comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uills igitur de quo nob̃ sermo cum ep̃atu autissiod̾ quẽ strenue recerat annũ
iam ageret qͣrtũ decimum ⁊ post multos tam erga Herueum Nluerneñ. qmͣ
erga petrũ autissiod̾ comites nec ñ ⁊ contra dñm regem: agones feliciter suꝑatoᷤ
posiusset omnia in tranquilla: complacuit ineo dño ne ignauo torꝑet ocio ꝑ quie¬
tem ip̃m ꝙ uacanti parisieñ eccł̃ie que suo apud damietã defungente pastore pe¬
tro udelicet: ꝑ eligendi cissuram aliqm̃diu laborauerat: t andẽ pefecit. reniten¬
tem iti t inu̾ttum.⁊ apud sũmũ pontificem honorium supplicantẽ qũe ꝓpter
hoc ꝑsonaliter ne cogeretur: adierat ñ sine magno corꝑis ꝑiculo ĩninentib
iam estuus feruorib cura natiuitatem beatiiohanus quisibi ut pote atteru¬
ato.⁊ colerico.⁊ qui a calore facillime pateretur nimis contrarii existebant. apd̾
qũẽ tam̃ ñ ꝓfecit qͥn compelleret᷑ parisuis transnugͣre uit ibi preesset ea sollicitudme ac

Expanded text:
rmo, cum in episcopatu Antissiodorensi, quem strenue rexerat, annum jam ageret quartum decimum, et post multos tam erga Herveum Nivernensem quam erga Petrum Autissiodorensem comites, necnon et contra dominum regem agones feliciter superatos posuisset omnia in tranquillo, complacuit in eo domino ne ignavo torperet otio per quietem, ipsumque vacanti Parisiensi Ecclesiae, quae suo apud Damietam defungente pastore, Petro videlicet, per eligendi scissuram aliquandiu laboraverat, tandem praefecit renitentem utique et invitum, et apud summum pontificem Honorium supplicantem, quem propter hoc personaliter, ne cogeretur, adierat non sine magno corporis periculo, imminentibus jam aestivis fervoribus circa nativitatem beati Joannis, qui sibi, utpote attenuato et cholerico, et qui a calore facillime pateretur, nimis contrarii existebant. Apud quem tamen non profecit quin compelleretur Parisios transmigrare, ut ibi praeesset ea sollicitudine ac
Abbreviated transcription (Latin):
cedonũ andreiamq sitã eỹis ualde congru¬
entem. cũ silius. t̾ris cultis & incultis agau¬
frido bolsario & abheredib suis p̃cio.xxx.
librarũ & amplius eis dato dimidiam cõqͥ¬
siuit. sibiq ac successorib suis in ꝑpetuũ ha¬
bendam censuit. Apud altissiodoꝵ qͥdem clau¬
sos uinearũ ep̃ales uetustate cõsumꝑtos.
& pene emortuos. inuiriditatẽ pͥstinã & fe¬
cunditatẽ bonã redux̃. Consuetudinẽ qͦq
pͣuã om̃ia uidelicet ep̃alis domꝰ utensilia. q̃
comites moriente ep̃o raꝑe suis usib atq usur¬
pare solebant. a uniore Willmo comite sibi
ac successorib suis in ꝑpetuũ habendũ obti¬
nuit: & ut memorie cõm̃daret᷑ scͥpto hoc
firmari p̃cepit. In noĩe sc̃e & in diuidue trini¬
tatis. Notũ sit om̃ib tam fut᷑is quã p̃sentibus
ueritatẽ diligentib animarũq suarũ salu¬
tẽ qͣrentib qr ego Willmus niuernensis cõ¬

Expanded text:
cedonum Andraiamque sitam, episcopis valde congrucedonum Andraiamque sitam, episcopis valde congruentem, cum silvis, terris cultis et incultis, a Gaufrido Bolsario et ab haeredibus suis, pretio XXX librarum et amplius eis dato, dimidiam conquisivit, sibique ac successoribus suis in perpetuum habendam censuit. Apud Antissiodorum quidem clausos vinearum episcopales vetustate consumptos, et pene emortuos, in viriditatem pristinam et fecunditatem bonam reduxit; consuetudinem quoque pravam, omnia videlicet episcopalis domus utensilia, quae comites moriente episcopo rapere suis usibus atque usurpare solebant, a juniore Willelmo comite sibi ac successoribus suis in perpetuum habendum obtinuit, et ut memoriae commendaretur scripto hoc confirmari praecepit: sentibus, veritatem diligentibus animarumque suarum salutem quaerentibus, quia ego Willelmus, Nivernensis con
Abbreviated transcription (Latin):
ius asciculis coopiri fecit. Ad stipendia deniq
canonicoꝵ dedit eccł̃iam acolaci cũ decimis
quã a ciubto milite castri censurii ad qͥsierat:¬
& paredam eisdem canonicis condonauit.
Eccł̃iam creuenni similit̾ dedit fr̃ib cũ de¬
cimis. & paredam condonauit: p̃bendas ta¬
men duas eo pacto clericis duob capituli
p̃cib attribuit. Itẽ dedit eccłiam coslumni
cum decimis predictis canonicis. quã amo¬
rundo milite conquisiuit: eo pacto ut cano¬
nici eccłiam destructam reficerent. & paredã
condonauit. Eccłiam quoq ausiaci ab hu¬
gone mansello quasi iure hereditario posses¬
sam cũ prb̃io & decimis eorũdem fr̃m stipen¬
diisse daturũ ꝓmiserat. & si canonici interĩ
tione con esserat. ꝙͣ in ꝑpetuũ habendã nob̾
de lib̾ass nͥ morte maturiꝰ int̾cidente p̃ occu¬
patus fuiss Nec p̾tereundũ silentio dignũ
duximꝰ: qd uillam que laurea uocat᷑ int̾ cur¬

Expanded text:
vis assiculis cooperiri fecit. Ad stipendia denique vis assiculis cooperiri fecit. Ad stipendia denique canonicorum dedit ecclesiam Accolaci, cum decimis quam a Guiberto milite castri Censurii acquisierat, et paredam eidem canonicis condonavit. Ecclesiam Crevenni similiter dedit fratribus cum decimis et paredam condonavit; praebendas tamen duas eo pacto clericis duobus capituli precibus attribuit. Item dedit ecclesiam Collumni cum decimis praedictis canonicis, quam a Morundo milite conquisivit, eo pacto ut canonici ecclesiam destructam reficerent, et paredam condonavit. Ecclesiam quoque Ausiaci ab Hugone Mansello quasi jure haereditario possessbyterio et decimis eorumdem fratrum stipendiis se daturum promiserat, et si canonici interim tione concesserat, quam in perpetuum habendam nobis deliberasset, nisi morte maturius intercedente praeoccupatus fuisset. Nec praetereundum silentio dignum duximus quod villam, quae Laurea vocatur, inter Car
Abbreviated transcription (Latin):
dicentis. dñe dilexi decorem domus tue. & locũ
habitationis głȩ tuȩ: duo magna dedit dorsa-¬
lia lanea leonib multi colorib oꝑose insigni¬
ta.atq suꝑ chori secdilia duo optima posuit
tapetia. Itẽ ad ornam̃tũ eccłie insinuando etiam
nob̾ qr post positis uitiis intus & exterius palle¬
ati uirtutib ẽẽ debemꝰ: dedit capas de pallio
bonas .iiiiͬ. dalmaticas .iii. albas .uii. optimas.
casulas. stolas. & manut̾gia plura: pluresq li¬
bros ep̃ali officio conuenientes. Caput quoq¬
eccłiȩ suꝑ altare scĩ stepħi mirabili & p̃ciosa
pictura decorauit: in cͥpta similit̾ altare
trinitatis suꝑius & inferius picturis ador¬
nauit: & in alia cͥpta altare sẽi nicholai ima
depicta honestauit. Eccłiam sc̃e matris dñi
marie infra muros positã ruentẽ ac pone di¬
lapsam renouauit: ac renouatã ipse dedica¬
uit. Caput eccliȩ sc̃ȩ mariȩ extra muros: no¬

