comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiro propria uitus est: sed et nocet sepe et concupiscit aliena
et rapit que cupierit ꝑ inuiriam qr unturis exꝑs uicio pecca¬¬
toq sub iectus est et fragilitans oblitus animo insolenter ela¬¬
to tumet. Inde iniusti ac deum nescientes et diuitiis et potẽ¬¬
tia et honoribus florent hec enim cuncta iniusticie premia
sunt qr et perpetua esse nõ possunt: et ꝑcupiditatẽ uioletitiã¬¬
q querũtur. instus uo̾ ac sapiens qr illa omĩa humana sunt.¬
ut est alelio dictum sua bons diuina iudicat nec alienũ ꝗcqͣ
concupiscit: ne quẽ contrarius humanitatis ledat omĩo nec
ullam potentiã horiorẽ ue desiderat. ne cui faciat in iuriam.
Scit etum cunctos ab eodem deo: et eadem conditiõe gnͣatos
iurc fraternitanis esse conuinctos. sed et suo et contẽtus. et ꝑuo
qr fragilitatis sue memor nõ amolius querit: qͣ unde uitã

Expanded text:
viro propria virtus est. Sed et nocet saepe, et concupiscit aliena, viro propria virtus est. Sed et nocet saepe, et concupiscit aliena, et rapit, quae cupierit, per injuriam; quia virtutis expers, vitio peccatoque subjectus est, et fragilitatis oblitus, animo insolenter elato tumet. Inde injusti, ac Deum nescientes, et divitiis, et potentia, et honoribus florent. Haec enim cuncta injustitiae praemia sunt; quia et perpetua esse non possunt, et per cupiditatem violentiamque quaeruntur. Justus vero ac sapiens, quia illa omnia humana ut est a Laelio dictum sua bona, divina judicat, nec alienum quidquam concupiscit, ne quem contra jus humanitatis laedat omnino, nec ullam potentiam honoremve desiderat, ne cui faciat injuriam. Scit enim cunctos ab eodem Deo, et eadem conditione generatos, jure fraternitatis esse conjunctos. Sed et suo contentus, et parvo, quia fragilitatis suae memor, non amplius quaerit, quam unde vitam
Abbreviated transcription (Latin):
Ongum est uniuersas uittutũ spẽs promẽ ut de singulis
doceam qͣ necesse sit sapientiã ac iustum uirũ longẽ
Lab illis bonis ab horrere quibus quia fruũtur in iusti dẽorus
cultus ueri. et efficaces esse credũnur. Quod ad pñtem ꝑtinet
q̃onẽ satis est si exuna uirtute id prohibemus quod ĩtendinius.
Nempe mag̃ et precipua uirtus est patientia quã pariter et
uulgi publice uoces: et pħi et oratores sũmis laudibus celebrãt
Quod si negari nõ põt ꝗn sũma sit uirtus tiecesse est iustum
et sapientem uirum in potãte esse hominis iniusti ut capiat
patientiã. patientia est enim malorum. que aut inferũt aut
accidunt cum equãitate ꝑlatio. Ergo iustus et sapiens ꝗr uir¬
tutem capit. ht̃ in se pacientiã qua carebit omio si nibil pa¬¬
cietur aduersi. Contra qui in rebus prosꝑis agit impatiens est
et uirtute maxima caret.Impacientẽ dico. qr nihil patitur.
Inrocentiã quoq seruare non põt. que et ip̃a iusto et sapienti

Expanded text:
ongum est uniuersas uirtutis species promere, ut de singulis doceam, quam necesse sit sapientem ac iustum uirum longe ab illis bonis abhorrere: quibus quia fruuntur iniusti, deorum cultus ueri et efficaces esse creduntur. quod ad praesentem pertinet quaestionem, satis est si ex una uirtute id probemus quod intendimus. nempe magna et praecipua uirtus est patientia, quam pariter et uulgi publicae uoces et philosophi et oratores summis laudibus celebrant. quodsi negari non potest quin summa sit uirtus, necesse est iustum et sapientem uirum in popatientiam. Patientia est enim malorum quae aut inferuntur, aut accidunt, cum aequanimitate perlatio. Ergo justus ac sapiens, quia virtutem capit, habet in se patientiam; qua carebit omnino, si nihil patietur adversi. Contra, qui in rebus prosperis agit, impatiens est, et virtute maxima caret. Impatientem dico, quia nihil patitur. Innocentiam quoque servare non potest, quae et ipsa justo et sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
filium nõ colit ita nec prẽm quidem colit. Qui aũt filium
suscipit et nomen eius gerit. is uero cum filio simul et pr̃em
colit. qrri legatus. et nuncius et sacerdos sũmi pr̃is est filius. Hic
templi maxĩ ianus ẽ. hic lucis uia. hic dux salutis. hic hostiu
uite.¬

Expanded text:
filium non colit ita ne patrem quidem. qui autem filium filium non colit ita ne patrem quidem. qui autem filium suscipit et nomen eius gerit, is uero cum filio simul et patrem colit, quoniam legatus et nuntius et sacerdos summi patris est filius. hic templi maximi ianua est, hic lucis uia, hic dux salutis, hic ostium uitae.
Abbreviated transcription (Latin):
deus est et nõ est alius deus preterte. Sed et alio loco sittiiliter
ait. deus sic dicit rex israel et qui eruit eum deus cternius. łgo
primus et ego nouissimus et preter me nõ est deus. Cum duas
sionem ab inferis excitauĩt. sic oñdisse dixirnius osce propha
qui ait.et de maniu inferorũ eruam eum tamen ad utrõq
ꝑsonam referens intulit et preter me nõ est deus cum posset
dicere prerer nos. sed fas nõ erat plurali nũo seꝑationẽ tante
necessitudinis fieti. Unius enim est solus liber deus sũmus carẽs
otigine. qr ip̃c est orig rerum et in eo simul et filius et omĩa
sit. uel pocius una cum ut roq. merito unus deus uterq appel¬
latut. qui a quicꝙͣ est in prẽ ad filium transfluit et quicquid
est in filio aprẽ descendit. Hon põt igitur sũmus ille ac singula¬
tis deus nisi ꝑ filium coli qui solum se pr̃em colere putat sic̃

