comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et staguosus.sa. simi. Et stagno. guas.
ad modum. stagmi. in uidare. ab uudare cre
de stagno. gnas. nalde uel. deui deorlum cta¬
guare. nel decrescere. uel stagnum. remou̾e¬
puistagno. guas. nitus. uel. ualde stagua

Expanded text:
et stagnosus -a -um; et stagno -as, ad modum stagni inundare, abundare, credestagno -as, valde vel deorsum stagnare vel decrescere vel stagnum removere, instagno -as,
Abbreviated transcription (Latin):
uel sputo. conspergere. nel perfudere. de spuo
despius. deorsim. spuere. nel sꝑnto. perfunde̾
et composita. ab eo. ẜm. illam. signiacacio¬
neui. neutra siit. Sed in alia significacoẽ
actinua. siuit. et omina. facimit preteritu
inspui. Et supunum. in sputum. Et in su¬

Expanded text:
vel sputo conspergere et perfundere, despuo -is, deorsum spuere vel de sputo perfundere, et composita ab eo secundum illam significationem neutra sunt, sed in alia significatione sunt activa et omnia faciunt preteritum in spui et supinum in sputum, et su
Abbreviated transcription (Latin):
supentu tecta. et hoc. sepe. ad forna ces et
fumuos calefatiendos. colligitur unde hec
ctipula dumi. Et huic. scipule dicunt᷑ folia
folia uel nagiie. quib culmꝰ ambit᷑ et sulcĩ
ne pondere frugis curuetur. Et stipule ipĩ
calaun. segetis dur᷑. dicniti ergo. stipule.¬

Expanded text:
stipentur tecta; hec et sepe ad fornaces et furnos calefaciendos colligitur, unde hec stipula diminutivum; et hinc stipule dicuntur folia vel vagine quibus culmus ambitur et fulcitur, ne pondere frugis curvetur, et stipule ipsi calami segetis dicuntur. Dicuntur ergo stipule
Abbreviated transcription (Latin):
uerbium. tamen poneretur nonimialiter nou
admugeret.sibi. adiectinumi. isi. in nentro ge¬
uere. geueraliter quidani. est ꝙ quaudo. aligua
ad iectuuu. ini nentio. genere. ut tiuu. legi
tuum. euge. tuum. age. asponte. dicitur. sponta¬

Expanded text:
erbium, cum poneretur nominaliter, non adiungeret sibi adiectivum, nisi in neutro genere; generale quidem est quod, quando aliqua adiectivum in neutro genere, ut ‘tuum legere’, ‘tuum euge’, ‘tuum ergo’. Et a sponte sponta
Abbreviated transcription (Latin):
compositis. Stabilis componitur iaabit¬
uistabile. undẽ in stabiliter. instabilitas. Abit
quasi. sacio boumi. uude stabiliarius.ia. num
ad stabuluni. pertineus. Et hic. sabiliaru¬
iii. stabuli. custos. uel quoꝵ. custos. sine. ductor
et componitur. hic constabulanus quod
frequencius inuenitur. hic. constabulanus
hec. consabulãria .re. eius. uxor nel. digni¬
tas. Item. a stabulum. stabulor. stabularis.
stabulantur. equi. uiei.¬

Expanded text:
compositis. Stabilis componitur instabilis -e, instabiliter, instabilitas. Itquasi statio boum, unde stabularius -a -um, ad stabulum pertinens, et hic stabularius, stabuli custos vel equorum custos sive ductor; et componitur hic constabularius, quod frequenter invenitur hic conestabulariushec constabularia -e, eius uxor vel dignitas. Item a stabulum stabulor -aris stabulantur equi mei
Abbreviated transcription (Latin):
que sunt in simamento. Et scias. ꝙ stella
dictur queli suigularis sidus. pluim. scella¬
rum. collectõ. astrmu. grandis. stella. nel
grande sidus. Sed hec ouinia sepe. confu¬
d̾nutur. apud autores. unde hec. stellula.
ad stellam. pertinens. Et stellatus. tatimi.
reptile. sinule. lacerte. quia depictus. est qui¬
busdam. matulis. ad modum. stellarim.¬

Expanded text:
que sunt in firmamento: et vide quod stella dicitur quelibet singularis, sidus plurium stellarum collectio, astrum grandis stella vel grande sidus, sed hec nomina sepe confunduntur apud auctores; unde stellula ad stellam pertinens, et stellatus -a -um, reptile simile lacerte, quia depictus est quibusdam maculis ad modum stellarum
Abbreviated transcription (Latin):
in quibus. spondebant se iuicem. consentire.
in uita matimonii. et adenissores. dabant
uude admissum. est ut sponsiml. dicauius.
quia spondet. Et sponsiones datur nult
uude. niaet hec. sponsalis. et hoc. le. ad spon¬
sum. nel.sponsam. pertnuens. onde. et spon¬
salia. diciitur qmia. in docte. dantut. nel. a iu¬

Expanded text:
n quibus spondebant sibi invicem consentire in iura matrimonii et fideiussores dabant, unde admissum est ut sponsum dicamus viruquia spondet et sponsiones dat et vult. Unde hic et hec sponsalis -e, ad sponsam vel sponsum pertinens, unde et sponsalia dicuntur que in dotem dantur vel a v
Abbreviated transcription (Latin):
tilbon stulbans. partiapĩ. componitur.¬
cumm. bomi. et dicitur. hic stibon. bontis.
i. mercunus. quasi. stillans. bonnui. Et ea
suptum. nonien. a meliori. parte. sin. nel. suil¬
bou. dictur. quasi. stella. bouii. quia eo. sur¬

Expanded text:
Item stillans participium componitur et dicitur hic Stilbon -ontis, idest Mercurius, quasi stillans bonum, et est sumptum nomen a meliori parte sui; vel Stilbon quasi stella boum, quia ea sur
Abbreviated transcription (Latin):
nel spuniam. hr̃e. eiittere. nel aufferre
Et componitur couspunio. mas simul spu¬
mare. de spumio mas. ualde. nel meͣ deorsĩ
spumare. uel purgare quasi. deor suui. aspi¬
ma ponere. Expumo. mas. ualde.uł ut᷑.
eetra spunare. uel spunas. aufterre ⁊ nspu¬

Expanded text:
vel spumam habere, emittere vel auferre; et componitur conspumo -as, simul spumare, despumo -as, valde vel deorsum spumare vel purgare, quasi deorsum a spuma ponere, expumo -as, valde vel extra spumare vel spumas auferre, inspu
Abbreviated transcription (French):
nel. genita. de nobili. matre. est et ig̃nobili.
patrẽ. Iteu spurius. pre mĩto. et matre. iudua
uel. spurii. filius. quia. muliebreui. uatiam.
spurium. ueteres. uocabant. uude et lii. qui
Et huic. spinus .na.iiiiiii. iguobilis et dege¬

Expanded text:
vel genita est de nobili matre et de ignobili patre; item spurius patre incerto et matre vidua  spurii filius, quia muliebrem naturam spurium veteres vocabant, unde et hii, qui Et hinc spurius -a -um, ignobilis et dege
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ ht̃ in se totũ plusꝗ semel. ⁊ eiꝰ plusꝗ unã aliꝗ partẽ. Et si
bis maior numerꝰ minorẽ numerũ continebit duasq eiꝰ ĩsuꝑ partes.
uocabr̃ duplex suꝑbi parciens. Ut st̃ tres. ad uiii. Et rursus triplex
suꝑbi parciens. ut sunt tres. ad undecĩ. Ac dehis iderrco nc̃ strictim
ac breuit̃ exeplicamus: qm̃ inlibris qͦs de arithimetica ĩstitucione
consonanci is aptentur.