Expanded text:
dicentis: Domine, dilexi decorem domus tuae, et locum dicentis: Domine, dilexi decorem domus tuae, et locum habitationis gloriae tuae , duo magna dedit dorsalia lanea, leonibus multicolotibus operose insignita, atque super chori sedilia duo optima posuit tapetia. Item ad ornamentum ecclesiae, insinuando etiam nobis quia postpositis vitiis intus et exterius palleati virtutibus esse debemus, dedit cappas de pallio bonas 4, dalmaticas 3, albas 7, optimas casulas, stolas, et manutergia plura pluresque libros episcopali officio convenientes. Caput quoqecclesiae super altare sancti Stephani mirabili et pretiosa pictura decoravit; in crypta similiter altae Trinitatis superius et inferius picturis adornavit, et in alia crypta altare sancti Nicolai imagdepicta honestavit: ecclesiam sanctae Matris Domini Mariae infra muros positam ruentem ac pene dilapsam renovavit, ac renovatam ipse dedicavit; caput ecclesiae sanctae Mariae extra muros no
Abbreviated transcription (Latin):
consumerent᷑: neue pluuiis glatialib quan¬
doq consumpta frangerentur. Fenestras etiã
iiͦiͬi. seniori altari lumen p̾stantes mirabi¬
li oꝑe uitreari fecit.atq in anteriori parte
uit. Candelabra siqͥdem .u. mire altitudinis ante altare
apposuit. quib cerei appositi. ecclam nocturnis horis cla¬
rificarent: ac intͦeuntib clericis siue laicis lucem lucidiꝰ
ministrarent. Item dedit lineã cortiniã alterũ parietem
eccłe festiiuis dieb decorantẽ. regũ atq imꝑatoꝵ imagi¬
nib depictã: supͣ qͣm posuit tͥa p̾ciosissima pallia mil¬
le solidoꝵ p̃cii constantia: qͦrũ unũ iuridis coloris leo¬
nib. multicolorib circũrotatis fulget. scd̃m imagini¬
b regum similit̾ circũ rotatis regali mͦ eqͥtantiũ pollet:
t̾ciũ qͦq leonib auricolorib circũrotatis aspicientib
arridet. Itẽ ad decorem eccłie memor psalmiste

Expanded text:
consumerentur, neve pluviis glacialibus, quanconsumerentur, neve pluviis glacialibus, quandoque consumpta frangerentur. Fenestras etiam quatuor, seniori altari lumen praestantes, mirabili opere vitreari fecit, atque in anteriori parte vit; candelabra siquidem 5 mirae altitudinis ante altare apposuit, quibus cerei appositi ecclesiam nocturnis horis clarificarent, ac introeuntibus clericis sive laicis lucem lucidius ministrarent. Item dedit lineam cortinam, alterum parietem ecclesiae festivis diebus decorantem, regum et imperatorum imaginibus depictam, supra quam posuit tria pretiosissima pallia mille solidorum pretii constantia; quorum unum viridis coloris leonibus multicoloribus circumrotatis fulget; secundum imaginibus regum similiter circumrotatis regali modo equitantium pollet; tertium quoque leonibus auricoloribus circumrotatis aspicientibus arridet. Item ad decorem ecclesiae memor Psalmistae
Abbreviated transcription (Latin):
& inposterum sibi retinere sitiebat. Tocia¬
censes similit̾ eccłiastica disciplina cohere¬
uit: & quȩ ab ep̃ali iure subripuerant. eos
reddere coegit. hicgͥ quã pieerga eccłiam
sibi susceptam quam benigne ac prudent̾
erga subditos sese habuit: preclara eiꝰ fac¬
ta demonstrant. Eccłiam & enĩ multis
beneficiis & ornam̃tis intus & exterius de¬
corauit: eclificiis multiplicauit. honorib
nobilitauit. Multis etiam bonis plura eccłie
contulisset: nisi qui bonis semꝑ inuicdet
diabolus ꝑ p̃dictos & qͦsdam alios tyrannos.
ei rerũ suarũ atq honoris dampna intulis¬
set. Eccł̃ie nãq tecta uetꝰtate cõsũpta atq dilap¬
sa: nouis asciculis renouauit. Turrem
eccł̃iȩ suꝑ altare sc̃i alexandri positã. mira¬
bili & alta lignea cooꝑtura: sublimauit.
Aliam quoq turrim suꝑ choꝵ positã. qua¬
dratis lapidib cooꝑiri fecit. ne eius signa
festiua. ignis exustione si forte contingeret

Expanded text:
et in posterum sibi retinere sitiebat. Tociaet in posterum sibi retinere sitiebat. Tociacenses similiter ecclesiastica disciplina coercuit, et quae ab episcopali jure subripuerant, eos reddere coegit. Hic igitur quam pie erga Ecclesiam sibi susceptam, quam benigne ac prudenter erga subditos sese habuit, praeclara ejus facta demonstrant: etenim ecclesiam multis beneficiis intus et exterius decoravit, aedificiis multiplicavit, honoribus nobilitavit; multis etiam bonis, plura ecclesiae contulisset, nisi qui bonis semper invidet diabolus per praedictos, et quosdam alios tyrannos ei rerum suarum atque honoris damna intulisset. Ecclesiae namque tecta vetustate consumpta atque dilapsa, novis assiculis renovavit, turrem ecclesiae super altare sancti Alexandri positam mirabili, et alta lignea coopertuta sublimavit. Aliam quoque turrim super chorum positam quadratis lapidibus cooperiri fecit, ne ejus signa festina ignis exustione, si forte contingeret
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis inpontificem eligitur. Electus qͥ¬
dem apud mediolanũ italie ciuitatẽ. acle¬
na doctrina declinantib in lonbardiam deᷤᷤ¬
cend̾at consecrandus p̃sentat᷑: & ab eodem
ibidem consecratus ad ꝓpͥam ciuitatẽ redu¬
citur: atq insede pontificali cum gła & hym¬
nidicis cantib iuxta eccłiȩ morem a clero &
popło deuote susceptus ẽ. Quidam interea
eccłie casati in eccłiam insurgentes. ep̃alia
bona usurpauerunt: & ut propͥa sibi reti¬
nere uoluerunt. Uerũ humbaldus simple
ac prudens ep̃s utili consilio fretus. atq
de clĩ potenti a confisus: Caufridum
dunziacensem uarziaci castrũ occupantẽ
t̾ram hominesq ultramodũ de popłan¬
tem. eccłiastica iusticia sagaciter remouit:
sibiq ac successorib suis obtinendũ censu¬
it. Conadam quoq abhugonis tyrannica
ꝑuasione lib̃auit: qui ep̃ales eiusdem lo¬
ci redditus ꝑuersa audatia usurpauerat.

