comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et non sollicitus erit ultra. et non appo¬
uet filiꝰ iniquitatis hũiliare eũ. sicut
ab micio a dieb quib ꝯstitui iudices sr̃¬
pplin israhel. et requiẽ tibi dabo ab oĩb
inimicis tuis. et nũciabit tibi dñs qmĩ
domũ edificabis ip̃i: et erit cũ repleti
fuerint dies tui et dormieris cũ prĩb
tuis. et sustitabo semen tuũ post te qui
erit de uentre tuo. et p̃parabo regnũ eiꝰ:
hic edificabit inͥ domũ noĩ meo: et diri¬
gam thronũ illiꝰ usq in et̾nĩ. et ero illi
in patiem et ille erit michi in filiũ. Et
cũ uenerit iniquitas eiꝰ redarguã illũ
in uirga uirorũ. et in tactib filioꝵ hom̃i:
misericordiam autẽ meã non amoueo
ab eo siait amoui a quibz amoui faciem
meam: et fidelis erit domꝰ eiꝰ. et regnũ
eiꝰ usq in et̾nũ corã me. et throuus eiꝰ
erit erectus usq ĩet̾uũ. Hãc tñ grandem
promissionẽ qui putat in salomone

Expanded text:
et non sollicitus erit ultra, et non appoet non sollicitus erit ultra, et non apponet filius iniquitatis humiliare eum sicut ab initio, a diebus quibus constitui judices s Israel; et requiem dabo tibi ab omnibus inimicis tuis, et nuntiabit tibi Dominus, quoniam domum aedificabis ipsi. Et erit, cum repleti fuerint dies tui, et dormies itabo semen tuum post te, qui erit de ventre tuo, et praeparabo regnum ejus. Hic aedificabit domum nomini meo, et dirigam thronum illius usque in aeternum. Ego ero illi in patrem, et ille erit mihi in filium. Et cum venerit iniquitas ejus, redarguam illum in uirga uirorum et in tactibus filiorum hominum; misericordiam autem meam non amoueam ab eo, sicut amoui, a quibus amoui faciem meam; et fidelis erit domus eius et regnum eius usque in aeternum coram me, et thronus eius erit erectus usque in aeternum. Hanc tam grandem promissionem qui putat in Salomone
Abbreviated transcription (Latin):
dauid qui sauli successit in regnũ. cuiꝰ
nutacoe finalis illa mutato figurata ẽ
ꝓpter quã diuinitus cũcta dicta. cũcta ꝯst̾p¬
ta sunt deus quidẽ ꝓmiserit. qd ad rem
de qua agmiꝰ ꝑtinet cũ regi dauid młta
ꝓspera ꝓuenissent. cogitauit faiere deo
domiũ templũ illud st excellentissime
diffamatũ: qd̾ a rege salonione filio eiꝰ
postea fabritatũ est. Hoc eo cogitante: fac¬
tũ est uerbũ dñ ad nathan qd̾ ꝑferret¬
ad regẽ. Ubi cũ dixiss deus. qd̾ nõ ab
ip̃o dauid sibi edificaretur domꝰ. neq ꝑ
tantũ tp̃s se mandasse cuꝙͣ in ipło suo
ut sibi faceret domũ cedrinã. et nũt ĩqͥt
hec dices seruo meo dauid. Hec dicit dñs
omps. Accepi te de ouili ouiũ ut eẽs in
om̃s ĩuuicos tuos a facie tua: et feci te
uoĩatũ scdm̃ nomen magnorũ qui sunt
suꝑ terrã. Et ponã locũ ppło meo isrl.
et plantabo illud. et inhabitabit seorsũ.

Expanded text:
Dauid. qui Sauli successit in regnum, cuius Dauid. qui Sauli successit in regnum, cuius mutatione finalis illa mutatio figurata est, propter quam diuinitus cuncta dicta, cuncta conscripta sunt, Deus promiserit, quod ad rem de qua agimus pertinet. Cum regi Dauid multa prospera prouenissent, cogitauit facere Deo domum, templum illud scilicet excellentissime diffamatum, quod a rege Salomone filio eius postea fabricatum est. Hoc eo cogitante factum est uerbum Dei ad Nathan prophetad regem. Ubi cum dixisset Deus, quod non ab ipso Dauid sibi aedificaretur domus. neque per tantum tempus se mandasse cuiquam in populo suo, ut sibi fieret domus cedrina: Et nunc, inquit, haec dices seruo meo Dauid: Haec dicit Dominus omnipotens: Accepi te de ouili ouium, ut esses iomnes inimicos tuos a facie tua, et feci te nominatum secundum nomen magnorum, qui sunt super terram; et ponam locum populo meo Isret plantabo illum, et inhabitabit seorsum,
Abbreviated transcription (Latin):
uit ad dñm ꝓ israhel. et ex audiuit eũ.
et tũ offerret holocaustũ simul acredẽtib
alieigenis ad pugnã contra ppłm dei
tonuit dñs super eos et confusi sũt. et¬
cenderũt uel offenderũt corã isrl atz supe¬
rati sunt. assũpsit lapidem unũ. statuitq
illũ inter massephat nouã et ueterẽ et
uocauit nomen eiꝰ abenueser: qd̾ ẽ latine
lapis adintoris. et dixit. Usq hͦ adiuuit
nos dñs. Massephat interpretatur ĩtẽtio.
Lapis ille adiutoris. medietas est saluato-¬
ris: ꝑ quẽ trãseñdũ est a massephat uet̾e
ad nouã. id est ab intentione qua exspec
tabatur a carnali regno btitudo falsa
carualis. ad intentionẽ qua ꝑ nouũ testa¬
mentũ expectatur in regno celoꝵ btĩtudo
¶ Capłm .sͫ ¶ De piussionib ad daiid
in filio eiꝰ: qd nullatenus in salomone
s pleuissuue ĩueniũtur in xp̃o.
Ai nũc uideo ẽẽ monstrandũ. quod ip̃i

Expanded text:
vit ad Dominum pro Israel, et exaudivit eum; vit ad Dominum pro Israel, et exaudivit eum; et cum offerret holocaustosim, accedentibus alienigenis ad pugnam contra populum Dei, tonuit Dominus super eos, et confusi sunt, et offenderunt coram Israel, atque superati sunt: assumpsit lapidem unum, et statuit illum inter Massephat novam et veterem, et vocavit nomen ejus Abennezer, quod est latine Lapis adjutoris: et dixit, Usque huc adjuvit nos Dominus . Massephat interpretatur Intentio. Lapis ille adjutoris medietas est Salvatoris, per quem transeundum est a Massephat vetere ad novam, id est, ab intenttabatur in carnali regno beatitudo falsa carnalis, ad intentionem, qua per nouum testamentum exspectatur in regno caelorum beatitudo  CAPUT VIII. De promissionibus ad Dauid in filio eius, quae nullatenus in Salomone, sed plenissime inueniuntur in Christo. Iam nunc uideo esse monstrandum, quid ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi isrł et oĩo ppetuã. Quitũq eñ
ad xp̃m transierũt uel trãseñt uel trã¬
sibũt inde: non erat inde scdm̃ dei p̾sti¬
entiã. non scdm̃ generis hũani unam
eandemq naturã. Prorsus quitũq
ex israhelitis adherentes xp̃o ꝑseue-¬
rant in illo: nũꝙͣ erũt cũ eis israheli¬
tis. qui eiꝰ inimici usq in finẽ uite
huiꝰ ẽẽ ꝑsistũt: s in diuisione que hic
pͥmiciata ẽ ꝑpetuo ꝑmanebũt. Ail em̃
ꝓdest testamentũ uetus de monte sy¬
na in seruitutẽ generãs insi qr testimo¬
niũ ꝓhibet testamẽto nono: alioquin
ꝙͣdiu legitur moyses. uelaiẽ s corda
sierit ad xp̃m. auferetur uelamẽ. Erã
seũtiũ quippe intentio ip̃a mutatur de
uetere ad nouũ: ut iã nõ quisq ĩtendat
accipere carnalem s spũalẽ felicitatem.
Propter qd ip̃e magnus ꝓpħa samuel
anteꝙͣ uuxiss regẽ saul. qñ exclama¬

