comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aedificauit. remplum astarõth
idolo. ꝓpter amorem mulierum.
& indignatus est dñs in salomonẽ:
Siigitur & uiuente dauid regnare
coepit sic enim habes. Quod cum eẽt
nunciatum dauid regnare salomonẽ:
adorauit rex incubiculo suo & dixit:
Benedictus dñs ds̃ isrł qui dedit michi
hodie de semine meo sedentem in throno
meo. & oculi mei uident. Di errauit.
si offendit. uides qm̃ ꝓmissi series xp̃m
spondet. & ideo istos duos generis aucꝰ¬
tores euuangłista delegit: Unum qui
ꝓmissum accepit de congregatione po¬
puloru : alterum qui degeneratione
xp̃i oraculum consecutũs est Et ideo
lic& ordine sit successionis posterior
Prior tamen quã abraham in dñi gene¬
ratione describitur. Quia plusest pro
seminis grãm. Alter scđm populoꝵ
fidem : Potior: enim qui saluat eo qui
dici Cuideri filius est ꝓmissus: E tidõ¬

Expanded text:
Aedificavit enim templum Astartae idolo propter amorem mulieris, et indignatus est Dominus in Salomonem . Si igitur, vivente David, regnare coepit sic enim habes, quod cum esset nuntiatum David regnare Salomonem, adoravit rex David in cubili suo, et dixit : Benedictus Dominus Deus Israel, qui dedit mihi hodie de semine meo sedentem in throno meo, et oculi mei vident , si erravit, si offendit, vides quoniam promissi series Christum spopondit. 10. Et ideo istos duos generis auctores evangelista delegit: unum, qui promissum accepit de congregatione populorum: alterum, qui de generatione Christi oraculum consecutus est. Et ideo licet ordine sit successionis posterior, prior tamen quam Abraham in Domini generatione describitur; quia plus est proseminis gratiam, alter secundum populorum fidem; potior enim qui salvat eo qui dici, cui dari filius est promissus; li
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ gesta sunt tradiderunt: Haec
africanus his ipsĩs sillabis ꝓfert: excepto
quod ꝓmathat posuit melchi. Quia
fortasse uel codex illius sic habuit. uel
in historia inqua haec didicerat: eun¬
dẽ mathat inuenit eẽ binomium :¬
uirum audieris. suspicio tibi non subeat
nuptiarum : sed recordare consuetudinẽ
scripturarum: quod sponsi uiri & spon¬
sȩ uocentur uxores .:¬

Expanded text:
veritatem gesta sunt, tradiderunt. Haec veritatem gesta sunt, tradiderunt. Haec Africanus his ipsis syllabis profert, excepto quod pro Matthat, posuit Melchi, quia fortasse vel codex illius sic habuit, vel in historia in qua haec didicerat, eumdem Matthat invenit esse dyonymumvirum audieris, suspicio tibi non subeat nuptiarum; sed recordare consuetudinis Scripturarum, quod sponsi viri, et sponsae vocentur uxores.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem germinis suum filium .:¬
ropter quod & scribitur: Iacob autꝰ
genuit ioseph Scđm uero legis pre¬
cepcum. heliꝰ efficitur filius: Cuius
icob quia fr erat uxorem ced
suscitandum fratris semen acceperat. ꝯ
Et ꝑhoc inta inuenitur atq integra
generatio: & ea quã maettheus enumerat
dicens: La cob autem genuit iosepb: &¬
ea quã lucas competenti obserucitione
ioseph. qui fuit heli a & ipsebab sõ nan¬
te etidem distinctione heli eẽ filius pu¬
tabatur. qui fuerat mecchit: quia legala
hanc successionẽ. quȩ uelut adoptione
quadẽ erga defunctos constat magis
quẽt germinif ueritate. conpetenti
successionibus genuisse altquenissomi¬
netret: ꝑ quod digna distinet ¶ie non
descendens sed ascendens. usq. eadã
non nobis ad subitum reꝑta: aut cibsq
ullis auetorib cõmentata sunt .: sed
ipsi hocec sceluatoris nr̃i scđm carnẽ
ꝓpinqui. seu studio tanti seminuis de¬
monstrandi seu docendi quae scđm

Expanded text:
quidem germinis suum filium, pquidem germinis suum filium, propter quod et scribitur: Jacob autem genuit Joseph. Secundum vero legis praeceptum Heli efficitur filius, cujus Jacob quia frater erat, uxorem ad suscitandum fratri semen acceperat. Et per hoc rata invenitur atque integra generatio, et ea quam Matthaeus enumerat dicens: Jacob autem genuit Joseph: ea quam Lucas competenti observationeoseph, qui fuit Heli. Qui et ipse subsannante eadem distinctione, Heli esse filius putabatur, qui fuerat Matthat, quia legalem hanc successionem, quae velut adoptione quadam erga defunctos constat, magis quam germinis veritatem competenti successionibus genuisse aliquem nominaret, per quod digna distinctione non descendens, sed ascendens, usque ad Adam non nobis ad subitum reperta, aut absque ullis auctoribus commentata sunt, sed ipsi haec Salvatoris nostri, secundum carnem propinqui, seu studio tanti seminis demonstrandi, seu docendi quae secundum
Abbreviated transcription (Latin):
iosepli duos patres exdiuersa ꝓcuorũ
stirpe uenientes: unum quem lucas.
alterum quem MATTHEUS commemorat:
habere pocuerit: Dicit enim MattheUS:
Mathan ccutẽ genuit ia cob: Iacob autẽ
genuit ioseph uirum mariȩ: Sed huiꝰ
nodum questionis affricanus de conso¬
nantia euuangłorũ scribens. aꝑtissime:
soluit. Mathanꝰ inquit & macthat:
diuersis temporibus de una ecdemq
uxore esthã nomine. singulos filios pro¬
crecirunt : qui & mathan qui ꝑ scilomonẽ
descendit uxorem eam prim ũacceperat.
& relicto uno filio ia cob nomine: defunc¬
tus est: Post cuius obitum. qm̃ lex iuducã
alii uiro non prohib& nubere: Mathat
qui ꝑ nathan genus ducit. cũesset ex
eadem tribu. sed non exeodem genere:
relictam mathȩ accepit uxorem ⁊
Ex qua & ipse accepit filium nomine
heli : perquod ex diuerso patrum genere.
efficiuntur iccob & heli uterĩni fr̃s .⁊
Quorum alter id est iacob fr̃ heli sine
liberis defuncti. uxorem exicendato
legis accipiens. genuit ioseph: Neccura

