comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
supradictã sedicionẽ que ob cesaris imagi¬
nes fuerat concitata. sacrũ thesaurũ. quẽ
corbanan iudei uocant. in aque ductũ ihe¬
rosolimorũ expendens: scdȩ sedicionis ꝑre¬
buit semina. Seianꝰ prefectus tyberii. qͥ
apud eum plurimũ poterat. instantissime
de est claudius patruus drusi: qui apud ma
romã mittitur : ibiq euuangeliũ predicãs.

Expanded text:
supradictam seditionem, quae ob Caesaris imagines fuerat concitata, sacrum thesaurum quem corbonam Judaei vocant in aquaeductum Hierosolymorum expendens, secundae seditioni praebuit semina. Sejanus praefectus Tyberii, qui apud eum plurimum poterat, instantissimeic est Claudius, patruus Drussi, qui apud Magm mittitur; ubi evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
a senatu quereretur ad penã. ẽ palacio fu¬
giens ad quartũ urbis miliariũ in suburba¬
no libertim sui inter salariã & numancia
sccło: in quo omnis augusti familia cõsũp¬
ta est. Post neronẽ galba in hyberia. Uitel¬
lius in germania. orto romȩ imꝑiũ arripu
in medio romane urbis foro capite trunca
triacũ propria manu occubuit. Uitelliꝰ aut̃¬
bes uidee capit. cui flauius iosephus scͥptor
hystoricus. dux belli iudeorũ. cum ab ipso in¬
terficiendus esset. pronunciat de morte ne¬
ronis & eius imperio.¬

Expanded text:
a Senatu quaereretur ad poenam, e palatio fugiens ad quartum Urbis milliarium, in suburbano liberti sui inter Salariam et Nomentanatque in eo omnis Augusti familia consummata est. Post Neronem GALBA in Hiberia, VITELLIUS in Germania, OTHO Romae imperium arripin medio Romanae urbis foro, capite truncabriacum propria manu occubuit. Antibes Judaeae capit. Flavius Josephus scriptor historicus, dux belli Judaeorum, cum a Romanis interficiendus esset, Vespasiano praenuntiat de morte Neronis, et ejus imperio
Abbreviated transcription (Latin):
sub cumano procuratore iudee in diebus
arimoꝵ tauta est ierosolimis orta sedicio:
ut in portarũ exitu populo corruente. xx
milia iudeorũ perierint. Porro huic cuma
paulus apostolus accusatus. in defensio¬
multi extiterunt. qui populũ sua ꝑsua¬
sione deciperent: in quib & egyptius qͥ¬
dam pseudo prophetes fuit: qui plurimo
sibi associans. in iꝑfo magnarum rerum
conatu per exercitũ felicis oppͥmitur. Scͥ¬
bit iosephus consentanee apostolorũ acti¬
egyptius. qui aute hos dies concitasti &
eduxisti in desertũ quatuor milia uiro¬
mon graminaticus: qui quondã inter¬
rogatus. quid inter stillã & guitam inter¬
esset. gutta inquit stat. stilla cadit.

Expanded text:
Sub procuratore Judaeae Cumano in diebus Azymorum, tanta est Jerosolymis orta seditio, ut in portarum exitu populo corruente, XXXIV millia Judaeorum perierint. Prophetia AgaPaulus apostolus accusatus, in defensioexstiterunt multi, qui populum sua persuasione deciperent, in quibus et Aegyptius quidam pseudopropheta fuit, qui plurimos sibi associans, in ipso magnarum rerum conatu per exercitum Felicis opprimitur. Scribit Josephus consentanea apostolorum Actinne tu es Aegyptius, qui ante hos dies concitasti, et eduxisti in desertum quatuor millia viromae habetur, qui quondam interrogatus quid inter stillam et guttam interesset: « Gutta, inquit, stat, stilla cadit.
Abbreviated transcription (Latin):
piade coronatur.: cericas. cytharistas. tragedo.
aurigas. uario certamine superans. Nero uit si
militudinẽ troie ardentis inspiceret. pluri¬
mam partẽ roinane urbis incendit᷑. Anneꝰ¬
racione deprehensus: brachium ad secan¬
das uenas medico prebuit. Gallio frater se
necȩ egregius declamator ꝓpria se manu in¬
terficit: mortẽ eius nerone in suã ꝑresentiaᷤ

Expanded text:
piade coronatur, cerycas, citharistas, tragoedos, aurigas vario certamimilitudinem Trojae ardentis videret, plurimam partem Romanae urbis incendit. ratione deprehensus, brachium ad secandas venas medico prebuit". nece, egregius declamator, propria se manu interfecit Nerone in sua presentia
Abbreviated transcription (Latin):
hãni occid̃. Flacus auiluis prefectus egẏpti mł¬
tis iudeos calamitatib premit. consentiente
alexandriȩ populo. & crebris aduersus eos
clamorib ꝑsonante. Synagogas quoq eorũ
imaginib. aris. statius. & uictimis polluit.
ob que etiam legationẽ ad gaiũ cesarẽ iꝑse
susceꝑit. Gauis petronio prefecto syriȩ pre¬
cepit. ut in ierosolimis statuã suã sub noĩe
iouis optimi maximi poneret: totoq tunc¬
orbeterrarũ sicut phylo scribit & iosephꝰ.
in sẏnagogis iuideorũ erant statuȩ & una¬
gines & arȩ cesaris consecrate. Pontius pylatꝰ

Expanded text:
as. Flaccus Acilius prefectus Egipti Judeos calamitatibus premit, consentiente Alexandriae populo et crebro adversus eos clamoribus personante, sinagogas quoque eorum imaginibus, statutis, aris et victimis polluit. ob quae etiam legationem ad Gaium ipse suscepit. cepit, ut Hierusolimis statuam suam sub nomine Jovis optimi et maximi poneret. Toto orbe Romano, sicut Filo scribit et Joseppus, in synagogis Judeorum statuae et imagi
Abbreviated transcription (Latin):
multas superauit. Datiam fecit prouinciam.
hẏberos. Sauromatas. esroenos. arabas. bosfo¬
ranos. colcos in fidem accepit. Sel euciã. thesi¬
fontẽ. babylonẽ occupauit & tenuit: in ma¬
ri rubro classem instituit. ut per eam indiȩ

Expanded text:
rege Decebalo, Daciam fecit provinciam: Iberos, Sauromatas, Orsoenos, Arabes, Bosphoranos, Colchos in fidem accepit: Seleuciam, Ctesiphontem, Babylonem occupavit, et tenuit: in mari Rubro classem instituit, ut per eam Indiae
Abbreviated transcription (Latin):
Is uir ꝯtinentissime uite
li ad senecã. & senece ad
paulũ. In qͥbꝰ cũ esset maꝰ
ris potentissimꝰ. optareꝰ
se dicit eiꝰ esse loci apud¬

Expanded text:
 continentissime vite li ad Senecam et Senece ad Paulum. In quibus cum esset Neronis ris potentissimus, optare se dicit eius
Abbreviated transcription (Latin):
nus filii constantini. & licinius adolescen
licinii augusti filius. ꝯstantini ex sorore ne¬
pos. cesares appellantur: quorũ crispũ lac¬
tanciꝰ latinis literis erudiuit. uir om̃iũ¬
in suo tempore etuditissimꝰ. s adeo in hac
uita pauꝑ. ut plerũꝙ ętiã necessariis in
niuersaq grecia potitus. liciniũ crebris
bellis terra mariq assurgentẽ & rep̾ssũ

