comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uid& ur int̾posuisse. Itaq & lucas
post hoc factũ narratꝰ de socrd p&ri
post quod & martus. ante sermonẽ
&iam ipsum quẽ plixũ int̾posuit.
qui potest idem uideri que dicit ha¬
bitam inmonte matheus. Quid
aut̃ int̃ ẽ quis quo loco ponat siue qđ ex
ordme inserit. siue qđ omissũ recol& siue
qđ postea factũ ante pͥoccupat. dũ tamen
non aduersent᷑ eadem uł alia narranti
nec sibi nec alteri. quia eñ nullius in
potestate ẽ quam uis optime fidelit̃q
res cognitas qͦ quisq: ordine record& ur
Guidenĩ prius posteriusue honini ueni¬
at inmentẽ. nonẽ ut uolumus sedut
datur. Trobabile ẽ quodunusquisq
euangelistarũ eo se ordine credidit nar¬
narrabat eius recordationi suggerere.
in eis dum taxat rebus quarũ ddo siue
illi̾ siue ille sit. nihil minuit auctoritatẽ
ueritatẽq euangelicȩ. Cur aut̃ sp̃s sc̃s
diuidens ꝓpria umcinq ꝓut uult. &idõ

Expanded text:
uidetur interposuisse. itaque et Lucas uidetur interposuisse. itaque et Lucas post hoc factum narrat de socru Petri, post quod et Marcus, ante sermonem etiam ipse, quem prolixum interposuit, qui potest idem uideri quem dicit habitum in monte Mattheus. quid autem interest, quis quo loco ponat siue quod ex ordine inserit siue quod omissum recolit siue quod postea factum ante praeoccupat, dum tamen non aduersentur eadem uel alia narranti nec sibi nec alteri? quia enim nullius in potestate est, quamuis optime fideliterque res cognitas quo quisque ordine recordetur — quid enim prius posteriusue homini ueniat in mentem, non est ut uolumus, sed ut datur —, satis probabile est quod unusquisque euangelistarum eo se ordine credidit debnarrabat eius recordationi suggerere in eis dumtaxat rebus, quarum ordo, siue ille siue ille sit, nihil minuit auctoritati ueritatique euangelicae. Cur autem spiritus sanctus diuidens propria unicuique prout uult et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
mentiri non potuit. Sic enim & illa
mulier quȩ fluxum sanguinis patiebat᷑
quãuis fimbriã uestim̃ti eiꝰ tenuerit.
magis tam̃ tetigit dnm. quã illȩ tur¬
bȩ aquib p̃mebat᷑. Ut enimhȩc quo
magis credidit. eo magis tetigit dnm̃
ita &lcenturio quo magis credidit eo
magis accessit ad dñm. Iam c&era in
hoc capitulo quȩ alt̾ dicit & alt̃ pͥter¬
mittit suꝑ fluo ꝑtractant᷑. cum exilla
regula primitus cõmendata nihil in¬
ueniantur habere contrariũ:. XxI.
eiꝰ iacentẽ &febricitantẽ & tetigit
manũ eiꝰ & dimisit eã febris. & surreae
& ministrabat eis. Hoc quando fac¬
tum sit. id ẽ postquid. uł ante quid.
non ex pssit matheus. Non enim
post quod narrat᷑. post hoc &iam fac¬
tum necesseẽ intellegatur: nimirũ
tã iste hoc recoluisse intelligit᷑. qđ
prius omiserat. Nam id marcus nar¬
rat. ante quã illud delepso mundato
cõ memorar&. qđ post sermonẽ in
mante habitũ de quo ipse tacuit

Expanded text:
mentiri non potuit. sic enim et illa mentiri non potuit. sic enim et illa mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, quamuis fimbriam uestimenti eius tenuerit, magis tamen tetigit dominum quam illae turbae, a quibus premebatur. ut enim haec, quo magis credidit, eo magis tetigit dominum, ita et centurio, quo magis credidit, eo magis accessit ad dominum. iam cetera in hoc capitulo quae alter dicit et alter praetermittit superfluo pertractantur, cum ex illa regula primitus commendata nihil inueniantur habere contrarium. XXI. eius iacentem et febricitantem. et tetigit manum eius, et dimisit eam febris, et surrexit et ministrabat eis. hoc quando factum sit, id est post quid uel ante quid, non expressit Mattheus. non enim post quod narratur, post hoc etiam factum necesse est intellegatur. nimirum tamen iste hoc recoluisse intellegitur quod prius omiserat. nam id Marcus narrat, antequam illud de leproso mundato commemoret, quod post sermonem in monte habitum, de quo ipse tacuit,
Abbreviated transcription (Latin):
usitate dicit᷑ ꝑ alios fieri. quanto magis
accessus ꝑ alios fieri potest. quiplerũq
infra ꝑuentionẽ reman&. quando po¬
tuerit quisq plurimũ qͥdem accedere.
sed tamꝰ non potuerit ꝑuenire : Nongͦ
absurde matheus &iam quod uulgo possit
intelligi. ꝑ alios facto accessu centurio¬
nis addnm̃ compendio dicere uoluit.
accessit ad eum centurio. Uerumtam᷑
non neggligent᷑ intuenda ẽ &iam scĩ
euangelistȩ altitudo misticȩ locatio¬
ns. scđm quã scriptum ẽ inpsalmo acce¬
dite adeum & in luminamina: Promde
quia fidẽ centurionis quauere accedit᷑
adiħm ipse ita laudauit ut dicer& non
inueni tantam fidem in isrł. ipsũ poti¬
us accessisse ad axp̃m dicere uoluit pru¬
dens euangelista. quã illos ꝑ quos uerba
sua miserat. Porro aut̃ lucas idõ totũ
quẽ ad modũ gestum eẽt aperuit. ut
ex hoc intelligere cogeremur.: quẽ¬
ad modũ accessisse dixerit alius qui

Expanded text:
usitate dicitur per alios fieri, quanto magis usitate dicitur per alios fieri, quanto magis accessus per alios fieri potest, qui plerumque infra peruentionem remanet, quando potuerit quisque plurimum quidem accedere, sed tamen non potuerit peruenire! non ergo absurde Mattheus etiam quod uulgo possit intellegi per alios facto accessu centurionis ad dominum conpendio dicere uoluit accessit ad eum centurio. Yerum tamen non neglegenter intuenda est etiam sancti euangelistae altitudo mysticae locutionis, secundum quam scriptum eat in psalmo: accedite ad eum et inluminamini. proinde quia fidem centurionis,. qua uere acceditur ad Iesum, ipse ita laudauit, ut diceret non inueni tantam fidem in Israhel, ipsum potius accessisse ad Christum dicere uoluit prudens euangelista quam illos per quos uerba sua miserat. porro autem Lucas ideo totum quemadmodum gestum esset aperuit, ut ex hoc intellegere cogeremur, quemadmodum eum accessisse dixerit alius qui
Abbreviated transcription (Latin):
tres ꝓpt̾ qđ & meipsũ nonsũ dignũ arbitrat
ut uenirẽ adte. sed dic uerbo & sanabit᷑ ms̃ : puer
Sienĩ hoc ita gestũ est. quomodo erit uerũ
qđ matheus narrat accessit adeum quidã
centurio cũ ipse non accesserit sed amicos
miserit : nisi diligent̾ adũtentes intelli¬
gamus matheu̾ non omĩmodo deseruisse
usitatũ morẽ loquendi. Nonsolũ enim
dicere solemus accessisse aliquid &iã anteꝗ
ꝑnem& illuc quo dictt᷑ accessisse. Vnde
&im dicimus parum accessit uł multũ
accessit eo quo adp&it ꝑuenire. Uerũ
&iã ipsam ꝑuentionẽ cuiꝰ ad ipiscendi cau¬
sa accedit᷑. dicimus plerumq factã. & si
eum adquẽ ꝑuenit non indeat ille qͥ ꝑue¬
nit. Cumꝑamicũ ꝑuenit ad aliquem
cuius ei fauor est necessarius. qđ itatenint
consu&udo. ut iam &iã uulgo ꝑuentores
appellent᷑. qui potentiũ quoꝵ lib&
tamꝗ inaccessibi  les amimos. ꝑtũ uemi¬
entium ꝑsonarũ int̾ positione̾ ambiti¬
onis arte ꝑtingunt. Sigͦ ipsa ꝑuentio

