comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi emissẽ solis radium nebula int̾iacens abscondebat: & dedicauer templum dñ rex
iuilicisłdemplum domini sca ẽ eccła : sic supra osten sumẽ : Han ededi cauit rex xp̃s quan-¬
plicauit: Hano dedicant & silii si ł secũ : quando uñ quisq fidelium scđm donum sibi con-¬
latum a do uerbo p̃dicationis & uirtutũ operibus proxi mossuos quoscũq ual& ad meliora
& pprr tiora onuertere sacagit: lem plumenĩ dĩ ait apłs. scm̃ ẽ quod estis uos Sedhanc¬
sui ficationem rex & popłs caput & menbra non aequaliter ꝑsiciunt : quia dexpͥo iohan-¬
qui plantat ẽ aliquid neque quairigat : sed qui increm̃tum dat ds̃: Sed quantũ ualeat
heminis dedicatio : p̃dictus apostolus sub sequenter ex ponitdicens: Qui plantataut & qui
rigat unumẽ : uñ quisq: aut̃ ꝓpriam mercedem accipi& scđm suum laborem: Di eni sumꝰ

Expanded text:
quasi emissum solis radium nebula interjacens abscondebat. Quid per nebulam, nquasi emissum solis radium nebula interjacens abscondebat. Quid per nebulam, nemplum Domini, sancta est Ecclesia, sicut supra ostensum est. Hanc dedicavit rex Christus, quaniplicavit. Hanc dedicant et filii Israel secum, quando unusquisque fidelium secundum donum sibi collatum a Deo verbo praedicationis et virtutum operibus proximos suos, quoscunque valet, ad meliora et perfectiora convertere satagit. « Templum enim Dei, ait Apostolus, sanctum est, sanctificationem, rex et populus, caput et membra, non aequaliter perficiunt, quia de Christo Joanqui plantat, est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat, Deus . » Sed quantum valeat hominis dedicatio, praedictus Apostolus subsequenter exponit dicens: « Qui plantat autem et rigat unum sunt. Unusquisque autem propriam mercedem accipiet, secundum suum laborem. Dei enim sumus
Abbreviated transcription (Latin):
mũ dñi. & rłq. Quod aut nebula impleuit domũ dñi. & non poterant sacerdotessta¬
re & ministrare ꝓ pt̃ nebulã : hac sentia suꝑbos udeorum pomtifices ac doctores
insinuat : quidũ natiuitatis xp̃i sacram̃ta in uestigare despiciunt : Debitum fidei suȩ
ministerium ꝑ herroris nebulã ꝑdider̃ : Ita eorum mentes infidelitatis caligo re¬
pleuit : ut exigentibus ꝓ priis meritis non agnoscant cultũ credulitatis: Nebula ergo
Quia dũ intesta m̃to ueteri sensusmysticos litterȩ uł amine cooꝑtos. int̃ obscuras alle¬
goriarum caligines in uestigare despicuint : debitum fidei suȩ ministerium ꝓp̃t ne¬
bulam ꝑdider̃ : Quib: & tunc in nebula doctrine suae uocẽ dñs ꝓtulit : cũ dese&iam
apca narrauit. Quidẽ eñĩ aptius qua ego & paterunum s am̃ ⁊ quid aptias qũa anete qũa
ab m ham siet & egosum : Sed quia auditosun nientes in fidelitatis caligo compleuerat:

Expanded text:
 Dei, et non poterant sacerdotes ministrare propter nebulam, haec sententia superbos Judaeorum pontifices ac doctores insinuat, qui dum nativitatis Christi sacramenta investigare despiciunt, debitum fidei suae 539 ministerium per erroris nebulam perdiderunt. Ita enim eorum mentes infidelitatis caligo replevit, ut exigentibus propriis meritis non agnoscant cultum credulitatis. 7. Quod vero Qui et in Testamento Veteri dum sensus mysticos litterae velamine coopertos inter obscuras allegoriarum caligines investigare despiciunt, debitum fidei suae ministerium propter nebulam perdiderunt; quibus et tunc in nebula doctrinae suae vocem Dominus protulit, cum de se etiam aperta narravit. Quid est enim apertius quam: Ego et Pater unumAbraham ego sum ? Sed quia auditorum mentes infidelitatis caligo compleverat,
Abbreviated transcription (Latin):
muniuit. & c&era: Vrbes uero quas aedisicasse salo mondicit᷑ hoc ẽ mello: & murũ hierłm.
exer mageddo & gater. &b&horonbala ath & palmiram : scae ecłae decorem significan
quẽ uerus salomon. in iocunditate regnisui. ad laudẽ & sempiternã laenciã sibi p̃para¬
uit : In t̃p̃tatur aut̃ mello. adimpl&io: Exer : separatus ł sanctificatus : Mageddõ
parata ab om̃i errore infidelium: scĩficata. ẽ in fide & bonis operibus ibi refectio
uirtutũ ẽ : hȩc discernitmundum ab inmundo uirtutes auitis: & domͦꝰ ẽ motium
idẽ habitacio scõrũ : & fructus iusticiȩ sicut palma florens. ascendit deuirtute in uir
ut ostib: spiritalib: in superabiles semꝑ existerent: uniuersũ popłm quirem anserat de
amorreis & de & heis & phereteis. & dłeis. & iebus eis. quł ñ sunt defiliis isrł : horũ filios¬

Expanded text:
mon dicitur, hoc est, Mello et murum Jerusalem, Ezer, Mageddo, et Gaser, Bethoron, Baalath, et Palmiram, sanctae Ecclesiae decorem significant, quam verus Salomon in jucunditate regni sui ad laudem et sempiternam laetitiam sibi praeparavit. Interpretatur autem Mello adimpletio; Ezer, separatus, vel sanctificatus; Mageddo, parata ab omni errore infidelium, sanctificata est in fide et bonis operibus. Ibi refectio virtutum est; haec discernit mundum ab immundo, virtutes a vitiis; et domus est montium, id est, habitatio sanctorum, et fructus justitiae, sicutut hostibus spiritalibus insuperabiles semper existerent. « Universum populum qui remanserat de Amorrhaeis, et de Hethaeis, et Pheresaeis, et Hevaeis, et Jebus
Abbreviated transcription (Latin):
coccino &bysso : & inteuit eicherubim. Quod decoris quidẽ gratia faNur penrat in¬
ter panetesdeauratos. &iam olo sericum sulger&. Sed in ciusdem mysteru cuutr
&ostiola congrua significatione. antt archam atq in gressũ oraculi adpensũ
ut sieut ostiola congruis horis a periebant᷑ : sic & udũ reuelaretir quotietis ad¬
uenirent. quib in sc̃a sc̃orũ eẽt in grediendum : uni s ergo uel sedula rtuelatio

