comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uulum nescis . Qui mihi promit¬
tis mostem tuam. ter negabis
uitamtuam. NONTURBE
dm̃ sees se contestans. Mostẽ
metustis huicformȩ serui. Ñ
turbe turcor uestrum. susci¬
tabit illam formadĩ Sedquid
est quod sequitur indomopa¬
trismei mansiones multȩ surt.
nisiquia &si metuebantta¬
quam essent ab illo periturqͥ
Merito turbabantur. Sed cum
recreantur. Cestiac fidentes &ia
postpericula temptationum
sea pud dm̃ cum xp̃o esse mansu
mei multae mansiones sunt. ubi
mansionem prosuoquisq: accep¬
turus est merito: Atq: itads̃
ut quodhabent singuli cõmu¬
ne sit omnib: Sic enimquis que
&iam inse hab&. Cumamat in
altero quodipse non hab&
Nonerit itaq aliqua in uidia
in parisclaritatis. qn ̃mregna¬
bit in omnib: unitascaritatis
Quomodo uadit & parat locu
siiam multae mansiones sunt
arustae mansiones & sunt &
panendae sunt: parrtautem
modo mansiones mansionib¬
panrndomansores : Quas pnre¬
panruit pracedestinando. prre¬

Expanded text:
vulum nescis, qui mihi promitvulum nescis, qui mihi promittis mortem tuam, ter negabis vitam tuam. Non turbeDeum se esse contestans. Mortem metuistis huic formae servi, non turbetur cor vestrum, suscitabit illam forma Dei. Sed quid est quod sequitur: In domo patris mei mansiones multae sunt? nisi quia et sibi metuebant, tanquam essent ab illo perituri, merito turbabantur. Sed cum recreantur, certi ac fidentes, et jam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansurmei multae mansiones sunt. Ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito, atque ita Deut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. Quomodo vadit et parat locum, si jam multae mansiones sunt? An istae mansiones et sunt et parandae sunt? Parat autem modo mansiones mansionibparando mansores, quas praeparavit praedestinando, prae
Abbreviated transcription (Latin):
minus idonei erant᷑ sequid ñm.
ideoq: docens quomodo idonei. eẽ.
possint pergere quo ille ante.¬
cedebat. Mandatum in quit no¬
uum do uobis. Vt diligatis inuicẽ
sicut dilexiuos. Hi sunt gressus.
Qquib sequendus ẽ. xp̃s Dilectio
ista nos innorat. ut simus homi¬
nes noui. heredestestamentino¬
ui. Cantatores cantici noui
DIXIT EIS YMON PETRUS
DNE QUOLIA DISE ẼTCR̃
Cicutiq hoc dixit magistro
discipulus & dño seruus.
tam quam sequi paratus. Prop¬
terra quippedñs quie ius animũ
uidit. quarehoc in terrogauerit
Siceirespondit. Quo ego uado.
Non potes me sequimodo. Quid
festinas petree nondumte suo
spũsolidauit petrax . Noli extolli
prresumendo non potes modo.
uolideici desperando. sequeris
postea. Et petrus quare non pos¬
sum sequite modo animamme¬
amproteponam Et dñs amm
amena mendicotibi . Noncanta¬
bit gallus donecme terneges
Eccequomodo tibicito appare¬
bis qui magnaloqueris. & tepar¬

Expanded text:
minus idonei erant sequi Dominum, minus idonei erant sequi Dominum, eosque docens, quomodo idonei esse possent pergere, quo ille antecedebat: Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, hi sunt gressus quibus sequendus est Christus. Dilectio ista nos innovat, ut simus homines novi, haeredes testamenti, novi cantatores cantici novi. Dicit ei Simon Petrus: Domine, quo vadis, etc. Sic utique hoc dixit magistro discipulus, et Domino servus, tanquam sequi paratus, propterea quippe Dominus, qui ejus animum vidit, quare hoc interrogaverit, sic ei respondit: Quo ego vado non potes me sequi modo. Quid festinas, Petre? Nondum te suo spiritu solidavit petra, noli extolli praesumendo, non potes modo, noli dejici desperando, sequeris postea. Et Petrus: Quare te non possum sequi modo? animam meam pro te ponam. Et Dominus: Amen, amen dico tibi, non cantabit gallus donec ter me neges. Ecce quomodo tibi cito apparebis, qui magna loqueris, et te par
Abbreviated transcription (Latin):
uobiscumsum Sicut enim scrip¬
tum .ẽ. in actibus a postolorum
fecitcum eis postresurrectio¬
nem quad raginta dies intrens
& exiens manducans &bibens
Non quidem habense suriendi
acsitien die gestatem. sedusque
adista carnis insinuansueritatẽ
qua e cibandiac potandiiam non
habebat necessitatem sed potes
tatem. Hosergo quadnrginta
diessignificauit dicendo ad huc
modicum uobiscum sum. AN
aliudaliquid: Potestenim & sic
intellegi Adhuc modicũ uobis¬
cumsũ: Ad hucsicut uos in hac
infirmitate carnis et iamipse sũ
don ec scilicet morer&ur atque
resurger& quia postea quamre¬
surrexit cumillis quidem fuit
diebus ut dictum est quadirginto
ex hibitione corporaelis p̃sentiae
sed non cumillis fuit consostio
infirmitatis humanae
QUA ERITISME. EISICUI
DIXI UDA EIS QUOECO
UADO. UOS UPOTESTISUO¬
UIRE ETUOBIS DICOMODO
ocest modo nom potestis
Istutaq: non potenent ue¬
nire tuncquoilleibat. sed pote¬
rant postea. Nonigitur adhuc

Expanded text:
vobiscum sum, sicut enim scripvobiscum sum, sicut enim scriptum est in actibus Apostolorum , fecit cum eis post resurrectionem quadraginta dies, intrans et exiens, manducans et bibens, non quidem habens esuriendi ac sitiendi egestatem, sed usque ad ista carnis insinuans veritatem, quae cibandi ac potandi jam non habebat necessitatem, sed potetatem. Hos ergo quadraginta dies significavit dicendo, Adhuc modicum vobiscum sum, an aliquid aliud? Potest enim et sic intelligi, Adhuc modicum vobiscum sum, Adhuc, sicut vos, in hac infirmitate carnis etiam ipse sum, donec scilicet moreretur atque resurgeret: quia posteaquam resudiebus, ut dictum est, quadraginta, exhibitione corporalis praesentiae, sed non cum illis fuit consortio infirmitatis huQuaeritis me, et sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire, et vobis dico modo. Hoc est, modo non potestis. Isti itaque non poterant venire tunc quo ille ibat, sed poterant postea. Non igitur adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
filiusperditionis & clarifica¬
tus est filius hominis Illequip¬
pe exienet. proptesquem dic¬
tum eis erat : Et uos mundi
estis sednonomnes Ex eunte
itaq: inmundo . omnes mundi
remanserunt. &cum suo mun¬
datore manserunt. Taleali¬
quiderit cumuictus axp̃otren¬
sierit hic mundus Etnemo
inpopulo xp̃ire manebit in¬
mundus sed sicut solfulgebur
in regnopatrissui Et ds̃ inquit
clarificatus ẽ in eo Ipsaenim
clarificatio filiihominis. ut ds̃
clarificetur ineo : & continuo
Inquit clarificauit eũ Resur¬
rectione scilicet sua : Non sicut
nr̃rinfines aeculi. sed continuo
futurhacadtestatione p̃dicens
FILIOLIAOHUC MO¬
DICUM UOBISCUMSŨ
Eiputarentergo quod sic
eum clarificaturus ess&
ds̃ ut non eis coniungere¬
tur ulterius ea conuersione
quainterr est. adhucinquit
modicum uobiscumsum Tam¬
quam dicer&. Continuo quidon
resurrectioneclarificabor.
Nontamencontinuo ascensu¬
rus incaelum. sed adhuc modicũ

