comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ me qui sum uita abicitis. uitã in scͥp¬
turis ñ inuemetis: ⁊ tam̃ ꝑ eaque ille
docent ñ uultis uenire adme .i. crełe
inme. ut habeatis uita quã in ipsis que¬
ritis. Claritatem ab hominib n acci¬
pio. s cognoui uos quia dilectione dei
n habetis inuob̾. Humanã laudẽ non
quero. nec honorem carnalem qui ueni
dare spualẽ: s uob̃ errantib condoleo
quia non habetis diłonem di. ⁊ aduiam
uitatis reduc̾e uos uolo. Ego ueni in
noĩe patris mei ⁊ ñ accepistis me. Si aliꝰ

Expanded text:
icitis, vitam in Scripturis non invenietis, et tamen per ea quae illae docent, non vultis venire ad me, id est credere in me, ut habeatis vitam quam in ipsis quaeritis. Claritatem ab hominibus non accipio, sed cognovi vos, quia dilectionem Dei non habetis in vobis. Humanam laudem non quaero, nec honorem carnalem, qui veni dare spiritualem; sed vobis errantibus condoleo, quia non habetis dilectionem Dei, et ad viam veritatis reducere volo. Ego veni in nomine Patris mei, et non accepistis me. Si a
Abbreviated transcription (Latin):
quauis ⁊ potentia excenda. nec bonitas
subtrahenda: ido spetialiꝰ discrimen iu¬
dicii attribuitur sap̃ie. Iuxta hoc gͥsu
diciũ dedit filio. Quod aut supponit᷑
quia filius hominis ẽ inde maxime
pende iudiciũ declarat. quod impii
⁊ filiũ a patre missũ crucifixert ⁊ coti¬

Expanded text:
quamvis et potentia exercenda, nec bonitas quamvis et potentia exercenda, nec bonitas subtrahenda: ideo specialius discrimen judicii attribuitur sapientiae. Juxta hoc igitur dicium dedit Filio. Quod autem supponitur, quia Filius hominis est, inde maxime pendere judicium declarat, quod impii etiam Filium a Patre missum crucifixerunt, et quoti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iusticie. Am̃ am̃ dico uob̃ quia uenit
hora ⁊ nc̃ ẽ. quando mortui audient
uocẽ filii di: ⁊qui audier int uiuent.
Dilucidat se loqui de resurrectione
aĩarũ.Noli expectare nouissimãhorã.
Uenit hora ⁊ne ẽ in qua mortui in pec¬
obaudierint. nam ꝓpt̾ auditum ñ uiuẽt
nisi obediant. u̾e ꝑ uocẽ filii uiuent.
Uñ sequit᷑. Sic̃ em̃ pat ht uitã in semet
ipso. sic dedit ⁊ filio uitã hab̾e in semet¬
ipso. Id ẽ. genuit filiũ uitã insemetip¬
so habentem. Hoc solũ int̾est qđ pat̃ ui¬
ta ẽ ñnascendo: filius uita ẽ nascendo.
Uita aũt que ẽ pat̾ ⁊ filius uiuificat ani¬
mas. illuminat. pascit ⁊ saginat parit̃
uitã sap̃ie. corꝑa uͦ ab animabꝰ uiuifi¬
cantur. & potestatẽ dedit ei iudicium
fac̾e. quia filius hominis ẽ. Sic̃ uita ui¬
tam genuit. sic potens iudicare poten¬
tem uidicare. Et hoc ẽ. dedit ei potesta¬
tem uidiciũ face. Indunse itaq iudi
cii ubi equitas magisq examinanda.

Expanded text:
 amen dico vobis, quia venit hora et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierunt, vivent. Dilucidat se loqui de resurrectione animarum. Noli exspectare novissimam horam. Venit hora et nunc est, in qua mortui in pecobaudierint: nam propter auditum non vivent, nisi obediant. Vere per vocem Filii vivent. Unde sequitur: Sicut enim Pater haipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso. Id est, genuit Filium vitam in semetipso habentem. Hoc solum interest, quod Pater vita est non nascendo, Filius vita est nascendo. Vita autem quae est Pater et Filius, vivificat animas, illuminat, pascit et saginat pariter ab animabus vivificantur. Et potestatem dedit ei judicium facere, quia Filius hominis est. Sicut vita vitam genuit, sic potens judicare potentem judicare. Et hoc est: Dedit ei potestatem judicium facere. Indivise itaque judiccii, ubi aequitas magis est examinanda,
Abbreviated transcription (Latin):
dico ut uossalii sitis. Ille erat lucerna
ardens ⁊ lucens. uos aũt uoliustis ad
horam exultare in luce eius. ꝑhibu
cerna ad confundendos innnicos.
Iam eñi p̃dictũ erat inpsalmo sub ꝑ¬
sona patris. Paraui lucernam xp̃o
meo. inimicos eius induam confusiõe
suꝑ ipsum aũt efflorebit sc̃ificatiomea.
men᷑ quod illuminat om̃em hominem
uenientem inhunc mundũ. Ab homi¬
ne non accipio testimoniũ qͣi necessari¬
um. s tam̃ hȩc dico de testimonio ioħis
ut ꝑ hominẽ uos homines ad u̾itatem
le uisticie exultandũ fore. Uos aũt uo¬
luistis in lucerne luce qͣi sufficiat rema¬

Expanded text:
is, ut vos salvi sitis. Ille erat lucerna ardens et lucens, vos autem voluistis ad horam exsultare in luce ejus. ALBINcerna ad confundendos inimicos. Jam enim praedictum erat in psalmo sub persona Patris: Paravi lucernam Christo meo; inimicos ejus induam confusione; super ipsum autem efflorebit sanctificatio mea men, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Ab homine non accipio testimonium quasi necessarium; sed tamen haec dico de testimonio Joannis, ut per hominem vos homines ad veritatem le justitiae exsultandum fore. Vos autem voluistis in luce lucernae, quasi sufficiat, rema
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ ꝑhibent de me quia pat̾
me misit. Et qui misit me pat̾. ipse te¬
stimoniũ ꝑhibuit de me. Uerĩ quidẽ
⁊ ꝑutile multis fuit testimoniũ ioħis.
s: habeo maiora testimonia. Oꝑa enĩ pa¬
tris que ego uisibilit facio. attestantur
quia pat̾ me misit. Et hoc testimoniu
patri ẽ. qui me ext̾ius homine oculis
uisibilem exhibuit. quod int̾ius corda
hominũ ad me cognoscendii accendit.
eq uocẽ eius unquã audistis. neq
spetiẽ eius uidistis. In hoc ostendit
subam diuinitatis incomphensibilẽ
ẽe ⁊ inuisibilem. uocẽq eius non capi
aure carnali. s tantũ sp̃alit̃ intelligi.
uob̾ manens: quiaquẽ misit᷑ ille
huic uosñcreditis. U̾bũ quod erat
in pͥncipio ꝑ quod possetis ad patris
uenire cognitionẽ non manet incordi
busur̃is. quia his que audistis ame ñ
creditis. nec ⁊ scͥpturis. unde sequit᷑.
Scrutamini scripturas quia uospu¬
tatis in ipsis uitam ȩt̾nam hab̾e. Et
ille st̃ que testimoniũ ꝑ hibent deme:

Expanded text:
nt de me, quia Pater me misit. Et qui misit me Pater, ipse testimonium perhibuit de me. Verum quidem et perutile multis fuit testimonium Joannis, sed habeo majora testimonia. Opera enim Patris quae ego visibiliter facio, attestantur quia Pater me misit. Et testimonium Patris est, qui me exterius hominem oculis visibilem exhibuit, quod interius corda hominum ad me cognoscendum accendit. Neque vocem ejus unquam audistis, neque speciem ejus vidistis. In hoc ostendit substantiam divinitatis incomprehensibilem esse et invisibilem, vocemque ejus non capi aure carnali, sed tantum spiritualiter intelligi.vobis manens, quia quem misit ille, huic vos non creditis. Verbum quod erat in principio, et per quod possetis ad Patris venire cognitionem, non manet in cordibus vestris; quia his quae audistis a me, non creditis, nec etiam Scripturis, unde sequitur: Scrutamini Scripturas, quia vos putatis in ipsis vitam aeternam habere. Et illae sunt quae testim
Abbreviated transcription (Latin):
sitis si illa nou̾itis. Uł infutura uita mi¬
rabimini inde cu cet̾is damnatis dicen¬
tes. Quomͦ hi reputatist̃ int̾ filios dei:
Sicut eñi pat̾ suscitat mortuos ⁊ uiui¬
ficat: sic ⁊ filius quos uult uiuificat.
Que sint illa maiora dicit .s. resuscita¬
tio animarũ apecc̃is maior ẽ. quã supͣ¬
dicta curatio languidi incorꝑe de qua
płimũ mirabantur. uł illa solutio sab¬
bati quã calumniabant᷑. Quos uult fi¬
liusuiuificat. U naqͥppe ẽ patris ⁊ filii
uoluntas. sicut ⁊ potentia ⁊ oꝑatio. Uere
pat̃ diligit filiũ. quia intantum ut ei ce oẽ

Expanded text:
sitis, si illa noveritis. Vel in futura vita misitis, si illa noveritis. Vel in futura vita mirabimini inde, cum caeteris damnatis dicentes: Quomodo hi reputati sunt inter filios Dei? Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Quae sint illa majora, dicit: scilicet resuscitatio animarum a peccatis, major est, quam supradicta curatio languidi in corpore, de qua plurimum mirabantur; vel illa solutio Sabbati, quam calumniabantur. Quos vult Filius vivificat. Una quippe est Patris et Filii voluntas, sicut et potentia et operatio. Vere Pater diligit Filium, quia in tant
Abbreviated transcription (Latin):
tis legis iam nad litt̾am conseruandis.
Imponunt qui solam serui formã atten¬
dunt. quod ꝑ rapinam faciat se ȩqua¬
lemdõ: s ipse ꝑnaturã natus ẽ equał̃.
Respondit itaq iħc ⁊ dixit eis. Amen
am̃ dico uob̾ ñ pot filius a se fac̾e qͥeꝗͣ.
nisi quod uidit patrẽfacientẽ. Que¬
cunq ein ille fec̾it. hec ⁊ filius similit
facit. Sicut ostendit patrẽ nicħ ag̾e si¬
ne se: sic econu̾so dicit se nichil ag̃e sine
patre. ut eadẽ ꝓrsus oꝑatio intelligat᷑
patris ⁊ filii .i. tam diuine potentiȩ q̃
eñi diligit filiũ. ⁊ om̃ia demonstrat ei
que ipse facit. Ꝙ maiora his demonstra¬
bit ei oꝑa: ut uosmiremini. Om̃ia fa¬
cienda ei demonstrat.i. cuncta in eius
consilio ponit. sicut ille qui aliquem
consulensquȩ facturusẽ ei ostendit.
Maiora his que nunc facta st̃ eiꝰ consilio
ꝑaget. quod est demonstrabit. Unde⁊
cuncta disponens. Maiora faciet ut uos
miremini .i. unde am plius mirari pos¬

Expanded text:
tis legis, jam non ad litteram conservandis. Imponunt qui solam servi formam attendunt, quod per rapinam faciat se aequalem Deo, sed ipse per naturam natus est aequalis. Respondit itaque Jesus et dixit eis: Amen amen dicotrem facientem. Quaecunque enim ille fecerit, haec et Filius similiter faciet. Sicut ostendit Patrem nil agere sine se, sic e converso dicit se nihil agere sine Patre, ut eadem prorsus operatio intelligatur Patris et Filii, id est, tam divinae potentiae quam enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit; et majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Omnia facienda ei demonstrat, id est, cuncta in ejus consilio ponit, sicut ille qui aliquem consulens, quae facturus est, ei ostendit. Majora his quae nunc facta sunt, ejus consilio peraget: quod est, ei demonstrabit. Unde eram cuncta disponens . Majora faciet, ut vos miremini, id est, unde amplius mirari pos
Abbreviated transcription (Latin):
mea nicħ est. Alus ẽ qui testimoniũ
phibet de me: ⁊ scio quia uerũ ẽ testi¬
monium quod ꝑhibet de me. In seqͦn¬
tibus ostendit quis sit ille ubi ait. Qui
misit me pat. ipse testimoniũ ꝑhibu¬
it de me. hoc testimoniũ fuit inbap¬
tismo. Quia u̾itas ẽ ds̃. uera st̃ testimo¬
nia eius. U os misistis adioħm. ⁊ testi¬
monium ꝑhibuit u̾itati. Ego aut nõ

Expanded text:
mea nihil est. Alius est qui testimonium perhibet de me, et scio quia verum est testimonium quod perhibet de me. In sequentibus ostendit quis sit ille, ubi ait: Qui misit me Pater, ipse testimonium perhibuit de me. Hoc testimonium fuit in baptismo. Quia veritas est Deus, vera sunt testimonia ejus. Vos misistis ad Joannem, et testimonium perhibuit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ credit ei qui misit me. ht uitã et̃nã.
Et in iuidiciũ non uenit. s transiet amor¬
te inuitã. Redit adcomm̃dationẽ re¬
surrectionis animarũ. Curait. audit
u̾bũ meũ ⁊ credit ñ dicensmͥ. s ei qui
me misit: Quia u̾bũ eiusẽ in me. im¬
mo ego sum u̾bũ eiꝰ. Qui gͦ credit ei. cre¬

Expanded text:
 credit ei qui misit me, habet vitam aeternam, et in judicium non veniet, sed transiet a morte in vitam. Redit ad commendationem resurrectionis animarum. Cur ait, audit Verbum meum et credit; non dicens, mihi, sed ei qui me misit? Quia verbum ejus est in me, imo ego sum Verbu
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit nanq scdm hominẽ pat maior
me ẽ. Scdm duunitatẽ ȩqualit hono¬
rantur pat̾ ⁊ filius. Quid ẽ honorifica¬
re patrẽ. nisi quod habeat filiũ: Tollis
honorẽ patri ubi minorẽ honorem das
filio. Nam si noluit equalẽ sibi genera¬
re inuidit. si aũt uoluit ⁊ ñ potiit de¬

Expanded text:
Dixit namque secundum hominem: Pater major me est . Secundum divinitatem aequaliter honorantur Pater et Filius. Quid est honorificare Patrem, nisi quod habeat Filium? Tollis honorem Patri, ubi minorem honorem das Filio. Nam si noluit aequalem sibi generare, invidit; si autem voluit et non potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
uidicat queꝗͣ s iudicuũ om̃e dedit filio.
ut om̃s honorificent filiũ sicut honorifi¬
cant patrẽ. In iudicio faciendo ubi consi¬
łandum ẽ quid cui ꝑmitis debeatur ñ
tam potentia ꝗ sapia excenda ẽ. ut om̃s
reantur uidicẽ sicut ⁊ patrẽ. cuiꝰ potentie¬
lum uiuificat filius in pͥma uideł resur¬
rectione quȩ ẽ animarũ. s &e iudicabit
in seda resurrone que erit corꝑm. Et hoc
om̃e dedit filio. Non enĩ ꝑsona patris in
iudicio apparebit. s nec xp̃c in eo quod
patri consubstantiał ẽ. potꝰ in forma
serui que stetit sub iudice iudicabit
ut possit ⁊ ab impiis uideri. Litt̃am
sic iunge. filius quosuult uiuificat ut
oms honorificent filiũ sicrit honorifi¬