Expanded text:
nus, filii Constantini, et Licinius adolescens Licinii Augusti filius, pos Caesares appellantur. quorum Crispum Lactantius Latinis litteris erudiuit uir omnium suo tempore eloquentissimus. sed adeo in hac uita pauper, ut plerumque etiam necessaniversaque Graecia potitus, Licinium crebris bellis terra marique assurgentem et repressum,
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib ille frenos composuit. quibus
uteretur ad bellum: & ex aliis gaieã nich¬
ominus belli usib aptã. fertur armasse.¬
thas. gothos. aliasq barbaras naciones.
nisi quȩ uel amicitiis uel dedicione sui pa¬
cem preuenerant: in solo proprio armis
edomuit. Et enim qͣnto se religiosus &
humilius deo subiecerat: tanto ampliꝰ
ei deus uniũsa subdebat. Foruit hoc¬

Expanded text:
Ex quibus ille frenos composuit, quibus uteretur ad bellum; et ex aliis galeam, nihilominus belli usibus aptam. Eodem dietas, Gothos, aliasque barbaras nationes, nisi quae vel amicitiis, vel deditione sui, pacem 230 praevenerant, in solo proprio armis edomuit. Et quanto magis se religiosius ac humilius Deo subjecerat, tanto amplius ei Deus universa subdebat. Ad Anto
Abbreviated transcription (Latin):
fulsit. Sub qͦ & regina helena iherosolimã uenit. ĩ¬
uentꝙ erucẽ añicã.De isto u layiaco nusꝙ̃. sit m̃tio.
ut pote qͥ nõ fuerit s fuisse confictꝰ sit: aut si
fuit. plane tẽꝑa ista ñ habuit. absurdũ uͦ ẽ cͤđe.
cecĩs ierosolimȩ patͥarchis in ordine digestis: is¬
tũ fuisse Rẏriacũ aũ obliuiõe aũ negligẽtia pͥt̃¬

Expanded text:
fuisse, sub quo Helena Iherosolimam uenit et crucem inuenit. De isto uero Quiriaco nusquam fit mentio, utpote qui non fuit, sed fuisse confictus sit; aut si fuit plane tempora ista non habuit. Absurdum non est credere ceteris Iherosolime patriarchis in ordine digestis istum fuisse Quiriacum aut obliuione aut neglegentia p
Abbreviated transcription (Latin):
nes dalmaticis in ecclesia uterentur. & ut
nullus clericus propt̾ causã quamlibet in
curiã intret. nec ante uidicẽ causã dicere
nisi in eccłia: & sacrificiũ altaris non in se¬
rico. neq in pãno tincto celebrari. nisi tan¬
tum in lineo. sicut corpus dñi nostri ih̃u
xp̃i in sindone linea & munda sepultum

Expanded text:
ni dalmaticis in Ecclesia uterentur, et ut nullus clericus propter causam quamlibet in curiam introiret, nec ante judicem causam diceret, nisi in Ecclesia. Et ut sacrificium altaris non in serico, neque in panno tincto celebraretur, nisi tantum in lineo; sicut corpus Domini nostri JESU Christi in sindone linea munda sepultum
Abbreviated transcription (Latin):
tẏrannũ exhibens qͣm augustũ. in tanto ĩ¬
puritatis ceno uersabatur: ut ꝑ uicia cuncta
difflueret. nullũq genus flagicii preteri¬
imminenti sollicitus. multa secũ ꝑuolueret:
udit ꝑ soporẽ in celo. signũ crucis rutilãs.
angelosq dicentes. Constantine in hoc iun¬
ces. Tum uero ȩugilans de uictoria spẽ cõ¬
cipit. & signũ quod uiderat tã in fronte sua
qͣm in militarib uexillis depingit. His itaq

Expanded text:
tyrannum exhibens quam augustum in tantis nequitiis uersabatur ut per uitia cuncta deflueret nullumque genus flagitii preteri sollicitus multa secum peruolueret, uidit per sompnum in celo signum crucis rutilans angelosque dicentes: «Constantine in hoc uince». Tunc uero euigilans de uictoria spem concepit et signum quod uiderat tam in fronte sua quam in militaribu
Abbreviated transcription (Latin):
nalia constantini nichomediȩ facta: & seq̃n
in scripturis diuinis studiosissimꝰ. & biblio¬
thece diuine cum panphilo martyre dili¬
gentissimuis peruestigator. edidit infinita
sebus inquit cesariensis clauis scripturarũ
custosq noui testamenti: multis maior in
conscriptione esse a grecis commendatur.

Expanded text:
nalia Constantini Nicomediae acta, et sequentin Scripturis divinis studiosissimus, et Bibliothecae divinae, cum Pamphilo martyre, diligentissimus pervestigator, edidit infinita sebius Caesariensis, clavis Scripturarum, custosque Novi Testamenti multis major in conscriptione esse a Graecis commendatur.
Abbreviated transcription (Latin):
extitit. qui a ueritate fidei catholice de¬
uans. exiciabile plurimis dogina consti¬
tuit: qui simul ut primũ alexandrie.
uel notus uel notatus. inter confusos uul¬
go sectatores insectatoresq factus est. ab
in sedicionẽ excitaret: apud nicenã urbẽ
bichiniȩ conuentus trecentorũ decem
factus est. ꝑ quos arrianũ dogina exicia¬
bile & miserũ esse euidentissime deprehen¬

Expanded text:
esbyter, a ueritate fidei catholicae deuians, exitiabile plurimis dogma constituit. qui simul ut primam Alexandriae vel notus vel notatus inUr confusos uulgo sectatores insectatoresque factus est, abin seditionem excitaret, apud Nicaeam urbem Bithyniae conuentus trecentorum decem factus est, per quos Arrianum dogma exitiabile et miserum esse euidentissime deprehen
Abbreviated transcription (Latin):
motus circa hoc tempus in syria: ex quo
apud thirũ & sydonẽ passio labentibus
nerent : ac iuniorib in rem publicã substi¬
tutis. ipsi in priuato ocio consenescerent.
mediã. maximianus apud mediolamim.
potestatẽ imperii. simulꝙ cultum depo¬
tiones orientis scilicet & occidentis. pͥmi¬
romanũ imperium diuiserunt. Et gale
lissimus gallia tantum hẏspaniaq cõ¬
tentus: galerio cȩteris partib cessit. Por¬
ro galerius duos post se cesares legit:
maximinũ quem in oriente constituit.
& seuerũ cui ꝑmisit italiã. ipse in illyri¬

Expanded text:
uitur terrae motus in Syria, ex quo apud Tyrum et Sidonem passim labentibus nerent ac iunioribus in rempublicam substitutis ipsi in priuato otio consenescerent. mediam, Maximianus apud Mediolanum potestatem imperii simul cultumque depotiones, Orientis scilicet et Occidentis, Romanum imperium primi diviserunt, et Galerlissimus, Gallia tantum Hispaniaque contentus, Galerio ceteris partibus cessit. Galerius duos CaesaresMaximinum, quem in Oriente constituit: et Severum, cui permisit Italiam; ipse in Illyri
Abbreviated transcription (Latin):
Interea diocletiauꝰ in oriente. Maximiauꝰ her¬
culius in occidente uastari ecclesias. affligi
interficiq xp̃ianos decimo post ueronem
anteactis diuturnior. immaniorq fuit. Nã
ꝑ decẽ annos incendiis ecclesiarũ. proscͥpti¬
onb innocentiũ. cedib martyrũ: incessa¬