Expanded text:
os patres ex diversa proavorum stirpe venientes, unum quem Lucas, alterum quem Matthaeus commemorat, habere potuerit. Dicit enim Matthaeus: Mathan autem genuit Jacob. Jacob autem genuit Joseph, virum Mariae. Sed hujus nodum quaestionis, Africanus de consonantia Evangeliorum scribens, apertissime solvit. Mathan, inquit, et Mathat diversis temporibus de una eademque uxore Estha nomine singulos filios procreaverunt. Quia Mathan, qui per Salomonem descendit, uxorem eam primus acceperat, et relicto uno filio Jacob nomine, defunctus est. Post cujus obitum, quoniam lex viduam alii viro non vetat nubere, Mathat qui per Nathan genus ducit, cum esset ex eadem tribu, sed non ex eodem genere, relictam Matthae accepit uxorem, ex qua et ipse accepit filium nomine Heli, per quod ex diverso patrum genere efficiuntur Jacob et Heli interim fratres. Quorum alter, id est Jacob, fratris Heli sine liberis defuncti, uxorem ex mandato legis accipiens, genuit Joseph, natura
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. & ostendit nobis &̾ uenerunt
festinantes. & inuenerunt mariam &
ioseph. & infantem positum inp̃sepio ⁊
Pastores quidem illi felicigaudio festinar̃
uidere quod audierant : & quia ardeni¬

Expanded text:
s, et ostendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia arden
Abbreviated transcription (Latin):
fronte. cuctorem euangłii & spor¬
Esorem regni designat aeterni. ⁊¬
ingenealogia salucitoris nullam sec̃rũ
assũmi mulierum. sed etis quas scriptura
reprehendit: ut qui ꝓpt̾ peccatores
uenerat depeccatoribus nascens. om̃iũ
pecccita deler&: Unde & in consequen¬
tibus ruthmnoabitis ponitur: & bersabe
uxor uriȩ. Nacisson autem genuit

Expanded text:
fronte auctorem Evangelii et spofronte auctorem Evangelii et sponsorem regni designat aeterni. in genealogia Salvatoris nullam sanctarum assumi mulierum; sed eas quas Scriptura reprehendit, ut qui propter peccatores venerat, de peccatoribus nascens, omnium peccata deleret. Unde et in consequentibus Ruth Moabitis ponitur, et Bethsabee uxor Uriae. Naasson autem genuit
Abbreviated transcription (Latin):
& hominis filius est intelligendus:
Et apte primus euainglista filium
hominis eum. scdis filium dĩ nominat.
ut aminoribus paulatim admnciora
sensus nr̃ exsurger&. Ac ꝑfidem &
scccramenta humanitatis ad sumptȩ.
ad agnitionem diuinȩ ceternitatis
ascender&: Apte qͣui humanã erat
generationẽ descripturus. a filio ho¬
minis coepit. dauid uidelic& siue
abrahȩ: de quorum stirpe substantici
ccernis adsumpsit: Apte is qui librũ
suum ab intio euucinglicȩ predicetai¬
onis inchocibat. filium magis dĩ
rum siue regum ueritatem carnis
suscipere : ce di uinȩ fuit potentię
euangelium mundo predicre. :¬
E uuangłm quippe: bonum nuntiũ
dicitur : Quod ccutem melius est
nuntium. quam penitentiã agite.
d ꝓpinquabit enim regnũ cceloꝵ
Hominis itaq est humanitus nasci
dĩ uero regni cecelestis introitum
penicentib predicare: St ideo
Matiheus recte filium deuud
nuncupat : quem incarne uenientẽ
asseuerat : Recte MARCUS filiũ
dr̃ quem inprima uoluminis sui

Expanded text:
 hominis Filius est intelligendus. Et apte primus evangelista Filium hominis eum, secundus Filium Dei nominat, ut a minoribus paulatim ad majora sensus noster exsurgeret, ac per fidem et sacramenta humanitatis assumptae, ad agnitionem divinae aeternitatis ascenderet. Apte qui humanam erat generationem descripturus a Filio hominis coepit, David videlicet sive Abrahae, de quorum stirpe substantiam carnis assumpsit. Apte is qui librum suum ab initio Evangelicae praedicationis inchoabat Filium magis Dei rum, sive regum, veritatem carnis suscipere, et divinae fuit potentiae Evangelium mundo praedicare. Evangelium quippe bonum nuntium dicitur. Quod autem melius est nuntium quam: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum ? Hominis itaque est humanitus nasci, Dei vero, regni coelestis introitum poenitentibus praedicare. Et ideo Matthaeus recte Filium David nuncupat, quem in carne venientem asseverat. Recte Marcus Filium Dei, quem in prima voluminis sui
Abbreviated transcription (Latin):
amasias oriam: Uerum quia euangłista
ones indiuerso temporum stacu ponere.¬
miscuerat impiissimȩ iezaibel:
id circo usq ad terciam generationem
eius memoria tollitur: ne in sc̃ę nacciui¬
tatis ordine poneretur ꝗl ocitham auc̃.¬

Expanded text:
um quia Evangelistae des in diverso temporum statu ponere,miscuerat impiissimae Jezabel, idcirco usque ad tertiam generationem ejus memoria tollitur, ne in sanctae nativitatis ordine poneretur. Et po
Abbreviated transcription (Latin):
salutis exhibuit: Et pax hominibus
bonȩ uoluntatis: quos certamine suo
bolica decaptiuitate reuocauit: Et quã
congruȩ & angelicus intonat sermo cũ dr̃:
Gloria in excel sis dõ. & pax int̾rahominib¬
quodisdẽ ipse dĩ filius & cipud cengłos glori¬
osus ÷ in excelsis. & bonȩ uoluntatis hominib
pacẽ p̃sentat in cerris: Propter quod diłmi
conpetentib gaudiis tanta de salute lȩtem᷑.
atq angelic̃is nos uocib sociantes. honore
debito misteria sẽꝑ xp̃i uirtutesq laudem

Expanded text:
salutis exhibuit: et pax hominibus salutis exhibuit: et pax hominibus bonae voluntatis, quos certamine suo bolica de captivitate revocavit. Et quam congrue evangelicus intonat sermo cum dicitur: Gloria in excelsis Deo, et pax in terra hominibi Filius, et apud angelos gloriosus est in coelis, et bonae voluntatis hominibus pacem praestat in terris. Propter quod, dilectissimi, competentibus gaudiis tanta de salute laetemur, atque angelicis nos vocibus sociantes, honore debito mysteria semper Christi, virtutesque laudem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhennis uitę. spiritalium ouiũ
greges agnicaelestis balatus inuit&.:
nuon eratꝰ inquid eis locus indiuersorio:
N umquid tantȩ erant illius angustię
mansionis. ut nati sub hora paruuli
menbra non caper& e Sed id circomistico
refertur sermone non inuenire locum
indiuersorio: quia in gressus mundutr¬
xp̃c. fidem inqua possit requiescere
non inuenit. Ut ait ipse in ceuuangło
dicens: Filius hominis non hab& ũbi
capud reclin& : nde aduertimus quia
unicus dĩ filius. non inspatiosis domibus
auratisq laquetiriis: sed infide credentiũ
requiescit: Hunc ergo xp̃m ib̾m sugentẽ
ubera. nascentium in fantum more
uagientem. uilib pannis circũdatum.
ieccentem uilius in presepe. angelica
minusteria ꝓsequuntur: & om̃is celestis¬
exercitus multicudo miratur. consonia
eũ uoce conlaudans & diceos Gloria
in excelsis dõ : & pax in terra hominib
bonȩ uoluntatis: Gloria utiq dõ: qui
desperatis mortalib munus aeterdię

