comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lintarium. & obhoc culꝑ abilem esse fateamur . omnisq
de hacre disciplina utilis. ad id ualeat ut eo motu imꝓbato
aq cohibito. uoluntatem nr̃am ad fruendũ sempit̾no bono
lapsu temporalium conuertamus.
salio loco optime inquam de te ueritas clamat. Non
eum posses aliud sentire esse inpotestate nrã. nisi quod
um uolumus facimus. Qua propter. nihil tam in nra
rotestate quam ipsa uoluntas est:. Ea enim. prorsus nullo
iteruallo mox ut uolumus presto est
m alio loco. si enim tu laudaris inquam uidendo quid
rat debeas. cum id non uideas nisi in illo qui est in
commutabilis ueritas. quantomagis ille qui & uellȩ precepit:
& posse prebuit. & non impunẽ nolle ꝑmisit. .Xii.¬
EINDE subiunxi dicens. Sienim hõc deb& quisq. qđ acco¬
pit. & sic homo factus. ẽ. ut necessario pecc&: hoc deb& ut peo¬
c& Cum ergo peccat: qđ deb& facit. Quod si scelus . ẽ. dics¬
re : neminem natura sua cogit ut peccet. Xii¬

Expanded text:
luntarium et ob hoc culpabile esse fateamur omnisque luntarium et ob hoc culpabile esse fateamur omnisque de hac re disciplina utilis ad id ualeat, ut eo motu inprobato atque cohibito uoluntatem nostram ad fruendum sempiterno bono a lapsu temporali conuertamus? et in alio loco: obscure, inquam, de te ueritas clamat. non enim posses aliud sentire esse in potestate nostra nisi quod, cum uolumus, facimus. quapropter nihil tam in nostra potestate quam ipsa uoluntas est. ea enim prorsus nullo interuallo mox, ut uolumus, praesto est. item alio loco: si enim tu laudaris, inquam, uidendo, quid facere debeas, cum id non uideas nisi in illo, qucommutabilis veritas; quanto magis ille qui et velle praecepit, et posse praebuit, et non impune nolle permisit? Deinde subjunxi dicens: Si enim hoc debet quisque quod accepit, et sic homo factus est, ut necessario peccet, hoc debet ut peccet. Cum ergo peccat, quod debet, facit: quod si scelus est dicere; neminem natura sua cogit ut peccet . E
Abbreviated transcription (Latin):
enq alio loco. ex quõ conficitur inquam ut quisquis
ecte honesteq uult uiuere. si id se uelle prefugacibus reb
uelit: assequatur tantã rẽ tanta facilitate. ut nihil aliud
aquam ipsum uelle sit habere quod uoluit.U.¬
cemq alibi dixi. Hoc enim aeterna lex illa. ad cuius
considerationem redire iam tẽpus est: ĩncõmutabili stabili¬
cate firmauit. ut inuoluntate meritum sit. inbeatitudine
uutem & miseria. premium atq supplicium:
talio loco. Quid inquã quisq sectandm & amplecten¬
dum eligat: in uoluntate esse positum constitit. UII.¬
t in libro secundo Homo enim ipse inquam. in quantũ
homo est aliquod bonum est: quia recte uiuere cum
uult potest¬
talio loco: dixi recte fueri non posse nisi eo dẽ libero
uoluntatis arbitrioUiui.
tinlibro tertio. quid opus est quaeri inquam unde iste
notus existat. quo uoluntas auertitur ab incõmutabili
bono ad cõmutabile bonum. cũ eum non nisi animi & uo¬

Expanded text:
itemque alio loco: ex quo conficitur, inquam, ut quisquis itemque alio loco: ex quo conficitur, inquam, ut quisquis recte honesteque uult uiuere, si id se uelle prae fugacibus rebus uelit, adsequatur tantam rem tanta facilitate, ut nihil aliud ei quam ipsum uelle sit habere, quod uoluit. itemque alibi dixi: hoc enim aeterna lex illa, ad cuius considerationem redire iam tempus est, incommutabili stabilitate firmauit, ut in uoluntate meritum sit, in beatitate autem et miseria praemium atque supplicium. et alio loco: quid, inquam, quisque sectandum et amplectendum eligat, in uoluntate esse positum constitit. et in secundo libro: homo enim ipse, inquam, in quantum homo est, aliquod bonum est, quia recte uiuere, cum uult, potestalio loco dixi: recte fieri non posse nisi eodem libero uoluntatis arbitrio. et in libro tertio: quid opus est quaeri, inquam, unde iste motus existat, quo uoluntas auertitur ab incommutabili bono ad commutabile bonum, cum eum non nisi animi et uo
Abbreviated transcription (Latin):
ut grãe dĩ non relinquant locum. quando quidẽ eã secund
merita nr̃a dari asserunt: non se extollant quasi eorum
egerim causam. quia multa in his libris dixi pro libero arbi¬
t̾rio: quȩ illius disputationis causa poscebat
ixi quippe inprimo libro : malefacta iusticia di undi¬
cari. Et addidi. N on enim iuste uindicarentur: nisi
fierent uoluntate
tem cũ ipsam bonam uoluntatem tã magnũ bonũ esse
monstrarem: ut omĩbus corporis & externis bonis merito ais¬
ponerctur : dixi. Uides igitur iam ut existimo in uoluntat
nr̃a esse constitutum. ut hoc uel fruamur. uel careamus tantõ
& tam uero bono. Quid enĩ tam in uoluntate. quam ipsa
uoluntas sita est.
t alio loco. quid ergo causae est inquam cur dubitandun
putemus. &iam si nũquam antea sapientes fuimus. uolus¬
tͥate nos tamen laudabilem & beatã uitã. uoluntate tupꝰ
emiseram mereri ac degere:

Expanded text:
ut gratiae dei non relinquant locum, quandoquidem eam secundum ut gratiae dei non relinquant locum, quandoquidem eam secundum merita nostra dari adserunt, non se extollant, quasi eorum egerim causam, quia multa in his libris dixi pro libero arbitrio, quae illius disputationis causa poscebat. dixi quippe in primo libro male facta iustitia dei uindicari et addidi: non enim iuste uindifierent voluntate. Item, cum ipsam bonam voluntatem tam magnum bonum esse monstrarem, ut omnibus corporeis et externis bonis merito anteponeretur, dixi: Vides igitur jam, ut existimo, in voluntate nostra esse conset tam uero bono; quid enim tam in uoluntate quam ipsa uoluntas sita est? t alio loco: quid ergo causa est, inquam, cur dubitandum putemus, etiamsi numquam antea sapientes fuimus, uoluntate nos tamen laudabilem et beatam uitam, uoluntate turpem et miseram mereri ac degere?
Abbreviated transcription (Latin):
leretur. uel & iam ostenderetur ds̃ Propter eos quippe
disputatio illa suscepta est: qui negant exlibero uoluntatis
arbitrio mali originem duci. & dm̃ siita est creatorẽ omium
naturarũ culpandum esse contendunt. eo modo uolentes scd
suae impietatis errorem. manichei enim sunt. inmutabilem
quandã & dõ coȩternam introducere naturã mali De gã
uero dĩ. qua suos electos sic predestinauit. ut corũ qui iam in
eis utuntur libero arbitrio. ipse etiam p̃parar& uoluntates.
nihil inhis libris disputatum est. propter hanc propositam
quȩstionem. U bi autẽ incidit locus ut huius grãe cõmemoa¬
tio fier&: transeunt̃ cõmemorata est. non quasi inde agertu
operosa ratiocinatione defen sa Aliud est enim quaerere
unde sit malũ: & aliud est quȩrere unde redeatur ad pristi¬
num. uel ad maius perueniatur bonum. Qua propter nous
heretici pelagiani. qui liberũ sic asserunt uoluntatis arbitrũ

