comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tat:. Nam illi tetros sp̃s ante
mortẽ uidisse & indutias petisse
quid ꝓfuit. qui easdẽ indutias
quas petut non accepit.o
st &iam nunc apud nos
athanasius isaurię pres-¬
biter : quidieb suis icõmae
rem terribilem narrat euenisse:
Ibi namq utait quoddam
galatan dicitur: in quo quidã
monachus magni estimatio.¬
nis habebatur: Bonis quippe
cernebatur morib. atq in om̃i
sua actione compositus: sed
sicut exfine res patuit: longe
aliter quã apparebat fuit:
Nam cumsẽ ieiunare cũfr̃ib
demonstrar&: occulte mandu¬
care consueuerat: Quod eius
uitium: fr̃s omnino nesciebant:
sed corporis suꝑ ueniente moles-¬
tia: aduitȩ extrẽma ꝑductus est:
Quicum iam esset ad finem:
fr̃s ad sẽ om̃s qui monasttrio
inerant congregari fecit:
Atilli ad talem utputabant
magnũ quid ac delectabile sẽ
abeo audire crediderunt: Quib
ipse afflictus & tremens cũpul-¬
susest ꝓdere: cui hosti traditus
cogebatur exire: Nam dixit:

Expanded text:
tat. Nam illi tetros spiritus ante tat. Nam illi tetros spiritus ante mortem vidisse et inducias petiisse quid profuit, qui easdem inducias quas petiit non accepit? Est etiam nunc apud nos Athanasius Isauriae presbyter, qui in diebus suis Iconii rem terribilem narrat evenisse. Ibi namque, ut ait, quoddam Γαλατῶν dicitur, in quo quidam monachus magnae aestimationis habebatur. Bonis quippe cernebatur moribus, atque in omni sua actione compositus; sed sicut ex fine res patuit, longe aliter quam apparebat fuit. Nam cum jejunare se cum fratribus demonstraret, occulte manducare consueverat, quod ejus vitium fratres omnino nesciebant. Sed corporis superveniente molestia, ad vitae extrema perductus est. Qui cum jam esset in fine, fratres ad se omnes qui monasterio aderant congregari fecit. At illi tali, ut putabant, magnum quid ac delectabile se ab eo audire crediderant. Quibus ipse afflictus et tremens compulsus est prodere cui hosti traditus cogebatur exire. Nam dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
uidi. nimiis & turbatis clamo-¬
rib uocare dicens: Maxime¬
succurre: nunquã tibi mali
aliquid feci. infide tua me
suscipe: Turbatus mox maxi¬
mus affuit: lugens & ꝑstrepens
familia conuenit: Eos autem
quos ille insistentes sibi grauit̃
tolerabat: ipsi malignos sp̃s uide̾re
non poterant : sed eorũ p̃sentiam:
inconfusione. inpallore: actre¬
more illius quitrahebatur.
uidebant: Pauore aũt tetrȩ
eorũ imaginis: huc illucque
uertebatur inlectulo: Iacebat
insinistro latere: aspectũ corũ
ferre nonpoterat: Uertebatur
ad parietẽ : ibi aderant: Cunq
constrictus nimis relaxari sẽ
iamposse desperaret: coepit
magnis uocib clamare: Inducias
uel usq mane: inducias uelusq
mane: Sed cum hȩc clamaret:
in ipsis uocib dehabitaculo suȩ
carnis euulsus est: dequo nimirũ
constat: quia ꝓnobis ista non
ꝓsẽ uidit: ut eius uisio nobis
ꝓfitiat. quos adhuc diuina
patientia longanimiter expec-¬

Expanded text:
vidi, nimiis et turbatis clamovidi, nimiis et turbatis clamoribus vocare, dicens: Maxime, curre, nunquam tibi mali aliquid feci, in fide tua me suscipe. Turbatus mox Maximus adfuit, lugens ac perstrepens familia convenit. Eos autem quos ille insistentes sibi graviter tolerabat, ipsi malignos spiritus videre non poterant, sed eorum praesentiam, in confusione, et pallore, ac tremore illius qui trahebatur videbant. Pavore autem tetrae eorum imaginis huc illucque ertebatur in lectulo; jacebat in sinistro latere, aspectum eorum ferre non poterat; vertebatur ad parietem, ibi aderant. Cumque constrictus nimis relaxari se jam posse desperaret, coepit magnis vocibus clamare: Inducias vel usque mane, inducias vel usque mane. Sed cum haec clamaret, in ipsis vocibus de habitaculo suae carnis evulsus est. De quo nimirum constat quia pro nobis ista, non pro se, viderit, ut ejus visio nobis proficiat, 441 quos adhuc divina patientia longanimiter exspec
Abbreviated transcription (Latin):
tussum: & secularẽ uitã funditꝰ
relinquere: Homo ergo qui
sicut iam dictũ est ab extre̾ma
corporis fuerat premortuus:
reseruatus aduitã. toto ad dm̃
corde conuersus est Etpost¬
quã mutatus mente. diu est
flagellis astrictus: tunc eius
anĩma carne soluta est:
⁊contra cris aurius sicut
ꝓb ꝓpinquus illius cuius
iam suꝑius memoriam feci nar¬
rare consueuit. uir in hoc mundo
ualde diues fuit: sed tantum
plenus uitiis. quantũ rebus: Q¬
Suꝑbia tumidus: carnis suae
uoluptatib sũb̃ditus. in adqui¬
rendis reb auaritię facib ac¬
census: Sedcũtot malis dñs finẽ
ponere decreuisset: corporali
hunc molestia ꝑcussit: Qui
ad extremũ ueniens: eãdẽ hora
sp̃s corãss̃ assistere. Eeuchem̃ ter̃
imminere : ut ad inferni claustrã
sẽ raperent: Coepit tremere.
pallescere. sudare. & magnis
uocib inducias pedere : filiũq
suum nomine maximũ quem
ipse iam monachus monachũ