Expanded text:
cocco et bysso, et intexuit ei cherubim , » quod decoris quidem gratia factum est, ut incocco et bysso, et intexuit ei cherubim , » quod decoris quidem gratia factum est, ut inter parietes deauratos etiam holosericum fulgeret. Sed in ejusdem mysterii, cujus et ostiola, congrua significatione, ante arcam atque ingressum oraculi appensum, ut sicut ostiola congruis horis aperiebantur, licet velum revelaretur quoties advenirent, quibus in Sancta sanctorum esset ingrediendum.
Abbreviated transcription (Latin):
sollertia in sistere. in quantũ gradu p̃minent e& tristantũ & merito p̃cellant benȩ
actionis. habent namq in sepicturam cherubim scalptã : cũ angelicã in t̃risuitã
quantũ mor talibus possibile ẽ & mente imitant᷑ & opere : habent palmarum
ipecies cũ dona suꝑnȩ reributionis. fixa sem ꝑ intentione meditantur: Palmanam¬
q manus uistricis or natus est: habent a naglifa ualde ꝓminentia : &̃ certissinan
bonorũ operũ documenta & quȩ nemo insinistrã partem inter p̃tari ulla tenusua¬
leat. cunctissese in tuentib ostendunt: Et hec om̃ia sunt autri le rinilaenust
eũ sicut sepe dic̾tum & sem ꝑdicendum estic& erisiuirtutum florib specia bus
in inagnis eccłe menbris fulgor suꝑemin& amoris: hisostiolis & uaor uelũ fuisse
additũ: uerba dierum narrant. Fecit quoque uelũ inquit ex iachin to purput ftiust

Expanded text:
solertia insistere, ut quantum gradu praeeminent caeteris, tantum et merito praecellant bonae solertia insistere, ut quantum gradu praeeminent caeteris, tantum et merito praecellant bonae actionis. Habent namque in se picturam cherubim sculptam, cum angelicam in terris vitam quantum mortalibus possibile est et mente imitantur et opere. Habent palmarum species, cum dona supernae retributionis fixa semper intensione meditantur. Palma namque manus victricis ornatus est. Habent anaglypha valde prominentia, cum certissima bonorum operum documenta, et quae nemo in sinistram partem interpretari ullatenus valeat, cunctis sese intuentibus ostendunt. Et haec omnia sunt auri laminis operta, cum sicut saepe dictum et semper dicendum est caeteris virtutem floribus specialius in magnis Ecclesiae membris, fulgor supereminet amoris. His ostiolis etiam velum fuisse additum Verba dierum narrant: « Fecit quoque velum, inquit, ex hyacintho, purpura,
Abbreviated transcription (Latin):
rib: lucis. se sẽ indomodi gloriosos exhibent : immoom̃s elesti parmalucis & pie¬
tatis. aditum sibi patriae caelestis aperiunt: duo sunt aut ostiola : siue qi¬
dm̃ acꝑximosdiligunt & angłi & homines scĩ neq ullus ianuam uitȩ nisi ꝑtẽmi
nam hanc dilectionem poterit intrare. seu quia utriusq: popłi fidelib: & iudeiscili¬
c& & gentilis eadem uitȩ ianua reseratur: Postes habent angulorũ .V. quia non solũ
anima selectorum aula cęli recipit : sed & corporibus in mortali gła p̃ditisiniudi¬
tio suas sores aperit. Et sculpsit in eis picturam cherubim & palmarũ species &
anaglifa ualde ꝓminentia: & tex̃ caauro: a naglifa grece. quȩ latine dicunt᷑ celatu¬
r& : quia uirtutũ operibus quȩ ꝑ totũ orbem eccła in scis suis ac ꝑfectis excerc&illi
p̃cipue Quib: fideliũ cura cõmissa & claues regnicdorum sunt dati om̃i debeantꝰ

Expanded text:
ribus lucis sese in domo Dei gloriosos exhibent, imo omnes electi per arma lucis et pieribus lucis sese in domo Dei gloriosos exhibent, imo omnes electi per arma lucis et pietatis aditum sibi patriae coelestis aperiunt. Duo sunt autem ostiola, sive qc proximos diligunt et angeli et homines sancti, neque ullus januam vitae nisi per geminam dilectionem hanc poterit intrare; seu quia utriusque populi fidelibus, et Judaei scilicet et gentilis, eadem vitae janua reseratur. « Postes habent angulorum quinque, » quia non solum animas electorum aula coeli recipit, sed et corporibus immortali gloria praeditis in judicio suas fores aperit. « Et sculpsit in eis picturam cherubim, et palmarum species, et anaglypha valde prominentia, et texit ea auro, is exercet illi praecipue, quibus fidelium cura commissa, et claves regni coelorum sunt datae, omni debeant
Abbreviated transcription (Latin):
nem multi farie possunt accipi: Na & angelicos sp̃s quorũ ministerio in habitationem pa¬
iriae celestis in troducimur. aptissime designant : & apłorũ ȩque a posto licorum q uinoũ
quib: laues regni caelorum sunt datȩ. tenent siguram : qui accepta adomino potesta te
ligandi atq soluendi. & dignos intra regni ianuam admittunt : & contumace sin putos
ac suꝑbos. ex cõmunicando siue anathematitando. ab ingressu uitȩ ꝑhennis eli¬
minant: Sed & opera iusticiae. quorũ merito ad regnũ caeleste ꝑuenitur. recte
sapientiae scriptum ẽ: Custo litio aũt legem. consũmatio incor ruptionisẽ: incor¬
ruptioau̾t. facit eẽ ꝓximũ dõ: Concupiscentia itaq sapientiae : deducitad
regnum ꝑpetuum: Quib: om̃ibus apte congruit qđ tadem ostiola delignissiunt
oliuarum : Quanimirum & angłi & homines ꝑfectu fructumis diae &ope¬

Expanded text:
nem multifarie possunt accipi. Nam et angelicos spiritus quorum ministerio inhabitationem panem multifarie possunt accipi. Nam et angelicos spiritus quorum ministerio inhabitationem patriae coelestis introducimur, aptissime designant. Et apostolorum aeque, apostolicorumque virorum, quibus claves regni coelorum sunt datae, tenent figuram: qui accepta a Domino potestate ligandi atque solvendi, et dignos intra regni januam admittunt, et contumaces, impuros ac superbos, excommunicando, sive anathematizando, ab ingressu vitae perennis climinant. Sed et opera justitiae, quorum merito ad regum coeleste pervenitur, recte Sapientiae scriptum est: « Custoditio autem legum consummatio incorruptionis est: incorruptio autem facit esse proximum Deo. Concupiscentia itaque sapientiae deducet ad regnum perpetuum . » Quibus omnibus apte congruit, quod eadem ostiola de lignis fiunt olivarum, quia nimirum et angeli et homines perfecti fructu misericordiae et ope
Abbreviated transcription (Latin):
aeduo ostia delignis oliuarum hocipsu iuidetur a ꝑtius e plicarbuctessse agnl adiun xit
& duo ostia delignis oliuarum : unus quippe erat in in gressuoraculi : sedidem in gressus
duob ostus daudebatur: Rur sumq: reseratis eisdem apeniebatur : sicut & iamtem plum
sicut por ticus ante templum. unũ nonamplius habebant in troitum: certiutiq ciusa
misterũ quia uñ dñs. una sides unũ baptisma: unusds̃ unus in aecclamp̃ sentetiꝑ bap¬
tisma. uñ in regnũ qeleste ꝑopera fidei ẽ sperandus intioitus: Nam qđ unus c̃et Qur¬
gressus oraculi testatur hoc qđ inferius de archa scriptum ẽ: Cumque eminerent uectes &
apparerent sũ mita teseorũ foris scũ arium anteoraculum. non apparebant ultra ex trin-¬
secus ubi patenter ni fallor ostenditur. quoꝰ unuserat ingressusonculi : & hie eregione
factus ar hee quȩ in medio ciusdom stabat oraculi : Cuius in gressus ostiola : p̃ significatio¬

