comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
er bonũ aut malũ & cȩt̾a. Det etiã isaias.
Ecce uirgo inutero accipiet et pariet fi¬
lium et uocabunt nom̃ eiꝰ emmanuel.
Ibiq addit᷑ pͥus quam cognoscat puer. Si
autẽ et de eũngłio acciꝑe oportet testimoni¬
um. iħo necdũuir s adhuc infans. quia se
ex inanierat. formam serui accipiens pro¬
ficiebat. Nemo autẽ ꝓficit qui ꝑfectꝰ ẽ. s
bat ȩtate ꝓficiebat sapientia ꝓficiebat grã
& apud dm̃ et apud homines. Nam si eua¬
cuauerat se ipsum ad nos descendens. & eura¬
cuans se ipsum. iterum eadem quib se
pꝰ euacuauerat sumpsit.: quid indignũ ẽ
ꝓfecisse eũ sapientia ꝓfecisse etate. ꝓfecis
segrã et apud dm̃ & apud homines. & uera
de eo eẽ ista quȩ dicta sunt pͥquam cognos¬
cat puer bonũ aut malũ et eaquȩ de eo¬
dem int̾posuimꝰ: s dicit mͥaliquis. Etiã¬
si potest de saluatore intellsctum eẽ quia
nesciat: et cȩta istiꝰ modi quȩ minora st̃
etiã si puerum eum accipias. ñ ne offen¬

Expanded text:
alum, » etc.; det etiam Isaias: « Ecce Virgo in utero concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . » Ibique additur, « priusquam cognoscat puer. » Si autem et de Evangelio accipere oportet testimonium, Jesus necdum vir, sed adhuc infans, quia se exinaniverat formam servi accipiens , proficiebat. Nemo autem proficit, qui perfectus est: sed bat aetate, proficiebat sapientia, proficiebat gratia, et apud Deum, et apud homines. Nam si evacuaverat se ipsum ad nos descendens, et evacuans seipsum resumpsit iterum ea de quibus se prius evacuaverat, quid indignum est profecisse eum sapientia, profeciss apud homines, et vera de eo esse ista quae dicta sunt: Priusquam cognoscat puer bonum aut malum , et ea quae de eodem interposuimus? Sed dicet mihi aliquis: Etiamsi potest de Salvatore intelligi dictum esse quia nesciat, et caetera hujusmodi quae majora sunt, et si puerum eum accipias, nonne offen
Abbreviated transcription (Latin):
lum unqͣm ꝓpħarum dictum inuenimꝰ.
dixit adeum ds̃. priꝰquã te plasmarem
inutõ noui te. et pꝰquam ex ires de uulua
scĩficaui te. s post ea inextremo tempore
iam scĩficatꝰ ẽ abraham qͣndo egressus . ẽ.
de t̾ra sua. et decognatione sua & dedomo
patris sui. Ex reꝓmissione natꝰ ẽ ysaac.
& tam̃ neq adeum repꝑimꝰ hunc dictũ
eẽ sermonẽ. Et quid me necesse ẽ ꝑ sin¬
gulos currere: Ieremias p̃cipuũ inter
cunctos consecutꝰ est donũ: dicente dno.
Priꝰqͣm te plasmarẽ inutero noui te. et pri¬
usquam exires de uulua scĩficauite Neq
uͦ ignoramus qͦsdam eẽ qui ita referant.
ex his eẽ quȩ possunt saluatori nr̃o con¬
uenire. quȩ etiã nos int̾ponemꝰ. Pauca
autem eorum quȩ ad ieremiã dicta sunt
coartant intellectũ quasi ñ possint ut
plures existimant ad dñm referri. Quȩ
gͦ sunt quȩ possunt conuenire dño: Ad
om̃s quȩc̃q mittã te ibis. et omĩa quȩ
mancdauero tͥ loqueris. Ne timeas a fa¬

Expanded text:
lum prophetarum dictum invenimus.dixit ad eum Deus: Priusquam te plasmarem in utero, novi te: et priusquam exires de vulva, sanctificavi te . Sed postea in extremo jam tempore sanctificatus est Abraham, quando egressus est de terra sua, et de cognatione sua, et de domo patris sui . Ex repromissione natus est Isaac, et tamen neque ad eum reperimus hunc dictum esse sermonem. Et quid me necesse est per singulos currere? Jeremias praecipuum inter cunctos consecutus est donum, dicente Domino: Priusquam te plasmarem in utero novi te: et priusquam exires de vulva, sanctificavi te. Neque vero ignoramus quosdam esse qui ista referant, ex his esse quae 747 possunt Salvatori convenire, quae etiam nos interponemus. Pauca autem eorum quae ad Jeremiam dicta sunt, coarctant intellectum, quasi non possint, ut plures existimant, ad Dominum referri. Quae sunt ergo quae possunt convenire Domino? Ad omnes ad quoscumque mittam te, ibis: et omnia quae mando tibi, loqueris. Ne timeas a fa
Abbreviated transcription (Latin):
cient. Istis iam adiacentib sermones ꝓ¬
pħarum. sermones legis. sermones apͥo¬
stolorum. sermones ipsiꝰ dni et saluato.¬
ris nr̃i iħu xp̃i. hortant᷑ ad pęnitentiã
ꝓuocant ad salutẽ. Si autẽ audierimus:
credimꝰ ei qui dixit. Et ego penitentiã
agam de omĩb malis quȩ locutꝰ sum face̾̃
eis. Et qͥdem hȩc proemio. Fost proemiũ¬

Expanded text:
cient. Istis jam adjacentibus, sermones pcient. Istis jam adjacentibus, sermones prophetarum, sermones legis, sermones apostolorum, sermones etiam Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi hortantur ad poenitentiam, provocant ad salutem. Si autem audierimus, credimus ei qui dixit: Et ego poenitentiam agam de omnibus malis, quae locutus sum facere eis . Et haec quidem in Prooemium. Post pro
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ ds̃ homines ad salutẽ ut cessante de¬
luto etiã captiuitas conqͥescat. Hȩc autẽ
etiam de nobis possumꝰ intellige̾. Si pec¬
cauimus: et nos captiui futi᷑ sumꝰ. Et enĩ
tradi pectatorẽ sathanȩ: nichil distat ab
eo qͦd udei st̃ traditi nabuchodonosor
Utiq illos ds̃ concessit adu̾sario: ꝓpt̃ fre¬
quentes impietates. Sic nos ꝓpt᷑ peccata
quȩ fecimꝰ tradimͦ sp̃uali nabuchodono
Putas qͣntũ malum est peccare ut tdant᷑
sathanȩ captiuanti animas eorũ qui re¬
linquunt᷑ adõ: Non sine causa autẽ neq
sine iudicio dõ relinquente qͦs deserit.
Cum enim miserit pluuiã suꝑ uineam
et uinea ꝓ uua attulerit spinas: quid fa¬
ciet nͥ ut mandet nubib ne pluant suꝑ
delita nr̃a quoꝵ nob̃ conscii sumꝰ et᷑
nos captiuari futurũ est enĩ ut tradam᷑
si ñ egerimꝰ penitentiã nabuchodonosor
atq babiloniis: qui nos sensibilit̃ excru¬

