comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mictebat᷑ uirginis partus: i uere sc̃s
quia ĩmacłatus. Deniq ip̃m ẽẽ qui
lege signet᷑ in eundiuͤmmodum ab
angło repetita ũba declarant. Quia
qd̃ nascetur inquit scm̃ uocabitur
filus dei. Non enim uirilis cohitus
uulue uirginalis secreta reserauit:
sed ĩmaculatum semen iniiolabi
ti partus nouitate ñ senserit: ⁊ celesti
maiestate depulerit. am si lit̾am se¬
quam᷑: quomͦ sc̃s om nis masculus c̃
multos sceleratissimos fuisse ñ late¬
at: Numquid sc̃s achab: Num qͥd
sc̃i pseudo ꝓph̾e. quos ad helye p̃ces
ultor celestis iniunre ignis abssũp¬
sit: s ⁊lle sc̃s ꝑ quem figuram fu¬
turi mystii pia legis diuine p̃scͥpta
signabantieo qd̃ solus sc̃e eccł̃ie uir¬
ginis ad geñandos populos dei ĩma¬
culate fecunditatis aꝑiret genita¬
le secretum. hic gͦ solus aꝑuit sibi
uuluam. Nec mirum. Qui .ii. dixe¬
rat ad ꝓph̾am. pͥusqͣm te formarẽ
in utero noui te. ⁊ in uulua matͥs

Expanded text:
mittebatur uirginis partus. et uere sanctus, mittebatur uirginis partus. et uere sanctus, quia inmaculatus. denique ipsum esse qui lege signetur in eundem modum ab angelo repetita uerba declarant: quia quod nascetur inquit sanctum uocabitur filius dei. non enim uirilis coitus uuluae uirginalis secreta reserauit, sed inmaculatum semen inuiolabilti partus nouitate non senserit et caelesti maiestate depulerit. nam si litteram sequamur, quomodo sanctus omnis masculus, cum multos sceleratissimos fuisse non lateat? numquid sanctus Achab? numquid sancti pseudoprophetae, quos ad Heliae preces ultor caelestis iniuriae ignis absumsit? sed ille sanctus, per quem figuram futuri mysterii pia legis diuinae praescripta signabant, eo quod solus sanctae ecclesiae uirginis ad generandos populos dei inmaculatae fecunditatis aperiret genitale secretum. hic ergo solus aperuit sibi uuluam. nec mirum; qui enim dixerat ad prophetam: priusquam te formarem in utero, noui te et in uulua matris
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm uiscere: Disce ꝑsone uicim ẽẽ nõ
sexus: sexus enim sc̃sͤ. Deniq maria p̃¬
ceptum ñ accepit: exemplumn edidit.
irciuncidit᷑ itaq puer. Quis ille pu¬
er nͥ ille de quo dictum est. puerna¬
tus est nob̾ filus datus est nob̾: fc̃s. ẽ
enim sub legeut eos qui sub lege es¬
sent lucrifaceret. Qui sit autẽ in ienꝰ¬
alem sisti dño dicerem: nͥ in yscue cõ¬
mentis añ dixissem. Circuncisus .Ni.
uiciis dñico dignus udebat᷑ obtutir.
quia oculi dñi suꝑ iustos. uides om¬
nem legis uet̾is seriem fuisse typũ
fut᷑i: Nam ⁊ circumcisio purgatio¬
nem significat delictoꝵ.S qm̃ ꝓna
carnis ⁊ mentis fragilitas in extrica¬
bilib uiciis implicat᷑ eo ꝑ octauum
circiuncisionis diem culpe totius fu¬
cum p̾gatio resurectioni p̃figui¬
batur etate: hoc est .N. illud quia om¬
ne masdinum ad aꝑiens uuluam:
scm̃ dño uocabit᷑. Nerbis .ii. legis pro¬

Expanded text:
quam discere? disce personae uitium esse, non quam discere? disce personae uitium esse, non sexus; sexus enim sanctus. denique Maria praeceptum non accepit, exemplum edidit. Circumciditur itaque puer. quis ille puer nisi ille de quo dictum est: puer natus est nobis, filius datus est nobis? factus est enim sub lege, ut eos qui sub lege essent lucrifaceret. quid sit autem in Hierusalem sisti domino dicerem, nisi in Esaiae conmentis ante dixissem; circumcisus enim uitiis dominico dignus iudicabatur optutu, quia oculi domini super iustos. uides omnem legis ueteris seriem fuisse typum futuri — nam et circumcisio purgationem significat delictorum — sed quocarnis et mentis fragilitas inextricabilibus uitiis inplicatur, eo per octauum circumcisionis diem culpae totius futura purgatio resurrectionis praefigurabatur aetate. hoc est enim illud: quia omne masculum adaperiens uuluam sanctum domino uocabitur; uerbis enim legis pro
Abbreviated transcription (Latin):
menta u̾borum. festinant inquit
u̾bum uidere. Et enim cum caro dñs
udet᷑. ũbũ uidet᷑ qd̃ est filius. Nõ me¬
diocre fidei tͥ hoc uideat᷑ exemplum:
Non uilis ꝑsona pastorum. Certe qd̃
uilior ad prudentiam: eo prudentia p̃¬
ciosior ad fidem. Non gypnasiam cho¬
nis refertam sapientium. sed plebẽ
dñs simplicem requisiuit. que fele¬
rare audita ⁊ fuca re nõciret. Simplici¬
tas .ii. querit᷑ non ambicio desideuit᷑.
Nec contempnenda putes qͣsi uerba
uilia ꝓph̾arum. Apastoribus etiã mari¬
a frdem colligit a pastoribus ppłs ad
dei reũentiam congregat᷑. Mirã enĩ
sunt uehis que dicebant᷑ a pastoribus
ad ip̃os. Mair i a cons̃ uabat omnia ũ¬
ba hec conferens in corde suo. Discamꝰ
scẽ uirginis in omnib castitatẽ que
ũ minus ore pudica. qͣm corꝑe. argu¬
menta fidei conferabat in corde. Si ma¬
Ria a pastorib discit:cur tu declinas
discere a sac̃dotibresimaria ante p̾

Expanded text:
menta verborum: Festinant, inquit, menta verborum: Festinant, inquit, Verbum videre. Etenim cum caro Domini videtur, Verbum videtur, quod est Filius. Non mediocre fidei tibi hoc videatur exemplum, non vilis persona pastorum. Certe quo vilior ad prudentiam, eo pretiosior ad fidem. Non gymnasia choris referta sapientum, sed plebem Dominus simplicem requisivit, quae phalerare audita, et fucare nesciret. Simplicitas enim quaeritur, non ambitio desideratur. Nec contemnenda putes quasi vilia verba prophetarum: a pastoribus etiam Maria fidem colligit: a pastoribus populus ad Dei reverentiam congregatur; mirati enim sunt de his quae dicebantur a pastoribus ad ipsos. Maria autem conseruabat omnia haec uerba conferens in corde suo. discamus sanctae uirginis in omnibus castitatem, quae non minus ore pudica quam corpore argumenta fidei conferebat in corde. si Maria a pastoribus discit, cur tu declinas discere a sacerdotibus? si Maria ante pra
Abbreviated transcription (Latin):
est cum angłis młt̾itudo excercitus
celestium: laudantium dm̃ ⁊ dicẽti¬
um. Gloria in altissimis deo: ⁊ int̾ia
pax hominib boue uoluntatis. Bñ
angłorum nominatur extercitus. qͥ du¬
cem militie sequebant᷑. sui gͥ laudem ẽi¬
geli:nͥ dño suo dicerent iuxta qd̃ scͥptũ
est. laudate dñm decelis. Lauuidate eum
in excelsis. Laudate eum omnes angłi
eius: Impleta gͥ ꝓpħia est. laudat᷑ de
celis dñs. ⁊ uidetur in t̾ras. De quo sẽs
marchusait. quia cum bestiiserat. et
angłiministrabant ei. Nt in alc̃omi¬
seri cordie insigne: in alto diuine iu¬
dicium potestatis agnoscas. Tuum ẽ
qõ bestias patituresuum qd̃ ab angłis
p̃dicatur. Et aiunt. uideamus hocuer¬
bum qd̃ fc̃m est. sic̃ dñs ostendit nob̾.
Et uenerunt festinantes. Nides festi¬
nare pastores: slemo .N. cum desidia
xp̃m requiait. uides pastores angłis
credidisse. & tu patͥ filio. spĩu scõ. an¬
nate scͥptura. singłorum libret mo¬

