comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ante promiseras dicens Omã quae locitus ÷ nobis dñs audiemus. & fa¬
cimus siue antequã in trares terrã reꝓmissionis Sicuti mulier que inuen¬
sertiꝰ uastita tem portans illos sua misericordia. postquã in gressi sunt inter¬
ram omnib meliorem nutriuit cos perudices. sacerdotes ac ꝓphatas reges¬
q usq quo preuaricatisunt recedendo ab illo Propt̾ nomen meum hoc
ꝓp̃t̃ gloriam meam ne adnulletur. longe faciam furorem meum sub redu¬
cendo te decaptiuitate : Mlaude mea id ÷ oblaudem meam ut ego lauder
infrenabo te lege mea ne in tereas ͫ Possumus & hoc referre ad tempus egres

Expanded text:
quod ante promiseras dicens: « Omnia quae locutus est nobis Dominus, audiemus et faquod ante promiseras dicens: « Omnia quae locutus est nobis Dominus, audiemus et faciemus . » Sive antequam intrares in terram repromissionis. Sicuti mulier quae in venns per deserta vastitatis portans illos sua misericordia, postquam ingressi sunt in terram omnibus meliorem, nutrivit eos per judices sacerdotes ac prophetas regesque, usquequo praevaricati sunt recedendo ab illo. « Propter nomen meum, » hoc est, propter gloriam meam ne annulletur, « longe faciam furorem meum, » subaudis reducendo te de captivitate, « laude mea, » id est ob laudem meam, ut ego lauder « infrenabo te » lege mea, « ne intereas. » Possumu
Abbreviated transcription (Latin):
Audita fecitibi noua quae iã dicta sunt deuastitate babrlonis & tunc. & quo
caepiloqui contra eam: & conseruata sunt quae nescis nunc. Isto in loco
÷ dis tinguendus iste uersiculus Ac sidicer& Multa tibi feci quae nar¬
rare potero : sed quia tu non recordaris eorũ. omittam & ego illa nunc.
ad nunciaturus uentura tibi Ereata sunt apud me quae futura sunt
& ante diem sub audis uastationis tuae constituta habeo : & non audisti ea
dis adiis meis
nata sunt aꝑta ÷ auris tua : ut ea audires uł intellegeres Scio enĩ
quia preuaricans p̃uaricaberis sub̵ in aduentu filumei. hoc ÷ trans gre¬
dieris legem ꝑ mor sen datã. & legem cuuangelii quã a silio meo audi¬
turus ÷es non credendo ineum: & trans gres sorem & uentre siue & utero
uocauite. hoc ÷ adie qualegem tibi dedi quando ad orasti idolum oblit̾

Expanded text:
« Audita feci tibi nova » ea quae jam dicta sunt de vastitate Babylonis; « extunc, » ex quo « Audita feci tibi nova » ea quae jam dicta sunt de vastitate Babylonis; « extunc, » ex quo coepi loqui contra eam, « et conservata sunt quae nescis nunc. » Isto in loco est distinguendus iste versiculus. Acsi diceret: Multa tibi feci quae narrare potero; sed quia tu non recordaris eorum, omittam et ego illa nunc, annuntiaturus ventura tibi. « Creata sunt apud me quae futura sunt « et ante diem, » subaudis vastationis tuae constituta habeo, « et non audisti edis, a diis meis;nata sunt, « aperta est auris tua » ut ea audires vel intelligeres. « Scio enim, quia praevaricans praevaricaberis, » subaudis, in adventu Filii mei, hoc est transgredieris legem per Mosen datam, et legem Evangelii quam a Filio meo auditurus es, non credendo in eum; « et transgressorem ex ventre » sive ex utero « vocavi te, » hoc est, a die qua legem tibi dedi quando adorasti idolum, oblitus
Abbreviated transcription (Latin):
facta ÷ anabuchodonosor Nunc aut̃ antequã ducantur : predicit
eorũ liberationem ac reuersionem. & caldeorum uastationem. & infert. Repen¬
rus: estu : id÷ in credulus Et neruus ferreus cerui tua : hoc ÷ in reuoca¬
bilis ÷ suꝑbia tua Et fronstua aerea : subauditur quia noliusti erubes¬
cere Ad eos ista loquit᷑ sermo diuinus quideaquis uida &ierant & in iu¬
dea adhuc morabantur: uidelic& uidȩ & beniamin Quod dura ceruice
semꝑ essent : testatur ꝓto martrr stephanus Dura ceruice inqiđ
& incorcũ cisi corde uos semꝑ spiritui scõ restitistis. & de inpudentia. per
ete chielem loquitur ad eos dñs Frons meretricis facta ÷ tibi noluisti
mea fecerunt hac sub auditur ut uenirent crrus & darius : & me uindi¬
carent debabrlonis Quae audisti tunc temporis ꝑ ꝓphaetas õ popule dua¬
rum tribuum : uide om̃a sub auditur completa ꝓ eo qđ est uidebis Vos

Expanded text:
facta est a Nabuchodonosor. Nunc autem antequam ducantur, praedicit facta est a Nabuchodonosor. Nunc autem antequam ducantur, praedicit eorum liberationem ac reversionem, et Chaldaeorum vastationem, etinfert: « Repenrus es tu, » id est incredulus, « et nervus ferreus cervix tua, » hoc est irrevocabilis est superbia tua, « et frons tua aerea, » subaudis, quia noluisti erubescere. Ad eos ista loquitur sermo divinus, qui de aquis Juda exierant, et in Judaea adhuc morabantur, videlicet Judae et Benjamin. Quod dura cervice semper essent, testatur protomartyr Stephanus. Dura cervice inquit et incircumcisi corde, vos semper Spiritui Sancto restitistis. Et de impudentia per Jeremiam loquitur ad eos Dominus: « Frons meretricis facta est tibi, noluisti mea fecerunt haec, » subauditur, ut venirent Cyrus et Darius, et me vindicarent de Babyloniis. « Quae audisti » tunc temporis per prophetas: O popule duarum tribuum, « vide omnia, » subaudis completa, pro eo quod est videbis. « V
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ÷ fundati. Hyronicos loquitur ista ꝓphaeta Sic enĩ dicebant illi
iactantes & gloriantes sede nobilitate generis : & magnitudine urbis
Nos sumus filui ꝓphaetarum & patri archarum. abraham isa ac. & isrł
amicorum dĩ  & habitatores ciuitatis dĩ
Hos sumus aciuitate scã
uocati hiero solimitani : & suꝑ dm̃ isrł fundati sumus Dñs & eri¬
Dñs &ercituũ
nomen eius sub̵ est cuius nos testes sumus Priora id ÷ antiqua & tunc
ad nunciaui tibi: sub audis & quo caepiloqui contra babr lonem dicens
Onus babrlonis Et&ore meo &ierunt : & audita ea feci tibi Deore
in qiđ meo sermo diuinus &ierunt ea quae p̃dixi : hoc ÷ deore ꝓphaetarũ
qui os dni appellantur. sicut ipsi dicunt. os enim dñi locutum ÷ Quae
fuerunt priora qu&e ante ad nunciauit: miracula quae operatus ÷ in me¬
dio corũ: adie qua &ierunt & agrpto. & inminente captiuitate quae