Expanded text:
t in se totum plusquam semel, et ejus plusquam unam aliquam partem. Et si bis major numerus minorem numerum continebit, duasque ejus insuper partes, vocabitur duplex superbipartiens, ut sunt tres ad octo, et rursus triplex superbipartiens, ut sunt tres ad undecim. Ac de his idcirco nunc strictim ac breviter explicamus, quoniam in libris quos de Arithmetica Institutione consonantiis aptentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ut quatuor ad tres. & uocatur sesqͥtẽia: Atq ad hunc modũ etiã
inposteriorib numeris pars aliqua amaioribꝰ. suꝑ minores nume¬
ros c̃tinet᷑. Tereiũ uͦ genꝰ ĩ eqͥlitatis ẽ quociens maior numerus
totũ int̾se minorẽ continet.⁊ eiꝰ aliquantas insuꝑ partes. Asi duas
quidẽ supꝰ c̃tinet. uocabitur ꝓporcio suꝑbi ꝓarciens. ut st̃ quinq ad

Expanded text:
ut quatuor ad tres, et vocatur sesquitertia. Ad hunc etiam modum in posterioribus numeris pars aliqua a majoribus super minores numeros continetur. Tertium vero genus inaequalitatis est, quotiens major numerus totum intra se minorem continet, et ejus aliquantas insuper partes, et si duas quidem supra continet, vocabitur p
Abbreviated transcription (Latin):
sesqualtã ꝓportio continet᷑. Mlaior uͦ ẽ sesqualtã ꝓpororo. sesquitt̃ia ꝓ¬
porciõe. ¶Sut gͥ idẽ a. gtq.B. qui st̃ suꝑł descripti quoꝵ ẽ differencia e.
alultiplico differenciã.c. nunũ. septuagies quat̃. fit mͥ numu̾s .f. scilicet.

Expanded text:
netur. Major vero est sesquialtera proportio sesquitertia proportione. Sint igitur iidem A atque B. Qui sunt superius descripti, quorum est differentia C. Multiplico differentiam C numeri septuagies quater, sit mihi numerus F, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
Ut uI. ⁊ iiii. coniungant. triplã que ẽ diapason ac diapente
ad octo: quadrupla fi& consonancia que ẽ bis diapason.Qđ si
nem. Tres uͦ adbinariũ : sesqualtã collacione iunguntur. Et idẽ
quot̾narius adbinarium appositus: dupla ei comparacione copulat᷑.
Ss les̃quitcia diates seron. sesqualta ꝓporcio diapente consonanciã

Expanded text:
e, ut 4 et 6, conjungantur, triplam, et quae est diapason et diapente, uatuor ad octo, quadrupla fiet consonantia, quae est bisdiapason. Quod si nem. Tres vero ad binarium sesquialtera collatione junguntur, et idem quaternarius ad binarium appositus dupla ei comparatione copulatur. Sed sesquitertia diatessaron, sesquialtera proportio diapente consonantia
Abbreviated transcription (Latin):
tono quide genere diatonos meson inchromate lichanos meson
chromatice ł diatonos meson chromatice. In enarmonio diato

Expanded text:
tonico quidem genere, diatonos meson. In chromate, lichanos meson chromaticae, vel diatonos meson chromaticae. In enharmonio diato
Abbreviated transcription (Latin):
ł afõuisis aut̃ suꝑ parti cularib sed ita ut exmulteplici ꝓertati sunt mtanen¬
tibus. nocesse ẽ. multiplices suꝑparti culares creari. Exmanentib
uͦ suꝑ parcientibus ita ut exsuꝑ particularib ꝓdierunt: nõ alii nisi mł¬
tiplices suꝑ parcientes ꝓcreabunt᷑. Ac dehis quidẽ hactenus. Diligen¬
cius enĩ in arithimeticis libris de hac c̃paracione ẽ disputatũ¬

Expanded text:
 conversis autem superparticularibus, sed ita ut ex multiplici procreati sunt, manentibus, necesse est multiplices superparticulares creari. Ex manentibus vero superpartientibus, ita ut ex superparticularibus prodierunt, non alii nisi multiplices superpartientes procreabuntur. Ac de his quidem hactenus, diligentius enim in Arithmeticae libris de hac comparatione est disputatu
Abbreviated transcription (Latin):
chromatica. eadẽ ingenere enarmonio paranete sinẽmeñ en ar¬
monios ẽ. habens sũmã. uiĩ. ccelaexuiii. & sit . R. Aqua usq ad me¬
sen semitoniũ ẽ. Hoc parcior induas diesis hoc mͦ. Sũmo differen¬
ciam paranetes sinẽmenõ en armonu ⁊ meses id ÷ nũ ccclxex iiii.
paranete sinẽ menõ en armonios id ÷ iĩ ecclax iiii. fient. uIIĨ. ceco
xci.q̃ .p. litera ꝑnotatur. Et sit ea trite sinẽ meñ en armonios. Erit¬
q semitonium ꝙ ctinet᷑ int̾ paraneten sinẽmenon en armonion
sinẽ menon enarmonion eam scilicet q̃ ÷ iiii eocexoi: quo eirca
ut paulatĩ frat disposicionis rata progressio

Expanded text:
chromatica, eadem in genere enarmonio paranete synemmenon enarmonios est, habens summam. IIII. CCC. LXX. IIII. et sit R. a qua usque ad mesen semitonium. Hoc partior in duas dieses hoc modo: sumo differentiam paranete synparanete synemmenon enarmonio, id est, IIII. CCC. LXX. IIII. fient IIII. CCCC. XC. I. quae P. littera pernotetur: et sit ea trite synemmenon enarmonios, eritque semitonium, quod continetur inter paraneten synemmenon enarmonios synemmenon enharmonion eam, scilicet quae est 4491. Quocirca ut paulatim fiat descriptionis rata progressio
Abbreviated transcription (Latin):
idesne gͥ ut iiii. adiii. diatessaron cõsonanciã ꝓdant
misceant simphoniã: ipseq eaꝵ differencie rursus eandẽ statuant
consonanciã : Binariꝰ enĩ adunitatẽ duplus ẽ. indiapason cõsonan¬
cia constitut᷑. Qđ si se extremitates multiplicent. itẽq medius
sui multiplicitate succrescat: c̃parati numĩ toni habitudinẽ cõcor
S: xuiii. numus: xui minoris parte octaua tnscendit. Rursus
minimꝰ t̾minꝰ. si se ipse multiplicet. efficiet uniii. Qđ si maior
t̾minꝰ sui multiplicaciõe c̃crescat: efficiet xxxui. Iui sibimet
cõparati. qͣ druplã idẽ bis diapason concinenciã seruant. Qđ si
hȩc diligenciꝰ inspiciamus: hȩc erit om̃is ł differenciaꝵ ł t̃minoꝵ
inse inuicẽ multiplicacio. Mlinimꝰ enĩ t̾minꝰ simedio multiplicet᷑:
simaximi numõsitate augeatur : fient xxiiIi. Rursus minimꝰ¬
t̾minꝰ si seipso cõerescat. fient. uiiii. Eodeq̃ mͦ simediꝰ. fientaui.

