comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
florens hactenus etiã in presentiarũ iuget. ꝑ eam quȩ ad
te michi est cognationẽ seruituti addicta deꝑeat. Nec tan¬
tum affinitati sed et naturȩ inimicatur quod intendis. dũ
diuina ura homo tibi subdere moliris. quȩ me cognato et pa¬
rente tuta illibataq conseruare et augere debuisses. Quia
uͦ inhumanũ sit beneficiis talem uicissitudinẽ rependere.
coram ẽ inspicere. dum tibi deferenti honorẽ et munificen¬
tiam. sempiternũ michi prestare contendis opprobrium.
Uerũtam cum decetero gratũ tibi spondeam obsequium.¬
sed in hac expostulatione scias me nullatenus tibi cessurũ.
nando. grauiora inferendo excidio ȩccłȩ totus incubuit.
Aduersus quẽ romanũ ꝑ internuncios interpellat abbas suf¬
fragium. Interim mediantib amicis ꝓ pace comiti suppli¬
cat. comitis malignitate se se immeritu ꝑ orat. concordiã saluo
iure priuilegioꝵ et dignitate eccłȩ representat. Proinde

Expanded text:
florens, hactenus etiam impraesentiarum viget, per eam quae a florens, hactenus etiam impraesentiarum viget, per eam quae a te mihi est cognationem servituti addicta depereat. Nec tantum affinitati, sed et naturae inimicatur quod intendis, dum divina jura homo tibi subdere moliris, quae me cognato et parente tuta illibataque conservare et augere debuisses. Quam vero inhumanum sit beneficiis talem vicissitudinem rependere, coram est inspicere, dum tibi deferenti honorem et munificentiam, sempiternum mihi praestare contendis opprobrium. Verumtamen cum de caetero gratum tibi spondeam obsequium,sed in hac expostulatione scias me nullatenus tibi cessurum. nando, graviora inferendo, excidio ecclesiae totus incubuit: adversus quem Romanum per internuntios interpellat abbas suffragium. Interim mediantibus amicis pro pace comiti supplicat; comitis malignitatem sese immeritum perorat, concordiam salvo jure privilegiorum et dignitate Ecclesiae repraesentat; proinde
Abbreviated transcription (Latin):
manũ amicoꝵ et domesticoꝵ suoꝵ et illius in concordiã
rediret identidem rursus requisiuit. Idipsum eo renuen¬
te : int̾rogauit iterũ abbas utrũne sibi necessario in cũberet.
ut se suaq ab eo obseruaret. Respondente illo sic sibi opus
ẽẽ : diffidatus abbas ab eo recessit. Misitq comes satellites
suos in quandam possessionẽ monasterii. et depredatus est
eã abductis animalib et spoliis multis. Obsecrante ꝓinde
abbe ut ablata sibi concederentur : tunc tandem hactenus
absconsum uirus comes effudit. et ut abbas in curia eiꝰ de
quibus libet ab eo uocatus iuris iuisticiã exsequeret᷑ expetiit.
Abbas respondit contrariũ aduersumq omnino ẽẽ tam diui¬
nis legib quã ȩccłȩ morib necne etiã apłicis decretalib qđ
expostulatur. Et turpe atq indecorũ inquit michi est. ut
libertas monasterii quȩ ꝑ multa tẽpora sub diuersis patrib

Expanded text:
manum amicorum et domesticorum suorum, et illius in concordiam manum amicorum et domesticorum suorum, et illius in concordiam rediret, identidem rursus requisivit. Idipsum eo renuente, interrogavit iterum abbas, utrumne necessario sibi incumberet, ut se suaque ab eo observaret. Respondente illo sic sibi opus esse, diffidatus abbas ab eo recessit. Misitque comes satellites suos in quamdam possessionem monasterii, et depraedatus est eam abductis animalibus et spoliis multis. Obsecrante proinde abbate, ut ablata sibi concederentur; tunc tandem hactenus absconsum virus comes effudit, et ut abbas in curia ejus de quibuslibet ab eo vocatus juris justitiam exsequeretur, expetiit. Abbas respondit contrarium adversumque omnino esse tam divinis legibus quam Ecclesiae moribus, necne etiam apostolicis decretalibus quod expostulatur. Et turpe atque indecorum, inquit, mihi est, ut libertas monasterii quae per multa tempora sub diversis Patribus
Abbreviated transcription (Latin):
suit quã pater sopitam reliquerit. Suꝑueniente itaq
beatissimȩ dilectricis dĩ beatȩ Mariȩ magdalene festo sollen¬
ni. cũ in hospitio monasterii ex more consedisset. seruos su¬
os iussit stare pre forib. quatinꝰ si forte uisitaturus illum
abbas aduenisset. ab ingressu eũ ꝓhiberent. Qui factis
iussa cõplentes. aduenienti abb̃i obices ianuas clauserunt.
comitem esse in conclaui deintus responderunt. Nepulsus
abbas sustinuit et hanc cu patientia contumeliam. et suspectꝰ
ingrati hominis nequitiam: utrobiq liberũ gerebat animũ.
Existente autẽ comite apud climiciacũ. ingressus ÷ ad eũ ab¬
bas. causamq ostentate indignationis requisiuit ab eo.
Q uo pretendente orbati hominis calumniã: non ẽẽ iuris
illius hominem abbas respondit. At ille filiolum suũ
hominẽ eẽ dixit. hoc ẽ ab utero matris denominatũ. Nr¬
ridens abbas quasi ludo. utrum uis iusticiȩ ab eo digna¬
retur acciꝑe requisiuit. Quo negante : utrũ etiam ꝑ

Expanded text:
iente itaque beatissimae dilectricis Dei Mariae Magdalenae festo solemni, cum in hospitio monasterii ex more consedisset, servos suos jussit stare prae foribus, quatenus si forte visitaturus illum abbas advenisset, ab ingressu eum prohiberent. Qui factis jussa complentes advenienti abbati obices januas clauserunt, comitem esse in conclavi deintus responderunt. Repulsus abbas sustinuit et hanc cum patientia contumeliam, et suspectus ingrati hominis nequitiam, utrobique liberum gerebat animum. Existente autem comite apud Cluniacum, ingressus est ad eum abbas, causamque ostentatae indignationis requisivit ab eo, quo praetendente orbati hominis calumniam: non esse juris illius hominem abbas respondit. At ille filiolum suum hominem esse dixit, hoc est ab utero matris denominatum. Arridens abbas quasi ludo, utrum jus justitiae ab eo dignaretur accipere requisivit, quo negante, utrum etiam per
Abbreviated transcription (Latin):
ratum ab ipsa teneri. nec ab aliquo in posterũ idipsum
audiuimus eduensi ep̃o grauiter infestatur. ⁊ qd̃ eidem
lib̾tatis ac dignitatis romanoꝵ pontificũ gratiuta benig¬
nitate collatum ẽ cassare nititur. Suꝑ hoc aut̃ qd̾ idem
pret̃ ipsum uł eiꝰ assensum ordines non posse celebrare
uł altaria ꝯsecrare. utriꝰq recordam᷑ officium prece ⁊
monitu abbis ipsiꝰ ȩccłȩ atq ꝯuentꝰ nos ibidem cõplesse.¬
ea lib̾tate ⁊ dignitate ipsam conseruare dignemini.
qua antecessores ur̃i eam seruauerunt. nec de iure suo¬
eandem minui uel iniuste priuari sustineatis lm̃e pa-¬
ter et domine.