Expanded text:
est cum angelo multitudo exercitus est cum angelo multitudo exercitus coelestium laudantium Deum, et dicentium: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. bene angelorum nominatur exercitus, qui ducem militiae sequebantur. cui igitur laudem angeli nisi domino suo dicerent iuxta quod scriptum est: laudate dominum de caelis, laudate eum in excelsis. laudate eum omnes angeli eius? inpleta igitur prophetia est. laudatur de caelis dominus et uidetur in terris, de quo sanctus Marcus ait quia cum bestiis erat et angeli ministrabant ei, ut in altero misericordiae insigne, in altero diuinae indicium potestatis agnoscas. tuum est quod bestias patitur, suum quod ab angelis praedicatur. et aiunt: uideamus hoc uerbum quod factum est, sicut dominus ostendit nobis. et uenerunt festinantes. uides festinare pastores; nemo enim cum desidia Christum requirit. uides pastores angelo credidisse: et tu patri, filio, spiritui sancto, annate Scriptura singulorum libret mo
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis oꝑibus excercebat car¬
nis etatemr:. qui etiam pastores in il¬
la faciebat regione iugilare. custo¬
dientes uigilias noctis suꝑ gregem
siuim. Nidete eccłie surgentis exor¬
dium: xp̃e nascit᷑ ⁊ pastores uigila¬
re ceꝑunt. qui gentium greges pe¬
cudum mͦ ante uiuentes. in aulã
dñi congregarentaie quoᷤ sp̃ĩaliũ
bestiarum. ꝑ offuscis noctium tene¬
bras paterent᷑ in cursus. Et benepast
ores uigilant: quos bonus pastor in¬
format. Grex gͥ populus : nox scl̃m:
pastores sunt sacerdotes. Aut for¬
tasse ille sit pastor: cui diꝰ. Esto iugi¬
lans & confirma. Quia ñ solum e¬
prscopos ad tu endumͤ regem dñsor¬
dinauit. sed ⁊̃ angłos uestinauit. Lc¬
ce angłs dñi stetit uixta illos. uide¬
te quemadiodũ diuina cura fidẽ
astruat. Angłs mariam. angelus
io seph: angls pastores docet. Non sa
tis est semel eẽ missum. duob i ⁊ tͥ¬
bus testib stat omne ũbum. Et fc̃a

Expanded text:
diuinitatis operibus exercebat cardiuinitatis operibus exercebat carnis aetatem, qui etiam pastores in illa faciebat regione uigilare custodientes uigilias noctis supra gregem suum. uidete ecclesiae surgentis exordium: Christus nascitur et pastores uigilare coeperunt, qui gentium greges pecudum modo ante uiuentes in aulam domini congregarent, ne quos spiritalium bestiarum per offusas noctium tenebras paterentur incursus. ores vigilant quos bonus pastor informat. Grex igitur, populus. Nox, saeculum. Pastores sunt sacerdotes, aut foram ille sit pastor, cui dicitur: esto uigilans et confirma, quia non solum episcopos ad tuendum gregem dominus ordinauit, sed etiam angelos destinauit. ecce angelus domini stetit ante illos. uidete quemadmodum diuina cura fidem adstruat. angelus Mariam, angelus Ioseph, angelus pastores tis est semel missum; duobus enim vel tribus testibus stat omne verbum. Et facta
Abbreviated transcription (Latin):
cessare artes: tu ñ intelligis tua do¬
na uenisse: Ille fateturalienũ. tu
ñ agnoscis ꝓmissum: Ille contra se
credit. tu ꝓte si putas ẽẽ credendũe
Natum gͦ magi nunciant regem.
ꝑturbatur herodes congregat scri
Ip̃m̃ gͥ regem de quo int̾rogat con¬
ficetur. Deinde cum uͥ nasci hab̾et
inquirit᷑. utiq p̃nunciatus osten¬
ditur. sleq enim queai pot̃at: qui
ñ erat nunciatus. Damentes iudei
uenisse ñ creditis quem uidetis:
uenisse ñ creditis quem dicitis ẽe
uenturums Nunciate inquit mi¬
chi ut ueniam ⁊ adorem puerum.
Insidiat᷑ quidem herodes.sed dm̃ ñ
negat quem inemorat adorandũ.
Demnde infantes eccidi iubet. Cui a¬
lio uͥ deo talis uictima debebatur. Ex¬
pers licet sensus infantia: dm̃ tñ
ꝓ quo interiiit᷑ confitet᷑. hec de
matheo panca libauimus ut clareri
infantie temꝑa: ad diuin itatisoꝑi¬
bus ñ uacasse.¶ Qd̾ si etas carinis ig¬
naua oꝑis fuit ꝓfecto d̾s erat. qui

Expanded text:
cessare artes, tu non intellegis tua docessare artes, tu non intellegis tua dona uenisse? ille fatetur alienum, tu non agnoscis promissum? ille contra se credit, tu pro te non putas esse credendum? Natum ergo magi nuntiant regem: perturbatur Herodes, congregat scribipsum igitur regem de quo interrogat confitetur. deinde cum ubi nasci haberet inquiritur, utique praenuntiatus ostenditur; neque enim quaeri poterat qui non erat nuntiatus. o amentes Iudaei, uenisse non creditis quem uidetis, uenisse non creditis quem dicitis esse uenturum! nuntiate inquit mihi, ut ueniam et adorem eum. insidiatur quidem Herodes, sed deum non negat, quem memorat adorandum. deinde infantes occidi iubet. cui alii nisi deo talis uictima debebatur? expers licet sensus infantia deum tamen, pro quo interimitur, confitetur. haec de Matthaeo pauca libauimus, ut clareret infantiae tempora a diuinitatis operibus minime uacasse. quodsi aetas carnis ignaua operis fuit, profecto deus erat qui
Abbreviated transcription (Latin):
licet magicis artib tñ reconciliande
sibi studium. diuinitatis impendt̃
ortum int̾ris dm̃ crediderunt. Non
inqͣm ociose. sed ut ex abũsariis gen¬
tibus sc̃e religionis testimonium su¬
meretur:⁊ diuini timoris exemplũ.
S tñ qui st̃ isti magi. nͥ qui ut hysto¬
ria quedam docet. abalciam genus du¬
cunt. a quo ꝓpħ̾atum est oriet᷑ stella
ex iacob: Isti gͥ sunt ñ minus fidei qͣm
successionis heredes. Iste stellam uidit
in sp̃ir: isti uiderunt oculis ⁊ credidert.
Niderant nouam stellam que ñ erat
iuisa a creatiua mundi. uiderant no¬
uam creaturam & ñ solum in terra.
seb eciam in celo grãm noui hominiˢ
requirebant: scdm qd̃ moyses ꝓp h̾ice
posuit quia oriet᷑ stella ex iacob. et
exurget hõ ex isrł. Et cognouerunt
hanc ẽẽ stellaurque hoĩem dm̃q sig¬
nificaret adorandum. Paruulunu
tiq ñ atorassent: si ꝑuulum tm̃m cre¬
didissent. Magus gͦ intelligit suaᷤᷤ

