comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
commendat᷑ naturȩ. Erat isaac dnm timens. ut pote
abrahȩ indoles. deferens patri tsq adeo. ut aduersus
paternam uoluntatẽ nec mortem recusaret. Ioseph
quoq cum somniasset quod sol & luna & stellȩ adora¬
rent eum: sedulo tam̃ obsequio deferebat. patri. castus
ita. ut ne sermonein quidẽ audire uellet nisi pudicum:
humilis usq ad seruitutẽ. uerecundus usq ad fugam. pati-¬
ens usq ad carcerem. remissor inuiriȩ usq ad remunera¬
tionẽ. Cuiꝰ tanta uerecundia fuit : ut comp̾hensꝰ a mu¬
liere. uestẽ in manib eiꝰ fugiens mallet relinquere. qua
uerecundiam deponere Moyses quoq & hieremias elec¬
ti a dño. ut oracula dĩ p̾dicarent ppło: qd̃ poterant per
grãm. excusabant per uerecundiam.¬
ulchra gͥ uirtus uerecundiȩ & suauis gr̃a: quȩ ñ solũ
in factis. sed etiam in ipsis spectatur sermonib. ne modũ
progrediaris loquendi : ne quid indecorum sermo resonet.

Expanded text:
commendatur naturae. 66. Erat Isaac Dominum timens, utpote commendatur naturae. 66. Erat Isaac Dominum timens, utpote Abrahae indoles, deferens patri usque adeo, ut adversus paternam voluntatem nec mortem recusaret . Joseph quoque cum somniasset quod sol et luna et stellae adorarent eum, sedulo tamen obsequio deferebat patri : castus ita ut ne sermonem quidem audire vellet nisi pudicum: humilis usque ad servitutem, verecundus usque ad fugam, patiens usque ad carcerem, remissor injuriae usque ad remunerationem. Cujus tanta verecundia fuit, ut comprehensus a muliere, vestem in manibus ejus fugiens mallet relinquere, quam verecundiam deponere . Moyses quoque et Hieremias electi a Domino, ut oracula Dei praedicarent populo, quod poterant per gratiam, excusabant per verecundiamulchra igitur virtus est verecundiae, et suavis gratia, quae non solum in factis, sed etiam in ipsis spectatur sermonibus; ne modum progrediaris loquendi, ne quid indecorum sermo resonet
Abbreviated transcription (Latin):
mandata mea: Deniq de iuida ꝓditore hȩc colligere
licet: qui & apłs inter ceteros electus est. & loculos pecu¬
niarum quas pauꝑib erogaret commissos habebat: ne
uideretur quasi aut inbonorus. aut quasi egenꝰ dr̃m ꝓ
didisse. Et iđo ut iustificaretur in eo dñs hȩc ei contu¬
lit: ut nou quasi iniuria exasꝑatus. sed quasi preuarica¬
tus grãm. maioris esset offensȩ. obnoxiꝰ. Qm̃ g& penã¬
impbitatis. & uirtutis fore premiũ satis claruit: de officus
aggrediamur dicere. quȩ nobis ab adolescentia spectanda
sunt: ut cum etate accrescant. simul.
st igit᷑ bonoꝵ adolescentium.
timorẽ di habere: deferre parentib. honorẽ habere.
femiorib. castitatẽ tueri. non asꝑnari humilitatẽ. dili¬
gere clementiam ac uerecundiã: quȩ ornamento sunt
minori etati. Ut enim in senib grauitas. in uiuenib ala¬
critas: ita in adolescentib uerecundia uelut quadã dore.

Expanded text:
mandata mea . 64. Denique de Juda proditore haec colligere mandata mea . 64. Denique de Juda proditore haec colligere licet, qui et apostolus inter duodecim electus est, et loculos pecuniarum quas pauperibus erogaret, commissos habebat, ne videretur aut quasi inhonorus, aut quasi egenus Dominum prodidisse. Et ideo ut justificaretur in eo Dominus, haec ei contulit; ut non quasi injuria exasperatus, sed quasi praevaricatus gratiam, majori esset offensae obnoxius. improbitati, et virtuti fore praemium satis claruit, de Officiis aggrediamur dicere; quae nobis ab adolescentia spectanda sunt, ut cum aetate accrescant simul. Est igitur bonorum adolescentium timorem Dei habere, deferre parentibus, honorem habere senioribus, castitatem tueri, 19 non aspernari humilitatem, diligere clementiam ac verecundiam, quae ornamento sunt minori aetati. Ut enim in senibus gravitas, in juvenibus alacritas; ita in adolescentibus verecundia, velut quadam dote
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscere. Tunc qua causa ille diues fuerit. qui erat im¬
pbus & raptor alieni. qua causa potens aliꝰ. qua causa ille
abundauerit liberis. ille fultus honorib : reuelabitur.
Fortasse: ut dicatur raptori.Diues eras. qua causa alie¬
na rapiebas: Egestas non compulit: mopia non coegit
Nonne ido te diuitẽ feci: ut excusationẽ habere ñ possis:
Dicatur etiam potenti. Cur ñ affuisti uiduȩ. pupillis
quoq in iuriam patientib: Numquid tu infirmꝰ eras:¬
Nuinquid non poteras subuenire:dõ te feci potentẽ. ut
non inferres iuolentiam: sed repelleres. Non tibi scrip-¬
tum est: eripe inuiriam accipientẽ. non scriptũ esł.
pauperem & egenum de manu peccatoris liberate:
mĩs quid feci tibi. aut quid contristaui te: Nonne ego
tibi liberos dedi. honores contuli. salutẽ donaui: Cur
me negabas: cur estimabas qd̃ ad scientiam meã quȩ ge¬
reres non ꝑuenirent: Cur tenebas dona mea: despiciebas

Expanded text:
agnoscere. Tunc qua causa ille dives fuerit, qui erat imagnoscere. Tunc qua causa ille dives fuerit, qui erat improbus et raptor alieni, qua causa potens alius, qua causa ille abundaverit liberis, ille fultus honoribus, revelabitur. 63. Fortasse ut dicatur raptori: Dives eras, qua causa aliena rapiebas? Egestas non compulit, inopia non coegit. Nonne ideo te divitem feci, ut excusationem habere non possis? Dicatur etiam potenti: Cur non adfuisti viduae, orphanis quoque injuriam patientibus? Numquid tu infirmus erasNumquid non poteras subvenire? Ideo te feci potentem, ut non inferres violentiam, sed repelleres. Non tibi scriptum est: Eripe injuriam accipientem ? Non tibi scriptum est: Pauperem, et egenum de manu peccatoris liberate ? meus, quid feci tibi, aut quid contristavi te? Nonne ego tibi liberos dedi, honores contuli, salutem donavi; cur me negabas? Cur aestimabas quod ad scientiam meam quae gereres non pervenirent: cur tenebas dona mea, despiciebas
Abbreviated transcription (Latin):
ae uobis iudicamꝰ: uos autẽ sine nobis coronȩ si uiceriteᷤ
głam uenaicabitis. Isti gͥ qui in delitiis. qui in luxuria.
rapinis. questib. honorib studia sua posuerunt: spectato¬
res sunt magis qua preliatores. Habent lucrũ laboris:
fructum uirtutis nͣ habent. Fouent otium. astutia & im¬
pbitate aggerant. diuitiarum aceruos: s exsoluent seram
licet nequitiȩ suȩ penam. Horũ requies in infernis: tua
in celo. Hoꝵ domꝰ in sepulchro: tua in paradyso. Vnde
pulchre uigilare eos in tumulo iob dixit: quia soporẽ
quietis habere ñ possunt. quem ille dormiuit qui re¬
surrexit. Noli gͥ ut paruulꝰ sapere. ut paruulꝰ loqͥ.
ut paruulꝰ cogitare: ut paruulꝰ uendicare eaquȩ sunt.
posterioris etatis. ꝑfectoꝵ est corona. Expecta. ut ue¬
niat quod ꝑfectum est: quando ñ ꝑ speciem in enigmate.
sed facie ad faciem formã ipsam redoꝑtȩ ueritatis possis

