comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitus e dehis quȩ sunt mundo : quȩ cum mundo utiq:
transitura sunt : & diuisus ẽ in multasscilic&¬
sollicitudinũ miseriarũ: Ouȩ distractus
non ẽ:
huius locinuptiarũ angustias describere
a quasi in
communibus locis rehorico exultare sermone plenus
suꝑhacre contraheluidiũ & in eo librs quẽ ad eusthochiũ
scripsi arbitror absolutũ: Certe & tertulianus dum
adhuc e&̃ adalescens lusit in hac materia : & p̃ceptor m̃s
uersibus explicauit : nunc illad breuiter admon eo in
latinis codicibus hunc locũ ita legi: diuisa ẽ mulier &
qualitate loci sic edis sertum sit tamen non ẽ a postolicȩ
ueritatis : siquidem apłs itascripsit : ut supra transtulim
sollicitus ẽ quȩ sunt mundi quo modo placeat uxori: &
diuisus ẽ & hac sententia definita trans greditur ad
uirgines & continentes & ait: mulier in nupta & uirgo
cogitat quȩ sunt dñi ut sit sca corpore & spũ non omnis

Expanded text:
sollicitus est de his quae sunt mundi, quae cum mundo utique transitura sunt: et divisus est, in multas scilicsollicitudinum partes, miseriarumque distractus. Non est hujus loci nuptiarum angustias describere, et quasi in communibus locis rhetorico exsultare sermone. Plenius super hac re contra Helvidium, et in eo libro quem ad Eustochium scripsi, arbitror absolutum. Certe et Tertullianus cum adhuc esset adolescens lusit in hac materia. Et praeceptor meversibus explicavit. Nunc illud breviter admoneo, in Latinis codicibus hunc locum ita legi: Divisa est virgo etque pro qualitate loci sic edissertum sit, tamen non est Apostolicae veritatis. Siquidem Apostolus ita scripsit, ut supra transtulimus: Sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, et divisus est; et hac sententia definita, transgreditur ad virgines et continentes, et ait: Mulier innupta, et virgo cogitat quae sunt Domini, ut sit sancta corpore et spiritu. Non omnis
Abbreviated transcription (Latin):
cestas ꝑsonas eligũ at constringam: Pruo enTis iuri est ac pruden¬
tium feminarũ : dissimularȩ immoe mendare quod se intellegaNT
&indignaris ibi quã mibi Net in monitorem maledicta congerere :
Quiut sus dem teneatur crimimbus : certe in eomelior est qđ
sua cimala non placent : Cudio religiosam habere tematrẽ
multorum annorũ uiduã quȩ aluit &erudiuit in fanem:
acpost studia galliarũ quȩ uel floreis sima suiT misitro¬
mam non parcers sumptibus : & abseniã filiis pe sustinens fu¬
turorũ ut ub tatem gallic tutorẽq sermonis grauitas ro¬
mana condir& : Nec calcaribus inte sed frenis uter&ur
Qđ & indissestissimis uiris gretiȩ legimus : quiasianũ tumorẽ
attico siccabat̃ salȩ & iuxurianes flagellis uineas falcibusrepri¬
mebant : ut ȩlo que die torcularia non uerborũ pampinis sed ser¬
suum quasiuuarũ exprȩssionibus redun dar&.
anctu suscipȩut parenem : ama ut nutricem uenera reut scũm:

Expanded text:
certas personas eligam atque perstringam. Prudentis viri est ac prudentium feminarum dissimulare, immo emendare, quod in se intellegant, et indignari sibi magis quam mihi nee in monitorem maledqui, ut isdem teneatur criminibus, certe in eo melior est, quod sua ei mala non placent. Audio religiosam habere te matrem, multorum annorum uiduam, quae aluit, quae erudiuit infantem et post studia Galliarum, quae uel florentissima sunt, misit Romam non parcens sumptibus et absentiam filii spe sustinens futurorum, ut ubertatem Gallici nitoremque sermonis grauitas Romana condiret nec calcaribus in te sed frenis uteretur, quod et in disertissimis uiris Graeciae legimus, qui Asianum tumorem Attico siccabant sale et luxuriantes flagellis uineas falcibus reprimebant, ut eloquentiae torcularia non uerborum pampinis, sed sensuum quasi uuarum expressionibus redundarent. hanc tu suspice ut parentem, ama ut nutricem, uenerare ut sanctam.
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑtin&. Doc& enim iuxta sententiã dñi uxorem
excepta causa fornicationis non repudiandã & repu¬
diatam uiuomarito alteri non nubere aut ceste ui rosuo¬
debere reconciliuri: his autem quos in matrimoniode¬
praebendiss& fides hoc est siunus credidiss& eduobus
p̃cipit nec redens repudi& non credentem causisq: ex¬
positis quod candidatus fidei sit infidelis si noll& acrededi
discedere: Econtrario iub& siinfidelis repudi & fidelem
proptersidem xp̃i discedere debere credentẽ necͦ iugẽ
plensque contemnentes apłiiussionem : iunguntur genti¬
libus & templax p̃i idolis prostituunt. Necintellegunt
fidelium coniunctioni : que habentes maritos in xp̃o
postea crediderunt non his quȩ cũ xpĩa nȩ essent nup¬
serunt gentilibus : ad qua salibi loquitur : nolite iugũ
decere cum infidelibus. que enimpasticipatio iustitiae
ad iniqui tatẽ : aut quȩ soci& as luci ad tenebras : que

Expanded text:
non pertinet. Docet enim juxta sententiam Domini, uxorem, non pertinet. Docet enim juxta sententiam Domini, uxorem, excepta causa fornicationis, non repudiandam, et repudiatam, vivo marito, alteri non nubere, aut certe viro suo reconciliari debere. His autem quos in matrimonio deprehendisset fides, hoc est, si unus credidisset e duobus, praecipit ne credens repudiet non credentem. Causisque expositis, quod candidatus fidei sit infidelis, si nolit a credente discedere: e contrario jubet, si infidelis repudiet fidelem propter fidem Christi, discedere debere credentem, ne  Al. npleraeque contemnentes Apostoli jussionem, junguntur gentilibus, et templa Christi idolis prostituunt; nec intelliguntfidelium conjunctioni, quae habentes 252 maritos, in Christum postea crediderunt; non his, quae cum Christianae essent, nupserunt gentilibus, ad quas alibi loquitur: Nolite jugum ducere cum infidelibus. Quae enim participatio justitiae cum iniquitate? aut qu
Abbreviated transcription (Latin):
homini sic eẽ . Vbi adnuptias uenis nondicis bonũ
est nubere quia non potes iunge quã uri sed dices
melius ẽ nuberequã uri : Si ꝑ senuptiebone sunt noli
illas incendio comparari sed dic simplicit̃ bonumẽ
nubere : suspecta ẽ mihi bonitas eius Reiquã magni¬
tudo alterius malimalũ eẽ cogit inferius. Ego autem
non leuius malũ sed simplex perse bonum uolo
Hucusque primũ capitulũ edissestum ẽ : uenia mus
adsequentiã. His autẽ qui in matrimonio iuncti sunt
Precipio non ego sed dñs uxorẽ a uiro non discedere.
Quod si discesserit : manere innuptã. aut uirdsuo re
conciliuri: &uiruxorẽ non dimittat: Nam c&eris ego
dico non dñs : Siquis frater uxorẽ hab& infidelem &
hac consentit habitarecum illo: non dimittat illam
&c&era usque ad eũ locum ubi ait Vnusquis que autem¬
sicut uocauit eũ ds̃ ita ambul&: & sicut in omnibus
ecclesiis doceo : Hic locus ad p̃sentẽ controuersium