Expanded text:
Deus semper homines ad salutem, ut cessante deDeus semper homines ad salutem, ut cessante delicto etiam captivitas conquiescat. Haec autem etiam de nobis possumus intelligere; si peccaverimus, et nos captivi futuri sumus. Etenim tradi peccatorem Satanae, nihil distat ab eo quod Judaei sunt traditi Nabuchodonosor; utique illos Deus concessit adversario propter frequentes impietates, sic nos propter peccata quae fecimus trademur spiritali NabuchodonosPuta quantum malum est peccare, ut tradar Satanae captivanti animas eorum qui relinquuntur a Deo? Non sine causa autem neque sine judicio Deo relinquente quos deserit; cum enim miserit pluviam super vineam et vinea pro uva attulerit spinas, quid faciat nisi ut mandet nubibus ne pluant super delicta quorum nobis conscii sumus, et nostra captivitas; futurum est quod tradamur, si non egerimus poenitentiam, Nabuchodonosor atque Babyloniis, qui nos sensibiliter excru
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc docem᷑ si lectioni simꝰ intenti: Con
fecerat. et hec erat extrema sententia: ut
captiuitati relinqueret᷑. Ueruntamen
cum hominum sit amator nec quenꝙͣ
uelit ꝑ ire: ante qͣm depulationis tempꝰ
instaret misit et hunc ꝓpħam. ut ꝑ ser¬
mones eiꝰ ad penitentiã conu̾teretur.
Misit eundem etiam sub scđo rege pꝰ
pͥmum: misit qͦ subt̃cio. Quid plura
Iam captiuitas ĩminebat. & adhuc ad¬
hortabat᷑ ds̃ tribuens: ut ita dicam &
ante unam diem locum penitentię.
Unde scͥptum est usq ad captiuitatem
lerłm & usq ad quintũ m̃sem ꝓphetas¬
se ieremiã. Iam hostium uincła restrin-¬
xerant manꝰ. & nichilominꝰ hȩc qͦdã mͦ
dicebat ds̃. Ecce captiui facti estis. agite
licet sero pęnitentiam. Rogate me et
par cam uob̾: possum eruere de captiui¬
tate qͣ tradidi. Habemus itaq quȩdam ne¬
cessaria ex suꝑscͥptione ista quȩ c̃tinet tẽpꝰ
ꝓphetiȩ: qͥa iuxta suam clem̃tiã exhortat᷑

Expanded text:
er haec, si lectioni simus intenti? Cond quae fecerat, et haec erat extrema sententia, ut captivitati relinqueretur. Verumtamen cum hominum sit amator, nec quemquam velit perire, antequam depopulationis tempus instaret, misit et hunc prophetam, ut per sermones ejus ad poenitentiam converteretur; misit eumdem et sub secundo rege post primum, misit quoque sub tertio. Quid plura? jam captivitas imminebat, et adhuc adhortabatur Deus tribuens ut ita dicam et ante unam diem locum poenitentiae: unde scriptum est, usque ad captivitatem Jerusalem, et usque ad quintum mensem prophetasse Jeremiam. Jam hostium vincula restrinxerant manus, et nihilominus haec quodammodo dicebat Deus: Ecce captivi facti estis: agite, licet sero, poenparcam vobis; possum eruere de captivitate, qui tradidi. Habemus itaque quiddam necessarium ex superscriptione ista quae continet tempora prophetiae, quod juxta suam clementiam exhortetur
Abbreviated transcription (Latin):
terunt angłi. uolentes eos saluari qͥ
se indignos salute iudicauer unt hȩc
dicentes ad loch. Est tͥ aliquis hic ge¬
ner aut filii aut filiȩ: Neq uͦ ignora¬
bant ñ eẽ eos secuturos loth. s ostende¬
runt suam parit̃ & eiꝰ qͥ eos miserat
benignitatẽ in homines et amorem. Hoꝵ
qͥddam simile inuenimꝰ etiã in ieremia
scriptum ẽẽ. Est enim annotatum tempꝰ
Ergo qui scͥpturas legit si lectioni dili¬
gent̾ intendat. et requirat eorum quȩ
seripta sunt uoluntatem. discere potest
ex hystoriȩ suꝑscriptione quo tempore
ieremias exorsus sit: et quo consũmau̾it
ꝓpħiam. Quid gͥ adme tempꝰ hystoriȩ:
Legens didici quia cȩꝑit ꝓphetare in
dieb iosiȩ filii ammon regis uida. usq
ad annũ t̃cium decimum regni eius..¬

Expanded text:
cerunt angeli, volentes eos salvare qui cerunt angeli, volentes eos salvare qui se indignos salute judicaverunt, haec dicentes ad Loth: Est tibi hic aliquis gener, aut filii, aut filiae ? Neque enim ignorabant non esse eos secuturos Loth, sed ostenderunt suam pariter, et ejus qui eos miserat, benignitatem in homines et amorem. Horum quiddam simile invenimus et in Jeremia scriptum esse: est enim annotatum tempus Ergo qui Scripturas legit, si lectioni diligenter intendat, et requirat eorum quae scripta sunt voluntatem, dicere potest ex historiae superscriptione, quo tempore Jeremias exorsus sit, et quod consummaverit prophetiam. Quid igitur ad me tempus historiae? Legens didici, quia coeperit prophetare in diebus Josiae filii Amos regis Juda, usque ad annum tertium decimum regni ejus
Abbreviated transcription (Latin):
eus adbenefaciendum
promptꝰ est. ad punien¬
dos autẽ eos qui pena
digni sunt dissimula¬
tor. Cum possit quippe tacens sine con¬
testatione uenturi punire eos qͦs semel
dignos supplicio iudicauit. ñqͣm hoc
facit s etiam si condempnau̾it. dicit
qͦd sibi semꝑ dicere ꝓpositum est: ut
lib̾ent᷑ a condempnatione ꝑ pęniten¬
tiam. qui condempnati fuerant ꝑ de¬
lictum. Horum exempla cum de scͥpt᷑is
multa possimꝰ acciꝑe. sufficiunt ad prȩ¬
sens intidentia ut ueniamꝰ ad eorum
quȩ lecta sunt contemplationẽ. Hini¬
uitȩ peccatores condẽpnati erant a deo
nitentiȩ et conu̾sionis: misit adgentes
hebreorum ꝓpħam ut dicente illo ad¬
huc tres dies et niniue subu̾tet᷑: qui c̃¬
dempnati fuerant ne ꝑirent. s agen¬
tes pęnitentiam impetrarent miscđiã¬
dĩ quasi qui insocdomi ᷤᷤ & gomorris
iam erant exitio destinati. ut mani¬
festum est ex sermonib dĩ qͦs locutꝰ ẽ
ad abraham. At tam̃ qͦd suũ erat fe¬

Expanded text:
eus ad beneficiendum promptus est: ad puniendos autem eos qui poena digni sunt, dissimulat. Cum possit quippe tacens sine contestatione venturi punire eos quos semel dignos supplicio judicavit, numquam hoc facit: sed etiam si condemnaverit, dicit quod sibi semper dicere propositum est, ut liberentur a condemnatione per poenitentiam, qui condemnati fuerant per delictum. Horum exempla cum de Scripturis multa possimus accipere, sufficiunt ad praesens incidentia, ut veniamus ad eorum quae lecta sunt, contemplationem. Ninivitae peccatores condemnati erant a Deo:nitentiae et conversionis, misit ad gentes Hebraeorum prophetam, ut dicente illo: Adhuc tres dies, et Ninive subvertetur, qui condemnati fuerant, non perirent: sed agentes poenitentiam, impetrarent misericordiam Dei, qui in Sodomis et Gomorrhis jam erant exitio destinati, 744 ut manifestum est ex sermonibus Dei, quos locutus est ad Abraham: attamen quod erat suum, fe
Abbreviated transcription (Latin):
re. Qui sic beatꝰ est ut regna multa quȩ
xpo diabolus ostendit regna demonũ
regna peccati eradicet. opus habet his
qui ei dati sunt sermonib adeo. Scͥptũ
est enim. Ecce dedi sermones meos mos
tuum ecce constitui te hodie suꝑ gentes
& regna: eradicare. Quomͦ autẽ regna
st̃ płima: plures similit & gentes. Nec pot̃
aliqͦd regnum dici: nͥ qͦd sub se continet
nationes. Uerbi grã dictum sit. Regnat
fornicatio in homine peccatore. necesse ẽ¬
enĩ ut regnũ fornicationis habeat gentes
suas. et illud ipsum generet delictũ aua¬
ritiȩ et fraudis. quo uix aliquis ĩmunis
est. Habet regnum suum et sub regno
uno multas possidet gentes ꝑpłimas scili¬
cet speties auaritia: & ob id opꝰ est sermo¬
nib dĩ: ut istiꝰ modi regna cum suis gen¬
tib euellant᷑. Saluator in eungłio osten¬
dit dicens. Om̃ĩs plantatio qͣm ñ planta¬
uit pat̾ m̃s cȩlestis eradicabit᷑. St̃ qͣdam