Expanded text:
civitatis in pontificem eligitur, electus quicivitatis in pontificem eligitur, electus quidem apud Mediolanum Italiae civitatem, a clena doctrina declinantibus in Lombardiam descenderat, consecrandus praesentatur, et ab eodem ibidem consecratus ad propriam civitatem reducitur, atque in sede pontificali cum gloria et hymnidicis cantibus juxta Ecclesiae morem a clero et populo devote susceptus est. Quidam interea ecclesiae casati in Ecclesiam insurgentes episcopalia bona usurpaverunt, et ut propria sibi retinere voluerunt: verum Humbaldus simplex ac prudens episcopus, utili consilio fretus atque de Dei potentia confisus, Gaufridum Dunziacensem Varziaci castrum occupantem, terram hominesque ultra modum depopulantem, ecclesiastica justitia sagaciter removit, sibique ac successoribus suis obtinendum censuit. Conadam quoque ab Hugonis tyrannica pervasione liberavit, qui episcopales ejusdem loci redditus perversa audacia usurpaverat,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ modica uita: potiꝰ ꝗͣ gaudia mlta: Pret̾iit: tanꝗͣ si nec genitꝰ foret
ep̃s. natione altissiodorensis. expatre
humbaldo. matre adela. nobili udelicet
ꝓsapia ortus. sedit annos.xxii. menses .iiii.
dies .xuii.fuit autẽ isdem ep̃s temporib roma¬
noꝵ pontificũ. Urbani pape .iͦi. Paschalis scdi.
Regnantib apud francos uiris illustrissimiᷤ
Philippo głoso francoꝵ rege.atq lucdouico
filio eius felicit̾. Hic ab infantia studiislit¬
terarũ traditus. ab herib̾to p̃decessore suo
clericus atq canonicus factus. simplicitate
& prudentia. castitate ac temꝑantia. cete¬
risq uirtutũ florib pollens. in eccłia be¬
ati ꝓthom̃ris stepħi ꝑ omĩa ordinũ mili¬
tani officia honeste decenterq ac religiose
ibidem dõ seruire studuit. Decedente au¬
tẽ a scło p̃cellentissimo pontificũ pontifice
Rob̾to. morib & genere nobiliũ nobilissi¬
mo. prudentia accorporis specie speciosoꝵ
speciosissimo. humbaldus aclero & popło

Expanded text:
ica vita, potius quam gaudia multa, episcopus, natione Antissiodorensis, ex patre Humbaldo, matre Adela, nobili videlicet prosapia ortus, sedit annos 22, menses 4, dies 17. Fuit autem idem episcopus temporibus Romanorum pontificum Urbani p apud Francos viris illustrissimis Philippo glorioso Francorum rege, atque Ludovico filio ejus feliciter. Hic ab infantia studiis litterarum traditus ab Heriberto praedecessore suo clericus atque canonicus factus, simplicitate, et prudentia, castitate ac temperantia, caeterisque virtutum floribus pollens in ecclesia beati protomartyris Stephani per omnia ordinem militans officia, honeste, decenterque ac religiose ibidem Deo servire studuit; decedente autem a saeculo praecellentissimo pontificum pontifice, Roberto, moribus et generatione nobilium nobilissimo; prudentia ac corporis specie speciosiorum speciosissimo, Humbaldus a clero et populo
Abbreviated transcription (Latin):
tatas cũ stolis ⁊ amictib p̃ciosis ⁊ tunicã cũ dabinatica
⁊ infulã miro aurifrigio ornata nlibros ⁊ alia q̃ in ca¬
pella sua habebat cũ cophino in qͦ reposita erant. dedit
etiã aurifrigiũ qͦ pꝰ obitũ eiꝰ decent̃ ornate fueĩt due
infule. Abatie uero in qͣ iacebãt dedit. xł. soł. censua¬
les ineccłia de lugniaco ⁊ demolins. dedãt aũt eidẽ eccłie
pus multa alia medietatẽ idelicet cense de uincellis
⁊ t̃rã qͣs apd tangiacũ ip̃e emerat. ⁊ q̃dã alia infra et
extͣ mutos cuitatis. Uxxit autẽ ĩmo uexiꝰ in infir¬
mitate laboraint ⁊ penitentiã egit: usq febroarii¬

Expanded text:
 amictibus pretiosis, et tunicam cum dalmatica et infulam miro auriphrygio ornatam, et libros, et alia quae in capella sua habebat cum cophino in quo reposita erant; dedit etiam auriphrygium, quo post obitum ejus decenter ornatae fuerunt duae infulae; abbatiae vero, in qua jacebat, dedit XL solidos censuales in ecclesia de Lugniaco et de Molins; dederat autem eidem ecclesiae prius multa alia, medietatem videlicet censae Vincellis, et terras quas apud Tangiacum ipse emerat, et quaedam alia infra et extra muros civitatis. Vixit autem, imo verius in infirmitate laboravit, et poenitentiam egit usque
Abbreviated transcription (Latin):
ta est int̃fuit anno au̾bo incarnato.m.c.lxxx. in oc¬
tab̾ omiũ scõꝵ. In ip̃o aũt anͣ  cͥca festiuitatẽ b̾i remi¬
gii egrotari cepit. ⁊ cũ se sentiret quartano gtauari
in cõmodo: ad abbaticiã b̃i mariam causa quiescendi
uenit. ibiq usq ad obitũ suũ deculnut. Cũ aut̃ in¬
gruente hyme graiuiori urgeret᷑ molestia infirmita¬
tis: aduocato theobaudo uenãbłi nuisi ep̃o sibi ami
tissimo. ⁊ birardo albe uizeliac̃ cõsangneo suo. ⁊ qͥb¬
dam autissiod̃. eccłie ꝑsonis ⁊ canonicis: testam̃tũ
suũ fecit. et omĩa q̃ habebat tam inunctualib qͣm
armentis ⁊ peccorib: uendi fecit. ⁊ ꝓ debitis suis teddi.
Bedit item ibi eccłie bi stepħi cripam argenteani.iiii. mar¬
charum de int̾ ⁊ deforis ꝑ optime deauratam. ad repo¬
nendũ inea corpus dñi. dedit ⁊̃ canulas ⁊ pelues argen¬
teas ad cotidianũ officiũ altaris beati stepħi. Item̃ dedit

Expanded text:
in octavis omnium Sanct.; in ipso autem anno circa festivitatem B. Remigii aegrotare coepit, et cum se sentiret quartano gravari incommodo, ad abbatiam B. Mariani causa quiescendi venit, ibique usque ad obitum suum decubuit. Cum autem ingruente hieme, graviori urgeretur molestia infirmitatis, advocato Theobaudo venerabili Nivernensi epicissimo, et Girardo abbate Viceliaci consanguineo suo, et quibusdam Antissiod. Ecclesiae personis, et canonicis, testamentum suum fecit, et omnia quae habebat, tam in victualibus quam armentis et pecoribus, vendi fecit, et pro debitis suis reddi. Dedit item ibi ecclesiae B. Stephani cuppam argenteam IV marcharum de intus et deforis peroptime deauratam, ad reponendum in ea corpus Dominicum; dedit et camnulas et pelves argenteas ad quotidianum officium altaris B. Steph. Item dedit
Abbreviated transcription (Latin):
tociꝰ beneficii su eccłie de bac̃na. instituens qd̃ festũ b̾
martini hyemalis pulsatis maiorib campanis sollem¬
pnĩt celebrarent: ⁊ annu̾isarrũ hugonis senoñ archi¬
ep̃i frĩs sui honore debito ⁊ condigno anniatim agẽnt.
pꝰ ea cũ acõcilio lat̃anensi reddiss. uͣrceũ argenteũ. uin.
marcharũ. ad eccl̃ie ornatũ ⁊ ad reponendã aꝗͣ benedicta.
uit itaq temꝑe beate recordationis
alexandri pp̃.ii. Regnante in gallia pio rege lodo¬
ruco. qͥ cum de eo loqueretut frequentiꝰ dic̾ẽ solit̾ꝰ erat qd¬