Expanded text:
deretur uel etiam ostenderetur deus. propter eos quippe deretur uel etiam ostenderetur deus. propter eos quippe disputatio illa suscepta est, qui negant ex libero uoluntatis arbitrio mali originem duci et deum, si ita est, creatorem omnium naturarum culpandum esse contendunt, eo modo uolentes secundum suae inpietatis errorem — Manichei enim sunt — inmutabilem quandam et deo coaeternam introducere naturam mali. de gratia uero dei, qua suos electos sic praedestinauit, ut eorum, qui iam in eis utuntur libero arbitrio, ipse etiam praeparet uoluntates, nihil in his libris disputatum est propter hoc proposita quaestione. ubi autem incidit locus, ut huius gratiae commemoratio fieret, transeunter commemorata est, non, quasi inde ageretur, operosa ratiocinatione defensa. aliud est enim quaerere, unde sit malum, et aliud est quaerere, unde redeatur ad pristinum uel ad maius perueniatur bonum. Quapropter noui heretici Pelagiani, qui liberum sic asserunt uoluntatis arbitrium,
Abbreviated transcription (Latin):
tauimus ut si possemus id qđ de hacre diuinae
auctoritati subditi credebamus. & iam ad intelligentiam
nrãm quantum disserendo opitulante dõ agere possemus.
ratio considerata & tractata perducer&. Etqm̃ constitit int̾
osdiligenter ratione discussa. malum non exortũ nisi ex
lbero uoluntatis arbitrio: tres libri quos eadem disputatio
reperit. appellati sunt de libero arbitrio. Quorũ secundũ
etertum. in affrica iam &iã ypponeregio presbit̃ ordinatꝰ.
sicut tunc potui t̃minaui. In his libris ita multa disserta st̃.
ũ incidentes non nullae quaestiones. quas uel enodare non
pottram. uel longã sermocinationẽ in presenti requireb ant.
ia differrentur. ut ex utraq parte uel  omĩbus earumdẽ
quaestionũ partibus. in quibus non apparebat quid potius
congruer& ueritati. ad hoc tamen ratiotinatio nr̃a con¬
duderetur. ut quodlib& eorũ uerũ ess&. laudandus cre¬

Expanded text:
tauimus, ut, si possemus, id quod de hac re diuinae tauimus, ut, si possemus, id quod de hac re diuinae auctoritati subditi credebamus etiam ad intellegentiam nostram, quantum disserendo opitulante deo agere possemus, ratio considerata et pertractata perduceret. et quoniam constitit inter nos diligenter ratione discussa malum non exortum nisi ex libero uoluntatis arbitrio, tres libri, quos eadem disputatio peperit, appellati sunt de libero arbitrio. quorum secundum et tertium in Africa iam Hippone Regio presbyter ordinatus, sicut tunc potui, terminaui. In his libris ita multa disserta sunt, ut incidentes nonnullae quaestiones, quas uel enodare non poteram uel longam sermocinationem in praesenti requirebant, ita differrentur, ut ex utraque parte uel ex omnibus earundem quaestionum partibus, in quibus non apparebat, quid potius congrueret ueritati, ad hoc tamen ratiocinatio nostra concluderetur, ut, quodlibet eorum uerum esset, laudandus cre
Abbreviated transcription (Latin):
uel ab alio fuerit bene interrogata & recordata respond&e
lio loco: uellem inquã hinc plura dicere. ac meipsi.l
constingere dũ quasi tibi p̃cipio. ut nihil aliud agerem quã
edderer mihi cui me maxime debeo: ubi uideor dicere potius
aebuisse. redderer dõ cui me maxime debeo. Sed qm̃ prius¬
ibi ipse homo reddendus est. ut illic quasi gradu facto. inde
urgac atq attollatur ad dm̃. sicut filius ille minor prius
cucrsus est ad sem& ipsum & tunc ait. surgam & ibo ad patrẽ
neum: idõ sic sum locutus Deniq mox̃ addidi. atq ita fieri
amicũ mancipium dño. Quod ergo dixi. cui me maxime
debeo: ad homines retuli. Magis ẽnĩ mihi me debeo. quã
hominibus ceteris : quam ius dõ magis quam mihi. Hic liber.
sic incipit. Qm̃ uideo te abundare ocio
DELIBERO ARBITRIO LIBRITRES:
um ad huc romae remoraremur : uoluimus dispu¬
tando quaerere unde malũ sit. & eo modo dispu¬

Expanded text:
uel ab alio fuerit bene interrogata et recordata, respondet. uel ab alio fuerit bene interrogata et recordata, respondet. Alio loco: uellem, inquam, hine plura dicere ac me ipsum constringere, dum quasi tibi praecipio, ut nihil aliud agerem, quam redderer mihi, cui me maxime debeo. ubi uideor dicere potius debuisse: redderer deo, cui me maxime debeo. sed quo- Diam prius sibi ipse homo reddendus est, ut illic quasi gradu facto inde surgat atque adtollatur ad deum, sicut filius ille minor prius reuersus est ad semet ipsum et tunc ait: surgam et ibo ad patrem meum, ideo sic sum locutus. denique mox addidi: atque ita fieri amicum mancipium domino. quod ergo dixi: cui me maxime debeo, ad homines rettuli; magis enim mihi me debeo quam hominibus ceteris, quamuis deo magis quam mihi. Hic liber sic incipit: Quoniam uideo te abundare otio. DE LIBERO ARBITRIO LIBRI TRES. Cum adhuc Romae demoraremur, noluimus disputando quaerere, unde sit malum, et eo modo dispu
Abbreviated transcription (Latin):
secum attulisse mihi uideri. nec aliud quicquam esse quos
dr̃ discere. quã reminisci & recordari: non sic accipiendum
est quasi ex hoc approbetur animã uel hic in alio corport
uel alibi siue incorpore siue extra corpus aliquando uixis
& ea quȩ in terrogata respond&. cum hic non didicent in
alia uita didicisse. Fieri enim potest sicut iã &iam in hoc
opere supradiximus. ut hoc idõ possit quia natura intelli¬
gibilis est & conectitur non solũ intelligibilibus uerũ & iã
immutabilibus rebus: eo ordine facta. ut cũ se ad eas res moue
quibus conexa est uel ad se ipsam: inquantũ eas uid&. in
tantum dehis uera respondeat. Nec sane om̃s artes eo modo
secum attulit: ac secũ hab&. Nam de artibus quȩ ad sensus
corporis pertinent. sicut multa medicinae. sicut astrologids
omĩa: nisi quod hĩc didicit. non potest dicere. Ea uero qus
sola intelligentia capit: ꝓpter id qđ dixi. cũ uel ascipse