Expanded text:
re . Qui sic beatus est, ut regna multa quae re . Qui sic beatus est, ut regna multa quae Christo diabolus ostendit, regna daemonum, regna peccati eradicet, opus habet iis qui ei dati sunt a Deo sermonibus. Scriptum est enim: Ecce dedi sermones meos in os tuum. Ecce constitui te hodie super gentes, et regna eradicare . Quomodo autem regna sunt plurima, plures similiter et gentes. Nec potest aliquod regnum dici, nisi quod sub se continet nationes. Verbi gratia dictum sit: regnat fornicatio in homine peccatore, necesse est ut regnum fornicationis habeat gentes suas. Ipsum illud generale delictum avaritiae et fraudis, quo vix aliquis immunis est, habet regnum suum, et sub regno uno multas possidet gentes, per plurimas scilicet species avaritiae, et ob id opus est sermonibus Dei, ut istiusmodi regna cum suis gentibus evellantur. Salvator in Evangelio ostendit dicens: Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus c
Abbreviated transcription (Latin):
orent. ut ꝑsecutionis causa xp̃c sit: ne
ꝓpt̃ iniusticiã ne ꝓpt̾ delicta. ne ꝓpter
auaritiam dampnent᷑. Si qͣndo autem
ꝓpt̃ iusticiam aliquis exagitat᷑: audiat.
Beati estiscũ ex ꝓbrant uob̃ & ꝑsecuntur
et dicunt omẽ malum adu̾susn uos mei
causa. gaudete & exultate. ecce enuĩ merces
urã magna est incęlis. Sic enĩ ꝑsecuti st̃
ꝓpħas quȩ fuerunt ante uos. Qm̃ tecũ
& dix̃ dñs adme. Obserua differentias
ieremiȩ et isaiȩ. Isaias ait. Immunda labia
habens in medio populi ĩmunda labia ha¬
bentis ego habito. et regem dñm sabaoth
se facta immunda s u̾ba tantum. usq adh̃c̃
enĩ finẽ peccata cõmiserat. ñ extendit dñs
manũ suam. neq unum ex seraphim ma-¬
nu sua labia eiꝰ tetigit s forcipȩ solũ tan¬
gens ait. Eece abstuli iniquitates tuas.
Ieremiȩ autẽ quia iam scĩficatꝰ fuerat in
uulua ñ forceps mittit᷑. neq de altari car¬
bo succensus nichil quippe habebat igni

Expanded text:
 ne propter injustitiam, ne propter delicta, ne propter avaritiam deprimantur. Si quando autem propter justitiam aliquis exagitatur, audiat: Beati estis cum exprobrant vobis, et persequuntur, et dicunt omne malum adversum vos, mei causa: gaudete et exsultate, quia merces vestra magna est in coelis. Sic enim persecuti sunt prophetas, qui fuerant antet dixit Dominus ad me . Observa differentias Jeremiae et Isaiae. Isaias ait: Immunda lhabens in medio populi inmundalabia habentis habitem, regem dominum sabaoth re facta immunda, sed verba tantum usque ad hunc enim finem peccata commiserat, non extendit Dominus manum suam, neque unum ex Seraphim manu sua labia ejus tetigit, sed forcipe solum tangens ait: Ecce abstuli iniquitates tuas. Jeremiae autem, quia sanctificatus fuerat in vulva, non forceps mittitur, neque de altari carbo succensus; nihil quippe habebat igne
Abbreviated transcription (Latin):
si etiã figat᷑. sine dubio resoluendũ est.
Ubi uͦ fundam̃ta sunt. & supͣ petrã edi-¬
ficat᷑ domꝰ. ñ qͣm resoluit᷑ domꝰ illa. fun¬
data enim ẽ supͣ petram. Fodit tamen
& ibi puteum isaac nec unqͣm cessat
puteos fodiendo: donec oriat᷑ fons aquȩ
honorauerat abraham uenit nc̃ cũ
amicis suis de ieraris adhonorandũ
isaac. Et dicit illi isaac. Quid ueni¬
stis adme: Uos enĩ odistis & eiecistis
me a uob̾. Ad hȩc illi respondent Ui

Expanded text:
 etiamsi figatur sine dubio resolvendum est; ubi vero fundamenta sunt, et supra petram aedificatur domus, numquam resolvitur domus illa, fundata est enim super petram. Fodit tamen et ibi Isaac puteum, nec umquam cessat puteos fodiendo, donec oriatur fons aquaehonoraverat Abraham, venit nunc cum amicis suis de Geraris ad Isaac. Et dicit illis Isaac, Quid venistis ad me? Vos enim odistis me, et ejecistis me a vobis. At illi responderu
Abbreviated transcription (Latin):
onib instituti ueniunt adlegem dĩ: & di¬
cunt. Uidentes uidimꝰ quia ẽ dñs tecum:
quidẽ isti tres qui pacem requirunt a
uerbo dĩ et p̃uenire cupiunt pacto so¬
qui exorientis partib ueniunt. erudi¬
ti paternis libris & institutione maioꝵ
& dicunt. Uidentes uidimꝰ natũ regem.
& uidimꝰ quia ds̃ est cum ipso. et uenimꝰ
adorare eum. S & siquis ille ẽ huiꝰce¬
modi eruditionib institutꝰ. uidens qͥa
ds̃ erat in xp̃o. mundum reconcilians

Expanded text:
onibus sunt instituti, veniunt ad legem Dei, et dionibus sunt instituti, veniunt ad legem Dei, et dicunt, Videntes vidimus, quia est Dominus tecum; quidem hi tres, qui pacem requirunt a verbo Dei, et praevenire cupiunt pacto soqui ex Orientis partibus veniunt eruditi paternis libris et institutione majorum, et dicunt, quia videntes vidimus natum regem, et vidimus, quia Deus est cum ipso, et venimus adorare eum . Sed et si quis ille est hujuscemodi eruditionibus institutus, videns quia Deus erat in Christo mundum reconcilians
Abbreviated transcription (Latin):
in quib nobiscum ueldissident uel con¬
cordant. Et ideo abimelech scđ̾m hanc
to qͥd otiose sp̃ui sco qui hȩc scribit cure
fuerit comphendere. qͦd duo alii cum
abimelech uenerunt. id est ochorath ge¬
ner eiꝰ et phichol dux exercitꝰ eiꝰ. Int̾pre¬
tat᷑ aut̃ ochorath tenens. & phicol os omĩ¬
um: ipse aut̃ abimelech pat̃ m̃s rex. Qui
sophiȩ tenent: quȩ apud eos intres par¬
tes diuidit᷑. logicã. phisicam. ethicam.
id ẽ rationalem moralem naturalem.
T
Rationalis est illa quȩ dm̃ patrem om̃iũ
confitet᷑: ut est abimelech. Naturalis illa
ẽ quȩ fixa est et tenet om̃ia: uelut naturȩ
ipsiꝰ uirib nitens quam ꝓfitetur ochorat:
qui dr̃ tenens. Moralis ẽ quȩ more ẽ oĩũ
et ad om̃s ꝑtinet. et ꝓcõmuniũ similitudi¬
ne p̃ceptorum in om̃ium ore u̾sat᷑. quam
designat iste phichol. qui os om̃ium inter¬
pretat᷑. Higͦ om̃s in huiꝰce modi eruditi¬