Expanded text:
licet magicis artibus conciliandae licet magicis artibus conciliandae sibi studium diuinitatis inpendunt, ortum in terris domini crediderunt, non inquam otiose, sed ut ex aduersariis gentibus sanctae religionis testimonium sumeretur et diuini timoris exemplum. sed tamen qui sunt isti magi nisi qui, ut historia quaedam docet, a Balaam genus ducunt, a quo prophetatum est: orietur stella ex Iacob. isti ergo sunt non minus fidei quam successionis heredes. ille stellam uidit in spiritu, isti uiderunt oculis et crediderunt. uiderant nouam stellam quae non erat uisa a creatura mundi, uiderant nouam creaturam et non solum in terra, sed etiam in caelo gratiam noui hominis requirebant secundum quod Moyses prophetice posuit quia orietur stella ex Iacob et exsurget homo ex Israhel. et cognouerunt hanc esse stellam, quae hominem deumque significat. adorauerunt paruulum. utique non adorassent, si paruulum tantummodo credidissent. magus ergo intellegit suas
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is talia frẽs munia ꝓfermnus habe¬
mus .ii. thesaurum: in uasis fictilibus.
estimare sed xp̃t. Prgo magi detbesaursˢ
suis: offerunt muña. Uultis scire qͣmi
bonum m̾itum habebant: Scellã ab
his uidet᷑.i uͥ herodes est ñ uidetur. ubi
xp̃e est rursus uidet᷑ ⁊ uiam monstrat.
est stella splendida ⁊ matitina. Suagͥ
ip̃e luce designat. Accipe illued docum̃tũ.
Allia uenerunt uia magralia redeut.
lexerant. meliores utiq qͣm uen̾ant
reu̾tunt᷑. Due quippe sunt uie. Nna
que ducit adint̾itum: alt̾̃a que dic̃
ad regnum. Illa pecc̃orum est q̃ ducit
ad herodem. hec uici xp̃e est: que redu¬
cit ad patͥam. hic enim temꝑalis ẽ in¬
colatus sicut scͥptum est. Multum in¬
cola fcã est anima mea. Cau ea mu sgͥ
herodem. mundane ad tempus p̃su¬
lem potestatifut pat̾e celestis et̾num
consequamur habitaculum. sione
deis qui ꝑitiores in num̃is habentur.
abraham deo credidit. uł magi. qui

Expanded text:
nostris talia, fratres, munera proferamus; habenostris talia, fratres, munera proferamus; habemus enim thesaurum in uasis fictilibus. aestimare, sed Christi! ergo magi de thesauris suis offerunt munera. uultis scire quam bonum meritum habeant? stella ab his uidetur et ubi Herodes est non uidetur; ubi- Christus \'est rursus uidetur et uiam monstrat. est stella splendida et matutina. sua igitur ipse luce se signat. Accipe aliud documentum. alia uenerunt uia magi, alia redeunlexerant meliores utique quam uenerant reuertuntur. duae quippe sunt uiae, una quae ducit ad interitum, alia quae ducit ad regnum. illa peccatorum est, quae ducit ad Herodem, haec uia Christus est, qua reditur ad patriam; hic enim temporalis est incolatus, sicut scriptum est: multum incola facta est anima mea. caueamus igitur Herodem mundanae ad tempus praesulem potestatis, ut patriae caelestis aeternum consequamur habitaculum. non edaeis, qui peritiores numeris habentur, Abraham deo credidit uel magi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
martyres confitent᷑: Ex ut̃o fundit᷑
sed choruscat acelo. Treno indiũsorio
iacetis ed celesti lumine uiget. Nupta
peꝑit. sed uirgo concepit. Nupta con¬
cepit. sed urgo geñauit. Docuit. i noᷤͤ
sẽs mathis ñ mediocre mystĩum. qo
s̃s̃ lucas quia plene iam eint expositũ
silendum pritauit. Satis se diuitẽ fore
credens. si p̃sepe sibi dñi ex omnib ułn¬
dicasset. Istum gͦ ꝑuulum quem tu
qͣsi uilem qui infidelis es arbitraris.
magi ex oriente uenientes tam lõgo spa¬
tio sequebant᷑ ⁊ ꝓcidentes adorant. ⁊ re¬
gem appellant. ⁊ resurrecturum faten¬
tur:. offerentes de thesauris suis auaũ.
thus. & mirram. Que sunt ista uere fide¬
i inuña: Aurum regi. thus deo: mirrã
defuncto. Alud. N. regis in signe. aliud
diuine sacͥficium potestatis: aliud ho¬
nor est sepulture. que ñ corrumpat cor-¬
pus mortui. sed resuet. Nos quoq qui
hec audimus ⁊ legimus de thesaurisn

Expanded text:
martyres confitentur? ex utero funditur, martyres confitentur? ex utero funditur, sed coruscat e caelo; terreno in deuersorio iacet, sed caelesti lumine uiget. nupta peperit, sed uirgo concepit; nupta concepit, sed uirgo generauit. docuit enim nos sanctus Matthaeus non mediocre mysterium, quod sanctus Lucas, quia plene iam erat expositum, silendum putauit, satis se diuitem fore credens, si praesaepe sibi domini ex omnibus uindicasset. istum igitur paruulum, quem tu quasi uilem, qui infidelis es, arbitraris, magi ex oriente uenientes tam longo spatio sequebantur et procidentes adorant et regem adpellant et resurrecturum fatentur offerentes de thesauris suis aurum, tus et murram. quae sunt ista uerae fidei munera? aurum regi, tus deo, murra defuncto; aliud enim regis insigne, aliud diuinae sacrificium potestatis, aliud honor est sepulturae, quae non corrumpat corpus mortui, sed reseruet. nos quoque, qui haec audimus et legimus, de thesauris
Abbreviated transcription (Latin):
orator illorum qui faleras sermonũ
secunt᷑ negat in hoc fortunas positas
ẽẽ grecie hocan illo u̾bo usus sit. sedrẽ¬
spectandam putat. si ip̃i phylosophi
eorum. qui totos dies indisputatio¬
ne consumunt. inuius latinis ⁊ recep¬
tis usi sermonib sunt ut ꝓpriis ute¬
rent᷑. Quͣto magis nos negligere ũba
debenus. spectare myst̾ia quib un¬
cit sermonis utilitas. qd̃ oꝑum mi¬
racula diuinoꝵ nullis uenustata s̃¬
monib. u̾itatis sue luminib reful¬
seruntedeniq asinam illam rõnabi¬
lem. ñ fuco delicia rum. sed fuco nat᷑¬
alis alimonie p̾sepia sc̃a pauer̃t̃. hic
est dñs. hoc p̾sepe quo nob̾ uiuinum
inyst̾ium reuelatumest. in rõnabiles
gentes pecudum intra p̾sepia more ui¬
uentes alimonie satre ub̾tate pascen¬
das. Agnouit gͦ asina spẽs scił ⁊ forma
minus pascit me: i nichil mͥ deeritan
mediocrib signis d̃s ꝓbat᷑ qd̾ angłi
mninistrant. qd̃ magi adorant. quod