Expanded text:
tus sum, et saecularem vitam funditus tus sum, et saecularem vitam funditus relinquere. Homo ergo qui, sicut jam dictum est, ab extrema corporis parte fuerat praemortuus, reservatus ad vitam, toto corde ad Deum conversus est. Et postquam, mutatus mente, diu est flagellis attritus, tunc ejus anima carne soluta est. At contra Chrysaorius, sicut Probus propinquus illius, cujus jam superius memoriam feci, narrare consuevit, vir in hoc mundo valde idoneus fuit, sed tantum plenus vitiis, quantum rebus, superbia tumidus, carnis suae voluptatibus subditus in acquirendis rebus avaritiae facibus accensus. Sed cum tot malis Dominus finem ponere decrevisset, corporali hunc molestia percussit. Qui ad extremum veniens, eadem hora qspiritus coram se assistere, et vehementer imminere, ut ad inferni claustra eum raperent. Coepit tremere, pallescere, sudare, et magnis vocibus inducias petere, filiumque suum nomine Maximum, quem ipse jam monachus monachum
Abbreviated transcription (Latin):
enixius orare: quanto eum
iam uidebant sub celeritate
discedere: Cum repente cȩpit
eisdem fr̃ib assistentib cla-¬
mare : atq cum magnis uocib
orationes eorũ int̾rumpere
dicens: Recedite. recedite:
ecce draconi addeuorandum
datussũ: qui ꝓpter ur̃am pre¬
sentiam deuoraremẽ nonpo-¬
test: Caput meũ in suo ore¬
iam absorbuit: Date locum ut
me amplius non cruci&: sed
fatiat quod facturus est: Si ei
addeuorandũ datussũ. quare
ꝓpteruos moras patior. Tunc
fr̃s cȩperunt ei dicere: Quidest
quodlõqueris frater : Signum
tibi scẽ crucis inprime: Respon¬
debat ille: cum magnis clamo¬
rib dicens: Uolomẽ signare
sed non possũ: quia squãmis
huius draconis p̃mor: Cunq
hocfr̃s audirent: ꝓstrati int̾ram
cũlacrimis cęperunt ꝓ ereptione
illius uehementius orare Et
randũ acceperat fugit: orationib
ur̃ĩs expulsus est: stare nonpo-¬
tuit: Propeccatis meis modo
intercedite: quia conuerti para¬

Expanded text:
enixius orare, quanto eum enixius orare, quanto eum jam videbant sub celeritate discedere. Cum repente coepit eisdem fratribus assistentibus clamare, atque cum magnis vocibus orationes eorum interrumpere, dicens: 440 Recedite, recedite, ecce draconi ad devorandum datus sum, qui propter vestram praesentiam devorare me non potest. Caput meum jam in suo ore absorbuit, date locum ut me amplius non cruciet, sed faciat quod facturus est. Si ei ad devorandum datus sum, quare propter vos moras patior? Tunc fratres coeperunt ei dicere: Quid est quod loqueris, frater? Signum tibi sanctae crucis imprime. Respondebat ille cum magnis clamoribus, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia squamis hujus draconis premor. Cumque hoc fratres audirent, prostrati in terra cum lacrymis coeperunt pro ereptione illius vehementius orare. Et randum acceperat fugit, orationibus vestris expulsus stare non potuit. Pro peccatis meis modo intercedite, quia converti para
Abbreviated transcription (Latin):
GREGORIUS
ciendum quoque est: quia
nonnunquã animȩ adhuc in
suis corporib posite: poenale
aliquid despiritalib uideant:
Quodtamen quib dã adaedi¬
ficationẽ suã. quib dam uero
contingere ad aedificationem
audientium solet: Nam is
corã populo iam narrasse mẽ
memini. inquietus ualde the.¬
odorul nomine puer fuit:
qui inmeum monasteriũ fratrẽ
suũ necessitate magis quam
uoluntate secutus est Cui
nimium graue erat: siquis ei
Bona aũt nonsolũ facere:
sed &iam audire non poterat:
Nunquã sẽ adsc̃ȩ conuersa¬
tionis habitũ uenire: iurando.
irascendo. deridendo testabatur:
Inhac aũt pestilentia quęnuꝑ
huius urbis populũ magna
exparte cõsumpsit. ꝑcus sus
ininguine est ꝑductus ad mortẽ:
Cunq extrẽmũ sp̃m ageret:
conuenerunt fr̃s. ut egressũ
illius orando ꝓtegerent: Iam
corpus eius ab extrt̃ma fuerat
parte p̃mortuum: insolo tan-¬
tũmodo pectore uitalis adhuc
calor anhelabat: Cuncti aũt
fr̃s tanto ꝓeo coeperunt

Expanded text:
GREGORIUS. Sciendum quoque est quia nonnunquam animae adhuc in suis corporibus positae poenale aliquid de spiritalibus vident, quod tamen quibusdam ad aedificationem suam, quibusdam vero contingere ad aedificationem audientium solet. Nam is coram populo me narrasse jam memini, inquietus valde. Theodorus nomine, puer fuit, qui in monasterium meum, fratrem suum necessitate magis quam voluntate secutus est. Cui nimirum grave erat si quis ei Bona enim non solum facere, sed etiam audire non poterat. Nunquam se ad sanctae conversationis habitum venire, jurando, irascendo, deridendo testabatur. In hac autem pestilentia quae nuper hujus urbis populum magna ex parte consumpsit, percussus in inguine, perductus est ad mortem. Cumque extremum spiritum ageret, convenerunt fratres, ut egressum illius orando protegerent. Jam corpus ejus ab extrema parte fuerat praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc calor anhelabat. Cuncti autem fratres tanto pro eo coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
stantẽ & obsequentẽ sibi: in
calorib inuenit: Quo uiso
uehementer extremuit: &
quid illic tantus uir faceret
inquisiuit: Cui ille respon¬
dit: Pronulla causa inhoc pe¬
nali loco deputatussum: nisi
quia inparte laurentii contra
sim machũ sensi: Sedquȩ sotẽ
ꝓme dñm dep̃care: atq in hoc
cognosces. quod exauditus
sis: sihuc rediens mẽ non in¬¬
ueneris: Quaderẽ uir dñi
germanus sẽ inp̃cib constrinx̃.
& post paucos dies redut: sed
iam p̃dictũ pascasium in loco
cõdem minime inuenit: Quia
cĩ non malitiȩ sed ignorantiȩ
errore peccauerat : purgari
qđ tamen credendum est quia
exilla elemosinarũ suarum
largitate hoc obtinuit: ut tunc
potuiss& ꝓmereri ueniam. cũ
iam nihil potuiss& operari:
PETRUS
his extremis temporib. tam
multa deanimab clarescunt
quȩ ante la tuerunt: ita utaꝑ-¬
tis reuelationib atq ostensio¬
nib. uenturũ scłm inferre
se nobis atq aperire uideatur.:¬