Expanded text:
in quibus nobiscum vel dissident, vel conin quibus nobiscum vel dissident, vel concordant. Et ideo Abimelech secundum hanc to quod otiose spiritui Sancto, qui haec scripsit, curae fuerit comprehendere, quod duo alii cum Abimelech venerunt, id est, Ochozat, amicus ejus et Phichol, dux exercitus ejus. Interpretatur autem Ochozat tenens, et Phichol, os omnium; ipse autem Abimelech, pater meus rex. Hi sophiae tenent, quae apud eos in tres partes dividitur, logicam, physicam et ethicam, id est, rationalem, naturalem et Rationalis est illa quae Deum patrem omnium confitetur, id est, Abimelech. Naturalis illa est quae fixa est et tenet omnia, velut naturae ipsius viribus nitens, quam profitetur Ochozat, qui dicitur tenens. Moralis est, quae in ore est omnium, et ad omnes pertinet, et per communem similitudinem praeceptorum in omnium ore versatur, quam designat iste Phicol, qui os omnium interpretatur. Hi ergo omnes qui in hujusmodi eruditi
Abbreviated transcription (Latin):
henderunt: intelligẽ potestis quomͦ hic
cũ isaac qui u̾bi dĩ qđ in lege ẽ tenet figu¬
ram. neq in dissensione semꝑ eẽ potest.
neq semꝑ inpace. Philosophia enĩ neq
in om̃ib legi dĩ contraria ẽ: neq inoĩb
consona Multi enĩ philosophorum u¬
num eẽ dm̃ qͥ cuncta creauerit scͥbunt
In hoc consentiunt legi dĩ. Aliqͣnti etiã
hoc addiderunt: qđ as cuncta ꝑu̾bũ
suũ & fecerit et regat. et uerbum dei
sit qͦcuncta moderent᷑. In hoc ñ solum
legi: s & eu̾ngeliis consona scribunt.
Moralis uͭ & phisica quȩ dicit᷑ philoso¬
phia: pene omnia quȩ nr̃a sunt sentit.
Diͦsidet uͦ a nob̃: cũ deo dicit ẽẽ materiã
coȩt̾nam. Dissidet. cum negat dm̃ curare
mortalia. s ꝑ ꝓuidentiam eius supͣlu¬
naris globi spatia cohiberi Dissident a
nobis: cum uitas nascentium ex stellarũ
cursib pendunt. Dissident. cum ꝑpetu¬
um dicunt hunc mundum et nullo fine
claudendum. S et alia plurima sunt:

Expanded text:
ehenderunt. Intelligere possumus quomodo hic cum Isaac, qui verbi Dei, quod in lege est, tenet figuram; neque in dissensione semper potest esse, neque semper in pace. Philosophia enim mundi neque in omnibus legi Dei contraria est, neque in omnibus consona; multi enim philosophorum unum esse Deum, qui cuncta creaverit, scripserunt. In hoc consentiunt legi Dei. Aliquanti etiam hoc addiderunt, quod Deus cuncta per Verbum suum et fecerit et regat, et Verbum Dei sit quo cuncta moderetur. In hoc non solum legi, sed et Evangeliis consona scribunt. Moralis vero et physica quae dicitur philosophia, pene omnia quae nostra sunt sentit. Dissidet vero a nobis, cum Deo dicit materiam coaeternam; dissidet, cum negat Deum curare mortalia, sed providentiam ejus super lunaris globi spatia cohiberi. Dissident a nobis, cum vitam nascentium stellarum cursibus pendunt; dissident, cum perpetuum dicunt hunc mundum, et nullo fine claudendum; sed et alia plurima sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ham patrẽ tuum. Huiꝰ isaac duas nob̾
figuras exposuit apłs paulꝰ. Unam qua
dixit qd̃ ismahel quidẽ filiꝰ agar pͦpłi
scđm carnem. isaac uͦ popłi qui ex fide
est formã teneret: aliam qͣ ait. ñ dixit
in seminib tanqͣm in multis. s in semi¬
ne tuo tanqͣm in uno: qͥ est.xp̃c. Tenet
dit gͥ isaac ad puteũ iuram̃ti. & appa¬
Iruit illi dñs. Ascensionem legis & ante¬
quȩ inibi diuina gerebant᷑ obsequia. Po¬
test et augm̃tum ꝓpħarum legis ascensio
dinem melchisedech. Adputeum gͦ ui¬
ram̃ti uisus est ds̃: futura ineum ꝓmis¬
sa confirmans. Et edificauit ibi altare
ibi tab̾nacłm suum. Foderunt autẽ ibi¬
pueri isaac puteum. E dificauit quidẽ
entia inquit edificauit sibidomũ. & sup¬

Expanded text:
 pacifice. Hujus Isaac duas nobis figuras exposuit apostolus Paulus: unam qua dixit quod Ismahel quidem filius Agar, populi secundum carnem, Isaac vero populi qui ex fide est, formam teneret; aliam qua ait: Non dixit. Et seminibus, quasi in multis, sed, Semini tuo, tamquam in uno, qui est Christus. Tenet dit igitur Isaac ad puteum juramenti, et apparuit illi Dominus. Ascensionem legis quae ibi divina gerebantur obsequia. Potest et augmentum prophetarum, legis ascensio dinem Melchisedech . Ad puteum ergo juramenti visus est ei Deus, futura in eum promissa confirmans. Et aedificavit ibi altare ibi tabernacerent puteum. Aedificat quidem entia, inquit, aedificavit sibi domum, et sup
Abbreviated transcription (Latin):
nedicam te. Ouis uel agnꝰ qͥ immolat᷑ in pas¬
cha ipsedr̃. et ouium pastor ipse signatur.
et pontifex qͥ offert sacͥficium nichilomi¬
nꝰ ipse descͥbit᷑ sponsus tanqͣm u̾bũ dĩ ip̃e
appellat᷑ et canqͣm sapia ipse rursum
sponsa nominat᷑: sicut & ꝓpħa dicit ex
ꝑsona ipsiꝰ tanquã sponso posuit mͥ mi
tram:⁊ tanqͣm sponsam ornauit me orna

Expanded text:
dit: «Ovis vel agnus qui immolatur in Pascha ipse dicitur, et ovium pastor ipse signatur, et pontifex qui offert sacrificium ipse describitur. Sponsus tanquam verbum dei ipse appellatur et tanquam sapientia ipse rursum sponsa nominatur. Sicut et propheta dicit ex persona illius: “Tanquam sponso posuit michi mitram, et tanquam sponsam adornavit me orna
Abbreviated transcription (Latin):
te. ita & tu benedictꝰ dño: remissionẽ
peccators ꝑhec deposcẽ mͥ uidentur.
ne recipiant mala. Benedictionẽ postu¬
lant: ñ retͥbutionem Deniq uide quid
sequit᷑. Et fecit illis inquit conuiuiũ
magnum isaac: et manducauerunt &

