comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ lignum in aqua missum ilico mergitur: et cum
un limo aliquam diu iacuerit. deinde in suꝑficiem
sustollitur. uersa uice nature: quando madefac̾tum
debuit humoris pondere residere. Antea achlete fici
alebantur priusquam eos pitagoras exercitatos ad
carnis usum qui forcior cibus est transtulisset: a se¬
nibus in cibo sepius sumptȩ ficus. Rugas eorum fer¬
tur distendere: tauros quoq ferocissimos ad ficiar.¬
borem conligatos repente mansuescere dicunt. Ca.¬
prificus appellata eo quod parietes quibus in nascit᷑
carpit. Rumpit enim et prodit ex latebris quibus
concepta est. Alii caprificum putant dictum quod ficꝰ
arbor eius remedio fecundetur. Morus a grecis uocata
quam latinirubum appellant: eo quod fructus uł uir.¬
gulta eiꝰ rubent. Est enim mora siluestris. fructus ad.¬
ferens quibus in deserto pastorum fames ac penuria cõ-¬
forietur. Huiꝰ folia suꝑ iactata serpenti fertur interi

Expanded text:
cuius lignum in aquam missum ilico mergitur, et cum cuius lignum in aquam missum ilico mergitur, et cum in limo aliquandiu iacuerit, deinde in superficiem sustollitur versa vice naturae, quando madefactum debuit humoris pondere residere. Antea athletae ficis alebantur, priusquam eos Pythagoras exercitator ad carnis usum, qui fortior cibus est, transtulisset. A senibus in cibo saepius sumptae ficus rugas eorum fertur distendere. Tauros quoque ferocissimos ad fici arborem conligatos repente mansuescere dicunt. Caprificus appellata eo quod parietes quibus innascitur carpit; rumpit enim et prodit ex latebris quibus concepta est. Alii caprificum putant dictum quod ficus arbor eius remedio fecundetur. Morus a Graecis vocata, quam Latini rubum appellant, eo quod fructus vel virgulta eius rubet. Est enim mora silvestris, fructus adferens, quibus in deserto pastorum fames ac penuria confovetur. Huius folia superiactata serpenti, fertur interemi
Abbreviated transcription (Latin):
mulam habeant eiꝰ poma. Pirus uocata uidetur. quod
in ignis speciem deformata ẽ. nam hocgenus pomi ab
amplo inoipit et in angustum finit: sicut ignis. Pirus
autem arbor. fructus eiis pirum ẽ. Cuiꝰ multe species
ex quibus crustumia sunt pira ex parte rubentia.
ab oppido crustomio nominata. Poma piri iumentis im¬
posita. uł si pauca uehementer onerosa eẽ dicuntur.
Cersus a ceraso urbe ponti uocata. nam lucullus cum ce-¬
rasum ciuitatẽ ponti delesset: hoc genus pomi inde
aduexit. et aciuitate cerasium appellauit. Arbor
autem cerasus. pomum cerasium dicitur. Hoc etiam
et ante lucullum erat in italia sed durum. uude et
cornum appellatum ẽ. Est autem arbor apta astilibꝰ.
cunditate uocat᷑. feratior est enim arboribus ceteris
nam terq quaterq ꝑ singulos annos geuerat fruc̾tũ.
atq altero maturescente alter oboritur: hino et cari-¬
cȩ a copia nominate. Ficus egiptia fecundior fertur.

Expanded text:
mulam habeant eius poma. Prius vocata videtur quod mulam habeant eius poma. Prius vocata videtur quod in ignis speciem deformata est; nam hoc genus pomi ab amplo incipit et in angustum finit, sicut ignis. Pirus autem arbor, fructus eius pira est. Cuius multae species, ex quibus Crustumia sunt pira ex parte rubentia, ab oppido Crustumio nominata. Poma piri iumentis inposita, vel si pauca, vehementer onerosa esse dicuntur. Cerasus a Ceraso urbe Ponti vocata. Nam Lucullus cum Cerasum civitatem Ponti delesset, hoc genus pomi inde advexit et a civitate cerasium appellavit. Arbor autem cerasus, pomum cerasium dicitur. Hoc etiam et ante Lucullum erat in Italia, sed durum; unde et cornum appellatum est. Est autem arbor apta hastilibuscunditate vocatur; feracior est enim arboribus ceteris. Nam terque quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente alter oboritur. Hinc et caricae a copia nominatae. Ficus Aegyptia fecundior fertur,
Abbreviated transcription (Latin):
pere: gustu suauem. unde et mella uocata ẽ. Coqtu.¬
mella quam latini ob colorem prunum uocant. alii a
multitudine enixi fructus uixam appellant. cuiꝰ ge¬
neris damascena meliora damasco oppido unde prius
asportata est dicta. Cuiꝰ solum pomum stomaco mede-¬
ri ꝓbatur.: nam cetera noria ꝑhibentur. Hec sola arbor
gummi glutinosum et compactiuum distillat: quod et
medici et scriptores utuntur. Oleomella nascitur in
palmaria sẏriȩ ciuitate. ex eoita appellata quod eius
trunco oleuni defluat in crassitudine mellis: sa pore
suaui. Pomelida sorbosimilis medioris arbor. et flo.¬
re candidulo. dicta quod dulcis sit eiꝰ fructus et acuto
sapore conmixta. Hec arbor etate durat exigua. Me-¬
lofos arbor in africa punica lingua uocata. ex qua pro¬
fluit lentus succus qui a loco ammonia cꝰ nominatur.
Mespila arbor spinosa. fructus similitudine malorum.
sed paulo breuiorrunde et appellata. quod pilulȩ for¬

