comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Solet nanq ꝑlinteum qͦd multi¬
fario tormentorũ labore ẽficit᷑.
afflictio passionum figurari. Et
dñs ponens uestim̃ta linteo p̃¬
cingitur: uit significet se habitũ
corꝑis quem induit. ñ sine pͥssura
dolorum. s longacrucis tribu¬
latione deponere. Misit aquã
in peluẽ. ⁊ cep̃ lauare pedes dis¬
cipłorum & ext̾gere linteo quo
erat p̾cinctꝰ. quando defunctꝰ
ineruee. aquã una cũ sanguine
de latere suo ꝑfuctit int̾ram. qͥb
credentiũ oꝑa mundar et. eadẽq
oꝑa ñ solum passionis sacram̃tis
sc̃ificare. s etiam eiꝰdẽ exemplis
confirmare dignatꝰ : Qͦd aritẽ
inchoata pectum lauatione dr̃.
uenit gͦ ad symonẽ petr ũ: non
ita intelligentũ est qͣsi pꝰ aliqͦs
ad illum uenerit. s qr abillo
qͥ pͥmus apłorum erat ceꝑit. et
ille tale mrinisternĩ qr mysteriũ
nesciebat ñ frustra horruerit.
Qdetiam qͥlibet eorum acturꝰ
fusse ñ dubitatur: si ñ illat̾re¬

Expanded text:
Solet namque per linteum, quod multiSolet namque per linteum, quod multifario tormentorum labore conficitur, afflictio passionum figurari. Et Dominus ponens vestimenta linteo praecingitur, ut significet se habitum corporis, quem induit, non sine pressura dolorum, sed longa crucis tribulatione deponere. Misit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus, quando defunctus in cruce aquam una cum sanguine de latere suo profundit in terram, quibus credentium opera mundaret, eademque opera non solum passionis sacramentis sanctificare, sed etiam ejusdem exemplis confirmare dignatus est. Quod autem, inchoata pedum lavatione, dicitur, Venit ergo ad Simonem Petrum, non ita intelligendum est, quasi post aliquos ad illum venerit, sed quia ab illo qui primus apostolorum erat, coeperit, et ille tale ministerium, quia mysterium nesciebat, non frustra horruerit. Quod etiam quilibet eorum acturus fuisse non dubitatur, si non illa terre
Abbreviated transcription (Latin):
nit uest̃ta. lauiͥt pede disci¬
plens officium eiꝰ quoq pedes hu¬
milit̾ abluens: cuiꝰ manus insua
traditione nouerat ꝓcacit̾ ẽẽ pollu-¬
encdas. Quodsialtiouindagine
mysteruĩ hoc humillimũ nr̃i sal¬
uatoris ꝑtractare delectat: oena
hec sacro scã in qua cũdiscipłis re¬
cubuit dñs cempꝰ significat uni¬
u̾sum qͦ corporalit̾ in eccłia demo¬
ratus ⁊ dapib u̾bi salutarisac mi¬
racłorum suoꝵ dulcedine cunctos
longe lateq pauit: np̃e audien¬
tium ficle acctilectione pastꝰ est.
Quia quotqͦt ad gr̃am ueritatis
comitit. ꝑ hos ir ũ corporis sui
qͦd est eccłia quasi more uescentiũ
fec augm̃tũ. Surrexit autẽ ace¬
na: ⁊posuit uestimta sua. quan¬
dotemporalit̾ cũ hõibus am pliꝰ con-¬
u̾sari desistens. menbra corꝑis
assumpti deposuit in eruee. Ac¬
cepto liiteo p̾cix̃ se quando
accepto a patre mandato paci¬
endi ꝓnob. in ipso passionis exer¬
citio sua menbra circundedit.

Expanded text:
nta sua, lavit pedes disciplens officium, ut ejus quoque pedes humiliter ablueret, cujus manus in sua traditione noverat procaciter esse polluendas. Quod si altiori indagine mysterium hoc humillimum nostri Salvatoris pertractare delectat, coena haec sacrosancta, in qua cum discipulis recubuit Dominus, tempus significat universum, quo corporaliter in Ecclesia demoratus, et dapibus verbi salutaris ac miraculorum suorum dulcedine cunctos longe lateque pavit, et ipse audientium fide ac dilectione pastus est: quia quotquot ad gratiam veritatis convertit, per hos nimirum corporis sui, quod est Ecclesia, quasi more vescentium fecit augmentum. Surrexit autem a coena, et posuit vestimenta sua, quando temporaliter cum hominibus amplius conversari desistens, membra corporis assumpti deposuit in cruce. Accepto linteo praecinxit se, quando accepto a Patre mandato patiendi, pro nobis in ipso passionis exercitio sua membra circumdedit.
Abbreviated transcription (Latin):
inquit lauiuros pedes dñs et
magist̾. ⁊ uos debetis alt̃ alt̾nus
lauare pedes. Que uidelicet
sententia & ad litt̾eram & ad
mysticũ sensum recte accipi.
et deuote debet impleri. Adlit¬
teram quidẽ ut ꝑ caritate ser¬
uiamꝰ inincẽ. ñ solũ in lauando
pedes frm̃. s in quib libet eoꝵ
necessitatib aduuantis Ad
mysticũ uͦ intellectũrut siẽ nob¬
tere consueuit. itaetiã peccan¬
tib innos fr̃ib amititere festi¬
nemus. Sic̃ ille lauit nos apec¬
catis nr̃is int̾pellando patrẽ ꝑ
peccare peccatũ non ad mortẽ.
petamꝰ. ut det᷑ eiuita peccanti

Expanded text:
lavi vestros pedes Dominus et magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes. Quae videlicet sententia et ad litteram et ad mysticum sensum recte accipi, et devote debet impleri. Ad litteram quidem, ut per charitatem serviamus invicem, non solum in lavando pedes fratrum, sed in quibuslibet eorum necessitatibus adjuvandis. Ad mysticum vero intellectum, ut sicut Domtere consuevit, ita etiam nos peccantibus in nos fratribus dimittere festinemus . Sicut ille lavit nos a peccatis nostris interpellando Patrem pro peccare peccatum non ad mortem, petamus ut detur ei vita peccan
Abbreviated transcription (Latin):
cesserunt tam̃ dolorib ⁊ ydolis
sacrificauerunt uiui absortist̃.
Illi absorpti: qi mortui. Illi aũ qi absorp¬
ti: mortui. Ñ em̃ absorti uiu̾e potuer̃t.
qmuis uiui absorberent᷑. Ergo hoc
orat uox martyrũ. atimore
inunici erue animã meam.
Nut me noccidat inimicꝰ s nͣ
ut tueã occidentẽ inimicũ
Hoe orat in psalino mplerisnus
quomͦ iubebat in euuͣngłio
dñs. Q.uid mͦ iubebat dñs::
Nolite timere eosqͥ capꝰ occi¬
dunt. animã aũ nͣpossunt oc¬
cidere. S potius eum timete:.
qͥhabet potestatẽ & animã &
corpꝰ occidere ingeheniiã ignis.
Et repetiuit. Ita dico uobiseũ
qͦd ibet. Atunore inimici eru¬
e aminam meã. Erue atimore
mimici: ⁊ sub de timori tuo.
on tueã eũqͥ corpꝰ occictit. s
trmeã eum qͥ habet potesta¬
tẽ ⁊ corpꝰ ⁊ animã occidere
ingehenna iguis. Non enĩ a