Expanded text:
secum attulisse mihi videri; nec aliud quidquam esse id quod secum attulisse mihi videri; nec aliud quidquam esse id quod dicitur discere, quam reminisci ac recordari , non sic accipiendum est, quasi ex hoc approbetur, animam vel hic in alio corpore, vel alibi sive in corpore, sive extra corpus, alet ea, quae interrogata respondet, cum hic non didicerit, in alia uita ante didicisse. fieri enim potest, sicut iam in hoc opere supra dixi-mus, ut hoc ideo possit, quia natura intellegibilis est, ut conectatur non solum intellegibilibus uerum etiam inmutabilibus rebus, eo ordine facta, ut, cum se ad eas res mouet, quibus conexa est, uel ad se ipsam, in quantum eas uidet, in tantum de his uera respondeat. nec sane omnes artes eo modo secum adtulit ac secum habet; nam de artibus, quae ad sensus corporis pertinent, sicut multa medicinae, sicut astrologiae omnia, nisi quod hic didicerit non potest dicere. ea uero, quae sola intellegentia capit, propter id, quod dixi, cum uel a se ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
punientur : quãuis omĩa deficientia sic ordinentur. ut ibi
lnt ubi congruentissime possint esse: quia & illi qui non
aurrunt. congruentissime inpena sunt
uo loco nemo fere inquam de scarabeis dubitat. quin
defimo inpilam rotundato abhis atq obruto existant: cin
hõc utrum uerum sit multi dubitent. multi ne audierint
quidem. Hoc opus: sic incipit. In aliis libris satis opinor
n eadem urbe scripsi dialogum: in quo de anima multo
quȩruntur ac disseruntur. id est unde sit. quanta sit cup
corpori fuerit data: cum ad corpus aduenerit qualis
efficiatur . qualis cum abscesserit. Sed qm̃ quanta sit dib¬
gentissime ac subtilissime disputatum est. ut eam si pos¬
semus ostendertmus corporalis quantitatis non esse. & tam
magnum aliquid esse . ex hac una inquitione totus liber
nomen accepit. ut appellaretur de animae quantitate
nquo libro. illud quod dixi om̃s artes animam..

Expanded text:
punientur: quamvis omnia deficientia sic ordinentur, ut ibi punientur: quamvis omnia deficientia sic ordinentur, ut ibi sint, ubi congruentissime possint esse; quia et illi qui non recurrunt, congruentissime in poena sunt. Alio loco, Nemo fere, inquam, de scarabaeis dubitat, quin de fimo in pilam rotundato ab his atque obruto existant ; cum hoc utrum verum sit, multi dubitent, multi ne audiverint quidem. Hoc opus sic incipit: In aliis libris satis opinor us. -- Tom. 1 1. In eadem urbe scripsi dialogum, in quo de anima multa quaeruntur ac disseruntur; id est, unde sit, qualis sit, quanta sit, cur corpori fuerit data, cum ad corpus venerit qualis efficiatur, qualis cum abscesserit. Sed quoniam quanta sit, diligentissime ac subtilissime disputatum est, ut eam, si possemus, ostenderemus corporalis quantitatis non esse, et tamen magnum aliquid esse; ex hac una inquisitione totus liber nomen accepit ut appellaretur, de Animae quantitate. 2. In quo libro illud quod dixi, omnes artes animam
Abbreviated transcription (Latin):
taxit iniquitas. ita illa perfectio purg& ab omĩum labe
uiciorum. sine quibus esse non potest humana in hoc scło
lauacro aquae in uerbo: ut exhiber& sibi gloriosã eccłam
non habentem maculã aut rugam. aut aliquid eiusmodi.
hic̃ est enim lauacrũ aquae in uerbo : quo mundatur aeccła.
ded cũ tota dicat quamdiu hic est dimitte nob̾ debita nr̃a.
non utiq hic est sine macula & ruga. aut aliquid eiusmodi
Ereo tamen quod hic accipit.: ad illã głam quȩ hic non
et perfectionemq perducitur.
nalio libro cuius est titulus demoribus manicheorum.
ilud quod dixi. dĩ bonitas omĩa deficientia sic ordinat.
ut ibi sit ubi congruentissime possint esse. donec ordinatis
motibus ad id recurrant unde defecerunt: non si e acci.¬
piendum est tãquam omĩa recurrant ad id unde defecer̃.
scut origeni uisũ est : sed omiã quȩ recurrunt. Nonenĩ
recurrent ad dm̃ a quo defecerunt. qui sempiterno igne

Expanded text:
traxit iniquitas, ita illa perfectio purget ab omnium labe traxit iniquitas, ita illa perfectio purget ab omnium labe uitiorum, sine quibus esse non potest humana in hoc saeculo lauacro aquae in uerbo, ut exhiberet sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi. hic est enim lauacrum aquae in uerbo, quo mundatur ecclesia. sed cum tota dicat, quamdiu hic est: dimitte nobis debita nostra. non utique hic est sine macula aut ruga aut aliquid huius modi, ex eo tamen, quod hic accipit, ad illam gloriam, quae hic non est, perfectionemque perducitur. In alio libro, cuius est titulus: de moribus Manicheorum, illud. quod dixi: dei bonitas omnia deficientia sic ordinat, ut ibi sint, ubi congruentissime possint esse, donec ordinatis motibus ad id recurrant, unde defecerunt, non sic accipiendum est, tamquam omnia recurrant ad id, unde defecerunt, sicut Origeni uisum est, sed ea omnia, quae recurrunt. non enim recurrent ad d
Abbreviated transcription (Latin):
sequendo dm̃ factus idoneus. ubi eius maiestas extanta
parte quanta animo hominis dũ terrae huius in habitator
est sufficit. aperire se caeperit: tantus caritatis ardor innales¬
& intantũ diuini amoris surgit incendium: ut exustis omib
uiciis. & homine scĩficato atq purgato: satis apparea qui
diuine dictũ sit. ego sum ignis consumens. possunt putass
pelagiani. istam p̃eifectionem in hac mortali uita me
aurisse posse contingere : sed non hoc putent. Ardor quippe
ancatis sequendo dm̃ factus idoneus. & tam magnus ut uicia
uncta consumat. in hac uita nasci & crescere potest. ꝑficere
ueo propter quod nascitur ut nullum insit homini uicium
non consequenter hic potest: quãuis tanta ista res eodem
ardore caritatis perficiatur. ubi perfici & quando ꝑfici potest.
ut quemadmodum lauacrũ regenerationis purgat a reatu
omium peccatorum quȩ humana traxit natiuitas. & con¬