Expanded text:
perennis vitae spiritualium ovium perennis vitae spiritualium ovium greges agni coelestis balatus invitet. Non erat, inquit, eis locus in diversorio. Nunquid tantae illius erant angustiae mansionis, ut nati sub hora parvuli membra non caperet? Sed idcirco mystico refertur sermone, non invenire locum in diversorio; quia ingressus mundum Christus fidem, in qua possit requiescere, non invenit, ut ait ipse in Evangelio, dicens: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . Unde advertimus quia unicus Dei Filius non in spatiosis domibus auratisque laqueariis, sed in fide credentium requiescit. Hunc ergo Christum Jesum sugentem ubera, nascentium infantium more vagientem, vilibus circumdatum pannis, jacentem in praesepe, angelica ministeria prosequuntur, et omnis exercitus multitudo miratur, consona cum voce collaudans et dicens: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Gloria utique Deo, qui desperatis mortalibus munus aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
in has scłi ꝓcellas & fluctuantis
sarcinam mundi uterus maternus effudit:
uilissimis circumdatur pannis: Pannis
terras luce ꝑfudit: cccelum sideribus
adornauit. & ignea solem claritate
uestiuit: Obuoluitur quidem pannis.
sedhi pann Noua stella radicinte mu¬
nerantur a magis. & exultantibus
angłis honorantur Et ut nouerimus
uniuersa haec ꝑ misterium uł fieri
uel dici. hic qui pannis circum in uoluitꝰ:
p̃dicaturꝰ abinitio desinu patris aet̾noq
thalamo. salutarium nuptictrum spons
uenit eccelo : Sicut ait uenerandus
dauid: Ipse tamquã sponsus ꝓcedeos
dethalamosuo: De inde ut legitur.
ponitur in presẽpe. quia ut ait ceuuan¬
gelista: Non erat illis locus in diuersorio:
in saluatore uilitas. preciosissimum
nr̃ȩ scilutis est scicramentum : Uidete
enim quanta sapientia collocari
xp̃c dicitur in presepe. qui gemina
quadam gratia: humanĩ generis
& esca erat futurus & pacstor  Qui
bene in presepe ponitur. ut ad pabula

Expanded text:
in has saeculi procellas, et fluctuantis in has saeculi procellas, et fluctuantis sentinam mundi uterus maternus effudit, vilissimis circumdatur pannis. Pannis sterras luce perfudit, coelum sideribus adornavit, et ignea solem claritate vestivit. Obvolvitur quidem pannis, sed hi panni nova stella radiante munerantur a magis et exsultantibus angelis honorantur. Et ut noverimus universa haec per mysterium vel fieri vel dici, hic qui pannis circumvolvitur, praedicatus ab initio de sinu Patris, aeternoque thalamo salutarium 32 nuptiarum sponsus venit e coelo, sicut ait venerandus David: Ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Deinde ut legitur ponitur in praesepe, quia, ut ait evangelista, Non erat illis locus in diversorio .in Salvatore vilitas pretiosissimae nostrae salutis est sacramentum. Videte enim quanta sapientia collocari Christus dicitur in praesepe, qui gemina quadam gratia humani generis et esca erat futurus, et pastor. Qui bene in praesepio ponitur, ut ad pabula
Abbreviated transcription (Latin):
timonia diuina confirmant: & cũ
predicantiũ diuersa sint tempora. Non¬
tam̃ diuersa narratio: Nam partũ
uirginis quẽ ille p̃dixerat: iste testat᷑:
Quis igitur dediuinitate xp̃i. quis
deredemptione cunctetur : quẽ &
escuas ꝓfitetur dm̃. & GABRiel ad¬
nuntiat saluatorem.c̾ Quis in tactę
puerperȩ aluũ dubit& floriusse. quod
uno pene ore atq eodẽ spũ p̃loquunt᷑.
euuangelista. angłs. & ꝓpheta.
Ubi tãnti talesq sunt testes. Nori
erubescit ueritas: sed auditor iN¬
credulus confutatur: Sed iam uide¬
in uirias : quib ue rursus in iuriae
illȩ uirtutib decorentur. & ante
om̃ia femineo sexu concipi patitur.
qui in exordio mundi. om̃i potenti
manu de masculo operatus est feminã:
Ded hanc humilitatẽ nascendi. uirgi¬
nalis matris sublimat integritas :¬
& quamuis natus xp̃e femineo ut
infans lacte pascatur: tam̃ ut
rerũ potens uirgineis nutritur
uberibus. atq ut primũ illum

Expanded text:
timonia divina confirmantur, et cum timonia divina confirmantur, et cum praedicantum diversa sint tempora, non diversa narratio. Nam partum virginis, quem ille praedixerat, iste testatur. Quis igitur de divinitate Christi, quis de redemptione cunctetur, quem et Isaias profitetur Deum, et Gabriel annuntiat Salvatorem? Quis intactae puerperae alvum dubitet floruisse, quod uno pene ore, atque eodem spiritu proloquuntur evangelista, angelus et propheta? Ubi tanti talesque sunt testes, non erubescit veritas, sed auditor incredulus confutatur. Sed jam videinjurias, quibusve rursus injuriae illae virtutibus decorentur; et ante omnia femineo sexu se concipi patitur, qui in exordio mundi omnipotenti manu de masculo operatus est feminam. Sed hanc humilitatem nascendi virginalis matris sublimat integritas. Et quamvis natus Christus femineo, ut infans, lacte pascatur; tamen ut rerum potens virginibus nutritur uberibus, atque ut primum illum
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit ab homine: Quod est hoc mi¬
raculum frs. Hascitur caro decarne.
nontam generata per carnẽ : & secreto
quodã in conprehensoq conceptu ꝓcedit
demortali femina diuina ꝓgenies :
Nec mirum sane si existit diuina nacti¬
uitas ubi n erat humana conceptio:
aut si illã matrem non iuolauit partꝰ
quam coitus nĩ fȩdauit: Ait ille
quondã futurorũ conscius escuas:
populis & gentib signũ nouȩ salutis
aperiens: Ecce uirgo in utero accipi&
& pari& filium: & hocabitur nomen
eiꝰ emmanuel: quod est interp̃tatũ
nobiscũ ds̃ : Atq ut aduertamꝰ noui
ac ueteris testamentiunũ esse
consensum. unumq consilium: Ait
aetiam becctissimus LUCAS dominicę
generationis ilator egregius diceas:
Missus est angłs GAERIEl adõ ad uir¬
ginẽ desponsatã uiro cui nomen erat
ioserh. & cut dillam: Ecce concipies
sermone saluator dicit᷑ : Ecce qualit̃
se inuicẽ concordantib sententi is. ces¬

