comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na undarent fluenta dura saxoꝵ. Hirga inser¬
pentem uersa. quid aliud indicauit nisi uolente
deo de insensibilib sensibilia posse generariꝰ: An
uero incredibilius putas. quod ossa cum iubent
accedunt. quam quod retrorsum fluenta auertun¬
tur: maria fugiuntꝰ Sic enĩ ꝓphȩta destatur. Mare
uidit & fugit: iordanis. conuersus ẽ retrorsũ. Nec suꝑ
hoc ambigi potest: quod duoꝵ pploꝵ alterius salus.
alterius obitus comꝓbatur. Aquarum cursus stetis¬
se frenatos: eosdemq. aliis circũ fusos. aliis ad mortẽ
refusos: ut alios eligerent. alios reseruarent. Quod
mipso ȩuangelio. nonne tͥ ꝓbauit dñs quod uerbo
unda mitescat. fug̾ent᷑ cȩli. nubila cadant flabra uẽ¬
toꝵ placidisq littorib. muta dõ famulent᷑ elłmenta:
Sed ꝑsequamur cȩtera uti quẽ ad modũ spũ uitȩ
anim̃tur de functi. Surgant iacentes. sepuchra re-¬
serentur. possimꝰ ad uertere. Et ait ad me. Prophȩ¬

Expanded text:
na undarent fluenta dura saxorum . Virga in serna undarent fluenta dura saxorum . Virga in serpentem versa quid aliud indicavit, nisi volente Deo ex insensibilibus sensibilia posse generari? An vero incredibilius putas quod ossa, cum jubentur, accedunt ; quam quod retrorsum fluenta vertuntur, maria fugiunt? Sic enim propheta testatur; Mare vidit et fugit, Jordanis conversus est retrorsum . Nec super hoc ambigi potest, quod duorum populorum alterius salute, alterius obitu comprobatum est, aquarum cursus stetisse frenatos eosdemque aliis circumfusos, aliis ad mortem refusos, ut alios mergerent, alios reservarent . Quid in ipso Evangelio? Nonne ibi probavit Dominus, quod verbo unda mitescat , fugentur coeli nubila, cedantflabra ventorum, placidisque littoribus muta Deo famulentur elementa? 75. Sed persequamur caetera, ut quemadmodum spiritu vitae animentur defuncti, surgant jacentes, sepulcra reserentur, possimus advertere. Et ait ad me: Prophe
Abbreviated transcription (Latin):
Nide nunc quẽ ad modum & auditũ inossib & motu
prius ostendat esse: quo uitȩ sp̃s refundatur. Han
& suꝑͣ ossa arida iubent᷑ audire: quasi sensũ habe¬
ant audiendi. Et hic accessise eoꝵ unũ quodq ad sus
conpagine̾̃. ꝓphȩtico sermone signat᷑. Sic enĩ habes
& accedebant ossa: unũ quodq ad suã conpaginem
Et uidi: & ecce suꝑ illa nerui. & uiscera nascebantur
phȩta testis ad hibet᷑. ut nos quoq eã illius oculis ui¬
deremꝰ. Neq enĩ om̃s testes ad hiberi poterant. si in
uno om̃s testes sumꝰ: quia nec in uirũ scm̃ cadit m̃di¬
tium. nec intantũ error ꝓpħam: nec minus uerisi¬
mile deb& uideri. quia uibente deo ossa in sua con¬
pagine reformant᷑. cum utiq innumera habeamus
exempla. quib natura rerũ cęlestib obsecuta pr¬
ceptis. ut terra pabulũ gignere iuberet᷑. & gigne¬
ret ut ad uirgȩ tactum sitientib popłis petra
uomeret aquã. atq ȩstu torridis miseratione diu¬

Expanded text:
72. Vide nunc quemadmodum et auditum in ossibus, et motum prius ostendat esse, quam vitae spiritus refundatur. Nam et supra ossa arida jubentur audire, quasi sensum habeant audiendi: et hic accessisse eorum unumquodque ad suam compaginem prophetico sermone signatur; sic enim habes: Et accedebant ossa, unumquodque ad suam compaginem. Et vidi, et ecce super illa nervi et viscera nascebantur, pheta testis adhibetur, ut nos quoque eam illius oculis videremus. Neque enim omnes testes adhiberi poterant, sed in uno omnes testes sumus: quia nec in virum sanctum cadit mendacium, nec in tantum error prophetam. 74. Nec nimus verisimile debet videri, quia jubente Deo, ossa in suam compaginem reformantur; cum utique innumera habeamus exempla, quibus natura rerum coelestibus est obsecuta praeceptis; ut terra pabulum gignere juberetur, et gigneret ; ut ad virgae tactum sitientibus populis petra vomeret aquam , atque aestu 1154 torridis miseratione divi
Abbreviated transcription (Latin):
guetur: &erunt in aspectu uniuersȩ carnis. Si t̾ra
renouat᷑ & cȩlũ. cur dubitemꝰ hominẽ posse renoua¬
ri ꝓpter quẽ terra facta uł celũ est: Si p̃uaricator
seruetur ad pęnã. cur iustꝰ non ꝑpetuatur ad głani
Siuermis non moritur peccatoꝵ quemad modum
interibit caro iustoꝵ. Hec est enĩ resurrectio. Sicut
uerbi ipsius sonꝰ expͥmit᷑. ut qd̾ ocidit hoc resurgat:
qd̾ mortuũ fuerit reuiuiscat. & hȩc est series. & causa
iustitiȩ. ut qm̃ corporis animiq cominunis ẽ actus:¬

Expanded text:
guetur, et erunt in aspectum universae carni 87. Si terra guetur, et erunt in aspectum universae carni 87. Si terra renovatur et coelum, cur dubitemus hominem posse renovari, propter quem terra facta et coelum est? Si praevaricator servatur ad poenam, cur justus non perpetuatur ad gloriam? Si vermis non moritur peccatorum, quemadmodum interibit caro justorum? Haec est enim resurrectio, sicut verbi ipsius sonus exprimit; ut quod cecidit, hoc resurgat: quod mortuum fuerit, reviviscat. 88. Et haec est series et causa justitiae, ut quoniam corporis animique com
Abbreviated transcription (Latin):
di. Plurimũq refert capax animi non fuisse. & ex
animũ remansisse. diabolus dicit. dic lapidi huic:
ut fiat panis. Conficetur iubente dõ conuerti pos¬
se naturã: tu non credis iubente dõ reformari po¬
se naturã: de solis cursu cęliq ratione philos ophi
disputant: & sunt qui putant his esse credendum
cũ quid loquantur ignorent. Neq enĩ celum ascen¬
derunt axẽ dim̃si. Mundũ oculis ꝑscrutati sunt:
quia nullus eoꝵ cũ dõ inprincipio fuit. nullus eoꝵ
de dõ dixit. cum pararet cęlũ cũ ipso erã: & eram
cũ eo cũponens. Ego eram cui applaudebat. Si ergo
illis credit᷑: non creditur dõ qui ait. quead modũ¬
enĩ cȩlũ nouum. & t̾ram nouã. quȩ ego fatio ma¬
nere coram me dicit dñs: sic stabit nom̃ ur̃m et
inhierusalem dixit dñs ds̃. & exibunt & uidebunt
membra hominũ qui p̾uaricati sunt in me: nam
uermis eoꝵ non merietur. & ignis eoꝵ non extin-¬