Expanded text:
de vobis judicamus: vos autem sine nobis coronae, si viceritis, de vobis judicamus: vos autem sine nobis coronae, si viceritis, gloriam vindicabitis. 61. Isti igitur qui in deliciis, qui in luxuria, rapinis, quaestibus, honoribus, studia posuerunt sua, spectatores magis sunt quam praeliatores. Habent lucrum laboris, fructum virtutis 18 non habent. Fovent otium, astutia et improbitate aggerant divitiarum acervos: sed exsolvent, seram licet, nequitiae suae poenam. Horum requies in infernis, tua vero in coelo: horum domus in sepulcro, tua in paradiso. Unde pulchre vigilare eos in tumulo Job dixit ; quia soporem quietis habere non possunt, quem ille dormivit, qui resurrexit. 62. Noli igitur ut parvulus sapere, ut parvulus loqui, ut parvulus cogitare, ut parvulus vindicare ea quae sunt posterioris aetatis. Perfectorum est corona. Exspecta, ut veniat quod perfectum est, quando non per speciem in aenigmate, sed facie ad faciem formam ipsam redopertae veritatis possis
Abbreviated transcription (Latin):
dicent omine malum aduersũ uos ꝓꝑpter iustitiam: gaude¬
te & exultate: qm̃ merces ur̃a copiosa est in celo. Euturã
non presentẽ in celo ñ in terra. mercedẽ ꝓmisit ẽẽ redden¬
dam. Quid alibi poscis. quod alibi debetur: Quid p̃pro¬
pere coronam exposcis. antequ̾a uincas: Quia detergi
puluere. quid requiescere cupis: Quid epulari gestis. an¬
tequam stadium soluatur: Adhuc ppłs spectat: adhuc ath¬
lete in scammate sunt. & tu iam otium petis:
ed forte dicas. Cur impii letant᷑. cur luxuriant᷑. cur
etiam ipsi ñ metũ laborant: Qm̃ qui ñ subscripserint
ad coronam. ñ tenentur ad laborẽ certaminis: qͥ in stadiu̾
non desceuderint non se ꝑfundunt oleo. ñ oblinunt pulue¬
re. Quos manet gła: spectat inuiria. Unguentati spec¬
tare solent non decertare: ñ solent estus. puluerẽ. imbres¬
q ꝑpeti. Dicant gͦ & ipsi athlete. Uenite. nobiscum la¬
borate. Sed respondebunt spectatores. Nos hic interim

Expanded text:
justitiam. Gaudete et exsultate quoniam merces vestra copiosa est in coelo . Futuram, non praesentem: in coelo, non in terra mercedem promisit esse reddendam. Quid alibi poscis, quod alibi debetur? quid praepropere coronam exigis, antequam vincas? quid detergere pulverem? quid requiescere cupis? quid epulari gestis, antequam stadium solvatur? Adhuc populus spectat, adhuc athletae in scammate sunt, et tu jam otium petis. 60. Sed forte dicas: Cur impii laetantur? cur luxuriantur? cur etiam ipsi non mecum laborant? Quoniam qui non subscripserint ad coronam, non tenentur ad laborem certaminis: qui in stadium non descenderint, non se perfundunt oleo, non oblinunt pulvere. Quos manet gloria, exspectat injuria. Unguentati spectare solent, non decertare: non solem, aestus, pulverem, imbresque perpeti. Dicant ergo et ipsis athletae: Venite, nobiscum laborate. Sed respondebunt spectatores: Nos hic interim
Abbreviated transcription (Latin):
uero utriꝰq pauꝑ erat in sinu abrahȩ requiem fouens.
diues in suppliciis. Nonne. euidens est meritoꝵ aut p̃mia
aut supplicia post mortẽ mauere: Et recte. quia in cer¬
tamine labor est: post certam̃ aliis uictoria. aliis igno¬
minia. Nuinqͥd priꝰ qͣm cursus conficiatur. palma ciuqͣm
datur aut defertur corona: Merito paulꝰ certam̃ inqͥt
bonum certaui. cursum const̃maui. fidem seruaui: qd̃
reliquũ reposita est michi iustitiȩ corona. qu̾a redadet¬
mĩchi dñs in illa die iustus iudex. Non solum autẽ mͥ:
s etia his qui diligunt aduentum eiꝰ. In illa inquit
die reddet: non hic. Hic autem in laborib. in periculis.
in naufragiis. quasi athleta bonꝰ decertabat: quia scie¬
bat qm̃ ꝑ multas tribulationes oportet uos introire in
regnum d̃i. Ergo non potest quis premium accipe. nisi
legitune. certauerit: nec est głosa uictoria. nisi fuerint

Expanded text:
vero utriusque, pauper erat in sinu Abrahae requiem habens, vero utriusque, pauper erat in sinu Abrahae requiem habens, dives in suppliciis . Nonne evidens est meritorum aut praemia aut supplicia post mortem manere? 58. Et recte, quia in certamine labor est, post certamen aliis victoria, aliis ignominia. Numquid priusquam cursus conficiatur, palma cuiquam datur, aut defertur corona? Merito Paulus: Certamen, inquit, bonum certavi, cursum consummavi, fidem servavi: quod reliquum est, reposita est mihi inus 17 in illa die, justus judex: non solum autem mihi, sed etiam his qui diligunt adventum ejus . In illa, inquit, die reddet, non hic. Hic autem in laboribus, in periculis, in naufragiis, quasi athleta bonus decertabat; quia sciebat quoniam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei. Ergo non potest quis praemium accipere, nisi legitime certaverit; nec est gloriosa victoria, nisi ubi fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
se inserit. nec uectib ferreis. aut grauium ualuarum
obicib quo minꝰ penetret impeditur: quomͦ ũ potest
intelligibilis di spleudor in cogitationes hominum & cor
da quȩ creauit semet inserere: sed ea quȩ ipse fecit non
uidet. & fecit ut meliora sint quȩ facta sunt. & potentio¬
ra quam ipse est qui ea fecit. ut possint quaudo uolunt
cogitationem sui oꝑatoris latere:Tantam gͦ uirtutem
& potestatẽ inseruit mentib nr̃is. ut ea comprehendere.
mur ñ in congrue nobis huiusmodi cecidit disputatio.
ertium genꝰ questionis residet huusmodi: cur pecca¬
tores abundent opib & diuitiis. epulentur iugiter sine
merore. sine luctu. iusti autẽ egeant. & afficiantur. aut.
conuigum amissione aut liberoꝵ. Quib satisfacere. de¬
buit illa ȩugłii parabola: qd̃ diues bẏsso & purpura indu¬
ebatur. & epulas copiosas exhibebat cotidie. pauꝑ autem
plenus ulcerum mensȩ eiꝰ colligebat reliquias. Post obitũ