Expanded text:
homini sic esse. Ubi ad nuptias venis, non dicis, bonum homini sic esse. Ubi ad nuptias venis, non dicis, bonum est nubere, quia non potes jungere, quam uri; sed dicis: Melius est nubere quam uri. Si per se nuptiae sunt bonae, noli illas incendio comparare: sed dic simpliciter, bonum est nubere. Suspecta est mihi bonitas ejus rei, quam magnitudo altnon leuius malum, sed simplex per se bonum uolucusque primum capitulum edissertum est, veniamus ad sequentia. His autem qui matrimonio juncti sunt, praecipio non ego, sed Dominus, uxorem a viro non discedere. Quod si dconciliari: Et vir uxorem non dimittat. Nam caeteris ego dico, non Dominus: Si quis frater uxorem habet infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittet illam; et caetera usque ad eum locum, ubi ait: Unusquisque sicut vocavit eum Deus, ita ambulet, et sicut in omnibus Ecclesiis doceo . Hic locus ad praesentem controversiam
Abbreviated transcription (Latin):
nent nubant Id ipsũ qđ supra prpter fornicationes
autẽ & neẽpta uos satanas ꝓpt̃ in continentiã uram:
ped ditque causũ cur dixerit si non secontinet̃ nubiq̃l:
melius ẽenim nubere quã uri: Ideo melius ẽ nubers
quiapeius ẽ uri. Polle ar dorem libidinis & nondicit
melius ẽ nubere. Melius semꝑ ad conparationẽ d&e¬
rioris respicit non ad simplicitatẽ in comparase¬
bilis perseboni uelut sidicen& melius ẽ unũ oculũ
habere quã nullum melius est uno innitipede
& alteram corporis pastem baculo sustenta requam
fractis crurib repere Quodagis a postolȩ : nontibi
credo dicenti & suimperitus sermone non tameri
scientia : quomodo illud debamilitate descendit qui non
non sum dignus uocareͥ apłs & mihiminimo ominium
apłorum & tam quã ab ostiua: sic & hoc humilitatis dict̃
puto Nostisermonem ꝓpri&atis : quã obrem & deephi¬
menide & demenandio & de arcto quȩ dã sumes
testimoniã ubi de continentia loqueris & uirginitate.

Expanded text:
upra, Propter fornicationes autem, Et, Ne tentet vos Satanas, propter incontinentiam vestram. Redditque causam, cur dixerit, Si se non continent, nubant. Melius est enim nubere, quam uri. Ideo melius est nubere, quia pejus est uri. Tolle ardorem libidinis, et non dicet, melius est nubere. Melius enim semper ad comparationem deterioris respicit, non ad simplicitatem incomparabilis per se boni. Velut si diceret: Melius est unum oculum habere, quam nullum: melius est uno inniti pede, et alteram partem corporis baculo sustentare, quam fractis cruribus repere. Quid ais, Apostole? Non tibi credo dicenti, Etsi imperitus sermone, non tamen scientia. Quomodo illud de humilitate descendit, Quia non sum dignus vocari Apostolus. Et, Mihi minimo omnium Apostolorum. Et, Tamquam abortivo, sic et hoc humilitatis dictum puto. Nosti sermonum proprietates, quamobrem, et de Epimenide, et de Menandro, et 251 de Arato quaedam sumis testimonia. Ubi de continentia loqueris et virginitate:
Abbreviated transcription (Latin):
doergo uirginibus fornicationis periculũ concedit
monia : melius ẽ enim lic& alterũ & tertium unum
uirũ nos se quam plurimos. Id est tolerabilius ẽ uni
homini pstitutam esse quam multis: siquidem & illa
dicens arguitur ad nõ quod non sit uir eius: Vbi enim
numerus maritorum ẽ ibiuir qui ꝓpriȩ unus ẽ esse
desistic una costa a principio inunum uxorẽ uersa est
&erunt inquit duo inuna carnẽ non tres neque quat¬
tuor : alio quiniam non duo si plures: primus lamech
sanguinarius & homicidaiinam carnem induas diu¬
sit uxores: fratricidiũ & digamiũ ẽadẽ cataclismi poena

Expanded text:
do virginibus ob fornicationis periculum concedit monia. Melius est enim, licet alterum et tertium, unum virum nosse, quam plurimos, id est tolerabilius est uni homini prostitutam esse, quam multis. Siquidem et illadicens, arguitur a Domino, quod non sit vir ejus; ubi enim numerus maritorum est, ibi vir, qui proprie unus est, esse desiit. Una costa a principio in unam uxorem versa est. Et erunt, inquit, duo in carnem unam, non tres, neque quatuor, alioqui jam non duo, sed plures. Primus Lamech sanguinarius et homicida unam carnem in duas divisit uxores; fratricidium et bigamiam eadem cataclysmi de
Abbreviated transcription (Latin):
neratione filii suscepisse: Sarram intipo ecđae cui
defecerant muli ebria : maledictionem sterilitatis.
pastus bene dictione mutasse : Quodrebecca ierit qua¬
si ꝓph&es interrogare dñm & audierit abeo duȩ
gentes & duo populis inute rotuo: Quodia cob in

Expanded text:
neratione filii accepisse. Saram in typum Ecclesiae, cui neratione filii accepisse. Saram in typum Ecclesiae, cui defecerant muliebria, maledictionem sterilitatis, partus benedictione mutasse. Quod Rebecca ierit quasi Prophetes interrogare Dominum, et audierit ab eo, Duae gentes et duo populi in utero tuo sunt .
Abbreviated transcription (Latin):
matusalã. lamech Noe omnes habuisse uxores
& ex disententia filios procreasse: quasi genera¬
tionfs ordo & historia conditionis humanȩsine
coniugibus & liberis potuerit enarrari : Iste ẽ in¬
quit e noch. qui ambulauit cũ dõ & raptꝰ in calo est:
Iste noe qui cumes sent utique multȩ uirgines ꝓpter
acatem solus cumfilus & uxoribus naufrago orbeser¬
uatus est: Pursus postdiluuiũ quasi altero principio
generis humani uirorũ &ux orũ paria iunguntur:
& ex inte gio generationis instaurat᷑ benedictio
Crescite & multiplicamini & repl& &errã : in suꝑ &iã
comedendurũ carniũ licentia relaxatur : & om̃e
quod mou&ur. uobiserit inȩscam sicut holera berbarũ
decliuobis uniuerra : Currit ad abraham Isaac & ia¬
cob & quibus priortrigamus secundus monogamus
testius quattuo uxorum ẽ liae racheł balȩ & telphȩ:
& ad serit abrahã obfidei meritum benedictionẽ inge¬