Expanded text:
filius perditionis, et clarificafilius perditionis, et clarificatus est filius hominis. Ille quippe exierat, propter quem dictum eis erat, et vos mundi estis, sed non omnes. Exeunte itaque immundo, omnes mundi remanserunt, et cum suo mundatore manserunt. Tale aliquid erit, cum victus a Christo transierit hic mundus, et nemo in populo Christi remanebit immundus sed sicut sol fulgebunt in regno Patris sui: Et Deus, inquit, clarificatus est in eo. Ipsa enim clarificatio est filii hominis, ut Deus clarificetur in eo. Et continuo, inquit, clarificavit eum, resurrectionem scilicet suam, non sicut tram in fine saeculi, sed continuo futuram hac attestatione praedicens. Filioli, adhuc modicum vobiscum sum. Ne putarent ergo, quod sic eum clarificaturus esset Deus, ut non eis conjungeretur ulterius ea conversatione qua in terra est: Adhuc, inquit, modicum vobiscum sum, tanquam diceret: Continuo quidem resurrectione clarificabor, non tamen continuo ascensurus in coelum, sed adhuc modicum
Abbreviated transcription (Latin):
negotium suae uenditiõnis is¬
te nostnreredemptionis
HAEALTEMNE MOSCI¬
INabebatergo & dñs locu¬
los & afidelib oblata con¬
seruans & suorum necessita¬
tib & aliis indigentib tribu¬
ebat. Tunc primum ecclesias
ticae pecunae forma. ẽ. insti¬
tuta ubi intelligeremus qđ
praecepit non cogitandũ. eẽ.
decnistino non adhoc fuisse
orreceptum ut nihil pecuniae
seruetura scĩs. sed nedõ proista
seruatur. & propter in opiae
timoremiustitia deseratus
Vamcumaccepissetillebuc¬
cellam . ex it continuo Enrt
enimnox. Cumergo exir&
nox. Aitih̃s Nunc clarifica¬
tus ẽ filius hominis Die sergo
dieieructauit uerbum. Idestxp̃s
discipulis fidelib ut audirent eũ
& a marent sequendo & nox nocti
adnuntiauit scientiam. Idest
iudasiuda eis infidelibus ut ueni¬
rentadeum & adpnrehende¬
rent persequendo NUNC IN¬
QTIT CLARIPICATUS EFI
HUS HOMINIS. ETRT¬
ideohicaliquid quod p̃¬
figur& magnum Exitt
iudas &clarificatus ẽ. ihs Exuit

Expanded text:
negotium suae venditionis, isnegotium suae venditionis, iste nostrae redemptionis. Haec autem nemo sciHabebat ergo Dominus loculos, et a fidelibus oblata conservans et suorum necessitatibus, et aliis indigentibus tribuebat. Tunc primum ecclesticae pecuniae forma est instituta, ubi intelligeremus, quod praecepit, non cogitandum esse de crastino, non ad hoc fuisse praeceptum, ut nihil pecuniae servaretur a sanctis, sed ne Deo pro ista serviatur, et propter inopiae timorem justitia deseratur. Nam cum accepisset ille buccellam, exiit continuo, erat nox. Cum ergo exiret, mox ait Jesus: Nunc clarificatus est filius hominis. Dies ergo diei eructavit verbum, id est, Christus discipulis fidelibus, ut audirent eum et amarent sequendo. Et nox nocti annuntiavit scientiam, id est, Judas Judaeis infidelibus, ut venirent ad eum et apprehenderent persequendo. Nunc, inquit, clarificatus est filius hominis. Video hic aliquid quod praefiguret magnum. Exiit Judas, et clarificatus est Jesus: exiit
Abbreviated transcription (Latin):
& ceteris singuli. & singulis ce¬
teri Enat ergore cumbens
unus ex discipulis eius insinuahũ
Quod dixit insinu. paulo post
Ait superpectus Ipse . ẽ. iohan¬
nes cũius ẽ hoc euangelium
Itaq: cum recubuis set ait ille
suprx pectus ihũ. hic est utiq
pectorissinus sapientiae secre¬
tum Dicit ei Dñe quis est e
Respondit ih̃s Ille estcuiin¬
tinctum panem porrexero
Cumintinxisset panem. dedit
iudae Post panem introiut
in illum satanas Exprẽssus ẽ
tracditor. Nudãtae sunt late¬
brete nebnrrum. Bõnum .ẽ:
quod accẽpit. sed malosuo acce¬
pit. quiamalebonum malus
accẽpit Quide raet autẽ panis
traditori datus. Nisidemon¬
stractio cugnatiae fuisset in¬
gnatus e Fntraruit ergo in
gncto paris inuen tremhos¬
tisinmentẽ Et dicit eibs
Quod fãcis faccitius. Nõcepil
facinus sed prredixit iudae
malum. Nobis bonum. Non
tamin perni ciem perfidisae¬
uiendo quamad salutem fidẽ¬
lum pestinando illea gebat

Expanded text:
et caeteris singuli, et singulis caeet caeteris singuli, et singulis caeteri. Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jesu. Qui dixit in sinu, paulo post ait, super pectus, ipse est Joannes, cujus est hoc Evangelium. Itaque cum recubuisset, ait ille, supra pectus Jesu, hic est utique pectoris sinus sapientiae secretum, dicit ei: Domine, quis est? Respondit Jesus: Ille est cui intinctum panem porrexero; cum intinxisset panem, dedit Judae: post panem introivit in illum Satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum. Bonum est quod accepit, sed malo suo accepit, quia male bonum malus accepit. Quid erat autem panis traditori datus, nisi demonstratio cui gratiae fuisset ingratus? Intravit ergo homini ingrato panis in ventrem, hostis in mentem. Et dicit ei Jesus: Quod facis fac citius. Non praecepit facinus, sed praedixit Judae malum, nobis bonum, non tam in perniciem perfidi saeviendo, quam ad salutem fidelium festinando, ille agebat
Abbreviated transcription (Latin):
amendico uobis. qui accipit
eum siquem misero. meaccipil
Idest secundum hominem¬
quia utemmeaccipit. accipiteũ
quimisit me Idest quiaccipitme
secundum dm̃. accipiteum qui
memisit: Sic namq: unusquis¬
que eum qui est missus accipiał.
ut in illo eum quimisitad ten¬
dat: Si enimadtendas xp̃min
petro. Inuenies discipuli prre¬
ceptorem. Si autemadtendał
patreminfilio. Inuenie s unige¬
niti genitorem: Acsic ineo qui
missus ẽ sineullo errore acci¬
pismittentẽ CŨHEC DIXIS¬
SETIH̃S TURBATUS .Ẽ. SP̃U
uidestergo quod ille
turbatus ẽ Nisiquia
infirmos insuo corpo¬
re hocẽ. in suaecclesia suae
infirmitatis uoluntaria simi¬
litudine consolatus . ẽ. e Quan¬
do turbatur qui non turbarẽt᷑
magistrum suum pia cã¬
ritas. ut tameneos humã na
alterum dealterostimular&
infirmitas. Nota quidem
sibieraet cuiusq conscientia
uerum tamen quia proximi
erat ignota. Ita sibi singulus
quisq cestus erat ut incẽsties se