Expanded text:
ecit ostiola de lignis olivarum, hoc ipsum videtur apertius explicare voluisse cum adjunxit: et duo ostia de lignis olivarum. Unus quippe erat ingressus oraculi, sed idem ingressus duobus ostiis claudebatur. Rursumque reseratis eisdem aperiebatur, sicut etiam templum. Sicut porticus ante templum, unum non amplius habebat introitum. Certi utique causa mysterii, quia « unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus . » Unus in saeculum praesens per baptismum, unus in regnum coeleste per opera fidei est sperandus introitus. Nam quod unus esset ingressus oraculi, testatur hoc quod inferius de arca scriptum est: Cumque eminerent vectes, et apparerent summitates eorum foris sanctuarium ante oraculum, non apparebant ultra extrinsecus factus arcae, quae in medio ejusdem stabat oraculi. Cujus ingressus ostiola per significatio
Abbreviated transcription (Latin):
piuini s̃ libri conditiꝰ qui a scriptores eorum iam regnantes cũdño. illũq con laudantes
in caelis curã niae gerunt salutis: ꝓque nr̃is erratib apudeiꝰ pictatem interpellant.
Et om̃s parietes templiꝑ circuitũ scupsit uariiscelaturis. & torno Om̃sparietes cempli¬
ꝑcircuitũ om̃s scãe eccłie popłi s̃ : quib: suꝑ funda mentũ xp̃ilocatis. cocius ambitum
orbis repleuit .: coeptũq sidei aedificium cotidie nouamen brorum suorũ ꝑgenie.
quasi lapidũ p̃tiosorũ ad positione suꝑ augmentare non desiscit Qui mmirũ parietes
uariis celaturis scal puntur. cũ ali datur ꝑ sp̃m sermo sapientiae. alii sermo scientiae¬

Expanded text:
» , divini sunt libri conditi, quia scriptores eorum jam regnantes cum Domino, illumque collaudantes » , divini sunt libri conditi, quia scriptores eorum jam regnantes cum Domino, illumque collaudantes in coelis, curam nostrae gerunt salutis, proque nostris erratibus apud ejus pietatem interpellant. « Et omnes parietes templi per circuitum sculpsit variis caelaturis et torno, etc. » Omnes pper circuitum, omnes sanctae Ecclesiae populi sunt, quibus super fundamentum Christi locatis, totius ambitum orbis replevit. Coeptumque fidei aedificium, quotidie nova membrorum suorum progenie, quasi lapidum pretiosorum appositione, superaugmentare non desistit. Qui nimirum parietes variis caelaturis sculpuntur, cum alii datur per Spiritum sermo sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
sui corporis sensus in obsequium sui conditoris extendunt: Et erat unũ opus in duob cheru¬
bim : quia utriusq testamenti scriptores una eademq: castitate operis & caritatis deuocio¬
ne dõ seruiebant : una & consona nuoce ac sidepͣdicant : alȩ igitur cherubim interiores.
suꝑ arcã seinuicem contingebant : quia testamen tapari dedno ad testatione consentiunt:
Item alis exteriorib: iste unũ pari&em. ille alterum contingebat : Quia uetus testamen-
tum antiquo dĩ popula scriptum: nouum uero nobis qui post incarnationem dominicam ad
sidem uenimus: & scđo parieti hoc ẽ septem trionali recte comparamꝰ : quib: postfrigo¬
ra actenebras ido latriae. lucẽ ueritatis cogno sceredatum ẽ : Uers as habent faciescheru¬
bin adexteriorẽ domũ : qui a nri gr̃a quiadhuc sorisstamꝰ. neq re ipsa sed spe salui facti sum:

Expanded text:
sui corporis sensus in obsequium sui conditoris extendunt. Et opus unum erat in duobus cherusui corporis sensus in obsequium sui conditoris extendunt. Et opus unum erat in duobus cherubim. Quia utriusque testamenti scriptores una eademque castitate operis et charitatis devotione Deo serviunt, una et consona Deum voce ac fide praedicant. Alae igitur cherubim interiores super arcam se invicem contingebant, quia testamenta pari de Domino attestatione consentiunt. Item alis exterioribus iste unum parietem, ille alterum contingebat, quia vetus testamentum proprie antiquo Dei populo scriptum, novum vero nobis, qui post incarnationem Dominicam ad fidem venimus, et secundo parieti, hoc est, septentrionali recte comparamur, quibus, post frigora ac tenebras idololatriae, lucem veritatis cognoscere datum est. Versas habent facies cherubim ad exteriorem domum, quia nostri gratia, qui adhuc foris stamus, neque re ipsa, sed « spe salvi facti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃s enim sunt ad ministratorũ sp̃s in ministeriũ missi : ꝓ p̃t quȩ hereditatem capiunt salutis
facti : quia in consilio diuinȩ ꝓuisionis. nobisutiq: in accessibili atq in cõ p̃hen si bi li
ante scła dispositum ẽ quando & qualiter quib: ueactoribus. sacra scriptura conderet᷑:
delignis oliuarũ sunt facti : quialucem nobis sciennae tribuunt. iuuante flammacan
uantiam de calogi legisdõ seruiendũ p̃dicant : quia dõ sideliter seruientes denario remunerandos
eẽ regni ꝑp&is ostendunt: Geminas habent alas: quia testamenti sui conditores ꝑ aspera aeque
ut prospera in defensoꝓposito semꝑ ad caelestia tetendisse ac ꝑuenisse declarant : Qui hoc
idem suis auditoribus saciendumẽe demonstrant Quinq cubitorum a lacherub una. &
quinq: cubitorũ ala cherub altera : Quia in omi labentium rerum uarietate. scĩ uinuersos

Expanded text:
Omnes enim sunt administratorii spiritus in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis . Omnes enim sunt administratorii spiritus in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis . facti, quia in consilio divinae provisionis nobis utique inaccessibili atque incomprebensibili ante saecula dispositum est quando et qualiter, quibusve auctoribus sacra Scriptura conderetur. De linguis olivarum sunt facti, quia lucem nobis scientiae tribuunt, juvante flamma chavantiam decalogi legis Deo serviendum praedicant, quia Deo fideliter servientes denario remunerandos esse regni perpetis ostendunt. Geminas habent alas, quia testamenti sui conditores per aspera aeque ut prospera indefesso proposito semper ad coelestia tetendisse ac pervenisse declarant, qui hoc idem suis auditoribus faciendum esse demonstrant. Quinque cubitorum ala cherub una, et quinque cubitorum ala cherub altera, quia in omni labentium rerum varietate sancti universos
Abbreviated transcription (Latin):
suicreatoris ex citant: Nec solum deillorum quos secũ intus habent hominũ iustorum felicita¬
te letantur agmina caelestia: uerũ &iam nri quiforis adhuc positi depfundis addm̃ clama m̃
curam gereit sedulã: undebene deeisdem cherubim in libro parali pomenon seriptum ẽ. ipsi
aut stabant erectis pedibus. & facies eorum uersȩ erant ad exteriorẽ domũ : Quia nos abhuꝰ
erũ na peregrinationis ereptos. ad suum desiderant ꝑ uenire consortium: Sicer go pedib
stant erectis sic a lassuas ad auro tectosoraculi parictes extendunt. ut facies habeant addo¬
mũ uersas exteriorem: Quia sic angeli suã ꝑ petuo in nocentiam conseruant. Sic deani¬
marũ scarũ incelis beatitudine congaudent : ut eis quoq: quo sinterris adbuc peregrinari
conspiciunt electis. apem ferre non desinant: donec & illos ad caclestem patriam in trodũcant