Expanded text:
erunt tamen doloribus, et idolis sacrificaverunt, vivi absorpti sunt. Illi absorpti sunt, quia mortui; illi autem quia absorpti, mortui. Non enim absorpti vivere potuerunt, quamvis vivi absorberentur. Ergo hoc orat vox martyrum, A timore inimici erue animam meam: non ut me non occidat inimicus, sed ut non timeam occidentem inimicum. Hoc orat in Psalmo impleri servus, quod modo jubebat in Evangelio Dominus. Quid modo jubebat Dominus? Nolite timere eos qui  possunt occidere; sed eum potius timete qui habet potestatem, et animam, et corpus occidere in gehenna ignis . Et repetivit: Ita dico vobis; eum quod jubet. A timore inimici erue animam meam. Erue me a timore inimici, et subde timori tuo. Non timeam eum qui corpus occidit; sed timeam eum qui habet potestatem et corpus, et animam occidere in ge
Abbreviated transcription (Latin):
dum tribulor. atunore inrimici
erue aminãmeam. Seuierunt
inimici in martyres. Quid ora¬
bat ista uox corporis xp̃i: Hoc
orabat ut eruerentur abinimi-¬
cis & ñeos possent orculere minnei.
Ergo exauditiñ st̃ qr occisi ft̃ &
deseruit ds̃ contritos corde ser¬
uos suos:isꝑantes in se despexit:
Absit. Quis enĩmuocauit dñm.
& derelictuse: Quis sperauit mneo.
& cdesertꝰ x̃. ab eoͨ Exaudiebant᷑
gͦ. E occidebant᷑. ⁊ tam̃ ipsi ab
intimcis eruebant᷑. Alii tuntes
ꝯsentiebant ⁊ uiuebãt. ⁊ tam̃ ip̃i abinimi¬
ci absorbebant᷑. Occisi eruebant᷑. uiuenteᷤ
absorbebant᷑. Iñ ÷ illa uox gratulatiõis.
Forsitan uiuos absorbuissent nos.
Multi absorti iuiui absorti. mul¬
ti mortu absorti. Qui putaue¬
runt manẽ ẽẽ fidem xp̃ianã:
mortui absorti st̃. Qui aũ seien¬
tesueritatẽ ẽẽ. p̃dicationẽ euuͣn

Expanded text:
dum tribulor: a timore inimici erue animam meam. Saevierunt inimici in martyres; quid orabat ista vox corporis Christi? Hoc orabat, ut eruerentur ab inimicis, et non eos possent occidere inimici. Ergo exauditi non sunt, quia occisi sunt; et deseruit Deus contritos corde servos suos, et sperantes in se despexit? Absit. Quis enim invocavit Dominum, et derelictus est? quis speravit in eum, et desertus est ab eo ? Exaudiebantur ergo, et occidebantur; et tamen ab inimicis eruebantur. Alii timentes consentiebant, et vivebant; et tamen ipsi ab inimicis absorbebantur. Occisi eruebantur, viventes absorbebantur. Inde est et illa vox gratulationis: Forsitan vivos absorbuissent nos . Multi absorpti, et vivi absorpti; multi mortui absorpti. Qui putaverunt inanem esse fidem christianam, mortui absorpti sunt: qui autem scientes veri
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃i seruus. Protexistime ac̃uen¬
tu malignantiũ. amultitu¬
dine oꝑantium iniqͥtatem.
Iam ip̃m caput nrͣm intueamͣ.
Multi martyres talia passi ft̃ sni
chil s elucet qͦm caput marty¬
rũ. Ibi melius intuemͣ. qd illi
exꝑtisc. Protectꝰ est amultitu¬
ctine malignantiũ ptegentȩ
sedeo ꝓtegente carnẽ suã ip̃o
filio ⁊ homine quẽ gerebat qi
filius hominis est ⁊ filiꝰ dĩ est.
Flliꝰ cdĩ ꝓpt̾ formã dĩ. filiꝰ hominis
ꝓpt̾ formã serui. habens inpotes¬
tatẽ pon̾e animã suam rreciꝑe
eam. Quid ei potuerunt fac̾e
inimici ͤ Occiderunt corpꝰ. animã
non occiderunt

Expanded text:
existi me a conventu malignantium, a multitudine operantium iniquitatem. Jam ipsum caput nostrum intueamur. Multi martyres talia passi sunt: sed nihil sic elucet quomodo caput martyrum; ibi melius intuemur quod illi experti sunt. Protectus est a multitudine malignantium, protegente se Deo, protegente carnem suam ipso Filio et homine quem gerebat: quia Filius hominis est, et Filius Dei est; Filius Dei propter formam Dei. Filius hominis propter formam servi : habens in potestate ponere animam suam, et recipere eam . Quid ei potuerunt facere inimici? Occiderunt corpus; animam non occiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
entiũ trucidem᷑. Mori quippe
a ꝑsequente. martiriũ in aꝑto
oꝑe est. Ferre uͦ contumelias
odientẽ diligere. martiriũ est
uĩtas. q̃ zebedei filios requirit
dicens. Potestis bib̾e calicẽ quẽ
ego bibiturꝰ sũ: Cui cũ ꝓtinꝰ res¬
ponderent possumꝰ: ilico dñs

Expanded text:
entium ferro trucidemur. Mori quippe entium ferro trucidemur. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est Veritas, quae Zebedaei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, i
Abbreviated transcription (Latin):
& det̾iora repende si occasio
p̃beat᷑ q̃rat. Quib isti st̃ similes.
nͥ iis qͥꝑ fortitudinẽ in campo
uictores st̃. s ꝑ negligentiã post¬
modũ intͣ ur̃b̃ claustra capiunt᷑:
Quib isti st̃ similes. nͥ iis quos
irruens gͣuis languor a uita ñ
subtrahit. s leniter ueniens re¬
diuiua febris occidit. Ille gͦ ue¬
racit patientiã seruat: qui ce
ad tempꝰ aliena mala sine dolo-¬
re tolerat. & hec eadẽ retractais
ꝑtulisse se talia exultat. ne bo¬
nũ patientie quietis tempore
ꝑeat. qͦd inꝑturbationib custo¬
dit᷑. S qr natalẽ martyris hodi¬
erna die colunꝰ fr̃s mei: neqͥqͣm
nos a uirtute eiꝰ patientie esti-¬
mare extͣneos debemꝰ. Si eñi
ad iuuante nos dño uirtutem
patientie seruare contendimꝰ:
martirii palmã tenemꝰ. Uuo
qͥppe st̃ martirii gña. Unũ in
mente. aliud inmente simul
& actione. Itaq ẽẽ martires pos¬
sumꝰ. etiã sinullo ferro ꝑcuti-¬