Expanded text:
suscepit ab homine. Quid hoc est misuscepit ab homine. Quid hoc est miraculi, fratres? Nascitur caro de carne, non tamen generata per carnem, et secreto quodam incomprehensoque conceptu procedit de mortali femina divina progenies. Nec mirum sane, si exstitit divina nativitas, ubi non erat humana conceptio, aut si illam matrem non violavit partus, quam coitus non foedavit. Ille quondam futurorum conscius Isaias populis et gentibus signum novae salutis aperiens: Ecce, inquit, virgo in utero concipiet, et pariet 31 Filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod interpretatur Nobiscum Deus . Atque, ut advertamus Novi ac Veteris Testamenti unum esse consensum unumque consilium, ait etiam beatissimus Lucas dominicae generationis relator egregius dicens: Missus est angelus Gabriel a Deo ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, et ait ad illam: Ecce concipies sermone Salvator dicitur. Ecce qualiter se invicem concordantibus sententiis tes
Abbreviated transcription (Latin):
USTISSIME TRO FESTIUITATE pre¬
sentis diei in om̃e se gaudium totus ubiq
suscitat mundus : quia hodie promissus
a scłis uniuerso orbi uidex natus est
& redemptor Et necesse est ut iN
cõmune nos om̃s qui futuri examinis
resurrectionisq ꝓmisse salutarẽ susce¬
pimus fidẽ. habetimus metũ quidem
de uidice: sed de redemptore leticiã
Omis namq fidelis anima cunore
corrigitur: correctione lcetatur
Et in hoc Rem̃i quanta erga humanũ
genus omnipotentis patris dispensatio
est quantaue benignitas : ut quẽ
iudicẽ p̃parabat incredulis. hunc
credituris premitter& redemptorem:
quaten precurrens miscđia seueritatẽ
aduentantis uidicis preuenir&: Hodĩe
itaq naicus est xp̃c̃: sed innatiuitate ei
nr̃a om̃ium hab& uita natalem. Quia
qui priuilegia primȩ natiuitatis amisimꝰ.
uisitante nos xp̃o sanctiore partu
redimus aduitam: Hodie peperit MARIA:
sed ipsa suum parturiuit auctorem:
Hodie edidit mundo hominẽ: quẽ nori

Expanded text:
ustissime, fratres, festivitate praesentis diei in omne se gaudium totus ubique suscitat mundus, quia hodie promissus a saeculis universo orbi judex ortus est, et redemptor. Et necesse est, ut in commune nos omnes qui futuri examinis resurrectionisque promissae salutarem suscepimus fidem, habeamus metum quidem de judice, sed de redemptore laetitiam. Omnis namque fidelis anima timore corrigitur, correctione laetatur. Et in hoc, carissimi, quanta erga humanum genus omnipotentis Patris dispensatio est, quantave benignitas, ut, quem judicem praeparabat incredulis, hunc credituris 30 praemitteret redemptorem: quatenus, praecurrens misericordia, severitatem adventantis judicis praeveniret. Hodie itaque natus est Christus, sed in nativitate ejus nostra omnium habet vita natalem: quia, qui privilegia primae nativitatis amisimus, visitante nos Christo, sanctiore partu redimus ad vitam. Hodie peperit Maria, sed ipsa suum parturivit auctorem. Hodie edidit mundo hominem quem non
Abbreviated transcription (Latin):
Iste quippe dies est iusitationis.
ille redemptionis: Opus enim gratiȩ qua
nos ds̃ unigenitus saluos fecit. concoept
in utero cȩpit. ipsumq opus gr̃ȩ dese¬
pulchro resuscitatus impleuit: Con¬
ceptus inutero. factus est particeps
mortis nr̃ę: resurgens desepulchro.
fecit nos participes uitȩ sucie: Nunc
itaq om̃s dm̃ exoremꝰ. ut sicut itusto
die gaudium populosuo tribuit: ita¬
adillũ quoq diemꝰ om̃s cũ gaudio &
pace ꝑducat. populumq suũ inifide
& caritate custodiat. INletu¬

Expanded text:
Iste quippe dies est visitationis, Iste quippe dies est visitationis, ille redemptionis. Opus enim gratiae, qua nos Deus Unigenitus salvos fecit, conceptus in utero coepit; ipsumque opus gratiae de sepulcro resuscitatus implevit. Conceptus in utero, factus est 555 particeps mortis nostrae; resurgens de sepulcro, fecit nos participes vitae suae. Nunc itaque omnes Dominum exoremus ut, sicut in isto die gaudium suo populo tribuit, ad illum quoque diem omnes cum gaudio et pace perducat, populumque suum in fide et caritate custodiat. Ame
Abbreviated transcription (Latin):
tor extitit culpȩ : Nouissimus adam
nobis auctor extitit graticie Ille de
limo plasmatus terręnos ꝓtulit.
iste de spũ scõ natus. caelestes effłcit:
Per illũ ꝑdidimus grãm priorem: per
istum recepimus ampliorem Ille
quippe nobis intulit peccati maculã.
cum qua nasceremur adsuppliciũ.
iste nobis conculie iustificationis
grãm. ut renasceremur ad regnũ .:
er illũ nos filios scłi generatiõ spĩ¬
cales exhibuit: Ille nõs uiciis subdidit.
iste nos florere uirtutib fecit:
Ille nos uitio deiecit quo primꝰ cecidit.
iste nos peruirtutes eleuat. quo pͥm
astendit: Ille primus quippe cecidit
in infernuĩ: iste primus conscendit
inccelum: Interea fr̃s. dignum est
ut in die dominicȩ natiuitatis. diem
quoq dominicȩ resurrectionis sollẽp¬
niter audicitis Unigenitus enĩ ds̃
sicut ꝓ nobis dignatus est nasci : sic
ꝓnobis scđm carnẽ dignatus est
mori. dignatus est eciam suscitari

Expanded text:
tor exstitit culpae, novissimus Adam tor exstitit culpae, novissimus Adam nobis auctor exstitit gratiae. Ille de limo plasmatus terrenos protulit, iste de Spiritu sancto natus coelestes effecit. Per illum perdidimus gratiam priorem, per istum recepimus ampliorem. Ille quippe nobis intulit peccati maculam, cum qua nasceremur ad supplicium; iste nobis contulit justificationis gratiam, ut renasceremur ad regnum. Per illum nos filios saeculi generatio carnalis iste nos florere virtutibus fecit. Ille nos per vitia dejecit, quo primus cecidit: iste nos per virtutes elevat, quo primus ascendit. Ille quippe primus cecidit in infernum, iste primus conscendit in coelum. 8. Interea, fratres, dignum est ut in die dominicae Nativitatis diem quoque dominicae Resurrectionis solemniter audiatis. Unigenitus enim Deus, sicut pro nobis dignatus est nasci, sic pro nobis secundum carnem dignatus est mori, dignatus est etiam suscitari.
Abbreviated transcription (Latin):
concoepit : In primi hominis conuige.
Nequitia diciboli seductã de prauauit
dĩ & mentẽ integram serutuit & carnẽ :
Menti contulit firmissimã fidem.
carni abstulit omnino libidinem:
Qm̃ igitur miserabiliter ꝓpeccato
dampnatus est homo: ideo sine peccato
mirabiliter natus est ds̃ homoꝵ d
tendite fr̃s medicinalis gratię linetis.
diuina nobis benignitate monstratas:
Tunc edeua angelus malus accessit.
ut ꝑ etm homo quem fecerat. adõ sepa¬
raretur : Nunc aut̃ admariã bonus
angelus uenit: ut in ea humanȩ naturȩ
ds̃ unigenitus uniretur: Uenit ad
eucm diabolus. ut uitã nobis malignꝰ
auferret: uenit ad mariã GABRIẼL.
ut uitã reddendã hominib nuntiaret.
Perprimi hominis culpã. coepit diabolus
homini dominari: ꝑ scdi hominis grãm.
coepit ab homine superari. Suꝑ primũ
suꝑbus : sub secundo captuus: Per illũ
nos captiuatos tenuit: ꝑ istũ nos libe¬
ratos amisit: Primus adam nobis auc¬