Expanded text:
orator illorum qui faleras sermonum orator illorum qui faleras sermonum sequuntur negat in hoc fortunas positas esse Graeciae, hoc an illo uspectandam putat: si ipsi philosophi eorum qui totos dies in disputatione consumunt, minus Latinis et receptis usi sermonibus sunt; ut propriis uterentur: quanto magis nos negligere verba debemus, spectare mysteria, quibus vincit sermonis vilitas, quod operum miracula divinorum nullis venustata sermonibus, veritatis suae lumine refulserunt? Denique asinam illam irrationabilem non fuco deliciarum, sed succo naturalis alimoniae praesepia sancta paverunt. 43. Hic est Dominus, hoc praesepe, quo nobis divinum mysterium revelatum est: irrationabiles gentes pecudum intra praesaepia more uiuentes alimoniae sacrae ubertate pascendos. agnouit ergo asina, species scilicet et forma dicit: dominus pascit me, et nihil mihi deerit. an mediocribus signis deus probatur, quod angeli ministrant, quod magi adorant, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ uos pauꝑ fc̃s̃ est ut illius inopia
uos ditaremini. Nleui gͦ pauꝑtas il¬
la patͥmonium est:⁊ nfirmitas dũi
mea uirtus est. Maluit sibi egere: ut
omnib habundaret. Me illius infã¬
tie uagientis abluunt fletus. mea
lacͥme ille delicta lauerunt. Plusgͥ
tus sum: qͣm oꝑib qd̾ creatus. Nõ ꝓ¬
desse t nasci: nͥ reduni ꝓfuissec. sed
nemo intͣ usum corꝑis. formamom¬
nem diuinitatis indudat. Alianat᷑¬
a carnis: alia diuinitatis ẽ gla. ꝓpt̃¬
te infirmitas. in se potencia. ꝓpt̃ te
inopta: in se opulentia. Noli hoc esti¬
mare qd̾ cernis. sed qd̾ redimenisag¬
noscere. Quia in paunis est uides. qi
incelis est ñ uides: Infantis audis ua¬
gitus. ñ audis bouis dũm agnocen¬
tis mugitus: Agnouit .ii. bosposses¬
sorem suum. ⁊ a sina p̃sepe dñisuiz
Iumo p̃sepuun dixerim. sit̃ scͥpsit
qui transtulit. Nichil .i. apudme dist¬
at in u̾bo: qd̃ ñ distat in sensu. Nam si

Expanded text:
propter uos pauper factus est, ut illius inopia propter uos pauper factus est, ut illius inopia uos ditaremini. meum ergo paupertas illa patrimonium est et infirmitas domini mea uirtus est. maluit sibi egere, ut omnibus abundaret. me illi infantiae uagientis abluunt fletus, mea lacrimae illae delicta lauerunt. plus igtus sum quam operibus quod creatus sum. non prodesset nasci, nisi redimi profuisset. Sed nemo intra usum corporis formam omnem diuinitatis includat. alia natura carnis, alia diuinitatis est gloria. propter infirmitas, in se potentia; propter te inopia, in se opulentia. 15 noli hoc aestimare quod cernis, sed quod redimeris agnosce. quia in pannis est uides, quia in caelis est non uides. infantis audis uagitus, non audis bouis dominum agnoscentis mugitus; agnouit enim bos possessorem suum et asinus praesaepe domini sui, immo praesaepium dixerim, sicut scripsit qui transtulit; nihil enim aput me distat in uerbo, quod non distat in sensu. nam si
Abbreviated transcription (Latin):
uit adũtimus. ut ꝑ euntis mundi pec¬
cata suscipiens peceati labem ⁊ õĩum
morteminse qui uinci ñ posset abole¬
ret: tonsequens est ut nu uc quoqz sc̃s
lucas eungłista nos uoceat. ⁊ uias dm̃
sccłm carnem crescentis ostentat. Nec
quemqͣm mouere debet qd̃ altiore ⁊¬
silio iohannis infantiam diximꝰ p̃ter¬
missam: xp̃i uero infantiam adser¬
cere. factus sum infirmis infirmꝰ: ut
infirmos lucrifaciam. Omnib oĩa
factus sum. Neq de quoqͣ m tta calio
dici potest: fiua uuln̾atus est ꝓpt̃ ini¬
quitatem nr̃ãm. ⁊ infirmatus ꝓpt̃ pec¬
cata nĩa. Ille gͥ ꝑuulus alle infantul
fut. ut tu uir possis ẽẽ ꝑfectus. Ille in¬
uolutus in paunis: ut tu mortis laq̃¬
is ab solutus. Ille in p̃sepio. dit tu in al¬
tanib. Ille int̾ris: ut tu in cellis Ille
alium locum in eo diũsorio ñ habebat:
ut tu plures hab̾es incelestib sedibus
mansiones. Qui dum diues inqͥt eẽt

Expanded text:
nit aduertimus, ut pereuntis mundi pecnit aduertimus, ut pereuntis mundi peccata suscipiens peccati labem et omnium mortem in se, qui uinci non posset, aboleret, consequens est ut nunc quoque sanctus Lucas euangelista nos doceat et uias domini secundum carnem crescentis ostendat. nec quemquam monere debet quod altiore consilio Iohannis infantiam diximus praetermissam, Christi uero infantiam adserdicere: factus sum infirmibus infirmus, ut infirmos lucrifaciam; omnibus omnia factus sum, neque de quoquam ita alio dici potest quia uulneratus est propter iniquitatem nostram et infirmatus propter peccata nostra. ille igitur paruulus, ille infantulus fuit, ut tu uir possis esse perfectus: ille inuolutus in pannis ut tu mortis laqueis absolutus: ille in praesaepibus, ut tu in altaribus: ille in terris, ut tu in stellis: ille alium locum in eo deuersorio non habebat, ut tu plures haberes in caelestibus mansiones. qui cum diues inquit esset,
Abbreviated transcription (Latin):
rõnabilis mͦ pecudis frena nutantis
fidei cohercebant. Et zacharias pater eiꝰ
⁊ facilis iudulg̾e peccatis. son solu ab¬
lata restituit. sed etiam insperata ⁊ce¬
dit Ille dudum mutus ꝓph̾at. hecs.
& ubi erat. & quo uenerit. quo mͦ ueñ¬
it. quo temꝑe uen̾it. qua causai uen̾it:
In pͥncipio ẽrat inquit ũbum. habes
qũ erat. Et ũbum erat apud dñi habe
quom erat habes etiam quid erat. Et
ds inquit eiat u̾bum. Quid egerat:
Omnia ꝑ ip̃m fc̃a sunt. Quid agebate
Caait lux uera que illuminat omnẽ
hoĩem uenientem in hunc mundũ.
Et uͥ eiat: In hoc mundo erat. Quo ue¬
ñit: In sua ꝓpͥa uenit. Quom uenerite
Herbum cato fcm est. Qñ uen̾it: Ioh̾s
testimonium ꝑhibet: de ip̃o dicẽs. hic
est de quo dixi. Qui post me ueniet añ
me fc̃s est quia pͥor me erat. Qua causa
uen̾it Ioħ̾s ip̃e testatur. Ecce agnus dei
ecce qui tollit peccata mundi. Sigͥ geñ¬
ationem utiamq cognoumnus. i utri¬
usq munus inum ⁊ causam qua ue¬

