comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coheserint: Deniq quã graues
multorũ rumas hine fieti uidemꝰ
& ꝑ huiusmodi illicitas & ꝑiculosas
coniunctiones. cor rũpi plurimas
uirgines consummi animi Nri
dolore conspicimꝰ: Qd̃si st̃ ex fide
xp̃o dicauer̾ pudicȩ & caste sine
ulla fabula ꝑseuerent: Ita fortes
ac stabiles prȩmiu̾ uirginitatis
exspectent: si aut̃ ꝑscuerare poluis
uł ñ possunt: melius est ut nubant:
quã inignẽ ꝓdelictis suis cadant
certe nullu frib aut sororib: scanda¬
lum faciant cũ scriptũ sit: sicibus
scandalitat frem: Non manducabo
carnẽ in scło. ne frẽm scandalirẽ:
Nec aliqua putet se pusse hac excusa¬
tione. defendi qđ & inspici & ꝓbati
possit anuirgo sit: cũ & manus
obstetricũ & oculossepe fallat.
Et si incorrupta inuenta fucrit uis¬
go: exea parte: sua mulier potest
esse : potuit tam̾ exalia corporis
parte peccasse. quȩ corrũpi pocest:¬
& tamen inspici ñ potest: certe ipse

Expanded text:
cohaeserunt. denique quam graues cohaeserunt. denique quam graues multorum ruinas hinc fieri uidemus et per huiusmodi. inlicitas et periculosas coniunctiones corrumpi plurimas uirgines cum summo animi nostri dolore conspicimus. quod si se ex fide Christo dicauerunt, pudicae et castae sine ulla fabula perseuerent, ita fortes ac stabiles praemium uirginitatis expectent: si autem perseuerare nolunt uel non possunt, melius nubant quam in ignem delictis suis cadant. certe nullum fratribus aut sororibus scandalum faciant, cum scriptum sit: si cibus scandalizat fratrem, non manducabo carnem in saeculo ne fratrem scandalizem. Nec aliqua putet se posse hac excusatione defendi quod inspici et probari possit an uirgo sit, cum et manus obstetricum et oculus saepe fallatur, ut et si incorrupta inuenta fuerit uirgo ea parte qua mulier potest esse, potuerit tamen et ex alia corporis parte peccasse quae corrumpi potest et tamen inspici non potest. certe ipse
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i obseruatione disciplinae
diuina p̾cepta teneamus. Nec
patiamur etr ore fr̃s nros. & pro
arbitno & fructu suo uiucre: sed
aduicam singulis fidelit̃ c̃sulere:
Nec pati uirgines cũ masculis babi¬
tare: ñ dico simul dormire: sed
nec simul uiucre quando & sexus
infirmus & ȩtas adhuc librica
ꝑ om̃ia frenaria nobis & regi debe.¬
at: ne diabolo insidianti & seuire
cupienti ad nocendum det̾ occasio:
quando & apls dicat: Nolite locũ
dare diabolo liberanda ẽ uigi¬
lanter depericulosis locis nauis ne
int̃scopulos & saxa frangitur:
exuenda ẽ. uelicit̾ de incendio sar.¬
cina: priusquã flammis suꝑueni:¬
entib concremetur: nemodiututus
est periculo ꝓximus. nec euadere
diabolum seruus dĩ poterit: qui
sediaboli laqueis implicauit
Intcedendũ est citotalib: ut separen¬
tur dum adhuc separariin nocen¬
tes possunt: quia diuidi postmo¬
dum nr̃a int̾cessione ñ poterunt:
postea quã conscientia grauissima

Expanded text:
omni obseruatione disciplinae omni obseruatione disciplinae diuina praecepta teneamus nec patiamur errare fratres nostros et pro arbitrio et ructu$uo uiuere, sed ad uitam singulis fideliter consulere, nec pati uirgines cum masculis habitare, non dico simul dormire sed nec simul uiuere, quando et sexus infirmus et aetas adhuc lubrica per omnia frenari a nobis et regi debeat, ne diabolo insidianti et saeuire cupienti ad nocendum detur occasio, quando et apostolus dicat: nolite locum dare diabolo. liberanda est uigilanter de periculosis locis nauis, ne inter scopulos et saxa frangatur. exuenda est uelociter de incendio sarcina prius quam flammis superuenientibus concremetur. nemo diu tutus est periculo proximus. nec euadere diabolum seruus Dei poterit qui se diaboli laqueis inplicauit. intercedendum est cito talibus ut separentur dum adhuc separari innocentes possunt, quia diuidi postmodum nostra intercessione non poterunt postea quam conscientia grauissima
Abbreviated transcription (Latin):
YERIAIUS CICILIUS¬
qui p̾sentes adherant: pomponio
tibi rescriberemus quid nobis de his
statum suũ continetur & fir miter
tenere decreucrint de tectȩ sint¬
postea in codem loco parit̾ mansis¬
se cum masculis: Ex quib: unum
diaconum et̃ dicis: Plane easdem
quȩ setum uiris dormisse confesse
sint asscuerare se integras esse:
Circa quã rem qm̃ consilium nt̾m
desiderasti scias nos ab euuangelicis
& aplicis tradicionib ñ recedere.
quominus fr̃ib & sotorib nr̃is
constant̃ & fortit̃ consuleret᷑. &
ꝑ om̃s utilitates & salutis ȩccłastice
disciplinȩ seructur. cum dñs
loquatur & dicat: Et dabo uobis
pastores scđmcor meũ: & pascent
uos pascentes cum disciplina:
ł citerũ cumscriptũ sit: disciplinã
qui abicit infelixẽ. Et inpsalmo
quoq sp̃s sc̃s instruit dicens.
Concinet edisciplinã ne forte irascat᷑
dñs & pereatis a uia recta: cum
exarserit cito ita cius super uos.
& plebi mhil aliud clabotandũ
est: quam ut sam cimemus. cuta

Expanded text:
RIANVS, CAECILIVSQVI PBAESENTES ADERANT POMPONIO tibi rescriberemus quid nobis de his statum suum continenter et firmiter tenere decreupostea in eodem lecto pariter mansisse cum masculis, ex quibus unum diaconum esse dicis, plane easdem quae se cum viris dormisse confessae sint asseverare se integras esse. Circa quam rem, quoniam consilium nostrum desiderasti, scias nos ab evangelicis et apostolicis traditionibus non recedere quominus fratribus et sororibus nostris constanter et fortiter consulatur, et r omnes utilitatis et salutis uias ecclesiastica disciplina seruetur, cum Dominus loquatur et dicat: et dabo uobis pastores secundum cor meum, et pascent uos pascentes cum disciplina. et iterum scriptum est: disciplinam qui abicit infelix est, et in psalmis quoque spiritus sanctus instruit dicens: continete disciplinam, ne forte irascatur Dominus, et pereatis a uia recta, cum exarserit cito ira eius super uos. et plebi nihil aliud elaborandum est quam ut qui Deum timemus cum
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli magistro
& deo
monente diffusr̃ p̃cepta in salutẽ
darent:aberrdit tenebrarui aduitã.
lucis adducerent cȩcos & ignaros
ad agnicionẽ ueritatis osculare:
A cne ctt ꝓbatiominu  solid
solida.
& de xp̃o delicata confessio: ꝑtorm̃
hominib: ad uitã datus credicur:
non tantum p̾como uocis. sed & pas¬
sionis cestimomo p̾dicaretur:
Hunc igitur imitamur. hunc sequi¬
mur: hunc habemꝰ iteneris ducem:
lucis principe. salutis auctorẽclũ
parit̾ & patrẽ quȩrentib & creden-¬
tib pollicentẽ: quod est xp̃s: erimꝰ¬