Expanded text:
totius beneficii ecclesiae de Bacerna, instituens quod festum B. Martini hiemalis, pulsatis majoribus campanis solemniter celebrarent, et anniversarium Hugonis Senonensis archiep. fratris sui honore debito et condigno annuatim agerent: postea cum a concilio Lateranensi rediisset, dedit urceum argenteum VIII marcharum ad ecclesiae ornatum, et ad reponendam aquam benedictam. Fuit itaque tempore beatae recordationis Alexandri papae III, regnante in Gallia pio rege Ludovico, qui cum de eo loqueretur, frequentius dicere solitus erat, q
Abbreviated transcription (Latin):
contulit. conpendiose dicimꝰ qd̾ nulla ẽ intota autissi¬
odoꝵ parrochia eccłia conuentualis: que ꝓbeneficiis sibi
ab eo collatis ñ teneat᷑ amnu̾sariũ eiꝰ sollempnĩt celebra¬
re. Hec ħ tñ tacendũ censuimꝰ. qd̾ ad or̾atũ eccłie b̃i stepħ¬

Expanded text:
contulit! Compendiose dicimus quod nulla est in tota Antissicontulit! Compendiose dicimus quod nulla est in tota Antissiod. parochia ecclesia conventualis, quae pro beneficiis sibi ab eo collatis non teneatur anniversarium ejus solemniter celebrare. Nec hoc tacendum censuimus, quod ad ornatum ecc
Abbreviated transcription (Latin):
b̾i andree apłi m eadẽ cripta sito: assignauit stipen¬
dia seriuentiũ. Altari b̃i Nicholai ⁊ scĩ martmi con¬
cessit. xl. soł. censuales cũ .x. libris oere: in eccłia de
bruertio. Ecclie b⁊ Ioħis baptiste q̃ temꝑe fuo astepħo
ollandi est edificata. ⁊ ab ip̃o dedicata: multa cõtulit
medificando. ⁊ de redditu dedit eid̾.lx. soł. ineccłia sc̃i pͥs
ci. ui iꝑ ipm̃ duo prb̃i assignati sũt assidue sirituri.
Ecclie be mariȩ dedit eccłiam de m̃riaco sicco. ⁊ censam
ꝗͣ hñt in eccłia deblanello: canonicis eiꝰdẽ eccłit cõcessit.
Ecclie bi petri de dit eccłiam deuenosa ⁊ tc̃ ibi primũ
manser̃t canonici. Abbatie scĩ laurentii dedit eccłiã
decept. Monialib decͥsannone dedit .xx. soł. censualos
ineccłia demonesterello. ⁊ medietatẽ minute decime.
delugniaco. Uerũ qm̃ longũ ẽ enumare omĩa qͣ eccłis

Expanded text:
beati Andreae apostoli in eadem crypta sito assignavit stipenbeati Andreae apostoli in eadem crypta sito assignavit stipendia servientium: altari beati Nicolai, et sancti Martini concessit XL solidos censuales cum X libris cerae in ecclesia D. de Bruenio; ecclesiae beati Joannis Baptistae quae tempore suo a Stephano Ollandi est aedificata, et ab ipso dedicata, multa contulit in aedificando, et de redditu dedit eidem LX solidos, in ecclesipsum duo presbyteri assignati sunt assidue futuri; ecclesiae beatae Mariae dedit ecclesiam de Monasteriaco Sicco, et censam quam habent, in ecclesia de Blavello canonicis ejusdem ecclesiae concessit. Ecclesiae B. Petri dedit ecclesiam de Venosa, et tunc ibi primum manserunt canonici; abbatiae S. Laurentii dedit ecclesiam de Cept, monialibus de Crisannove dedit XX solidos censuales, in ecclesia de Monesterello, et medietatem minutae decimae de Lugniaco. Verum quam longum esset enumerare omnia quae Ecclesiis
Abbreviated transcription (Latin):
ad ĩpa ꝑtinentib fecit. Turrim meridianalem noria fra¬
matura ⁊ decenti latẽr tectura decorauit. Cotam eccłam
noiris tignis. trabib. tegulis. ⁊ laterib in parte plirmbatiᷤ.
cooꝑuit. ⁊ qͣntũ ad ip̃m ꝑtinuit: camerauit. C emꝑ suo
altaria noua fundata sunt abip̃o ⁊ abalus ineadem
eccła ⁊ consectata. Unũ añ crucem qd ip̃e cõseciauit
in honore scẽ crucis ⁊ beati Ioħis eungłiste i sc̃i laurentũ
mr. ⁊ scoꝵ ciriei ⁊ Iulite quoꝵ reliquias ibidẽ recondidit.
ibi egidii confessoris. ubi ⁊ duos Capellanos constituit.
qui inꝑpetuũ missam singłis dieb clebrarent ꝓ am¬
ma Guidonis comitis ⁊ añcessoꝵ suoꝵ quib capellam
adeo redditus sufficient̃ assignati sunt. Unũ erexit
de suo in eripta a parte curie ep̃alis. Qd̾ ⁊ consectauit
missat del ebitare ꝑ anima ipsiu. ⁊ ꝓaĩa from̃udi desiriu¬
elenci sui qui ibi primus assignauit. reddit̾. Altari

Expanded text:
ad ipsa pertinentibus fecit, turrim meridionalem nova firmatura et decenti laterum tectura decoravit; totam ecclesiam novis tignis, trabibus, tegulis, et lateribus in parte plumbatis cooperuit, et quantum ad ipsum pertinuit cameravit; tempore suo nova altaria fundata sunt ab ipso et ab aliis in eadem ecclesia, et consecrata, unum ante crucem, quod ipse consecravit in honore sanctae Crucis m Cyrici et Julitae, quorum reliquias ibidem recondidit, et beati Aegidii confessoris, ubi et duos capellanos instituit, qui in perpetuum missam singulis diebus celebrarent pro anima Guidonis comitis et antecessorum suorum, quibus capellanis ab eo redditus sufficientes assignati sunt. Unum erexit de suo in crypta a parte curiae episcopalis, quod et consecravit missam celebrare pro anima ipsius, et pro anima Fromundi clerici sui, qui ibi primus assignavit redditus; altari
Abbreviated transcription (Latin):
rex chlodoueus defecit: & filii eiꝰ childeb̃t
& chlotarius in regnũ succedunt. Is uͦ sc̃s
uir simul cum beato leone archi ep̃o suo
senonensi uidelicet pontifice. exeuocati¬
one domni childeb̾ti regis. scd̾o concilio
aurelianensi. de utilitate eccłiarũ dĩ in
regno suo consistentiũ ac diuersoꝵ nego¬
tioꝵ tractaturus int̾fuit. O biit aut̃ ple¬
nus dierũ insc̃itate ꝑmanens: xui. kł sep¬
tẽb̃. & cõiunctus ẽ sepultura scĩs p̃decesso