Expanded text:
sui Creatoris excitant. Non solum de illorum quos secum intus habent hominum justorum felicitasui Creatoris excitant. Non solum de illorum quos secum intus habent hominum justorum felicitate laetantur agmina coelestia, verum etiam nostri qui foris adhuc positi de profundis ad Dominum clamamus, curam gerunt sedulam. Unde bene de eisdem cherubim in libro Paralipomenon scriptum est: « Ipsi autem stabant erectis pedibus et facies eorum versae erant ad exteriorem domum. » Quia nos ab hujus aerumna peregrinationis ereptos, ad suum desiderant pervenire consortium. Sic ergo pedibus stant erectis, sic alas suas auro tectas ad oraculi parietes extendunt, ut facies habeant ad domum versas exteriorem, quia sic angeli suam perpetuo innocentiam conservant, sic de animarum sanctarum in coelis beatitudine congaudent, ut eis quoque, quos in terris adhuc peregrinari conspiciunt, electis opem ferre non desinant, donec et illos ad coelestem patriam introducant.
Abbreviated transcription (Latin):
adeandem beatitudinem intro ductione congaudeant  ex̃tendunt enimo ala sadionuiaem
suꝑ archam: cum ad laudem dñi saluatoris referbonũ om̃e quod acceper̃ extendunt alteras
alas. ad parietes oraculi : cũ scos̃ &iam homines secũ uidereletantur. eosq uelitt alarũ sua¬
rum sumitatibus tangunt : Auos consortes atq imitatores fuisse in hacuita suȩ puritatis exul¬
tant: Duos aut eque parietes alissuis tangunt : quia fideles utnusq popłi uidei scilic& & gen¬
cilis. possessores secum habent aulȩ caelestis : Non qđ in illa patria distinctiosit localis inter
utrumq: populum : sed quia maior si& festiuitas internȩbcatitudinis de consorcio: ad u¬
natȩ indõ frat̃nitatis: Extendunt ergo cherubim adutrũq: pari&em oraculi alassuas
qui alae tantes in celesti patria iustos utriusq: plebis uisione quoq: suae gloraae adlaudem

Expanded text:
ad eamdem beatitudinem introductione congaudeant; extendunt enim alas ad invicem ad eamdem beatitudinem introductione congaudeant; extendunt enim alas ad invicem super arcam, cum ad laudem Domini Salvatoris referunt bonum omne quod acceperunt; extendunt alteras alas ad parietes oraculi, cum sanctos etiam homines secum videre laetantur, eosque velut alarum suarum summitatibus tangunt, quos consortes atque imitatores fuisse in hac vita suae puritatis exsultant. Duos auttilis, possessores secum habent aulae coelestis: non quod in illa patria distinctio localis inter utrumque populum, sed quia major fiat festivitas internae beatitudinis, de consortio adunatae in Deo fraternitatis. Extendunt ergo cherubim ad utrumque parietem oraculi alas suas, quia laetantes in coelesti patria justos utriusque plebis, visione quoque suae gloriae ad laudem
Abbreviated transcription (Latin):
lex̃ quoq cdherubin auro : quia & naturam corum conditor inmortali dantate sublimauit. &
mentẽ ueradilectionis atq: humilitatis luce repleuit : Notandũ sane quodmo ses dui tatb naculũ
facer&: fec̃ & duos cherubm aureos. quos posuit in propitiatorio quoderat suꝑ ar cham: Sa¬
lomonaut ad didit alios duos multo maiores. quos intem ploponer&: Sub quoiũ alis archa
in medio poner& cũꝓpitiatorio &cherubinpnoribus. Sicq sactũ ẽ ut intabnaculo quidem
ee̾nt cherubinduo. intemplo aut .iIͦIͦI : ad unam uero eandemq significationem utriq panent
Sed repetitũ ẽ opus. atq augustius factũ ꝑsalomonem: ut ty picedo ceretur. qui a multi plicata
post in carnationẽ dominicã aeccła. latiuseẽt gentib sublimi tas celi ciuium pandenda : qui sic
conditorom deconlato sibi munert beatitudinis conlaudant. ut denr̃a quoq creptione atq

Expanded text:
Texit quoque auro cherubin, quia et naturam eorum Conditor immortali charitate sublimavit, Texit quoque auro cherubin, quia et naturam eorum Conditor immortali charitate sublimavit, mentem vera dilectionis atque humilitatis luce replevit. Notandum sane quod Moyses dum tabernaculum faceret, fecit et duos cherubim aureos, quos posuit in propitiatorio, quod erat super arcam, Salomon autem addidit alios duos multo majores, quos in templo poneret; sub quorum alis arcam in medio poneret cum propitiatorio et cherubim prioribus . Sicque factum est ut in tabernaculo quidem essent cherubim duo, in templo autem quatuor; ad unam vero eamdemque significationem utrique pertinent. Sed repetitum est opus atque augustius factum per Salomonem, ut typice doceretur quia, multiplicata post Incarnationem Dominicam Ecclesia, latius esset gentibus sublimitas coeli civium pandenda. Qui sic Conditorem de collato sibi munere beatitudinis collaudant, ut de nostra quoque ereptione atque
Abbreviated transcription (Latin):
duos caritas stare non potest : Vnde & saluatorbinos ad p̃dicandum discipulosmitte¬
re curauit. ut tacite docer& eis qui uerbum fidei p̃dicarent.uirtutem dilectionis ante
om̃ia ee tenendam: Uniusq: m̃ surae & operferant duocherubim: qui a disparalitasuo¬
lũ tatum siue cogitatum insuꝑnapatria nullaẽ : ubi una om̃s eademq di p̃sentis uisi one
secundi. tangebat pari&em alterum: Alȩ aut alterȩ in medio pariete templi seinuicem
contingebant : Manifestum ẽ. exhisquȩ p̃dic tisunt qua cherubim inmediotem pli inte¬
uero ala una cangeba t parietem. & alacherub secundi aliterũpanietem: edillamasritatis dni¬
nistratonĩ qua nob exiibent angeliꝑ cin& : Quodalȩ alterȩ in mediotem pli sciniuae continar¬
bant : eam dilectionis gram qusse alterutrũ complectuntur ex primit: Beneaut sequitur