Expanded text:
Interea Diocletianus in Oriente, Maximianus HerInterea Diocletianus in Oriente, Maximianus Herculius in Occidente, vastari Ecclesias, affligi interficique Christianos decimo post Neronem ante actis diuturnior atque immanior fuit; nam per decem annos, incendiis Ecclesiarum, proscriptionibus innocentum, caedibus martyrum incessa
Abbreviated transcription (Latin):
satis secunda uictoria. Nam paucis horis iuxt̃a¬
lĩgonaᷤ. lx. M. alemannorũ cesa referuntur. At
maximianus augustus: quinq gentianos
in affrica ꝑdomuit. Porro autem diocletianꝰ
achilleum obsessũ ꝑ .uiii. menses apud alex¬
andriam cepit. & interfecit: s unmoderata¬
usus uictoria. alexandriã direptioni dedit.e¬
gỹptum totã proscriptionib cedib ꝙ fedauit.
Preterea galerius maximinus cũ duobus iam
preliis aduersus narseũ conflixisset: tercio
inter galericũ & carras congressus & iuctus
amissis copiis ad diocletianum refugit: a qͦ
arrogantissime receptus est. ita ut ꝑ aliqͦt mi¬
lia passuũ. purpuratus ante uehiculũ enus
cucurrisse referatur. Dehinc multas undiq
narseo infugam aucto. castra eius inuasit.
uos qͣm plurimos ꝑsarũ nobilium abduxit.
Reuersus in mesopotamiã a diocleciano plu¬
rimo honore receptus est. Postea ꝑ eosdẽ du¬

Expanded text:
satis secunda uictoria: nam paucis horis sexasatis secunda uictoria: nam paucis horis sexaginta milia Alamannorum caesa referuntur. at Maximianus Augustus Quinquegentianos in Africa domuit. porro autem Diocletianus Achilleum obsessum per octo menses apud Alexandriam cepit et interfecit. sed inmoderata uictoria usus Alexandriam direptioni dedit, Aegyptum totam proscriptionibus caedibusque foedauit. praeterea Galerius Maximianus cum duobus iam proeliis aduersus Narseum conflixisset, tertio inter Gallinicum et Carras congressus et uictus, amissis copiis ad Diocletianum refugit: a quo arrogantissime exceptus est, ita ut per aliquot milia passuum purpuratus ante uehiculum eius cucurrisse referatur. uerumtamen Narseo in fugam acto, castra ejus invasit, vos quamplurimos Persarum nobilium abduxit. Reversus in Mesopotamiam a Diocletiano plurimo honore susceptus est. Postea per eosdem du
Abbreviated transcription (Latin):
bationũ fragores concrepuerunt. carau¬
sio in britaiiis rebellante. achilleo in e¬
gypto: cum & affricam quinq gentiani in¬
festarent. narseus ȩtiam rex ꝑsarũ orien¬
tem bello premeret. Hoc periculo diocleci¬
anus ꝑmotus. maximianũ herculiũ ex ce¬
sare fecit augustũ: constantinũ uero & max¬
iminũ galeriũ cesares legit. Constantius her¬
culii maximiani priugnã thegdorã acce¬
pit uxorẽ: ex qua sex filios fratres con¬
cletiam duxit ualeriã: & sic ambo uxores
quas habuerant repudiare compussi sunt.
Carausius britannia sibi ꝑ septẽ annos for¬
tissime uendicata ac retenta: tandẽ frau¬
de allecti socii sui interfectus est. Allectꝰ
postea ereptã carausio insulã ꝑ triennium
tenuit: quem asclepiodotus prefectus pre¬
toru oppressit. britanniãq post decẽ annoᷤᷤ
recepit. Constantius uero cesar in galliã pͥmo
prelio ab alemannis profligato exercitu suo.
uix ipse subreptus est: scd̾o autem secuta ẽ

Expanded text:
bationum fragores concrepuerunt, Carausio in Britannia rebellante, Achilleo in Aegypto, cum et Aphricam Quinquegentiani infestarent, Narseus etiam rex Persarum Orientem bello premeret. Hoc periculo Diocletianus permotus, Maximianum Herculium ex Caesare fecit Augustum; Constantium vero et Maximianum Galerium Caesares legit, Constantius culei Maximiani privignam Theodoram accepit uxorem: ex qua sex filios fratres Concletiani Valeriam duxit, ambo uxores, quas habuerant, repudiare compulsi. An.Carausins, Britannia sibi per septem annos fortissime uindicata ac retenta, tandem fraude Allecti socii sui interfectus est. Allectus postea ereptam Carausio insulam per triennium tenuit: quem Asclepiodotus praefectus praetorio oppressit Britanniamque post decem annos recepit. Gonstantius uero. Caeear in Qallia primo proelio ab Alamannis profligato exercitu suo, uix ipse subreptus est; secundo autem secuta est
Abbreviated transcription (Latin):
aureus in curia. & in capitolio statua equeᷤ
aurea decreta est: s continuo apud sirmiũ
priusqͣm biennium in imꝑio expleret. mor¬
bo correptus interiit. Claudio mortuo qͥn¬
tillus frater eius ab exercitu imꝑator crea¬
tus. uir quidẽ unicȩ moderationis. & solus

Expanded text:
aureus in curia et in Capitolio statua aeque aurea decreta est; sed continuo apud Sirmium, priusquam biennium in imperio expleret, morbo correptus interiit. Claudio mortuo Quintillus frater eius ab exercitu imperator electus, uir quidem unicae moderationis et solus
Abbreviated transcription (Latin):
Arnobiuis rethor in affrica clarus habet᷑.
uenes erudiret. & ad huc ȩthuicus ad cre¬
dulitatẽ somniis cõpelleret᷑. neq ab ep̃is
impetraret fidẽ. quã sẽꝑ impugnauerat.
elucubrauit aduersus pristinã teligionẽ
luculentissimos libros: & tandẽ uelut¬
quibusdã obsidib pietatis fedus ĩpetraũ:

Expanded text:
Arnobius rhetor in Africa clarus habebatuvenes erudiret, et adhuc ethnicus ad crudelitatem somniis compelleretur, neque ab episcopo impetraret fidem, quam semper impugnaverat, elucubravit adversum pristinam religionem luculentissimos libros, et tandem quibusdam obsidibus pieta
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃c. qui manuali mola ad collũ ligata.
ẽ ponte precipitatus in flumen. diutis¬
sue suꝑnatauit: & cum spectantib collo¬
cutus. ne sui terrerentur exemplo. uix
orans ut mergeretur obtinuit. Hec qͥdẽ¬

Expanded text:
. Nam manuali mola ad collum ejus ligata, et ponte precipitatus in flumen, diutissime supernatavit; et conspectantibus collocutus, ne sui terrerentur exemplo, vix orans ut mergeretur obtinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis copiã hũit aprũ uterfectorẽ nume¬
riani manu sua uiterfecit: carinũ deinde
quẽ carus in dalmatia cesarẽ reliquerat. fla
extinxit. Dehinc cum in gallia amandus
& helyanus collecta rusticanorũ manu.
quos bagaudas uocabant. ꝑniciosos tu¬
multus excitauissent: maximianũ cog¬
nomento herculiũ cesarem fecit. misitq ĩ
gallias: qui facile agrestiũ hominũ im¬
peritam & confusam manũ militari uir¬

