comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod dictũ erat In his enĩ solent latebras suȩ
malȩ defensionis inquirere: qui contentionis
cupidiores sunt. quã ueritatis. Hoc autẽ nec
air nec a me. nec de te. nec de me: dici posset.
si in fidẽ condictiꝑmaneres: ut u̾ba nr̃a exci¬
pentur et scberentur. p̾sertĩ qr tu ipse in his u̾¬
bis quib fidẽ tuã ꝓnuntiasti: quociẽs ea re-¬
petisti: tociens uariasti. Quod nulla credo frau¬
dde. s obliuione factũ eẽ. Primo enĩ dixisti
credere te in dm̃ patrem omnipotentẽ ĩui¬
sibilẽ ingenitũ incapabiłẽ. ⁊ in i iħum xͫ¬

Expanded text:
quod dictum non erat. in his enim solent latebras suae quod dictum non erat. in his enim solent latebras suae malae defensionis inquirere, qui contentionis sunt cupidiores quam ueritatis. hoc autem nec a te nec a me nec de te nec de me dici posset, si in fide condicti permaneres, ut uerba nostra exciperentur et scriberentur, praesertim quia tu ipse in his uerbis, quibus fidem tuam pronuntiasti, quotiens ea repetisti, totiens uariasti, quod nulla credo fraude sed obliuione factum esse. Nam primo dixisti credere te in deum patrem omnipotentem, inuisibilem, ingenitum, incapabile
Abbreviated transcription (Latin):
etiã p̾sens cum p̾sente. in quantũ mͥ faculta¬
tem dñs largiretur conferre sermonẽ. S qr
tibi post prandiũ displicuit quod int̾ nos pla¬
ba nr̃a: ne ulteriꝰ dicas quod te audio non ta¬
cere non me fuisse ausum tͥibi dic̾e fidẽ meã
hislitt̾is accipe qͦd ⁊ tu legas. ⁊ cui uolueris
legendũ tradas: ⁊ quod uolueris uicissim scͥ¬
bendoerespondeas. Iniquũ est enĩ ut quisq ui¬
dicare de alio uelit: ⁊ de se uidicari nolit. Et
de p̃t̾ito quidẽ placito nr̃o. quod condictu
meridiano implere noluisti. facile.ristimari
potest quis nr̃m fidei suȩ fiduciã non habu¬
erit utrũ qui nolebat ut diceretur. & timebat
ne teneretur. an qui usq adeo nolebat eam di¬
sceptantiũ uidicio subtrahi. ut mandata
litt̾is uellet &̃ legentiũ memorie commenda¬
ri: ne quisquã uel obliuone opinatus. uel
dissensione irritatus dicet ab aliquo nostrũ
aut non ẽe dictũ quod dictũ erat: aut dictũ ẽt̃

Expanded text:
etiam praesens cum praesente, in quantum mihi facultatem Dominus largiretur, conferre sermonem. Sed quia tibi post prandium displicuit quod inter nos mane plar, ne ulterius dicas, quod te audio non tacere, non me fuisse ausum tibi dicere fidem meam, his litteris accipe, quod et tu legas et, cui uolueris, legendum tradas et, quod nolueris, uicissim scribendo ipse respondeas. iniquum est enim, ut quisque iudicare de alio uelit et iudicari de se nolit. Et de praeterito quidem placito nostro, quod condicto mendiano implere noluisti, facile existimari potest, quis nostrum fidei suae fiduciam non habuerit, utrum qui uolebat, ut diceretur, et timebat, ne teneretur, an qui usque adeo nolebat eam disceptantium iudicio subtrahi, ut mandata litteris uellet etiam legentium memoriae commendari, ne quisquam uel obliuione opinatus uel dissensione inritatus diceret ab aliquo nostrum aut non esse dictum, quod dictum erat, aut dictum esse,
Abbreviated transcription (Latin):
triq ñ dicimꝰ: ⁊ tam̃ filiꝰ a̾r ẽẽ ueritas. Ego sũ i¬
qͥt uia ⁊ ueritas ⁊ uita. De patre aũ tantũmꝰ
quam multiplicare pariendꝰ: et in carne ĩã
imitari uitã angłorũ: quam ex carne nu¬
merũ adhuc augere mortaliũ. Hec est ube-¬
rior fecundiorq felicitas non uentre graue-¬
scere s mente grandescere: non lactescere
pectore. s corde candescere: non uiscerib t̾¬
ram: s celũ orationib parturire. Domina
nẽ: Imuitentur eam multȩ famulȩ dñam.
ignobiles nobiłẽ: fragilit̾ excelsȩ excelsuis hu¬
milem. Uirgines quȩ sibi optant aniciorũ
claritatẽ: eligant sc̃itatẽ Iuud enĩ quanta
libet cupiditate. quando adsequetur: hoc
autẽ si plene cupierint. mer habebunt. Pro¬
tegat uos incolumesꝙ feliciores dextera altissi¬
mi: dominȩ honore dignussimȩ ⁊ prestantis¬
simȩ filiȩ. Pignera scĩtatis ur̃e precipuȩ ipsã

Expanded text:
trique non dicimus et tamen filius dictus est ueritas: Ego sum, itrique non dicimus et tamen filius dictus est ueritas: Ego sum, inquit. uia et ueritas et uita. de patre autem tantum modo quam multiplicare pariendo et in carne iam imitari uitam angelorum quam ex carne numerum adhuc augere mortalium. haec est uberior fecundiorque felicitas non uentre grauescere sed mente grandescere, non lactescere pectore sed corde candescere, non uisceribus terram sed caelum orationibus parturire. dominarnem. imitentur eam multae famulae dominam ignobiles nobilem, fragiliter excelsae excelsius humilem; uirgines, quae sibi optant Aniciorum claritatem, eligant sanctitatem. illud enim quanta libet cupiditate quando adsequentur? hoc autem, si plene cupierint! mox habebunt. protegat uos incolumes et feliciores dextera altissimi. dominae honore dignissimae et praestantissimae filiae. pignera sanctitatis uestrae, praecipue ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem: Uidetur enĩ suffragari huic opi¬
nioni etiã illa sententia: quoniã qui dixerit
uerbũ adũsũ filiũ hominis remittetur ei qu
ei neq in ħ scło neq in futuro. Periculosius enĩ
peccatur. in maiore quã in minorem. Nec sepa¬
rari fas ẽ filiũ hominis a filio di. qr ipse filiꝰ
dĩ factus ẽ filius hominis ñ mutando qͦd erat
s assum̃do quod ñ erat.S absit etiã talis im¬
pietas: ut sp̃c sc̃s maior ẽẽ filio credatur. Non
ergo facile in ꝑuersum moueant. qͥ ita dicun¬
tur: quasi ostendant alterũ alterni ẽẽ maiorem
Nã quedã &̃ sic dicuntur ut hominib parũ in¬
telligentib ⁊ ipse filiꝰ maior patre ẽẽ uideatur.
Quis enĩ cũ fuerit interrogatus quid sit maiꝰ
uerus aut ueritas: ñ potiꝰ respondeat ueritate
ẽẽ maiorẽ: Ab illa enĩ uera sũt: quecũq uera st.
Non autẽ ita ẽ in dõ. Nã filiũ maiorẽ patre u¬

