comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tare tenuiores. Hanc ergo consuetudinẽ benignitatis largitioni
murierũ longe antepono.hec est grauium aiq magnorũ pro-
prium iustorum opus est alere paupes ac redimere captiuos
cum apud in uistos sequi hec fatiant graues et magni appel¬
lentur his enim mayime laudis est bñfacere quos nemo spe¬
tauit esse facturos. Nam qui bonum facit uel consanguineo:
uel proximo uel amico aut nullã aut certe nõ magnã laudẽ
meretut qr facere debet sitq impius ac de testabilis nisi fecerit
id qd̾ aheo et natura :p̃a. et necessitudo exigit: et si facit niõ ta
ꝗlorie assequende q reprehensioni uitande gr̃a facit. Qui aũt
facit alicno et ignoto is uero dignus est laude. quoniã ut facẽt
sola ductus est Sumanitate lbĩ ergo iustitia est ubi ad bñfaciẽ¬
dum nocessi cans uinculũ nullum est. hoc igitur officiũ beni¬
gnitatis. nec an tepotiere quidem largitionĩ iunerũ debuit

Expanded text:
tari tenuiores. hanc ego consuetudinem benignitatis largitioni tari tenuiores. hanc ego consuetudinem benignitatis largitioni munerum longe antepono, haec est grauium hominum atque magnorum. proprium igitur iustorum opus est alere pauperes ac redimere captiuos, cum aput iniustos, si qui haec faciant, graues et magni appellentur: iis enim maxime laudis est bene facere quibus nemo sperauit esse facturos. nam qui bonum facit uel consanguineo uel proximo uel amico, aut nullam aut certe non magnam laudem meretur, quia facere debet sitque impius ac deteid, quod ab eo et natura ipsa, et necessitudo exigit; et si facit, non tam gloriae assequendae, quam reprehensionis vitandae gratia facit. Qui autem fecit alieno, et ignoto, is vero dignus est laude; quoniam, ut faceret, sola ductus est humanitate. Ibi ergo justitia est, ubi ad benefaciendum necessitatis vinculum nullum est. Hoc igitur officium benignitatis ne anteponere quidem largitioni munerum debuit,
Abbreviated transcription (Latin):
illa hosctalitas malitia ẽẽt. Tu mihi ꝑ omẽs portas cirtũ curses
ut aduenientes populorũ aiq urbium principes domũ tuam ĩuites
ut peos apud ciues eorum potentiã consequate. uelisq te iustum et
humanũ et hospitalem uideri cum studeas utilitati tue. Uerũ hoc
ille nõ pocius incaute. Quid enim minus in Ciceronẽ conuenit:
Sed ignorantiã ueri uiris prudens: ac sciens in hos se laqueos in-¬
duxit. Qđ ut ei possit ignosci testificatus est nõ adueram iusticiã
quam nõ teneat precẽpta se dare. sed adumbrã imaginẽq iu¬
sticie. Ignostendum est ĩgitur umbratico et imaginario prece¬
prori nec abeo ueritus exigenda est: qui se nescitẽ fateatur. Ca¬
otiuorum redemptio mãgnũ atq precdarum iustitie munus
est. Quod idem ip̃e Tullius approbauit. Aiq hec benignitas ĩ¬
quit etiam rei.pu. est utilis redimi esetuitute captos locuple¬

Expanded text:
illa hospitalitas malitia esset? tu mihi per omnes portas circumcurses, illa hospitalitas malitia esset? tu mihi per omnes portas circumcurses, ut aduenientes populorum atque urbium principes domum tuam inuites, ut per eos aput ciues eorum potentiam consequare, uelisque te iustum et humanum et hospitalem uideri, cum studeas utilitati tuae ? uerum hoc ille non potius incaute, — quid enim minus in Ciceronem conuenit? — sed ignorantia ueri iuris prudens ac sciens in hos se laqueos induit. quod ut ei possit ignosci, testificatus est non ad ueram iustitiam, quam non teneat, praecepta se dare, sed ad umbram imaginemque iustitiae. ignoscendum est igitur umbratico et imaginario praeceptori uec ab eo ueritas exigenda est qui se nescire fateatur. — captiuorum redemptio magnum atque praeclarum iustitiae munus est, quod idem ipse Tullius adprobauit. atque haec benignitas inquit etiam rei publicae est utilis, redimi e seruitute captos, locuple
Abbreviated transcription (Latin):
et in corrugta ꝑmanserint. ꝑmanent aut nõ aliter:q si prestẽ¬
rur his hom̃ibus. qui praodesse nullo mõ possurit. At ille in recipiẽ¬
dis illustribus nihil spectauit aliud nisi utilitatẽ tiec dissimulauit
homo ingęniosus. quid exeo cõmodi sꝑaret.Ait enim quid faccat
potentẽ apud extoros futurũ ꝑ gram principũ quos sibi hospitii
et amicnẽ iure cõstrinxerit. Oq multis aroumentis. Cice ronis
in constãtia si id agerem coargui posset: nec tam nr̃isq siuis uer¬
bis refelleretut.Ioem quippe ait ut quisq maxime ad suum cõ¬
modum referat quecũq agit. ita nominẽ esse uirũ honũ Idẽ
etiam negat simplicis. et aꝑ̃ti hortũs esse ambire simulare al. ꝗd
et pretendere. aliud agere uideri. cum aliud agat prestare se
alteri fingere qđ sibi prestet: sed maliciosi pocius: et astuti et
falacis et subdoli. Quõ ergo defendetut quominus ambicios a

Expanded text:
et incorrupta permanserint, permanent autem non aliter quam si praestenet incorrupta permanserint, permanent autem non aliter quam si praestentur iis hominibus qui prodesse nullo modo possunt. at ille m recipiendis lnlustribus nihil spectauit aliut nisi utilitatem nec dissimulauit homo ingeniosus quid ex eo commodi speraret. ait enim, qui id faciat, potentem aput exteros futurum per gratiam principum, quos sibi hospitii et amicitiae iure constrinxerit. o quam multis argumentis Ciceronis inconstantia, si id agerem, coargui posset! nec tam nostris quam suis uerbis refelleretur. idem quippe ait, ut quisque maxime ad suum commodum referat quaecumque agit, ita minime esse uirum bonum. idem etiam negat simplicis et aperti hominis esse ambire, simulare aliquid et praetendere, aliut agere uideri, cum aliut agat, praestare se alteri fingere quod sibi praestet, sed malitiosi potius et astuti et fallacis et subdoli. quomodo ergo defenderet quominus ambitiosa
Abbreviated transcription (Latin):
quod si uerum et iustum opus. Ita nos oportet cum proxiõ uiuẽ
dum mõ sciamus illud ad hominẽ. hoc ad deum ꝑtinere.preci¬
pua igitur uirtus hospitalitas. quod pħi quoq aiunt: sed eam
detorquẽt auera iusticia et ad tõmocum rapiunt. Recte ĩꝗt
Cicero al heofrasto estlaudata hospitalitas. et enim ut mibi ꝗ¬
dem uidetur ualde decorum patere domos hominũ illustriũ
hospitibus illustris. Eodem modo rursus errauit: quo tum cum
idoneis ẽẽ diceret largietidum. Non enim iusti et sapientis uiri
domus illustrib debet patere. sed humilibus: et abiectis. Nam
illustres illi ac potentes. nulla re possunt indigere: quos opuletitia
sua et minuit et honorat. Hihil autẽ auiro iusto faciendum
est nisi qđ sit bñficium. Bñficium autẽ si refert interit atq fi¬
nitur. Nec enim possumus id hr̃e integrum cuius preciũ nobis
ꝑsolutum est. In his itaq bñficiis iusticie tõ uersatur que salua