Expanded text:
deus est, et non est deus alius praeter te. sed et alio loco similiter deus est, et non est deus alius praeter te. sed et alio loco similiter ait: sic dicit deus rex Israhel et qui eruit eum deus aeternus: ego primus et ego nouissimus et praeter me non est deus. cum duas sionem ab inferis excitauit, sicut ostendisse diximus Osee prophetam qui ait: et de manu inferorum eruam eum, tamen ad utramque personam referens intulit: et praeter me non est deus, cum posset dicere \'praeter nos\': sed fas non erat plurali numero separationem tantae necessitudinis fieri. unus est enim, solus, liber, deus summus, carens origine, quia ipse est origo rerum et in eo simul et filius et omnia sit uel potius una in utroque, merito unus deus uterque appellatur, quia quidquid est in patre, ad filium transfluit et quidquid est m filio, a patre descendit. non potest igitur summus ille ac singularis deus nisi per filium coli. qui solum patrem se colere putat, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
aprophetis manus dei .i. et uirtus et sermo dicatur utiq nulla
discretio est. ꝗr et lingua sermonis ministra est: et manus ĩqua
uirtus est indiuidue sunt corporis portiones. propriori uti exẽ¬
plo libet cum quis ht̃ filiũ quẽ unice diligat: qui tam̃ sit ĩdomo
et ĩmanu pr̃is licet ei nom̃ domini potestatẽq concedat ciuili tam̃
iure et domusuna et dñs unus nomĩatur sic hic mundus una dei
dortius est et filius ac pater qui unaniimes incolunt mundum
deusunus. qr utius est tanq̃ duo. et duo tanq unus. Neq ide
iniium cum et filius sit in pr̃e qr pater diligit filium et pater
infilio. qr uoluntan pr̃is fideliter pater tec unq̃ faciat aut fe¬
cerit nisi ut pater uoluit. aut iussit. deniq unũ deum esse tam
pr̃em ꝙ̃ filium lsaias illo exemplo quod suꝑius posuius ostẽ¬
dit cum diceret adorabunt te: et inite precabũtur ꝗm̃ itte

Expanded text:
a prophetis idem manus dei et uirtus et sermo dicatur, utique nulla a prophetis idem manus dei et uirtus et sermo dicatur, utique nulla discretio est, quia et lingua, sermonis ministra, et manus, in qua est uirtus, indiuiduae sunt corporis portiones. propiore uti exemplo libet. cum quis habet filium quem unice diligat, qui tamen sit in domo et in manu patris, licet ei nomen domini potestatemque concedat, ciuili tamen iure et domus una et unus dominus nominatur. sic hic mundus una dei domus est et filius ac pater, qui unanimes incolunt mundum, deus unus, quia et unus est tamquam duo et duo tamquam unus. neque id mirum, cum et filius sit in patre, quia pater diligit filium, et pater in filio, quia uoluntati patris fideliter paret, nec umquam faciat aut fecerit nisi quod pater aut uoluit aut iussit. denique unum deum esse tam patrem quam filium Esaias in illo exemplo quod superius posuimus ostendit, cum diceret: adorabunt te et in te precabuntur: quoniam in te
Abbreviated transcription (Latin):
Ortasse querat aliquis quõ cum deum unũ colere dicamus¬
nos duos tamen asse ueremus: deum pattẽ et deũ filiũ que
asseuerato plerosq ĩmaximũ impegit errorẽ. Quibus cũ proba¬¬
bilia uideãtur esse que dicimus in hoc uno labare nos arbitrãtur
ꝙ et alterum et mortalẽ deum fateamur de mortalitate iã dixi¬
Smus nuc̃ de unitate doceamus. Cum dicimus deũ pr̃em et deum fi¬
lium nõ diuersum dicimus nec utrũq secernimus qt nec p̃r esse
sine filio nec filius põt sine pr̃e generari. Cum igitur et pater filiu
faciat et filius pr̃em una utriq mens. unus spirinis una substanna
est. Sed ille qĩ exuberans fons est. hic tanqͣ defluens exeo riuus. Ille
tanq sol hic tanq radius asole porrecis Qui qm̃ sũmo patri. et
fidelis et carus est. nõ seꝑatui sicut nec riuus a fonte nec radius aso¬
le qr et aqua fontis intiuo est et solis lumen in radio: eque nec uox
abore seiũgi nec uirtus aut manus s corpore diuelli põt. Cum igitur

Expanded text:
ortasse quaerat aliquis, quomodo, cum Deum nos unum colere dicamus, duos tamen esse asseveremus, Deum Patrem et Deum Filium: quae asseveratio plerosque in maximum impegit errorem. Quibus cum probabilia videantur esse, quae dicimus, in hoc uno labare nos arbitrantur, quod et alterum, et mortalem Deum fateamur. De mortalitate jam diximus: nunc de unitate doceamus. Cum dicimus Deum Patrem, et Deum Filium, non diversum dicimus, nec utrumque secernimus; quia nec Pater o nuncupari nec filius potest sine patre generari. cum igitur et pater filium faciat et filius patrem, una utrique mens, unus spiritus, una substantia est: sed ille quasi exuberans fons est, hic tamquam defluens ex eo riuus, ille tamquam sol, hic quasi radius ex sole porrectus. qui quoniam summo patri et fidelis et carus est, non separatur, sicut nec riuus a fonte nec radius a sole, quia et aqua fontis in riuo est et solis lumen in radio; aeque nec uox ab ore seiungi nec uirtus aut manus a corpore diuelli potest. cum igitur
Abbreviated transcription (Latin):
na que nunq transibit et regnũ eius nõ corrũpetur. Q uods¬
ꝗdem duohus mõis intelligitur qr et nũc bt perpetuã potestatẽ
Cum omẽs gentes et omẽs lingue nom̃ eius uenerãtur maiesta
tem confitẽtur: doctimã sequũtur uittutẽ imitãtur ht̃ imꝑiũ
ht̃ honorẽ euii omẽs tribus lingue terre preceptis eius obteni¬
ꝑanit, et idem postea cum rursus aduetierit mpotestate et clari¬
rate ut omue animã iudicet et iustos restituat ad uitã. Tunc
uõ toxius terre regimen obtinebit. Tune sublato de reb humta¬
nis orũ malo aureut seculũ ut poete uocãt .i. iustum ac pacifi¬
cum tempus otietur. sed hec uberius inultimo libro disseremꝰ
cũ de fecundo aduenitu loquemur. Hũc de pͥmo ut ceprtiꝰ explices¬
Q filius apr̃e est Em deitatẽ et ꝙ gẽme sbe esse conuincũtur

Expanded text:
na, quae numquam transibit et regnum eius non corrumpetur. na, quae numquam transibit et regnum eius non corrumpetur. ta, cum rex esset, quem appellare dominum suum posset, qui sederet ad dexteram Dei, nisi Christum Filium Dei, qui est rex regum, et dominus dominorum? Quod Esaias apertius ostendit dicens: Sic dicit Dominus atque honorem, cum omnes tribus terrae praeceptis eius obtemperant, et idem postea, cum rursus aduenerit in claritate ac potestate, at omnem animam iudicet et iustos restituat ad uitam, tunc uere totia= terrae regimen obtinebit: tunc sublato de rebus humanis omni malo aureum saeculum at poetae uocant, id est iustum ac pacificum tempus orietur. sed haec uberius in ultimo libro disseremus, cum de secundo aduentu loquemur: nunc de primo ut coepimus< expliceet omnes pop
Abbreviated transcription (Latin):
celi ut filius hominis ueni:ets nõ dixit ut filius dei sed ut filius
hyminis ut ostenderet ꝙ came indͥui deberet interra ut suscep¬
ta hominis figuta es conditione mortali. doceret horios iusticiã
et cum mandaris dei fimitus uetitatẽ gentibus reuellasset multa¬
ieiur etiã morte ut inferos quoq uiticẽt ac resignaret atq ita
dernũ relurgens ad pr̃em prosicisceretut ĩ nube sublatus adiecit
enim progheta et ait ͤ iq ad annquũ dierum ꝓuenit et ob¬
larus est ei. Antiquũ dierum appellauii deum sũmus cuius eras
et origo nori põt comprobendi quia solus aseculis fuit eterit semꝑ
in. secula. Christum autẽ post passionẽ ac resurectionẽ ascensinũ
ad deum pr̃em. Dauid inpsalmo.c. uiiii. contestatus est his uer¬
deo exhibuit deterra datũ est ei regnũ et honor et imꝑium
et omnes populi tribus lingue seruient ei et potestas eius eter¬