Expanded text:
se inserit, nec vectibus ferreis aut gravium valvarum se inserit, nec vectibus ferreis aut gravium valvarum obicibus, quominus penetret, impeditur; quomodo non potest intelligibilis Dei splendor in cogitationes hominum et corda semet quae ipse creavit, inserere: sed ea quae ipse fecit, non videt, et fecit ut meliora sint quae facta sunt, et potentiora, quam ipse est qui ea fecit, ut possint quando volunt, cognitionem sui operatoris latere? Tantam ergo virtutem et potestatem inseruit mentibus nostris; ut eam comprehendere mur, non incongrue nobis hujusmodi cecidit disputatio. Tertium genus quaestionis residet hujusmodi: cur peccatores abundent opibus et divitiis, epulentur jugiter, sine moerore, sine luctu; justi autem egeant, et afficiantur aut conjugum amissione, aut liberorum? Quibus satisfacere debuit illa Evangelii parabola, quod dives bysso et purpura induebatur, et epulas copiosas exhibebat quotidie: pauper autem plenus ulcerum de mensa ejus colligebat reliquias. Post obitum
Abbreviated transcription (Latin):
suit suȩ. O m̃is enim qui lucẽ fugit. amat tenebras. stu¬
deus latere. cum dm latere non possit. qui intrat ꝓfunaũ
uoluenda cognoscit. Deniq & ille qui dicit in ȩccłastico.qͥs
quaniuis in lecto suo positus hȩc cogitet. ubi ñ putauerit
comprehenditur. Et erit inquit decus: qd̾ ñ intellexerit
timorem dñi. Quid autẽ tam stolidum. qũa putare qd̾ adm
quicquã pretereat: cum sol qui minister lummis ẽ etiam
abdita penetret. & in fundamenta domꝰ uel secreta con¬
clauia uis caloris eiꝰ irrumpat: Quis neget. uerna tẽ¬
perie tepefieri interiora terrarũ. quas glacies hiberna
constrinxerit: Norunt gͦ arboꝵ occulta uimi caloris uel
frigoris. ad eo ut radices arboꝵ aut urantur frigore. aut
fota solis uirescant. Deniq ubi clementia celi arriserit:
uarios terrasseffundit in fructus. Si gͥ radius solis fundit
lumen suum suꝑ omnẽ terram. & in ea quȩ clausa sunt

Expanded text:
suit suae . 16 Omnis enim qui lucem fugit, diligit tenebras, stusuit suae . 16 Omnis enim qui lucem fugit, diligit tenebras, studens latere, cum Deum latere non possit, qui intra profundumvolvenda cognoscit. Denique et ille qui dicit in Ecclesiastico: Qquamvis in lecto suo positus haec cogitet, ubi non putaverit, comprehenditur. Et erit, inquit, dedecus, quod non intellexerit timorem Dei . 55. Quid autem tam stolidum, quam putare quod Deum quidquam praetereat; cum sol qui minister luminis est, etiam abdita penetret, et in fundamenta domus vel secreta conclavia vis caloris ejus irrumpat? Quis neget verna temperie tepefieri interiora terrarum, quas glacies hiberna constrinxerit? Norunt ergo arborum occultam vim caloris vel frigoris, adeo ut radices arborum aut urantur frigore, aut fotu solis virescant. Denique ubi clementia coeli arriserit, varios terra se fundit in fructus. 56. Si igitur radius solis fundit lumen suum super omnem terram, et in ea quae clausa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ipse fecit: Potest opus suum ignorare artifex: Homo.
est. & in opere suo latentia dep̾hendit: & d̾s optis suũ nes¬
cit: Altiꝰ gͦ ꝓfundum in opere. qua in auctore: Et
fecit aliquid quod supra se esset. cuis meritum ignora¬
ret auctor: cuiꝰ affectum nesciret arbiter: Hȩc illis:
ceterum nobis satis est ipsiꝰ testimonium qͥ ait. Ego
sum scrutans corda & renes. Et in eugłio quod ait añs
iħc. Quid cogitatis mala in cordib ur̃is: Sciebat enim
quod cogitabant mala. Deniq ȩuugłista testat᷑ dicens.
tis mouere opinio: si facta eoꝵ consideremꝰ. N olunt su¬
pra se esse uidicem quem nichil fallat: nolunt ei dare
occultoꝵ scientiam. qui metuunt occulta sua ꝑdi. Sed
etiam diis sciens opera eoꝵ: tradidit eos in tenebras. Et
nocte uiquit erit fur. & oculus adulteri seruauit tenebras
dicens: Non considerauit me oculꝰ: & latibulum ꝑsonȩ po¬

Expanded text:
quod ipse fecit? Potest opus suum ignorare artifex? Homo quod ipse fecit? Potest opus suum ignorare artifex? Homo est, et in opere suo latentia deprehendit; et Deus opus suum nescit? Altius ergo profundum in opere, quam in auctore. Et fecit aliquid quod supra se esset, cujus meritum ignoraret auctor, cujus affectum nesciret arbiter? Haec illis. 53. Caeterum nobis satis est ipsius testimonium, qui ait: Ego sum scrutans corda et renes . Et in Evangelio ait Dominus Jesus: Quid cogitatis mala in cordibus vestris ? Sciebat enim quod cogitarent mala. Denique Evangelista testatur dicens: tis movere opinio, si facta eorum consideremus. Nolunt supra se esse judicem, quem nihil fallat: nolunt ei dare occultorum scientiam, qui metuunt occulta sua prodi. Sed etiam Dominus sciens opera eorum, tradidit eos in tenebras. In nocte, inquit, erit fur. Et oculus adulteri servabit tenebras, dicens: Non considerabit me oculus: et latibulum personae po
Abbreviated transcription (Latin):
ne usurpata alienoꝵ partium sollicitudine inter se bellũ
excitent: Similiter ergo asserit quod terrarũ curam non
habeat: sicut maris nec inferni non habet. Et quomͦ ipsi
excludunt: quos sequuntur potestate:
non preterierit.pretereat scientia. Ergo qui planta¬
eos loquentes: quos suꝑbia inflatos asserit. Quid enĩ tã
suꝑbum. qũa cum ipsi sub peccato sint. alios indigne.
ferant peccatores uiuere. dicentes. usquequo peccatores
dñe. usquequo peccatores głabuntur: Et infra. Et di¬
xerunt non uidebit d̾s: nec intelliget d̾s iacob. Quib
respondit. ꝓpħa dicens. Intelligite nunc insipientes in po¬
pulo: & stulti aliquando sapite. Qui plantauit aurem
non audiet: & qui finxit oculum ñ considerat: Qui corri¬
pit gentes non arguit: qui docet hominẽ scientiã: Dñs
scit cogitationes hominũ: qm̃ uanȩ sunt. Qui ea quȩ
uana sunt depͣhendit. ea quȩ sc̃a sunt nescit: & ignorat