Expanded text:
et deteriora rependere, et deteriora rependere, t similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, quod in perturbationibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, martyrii palmam tenemus. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percuti
Abbreviated transcription (Latin):
pͥor inferat. alterũ uͭ ꝓuocal
ut contumelias lesus rellls
s qi eiꝰ iã uictor extitit. quẽ
ad ꝓferendas contumelias cõ-¬
mouit: contͣ illũ acriꝰ dolet
quẽ a d reddendas iniurias cõ-¬
mouere ñ potuit. Unde fit
ut tota se uirtute contͣ eum
erigat: quẽ contumelias for¬
titer ꝑtulisse considat. Quẽ
qr cõmouere in ipsa inuiriaꝵ
iaculatione ñpotuit:ab aꝑ¬
to cͥtamine interĩ recedens
insecreta cogitatione decepti-¬
onis tempꝰ inquirit. Et qui
publico bello ꝑdidit ad exhi-¬
bendas occulte insidias exar-¬
descit. Quietis nanq ĩa tem¬
pore ad uictoris animũ redit.
e uel dãna rerũ uel in iuriaꝵ
lacula ad memoriã reducit.
cunctaq q̃ sibi illata st̃ uehe¬
m̃ter exaggerans fuisse into¬
lerabilia ostendit. Et quies¬
centis animũ tanto furore
conturbat: ut plerunq uir
patiens illa se equanimit̾
tolerasse etiã pꝰ uictoriã cap-¬
tiuus erubescat. seq ñ reddi¬
disse contumelias doleat.

Expanded text:
or inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat,
Abbreviated transcription (Latin):
magna ert̃. Uel sic̃ in quibꝰ dam
codicibꝰ legit᷑. Terroresq de celo.
⁊ tempestates. Atq pꝰsubditur.
& signa magna erunt. ultima
tribulatio multis tͥbulatiomi-
tua q̃ subsequunt᷑. Et ideo post
bella & seditiones ñ statim fi¬
nis: qr multa debent mala p̃¬
cͤrere. ut malũ ualeant sine
fine nunciare.S cũ tot signa
ꝑtͣbationis dicta sint: oportet

Expanded text:
el sicut in quibusdam Codicibus invenitur, Terroresque de coelo et tempestates. Atque post subditur: Et signa magna erunt. Ultima tribulatio multis tribulationibpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet
Abbreviated transcription (Latin):
mine uirtꝰ pacientie polleat.¬
rursũ salomon indicat diceis.
Melior est patiens uiro forti.
& qui dominat᷑ animo suo ex¬
pugnatore urbiũ. Mmor est¬
gͦ uictoria urbes expugnare.
qr extͣ sunt q̃ uincuntua. ¶el¬
qr ipse ase animꝰ suꝑat᷑. Et se¬
met ip̃m sibimet ip̃si subicit.
quando eũ patientia inhum¬
litatẽ tolerantie sternit. Sci¬
endũ uero ẽ. qd̾ plerunq eue¬
nire patientib solet. ut enͥ
dem tempore qͦ adu̾sa patin¬
tur. uel contumelias aud̃rat
nullo dole pulsent᷑. Et siep¬
tientiã exhibeant: ut custo¬
dire etiã cordis innocentiam
curent. S cũ pꝰ paululũ hec
ipsa q̃ ꝑtulerint admemoriã
reuocant: igne uehem̃tissim
dołis instigant᷑. argum̃ta ul¬
tionis inquirt̃. & mansuetu.¬
dinẽ quã tolerantes habut̃.

Expanded text:
mine virtus patientiae polleat, Salomon indicat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium . Minor est victoria urbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur; quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem qu
Abbreviated transcription (Latin):
Quia hoc solũ ds̃ sacrificium
accipit: qd̃ ante eiꝰ oculos in al¬
tari boni oꝑis flãma caritatis
ximꝰ patiens ñ est. qr patientia¬
ñ mostensione inquirit᷑ s in cor¬
de. Pimpatientie aũ uiciũ. ip̃a
uirtutũ nutrix doctͥna dissipa-¬
tur. Scͥptum namq est. Doctri¬
na uiri. ꝑ patientiam noscitur.
Tanto gͦ quisq minꝰ ostenditur
doctꝰ: quanto conuincit᷑ minus
patiens. Heq em̃i potest ueraci¬
ter bona docendo impende: si

Expanded text:
us hoc solum sacrificium accipit quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis bio patiens nnon in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veracite
Abbreviated transcription (Latin):
entia uero ẽ: aliena mala equa-¬
nimit̾ ꝑpeti. contͣ eũ qͦ qͥ mala
irrogat᷑ nullo dolore morderi.
Nã qui sic ꝓximi mala portat.
ut tam̃ tacitꝰ doleat. & tempus
digne retributionis q̃rat: pa¬
tientiã ñ exhibet s ostendit.
Scriptũ quippe ẽ. Caritas paci¬
ens est benigna est. Paciens nã¬
q est: ut aliena mala toleret.
benigna uͦ est: ut ipsos etiam
quos portat amet. Hinc nãq
ꝑsemet ip̃am ũitas dic̃. Diligite
mimicos ur̃os. bñfacite iis qui¬

Expanded text:
 aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit. Scriptum quippe est: Charitas patiens est, benigna est . Patiens namque est ut aliena mala toleret, benigna vero est ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui
Abbreviated transcription (Latin):
s cuncta q̃ adusũ prauitatis in¬
ultionis. Tranquillitatẽ qͥ ppe
humane pacis. adusũ u̾timus
uane securitatis. ꝑ egrinationẽ
tre. ꝑ habitationẽ dileximus
ad ꝑu̾sitatẽ intorsimꝰ uolunta¬
tis.Ipsa serena blandim̃nta ae-¬
ris. ad amorẽ nob̾ seriure coegi¬
mus t̾rene delectationis. Iure
gͥ restat ut simul nos omnia
quot pri inmundo iu columes
habuimꝰ gaudia: tot de ipso
de celo. & tempestates. Cũ tẽ¬
pestates hiemales uenire exor
loco tempestates uenire inꝑditi¬
onis signo p̃dicunt᷑. nͥ qd̃ eas tem¬
pestates dñs uenire denunciat.
nũ ñ st̃. S tempestates insignũ
st̃: q̃ ipsa qͦ tempoꝵ statuta con¬
fund̃t. Qd̃ nos quoq nuꝑ exꝑti
sumꝰ. qͥ estiuũ tempꝰ omne conu̾¬
sũ in pluuiis hiemalibꝰ uidimꝰ.¬