Expanded text:
di; plurimumque refert capax animi non fuisse, 1157 et di; plurimumque refert capax animi non fuisse, 1157 et exanimum remansisse. Diabolus dixit: Dic lapidi huic, ut fiat panis . Confitetur, jubente Deo, converti posse naturam; tu non credis, jubente Deo, reformari posse naturam? 86. De solis cursu coelique ratione philosophi disputant, et sunt qui putant his esse credendum; cum quid loquantur, ignorent. Neque enim coelum ascenderunt, axem dimensi, mundum oculis perscrutati sunt; quia nullus eorum cum Deo in principio fuit, nullus eorum de Deo dixit: Cum pararet coelum, cum ipso eram, et eram cum eo componens, ego eram cui adgaudebat . Si ergo illis creditur, non creditur Deo, qui ait: Quemadmodum coelum novum, et terra nova, quae ego facio manere coram me, dicit Dominus, sic stabit nomen vestrumin Hierusalem, dicit Dominus Deus: et exibunt, et videbunt membra hominum, qui praevaricati sunt in me. Nam vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstin
Abbreviated transcription (Latin):
cũ emitteret sp̃m. cur incredibilia putamꝰ. cũ redire
cȩperit aduditiũ : prȩsertĩ cũ hȩc resurrectio. do¬
cum̃tum illiꝰ resurrectionis & futurȩ ueritatis exẽ¬
plum sit: minus aut̃ exemplũ est quã ueritas:
Quis gͥ in dñi passione monum̃ta aperuit. manũ
resurgentib dedit: uiam qua scãm ciuitatem pe¬
terent de monstrauit. Si nemo fuit. fuit itaq
uis diuina. quȩ oꝑaretur incorporib mortuoꝵ.
hominis tu quęris auxiliũ. ubi opꝰ dĩ cernis:
Non ȩgent humanis diuina misteriis. Cȩlũ ds
fieri iussit. & factum est terrã creari statuit. &
creata ẽ. Quis humeris saxa conuexit: Quis con¬
gessit in pensas: quis laboranti deo suã operam
ministrauit: In mom̃to hȩc facta sunt. uis scire
quã breuiꝰ: dixit & fecit. Si dicꝰ toelementa con¬
surgunt: cur dicto mortui non resurgant:
qui licet mortui sunt: tam̃ aliquando uixerunt. Ha¬
buerunt sp̃m sentiendi: habuerunt uires agen¬

Expanded text:
cum emitteret spiritum, cur incredibilia putamus, cum redire coeperit ad judicium? praesertim cum haec resurrectio documentum illius resurrectionis, et futurae sit veritatis exemplum: minus autem exemplum est, quam veritas. Quis igitur in Domini passione monumenta aperuit, manum resurgentibus dedit, viam qua civitatem sanctam peterent, demonstravit? si nemo fuit, fuit utique vis divina, quae operaretur in corporibus mortuorum. Hominis tu quaeris auxilium, ubi opus Dei cernis? 85. Non egent humanis divina ministeriis. Coelum Deus fieri jussit, et factum est: terram creari statuit, et creata est . Quis humeris saxa convexit? quis congessit impensas? quis laboranti Deo suam operam ministravit? In momento haec facta sunt. Vis scire quam brevi? Dixit, et facta sunt . Si dicto elementa consurgunt, cur dicto mortui non resurgant? Qui licet mortui sint, tamen aliquando vixerunt, habuerunt spiritum sentiendi, habuerunt vires agen
Abbreviated transcription (Latin):
um ueniat. utrũq aut pęne dedat᷑. aut głȩ reser¬
uet᷑. Nam ꝓpe modũ absurdũ uidetur. ut cũ animi
legẽ. lex carnis inpugn&̃. & mens plerũq qd̾ odit
hȩc fatiat. quando in habitans in homine peccatum
carnis oꝑatur: animꝰ subdat᷑ in iuriȩ reus alienȩ
culpȩ: caro quiete potiat᷑ auctor. erũnȩ solus
adterat᷑. qui non solus errauit. aut solus głam re¬
ferat. qui ñ solus głȩ militauit. Plena ni fallor. &
iusta ratio. Sed ego ni fallor. rationẽ a xp̃o non exigo.
ab nuo. Credidit abraham dõ: & nos credamꝰ. Ut qui
sumꝰ generis. ȩtiã fidei simꝰ heredes. Credidit & dd:
hoc ꝓmisit ueritas. in ȩuangelio suo dicens. Hec ẽ
aut̃ uoluntas eiꝰ qui misit me: ut om̃e qd̾ dedit
m non ꝑdam ex eo. sed resuscitẽ illud in nouissimo

Expanded text:
utrumque aut poenae dedatur, aut gloriae reservetur. Nam propemodum absurdum videtur, ut cum animi legem lex carnis impugnet, et mens plerumque quod odit, hoc faciat, quando inhabitans in homine peccatum carnis operatur; animus subdatur injuriae alienae reus culpae, caro quiete potiatur auctor aerumnae: et solus atteratur, qui non solus erravit: aut solus gloriam referat, qui non solus gratiae militavit. 89. Plena, ni fallor, et justa ratio: sed ego rationem a Christo non exigo. abnuo. Credidit Abraham Deo , et nos credamus; ut qui sumus generis, etiam fidei simus haeredes. Credidit et Dav: hoc promisit veritas in Evangelio suo, dicens: Haec est autem voluntas ejus qui misit me, ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo: sed resuscitem illud in
Abbreviated transcription (Latin):
one meritoꝵ. cum erũna laboꝵ: und
regressꝰ ad se dauid inposteriorib didi
Memento dñe. quia puluiꝰ sunsꝰ. hon
tamquã fȩnũ dies illius. & alibi. Homo n¬
nitatis similis factus ẽ dies eius sicut umbra pre¬
derierunt. Quid enĩ nobis miserus: qui tamqui
spoliati & nudi ꝓducimur in hãc uitam: corpors
fragili. corde lubri¬
anxii ad sollicitu dines. desidiosi a

Expanded text:
ione meritorum, cum aerumna laborum. Unde ione meritorum, cum aerumna laborum. Unde regressus ad se David, in posterioribus dicit: Memento, Domine, qu alibi: Homo vanitati similis factus est, dies ejus sicut umbra praetereunt . Quid enim nobis 1142 miserius, qui tamquam spoliati et nudi projicimur in hanc vitam, corpore fragili, corde lubrianxii ad sollicitudines, desidiosi a
Abbreviated transcription (Latin):
patientiȩ lacrimis
uinceremꝰ. Idem tam̃
dauid nequẽ fortas¬
sis seripturarũ tenacem moueat factoꝵ diuersitas:. idẽ
in quam dauid parricidã mortuũ fleuit. qui ñ fleue¬
rat innocentẽ. Deniq cũ ploraret & lugeret dixit:
filius m̃s absalon. filius m̃s absalon. quis dabit michi
mortẽ pro te: non solꝰ gͦ fletur absalon. Fetur parri¬
cida flet᷑ amnon. Non solũ fletur incestus. sed ȩtiam
uindicat᷑. Alter contẽptu regni: alt̾ frĩs exilio. flet᷑
sceleratꝰ. non fletur dilectꝰ. Que causa quȩ ratioꝰ. ñ me¬
diocris gͥ inprudentib deliberatio sapientib confir-¬
matio. Magna enĩ prudentia. in tanta factoꝵ diuersi¬
tate constantia.Una fides. & illos mortuos fleuit: et
fiendũ infantem mortuũ non putauit. suos enĩ sibi
peruse credebat: hunc resurrecturũ sperabat a
de resurretione posterius: nunc ad ꝓposita reliess¬
mur. Oremisimus enĩ ȩtia scõs uiros grauia iboe
mundo multa ꝑpessos. sine suffragat¬