Expanded text:
t me ipsum non sum dignum arbitratus, ut uenirem ad te; sed dic uerbo et sanabitur puer meus. si enim hoc ita gestum est, quomodo erit uerum quod Mattheus narrat accessit ad eum quidam centurio, cum ipse non accesserit, sed amicos miserit, nisi diligenter aduertentes intellegamus Mattheum non omni modo deseruisse usitatum morem loquendi? non solum enim dicere solemus accessisse aliquid, etiam antequam perueniat illuc quo dicitur accessisse — unde etiam dicimus \'parum accessit\' uel \'multum accessit eo quo appetit peruenire —, uerum etiam ipsam peruentionem, cuius adipiscendi causa acceditur, dicimus plerumque factam, etsi eum ad quem peruenit non uideat ille qui peruenit, cum per amicum peruenit ad aliquem, cuius ei fauor est necessarius. quod ita tenuit consuetudo, ut iam etiam uulgo peruentores appellentur qui potentium quorumlibet tamquam inaccessibiles animos per conuenientium personarum interpositionem ambitionis arte pertingunt. si ergo ipsa peruentio
Abbreviated transcription (Latin):
narrat uoluntatẽ : Tam euis hanc ex¬
plicat quã &iam ille qui eius uerba cõ¬
memorat. Ita enim salubrit᷑ discimus
mhil aliud ẽẽ quaerendum. quã quid
uelit ille quiloquitur .Xiii. De
baptitato iħu
equitur gͦ matheus & dicit. Tunc
Quenit iħs gililea in iordanemadio Fan¬
nem. ut baptiraretur ab eo. &rł. Ioħs

Expanded text:
narrat, uoluntatem tamen eius hanc exnarrat, uoluntatem tamen eius hanc explicat, quam etiam ille qui eius uerba comnihil aliud esse quaerendum, quam quid velit ille qui loquitur. CAPUT XIII.-- De baptizato Jesu. 30. Sequitur ergo Matthaeus, et dicit: Tunc venit Jesus a Galilaea in Jordanem ad Joannem, ut baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
est. corrigiam calciam̃ti soluere. quid
aliud accĩpiendũ recte existimaueris.
nisi iohannẽ utrumq dixisse. sine aliud
alio tempore. siue contextim. Potuit
enim sic dicere. cinus nonsum dignus
corrigiam calciam̃ti soluere. nec̃ cal¬
ciam̃ta soluere. ut unus euangelista¬
rum hinc aliud. aliiuero aliud. om̃s
tam̃ uerum narrauerint. Siaut̃ ni¬
hl intendit iohannes cum decalciam᷑¬
tis dm̃ dicer&. nisi excellentiã eius
& humilitatẽ suã quod lib& horum
dixerit siue dissoluendam corrigiam
calciam̃torum. sine deportandis calcia¬
mentis. eandem tam̃ sententiã tenuit.
Qiasquis &iam uerbis sius ꝑ calcum̃torũ
cõmemorationẽ eandem significationẽ
humilitatis exp̃ssit. unde ab eadem
ualuntate non aberrauit. Utilis
igitur modus & memoriȩ madimȩ cõ¬
mendandas. cum de conuenientia di¬
cimus enangelistarum non esse men¬
dacnum. cum quisq &iam dicens aliquid
abud qđ &iam ille non dixit dequo aliqͥd

Expanded text:
est corrigiam calciamenti soluere, quid est corrigiam calciamenti soluere, quid aliud accipiendum recte existimaueris nisi Iohannem utrumque dixisse, siue aliud alio tempore siue contextim? potuit enim sic dicere cuius non sum dignus corrigiam calciamenti soluere nec calciamenta portare\', ut unus euangelistarum hinc aliud, alii uero aliud, omnes tamen uerum narrauerint. si autem nihil intendit Iohannes, cum de calciamentis domini diceret, nisi excellentiam eius et humilitatem suam, quodlibet horum dixerit, siue de soluenda corrigia calciamentorum siue de portandis calciamentis, eandem tamen sententiam tenuit, quisquis etiam uerbis suis per calciamentorum commemorationem eandem significationem humilitatis expressit, unde ab eadem uoluntate non aberrauit. utilis igitur modus et memoriae maxime commendandus, cum de conuenientia dicimus euangelistarum, non esse mendacium, cum quisque etiam dicens aliquid aliud quod etiam ille non dixit, de quo aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
in his quae denarrationibus euangelis¬
tarum conlata ꝓposui putandum est
esse contrariũ : quod alius doxit cuius non
sum dignus calciam̃ta portarȩ. alii uͦ
corrigiam calciam̃ti soluere: Nonem
uerbis aut aerboꝵ ordine aut aliquo
genere locutionis. sed &iam re ipsa ui¬
d&ur aliud ẽẽ calcim̃ta portare
Aliud corrigum calcam̃ti soluere. Ale¬
rito ergo quaeri potest. quidiohannes
dixerit non se dignum ẽe utrũ calcia¬
menta portare. ancorrigiam calciam̃ti
soluere. Sienim alterum horum doxit
ille uid&ur uerum narrasse. qui hocpo¬
tuit narrare quod chixit. Qui aut̃ ali¬
ud. & sinonẽ mentitus. certe uł oblitus.
aliud ꝓ alio dixisse putabitur Omnẽ
aut̃ falsitatẽ ab ẽẽ ab euangelistis dec&
non solum ea quae mentiẽndo ꝓmit¬
titur. sed &iam quae obliuiscendo. Itaq
si adrem ꝑtin& aliquid aliud intellege¬
re exeo quod dictum ẽ calciam̃ta por¬
tare. & aliquid aliud exeo quod dictũ