Expanded text:
 quatuor ad tres diatessaron consonantiam prodant, misceant symphoniam, ipsaeque earum differentiae rursus eamdem statuant consonantiam. Binarius enim ad unitatem duplus est in diapason consonantia constitutus; quod si se extremitates multiplicent, itemque medius sui multiplicitate succrescat, comparati numeri toni habitudinem concordumerus, 16 numerum minoris parte octava transcendit. Rursus minimus terminus si se ipse multiplicet, efficiet 9. Quod si major terminus sui multiplicatione concrescat, efficiet 36, qui sibimet comparati, quadruplam, id est bis diapason, concinentiam servant. Quod si haec diligentius inspiciamus, haec erit omnis rei differentiarum vel terminorum in se invicem multiplicatio. Minimus enim terminus, si medio multiplicetur,si maximi numerositate augeatur, fiant 24. Rursus terminus minimus, si seipso concrescat, fient 9. Eodem modo si medius, fiant 16.
Abbreviated transcription (Latin):
zeumenon ⁊ fit aliud reliquũ extetͣcordo semitoniũ int̾ iriten
diez eumenon chndinaticam & paronesen. qđ seilicet exdiatesseron
consonancia relinquitur ea q̃ ẽ. int̾ neten diezeumeñ i parimesen
non chromatica continebant. Quȩ aũt indiatonico genere trite
diezeumenon diatonica ẽ. mohromatico aut̃ trite diozeumenon
chromatica: ea in enarmonio genere paranete diezeumenon
en armonios dr̃. Integros enĩ duos tonos distat ab ea que ẽ. nete
diez eumenon & notatur.a.a. Et int̾neten diez eumenon ⁊ para¬
neten enarmonios diez eugmeñ. nulla uit̃ ẽ corda. atq idõ pa¬
ranetes uocabulo nuncupatur. Semitoniũ uͦ qđ ẽ. int̾ parmeten
ũiĩ xcui. ea ẽ ceuuii. hanc diuido. fient.ciuii. hos appono iudece
t. lit̾a ꝑnotata. huius gͥ tetracordi ꝑtria genera descripcionẽ subt̃
adieci suꝑiusq dispositum hyꝑboleon tetrachordon aggregaui.
uti eẽt utraꝵq una descripcio: ⁊ paulatĩ iuncta disposicio¬

Expanded text:
zeugmenon. Et aliud fit reliquum ex tetrachordo semitonium inter triten diezeugmenon chromaticam et paramesen, quod scilicet ex diatessaron consonantia relinquitur ea quae est inter neten diezeugmenon et paramesen, ite diezeugmenon chromatica continebat. Quae autem in diatonico genere trite diezeugmenon diatonica est, in chromatico autem trite diezeugmenon chromatica, ea in enarmonio genere paranete diezeugmenon enarmonios dicitur: integros enim duos tonos distat ab ea quae est nete diezeugmenon, et notatur. AA. Et inter neten diezeugmenon, et paraneten enarmonion diezeugmenon nulla interest chorda, atque ideo paranIIII. XC. VI. ea est CC. VIII. hanc divido, fient C. IIII. hos appono ad paraZ. pernotata. Hujus igitur tetrachordi per tria genera descriptionem subter adjeci, superiusque dispositum hyperboleon tetrachordum aggregavi; uti esset utrorumque una descriptio, ut paulatim juncta dispositio
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑbi parciens gͥ ex conuersis sesqualt̃is habitudo ꝓducta ẽ. Qd siquis
adhane sperulacionẽ diligens scrutator accedat : ex sesqͥt̾uis c̃ũsis
suꝑtrĩparcientẽ ꝓducit cet̾isq similib uocabit ad equatis. cunctas ex
suꝑ particularitate suꝑ parcientes specios ꝓcreari mirabr̃

Expanded text:
bipartiens igitur ex conversis sesquialteris habitudo producta est; quod si quis ad hanc speculationem diligens scrutator accedat, ex sesquitertiis conversis supertripartientem producit, caeterisque similibus vocabulis adaequatis cunctas ex superparticularitate superpartientis species procreari mirab
Abbreviated transcription (Latin):
meus diuidit hoc modo. Uocum. alie sunt uni sonȩ:¬
alie minime. Unisone sunt : quaꝵ sonus unus ẽ.
uł ingraui uł inacuto. Non uni sone uero: quando
alia ẽ grauior alia acucior. H arum partĩ ita sunt
ut eaꝵ int̾ se differencia communi fine iungatur
Non enĩ discreta ẽ s graui macitũ ita diducitur ut
continua uideatur. Alie uͦ sunt nõ uni sone: quaꝵ
differeneia silencio int̾ ueniente distinguitur.
Ut uͦ uoces cõmuni fine iungantur: fit h mͦ. Sic̃ enin
cum innubib arcꝰ aspicitur ita colores sibimet sunt ꝓoei¬
mi ut non sit certꝰ finis cum alt̾ ab altero disgregatur. s
ita uerbi gr̃a a rubro discedit ad pallidũ: ut ꝑ continuã mu¬
tacionẽ in sequentẽ uertatur colorẽ: nullo medio certoq
int̾ueniente qui utrosq distinguat: ita &iam fieri solos
inuocib. ut siquis ꝑ cuciat neruũ eumq dũ percutit
torqueat : euenit ut in principio pulsus grauior sit.
dũ torquetur uͦ uox illa tenuetur : continui fiant gra¬

Expanded text:
us dividit hoc modo. Vocum alie sunt unisonalie minime. Unisone sunt quarum sonus unus est, vel in gravi, vel in acuto. Non unisone, vealia est gravior, alia acutior. Harum partim ita sunt, ut earum inter se differentia communi fine jungatur. Non enim discreta est, sed a gravi in acutum ita deducitur, ut continua videatur. Aliae vero sunt non unisonae, quarum differentia silentio interveniente distinguitur, ut vero voces communi fine jungantur, fit hoc modo: Sicut enim cum in nubibus arcus aspicitur, ita colores sibimet sunt proximi: ut non sit certus finis, cum alter ab altero disgregetur. Sed ita verbi gratia a rubro discedit ad pallidum, ut per continuam mutationem in sequentem vertatur colorem, nullo medio certoque interveniente, qui utrosque distinguat; ita etiam fieri solet in vocibus, ut si quis percutiat nervum eumque dum percutit torqueat, evenit ut in principio pulsus gravior sit, dum torquetur vero vox illa tenuetur, continuique fiant gra
Abbreviated transcription (Latin):
N supiore gͥ de scripeione sesquit̾cias ꝓporciões itanatas udemꝰ
ut pͥmꝰ triplex unũ sesquit̾ciũ antecedat. Scđs. duos. Terciꝰ: tres sẽꝑq
pars t̃cia inultimo num̃o. nat᷑ali quodã fine claudatur.¶ Quod si

Expanded text:
n superiore igitur descriptione sesquitertias proportiones ita natas videmus, ut primus triplex unum sesquitertium antecedat, secundus duos, tertius tres, semperque pars tertia in ultimo numero naturali quodam fine claudatur. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
feriendi nec diuciꝰ tremit. Neq enĩ qͦeiens corda pellit̾ unus
editantũ putanaꝰ ẽ sonꝰ. aut unã in his ẽẽ ꝑcussionẽ: s tociens
uelocitates sonoꝵ: nulla int̃capedo sentit aurib. Et unꝰ sonus