Expanded text:
sequendo deo factus est idoneus; ubi eius maiestas ex tanta sequendo deo factus est idoneus; ubi eius maiestas ex tanta parte, quanta animi, dum terrae huius inhabitator est, sufficit, aperire se coeperit, tantus caritatis ardor innascitur et tantum diuini amoris consurgit incendium, ut exustis omnibus uitiis in homine sanctificato atque purgato satis appareat, quam diuine dictum sit: ego sum ignis consumens, possunt putare Pelagiani istam perfectionem in hac mortali uita me dixisse posse contingere. sed non hoc putent. ardor quippe caritatis sequendo deo factus idoneus et tam magnus, ut uitia cuncta consumat, in hac uita nasci et crescere potest, perficere uero, propter quod nascitur, ut nullum insit homini uitium, non consequenter hic potest, quamuis tanta ista res eodem ardore caritatis perficiatur, ubi perfici et quando perfici potest, ut. quemadmodum lauacrum regenerationis purgat a reatu omnium peccatorum, quae humana traxit natiuitas et con
Abbreviated transcription (Latin):
tium non uanitatum. Ex occasione tamen huius mendo¬
sitatis: quecũq disserui uera esse ipsis rebus ap̃par&
uod autem dixi. eũ ipsum quẽ cognoscere: uolumus hoc
est dm̃. prius plena caritate diligamus. melius dicerxtus
sincera quam plena. nisi forte p̾utatur caritatem dĩ non fudi¬
ram esse maiorem: quando uidebimus facie ad faciem. Sic
itaq hoc accipiatur. tãquam plena dicta sit qua maior
esse non possit: quãdu ambulamus per Nem. Erit enim
plenior. umo plenissima . sed per speciem
tem quod dixi de his qui subueniunt indigentibus. quia
misericordes uocantur . &iam si sapientes usq adeo sint ut als
nullo animi dolos turbentur . non sic accipiendum est: tãqua
definierim inhac uita esse tales sapientes. Nonenim dixi cũ
sint : s& dixi &lam si sint
lio loco ubi dixi: iam uero cũ hec humana dilectio in hȩ¬
rentem. uberibus suis nutriuerit & roborauerit animil

Expanded text:
tum, non uanitantium. ex occasione tamen huius mendotum, non uanitantium. ex occasione tamen huius mendositatis quaecumque disserui, uera esse ipsis rebus apparet. Quod autem dixi: eum ipsum, quem cognoscere uolumus, hoc est deum, prius plena caritate diligamus, melius diceretur: sincera quam plena, nisi forte putatur caritatem dei non futuram esse maiorem, quando uidebimus facie ad faciem. sic itaque hoc accipiatur, tamquam plena dicta sit, qua maior esse non possit, quamdiu ambulamus per fidem; erit enim plenior, immo plenissima, sed per speciem. item quod dixi de his, qui subueniunt indigentibus, quia misericordes uocantur, etiam si sapientes usque adeo sint, ut iam nullo animi dolore turbentur, non sic accipiendum est, tamquam definierim in hac uita esse tales sapientes; non enim dixi: cum sint, sed dixi: etiam si sint. Alio loco, ubi dixi: iam uero, cum haec humana dilectio inhaerentem uberibus suis nutrierit et roborauerit animum,
Abbreviated transcription (Latin):
& actionis ꝓbitatẽ quam per duo alia intelligi uolui per
usticiã atq uirtutẽ. cũ codices eiusdem int̾pretationis ueriores
habeant. sobrietatẽ enĩ & sapientiã doc&. & iusticia & uir¬
tutem. His enim nominibus. latinus interpres quattuor
illas uirtutes quae maxime in ore philosophorũ esse assolent
nominauit: sobrietatẽ appellans tẽperantiam. prudentiȩ
inponens nomen sapientiam. F ortitudinẽ uero uirtutis uoca¬
bulo enuncians: solam iusticiam suo nomine int̾pretatus est
Has autem quattuor uirtutes. in eodem libro sapientiae sus
nominibus appellatas. sicut a grecis uocantur: Longe postea
repperimus in codicibus grecis
tem quod posui de libro salomonis. uanitas uanitatũ diu
aecclesiastes. in multis quidem codicibus legi. sed hoc grecus
non hab&. Hab& autem uanitas uanitantium qđ postta
uidi : & inueni eos latinis esse ueriores. qui habent uanitan¬

Expanded text:
et actionis probitatem, quam per duo alia intellegi uolui, per et actionis probitatem, quam per duo alia intellegi uolui, per iustitiam atque uirtutem, cum codices eiusdem interpretationis ueriores habeant: sobrietatem enim et sapientiam docet et iustitiam et uirtutem? his enim omnibus latinus interpres quattuor illas uirtutes, quae maxime in ore philosophorum esse adsolent, nominauit, sobrietatem appellans temperantiam, prudentiae inponens nomen sapientiam, fortitudinem uero uirtutis uocabulo enuntians, solam iustitiam suo nomine interpretatus est. has autem quattuor uirtutes in eodem libro Sapientiae suis nominibus appellatas, sicut a Graecis uocantur, longe postea repperimus in codicibus graecis. item quod posui de libro Salomonis: uanitas nanitantium, dixit Ecclesiastes, in multis quidem codicibus legi, sed hoc graecus non habet; habet autem: uanitas uanitatum, quod postea uidi, et inueni eos latinos esse ueriores, qui habent uanita
Abbreviated transcription (Latin):
nondũ assuetus eram. Nam eiusdem interpretationis alii
codices non habent propter te afficimur. sed propter te
morte afficimur : qđ uno uerbo alii dixer̃ mortificamur
oc esse uerius greci libri indicant: ex qua lingua in latinã
sãm laxx interpretes ueterũ diuinarũ scripturarum est
facta translatio. Et tamen scđm hec uerba. id est ꝓpter
te afficimur multa disputans dixi : quȩ in ipsis rebus ñ
tãquam falsa improbo. Uerũptamen conuenientiã scriptu¬
rarum ueterũ & nouarũ quã demonstrare cupiebã ex his
imiliter & paulopost testimoniũ posui delibro sapientię
scđm codicem nrm. in quo scriptum erat. sobrietatem enĩ
sapientia doc&. & iusticiã & ueritatẽ : et scđm hec uerba
disserui. resquidem ueras : sed ex occasione mendositatis in¬
uentas. Quid enim uerius quod sapientia doceat ueritatẽ
contẽplationis. quã nomine sobrietatis significatã putaui.