Expanded text:
 sed judicium omne dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. In judicio faciendo, ubi considerandum est quid cuique pro meritis debeatur, non tam potentia quam sapientia exercenda est, ut omnes reantur judicem sicut et patrem, cujus potentilum vivificat Filius, in prima videlicet resurrectione, quae est animarum; sed etiam judicabit in secunda resurrectione, quae erit corporum. Et hoc omne dedit Filio. Non enim persona Patris in judicio apparebit, sed nec Christus in eo quod Patri consubstantialis est, potius in forma servi, quae stetit sub judice, judicabit, ut possit et ab impiis videri. Litteram sic junge: Filius quos vult, vivificat, ut omnes honorificent Filium, sicut honorifi
Abbreviated transcription (Latin):
nauit a turba constituta in loco. Licet
ꝑfide sanatus fu̾at. tam nesciebat noie
seu corꝑali sp̃e designare quis eũ sanas¬
set.Sic ⁊ nos portantes ꝑximũ ⁊ ambulan¬
tes addm̃. eum ad quẽ ambulamꝰ ñdũ
uidemꝰ. Sola intentione adhuc uidetur
d̾s. non instrepitu turbe. Quisqͥs gͦ uult
aduisionem dĩ ꝑuenire. fugiat turbã
prauorũ affectuum atq hominii nequã
⁊ adeat templĩ int̾ne oronisiuxta quod
sequitur. Postea inuenit eum iħc intem¬
plo ⁊ dixit ei. Ecce sanus factus es iamno¬
li peccare. ne deteruistͥ aliquid contin¬
gat. Innuit quod ꝓpt̃ pecca languebat
s iħcillu sicut exteriusita int̾iuissanauit.
Unde p̃monet ne it̾m peccando grauiꝰ
uidicetur. Abiit ille homo ⁊ nuntiauit

Expanded text:
avit a turba constituta in loco. Hic et per fidem sanatus fuerat, et nesciebat nomine seu corporali specie designare quis eum sanasset. Sic et nos portantes proximum et ambulantem ad Deum, eum ad quem ambulamus, nondum videmus. Sola intentione adhuc videtur Deus, non in strepitu turbae. Quisquis ergo vult ad visionem Dei pervenire, fugiat turbam pravorum affectuum atque hominum nequam, et adeat templum internae orationis, juxta quod sequitur: Postea invenit Jesus eum in templo, et dixit illi: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat. Innuit quod propter peccata languebat; sed Jesus illum sicut exterius, ita interius sanavit. Unde praemonet, ne iterum peccando gravius judicetur. Abiit ille homo et nuntiavit
Abbreviated transcription (Latin):
rat aut quidã homo ibi tͥginta ⁊¬
octo annos hnis ininfirmitate sua.
In quadragenario num̾o qui constat
ex quat᷑ .x. sig̾catur ꝑfectio oꝑm. quia
lex indecem p̃ceptis data ꝑ euangłm
impletur nisi gemino p̃cepto caritatis.
uidisset iħc iacentem ⁊ cognouisset quia¬
lam multũ tp̃s hab̾et: dicit ei. His sanus
fieri: Respondit ei languidus. Dñe non
habeo hominẽ. ut cum turbata fu̾it aqua
mittat me inpiscinã. Dum uenio enim
ego: alius ante me descendit. Introgatꝰ
languidus an sanari uelit ut erigatur
in spem sanitatis de qua iam desꝑabat.
unde & querebat᷑ quod ñ hab̾et hominẽ
qui eu mitt̾et in aquã. Necessarius erat

Expanded text:
rat autem quidam homo ibi triginta octo annos habens in infirmitate sua. In quadragenario numero, qui constat ex quater decem, significatur perfectio operum; quia lex in decem praeceptis data est, et peimpletur nisi gemino praecepto charitatis, vidisset Jesus jacentem, et cognovisset quia multum jam tempus haberet, dicit ei: Vis sanus fieri? Resm turbata fuerit aqua, mittat me in piscinam. Dum venio enim ego, alius ante me descendit. Interrogatur languidus an sanari velit, ut erigatur in spem sanitatis, de qua jam desperabat: unde etiam querebatur quod non haberet hominem qui eum mitteret in aquam. Necessariu
Abbreviated transcription (Latin):
quia qui sex dieb condidit nouã aqͥbꝰ
requieuit die septima: pꝰea oꝑat᷑ usq
infinẽ gub̃nando. sustentando. reno¬
uando. ꝑpagando ut ꝑmaneant
condita̾. Et cũ semꝑ oꝑetur ds̃ con¬
stat sacramtu ee quod de sabb̃i reqͥe
legitur. Forte ido dictus ẽ dns requie¬
uisse in die septimo ab om̃ib oꝑib
Quidexpectatis ut ñ oꝑer die sabbi
Sabbi dies ad significone meã uob̃ pcep¬

Expanded text:
quia qui sex diebus condidit nova, a quibus requievit die septima, postea operatur usque in finem gubernando, sustentando, renovando, propagando ut permaneant condita. Et cum semper operetur Deus, constat sacramentum esse quod de Sabbati requie legitur; forte igitur dictus est Dominus requievisse in die septimo ab operibus suisQuid exspectatis, ut non operer die Sabbati? Sabbati dies ad significationem meam vobis praecep
Abbreviated transcription (Latin):
lis quȩ huc usq facta it̃ oꝑatio mea
opatiom patris defuit. s ineunctis parit̃
egocum ꝑatre oꝑor. cũ uidelic diuina
potentia nichil nisi ꝑ sap̃iam suã faciat.
Acsidicat. Si me in aliquo qđ ꝑ me factũ
sit rephende p̾sumitis: rephendice ⁊
dmpatrẽ meũ oꝑantẽ. cuuis uosppłm

Expanded text:
lis quae hucusque facta sunt, operatio mea oni Patris defuit; sed in cunctis pariter ego cum Patre operor, cum videlicet divina potentia nihil nisi per sapientiam suam faciat. Ac si dicat: Si me in aliquo quod per me factum sit, reprehendere praesumitis, reprehendite et Deum Patrem meum operantem, cujus vos populum
Abbreviated transcription (Latin):
Surge tolle grabatũ tuũ ⁊ ambula. Et
statim sanus factus e. homo: ⁊ sustulit
grabatũ suũ ⁊ ambulabat. Erat aute
sabb̃m in illo die. Surge auiciis inte .i.
pecca relinque.surge corꝑe quod ẽ sani¬
insensatam dilectio ꝓximi cõm̃datur.
qnqͥdẽ dñs lapis dictus e. Cum esseslan¬
guidus portabat te ꝓximꝰ tuus. sanusfa¬
ctus es porta ꝓximũ tuũ. Inuicem onera
uraportate: ⁊ sic adimplebitis legẽ xp̃i.
Ambula in dĩ dilectione de uirtute in
uirtutẽ: festinans ad eiusuisionẽ. Dice¬
bant uidei illi qui sanis factus fu̾at. Sab¬
b̾mẽ nonlicet tͥ tolłe grabatũtuũ. Non
obiciebant eoquod sanus factus ẽẽt sabbo
s quod portabat lectum: ne eis opponet᷑
quod ipsi sabbo ium̃tum traherent de
puteo si intus cadet. A xxxuiiii.
Despondit eis. Qui me sãnum fecit: ille
michi dixit. Tolle grabatum tuum
⁊ ambula. Sanatoris mandatis obedienᷤ
auctoritatẽ sanationis sue obicit calum¬
niantibus. Introgauert̃ gͦ eum. Quis ẽ.