Expanded text:
in his quae de narrationibus euangelisin his quae de narrationibus euangelistarum conlata proposui putandum est esse contrarium? an quod alius dixit cuius non sum dignus calciamenta portare, alii uero corrigiam calciamenti soluere? non enim uerbis aut uerborum ordine aut aliquo genere locutionis, sed etiam re ipsa uidetur aliud esse calciamenta portare, aliud corrigiam calciamenti soluere. merito ergo quaeri potest, quid Iohannes dixerit non se dignum esse, utrum calciamenta portare an corrigiam calciamenti soluere. si enim alterum horum dixit, ille uerum uidetur narrasse qui hoc potuit narrare quod dixit, qui autem aliud, etsi non est mentitus, certe uel oblitus aliud pro alio dixisse putabitur. omnem autem falsitatem abesse ab euangelistis decet, non solum eam quae mentiendo promitur, sed etiam eam quae obliuiscendo. itaque si ad rem pertinet aliquid aliud intellegere ex eo quod dictum est calciamenta portare et aliquid aliud ex eo quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
securitatẽ. ut plurib eandemrem for¬
te narrantib nullo modo quisquã eoꝵ
dem̃datio recte arguatur. si ab altero
ita discrepauerit. ut possit &iam euan¬
gelistarum exemplo praece dente
defendi. Cum enim fas non ħsit e¬
uangelistarum aliquẽ mentitũ fuisse
uł existimare uł dicere. sic apparebit
neceum fuisse mentitum. Cui recor¬
danti tali aliquid accider&. quale illis
accidisse monstratur. Et quantũ ma¬
gis admores optimos ꝑtin& cauere
mendacium. tanto magis tam memi¬
nente auctoritate regi debebamus
ne putaremus eẽ mendatia. cum sic
int̾̃se uariari aliquorũ narrationes
mueniremus. ut int̾ euangelistas
uariatȩ sunt. Simul &iam̃ qđ ad
doctrinã fidelem maxime ꝑtinent
intelligeremus. nontam uerborũ quam
rerum quaerendam uł amplectendam
eẽ ueritatẽ. quando eos quinon eadẽ
locutione utuntur. cum rebus senten¬
tusq non discrepant. meadẽ ueritate
constitisse ad probamur. Quid ergo

Expanded text:
securitatem, ut pluribus eandem rem forsecuritatem, ut pluribus eandem rem forte narrantibus nullo modo quisquam eorum de mendacio recte arguatur, si ab altero ita discrepauerit, ut possit etiam euangelistarum exemplo praecedente defendi. cum enim fas non sit euangelistarum aliquem mentitum fuisse uel existimare uel dicere, sic apparebit nec eum fuisse mentitum, cui recordanti tale aliquid acciderit, quale illis accidisse monstratur. et quanto magis ad mores optimos pertinet cauere mendacium, tanto magis tam eminenti auctoritate regi debebamus, ne putaremus esse mendacia, cum sic inter se uariari aliquorum narrationes inueniremus, ut inter euangelistas uariatae sunt, simul etiam, quod ad doctrinam fidelem maxime pertinet, intellegeremus non tam uerborum quam rerum quaerendam uel amplectendam esse ueritatem, quando eos qui non eadem locutione utuntur, cum rebus sententiisque non discrepant, in eadem ueritate constitisse adprobamus. Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ut siue mutetur ordo uerboꝵ. siue alia
ꝓalus. quae tam̃ idem ualeant uerba ꝓ¬
ferantur. siue aliquid uł quod recordan¬
ti non occurrit. uł quod exaliis quae di¬
cuntur possit intelligiminus dicatur.
siue aliorũ quae magis dicere statuit nar¬
randorum grã congruus modus. ut tem¬
poris sufficiat aliquid sibi. non totũ ex¬
plicandũ. sedex parte tangendũ quisq
suscipiat. siue ad inluminandam declaran¬
damq sententiã. nihil quidẽ rerum.
uerborũ tam̃ aliquid addat. cui aucto¬
ritas narrandi concessaẽ. siue rẽ bene
tenens non ad sequatur. quãuis id cone¬
tur memorit̃ &iam uerba quae audunt
adinte grũ ndntiare. Quisquis autẽ
tiã id debuisse concedi. ut nec in genere
uerborum. nec in ordine. nec innume¬
ro discreparent. non in telligit quanto
amplius euangelistarum excellit auc¬
toritas. tanto magis ꝑ eos fuisse firman¬
dam. c&erorũ hominũ uera loquentiũ

Expanded text:
ut siue mutetur ordo uerborum, siue alia ut siue mutetur ordo uerborum, siue alia pro aliis quae tamen idem ualeant uerba proferantur, siue aliquid uel quod recordanti non occurrerit uel quod ex aliis quae dicuntur possit intellegi minus dicatur, siue aliorum quae magis dicere statuit narrandorum gratia, ut congruus temporis modus sufficiat, aliquid sibi non totum explicandum, sed ex parte tangendum quisque suscipiat, siue ad inluminandam declarandamque sententiam nihil quidem rerum, uerborum tamen aliquid addat, cui auctoritas narrandi concessa est, siue rem bene tenens non adsequatur, quamuis id conetur, memoriter etiam uerba, quae audiuit, ad integrum enuntiare. quisquis autem i potentiam id debuisse concedi, ut nec in genere uerborum nec in ordine nec in numero discreparent, non intellegit, quanto amplius euangelistarum excellit auctoritas, tanto magis per eos fuisse firmandam ceterorum hominum uera loquentium
Abbreviated transcription (Latin):
se posuit tacens c&era: Nullo modo
hinc laborandum eẽ iudicat. qui pruder¬
t̃ intellegit ipsas sententias esse neces¬
sarias cognoscendȩ ueritati. quib lib&
uerbis fuerint explicatȩ. Quo demm
alius alium uerborũ ordinẽ ten&. nonẽ
utiq contrariũ. neq illud contrariũ ẽ
si alnis dicit qđ alius prȩt̃mittit. Vt
enim quisq meminebat. & ut cuiq: cor¬
dierat uł breinus uł plixius. eandem
tam̃ explicare sententiã ita eos expli¬
casse manifestum ẽ. & in hoc satis appa¬
r&. quod adrem maxime ꝑtin&. qm̃
ueritas euangelii uerbo dĩ quod supra
omnẽ creaturã aet̾num atq in cõmu¬
tabile ꝑman& ꝑcreaturam. tempora¬
libus signis & lingins hominũ dispen¬
sato. summũ culm̃ auctoritatis obti¬
nuit. Nonuos debere arbitrari men¬
tiri quem quã sipluribus rem quam
audierunt uł uiderunt reminiscen¬
tibus non eodem modo atq eisdem
uerbis. eadem tam̃ res fuerit indicata¬

Expanded text:
se posuit tacens cetera, nullo modo se posuit tacens cetera, nullo modo hinc laborandum esse iudicat qui prudenter intellegit ipsas sententias esse necessarias cognoscendae ueritati, quibuslibet uerbis fuerint explicatae. quod enim alius alium uerborum ordinem tenet, non est utique contrarium. neque illud contrarium est, si alius dicit quod alius praetermittit. ut enim quisque meminerat et ut cuique cordi erat uel breuius uel prolixius eandem tamen explicare sententiam, ita eos explicasse manifestum est. Et in hoc satis apparet, quod ad rem maxime pertinet, quoniam ueritas euangelii uerbo dei, quod supra omnem creaturam aeternum adque incommutabile permanet, per creaturam temporalibus signis et linguis hominum dispensato summum culmen auctoritatis optinuit, non nos debere arbitrari mentiri quemquam, si pluribus rem, quam audierunt uel uiderunt, reminiscentibus non eodem modo adque eisdem uerbis eadem tamen res fuerit indicata, a
Abbreviated transcription (Latin):
fortior me postme . cinus non sũ dignꝰ
ꝓcumbens soluere corrigiã calciam̃ttoꝵ
enuis. Ego baptito uos aqua ille uꝰ bapti¬
tabit uos spũ scõ. De calciam̃tis ergo hoc
aluca distat qđ addidit ꝓcumbens. de bap¬
tismo aut̃ hoc abutroq quia ñ dait &igni.
sed tart inspũ scõ. Sicut enim matheus
ita & lucas dixit & eodẽ ordine. ipse uosbap¬
trabit in spũ &igni. His trib adtestatur¬
ioħs euangelista cum dicit. ioħs testimonũ
ꝑ hib& deipso &clamat dicens. hic erat
quẽ dixi. qui post me uenit ante me fac¬
tus est. quia prir meerat. Sic enim os¬
tendit tunc eũ hoc dixisse quando eum
illi dixisse cõmemorant. rep&isse aut̃ &
cõmemorasse quodiam dixiss& cumait.
hic erat quẽ dixi qui post me uenit. Si
ergo quaeritur quȩ uerba potius iohan¬
nis baptista dixerit. utrũ quȩ matheus.
an quȩ lucas eum chixisse cõmemorat. an
quȩ marcus inpsis paucis quae illũ dixis¬