Expanded text:
 cuncta quae ad usum pravitatis inultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis. Peregrinationem terrae pro habitatione dileximus ad perversitatem intorsimus voluptatis. Ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure igitur restat ut simul nos omnia quot prius in mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipsisde coelo et tempestates. Cum tempestates hiemales venire ex orloco tempestates venire in perditionis signum praedicuntur, nisi quod eas tempestates Dominus venire denuntiat qnum non sunt; sed tempestates in signum sunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt. Quod nos quoque nuper experti sumus, quia aestivum tempus omne conversum in pluvias hiemales vidim
Abbreviated transcription (Latin):
niꝰ fr̃s qr caro incisa dolet. capilł
incisus ñ dolet. Ait gͦ martirib
suis. capilł de capite ur̃o ñ ꝑibit.
uidelicet aꝑte dicens. Cur time¬
tis ne ꝑeat qd̾ incisũ dolet. qnͣdo
⁊ illud inuob̾ ꝑire ñ potest. qd̃
incisũ ñ dolet: Sequitur. In pa-¬
tientia ur̃a possedebitis animas
ur̃as. Iccirco possessio anime in
uirtute patientie ponit᷑: quia
radix omniũ custosq uirtutũ
patientia est. ꝑpatientiã uͦ pos

Expanded text:
t, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequitur: In patientia vestra possidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patienti
Abbreviated transcription (Latin):
ait. xp̃c semel oblatꝰ est ad
multoꝵ exhaurienda pecc̃a. scło
sine pecc̃o apparebit expectanti-¬
b se insalutem. ¶õ autem pon¬
tifice adrogandũ ingrediente
scũarium. neminẽ hominũ in ta¬
b̾naculo ẽẽ licebat donec exiret:
infirmitatẽ scẽ eccl̃ie designat.
q̃ ꝓfide eiꝰ pati necdũ erat ido¬
nea, Quod in ipsis patefc̃m ẽ
apłis. qui inchoata eadẽ passi-¬
one illius om̃s relicto eo fugert̃
E grediebat᷑ autẽ expleta expia-¬
tione pontifex. ut & aliis tab̾na-¬
culum intͣndi facultas daret᷑: qr
ꝑfecto sue sacͥficio passionis ap-¬
paruit discipłis xp̃c: & data scĩ¬

Expanded text:
t ad multorum exhaurienda peccata, secundo sine peccato apparebit exspectantibus se in salutem . Quod autem pontifice ad rogandum ingrediente sanctuarium, nemini hominum in tabernaculo esse licebat donec exiret, infirmitatem sanctae Ecclesiae designat, quae pro fide ejus pati necdum erat idonea. Quod in ipsis patefactum est apostolis qui, inchoata eadem passione illius, omnes relicto eo fugerunt. Egrediebatur autem expleta expiatione pontifex, ut et aliis tabernaculum intrandi facultas daretur, quia perfecto suae sacrificio passionis, apparuit discipulis Christus: et data Spi
Abbreviated transcription (Latin):
Pͥarare dño plebem ꝑfectã. hec
& eñi pulcherrima dominice ple¬
b̾ ꝑfectio est. qͣm & ioh̾es suo tẽ¬
pore p̃dicando parabat. & nũc
dñs ipse tonando ꝑ orbem latiuᷤᷤ
adimplet. cum nos euͣngłicis &
u̾bis instituti & imbuti miste¬
rus. eandẽ fidem ac dilectio-¬
nẽ hab̾e discimus: qm legalib
p̃ceptis edocti patres habuis¬
se ꝓbantur. hoc ꝑfectissimũ
scẽ eccł̃ie decus est: cum eadem
que illos intrasse constat suꝑ-¬
ne pacis gaudia suspiramus.
atq ut hec etiã nos intͣre mere-¬
amur: celestem in t̾ris exertere
uitã contendimꝰ. cum eoꝵ exẽ¬
plo nulla que facimꝰ uel ꝑcipi¬
mus bona nr̃is meritis asse-¬
ribimꝰ. s ad auctoris nr̃i per
omnia gr̃am respicimꝰ. De qͦ
illorũ qͦ testimonus edocemur.
quia ipse est deus. ipse fecit nos
&e ñ ipsi nos. Non solum scilicet
beati homines simꝰ. Euius dona
gr̃e si puro semꝑ & infatigabili

Expanded text:
Parare Domino plebem perfectam. Haec Parare Domino plebem perfectam. Haec etenim pulcherrima Dominicae plebis perfectio est, quam et Joannes suo tempore praedicando parabat, et nunc Dominus ipse donando per orbem latius adimplet, cum nos evangelicis et verbis instituti et imbuti mysteriis eamdem fidem ac dilectionem habere discimus, quam legalibus praeceptis edocti patres habuisse probantur. Hoc perfectissimum sanctae Ecclesiae decus est, cum ad eadem quae illos intrasse constat supernae pacis gaudia suspiramus, atque ut haec etiam nos intrare mereamur, coelestem in terris exercere vitam contendimus, cum eorum exemplo nulla quae facimus vel percipimus bona nostris meritis ascribimus, sed ad auctoris nostri per omnia gratiam respicimus. De quo illorum quoque testimoniis edocemur, quia ipse est Deus, ipse fecit nos et non ipsi nos, non solum scilicet beati homines simus. Cujus dona gratiae si puro semper et infatigabili
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ ad filios. & cor filior
ad patres eorum. Unũ gͥ atq
idem utriꝰq opus est. fidem
scilicet atq intellectũ quem
habuere patres. filioꝵ menti-¬
b p̃dicando infundere. Nam
patres & iusti appellant᷑ uẽtes
scĩ de quib saluator ait discipłis.
Multi ꝓpħe & iusti cupierunt
uide que uos uidetis. & ñ uide-¬
runt. filii uͦ & incredibiles illiꝰ
eui homines qͦ uel helias p̃dica-¬
cant᷑. Conu̾tit autem iohannes
corda patrũ infilios: quia sa-¬
pientiam qm habuert̃ patreᷤ
xp̃m credentes ac desidantes
incarne uenire. tͣnffudit in
filios. docendo eos crede et
gaud̃e xp̃m in carne uenisse.
Conu̾tit incredibiles ad pru-¬
dentiam iustoꝵ: quia eos qͦs
sine fide xp̃i inuenit de oꝑib
legis frustͣ głantes. docuit
ta intentione summittere:
ac p̃cedentiũ iustoꝵ unitari pru-¬
dentiã. qui &e legem ꝑficere di-¬
ligentissime studebant: & nichi-
ex eis dic̃. Iustus autẽ ex fide ui-¬
uit. Unde & aꝑte subiungitur.