Expanded text:
ientiae lacrymis vinceremus. 28. Idem tamen David, ne quem fortassis Scripturarum tenacem moveat factorum diversitas: idem, inquam, David parricidam mortuum flevit, qui non fleverat innocentem. Denique cum ploraret et lugeret, dixit: Filius meus Abessalon, filius meus Abessalon; quis dabit mihi mortem pro te ? Non solus ergo fletur Abessalon, fletur parricida, fletur Ammon . Non solum fletur incestus, sed etiam vindicatur: alter contemptu regni, alter fratris exsilio. Fletur sceleratus, non fletur dilectus. Quae causa? quae ratio? Non mediocris igitur in prudentibus deliberatio, sapientibus confirmatio; magna enim prudentiae in tanta factorum diversitate constantia, una fides. Et illos mortuos flevit, et flendum infantem mortuum non putavit; illos enim sibi periisse credebat, hunc resurrecturum sperabat. 29. Sed de resurrectione posterius, nunc ad proposita revertamur. Praemisimus enim etiam sanctos viros gravia in hoc mundo et multa perpessos sine suffragat
Abbreviated transcription (Latin):
inflata rugiunt & sitiglosis. Malũ autẽ & his quib coleriei
secessus sunt & in acitis febrib constitutis. & quib sanguinis
egestio ꝑuentrẽ multa facta ẽ. Conuenit autẽ ꝑtinodes id est pty¬
sicis non ualde febrientib dare . &. insebrib ꝓlixis lentis nullo pre¬
dictorũ signorũ present ertra rationẽ autẽ tabescentib.

Expanded text:
inflata rugiunt et siticulosis; malum autem et quibus colerici secessus sunt et in acutis febribus constitutis et quibus sanguinis egestio per uentrem multa facta est; conuenit autem ptysicis, non ualde febricitantibus dare et in febribus prolixis, lentis, nullo praedictorum signorum praesentibus, extra rationem autem tabefactis.
Abbreviated transcription (Latin):
uerem. quanto magis ad sacerdotẽ : si de filio. non utiq
absurdũ ȩtiam de frm̃ amissione: talia posse memo¬
rari. Quam quã si michi fuisset filius: numquã eũ
amplius dilexissem. Nam sicut in obitu liberũ effu-¬
si labores suscepti. frustra doloris memoriã uidentur
augere: ita ȩtiam infrĩb consuetudinis usus atq col¬
legii. acerbitatẽ doloris accendunt. Sed ecce dicentem
scripturã audio. Noli facere hunc sermonẽ: sed con¬
senti ꝑsuaderi. Qui enĩ casus sẏon. & consolare propt᷑
dolorẽ hierłm. Nides gͦ quia scã nr̃a contami tata st̃.
& nomen quod nominatũ est suꝑ nos pęne ꝓfanatũ

Expanded text:
lierem, quanto magis ad sacerdotem? Si de filio, non utique lierem, quanto magis ad sacerdotem? Si de filio, non utique absurdum etiam de fratrum amissione talia posse memorari; quamquam si mihi fuisset filius, numquam eum amplius dilexissem. Nam sicut in obitu liberorum effusi labores, suscepti frustra dolores moerorem videntur augere; ita etiam in fratribus consuetudinis usus atque collegii acerbitatem doloris accendunt. 69. Sed ecce dicentem Scripturam audio: Noli facere hunc sermonem, sed consenti persuaderi. Qui enim casus Sion? Consolare propter dolorem Hierusalem. Vides enim quia sancta nostra contaminata sunt, et nomen quod nominatum est super nos, pen
Abbreviated transcription (Latin):
fectionis quidam uideat᷑ ex cessus: non mortis occasꝰ
ne ueterana meritis stipendiis pudicitia dubiũ
diu seruati pudoris incideret. Quos gemitus mͥ.
quos dolores tam acerba excitat recordatio: & si me¬
rorib non uacabam : tam̃ in ipso dolore priuato.
in ipso tantoꝵ amisso flore meritoꝵ: cõmunis qͦdã
naturȩ mȩ conditio solabat᷑. de fixusq in uno
dolor acerbitatem pubblici funeris. domesticȩ spetiȩ
pietatis obduxerat. Repeto gͦ scã scriptura solatia tu-
tua: iuuat enĩ preceptis tuis: tuis sententiis in mora¬
ri. Quã facilius est celum & terrã preterire. quã de
lege unũ apicem cadere : sed iam audiamus quȩ scrip¬
ta sunt. Nunc in quit retine apud temetipsũ dolo¬
rem tuũ: & fortiter fer qui tͥ contigerunt casus. Si
enĩ iustificaueris terminũ dĩ: & filium tuũ recipies
in tempore & in mulierib collaudaberis. Si hoc ad mu¬

Expanded text:
fectionis quidam videatur excessus, non mortis occasus; fectionis quidam videatur excessus, non mortis occasus; ne veterana emeritis stipendiis pudicitia in dubium diu servati pudoris incideret. Quos gemitus mihi, quos dolores tam acerba excitat recordatio! Et si moeroribus non vacabam; tamen in ipso dolore privato, in ipso tantorum amisso flore meritorum, communis quaedam naturae me conditio solabatur: defixusque in uno dolor acerbitatem publici funeris, domesticae specie pietatis obduxerat. 68. Repeto ergo, sacra Scriptura, solatia tua; juvat enim tuis praeceptis, tuis sententiis immorari. Quam facilius est coelum et terram praeterire, quam de Lege unum apicem cadere ! Sed jam audiamus quae scripta sunt: Nunc, inquit, retine apud temet ipsam dolorem tuum, et 1132 fortiter fer, qui tibi contigerunt, casus. Si enim justificaveris terminum Dei, et filium tuum recipies in tempore, et in mulieribus collaudaberis . Si hoc ad mu
Abbreviated transcription (Latin):
rogas: numquid constitutio dei: contem platione
soluenda est tui: Cur ergo non impetratum aliqͣn¬
do doles. quod non semꝑ in petrabile esse cognoscis:
stulte in quid. suꝑ om̃s mulieres. Nonne uides luc¬
tum nr̃m. & que nob̃ contigerunt. qm̃ syon mater
nra omĩum. in tristitia contristat᷑. & humilitate humi¬
liata ẽ : lugete ualidissime & nunc qm̃ om̃s lugemꝰ.
& tristes estis. qm̃ om̃s contristati sumꝰ. Tu enĩ condri¬
beat lugere. tantoꝵ suꝑstes germinũ. Et ex ipsa inqͥt
initio om̃s nati: & alii uenient. Et ecce pene om̃s in
ꝑditionem abulant. & in exterminiũ fit multitudo
eoꝵ. & quis gͦ deb& lugere magis nisi quȩ tam mag
tem ꝓprii meroris excludat. Non enĩ dolere debemꝰ
eos: quos cernimus liberatos. Neq enĩ otiosi tam scãs
hoc tempore animas: corporeis uinculis reminiscim᷑
absolutas. Namq uelud diuino iuditio tam graues
uiduas. ita uno tempore de functas uidemꝰ: ut pro¬

