comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ebat. tanto magis ubiq rumor uirtu¬
tũ supͣdictarũ bi martyris dilata radi¬
abat. Transacto uero spacio. pene annoꝵ
trium semꝑ in lugendo ebroino qͥbanc
lucernam nisus fuerat extinguere: ser
multos interemit. ꝑcussus gladio ip̃e pe¬
riit. Infelix ac miser qui tantis honoribꝰ
sublimatꝰ. in trib mundi partib. dila¬
tata fama industrie sue pollelat ite
homines: qfu noluit suis inlmies de
ultionis sue crudelitate interemiti sem
didisse:⁊ beatam uitam quam ꝑpaci¬
inuidia ductꝰ. de dĩ seruo abscondeat
magis laudib longe lateq ꝑcrepir
Tẽ platũ ÷ cum laude ia palatio. qd m¬
tis dieb ab emulo latuit absconsu l
enim ibi multitudo maxima magnor¬
ep̃oꝵ scilicet ac procerum. Q dũ collan¬
tulit dicens. Utinam daret᷑ mͥ optio h
notum ẽ meum ẽẽ parentem. ⁊ ex pati¬
chia m̾ cõmissa ad honoris ꝓcessio gra
uł eiꝰ corpꝰculũ habere meruissẽ mauis

Expanded text:
ebat, tanto magis ubique rumor virtuebat, tanto magis ubique rumor virtutum supradictarum beati martyris dilatatus radiabat. Transacto vero spatio pene annorum trium semper lugendus Ebroinus, qui hanc lucernam nisus fuerat exstinguere, sermmultos interemit, percussus gladio ipse periit. Infelix ac miser, qui tantis honoribus sublimatus, in tribus mundi partibus dilatata fama industriae suae pollebat inter homines; et quoniam noluit suis inimicis Dei ultionis suae crudelitate interemit, ne srdidit, et beatam vitam, quam per patiinvidia ductus de Dei servo absconderat, magnis laudibus longe lateque pererlatum est cum laude in palatium, quod multis diebus ab aemulo latuit absconsum. Erat enim ibi multitudo maxima episcoporum scilicet ac procerum, qui dum collatntulit, dicens: 'Utinam daretur mihi optio, quia notum est meum esse parentem et ex parrochia mihi commissa ad honoris processit gratiam, vel eius corpuscolum habere meruissem mecum'. Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
inquirens studiose sibi uera nuntiaret.
Qui nuntius iussis eiꝰ obtemperans. ad
eiꝰ accessit tumulũ. Et int̾rogans a cu¬
stode: didicit ubi scm corpꝰ requiesceret.
S accedens. orationi distulit incumbe¬
re: qͥn potius despiciens humũ pede ꝑcus¬
sit. ⁊ stulte locutꝰ ÷ dicens. eo qd̃ nesciret
uirtutem di. En mortuus. in quo uir¬
tutes neqͣ qͣm fiunt. Nam miser reu̾sus.
pͥusqͣm nuntiaret huic. a quo missus
fuerat. in semet ip̃m cognouit: qͣntũ sẽs
martyr uirtutib polleret. Dũ uero iter
carperet: ilico uitam ꝑdidit ⁊ ei a quo
missus fuerat minime renuntiauit. Hiᷤ
itaq cõgnitis ebroinus. tacito corde reti¬
nebat: tremens intra se. uerecundiã p̃ter
coniugi minime manifestare audebat:
ne forte crescente gła martiris. sua qui
tale lumen extinguere cupiebat. ẽẽt di¬
minuta in xopulis. Nam his sꝑacis die¬
rum qͣntũ ille miser hoc bonũ latere cupi¬

Expanded text:
inquirens studiose sibi vera nuntiaret. inquirens studiose sibi vera nuntiaret. Qui nuntius jussis ejus obtemperans ad ejus accessit tumulum: et intstode dedicit, ubi sancti corpus requiescerit, sed accedens orationem distulit incumbere, quin potius dispiciens humum pede percussit et stulte loquitur, dicens, eo quod nesciret virtutem Dei: 'Etenim mortuus', inquid, 'virtutes nequaquam faciet'. Nam miser reversus, priusquam nuntiaret huic, a quo missus fuerat, in semet ipso cognovit, quantum sanctus martyr virtutibus polieret. Dum vero iter caperet, ilico vitam perdedit et ei, a quo missuitaque cognitis Ebroinus tacito corde retinebat, et tremens intra se verecundia praeter conjugem nemini manifestare audebat, ne forte crescente gloria martyris, sua qui tale lumen exstinguere cupiebat esset diminuta in populis. Nam his spatiis dierum quantum ille miser hoc bonum latere cupi
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotis minister clericꝰ ipsiꝰ eccł̃ie custoᷤ.
quadam nocte latrociniũ passus ẽ: ita ut
a latronib omnis substantia sua fuiss
ablata. Int̾ quam galliculam inq̾unt
beati martyris qͣm ꝓ reuerentia sibi re¬
seruauerat habebat absconditam: quã
latro nestiens secum portauit. Qui matu¬
re ab oratorio consurgens. ad domiciliũ
suũ ꝑgens: inuenit omĩa sua furata:
festinus ꝑgit ad huiꝰ uiri d̃i sepulchrũ.
dep̾cans ut ei redderet. qd̾ furtu ꝑdiderat.
Nam tota illa die ⁊ sequenti nocte in
oratione ad eiꝰ tumulum ieiunans ⁊ psal¬
modie insistens. astitit. Cũ uero expleta
oratione. ad suam cellulam remeasset:
omne qd ꝑdiderat nichil ex eis dimi-¬
nutũ cũ gallicula beati martyris saluũ
uus uero scelus qd̾ fecerat male consũma
ati martyris late ꝓrupit: que paulo post
ea qͣm gesta sunt ebroino ñ lature. Quo
audito. nuntiũ misit occulte: qui hoc

Expanded text:
sacerdoti minister clericus, ipsius ecclesiae custus, sacerdoti minister clericus, ipsius ecclesiae custus, quadam nocte latrocinium passus, ita ut ab latronibus omnem substantiam suam fuisset ablatam: inter quam caligolaui, inquiunt, beati martyres, quam pro reverentia sibi reservaverat, habebat absconditam. Quam latro nesciens secum portavit. Qui mature ab oraturio consurgens, ad domicilium suum pergens, invenit omnia sua furata. Festinus pergit ad huius viri Dei sepulchrum, deprecans, ut ei redderet, quod furtim perdiderat. Nam tota illa die et sequenti nocte in oratione ad eius tumulum ieiunans et psalmodia insistens adstetit. Cum vero, expleta oratomnia quae perdiderat et nihil ex eis diminutum cum caligula beati martyris salva vus vero scelus quod fecerat male consummavati martyris late prorupit, quae paulo post per ea quae gesta sunt Ebroino non latuit. Quo audito, nuntium misit occulte, qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m pede ꝑcussit. ut uł sic eituis in t̾ra de¬
iert d s̃i multũ post peusior eiꝰ arreptꝰ¬
a demonib.⁊ mente captꝰ ac cl̃ĩ ultione ꝑcus¬
sus: in ignem se ꝓiecit. ibiq uitam fini¬
uit. Tunc iussu coniugis huiꝰ uiri crodo¬
no fletu plangentiũ a ministris deportatꝰ
est. In huiꝰ femine decretum. cũ uestib in
quib trucidatꝰ fuerat: in paruulo oratorio
beatꝰ martyr ẽ sepultꝰ. Hoc uero die qͥnto
nonarũ octobriũ: actum. ẽẽ. credit᷑. in quo
sepulchro annis duob ⁊ dimidio: huma¬
tus finsse dicit᷑. His itaq dieb. sac̾dos qͥdã
qͥ huiꝰ oratorii fungebatur officio. lumen
splendidũ absq ministerto humano. in
tiũ. diu̾sis infirmitatib detentos sanauit.
Claudis scilicet gressum dedit. cecis lum̃
tribuit:obsessos a demonib mundauit.
multisq uirtutib in huiꝰ loci ueneran¬
di habitaculo lum̃ emicuit. Hoc itaq eiꝰ¬
dem eccłie attestat᷑ sacerdos. Nam ⁊ huiꝰ

