comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
us ad lucem candidarum paginarũ:
cum tenebris atramenti uenistis: Nobis
debetis irasci talia dicentibus. an uobis
talia credentibus. ut uelitis nolitis. ista
consequantur: nos autem ei ad com¬
memorationem fidei nrae. & ad con¬
solationem spei nrac. & ad exortationẽ
caritatis nrae. libros propheticos ecapłi¬
sabellam cos legimus. alitrutris uocibus sibi¬
manicheimet concinentes: et ea con cinentia
tanquam celesti tuba. et acorpore mor¬
talis uitae nos excitantes: & ad palmã
supernę uocationis extendences
Delibris enim propheticis quiddam cũ
commemoras set apostolus. sicut scrip¬
tum est. obprobria obꝓbͣantium cibi
cetiderunt super me: continuo subiun¬
git utilitatem diuine lectionis: Que¬
cuniq enim ante scripta sunt inquit.
ut nos doceremur ut per pacientiam¬
& consolationem scripturarum. spem
habeamus ddin: sed contradicit faustus:
Fiat ergo illiquod dicit paulus: siquis
uobis euangelirauerit preter qu nu

Expanded text:
us ad lucem candidarum paginarum us ad lucem candidarum paginarum cum tenebris atramenti uenistis. nobis debetis irasci talia dicentibus, an uobis talia credentibus, ut, uelitis, nolitis, ista conse- . nos? nos autem et ad commemorationem fidei nostrae et ad consolationem spei nostrae et ad exhortationem caritatis nostrae libros propheticos et apostolicos legimus alterutris uocibus sibimet concinentes et ea concinentia tamquam caelesti tuba et a torpore mortalis uitae nos excitantes et ad palmam supernae uocationis extendentes. de libris enim propheticis quiddam cum commemorasset apostolus, sicut scriptum est: obprobria obprobrantium tibi ceciderunt super me, continuo subiungit utilitatem diuinae lectionis: quaecumque enim ante scripta sunt, inquit, ut nos doceremur, scriptaet consolationem scripturarum spem habeamus ad deum. sed contradicit Faustus. fiat ergo illi, quod dicit Paulus: si quis uobis euangelizauerit praeterquam quod
Abbreviated transcription (Latin):
illa quae liberari non potuerit. inglo¬
bo aeterno condempnemini: Hanc
fabellam: cotidie & moribus & uocib
cantatis : Cur ad huc in eam quęritis
testimonia librorum. ut in rebus super¬
fluis et conficiendis codicibus ur̃is
aliena substantia consumatur. ce dĩ
uri ligata teneatur: incendice om̃s
illa s̃ menbranas. clegantesq tectu¬
ras detoris pellibus exquisitis: ut nec
res superflua oneret. & deusur inde
soluatur. qui tanquam poena seruili
etiam incodice ligatus tenetur: Nam
si possetis libros urõs uel elixatos
comedere: quancum menbris dei uri
beneficium p̃staretis: an & si fieri
posset: carnis inmundicia ꝓhiberet
paginas abȩpulis uris: imputet ergo
sibi encausti mundicia: quae corio
in hesit agnino: Sedce hoc uos fecis¬
tis. qui tanquam primo bello ur̃o id
quod mundum erat incalamo. in mun¬
diciae menbranarum scribendo affi¬
xistis: Nisi quod colores contrario testi¬
monio uos arguunt: Uos enim poci-¬

Expanded text:
illa, quae liberari non potuerit, in gloilla, quae liberari non potuerit, in globo aeterno damnemini. hanc fabellam cotidie et moribus et uocibus cantatis. cur adhuc in eam quaeritis testimonia librorum, ut in rebus superfluis et conficiendis codicibus uestris aliena substantia consumatur et dei uestri ligata teneatur? incendite omnes illas membranas ele.gantesque tecturas decoris pellibus exquisitas, ut nec res superflua uos oneret, et deus uester inde soluatur, qui tamquam poena seruili etiam in codice ligatus tenetur. nam si possetis libros uestros uel elixatos comedere, quantum membris dei uestri beneficium praestaretis ? an et si fieri posset. carnis inmunditia prohiberet paginas ab epulis uestris? inputet ergo sibi encausti munditia. quae corio inhaesit agnino. sed et hoc uos fecistis, qui tamquam primo bello uestro, id quod mundum erat in calamo, inmunditiae membranarum scribendo adfixistis, nisi quod colores contrario testimonio uos arguunt. uos enim poti
Abbreviated transcription (Latin):
derent: Nam si hoc uerum e: cur uel
ipsum cuangłin xp̃ĩ afidelibus lega¬
tur. non uideo Ante fidem quippe
inutile est. quia ille gentilis quem
ridentem ridendus. uel pocius flendus
faustus inducit: non credit xp̃o Post
fidem autem super uacium: si etiã
ueris dexp̃o preconiis iam suꝑfluo
credicur. cum in eum creditũ fuerit:
Hic forte dicetis: Sed euangłm debec
legere iam fidelis: ne obliuis catur
quod credidit: Sic ergo insani. etiam
prophetarum uera testimonia. ne obli¬
uiscatur quare credi derit: Quod si
oblitus fuerit: firmum apud cum
non poterit. et̃. quod credidit: Aut
proicite iam libros manichei. quib
cestibus credidistis lucem pugnasse
cum tenebris. q̃uac lux ipse ds̃ erat:
ntilmol & ut posset ligare lux tenebras:
pruis . eẽ. lucem acenebris deuoratã.
& ligatam & inquinatam. &e dilani¬
atam: quam uos manducando recrt¬
atis ce soluicis. ae purgitis e sarati
ut merces uobis retribuatur. ne cum

Expanded text:
derent. nam si hoc uerum est, cur uel derent. nam si hoc uerum est, cur uel ipsum euangelium Christi a fidelibus legatur, non uideo. ante fidem quippe inutile est, quia ille gentilis, quem ridentem ridendus uel potius flendus Faustus inducit, non credit Christo; post fidem autem superuacuum, si etiam ueris de Christo praeconiis iam superfiuo creditur, cum in eum creditum fuerit. hic forte dicetis: sed euangelium debet legere iam fidelis. ne obliuiscatur, quod credidit. sic ergo, insani, etiam prophetarum uera testimonia. ne obliuiscatur. quare crediderit: quod si oblitus fuerit, firmum apud eum non poterit esse, quod credidit. aut proicite iam libros Manichaei, quibus testibus credidistis lucem pugnasse cum tenebris, quae lux ipse deus erat, et ut posset ligare lux tenebras, prius esse lucem a tenebris deuoratam et ligatam et inquinatam et dilaniatam: quam uos manducando recreatis et soluitis et purgatis et sanatis, ut uobis merces retribuatur, ne cum
Abbreviated transcription (Latin):
qui actus apłorum inscribitur.
uident illam xp̃i promissionẽ illic
rursus cominemora tam. & illic
manifestissime impletam: Sed
modo quaerimus: unde ille genti¬
li fidem facerec de xp̃o: Puto enim
neminem. eẽ. tam cęcum. qui uelit
dicere. manicheo credo: cum dicat.
xp̃o non credo: Deinde si non ridens.
saltem stomachans diceret: lta ne
persicis libris me iubes credere.
qui haebris me dixisti non credere:
quomodo ergo capturus es heretice
istum homine. nsi iam nomine. xp̃i
aliquomodo subditum inueneris.
ut quia iam ille xp̃o credendum ẽe.
non dubitat. tanquam melius pre¬
dicanti xpm̃ manicheo deceptus
ad quiescat: etce s ille ꝑdix.
congregans quae non peperit: Ita ne
cum nonduin  relinquitis uos quos
congregat. & nondum uobis apparet
insipiens qui dicit. haebreorum testi¬
monia nobis etiam si uera sint: ante
fidem in utilia. eẽ post fidem super¬
uacua.  abiciant ergo qui credider̃
omĩ libros. perquos factum . ẽ. ut cre¬