Expanded text:
duos charitas stare non potest. Unde et Salvator binos ad praedicandum discipulos mitteduos charitas stare non potest. Unde et Salvator binos ad praedicandum discipulos mittere curavit, ut tacite doceret eis qui verbum fidei praedicarent virtutem dilectionis ante omnia esse tenendam. Uniuscujusque mensurae et operis erant duo cherubim, quia disparilitas voluntatum sive cogitatuum in superna patria nulla est, ubi una omnes eademque Dei praesentis visione secundi tangebat parietem alterum. Alae autem alterae in medio pariete templi se invicem contingebant. Manifestum est ex his, quae praedicta sunt, quare cherubin in medio templi intevero ala una tangebat parietem, et ala cherub secundi alterum parietem, ad illam charitatis administrationem, quam nobis exhibent angeli, pertinet. Quod alae alterae in medio templi se invicem contingebant, eam dilectionis gratiam qua se alterutrum complectuntur, exprimit. Bene autem sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
inquinq: libris descriptaẽ. in defessa deuotione custodiunt : diligendo uidelio & dñm dm̃
suum ex om̃ib: uiribus suis diligendo ꝓximos tam quam seipsõs Plenitudo enĩ legisc̃a¬¬
ritas est: Proximi aũt corum & ipsi ad inuicem sunt angelici sp̃s & homine selectĩ. eorũ
eque conciues cherubinudeutraq al a eiusdem men sura ꝑhibetur : quia uidelic& eadem
ipsa deuoctone qua sese alteru trum in dõ diligunt. ÷ nr̃am quoq: ad se ascendentium soci¬
e tatẽ desiderant: Sic que simulalȩ.xcubitos complent: cum ingẽmina bantatis exhibitio¬
ne angeli deconditoris sui p̃sentia laetantur Decem quoq cubitorum erat cherubsecundus:
mensura pari: & opus unum erat in duobus cherubum: Dũo erant facti cherubim. ꝓp̃t̃ con¬
sortium eiusdem de qualoquimur caritatis signisi candum : qui aminus quam inter

Expanded text:
in quinque libris descripta est, indefessa devotione custodiunt, diligendo videlicet Dominum Deum in quinque libris descripta est, indefessa devotione custodiunt, diligendo videlicet Dominum Deum suum ex omnibus viribus suis, diligendo et proximos tanquam seipsos. « Plenitudo enim legis charitas est. » Proximi autem eorum et ipsi adinvicem sunt angelici Spiritus, et homines electi eorum aeque concives; unde cherub utraque ala ejusdem mensurae perhibetur, quia videlicet eadem ipsa devotione, qua sese alterutrum in Deo diligunt, nostram quoque ad se ascendentium societatem desiderant, sicque simul alae decem cubitos complent, cum in gemina charitatis exhibitione angeli de conditoris sui praesentia laetantur. « Decem quoque cubitorum erat cherub secundus, mensura pari; et opus unum erat in duobus cherubim, etc. » Duo erant facti cherubim propter consortium ejusdem, de qua loquimur, charitatis significandum, quia minus quam inter
Abbreviated transcription (Latin):
ditoris ad quã factisunt semꝑ manent : & electi homines imaginẽ eiꝰ qua peccando ami-
serunt recipiunt Quinq cubitorum ala cherubuna: & quinq cubitorum ala cherub
uir tutes signi ficant eorum : quib ad caelestia semꝑ uolare. atq in his conuersionẽ
delectantur habere : Cum uero insignificationẽ angłorũ ponunt᷑ alȩ:quid a perti¬
us quam gram demons trant ꝑ p&uȩ & in defectiuȩ felicitatis eorum. qua semꝑ in cae-¬
lestibus in ministerio sui ꝑsistunt auctoris: uelcerte quia leuitate spiritalis naturȩ sunt
praediti: Ita ut ubi cumq uoluerint. staum quasi uolando ꝑueniant. & hic cũ alissigu-¬
rati. & prophetisunt cũ alis ostensi Bene aut dicitur quia .u. cubitorum suerit ala
cherub una. & .U. cubitorum ala cherub altera: Qm̃ uirtutes angelicȩ legem dĩ quȩ

Expanded text:
ddserunt, recivirtutes significant eorum, quibus ad coelestia semper volare, atque in his conversationem delectantur habere. Cum vero in significationem angelorum ponuntur alae, quid aptius quam gratiam demonstrant perpetuae et indefectivae felicitatis eorum, qui semper in coelestibus in ministerio sui persistunt auctoris? Vel certe quia levitate spiritalis naturae sunt praediti: ita ut ubicunque voluerint statim quasi volando perveniant, et hic cum alis figurati, et prophetis sunt cucherub una, et quinque cubitorum ala cherub altera, quoniam virtutes angelicae legem Dei, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ rite : ubi xp̃s ẽ indextera dĩ sedens. Quȩ sursum sunt sapite: non quȩ su
ꝑterram: Et fecit in oraculo duo cherubin delignisoliuarum. decem cubitoꝵ
altitudinis cherubin. sicut propheta iet echiel aꝑtedeclarat. angelicȩ dig¬
nitatis uocabulũ ẽ : num eroq: singulari cherubindicitur. plurali cherubim:
unde apte in siguris. cherubinquȩ erant in oraculo sactȩ angelica ministeria
quȩ conditorisuo in caelisemꝑ asistunt. possunt intelligi: Quȩ recte delignis
uitae aeternȩ fruuntur.⁊ haben tes in uio latã inse sui conditoris imaginem. seruata
ꝑ p&uo scĩtate. & iusticia & ueritate : quã imprima conditione ꝑceper̃: Denarius
namq decem obolis constat: & continere in se imaginem regis & nomen consueuit
Qua ꝓpt̃ & sigurȩ regi caelestis aptissime congruit : ubi & angłi sc̃i inimagine sui con¬

Expanded text:
quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens. Quae sursum sunt, sapite, nquaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens. Quae sursum sunt, sapite, nterram . » « Et fecit in oraculo duos cherubim de lignis olivarum decem cubitorum altitudinis. » Cherubim, sicut propheta Ezechiel aperte declarat, angelicae dignitatis vocabulum est, numeroque singulari cherub dicitur, plurali cherubim. Unde apte in figuris cherubim, quae erant in oraculo factae, angelica ministeria, quae conditori suo in coelis semper assistunt, possunt intelligi. Qui recte de lignis vitae aeternae fruuntur, habentes inviolatam in se sui conditoris imaginem, servata perpetuo sanctitate, et justitia, et veritate, quam prima conditione perceperunt. Denarius namque decem obolis constat, et continere in se nomen regis et imaginem consuevit. Quapropter et figurae regni coelestis aptissime congruit, ubi et angeli sancti in imagine sui con
Abbreviated transcription (Latin):
plo qđ non auro tegeretur: Sedtotũ altare oraculitex̃ auro Deaurata est
quippe porticus ante templum : qui a patresu& eris testamenti dõ ꝑ caritatem
na patria sola caritas regnat: sed ibiuerius & securius. quo p̃sensipsedĩ qui ẽ ca¬
ritas uid&ur : Ibi eo certius quo ipsemediator dĩ &hominũ quisoluspaternorũ
consciusẽ secretorum uł ut archatestamenti semꝑ aspicitur Quod auten ca¬
nacula quoq tecta sunt auro : ad eun dem sensum respicit: sicut enim interior
domͦ sc̃ scorum ubi erat archa in ternã scoru̾ uitã in conspectusui conditoris &
redemptoris significat. iũsta illud psalmistȩ : Abscondes eos in abdito uultustui.
a conturbatione hominum : Itacaenacula in alto. eadem uitam hoc est ince¬
liseẽ & non in hoc mundo designant. Dicente apło Quȩ sursum sunt