Expanded text:
potestatis copiam habuit, Aprum, interfectorem Numeriani, manu sua interfecit. Carinum deinde, quem Carus Caesarem in Dalmatia reliquerat, flagimo labore superavit. Dehinc cum in Gallia Amandus et Aelianus, collecta rusticanorum manu, quos Vacandas vocabant, perniciosos tumultus excitavissent, Maximianum, cognomento Herculeum, Caesarem fecit, misitque in Gallias: qui facile agrestium hominum imperitam et confusam manum militari vir
Abbreviated transcription (Latin):
terre occeani limbo cir¬
cũ septũ. tͥquadrũ statu¬
ere: eiusq tres partes.
fricam uocauert̃. Asia
tͥb partib occeano circũ¬
lucta. ꝑ totã tͣnsũsi plagã orientis ext̾edit᷑.¬

Expanded text:
terrae, oceani limbo circum saeptum, triquetrum statuere eiusque tres partes FRICAM uocauerunt, quatribus partibus oceano circumcincta per totam transuersi plagam orientis extendit
Abbreviated transcription (Latin):
.U. m̃ses .iiii. Hic ut fama confirma
eo quod ẽẽt genere nobilissimus. ce
status sui ordine paululum declin
inhianter insistere. intantũ ut tam pagi
laurelianensem. ouã nuuernensem

Expanded text:
5, menses 4. Hic, ut fama confirmat, eo quod esset genere nobilissimus, coepit a status sui ordine paululum declinainhiantem insistere, in tantum ut tam pagum Aurelianensem quam Nivernensem
Abbreviated transcription (Latin):
scło. facta est a cauonicis illuis eccł̃ie electio consona de Wllmo. Cuiꝰ cum ꝑ sollẽp¬
nes iuntios a Nũmeñ eccł̃ia destinatos requiretur consensus: habita delib̃atione cũ
fr̃ẽ suo manasse inter eos conuienit. ut in statu humiliore potuis uitam agerent indiui¬
sam: qmͣ alteruter seꝑatuũ ip̃oꝵ: gradꝰ culmen conscend̾et altioris. Sic ꝙ factũ est ut
solebat: pungente eum conscientia: qd̾ autissiod̾ uelut ditiorem: Nuierneñ tanqmͣ

Expanded text:
o, facta est canonicis illius Ecclesiae electio consona de Willelmo, cujus cum per solenes nuntios a Nivernensi Ecclesia destinatos requireretur consensus, habita deliberatione cum fratre suo Manasse inter eos convenit ut in statu humiliori protinus vitam agerent indivisam, quam alteruter separativum ipsorum gradus culmen conscenderet altioris. Sicque factum est ut solebat, pungente eum conscientia quod Antissiodorensem velut ditiorem Nivernensi tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
lectione igitur celebrata de ip̃o sexta feria post purificationẽ beate marie. An¬
no dñi. Mͦ. cͦ. sexto. ⁊ ꝑ confirmatione archiep̃i approbata. ⁊ ꝑ consecrationẽ ip̃ius
ad ultimum consu̾̃mata: ip̃o consecrationis die ad dñm regem ꝓperat. qui ꝑ sollẽpne
eccłie sue nuncios: a temꝑe electionis facte requisitus: que decedente hugone ep̃o¬
occupauerat regalia: ei restituere detrectabat. ĩmo ⁊ sermentes ip̃iis ab eo regaliũ
custodie deputrti: circa ep̃alia ualde ꝑperam: se habebant. Nam tanto uacationis
temꝑe ⁊ usq tunc: facta fuerat ꝑ ipõs: ep̃alium dissipatio miseranda. hominum e¬
munctio molenta siluarum a longis intartarum temꝑib dampnosa ualde distrae¬
T

Expanded text:
lectione igitur celebrata de ipso sexta feria post Purificationem beatae Mariae, anno Domini 1206 et per confirmationem archiepiscopi approbata, et per consecrationem ipsius ad ultimum consummata, ipso consecrationis die ad dominum regem properat, qui per solemnes Ecclesiae suae nuntios a tempore electionis factae requisitus, quae decedenti Hugone occupaverat regalia, ei restituere detrectabat, imo et servientes ipsius ab eo regalium custodiae deputati circa episcopalia valde perperam se habebant. Nam tanto vocationis tempore, et usque tunc facta fuerat per ipsos episcopalium dissipatio miseranda, hominum emunctio violenta, silvarum a longis intactarum temporibus damnosa valde distract
Abbreviated transcription (Latin):
lio dabant᷑. ꝙ hostili more omnia in duxptionem ⁊ p̃dam. ita qd̾ breui in temꝑe fuissẽt
in ext̾minium: nisi diuina dispensatio de pastore maturus eccł̃ie ꝓuidiss. Susceptꝰ
gͥ benigne satis aserenitate regali ab ea recipit sine difficultate regalia. ⁊ deint̃cepti¬
onib a temꝑe uacationis fc̃is: apud regiam magnificentiani interpellat. Ac tandem
quorumdam de primorib regalis palacii int̾uentu contidũsia amicsibili ꝯpositione so¬
pitur. Dataꝙ non modicum peccunie qnͣtitate ab ep̃o: suꝑ concossione regali facta
eccł̃ie de regalib sede uacante pruilegaim obtinet᷑ cuꝰ tenorem p̃senti duximꝰ infei¬
re lectioni.
Tenor priuiglegii de Regalibus.

Expanded text:
io, dabanturque hostili more omnia in direptionem et praedam, ita quod brevi in tempore fuissent in exterminium nisi divina dispensatio de pastore maturius providisset Ecclesiae. Susceptus igitur benigne satis serenitate regali, ab ea recipit sine difficultate regalia, et de interceptionibus a tempore vacationis factis apud regiam magnificentiam interpellat, ac tandem quorumdam de primoribus regalis palatii interventu controversia amicabili compositione sopitur, dataque non modica pecuniae quantitate ab episcopo super concessione regali facta Ecclesiae de regalibus sede vacante privilegium obtinetur, cujus tenorem praesenti duximus inferre lectioni. Tenor privilegii de regalibus.
Abbreviated transcription (Latin):
nem eruditores scientia uita ⁊ morib approbatos semꝑ ꝓuidit qui s̃ muiꝰ cͥca
eiꝰ innocentiam ꝯseruandam moresꝙ formandos: qm̃ cirea ꝓuectum scientie iugi¬
labant. Unde fem est ut uelut cera calefacta ad ignem ꝓuoluntate artificis qm¬
cumꝙ recipit imaginem. sic etas euis tenera. uita. doctrina. ⁊ exemplo bonoꝵ
exculta formã reciꝑet sanctitatis a deo ut credatur carne uugo ⁊ itteger ꝑmã¬
sse. Quas d̾ rgnitates assoquttꝰ fũit ⁊ qmͣ strenue se in eis habisit.