Expanded text:
rex Clodoveus defecit, et filii ejus Childebertus et Clotarius in regnum succedunt; is vero sanctus vir simul cum beato Leone archiepiscopo suo Senonensi videlicet pontifice, ex evocatione domini Childeberti regis secundo concilio Aurelianensi de utilitate Ecclesiarum Dei in regno suo consistentium ac diversorum negotiorum tractaturus interfuit. Obiit autem plenus dierum in sanctitate permanens XVI Kal. Septemb. et conjunctus est sepultura sanctis praede
Abbreviated transcription (Latin):
diem excepit ultimũ: ꝑacto uitȩ
sc̃itatis: nobilem in beati uermani eccłia
nifacii. & mercurii. qͥ & ioħs uocatꝰ est. usq
ad agapitũ. imꝑante iustiniano augusto
lampadio consule. Inuenimꝰ & hunc sc̃m
francoꝵ regis. apud aurelianensem gallie
UI. exactoq sue uicis officio: xiiii.¬
hł. iuñ. humana deponens: in eccła
beati siermani supp̃mũ ꝓmeruit munus.
om̃e uite sue tempus. Lxxͣx .iii. annis ereg̃
fuit aut̃ temporib Siluerii. & uigilii ro¬
manoꝵ pontificũ: imꝑante adhuc p̾dic¬
to iustiniano augusto. Fuit autẽ ciuitas
sine ep̃o: m̃ses.uii. Regnante adhuc chlo
Hic construxit basilicã in honore
uermani: aborientalis in parte: cooꝑanti¬
bus duob prb̃ris suis. Sc̃ino uidelicet atq¬

Expanded text:
diem excepit ultimum, proque nctitatis nobilem in B. Germani ecclesia nifacii et Mercurii, qui et Joannes vocatus est, usque ad Agapitum, imperante Justiniano Augusto, Lampadio consule. Invenimus et hune sanFrancorum regis apud Aurelianensem Galliae6, exactoque suae vicis officio XIV Kal. Jun. humana deponens in ecclesia beati Germani supremum promeruit munus, omne vitae suae tempus 84 annis exegit. Fuit autem temporibus Silverii et Vigilii Roman. pontificum, imperante adhuc praedicto Justiniano Augusto. Fuit autem civitas sine episcopo menses 7, regnante adhuc ClodoHic construxit basilicam in honore am sancti Germani ab Orientali parte, cooperantibus duobus presbyteris suis Sanctino atq
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eisdem sc̃is prb̃is suis uitã finiuit tẽpo¬
ralem: & ad eptus ẽ sempit̾nã. cũ qͥb u
parit̾ & sepultus ẽ. in eadẽ quã construre¬
rat basilica. Post modũ uͦlabentib anniꝰ.
consilio nobiliũ. ac sapientũ translata st̃
eoꝵ sacra corꝑa in eccłiam beati germani
tã offitiose tam sollempnit̾ ut in om̃ib
marty rologiis. & maxime uetustis. dies
translationis eoꝵ insertus habeat᷑.ui. no¬
narũ tertii m̃sis. Transitus autẽ uł depo¬
sitio illoꝵ: pͥdie hł septẽbriũ ut p̃diximꝰ
ad notat᷑. Uno eodeniq sane sarcho phago
om̃s parit̾ reqͥescunt. Fuit ciuitas sine
ep̃o anñ.i. Extitit autẽ temporib supͣ¬
dicti. Uigilii pape: imꝑante ad huc iusti¬
niano augusto. Regnante uͦ chlodoueo

Expanded text:
t temporalem, et adeptus est sempiternam, cum quibus pariter et sepultus est in eadem quam construxerat basilica. Post modum vero labentibus annis, consilio nobilium ac sapientum translata sunt eorum sacra corpora in ecclesiam beati Germani, tam officiose, tam solemniter, ut in omnibus Martyrologiis, et maxime vetustis dies translationis eorum insertus habeatur VI Non. mensis Maii. Transitus autem vel depositio eorum pridie Kal. Sept. ut praediximus adnotatur: uno eodemque sane sarchophago omnes pariter requiescunt. Fuit civitas sine episcopo anno 1. Exstitit autem temporibus supradicti Vigilii papae, imp. adhuc, Justini
Abbreviated transcription (Latin):
maiorib uł in susceptione hospitum grata dño ⁊ nobilia exenia muustra¬
bant. Nec minꝰ fecunda cuniculorum receptacula intra septa illa ułext᷑
multimoda cõmoditate ⁊ amenitate p̃ditus gratissimã prestat risq
hodie ep̃is mansionẽ excepto qd̾ sepe demolitio que sine inmodico siluaꝵ
ext̃minio ⁊ suptuum dispendio in sua integritate seruariñ poterant: feras
sue reddidit lib̃tati
De domibus Tociaci ⁊ conade.

Expanded text:
majoribus, vel in susceptione hospitum, grata Domino et nobilia exenia ministramajoribus, vel in susceptione hospitum, grata Domino et nobilia exenia ministrabant; nec minus fecunda cuniculorum receptacula intra septa illa vel extmultimoda commoditate et amoenitate praeditus gratissimam praestat usque hodie episcopis mansionem, excepto quod sepis demolitio, quae sine immodico silvarum exterminio et sumptuum dispendio in sua integritate servari non poterat, feras suae reddidit libertati. De domibus Tociaci et Conad
Abbreviated transcription (Latin):
portarum fossaꝵ. ⁊ pontium int̾iectis obstacuł ad domũ interiorẽ difficilis
et qui suspectis temꝑib a pancis obseruari ualeat: est accessus. Locum istum
idem ep̃s qnͣtum humana potuit inclustria ad omnimodã amenitatẽ ⁊ cõ¬
moditatem ꝓuexit. Iam ⁊ siluas ubi frutectis erant uel arborib humiliori¬
bus. aut rariorib obsite ⁊ bb hoc minus utilitatis habiture: penitꝰ extyrpa¬
uit. ⁊ agriculturam redegit. ortos ibifecit. Plantauit ar bores diuersi geueris.
ut p̃teramenitonẽ que ꝓueniebat ex istis fructus inde ꝑcipet copiosos. Sil¬
uarum ꝙͦ partẽ ñ modicam sepe continiia cͥconcuxit ab ea porta que est aꝑte
silraꝵ anteriori fcilicet ad aggerem t̃cii stagni usꝙ ꝓducens. ⁊ grata intͥnse
ens ferarum lustra concludens ⁊ eorum mustitudinẽ copiosam que ⁊ oculoᷤ
uituentium de palatio rocunda usione pascebant.⁊ plerum ꝙ uel in festis