Expanded text:
discipuli magistro discipuli magistro et Deo monente diffusi praecepta in salutem dare, ab errore tenebrarum ad uiam lucis adducere, caecos et ignaros ad agnitionem ueritatis oculare. Ac ne esset probatio minus solida et de Christo delicata confessio, per torhominibus ad uitam datus creditur, non tantum praeconio uocis sed et passionis testimonio praedicaretur. hunc igitur comitamur, hunc sequimur, hunc habemus itineris ducem, lucis principem, salutis auctorem, caelum pariter et patrem quaerentibus et credentibus pollicentem. quod est
Abbreviated transcription (Latin):
dignatione ꝓuocata: ut postremo
detentũ poncio pilato qui tunc
exparte romana syriam ꝓcurabat
Hoc eos facturos & ipse prgdixerat
& ꝓpħarũ omium testimonium
sic ante p̾cesserat. oportere
illum patiñ ut sentiret mortem.
sedut uinceret: Et cumpassus
esset denuo ad superos regredi.
ut uim diumnę maiestatis ostende¬
ret: Fidem itaq rerũ cursus imple¬
uit: Nam & crucifixus p̾uento car¬
nificis officio sp̃m sponce dimisit:
& die tercia rursus a mor tuis sur
texit: Appasuit discipulis suis
talisut fuerat: ad agnoscendum
se uidentib p̃buit simul iunctus.
& substantia cor poralis firmitate
est. ut de eo ad p̃cepta uitalia in¬
strui possent & discerent quae
docerent: Tunc incęlum circũfusa
nubȩ sublatus. ẽ: ut hominẽ quẽ
dilexit. quẽ induit: que amor¬
te ꝓtexit: Ad patr̾e uictot impo¬
neret. lam uenturus ecelo adpę¬
nam diaboli & acensurã. genens
humaniultons uigore & iudicis
potestate. ꝑ orbemuer
uero

Expanded text:
dignatione prouocati, ut postremo dignatione prouocati, ut postremo detentum Pontio Pilato, qui tunc ex parte Romana Syriam procurabat, Hoc facturos et ipse praedixerat et prophetarum omnium testimonium sic ante praecesserat, oportere illum pati, non ut sentiret mortem sed ut uinceret, et cum passus esset, ad superos denuo regredi, ut uim diuinae maiestatis ostenderet. fidem itaque rerum cursus inpleuit. nam et crucifixus praeuento carnificis officio spiritum sponte dimisit et die tertio rursus a mortuis sponte surrexit. apparuit discipulis suis talis ut fuerat, agnoscendum se uidentibus praebuit simul iunctis et substantiae corporalis firmitate est, ut de eo ad praecepta uitalia instrui possent et discerent, quae docerent. tunc in caelum circumfusa nube sublatus est, ut hominem, quem dilexit, quem induit, quem a morte protexit, ad patrem uictor inponeret, iam uenturus e caelo ad poenam diaboli et ad censuram generis humani ultoris uigore et iudicis potestate: per orbem uero
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ sed significato duplici eius
aduentu unum qui exercicio et
exemplo hominis fungeretur:
alterũ qui dm̃ fateretur: Non
intelligendo primũ aduentum
qđ inpassione p̾cessit occultus:
unu̾ tantũ credunt qͥuaᷤ erit in
potestate manifestus: Quodaut̃
hoc  iudȩorũ populus incel¬
ligere non potuit: delictor
meritũ fuit: Sic erant sapientiȩ
ut qui uita indigni essent: haberent
uita ante oculos nec uiderent: Itaq
ta uerbo & uocis imperio demonia
de hominib: excuteret: paraliticos
restringeret: leprosos purgaret:¬
cȩcos illuminaret. claudis gressũ
daret. mortuos rursus animaret:
cogeret sibi cdem̃ta famulati: ser¬
uire uentos: maria obędire. infe¬
ros cedere: iudȩi qui illũ credide¬
tant. hominẽ tantũ de humilicate
carnis & corpotis existimabant
magͣu diligentia potestatis hunc
magistri cotũ atq primores. hoc
est quos & doctrina ille & sapien¬
tia reuinceba it: accensa ita & in¬

Expanded text:
batur. sed significato duplici eius batur. sed significato duplici eius aduentu, uno qui exercitio et exemplo hominis fungeretur, altero qui Deum fateretur, non intellegendo primum aduentum, quod in passione praecessit occultus, unum tantum credunt qui erit in potestate manifestus. quod autem hoc Iudaeorum populus intellegere non potuit, delictorum meritum fuit: sic erant sapientiae ut qui uita indigni essent, haberent uitam ante oculos nec uiderent. Itaqueta uerbo et uocis imperio daemonia de hominibus excuteret, paralyticos restringeret, leprosos purgaret, inluminaret caecos, clodis gressum daret, mortuos rursus animaret, cogeret sibi elementa famulari, seruire uentos, maria oboedire, inferos cedere, Iudaei, qui illum crediderant hominem tantum de humilitate carnis et corporis, existimabant magum de licentia potestatis. hinc magistri eorum adque primores, hoc est quos et doctrina ille et sapientia reuincebat, accensa ira et in
Abbreviated transcription (Latin):
aut quae ẽ hȩc summa delicti.
nolle agnoscere que ignotare
maiores eorũ religionib: obȩdie¬
bant: sed illi indisciplinati post
modũ facti. & fiducia patrum
inflati: dum diuina p̾cepta con¬
tc̃pnunt: data sibi grãm ꝑdider̃:
Quã fuerit illis uero ꝓfina uita:
quae contracta sit uiolatȩ reli¬
gionis offensa ipsi quoq testant᷑.
qui& si uoce tacent. exitu confi¬
tentur: disꝑsi & palabundi ua-¬
gant᷑ soli: et cęli sui profugi per
hospici a aliena iactantur
N ec nond ante p̾dixerat fore
uer gente scło & mundi fine
ret ds: multo fideliores quimn¬
dulgentiã de diuinis munerib
gr̾ae disciplineq arbit̃ magister
sermo & filius dĩ mittitur: qui
tor & deductor humanigene¬
ris p̾dicat᷑: hic est uirtus dĩ. hic
ratio hic sapientia eius & gła.
hic uirginẽ delabit᷑. carnẽ sp̃s
sc̃s induit᷑. ds cũ homine miscet᷑:
duorũ hominu̾ induit. quem
xp̃m cẽ. uenturum: Nam hoc illis
semꝑ ꝓpħis monentib: adnuncia¬