Expanded text:
terram decideret. Sed non multo post percussor ejus arrepta daemonibus et mente captus ac Dei ultione percussus in ignem se projecit ibique vitam finivit. Tunc jussu conjugis hujus viri Chrodono fletu plangentium a ministris deportatus est hujus feminae decreto, cum vestibus in quibus trucidatus fuerat, in parvulo oratorio beatus martyr est sepultus. Haec vero diae sexto Nonarum Octobrium actum esse creditur; in quo sepulchro annis duobus et dimidio humatum fuisse dicitur. 2l. His itaque diebus sacerdus quidam, qui huius oraturii fungebat offitium, lumen splendidum absque ministerio humano in tium, diversis infirmitatibus detentus sanavit, clodis scilicet gressum dedit, caecis lumen tribuit, obsessus a demonibus mundavit multisque virtutibus in huius loci venerando habitaculum aemicuit. Hoc itaque eiusdem ecclesiae adtestatur sacerdus. Nam et huius
Abbreviated transcription (Latin):
gaudentes obuiam ꝓcessert̃. suũ pasto¬
um cũ fauore magno suscepturi. deuo¬
tione magna psalmodia in eccl̃ia ꝑnoe
tantes. Diluculo uero quedam accedens¬
accedens mulier. deferens in brachiis se¬
miuiuũ infantulũ: pene annoꝵ trũ.
Q priꝰqͣm ad sc̃m corpꝰ accederet: fertur

Expanded text:
gaudentes obviam processerunt, suumque pastogaudentes obviam processerunt, suumque pastorem cum favore magno suscepturi, devotione magna psalmodia in eadem ecclesia pernoctantes. Diluculo vero quedam accidens mulier, deferens simevivum in brachiis infantulum poene annorum trium, qui priusquam ad s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑo astantes uirtutem cłi ac beatissimi.
martyris: tum cũ canticis ⁊ magnis laudi¬
b puentũ ẽ urbem.⁊ in suburbana basili¬
a in qua beata radegundis requiescit. in¬
introuuit pomifex cum sc̃o corpore marty¬
ris Ibrq aderet quidam paraliticꝰ ⁊ in euᷤᷤ
d cum ad basilicam sc̃i hylarii delatũ
fuisset corpꝰ beati marcyris: aliꝰ paraly¬
tuꝰ iacens in uia. huiꝰ tangens feretrũ.
sanuis ꝓtinus factus ẽ. Paulo post quedã
puella ceca. scm̃ di inuocans. lum̃ amis¬
sũ recepit. Que secuta usq ad eiꝰ tumu¬
ln pueniens: huc usq deuota deseruiuit.
gitur cu̾̃ ip̃m scm̃ corpꝰ amotũ fuisset
ab urbe ⁊ ab ipsiꝰ ciuitatis p̾sule. cũ suis
sac̃dotib ⁊ ministris ꝓpriis humeris fu¬
isset quibdam spaciis loci deportatũ: ⁊
ulq ⁊exollialo quodam uiculo cũ mag¬
notriumpho fuisset delatũ: ibi turba
magna monachoꝵ ex sc̃i maxentii ceno¬
bio. in quo priꝰ abba fuerat constitutꝰ.

Expanded text:
ssimi martyris, tunc cum canticis et magnis laudibus perventum est urbi, et in suburbano basilica, in quod beata Radegundis requiescit, introivit pontifex cum sancto corpore martyris. Ibique aderat quidam paraliticus, et in eiSed cum ad basilica sancti Helari dilatum fuisset beati corpus, alius paraliticus iacens in via, huius tangens feretrum, sanus protinus factus est. Paulo post quaedam puella ceca, sanctum Dei invocans, lumen amissum recipit; quae secuta, usque ad eius tumulum perveniens, hucusque devota deservit. 30. Igitur cum ipsum sanctum corpus amotus fuisset ab urbe et ab ipsius civitatis praesole cum suis sacerdotibus et ministris propriis humeris fuisset quibusdam spatiis loci deportatum et usque Zezinoialo quodam viculo cum magno triumpho fuisset dilatum: ubi turba magna monachorum ex sancti Maxenti coenubium, in quo prius abba fuerat constitutus,
Abbreviated transcription (Latin):
Atꝰ magno: iussit ministris gairinũ
ustrahi.⁊ a germano suo separari. ut
leparatim uiderent̾ puniri: ne simul eis
alectaret talia u̾ba loqui. Cum aũ duce¬
aet᷑ beatꝰ leodegariꝰ eum alloquit᷑ dicenᷤ. Eqͦ

Expanded text:
tus, jussit ministris Gairinum abstrahi et a germano suo separari, ut separatim viderentur puniri, ne simul eos delectaret talia verba fari. Cum autem duceretur, beatus Leodegarius eum alloquitur dicens: « Aequo
Abbreviated transcription (Latin):
megineris humani creator. te bñ dico.
a glorifico: qui me dignatꝰ es ad hanc
intaminis diem ꝑducere. rogo. dep̃cor q
sie nt ip̃e in me iubeas mi scłiam pieta¬
is ue largiri. ⁊ meritis sc̃oꝵ tuoꝵ me
aignũ facias ⁊ participem. ⁊ uite et̾ne con¬
lortem ⁊ tribue indulgentiam his q̃ t̾bu

Expanded text:
tius generis humani creator, te benedico, tius generis humani creator, te benedico, te glorifico, qui me dignatus es ad hunc certaminis diem perducere. Eogo deprecorque, Domine, ut ipse in me iubeas misericordiam pietatis tuae largire et meritis sanctorum tuorum me dignum facias participem et vitae aeternae consortem, et tribue indulgentiam his, qu
Abbreviated transcription (Latin):
psanto pacientie dono. decreuisset remu.¬
sari suum fidelem famulũ. ebroinꝰ iã
ustinatꝰ crudelitatẽ suam uolens in eũ
qficere: uelocissimos post eum emisit
quites nimiũ ꝑnitiosos. qui eũ mor
pimerent. Qui uenientes. su scepert̃ eũ
de domo uiri cui fuerat traditꝰ ad custo¬
dimdũ. Et duxerunt eum ꝑ loca incog¬
nita usq in qͣndam locum in qͦ scetit
inquiens. Non necesse haberis filii lon¬
qus fatigari: ad qd̃ uenistis cito facite.
⁊ uotum maligni impleatis. Hi uero
sienerant ad eum ꝑimendũ: erant
quatuor numero. Tres ⁊ enira ex his pro¬
uoluti sunt ad pedes eiꝰ: dep̃cantes ut eiᷤ
indulgentiam daret. ⁊ bñdictionẽ suã
su eos dignaret᷑ tradere. Quartus uero
ad eum interimendũ. Et postqͣm bñdio
tionẽ siuam suꝑ eos tͣdidit. ⁊ suis int̾fecto¬
tib u̾bum dei annuntiauit: tc̃ uir di
incumbens orationi. ait. Dñe d̾s ompe pa¬
ampimꝰ. d̾s uirtutũ ⁊ omĩs creature. ac to¬