Expanded text:
Mathusalem, Lamech, Noe, omnes habuisse uxores, Mathusalem, Lamech, Noe, omnes habuisse uxores, et ex Dei sententia filios procreasse quasi generationis ordo et historia conditionis humanae, sine conjugibus et liberis potuerit enarrari: « Iste, inquit, est Enoch, qui ambulavit cum Deo, et raptus in coelum est. Iste Noe, qui, cum essent utique multi virgines propter aetatem, solus cum filiis et uxoribus naufrago orbe servatus est. Rursus post diluvium, quasi altero principio generis humani, virorum et uxorum paria junguntur, et ex integro generationis instauratur benedictio: Crescite et multiplicamini et 243 replete terram . » Insuper etiam comedendarum carnium licentia relaxatur: Et omne quod movetur, erit vobis in escam: sicut olera herbarum dedi vobis universa . Currit ad Abraham, Isaac, et Jacob, e quibus prior trigamus, secundus monogamus, tertius quatuor uxorum est: Liae, Rachel, Balae, et Zelphae; et asserit Abraham ob fidei meritum, benedictionem in ge
Abbreviated transcription (Latin):
ad ȩquatur: Proponam igitur manifestioribus uerb̵ s
& habentibus aliquã consequentiã argumenta eius
& exemplum denuptus. Eodemq: ordine om̃a que
ab eodicta sunt digeram: Nec molestũ lectori sit si
nausium eius & uomitũ legere conpellatur : libentis
antidotũ xp̃ibib& cum diaboli uenena prȩcesseritt
Audite patient᷑ uirgines. audite queso uoluptuosis¬
sinũ contionatorem : immo quas isyrenarũ cantus
& fabuls clausa aure transit ȩxrãs feste paulis per
iniurias putate uos cum dñocrucifixas phariseorum
propter quod dimitt& homo patrem & matrẽ
suũ & adhȩrebit uxori suȩ : & erunt duo in unu
carne: Acne forsitandiceremus hoc scriptũ in
ueteri testamento ad serit adño quoq: id ipsũ it
euangelio confirmari quod ds̃ conunxit homo
non separ& statimq subiecit: Crescite & mul¬
tiplicamini & repl&uerrã xper or dinẽ repli¬
cat. seth enos chainan malileel iar&h enochi

Expanded text:
adaequatur. Proponam igitur manifestioribus verbis adaequatur. Proponam igitur manifestioribus verbis et habentibus aliquam consequentiam, argumenta ejus et exempla de nuptiis, eodemque ordine omnia, quo ab eo dicta sunt, digeram. Nec molestum lectori sit, si nauseam ejus et vomitum legere compellatur. Libentius antidotum Christi bibet, cum diaboli venena praecesserint. Audite patienter, virgines; audite, quaeso, voluptuosissimum concionatorem, immo quasi sirenarum cantus et fabulas clausa aure transite. Vestras ferte paulisper injurias; putate vos cum Christo crucifixas, Pharisaeorum Propter quod dimittet homo patrem et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. . Ac ne forte diceremus hoc scriptum in veteri Testamento, asserit a Domino quoque idipsum in Evangelio confirmari, Quod Deus conjunxit, homo non separet: statimque subnectit, Crescite et multiplicamini, et replete terram ; et per ordinem replicat, Seth, Enos, Cainam, Malaleel, Jared, Enoch,
Abbreviated transcription (Latin):
ex plecero & illum utrius que instrumenti nubeo pp̃s¬
sero: ad sumam exempla secularis quoque littera¬
turȩ ad quam & ipse ꝓuocat : Doc eamq: &iã interphi¬
losofos & egregios in republica uiro suirtutis. uo luptuosis¬
tatibus id est phitagoram & platonem & aristidem
aristippo & ept coro & alcibiadi ab omnibus so¬
lere proferriuos queso utriusq: sexus uirgines
& continentes mariti quoque & digami. Vt conatꝰ
meos orationibus adiuu&is. cunctorũ in cõmune
lo uinia us hostis ẽ: Nam quia ȩqualia omniũ ad se¬
rit merita tam uirginitati facit iniuriam dum
eanuptis comparat quam & nuptiis: sic eas licitas
adserens ut scđa & tertia matrimonias sed& di¬
gamis & trigamis aduersarius ẽ: ibi ponens schor¬
tatores quondã & libi dino sissimos postpenitentiã
ubi duplicata & triplicatamatrimonia Nisi quod in eo
digami & trigami dolere non debent: Qui autem schor¬
tator & penitens in regno caelorum &iam uirginibus

Expanded text:
explevero, et illum utriusque instrumenti nube oppresexplevero, et illum utriusque instrumenti nube oppressero, assumam exempla saecularis quoque litteraturae, ad quam et ipse provocat. Doceboque etiam inter philosophos et egregios in republica viros, virtutes voluptatibus, id est, Pythagoram, Platonem et Aristidem, Aristippo, Epicuro et Alcibiadi ab omnibus solere praeferri. Vos, quaeso, utriusque sexus virgines et continentes, mariti quoque et digami, ut conatus meos orationibus adjuvetis. Cunctorum in commune Jovinianus hostis est. Nam qui aequalia omnium asserit merita, tam virginitati facit injuriam, dum eam nuptiis comparat, quam et nuptiis, sic 242 eas licitas asserens, ut secunda et tertia matrimonia. Sed et digamis et trigamis adversarius est, ibi ponens scortatores quondam et libidinosissimos post poenitentiam, ubi duplicata et triplicata matrimonia: nisi quod in eo digami et trigami dolere non debent, quia idem scortator et poenitens in regno coelorum etiam virginibus
Abbreviated transcription (Latin):
c&eris operibus eiusdem meriti nititur ad ꝓbare cos
qui plena fide in baptismate renati sunt adibolo
nom pos sesubuerti: Testiũ proponit inter abstinen¬
tiã ciborum & cum gratiarum actione ꝑceptionem:
eorum nullũ esse distantiã: Quastũ quod extremũ
est omnium qui suũ baptis ma reseruauerint : unã
serpentis antiqui his consilus draco deparadisohomi¬
nem expulit : Nam & saturitatem ieunus prȩferendo
reꝓmisit eos in mostales futuros: quasinum quam pos¬
sintcorruere : & dum diuinitatẽ aequalem cumdõ
pollic&ur expulit eos deparadiso: ut qui nudi & ex¬
pediti& absque ulla macula uirgines dñi consortio
fiebantur deiecti in uallem lacrimarũ tunicis con¬
sutis & pellitiis uestirentur: Sedne lectort̃ diutius
morer: sequar uestigia partitionis expositȩ & ad¬
uersus singulas propositiones eius scripturarum uel
maxime nitar testimoniis: Ne querulus garreat se
eloquentia magis quã ueritate superatum: Quodsi