Expanded text:
at quae est haec summa delicti, nolle agnoscere quem ignoraremaiores eorum religionibus oboediebant. modum facti et fiducia patrum inflati, dum diuina praecepta contemnunt, datam sibi gratiam perdiderunt. quam fuerit illis profana uita, quae contracta sit uiolatae religionis offensa, ipsi quoque testantur, qui etsi uoce tacent, exitu confitentur: dispersi et palabundi uagantur, soli et caeli sui profugi per hospitia aliena iactantur. Nec non Deus ante praedixerat, fore ut uergente saeculo et mundi fine ret Deus multo fideliores, qui indulgentiam de diuinis muneribusgratiae disciplinaeque arbiter et magister sermo et filius Dei mittitur, qui tor et deductor humani generis praedicatur. hic est uirtus Dei, hic ratio, hic sapientia eius et gloria: hic in uirginem delabitur, carnem Spiritus sanctus induitur, Deus cum homine miscetur.duorum hominem induit, quem stum esse uenturum: nam hic illis semper prophetis monentibus adnuntia
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. non pleno iudicio religio¬
nis ex animo delictis plusquã
opostet remittendis: poenae
ipse delinquo: Amplector
prompta et plena dilectione
cum penitentia reuertentes. pec-¬
catum suum satisfactione humi¬
li et simplici confitentes: Si qui
autem sunt qui putant sẽ ad
aeccłam non precibus sed minis
regredi posse. aut existimunt
adicum sibi non lamentationib
et satisfactionib sed terroribus
facere:ꝓcerto habeant contra
tales clausam stare aeccłam dñi.
ne castra xp̃i inuicta & fortia:
et dño tuente munita minis
cedere: Sacerdos dĩ euuangeliũ
tenens. & xp̃i prȩcepta custodieis.
occidi potest: non potest uinci:
Sugger & subministrat nobis
exempla uirtutis ac fider: ⁊ acha¬
rias antistes dĩ: Quicum terreri
minis et lapidatione ñ posset.
in temꝑlo dĩ occisus est: clamats
et identidem dicens: quad nos
quoq contra hertticos clamamꝰ¬

Expanded text:
sunt non pleno iudicio religiosunt non pleno iudicio religionis examino. delictis plus quam quod oportet remittendis paene ipse delinquo. amplector prompta et plena dilectione cum paenitentia reuertentes, peccatum suum satisfactione humili et simplici confitentes. Si qui autem sunt qui putant se ad ecclesiam non precibus sed minis regredi posse aut existimant aditum se sibi non lamentationibus et satisfactionibus sed terroribus facere, pro certo habeant contra tales clusam stare ecclesiam Domini nec castra Christi inuicta et fortia et Domino tuente munita minis cedere. sacerdos Dei euangelium tenens ut Christi praecepta custodiens occidi potest, uinci non potest. suggerit et subministrat nobis exempla uirtutis ac fidei Zacharias antistes Dei: qui cum terreri minis et lapidatione non posset, in templo Dei occisus est damans et identidem dicens quod nos quoque contra haereticos clamam
Abbreviated transcription (Latin):
quam turpis uita: ut et si in aecda
limen accedere: sed foris per-
prouinciam cutumueniendis
frib et spoliandis perertint.
Et om̃ib iamsatis noti atq undiq
prosius facinoribus exclusi illuc
ciam aduos nauigant: Neq
enim pocest illis fronsesse ad
nos accedendi: aut apud nos
consistendi: cum sint acerbissi¬
ma & grauissima crimina quȩ
eis a frib ingerantur: Si uidi¬
tium nr̃m uoluerint experiri:
ueniant: Deniq siqua illis ex¬
cusatio et defensio potest esse:
Uideamus quem habeant satifac.¬
tionis suae sensum. qu ȩm af.¬
ferant pęnitentiae fruc tum.
Nec aecclessastici quuiquã cludit̾. u¬
uec ep̃s alicui denegatur: Pati¬
entia & facilitas ethumanitas
nr̃a. uenientib presto est: Opto
om̃s in aeccłam regredi opto
uniuersos conmilicones nr̃os
intra. xp̃i castra et dĩ patris
domicilia con cͥudi: Remitto
omĩa: multa dissimulo studio
& uoto colligendȩ fraternita¬
tis. etiam quãe in dm̃ cõmissa

Expanded text:
uita, quam turpis, ut etsi in ecclesia uita, quam turpis, ut etsi in ecclesia limen accedere, sed foris per prouinciam circumueniendis fratribus et spoliandis pererrant, et omnibus iam satis noti adque undique pro suis facinoribus exclusi, illuc etiam ad uos nauigant. neque enim potest illis frons esse ad nos accedendi aut apud nos consistendi, cum sint acerbissima et grauissima crimina quae eis a fratribus ingerantur. si iudicium nostrum uoluerint experiri ueniant. denique si qua illis excusatio et defensio potest esse, uideamus quem habeant satisfactionis suae sensum, quem adferant paenitentiae fructum. nec ecclesia istic cuiquam cluditur nec episcopus alicui denegatur. patientia et facilitas et humanitas nostra uenientibus praesto est. opto omnes in ecclesiam regredi, opto uniuersos conmilitones nostros intra Christi castra et Dei patris domicilia concludi. remitto omnia, multa dissimulo studio et uoto colligendae fraternitatis. etiam quae in Deum commissa
Abbreviated transcription (Latin):
mate reuertuntur: uideres quis
mihi labor sit persuadere pa-¬
tientiam frib nr̃is: ut animi
dolere sopito recipiendis malis
curandisq consentiant Nãq
ut gaudent & letaintur. cum
tolerabiles et minus culpabiles
redeunt ita contrafremunt et
reluctantur: quociens in emen¬
dabiles et proterui & uel adul-¬
terus uel sacrificus contaminati
Et post haec adhuc insuꝑ et suꝑbi
sic adaeccłam remeant: ut bona
intus ingenia corrumpant:
Et iustior factus est fraternitatis
dolor exeo quodunus atq alius
opͤnente plebe & contradicente.
mea tamen facultate suscepti
peiores extiterunt quã prius
fuerant mec fidem pęnitentiae
seruare potuerunt: quia nec
cum uera pęnitentia uenerant:
Deistis uero quiddicam: qui nunc
ad te cumfelicissimo om̃ium
criminum reo nauigauerunt
Legati: a fortunato pseudoep̃õ¬
commis sĩtam falsa sadce litte:¬
ras affenͣtes. quam est et ipse
cuius literas ferunt falsus:
plex conscientia. quã execrabilis