Expanded text:
concepit. In primi hominis conjuge concepit. In primi hominis conjuge nequitia diaboli seductam depravavit mDei et mentem integram servavit et carnem: menti contulit firmissimam fidem, carni abstulit omnino libidinem. Quoniam igitur miserabiliter pro peccato damnatus est homo, ideo sine peccato mirabiliter natus est Deus homo. 7. Attendite, fratres, medicinalis gratiae lineas, divina nobis benignitate monstratas. Tunc ad Evam angelus malus accessit, ut per eam homo, quem Deus fecerat, a Deo separaretur; nunc autem ad Mariam bonus angelus venit, ut in ea humanae naturae Deus Unigenitus uniretur. Venit ad Evam diabolus, ut vitam nobis malignus auferret; venit ad Mariam Gabriel, ut vitam reddendam hominibus nuntiaret. Per primi hominis culpam coepit diabolus homini dominari, per secundi hominis gratiam coepit ab homine superari: super primum superbus, sub secundo captivus. Per illum nos captivatos tenuit, per istum nos liberatos amisit. Primus Adam nobis auc
Abbreviated transcription (Latin):
resurgeret: ꝑ quam nr̃a quoq corpora
resuscitaret: Magnum misterium
dilectissimi fr̃s: magnũ diuinȩ dilec¬
tionis indicium: Homo dm̃ contẽpns
adõ discessit: ds̃ hominẽ diligens.
ad homines uenit : Dilexit im̃pium.
ut faceret iustum : Dilexit infirmũ.
ut facer& sanũ : Dilexit peruersũ.
ut facer& rectum: Dilexit mortuũ.
ut facer& uium: Et quid amplius
dicam: Quandõ quidem ds̃ unigenit
humanã nccturã intantũ dilexit ut
eam non solum a potestate maligni
angeli liberaret. uerum ȩtiam ini
se ĩpso suꝑ om̃s bonos angelos in patris
dextera collocaret. Natura enum
quae in primo homine amalo angelo
captiuata fuerat: ipsa nunc in seđo
homine. suꝑ om̃s bonos angelos regnat:
Natura quae in primo homine mundũ
peccato polluit: ipsa in scđo homine.
mundum apeccato mundauit: Prim
homo de terra terrenus: scds̃ homo de
ccelo cccelestisPrimũ hominẽ
mulier corrupta mente de coepit: scđm
hominẽ. uirgo incorrupta uirginitate

Expanded text:
resurgeret, per quam nostra quoque corpora suscitaret. 6. Magnum mysterium, dilectissimi fratres, magnum divinae dilectionis indicium. Homo Deum contemnens a Deo discessit, Deus hominem diligens ad homines venit. Dilexit impium, ut faceret justum; 554 dilexit infirmum, ut faceret sanum; dilexit perversum, ut faceret rectum; dilexit mortuum, ut faceret vivum. Et quid amplius dicam? quandoquidem Deus unigenitus humanam naturam tantum dilexit, ut eam non solum a potestate mali angeli liberaret, verum etiam in seipso super omnes bonos angelos in Patris dextera collocaret. Natura enim quae in primo homine a malo angelo captivata fuerat, ipsa nunc in secundo homine super omnes bonos angelos regnat. Natura quae in primo homine mundum peccato polluit, ipsa in secundo homine mundum a peccato mundavit. Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . Primum hominem mulier corrupta mente decepit, secundum hominem virgo incorrupta virginitate
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa presentis diei gaudia. fallaciae¬
suȩ carte corrumpat: in ludens simpli¬
cioribus animis dequorũdam pestifera
persuasione. quibus hic dies sollemp¬
nitatis nr̃ae. non tam denatiuita te
xp̃i. quã de noui ut dicunt solis ortu¬
uidetur honorabilis: quorũ corda
uastis tenebris obuoluta. & ab omni
incremento uerȩ lucis aliena sunt::
Trauntur enim adhuc stultissimis
gentilitatis errorib: & ministra mundi
Quue & si mirandã habent pulchri¬
tudinem: ad orandã tamen non
habent dĩtatem: Illa ergo uirtus. illa
sapientia. illa est adoranda sola¬
maiestas: quae uniuersitatem creccuut
exnihilo. & in quas uoluit formas
atq mensuras: terrenã caelestemq
substantiam omni potenti ratione
referantur auctori. & &doretur ds̃ qui¬
haec condidit: Non creatura quae seruit:
Laudate igitur dñm dilectissimi iti
om̃ibus operibus eius atq uidicus: sit
in uobis indubitata credulitas uirginece
integritatis. & partus reformationis

Expanded text:
ipsa praesenti diei gaudia suae fallaciaipsa praesenti diei gaudia suae fallaciae arte corrumpat, illudens simplicioribus animis de quorumdam persuasione pestifera, quibus haec dies solemnitatis nostrae, non tam de nativitate Christi, quam de novi, ut dicunt, solis ortu honorabilis videatur. Quorum corda vastis tenebris obvoluta, et ab omni incremento verae lucis aliena sunt; trahuntur enim adhuc stultissimis gentilitatis erroribus, et quiquia etsi mirandam habent pulchritudinem, adorandam tamen non habent Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est colenda majestas, quae universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, non creatura, quae servit. Laudate igitur Deum, dilectissimi, in omnibus operibus ejus atque judiciis. Sit in vobis indubitata credulitas virgineae integritatis et partus. Reformationis
Abbreviated transcription (Latin):
mundi principe: captiuitatis uasa
rapiuntur: Redit in honorem suũ
ab antiquis contagiis. purgata natura:
Mors morte destruitur: natiuitas
natiuitate reparatur: Qm̃ simul
& redemptio aufert seruitutem:
& regeneratio mutat originem.
pie & fideliter gloriairis: recodi¬
cilicicionis huius grãm iusto
perpende uidicio ÷ Tibi enim quors¬
sedib. tibi per exilia longa mori¬
enti. tibi incinere & puluere
dissoluto. cum iam ñ erat spes
ulla uiuendi : ꝑ incarnationem
uerbi pocestas data est: ut de loti¬
ginquo ad tuum reuertaris auc¬
torem. recognoscas parentem.
liber efficiaris exseruo: deextraneo
prouettris infilium. ut qui excorrupti¬
bili ccrne natus es: exdĩ spũ renascaris.
& obtinetis pergitĩm: quod non habes
pernaturam: Habentes ergo tante spei
fidutiam dilectissimi. infide qua
fundati estis stabiles permanete.
ne idem ille temptator cuius a nobis
dominationem xp̃c exclusit aliquib
nos iterum seducat insidiis: & haec