Expanded text:
antae patientiae dono decrevisset remunerare suum fidelem famulum, Ebroinus jam obstinatus crudelitatem suam volens in eum perficere, velocissimos post eum emisit equites nimium perniciosos qui eum morte perimerent. Qui venientes susceperunt eum de domo viri cui fuerat traditus ad custodiendum, et ducentes eum per loca incognita usque in quemdam locum in quo substitit inquiens: Non necesse habetis, filii, longius fatigari: ad quod venistis cito facite ut impleatis votum maligni. Hi vero qui venerant ad eum perimendum erant quatuor numero. Tres etenim ex his provoluti sunt ad pedes ejus, deprecantes ut eis indulgentiam a Deo daret, et benedictionem suam super eos dignaretur tradere. Quartus vero ad eum interimendum. CAP. XVII. Oratiotionem suam super eos tradidit, et suis interfectoribus verbum Dei annuntiavit, tunc vir Dei incumbens orationi ait: Domine Deus omnipaccipimus, Deus virtutum et omnis creaturae ac to
Abbreviated transcription (Latin):
accersiens uirum. nomine Maningum:
tu accipies inquit leodegariũ. quẽ ali¬
tue sub tuta custodia. Erit enim terapꝰ
sue uocationis. recipiens qd̃ meret᷑ a suis
inimicis. Tunc acceptũ. ad suũ ꝑduxit
cenobiũ. qui uocat᷑ fiscamꝰ: ubi erat congͣ¬
gatio scĩmonialiũ ac uirginũ. qͥb pree¬
rat chil demarga famula xp̃i. In qͦ mul¬
tis dieb conu̾sans habitator. stetie sub
custodia. Nam ⁊ lingua p̾cisa. solitũ rece¬
pit officiũ: ⁊ magnũ doctrine sue sem̃
gebant eloquia: ut mirarent᷑ quicũq
⁊ conu̾si a prauis oꝑib: uelocit̾ peterent
penitentie fructꝰ. Nam dieb ac noctibꝰ in
di cultu ꝑuigilans astabat. ut uel pau¬
lulũ ad necessaria corporis uix aliqͣn do
ab eccłia ꝓcederet. uł quippiam somni ac
ciboꝵ refectionem capere potuisset. Eodem¬

Expanded text:
accersivit virum nomine Waningum, et accersivit virum nomine Waningum, et ait: Accipe, inquit, Leodegarium, quem alitue sub tuta custodia. Erit enim tempus suae vocationis, ut recipiat quod meretur a suis inimicis. Tunc acceptum ad suum perduxit coenobium, quod vocatur Fiscamnus, ubi erat congregatio sanctimonialium virginum, quibus praeerat Childomerga famula Christi: in quo multis diebus conversans habitator stetit sub custodia. Nam et lingua praecisa solitum recepit officium, et magnum doctrinae suae semen gebant eloquia, ut mirarentur quicunque et conversi a pravis operibus velociter peterent poenitentiae fructus. Nam diebus ac noctibus in Dei cultu pervigilans astabat, ut vel paululum ad necessaria corporis vix aliquando ab ecclesia procederet, vel quippiam somni ac ciborum perceptionem capere potuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
guam labiaq precepit: ut clĩt oculi abla¬
a pedes iam forati. lingua ac labia eẽnt
incisa. Et dum sibi cernebat omnẽ felicita¬
tem membroꝵ ablatam. corpoꝵ q parit̾
uires undiq paruissent negate: dũ nec
oculis cerneret uiam. nec pedes incedere¬
posset callem. nec lingue offitio laudare
neqͥuerit creatorẽ: ꝑ hoc cederet blasphemi¬
e. sperans auferre sibi salutem: qͣm lau¬
dando celitꝰ adipisci meruisset ingentem.
S qui absq uocib cordiũ ẽ auditor deuᷤ.
magisq optat᷑ corde contrito. qͣm elatio¬
ne suꝑboꝵ: suscepit uocem tacentis ma¬
gis qͣm elate loqueritis. Postulatq sibi au¬
xilium. ñ sono uocis:s humilitate cordis.
Nam cũ se cognouisset p̃sidiũ omne ami¬
sisse humanũ: totis uirib petiit sibi ad.¬
esse diuinũ. Iam qͣntũ impietas huma¬
na eum reuocare cupiebat ab alto: tantũ
pietas diuina sotiare fecit celo. Tt̃ qͣndã¬

Expanded text:
gua labiasque praecepit, ut dum oculi ablagua labiasque praecepit, ut dum oculi ablati, pedes iam forati, lingua ac labiae essent incisae, et dum sic cernerent omnem felicitatem membrorum ablata corporumque pariter vires undique paruissent negati, dum nec oculis cerneret viam, nec pedes incidere callem nec lingua offitium dantem laudare nequieverit creatorem, ac per hoc cideret blasphemie, disperans auferendum sibi salutem, quam laudandum caelitus adipisci meruisset ingentem. Sed qui absque vocibus cordis est auditor Deus magisque aptatur cor contritum quam elatione superbum, suscepit vocem tacentes magis quam elati loquentium. Postolat sibi auxilium non sonum vocis, sed humilitatem cordis; nam cum se cognovisset praesidio omnem amisisse humanum, totis viribus sibi petiit adesse divinum. Nam quantum impietas humana revocare cupit ab alto, tantum pietas divina sociare fecit cum ca
Abbreviated transcription (Latin):
prentis miscłia suꝑeminens magna ẽ.
qad abluenda delicta se laudantiũ semꝑ
ĩparatꝰ. Hec ad tempꝰ patim᷑: qͥa mortis
dibitores sumꝰ. S illa nos expectat uita.
si patienter sufferimꝰ istam penam: ubi
sne fine letabimͣ in celesti gła. Tẽ mini¬
sti ad stipitem ligatum gairinũ: lapi¬
uib obruere ceperunt. Ille uero dep̃cabat᷑
dñm dicins. Dñe iħ̃u bone qͥa ñ uenisti
nocare iustos s peccatores: suscipe sp̃m ser¬
in tui. Et qui me dignatꝰ es similitudi
umartyrum. lapidib uitam istam mor¬
ealm auferri: iubeas clementissime ite
atam participare. S ebroinꝰ differre uo¬
lens eus exitũ. ut ꝑ penas longe cdilatas
n p̃pararet et̾nas: ⁊ ne coionam acciperet¬
margrii. qͥn potiꝰ careret premiis głe sem¬
pines. Tunc uissit eum nudis gressib ꝑ
qudam piscinam tͣnsclucere. in qͣ erant
ptee sicut claui incidentes a cute. Deinde¬
nulsis orulis iam t̾re ꝓstratũ incidere lin¬

Expanded text:
entis Dei supereminens magna, qui ad abluenda dilecta se laudantium semper est parata. Haec ad tempus patimur, quia morte debitores sumus, sed illa nos expectat vita, si patienter ferimus ista poena, ubi sine fine letabimur in caelesti gloria'. Tunc ministri ad stipitem ligatum Gaerinum lapidibus obruere coeperunt. Ille vero deprecabat Domino, dicens: 'Domine Iesu bone, quia non venisti vocare iustos sed peccatores, suscipe spiritum servi tui, ut qui dignatus es similitudinem martyrum lapidibus vita ista mortale auferre, iubeas clementissime veniatam participare, sed Ebruinus differre volens eius exitum, ut per poenas longe dilatas ei praepararet eternas, et ne comartyrii, quin potius careret praemiis gloriae sempiternae, jussit eum nudis gressibus per quamdam piscinam transduci, in qua erant petri quasi clavi incidentes acuti. Deinde evulsum, terre prostratum, incidere lin
Abbreviated transcription (Latin):
disponentem. elegit quedã pars
qͥ maior domꝰ fuerat cum rege lot̾laim
theodericũ germanũ cupiebat sũbagi¬
re fratri. in regno. Ip̃e uero ebroiiꝰ ere s
odiosus in francos: qͥa metuelant hul
ponderis iugum. qd̾ ꝑ eundem sustim¬
runt sub rege lothario.Relictoq suo it¬
silio: hildericũ in toto sublimauer̾t re¬
no francoꝵ. Tunc ebroinꝰ uidens se dest¬
uore. regem petiit. ut relictis omĩb ur
sibi concederet:⁊ in monasterio abire ꝑe¬
teret. Cui dep̾canti. ⁊ dño leodegario i¬
cedente: rex consensit.⁊ in monasters
luxouio ilico destinauit: ut monacul
effici deberet. Rex uero hildericꝰ conf̾imti¬
tꝰ in regno: germanũ suum theoderia
cuidam dei seruo conseruandũ ac nos¬
endũ dedit. Idem uero leodegariũ pr¬
ficem suꝑ omnẽ domũ suam subline