Expanded text:
amen dico vobis, qui accipit amen dico vobis, qui accipit eum, si quem misero, me accipit. Id est, secundum hominemQui autem me accipit, accipit eum qui misit me, id est qui accipit me secundum Deum, accipit eum qui me misit. Sic namque unusquisque eum qui est missus accipiat, ut in illo eum qui misit attendat. Si enim attendas Christum in Petro, invenies discipuli praeceptorem. Si autem attendas Patrem in Filio, invenies unigeniti genitorem. Ac sic in eo qui missus est, sine ullo errore accipimus mittentem. Cum haec dixisset Jesus, turbatus est spiritu. Quid est ergo, quod ille turbatus est, nisi quia infirmos in suo corpore, hoc est, in sua Ecclesia, suae infirmitatis voluntaria similitudine consolatus est. Quando turbatur, qui non turbaretur magistrum suum pia charitas, ut tamen eos humana alterum de altero stimularet infirmitas. Nota quidem sibi erat cujusque conscientia, verumtamen, quia proximi erat ignota, ita sibi singulus quisque certus erat, ut incerti essent,
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem Itaque nobis delicta
donemus & pronostris delictis
inuicemoremus. atq: ita quodã¬
modo inuicem pedes nostros
lauemus. Nostrum ẽ donan¬
te ipsoministerium caritatis
&humilitatis adhibere. illius
est ex audire acbsab omni pec¬
catorum contaminatione mun
interr soluimus soluat᷑ incaelo
AMENAMENDICOTOBIS
NONEST SERUUS MAIOR
OÑOSUO. ETRELIQUA
ocideo dixit. quia lauenrt
Odiscipulorum pedes ma¬
gister humilitatis & uerbo ex¬
nib uobis dico. Egoscio quos
elegerim: Quosnisieos quibeati
enent faciendo quae prcecepit :
Non .ẽ. ex eis istequipanẽ illius
sic edebat ut supereum leuar&
całaneum. Illimanducabant
panem dño. illepanem dñi con
tuxdñm Illiuitam. ille poena
Amodo in quit dico uobis pri¬
usquam fiat. ut credatis cum
factum fuerit quia egosum
Idest ego sum ille dequoscrip¬
tumx pracecessit. ubidictũ. ẽ.
leuauit super me calcaneũ
De inde sequitur & dicit: Ame

Expanded text:
invicem. Itaque nobis delicta invicem. Itaque nobis delicta donemus, et pro nostris delictis invicem oremus. Atque ita quodammodo invicem pedes nostros lavemus. Nostrum est, donante ipso, ministerium charitatis et humilitatis adhibere, illius est, exaudire, ac nos ab omni peccatorum contaminatione mundin terra solvimus, solvatur in coelo. Amen, amen dico vobis, non est servus major domino suo, et reliqua. Hoc ideo dixit, quia laverat discipulorum pedes magister humilitatis, et verbo enibus vobis dico, ego scio quos elegerim. Quos? nisi eos qui beati erunt, faciendo quae praecepit. Non est ex eis iste, qui panem illius sic edebat, ut super eum levaret calcaneum. Illi manducabant panem Domini, ille panem Domini contra Dominum: illi vitam, ille poenam. Amodo, inquit, dico vobis, priusquam fiat, ut credatis, cum factum fuerit, quia ego sum . Id est, ego sum ille de quo Scriptura praecessit, ubi dictum est: levabit super me calcaneum. Deinde sequitur et dicit: Amen,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo adsimonem petrum quasi
aliquibus iam lauass& o Nonita
intellegendum est quod postali¬
quos adillum uenerit. sed quod
ab illo coeperit: QUILOTUS
EST. NONHABETOPUS
NISIPEDESLAUARESGO
.G. MUNDUSTOTUS EIÕR
ΛTII que mundus totus
prreterpedes. Ho¬
moquidem inscobap¬
tis mototus abluntur. Nonp̃tes
pedes sed totus omnino: Verũ¬
tamen cum in rebus humanis
posteauiuitur. Vtiq tenixcal¬
catur: Ipsiign turhum ani
affectus sine quibus in hacmor¬
talitate non uiuitur. quasi pe¬
dessunt ubi exhumanis rebus
afficimur. Hoc ipse euangelis¬
ta patefecit Sciebat enimin¬
quit quisnam esset quitraden&
eum. Vos inquit uocatis me ma¬
gister & dñe & benedicitis. sum
tate mabexcelso. faciam:
inuicem humiles. quod humi¬
liter fecit excelsus. Nec dedig¬
anus Nam quoddicit. exem¬
plum dedi uobis ut quemad mo¬
dum ego feciuobis ita &uos faci¬
atis. ostendit nobis ut siquis ad¬
uersus aliquem habet qui erelã.
sicut dñs donauit nobis ita & nos

Expanded text:
ergo ad Simonem Petrum? quasi ergo ad Simonem Petrum? quasi aliquibus jam lavasset, non ita intelligendum est, quod post aliquos ad illum venerit, sed quod ab illo coeperit. Qui lotus est, non habet opus, nisi pedes lavare, sed est mundus totus, etc. Utique mundus totus praeter pedes. Homo quidem in sancto baptismo totus abluitur, non praeter pedes, sed totus omnino. Verumtamen cum in rebus humanis postea vivitur, utique terra calcatur. Ipsi igitur humani aflectus, sine quibus in hac mortalitate non vivitur, quasi pedes sunt, ubi ex humanis rebus afficimur, hoc ipse evangelista patefecit: Sciebat enim, inquit, quisnam esset qui traderet eum: Vos, inquit, vocatis me magister et Domine, bene dicitis, sum tatem ab excelso, faciamus invicem humiles, quod humiliter fecit excelsus. Nec dediganus. Nam quod dicit: Exemplum dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, ita et vos faciatis, ostendit nobis, ut si quis adversus aliquem habet querelam, sicut Dominus donavit nobis, ita et nos
Abbreviated transcription (Latin):
QUIA ADÕEXILIIT ET
ADDM UADIT . ET CETR
Giomnia dedit ei pater in
manus ergo etipsumtro¬
ditorem: Namsi ipsum in
manib: non haber& Nonutiq
illo uter&ur ut uellet : Proin¬
de trrditor traditusenatei. quẽ
trdere cupiebat : Atq: itama¬
lum trxdendo faciebat. utde:
traditobonumfier& quod nescie¬
bat Sciebat enim quid facen&
proamicis acsic omnia dedenrt
pater inmanus eius. & inusum
mala. & in affectubonaa
SURGITA GAENAETPONIT
UES T̃IM TASUA ETCETR¬
u mergo illipateromnia
de dissecinmnanus. ille
discipulorum non manus sedpe¬
des lauit : Etcum sescir& adõ ex¬
isse & pergereaddm̃. Non dĩdo¬
mini. sed hominis serui impleuit
officium : Nec illius dedignatus ẽ
pedes lauare. Cuius manus iam
pnreuidebat inscelers crucifigen¬
dus Suis expoliatus est uestin¬
tis. & mostuus in uolutus est lintes
est Tanta est quippehumanae
utilitatis humilitas. Vt eam com¬
mendar& suo exemplo &iamdiui¬
nitatis sublimitas : Quid est uenit