Expanded text:
stantem et obsequentem in stantem et obsequentem in caloribus invenit. Quo viso vehementer extimuit, et quid illic tantus vir faceret inquisivit. Cui ille respondit: Pro nulla 445 alia causa in hoc poenali loco deputatus sum, nisi quia in parte Laurentii contra Symmachum sensi. Sed quaeso te, pro me Dominum deprecare, atque in hoc cognosces quod exauditus sis, si huc rediens me non inveneris. Qua de re vir Domini Germanus se in precibus constrinxit, et post paucos dies rediit, sed jam dictum Paschasium in loco eodem minime invenit. Quia enim non malitia, sed ignorantiae errore peccaverat, purgari Quod tamen credendum est, quia ex illa eleemosynarum suarum largitate hoc obtinuit, ut tunc potuisset promereri veniam, cum jam nihil posset operari. PETR. his extremis temporibus tam multa de animabus clarescunt, quae ante latuerunt; ita ut apertis revelationibus atque ostensionibus venturum saeculum inferre se nobis atque aperire videatur
Abbreviated transcription (Latin):
AMEU adhuc essem
iuuenculus atq in laico
habitu constitutus. narrare
amaiorib atq scientib audiui :
quod pascasius huius apłicȩ
sedis diaconus. cuius apud nos
rectissimi & luculentis de sc̃õ
spũ libri eatant. mirȩ sc̃itatis
uir fuerit. & elemosinarum
maxime oꝑib uacans. cultor
pauꝑum: & contẽptor sui:
Sed hic inea contentione quȩ
inardescente telo fidelium.
inter simmachũ & laurentiũ
facta est: adpontificatus ordinẽ
laurentium elegit᷑. & om̃ium
post unanimitate suꝑatus.
insua tamen sententia usque
indiem sui exitus ꝑstitit: illũ
amando p̃ferendo. quẽ
episcoporũ iudicio pre esse
sibi ȩccła refutauit: Hic itaq
cũ tẽporib simmachi aplicę
sedis p̃sulis esset de functus:
eius dalmaticã feretro suꝑ¬
positã demoniacus tetigit :
statimq saluatus est: Post
feci. medici ꝓcorporis salute
dictauerunt: ut in angulanis
termis lauare̾ debuisset: qui
ingressus easdem termas. pre¬
dictũ pascasium diaconum

Expanded text:
m adhuc essem juvenculus, atque in laico habitu constitutus, narrari a majoribus atque scientibus audivi, quod Paschasius hujus apostolicae sedis diaconus, cujus apud nos rectissimi et luculenti de sancto Spiritu libri exstant, mirae sanctitatis vir fuerit, eleemosynarum maxime operibus vacans, cultor pauperum, et contemptor sui. Sed hic in ea contentione quae inardescente zelo fidelium inter Symmachum atque Laurentium facta est ad pontificatus ordinem Laurentium elegit; et omnium post unanimitate superatus, in sua tamen sententia usque ad diem sui exitus perstitit, illum amando atque praeferendo, quem episcoporum judicio praeesse sibi Ecclesia refutavit. Hic itaque cum temporibus Symmachi apostolicae sedis Praesulis esset defunctus, ejus dalmaticam feretro superpositam daemoniacus tetigit, statimque salvatus est. Post feci , medici pro corporis salute dictaverant, ut in Angulanis thermis lavari debuisset. Qui ingressus easdem thermas, praedictum Paschasium diaconum
Abbreviated transcription (Latin):
GRECORIUS
ta est: Nam quantũ p̃sens
scłm ꝓpinquat adfinẽ: tantũ
futurũ słm ipsa iamquasi pro¬
pinquitate tangitur: & signis
manifestiorib ascło peritur:
Qui enĩ in hoc cogitationes
nr̃as uicissim minime uidemus.
in illo aũt nr̃a in alterutrum
corda aspicimus: quidhoc
scłm nisi noctẽ. & quid uenturũ.
nisi diem dixcerim. Sedquem¬
admodũ cum nox finiri &dies
incipit orĩri. ante solis ortum
simul aliquomodo tenebre
cũluce cõmixtȩsunt. quousq
discedentes noctis reliquiae
in lucẽ diei subsequentis ꝑfectę
uertantur : ita huius mundi
finis iam cũ futuri scłi exordio
ꝑmiscetur. atq ipsȩ reliquiarũ
eius tenebrȩ quadã iamrerũ
spiritualium ꝑmixtione trans¬
lucent: &quȩ illius mundi sunt
multa iam cernimus. sed nec-¬
dum ꝑ fecte cognoscimus: quia
quasi in quodã mentis crepus-¬
culo haec uelut ante solem
uidemus: PETRUS

Expanded text:
GREGORIUS. Ita est; nam quantum praesens saeculum propinquat ad finem, tantum futurum saeculum ipsa jam quasi propinquitate tangitur, et signis manifestioribus aperitur. Quia enim in hoc saeculo cogitationes nostras vicissim minime videmus, in illo autem nostra in alterutrum corda conspicimus, quid hoc saeculum nisi noctem, et quid venturum nisi diem dixerim? Sed quemadmodum cum nox finiri et dies incipit oriri, ante solis ortum, simul aliquo modo tenebrae cum luce commistae sunt, quousque discedentis noctis reliquiae in lucem diei subsequentis perfecte vertantur, ita hujus mundi finis jam cum futuri saeculi exordio permiscetur, atque ipsae reliquiarum ejus tenebrae quadam jam rerum spiritalium permistione translucent. Et quae illius mundi sunt, multa jam cernimus, sed necdum perfecte cognoscimus, quia quasi in quodam mentis crepusculo haec velut ante solem videmus. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
GREGO RIUS
UDENTER dico: quia sine fide
neq infidelis uiuit: Namsi eun-¬
dem infidelem ꝑcontari uoluero
quempatrem uelquam matrem
habuerit: ꝓtinus respondit: Illũ
atq illam: Quem sistatim requi¬
ram utrumne nouerit quando
conceptus sit: uel uiderit quando
natus. nihil horum sẽ uel
nosse uel uidisse fatebitur: ẽt
tamen qđ nonuidit credit: Nam
illum patrem illamq sẽ habuisse
matrem : absq dubitatione testat᷑:
PETRUS
ateor quia nunc usq nesciui:
qđ infidelis haberet fidem:
abent &iam infideles fidem: sed
utinam indm̃: Quam si utique¬
haberent: in fideles non essent:
Sed hinc insua ꝑfidia redarguen¬
disunt. hinc adfidĩ gr̃am pro¬
uocandi. quia sideipso suo uisibili
corpore credunt qđ minime uide-¬
runt: cur inuisibilia noncre-¬
dunt. quȩ uidere corporaliter

Expanded text:
GREGORIUS Audenter dico, quia sine fide neque infidelis vivit. Nam si eumdem infidelem percunctari voluero, quem patrem vel quam matrem habuerit, protinus respondebit, illum atque illam. Quem si statim requiram utrumne noverit quando conceptus sit, vel viderit quando natus, nihil horum se vel nosse, vel vidisse fatebitur, et tamen quod non vidit, credit. Nam illum patrem illamque se habuisse matrem absque dubitatione testatur. PETR. Fateor quia nunc usque nescivi quod infidelis haberet fidem. abent etiam infideles fidem, sed utinam inhaberent, infideles non essent. Sed hinc in sua perfidia redarguendi sunt, hinc ad fidei gratiam provocandi: quia si de ipso suo visibili corpore credunt quod minime viderunt, cur invisibilia non credunt, quae corporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
reatum infirmȩ sue mentis
agnoscens eius pedib ꝓuolutꝰ.
tantõmagis cępit culpã deflere
& erubescere: quantosẽ cogno¬¬
uit. &iam absentẽ in benedict̾i
patris oculis deliquisse:
PETRUS
Ego sc̃iuiri p̾cordus. helisei
discipulo presens fuit:¬