Expanded text:
rationabilis modo pecudis frena nutantis fidei cohercebant. Et Zaccharias pater eius et facilis indulgere peccatis: non solum ablata restituit, sed etiam insperata concedit. Ille dudum mutus prophetat; haec  ubi erat et quo uenerit, quomodo uenerit, quo tempore uenerit, qua causa uenerit. in principio inquit erat uerbum: habes quando erat, et uerbum erat apud deum: habes quomodo erat. habes etiam quid erat: et deus inquit erat uerbum, quid egerat: omnia per ipsum facta sunt, quid agebat: erat lux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, et ubi erat: in hoc mundo erat, quo uenerit: in sua propria uenit, quomodo uenerit: uerbum caro factum est. quando uenerit Iohannes testimonium perhibet de ipso dicens: hic est de quo dixi: qui post me uenit ante me factus est, quia prior me erat. qua causa uenerit Iohannes ipse testatur:ecce agnus dei, ecce qui tollit peccatum mundi. si igitur generationem utramque cognouimus et utriusque munus et causam qua ue
Abbreviated transcription (Latin):
icia enun cõmunis est iurtus. Et ideo
in ortu iusti future uite insigne pre¬
mitit᷑.i grã secutiua uirtutis exul¬
tatione uicinoꝵ p̃figurante signat᷑.
Pulchre ã tempus quo fuit inutero
ꝓpħa descͥbitir: ne marie p̃sentia tace¬
atur. s tempus siletur infantie. eo ꝙ
p̃sentia dñi matͥs in ut̃o roborat᷑ qui
infantie impedimenta nesciuit. Et iõ
in eungłio nichil suꝑeo legunus. nͥ
ortum eus ⁊ oraculum. exultationẽ
in ut̃o. uecem ui deserto. Neq .ii. ullã¬
infantie sensit etatem: qui supͣ nat᷑¬
am. supͣ etatem. iniutõ situs matris.
a mensuir ꝑfecte cepit etatis pleni¬
tudinis xp̃i. Et respondit mat̾ eiꝰet
dixit. slon: sed uecabitur ioħs. Et
responderunt ad illati. Nemo est
in cognatione tua qui uocetur hoc

Expanded text:
itia enim conmunis est uirtus. et ideo itia enim conmunis est uirtus. et ideo in ortu iusti futurae uitae insigne praemittitur et gratia secutura uirtutis exsultatione uicinorum praefigurante signatur. pulchre autem tempus, quo fuit in utero propheta, describitur, ne Mariae praesentia taceatur, sed tempus siletur infantiae, eo quod praesentia domini matris in utero roboratur, qui infantiae inpedimenta nesciuit. et ideo in euangelio nihil super eo legimus nisi ortum eius et oraculum, exsultationem in utero, uocem iinfantiae sensit aetatem, qui supra naturam, supra aetatem in utero situs matris, a mensura perfectae coepit aetatis plenitudinis Christi. Et respondit mater ejus, et dixit: Non, sed vocabitur Joannes. Et responderunt ad illam: Nemo est in cognatione tua
Abbreviated transcription (Latin):
ub̃us ꝑsequendum uirginitatis ceͤ
timonium marieae defensor magis
uirginis qͣmassertor mist̾ii crederet᷑.
Certe qñ iustum docuit ioseph satisce¬
clarauit. qd̃ sc̃i sp̃c templum matrei
dñi ut̾um mysfii iuolare ñ potuit. Di¬
dicimus seriem u̾itatis. didicimus
siliuim: discamus in ysf̾ium. Bene de¬
sponsata. sed uirgo: qi est ecclłie typus
que est immaculata sednupta. Con¬
cepit nos uirgo de spĩr parit nosuirgo
sine gemitu. Et iõ fortasse sc̃a maria.
alii nupta. ab alio repleta: qura ⁊ sin¬

Expanded text:
uberius persequendum uirginitatis Mariae uberius persequendum uirginitatis Mariae testimonium, ne defensor magis uirginis quam adsertor mysterii crederetur. certe quando iustum docuit Ioseph, satis declarauit quod sancti spiritus templum, matrem domini, uterum mysterii uiolare non potuit. didicimus seriem ueritatis, didicimus consilium: discamus et mysterium. bene desponsata, sed uirgo, quia est ecclesiae typus, quae est inmaculata, sed nupta. concepit nos uirgo de spiritu, parit nos uirgo sine gemitu. et ideo fortasse sancta Maria alii nupta, ab alio repleta, quia et sin
Abbreviated transcription (Latin):
seruat᷑. ut testis ornetur. Os enĩ iusti
mnendatium nescit: & lingua eius lo
moueat qd̃ frequent̃ scͥptura conu¬
gem dicit. Nõ euim uirginitas erep¬
tio. sed conugii testificatio: ipcia¬
rum celebratione declaratur. Deni¬
q qͣm ũ accepit nemo dunitit. Et iõ
qui uolebat diut̾e:. fatebatur acceptã.
Siml etiammou̾e ñ debet qd̃ ait enͣn¬
glista. Non cognouit eam uonec peꝑit
filium. Illud .ii. ydioma scͥpture est sic̃
habes alibr. & donec senescatis ego sirm.
Numquid post illoꝵ senectutem d̃s
ẽẽ desiit: Et in psalmo. Dixit dñs do¬
mino meo sede a dextris meis. Donec
pouam inumicos tuos scabellum pe¬
dum tuoꝵ. Nunquid postea ñ sedebit:
uł quia qui causam agit. satis putat
qd̃ causa est dicere rebundantia ñ re¬
quirit. satis .ii. est ei ut causam sus¬
ceptam astruat: incidentẽ differat.
Et iõ qui incarnationis in corruptũ
susceꝑat ꝓbare mist̾rum: ñ putauit

Expanded text:
seruatur, ut testis ornetur; os enim iusti seruatur, ut testis ornetur; os enim iusti mendacium nescit et lingua eius loqmoueat quod frequenter scriptura coniugem dicit; non enim uirginitatis ereptio, sed coniugii testificatio, nuptiarum celebratio declaratur. denique quam non accepit nemo dimittit et ideo qui uolebat dimittere fatebatur acceptam. Simul etiam mouere non debet quod ait euangelista: non cognouit eam, donec peperit filium; illud enim uel idioma scripturae est — sicut habes alibi: et donec senescatis, ego sum. numquid post illorum senectutem deus esse desiuit? et in psalmo: dixit dominus domino meo: sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabillum pedum tuorum. numquid postea non sedebit? uel quia qui causam agit satis putat quod causae est dicere, redundantia non requirit; satis enim est ei ut causam susceptam adstruat, incidentem differat. et ideo qui incarnationis incorruptum susceperat probare mysterium non putauit
Abbreviated transcription (Latin):
ginis maria. Et ꝓph̾a etocuit qui ait.
Ecce iurgo in utero accipiet. Et ioseph
designauit qui qm̃ pregnantem ui¬
debat qͣm ñ cognouerat: dunict̃e gesti¬
ebat. Et ip̃e dũs in cruce positus ma¬
ni festauit. cum dicit matͥ. Mulier
ecce filius tuus. Deinde dicit discipło.
Ecce mat̾ tua Et iam ut̃q testatus ẽ
discipulus ⁊ mat̾ qi ex illa hora susce¬
pit eam discipłs in sua. Utiq si cogno¬
uisset numqͣm uirum ꝓpͥum reliqͥss
nec uir eam iustus a se disce dere pas¬
sus eẽt. Quomͦ ã dñs diuortium p̃ce¬
pisset. cum ip̃ius sit sententia. qi ne¬
mo dimut̾e debet uxorem. excepta cã
forncatõnise pulchre ã docuit sc̃sma¬
cheus quid facere debeat iustus. qui
obꝓbrium ꝯiugii dep̃henderit. ut
in cruentum ab homicidio. castum
ab adult̾ĩo. p̃stare sedebeat. Qui enĩ
coniungit᷑ meretͥti: unum corpus ẽ.
Ergo uͥq in ioseph iusti gr̃a ⁊ ꝑsona