Expanded text:
pere, gustu suavem, unde et mella vocata est. 10. Coccipere, gustu suavem, unde et mella vocata est. 10. Coccimela, quam Latini ob colorem prunum vocant, alii a multitudine enixi fructus nixam appellant. Cujus generis Damascena melior, a Damasco oppido, unde prius asportata est, dicta; cujus solum pomum stomacho mederi probatur, nam caetera noxia perhibentur. Haec sola arbor gummi glutinosum, et compactivum distillat, quo et medici et scriptores utuntur. 11. Elaeomeli nascitur in Palmyra Syriae civitate, ex eo ita appellata, 330 quod ex trunco oleum defluat in crassitudine mellis, saporis suavis. 12. Epimelis sorbo similis, mediocris arbor, et flore candidulo, dicta, quod dulcedine sit ejus fsapore conmixta. Haec arbor aetate durat exigua. Melopos arbor in Africa Punica lingua vocata, ex qua profluit lentus sucus, qui a loco ammoniacus nominatur. Mespila arbor spinosa, fructu similitudine malorum, sed paulo breviori; unde et appellata, quod pilulae for
Abbreviated transcription (Latin):
quod pͥmum genus eiꝰ ab armenia sit aduectum. ꝑsicũ
uocatum quod eam arborem primus in egipto seuerit
ꝑsius. a quo se oriundos ptolomei ferebant. Hec in ꝑsi-
da fructum generat int̾fectorium. apudnos autem̾ io-¬
cundum ac suaue. horum aliud p̃cox. aluid uocat᷑ estũ.
Medica arbor cuiꝰ nomen etiam carminibus mantuanis
uic laruit. asportata pͥmum a medis unde et uocabu-¬
lum sumpsit. Hanc greci cedromelam. latini cidnã
uocant. quod eiꝰ pomum ac folia cedri odorem referat.
Malum eiꝰ inunicum uenenis et hoc ẽ quod idem po-¬
eta intelligi uoluit: cum tradat ex illo fouerianimã.
Hec arbor omni pene tempore plena ẽ pomis: quȩ
in ea partim matura. partim acerba. partum ad huc
u flore sunt posita: quod in ceteris arboribus rarũ
est. Mella quam greci laton appellant. quȩ uulgo
propt̃ formam et colorem faba sirica dicitur: Arborẽ
enim magna fructum ferens comestibilem maiorem pi-¬

Expanded text:
quod primum genus eius ab Armenia sit advectum. Persicum quod primum genus eius ab Armenia sit advectum. Persicum vocatum, quod eam arborem primus in Aegypto severit Perseus, a quo se oriundos Ptolomda fructum generat interfectorium, apud nos autem iucundum ac suavem. Horum alium praecox, alium vocatur aestivum. Medica arbor, cuius nomen etiam carminibus Mantuanis inclaruit, asportata plum sumpsit. Hanc Graeci κεδρὸμηλον, Latini citriam vocant, quod pomum ejus ac folia cedri odorem referant. Malum ejus inimicum venenis, et 329 hoc est, quod idem poeta intelligi voluit cum tradat ex illa foveri animam. Haec arbor omni pene tempore plena est pomis, quae in ea partim acerba, partim matura, partim adhuc in flore sunt posita, quod in caeteris arboribus rarum est. 9. Mella, quam Graeci loton appellant, quae vulgo propter formam et colorem faba Syriaca dicitur. Arbor est enim magna, fructum ferens comestibilem, majorem pi
Abbreviated transcription (Latin):
cropio saturata cidonia melle ponentur: dicas. hec
malo mella placent. Malum punicum dici eoqͦd
ex punica regione sit genus eiꝰ trans latũ. idem et
malogranatum. eo quod intra corticis rotunditatẽ
granorum contineat multitudinẽ. Arbor autem
malus granata est generis feminini. Pomum uͦ
neutri est generis. Flores malorum a grecis appella-¬
ti sunt quitinas. latini caducum uocant. Agresti¬
um autem malorum flores greci balaustion appella.¬
uerunt. quorum alii alibi. alii purpurei. alii ro-¬
sei reꝑiuntur: similes floribus mali punici. Negañ
medici mali puniei cibo corꝑora nr̃a nutriri. sed eõ
sic opinantur utendum: ut medicari potiꝰ non alere
uideatur. Malum ꝑsicum cuius breuis ad modum uita
concessa est. trium generum fertur ẽẽ. duracenũ
armeniacũ. et ꝑsicũ. Duracenũ nuncupatũ: eo qͦd
pomum eiꝰ ingustu aquorẽ referat. Armeniacũ dicit᷑

Expanded text:
Si tibi Cecropio saturata Cydonia melle ponentur, dicas: Haec Si tibi Cecropio saturata Cydonia melle ponentur, dicas: Haec melimela placent. Malum Punicum dici eo quod ex Punica regione sit genus eius translatum. Idem et malogranatum, eo quod intra corticis rotunditatem granorum contineat multitudinem. Arbor autem malusgranata est generis feminini; pomum vero neutri est generis. Flores malorum a Graecis appellati sunt κύτινος; Latini caducum vocant. Agrestium autem malorum flores Graeci βαλαύστιον appellaverunt; quorum alii albi, alii purpurei, alii rosei reperiuntur similes floribus mali Punici. Negant medici mali Punici cibo corpora nostra nutriri, sed eo sic opinantur utendum ut medicare potius, non alere videatur.a Malum Persicum, cuius brevis admodum vita concessa est, trium generum fertur esse: duracenum, Armeniacum et Persicum. Duracenum nuncupatur eo quod pomum eius in gustu acorem referat. Armeniacum dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
greci dafnen uocant. quod non quam deponat uirdita¬
tem. in de illa potiꝰ uictores coronantur. Sola quoq
hec arbor uulgo fulimnari minime creditur. Malum
a grecis dictum. quod sit fructus eiꝰ pomorũ omnium
rotundissimus. unde et hȩc sunt uera mala quȩ ue-¬
hementer rotunda sunt. Malum matianum a loco
uocatum unde priꝰ aduectum ẽ. Nam multȩ ar¬
bores nomina ex ꝓuincis uł ciuitatibus de quibus
ex malo queri soleat ostendit. Malacidonia nomen
sumpsit ab oppido quod est in insula creta. de qua
greci dicere solent. urbium cretensium matrem cido¬
niam: ex cuiꝰ pomo cidonitum conficitur. Fit quoq
ex ea et uinum quo languentiũ desideria falluntur.
Nam specie et gustu. et odore. cuiꝰ libet uini ueteris
imaginem representat. Malo mellũ a dulcedine ap¬
pellatũ. quod fructus eius mellis saporem habeat. ułt
quod in melle seruetur. Unde et quidam. si tibi ei.

Expanded text:
Graeci δάφνην vocant, quod numquam deponat viriditaGraeci δάφνην vocant, quod numquam deponat viriditatem; inde illa potius victores coronantur. Sola quoque haec arbor vulgo fulminari minime creditur. Malum a Graecis dictum quod sit fructus eius pomorum omnium rotundissimus: unde et haec sunt vera mala quae vehementer rotunda sunt. Mala Matiana a loco vocata unde prius advecta sunt. Nam multae arbores nomina ex provinciis vel civitatibus, de quibus ex malo quaeri soleat ostendit. Mala Cydonia nomen sumpsit ab oppido qui est in insula Creta; de qua Graeci dicere solent urbium Cretensium matrem Cydoniam; ex cuius pomo cydonitum conficitur. Fit quoque ex ea et vinum quo languentium desideria falluntur: nam specie et gustu et odore cuiuslibet vini veteris imaginem repraesentat. Malomellum a dulcedine appellata, quod fructus eius mellis saporem habeat, vel quod in melle servetur; unde et quidamMart. 13, 24:
Abbreviated transcription (Latin):
uictricis ornatus est. uł quod oppansis est ramis
in modum paliȩ hominis. Est autem arbor insigne ui¬
ctoriȩ proceroq ac decoro uirgulto. Duiturnisq uestita
frondibus: et folia sua sine ulla successione conseruans.
Hanc greci fenicem dicunt quod diuduret ex nomine
auis illius arabiȩ quȩ multis annis uiuere ꝑhibetur.
que dum in multis locis nascitur. ñ in omnibus fructus
ꝑficit maturitatem. Frequenter autẽ in egypto et
syria. F ructus autem eius dactili a digitorum simi¬
litudine noncupati sunt. quoꝵ etiam et nomina
uariantur. Nam alii appellantur palmulȩ similes
miro balani alii thebaici qui et nicolai. alii mucales
quos greci cariatos uocant. Laurus a uerbo lauidis
dicta. hac enim cum laudibus uictorum capita coro.¬
nabantur. Apud antiquos enim laudea nomina bat᷑.
postea .d.littera sublata et subrogata .r. dicta est
laurus ut in auriculis quȩ inicio audiculȩ dictȩ st̃.
et medidies quȩ nunc meridies dicitur. Hanc arborẽ