Expanded text:
 ambula. Et statim sanus factus est homo, et sustulit grabatum suum et ambulabat. Erat autem Sabbatum in illo die. Surge a vitiis mente, id est peccata relinque; surge corpore, quod est saniinsensatam dilectio proximi commendatur, quandoquidem Dominus lapis dictus est. Cum esses languidus, portabat te proximus tuus; sanus factus es, porta proximum tuum. Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Ambula in Dei dilectione de virtute in virtutem, festinans ad ejus visionem. Dicebant ergo Judaei illi qui sanus factus fuerat: Sabbatum est; non licet tibi tollere grabatum tuum. Non objiciebant ei quod sanus factus esset Sabbato; sed quod portabat lectum, ne eis opponeretur quod ipsi Sabbato jumentum traherent de puteo, si intus caderet. A. 39X Respondit eis: Qui me fecit sanum, ille dixit mihi: Tolle grabatum tuum et ambula. Sanatoris mandatis obediens, auctoritatem sanationis suae objicit calumniantibus. Interrogaverunt ergo eum: Quis est
Abbreviated transcription (Latin):
nes obtinuit. Alit. Sedere in sede maie¬
statis erit in uidiciaria potestate re¬
gem głe apparere. Sede uanq uidi
bt qui adiusticiam erudiunt multoᷤᷤ
fulgentes qi stelle inꝑpetuas et̃nita¬
tes. Er̃t itaq m̾itoꝵ dignitate suꝑ .xii.

Expanded text:
ERON. Aliter: Sedere in sede majestatis, erit, in judiciaria potestate regem gloriae apparere. Sedere namque jubunt, qui ad justitiam erudiunt multos, fulgentes quasi stellae in perpetuas aeternitates . Erunt itaque meritorum di
Abbreviated transcription (Latin):
cula erant uenert ⁊ adorauerũt
eum dicentes. Uere filius dĩ es. Non
mirũ si ascendente dño in nauimces¬
sat uentꝰ. quia in quocunq corde ꝑ
gr̃am sui amoris adẽ. mox uniũsa ui¬
tioꝵ ⁊ adu̾santis mundi.⁊ malignorũ
sp̃uubella quiescunt. Dñsin miracłõ
panũ se conditorẽ rerũ ostendit. inam¬
bulando suꝑ undas se hab̃e corpꝰ lib̾ũ
ab om̃i grauedine peccõꝵ. in placan¬
do uentos undarũq rabiẽ se dñato
sit nauis de fluctu ad soliditatẽ. corpꝰ
post suũ claritatis reditum et̾ne. eccłȩ
pax ⁊ tranqͥllitas indicatur. Et quia
tẽ manifestus ingła adueniet. recte
ammirantes unuũsi loquuti st̃. Uere

Expanded text:
 adoraverunt eum, dicentes: Vere Filius Dei es. BEDA. Non mirum si, ascendente Domino in navim, cessat ventus; quia in quocunque corde per gratiam sui amoris adest, mox universa vitiorum, et adversantis mundi et malignorum spirituum bella quiescunt. Dominus in miraculo panum se Conditorem rerum ostendit, in ambulando super undas, se habere corpus liberum ab omni gravedine peccatorum; in placando ventos undarumque rabiem, se dominatorsit navis de fluctu ad soliditatem portus, post suum claritatis reditum aeternae Ecclesiae pax et tranquillitas indicatur. Et quia tunc manifestus in gloria adveniet, recte admirantes universi locuti sunt: Vere
Abbreviated transcription (Latin):
fluctꝰ. s tam̃ nauis ambulat. Qui eiu
cupiditate cortuũ. inuocadin. Quod
aut petrus implorat ne m̾gat᷑. sig̃t qͥ¬
b dã tͥbulatiõib & pꝰ ultimã ꝑsecutio¬
nem purgari eccłam. Uñ illud pauli.
Saluus erit sic tñ quasi ꝑ ignẽ. M clu.

Expanded text:
fluctus, sed tamen navis ambulat. Qui enim fluctus, sed tamen navis ambulat. Qui enim cupiditate cor tuum, invoca Deum. Quod autem Petrus implorat ne mergatur, significat quibusdam tribulationibus etiam post ultimam persecutionem purgari Ecclesiam. Unde illud Pauli: Salvus erit, sic tamen quasi per ignem . M.
Abbreviated transcription (Latin):
‸mauit dicens. Dñe saluũme fac. Et con¬
tinuo iħc extendens manũ app̃hendit
eũ ⁊ ait illi. Modice fidĩ quare dubita
sti: In petro consicłanduẽ. fide eũ cet̾os
ante isse. Nam p̃cet̾is pͥmꝰ respondit. tues
xꝰ filius dĩ uiui. ꝑmus passionẽ dũ ma¬
lum putat. detestatꝰ est. Primꝰ ⁊ morit̾ũ
se in negat᷑um spopondit. Primꝰ lauari
putant corpꝰ dñi ñ eẽ uerũ quia sr̃ aquas
ambulauit. respondeant qͦmͦ petrus am¬
bulauit quẽ hominẽ ñ negant. Cũ ce¬
pisset mergi. animi fides ardebat: s hu¬
mana fragilitas in ꝑfundũ trahebat. de
dño qͥdẽ sic ait dionisius in opuscłis de
diuinis nominib. Ignoramꝰ qualit̃
de uirgineis sanguinib alia lege p̃t
naturalẽ formabat᷑. ⁊ quasi ñ infusis
pedib corꝑale pondus et mat̾iale onꝰ
habentib deambulabat. in humidã
⁊ instabilem aque sub̃am. Mare est
scłm. uentus ⁊ tempestas ẽ unicuiq
suacupiditas. Seiit uentꝰ. crescunt

Expanded text:
me fac. Et continuo Jesus extendens manum, apprehendit eum; et ait illi: Modicae fidei, quare dubitasti? HILAR. In Petro considerandum est fide eum caeteros anteisse. Nam prae caeteris primus respondit: Tu es Christus filius Dei vivi. Primus passionem, dum malum putat, detestatus est. Primus et moriturum se, et non negaturum spopondit. Primus lavari putant corpus Domini non esse verum, quia super aquas ambulavit, respondeant quomodo Petrus ambulavit quem hominem non negant. Cum coepisset mergi, animi fides ardebat, sed humana fragilitas in profundum trahebat. De Domino quidem sic ait Dionysius in Opusculis de divinis nominibus. Ignoramus qualiter de virgineis sanguinibus alia lege praeter naturalem formabatur; et quasi non infusis pedibus corporale pondus et materiale onus habentibus, deambulabat in humidam et instabilem aquae substantiam. Mare est saeculum; ventus et tempestas est unicuique sua cupiditas. Saevit ventus, crescunt
Abbreviated transcription (Latin):
fantasma ẽ.⁊ p̃timore clamauer̃t. Sta¬
timq ihc loquutꝰ ẽ eis dicens. habete fi¬
dutiam: egosum nolite tim̾e. Nonsubiun¬
xit quis eẽt: quia uł ex nota uoce pot̾ant
eum intellige. uł ex hoc quod eumadmo¬
ysenita nou̾ant loquutũ. Hec dicesfi¬
liis isrł. Qui ẽ misit me aduos. Pretimo¬
re nimirũ clamauer̃t: quia magni timo¬
ris indicium ẽ. confusus clamor ⁊unc̾ta
uox. Quodaũt turbati st̃ dñm tñ uiden¬
tessupra mare ambulantẽ. mistice in¬
sinuat quia sepe fit ut cum aliqua subi¬
to diutinȩ tribulationis orit᷑ sedatio. ñ
statim credit᷑ uera lib̾atio. Idõq ꝑma¬
nente pͥori formidine. intenta ad lib̾ati¬
onẽ dirigat᷑ or̃o: quia ꝓpe ẽ dñs inuocan¬
tib eũ. Quod uͦ dixerunt fantasma ẽe.
sigt quia quidã cedentes diabło de xp̃i
ad uentu dubitabt̃. Uñ illud. Putas in¬
ueniet filius hominis fidẽ int̾ra: M cli¬