Expanded text:
caeli ut filius hominis ueniens. non dixit ut filius dei, sed ut filius caeli ut filius hominis ueniens. non dixit ut filius dei, sed ut filius hominis, ut ostenderet quod carne indui haberet in terra, ut suscepta hominis figura et condicione mortali doceret homines iustitiam et cum mandatis dei functus ueritatem gentibus reuelasset, multaretur etiam morte, ut inferos quoque uinceret ac resignaret atque ita demum resurgens ad patrem proficisceretur in nube sublatus. adiecit enim propheta et ait: et usque ad anticum dierum peruenit et oblatus est ei. anticum dierum appellauit deum summum, cuius aetas et origo non potest conprehendi, quia solus a saeculis fuit, ut erit semper in saecula. Christum autem post passionem ac resurrectionem ascensurum esse ad deum patrem Dauid in psalmo CVIIII contestatus est his ue eum: et datum est ei regnum et honor et imperium, et omnes populi tribus linguae seruient ei, et potestas eius aeter
Abbreviated transcription (Latin):
Iterti nr̃ Maro aureus hanc uitam
interris. Saturtius agebar et alio loco. Auresq ut prohibent illo sub ir¬
ge fuerunt secula sic placida populos ĩpace regȩbat. Ieq supii s dixit
incelo egisse uitã neq inferius supos impace regehat rexisse. Unde
apparet illum regem fuisse terrenũ. Q uod alibi oꝑtius declarat.
Aurea condet secula qui rursus latio regnata ꝑ arua. Sattno quõ¬
dam. Ennius quidem in euhemero: nõ primũ dicit regnasse cnir¬
num sed uranũ patrem. Initio inquit primus interris imperum
surimũ celus hũit. Is id regnũ unacum fratribus suisinstituit atq
parauit. Non magna disserisio si ꝗdem maximorũ auctorum de si¬
lio ac patre dubitano est: sed tamen utrunq ficri põt ut et primus
Uratius eminere inter ceteros potentia ceperit et principatum hẽre
nõ regnum. Postea Saturtius maiores sibi opes comꝑauerit ac regni
nomen asciuerit¬

Expanded text:
ter Maro: aureus hanc uitam in terris Saturnus agebat. et alio loco: aurea quae perhibent illo sub rege fuere saecula: sic placida populos in pace regebat. neque superius dixit in caelo egisse uitam neque inferius superos in pace rexisse. unde apparet illum regem fuisse terrenum: quod alibi apertius declarat: aurea condet saecula qui rursus Latio regnata per arua Saturno quondam. Ennius quidem in Euhemero non primum dicit regnasse Saturnum, sed Uranum patrem. initio inquit primus in terris imperium summum Caelus habuit. is id regnum uua cum fratribus suis sibi instituit atque parauit. non magna dissensio, siquidem maximorum auctorum de tilio ac patre dubitatio est. sed tamen utrumque fieri potest, ut primus Uranus eminere inter ceteros potentia coeperit et principatum habere, non regnum, postea Saturnus maiores sibi opes comparauerit ac regium nomen adsciuer
Abbreviated transcription (Latin):
sti quodam more mitalia uiuerctur. Isgetius indocile ac dispsum mõ¬
tibus altis composut legesq dedit: latuĩq uocari maluit hisquomiã
latuisser turus moris. Ceniset ne aliquis deumesse qui pulsus est: qui
fugit qui latuit: Nemo tamstultus est. qui enim fugit aut latet et uĩ
et mortem timeat necesse est: Orpheusquia temporib enis fuit re¬
centior apie Saturnũ interra et apud homines regnasse cõmemorat

Expanded text:
sti quodam more in Italia uiueretur, is genus indocile ac dispersum monsti quodam more in Italia uiueretur, is genus indocile ac dispersum montibus altis composuit legesque dedit Latiumque uocari maluit, his quoniam latuisset tutus in oris. censetne aliquis deum esse qui pulsus est, qui fugit, qui latuit? nemo tam stultus est. qui enim fugit aut latet, et uim et mortem timeat necesse est. Orpheus, qui a temporibus eius fuit recentior, aperte Saturnum in terra et apud homines regnasse commemorat
Abbreviated transcription (Latin):
Rursũ impridentiã reptehendã uecesse est. Cur eni respon¬
cur eum corybatites cimbalis fofellerunt. Postremo cur extitit
ius aliqua maior que illius uinceret potãteni nimirũ senexs
iuuene facile uictus est ac spoliatus imꝑio fugit igitut expulsug
et initaliam nouigio uenit cum errasset diu. sicut Ouidius in
fastotum libris refert. Causa ratis suꝑest tuscum rate uenit ad
ar mẽ Ante ꝑ errato falcifet orbe deus. Hunc errantẽ atq opẽ
latius excepit cuius rei argumẽta sunt numi ueteres inꝗbris est
cum duplici fronte. lanus. et in altera parte nauis sicut idem
poei subiecit. At bona posteritas puppim formauit inere.ho¬¬
spitis aduenuũ testificata dei. Omnes ergo nõ tantum poete. B
historiarun quo ac rerum antiquanĩ scripiores horninẽ
fuisse conseticiũt qui rescius iritalia ꝓestas memorie ꝓdideit.
Ereci diodoriis et thallus laini nepos. et Cassius et uaro.Ilam cũ gore¬