Expanded text:
ne usurpata alienarum partium sollicitudine, inter se bellum ne usurpata alienarum partium sollicitudine, inter se bellum excitent. Similiter ergo asserit quod terrarum curam non habeat, sicut maris vel inferni non habet. Et quomodo ipsi excludunt quos sequuntur, poetas? non praeterierit, praetereat scientia. Ergo qui plantaeos loquentes, quos superbia inflatos asserit. Quid enim tam superbum, quam cum ipsi sub peccato sint, alios indigne ferant peccatores vivere, dicentes: Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur ? Et infra: Et dixerunt. Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob. Quibus respondet propheta dicens: Intelligite nunc insipientes in populo, et stulti aliquando sapite. Qui plantavit aurem, non audit: et qui finxit oculum, non considerat? Qui corripit gentes, non arguit, qui docet hominem scientiam? Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Qui ea quaecumque vana sunt deprehendit, ea quae sancta sunt, nescit, et ignorat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fecisse nulla iniustitia sit: non curare qd̃ feceris sũma
inclementia: Quod si aut dm creatorẽ suum abnegant.
aut ferarum & bestiarũ se haberi numero censent. qͥd
de illis dicamꝰ. qui hac se condemnant iniuria: Per
om̃ia ire dm̃ ipsi asserunt. & om̃ia in uirtute eiꝰ consistere.
uim & maiestatem eiꝰ ꝑ om̃ia elementa penetrare. terras.
celum. maria. & putant iniuriam eiꝰ. si mentem hominis
qua nichil nobis ipse prestantiꝰ dedit penetret: & diuinȩ
maiestatis ingrediatur scientia: Sed hoꝵ magistrum
uelut ebrium & uoluptatis patronũ. ipsi qui putantur
sobrii irrident philosophi.
am de aristotilis opinione quid loquar. qui putat.
d̃m suis contentum esse finib & prescripto regni mͦ
degere. ut poetarum loquuntur fabulȩ. qui mundum fe¬
runt inter tres esse diuisum: ut alii celum. alii mare. alii
inferna cohercenda imperio sorte obuenerit. eosq cauere

Expanded text:
non fecisse nulla injustitia sit, non curare quod feceris, summa non fecisse nulla injustitia sit, non curare quod feceris, summa inclementia? 49. Quod si aut Deum creatorem suum abnegant, aut ferarum et bestiarum se haberi numero censent: quid de illis dicamus, qui hac se condemnant injuria? Per omnia Deum ire ipsi asserunt, et omnia in virtute ejus consistere, vim et majestatem ejus per omnia elementa penetrare, terras, coelum, maria: et putant injuriam ejus, si mentem hominis qua nihil nobis ipse praestantius dedit, penetret, et divinae majestatis ingrediatur scientia? 50. Sed horum magistrum velut ebrium, et 15 voluptatis patronum, ipsi qui putantur sobrii, irrident philosophi? Nam de Aristotelis opinione quid loquar, qui putat Deum suis contentum esse finibus, et praescripto regni modo degere, ut poetarum loquuntur fabulae, qui mundum inter tres ferunt esse divisum; ut alii coelum, alii mare, alii inferna coercenda imperio, sorte obvenerint: eosque cavere
Abbreviated transcription (Latin):
ne diuisionem factam preterisse uideamur. quia occurri¬
nus opinioni eoꝵ. qui uidentes sceleratos quosq diuites.
letos. honoratos. potentes. cum pleriq iustoꝵ egeant.
ut epicurei dicunt. uel nescire actus hominũ ut flagiti¬
osi putant. uel si scit om̃ia. miquũ esse iudicẽ: ut bonos
egere patiatur. abundare imꝓbos. Nec suꝑfluus uelut
quidam excursus fuit: ut opinioni huiusmodi ipsoꝵ af¬
fectus responderit. quos beatos iuidicant. cum ipsi se mi¬
seros putent. Arbitratus enim sum qd̃ ipsi sibi faciliꝰ.
quam nobis crederent.
uo decursu ꝓcliue estimo. ut refellam cetera: &
primo eoꝵ assertionem qui d̾̃m putant curam
Smundi nequaqu̾ã habere. uelut aristotiles
asserit. usq ad lunam eiꝰ descendere ꝓuidentiã. Et
quis oꝑator neggligat operis sui curam: Quis deserat¬
& destituat quod ip̃se condendum putauit: Si iniuria
est regere. nonne est maior inuiria fecisse. cum aliquid

Expanded text:
ne divisionem factam praeteriisse videamur, quia occurrine divisionem factam praeteriisse videamur, quia occurrimus opinioni eorum qui videntes sceleratos quosque divites, laetos, honoratos, potentes, cum plerique justorum egeant,  ut Epicurei dicunt: vel nescire actus hominum, ut flagitiosi putant: vel si scit omnia, iniquum esse judicem; ut bonos egere patiatur, abundare improbos. Nec superfluus velut quidam excursus fuit, ut opinioni hujusmodi ipsorum affectus responderet, quos beatos judicant, cum ipsi se miseros putent. Arbitratus enim sum quod ipsi sibi facilius quam nobis crederent. 48. Quo decurso, proclive aestimo, ut refellam caetera. Et primo eorum assertionem, qui Deum putant curam mundi nequaquam habere, sicut Aristoteles asserit usque ad lunam ejus descendere providentiam. Et quis operator negligat operis sui curam? Quis deserat et destituat quod ipse condendum putavit? Si injuria est regere, nonne est major injuria fecisse; cum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
trasiuit. requies eiꝰ: euanuit delectatio. Licet ipsa quȩ
uidetur etiam dum uiuunt impioꝵ requies in inferno sit:
uiuentes enim in inferna descendunt: Uides conuiuiũ
peccatoris. Interroga eiꝰ conscientiam. Nonne grauiꝰ
om̃ib fetet sepulchris: Intueris letitiam eiꝰ. & salubrita¬
tem miraris corporis. filioꝵ atq opum abundantiã. Intro¬
inspice ulcera: & uiuacis animȩ eiꝰ cordis mestitudinẽ.
Nam de opib quid loquar: cum legeris quia ñ in abundan¬
tia est uita eiꝰ. cum scias. quia & si tibi uideatur diues. sibi
pauꝑ sit. & tuum iudicium suo refellat: De multitudi¬
ne quoq filioꝵ & indolentia quid loquar. cum se ipse
lugeat. & sine herede. futurum iudicet. cum imitatores
sui successores suos esse nolit: Nulla enim hereditas
peccatoris. Ergo impiꝰ ipse sibi pena est: iustus autem
ipse sibi gr̃a. Et utriq aut bonoꝵ aut maloꝵ operum

