comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si scđ̾m solam carnem inquiunt potest
intelligi peccatum uel peccator: no nẽ
coguntur in his uerbis exparentibus
animam credere: Si autem quam uis
ꝑ illecebram carnis non tamen peocat
nisi anima : quomodo accipiendum ẽ.
quod dictum est in quo omnes peccauer̃
si non exadam etiam anima sicut caro
propagata est : Aut quo modo ꝑ illius
in obedientiam peccatores constituti
sunt. sitantum scđm carnem in illo
non etiam scđm animam fuerunt
Cauendum ẽ enim neuel ds̃ uideatur
auctor. eẽ. peccati. sidat animã carmi
inqua eam peccare necesse sit: uel past
esse anima prȩter ipsius xp̃i. cui liben¬
dae apeccato noniit xp̃iana gr̃ã necessa¬
ria: quia non peccauit in adam. si oñs
in eo peccasse scđm carnem tantumquȩ¬
deillo creata est non etiam scđm anima
dictum est: quod usq adeo contrarium
est aecclesiasticae fidei: ut parentes ad
percipiendam gram scĩ baptismi. etiam

Expanded text:
si secundum solam carnem, inquiunt, potest si secundum solam carnem, inquiunt, potest intellegi peccatum uel peccator, non cogimur in his uerbis ex parentibus animam credere; si autem quamuis per inlecebram carnis non tamen peccat nisi anima, quomodo accipiendum est, quod dictum est : in quo omnes peccauerunt, si non ex Adam etiam anima sicut caro propagata est? aut quomodo per illius inoboedientiam peccatores constituti sunt, si tantum secundum carnem in illo, non etiam secundum animam fuerunt? Cauendum est enim, ne uel deus uideatur auctor esse peccati, si dat animam carni, in qua eam peccare necesse sit, uel possit esse anima praeter ipsius Christi, cui liberandae a peccato non sit christiana gratia necessaria, quia non peccauit in Adam, si omnes in eo peccasse secundum carnem tantumde illo creata est, non etiam secundum animam dictum est: quod usque adeo contrarium est ecclesiasticae fidei, ut parentes ad percipiendam gratiam sancti baptismi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc diciposset. animam propterea
non exadam diuinitus euaedatam.
quia non exillo tanquam proles orta
est: Si autem homini qui primus
exillis natus est commemorar& scrip¬
tura non exparentibus ductam. sed
desuper animã datam : illud iam
inceteris etiam tacente scriptura opor¬
ter& intelligi: Nunc itaq & illud con¬
sideremus. utrum neutruͣm confirmae
sententiam. sed utriq posset accõmo¬
dari quod scriptum est: Per unum
hominem peccatum in hunc mundum
in trauit. & perpeccatum mors: & ita
in om̃s homines pertransiit. in quo
om̃i peccauer̃: Et paulopost: Sicut
ꝑunius delictum in om̃s homines
ad condem nationem: ita & perunius
iustificationem in omnes homines
adiustificationem uitae ⁊ Sicut enim
per in oboedientiam unius hominis per¬
catores constituti sunt multi: ita & per
unius obȩdientiam iusti constituentur
multi: Exhis enim uerbis apostoli.
qui defendunt animarum propaginem:
sententiam suam sic astruere moliuntur

Expanded text:
adhuc dici posset animam propterea adhuc dici posset animam propterea non ex Adam diuinitus Euae datam, quia non ex illo tamquam proles orta est. si autem homini, qui primus ex illis natus est, commemoraret scriptura non ex parentibus ductam, sed desuper animam datam, illud iam in ceteris etiam tacente scriptura oporteret intellegi. Nunc itaque et illud consideremus, utrum neutram confirmet sententiam, sed utrique possit adcommodari, quod scriptum est: per unum hominem peccatum in hunc mundum intrauit et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt; et paulo post: sicut per unius delictum in omnes homines in condemnationem, ita et per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae. sicut per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt plurimi, ita et per unius obedientiam justi constituenmulti. ex his enim uerbis apostoli qui defendunt animarum propaginem sententiam suam sic adstruere moliuntur:
Abbreviated transcription (Latin):
hilo facta est: Nonenim om̃s redeunt.
qm̃ sunt dequibus dicitur: sp̃s ambu¬
lans & non reuertens: quo circa diffi¬
cile est quidem omnia dehacre scrip¬
turarum scãrumr testimonia colligere
quod & si fieri possit: ut non solum
commemorentur sed etiam pertracᷤ¬
tentur: in magnã sermonis longitu¬
dinem ꝑgunt᷑: Sed tamen nisi aliquid
tam certum proferatur. quam certa
proferuntur quibus ostenditur quod
ds̃ animã fece rit. uel quod eam pͥmo
homini dederit: quonam modo per
diuini eloquii testimonium ista questio¬
soluatur ignoro: Si enim scriptum
ess& quod similiter sufflauerit ds̃
infaciem formatae mulieris & facta
fuerit in animã uiuam: iam quidem
plurimum lucis accederet. qua cuiq
formatae carni hominis. non exparen¬
tibus dari animã crederemus. adhuc
tamen expectaretur. quid proprie
teneretur in prole. qui nobis modus
usitatus. ẽ. hominis ex homine: Prima
uero mulier aliter facta est. & ideo