Expanded text:
fortior me post me, cujus fortior me post me, cujus cumbens soluere corrigiam calciamentorum eius. ego baptizaui uos aqua, ille uero baptizabit uos spiritu sancto. de calciamentis ergo hoc a Luca distat, quod addidit procumbens, de baptismo autem hoc ab utroque, quia non dixit et igni, sed tantum spiritu sancto. sicut enim Mattheus, ita et Lucas dixit et eodem ordine: ipse uos baptizabit in spIohannes euangelista, cum dicit: Iohannes testimonium perhibet de ipso et clamat dicens: hic erat quem dixi: qui post me uenit ante me factus est, quia prior me erat. sic enim ostendit tunc eum hoc dixisse, quando eum illi dixisse commemorant, repetisse autem et commemorasse quod iam dixisset, cum ait: hic erat quem dixi: qui post me uenit. Si ergo quaeritur, quae uerba potius Iohannes baptista dixerit, utrum quae Mattheus an quae Lucas eum dixisse commemorat an quae Marcus in ipsis paucis quae illum dixis
Abbreviated transcription (Latin):
igni. cuius uentilabrum inmanu sua.
& ꝑ mundabit aream suam. & congre¬
gabit triticum suũ inhorreum. paleas
aut᷑ cumbur& igni mextinguibili.
Haec om̃ia dicit &lucas eadem pȩne uer¬
ba iohannes ex promens. Et ubi aliqͥt
uarium est inuerbis. ab eadem tamen
sententia non receditur. Velut cũ
dicit matheus iohannẽ diaisse &
ne uelitis dicere intrauos patrẽ habe¬
mus abraham. ille aut̃ & neceperitis¬
dicere patrẽ habenus abraliam iste
ego inquit uos baptiro inaqua in poe¬
ñitentiã ille int̾ ponit int̾rogationẽ
turbarũ qͥd facerent. & eis responden¬
tem iohannẽ debonis operib tamquã
defructibus paenitentiȩ. Quod mathe¬
us omisit. de inde in cordibus suis cogi¬
tantibus deillo utrum ipse ess& xp̃s. eũ
dicit respondisse ego quidem aqua bap¬
tito uos. non hixit inpoenitentiã. de¬
inde mathens. quiaut̃ inquit uentu
uenit aut̃ inquit fortior me: itẽ mat¬
post cõmemoratũ habitũ & uictũ eius
sequutus ait. & p̃dicabat dicens. Uenir

Expanded text:
sua, et permundabit aream suam, et congregabit triticum suum in horreum, paleas autem comburet igni inexstinguibili. Haec omnia dicit et Lucas, eadem pene verba Joannis exprimens. Et ubi aliquid varium est in verbis, ab eadem tamen sententia non receditur: velut cum dicit Matthaeus Joannem dixisse, Et ne velitis dicere intra vos, Patrem habemus Abraham; ille autam, iste ego quidem uos baptizo in aqua in paenitentiam, ille interponit interrogationem turbarum, quid facerent, et eis respondentem Iohannem de bonis operibus tamquam de fructibus paenitentiae, quod Mattheus omisit, deinde in cordibus suis cogitantibus de illo, utrum ipse esset Christus, eum dicit respondisse ego quidem aqua baptizo uos, non dixit in paenitentiam\'. deinde Mattheus: qui autem, inquit, post Venit autem, inquit, fortior me. Item Matpost commemoratum habitum et victum ejus, secutus ait, Et praedicabat dicens: Venit
Abbreviated transcription (Latin):
Facto aut̃ die. egressus ibat in desertũ lo
Et hic uidemus eundẽ ꝓrsus ordinẽ ten
custoditũ. quẽ cõperimus apud maroo
Matheus aut̃ qui uid& non ordinẽ quos¬
tũ ẽ. sed quo p̃t̃missũ recolit hoc de sos
p&ri cõmemorasse postea quã narrau
quidipso die facto &iam uespere gestũss
iam non sub iungit diluculũ sedit᷑a naris
Videns aut̃ iħc turbas multas circũse. u¬
sit ire transfr&ũ. Iam hoc aliud ẽ nill
rũ diluculũ ponunt. Quod gͦ hicdictũ ẽ
indens aut̃ iħc turbas multas circu̾se iussit
ire tranffraeum. aliud eũ recordatũ int̃ po

Expanded text:
facta autem die egressus ibat in desertum locum. et hic uidemus eundem prorsus ordinem temporum custoditum, quem conperimus aput Marcum. Mattheus autem, qui uidetur non ordine, quo gestum est, sed quo praetermissum recolit, hoc de socru Petri commemorasse, posteaquam narrauit, quid ipso die facto etiam uespere gestum sit, iam non subiungit diluculum, sed ita narrat: uidens autem Iesus turbas multas circum se iussit ire trans fretum. iam hoc aliud est, nonrum diluculum ponunt. quod ergo hic dictum est uidens autem Iesus turbas multas circum se iussit ire trans fr
Abbreviated transcription (Latin):
adeum accessisse ꝓpuero suo . cun
lucas dicat qđ amicos ad eũ misern
ost haec matheus sequit᷑ & dicit. Cum
aut̃ introiss& capharnaum. accessit adei
centurio rogans eum & dicens. Dnẽ p
er m̃s iac& indomo paraliticus & male ta¬
quet᷑ & c&era usq ad eum locũ ubiait.
sanatusẽ puer exilla hora. Hoc depuero
turionis &iam lucas cõmemorat. ñsicut
iste post lepsd̃ mundatd̃ quẽ ille posteas
cordatus cõmemorauit. sed post finẽ ili
ꝓlixioris sermonis qđ ita conuingit. Ci
aut̃ impless& om̃ia uerba sua inaures pͥl¬
bis. intrauit capharnaum. Centurios
aut̃ cuiusdã seruus male habens erat mi¬
riturus qui illi erat pͣtiosus. & c&era usqu
meo loco quo sanatusẽ. Hic intelligend
ẽ. cum impless& quidẽ omĩa uerbasua in
aures plebis intrasse xp̃m capharnaũ. ho
quia non antequam haec uerba termins¬
quippe int̾uallo lepsus ille mundatus est
quẽ loco suo matheus int̃ponit. iste au