Expanded text:
portarum, fossarum, et pontium interjectis obstaculis ad domum interiorem difficilis, portarum, fossarum, et pontium interjectis obstaculis ad domum interiorem difficilis, et qui suspectis temporibus a paucis observari valeat, est accessus. Locum istum idem episcopus, quantum humana potuit industria, ad omnimodam amoenitatem et commoditatem provexit: nam et silvas ubi frutetis erant vel arboribus humilioribus, aut rarioribus obsitae, et ob hoc minus utilitatis habiturae, penitus exstirpavit et in agriculturam redegit, hortos ibi fecit, plantavit arbores diversi generis, enitatem quae proveniebat ex istis, fructus inde perciperet copiosos. Silvarum quoque partem non modicam sepe continua circumcinxit, ab ea porta quae est a parte silvarum anteriori, videlicet ad aggerem tertii stagni usque perducens, et grata intrinsecus lustra ferarum concludens, et eorum multitudinem copiosam, quae et oculos intuentium de palatio jusunda visione pascebant, et plerumque vel in festis
Abbreviated transcription (Latin):
tectis obsitꝰ. ⁊ ꝓpt̃ uiges ⁊ uarios aquarum discursus: ꝓrsus mutilis ⁊ nullis
usib ac cõmodꝰ qui nunc bellus reditꝰ nuncupatꝰ. Ibi fructectis penitꝰ extyrpatis
et aquis discurrentib in unã massam collectis. duo stagna fecit multis referta
piscib unum suꝑiꝰ ⁊ alterum inferius ex influxiore pͥoris. Quib adiecit ⁊ ter¬
cium. tum expͥoꝵ decursu tũ ex fontib. tũ ex torrentib undeqͣꝙ ꝯfluentib
in id ip̃m magnũ ad modum ⁊ piscosum. domos insuꝑ multiplices structure no¬
bilissime ⁊ uenustatis ĩmense extruxit ibidem quas fossis aquas ex stagni fu¬
que stagno pͥori est opposita mirabilit̃ ꝯmuniuit ip̃i stagno murum lateri¬
cium suꝑponens. Cui loco ab ea parte ubi deest stagnoꝵ munitio silue con¬
srage cireumqͣꝙ incise ⁊ ad t̾ram demisse ualidum p̃stant ⁊ ad expugnandũ
difficile munim̃tum. uia licet arcta patente media urt siluas. ꝑ qmͣ multis

Expanded text:
tetis obsitus, et propter juges et varios aquarum discursus prorsus inutilis et nullis usibus accommodus, qui nunc Bellus-Reditus nuncupatur. Ibi frutetis penitus exstirpatis, et aquis discurrentibus in unam massam collectis, duo stagna fecit multis referta piscibus: unum superius, et alterum inferius ex influxione prioris, quibus adjecit et tertium, tum ex priorum decursu, tum ex fluctibus, tum ex torrentibus undequaque confluentibus in idipsum, magnum admodum et piscosum; domos insuper multiplicis structurae, nobilissimae et venustatis immensae exstruxit ibidem, quas fossis aquas ex stagni suquae stagno priori est opposita, mirabiliter communivit, ipsi stagno murum latericium superponens. Cui loco ab ea parte ubi deest stagnorum munitio silvae confrage, circumquaque mersae, et ad terram demissae, validum praestans, et ad expugnandum difficile munimentum, via licet arcta patenti media inter silvas, per quam multis
Abbreviated transcription (Latin):
uitorib beati ꝓthomartiris distͥbuebat᷑: set ip̾e de ꝓpͥs facultacib scd̾m ad¬
didit. Insuper et mille libras parisieñ. eccłie in extͤmo contulit testam̃to. Hic
eccliam bea̾ti prothemartyris donariis ampliauit. corda canonicoꝵ in siuũ
fãuorẽ masuetudĩe inclinauit: inimicos eccsiẽ ad concordiam reduxit. ⁊ post cur¬
sum uite presentis in pace in id ip̃m dormiuit ⁊ reqͥeuit. Hic in loco qui pulcherre¬
ditus dicit᷑ morbo sqͥnancie labores p̾sentis milicie cõsũm auit: Dormiuitq cũ
pr̃ib suis senex ⁊ plenꝰ dierũ. qui in eccłiã beati ꝓchomris sepultꝰ: beatam expec¬
tat scõꝵ resurrectionẽ brauium. ad quod cucurrerat ut com phũdet ꝑcep¬
turus. Sedit annis .xiii. mensib qͣtuor¬

Expanded text:
vitoribus beati protomartyris distribuebatur, sed ipse de propriis facultatibus, secundum advitoribus beati protomartyris distribuebatur, sed ipse de propriis facultatibus, secundum addidit; insuper et mille libras Parisienses ecclesiae in extremo contulit testamento. Hic ecclesiam beati Protomartyris donariis ampliavit, corda canonicorum in suum favorem mansuetudine inclinavit, inimicos Ecclesiae ad concordiam reduxit; et post cursum vitae praesentis, in pace in idipsum dormivit et requievit . Hic in loco qui Pulcher Redditus dicitur, morbo squinanciae labores praesentis militiae consummavit, dormivitque cuex et plenus dierum. Qui in ecclesia B. Protomartyris sepultus beatam exspectat sanctorum resurrectionem, bravium, ad quod cucurrerat ut comprehenderet, percepturus. Sedit annis tredecim mensibus qua
Abbreviated transcription (Latin):
oic successit henricus de pago qui uillanoua dicitur in parisiensi dyo¬
cesi oriundus. qui prius cantor autissio doreñ eccłie postea per illam e¬
lectionis formam que a iure compromissio dicit᷑ pontificalem cathe¬
dralem ad eptus est: quem mediocrem gn̾e nec inflauit nobłitas. nͨ uilitas
abiecit. In quo licet uirtꝰ in ansuetudinis a plerisq modũ dic̾e̾tur exced̾e.
iura tñ episcopatꝰ rigore iusticie sic illesa seruauit: ut tẏranni qui ea
sibi usurpare consuou̾ant. ea compellent᷑ restituere: et a sue tyrannidis
uiolencia cessare. Iste est qui munitionẽ castro quod uarziacũ dr᷑ p̾iudi¬
cialem. a uiro potũte nobłi atq ecesic autissiodoreñ. inimico Galchero
de Pouigniaco accerrimo ꝑsecutore in loco cui Becherellũ uocabu lũ est. edificatam fecit
destrui. ⁊ nõ sñ sui ⁊ suoꝵ grandi ꝑiclõ funditꝰ eu̾ti suꝰ temporib panis unicꝰ ser¬

Expanded text:
ic successit Henricus de pago qui Villanova dicitur, in Parisiensi dioecesi oriundus, qui prius cantor Antissiodorensis ecclesiae. Postea, per illam electionis formam, quae a jure compromissio dicitur, pontificalem cathedram adeptus est. Quem mediocrem genere nec inflavit nobilitas, nec vilitas abjecit; in quo licet virtus mansuetudinis a plerisque diceretur modum excedere, jura tamen episcopatus rigore justitiae sic illaesa servavit, ut tyranni, qui ea sibi usurpari consueverant, ea compellerentur restituere, et a suae tyrannidis violentia cessare. Iste est qui munitionem castro, quod Varziacum dicitur, praejudicialem a viro potente, nobili, atque ecclesiae Antissiodorensi inimico, Galchero de Puigniaco, acerrimo persecutore, in loco, cui Becherellum vocabulum est, aedificatam fecit destrui, et non sine sui et suorum grandi periculo funditus everti. Cujus temporibus panis unicus ser
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ irregularitis periculum forsitan expauẽbat. Si
fas sit cred̾e quod uir strennius in usto bello et le¬
tali conflictu ferientib manu mutua nõ repugnet.
deniq manfredo morte cadente in bello suisq uel
captis uł fugientib aut glaudio ꝑemptis. Exple¬
to uictorioso cͥtamine. ac ipso rege tocius apullie re¬
gimen ⁊ dominium tranquillum adepto: cum ip¬
so aliquandui commoratꝰ Deinde uale dicto recedẽs
apłica reuisit limina ubi a ppͣ et fr̾ib cum leticia ⁊
ueneratõne susceptus et aliquot dieb ĩmorans. ac
deinde cum apl̃ica bñdc̾one recedens. It̾ suum dño
prosperum faciente ad propria regͥssus ẽ. In cuius
occursum ciuitatis sue diuitum et pauꝑm utri¬
usq sexus turba ruit hylaris et leticia facta ĩ ppło
plebs humił pr̃e restituto drammam ꝑtlitam se re¬
putat inuenisse exultat clerus ecce et cum proces¬
sione sollempni ac diuinarum laudum cantico

