer¬
dotes excelsorum : quinunc intetura et ossa hominum incendei suꝑ¬
te : et reliqua : Igitur propheta qui adõmissus fuerat in bethel
ut incre paret hieroboam superido latria quages sit᷑ et a falso
oro pheta seductus comedit ibi et bibit contra preceptum dñĩ & proptes¬
c aleone in uia occisus est : quid significat. nisidum quis in prosperis ele¬
uatur corde it a ut preceptadñi contempnat: aleone qui circum it
rugiens quaerens quem deuoret. dentepersuasionis malignaelania¬
ts per consensum peccati interficitur ac perhoc necessariumest semꝑ
iuerere auxilium omni potentis dĩ atq: defensionem ipsius. et toto cor¬
d sperare in miseri cordiacius : Quidenimẽ homo cuius libet sit meriti:
suonditoris sui protectione deseratur : qua enimirum protectiominus
neces saria creditur sisemper habeatur: Sed ut iliter plerumq subtra¬

Expanded text:
nascetur domus David, Josias nomine, et immolabit super te sacernascetur domus David, Josias nomine, et immolabit super te sacerdotes excelsorum, qui nunc in te thura succendunt, et ossa hominum incendet super te, etc. » Igitur propheta qui a Deo missus fuerat in Bethel ut increparet Jeroboam super idololatria quam gessit, et a falso propheta seductus comedit ibi et bibit contra praeceptum Domini, et propterea a leone in via occisus est, quid significat, nisi dum quis in prosperis elevatur corde ita ut praecepta Domini contemnat, a leone, « qui circuit rugiens, quaerens quem devoret , » dente persuasionis malignae laniatus, per consensum peccati interficitur? Ac per hoc necessarium est semper quaerere auxilium omnipotentis Dei atque defensionem ipsius, et toto corde sperare in misericordia ejus. Quid enim est homo, cujuslibet sit meriti, si conditoris sui protectione deseratur? Quae nimirum protectio minus necessaria creditur, si semper habeatur. Sed utiliter plerumque subtra
Abbreviated transcription (Latin):
aeternam uitam ductt ingredi de trectant: Relictoq scõrum pamis
consilio quorum dicta et exempla ad celsitudinem tendunt ꝑfections
Eligunt iuuenum obtemperare p̃ceptis. hoc est eorum quiiuuenilb
desideriis mancipati laudib: iniquis et ad olationibus eos grauant:
Et fit in eis quod perprophetam dicitur: qualis populus talis est ecsue¬
dos : Omnes enim aminimo usq ad maximum a uaritiae student: et catu
caecisducatum prebentes : in foue am per ditionis pariter cadunt:
Quibus comminatur sapientia dĩ dicens : Vae tibi terra cuius rexi
puer : et cuius principes mane cõmedent: et econtrario. descõrum
populo et rege eorumxpo laudando subsequitur dicens : Beaa
terra cuius rex est nobilis : et cuius principes pascuntur intempor
stante superaltare et tus iaciente : Exclamauitq contra altare
insermone dñi et ait :Altare altare: haec dicit dñs : Eccefilius

Expanded text:
aeternam vitam ducit , ingredi detrectant: relicto quesanctorum Patrum aeternam vitam ducit , ingredi detrectant: relicto quesanctorum Patrum consilio, quorum dicta et exempla ad celsitudinem tendunt perfectionis, eligunt juvenum obtemperare praeceptis, hoc est, eorum qui juvenilibus desideriis mancipati laudibus iniquis et adulationibus eos gravant, et fit in eis quod per prophetam dicitur: « Qualis populus, talis est et sacerdos. Omnes enim a minimo usque ad maximum avaritiae student, et caeci caecis ducatum praebentes in foveam perditionis pariter cadunt . » Quibus comminatur sapientia Dei dicens : « Vae tibi terra cujus rex puer est, et cujus principes comedunt. » Et econtrario de sanctorum populo, et rege eorum Christo laudando subsequitur, dicens: « Beata terra cujus est rex nobilis, et cujus principes vescuntur in tempore stante super altare, et thus jaciente; exclamavitque contra altare in sermone Domini, et ait: Altare, altare, haec dicit Dominus: Ecce filius
Abbreviated transcription (Latin):
licet dedomo fuerit: tameninuia eius nongra diebatur : Fecit enimus
scripturateste in illins diebus malum coram dño : et in ritauerunt cum
uper omnibus quae fecerant patres eorum: inpeccatis suis quae peta¬
uerant: Aedificauerunt autem et ipsisibiaras. et statuas. et lucos supt
omnem collem ex celsum et superomnem arborem frondo sam. sed e
effiminati fuerunt interra : Feceruntq: omnes ab hominationes genũ
quas ad triuit dñs ante faciem filiorug isrł : Significatergo malos
rectores in ecđa: quiter renis cupi ditatibus dediti: neglegunt curam
habere subditorum : et delectantes in multitudine sibi obsequen. tũ
nec tamen condignum habent sollicitudinem sibi commis sorum:
inter pretatur autẽ roboam latitudo populi : Etbenelatitudo popl
nominaripossunt: quilatam et spatio samuiam gradientes per quan
multiuadunt admortem̃. angustamuam quae paucorum est : et ad