Expanded text:
plo, quod non auro tegeretur, sed totum altare oraculi texit auro. » Deaurata est plo, quod non auro tegeretur, sed totum altare oraculi texit auro. » Deaurata est quippe porticus ante templum, quia patres Veteris Testamenti Deo per charitatem na patria sola charitas regnat; sed ibi eo verius et securius, quo praesens ipse Deus, qui est charitas, videtur ; ibi eo certius, quo ipse mediator Dei et hominum, qui solus paternorum est conscius secretorum, velut arca testamenti, semper aspicitur . Quod autem coenacula quoque tecta sunt auro, ad eumdem sensum respicit. Sicut enim interior domus sancti sanctorum, ubi erat arca, internam sanctorum vitam in conspectu sui conditoris et redemptoris significat, juxta illud Psalmistae: « Abscondes eos in abscondito vultus tui a conturbatione hominum ; » ita coenacula in alto eamdem vitam, hoc est, in coelis esse, et non in hoc mundo, designant, dicente Apostolo: « Quae sursum sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
undebene decisdem clauis. in libro parali pomenon scriptum est: Sed & clauosse¬
cit aureosita ut singuli laui. sidos quinquagenos appenderent Quĩnquagena¬
quies ae terna sigurari: & quinqua genorum erant siclorũ claui singuli quib: la¬
minȩ auri adsigebant᷑ in parietibus domus dñi : Quianimirum uerba caelesti a
quib: in amorebo norum operum prosicimus & conseruamur. ueniam nobis
aeternum : & hi quidem sunt claui dilectionis: Sunt uero alii daui timoris. qui¬
bus in cipientes quiq & necdum adꝑfectionem ꝑuenientes in lecebras uitiorũ
car nalium que uo luptatum mortisicant : Illi uidelic& sermone sueritatis. ⁊¬
quorum institutione carnem nr̃am crucisigere cumuitiis & concupiscentus
edocem᷑: quos haberedesiderabat propħa. cum ait: Consige clauis atimore
tuo carnes meas : aiuditus enim tuis timui Quirur sum ad ꝑfectiora ꝑueni¬
ens dicit declauis dilectionis. aMlihiaut adhereredõ bonum ẽ. Nihilq eratintem¬

Expanded text:
avis in libro Paralipomenon scriptum est: Sed et clavos fecit aureos ita ut singuli clavi siclos quinquagenos appenderent . » Quinquagenaquies aeterna figurari. Et quinquagenorum erant siclorum clavi singuli, quibus laminae auri affigebantur in parietibus domus Domini. Quia nimirum verba coelestia, quibus in amore bonorum operum proficimus et conservamur, veniam nobis aeternum . Et hi quidem sunt clavi dilectionis. Sunt vero alii clavi timoris, quibus incipientes quique et necdum ad perfectionem pervenientes, illecebras vitiorum, carnaliumque voluptatum mortificant: illi videlicet sermones veritatis, quorum institutione carnem nostram crucifigere cum vitiis et concupiscentiis edocemur: quos habere desiderabat Propheta, cum ait: « Confige clavis a timore tuo carnes meas, a judiciis enim tuis timui . » Qui rursum ad perfectiora perveniens, dicit de clavis dilectionis: « Mihi autem adhaerere Deo bonum est . » « Nihilque erat in tem
Abbreviated transcription (Latin):
Et uener un iuersȩ tribus isrł ad đd in hebron: dicentes : Eccenos õftuũ ⁊ cirotuasumꝰ. Etẽ
Quid conuentꝰ iste tribuũ isrł ad đđ significat. nisi conuentũ omniuĩ gentiũ adx p̃m qua
illi qͦ si blandiendo dicunt Ecce nos ostuuĩ ⁊ carotua sum̃: cũ inillo incarnationt qua ea
nrã natura in urzinis utero suscepit diliguntatq uenerant᷑ eiusq ditioni subdere se ap̃¬
petunt. ei q seruire om̃ĩ tẽpore desiderant : Vnde psalmista dic̃ : Reminisaentur & con¬
uertent̃ a ddnm. uniuersȩ fines terrȩ : Et adorabunt in conspectu eiꝰ om̃s patriȩ gentõ:¬

Expanded text:
niversae tribus Israel ad David in Hebron, dicentes: Ecce nos os tuum et caro tua sumus, etc. » niversae tribus Israel ad David in Hebron, dicentes: Ecce nos os tuum et caro tua sumus, etc. » Quid conventus iste tribuum Israel ad David significat, nisi conventum omnium gentium ad Christum, quae illi quasi blandiendo dicunt: « Ecce nos os tuum et caro tua sumus, » cum in illo incarnationem, quam ex nostra natura in Virginis utero suscepit, diligunt atque venerantur, ejusque ditioni subdere se appetunt, eique servire omni tempore desiderant. Unde Psalmista dicit: « Reminiscentur et convertentur ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
delectatione carnis occĩdunt: In in guine quippȩ ferire ẽ : unta memis carnis delectatio¬
ne ꝑforare: Neqͦquã uͦ isboseth iste in opinata mortȩ sub cũber&: siñ adinꝯressũ dom̃ mosie¬
rẽ. ide admentis a ditũ molle custodiã depintassos ł oftis nãq uigilꝙ sens p̃poni cordis fo¬
rib deb& : quẽ nec reglegentȩ somnꝰ oppͥmat nec igorantiȩ error fallat: Ande bene
a isbosah appellatus ẽ : qͥ custo defemina hosti lib gladiis nudat᷑: libosech quippe: uir
confusionis dr̃ : Uiraut̃ confusionis ẽ. qͥ fortim̃tis custodia munitꝰ non e .q. duurtittes
se agere ȩstimat: sub intrantia uttia nescientẽ necant: Iota itaq uistute muniendus est
aditꝰ m̃tis. ne qndo eũ insidiantes hostes penetrent. foramine neglectȩ cogttationis