Expanded text:
disponentem, elegit quidam pars disponentem, elegit quidam pars qui maior domus fuerat sub rege Chlothachario, Theudericum germanum cupiebat subrogare fratris in regno. Ipse vero Ebruinus erat tunc odiosus inter Francos, qui metuebant huius ponderis iugo, quod per eundem sustenuerant sub rege Chlotachario; relicto suo consilio, Childericum in toto sublimaverunt regno Francorum. Tunc Ebroinus videns se distpavore, rege petiit, ut, relictis omnibus, vitam sibi concederet et in monasterio habire permitteret. Cui |depręcante et domno Leudegario intercedente rex consensit et in monasterio Luxovio ilico distinavit, ut monachus effici deberet. 5. Rex vero Childericus confirmatus in regno germanum suum Theodericum cuidam Dei servo conservandum ac nutriendum dedit. Idem vero Leudegarium pontificem super omnem domu
Abbreviated transcription (Latin):
tierunt pontifici. ut suam daret licen¬
tiam secum habitare in palatio. Qui
statim iussa complens. magnis reb di¬
tatũ. ⁊ sapientie florib adornatũ. obtẽ¬
perans eoꝵ uoluntau:nisus ÷ destinare
uirũ. Quẽ rex atq regina uidentes. ho¬
norifice susceper̃t: ⁊ in paucis dieb dul¬
cia uerba sua ⁊ bonitatem ostendit: in
tantũ ut rex simulq regina ⁊ pleriq
ceperint. Et quia uidebant eum dignũ
suscipiendũ honore: cunctoꝵ consensu
p̃cipue francoꝵ. ad honorem pontifica¬
lem eũ ẽẽ idoneti ꝓclamauert̃. Quẽ ad hoc
omnes electũ: augustiduno que ẽ edu¬
oꝵ ciuitas. fecerun ⁊ pontificem. Quam
cũ pannos decem strenue gubernaret:
eõdem tempore rex lothariꝰ qui eũ ep̃m
constituerat. defunctꝰ ÷ Tc̃ idem pontifex
hec audiens: concito cursu in palatiũ
tare cepit. Qui audientes. hyldena
strasioꝵ regem in adolescentia siuam¬
nũ iuxta sui temporis etatem optin

Expanded text:
tierunt pontifici, ut suam daret licentierunt pontifici, ut suam daret licentiam secum habitare in palatium. Qui statim iussa conplens, magnis rebus ditatum et sapientiae floribus adornatum, obtemperans eorum voluntati, nisus est destinare virum. Quem rex adque regina videntes honorifice susciperunt, et infra paucis diebus dulcia sua verba et bonitatem ostendit in tantum, ut rex simulque et regina, plerique ceperunt. Et quia eum videbant dignum suscipiendum honorem, cunctorum consensum praecipuis Francorum ad honorem pontificalem eum esse idoneum proclamaverunt. Quem ad hoc omnes electum Agustiduno, que est Aeduorum civitas, decreverunt pontificem. 4. Quam cum per annus decem strinue gubernaret, eodem tempore rex Chlothacharius, qui eum episcopum constituerat, defunctus est. Tunc idem pontifex haec atractare coepit. Qui audientes Hildericum Austrasiorum regem in adolescentia regnum juxta sui temporis aetatem optime
Abbreviated transcription (Latin):
nim multũ facundie honestissime deditꝰ.
statura ꝓcerus: int̾ plerosq pulcherrimꝰ.
aspectu decorꝰ: eloquio suauis. ingenio
stos. Scripturis sacris ac legum doctriniᷤᷤ
habitantib. In tantũ uero aptissimus
omniũ senioꝵ ⁊ coequaliũ ac subiectoꝵ: ut
eloquentia sua placeret omnib sibi collo¬
quentib. ita ut merentib redderet leticiã
scelera gerentib disciplinam. Nam in
parui temporis spacio. sub pontificis scili¬
cet imꝑio: magnam pacem ꝓuidentia su¬
i regiminis tradidit pictauensi solo. De¬
inde cũ quidam pat̾ ex monasterio qd̃ ẽ
sitũ in honore beati maxentii obisset. uiᷤ¬
su pontificis idem suscepit regendũ: qͦd
p̃ ornĩb: t̾c odor eiusdem suauitatis in¬
tantũ ꝓcessit: ut usq in palatiũ regis red¬
deret᷑. Erat enim eodem tempore minor
lothariꝰ cum bathilde marre rex: regens
francoꝵ regnum. Agnita eiꝰ prudentia.
cupientes eum habere in aula regia:pe¬

Expanded text:
nim multum facundie honestissimae deditus, nim multum facundie honestissimae deditus, statura procerus, inter plerisque pulcherrimus, aspectu decorus, eloquio suavis, istos. Scripturis sacris ac legum doctrinis shabitantibus. Intantum vero aptissimus omnium seniorum ac coaequalium ac subditorum erat, ut eloquentia sua placeret omnibus sibi colloquentibus, ita ut moerentibus redderet laetitiam, scelera gerentibus disciplinam. Nam in parvi temporis spatio, sub pontificis scilicet imperio, magnam pacem providentia sui regiminis tradidit Pictavensi solo. inde cum quidam Pater ex monasterio quod est situm in honore beati Maxentii obiisset, jussu pontificis idem suscepit regendum: quod prae omnibus, tunc odor ejusdem suavitatis intantum processit, ut usque in palatium regis redoleret. Erat enim eodem tempore minor Lotharius cum Baltechilde matre rex regens Francorcupientis eum secum habere in aula regia, pe
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur beatꝰ leo degariꝰ ex ꝓgenie celsa fran¬
coꝵ ac nobilissima exortus. a pͥme etatis
infantia. a parentib in palatio lothatio
francoꝵ regi traditꝰ: ab eodem uero rege
ñ post multum temporis. didoni p̃suli
pictauiensis urbis. auunculo scilicet suo.
ad imbuendũ litt̾arũ studiis datꝰ ẽ. Quẽ
idem p̃sul cuidam sac̃doti. uiro eruditissi¬
mo ad erudiendũ tͣdidit: qui eũ ꝑ an¬
nes plurimos magnis curis edocuit: edoc¬
tumq pontifici reddidit. Receptũ gͦ eũ
suis cubiculis. sub custodia discipline
retinuit:⁊ quẽ admodũ idem pontifex
se casto corpore custodierat. eundẽ simi¬
lem effici uoluit: dicens et admonendo
sũma frequentia. ut se uirginẽ conserua
cuũ. cũ fere iuginti ẽẽt annoꝵ: ad officiũ
diaconatꝰ electus ẽ: atq ab ip̃o pontifice
consecratꝰ. Deinde ñ post multũ tempo¬
ris archidiaconꝰ effectꝰ: sub pontifice om¬
nib eccł̃iis ipsiꝰ diocesis. ẽ. p̃latus. Erat e¬