Expanded text:
ictricis ornatus est, vel quod oppansis est ramis in modum palmae hominis. Est enim arbor insigne victoriae, proceroque ac decoro virgulto, diuturnisque vestita frondibus, et folia sua sine ulla successione conservans. Hanc Graeci phoenicem dicunt, quod diu duret, ex nomine avis illius Arabiae quae multis annis vivere perhibetur. Quae dum in multis locis nascatur, non in omnibus fructus perficit maturitatem; frequenter autem in Aegypto et Syria. Fructus autem eius dactyli a digitorum similitudine nuncupati sunt, quorum etiam et nomina variantur: nam alii appellantur palmulae, similes myrobalani; alii Thebaici, qui et Nicolai; alii nucales, quos Graeci καρυωτάς vocant. Laurus a verbo laudis dicta; hac enim cum laudibus victorum capita coronabantur. Apud antiquos autem laudea nominabatur; postea D littera sublata et subrogata R dicta est laurus; ut in auriculis, quae initio audiculae dictae sunt, et medidies, quae nunc meridies dicitur. Hanc arborem
Abbreviated transcription (Latin):
sit luna. et tamen a nob̾ uidetur maior
quam luna.iã si ꝓpe nos accessisset. inulto
maior quam luna conspiceretur. Sicut sol
fortior. ẽ. tr̃a: ita terra fortior luna ꝑaliquã
quantitatem.¬
XX UII. De natura solis.¬
ol dum igneus sit p̃ nimio motu con¬
uersionis suȩ amplius incalescit. Cuiꝰ
ignem dicunt philosophi aqua nutriri. et
e contrario elemento uirtutem luminis et
caloris acciꝑe: unde uidernus eum sepius¬
De cursu sol¬
i

Expanded text:
rior sit a luna, et tamen a nobis major quam luna videtur, si prope nos accessisset, mumaior quam luna conspiceretur. Sicut autem sol fortior est terrae, ita terra fortior est lunae per aliquam quantitatem. De natura solis . Sol dum igneus sit, prae nimio motu conversionis suae amplius incalescit. Cuius ignem dicunt philosophi aqua nutriri, et e contrario elemento virtutem luminis et caloris accipere. Unde videmus eum saepiusDe cursu soli
Abbreviated transcription (Latin):
oloecismus ẽ plurimorũ uerborũ inter se
inconueniens cõpositio: sicut barbarismꝰ
uniꝰ uerbi corruptio. Uerba enĩ ñ recta lege
coniuncta. soloecisius ẽ. Ut si quis dicat int̃
nobis ꝓ int̾̃ nos: aut date ueniam sceleratorũ
ꝓ sceleratis. Dictus autẽ soloecisimus a cilicibus.¬

Expanded text:
oloecismus est plurimorum verborum inter se inconveniens conpositio, sicut barbarismus unius verbi corruptio. Verba enim non recta lege coniuncta soloecismus est, ut si quis dicat 'inter nobis' pro 'inter nos', aut 'date veniam sceleratorum' pro 'sceleratis'. Dictus autem soloecismus a Cilicibus
Abbreviated transcription (Latin):
speculetur: et idcircosion id est speculatio no¬
men accepit. Profutura uero patrie pace. hie¬
rłm uocatur. Nam hierłm pacis uisio inter¬
pretatur. Ibi enim absorta omni aduersitate.
Sinagoga grece. latine congregatio dicitur
quodꝰ proprium nomen udeoꝵ populus te¬
nuit. Ipsorum enim ꝓprie sinagoga dici solet.
qͣmuis et excła dicta sit. nr̃am uero apłi nun¬
quam synagogam dixerunt sed semꝑ ȩccłam.
siue discernendi causa. siue quod inter con¬
gregationem unde sinagoga. et conuocatio¬
nem unde ȩccła nom̃ accepit: distet aliquid
Quod scilicet congregari et pecora solentꝰ
quoꝵ et greges ꝓprie dicimus. conuocari au¬
tem magis ẽ utentium ratione. sicut sunt
homines.
De religione et fide.II.

Expanded text:
speculetur; et idcirco Sion, id est speculatio, nospeculetur; et idcirco Sion, id est speculatio, nomen accepit. Pro futura vero patriae pace Hierusalem vocatur. Nam Hierusalem pacis visio interpretatur. Ibi enim absorpta omni adversitate pSynagoga Graece congregatio dicitur, quod proprium nomen Iudaeorum populus tenuit. Ipsorum enim proprie synagoga dici solet, quamvis et ecclesia dicta sit. Nostram vero Apostoli numquam synagogam dixerunt, sed semper ecclesiam, sive discernendi causa, sive quod inter congregationem, unde synagoga, et convocationem, unde ecclesia nomen accepit, distet aliquid; quod scilicet congregari et pecora solent, quorum et greges proprie dicimus; convocari autem magis est utentum ratione, sicut sunt homines. De religione et fide .
Abbreviated transcription (Latin):
celesia grecum ẽ. quod in latinum uertit᷑
conuocatio ꝓpter quod omnes ad se uocet.¬
Adf idest scđ̾m totum. Non enim sicut con¬
uenticula heretieorum in aliquibus regionum
partibus coaitatur. sed ꝑ totum terrarũ orbẽ
dilatata diffunditur. Quod etiam apłs
approbat ad romanos dicens. grãs ago dõmeo
pro omnibus uobis: quia fides ur̃a adnuntiat᷑
in uniuerso mundo. Hinc et uniuersitas ab u¬
no cognominata ẽ. ꝓpter quod in unitatẽ colli¬
gitur. Unde dominus in euangłio. Qui mecũ
sit a iohanne septem scribuntur. nisi ut una
catholica septiformi plena spũ designetur: si¬
cut et de domino nouimus dixisse salomo
una ẽẽ ñ ambigitur: dicente apło. Eccła dĩ¬
uiui: que ẽ columna et firmamentũ uerita¬
tis. Inchoauit autẽ eccła a loco ubiuenit
de cęlo sp̃s sẽs.: et impleuit uno loco sedentes.
ꝓperegrinatione autem presenti ȩccła siot
dicitur: eo quod ab huius ꝑegrinationis lon¬
gitudine posita. ꝓmissionemꝰ rerum cȩlestium