Expanded text:
rogas! Numquid constitutio Dei contemplatione rogas! Numquid constitutio Dei contemplatione solvenda est tui? Cur ergo non impetratum aliquando doles, quod non semper impetrabile esse cognoscis? 66. Stulte, inquit, super omnes mulieres, nonne vides luctum nostrum, et quae nobis contigerunt, quoniam Sion mater nostra omnium tristitia contristatur, et humilitate humiliata est. Lugete validissime et nunc, quoniam omnes lugemus; et tristes sitis, quoniam omnes contristati sumus: tu enim contribeat lugere, tantorum superstes germinum: et ex ipsa, inquit, ab initio omnes nati, et alii venient, et ecce pene omnes in perditionem ambulant, et in exterminium fit multitudo eorum. Et quis ergo debet lugere magis, nisi quae tam magntem proprii moeroris excludat. Non enim dolere debemus eos, quos cernimus liberatos; neque enim otiose tam sanctas hoc tempore animas corporeis vinculis reminiscimur absolutas. Namque velut divino judicio tam graves viduas, ita uno tempore defunctas videmus, ut pro
Abbreviated transcription (Latin):
tib ereptũ periculis: desiderio magis. quã amissio¬
ne flebo.Suad& enĩ ipsa oportunitas mortis: ut ꝓ¬
sequendũ magis grã. quã dolendum putemus.
Scriptũ est enĩ. Incommuni dolore: propͥum uaca¬
re debere. Neq enĩ prophȩtico sermone uni illi
mulieri. quȩ figuratur: sed singulis dicitur: cũ
eccłȩ dictũ uidetur. dicit᷑ ergo & ad me: & dicit
scriptura clestis. hoc me doces. sic instituis dei
plebem: annescis quia exemplũ tuum periculũ
cȩteroꝵ est : nisi forte exauditũ non esse te quere¬
ris. Primũ istud arrogantis ẽ impudentiȩ. mere¬
ris solũ uelle. qͦd multis ȩtiã scĩs negatũ noueris.
cũ scias quia non est ꝑsonarum accepdor ds̃. Nam
& misericors ds̃. tam̃ si semꝑ eraudiret om̃s: non
iam ex uoluntate libera. sed ex quadã uelut necessita¬
te facere uideretur. Deinde cũ om̃s rogent. si exaudi¬
ret om̃s: nemo gͦ moreretur. Pro quantis cotidie

Expanded text:
tibus, ereptum periculis desiderio magis quam amissiotibus, ereptum periculis desiderio magis quam amissione flebo. Suadet enim ipsa opportunitas mortis, ut prosequendum magis gratia, quam dolendum 1131 putemus; scriptum est enim in communi dolore proprium vacare debere . Neque enim prophetico sermone uni illi mulieri, quae figuratur, sed singulis dicitur, cum Ecclesiae dictum videtur. 65. Dicitur ergo et ad me, et dicit Scriptura coelestis: Hoccine doces, sic instituis Dei plebem? An nescis quia exemplum tuum periculum caeterorum est? Nisi forte exauditum non esse te quereris. Primum istud arrogantis est impudentiae, mereri solum velle, quod multis etiam sanctis negatum noveris; cum scias, quia non est personarum acceptor Deus . Nam etsi misericors Deus, tamen si semper exaudiret omnes, non jam ex voluntate libera, sed ex quadam velut necessitate facere videretur; Deinde cum omnes rogent, si exaudiret omnes, nemo moreretur. Pro quantis ergo quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
gressus sine macula. oꝑatus est iustitiã: locutus
est ueritatẽ. Non decipit ꝓximũ. nec peccuniam
feneratus est suã: qui semꝑ uoluit recuperare
hereditariã. Agnosco oraculum. Quod enĩ nulla
ordinauit dispotio: sp̃s reuelauit. Quid uͦ illud
recenseam. quod supra ipsam iustitiam pietate
progressus: cũ quȩdam incubatori cõmunium
fruictuũ. mei contemplatione muneris putass&
esse tribuenda: largitatis me iactabat auctorẽ.
portionis suȩ lucrũ: ad cõmune consordium confere¬
bat. Hȩc & alia quȩ mͥ tunc erant uoluptati. maxi¬
me nunc recordationẽ doloris ex asperant. Manen
tam̃ erunt que semꝑ. nec tanquã umbra prȩterie-¬
runt. Neq enĩ uirtutis gr̃a cum corpore occidit:
nec idẽ naturȩ meritoꝵq finis. lice ipsius naturȩ
usus. non in ȩternũ occidat: sed temporali quadam
uacatione requiescat. Talib igitur ꝑfunctũ uirtu¬

Expanded text:
gressus sine macula, operatus est justitiam, locutus gressus sine macula, operatus est justitiam, locutus est veritatem, non decepit proximum : nec pecuniam feneratus est suam, qui semper voluit recuperare haereditariam. Agnosco oraculum; quod enim nulla ordinavit dispositio, Spiritus revelavit. 62. Quid vero illud recenseam, quod supra ipsam justitiam pietate progressus; cum quaedam incubatori communium fructuum mei contemplatione muneris putasset esse tribuenda, largitatis me jactabat auctorem, portionis suae lucrum ad commune consortium conferebat. 63. Haec et alia, quae mihi tunc erant voluptati, maxime nunc recordationem doloris exasperant. Manent tamen, eruntque semper, nec umquam velut umbra praetereunt, neque enim virtutis gratia cum corpore occidit, nec idem naturae meritorumque finis; licet ipsius naturae usus non in aeternum occidat, sed temporali quadam vacatione requiescat. 64. Talibus igitur perfunctum virtu
Abbreviated transcription (Latin):
esse tribuendũ: quantũ iustum nobis uideretur. Quo
uno satis & diuini timoris expressit indiciũ: & huma¬
nȩ edidit religionis exemplũ. Nam qͦd pauꝑibus con¬
tulit. dõ detulit: qm̃ qui largitur pauꝑi. dõ fenerat.
& postulando quod uistũ est: non exiguum. sed totũ
reliquit. Hec enĩ sũma iusticiȩ. uendere quȩ ha¬
beas: & conferre pauꝑibus. Qui enĩ disꝑsit dedit
pauperib: iustitia eius man& in ȩternũ. Ergo dis¬
pensatores nos: non heredes reliquit. Nam heredi¬
tas successori. quęrit᷑. Dispensatio: pauperib obli¬
gatur. Unde non inmerito quantus fuerit. hodie
quoq ꝑuocem lectoris paruuli. sp̃s sc̃s expressit.
In nocens manib & mundo corde. qui non accepit
inuano animã suã: nec fecit preximo suo dolum.
hec generatio: requirentiũ dñm. hic gͦ & in mont̃
dñi ascendet. & in tabernacło habitabit dĩ: quia in¬