Expanded text:
transivit requies ejus, evanuit delectatio: licet ipsa quae transivit requies ejus, evanuit delectatio: licet ipsa quae videtur, etiam dum vivunt, impiorum requies in inferno sit: viventes enim in inferna descendunt. 46. Vides convivium peccatoris, interroga conscientiam ejus. Nonne gravius omnibus fetet sepulcris? Intueris laetitiam ejus, et salubritatem miraris corporis filiorum atque opum abundantiam: introspice ulcera et vibices animae ejus, et cordis moestitudinem. Nam de opibus quid loquar, cum legeris: Quia non in abundantia est vita ejus : cum scias quia etsi tibi videatur dives, sibi pauper est, et tuum judicium 14 suo refellat? De multitudine quoque filiorum, et de indolentia quid loquar; cum se ipse lugeat, et sine haerede futurum judicet, cum imitatores sui successores suos esse nolit? Nulla enim haereditas peccatoris. Ergo impius ipse sibi poena est: justus autem ipse sibi gratia; et utrique aut bonorum aut malorum operum
Abbreviated transcription (Latin):
rensem abundantiam estimandã beatitudinẽ singloꝵ. sed
scđ̾m interiorẽ conscientiam. quȩ innocentiũ & flagitio¬
soꝵ merita discernit. uera atq incorrupta penarum.
premioꝵ q arbitra. Moritur innocens in potestatem
simplicitatis suȩ: in abundatia ꝓpriȩ uoluntatis. sicut
adipe repletam anuam gerens. At uero peccator quã¬
uis foris abundet. & delitiis affluat. odorib fraglet. in
amaritudine animȩ uitam exigit: & ultimum diẽ clau¬
dit. nichil eoꝵ quȩ epulatus fuerit referens boni. nichil
nega si potes. diuint esse iudicii remunerationẽ. Ille. suo
affectu beatus: hic miser. Ille suo iudicio absolutus: hic
reus. Ille in exitu letus: hic merens. Cui absolui potest:
qui nec sibi innocens est: Dicite nchi inquit. Ubi ẽ
p̃tectio tabernaculoꝵ eiꝰ: Signum enĩ eiꝰ ñ inueniet᷑
Uita etenim facinorosi. ut somnium. Aperuit oculos:

Expanded text:
rensem abundantiam aestimandam beatitudinem singulorum; sed rensem abundantiam aestimandam beatitudinem singulorum; sed secundum interiorem conscientiam, quae innocentium et flagitiosorum merita discernit, vera atque incorrupta poenarum praemiorumque arbitra. Moritur innocens in potestate simplicitatis suae, in abundantia propriae voluntatis, sicut adipe repletam animam gerens . At vero peccator quamvis foris abundet, deliciis diffluat, et odoribus fragret, in amaritudine animae suae vitam exigit, et ultimum diem claudit, nihil secum eorum quae epulatus fuerit, boni referens: nihil nega, si potes, divini esse judicii remunerationem. Ille suo affectu beatus, hic miser: ille suo judicio absolutus, hic reus: ille in exitu laetus, hic moerens. Cui absolvi potest, qui nec sibi innocens est? Dicite, inquit, mihi, ubi est protectio tabernaculorum ejus ? Signum ejus non invenietur. Vita etenim facinorosi, ut somnium. Aperuit oculos,
Abbreviated transcription (Latin):
abundare iniustos successib ꝓsꝑis. se autẽ atteri. dicit do¬
mino. Discede a me: uias tuas scire nolo. Quid pdest qͥa
seruiuimꝰ ipsi. aut quȩ utilitas quia occurrimꝰ ipsi: In
manib ipsoꝵ onua bona. Opera autẽ impioꝵ ñ uidet.
Laudatur in platone. quod in politia sua posuit eũ qui
contra iustitiam disputandi partes recepisset. postulare.
ueniam dictoꝵ que non ꝓbaret: ut ueri inueniendi. atq:
examiuandȩ disp̾utationis gr̃a. illam sibi impositã ꝑso¬
nam diceret. Quod eo usq tulliꝰ ꝓbauit: ut ipse in libris
quos scripsit de re publica. in eam sententiã dicendũ pu¬
tauerit. Quanto antiquior illis iob. qui hec primꝰ rep¬
perit: nec eloquentiȩ falerandȩ gr̃a. sed ueritatis ꝓban¬
dȩ premittenda estimauit. Statimq ipse questionem
enodem reddidit. subiciens qd̃ extinguatur lucerna im¬
piorum. & futura sit eoꝵ euersio. ñ falli dm doctorem sapi

Expanded text:
abundare injustos successibus prosperis, se autem alteri, dicit Doabundare injustos successibus prosperis, se autem alteri, dicit Domino: Discede a me, vias tuas scire nolo . Quid prodest, quia servivimus ipsi: aut quae utilitas, quia occurrimus ipsi? In manibus ipsorum omnia bona, opera autem impiorum non videt. 43. Laudatur in Platone, quod in Politia sua 13 posuit eum qui contra justitiam disputandi partes recepisset, postulare veniam dictorum quae non probaret, et veri inveniendi atque examinandae disputationis gratia, illam sibi impositam personam dicere. Quod eousque Tullius probavit, ut ipse in libris quos scripsit de Republica, in eam sententiam dicendum putaverit. 44. Quanto antiquior illis Job, qui haec primus reperit, nec eloquentiae phalerandae gratia, sed veritatis probandae, praemittenda aestimavit? Statimque ipse quaestionem enodem reddidit, subjiciens quod exstinguatur lucerna impiorum, et futura sit eorum eversio : non falli Deum doctorem sapie
Abbreviated transcription (Latin):
inhorrentẽ uesicis. exaratum uulnerib a capite usq ad
pedes uidebant. Quib hanc sc̃s iob ꝓponit assertionem.
Si ego ꝓpter peccata mea hȩc patior: cur impii uiuunt:
Inueterauerunt autem: & in diuitiis semen eoꝵ scđm uo-
nusqu̾a. Fiagellum autẽ dñi ñ ẽ in ipsis. Hȩc uidens infir-¬
mus corde exagitatur. & studium auertit suũ: cuiꝰ dic¬
turus sermones. ante sc̃s premisit iob dicens. Portate me.
ego loquar: deinde redarguite me. N am & si arguor. qͣsi
homo arguor: portate gͦ onus sermonum meoꝵ. Dictu.¬
rus enim sum qd̃ non ꝓbo: sed ad uos redarguendos ꝓfe¬
ram sermones iniquos. Aut certe quia ita est uersus. Od
autem. numquid ab homine arguor: Hoc est homo me.
non potest redarguere quia peccaui: & si argui dignus
sum. quia non ex euidenti culpa me arguitis. sed ex inui¬
riis estimatis merita delictoꝵ. Uidens autem infirmus