Expanded text:
more clamaverunt. Statimque Jesus locutus est eis, dicens: Habete fiduciam; ego sum, nolite timere. Non subjunxit quis esset, quia vel ex nota voce poterant eum intelligere, vel ex hoc, quod eum ad Moysen ita noverant locutum: Haec dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos . Prae timore nimirum clamaverunt, quia magni timoris indicium est confusus clamor et incerta vox. Quod autem turbati sunt, Dominum tamen videntes supra mare ambulantem, mystice insinuat; quia saepe fit ut cum aliqua subito diutinae tribulationis oritur sedatio, non statim creditur vera liberatio. Ideoque permanente priori formidine, intensa ad liberationem dirigatur oratio, quia prope est Dominus invocantibus eum . Quod vero dixerunt phantasma esse, significat quia quidam credentes diabolo, de Christi adventu dubitabant. Unde illud: Putas inveniat Filius hominis fidem in terra? .
Abbreviated transcription (Latin):
iħmtm. s ut lazarũ uicdent quẽ suscita¬
uit amortuis: curiositas eos adduxit non
caritas. Symon qͦndã fu̾at leꝓsus. s tunc
monislepsi. A cu. P hariseigͦ dixert̃
ad semetipsos. Uidetis quia nicħ ꝓficimꝰ:
E cce mundus pꝰ eum abiit. ꝑpħant. s nes

Expanded text:
m, sed ut Lazarum viderent, quem suscitaON. Curiositas eos adduxit, non charitas. Simon quondam fuerat leprosus, sed tunc monis leprosi. A. 102X Pharisaei ergo dixerunt ad semetipsos: Videtis quia nihil proficimus? Ec
Abbreviated transcription (Latin):
resurrex̾at. Licet om̃s uirtutes quas in
t̾risdi filiꝰ maiestatẽ suã ꝓditurꝰ impleũ
mirari tm̃ ualeant homines & u̾bis dif¬
finire nonpossint. excedit tñ om̃e mi¬
ss racłm q̃d circa lazarũ fecit. cui ascͥpto
inferni inquilino. ab ip̃a sedẽ pallente
destructa lege tartarea. mancipiũ mortis
redire ad suꝑos iussit. Et ut miracłm diui¬
ne uirtutis accresc̾et. dum discumbit in
conuiio conuiuis introgantibꝰ eũ tͥstia
loca penaꝵ sedesq alta nocte obscuras indi¬
cauit lazarꝰ diligenti narratione ꝑ ordinẽ.
de ⁊deu̾otione iustoꝵ. Marcha ministrat.
dũ qͥlib fidelis oꝑa deuotionis d̾no impen¬
dit. Lazarꝰ .i. suscitati de gͣuib pecc̃is cũhis
qͥ mansert in usticia epulant᷑. leci de p̃sen¬
tia domini.
Cp̃. cxxxuiii.

Expanded text:
rtuus. Licet omnes virtutes quas in terris Dei Filius majestatem suam proditurus implevit, mirari tantum valeant homines, ut verbis definire non possint: excedit tamen omne miraculum quod circa Lazarum fecit, quam ab ipso inferni inquilino, ab ipsa sede pallente, destructa lege tartarea, mancipium mortis redire ad superos jussit. Et ut miraculum divinae virtutis accresceret, dum discumbit in convivio, convivis interrogantibus eum, tristia loca poenarum sedesque alta nocte obscuras indicavit Lazarus diligenti narratione per ordinem, de et devotione justorum. Martha ministrat, dum quilibet fidelis opera devotionis Domino impendit. Lazarus, id est suscitati de gravibus peccatis cum his qui manserunt in justitia, epulantur laeti de praesentia Domini. CAPUT CXXXVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit bethaniã. uͥ fũat lazarꝰ mortuꝰ
que suscitauit iħc. Qui sex dieb oia
fecit. qui . uͣi. die homine condidit. qͥ¬
sexta ȩtate redim̾e uenit. sexta fr̃a.Si.
hora moriturꝰ. ante sex dies paschȩ uen
bethaniã. ut lazari resurrõ arciꝰ me¬
moriȩ tradetur om̃ui⁊ in excusabiles
uidi confundentur tͣctantes de morte
niam qͣi agnꝰ ad uictimã uenturꝰ iħroso¬
lima. ut ueruĩ pascha habeamꝰ. Et cũ eẽt¬

Expanded text:
t Lazarus mortuus, quem suscitavit Jesus. Qui sex diebus omnia fecit, qui sexta die hominem condidit, sexta aetate redimere venit, sexta feria, sexta hora moriturus, ante sex dies paschae venit Bethaniam, ut Lazari resuscitatio arctius memoriae traderetur omnium, et inexcusabiles Judaei confunderentur, tractantes de morte niam, quasi agnus ad victimam venturus Hierosolymam, ut verum pascha habeamus. R.
Abbreviated transcription (Latin):
ceientia recapitulanti. mͦ seq̃ntia poccu¬
panti. A xxii. Necordati st̃ discipłi
sustinet paleã ut intret in horreũ. u̾bi
gra. Uides frem curre ad theatrũ. ꝓhibe.
mone. contristare. Ui des curre ad uinii.
ꝓhibesi potes. amicꝰ ẽ. ammoneat᷑ lenit̃.
Uxor e. seu̾issime refrenet. Sic zelus do¬
mus dĩ comedit te.Si aut frigidus ⁊ mar¬
cidus dixis incordetuo. qͥd adme alie¬
na pecca. sufficit mͥaiam meã seruare
dõ. ꝑfecto ñuenittͥ in inte seruus ille qui

Expanded text:
ecedentia recapitulanti, modo sequentia praeoccuecedentia recapitulanti, modo sequentia praeoccupanti. A. 21X Recordati vero sunt discipuli sustinet paleam, ut intret in horreum. Verbi gratia: Vides fratrem concurrere ad theatrum? prohibe, mone, contristare. Vides concurrere ad vinum; prohibe, si potes. Amicus est? admoneatur leniter. Uxor est? severissime refrenetur. Sic zelus domus Dei comedit te. Si autem frigidus et marcidus dixeris in corde tuo: Quid ad me aliena peccata? sufficit mihi meam animam servare Deo, profecto non venit tibi in mentem servus ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
rt. Ergo qñ aliqͥd patiunt᷑ ꝓpt iniqͥtates
suashi om̃s qͥ uł fictebo na uł a ꝑte mala
faciunt in eccła: agnoscant qr dñs fecit
flagellũ de resticulis pecc̃oꝵ suoꝵ. ⁊ am
monet eosut mutent se ⁊ n sint negotia¬
tores. ne tandẽ audiant. Ligate illis ma
habitu sacroꝵ ordinũ locũ pcipiunt. re
qui hoc ꝗd qͥb dã iure competit p̃mio lar¬
guntur. Intemplo emunt. qui quod fac̾e
debent contemnunt:⁊ apatronis redimunt.
Quib dr̃. fecistis domũ meam speluncã la¬
tronũ. qr dum ꝑu̾si locum religionis te¬
nent. ibi ꝑ maliciã occidunt. uibi poronẽ
uiuificare debuert. Mensfideliu ẽ ditem¬
plii. que tc̃ fit latronisspelunca. qn relic¬
ta scitate conat᷑ ag̃e un ꝑximis ualeat no¬
c̾e. Non sit gͦ in domo pectoris nr̃i neg̾atio.
ñ uendentium em̃tiũq com̃tia. ñ donoꝵ¬
cupiditas. Notandũ siue semel factum
fu̾it ħ de eiectis de templo. siue bis ut qͥ¬
ꝗͣcet̾i: nil tam̃ repugnat narratiõi mͦ añ¬