Expanded text:
hoc est fundati. Ironicos loquitur istic propheta. Sic enim dicebant illi hoc est fundati. Ironicos loquitur istic propheta. Sic enim dicebant illi jactantes et gloriantes se de nobilitate generis et magnitudine urbis: Nos sumus filii prophetarum et patriarcharum, Abraam, Isaac et Israel amicorum Dei, et habitatores civitatis Dei. Nos sumus a civitate sancta vocati Hierosolymitani, et super Deum Israel fundati sumus . « Dominus exercituum nomen ejus, » subaudis, est, cujus servi sumus. « Priora, » id est antiqua « ex tunc annuntiavi tibi, » subaudis ex quo coepi loqui contra Babylonem dicens: Onus Babylonis, « et ex ore meo exierunt, et audita ea feci tibi, » De ore meo inquit sermo divinus exierunt ea quae praedixi: hoc est de ore prophetarum, qui os Domini appellantur; sicut ipsi dicunt: « Os enim Domini locutum est . » Quae fuerunt prima quae ante annuntiavit? Miracula quae operatus est in medio eorum, a die qua exierunt ex Aegypto, et imminente captivitate quae
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ iudae : quia decem trib iam ducte erant in captiuitatẽ. solaq trib iud&
in terra reꝓmissionis manens cum beniamin. & leui. semen dauid regium ser
ut urm̃ mendacium statuatis ac roboretis Dñs p̃cepit eis neiurarent
ꝑ nomen & traneorũ deorũ sed per nomen eius : uolens eos segregare abido¬
latria. Et illi ad orantes idola false uirabant in nomine illius dicentes ui¬
uit dñs : non honoris causa. sed ut mendacii sui error. firmior haberetur
Quod aut̃ ad dit & dĩ isrł recordamini: non inueritate neq iniustitia. Id cir¬
cohocdicit quia illi uerbis dicebant secolere dm̃ patrũ suorum. corde aut̃
&opere. longe erant ab illo. sicut ipse dicit alio in loco Populus hic labus
me honorat : cor aut̃ eorũ longe ÷ ame
sub̵ ut ahiero solima hiero solimitani uocentur : & suꝑ dm̃ isrł stabilitisunt

Expanded text:
onem Judae, quia decem tribus jam ductae erant in captivitatem, solaque tribus Juda onem Judae, quia decem tribus jam ductae erant in captivitatem, solaque tribus Juda in terra repromissionis manens, cum Benjamin ac Levi, semen David regium servut verum mendacium statuatis ac roboretis. Dominus praecipit eis ne jurarent per nomen extraneorum deorum, sed per nomen ejus: volens eos segregare ab idololatria. Et illi adorantes idola falsa, jurabant in nomine illius dicentes, Vivit Dominus; non honoris causa, sed ut mendacii sui error firmior haberetur. Quod autem addit: « et Dei Israel recordamini non in veritate, neque in justitia. » Idcirco hoc dicit, quia illi verbo dicebant se colere Deum patrum suorum, corde autem et opere longe erant ab illo; sicut ipse dicit alio in loco: « Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe es, ut ab Hierosolyma Hierosolymitani vocentur, « et super Deum Israel stabiliti sunt, »
Abbreviated transcription (Latin):
quis corũ qui saluette : cum uenerit tribulatio. Audite hoc domus ia cob. qui¬
Superius iam sepe doximus
quod quando sine nomine dignitatis ia cob uł isrł. Ponitur. uerbi gratia ut non di¬
catur iacobserue meus & isrł electus ms. De isrł carnali &ia cob intellegendũ ÷
Istoq in loco ad eos loquitur ꝓphata quimendaciter uocabantur is rahelite. &ia cob:
qui non erant supplantatores uitiores. neq uiri uidentes dm̃. sed carnales & ter¬
rena amplectentes Audite in qiđ domus iacob. iđ duae trib ac leuitica.
quod dicturꝰ sum. qui uocamini nomine isrł Hoc÷ qui appellamini mendacit̃
isrł : & deaquis iuda &istis. id ÷ desemine illius ꝓcessistis Cũ dicit deaquis
uida qustis : non ut honorem eis tribuat hoc loquitur. sed ut ostendat eos
nequa quã uirtute patriarcharum cẽ filios. sed carne Ideoq facit menti¬

Expanded text:
quis eorum « qui salvet te » cum venerit tribulatio. CAPUT XLVIII. « Auquis eorum « qui salvet te » cum venerit tribulatio. CAPUT XLVIII. « Auuperius jam saepe diximus, quod quando sine nomine dignitatis Jacob vel Israel ponitur, verbi gratia, ut non dicatur Jacob serve meus, et Israel electe meus, de Israel carnali et Jacob intelligendum est. Istoque in loco ad eos, loquitur propheta, qui mendaciter vocabantur Israelitae et Jacob, qui non erant supplantatores vitiorum, neque viri videntes Deum, sed carnales et terrena amplectentes. Audite inquit hoc domus Jacob, id est duae tribus ac Levi, quod dicturus sum, qui vocamini nomine Israel, hoc est qui appellamini mendaciter Israel, et de aquis Juda existis, id est de semine illius processistis. Cum dicit de aquis Juda existis, non ut honorem eis tribuat hoc loquitur, sed ut ostendat eos nequaquam virtute patriarcharum esse filios, sed carne: ideoque facit menti
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce facti sunt illi magi quasi stipula ignis ciuitatis uł tribulationis: conbussit eos uo¬
biscum Non liberabunt animam suã id ÷ uitã suam maleficitui de manuflã¬
me : ciuitatis uł uastationis Non sunt prune illis quib calefaciant: id÷ non
habent uerã & diuinã sapientiã quã putant habere. ut suis consiliis possint eua¬
dere calamitatis periculum. Nec focus ÷ illis ut sedeant ad cum : hoc ÷ ut
possint discutere tenebras sed potius ut succendantur. Sic facta sunt tibi inqui¬
bus cumq: laboraueras Acsidicer& Sicut tibi inluminatio uere sapientiae
de ÷ : sic omã bonatua transibunt ate Negotiatores tui hoc ÷ magi & malefici
tui quisua arte multa mercabantur. & qui ab ad olescentia tua id ÷ ab &ordio im¬
perutui te seduxerunt : unusquisq: illorum inuia sua errauerunt. Non ÷ ali¬