Expanded text:
licet de domo David fuerit, tamen in via ejus non gradiebatur: « Fecit enim Judas, licet de domo David fuerit, tamen in via ejus non gradiebatur: « Fecit enim Judas, » Scriptura teste, « in illius diebus malum coram Domino, et irritaverunt eum super omnibus quae fecerant patres eorum in peccatis suis, quae peccaverant. Aedificaverunt autem et ipsi sibi aras et statuas et lucos super omnem collem excelsum et super omnem arborem frondosam. Sed et effeminati fuerunt in terra. Feceruntque omnes abominationes gentium, quas attrivit Dominus ante faciem filiorum Israel . » Significat ergo malos rectores in Ecclesia, qui terrenis cupiditatibus dediti negligunt curam habere subditorum, et delectantur in multitudine sibi obsequentium, nec tamen condignam habent sollicitudinem sibi coInterpretatur autem Roboam latitudo populi. Et bene latitudo populi nominari possunt qui latam et spatiosam viam gradientes, per quam multi vadunt ad mortem, angustam viam quae paucorum est, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
norum spirituum sibi obsequentes tradunt: Inter pretatur autem hiero
bam diudicans populum : Nam et heretici diudicare populum uidentꝰ ̃
umerroris sui sequacem faciunt :Cui rei bene conueniunt uerba pro¬
phetiae achiae silonitis : quimissus est. ad hie robo am itadicens : Tolle tibia
scssuras: haec enim dicit dñs ds̃ isrł : Ecce ego scindam regnum salomonis :
it dabo decemtribus tibi: Por rounatribus rema nebit ei propter seruũ
meum dauid et hierus alem ciuitatem quamelegi ex omnibus tribubus i srł:
Decemenim scissuras hierobo am accepit : cumlegis precepta uio lando
corrupit : et una tribus cum sobole dauid remansit : dum sorsscõrũ
uxta a postolicam doctrinam in regula fidei catholicae permansit q
unus est dñs una fides et unumba ptisma :Deniq roboam filius salo noa
quiutili seniorum consolio relicto ad uliscentium consilium secutus esꝰ

Expanded text:
norum spirituum sibi obsequnorum spirituum sibi obsequboam dijudicans populum. Nam et haeretici dijudicare populum videntur, cum erroris sui sequacem faciunt: cui rei bene conveniunt verba prophetae Achaiae Salonitis, qui missus est ad Jeroboam ita dicens: « Tolle tibi decem scissuras; haec enim dicit Dominus Deus Israel: Ecce ego scindam regnum Salomonis, et dabo tibi decem tribus. Porro una tribus remanebit ei propter servum meum David et Hierusalem civitatem, quam elegi ex omnibus tribubus Israel . Decem enim scissuras Jeroboam accepit, cum legis praecepta violando corrupit; et una tribus cum sobole David remansit, dum sors sanctorum uxta apostolicam doctrinam in regula fidei ca« unus est Dominus, una fides, unum baptisma . » Denique Roboam, filius Salomonis, qui, utili seniorum consilio relicto, adolescentium consilium secutus est;
Abbreviated transcription (Latin):
Isalem : et inueniret eum achias silones prophetamuia. opertus pallio
nouo : Erant autem duo tantum in agro: ad prehendensq: achia palliũ
suum nouum quo opertus erat: scidit in xii partes: et ait ad hieroboam :
Tolletibi decb̃mscissuras : Haec enim dicit dñs ds̃ isrł: Ecce ego scndam
regnum demanusa lomonis : et dabotibi decimtribus : Porro una trib:
remanebit ei : propter seruum meum dauid: et hierusalem ciuitatem¬
quam elegi ex omnib: tribubus isrł eccecera : Illud uero quod postmortẽ
salomonis decemtribus atemplose paratȩ sunt et duae relictae : satis in di¬
cat quod detota illa gente a põs. aut reliquiae propter electionem gratiae
saluae facte sunt : Hieroboamuero qui decemtribus ad omodauid et atemplo
dĩ separans adidolatriam perduxit : significathereti cos qui dissensionem
umant et unitatem fidei catholicae heresibus scindunt. ac sicultui malig¬