Expanded text:
T. Ergo quando aliquid patiuntur propter iniquitates suas, hi omnes qui vel ficte bona vel aperte mala faciunt in Ecclesia, agnoscant quia Dominus fecit flagellum de resticulis peccatorum suorum, et admonet eos ut mutent se, et non sint negotiatores, ne tandem audiant: Ligate illis manhabitu sacrorum ordinum locum percipiunt, relqui hoc quod quibusdam jure competit praemio largiuntur. In templo emunt, qui quod facere debent contemnunt, et a patronis redimunt. Quibus dicitur: Fecistis domum meam speluncam latronum, quia dum perversi locum religionis tenent, ibi per malitiam occidunt, ubi per orationem vivificare debuerunt. Mens fidelium est Dei templum: quae tunc fit latronum spelunca, quando, relicta sanctitate, conatur agere unde proximis valeat nocere. Non sit ergo in domo pectoris nostri negotiatio, non vendentium ementiumque commercia, non donocupiditas. Notandum sive semel factum fuerit hoc de ejectis de templo, sive bis, ut qquam caeteri: nil tamen repugnat narrationi, modo ant
Abbreviated transcription (Latin):
rioꝵ .i. sac̾dotũ dicit scͥpturas. nouo eñi te¬
stam̃to succedente pͥori. eũsȩ st̃ scͥpturȩ illoꝵ
Quid faciunt intemplo multe eolumbe
uenales. ex quo una gratuita columba
iunita inmontib ⁊ boues. Cognoui om̃ia
uolatilia cęli. Non uult d̃ssacrificia s fi¬
uorent. De quib dr. Qui deuorant plebem
mea sicut escam panis. Incathedris magi
stroꝵ dignitas indicat᷑. quȩ ad nichilũredi¬
giturcum mixta fu̾it lucris. Illos qͦq pari¬

Expanded text:
sacerdotum, dicit Scripturas: Novo enim Testamento succedente priori, eversae sunt Scripturae eorum. Quid faciunt in templo multae columbae venales, ex quo una gratuita columba jumenta in montibus et boves. Cognovi omnia volatilia coeli . Non vult Deus sacrificia sed fitos populos devorent. De quibus dicitur: Qui devorant plebem meam sicut escam panis . Instrorum magis dignitas indicatur, quae ad nihilum redigitur, cum mixta fuerit lucris. Quod de
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ. ꝑ qͦd ppłs sp̃ualit gub̾nari debet.
Uñ si sac̾dotes peccau̾int. totꝰ ppłs conu̾¬
titur ad peccandũ. Unus qͥsq eni xͥanꝰ¬
ꝓ suo pecco redd̾it rõnem. sac dotes aut¬
ñtm̃ ꝓsuis. s ⁊ ꝓom̃iũ subiectoꝵ pecc̃is. Et
que admodũ uidens arborẽ foliis pallentib
marcidã intelligisqi aliqͣm culpã h̃t circa ra¬
dicẽ. ita cũ uidis ꝑpłm indisciplinatũ. sine
aubio cognosce qr sacͥdociũ eiꝰ ñ ẽ sanũ. Et
cu fecisset qͣi flagellũ de funicuł eiciebat

Expanded text:
 quod populus spiritualiter gubernari debet. Unde si sacerdotes peccaverunt totus populus convertitur ad peccandum. Unusquisque enem, sacerdotes autpro suis, sed et pro omnium subjectorum peccatis. Et quemadmodum videns arborem foliis pallentibus marcidam, intelligis quia aliquam culpam habet circa radicem, ita cum videris indisciplinatum populum, sine dubio cognosce quia sacerdotium ejus non est sanum. Et cu
Abbreviated transcription (Latin):
deb nisi id adqd factũ e. un⁊ nom ht̃. Latͦ¬
ẽ qui templuidĩ inspeluncã latronũ conũ¬
tit. qui lucra de religione sectat᷑. ꝓfectodu¬
bium nerat qͥn residentes intempło quibꝰda
n dantib lesiones quererent.Scdm misticoᷤᷤ¬

Expanded text:
debet, nisi id ad quod factum est; unde et debet, nisi id ad quod factum est; unde et  qui templum Dei in speluncam latronum convertit, qui lucra de religione sectatur. Profecto dubium non erat quin residentes in templo quibusdam non dantibus, laesiones quaererent. HI
Abbreviated transcription (Latin):
uasꝑtemplũ. De uasism̃cationis int̾dix̃
n deuasis dõ dicatis. Sciendũ quod uixta
mandata legis de cunctis pene regiõib
uiłoꝵ ppło confluente ad templũ dñi
in toto orbe famosissimũ. innum̾abiles
immolabant᷑ hostiȩ tauroꝵ. arietũ. hir¬
corum maxĩe in festis dieb. pauꝑib ne
absq sacͥficio eẽnt pullos columbarũ ⁊
turtures offerentibꝰ. S cũ plerũq ñ ha¬
bent uictimas delonge uenientes. exco
niam S qr lex p̃cipiebat ut nemo usu
luiꝰ u̾bi ꝓpͥetatẽ. latina lingͣ ñ expͥmit.
Collibia dñrapud eos. que nos dm̃s uilia
munuscula. u̾bi gr̃a. ut fricti cic̃is. uua¬
riiq passarii. pomoꝵq diu̾si gñis. Igit᷑
collibiste ꝓusuris accipiebant uariasspes.
ut qd innummo ñ licebat. in his reb exi¬
gent quȩ nummis coemunt᷑ qͣi ñ hoc ip¬
sum ez echiel pcau̾it dicns. Usurã ⁊ suꝑabun¬
dantiam ñ accipietis. Hos omis eiecit dñs de
templo. In oratorio nanq nemo aliqͥo ag̃e

Expanded text:
ERON. De vasis mercationis interdixit, non de vasis Deo dicatis. Sciendum quod juxta mandata legis, de cunctis pene regionibus Judaeorum populo confluente ad templum Domini in toto orbe famosissimum, innumerabiles immolabantur hostiae taurorum, arietum, hircorum, maxime in festis diebus: pauperibus, ne absque sacrificio essent, pullos columbarum et turtures offerentibus. Sed cum plerumque non haberent victimas de longe venientes, excogniam . Sed quia lex praecipiebat ut nemo usurCujus verbi proprietatem latina lingua non exprimit. Colybia dicitur apud eos quae nos dicimus vilia munuscula, verbi gratia, ut fricti ciceris, uvarumque passarum, pomorumque diversi generis. Igitur colybistae pro usuris accipiebant varias species, ut quod in nummo non licebat, in his rebus exigerent quae nummis coemuntur, quasi non hoc ipsum Ezechiel praecaverit, dicens: Usuram et superabundantiam non accipietis . Hos omnes ejecit Dominus de templo. In oratorio namque nemo aliquid agere
Abbreviated transcription (Latin):
t int̾uit iħc in templũ dĩ. Ing̾ssus
tem pludedit nob̃ exemplũ ut qͦ¬
cunq imus pͥmũ domũ oronissi ibi
ẽ adeamꝰ. ⁊ ꝑ orones dõ cõmdati ad agen¬
da negocia secedamꝰ. Dein ostendit in
temploqr p̃dicta ruina maxĩe ex sac
ditur de stomacho eiꝰ statim introgat.
ne si infirmus fu̾it totũ cor pꝰinfirme