Expanded text:
us, eruditores scientia, vita, et moribus approbatos semper providit. Qui non minus circa ejus innocentiam conservandam moresque formandos, quam circa provectum scientiae vigilabant; unde factum est ut velut cera calefacta ad ignem pro voluntate artificis quamcunque recipit imaginem, sic aetas ejus tenera vita doctrina et exemplo bonorum exculta formam reciperet sanctitatis, adeo ut credatur carne virgo et integer permansse. Quales dignitates assecutus fuerit, et quam strenuus in eis se habuit.
Abbreviated transcription (Latin):
promissi nuncius Rex ipse reduae Amyoto fuit: Erab eodem uiciis im
petiit. ut propensam erga se roluntatem. et fidum obsequium quo ha.¬
etenus usus fuerat in munere Regio. exchibere pergeret. Sinqulari
certe ac nouo exemplo. hoc beneficium in Amyotum ab optimo collocatũ
rideri potest: ut duorum Regum succedentium unus ĩdemꝗ ulagnus
Eleemosmarius fuerit. cum obtinuerit apud Principes ad Rcgnum
hereditario iure accedentes. officia summa. primasꝙ dignitates ad
eos deferre. quos in comitati er obsequio suo. antequã rerum potiren.¬
tur. chariores esgratiores apud se habebant Iam uero idem Rex
Christiamesmius paulo pest reditum a Poloma. cum Equitum Torquato¬
rum ac Asederatorum seu Comendatorum Sancti Spiritus ordimnem in¬
etitueret. Anpoti sui nimme est oblitus. ino Erunum eius ordime¬

Expanded text:
promissi nuntius rex ipse fuit redux Amyoto et ab eodem vicissim promissi nuntius rex ipse fuit redux Amyoto et ab eodem vicissim petiit ut propensam erga se voluntatem et fidum obsequium, quo hactenus usus fuerat, in munere regio exhibere pergeret: singulari certe ac novo exemplo hoc beneficium in Amyotum ab optimo rege collocatum videri potest, ut duorum succedentium unus idemque magnus eleemosynarius fuerit, cum obtinuerit apud principes ad regnum haereditario jure accedentes officia summa primasque dignitates ad eos deferre, quos in comitatu et obsequio suo antequam rerum potirentur chariores et gratiores apud se habebant. Jam vero idem rex Christianissimus paulo post reditum a Polonia, cum equitum Torquatorum ac moderatorum seu commendatorum sancti Spiritus ordinem institueret, Amyoti sui minime est oblitus, imo primum ejus ordi
Abbreviated transcription (Latin):
cessum est. qui nihil magis expetebat. quam ut ecum ad summos hono.¬
res. ac dignitates proueheret. ut re ipsa ostendebat. ac primoribus au¬
licis ac Principibus identidem patefaciebat. Nuius uero Regiae in se
beneuolentiae. benignitatis ac beneficentiae semper gratum et memorẽ
se praestitit. non tantum superstite Principe. sed etiam post obitũ eiusdẽ
quem semper laudibus in coelum extollebat. quarum reuera diquus erat.
faelicemꝙ eius memoriam colebat. Expiis Manibus semper apprecabatur.
Porro cum Rexe Henricas tertius reuersus a Polonia. per Sabaudiam
Allobrogum transiret. Duetriae Amita Regis ei Amyotum tantopere.
commendauit. ut ei Rexe pollicitus fuerit eundem Amyotum in suo
gradu dignitatis e Officii Cleemosynarii. Magui Tranciae apudse per.¬
mansurum. ut pote quem primum Praeceptorem habuerat. ideoꝗ cum
se per totam ritam semper Magistrum suum aspellaturum csse. Euius

Expanded text:
cessum est, qui nihil magis expetebat quam ut eum ad summos honocessum est, qui nihil magis expetebat quam ut eum ad summos honores et dignitates proveheret, ut reipsa ostenderat, ac primoribus aulicis ac principibus patefaciebat. Hujus vero regiae in se benevolentiae, benignitatis ac beneficientiae semper gratum et memorem se praestitit, non tantum superstite principe, sed etiam post obitum ejusdem, quein semper laudibus in coelum extollebat, quarum revera dignus erat, felicemque ejus memoriam colebat et piis manibus semper apprecabatur. Porro cum rex Henricus III, reversus a Polonia, per Sabaudiam Allobrogum transiret, ductrix amita regis ei Amyotum tantopere commendavit, ut ei rex pollicitus fuerit eumdem Amyotum in suo gradu dignitatis et officii eleemosynarii magni Franciae apud se permansurum, utpote quem primum praeceptorem habuerat, ideoque eum se per totam vitam semper magistrum suum appellaturum esse; hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ascitus est. in quo ita Strenue e fideliter se gessit. ad Regni trancorum
commodum et ornamentum: Ut Regi Reginaeq gratus er acceptus fuerit
idꝗ longo annorum interuallo. usq ad Francisei secundi obitum: quo
tempore Carolus nonus Regno francorum potitus. officiorum e meritorũ
Praeceptoris siusquem ideo Nãgistrum suum semper nominauitꝰ non
immemor. Magnum franciae Cleemosynarium constitiut erasanetiori
e auqustiori Consilio sibi esse uoluit: ac paulo post Abbatia Ruprilri
decorauit: E moa alia nempe S. Cornelii Compendiensis racante.
ultro ac sbonte sua. eum minime ambientem exornauit. S.R. c.
Caramali De la Bourdaisiere Romae defuncto. Dius Quintus
Amyoti uirtutum. eruditionis. pietatis. ac feruidi affectus erga
Ecclesiam Catholicam. Apostolicam e Romanam fama impulsus¬
cundem Episcopatu Aitieeiodorensi praefecit: Quod libenter a Rege con¬

Expanded text:
ascitus est; in quo ita strenue ac fideliter gessit ad regni Francorum ascitus est; in quo ita strenue ac fideliter gessit ad regni Francorum commodum et ornamentum, ut regi reginaeque gratus et acceptus fuerit, idque longo annorum intervallo usque ad Francisci II obitum. Quo tempore Carolus IX Francorum regno potitus, officiorum et meritorum praeceptoris sui quem ideo magistrum suum semper nominavit non immemor, magnum Franciae eleemosynarium constituit, et a sanctiori et augustiori consilio sibi esse voluit, ac paulo post abbatia Rupium decoravit, et mox alia, nempe sancti Cornelii Compendiensis vacanti, ultro ac sponte sua cum minime ambientem exornavit. S. R. E. cardinali de la Bourdaisière Romae defuncto, Pius V Amyoti virtutum, eruditionis, pietatis ac fervidi affectus erga Ecclesiam catholicam apostolicam et Romanam fama impulsuseumdem episcopatui Antissiod. praefecit, quod libenter a rege con
Abbreviated transcription (Latin):
cum ob egregias animi dotes. e uirtutum ornamentum. tum ob rerum
ciuilium. et Regni negotiorum accuratam cognitionem e experientiã.
cundem Amyotum itineris comitem assumpsit. cum Dionysio Lam¬
bino uiro clarissimo. e utriusꝙ lmquę peritissimo. qui postea Re¬
qius Graecarum literarum prgfessor Lutetiae fuit. Cum is Car¬
dinalis ad aulam se contuliss et. esaudisset Regem quibusdam
Antistibus ac Proceribus sibi gratissiis hanc prouincia dedisse
ut accuratissnniẽ tanquam de re maximi momenti sciscitarẽtur
ac percontarentur de probo. erudito ac cordato uiro. a quo liberi
Regii Aurelianensis e Andegauensis Duces. iam tum imperio desti¬
nati. sedulo institui e edoceri possent. Regi Amyotum: cuus mores.
moxnium. doctrinam aliasꝗ animi dotes perspectas er exploratas habebat
obtulit. Promde e restigio ad hoc praeclarissimum er grauissimũ munus
Amyotus unus e tot tantisꝗ uiris quibus hoc eruditum saculũ affluebat.