Expanded text:
qui actus apostolorum inscribitur, qui actus apostolorum inscribitur, uident illam Christi professionem illic rursus commemoratam et illic manifestissime inpletam. sed modo quaerimus, unde illi gentili fidem faceret de Christo. puto enim neminem esse tam caecum, qui uelit dicere: Manichaeo credo, cum dicat, Christo non credo. deinde si non ridens, saltem stomachans diceret: itane Persicis libris me iubes credere, qui Hebraeis me dixisti non credere? quomodo ergo capturus es, haeretice, istum hominem, nisi iam nomini Christi aliquo modo subditum inueneris, ut quia ille iam Christo credendum esse non dubitat, tamquam melius praedicanti Christum Manichaeo deceptus adquiescat? ecce est ille perdix congregans. quae non peperit. itane eum nondum derelinquitis uos, quos congregat, et nondum uobis adparet insipiens, qui dicit Hebraeorum testimonia nobis, etiamsi uera sint, ante fidem inutilia esse, post fidem superuacua. Abiciant ergo. qui crediderunt, omnes libros, per quos factum est, ut cre
Abbreviated transcription (Latin):
asse sed non faceret: los quippe sibi
incognitos fassus . ẽ. dicens: sane si
sunt aliqua utfama .ẽ sibillȩ dexp̃o
presagia. aut hermetis quem dicunt
trimegistum. aut orphei: aliorumq
ingentilitate uatum: Horum ergo
iste licteras nesciens. quando quidem
ꝑ famam putet ẽẽ. aliquos cales. non
eas utiq legeret illi dicenti. nec pro¬
phetis credo necxpo : Quid igicur
faceret: anproferret intinicheum.
&e ex illo commendaret x p̃m : nun
cuius iam nomen ubiq dulciter cdarũ
est. manicheum semper commendare
conati sunt: ut hoc melle scilicet. uene¬
nati sui poculi labra per ungerent:
Cum enim xp̃s promiserit suis missu¬
rum se paraclitum id est consolatorem
uel aduocatum. spm̃ ueritatis. ꝑ
hanc pronuissionis occasionem hunc
paraclitum dicentes eẽ. manicheum
uel in manicheo. sub repunt in homi¬
num mentes. ignorantes ille axp̃o
promissuf. quando sic missus:
Qui autem leger̃ can onicum librum.

Expanded text:
asse? Sed non faceret: eos quippe sibi asse? Sed non faceret: eos quippe sibi incognitos fassus est, dicens, Sane si sunt aliqua, ut fama est, Sibyllae de Christo praesagia aut Hermetis, quem dicunt Trismegistum, aut Orphei aliorumque in gentilitate uatum. horum ergo iste litteras nesciens. quandoquidem per famam putat esse aliquos tales. non eas utique legeret illi dicenti "nec prophetis credo nec Christo." quid igitur faceret? an proferret Manichaeum et ex illo commendaret Christum ? nude Christo, cuius iam nomen ubique dulciter clarum est. Manichaeum semper commendare conati sunt. ut hoc melle scilicet uenenati sui poculi labra perungerent. cum enim Christus promiserit suis missurum se paracletum, id est consolatorem uel aduocatum, spiritum ueritatis, per hanc promissionis occasionem hunc paracletum dicentes esse Manichaeum uel in Manichaeo subrepunt in hominum mentes ignorantes, ille a Christo promissus quando sit missus. qui autem legerunt canonicum librum,
Abbreviated transcription (Latin):
N on enim quos peperit congregat: sed
ut congreget quos non peperit dicit:
S alus quam xp̃s promisit. apud me est.
ego dabo: S ed uide: ĩste quid dicat. Sa¬
name dñe & sanabor: saluum me fac
& saluus ero: Vnde apostolus dicit:
N enio glorictur in homine: & istt sub
iungit. qui gloriacio mea cues: his
motis nos instriumus hominem ex
apłica propheticaq doctrina: ut ȩdifi¬
cetur super fundamenca apłorum
modo persuaderet diuinitatem ap̃i
homini gentili. quen constituit dicen¬
tem. nec prophetis credo de xp̃o.
nec xp̃o de prophetis.: an xp̃o cre¬
dera descipso dicenti. cui non erede¬
ret de aliis testificanti.: Uere ridicu¬
lum est hoc putare: Queni semel enim
dignum fide nonduceret. aut omnino
nihil ͤ crederet. aut pocius pro aliis
quam proscipso testificanti crederet
Hic forte faustus irrisus. sibillas ho¬
mini legeret: & orpheum. & cȩteros
huiusmõdi: siquos alits gentilium
repperiret de xp̃o aliquid prenunti¬

Expanded text:
non enim quos peperit, congregat, sed non enim quos peperit, congregat, sed ut congreget. quos non peperit, dicit: salus, quam Christus promisit, apud me est; ego dabo. sed uide. iste quid dicat: sana me, domine, et sanabor; saluum me fac, et saluus ero. unde apostolus dicit: nemo glorietur in homine, et ijungit, Quoniam gloriatio mea tu es . His modis nos instruimus hominem ex apostolica propheticaque doctrina, ut aedificetur super fundamenta Apostolomodo persuaderet divinitatem Christi, homini gentili, quem constituit dicentem, Nec Prophetis credo de Christo; nec Christo de Prophetis? An Christo crederet de se ipso dicenti, cui non crederet de aliis testificanti? Vere ridiculum est hoc putare. Quem semel enim dignum fide non duceret, aut omnino nihil ei crederet, aut potius pro aliis quam pro se ipso testificanti crederet. Hic forte Faustus irrisus, Sibyllas homini legeret, et Orpheum, et caeteros hujusmodi, si quos alios Gentilium reperiret de Christo aliquid praenunti
Abbreviated transcription (Latin):
sedes autem głae exaltata est scificatio nr̃a
Deinde quasi uenirec inmentem. quid
ergo fatimus detam multis malis. qui
tanto amplius ubiq permixti sunt.
quanto excellencior . ẽ. xpĩ gła in unita¬
te omniũ gentium: subiecit statim
Pacientia isrł dũc: Pacienter enim feren¬
dum .ẽ. quod ait. sinite utraq crescere
usq ad messem: ne inpacientia coleran¬
di malos relinquantur boni. qui pro¬
prie sunt corpus xp̃i: & ideo cumipsi
relinqͥuntur: ille relinquitur : Unde
subictit acq addidit: Uniuersi qui te
derelinquunt terreantur: confundan¬
cur qui retesser̃ interram: Terra est
cnim homo de se presumens. atq alios
ut theipso presumatur inducens: Et ideo
scquitur : ł uertentur. qm̃ dereliquerunt
fontem uitȩ dũm÷ Quid enim aliud cla¬
mat per dix. nisi apud seẽe. & ase dari
fontem uitae : adquã congregati rece¬
dunt a xp̃o xp̃i promissione decepti:
cuius nomine iamtenebantur inbuti:

Expanded text:
sedes autem gloriae exaltata est. sanctificatio nostra. sedes autem gloriae exaltata est. sanctificatio nostra. deinde, quasi ueniret in mentem: quid ergo facimus de tam multis malis, qui tanto amplius ubique permixti sunt, quanto excellentior est Christi gloria in unitate omnium gentium ? subiecit statim: patientia Israhel, domine. patienter enim ferendum est, quod ait: sinite utraque crescere usque ad messem nec inpatientia tolerandi malos relinquantur boni. qui proprie sunt corpus Christi, et ideo cum ipsi relinquuntur. ille relinquitur. unde subiecit atque addidit: uniuersi, qui te derelinquunt, terreantur; confundantur qui recesserunt in terram. terra est enim homo de se praesumens atque alios. ut de ipso praesumatur, inducens, et ideo sequitur: euertentur. quoniam dereliquerunt fontem uitae, dominum. quid enim aliud clamat perdix, nisi apud se esse et a se dari fontem uitae, ad quem congregati recedunt a Christo Christi promissione decepti, cuius nomine iam tenebantur inbuti?
Abbreviated transcription (Latin):
uentilacionis : hoc in eu angelio dictũ.
hoc a prophetis ante predictum: Ante
enim predictum. ẽ: sicut lilium in
medio spinarum: ita proxima mea
in medio filiarum: Ante predictum
.ẽ: in habitaui cum tabernaculis ce¬
dar. cum his qui oderant paceni
eram pacificus: Ante predictum. ẽ:
signa infronce eos qui gemunt &
merent: obiniquitates populi mei
quae fiunt inmedio eorum: ltaq
iste gentilis quem tali alloquio
firmaremus. iam factus cuus scõrum
& domesticus di. nec iam alienus
abisrł: sed uerꝰ i frahelita inquo do¬
lus non esset: disceret etiam ista uer¬
ba excorde simplici dicere. quacsub¬
seqͣnter Contexit idem ipse hie¬
remias: Paciencia isrł dñe. uniuer¬
si qui te de reliquerunt terreantur:
Cum cnim deperdice dixis set. qui
clamat ce congregat quae non pepe¬
rit: commendauit excellentiam
cuuitatis super montem positȩ quȩ
abscondi non pocest: ut abacccła catholi¬
ca herecici homine separaret. dicens:

Expanded text:
ventilationis . Hoc in Evangelio dictum est, ventilationis . Hoc in Evangelio dictum est, hoc a Prophetis ante praedictum. Ante enim praedictum est, Sicut lilium in medin medio filiarum: ante praedictum est: inhabitaui cum tabernaculis Cedar; cum his, qui oderant pacem, eram pacificus: ante praedictum est: signa in fronte eos. qui gemunt et maerent ob iniquitates populi mei. quae fiunt in medio eorum. itaque iste gentilis, qu-em tali adloquio firmaremus, iam factus ciuis sanctorum et domesticus dei nec iam alienus ab Israhel, sed uerus Israhelita, in quo dolus non esset. disceret etiam ista uerba ex corde simplici dicere quae subsequenter contexit idem ipse Hieremias: patientia Israhel, domine; uniuersi, qui te dereliquerunt, terreantur. cum enim de perdice dixisset, quae clamat et congregat, quae non peperit, commendauit excellentiam ciuitatis super montem positae, quae abscondi non potest, ut ab ecclesia catholica haereticum hominem non separaret dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ter etiam monerctur quos mores tene¬
re deberet. Neq percurbaretur corũ
multitudine in quibus ea non inueni¬
ret quae obseruare iuberetur: quã¬
uis cum co corporaliter congregaren¬
tur in aeccłam. & eadem sacramenta
perciperent: Sciret cumpaucis here¬
ditatem di: cum multis autem sig¬
nacula eius parti ci panda Cũ paucis
comiunicare scĩtatem uitae. & donũ
caritatis diffusae in cordibus nostris
per spm̃ scm qui datus est nobis. ad
quem fontem interiorem: nullus
alienus accedit: Cum multis autem
scĩtatem sacramenti: quod qui man¬
ducat & bibit indigne. iudicium
sibi manducat e bibit qui autem
in anducare concẽpnit. non habebit in
se uitam. & ideo non perueniet aduitã
aeternam : osdem spaucos in compara¬
tionr multitudinis malorum paucos
dici: eẽ autem perseipsos considera¬
tos in magno numero. diffusos coto or¬
be terrarum. crescentes inter ri tania.
&e cum palea usq addiem messis &

Expanded text:
ter etiam moneretur, quos mores teneter etiam moneretur, quos mores tenere multitudine, in quibus ea non inveniret quae observare juberetur: quamvis cum eo corporaliter congregarentur in Ecclesiam, et eadem Sacramenta perciperent. Sciret cum paucis haereditatem Dei, cum multis autem signacula ejus participanda: cum paucis communicare sanctitatem vitae, et donum charitatis diffusae in cordibus nostris per Spiritum sanctum qui datus est nobis , ad quem fontem interiorem nullus alienus accedit; cum multis autem sanctitatem Sacramenti, quod qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit , qui autem manducare contemnit, non habebit in se vitam , et ideo non perveniet ad vitam aeternam. Eosdemque paucos, in comparatione multitudinis malorum, paucos dici; esse autem per se ipsos consideratos in magno numero, diffusos toto orbe terrarum, crescentes inter zizania, et cum palea usque ad diem messis et
Abbreviated transcription (Latin):
.c̃ẽ. uentur& Quando quidem ipsum
regnum magnus quidam propheta
fuit. ubi rex & sacerdos mistica signi¬
ficatione ungebantur: Qđ non ante
ipsis quoq udeis ignorantibus ic ꝑ
hoc inuitis ablatum . ẽ: nisi cum uenis¬
set ille grã spitali unctus ds̃ p̃partiei¬
pibus suis. ille sẽs scõium. idem uerus
rex consulendo nobis. & idem uerꝰ
sacerdos scipium offerendo pronobis:¬
Quam obrem quantum distat de xp̃i
aduentu. inter predicationem angelo¬
rum & confessionem demoniorum.
cantum int̾ auctoritatem ꝓphetarum.
et curiositatem sacrilegorum: His ce
talibus quae nunc breuit̃ tangimus.:
tunc forte pronecesfitate depellendi
ueternosi erroris. aliquanto latius
disputatis. & robore uberioris pro¬
bationis ad sertis. ille gentilis quem
nobis cate firandum faustus ꝓ posuit.
si salutem suam peccatis suis pre¬
poneret: profecto moueretur ad fidẽ:
Qua inbutus. & in aeccłae catholicae
greinio fouendus collocatus: consequen¬