Expanded text:
t intravit Jesus in temptum Dei. Ingressus templum, dedit nobis exemplum, ut quocunque imus, primum domum orationis si ibi est, adeamus, et per orationes Deo commendati, ad agenda negotia secedamus. Deinde ostendit in templo, quia praedicta ruina maxime ex saceditur, de stomacho ejus statim interrogat, ne si infirmus fuerit, totum corpus infirme
Abbreviated transcription (Latin):
Siuͦ habuimꝰ. tangat memoriã cõ¬
munis infirmitas. ut rep̃hensionẽ
illã non odium. s miscd̾ia p̃cedat.
Qd̾ si nos idem uitiũ habemꝰ in qͦ ẽ
ille quẽ reprehendere uolumꝰ. nõ
rep̃hendamus illũ. s congemisca¬
mus. & ñ illũ ad obtemꝑandũ nob
s ad parit̃ conandũ inuitemꝰ. Mui
t uͦ criminib preuenti. odio uel
liuore oĩa accusare suscipiunt. oe
uolunt uideri consultores. sine
exemplo suȩ emendationis. le uio¬
ra peccata in frĩbus uituꝑantes et
dampnantes. M.Lii.
olite scm̃ dare can̾ib neq mit¬
tatis margaritas ur̃as ante

Expanded text:
» Si vero habuimus, tangat memoriam com» Si vero habuimus, tangat memoriam communis infirmitas, ut reprehensionem illam non odium, sed misericordia praecedat. Quod si nos idem vitium habemus in quo est ille quem reprehendere volumus, non reprehendamus illum, sed congemiscamus, et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter curandum invitemus. Multi vero criminibus praeventi odio livore omnia accusare suscipiunt, et volunt videri consultores, sine exemplo suae commendationis, leviora peccata in fratribus vituporantes et damnantes. M. 52X Nolite sanctum dare canibus, neque mittatis margaritas vestras ant
Abbreviated transcription (Latin):
de omnibus que mente. manu. lin¬
gua gerimus accip potest. qr ds̃
reddet singulis scd̃m oꝑa eorũ.
uides festucam in ocło frisi
tui. ⁊ trabem in ocło tuo ñ uides:
eiciam festucã de ocło tuo. ⁊ ecce
peccat. tu ñ debes odio reprehende¬
re. Tantũ enĩ distat in t̃ irã ⁊ odi¬
um: quantum int̾ festucã ⁊ tͣbẽ.
Odium enĩ est ira inuet̾ata .Y. po¬
crita. eice pͥmũ tͣbẽ de ocło tuo.
⁊ tunc uidebis eicere festucã de
oculo frĩs tui. Id est pͥmo abste sci¬
licet ab intentione tua ⁊ de corde
tuo expelle odiũ. ut de lumine mẽ¬
tis trabe mortalis criminis eiecta.
exemplo potius quã dictis docere
ualeas minora excludi peccata quȩ
in festuca significantur. Cũ neces¬
sitas nos cogit aliquẽ rep̃hendere.
pͥmo cogitemꝰ: utrũ tale uitiũ un¬
quã habuimꝰ. ⁊ si nũquã habuimꝰ
cogitemꝰ nos habere potuisse. ho¬
mines sumꝰ. hinc est illd̾ sapientiᷤᷤ
Nichil humani alienũ a me puto.

Expanded text:
de omnibus quae mente, manu, lingua gerimus accipi potest, quia Deus reddet singulis secundum opera eorum. vides festucam in oculo fratris tui, et trabem in oculo tuo nejiciam festucam de oculo tuo, et ecce peccat, tu non debes odio reprehendere. Tantum enim distat inter iram et odium, quantum inter festucam et trabem. Odium enim est ira inveterata. Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui, » id est primo abs te, scilicet ab intentione tua et de corde tuo expelle odium, ut, de lumine mentis trabe mortalis criminis ejecta, exemplo potius quam dictis docere valeas minora excludi peccata, quae in festuca significantur. Cum necessitas nos cogit aliquem reprehendere, primo cogitemus utrum tale vitium unquam habuimus, et si nunquam habuimus, cogitemus nos habere potuisse. Homines enim sumus. Hinc est illud sapientis: « Nihil humani alienum a me puto.
Abbreviated transcription (Latin):
Canes uͦ om̃s ħetici. qui contͣ crea¬
torẽ suũ blasphenaꝵ extendunt
cos qui necdum crediderunt. quib
auditores ñ possunt sustinere. am¬
plius nocent quã tacendo. Unde
dominꝰ. Mlulta habeo uobis dice¬
re. s ñ potestis portare modo. Et
Margarite st̃ allegoriȩ. que tanꝗͣ
de ꝓfundo tͣhuntur. Idẽ gͥ pot̃ dĩ¬
ei sc̃m.⁊ margarita: s scm̃ ex eo qd̃
ñ debet corrumpi. margarita ex
eo: qd ñ debet contempni. Conat᷑
aut̃ qͥsq corrumꝑe. qd̾ ñ uult esse
integrũ. contempnere qd̾ uile du¬
cit. Canes st̃ ueritatis obpugnato¬
res. porci contemptores. Cauẽtlum
est gͦ nequid aperiat᷑ non capienti
Meliꝰ enĩ querit qd̾ clausũ ẽ. quã
id qd̾ aꝑtum ẽ. aut infestet aut
erant ut resistendo. uł cõtempnẽ
do ñ ceperunt. ñ putandum est
eum scm̃ dedisse canib Ñ enĩ eis
dedit qͥ caꝑe ñ poterant. ẜ qui po¬
terant. Conculrare ꝑtinet ad con

Expanded text:
Canes vero omnes haeretici, qui contra Creatorem suum blasphemiarum extendunt cos, qui necdum crediderunt, quibus auditores non possunt sustinere, amplius nocent quam tacendo. Unde Dominus: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo . EtMargaritae sunt allegoriae, quae tanquam de profundo trahuntur. Idem igitur potest dici sanctum et margarita, sed sanctum ex eo quod non debet corrumpi; margarita ex eo quod non debet contemni. Conatur autem quisque corrumpere, quod non vult esse integrum, contemnere, quod vile ducit. Canes sunt veritatis oppugnatores, porci contemptores. Cavendum est ergo ne quid aperiatur non capienti. Melius enim quaerit quod clausum est, quam in quod apertum est aut infestet aut erant, vel resistendo vel contemnendo non conceperunt, non putandum est eum sanctum dedisse canibus. Non enim eis dedit qui capere non poterant, sed qui poterant. Conculcare, pertinet ad con
Abbreviated transcription (Latin):
Stur petrꝰ. Cephas ebreum ẽ. ⁊ syrũ
petrꝰ grecũ ⁊ latinũ. ⁊ in utͣq lingua
nom̃ a petͣ deriuatũ ẽ. Uocat᷑ autẽ
petrus ob robur m̃tis. qr solidissime
petre xpõ adhesit. & notandũ qd̾
hic petrus nom̃ accepit ñ ubi ait illi
iħs. Tues petrꝰ ⁊ suꝑ hanc petͣm edifi¬
cabo eccłam meã. Nec ub marcꝰ.xiiͫ.
discipłos singillatim cõmemorans
dixit. qd̾ imposuerit ei nom̃ ut uoca¬
ret᷑ petrꝰ. hoc enĩ recolendo ait.¬

Expanded text:
ebraeum est et Syrum, Petrus Graecum et Latinum, et in utraque lingua nomen a petra derivatum est. Vocatur autem Petrus ob robur mentis, qui solidissimae petrae Christo adhaesit. Et notandum quod hic Petrus nomen acceperit, non ubi ait illi Jesus: Tu es Petrus et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Nec ubi Marcus duodecim discipulos sigillatim commemorans, dixit quod imposuerit ei nomen, ut vocaretur Petrus. Hoc nomen recolendo, ait.
Abbreviated transcription (Latin):
illo de qͦ propħa ait. Melior ẽ. dies
una: inatriis tuis suꝑ milia. Meri¬
to secuti st̃ eũ hora decima. qr uene¬
rat tẽpꝰ ut impleret᷑ ꝑ dilectionem
lex habens .xͤ. p̃cepta. que a uideis
ñ implebat᷑. ꝑ timorẽ. Ynde dns.
N ueni legẽ soluere s implere.