Expanded text:
cclesia Graecum est, quod in Latinum vertitur convocatio, propter quod omnes ad se vocet.id est secundum totum. Non enim sicut conventicula haereticorum in aliquibus regionum partibus coartatur, sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Quod etiam Apostolus adprobat ad Romanos dicens1, 8: 'Gratias ago Deo meo pro omnibus vobis, quia fides vestra adnuntiatur in universo mundo.' Hinc et universitas ab uno cognominata est, propter quod in unitatem colligitur. Unde Dominus in EvangelioLuc. 11, 23sit, a Iohanne septem scribuntur, nisi ut una catholica septiformi plena Spiritu designetur? Sicut et de Domino novimus dixisse Salomonuna esse non ambigitur, dicente Apostolo1 Tiumna et firmamentum veritatis.' Inchoavit autem Ecclesia a loco ubi venit de caelo Spiritus sanctus, et inplevit uno loco sedentes. Pro peregrinatione autem praesenti Ecclesia Sion dicitur, eo quod ab huius peregrinationis longitudine posita promissionem rerum caelestium
Abbreviated transcription (Latin):
in usu uenerio formas extrinsecus intus transmittit.
eorumq satiata tipis rapit species eorum in propͥam
qualitatem. In animantibus bigenera dicuntur. quȩ
ex diuersis nascuntur. ut mulus ex equa et asino.
burdo ex equo et asina: ibride ex apris et porcis. ti
iro: musmo ex capra et ariete. Est
autem dux gregis
.II. De bestiis

Expanded text:
in usu Venerio formas extrinsecus intus train usu Venerio formas extrinsecus intus traeorumque satiata typis, rapit species eorum in propriam qualitatem. 61. In animantibus bigenera dicuntur, quae ex diversis nascuntur, ut mulus ex equa et asino; burdo ex equo et asina, hybridae ex apris et porcis, tityrus ex ove et hirco, musmo ex capra et ariete; est autem dux gregis. CAPUT II. De bestiis
Abbreviated transcription (Latin):
tu coegit. sicq adulterina commixtione genus ali-¬
ud repperit. sicut et iaeob contra naturam colorũ
similitudines procurauit. Namtales fetus oues illiꝰ
concipiebant. quales umbras arietum desuꝑ ascen¬
dentium in aquarum speculo contẽplabantur. De¬
niq et hoc ipsud in equarum gregibus fieri fert᷑:
ut generosos obiciant equos uisibus concipientium.
quo eorum similes concipere et creare possint. Nã
et columbarum dilectores depictas ponunt pul¬
cherrimas columbas isdem locis. quibus ille uersantur:
quo rapiente uisu similes generent. Inde est quod qui¬
dam grauidas mulieres iubent nullos intueri turpis¬
simos animalium uultus: ut cenocefalos. et simios.
ne uisibus occurrentes. similes fetus pariant. Hanc enĩ
feminarũ aiunt eẽ naturã ut quales ꝑspexerint siue m̃¬
te conceꝑint in extremo uoluptatis estudum concipi¬
unt: talem et sobolem procreent. Et enin animal

Expanded text:
tu coegit, sicque adulterina commixtione genus alitu coegit, sicque adulterina commixtione genus aliud repperit; sicut et Iacob contra naturam colorum similitudines procuravit. Nam tales foetus oves illius concipiebant, quales umbras arietum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Denique et hoc ipsud in equarum gregibus fieri fertur, ut generosos obiciant equos visibus concipientium, quo eorum similes concipere et creare possint. Nam et columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas isdem locis, quibus illae versantur, quo rapiente visu similes generent. Inde est quod quidam gravidas mulieres iubent nullos intueri turpissimos animalium vultus, ut cynocephalos et simios, ne visibus occurrentes similes foetus pariant. Hanc enim feminarum esse naturam ut quales perspexerint sive mente conceperint in extremo voluptatis aestu, dum concipiunt, talem et sobolem procreent. Etenim animal
Abbreviated transcription (Latin):
nus uero equus breuior ẽ: quem uulgo brunioium
uocant. Ueredos antiqui dixerunt quod ueherent re¬
das idest ducerent: uel quod uias publicas currant:
ꝑ quas et redas ire solitum erat. Equorum tria sunt
genera: unum generosum preliis et oneribus aptum.
alterum uulgare atq gregarium ad uehendum. ñ
ad equitandum aptum. Tertium ex ꝑmixtione di¬
uersi generis ortum: quod etiam dicitur bigenerum.
quia ex diuersis nascitur ut mulus. Mulus autem a
greco tractum uocabulum habet: grece enim hoc uł
quod iugo pistorum subactu s. tardas molendo ducat
in girum molas. Iudei asserunt quod anaa neposesau
equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit pri¬
mus ascendi. ut mulorum inde noua contra naturam
animalia nascerentur. Onagros quoq ad hoc ad-¬
missos cẽ ad asinas. et ipsum istius modi repꝑisse
concubitum. ut uelocissimi ex his asini nascerentur.
Induistria quippe humana diuersum animal in coi-¬

Expanded text:
nus vero equus brevior est, quem vulgo brunicum nus vero equus brevior est, quem vulgo brunicum vocant. Veredos antiqui dixerunt, quod veherent redas, id est ducerent; vel quod vias publicas currant, per quas et redas ire solitum erat. Equorum tria sunt genera: unum generosum, proeliis et oneribus aptum; alterum vulgare atque gregarium ad vehendum, non ad equitandum aptum; tertium ex permixtione diversi generis ortum, quod etiam dicitur bigenerum quia ex diversis nascitur, ut mulus. Mulus autem a Graeco tractum vocabulum habet. Graece enim hoc vel quod iugo pistorum subactus tardas molendo ducat in gyro molas. Iudaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Onagros quoque ad hoc admissos esse ad asinas: et ipsum istiusmodi repperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Industria quippe humana diversum animal in coi
Abbreviated transcription (Latin):
dore ꝑfusos. Nlam glaucum ueteres dicunt. Giluus
autem melinus color est subalbidus. Quttatus al¬
bus: nigris interuenientibus punctis. Candidus
autem et albus: iincem sibi differunt. Nam albus
cum quodam pallore est. candidus niueus et pura
luce ꝑfusus. Canus dictus quia ex candido colore et
nigro ẽ. Scutulatus uocatus: propter orbes quos
habet candidos inter purpuras. Uarius. quod
uias habeat colorum in parium. Qui autem albos
tantum pedes habent : petuli appellantur. Quifron-¬
tem albam calidi. Ceruinus est: quem uulgo gͣuia-¬
ranem dicunt. Eranem idem uulgus uocat: quod
in modum erei sit coloris. Mirteus autem est press̃
in purpura. Dosinus autẽ dictus quod sit color eiꝰ
de asino. idem et cireneus. Sunt autem hi de agresti
genere orti. quos equi feros dicimus. et ꝓinde ad ur¬
binam dignitatem transire ñ possunt. Mauron
niger ẽ. nigrum enim greci mauron uocant. Aan-¬