Expanded text:
ratum ab ipsa teneri nec ab aliquo in posterum idipsum ratum ab ipsa teneri nec ab aliquo in posterum idipsum audiuimus, Eduensi episcopo grauiter infestatur et quod eidem libertatis ac dignitatis Romanorum pontificum gratuita benignitate collatum est cassare nititur. Super hoc autem quod ipreter ipsum uel eius assensum ordines non posse celebrare uel altaria consecrare: utriusque recordamur officium prece et monitu abbatis ipsius aecclesiae atque conuentus nos ibidem coeadem libertate et dignitate ipsam conservare dignemini, qua antecessores eandem minui uel iniuste priuari sustineatis, karissime pater et domine.
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam se testes hab̾e dicebat qui senio uł langore
confecti suam nob̃ p̃sentiam nequeunt ex hibe. Ii gͥ de
fine debito defraudari: ꝑ presentia uob̾ scripta mãdamꝰ
quatenꝰ ab alterutra partiũ requisiti in unũ ꝯuenien¬
tes. ad locum in quo testes suam uob̃ p̃sentiã exhibere
ualeant accedatis. ⁊ uiram̃to ab eis suscepto quicquid
suꝑ eadẽ causa testificati fuerint in scripture seriem
fideliter redigatis ⁊ inscript᷑a redactum ac sigilloꝵ ur̃oꝵ
imp̃ssione signatũ cũ ad causam iam dictꝰ fr̃ nr̃ re¬
dire uoluerit ad nr̃am p̃sentiã transmutatis. Forma
uͥ iuramenti hec erit. Ego .ilł. uiro qm̃ quicgiud ue¬
natus reticebo. Data Signie .iiii. lł febr.¬
Ieuerendo pat̾ͥ ⁊ año suo. Eũs. dĩ gr̃a summo pon¬
Atifici. h. rotomag̃ humił sacerdos. obedientiã debitã
⁊ reuerentia. Qd̾ sc̃a romana ȩccła ꝓuida dispensatiõe
uiris ac dignitatis contulit quibuslibet ȩccłiis. ꝯfidimꝰ

Expanded text:
quosdam se testes habere dicebat, qui senio uel langore confecti suam nobis presentiam nequeunt exhibere. Quia igifine debito defraudari, per presentia uobis scripta mandamus, quatenus ab alterutra partium requisiti in unum conuenientes ad locum, in quo testes suam uobis presentiam exhibere ualeant, accedatis et iuramento ab eis suscepto quicquid super eadem causa testificati fuerint in scripture seriem fideliter redigatis et in scriptura redactum ac sigillorum uestrorum impressione signatum, cum ad causam iam dictus frater noster redire uoluerit, ad nostram presentiam transmittatis. Forma uero iuramenti haec erit: 'Ego ille iuro quoniam quicquid uenitus reticebo'. Data Signie IIII Kal. Febreuerendo patri et domino suo Eugenio dei gratia summo pontifici. Hugo Rotomagensis humilis sacerdos obedientiam debitam et reuerentiam. Quod sancta Romana aecclesia prouida dispensatione iuris ac dignitatis contulit quibuslibet aecclesiis, confidimus
Abbreviated transcription (Latin):
querelam deposuit. quod quedam quȩ in monasterio
tuo ȩccła sua usq ad hec tp̃ra pacifice habuit. ei contͣ
iusticiam auferre moliris. ⁊ uiua uoce respond̾is qd̾
mum spectat. frm̃ scandala de medio tollere ⁊ euiq
suam iusticiã ꝯseruare. ꝑ p̃sentia tͥ scͥpta mandamꝰ.
quatinꝰ ꝓximis octauis beati martini nͥ forte cum eodem
fr̃e nr̃o interim concordaueris. ꝑ te ipsum uł ꝑsufficientes
responsales tuos cũ munimentis monasterii tui maxime
cũ instrum̃to fundatoris ad nr̃am p̃sentiã uenias suꝑ
his responde paratꝰ. Nichilominꝰ qͦq sollicitudini tue
ep̃i de his quȩ tu ⁊ homines tui ei ab hominib suisiniu¬
ste tenetis. iusticiã facias. qm̃ eidẽ frĩ nr̃o eduen ep̃o eodẽ¬

Expanded text:
querelam deposuit, quod quedam quae in monasterio tuo aecclesia sua usque ad hec tempora pacifice habuit, ei contra iusticiam auferre moliris et uiua uoce responderis quod mum spectat fratrum scandala de medio tollere et cuique suam iusticiam conseruare, per presentia tibi scripta mandamus, quatinus proximis octauis beati Martini, nisi forte cum eodem fratre nostro interim concordaueris, per te ipsum uel per sufficientes responsales tuos cum munimentis monasterii tui, maxime cum instrumento fundatoris, ad nostram presentiam uenias super his respondere paratus. Nichilominus quoque sollicitudini tue pi de his quae tu et homines tui ei ab hominibus suis iniuste tenetis, iusticiam facias, quoniam eidem fratri nostro Ed
Abbreviated transcription (Latin):
mulatũ. Sane ꝗ. hec tam grauia sunt ut nec impuni-¬
dam. Presentiũ itaq tͥ auctoritate p̃cipimꝰ quatinus
cũ ab eo fueris euocatꝰ p̃sentiam tuã ei exhibeas. inquisi¬
tioni eiꝰ plenã rationem de his omnib reddituriis. Il¬
los aut̃ parrochianos tuos quos in aliquã monachoꝵs
aut clericoꝵ ipsius monasterii iuolentas manus iniecisse
constiterit. congregato cetu ecclȩ publice candelis accen¬
sis exꝯmunicatos annuncies. ⁊ donec ꝓ tanto excessu
satisfacturi apłico se ꝯspectui cum tius luteris rep̃sen¬
tent : ꝑ totam tuam diocesim sicut exꝯmunicatos facias eu-¬
tari. Ne cet̾o tota sollicitudine precaue ne antefato filio

Expanded text:
mulatum. Sane quia hec tam grauia sunt, ut nec impunimulatum. Sane quia hec tam grauia sunt, ut nec impunidam. Presentium itaque tibi auctoritate precipimus, quatinus cum ab eo fueris euocatus, presentiam tuam ei exhibeas, inquisitioni eius plenam rationem de his omnibus redditurus. Illos autem parrochianos tuos, quos in aliquam monachorum aut clericorum ipsius monasterii uiolentas manus iniecisse constiterit, congregato cetu aecclesiae publice candelis accensis excommunicatos annuncies et donec pro tanto excessu satisfacturi apostolico se conspectui cum tuis litteris representent, per totam tuam diocesim sicut excommunicatos facias euitari. De cetero tota sollicitudine precaue, ne antefato filio
Abbreviated transcription (Latin):
faceres d̃ ore tuo audiuimꝰ ꝓcessisse. qr scilicet malebas
ut uireliac̾ monast̾ium omnino destrueret᷑. quã tue ñ
apłica discessisti : eum ⁊ ꝯmissam sibi ȩccłam tam ꝑ te ꝗͣ ꝑ
tuos multiplicit᷑ aggrauasti. quosc̃q potes in damnum
⁊ ꝑturbationẽ eiꝰ accendis. fr̃ ⁊ tuus ad suggestionẽ tuã
in eccłam ⁊ bona eiꝰ damnabili p̃sũptione crassat᷑. homines
suos de more orationis causa ire ad monasteriũ ñ ꝑmittit.
homines monasterii capit ⁊ dep̃datur. ⁊ quidã eoꝵ qui
sub ipsius ditione consistunt. in tantȩ p̃sũptionis au¬
daciam ꝓruꝑunt. ut in ipsos etĩa monachos iuolentas
manus inicere non dubitauerunt. Preterea Niu̾nensem
comitẽ ita in eiusdem ȩccl̃ȩ ꝑsecutionẽ diceris accendis¬
se. ut sub tantoꝵs ꝯcussione uentoꝵ p̃fato filio nr̃o ⁊ eiꝰ
fr̃ib uix ibi quietis locus ad diuinum remaneat fa¬