Expanded text:
populi Israel et omnino perpetuam. Quicumque enim populi Israel et omnino perpetuam. Quicumque enim ad Christum transierunt uel transeunt uel transibunt inde, non erant inde secundum Dei praescientiam, non secundum generis humani unam eandemque naturam. Prorsus quicumque ex Israelitis adhaerentes Christo perseuerant in illo, numquam erunt cum eis Israelitis, qui eius inimici usque in finem uitae huius esse persistunt; sed in diuisione, quae hiciata est, perpetuo permanebunt. Nihil enim prodest testamentum uetus de monte Sina in seruitutem generans, nisi quia testimonium perhibet testamento nouo. Alioquin, quamdiu legitur Moyses, uelamen super corda sierit ad Christum, auferetur uelamseuntium quippe intentio ipsa mutatur de vetere ad novum; ut non jam quisque intendat accipere carnalem, sed spiritualem felicitatem. Propter quod ipse magnus propheta Samuel, antequam unxisset regem Saül, quando exclama
Abbreviated transcription (Latin):
maret. Eite ancillã et filiũ eiꝰ. Proptꝭ
pam̃ quidem salomionis reguãte fuio eiꝰ
roboam scmiꝰ isrł in duo fuisse diuisũ
atqz ita ꝑseuerasse habentib singulis
partib reges suos. donet illa gens tota
a thaldeis esset ingenti uastacõe subuer¬
sa atq translata: s hͦ quid ad saulẽ
cũ sit tale aliquid cõminandũ ẽẽt ip̃i
dauid fuerit potiꝰ cõnimãdũ cuiꝰ erat
filiꝰ salomion: Postremo nũc iit̾ se
gens hebrea diuisa non est: s ĩ diffe¬
renter in eiusdem erroris societate disꝑ¬
sa ꝑterras. diuisio uero illa quani
minatus est. eterna atq ĩnuuitabilis
et non ꝑuianet. Non autem deus quẽ
non penitet sicut hoĩem. Ubi em̃ legi¬
tur qd peniteat eũ mutatio rerũ signi¬
ficatur. ĩmutabili p̾stiencia mauẽte
diuina. Ubi ergo non penitere dicit᷑:
non mutare intelligitur. Prorsus
ĩsolubilem uidemus ꝑ hec uerba platã
diuinitus fuisse sĩam de ista diuisione

Expanded text:
maret: Eice ancillam et filium eius. Propter maret: Eice ancillam et filium eius. Propter peccatum quidem Salomonis regnante filio eius Roboam scimus Israel in duo fuisse diuisum adque ita perseuerasse, habentibus singulis partibus reges suos, donec illa gens tota a Chaldaeis esset ingenti uastatione subuersa adque translata. Sed hoc quid ad Saulem, cum, si tale aliquid comminandum esset, ipsi Dauid fuerit potius comminandum, cuius erat filius Salomon? Postremo nunc inter se gens Hebraea diuisa non est, sed indifferenter in eiusdem erroris societate dispersa per terras. Diuisio uero illa, quam minatus est, aeterna adque inmutabilis et non permanet: non autem Deus, quem non paenitet, sicut hominem. Ubi enim legitur, quod paeniteat eum, mutatio rerum significatur, inmutabili praescientia manente diuina. Ubi ergo non paenitere dicitur, non mutare intellegitur. Prorsus insolubilem uidemus per haec uerba prolatam diuinitus fuisse sententiam de ista diuisione
Abbreviated transcription (Latin):
regnaturo: de quo tũ dicitur. et dabit il¬
lud ꝓximo tuo. ad carnis ꝯgnacõem
unde et saul. Qd̾ uero additũ est. bono
suꝑ te : p̃t quid ẽ intelligi meliori te.
Nam et quidam sic sunt interp̾tati. S
melius sit accipitur bono super te ut
qr ille bouus est ⁊deo sit super te iuxta
illud aliud ꝓpheticũ. Donet ponam
om̃s nnimicos tuos sub pedib tuis. ĩ
quib est et israhel: cui suo ꝑsecutori re¬
gnũ abstulit xp̃s: quãus fuerit illit
et iszl in quo dolus non erat. quoddã
quasi frumentũ illaꝵ paleaꝵ. Nã utiq
inde erant apłi. iide tot martires. qͦꝵ
prior stephanus : inde tot ecclĩẽ quas
apłs paulus ꝯmemorat ĩquersione sua
magnificãtes deũ. De qua re nõ dubito
intelligendũ ẽẽ qd̾ sequit᷑. et diuidetur
duo genera p̾mũ simul erãt uelut
abraham adhuc adhereret autille: do¬
uet sterilis per xp̃i gr̃am fecũdata cla¬

Expanded text:
regnaturo. De quo dum dicitur: « Et dabit ilregnaturo. De quo dum dicitur: « Et dabit illud proximo tuo, » ad carnis cognationem carnem, unde et Saul. Quod vero additum est, « bono super te, » potest quidem intelligi, « meliori te; » nam et quidam sic sunt interpretati. Sed melius sic accipitur, « bono super te, » ut quia ille bonus est, ideo sit super te, juxta illud aliud propheticum: « Donec ponam omnes inimicos tuos sub pedibus tuis; in quibus est et Israel, cui suo persecutori regnum abstulit Christus; quamuis fuerit illic et Israel. in quo dolus non erat, quoddam quasi frumentum illarum palearum; nam utique inde erant apostoli, inde tot martyres, quorum prior Stephanus: inde tot ecclesiae, quas apostolus Paulus commemorat, in conuersione eius magnificantes Deum. De qua re non dubito intellegendum esse quod sequitur: Et diuidetur duo genera primum simul erant, uelut Abraham adhuc adhaereret ancillae. donec sterilis per Christi gratiam fecundata cla
Abbreviated transcription (Latin):
pit eam. Et dixit ad eũ samuel. Disrup
dñs regnũ ab istł de manu tua hodie. et
dabit ꝓximo tuo bono super te. et diuidet᷑
isił in duo. et non ꝯuertetur neqz penite¬
bit eũ: qm̃ non est sicut hõ ut peniteat
eũ: ip̃e minatur et non ꝑmauet. Iste
cui dr̃. speruit te dñs ne sis rex suꝑ isrł.
et disrupit dñs regnũ ab isrł de manu
tua hodie. quadraginta ãnos regnauit
regni sui. ut intelligamiꝰ ideo dictũ. qr
nullus de stirpe eiꝰ fuerat regnaturus:
et respitiamꝰ adstirpem dauid. unde ex¬
ortus est scdm̃ carnẽ mediator dei et
scriptura qd̾ in plerisq latinis codicib
legitur. Disrupit dñs regnũ iszl de
manu tua: s sicut a nobis positũ est
ĩuentũ in grecis. disrupit dũs regnũ
ab israhel de manu tua: ut hͦ intel¬
ligatur de manu tua qd̾ est ab iszl.
Populi gͦ israhel ꝑsonã figurate ge¬
rebat hõ iste. qui ppłs regnũ fuerat