Expanded text:
gitur beatus Leudegarius ex progenie celsa Francorum ac nobilissima exortus, a primi aetatis infantia a parentibus in palatio Chlothachario Francorum rege traditus, ab eodem vero rege non post multum temporis Didoni praesole Pectavensis urbis, abunculo scilicet suo, ad inbuendo litterarum studiis datus est. Quem idem praesul cuidam Dei sacerdoti, viro eruditissimo ad erudiendum tradidit; qui per annis plurimis magnis curis edocuit edoctumque pontifici reddidit. Receptoque secum suis cubiculis sub custodia disciplinae retenuit, ut quemadmodum idem pontifex se castum corpus custodierat, eundemque similem effici voluit, dicens ei monendo summa frequentia, ut se virginem conservarcuum, et cum fere viginti esset annorum, ad officium diaconatus electus est adque ab ipso pontifice consecratus. Deinde non post multum temporis archidiaconus effectus, curam sub pontifice omnibus ecclesiis ipsius diocisis est praelatus. Erat e
Abbreviated transcription (Latin):
acceptis huiꝰ regni gubernaculis qͥn
marime aclu̾sus leges antiquoꝵ re
reduxit statum. In tantũ uero usas
omĩa regna francoꝵ restituit: ut in
se gratularent᷑ regem sibi habere hilde
ac rectorem palatii leo degariũ. Cũ hep
ne annis trib eum decore magno aga
sodales suos qͦs secũ elegerat idem poil¬
fex habere sotios gubernale.inuiditis¬

Expanded text:
acceptis hujus regni gubernaculis, quidquid maxime adversus leges antiquorum rreduxit statum. Intantum vero usquequaque omnia regna Francorum restituit, ut omnes se gratularentur regem sibi habere Childericum ac rectorem palatii Leodegarium. Cum haec pene annis tribus cum decore magno agersodales suos quos secum elegerat idem pontifex habere socios gubernaculi
Abbreviated transcription (Latin):
do doctorẽ in finib suis ad miuriam sui
honous manere: sane qͥ ad seclucendas
m̃tes simpliciũ. urbana sapientiũ con¬
uenticula uitans in has solitudines de¬
uenisset. S uir dñi adu̾tens suggestio¬
nẽ. inuidia potius qͣm ratione compo¬
sitam: ñ ẽ inquit nr̃m. hominẽ indiscuᷤ¬
sum iudicare. neq omni sp̃ui credere. do¬
nec ꝓbet̾ si ex deo sit. Mittit᷑ itaq nuntiꝰ
qͥ hominẽ ad conspectũ pontificis accer¬
sire debeat. hoc interim ꝓposito ne uir d̾i
ex conuentu quouis inuirie motu con¬
t̾staret᷑. Euocatꝰ aũ beatus sislenꝰ. cepit

Expanded text:
dodoctorem in finibus suis ad injuriam sui dodoctorem in finibus suis ad injuriam sui honoris manere, ut qui ad seducendas mentes simplicium, urbana sapientium conventicula vitans, in has solitudines convenisset. Sed vir Domini advertens suggestionem invidia potius quam ratione compositam: « Non est, inquit, nostrum, hominem indiscussum judicare, neque omni spiritui credere, donec probetur si ex Deo sit. » XII. Mittitur itaque nuntius qui hominem ad conspectum pontificis accersire debeat, hoc interim proposito ne vir Dei ex conventu quovis injuriae motu contristaretur. Evocatus autem beatus Gislenus
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad locum ꝑueniret: ibi inueniret qͥ sibi
regrinationis portũ indulgeret. ⁊ rerum
addiumenta pr̃aret. Qua uoce diuina. bea¬
tũ portendi autb̃tum sequentia indicãt.
s iussionem lñi explere desiderans uir dei
uislenꝰ. sic enim erat nom̃ illi: regionibꝰ di¬
u̾sis. insulis ⁊ urbib ꝑagratis. ꝓspero ełu
tandem ꝑuenit ad locũ. qui tẽ temporis ab
incolis urscdungꝰ dicebat᷑ ex consuetudine
uidelicet urse parturientis. nc̃ uͦ cella uoca¬
p̃ Qui locus distat trigenis fere milib ab
urbe cameracensi. in qua ip̃e ex diuino o¬
raculo sc̃m pontificem supͣ gregem xp̃i cu¬
ta ꝑuigili audierat insudare. At ille noxi¬
is auulsis arborib basilicam in honore
apłoꝵ cepit eclificare. stu diis bonoꝵ se
operũ exercitare. Dissemi nandegͦ
dia bolo ⁊ elum inui clie percorda maloꝵ.
auditũ ẽ aliquor it.ẽ. mos adulantiũ
sc̾̃m ep̃m suasisse. ne debuisset illũ pseu¬

Expanded text:
nec ad locum perveniret, ubi inveniret qui sibi nec ad locum perveniret, ubi inveniret qui sibi peregrinationis portum indulgeret, et rerum adjumenta praestaret. Qua voce divina beatum portendi Authertum sequentia indicant. Sed jussionem Domini explere desiderans vir Dei Gislenus sic enim nomen erat illius, regionibus diversis, insulis et urbibus peragratis, prospero cursu tandem pervenit ad locum qui tunc temporis ab incolis Ursdungus dicebatur, ex consuetudine videlicet ursae parturientis; nunc vero Cella vocatur. Qui locus distat tricenis fere millibus ab urbe Cameracensi; in qua ipse ex divino oraculo sanctum pontificem super gregem Christi cura pervigili audierat insudare. At ille noxiis avulsis arboribus, basilicam in honore apostolorum coepit aedificare, et studiis bonorum se operum exercitare. Disseminante vero diabolo zelum invidiae per corda malorum, auditum est aliquos, ut est mos adulantium, sancto episcopo suasisse ne sineret illum pseu
Abbreviated transcription (Latin):
dendi aditũ aperurt.⁊ ne ulteriꝰ relaben¬
tͣ custodiuit. Athenis uͦ urbe grecorĩ
nobilissima. adolescens quidam inclitis
ortꝰ natalicib. studiisq litteralib price¬
modũ exercitatꝰ. s ⁊ fidei morib adoratꝰ
ex inspiratione suꝑni amoris patriam
parentesq deserere. cursumq longe pegi¬
nationis meilitabat᷑ assumere. qͣtinꝰ in¬
pensione temporalis exilii mercaret᷑ etne
portionẽ hereditatis. Igitur romam uem¬
ens oratoria apłoꝵ orationis gr̃a lustri¬
do aliqͣntulũ temporis expleuit. Q nocdi
quadam lassescentib ex itinere artub
in somnũ resolut̃ diuine iussiom uit
monet᷑ occiduas galliarũ fines expetere. pa¬
gũq hagnou penetrans congruũ sue babi¬
tationis locum querere. uibi oratorio cõstru¬
cto uocationis sue tempꝰ expectaret.Sciens
gͥ diuinam ꝓuidentiam sibi semꝑ affutu¬
ram laboriosi cursꝰ ñ paueret inuiriam: do¬