Expanded text:
 auctum benedictione Domini. Remissionem peccatorum per hoc deposcere videntur, ne recipiant mala; benedictionem postulant, non retributionem. Denique vide quid sequitur: Et fecit illis convivium magnum Isaac, et manducaverunt et
Abbreviated transcription (Latin):
uiescit terra. dum quies¬
cit peccatum. Moueri
autẽ dicit᷑ terra. hoc ẽ
ii qui habitant terrã:
Dcum
animas hominũ mouere ceꝑint et per¬
turbare peccata. Et idõ scͥptum est hoc qͦd
nunc p̃sens lectio continet. Et quieuit
inquit terra quadraginta annis. et fe-¬
cerunt filii isrł malignũ inconspectu
dnĩ et tradidit eos dñs in manu madi¬
an annis septẽ. et inualuit manꝰ madi¬
an suꝑ eos. Dum eẽt gͦ iusticia in terra:
id est in his qui habitant terram: qui¬
euisse dr̃ t̾ra. Cum uͦ increuit iniqui¬
tas et fecerunt malignũ inconspectu
diũ: tunc tradidit inqͥt eos dñs in ma¬
nu madian septem annis. Nec dicunt᷑
inualuisse madianite suꝑ popłm dni¬
quãdui p̃cepta dni popłs custodiuit.
Cum uͦ neglegere cȩpit mandata diui¬
na robustior et ualidior aduersum¬
eum effecta est hostium manꝰ. Et cum ad-¬
uersum illũ quidem pͥorem popłm corpo¬
rales insurgebant hostes cum deliquisset.
aduersum nos autẽ qui isrł scđm sp̃m

Expanded text:
uiescit terra, donec quiescit peccatum. Moveri autem dicitur terra, hoc est, hi qui habitant terram, cum animas hominum movere coeperint et perturbare peccata. Et ideo scriptum est hoc, quod nunc praesens lectio continet, et quievit, inquit, terra quadraginta annis. Et fecerunt filii Israel malignum in conspectu Domini, et tradidit eos Dominus in manu Madian annis septem. Et invaluit manus Madian super Israel. Dum esset ergo justitia in terra, id est, in his qui habitant terram, quievisse dicitur terra. Cum vero increvit iniquitas, et fecerunt malignum in conspectu Domini, tunc tradidit eos, inquit, Dominus in manus Madian annis septem. Nec dicuntur invaluisse Madianitae super populum Daecepta Domini populus custodivit. Cum vero negligere coepit mandata divina, robustior et validior adversumeum effecta est hostium manus. Et adversum illum quidem priorem populum corporales insurgebant hostes, cum deliquisset; adversus nos autem qui Israel secundum
Abbreviated transcription (Latin):
conquirat oꝑa uir tutum. et omĩb se
ꝓbatissimis excolat disciplinis. in ꝑse¬
cutionis uͦ tempore deneget fidem.
ista om̃ia condita sua euacuauit: &
ex om̃ib facultatib suis nudus re¬
pente & in anis effectus est. quia diu
quesitꝰ & multo uix labore collectus
subito om̃is effusus ẽ labor. Et sicut
dicit ꝓpħa: omnes iusticiȩ eiꝰ qͣs fecit

Expanded text:
conquirat opera virtutum, et omnibus se conquirat opera virtutum, et omnibus se probatissimis excolat disciplinis; in persecutionis vero tempore neget fidem; iste omnia condita sua evacuavit, et ex omnibus facultatibus suis nudus repente et inanis effectus est, quia diu quaesitus, et multo vix labore collecto subito omnis effusus est labor; et sicut dicit propheta: Omnes justitiae ejus, quas fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
nere de cautela seminum et sp̃ua¬
lium fructuum diligentia. Preqͦn-¬
ter accidit. ut aliquis in oꝑe sp̃uali
multum desudans fructus cõplu¬
rimos fecerit. et repleuerit horrea
sua iusticiȩ frugib et multabona
oꝑa reconderit inconscientiȩ con¬
claui. Post ea uͦ si neglegat. et post
laborem ꝓcliuiꝰ ad uoluptates et
luxurias uergat: omnia illa bono¬
rum semina et fructꝰ scĩ oꝑis domi¬
nante libidine corrumpent᷑. Cum
enim subintroierit peccatum. et
captiuauerit hominis sensum. ut
iam ñ respiciat ad mandata dĩ. nec
arduam uirtutis uiam libent̃ as¬
cendat: depeunt omĩa quȩ priꝰ fue¬
rant inhorrea conscientiȩ congre¬
gata. ꝙꝰ pt̾e̾a gͦ scͥpturȩ sc̃ȩ nobis ser¬
uanda cõmonitio est dicentis. Omĩ
custodia serua cor tuum. Custodi¬
endum est gͥ cor ab om̃i peccato: et
p̃cipue intempore ꝑsecutionis. Si
cui enĩ accidat. ut maliquo quidẽ
tempore congreget fructꝰ iusticiȩ.

Expanded text:
nere de cautela seminum et spiritanere de cautela seminum et spiritalium fructuum diligentia. Frequenter accidit, ut aliquis in opere spiritali multum desudans, fructus complurimos fecerit et repleverit horrea sua justitiae frugibus, et multa bona opera recondiderit in conscientiae suae conclavi; postea vero si negligat, et post laborem proclivus ad voluptates et luxurias vergat, omnia illa bonorum semina et fructus sancti operis, dominante libidine, corrumpentur. Cum enim subintroierit peccatum, et captivaverit hominis sensum, ut jam non respiciat ad mandata Dei, nec arduam virtutis viam libenter ascendat, depereunt omnia quae prius fuerant in horrea conscientiae congregata. Propterea ergo Scripturae sanctae nobis servanda commonitio est, dicentis: Omni custodia serva tuum cor ; custodiendum est igitur cor ab omni peccato, et praecipue in tempore persecutionis. Si cui enim accidat, ut in aliquo quidem tempore congreget fructus justitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
tur ingazam. Hȩc quidem patiebat᷑ ille
qui erat scd̃m carnem isrł Seminabat
terrã s qm̃pro peccatis suis traditꝰ erat
re potest consideremꝰ Est qͣndo semi¬
namꝰ: et non possunt inimici corrum¬
ꝑe semina quȩ seminamꝰ. ñ possunt
insidiari agriculture nr̃ȩ. Est autẽ
quando seminamꝰ & corrumpuntur
quȩ seminamꝰ. Paulus nos apłs de hac
seminandi doceat differentia. Audi
gͦ ipse quid dicit. Qui seminat inquit
incarne: de carne metet corruptio¬
nem. Et qui seminat in sp̃u: de sp̃u
metet uitam ȩt̃nam. Isti gͦ sunt quoꝵ
semina madianitȩ corrumpunt. qui
incarne seminant. Isti sunt quorum
fructꝰ exterminant᷑ & ꝑeunt. Illa aut̃
semina quȩ in sp̃u seminant᷑. ñ posst̃
madianitȩ corrumꝑe. non eñi potesta¬
ad sp̃uales campos. et noualia sp̃e
temerare. eorum qui ñ seminant su¬
ꝑ spinas: s innouant sibi noualia.
S & illud addendum est. Uolo enĩ
et me ipsum uobiscum parit̾ cõmo¬