Expanded text:
rursus inprudentiam reprehendam necesse est. cur enim responrursus inprudentiam reprehendam necesse est. cur enim responcur eum Corybantes cymbalis fefellerunt? postremo cur extitit uis aliqua maior quae illius uinceret potestatem? nimirum senex a iuuene facile uictus est ac spoliatus imperio. fugit igitur expulsus et in italiam nauigio uenit, cum errasset diu, sicut Ouidius in Fastorum libris refert: causa ratis superest. Tuscum rate uenit ad amnem ante pererrato falcifer orbe deus. hunc errantem -atque inopem Ianus excepit: cuius rei argumenta sunt nummi ueteres, in quibus est cum duplici fronte Ianus et in altera parte nauis, sicut idem poeta subiecit: at bona posteritas puppem formauit in aere hospitis aduentum testificata dei. omnes ergo non tantum poetae, sed historiarum quoque ac rerum antiquarum scriptores hominem fuisse consentiunt, qui res eius in Italia gestas memoriae prodiderunt, Graeci Diodorus et Thallus, Latini Nepos et Cassius et Varro. nam cum agre
Abbreviated transcription (Latin):
quis exislirat deum fuisse qui innuit coheredem cum siquid
diuinitatis hũisset nõ patris genitalia debuerit amputare. sed
propia ne lupiter nasceretur qui eum regni possessione pri¬
uauis idem sororẽ suam theam quã lanne opem dicirnus cũ
hẽrtot uxorem enso ueritus esse dicinir libros educare ꝙ fututũ
esset ut afilio pelleretur. Quã remmeruens natos sib filios
nõ utiq deuorabat. ut ferunt fabule: sed necabat quãq seri¬
prum sit in historia sacra. Saturtũ er opem ceterosq tutic ho
mites humanã carnẽ solitosesitare. Uerum primũ Iouẽ leges
honunib inioresq condenitẽ edicto prohibuisse ne liceret eo ci¬
bo uesci. Quod si uerũ est que põt in eo fuisse iustitia: Sed fictũ
sane puernius Saturnũ filios deuorasse modo eum aliqua
rõnenu : derrto quod ait uulgus comedisse filios suos eũ qui
extulerit sepultureq mãdauerit: Opis autẽ cum louẽ pepisset
subtrauit: nfantẽ eũq nutriendum fintim misit incretam.

Expanded text:
quis existimet deum fuisse, qui timuit cohaeredem: cum, si quid divinitatis habuisset, non patris genitalia debuerit amputare, sed propria, ne Jupiter nasceretur, qui eum regni possessione privavit. Idem sororem suam Rheam, quam latine Opem dicimus, cum haberet uxorem, responso vetitus esse dicitur, mares liberos educare; quod futurum esset, ut a filio pelleretur: quam rem metuens, natos sibi filios non utique devorabat ut ferunt fabulae sed necabat; quamquam scriptum sit in Histmines humanam carnem solitos esitare: uerum primum Iouem leges hominibus moresque condentem edicto prohibuisse, ne liceret eo cibo uesci. quod si uerum est, quae potest in eo fuisse iustitia? sed fictum sane putemus Saturnum filios deuorasse, modo cum aliqua ratione: num idcirco, quod ait uulgus comedisse filios suos eum qui extulerit sepulturaeque mandauerit? Ops autem cum Iouem peperisset, subtraxit infantem eumque nutriendum furtim misit in Cretam.
Abbreviated transcription (Latin):
no dei deseramus. qđ tamen constituetur cum dominus nt̃ reddi¬
etit niterram. ut imicuiq merito aut premiũ ꝓsoluat. aut petiã
lioq ut inquarto libio de primo ad uentu eius diximus. sic ĩ hoc
ẜmtoferemus adueritũ quem iudei quoq et confuentur. et sperãt.
secͥ frustra. quoniam necesse est adeos consolandos reuertatur. ad qͥs
conuoandos prius uenerat: Ham qui uiolarunt impie humilẽ sen¬
tient in pnrestate uictorẽ. eaq omnia que legunt et noti intellioũt
deo repensarite patientur quippe qui peccatis omnib inquinati
et insuꝑ sancto cruore ꝑfusi ab illo ip̃o. cui nephandas matius in¬
rulerunt sint ad etetna supplitia destinati. Sed erit nobis contra
iudeos seꝑata materia inqua illos erroris et sceleris reuincemius.
Nunc ignatos ueritatis instruamus

Expanded text:
cio dei disseramus: quod tum constituetur, cum dominus noster redicio dei disseramus: quod tum constituetur, cum dominus noster redierit in terram, ut uni cuique pro merito aut praemium persoluat aut poenam. itaque ut in quarto libro de primo aduentu eius diximus, sic in hoc secundum referemus aduentum, quem Iudaei quoque et confitentur et sperant, sed frustra, quoniam necesse est ad eos consolandos reuertatur ad quos conuocandos prius uenerat. nam qui uiolarunt impie humilem, sentient in potestate uictorem eaque omnia quae legunt et non intellegunt deo repensante patientur, quippe qui peccatis omnibus inquinati et insuper sancto cruore perfusi ab illo ipso cui nefandas manus intulerunt sint ad aeterna supplicia destinati. sed erit nobis contra Iudaeos separata materia, in qua illos erroris et sceleris reuincemus. Nunc ignaros ueritatis instruamus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt neq fete possunt assuetuidine ac desiderio bonorum que
sola uenerunt. Eo fitut paupes: et humiles deo credant focilius
qui sittir expediti q diuites qui sunt impedimẽtis plibus implica¬
ti imo uero esthenati et compedui: seruiunt ad nunum domine
cupiditatis que ilios mexitic abilibus uinculis iteturt. Ne possunt
incelum aspicere qm̃ mens eorum interram prona humiq
defixa est. Untutis autem uia nõ capit magna honora gestatites
Angustus ad modum trames est ꝑ quem iusticia hominẽ dedu¬
cit incelum. Hutic tenere non põt nisi qui fuit expeditus et nu¬¬
dus. Non isti locupletes multis et ingentib soitinis onerati ꝑuiam
mortis i⁊cedunt que latissima est.qm̃ late ꝑditio dr̃iatur Hieo
de uirtute ac ueritate disserenius. Quibus si repugnate oudebunt
Hostes se necesse est uirtutis iustitieq fateantur. Nogrediat nutic
quod suꝑest ut finis opi possit imponi. Id autem supest. ut de iudi¬

Expanded text:
sunt, neque ferre possunt assuetudine ac desiderio bonorum, quae sunt, neque ferre possunt assuetudine ac desiderio bonorum, quae sola noverunt. Eo fit, ut pauperes et humiles Deo credant facilius, qui sunt expediti, quam divites, qui sunt impedimentis pluribus implicati: immo vero catenati et compediti scupiditatis, quae illos inextricabilibus uinculis inretiuit, nec possunt in caelum aspicere, quoniam mens eorum in terram prona humique defixa est. uirtutis autem uia non capit magna onera gestantes: angustus admodum trames est per quem iustitia hominem deducit in caelum, hunc tenere non potest nisi qui fuerit expeditus ac nudus. nam isti locupletes multis et ingentibus sarcinis onerati per uiam mortis incedunt, quae latissima est, quoniam late perditio dominatur. his de uirtute ac ueritate disserimus. quibus si repugnare audebunt, hostes se necesse est uirtutis iustitiaeque fateantur. Adgrediar nunc quod superest, ut finis operi possit inponi, id autem superest ut de iudi
Abbreviated transcription (Latin):
tiati.omne studium suum ad honores acquirendos contulert̃
recsi solem quidem :p̃m gestemus ĩmanibus fidem cõmodobũt
ei doctrine que illos iubet om̃i potentia et honore cõtempto hu¬
miles uiuere atq ira humules: ut et acciꝑe iniuriam possint. et
referre nolint. si acciꝑint. hi sunt homines qui contra ueritatẽ
leisis ꝯculis quo quõ lattant. Qui autem sanierũt .i. non ita
uinil imersi ut sanabiles non sint. et credent his et libenter acce¬
dert: et quecunq dicimus aꝑta et plana et simplitia. et ꝙ iaxi¬
me opus est: et uera et in expugnabilia illis uudebũtur. Nemo uir
titi fauet nisiꝗ soqui potest. Se qui autẽ nõ facile est om̃ibus. hi
pobunt quos pauꝑtas et rerum indigentia exercuit. et capaces Ø¬
uirtutis esfecit Nam si uirtus est tollerantia malorum nõ capiũt
ergo uitturem qui semꝑ inbonis fuerunt. qr mala neq experti