Expanded text:
dendi aditum aperuit, et, ne ulterius relaberdendi aditum aperuit, et, ne ulterius relaberetur, custodivit. XI. Athenis vero urbe Graecorum nobilissima, adolescens quidam inclytis ortus natalibus, studiisque litterarum exercitatus, sed et fidei moribus adornatus, ex inspiratione superni amoris, patriam parentesque deserere cursumque longae peregrinationis meditabatur assumere, quatenus impensis temporalis exsilii mercaretur aeternae portionem haereditatis. Igitur Romam veniens, oratoria apostolorum orationis gratia lustrando aliquantulum temporis explevit. Qui, nocte quadam, lassescentibus ex itinere artubus, in somnum resolutus, divinae jussionis voce monetur occiduos Galliarum fines expetere, pagumque Hagnon penetrans, congruum suae habitationis locum quaerere, ubi, oratorio constructo, vocationis suae tempus exspectaret. Sciens ergo divinam providentiam sibi semper affuturam, laboriosi cursus non paveret injuriam do
Abbreviated transcription (Latin):
ditauit munerib. ac uillarũ familieq¬
repleuit copia. ubi qͥcqͥd pioꝵ regũ mu¬
nificentia passim ꝑ francoꝵ adquisium
regna delegauit. unde fratrũ congregano
ibidem seruiens. ñ egeret his. que mona¬
chis ferunt᷑ ẽẽ congrua. Quo in loco regea¬
de eccł̃ie beatũ ursmarũ p̃fecit. uirũ mon¬
b ornatũ. signis ac miraculis choruscũ
cuiꝰ dotem meritoꝵ uite ip̃ĩ liber editꝰ infi¬
nuat. In p̃sentis aũ exempli negotio. qͥsñ
similem iohanni arbitret᷑ aubercũ. dũ ille
ex latrone tutũ eecłie ꝓuisorẽ. iste ex equt
latrone ⁊ ex impio raptore uerũ facit dĩa
sac̃dotem: S nob̃ ista interim replicantilꝰ.
pensanda occurrit ĩmen sa pietas conditi¬
ris. qͥ post lapsum. peccatores ad innocen¬
tiam uenire donauit. Iam ex illiꝰ sententa
maxillam leuiathan armilla diuinitanꝰ
sue ꝑforatam ⁊ credimꝰ ⁊ gaudem. dum
uiro uni semel in faucib eiꝰ lapso. ⁊ eua¬

Expanded text:
ditavit muneribus, ac villarum editavit muneribus, ac villarum ereplevit copia. Cui quidquid priorum regum munificentia passim per Francorum acquisivit regna delegavit, ne fratrum congregatio ibidem serviens egeret his quae monachis feruntur esse congrua. Quo in loco regendae ecclesiae beatum Ursmarum praefecit, virum moribus ornatum, signis et miraculis coruscum; cujus dotem meritorum vitae ipsius libellus editus insinuat. In praesentis autem exempli negotio, quis non similem Joanni arbitraretur Autbertum, dum ille ex latrone tutum Ecclesiae provisorem, iste ex aeque latrone, et ex impio raptore, verum fecit Domini sacerdotem? Sed nobis ista interim replicantibus pensanda occurrit immensa pietas Conditoris, qui post lapsum peccatores ad innocentiam venire donavit. Item ex illius sententia maxillam Leviathan, armilla divinitatis suae perforatam, et credimus et gaudemus, dum viro huic semel in fauces ejus lapso et eva
Abbreviated transcription (Latin):
Quo in loco solitudinis cum signis ⁊ mira¬
culis ⁊ pie conũ satiomis studus pollere ui¬
deret᷑. multi in eodẽ loco ab eo ad seruitiũ
sũmi conditoris sunt congregati. Ad eua¬
cuandam gͥ pͥoris uite maculam in locis
q̃ sibi ad refugiũ ⁊ receptacula latronũ
parauerat monasteria construxit. statu¬
ens ministros in executione eccłiastice
in stitutionis.⁊ qͦs ante sotios habue¬
rat criminũ: postmodũ fecit cooꝑato¬
res diuinoꝵ misterioꝵ. Que siquis
uite eiꝰ seriem textumq conu̾sationis
diligentius inspexerit: facile inueni¬
et. p̃sertim cũ monasteriales habitatio¬
nes quas ip̃e construxit.p̃sentib potiꝰ
appareant. qͣm nr̃o sermonie explicent᷑.
Nam ut dereliqͥs sileam que fortasse ñ bens¬
uolis auditorib fastidio sint: apd̾ laubis
extruxit monasteriũ. in honore beati pemui
apłi. qd̾ cernentib qui dẽ ad indiciũ egn¬
gii laboris sufficere potest. qd̾ etiam regus

Expanded text:
o solitudinis cum signis et mirao solitudinis cum signis et miraculis et piae conversationis studiis pollere videretur, multi illic ab eo ad servitium summi Conditoris sunt congregati. Ad evacuandam igitur prioris vitae maculam, in locis quae sibi ad refugium et receptaculum latronum paraverat, monasteria construxit, statuens ministros in exsecutione ecclesiasticae institutionis; et quos ante socios habuerat criminum, postmodum fecit cooperatores divinorum mysteriorum. Quae, si quis vitae ejus seriem textumque conversationis diligentius inspexerit, facile inveniet, praesertim cum monasteriales habitationes quas ipse construxit, praesentibus potius appareant quam nostro sermone explicentur. Nam, ut de reliquis sileam quae fortasse non benevolis auditoribus fastidio sint, apud Laubias exstruxit monasterium in honore B. Petri apostoli. Quod cernentibus quidem ad judicium egregii laboris sufficere potest; quod etiam regiis
Abbreviated transcription (Latin):
tu in monasterio a liqͣntulũ conũ santem
uir sõs ad purum hortat᷑ relinquere scłi ne¬
gotia. ut liberiꝰ meditaret᷑ celestia. Paratũ¬
q uidens ad omnia abscidit eiꝰ comam ca¬
pitis a quo depulerat maculas cordis.
Adeptum deniꝙ hanc dignitatis gr̾ãm
dum animadũteret in ed sc̃ĩtatis uigere
uirtutẽ: ꝑ singulos gradus ꝓmouit ad
diaconat᷑ officiũ. ad qd̃ sic apparuit ap¬
tus: ut liquido claresceret omnib. qͥa d̾i
gr̃a ad hoc fuerat electꝰ. Paucis uͦ int̾positiᷤ
dieb dum magis ac magis semet ip̃m eri¬
geret in dĩ famulatũ: beatus pontitex a¬
gens gr̃as deo ad p̃sbiterat᷑ culm̃ eũ euexte.
ublimatꝰ aũ in huiꝰ apicem honoris. enar¬
rari ñ potest. qͣnto uirtutum culmine ex¬
creuit. Iam uͦ magistri morib in formatꝰ.
⁊ exercitate conu̾sationis u su roboratꝰ con¬
uenticula urbana fastidiens. se ad remo¬
tiora loca contulit. in locis desertis secus

Expanded text:
tu in monasterio aliquantulum conversantem tu in monasterio aliquantulum conversantem vir sanctus ad purum hortatur relinquere saeculi negotia, ut liberius meditaretur coelestia. Paratumque videns ad omnia, abscidit ejus comam capitis, a quo depulerat maculas cordis. Adeptum denique hanc dignitatis gratiam, dum animadverteret in eo sanctitatis vigere virtutem, per singulos gradus promovit ad diaconatus officium! Ad quod sic apparuit aptus, ut liquido claresceret omnibus quod Dei gratia ad id electus esset. Paucis vero interpositis diebus cum magis ac magis semetipsum erigeret in Dei famulatum, beatus pontifex agens gratias Deo ad presbyteratus culmen eum evexit. X. Sublimatus autem in hujus apicem honoris, enarrari non potest quanto virtutum culmine excrevit. Jam vero magistri moribus informatus et exercitatae conversationis usu roboratus, conventicula urbana fastidiens se ad remotiora loca contulit in locis desertis secus
Abbreviated transcription (Latin):
oscula ruentẽ. Itaq uir sc̃s pat̾na pietate
p̃strictꝰ. iuuenem excepit. ueniam ꝓmit.¬
tens: si mala p̾terita melious uite conu̾¬
sione purgaret. Nichil gͥ diffidendũ puta¬
ret. se ꝓ illo rationem redditurũ: qͥ cqͥd fuerat
offensionis innocentie uice computandũ:
si tam̃ scelerata latronũ consortia penitꝰ ui¬
tanda estimasset. Paratũ se puer ad omne
satisfactionis genꝰ facetur: ut pote quẽ recen¬
tis adhuc uisionss horror t̾ruerat. At pius
pat̾ uotis eiꝰ congaudens. suscepit eũ peni¬
tentẽ: quem du fleuerat a se recedentem.
Sinũq ei diuine apiens misericordie red¬
didit eũ sc̃e matri eccł̃ie. Qui in tantum
sub disciplina uenerabilis patus. uigiliis
se ⁊ ieuniis. p̃teritoꝵ agens penitentiam
constrinxit: ut inferni eum uidisse ⁊ ꝑ¬
timuisse tormenta. ettam si lingua taceret:
conũ satio loqueret᷑. Itaq sub secu lari habi¬