Expanded text:
itum Gazae, etc. Haec quidem patiebatur ille, qui erat secundum carnem, Israel. Seminabat terram; sed quoniam pro peccatis suis traditus erat re potest consideremus. Est quando seminamus, et non possunt inimici corrumpere semina quae seminamus, non possunt insidiari agriculturae nostrae. Est autem quando seminamus, et corrumpuntur quae seminamus. Paulus nos apostolus de hac seminandi docet differentia. Audi ergo ipse quid dicit: Qui seminat, inquit, in carne, de carne metet corruptionem; et qui seminat in Spiritu, de Spiritu metet vitam aeternam. Isti sunt ergo quorum semina Madianitae corrumpunt, qui in carne seminant; isti sunt, quorum fructus exterminantur et pereunt. Illa autem semina, quae in spiritu seminantur, non possunt Madianitae corrumpead spiritales campos, et novalia Spiritus temerare eorum, qui non seminant super spinas, sed innovant sibi novalia. Sed et illud addendum est volo enim et me ipsum vobiscum pariter commo
Abbreviated transcription (Latin):
ratur a zabulo. Rursumq multum
beatꝰ qui ex deo semꝑ nascit᷑. Neq enĩ
semel dicam iustum ex dõ natum sed
ꝑ singula uirtutis oꝑa semꝑ iustus nas¬
cit᷑ ex deo. Hoc autem ut pleniꝰ possit
ꝓbari: etiam de saluatoris nr̃i cotidia¬
na natiuitate dicamꝰ. liquido id in iꝰtis
obtinentes qͦd in dño p̃cesserat. Saluator
nr̃ splendor est glȩ. splendor autẽ ñ semel
nascit᷑. et deinceps desinit nasci. Quoti¬
enscumq ortum fuerit lumen ex qͦ splen¬
dor orit᷑: tociens orit᷑ et splendor głȩ
Saluator nr̃ sapientia est dĩ. Sapientia
uͦ splendor ẽ lucis et̃nȩ. Sic gͥ saluator¬
semꝑ nascit᷑. Et iccirco dicit ante om̃s
colles generauit me. Non ut quidam
male legunt genuit. Si semꝑ ex patre
nascit᷑ dñs etiam tu in similitudinẽ eiꝰ
sitamen adoptionis habes sp̃m. semꝑ
generaris adeo ꝑ singłos intellectꝰ per
singła oꝑa et efficieris filiꝰ dĩ in xp̃o¬

Expanded text:
ratur a zabulo. Rursumque multum ratur a zabulo. Rursumque multum beatus qui semper ex Deo nascitur. Neque enim semel dicam, justum ex Deo natum, sed per singula virtutis opera semper justus nascitur ex Deo. Hoc autem ut plenius possit probari, etiam de Salvatoris nostri quotidiana nativitate dicamus, liquido id in justis obtinentes quod in Domino praecesserit. Salvator noster splendor est gloriae, splendor autem non semel nascitur, et deinceps desinit nasci: quotiescumque ortum fuerit lumen, ex quo splendor oritur, toties oritur et splendor gloriae. Salvator noster sapientia est Dei. Sapientia vero splendor est lucis semper nascitur, et idcirco dicit, ante omnes autem colles generat me: non ut quidam male legerunt « generavit. » Si semper ex patre nascitur Dominus, etiam tu in similitudinem ejus, si tantum adoptionis habens spiritum, semper generaris a Deo per singulos intellectus, per singula opera, et efficieris filius Dei in Chr
Abbreviated transcription (Latin):
de zabulo patre nati estis cum autẽ cre¬
dimꝰ facti sumꝰ filii dĩ. Sigͦ post hȩc pecca¬
uerimꝰ: conu̾tim᷑ ad iniquitates ñ sim¬
plicit᷑ patrum. s patrum priorum. Ad
utimur et dauid testimonio inquadra¬
gesimo qͣrto psalmo ita dicentis Audi
filia et uide & inclina aurem tuam &
obliuiscere popłm cuũ et domũ patris
tui. Quasi pat̃ quippe cępit audi filia.
Ergo duplices nr̃i patres st̃. S obliuis¬
cere inquit domꝰ patͥs tui pͥoris. Sigͥ obli¬
tus domꝰ patͥs tui pͥoris rursus fueris
ad peccata conu̾sus: incidisti in id quod
nunc dr̃ peccatum. Conu̾si sunt adini¬
quitates patrum suorum pͥorum. Dice¬
bamꝰ dudum de ⁊ abulo patrẽ nr̃m
pat̾ nr̃. si tamen etiam nc̃ ñ habemus
zabulũ patrẽ Quod etiã de ioħ̃is epła
approbamꝰ inqua ita scͥbit᷑. Omnis
qui peccatum facit: ex zabulo natꝰ ẽ
Tociens ex ⁊abulo nascim: quotiens¬
peccamus. Infelix ille qui semper gene¬

Expanded text:
de diabolo patre nati estis , » cum autem crede diabolo patre nati estis , » cum autem credidimus, facti sumus filii Dei. Si ergo post haec peccaverimus, convertimur ad iniquitates patrum non simpliciter, sed patrum priorum. Ad utimur et David testimonio, in quadragesimo quarto psalmo ita dicentis: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, 807 et obliviscere populum tuum, et domum patris tui . Quasi pater quippe coepit: Audi, filia. Ergo duplices nostri patres sunt. Sed obliviscere, inquit, domum patris tui prioris. Si igitur oblitus domum patris tui prioris rursus fueris ad peccata conversus, incidisti in id quod nunc dicitur peccatum. Conversi sunt ad iniquitates patrum suorum priorum. Dicebamus dudum Zabulum patrem nostrum pater, si tamen nunc non habemus etiam zabulum patrem: quod etiam de Joannis Epistola approbamus, in qua ita scribitur: Omnis qui peccatum facit, ex zabulo natus est. Toties ex zabulo nascimur, quotiespeccamus. Infelix iste qui semper gene
Abbreviated transcription (Latin):
da et inhabitantib ierłm. Cum in ec¬
cła dĩ tales sint inquib repperiatur
laqueus iniquitatis et uincła peccati.
intantum ut id quod de peccatore dr̃
eis ualeat conuenire. uincłis autem
peccatorum suorum unꝰquisq constrin¬
git᷑: tc̃ dicit ds̃. Inuenta est colligatio in
uiris uida. Uerum ñ inueniet᷑ colliga¬
tio in nobis. Quomͦ autẽ ñ inueniet᷑
colligatio in nobis: Si usq ad hanc
horam colligatio inquib dam est scilicet
solue om̃e uincłm iniquitatis. dissolue
obligationes uolentarum cõmutationũ
omnẽ conscͥptionem iniqͣm dissipa. fran¬
ge esurientib panẽ tuum: inuenta gͦ
colligatio in uiris uida et inhabitantib
ierłm. Conu̾si sunt adiniquitates patrũ
his qui in nobis sunt peccatores. Quomͦ
gͦ qui int̾ nos sunt peccatores conuersi
Duplices habemus patres. et una speci¬
es est pessimoꝵs patrum. Siquidẽ ante¬
qͣm crederemꝰ diabolus pat̾ noster fuit
ut sermo euͣngelicꝰ ostendit dicens uos