Expanded text:
patrum ad filios, et cor filiorum ad patres eorum . Unum igitur atque idem utriusque opus est, fidem scilicet atque intellectum, quem habuere patres, filiorum mentibus praedicando infundere. Nam patres et justi appellantur veteres sancti, de quibus Salvator ait discipulis: Multi prophetae et justi cupierunt videre quae vos videtis, et non viderunt. Filii vero et incredibiles illius aevi homines, quo vel Elias praedicatcantur. Convertit autem Joannes corda patrum in filios, quia sapientiam quam habuerunt patres Christum credentes ac desiderantes in carne venire, transfudit in filios docendo eos credere et gaudere, Christum in carne venisse. Convertit incredibiles ad prudentiam justorum, quia eos quos sine fide Christi invenit de operibus legis frustra gloriantes, docuit ta intentione submittere, ac praecedentium justorum imitari prudentiam, qui et legem perficere diligentissime studebant, et nihiloex eis dicit, Justus autem ex fide vivit; unde et aperte subjungitur:
Abbreviated transcription (Latin):
optimo gñe conu̾sandi uitã
pacturũ ẽẽ declarat. Que em̃
iñt homines sullimior & deog̃¬
tior ẽẽ conu̾satio potest. qͣm
eos qui se castigant a uituis.
subuigant: insuꝑ etiã alios co¬
tidiano exertitio ad auctoris
animaꝵ fideliũ ad quisitione
gaudiũ semꝑ patͥe celestis au¬
gere: Et ipse p̃cedet ante illũ
in sp̃u & uirtute helie. Ioh̾es
in sp̃u &e uirtute helie dñm
p̃cedere da: quia sic̃ helias in
aduentũ p̃ueniet ita ioħes
ñ minore sp̃s potentia p̃ditꝰ
p̃ueniet primum. Sic̃ ille pre¬
cursor futurꝰ est iudicis: ita is¬
te p̃cursor factꝰ est redempto¬
ris. Nec solũ aduentꝰ ordine.
s doctrine qͦ similitudine io¬
hannes in sp̃u &e uirtute he¬
lie dñm p̃cessit. Nam sĩc̃ de

Expanded text:
e conversandi vitam peracturum esse declarat. Quae enim inter homines sublimior, et Deo gratior esse conversatio potest, quam eorum qui se castigant  Al., abdsubjugant, insuper etiam alios quotidiano exercitio ad auctoris animarum fidelium acquisitione gaudium semper patriae coelestis augere? Et ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae. Joannes in spiritu et virtute Eliae Dominum praecedere diadventum praeveniet, ita Joannes non minore spiritus potentia praeditus praevenit primum. Sicut ille praecursor futurus est judicis, ita iste praecursor factus est Redemptoris. Nec solum adventus ordine, sed doctrinae quoque similitudine Joannes in spiritu et virtute Eliae Dominum praecessi
Abbreviated transcription (Latin):
scũarium & tab̾naculũ testimo¬
ni atq altare. sac̃dotes qͦq
&e uniũsum popłm expiare iꝰ¬
sus est: iohannes ipse quis sit
iste pontifex. q̃ hec expiatio
manifestat. cum illo ueniente
ad baptismũ suũ loquit᷑ dĩes.
Ecce agnus dei. ecce qui tollit
pec̃ca mundi. Que uidelicet¬

Expanded text:
sanctuarium et tabernaculum testimosanctuarium et tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum expiare jussus est, Joannes ipse quis sit iste pontifex, quae haec expiatio manifestat, cum illo veniente ad baptismum suum loquitur, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quae
Abbreviated transcription (Latin):
consummationẽ obs̃uantie
ret initiũ. Et quia ortꝰ monstͣ¬
bat᷑ illiꝰ: qui pͥmus omniũ et
uenire & iã adẽe ostenderet
dñin saluatorẽ. de qͦ scriptum
est. finis eñi legis xp̃c ad iusti¬
ciã omni credenti. Nam oe sep¬
tenario ꝓp̃t sabbatũ. & dena¬
rio numero ꝓp̃t decalogum
legis adimpletio recte figura¬
tur. Dies hec ꝓpiciationis erat &
expiationis: inqua ppls omnis
ab oꝑibꝰ uacare. & ꝑorationes
atq abstinentiã affligi. & casti-¬
gari p̃ceptus ẽ. Gõ beati ioħis
&e uite & p̃dicationi multũ con¬
gruit. qͥ &e ipse amundanis ua¬
cans oꝑib celestib passim stu-¬
diis ac desidus animũ dabat.
& conuenientes ad se t᷑bas a
malis oꝑib abstinere. ac ꝑ pe¬
nitentiã fidemq expiari &e xͦ
consecͣri docebat. & quia tempꝰ
iã diuine ꝓpitiationis instaret:
inqua cunctis pie q̃rentibus
regni celestis pateret ingͦss
Quod autẽ hac die pontifex

Expanded text:
consummationem observantiae consummationem observantiae ret initium: quia ortus monstrabatur illius, qui primus omnium et venire, et jam adesse ostenderet Dominum salvatorem, de quo scriptum est: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Nam et septenario propter sabbatum, et denario numero propter decalogum, legis adimpletio recte figuratur. Dies haec propitiationis erat et expiationis, in qua populus omnis ab operibus vacare, et per orationes atque abstinentiam affligi et castigari praeceptus est. Quod beati Joannis et vitae et praedicationi multum congruit, qui et ipse a mundanis vacans operibus, coelestibus solum studiis ac desideriis animum dabat, et convenientes ad se turbas a malis operibus abstinere, ac per poenitentiam fidemque expiari, et Christo consecrari docebat: quia tempus jam divinae propitiationis instaret, in quo cunctis pie quaerentibus regni coelestis pateret ingressus. Quod autem hac die pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
tione zacharias fecisse memora¬
tuR. Dicit gͦ de hac solennitate dꝰ
moysi. Mense septimo decima di¬
e mensis affligetis animas ue-¬
stras. nullũq opus facietis. Expi-¬
abit autem scũarium pontifex
ce tab̾naculum testimonii atq
altare sãc̃dotes quoq & uniu̾-¬
sum popłm. Eritq hoc uobis
legitimũ sempĩtnum: ut oretiᷤᷤ
ꝑiꝰ cum ritũ eiꝰdem expiationis
doceret: ait int alia. Nullus
hominũ sit intab̃naculo. qͣndo
pontifex ingredit᷑ scũ aruimut
roget ꝓse ee ꝓdomo sua. & pro
uniu̾so cetu isrł donec egredia¬
tur. longum ẽ de singulis huiꝰ
diei cerimonus script᷑e testimo.¬
re. unde hoc maxime libet
ũre fr̃nitatis aurib intima¬
re. ꝙͣ. conuenient electũ sit
tempꝰ in quo p̃cursoris dm̃
natiuitas & uirtꝰ fut᷑a nunci¬
aret᷑. Septimꝰ quippe m̃sis et
decima huiꝰ dies sac̃tissimo hu¬
ic oracło dedicat᷑. Quia nimi¬
rũ ille nascit᷑us p̃dicabat᷑. qͥ