Expanded text:
oscula ruentem. Itaque vir sanctus, paterna pietate oscula ruentem. Itaque vir sanctus, paterna pietate praestrictus, juvenem excepit, veniam promittens si mala praeterita melioris vitae conversione purgaret, nihil igitur diffidendum putaret se pro illo rationem redditurum; quidquid fuerat offensionis innocentiae vice computandum, si tamen scelerata consortia penitus vitanda aestimasset. Paratum se juvenis ad omne satisfactionis genus fatetur, utpote quem recentis adhuc visionis horror terruerat. At pius pater, votis ejus congaudens, suscepit eum poenitentem, quem diu fleverat a se recedentem, sinumque ei divinae aperiens misericordiae, reddidit eum sanctae matri Ecclesiae. Qui in tantum sub disciplina venerabilis Patris vigiliis se et jejuniis praeteritorum agens poenitentiam constrinxit, ut inferni eum vidisse et pertimuisse tormenta, etiamsi lingua taceret, conversatio loqueretur. Itaque sub saeculari habi
Abbreviated transcription (Latin):
merearis stolam qͣm pdideras reciꝑe. ipso
int̾cessore. His dictis: angelꝰ continuo dis¬
paruit. Nos uͭ qͣle qͣntumq estimare possu¬
mꝰ. qd̾ autb̾tꝰ testib angelis uircutũ gr̾̃a
nidet.⁊ apd̃ homines debite uenerationis of¬
ficio caret: Porro plena st̃ iocunditatis. qd̃
adhuc homo in t̾ra positꝰ. int̾ angelicos ciueᷤ
meritis fulget:s ñ sine dolore ⁊ formidine
recolit᷑. qd suꝑns cetib coniuntrꝰ int̾ ho¬
mines negligentiꝰ digno cultu ueneratio¬
nis celebrat᷑. Iam uero landelinꝰ angeli¬
cis affatib paulisꝑ recreatꝰ. s timens sibi
subuenire tardiꝰ. relicto nefande sotietatiᷤ
collegio. qͣi tociꝰ ciuitatẽ petiit: ⁊ si ibi uir¬
sc̃s ẽẽt. a custodib diligent᷑ reqͥsiuit. Q de
p̃sentia beati uiri certior factꝰ. nichilq di
am poscit. Tum uͦ uideres ex longinqͣ regi¬
one ꝓdigum filium redeuntẽ.⁊ patrem in

Expanded text:
merearis stolam quam perdideras recipere, ipso merearis stolam quam perdideras recipere, ipso intercessore. His dictis, angelus continuo disparuit. Nos vero quale quantumque aestimare possumus quod Autbertus, testibus angelis, virtutum gratia nitet. et apud homines debitae venerationis officio caret! Porro sunt plena jucunditatis quod, adhuc in terra homo positus, inter angelicos cives meritis fulget; sed non sine dolore et formidine recolitur quod, supernis coetibus conjunctus, inter homines negligentius digno cultu venerationis celebratur. IX. Jam vero Landelinus angelicis affatibus paulisper recreatus, sed timens sibi subvenire tardius, relicto nefandae societatis collegio, quantocius civitatem petiit, et si ibi sanctus vir esset, a custodibus diligenter requisivit. Qui de praesentia beati viri certior factus, nihilque diam poscit. Tum vero videres ex longinqua regione prodigum filium redeuntem, et patrem in
Abbreviated transcription (Latin):
astum ẽ. qd̾ ad inuiriam suam in solentiaᷤ
tuas tam eqͣnimit̾ hucusq portauit. qd̾ fu¬
gitiuus eiꝰ aut manꝰ hominũ impune estũ¬
gerit. aut mortis laqueum declinare potue¬
tit. Diu enim ẽ quo tanti penam incendii
cruciandꝰ subietas: nisi int̾cessio autb̃ti ad¬
uocati tui iram ultricis iudiois mitigas¬
set. Tibi paratꝰ ignis cruciatoriꝰ accendit᷑. s
autb̃ti lacrimis flãme eiꝰ extingunt᷑. Uel nc̃
exꝑtus intellige. qͥd potiꝰ eligas cũ torm̃to
duci in baratrum gehenne: qͣm cũ autb̃to
frui celesti mansione. S sera ista deliberatio
fuerat: nisi aub̃tus p̃uenisset. Relinque gͥ
exetranda consortia latronũ. ⁊ xp̃i militiã
assumens: ducem tuum imitare autb̃tum.
Audi beatissimũ p̃sulem.⁊ recognosce tuũ
sp̃ualem patrẽ: tuum ꝓtectorẽ. tuũ ab et̾no
interitu redemptorem. Suscipe uͦ ab eo mo¬
nita celestis doctrine: quib emendatior factꝰ.

Expanded text:
actum est quod ad injuriaactum est quod ad injuriatuas tam aequanimiter hucusque portavit, quod fugitivus ejus aut manus hominum impune fugerit, aut mortis laqueum declinare potuerit. Diu enim est, quod tanti poenam incendii cruciandus subiturus eras, nisi intercessio beati Autberti advocati tui, iram ultricem judicis mitigasset. Tibi paratus ignis cruciatoris accenditur, sed Autberti lacrymis flammae ejus exstinguuntur? Vel nunc expertus intellige quid potius eligas: cum tormento duci in barathrum Gehennae, vel cum Autberto frui coelesti mansione. Sed sera ista deliberatio fuisset, nisi Autbertus praevenisset. Relinque igitur exsecranda consortia latronum, et Christi militiam assumens, ducem tuum imitare Autbertum. Audi beatissimum praesulem, et recognosce tuum spiritualem Patrem, tuum protectorem, tuum ab aeterno interitu redemptorem. Suscipe vero ab eo monita coelestis doctrinae, quibus emendatior factus
Abbreviated transcription (Latin):
uisionis iuuenis animo estuabat. qͣlit̾ tã
districte animadu̾sionis iuditiũ subter¬
fugere ualeret. s ex consideratione cͥminiᷤ
oriebat᷑ diffidentia recuꝑationis. Tum uͦ ĩ
t̾ram corruens. lacrimabilis querimonie
se uocib incusabat. Cui assistens angelꝰ
dñi. qͥdnã. ẽ. inqͥt mi serande iuuenis. qͥd
innoeuas auras infructuosis fletib fati¬
gas: Qͥd ip̃m importunis p̃cib clamas qͤm
offindere si timueras: Hectine ẽ stola. qͣm
ab ip̃o fonte regenerationis indueras: Hec¬
tine ꝓfessionis fides. qͣm abrenuntiato sa¬
thana cũ sius oꝑib te seruaturũ ꝓmiseras:
Quid uultꝰ suꝑ nos refugis. qͦs habueras con¬
eiues. si autbertũ audisses: Ecce qͦmͦ filiꝰ
dei factus ẽ mancipiũ diaboli. Numquid
maurosus signatꝰ. maurosꝰ unctꝰ. maurosꝰ
autb̾tus obtinuerat asscribi: maurosũ dia¬
bolus secum inserit cyrographo ꝑditioniꝰ. Sci¬
as uero qͥa ñ leuit̾ apud districtũ uidicem