Expanded text:
delectatione carnis occidunt. In inguine quippe ferire, est vitam mentis carnis delectatiodelectatione carnis occidunt. In inguine quippe ferire, est vitam mentis carnis delectatione perforare. Nequaquam vero Isboseth iste inopinata morte succumberet, si non ad ingressum domus mulierem, id est, ad mentis aditum, mollem custodiam deputasset. Fortis namque vigilque sensus praeponi cordis foribus debet: quem negligentiae somnus non opprimat, nec ignorantiae error fallat. Unde bene et Isboseth appellatus est, qui, custode femina, hostilibus gladiis nudatur: Isboseth quippe vir confusionis dicitur. Vir autem confusionis est qui fortis mentis custodia munitus non est, qui dum virtutes se agere aestimat, subintrantia vitia nescientem necant. Tota itaque virtute muniendus est aditus mentis, ne quando eam insidiantes hostes penetrent foramine neglectae cogitationis
Abbreviated transcription (Latin):
uo uiri isti principes erant. suꝑ expeditiones is bosech: Mlostuo is abner: uth ebrei tradunt con
Erat aut̃ ionathȩ fili saul filius debilis pedibos: Lumn quon niseni fuit qñ douent namus
t̃ consiliũ : timore ꝑterriti fuga lapsis̃ ingechaim: fueruntq ibi aduenȩusq tepilluid¬
sum̃tes spicas tritici. & ꝑcutientes eũ in inguine: Spicaftritici qͥa causa primitiarũ tuler
thonorem regi deferre uiderent᷑ & eoꝵ dolus neqͣquã deplaenderetur M ystice aut̃
osftiaria triticũ purgat : cũmentis custodia discernendo iuis tutes aurtiis separat : Iuȩ sidor¬
mierit in mortẽ ꝓprũ domini insidiatores admattit : qͥacũdiscretionis sollicitudo cessa¬
uerit:adinterficiendũ animũ malignis sp̃ĩtib it̃ pandit : Iui ingressi spicastollunt: qͣ a
max bonarũ cogitationũ germina auferunt: Atꝙin inguineferunt: qr iustutẽ cordis

Expanded text:
Duo viri isti princDuo viri isti princErat autem Jonathae filii Saul filius debilis pedibus, quinquennis enim fuit, quando venit nuntius esse consilium, timore perterriti, fuga lapsi sunt in Geassumentes spicas tritici et percutientes eum in inguine. Spicas tritici quasi causa primitiarum tulerunt, ut honorem regi deferre viderentur, et eorum dolus nequaquam deprehenderetur. Mystice autem ostiaria triticum purgat, cum mentis custodia discernendo virtutes a vitiis separat. Quae si obdormierit, in mortem proprii domini insidiatores admittit: quia cum discretionis sollicitudo cessaverit, ad interficiendum animum malignis spiritibus iter pandit. Qui ingressi spicas tollunt, quia mox bonarum cogitationum germina auferunt, atque in inguine feriunt, quia virtutem cordis
Abbreviated transcription (Latin):
abeis om̃is sanguis iustꝰ qͥ effusus ẽ suꝑ terrã. A sanzuine abel iusti. usq ad sanguinẽ y achariȩ
filii baradie: Nec de ficiet de domo istius io ab fluxũ seminis sustinens. id ÷ uariis deside¬
riis diffluens: qr in uoluptatib istus uitȩ tales totã spẽ suc̃ ponunt᷑: ubi et lepsis tenentes
fusũ ide uariis errorib maculati. instabilitatẽ heresis acmundani luxus sequentes: Iui iuxta
desi deria cordissui coaceruant sibi magistros. prurientes qͥ dem aurib : ⁊auertiate auditum
Auertent: Ibi etiã ñ deficiet cadens gladio. ⁊ in digens pane Suicũ pane illo qͥ decelo
tesfili ĩ remmon berothitȩ rechab & banaa : ingressis feruente die domũ isboseth: uidor¬
mebat suꝑ stratu suũ. meridie: Ingessis aut̃ domĩ: ostiaria domꝰ purgans triticum.
obdormiuit. Ad sum̃tes spicas trtucilatenter ingressis : ⁊ ꝑ cusserunt cum in in quine : Et reliqua

Expanded text:
us, qui effusus est super terram, a sanguine Abel justi, usque ad sanguinem Zachariae filii Barachiae . Nec deficiet de domo istius Joab, fluxum seminis sustinens, id est, variis desideriis diffluens, quia in voluptatibus istius vitae, tales totam spem suam ponunt, ubi et leprosi sunt tenentes fusum, id est variis erroribus maculati, instabilitatem haeresum ac mundani luxus sequentes, qui juxta desideria cordis sui, coacervabunt sibi magistros prurientes quidem auribus, et a veritate auditum avertentes. « Ibi etiam non deficiet cadens gladio, et indigens pane, » qui, cum pane illo qui de coelo IV. « Venientes filii Remmon Berothitae Rechab et Baana, ingressi sunt fervente die domum Isboseth, qui dormiebat super stratum suum meridie. Ingressi sunt autem domum, et ostiaria domus purgans triticum obdormivit. Assumentes spicas tritici latenter ingressi sunt, et percusserunt eum in inguine, » et reliqua.
Abbreviated transcription (Latin):
quitus. Hi paziñ erant in potestate achis: H abitati interra antiquitꝰ dicunt᷑: qͥa quieti &
securi habitati fuerañ. & nullius hostis de p̃dationẽ ꝑpessi. Ea muheł aut̃ mortuus ẽ: fle¬
uitq eũ omĩs isrł & sepelierunt eũ in rama urbe sua: Supra nãq dr̃. sepultus fuisse
indomosua inrama : Indomosuc. in familia uidelicet ⁊ cognatione sua : Iuaritur namq
cũsiperius icĩ mortuus legat᷑ : cur hic repetat᷑ mostuus : Mostuus hicut hebrei uolunt
resuscitationissuȩ causa rẽpetitur : & ut dãnatio saulis qͥ peccatis moftuus erat. et re-¬
licto dõ contralegẽ phitonẽ consulebat: iusta eẽ manifestaretur. P ost mortẽ aut̃ samo

Expanded text:
quitus. Hi pagi non erant sub potestate Achis. Habitati in terra antiquitus dicuntur, quia quieti et quitus. Hi pagi non erant sub potestate Achis. Habitati in terra antiquitus dicuntur, quia quieti et securi habitati fuerant, et nullius hostis depraedationes perpessi. Samuel autem mortuus est, flevitque eum omnis Israel. Et sepelierunt eum in Rama urbe sua. Supra namque dicitur sepultus fuisse in domo sua in Rama. In domo sua, in familia videlicet et cognatione sua. Quaeritur namque, cum superius jam mortuus legatur, resuscitationis suae causa repetitur; et ut damnatio Saulis, qui in peccatis mortuus erat, et relicto Deo, contra legem, Pythonem consulebat, justa esse manifestaretu
Abbreviated transcription (Latin):
terũ idem dd fuziens afaciesaul. in castra rezis cũ dormientẽ offendisset: non ꝑcussit. non
occidit : s solã lanceã quȩ ad caput eiꝰ erat. et lenticulã sustulit᷑ dormientib cunctis egressꝰ¬
sequendo dormiebant. qc ñ uigilabant corde : Duritia enĩ cordis : obdormitio ẽ: Dormi¬
unt inuita ueteri : ñ uigilant in noua Uenit xp̃s: non eos occidit : ħtulit ab eis scỹphum
aquȩ. id ÷ gratiã legis: Iulit & sceptrũ regale. regni scilicet potestatẽ quã ꝓmagno habebant
& un de se ꝓtegebant tẽporalit̃ : & quã aduersus dñm ꝓ incredulitate gerebant: Deinde uictor
đđ nr̃ decastris eoꝵ regress : transcendit in altitudinẽ montis glorũ. Et ascendit dđ et uiri eiꝰ:¬
& agebant p̃das degessuri & degerri. & de amalechitis: Hi enĩ pagi habitabant᷑ int̾ra anti¬