Expanded text:
cum ob egregias animi dotes, et virtutum ornamentum, tum ob rerum civilium, et regni negotiorum accuratam cognitionem et experientiam, eumdem Amyotum itineris comitem assumpsit cum Dionysio Lambino, viro clarissimo et utriusque linguae peritissimo, qui postea regius Graecarum litterarum professor Lutetiae fuit. Cum is cardinalis ad aulam se contulisset et audisset regem quibusdam antistitibus ac proceribus sibi gratissimis hanc provinciam dedisse, ut accuratissime tanquam de re maximi momenti sciscitarentur ac percontarentur de probo, erudito ac cordato viro, a quo liberi regii Aurelianensis et Andegavensis duces, jam tum imperio destinati, sedulo institui et doceri possent, regi Amyotum, cujus mores, ingenium, doctrinam, aliasque animi dotes perspectas et exploratas habebat, obtulit. Proinde e vestigio ad hoc praeclarissimum et gravissimum munus Amyotus unus ex tot tantisque viris quibus hoc eruditum saeculum florebat,
Abbreviated transcription (Latin):
Soluit᷑ obsidio. ꝑterras hostiles cõmunioti uidelicet idem imꝑator incautꝰ iter legit
ũsus constantinopolim imꝑiũ recepturꝰ de suis uirib uirib suꝑbe p̃sumens. S dñs ex¬
celsus quihumilia respicit ⁊ alta a longe cognoscit. ip̃m omnẽq eiꝰ ex̃citum in manꝰ
inimici conclusit. ⁊ tradidit in captiuitatẽ uirtutẽ eoꝵ. Audiat humana suꝑbia ⁊
attendat. Ecce hic uir tante nobilitatis ⁊ potentie qui tociens contra deum ⁊ eccl̃iã
calcaneum erexerat. nunc captunis ⁊ ingloriꝰ carcerali custodre mancipat᷑ dño mi¬
serante. si uel sero de peccatis compungit᷑ ad manũ dñi flagellantẽ: uł penã ip̃us
in p̃senti siñ conterit᷑ in coante. S nunc ad textum p̃positi. ⁊ qualit̃ ultionẽ de ꝑse¬
quntorib eccł̃ie expetierit ad laudem dei ⁊ honor̃e eccł̃ie ꝓsequam᷑.
De Petͦ de Corcio

Expanded text:
solvitur obsidio, per terras hostiles communiori videlicet via imperator incautius iter legit solvitur obsidio, per terras hostiles communiori videlicet via imperator incautius iter legit versus Constantinopolim, imperium recepturus, de suis viribus superbe praesumens. Sed Dominus excelsus, qui humilia respicit, et alta a longe cognoscit , ipsum omnemque exercitum ejus in manus inimici conclusit et tradidit in captivitatem virtutem eorum. Audiat humana superbia et attendat: Ecce hic vir tantae nobilitatis et potentiae, qui toties contra Deum et Ecclesiam calcaneum erexerat, nunc captivus est inglorius carcerali custodiae mancipatus Domino miserante, si vel sero de peccatis compungatur ad manum Domini flagellantem, vel poenam ipsius in praesenti si non conteritur, inchoante. Sed nunc ad textum propositi, et qualiter ultionem de persecutoribus Ecclesiae expetierit ad laudem Dei et honorem Ecclesiae prosequamur. De Petro de Corcio
Abbreviated transcription (Latin):
on abre arbitram̃ existere ut qͥs huꝰ comitis exitꝰ fiũt posteris designemꝰ: ut
tanto securiꝰ iram dñi contra se ꝓuocate metuant qnͣto ex alteriꝰ addiscẽt
epemplo quam uerandum sit incidere in manꝰ dei uiuentis q̃ ietribuit ha¬
binndanter facientib suꝑbram. humilib daus grãm ⁊ suꝑbis resistens. Si quidem comes
iste mortua agnete uxore sua cum sibi mat̾monialit̃ yolandam sororem henrici ꝯstan¬
tinopolitani imꝑatoris secundis nuptiis copnlass eodem henrico fc̃o de medio uire pro¬
iniquitatis uxoris obtentu ad imꝑium asciscitur instigante uxore illuc iter aggredi¬
tur ab Honorio romano pontifice imꝑatorem constantinopoleos. confirmat᷑ ⁊ inun¬
gitur pariter cum uxore. De hinc cum magno latinoꝵ exeiritu: durachium usq ꝑ¬
uenit. ciuitatem obsidet. uxore eiꝰ ꝑ ꝑtes romanie tutiores ut pote latinoꝵ dicioni du¬
dum subactes constantinopolĩ felici itinere ꝓcedente. Imꝑator in obsidione ñ ꝓficit.

Expanded text:
on abs re arbitramur existere ut quis hujus comitis exitus fuerit, posteris designemus, ut tanto securius iram Domini contra se provocare metuant, quanto ex alterius addiscent exemplo quam verendum sit incidere in manus Dei viventis , qui retribuit abundanter facientibus superbiam , humilibus dans gratiam, et superbis resistens . Siquidem comes iste, mortua Agnete uxore sua, cum sibi matrimonialiter Yolandam, sororem Henrici Constantinopolitani imperatoris, secundis nuptiis copulasset, eodem Henrico sublato de medio, jure propinquitatis, uxoris obtentu ad imperium asciscitur, instigante uxore illuc iter aggreditur, ab Honorio, Romano pontifice, imperator Constantinopoleos confirmatur et inungitur pariter cum uxore. Dehinc cum magno Latinorum exercitu Dyrrachium usque pervenit, civitatem obsidet, uxore ejus per partes Romaniae tutiores utpote Latinorum ditioni dudum subactas Constantinopolim felici itinere procedente. Imperator in obsidione non proficit,
Abbreviated transcription (Latin):
centia ⁊ urtute. int̾ceptionib circunstantium in manu potenti resistens et
incursantium. p̃das ꝙ: de t̾ra sue tutele plerumꝙ agentium: argum̃ta refelle¬
bat ñ imparib argum̃tis. ita qd̾ omnib qui erant in cͥcuitu formidabilis ap¬
pareret. S ⁊ ducis burgundie ⁊ ceteroꝵ principum seu potentũ contra ip̃m
siue castrum ꝯcepta freqñter molimina tanta prudentia confringebat ut
semꝑ honorabilem calculum reportaret. Acquisiuit autẽ erdem nepoti suo uil¬
lam de ualanto uxta Guacũ uillã ep̃alem qmͣ multa peccunia ꝯꝑauit. S de
hiis hactenꝰ nunc ad alia transeamus ⁊ quantum in ampliandis eccłie sue reddi¬
tib ꝓficeret aut conditionib in melius ꝓuehendis ꝓfecerit ꝓut occurrit memorie
dixeramꝰ. pauca enĩ de multis tenemꝰ. ⁊ aliqͣ omittunus ad lectoris stadium decliiãd̾