Expanded text:
» « Ecce facti sunt illi magi quasi stipula ignis, » civitatis vel tribulationis, « combussit eos vo» « Ecce facti sunt illi magi quasi stipula ignis, » civitatis vel tribulationis, « combussit eos vobiscum. Non liberabunt animam suam, » id est vitam suam malefici tui, « de manu flammae, » civitatis, vel vastationis. « Non sunt prunae, » illis, « quibus calefiant. » id est, non habent veram et divinam sapientiam quam putant habere, ut suis consiliis possint evadere calamitatis periculum. « Nec focus est illis, ut sedeant ad eum, » hoc est, ut possint discutere tenebras, sed potius ut succendantur. « Sic facti sunt tibi in quibuscunque laboraveras. » Acsi diceret: Sicut tibi illuminatio verae sapientiae deest; sic omnia bona transibunt a te. « Negotiatores tui, » hoc est magi et malefici tui, qui sua arte multa mercabantur, « et qui ab adolescentia tua, » id est ab exordio imperii tui, te seduxerunt; « unusquisque illorum in via sua erraverunt. Non est » ali
Abbreviated transcription (Latin):
IrruiR̾ suꝑte calamitas uastitatis & captiuitatis : quã non poteris & piare
populos corum : si forte poteris resistere eis. & cum multitudine maleficiorũ
tuorũ in quib: laborasti ab ad olescentiatua. hoc ÷ ab & ordio imperutiu
Hironicos loquitur Babrlon ab &ordio quo copit regni imperium tenere seꝑ
habuit magos & ariolos in quib: laborabat : quia omnia cũ consilio illorũ agebat
sicut lectio danihelis ꝓbat. quȩ pandunt ad corũ consilium regem babrlonis cuncta
fecisse Defecisti in multitudine consiliorum tuorum: sub audis quib: multas
gentes superasti Stent & saluent te modo augures caeli hoc ÷ astrologi. qui uulgo
mathematici appellantur : qui contemplabantur sidera & q astrorũ cursu lap¬
suq: res humanas arbi trabantur gubernari & regi. & supputabant menses dicer¬
tes Hoc erit isto uel illo mense uł anno. ut & eis adnunciarent uentura tibi

Expanded text:
« Irruet super te calamitas vastitatis et captivitatis, non poteris expiare, « Irruet super te calamitas vastitatis et captivitatis, non poteris expiare, populos eorum, si forte poteris eis resistere, « et cum multitudine maleficiorum tuorum, in quibus laborasti ab adolescentia tua, » hoc est, ab exordio imperii tui. Ironicos loquitur. Babylon ab exordio quo coepit regni imperium tenere, semper habuit magos et ariolos in quibus laborabat: quia omnia cum consilio illorum agebat, sicut lectio Danielis probat: quae pandit ad eorum consilium regem Babylonis omnia fecisse. « Defecisti in multitudine consiliorum tuorum, » subaudis, quibus multas gentes superasti. « Stent et salvent te modo augures coeli, » hoc est astrologi, qui vulgo mathematici appellantur. « Qui contemplabantur sidera » et ex astrorum cursu lapsuque res humanas arbitrabantur gubernari et regi, « et supputabant menses, » dicentes: Hoc erit isto vel illo mense, vel anno; « ut ex eis annuntiarent futura tibi.
Abbreviated transcription (Latin):
predicere Magi aut̃ sunt : qui corpora mortuorũ & pooliant & insepul¬
duritiã incantatorũ tuorũ. sub audis inquib: habuisti fidutiã : intellegendum
et quod ipsi magi & in cantatores tribudant ei duritiã ut nulli parcer&. dicen¬
tes eam semꝑ regnaturam Et fiduciam sub regnandi hab uisuti in mali
pices tui & scientia tua id÷ diuinatio. & aspectio astrorũ haec decepitte : &
doristi Egosum sub domina in toto orbe: & preter me non ÷ altera. sub¬
audis regin& : Ueni& suꝑ te malum sub̵ captiuitatis & miseriae. qđ omnib:
gentib ac tenus parasti: & nescies ortum eius. hoc ÷ iitium dubito errus.
& darius cum medis & persis ciuitatem obsederunt : & insperate regem interfi¬
cientes. uastauer̃ om̃ã qua in ea erant. Non potuerunt enĩ magi & malefi¬
ci illorũ p̃uidere : quod a despecto & subiecto sibi populo humili anda ess&

Expanded text:
praedicere. Magi autem sunt qui corpora mortuorum exspoliant, et in sepulpraedicere. Magi autem sunt qui corpora mortuorum exspoliant, et in sepulduritiam incantatorum tuorum, » subaudis in quibus habuisti fiduciam, intelligendum est quod ipsi magi et incantatores tribuebant ei duritiam ut nulli parceret, dicentes eam semper regnaturam. « Et fiduciam, » subaudis regnandi, « habuisti in malitpices, tui, « et scientia tua, » id est divinatio et aspectio astrorum. « Haec decepit te. Et dixisti: Ego sum, » subaudis domina in toto orbe, « et praeter me non est altera, » subaudis regina; « veniet super te malum, » subaudis captivitatis et miseriae, quod omnibus gentibus hactenus parasti: « et nescies ortum ejus, » hoc est initium. Subito Cyrus t Darius cum Medis et Persis civitatem obsederunt, et insperate regem interficientes, vastaverunt omnia quae in ea erant. Non potuerunt enim magi et malefici illorum praevidere, quod a despecto et subjecto sibi populo humilianda esset.
Abbreviated transcription (Latin):
preter me amplius sub̵ qui regn& Non seddio uidua : id÷ semꝑ habe¬
bo regem & ignorabo sterilitatem. sub auditur quia semꝑ erit quiregn&
&me  Sic dicebat illa
Vir istius mulieris fuit nabuchodo nosor
Venient tibi o babrlon duo haec subito. dũ nonsperabis indie
&uiduitas: Sterilitas ut amittas populos tibi sub iectos : uiduitas ut ꝑdas¬
tuum Repente &dum non speraretur uener̃ euista: quia nullo
modo poterat arbitrare qđ ꝑse & medi sibi subiecti qui nullius fortitudinis
erant comparatione illius possent eam superare Uniuersa sub audit̃
lon ꝓpt̃ multitudinem maleficiorũ tuorũ Id÷ incantationem magorũ
tuorum quorũ consilio itebaris ꝑhoc quod dicit maleficiorũ tuorum : pos¬
sumus intllegere habuis se illã maleficos & magos. quiei uidebantur futura

Expanded text:
praeter me amplius, » subaudis qui regnet. « Non sedebo vidua, » id est semper habepraeter me amplius, » subaudis qui regnet. « Non sedebo vidua, » id est semper habebo regem et « ignorabo sterilitatem, » subaudis quia semper erit qui regnet ex me. Sic dicebat illa. Vir istius mulieris fuit Nabuchodonosor filiique ejus. « Venient tibi, » o Babylon, « duo haec subito » dum non sperabis, « in et viduitas. » Sterilitas, ut amittas populos tibi subjectos. Viduitas, ut tuum. Repente et dum non speratur venerunt ei ista, quia nullo modo poterat arbitrari quod Persi et Medi sibi subjecti, qui nullius fortitudinis erant comparatione illius, possent eam superare. « Universa, » subaudis opter multitudinem maleficiorum tuorum, » id est incantationem magorum tuorum, quorum consilio utebaris. Per hoc quod dicit maleficiorum tuorum, possumus intelligere habuisse illam maleficos et magos, qui ei videbantur futura
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo ad tempus sacerdotii dignitas. & ceremoniarum ritus. & dedi cos in ma¬
nutua hoc ÷ in potestate tua. non ut occideres penitus sed ut flagellares
Vom posuistisis miscricordias : id ÷ nulliuis miserta es. neq senis. neq pueri.
h oct semꝑ regnabo Non posiuistihat suꝑ cortuum Idt: non preuidisti nec
considerasti calamitatis presentis miseriae neq: recordatas nouis simi tui sub̵ pericu¬
li uł mali hoc ÷ : non putasti qđ aliquando posses humiliari Multi infeli¬
citate & honore temporali positi non credunt um quã decidere : sed cotidie
ad suꝑbiam deuantur Et nunc audi hac delicata quedicturus sum : id ÷
deliciis dicata & effluens & habitans confidenter sub audit̃ nullũ hostem
timens: Egosum sub auditur domina totius orbis & regina : & non ÷