Expanded text:
nondum adsuetus eram. nam eiusdem interpretationis alii nondum adsuetus eram. nam eiusdem interpretationis alii codices non habent: propter te adficimur, sed propter te morte adficimur, quod uno uerbo alii dixerunt mortificamur. hoc esse uerius graeci libri indicant, ex qua lingua in latinam secundum Septuaginta interpretes ueterum diuinarum scripturarum est facta translatio. et tamen secundum haec uerba, id est: propter te adficimur, multa disputans dixi, quae in ipsis rebus non tamquam falsa inprobo, uerum tamen conuenientiam scripturarum ueterum et nouarum, quam demonstrare cupiebam, ex his i. Et paulo post testimonium posui de libro Sapientiae seeundum codicem nostrum, in quo scriptum erat: sobrietatem enim sapientia docet et iustitiam et uirtutem, et secundum haec uerba disserui res quidem ueras, sed ex occasione mendositatis inuentas. quid enim uerius, quod sapientia doceat ueritatem contemplationis, quam nomine sobrietatis significatam putaui,
Abbreviated transcription (Latin):
quippe tantũmodo : istam apud mediolaniũ disciplinam
De aliis uero quinq disciplinis. illic similiter inchoatis. de
dialectica. de rethorica. de geometrica. de arithmetica.
de philosophia. sola principia remanserunt. quȩ tamen
& iam ipsa perdidimus : sed haberi ab aliquibus existins¬
de moribus accclesiae catholicae. & demoribus manch¬
orum : libri duo B aptizatus autẽ cum romae essen
nec tacitus ferre possem manicheorum iactantiam. defa
& fallaci continentia uel abstinentia. qua se ad imperit
de cipiendos ueris xp̃i anis quibus cõparandi non sunc
in super prestrunt: scripsi duos libros. unũ de morbi
aedesiae catholicae: & alterum de moribus manicheorum
neo uritur qui est de moribus aeccłiae catholicȩ
ubi posui testimonium in quo legitur. propterte afficimur
otadie. estimati sumus ut oues occisionis. mendositas nr̃i
codicis me fefellit. minus memorem scripturarũ in quibus

Expanded text:
quippe tantummodo istam apud Mediolanum disciplinam. quippe tantummodo istam apud Mediolanum disciplinam. De aliis vero quinque disciplinis illic similiter inchoatis; de Dialectica, de Rhetorica, de Geometria, de Arithmetica, de Philosophia, sola principia remanserunt, quae tamen etiam ipsa perdidimus: sed haberi ab aliquibus existiDE MORIBVS ECCLESIAE CATHOLICAE ET DE MORIBVS MANICHEORVM LIBRI DVO. lam baptizatus autem cum Romae essem nec tacitus ferre possem Manicheorum iactantiam de falsa et fallaci continentia uel abstinentia, qua se ad inperitos decipiendos ueris Christianis, quibus conparandi non sunt, insuper praeferunt, scripsi duos libros, unum de moribus ecclesiae catholicae et alterum de moribus Manicheorum. In eo igitur, qui est de moribus ecclesiae catholicae, ubi posui testimonium, in quo legitur, quoniam propter te adficimur tota die, aestimati sumus ut oues, mendositas nostri codicis me fefellit minus memorem scripturarum, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Iilud quoq temere dictum est. asũma essentia speciem
corpori peranimã tribui. qua est inquantũcumq est
Per animã ergo corpus subsistit. & eo ipso est quo animatur
suie uniuersaliter ut mundus. siue particulariter ut unum¬
quodq animal intra mundũ. Hoc totũ prorsus. temere
dictum est. Hic liber: sic incipit Si alicubi est disciplina¬
mediolani fui baptismum percepturus. & iam
disciplinarum libros conatus sũ scribere: inter¬
rogans eos qui mecũ erant. atq ab huiusmodi
studiis non abhorrebant . ꝑ corporalia cupiens
ad incorporalia quibusdã quasi passibus cercis. uł ꝑuenre
uel ducere. Sed corum solum de grãmatica librũ absoluen
potui : quẽ postea de armario nr̃o perdidi. Et de musca
sex uolumina. quantũ attin& ad eam partem quae
ritmus uocatur. Sed eosdem sex libros iam baptiratus ia¬
que ex italia regressus in africam: scripsi. Inchoaueram

Expanded text:
Illud quoque temere dictum est: A summa essentia speciem Illud quoque temere dictum est: A summa essentia speciem corpori per animam tribui, qua est, in quantumcumque est. Per animam ergo corpus subsistit, et eo ipso est, quo animatur, sive universaliter, ut mundus, sive particulariter, ut unumquodque animal intra mundum . Hoc totum prorsus temere dictum est. Hic liber sic incipit: Si alicubi est disciplinaMediolani fui, Baptismum percepturus, etiam Disciplinarum libros conatus sum scribere, interrogans eos qui mecum erant, atque ab hujusmodi studiis non abhorrebant; per corporalia cupiens ad incorporalia quibusdam quasi passibus certis vel pervenire vel ducere. Sed earum solum de Grammatica librum absolvere potui, quem postea de armario nostro perdidi: et de Musica sex volumina; quantum attinet ad eam partem quae Rythmus vocatur. Sed eosdem sex libros jam baptizatus, jamque ex Italia regressus in Africam scripsi; inchoaveram
Abbreviated transcription (Latin):
nentem dm̃ non discere disciplinã. sed habere omnium
prũ scientiam . in qua &iam prescientia est futurorum.
ale est illud quod ibi dictũ est: non esse
uitam cũ ratione ulli nisi animȩ Neq enim dõ sine
atone uita est: cum apud dm̃ & sũma uita & summa sit
tillud qđ aliquanto superius dixi. id quod intelligit᷑
eusmodi esse sẽꝑ cum intelligatur & animus : qui utiq
non eiusmodi est semper:
uod uero dixi animũ propterea non posse ab aeterna
ittolerem quod scriptum est: peccata ur̃a separant inter
uos & din: Unde intelligi datur. &iam earũ rerũ posse
alci separationem : quȩ non locis. sed incorporaliter uinc̃ta
slerant:
uid sit & iam quod dixi. anima sicar& corpore in hoc
mundo non est: non potui recordari. Numquid enĩ
qua carere corpore in bono posui : fortase nomine corporis
pests corporeas appellaui. Q uod si ita est: nimis insolent̃
uerbo usus sum.