Expanded text:
esse tribuendum, quantum nobis justum videretur. 60. Quo esse tribuendum, quantum nobis justum videretur. 60. Quo uno satis et divini timoris expressit indicium, et humanae edidit religionis exemplum. Nam quod pauperibus contulit, Deo detulit; quoniam qui largitur pauperi, Deo fenerat : et postulando quod justum est, non exiguum, sed totum reliquit. Haec enim est summa justitiae, vendere quae habeas, et conferre pauperibus. Qui enim dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in aeternum . Ergo dispensatores nos, non haeredes reliquit; nam haereditas successori quaeritur, dispensatio pauperibus obligatur. 61. Unde non immerito quantus fuerit, hodie quoque per vocem lectoris parvuli, Spiritus sanctus expressit: Innocens manibus, et mundo corde, qui non accepit in vanum animam suam, nec fecit proximo suo dolum: haec est generatio requirentium Deum . Hic ergo et in montem Domini ascendet, et in tabernaculo habitabit Dei; quia in
Abbreviated transcription (Latin):
Sed huiꝰ multipler species. Alia erga ꝓpinquos. aha
erga uniuersos. alia eg̃a dĩ cultũ: uel adiumentum
inopum. Itaq qualis inuniuersos fuerit. ꝓuincialium
quib prȩfuit studia docent: qui parentẽ magis fuisse
propriũ. quã iudicem loquebantur. Gratum piȩ neces¬
situdinis arbitrũ constantem ȩqui iuris disceptatorem.
Inter fr̃s autẽ qualis fuerit. lic& om̃e hominũ genus be¬
niuolentia cõplecteretur: in diuisum patrimonium
docet. Nec distributa aut delibata: sed reseruata hereditas.
Etem pietate sibi causam negauit esse testandi. Nam
hoc quoq ultimo sermone signauit. ut quos dilexerat
cõmendaret sibi. nec uxoris arbitriũ fuisse ducendȩ
netrib diuelleretur: nec testamenti faciendi uolunta¬
tem ne nrm̃ in aliquo arbitriũ lederetur. Deniq &
oratus & obsecratus a nobis. nichil tam̃ condenclum
putauit. Non oblitus pauꝑum. sed tantum obsecrans

Expanded text:
58. Sed hujus multiplex est species. Alia erga propinquos, alia 58. Sed hujus multiplex est species. Alia erga propinquos, alia erga universos, alia erga Dei cultum, vel adjumentum inopum. Itaque qualis in universos fuerit, provincialium, quibus praefuit, studia docent: qui parentem magis fuisse proprium, quam judicem loquebantur: gratum piae necessitudinis arbitrum, constantem aequi juris disceptatorem. 59. Inter fratres autem qualis fuerit, licet 1130 omne hominum genus benevolentia complecteretur, indivisum patrimonium docet: nec distributa aut delibata, sed reservata haereditas. Etenim pietatem sibi causam esse negavit testandi. Nam hoc quoque ultimo sermone signavit, cum quos dilexerat, commendaret; sibi nec uxoris arbitrium fuisse ducendae, ne a fratribus divelleretur: nec testamenti faciendi voluntatem, ne nostrum in aliquo arbitrium laederetur. Denique et oratus et obsecratus a nobis, nihil tamen condendum putavit: non oblitus tamen pauperum, sed tantum obsecrans
Abbreviated transcription (Latin):
rerent recte accipitres peccuniȩ nominabat: qͦd ra
dix maloꝵ om̃ium auaritia est. utiq uitia exuit.
qui peccuniam non requirit. Non umquã accuratio¬
rib epulis. aut congestis ferculis delectatꝰ᷑: nisi cũ
amicos rogaret. Quantũ naturȩ satis esset. non
quantũ uoluptatis suꝑesset. requirens. Et certe erat
regnum celoꝵ. De istius beatitudine. nequaquam
utiq dubitare debemus: qui neq ut opulens exul-¬
tauit indiuitiis. neq ut pauꝑ exiguum qđ habu¬
it iudicauit. Suꝑ est ut cõ ad clusionẽ cardinalium
uirtutũ ȩtiam iustitiȩ partes ineo debeamiis aduer¬
tere. Nam & si cognatȩ sunt inter se concrȩteq uirtu¬
tes: tamen singularũ quedã forma & expressio. desi¬
deratur. maximeq iustitiȩ. Ea enĩ sibi partior foris
tota est. & quicquid habet. quadã in clementia sui
dum rapit᷑ amore cõmuni transfundit in ꝑximos

Expanded text:
rerent, recte accipitres pecuniae nominabat. Quod si rerent, recte accipitres pecuniae nominabat. Quod si radix malorum omnium avaritia est; utique vitia exuit, qui pecuniam non requirit . 56. Non umquam accuratioribus epulis aut congestis ferculis delectatus est, nisi cum amicos rogaret: quantum naturae satis esset, non quantum voluptati superesset, requirens. Et certe erat ritu. De istius beatitudine. nequaquam utique dubitare debemus, qui neque ut opulens, exsultavit in divitiis: neque ut pauper, exiguum quod habuit, judicavit. 57. Superest ut ad conclusionem cardinalium virtutum, etiam justitiae partes in eo debeamus advertere. Nam etsi cognatae sint inter se, concretaeque virtutes; tamen singularum quaedam forma expressior desideratur, maximeque justitiae. Ea enim sibi parcior foris tota est, et quidquid habet quadam inclementia sui, dum rapitur amore communi, transfundit in proximos.
Abbreviated transcription (Latin):
frĩb crederet non aliqua cunctationis hesitantia: sed
uirtutis uerecundia. Quis gͥ non miretur uirũ int̾
fr̃s duos. alteram uirginẽ. alterum sacerdotẽ ȩtate
medium. magnanimitate non imparẽ. ita inter duo
maxima munera per sitisse. ut alterius muneris
castitatẽ. alterius scitatem referret: non ꝓfessionis
uinculo: sed uirtutis officio. Ergo silibido atq iracui¬
dia reliquoꝵ uitioꝵ educatrices sunt: iure castitatẽ
atq clementiam dixerim quaslã uirtutum paren¬
des. quam quã pietas quoq ut om̃ium principatus
bonoꝵ: ita etiam seminariũ uirtutum est &terarũ.
Nam de parsimonia qͥd loquar. & quidã habendi cas¬
titate: Is enĩ non quęrit aliena. qui sua seruat. nec
inflatur in modico: qui contentus est ꝓprio. Nichil
gͦ aliud nisi ꝓpriũ recuperare uoluit magis nefrau¬
daret᷑: quam ut ditaretur. Nam eos qͥ aliena quȩ¬

Expanded text:
fratribus crederet: non aliqua cunctationis haesitantia, sed fratribus crederet: non aliqua cunctationis haesitantia, sed virtutis verecundia. 54. Quis igitur non miretur virum inter fratres duos alterum virginem, alterum sacerdotem, aetate medium, magnanimitate non imparem, ita inter duo maxima munera praestitisse; ut alterius muneris castitatem, alterius sanctitatem referret, non professionis vinculo, sed virtutis officio? Ergo si libido atque iracundia reliquorum vitiorum educatrices sunt, jure castitatem atque clementiam dixerim quasdam virtutum parentes; quamquam pietas quoque ut omnium principatus bonorum, ita etiam seminarium virtutum est caeterarum. 55. Nam de parcimonia quid loquar, et quadam habendi castitate? Is enim non quaerit aliena, qui sua servat: nec inflatur immodico, qui contentus est proprio. Nihil ergo aliud nisi proprium recuperare voluit; magis ne fraudaretur, quam ut ditaretur. Nam eos qui aliena quae
Abbreviated transcription (Latin):
diss& parentẽ: uelut de pressus. & quasi demersus
in terrã. Licet in ipso nequaquã dissimilis oetu uiroꝵ.
Rarus ad tollere os. eleuare oculos. referre sermone.
Quod pudico quodã mentis pudore faciebat: cum ꝙͣ
castimonia quoq corporis congruebat. Et enĩ inteme¬
rata sacri baptismatis dona seruauit: mundo corpore.
puriore corde. Non minus ad utterini sermonis obꝑ¬
brium. quã corporis ꝑhorrescens. Non minorẽ ratus
pudicitiȩ reuerentiã deferendã integritate uerboꝵ:
quã corporis castitate. Deniq intantũ castimoniam
dilexit. ut nec uxorẽ expectaret. licet in eo non solũ
castitatis appetentia fuerit: sed ȩtiam pietatis gr̃a:
Miro autẽ modo & coniuigium dissimulabat: & iactan¬
tiam de clinabat. Tantaq erat dissimulatio. ut nobis
quoq urgentib differre magis consortiũ: quam re¬
fugere uideretur. hoc unũ itaq fuit. quod nec