Expanded text:
ur esse uentura, quandoquidem ipsum ur esse uentura, quandoquidem ipsum regnum magnus quidam propheta fuit, ubi rex et sacerdos mystica significatione ungebantur: quod non ante ipsis quoque Iudaeis ignorantibus ac per hoc inuitis ablatum est, nisi cum uenisset ille gratia spiritali unctus deus prae participibus suis, ille sanctus sanctorum, idem uerus rex consulendo nobis et idem uerus sacerdos se ipsum offerendo pro nobisquamobrem quantum distat de Christi aduentu inter praedicationem angelorum et confessionem daemoniorum. tantum inter auctoritatem prophetarum et curiositatem sacrilegorum. His et talibus. quae nunc breuiter tangimus. tunc forte pro necessitate depellendi ueternosi erroris aliquanto latius disputatis et robore uberioris probationis adsertis ille gentilis, quem nobis catechizandum Faustus proposuit. si salutem suam peccatis suis praeponeret, profecto moueretur ad fidem: qua inbutus et in ecclesiae catholicae gremio fouendus conlocatus consequen
Abbreviated transcription (Latin):
entes. uel philosophi gentium. de
filiodi aut depatte dͥo uera poixisse
seu dixisse perhibentur: ualec quidem
iliquid ad paginorum uanitatem reuin¬
cendam. non tamen adistorum aueto¬
ritatem amplectendam: cum illum
dm̃ nos colere ostendimus. de quo nec
illi cacẽre potuer̃: qui cum. gentiles
populos idola eedemonia colenda partĩ docere ausi sunt.
partim ꝓhibere non ausi sunt Atilli
scĩ auctores nr̃i eum populum. eã rem¬
publicam. tale regnum imperante a
adiuuante dõ propagauer̃. atq rexer̃.
ubi sacrilegium essec. quod istisllegio
fuit : ltaq siqui illic incultum simu¬
lacrorum & demonum laberentur.
aut poena plectebantur ipsis suae
rei publice legibus: aut liberrimo
cõnitruo coercebantur ꝓpheticis
uocibus : Vnus enim abeis colebatur ds̃.
qui fecit caelum & terram Prophecico
sane ritu. hoc .e. significatiuo futuro¬
rum: qui ritus aboletur. cum illa
uenis sent quae eum significabant¬

Expanded text:
entes uel philosophi gentium de entes uel philosophi gentium de filio dei aut de patre deo uera praedixisse seu dixisse perhibentur, ualet quidem aliquid ad paganorum uanitatem reuincendam. non tamen ad istorum auctoritatem amplectendam, cum illum deum nos colere ostendimus, de quo nec illi tacere. potuerunt, qui suos congentiles populos idola et daemonia colenda partim docere ausi sunt, partim prohibere non ausi sunt. a\ illi sancti auctores nostri eum populum, eam rempublicam, tale regnum imperante et adiuuante deo propagauerunt atque rexerunt. ubi sacrilegium esset, quod istis religio fuit. itaque si qui illic in . cultum simulacrorum et daemonum laberentur, aut poena plectebantur ipsis suae reipublicae legibus aut liberrimo tonitru cohercebantur propheticis uocibus. unus enim ab eis colebatur deus, qui fecit caelum et terram, prophetico sane ritu, hoc est significatiuo futurorum, qui ritus aboleretur. cum illa uenissent, quae per eum significabant
Abbreviated transcription (Latin):
illos prophetas quibus dediuinitate
xp̃i eligeret credere. Et enim si ante¬
quam ista fierent ingererem gentili
prophetas hębreos. quib ea futura
crederet quae facta nondum uideret:
merito fortasse diceret: Quid mihi
est cum istis ꝓphetis. quos unde uera¬
ces probem: non mihi ostenditur :
cum uero tam magna & tam multa
quae predixer̃. iam adeffectum ma¬
nifestationemq ꝑducta sint: plane
ille si peruersus. eẽ. nollet. nec ista
ullomodo contẽpneret. quae tanto
ante &e tanto apparatu preuidenda
& prenuntianda commendari meru¬
erunt: nec illos aquibus preuideri &
prenuntiari potuer̃: Nullis enim
prudentius credimus uel dep̃teritis
quae olim facta sunt. uel defuturis
quae nondum facta sunt: quã cis
qui nobis fidem uerborum suorum¬
in tam multis tamq magnis. quae
abeis predicta iam facca sunt: proba¬
runt. Sibilla porro uel sibill&. &
orpheus. & nescio quis hermes. &
siqui alii uates. uel theoloͥgi uel sapi¬

Expanded text:
illos prophetas, quibus de diuinitate illos prophetas, quibus de diuinitate Christi eligeret credere? etenim si antequam ista fierent, ingererem gentili prophetas Hebraeos, quibus ea futura crederet, quae facta nondum uideret, merito fortasse diceret: quid mihi est cum istis prophetis, quos unde ueraces probem, non mihi ostenditur? cum uero tam magna et tam multa, quae praedixerunt. iam ad effectum manifestationemque perducta sunt, plane ille. si peruersus esse nollet, nec ista ullo modo contemneret, quae tanto ante et tanto adparatu praeuidenda et praenuntianda commendari meruerunt, nec illos, a quibus praeuideri et praenuntiari potuerunt. nullis . enim prudentius credimus uel de praeteritis, quae olim facta sunt. uel de futuris. quae nondum facta sunt, quam eis, qui nobis fidem uerborum suorum tam multis tamque magnis, quae ab eis praedicta iam facta sunt, probauerunt. Sibylla porro uel Sibyllae et Orpheus et nescio quis Hermes et si qui alii uates uel theologi uel sapi
Abbreviated transcription (Latin):
centes. ecce hic est xp̃s: ecce illic
partes enu ostendunt dicentes.
ecce hic. ecce illic: cum illa ciuitas
super montem sit: Quem montem.
nisi cum qui scđm prophetiam
danihelis ex paruo lapide creuit.
& factus est mons magnus. ita ut
impleret uniuersã terram.: nec
illi audiantur qui nomine quasi
secrete & apochriphȩ ueritatis &¬
&e hominum paucitatis dicunt.
ecce in cubiculis. ecce indeserto. quia
non potest ciuitas abscondi su per
montem constituta. quia sedes głae
exaltata est scĩficatio nr̃a: Cu mergo
iste gentilis. his atq huius modi aliis
testimoniis ꝓphetarum deprrse¬
cutione regum & populorum. de
fide regũ & populorum. de aboliti¬
one idolorum. decititate iudeorũ
deprobatione codicum abipsis
custoditorim. deamentia heretcorã
de&xcellentia icae aeccłae uerorum
& germanorum xpianorum. ante pre¬
dicca & nunc impleta conspiceret.
quid inuenirec fide dignius. quam