Expanded text:
tione Zacharias fecisse memoratione Zacharias fecisse memoratur. Dicit ergo de hac solemnitate Dominus Moysi: Mense septimo, decima die mensis affligetis animas vestras, nullumque facietis opus . Expiabit autem pontifexculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum: eritque hoc vobis legitimum sempiternum, ut oretis pperius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro se, et pro domo sua, et pro universo coetu Israel, donec egrediatur . Longum est de singulis hujus diei caeremoniis Scripturae testimonre. Unde hoc maxime libet vestrae fraternitatis auribus intimare, quam convenienter electum sit tempus, in quo praecursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo dedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicabatur qui
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ent Quod uͦ sequit᷑. factum ÷
autem cum sac̃dotio fungeret᷑¬
scd̾m consuetudinẽ sac̃dotu sor-¬
te exiit ut incensum poneret
ingressus in domũ dm̃. Claret
quidem omnib qͥa iam redeun¬
te ex ordine septimana uicis sue
que ei de uice abia contigerat.
templũ ministrat᷑us intͦnuit. S
forte aliquib obscurũ est quia
script᷑a tacere uidet᷑. qͦ hec sint
anni tempore gesta. Quib inti-¬
mandũ. quia nec hoc scriptura
prẽtmisit: s ex eo qd addidit
latent innuit: & omnis inqͥens
multitudo erat popłi orans
foris ora incensi. Una ce em̃ ꝑ
in qua pontifice adorandũ scã
scõrs intrante nullum ꝓrsus ho¬
minũ intͣ fores templi remanere
liceret. s om̃s tempore oblatiomiᷤ
exteriꝰ iub̾ent᷑ orare. hec autem
erat statuta solennitas septimo
oblatis in altari holocausti uic-¬
timis. sanguis inscã scõrum ad
expiandũ inferebat᷑. Nec sangui
ma adolebat᷑. quod inp̃senti lec-¬

Expanded text:
derent; quod vero sequitur: Factum est derent; quod vero sequitur: Factum est autem, cum sacerdotio fungeretsecundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini. Claret quidem omnibus quia jam redeunte ex ordine septimana vicis suae, quae ei de vice Abia contigerat, templum ministraturus intravit; sed forte aliquibus obscurum est, quia Scriptura tacere videtur quo haec sint anni tempore gesta. Quibus intimandum quia nec hoc Scriptura praetermisit, sed ex eo quod addidit latenter innuit; Et omnis, inquiens, multitudo erat populi orans foris hora incensi. Una etenim tain qua pontifice ad orandum Sancta sanctorum intrante, nullum prorsus hominum intra fores templi remanere liceret, sed omnes tempore oblationis exterius juberentur orare. Haec autem erat statuta solemnitas septimo oblatis in altari holocausti victimis, sanguis in Sancta sanctorum ad expiandum inferebatur. Nec solum ma adolebatur, quod in praesenti lec
Abbreviated transcription (Latin):
rilis. & ambo ꝓcessissent
in dieb suis. Diuinitꝰ est pro¬
curatum. ut sterili matre et
utroq parente ꝓuectioris
etatis iohannes nasceretur.
quatinus etiam ipso ortus
eius miracło patesceret ui-¬
rum magne uirtutis futu-¬
rũ ẽẽ qui nascebat᷑. Ubi de¬
sinente omni lasciia con¬
cupiscentie carnalis: cons-¬
taret quia nulla increatio-¬
ne causa uoluptatis. s so-¬
la cogitata sit sp̃ualis gr̃a
ꝓlis. Sic isaac filius ꝓmissi¬
onis. qui infiguram redẽp¬
toris nr̃i factus est obedi-¬
ens patri usq ad mortẽ
de ueteranis parentib ce steri-¬
li diu matre natꝰ est. Sic iacob
& ioseph patͥache. sic sanson for-¬
tissimus ducum. & ꝓph̃arum exi-¬
miꝰ samuel steriles diu corpore.
s fecundas semꝑ uirtutib habu-¬
ere genitͥces. Ut miracło natiui-¬
tatis nator⁊ dignitas noscere-¬
tur. & ꝓbarent᷑ sullimes in uita
fut᷑i: qui imp̃o uite exortu con¬
ditionis humane iura tͣnscen¬

Expanded text:
rilis, et ambo processissent rilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut sterili matre et utroque parente provectioris aetatis Joannes nasceretur, quatenus etiam ipso ortus ejus miraculo patesceret virum magnae virtutis futurum esse qui nascebatur, ubi desinente omni lascivia concupiscentiae carnalis constaret quia nulla in conceptione causa voluptatis, sed sola cogitata sit spiritualis gratia prolis. Sic Isaac filius promissionis, qui in figuram Redemptoris nostri factus est obediens patri usque ad mortem, de veteranis parentibus et sterili diu matre natus est: sic Jacob et Joseph patriarchae, sic Samson fortissimus ducum, et prophetarum eximius Samuel steriles diu corpore, sed fecundas semper virtutibus habuere genitrices, ut miraculo nativitatis, natorum dignitas nosceretur, et probarentur sublimes in vita futuri, qui in ipso vitae exortu conditionis humanae jura transcen
Abbreviated transcription (Latin):
incedentes inomnib manda¬
tis & iustificationib dm̃ si¬
ne q̃rela. Sepe contingit. ut
ii qui ĩa ꝑfecti hominũ esti¬
matione iudicant᷑. adhuc
mnocłis iñtni arbitri minꝰ
aliquid ꝑfect onis habeant.
nulli quibdam uirtutũ oꝑi¬
b immodatiꝰ studendo. dũ
sine scientia deo placere ap¬
petunt: ꝓximoꝵ ocłos offen-¬
dant. Aqua utiq rep̃hensi-¬
one. parentes beati iohis
immunes ẽẽ. declarantur.
De quibꝰ cũ dictũ ẽẽt. er̃at
autem iusti ambo: continuo
sub nectit᷑ ante dm̃. Et cum
adiunctũ ẽẽt incedentes ĩ
omnib mandatis & iusti-¬
ficationib dñi: mox infe.¬
runt᷑ sine querela Acsi aꝑte
dicat᷑. Adeo se in actib pari-¬
t̃ & cogitationib suis cirtũ-¬
specte agebant: ut c diui-¬
nis obtutib in oculto. et
humano foris placerent iu-
demus eñi bona. ñ solum co-¬
ram deo s etiã corã omnib
hominibꝰ. Et ñ erat illis fi¬
lius: eo q̃d ẽẽt elisabech ste¬

Expanded text:
incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Saepe contingit ut hi qui jam perfecti hominum aestimatione judicantur, adhuc in oculis interni arbitri, minus aliquid perfectionis habeant; nnulli quibusdam virtutum operibus immoderatius studendo, dum sine scientia Deo placere appetunt, proximorum oculos offendant. A qua utraque reprehensione parentes beati Joannis immunes esse declarantur, de quibus cum dictum esset, Erant autem justi ambo, continuo subnectitur, ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini, mox infertur, sine querela. Ac si aperte dicatur, Adeo se in actibus pariter et cogitationibus suis circumspecte agebant, ut et divinis obtutibus in occulto, et humano foris judicio placerent, idemus enim bona non solum coram Deo, sed etiam coraillis filius, eo quod esset Elizabeth ste
Abbreviated transcription (Latin):
plenꝰ extitit. & cẽtis dei gr̃am
euͣngłiauit. recte p̃coniũ gr̃e
ipso etĩa suo nomine signauit.
Meritoq in eiꝰ natiuitate mul
ostendit᷑. Erit eñi magnꝰ corã
dño. Notandũ qd̃ idem laud̃
p̃conium ioħi ab angło. quod
ab euͣnglista parentibꝰ fertur
illius. Et illi em̃ iusti ante dm̃.
ce hic coram dño magnꝰ ẽẽ ꝑhi-¬
bet᷑. Quã magnꝰ autem coram do-¬
mino fuerit: ipse qui solus uir¬
tutẽ magnitudims eiꝰ &e donauit
& nouit dñs insinuat dicens. Ñ
surrex̃ int̃ natos mulierũ maior