Expanded text:
quod sit uerum et iustum opus: ita nos oportet cum proximis uiuere, quod sit uerum et iustum opus: ita nos oportet cum proximis uiuere, dummodo sciamus illut ad hominem, hoc ad deum pertinere. praecipua igitur uirtus hospitalitas, quod philosophi quoque aiunt, sed eam detorquent a uera iustitia et ad commodum rapiunt. recte inquit Cicero a Theophrasto est laudata hospitalitas. est enim, ut mihi quidem uidetur, ualde decorum patere domus hominum inlustrium hospitibus inlustribus. eodem modo rursus errauit quo tum, cum idoneis esse diceret largiendum. non enim iusti et sapientis uiri domus inlustribus debet patere, sed humilibus et abiectis: nam inlustres illi ac potentes nulla re posssua et munit, et honorat. Nihil autem a viro justo faciendum est, nisi quod sit beneficium. Beneficium autem si refertur, interit, atqnitur: nec enim possumus id habere integrum cuius pretium nobis persolutum est. in iis itaque beneficiis iustitiae ratio uersatur quae salua
Abbreviated transcription (Latin):
Ec est illa ꝑfecta iusticia que custodit humanã de qua
pħi loquutur societatem. hic diuitiarum maxius et ue¬
Srissimus fructus nõ uti opibus ad propriã unius uoluptatẽ. sed
Sad multorũ salutem nõ ad pñtem suum fructũ sed ad iusticiã
que sola nõ interit. Tenendũ est igitur omnio ut ab officio mi
deo expectanda est solo. Ham si ab homie expectes iam nõ hũa¬
nitas erit illa sed bñficii feneratio. Hec põt uideri bñ meruisse
qui quod facit nõ alteri.sed sibi prestat. et tam̃ redit ut quod x¬
alteri quisq prestiterit nibil ab eo cõmodi sperans uere sibi p̾stet
qr itierredẽ capiet adeo.Item deus precipit. ut si quando cenam¬
pauerimus eos in conuĩctum adhibeamus. qui reuocare nõ possint:
et uicem reddere ut om̃is actus uite nr̃e nõ careat misericordie mu¬
nere.Hec tamen quisq interdictũ sibi putet aut coĩonem cum
amicis. aut caritatem cũ proximis. sed notum nobis deus fecit

Expanded text:
ec est illa perfecta iustitia quae custodit humanam de qua philosophi locuntur societatem, hic diuitiarum maximus ac uerissimus fructus est, non uti opibus ad propriam unius uoluptatem, sed ad multorum salutem, non ad praesentem suum fructum, sed ad iustitiam, quae sola non interit. tenendum est igitur omni modo ut ab officio misdeo est expectanda solo. nam si ab homine expectes, iam non humanitas erit illa, sed beneficii faeneratio, nec potest uideri bene meruisse qui quod facit non alteri, sed sibi praestat. et tamen res eodem redit, ut quod alteri quisque praestiterit nihil ab eo commodi sperans, uere sibi praestet, quia mercedem capiet a deo. item deus praecipit ut si quando cenam parauerimus, eos in conuictum adhibeamus qui reuocare non possint et uicem reddere, ut omnis actus uitae nostrae non careat misericordiae munere. nec tamen quisquam interdictum sibi putet aut communione cum amicis aut caritate cum proximis, sed notum nobis deus fecit
Abbreviated transcription (Latin):
et homibus quasi comunis domus. Si ergo est constritus ut do¬
mus nec ip̃e deus est: nec clemento que sunt pres eius ꝗa noq
domus hr̃e dominũ sui põt neq illa de quib dornus cotis:ot
Non tantũ igitut ueritate. sed etiam uerbis suis reuincuntu
Sicut eni domus inusum habitãdi facta ꝑse tubil sentit do¬
minoq subiecta est. qui eam fecit aut incolit. Ita mũdus ꝑ
se nihil sentiens factori deo subiaret:qui eum inusũ sui fecit:¬

Expanded text:
et hominibus quasi communis domus. Si ergo est constructus, ut doet hominibus quasi communis domus. Si ergo est constructus, ut domus, nec ipse Deus est, nec elementa, quae sunt partes ejus; quia neque domus habere dominium sui potest neque illa de quibus domus constat. non tantum igitur ucritate, sed etiam uerbis suis reuincuntur. sicut enim domus in usum habitandi facta per se nihil sentit dominoque subiecta est, qui eam fecit aut incolit, ita mundus per se nihil sentiens factori deo subiacet, qui eum in usum sui fecit
Abbreviated transcription (Latin):
nauis. est ergo aliquis artifex mũdi deusset seorsum erit mũd
qui factus est. seorsum ille qui fecii.tam illud q repugnãs et ab¬
surdum ꝙ cum celestes ignes: ceteraq mũdi elements deos esse
affirment. Item mũdu ip̃m deum dicunt. Quõ põt exmul¬
torum deorũ aceruo unus deus confici: Sed astra dii non sũt
mũdus ergo nõ estdeus. sed domiciliũ deorũ est. Si uõ mũdus
deus estergo omĩa illa que sunt meo dii nõ sunt: sed dei mẽbra
que utiq solidi nomen accipe nõ possunt.Nec enim recte quis
dixerit mẽbro hominis unius multos homiẽs esse. sed tam̃ non
est similis comꝑatio animalis et mũdi. Animal enimquia sen¬
su preditũ est: etiã membra eius hñt sensum. nec nisi acorpore
diuulsa brutescunt. Cum igitur rei similitudiẽ oerirmũdus
nimirum ip̃i docent: cum factũ esse nõ diffitentur ut esset. diis