Expanded text:
salem, et inveniret eum Ahias Silonites propheta in via, opertus pallio salem, et inveniret eum Ahias Silonites propheta in via, opertus pallio novo: erant autem duo tantum in agro. Apprehendensque Ahias pallium suum novum, quo opertus erat, scidit in duodecim partes, et ait ad Hieroboam: Tolle tibi decem scissuras, haec enim dicit Dominus Deus Israel: Ecce ego scindam regnum de manu Salomonis, et dabo tibi decem tribus: porro una tribus remanebit ei propter servum meum David, et aliaquam elegi ex omnibus tribubus Israel, etc. » Illud vero, quod post mortem Salomonis decem tribus a domo David separatae sunt, et duae relictae, satis indicat quod de tota illa gente Apostolus ait: « Reliquiae propter electionem gratiae salvae factae sunt . » Jeroboam vero, qui decem tribus a domo David, et a templo Dei separans, ad idololatriam perduxit, significat haereticos, qui dissensionem amant, et unitatem fidei catholicae haeresibus scindunt, ac sic cultui malig
Abbreviated transcription (Latin):
quis mulieres aliegenas quarumamore ex arserat significare ecdesias
dectas exgentibus ⁊ pos set hoc fortas se non absurde intellegi : sullae ꝓpt
salomonem de serent deos suos et colerent dm̃eius : Cumuero ipse prop¬
urillas offendit dm̃suum et coluit deos earum: non est quid in deboni
oniectari possit: nec tamen nihil arbitror significare sedmalum :
sicut de uxore filiab: q. lothdiximus: Apparet enim in persona salomo¬
nismira excellentia : ec mira submersio : quodigitur in illo diuersis tẽpo¬
ribus extitit : prius bonum et posterius malum: hoc in ecclesia inisto ad huc
sacculo simul in uno tempore ostenditur : Nambona illius bonos ecđe :
Mala autemillius malos eccłe significariputo : Tam quam inunitate illius
ereae sicut in illo uno homine bonos in granis: malos in
te unius segetis. bonos intritico. malos intizanus:
Factum est igitur intempore illo : ut hieroboam egre deretur dehieru

Expanded text:
quis mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, significare Ecclesias quis mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, significare Ecclesias electas ex gentiSalomonem desererent deos suos, et colerent Deum ejus. Cum vero ipse propter illas offendit Deum suum, et coluit deos earum, non est quid inde boni conjectari possit. Nec tamen nihil arbitror significare, sed malum, sicut de uxore filiabusque Lot diximus. Apparet enim in persona Salomonis mira excellentia et mira submersio. Quod igitur in illo diversis temporibus exstitit, prius bonum et posterius malum; hoc in Ecclesia in isto adhuc saeculo simul uno tempore ostenditur. Nam bona illius, bonos Ecclesiae: mala autem illius, malos Ecclesiae significare puto, tanquam in unitate illius areae. Sicut in illo uno homine bonos in granis, malos in paleis: aut in unitate unius segetis, bonos in tritico, malos in zizaniis. « Factum est igitur in tempore illo, ut Jeroboam egrede
Abbreviated transcription (Latin):
ł tuniuersaterra desiderat uidere uultum regis nr̃i. qui a uniuersa
ecclesia scõrum hoc solum modo appetit ut ad conspectum gloriae
eius perueniat : cuiper prophetam dicitur : Tibi dixit cormeum qua¬
si uiuultum tuum uultum tuum dñe requiram : Et alibi : Sicut ceruus in¬
quit desiderat ad fontes aquarumita desiderat animamea ad teds̃ :
Et singuli deferunt ei munera : dumunus quisq secundum id quodures
sibi sup petunt in uerbo seu factis obsequium student praestaredõ:
pharaonis : et moabitidas: et ammanitidas idum e as. et si donias
et cetheas de gentibus super quibus dixit dñs filiis isrł : Noningre¬
deceteris operibus salomonis quiddicam: quemue hementer arguit
sc̃a scriptura atq condem nat: nihilq de paenitentia eius uel in eum
indulgentiae đi omnino commemorat s nec prorsus occurrit quidsa¬
timin allegoriaboni significet: haec est flenda sub mersio: nisi fortedicat