Expanded text:
dore perfusos. Nam glaucum veteres dixerunt. Gilvus dore perfusos. Nam glaucum veteres dixerunt. Gilvus autem melinus color est subalbidus. Guttatus, albus nigris intervenientibus punctis. Candidus autem et albus invicem sibi differunt. Nam albus cum quodam pallore est: candidus vero niveus et pura luce perfusus. Canus dictus, quia ex candido colore et nigro est. Scutulatus vocatus propter orbes, quos habent candidos inter purpuras. Varius, quod vias habeat colorum inparium. Qui autem albos tantum pedes habent, petili appellantur; qui frontem albam, calidi. Cervinus est quem vulgo guaranen dicunt. Aeranen idem vulgus vocat, quod in modum aerei sit coloris. Myrteus autem est pressus in purpura. Dosina autem dictus, quod sit color eius de asino: idem et cinereus. Sunt autem hi de agresti genere orti, quos equiferos dicimus, et proinde ad urbanam dignitatem transire non possunt. Mauron niger est; nigrum enim Graeci μαῦρον vocant. Man
Abbreviated transcription (Latin):
breues et argute. oculi magni. nares patulȩ. erecta
ceruix. coma densa. et cauda: ungularum soliditas.
fixa rotunditas. Meritũ ut sit animo audax: pedibꝰ
alacer. trementibis menbris: quod est fortitudinis in¬
ditiũ. Quiq ex summa quiete facile concitetur. uł
excitata festinatione non difficile teneatur. Alotus
autem equi in auribus intelligitur: uirtus in men-¬
bris trementibus. Color hic precipue spectandus:
badius aureus. roseus. mirteus. ceruleus. giluuis. glau¬
cus. scutulatus. canus. candidus. albus. guttanus.
niger. Sequenti autem ordine uarius ex tugro ba¬
dioq distinc̾tus: reliquus uarius color uel cinertus.
deterrimus. Badium autemantiqui uadium dicebaq̃.
quod inter oetera anunalia fortus uadat. Ipse est et
spadis quem fenicatum uocant: et dictus spadis a co-¬
lore palmȩ. quam siculi spadicam uocant. Glaucus
uero est ueluti pictos oculos habens: et quodam splen¬

Expanded text:
breves et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta breves et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa et cauda, ungularum soliditatis fixa rotunditas. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium: quique ex summa quiete facile concitetur, vel excitata festinatione non difficile teneatur. Motus autem equi in auribus intellegitur, virtus in membris trementibus. Color hic praecipue spectandus: badius, aureus, roseus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus, canus, candidus, albus, guttatus, niger. Sequenti autem ordine, varius ex nigro badioque distinctus; reliquus varius color vel cinereus deterrimus. Badium autem antiqui vadium dicebant, quod inter cetera animalia fortius vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant: et dictus spadix a colore palmae, quam Siculi spadicam vocant. Glaucus vero est veluti pictos oculos habens et quodam splen
Abbreviated transcription (Latin):
preter dñm dorso nullum recipiunt: ĩnterfectis uł
morientibus dominis. multi lacrimas fundunt. Solũ
enim equum ꝓpt̃ hominem lacrimari et doloris ef¬
fectum sentire. Unde in centauris equorum et homi¬
num: natura ꝑmixta est. Solent etiam ex equorum
uł mesticia uł alacritate euentum futurum dimicati
colligere. Etas longeua equis ꝑsicis. ugniois. epirotis.
ac siculis: in annis ultra quinquaginta. Breuior autẽ
ispanis ac numidis. et gallicis. frequens opinio est.
In generosis equis ut auint ueteres: quatuor expe¬
ctantur. Forma. pulchritudo. meritum. atq color.
Forma ut sit ualidum corpus et solidum. robori con¬
ueniens altitudo : latus longum. substricti maxime
et rotundi clunes. pectus late patens. corpus omne
musculorum densitate nodosum. pes siceus. et cornu
concauo solidatus. Pulchritudo: ut sit exiguum ca¬
put et siccum. Pelle prope ossibus adherente: aures

Expanded text:
praeter dominum dorso nullum recipiunt: interfectis vel praeter dominum dorso nullum recipiunt: interfectis vel morientibus dominis multi lacrimas fundunt. Solum enim equum propter hominem lacrimare et doloris affectum sentire. Unde et in Centauris equorum et hominum natura permixta est. Solent etiam ex equorum vel maestitia vel alacritate eventum futurum dimicaturi colligere. Aetas longaeva equis Persicis, Hunnicis, Epirotis ac Siculis in annis ultra quinquaginta, brevior autem Hispanis ac Numidis et Gallicis frequens opinio est. In generosis equis, ut aiunt veteres, quattuor spectantur: forma, pulchritudo, meritum atque color. Forma, ut sit validum corpus et solidum, robori conveniens altitudo, latus longum, substrictus maxime et rotundi clunis, pectus late patens, corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus et cornu concavo solidatus. Pulchritudo, ut sit exiguum caput et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: nascentibus masculis zelant. et testiculos eo¬
rum morsu detruncant: quod aauentes matres eos
in secretis locis occultant. I sinos arradicos dictas:¬
eo quod ab arcadia primum uecti sunt magni et alti
Minor autem a sellus agro plus necessarius est. quia
et laborem tolerat. et negligentiam ꝓpemodum ñ
recusat. Equi dicti. eo quod quando quadrigis iunge¬
bantur equabantur: paresq forma et similescurꝰ¬
su copulabantur. Caballus a cauopede dictus. pp¬
ter quod gradiens ungula impressa terrã concauet.
quod reliqua animalia non habent. Inde et sonipes
quod pedibus sonat. Uiuacitas equorum multa: ex¬
ultant enim in campis. odorantur bellum. excitantur
sono tubȩ ad prelium. uoce accensi ad cursum ꝓuocant᷑.
Dolent cum uic̾ti fuerint. exultant cum uicerint.
Quidam hostes in bello sentiunt. ad eo ut aduersarios
morsu petant. aliqui etiam proprios dominos recog¬
noscunt. Obliti mansuetudinis simutentur. Aliqui