Expanded text:
nauis. est ergo aliquis artifex mundi deus et seorsum erit mundus nauis. est ergo aliquis artifex mundi deus et seorsum erit mundus qui factus est, seorsum ille qui fecit. iam illut quam repugnans et absurdum, quod cum caelestes ignes ceteraque mundi elementa deos esse adfirment, idem mundum ipsum deum dicunt! quomodo potest ex multorum deorum aceruo unus deus confici? si astra dii sunt, mundus ergo non deus, sed domicilium deorum est. si uero mundus deus est, ergo illa omnia quae sunt in eo non dii sunt, sed dei membra, quae utique sola dei nomen accipere non possunt.. nec enim recte quis dixerit membra. hominis unius multos homines esse. sed tamen non est similis comparatio animalis et mundi. animal enim quia sensu praeditum est, etiam membra eius hdivulsa, brutescunt. Cujus igitur rei similitudinem gerit mundus? Nimirum ipsi docent, cum factum esse non diffitentur, ut esset diis
Abbreviated transcription (Latin):
qr mortalis est homo mortalis sit et mũdus necesse est nec tantũ
mortalis sed et ꝯmrĩibus morbis passionibusq subiectus: et e cõtrario
si deus est mũdus et preseius utiq ĩmortalos sunt. Ergo et homo deꝰ
est qr parsest ut dicins mũdi.Si homo ergo uimenta et pecudes et
cetera genera bestiarum.et auium. et piscium quãdo et illa eodẽ
modo sentiunt et mũdi ꝑtes sunt. At hoc tollerabile est.Nam et
hec colunt egiptii. Sed reseo ꝑuenit ut et rane et culices. et for¬
mice dii esse uideatu: qr et ip̃is mest sensus. et exꝑte mũdi sũt.
Ita semꝑ argumẽta exfalso petita ineptos et absurdos exitus bñt
Quidq iidem ipsi aiunt deorum et hominũ causs mundum
esse constructũ quasi comunẽ domũ: ergo mundus nec deus
est nec animans. si cõstructus est. Animans enim nec cõstruit᷑
sed nascitur. et si est edifficatus. sic̃ utiq tanqͣ domus. tanq̃

Expanded text:
quia mortalis est homo, mortalis sit et mundus necesse est; nec tantum quia mortalis est homo, mortalis sit et mundus necesse est; nec tantum mortalis, sed et omnibus morbis et passionibus subjectus. Et e contrario: Si Deus est mundus, et partes ejus utique immortales sunt; ergo et homo Deus est, quia pars est ut dicitis mundi. Si homo; ergo et jumenta, et pecudes, et caetera genera bemodo sentiunt et mundi partes sunt. at hoc tolerabile est; nam et haec colunt Aegyptii. sed res eo peruenit ut et ranae et culices et formicae dii esse uideantur, quia et ipsis inest sensus et ex parte mundi sunt. ita semper argumenta ex falso petita ineptos et absurdos exitus habent. quid quod idem ipsi aiunt deorum et hominum causa mundum esse constructum quasi communem domum? ergo mundus nec deus est nec animans, si constructus est: animans enim non construitur, sed nascitur, et si est aedificatus, sic utique tamquam domus, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
pars hẽat sensum. Igitur quia homo sensibilis est: etiã mundo cuius
pars homo est inesse sensum: propositiones ꝗdem uere sunt: et sensibi¬
le esse quod sensu preditum gignat et hr̃e sensum cuisis ꝑs aucta sensu
sit. sed assumptiones false quibus argumẽta concludunt: quia neq
mundus generat hominẽ neq homo mũdi pars est. Nam hoĩem
aprincipio idem deus fecit: qui et mundũ et nõ est mundi ꝑs homo
sicut corporis mẽbrum põt eni mundus esse sine homine sicut
urbs et domus. At qui ut domus unius hominis habitaculi m est
et urbs unius populi sic̃ et mundus domiciliũ tocius generis hu¬
mani et aliud est quod incolitur aliud quod incolit. Sed illi dum
student id quod falso susceꝑant cõfirmare. et sensibilẽ esse mũdu
et deum argumentorũ suorũ consequenitã nõ uiderunt. Ham
si mundi pars est homo et sensibilis est mũdus qr homo sentit ergo

Expanded text:
pars habeat sensum; igitur quia homo sensibilis est, etiam mundo, cujus pars habeat sensum; igitur quia homo sensibilis est, etiam mundo, cujus pars homo est, inesse sensum. Propositiones quidem verae sunt, et sensibile esse, quod sensu praeditum gignat, et habere sensum, cujus pars sensu aucta sit: sed assumptiones falsae, quibus argumenta concludunt, quia neque mundus generat hominem, neque homo mundi pars est. Nam hominem a principio idem Deus fecit, qui et mundum: et non est mundi pars homo, sicut corporis membrum; potest enim mundus esse sine homine, sicut urbs, et domus. Atqui ut domus unius hominis habitaculum est, et urbs unius populi; sic et mundus domicilium totius generis humani. Et aliud est, quod incolitur, aliud quod incolit. Sed illi, dum student id, quod falso susceperant, confirmare, et sensibilem esse mundum, et Deum, argumentorum suorum consequentia non viderunt. Nam si mundi pars est homo, et sensibilis est mundus, quia homo sentit: ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ẜlmili modo si terra quã calcanius quã subigimus et colimus
ad uictum deus nõ est nec campi quidem ac montes dii erunt.
Sihĩnõ sunt ergo ne telluis quidem uniuersa deus uideri põt. Item
si aqua que seruit animãtibus adusum hibendi. aut lauandi. deus
nõ est. ne fontes quidem exquibus aqua profluit.Si forites nõ sunt ne
oflumina quidem que de fontib colligũtur.Si flumina quoq: dii
nõ suntsergo mare quod exfluminibus constat deus hr̃i non põt.O
si neq celum neq terra neq mare. que mũdi ptes sunt dii esse possũt.
ergo ne muridus ꝗdem totus est quẽ iidem ipsi stoici. et animantem
et sapientẽ esse contendunt. et propterea deum ĩquo tam ĩconstãtes
fuerimt: ut nibil ab his dictum sit: quod nõ abiisdem fuerit euer¬
sumti. Sic enim argumẽtantur fieri non posse ut sensu careat qđ
sensibilia exse generat. Mundus autem generat hominẽ qui ẽ sesu
preditus. ergo et ip̃m esse sensibilẽ. Item sine sensu esse nõ posse. cuiꝰ

Expanded text:
mili modo si terra quam calcamus, quam subigimus et colimus ad victum, deus non est, nec campi quidem ac montes dii erunt; si hi dii non sunt, ergo nec tellus universa deus videri potest. Item si aqua quae servit animantibus ad usum bibendi aut lavandi deus non est, nec fontes quidem ex quibus aqua profluit. Si fontes dii non sunt, nec flumina quidem quae de fontibus colliguntur. Si flumina quoque dii non sunt, ergo mare quod ex fluminibus constat deus haberi non potest. Quod si neque coelum, neque terra, neque mare quae mundi partes sunt, dii esse possunt, ergo nec mundus quidem totus Deus est, quem idem ipsi Stoici et animantem et sapientem esse contendunt, et profuerunt, ut nihil dictum sit ab his quod non ab iisdem fuerit eversum. Sic enim argumentantur: Fieri non posse, ut sensu careat, quod sensibilia ex se generat. Mundus autem generat hominem, qui est sensu praeditus; ergo et ipsum sensibilem esse. Item: Sine sensu esse non posse, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
sconsecratos esse post obitum suꝑstinosi ergo qui multos ac falsos Ø¬
deos colunt. Hos autẽ religiosi qui uni et uero deo supplicamus. De iitate¬