Expanded text:
disset parentem, velut depressus et quasi demersus disset parentem, velut depressus et quasi demersus in terram, licet in ipso nequaquam dissimilis coetu virorum, rarus attollere os, elevare oculos, referre sermonem: quod pudico quodam mentis pudore faciebat, cum quo castimonia quoque corporis congruebat. Etenim intemerata sacri baptismatis dona servavit, mundus corpore, purior corde: non minus adulterini sermonis opprobrium, quam corporis perhorrescens: non minorem ratus pudicitiae reverentiam deferendam integritate verborum, quam corporis castitate. 53. Denique in tantum castimoniam dilexit, ut 1129 nec uxorem expeteret; licet in eo non solum castitatis appetentia fuerit, sed etiam pietatis gratia. Miro autem modo et conjugium dissimulabat, et jactantiam declinabat: tantaque erat dissimulatio, ut nobis quoque urgentibus, differre magis consortium, quam refugere videretur. Hoc unum itaque fuit, quod nec
Abbreviated transcription (Latin):
te quada uos hoc officiũ. sed iudicio de tulisse. nec mi¬
sccł̃ia mortis impulso. sed uirtutum honorificentia ꝓ¬
uocatos. Anima enĩ benedicta. omis simplex. Tanta
autẽ simplicitas ut conuersus in puerũ. simplicitate
illius ȩtatis in noxie: ꝑfectȩ uirtutis effigie. & qͦdam
innocentiũ moꝵ speculo reluceret. Intrauit gͥ in reg¬
num cȩloꝵ qm̃ credidit dei uerbo: qm̃ sicut puer
artem repulit adulandi. iniuriȩ dolorẽ clementer
absorbuit. quã inclementius uindicauit. Querelȩ qͣm
dolo promptior. Satisfactioni facilis difficilis ambiti¬
oni: sẽs pudori. ut frequent̾ in eo suꝑfluam magis
uerecundiã predicares: quã necessariam quȩreres.
Sed numquã suꝑflua fundamenta uirtutis. Pudor.
enĩ non reuocat: sed cõmendat officium. Itaq uelut
quadã uirginali uerecundia suffusumora cũ uultu
affectum ꝓderet: si forte aliquẽ subito ueniens offen-¬

Expanded text:
te quadam vos hoc officium, sed judicio detulisse: nec mite quadam vos hoc officium, sed judicio detulisse: nec misericordia mortis impulsos, sed virtutum honorificentia provocatos; anima enim benedicta omnis simplex . Tanta autem simplicitas erat, ut conversus in puerum, simplicitate illius aetatis innoxiae, perfectae virtutis effigie, et quodam innocentium morum speculo eluceret. Intravit igitur in regnum coelorum, quoniam credidit Dei verbo; quoniam sicut puer artem repulit adulandi, injuriae dolorem clementer absorbuit, quam inclementius vindicavit: querelae quam dolo promptior, satisfactioni facilis, difficilis ambitioni, sanctus pudori; ut frequenter in eo superfluam magis verecundiam praedicares, quam necessariam quaereres. 52. Sed numquam superflua fundamenta virtutis; pudor enim non revocat, sed commendat officium. Itaque velut quadam virginali verecundia suffusus ora, cum vultu affectum proderet, si forte aliquam subito veniens offen
Abbreviated transcription (Latin):
dare: quȩ ꝑceptis mssteriis dĩ duxit humanis ẽẽ pot¬
ora. Fortitudinem quoq eiꝰ siquis plenuus spectare
uol&. consideret quotiens post naufragiũ in uicto
quodã contemptu uitȩ huiꝰ maria transfretaueri:
diffusasq regiones obeundo pagrarit. postremo qõ
hoc ipso depore periculũ non refugerit. sed ad ꝑicu¬
lum uenerit. Patiens iniuriȩ. negligens frigoris. atꝙ
utinã sollicitus cautionis. Sed hoc ipso beatus. quos
dũ licuit uigore uti corporis. in offenso ad exsequen¬
da quȩ uelet functꝰ iuuentutis officio: uitã uixit de¬
bilitatẽ ignorauit. Qua ũ ꝑsecutione simplicitate eus
cssera : Est enĩ quȩdã moꝵ temꝑantia: mentisq sobn¬
etas. Date quęso ueniã. & ꝑmittite dolori meo. ut de e
mͥ paulo uberius liceat loqui: cũ quo iam non concedit᷑
colloqui. Certe & uobis ꝓficit. ut adueritatis non fragilita¬

Expanded text:
dare, quae perceptis mysteriis Dei duxit humanis esse potdare, quae perceptis mysteriis Dei duxit humanis esse potiora. 50. Fortitudinem quoque ejus si quis plenius spectare volet, consideret quoties post naufragium invicto quodam contemptu vitae hujus, maria transfretaverit: diffusasque regiones obeundo peragrarit: postremo quod hoc ipso tempore periculum non refugerit, sed ad periculum venerit, patiens injuriae, negligens frigoris, atque utinam sollicitus cautionis! Sed hoc ipso beatus, quod dum licuit vigore uti corporis, inoffenso ad exsequenda quae vellet, functus 1128 juventutis officio, vitam vixit, debilitatem ignoravit. 51. Qua vero prosecutione simplicitatem ejus edisseram? Ea est enim quaedam morum temperantia, mentisque sobrietas. Date, quaeso, veniam, et permittite dolori meo; ut de eo mihi paulo uberius liceat loqui, cum quo jam non conceditur colloqui. Certe et vobis proficit, ut advertatis non fragilita
Abbreviated transcription (Latin):
lasset. & fidei suȩ reliquiss& heredes: non tam̃ putauit
fidẽ esse inscismate. Nam & si fidẽ erga dm tenerent.
tam̃ erga dĩ ȩccłam non tenerent. cuiꝰ paciebantur
uelut quosdã artꝰ diuidi. & menbra lacerari. Et enim
non uidetur ab his exhiberi xp̃ o fides aquibus euacu¬
atur eius passio: corpusq distrahitur. Itaq quamuis
gr̃e fenus teneret. & metueret tanti nominis debitor¬
nauigare: tam̃ eo transire maluit ubi tuto poss&e ex¬
soluere Iudicabat enĩ diuinȩ solutione gr̃ȩ. in affecti
acfide esse. Quã quidẽ statim ubi primũ copia libem¬
Q ȩccłe fuit: implere non distulit. deiq grãm & ac¬
cepit desideratam: & seruauit acceptã. Nichil gͥ ea
prudentia sapientius. quȩ diuina & humana se cer¬
nit. Nam ꝗd spectatã stipendiis forensibus eius facun¬
diam loquar: Quam in credibili animi ratione in au¬
ditorio p̃fecturȩ sublimis emicuit: Sed malo illa sau¬