Expanded text:
mundi principe, captivitatis vasa mundi principe, captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura, mors morte destruitur, nativitas nativitate reparatur: quoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regeneratio mutat originem, pie fideliter gloriaris, reconciliationis hujus gratiam justo perpende aedibus, tibi per exsilia longa morienti, tibi in cinerem et pulverem dissoluto, cui jam non erat spes ulla vivendi, per incarnationem Verbi potestas data est ut de longinquo ad tuum revertaris auctorem, recognoscas parentem, liber efficiaris ex servo, de extraneo proveharis in filium: ut qui ex corruptibili carne natus es, ex Dei Spiritu renascaris, et obtineas per gratiam quod non habes per naturam. Habefiduciam, dilectissimi, in fide qua fundati estis, stabiles permanete; ne idem ille tentator, cujus jam a vobis dominationem Christus exclusit, aliquibus vos iterum seducat insidiis, et haec
Abbreviated transcription (Latin):
astutia. qui natiuitatem pueri in salutẽ
humani generis ꝓcreati: Non aliter sibi
quam om̃niũ nascentium putauit ob¬
circumcisibna subditam. & legalis sacu¬
ficu oblatione ꝑfunctum: agnobit
& usq adiuriles annos: de naturalib
non dubitauit augmentis : Inter haec
intulit contumelias. multiplictuit
in uirias. adhibuit maledicta.
ohꝓbriã. blcisphemias. conuitia.
omnẽ post tremo in ipsum uim furoris
effudit: omnia temptamentorum
genera ꝑcucurrit: Et sciens quoo
humaenã necturã infeciss& ueneno.
Nequaquã credidit transgressionis
ex sortem. quem toe docũmentis
didicit. eẽ mortalem Perstitit
ergo inprobũs predo & cuarus exactor.
in eum qui nichil ipsius habebat ini¬
surgere. et dum uitiatę originis
prȩ iudicium generale ꝑ sequitur:
cyrographum quo nntebatur excĩdit.
ab illo inquitatis exigens penam.
in quo nullam repperit culpam ⁊
Soluitur itaq lȩtiferae cautionis

Expanded text:
astutia, qui nativitatem pueri in salutem astutia, qui nativitatem pueri in salutem humani generis procreati, non aliter sibi quam omnium nascentium putavit obcircumcisioni subditum, et legalis sacrificii oblatione perfunctum. Agnovit et usque in viriles annos de naturalibus non dubitavit augmentis. Inter haec intulit contumelias, multiplicavit injurias, adhibuit maledicta, opprobria, blasphemias, convicia, omnem postremo in ipsum vim furoris sui effudit, omnia tentamentorum genera percurrit; et sciens quo humanam naturam infecisset veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot documentis didicit esse mortalem. Perstitit ergo improbus praedo et avarus exactor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum vitiatae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. Solvitur itaque lethiferae pactionis
Abbreviated transcription (Latin):
ginitas. concupiscentiã nesciuit:
substantiam ministrauit: Assumpta
est dematre dñi natura not culpa.
crecita est forma serui sine conditione
seruili: & nouus homo sic contempe¬
ratus est ueteri: ut & ueritatẽ susci¬
per& generis. & uitium excluderet
uetustatis: U erax namq. miscđia
dĩ. cũ adreparandũ humanũ genꝰ
in effabiliter ei multa subpetereN.
hanc potissimũ consulendi elegit¬
uiã : qua ad destruendũ opũs diabolr
Non uirtute uteretur potentiae.
sed ratione iusticicie Nam suꝑbia
hostis antiqui. non in merito in om̃s
homines ty ranndem uindicabat.
Nec in debito dominactu prȩmebat.¬
obsequium suce uoluntatis in lexerat:
Non itaq iuste amitter& originalem
humani generis seruitutẽ: Nisi de eo
quod subieterat uinceretur: Cum igit᷑
misericors om̃psq saluator. ita suscepti¬
onis humanȩ moderaireturꝰ exordia: ut
uirtutem inseparabilis a suo homine
dittitis ꝑ uelcimen nr̃ȩ infirmitatis
Absconder&. in lusa est securi hostis

Expanded text:
ginitas concupiscentiam nescivit, substantiam ministravit. Assumpta est de matre Domini, natura, non culpa. Creata est forma servi sine conditione servili, quia novus homo sic contemperatus est veteri, ut et veritatem susciperet generis, et vitium excluderet enum, Verax namque misericordia Dei, cum ad reparandum humanum genus ineffabiliter ei multa suppeterent, hanc potissimum consulendi viam elegit, qua ad destruendum opus diaboli, non virtute uteretur potentiae, sed ratione justitiae. Nam superbia hostis antiqui non immerito sibi in omnes homines jus tyrannicum vindicabat, nec indebito dominaobsequium 276 suae voluntatis illexerat. Non itaque juste amitteret originalem humani generis servitutem, nisi de eo quod subegerat vinceretur. Cum igitur misericors omnipotensque Salvator, ita susceptionis humanae moderaretur exordia, ut virtutem inseparabilis a suo homine deitatis per velamen nostrae infirmitatis absconderet, illusa est securi hostis
Abbreviated transcription (Latin):
Omnipotentic̃ qua fecit omnem diem.
Graticã quacerto die concipi. & certodie
dignatus est nasci Idem igitur mi no¬
ratus paculominus ab angelis. indie
factus est hominũ : qui coȩternꝰ &
aequalis dõ patri. dies scõrum semꝑ est
angelorum : De ipso quippe: ꝓpheta
dicit: Bene nuntiate diem dedie:
salutare eius: Quid est diem dedie.
ruisi filium depatre. e Est igitur de
patre filius. dedie dies: sed tamen
pater & filius non duo dies. sed
unus est dies Est depatre filius. de
dõ ds̃ : pater tam̃ & filius nonduo
dii. sedunus est ds̃ : Vnus igitur dies
aeternitatis simul pater & filius a
nobis agnoscitur : in die aut̃ temp̃ris
solus filius in uenitur: Dies enim
aeternus pater & filius. nr̃m corpus
& animã fecit : in die uero temporis.
solus filius nr̃m corpus animãq
sus coepit : Apõ dies ceternus. unigenit
informa dĩ manens: xp̃c indiẽ
temporis. unigenitus formã serui
accipiens: Xp̃c dies aeternus. diues