Expanded text:
consecratos esse post obitum; superstitiosi ergo qui multos ac falsos consecratos esse post obitum; superstitiosi ergo qui multos ac falsos deos colunt. Nos autem religiosi, qui uni et vero Deo supplicamus. CA
Abbreviated transcription (Latin):
exprimere diximus nomen religionis abiunculo piettitis ẽẽ deductũ
ꝙ homitiẽ sibi deus religauerit: et pietate constrinxerit: qr nos seruire
ei. ut domino et obsequi ut patri necesse est. Melius ergo id nomen Lu¬
cretius interpretatus est. qui ait religionum se nodos soluere. suꝑsti¬
ciosi autẽ uocatitur: nõ qui filios suos suꝑstites optant. Omnes enim
optamus sed aut qui suꝑstitem memoriã defuncturũ colunt: aut ꝗ
parentibus suis suꝑstites colebant imagines eorum domi tanq̃ deos
penates.Ham qui nouos sibi ritus assumebant: ut deorum uice mor¬
tuos honorarent: quos ex hom̃ibus incelum receptos putabant: hos
suꝑsticios uocabant. Eos uõ qui publicos et antiquos deos colerent
religiosos nomĩabant. Unde uitgilius uana suꝑstitio ueterũq igna¬
ra deorum.Sed cum ueteres quoq deos inueniamus eodem mõ

Expanded text:
exprimere, diximus nomen Religionis a vinculo pietatis esse deductum, exprimere, diximus nomen Religionis a vinculo pietatis esse deductum, d hominem sibi Deus religaverit, et pietate constrinxerit; quia servire nos ei ut domino, et obsequi ut patri necesse est. Melius ergo id nomen Lucretius interpretatus est, qui ait, religionum se nodos exsolvere. Superstitiosi autem vocantur, non qui filios suos superstites optant omnes enim optamus; sed aut ii, qui superstitem memoriam defunctorum colunt, aut qui parentibus suis superstites, colebant imagines eorum domi tanquam deos penates. Nam qui novos sibi ritus assumebant, ut deorum vice mortuos honorarent, quos ex hominibus in coelum receptos putabant, hos superstitiosos vocabant. Eos vero, qui publicos et antiquos deos colerent, reliogiosos nominabant. Unde Virgilius: Vana superstitio, veterumque ignara deorum. Sed cum veteres quoque deos inveniamus eodem modo
Abbreviated transcription (Latin):
lios suos magis diligit aut deos fatis honerat laudetur autẽ qui mi¬
nus: Quod argumentũ etiã ex contrario ualet.Si enim totos dies
precari et ĩmolari criminis est ergo et semel si suꝑstites filios sub¬
inde optare uiciosum est suꝑstitiosus igitur est et ille qui ẽt raro id
optauerit aut cur uicii nomen sit excontractum quo nihil honestiꝰ
nihil iustius optari põt.Nam quod ait religiosos arelegendo appella¬
tos qui retractarent ea diligenter: que ad cultum deorum ꝑtineant.
Cur ergo et illi qui sepe hoc indie fatiant religiosorum nõ artuttat:
cum multo utiq diligentius ex assiduitate ip̃a relegant. ea quib dii
coluntur. Quid ergo est: nimirũ religio ueri cultus suꝑsticio falsi
et omnĩo quid colas interest nõ quẽ admodum colas aut quid precẽ
ligionẽ possunt asuꝑstitiõne discernere. hec significantiã noĩum

Expanded text:
lios suos magis diligit, aut deos magis honorat, laudetur autem qui milios suos magis diligit, aut deos magis honorat, laudetur autem qui minus? Quod argumentum etiam ex contrario valet. Si enim totos dies precari et immolare criminis est; ergo et semel. Si superstites filios subinde optare vitiosum est, superstitiosus igitur est et ille, qui etiam raro id optaverit. Aut cur vitii nomen, si ex eo tractum, quo nihil honestius, nihil justius optari potest? Nam quod, ait religiosos a relegendo appellatos, qui retractent ea diligenter, quae ad cultum deorum pertineant, cur ergo illi, qui hoc saepe in die faciant, religiosorum nomen amittant; cum multo utique diligentius ex assiduitate ipsa relegant ea, quibus dii coluntur? Quid ergo est? Nimirum religio veri cultus est, superstitio falsi. Et omnino quid colas interest, non quemadmodum colas, aut quid precereligionem possunt a superstitione discernere, nec significantiam nominum
Abbreviated transcription (Latin):
his enim uerbis omnibus in est uis legętidi eademq religioso. Ita fa¬
ctum est in suꝑstigicioso. et religioso alterum uicii nomen alterum
laudis. hec interpretatio qͣ inepta sit ex re ip̃a licet noscere. Ham si
in iisdem diis colendis et suꝑstitio et religio uersatur exigua uel
pocius nulla distantia est. Quid enim mihi affert cause cur preca¬
ri pro salute filiorũ semel teligiosi: et idem decies facere supsticiosi
esse hom̃is arbitretur. Si enim semel facere optimũ est quanto
magis sepius: si hora prima ergo et tota die si una hostia placabilis
placobiliores utiq hostie plurime. qr multplicata obsequia deum¬
merẽtur pocius q offendunt. Hon enim nobis odiosi uidẽtur hi fa¬
muli qui assidui et frequẽtes ad obsequiũ fuerint. sed magis cari. s¬
Cur igitur sit culpe et nomen reprehensibile suscipiat qui aut fi¬

Expanded text:
His enim verbis omnibus inest vis legendi eadem, quae in religioso: ita faHis enim verbis omnibus inest vis legendi eadem, quae in religioso: ita factum est in superstitioso et religioso, alterum vitii nomen, alterum laudis. » Haec interpretatio quam inepta sit, ex re ipsa licet noscere. Nam si in iisdem diis colendis, et superstitio, et religio versatur, exigua, vel potius nulla distantia est. Quid enim mihi afferet causae, cur precari pro salute filiorum semel, religiosi, et idem decies facere, superstitiosi esse hominis arbitretur? Si enim semel facere optimum est, quanto magis saepius? Si hora prima; ergo et tota die. Si una hostia placabilis, placabiliores utique hostiae plurimae, quia multiplicata obsequia demerentur potius quam offendunt. Non enim nobis odiosi videntur ii famuli, qui assidui et frequentes ad obsequium fuerint, sed magis chari. Cur igitur sit in culpa, et nomen reprehensibile suscipiat, qui aut fi
Abbreviated transcription (Latin):
Ue cum ita se hẽant ut oñdimius apparet nullã aliã spe
uite horũ esse propositam.nisi ut abiectis uanitatibus et
errore miserabili deum cognoscat et deo seruiat: nisi huic tem¬
porali renunciet uite. ac se rudimẽtis iusticie adcultũ uere re¬
ligionis instituat: hac enim conditioẽ gignimur ut generati tios
deo iusta et debita obsequia prebeamus huc solum nouerimus
hũc sequamur. hoc ũiculo pietatis obstricti deo religati sumus uñ
ipsa religio nomen accepit: nõ ut Cicero interpietatus est arelegendo qui
maiores nr̃i suꝑstitionẽ ac religionẽ seꝑauerunt. Nam qui toros dies
precabãtur: et ĩmolabant ut sui sibi liberi suꝑstites essent suꝑsticiosi
sunt appellati. Qui autẽ omnia que ad culturã deorum ꝑunerẽt re
tractarent et tanqͣ relegerent:hi sunt dicti religiosi ex religendo. tãq
ex religendo eligentes: et diligendo diligentes et intelligendo ĩtelligẽtes