Expanded text:
sunt. Nascentibus masculis, zelant, et testiculos eosunt. Nascentibus masculis, zelant, et testiculos eorum morsu detruncant, quod tamen caventes matres eos in secretis locis occultant. 40. Asini Arcadici dicti, quod ab Arcadia primum vecti sint magni et alti. Minor autem asellus agro plus neceset laborem tolerat et neglegentiam propemodum non recusat. Equi dicti, eo quod quando quadrigis iungebantur, aequabantur, paresque forma et similes cursu copulabantur. Caballus antea cabo dictus, propter quod gradiens ungula inpressa terram concavet, quod reliqua animalia non habent. Inde et sonipes, quod pedibus sonat. Vivacitas equorum multa: exultant enim in campis; odorantur bellum; excitantur sono tubae ad proelium; voce accensi ad cursum provocantur; dolent cum victi fuerint; exultant cum vicerint. Quidam hostes in bello sentiunt, adeo ut adversarios morsu petant: aliqui etiam proprios dominos recognoscunt, obliti mansuetudinis si mutentur; aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
nam arabici bina tubera in dorso habent. reliquarũ
regionum singła. Dromeda genus camelorum est.
minoris quidem staturȩ sed uelocioris. Unde et nom̃
habet. Nai dromos grece: cursus et uelocitas appel¬
latur. Centum enim et amplius milia uno die per¬
gere solet: quod animalsicut bos et ouis et camelus
ruminat. Ruminatio autem dicta est: arumine
eminente guituris parte. ꝑ quam dimissus cibus
a certis reuocatur animalibus. Asinus et asellus a
sedendo dictus: quasi a seddus. Sed hoc nomen quod
magis equis conueniebat. ideo hoc animal sũpsit:
quia prius quam equos caperent homines. huic p̃si
dere coeperunt. Animal quippe tardum et nulla
ratione rentens. statim ut uoluit sibi homo sub¬
strauit. Onager interpretatur asinus ferus. on.
quippe greci asinum uocant. agrion ferum. Hos
affrica habet magnos et indomitos. et in deserdo
uagantes: singuli autem feminarum gregibus pre¬

Expanded text:
nam Arabici bina tubera in dorso habent, reliquarum nam Arabici bina tubera in dorso habent, reliquarum regionum singula. Dromeda genus camelorum est, minoris quidem staturae, sed velocioris. Unde et nomen habet; nam δρόμος Graece cursus et velocitas appellatur. Centum enim et amplius milia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos et ovis et camelus, ruminat. Ruminatio autem dicta est a ruma, eminente gutturis parte, per quam dimissus cibus a certis revocatur animalibus. sedendo dictus, quasi aseddus: sed hoc nomen quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia pdere coeperunt. Animal quippe tardum, et nulla ratione renitens, statim ut voluit sibi homo substravit. 39. Onager interpretatur asinus ferus, ὄνον quippe Graeci asinum vocant, ἄγριον ferum. Hos Africa habet magnos et indomitos, et in deserto vagantes. Singuli autem feminarum gregibus prae
Abbreviated transcription (Latin):
frequenti mugitu pium testatur affectum.
Uacca dicta. quasi boacra: est enim ex qualitate mo¬
bilium nominum. sicut leo leena. draco dracenã. Ui¬
tulus et uitula. a uiriditatate uocati sunt: id est
etate uiridi. sicut uirgo. Uitulam gͦ paruam e̾ẽ. et
nondum enixam: nam enixa iuuenca est ut uacca.
Bubali uocati ꝑ diriuationem. quod sint similes bo¬
um. adeo indomiti. ut pre feritate uigum ceruicibꝰ
ñ recipiant. Hos affrica ꝓcreat. Uri agrestes bo¬
ues sunt in germania habentes cornua in tantum
protensa: ut regiis mensis insigni capacitate ex eis
gerule fiant. dictiuri a potunori n. idest a mon.¬
tibus. Camelis causa nomen dedit: siue quod quan¬
do onerantur ut breuiores et humiles fiant accu¬
bant. quia greci cami humile et breue dicunt: siue
quia curuisunt dorso. Camur enim uerbo greco:
curuum significat. Hos licet et aliȩ regiones mt¬
tant: sed arabia plurimos. Differunt autem sibi:

Expanded text:
frequenti mugitu pium testatur affectum sfrequenti mugitu pium testatur affectum si forte defecerit. Vacca dicta, quasi boacca. Est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo leaena, draco dracaena. Vitulus et vitula a viriditate vocati sunt, id est aetate viridi, sicut virgo. Vitulam ergo parvam esse et nondum enixam: nam enixa iuvenca est aut vacca. Bubali vocati per derivationem, quod sint similes boum; adeo indomiti ut prae feritate iugum cervicibus non recipiant. Hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt in Germania, habentes cornua in tantum protensa ut regiis mensis insigni capacitate ex eis gerulae fiant. Dicti uri ἀπὸ τῶν ὀρέων, id est a montibus. Camelis causa nomen dedit, sive quod quando onerantur, ut breviores et humiles fiant, accubant, quia Graeci χαμαὶ humile et breve dicunt; sive quia curvus est dorso. Καμουρ enim verbo Graeco curvum significat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos. Differunt autem sibi;
Abbreviated transcription (Latin):
subrogata .p. unde et apud grecos syagros idest ferus
dicitur. Omne enim quod ferum est et inmite : abusi¬
ue agreste uocamus. Iuuencus dictus quod iuuare in ei¬
piat hominum usus. in excolenda t̾ra: uł quia apud
gentiles ioui semꝑ uiuencus immolabatur. nonquam
taurus. Nam in uictimis: etiam ȩtas considerabat᷑.
Taurus grecum nomen est: sicut et bos. Indicis tauris
color fuliius est: uolueris ꝑnicitas. pilis in contrarium
uersis: caput circum plectunt flexibilitate qua uolt̃.
tergi duricia omne telum respuunt: inmiti feritate.
Bouem greci boeti dicunt. hunc latini trionem uocant
eo quod terram terat. quasi terrionem. Neuius. trio¬
num hic moderator rusticus. Cuiꝰ latitudo pellium
amento ad erura palearia dicuntur: a pelle ipsa
quasi pellearia quod est generositatis in boue signũ.
Boum in sociis eximia pietas: nam alter alterum in¬
quirit. cum quo ducere collo aratra consueuit. et