Expanded text:
maiorem? uidetur enim suffragari huic opimaiorem? uidetur enim suffragari huic opinioni etiam illa sententia. quoniam, qui dixerit uerbum aduersus filium hominis, remittetur ei; qui ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro . Periculosius enim peccatur in majorem quam in minorem: nec separari fas est Filium hominis a Filio Dei, quia ipse Filius dei factus est filius hominis non mutando, quod erat, sed adsumendo, quod non erat. sed absit etiam talis impietas, ut spiritus sanctus maior filio esse credatur. non ergo facile in peruersum moueant. quae ita dicuntur. quasi ostendant alterum altero esse maiorem. Nam quaedam etiam sic dicuntur, hominibus parum intellegentibus ut et ipse filius maior patre uideatur. quis enim. cum fuerit interrogatus, quid sit maius uerus aut ueritas. non potius respondeat ueritatem esse maiorem? ab illa enim uera sunt, quaecumque uera sunt. non autem ita est in deo. nam filium maiorem patre u
Abbreviated transcription (Latin):
centẽ unꝰ dñs. una fides. unũ baptisma. unꝰ d̃s
⁊ pat̾ om̃ĩũ: Cũ enĩ dm̃ patrẽ hic cõmemoret
ubi ait unꝰ ds ⁊ pat̾ omĩũ: ꝓcul dubio id quod
scamus intelligere unitatẽ patris ⁊ filii ꝙ sp̃c sc̃ĩ
ut quod de uno solo dõ dictũ fuerit. non conti¬
nuo ꝓhibeamur de filio uel de sp̃ũ scõ intelli¬
gere qr pat̾ quidẽ ñ ẽ filiꝰ. ⁊ filius ñ est pater.
enĩ sp̃s sc̃s si aut ds aut uerus d̾s ñ eẽt: templũ
quisquã ipsũ sp̃m negaret dm̃: continuo secu¬
tus ait. et non estis ur̃i. empti enĩ estis p̾cio ma¬
gno. glorificate ⁊ portate dm̃ in corꝑe ur̃o: eũ sci¬
licet cuiꝰ templũ corꝑa nr̃a ẽẽ ꝑdixerat. Iam hoc¬
mirabile ẽ siuerũ ẽ quod uos audio dic̾e. ita
est filius Cũ enĩ corꝑa nr̃a m̃bra sint. rꝑi sic̃
dicit apłs. itẽq corꝑa nr̃a templũ sint sp̃s sc̃i
sicut idẽ ipse dicit apłs. nimũ miror quomͦ
sint menbra maioris. templũ minoris: An for¬

Expanded text:
ntem, Unus Dominus, una fides, unum Baptisma, unus Deus et Pater omnium ? Cum enim Deum Patrem hic commemoret, ubi ait, Unus Deus et Pater omnium; procul dubio id quod scamus intelligere unitatem Patris et Filii et Spiritus sancti; ut quod de uno solo Deo dictum fuerit, non continuo prohibeamur de Filio vel de Spiritu sancto intelligere: quia Pater quidem non est Filius, et Filius non est Pater, iritus sanctus si aut deus aut uerus deus non esset, templum quisquam ipsum spiritum negaret deum, continuo secutus ait: E t non estis uestri; empti enim estis pretio. glorificate ergo deum in corpore uestro, eum scilicetmirabile est, si uerum est, quod uos audio dicere, itaest filius. cum enim corpora nostra membra sint Christi, sicut dicit apostolus. itemque corpora nostra templum sint spiritus sancti, sicut idem dicit apostolus, nimium miror, quo modo sint membra maioris templum minoris. an for
Abbreviated transcription (Latin):
suos sp̃c. Dictũ est ⁊ de hominib quibusdã. qr
caro sunt. ⁊ sp̃e ambulans ⁊ non reuertens. Et
apłs ait. Nemo scit quid agatur in homine
nisi sp̃c hominis qui in ipso est. Item scriptũ
est. Quis scit spiritus filiorũ hominis si ascen¬
dat ipse sursum. ⁊ sp̃c pecoris si descendat ip¬
se deorsum in t̾ram: Dicitur etiã sp̃c in scriptu¬
ris scd̃m quandam distinctionẽ in ipsa unau¬
niushominis anima. Unde apls dicit. Et inte
xp̃i seruetur. Item alio loco. Si orauero lingua
sp̃s meus orat: mens autẽ mea infructuosa est:
Quid gͦ e Orabo spũ: orabo ⁊ mente. Proprio
ds. Quid miraris: Tantũ ualet par non qualiˢ¬
cumq ut solet intelligi. nec talis qualislauda¬
tur in hac uita ꝑ concordiã caritatẽq fideliũ:

Expanded text:
suos spiritus; dictum est et de hominibus quibusdam: Quoniam suos spiritus; dictum est et de hominibus quibusdam: Quoniam caro sunt et spiritus ambulans et non reuertens; et apostolus ait: Nemo scit. q uid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est: item scriptum est: Quis scit. spiritus filiorum hominis si ascendat ipse sursum et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram? dicitur etiam spiritus in scripturis secundum quandam distinctionem in ipsa una unius hominis anima, unde apostolusdicit:Et integeu Christi seruetur; item alio loco: Si oranero lingua. spiritus meus orat; mens autem mea infructuosa est. quid ergo est? orabo spiritu, orabo et mente. proprio Deus. 16. Quid miraris? Tantum valet pax, non qualiscumque, ut solet intelligi, nec talis qualis laudatur in hac vita per concordiam charitatemque fidelium;
Abbreviated transcription (Latin):
tamen eum qui filius ẽ patrem dicere. nes
eũ qui pater est filiũ: nec eũ qui sp̃c patris et
fuii est. aut patrem. aut filiũ nuncupare. Hs
enĩ appellationib hoc significatur: quod ad se
inuicẽ referuntur: non ipsa substantia qua
unum sunt Nam ⁊ pat̾ cũ dicitur. ñ nisi ali¬
rantis alicuiꝰ ẽ. ⁊ spirans utiq spũ spirans est
Non autẽ ista corꝑalit̾ sentiuntur: nec usitatomͦ
intelliguntur in do: qui potens ẽ fac̾e sicut apo¬
stolus dicit supra qua petim̃ ⁊ intelligimꝰ Si
autem fac̾e: quantomagis esse Nam ħ nom̃
quod sp̃c dicitur: ñ scd̃m id quod refertur ad a¬
liquid s scd̾m id quod aliqua natura signifi¬
pellatur. Unde non tantũ patri .⁊ filio ⁊ sp̃ui
scõ. s om̃irationabili ereaturȩ ⁊ amimȩ huoca-¬
bulũ congruit. Unde ⁊ dñs dicit. Sỹc est deus.
et ideo qui adorant dm̃. in spu ⁊ ueritate opor¬
ter adorare. Scͥptũ est etiam. Qui facit angelos