Expanded text:
faceres de ore tuo audiuimus processisse, quia scilicet malebas faceres de ore tuo audiuimus processisse, quia scilicet malebas ut Vizeliacense monasterium omnino destrueretur, quam tue non apostolica discessisti, eum et commissam sibi aecclesiam tam per te quam per tuos multipliciter aggrauasti, quoscumque potes in damnum et perturbationem eius accendis. Frater etiam tuus ad suggestionem tuam in ecclesiam et bona eius damnabili presumptione crassatur, homines suos de more orationis causa ire ad monasterium non permittit, homines monasterii capit et depredatur et quidam eorum, qui sub ipsius ditione consistunt, in tantae presumptionis audaciam proruperunt, ut in ipsos etiam monachos uiolentas manus inicere non dubitauerunt. Preterea Niuernensem comitem ita in eiusdem aecclesiae persecutionem diceris accendisse, ut sub tantorum concussione uentorum prefato filio nostro et eius fratribus uix ibi quietis locus ad diuinum remaneat fa
Abbreviated transcription (Latin):
rietatib quas ipsi abbi diceris intulisse nob̃ sufficienter
responde paratꝰ. Interim uͦ eidem abb̃i nullam ꝑturba¬
tionẽ seu molestiam quib libet modis inferre p̃sumas.
sollicite cauens ut supͣdictoꝵ exꝯmunicatoꝵ uł int̃ dictoꝵ
nullus a te uł a tuis prb̃ris ad diuina suscipiat᷑ officia. s ad
quencũq locum parrochiȩ tuȩ aliquis deuenerit. donec
p̃sens fuerit nullus ibi diuina officia p̃sumat celebrare. Qd̾
sistatuto termino ad nos uenire neglexeris. aut hȩc uel
alia quȩ ad predictoꝵ uindictam burgensium a nob seu
fr̃ib nr̃is statuta sunt presumpsisti uel presumpseris ui¬
olare. ꝓ certo cognoscas ⁊ causam ipsam ꝓcessum dictan¬
te iusticia recepturam. ⁊ te officii tui ꝑicłm in eursurũ.
discessum tuum a nob̃ ad nr̃am audientiam ꝑuenerunt.
fidem nob̃ faciunt illoꝵ uerboꝵ quȩ dum apud uos mora

Expanded text:
rietatibus, quas ipsi abbati diceris intulisse, nobis sufficienter rietatibus, quas ipsi abbati diceris intulisse, nobis sufficienter respondere paratus. Interim uero eidem abbati nullam perturbationem seu molestiam quibuslibet modis inferre presumas, sollicite cauens ut supradictorum excommunicatorum uel interdictorum nullus a te uel a tuis presbiteris ad diuina suscipiatur officia, sed ad quemcumque locum parrochiae tuae aliquis deuenerit, donec presens fuerit nullus ibi diuina officia presumat celebrare. Quod si statuto termino ad nos uenire neglexeris aut haec uel alia quae ad predictorum uindictam burgensium a nobis seu fratribus nostris statuta sunt presumpsisti uel presumpseris uiolare, pro certo cognoscas et causam ipsam processum dictante iusticia recepturam et te officii tui periculum incursurum. discessum tuum a nobis ad nostram audientiam peruenerunt, fidem nobis faciunt illorum uerborum, quae dum apud nos moram
Abbreviated transcription (Latin):
non ex tuis meritis s de apłice sed benignitate ꝓcedit.
S icut enĩ ꝓ certo nob̃ a complurib significatum ẽ om̃s
molestie atq uexationes quas dilecto filio nr̃o .P. abbi
uizeł burgenses ipsius mille ausu nefario presũpser̃t.
ꝑ instinctũ ⁊ incitationẽ tuam habuer̃ exordiũ. ⁊ eos
in tanta nequitia contra dm̃ ⁊ contra cõmissum tͥ ep̃ale
officium ⁊ animȩ tue salutẽ fouere ac manutenere non
times. Diceris nanq qd̃ et eisdem burgensib exꝯmunicatis
communicare p̃sumas. ⁊ ad diuina officia eos tu ipse ad¬
mittas. atq prb̃ris tuis diuina eis officia celebrari ꝑmit¬
tas. atq p̃cipias. Ir gͦ tam grauem ⁊ immodatũ exces¬
sum impunitũ pretermutere nec possumꝰ nec debemꝰ.
ꝑ presentia tͥ scripta mandamꝰ quatinꝰ ꝓxima beati
luce festiuitate tam ꝓ terminanda ꝯtrouersia quȩ
inter te ⁊ p̃dictum abb̃em agitatur. quã ꝓ his ad
nr̃am p̃sentiam occasione seposita uenias suꝑ contra¬

Expanded text:
e sedis benignitate procedit. Sicut enim pro certo nobis a compluribus significatum est, omnes molestiae atque uexationes, quas dilecto filio nostro Pontio abbati Vizeliacensi burgenses ipsius uille ausu nefario presumpserunt, per instinctum et incitationem tuam habuerunt exordium et eos in tanta nequitia contra deum et contra commissum tibi episcopale officium et animae tuae salutem fouere ac manutenere non times. Diceris nanque quod et eisdem burgensibus excommunicatis communicare presumas et ad diuina officia eos tu ipse admittas atque presbiteris tuis diuina eis officia celebrari permittas atque precipias. Quia ergo tam grauem et immoderatum excessum impunitum pretermittere nec possumus nec debemus, per presentia tibi scripta mandamus, quatinus proxima beati Lucae festiuitate tam pro terminanda controuersia quae inter te et predictum abbatem agitatur, quam pro his ad nostram presentiam occasione seposita uenias, super contra
Abbreviated transcription (Latin):
accepimus unde ualde dolemus contraria oꝑaris. Dilectos siqđ
⁊ homines eoꝵ cũ reb suis capi uissisti. eosdẽ qͦq fr̃s more
hostiũ ꝑ tuũ nunciũ diffidasti. Nos siquidẽ de te talia mi
cognoscimꝰ. ⁊ monasterio qd̾ beati Petͥ uiris existit de ee̾ non
possumus nec debemꝰ. ꝑ p̃sentia tͥ scripta mandamꝰ quatinꝰ
p̃dictis fr̃ib de dap̃nis ⁊ illatis iniuriis condigne satisfacias.
⁊ de cet̾o eis nulla grauamina inferas. immo tãꝗͣ eccłe catho¬
lice deuotus filiꝰ ⁊ iusticie amator eisdẽ fr̃ĩb ⁊ aliis religio¬
sis uiris ⁊ ecclasticis ꝑsonis in suis necessitatib studeas subue¬
nire. Si uͦ contra eosdem fr̃s aliquam questionẽ hab̃e ꝯfidis.
ctauerit poteris obtinere. Cũ gͥ ab eo fueris euocatꝰ. eiꝰ pre¬
sentiã adeas. ⁊ qd̾ ipse int̾ uos iudicauerit. firmit̃ suscipi¬
as ⁊ obserues. Uerũ si nr̃is mandatis obedire contẽpseris.