Expanded text:
e cum ita se habeant ut ostendimus, apparet nullam aliam spem uitae homini esse propositam, nisi abiectis uanitatibus et errore miserabili deum cognoscat et deo seruiat, nisi huic temporali renuntiet uitae ac se rudimentis iustitiae ad cultum uerae religionis instituat. hac enim condicione gignimur, ut generanti nos deo iusta et debita obsequia praebeamus, hunc solum nouerimus, hunc sequamur. hoc uinculo pietatis obstricti deo et religati sumus: unde ipsa religio nomen accepit, non ut Cicero interpretatus est a relegendo, quimaiores nostri superstitionem a religione separauerunt. nam qui totos dies precabantur et immolabant, ut sibi sui liberi superstites essent, superstitiosi sunt apptractarent, et tamquam relegerent, ii dicti sunt religiosi, ex religendo, tamquam ex eligendo elegantes, et ex deligendo diligentes, et intelligendo intelligentes.
Abbreviated transcription (Latin):
cietate corporis liberata insolo spiritu uiuit. hoc uno beati ẽẽ
in hac uita possumus si minime beati esse uidearnut.si fugiẽ¬
tes ille cebras uoluptatũ soliq uimuti seruientes in omnibus
miseriis laboribusq uiuamus. que sunt exertitia et corrobo¬
ramenta uirtutis. Si deniq asperam illam uiam difficilẽ
q teneatius que nobis ad beatitudinẽ patefacta est.Sũmu
igitut boniũ quod facit beatos nõ põt esse nisi in eꝗ religione
atq doctrinã cui spes ĩmortalitatis adiunto est

Expanded text:
cietate corporis liberata in solo spiritu uiuit. hoc uno beati esse cietate corporis liberata in solo spiritu uiuit. hoc uno beati esse in hac uita possumus, si minime beati esse uideamur, si fugientes inlecebras uoluptatum solique uirtuti seruientes in omnibus miseriis laboribusque uiuamus, quae sunt exercitia et corroboramenta uque teneamus, quae nobis ad beatitudinem patefacta est. Summum igitur bonum, quod beatos facit, non potest esse, nisi in ea religione, atque doctrina, cui spes immortalitatis adjuncta est
Abbreviated transcription (Latin):
bonum nascitut. Heata igitur uita qͣ pbi quesierunt sẽꝑ
et querunt. siue incultu dẽorũ siue inpħia nulla est: et ideo
nõ potuit abhis reꝑiti. qr sũmum bonũ nõ insũmo quesi¬
erunt: sed ĩimo. Suminũ autẽ quid est nisi celũ et deus Ø
unde animus orituramũ quid nisi terra unde corpus est.
Itaq licet quidã pħi sũmum bonũ nõ corpori sed atiurtie de
derint. tam̃ quotiã ad illud hanic uitã retulerunt que cu
corpore terminatur ad corpus reuoluti sunt: euius est omẽ¬
hoc tempus quod transigitur interra. Quate non ĩmerito
summũ bonum cõprehenderunt. qr quicꝗd ad corpus spe¬
ctat. et ĩmortalitatis est expers Hͣmm sit necesse est. Nõ cadit
ergo in hominẽ beatitudo: illo modo quo pħi putauerũt. sed
ita cadit: nõ ut tunc beatus sit cum uiuit ĩ corpore quod uti
q ut dissoluatur corrumpi necesse est: sed tunc cũ anima so¬

Expanded text:
bonum nascitur. Beabonum nascitur. Bearunt semper et quaerunt siue in cultu deorum siue in philosophia, nulla est et ideo non potuit ab his reperiri, quia summum bonum non in summo quaesierunt, sed in imo. summum autem quid est nisi caelum et deus, unde animus oritur? imum quid nisi terra, unde corpus est? itaque licet quidam philosophi summum bonum non cderint, tamen, quoniam illud ad hanc vitam retulerunt, quae cum corpore terminatur, ad corpus revoluti sunt, cujus est hoc omne tempus, quod transigitur in terra. Quare non immerito summum bonum non comprehenderunt; quia quidquid ad corpus spectat, et immortalitatis est expers, imum sit necesse est. Non cadit ergo in hominem beatitudo illo modo, quo philosophi putaverunt: sed ita cadit, non que ut dissoluatur corrumpi necesse est, sed tunc, cum anima so
Abbreviated transcription (Latin):
qui de ĩmortalitate anime disputant intelligere debuerunt ita ꝑ¬
positam nobis esse uirtutẽ ut ꝑdominis libidinib rerũq terre¬
strium cupiditate supata. pure ac uictrices anime ad deũ idest ad
originem suã reuertãtur. Id cirto erum soli animatitiũ ad aspectũ
celi erecti sumus ut sũmum bonũ nostrũ insũmo esse credamus.
Ideo religionẽ soli capimus ut ex hoc sciantius hunianũ spiritũ
nõ esse mortalẽ. ꝙ deum qui est ĩmortalis et desiderat et agno¬¬
scit. Igitur ex omtub pħis qui aut scĩam pro sũmo bono aut
uiitutẽ sunt omplexiitetiuerũt quidẽ ueritatis uiã sed nõ ꝑ¬
uenerunt ad suminũ. hec enim sunt duo que simul efficiãt¬
illud quod queritur scientia id prestat: ut quõ et quo ꝑ ueni¬¬
etidum sit nouerimus. untus ut ꝑueniamus. alterum sine
altero nihil ualet.Exscientis enim uirtus exuntute sũmu

Expanded text:
qui de inmortalitate animae disputant intellegere debuerunt ideo pqui de inmortalitate animae disputant intellegere debuerunt ideo propositam nobis esse uirtutem, ut perdomitis libidinibus rerumque terrestrium cupiditate superata purae ac uictrices animae ad deum id est ad originem suam reuertantur. idcirco enim soli animantium ad aspectum caeli erecti sumus, ut summum bonum nostrum in summo esse credamus, ideo religionem soli capimus, ut ex hoc sciamus humanum spiritum non esse mortalem, quod deum qui est inmortalis et desiderat et agnoscit. igitur ex omnibus philosophis qui aut scientiam pro summo bono aut uirtutem sunt amplexi, tenuerunt quidem ueritatis uiam, sed non peruenerunt ad summum. haec enim duillud, quod quaeritur. Scientia id praestat, ut quomodo, et quo perveniendum sit, noverimus; virtus, ut perveniamus. Alterum sine altero nihil valet, ex scientia enim virtus, ex virtute summum
Abbreviated transcription (Latin):
contemneret: aut subiret mortẽ nisi spe uite longioris. Nam illi
qui pro salute ciuium uolũtarie se neci obtulerunt sicut thebis
meneceus athenis codrus rome curcius: et decii duo ñqͣ mortẽ
uite cõmodis pretulissent: nisi se ĩmortalitatẽ opinione ciuium
consequi putauissent. Qui tam et si nescierunt ĩ mortalitatis uiõ
res eos tam̃ non fefellit. Si enim uirtus diuitias et opes ideo cõtẽnit
qr fragiles sunt uoluptates ideo qr breues ergo et uitã fragilem
hreuẽq ideo contẽnit: ut solidam et ꝑpetuam consequatur. Ip̃a ĩg
cogitano ꝑ ordinẽ gradiens: et uniuersa considerãs ꝑducit nos ad
eximiũ illud et singula  euius causa nascimur bonũ. Quod si fecis¬
sent pħi. si nõ quođ semel aprehenderãt. tueri ꝑtinaciter maliuis¬
sent profecto puenissent ad uerũ hoc ut ostendi modo. Quod si nõ
fuit eorum qui celestes animas cum corporib extinguũt. Illi tam̃