Expanded text:
inhorrentemque vibicibus, exaratum vulneribus a capite usque ad inhorrentemque vibicibus, exaratum vulneribus a capite usque ad pedes videbant . Quibus hanc sanctus Job proponit assertionem: Si ego propter peccata mea haec patior, Cur impii vivunt? Inveteraverunt autem, et in divitiis semen eorum secundum nusquam: Flagellum autem a Domino non est in ipsis . 42. Haec videns infirmus corde exagitatur, et studium avertit suum. Cujus dicturus sermones, ante sanctus praemisit Job, dicens: Portate me, autem loquar, deinde videte me. Nam et si arguor, quasi homo arguor. Portate ergo onus sermonum meorum . Dicturus enim sum quod non probo: sed ad vos redarguendos proferam sermonis iniquos. Aut certe; quia ita est versus. Quid autem? Numquid ab homine arguor? hoc est, homo me non potest redarguere quia peccavi, etsi argui dignus sum; quia non ex evidenti culpa me arguitis, sed ex injuriis aestimatis merita delictorum. Videns ergo infirmus
Abbreviated transcription (Latin):
um om̃i uenienti patebat. Beatus plane: de cuiꝰ domo
nũqu̾a uacuo sinu pauper exibat. Neque enĩ quisqu̾a
magis beatus. qu̾a qui intelligit suꝑ pauꝑis necessitatẽ.
& infirmi atq in opis erumnã. In die iudicii habebit
salutem adño: qu̾e habebit suȩ debitorem miscdiȩ.¬
ed pleriq reuocantur ab officio dispensatricis miscđie.
dum putant hominis actus ñ curare dm. aut nescire
eum quid in occultis geramꝰ. quid teneat nr̃a conscientia.
aut uidicium eiꝰ nequaqu̾a iustum uideri. quando peccato¬
res diuitiis abundare uident. gaudere honorib. sanitate.
liberis: contra autẽ. iustos in opes degere. inhonoros. sine.
liberis. infirmo corpore. luctu frequenti. Nec mediocris
ea questio. quandoquidẽ tres illi reges amici iob ꝓpterea
eum peccatorem pnuntiabant. quia in opẽ factum ex diui¬
te. orbatum liberis ex fecundo parente. ꝑfusum ulceribus.

Expanded text:
um omni venienti patebat . Beatus plane, de cujus domo um omni venienti patebat . Beatus plane, de cujus domo numquam vacuo sinu pauper exivit; neque enim quisquam magis beatus, quam qui intelligit super pauperis necessitatem et infirmi atque inopis aerumnam. In die judicii habebit salutem a Domino, quem habebit suae debitorem miseed plerique revocantur ab officio dispensatricis misericordiae, dum putant hominis actus non curare Dominum, aut nescire eum quid in occultis geramus, quid teneat nostra conscientia: aut judicium ejus nequaquam justum videri, quando peccatores divitiis abundare vident, gaudere honoribus, sanitate, liberis: contra autem, justos inopes degere, inhonoros, sine liberis, infirmos corpore, luctu frequenti. 41. Nec mediocris ea quaestio, quando quidem tres illi reges amici Job, propterea eum peccatorem pronuntiabant, quia inopem factum ex divite, orbatum liberis ex fecundo parente, perfusum ulceribus,
Abbreviated transcription (Latin):
comendat xp̃ianam animam. qua miscđia : primũ in paupe¬
res. ut cominunes iudices partus naturȩ. quȩ om̃ib ad usũ
generat fructus terrarum. ut quod habes largiaris pauꝑi.
& consortem & conformem tuũ adiuues. Tu minini lar¬
giris: ille uitam accipit. Tu pecuniam das: ille substanti¬
am suam estimat. Tuus denariꝰ. census illiꝰ est. Ad hȩc
plus ille tibi confert: cum sit debitor salutis. Si nudũ uesti¬
as: te ipsum indues iustitia. Si peregrinũ sub tectũ indu¬
cas tuum. si suscipias egentem: ille tibi scoꝵ adquirit ami¬
citias. & eterna tabernacula. Non mediocris ista gratia.
Corporalia seminas: sed recipis sp̃ualia. Miraris iudici¬
um dñi de scõ iob: mirare uirtutem eiꝰ qui poterat dice¬
re. Oculus eram cecoꝵ: pes claudoꝵ. Ego eram infir¬
moꝵ pater: uellerib agnoꝵ meoꝵ. calefacti sunt hume¬
ri eoꝵ. Horis non habitabat peregrinꝰ: ostium autẽ me¬

Expanded text:
commendat Christianam animam quam misericordia. Primum in paupecommendat Christianam animam quam misericordia. Primum in pauperes, ut communes judices partus naturae, quae omnibus ad usum generat fructus terrarum; ut quod habes, largiaris pauperi, et consortem et conformem tuum adjuves. Tu nummum largiris, ille vitam accipit: tu pecuniam das, ille substantiam suam aestimat. Tuus denarius, census illius est. 39. Ad haec plus ille tibi confert, cum sit debitor salutis. Si nudum vestias, te ipsum induis justitiam. Si peregrinum sub tectum inducas tuum, si suscipias egentem: ille tibi acquirit sanctorum amicitias et aeterna tabernacula. Non mediocris ista gratia. Corporalia seminas, et recipis spiritalia. Miraris judicium Domini de sancto Job? Mirare virtutem ejus, qui poterat dicere: 12 Oculus eram caecorum, pes claudorum. Ego eram infirmorum pater, velleribus agnorum meorum calefacti sunt humeri eorum. Foris non habitabat peregrinus: ostium autem me
Abbreviated transcription (Latin):
non facies furtum. non falsum testimonium dices. Honora
patrem & matrẽ : & dilige proximum tuũ sicut te ipsum:
Hȩc sunt media officia: quib aliquid deest. Deniq di-¬
cit illi adolescens. Om̃ia ista custodiui a iuuentute mea.
Quid adhuc michi deest: Ait illi iħc. Si uis ꝑfectus eẽ.
uade uende bona tua & da pauperib & habebis thesaurũ
in celo: & ueni sequere me. Et supra habes scriptum. ubi
diligendos inimicos. & orandum dicit ꝓ calumniãtib &
ꝑsequentib nos. & benedicere maledicentes. hoc nos facere
debere. si uolumꝰ ꝑfecti esse sicut pater nr̃ qui in celo ẽ:
qui suꝑ bonos & malos iubet solem radios suos fundere.
& pluuiȩ rore terras uniersoꝵ sine ulla discretione pin¬
guescere. Hoc est gͥ ꝑfectum officium. qd̃ cãtorthomã
dixerunt greci: quo corrigantur om̃ia quȩ aliquos po¬
tuerunt lapsus habere. Bona etiam miscđia: quȩ & ipsa
ꝑfectos facit. quia initatur ꝑfectũ patrẽ. Nichil tam

Expanded text:
non facies furtum, non falsum testimonium dices: honora patrem et matrem: et, Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Haec sunt media officia, quibus aliquid deest. 37. Denique dicit illi adolescens: Omnia haec custodivi a juventute mea, quid adhuc mihi deest? Ait illi Jesus: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia bona tua, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me . Et supra ita est scriptum, ubi diligendos inimicos, et orandum dicit pro calumniantibus et persequentibus nos, et benedicere maledicentes; hoc nos facere debemus, si volumus perfecti esse, sicut Pater noster qui in coelo est, qui super bonos et malos solem jubet radios suos fundere, et pluvia et rore terras universorum sine ulla discretione pinguescere. Hoc est igitur perfectum officium, quod κατόρθωμα dixerunt Graeci, quo corriguntur omnia, quae aliquos potuerunt lapsus habere. 38. Bona etiam misericordia, quae et ipsa perfectos facit, quia imitatur perfectum Patrem. Nihil tam
Abbreviated transcription (Latin):
tatem & cogitantes dolum ñ audiebat: quasi surdus &
quasi mutus non aꝑiebat os suum: Quia & alibi habes.
laudis do dependitur. hoc reuerentia exhibetur. cũ scrip¬
turȩ diuinȩ leguntur: hoc honorantur parentes. Scio
considerat: quid dicat. & cui dicat. quo in loco. & tẽpore.
Est gͦ & tacendi & loquendi modus: est etiã in factis modꝰ.
Pulchrũ est igit᷑ tenere mensuram officii.