Expanded text:
quia a Deo exivit, et quia a Deo exivit, et ad Deum vadit, etc. Si omnia dedit ei Pater in manus, ergo et ipsum traditorem. Nam si ipsum in manibus non haberet, non utique illo uteretur ut vellet. Proinde traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat. Atque ita malum tradendo faciebat, ut de tradito bonum fieret, quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usu mala, et in effectu bona. Surgit a coena et ponit vestimenta sua, etc. Cum ergo illi Deus Pater omnia dedisset in manus, ille discipulorum non manus, sed pedes lavit. Et cum se sciret a Deo exisse et pergere ad Deum, non Dei Domini, sed hominis servi implevit officium, nec illius dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere crucifendus. Suis exspoliatus est vestimentis, et mortuus, involutus est linteisest. Tanta est quippe humanae utilitati humilitas, ut eam commendaret suo exemplo, etiam divinitatis sublimitas. Quid est: venit
Abbreviated transcription (Latin):
nomen anterp̃tans nobis beatus
euangelista. ANtediem festum
inquit paschae sciensihs̃ quia uenit
honr ut trrnsir& ex hocmundo
ad patrem : Eccepascha. eccetrrn¬
situs. Vndec & quoc dehocscilic&
mundo ad patrem. sp̃es membris
incapite est data. quodessent illo
tnenseunte sine dubio secutunr
CUM DILEXISSETSUOS
QUIERANT IN MVNDO¬
uidestenimin finem dilex̃
eos nisi in xp̃oa ꝥ inisenim
legis xp̃sadiustitiam
omnicredenti Aliter Infinem
dilexit usq in mostem dilexit. id ẽ
usq ad mostemillum dilectio dic¬
In ipsa perduxit. Quia tantũ dilex̃
suo sut moreretur proptereos
aenaergo facta dictum.ẽ.
iam panrta & ad conuiuanti¬
um mensam usumq perducta¬
Nontran sacta neq: finita: Si
quaeris quid miserit diabolus
incorde iudae. hocutiq: ut trac¬
der&eum. Missio ista nonfit
peraurem. sed percogitationẽ
Iamtalis uenerait ad conuiuiũ
explontor pastoris. In sidia¬
tor saluator is. uenditor re¬
demptoris SCTENSIH̃S
QUIAOMNTA DEDITEI
PATER INMANUS. ET

Expanded text:
nomen interpretans nobis beatus Evangelista, ante diem festum, inquit, paschae, sciens Jesus, quia venit hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem. Ecce pascha, ecce transitus. Unde et quod? De hoc scilicet mundo ad patrem, spes membris in capite est data, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Cum dilexisset suos qui erant in mundouid est enim in finem dilexit eos, nisi in Christum? finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti. Aliter, in finem dilexit, usque ad mortem dilexit, id est, usque ad mortem illum dilectio illa perduxit, quia tantum dilexit suos, ut moreretur propter eos. ena ergo facta, dictum est, jam parata, et ad convivantium mensam usumque perductanon transacta neque finita. Si quaeris, quid miserit diabolus in cor Judae, hoc utique, ut traderet eum. Missio ista non fit per aurem, sed per cogitationem. Jam talis venerat ad convivium explorator pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris. Sciens, quia omnia dedit ei Pater in manus, et
Abbreviated transcription (Latin):
& hocsentire quod ille in sindone
munda in uoluatihm. quipuna
eummente susceperit
ET POSIITILI.MD INMO¬
NUMENTOSUONOUO
Nnouo autemponitur monu¬
mento Nepostresurrectio¬
nemceteris corporib: surrex¬
isse alius fingeretur : Quodbe¬
ne monumentum depetra exci¬
sum fuis seme monrtur. Nesiex
multis lapidibus aechficatũ ess&
suffossistum uli funda mentis ab¬
latus fusto dicer&ur : Aliter
Solus dñs tumulo includit᷑ ut spe¬
cialis illius sepultur idest Nñre
dissimilis sicut &ceter dispensati¬
onꝑseius arbanannre natunre
fragilitate discrepauere . specials
& resurrectio designctur : Nam
&uerus homo apparuit sedex
uirginematre conceptus &nati
& temptatus .ẽ peromnia sed
similitudine absq peccato Etmo¬
tuus ẽ. sed quomodo ipse uoluit
Et sepultus est. sed quã diuuolut
Et suscitatus est. sed quando uoluit
Hocestergo quod ait : Singularit᷑
sumego donectrnseam: Etalibi
de singulari sepultur. In pace

Expanded text:
et hoc sentire, quod ille in sindone et hoc sentire, quod ille in sindone munda involvat Jesum qui pura eum mente susceperit. Et posuit illud in monumento suo novo. In novo autem ponitur monumento, ne post resurrectionem ex caeteris corporibus surrexisse, alius fingeretur, quod bene monumentum de petra excisum fuisse memoratur. Ne si ex multis lapidibus aedificatum esset, suffossis tumuli fundamentis ablatus furto diceretur. Aliter solus Dominus tumulo includitur, ut specialis illius sepultura, id est, nostrae dissimilis, sicut et caetera dispensationis ejus arcana a nostrae naturae fragilitate discrepavere, specialis et resurrectio designetur. Nam et vetus homo apparuit, sed ex virgine matre conceptus et natus. Et tentatus est per omnia, sed pro similitudine absque peccato. Et mortuus est, sed quomodo ipse voluit. Et sepultus est, sed quandiu voluit. Et suscitatus est, sed quando voluit. Hoc est ersum ego donec transeam : et alibi de singulari sepultura: In pace
Abbreviated transcription (Latin):
gelis legimus EtiseNo
AUTEM FACTUM ES SEI
UE NTquidacohomodi¬
UESABARIMATHIANO¬
MINEIOSEPHQuIC TABLA¬
GA DECURIO UOGAT ETCR
curio uocatur. quod sit
cium curiae administr& Quietia
curialis. a procuran do munere
ciuilia solet appellari: Ab arima¬
thia ciuitate iudeae. qui expecta¬
bat & ipseregnumdĩ arimathia
ipsa ẽ. nrmathaim ciuitas helcane
& samubelis in regione tamnitica
iuxta diospolim HIC ACCES¬
SITADPILATUM ET
PETI CORPuS ihu
agnae quidemio sephiste
dignitatis ad saeculum. sed
maioris apud dñm meriti fuisse
laudatur Vt & periustitiam
meritorum sepeliendo corpori
domini codignus for&. & per
Nobilitatem potentiae saccula¬
ris idemcorpus accipere posset
accedere . &cruci fixi corpus pote¬
nrt impetrarre ETACCEPTO
CORPOREIOSEPHINUOLUT
ILLUDINS INOONE MUNOA
Et ex simplici sepultur dñi
ambitiodiuitum condem¬
natur . quine in tum ulis quidem
possunt carerediuitis possum:
autemiuxta in tellegentiã spitalẽ