Expanded text:
contemneret aut subiret mortem nisi spe uitae longioris. nam illi contemneret aut subiret mortem nisi spe uitae longioris. nam illi qui pro salute ciuium uoluntariae se neci optulerunt, sicut Thebis Menoeceus, Athenis Codrus, Romae Curtius et Mures duo, numquam mortem uitae commodis praetulissent, nisi se inmortalitatem opinione ciuium consequi putauissent. qui tamenetsi nescierunt inmortalitatis uiam, res eos tamen non fefellit. si enim uirtus diuitias et opes ideo contemnit, quia fragiles sunt, uoluptates ideo, quia breues, ergo et uitam fragilem breuemque ideo contemnit, ut solidam et perpetuam consequatur. ipsa igitur cogitatio per ordinem gradiens et uniuersa considerans perducit nos ad eximium illut ac singulare cuius causa nascimur bonum. quod si fecissent philosophi, non quod semel apprehenderant tueri pertinaciter maluissent, profecto peruenissent ad uerum hoc, ut ostendi modo. quod si non fuit eorum qui caelestes animas una cum corporibus extinguunt, illi tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus quod negare nullus põt. cadit et beatitudo. Non põt eni fieri
ut sit miser. qui uirtute est preditus. Si cadit beatitudo ergo et im¬
mortalitas cadit in hominẽ beata est.Sunmũ igitur bonũ sola
uenire cuius appeticio q̃ uera q recta sit ip̃a uite huiusce cupidi¬
tas indicat que licet sit temporalis et labore pletussima expetitur
tam̃ ab omĩbus et optatur. Hanc eni tam senesq pueri. tã reges
qͣ infimi. tam deniq stulti cupiunt tanti est. ut Anaxagore uisu
est contemplatio celi ac lucis ip̃ius ut quascimq miserias libeat su¬
stinere. Cum igitur laboriosa hec et breuis uita nõ tantũ hoĩum
sed ẽt̃ ceterorum animantiũ consensu magnũ bonũ esse dicatur
manifestũ est eandem sũmum ac ꝑfectum fieri si et fine careat. et
omni malo deniq nemo unqͣ extitisset qui hanc ip̃am breuem

Expanded text:
uirtus, quod negare nullus potest, cadit et beatitudo: non potest enim fieri uirtus, quod negare nullus potest, cadit et beatitudo: non potest enim fieri ut sit miser qui uirtute est praeditus. si cadit beatitudo, ergo et inmortalitas cadit in hominem, quae beata est. summum igitur bonum sola uenire. cuius adpetitio quam recta, quam uera sit, ipsa uitae huiusce cupiditas indicat, quae licet sit temporalis et labore plenissima, expetitur tamen ab omnibus et optatur: hanc enim tam senes quam pueri, tam reges quam infimi, tam denique sapientes quam stulti cupiunt. tanti est, ut Anaxagorae uisum est, contemplatio caeli ac lucis ipsius, ut quascumque miserias libeat sustinere. cum igitur laboriosa haec et breuis uita non tantum hominum, sed etiam ceterarum animantium consensu magnum bonum esse ducatur, manifestum est eandem summum ac perfectum fieri bonum, si et fine careat et omni malo. denique nemo umquam extitisset qui hanc ipsam breuem
Abbreviated transcription (Latin):
est uirtus que nos ĩ mortalitate dotia possit et pares dis facere
Sect sioici quos secutus est negant sine uirtute effici posse queq
bratum. ergo uittunis premiũ beatauita est si uirtus ut ante ditũ
est beatam̃ uitã facit. Nori est igitur ut oiunt propter se ipsoni
miitus expetenda sed ꝑꝑuitã bearan que uirtiie necessano se¬
quitur quod ar̾gumentũ docere eos potuit quod esset sumnũ
bonũ. hec autem uita pr̃is et corporalis beata esse riõ põt. qr ma¬
lis subieta est ꝑcorpus Epicurus deum batũ et incorriptum
norat. qr se mpiternus est beatitudo erum ꝓfecta esse debet ut
nibil sit quod earti uexare aut minuere aut ĩ mutore possit¬
nec alter quicq estimari beatum põt nisi fuerit ĩ corruptũ. Incor¬
ruptum autẽ nihil est nisi quod est ĩmortale. Sola ergo ĩmortalitas
beata est ꝗr corrumpi ac dissolui non põt.Ꝙ si cadit in hominem

Expanded text:
est uirtus, quae nos inmortalitate donare possit et pares diis facere. est uirtus, quae nos inmortalitate donare possit et pares diis facere. sed et Stoici, quos secutus est, negant sine uirtute effici posse quemquam beatum. ergo uirtutis praemium beata uita est, si uirtus, at recte dictum est, beatam uitam facit. non est igitur ut aiunt propter se ipsam uirtus expetenda, sed propter uitam beatam, quae uirtutem necessario sequitur. quod argumentum docere eos potuit, quod esset summum bonum. haec autem uita praesens et corporalis beata esse non potest, quia malis est subiecta per corpus. Epicurus deum beatum et incorruptum uocat, quia sempiternus est. beatitudo enim perfecta esse debet, ut nihil sit quod eam uexare aut minuere aut inmutare possitnec aliter quicquam existimari beatum potest nisi fuerit incorruptum. incorruptum autem nihil est nisi quod est inmortale. sola ergo inmortalitas beata est, quia corrumpi ac dissolui non potest. quodsi cadit in hominem
Abbreviated transcription (Latin):
nõ possunt. Si nullũ premiũ quod eadignũ sit repitur iniera
quatido quidem cunita que fragilia et caduca sunt sꝑnit quid
aliud restat nisi ut celeste aliquid efficiat. ꝗr terrena uniuersa cõ¬
tesreut et ad alniora nitatut qr humilia despicir. Id uero nibis pot
esse aliud q ĩmortalitas. Merito ergo pħorum nõ obscurus euclides
qui fuit megaricorũ conditor disciplitie dissertiens aceteris id esse
Qũtium boñum dixit. qđ simile sit et idem semꝑ. intellexit profecto
que sit patura sũmi boti licet id nõ explicauerit quid sit Idestaiũ
imortalitas. nec aliud omĩo quicq̃ qr sola nec ĩminus. nec augeri
nec mũtari põt. Setieca quo impruders incidit ut fateretur tuliũ
esse aliud uirtutis premiũ. ꝙ ĩntiortalitatẽ laudanscru uirtute
ineo libro quem de ĩmatura morte conscripsit. Una inquit res¬