Expanded text:
centes: ecce hic est Christus, ecce illic. centes: ecce hic est Christus, ecce illic. partes enim ostendunt dicentes: ecce hic, ecce illic. cum illa ciuitas super montem . sit, quem montem. nisi eum. qui secundum prophetiam Danihelis ex paruulo lapide creuit et factus est mons magnus, ita ut inpleret uniuersam terram? nec illi audiantur, qui nomine quasi secretae et apocryphae ueritatis d hominum paucitatis dicunt: ecce in cubiculis, ecce in deserto, quia non potest abscondi ciuitas super montem constituta. quia sedes gloriae exaltata est, sanctificatio nostra. Cum ergo iste gentilis his atque huiusmodi aliis testimoniis prophetarum de persecutione regum et populorum, de fide regum et populorum, de abolitione idolorum, de caecitate Iudaeorum, de probatione codicum ab ipsis custoditorum, de amentia haereticorum. de excellentia sanctae ecclesiae uerorum et germanorum christianorum ante praedicta nunc inpleta conspiceret, quid inueniret fide dignius quam
Abbreviated transcription (Latin):
nota erit omnibus: Et tanquan ille
quem cate ciiamus quereret & dice¬
r&. quo ergo signo manifesto ad¬
huc paruulis & nondum ualens
liquidam discernere a tot errorib
ueritatem. quo manifesto indicio
tenebo aeccłam xp̃i. inquem um
credere tanta rerum antea predic¬
tarum manifestatione compellor.:
Sequitur idem ꝓpheta. & tanquam
motus animi eius ordinatissime
excipiens: docet eum. aeccłam xp̃i
ipsam. eẽ. predictam. quae omĩbus
eminet &e apparet: Ipsa enim est
sedes głae : dequa dicit apłs. templum
di sanetua est. quod estis uos. Unde
nste dicit. Sedes autem głar ex altata.:
est scificatio nostra: ꝑ ropt̃ hos enim
motus par uulorum qui possunt
seduci abhominibus: manifestatione
claritatis ecclesiae: dñs quoq prę¬
uidens dicit: Non potest ciuitas abs¬
condi super montẽ constituta: quia
utiq sedes głae ex altata est scificatio
nr̃a. ut non audiantur illi qui ad
religionum scissuras traducunt di¬

Expanded text:
nota erit omnibus. Et tamquam ille, nota erit omnibus. Et tamquam ille, quem catechizamus, quaereret et diceret: quo ergo signo manifesto adhuc paruulus et nondum ualens liquidam discernere a tot erroribus ueritatem, quo manifesto indicio tenebo ecclesiam Christi. in quem iam credere tanta rerum antea praedictarum manifestatione conpellor? sequitur idem propheta et tamquam motus animi eius ordinatissime excipiens docet eum ecclesiam Christi ipsam esse praedictam, quae omnibus eminet et adparet. ipsa enim est sedes gloriae, de qua dicit apostolus: templum dei sanctum est, quod estis uos. unde iste dicit: sedes autem gloriae exaltata est. sanctificatio nostra. propter hos enim motus paruulorum, qui possunt seduci ab hominibus. manifestationem claritatis ecclesiae dominus quoque prouidens ait: non potest ciuitas abscondi supra montem constituta, quia utique sedes gloriae exaltata est, sanctificatio nostra, ut non . audiantur illi. qui ad religionum scissuras traducunt di
Abbreviated transcription (Latin):
a faciunt illos diuicias suas. non sane
cum uidicio. sed cum cemeritate in con
sideraca: N on enim incelligunt
ibi esse ueram & salubrem. & quodã¬
modo germanã atq radicalem xp̃ia¬
na societatem: unde istos sep. arauer̃
quos ad suas diuicias congregarunt ⁊
equa de calbus dice apostolis hicat
enim iamnes & mambres resticerunt
moysi: sic & isti resistunt ueritati. ho¬
mines mente corrupti. reprobi circa
fidem. sed ultra non proficient: De men¬
cia enim eorum manifesta eric omĩb:
sicut &e illorum fuit: Sequitur . hic pro¬
pheta ce dicit deperdice. quae congre¬
gauit quae non pepere rit: Indimidio
dierum eius derelinquent eum &e
innouissimis suis erit in pͥiens: Idẽ.
qui primo tanquam ꝑ pollicitationẽ
&e ostentationem excellentis sapientiae
seducebat. erit insipiens: idest appare¬
bit insipiens: Fis quippe quibus pri¬
mo sapiens erat. tunc erit insipiens
cum apparebit: quia dementia eiꝰ

Expanded text:
et faciunt illos diuitias suas, non sane et faciunt illos diuitias suas, non sane cum isiderata. Non enim intelligit ibi esse veram et salubrem et quodammodo germanam atque radicalem Christianam societatem, unde istos separauerunt, quos ad suas diuitias congregarunt. et quia de talibus dicit apostolus: sicut enim Iamnes et Mambres restiterunt Moysi. sic et isti resistunt ueritati. homines mente corrupti, reprobi circa fidem: sed ultra non proficient: dementia enim eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit, sequitur et hic propheta et dicit de perdice, qui congregauit, quae non peperit: in dimidio dierum eius derelinquent eum et in nouissimis suis erit insipiens. id est qui primo tamquam per pollicitationem et ostentationem excellentis sapientiae seducebat, erit insipiens, id est adparebit insipiens. eis quippe, quibus primo sapiens erat, tunc erit insipiens, cum adparebit. quia dementia eius
Abbreviated transcription (Latin):
l go dus inctr roganis corda & pbans
Porro si hoc gencilis ille moueretur
cur etiam ipsi qui appellantur ap̃iani
in multas hereses uariasq discedunt.
neq hoc a prophetis hebreis preter¬
inissum eẽ. doceremus: Tanquam eiũ
cet consequens ut iudeis in sua cecita¬
ce demonstracis: hoc illi ueniret in
mentẽ. quod etiam multi sub nomine
xp̃iano abipsa xpĩaua societate deui.¬
arent: i pse hieremias uelut caternan¬
di ordinem nobis insinuans. continuo
subiecit: Clamauit perdix: congrega¬
unt quae non peperit. faciens diuitias
suas noncd̃m iudicio: Perdix cnim
nimis contemptiosum animal. nocum
est quanta auiditate ipsius contemp¬
tionis currat in laqueum : Non enĩ
disputare amant heretici: sed quo quo
modo superare impudentissima ꝑ uica¬
tia. ut congregent sicuc hic dixit quȩ
non pepererunt: xp̃ianos cnun quos
maxime xpi nomine seducunt. iam
ꝑ ipsius xp̃i cuangłm natos inueniunt:

Expanded text:
ego dominus interrogans corda et probans ego dominus interrogans corda et probans Porro si hoc gentilis ille moueretur, cur etiam ipsi, qui appellantur christiani, in multas haereses uariasque discedunt. neque hoc a prophetis Hebraeis praetermissum esse doceremus. tamquam enim esset consequens, ut Iudaeis in sua caecitate demonstratis hoc illi ueniret in mentem, quod etiam multi sub nomine christiano ab ipsa christiana societate deuiarent, ipse Hieremias uelut catechizandi ordinem nobis insinuans continuo subiecit: clamauit perdix, congregauit, quae non peperit, faciens diuitias suas non cum iudicio. perdix enim, nimis contentiosum animal, notum est, quanta auiditate ipsius contentionis currat in laqueum. non enim disputare amant haeretici, sed quoquo modo superare inpudentissima peruicacia, ut congregent, sicut hic dixit quae non pepererunt. christianos enim, quos maxime Christi nomine seducunt, iam per ipsius Christi euangelium natos inueniunt
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ spm̃ compunctionis: oculos ut
non uideant. & aures ut non audiant.¬
& ror ut non intelligant. & multa
huius modi: quod si diceret. quid
ergo peccauerunt uidex sids̃ illos
excecauit ne agnoscerent xp̃m. quan¬
tum possemus inbuendo rudi ho¬
mini ostenderemus ex aliis occul¬
tis peccatis dõ cognitis. uenire
iustam penam huius cecitatis:
Quod non solum dixisse apostolum
dequibusdam. propter hoc tradi¬
dit illos ds̃ in con cupiscentiã cor¬
dis eorum. uel in reprobum sensũ.
ut faciant quae non conueniunt.
uolentẽ ostendere quaedam petcata
manifesta expena uenire quorumdã
occultorum: sed nec ipsos haec tacu¬
isse prophetas demonstraremus :
Nam ne pergam longius idem hiere¬
mias coipso loco ubi ait. & homo .e.
& quis cognoscet eum: ne quasi
hoc ipso excusati. eent. iudei quia
non concognouer̃ Si enim cognouis¬
sent sicut apostolus dicit. nunquã
dnm̃ głae crucifixissent: sequitur
& ostendit occulti eorum meriti
fuisse. ut noncognoscerent ÷ Ait enĩ:

Expanded text:
conpunctionis, oculos, ut non uideant, et aures, ut non audiant et non intellegant et multa huiusmodi? quodsi diceret: quid ergo peccauerunt Iudaei, si deus illos excaecauit, ne agnoscerent Christum? quantum possemus, inbuendo rudi homini ostenderemus ex aliis occultis peccatis deo cognitis uenire iustam poenam huius caecitatis; quod non solum dixisse apostolum de quibusdam: propter hoc tradidit illos deus in concupiscentiam cordis eorum uel in reprobum sensum. ut faciant, quae non conueniunt, uolentem ostendere quaedam peccata manifesta ex poena uenire quorundam occultorum, sed nec ipsos hoc tacuisse prophetas demonstraremus. nam. ne pergam longius, idem Hieremias eo ipso loco, ubi ait: et homo est. et quis agnoscit eum? ne quasi hoc ipso excusati essent Iudaei, quia non cognouerunt — si enim cognouissent, sicut apostolus dicit, numquam dominum gloriae crucifixissent — sequitur et ostendit occulti eorum meriti fuisse, ut non cognoscerent. ait enim:
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendo scilicet euangłm quod ds̃
ante promiserat sicut apłs cõmemorat
ꝑ prophetas suos. inscripturis scĩs de
filio suo: qui factus est ei ex semine dauid
scđm carnem: Unde ꝓpheta isaias dicit:
T rit radix iesse. qui exurget regnare in
gentibus: In cum gentes sperabunt:
Et ecce uirgo concipi&e & pariet filium.
& uocabitur nomen cius emmanuel.
quod interpretatur nobiscum ds̃: ne ibslali
abhebreis prophetis prenuntiatum¬
Hoc enuim uidetur tetigisse faustus cum
ait. xpm quidem nr̃m fi lium dr̃dice

Expanded text:
accipiendo scilicet euangelium, quod deus accipiendo scilicet euangelium, quod deus ante promiserat, sicut apostolus commemorat, per prophetas suos in scripturis sanctis de filio suo, qui factus est ei ex semine Dauid secundum carnem. unde propheta Esaias dicit: erit radix Iesse, qui exsurget regnare in gentibus; in eum gentes sperabunt, et: ecce uirgo concipiet et pariet filium, et uocabunt nomen eius Emmanuhel. quod interpretatur: nobiscum deus. ne Hebraeis prophetis praenuntiatumhoc enim uidetur tetigisse Faustus. cum ait Christum quidem nostrum filium de
Abbreviated transcription (Latin):
dem prophetis. eẽ. predictum. quan¬
tum moueretur ad fidem. quis¬
tam demens est ut non uideat: quis
tam imprudens ut se uidere dissi¬
mulet.: quis enim dubita hoc
de udȩis fuisse prophetatum cum
isaias dicat. ignouit ꝰ possessorem
suum. & asinus presepe domini sui
isrł autem non cognouit & popu¬
lus me non incellexit.: aut illud

Expanded text:
dem prophetis esse praedictum, quandem prophetis esse praedictum, quantum moueretur ad fidem, quistam demens est, ut non utam impudens ut se videre dissimulet? Quis enim dubitet hoc de Judaeis fuisse prophetatum, cum Isaias dicat, Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui; Israel autem me non cognovit, et populus
Abbreviated transcription (Latin):
facca contempnerentu.r: Hoc ue¬
rendum erat: nisi. eẽt. late spar¬
sus lateq notus populbs iudeorũ:
cain ille signo accepto ne abaliqͦ
interficiatur: & ille cam seruus
frin suorum. portando libros quibus
illi erudiantur: ipse oneretur: Per
eorum quippe codices probamus.
Non a nobis tanquam dererum euen¬
tu cominonitis ista ͤ conscripta: sed
olim in illo regno predicata atq ser¬
uata. nunc aute manifestata & imple¬
ta : in quibus et ea quae ibi minus
perspicua sunt. quia infigura con¬
tingebant in illis: scripta sunt autẽ
propt̃ nos. inquos finis scłorum ob¬
uenit: ĩam nunc illustrata soluuntur.
et quae umbris futurarum ad huc
rerum opa cabantur. iam firctarũ
luce manifestantur ẜ ortectiam
hinc se diceret per moueri. quod
ipsi inquorum libris haec inueni¬
untur eẽ. prenuntiata quae nunc
cernuntur impleta: non nobiscum
tenent ciusdem euangłi i societatẽ:
Cum uero doceretur etiam hoc abeis.¬