Expanded text:
accepimus, unde ualde dolemus, contraria operaris. Dilectos siquiaccepimus, unde ualde dolemus, contraria operaris. Dilectos siquiet homines eorum cum rebus suis capi iussisti, eosdem quoque fratres more hostium per tuum nuncium diffidasti. Nos siquidem de te talia mincognoscimus et monasterio, quod beati Petri iuris existit, deesse non possumus nec debemus, per presentia tibi scripta mandamus, quatinus predictis fratribus de dampnis et illatis iniuriis condigne satisfacias et de cetero eis nulla grauamina inferas, immo tanquam aecclesiae catholice deuotus filius et iusticie amator eisdem fratribus et aliis religiosis uiris et ecclesiasticis personis in suis necessitatibus studeas subuenire. Si uero contra eosdem fratres aliquam questionem habere confidis, ctauerit poteris obtinere. Cum igitur ab eo fueris euocatus, eius presentiam adeas et quod ipse inter uos iudicauerit, firmiter suscipias et obserues. Verum si nostris mandatis obedire contempseris,
Abbreviated transcription (Latin):
mandamus quatinꝰ predictis fr̃ib ablata restituas ab hõib
tius facias cũ integritate restitui. ⁊ de damnis ⁊ illatis in¬
iuriis satisfactionẽ congruã exhiberi. Si uͦ aliquã iusticiam
contra ipsos te hab̃e confidis suꝑ pecuniaria causa. in p̃sen
teris optinere. Quo cirea si ab eodẽ fr̃e nr̃o fueris euocatꝰ.
eiꝰ p̃sentiã ad eas. ⁊ qd̾ ipse exinde inter uos iudicauerit.
suscipias firmiter ⁊ obserues. Ceterũ si de statu monasterii
controuersia agitur. uolumus eã in nr̃a p̃sentia ꝑtractari.
Ug̃ ep̃c .s.s. dĩ. dilecto filio nobili uiro duci burgundiȩ sałt.
Quanto diuine dispositionis clementia maiora tͥ concessit. ⁊
te ampliꝰ in sublime ꝓuexit. tantomagis eccłas ⁊ eccłiasti¬
cas ꝑsonas ⁊ ꝑauꝑes xp̃i debes diligere. ⁊ eos attenta sollici¬
tudine a prauoꝵ hominum incursib defensare. S sicut

Expanded text:
mandamus, quatinus predictis fratribus ablata ab hominibus mandamus, quatinus predictis fratribus ablata ab hominibus tuis facias cum integritate restitui et de damnis et illatis iniuriis satisfactionem congruam exhiberi. Si uero aliquam iusticiam contra ipsos te habere confidis super pecuniaria causa, in presenteris optinere. Quocirca si ab eodem fratre nostro fueris euocatus, eius presentiam adeas et quod ipse exinde inter uos iudicauerit, suscipias firmiter et obserues. Ceterum si de statu monasterii controuersia agitur, uolumus eam in nostra presentia pertractari.us seruorum dei. Dilecto filio nobili uiro duci Burgundiae salutem. Quanto diuinae dispositionis clementia maiora tibi concessit et te amplius in sublime prouexit, tanto magis ecclesias et ecclesiasticas personas et pauperes Christi debes diligere et eos attenta sollicitudine a prauorum hominum incursibus defensare. Sed sicut
Abbreviated transcription (Latin):
clem̃tia singłis eccłiis ⁊ ꝑsonis ecclasticis suam dignitatẽ
⁊ iusticiam seruare ꝯsueuit. Unde nos quoꝵ precipue
inter est eccłarum omniũ curam gerere ꝓuizel mona
sterio qd̾ beati petͥ uris existit. ⁊ fr̃ĩb religiosis ipsiꝰ
loci oportet ee sollicitos. A quib sicut credimus tͥ scͥpta
nr̃a transmisimꝰ ut eosdẽ fr̃s iuxta officiũ tuũ ⁊ poten¬
tiam a dõ tͥ ꝯcessam a prauoꝵ hominũ incursib defen¬
sares. Quo contra grauis ad nos querela ꝑuenit qd̃ ho¬
minib ⁊ seriuentib tuis monasteriũ ipsum multis mod
infestare ꝑmittis. Ipsi nanq sicut accepimus equos ⁊ boues eoꝵ
ꝑ iolentiam auferunt. ⁊ homines ipsoꝵ cũ reb suis et tro¬
sellis & aliis reb capiunt. ⁊ alia plurima damna ⁊ iniuri-¬
as inferunt. Dux etĩa burgundie fr̃ tuus ad similitudinẽ
hostium quib preliũ indicit᷑ eisdem fr̃ib a se custodiri

Expanded text:
clementia singulis aecclesiis et personis aecclesiasticis suam dignitatem clementia singulis aecclesiis et personis aecclesiasticis suam dignitatem et iusticiam seruare consueuit. Vnde nos, quorum precipue interest ecclesiarum omnium curam gerere, pro Vizeliasterio, quod beati Petri iuris existit, et fratribus religiosis ipsius loci oportet esse sollicitos Pro quibus, sicut credimus, tibi scripta nostra transmisimus, ut eosdem fratres iuxta officium tuum et potentiam a deo tibi concessam a prauorum hominum incursibus defensares. Quocontra grauis ad nos querela peruenit, quod hominibus et seruientibus tuis monasterium ipsum multis modis infestare permittis. Ipsi nanque, sicut accepimus, equos et boues eorum per uiolentiam auferunt et homines ipsorum cum rebus suis et trosellis et aliis rebus capiunt et alia plurima damna et iniurias inferunt. Dux etiam Burgundie frater tuus ad similitudinem hostium, quibus prelium indicitur, eisdem fratribus a se custodiri
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ⁊ intolerabilem contumaciã ꝑfidoꝵs burgensiũ de ui¬
teliaco qui uiolata fidelitate ⁊ uiram̃to qd̾ abbi ⁊ dño suo
fecerant eũ de monasterio suo ausu nefario eicere. ⁊ locum
ipsum qd̾ utiq ab exordio sue fundationis beati petͥ alodiũ
ac patrimonium e̾ẽ dinoscit᷑ nob licet in uanũ auferre
conantur. fr̃nitatis ur̃e notitĩa latere ñ credimꝰ. Ii gͦ
tante p̃sũptionis audaciam potentes ac nobiles uiri qui
eidẽ apłoꝵ pͥncipi deuoti existunt impunitã tolerare non
debent. ꝑ p̃sentia scripta nobilitati ur̃ȩ mandamꝰ quatinꝰ
p̃dictos burgenses doneo resipuerint ⁊ condignã satiffa¬
ctionẽ humiliter exhibuerint. ab omnib feriis t̾re ur̃e
ꝓrsꝰ inhibeatis. immo quoscũq de ipsis homines ur̃i
tos capi ⁊ reb sius spoliari p̃cipiatis. Dat̾ Rome ap̃ scm̃
letrũ.xiuii łe Iaurii.

Expanded text:
nem et intolerabilem contumaciam perfidorum burgensium de Vinem et intolerabilem contumaciam perfidorum burgensium de Vizeliaco, qui uiolata fidelitate et iuramento quod abbati et domino suo fecerant, eum de monasterio suo ausu nefario eicere ipsum, quod utique ab exordio sue fundationis beati Petri alodium ac patrimonium esse dinoscitur, nobis, licet in uanum, auferre conantur, fraternitatis uestre notitiam latere non credimus. Quia ergo tante presumptionis audaciam potentes ac nobiles uiri, qui eidem apostolorum principi deuoti existunt, impunitam tolerare non debent, per presentia scripta nobilitati uestrae mandamus, quatinus predictos burgenses, donec resipuerint et condignam satisfactionem humiliter exhibuerint, ab omnibus feriis terrae uestrae prorsus inhibeatis, immo quoscumque de ipsis homines uestri tos capi et rebus suis spoliari precipiatis. Dat Rome apud Sanctum Petrum XIIII Kal. Ianuarii.
Abbreviated transcription (Latin):
fario eicere ⁊ locum ipsum qd̃ utiq ab exordio sue fundati¬
onis ꝓpͥum beati petͥ alodium ẽẽ dinoscitur ac patrimo¬
nium nob̾ licet in uanum auferre conant᷑. fr̃nitatis ur̃e
notitiam latere non credimꝰ. Ne gͥ tantȩ p̃sũpfionis
audĩta impunita remaneat. ⁊ in peiꝰ indisciplinatio ꝑni-¬
ciosa ꝓrũpat. ꝑ p̃sentia uob̃ scͥpta mandamꝰ quatinꝰ p̃di-¬
in nundinis ⁊ mercatis ur̃arum parrochianoꝵ irecipi
omnino ꝓhibeatis. immo a quib cũq parrochianoꝵ
ur̃oꝵ inueniri poterint capi ⁊ reb sius spoliari preci¬
piatis. Data Rome ap̃scm̃. P. xiiii. łi Iañrii.¬
Eug̃ ep̃c.s.s. dĩ dilectis filiis nobilib uiris .o. duci burgundie.
he. comiti .ar. de borbone. G. comiti cabiloñ. R. fr̃i ducis . R.
comiti de ioiumaco. G. de domzeio. R. de rubeo monte . B. de
lutiaco .a. de monte regali. S. uicecomiti senoñ. ⁊ filiis eiꝰ .G. atq
.B .G. uice comiti castrilandonis . G. de uirgiaco. O. de tilo. hu.