Expanded text:
feriendi, nec diutius tremit neque enim quotiens chorda pellitur unus edi tantum putandus est sonus, aut unam in his esse percussionem, sed totiens uncte sunt velocitates sonorum, nulla inter capedo sentitur auribus et sonus
Abbreviated transcription (Latin):
duȩ sesqui octauȩ habitudines quȩ toni st̃ auferuntur. relinqͥt᷑
spaciũ qđ semitoniũ nuncupat᷑. Queramꝰ igit̾ duos tonos cõtinuadis¬
posiciõẽ descriptos. S qm̃ hi ut dictũ ẽ in sesquio ctaua ꝓporciõe c̃sis¬

Expanded text:
ae habitudines, quae toni sunt, auferuntur, relinquitur spatium quod semitonium nuncupatur. Quaeramus igitur duos tonos continua dispositione descriptos. Sed, quoniam hi ut dictum est in sesquioctava proportione consis
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ. Sonũ uͦ non generalẽ nunc uolumus diffinire: s eum
qui grece dr̃ ptongos. dictus ad similitudinẽ loquendi. id ÷ ꝙͥo ot¬

Expanded text:
sionem. Sonum vero non generalem nunc volumus diffinire, sed eum qui grece dicitur pthongos, dictus a similitudine loquendi. Invallum ve
Abbreviated transcription (Latin):
llã qđ c̃stringit hiems: uer laxat. torret aestas. mat̾at autũ nꝰ. tp̃raq
uicisim uł ipsa suos adfer̃ fructꝰ. uł aliis ut afferant subministrant.
Dequib posteriꝰ stadiosiꝰ disputandũ ẽ. Humanã uͦ musicã qͥsquis

Expanded text:
am quod constringit hiems, ver laxat, torret aestas, maturat autumnus, temporaque vicissim vel ipsa suos afferunt fructus, vel aliis ut afferant subministrant. De quibus posterius studiosius disputandum est. Humanam vero musicam, quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
rit̾uallũ uͦ ẽ. soni acuti grauisq distancia. Consonancia ẽ. acuti so¬
ni gͣuisq mixtura. suauit̃ uni formitq aurib accidens. Disso¬
nancia uͦ ẽ. duoꝵ sonoꝵ sibimet ꝑmixtoꝵ ad aurẽ uoniens asꝑa
atq iniocunda ꝑcussio. Namdũ sibimet misceri noluitt ⁊ quodã

Expanded text:
rvallum vero est soni acuti gravisque distantia. Consonantia est acuti soni gravisque mixtura, suaviter uniformiterque auribus accidens. Dissonantia vero est duorum sonorum sibimet permixtorum ad aurem veniens aspera atque injocunda percussio. Nam dum sibimet misceri nolunt, et quoda
Abbreviated transcription (Latin):
S ed gm̃ in hac uł suꝑiort endecacordi disposicione. mese. que propt̃
mediam collocacionẽ ftai uocatedcͦ nete ꝓxima accedit. Etlonge ab
hipatis ultimis distat. nec ꝓpriũ ret̾imnet locum. aliud unũ tetracor¬
dũ adiunctũ ẽ suꝑnete diezeugmenon. Quȩ qm̃ suꝑuadebant acu¬
mine netas suꝑis callatas: om̃e illid tetracordũ hyꝑboleon uocatũ : hmͦ.

Expanded text:
 in superiore hendecachordi dispositione mese, quae propter mediam collocationem ita vocata est, nete proxima accedit, et longe ab hypatis ultimis distat, nec proprium distantiae retinet locum, aliud unum tetrachordum adjunctum est, super neten diezeugmenon, quae quoniam supervadebat acumine netas superius collocatas, omne illud tetrachordum hyperboleon vocatum
Abbreviated transcription (Latin):
hipate hipaton.
Par hipate hipator
lichanos hẏpaton
Hypate meson
Par hipate meson
lichanos meson¬
a lese
Paramese¬
n Trite die zeugmenon
Parenete diezeugmenon
Nete diezeugmenonI
Trite hi ꝑboleon
Paranete hiꝑboleon
Nete hi ꝑbolem.
do̾ dr̃ tono integro distans ab ea quȩ ÷.
taua ẽ. resonans cã ea diapason simphioniã.
¶Cadẽoir ldumtos hipaton resgnat diatesse¬

Expanded text:
Hypate hypaton. Parypate hypaton. Lichanos hypaton. Hypate meson. Parypate meson. Lichanos meson. Mese. Paramese. Trite diezeugmenon. Paranete diezeugmenon. Nete diezeugmenon. Trite hyperboleon. Paranete hyperboleon. Nete hyperboleon. r, tono integro distans ab ea quae esttava est, resonans cum ea diapason symphoniam, eademque ad lichanon hypaton resonat diatess
Abbreviated transcription (Latin):
ton adnesen resonat diapente simphoniã.
¶Quȩ eadẽ mesẽ ad nete diozeumeñ qͥntã.¬
ron consonanciam. Et pros lãbano¬
menos ad necẽ h ꝑboleon : reddit
bis diapason conionanciam.¬

Expanded text:
ton ad mesen resonat diapente symphoniam, item eadem mese ad neten diezeugmenonron consonantiam. Et proslambanomenos ad neten hyperboleon reddit bisdiapason consonantiam
Abbreviated transcription (Latin):
UNc de specieb primaꝵ consonanciaꝵ tractandum est.
Prime aut̃ consonanciȩ sunt. diapason. diapente. diatesse¬
ron. Species aut̃ ẽ. quedam posicio ꝓpriam habens formã
scđ̾m unũ quodq genꝰ. in uniuscuuisq ꝓporcionis cõsonanciã
facientis t̃minis cõstituta. ut indiatonico genere. Nãsi dieze
hypate hẏpaton .c. lichanos hẏpaton  d. hipate meson. e. par
M. trite hyꝑboleon .N. paranete hiꝑboleon .o. nete hiꝑboleon:

Expanded text:
unc de speciebus primarum consonantiarum tractandum est; primae autem consonantiae sunt diapason, diapente, diatessaron. Species autem est quaedam positio propriam habens formam secundum unumquodque genus in uniuscujusque proportionis consonantiam facientis terminis constituta, ut in diatonico genere. Nam si diezeuhypaM trite hyperboleon, N paranete hyperboleon, O nete hyperboleon
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit illud quoq ÷ comꝓbatũ. diatesseron cõsonanciã duob tonis
hunc sesquit̾ciã ꝓporcionẽ tenebant. cc lui. S ad pͥmũ t̾minũ : cc xui.¬
faciunt tonũ. Ad. ccxui: rursꝰ coxliii. toni optinent locũ. Est gͥ qđ
relinquit᷑ ex tota diatesseron ꝓporcioẽ. ea scilicet habitudo quȩ ĩ cexlur.