Expanded text:
tamen eum, qui filius est, patrem dicere nec tamen eum, qui filius est, patrem dicere nec eum, qui pater est, filium nec eum, qui spiritus patris et filii est, aut patrem aut filium nuncupare. his enim appellationibus hoc significatur, quod ad se inuicem referuntur, non ipsa substantia, qua unum sunt. nam et pater cum dicitur, nonnisi alirantis alicuius est et spirans utique spiritum spirans est. Non autem ista corporaliter sentiuntur nec usitato modo intelleguntur in deo, qui potens est facere, sicut apostolus dicit, supra, quam petimus et intellegimus; si autem facere. quanto magis esse! nam hoc nomen, quod spiritus dicitur, non secundum id, quod refertur ad aliquid. sed secundum id, quod aliquam naturam signifipturis appellatur: unde non tantum patri et filio et spiritui sancto sed omni rationali creaturae et animae hoc uocabulum congruit. unde dominus dicit: Spiritus est deus et ideo, qui adorant deum, in spiritu et ueritate oportet adorare; scriptum est etiam: Qui facit angelos
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ qua omneshomines erant. unũ erant.
⁊ si aliquando scd̃m diu̾sitates uoluntatũ
et sententiarũ. opinionũ. morũq dissimilitu¬
dines. non erant unum. Erunt autẽ plene
ꝑ fecteq unũ cũ ꝑuentũ fuerit ad eũ fi¬
nem: ut sit d̾s omnia in omnib. D̾s autẽ pa¬
ter:⁊ filius eus. uerbum eiꝰ. ds apud dm. sẽꝑ
atq ineffabilit̾ unum sunt. Unde magis ñ
duo dii: s unus ds̃: Homines autẽ minus in¬
telligentes quid ꝓpt̾ quid dicatur. potentes uo¬
lunt hab̾e sententias. ⁊ scͥpturis non diligent̾
scrutatis cũ arripunt defensionẽ cuiꝰq opi¬
nionis. ⁊ ab ea uel nũquã uel difficile defles¬
tuntur. dum docti atq sapientes magis pu¬
mam dicta sunt. uolunt tranferre ad formã
d̃i: ⁊ rursus quȩ dicta sunt. ut ad se inuicẽ ꝑso¬
nȩ referantur. uolunt nomina ẽẽ naturȩ atq
substantiȩ. fides autẽ nr̃a ẽ patrem:⁊ filiuo¬
⁊ sp̃m scm̃ unũ dm̃ credere ⁊ confiteri.: nes

Expanded text:
um erant, etsi aliquando secundum diuersitates uoluntatum et sententiarum et opinionum morumque dissimilitudines non erant unum; erunt autem plene perfecteque unum. cum peruentum fuerit ad eum finem, ut sit deus omnia. in omnibus. deus autem pater et filius eius, uerbum eius, deus apud deum, semper atque ineffabiliter unum sunt, unde magis non duo dii sed unus deus. Homines autem minus intellegentes, quid propter quid dicatur, praecipites uoluut habere sententias et scripturis non diligenter scrutatis arripiunt defensionem cuiusque opinionis et ab ea uel numquam uel difficile deflectuntur, dum docti atque sapientes magis pu formam serui dicta sunt. uolunt transferre ad formam dei et rursus. quae dicta sunt, ut ad se inuicem personae referantur, uolunt nomina esse naturae atque substantiae. fides autem nostra est patrem et filiu sanctum unum deum credere et confiteri nec
Abbreviated transcription (Latin):
prior dedit illi: ⁊ retribuetur ei: Qm̃ ex ipso
et ꝑ ipsũ et in ipso sunt omnia ipsi gła::
Neq eñ dixit ex patre omnia. ⁊ ꝑ filiũ oĩa
s ex ipso ⁊ ꝑ ipsũ ⁊ m ipso. Quo. nisi dño:
de quo ait. quis enĩ cognouit sensum dñi:¬

Expanded text:
rior dedit illi, et retribuetur ei? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia; ipsi gloria . Neque enim dixit, Ex Patre omnia, et per Filium omnia; sed, ex ipso, et per ipsum, et in ipso; quo? nisi Domino, de quo ait, Quis enim cognovit sensum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
do sic loqui: ut nec eius offendã ueritatẽ: nec
humanitatem tuã.
N omnipotentẽ deum patrem me credere
ꝓfiteor eũq ȩternũ ea et̾nitate ħ est immorta¬
litate dico: quã solus ds habet. Hoc ⁊ de filio eiꝰ
unigenito credo in forma d̃i: hoc ꝙ de sp̃uscõ:
quia ipse dĩ patris unigenitus filiꝰ. dñs id̃s
nr̃ iħc xp̃c. postea quã uenit plenitudo tem¬
poris. oportunus ad diẽ salutis nr̃e formã ser¬
ui accepit. multa de illo in scripturis scđm
formã d̃i dicuntur: multa scõm formã serui
Quorũ exempli gr̃a duo queda commemoro. ũt
singła ad singula referantur. Scđ̾m formã d̃i
dese ipse dixit. ego ⁊ pat̾ unũ sumus: scd̃m
formã serui. q̃m pat̾ maior me est. Quod aũ
dde do scͥptũ ẽ. qui solus habet immortalitatẽ.
&. inuisibili soli do honor. ⁊ gła ⁊ cet̾a hiuiꝰ modi¬

Expanded text:
didi. sic loqui, ut nec eius offendam ueritatem nec didi. sic loqui, ut nec eius offendam ueritatem nec humanitatem tuam. in omnipotentem deum patrem me credere profiteor eumque aeternum ea aeternitate, hoc est inmortalitate dico, quam solus deus habet; hoc et de filio eius unigenito credo in forma dei, hoc et de spiritu dquia ipse dei patris unigenitus filius, dominusristus, postquam uenit plenitudo temporis, opportune ad diem salutis nostrae formam serui accepit, multa de illo in scripturis secundum formam dei dicuntur, multa secundum formam serui. quorum exempli gratia duo quaedam commemoro, ut singula ad singula referantur. secundum formam dei de se ipse dixit: Ego et pater unum sumus, secundum formam serui: Quoniam pater maior me est. Quod autem de deo scriptum est: Qui solus habet mmortalitatem et: Inuisibili soli deo honor et gloria et
Abbreviated transcription (Latin):
niȩ ũba tua timueris a notariis conscribi: et
exore tuo a clarissimis testib non tumnes au¬
diri. Nonne consideras difficile c̃ẽ. ut homines
suspicentur te a nob̾ ulla formidasse calumpniã.
ut uerba tua excipi nolles: s cũ cogitasses reten¬
tum te fuisse in uerbo ante prandiũ manutua
conscripto. simul ꝙ̃ cogitasse non tam facile te
notariorũ tabulas delere potuisse: quã facile il¬
lam cartulam conscidisti. Si autẽ dicis non il¬
la ita gesta e̾e̾ ut ame narrata sunt: aut tu
obluuone falleris. non enim audeo dice men¬
tiris: aut ego uel similit̾ fallor uel mentior. Ui¬
des gͦ qua recte dicam ea quȩ dehis marime
reb geruntur excipi atq conscͥbi oportere: et ꝙͣ
tibi quoq ħ ipsũ recte placuerat. nisi post me¬
ridianus timor. ante meridianũ placitũ fran¬
geret. Audi gͦ iã sidem meã. Potens est mise¬
ricordia dñi di nr̃i quȩ prestet me quod cre¬