Expanded text:
pit eam. Et dixit ad eum Samuel: Disrupit pit eam. Et dixit ad eum Samuel: Disrupit Dominus regnum ab Israel de manu tua hodie et dabit proximo tuo bono super te, et diuidetur Israel in duo; et non conuertetur neque paenitebit eum; quoniam non est sicut homo, ut paeniteat eum; ipse minatur, et non permanet. Iste, cui dicitur: Spernet te Dominus, ne sis rex super Israel, et: Disrupit Dominus regnum ab Israel de manu tua hodie, quadraginta regnauit annos regni sui; ut intellegamus ideo dictum, quia nullus de stirpe eius fuerat regnaturus, et respiciamus ad stirpem Dauid, unde exortus est secundum carnem mediator Dei et Scriptura, quod in plerisque Latinis codicibus, legitur: « Disrupit Dominus regnum Israel de manu tua; » sed sicut a nobis positum est inventum in Graecis: « Disrupit Dominus regnum ab Israel de manu tua, » et intelligatur, « de manu tua, » quod est, « ab Israel. » Populi quoque Israel personam figurate gerebat homo iste, qui populus regnum fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
nos q̃rit. Non solũ einĩ deo prĩ uerũ ip̃i qͦ
unigenito eiꝰ qui uenit querere qd̾ ꝑierat
usq adeo iã eramꝰ noti: ut in ip̃o essemꝰ
electi aute cõstitucõem mũdi. Quereret
sibi gͦ dixit. suũ habebit: unde in laliua
lingua hoc uerbũ accipit p̃posicionẽ. et
ac quirit dr̃ qd̾ satis aꝑtũ est quid signifi¬
cet: quãꝙͣ et siue additamẽto p̃posicõis. que¬
rere intelligat᷑ adquirere. ex quo lucra
uorantur et questus.¬
¶ Capłm. A. ¶ De diruptõe regni isrlitici
qua p̾figurat᷑ ꝓpetua diuisio israhelis spi¬
ritalis ab israhele tarnali.
Porsus pecrauit saul ꝑ ĩobedientiam:
ut non sis rex super isrł. Et rursus ꝓ eodẽ
pcto cũ id ꝯfiteretur saul. et ueniã p̾caret᷑
rogaretq samuelem ut reuerteretur
cũ illo ad placandũ deũ. non reuertat᷑
cõnertit samuel faciẽ suã ut abiret: et
tenuit saul pĩnulã dyploidis eiꝰ: et disa¬

Expanded text:
nos quaerit. Non solum eninos quaerit. Non solum eniUnigenito ejus, qui venit quaerere quod perierat , usque adeo jam eramus noti, ut in ipso essemus electi ante constitutionem mundi . Quaeret sibi ergo dixit, suum habebit. Unde in latina lingua hoc verbum accipit praepositionem, et, Acquirit, dicitur: quod satis apertum est quid significet. Quamquam et sine additamento praepositionis quaerere intellegatur adquirere; ex quo lucra uocantur et quaestus. CAPUT VII. De disruptione regni Israelitici, qua praefiguratur perpetua diuisio Israelis spiritalis ab Israele carnali. Rursus peccauit Saul per inoboedientiam, ut non sis rex super Israel. Et rursus pro eodem peccato, cum id confiteretur Saul et ueniam precaretur rogaretque Samuelem, ut reuerteretur cum illo ad placandum Deum: Non reuertar, conuertit Samuel faciem suam, ut abiret; et tenuit Saul pinnulam diploidis eius et disru
Abbreviated transcription (Latin):
datũ meũ qd̾ mandauit tibi dñs. quẽad
modũ nũt parauerat dñs regnũ tuũ
usq in et̾uũ super istl. et nũc regnũ tuũ
disti que mandauit ⁊ dñs. non sit ac¬
cipiendũ est. at si ixm saulẽ deus ĩet̾iuĩ
pparauorit regnaturũ. et hec postea no¬
luerit seruare pectanti: neqz enĩ eũ pec¬
caturũ eẽ nestiebat: sed p̾parauerat re¬
gnũ eiꝰ. in quo sigura regni eẽt ĩ eternũ.
Ideo addidit. Et nũc regnũ tuũ nõ sta¬
Sit tibi. Stetit gͦ et stabit. qd̾ in illo
significatũ est: s non huit stabit: quia
non in et̾nũ ip̃e fuerat regnaturꝰ. nec
ꝓgenies eiꝰ ut saltem ꝑ posteros alter
alteri succedentes uideretur ĩpleri qd̾ ditm
est in eteruũ. Et queret inquit dñs sibi
significãs testamẽti noui qui sigurabat᷑
in crismate etiã quo unctus ẽ ip̃e dauid
et ꝓgenies eiꝰ. Non autẽ qiͣ nestiat ubi
sit. ita sibi hõĩem deus querit. s ꝑ hoĩem
more hõi loquitur: qui et sit loquẽdo

Expanded text:
s, quem ad modum nunc parauerat Dominus regnum tuum usque in aeternum super Israel: et nunc regnum tuum disti quae mandauit tibi Dominus, non sic accipiendum est, ac si ipsum Saulem Deus in aeternum praeparauerit regnaturum, et hoc postea noluerit seruare peccanti neque enim eum peccaturum esse nesciebat; sed praeparauerat regnum eius, in quo figura regni esset aeterni. Ideo addidit: Et nunc regnum tuum non stabit tibi. Stetit ergo et stabit, quod in illo significatum est; sed non huic stabit, quia non in aeternum ipse fuerat regnaturus, nec progenies eius, ut saltem per posteros alterum alteri succedentes uideretur inpleri quod dictum est: In aeternum. Et quaeret, inquit, Dominus sibisignificans testamenti noui, qui figurabatur in chrismate etiam, quo unctus est ipse Dauid et progenies eius. Non autem quasi nesciat ubi sit, ita sibi hominem Deus quaerit; sed per hominem more hominum loquitur, quia et sic loquendo
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos eiꝰ: et eos qui oderũt eũ fugabo.
Et ueritas mea et mĩa mea cũ ip̃o.
et ĩ noĩe meo exaltabitur cornu eius.
Et ponã ĩmari manũ eiꝰ: et ĩflumi¬
nib dexterã eiꝰ. Ip̃e ĩuocabit me p̃r
meus es tu; deus meꝰ et susceptor sa¬

Expanded text:
eius, et eos, qui oderunt eum, fugabo. Et ueritas mea et misericordia mea cum ipso, et in nomine meo exaltabitur cornu eius. Et ponam in mari manum eius et in fluminibus dexteram eius. Ipse inuocabit me: Pater meus es tu, Deus me
Abbreviated transcription (Latin):
octogesino et octano. cuiꝰ ẽ titulꝰ.
itellectus ip̃i than israhelite cõme¬
morantur ꝓmissiones dei facte regi
dauid. et istis que in libro regnoꝵ sũt
posita. quedã ibi similia dicũt᷑: sicut
ẽ iuraui dauid seruo meo usq ĩet̾nũ
p̃parabo semen tuũ. Et iterũ. Tc
locutus es in aspectu filiis tuis et di

Expanded text:
gensimo octauo, cuius est titulus: Intellectus ipsi Aethan Israelitae. commemorantur promissiones Dei factae regi Dauid, et istis, quae in libro regnorum sunt posita, quaedam ibi similia dicuntur, sicut est: Iuraui Dauid seruo meo: Usque in aeternum praeparabo semen tuum; et iterum: Tunc locutus e
Abbreviated transcription (Latin):
potius ꝓpter id qd̾ p̾cedit. cũ repleti
fuerint dies tui et dormieris cũ prĩb
tuis. sustitabo semen tuũ post te. alius
patificus intelligitur ẽẽ prouussus:
dauid. cui sic ẽẽt ꝓmissus eũ uenire
oportebat: qui edificaret doniũ deo. nõ
delignis et lapidibz. sz de hõibz qualẽ
illũ edificare gaudenus. Huic eni do-¬
mui dicit apłs. hͦ est fidelib xp̃i.
Templũ eiñ dei sanctũ est qd̾ estis uos¬
¶ Capłm. ꝯͫ ¶ Quã siłis ĩ psalmo
octogesimooctauo sit ꝓphetia de xp̃o:
hiis q̃ ĩ regnoꝵ libͥs nathã ꝓphetãte pro