Expanded text:
mati omne studium suum ad honores adquirendos contulerunt, mati omne studium suum ad honores adquirendos contulerunt, ne si solem quidem ipsum gestemus in manibus, fidem commodabunt ei doctrinae quae illos iubet omni potentia et honore contempto humiles uiuere atque ita humiles, ut et accipere iniuriam possint et referre nolint, si acceperint. hi sunt homines qui contra ueritatem clausis oculis quoquo modo latrant. qui autem sani erunt, id est non ita uitiis inmersi, ut insanabiles sint, et credent his et libenter accedent, et quaecumque dicimus aperta plana simplicia et, quod maxime opus est, uera et inexptuti favet, nisi qui sequi potest; sequi autem non facile est omnibus: ii possunt, quos paupertas et rerum indigentia exercuit, et capaces virtutis effecit. Nam si virtus est tolerantia malorum, non capiunt ergo virtutem, qui semper in bonis fuerunt, quia mala neque experti
Abbreviated transcription (Latin):
res ꝙ hec nr̃a que tradimus praue uitioseq mentes aut omnino
nõ intelligeret. hebetatur enim acies earum terrenis cupiditatibus
que sensus onties grauant ĩ becillesq reddunt: aut esse si intelligẽt
dissimulabunt tamen. et hec uera esse nollent q̃t trabuntur: et
scientes malis sius fauent quorum suauitate capiũtut. et uirtutis
uiam deseruntur. cuius acorbitam offenduntur.Nam qui aua¬
ricia et opumin explebili quatam sib flagratt ꝗr nc̃ possunt
uenditis out dilargitis que amant renui cultu uitam degere
sine dubio malunt id esse fictum quo desideriis suis renũtiare
soguntur. Item qui libidinum stimulis incitati ut ait poeta in
furias igteq ruunt utiq incredibilia nos offerre dicunt qui a
uulnerant aures eorum precepta continẽtie. que illos auolupts¬
tibus suis probibent quibus animã suam cum corpore adiudi¬
cauerunt. Qui uõ ambitione inflati aut amore potentie inflã¬

Expanded text:
ros quod haec nostra quae tradimus prauae uitiosaeque mentes aut omnino ros quod haec nostra quae tradimus prauae uitiosaeque mentes aut omnino non intellegent — hebetatur enim acies eorum terrenis cupiditatibus, quae sensus omnes grauant inbecillosque reddunt — aut etiamsi intellegent, dissimulabunt tamen et haec uera esse nolent, quia trahuntur a uitiis et scientes malis suis fauent, quorum suauitate capiuntur, et uirtutis uiam deserunt, cuius acerbitate offenduntur. nam quia auaritia et opum inexplebili quadam siti flagrant, quia non possunt uenditis aut dilargitis quae amant tenui cultu uitam degere, sine dubio malunt id esse fictum quo desideriis suis renuntiare coguntur. item qui libidinum stimulis incitati, ut ait poeta, in furias ignemque ruunt, utique incredibilia nos adferre dicunt, quia uulnerant aures eorum praecepta continentiae, quae illos uoluptatibus suis prohibent quibus animam suam cum corpore adiudicauerunt. qui uero ambitione inflati aut amore potentiae inflam
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cum terram et aquã et ignem disꝑire consumi extinguiq
uideamus que sunt utiq mundi ꝑtes intelligitut id totum ẽ mor¬
tale cuius sutit mẽbra mortalia. Itafit ut natum sit quicꝗa põt
interire sed et omne qđ sub uisu oculorum uenit et corporale ur
ait plato et solubile sit necesse est. Unus igitur epicutus autore
democrito ueridicus in hac re fuit qui ait et ortum alqñ esse pe¬
riturum. Nec ramen rõne ullam reddere potuit. aut quib de cãuis
tantum hoc opus. aut quo tẽpore resoluanir. Quoł qm̃ deus tiob s
reuelquit nec coniecturis id assequimur: sed traditione celesti: do¬
cebimus sedulo ut randem studiosis ueritatis oppareat nõ uidisse
neq comprehendisse pħos ueritatem. sedita leuiter odotatos ut
ramen unde eos odor ille sapĩe tam suauis. tam iocundus afflaue¬¬
rit. nullo modo senserint. Interim necessariũ puto ad monere lecto¬

Expanded text:
nam cum terram et aquam et ignem disperire consumi extinguique nam cum terram et aquam et ignem disperire consumi extinguique uideamus, quae sunt utique mundi partes, intellegitur id totum esse mortale cuius sunt membra mortalia. ita fit ut natum sit quidquid potest interire. sed et omne quod sub uisum oculorum uenit, et corporale, ut ait so Plato, et solubile sit necesse est. unus igitur Epicurus auctore Democrito ueridicus in hac re fuit, qui ait et ortum aliquando et aliquando esse periturum. nec tamen rationem reddere ullam potuit aut quibus de causis tantum hoc opus aut quo tempore resoluatur. quod quoniam nobis deus reuelauit nec coniecturis id adsequimur sed traditione caelesti, docebimus sedulo, ut tandem studiosis ueritatis appareat non uidisse neque conprehendisse philosophos ueritatem, sed ita leuiter odoratos, ut tamen unde eos odor ille sapientiae tam suauis, tam iucundus adflauerit, nullo modo senserint.. interim necessarium puto admonere lectu
Abbreviated transcription (Latin):
Satis et huic parti fatiamus cum testimoniis diuinarũ luterarum
tuti etiam perpetua breuibus esse anteponenda quoniã tempotalia
sunt premia uitiorum sempiterna uittutũ. Exponam igitut ra¬
tionem mutidi ut facile possit intelligi et qñ et qͣr sit effectus adeo.
Qđ plaro qui de mundi fabricatione diseruit. Hec scire poterat nec
explicare. quippe qui celeste misterium qđ non nisi phis adeo do¬
cenite discitur ignorabat: ideoq perpetuũ dicitur esse fabricatum.
Quod longe secus est. quonis quiequid est solido et graui corpore
ut initium cepit aliqñ ita finem capiat neccẽ est Nam At stoteles
cum non uideret quẽ ad modum posset ranta magninido reru¬
interire et hanc prescriptionẽ uellet effugete semꝑ ait fuisse mũ¬
dum ac semper futurũ. Prorsus nihil uidĩe qr quicquid est necesse
est aliqñ habuerit principiũ nec onũo quicqͣ potestesse nisicepit