Expanded text:
eris operibus, ejusdem esse meriti. Nititur approbare eos qui plena fide in baptismate renati sunt a diabolo non posse subverti. Tertium proponit, inter abstinentiam ciborum et cum gratiarum actione perceptionem eorum nullam esse distantiam. Quartum, quod et extremum, esse omnium qui suum baptisma servaverint unam serpentis antiqui, his consiliis draco de paradiso hominem expulit. Nam et saturitatem jejuniis praeferendo, repromisit eos immortales futuros, quasi numquam possent corruere; et dum divinitatem aequalem Deo pollicetur, expulit eos de paradiso, ut qui nudi et expediti, et absque ulla macula virgines, Domini consortio fruebantur, dejecti in vallem lacrymarum, tunicis consutis et pelliceis vestirentur. Sed ne lectorem diutius morer, sequar vestigia partitionis expositae, et adversus singulas propositiones ejus, Scripturarum vel maxime nitar testimoniis: ne querulus garriat, se eloquentia magis quam veritate superatum. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando finem & essecessar& : Nunc uero cum
breuis sit nontam tristitia quam tribulationepti¬
arum quid accipia mus uxores quas cito cogimur ad
mittere : & quiflent inquit & gaudent & emunt & utun¬
tur hoc mundo sic sint quasi nonfleunt gaude int emat
utant hocmundo ꝓ̃terit enĩ figunt huias inundi. Si mundes
transit quo uniuers a claudunt᷑ immo figura & conuersatio
haec mundi quasi nubes p̃terit inter caera mundio pera&
nuptiȩ p̃teribunt Me que enim post resurrectionẽ coniugia:
Si autẽ mors finis ẽnuptiarũ : cur necessitatẽ non in uolun¬
tatẽ uertimus & quod inuitis extor quendũ ẽ cums pe¬

Expanded text:
aliquando finem, et esse cessaret. Nunc vero cum aliquando finem, et esse cessaret. Nunc vero cum brevis sit non tam laetitia, quam tribulatio nuptiarum, quid accipimus uxores, quas cogemur cito amittere? Et qui flent, inquit, et gaudent, et emunt, et utuntur hoc mundo, sic sint, quasi non fleant, gaudeant, emant, utantur hoc mundo. Praeterit enim figura hujus mundi . Si mundus transit, quo universa clauduntur: immo figura et conversatio hujus mundi, quasi nubes, praeterit, inter caetera mundi opera et nuptiae praeteribunt. Neque enim erunt post resurrectionem conjugia. Si autem mors finis est nuptiarum: cur necessitatem non in voluntatem vertimus? Et quod invitis extorquendum est, cur
Abbreviated transcription (Latin):
statim sere frenauit & aliud inferendo infirmauit quod
concesserat dicens Tribulatione tamen carnis habebuit
huius modi: Qui sunt isti quitribulationẽ carnis habebunt :
quibus supra indulserat si acceperis uxorẽ non peccasti
& sinupserit uirgo non peccauit tribulationẽ inquit car¬
nis habebunt huius modi: Nos ignari rerũ putabumus¬
nuptius saltim carnis habere laitiã. Si autẽ nubentibus
& in carne tribulatio ẽ inquaso luuidebantur habere de¬
litius
quiderit reliquũ ꝓpter quod nubant cum
& inanima & in ipsa cirne tribulatio sit:
tem uobis parco: sic ait obtendo carnistri¬
bulationem quasi non maiora sint ꝓpter q̃ nubere non
debeatis Igitur hocdico fr̃stempus breue ẽ reliquũ ẽ
ut & qui habent uxores sic sint tamquã non habentes⁊
Nequu quã iamde uirginibus disputo quas nulla ambigu¬
ꝓpe&iam si non gentis uiueremus annis ut antiqui
homines tamen breueputandum e& quod habene

Expanded text:
statim se refrenat , et aliud inferendo, infirmavit quod statim se refrenat , et aliud inferendo, infirmavit quod concesserat, dicens: Tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi. Qui sunt isti qui tribulationem carnis habebunt? Quibus supra indulserat: Si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit virgo, non peccavit : tribulationem tamen carnis habebunt hunuptias saltem carnis habere laetitiam. Si autem nubentibus etiam in carne tribulatio est, in qua sola videbantur habere delicias, quid erit reliquum propter quod nubant, cum et in anima, et in ipsa carne tribulatio sit? Ego autem vobis parco. Sic, ait, obtendo carnis tribulationem, quasi non majora sint propter quae nubere non debeatis. Igitur hoc dico, fratres: Tempus breve est. Reliquum est, ut qui habent uxores, sic sint tamquam non habentes. Nequaquam jam de virginibus disputo, quos nulla ambiguominus prope est. Etiamsi nongentis viveremus annis, ut antiqui homines, tamen breve putandam esset, quod haberet
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quomodo placeat dõ. Qui autẽ cumuxore ẽ : sollicitus
ẽ quȩ sunt mundi quomodo placeat uxori & diuisus est
Intueamurcur arũ uirginss maritique disttentias iurgo
dño maritus uxori placere desiderat: &ixcori placeat

Expanded text:
modo placeat Deo. Qui autem cum uxore est, sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, et divisus est. Intueamur curarum virginis, maritique 260 distantias. Virgo Domino, maritus uxori placere desiderat, et ut uxori placeat
Abbreviated transcription (Latin):
ut manifestius loquar seruus uxoris es : Noli propt̃ hoc habere tristi¬
tiam : Tecde amissa uirginitate suspires : sed &iam sipotes causas
aliquas inuenire discidii ut libertatẽ pudi citiae ꝑ fruaris noli
salutẽ tuã cum alterius in teritu quaerere : Hab&o paulis ꝑ uxorẽ
Nec p̃curras morantẽ : expecta dum sequitur: Siegeris patient᷑
coniunx mutabitur in sororẽ : In eo quoq: loco ubi tractauimus
autẽ do tãquã misericordiam consecutus ad̃o ut sim fidelfs ita
uirginitatẽ extulimus : ut nuptiarũ ordinẽ seruaremus : Si uir¬
ginitatẽ đñsimperass& : uidebatur nuptias condemnare & hominũ