Expanded text:
reatum infirmae suae mentis reatum infirmae suae mentis agnoscens, ejus pedibus provolutus, tanto magis coepit culpam deflere et erubescere, quanto se cognovit etiam absentem in Benedicti Patris oculis deliquisse. Petr. Ego sancti viri praecordiis Elisaei discipulo praesens exst
Abbreviated transcription (Latin):
posthaec aliquantulũ itĩneris
spatium ȩgissent: rursum ad¬
monuit ut manducarent:
Consentire noluit: qui ieiunꝰ
ꝑuenire decreuerat: Tacuit
quidem quiad manducandũ
inuitauerat: & cũ eo ieiunus adhuc
ꝑgere admodicũ consensit:
Cunq &iter longius agerent.
et eos tardior hora fatigaret:
ambulantes inuenerunt in itmere
pratũ & fontẽ. & quȩ que poteruł
adreficiendũ corpus delectabilia
uideri: Tunc conuiator ait:
Ecce aqua. ecce pratũ: ecce
amoenus locus in quo possum
refici. et parũ quiescere: ut ua-¬¬
leamus iter nr̃m post modum
incolomes explere Cũ igitur
& uerba aurib. & loca oculis
blandirentur: hactertia ad¬
monitione ꝑsuasus. consensit
& comedit: Ues ꝑtina uero
hora: ꝑuenit ad celłã Presen¬
tatus aũt uenerabili benedicto
patri. sibi orationẽ petiit:¬
sed mox ei uirsc̃s. hoc qđ inuia
egerat inꝓperauit dicens: Quid
est fr̃. c Malignus hostis quitibi
ꝑconuiatorẽ tuum locutus est

Expanded text:
post hoc aliquantulum itineris post hoc aliquantulum itineris spatium egissent, rursus admonuit ut manducarent. Noluit consentire qui jejunus pervenire decreverat. Tacuit quidem qui ad manducandum invitaverat, et cum eo jejunus adhuc pergere ad modicum consensit. Cumque iter longius agerent, et eos tardior hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem, et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum, ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum incolumes explere. Cum igitur et verba haec auribus, et loca oculis blandirentur, tertia admonitione persuasus, consensit et comedit: vespertina vero hora pervenit ad cellam. Praesentatus autem venerabili Benedicto Patri, sibi orationem darised mox ei vir sanctus hoc quod in via egerat improperavit, dicens: Quid est, frater, quod malignus hostis, qui tibi per conviatorem tuum locutus est,
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilis pater & ospicium
mulieris. & genera ciborũ. & nu¬
merũ potionũ diceret: recog¬
noscentes cunctaque egerant.
adeius pedes tremefacti cecider̃.
& se deliquisse confessisunt:
Ipse aũt ꝓtinus culpam peꝑcit:
ꝑpendens qđ in eius absentiã
ultra nonfacerent. qũẽ p̃sentẽ
RATER quoq ualentiniani
cius monachi. cuius suꝑius
memoriam feci: uir erat laicus.
sed religiosus: Qui ut serui dĩ
orationẽ ꝑciperet. et germanũ
fratrem uideret : annis singulis
deloco suo adcellam ieiunus
uenire consueuerat: Quadam
igitur die dum iter admonaste¬
rium faceret: sese illi alter uiator
ad iunxit. quisumendos initinere
portabat cibos Cunq iam
hora tardior excreuisset: dixit:
Ueni frater sumamus cibũ: nelas-¬
semur inuia: Cui ille respondit:
Absit frater nonfacio: quia ad
uenerabilem patrẽ benedictum.
ieiunus semꝑ uenire consueui:
Quoresponso ꝑcepto: adhorã
conuiator conticuit: Sed cũ

Expanded text:
venerabilis Pater et hospitium venerabilis Pater et hospitium mulieris, et genera ciborum, et numerum potionum diceret, recognoscentes cuncta quae egerant, ad ejus pedes tremefacti ceciderunt, et se deliquisse confessi sunt. Ipse autem protinus culpam pepercit, perpendens quod in ejus absentia ultra non facerent, quem praesentem rater quoque Valentiniani ejus monachi, cujus superius memoriam feci, vir erat laicus, sed religiosus. Qui ut servi Dei orationem perciperet, et germanum fratrem videret, annis singulis de loco suo ad cellam ejus jejunus venire consueverat. Quadam igitur die dum iter ad monasterium faceret, sese illi alter viator adjunxit, qui sumendos cibos in itinere portabat. Cumque jam hora tardior excrevisset, dixit: Veni frater, sumamus cibum, ne lassemur in via. Cui ille respondit: Absit, frater, hoc non faciam, quia ad venerabilem Patrem Benedictum jejunus semper pervenire consuevi. Quo responso percepto, ad horam conviator tacuit. Sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
consueuerat: ꝓici: Missisq
foras fratrib: cellã clausit:
Qui orationi instantius quã
solebat incubuit: Mirares:
atq ut prius ualent̾ẽ ad eundẽ
iterum laborem mi sit: utipse
quoq pariet̾e cumfr̃ib ꝑficeret.
decuius se interitu antiquus
hostis benedicto insultare cre¬
didiss&. Coepit uero inter¬
os EtENIM
celle fuit. ut quotiens
ad responsum aliquod egre-¬
derentur fr̃s: crbũ potumq
extra cellã minime sumerent:
Cunq hoc deusu regule solli¬
cite seruaretur: quadam die
adresponsum fr̃s egressi sunt.
inquo tardiori conpulsi sunt
hora demorari: Qui manere
iuxta religiosã feminam
nouerant. cuius ingressi ha
exmore petierunt: Quos ille
ꝓtinus ꝑcunctatus est dicens
Ubi comedistis: Qui respon¬
dentes dixerunt: Nusquã:
Quib ille ait: Quare ita-
mentimini. c Nunquid illius talis
feminȩ habitaculũ non intrastis.e
Nunquid hos atq illos cibos
non accepistis. & Nunquid tot
calices nonbibistis. Cunq eis