Expanded text:
mentem deum non discere disciplinas et habere omnium mentem deum non discere disciplinas et habere omnium rerum scientiam, in qua etiam praescientia est futurorum. tale est et illud, quod ibi dictum est, non esse uitam cum ratione ulli nisi animae; neque enim deo sine ratione uita est, cum apud eum et summa uita et summa sit et illud aliquanto superius dixi, id, quod intellegitur, eius modi esse semper, cum intellegatur et animus, qui utique non eius modi est semper. quod uero dixi: animum propterea non posse ab aeterna scriptum est: peccata uestra separant inter uos et deum. unde intellegi datur etiam earum rerum posse dici separationem, quae non locis. sed incorporaliter iuncta fuerant. Quid sit etiam, quod dixi: anima si caret corpore, in hocmundo non est , non potui recordari. Numquid enim quia carere corpore, in bono posui, fortasse nomine corporis pestes corporeas appellavi. Quod si ita est, nimis insolenter verbo usus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
non quia e a nouerant aliquando & obliti sunt. quod
platoni uel talibus uisum est: contra quorũ opinionem
quanta pr̃orsus coepto operi dabatur occasio: in libro
duodecimo de trinitate disserui : Hoc opus. sic incipi.
Uoluenti mihi multa ac uaria mecum
ost libros soliloquiorum. iam de agro
mediolanium reuersus. scripsi librum de
inmortalitate animae : quod mihi quasi
cõmonitorium esse uolueram. propt̾ soliloqula
terminanda : quȩ inperfecta remanserant S ed nesciuo
quomodo me inuito exut in manus hominum: & us
mea opuscula nominatur. qui primo ratiocinatiosui
contortione atq breuitate. sic obscurus est ut fatig& cum
cinde cogitans nihil aliud quam animos hominum.
inquadam argumentatione eiusdem libri dixi: nec
sse ineo qui nihil discit disciplina potest:
itemq alio loco dixi. nec ullam rem scientia cõplectitur.
nsi quae ad aliquã pertin&e disciplinam: nec uenit in

Expanded text:
non quia ea nouerant aliquando et obliti sunt, quod non quia ea nouerant aliquando et obliti sunt, quod Platoni uel talibus uisum est. contra quorum opinionem, quantum pro suscepto opere dabatur occasio, in libro duodecimo de trinitate disserui. Hoc opus sic incipit: Volucnii mild multa ac uaria mecum.BER VNVS. Post libros Soliloquiorum iam de agro Mediolanium reuersus scripsi librum de inmortalitate animae. quod mihi quasi commonitorium esse uolueram propter Soliloquia terminanda, quae inperfecta remanserant, sed nescio quo modo me inuito exiit in manus hominum et inter mea opuscula nominatur. qui primo ratiocinationum contortione atque breuitate sic obscurus est, ut fatiget, cum ipso. Denique cogitans nihil aliud quam animos hominum in quadam argumentatione eiusdem libri dixi: nec esse in eo, qui nihil discit, disciplina potest; itemque alio loco dixi: nec ullam rem scientia conplectitur, nisi quae ad aliquam pertinet disciplinam, nec uenit in
Abbreviated transcription (Latin):
aurium religiosarum: quam uis alia sit illa uniuersalis uia
aliae autem uiae dequibus & inpsalmo canimus: uias duias¬
dñe notas fac mihi. & semitas tuas doceme
t ineo quod ibi dictũ est: penitus esse ista sensibilia
fugienda. cauendum fuit neputemur illam porphini
falsi philosophi tenere sententiam. qua dixit om̃e corpi
esse fugiendum. Non autẽ dixi ego. omĩa sensibilia. et
ista hocest corruptibilia. sed hoc potius dicendum fuic
N on autem talia sensibilia futura sunt in futuri scli celi
nouo. & terra noua
tem qułdã loco dixi. quod disciplinis liberalibus eridia
sine dubio inse illas obliuione obsutas eruunt discendo
& quodãmodo refodiunt: sed hoc quoq improbo Credi¬
bilius est enim: propterea uera respondere dequibusdam
disciplinis &iam imperitos earum. quando bene int̾rogam
quia presens est eis quantum id capere possunt lumen
rationis aeternae. ubi haec in mutabilia uera conspiciunt

Expanded text:
aurium religiosarum, quamuis alia sit illa uniuersalis uia, aurium religiosarum, quamuis alia sit illa uniuersalis uia, aliae autem uiae, de quibus et inDomine, notas fac mihi, et semitas tuas doce me . Et in eo quod ibi dictum est, Penitus esse ista sensibilia fugienda , cavendum fuit ne putaremur illam Porphyrii falsi philosophi tenere sententiam, qua dixit: Omne corpus esse fugiendum. Non autem dixi ego, Omnia sensibilia; sed, ista, hoc est, corruptibilia; sed hoc potius dicendum fuit: Non autem talia sensibilia futura sunt in futuri saeculi coelo novo et terra nova. 4. Item quodam loco dixi, quod disciplinis liberalibus eruditi, sine dubio in se illas oblivione obrutas eruunt discendo, et quodam modo refodiunt . Sed hoc quoque improbo: credibilius est enim, propterea vera respondere de quibusdam disciplinis, etiam imperitos earum, quando bene interrogantur, quia praesens est eis, quantum id capere possunt, lumen rationis
Abbreviated transcription (Latin):
nonpossint : & quid sit scire¬
tillud quod ibi positũ est: ds̃ cuius regnum est totus
mundus. quẽ sensus ignorat᷑: Si autem mundus dictus est
que sensus ignorat: ille recte intelligitur qui futurus est cȩlo
nouo & terra noua. Sed &lam hĩc addenda erant illa. ut
diceretur : mortalis corporis sensus Sed illo more ad huc
loquebar. quo sensus proprie corporis appellatur . nec
assidue repetendum est qđ & superius inde iam dixi. sed
hnoc recolendum: ubicũq ista locutio in meis litteris inuenit᷑
tubi dixi depatre & filio. qui gignit¬
& quem gignit unũ est. dicendũ fuit unum sunt. sicut
aperte ipsã ueritas loquitur dicens. ego & pater unũ sumus
ec illud mihi plac&. quod in ista uita dõ
intellecto iam beatã esse animã dixi : nisi forte sp̃e
dem qđ dixi. ad sapientiae coniunctionem non una uia
perueniri: nonbene sonat. quasi alia uia sit preter. xp̃m
qu dixit: ego sum uia. Uitanda ergo erat hec offensio

Expanded text:
non possint, et quid sit scirenon possint, et quid sit scireillud, quod ibi positum est: detis, cuius regnum est totus mundus, quem sensus quem sensus ignorat, ille recte intellegitur, qui futurus est caelo nouo et terra noua; sed etiam hic addenda erant illa, ut diceretur: mortalis corporis sensus. sed illo more adhuc loquebar, quo sensus proprie corporis appellatur, nec adsidue repetendum est, quod et superius inde iam dixi, sed hoc recolendum, ubicumque ista locutio in meis litteris inuenitur Et ubi dixi de patre et filio: qui gignit et quem gignit. unum est, dicendum fuit: unum sunt, sicut aperte ipsa ueritas loquitur dicens: ego et pater unum sumus. nec illud mihi placet, quod in ista uita deo intellecto iam beatam esse, animam dixi, nisi forte spe. item quod dixi: ad sapientiae coniunctionem non una uia perueniri non bene sonat; quasi alia uia sit praeter Christum, qui dixit: ego sum uia. uitanda ergo erat haec offensio
Abbreviated transcription (Latin):
laudis dedi: ut qui hanc audit uel legit. possit putase
me credidisse. nullos errores inpithagorica esse doctrina
cũ sint plures. idemq capitales. Hoc õpus : sic incipit
meũ & amorem. ratione indagandae ueritatis: de histe
quȩ maxime scire cupiebam. me interrogans mihiq res.¬
pondens . tamquam duo essemus ratio & ego. cum solus. eẽm
inde hoc opus soliloquia nominaui. sed imperfectũ remansit.
ea tamen ut inprimo libro quę̧reretur. & ut cumq appareroe.
qualis esse debeat qui uult percipere sapientiam: quȩ utiq
non sensu corporis. sed mente percipitur: & quadã ratiotina¬
cione in libri fine colligitur. eaquȩ uera sunt in mortalia:
Insecundo autem : de inmortalitate animae diu res agitur.
& non peragitur.
nhis sane libris. non approbo quod inoratione dixi. ds̃
qui nisi mundos uerum scire noluisti Responderi enim
pocest: multis &iam non mundos. multa scire uera. Neq
eñ definitum est. hic quod sit uerum. qđ nisi mundi scire