Expanded text:
tum sit, illud quoque est comprobatum diatessaron consonantiam duobus tonis hunc sesquitertiam proportionem tenebant 256. Sed ad primum terminum 216 faciunt tonum. Ad 216 rursus 243 toni obtinent locum. Est igitur quod relinquitur ex diatessaron to
Abbreviated transcription (Latin):
nq monstcabit. Inde ẽ eñi qđ infantes quoq cantilena duleis
obłeeuat᷑ aliquid uͦ aspũ atq inmite ab audiendi uoluptate sus¬
pendit. Nimirũ id &iam om̃is ȩtas patit᷑ omisq sex̃us que licet

Expanded text:
 monstrabit. Inde enim est quod infantes cantilena dulcis oblectat, aliquid vero asperum atque immite, ab audiendi voluptate suspendit. Nimirum id etiam omnis etas patitur, omnisque sexus; que licet
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ emantẽ sensũ regat ⁊ temꝑ&. qualabens sensus deficiens¬
q ueluti baculo innitatur. Nam ut singulȩ artes habent
instrum̃ta quedam quib partm confusȩ aliquid informent
ut acistulũ. partim uͦ qđ ẽ. integrũ deprehendant ut circi-¬
nui : ita &iam armonica uis habet duas udicii partes. unã
quidc̃ huiusmodi ꝑ quã sensu conp̃hendit. subiectaꝵ diffe¬
rencias uocum. aliã uͦ ꝑquam ipsaꝵ differenciarũ integrum

Expanded text:
quae errantem sensum regat ac temperet, qua labens sensus deficiensquae errantem sensum regat ac temperet, qua labens sensus deficiensque veluti baculo innitatur. Nam ut singulae artes habent instrumenta quaedam quibus partim confuse aliquid informent ut asciculum, partim vero quod est integrum deprehendat, ut circinum. Ita etiam harmonica vis habet duas judicii partes: unam quidem hujusmodi, per quam sensus comprehendit subjectorum differentias vocum, aliam vero per quam i
Abbreviated transcription (Latin):
inuencione constitui. Siuero imꝑetur ut ꝓpositȩ lineȩ
tripla ponatur. uł ab ea pars t̾cia recidatur uł quadru¬
pla constituatur. uł pars quarta resecet᷑. Nor ne
impossibile sit sensui nisi integritas racionis accedat: hoc ideo
quia ꝑ ꝓressus quidẽ ricioni locus accreseit: defieit sensui. Si enim
octauã partẽ ꝓpositȩ lineȩ aufere aliquis imperetur. uł eiusdẽ oc¬
tuplam dare cogatur: tociꝰ quidẽ dimidiã sumere compellitur.
dimidieq dimidietatem : ut sit quarta. quarteq dimidiũ ut sit
ocstaua. Rursusq tocius duplã dupleq duplã ut sit qua drupla
quadrupleq duplã. ut sit octupla. Itaq intanta rerũ numõ sitate
nichil efficit sensus. cuiꝰ om̃e udiciũ subitũ atq in suꝑficie posi¬
tum. integritatẽ ꝑfectionẽq non explicat. Idcirco nõ ẽ. au¬
riũ sensui dandũ om̃e iudicium. s exibenda ẽ &iam racio

Expanded text:
inventione constitui. Si vero imperetur, ut propositae lineae inventione constitui. Si vero imperetur, ut propositae lineae tripla ponatur, vel ab ea pars tertia recidatur, vel quadrupla constituatur, vel pars quarta resecetur nonne impossibile sit sensui, nisi integritas rationis accedat, hoc ideo, quia per processus quidem rationi locus accrescit, deficit sensui. Si enim octavam partem propositae lineae auferre aliquis imperetur, vel ejusdem octuplam dare cogatur, totius quidem dimidiam sumere compellitur, dimidiaeque dimidiam, ut sit quarta, quartae quae dimidium, ut sit octava. Rursusque totius duplam, duplaeque duplam, ut sit quadrupla, quadruplaeque duplam, ut sit octupla. Itaque in tanta rerum numerositate nihil efficit sensus. Cujus omne judicium subitum, atque in superficie positum integritatem persecutionemque non explicat. Idcirco non est aurium sensui dandum omne judicium, sed exhibenda est etiam ratio
Abbreviated transcription (Latin):
atq id quod inscdo o teio atq in quarto semitonio peccatũ ẽ.
inunũ congregatum atq collectũ: effici& ut pͥma uoxe ad
quintã uocẽ diapente non contineat consonanciã. quod
oportebat fieri : si tres tonos ac semitoniũ sensus in tegre
iudicasset. Quod igitur insingłis tonis minus ꝑuidebatur.
id collectum in consonanciam euident̃ apparuit. Atq ut
ꝑuideatur sensum quidẽ confusa colligere. nullo modo
autem ad integritatem racionis ascende: consideremus:
Date enĩ lineę maiorẽ minoremue aliã repꝑire. nichil ÷
difficile sensui. Proposita uero m̃sura ut tanto maiorẽ
tantoue minorẽ repꝑiat. id non faci& sensus prima
concepcio. sed sollers racionis inuencio. Uel si rursus
datam lineam propositum uł duplicare uł dimidiã
secare. id fortasset licet paulo difficilus. quã confuse
maiorem minoremue reppire. poterit tam̃ sensus

Expanded text:
atque id quod in secundo et tertio atque in quarto semitonio peccatum est, atque id quod in secundo et tertio atque in quarto semitonio peccatum est, in unum congregatum atque collectum efficiet, ut prima vox ad quintam vocem diapente non contineat consonantiam, quod oportebat fieri si tres tonos ac semitonium sensus integre judicasset. Quod igitur in singulis tonis minus pervidebatur, id collectum in consonantiam evidenter apparuit. Atque ut pervideatur sensum quidem confusa colligere, nullo modo autem ad integritatem rationis ascendere, sic consideremus: Datae enim lineae majorem minorem ne aliam reperire, nihil est difficile sensui. Proposita vero mensura in tanto majorem, tantove minorem reperiat, id non faciet sensus prima conceptio, sed solers rationis inventio. Vel si rursus datam lineam propositum sit vel duplicare, vel dimidiam secare, id fortasse licet paulo difficilius quam confuse majorem minoremve reperire, poterit tamen sensus
Abbreviated transcription (Latin):
atq: imꝑfecte nec det̾minate atq ad unguem expolite sic̃
ẽ ipsa mat̾ia. Quare sensum quoq confusio sequitur.
integritas cõmitatur ac ueritas. pocuisq insensuꝗ peccatur
aut minus ẽ : aut emendat aut complet. fortasse aut id qđ
sensus non integre sed confuse atq aueritate minus quasi
quidam in callidus estimator agnoscit: insingulis minꝰ habe¬
at erniti collecta uͦ multiplicantur insũmã. atq ideirco mag¬
nam faciunt differenciam. Nam si duas uoculas tonum
sensus distare arbitretur. noq distent: rursusq ab una eaꝵ
tonum distere putet t̾ciam. Neq sit integra ac uera toni
distancia. item tẽię quartȩ :⁊ que toni sensus differenciam
putet. atq in eadem quoq erst. Neq sit differencia toni:
ab hac oxiam quarta quintã distare semitonium putet.
neq uere neq integre ęstimet. insingulis fortasse minus
uideatur erratum. Quod uero inprimo tono sensus reliqͥt.