Expanded text:
d utique ab exordio sue fundatii Petri alodium esse dinoscitur ac patrimonium, nobis, licet in uanum, auferre conantur, fraternitatis uestre notitiam latere non credimus. Ne igitur tantae presumptionis audatia impunita remaneat et in peius indisciplinatio perniciosa prorumpat, per presentia uobis scripta mandamus, quatinus prediin nundinis et mercatis uestrarum parrochiarum recipi omnino prohibeatis, immo a quibuscumque parrochianorum uestrorum inueniri poterint, capi et rebus suis spoliari precipiatis. Data Rome apud Sanctum Petrum XIIIIus servorum Dei, dilectis filiis nobilibus viris ODONI duci Burgundiae, H. comiti, A. de Borbone, GUILLELMO comiti Cabilonensi, RAYMUNDO fratri ducis, R. comiti de Joviniaco, G. de Donziaco, R. de Rubeomonte, D. de Luziaco, A. de Monteregali, S. vicecomiti Senonensi et filiis ejus G. et B., G. vicecomiti Castrilandonis, G. de Vergiaco, O. de Tilio, HUG.
Abbreviated transcription (Latin):
credimꝰ. ꝗͣto ei uicinior ẽẽ dinosceris. Ir gͦ idẽ cenobium
a pͥma sui fundatione ꝓpͥum alodium ac patrimoniũ
beati Petͥ e̾e̾ dinoscitur. ipsius destructionẽ pati non
possumꝰ nec debemꝰ. Et qr de religionis tue prudentia
ualde ꝯfidimꝰ. ꝑ p̃sentia tͥ scͥpta mandamꝰ. quatinus
p̃dictũ comitem districte sine longa dilatione ꝯuenias.
ut dãpna quȩ ipsi monasterio intulit in integrum
restituat. ⁊ locum ipsum in sua pace ac lib̾tate dimittat.
Qd̃ si infra .xxx. dies pꝰ tuã ꝯmoni ationẽ adimplere ne¬
glexerit. ad locũ unde ad ipstus. comitis notitia ꝑue¬
nire possit accedas. ⁊ congregatis religiosis ⁊ pruden¬
tib uiris accensis candelis in eccła. ⁊ in ꝑsonã eiꝰ atq
cationis sententiã absq appellationis remedio ꝓferas. ⁊
in tota t̾ra eiꝰ pret̃ baptismũ paruuloꝵ. ⁊ penitentĩa mo-

Expanded text:
credimus, quanto ei uicinior esse dinosceris. Quia ergo idem cenobium a prima sui fundatione proprium alodium ac patrimonium beati Petri esse dinoscitur, ipsius destructionem pati non possumus nec debemus. Et quia de religionis tue prudentia ualde confidimus, per presentia tibi scripta mandamus, quatinus predictum comitem districte sine longa dilatione conuenias, ut dampna quae ipsi monasterio intulit in integrum restituat et locum ipsum in sua pace ac libertate dimittat. Quod si infra XXX dies post tuam commonitionem adimplere neglexerit, ad locum unde ad ipsius comitis notitiam peruenire possit accedas et, congregatis religiosis et prudentibus uiris, accensicationis sententiam absque appellationis remedio proferas: et in tota t
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dux uoluerint te suꝑ pecuniaria causa corã uenerabili
fr̃e nr̃o .hu. altisiod̾ epõ ꝯuenire. cũ ab eo fueris euocatꝰ
eiꝰ p̃sentiã adeas. ⁊ qd̾ ipse int̾ uos constituerit audias
⁊obserues. Ceter si de statu monasterii eduensis ep̃s ag̾e
uoluerit. ꝯtrouersiã ipsam in nr̃a p̾sentia uolumus
agitari. Dat̾ Signie .uiiii. lił Noub.¬
principes ⁊ ppłi mundani rectores que ad honorẽ dĩ spe¬
ctare cognouerint. debent ꝓpensiꝰ oꝑari. Qͦ contra
aduersus ꝑsonam tuam querelam accepimus. Significatum
inquietas multipliciter et infestas. Qd̃ tanto grauiꝰ ferimꝰ
quanto ꝑsonam tuam ꝓpensiori caritate diligimꝰ. ⁊ sa¬
lutem tuam debitis affectionib p̃optamꝰ. Idõq ꝑ p̃sentia
tͥ scͥpta mandamꝰ. quatinꝰ memoratã ęccłam ⁊ eiꝰ hoĩes
infestare de cet̾o nͣ p̃sumas. ne iteratꝰ clamor ad nr̃as aures
debeat ꝑuenire. Dat̾ Remis .iii. ñ apͥł.¬

Expanded text:
ictus episcopus et dux uoluerint te super pecuniaria causa coram uenerabiliepiscopo conuenire, cum ab eo fueris euocatus eius presentiam adeas et quod ipse inter uos constituerit, audias et obserues. Ceterum si de statu monasterii Eduensis episcopus agere uoluerit, controuersiam ipsam in nostra presentia uolumus agitari. Dat Signie VIIII Kal. Nouprincipes et populi mundani rectores quae ad honorem Dei spectare cognoverint, debent propensius operari: quo contra adversus personam tuam querelam accepimus. Significatum inquietas multipliciter et infestas. Quod tanto gravius ferimus, quanto personam tuam propensiori charitate diligimus, et salutem tuam debitis affectionibus praeoptamus. Ideoque per praesentia tibi scripta mandamus, quatinus memoratam aecclesiam et eius homines infestare de cetero non presumas, ne iteratus clamor ad nostras aures debeat peruenire. Dat Remis III Non Ap
Abbreviated transcription (Latin):
facit nos uniuersis eccłiis debitores. ⁊ quẽad modũ de ear̃
pace ⁊ tranquillitate gaudemꝰ. ita siqui eas indebitis
molestiis ⁊ fatigationib inquietant pat̾̃no affectu dole¬
mus. ⁊ eis tã ꝑ nos ipsos quã ꝑ fr̃s nr̃os benigne ꝓuidẽ
solliciti sumꝰ. Accepimus aut̃ qd̃ ueñabile monasteriũ
iusticiã ⁊ antiquã consuetudinẽ grauare contendat. cũ
burgenses extra uillam uireliac̾ ꝓ faciend seu recipien¬
dis iusticiis contͣ pͥuilegioꝵ apłice sedis statuta exire
constringat. I gͦ monasteriũ ipsum beati petͥ iuris
ẽ ⁊ sub scẽ romanȩ eccłe patrocinio ⁊ defensione ꝯsistit.
in sua ei usticia nec possumꝰ deẽe nec debemꝰ. Idõq ꝑ
p̃sentia scͥpta uob̃ mandamꝰ quatinꝰ eundẽ comitem
ex nr̃a parte districtiꝰ cõmonere curetis. ut de cet̾o
neq abb̃em neq monachos neq burgenses ꝓ huiꝰmodi
causis p̃dictã uillam egredi cogat. Qd̃ si facere ad tẽp¬