Expanded text:
hilo facta est. non enim omnes redeunt, hilo facta est. non enim omnes redeunt, quoniam sunt, de quibus dicitur: spiritus ambulans et non reuertens. , Quocirca difficile est quidem omnia de hac re scripturarum sanctarum testimonia conligere: quod etsi fieri possit, ut non solum commemorentur sed etiam pertractentur, in magnam sermonis longitudinem pergunt; sed tamen, nisi aliquid tam certum proferatur, quam certa proferuntur, quibus ostenditur, quod deus animam fecerit uel quod eam primo homini dederit, quonam modo per diuini eloquii testimonium ista quaestiosoluatur ignoro. si enim scriptum esset, quod similiter sufflauerit deus in faciem formatae mulieris et facta fuerit in animam uiuam, iam quidem plurimum lucis accederet, qua cuique formatae carni hominis non ex parentibus dari animam crederemus, adhuc tamen expectaretur, quid proprie teneretur in prole, qui nobis modus usitatus est hominis ex homine. prima uero mulier aliter facta est, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
quando in eius faciem sufflauit. conuer¬
soͥpuluerem idest humano corpore
interram unde primitus factum est:
N eq enim ad parentes erat sp̃s rediturus.
quamuis inde sit creatus exillo uno
qui homini primo datus est: sicut
nec ipsa caro post mortem adparentes
reuertitur a quibus eam certe
constat esse propagatam: quemadmo
dum ergo caronon redit ad homines
ex quibus creata est sed ad terram unde
primo homini formata est: ita & sp̃s
non redit adhomines aquibus transfu¬
sus est: sed ad dm̃ aquo primae illicarni
datus est: Quo testimonio sane satis
ammonemur. exnihilo dm̃fecisse
animam. quam primo homini dedit.
Honex aliqua iam facta creatura sicut
corpus exterra: & ideo cum redit non
hab& quoredeat nisi ad auctorem
qui eam dedit: non ad eam creaturam
ex qua facta est sicut corpus ad terram:
Nullet est enim creatura exquafactaẽ.:
quia exnihilo facta est acperhoc ad
factorem redit: quae redit aquo exni¬

Expanded text:
quando in ejus faciem sufflavit , converquando in ejus faciem sufflavit , converso pulvere, id est humano corpore, in terram, unde primitus factum est . Neque enim ad parentes erat spiritus rediturus, quamvis inde sit creatus ex illo uno qui homini primo datus est; sicut nec ipsa caro post mortem ad parentes revertitur, a quibus eam certe constat esse propagatam. Quemaddum ergo caro non redit ad homines, ex quibus creata est, sed ad terram, unde primo homini formata est, ita et spiritus non redit ad homines, a quibus transfusus est, sed ad deum, a quo primae illi carni datus est. Quo testimonio sane satis admonemur ex nihilo deum fecisse animam, quam primo homini dedit, non ex aliqua iam facta creatura sicut corpus ex terra; et ideo, cum redit, non habet. quo redeat, nisi ad auctorem, qui eam dedit, non ad eam creaturam, ex qua facta est, sicut corpus ad terram. nulla est enim creatura, ex qua facta est, quia ex nihilo facta est, ac per hoc ad factorem redit, quae redit, a quo ex ni
Abbreviated transcription (Latin):
memento quia puluis sumus: quib
dictum erat: quid superbit terra & cinis:
per oculum quippe fidei contuentes dĩ
iusticiam. ut non uelint constituere suã.
semetipsos despiciunt sicut iob dicit.¬
& distabescunt & estimant se terrã & cine¬
rem: hoc enim est. & inpuluerem suum
conuertentur : Accepto autem spũdĩ.
dicunt: Uiuo autem iam nonego: uiuit
autem in me xp̃s: Sic innouatur facies
terrae. per noui testamenti grãm.
numerositate scõrum : Illud etiam
quod apud aecclesiasten scriptumest.
& conuertatur puluis in terram sicut
fuit. & sp̃s reuertatiur addm̃ qui dedit
cum: neutri sententiae contra alterũ
suffragatur. sed in utramq consistit:
Iumenim isti dixerint hinc probari
non aparentibus sed adõ animã dari.
quod conuerso puluere interram suã
id carne quae depuluere facta ẽ. reuer¬
tetur sp̃s addm̃ quidedit illum: res¬
pondent illi: Vtiq ita ẽ.: Redit enim
sp̃s addm̃ quieum dedit homini primo:

Expanded text:
memento, quia puluis sumus, quibus memento, quia puluis sumus, quibus dictum erat: quid superbit terra et cinis? per oculum quippe fidei contuentes dei iustitiam, ut non uelint constituere suam, semet ipsos despiciunt, sicut Iob dicit, et distabescunt et aestimant se terram et cinerem; hoc est enim: et in puluerem suum conuertentur. accepto autem spiritu dei dicunt: uiuo autem iam non ego, uiuit autem in me Christus. sic innouatur facies terrae per noui testamenti gratiam numerositate sane. torum. Illud etiam, quod apud Ecclesiasten scriptum est: et conuertatur puluis in terram, sicut fuit, et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum, neutri sententsuffragatur, sed inter utramque consistit. Cum enim isti dixerint hinc probari non a parentibus, sed a Deo animam dari, quod converso pulvere in terram suam, id est carne, quae de pulvere facta est, revertetur spiritus ad Deum qui dedit illum; respondent illi: Utique ita est. Redit enim spiritus ad Deum, qui eum dedit homini primo,
Abbreviated transcription (Latin):
eum homines ex hominib acceperint.
qui cum mortui fuerint: noneis potent
abhominib reddi ut resurgint. quia
non rursus quem ad modum̃ quantͥo nati
sunt aparentibus ducitur : sed ds̃ eum
redd& qui resuscitat mortuos: ac per hoc
eundem sp̃m dixit eorum cum moriun¬
tur : dĩ autem cumresurgunt: quod
possunt illi qui nonexparentib sed dõ
mittente animas uenire asserunt pro
sua opinione sic intelligere. ut eorũ
dixerit sp̃m cummoriuntur. quia in
eis erat et abeis exit: dĩ autẽ cum resur¬
gunt. quod ab ipso mittitur. ab ipso
redditur: Proinde etiam hoc testimoni¬
um neutris eorum aduersatur: ł go
uero arbitror melius intelligi hoc dic¬
tum degratia dĩ: qua in terius renoua¬
mur: Omnium enĩ superborum scdm
terrenum hominẽ uiuentium & desua
uanitate prarsumentium. quodãmodo
aufertur sp̃s proprius.: cumexuunt
se ueterem hominem. & infirmantur
ut perficiantur expulsa superbia.
dicentes dño per humilem confessionẽ:

Expanded text:
eum homines ex hominibus acceperint: eum homines ex hominibus acceperint: qui cum mortui fuerint, non eis poterit ab hominibus reddi, ut resurgant, quia non rursus quemadmodum, quando nati sunt, a parentibus ducitur, sed deus eum reddet, qui resuscitat mortuos. ae per hoc eundem spiritum dixit eorum, cum moriuntur, dei autem, cum resurgunt. quod possunt illi, qui non ex parentibus, sed deo mittente animas uenire adserunt, pro sua opinione sic intellegere, ut eorum dixerit spiritum, cum moriuntur, quia in eis erat et ab eis exit, dei autem, cum resurgunt, quod ab ipso mittitur, ab ipso redditur. proinde etiam hoc testimonium neutri eorum aduersatur. Ego uero arbitror melius intellegi hoc dictum de gratia dei, qua interius renouamur. omnium enim superborum secundum terrenum hominem uiuentium et de sua uanitate praesumentium quodammodo aufertur spiritus proprius, cum exuunt se ueterem hominem et infirmantur, ut perficiantur expulsa superbia, dicentes domino per humilem confessionem:
Abbreviated transcription (Latin):
maior serui& minori: cum degeminis
ageret adhuc inrebeccae utero constitu¬
tis: Sequestremus ergo paululum
hoc delibro sapientiae testimonium:
Neq enim neglegendi sunt. seu errent.
seu uerum sapiant: qui hoc specialit̃
& singulariter de anima illa dictum
putant mediatoris dĩ & hominum.
hominis xp̃i iħu: Quod si necesse fut¬
rit: qualesit postea considerabumus:
ut si xp̃o conuenire non potuerit.
quaerimus quemadmodum id acci¬
pere debeamus: ne contra apostolicam.
ueniamus fidem. putantes habere
animas aliqua merita operum suorũ
priusquam incipiant incorporibus
uiuere: Nunc illud uideamus quem¬
admodum dictum sit: aufer spm
eorum & deficient. & inpulucrem suũ
conuertentur: E mitte sp̃m tuum
& creabuntur. & in nouabis faciem t̾rae:
Proillis enim qui arbitrantur animas
exparentibus sicut corpora. creari.
hoc uidetur sonare. cum sic intelligatur
ut sp̃m eorum proptea dixerit: quod