Expanded text:
ter irregularitatis periculum forsitan expavebat, si ter irregularitatis periculum forsitan expavebat, si fas sit credere quod vir, strenuus in justo bello et lethali conflictu, ferientibus manu mutua non repugnet. Denique Manfredo morte cadente in bello, suisque vel captis vel fugientibus, aut gladio peremptis, expleto victorioso certamine ac ipso rege totius Apuliae regimen et dominium tranquillum adepto, cum ipso aliquandiu commoratus, deinde vale dicto recedens apostolica revisit limina, ubi a papa et fratribus cum laetitia et veneratione susceptus, et aliquot diebus immorans, ac deinde cum apostolica benedictione recedens, iter suum, Domino prosperum faciente, ad propria regressus est. In cujus occursum civitatis suae divitum et pauperum utriusque sexus turba ruit hilaris, et laetitia facta in populo plebs humilis patre restituto, drachmam perditam se reputat invenisse. Exsultat clerus ecclesiae et cum processione solemni ac divinarum laudum cantico
Abbreviated transcription (Latin):
uentanam ciuitatem ubi stabat aduersarius cũ
alemannoꝵ multitudine bellicosa. Iamiamq sta¬
rent acies hincinde parate cong̾di ip̃e ut eratarmis
int᷑ diuinis precinctus et ext̾ius indutus militari¬
b stans suꝑ regis ex̾citum salutaris exhortatonis
ẜmone p̾misso pro ipsis animandis ad pugnam
eleuata manu loricata apłica fretus auctẽ. omnes
ab omnib pccis absoluit euolatõnẽ illis promittẽ
ĩ cuctãt᷑ ad prĩam si qui forte morientes pro uirib
strenue debellassent. Moxq ut predicatõnis sue
exemplaris probaretur edoctor non sequi sed p̾¬
cede uisus ad prelium tanto animositatis ardore
corda uidencium inflamauit qd̃ passim per hostes
et gladios irruentes non aggͥdi s furere uidebant᷑. ꝓ
quo congressu modestie pontificał non immemor
Nunc acies erumpendo nunc equos hostium gladi¬
o prost̾nendo. nũc clamando et animando ad pug¬
offc̃o quod in personas hostium attemptare prop¬

Expanded text:
ventanam civitatem, ubi stabat adversarius cum ventanam civitatem, ubi stabat adversarius cum Alemannorum multitudine bellicosa, jamjamque starent acies hinc inde paratae congredi, ipse ut erat armis intus divinis praecinctus, et exterius indutus militaribus, stans super regis exercitum, salutaris exhortationis sermone praemisso pro ipsis animandis, ad pugnam elevata manu loricata, apostolica fretus auctoritate, omnes ab omnibus peccatis absolvit, evolationem illis promittens incunctanter ad patriam, si qui forte morientes pro viribus strenuis debellassent. Moxque ut praedicationis suae exemplaris probaretur doctor non sequi, sed praecedere visus ad praelium. Tanto animositatis ardore um inflammavit, quod passim per hostes et gladios irruentes non aggredi, sed furere videbantur. In quo congressu modestiae pontificalis non immemor, nunc acies erumpendo, nunc equos hostium gladio prosternendo, nunc clamando et animando officio, quod in personas hostium attentare prop
Abbreviated transcription (Latin):
a tempestate qua dampnate memorie prĩ¬
ceps nephandissim᷑ p̾rni steleris imitator.
Manfredus filius frederici quondam imperatoris
regno scicilie proprio pet̾ matrimonio et ducatu ca¬
pulie ocupatis. res ecc̃sticas dampnabłr detͣctabat
eu̾tebat eccͣs et fugabat prelatos. Uocato ꝑ sũmũ
pontificem. Uiro magnifico carolo regis francie
filio pro suscipiendo regno huiusmodi et liber̃a¬
do de manib impii memorati concessaq ab apłi¬
co omnib in eiuᷤ auxiliũ proficiscentib pcc̃oꝵ suoꝵ
indulgencia generali ⁊elo deuote peregnatõnis accẽ¬
sus. Romam adiit in karoli sb̃sidium apłica tam̃ in¬
tueniente licencia profecturus. ubia sanctissimo pr̃e
nalib honorifice et gaudens receptus cõmisso si¬
bi in ip̃a expeditõne legatõnis offitio de mandato
euisdem sumimi pontificis in auxłium eiusdẽ ka¬
roli in regem consecrati: cum eod̃ rege et eius exci¬
tu gressum direx̃. Cumq iam aproximassent bñ¬

Expanded text:
a tempestate qua damnatae memoriae princeps nefandissimus paterni sceleris imitator Manfredus filius Frederici quondam imperatoris, regno Siciliae proprio Petri patrimonio et ducatu Capuae occupatis, res ecclesiasticas damnabiliter tractabat, evertebat ecclesias, et fugabat praelatos. Vocato per summum pontificem viro magnifico Carolo, regis Franciae filio, pro suscipiendo regno hujusmodi et liberando de manibus impii memorati, concessaque ab aposico omnibus in ejus auxilium proficiscentibus peccatorum suorum indulgentia generali, zelo devotae peregrinationis accensus Romam adiit in Caroli subsidium, apostolica tamen interveniente licentia profecturus. Ubi a sanctissimo patre nalibus honorifice et gaudens receptus, commisso sibi in ipsa expeditione legationis officio, de mandato ejusdem summi pontificis in auxilium ejusdem Caroli in regem consecrati, cum eodem rege et ejus exercitu gressum direxit. Cumque jam approximassent Bene
Abbreviated transcription (Latin):
anta indristrie sue ⁊ prudentie qua preminebat maxime scłaris cͥcumqͣꝙ diuul¬
gabatur opmio: ut uacante qñdoq eccł̃ia lingoneñ. ⁊ ꝓpt̃ eligendis cissuram di¬
utius laborante: que ob regalium custodiam q̃ fines imꝑii ⁊ regni dist̾minant in
aliqua sui ꝑte nõ in simplicitate remissa. s in magna uirtute regenda ẽ. ad custo¬
dienda et administranda ep̃alia: spetialiter nocaret᷑. Que uidelicet toto uaca¬
tionis temꝑe rexit magnifice et potenter. Qualit̃ sede uacante in senoneñ archi