Expanded text:
ab eo ad tempus sacerdotii dignitas, et caeremoniarum ritus: et dedi eos in maab eo ad tempus sacerdotii dignitas, et caeremoniarum ritus: et dedi eos in manu tua, hoc est, in potestate tua, ut non occideres penitus, sed ut flagellares. « Non posuisti eis misericordias, » id est, nullius miserata es, neque senis, neque pueri: » hoc est, semper regnabo. « Non posuisti haec super cor tuum, » id est non praevidisti nec considerasti calamitatem praesentis miseriae, « neque recordata es novissimi tui, » subaudis periculi vel mali; hoc est, non putasti quod aliquando posses humiliari. Multi in felicitate et honore temporali positi, non credunt unquam decidere, sed quotidie ad superbiam elevantur. « Et nunc audi haec, delicata, » quae dicturus sum, id est deliciis ditata et affluens, « et habitans confidenter, » subaudis nullum hostem timens. « Ego sum, » subauditur domina totius orbis et regina, « et non est
Abbreviated transcription (Latin):
nem: & facit trans lationem de captiuitate ad mulierem. & deregina quondã
ad ancillã effectam. Et ÷ sensus. Sede id÷ humiliate tace considera cala¬
mitatẽ tuam sicut solent homines tristes agere: In tra in aenebras. neuideat
aliquis turpitudinem tuã Edia caldeorũ dicitur : quia caldei construxe¬
runt ciuitatem eandem. Et quarehoc quia non uocaberis ultra domina
regnorũ . sub auditur aogiptiorũ. assiriorũ. aliorũq multorum. quib: antea
imperabas Iratus sum super populum meum: contaminaui hereditatẽ
is in manutua. Modo reddit caus̃ quare irasceretur ad¬
uersus caldeos: nealiquis dicer& qđ sine causa ꝑcusserit eos. uel ut cognos¬
cerent ipsi caldei quad dño permittente superauerint isrł iratus sum inquđ
quondã suꝑ populum meum: Ideoq tradidi eum in manutua. Conta¬
minaui hereditatem meam : hoc ÷ concaminari permisi ate ut auferretur

Expanded text:
nem, et facit translationem de civitate ad mulieres, et de regina quondam nem, et facit translationem de civitate ad mulieres, et de regina quondam ad ancillam effectam. Et est sensus: Sede, id est, humilia te. Tace, considera calami tatem tuam, sicut solent homines tristes agere. Intra in tenebras ne videat aliquis turpitudinem tuam. Filia Chaldaeorum dicitur, quia Chaldaei construxerunt eamdem civitatem. Et quare hoc? « Quia non vocaberis ultra domina regnorum, » subaudis, Aegyptiorum, Assyriorum, aliorumque multorum: quibus antea imperabas. « Iratus sum super populum meum, contaminavi haereditatem meam, et dedi eos in manu tua. » Modo reddit causam quare irasceretur adversus Chaldaeos, ne aliquis diceret quod sine causa percusserit eos: vel ut cognoscerent ipsi Chaldaei, quod Domino permittente superaverint eos. Iratus sum inquit quondam super populum meum, ideoque tradidi eum in manu tua. Contaminavi haereditatem meam, hoc est, contaminari permisi a te, ut auferretur
Abbreviated transcription (Latin):
crura tua ut prostituaris atuis depredatorib: uł ad hoc reula : ut
transeas flumina tigrin uidlic& & eu fraten ac chobar. & eas in capti¬
uititem Solent enim mulieres denudare crura intransitu fluminar ut ea¬
rum uestimenta aquis nontinguantur. Reudabitur ignominia tua sub cora
Vltionẽ capiã sub auditur &te : id ÷ uindicabo populũ meum & non re¬
sist& mihi homo sub auditur neq angelus qui pre ÷ tibi: neq ꝓphati si me
rogauerit proliberatione tua sicut morses quondã in heremo quando uolui
dedere populũ cius Et quare ueni& tibi hoc : quia si precepi ut uerbera¬
res & affligeres populum meum: non imperaui ut penitus occideres & des¬
tiuitate durissima redemit. nomen illius sc̃s isrł Ille ꝓprie ÷ sc̃s qui¬
dicit. Scĩ estote quia & ego scs̃ sum & ipse scĩficat sperantes in se Sde
tace. & intra intenebras filia caldeorum. Reuercitur iterum ad babrlo¬

Expanded text:
crura tua, » ut prostituaris a tuis depraedatoribus. Vel ad hoc revela, « ut crura tua, » ut prostituaris a tuis depraedatoribus. Vel ad hoc revela, « ut transeas flumina, » Tigrin, videlicet et Euphraten ac Chobar, et eas in captvitatem. Solent enim mulieres denudare crura in transitu fluminum, ut earum vestimenta aquis non tangantur. « Revelabitur ignominia tua, » suba« ultionem capiam, » subaudis, ex te, id est, vindicabo populum meum: « et non resistet mihi homo, » subaudis, neque angelus qui praeest tibi, neque propheta si me rogaverit pro liberatione tua, sicut Moses quondam in eremo quando volui delere populum ejus . Et quare veniet tibi hoc? Quia et si praecepi ut verberares et affligeres populum meum, non imperavi ut penitus destrueres et octivitate durissima redemit: « Nomen illius sanctus Israel. » Ille proprie est  sum . » Et ipse sanctificat sperantes in se. « Sede, tace, et intra in tenebras, filia Chaldaeorum. » Revertitur iterum ad Babylo
Abbreviated transcription (Latin):
ideoq sub speie regine uł nobilis mulieris sermo diuinus ista loquitur
adbabrlonem: Sollemolã & mole farinam : doministius medis &
persis Magna miscria : ut regina quondã molet farinã ꝗđ ÷
dure captiuitatis & & treme seruitutis. indicium Dicit beatus hie¬
ronimus : quia molendi officium isto in loco ad coitum potest referri.
ut sit sensus Tolle molã & mole farinam: idẽm prebecoitum uie¬
torib: tuis medis & persis. quiferuentis simi sunt ad coitum Secundũ
hunc sensum: dicunt hebrei illud quod iniudicum libro de samp¬
son habetur. qđ philis tim cum molere fecerunt. hoc ÷ cum mulierib:
suarũ gentiũ concumbere coegerunt. ut & illo sus ciperent magne sta¬
ture homines: Denuda turpitudinem. id ÷ uuluã ut pateat libidim
uictoria tua : discoperi humerum ut apparearis esse mulier . reuela