Expanded text:
facta contemnerentur. hoc uefacta contemnerentur. hoc uerendum est, nisi esset late sparsus lateque notus populus Iudaeorum, Cain ille signo accepto, ne ab aliquo interficiatur, et ille Cham seruus fratrum suorum portando libros, quibus illi erudiantur, ipse oneretur. per eorum quippe codices probamus non a nobis tamquam de rerum euentu commonitis ista esse conscripta, sed olim in illo regno praedicta atque seruata, nunc autem manifestata et inpleta: in quibus et ea, quae ibi minus perspicua sunt, quia in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obuenit, iam nunc inlustrata soluuntur, et quae umbris futurarum adhuc rerum opacabantur, iam factarum luce manifestantur. Forte etiam hinc se diceret permoueri. quod ipsi, in quorum libris haec inueniuntur esse praenuntiata, quae nunc cernuntur inpleta. non nobiscum tenent eiusdem euangelii societatem. cum uero doceretur etiam hoc ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
tiones aureas & argenteas: quae fecer̃
ut adorarent super uacanea & noxia:
It forte iste gentilis quẽ caterita¬
mus. quem dixit faustus cum risu
dictu rum. non credo prophetis hȩ.¬
brȩis. aliqua manu fabricata idola
abscondit inspelunca. aut in scissura
petrȩ. aut incauerna terrae: aut
aliquem amicum suum scit hoc
fecisse. aut inciuitate uel infundo
suo scit factum. eẽ: a facie timoris dñi.
qui per reges terrae scđm eadem pro¬
phetiam iam sibi seruientes seq
adorantes. uerissimis legibus. t̾ram
confringit. id ẽ. terreni cordis fran¬
git audaciam: Quo modo ergo dicat
non credo prophetas hebrȩis. cum
& inscipso completum forte cognos¬
ctet qđ olim predictum est app̾he¬
tis hebreis: magis uerendum erat
netanta rerum euidentia circum¬
fusus fortasse diceret. postea qua
ista ꝑmundum fieri coeperunt.
xp̃ianos has licceras composuisse:
ut ante diuinitus predicta putaren¬
tur. ne quasi temere humanitus

Expanded text:
tiones aureas et argenteas, quas fecerunt, tiones aureas et argenteas, quas fecerunt, ut adorarent superuacanea et noxia. et forte iste gentilis, quem catechizamus, quem dixit Faustus cum risu dicturum: "non credo prophetis Hebraeis," aliqua manu fabricata idola abscondit in spelunca aut in scissura petrae aut in cauerna terrae aut aliquem amicum suum scit hoc fecisse aut in ciuitate uel in fundo sue scit factum esse a facie timoris domini, qui per reges terrae secundum eandem prophetiam iam sibi seruientes seque adorantes seuerissimis legibus terram confringit, id est terreni cordis frangit audaciam. quomodo ergo dicat "non credo prophetis Hebraeis," cum et in se ipso conpletum forte cognoscat, quod olim praedictum est a prophetis Hebraeis ? Magis uerendum erat, ne tanta rerum euidentia circumfusus fortasse diceret, posteaquam ista per mundum fieri coeperunt, christianos has litteras conposuisse, ut ante diuinitus praedicta putarentur, ne quasi temere humanitus
Abbreviated transcription (Latin):
habitauit in nobis: & quis agnoscet
cum : quia in principio erat uerbum.
et uerbum erat apud dm̃. & ds̃ erat uer¬
bum: Et uere graue corꝑomiã: Nã
et discipulis eiũs ipsum graue cor fuit.
cum eis dicebat: tanto tempore uobis¬
cum sum. & non cognouistis me.
quid ẽ. aliud tanto tempore uobiscum
sum. nisi quod hic dicitur. & homo
est: quid est autem illud & non cog¬
uidit uidit etpatrem: ut spes nrã
non sit in homine propt̾ illud per
sit in homine dõ id est infilio dĩ sal¬
uatore iħu xp̃o. mediatore dĩ & ho¬
min ũ. & quo pater maior. ẽ. propt̃
formã serui: et qui patri ȩqualis
est ꝓpt̃ formam dĩ: Dicit & isaias:
Humiliabitur & cadet contumelia
hominum.: & exaltabitur dñs solus
in die illa: Et manibus fabrica¬
ta omĩa abscondent inspelum¬
cis. & inscissuris petrarum. et in
cauernis terrae: a facie timoris dñi
ce amaiestate uirtutis eius cum
exurrexeric confringere terram:
Illa enim die proiciet homo abhomina¬

Expanded text:
n nobis. et quis agnoscit eum? quia in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum. et uere graue cor per omnia; nam et in discipulis eius ipsum graue cor fuit, cum eis dicebat; tanto tempore uobiscum sum et non cognouistis me? quid est enim "tanto tempore uobiscum sum" nisi quod hic dicitur: et homo est? quid est autem aliud "et non coguidit, uidit et patrem? ut spes nostra non sit in homine propter illud persit in homine deo, id est in filio dei saluatore Iesu Christo, mediatore dei et hominum; et quo pater maior est propter formam serui, et qui patri aequalis est propter formam dei. Dicit et Esaias: humiliabitur hominum, et exaltabitur dominus solus in illa die. "Et manibus fabricata omnia abscondent in speluncis et in scissuris petrarum et in caueret a maiestate uirtutis eius, cum surrexerit confringere terram. illa enim die proiciet homo abomina
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. promissum abrahe & isaac & iacob:
in semine tuo benedicentur omnes
gentes: Quid ergo responditis. cui¬
nam de xp̃o credideritis. quibus
testes aliemgenȩ non placent. nr̃o¬
rum porro librorum auctoritas. tot
gentium consensione per successiones
apostolorum. episcoporum. conciliorũ¬
q roborata: uobis aduersa est ur̃orum¬
autem nulla ẽ: quia & atam paucis
dacem colunt÷ Unde contra eorum mendacem
doctrinam fit: nisi & ipsi tanquam
imetores dli &e xp̃i sui mendues
habeantur ÷ Iama uero etiam ipsa con¬
sulta. & uos pessimos iactat. ce xp̃m
ex semine dauid contra uos p̾dicare.
noncessat: Uocem patris decȩlo non
audistis. opera xp̃i quibus descipso
testificabatur non uidistis: Codices
inquibus haec scripta sunt ut speciȩ
xp̃iana fallatis uelut accipitis: ne
camen contra uos legant᷑ in falsatos
dicitis: Profertis inde xp̃m dicentem.
si mihi non creditis. õperibus credite:
& ego sum qui testimonium peribeo