Expanded text:
s Dei gratiam evangelizavit, recte praeconium gratiae ipso etiam suo nomine signavit. Meritoque in ejus nativitate multostenditur. Erit enim magnus coram Domino. Notandum quod idem laudis praeconium Joanni ab angelo quod ab evangelista parentibus fertur illius. Et illi enim justi ante Deum, et hic coram Domino magnus esse perhibetur. Quam magnus autem coram Domino fuerit, ipse qui solus virtutem magnitudinis ejus et donavit et novit, Dominus insinuat, dicens: Non surrexit inter natos mul
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃u scõ replebit᷑ adhuc ex ut̃o
matͥs sue. & multos filioꝵ. isrł
conu̾tet ad dñm dm̃ ipsors. Si¬
quidẽ meo qͦd illũ a uino & si¬
cera id est abomni q̃d mnebria¬
re potest continentiã habit᷑um
eo aũ q̃d illũ adhuc ex uto ma¬
tͥs sp̃u scõ replendũ ẽẽ memo¬
rauit: ꝓfecto quia natꝰ inmũ¬
do. cunctis uirtutũ fructib eẽt
clarificandꝰ ostendit Quid eñi
uiuenti &e conu̾santi mnt hoĩes

Expanded text:
utero matris suae, et multos filiorum Israel convertet ad Dominum Deum ipsorum. Siquidem in eo quod illum a vino et sicera, id est ab omni quod inebriare potest, continentiam habiturum eo autem quod illum adhuc ex utero matris Spiritu sancto replendum esse memoravit, profecto quia natus in mundum, cunctis virtutum fructibus esset clarificandus ostendit. Quid enim viventi et conversanti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃catio tua &r uxor tua elisa¬
beth pariet tͥ filiũ: ñ est ar¬
bitͣndum quia pontifex qͥ pro
ppło orat᷑us intuerat. mutato
repente animo ꝓ pͥuatis ne¬
gotus ceꝑit rogare. maxime
ꝓ lib̃is aquoꝵ gñatione intan¬
tum homo senex ac decrepitꝰ
spẽ totam au̾terat: ut neq an¬
gło ꝓmittenti cred̾et nasci sibi
filium posse: s hoc c̃tissime sci¬
endũ. quia ꝓ ppłi saluatione
rogabat: quem & maximo pec¬
cator langore uexatũ. & in¬
suꝑ alienigene regis dñio p̃s¬
sum nouerat. Unde angłico
oracło & se exauditũ cognouit
a dño: & quo ordine salus qm
querebat ẽẽt aduent᷑a didicit:
Quia uidelicet nascet᷑ sibi fi¬
liu. qui ꝓpħa & doctor exmiꝰ
existens. eundẽ ppłm adiua

Expanded text:
 et uxor tua Elizabeth pariet tibi filium, non est arbitrandum quod pontifex, qui pro populo oraturus intraverat, mutato repente animo, pro privatis negotiis coeperit rogare, maxime pro liberis, a quorum generatione in tantum homo senex ac decrepitus spem totam averterat, ut neque angelo promittente crederet nasci sibi filium posse. Sed hoc certissime sciendum quia pro populi salvatione rogabat, quem et maximo peccatorum languore vexatum, et insuper alienigenae regis dominio pressum noverat. Unde angelico oraculo et se exauditum cognovit a Domino, et quo ordine salus quam quaerebat esset adventura didicit: quia videlicet nasceretur sibi filius qui propheta et doctor eximius existens, eumdem populum ad viam
Abbreviated transcription (Latin):
conuocaũ omnẽ ꝓgeniẽ filioꝵ
aaron. &e eos uidelicet qui de
eleazar & eos ui de itamar
stirpe descendant. diuisitq
fices eligens: cẽtos qui in par¬
tib erant: sãcdotu minoris qͥ
nunc p̃sbiteratꝰ uocat᷑: officio
fungi p̃cepit. Ea uidelicet ꝓui-¬
sione. ut dũ quilibet pontifi-¬
cum uita deced̾et: quicumꝙ ĩ
eiꝰ parte obtimꝰ putaret᷑. ei in
pontificatu succedet. Quas uide¬
licet partes talt ordinauit: ut
singuli pontifices cum subiec-¬
tis sibi sac̃dotib ꝑ octonos mi
instrarent dies. hoc ẽ a sabba-¬
to usq in sabbatũ. Et cũ om̃s
unꝰ tam̃ meis qui dignior ui-¬
detur. speciali reuerentia ac
potestate p̃minens summi sa-¬
cerdotis nom̃ hab̃et. Qui aut̃
ordo partium earuindẽ ser¬
uari deb̾et: missa cora rege
daud & pͥncipib familiarũ
sac̃dotalium &e leuiticarũ sor¬
te q̃rebat᷑. In quaꝵ distribu-¬

Expanded text:
convocavit omnem progeniem filiorum convocavit omnem progeniem filiorum Aaron, et eos videlicet qui de Eleazar, et illos qui de Ithamar stirpe descenderant, divisitque fices eligens, caeteros qui in partibus erant sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, officio fungi praecepit, ea videlicet provisione ut dum quilibet pontificum vita decederet, quicunque in ejus parte optimus putaretur, ei in pontificatu succederet. Quas videlicet partes taliter ordinavit ut singuli pontifices cum subjectis sibi sacerdotibus, per octonos dinistrarent dies, hoc est, a sabbato usque ad sabbatum. Cumque omnes unus tamen in eis, qui dignior vieretur, speciali reverentia ac potestate praeeminens, summi sacerdotis nomen haberet. Qui autem ordo partium earumdem servari deberet, missa coram David rege et principibus familiarum sacerdotalium, et Levitarum sorte quaerebatur. In quarum distribu
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ suscepit. E hoc qͦ mor-¬
tuo. finees filiꝰ eiꝰ sac̃dotii suc¬
cessor extitit. Et sic usq ad
tempora dauid ꝑ annos circĩt
qͣdringentos septuaginta. unꝰ
post unũ extitere pontificatus
heredes. At uͦ dauid cũ magno
feruens studio religionis tem¬
plũ dño conde desid̾asset. dñs
autẽ magis hoc ꝑfiliũ eiꝰ salo-¬
monẽ uellet impleri: nichilo¬
minꝰ ipse dauid omnia q̃ ad fu-¬
t᷑am ensdẽ templi constructi-¬
onẽ uel reuerentiã ꝑtinerent.
sollicitꝰ p̃parare curauit. Unde
etĩa cantores statuit. qͥ tempo¬
re sacrificii cotidie Palmos cũ
melodi a resonarent. atq aĩos
ppłi cͥcumstantis ad memoriã
amorẽq celestiũ ñ solum sulli-¬
mitate u̾bors q̃ dicebant᷑ sed
etiã suauitate sonorũ qua di¬
cebant᷑ erigerent: Holenꝰq ut
crescente cultu &e magnificentia
templi. decꝰ qͦ ministerii illius
& miniftͣntium cresceret cetꝰ:

Expanded text:
tium suscepit. Et hoc quoque mortium suscepit. Et hoc quoque mortuo, Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio religionis templum Domino condere desiderasset, Dominus autem magis hoc per filium ejus Salomonem vellet impleri, nihilominus ipse David omnia quae ad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sollicitus praeparare curavit. Unde etiam cantores statuit qui tempore sacrificii quotidie psalmos cum melodia resonarent, atque animos populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium, non solum sublimitate verborum quae dicebantur, sed etiam suavitate sonorum qua dicebantur, erigerent. Volensque ut crescente cultu et magnificentia templi, decus quoque ministerii illius et ministrantium cresceret coetus,
Abbreviated transcription (Latin):
trinsecꝰ incominutabili ratio¬
ne uĩtatis noui sacdotii p̃co.
qm successor & heres existere
ueteris. Maluit doctꝰ insp̃u
uocatis indẽstum ppłis noui
testamenti sacmenta p̃dicare.
qͣm adse uenientib in templũ
głosissimo illo t̃c̃ temporis sa¬
cerdotu ueteris officio preẽe.
Pretulit long̃ã solitudinis
sitim & esuriẽ. continuis hos¬
tiaꝵ solennus: Pilis cameloꝵ
& cinctui zone pellicie. auro
textas pontificum pꝰ posuit
stolas. Ut quid eñi hec fr̃s nii.
nisi ut is qui mĩto iusticie ꝑ¬
fectioris auctoritatẽ sibi p̃di-¬
candi asciuerat. ipse etiam
oris pontificatꝰ p̃co & p̃cur¬
sor existeret: Si uero fr̃nita¬
tẽ ur̃am audire delectat quiˢ
sit abia deciiꝰ uice ⁊achari-¬
as genꝰ duxisse ꝑhibet᷑: hie
temporib dauid regis sum-¬
mꝰ erat sãcdos. Si quidẽ do¬
mo unꝰ in lege pontifex aa-¬
ron ẽ constitutus. Post cunᷤ
mortẽ eleazaR filius eiꝰ sac̃do-¬

Expanded text:
trinsecus incommutabili ratiotrinsecus incommutabili ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum, gloriosissimo illo tunc temporis sacerdotii veteris officio praeesse. Praetulit longam solitudinis sitim et esuriem continuis hostiarum solemniis, pilis camelorum et cinctui zonae pelliceae, auro textas pontificum postposuit stolas. Ut quid enim haec, fratres mei, nisi ut is qui merito justitiae perfectioris auctoritatem sibi praedicandi asciverat, ipse etiam oris pontificatus praeco et praecursor existeret? Si vero fraternitatem vestram audire delectat quis sit Abia, de cujus vice Zacharias genus duxisse perhibetur, hic temporibus David regis summus erat sacerdos. Siquidem juimo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
re a ꝓgenitorib accepta ser-¬
uaret: De sac̃dotali ꝓsapia ortꝰ
ẽ: ut eo potentiꝰ mutationẽ sa-¬
ãlotii p̃conaret᷑. qͦ ip̃m ad sa-¬
c̃dotale genꝰ ꝑtinere claresce-¬
ret. Redemptor & em̃i ñr in
carne apparens. siẽ rex nob̾
fieri dignatꝰ ẽ regnũ celeste
tribuendo: ita etiã pontifex
factꝰ est semet ip̃m ꝓ nob̾offe¬
rendo hostiam deo in odorem
suauitatis. Unde scͥptum est.
dinem melchisedech. Melchi-¬
sedech quippe ut legimus sac¬
dos dei summi longe legalis
sãcdotii tempora precessit. of¬
ferens dõ panẽ & uinum. Et
bꝰ. idẽ sacͥficii genꝰ in myste¬
riũ sui corporis & sanguimiꝰ
in nouo testamento offerendo
instituit. Quis gͦ congruentꝰ
tͣnslationẽ legalis &e substitu¬
tionẽ eungłici sãcdotii. qͣm sũ¬
mi iuixta legẽ sac̃dotis filiꝰ ꝓpħa¬
ret: Quicũ & ipse summꝰ sacer¬
dos sułm legẽ existere posse¬
uideret᷑: maluit docente in¬

Expanded text:
re a progenitoribus accepta serre a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. Undedinem Melchisedech . Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et bus, idem sacrificii genus in mysterium sui corporis et sanguinis in Novo Testamento offerendo instituit. Quis ergo congruentius translationem legalis, ut substitutionem evangelici sacerdotii, quam summi juret? Qui cum et ipse summus sacerdos secundum legem existere videretur posse, maluit docente in
Abbreviated transcription (Latin):
misit & nuncios. qui dũ̾isis
temporibꝰ diu̾sis isrłitice ple-¬
b̾. tribub orti. ñ diu̾sa fide s
uno eodemq ꝑ omnia sensu.
eiusdẽ incarnationis myste¬
riũ ꝓpħando p̃cinerent. hoꝵ
ultimus. & quasi limes qͥdam
tatis iohannes apparuit.do-¬
mino attestante qui ait.
ex eo regnũ dei eungłizat᷑. Un¬
de etiam plusqͣm ꝓpha dictꝰ est:
quia quem ceteri alonge ꝓpħan¬
do solum p̃dixerant. ille ce pͥmo
uẽt᷑um ꝓphando signauit. et
mox uenientẽ ostendendo mon-¬
strauit. Qui certe gr̃a dispensati¬
onis: ñ solum iustis s & de pon-¬
tificali stirpe ortis parentibus
natꝰ asseritur. finit eñi sac̃dos
sic̃ ex lectione euangłica audi¬
uimus nomine ⁊acharias de
uice abia. & uxor illi de filiab
aaron. & nomen eiꝰ helisabeth.
Erant autẽ iusti ambo ante
d̃m. Iustis quippe parentib
ẽ genitus: ut eo confidentius
iusticie p̃cepta popłis daret.
quo hec ipse ñ quasi nouicia
didicisset. s uelut ħeditario nui¬

Expanded text:
s, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam tatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: ex eo regnum Dei evangelizatur . Unde etiam plus quam propheta dictus est, quia quem caeteri a longe prophetando solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo ante Dominum. Justis quippe parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario ju