Expanded text:
lasset, et fidei suae reliquisset haeredes; non putavit tamen lasset, et fidei suae reliquisset haeredes; non putavit tamen fidem esse in schismate. Nam etsi fidem erga Deum tenerent, tamen erga Dei Ecclesiam non tenebant, cujus patiebantur velut quosdam artus dividi, et membra lacerari. Etenim non videtur ab his exhiberi Christo fides, a quibus evacuatur ejus passio, corpusque distrahitur. 48. Itaque quamvis gratiae fenus teneret, et metueret tanti nominis debitornavigare; tamen eo transire maluit, ubi tuto posset exsolvere: judicabat enim divinae solutionem gratiae in affectu ac fide esse; quam quidem statim ubi primum copia liberior Ecclesiae fuit, implere non distulit. Deique gratiam et accepit desideratam, et servavit acceptam. Nihil igitur ea prudentia sapientius, quae divina et humana secernit. 49. Nam quid spectatam in stipendiis forensibus ejus facundiam loquar? Quam incredibili admiratione in auditorio praefecturae sublimis emicuit! Sed malo illa lau
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo ille qui natura duce diuini rationẽ oꝑis igneo
mentis uigore ꝑceperat: sciuit primo omium saluato¬
ri suo grãm esse referendã. Sed quia referre non po¬
terat: habere poterat estenim huiꝰcemodi grã eius.
ut & cũ refertur habeat᷑: & habendo referatur. Refera¬
bat gͥ gram̃. deferebat fidẽ. Nam quitantũ mysterii
cęlestis in uoluti inorario presidiũ fuisset exꝑtus: qͣn¬
tum arbitrabat᷑ si ore sumeret. & toto pectoris hauri¬
ret archano. quã mauis putabat fusũ inuiscera.
qđ tantũ sibi tecto orario ꝓfuiss&: sed non ita auidus.
ut esset in cautꝰ. Scimus enĩ plerosq auiditate studii
exeo est. utrũ nam cũ ep̃is catholicis. hoc est cũ romana
eccła cũueniret. Et forte adid lucrum inschimate re¬
gionis illius eccła erat. Lucifer enĩ se anr̃a tunc dem¬
poris cõmunione diuiserat. & quamquã ꝓfide exu-¬

Expanded text:
46. Ergo ille qui natura duce divini rationem operis igneo 46. Ergo ille qui natura duce divini rationem operis igneo mentis vigore perceperat, scivit primo omnium servatori suo gratiam esse referendam: sed quia referre non poterat, habere poterat. Est enim hujuscemodi gratiae vis, ut et cum refertur, habeatur; et habendo referatur. Referebat igitur gratiam, deferebat fidem. Nam qui tantum mysterii coelestis involuti in orario praesidium fuisset expertus, quantum arbitrabatur si ore sumeret, et toto pectoris hauriret arcano! quam majus putabat fusum in viscera, quod tantum sibi tectum orario profuisset! 47. Sed non ita avidus fuit, ut esset incautus; scimus enim plerosque aviditate studii am, percontatusque ex eo est utrumnam cum episcopis catholicis, hoc est, cum Romana Ecclesia conveniret? Et forte ad id locorum in schismate regionis illius Ecclesia erat; Lucifer enim se a nostra tunc temporis communione diviserat, et quamquam pro fide exsu
Abbreviated transcription (Latin):
liberatos comperit: negligens facultatũ. nec a missa
desiderans. dĩ ȩccłiam requisiuit. ut ageret grãs libera¬
tus. & ms steria ȩterna cognosceret. ꝓnuntians nullũ¬
ad referendã grãm mauis esse officiũ. Quod si homini
non referret. simile homicidio iudicatũ est. Non re¬
auctori refert gram cũ uidetur: Cęli enĩ enarrant
głam dĩ. & oꝑa manuum etꝰ annuntiat firmamentũ.
Mare ipsũ cũ sedatum atq tranquillũ est: diuine
serenitatis testatur indiciũ. Commouet᷑. indig̾natio
suꝑna terrori ẽ. Nonne om̃s dĩ grãm iure mitam̃
cũ ad uertimus qđ insensibilis natura quadã sensibili
ratione suos fluctꝰ coerceat. & fines suos unda cognos¬
cat: Nam de terris qͥd loquar. quȩ diuino obȩdien¬
tes precȩpto. omĩb sponde animantib pabulũ sub¬
ministrant. atq id qđ acceperint agri: uelut cres¬
centibus usuris multiplicatum. cumulatũq restit̾iunt:

Expanded text:
liberatos comperit, negligens facultatum, nec amissa liberatos comperit, negligens facultatum, nec amissa desiderans, Dei ecclesiam requisivit; ut ageret gratias liberatus, et mysteria aeterna cognosceret, pronuntians nullum referenda gratia majus esse officium. Quod si homini non referre, simile homicidio judicatum est; quantum crimen est non reauctori refert gratiam, cum videtur? Coeli enim enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum . Mare ipsum cum sedatum atque tranquillum est, divinae serenitatis testatur indicium: cum movetur, indignatio superna terrori est. Nonne omnes Dei gratiam jure miramur, cum advertimus quod insensibilis natura quadam sensibili ratione suos fluctus coerceat, et fines suos unda cognoscat? Nam de terris quid loquar, quae divino obedientes praecepto omnibus sponte animantibus pabulum subministrant ; atque id quod acceperint agri, velut crescentibus usuris multiplicatum, cumulatumque restituunt?
Abbreviated transcription (Latin):
mysterii exiret. euita. quos initiatos esse cognouerat ab
his diuinũ illud fideliũ sacramentũ poposcit. Non ut
curiosos oculos insereret archanis: sed ut fidei suȩ con-¬
sequeret᷑ auxiliũ. Et enĩ ligari fecit inorario. & orariũ
inuoluit in collo: atq ita sẽ deiecit in mare. Non requi¬
rens denauis cõpage resoluta tabulã cui suꝑnatans iu¬
uaret᷑: qm̃ fidei solius arma quęsierat. Itaq his se tectũ
atq munitum satis credens. alia auxilia ñ desidera uit:
Simul fortitudinẽ eius expectare licet: qui fatescende
remigio. non quasi naufragus tabulã sũpserit. sed qͣsi
fortis ex seipso ad miniculũ suȩ uirtutis assũpserit.
Nec deseruit spes: nec fefellit opinio. Deniq primus
seruatꝰ exundis. & inportũ terrenȩ stationis euectus.
presulẽ suum cui se crediderat recognouit. Statimo
ubi ȩtiã cȩteros seruulos suos uel ipse liberauit uel