Expanded text:
geliis legimus. Cum geliis legimus. Cum autem sero factum esset, venit quidam homo dives ab Arimathia, nomine Joseph, qui a Luca decurio vocatur, etc. Decurio vocatur, quod sit ae, et curiae administrator, qui etiam curialis a procurando munera civilia solet appellari. Ab Arimathia civitate Judaeae, qui exspectabat et ipse regnum Dei. Arimathia ipsa est Ramatha, civitas Helcanae et Samuelis in regione Jamnitica juxta Diospolim. Hic accessit ad Pilatum et petiit corpus Jesu. Magnae quidem Joseph istae dignitatis ad saeculum, sed majoris apud Deum meriti fuisse laudatur, ut et per justitiam meritorum sepeliendo corpore dominico dignus foret, et nobilitatem potentiae saecularis idem corpus accipere posset.accedere, et crucifixi corpus poterat impetrare. Et accepto corpore Joseph involvit illud in sindone munda. Et ex simplici sepultura Domini, ambitio divitum condemnatur, qui ne in tumulis quidem possunt carere divitiis. Possumus autem juxta intelligentiam spiritalem,
Abbreviated transcription (Latin):
tiameamicum & proimũ. & no¬
tosmeos amiseria qUAESECU¬
TACERANTIHÕ AGALILEA
MINIS TRANTES EI
Tonsue tudinis iudaicae fuit
inec ducebantur inculpa
more gentis antiquȩ ut mulie¬
res desubstantia uictum atque
uestitum praceceptorib minis¬
tnrrent. Hoc quia scandalum
facere potenet innationibus.
paulus abiecisse sememorart
Num quid non babemus potesta¬
temsorore smulieres circumdu¬
cendi sicut &ceteriapłi faciuntȩ
ministrabant autem dñ ode sub¬
stantia sua. ut meter& eorũ car¬
nalia cuius illȩ metebał spĩtalia
Nom quodindiger&cibos dñscre¬
atunarum. sedut trpumosten de¬
r& magistrorum. quoduictu
atq uestitu discipuli deberent
essecontenti Seduideamus
quales comites habuerxt
Maria magdalene. aqua septẽ
dae monia eiecenxt. & mariam
ia cobi. & io sephmatrẽ mat̃te ra
suam sororemmariae matrisdñi
& matrem filior um tebedȩi. quȩ
paulo ante regnum liberis postũ¬
larat. & alias quas inceteris euan¬

Expanded text:
ti a me amicum, et proximum et noti a me amicum, et proximum et notos meos a miseria . Quae secutae erant Jesum a Galilaea ministrantes. Consuetudinis Judaicae fuit, nec ducebatur in culpam, more gentis antiquo, ut mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent. Hoc quia scandalum facere poterat in nationibus, Paulus abjecisse se memorat: Nunquid non habemus potestatem, sorores, mulieres circumducendi, sicut et caeteri apostoli faciunt ? Ministrabant autem Domino de substantia sua, ut meterent eorum carnalia, cujus ille metebat spiritualia, non quod indigeret cibis Dominus creaturarum, sed ut typum ostenderet magistrorum, quod victu atque vestitu discipuli deberent esse contenti. Sed videamus quales comites habuerit, Maria Magdalene, a qua septem daemonia ejecerat, Mariam Jacobi, et Joseph matrem, materteram suam sororem Mariae matris Domini, et matrem filiorum Zebedaei, quae paulo ante regnum liberis postularat, et alias quas in caeteris Evan
Abbreviated transcription (Latin):
QUE FIEBANTTIMUE P̃¬
onsoluscenturio glori fica¬
eo erant custodiente sihmsicut
mattheus scribit ui soterre motui
& hisq fiebant timuerunt ualde
dicentes Veredĩ filius eratiste.
Quanta ergo caerita siuda eorũ.
quitot per dñmuistutib factis
tantis in moste illius apparentib:
signis credere respuerunt. & in¬
sensibiliores gentib: glorificare
uel timere contempserunt.
VNde merito percenturionem
fides ecclesia edesignatur. Quae
uel omysteriorum caelestium ꝑ
mostem dñi resenta. continuo
ihm̃ & uere iustum hominem
& uere dĩ filium sinagogatacente
confirmat. Nam &ipse sũma
centenaria quae inflexudigitor
sicut &suprar memonatum est
de sinistra transit indextram.
ecclesiae sacramentis & fidei ap¬
tissime congruit : Cui plege euan
gelium creditũ ꝓterare diuitus
regnum est caeleste promissũ.¬
ERANTAUTẼ IBIMULIE¬
RESMULTEAL ONGEETER
ocest quod ipse d ñs inpsalmo
Lexplicita suae passionis serie :¬
patriquaeritur dicens: Elongas¬

Expanded text:
quae fiebant, timuerquae fiebant, timuercenturio, glorificaeo erant custodientes Jesum sicut Matthaeus scribit, viso terrae motu et his quae fiebant, timuerunt valde dicentes: Vere Dei Filius erat iste . Quanta ergo caecitas Judaeorum, qui tot per Dominum virtutibus factis, tantis in morte ejus apparentibus signis, credere respuerunt, et insensibiliores gentilibus Deum glorificare vel timere contempserunt. Unde merito per centurionem fides Ecclesiae designatur quae, velo mysteriorum coelestium per mortem Domini reserato, continuo Jesum et vere justum hominem, et vere Dei Filium synagoga tacente confirmat. Nam et ipsa summa centenaria, quae in flexu digitorum, sicut et supra memoratum est, de sinistra transit in dexteram, Ecclesiae sacramentis et fidei aptissime cgelium creditum, pro terrae divitiis, regnum est coeleste promissum.Erant autem ibi mulieres multae a longe, etc. Hoc est, quod ipse Dominus in Psalmo explicita suae passionis serie patri queritur, dicens: Elongas
Abbreviated transcription (Latin):
exestimo dũ ipsius moment&
temporis solradios sua elucis
ab scondit necreator is suiuide¬
r&iniuriam : Aut sihone ẽ. ter¬
tia crucifixus. Non dissonat hȩc
iohannes dicens. Enc tautem
panesceuehora fere sexta
Panesceue enim prireparrtio
interp̃tatur Et passi oxp̃iquȩ
est uerȩ paschae prarepanatio.
Ante lucem facta ẽ duannam
principem sacerdotũ noctur¬
no adhuc temporeduceret᷑:
haec merito ab illahora noctis
quaihs̃ ductus ẽ. in annaedomũ
usq adhonrm testiam. sexhorȩ
fusse a iohanne craduntur
Potuit enimfieri ut tresꝑage¬
rentur honce nocturnae. & p̃
panrtione passionis dm̃iusq: ad
horaintestiam diei secundum
io hannem sexhore rectissime
referuntur. Non enimfrus¬
tra adiecit ut dicer&. entenĩ
horr parasceue feresexta. hoc
est pracepantionis Exeo enĩ
coepit passio saluatoris. ex quo ꝑ
salutemundiductus ẽ. iudicandis
CENTURIOAUTEM ET
QUI CUM SOERANTCUS¬
TODIENTESIHM. UISO
TERRAEMOTUETHIS