Expanded text:
Ideoque sub specie reginae, vel nobilis mulieris, sermo divinus ista loquitur Ideoque sub specie reginae, vel nobilis mulieris, sermo divinus ista loquitur ad Babylonem. « Tolle molam, et mole farinam » dominis tuis Medis et Persis. Magna miseria, ut regina quondam molat farinam: quod est durae captivitatis et extremae servitutis indicium. Dicit beatus Hieronymus, quia molendi officium isto in loco ad coitum potest referri, ut sit sensus: Tolle molam et mole farinam, id est, praebe coitum victoribus tuis Medis et Persis, qui ferventissimi sunt ad coitum. Secundum hunc sensum dicunt Hebraei illud quod in Judicum libro de Samson habetur, quod Philistiim eum molere fecerunt, id est, cum mulieribus suarum gentium concumbere coegerunt, ut ex illo susciperent magnae staturae homines. « Denuda turpitudinem, » id est, vulvam, ut pateat libidini victoris tui. « Discooperi humerum, » ut appareas esse mulier. « Revela
Abbreviated transcription (Latin):
lũ eius onterfecit pęne uniuersũ. & residuos graui captiuitate oppressit
Descende õ babrlon desuꝑbiatua & desolio potentia tuae: sede inpuluer
sicut captiua. Filia babrlon appellatur illa plebs & populus quio
baby lone natisunt : uł &iã quia adõ facti sunt. Virgo appellatur
non ꝓpt̃ in tegritatẽ mentis. sed propt̃ in fecunditatẽ bonorum operum
Propt̃ qđ dicitur ei Sede interta ut ancilla: udhumilitate Non ÷
solium regni. hoc ÷: non ÷ iã dignitas & potentia regnandi filiae cal de¬
orum quia ultra non uocaberis mollis & tenera. hoc ÷ delicata & deli¬
cuis afflucns uł &iã ut hinc inde sustenteris auxilio. diuersarum gen¬
tium quasi manib: ancillarum. Solent regine & nobiles quaeq mulieres
h inc inde sustentari manib: ancillarum. insuꝑ & seruorũ: Ita ut terrae
iuix plantas in primant. & uestimenta earum terrae puluerem non tangant

Expanded text:
lum ejus interfecit pene universum, et residuos gravi captivitate oppressit. lum ejus interfecit pene universum, et residuos gravi captivitate oppressit. Descende, o Babylon, de superbia tua, et de solio potentiae tuae, sede in pulvere sicut captiva. Filia Babylon appellatur illa plebs et populus, quia in Babylone nati sunt, vel etiam quia a Deo facti sunt. Virgo appellatur non propter integritatem mentis, sed propter infecunditatem bonorum operum. Propter quod dicitur ei: « Sede in terra » ut ancilla, vel humilia te. « Non est solium regni, » hoc est, non est jam dignitas et potentia regnandi. « Filiae Chaldaeorum, quia ultra non vocaberis mollis et tenera, » hoc est, delicata et deliciis affluens: vel etiam ut hinc inde sustenteris auxilio diversarum gentium, quasi manibus ancillarum. Solent reginae et nobiles quaeque mulieres hinc inde sustentari manibus ancillarum, insuper et servorum: ita ut terrae vix plantas imprimant, et vestimenta earum terrae pulverem non tangant.
Abbreviated transcription (Latin):
citiã meã id÷ in proximo ÷ ut mittã filiũ meũ ꝑ incarnationis mys terium :
non clongabitur sub audis quia inte nascetur & adtuũ opus ueni&. & salus mea
id ÷ filius meus quis aluabit sperantes inse non morabitur. Ista ÷ enĩ salus: de
qua dicit angelus ad mariam Ipse saluum faci& populũ suum apeccatis eoꝵ
um meum de quo iã superius doximus anglũ ad mariã eẽ locutũ & de quo si meon
Viderunt in qiđ oculimei salutaretuũ. Quod aut̃ addidit & in isrł gloriã meã.
idem ÷ quia gloria dĩ patris filius ÷. quiomnia que fecit ad laudẽ & gloriã dĩ pa¬
tris egit dicens. pat̃ in me manens ipse facit opera haec aut̃ referri possint spe¬
cialiter adhierusalem & uideos inqua & & quib: ortus ÷ Generalit̃ aut̃
ad uniuersalẽ acdesiam : quȩ infide xp̃i fundata inspeculo mentis cae
Actenus deuideis & aduentu dñi : nunc contra babylonẽ loquitur & cal¬
deos sub per sona captiuȩ mulieris quȩ quondat̃ regina fuit qui popu¬

Expanded text:
 incarnationis mysterium: non elongabitur, subaudis, quia in te nascetur, et ad tuum opus veniet; et salus mea, id est, filius meus, qui salvabit sperantes in se, non morabitur. Ista est enim salus, de qua dicit angelus ad Mariam: « Ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum . » um meum de quo jam superius diximus angelum ad Mariam esse locutum. Et de quo Simeon: « Viderunt inquit oculi mei Salutare tuum . » Quod autem addit: Et in Israel gloriam meam, idem est, quia gloria Dei Patris Filius est: quia omnia quae fecit ad laudem et gloriam Dei Patris egit, dicens: « Pater in me manens ipse facit opera . » Haec autem referri possunt specialiter ad Hierusalem et Judaeos, in qua et ex quibus ortus est. Generaliter autem ad un» Hactenus de Judaeis et adventu Domini, nunc contra Babylonem loquitur et Chaldaeos, sub persona captivae mulieris quae quondam regina fuit, quae popu
Abbreviated transcription (Latin):
Añc ds̃ qui &̧qualis es patri in omnibus nom percussisti superbum. sub au¬
ditur diabolum ꝓiciens eum decaelo. uulnerasti drachonem. phara¬
onem inmari uł di abolum Nũ quđ nontu sic casti mare aquã abrs¬
si uehementis. ut transitum preberes populo tuo. qui posusti profun¬
dum maris uicm. ut transirent liberati dectitui. Et ÷ sensus
Sicutih&comã fccisti : sic quoq ueni ad saluandum dectũ populũtuũ
sempiterna suꝑ capita eoꝵ id ÷ inmentibus eorũ. uixta illud psalmis

Expanded text:
» o Domine Deus, qui aequalis es Patri in omnibus, « non percussisti superbum, » subau» o Domine Deus, qui aequalis es Patri in omnibus, « non percussisti superbum, » subaudis diabolum, projiciens eum de coelo, « vulnerasti draconem, » Pharaonem, in mari, vel diabolum? « Nunquid non tu siccasti mare aquam abyssi vehementis » ut transitum praeberes populo tuo? « Qui posuisti profundum maris viam, ut transirent liberati » electi tui. Et est sensus: Sicuti haec omnia fecisti, sic quoque veni ad salvandum electum populum tuum. sempiterna super capita eorum, » id est in mentibus eorum. Juxta illud Psalmis
Abbreviated transcription (Latin):
mias eorũ nemetuatis. Tale ÷ istud : quod & in euuangedio con¬
tinetur Holite timere eos qui occidun corpus Sicut enim
uestimentum sub auditur consumitur uerme uł intempore : sic co¬
medet eos uermis id ÷ propria conscientia. & sicut lant̃ deuorat
tinea sic deuorabit eos tinea. quae similit̃ conscientiã ꝓpriam sig¬
nificat. Aliter. Sicut uestimentum uetustate & trnea consu¬
mitur: sic ob probrium ipsorũ cũ per secutorib pertransibit
ne & generationem id÷ in om̃a tempora futura. uł in generationem
iudeoꝵ. & generationẽ gentiũ ¶ Consurge consurge : induere
gloria paterne maiestatis adincarnationis tuae misterium adim¬
plendum : Surge ad redimendũ genus humanum. induere forti¬
temporibus auxiliatus es populo tuo educens eum deaegrpto. & sicut
ingenerationibus patrum nroꝵ tuã ostendisti fortitudinem: sic modo
ueniens in carne. libera genus humanũ demanu diaboli Nũ qiđ õ