Expanded text:
non possunt, si nullum praemium quod ea dignum sit reperitur in terra, non possunt, si nullum praemium quod ea dignum sit reperitur in terra, quandoquidem cuncta quae fragilia et caduca sunt spernit, quid aliud restat nisi ut caeleste aliquid efficiat, quia terrena uniuersa contemnit, et ad altiora nitatur, quia humilia despicit? id uero nihil potest esse aliut quam inmortalitas. merito ergo philosophorum non obscurus Euclides qui fuit Megaricorum conditor disciplinae, dissentiens a ceteris id esse dixit summum bonum, quod simile sit et idem semper. intellexit profecto quae sit natura summi boni, licet id non explicauerit, quid sit: id est autem inmortalitas nec aliut omnino quicquam, quia sola nec inminui nec augeri nec immutari potest. Seneca quoque inprudens incidit ut fateretur nullum esse aliud uirtutis praemium quam inmortalitatem. laudans enim uirtutem in eo libro quem de inmatura morte conscripsit, una inquit res
Abbreviated transcription (Latin):
gressioniẽ certamẽq uenerit quid alid exuictoria ꝙ̃ uitã petit.
sure enũm cum homĩe suue cum bestio dimices pro solute certant erg
ut corpus uincendo id assequiti ut nõ intereat sic ei animusutp¬
maneat et sicut corpus ab hostibus suis uictum more multatut
ita supatus uitiis aniiius moriatur necesse est. Quid interert in¬
rer anui et corpus dimicationẽ nisi ꝙ corpiis temporalẽ uitam
ox petit animus sempiternã: Si ergo uirtus pse ipom be ota non sit
quonis̃ imꝑferendis ut dixi malis toto uis euis est. Si omnis que
bonis cocupiscuntur negligit si sũmus cius gradus ad morte paret
quando quidẽ uitã que optatur aceieris sepe respunt mortẽq quã ce¬
ten imẽt fortiter suscipit si necesse est ut aliquid exse magni boni
pariat ꝗr sustentãti et sepati usq ad mortẽ labores sine prenio esse

Expanded text:
gressionem certamenque uenerit, quid aliut ex uictoria quam uitam petit? gressionem certamenque uenerit, quid aliut ex uictoria quam uitam petit? siue enim cum homine siue cum bestia dimices, pro salute certatur. ergo ut corpus uincendo id adsequitur, ut non intereat, sic et animus, ut permaneat, et sicut corpus ab hostibus suis uictum morte multatur, ita superatus a uitiis animus moriatur necesse est. quid ergo intererit inter animi et corporis dimicationem nisi quod corpus temporalem uitam expetit, animus sempiternam? si ergo uirtus per se ipsam beata non est, quoniam in perferendis ut dixi malis tota uis eius est, si omnia quae pro bonis concupiscuntur neclegit, si summus eius gradus ad mortem patet, quandoquidem uitam quae optatur a ceteris saepe respuit mortemque quam ceteri timent fortiter suscipit, si necesse est ut aliquid ex se magni boni pariat, quia suscepti et superati usque ad mortem labores sine praemio esse
Abbreviated transcription (Latin):
Ed queritur quid propter quod nascimur: quid efficiat
untus possumus sic inuestigare duo sunit ex ꝗbiis hoto
Stonstat animus et corpus. Multa sunt proprie animi. Multa
proprie corporis. multaq utriq comunis sicut est ip̃a uirtus
que quociens ad corpus refertur discernẽdi grotia fortitudo y¬
niomĩatur. Quoriiã igitur utriq subiacẽt fortitudo utriq
proposita dimicatio est. et utriq exdimicatiõe uictoria. corpꝰ
qr solidũ est: et cõprebensibile cũ solidis cõprehensibil.bus cõ¬
fligat tecesse est.Animus autẽ qr tenuis est et ĩ uisibilis cũ hil
cõgreditur hostib qui uideri tangiq nõ possunt. Qui sũt tñ
hostes animi nisi cupiditates uitia peccata: que si uicerit uit¬
tus ac fugauerit ĩ maculatus erit anirtius ac putus. Unde igͣ
colligi põt quid efficiat animi fortitido: nimirũ ex cõrũcto
et pari hoc est excorporis fortitudiẽ quod cu in eliquã con-¬¬

Expanded text:
 quaeritur quid sit propter quod nascimur, quid efficiat uirtus, possumus sic inuestigare. duo sunt ex quibus homo constat, animus et corpus. multa sunt propria animi, multa propria corporis, multa utrique communia, sicut est ipsa uirtus: quae quotiens ad corpus refertur, discernendi gratia fortitudo nominatur. quoniam igitur utrique subiacet fortitudo, utrique proposita dimicatio est et utrique ex dimicatione uictoria: corpus quia solidum est et conprehensibile, cum solidis et conprehensibilibus confligat necesse est, animus autem quia tenuis est et inuisibilis, cum iis congreditur hostibus qui uideri tangique non possunt. qui sunt autem hostes animi nisi cupiditates uitia peccata? quae si uicerit uirtus ac fugauerit, inmaculatus erit animus ac purus. unde igitur colligi potest quid efficiat animi fortitudo? nimirum ex coniuncto et pari hoc est ex corporis fortitudine: quod cum in aliquam con
Abbreviated transcription (Latin):
lomenta hec esse portarum quidam putãt ignorantes
ande illa poete acceꝑint ac negant hec fieri posse. Nec Ø¬
onlñ estita illiuideri. Aliter enim q tes ht̃ itaditur apoctis¬
E on licet sene multo antiquiores ꝙ̃ hystorici et oratores et cere¬
ra gnia scriptorum tamen ꝗr misteriũ diuini sacramẽti nescĩ¬
ebant et ad eos mentio resurectiotiis future obscuro runiore
ꝑuenerat eam nõ temere. ac leuitet auditam ĩmodũ cõmen¬
site fabule prodiderunt. et tamen idem testati sunt nõ autorẽ
ratie uõ nulla Nata cum prophe assidius cortionib predicarẽt
podic atururti esse de mortuis filium dei et hec ãtiunciaro tiõ la-
uel redo nãtu. Corrumpũt igitur poctica licentia qd acce¬
pant uel opirio ueritatem ꝑ diuersa ora sermonesq uarios
pactis apud inferos mille antus tursus ad uitã restitui cecine¬
runt. Marone ita dicente has omẽs ubi mille rotum uosuere