Expanded text:
m, de quo propheta dicit: Melior est dies una in atriis tuis super millia . Merito secuti sunt eum hora decima, quia venerat tempus ut impleretur per dilectionem lex habens decem praecepta, quae a Judaeis non implebatur per timorem. Unde Dominus: Non veni solvere legem, sed implere .
Abbreviated transcription (Latin):
rantib ꝑciꝑe uerbũ gr̃e. potiꝰ ab
ipso ꝗͣa iohe.dat fidutiã quecũq
uellent interrogandi. Conuersus
quasi faciẽ p̃buit. dum de maiesta¬
te descendit. ut posset uideri.dũ
pro umbra legis euangelii lucẽ ex¬
hibuit. Q dixerunt e. Rabbi qd̾
dr̃ interp̃tatũ magister. ubi habi¬
tas: Dicit eis. Uenite ⁊ uidete. Uo¬
lebant tͣnsitorie magisterio uerita¬
tis ꝑfrui. s mansionẽ querebãt. ut
plenuis ab eo possent instrui. Am¬
monent gͦ nos ut qͦtiens incarna¬
dionis dnĩ tͣnsitũ ad m̃tẽ reducimꝰ
sollicito corde eũ rogemꝰ ut habita¬
tionẽ et̃ne mansionis. nob̃ dignet᷑
ostendere. Uenite testimonio iohis
a lege recedentes. uenite credentes
bonis oꝑib insistendo. ⁊ intelligetis
Uenerunt ⁊ uidert̃ ubi maneret.
Et apd̾ eũ mansert die illo. Hora¬

Expanded text:
rantibus percipere verbum gratiae potius ab ipso quam a Joanne, dat fiduciam quaecunque vellent interrogandi. ALBINUS. Conversus quasi faciem praebuit, dum de majestate descendit, ut posset videri, dum pro umbra legis Evangelii lucem exhibuit. Qui dixerunt ei: Rabbi, quod dicitur interpretatum, magister. Ubi habitas? Dicit eis: Venite et videte. Nolebant transitorie magistro veritatis perfrui, sed mansionem quaerebant, ut plenius ab eo possent instrui. Admonent ergo nos, ut quoties incarnationis Domini transitum ad mentem reducimus, sollicito corde eum rogemus, ut habitationem aeternae mansionis nobis dignetur ostendere. Venite testimonio Joannis a lege recedentes: venite credendo, bonis operibus insistendo, et intelligetis. Venerunt et viderunt ubi maneret, et ap
Abbreviated transcription (Latin):
rat. ĩ mom̃to tẽporis tẽporalia mõ¬
strant᷑. qr cito cadunt humane
potestates. Dicens hec omĩa tͥ da¬
bo. suꝑbe loqͥt᷑ ñ qd̾ omĩa regna da¬
reposset. ꝓcidens ad oraueris me¬
dictum est: qr adoraturus diabo¬
lum ante corruit. Nota qr om̃ĩs
potestas ⁊ ordinatio potestatũ a
do est. s a malo potestatis ambicio
Potestas itaq diabolo ad tẽpus per¬
missa ñ mala est. s is qͥ ambiendo
male utit᷑ potestate malꝰ est. Tẽ dix̃
ei iħc. Uade sathanas. Scͥptum ẽ dñm
dm̃ tuũ ad orabis: et illi soli seruies.
Non ut quidã putant. sathanas
⁊ petrꝰ. eadẽ sentencia dãpnantur.
Petro enĩ dr̃. uade retro sathanas
idest seq̃re me. qͥ contͣrius es uolũ¬
tati meȩ. hic ñ co dr retͦ. ut
soli serure. Erece latria dr seruitꝰ
illa. q̃ soli d̃o conuenit ñ creature.
Unde Ydolatre nuncupant᷑. hi qͥ sa

Expanded text:
rat, in momento temporis temporalia monrat, in momento temporis temporalia monstrantur, quia cito cadunt humanae potestates: dicens, « Haec omnia tibi dabo, » superbe loquitur, non quod omnia regna dare posset. Procidens adoraveris dictum est, quia adoraturus diabolum, ante corruit. Nota quia omnis potestas et ordinatio potestatum a Domino est, sed a malo potestatis ambitio. Potestas itaque diabolo ad tempus promissa non mala est, sed is qui ambiendo male utitur potestate malus est. « Tunc dicit ei Jesus: Vade, Satanas. Scriptum est enimDeum tuum adorabis, et illi soli servies. Non, ut quidam putant, Satanas et Petrus eadem sententia damnantur. Petro enim dicitur: Vade retro, Satanas, id est, sequere me, qui contrarius es voluntati meae. Hic non dicitur retro, ut soli servire. Graece latria dicitur servitus illa, quae soli Deo convenit, non creaturae. Inde idololatrae nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
deni ⁊ basiliscum ambulaturũ ⁊ cõ¬
culcaturũ leonẽ ⁊ draconẽ. Ait il¬
i iħ̾s. Rursus scriptum est. Non
temptabis dnm dm̃ tuũ. Ueris
scͥpturaꝵ frangit clipeis falsas di¬
aboli sagittas de scripturis qͥ uł fal¬
sa ꝓponit. uł ueris falsa ꝑsuad̾e co¬
natur. Testimonia de uteronomii
ut signo aliquo exploraret. qͣntũ
apud dm ualeret. S scͥptum est
hoĩ. ne dm̃i temptare audeat. qͣn¬
do ht̃ qͥd faciat. ut qd̾ cauere opor¬
tet euadat. Inde ẽ. illd̃. Si uos ꝑ¬
secuti fuerint in una curitate: fu¬
gite in aliã. Postꝗͣ uͦ deficit huma¬
na ꝓuidentia. si ho se totũ diume
committit potentie ñ est dicenda
eũ diabolus ĩ montẽ excelsũ ualde
⁊ ostendit ei omĩa regna mundi
tͥ dabo. si cadens adoraueris me.
In montẽ. id est supͣ montẽ osten¬
ãplificauerit: s qͣntũ in se fuit uer¬
boꝵ ꝓmissione ostendit uanitatẽ
humane põpe ꝗͣ amabat qͣsi specio¬

Expanded text:
dem et basiliscum ambulaturum, et condem et basiliscum ambulaturum, et conculcaturum leonem et draconem. Ait illi Jesus: Rursus scriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum . Veris Scripturarum frangit clypeis falsas diaboli sagittas de Scripturis, qui vel falsa proponit, vel veris falsa persuadere conatur. Testimonia Deuteronomii ut signo aliquo exploraret quantum apud Deum valeret. Sed scriptum est homini, ne Deum tentare audeat, quando habet quid faciat, ut quod cavere oportet evadat. Inde est illud: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Postquam vero deficit humana providentia, si homo se totum divinae committit potentiae, non est dicenda eum diabolus in montem excelsum valde, et ostendit ei omnia regna mundi tibi dabo, si cadens adoraveris me. » In montem, id est supra montem, ostenamplificaverit, sed quantum in se fuit, verbo et promissione ostendit vanitatem humanae pompae quam amabat, specio