Expanded text:
 universa terra desiderat videre vultum regis nostri. » Quia universa Ecclesia sanctorum hoc solummodo appetit, ut ad conspectum gloriae ejus perveniat. Cum per Prophetam dicitur: « Tibi dixit cor meum, quaesivi te, vultum tuum, Domine, requiram . » Et alibi: « Sicut cervus, inquit, desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus . » « Et singuli deferunt ei munera. » Dum unusquisque secundum id quod vires sibi suppetunt, in verbo seu factis obsequium studet praestare Deo. Pharaonis, et Moabitidas, et Ammonitidas, et Idumaeas, et Sydonias, et Ethaeas, de gentibus, super quibus dixit Dominus filiis Israel: Non ingrede caeteris operibus Salomonis quid dicam, quem vehementer arguit sancta Scriptura, atque condemnat, nihilque de poenitentia ejus vel in eum indulgentia Dei omnino commemorat, nec prorsus occurrit, quid saltem in allegoria boni significet. Haec est flenda subversio; nisi forte dicat
Abbreviated transcription (Latin):
Magnificatus est rex salo monsuper omnes regesterrae diuitus
et sapientia et uniuersa terra desiderabat uidereuultum salomonis
ut audiret sapientiam eius quamde derat ds̃ incorde eius et singuli
de ferebant ei munera uasa argentea et aurea uestes et armabellia¬
et cetera : Beneergo dictum est quod magnificatus sit rex salomon
superomnes reges ter rae: quia pacificus nt̃ super omnem celsitudinẽ
scorum quiuere reges dicuntur ex altatur: et nullus ei coaequa ripotst
Qm quis in nubibus ae quabitur dño aut quissimilis erit dõ interfiliosã
Ds quiglorificatur in consilio scorum. magnus et metuendus super om̃s

Expanded text:
« Magnificatus est rex Salomon super omnes reges terrae, divitiis « Magnificatus est rex Salomon super omnes reges terrae, divitiis et sapientia. Et universa terra desiderabat videre vultum Salomonis, ut audiret sapientiam ejus, quam dederat Deus in corde ejus. Et singuli deferebant ei munera, vasa argentea et aurea, vestes et arma bellica. » Bene ergo dictum est quod magnificatus sit rex Salomon super reges terrae, quia Pacificus noster super omnem celsitudinem sanctorum, qui vere reges dicuntur, exaltatur, et nullus ei coaequari potest. m quis in nubibus aequabitur Domino  aut quis similis erit Deo inter filios Dei. Deus, qui glorificatur in consilio sanctorum  magnus, et metuendus super omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
anime scõrum quae suntuasa dĩ ut uoluntati deseruiant diuinae splen¬
dure sapientiae et dilectionis nitentes. continent potum aquae uiuae:
tifiet in eis fonsaquae salientis inuitam aeternam : Nec alicuius
pͣeti ar gentum putabatur in diebus salomonis : quia secundum a postolum
non est insermone regnum dĩ sed in uirtute. et praedicatio euangelu
non inper sua sibi libus humanae sapientiae uerbis consistit : sed inosten¬
sione sp̃s et uirtutis ut fides nr̃a non sit insa pientia hominum. sedinur¬
tute dĩ : Vnde ipsaueritas ait : Non omnis quidicit mihi dñe dñe in tr¬
bit in regnum caelorum: sed qui facit uoluntatem patris mei ipse intra¬
bit in regnum caelorum : Etitem : Qui soluerit unum demandatis i fus
minimis et docuerit sic homines : minimus uocabitur in regno caelorũ
Qui autem fecerit et docuerit. hic magnus uocabitur in regnocaelorum

Expanded text:
animae sanctorum, quae sunt vasa Dei, ut voluntati deserviant divinae, splenanimae sanctorum, quae sunt vasa Dei, ut voluntati deserviant divinae, splendore sapientiae et dilectionis nitentes, continent potum aquae vivae, et « fiet in eis fons aquae salientis in vitam aeternam . » Nec alicujus pretii argentum putabatur in diebus Salomonis, quia, secundum Apostolum, « non est in sermone regnum Dei, sed in virtute . » Et praedicatio Evangelii » non in suasibilibus humanae sapientiae verbis » consistit, « sed in ostensione Spiritus et virtutis, ut fides nostra non sit in sapientia hominum, sed in virtute Dei . » Unde ipsa Veritas ait; « Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum, sed qui facit voluntatem Patris mei, ipse intrabit in regnum coelorum . » Et iterum: « Qui solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homiqui autem fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno coelorum . »