Expanded text:
ad eum accessisse pro puero suo, cum ad eum accessisse pro puero suo, cum Lucas dicat quod amicos ad eum miserit. 48. Post haec Matthaeus sequitur, et dicit: Cum autem introisset Capharnaum, accessit ad illum Centurio, ros jacet in domo paralyticus, et male torquetur, et caetera, usque ad eum locum ubi ait, Et sanatus est puer ex illa hora . Hoc de puero Centurionis etiam Lucas commemorat: non, sicut iste, post leprosum mundatum, quem ille postea recordatus commemoravit, sed post finem illius prolixioris sermonis, quod ita conjungit: Cum autem implesset omnia verba sua in aures plebis, intravit Capharnaum: Centuautem cuiusdam seruus male habens erat moriturus, qui illi erat pretiosus, et cetera usque in eum locum, quo sanatus est. hic intellegendum est, cum implesset quidem omnia uerba sua in aures plebis, intrasse Christum Capharnaum, hoc est, quia non, antequam haec uerba terminasquippe interuallo leprosus ille mundatus est, quem loco suo Mattheus interponit, iste autem
Abbreviated transcription (Latin):
elegit. de inde cum eis descendisse non
demante sed deipsa montis celsitudine
in campestrẽ locum idẽ in aliquã aequa¬
litatẽ quȩ in latere montȩs erat. & mul¬
tas turbas capere poterat atq ibi ste¬
tisse donec ad eum turbȩ congregarent᷑.
ac postea cum sediss& accessisse ꝓpinquius
discipulos eiꝰ. atq ita illis c&erisq tur
bis p̃sentib unum habuisse sermone᷑.
que matheus lucasq narrarunt di¬
uerso narrandi modo. sed eadẽ uerita¬
te rerum & sententiarum quas ambo
uidendum fuit. Siquis prȩt̃ mittat
aliquid qđ alius dicat nͣ eẽ contrariũ. nec si d¬
us alio modo aliud dicat. dũ eadẽ rerũ sen¬
tentiarũq ueritas explic&ur. ut qđ mathe¬
us ait cumaut̃ descendiss& demonte simu
&iam deillo campestriloco qui mlatere
montis ẽẽ potuit intellegat᷑. De inde
matheus delepso mundato narrat. qđ d
martus & lucas similiter: .XX. Quo¬
modo dicat matheus centurion

Expanded text:
elegit, deinde cum eis descendisse, non elegit, deinde cum eis descendisse, non de monte, sed de ipsa montis celsitudine in campestrem locum, id est, in aliquam aequalitatem, quae in latere montis erat, et multas turbas capere poterat, atque ibi stetisse, donec ad eum turbae congregarentur, ac postea cum sedisset accessisse propinquius discipulos ejus, atque ita illis caeterisque praesentibus unum habuisse sermonem, quem Matthaeus Lucasque narrarunt diverso narrandi modo, sed eadem veritate rerum et sententiarum, quas ambo uidendum fuit, si quis praetermittat aliquid quod alius dicat, non esse contrarium, nec si alius alio modo aliquid dicat, dum eadem rerum sententiarumque ueritas explicetur, ut quod Mattheus ait cum autem descendisset de monte, simul etiam de illo campestri loco, qui in latere montis esse potuit, intellegatur. deinde Mattheus de lepetiam Marcus et Lucas similiter. CAPUT XX.-- Quomodo dicat Matthaeus Centurionem
Abbreviated transcription (Latin):
ne terminato sequit᷑ &dicit. Et factũ est
cũ comsũ mass& iħc uerbahȩc. mirabant᷑
turbȩ suꝑ doctrina eius. potest uideri
discipulorum turbas dixcisse exquib
illos duodecim elegerat. Quod uero
moxait. cũ aut̃ descendiss& demonte.
secutȩ sunt eum turbȩ multȩ. & ecce
leꝓsus ueniens ad orabat eũ. potest
intelligi post utrumq sermonẽ fac¬
tum fuisse. non solum quae matheus
uerũ &iam quȩ lucas int̾ posuit. Neq
enim appar& post descensionẽ demon¬
te quantum temporis fuerit int̃ po¬
situm. sed hoc solum uoluit significare
matheus post illam descensionẽ multas
turbas fuisse cum dñõ quando lepsd̃mun¬
dauit non quantũ temporis int̃fuerit
p̾sertĩ cũ eundẽ lepsũ. lucas iam inciuita¬
te posito dño dic̃at eẽ mundatũ. quod
matħ dicere non curauit. quã quã &iã
illud possit occurrere in aliqua excel
siore. parte mintis primo cum solis dis¬

Expanded text:
ne terminato sequitur et dicit: et factum est, ne terminato sequitur et dicit: et factum est, cum consummasset Iesus uerba haec, admirabantur turbae super doctrinam eius, potest uideri discipulorum turbas dixisse, ex quibus illos duodecim elegerat. quod uero mox ait: cum autem descendisset de monte, secutae sunt eum turbae multae, et ecce leprosus ueniens adorabat eum, potest intellegi post utrumque sermonem factum fuisse, non solum quem Mattheus, uerum etiam quem Lucas interponit. neque enim apparet post descensionem de monte quantum temporis fuerit interpositum, sed hoc solum uoluit significare Mattheus post illam descensionem multas turbas fuisse cum domino, quando leprosum mundauit, non quantum temporis interfuerit, praesertim cum eundem leprosum Lucas iam in ciuitate posito domino dicat esse mundatum, quod Mattheus dicere non curauit. Quamquam etiam illud possit occsiore parte montis primo cum solis dis
Abbreviated transcription (Latin):
ia cobũ alphei & simonẽ qui uocatur ze¬
lotis iadã iacobi & uida scarioth qͥfuit
ꝓditor. Et descendens cum illis stetit
in loco campestri. & turba discipulcor
eiꝰ & multitudo coposa plebis ab om̃i ui¬
dȩa & herusalem & maritimę tyri &
sidonis. qͥuener᷑ ut audirent eũ & sana¬
rent᷑ alanguorib suis. & qui uexabant᷑
ab spiritib inmundis curabant᷑. Et om̃is
turba quaerebat eum tangere. qͥa uirtꝰ
deillo exibat & sanabat om̃s. Etipse ele¬
uatis oculis indiscipulos dicebat. Be¬
ati pauperes. quia ur̃m ẽ regnum dĩ.
& c&lera. Hic potest intelligi eum in mon¬
te duo decim discipulos elegi explurib:
quos apłos nominauit qđ matheus pͥt᷑¬
misit. tunc illum habuisse sermonẽ quẽ
matheus int̾̃posuit & lucas tacuit hocẽ
inmonte. Ac de inde cum descendiss&
in loco campestri habuisse alterũ similẽ
dequo matheus tac& lucas nontac&. &
utrũq: sermonẽ eodẽ modo ee conclu¬
sum. Quod aut̃ matheus isto sermo¬