Expanded text:
satis et huic parti faciamus cum testimoniis diuinarum litterarum satis et huic parti faciamus cum testimoniis diuinarum litterarum tum etiam sunt praemia uitiorum, sempiterna uirtutum. exponam igitur rationem mundi, ut facile possit intellegi et quando et quare sit effectus a deo, quod Plato, qui de mundi fabricatione disseruit, nec scire poterat nec explicare: quippe qui caeleste mysterium, quod non nisi prophetis ac deo docente discitur, ignorabat ideoque in perpetuum dixit esse fabricatum. quod longe secus est, quoniam quidquid est solido et graui corpore ut initium cepit aliquando, ita finem capiat necesse est. nam Aristoteles, qui cum non uideret quemadmodum posset tanta rerum magnitudo interire, et hanc praescriptionem uellet effugere, semper ait fuisse mundum ac semper fu- turum, prorsus nihil uidit, quia quidquid est necesse est habuerit aliquando principium nec omnino quicquam potest esse nisi coeperit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ene habet i acta sunt fundamẽta
ut ait eximius orator. uerum nos
nõ fundamenta solum iecimus
que firma et idonea essent operi
ꝑferendo sed magnis robustisq
mollibus edifficium totum pene
usq ad sũmam ꝑduximus. Restat
id qđ est multo facilius ueltegere
uel ornare sine quo tamen priora
oꝑa et inunilia sunt. et ingrata.
Neq quid prodest aut falsis religionibus liberari. aut intelligere ue¬
ꝑuidere. aut quid sit uera cognoscere.quid inq prodest celestem illam
Siusticiam defendere: quid cum magnis difficultatibus cultum dei
tenere que est summa uirtus: nisi cum diuinũ premium beatitu¬
dinis perpetue subseqͣ̃tur. De qua nobis est inhoc libro disserendum
ne priora omĩa irrita et infructuosa uideantur si hoc cuius causa
illa suscepta sunt incertũ relinq̃mur. Nequis forte arbitret᷑ cautos¬
labores incassum suscipi. dum eorum celesti mercede diffidit. quã deus
statuit ei qui hec suauia terte bona prosola nudaq uirtute cõtempẜit.

Expanded text:
ene habet, iacta sunt fundamenta, ut ait eximius orator. uerum nos non fundamenta solum iecimus quae firma et idonea essent operi perferendo, sed magnis robustisque molibus aedificium totum paene usque ad summa perduximus. restat, id quod est multo facilius, uel tegere uel ornare, sine quo tamen priora opera et inutilia sunt et ingrata. nam quid prodest aut falsis religionibus liberari aut intelperuidere aut quae sit uera cognoscere? quid, inquam, prodest caelestem illam iustitiam defendere? quid cum magnis difficultatibus cultum dei tenere, quae est summa uirtus, nisi eam diuinum praemium beatitudinis perpetuae subsequatur? de qua nobis est in hoc libro disserendum, ne priora omnia irrita et infructuosa uideantur, si hoc cuius causa illa suscepta sunt incertum relinquamus, ne quis forte arbitretulabores in cassum suscipi, dum eorum caelesti mercede diffidit, quam deus statuit ei qui haec suauia terrae bona prae sola nudaque uirtute contempserit.
Abbreviated transcription (Latin):
trepidabunt om̃s et ad luctuosum illum sonitum contre¬
mescent.Tunc uõ ꝑ iram dei ad uersum homines qui iu-¬
sticiam dei nõ agnouerunt seruet ferrum ignis. fames. mor¬¬
bus et supra om̃ĩa metus semꝑ impendẽs. Tunc orabunt
deum et tiõ exaudiet oprabitur mors et nõ ueniet.Ne uox
quidem requiẽ timori dabit nec ad oculos somnus accedet
sed animas hominũ sollicitudo ac uigilia macerabit: plora¬¬
bunt et gement et dentibus strident. Gratulabũtur mortuis
et uiuos plagent. his et aliis pluribus malis solitudo fiet ĩtẽra
et erit deformatus orbis. atq desectus. Qđ in carminib sibil¬
litus ita dicitur.¬

Expanded text:
trepidabunt omnes et ad luctuosum illum sonitum contremescent. tum uero per iram dei aduersus homines qui iustitiam non adgnouerint, saeuiet ferrum ignis fames morbus, et super omnia metus semper inpendens. tunc orabunt deum et non exaudiet, optabitur mors et non ueniet. ne nox quidem requiem timori dabit nec ad oculos somnus accedet, sed animas hominum sollicitudo ac uigilia macerabit, plorabunt et gement et dentibus strident, gratulabuntur mortuis et uiuos plangent. his et aliis pluribus malis solitudo fiet in terra et erit deformatus orbis atque desertus: quod in carminibus Sibyllinis ita dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
drupedes et in aere uolucres et ĩmari pisces prodigia quoq in
celo mirabili a mentes hominũ maximo tertore confundẽt
et crines cometarum et solis tenebre et color lune et canden¬
tium luminũ siderum lapsus. Hec tamen hec usitato mõ fiẽt
sed existent subito ignota et inuisa oculis astra.Sol in perpe¬¬
tuum frustrabitur. ut uix inter diem noctẽq discerniat. Lu¬¬
na iam nõ tribus deficiet horis: sed perpetuo sanguine obfusa
meatus, extra ordinarios ꝑ aget: ut nõ sit homini promptum
aut siderum cursus aut rõnem temporũ agnoscere fiet eni
uel estas inhyeme uel hyenis in estate. Tunc anmiis breuia¬¬
bitur. et mensis minuetur: et dies in angustum coartabitur
Stelle uõ creberrime cadent ut celum omẽ tecum sine
ullis luminibus appateat montes quoq altissimi decident
et planis equabũtur.Mare in nauigabile constituetur. ac

Expanded text:
drupedes, et in aere volucres, et in mari pisces. Prodigia quoque in drupedes, et in aere volucres, et in mari pisces. Prodigia quoque in coelo mirabilia mentes hominum maximo terrore confundent, et crines cometarum, et solis tenebrae, et color lunae, et cadentium siderum lapsus. nec tamen haec usitato modo fient, sed existent subito ignota et inuisa oculis astra. sol in perpetuum fuscabitur, ut uix inter noctem diemque discernat, luna iam non tribus deficiet horis, sed perpetuo sanguine offusa meatus extraordinarios peraget, ut non sit homini promptum aut siderum cursus aut rationem temporum agnoscere: fiet enim uel aestas in hieme uel hiemps in aestate. tunc annus breuiabitur et mensis minuetur et dies in angustum coartabitur, stellae uero creberrimae cadent, ut caelum omne caecum sine ullis luminibus appareat. montes quoque altissimi decident et planis aequabuntur, mare innauigabile constituetur. ac
Abbreviated transcription (Latin):
contaminabit diripiet: spoliabit. occidet: deniq ĩ mutato rioĩẽ
atq imperii sede translata confusio ac ꝑtubatio humani ge s¬
neris consequetut: Tam uõ de testabile atq ab ominandum
tp̃us existet ꝙ nulli hominũ sit uita icunda. E uertenitur fu¬
ditus ciuitates at mnteribunt nõ modo ferro atq igni uerũ
etiam terremotibus assidiis et eliue aquarum ĩ morbis fre¬
quentibus et fame crebra. Aer enim uici abitur. et corruptus ac
pestilens fiet et modo importuis imbribus mõ in utili siccitatẽ
nũc frigoribus nũc estibus nimiis nec terra homĩ dabit fructũ
nõ seges quicqͣ. nõ arbor nõ uitis ferret. Sed cum ĩflore spem¬
maximam dederint infruge decipient. fontes quoq cum flum̃ib
arrescent. ut ne potus quidem suppetat et aque insatiguinẽ. aut
amaritudinẽ mutabtur. ꝑꝑ hec deficient etiam interra qua¬¬