Expanded text:
ut manifestius loquar 217 servus uxoris es, noli propter hoc habere tristiut manifestius loquar 217 servus uxoris es, noli propter hoc habere tristitiam, nec de amissa virginitate suspires. Sed etiam si potes causas aliquas inuenire discidii, ut libertatem pudicitiae perfruaris, noli salutem tuam cum alterius interitu quaerere. habeto paulisper uxorem nec praecurras morantem: expecta, dum sequitur. si egeris patienter, coniux mutabitur in sororem. In eo quoque loco, ubi tractauimus, autem do, tamquam misericordiam consecutus a domino, ut sim fidelis, ita uirginitatem extulimus, ut nuptiarum ordinem seruaremus: si uirginitatem dominus imperasset, uidebatur nuptias condemnare et hominu
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃putio uocatus est non circumdatur. lic& quidam prudentis simi
int̃pretes scripturarũ hoc decircũ cisione & seruitute dictũ ẽẽ
contendunt nonne apertissime foed ara seruauimus nupd ixi¬
mus enĩ: Si inp̃putio quisuocatus est: ñ circũ cidatur: Habebas
inquit uxorẽ cũ credidisti : tuolifidem xp̃i causam putare discidii:
quia in pace nos uocauit ds̃ : Circũ cisio nibil est. & p̃putiũ nibil aẽ
sed obseruito mandatorum đi : Nihilenim prodest absq: operib:
caelibatus & nuptiae : cũ &iam fide se quȩ pro priae xp̃i anorũ est
si opera non habuerit mortuaee dicatur : Et haclege uirgines quoq:
uestae & iunonis uniuirae : in scãrum quae ant ordine numerari:
Etspaululum: Seruus uocatus es : non sit tibicurae: Sed & si potes
liber fieri : magis utere : Etiã sibabes inquit uxorem & illi alliga¬
tus es & soluis debitum : & non habes tuicorporis potestatẽ: Atq

Expanded text:
in praeputio uocatus est: non circumcidatur, licet quidam-prudentissimi in praeputio uocatus est: non circumcidatur, licet quidam-prudentissimi interpretes scripturarum hoc de circumcisione et seruitute dictum esse contendant, nonne apertissime foedera seruauimus nuptiarum? diximus enim: \'si in praeputio quis uocatus est, non circumcidatur.\' habebas, in.quit, uxor, cum credidisti; noli fidem Christi causam putare discidii, quia in pace nos uocauit deus. \'circumcisio nihil est et praeputium nihil est, sed obseruatio mandatorum dei\'. nihil encoelibatus et nuptiae: cum etiam fides, quae proprie Christianorum est, si opera non habuerit, mortua esse dicatur, et hac lege virgines quoque Vestae et Junonis univirae, in sanctarum queant ordine numerari. Et post paululum: Servus vocatus es, non sit tibi curae: sed et si potes fieri liber, magis utere . Etiam si habes, inquit, uxorem, et illi alligatus es: et solvis debitum, et non habes tui corporis potestatem: atque
Abbreviated transcription (Latin):
cũ &ipsam reginã hoc est eccłam saluatoris in uestitu de aurato
eadem uari&ate circũ datã dixerimus : Sed & in consequentibus
de coniugio disputanites: eundem sensum secuti sumus hic locus
ad p̃sentem contro uersiam non ꝑtin& : Doc& enĩ iuxta senten¬
tiam dñi ux orẽ excepta causa fornicationis non repudiandam :¬
& repudiatã uiuo marito alteri non nubere. autcerte uiro suo debere
econciliari : Nec non & in alio loco : Mulier alligata ẽ : quanto tp̃re¬
uir eius uiuit: Quod sidormierit uir eius: liberata est cuiuult nubat
in dño : primas cum&bnico ꝓhib&: Aperiant quȩso aures obtrec¬
tatores mei : &uideant me secundas & tertias nuptias indño
concessis se: Qui secundas & terrtias nondam naui: primum
potui damnare matrimonium : In eo quoq: loco ubi inter p̃tantur
capitulũ apłi circũ cisus aliquis uocatus est. non adducat p̃putium

Expanded text:
ti eBt, cum et ipsam reginam, hoc est ecclesiam saluatoris, in uestitu ti eBt, cum et ipsam reginam, hoc est ecclesiam saluatoris, in uestitu eadem varietate circumdatam dixerimus? « Sed et in consequentibus de conjugio disputantes, eumdem sensum secuti sumus. Hic locus ad praesentem controversiam non pertinet. Docet enim juxta sententiam Domini, uxorem excepta causa fornicationis non repudiandam, et repudiatam, vivo marito, alteri non nubere: aut certe viro suo debere reconciliari. Necnon et in alio loco: Mulier alligata est, quanto tuir eius uiuit: quod si dormierit uir eius, liberata est: cui uult, nubat, in domino, primas cum ethnico prohibet. Aperiant, quaeso, aures obtrectatores mei et uideant me secundas et tertias nuptias in domino concessisse. qui secundas et tertias non damnaui, primum potui damnare matrimonium? in eo quoque loco, ubi interpretamur capitulum apostoli: circumcisus aliquis uocatus est: non adducatpraeputium.
Abbreviated transcription (Latin):
Acsine putaremus donũ hominis contẽnendum: addidit: Nam
& ego qued donaui : siquid donaui : propt̃ uos corã xp̃o: Diuersa dona sun
xp̃i : Vnde & ioseph intrpo eius uariã habebat tomicã & in psalmo qua¬
dra gesimo quarto. adstitit regina adextris eius inuestitu de aurato cit¬
cum data uari&ate : & p&rus apłs sicut coheredes ait multiplicis gratixȩ
quod significantius grecae dicitur . noni aũc. id est uariae : Nogo
quae est ista contentio claudere oculos nec aꝑtis simũlum̃ aspicere :
In ecđa diximus dona diuersa : & aliud donũ uirginitatis. Aliud
nuptiarũ : Et post paululum, Concedo & nuptias ẽe dĩ donũ : sed
interdonũ & donũ magna diuersitas est : Et quod đi donũ uoce aꝑtis¬
sima pronuntiamus damnare dicimur: Porrosio seph intrpodñi acci¬
pitur : tonica eius uaria atq: distincta in uirginib: uiduis continentib:
acmaritis est: Et potest uideri quasi alienus quideomica xp̃i est

Expanded text:
ac ne putaremus donum hominis contemnendum, addidit: \'nam ac ne putaremus donum hominis contemnendum, addidit: \'nam et ego, quod donaui, si quid donaui, propter uos coram Christo. diuersa dona sunt Christi. unde et Ioseph in typo eius uariam habebat tunicam et n psalmo quadragesimo quarto adstitit regina a dextris eius in nestitn deaurato circumdata uarietate. et Petrus apostolos: «sicut coheredes, ait, \'mnltiplicis gratiae, quod significantius Graece dieitur zsiXIJ-T,;, id est "nariae. Bogo. quae est ista contentio claudere oculos nec apertissimum lumen aspicere? in ecclesia diximus dona diuersa et aliud donum uirginitatis. aliud nuptiarum. et post paululum: concedo et nuptias esse dei donum, sed inter donum et donum magna dinersitas est. et quod dei donum uoce apertissima pronuntiamus, damnare dicimur? porro, si Ioseph in typo domini accipitur, tunica eius uaria atque distincta in uirginibus, uiduis, continentibus ae maritis est et potest uideri quasi alienus, qui de tunica Chris
Abbreviated transcription (Latin):
tantur uxores & absq: consensu qđ ds̃ coniunx̃ homo non separ&:
hic potest dicinuptias condemnare : Rursum in consequentib. Sed unus¬
quisq: ait: proprium hab& donũ exđo : Alius quidemsic: alius autẽ sic
Quã sententiam nos exponentes haeo intulimus: Quid inquit uel in perspi¬
cuum est : Sed qm̃ in ecđa diuersa s̃ dona: concedo & nuptias neuidear dam¬
nare naturã : Simulq: considera : quod aliud donũ uirginitatis sit aliud
nuptiarum: Si enĩ eadem e&̃ merces nuptarũ & uirginũ nũquã dixis so¬
post p̃ceptũ continentiae. sed unus quisq: proprium hab & cdonũ exđo. alius
quidem sic. alius autẽ sic: Ubi propri&as singulorũ est : ibi altrinsetus¬
diuersitas : Concedo & nuptias eẽ dĩ donũ : sed inter donũ & donũ magna
diuersitas est: Deniq: & apłs eodem post incestũ paenitente econtra¬
rio inquit : Donate ei : & consolamini: Et sicui quiddonastis: & ego