Expanded text:
Iacobum Alphei et Simonem qui vocatur Zelotes Iudam Iacobi et Iudam Scarioth qui fuit proditor et descendens cum illis stetit in loco campestri et turba discipulorum eius et multitudo copiosa plebis ab omni Iudaea et Hierusaleaudirent eum et sanarentur a languoribus suis. et qui uexabantur ab spiritibus inmundis curabantur. et omnis turba quaerebat eum tangere, quia uirtus de illo exiebat et sanabat omnes. et ipse eleuatis oculis in discipulos dicebat: beati pauperes, quia uestrum est regnum dei, et cetera. hic potest intellegi, cum in monte duodecim discipulos elegit ex pluribus, quos apostolos nominauit, quod Mattheus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem, quem Mattheus interposuit et Lucas tacuit, hoc est in monte, ac deinde, cum descendisset, in loco campestri habuisse alterum similem, de quo Mattheus tacet et Lucas non tacet, et utrumque sermonem eodem modo esse conclusum. Quod autem Mattheus isto sermo
Abbreviated transcription (Latin):
theus hoc ita dicit. Et secutȩ st̃ eum tur¬
bȩ multȩ degalilea & decapoli & hieruso¬
limis & iudȩa & detransiordanen. Uidens
aut᷑ turbas ascendit in montẽ. & cum sedis¬
s& accesserunt ad eum discipuli eius. & aperi¬
ens ossuum docebat eos dicens. Beati pau
Hic potest ui deri multas turbas uitare uo¬
linsse. & ob hoc ascendisse inmontẽ. tamꝗ
secedendo aturbis ut solis suis discipulis
loquȩr&. cin rei uid& ad testari &iam
lucas ita narrans: Factum est aut̃ in il¬
lis dieb exut in montẽ orare. & erat
ꝑ noctans inoratione dĩ. Et cum dies
factus fuiss&. uocauit discipulos suos &

Expanded text:
theus hoc ita dicit: et secutae sunt cum turtheus hoc ita dicit: et secutae sunt cum turbae multae a Galilaea et Decapoli et Hierosolymis et Iudaea et de trans Iordanen. uidens autem turbas ascendit in montem, et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli eius. et aperiens os suuHic potest videri multas turbas vitare voluisse, et ob hoc ascendisse in montem, tanquam secedendo a turbis, ut solis suis discipulis loqueretur. Cui rei videtur attestari etiam Lucas, ita narrans: Factum est autem in illis diebus, exiit in montem orare, et erat pernoctans in oratione Dei. Et cum dies factus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ& pluuia &uentus sicut matheus. Possit gͦ
facillime credi eundẽ &iam ipse dñi int̾¬
posuisse sermonẽ. aliquas aut̃ pt᷑ misisse sen¬
tentias quas matheus posuit. Item alias po¬
suisse quas iste ñ dixcit quasdã &iam nonis¬
dem uerbis custodita tam᷑ ueritatis integri¬
tate similit̾ explicasse. Possit hoc sic̃ diai
facillime credi. nisi mouerit qđ matheus
mmonte dic̃ hunc habitũ eẽ sermonem
ad ño sedente Lucas aut̃ in loco campestri
adño stante. Haec itaq diuersitas. facit ui
antea iam dixerat. aut iterum quȩdam
facere. quae antea iamfecerat: non sane
istos duos sermones. quoꝵ unũ matheus.
alterũ lucas inseruit longa temporis dis¬
tantia separari. hinc ꝓbalit̃ credit᷑. qđ
& antea & pastea quaedam similia uł eadem.
ambo narrarent . ut non absurde sentiant᷑
et narrationes : Haec int̾ponentiũ in eis¬
dem locis & diebus eẽ euersatas. Nammat¬

Expanded text:
 pluuiam et uentos, sicut Mattheus. posset ergo  pluuiam et uentos, sicut Mattheus. posset ergo facillime credi eundem etiam ipse domini interposuisse sermonem, aliquas autem praetermisisse sententias, quas Mattheus posuit, item alias posuisse, quas iste non dixit, quasdam etiam non isdem uerbis, custodita tamen ueritatis integritate similiter explicasse. Posset hoc, ut dixi, facillime credi, nisi moueret, quod Mattheus in monte dicit hunc habitum esse sermonem a domino sedente, Lucas autem in loco campestri a domino stante. haec itaque diuersitas facit uideantea iam dixerat aut iterum quaedam facere quae ante iam fecerat? non sane istos duos sermones, quorum unum Mattheus, alterum Lucas inseruit, longa temporis distantia separari hinc probabiliter creditur, quod et ante et postea quaedam similia uel eadem ambo narrarunt, ut non absurde sentiatur eorum narrationes haec interponentium in eisdem locis et diebus esse uersatas. nam Mat
Abbreviated transcription (Latin):
mundato talia conectit. ut ipse intellegat᷑
quẽ matheus cõmemorat tunc ẽẽ mundatũ.
quando post illũ sermonẽ dñs demonte des¬
cendit. Sic enimait matheus. Cum autẽ
descendiss& iħs demonte. secutȩ sunt eũ tur¬
bȩ multȩ . & ecce lepsus ueniens ad orabat eũ
dicens. dñe siuis potes me mundare. & c&era.
huuis lepsi &iam lucas meminit. nonsanehoc
ordiñe. sedut solent praet̾missa recordare.
uł posterus facta p̃occupare. sicut diuinitꝰ
suggerehantur quae antea cognita. postea
recordando conscriberent. Verum tam̃ idẽ
lucas sermonẽ &iam ipsius diũ plixum narra¬
uit. ubi &iam sic exorsus est. ut misto mathe¬
us. Hic enim dixit. beati pauperes spũ. qm̃
ipsorum est regnũ caelorũ. Etille. beatipau¬
peres. quia urm ẽ regnumdĩ. De inde mul¬
ta quȩ secunt᷑ &iam in lucae narratione
similia sunt ad extremũ sermonis: ipsa con¬
clusio prorsus eadem repperitur de homine
qđ ibi flum̃ tantum dicat inlisum domui.¬

Expanded text:
mundato connectit, ut ipse intelligatur quem Matthaeus commemorat tunc esse mundatum, quando post illum sermonem Dominus de monte descendit. Sic enim ait Matthaeus: Cum autem descendisset de monte, secutae sunt eum turbae multae . Et ecce leprosus veniens adorabat eum dicens: domine, si uis, potes me mundare, et cetera. Huius leprosi etiam Lucas meminit non sane hoc ordine, sed ut solent praetermissa recordari uel posterius facta praeoccupari, sicut diuinitus suggerebantur quae ante cognita postea recordando conscriberent. uerum tamen idem Lucas sermonem etiam ipse domini prolixum narrauit, ubi etiam sic exorsus est, ut in isto Mattheus. hic enim dixit beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum, et ille beati pauperes, quia uestrum est regnum dei. deinde multa quae sequuntur etiam in Lucae narratione similia sunt. et ad extremum sermonis ipsa conclusio prorsus eadem repperitur, de homine quod ibi flumen tantum dicit inlisum domui
Abbreviated transcription (Latin):
& nom ut p&rus uocaret᷑ accepit. quo¬
modo ab aliis euangelistis dicit᷑ qđ eos
ingalilȩa piscantes inuenerit. atq addi¬
cipulatũ uocauerit. nisi qͥ intellegen¬
dũ ẽ nonsic eos uidisse tunc dñm iuxti
iordanen. ut ei iam inseparabalit̾ cohe¬
rerent. sed tantũ cognoiisse qͥs ess&¬