Expanded text:
contaminabit, diripiet, spoliabit, occidet. Denique immutato nomine, contaminabit, diripiet, spoliabit, occidet. Denique immutato nomine, atque imperii, sede translata, confusio ac perturbatio humani generis consequetur. Tum vero detestabile atque abominandum tempus existet, quo nulli hominum sit vita jucunda. Evertentur funditus civitates, atque interibunt, non modo ferro atque igni, verum etiam terrae motibus assiduis, et eluvie aquarum, et morbis frequentibus, et fame crebra. Aer enim vitiabitur, et corruptus ac pestilens fiet, modo importunis imbribus, modo inutili siccitate, nunc frigoribus, nunc aestibus nimiis; nec terra homini dabit fructum: non seges quidquam, non arbor, non vitis feret. Sed cum in flore spemmaximam dederint, in fruge decipient. Fontes quoque cum fluminibus arescent, ut ne potus quidem suppetat; et aquae in sanguinem aut amaritudinem mutabuntur. Propter haec deficient et in terra qua
Abbreviated transcription (Latin):
Uomtiodo autem id futurũ nequis incredibile arbitretur INota¬
oñdam ĩpiimis multiplic abitur regnum et sũma rerum
potas proplimoᷤᷤ dissipata et concisa minuetur tũ discordie ciui¬
les imperpetuũ serẽtur nec ulla requies belli exicilibus erit donec
reges decem ꝑiter existant. qui orbem terte nõ ad regendũ sed
ad consũmandum ptiantut: hi exertitibus et ĩmensu auctisS
et agrorum cultibus destitutis. quod est principiũ euersionis
et cladis disꝑdent omĩa et cõminuent: et uorabunt. Turic re¬
perite ad uersus eos hostis potentissimus ab extremis finib pla¬
ꝯe septẽtrionalis orietur qui tribus exeo nũo debetis. qui tũc
asiam obrinebunt assumetur insocietatẽ accteris et princes¬
ps omniũ constituetur. Hic insustentabili dñatione uex abit
orbem diuina et humana miscebit infatida dictu et execra¬
bilia mollietur noua consilia inpectore suo uolutabit ut pro¬
prium sibi constitut impiumleges cõmutabit et suas sanctiet

Expanded text:
uomodo autem id futurum sit, ne quis incredibile arbirtretur, ostendam. In primis multiplicabitur regnum, et summa rerum potestas per plurimos dissipata et concisa minuetur. Tunc discordiae civiles in perpetuum serentur; nec ulla requies bellis exitialibus erit, donec reges decem pariter existant, qui orbem terrae, non ad regendum, sed ad consumendum partiantur. Hi, exercitibus in immensum auctis, et agrorum cultibus destitutis, quod est principium eversionis et cladis, disperdent omnia, et comminuent, et vorabunt. Tum repente adversus eos hostis potentissimus ab extremis finibus plagae septentrionalis orietur, qui tribus ex eo numero deletis, qui tunc Asiam obtinebunt, assumetur in societatem a caeteris, ac princeps omnium constituetur. Hic insustentabili dominatione vexabit orbem: divina et humana miscebit; infanda dictu et execrabilia molietur; nova consilia in pectore suo volutabit, ut proprium sibi constituat imperium, leges commutet, et suas sanciat;
Abbreviated transcription (Latin):
tut et soluitur.ita in corpore cum pars aliqua mẽbrorus
duxerit uitium destrui uniuersa corruptisq omnibus
atq turbatis occidere sensum eamq mortẽ uocari. Uerũ
ille si quicꝙͣ mentis habuisset non armoniiam: de fidibus
ad hominẽ transtulisset. Non enim carne sua sponte fides
possunt. ut sit ulla inhis comꝑatio ac siłitudo uiuẽtis aĩus
autẽ sus sponte et cogitat. et mouetut. Quod si quid ĩ nobis
armoniie sile ictu moueretur externo. sicut nerui manibus: qui sine
tractu artificis pulsuq digitorum mutati atq inertes iacent. Sed
nimirum pulsandus ille manu fuit ut aliquando sentiret: quia
ꝯmens eius ex membris male compacta torpebat.Q¬

Expanded text:
tur, et solvitur: ita in cotur, et solvitur: ita in coduxerit uitium, destrui uniuersa corruptisque omnibus atque turbatis occidere sensum eamque mortem uocari. uerum ille si quicquam mentis habuisset, numquam harmoniam de fidibus ad hominem transtulisset. non enim canere sua sponte fides possunt, ut sit ulla in his conparatio ac similitudo uiuentis, animus autem sua sponte et cogitat et mouetur. quod si quid in nobis armoniae simile, ictu moueretur externo sicut nerui manibus, qui sine tractatu artificis pulsuque digitorum muti atque inertes iacent. sed nimirum pulsandus ille manu fuit, ut aliquando sentiret, quia mens eius ex membris male conpacta torpebat.
Abbreviated transcription (Latin):
nec quid sit mens: nec qualis intelligi potest cum sit natura
tam subtił ac tenuis: ut solidis uisceribus infusa uiuo et quasi
ardenti sensu membris om̃ibus misceatur. Illud aut̃ caue
ne unqͣ siłe ueri putaueris. quod aristoxẽnus dic̃ mentẽ
omĩo nullam esse sed qͣi armoniam infidibus excõstructiõe
corporis et compagibus uiscerum uim sentiendi existere
Musici enim intensionem concentumq neruorum ĩ inte¬
gros modos sine ulla offensione consonantium. armoniam
uocant. Uolunt igitur animum simili rõne constare in
hoĩem qua concors modulatio constat infidibus .s. ut singu¬¬
larum corporis ꝑtium firma coniunctio membiorũq oĩu
consentiens in unum uigor motum illum sensibilem faciat
animumq continet: sicut sunt nerui bene intenti ad cõ¬¬
spitantem sonunti. Et sicuti infidibus cum aliquid aut
itterreptum aut relaxatum est: om̃is canendi ratio turba¬