Expanded text:
niae uerba tua times a notariis conscribi et niae uerba tua times a notariis conscribi et ex ore tuo a clarissimis testibus non times audiri. nonne consideras difficile esse, ut homines suspicentur te a nobis ullam formidasse calumniam, ut uerba tua excipi nolles, sed, cum cogitasses retentum te fuisse in uerbo ante prandium manu tua conscripto, simul etiam cogitasse non tam facile te notariorum tabulas delere potuisse, quam facile illam chartulam conscidisti? si autem dicis non illa ita gesta esse, ut a me narrata sunt, aut tu obliuione falleris - non enim audeo dicere \'mentiris\' - aut ego uel similiter fallor uel mentior. uides ergo. quam recte dicam ea, quae de his maxime rebus geruntur, excipi atque conscribi oportere et quam tibi quoque hoc ipsum recte placuerat, nisi postmeridianus timor antemeridianum placitum frangeret. Audi ergo iam fidem meam. potens est misericordia domini dei nostri, quae praestet me, quod cre
Abbreviated transcription (Latin):
quod illa de me mentita sit. Hic sane aisti
me uerũ dixisse. Proinde cũ duo tibi de me
diuersa locuta sint aluid fama mea ⁊ aliud
ego: magis utiq gaudere debeo me potiꝰ quã
illam reꝑtũ ẽẽ ueracẽ. S quia scriptũ ẽ solus
as uerax omnis autẽ homo mendar: uereor qͦ
ne ħ de me tem̾e dixerim. Neq enĩ in nob̾ipsẽ
uel ꝑnos ipsos ueraces sumus. cũ sumus s cũ
ille in serius suis loquitur. qui solus est uerar.
Hȩc si ut narraui gesta ẽẽ recolis. uides qũa
non debeas iactare apud homines. quod ñ
ausus sim tibi asserere fidẽ meã: quando qͥ¬
dem infide nr̃i placiti. stare nolusti: et uir
tartus qui ꝓ fide quã rei publicȩ debes ñ ti¬
mes maledicta ꝓuincialiũ: ꝓ fide quã xp̃o de¬
bes. tunes calumpnias ep̃orũ. Demde cum di¬
sputationi nr̃e eciã honoratos uiros int̾ee̾ cupi¬
ueris. miror quomͦꝰ in ipsa deuitatione. calum.¬

Expanded text:
quod de me illa mentita sit. hic sane aisti quod de me illa mentita sit. hic sane aisti uerum me dixisse. proinde cum duo tibi de me diuersa locuti sint. aliud fama mea et aliud ego, magis utique gaudere debeo me potius quam illam repertum esse ueracem. sed quia scriptum est: Solus deus uerax, omnis autem homo mendax, uereor, ue hoc quoque de me temere dixerim; neque enim in nobis ipsis uel per nos ipsos ueraces sumus, cum sumus, sed cum ille in seruis suis loquitur, qui solus est uerax. Haec si, ut narraui, gesta esse recolis, uides, quam non debeas iactare apud homines, quod non ausus sim tibi adserere fidem meam. quando quidem in fide nostri placiti stare noluisti et uir tantus, qui pro fide. quam rei publicae debes. non times maledicta prouincialium, pro fide, quam Christo debes, times calumnias episcoporum. deinde, cum disputationi nostrae etiam honoratos uiros interesse cupiueris, miror, quo modo in ipsa deuitatione calum
Abbreviated transcription (Latin):
quod nũquã quociens eam dixisti tacueras:
Hic ego tam modeste ut nusquã pulsarem
ut de excipiendis uerbis nr̃is quod int̾ nos
placuerat impleretur. &ia ipsã utilitatem
de p̾senti exꝑimento suggessi: dicens te ip¬
sum non potiusse in memoria uerba tua
tibi usitatissima retinere. quando nũqua ea
repetere ualuisse cuideremꝰ cũ ñ aliquid ma
xime necessarium parares: quantominꝰ pos¬
se illos qui nos audirent ita nr̃orũ memi¬
nisse uerborũ ut siquid forte uel tu de meᷤ
uel ego de tuis uerbis uellẽ retractare. atq
discutere: ualerent seu dictũ seu ñ dictũ li¬
quido recordari: In qua nob̾ difficultate facil¬
lime notariorũ recitatio subueniroe: Tunc indi¬
gnanter dixisti meluis fusse ut famã meã
semꝑ audires: eo quod longe inferiorẽ me ex¬
ꝑtus ce̾s: qua tibi illa iactasset. Tunc ego com¬
memoraui cũ te ante prandiũ salutaremꝰ.
s eam nob̾ famam p̾dicasses: ħ deme digisse

Expanded text:
quod numquam, quotiens eam dixisti, tacueras. quod numquam, quotiens eam dixisti, tacueras. hic ego cum modeste, ut poteram, postularem, ut de excipiendis uerbis nostris. quod inter nos placuerat, impleretur, etiam ipsam utilitatem de praesenti experimento suggessi dicens te ipsum non potuisse in memoria uerba tua tibi usitatissima retinere, quando numquam ea repetere ualuisti, ubi non aliquid et maxime necessarium praeterires; quanto minus posse illos, qui nos audirent, ita nostrorum meminisse uerborum, ut, si quid forte uel tu de meis uel ego de tuis uerbis uellem retractare atque discutere, ualerent seu dictum seu non dictum liquido recordari, in qua nobis difficultate facillime notariorum recitatio subueniret! tunc indignanter dixisti melius fuisse, ut famam meam semper audires, eo quod longe inferiorem me expertus esses, quam tibi illa iactasset. tunc ego commemoraui, cum te ante prandium salutaremus et eam nobis famam praedicasses. hoc me dixisse,
Abbreviated transcription (Latin):
imus: ut ⁊ tui adeẽnt consedimus: Dixisti rur¬
sus fidẽ tuã. atq in uerbis tuis non audiui in¬
genitũ patrem. Credo quod cogitaueris quio
inde mane dictũ fuerit: & p̃cauere uolueris:
Deinde poposcisti: ut ꝙ̃ ego dicerẽ fidẽmeã
Ibi cũ postulassem cõmemorans ante meri-¬
dianũ placitũ nr̃m. ut ea quȩ dixeras dicta¬
re potus dignareris: tunc exclamasti calũ¬
niam parare nos tibi. & ideo uerba tua con¬
scripta uelle retin̾e. Ibi quid responderĩ recor¬
dari non libet: atq utinã nectu memineris.
Seruaui tamen debitã honorificentiã tuã¬
honori tuo nec maledictũ deputaui quod
non aueritate. s a potestate audire merius¬
sem. Tamen quia uel ipsa uerba repetiui ut
yssa uoce dicerẽ. itane calumpniã para¬
mus nos tibi: ut ignoscaspeto S tu his au¬
ditis rursus fidem tuã sono clariore repeti¬
sti atq in uerbis tuis non audiui dm filiũ:

Expanded text:
imus; ut et tui adessent, consedimus. Dixisti rurimus; ut et tui adessent, consedimus. Dixisti rursus fidem tuam, atque in verbis tuis non audivi ingenitum Patrem. Credo quod cogitaveris quid inde mane dictum fuerit, et praecavere volueris. Deinde poposcisti ut ego etiam dicerem fidem meam. Ubi cum postulassem, codianum placitum nostrum, ut ea. quae dixeras, dictare potius dignareris, tunc exclamasti calumniam parare nos tibi et ideo uerba tua conscripta uelle retinere. ibi quid responderim, recordari non libet atque utinam nec tu memineris. seruaui tamen debitam honorificentiam honori tuo nec maledictum deputaui, quod non a ueritate sed a potestate audire meruissem. tamen. quia uel ipsa uerba repetiui, ut pressa uoce dicerem: \'Itane calumniam paramus nos tibi?\' ut ignoscas, peto. Sed tu his auditis rursus fidem tuam sono clariore repetisti atque in uerbis tuis non audiui \'deum filium\'
Abbreviated transcription (Latin):
dictis. quid hinc tibi uideretur. attendi ut au¬
direm. Et aisti recte factũ ẽẽ ut ingenitus pa¬
ter in scripturis scĩs non diceretur. ne illi uel
tali u̾bo fieret inuiria. Ergo in quã mͦ facta
est inuiria do: ⁊ hoc manu tua: Quo audito
fateri iam cepisti: nec te hoc dic̾e debuisse:
S cum admonerem ut sibi tale uidexetur
ħ uerbũ ut ad dei pertineret inuiriã. dele¬
res illud inde ubi scripseras. considerasti
credo posse id recte dici. & posse defendi
& rursus aisti Prorsus ego ħ dico. Tũ ed
ilud quod ĩa dixeram repetiui ita fieri posse
datur sicut patre in illis ubris nusqua inge
nitũ legimus: ⁊ tam̃ dicendũ ẽẽ defenditur:
Tunc ame chartam quã dederas abstulisti.
et conscidisti. Et constitur mus post meridi¬
anum tempus ut adeẽnt notarii ad excipien¬
da uerba nr̃a: atq int̾ nos ista quantũ pos¬
semus diligentius tractaremus. Uenimꝰ ut
nosti ad horam condictam: notarios addux¬