Expanded text:
facit nos universis Ecclesiis debitores: et quemadmodum de earum pace et tranquillitate gaudemus, ita si qui eas indebitis molestiis et fatigationibus inquietant, paterno affectu dolemus, et eis tam per nos ipsos, quam per fratres nostros benigne providere solliciti sumus. Accepimus autem quod venerabile monasterium iusticiam et antiquam consuetudinem grauare contendat, cum burgenses extra uillam Vizeliaci pro faciendis seu recipiendis iusticiis contra priuilegiorum apostolice sedis statuta exire constringat. Quia ergo monasterium ipsum beati Petri iuris est et sub sancte Romanae ecclesie patrocinio et defensione consistit, in sua ei iusticia nec possumus deesse nec debemus. Ideo que per presentia scripta uobis mandamus, quatinus eundem comitem ex nostra parte districtius commonere curetis, ut de cetero neque abbatem neque monachos neque burgenses pro huiusmodi causis predictam uillam egredi cogat. Quod si facere adtemp
Abbreviated transcription (Latin):
defensare. Hit eliacense monast̾iũ beate marie magdalene ꝗͣ
ꝓͥe quã specialit̃ ad uis beati petri ꝑtineat. ⁊ qd̾ a suȩ funda-¬
tionis exordio sub apłice sed tutela cõmissum sit. tã uicini
ꝙ longe positi recognoscunt. Idõq de tua nobilitate pluri-¬
mũ ꝯfidentes. idem monasteriũ ⁊ quȩ ad ipsum ꝑtinent stre¬
nuitati tuȩ duximꝰ aitentiꝰ com̃dandũ ꝑ p̃sentia scͥpta ro-¬
gantes. quatinꝰ locũ ipsum deuotionis intuitu diligas ꝓte-¬
gas. ⁊ ab eoꝵ infestationib qͥ antiꝗͣ eiꝰ lib̾tatẽ nituntur
infringere uł turbare ꝓ beati petri ⁊ nr̃a reu̾entia manu¬
teneas ⁊ defendas. Idẽ scribimꝰ archimbaldo d̃ burbono. ⁊
comiti thebaldo.
illud qd̾ iam uob̃ semel & scdõ dedimus. ut uidelicet contra
romanoꝵ pontificũ pͥuilegia seu eccłȩ lib̾tatẽ ur̃e nicħ¬

Expanded text:
Beate Marie Magdalene quam proprie, quam specialiter ad ius beati Petri pertineat et quod a suae fundationis exordio sub apostolice sedis tutela commissum sit, tam uicini quam longe positi recognoscunt. Ideo que de tua nobilitate plurimum confidentes, idem monasterium et quae ad ipsum pertinent strenuitati tuae duximus attentius commendandum, per presentia scripta rogantes quatinus locum ipsum deuotionis intuitu diligas, protegas et ab eorum infestationibus, qui antiquam eius libertatem nituntur infringere uel turbare, pro beati Petri et nostra reuerentia manuteneas et defendas. Idem scribimus Archimbaldo de Burbono et comiti Thebaldo. illud quod jam vobis semel et secundo dedimus, ut videlicet contra Romanorum pontificum privilegia, seu Ecclesiae vestrae li
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotał ordinis caritati uehementer indignũ iuidetur qd̾ faci¬
norosas ꝑsonas quas ꝓ oriminib suis ꝑsequi deb̾etis fouere
dicimini. Interfectores enĩ Uizeliac abbis in quoꝵ dã ab̃bm¬
ur̃m parrochiis licent̾ habitare dicunt᷑. Unde fr̾nitatem
ur̃am digna redargutione corripientes. p̃sentiũ luterarũ
tam nequiter occider̃ scd̾m dignũ penitentiȩ modũ in exi¬
lium detrudatis. ⁊ si noluerint obedire. excõmunicationi
subieite. Nec unquam uł uiz eliacensi abb̃i uel p̾posito alicui facultas
sit. eisdem homicidis uel eoꝵs heredib de his quȩ ad eccl̃am ꝑtinent
aliquid dimittere. Cos uͦ quos huius homicidii fuisse constat. auto¬
res nisi dignam egerint penitentĩã. ab ȩccła alienos efficite.
Dat̃ apd̾ guar dastallũ .uiii. leł Noũb̃.¬

Expanded text:
cerdotalis ordinis caritati uehementer indignum uidetur quod facinorosas personas, quas pro criminibus suis persequi deberetis, fouere dicimini. Interfectores enim Vizeliacensis abbatis in quorundam uestrum parrochiis licenter habitare dicuntur. Vnde fraternitatem uestram digna redargutione corripientes presentium litterarumtam nequiter occiderunt, secundum dignum penitentiae modum in exilium detrudatis et si noluerint obedire, excommunicationi subicite. Nec unquam uel Vizeliacensi abbati uel preposito alicui facultas sit eisdem homicidis uel eorum heredibus de his quae ad aecclesiam pertinent aliquid dimittere. Eos uero quos huius homicidii fuisse constat auctores, nisi dignam egerint penitentiam ab aecclesia alienos efficite. Dat apud Guardastallum VIII Kal. Nou
Abbreviated transcription (Latin):
moneas ut damna quȩ memorato monasterio in tulisse
dinoscit᷑ in integrũ emendet ⁊ locũ ipsum in pace ac
lib̾tate sua dimittat. Qt̃ si aliquã in eodẽ monast̾io ui¬
sticiã se hab̾e confidit. nos qd̾ iustũ fuerit ei
faciemꝰ pꝰmodii exhib̾e. Si uͦ in sua ꝑtinatia
induratus hoc effectui mancipare contẽpserit. nos in ꝑ¬
sonã eiꝰ ac burgensiũ de uizel ex ꝯmunicationis senten¬
tĩa sine appellationis remedio ꝓferri p̃cepimꝰ.⁊ in tota
cato abstineas ⁊ burgenses apsos ab omnib feriis regni tui
sub banno tuo penitꝰ ꝓhibens a quibẽq inueniri poterint
capi ⁊ reb suis spoliari sicut ꝑiuros ⁊ eccle turbatores iusti¬
cie zelo p̃cipias.

Expanded text:
moneas ut damna, quae memorato monasterio intulisse moneas ut damna, quae memorato monasterio intulisse dinoscitur, in integrum emendet et locum ipsum in pace ac libertate sua dimittat. Quod si aliquam in eodem monasterio iusticiam se habere confidit, nos quod iustum fuerit ei faciemus postmodum exhibere. Si uero in sua pertinatia induratus hoc effectui mancipare contempserit, nos in personam eius ac burgensium de Vizeliaco excommunicationis sententiam sine appellationis remedio proferri precepimus et in tota cato abstineas et burgenses ipsos ab omnibus feriis regni tui sub banno tuo penitus prohibens, a quibuscumque inueniri poterunt capi et rebus suis spoliari sicut periuros et aecclesiae turbatores iusticie zelo precipias.
Abbreviated transcription (Latin):
apłicam b̃nd̃. ꝓsinceri amoris ⁊ pat̾nȩ affectionis p̃ro¬
gatiua litt̃is ⁊ uiua uoce tͥ frequent̃ ostendimꝰ.si aliqñ
suꝑ aliquib causis strenuitatẽ tuã nos rogare ꝯtingat.
nr̃as immo beati petͥ p̃ces in nob̾ debes attentiꝰ exaudi
dinoseitur nobilitati tuȩ scripserimꝰ. postmodũ uehem̃tiꝰ
⁊ atrociꝰ ꝗͣ antea ipsum monasteriũ opp̃ssit. afflix. ⁊ cum
ꝑfidis burgensib ipsiꝰ loci ñ destitit impugnare. ⁊ ꝓpͥũ
alodium ac pat̾moniũ eiusdẽ apłoꝵ pͥncipis licet in ua¬
num conatur auferre. Quare aut̃ hoc contig̃it. siue qr
uixtamandatũ nr̃m p̃dictum comitẽ a tanta p̃sũptiõe
nolueris siue neglexeris cohib̃e. siue idẽ comes cõmonitionẽ
⁊ potestatis tue dñium pariupendit ignoramꝰ. Ꝙ qm̃
tã ĩ mod̾atam nequitiã dissimulare impunitã ñ possumꝰ.
nec debemus. nobilitati tue ꝑ iterata scripta mandamꝰ atq
aitentiꝰ exoramꝰ. quatinꝰ antedictũ comitẽ districte com¬