Expanded text:
mate reuertuntur.: uideres quis mate reuertuntur.: uideres quis mihi labor sit persuadere patientiam fratribus nostris, ut animi dolore sopito recipiendis malis curandisque consentiant. namque ut gaudent et laetantur cum tolerabiles et minus culpabiles redeunt, ita contra fremunt et reluctantur quotiens inemendabiles et proterui et uel adulteriis uel sacrificiis contaminati et post haec adhuc insuper et superbi sic ad ecclesiam remeant, ut bona intus ingenia corrumpant. et iustior factus est fraternitatis dolor ex eo quod unus adque alius obnitente plebe et contradicente mea tamen facilitate suscepti peiores extiterunt quam prius fuerant nec fidem paenitentiae seruare potuerunt, quia nec cum uera paenitentia uenerant. De istis nero quid dicam qui nunc ad te cum Felicissimo omnium criminum reo nauigauerunt legati a Fortunato pseudoepiscopo missi, tam falsas ad te litteras adferentes quam est et ipse cuius litteras ferunt falsus, plex conscientia, quam execrabilis
Abbreviated transcription (Latin):
factus est. iam pene ab om̃ibus
esse descrtum: Namq hii quib
in preteritum prestigia obten-¬
debantus: et dabantur uerba
fallacia: qđ simul ad aeccłam
regressuri dicerentur: postta
quam uiderunt illic pseudo-¬
ep̃m factum: frustratos et decep¬
tos se ẽe didicerunt. et remeant
cotidie. ad aeccłam atq pulsant:
Nobis tamen aquibus ratio dño
reddenda est anxie ponderan¬¬
tibus & sollicite examinantib
qui recipi et ad mitti ad aeccłam
debeant: quibusdam enim ita
ut crimina sua obsistunt: aut
fr̃s obstinate et firmit̃ renitunt᷑
ut recipi omĩno non possint cũ
scandalo et periculo plurimorũ.
Neq enim sic putramina quȩdam
colligenda sunt: ut quȩ integra
et sana sunt uulnerentur. Nec
utilis aut consultus est pastor.
qui ita morbidas et contractas
oues gregi ad miscet: ut gregẽ
totum mali coherentis afflĩcta¬
tione contaminet: Osi posses
fit̃ lm̃e istic inter ẽe. nobiscum.
cum praui istic et ꝑuersi de schis¬

Expanded text:
factus est, jam pene ab omnibus factus est, jam pene ab omnibus esse desertum. Namque ii, quibus in praeteritum praestigiae obtendebantur, et dabantur verba fallacia, quod simul ad Ecclesiam regressuri dicerentur; postea quam viderunt illic pseudoepiscopum factum, frustratos et deceptos se esse didicerunt, et remeant quotidie, atque ad Ecclesiam pulsant: nobis tamen, a quibus ratio Domino reddenda est, anxie ponderantibus et sollicite examinantibus, qui recipi et admitti ad Ecclesiam debeant. Quibusdam enim ita aut crimina sua obsistunt, aut fratres obstinate et firmiter renituntur, ut recipi omnino non possint cum scandalo et periculo plurimorum. Neque enim sic putamina quaedam colligenda sunt, ut quae integra et sana sunt vulnerentur: nec utilis aut consultus est pastor, qui ita morbidas et contactas oves gregi admiscet, ut gregem totum mali cohaerentis afflictatione contaminet. me, istic interesse nobiscum cum praui isti et peruersi de schis
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq et gubernet rationẽ
sui actus dñoredditurus: opor¬
tet utiq cos quibus pręsumus
non circumcussare: Nec epõrũ
concordiam coherentem sua
subdola & fallacia temeritate.
collidere. sed agere illic causã
suam: ut et accusatores habere &
testes sui criminis possint: nisi
paucis desperatis et ꝑditis. minos
uidetur eẽ auctoritas ep̃orum
mafrica constitutorum:. qui iam¬
de illis iudicauerunt &ͥ eorum
conscienciam multis delictorũ
laqueis uinctam. iudicii sui nuꝑ
grauitate dampnarunt: Iam
causa eorũ cognita est: iã de cis
dicta sententia est. Ne censurȩ
congruit sacerdotum mobilis
atq inconstantis animileuitate
Sit sermous: est est. nonnon: Sieo¬
rum qui de illis priore anno ui¬
dicauerunt numerus cũ prb̃is
et diaconis computetur: plures
tunc ad fuerunt iudicio et cog¬
nitioni. quam sunt idem isti
quicum fortunato nunc uiden¬
tur esse coniuncti: Scire enim
quam pseudo ep̃s abhereticis

Expanded text:
unusquisque et gubernet, rationem unusquisque et gubernet, rationem sui actus Domino redditurus; oportet utique eos, quibus praesumus, non circumcursare, nec episcoporum concordiam cohaerentem sua subdola et fallaci temeritate collidere; sed agere illic causam suam, ubi et accusatores habere et testes sui criminis possint: nisi si, paucis desperatis et perditis minor videtur esse auctoritas episcoporum in Africa constitutorum, qui de illis jam judicaverunt, et eorum conscientiam multis delictorum laqueis vinctam judicii sui nuper gravitate damnarunt. Jam causa eorum cognita est: jam de eis dicta sententia est, nec censurae congruit sacerdotum mobilis atque inconstantis animi levitateSit sermo vester, est est, non non . XV. Si eorum, qui de illis priore anno judicaverunt, numerus cum presbyteris et diaconis computetur, plures tunc adfuerunt judicio et cognitioni, quam sunt iidem isti, qui cum Fortunato nunc videntur esse conjuncti. Scire enim quam pseudoepiscopus ab haereticis
Abbreviated transcription (Latin):
remouisse: forissibi extra aeccłam
& contra aeccłam constituisse
conuenticulum ꝑditȩ factionis:
cum male sibi consciorum & dm̃
regare acsatisfacere nolentium
cãterua conflueret post ista
adhuc insuper pseudo ep̃o sibi
ab hercticis constituto nauigare
audent: & ad petri cathedram
atq ad aeccłam principalẽ unde
unitas sacerdotalis exorta est a
schismaticis et ꝓfanis licteras.
ferre: Nec cogitare cos. eẽ. roma¬
nos quorum fides apło predicante
laudata est: ad quos ꝑfidia ha-¬
bere nonpossit accessum:
Quae aut̃ causa ueniendi et pscu¬
do ep̃m contra ep̃os factum
nuntiandi: Aut enim placet.
illis quod fecerunt: & in suo scele¬
re ꝑseuerant: aut sidisplicet et
recedunt. sciunt quo reuertent᷑:
Nam cum statutum sit abomnibus
nobis. & aequum sit parit ac ius-¬
tum: ut uniuscuiusq causa illic
audiatur. ubi est crim̃ ad missũ:
et singulis pastorib portio gre¬
gis sit ad scripta quam regãt:

Expanded text:
removisse; foris sibi extra Ecclesiam removisse; foris sibi extra Ecclesiam et contra Ecclesiam constituisse conventiculum perditae factionis, quo male sibi consciorum et Deum rogare ac satisfacere nolentium caterva conflueret: post ista adhuc insuper pseudoepiscopo sibi ab haereticis constituto, navigare audent, et ad Petri Cathedram atque ad Ecclesiam principalem, unde unitas sacerdotalis exorta est, a schismaticis et profanis litteras ferre, nec cogitare eos esse Romanos, quorum fides. Apostolo praedicante laudata est, ad quos perfidia habere non possit accessum. Quae autem causa veniendi et pseudoepiscopum contra episcopum factum nuntiandi? Aut enim placet illis quod fecerunt, et in suo scelere perseverant: aut si displicet et recedunt, sciunt quo revertantur. Nam cum statutum sit ab omnibus nobis, et aequum sit pariter ac justum, ut uniuscujusque causa illic audiatur, ubi est crimen admissum: et singulis pastoribus portio gregis sit adscripta, quam regat
Abbreviated transcription (Latin):
honorem nomini meo dicit dñs.
inmittam in uos maledictionẽ
et maledicam benedictionem
urãm: honor ergo datur dõ.
quando sic dĩ maiestas et censura
contemnitur: ut cum se ille indig¬
nari et irasci sacrificantibus dicat.
et cum poenas aeternas & suppli¬
cia ꝑpetua comminetur: ꝓponat᷑
a sacrilegis atq dicatur. Ne ira
cogitur dĩ netimeatur iudiciũ
dñi. nepulsetur ad aeccłam xp̃i:
sed sublata pęnitentia: nec ullõ
exhomologes: criminis facta
despectis ẽpis atq calcatis: pax
cetur: et nelapsi surggant aut
foris positi ad aeccłam redeant:
communicatio non cõmunicau¬
tibus offertitur. Quibus etiam
non satis fuit abeuuangelio
recessisse. spem lapsis satisfacti¬
onis et penitentiae sustulisse
fraudib inuolutos. uel adulterus
cõmaculatos uel sacrifitiorum
funesta contagione pollutos:
Nedm̃ rogarent̃: ne inaeccła exho.¬
mologes incrimin um facerent.
a bom̃ĩ sensu et fructu pęnitentiȩ

Expanded text:
honorem nomini meo, dicit Dominus; honorem nomini meo, dicit Dominus; immittam in vos maledictionem, et maledicam benedictionem vestram . Honor ergo datur Deo, quando sic Dei majestas et censura contemnitur, ut cum se ille indignari et irasci sacrificantibus dicat, et cum poenas aeternas et supplicia perpetua comminetur, proponatur a sacrilegis atque dicatur; ne ira cogitetur Dei, ne timeatur judicium Domini, ne pulsetur ad Ecclesiam Christi: sed sublata poenitentia, nec ulla exomologesi criminis facta, despectis episcopis atque calcatis, pax cetur; et ne lapsi surgant, aut foris positi ad Ecclesiam redeant, communicatio a non communicantibus offeratur? XIV. Quibus etiam satis non fuit ab Evangelio recessisse, spem lapsis satisfactionis et poenitentiae sustulisse, fraudibus involutos, vel adulteriis commaculatos, vel sacrificiorum funesta contagione pollutos, ne Deum rogarent, ne in Ecclesia exomologesin criminum facerent, ab omni et sensu et fructu poenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
diderunt ueritati: sed sibi pla-¬
cerit in iniustitia: Primus feli¬
citatis gradus est ñ delinquere:
scds delicta cognoscere: Illic
currit innocentia integra et
illibataħ seruet: hic succedit
medela quae sanet: Qđutrũq
isti offenso dõ ꝑdiderunt: Et
ut amissa sit gr̃a quae debap¬
tismi sanctific̃atione ꝑcipitur:
non subuenst penitentia
ꝑquam culpa curatur: Anpũ¬
tas fr̃ leuia. ẽe: aduersus dm̃
fanora parua et modica delictti:
quod ꝑ illos non rogatur ma¬
iestas indignantis di qđ noN
timetur irã et ignis et dies druꝰ
qđ imminentẽ antixp̃o exarma¬
tur fides militantis populi:
dum tollitur timor et uigor
xp̃i. Uiderint laici hoc q̃uomͦ
curent sacerdo cib labor maior
incumbit asserenda et ꝓcuranda
dĩ maiestate: Nequid uideam
in hac parte neglegere: quando
ammoneat dñs et dicat: Et nunc
preceptum hoc aduos est osacer¬
dotes. si non audieritis et si non
posueritis incorde ur̃o ut detis

Expanded text:
diderunt veritati: sed sibi pladiderunt veritati: sed sibi placent in injustitia . Primus felicitatis gradus est, non delinquere: secundus, delicta cognocere. Illic currit innocentia integra et illibata quae servet, hic succedit medela quae sanet: quod utrumque isti offenso Deo perdiderunt, ut amissa sit gratia quae de Baptismi sanctificatione percipitur, et non subsit poenitentia per quam culpa curatur. An putas, frater, levia esse adversus Deum facinora, parva et modica delicta, quod per illos non rogatur majestas indignantis Dei? quod non timetur ira et ignis et dies Domini? quod, imminente Antichristo, exarmatur fides militantis populi, dum tollitur vigor et timor Christi? Viderint laici hoc quomodo curent; sacerdotibus labor major incumbit in asserenda et procuranda Dei majestate, ne quid videamur in hac parte negligere, quando admoneat Dominus et dicat: Et nunc praeceptum hoc ad vos est, o sacerdotes: si non audieritis, et si non posueritis in corde vestro, ut detis
Abbreviated transcription (Latin):
sores. et uirgines. & iustos quosq
fidei laude precipuos. atq
in aeccła gloriososc̃tu meliis
& maledicis uocibus ꝓsecunt᷑:
aquib quidem non tã nr̃orũ
modestia & humilitas & pu¬
dor ceditur : quã illorũ ipsoꝵ
spes & uita lacercitur: Heq
enĩ qui audit: sed qui facit
c̃uitium: miser est: Nec quia
fr̃t uapulat: sed quia frẽm
cedit in lege peccator est:
It cum nocentes in nocentibus
in iuriã faciunt: illi patiunt᷑
in iuriã qui facere secredunt:
d eniq hinc illis ꝑcussamens.
et hebes animus: & sensus alienꝰ
est: lra est di: ñ intelligere
delicta: ne sequatus peniten-¬
tia: sic̃scriptum est: It dedic
illis dis̃ sp̃m trans punctionis:
Ne reuertentur scilicet & curent᷑.
& dep̃cationib ac satisfactio-¬
dicit. Delictum ueritatis non ha-¬
buerunt. ut salui fierent: ac prop.¬
terea mittet illis ds operationẽ
erroris ut credant mendatio.
ut iudicentur om̃s qui noncre¬