Expanded text:
tantur uxores, et absque consensu, quod deus coniunxit, homo non separat, tantur uxores, et absque consensu, quod deus coniunxit, homo non separat, hic potest dici nuptias condemnare? rursum in consequentibus: sed unusquisque, ait, proprium habet donum ex deo, alius quidem sic, alius autem sic. quam sententiam nos exponenteshaecintulimus: quid, inquit, uelim, perspicuum est. sed quoniam in ecclesia diuersa sunt dona, concedo et nuptias, ne uidear damnare naturam. simulque considera, quod aliud donum uirginitatis sit, aliud nuptiarum. si enim eadem esset merces nuptarum et uirginum, numquam dixisspost praeceptum continentiae: \'sed unusquisque proprium habet donum ex deo, alius quidem sic, alius autem sic\'.ubi proprietas singulorum est, ibi altrinsecusdiuersitas. concedoetnuptiasessedeidonum, sed inter donum et donum magna diuersitas est. denique et apostolus de eodem post incestum paenitente: \'e contrario\', inquit, \'donate ei et consolamini\' et: \'si cui quid donastis, et ego1.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ adquestiones uenirẽ stati intuliuos quaeso utriusq sexus uirginis & conti¬
nentes mariti quoq: & digami ut conaitus meos orationib: adiuu&is
cunctorũ in cõmune : Iouinianus: ostis est : Quorũ orationib: indigeo
& quos adiutores mei operis p̃cor. eospos sum manichei errore đãnare :
Curramus adreliqua. Neq enĩ epistulȩ patitur breuitas diutius in singulis
in morari : Int̃ pr&antes illud apłi testimonium: Vxor proprii corporis
non bab& potestatẽ : sed uir : Similiter & uir corporis sui non hab& potesta¬
tem: seduxor Haec subiunximus. Omnis haec questio dehis est qui in
gere: Sed quia quisemel dux̃ uxorẽ nisi ex consensu se non ual& abstinere
nec dare repudium non peccanti : reddat coniugidebitum . qui a sponte
se alliga uit ut reddere coger&ur : Qui dñi dicit ẽẽ p̃ceptum nedimit¬

Expanded text:
cum ad quaestiones uenirem, statim intuli: uos quaeso, utriusque sexus uirgines et conticum ad quaestiones uenirem, statim intuli: uos quaeso, utriusque sexus uirgines et continentes, mariti quoque et digami, ut conatus meos orationibus adiuuetis. cunctorum in commune Iouinianus hostis est? quorum orationibus indigeo et quos adiutores mei operis precor, eos possum Manichei errore damnare? Curramus ad reliqua — neque enim epistulae patitur breuitas diutius in singulis inmorari —: interpretantes illud apostoli testimonium: uxor proprii corporis non habet potestatem, sed uir; similiter et uir corporis sui non habet potestatem, sed uxor, haec subiunximus: omnis hic quaestio de his est, qui in gere\', sed quia, qui semel duxit uxorem, nisi ex consensu se non ualet abstinere nec dare repudium non peccanti, \'reddat coniugi debitum\', quia sponte se alligauit, ut reddere cogeretur. qui domini dicit esse praeceptum, ne dimit
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter quaeso lector adtende: desinistra trans fertur ãd extram:
Et hisdem quidem digits. sed non eadem manu quib: in leua nuptiae signi
ficantur &uiduae, Circulum faciens ex primit uirginitatis coronam
Orote quibaec loquitur dam nait nuptias : Aurũ uirginitatẽ : Argentũ diximꝰ
ma trimonium Centesimũ & sexagesimũ & tricesimum fructũ deuna terra
& deuna expositmus semente generari : lic& multũ in numero differat : Et
quis quã tã iniquus lector erit ut non exmeis dictis sed ex suo sensu me iudic& e
Et certe multo dem̃tiores erga coniugia fuimus omnib: paenelatinis e grȩcis
tractatorib: : quicentesimũ numerũ ad martrres referun. sexa gesimum
aduirgines tricesimũ aduiduas : Atq: ita fit iuxta illorũ sentiam : ut debona
terra & depatris familiae semine excludantur marrti : Uerũ in principio
cautus in reliquis forsitan in prouidus fuerim. nonne post partitionẽ opusculi

Expanded text:
— dilige— diligeet iisdem quidem digitficantur et uiduae, circulum faciens exprimit uirginitatis coronam. Oro te, qui haec loquitur, damnat nuptias? aurum uirginitatem, argentum diximus matrimonium. centesimum et sexagesimum et tricesimum fructum de una terra et de una exposuimus semente generari, licet multum in numero differat. et quisquam tam iniquus lector. erit, ut non ex meis dictis, sed ex suo me sensu iudicet? et certe multo clementiores erga coniugia fuimus omnibus paene Latinis et Graecis tractatoribus, qui centesimum numerum ad.martyras referunt, sexagesimum ad uirgines, tricesimum ad uiduas. atque ita fit iuxta illorum sententiam, ut de bona terra et de patris familiae semine excludantur mariti. uerum in principio cautus, in reliquis forsitan inprouidus fuerim: nonne post partitionem opusculi,
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam crescite & multiplicamini & repl&e terrã : sedita nuptias recipimus ut uirgi¬
nitatẽ quae denuptis nascitur p̃feramus : Numquid argentũ. non erit argentũ. si aurũ
argento pr&iosius est : Aut arboris & seg&is contumdia est sira dici& folis culmo
& aristis poma p̃ferantur & fructus : ut poma ex arbore frum̃tũ exstipula : ita
uirginitas enuptiis : Centesimus & sexagesimus & tricesimus fructus quã quã
de una terra & de una sem̃te nascatur : tam̃ multũ differt in numero:
Triginta teferuntur adnuptias : quia &ipsa digitorũ coniunctio & quasi molli
osculo secoplexans & foederans maritũ pingit & coniugẽ : Sexaginta uero
aduiduas : et quod in angustia & tribulatione sint positae : Vnde & supetiori
digito deprimuntur: Quantoq maior est difficultas ex ꝑtae quonđa uolupta¬
tis in lecebris abstinere : tanto maius est p̃mium, Porro cente simus numerus