Expanded text:
centia et virtute, et interceptionibus circumstantium in manu potenti resistens, et centia et virtute, et interceptionibus circumstantium in manu potenti resistens, et incursantium, praedasque de terra suae tutelae plerumque agentium argumenta refellebat non imparibus argumentis, ita quod omnibus, qui erant in circuitu, formidabilis appareret; sed ducis Burgundiae, et caeterorum principum et potentum contra ipsum sive castrum concepta frequenter molimina tanta prudentia confringebat, ut semper honorabilem calculum reportaret. Acquisivit autem eidem nepoti suo villam de Vallanto, juxta Giacum villam episcopalem, quam multa pecunia comparavit. Sed de his hactenus; nunc ad alia transeamus, et quantum in ampliandis ecclesiae suae redditibus proficeret, aut conditionibus in melius provehendis profecerit, prout occurrit memoriae, disseramus: pauca hujus de multis tenemus, et aliqua omittimus ad lectoris fastidium declinand
Abbreviated transcription (Latin):
specta usus industria. ut accessus uolentium dm̃ adire p̃sentiã ad eiꝰ palatiũ
extra septa pͥncipalis p̃sidii minꝰ haberet᷑ suspectus. ⁊ omni extraneo habitatore
excluso: dñi castri: nullum omnino suspectis temꝑib nisi de cuiꝰ fidelitate
plenissime confideret in fra septa suꝑiora reciꝑe cogeret᷑. ꝓpt̃ qd̾ etiam bastima¬
lem municipii eccliam posuit extra septa. solam dñi capellam in suꝑiorib ẽẽ ꝑ¬
mittens. Magnifica qͥdẽ oꝑa ⁊ multa admiratione digna ⁊ cõmendatiõe nisi
ibi hominũ sue ꝯmissoꝵ custodie substantias in ligna cõuertiss ⁊ lapides. ⁊ bona
ꝓ magna parte consumpssiss ep̃alia q̃ meliꝰ fuerant aut eccł̃ie utilitatib aut
pauꝑum neccessitatib aplicanda. Castrum illud qͦusꝙ nepos suus in annos
adolesceret pubertatis et eius eẽt mancipatus tutele. in multa rexit magnifi¬

Expanded text:
specta usus industria, ut accessus volentium domini adire praesentiam, ad ejus palatium specta usus industria, ut accessus volentium domini adire praesentiam, ad ejus palatium extra septa principalis praesidii minus haberetur suspectus, et omni extraneo habitatore excluso, dominus castri nullum omnino suspectis temporibus, nisi de cujus fidelitate plenissime confideret, infra septa superiora recipere cogeretur. Propter quod etiam baptismalem municipii ecclesiam posuit extra septa, solam domini capellam in superioribus esse permittens, magnifica quidem opera et multa admiratione digna et commendatione, nisi ibi hominum suae commissorum custodiae substantias in ligna convertisset et lapides, et bona pro magna parte consumpsisset episcopalia, quae melius fuerant aut ecclesiae utilitatibus aut pauperum necessitatibus applicanda. Castrum illud quousque nepos suus in annos adolesceret pubertatis, et ejus esset mancipatus tutelae, in multa rexit magnifi
Abbreviated transcription (Latin):
ria que turri sub erat pͥncipali: in palatium inferiꝰ de quo p̃diximꝰ. quatmꝰ
ꝑpt̃ uinum seu uuichualia quelib ñ opo teret ingredi uł egredi p̃sidiũ pͥnei¬
pale. s uictualib ꝑ murum p̃sidi demissiorem in spoetis demissis uinỹ
Mirabilis sane cautela. ut scilicet uictualia que ad munitionẽ castri illata fuerãt
uel inuecta ibi submitnitiori custodia fidelus seruarent᷑ ⁊ obseratis ⁊ obseratiᷤ
ad omnem excludendam suspitionẽ repaguł: usib postulatum neccessariis
tali artificio deseruirent. Presidum nͥominꝰ: armis balistis. ceteris ꝙ ad eius
tutionẽ neccessariis mestimabiliter cõmuniuit. Mansiones militũ seu qͦrz lib
alioꝵ infra septa munitionis suꝑioris contentas: multo p̃cio cõꝑauit. ⁊ ir
ꝓpͥetatem nepotis sui redegit. tam in hoc qmͣ in p̃dicti constructio palatii cͥcũ¬

Expanded text:
ria, quae turri suberat principali, in palatium inferius, de quo praediximus, quatenus ria, quae turri suberat principali, in palatium inferius, de quo praediximus, quatenus propter vinum seu victualia quaelibet non oporteret ingredi vel egredi praesidium principale, sed victualibus per murum praesidii demissiorem, sportis demissis vinum eferretur. Mirabilis sane cautela, ut scilicet victualia quae ad munitionem castri illata fuerant, vel invecta ibi sub munitiori custodia fidelius servarentur, et obseratis ad omnem excludendam suspicionem repagulis, usibus ad postulatum necessariis tali artificio deservirent. Praesidium nihilominus, armis, balistis, caeterisque ad ejus tuitionem necessariis inaestimabiliter communivit; mansiones militum seu quorumlibet aliorum infra septa munitionis superioris contentas, multo pretio comparavit, et in proprietatem nepotis sui redegit. Tam in hoc quam in praedicti constructione palatii circum
Abbreviated transcription (Latin):
niuio fossas excisis cautib fecit p̃ruptas. Anasꝙ p̃misit excisiones in monte
q̃ hostes possent a presidio multiplicans obstaculis ⁊ impedim̃tis arcere.
fẽcit ⁊ ante inuralia muro exteriori cõnexa ⁊ mimensi roboris trabibꝰ con¬
tecta desuꝑ. ut qui subtus existerent telorum iactus qnͣtos lib aut torm̃¬
ta iaculatoria. seu quelib alia hostium molimina non tuerent sed
secuti uenientib exaduerso postĩorum fossaꝵ ⁊ muri cui cõuingebant᷑
ꝓhiberent accessum. Iuxta murum illum fontis irenam scaturientẽ
inuenit que licet sit modica uges tam̃ ⁊ ꝑspicuas aquas emanat. Extͣ
septa p̃sidii principalis magne nobilitatis extruxit palatiũ qd̾ ip̃i psi¬
dio ñ modice miritionis existit. gratam indelicet dñi mansionẽ qmͣ multo
⁊ uoluptuoso decorauit ornatu. fẽcitꝙ cuniculos subterraneos a cella uina¬

Expanded text:
muro fossas excisis cautibus fecit praeruptas, aliasque praemisit excisiones in monte, muro fossas excisis cautibus fecit praeruptas, aliasque praemisit excisiones in monte, quae hostes possent a praesidio multiplicatis obstaculis et impedimentis arcere. Fecit et antemuralia muro exteriori connexa, et immensi roboris trabibus contexta desuper, ut qui subtus existerent telorum jactus quantoslibet, aut tormenta jaculatoria, seu quaelibet alia hostium molimina non timerent, sed securi venientibus ex adverso posteriorum fossarum et muri, cui conjungebantur, prohiberent accessum. Juxta murum illum fontis venam scaturientem invenit, quae licet sit modica, juges tamen et perspicuas aquas emanat. Extra septa praesidii principalis magnae nobilitatis exstruxit palatium, quod ipsi praesidio non modicae munitionis existit, gratam videlicet domini mansionem, quam multo et voluptuoso decoravit ornatu; fecitque cuniculos subterraneos a cella vina
Abbreviated transcription (Latin):
remissior existebat circa munitionem eiusdem municipii ꝓmouendam
tota studii iiuacitate incubuit. totis uirib sumptꝰ fecit. sam suꝑ muroᷤ
brgi inferioris quẽ ad radicem montis positum amnis qui seneen dicit᷑
undiꝙ p̃terfluit. ex muro sen ex lignis solidissimis robusta ualde ꝓpugnaco¬
la collocauit. In ascensu montis a burgo licet ab ea parte castrum sit inex¬
pugnabile situ suo fossas in excisa montis rupe pregrandes portascy mu¬
nitiores extruxit. In suꝑiori uero parte ubi se in cacumine suo montis in quo
situm est p̃sidium maior amplitudo diffundit situm pandens machinis
erigendis accõmodũ pret̃ muros mimitionis antiqͦs inter quos unuserat
solidior ⁊ exterior quẽ frater eiꝰ Clarembasdꝰ paulo anteqmͣ defungeretur
construxerat: nuurum post illum interiorem maioris altitudinis. spissitu¬
diis. ⁊ solidatis erexit. in capite eiꝰ turrim solidiore construtta. Exteriori ꝙͦ