Expanded text:
sores et uirgines et iustos quosque sores et uirgines et iustos quosque fidei laude praecipuos adque in ecclesia gloriosos contumeliis et maledicis uocibus prosecuntur. a quibus quidem non tam nostrorum modestia et humilitas et pudor caeditur quam illorum ipsspes et vita laceratur. Neque enim qui audit, sed qui facit convicium, miser est; nec qui a fratre vapulat, sed qui fratrem caedit, in lege peccator est; et cum nocentes innocentibus injuriam faciunt, illi patiuntur injuriam, qui facere se credunt. Denique hinc illis percussa mens, et hebes animus, et sensus alienus est. Ira est Dei non intelligere delicta, ne sequatur poenitentia, sicut scriptum est: Et dedit illis Deus spiritum transpunctionis ; ne revertantur scilicet, et curentur, et deprecationibus ac satisfactiodicit: Dilectum veritatis non habuerunt, ut salvi fierent; ac propterea mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio; ut judicentur omnes qui non cre
Abbreviated transcription (Latin):
decreuimus: ut pęnitentiam
fr̃s agerent: ut pęnitentiam
non agentibus nemo temere
pacem daret. Et illi contra din
sacrilegi. contra sacerdotes dĩ
impio furore temerarii. deȩccła
recedentes: et contra aeccłaim
parricidalici arma tollentes.
elaborant ut opus suum diabo-¬
li malitia consument: Necuul¬
neratos diuina clem̃tia in ȩccła
sua cur et miserorum pęnitenti¬
am mendatiorũ suorum fraude
corrumpunt. nec eo indignan.¬
ti satis fiat: ne xp̃m dñm suum
qui xp̃ianus esse uel erubuit
ance uel timuit: postmodum
quȩrat ne ad aeccłam qui de ȩcda
recesserat redeat: Datur opera:
redimantur: ne uulnera lacrimis
abluantur: Pax uera falsae
pacis mendatio tollitur: salu¬
taris sinus matris nouerca in-¬
tercedente cluditur ne depec-¬
tore atq ore lapsorum fletus
et gemitus audiatur: Conpel¬
luntur ad huc insuꝑ lapsrut
linguis atq oreͣmꝰ capitolio
ante deliquerant: sacerdotib
conuitium faciant: Confes-¬

Expanded text:
decreuimus ut paenitentiam decreuimus ut paenitentiam fratres agerent, ut paenitentiam non agentibus nemo temere pacem daret. et illi contra Deum sacrilegi, contra sacerdotes Dei impio furore temerarii, de ecclesia recedentes et contra ecclesiam parricidalia arma tollentes elaborant, ut opus suum diaboli malitia consummet, ne uulneratos diuina clementia in ecclesia sua. curet miserorum paenitentiam mendaciorum suorum fraude corrumpunt, ne Deo indignanti satisfiat, ne Christum Dominum suum qui Christianas esse uel erubuit ante uel timuit postmodum quaerat, ne ad ecclesiam qui de ecclesia recesserat redeat. datur opera nredimantur, ne uulnera lacrimis abluantur. pax uera falsae pacis mendacio tollitur, salutaris sinus matris nouerca intercedente cluditur, ne de pectore adque ore lapsorum fletus et gemitus audiatur. conpelluntur adhuc insuper lapsi ut linguis adque ore quo in Capitolio ante deliquerant sacerdotibus conuicium faciant, confes
Abbreviated transcription (Latin):
hominum seddĩ causa est. de
eorum facinore nonputo esse
reticendum: Quod aprimo
statim per secutionis die cum
recentia delinquentiũ facinora
feruerent. et sacrificiis nefandis
non tantum diaboli altaria.
sed adhuc manus ipsȩ lapsorũ
atq ora fumarent: cõmunica¬
re cum lapsis et pgutentiȩ agen¬
de intercedere. non destiterunt.
Clamat ds Sacrificans duscra-¬
dicabitur.: nisi dño soli: Et
dñs in euuangelio dicit:
Qui me negauerit: et ego cũ
negabo: Et alio loco: Indig¬
natio et ira diuina: non tacẽt
dicens: Illis fudisti libamina:
et illis inposuistis sacrifitia.
suꝑ haec non indignabor dicit
dñs: Et intercedunt ne roge¬
tur ds̃. qui indignari se ipsẽ tes¬
tatur: intercedunt ne exoretur
prȩcibus & satisfactionib xp̃c.
qui negantẽ se negare ꝓfitet᷑
Nos in ipso ꝑsecutionis tempore
de hoc ipso litteras misimus.
nec auditisumus concilio fre¬¬
quent̃ acto. non consensione
tantum nr̃a: sedet cõminatione

Expanded text:
hominum sed Dei causa est, de hominum sed Dei causa est, de eorum facinore non puto esse reticendum, quod a primo statim persecutionis die, cum recentia delinquentium facinora feruerent et sacrnon tantum diaboli altaria, sed adhuc manus ipsae lapsorum atque ora fumarent, communicare cum lapsis et poenitentiae agendae intercedere non destiterunt. Clamat Deus: Sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino soli . Et Dominus in Evangelio dicit: Qui me negaverit, negabo illum . Et alio loco indignatio et ira divina non tacet, dicens: Illis fudistis libamina, et illis imposuistis sacrificia: super haec non indignabor? dicit Dominus : Et intercedunt ne rogetur Deus, qui indignari se ipse testatur. intercedunt ne exoretur precibus et satisfactionibus Christus qui negantem se negare profitetur. Nos in ipso persecutionis tempore de hoc ipso litteras misimus nec auditi sumus. concilio frequenter acto non consensione tantum nostra sed et comminatione
Abbreviated transcription (Latin):
re: Et quae grassabantur ꝑ noc¬
tem latrocinia cessare: Deniq
si nomina abeisquęreres non ha-¬
berent uel quos falsos nomina.¬
rent: Tanta apud eos etiam
malorum penuria est: ut ad illos
nec de sacrificatis. nec dehereticis¬
uigintiquinq colligi possint:
et tamen ad decipiendas aures
simplicͥum et absentium m̃da.¬
tio numerus inflatur: quasi et¬
si uerus esset hic numerus ut
abhereticis et aeccła: ut abinius.¬
tis iustitia uincatur: Nec me
oportet frat̃ Rm̃e paria nunc
cum illis facere: et ea quae com¬
miserunt atq huc usq cõmit¬
tunt. meo sermone de currere:
cum considerandum sit nobis
quid ꝓferre et scribere sacerdõ¬
tes di oporteat: Nectã dolor
apud nos debeat: quã pudor
loqui: Et ne uidear ꝓuocatus
maledicta potius quã crimina
et peccata congerere: taceo
itaq de fraudib aeccłae factis:
coniurationes. et adulteria et
uaria delictorũ genera prȩtereo:
Unum illud in quõ non mea nec