Expanded text:
tentiam: \'crescite etmultiplicamini etreplete terram\', sed ita nuptias recipimus, ut uirgitentiam: \'crescite etmultiplicamini etreplete terram\', sed ita nuptias recipimus, ut uirginitatem, quae de nuptiis nascitur, praeferamus. numquid argentum non erit argentum, si aurum argento pretiosius est? aut arboris et segetis contumelia est, si radici et foliis, culmo et aristis poma praeferantur et fructus? ut poma ex arbore, frumentum ex stipula, ita uirginitas e nuptiis. centesimus et sexagesimus et tricesimus fructus, quamquam de una terra et de una semente nascatur, tamen multum differt in numero. triginta referuntur ad nuptias; nam et ipsa digitorum coniunctio et quasi molli osculo se conplexans et foederans maritum pingit. et coniugem. sexaginta uero ad uiduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde et superiori digito deprimuntur, quantoque maior est difficultas expertae quondam uoluptatis inlecebris abstinere, tanto maius et praemium. porro centesimus numerus
Abbreviated transcription (Latin):
Videlic& nesciebam dictũ nolieẽ iustus multũ : Et dum unũ latus ꝓtego: In altero
uulneratus sum: Atq: ut manifestius loquar du contra iouinianũ prȩssogradu
pugno : amanicheo meaterga confossas: Non ne quaeso statim in principio operis
mei statim p̃fatus sum neq uero martionis & manichei dogma sectantes nuptiis
derahimus nec tatiani principis encratitarum erroredecepti omnẽ co&ũ spurtũ
putamus qui ñ solũ nuptias sed cibos quoq quos ds̃ creauit adutendũ damnat
& reꝓbat: Scimus indomomagna non solũ uasa eẽ . aurea & argentea : sed &
lignea & fictilia : Et suꝑ fundam̃tum xp̃i quod paulus architectos posuit alius
aedificat aurũ. argentũ lapides pr&iosos Nlius econtrario foenum ligna stipulam :
Nonignoramus honorabiles nuptias : & cubile in maculatũ Legimus primã di sen¬

Expanded text:
uidelicet nesciebam dictum: noli esse iustus multum et, dum unum latus protego, in altero uidelicet nesciebam dictum: noli esse iustus multum et, dum unum latus protego, in altero uulneratus sum atque, ut manifestius loquar, dum contra Iouinianum presso gradu pugno, a Manicheo mea terga confossa sunt. nonne, quaeso, statim in principio operis mei ista praefatus sum? neque uero Marcionis et Manichei dogma sectantes nuptiis detrahimus. nec Tatiani, principis Encratitarum, errore decepti omnem coitum spurcum putamus, qui non solum nuptias, sed cibos quoque, quos deus creauit ad utendum, damnat et reprobat. scimus in domo magna non solum uasa esse aurea et argentea, sed et lignea et fictilia, et super fundamentum Christi, quod Paulus architectus posuit, alius aedificat aurum, argentum, lapides pretiosos, alius e contrario faenum, ligna, stipulam. non ignoramus honorabiles nuptiasetcubileinmaculatum. legimusprimamdei sen
Abbreviated transcription (Latin):
huius roma audire non potuit: Virgo iuiro non uirgo apartũ mediumce nibil porest:
Aut mea sententia sequenda est: Aut iouiniani: Sirep̃hendor quo d nuptias uirginitati
subicio: laud&ur ille qui comparat: Siautẽ damnatus est quia aequales putabat
dam natio cius meioperis testimonium sit: si scłi homines in dignantur in iuinori gra¬
dus cẽe quã uirgines : miror dericos & monachos & continentes: id non laudare
quod faciunt : CastranT se ab uxorib: suis: ut imitentur uirginũ castratẽ: Etidipsũ
uolunt maritosc̃ẽ : quoduirgines : Aut iungantur itaq uxorib: suis quib: & renun¬
ciauerant : Aut sise abstinuerint &iam tacentes fatebuntur melius ẽẽ quod nuptiarũ
operi p̃tulerunt: ANrudis inscripturis & nunc primum sacra uolum ina legens
lineam & ut ita dicam tenue dicendi filum int̃ uirginitatẽ & nuptias seruare ñ potui:

Expanded text:
huius Roma audire non potuit? uirgo a uiro, non uirgo a partu. medium esse nihil potest: huius Roma audire non potuit? uirgo a uiro, non uirgo a partu. medium esse nihil potest: aut mea sententia sequenda est aut Iouiniani. si reprehendor, quod nuptias uirginitati subicio, laudetur ille, qui conparat; si autem damnatus est, qui aequales putabat, damnatio eius mei operis testimonium sit. si saeculi homines indignantur in minori gradu se esse quam uirgines, miror clericos et monachos et continentes id non laudare, quod faciunt. castrant se ab uxoribus suis, ut imitentur uirginum castitatem, et id ipsum uolunt maritos esse, quod uirgines? aut iungantur itaque uxoribus suis, quibus renuntiauerant, aut, si se abstinuerint, etiam tacentes fatebuntur melius esse, quod nuptiarum operi praetulerunt. an rudis in scripturis et nunc primum sacra uolumina legens lineam et, ut ita dicam, tenue dicendi filum inter uirginitatem et nuptias seruare non potui?
Abbreviated transcription (Latin):
arguuntur struxero : Hoc enĩ & tullius tuus & ante illũ in breui & solo uolu¬
mine scribit. Antonius. primã causã eẽ uictoriaẽ diligenter causam ꝓqua
dicturus es discere : Rep̃hendunt in me quidam quod in libris quos aduer¬
sum iouinianũ scripsi. nimius fuerim uel in laude uirginũ uel in suggillationẽ
nuptarũ : & aiunt condem nationẽ quodam modo ẽẽ matrimonii intantũ
pudicitiã p̃dicari ut nulla posse uideatur inter uxorem & uirginẽ compa¬
ratio derelinqui : Egosibene problematis memini inter iouimanũ & nosista
contentio est quod ille ex aequ& uirginitati nuptias : nos subiciamus
Ille uel parũ. uel nibil : Nos multum inter eẽ dicamus : Deniq id circo
te postdñm faciente dam natus est: quod ausus sit ꝑ peuae castitati
ma trimonium comparare : Aut siid ipsum uirgo putatur & nupta curpiaculum uocis