Expanded text:
laudis dedi , ut qui hanc audit vel legit possit putare, me credidisse nullos errores in Pythagorica esse doctrina, cum sint plures, iidemque capitales. Hoc opus sic incipit: meum et amorem, ratione indagandae veritatis, de his rebus quas maxime scire cupiebam, me interrogans, mihique respondens, tanquam duo essemus, ratio et ego, cum solus essem; unde hoc opus Soliloquia nominavi, sed imperfectum remansit: ita tamen ut in primo libro quaereretur, et utcumque appareret, qualis esse debeat qui vult percipere sapientiam, quae utique non sensu corporis, sed mente percipitur; et quadam ratiocinatione in libri fine colin secundo autem de inmortalitate animae diu res agitur et non peragitur. n his sane libris non approbo, quod in oratione dixi: deus, qui nisi mundos uerum scire noluisti. responderi enim potest multos etiam non mundos multa scire uera; neque enim definitum est hic, quid sit uerum, quod nisi mundi scire
Abbreviated transcription (Latin):
danda est optimis moribus: mox addidi. dsenĩnr alite
nos ex audire non poterit. Bene autem uiuentes. fa xillimne
ex audi&. Sic enim dictũ est. tamquam ds̃ non exaudiat
peccatores. qđ quidem dixit in euuangelio. sed ille qui
nondũ cognouerat xp̃m: a quo iam fuerat illuminatus
in corpore
Hec illud plac&. quod pithagorae philosopho tantum

Expanded text:
danda est optimis moribus, mox addidi: deus enim noster aliter danda est optimis moribus, mox addidi: deus enim noster aliter nos exaudire non poterit; bene autem uiuentes facillime exaudiet. sic enim dictum est, tamquam deus non exaudiat peccatores; quod quidem dixit in euangelio, sed ille, qui nondum cognouerat Christum, a quo iam fuerat inluminatus in corpore. nec illud placet, quod Pythagorae philosopho tantum
Abbreviated transcription (Latin):
inueniri : & si alius adño xp̃o significatuf est mundus. ille eo¬
gruentius possit intelligi. inquo erit caelũ nouũ & terra nora
quando complebitur quod oramus dicentes: adueniat regis
tuũ. Nec plato quidem in hoc errauit quia esse mundum
intelłibilem dixit. si non uocabulum qđ aecclesiasticȩ consus¬
tudini inre illa non usitatum est: sed ipsam rẽ uelimus aite¬
dere m undum quippe ille intelligibilem nuncupauit. ipsi
rationẽ sempit̾nam atq in cõmutabilẽ. qua fecit ds̃ mundum
quam qui eẽ. negat. sequitur ut dicat inrationabiliter dm̃
fecisse quod fecit : aut cũ facer& uel antequam facer&.
nescisse quid facer&. si apud eũ ratio faciendi non erat. Siuero
erat sicut erat: ipsam uidetur plato uocasse intelligibilem
mundum. Nec tamen isto nomine nos uteremur.: si tã satis
essemus litteris aecclesiasticis eruditi
ec illud mihi plac& : qđ cum dixissem. sũma opera

Expanded text:
inueniri et, si alius a domino Christo significatus est mundus, ille coinueniri et, si alius a domino Christo significatus est mundus, ille congruentius possit intellegi, in quo erit caelum nouum et terra noua, quando conplebitur quod oramus dicentes: adueniat regnum tuum. nec Plato quidem in hoc errauit, quia esse mundum intellegibilem dixit, si non uocabulum, quod ecclesiasticae consuetudini in re illa inusitatum est, sed ipsam rem uelimus adtendere. mundum quippe ille intellegibilem nuncupauit ipsam rationem sempiternam atque incommutabilem, qua fecit deus mundum. quam qui esse negat, sequitur, ut dicat inrationabiliter deum fecisse quod fecit, aut, cum faceret uel antequam faceret, nescisse, quid faceret, si apud eum ratio faciendi non erat. si uero erat, sicut erat, ipsam uidetur Plato uocasse intellegibilem mundum. nec tamen isto nomine nos uteremur, si iam satis essemus litteris ecclesiasticis eruditi. Nec illud mihi placet, quod cum dixissem: summa opera
Abbreviated transcription (Latin):
quibus agebam disputando posse perduci: de ordine studendi
loqui malui. quo acorporalibus ad incorporalia potest ꝓfici
erum & in his libris. displic& mihi sepe interpositũ I.¬
fortunae uocabulum¬
Etquod non ad debam corporis: quando sensus corporis nominaui
cquod multum tribui liberalibus disciplinis: quas multi .iII.
sancti multum nesciunt. quidam̃ &iam qui sciunt eas. sancti
nonsunt
tquod musas quasi aliquas deas: quamuis iocando cõmemo¬
c quod admira tionem ui cium nuncupaui¬
c̃ quod philosophos non uera pietate preditos: dixi uirtutis
luce fulsisse¬
t quod duos mundos. unũ sensibilẽ alterũ intelligibilem.
non ex platonis uel ex platonicorum persona sed ex mea
si cõmen claui: tamquam hoc &iam dñs significare uolu¬
erit. quia non ait regnum meũ non est de mundo: sed regnum
meum non est dehoc mundo. cũ possit & aliqua locutione dieg