Expanded text:
ginis Maria. Et propheta edocuit qui ait: ginis Maria. Et propheta edocuit qui ait: ecce uirgo in utero accipiet, et Ioseph designauit, qui quoniam praegnatem uidebat quam non cognouerat dimittere gestiebat, et dominus ipse in cruce positus manifestauit, cum dicit matri: mulier, ecce filius tuus, deinde discipulo: ecce mater tua. etiam uterque testatus est, discipulus et mater, quia ex illa hora suscepit eam discipulus in sua. utique si conuenissent, numquam uirum proprium reliquisset, nec uir eam iustus a se discedere passus esset. quomodo autem dominus diuortium praecepisset, cum ipsius sit sententia quia nemo dimittere debet uxorem excepta causa fornicationis ? pulchre autem docuit sanctus Matthaeus quid facere debeat iustus, qui probrum coniugis deprehenderit, ut incruentum ab homicidio, castum ab adulterio praestare se debeat; qui enim coniungitur meretrici unum corpus est. ergo ubique in Ioseph iusti gratia et persona
Abbreviated transcription (Latin):
scli. Diabolus .n. ⁊ si aliqñ dubitauit
cum diceret. si filius dei es mitte te de¬
orsum: tñ uł sero cognouit ⁊ dicessit
ab eo. Cognouerunt ⁊ demones: qui
dicebant. Normus qui sis: ih̾c filius
dei. Quid uenisti ance tempris torq̃¬
re noss Et iõuenisse cognouert̃ auia
p̃cegnitum habebant ẽẽ uenturum.
principͤsã scł̃i ñ cognouisse quo ma¬
iore possiunus. qͣm a plice sentencie
ꝓbare documento: Si .ii. cognouissent:
numqͣm dñm maiestatis crucifixis¬
sent. Demonũ .i. malitia: facile ĩ occł̃¬
ta dep̃hendit. Atuͦ qui secularib ita¬
nitatib occupant᷑. scire diuinañ pos¬
sunt. Bene ã qͥ diuisert̃ euͣugłiste ut
sc̃s math̾s iosephab angło moneri m¬
lista testimoniũ ferret qd̾ ñ conuenis¬
seut. hic ip̃a maria id fateret᷑ cum di¬
cit angło. Quo mͦ fiet istud qũi uirũ
non cognouie sed ⁊ ip̃e sẽs lucas iurgi¬
nem declarauit dicens. Et nomen uir¬

Expanded text:
saeculi; diabolus enim etsi aliquando dubitauit, saeculi; diabolus enim etsi aliquando dubitauit, cum diceret: si filius dei es, mitte te deorsum, tamen uel sero cognouit et discessit ab eo. cognouerunt et daemones, qui dicebant: \'nouimus qui sis, Iesus, filius dei. quid uenisti ante tempus torquere nos?\' et ideo uenisse cognouerunt, quia praecognitum habebant esse uenturum. principes autem saeculi non cognouisse, quo maiore possumus quam apostolicae sententiae probare documento: si enim cognouissent, numquam dominum maiestatis crucifixissent? daemonum enim malitia facile etiam occulta deprehendit, at uero qui saecularibus uanitatibus occupantur scire diuina non possunt. Bene autem sibi diuiserunt euangelistae, ut sanctus Matthaeus Ioseph ab angelo moneri lista testimonium ferret quod non convenissent: hic ipsa Maria fateretur, cum dicit angelo: Quomodo fiet istud, quoniam non cognovi ? Et ipse sanctus Lucas virginem declaravit dicens: Et nomen Vir
Abbreviated transcription (Latin):
gii p̃mium. ⁊ gr̃a nuptiarum. partus
sit feminarum. Non medrocris quoq
causa est ut uirginitas marie falleret
pͥncipem mnundi. Qui cum desponsatã
uiro cerneret: partum ñ potuit habere
suspectum. Fallendi ã pͥncipis mauudi
fuisse consilium. ip̃iuis dũi ũ̾ba declarãt:¬
uit. cum apłi iubent᷑ tacere xp̃o. cum sa¬
nati ꝓhibentur głari de remedio: cũ
denones p̃ciput᷑ silere de dei filio. fal¬
leudi ut dixi pͥncipis mundi fuisse ꝯ¬
siliun: etiam apls declarauit dicens.
s loquimur dei sapientiam in mist̾
io absconditam: qͣm nemo pͥncipum
istius scl̃i cognouit. Si .ii. cognouissent:
numqͣm dũm maiestatis crucifixissẽt.
hoc est nunqͣm me redimi. dñi morte
fecissent. Refellit gͦ ꝓ nobis: fefellit ut
iuncerem. fefellit diabolum cũ temp¬
taret᷑. cum rogaret᷑ cum dei filius dice¬
retur: ut nusqͣm diuinitatẽ ꝓpͥam fa¬
teretur. S tñ magis fefellit pͥncipẽ

Expanded text:
gii praemium et gratia nuptiarum partus gii praemium et gratia nuptiarum partus sit feminarum. non mediocris quoque causa est, ut uirginitas Mariae falleret principem mundi, qui cum desponsatam uiro cerneret, partum non potuit habere suspectum. fallendi autem principis mundi fuisse consilium ipsius domini uerba declarant, cum apostoli iubentur tacere de Christo, cum sanati prohibentur gloriari de remedio, cum daemones praecipiuntur silere de dei filio. fallendi, ut dixi, principis mundi fuisse consilium etiam apostolus declarauit dicens: sed loquimur dei sapientrio absconditam . . . . quam nemo principum istius saeculi cognovit. Si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent , hoc est, numquam me redimi Dfecissent. fefellit ergo pro nobis, fefellit ut uinceret, fefellit diabolum, cum temtaretur, cum rogaretur, cum dei filius diceretur, ut nusquam diuinitatem propriam fateretur. sed tamen magis fefellit principem
Abbreviated transcription (Latin):
fidem matais iniuniis ad struendam.
Seruat᷑ itaq sc̃e marie si c̃ pudore inte¬
gra. ita iiuolabilis opinone uirgint¬
tas. Oportet .ii. scõs: & ab his testimont¬
um hab̾e qui foris sunt. Nec decuit si¬
nistra uirginib opinione iuuentibꝰ.
uelamen excusatõnis relinqui: qd̃ in¬
famata. inat̾ quoq dñi uderet᷑. Qd
autem iudeis quidherodi posset ascri¬
bi. si natum uiderent᷑ ex adult̾io ꝑsecu¬
tis Quemadmodũ ã ipse diceret. ñ uteni
legem soluere sed implere. si uideretur
cepisse a legis inurria. cum partus in¬
uupte lege dampnet᷑ Quin etiam lo¬
cupletior testis pudoris maritus adhi¬
betur: qui posset & uolere inuiriam. et
uindicare obꝓbrium. si ũ agnosceret
saciamentum. Quid qd̃ &̃ fides marie
ũbis maior ad sciscit᷑. ⁊ mendatii causa
remouet᷑: Hideretur .i. culpam obum¬
brare uoluisse mendatio: innupta preg¬
nans. Causamã mentiendi in desponsa¬
ta hũit. desponsata ñ hrũit: cumconiu¬