Expanded text:
atque imperfecte, nec determinate atque ad unguem expolite, sicut atque imperfecte, nec determinate atque ad unguem expolite, sicut et ipsa material; quare sensuum quoque confusio sequitur. integritas comitatur ac veritas, potiusque in sensum quod peccatur, aut minus est, aut emendat, aut complet. Fortasse autem id quod sensus non integre, sed confuse, atque veritate minus quasi quidam incallidus aestimator agnoscit, in singulis minus habeat errati. Collecta vero multiplicantur in summam, atque idcirco magnam faciunt differentiam. Nam si duas voculas tono sensus distare arbitretur, neque distent, rursusque ab una earum tono putet distare tertiam, neque sit integra ac vera toni sit distantia. Item tertiae quartaeque toni sensus differentiam putet, atque in eadem quoque errent, neque sit differentia toni, ab hac etiam quarta, quintam distare semitonium putet, neque vere, neque integre aestimet, in singulis fortasse minus videatur erratum. Quod vero in primo tono sensus reliquit
Abbreviated transcription (Latin):
es dehis paulo pꝰ loquemur. Nunc dicendũ que sit uis
armonicȩ dequa trictare instituentes quatuor impleui¬
mus libros. Naturam uͦ eus uiniq exprimendam: in
huius quinti uoluminis seriem distulimus. P armonica ẽ.
facutas differencias acutoꝵ & grauium sonorum sensu ac
racione ꝑpendens. Sensus enĩ ac racio. quasi quedã facul¬
tatis armonice instrumta sunt. Sensus namq confusum
quiddam. ac ꝓcime tale quale ẽ. aluo quod sentit aduertit.
Racio ii diuidicat integritatem atq imas ꝑ sequitur diffe¬
rencias. Itaq sensus inuenit quidẽ confusa ac ꝓaeima
fusam ao proximã ueri similitudinem. Namq sensus nichil con¬
cipit integritatis. sed usq ad proximum uenit. racio a diudi¬
cat. Qelit siquis manu cireulum scribat. fortasse uere cir¬
culum oculus arbtorxtur. racio uero nullo modo eẽ id quod simu¬
latur intelligit. Hoc uero idenro ẽ. qm̃ sensus eirra matiam
uertitur. speciesq in ea comprehendit. quȩ ita sunt. Fluuioe

Expanded text:
ed de his paulo post loquemur; nunc dicendum est quae sit vis harmonicae, de qua tractare instituentes, quatuor libros implevimus. Naturam vero ejus unoque exprimendam in hujus quinti voluminis seriem distulimus. Harmonica est facultas differentias acutorum et gravium sonorum sensu ac ratione perpendens. Sensus enim ac ratio, quasi quaedam facultatis harmonicae instrumenta sunt. Sensus namque confusum quiddam ac proxime tale, quale est illud quod sentit, advertit. Ratio autem dijudicat integritatem atque unas persequitur differentias. Itaque sensus invenit quidem confusa ac proxima fusam ac proximam verisimilitudinem. Namque sensus nihil concipit integritatis, sed usque ad proximum venit. Ratio vero dijudicat, velut si quis manu circulum scribat, fortasse eum circulum vere oculus arbitretur. Ratio vero nullo modo esse id quod simulatur intelligit. Hoc vero idcirco est, quoniam sensus circa materiam vertitur, speciesque in ea compre
Abbreviated transcription (Latin):
Teraꝰ gͥ t̾minꝰ ad primũ: toni retinae ꝓpotcionem
Seđs uꝰ adpͥmũ. semitonũ minoris. Apotomes uͦ tcĩ

Expanded text:
terminus ad primum toni retinet proportionem. Secundus ad primum semitonii minoris. Apotomes vero ter
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽ reddi sonos. Idcireo enũ idẽ neruus suntendat᷑ ampli acutũ
sonat: si remittat᷑ graue. Quando enĩ tensior ẽ. uelociorẽ
pulsũ reddit. celeriꝰq reu̾tit᷑. ⁊ freg̃ncuis ac spissius aerẽ ferit.
Qui uͦ laddior ẽ. solũtos ac terdos pulsus effert. rarꝰq inbecillitate

Expanded text:
se est sonos. Idcirco enim idem nervus si intendatur amplius, acutum sonat; si remittatur, grave. Quando enim tensior est, velociorem pulsum reddit, celeriusque revertitur, et frequentius ac spissius aerem ferit. Qui vero laxior est, solutos ac tardos pulsus effert, rarusque ipsa imbecillitate
Abbreviated transcription (Latin):
leto aũt hoc mͦ fieri in aure consonanciã dic̃. Necesseẽ inquit¬
Q uelociorem quidẽ eẽ acueiorẽ sonũ. Hic igitur cũ gͣuẽ p̃cesserit.
in aurẽ celer ĩ greditur. Offensaq extrema eidẽ corporis parte. quasi
pulsꝰ itãto motu reuertit᷑: s iã segnior nec ita celer ut pͥmo ĩpetu

Expanded text:
lato vero hoc modo fieri in aure consonantiam dicit. Necesse est, inquit, velociorem quidem esse acutiorem sonum. Hic igitur cum gravem praecesserit, in aurem celer ingreditur, ostensaque extrema ejusdem corporis parte quasi pulsus iterato motu revertitur. Sed jam segnior, nec ita celeri, ut primo impetu
Abbreviated transcription (Latin):
xliiii. induas diesis hoc mͦ diuidimꝰ. Aufero differenciam ũ
occe xxxxii. ad ũi eoliiii. eaẽ . ccoxii. hano dimidiã parcior:
fient elxi. Henc ad uͣ dccc dexexii uingo fient. ũ deceelxxxxuiii.¬

Expanded text:
C. XL. IIII. in duas dieses hoc modo dividimus. Aufero differentiam V. C. XL. IIII. in duas dieses hoc modo dividimus. Aufero differentiam V. DCCC. XXX. II. et VI. C. XL. IIII. ea est CCC. XII. hanc dimidiam partior, fient C. L. VI. hos ad
Abbreviated transcription (Latin):
atq hẏpatemeson inchitimnatico genere tali racione partimur.
Sumo meses differenciã adlicanum meson diatonon id ÷ ñi.
deuiii. ad uͣ claxx iiii. en ẽ. ea ẽ. dlxxxui. hanc dimidiã parcior fiut̃.
colaexxuiii. eandẽ adicio numõ maiori. id ÷ uclaexx iiii. fient. u̾
cccolxx ii. que sit .N. licanos meson chromatice. Relinquunt᷑ gͥ duo
semitonia unũ int̾ licanon meson chromaticen ⁊ par hẏpaten me
int̾ parhipaten meson chromaticen ⁊ hypaten meson id ÷ ĩt̃
Qm̃ ea quȩ erat parhẏpate meson diatonos uł ea q̃ erat parhypa¬
temeson chromatice duos tonos distabat amesȩ optinens nu¬
merũ. u deccxxxii. ea en armonios genere erit licanos meson
en armonios. l. litã ꝑ notata duos nichil hominus ad meson
optinens tonos. Reliquũ gͥ semtoniũ ꝙ ẽ. int̾ lycanos me¬
son enarmonion ⁊ hẏpaten meson id̾ ÷ int̾ u̾ dece xxxii. ⁊ uĩ¬