Expanded text:
re et quae grassabantur per nocre et quae grassabantur per noctem latrocinia cessare. denique si nomina ab eis quaereres, non haberent uel quos falso nominarent. tanta apud eos etiam malorum paenuria est ut ad illos nec de sacrificatis nec de haereticisuiginti quinque colligi possint. et tamen ad decipiendas aures simplicum et absentium mendacio numerus inflatur, quasi etsi uerus esset hic numerus, aut ab haereticis ecclesia aut ab iniustis iustitia uincatur. Nec me oportet, frater carissime, paria nunc cum illis facere et ea quae commiserunt adque adhuc usque committunt meo sermone decurrere, cum considerandum sit nobis quid proferre et scribere sacerdotes Dei oporteat, nec tam dolor apud nos debeat quam pudor loqui, et ne uidear prouocatus maledicta potius quam crimina et peccata congerere. taceo itaque de fraudibus ecclesiae factis, coniurationes et adulteria et uaria delictorum genera praetereo: unum illud, in quo non mea nec
Abbreviated transcription (Latin):
tilauerunt. Utcum de sacrificatis
uel hereticis amplius quãquinq
pseudo ep̃i non fuerint qui cartaginẽ
uenerint: et fortunatum sibi
dem̃tiae suae sotium constitu.¬
erint illi tamen quasi filii diabo¬
liͥ et mendatio pleni ausi sunt
ut scribȩ iactitare iugintiquinq
ep̃s ad fuisse: Quod mendatium
et istic prius apud fr̃s nr̃osiacti¬
tabant: dicentes uigintiquiꝰq
ep̃os denumidia essẽ uenturos:
qui sibi ep̃m facerent: Quo inm̃¬
dacio suo postea quamquinq
solis conuenientib naufragi s.
et anobis abstentes detecti sunt.
atq confusi: romã cum m̃dacioꝵ
suorum mercede nauigauerunt.
quasiueritas post eos nauigare
nonposset: Quae mendaces
linguas reicertȩ probationem
conuincerettq haec est frat̃
uere dementia non cogitare.
nec scire qđ mendatia non diu
fallant: noctem tamdiu esse:
quamdiu mñlucescat dies Cla¬
rificato aut̃ die et sole oborto.:
luci tenebras et caliginemcede.¬

Expanded text:
tilaverunt: ut cum de sacrificatis tilaverunt: ut cum de sacrificatis vel de haereticis amplius, quam quinque pseudoepiscopi, non fuerint qui Carthaginem venerint, et Fortunatum sibi dementiae suae socium constituerint; illi tamen, quasi filii diaboli et mendacio pleni, ausi sint, ut scribis, jactitare viginti quinque episcopos adfuisse: quod mendacium et istic prius apud fratres nostros jactitabant, depiscopos de Numidia esse uenturos qui sibi episcopum facerent. quo in mendacio suo posteaquam quinque solis conuenientibus naufragis et a nobis abstentis detecti sunt adque confusi, Romam cum mendaciorum suorum merce nauigauerunt, quasi ueritas post eos nauigare non posset, quae mendaces linguas rei certae probatione conuinceret. adque haec est, frater, uera dementia non cogitare nec scire quod mendacia non diu fallant, noctem tamdiu esse quamdiu inlucescat dies, clarificato autem die et sole oborto luci tenebras et caliginem cede
Abbreviated transcription (Latin):
uelle sediceret Nec ad missus
eet: fortunatũ istum sibi pseudo¬
ep̃m dignum collegio suo fecit:
Uenerat etiam cum ilło et felix
quidam: quem ipse ex tra aeccłamcatholicẽ
in heresi pͣseudo ep̃m olim consti¬
tuerat: Sed et iouinus et maximꝰ
comites cðꝓbatio heretico ad fu¬
erunt ob nefanda sacrifitia et cri¬
mina in se ꝓbata sententia nouẽ
collegarum nrõrum condemna.¬
ti : Et iterato quoq apluribus
nobis anno priore inconcilio
abstenti: cum his aut̃ quattuor
iunctus est et repositus saturni¬
censis: Qui non tantum inper.¬
secutione ipse cecidit: sed et
maximam partem plebis suae
sacrilega persecutione deiecit:
hiquinq cum paucis uel sacrifi.¬
catis uel male sibi consciis fortu
natum sibi pseudo coep̃m comi¬
tarunt: ut criminibus inunum
consencientib talis esset scilicet
rector: quales illi qui reguntur:
Hinc iam et cetera mendacia frt̃
km̃e potes noscere: quae illic
homines desperati et ꝑditi uen¬

Expanded text:
uelle se diceret nec admissus uelle se diceret nec admissus esset, Fortunatum istum sibi pseudoepiscopum dignum collegio suo fecit. uenerat etiam cum illo et Felix quidam quem ipse extra ecclesiam in haeresi pseudoepiscopum olim constituerat. sed et Iouinus et Maximus comites cam Priuato haeretico adfuerunt. ob nefanda sacrificia ei crimina in se probata sententia nouem collegarum nostrorum condemnati et iterato quoque a pluribus nobis anno priore in concilio abstenti. cum his autem quattuor iunctus est et Repostus Sutunurcensis, qui non tantum in persecutione ipse cecidit. sed et maximam partem plebis suae sacrilega persuasione deiecit. hi quinque cum paucis uel sacrificatis uel male sibi consciis Fortunatum sibi pseudoepiscopum cooptarunt; ut criminibus in unum consentientibus talis esset scilicet rector, quales illi qui reguntur. XI. Hinc jam et caetera mendacia, frater charissime, potes noscere, quae illic homines desperati et perditi ven
Abbreviated transcription (Latin):
unum de hereticis ꝑuersum scili¬
cet et ꝓfanum: Nactus tamen
occasione familiarissimi hominis
et clericis et ꝑfelicianum accolitũ.
quem cumperse collega Nr̃o.
miseras. intercetera quae in noti¬
tiam tuam ꝑferenda hinc fue.¬
rant etiã defortunato isto tibi
scripsi. Seddũ istic felicianus
frater ni uel uento retardatur.
uel accipiendis aliis epłis a nobis
detinetur: felicissimo ad uos ꝓ¬
perante prae uentus est: Ita. enĩ
semꝑscelera festinant: quasi con-¬
tra innocentiam festinatione prȩ¬
ualeant: Perfelitianũ aut̃ signi¬
ficaui tibi frt uenisse cartaginẽ
priuatum ueterem hereticum
in labesitana colonia ante multos
fere annos obmulta et grauia.
delicta: nonaginta ep̃orũ senten¬
cia condemnatum. ante cessorũ
etiam nrõrum: qđ et urãm consci¬
enciam non latet fabiani et dona¬
tilitteris seuerissime notatum:
Qui cum causam suam apud nos
inconcilio quod habuimus idib
maiis quae ꝓximae fuerunt agere