Expanded text:
subrogata p. Unde, et apud Graecos σύαγρος, id est, ferus subrogata p. Unde, et apud Graecos σύαγρος, id est, ferus dicitur. Omne enim quod ferum est et immite, abusive agreste vocamus. 28. Juvencus dictus, eo quod juvare incipiat hominum usus in excolenda terra, vel quia apud gentiles Jovi semper ubique juvencus immolabatur, nunquam taurus. Nam in victimis etiam Taurus Graecum nomen est, sicut et bos. Indicis tauris color fulvus est, volucris pernicitas, pilis in contrarium versis; caput circumflectunt flexibilitate qua volunt; tergi duritia omne telum respuunt inmiti feritate. Bovem Graeci βοῦν dicunt. Hunc Latini trionem vocant, eo quod terram terat, quasi terionem. Naeviustrag. 62: Trionum hic moderator rusticus. Cuius latitudo pellium a mento ad crura palearia dicuntur, a pelle ipsa, quasi pellearia; quod est generositatis in bove signum. Boum in sociis eximia pietas; nam alter alterum inquirit, cum quo ducere collo aratra consuevit, et
Abbreviated transcription (Latin):
plixis hirta barbis. qui non alibi sunt: quam cir¬
ca fasidem. Hinuli. filii sunt ceruorum ab unu
ere dicti. quia ad nutum matris absconduntur.
Dammulac uocata. quod de manu effugiat: timmi
dum animal et inbelle. de quo martialis. Den.¬
te timetur aper: defendunt cornua ceruum. inbel¬
lagos dicitur. Uelox ẽ enim animal: et satis timi¬
dum. Cuniculi genus agrestium animalium: di-¬
cti quasi camculi. eo quod canum indagine capian¬
tur. uł excludant᷑ abspeluncis. Susdicta ꝙ pascua subigat.
id est terra subacta escas inquirat. Uerris: quod.
grandes habeat uires. Porcus quasispurcus: ingur-¬
gitat enim se ceno. luto inmergit. limo inlinit.
Oratius. Et amica luto sus. Hinc etiam spurci.¬
tia uel spurius noncupatur. Porcorum pilos. setas
uocamus. et setas a sue dictas. a quibus et sutores
uocantur: quod ex setis suant. id est consuant pel¬
les. Aper a feritate uocatus. ablata.f. littera. et

Expanded text:
prolixis hirsuta barbis, qui non alibi sunt quam cirprolixis hirsuta barbis, qui non alibi sunt quam circa Fasidem. Hiere dicti, quia ad nutum matris absconduntur. Dammula vocata, quod de manu effugiat: timdum animal et imbelle; de quo Martialis: Dente timetur aper, defendunt cornua cervum. Imbelλαγὼς dicitur; velox est enim animal, et satis timidum. 24. Cuniculi, genus agrestium animalium, dicti, quasi caniculi, eo quod canum indagine capiantur, vel excludantur a speluncis. 25. Sus dicta, quod pascua subigat, id est, terra subacta, escas inquirat. 43 Verres, quod grandes habeat vires. Porcus, quasi spurcus. Ingurgitat enim se coeno, luto immergit, limo illinit. Horatius: Et amica luto sus; hinc etiam spurcitia, vel spurcus, nuncupatur. 26. Porcorum pilos sectas vocamus, et setas a sue dictas, a quibus et sutores vocantur, quod ex setis suant, id est, consuant pelles. 27. Aper, a feritate vocatus, ablata f littera, et
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et meridiana pars ibices aues uocat : qui nli
fluenta in habitant. Hȩc itaq animalia ut dixi¬
mus in petris altissimis cominorantur. et si quando
ferarum uł hominum aduersitatem ꝑ senserint
de altissimis faxorum cacuminibus sese p̃cipitantes.
in suis se cornibus inlesa suscipiunt. Cerui dicti apo
nua dicuntur. Hi serpentum uumici: cum seguatos
infirmitate ꝑsenserint. sp̃u narium eos extrahunt
de cauernis : et superata ꝑnicie ueneni eorum pabu¬
lo reparantur. Dictamnũ herbam ipsi prodidert̃.
Nam eo pastu excutiunt acceptas sagittas miran-¬
tur autem sibilum fistularũ. erectis auribus aeute
audiunt: summissis nichil. Si quando inmensa flu¬
muia uł maria transnatant: capita clunibus prę¬
cedentium suꝑ ponunt. sibiq inuicem succedentes.
nullum laborem ponderis sentiunt. Tragelafi agre-¬
cis nominati: qui dum eadem specie sint ut cerui:
uillosos tamen habent armos ut hirci: et menta

Expanded text:
Unde et meridiana pars ibices aves vocant, qui Nili Unde et meridiana pars ibices aves vocant, qui Nili fluentis inhabitant. Haec itaque animalia, ut diximus, in petris altissimis commorantur, et si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altissimis saxorum cacuminibus sese praecipitantes in suis se cornibus inlaesa suscipiunt. Cervi dicti ἀπὸ nua dicuntur. Hi serpentium inimici cum se gravatos infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et superata pernicie veneni eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt; nam eo pasti excutiunt acceptas sagittas. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiunt, summissis nihil. Si quando inmensa flumina vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. Tragelaphi a Graecis nominavillosos tamen habent armos, ut hirci, et menta
Abbreviated transcription (Latin):
lium uocatur. Hircus lasciuum animal et petul¬
cum. et feruens semꝑ ad coitum: cuiꝰ oculi oblibidinẽ
in transuersum aspiciunt. unde et nom̃ traxit.
Nam hirci sunt oculoꝵ anguli. scdm sueto¬
nium. cuius natura ad eo callidissima ẽ: ut ada¬
mantem lapidem. quem nec ignis nec ferri doma¬
ri ualet materia. solus huius cruor dissoluat. Ala¬
iores hirci. cinifii dicuntur.
a fliuuio cinife in libia. ubi grandes nascunt᷑.
Capros et capras a carpendis uirgultis quidam dix¬
erunt: alii quod captent aspera. non nulli a crepi.¬
tu crurum. unde eas creas uocitatas quȩ sunt agre-
stes caprȩ : quas greci pro eo quod acutissime uide¬
cas appellauerunt. Morantur enim in excelsis
montibus et quamuis de longinquo. uident tam̃
om̃s qui ueniunt. Idem autem et capreȩ idem ibi
ces. quasi auices: eo quod instar auium ardua et
excelsa teneant. et in sublimi in habitent. ita ut
de sublimitate uix humanis obtutibus pateant.