Expanded text:
atque hypatemeson in chromatico genere tali ratione partimur. atque hypatemeson in chromatico genere tali ratione partimur. Sumo meses differentiam ad lychanon meson diatonon, id est, IIII. DC. VIII. ad V. C. LXXX. IIII. ea est D. LXX. VI. hanc dimLXXX. VIII. eamdem adjicio numero majori, id est V. C. LXXX. IIII. fiunt V. CCCC. LXX. II quae est. N. lychanos meson chromatice. Relinquuntur igitur duo semitonia, unum inter lychanon meson chromaticen, et parhypatemesoninter parhypatemeson chromaticen, et hypatemeson, id est inter imus. Quoniam ea, quae erat parhypate meson diatonos et parypate meson chromatice duos tonos distabat a mese omerum 5832, ea in enharmonio genere erit lychanos meson enharmonios, L littera pernotata, duos nihilominus ad mesen obtinens tonos. Reliquum igitur semitonium quod est inter lychanos meson enharmonion et hypaten meson, id est inter 5832
Abbreviated transcription (Latin):
¶xhis gͥ que p̃ dicta sunt incet̾is nõ arbitor diiciꝰ et̃. laboranduam
Adhoꝵ enim exemplar &iam reliqͣ tetra corda meson atq hẏpaton
texenda st̃. Ac pͥmũ qͥdẽ diatoniei generis meson tetracordum
hoc ordine describimus. Meses enĩ que ẽ .o. uii deuiii. sũmo tc̃iam
partem ea ẽ. ĩdxxexui. hanc eidẽ copulo fient ũi exliiii. easit.N.
hypatemeson diatesseron admesen continens cõsonanciam. hec
duob tonis ac semitonio ita diuiditur. Sũmo enĩ meses id ÷ ũũ. deuiii.
octauã partẽ q̃ ẽ. dlxxui. hanc eidem iungo fient. Sͣ elxxxxiiii.
ea ẽ licanos meson diatonos id ÷.m. Cuius it̾um pars sumatur octaua
ea ẽ. de del uui. Hanc eisdẽ adiungo fient. T̾ dece dexexii. easit .i.
parhẏpate meson ditonos tonum optinens ad licanon meson
diatonon: duob aut̃ tonis distans amese. Relinqͥt᷑ gͥ semitoniũ.
int̾ hẏpateneson diatonon ⁊ parhypatemeson diatonã õstttu¬

Expanded text:
itur quae praedicta sunt, in caeteris non arbitror diutius esse laborandum: ad horum enim exemplar etiam reliqua tetrachorda meson atque hypaton extendenda sunt. Ac primum quidem diatonici generis meson tetrachordon hoc ordine describemus. Meses enim, quae est. O. IIII. DC. VIII. sumo tertiam partem, ea est I. D. XXX. VI. hanc eidem copulo, fient VI. C. XL. IIII. ea sit H. hypate meson diatessaron ad mesen continens consonantiam; haec duobus tonis ac semitonio ita dividetur: sumo enim meses, id est IIII. DC. VIII. octavam partem, quae est D. LXX. VI. hanc eidem jungo, fient V. C. LXXX. IIII. ea est lychanos meson diatonos, id est. M. cujus iterum pars sumatur octava, ea est, DC. XL. XIII. hanc eisdem adjungo, fient V. DCCC. XXXII. ea est. I. parhypatemeson didiatonon, duobus autem tonis distans a mese. Relinquitur igitur semitonium inter hypaten meson diatonon et parhypaton meson diatonon constitu
Abbreviated transcription (Latin):
Udiuisuri: qm̃q necessarios sonos trib generib cantilonȩ ex in¬
bebit ista particio: musicas int̾im notas apponere. ut cũ diuisã
lineam isdẽ notulis signauerimꝰ: qđ unicuiq nom̃ sit facillirtie
possit agnosci. Ueteres enĩ musici ꝓpt̃ cõpendiũ serioionisi nex
in tegra semꝑ nomina. necesse eẽt apponere: e& cogitauere notulas
quasdam. qͥb neruoꝵ uocabula notarent᷑. easq ꝑgenera modosq
diuisere. Simul &xiam ac breuitate captantes. ut siquando mȩlos

Expanded text:
divisuri, quoniamque necessarios sonos tribus generibus cantilenae exhibebit ista partitio, musicas interim notas apponere, ut cum divisam lineam iisdem notulis signaverimus, quod unicuique sit nomen, facillime possit agnosci. Veteres enim musici propter compendium scriptionis, ne integra semper nomina necesse esset apponere, excogitavere notulas quasdam quibus nervorum vocabula notarentur, easque per genera modosque divisere, simul etiam hac brevitate captantes, ut si quando melos
Abbreviated transcription (Latin):
part̃ sibi st̃ ȩqͣlta : partim in equalia. Iuo curca soni qͦq partĩ sunt
eqͣles. partim uͦ st̃ in equalitate distantes.S ĩ his uocib quȩ nulla
in equalitate discordãt: nulla omĩno consonancia ẽ. Et enĩ con¬
sonancia ẽ dissimiliũ int̾se uocũ ĩ unũ redacta concordia.
Ue ue̾ro st̃ inȩqualia.

Expanded text:
partim sibi sunt equalia, partim inequalia. Quocirca soni partim sunt equals, partim vero sunt inequalitate distantes: sed in his vocibus que nulla inequalitate discordant, nulla omnino consonantia est. Est enim consonantia dissimilium inter se vocum, in unum redacta concordia. Que vero sunt inequalia,
Abbreviated transcription (Latin):
usq dalabi. Idcuto magnã eẽ custodiam rerpublice plato arbitrat᷑
musicã optime morat᷑a pudentq̃ coniunstã: Ita ut sit modesta ac

Expanded text:
usque delabi. Idcirco magnam esse custodiam reipublice Plato arbitratur, musicam optime moratam, pudenterque coniunctam, ita ut sit modesta ac
Abbreviated transcription (Latin):
disertte ꝓpͥetatẽ quantitatis poter̃ custodire. Nã cũ sit alia qͥdẽ dis¬
ereta quantitas. alia uͦ c̃tinua: eaq̃ disereta ÷: inminimo quidõ fini

Expanded text:
discretae proprietatem quantitatis poterunt custodire. Nam cum sit alia quidem discreta quantitas, alia vero continua, ea quae discreta est in minimo quidem fini
Abbreviated transcription (Latin):
partis tonoꝵ. Est eñi tonus ut dictũ ẽ. uigniti quatuor
unitatium. Et dr̃ toni pars tc̃ia: diesis cromatis molt. Item
oiematis molł hemioliĩ diatesseron ita partitur .uiiii. uiiui
cum quarta .i. excuiginti quatuor se& cuntrib Item chro¬
matis toniei : talis scđ̾m aristoxxenũ particio ẽ. xxii. xii.
aexxui. Scilicet ut induob int̾ualł singula semitoniũ
cõstituat & quod reliquũ ẽ inultimo. Atq inhis omĩbus
auş ꝓporciones que grauiori neruo sunt ꝓxime reliquã
que ad acutũ posita ẽ minime magnitudine suꝑant.
Sunt᷑ eñĩ ut dictũ ẽ . spissoꝵ generũ. Spissa quippe gene¬
ra sunt en armoniũ atq cromaticũ.Diatonica uͦ diuisio
ipsa quoq c̃. dupłex. Et molł quidẽ diatonici diusio ẽ. hoc
⁊octo semitoniũ. ⁊ quarta pars toni. dexxx uͦ. quod reli
nec suꝑantur ab ea parte que reliqua ẽ. Ite diatonici inei¬
tati cał particio ẽ. ut semitoniũ ac duos habeat integros