Expanded text:
 Pro sinceri amoris et paternae affectionis prerogatiua litteris et uiua uoce tibi frequenter ostendimus: si aliquando super aliquibus causis strenuitatem tuam nos rogare contingat, nostras, immo beati Petri preces in nobis debes attentius exaudidinoscitur, nobilitati tuae scripserimus, postmodum uehementius et atrocius quam antea ipsum monasterium oppressit, afflixit et cum perfidis burgensibus ipsius loci non destitit impugnare et proprium alodium ac patrimonium eiusdem apostolorum principis, licet in uanum, conatur auferre. Quare autem hoc contigerit, siue quia iuxta mandatum nostrum predictum comitem a tanta presumptione nolueris siue neglexeris cohibere, siue idem comes commonitionem et potestatis tue dominium paruipenderit, ignoramus. Et quoniam tam immoderatam nequitiam dissimulare impunitam non possumus nec debemus, nobilitati tue per iterata scripta mandamus atque attentius exoramus, quatinus antedictum comitem districte com
Abbreviated transcription (Latin):
dictꝰ comes neq hoc facere neq ab infestatione ipsiꝰ ab̃bis
⁊ fr̃m inibi dõ militantiũ cessare noluerit. nob̾ necessitas
imminebit. ut beati petͥ patrimoniũ tueamͦ. ⁊ ab indebi¬
ta opp̃ssione ipsiꝰ comitis antefatũ monasteriũ tam ꝑ nos
tiore eccłe fidelem ac defensorẽ ñ possumꝰ tuȩ industrie
studiũ rogando attentiꝰ incitamꝰ. ut ipsũ comitẽ a tanta
p̃sumptione firmiter reuoces. ⁊ om̃ino ꝓhibeas.

Expanded text:
dictus comes neque hoc facere neque ab infestatione ipsius abbatis et fratrum inibi deo militantium cessare noluerit, nobis necessitas imminebit ut beati Petri patrimonium tueamur et ab indebita oppressione ipsius comitis antefatum monasterium tam per notiorem ecclesie fidelem ac defensorem non possumus, tuae industrie studium rogando attentius incitamus ut ipsum comitem a tanta presumptione firmiter reuoces et omnino prohibeas.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse uiris beati pet̾ ⁊ sub eiꝰ tutela ⁊ nr̃a defensione indubi¬
tanter consistere cernit᷑. atq diminutionẽ ipsius iusticie pati
nec possumꝰ nec debemus. ꝑ apłica scripta nobilitati tue man¬
damus. quatinꝰ p̃dictũ comitẽ ab inquietatiõe ipsiꝰ monasterii
desistere facias. Iin sua lib̾tate dimitere. Qd̾̃ si ab impetitione sua
cessare noluerit. nos quantũ ȩquitatis ius exigit ei offerimꝰ. ⁊
ab̃bem suꝑ causa ipsa stare ad iusticĩa uolumꝰ. Uel si forte idẽ
legatus nimium qd̾ minime credimꝰ reditũ suũ distulerit.

Expanded text:
ipse iuris beati Petri et sub eius tutela et nostra defensione indubiipse iuris beati Petri et sub eius tutela et nostra defensione indubitanter consistere cernitur atque diminutionem ipsius iusticie pati nec possumus nec debemus, per apostolica scripta nobilitati tue mandamus, quatinus predictum comitem ab inquietdesistere facias, et in sua libertate dimittere. Quod si ab impetitione sua cessare noluerit, nos, quantum aequitatis jus exigit, ei offerimus, et Pontium abbatem super causa ipsa stare ad justitiam volumus. Vel si forte idem legatus nimium, quod minime credimus, reditum suum distulerit,
Abbreviated transcription (Latin):
regi sał cr apłicam bñd. Summum in regib bonum est
iusticĩa colere dĩ eccłas in suo iure deuotione debita cu¬
stodire atq dilig̾e. ⁊ in subiectos non sinere qd̾ potestatis ẽ
fieri. s qd̾ equum ẽ custodiri. Monasteriũ uiz eł quã ꝓpͥe
neat. ⁊ qͣnta cura in sue lib̾tatis ⁊ immunitatis integritate
a romanoꝵ pontificib siue regib ⁊ aliis pͥncipib eidẽ loco
indulte usq ad tpra nr̃a ꝑ studiu̾̃ ⁊ exactam diligentiam
p̾decessoꝵs nr̃oꝵs ⁊ parentum tuoꝵ custoditũ sit eiusdem
nensium comes auestigiis parentũ suoꝵ declinans. lib̾tatẽ
ipsius conatur infringere. ⁊ nouas ꝯsuetudines atq indebitas
exactones dilecto filio nr̃o .ẜ. eiusdem loci ab̃b̃i molitur ĩponere.
non attendens anatheinatis sententiã que in ꝑturbatores seu
infestatores eusõe cenobii a tot &e tã scĩs pontificib romanis
ficut in eoꝵe pͥulegiis declarat᷑ ꝓmulgata ẽẽ dinoscit᷑. Ie gͦ locꝰ

Expanded text:
icam benedictionem. Summum in regibus bonum est iusticiam colere, dei aecclesias in suo iure deuotione debita custodire atque diligere et in subiectos non sinere quod potestatis est fieri, sed quod equum est custodiri. Monasterium Vizeliacense quamneat et quanta cura in sue libertatis et immunitatis integritate a Romanorum pontificibus siue regibus et aliis principibus eidem loco indulte usque ad tempora nostra per studium et exactam diligentiam predecessorum nostrorum et parentum tuorum custoditum sit, eiusdem nensium comes, a uestigiis parentum suorum declinans, libertatem ipsius conatur infringere et nouas consuetudines atque indebitas exactiones dilecto filio nostro Pontio eiusdem loci abbati molitur imponere, non attendens anathematis sententiam que in perturbatores seu infestatores eiusdem cenobii a tot et tam sanctis pontificibus Romanis, sicut in eorum priuilegiis declaratur, promulgata esse dinoscitur. Quia ergo locus
Abbreviated transcription (Latin):
bñd̃. Dilectionẽ tuam ignorare ñ credimꝰ qd̾ uizeliac̾ mona¬
steriũ beati petͥ iuris existit. ⁊ ad eiꝰ ꝓpͥetatẽ ⁊ defensionẽ
specialit̾ ꝑtinet. Nunc aut̃ sicut accepimꝰ .G. niu̾nensis
comes contͣ iusticiã ⁊ sedis apłice auctoritate a dilecto fi¬
lio .P. ipsiꝰ loci abb̃e uiolent̾ exigit ut de qualibet queri¬
monia in ꝑsona sua cũ hominib suis in curia sua respon¬
deat. Qd̾ quid̃ nec ipse abbs nec p̾d̾cessores sui hacᷤ tenꝰ fecisse
noscuntus. Idõq ꝑ apłica tͥ scripta mandamꝰ quatinꝰ eũdẽ
comitẽ ex nr̃a parte diligenter ꝯmoneas. ut ꝓbeati petͥ
reuerentia cuius iuris idem monasteriũ ẽe dinoscit᷑ ab hiuius-¬
modi exactione desistat. aut in p̃sentia uenerabiliũ fr̃m¬
tenorem pͥuilegioꝵ sedis apłice qd̃ iusticia dictau̾it ab eodem
abb̃e recipiat. Qd̾ fi hoc reciꝑe noluerit. ipsum monast̾ium
tam iniuste oppͥmi patinon pot̾imus. ⁊ qd̾ nr̃i inter est