Expanded text:
antae industriae suae et prudentiae, qua praeeminebat, maxime saecularis circumquaque divulgabatur opinio, et, vacante quoque ecclesia Lingonensi et propter eligendi scissuram diutius laborante, quae ob regalium custodiam, quae fines imperii et regni disterminant in aliqua sui parte, non in simplicitate remissa, sed in magna virtute regenda est ad custodienda et administranda episcopalia, specialiter vocaretur. Quae videlicet toto vocationis tempore rexit magnifice et potenter. Qualiter, sede vacante, in Senonensem arc
Abbreviated transcription (Latin):
sibi adherentib canonicis alis ep̃o fauentib arbores quasdã in nemorib¬
eccł̃ie de buscha cedi fecerat ⁊ in domum ep̃alem de regio anne ꝑ uiolentiã asportari. Nõ
cessauit idem decanꝰ uiuiriam ꝓsequi donec ꝑsedis metͦpolitane sententiã Ep̃m arbo¬
res capło restituere ꝯpulit. ⁊ ante fores eccł̃ie ꝓpriis ep̃i uehiculis reportare. Qualit̃
comitẽ petrũ compulerit uenire incapitulom ademandand̾ iniurias eccł̃ie dũ eẽt
Abet iniurias. murum insuꝑabilem se opponens. nec suis parcens laborib nec
suoꝵ. in tanta uirtute eccl̃ie amplectens negoria: qd̾ comitẽ ip̃m: ꝓpter irroga¬
tas eccłie iniurias excõicationi ⁊ ciuitatẽ eius supposuit int̾dc̃o. ⁊ sic tandem ue¬

Expanded text:
sibi adhaerentibus canonicis, aliis episcopo faventibus, arbores quasdam in nemoribEcclesiae de Buscha caedi fecerat et in domum episcopalem de regio amne per violentiam exportari: non cessavit idem decanus injuriam prosequi donec per sedis metropolitanae sententiam episcopum arbores capitulo restituere compulit, et ante fores ecclesiae propriis episcopi vehiculis reportare. Qualiter comitem Petrum compulerit venire in capitulum ad emendandas injurias Ecclesiae, dum esset bet injurias, murum insuperabilem se opponere, nec suis parcens laboribus, nec suorum in tanta virtute Ecclesiae amplectens negotia, quod comitem ipsum propter irrogatas Ecclesiae injurias excommunicatione et civitatem ejus supposuit interdicto, et sic tandem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dumenta epalia que ad usum precipuarum sollempnitatũ specialiter reseruabat.
cꝯitram preciosissimã auro gemmisꝙ ñ pautis ornatam que margarite suie pelle usi¬
tata locutio ne nocantur pelues duas angentes ⁊ isuꝑ deauratas cutiter octo mar¬
carum in pondere oꝑe mirifico decoratas. cophinos mire pulchridudinis ⁊ ornatus
aliaꝙ hui modi inusus sacros neccessaria ecclie unde tranferebat᷑: reliquit ⁊ quod
om̃i thesamo preciosus est: cum quibdam aliis scõꝵ pignorib digitum beati ꝓthe¬
martyris isibilem cum uase argenteo miri decoris qd̾ a constantinopoli fuit allatum.
crucemꝙ auream ꝑ modicam quani quedã ꝓculdubio ligni dñice erucis ꝑticula uisibi¬
siter in auro conclusa: suꝑ aurum ⁊ topazion efficit preciosam.
de domib siuis de porta

Expanded text:
dumenta episcopalia quae ad usum praecipuarum solemnitatum specialiter reservabat, mitram pretiosissimam auro gemmisque non paucis ornatam, quae margaritae, sive perlae usitata locutione vocantur; pelves duas argenteas, et insuper deauratas, circiter octo marcarum in pondere, opere mirifico decoratas, cophinos mirae pulchritudinis et ornatus, aliaque hujusmodi in usus sacros necessaria ecclesiae, unde transferebatur, reliquit; et quod omni thesauro pretiosius est, cum quibusdam aliis sanctorum pignoribus, digitum beati Protomartyris visibilem cum vase argenteo miri decoris, quod a Constantinopoli fuit allatum, crucemque auream permodicam quam quaedam procul dubio ligni Dominicae crucis particula visibiliter in auro conclusa, super aurum et topazion efficit pretiosam. De domibus suis, de porta
Abbreviated transcription (Latin):
seruitio mancipatos. Qui etiam campanas. de quib nulli dubium uidebatur: quin
subtante molis riuna cõminui deberent penitꝰ ⁊ confringi: eadem miseratione ser¬
uauit illesas. Inquo nichilominꝰ in dere liquidũ fuit: qnͣte pietatis iuscerib ratrona¬
bilia complectat᷑. qui etiam insensatis reb s diumis addictis usib benignitatis
sue uiscera ñ negauit¬
Miraculum de crucifzeo ⁊ altari confratrie.

Expanded text:
servitio mancipatos; qui etiam campanas, de quibus nulli dubium videbatur quin sub tantae molis ruina communi deberent penitus et confringi, eadem miseratione servavit illaesas. In quo nihilominus liquidum fuit quantae pietatis visceribus rationabilia complectatur, qui etiam insensatis rebus, sed divinis addictis usibus, benignitatis suae viscera non negavit. De crucifixo et altari confratriae.
Abbreviated transcription (Latin):
tibus mercennariis precipites abibant.Has dili¬
genter: etut Pastorem bonum addecet ad fidei cau¬¬
las ad ouile Christi. ad Ecclesie gremium reducere
satagens: nec tempori nec ualetudini: nec sumpti.¬
bus ullis pepercit. Quumque sic agrum domini¬
cum a noxiis sentibus repurgare modis pmnibus

Expanded text:
tibus mercenariis praecipites abierunt. Has dilitibus mercenariis praecipites abierunt. Has diligenter, et ut pastorem bonum addecet, ad fidei caulas, ad ovile Christi, ad Ecclesiae gremium reducere satagens, nec tempori, nec valetudini, aut sumptibus ullis pepercit. Cumque sic agrum Domini a noxiis sentibus repurgare modis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
in Regis odium sensim adducilur. Quo fat¬
tum est ut mature ab amieis persuasus nea
irocius a furentihus emulis impeteretur patrium so¬
lum uerteret ac toto ferme triennio apud exteros
priuatus ageret. In ea peregrinatione. Romam ue.¬
niens a Paulo tertio Pont. max. susceptus est ei blã¬
de consolatus. Neque illi desuit complurium Car¬
linalium fauor. Qui et nobilium Uenetorum
dum apud eos ꝑer id tempus moratur gratiam si¬
bi non modicam conciliauit.Detecta taudem im¬
postorum fraude: insontem innoxiumq reuocari
iubet Rex concessa illi aduersus cos qui absentis
sedem et bona occuꝑarant legitime experiundi fa¬
cultate quos postea iure persequens ab illaia ca¬
lumnia sese gnauiter uendicauit. Post liminio
reuersus: dum pastorali soliritudine dicecesim su¬¬
am circumit et uisitat ex ombus creditis non ꝑaueas
reperit que a clanculariis hereseos luterane disse:¬
minatoribus labesactate in errorum deuia conniuẽ¬

Expanded text:
in regis odium sensim adducitur. Quo facin regis odium sensim adducitur. Quo factum est, ut mature ab amicis persuasus, ne ibus aemulis impeteretur, patrium solum verteret, ac toto ferme triennio apud exteros primatus ageret. In ea peregrinatione Romam veniens, a Paulo III pontifice maximo susceptus est et blande consolatus, neque illi defuit complurium cardinalium favor, quin et nobilium Venetorum. Dum apud eos per id tempus moratur, gratiam sibi non modicam conciliavit. Detecta tandem impostorum fraude insontem innoxiumque revocari jubet rex, concessa illi adversus eos qui absentis sedem et bona occuparant, legitimi experiundi facultate, quos postea jure persequens ab illata calumnia sese graviter vindicavit. Postliminio reversus, dum pastorali sollicitudine dioecesim suam circumit et visitat, ex ovibus creditis non paucas reperit, quae a clanculariis haereseos Lutheranae disseminatoribus labefactatae in errorum devia conniven