Expanded text:
dictis, quid hinc tibi uideretur, adtendi, ut audictis, quid hinc tibi uideretur, adtendi, ut audirem, et aisti recte factum esse, ut ingenitus pater in scripturis sanctis non diceretur, ne illi uel tali uerbo fieret iniuria. <ergo\\ inquam, \'modo facta est iuiuria deo et hoc manu tua\'. quo audito fateri iam coeperas nec te hoc dicere debuisse. sed cum admonerem. ut, si tibi tale uideretur hoc uerbum, ut ad dei pertineret iniuriam, deleres illud inde, ubi scripseras, considerasti, credo. posse id recte dici et posse defendi et rursus aisti: \'Prorsus ego hoc dico\'. tum ego illud, quod iam dixeram. repetiui ita fieri posse,datunitum legimus, et tamen dicendum esse defenditur. Tunc a me chartam, quam dederas, abstulisti et conscidisti. Et constituimus, post meridianum tempus ut adessent notarii ad excipienda verba nostra, atque inter nos ista, quantum possemus, diligentius tractaremus. 7. Venimus, ut nosti, ad horam condictam, notarios addux
Abbreviated transcription (Latin):
postea quã ad id uentũ est ut fidẽ tuã sicut
commemoraui scͥberes. quã quã nichil in eis
uerbis uiderẽ fidei nr̃ȩ contrariũ. ⁊ ꝓpterea
me dicerẽ paratũ eẽ subscͥbere: quęsiui ut di¬
xi utrũ scͥptura c̃i contineret ħ uerbũ qͦd pa¬
ter eẽt ingenitus. Et cũ scͥptũ ẽẽ respondisses.
instantiꝰ querebã ut ostenderes. Tunc unus er
eis qui aderant. quantũ datur intelligi fidi
tuȩ sociꝰ ait michi. Quid gͦ Tu patrẽ genitũ
dicis: Respondi. non dico. Et ille. Si gͦ genitꝰ
non est inquit: utiq ingenitus est. Cui ego Ui¬
des in quã posse fieri ut de uerbo etiã quod in
scriptura di non est. reddatur tam̃ ratio: un¬
de recte dici ostendatur. Sic gͦ ⁊ omousyon
quod in auctoritate diuinorũ librorũ cogeba¬
mur ostendere: &̃ si uocabulũ ipsum ñ ibi in¬
ueniamus. fieri posse ut illud inueni amus.
cui ħ uocabulũ recte adhibitũ iudicetur. Qb

Expanded text:
posteaquam ad id uentum est, ut fidem tuam, sicut posteaquam ad id uentum est, ut fidem tuam, sicut commemoraui, scriberes, quamquam nihil in eis uerbis uiderem nostrae fidei esse contrarium et propterea me dicerem paratum esse subscribere, quaesiui, ut dixi, utrum scriptura dei contineret hoc uerbum, quod pater esset \'ingenitus\', et, cum scriptum esse respondisses, instantius quaerebam, ut ostenderes. tunc unus ex eis, qui aderant, quantum intellegi datur, fidei tuae socius ait mihi: \'Quid ergo? tu patrem genitum dicis?\' respondi: \'Non dico\'. et ille: Si ergo genitus non est\', inquit, \'utique ingenitus est\'. cui ego: \'Vides\'. inquam, \'posse fieri, ut etiam de uerbo, quod in scriptura dei non est, reddatur tamen ratio, unde recte dici ostendatur. sic ergo et όμοούσιον, quod in auctoritate diuinorum librorum cogebamur ostendere, etiamsi uocabulum ipsum non ibi inueniamus, fieri posse, ut illud inueniamus, cui hoc uocabulum recte adhibitum iudicetur\'. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
mando anathematrzasti: arriũ ⁊ eunomiũ:
Tum continuo flagitasti ut inos anathema
muis. Deinde uehem̾ter exigebas ut ħ uer-¬
bũ tibi in scͥpturis ostenderemus: ⁊ statim
nob̾ communicares. Respondebatur a nob̾.
qr noslatine ioqueremur et illud grecum
eẽt. priꝰ querendũ eẽ quid sit omousyon: et tũc
erigendũ ut in libris scĩs ostenderetur. Tu contͣͤ
uerbũ ipsũ crebro repetens. &s inuidiose uenti¬
lans. atq in conciliis maiorũ nr̃orũ conscri¬
ptũ commemorans uehement̾ urgebas. ut ip¬
libris ostenderemus. nob̾ etiã atq etiã reuo¬
cantib quia lingua nr̃a greca non ẽẽt. prius
interp̃tandũ ⁊ exponendũ eẽ. quid sit omou¬
syon: tum demũ in diuinislitt̃is requirendũ.
qr ⁊ si fortasse nomen ipsũ non inueniret᷑. res
ipsa tamen inuenirenuir. Quio est enĩ conten¬
tiosius: quã ubi de re constat certare de nõie:
Hȩc gͦ quia int̾ nos iam conlocuti fueramuᷤ

Expanded text:
mando anathemasti et Arrium et Eunomium. mando anathemasti et Arrium et Eunomium. tum continuo flagitasti, ut et nos anathemarmius. deinde uehementer exigebas, ut hoc uerbum tibi in scripturis ostenderemus, et statim nobis communicares. respondebatur a nobis, quia nos Latine loqueremur et illud Graecum esset, prius quaerendum esse, quid sit όμοούσιον, et tunc exigendum, ut in libris sanctis ostenderetur. tu contra uerbum ipsum crebro repetens et inuidiose uentilans atque in conciliis maiorum nostrorum conscriptum commemorans uehementer urguebas, ut iplibris ostenderemus, nobis etiam atque etiam reuocantibus. quia lingua nostra Graeca non esset, prius interpretandum et exponendum esse. quid sit όμοούσιον, tum demum in diuinis litteris requirendum, quia, etsi fortasse nomen ipsum non inueniretur, res ipsa tamen inueniretur; quid est enim contentiosius quam, ubi de re constat, certare de nomine? Haec ergo quia inter nos iam conlocuti fueramus,
Abbreviated transcription (Latin):
tis cũ respondissem ñdũ ate quicquã dictũ
quod mee fidei repugnaret. ⁊ ideo si ea scri¬
ysisses me his ꝙ̃ posse subscbere: ad ħ nescio
quomͦ resꝑducta ẽ. ut accepta charta ea ipsa
quȩ dixeras: uelles &̃ litteris tua manu expͥ¬
mere. Quod cũ mͥ ad legendũ dedisses. anim¬
aduerti minus te scpsisse patrem. cũ scͥpsisses
dm̃ omnipotentẽ inuisibilẽ. ingenitũ inna¬
tũ. Quo ubi commemoraui. non post multã
allegationẽ addidisti patrem. Et incapabilẽ
quidẽ quod uerbis dixeras. sc̃pta p̃termiseras
s nulla hinc ame facta commemoratio ẽ. Dein¬
de cũ dixissem me paratũ ẽe subscribere. ad¬
huc illa u̾ba etiã mea ẽẽ posse pruis quesuu
ne quod in ment̾e uenerat laberetur utrum
alicubi scͥpturarũ diuinarũ legeretur pater
ingenitus. Hoc autẽ feci qr in exordio sermo¬
nis nr̃r cũ arrius ⁊ eunomius commemora¬
ti e̾ent. ñ a me s a fr̃e med alipio requirente
erat non parua p̾dicatione laudatus. excla¬