Expanded text:
maior seruiet minori, cum de geminis maior seruiet minori, cum de geminis ageret adhuc in Rebeccae utero constitutis. sequestremus ergo . paululum hoc de libro Sapientiae testimonium; neque enim neglegendi sunt, seu errent seu uerum sapiant, qui hoc specialiter et singulariter de anima illa dictum putant mediatoris dei et hominum hominis Christi Iesu. quod, si necesse fuerit, quale sit postea considerabimus, ut, si Christo conuenire non potuerit, quaeramus, quemadmodum id accipere debeamus, ne contra apostolicam fidem ueniamus putantes habere animas aliqua merita operum suorum, priusquam incipiant in corporibus uiuere. Nunc illud uideamus quemadmodum dictum sit: auferes spiritum eorum, et deficient et in puluerem suum conuertentur. emittes spiritum tuum, et creabuntur; et innouabis faciem terrae. pro illis enim, qui arbitrantur animas ex parentibus sicut corpora creari, hoc uidetur sonare, cum sic intellegitur, ut spiritum eorum propterea dixerit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ex una propagari. sed desuper animae
uenire creduntur ad corpora: Verum
tamen quid est sortitus sum animam
bonam : quasi aut in illo animarum
fonte si ullus est aliae sint animae
bonae. aliae nonbonae. quae sorte
quadam exeant quaenam cui homini
tribuatur. aut alias dĩ adhoram concep¬
torum uel nascentium faciat alias bonas
alias nonbonas. quarum quisq habeat
sortem quae acciderit: Mirum si hoc
eos saltam adiuuat. qui credunt animas
alibi factas singillatim mitti adõ singu¬
lis quibusq corporibus hominum.
ac non illos potius. qui promeritis ope¬
rum quae ante corpus egerunt. incorpo¬
ra mitti animas dicunt: Secundum
quid enim aliae bonae aliae nonbonȩ
uenire ad corpora possunt putari. nisi
scđm oꝑa sua: neq enim scđm naturã.
inqua fiunt ab illo qui omnes naturas
bonas facit: Sed absit ut contradicamꝰ
apostolo. qui dicit nondum natos nihil
egisse boni aut mali: Unde confirmat
non potiusse exoꝑib dici. sed ex uocante

Expanded text:
ex una propagari, sed desuper animae ex una propagari, sed desuper animae uenire creduntur ad corpora. uerum tamen quid est: sortitus sum animam bonam? quasi aut in illo animarum fonte, si ullus est, aliae sint animae bonae, aliae non bonae, quae sorte quadam exeunt, quaenam cui homini tribuatur, aut alias deus ad horam conceptorum uel nascentium faciat bonas, alias non bonas, quarum quisque habeat sorte, quae acciderit. mirum, si hoc eos saltem adiuuat, qui credunt animas alibi factas singillatim mitti a deo singulis quibusque corporibus hominum, ac non illos potius, qui pro meritis operum, quae ante corpus egerunt, in corpora mitti animas dicunt. secundum quid enim aliae bonae, aliae non bonae uenire ad corpora possunt putari nisi secundum opera sua? neque enim secundum naturam, in qua fiunt ab illo, qui omnes naturas bonas facit. sed absit, ut contradicamus apostolo, qui dicit nondum natos nihil egisse boni aut mali, unde confirmat non potuisse se ex operibus dici, sed ex uocante:
Abbreviated transcription (Latin):
creatũ in xp̃o iħu in operibus bonis:
Non enim perhanc grãm fidei corpora nr̃a
creata uel ficta possumus intelligere.
sed sicut inpsalmo dictum ẽ cormundũ
crea in meds̃: Hinc eẽ. etiam illud puto:
qui finxit sp̃m hominis in ipso: tanquã
alud sit factam animã mutere. aliud
inipso homine facere. idẽ. reficere acreno¬
uare: Sed etiam hoc si non degr̃a inqua
renouamur sed denatura inqua nascimur
intelligamus. adutramiq sententiam
ducipotest: quia uel exuna illa primi
hominis tanquam semen animae ad¬
tractum ipse fingit in homine ut uiuifi¬
c& corpus. siue spm uitae non exilla
propagine sed aliunde corpori infusũ:
ipse itidem fingit permortales sensus
carnis. ut fiat homo in animã uiuam:
Illud sane delibro sapientiae ubi ait
sortitus sum animã bonam. & cum
essem magis bonus ueni adcorpus
incoinquinatum: diligentiorem
considerationem flagitat: Magis enĩ
uidetur attestari opinioni qua non