Expanded text:
tatem, et cogitantes dolum, non audiebat quasi surdus, et tatem, et cogitantes dolum, non audiebat quasi surdus, et quasi mutus non aperiebat illis os suum; quia et alibi habes: laudis Deo dependitur, 11 hoc reverentia exhibetur, cum Scripturae divinae leguntur, hoc honorantur parentes. Scio considerat, quid dicat, aut cui dicat, quo in loco, et tempore. Est ergo et tacendi et loquendi modus: est etiam facti modus. Pulchrum igitur tenere mensuram officii.
Abbreviated transcription (Latin):
bernaculis studet. uel remis ducere: pris in fluuio p̾ludit
Qui canendi suauitatẽ. & uocis affectant prestantiam:
priꝰ sensim canendo uocẽ excitant. Et qui uirib cor¬
poris. legitimoq luctandi certamine. corona petunt:
cotidiano usu palestrȩ aurantes. menbra nutrientes. pa¬
cientiam labore assuescunt. Et ipsa natura nos in par¬
uulis docet: qd̃ pris sonos meditantur loquendi. ut lo¬
qui discant. Itaq sonus exercitatio quedam & palestra
uocis est. Ita ergo qui uolunt. discere cautionẽ loquendi:
qd̃ naturȩ ẽ ñ negent. quod custodiȩ exerceant. ut qui
in specula sunt. speculando intendant ñ dormiendo.
Om̃is enim res ꝓpriis ac domesticis exercitiis augetur
Ergo dauid tacebat non semꝑ. s ꝓ tempore: ñ uigit᷑
neq in om̃ib sed irritanti aduersario: ꝓuocanti pecca¬
tori ñ respondebat. Et sicut alibi ait. loquentes uani¬

Expanded text:
bernaculis studet, vel remis ducere, prius in fluvio praeludit. bernaculis studet, vel remis ducere, prius in fluvio praeludit. Qui canendi suavitatem et vocis affectant praestantiam, prius sensim canendo vocem excitant. Et qui viribus corporis, legitimoque luctandi certamine coronam petunt, quotidiano usu palaestrae durantes membra, nutrientes patientiam, laborem assuescunt. 33. Haec ipsa natura nos in parvulis docet, quod prius sonos meditantur loquendi, ut loqui discant. Itaque sonus exercitatio quaedam et palaestra vocis est. Ita ergo et qui volunt discere cautionem loquendi, quod naturae est, non negent: quod custodiae est, exerceant; ut qui in specula sunt, speculando intendant, non dormiendo. Omnis enim res propriis ac domesticis exercitiis augetur. 34. Ergo David tacebat non semper, sed pro tempore: non jugiter, neque omnibus; sed irritanti adversario, provocanti peccatori non respondebat. Et, sicut alibi ait , loquentes vani
Abbreviated transcription (Latin):
riã adductis. ducẽ salutis eoꝵ ꝑ passionẽ consummari.
umquid prior panetiꝰ. numquid aristotiles. qui &
ipse disputauit de. officio. qua dauid: cum & ipse
pẏtagoras qui legitur socrate antiquior. ꝓpħam secutus
dauid. legem silentii dederit suis: Sed ille ut qui per
quinquennium discipulis usum inhiberet loquendi: da-¬
uid autem ñ ut naturȩ munꝰ imminueret: sed ut custo¬
diam ꝓferendi sermonis doceret. Et pytagoras quidem
ut non loquendo loqui doceret:: dauid ut loquendo ma¬
gis disceremꝰ loqui. Quomodo enim sine exercitio doc-¬
trina. ut sine usu ꝓfectus: Qui disciplinã bellic̾ã uult
assequi: cotidie exercitatur armis: & tanqu̾a in ꝓcinc¬
tu positus ꝓludit prelium: & uelut coram posito pre¬
tendit hoste.atq ad peritiã uiresq iaculandi uł su¬
os explorat lacertos: uł aduersarioꝵ declinat ictus &
uigilanti excipit optutu. Qui nauẽ in mari regere gu¬

Expanded text:
riam adductis, ducem salutis eorum per passionem consummari . 31. riam adductis, ducem salutis eorum per passionem consummari . 31. Numquid prior Panaetius, numquid Aristoteles, qui et ipse disputavit de Officio, quam David; cum et ipse Pythagoras, qui legitur Socrate antiquior, prophetam secutus David , legem silentii dederit suis? Sed ille ut per quinquennium discipulis usum inhiberet loquendi: David autem non ut naturae munus imminueret; sed ut custodiam proferendi sermonis doceret. Et Pythagoras quidem ut non loquendo loqui doceret, David ut loquendo magis disceremus loqui. Quomodo enim sine exercitio doctrina, aut sine usu profectus? 32. Qui disciplinam bellicam vult assequi, quotidie exercetur armis, et tamquam in procinctu positus praeludit praelium, et velut coram posito praetendit hoste: atque ad peritiam viresque jaculandi, vel suos explorat lacertos, vel adversariorum declinat ictus, et vigilanti exit obtutu. Qui navim in mari regere gu
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternȩ ꝓsit grãm definimꝰ. ñ qd̃ ad delectationẽ p̃sen¬
tis. neq aliqua commoda in facultatib & copiis opum
constituimꝰ. s incommoda hȩc putamꝰ. si non reiciant᷑
ea quȩ oneri magis cum sint estimari. quã dispendio
cum erogantur. Non suꝑfluum gͥ scriptionis nr̃ȩ ẽ
opus: quia officium diuersa estimamꝰ regula. utq
illi estimauerunt. Illi scłi commoda in bonis aucunt.
nos hec etiam in detrimentis. Qm qui hic recipit bona
ut ille diues illuc cruciatur. & lazarus qui mala istic
ꝑtulit. illic consolationẽ inuenit. Deinde qui illa
nͣ legunt. nr̃a legant si uolunt: qui nͨ sermonũ suppel¬
lectilem neq artem dicendi. sed simplicem rert̃i exqͥ¬
stitui loco. qd̃ grece tipenor̃ dicitur: instruimur & do¬
re quȩ decent: sanam doctrinã. Et alibi. Decebat enĩ
eum ꝑ quẽ om̃ia & ꝓpter quẽ om̃ia: multis filiis in glo-¬