Expanded text:
tis cum respondissem nondum a te quicquam dictum, quod meae fidei repugnaret, et ideo, si ea scripsisses, me his etiam posse subscribere, ad hoc nescio quo modo res perducta est, ut accepta charta ea ipsa, quae dixeras, uelles etiam litteris tua manu exprimere. quod cum mihi ad legendum dedisses, animaduerti minus te scripsisse \'patrem\', cum scripsisses deum omnipotentem, inuisibilem, ingenitum, innatum. quod ubi commemoraui, non post multam altercationem addidisti \'patrem\'; et \'incapabilem\' quidem, quod uerbis dixeras, scripto praetermiseras, sed nulla hinc a me facta commemoratio est. Deinde cum dixissem me paratum esse subscribere, adhuc illa uerba etiam mea esse posse, prius quaesiui, ne, quod in mentem uenerat. laberetur, utrum alicubi scripturarum diuinarum legeretur \'pater ingenitus\'; hoc autem feci, quia in exordio sermonis nostri, cum Arrius et Eunomius commemorati essent non a me sed a fratre meo Alypio requirente,erat non parua praedicatione laudatus, excla
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmansione s ex nr̃e susceptione: Iam nũc
paululũ intuere quȩ scͥpturarũ elo quia nos
cogant unũ dñm dm̃ consiteri. siue tantũ de
patre. siue tantũ de filio. siue tantũ de sp̃u
scõ: suit simul de patre ⁊ filio & spũ sc̃o initer¬
rogemur. Certe scriptũ ẽ. Audi istahel. dñs d̃s
tuus dñs unus est. de quo putas dictũ Si
et ds meus: Quã. xp̃c ipse non rephendit. s
approbauit dicens. quia uidisti credidisti. Por¬

Expanded text:
permansione sed ex nostrae susceptione. Iam nunc permansione sed ex nostrae susceptione. Iam nunc paululum intuere, quae scripturarum eloquia nos cogant unum dominum deum confiteri, siue tantum de patre siue tantum de filio siue tantum de spiritu sancto siue simul de patre et filio et spiritu sancto interrogemur. certe scriptum est: Audi, Israhel, dominus deus tuus dominus unus est. de quo putas dictum? si et deus meus, quam Christus ipse non reprehendit, sed adprobauit dicens: Quia uidisti, credidisti? por
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. ego me non arbitror app̃hendisse. & qui
se putat aliquid scire ñdũ scit que admodũ o¬
porteat eum scire: cũ diuinis scͥpturis quantũ
possumus colloquam᷑. sine contentione pla¬
cati. non iani ac puerili animositate studen¬
tes alterutrũ uinc̾e. ut par. rp̃i pociꝰ uincat ĩ
cordib nr̃is quantũ eam nob̃. ⁊ in hac uita ꝑ-¬
ciꝑe posse donauit. ut cogitantes quid eadem
par int̾ fĩs egerit. quorũ ex tam multis anima.¬
bus ⁊ multis cordib fecit animam unã. & cor
unum in dm̃ debita pietate credamus: mul
erat anima ⁊ cor unũ. quanto illa par quȩ su¬
ꝑat omnem intellectũ. excellentior est ista pa¬
ce. quã tenebat omniũ illorũ cor unũ ⁊ aniori¬
una in d̾m filiũ autẽ hominis eundẽ dicioꝰ
que filiũ &ĩ. non tam̃ ꝓpt̾ formã di in qua
est equalis dõ patri. s ꝓpt̾ acceptam formã
xum fatemur ñ ex uirtute diuinitatis s ex
infirmitate humanitatis: non ex suȩ nat᷑e

Expanded text:
res, ego me non arbitror apprehendisse ; et, Qui se putat aliquid scire, nondum scit quemadmodum oporteat eum scire ; cum divinis Scripturis, quantum possumus, colloquamur sine contentione pacati, non inani ac puerili animositate studentes alterutrum vincere, ut pax Christi potius vincat in cordibus nostris, quantum eam nobis et in hac uita percipere posse donauit, ut cogitantes, quid eadem pax inter fratres egerit, quorum ex tam multis animabus et multis cordibus fecit animam unam et cor unum in deum, debita pietate credamus multoerat anima et cor unum. quanto illa pax. quae superat omnem intellectum, excellentior est ista pace, quam tenebat omnium illorum cor unum et una anima in deum. Filium autem hominis eundem dicimus, quem filium dei, non tamen propter formam dei, in qua est aequalis deo patri. sed propter acceptam formam xum fatemur non ex uirtute diuinitatis sed ex infirmitate humanitatis, non ex suae naturae
Abbreviated transcription (Latin):
filius unum sine qri euisdẽ naturȩ uel substan¬
tiȩ sunt. uel si quo alio uocabulo congruentiꝰ
dicit᷑ id quod ds ẽ unde dictũ ẽ ego ⁊ pater
interior. ⁊ unꝰ homo ext̾ior. & ñ sunt unũ et
tam̃ eiꝰ conexione uinculi naturalis simul utrũq
non duo s unꝰ est homo. Multo gͥ magis cũ
filius dĩ dicat. ego ⁊ pat̾ unũ sumꝰ unꝰ ẽ ds pat̾.
⁊ unus ds filiꝰ. ⁊ tam̃ simul utrũq non duo .s.
unus d̃s. Quod enĩ fecit in multis sc̃is in adoy.¬
tionem filiorũ uocatis coheredib rp̃i. una fi¬
des:⁊ una spes. ⁊ una caritas. ut esset eis ani¬
ma una ⁊ cor unũ in dm̃. ħ p̾cipue eogit intel¬
ligi una eadẽq patris. ⁊ filii natura. si ita di¬
cendum ẽ ditatis ut pater ⁊ filius qui unum
sunt. & inseꝑabilit̾ unũ sunt. & sempit̾ne unũ
st̃. ñ sint duodũ. s unus ds. Iui enĩ homines