Expanded text:
eorum ne metuatis. » Tale est illud quod et in Evangelio continetur: « Nolite timere eos qui occidunt corpus . » « Sicut enim vestimentum, » subaudis consumitur verme, vel tempore, « sic comedet eos vermis, » id est propria conscientia. « Et sicut lanam » devorat tinea, « sic devorabit eos tinea, » quia similiter conscientiam propriam significat. Aliter: sicut vestimentum vetustate et tinea consumitur, sic opprobrium illorum cum persecutoribus pertransibit.ne et generationem, » id est, in omnia tempora futura. Vel in generatione Judaeorum, et generationem gegloria paternae majestatis ad incarnationis tuae mysterium adimplendum: consurge ad redimendum genus humanum. Induere fortit in antiquis temporibus auxiliatus es populo tuo educens eum de Aegypto, et sicut in generationibus patrum nostrorum tuam ostendisti fortitudinem, sic modo veni in carne liberare genus humanum de manu diaboli. « Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
nom nẽ terrã & uit sonus corũ & cetera Ab oriente uocauit ds̃ pat̃ auem
inqua dñs natus ÷ in partib orientis ÷ Et ipse uiroriens appellatur: dicente
ꝓphata. Ecceuir oriens nomen eius Do terra &iã longuinqua uirũ uolun¬
tats suȩ uocauit : quando xpm̃ ꝑ assũptionis mrsterium dehac terra peregi

Expanded text:
In omnem terram exivit sonus eorum , » etc. Ab oriente ergo vocavit Deus Pater avem, In omnem terram exivit sonus eorum , » etc. Ab oriente ergo vocavit Deus Pater avem, in qua Dominus natus est, in partibus orientis est: et ipse vir oriens appellatur, dicente Propheta: « Ecce vir oriens nomen ejus . » De terra etiam longinqua virum voluntatis suae vo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ morsen ꝑdauid. & ꝑ ceteros ꝓphaetas Quare ergo doxit nouissimũ : quia cũ ple¬
nitudo temporis in trauit : misit ds̃ filiũ suũ factũ & muliere Et lohannes deac ultima
liũ meũ redimã genus humanũ Et om̃is uoluntas mea fiat. Voluntas di fuit
ac totius trinitatis : ut filius dĩ carnẽ assumer&. & genus humanũ qđ captiuũ te¬
neb at᷑ sua morte redimeret. Vocans aboriente auem: & de t̾ra longinqua uirũ
ioluntatis meģ Haebrei referunt hoc ad cyrũ regẽ persarum siue darium
regem medorũ : comparantes eos aui quicito ab oriente uenerunt. & dni uolun¬
tatẽ contra babrlonẽ impleuer̃ Nos aut̃ uerius ad firmantes : dicamꝰ dnm̃¬
nrm̃ ihĩom xpm̃ adõ patre aui as similatũ. quia sicut auis udocit̃ ddoco adlocum
transit : sic dnĩ p̃dicatio ꝑ apostolos incipiens ab hierłm cito decucuorrit longe lateq
ꝑiniuor sũ orbẽ intantũ ut ante deficer& cis terra quã lingua. sicut dicit psal mista

Expanded text:
m? « Quia cum plenitudo temporis intravit, misit Deus Filium suum factum ex muliere . » Et Joannes de hac ultima Filium meum redimam genus humanum « et omnis voluntas mea fiet. » Voluntas Dei pattotius Trinitatis, ut Filius Dei carnem assumeret, et genus humanum, quod captivum tenebatur, sua morte redimeret. « Vocans ab oriente avem, et de terra longinqua virum voluntatis meae. » Hebraei referunt hoc ad Cyrum regem Persarum, sive Darium regem Medorum, comparantes eos avi, qui cito ab oriente venerunt, et Domini voluntatem contra Babylonem impleverunt. Nos autem, verius affirmantes, dicamus Dristum a Deo patre avi assimilatum: quia sicut avis velociter de loco ad locum transit, sic Domini praedicatio per apostolos incipiens ab Jerusalem, cito decucurrit longe lateque per universum orbem: in tantum ut ante deficeret eis terra quam lingua, sicut dicit Psalmista: «
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ humeros portari abillis : sed ꝑ reges & nutricos debemus in¬
tellegere aplos & predicatores qui se & alios regere bene studuer̃.¬
quesa  aduiã ueritatis nutrierunt. dequib dicit psalmista Cons
hastitues eos principes suꝑ omnẽ terrã lpsi fuer̃ regine. qui &¬

Expanded text:
et super humeros portari ab illis. Sed per reges et nutritios debemus inet super humeros portari ab illis. Sed per reges et nutritios debemus intelligere apostolos et praedicatores, qui se et alios regere bene studuerunt, et ad viam veritatis nutrierunt. De quibus Psalmista dicit: « Constitues eos principes super omnem terram . » Ipsi fuerunt reginae qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad celum ꝑ ascensionem ad populos & altabo signum meum. id ÷ signũ
crucis Nã intantũ ÷ iã & altatũ signũ crucis : ut om̃s gentes eo
se credant tueri cũ dĩ adutorio ab omnib insidias diaboli : Et cũ ego
leuauero filiũ meũ. uł suꝑ corda gentiũ uł ad celos eleuando: affe
beatitudiem post finitũ huius laboris cursum. sicut legit᷑ delataro
Et filias tuas. hoc ÷ secum femineum ad fidem trahendo : uł animas scõꝵ
ad paradisum ducendo suꝑ humeros id ÷ suis meritis apł̃i. uł angeli suis ora¬
tiomib pertabunt. Ideo dicit filios tuos &e filias tuias s puaduioro
ꝓ phaetis sas suisse oEt erunt reges nutricu tui õ sc̃a aecełae nert¬
Eme nitriestua . Nonsunt ista anobis carnaliter intellegenda
siuit uidei in tellegunt. qui dicunt se in aduentuxp̃i sui quẽ adhue
prestolantur habere nutricios reges & nutrices reginas. &mulnis