Expanded text:
d Vizeliacense monasterium B. Petri juris existit, et ad ejus proprietatem et defensionem specialiter pertinet. Nunc autem, sicut accepimus, G. Nivernensis comes contra justitiam, et sedis apostolicae auctoritatem a dilecto filio Pontio ipsius loci abbate violenter exigit ut de qualibet querimonia in persona sua cum hominibus suis in curia sua respondeat. Quod quidem nec ipse abbas, nec praedecessores sui hactenus fecisse ostolica tibi scripta mandamus, quatinus eundem comitem ex nostra parte diligenter commoneas, ut pro beati Petri reuerentia, cuius iuris idem monasterium esse dinoscitur, ab huiusmodi exactione desistat aut in presentia uenerabilium fratenorem priuilegiorum sedis apostolice quod iusticia dictauerit ab eodem abbate recipiat. Quod si hoc recipere noluerit, ipsum monasterium tam iniuste opprimi pati non poterimus et quod nostri interest
Abbreviated transcription (Latin):
uolumus. & mediante iusticia diffiniri. Si uͦ neq hoc facere
neq ab infestatione ipsiꝰ abb̃is ⁊ fr̾m inibi dño militantiũ
cessare nolueris tolare ñ pot̾imꝰ quin beati petri patͥmoniũ
tueamur. ⁊ ab indebita oppressione tua p̃fatũ monast̾iũ
tam ꝑ nos ꝗͣ ꝑ fideles eccl̃ȩ lib̃emus.

Expanded text:
finiri. Si uero neque hoc facere neque ab infestatione ipsius abbatis et fratrum inibi domino militantium cessare nolueris, tolerare non poterimus quin beati Petri patrimonium tueamur et ab indebita oppressione tua prefatum monasterium tam per nos quam per fideles aecclesiae liberemus.
Abbreviated transcription (Latin):
ut querimonĩa stepħi altisiodorensi canonici aduersũ dilectũ
naretis. Herũ ꝗ idem ab̃b̃s litt̾is &e nuncio suo pꝰea nob̃ signifi¬
cauit illud unde ꝯtrouersia agit᷑ uirzeliac̾ eccłam iam ꝑ .xxͣx.
annos & eo amplius quiete tenuisse. ⁊ iusta ecclȩ suȩ antiqͣm
consuetudinẽ nulli nisi in sua curia d̃ his se debe respondere
asserit. p̾t̃ ꝯsuetudinem eccłie sue ipsum suꝑ hoc inquietari
nolumꝰ. nec qd̃ a beate recordationis p̃p paschali p̾decessore nr̃o
ex inde statutũ ẽ immutari. Dat̾ lat̾ .ii.n. maii.

Expanded text:
ut querimoniam Stephani Altisiodorensi canonici aduersum dilectum naretis. Verum quia idem abbas litteris et nuncio suo postea nobis significauit illud, unde controuersia agitur, Virzeliacensem ecclesiam iam per XXX-ta annos et eo amplius quiete tenuisse et iusta aecclesiae suae antiquam consuetudinem nulli nisi in sua curia de his se debere respondere asserit, preter consuetudinem aecclesiae sue ipsum super hoc inquietari nolumus nec quod a beate recordationis papa Paschali predecessore nostro exinde statu
Abbreviated transcription (Latin):
apłicã bñ. ꝑalia tͥ scripta mandasse meminimus ut stepħo
altisiod̾ canonico in p̾sentia uen̾abilium fr̃m nr̃oꝵ.G. lingonensis¬
epͣi.℥.b. clareualł abb̃is d̾ querimonia sua respondes. ⁊ qd̾
ipsi exinde statuerent firmiter obseruares. Uerũ qm̃ literis
⁊ nuncio tuo pꝰea significasti illud unde controu̾sia agitur
Uizeliacensem ȩccłamiam ꝑ .xxͣx. annos oe eo ampliꝰ quiete
tenusse. ⁊ iuxta antiꝗͣ eccłȩ tuȩ consuetudinẽ nulli nisi in
tua curaa te deb̾e responde: pret̃ consuetudinem ȩccl̃ȩ tuȩ
te suꝑ hoc inquietari nolumus. nec qd̃ a beate recordationis papa .P.

Expanded text:
 Per alia tibi scripta mandasse meminimus, ut Stephano Altissiodorensi canonico in praesentia venerabilium fratrum nosevallensis abbatis, de querimonia sua responderes; et quod ipsi exinde statuerent, firmiter observares. Verum quoniam litteris et nuntio tuo postea significasti illud, unde controversia agitur, Vizeliacensem ecclesiam jam per XXX annos, et eo amplius quiete tenuisse et iuxta antiquam aecclesiae tuae consuetudinem nulli nisi in tua curia te debere respondere, preter consuetudinem aecclesiae tuae te super hoc inquietari nolumus nec quod a beate recordat
Abbreviated transcription (Latin):
lium detrudent. ⁊ si obedire nollent eos excõmunicationi
subicerent. Ahibuit etĩa ut nunꝗͣ uireeliac ab̃b uł p̃posito alicui
facultas fit eosd̾e homicidas in eodẽ monast̾ĩo ad habitandum
susciꝑe. Nos itaq p̃ceptũ confirmantes ipsiꝰ suꝑ hoc. apłi¬
ca auctoritate ꝓhibemus. ut nec ipsi uł eoꝵ heredes. nomi¬
natim. Stepħs altisiod̾̃ clericꝰ. qͥ cum te dilecte in dño fili abb̃s
clareualł ab̃b̃is suꝑ hoc in causam traxisset. eoꝵs iudicio sicut
accepimꝰ a causa decidit. monasteriũ ipsum ulteriꝰ inqͥeta¬
re p̃sumant interdicimꝰ. ⁊ necui ab̃b̃i uł p̾posito eos in uir¬
zeliac burgo de cet̾o ad habitandũ susciꝑe liceat ꝓhibemus.
Dat᷑ lat̾ .ui. Idꝰ apͥlis.
ipsis ꝑsonis diuino famulatu mancipatis. dilig̾e & fouere.
abstulisse ⁊ alias diuertisse : ad p̃dictũ locũ restituas.

Expanded text:
cationi subicerent. Prohibuit etiam ut nunquam Virzeliacensi abbati uel preposito alicui facultas sit eosdem homicidas in eodem monasterio ad habitandum suscipere. Nos itaque preceptum confirmantes ipsius super hoc, apostolica auctoritate prohibemus ut nec ipsi uel eorum heredes, nominatim Stephanus Altisiodorensis clericus, qui cum te, dilecte in domino fili abbas Clareuallensis abbatis super hoc in causam traxisset, eorum iudicio, sicut accepimus, a causa decidit, monasterium ipsum ulterius inquietare presumant interdicimus et ne cui abbati uel preposito eos in Virzeliaci burgo de cetero ad habitandum suscipere liceat prohibemus. Dat Laterani VI Idus Aprilis. ipsis personis diuino famulatui mancipatis diligere et fouere abstulisse et alias diuertisse, ad predictum locum restituas.