Expanded text:
ter id quod praecedit: Cum repleti fuerint dies tui et dormies cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te, alius pacificus intellegitur esse promissus, Dauid, cui sic est promissus, eum uenire oportebat, qui aedificaret domum Deo, non de lignis et lapidibus, sed de hominibus, qualem illum aedificare gaudemus. Huic enim domui dicit apostolus, hoc est fidelibus Christi: Templum enim Dei sanctum est, quod estis uos. CAPUT VIIII. Quam similis in psalmo octogensimo octauo sit prophetia de Christo his, quae in regnorum libris Nathan prophetante pro
Abbreviated transcription (Latin):
et erit qui superit in domo tua ueniet
adorare ei. non ꝓprie de domo dicitur¬
huiꝰ heli: s illiꝰ aaron. de qua usq ad
aduentũ ihũ xp̃i hoĩes remanserunt.
de qͦ genere etiam nũt usqz non desunt.
Nam de illa domo huiꝰ heli iã supͣdictũ
erat: et om̃es qui superit domꝰ tue: de¬
cidet in gladio uirorũ. Quomiͦ gͦ hic
supererit: inisi qr illos intelligi uoluit
qui ꝑtiuẽt ad stirpem. s illius totius
sacerdocii scdm̃ ordiuẽ a aron: Ergo
si de illis ẽ p̾destinatis reliquiis de qͥb
alia ꝓphecia dixit. reliquie salue fiẽt.
unde et apłs. sic ergo inquit. et in h ͦ
tp̃e reliquie ꝑ electionẽ gr̃e fc̃e sunt.
qr de talibz reliquiis bene intelligit᷑¬

Expanded text:
Et erit, qui superaverit in domo tua, veniet Et erit, qui superaverit in domo tua, veniet adorare ei: non hujus Heli, sed illius Aaron, de qua usque ad adventum Jesu Christi, homines remanserunt: de quo genere etiam nunc usque non desunt. Nam de illa domo Heli hujus, jam supra dictum erat: Et omnis qui superaverit domus tuae, decidet in gladio virorum. Quomodo ergo hic supererit, nisi quia illos intelligi voluit, qui pertinent ad stirpem illius totius sacerdotii secundum ordinem Aaron. Ergo si de illis est praealius propheta dixit: Reliquiae saluae fient unde et apostolus: Sic ergo, inquit, et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae factae sunt, quia de talibus reliquiis bene intellegit
Abbreviated transcription (Latin):
dotẽ fidelem: qui oĩa q̃ in corde meo
et que ĩ aĩa mea faciat. Et edificabo
ei domũ fidelem: ip̃am eteruã et suꝑnã
uersabitur: sicut superiꝰ dixerat de
domo aaron. Dixi. domus tua et
transibit. de ip̃a domo utiq ĩtelligẽdũ
est: non de illo sacerdote qui est xp̃s
et transibit intelligi de morte ad uitã.
oĩb dieb quib agitur usq in fuiẽ stli
huiꝰ ista mortalitas. Qd̃ autẽ ait de
qui oĩa q̃ in torde ieo et q̃ in aĩa mea
faciat. non arbitrenuir habere aĩam
deũ cũ sit ꝯditor aĩe: s ita hoc de deo
tropite non ꝓprie dicit᷑: sicut manus
et pedes. et alia corꝑis mẽbra. Et ne
stdm̃ hoc credatur homo in carnis huiꝰ
effigie factus ad ymaginẽ dei addũtur
et ale qͣs utiqz non ht̃ homo et dicitur
deo sus umubra alaꝵ tuaꝵ ꝓteges me:
ut intelligant hoĩes de illa ĩeffabili
natura. non ꝓpriis s trauslatis rerũ
uotabulis ista diti. Qd̾ uero adiũgit᷑

Expanded text:
dotem fidelem qui omnia quae in corde meo dotem fidelem qui omnia quae in corde meo et quae in anima mea faciat, et aedificabo ei domum fidelem. » Ipsa aeterna et suversabitur, sicut superius dixerat de domo Aaron: « Dixi, domus tua et transibit, » de ipsa domo utique intelligendum est, non de illo sacerdote qui est Chriset « transibit » intelligi de morte ad vitam, omnibus diebus quibus peragitur usque in finem saeculi hujus ista mortalitas. Quod autem ait Deus, Qui omnia quae in corde meo, et quae in anima mea, faciat; non arbitremur habere animam Deum, cum sit conditor animae: sed ita hoc de Deo tropice, non proprie, dicitur, sicut manus et pedes et alia corporis membra. Et, ne secundum hoc credatur homo in carnis hujus effigie factus ad imaginem Dei, adduntur et alae, quas utique non habet homo; et dicitur Deo, Sub umbra alarum tuarum protege me : ut intelligant homines de illa ineffabili natura, non propriis, sed translatis rerum vocabulis ista dici. 4. Quod vero adjungitur,
Abbreviated transcription (Latin):
terminabo tibi ab altari meo. ut deficiãt
ocłi eius: et defluat aĩa eiꝰ. Eite dies qui
p̾mĩciati sunt iam uenerũt. Aullus sac̃dos
est scdmm ordiuem aaron. Et quitũq ex
eius genere est homo iui uidet sacrificũt
xp̃ianorũ toto orbe pollere. sibi autem
honorem illũ magnũ ẽẽ subtractum:
hely cui hec dicebantur qd̾ seqͥtur ꝑtiunet
Et oĩs qui suꝑerit douius tue decidet
gladio uiroꝵ. Et hͦ tibi signũ qd̾ ueĩet
super duos filios tuos hos ofun et finees
die uno morientur aibo. Hoc ergo
signũ factũ est ntandi sacerdocii de
donio huiꝰ: quo signo signifitatũ est
mutandũ sacerdonũ domꝰ aaron. Mors
quippe filioꝵ huiꝰ significauit mortẽ
non hõĩ s ip̃iꝰ sacerdocii de filiis aaro
Qd̾ autem sequit᷑: ad illũ iã ꝑtinet
sacerdotem cuiꝰ sigurã gessit huic suc¬
cedendo samuel. Proinde q̃ secũtur:
de xp̃o ihũ noui testamenti uero sacer¬
dote dicũtur. Et sustitabo michi sacer¬

Expanded text:
terminabo tibi ab altari meo, ut deficiant oculi eius et defluat anima eius. Ecce dies. qui praenuntiati sunt, iam uenerunt. Nullus sacerdos secundum ordinem Aaron; et quicumque ex eius genere est homo. cum uidet sacrificium Christianorum toto orbe pollere, sibi autem honorem illum magnum esse subtractum, Heli, cui haec dicebantur, quod sequitur pertinet: Et omnia qui superauerit domus tuae, decident in gladio uirorum. Et hoc tibi signum, quod ueniet super duos filios tuos hos, Ophni et Phinees: die uno morientur ambo. Hoc ergo signum factum est mutandi sacerdotii de domo huius. quo signo significatum est mutandum sacerdotium domus Aaron. Mors quippe filiorum huius significauit mortem non hominum, sed ipsius sacerdotii de filiis Aaron. Quod autem sequitur, ad isacerdotem cujus figuram gessit huic succedendo Samuel. Proinde quae sequuntur, de Christo Jesu, Novi Testamenti vero sacerdote, dicuntur: « Et suscitabo mihi sacer
Abbreviated transcription (Latin):
dedi domui prĩs tui oĩa q̃ sunt ignis
care panem. qd̾ est in nouo testaiiẽto
sacrificiũ xpĩanoꝵ.¬
¶ Capłmi .6.ͫ ¶ De iudaito sacerdotio et
regno que cũ ĩetnũ dicãtur statura non
ꝑmanent: ut alia intelligantur que
spondentur eterna.
Uin igitur hec tanta tũc altitudiẽ
p̾nuĩtiata sut. ꝙͣta nũc manifes¬
tacõe clarescũt. non frustra tñ moueri
quispiã p̃t ac dicere. Quomiͦ confidimiꝰ
uenire oĩa q̃ in libris illis uentura p̾dicta
sunt. si hͦ ip̃m qd̾ ibi diuinitus dictũ e̾.
domius tua. et domꝰ prĩs tui transibunt
toram me ĩ et̾nũ effectũ habere non po-
tuit: qm̃ uidemꝰ illud sacerdociũ fuisse
mutatũ. et qd illi domui ꝓmissũ est. nec
sperari aliqñ cõplendũ. qr illud qd̾ ei repro¬
bato mutatoq succedit. hͦ potiꝰ p̾dicatur
et̾uũ: Hoc qui dicit nondũ intelligit. aͥ
non recolit eciã ip̃m scdm̃ ordinẽ aaron