Expanded text:
filius unum sint, quia eiusdem naturae uel substanfilius unum sint, quia eiusdem naturae uel substantiae sunt uel si quo alio uocabulo congruentius dicitur id, quod deus est, unde dictum est: Ego et pater interior, et unus homo exterior, et non sunt unum; et tamen ejus connexione vinculi naturalis simul utrumque non duo, sed unus est homo. Multo magis igitur cum Filius Dei dicat, Ego et Pater unum sumus, unus est Deus Pater, et unus deus filius et tamen simul utrumque non duo dii sed unus deus. Quod enim fecit in multis sanctis in adoptionem filiorum uocatis coheredibus Christi una fides et una spes et una caritas, ut esset eis anima una et cor unum in deum, hoc praecipue cogit intellegi una eademque patris et filii natura. si ita dicendum est, deitatis, ut pater et filius, qui unum sunt et inseparabiliter unum sunt et sempiterne unum sunt, non sint duo dii sed unus deus. illi enim homine
Abbreviated transcription (Latin):
tomagis ds pat̾ in filio. ⁊ ds filius in patre
⁊ d̾s sp̃c patris ⁊ filii unus ds est: ubi nulla di
uersa natura est. Cũ ꝓ diuersis modo quodã
sibi coherentib dicatur uel sp̃c unus uel corpꝰ
unum. ⁊ cumꝓ anima & corꝑe sibi coherentib
dicatur unushomo: cur non multo maxime¬
de patre ⁊ filio sibi coerentib dicatur unus d̃s:
cũ sibimet: inseꝑabilit̾ cohereant: quomͦ non
corpus ⁊ anima: Et cum corpus ⁊ anima sit
unus homo: quauis corpus ⁊ anima non sint
unum: cur non multosnagis pat̾ ⁊ filiꝰ unꝰ sit
d̾s. cum pat̾ ⁊ filiꝰ unũ sint scdm ilła ueritatis
uocem: ego ⁊ pat̾ unum sumꝰ: Itẽ cũ homo ĩ¬
terior ⁊ homo exterior non sint unũ neq enĩ
euisdẽ naturȩ ẽ ext̾ior cuiꝰ int̾ior. quia ext̾ior
cũ nuncupato corꝑe dicitur homo interioraũ
in sola rationali anima intelligitur. utrũꝙ
tamen simul non homines duo. s unꝰ dicitur.
quantomagis pat̾ ⁊ filiꝰ unus ds ẽ. cũ pat̾ et

Expanded text:
to magis deus pater in filio et deus filius in patre et spiritus patris et filii unus deus est, ubi nulla est diuersa natura. cum ex diuersis modo quodam sibi cohaerentibus dicatur uel spiritus unus uel corpus unum! Et cum ex anima et corpore sibi cohaerentibus dicatur unus homo, cur non multo maxime patre et filio sibi cohaerentibus dicatur unus deus, cum sibimet inseparabiliter cohaereant, quo modo non corpus et anima? et cum corpus et anima sit unus homo, quamuis corpus et anima non sint unum cur non multo magis sit pater et filius unus deus, cum pateret filius unum sint secundum illam ueritatis uocem: Ego et Pater unum sumus? item cum homo interior et homo exterior non sint unum — neque enim eiusdem naturae est exterior cuius interior. quia exterior cum nuncupato corpore dicitur homo. interior autem in sola rationali anima intellegitur —f utrumque tamen simul non homines duo sed unus dicitur, quanto magis pater et filius unus deus est, cum pater et
Abbreviated transcription (Latin):
enim nom̃ ex dispensatione miscd̃iȩ. suscepteq
humanitatis assumptũ ẽ. An forte quod ait
non sit pat̾ ꝑ quẽ omnia. s pat̾ solus ex quo
omnia. ⁊ filius solus ꝑ quẽ omnia: Si ita est
iã tandẽ fatemini unũ dñm et dm̃ nr̃m¬

Expanded text:
enim nomen ex dispensatione misericordiae susceptaeque humanitatis adsumptum est. An forte. quod aitnon sit pater. per quem omnia. sed pater solus, ex quo omnia, et filius solus. per quem omnia? si ita est, iam tandem fatemini unum dominum et deum n
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c de toto orbe perdiderit: et in uob̾ solisha
sufficit ad causam nr̃am. quod compleri ꝓ¬
phetiã et scͥpturas scãs ꝑ orbem terrarũ ui¬
demus. Hoc autem ego augustinus dicta¬
ui: qi olim uolo loquitecum. Uidetur enĩ
mͥ uel ꝓpter ipsam uicinitatem posse nos
ꝑ litteras de hac re colloqui sine aliquo tu¬
multu adiuuante dõ: quantũ ipsa necessi

Expanded text:
 de toto orbe perdiderit et in uobis solis hasufficit ad causam nostram, quod compleri prophetiam et scripturas sanctas per orbem terrarum uidemus. hoc autem ego Augustinus dictaui, quia olim uolo loqui inde tecum; uidetur enim mihi uel propter ipsam uicinitatem posse nos per litteras de hac re conloqui sine aliquo tumultu adiuuante deo, quantum ipsa necessi
Abbreviated transcription (Latin):
causis. secularib quando ad maiorẽ potestate
refertur arbitriũ uidicandi. manentib sicira
erant omnib reb expectetur illa sententia.
unde ĩa non liceat ꝓuocari. ne suꝑiori cognit¬
ri fiat iniuria: si eius pendente iudicio. aliqͥ
fuerit immutatum: Et utiq multum int̾e
int̾ diuinam et humanã quãlib&e excelsissim̃
potestatem. Domini di nr̃i miscd̃ia nũqua
uos deserat: dñi dilectissimi ⁊ honorandifsr

Expanded text:
causis saecularibus, quando ad maiorem potestatem causis saecularibus, quando ad maiorem potestatem refertur arbitrium iudicandi, manentibus, sicuti erant, omnibus rebus expectetur illa sententia, unde iam non liceat prouocari, ne superiori cognitori fiat iniuria, si eius pendente iudicio aliquid fuerit commutatum? et utique multum interest inter diuinam et humanam quamlibet excelsissimam potestatem. domini dei nostri misericordia numquam uos deserat, domini dilectissimi et honorandi fr
Abbreviated transcription (Latin):
honorandi fr̃s: ut sc̃pturam dĩ. quȩ nob̾ haec
omnia futura p̾nuntiauit: et aduersus ea
nos firmos ẽẽ deb̾e p̃monuit contra hominũ
maledica uaniloquia. suspicionesq temera¬
rias corde. xp̃anissimo cogitetis. Breuit̾ itaq
dico caritati ur̃ȩ. bonefaciũ presbiterũ in
nullo crimine apuo me fuisse detectũ. ne¬
quaquam me de illo tale aliquid credidis¬
uel credẽ: Quomͦ gͦ uiberem de numero phro
nomen eius auferri. uehement̃ t̾rente euuans.
ubi dominus ait in quo uidicio uidicauer
uidicamini: Cum enum causa quȩ int̾ ius
et spͥem exorta est. sub diuino examine pe¬
deat. scd̃m placitum eorum quod uob̾ si is¬
lueritis pot̾it recitari: quis ego sum ut auo¬
am di p̃uenire sententiã. in delendo uel sib¬
primendo eius nomine. de quo nec suspicari
mali aliquio ep̃c debui. ne dilucide uidicar
homo de occultis hominũ potui cum in iyss

Expanded text:
honorandi fratres, ut scripturam dei, qui nobis haec honorandi fratres, ut scripturam dei, qui nobis haec omnia futura praenuntiauit et aduersus ea nos firmos esse debere praemonuit, contra hominum maledica uaniloquia suspicionesque temerarias corde Christianissimo cogitetis. Breuiter itaque dico caritati uestrae Bonifatium presbyterum in nullo crimine apud me fuisse detectum, nequaquam me de illo tale aliquid credidisuel credere. quo modo ergo iuberem de numero presbyterorum nomen eius auferri uehementer terrente euangelio, ubi dominus ait: In quo iudicio iudicaueritis, iudicabimini? cum enim causa, quae inter illum et Spem exorta est, sub diuino examine pendeat secundum placitum eorum, quod uobis, si uolueritis, poterit recitari, quis ego sum, ut audeam dei praeuenire sententiam. in delendo uel supprimendo eius nomine, de quo nec suspicari temere mali aliquid episcopus debui nec dilucide iudicare homo de occultis hominum potui, cum in ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
ominis dilectissi¬
mis. meritoq ho¬
norandis frib fe¬
lici et hilarino:
augustinus in dño
salutem. Non mi¬
ror sathanan fidelium animos ꝑturbantẽ
cui resistite ꝑmanentes in sye ꝓmissorũ dei.
qui fallere non potest: qui non solum in se
credentib et sꝑantib. et in eus caritate usq
in finem ꝑseuerantib polliceri p̃mia et̾na.
dignatus est: uerumetiam temꝑalia scan-¬
dala non defutura p̾dixit: quib fidem nr̃a
exerceri et ꝓbari oporteret. Ait enim. Qͣm
abundabit iniquitas. refrigescet cariras mul¬
torum. S continuo subietit: qui autem per-¬
seuerau̾it usq in finem: hic saluus erit. Od
gͦ mirum. si homines seruis di detrahunt.
et qi eorum uitam ꝑu̾tẽ non possunt. famã
decolorare conantur cũ ipsum deũ et dominũ
eorum. cotidie blasphemare non cessent: cum
displicet eis quicquid contra eorũ uoluntatẽ
iusto et occulto udicio facit: Unde exortor
ur̃am prudentiã domini dilectissimi meritoq