Expanded text:
existimo, dum ab ipsius momento existimo, dum ab ipsius momento temporis, sol radios suae lucis abscondit, ne creatoris sui videret injuriam. Aut si hora est tertia crucifixus, non dissonant haec Joanni, dicenti: Erat autem parasceve hora fere sexta . Parasceve enim praeparatio interpretatur, et passio Christi quae est vere Paschae, praeparatio ante lucem facta est, dum ad Annam principem sacerdotum, nocturno adhuc tempore duceretur. Nec immerito ab illa hora noctis, qua Jesus ductus est in Annae domum, usque ad horam tertiam, sex horae fuisse a Joanne traduntur. Potuit enim fieri, ut tres peragerentur horae nocturnae, et a praeparatione passionis Domini usque ad horam tertiam diei. Secundum Joannem sex horae rectissime referuntur, non enim frustra adjecit, ut diceret. Erat enim hora parasceve fere sexta, hoc est, praeparationis. Ex eo enim coepit passio Salvatoris, ex quo pro salute mundi ductus est judicandus. Centqui cum eo erant, custodientes Jesum, viso terrae motu et his
Abbreviated transcription (Latin):
non genenlis fuisse resurrectio.
quac omnib: apparer&. sed speci¬
alis ad plurimos ut hiuiderent
quicernere merebantur Quae¬
ritur autem curmarcusdicat.
enrtautemhore testia &crucifix¬
erunteum & iohannes dicit. eral
autempara sceue paschae horx
quasi sexta. Quidamhocscriptorũ
contigis sedicit errore. sed non
mihiuidetur ullam interpolati.¬
onem suscipiendam scripturre.
diuinae. quae abecclesi a ertoto
orbe diffusa in uio labili traditio¬
ne suscipitur. Et neperhoc ca¬
sio detur her&icis non accipiendi
inquib: uoluerint diuina decr&a
Num quid pertot saecula latere
potuittam summae lectioni aut tr¬
nonemendari falsitas in rogata :
quidergodicimus Nisi aut iuxta
marcum iudaeorum uocib: qua
clamarunt crucifige horae testia
crucifiam. Aut eadem horx iudicio
mostiad dictum exsententia uelul
iamcrucifixum uoluit designare :
Et quomodo secundũ iohannem
incruce hone sexta suspensus qđ
exminrbilib: quae accider̃ magis

Expanded text:
non generalis fuisse resurrectio, non generalis fuisse resurrectio, quae omnibus appareret, sed specialis ad plurimos, ut hi viderent, qui cernere merebantur. Quaeritur autem cur Marcus dicat: Erat autem hora tertia et crucifixerunt eum, et Joannes dicit: Erat autem parasceve Paschae hora quasi sexta. Quidam hoc scriptorum contigisse dicit errore. Sed non mihi videtur ullam interpolationem suscipiendam scripturae divinae, quae ab Ecclesia toto orbe diffusa, inviolabili traditione suscipitur. Et ne per hoc occasio detur haereticis, non accipiendi in quibus violaverint divina decreta. Nunquid per tot saecula latere potuit tam summa lectio? aut non emendari falsitas irrogata? Quid ergo dicimus, nisi aut juxta Marcum, Judaeorum vocibus, qua clamarunt Crucifige, hora tertia crucifixum, aut eadem hora judicio morti addictum ex sententia, velut jam crucifixum voluit designare? Et quomodo secundum Joannem in cruce hora sexta suspensus, quod ex mirabilibus, quae acciderunt magis
Abbreviated transcription (Latin):
templum in gressi sunt & obscan¬
dalumeorũ quideiuda eis credi¬
derant legis. exercuerunt cȩri¬
secundũ annum passionis dñida¬
tum est tempus penitentiae
Iliuero in blasphemia perse uenen¬
tes egressi sunt duoursi desiluis
gentium romanorum &lacerarue¬
funt interficientes eam. Etexeo
tempore non hierus alem sca. sed
sp̃italiter aegyptus uocatur & so¬
tus. &iamad caelos
ascendente simul ascendisse
credendisunt. Neq: ulla ractio¬
ne illorum temeritati fides acco¬
modanda. qui eospostea reuersos
incineremacdenuo in monum̃tis
quae pridem patefacta sunt abeis
quib: paulo ante uiui apparuer̃
more mostuorum putant quidã
eẽ. reclusos Quomodo lazaris
mostuus resurrexit. sic& multa
corpones corum resurrexeruN
Vt dñmostenderent resurgen¬
tem: Et tamencum monum̃ta
apesta sint. Non ante surrexer̃
quam dñs resurger&. ut esset
primogenitus resurrectionis
exmortuis . Quando uero dicit᷑
apparuerunt multis. ostendit᷑

Expanded text:
templum ingressi sint et ob scantemplum ingressi sint et ob scandalum eorum, qui de Iudaeis crediderant, legis exercuerint caerisecundum annum passionis Domini datum est tempus poenitentiae. Illi vero in blasphemia perseverantes, egressi sunt duo ursi de silvis gentium Romanarum, et laceraverunt interficientes eam, et ex eo tempore, non Jerusalem sancta, sed spiritualiter Aegyptus vocatur et Sotuis, etiam ad coelos ascendente simul ascendisse credendi sunt. Neque ulla ratione illi temeritati fides accommodanda, qui eos postea reversos in cinerem, ac denuo in monumentis, quae pridem patefacta sunt ab eis, quibus paulo ante vivi apparuerunt, more mortuorum putant quidam esse reclusos. Quomodo Lazarus mortuus resurrexit, sic et multa corpora sanctorum resurrexerunt, ut Dominum ostenderent resurgentem, et tamen cum monumenta aperta sint, non ante surrexerunt, quam Dominus resurgeret, ut esset primogenitus resurrectionis ex mortuis. Quando vero dicitur: Apparuerunt multis, ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
uelum scis sum est & ingredia¬
mur atrium dĩ tamen secr& a eiꝰ
& uniuersamysteria quae caeles¬
ti hierusalem clausa r&inent᷑
scire non possumus
ETTERRAMOTA EST
Nuxta illud quod scriptum ẽ
inaggeo Ad hd cego semel¬
mouebocaelũ & temom &ueni¬
et desideratus cunctis gentib
ut aboriente & occidente uemiaN
& recumbant cum abraham &isaio
&IACOB ETPETRESCIS SESUS
nis uel dun corda gentilium
siue petrre uniuersa uaticinia ꝓphe¬
tarum qui & ipsia petraex p̃ocũ a pos¬
tolis petrȩ uocabulum susceperad
Vt quic quidin eis dunelegis uelami¬
naeclaudebatur scissum pater&
sepulchra extrinsecus de¬
albata quae intus plena sunt ossi¬
b mostuorum Ideo sunta pesta
utegrederentur dehis qui prius
in infidelitate mostuenant: &ccum
resurgente xpõatq: uiuente ui¬
hierus alem. Porro secundũ lite¬
nrmnulli uiolentum esseuideat᷑.
mostuo saluatore appellare hie¬
rusalem scãm ciuitatem. cũ usq
ad destructionem eius semꝑ apł