Expanded text:
omnipotentiam, qua fecit omnem diem; omnipotentiam, qua fecit omnem diem; gratiam, qua certo die concipi et certo die dignatus est nasci. 4. Idem igitur minoratus paulo minus ab angelis, in die factus est hominum, qui, coaeternus et aequalis Deo Patri, dies sanctorum 553 semper est angelorum. De ipso quippe propheta dicit: Bene nuntiate diem de die, salutare ejus . Quid est diem de die, nisi Filium de Patre? Est igitur de Patre Filius, de die dies; sed tamen Pater et Filius non duo dies, sed unus est dies. Est de Patre Filius, de Deo Deus; Pater tamen et Filius non duo dii, sed unus est Deus. Unus igitur dies aeternitatis simul Pater et Filius a nobis agnoscitur, in die autem temporis solus Filius invenitur. Dies etenim aeternus Pater et Filius nostrum corpus et animam fecit; in die vero temporis solus Filius nostrum corpus animamque suscepit. Christus dies aeternus unigenitus in forma Dei manens; Christus in die temporis unigenitus formam servi accipiens. Christus dies aeternus dives
Abbreviated transcription (Latin):
natura genitoris & geniti Quando
uero sufficienter aut digne loqui poterit
quis de quo: homo de dõ. mortalis de
inmortali. isibilis. de iniusibili:
Mutubilis deinmutabili. Opus de
opifice. Decreatore crecitura.
De factore factura. Paruulus de in¬
menso: Temporalis deaeterno.
Humilis de altissimo: Plasmatus
elimo de illo quiomĩa crecuuit ex
nihilo Cuius in enarrabilis omni¬
potentia qua nos gratuita bonitate
fecit : nec minus tam̃ in enarrabilis
grã qua nos om̃i potentissima misera¬
tione saluauit: qui & opus creatricis
omnipotentiae gratis fecit: & opus
gr̃ę sciluatricis. omni potenter
impleuit: Illic habens potestatem
condendi & regendi creaturã suam.
hic habens potestatẽ ponendi &
sumendi ꝓ nobis animam suam .⁊
Omnipotentiã uero nunc dicimus.
qua uerbũ quod in principio erat.
& apud dm̃ erat. & dserat : fecit
omne quod non erat: Gratia uero.
qu a uerbum caro factum. uenit
querere & sallum facere quod perierat.

Expanded text:
natura genitoris et geniti. 3. Quomodo natura genitoris et geniti. 3. Quomodo vero sufficienter aut digne loqui poterit quis? De quo? Homo de Deo, mortalis de immortali, visibilis de invisibili, mutabilis de incommutabili, opus de opifice, de creatore creatura, de factore factura, parvulus de immenso, temporalis de aeterno, humilis de altissimo, plasmatus e limo de illo qui omnia creavit ex nihilo. Cujus est inenarrabilis omnipotentia, qua nos gratuita bonitate fecit; nec minus tamen inenarrabilis gratia, qua nos omnipotentissima miseratione salvavit. Qui et opus creatricis omnipotentiae gratis fecit, et opus gratiae salvatricis omnipotenter implevit: illic habens potestatem condendi et regendi creaturam suam, hic habens potestatem ponendi et sumendi pro nobis animam suam. Omnipotentiam vero hanc dicimus, qua Verbum, quod in principio erat, et apud Deum erat, et Deus erat, fecit omne quod non erat; gratiam vero, qua Verbum caro factum venit quaerere et salvum facere quod perierat;
Abbreviated transcription (Latin):
Semꝑ cipud patrem: semꝑ cũ patre :
Semꝑ de patre : semper inipatre :
Semꝑ apud patrem: cũ quo illi una
est nacturalis imensitas : Dem per
cũ patre : cũ quo illi una est naturalis
aeternitas : Semꝑ de pectre : de quo
illi est naturaliter aeterna nactiuitas :
Semꝑ in patre: cũ quo illi unccest na
turaliter cequalis diuinitas : Et alter
quidem ille quod pater est alter ille
quod filius est: neuter tamen alter
ds̃. quia pater & filius unus est ds̃ :
Qua ꝓpter. quando depatre dõ & filio
dõ nascitur sermo: digne dicimꝰ
alterum eẽ patrem. & alterum
filium: Et nihil hominus digne
dicimus unũ dm̃ eẽ. patrem & filiũ:
Cum enĩ dicimus alterũ eẽ patrem.
alterum filium. discretas ꝑsonas
genitoris genitiq monstramus :
Cum uero dicimꝰ unũ dm̃ eẽ patrẽ & filiũ:
ipsam unã naturam indiscretȩ ntti¬
uitatis ostendimꝰ: Altera est ergo
persona genitoris & geniti: seduna est

Expanded text:
semper apud Patrem, semper cum Patre, semper apud Patrem, semper cum Patre, semper de Patre, semper in Patre: semper apud Patrem, cum quo illi una est naturalis immensitas; semper cum Patre, cum quo illi una est naturalis aeternitas; semper de Patre, de quo illi est naturaliter aeterna nativitas; semper in Patre, cum quo illi est una naturaliter aequalisque divinitas: et alter quidem ille qui Pater est, alter ille qui Filius est; neuter tamen alter Deus, quia Pater et Filius unus est Deus. Quapropter quando de Patre Deo et Filio Deo nascitur sermo, digne dicimus alterum esse Patrem, et alterum Filium; et nihilominus digne dicimus unum Deum esse Patrem et Filium. Cum enim dicimus alterum esse Patrem, alterum Filium, discretas personas genitoris genitique monstramus; cum vero dicimus unum Deum esse Patrem et Filium, ipsam unam naturam indiscretae divinitatis ostendimus. Altera est enim persona genitoris et geniti, sed una est
Abbreviated transcription (Latin):
I UPIEXTIS ALIEUIO
de huius diei sollempnitate
Anccrrare. si mulq conside¬
rantes illud unũ uerbum dequo dicere
uolumus: nulla inuenimus uerba.
quib sufficienter aliquid dicere ua¬
lecmus: Est enim hoc uerbum. nodi
quod desinit ꝓlatum: sȩd quo per¬
man& natum: Non cransitorium.
sed cceternum: Non suctum adõ pacre.
sed genitũ: Nec solũ genitũ : sed cetiã
unigenitũ : Vnum quippe uerbum
dĩ pater genuit de se ipso: perqđ
om̃ia creãuit exnihilo: In principio
enĩ erat uerbum.& uerbũ
erat apud dm̃: & ds̃ erat uerbum:
Hoc erat in principio: apud dm̃: Om̃ĩa¬
per ipsum facta sunt: & sine ipso factum
est nichil : An hoc autem quod ꝑ illud
uerbum ds̃ pater omĩa fecit: ostenditur
quia hoc uerbũ genuit ipse non fecit :
Illud igitur uerbũ dedõ dĩ est: decrea¬
tore creator est: Vnde hoc inse na¬
turaliter habet. ẽẽ. quod pater est:
Natus est itaq depatre dõ filius ds̃.
alter inpersona. Non alius innatura::