Expanded text:
remissior existebat; circa munitionem ejusdem municipii promovendam remissior existebat; circa munitionem ejusdem municipii promovendam tota studii vivacitate incubuit; totis viribus sumptus fecit. Nam super muros burgi inferioris, quem ad radicem montis positum amnis, qui Seneen dicitur, undique praeterfluit, ex muro seu ex lignis solidissimis robusta valde propugnacula collocavit in ascensu montis a burgo, licet ab ea parte castrum sit inexpugnabile situ suo; fossas in excisa montis rupe praegrandes, portasque munitiores exstruxit. In superiori vero parte, ubi se in cacumine suo montis, in quo situm est praesidium, major amplitudo diffundit; situm pandens machinis erigendis accommodum, praeter muros munitionis antiquos, inter quos unus erat solidior et exterior, quem frater ejus Clarembaldus, paulo antequam defungeretur, construxerat. Murum post illum interiorem majoris altitudinis, spissitudinis et soliditatis erexit in capite ejus turri solidiore constructa; exteriori quoque
Abbreviated transcription (Latin):
pere p̃cium duximꝰ p̃senti inserere lectioni que ⁊ quanta oꝑatus sit
in illo nobili pr̃imonii sui castro. Noerus uidelicet qd̾ tante apauis no¬
bilitate ⁊ inmunitate p̃fulget ut ita in dñi sui ꝓprietate consistat. ⁊ iuire
qd̃ nullum habeat alicuiꝰ suꝑioris dñationis respectũ. s potuis de alodio
ut uulgo dicit᷑. ⁊ sui separati dñi existere censeatur. ꝓpter qd̾ ñ solum
finitimis uerum ⁊ pr̃icipib potentiorib circum quaq eo amplius inuidi¬
osum existit: quo ad terras sibi uicinas tũ ꝓpt̾ dñi ⁊ cassatoꝵ seu uassa¬
loruim fuorum potentiam tum ꝓpter loci situm inexpugnabilem mag̃ libere
⁊ impune potest extendere iures suas ⁊ ip̃is formidine ĩminet ampliori.
Sane mortuo clarembaudo fratre dño cast̾ illius idem ep̃s filii eiꝰ milonis
scilicet m annis puerilib constituti tutelam suscepit qmͣ inmulta sollici¬
tudine administrans ⁊ forte plus uisto nam ꝓpt̃ hoc magendis eccl̃ie sue

Expanded text:
perae pretium duximus praesenti inserere lectioni quae et quanta operatus est in illo nobili patrimonii sui castro; Noerius videlicet, quod tantae a proavis nobilitate et immunitate praefulget ut ita in domini sui proprietate consistat et jure quod nullum habeat alicujus superioris dominationis respectum, sed potius de alodio, ut vulgo dicitur, et sui separati dominii existere censeatur. Propter quod non solum finitimis, verum et principibus potentioribus circumquaque eo amplius invidiosum existit quo ad terras sibi vicinas, tum propter domini et casatorum seu vassalorum suorum potentiam, tum propter loci situm inexpugnabilem, magis libere et impune potest extendere vires suas, et ipse formidine imminet ampliori. Sane mortuo Clarembaudo, fratre domino castri illius, idem episcopus filii ejus Milonis scilicet in annis puerilibus constituti, tutelam suscepit, quam in multa sollicitudine administrans, et forte plus justo; nam propter hoc in agendis Ecclesiae suae
Abbreviated transcription (Latin):
longiorem. Mire affectionis in ciuies ꝓ quoꝵ ꝓtectione graues frequenter huei
Comitis slũitien sustinuit simultates: dum eidem resisteret ne uiuente comite
Petro patre uxoris sue Matildis uidelicet ciuitatis dñium usurparet. qd̾ tanto ã¬
plius ambiebat. qnͣto si defungeret᷑ comes predictus. qui constantinopolum ad recipi¬
endum imꝑium ad qd̾ uocabatur ꝓfectus fuearat: ratione uxoris sue p̃dicte in ꝓpe
ritatẽ suã ip̃a debebat autissiod̾ ciuitas deuenire. S uoti sui compos eẽ ñ potui idem
translatus.

Expanded text:
ives. Mirae affectionis in cives pro quorum protectione graves frequenter Hervei comitis Nivernensis sustinuit simultates, dum eidem resisteret, ne vivente comite Petro patre uxoris suae, Matildis videlicet, civitatis dominium usurparet: quod tanto amplius ambierat, quanto si fungeretur comes praedictus, qui Constantinopolim ad recipieprietatem suam ipsa debebat Antissiodor. civitas devenire, sed voti sui compos esse non potuit idem translatus.
Abbreviated transcription (Latin):
bidem ⁊ apud Iargolium suꝑ ligerim lapideos pontes fecit. Et qm̃ preciosa est in
conspectu dñi mors scõꝵ euis de beato eius exitu paulisꝑ tangamus. Cum iam
haut dubie ꝓperaret. ⁊ irreuocabilit̃ ad exitum admonitꝰ a sociis ut ꝓfrẽ suo Giuil¬
in tempestine exertus a sociis ad exequias festinꝰ aduenit. ⁊ licet astantes ub̾tim in
lacrimas soluerent᷑ ⁊ pauperes p̃cipue flentes. ⁊ aliis suspiriis ⁊ questib ꝓclamã¬
tes sese uite sue subsidia amisisse tunicas ⁊ uestes quas eis fecerat ostendentes. ille
solus uultu ĩmoto siccis oculis nulla conturbati animi signa gerens ext̃ius:
intuebatur tanqmͣ iam glorificati hominis: uultũ fratͥs. Qͥ casualit̃ aurel uene¬

Expanded text:
bidem et apud Jargolium super Ligerim lapideos pontes fecit, et quoniam pretiosa est in conspectu Domini mors sanctorum ejus, de beato ejus exitu paulisper tangamus. Cum jam haud dubie properaret et irrevocabiliter ad exitum admonitus a sociis ut pro fratre suo Guilintempestive excitus a sociis ad exsequias festinus advenit, et licet astantes ubertim in lacrymas solverentur, et pauperes praecipue flentes et altis suspiriis et questibus proclamantes sese vitae suae subsidia amisisse, tunicas et vestes quas eis fecerat ostendentes, ille solus vultu immoto siccis oculis, nulla conturbati animi signa gerens exterius, intuebatur tanquam jam glorificati hominis vultum fratris. Qui casualiter Aurelian