Expanded text:
velum scissum sit, et ingrediavelum scissum sit, et ingrediamur atrium Dei, tamen secreta ejus et universa mysteria, quae coelesti Hierusalem clausa retinentur, scire non possumus. Et terra mota est. Juxta illud quod scriptum est in Aggeo: Adhmouebo caelum et terram et ueniet desideratus cunctis gentibus, ut ab oriente et occidente ueniant et recumbant cum Abraham, Isaac et Iacob. et petrae scissae a corda gentilium; siue petrae uniuersa uaticinia prophetarum, qui et ipsi a petra Christo cum apostolis petrae uocabulum susceperunt, ut, quicquid in eis duro legis uelamine . claudebatur, scissum pateretsepulchra extrinsecus dealbata, quae intus plena sunt ossibus mortuorum, ideo sunt aperta, ut egrederentur de his, qui prius in fidelitate mortui erant, et cum resurgente Christo atque uiuente uii. porro secundum litteram nulli uiolentum esse uideatur mortuo saluatore appellari Hierusalem sanctam ciuitatem, cum usque ad destructionem eius semper apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
Velum templiscissum .ẽ. &om¬
nialegis sacramenta quae prius
tegebantur prodita sunt. atq
ad gentilium populum traensier
neuangeliocuus saepe facimus
mentionem superliminare
templimfinitae magnitũ dinis
fnactum eẽ atq diuisum legim:
Iosephusquoq refest uistũtes
angelicas pracesides quandam
templitunc parites conelamasse¬
Tran seamus ex his sedibus
uaerendum est quodue
lum templiscis sum est. ex¬
&terias aninterius
Sed mihiuidecuf in passione dñi
illud uelum esse conscissum. Quod
intemploforis positum fuit : & ap¬
pellabatur exterius. ut significa¬
r&. quianuncexpasteui demus
& expaste cognoscimus . Cũ autẽ
uenerit quod perfectum . ẽ. tunc
etiam uelum. Interius disrũpen¬
dum. Vt omnia quaen uncnobis
abscondita sunt dom̃usdĩ sacna¬
menta ui deamus. Quid signifi¬
cent duo cherubim. quidoncu¬
lum quiduas aureum in quoman¬
na reconditum fuit. Nuncenim
perspeculum uidemus inimagi¬
nem Etrum historiae nobis

Expanded text:
. Velum templi scissum est, et om. Velum templi scissum est, et omnia legis sacramenta, quae prius tegebantur prodita sunt, atque ad gentilium populum transierunt. In Evangelio, cujus saepe facimus mentionem super liminare templi infinitae magnitudinis, fractum esse atque divisum legimus. Josephus quoque refert virtutes angelicas praesides quondam templi tunc pariter conclamassetranseamus ex his sedibus. Quaerendum est utrum velum templi scissum est, exterius an interius. Sed mihi videtur in passione Domini, illud velum esse conscissum, quod in templo foris positum fuit, et appellabatur exterius, ut significaret quia nunc ex parte videmus, et ex parte cognoscimus. Cum autem venerit quod perfectum est, tunc etiam velum interius disrumpendum, ut omnia quae nunc nobis abscondita sunt, domus Dei sacramenta videamus. Quid significent duo cherubim, quid oraculum, quid vas aureum, in quo manna reconditum fuit. Nunc enim per speculum videmus in imagine, et cum historiae nobis
Abbreviated transcription (Latin):
lereanimami eamame. sed ego
pono eama meipso ut rursum ac¬
cipiam eam: Lignum aduersus¬
lignum. & manus patenter extin¬
duntur aduersum manus in conti¬
nenter extensas. prosolutis & re¬
missis pncebentur clauis confixȩ
Prohisq: eiecerunt adam . pnre¬
bentur manus qua e or bem terrȩ
complecterentur & reuocent᷑
Prohumilitate exaltatio. Pro
suaui &perniciosogustu. suscipit᷑
fellis gustus. & mors promoste
mutatur. tenebrae. protene:¬
bris. sepultura. prosepulturx
Resurrectio proresurrectione
Hae comnia cum quaedã erga
nos ẽ dĩ & medicina in firmitatis
Ocinditur uelum templi
Sutarchatẽstamenti &om
inia legis sa oramenta quae tege¬
bantur appareant. atq ad po¬
pulum t̃ranseant nationum
ANte & enim dictum fueroot
Notus iniuda eads̃. Inisra hel mag¬
numnomeneius. Nunc autem
ex altare supercaelos ds̃ & super
tua : Et in euangelio. prius dix̃
iniuamgentium neabieritis. post
passionem uero suam. Euntes
inquit docete omnes gentes

Expanded text:
lere animam meam a me; sed ego lere animam meam a me; sed ego pono eam a me ipso, et rursum accipiam eam lignum et manus patienter extenduntur aduersum manus incontinenter extensas: pro solutis et remissis praebentur clauis confixae, pro his quae eiecerunt Adam praebentur manus quae orbem terrae conplectantur et reuocent. pro humilitate exaltatio, pro suaui et pernicioso gustu suscipitur fellis gustus et mors pro morte mutatur, tenebrae pro tenebris, sepultura pro sepultura, resurrectio pro resurrectione. haec omnia cura quaedam erga nos est dei et medicina infirmitatis Scinditur velum templi, ut arca testamenti et omnia legis sacramenta, quae tegebantur, appareant, atque ad populum transeant nationum. Ante etenim dictum fuerat: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus . Nunc autem: Exaltare super caelos Deus, et super tua . Et in Evangelio prius dixit: In viam gentium ne abieritis . Post passionem vero suam: Euntes, inq
Abbreviated transcription (Latin):
Iuda ei quippe ipsienantacetum.
de genenantes auinopatriarha¬
rum et prophetarum. tamqua
deplenouase de iniquitate mundi
huius impleti. Corhabentes uel¬
ut spongiam cauernosis quodam¬
modo atq: tostuo sislatibulis fnru¬
dulentum. Hysopum cuicirum¬
posuerunt spongiam aceto plenã
qnmerba esthumilis & pectus
purgat. ipsius xp̃ihumilitatem
congruenter accipimus quã circũ¬
dederunt & secircum uenisse
putauerunt : Vnde illud inpsil¬
mo Aspaerges me brsopo & mun¬
dabor. Xp̃inamq: humilitate mun¬
damur. quia nisihumiliasset se¬
metipsum factus oboediens usq
admostemcrucis. Nonutique
sanguis eius inpeccator ũ remissi¬
onem hocest in nnam mundatio¬
nem fuis s&ceffusus Perarundinẽ
uero cuiin posita est spongia. scrip¬
tun significatur quae implebat᷑
hocfacto Sicut enim linguadi
uel greca. uellatina uel alia quae¬
lbet sonum significans quilingua
promitur si carundo dicipotest
litter. quodarundine scribitus
IHSAUTẼ ITERŨCLA MANS