Expanded text:
consueverat, projici, missisque consueverat, projici, missisque foras fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse quoque parietem cum fratribus perficeret, de cujus se interitu antiquus hostis Benedicto insultare credidisset. CAPUT Mos etenim cellae fuit, ut quoties ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potumque extra cellam minime sumerent. Cumque hoc de usu regulae sollicite servaretur, quadam die ad responsum fratres egressi sunt, et in eo tardiori compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi habex more petierunt. Quos ille protinus percontatus est, dicens: Ubi comedistis? Qui responderunt: Nusquam. Quibus ille ait: Quare ita mentimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non intrastis? nunquid hos atque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? Cumque eis
Abbreviated transcription (Latin):
URSumo dum fr̃s parietẽ
quia rẽs ita exigebat
paulo altius aedificarent:
uirdĩ in orationis studio.
intra cellulȩ suȩ claustra
morabatur: Cui anti.¬
quus hostis insultans appa¬
ruit: & quia ad laborantes fr̃s
pergeret indicauit: Quoduir
dĩ ꝑnuntium: celerrime fr̃ib
indicauit dicens: Fr̃s cautt
uos agite: quia aduos hac
hora malignus sp̃s uenit:
Is qui mandatũ detulit. uix
uerba conpleuerat: & malignus
sp̃s eundem parietem qui ac-¬
dificabatur aeuertit. atq.
unũ puerulũ monachum
cuiusdã curialis filiũ opprimens:
ruina contriuit: Contrista¬
tisunt om̃s. acuehementer
afflicti: nondamno parictis
sed contrictione fr̃is: Qđ
uenerabili patri benedicto:
studuerunt cleriter cũ graui
luctu nuntiare: Tunc isdem
pater adse dilaceratũ puerũ
deferri iub&. quẽ portare
non nisi insago potuerunt:
quia collapsi saxa parietis¬
cius nonsolũ menbra sed oiã
ossa contriuerant: Eumq
sua inpysatio qđ uulgo
matta dicitur quo orare

Expanded text:
ursus dum fratres parietem, quia res ita exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans apparuit, et ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod vir Dei per nuntium celerrime fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater Benedictus dilaceratum puerum ad se deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus membra, sed etiam ossa contriverant. Praecesua in psiathio, quod vulgo matta vocatur, in quo orare
Abbreviated transcription (Latin):
& minores suos sibimet super¬
poni insacris ordinib cerneret.
uerba uiridĩ quasi ex longinquo
tẽpore oblitus post posuit:
tenuit: eũq uexare quousq
animã eius excuteret nonces-¬
sauit: PETRUS
Ste uirdĩ. diuinitatis ut uideo
&iam secreta penetrauit: qui ꝑ¬
spexit hunc clericũ idcirco dia¬
bolo traditũ. nead sacrũ ordinẽ
GRE GORIUS
Quare diuinitatis secreta non
nossec. quidiuinitatis p̾cepta
seruaret: cumscriptũsit. quiad¬
PE TRUS
lunusfit cũ dño sp̃s quidño ad

Expanded text:
et minores suos sibimet superet minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atenuit, eumque vexare quousque animam ejus excuteret, non cessavit. Petr. Iste vir Dei Divinitatis, ut video, etiam secreta penetravit, quia perspexit hunc clericum idcirco diabolo traditum, ne ad sacrum ordinem Gregor. Quare Divinitatis secreta non nosset, qui Divinitatis praecepta servavit, cum scriptum sit: Qui adPetr. Si unu
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã exore illius audisse
se ꝑhib&. sed quia hoc dixerit :
dictũ sibi a fr̃ib fuisse testatur:¬
aquinensis eccłiae clericus. ade¬
monio uexabatur: Qui auene¬
rabili uiro constantino aeccłiae
eiusdẽ antistite. ꝑmulta fuerat
martirũ loca transmissus ut
sanari potuisset : seddĩ scĩ mar.¬
tires noluerunt ei sanitatis donũ
tribuere: ut quanta esset inbene¬
dicto gr̃ã demonstrarent:
Ductus itaq est ad om̃i potentis
dĩ famulum benedictũ: Qui
antiquum host̾e. deobsesso homi¬¬
ne ꝓtinus expulit: Cuisanato:
p̃cepit dicens: Uade: & posthȩc
carnẽ non cõmedes: Ad sacru¬
uero ordinẽ: nunquã accedere
p̃sumas: Quacunq aũt die
sacrũ ordiñe temerare p̾sump¬
seris: statim iuri diaboli iterũ
manciparis: Discessit igitur
clericus sanus: Edsicut t̃rẽre
solet animũ poena recens: ea
quȩ uirdĩ p̃ceperat. interim
custodiuit: Cũ uero post
annos multos om̃s priores
illius dehacluce migrassent.

Expanded text:
nequaquam ex ore illius audisse nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia hoc dixerit, dictum sibi a fratribus fuisse testaturAquinensis Ecclesiae clericus daemonio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio ejusdem Ecclesiae antistite per multa fuerat martyrum loca transmissus, ut sanari potuisset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus itaque est ad omnipotentis Dei famulum Benedictum: qui antiquum hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato praecepit, dicens: Vade, et posthac carnem non comedas; et ad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praeceperat, interim custodivit. Cum vero post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent,
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. minus crudelis fuit :
Cum non multo post romam
adut: ad siciliam ꝑrexit: Anno
aũt regnisui decimo. om̃ipo¬
tintis dĩ iudicio: regnũ cũuita
ꝑdidit: Preterra antistes canu-¬
sinȩ aecclesiȩ. ad eundem dñi
famulum uenire consueuerat.
ualde diligebat: Is itaq dũcũ
illo deingressu regis thotilae.
& romanȩ urbis ꝑditione collo¬
quium haberit : dixit: Perhunc
regem ciuitas ista destruetur:
ut iam amplius non inhabitetur
Cui uirdĩ respondit: Roma
agentib non exterminabitur :
sed tepestatib coruscis. & tur¬
binib acterrȩ motu fatigata :
marcescet insemet ipsa: Cuiꝰ
ꝓphetiȩ misteria. nobis iam
facta sunt luce clariora: qui
in hac urbe dissoluta moenia.
euersas domus. destructas
aeccłias turbine cernimus.
eiꝰq edificia longosenio lassata:
quia ruinis crebescentib pros-¬
ternantur uidemus : Quãuis
hoc honoratus eius discipulus
cuius mihi relatione conꝑtũ est:

Expanded text:
tempore minus crudelis fuit. tempore minus crudelis fuit. Cum non multum post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo omnipotentis Dei iudicio regnum cum vita perdedit. Praeterea antestis Canusinae ecclesiae ad eundem Domini famulum venire consueverat. valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquio haberet, dixit: 'Per hunc regem civitas ista destruetur, ut iam amplius non habitetur'. Cui vir Domini respondit: 'Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus, coruscis et turbinibus et terrae motu fatigata, marcescet in semet ipsa'. Cuius prophetiae misteria nobis iam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domus, distructas ecclesias turbine cernimus eiusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebriscentibus prosternantur, vidimus. Quamvis hoc Honoratus eius discipulus, cuius mihi relatione conpertum est,
Abbreviated transcription (Latin):
uiro illũdere p̃sumpsiss& ex¬
pauit: Om̃sq quicũ eo addĩ
hominẽ ueniebant: terrae
consternatisunt: Surgentes
aũt adeũ ꝓpinquare minime
p̃sũpserunt: sed ad suũ regem
reuersi: nuntiauerunt crepidi:
inquanta uelocitate fuerant
UNC perse idem
totila: addĩ hominẽ accessit:
Quẽcũ alonge sedentẽ cerneret:
non ausus accedere. sese in terrã
dedit: Cui dũuir dĩb̃is. derque
diceret surge. sed ipse ante eũ
benedictus ihũ xp̃i dñi famulus.
ꝑ semet ipsum dignatus est acce¬
dere ad regem ꝓstratũ: Quem
deterra eleuauit: desuis actib
increpauit. atq in paucis sermo¬
nib: cuncta quȩ illi erant uen¬¬
tura p̾nuntiauit dicens: Multa
mala facis. & multa mala fecisti:
iam aliquando ab iniquitate
compescere: Et quidẽ romã
ingressurus ẽs: mare transiturꝰ.
nouem annis regnabis: decimo
morieris: Quib auditis rex
uehementer territus. oratione
petita recessit: atq exillo iam