Expanded text:
unum de haereticis, peruersum sciliunum de haereticis, peruersum scilicet et profanum. nanctus tamen occasionem familiarissimi hominis et clerici per Felicianum acoluthum, quem cum Perseo collega nostro miseras, inter cetera quae in notitiam tuam perferenda hinc fuerant etiam de Fortunato isto tibi scripsi. sed dum istic Felicianus frater noster uel uento retardatur uel accipiendis aliis epistulis a nobis detinetur, Felicissimo ad uos properante praeuentus est. ita enim semper scelera festinant quasi contra innocentiam festinatione praeualeant. Per Felieianum autem significaui tibi, frater, uenisse Charthaginem Priuatum ueterem haereticum in Lambesitana colonia ante multos fere annos ob multa et grauia delicta nonaginta episcoporum sententia condemnatum, antecessorum etiam nostrorum, quod et uestram conscientiam non latet, Fabiani et Donati litteris seuerissime notatum: qui cum causam suam apud nos in concilio quod habuimus Idibus Mais quae proximae fuerunt agere
Abbreviated transcription (Latin):
necessarium non putaui celerit᷑¬
et urgenter hereticorum tibi
ineptias nuntiandas Neq enĩ
ad catholicae aeccłae maiestatẽ
pariter ac dignitatem pertinere
debet: quid apud se herecorum
et scismaticorũ moliatur auda-¬
cia: Nam et pars nouatiani
maximũ presbiterũ nuꝑ ad nos
a nouatiano legatum missum.
atq a nr̃a communicatione re.¬
iectum: nunc istic sibi fecisse
scripseram: quando haec omnia
contemnantur a nobis: et miserĩ
tibi ꝓximae nomina ep̃orum
istic constitutorum: qui integri
et sani in aeccła catholica frĩb
praesunt: Qđ utiq ido de omi¬
um nr̃orum consilio tibi placuit
scribere: ut errori diluendi. ac
ꝑspitiendae ueritatis conpendi¬
um fieret: et scires tũ et collegae
nr̃i. quib scribere et litteras mu¬
tuo a quib uos accipere oporterit:
Siquis aut̃ preter hos quos epła
nr̃a conplexi sumus scribere uobis
auderet: sciretis eum uł sacrificio
uł libello esse maculatum: uł

Expanded text:
necessarium non putaui celeritnecessarium non putaui celeritet urgenter haereticorum tibi ineptias nuntiandas. neque enim ad catholicae ecclesiae maiestatem pariter ac dignitatem pertinere debet quid apud se haereticorum et schismaticorum moliatur audacia. nam et pars Nouatiani Maximum presbyterum nuper ad nos a Nouatiano legatum missum adque a nostra communicatione reiectum nunc istic sibi fecisse en de hoc tibi scripseram, quando haec omnia contemnantur a nobis et miserim tibi proxime nomina episcoporum istic constitutorum qui integri et sani in ecclesia catholica fratribus praesunt. quod utique ideo de omnium nostrorum consilio placuit tibi scribere ut erroris diluendi ac perspiciendae ueritatis conpendium fieret et scires tu et collegae nostri quibus scribere et litteras mutuo a quibus uos accipere oporteret: si quis autem praeter hos quos epistula nostra conplexi sumus scribere nobis auderet, sciretis eum uel sacrificio uel libello esse maculatum uel
Abbreviated transcription (Latin):
an dm̃ cupiat: Si hominibus
placetur: dñs offenditur: Siuͦ
idenitimur et elaboremus ut
possimus dõ placere: et conuitia
et maledicta debemus humana
contemuere: Quod autem tibi
et inueteratis hereticis constituto:
non statim scripsi frt kiñe: non
ea reserat quae innotitiam tuã
deberet festinato: statim quasi
magna. aut metuenda ꝑferri:
maxime quando & fortunati
nomen iam satis nosses. qui est
unus exquinq pres bitens iam
pridem de aeccła ꝓfugis: et sen¬
tentia co ep̃orum nrorum multo¬
rum: et grauis simorũ iurorum
nuꝑ abstentis. qui super hac re̾
priore anno ad litteras fecerint.
Item felicissimum signiferum
seditionis recognosceres: qui et
ipse misdem cõ ep̃orum nr̃orũ
factis: ad te pridem litteris con¬
tinetur: Quinon tantum ab
his istic abstentus: sed et abste
illic nuꝑ de aeccła pulsus est:
Cum haec innotitia. tua esse con¬
fiderem et ꝓcerto herere me¬
moriae et disciplinae tuae scirẽ.

Expanded text:
an Deum cupiat. si hominibus an Deum cupiat. si hominibus placetur, Dominus offenditur. si uero id enitimur et elaboramus ut possimus Deo placere, et conuicia et maledicta debemus humana contemnere. Quod autem tibi et inueteratis haereticis constituto non statim scripsi, frater carissime, non ea res erat quae in notitiam tuam deberet festinato statim quasi magna aut metuenda perferri, maxime quando et Fortunati nomen iam satis nosses, qui est unus ex quinque presbyteris iam pridem de ecclesia profugis et sententia coepiscoporum nostrorum multorum et grauissimorum uirorum nuper abstentis qui super hac re priore anno ad te litteras fecerunt. item Felicissimum signiferum seditionis recognosceres, qui et ipse in isdem coepiscoporum nostrorum factis ad te pridem litteris continetur: qui non tantum ab his istic abstentus, sed et abs te illic nuper de ecclesia pulsus est. cum haec in notitia tua esse confiderem et pro certo haerere memoriae et disciplinae tuae scirem,
Abbreviated transcription (Latin):
patre non . ee: quos uidemꝰ non
frum̃ti stabilitate solidari: sed
tãquam palcas dissipantis inimi.
exierunt: sed ñ fuerunt ex nobis.
Si enĩ fuissent ex nobis: mansis sens¬
utiq nobiscum. Item paulus
monet nos cum mali deaeccła
pereunt. non moueri: nec rece.¬
dentib ꝑ fidis fidemminui.
Quidenĩ in quit si exciderunt
a fide.eorum: Nũquid in¬
fidelitas illorum fidem dei
euacuabit: Absit: Est enĩ ds̃
Q uod adnos attinet. conscientiȩ
pereat: Si aut̃ quis ultro et crut¬
nẽ suo perierit: et pęnitentiam
agere atq ad aeccłam redire nolu.¬
erit: nos die iudicu inculpatos
futuros qui consulimꝰ sanitati il¬
los solos in poenis remansuros:
qui noluerunt consili nr̃i salubri¬
tate sanari. Nec mouere nos de¬
bent conuitia ꝑditorũ: quominꝰ
auia recta et acerta regula non
receclamus: quando et apłs instru.¬
atdicens: Si hominib place̾rem:
xp̃iseruus non essem: Inter est:
utrum quis homines ꝓmereri

Expanded text:
Patre non esse , quos videmus non Patre non esse , quos videmus non frumenti stabilitate solidari, sed tamquam paleas dissipantis inimiciexierunt, sed non fuerunt ex nobis; si enim fuissent ex nobis, mansissent nobiscum . Item Paulus monet nos, cum mali de Ecclesia pereunt, non moveri, nec recedentibus perfidis fidem minui: Quid enim, inquit, si exciderunt a fide quidam eorum, numquid infidelitas illorum fidem Dei evacuavit? Absit: est enim Deusx . VIII. Quod ad nos attinet, conscientiae pereat. Si autem quis ultro et crimine suo perierit, et poenitentiam agere atque ad Ecclesiam redire noluerit, nos in die judicii inculpatos futuros, qui consulimlos solos in poenis remansuros qui noluerint consilii nostri salubritate sanari. nec mouere nos debent conuicia perditorum quo minus a uia recta et a certa regula non recedamus, quando et apostolus instruat dicens: si hominibus placerem, Christi seruus non essem. interest utrum quis homines promereri