Expanded text:
Dedi domui patris tui omnia, quae sunt ignis Dedi domui patris tui omnia, quae sunt ignis care panem; quod est in novo Testamento sacrificium Christianorum. CAPUT VI.-- De Judaico sacerdotio et regno, quae cum in aeternum dicantur statuta, non permanent; ut alia intelligantur, quorum spondetur aeternitas. 1. Cum igitur haec tanta tunc altitudine praenuntiata sint, tanta nunc manifestatione clarescant, non frustra tamen moueri quispiam potest ac dicere: Quo modo confidimus uenire omnia, quae in libris illis uentura praedicta sunt, si hoc ipsum, quod ibi diuinitus dictum est: Domus tua et domus patris tui transibunt coram meinaeternum, effectum habere non potuit? Quoniam videmus illud sacerdotium fuisse mutatum, et quod illi domui promissum est, nec sperari aliquando complendum: quia illud quod ei reprobato mutatoque succedit, hoc potius praedicatur aeternum. Hoc qui dicit, nondum intelligit, aut non recolit, etiam ipsum secundum ordinem Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cupio sacerdotii tui. Sacerdociũ qͥppe
hic ip̃am plebem dicit: cuiꝰ plebis ille
sacerdos est mediator dei et hoim homo
Plebs sancta: regale sacerdociũ. Qͣnis
nõnulli. sacrifirii tui sunt interpretati
non sacerdotii tui qd nichilonimꝰ eñdẽ
significat ppłm xpĩanũ. Unde dicit apłs
paulus. Unus panis unũ corpus młti
manducare panẽ. etiã ip̃ius sacrificii
genus eleganter expressit. De qͦ dicit
saterdos ip̃e. Pauis quẽ ego dedero ca¬
ro mea est pro stli uita: ip̃m ẽ sacrifinũ
non scdm̃ ordinem aaron. s scdmn ordiuẽ
melchisedech : qui legit intelligat. Bre¬
uis itaq ista ꝯfessio. et salubriter hũilis
qua dicitur. Iacta me in partem sacerdo¬
cii tui. manducare panẽ: ip̃e est obolus
argenti. qr breue et eloquiũ dñi est: ha¬
bitãtis in corde credentis. Quia enĩ dixe¬
rat superiꝰ dedisse cibos domui aaron de
uictimis ueteris testamenti ubi ait.

Expanded text:
esse cupio sacerdotii tui. Sacerdotium quippe esse cupio sacerdotii tui. Sacerdotium quippe hic ipsam plebem dicit, cuius plebis ille sacerdos est mediator Dei et hominum, hPlebs sancta, regale sacerdotium. Quamuis nonnulli \'sacrificii tui\' sint interpretati, non sacerdotii tui\'; quod nihilo minus eundem significat populum Christianum. Unde dicit apostolus Paulus: Unus panis, unum corpus multi Manducare panem, etiam ipsum sacrificii genus eleganter expressit, de quo dicit sacerdos ipse: Panis, quem eg4 dedero, caro mea est pro saeculi uita. Ipsum est sacrificium; non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedech, qui legit, intellegat. Breuis itaque ista confessio et salubriter humilis, qua dicitur: Iacta me in partem sacerdotii tui manducare panem; ipse est obolus argenti, quia et breue est et eloquium Domini est habitantis in corde credentis. Quia enim dixerat superius, dedisse se cibos domui Aaron de uictimis ueteris testamenti, ubi ait:
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ ex ip̃a gente plurimi crediderũt
neq nuĩt desunt. qui licz rarissime
tiĩ credant: et ĩpletur in eo qd̾ hic iste
homo dei cõtiuuo secutus adiũxit.
Uemet adorare ei obolo argẽti. Cui
adorare nisi illi sũmo sacerdoti: qui et
deus est: Neq em̃ in illo sacerdotio scdm̃
ordinem aaron. ad hͦ ueniebant hoĩes
ad templum uel altare dei: ut sacerdotẽ
adorarent. Quid est antẽ ꝙ ait obole
argenti: nisi breuitate uerbi fidei. de
quo ꝯmemorat apłs dictũ. uerbũ ꝯsũ¬
mãs et breuiãs faciet dũs suꝑ terram :
Argentũ autẽ ꝓ eloquio poni ꝑsaluꝰ
testis est. ubi canitur. Eloquia dñn
eloquia casta: argentũ igne ex amina¬
tũ. Quid g ͦ dicit iste: qui uenit adora¬
re sacerdotidei. et sacerdoti deo: Iacta
me in parte sacerdocii tui. manducare
panem. Nolo in patrũ meoꝵ collocari
honore qui nullus est: iacta me ĩparte
sacerdotui tui. Elegi eñ abiectus ẽẽ in
domo dei: qualetũq et ꝙͣtulũcũq mẽbrũ

Expanded text:
 ex ipsa gente plurimi crediderunt, neque nunc desunt, qui, licet rarissime, tamen credant; et inpletur in eo quod hic iste homo Dei continuo secutus adiunxit: Veniet adorare ei obolo argenti. Cui adorare, nisi summo illi sacerdoti, qui et Deus est? Neque enim in illo sacerdotio secundum ordinem Aaron ad hoc ueniebant homines ad templum uel altare Dei, ut sacerdotem adorarent. Quid est autem quod ait: Obolo argenti, nisi breuitate uerbi fidei, de quo commemorat apostolus dictum: Verbum consummans et breuians faciet Dominus super terram? Argentum autem pro eloquio poni psalmus testis est, ubi canitur: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum. Quid ergo dicit iste, qui uenit adorare sacerdoti Dei et sacerdoti Deo? Iacta me in partem sacerdotii tui, manducare panem. Nolo in patrum meorum conlocari honore, qui nullus est; iacta me in partem sacerdotii tui. Elegi enim abiectus esse in domo Dei; qualecumque et quantulumcumque membrum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissũ est. S ne putaret᷑ ip̃a umbra
ẽẽ mãsura: ideo eciã mutacio eiꝰ debuit
ꝓhetari. Regnũ qͦ isto mͦ eciã saulis ip̃iꝰ
qui certe reprobatus atq reiectus est.
futuri regni erit umbra in et̾nitate mã¬
suri. Oleũ quippe illud qͦ unctus est.
et ob eo crismate cristus est dictꝰ. nistite
accipiendũ et magnũ sacramẽtũ ĩtelligẽ¬
dum ẽ: qd̾ in eo tm̃ ueneratꝰ est ip̃e dauid.
ut ꝑcusso corde pauitauerit qñ ĩ tenebroso
occullatus antro. quo etiã saul urgnẽte
intrauerit necessitate nature. exignam
particulam uestis eiꝰ retrorsũ latenter
abstidit ut haberet unde muonstraret. qͦmͦ
ei pepertit cũ possit occidere. atq ita suspi¬
tionẽ de aĩo eiꝰ qua sitm̃ dauid putans
ĩuuicũ suũ uehemẽter ꝑ sequatur auferret.
Ne itaqz ⁊eus ẽẽt tanti sacramẽti ĩ saule
uiolati. qr uel indinuẽtũ eiꝰ sit actrecta¬
uit extinunt. Ita eñ scriptũ est. Et
ꝑcussit cor dauid super eũ: qr abstulit