Expanded text:
—, nec quid sit mens ipsa nec qualis intellegi potest, cum sit natura —, nec quid sit mens ipsa nec qualis intellegi potest, cum sit natura eius tam subtilis ac tenuis, ut solidis uiscerardenti sensu, membris omnibus misceatur. Illud autem cave, ne unquam simile veri putaveris, quod Aristoxenus dixit: Mentem omnino nullam esse, sed quasi harmoniam in fidibus, ex constructione corporis, et compagibus viscerum vim sentiendi existere. Musici enim intentionem concentumque nervorum in integros modos, sine ulla offensione consonantium, harmoniam vocant. Volunt igitur animum simili ratione constare in homine, qua et concors modulatio constat in fidibus; scilicet, ut singularum corporis partium firma conjunctio, membrorumque omnium consentiens in unum vigor, motum illum sensibilem faciat, animumque concinnet, sicut sunt nervi bene intenti ad conspirantem sonum. Et sicut in fidibus, cum aliquid aut interruptum, aut relaxatum est, omnis canendi ratio turba
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq diffusa cum tañta sit uis ac potestas mentis hunane
inter mortale corpus incluse. ut ne septis quidẽ graui huiꝰ
ac piori corporis cui illigata est coherteri ullo pãcto possit
quominus sibi liberam uagandi facultatem. quietis impatieris
largiatur.Siue igitur incapite meris hĩtat. siue ĩpectore. põt¬
ne aliquis compr̃ehendere que uis rationis efficiat. ut sensus
ille in cõprehensibilis. aut ĩ medulla cerebri hereat: aut ĩ illo
sanguine biꝑtito. qui est inclusus in corde ac non ex eo ip̃o
colligat quanta sit dei potestas: ꝙ animus se ipsum nõ uidet
aut qualis. aut ubi sit nec si uideat tamneti ꝑspicere possit qͦ
pacto rei corporali. res incorporalis adiuncta sit: Siue etiã
menitis locus nullus est sed ꝑ totum corpus sparsa discurit
et quod fieri potest. et Axenocrate platoniis discipulo disputa¬
tum est. Siquidem sensus inqualibet ꝑte corporis presto est

Expanded text:
ubique diffusa, cum tanta sit uis ac potestas mentis humanae ubique diffusa, cum tanta sit uis ac potestas mentis humanae intra mortale corpus inclusae, ut ne saeptis quidem grauis huius ac pigri corporis, cum quo inligata est, coerceri ullo modo possit quominus sibi liberam uagandi facultatem quietis inpatiens largiatur? siue igitur in capite mens habitat siue in pectore, potestne aliquis conprehendere quae uis rationis efficiat ut sensus ille inconprehensibilis aut in medulla cerebri haereat aut in illo sanguine bipertito qui est conclusus in corde, ac non ex eo ipso colligat quanta sit dei potestas, quod animus se ipsum non uidet aut qualis aut ubi sit nec si uideat, tamen perspicere possit quo pacto rei corporali res incorporalis adiuncta sit? siue etiam mentis locus nullus est, sed per totum corpus sparsa discurrit — quod et fieri potest et a Xenocrate Platonis discipulo disputatum est, siquidem sensus in qualibet parte corporis praesto est
Abbreviated transcription (Latin):
constituta. tanquã incelo deus sed ꝙ̃ in aliqua cogiatione¬
sit cõmeare ad pectus et quasi ad secretum aliquod peretro¬
le secedere. ut conisilio tanq̃ ex thesauro recondito eliciat
ac profetat. Ideoq cum intenii ad cogitandum sumus et cũ¬
nihilominus ad mirandum est. quod diuitia nescio qua
tatione fiat. ut ita esse uideatur. An potest aliquis non ad¬
mirari.q sensus ille uiuus atq celestis qui mens uel aĩus
nuncupatur. tante mob.litatis est ut ne rum quidẽ cum
sopitus est conquiescat: tante celeritatis ut uno temporis pũ¬
cto celum omẽ collustret: si uelit maria ꝑ uolet terras et
urbes ꝑ agret ontũa deniq que libuerit quãuis longe la¬
teq submota sint in conspectu sibi ipse constituat. et mita¬
tut aliquis si diuina mens dei ꝑ uniuersas mũdi ꝑtes intẽ¬
ta discurtit. et omĩa regit. omĩa moderatur. ubiq preseris

Expanded text:
constituta tamquam in caelo deus, sed cum in aliqua sit cogitationeconstituta tamquam in caelo deus, sed cum in aliqua sit cogitatione, commeare ad pectus et quasi ad secretum aliquod penetrale secedere, ut consilium tamquam ex thensauro recondito eliciat ac proferat; ideoque cum intenti ad cogitandum sumus et cunihilo minus admirandum est quod diuina nescio qua ratione fiat ut ita esse uideatur. an potest aliquis non admirari quod sensus ille uiuus atque caelestis qui mens uel animus nuncupatur, tantae mobilitatis est, ut ne tum quidem, cum sopitus est, conquiescat, tantae celeritatis, ut uno temporis puncto caelum omne conlustret, si uelit, maria peruolet, terras et urbes peragret, omnia denique quae libuerit, quamuis longe lateque submota sint, in conspectu sibi ipse constituat? et miratur aliquis si diuina mens dei per uniuersas mundi partes intenta discurrit et omnia regit, omnia moderatur, ubique praesens,
Abbreviated transcription (Latin):
intanta rõnis atq intelligentie luce uersan.tum quod ad eã
sensus exom̃ĩ corꝑis ꝑte conueniunt ut inqualibet regione
mẽbrotum presens esse uideatut. Alii sedem eius iticerebro esse
et uidendi et ocorandi ministta mẽbra in capite sint loca
mens occup̾ata maltum se abdiderit neq audito que cir¬
cũ sonant neq uidere quo obstant solemus. Id uero suie
ita est. ad mirandum profecto est quõ id fiat cum ad pe¬
tus excetebro nullum iter pateat sui autem non tec tam̃
dixerunt. Et sane argumentis probabilibus usi sunt. oportu¬
isse . s. quod tocius corporis regnum hr̃et potius insũmo tenq̃
in arte corporis hĩtare. nec quicqͣ esse sublimius: quanq̃
id quod uniuersum rõne modẽtur sicut ipse mutdi dñs
et rector in sũmo est. deinde quod sensus om̃is .. audiend
uero aut nõ multum aut fortasse non errant. U. detũ.
enirti mens que dñatum corporis tenet in sũmo capite

Expanded text:
in tanta rationis atque intelligentiae luce versari? tum quod ad eam in tanta rationis atque intelligentiae luce versari? tum quod ad eam sensus ex omni corporis parte conveniunt, ut in qualibet regione membrorum praesens esse videatur. Alii sedem ejus in cerebro esse et uidendi et odorandi ministra membra in capite sint locatmens occupata in altum se abdiderit, neque audire quae circumsonant neque uidere quae obstant solemus. id uero siue ita est, admirandum profecto est quomodo id fiat, cum ad pectus a cerebro nullum iter pateat, sin autem non est diierunt. et sane argumentis probabilibus usi sunt, oportuisse scilicet quod totius corporis regimen haberet, potius in summo tamquam in arce corporis habitare nec quicquam esse sublimius quam id quod uniuersum ratione moderetur, sicut ipse mundi dominus et rector in summo est; deinde quod sensus omnis id est audiendi uero aut non multum aut fortasse non errant. uidetur enim mens, quae dominatum corporis tenet, in summo capite