Expanded text:
ad coelum per ascensionem. Ad populos exaltabo signum meum, id est signum ad coelum per ascensionem. Ad populos exaltabo signum meum, id est signum crucis. Nam in tantum est jam exaltatum signum crucis, ut omnes gentes eo se credant tueri, cum Dei adjutorio, ab omnibus insidiis diaboli. « Et » cum ego levavero Filium meum, vel super corda gentium vel ad coelos elevando: « Affbeatitudinem, post finitum hujus laboris cursum, sicut legitur de Lazaro , « et filias tuas, » hoc est sexum femineum ad fidem trahendo, vel animas sanctorum ad paradisum ducendo, « super humeros, » id est suis meritis apostoli, vel angeli suis orationibus « portabunt. » Ideo dicit filios tuos et filias tuas, quia ex utroprophetissas fuisse. « Et erunt reges nutritii tui, » o sancta Ee nutrices tuae. » Non sunt ista a nobis carnaliter intelligenda, sicut Judaei intelligunt, qui dicunt se in adventu Christi sui quem adhuc praestolantur habere nutritios reges et nutrices reginas, et in ulnis
Abbreviated transcription (Latin):
Quis genuit mihi istos sub filias spiritales : Ego sterilis. sub in hoc quia
dõ filios spiritales non enutriui. & non pariens trans migrata inbabr¬
lonem & captiua ducta & istos quis enutriuit. Ideo dicit sterilis &
non pariens : quia post aggeum tachariam. malachiã quiles dras
appellatur. non habuerunt ꝓphaetas qui eoꝵ filios enutrirent in lege
generatio spĩtalis ÷ & multos simul infide parit : & ideo miratur aecđa
quomodo tãcito co adunatisim  Lec dicit dñs ds̃ : sub auditur pat̃¬
Ecceleuo ad gentes manũ meã : & ad populos & altabo signum meum
Dixit se aecła mirari unde tot filii ad fidem eius uenerint. Ideo res¬
pondit ds̃ pater & dicit Miraris quomodo ista sint facta : ego tibi
ostendã Ecce inquid leuo id ÷ reuelo uł demonstro ad gentes manũ
meam. hoc ÷ filiũ meum ꝑ incarnationis misteriũ : uł leuo deterra

Expanded text:
« Quis genuit mihi istos, » subaudis filios spirituales? « Ego sterilis, » subaudis in hoc quia « Quis genuit mihi istos, » subaudis filios spirituales? « Ego sterilis, » subaudis in hoc quia Deo spirituales filios non enutrivi, « et non pariens transmigrata » in Babylonem « et captiva ducta. Et istos quis enutrivit? » Ideo dicit sterilis et non pariens, quia post Aggeum, Zachariam, et Malachiam qui Esdras appellatur, non habuerunt prophetas qui eorum filios enutrirent in lege generatio spiritualis est, et multos simul in fide parit, et ideo miratur Ecclesia quomodo tam cito coadunati Ecce levo ad gentes manum meam, et ad populos exaltabo signum meum. » Dixit se Ecclesia mirari unde tot filii ad fidem ejus venerint, ideo respondet Deus Pater et dicit: Miraris quomodo ista sint facta, ego tibi ostendam: Ecce inquit levo, id est revelo vel demonstro ad gentes manum meam, hoc est Filium meum per incarnationis mysterium, vel levo de terra
Abbreviated transcription (Latin):
regina adetristuis : in uestitu de aurato circũdata uarietate Deser¬
tatua sub auditur loca id ÷ derdicta. & solitudines tuae & terre ruine
tuae sub que ommnia destructa sunt abillis qui noluer̃ credere. nunc angus¬
te erunt praehabitatorib. hoc̃ premultitudine gentiũ ad fidẽ uenientium :
& longe fugabuntur. scribȩ & pharisei a romanis qui ob sorbebant te:
ide quite separibant adõ tuo malo &emplo ud praua doctrina Adhuc
dicent in aurib: tuis õ filii. uł o primitiua aeccła: filu sterilitatis tuae
Vox patris adfilium & ad primitiuã eccłam Etquantũ adlit teram
pertinet: filii sterilitatis uocantur quim infidelitate quidẽ natisunc
mundo Post ascensionẽ dñi ad caelos tantũ creuit fides credentium :
ut non iniudea solum modo possent habitare nisi spargerentur per
uniuersum orbem. Et dices incordetuo. o primitiua aecclaesia

Expanded text:
tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate. « Deserta tua, » subaudis loca, id est derelicta, « et solitudines tuae et terrae ruinae, » subaudis, quae omnia destructa sunt ab illis qui noluerunt credere, « nunc angustae erunt prae habitatoribus, » hoc est prae multitudine credentium ad fidem venientium; « et longe fugabuntur » scribae et Pharisaei a Romanis « qui absorbebant ei » id est qui te separabant a Deo tuo malo exemplo, vel prava doctrina. « Adhuc dicent in auribus tuis, » o fili, vel o primitiva Ecclesia, « filii sterilitatis tuae. » Vox patris ad filium, et primitivam Ecclesiam. Et quantum ad litteram pertinet, filii sterilitatis vocantur, qui in infidelitate quidem nati sunt, mundo. Post ascensionem Domini ad coelos tantum crevit fides credentium, ut non in Judaea solummodo possent habitare, nisi spargerentur per universum orbem. « Et dices in corde tuo, » o primitiva Ecclesia:
Abbreviated transcription (Latin):
intellegens uocem serui sui. id ÷ filusui dicentis pęnitentiã agite & ope
re adimplet.: Nullus Duo sunt timores : sicut & duo serui¬
tutes Est timor serulis : quotimet seruus dñm. timens flagel¬
lari ab illo Et est timor amoris : quotimet filius patrem. sperans
ab illo haereditatẽ accipere. Dequo timore hic loquitur ad uideos.
qui dõ seruire & timere debuerant : quatinus ab illo hereditatem
patriae calestis mererentur accipere. Iste est timor : qui animas¬

Expanded text:
intelligens « vocem servi sui, » id est Filii sui, dicentis: « Poenitentiam agite : » et intelligens « vocem servi sui, » id est Filii sui, dicentis: « Poenitentiam agite : » et ope adimplet? Nullus. Duo sunt timores, duae et servitutes. Est timor servilis quo timet servus dominum, timens flagellari ab illo; est et timor amoris, quo timet filius patrem, sperans ab illo haereditatem accipere. De quo timore hic loquitur ad Judaeos, qui Deo servire et timere debuerant: quatenus ab illo haereditatem patriae coelestis mererentur accipere. De hoc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
gelio dicit Quis inquid & uobis argu& me depeccato & ÷ sensus
superioris uersiculi Siquis in qđ &x uobis iudaeis putat me ussxtae
crucifixum & aliqđ fecisse peccatũ: accedat ad me ut udicemus
simul Eccedñs ds̃ auxiliator m̃s Quis÷ & uobis qui condẽp¬
net me. nullus potest me condempnare. Et om̃s iudaei quimihi
contradicunt quasi uestim̃tum conterentur: tinea comedet eos.
iđ propria conscientia Sicut uestimentũ duobus modis consu¬
mitur uetus tate temporis & tinea: ita illi qui a tempore q qua¬
draginta annoꝵ sibi dato adpaenitentiã noluerunt conuerti. con¬
tritisunt aduenienientibus romanis. & in ipsa tribulatione propria
conscientia tor quebantur eo qđ non credidissent inxp̃o. uel &iã
modo positi in poenis inferni recordatione propriae conscientiae
irquentur: Quis & uobis infidelibus uid&is timens dm̃. audiens id ÷