Expanded text:
missum est. Sed ne putaretur ipsa umbra esse mansura, ideo etiam mutatio eius debuit prophetari. Regnum quoque isto modo etiam Saulis ipsius, qui certe reprobatus adque reiectus est, futuri regni erat umbra in aeternitate mansuri. Oleum quippe illud, quo unctus est et ab eo chrismate christus est dictus, mystice accipiendum et magnum sacramentum intellegendum est; quod in eo tantum ueneratus est ipse Dauid, ut percusso corde pauitauerit, quando in tenebroso occultatus antro, quo etiam Saul urgente intrauerat necessitate naturae, exiguam particulam uestis eius retrorsum latenter abscidit, ut haberet unde monstraret, quo modo ei pepercerit, cum posset occidere, adque ita suspicionem de animo eius, qua sanctum Dauid putans inimicum suum uehementer persequebatur, auferret. Ne itaque reus esset tanti sacramenti in Saule uiolati, quia uel indumentum eius sic adtrectauit, extimuit. Ita enim scriptum est: Et percussit cor Dauid super eum, quia abstuli
Abbreviated transcription (Latin):
rati ẽẽnt electus ẽ ad sacerdotiũ nisi aaroni :¬
De huiꝰ ergo stirpe isto loco dixit futurũ
fuisse. ut non ẽẽnt ulteriꝰ sacerdotes: qd̾
iam uidemꝰ impletũ. Uigilat fides. pres¬
to sunt res. ternũtur. tenẽtur: et uidere
uolentiũ oilĩs ingerũtur. Ecce inquit
dies ueniũt. et exterminabo semen tuũ.

Expanded text:
rati essent electus est ad sacerdotium, nisi Aaron? rati essent electus est ad sacerdotium, nisi Aaron? De hujus ergo stirpe isto loco dixit futurum fuisse, ut non essent ulterius sacerdotes: quod jam videmus impletum. Vigilet fides, presto sunt res: cernuntur, tenentur, et videre nolentium oculis ingeruntur. Ecce, inquit, dies veniunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
que de sacerdocio nuitando tanto ante
p̾dicta sũt. effici ꝑ xp̃m oportebat. Qͥs
autẽ nũc fideli ocło hec intuẽs nõ uideat
nullũ templũ. et ideo nec ullus sacerdos
remausit iudeis. quibz ut de seĩe aaron
ordinaretur in dei fuerat lege mãdatũ :
Qd̾ et hic ꝯmemoratũ est illo ditente
ꝓpheta. Hec dicit dñs deus isrl. Domꝰ
me. usq in el̾uũ. Et nũt dicit dñs. Ne¬
quaꝙͣ: s glorificãtes me glorificabo: et
qui me speruit spernetur. Qd̾ eñ noĩat
domiũ prĩs eiꝰ. non eũ de ꝓximo pr̃e di¬
cere. sz de illo aaron qui p̾mus sacerdos
est institutus. de tuiꝰ ꝓgenie ceteri seq̃¬
rentur. superiora demonstrãt. ubi ait.
Reuelatus sũ ad doniũ prĩs tui cũ essent
in terra egipti serui in domo pharaonis.
et elegi domũ prĩs tui ex oĩb sceptris isrl.¬
michi sacerdotio fungi. Quis patrũ fuit
huiꝰ in illa egiptia seruitute. unde cũ libe¬

Expanded text:
quae de sacerdotio mutando tanto ante quae de sacerdotio mutando tanto ante praedicta sunt, effici per Christum oportebat. Quis autem nunc fideli oculo haec intuens non uideat ficium, et ideo nec ullus sacerdos remansit Judaeis, quibus, ut de semine Aaron ordinaretur, in Dei fuerat lege mandatum. Quod et hic commemoratum est, illo dicente propheta, Haec dicit Dominus Deus Israel: me usque in aeternum. Et nunc dicit Dominus: Nequaquam, sed glorificantes me glorificabo, et qui me spernit, spernetur. Quod enim nominat domum patris eius, non eum de proximo patre dicere, sed de illo Aaron, qui primus sacerdos est institutus. de cuius progenie ceteri sequerentur, superiora demonstrant, ubi ait: Reuelatus sum ad domum patris tui, cum essent in terra Aegypti serui in domo Pharao, et elegi domum pmihi sacerdotio fungi. » Quis patrum fuit hujus in illa Aegypti servitute, unde cum libe
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑerit domius tue decidat in gladio uiroꝵ.
Et hoc tibi signũ: qd̾ ueniet super duos
filios tuos hos. ofin et finees. una die
dotem fidelem qui dĩa que in corde meo¬
ta me in unã partẽ sucerdocii tui mãdu¬
care panẽ. Non est ut ditat᷑ ista ꝓphecia
ubi sacerdocii ueteris tanta maifestatõe
pͥm̃ciata nuitatio est: in samuele fuisse
ꝯpleta. Quãꝙͣ eñ non eẽt de alia tribu
samuel. ꝙͣ q̃ ꝯstituta fuerat a dño ut
seruiret altari: tñ nõ erat de filiis aaron
cuiꝰ progenies fuerat deputata. uñ fie¬
rent sarerdotes: at ꝑ hͦ in ea ꝙͦ re gesta.
fuerat adũbrata est: et ad uetus testamẽ¬
tũ ꝓprie. figurate uero ꝑtiuebat ad nonũ
ꝓplieria facti etiã ip̃a non uerbi: id stil
facto significans. qd̾ uerbo ad heli sacer¬
dotem dictũ est ꝑ ꝓphetã. Nam fuerunt
postea sacerdotes ex genere aaron sicut
sadoch et abiathar regnãte dauid. et alii
deinceps auteꝙͣ tempus ueniret qͦ ista

Expanded text:
e domo tua decidet in gladio uirorum. et hoc tibi signum, quod ueniet super duos filios tuos hos Ofni et Finees, in uno die dotem fidelem, qui omnia quae sunt in corde meota me in unam partem sacerdotii tui manducare panem. Non est ut dicatur ista prophetia, ubi sacerdotii ueteris tanta manifestatione praenuntiata mutatio est, in Samuele fuisse conpleta. Quamquam enim non esset de alia tribu Samuel, quam quae constituta. fuerat a Domino, ut seruiret altari, tamen non erat de filiis Aaron, cuius progenies fuerat deputata, unde fierent sacerdotes; ac per hoc in ea quoque re gesta fuerat, adumbrata est, et ad uetus testamentum proprie, figurate uero pertinebat ad nouum prophetia facti etiam ipsa, non uerbi, id scilicet facto significans, quod uerbo ad Heli sacerdotem dictum est per prophetam. Nam fuerunt postea sacerdotes ex genere Aaron, sicut Sadoc et Abiathar, regnante Dauid, et alii deinceps, antequam tempus ueniret, quo ista,
Abbreviated transcription (Latin):
facere iuditiũ et iusticiã: magis hoc
p̾ceptũ ad utrosq hoĩes ꝑtiueret: et
mediteruaneos. et maritimos. Sz ne
agitur corꝑe suꝑesse tp̃s indiciũ iusticiã¬
q faciendi. quã cũ eẽt in carne nõ fecit.
et sic diuinũ euadi posse iuditiũ: ĩ medio
terre michi uidetur dictũ. cũ quisq ui¬
uit in corpe. In hac quippe uita suam
teruã quisq tircũ fert: quã moriente
hoĩe recipit terra ꝯmunnus resurgenti
utiq redditura. proinde ĩ medio t̾re id est
cũ aĩa nr̃a isto terreno claudit᷑ corꝑe
faciendũ est iudiciũ atq iusticia: qd̾
siue malũ. Per corpus quippe ibi dix.
apłs: per tp̃s qͦ uixit in corpore. Neq
eni si quis maligna mẽte atq ĩpia
cogitacõe blasphemet. nec id ullis
mẽbris corꝑis operetur. ideo non erit
reus: qr non motu corꝑis gessit: cũ hͦ
ꝑ illud tỹs gesserit. qͦ gessit et corpus.
Isto modo congruenter intelligi p̃t