Expanded text:
partes tonorum; est enim tonus ut dictum est 24 unitatum, et dicitur toni pars tertia diesis chromatis mollis. Item chromatis hemiolii diatessaron ita partitur, 9, 9, 42. Estcum quarta, id est ex 24 sex cum tribus. Item chromatis thoniaei talis secundum Aristoxenum partitio est, 12, 12, 36. Scilicet ut in duobus intervallis singula semitonia constituat, et quod reliquum est in ultimo. At ue in his omnibus duae proportiones, quae graviori nervo sunt proximae, reliquam quae ad acutum posita est, magnitudine minime superant, sunt enim ut dictum est spissorum generum. Spissa quippe genera sunt enharmonium atque chromaticum. Diatonica vero divisio ipsa quoque est duplex. Et mollis quidem diatonici divisio est hoc et octo semitonium, et quarta parnec superantur ab ea arte quae reliqua est. Item diatonici incitati talis partitio est, ut semitonium ac duos habeat integros
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑare. Est aũt en armoniũ ⁊ cromaticũ spissũ. diatonicũ
uero non spissũ. Itaq en armoniũ scđ̃m aristoxenũ diuidit᷑
sic .ui.UI. xluiii. Ut int̾ grauẽ neriũ ac prope grauẽ sit.
quarta pars toni quȩ dr̃ diesis en armonios. cũ sit tonus.
XXIIII. unttatib constitutus. Item scđ̾m int̾uallum int̾¬
scđ̾m agraui neruo alt̾eium sit eadem quarta pars toni
Reliqui uero qui restant ex sexaginta qui tociꝰ ꝓporci¬
onis sunt int̾ terciũ agraui neruo. atq acutissimũ
quartũ ponuntur xluiii. & due ꝓporciones ad grauẽ
posite id ÷ ui. ad ui. unã reliquã adacutum locatã
idẽ xluiii. non uincuntur. Chromatis uͦ molł hanc fac

Expanded text:
superare; est autem enharmonium et chromaticum spissum, diatonicum superare; est autem enharmonium et chromaticum spissum, diatonicum vero non spissum. Itaque enharmonium secundum Aristoxenum dividitur sic 6, 6, 48, ut inter gravem nervum ac prope gravem sit quarta pars toni, quae dicitur diesis enharmonios, cum sit tonus 24 unitatibus constitutus. Item secundum intervallum a gravi nervo ad tertium, sit eadem quarta pars toni. Reliqui vero qui restant ex sexaginta qui totius proportionis sunt inter tertium a gravi nervo atque acutissimum quartum ponuntur 48, et duae proportiones ad gravem positae, id est 6 ac 6, unam reliquam ad acutum locatam, id est 48, non vincunt. Chromatis vero mollis hanc fac
Abbreviated transcription (Latin):
duode cim unitatũ. Huius gͥ erit pars quarta diesis. en ar¬
monios tres. Qm̃ uͦ exduob tonis acsemitonio diatesseron
consonancia uigitur: erit tota diatesseron exbis duodecĩ
ac seox unitatib constituta. S qm̃ sepe fit ut siusq adocta¬
uas uelimus deducere partes. no integros numeros s in
aliquas particulas incurramus: ideirco facienda quidẽ ẽ
duodecĩ. pars quarta que diesis enarmonios dr̃ sex. oc¬
taua aũt tres. Iuncta uͦ octaua cum quarta: sea scilicet
cũ tribus ut faciat diesin chromatis hemiolii. erunt no¬
uem. His igitur ita constitutis: tria genera. en armoniũ
chromaticum diatoni eũ. has aristoxono uidentur hab̾e
proprietates : ut alia eoꝵ dicantur spissa. ał minime.
Spissa sunt: quoꝵ due grauiores proporciones unã eam
quȩ ad acutum apposita ẽ. magnitudini non uincunt.
Non spissa uͦ. quaꝵ duȩ ꝓporciones unã reliquã poterunt

Expanded text:
duodecim unitatum, hujus igitur erit pars quarta diesis enharduodecim unitatum, hujus igitur erit pars quarta diesis enharmonios tres. Quoniam vero ex duobus tonis ac semitonio diatessaron consonantia jungitur, erit tota diatessaron ex his duodecim ac sex unitatibus constituta. Sed quoniam saepe fit ut si usque ad octavas velimus deducere partes, non in integros numeros, sed in aliquas particulas incurramus, idcirco quidem facienda estduodecim, pars quarta, quae diesis enharmonios dicitur, sex, octava autem tres; juncta vero octava cum quarta, sex scilicet cum tribus, ut faciat diesin chromatis hemiolii, erunt novem. His igitur ita constitutis, tria genera enharmonicum, chromaticum, diatonicum, has Aristoxeno videntur habere proprietates, ut alia eorum dicantur spissa, alia minime. Spissa sunt, quorum duae graviores proportiones: unam eam quae ad acutum apposita est magnitudine non vincunt. Non spissa vero quorum duae proportiones unam reliquam poterunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgenera tali racio¬
Ane partitur. Diuidit enim tonũ induas partes. atq
cum propria medietate id cum octaua tocus toni
apellat diesin chromatis hemiolu. rursus solam quartã
eius uocat diesin enarmonios. Cum igitur hec ita sint¬
cumq generum diuisio scđm eum sit duplex. unum
quidẽ genus ẽ molliꝰ aliud uͦ incitacius. Ꝙ mollius
quidem ẽ. en armoniũ in citacius uero diatonicum.
Inter hec uero consistit chromaticũ incitacioni molliciei¬
quȩ participans. fuit igitur scđm ordinẽ. differencie
ꝑmixtoꝵ generum sex. Una quidẽ enarmonii.
Tres aũt chromatici. idẽ chromatici molł. ⁊ chromatiei
hemiolii. & chromatiei toniei. Bue uͦ reliꝙ̃ diatonici mollis
atq incitati. Quoꝵ omiũ. tał scd̃m aristoxenũ diuisio ẽ a
Im̃ enĩ quarta pars toni diesis enarmonios nuncupari
p̃dicta ẽ. qm̃ q̃ aristocenus non uoces ipsas int̾se comparat
s differenciã uocũ int̾uallũq medtur : ⁊ scđ̾m eũ tonus ẽ

Expanded text:
genera tali ratione partitur. Dividit enim tonum in duas partes, atque cum propria medietate, id est cum octava totius toni, appellat diesin chromatis hemiolii. Rursus solam quartam ejus vocat diesin enharmonios. FIGURcumque generum divisio secundum eum sit duplex, unum quidem genus est mollius; aliud vero incitatius. Et mollius quidem est enharmonium, incitatius vero diatonicum. Inter haec vero consistit chromaticum incitatione mollitieque participans; fiunt igitur secundum hunc ordinem differentiae permixtorum generum sex. Una quidem enharmonii, 3, autem chromatici, id est chromatici mollis, et chromatici hemiolii, et chromatici thoniaei. Duae vero reliquae diatonici, mollis atque incitati. Quorum omnium talis secundum Aristoxenum divisio est. Quoniam enim quarta pars toni diesis enharmonios nuncupari praedicta est, quoniamque Aristoxenus non voces ipsas inter se comparat, sed differentiam vocum intervallumque metitur, et secundum eum tonus est
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥmͦ ꝑparuis sinas mutaciones hinc aliquid ꝑmutaret᷑. recens qͥdẽ
minime sentarẽ: Post uͥ magnã facẽ differenciã. ⁊ ꝑaures ad animi

Expanded text:
 parvissimas mutationes hinc aliquid permutaretur, recens quidem minime sentiri, post vero magnam facere differentiam et per aures ad anim
Abbreviated transcription (Latin):
cũ . iinͦ. tres suꝑent. quarta pociꝰ quã t̃cia minucior inuenit᷑. Super¬
parciens uͦ iã quodãm asimplicitate discedit. Duas enĩ uł tres ud .iiiͬi.
habet insuꝑ partes. ⁊ asimplicitate discedens exub̾at ad quandam
parciũ pluralitatẽ.Rursus multiplicitas om̃is in ĩtegritate se

Expanded text:
cum quatuor tres superent, quarta potius quam tertia minutior invenitur. Superpartiens vero jam quodammodo a simplicitate discedit. Duas enim, vel tres, vel quatuor habet insuper partes, et a simplicitate discedens exuberat ad quamdam partium pluralitatem. Rursus multiplicitas omnis in integritate se