Expanded text:
gelio dicit: « Quis inquit ex vobis arguet me de peccato? » Et est sensus gelio dicit: « Quis inquit ex vobis arguet me de peccato? » Et est sensus superioris versiculi: Si quis inquit ex vobis Judaeis putat me juste crucifixum et aliquod fecisse peccatum, accedat ad me ut judicemus simul. « Ecce Dominus Deus auxiliator meus, quis est ex vobis qui condemnet me? » Nullus potest me condemnare. « Ecce omnes Judaei, qui mihi contradicunt, quasi vestimentum conterentur, tinea comedet eos, » id est propria conscientia. Sicut vestimentum duobus modis consumitur, vetustate temporis, et tinea: ita illi quia tempore quadraginta annorum sibi dato ad poenitentiam noluerunt converti, contriti sunt advenientibus Romanis, et in ipsa tribulatione propria conscientia torquebantur eo quod non credidissent in Christo. Vel etiam modo positi in poenis inferni, recordatione propriae conscientiae torquentur. « Quis ex vobis » infidelibus Judaeis « timens Deum, audiens, » id est,
Abbreviated transcription (Latin):
quando uelauerunt faciem eius. & dabant ei alapas. ipso non con¬
tempnente Faciem meã id ÷ presentiã mett̃. uł faciem corporis
non auerti. siue non declinaui: ab in crepantibus & conspuentib
ideo non erubui. neq sustinui ob ꝓprium Tunc sufaneret confasionẽ:
sitertia die non resur rexis s&
Ideo quia ipse ÷ auxiliator m̃s:
posui faciem meam ut petrã durissimã ut passione non me auerterẽ
Et scio qm̃ non confundar : id ÷ qm̃ non peribo luxta est id÷ ꝓpe¬
÷ ds̃ pater : qui iustificat me Tunc iustificauit illum: quando
dixit. Hic ÷ filius m̃s dilectus. in quo mihi complacuit : & quan¬
do illum tertia die suscitauit Quis contra dicex mihi. id÷ quis po¬
test dicere me non eẽ iustum. stemus simul. sub auditur uidicium
Quis ÷ aduersarius m̃s: accedat adme. Tale÷ illud : quod & in euũ¬

Expanded text:
quando velaverunt faciem ejus, et dabant ei alapas, illo non conquando velaverunt faciem ejus, et dabant ei alapas, illo non contemnente. « Faciem, » id est poenitentiam meam, vel faciem corporis « non averti » sive non declinavi « ab increpantibus et conspuentibus. » ideo non erubui, neque sustinui opprobrium. Tunc sustineret confusionem, si tertia die non resurrexisset. Ideo, quia ipse est auxiliator meus, « posui faciem meam ut petram durissimam, » ut a passione non me averterem. « Et scio quoniam non confundar, » id est non peribo. « Juxta, » id eus » Pater « qui justificat me. » Tunc justificavit illum, quando dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Et quando illum tertia die suscitavit: Quis contradicit mihi? Id est, quis potest dicere me non esse justum? « Stemus simul, » subaudis ad judicium. « Quis est adversarius meus? » accedat « ad me. » Tale est illud quod et in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
cruditã : uox humantatis ÷ secundum qđ & post passionẽ & resurrectionẽ
dixit. data ÷ mihi om̃is potestas Quantũ enĩ addiuinitatem ꝑtinet: om̃a
possidet at̾nalit̾ cũ patre. Erigit : id ÷ eleuat. Mane : hoc ÷ ab
&xordio meae natiuitatis uł predicationis. Mane erigit mihi aurẽ.
id ÷ mtellectũ mentis : ut audiã illum quasi magistrum. & nealia loquar
msi quae ab illo audiero
De hoc dicit ipse in euuangelio iohannis
Ego ameipso non loquor Loquitur dñs more discipuli : quimatuti¬
no tempore amagistro docetur¶ Dñs dĩ aperuit mihi aurem : id÷
intellegentiã Ego ait̃ non contradico. id ÷ contra uoluntatem illius.¬
non ago : retrorsum non habii Hoc ÷ : auoluntate illius non recessi
quia quae placita sunt ei facio semper Corpus meum dedi per¬
cutientibus. uideis. & militibus romanis. ꝓ salute generis humani :
& genas meas uellentibus Gene : sunt loca ubi primum bar¬
ba nascitur Tunc dedit genas suas siue barbam ad uelleNdum :

Expanded text:
em dixit, « Data est mihi potestas omnis . » Quantum enim ad divinitatem pertinet, omnia possidet aeternaliter cum Patre. « Erigit, » id est elevat, « mane, » hoc est ab exordio meae nativitatis, vel praedicationis. « Mane erigit mihi aurem, ntellectum mentis, « ut audiam » illum « quasi magistrum » et ne alia loquar nisi quae ab illo audiero. De hoc dicit ipse in Evangelio Joannis: « Ego a meipso non loquor . » Loquitur Dominus more discipuli, qui matutino tempore a magistro docetur. « Dominus Deus aperuit mihi aurem, » id est intelligentiam. « Ego autem non contradico, » id est contra voluntatem illiusnon ago. « Retrorsum non abii, » hoc est a voluntate illius non recessi, quia quae placita sunt ei facio semper. « Corpus meum dedi percutientibus, » Judaeis et militibus Romanis, pro salute generis humani , « et genas meas vellentibus. » Genae sunt loca abi primum barba nascitur: tunc dedit genas suas sive barbam ad vellendum,
Abbreviated transcription (Latin):
lapsus ÷ uerbo. Haebrei nolunt hoc referre adxp̃m: sed potius ad
isanam Cuidñs linguã cruditã dedit ut sus tentaret populum uda¬
icum : & quimulta ob pro bria ab eis sustinuit. in tantum ut serra lig¬
nea secaretur Sed melius ÷ ut referamus illud ad dnm̃ iħm xp̃m:
qui eruditã linguã habuit ad consolandum merentes & reuocandum ad
paenitentiã peccatores & qui pro salute generis humani hao pati uoluit
Dñs in quiđ dr̃ pater dedit mihi linguã eruditã in lege omniq sapientia :
ut sciã sustentare cum uerbo qui lapsus : sub inpeccatum & mortem.
genus udelic& humanũ Quo uerbo dicit sesustentare genus humanũ.
uerbo predicationis & paenitentiae dicendo Paenitentiã agite: ad ꝓ¬
pinquabit enim regnũ caelorum Etuenite ad meom̃s quilaboratis.¬

Expanded text:
lapsus est, verbo. » Hebraei nolunt hoc referre ad Christum, sed potius ad lapsus est, verbo. » Hebraei nolunt hoc referre ad Christum, sed potius ad Isaiam, cui Dominus linguam eruditam dedit ut sustentaret populum Judaicum, et qui multa opprobria ab eis sustinuit, in tantum ut serra lignea secaretur. Sed melius est ut referamus illud ad Dominum Jesum Christum, qui eruditam linguam habuit ad consolandum moerentes et revocandum ad poenitentiam peccatores, et qui pro salute generis humani haec pati voluit. Dominus inquit, id est Deus Pater dedit mihi linguam eruditam in lege omnique sapientia, ut sciam sustentare cum verbo qui lapsus est, subaudis in peccatum et mortem, genus videlicet humanum. Quo verbo dicit se sustentare genus humanum? Verbo praedicationis et poenitentiae dicendo. « Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum . » Et: « Venite ad me, omnes qui laboratis