Expanded text:
Facere iudicium et iustitiam, magis hoc Facere iudicium et iustitiam, magis hoc praeceptum ad utrosque homines pertineret, et mediterraneos et maritimos. Sed neagitur corpore, superesse tempus iudicium iustitiamque faciendi, quam dum esset in carne non fecit, et sic diuinum euadi posse iudicium: in medio terrae mihi uidetur dictum \'cum quisque uiuit in corpore\'. In hac quippe uita suam terram quisque circumfert, quam moriente homine recipit terra communis, resurgenti utique redditura. Proinde in medio terrae, id est, cum anima nostra isto terreno clauditur corpore, faciendum est iudicium adque iustitia, quod siue malum. Per corpus quippe ibi diiit apostolus per tempus, quo uixit in corpore. Neque enim si quis maligna mente adque inpia cogitatione blasphemet neque id ullis membris corporis operetur, ideo non erit reus. quia id non motu corporis gessit, cum hoc per illud tempus gesserit, quo gessit et corpus. Isto modo congruenter intellegi potest
Abbreviated transcription (Latin):
s in hͦ glorietur qui gloriatur. ĩtellig̾e
et scire dñm: et facere iudinũ et iusti¬
tiã in medio terre. Non parua exꝑte
intelligit et scit dñiii. qui intelligit
et scit etiã hͦ a dño sibi dari. ut ĩtelligat
et stiat dñm. Quid eñĩ habes aĩt apłs
qd̾ non accepisti: Si autẽ et accepisti.
quid głaris qͣiͣ non acceperis. id est qiͣ
a te ip̃o tibi sit unde gloriaris: facit
autẽ iudiciũ et iusticiã: qui recte uiuit
Recte autẽ uiuit. qui obtemperat p̾ci-¬
piente deo. et fuus p̾cepti id ẽ ad quod
refertur p̾ceptũ. caritas est de corde puro.
et ꝯstĩa bona. et fide non ficta. Porro
ista caritas sicut iohes apłs testatur
ex deo est. Fat̾e̾ inr iudiciũ et iusticiã
ex deo est. S quid est in medio terre :
Neq eñ debent fac̾e̾ iudiciũ et iusticiã
qui habitant in extremis tre qͥs hoc
dixerit: Cur gͦ additũ est ĩmedio t̾re ͤ
Qd̾ si non adderet᷑. et tñ mͦ diceretur.

Expanded text:
hoc glorietur, qui gloriatur, intellegere et scire Dominum et facere iudicium et iustitiam in medio terrae. Non parua ex parte intellegit et scit Dominum, qui intellegit et scit etiam hoc a Domino sibi dari, ut intellegat et sciat Dominum. Quid enim habes, ait apostolus, quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? id est, quasi a te ipso tibi sit, unde gloriaris. Facit autem iudicium et iustitiam, qui recte uiuit. Recte autem uiuit. qui obtemperat praecipienti Deo; et finis praecepti, id est, ad quod refertur praeceptum, caritas est de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. Porro ista caritas, sicut Iohannes apostolus testatur, ex Deo est. Facere igitur iudicium et iustitiam ex Deo est. Sed quid est: In medio terrae? Neque enim non debent facere iudicium et iustitiam qui habitant in extremis terrae. Quis hoc dixerit? Quur ergo additum est: In medio terrae? Quod si non adderetur et tantummodo diceretur:
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. et incenderũt incensũ. et portarẽt
ephoc: et dedi doniui prĩs tui oĩa q̃ sũt
ignis filiorũ isrł in estam. Et ut quod
respexisti ĩ intensũ meũ et in sacrificiũ
meũ ĩpudenti ocło et glorificasti filios
tuos super me. benedicere pͥmicias noĩs
sacrificii in isrł in ꝯspectu meo ÷ Propter
hoc hec dicit dñs deus isrł. Dixi. domꝰ
tua et domus prĩs tui trãsibũt coram
me usq in et̾nũ. Et nũc hec dicit dñs.

Expanded text:
 et portarent Ephod; et dedi domui patris tui omnia, quae sunt ignis filiorum Israel, in escam. Et ut quid respexisti in incensum meum et in sacrificium meum inpudenti oculo et glorificasti filios tuos super me, benedicere primitias omnis sacrificii in Israel in conspectu meo? Propter hoc haec dicit Dominus Deus Israel: Dixi: Domus tua et domus patris tui transibunt coram me usque in aet
Abbreviated transcription (Latin):
dotem homo dei ꝓphetice locutus est signi¬
ficãs sacerdociũ qd̾ stdm̃ acron institutũ
fuerat auferendũ.
Ed hͦ ip̃m euidencius ad hely sacer¬
dotem missus loquit᷑ homo dei. cuiꝰ
quidem nomen tacetur: s intelligit᷑ officio
ministerioq suo siue dubitatõe ꝓpheta.
Sic enĩ scriptũ est: et ueuit homo dei ad
hely. et dixit. Hec dicit dũs. Reuelatus

Expanded text:
dotem homo Dei prophetico locutus est spiritu, signidotem homo Dei prophetico locutus est spiritu, significans sacerdotium, quod secundum Aaron institutum fuerat, auferendum. Sed hoc euidentius ad ipsum Heli sacerdotem missus loquitur homo Dei, cuius quidem nomen tacetur, sed intellegitur officio ministerioque suo sine dubitatione propheta. Sic enim scriptum est: Et uenit homo Dei ad Heli et dixit: Haec dicit Dominus: Reuelatus
Abbreviated transcription (Latin):
Et dat ĩqͥt uirtutem regib nrĩs: ut nõ
eos iudicãdo tondempnet. Dat uirtutẽ.
qͣ carnẽ suut reges reguãt: et in illo
mũdũ qͥ ꝓpter eos fudit sangiũe uin¬
tant. Et exaltauit corni xp̃i sui.
Quomͦ xp̃s exaltaui cornu xp̃i sui: De
quo eiñ supradictũ ẽ. dñs astendit in celos
dicitur. exaltabit cormi xp̃i sui. Quis gͥ
est xp̃s xp̃i sui. An cormi exaltabit uni¬
uscuiusq fidelis sui: sicut ista ip̃a ĩ priu¬
cipio huiꝰ ymui ait exaltatũ est cornu
meũ in deo meo: Om̃s quippe unctos
eius crisiate. recte xp̃os possumius due
qd̾ tñ totũ cũ suo capite corpus. unꝰ est
xpp̃s. Hec auna ꝓphetauit samuelis ma¬
ter stt̃i uiri multũq laudati: ĩ qͦ quidẽ
tũc figurata est mutario ueteris sacerdo¬
cii et nũc ĩpleta ẽ. qñ ĩfirmata ẽ que
multa erat ĩ filiis: ut nouũ hẽret ĩxp̃o
sacerdonũ sterilis q̃ peperit septem.¬
¶ Capłm. h. ¶ De hiis q̃ ad heli sacer¬