Expanded text:
arguuntur, instruxero. hoc enim et Tullius tuus et ante illum in breui et solo uoluarguuntur, instruxero. hoc enim et Tullius tuus et ante illum in breui et solo uolumine scribit Antonius, primam causae esse uictoriam diligenter causam, pro qua dicturus es, discere. Reprehendunt in me quidam, quod in libris, quos aduersum Iouinianum scripsi, nimius fuerim uel in laude uirginum uel in suggillatione nuptarum, et aiunt condemnationem quodammodo esse matrimonii in tantum pudicitiam praedicari, ut nulla posse uideatur inter uxorem et uirginem conparatio derelinqui. ego si bene problematis memini, inter Iouinianum et nos ista contentio est, quod ille exaequet uirginitati nuptias, nos subiciamus; ille uel parum uel nihil, nos multum interesse dicamus. denique idcirco te post dominum faciente damnatus est, quod ausus sit perpetuae castitati matrimonium conparare. aut, si id ipsum uirgo putatur et nupta, cur piaculum uocis
Abbreviated transcription (Latin):
Maledictionẽ quã tibi saluator in apocalrpsi cõminatus ẽ. potes effugere
deidolo deriuatũ ẽ: S qual& capitolium templa iouis & caerimoniae
conciderunt : curuocabulum est apudte & uitia uigeant : Adhuc subregib
& subnuma pompilio facilius maiores tui phitagorȩ continentiã : quã sub
consulib: ephicuri luxuriam susceperunt:¬
uod a̾te hucusque nonscripsi cacusa fuit silentium
tuum: Uerebar enĩ nesi tacenti scriberem : molestũ memagis
quã officio sum putares : Nunc autẽ ꝓuocatus dulcis simis lit teris
tuis & huius cemodi lit teris quae adphilo sophiã nostridogma¬
tis ꝓuocarenT : & condiscipulum quonđa & sodałe & amicũ obuiis ut aiuNT
manib: excipio defensoremq: meorũ opusculorũ paro : Ita tam̃ si ante te
placatũ iudicem habuero: Immo sioratorẽ meum suꝑ omnib: quae in me

Expanded text:
Maledictionem quam tibi Salvator in Apocalypsi comminatus est, potes effugere Maledictionem quam tibi Salvator in Apocalypsi comminatus est, potes effugere  quod de  Jove  idolo derivatum est. Squalet Capitolium, templa Jovis et caeremoniae conciderunt. Cur vocabulum ejus, et vitia apud te vigeant? Adhuc sub regibus, et sub Numa Pompilio facilius majores tui Pythagorae continentiam, quam sub consulibus Epicuri luxuriam susceperuntQuod ad te huc usque non scripsi, causa fuit silentium tuum. uerebar enim, ne, si tacenti scriberem, molestum me magis quam officiosum putares. nunc autem prouocatus dulcissimis litteris tuis et huiuscemodi litteris, quae me ad philosophiam nostri dogmatis prouocarent, et condiscipulum quondam et sodalem et amicum obuiis, ut aiunt, manibus excipio defensoremque meorum opusculorum paro, ita tamen, si ante te placatum indicem habuero, immo, si oratorem meum super omnibus, quae in me
Abbreviated transcription (Latin):
nobiles: tib osculantur diuites caput: Nisi eñi tuuenis ses: ebrii atq
ructantes para dysum intrare non poteranT: Macte uirtute immo
uitiis habes in castristuis: & amazonas. exerta m̃ama & nudo brachio
acgenu tienientes contrase uiros adpugnã libidinum ꝓuocantes
Et quia opulentus pater familias : In auiariis tuis ñ tures sed upu pae
nutriuntur: Quae tota fexidȩ uoluptatis lustra circũ uolent: Metarpe.
medis sice. obice crimina quae uolueris. argue luxunae & deliciarũ : magis
me amabis sitalis fuero ero enĩ dearmento tuo: Sed & adte loquor quae scrip¬
tã in fronte blas pbemiam xp̃i confessionẽ delesti urbs potens. urbs orbis
dominx urbs apostoliuoce laudata : In terp̃tare uocabulũ tuum: p̃orani
Aut fortitudinis nom̃ est iuxta grecos : aut sublimitats iuxtit hebreos:
Serua quod diceris : uirtuste excelsam faciat non uoluptas humilem:

Expanded text:
nobiles, tibi osculantur divites caput. Nisi enim tu venisses, ebrii atque nobiles, tibi osculantur divites caput. Nisi enim tu venisses, ebrii atque ructantes paradisum intrare non poterant. Macte virtute, immo vitiis, habes in castris tuis et Amazones exerta mamma, et nudo brachio et genu, venientes contra se viros ad pugnam libidinum provocantes. Et quia opulentus paterfamilias es, in aviariis tuis non turtures, sed upupae nutriuntur, quae tota foetidae voluptatis lustra circumvolent. Me carpe, me disjice, objice crimina quae volueris, argue luxuriae et deliciarum. Magis me amabis, si talis fuero, ero enim de armento tuo. 38. Romam alloquitur. --Sed ad te loquar, quae scriptam in fronte blasphemiam, Christi confessione 383 delesti. Urbs potens, urbs orbis domina, urbs Apostoli voce laudata , interpretare vocabulum tuum. Roma aut fortitudinis nomen est apud Graecos, aut sublimitatis juxta Hebraeos. Serva quod diceris, virtus te excelsam faciat, non voluptas humilem.
Abbreviated transcription (Latin):
tante sinter iustũ & paenitentẽ aliquid inter ẽẽ. & humiliorẽ gradum
da requidem ueniã. sed coronã tollere : una est reributio qui addexterã
st&erit intro ibit regna caelorũ : His consiluis subulcitui nr̃is pastoribus
ditiores s̃ : & hrrciplurimas secũ capras trabant : Equi insanientes in fe¬
minas factis : Statim ut mulieres uiderint: hinniunt & in patientiam suã
ꝓnefas scripturarũ solantur exemplis: Sed & ipse mulierculae misere & non
miserabiles p̃ceptoris sui uerba cantantes. quideñ nisi semen reliquerit ds̃:
Non solũ pudicitiã : sed & uerecundiam ꝑdiderunt : Maioriq: ꝓcacitate
defendunt libi dinẽ : quã exercent : Habes pr&erea in exercitutuo
plures succenturiatos: habesscurras & milites in presidiis crassos cõptos
nitidos clamatores : qui tepugnis calcib: q defendant : Tibi cedunt deuia

Expanded text:
tantes inter justum et poenitentem aliquid interesse, et humiliorem gradum tantes inter justum et poenitentem aliquid interesse, et humiliorem gradum dare quidem veniam, sed coronam tollere. Una est enim retributio. Qui ad dexteram steterit, introibit in regna coelorum. » His consiliis subulci tui, pastoribus nostris ditiores sunt, et hirci plurimas secum capras trahunt. Equi insanientes in feminas facti sunt , statim, ut mulieres viderint, adhinniunt, et impatientiam suam, proh nefas! Scripturarum solantur exemplis. Sed et ipsae mulierculae miserae et non miserabiles, praeceptoris sui verba cantantes, Quid enim nisi semen requirit Deus? non solum pudicitiam, sed etiam verecundiam perdiderunt, majorique procacitate defendunt libidinem, quam exercent. Habes praeterea in exercitu plures succenturiatos, habes scurras et velites in praesidiis, crassos, comptos, nitidos, clamatores, qui te pugnis calcibusque defendant. Tibi cedunt de via