Expanded text:
et nomen ut Petrus uocaretur accepit, quoet nomen ut Petrus uocaretur accepit, quomodo ab aliis euangelistis dicitur, quod eos in Galilaea piscantes inuenerit adque ad discipulatum uocauerit, nisi quia intellegendum est non sic eos uidisse tunc dominum iuxta Iordanen, ut ei iam inseparabiliter cohaererent, sed tantum cognouisse quis ess
Abbreviated transcription (Latin):
naui fuisse scđm mathei & marti nar¬
rationeb quibreuit᷑ hoc ꝑstringunt
quẽ ad modũ gestũ sit quodlucas aꝑtuss
explicauit. cõmemorans ibi &iam miri¬
culum suꝑ captura piscium . & quod ex
ipsa naui dñs prius fuerit locutus ad
turbas. Hoc &iam ind&ur distare. qđ
tantũ p&ro ad nõ dictũ cõmemorat.
ex hociam homines eris capiens qđ illi
ambob fratrib dictum ẽẽ narrauerun
Sed potuit utiq prius hoc paro dicicu
decapta ingenti multitudine piscium
mirar &ur qđ lucas insinuauit & am¬
bobus postea quod illiduo cũmemoraus
Illud gͦ qđ de iohanne diximus diligeniꝰ
considerandũe. Nonenim parua re¬
pugnantia putari potest. cũei locoꝵ
plurimũ int̃ sit & temporis & ipsius uo¬
cationis. Nlam siuixta iordanen ante¬
quã iħs iss& ingalileã ad testimoniũ io¬
hannis baptistȩ. secuti sunt eũ duo qu
erat unus andreas quifratrẽ suũ symi¬
ne continuo adduxit adiłm quando

Expanded text:
naui fuisse secundum Matthei et Marci narnaui fuisse secundum Matthei et Marci narrationem, qui breuiter hoc perstringunt, quemadmodum gestum sit, quod Lucas apertius explicauit commemorans ibi etiam miraculum super captura piscium et quod ex ipsa naui dominus prius fuerit locutus ad turbas. hoc etiam uidetur distare quod tantum Petro a domino dictum commemorat ex hoc iam homines eris capiens, quod illi ambobus fratribus dictum esse narrarunt. sed potuit utique prius hoc Petro dici, cum de capta ingenti multitudine piscium miraretur, quod Lucas insinuauit, et ambobus postea, quod illi duo commemorauerunt. illud ergo quod de Iohanne diximus diligenter considerandum est; non enim parua repugnantia putari potest, cum et locorum plurimum intersit et temporis et ipsius uocationis. nam si iuxta Iordanen, antequam Iesus isset in Galilaeam, ad testimonium Iohannis baptistae secuti sunt eum duo, quorum erat unus Andreas, qui fratrem suum Simonem continuo ad- . duxit ad legum, quando
Abbreviated transcription (Latin):
iussit ut eum sequerentur narrat eũ
cirtũisse galileã docentẽ insiia gogis
& p̃dicantẽ euangeliũ & sanantẽ omnẽ
languore. & collectis ad illũ turbis a¬
sendisse in monte᷑ &usum fuisse illo
sermone plixo. Dat gͦ locũ intelli¬
gendi tim̃c facta eẽ quae marcus post
electionẽ eorundẽ discipaloꝵ narrat
cũ circũir& galilea & docer& insinago¬
gis eoꝵ. tunc &iam desocrd̃ paeri sed
eum postea cõmemorasse  quod p̃t᷑ miserat
quãuis non ona praet᷑ missa innarrationẽ
uocauerit. sane potest mouere quomo¬
do ioħs dicat non ingalilea sed uixta ior¬
danen primũ andream secutũ ẽt̾ dnm
cum alio cuius nom̃ tac&ur. deinde pe¬
trũ ab illo nom̃ accepisse. tertio phlippi
uocatũ ut eum sequer&ur: c&eri aut̃ tra
euangelistȩ depiscatione eos uocatos di¬
cunt᷑. satis int̃se conuenient᷑ maximş
matheus & marcus. Nam lucas andre
non nominat. qui tam̃ intelligit᷑ inea

Expanded text:
jussit ut eum sequerentur, narrat eum jussit ut eum sequerentur, narrat eum circumisse Galilaeam docentem in synagogis et praedicantem euangelium et sanantem omnem languorem et collectis ad illum turbis ascendisse in montem et usum fuisse illo sermone prolixo. dat ergo locum intellegendi tunc facta esse quae Marcus post electionem eorundem discipulorum narrat, cum circumiret Galilaeam et doceret in synagogis eorum, tunc etiam de socru Petri, sed eum postea commemorasse quod praetermiserat, quamuis non omnia praetermissa in narrationem reuocauerit. Sane potest monere, quomodo Iohannes dicat non in Galilaea, sed iuxta Iordanen primo Andream secutum fuisse dominum cum alio, cuius nomen tacetur, deinde Petrum ab illo nomen accepisse, tertio Philippum uocatum, ut eum sequeretur. ceteri autem tres euangelistae de piscatione uocatos eos dicunt satis inter se conuenienter, maxime Mattheus et Marcus. nam Lucas Andream non nominat, qui tamen intellegitur in ea
Abbreviated transcription (Latin):
E trelicta ciuitate nazar& h. uenit &r ha¬
bitauit in castarnaũ marituna infinib
tabulon &neptalim. & c&era quorisque
sermo termin&ur quẽ habuit in monte.
In quo contextu narrationis. attestat᷑
& martus dediscipuloꝵ uocatione pori
& andreae. & paulo post ia cobi & iohan¬
nis. Sed cum matheus continuo coniun¬
geret narrationẽ. prolixi illius sermo¬
nis quẽ in monte habuit postea quam
multos curauit. & eũ multae turbae se¬
cutȩ sunt. marcus int᷑ posuit alia. quia
docebat eos insinagoga. & stupebant
suꝑ doctrinã eius: Tunc ipse dixit qđ
& matheus postillũ plixũ sermonẽ qͥa
erat docens eos quasi potestatẽ habens.
& non sicut scribȩ. Narrauit &iam de
homine a quo expulsus est sp̃s inmundus.
deinde desocrd̃ p&ri in hs aut̃ lucas ei
consentit. Alatheus uͦ deisto de momo
nhil narrauit. De socrd̃ aut̃ p&lrinon
tacuit sed postea. in hoc aut̃ loco quẽ
nunc consideramus. idem matheus post
uocationẽ discipuloꝵ quib piscantibus

Expanded text:
itate Nazareth uenit et habitauit in Capharnaum maritimam in finibus Zabulon et Neptalin, et cetera, quo usque sermo terminetur, quem habuit in monte. in quo contextu narrationis adtestatur ei Marcus de discipulorum uocatione Petri et Andreae et paulo post Iacobi et Iohannis. sed cum Mattheus continuo coniungeret narrationem prolixi illius sermonis, quem in monte habuit, pomultos curavit, et eum multae turbae secutae sunt, Marcus interposuit alia, quia docebat eos in synagoga, et stupebant super doctrina ejus. Tunc ipse dixit, quod et Matthaeus post illum prolixum sermonem, quia erat docens eos quasi potestatem habens, et non sicut Scribae. Narravit etiam de homine a quo expulsus est immundus spiritus; deinde de socru Petri. In his autem Lucas ei consentit : Matthaeus vero de isto daemonio nihil narravit; de socru autem Petri non tacuit, sed postea . 36. In hoc autem loco, quem nunc consideramus, idem Matthaeus post vocationem discipulorum, quibus piscantibus
Abbreviated transcription (Latin):
dream mansisse cum illo uno die. &
tanc p&ro nom̃ in positũ cum ante sy¬
mon uocar&ur. Sequenti itẽ die iam
uolentẽ eaire ingalileam. inuenisse
philippũ & ei dixisse ut sequer&ur eũ.
inde uentum est ut &iam denathana¬
ele narrar&. Die aut tertio in gali¬
lea constitutũ. fecisse illud inchanar
deaqua inuinum conuersione miracu¬
lũ. quae onña c&eri euangelistȩ prae¬
t᷑miserunt. id contexentes narrati¬
omb sins. quod iħs reuersus sit ingali¬
leam. Vnde intelligitur fuisse int᷑¬
positos aliquat dies. quib illa dediscipu¬
lis gesta sunt. quae int᷑ pomint᷑ aiohanne.
Non est aut̃ contrariũ ei loco ubi matheus
narrat dnm dixisse p&ro. tues p&rus
& suꝑ hanc p&ram aedificabo a ecclesiam
meã. neq enim hoc nomͣ tunc accepisse