Expanded text:
est promissum Abrahae et Isaac et Iacob. est promissum Abrahae et Isaac et Iacob. in semine tuo benedicentur omnes gentes. quid ergo respondetis, cuinam de Christo credideritis, quibus testes alienigenae non placent? nostrorum porro librorum auctoritas tot gentium consensione per successiones apostolorum, episcoporum conciliorumque roborata uobis aduersa est; uautem nulla est, quia et a tam paucis dacem colunt. unde contra eorum mendacem doctrinam fit, nisi et ipsi tamquam imitatores dei et Christi sui mendaces habeantur. fama uero etiam ipsa consulta et uos pessimos iactat et Christum ex semine Dauid contra uos praedicare non cessat. uocem patris de caelo non audistis, opera Christi, quibus de se ipso testificabatur, non uidistis; codices, in quibus haec scripta sunt, ut specie christiana fallatis, uelut accipitis; ne tamen contra uos legantur, infalsatos dicitis. profertis inde Christum dicentem: si mihi non creditis, operibus credite, et: ego sum, qui testimonium perhibeo
Abbreviated transcription (Latin):
quam ꝑ aecclesias xp̃i abipsis apłis
constitutas non accipit. ut inde
ad posteros firmata commendatio.¬
ne transcurreret. quomodo ille
cui non credo profert mihi scriptu¬
ras quibus deillo credam. et eis ipse
conatur dare auctoritatem. cum
cgo ipsi noneredam: si au tem
famȩ de xp̃o credidistis. hoc enum et
faustus magnis angustiis coartatus
transeunter̃ attigit: ne scilicet aut cos
libros proferre cogeretur: quorum
famȩ credidistis. uidete utrum idone
testis sit: diligenter considerate: quo
uos precipitetis: Mala enim multa
de uobis fama disseminat: cui credi
non uultis: Quae igitur ratio est
hanc dexp̃o uelle ueracem. quam
deuobis uultis eẽ mendacem: Quid
qđ etiam famȩ xpĩ contradicitis : ea
quippe clarior. ea prepollencior
aures & mentes. & linguas omnium
gentium ten&e: quae xpo ex semine
dauid scđm scripturas hebreas dis¬
seminato. implet quod ibi scriptum

Expanded text:
quam per ecclesias Christi ab ipsis apostolis quam per ecclesias Christi ab ipsis apostolis constitutas non accepit. ut inde ad posteros firmata commendatione transcurreret ? quomodo ille, cui non credo, profert mihi scripturas. quibus de illo credam. et eis ipse conatur dare auctoritatem, cum ego ipsi non credam? Si autem famae de Christo credidistis — hoc enim et Faustus magnis angustiis coartatus transeunter adtigit, ne scilicet aut eos libros proferre cogeretur, quorum famae credidistis, uidete utrum idonea testis sit, diligenter considerate. quo uos praecipitetis. mala enim multa de uobis fama disseminat, cui credi non uultis. quae igitur ratio est hanc de Christo uelle ueracem. quam de uobis uultis esse mendacem? quid? quod etiam famae Christi contradicitis. ea quippe clarior, ea praepollentior, aures et mentes et linguas omnium gentium tenet, quae Christo ex semine Dauid secundum scripturas Hebraeas disseminato inplet, quod ibi scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
nonscimus nisi in regno iudȩorum.
augto insacerdotib &e itgibus instiłum:
ut non solum ille aut ille homo. sed
uniuersa ipsa gens totumq regnum
prophetͥa fieret xp̃i. xp̃ianiq. regni :
cur iste inuasit. cur usurpauit. qui
prophetis hebreis uos uetat credere.
ut uos falsi xpi. fallaces discipulos.
falsus & fallax apostolus faciat.
Postremo ne diceretur ei. mentiris: pro¬
tulerit uobis aliquos & prophetas.
scđm ad sertionem suam xp̃m p̃nun¬
tiantes: quid facietis ei. qualem faus¬
tus cateurandum sub exemplo pro¬
posuit. qui neq ipsis neq illi credere
ducet. sed libros aperiet. quos non
prose sed contra se apertos repperi&:
Ibi enim xp̃mnatum ex maria uir¬
gine. ibi filium dĩ faccum ex semine
dauid scđm carnem: legimus & doce¬
mus : Quod si eos in falsatos dixerit: sobiata.¬
ipse cestium suorum fidem oppuggna¬
bit: Si autem alios quos dicat
apłorum nrorum codices protulerit.
quomodo eis ipse auctoritatẽ dabit.

Expanded text:
non scimus nisi in regno Iudaeorum non scimus nisi in regno Iudaeorum in sacerdotibus et regibus institutum. ut non solum ille aut ille homo, sed uniuersa ipsa gens totumque regnum propheta fieret Christi christianique regni. cur iste inuasit, cur usurpauit. qui prophetis Hebraeis uos - uetat credere, ut uos falsi Christi fallaces discipulos falsus et fallax apostolus faciat? postremo ne diceretur ei "mentiris," protulerit uobis aliquos et prophetas secundum adsertionem suam Christum praenuntiantes. quid facietis ei. qualem Faustus catechizandum sub exemplo proposuit, qui neque ipsis neque illi credere ducet. sed libros aperiet: quos non pro se. sed contra se apertos reperiet. ibi enim Christum natum ex Maria uirgine. ibi filium dei factum ex semine Dauid secundum carnem legimus et docemus. quod si eos infalsatos dixerit, ipse testium suorum fidem obpugnabit; si autem alios, quos dicat apostolorum nostrorum. codices protulerit, quomodo eis ipse auctoritatem dabit,
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis filium. ex hebrea prophetia:
Nam utiq et iudȩi carnales ne hoc solũ
putarent. et̃ . xp̃m. quod propt̃ nos fac¬
tus . ẽ. honio ex semine dauid: ammo¬
nec cosipse dñs exprophetia ciusdem
dauid: quaerens ab eis quid eis uide¬
retur de xp̃o. cuius eum cẽ. dicerent
filium: Qui cum respondissent dauid:
Ne hoc solum ut dixi putaretur. &
non respicerent ad emmanuel quod
inter pretatur nobiscum ds̃: & quo¬
modo inquit ipse dauid inspũ dicit
eum dñm. dixit dñs dño meo sede ad
dexteram meã. donec ponam inimi¬
scabellum
pedum tuorum: Ecce in quam nos
dm̃ uos ostendite aliquam prophetiã
urãm. unde xp̃i nomen didiceritis:
Manicheus enim ur̃: non fuit ꝓpheta
uenturi.xp̃i: A postolum quippe eiꝰ
se dicit: impudentissȩma quidem
fallacia: Nam constat non solum post
tertullianum: uerum etiam post
ciprianum hanc heresem ex ortam:
uos dexp̃o quare credidistis: Quem¬
nam testem uobis sui apostolatus
adduxit. : nomenq ipsum xp̃i quod

Expanded text:
irginis Filium ex Hebraea prophetia. Nam utique et Judaei carnales, ne hoc solum putarent esse Christum, quod propter nos factus est homo ex semine Dauid, admonet eos ipse dominus ex prophetia eiusdem Dauid quaerens ab eis, quid eis uideretur de'" Christo. cuius eum esse dicerent filium. qui cum respondissent: Dauid, ne hoc solum, ut dixi. putaretur et non respicerent ad Emmanuhel, quod est interpretatum "nobiscum deus," et: quomodo, inquit. ipse Dauid in spiritu dicit eum dominum: dixit dominus domino meo, sede ad dexteram meam. donec ponam inimiscabellum pedumtuorum?ecceinquamnos istum deum; uos ostendite aliquam prophetiam uestram. unde nomen Christi didiceritis. Manichaeus enim uester non fuit propheta uenturi Christi: apostolum quippe eius se dicit inpudentissima quidem fallacia; nam constat non solum post Tertullianum, uerum etiam post Cyprianum hanc haeresim exortam. uos de Christo quare credidistis? quemnam testem uobis sui apostolatus adduxit? nomenque ipsum Christi, quod