Expanded text:
fidem matris iniuriis adstruendam. fidem matris iniuriis adstruendam. seruatur itaque sanctae Mariae sicut pudore integra ita inuiolabilis opinione uirginitas; oportet enim sanctos et ab his testimonium habere qui foris sunt, nec decuit sinistra uirginibus opinione uiuentibus uelamen excusationis relinqui, quod infamata mater quoque domini uideretur. quid autem Iudaeis, quid Herodi posset adscribi, si natum uiderentur ex adulterio persecuti? quemadmodum autem ipse diceret: non ueni legem soluere, sed inplere, si uideretur coepisse a legis iniuria, cum partus innuptae lege damnetur? quin etiam locupletior testis pudoris maritus adhibetur, qui posset et dolere iniuriam et uindicare obprobrium, si non agnosceret sacramentum. quid quod etiam fides Mariae uerbis maior adsciscitur et mendacii causa remouetur? uideretur enim culpam obumbrare uoluisse mendacio innupta praegnas. causam autem mentiendi indesponsata habuit, desponsata non habuit, cum coniu
Abbreviated transcription (Latin):
briel ãdeo in ciuitatem galilee. cui nom̃
nararethad uirginem desponsatã iu¬
ro cui nomen erat ioseph de domo cll̃momen
uirginis maria. latent quidem diui¬
na mysf̾ia: nec facile uixta ꝓpħicũ die¬
tum. quisqͣm hoĩum potest scire con¬
silium dei. s tñ ex cet̾is factis atq pre-¬
ceptis uñt salutaris possumꝰ intellig̾e:
& hoc ꝓpensioris fuisse consilii. qd̃ ea
potissimum electa est: ut dñm pare¬
ret. q̃ erat desponsata uiro. Cur ã non
anteqͣm desponsaret᷑ impleta est: for¬
tasse ne diceretur qd̾̃ ꝯceꝑat ex adulte¬
Rio Et bene utrumq posuit scͥptura:
ut ⁊ desponsata eẽt. & uirgo. Nirgo: eͣt
expers iurilis consortii iuderet᷑. Despõ¬
sata: ne tem̃ate uirginitatis ad urere¬
tur infamia. cui graiis aliuis corrup¬
tele uideret᷑ in signe p̃ferre. Maluit ã
dñs aliquos de suo ortu: qͣm de matͥs
pudore dubitare. Sciebat enun tenerẽ
ẽẽ uirginis uerecundiam: ⁊ lubricam
famam pudoris. Nec putauit ortus siti

Expanded text:
Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad uirginem desponsatam uiro, cui nomen erat Ioseph, de domo Dauid, et nomen uirginis Maria. latent quidem diuina mysteria nec facile iuxta propheticum dictum quisquam hominum potest scire consilium dei, sed tamen ex ceteris factis atque praeceptis domini salutaris possumus intellegere et hoc perpensioris fuisse consilii, quod ea potissimum lecta est, ut dominum pareret, quae erat desponsata uiro. cur autem non antequam desponsaretur inpleta est? fortasse ne diceretur quod conceperat ex adulterio. et bene utrumque posuit scriptura, ut et desponsata esset et uirgo: uirgo, ut expers uirilis consorti uideretur, desponsata, ne temeratae uirginitatis adureretur infamia, cui grauis aluus corruptelae uideretur insigne praeferre. maluit autem dominus aliquos de suo ortu quam de matris pudore dubitare — sciebat enim teneram esse uirginis uerecundiam et lubricam famam pudoris — nec putauit ortus sui
Abbreviated transcription (Latin):
mitur uox udeorum. Nonenim hu¬
mane sed diuine hoc potestatis imꝑi¬
um est: ut ñ loquatur deo. qui ñ cre¬
dit xp̃o. Et iõ credamus: ut loquamur.
Credat uideus ut loqui possit. Loqͣmur
sp̃u mist̾i̾a: intelligamus rõnem sa¬
cͥficioꝵ uet̾um. enigmata ꝓpħ̾arum.
Mutus est qui ñ intelligit legeni. mu
Et iõ malo in eccł̃ia. quinq ũba men¬
te mea loqui. ut alios instruam: qͣm
.x. milia in lingna. lingue .ii. in signũ
sunt ñ fidelib ꝓpħia ã ñ infidelib seb

Expanded text:
premitur Judaeorum. Non enim hupremitur Judaeorum. Non enim humanae, sed divinae hoc potestatis imperium est; ut non loquatur Deo, qui non credidit Christo. Et ideo credamus, ut loquamur. Credat Judaeus, ut loqui possit. Loquamur in spiritu mysteria, intelligamus rationem sacrificiorum veterum, aenigmata prophetarum. Mutus est qui non intelligit Legem, mutu; et ideo malo in Ecclesia quinque verba mente mea loqui ut alios instruam, quam decem millia in lingua . . . . Linguae enim in signum sunt non fidelibus, sed infide
Abbreviated transcription (Latin):
obitu ꝯstitutus. aiocem qͣm habebat a¬
miserit: que titu bantis actu corporis
signum ũbi cupiat explicare ñ u̾bume
one sine u̾bo. sur enun tͥ magisu ideat᷑
mutus ẽe qui sonum. qͣm qui mist̾¬
ium nescit. Est ꝑfecto uox oꝑum fides:¬
quẽ clamor sicut lectum ẽ. Sanguis fia¬
tris tui clamat admne. Et ille clamat qͥ
distinctionem fidei ũtenet quomͦ po¬
test tenere u̾borum: Et ante moyses qͥ¬
dem dixerat quia loqui ñ pot̾at: i post¬
ea qͣm dixit ũbum accepit. ⁊ bonoꝵ ope¬
rum edidit claritatẽ. Ergo si cut moyseᷤᷤ
typus populi fuit itẏpus legis. ita &
zacharias dum tacuit. Singuli itaq
ut currant: ꝯsid̾andum est ũbum ui
utero. lex in silentio. Ioh̃s appellatur. ⁊
racharias loquit᷑. Herbum editur lex
ab soluit᷑. s legis ab solutio: ũbi est ex¬
plicatio. Et iõ qui dix̃it ũbum loquit᷑
etiam si aute ñ sit locutus: ab angło
iubetur tacere zacharias: ab angło p̾

Expanded text:
obitu constitutus uocem quam habebat aobitu constitutus uocem quam habebat amiserit, quae titubantis actu corporis signum uerbi cupiat explicare, non uerbum? one, sine uerbo. cur enim tibi magis uideatur mutus esse qui sonum quam qui mysterium nescit? est profecto uox operum fideique clamor, sicut lectum est: sanguis fratris tui ad me clamat. et ille clamat, qudistinctionem fidei non tenet quomodo potest tenere uyses dixerat quia loqui non poterat : sed posteaquam dixit, verbum accepit, et bonorum operum edidit claritatem. Ergo sicut Moyses typus populi fuit, et typus Legis, ita etiam Zacharias tacuit. 42. Singula itaque ut concurrant, considerandum est. Verbum in utero. Lex in silentio, Joannes appellatur, et Zacharias loquitur. Verbum editur, Lex absolvitur, sed Legis absolutio Verbi est explicatio: Et ideo qui dixerit verbum, loquitur; etiamsi ante non sit locutus. Ab angelo jubetur tacere Zacharias, ab angelo vox
Abbreviated transcription (Latin):
a quib uei uirtus recessit. Abstulithiˢ
consiliarium: quem magni ꝯsilii an¬
gelus declarauit. Abstulit uocem: qi
nox ñbi ñ uocis est ũbum. Nam si uer¬
bum illudoꝑetur in nobis: nullus est
sonus uocis. uox ioh̾s est. Nox .ii. damã¬
oꝑatur. Et iõ uͥ desiit oꝑarr muta re¬
pente carens spũ. ueluti que damaĩe
lingua ꝯcicuit. Transiuit .ii. ad nos ũ¬
bum der:. ⁊ in nobis ñ tacet. Deniq iã
ñ potest uideus dicere qd̃ potest xp̃ia¬
nus: quia expunentum queritis eiꝰ
qui in me loquitur xp̃c. Et ip̃e erat ui¬
niiens ilł. Remansit gͦ mutus racha¬
rias: ⁊ erat innuens illis. Quidest mu¬
tusmͥ quidam sine u̾bo corꝑalis aictusin¬
dicare moliens. nec expͥmens uoluntatẽ.
Quabam sup̃ma morte uoce supp̃ssamu¬
tus s̃mo morientium: Nonne tͥ uidet᷑
huic similis ẽẽ populus iudeoꝵ: Ita irra¬
tionabilis ut actiuum suoꝵ ñ possit p̾s¬
tare rõnem: qui in ultimo spei uitalis