Expanded text:
dream mansisse cum illo uno die et dream mansisse cum illo uno die et tunc Petro nomen inpositum, cum antea Simon uocaretur. sequenti item die iam uolentem exire in Galilaeam inuenisse Philippum et ei dixisse. ut sequeretur eum. inde uentum est, ut etiam de Nathanahele narraret. die autem tertio in Galilaea constitutum fecisse illud in Cana de aquae in uinum conuersione miraculum. quae omnia ceteri euangelistae praetermiserunt id contexentes narrationibus suis, quod Iesus reuersus sit in Galilaeam. unde intellegitur fuisse interpositos aliquot dies, quibus illa de discipulis gesta sunt, quae interponuntur a Iohanne. non est autem contrarium ei loco, ubi Mattheu narrat dominum dixisse Petro: tu es Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. neque enim h
Abbreviated transcription (Latin):
bo quod ꝓcedit deore dĩ. & c&era usqrt
adid quod dictum est. tanc reliquit eu
diabolus & ecce angłi accesserunt &
mimstrabant ei. Totum hoc similit̾
lucas narrat. & si non eodem ordine. unde
incertumẽ quid prius factumsit utrum
regna terrae prius de monstrata sint ei.
& postea inpinnam templi leuatus sit. an
hoc prius. & illud postea. nihltam̃ adre
dum omĩa facta esse manifestumsit. &
quod aliis uerbis easdem sententias lucas
explicat non semꝑ cõmendandum est quã
nihil depereat ueritati. Marcus aut̃
attestatur quidem eũ indeserto adiabo
c& quid ei dictum sit quidue responderit.
Item quodlucas praet̾misit iste nonta¬
cuit. quod angłi ministrabant alli.
Ioħs uero. totum istum locum pͣtermisit.
rans matheus. Cum aut̃ audiss& qđ
io hannes traditus ess&. secessit ingali¬
leam. Hoc & marcus dicit & lucas. sed
lucas de iohanne tradito nihil hoc loco
dicit. Ioħs aut̃ euangelista priusquã
ir & ihs ingalileam. dicit p&rum &an¬

Expanded text:
e dei, et cetera usque ad id quod dictum est: tunc relinquit eum diabolus et ecce angeli accesserunt et ministrabant ei. totum hoc similiter Lucas narrat, etsi non eodem ordine. unde incertum est, quid prius factum sit, utrum regna terrae prius demonstrata sint ei et postea in pinnam templi leuatus sit, an hoc prius et illud postea. nihil tamen ad rem, dum omnia facta fuisse manifestum sit; et quod aliis uerbis easdem sententias Lucas explicat, non semper commendandum est, quam nihil depereat ueritati? Marcus autem adtestatur quidem eum in deserto a diabobus; sed tacet, quid ei dictum sit quidue responderit. item quod Lucas praetermisit, iste non tacuit, quod angeli ministrabant illi. Iohannes uero totum istum locum praetermisit. ns Mattheus: cum autem audisset quod Iohannes traditus esset, secessit in Galilaeam. hoc et Marcus dicit, hoc et Lucas; sed Lucas de Iohanne tradito nihil hoc loco dicit. Iohannes autem euangelista, priusquam iret Iesus in Galilaeam, dicit Petrum et An
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ sciebant eũ. Et diluculo ualde suro
egressus abiit in desertum locũ. Uid&u
hic ordinẽ tenuisse marcus. ut postilli
qđ dictumẽ : Vespere aut̃ facto. deins
dicer& & diluculo ualde surgens: quã uis
necillud necessesit ubi dicitur uesperi
facto eiusdẽ diei uesperũ accipere. neci
dicitur diluculo eiusdẽ noctis diluculus
tam̃ ut cumq uideri potest inicrerũge¬
rũ ordo seruatus. ꝓpt̃ digestum ordinei
tempoꝵꝵ. Lucas quoq cum desocru p&
narrass&. nonait ipse uespere aut̃ facu
sed tam̾ quodidem significar& ad uina
dicens. Cumsolaut᷑ occidiss&. om̃ss
habebant infirmass uarus languor
ducebant illos adeũ. At ille singulis mi¬

Expanded text:
m sciebant eum et diluculo ualde surgens egressus abiit in desertum locum. uidetur hic ordinem tenuisse Marcus, ut post illud quod dictum est uespere autem facto deinde diceret et diluculo ualde surgens. quamuis nec illud necesse sit, ubi dicitur \'uespere facto\', eiusdem diei uesperum accipere, nec ubi dicitur \'diluculo\', eiusdem noctis diluculum, tamen utcumque uideri potest hic rerum gestarum ordo seruatus propter digestum ordinem temporum. Lucas quoque, cum de socru Petri narrasset, non ait ipse \'uespere autem facto\', sed tamen quod idem significaret adiunxit dicens: cum sol autem occidisset, omnes qui habebant infirmos uariis languoribus ducebant illos ad eum: at ille singulis m
Abbreviated transcription (Latin):
Liber generationis ihũi xp̃i fili daud
filii abraham. Quo exordio suo satisosten
dit generationem xp̃ĩ scđm carnẽ sesusce¬
pissẽ narrandam. scđm hanc enim xp̃s fili¬
us hominis est. Quod &iam se ipse sepis¬
sime appellat. cõmendans nobis quid
misericordit̃ dignatus sit ẽẽ ꝓ nobis. Nam
illa suꝑna & aeterna generatio scđm quã
filius dĩ unigenitus est ante omnẽ cre¬
aturam. quia ꝑ ipsum omĩa factasunt
ita ineffabilis est. ut deilla chitum a pro
ph&a intellegatur. generationẽ enis qͥs
en arrabit. ł x sequitur gͦ humanã ge¬
nerationẽ xp̃ĩ matheus. ab abraham ge¬
neratores cõmemorans. quos ꝑducit ađ
ioseph uirum miriȩ dequa natus est

Expanded text:
Liber generationis Jesu Christi, filii David, Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham dit generationem Christi secundum carnem, se suscepisse narrandam. Secundum hanc enim Christus filius hominis est, quod etiam seipse saepissime appellat, commendans nobis quod misericorditer dignatus sit esse pro nobis. Nam illa superna et aeterna generatio, secundum quam Filius Dei unigenitus est ante omnem creaturam, quia omnia per ipsum facta sunt, ita ineffabipheta intellegatur: generationem eius quis enarrabit? exsequitur ergo humanam generationem Christi Mattheus ab Abraham generatores commemorans, quos perducit ad Ioseph uirum Mariae, de qua natus est