Expanded text:
viro illudere praesumpsisset, exviro illudere praesumpsisset, expavit: omnesque qui cum eo ad hominem Dei veniebant, terrae consternati sunt. Surgentes ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi in quanta velTunc per se isdem Totila ad Dei hominem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis ter diceret: 'Surge', sed ipse ante cum benedictus Ihesu Christi domini famulus per semet ipsum dignatus accedere est ad regem prostratum. Quem de terra levavit, de suis actibus increpavit atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant Ventura praenuntiavit, dicens: 'Multa mala facis, multa fecisti; iam aliquando ab iniquitate conpescere. Et quidem Romam ingressurus es, mare transiturus; novem annis regnas, decimo morieris'. Quibus auditis, rex vehementer territus, orationem petita, recessit, atque ex illo iam
Abbreviated transcription (Latin):
habere audiss&: ad eius mo-¬
nasterium ꝑgens. paulo longius
substitit: eiq se uenturũ esse
nuntiauit: Cui dumptinus
mandatũ demonasterio fuiss&
ut ueniret: ipse sicut ꝑfidȩ
riggo dicebatur. cui calciam̃ta
sua p̾buit: eũq indui regalib
uestib fecit. quẽquasi inꝑsona
sua ꝑgere addĩ hominẽ p̃cepit:
incuius obsequio tres quisibi
p̃ceteris adherere consueuerans
comites misit: Scilic& uult.
ruderich &blidin : ut ante
uiri dĩ oculos ipsum esse regẽ
totilã simulantes. eius latẽri
ob ambularent: Cuialia quoq¬
obsequia atq spatarios p̃buit:
ut tam ex eisdem obsequiis.
quã expurpureis uestib rex
esse putaretur: Cunq isdẽ
riggo decoratus uestibus.
obsequentium frequentia
comitatus. monasteriũ fuiss&
ingressus: uirdĩ ẽminus sedebat:
Quẽ uenientẽ conspiciens.
cũ iam abeo audiri potuiss&.
clamauit dicens: Pone fili
pone: hoc qđ portas non est
tuum: Quiriggo ꝓtinus
in terra cecidit : & quia tanto

Expanded text:
 audisset, ad eius monasterium pergens, paulo longius substetit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset, ut veniret, ipse, sicut perfidae Riggo dicebatur, cui calciamenta sua praebuit eumque indui vestibus regalibus fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cuius obsequio tres, qui sibi prae ceteris adherere consueverant, comites misit, scilicet Vul, Ruderic et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum esse regem Totilam simulantes, eius lateri obambularent. Cui alia quoqobsequia atque spatharios praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque idem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum jam ab eo audiri potuisset, clamavit, dicens: Pone, fili, pone hoc quod portas: non est tuum. Qui Riggo protinus in terram cecidit, et quia tanto
Abbreviated transcription (Latin):
abscondis: Concordat ergo
prophetica apłicãq sententia :
quia & in conp̃hensibilia sunt dĩ
iuditia: & tamen quȩ deore cius
ꝓlata fuerint. humanis labus
ꝓnuntiantur: Qm̃sciri abho
et occultata non possunt:
PE TRUS
N obiectione meae quȩstiuinculȩ.
patuit causa rationis: sedq sotẽ
siquasunt adhuc dehuius uiri

Expanded text:
abscondis. Concordat ergo abscondis. Concordat ergo prophetica apostolicaque sententia: quia et incomprehensibilia sunt Dei judicia, et tamen quae de ore ejus prolata fuerint, humanis labiis pronuntiantur: quoniam sciri ab hoet occulta non possunt. Petr. In objectione meae quaestiunculae patuit causa rationis. Sed quaeso te, si qua sunt adhuc de hujus viri
Abbreviated transcription (Latin):
dauid aũthȩc se om̃ia non solũ
nosse sed&iam in labiis ꝓnuntiasse
testatur. o
dutraq hȩc: tibi suꝑius sub
breuitate respondi dicens. qđ
sc̃i uiri inquantũ cũ dño unũ sund:
sensum dñi non ignorant: Om̃s
eñi quid cuotȩ dñm secuntur.
&iam deuotione cum dño sunt:
et adhuc carnis corruptibilis
Occulta itaq dĩ iudicia. in¬
quantum coniunctisunt dõ
sciunt: in quantũ disiuncti sunt
nesciunt: Quia eñĩ secreta eiꝰ
adhuc ꝑfecte nonpenetrant.
in comp̃hensibilia eius iudicia
esse testantur: Qui uero ei¬
mente inhȩrent. atq inherendo
uel sacrae scripture eloquuis.
uel occultis reuelationib in¬
quantũ accipiunt agnoscunt:
Unde & dauid ꝓpheta cũ dixiss&
in labis meis ꝓnuntiaui om̃ia
iuditia tua: ꝓtinus addidit oris
tui: Acsi aꝑte dicat: Illa ego
iuditia & nosse & ꝓnuntiasse
potui: quȩte dixisse cognoui:
Nam ea quȩ ipse non loqueris:
nr̃is ꝓculdubio cognitionibus