Expanded text:
quibus agebam, disputando posse perduci; de ordine studendi quibus agebam, disputando posse perduci; de ordine studendi loqui malui, quo a corporalibus ad incorUerum et his libris displicet mihi saepe interpositum fortunae uocabulumet quod non addebam: corporis, quando sensus co. Et quod multum tribui liberalibus disciplinis , quas multi sancti multum nesciunt; quidam etiam, qui sciunt eas, sancti non suntt quod Musas quasi aliquas deas quamuis iocando commemoet quod admirationem uitium nuncupauiet quod philosophos non uera pietate praeditos dixi uiitutis luce fulsisset quod duos mundos, unum sensibilem, alterum intellegibilem, non ex Platonis uel ex Platonicorum persona, sed ex mea sic commendaui, tamquam hoc etiam dominus significare uoluerit, quia non ait: regnum meum non est de mundo, sed: regnum meum non est de hoc mundo, cum possit et aliqua locutione dictum
Abbreviated transcription (Latin):
plus tribui quam deberem¬
tquod fortunam illic &iam sepe nominaui. III.
Et quod tempore uitae huius in solo animo sapientis dr
habitare beatam uitam: quomodolib& se habeat corpl
gus: cum perfectam cognitionem dĩ. hoc est qua homini maior
esse non possit: infutura uita sper&e apłs. quȩ sola beata
dicenda est. ubi & corpus incorruptibile atq inmortale .¬
soiitui suo sine ulla molestia uel reluctatione sub detur
sane istũ librũ in nr̃o codice interruptũ repperi : & non
parũ minus habere. & sic afratribus quibusdã scriptus.
et. nec ad huc apud aliquem integrũ inueneram ex quo
enendarem quando hoc retractaui: Hic liber: sic incipit
Adphilosophiae portum De oroine LiBRi.ii.
er idem tempus. inter illos qui de academicis scripti
sunt : duos & iam libros de ordine scripsi: Inquibus
prouidentiãe ordo contineat Sed cum rem uiderem ad
itelligendum difficilem. satis egre ad eorũ perceptionem cũ

Expanded text:
plus tribui qua! deberemplus tribui qua! deberemquod fortunam etiam illic saepe nominaui, et quod tem 3 pore uitae huius in solo animo sapientis dixi habitare beatam uitam. > quomodolibet se habeat corpus eius, cum perfectam cognitionem dei, hoc est, qua homini maior esse non possit, in futura uita speret apostolus, quae sola beata uita dicenda est, ubi et corpus incorruptibile atque inmortale spiritui suo sine ulla molestia uel reluctatione subdetur. sane istum librum in nostro codice interruptum repperi et non parum minus habere, et sic a fratribus quibusdam descriptus est, nec adhuc apud aliquem integrum inueneram, ex quo emendarem, quando haec retractaui. Hic liber sic incipit: Si ad philosope, libri duo. 1. Per idem tempus, inter illos qui de Academicis scripti sunt, duos etiam libros de Ordine scripsi, in quibus providentiae ordo contineat. Sed cum rem viderem ad intelligendum difficilem, satis aegre ad eorum perceptionem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
aus quoq ipsa qua platonem. uel platonicos. siue acade¬
micos philosophos tantum extuli . quantũ impios homines
non oportuit : non in merito mihi displicuit. presertĩ contra
quorũ errores magnos. defendenda est xp̃iana doctrina
llud &iam quod incõparatione argumentorũ XII.¬
ciceronis quibus in libris suis academicis usus est. mẽas nuga
esse dixi. quibus illa argumenta certissima ratione refutãui
quam uis iocando dictum sit & magis ironia uideatur. ñ
debuit tamen dici: Hoc opus: sic incipit. O utinam roma¬
ibrum debeata uita non post libros de academicis. sed
inter illos ut scriberem contigit : ex occasione quippe
ortus natalis mei & tridui dispũtatione cõpletus: sicut
satis ipse indicat. In quo libro. constitit inter nos qui simul
quaerebamus: non esse beatã uitã nisi cognitionem pertua
isplic& autem illic quod manlio theodoro ad quem
librum ipsum scripsi. quamuis docto & xpiano uiro.

Expanded text:
aus quoque ipsa, qua Platonem uel Platonicos seu Acadeaus quoque ipsa, qua Platonem uel Platonicos seu Academicos philosophos tantum extuli. quantum inpios homines non oportuit, non inmerito mihi displicuit. praesertim contra quorum errores magnos defendenda est Christiana doctrina. illud etiam, quod in conparatione argumentorum Ciceronis, quibus in libris suis Academicis usus est, meas nugas esse dixi, quibus illa argumenta certissima ratione refutaui, quamuis iocando dictum sit et magis ironia dicebatur, non debuit tamen dici. Hoc opus sic incipit: 0 utinam, RomaITA LIBER VNVS. Librum de beata uita non post libros de Academicis, sed inter illos ut scriberem contigit.. ex occasione quippe ortus est diei natalis mei et tridui disputatione conpletus, sicut satis ipse indquaerebamus, non esse beatam uitam nisi perfectam cognitionei. Displicet autem illic, quod Mallio Theodoro, ad quem librum 2 ipsum scripsi, quamuis docto et Christiano uiro,
Abbreviated transcription (Latin):
originem qua fit ut sit incorpore. utrum de illo uno sit qui
primum creatus est quando factus est homo in animã uiuam.
an similiter fiant singulis singulae. nec tunc sciebam. nec ad-¬
huc scio.
nlibro tertio : siquid mihi uideatur quaeris inquam. inmente
abitror esse sũmum hominis bonũ. Uerius dixissem in dõ
pso enim mens fruitur ut beata sit. tamquã bono sũmo suo .uiiii.¬
ec illud mihi plac& quod dixi: liqu& deierare per om̃e
diuinum.
sem quod dixi de academicis. quia nouerant uerum cui¬
simile appellabant ueri simile. idq ipsum ueri simile appella
falsum quod app̃ babant: duas obcausas non recte dictun
est. uel quod falsum ess& quod aliquomodo ess& simile alicuus
ueri. quia ingenere suo & hoc uerum est. uel qđ approbasi
ista falsa quȩ uocabant ueri similia. cum illi nihil aꝓꝓbarn
& affirmarent nihil approbare sapientem. Sed quia hoc ipsi
ueri simile. &iam probabile nuncupabant . hinc factum ẽ¬
ut hoc de illis dicerem:¬

Expanded text:
originem, qua fit, ut sit in corpore, utrum de illo uno sit, qui primum creatus est, quando factus est homo in animam uiuam, an similiter fiant singulis singuli, nec tunc sciebam nec adhuc scio. libro tertio: si quid mihi uideatur quaeris, inquam, in mente arbitror esse summum hominis bonum. uerius dixissem: in deo; ipso enim mens fruitur, ut oeata sit, tamquam bono summo suo. nec illud mihi placet, quod dixi: liquet deierare per omne diuinum. item quod dixi de Academicis, quia nouerant uerum, cuisimile appellabant uerisimile, idque ipsum uerisimile appellaui falsum, quod adprobabant, duas ob causas non recte dictum est, uel quod falsum esset, quod aliquo modo esset simile alicuueri, quia in genere suo et hoc uerum est, uel quod adprobabant ista falsa, quae uocabant uerisimilia, cum illi nihil adprobarent et adfirmarent nihil adprobare sapientem. sed quia hoc ipsum uerisimile etiam probabile nuncupabant, hinc factum est, ut de illis dicerem
Abbreviated transcription (Latin):
amelitio nuncupati: nolentes orare cum conuer¬
sis. id .ẽ. eis qui inper secutione ceciderunt: schis ma fecerunt
Nunc autẽ : dicuntur arrianis eẽ. coniuncti
ARRIANI

Expanded text:
Meletio nuncupati, nolentes orare cum conversis, id est, eis qui in persecutione ceciderunt, schisma fecerunt. Nunc autem dicuntur Arianis esse conjuncti. ARIANI