Expanded text:
lium vocatur. 14. Hircus, lascivum animal, et petullium vocatur. 14. Hircus, lascivum animal, et petulcum, et fervens semper ad coitum, cujus oculi ob libidinem in transversum aspiciunt, unde et nomen traxit. Nam hirqui sunt oculorum anguli secundum Suetonium, cujus natura adeo calidissima est, ut adamantem lapidem, quem nec ignis, nec ferri domare valet materia, solus hujus cruor dissolvat. Majores hirci Ciniphii dicuntur a fluvio Ciniphe in Libya, ubi grandes nascuntur. 15. Capros, et capras a carpendis virgultis quidam dixerunt. 41 Alii, quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas, quae sunt caprae agrestes, quas Graeci, pro eo quod acutissime videdas appellaverunt. 16. Morantur enim in excelsis montibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Eaedem autem et capreces, quasi abices, eo quod instar avium ardua et excelsa teneant loca, et in montibus inhabitant, ita ut de sublimitate vix humanis o
Abbreviated transcription (Latin):
oues in sacrificio mactarentur. Ex his quasdam
bidentes uocant: easꝗͤ interdentes octo duos altiores
habent. quas maxime gentiles in sacrificium offe¬
rebant. Ueruex uł a uiribus dictus. quod ceteris o
ubus sit fortior: uł quod sit uir idest masculus. uł
quod uermem in capite habeat. quoꝵ excitati pru¬
ritu inuicem se concutiunt. et pugnantes cum
amare uocatus. unde ap̃ud nos in gregibus masculi
mares dicuntur: siue quod hoc pecus agentilibus
primum aris est immolatum. Aut aries quod
laris imponeretur unde est illud. Aries mactatur
adaram. Agnum quam quã et greci uocent a potu
agno quasi pium: latini autem idõ hoc nomen ha¬
bere putant. eo quod pre ceteris animantibus ma¬
trem agnoscat: adeo ut etiam si in magno grege
errauerit. statim balatu recognoscat uocem paren¬
tis. Edi ab edendo uocati: parui enim pinguissimi
sunt et saporis iocundi. unde et edere inde et edu¬

Expanded text:
oves in sacrificio mactarentur. Ex his quasdam oves in sacrificio mactarentur. Ex his quasdam bidentes vocant, eas quae inter octo dentes duos altiores habent, quas maxime gentiles in sacrificium offerebant. Vervex vel a viribus dictus, quod ceteris ovibus sit fortior, vel quod sit vir, id est, masculus, vel quod vermem in capite habeant; quorum excitati pruritu, invicem se concutiunt, et pugnantes cum id est, a Marte vocatus, unde apud nos in gregibus masculi mares dicuntur; sive quod hoc pecus a gentilibus primum aris est immolatum. Aries, quod aris imponeretur. Unde est illud: Aries mactatur ad aram. 40 12. Agnum, quanquam et Graeci vocent ἀπὸ τοῦ ἄγνου, quasi pium, Latini tamen ideo hoc nomen habere putant, eo quod prae caeteris animantibus matrem agnoscat; adeo ut etiamsi in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocem parentis. 13. Hoedi ab edendo vocati, parvi enim pinguissimi sunt, et saporis jucundi; unde et edere, inde et edu
Abbreviated transcription (Latin):
pecudes autẽ tantum illa animalia quȩ eduntur.
quasi pecuedes. Qeneraliter autẽ omne animal
pecus: a pascendo uocatum. Iumenta nomina in¬
de traxerunt: quod nr̃m laborem uł onus suo ad¬
utorio subuectando uł arando iuuent. Nã bos
carpenta trahit. et durissimas tre glebas uomere
uertit: equus et asinus portant onera. et hominũ
in gradiendo loborem temꝑant. Unde et ium̃ta
appellantur: ab eo quod iuuent homines. Sunt enĩ
magnarum uirium animalia. Cadem quoq arm̃¬
ta: uł quod sint apta arnus idest bello: uł quod¬
ab bis in armis utimur. Alii armenta tantũ boues
intelligunt ab arando quasi aramenta. uł qͦd sint
cornibus armata. Discretio ẽ autem int̾ armenta
et greges. Nam arinenta equoꝵ et boum sunt: gre¬
ges uero caprarum et onium. Ouis molle pecus la-¬
nis. corpore in erme. animo placidum ab oblatione
dictum. eo quod apud ueteres in in itio ñ tauri. sed

Expanded text:
pecudes autem tantum illa animalia quae eduntur, pecudes autem tantum illa animalia quae eduntur, quasi pecuedes. Generaliter autem omne animal pecus a pascendo vocatum. Iumenta nomina inde traxerunt, quod nostrum laborem vel onus suo adiutorio subvectando vel arando iuvent. Nam bos carpenta trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit; equus et asinus portant onera, et hominum in gradiendo laborem temperant. Unde et iumenta appellantur ab eo quod iuvent homines: sunt enim magnarum virium animalia. Item quoque armenta, vel quod sint apta armis, id est bello; vel quod his in armis utimur. Alii armenta tantum boves intellegunt, ab arando, quasi aramenta vel quod sint cornibus armata. Discretio est autem inter armenta et greges: nam armenta equorum et boum sunt, greges vero caprarum et ovium. Ovis molle pecus lanis, corpore inerme, animo placidum, ab oblatione dictum; eo quod apud veteres in initio non tauri, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ibus adam primum uocabula indidit.
appellans unicuiq nomen ex presenti
institutione: iuxta conditionem naturę
pria lingua dederunt uocabula. Non autem scdm̃
libet gentium barbararum nomina illa imposuit
adami sed illa lingua quȩ ante diluuium omniũ una
fuit. quȩ hebrea noucupatur. Latine autem ani¬
malia siue animantia dicta: eo quod animentur
uita et moueantur sp̃ui. Quadrupedia uocata quia
quatuor pedibus gradiuntur. quȩ dum sint similia
pecoribus: tamen sub cura humana ñ sunt: ut cer¬
uidaminȩ. onagri. et cetera. Sed neq bestiȩ sunt
ut leones. neq iumenta ut usus hominum iuuare
possint. Pecus dicimus omne quod humana lingua
et effigie caret. Proprie autem pecorum nom en
his anima libus accominodari solet. quȩ sunt aut
ad uescendum apta ut oues. et sues. aut in usu homi¬
num commoda. ut equi et bones. Differt autem int̃
pecora et pecudes. Nam uet̾es cõmuniter in signi¬
ficatione omnium animalium pecora dixerunt.

Expanded text:
ibus Adam primus vocabula indidit, imponens unicuique nomen ex praesenti institutione juxta conditionem naturae ropria lingua dederunt vocabula, non autem secundum libet gentium barbararum nomina illa imposuit Adam, sed illa lingua, quae ante diluvium una fuit omnium quae Hebraea nuncupatur. Latine autem animalia sunt animantia dicta, vita et moveantur spiritu. Quadrupedia vocata, quia quattuor pedibus gradiuntur: quae dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt; ut cervi, dammae, onagri, et cetera. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque iumenta, ut usus hominum iuvare possint. Pecus dicimus omne quod humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen his animalibus adcommodari solet quae sunt aut ad vescendum apta, ut oves et sues; aut in usu hominum commoda, ut equi et boves. Differt autem inter pecora et pecudes: nam veteres communiter in significatione omnium animalium pecora dixerunt;