Expanded text:
David autem haec se omnia non solum David autem haec se omnia non solum nosse, sed etiam in labiis pronuntiasse testatur? Gregor. Ad utraque haec tibi superius sub brevitate respondi, dicens, quod sancti viri inquantum cum Domino unum sunt, sensum Domini non ignorant. Omnes enim qui devote Dominum sequuntur, etiam devotione cum Deo sunt, et adhuc carnis corruptibilis Occulta itaque Dei judicia inquantum conjuncti sunt, sciunt; inquantum disjuncti sunt, nesciunt. Quia enim secreta ejus adhuc perfecte non penetrant, incomprehensibilia ejus judicia esse testantur: quia vero mente ei inhaerent, atque inhaerendo, vel sacris Scripturae eloquiis vel occultis revelationibus inquantum accipiunt agnoscunt, Unde et David propheta cum dixisset: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia , protinus addidit, oris tui, ac si aperte dicat: Illa ego judicia et nosse et pronuntiasse potui, quae te dixisse cognovi. Nam ea quae ipse non loqueris, nostris procul dubio cognitionibus
Abbreviated transcription (Latin):
egregius p̃dicator dicit. quis
nouit sensũ dñi. autquis con¬
siliarius eius fuit. o. Ualde enĩ
esse inconueniens uidetur: eius
sensum cũ quo unus factus fuerit
ignorare: GRE CORIUS¬
c̃i uiri. inquantũ cũdño unũ
sunt: sensũ dñi nonignorant:
Quiutse ostenderet nosse quȩ
dĩsunt: adiunxit: Nos autẽ
non sp̃m huius mundi accepimꝰ:
sed sp̃m qui exdõ est: Hinc iterũ
dicit: Quod oculus nonuidit.
nec auris audiuit. nec in cor
hominis ascendit: quȩ p̃parauit
ds̃ diligentibi se: Nobisaũt :
PE TRUS
modo suꝑhoc qđ ꝓposui p̃misit
dicens. o altitudo diuitiarum
sapientie & scientiędĩ. quã in cõ¬
p̃hensibilia sunt iudicia eius.
& inuestigabiles uiae eius.
Sed rursũ mihihȩc dicenti: alia
suboritur questio: Nã dauid
ꝓpheta: dño loquitur dicens:
In labiis meis: ꝓnuntiaui omĩa
iuditia oristui: Et cũ minussit
nosse quã &iam ꝓnuntiare.
quid est qđ paulus in cõp̃hensi¬
bilia. ẽẽ. dĩ iudicia asserit.

Expanded text:
Quis novit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? Valde enim esse inconveniens videtur ejus sensum cum quo unus factus fuerit, ignorare. Gregor. Sancti viri in quantum cum Deo unum sunt, sensum Domini non ignorant. i . Qui, ut se ostenderet nosse quae Dei sunt, adjunxit: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est . Hinc iterum dicit: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se; nobis autem Petr. Si modo super hoc quod proposui, praemisit dicens: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Sed rursum mihi haec dicenti alia suboritur quaestio. Nam David propheta Domino loquitur, dicens: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui . Et cum minus sit nosse quam etiam pronuntiare, quid est quod Paulus incomprehensibilia esse Dei judicia asserit,
Abbreviated transcription (Latin):
fluere ut aqua non poterat:
Stans aũt ante ianuam ados¬
tendendum cunctis meritum
martyris. & aqua erat ad ad¬
iutorium: & quasi aqua non
erat ad inuadendũ locum:
Quod ego antiquo ante dicti
ignis miraculo uere p̃dixi non
fuisse dissimile : quitrium
puerorum & uestimenta non
contigit. & uincula incendit:
PETRUS
¶rasunt ualde sc̃orum facta
quenarras: & p̃senti infirmitati
hominũ uehementer stupenda
Sed quia tantos nuꝑ initalia
fuisse audio ad mirandae
uirtutis uiros: nosse uelim
sinullas eos contigit antiqui
hostis insidias ꝑtulisse. anex
insidus ꝓfecisse: GREGOR̃
ine labore certaminis: non
est palma uictoriae: Unde ergo
uictoressunt: nisi qđ contra
antiqui hostis insidias decer¬
tauerunt.  Malignus quip¬
pe sp̃s. cogitationi. locutioni.
atq operi nr̃o semꝑ insistit.
sifortasse quid inueniat: unde
apud examen aeterni iudicis
accusator existat: Uis & enim
nosse. quomodo addecipien¬
assistat.:¬

Expanded text:
fluere ut aqua non poterat. fluere ut aqua non poterat. Stans autem ante januam ad ostemartyris ut aqua erat ad adjutorium, et quasi aqua non erat ad invadendum locum. Quod ego antiquo antedicti ignis miraculo vere praedixi non fuisse dissimile, qui trium puerorum et vestimenta non contigit, et vincula incendit. PETR. Mira sunt valde sanctorum facta quae narras, et praesenti infirmitati hominum vehementer stupenda. Sed quia tantos nuper in Italia fuisse audio admirandae virtutis viros, nosse velim si nullas eos contigit antiqui hostis insidias pertulisse, an ex insidiis profecisse. GREGOR. Sine labore certaminis non est palma victoriae. Unde ergo victores sunt, nisi quod contra antiqui hostis insidias decertaverunt? Malignus quippe spiritus cogitationi, locutioni, atque operi nostro semper insistit, si fortasse quid inveniat unde apud examen aeterni judicis accusator existat. Vis etenim nosse quomodo ad decipienassistat
Abbreviated transcription (Latin):
quando apud hanc romanã
urbem alucum suum tyberis
egressus est: tantũq crescens
ut ciuis unda suꝑ muros urbis
influeret. atq inde iam ma-¬
ximas regiones occuparet :
apud uero nensem urbẽ flu¬
uius atesis excrescens: adbeati
tenonis martiris atq pon.¬
tificis aecclesiam uenit:
Cuius a eccłiae dũ essent
ianuae aꝑtȩ aqua in eã minime
intrauit: Quȩ paulisꝑ crescens:
usq ad fenestras aeccłiae quȩ
erant tectis ꝓxcimȩ ꝑuẽnit:
Sicq stans aqua a eccłiae
ianuam clausit acsi illud
elementũ liquidũ insoliditate
parietis fuisset inmutatum:
Cunq essent multi interius
inuenti. sed aquarũ multitudi¬
ne ȩxcłia om̃i circumdata. qua
possent egredi nonhaberent:
ubiq se sta acfame deficere
formidarent. a eccłiȩ ianuam
ueniebant: adbibendum hau¬
riebant aquã. quȩ ut p̃dixi
usq ad fenestras excreuerat:
& tamen intra ȩccłiam nullõ
modo defluebat: Hauriri
itaq ut aqua poterat: sed de¬