Expanded text:
aeternae prosit gratiam definimus, non quod ad delectationem praesenaeternae prosit gratiam definimus, non quod ad delectationem praesentis. Neque aliqua commoda in facultatibus et copiis opum constituimus: sed incommoda haec putamus, si non rejiciantur; eaque oneri cum sint aestimari magis, quam dispendio cum erogantur. 29. Non superfluum igitur scriptionis nostrae est opus, quia Officium diversa aestimamus regula atque illi aestimaverunt. Illi saeculi commoda in bonis ducunt, nos haec etiam in detrimentis; quoniam qui hic recipit bona, ut ille dives, illic cruciatur: et Lazarus qui mala hic pertulit, illic consolationem invenit . Deinde qui illa non legunt, nostra legent si volent: qui non sermonum supellectilem, neque artem dicendi; sed simplicem rerum exqustitui loco quod Graece πρέπον 10 dicitur instruimur et dore quae decent sanam doctrinam . Et alibi: Decebat autem eum per quem omnia, et propter quem omnia, multis filiis in glo
Abbreviated transcription (Latin):
ratio ipsa abhorret: quando quidẽ officiũ ab efficiendo
aictum putamꝰ quasi efficium: s: ꝓpter decorẽ sermonis
una immutata litera officium nuncupari. uł certe ut
ea agas quȩ nulli officiant: prosint om̃ibus.
fficia autẽ ab honesto & utili dici estimauerunt:
& de his duob eligere quid prestet. deinde indice¬
re. ut duo concurrant honesta. & duo utilia: & quera¬
tur quid honestis & quia utiliꝰ. Primo gͥ in tres partes
officium diuiditur: honestum & utile. & qͥd p̾stantiꝰ.
Deinde hȩc tria in quinq genera diuiserunt: in duo
honesta & duo utilia. & eligendi iudiciũ. Prima ꝑti-¬
nere aiunt ad decus honestatemq uitȩ: scđa ad uitȩ
cominoda. copias. opes. facultates. de his eligendis subeẽ
iudicium. Hȩc illi. Nos autem nichil om̃ino nisi quod
deceat & honestum sit futuroꝵ magis qu̾a presentium
metimur formula: nichilq utile. nisi qd̃ ad uitȩ illius

Expanded text:
ratio ipsa abhorret, quandoquidem Officium ab efficiendo ratio ipsa abhorret, quandoquidem Officium ab efficiendo dictum putamus, quasi efficium: sed propter decorem sermonis una immutata littera, officium nuncupari: vel certe, ut ea agas, quae nulli officiant, prosint omnibus. fficia autem ab honesto et utili duci existimaverunt, et de iis duobus eligere quid praestet: deinde incidere ut duo concurrant honesta, et duo utilia; et quaeratur quid honestius, et quid utilius. Primum igitur in tres partes Officium dividitur: honestum, et utile, et quid praestantius. Deinde haec tria in quinque genera diviserunt, in duo honesta, et duo utilia, et eligendi judicium. Prima pertinere dicunt ad decus honestatemque vitae, secunda ad vitae commoda, copias, opes, facultates: de iis eligendis subesse judicium. Haec illi. 28. Nos autem nihil omnino nisi quod deceat et honestum sit, futurorum magis quam praesentium metimur formula: nihilque utile nisi quod ad vitae illius
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur frequenter. qui dedeceant patrẽ: uos autẽ eligimꝰ.
ut diligamꝰ. Itaq illi necessitate diliguntur. quȩ ñ satis ido¬
nea atq diuturna est ad ꝑperutatẽ diligendi magistra:
uos iudicio. quo magnum karitatis pondus ad ium diligen¬
ai adiungitur. ꝓbare quos diligas. & diligere qͦs elegeris.
roo quoniã ꝑsonȩ conueniunt: uideamꝰ utrum
res ipsa conueniat scribere de officiis. & utr̃u hoc
nomen philosophoꝵ tantummꝰ scolȩ aptum sit: au etiam
in scripturis repperiatur diuinis. Pulchre itaq dum legi¬
mus hodie ȩuugłm. quasi adhortaretur ad scribendum
sp̃s sc̃s optulit nobis lectionem. qua confirmarem᷑ etiã
in nobis officium dici posse. Nam cum zacharias sacer¬
dos obinutiusset in templo. & loqui ñ posset. factũ ẽ
inquit ut impleti sunt dies officii eiꝰ. abiit in domũ
suam. Legimꝰ igitur officium dici a nobis posse. Nec

Expanded text:
cuntur frequenter, qui dedeceant patrem: vos ante elegimus, cuntur frequenter, qui dedeceant patrem: vos ante elegimus, ut diligamus. Itaque illi necessitate diliguntur, quae non satis idonea atque diuturna est ad perpetuitatem diligendi magistra: vos judicio, quo magnum charitatis pondus ad vim diligendi adjungitur, probare quos diligas, et diligere quos elegeris.rgo quoniam personae conveniunt, videamus utrum res ipsa conveniat scribere de Officiis: et utrum hoc nomen philosophorum tantummodo scholae aptum sit, an etiam in Scripturis reperiatur divinis. Pulchre itaque dum legimus hodie Evangelium quasi adhortaretur ad scribendum Spiritus sanctus obtulit nobis lectionem, qua confirmaremur etiam in nobis Officium dici posse. Nam cum Zacharias sacerdos obmutuisset in templo, et loqui non posset: Factum est, inquit, ut impleti sunt dies Officii ejus, abiit in domum suam . Legimus igitur Officium dici a nobis posse. 9 26. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
uid sc̃o idithum canendum dedit. ego uobis tenen¬
dum suadeo: delectatus eiꝰ sensu ꝓfundo. & uirtute senten¬
tia rum. Aduertimꝰ enim ex his. quȩ breuiter libaui¬
mꝰ & silendi patientiam. & oportunitatẽ loquendi. & in
posteriorib contemptũ diuitiarũ. quȩ maxima uirtutum
fundamenta sunt: hoc psalmo doceri. Dum gͥ hunc psal¬
mum considero: successit animo de officiis scribere. De
quib etiam si quidam philosophiȩ studentes scripserunt:
ut panetius & filiꝰ eiꝰ apud grecos. tulliꝰ apud latinos:
non alienum duxi nr̃o munere. ut etiam ipse scriberem.
& sicut tulliꝰ ad erudiendum filium. ego quoq ad uos
informandos filios meos. Neq enim minꝰ uos diligo. quos
in ȩuugłio genui: quam si coniugio suscepissem. Non enĩ
uehementior est natura ad diligendum. qu̾a gr̃a. Plus
certe diligere debemꝰ quos ꝑpetuos nobiscum putamus
futuros. quã quos in hoc tantum scło. Illi degeneres nas¬

Expanded text:
vid sancto Idithum canendum dedit, ego vobis tenenvid sancto Idithum canendum dedit, ego vobis tenendum suadeo, delectatus ejus sensu profundo et virtute sententiarum. Advertimus enim ex his quae breviter libavimus, et silendi patientiam, et opportunitatem loquendi, et in posterioribus contemptum divitiarum, quae maxima virtutum fundamenta sunt, hoc psalmo doceri. Dum igitur hunc psalmum considero, successit animo de Officiis scribere. 24. De quibus etiamsi quidam Philosophiae studentes scripserint, ut Panaetius, et filius ejus apud Graecos, Tullius apud Latinos; non alienum duxi a nostro munere, ut etiam ipse scriberem. Et sicut Tullius ad erudiendum filium, ita ego quoque ad vos informandos filios meos; neque enim minus vos diligo quos in Evangelio genui, quam si conjugio suscepissem. Non enim vehementior est natura ad diligendum, quam gratia. Plus certe diligere debemus quos perpetuo nobiscum putamus futuros, quam quos in hoc tantum saeculo. Illi degeneres nas