Expanded text:
Iterum item David fugiens a facie Saul in castra regis, cum dormientem offendisset, non percussit, non Iterum item David fugiens a facie Saul in castra regis, cum dormientem offendisset, non percussit, non occidit; sed solam lanceam, quae ad caput ejus erat, et lenticulam sustulit. « Dormientibus cunctis egressed persequendo dormiebant, quia non vigilabant corde. Duritia enim cordis obdormitio est. Dormiunt in vitam veterem, non evigilant in novam. 3. Venit Christus, non eos occidit, sed tulit ab eis scyphum aquae, id est, gratiam legis; tulit et sceptrum regale, regni scilicet potestatem, quam pro maximo habebant, et unde se protegebant temporaliter, et quam adversus Deum per incredulitatem gerebant. Et deinde victor David noster, de castris eorum regressus, transcendit in altitudinem montis coelorum. CAPUT XIX. De pugna et agebant praedas de Gessuri, et de Getri, et de Amalecitis. Hi enim pagi habitabantur in terra anti
Abbreviated transcription (Latin):
laudabilit tocuit : quã digesto uino laudabilit̃ dixit: Idcirco enĩ malũ qđ fecerat cog-¬
noscere potuit: qr hoc ebrius ñ audiuit. Saul aut̃ dedit michol filiã suã uxorem dauidꝰ:
falthi filio lais qͥ ertet degallĩ. Ut hebrei tradunt. ñ cognouit eã idem falthi: qm̃ si cogno¬
Idem nãq falthi. degalli hoc ẽ deinundationeerat: Inundatio hacꝰ lex intellegit᷑: Lenis
enĩ doctor erat debaurim : id ÷ de ȩlectis: Iuando aut̃ asaulemi choleidatur: falthiid:
euadens interp̾tat᷑. Iuando uͦ abeo e adẽ michol aufestur: falthiel idest euadens adõ
interp̃tattur: Euadens adõ dr̃ : ꝗa custo diuit eũ ne tanger& eã. nefieret trans gressor legi
secutusq ẽ et̃ uirfuus plorans usq baurim. Plorasse dr̃ p̃gaudio : eõ qđ dñs cũ custo disset.

Expanded text:
laudabiliter tacuit: quam, digesto vino, laudabiliter dixit. Idcirco enim malum quod fecerat coglaudabiliter tacuit: quam, digesto vino, laudabiliter dixit. Idcirco enim malum quod fecerat cognoscere poterat, quia hoc ebrius non audivit. « Saul autem dedit Michol filiam suam, uxorem David, Phalthi filio Lais, qui erat de Gallim, » eIdem namque Phalthi de Gallim, hoc est, de inundatione erat. Inundatio haec lex intelligitur. Legis enim doctor erat de Baurim, id est, de electis. Quando autem a Saule Michol ei datur, Phalthi, id est, evadens, interpretatur. Quando vero ab eo eadem Michol aufertur, Phalthiel, id est, evadens a Deo, interpretatur. Evadens a Deo dicitur, quia custodivit eum, ne tangeret eam, ne fieret transgressor legis. « Secutusque est eam vir suus plorans usque Bannim . » Plorasse dicitur prae gaudio, eo quod Dominus eum custodisset,
Abbreviated transcription (Latin):
Adlit terã aut̃ patet sens: qͥa anĩmna đđ ꝑsequentib licet hostib custodita sẽꝑ fuit
in soste uiuentiũ ÷ Porro inimici eiꝰ insistentib sibi aduersitatib. sicut lapisfunda
circũ actus. sic in stabili motu ꝑturbandi & suis essed̃ expellendi definib. uł eqa
hum anis reb auferendi. Diluculo aut̃ cũ digessisset uinũ nabal: in dicauit ei
uxor sua. uerba hȩc: Etrełꝗ Quid nobis abiga il ꝑ renuntiationissuȩ dispensc¬
tionẽ innuit : nisi qđ iracundos melius corrigimo si in ipsa irȩ suȩ cõmotione
declinamus: Pefturbati quippe qđ̃ audicnt ignorant: seddũ ad seredeunt. tanto libentius¬
Uerba exhortationis recipiunt. quantose tranquillius toleratos erubescunt: Menti autem
furore ebriȩ: omne rectũ qđ dicit᷑ ꝑuersũ uidetur: Unde et nabal ebrio culpã suã abigail

Expanded text:
Ad litteram autem patet sensus: quia anima David, persequentibus licet hostibus, custodita semper fuit Ad litteram autem patet sensus: quia anima David, persequentibus licet hostibus, custodita semper fuit in sorte viventium. Porro inimici ejus, insistentibus sibi adversitatibus, sicut lapis funda circumactus, sic instabili motu perturbandi et suis essent expellendi de finibus, vel etiam humanis rebus auferendi. « Diluculo autem cum digessisset vinum Nabal, indicavit et uxor sua verba haec, » etc. Quid nobis Abigail per renuntiationis suae dispensationem innuit, nisi quod iracundos melius corrigimus, si in ipsa irae suae commotione declinamus? Perturbati quippe, quid audiant ignorant. Sed cum ad se redeunt, tanto libentius exhortationis verba recipiunt, quanto se tranquillius toleratos erubescunt. Menti autem furore ebriae omne certum quod dicitur perversum videtur. Unde et certe Nabal ebrio culpam suam Abigail
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ omĩ potentẽ ꝓuidentiã describit suꝑni ꝓtectoris : cũ dicit animã uiriscĩ. qͣsu n fasci¬
culo uiuentiũ apud eũ eẽ custoditã: Sicut enĩ facillimũ ẽ ciũlibet fasciculũ herbȩ
uł foeni sua manir retentũ conseruare : ita uirtus dnĩ et saluatoris nr̃i. om̃s porbẽ elec¬
tos abinitio usq infinẽ scłi. neqͥ exeis ulla ratione pereaN. sine sabore tuetur: luxta
qđ ipse in euglio sub figura ouiũ deeis loquens: & sequent᷑ meinquit. & ego uitam
aternã do eis et ñ peribunt ina ternũ nec rapiet eas quisquã demanumea : sicut fas S¬
ciculus unꝰ quibus libet uinculis alligat᷑ ĩ ta om̃isscõꝵ coetus. una eadem̃q fide sp̃c
& caritate . a dinuieẽ conftringitur : Uno diuinȩ ꝓtectionis munimine circũ datur

Expanded text:
autem omnipotentem providentiam describit superni protectoris, cum dicit: animam viri sancti quasi in fasciautem omnipotentem providentiam describit superni protectoris, cum dicit: animam viri sancti quasi in fasciculo viventium apud eum esse custoditam: sicut enim facillimvel feni sua manu retentum conservare, ita virtus Domini et Salvatoris nostri omnes per orbem electos ab initio usque in finem saeculi, ne qui ex eis ulla ratione pereant, sine labore tuetur, juxta quod ipse in Evangelio sub figura ovium de eis loquens: « Et sequentur me, inquit, et ego vitam aeternam do eis, et non peribunt in aeternum, nec capiet eas quisquam de manu mea. » Sicut fasciculus unus quibuslibet vinculis alligatur, ita omnis sanctorum coetus, una eademque fide, spe et charitate ad invicem constringitur, uno divinae protectionis munimine circumdatur.