Expanded text:
quando apud hanc Romanam quando apud hanc Romanam urbem alveum suum Tiberis egressus est, tantum crescens, ut ejus unda super muros urbis influeret, atque inde in ea jam maximas regiones occuparet, apud Veronensem 325 urbem fluvius Athesis excrescens, ad beati Zenonis martyris atque pontificis ecclesiam venit. Cujus ecclesiae dum essent januae apertae, aqua in eam minime intravit. Quae paulisper crescens, usque ad fenestras ecclesiae, quae erant tectis proximae, pervenit; sicque stans aqua ecclesiae januam clausit, ac si illud elementum liquidum in soliditatem parietis fuisset mutatum. Cumque essent multi inventi interius, sed et aquarum multitudine omni ecclesia circumdata, qua possent egredi non haberent, ibique se siti ac fame deficere formidarent, ad ecclesiae januam veniebant, ad bibendum hauriebant aquam, quae, ut praedixi, usque ad fenestras excreverat, et tamen intra ecclesiam nullo modo diffluebat. Hauriri itaq
Abbreviated transcription (Latin):
ntiquum trium puerorũ
miraculum audio: qui ꝓiecti
in ignib lesi nonsunt:
llud ut opĩnor miraculum :¬
exparte aliqua dissimiliter
gestum est: Tunc quippe
trespueri ligatis pedib ac
manib inignẽ ꝓiecti sunt :
quos die altero rex requirens.
in camino illesis uestib de¬
ambulantes repperit: Ex.
quare colligitur: quia ignis
in quo iactati fuerant. qui
eorum uestim̃ta non contigit:
corũ uincula consump̃sit.
ut uno eodemq tempore in
obsequio iustorũ. & haber&
flama uirtutẽ suam ad sola¬
tium: & non haberet adtor.¬
mentum:¬
Nuictã antiquo simili¬
miraculo: dieb nr̃is rẽssimilis
incontrario euenit elemento:
Nam nuꝑ iohannes tribunus
relatione sua mẽ docuit: qđ¬
ꝓriulfus comes. cũ ilic ad¬
esset sẽ cumrege authario.
eo tempore in loco eõdem ubi
mira res contigit affuisse :
eamq rem cognouisse testatꝰ
est: Predictus et enĩ tribĩmnꝰ
narrauit dicens. quia ante
hoc fere quinquennium.

Expanded text:
Antiquum trium puerorum Antiquum trium puerorum miraculum audio, qui projecti in ignibus laesi non sunt . llud, ut opinor, miraculum ex parte aliqua dissimiliter gestum est. Tunc quippe tres pueri ligatis pedibus ac manibus in ignem projecti sunt, quos die altera rex requirens, in camino illaesis vestibus deambulantes reperit. Ex qua re colligitur quia ignis in quo jactati fuerant, qui eorum vestimenta non contigit, eorum vincula consumpsit, ut uno eodemque tempore in obsequio justorum et haberet flamma virtutem suam ad solatium, et non haberet ad tormentumHuic tam antiquo miraculo, diebus nostris res similis contrario evenit elemento. Nam nuper Joannes tribunus relatione sua me docuit, qlphus comes, cum illic adesset, se cum rege Autharico eo tempore in loco eodem ubi mira res contigit adfuisse, eamque se cognovisse testatus est. Praedictus etenim tribunus narravit, dicens: quia ante hoc fere quinquennium,
Abbreviated transcription (Latin):
RATER quidã mecũ est
inmonasterio conuersatus.
inscriptura sc̃a studiosissimus:
quime aetate p̃ibat: et exmultis
quȩ nesciebam: mẽ aedificare
consueuerat: Huius itaq nar¬
ratione didici: qđ fuit uirqͥdã
incãpaniȩ partib. intra qua.¬
dragesimũ romanȩ urbis milia.¬
rium nomine benedictus : et
quidem aetate iuuenis. sed
morib grandeuus: & in scãe
conuersationis regula fortiter¬
se stringens: Quẽ totilae
regis tẽpore. cumgothi rep¬
perissent. hunc incendere
cũ sua cella moliti sunt: Ignẽ
namq posuerunt sed incir¬
cuitu arserunt om̃ia: cella
uero illius igne cõburi ñ potuit:
Qd uidentes gothi magisq
seuientes. atq hunc ex suo
habitaculo trahentes: in
longe aspexerunt succensũ
clibanum qui quoquendis
panib parabatur. eũq in illo
ꝓiecerunt: clibanumq clau¬
serunt: Seddie altero ita
illesus muentus est: ut non solũ
eius caro abignib. sed neq
extrẽma ullomodo uestim̃ta
cremarentur: PETRUS

Expanded text:
rater quidam mecum est in monasterio conversatus, in scriptura sancta studiosissimus, qui ine aetate praeibat, ex multis quae nesciebam me aedificare consueverat. Huius itaque? narratione dedici, quod fuit quidam in Campaniae partibus intra quadragisimum Romanae urbis miliarium nomine Benedictus, et quidem aetate iuvenis, sed moribus grandaevus et in sanctae conversationis regula se fortiter stringens. Quem Totilae regis tempore cum Gothi repperissent, hunc incendere cum namque supposuerunt, sed in circuitu arserunt omnia, cella vero illius igne comburi non potuit. Quod videntes Gothi, magisque saevientes, atque hunc ex suo habitaculo trahentes, non longe aspexerunt succensum clibanum, qui coquendis panibus parabatur, eumque in illo projecerunt, clibanumque clauserunt. Sed die altero ita illaesus inventus est, ut non solum ejus caro ab ignibus, sed neque extrema ullo modo vestimenta cremarentur. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
simus inerat flatus. quantulũ
adnisu ualuit utdoqͥ potuiss&
inferuescente sp̃u ipsam collegit
uocẽ: atq erupit dicens: Recede
ame mulier: adhuc igniculus
uiuit. paleam colle: Illa igitur
recedente. concrescente uirtute
corporis: cũ magna coepit lae¬
ticia clamare dicens: Bene
ueniunt dñi mei: bene ueniuNT
dñi mei: Quid ad tantillum
conuenire. Uenio uenio:
Cunq hoc iterata crebro uoce
repeteret : quib hoc diceret
noti sui qui illũ circũ stetera nt
requirebant: Quib ille: ad¬
mirando respondit dicens:
Nũ quid conuenisse hic scõs
apłos nonuidetis. B eatũ
petrum & paulũ primos apłoꝵ
non aspicitis.e Ad quos iterũ
conuersus: dicebat: Ecce
uenio: ecce uenio: Atq int̾
haec uerba. animã reddidit:
& quia ueraciter scõs apłos
uider&: eos &iam sequendo
testatus est: Quod plerumq
scõrum p̃cedentium uisiones
aspitiant. neipsam mortis suȩ
poenalem sententiã ꝑtimesca.
seddum eorum mentib in ter¬

Expanded text:
simus inerat flatus, quantulo simus inerat flatus, quantulo adnisu valuit, ut loqui potuisset, infervescente spiritu collegit vocem atque erupit, dicens: Recede a me, mulier, adhuc igniculus vivit, paleam tolle. Illa igitur recedente, crescente virtute corporis, cum magna coepit laetitia clamare, dicens: Bene veniant domini mei; 389 bene veniant domini mei; quid ad tantillum convenire? venio, venio, Cumque hoc iterata crebro voce repeteret, quibus hoc diceret noti sui, qui illum circumsteterant, requirebant. Quibus ille admirando respondit, dicens: Nunquid hic convenisse sanctos apostolos non videtis? beatum Petrum et Paulum primos apostolorum non aspicitis? Ad quos iterum conversus, dicebat: Ecce venio, ecce venio; atque inter haec verba animam reddidit. Et quia veraciter sanctos aposeos etiam sequendo testatus est. Quod plerumque sanctorum praecedentium visiones aspiciant, ne ipsam mortis suae poenalem sententiam pertimescant, sed dum eorum menti inter