Expanded text:
OMINIS DILECTISSIMIS MERITOQVE HONORANDIS FRATRIBUS FELICI ET HILARINO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Non miror satanan fidelium animos perturbantem. cui resistite permanentes in spe promissorum dei, qui fallere non potest, qui non solum nobis in se credentibus et sperantibus et in eius caritate usque in finem perseuerantibdignatus est, verum etiam temporalia scandala non defutura praedixit, quibus fidem nostram exerceri et probari oporteret: ait enim, Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum; sed continuo subiecit: Qui autem perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit. quid ergo mirum, si homines seruis dei detrahunt et, quia eorum uitam peruertere non possunt, famam decolorare conantur, cum ipsum deum et dominum eorum cotidie blasphemare non cessent, cum eis displicet, quicquid contra eorum uoluntatem iusto et occulto iudicio facit? unde exhortor prudentiam uestram, domini dilectissimi meritoque
Abbreviated transcription (Latin):
familiã c̃ quȩ tuo ministerio gub̾nat᷑.
fr̃s et sorores quȩ apud nos sunt: nobiscũ
in dño salutant. Et aua manu. Incolumeᷤ
ꝓ nob̾ oretis: duectissimi et scĩ fr̃s. Ego ali¬
puis im pensissime saluito sinceritatentuã
omnesq tͥ in dño conunctos. atq ut hanc
tanquã epłam meam deputes ꝑeto. Et¬
si enim aliã ꝓpͥã mitt̾e potussem: tam̃ ma¬
liu huic subscbe. ut unanimitatẽ nr̃a una
etiam pagina testaretur.

Expanded text:
familiam Dei, quae tuo ministerio gubernatur, familiam Dei, quae tuo ministerio gubernatur, fratres et sorores quae apud nos sunt nobiscum, in Domino resalutant.  Et alia manu:  Incolumes pro nobis oretis, dilectissimi et sancti fratres. Ego Alypius impensissime saluto Sinceritatem tuam, omnesque tibi in Domino conjunctos; atque ut hanc tanquam meam epistolam deputes, peto: etsi enim aliam propriam mittere potuissem, tamen malui huic suscribere, ut unanimitatem nostram una etiam pagina testaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
sepe et dui impiorũ corporib a scłarib po¬
testatib et quorũlibet uerationib parcit᷑.
piorum autem cordib a malis hominum
morib nũquã isgad huiꝰ seculi finem: Sic
gͦ potius impletur quoo commemoraui
uiuere in xỹo ꝑsecutionẽ patiuntur et tan¬
to amarius quanto int̾ius: donec diliuu¬
um transeat: ubi archa coruũ continet et
columbã. S in here fr̃ illi aquo audisti qͥ
pseuerauerit usq infinem hic saluus erit:
Coniung̾e domino: ut crescat in nouissi¬
mis uita tua. Scio enĩ tͥ ñ deẽẽ recreatio¬
nem cordis de fr̃ib bonis: Huic adiungeꝓ
missiones dĩ fideles. magnas. certas sem¬
piternas. ipsusq tolerantiȩ inꝑturbabi-¬
lẽ ineffabilemq mercedem: & uide quam
uerum dño cantes. scdm̃ multitudinem
dolorũ meorũ in corde meo consolationes
tuȩ iocundauerunt animam meam: Mit
te fr̃i firmo litt̾as nr̃as Scitatem tuã et

Expanded text:
saepe et diu impiorum corporibus a saecularibus posaepe et diu impiorum corporibus a saecularibus potepiorum autem cordibus a malis hominum moribus nunquam usque ad hujus saeculi finem. Sic ergo potius impletur quod commemoravi uiuere, persecutionem patiuntur et tanto amarius quanto interius, donec diluuium transeat, ubi -area continet coruum et columbam. Sed inhaere, frater, illi, a quo audisti: Qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit; coniungere domino. ut crescat in nouissimis tua uita. scio enim non deesse recreationem cordis de fratribus bonis. huc adiunge promissiones dei fideles, magnas, certas. sempiternas ipsiusque tolerantiae inperturbabilem ineffabilemque mercedem et uide, quam uerum domino cantes: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo consolationes tuae iucundauerunt anite fratri Firmo litteras nostras. Sanctitatem tuam et
Abbreviated transcription (Latin):
omino scõ ꝙ
desiderabii
nore suauissi¬
mo fr̃i sebasti¬
ano: augusti¬
nus in dño sa¬
lutem. Qũaus
ab animo nr̃o nullomͦ te seꝑatum ẽẽ ꝑmit.¬
tat dulce uinculũ caritatis. ⁊ indesinenter
tuos scõs mores. atq colloquia recolamus:
tamen bene fecisti: et gr̃as agimꝰ: quoo nob̾
etiã corꝑalis salutis tuȩ nuntios apices mit¬
tendo nos plurumum exhilarasti. Sensi aũ
in epła tua. quod tediũ te detinuerit a pecca¬
torib relinquentib legem dĩ. Illo enĩ spũ ui¬
uis quo dictum est. Uidi insensatos et tabe¬
scebam. Pia est ista tristitia et si dici potest
beata miseria uitiis alienis tribulari. non
implicari. merere non herere:dolore con¬
trai non amore attra̾i Hȩc est ꝑsecutio qͣm
enim ꝑ sequitur uit am bonorũ quã uitaii¬
quorum. nonͦͣ cogit imitari. quod displicet
s cum cogit dolere quod uidet: Quoniã co¬
ram pio uiuens impie: et si non obligat con¬
sentientem: tamen cruciat sentientẽ: Nam

Expanded text:
OMINO SAXCTO ET DESIDERABILI NORE SUAVISSIMO FRATRI SEBASTIANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quamuis ab animo nostro nullo modo te separatum esse permittat dulce uinculum caritatis et indesinenter tuos sanctos mores atque conloquia recolamus, tamen bene fecisti et gratias agimus, quod nobis etiam corporalis salutis tuae nuntios apices mittendo nos plurimum exhilarasti. sensi autem in epistula tua, quod taedium te detinuerit a peccatoribus relinquentibus legem dei; illo enim spiritu uiuis, quo dictum est: Vidi insensatos et tabescebam. pia est ista tristitia et, si dici potest, beata miseria uitiiimplicari, moerere, non haerere, dolore contrahi, non amore attrahi. Haec est illa persecutio, quam enim sic persequitur uitam bonorum, quam uita iniquorum. non cum cogit imitari. quod displicet, sed cum cogit dolere. quod uidet, quoniam coram pio uiuens impie, etsi non obligat consentientem, cruciat sentientem? nam