Expanded text:
Et dat inquit virtutem regibus nostris: ut non eos judicando condemnet, dat eis virtutem, qua carnem, sicut reges, regant, et in illo mundum, qui propter eos fudit sanguinem, vincant . « Et exaltavit cornu Christi Christus exaltavit cornu Christi sui? De quo enim supra dictum est: Dominus ascendit in coelos, dicitur, exaltabit cornu christi sui. Quis ergo est christus Christi? An cornu exaltabit uniuscuiusque fidelis sui, sicut ista ipsa in principio huius hymni ait: Exaltatum est cornu meum in Deo meo? Omnes quippe unctos eius chrismate recte christos possumus dicere; quod tamen totum cum suo capite corpus unus est Christus. Haec Anna prophetauit, Samuelis mater, sancti uiri multumque laudati; in quo quidem tunc figurata est mutatio ueteris sacerdotii et nunc inpleta, quando infirmata est quae multa erat in filiis, ut nouum haberet in Christo sacerdotium sterilis, quae peperit septem. CAPUT V. De his, quae ad Heli sacer
Abbreviated transcription (Latin):
rectũ uoueret: nnisi qui ab illo acciperet
qd̾ uoueret. Sequit᷑. Et benedixit
ãnos iusti cũ illo siz ut siue fine uiuat:
cui dictũ est et anui tui non deficiẽt. Ibi
eñ stãt ani. hic autẽ trãseũt inio perunt
anteꝙͣ ueniant eñ non sunt. cũ autẽ
uenerint non erũt: qr cũ suo fine ueniũt
Horũ antem duoꝵ id est dãs uotũ uouẽti
et benedixit annos iusti: unũ ẽ qd̾ fa¬
timꝰ: alterũ qd̾ sumꝰ. S h alterũ deo
largitore non sumitur. insi cũ ip̃o adiu¬
tore p̾mũ illud efficiatur: qr non ĩ uirtut
potẽs ẽ uir. Dñs infirmũ faciet aduer¬
sariũ eiꝰ. illũ stil. qͥ hõi uouẽti ĩuidet
et resistit. ne ualeat ĩplere qd̾ uouit
Potest ex ambiguo greco intelligi. et
aduersariũ suũ. Cũ eñ dñs possidere
nos ceperit. ꝓfecto aduersariꝰ qui nr
fuerat ipiꝰ fit: et uincet᷑ a nob s non
uirib ur̃is: qz nõ in uirtute potẽs est

Expanded text:
rectum uoueret, nisi qui ab illo acciperet rectum uoueret, nisi qui ab illo acciperet quod uoueret. Sequitur: Et benedixit annos iusti, ut cum illo scilicet sine fine uiuat, cui dictum est: Et anni tui non deficient. Ibi enim stant anni, hic autem transeunt, immo pereunt; antequam ueniavenerint, non erunt, quia cum suo fine veniunt. Horum autem duorum, id est, Dans volum voventi, et benedixit annos justi, unum est quod facimus, alterum quod sumimus. Sed hoc alterum Deo largitore non sumitur, nisi cum ipso adjutore primum illud efficitur. Quia non in virtute potens est uir. Dominus infirmum faciet aduersarium eius; illum scilicet, qui homini uouenti inuidet et resistit, ne ualeat inplere quod uouit. Potest ex ambiguo Graeco intellegi et aduersarium suum. Cum enim Dominus possidere nos coeperit, profecto aduersarius, qui noster fuerat, ipsius fit, et uincetur a nobis, sed non uiribus nostris, quia non in uirtute potens est
Abbreviated transcription (Latin):
re erigit ĩopemi. Inops quippe idẽ qui
pauper. Stertus uero unde erectꝰ est rec¬
tissime intelligũtur ꝑsecutores iudei: ĩ
qͦꝵ numero cũ se dixiss apłs eccłiam ꝑ¬
secutum. q̃ michi fuerũt inquit lucra
hec ꝓpter xp̃m dãna ẽẽ duxi: nec solũ
detrimenta. uerũ enã stertora existimani
esse: ut xp̃m lucrifitarem. De terra g ͦ
suscitatus est ille supra om̃s diuites pau¬
per: et de illo stercore erectus est supͣ om̃s
opulentiꝰ ille. iops. ut sedeat cũ potẽtib
ppłi: quib ait. Sedebitis super duodecĩ
sedes. Et sedem glĩe hereditatẽ dãs eis.
dixerut enĩ potentes illi. Ecce dimisimꝰ
omnia: et secuti sumꝰ te. hoc uotũ potẽtis¬
sime uouerant. S unde hͦ eis: nisl as
illo de quo hiit cõtinuo dictũ ẽ. dãs uotũ
uouenti: Alioqͥn ex illis essent potẽtib:
qͦꝵ infirmatus est arcus. Dãs inquit
uotũ uouẽti. Non em̃ dño quisꝙͣ quicꝙͣ

Expanded text:
re erigit inopem. » Inops quippe idem qui re erigit inopem. » Inops quippe idem qui pauper. Stercus vero, unde erectus est, rectissime intelliguntur persecutores Judaei, in quorum numero cum se dixisset Apostolus secutum: Quae mihi fuerunt, inquit, lucra, haec propter Christum damna esse duxi; nec solum detrimenta, uerum etiam stercora existimaui esse, ut Christum lucri facerem. De terra ergo suscitatus est ille supra omnes diuites pauper, et de illo stercore erectus est supra omnes opulentos ille inops, ut sedeat cum potentibus populi, quibus ait: Sedebitis super duodecim sedes, et sedem gloriae hereditatem dans eis; dixerant enim potentes illi: Ecce nos dimisimus omnia et secuti sumus te. Hoc uotum potentissime uouerant. Sed unde hoc eis, nisi ab illo, de quo hic continuo dictum est: Dans uotum uouenti? Alioquin ex illis essent potentibus, quorum infirmatus est arcus. Dans, inquit, uotum uouenti. Non enim Domino quisquam quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
filio non pepercit. s ꝓ uobis oĩb tradidit
eũ: isto miͦ utiq mortificauit eũ. Et qr
resustitauit eum a mortuis: eũdem rursus
uiuificauit. Et qr in ꝓphecia uox eiꝰ agno¬
scitur. non derelinquas aĩam meã ĩ inferno:
eudem deduxit ad inferos et reduxit. Has
ens paupertate ditati sumꝰ. Dũs enim
pauperem facit et ditat. Nam quid hͦ ẽ
ut stiamꝰ: qd sequit᷑ audiauiꝰ hũiliat
et exaltat. Utiqz suꝑbos hũiliat: et hu¬
miles exaltat. Qd̃ eñ alibi legit᷑. deus
suꝑbis resistit hũilibz autẽ dat gr̃ãm.
hͤ totus h sermo huiꝰ. cuiꝰ nomen ĩterpre¬
tatur gr̃a eiꝰ. Iam uero qd̾ adiũgit᷑. susti¬
tat a terra pauperem. de nullo meliꝰ ꝙͣ
de illo intelligo: qui propler nos pauper
factus ẽ cũ diues esset: ut eiꝰ pauperta¬
te sicut paulo ante dictũ est. ditarenuir.
Ipm̃ ein de terua sustitauit tã cito: ut
caro eiꝰ non uideret coruuptõem. Ilec illd̾
ab illo alienabo qd̾ additũ est: et desterco¬

Expanded text:
 nobis omnibus tradidit eum, isto modo utique mortificauit eum; et quia resuscitauit a mortuis, eundem rursus uiuificauit. Et quia in prophetia uox eius agnoscitur: Non derelinques animam meam in inferno, eundem deduxit ad inferos et reduxit. Hac eius paupertate ditati sumus. Dominus enim pauperes facit et ditat. Nam quid hoc sit ut sciamus, quod sequitur audiamus: Humiliat et exaltat; utique superbos humiliat et humiles exaltat. Quod enim alibi legitur: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam, hoc totus habet sermo huius, cuitatur gratia ejus. Jam vero adjungitur: « Suscitat a terra pauperem, » de nullo melius quam de illo intelligo « qui propter nos pauper factus est, cum dives esset, ut ejus paupertate sicut paulo ante dictum est ditaremur . » Ipsum enim de terra suscitavit tam cito, ut caro ejus non videret corruptionem. Nec illud ab illo alienabo quod dictum est: « Et de sterco