Expanded text:
mysterii exiret e vita; quos initiatos esse cognoverat, ab mysterii exiret e vita; quos initiatos esse cognoverat, ab his divinum illud fidelium sacramentum poposcit: non ut curiosos oculos inferret arcanis, sed ut fidei suae consequeretur auxilium. Etenim ligari fecit in orario, et orarium involvit collo, atque ita se dejecit in mare, non requirens de navis compage resolutam tabulam, cui supernatans juvaretur, quoniam fidei solius arma quaesierat. Itaque his se tectum atque munitum satis credens, alia auxilia non desideravit. Simul fortitudinem ejus spectare licet, qui fatiscente remigio, non quasi naufragus tabulam sumpserit, sed quasi fortis ex se ipso adminiculum suae virtutis assumpserit: nec deseruit 1126 spes, nec fefellit opinio. Denique primus servatus ex undis, et in portum terrenae stationis evectus, praesulem suum, cui se crediderat, recognovit: statimque ubi etiam caeteros servulos suos vel ipse liberavit, vel
Abbreviated transcription (Latin):
re: quã affectu diceres uindicare. Nobis enĩ professio
repressit studia coercendi. Im motu fr̃ ab om̃i nos ab ducebas
coercitionis affectu: uindicare pollicens. & lenire desiderans.
Non mediocris gͥ prudentiȩ testimoniũ. quȩ ita asapienti¬
bus definitur. bonoꝵ primũ esse dm̃ scire: & uerũ illud
atq diuinũ pia mente uenerari. illã amabilẽ & concu¬
piscendã ȩternȩ pulchritudinẽ ueritatis. tota m̃tis
caritate diligere. Sedm aut̃ in ꝓximos: adiuino illo
atq cȩlesti naturȩ diriuare pietatẽ. Quod ȩtiã mun-
re ista in hominũ disciplinas. nisi de cȩlesti illo diuinȩ
legis fonte potuissent. Quid gͥ obseruantiã eiꝰ erga dei
cultũ predicẽ: qui priusquã ꝑfectiorib esset initiatꝰ
m ysteriis. in naufragio constitutus. cũ ea qua ueheret᷑
nauis in scopuloso illisa uado. &urgentib hinc atq inde
fluctibus solueret᷑: non mortẽ me doens. sed ne uacuus

Expanded text:
re, quam ex affectu disceres vindicare! Nobis enim professio re, quam ex affectu disceres vindicare! Nobis enim professio repressit studia coercendi; immo tu, frater, ab omni nos abducebas coercitionis affectu, vindicare pollicens, et lenire desiderans. 42. Non mediocris igitur prudentiae testimonium, quae ita a sapientibus definitur: Bonorum primum esse Deum scire, et verum illud atque divinum pia mente venerari, illam amabilem et concupiscendam aeternae pulchritudinem veritatis tota mentis charitate diligere. Secundum autem, in proximos a divino illo fonte atque coelesti naturae derivare pietatem: quod etiam mundi re ista in hominum disciplinas, nisi de coelesti illo divinae legis fonte potuissent. 43. Quid igitur observantiam ejus erga Dei cultum praedicem? Qui priusquam perfectioribus esset initiatus mysteriis, in naufragio constitutus, cum ea qua veheretur, navis scopuloso illisa vado, et urgentibus hinc atque inde fluctibus solveretur, non mortem metuens, sed ne vacuus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑstitẽ me timere desieram: qd illũ uita crederẽ dignio¬
rem. Et ideo excepi plagã. quã ferre non possũ. Tolerabi¬
liora enĩ tanti doloris p̃meditata: quã ex plorata uulnera.
Quis iam mȩstũ solabit᷑: quis afflictũ leuabit. cũ quo par¬
ticipabo curas: Quis me ab istius mundi uindicabit usu:
Tu enĩ auctor negotioꝵ. censor seruuloꝵ. arbit̾ fr̃m: non
litis. sed pietatis arbit᷑. Nam si quando aliqͥd cũ sc̃ã sorore
mͥ conferendũ fuit. utra melior uidebatur sententia. te
iudicem sumebamꝰ. qui nullũ lederes. atq utriq satis fa
ceres. Et a mandi affectũ tenebas. & censendi modũ: ut
& trũq gratum dimitteres. & utriusq tͥ grãm uendica¬
res. Aut si ipse aliquid disceptandũ differres. quã grata
contentiõ tua. quam sine felle ipsa indignatio quã ser¬
uulis ipsis coercitio ñ amara. cũ te frĩbus magis de fer¬

Expanded text:
superstitem me timere desieram, quod illum vita crederem digniosuperstitem me timere desieram, quod illum vita crederem digniorem: et ideo excepi plagam, quam ferre non possum; tolerabiliora enim tanti doloris praemeditata, quam inexplorata vulnera. Quis jam moestum solabitur? Quis afflictum levabit? Cum quo participabo curas? Quis me ab istius mundi vindicabit usura? Tu enim auctor negotiorum, censor servulorum, arbiter fratrum; non litis, sed pietatis arbiter. 41. Nam si quando aliquid cum sancta sorore 1125 mihi conferendum fuit, utra melior videretur sententia, te judicem sumebamus, qui nullius laederes os, atque utrique satisfacere gestiens, et amandi affectum tenebas, et censendi modum; ut et utrumque gratum dimitteres, et utriusque tibi gratiam vindicares. Aut si ipse aliquid disceptandum deferres, quam grata contentio tua! quam sine felle ipsa indignatio! quam servulis ipsis coercitio non amara; cum te fratribus magis defer
Abbreviated transcription (Latin):
quam suauis calumnia: Neq enĩ de tuis erat aliquid aut
factis aut sermonib qđ timerẽ qui mͥ tua lȩtabar asscrib.
Tam̃ si uehementius tenderent. qd se michi aliqͥd intimasse
memorarent. respondebã ridens & gaudens. Hidete ne fr̃i
dixeritis. Nam cũ omĩa nobis essent nr̃a cõmunia. indiui¬
duis sp̃s. in diuiduus affectus. solũ tam̃ cõmune non erat.
secretũ amicoꝵ. Non qͦ conferendi ꝑicłm uererem̃. sed te¬
nendi seruaremꝰ fidẽ. Sanesconsilio pendenda res ess& erat
semꝑ cõmune consilium: ñ semꝑ cõmune secretũ. Nam &¬
si amici alteri nr̃m dicerent. ut dicta sua ad alterũ ꝑueni¬
rent: tam̃ scio plerũq cõplacitũ. ita fidẽ secreti esse serua¬
tam: ut nec frĩ cõmitteretur. Erat enĩ fidele. indiciũ. & ex¬
traneo ñ esse ꝓditũ: quod non ess& cũ frẽ collatũ. His gͥ tan¬
tis ac talib bonis. in excessum quendã fateor mentis elatꝰ.

Expanded text:
quam suavis calumnia! Neque enim de tuis erat aliquid aut quam suavis calumnia! Neque enim de tuis erat aliquid aut factis aut sermonibus, quod timerem, qui mihi tua laetabar ascribi. 39. Tamen si vehementius contenderent, quod se mihi aliquid intimasse memorarent, respondebam ridens et gaudens: Videte ne fratri dixeritis. Nam cum omnia nobis essent nostra communia, individuus spiritus, individuus affectus; solum tamen commune non erat secretum amicorum: non quo conferendi periculum vereremur, sed tenendi servaremus fidem. Sane si consilio pendenda res esset, erat semper commune consilium, nec semper commune secretum. Nam etsi amici ita alteri nostrum dicerent, ut dicta sua ad alterum pervenirent; tamen scio plerumque ita fidem secreti esse servatam, ut nec fratri committeretur. Erat enim fidele indicium, et extraneo non esse proditum, quod non esset cum fratre collatum. 40. His igitur tantis ac talibus bonis in excessum quemdam, fateor, mentis elatus,