Expanded text:
upientes aliquid de hujus diei solemnitate narrare, simulque considerantes illud unum Verbum, de quo dicere volumus, nulla invenimus verba quibus sufficienter aliquid dicere valeamus. Est enim hoc Verbum non quod desinit prolatum, sed quod permanet natum; non transitorium, sed aeternum; non factum a Deo Patre, sed genitum; nec solum genitum, sed etiam Unigenitum. Unum quippe Verbum Deus Pater genuit de seipso, per quod omnia creavit ex nihilo. In principio enim 552 erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Dper ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . In hoc autem quod per illud Verbum Deus Pater omnia fecit, ostenditur quia hoc Verbum genuit ipse, non fecit. Illud igitur Verbum de Deo Deus est, de creatore creator est. Unde hoc in se naturaliter habet esse, quod Pater est. 2. Natus est itaque de Patre Deo Filius Deus, alter in persona, non alius in natura:
Abbreviated transcription (Latin):
ex se ipso scõs angłos pascit: sed tam̃
angelicam naturã dĩ filius nori
accepit: Ut autẽ sua caritatem
ds̃ cõmendaret in nobis. filius eius
naturã nr̃am sus cepit ex nobis. & ds̃
unigenitus qui panis est angelorum.
ut etiã hominise ipsum faceret panẽ:
simul hominis & animã suscoepit &
carnẽ: Accepit utramq ueram.
utramq scãm : utramq mundam.
Accepit animã nr̃am sine unquicate:
accepit carnẽ nr̃am cũ mortalitate :
Accepit animã iustã : ꝑ quã nr̃is

Expanded text:
ex seipso sanctos angelos pascit; sed tamen ex seipso sanctos angelos pascit; sed tamen angelicam naturam Dei Filius non accepit. Ut autem suam caritatem Deus commendaret in nobis, Filius ejus naturam nostram suscepit ex nobis: et Deus unigenitus, qui panis est angelorum, ut etiam hominum seipsum faceret panem, simul hominis et animam suscepit et carnem. Accepit utramque veram, utramque sanctam, utramque mundam: accepit animam nostram sine iniquitate, accepit carnem nostram cum mortalitate; accepit animam justam, per q
Abbreviated transcription (Latin):
temporis caro factus de utero uirginis
matris: Xp̃c dies cieternus. ds̃ uerus
dedõ uero: xp̃c indie temporis spons
ꝓcedens de thalamo suo: Dies aeterni¬
tatis xp̃c angłos creans: dies intẽpore
xpc̃. homines saluans : Dies aec̾nitatis
xp̃c. incaelo scõs angłos pascens: dies
temporis xp̃c. homines in terra refi¬
ciens Ut enim panem angelorum
manduccr& homo: crecitor angłorũ
factus est homo: Utrosq pascens: &
in teger permanens: Quam bonus
panis. qui & angelos pascit ꝑspeciem.
ut de ipso satientur in patria : et nos
pascit ꝑfidem. Ne deficiamus in uia:
Ille panis qui se ipsum dat angelis
ad gaudium stabilitatis: se ĩpsum
dedit hominib. ad remediũ sanitatis i
Et qui est angelorum xsca: nobis
factus est medicina: Uerumptam en
dilectissimi fr̃s. ad tendite magnitu¬
dinẽ gr̃ȩ: & agnoscite quid ds̃ homini
dignatus est prerogare: Xp̃c enim
dĩ filius de uero dõ ds̃ uerus. & unus
cum patre naturaliter ds̃. semper

Expanded text:
m caro factum de utero virginis matris. Christus dies aeternus, Deus verus de Deo vero; Christus in die temporis sponsus procedens de thalamo suo . Dies aeternitatis Christus angelos creans, dies in tempore Christus homines salvans. Dies aeternitatis Christus in coelo sanctos angelos pascens, dies temporis Christus homines in terra reficiens. Ut enim panem angelorum manducaret homo, creator angelorum factus est homo, utrosque pascens, et integer permanens. Quam bonus panis qui et angelos pascit per speciem, ut de ipso satientur in patria, et nos pascit per fidem, ne deficiamus in via! Ille panis, qui seipsum dat angelis ad gaudium stabilitatis, seipsum dedit hominibus ad remedium sanitatis; et qui est angelorum esca, nobis factus est medicina. 5. Verumtamen hic, dilectissimi fratres, attendite magnitudinem gratiae, et agnoscite quid Deus homini dignatus est praerogare. Christus enim Dei Filius, de vero Deo Deus verus, et unus cum Patre naturaliter Deus, semper
Abbreviated transcription (Latin):
nobis salutis nr̃e annua reuoluti¬
one seccramentum : ab initio ꝓmissũ.
infine redditum : sine fine mansu¬
rũ :In quo dignum est nos sursũ
terium: ut quod magno dĩ munere
agitur. magnis aeccłiȩ gaudiis
celebretur  Ds̾ enĩ omp̃s & clemens.
cuius natura bonitas. cuius uoluntas

Expanded text:
nobis salutis nostrae annua revolutinobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est nos erectisterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. Deus enim omnipotens et clemens, cujus natura bonitas, cujus voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i. et cũ essemus mortui peccatis
conuiuificauit nos xp̃o: ut essemꝰ
in ipso noua cretitura. Nouumq
figmentum: Deponam ergo ueterẽ
hõminẽ cũ aictib suis: & adepti
participationẽ generationis xp̃i.
carnis renuntiemus operibus: Ag¬
nosce o xp̃iane dignitatẽ tuctm:
& diuinȩ consors factus naturę. noli
inueterẽ uilitatẽ degeneri conuersati¬
one recedere: Memento cuius capitis.
& cuiussis corporis menbrũ. Reminiscere
quia erutus de potestate tenebrarũ.
trans latus es indĩ lumeni & regnũ.
Per baptismatis sacramentũ: sp̃s scĩ
factus es templũ: Noli tantũ habita¬
torem prauis dete actib effugare. &
diabolicȩ iterum tẽ seruituti subicere :¬
quia precium tuum sanguis est xp̃i.
quia ueritate te uidicabit: qui mise¬
ricordia te redemit. xp̃c dñs nr̃
I XUIEMUS In opio
dilecrissiga. & spirittili
iocunditate laetemur:
quiã in luxit elies redemptionis
nouȩ. reparationis antiquȩ : feli¬
citatis aeterniȩ Reparatur eNuĩ

Expanded text:
et cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo , ut essemus in ipso nova creatura, novumque figmentum. Deponamus ergo veterem hominem cum actibus suis ; et adepti participationem generationis Christi, carnis renuntiemus operibus. Agnosce, o Christiane, dignitatem tuam,  divinae consors factus naturae, noli in veterem vilitatem degeneri conversatione redire. Memento cujus capitis et cujus corporis sis membrum. Reminiscere quia erutus de potestate tenebrarum, translatus es in Dei lumen et regnum. Per baptismatis sacramentum Spiritus sancti factus es templum: noli tantum habitatorem pravis de te actibus effugare, et diaboli te iterum subjicere servituti: quia pretium tuum sanguis est Christi; quia in veritate te judicabit, qui in misericordia te redemit, qui cum Patre emus in Domino, dilectissimi, et spiritali jucunditate laetemur, quia illuxit 67 nobis dies redemptionis novae, praeparationis antiquae, felicitatis aeternae. Reparatur enim