Expanded text:
am districtae animadversionis judicium subterfugere valeret; sed ex consideratione criminis oriebatur quasi diffidentia recuperationis. Tum vero in terram corruens, lacrymabilis querimoniae se vocibus incusabat. Cui assistens angelus Domini: « Quidnam est, inquit, miserande juvenis? quid invocas, auras infructuosis fletibus fatigas? Quid illum importunis precibus inclamas quem offendere non timuisti? Haeccine est stola quam ab ipso regenerationis fonte indueras? Haeccine professionis fides quam, abrenunciato Satana cum suis operibus, te servaturum promiseras? Quid vultus supernos refugis quos habiturus eras concives, si Autbertum audisses? Ecce quomodo Filius Dei factus est mancipium diaboli. Nunquid Maurosus signatus, Maurosus unctus, Maurosus Autbertus obtinuerat ascribi; Maurosum diabolus secum inserit chirographo perditionis. Scias vero quia non leviter apud districtum judicem
Abbreviated transcription (Latin):
rũ quidem necessitas exigebat. ut uenera¬
bilis pat̾ canonicos suos qui atrebati in
brate marie monasterio famulabant᷑ ui¬
sitaturꝰ adire deberet: qui locꝰ olim ⁊ ambi¬
tu muroꝵ ⁊ freq̃ntia ciuiũ celeberrimꝰ fue¬
rat. s gentiũ infestatione a pͥsco statu de¬
formata. crebris ruinis huc usq consistit.
Ubi cum de reb eccłie satis ad terpꝰ tͣctas¬
set: quadam nocte ut illi semꝑ erat mo¬
ris. fratrib adhuc quiescentib surgens
noct᷑ne orationis tempꝰ.usq in lucis crepꝰ¬
culum continuauit. Nec dũ uͦ cursũ ora¬
tionis expleuerat:cum se foras qͣsi ꝓ re¬
focillandis aliqͦ releuamine artub. suspẽ¬
sa interim oratione contulit ⁊ stans in
menianis cepit pie meditationis motib
pulsari: q̃ dnã beatꝰ uedastꝰ tantoꝵ spatio¬

Expanded text:
rum quidem necessitas exigebat ut venerarum quidem necessitas exigebat ut venerabilis Pater canonicos suos, qui Atrebati in Beatae Mariae monasterio famulabantur, visitaturus adire deberet. Qui locus olim et ambitu murorum et frequentia civium celeberrimus fuerat, sed, gentium infestatione a prisco statu deformatus, crebris ruinis hucusque consistit. Ubi cum de rebus Ecclesiae satis ad tempus tractasset, quadam nocte, ut illi erat semper moris, fratribus adhuc quiescentibus, surgens ad nocturnae orationis tempus, usque in lucis crepusculum continuavit. Necdum vero cursum orationis expleverat, cum se foras, quasi pro refocillandis aliquo relevamine artubus, suspensa interim oratione contulit, et stans in moenibus coepit piae meditationis motibus pulsari quamobrem Vedastus, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
animadũtens iam sibi ex rerũ euentu
illum inuenisse. quẽ ad ministeriũ so¬
tialis laboris diuinitꝰ audierat sibi ꝓ¬
missum. Expletis uͦ ꝓ modulo suo. que
monasticis usib congruebant: uir dei
uenerandũ talib u̾bis int̾pellat ep̃m.
Tempꝰ adest pat̾. quo seruo suo domnus
pontifex ꝓmisse bñdictionis munꝰ ex¬
oluere debeat. Gaudens gͥ uenerabilis
pat̾ bonis uiri studiis. accẽsito secũ bea¬
to ac uenerabili cli cultore amando. cũ
magna circũ fuse plebis exultatione.
stranclis. paucis ⁊ illis putiors uite mun¬
dicia ꝓbatis ñ nisi ꝑuisiones aut obscura
mistice uisionis enigmata se uideri ꝑmit¬
tant. beatũ tam̃ autbeitũ angelos corpora¬
lib oculis sepe uidisse multi audierunt.
Qs̾ mirũ prudentib uideri ñ debet cũ int̾¬
uus mentis intuitꝰ corporei aspectꝰ. lumen
ad sp̃ualia cernenda accenderat. quemab in¬
fimis reb uirtꝰ continentie clauserat. Re¬

Expanded text:
animadvertens jam ex rerum eventu animadvertens jam ex rerum eventu se illum invenisse quem ad ministerium socialis laboris divinitus audierat sibi promissum. Expletis vero pro modulo suo quae monasticis usibus congruebant, vir Dei venerandum talibus verbis interpellat episcopum: « Tempus adest, Pater, quo servo suo dominus pontifex promissae benedictionis munus exsolvere debeat. » Gaudens igitur venerabilis Pater bonis viri studiis, accersito secum beato ac venerabili Dei cultore Amando, cum magna circumfusae plebis exsultatione strandis, paucis, et illis purioris vitae munditia praedites, non nisi per visiones aut obscura mysticae visionis aenigmata se videri permittant, beatum Autbertum angelos corporalibus oculis saepe vidisse multi audierunt. Quod mirum prudentibus videri non debet, cum internus mentis intuitus corporei aspectus lumen ad spiritualia cernenda accenderet quem ab infimis rebus virtus continentiae clauserat. Re
Abbreviated transcription (Latin):
deo gr̃ãs agere. qd̾ se ꝑ sũmũ pontificem
suꝑna gr̃a uisitasset ꝑueniens itaq ad
urbẽ sc̃o p̃sentat᷑ ep̃o: quẽ ille ut flagra¬
tatis: Cui ille respondens: grecus inqͥt
natione:xp̃ĩanus uero dignitate. Athe¬
nis uͦ ortꝰ. xp̃i baptismate renat̾: ita ro¬
mam adiens. ꝑdei p̃ceptum hanc pueni
in patriam. suꝑ flumen hagnam. in loco
q̃ dr̃ ursdung̾ operor manib edificare
gestiens d̾o oratorium. Desiderabam eqͥdẽ
tuam expetere sc̃ĩtatẽ. petiturꝰ licentiam
bendens. dilexit eum. sicq ꝑ aliqͦt dics
gr̃a hospitalitatis retentum ⁊ corporalis
alimonie subsidio ⁊ sacro sp̃ualis uite
colloquio saciauit. Dehinc benedictioniᷤ
sue munere donatũ. acceptaq regredi¬
endi licentia. eũ uenerabilis pat̾ borta¬
t᷑ ꝑficere studio que ceperat. seq ꝑactis q̃
congruerent. oratoriũ sue auctoritatis
bñdictione consecraturũ ꝓmisit. Qua
ep̃i ꝓmissione letꝰ operi ardentiꝰ instalat.

Expanded text:
se per suum pontificem superna gratia visitasset. Perveniens itaque ad urbem, sancto praesentatur episcopo; quem ille, ut flagra cujusve dignitatis? » Cui ille respondens: « Graecus, inquit, natione, Christianus vero dignitate, Athenis vero ortus, Christi baptismate renatus. Ita Romam adiens, per Dei praeceptum hanc perveni in patriam, super flumen Hagnam, in loco qui dicitur Ursdungus; operor manibus, aedificare gestiens Deo oratorium. Desiderabam equidem tuam expetere sanctitatem, petiturus licentiam ehendens, dilexit eum; sicque per aliquot dies gratia hospitalitatis retentum, et corporalis alimoniae subsidio, et sacro spiritualis vitae colloquio satiavit. Dehinc benedictionis suae munere donatum, acceptaque regrediendi licentia, eum venerabilis Pater hortatur perficere studiose quae coeperat, seque, peractis quae congruerent, oratorium suae auctoritatis benedictione consecraturum promisit. Qua episcopi promissione laetus, operi ardentius instabat,