Expanded text:
da, et in habitantibus Hierusalem. Cum in ecclesia Dei tales sunt, in quibus reperiatur laqueus iniquitatis, et vincula peccati, in tantum ut id, quod de peccatore dicitur, eis valeat convenire: « Vinculis peccatorum suorum unusquisque constringitur , tunc dicit Deus: Inventa est colligatio in viris Juda. Verum non invenietur colligatio in nobis. Quomodo autem non invenietur colligatio in nobis, si usque ad hanc horam colligatio in quibusdam est. Sed: Solve omne vinculum iniquitatis, dissolve obligationes violentarum commutationum, omnem conscriptionem iniquam dissipa. Frange esurientibus panem tuum . Inventa est ergo colligatio in viris Juda, in habitantibus Jerusalem. Conversi sunt ahis qui in nobis sunt peccatores. Quomodo igitur qui inter nos sunt peccatores conversi Duplices habemus patres, et una species est pessimorum patrum: siquidem antequam crederemus, diabolus pater noster fuit, ut sermo evangelicus ostendit, dicens: « Vos
Abbreviated transcription (Latin):
Hec dicit dñs. Maledictꝰ hõ qui ñ audi¬
erit uerba testam̃ti huiꝰ. qͦd mandauit
patͥb suis. Quis magis audit u̾ba testa¬
m̃ti qͦd mandauit ds̃ patͥb nr̃is qui in
xp̃o credimus. an illi qui ne moysi cre¬
diderunt. dum in xp̃o ñ credunt :
Ad quos saluator ait. Si crederitis mo¬
ysi: crederetis utiq et mͥ. De me enĩ ille
scripsit. Si autem luteris illiꝰ non credi¬
tis. quomͦ meis u̾bis creditĩ estis. Itaq il
li moysi ñcredidunt. nosuͦ credentes
in axp̃o credimꝰ testamento qͦd traditũ
est ꝑmoy sen et ad nos dicit᷑ ne maledi¬
cti fiamꝰ. Maledictus homo qui non
audierit uerba testamenti huiꝰ: quod
mandauit patrib suis. Ergo illi male¬
dicti sunt. Neq enim audierunt tes¬
tam̃tum qͦd mandauit patͥb ds̃ indie¬

Expanded text:
et dices ad eos: Maledictus homo qui non audierit verba Testamenti hujus, quod mandavit patribus vestris. » Quis magis audit verba Testamenti quod mandavit Deus patribus, nos qui in Christo credimus, an illi qui neque Moysi crediderunt, dum in Christo non credunt, ad quos Salvator ait: « Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi; de me enim ille scripsit; si autem litteris illius non creditis, quomodo meis verbis credituri estis? » Itaque illi l. Moysen non crediderunt, nos vere credentes in Christo, credimus testamento, quod traditum est per Moysen, et ad nos dicitur, ne maledicti fiamus: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti 804 hujus, quod mandavit patribus vestris. Ergo illi maledicti sunt, neque enim audierunt testamentum, quod mandavit Deus patribus: In die
Abbreviated transcription (Latin):
sui nominis largiat᷑. ego inquit ds̃ a-¬
ipsum exponens saluatorait. Deus
autem non est mortuorum. s uiuorũ.
Quis ẽ mortuus. Utiq peccator qui
si habet dicentem. Ego sum uita. Qui
habet mortua oꝑa. qui necdũ peniten¬
cientes penitentiȩ aboꝑib mortuis.
Si gͦ ds̃ ñ ẽ mortuorum s uiuentium.
& scimꝰ eum ẽẽ uiuentẽ qui conu̾satur
inxp̃o. & fit particeps eiꝰ et si uolumus
tuis ut pollicitationem suam in nob̃
compleat dicens. Et ero uobis indm̃. &

Expanded text:
sui nominis largiatur: « Ego, inquit, Deus Asui nominis largiatur: « Ego, inquit, Deus Aipsum exponens Salvator ait: « Deus autem non est mortuorum, sed vivorum . » Quis est mortuus? Utique peccator qui non habet, dicentem: « Ego sum vita. » Qui habet mortua opera? qui nec dum poenitencientes poenitentiae ab operibus mortuis . » Si ergo Deus non est mortuorum, sed viventium, et scimus esse viventem eum qui conversatur in Christo, ut fiat particeps ejus: et si volumus tuis, ut pollicitationem suam in nobis compleat dicens: Et ero vobis in Deum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pħa scriptum est. Si nata est gens in
semel. quando saluator ascendit ad cȩloꝰ
et crediderunt una die quinq milia
et alia addita sunt tria milia uere tc̃
fuit cernere popłm in semel natum
sermone dĩ. et repente sterilem partu¬
rire eam ad qͣm dr̃. Letare sterilis
quȩ ñ paris erumpe et clama quȩ ñ
parturis. quia plures filii deserte ma-¬
gis quam eiꝰ quȩ habet uirum. Deserta
ȩccła alege. deserta erat a dõ. Habens
autẽ uirum synagoga legem: habe¬
bat et dm̃. Quid gͦ pollicet᷑ ds̃: Critis mͥ
in popłm et ego ero uobis indm̃. Non
est om̃ium ds̃ s eorum tantum quib
se largitꝰ est quomͦ patriarchȩ illi ad
quẽ dixit. Ego sum ds̃ tius. Et rur sũ
alii. Ego ds̃. ero ds̃ tuus Necnon de aliis
inquit ds̃ eorum. Putas ne aliqͣndo con¬
sequimͣ id qͦd ꝑsingłos dico. ut ds̃ omĩũ
sit ds̃ ñr: Si autem uis plemꝰ discere¬
quorum sit ds̃ et quib uocabulum

Expanded text:
pheta scriptum est: Si nata est gens in pheta scriptum est: Si nata est gens in semel. Quando Salvator ascendit ad coelos, et crediderunt una die quinque millia , et alia die addita sunt tria millia: vere tunc fuit cernere populum in semel natum sermone Dei, et repente sterilem, parturientem, ad quam dicitur: Laetare, sterilis, quae non paris; erumpe et clama quae non parturis: quia plures filii desertae magis quam ejus quae habet virum . Deserta Ecclesia a Lege, deserta a Deo erat. Habens autem 805 virum synagoga Legem habebat et Deum. Quid ergo pollicetur Deus? Eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum. Non est omnium Deus, sed eorum tantum quibus se largitus est, quomodo patriarchae illi ad quem dicit: Ego sum Deus tuus : et rursum alii: Ego Deus ero Deus tuus : necnon de aliis: Ero, inquit, Deus eorum. Putasne aliquando consequimur id quod per singulos dico, ut Deus omnium fiat Deus noster. Si autem vis plequorum sit Deus, et quibus vocabulum
Abbreviated transcription (Latin):
aliter sodoma et egyptꝰ. si enĩ sp̃ualit̃
egyptꝰ quispiã nominat᷑. et ñ est egyptꝰ
sccłm intelligentiã corporalem. haud
dubium ẽ quin si intellexeris egyptũ
sp̃ualem et exieris de ea. tu sis egredi¬
ens de t̾ra egypti. de fornace ferrea et tͥ
dicit᷑. Audite uocem meam. et facite uix¬
ta hec omĩa. Deinde reꝓmissio dĩ ẽ ad
audientes: si fecerint quecunq p̃cipit
dicens. Et eritis mͥ in popłm et ego ero
uobis in dm̃. Non omĩs qui se populũ
dĩ dicit eẽ: popłs dĩ est. Iudeorum po¬
pulus popłm se uendicans dĩ. meruit
audire. quia ñ popłs m̃s uos. Et dictũ
est adeum ñ populus meus. Et rursũ.
Iste popłs uocatꝰ est popłs. Ipsi enĩ emu
dicit. Irritauerunt me inidolis suis.
& ego smnulabor eos suꝑ ñgentem. Ingen¬
te autẽ insipiente irritabo eos. Nos gͥ
in popłm dĩ facti sumus. et annuntiat᷑
iusticia populo qui nascit᷑ degentib.
Iste enĩ popłs subito nascit᷑. Et in pro¬