Expanded text:
udaei quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino patriarcharum et prophetarum, tanquam de pleno vase de iniquitate mundi hujus impleti, cor habentes velut spongiam cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum cui circumposuerunt spongiam aceto plenam quoniam herba est humilis et pectus purgat, ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus, quam circumdederunt et se circumvenisse putaverunt. Unde illud in Psalmo: Asperges me hyssopo et mundabor. Christi namque humilitate mundamur, quia nisi humiliasset semetipsum factus obediens patri usque ad mortem crucis. Non utique sanguis ejus in peccatorum remissionem, hoc est, in nostram mundationem fuisset effusus. Per arundinem vero, cui imposita est spongia, scriptura significatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur, vel Graeca vel Latina, vel alia quaelibet, sonum significans, qui lingua promitur, sic arundo dici potest littera, quod arundine scribitur. autem iterum clamans
Abbreviated transcription (Latin):
racudulenta promissio. Quidẽ
plus decrucedescendere an
Mde sepulchro mostuum surge¬
rec Resurrexit & noncreditis ei
etiam sidecruce descender& simi¬
liter non creder&is. Sed mihiui¬
detur. hoc dae monesimitari. Sta
timut crucifixus ẽ dñs senseruN
uistutemcrucis. & intellexerunT
frcctas. eẽ uiressuas. &ho caguNt
ut decruce descendat Sed dñs
sciens aduersarior ũ insidias. po¬
manet inpatibulo ut diabolum.̃
destruat ETLATRONES
QUI GRUCIFIXERANTCŨ
EO IN PROPERABANTET
icpertropum quia ppellat᷑
si lemsis prouno latrone
uterq: dicitur blasphemasse
Lucas uero adserit quod altero
blasphemante : alter increpauit.
blas phemantem. & confessus ẽ. des

Expanded text:
Fraudulenta promissio, quid est Fraudulenta promissio, quid est plus, de cruce descendere, an de sepulcro mortuum surgere? Resurrexit et non creditis ei, etiam si de cruce descenderet, similiter non crederetis. Sed mihi videtur hoc daemones immittere, statim enim ut crucifixus est Dominus, senserunt virtutem crucis, et intellexerunt fractas esse vires suas, et hoc agunt, ut de cruce descendat, sed Dominus sciens adversariorum insidias, permanet in patibulo, ut diabolum destruat. Et latrones qui crucifixi erant cum eo, et improperabant ei. Hic per tropum qui appellatur σύλληψις pro uno latrone uterque dicitur blasphemasse. Lucas vero asserit quod altero blasphemante, alter increpavit blasphemantem, et confessus es
Abbreviated transcription (Latin):
laudis intuitir qualibet minus dig. ł¬
na intentiones aeculo abrenuntiaN.
Non in merito blasphematoris
& sinistrilatronis mentẽ & actus
imitantur. dequalibus dic̃ apłs
Sitradidero corpus meũ ut ardea.
sidedero omnes facultates meas
incibos pauperum. sialiamulta fe¬
cero. caritatemautemnonhabea
nihil mihi prodest : Atuerobeati
qui persecutionem patiuntur
propteriustitiam. qrimipsorũ
est regnum caelorum
PRAETEREUNTESAUTG̃
BLASPHEMABANTEUM
MOTENTESCAPITASTA
Slasphemabant quia pnret̃:¬
guediebantur uiã . & in uero
itinere scriptunrum ambulare
nolebant. Mouebant capita. quia
iam ante mouerant pedes & ñsta¬
bant supra petrrm. SIMILITER
ETPRINCIPES SACERDOTŨ
CŨSCRIBISDICEBANT. ALI¬
Itiam nolentes confitent᷑
Escribae & pharisaei. quod
alios saluos fecerit Itaq: unr uos
condemnat sententia. Qui enim
alios saluos fecit. siuellet & seipsũ
saluare potenri DESCENDAT
NUNCDECRUCEE TCREMONCI

Expanded text:
laudis intuitu, vel qualibet minus diglaudis intuitu, vel qualibet minus digna intentione, saeculo abrenuntiant, non immerito blasphematoris et sinistri latronis mentem et actus imitantur. De qualibus dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia multa fecero, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . At vero beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Praetereuntes autem blasphemabant eum, moventes capita sua, etc. Blasphemabant, quia praetergrediebantur viam, et in vero itinere scripturae ambulare nolebant, movebant capita, quia jam ante moverant pedes et non stabant supra petram. Similiter principes sacerdotum cum scribis dicebant, Etiam nolentes confitentur scribae et pharisaei, quod alios salvos fecerit, itaque vos vestra condemnat sententia. Qui enim alios salvos fecit, si vellet, et seipsum salvare potera. Descendat nunc de cruce, et credimus ei.
Abbreviated transcription (Latin):
set adiunxit Propter quod &ds̃
illum ex altauit. & don auit illi nom̃
quodest superomne nomen & cr̃
Nam quodhoc nomen ebrarice grece:
&latine scriptum erat. hoc est qđ
idema postolus subsecutus ad nectit
tres linguae ibi praceceterisemine:¬
bant. Haebrea. propteriuda eos
in legegloriantes. Greca. propt̃
gentium sapientes. Latina propt̃
romanos multis ac peneomnibus
iam tuncgentibus imperantes
Velintnolintergo iuda ei omne
mundiregnum. omnismundana
sapientia. omnia diuinae legissa¬
cixmenta testantur. Quia d ñsrex
iudaeorum est hoc . ẽ. imperator
credentiũ & confitentium dnm̃.
TUNCORUCIFTXISUN TCU
EOGTOUOLATRONES
atrones quicũ dño sunt hinc
inde crucifixi. significant eos qui
subfide & confession ex p̃iuelagonẽ
mastrrii uel qui continentia e asti¬
oris instituta subeunt Sed quot¬
quot haec proae terna solũ cȩlesti¬
que gloria gerunt. hi profecto
dextrilatronis merito & fidede¬
signantur. At quiuelhumanae

Expanded text:
set, adjunxit: Propter quod et Deus set, adjunxit: Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen, etc. . Nam quod hoc nomen Hebraice, Graece et Latine scriptum erat, hoc est quod idem Apostolus subsecutus adnectit:tres linguae ibi prae caeteris eminebant: Hebraea, propter Judaeos in lege gloriantes; Graeca, propter gentium sapientes; Latina, propter Romanos, multis ac pene omnibus jam tunc gentibus iVelint nolint, ergo Judaei, omne mundi regnum, omnis mundana sapientia, omnia divinae legis sacramenta testantur, quia Jesus rex Judaeorum est, hoc est, imperator credentium et confitentium Dominum. Tunc crucifixi sunt cum eo et duo latrones, Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi, significant eos qui sub fide et confessione Christi, vel agonem martyrii, vel continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quotquot haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito et fide designantur. At qui, vel humanae