Expanded text:
Figmenta haec esse poetarum quidam putant ignorantes unde illa poetae acceperint, ac negant haec fieri posse: nec mirum est ita illis uideri. aliter enim quam res habet traditur a poetis: qui licet sint multo antiquiores quam historici et oratores et cetera genera scriptorum, tamen quia mysterium diuini sacramenti nesciebant et ad eos mentio resurrectionis futurae obscuro rumore peruenerat, eam uero temere ac leuiter auditam in modum commenticiae fabulae prodiderunt. et tamen idem testati sunt non auctorem ratio non nulla. nam cum prophetae adsiduis contionibus praedicarent iudicaturum esse de mortuis filium dei et haec adnuntiatio non lateuel Rhadamanthum. corruperunt igitur poetica licentia quod acceperant, uel operactis apud inferos mille annis, rursus ad vitam restitui cecinerunt, Marone ita dicente: Has omnes, ubi mille rotam volvere
Abbreviated transcription (Latin):
q conuerterẽt. Ergo semel fieri resurectionẽ necc̃e est cũ malu
fuerit ablatum qm̃ eos qui resurrexerint nec mori:am ulte¬¬
rius. nec uiolari ullo modo fas est: ut beatam possint agere uitã
quorum mors resig̃ta est. Poete uõ cum scirent hoc scilicet malis
omĩbus redutidare obliuionis amnẽ induxerunt ne maloru
ac laborum memores anime reuerti ad suꝑos recus atent. Unde
Uirgilius Opater anne sliquas ad celum hitic ire putandũ est.
Sublimes animas iterũq ad tarda reuerti Corpora. que lucis
miseris tam dira cupido.Ignorabant enim quõ. aut qñ id fie¬
ti oporteret. itaq renasci eas putauerũt: et denuo ad uterum
reuolui atq adinfantiam regredi. Unde etiã plato de anima
disserens exhox ait posse cognosci animas esse ĩmortales. atq di¬
uinas ꝙ inpueris mobilia sint.Ingenia et ad ꝑcipiendũ faci¬

Expanded text:
que conuerterent. ergo semel fieri resurrectionem necesse est, cum malum que conuerterent. ergo semel fieri resurrectionem necesse est, cum malum fuerit ablatum, quoniam eos qui resurrexerint nec mori iam ulterius nec uiolari ullo modo fas est, ut beatam possint agere uitam quorum mors resignata est. poetae uero cum scirent hoc saeculum malis omnibus redundare, obliuionis amnem induxerunt, ne malorum ac laborum memores animae reuerti ad superos recusarent. unde Vergilius: o pater, anne aliquas ad caelum hinc ire putandum est sublimis animas iterumque ad tarda reuerti corpora? quae lucis miseris tam dira cupido? ignorabant enim quomodo aut quando id fieri oporteret, itaque  renasci eas putauerunt et denuo ad uterum reuolui atque ad infantiam regredi. unde etiam Plato de anima disserens ex hoc ait posse cognosci animas esse inmortales atque diuinas, quod in pueris mobilia sint ingenia et ad percipiendum faci
Abbreviated transcription (Latin):
sse credamus. At enim resurrectio fieri nõ põt dñante adhuc in¬
iusticia. hoc enim seculo nec antur homines tribus ferro insidiis.
uenenis et afficiuntur. iniuriis egestate carceribus tormentis p̃ro¬
scriptionibus. Eo accidit ꝙ iusticia inuisa est: ꝙ omes qui deũ
sequ uolunt: nõ tantum odio hñtur. sed uexantur om̃ib contu¬
meliis excruciantur multiplici gñe penarum et adimpios cultus
manu factorum deorum nõ rõne aut ueritate sed nefanda cor
porum laceratione coguntur. Num igitur oportet ad hec eadem
resurgere. aut re uerti homines aduitam in qua tun esse nõ possũt.
Cum ergo iustitam uiles hẽantur tam facile tollantur quid pu¬¬
temus futurum fuisse siquis ab inferis rediens uitam post liminio
recipisset. Auferetur profecto ahoculis hominũ ne uiso uel eo au¬
dito. deos uniuersi relinquerutit: et ad unius se dei cultũ religicẽ¬

Expanded text:
sse credamus?\' at enim resurrectio fieri non potest dominante adhuc insse credamus?\' at enim resurrectio fieri non potest dominante adhuc iniustitia. hoc enim saeculo necantur homines ui ferro insidiis uenenis et adficiuntur iniuriis egestate carceribus tormentis proscriptionibus. eo accedit quod iustitia inuisa est, quod omnes, qui deum sequi uolunt, non tantum odio habentur, sed uexantur omnibus contumeliis et excruciantur multiplici genere poenarum et ad inpios cultus manu factorum deorum non ratione aut ueriporum laceratione coguntur. Num igituresurgere aut reuerti homines ad uitam, in qua tuti esse non possunt? cum ergo iusti tam uiles habeantur, tam facile tollantur, quid putemus futurum fuisse, si & quis ab inferis rediens uitam postliminio recepisset? auferretur profecto ab oculis hominum, ne uiso eo uel audito deos uniuersi relinquerent et ad unius se dei cultum religionem
Abbreviated transcription (Latin):
incor poro uelle reuerti. letheum ad fluuiũ deuseuoat ag¬
rie magno. Scilitet ĩ memores. suꝑa et cõuexa reuisant e¬
rursus et ttcipiant :̃ corpora uelle reuerti. hec eis tatio fefelluq¬
tesuroent defuncti nõ post mille annos mtortis se Cunte
sternte tarsus aduitam mille antiis cutti deo regnẽt. Deus enis
ueniet: ut orbe loc ob om̃i labe purgato rediuinas i ustorum
atuimas corporibus ĩnouatis ad sem̃pitertiã bttudinõ susci¬
tet derap proter qquã obliuionis uera sũt cetero. Quã id cuto
finerunt nequid illis oppoteretur. Cut ergo nõ meminetũ¬
se aliqñ uixisse aut qui fuerint aut que gesserint.Si nihilominus
tamen uerisimile nõ putatur et restota ueluti licenter ac fabulose
ficta respuitur.Nobis autẽ de resurectione affirmantibus arq docẽ¬
tibus animas ad alteram uitã nõ oblitas sui sed in eodem sensu
ac figura esse redituras illud opponitur.Tot iam secula transie¬
runt quis unq̃ ab inferis resurrexit: aut exemplo eius fien po¬

Expanded text:
oluere per annos, Lethaeum ad fluuium deus euocat agmine magno, scilicet inmemores supera ut conuexa reuisant rursus et incipiant in corpora uelle reuerti, haec eos resurgent defuncti, non post mille annos mortis suae: sed ut restituti rursus in vitam, mille annis cum Deo regnent. Deus enim veniet, ut orbe hoc ab omni labe purgato, redivivas justorum animas corporibus innouatis ad sempiternam beatitudinem suscitet. itaque praeter aquam obliuionis uera sunt cetera; quam idcirco finxerunt, ne quis illis opponeret: \'cur ergo non meminerse aliquando uixisse aut qui fuerint aut quae gesserint?\' sed nihilominus tamen ueri simile non putatur et res tota uelut licenter ac fabulose ficta respuitur. nobis autem de resurrectione adfirmantibus et docentibus animas ad alteram uitam non oblitas sui, sed in eodem sensu ac figura esse redituras illut opponitur: \'tot iam saecula transierunt: quis umquam unus ab inferis resur- rexit, ut exemplo eius fieri po