Expanded text:
doma et Aegyptus. Si enim spiritualiter Aegyptus quispiam nominatur, et non est Aegyptus secundum intelligentiam corporalem, haud dubium est, quin si intellexeris Aegyptum spiritalem et exieris de ea, tu sis egrediens ex terra Aegypti de fornace ferrea, et tibi dicatur: « audite vocem meam et facite juxta haec omnia. » Deinde repromissio Dei est ad audientes si fecerint quaecunque praecepitdicens: Et eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum . Non omnis qui se populum Dei dicit esse, populus Dei est. Judaeorum populus populum se venditans Dei, meruit audire, Quia non populus meus vos: et dictum est ad eum: Non populus meus. Et rursum iste populus vocatus est non populus: Ipsi enim aemuldicit: Irritaverunt me in idolis suis, et ego aemulabor eos super non gentem. In gentem autem insipientem irritabo eos. Nos igitur in populum Dei facti sumus, et annuntiatur justitia populo, qui nascetur de gentibus. Iste enim populus subito nascitur: et in pro
Abbreviated transcription (Latin):
fecerimꝰ circa alas. et defluxer int pennȩ
suis peccatores grauit̃ audierunt. Om̃s
quidem uidei qui tunc audierunt salua¬
torem. grauit̃ eum audierunt. Ileo non
unt sermonem spũalit̾ qui leuis est:
s literam quȩ est gͣuis et occidens. gra¬
uiter aucdiunt. atq ita duplicit̃ audit᷑
scͥptura Ab eo qui ñ intelligit quȩ di¬
cunt᷑ grauit᷑ audit᷑. ab eo uͦ qui intelli¬
git eam ñ solum ñ audit᷑ grauit᷑: s po¬
ciꝰ acute. Unde et qui fit intelligens:
fit auditor. Est et aliud autẽ qͦd ꝓpheta¬
tur de popło uideoꝵ. et de om̃ib nob̾
si peccauerimꝰ. Et ocłos suos clauserunt.
ne qͣndo uideant ocłis & aurib audiant.¬

Expanded text:
fuerimus circa alas, et defluxerint pennae fuerimus circa alas, et defluxerint pennae suis peccatores graviter audierunt. Omnes quidem Judaei, qui tunc audierunt Salvatorem, graviter eum audierunt, ideo non unt sermonem spiritaliter, qui levis est, sed litteram, quae est gravis et occidens, graviter audiunt. Atque ita dupliciter auditur Scriptura. Ab eo qui non intelligit quae dicuntur, graviter auditur: ab eo vero, qui intelligit eam, non solum auditur non graviter, sed potius acute. Unde et qui fit intelligens, fit auditor. VII. Est et aliud autem quod prophetatur de populo Judaeorum, et de omnibus nobis si peccaverimus: Et oculos suos clauserunt, nequando videant oculis,
Abbreviated transcription (Latin):
sentiens quis peccatum suum dicit. Qsi
onꝰ gͣue grauatȩ sunt suꝑ me. Et qͥa gͣuis
est iniqͥtas ꝓpt̾ hoc suꝑ talentum plũ¬
bi sedet: ut in zacharia scͥptum ẽ. Egyp¬
tii autem ñqm grauia habebant cor-¬
pora sumersi sunt quasi plumbum in
aqua uehem̃ti. s quia animȩ eorum a
talento plumbi suꝑ qͦd sedebat miqͥtas
aggrauatȩ erant ꝓpter qͦd sũmersi st̃
tanquam plumbum inaqua uehem̃ti.
Grauitudo gͦ aurium a peccato fit:& le-¬
uitas a iusticia. Quid ẽ qͦd facit auditũ
ñ grauit᷑ audire s leniter: Pennȩ uerbi.
leuitatis afferunt. Quis dabit mͥpennas
ut columbe. & requiescam: Hoc dicit ꝓ¬
phetes ñorans ut corporales pennas acci¬
piat columbȩ: s pennas columbȩ sp̃c sc̃i.
Dicit autẽ rursus salomon de diuite. Cõ¬
ponet autẽ sibi pennas quomͦ aquila:
& conu̾tit᷑ indomo eiꝰ qui pre est illi. Si
accipiamꝰ gͦ pennas leuit᷑ audiemus.
Si autem petcauerimꝰ et neglegentes

Expanded text:
sua, dicit: Quasi onus gravatae sunt super me . Et quia gravis est iniquitas, propter hoc super talentum plumbi sedet, ut in Zacharia scriptum est . Aegyptii autem non quoniam gravia habebant corpora, submersi sunt quasi plumbum in aqua vehementi , sed quia animae eorum ad talentum plumbi super quod sedebat iniquitas, aggravatae erant: propter quod submersi sunt tamquam plumbum in aqua vehementi. Gravitudo ergo aurium a peccato fit, et levitas a justitia. Quid est quod faciat auditum non graviter audire, sed leviter? Pennae verbi, levitatis afferunt: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et requiescam ? Hoc dicit Prophetes non orans ut corporalis pennas accipiat colombae, sed pennas columbae Spiritus sancti. Dicit autem rursus Salomon de divite: Componet autem sibi pennas quomodo aquila, et convertitur in domo ejus qui praeest illi. Si accipiamus igitur pennas, leviter audiemus . Si autem peccaverimus, et negligentes
Abbreviated transcription (Latin):
sunt eloquia dĩ et conuertimur: et sa¬
nat nos ds̃ mutens u̾bum quod sanat
eos qui uolunt curari in xp̃o iħu. cui
est gła et imꝑium in scła scłorum am̃.¬
eo qͦd scͥtũ ẽ ecce ego & pueri qͦs ds̃ de

Expanded text:
sunt eloquia Dei? Quando convertimur, et sasunt eloquia Dei? Quando convertimur, et sanat nos Deus, mittens verbum, quod sanat eos, qui volunt curari in Christo Jesu, cui est gloria et imperium in saecula saeculorum. Ameo
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ continent᷑ inscͥpturis. ñ ob id qͥa
intenebris sit: s quia claudit ocłos. Si
gͦ audiens scͥpturam dicentẽ. hisqui clau¬
dunt ocłos. aꝑi ocłos tuos et recta uide.
aꝑias ocłos ab eo quod clauseras tunc
poteris uidẽ recta et considerare lum̃
ueritatis. Et accusat quidẽ eos dequib
querit᷑ cur ocłos claudant ne uideant.
Non autẽ et hoc dicit. quia ñ expediat
aliqͣndo et claudere animȩ ocłos. Expe.¬
dit enĩ sicuit manifestum fecit ysaias
dicens ex his quȩ sequunt᷑. Quis annim¬
tiauit uob̾ locum eternum: Qui am¬
bulat iniusticia et loquit᷑ uerã uiam
et rectam obturans aures ut ñ audiat
iudicium sanguinis claudens ocłos
ut ñ uideat iniquitatẽ. Si futurum
ẽ ut aꝑiens ocłos animȩ audiã et senti¬
am tur piloquia. meliꝰ est claudere au¬
ditꝰ quam audire quȩ noceant. Quan
dogͦ claudo: Quando mala dicunt᷑
ut neq intelligam ea qͣndo uidenda

Expanded text:
ea, quae continentur in Scripturis; non ob id, quia ea, quae continentur in Scripturis; non ob id, quia in tenebris sit, sed quia claudit oculos. Si ergo audieris Scripturam divinam dicentem his, qui claudunt oculos: aperi oculos tuos, et recta vide, aperi oculos ab eo quod clauseras: tunc poteris videre recta, et considerare lumen 1134 veritatis. Et accusat quidem eos, de quibus quaeritur, cur oculos claudant ne videant. Non autem et hoc dicit, quia non expediat aliquando et claudere animae oculos. Expedit enim sicut manifestum fecit Isaias, dicens in his, quae sequuntur: Quis annuntiavit vobis locum aeternum ? Qui ambulat in justitia, et loquitur veram viam, et rectam, obturans aures, ut non audiat judicium sanguinis, et claudens oculos, ut non videat iniquitatem. Si futurum est, ut aperiens oculos animae, audiam, et sentiam turpiloquia, melius est claudere auditus, quam audire quae noceant. Quando ergo claudam? Quando mala dicuntur, ut neque intelligam ea. Quando videnda