Expanded text:
 quibus dei uirtus recessit, abstulit his  quibus dei uirtus recessit, abstulit his consiliarium, quos magni consilii angelus declinauit, abstulit uocem, quia uox uerbi, non uocis est uerbum; nam nisi uerbum illud operetur in nobis, nullus est sonus uocis. uox Iohannes est — uox enim clamanoperatur; et ideo ubi desivit operari, muta repente carens spiritu veluti quaedam animae lingua conticuit. Transivit enim ad nos Dei Verbum, et in nobis non tacet. Denique jam non potest Judaeus dicere, quod potest diis eius qui in me loquitur Christus. Et ipse erat annuens illis. remansit ergo mutus Zaccharias et erat annuens illis. quid est nutus nisi quidam sine uerbo corporalis actus indicare moliens nec exprimens uoluntatem, quidam suprema morte uoce suppressa mutus sermo morientum? nonne tibi uidetur huic similis esse populus Iudaeorum ita inrationabilis, ut actuum suorum non possit praestare rationem, qui in ultimo spei uitalis
Abbreviated transcription (Latin):
quo sit et̾nus. Audeo dicere. pͥmus est
filius: sed solus ñ est. Et benedico: ⁊ reli¬
giose dico. Quid erigitis adimpieta¬
tem heretici aures: Laqueos quos ten¬
ditis. incidistis. primus est filus: et
solus ñ est pͥmus quia cum patre semꝑ.
Solus ñ est quia sine patre numqͣm ẽ.
sion ego hoc dico: sed ip̃e dixit. Et ñ sũ
solus. quia pat̾ mecum est. Solus pat᷑:
quia unus d̾s est. solus pat̾ quia so

Expanded text:
quo sit aeternus. audeo dicere: \'primus est quo sit aeternus. audeo dicere: \'primus est filius sed solus non est\\ et bene dico et religiose dico. quid erigitis ad inpietatem, haeretici, aures? laqueos quos tenditis incidistis. primus est filius et solus non est: primus, quia cum patre semper, solus non est, quia sine patre numquam est. non ego hoc dico, sed ipse dixit: et non sum solus, quia pater mecum est. solus pater, quia unus deus, solus pater, quia s
Abbreviated transcription (Latin):
ceñ de dignatur eoꝵ ꝯuiuium: quib
daturus est sacramentũ. Hic gͦ mãdu¬
catiille ieuinat. Ntauisq ppłi̾ typus:
in illo ieiunat. in hoc pascit᷑s ieuina
ducauit cum pecc̃oribruit grãm cerne¬
res. agnosceres potestatem. Magnus gͦ
atq pͥncipium: idem pͥmus i nouissimꝰ.
Nichil aute pͥmuin: nichil ultra uo¬
ussimum. Neq te geñationis huma¬
ne consuetudo inuitium tͣhat. tit pu¬
tes ñ pͥmumẽẽ qr filius est. Sequere
scͥpturas ut errare ñ possis. Primus fi¬
lius ur᷑. lectum ẽ etiam qi est ⁊ solus
pat̾. qui solus ht̃ immortalitatem⁊
lucem habitat in accessibilem: sicut¬
legisti & unmortali soli deo. S neq pͥ¬
mus aute patreur: neq solus sine filio.
Si alt̾um negas.: alt̾um ñ astrius. Utr̃¬
q sequere: utriunq confirma. Nõ dix¬
it ego pͥor& ego post̾ior: sed ego pͥmus.
⁊ ego nouissimus. Pmus est.ni. filius ⁊
iõ coet̃nus. Habet enu patremr:cum

Expanded text:
ce non dedignatur eorum conuiuium, quibus ce non dedignatur eorum conuiuium, quibus daturus est sacramentum. hic ergo manducat, ille ieiunat, utriusque populi typus: in illo ieiunat, in hoc pascitur. sed ieiducauit cum peccatoribus, ut gratiam cerneres, agnosceres potestatem. magnus ergatque principium, idem primus et nouissimus. nihil ante primum, nihil ultra nouissimum. neque te generationis humanae consuetudo in uitium trahat, ut putes non primum esse, quia filius est. sequere scripturas, ut errare non possis. primus filius dicitur. lectum est etiam quia et solus pater, qui solus habet inmortalitatem et lucem habitat inaccessibilem, sicutlegisti: et inmortali soli deo, sed neque primus ante patrem neque solus sine filio. si alterum negas, alterum adstruis: utrumque sequere et utrumque confirmas. non dixit: \'ego prior et ego posterior\', sed: ego primus et ego nouissimus. primus est filius et ideo coaeternus; habet enim patrem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
bescebat gͦ maria: erubescebat ĩ elisabeth.
Et iõ cognoscamus: quid int̾ sit int̾ mu¬
lieris ⁊ uirguus uerecundiã. Illa de cã
erubescebat: hec ꝑuerecundiã. In mulie¬
re modus pudoris ad hibet᷑. in uirgine pu¬
dorisauget᷑ grã. Et ant angłs ei dñi. seti¬
meas carua: inuenisti .N. grãm apuddm̃.
Ecce concipies in nt̃o ⁊ paries filinur ⁊ uo¬
cabis nomen eiꝰ ih̾m. hic erit magnus Dic¬
tum est quidem q̃ de ioh̃e abanglo q
erit magnus. S ille quasi hõ magnus:
hic autẽ qͣsi deus magnus. Magnus .n.
dñs ⁊ laudabilis nimis:⁊ magnitudinĩ
ciuis ñ est fuus. Et uere ille magnus. qui
slagnus ã iolis. sed coram deo. Et mag¬
nus iolis uimumn ⁊ siceram ũ bibitthic
cum publicanis ⁊ peccatorib mandu¬
cat ⁊ bibit. Ille abstinentia m̃itirm col¬
ligit. cui potentia nulla nat᷑e xp̃c autẽ
retur eos decdinaret quos abstinentib
poterat p̾stare meliorescꝰ Simul mysti¬

Expanded text:
bescebat ergo Maria, erubescebat etiam Elisabet, bescebat ergo Maria, erubescebat etiam Elisabet, et ideo cognoscamus quid intersit inter mulieris et uirginis uerecundiam. illa de causa erubescebat, haec per uerecundiam; in muliere modus pudoris adhibetur, in uirgine pudoris augetur gratia. Et ait ei angelus domini: ne timeas, Maria; inuenisti enim gratiam aput deum. et ecce concipies in utero et paries filium et uocabis nomen eius Iesum. hic erit magnus. dictum est quidem etiam de Iohanne ab angelo quia erit magnus, sed ille quasi homo magnus hic quasi deus magnus; magnus enim dominus et laudabilis nimis et magnitudinis eius non est finis. et uere et ille magnus, quimagnus autem Iohannes. sed coram domino et magnus Iohannes uinum et siceram non bibit, hic cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit. ille abstinentia meritum colligat, cui potentia nulla naturae, Christusre, cur eos declinaret, quos abstinentibus poterat praestare meliores? simul mysti