Expanded text:
creati in Christo Iesu in operibus bonis. creati in Christo Iesu in operibus bonis. non enim per hanc gratiam fidei corpora nostra creata uel ficta possumus intellegere, . sed sicut in psalmo dictum est: cor mundum crea in me, deus. Hinc esse etiam illud puto: qui finxit spiritum hominis in ipso; tamquam aliud sit factam animam mittere, aliud in ipso homine facere, id est reficere ac renouare. sed etiam hoc si non de gratia, in qua renouamur, sed de natura, in qua nascimur, intellegamus, ad utramque sententiam duci potest, quia uel ex una illa primi hominis tamquam semen animae adtractum ipse fingit in homine, ut uiuificet corpus, siue spiritum uitae non ex illa propagine, sed aliunde corpori infusum ipse itidem fingit per mortales sensus carnis, ut fiat homo in animam uiuam. Illud sane de libro Sapientiae, ubi ait: sortitus sum animam bonam et, cum essem magis bonus, ueni ad corpus incoinquinatum, diligentiorem considerationem flagitat. magis enim uidetur adtestari opinioni, qua non
Abbreviated transcription (Latin):
sicut illi unam. non exilla cęteras:
Illud enim quod ꝑis aiam dicit omnẽ flatũ
egostci: cum hoc eum de anima dicere
quae seruntur satis ostendant. ad utrũq
accipi potest: Nam siue exuna pͥmi
hominis anima. siue exaliquo suo se¬
creto: omnes proculdubio animas
ipse fẽcit: Et illud quod scriptum est.
qui finxit singulatim corda eorum:
Si nomine cordium uoluerius animas
intelligere : neq hoc repugnat cuiquã
duorum. dequibus nunc ambiginus:
Siue enim ex una illa quam flauit infa¬
ciem primi homini. ipse utiq singulas
fingit sicut etiam corpora : siue singulas
uel fingat & mittat. uel in eis ipsis quib
miserit eas fingat: Quamquã hoc non
mihi uideatur dictum: nisi exeo quod
pergrãm nrãe animae adimaginẽ dĩ
renouatione formantur: Qnde dicit
apostolus: Grã enim salui facti estis ꝑ
fidem. & hoc non ex uobis. sed dĩ donum
est. non ex operibus. neforte quis extol¬
latur: Ipsuis enim sumus figmentum.

Expanded text:
sicut illi unam, non ex illa ceteras. sicut illi unam, non ex illa ceteras. illud enim, quod per Esaiam dicit: omnem flatum ego feci, cum hoc eum de anima dicere quae sequuntur satis ostendant, ad utrumque accipi potest. nam siue ex una primi hominis anima siue ex aliquo suo secreto omnes procul dubio animas ipse facit. Et illud, quod scriptum est: qui finxit singillatim corda eorum, si nomine cordium uoluerimus animas intellegere, neque hoc repugnat cuiquam duorum, de quibus nunc ambigimus. siue enim ex una illa, quam flauit in faciem primi hominis, ipse utique singulas fingit, sicut etiam corpora, siue singulas uel fingat et mittat uel in eis ipsis, quibus miserit, eas fingat, quamquam hoc non mihi uideatur dictum, nisi ex eo, quod per gratiam nostrae animae ad imaginem dei renouatione formantur. unde dicit apostolus: gratia enim salui facti estis per fidem et hoc non ex uobis, sed dei donum est; non ex operibus, ne forte quis extollatur. ipsius enim sumus figmentum
Abbreviated transcription (Latin):
& ait. accipite spĩn scm: sed utiq signi¬
ficatum ẽ. sic etiam ab ipso procedere
spinscm̃. quomodo ab eius corpore flatꝰ
ipse processit: Sed quia mundus nonita
dõ coaptatur adunitatem personae. sicuit
caro illa uerbo eius unigenito filio: non
possumus dicere ita esse animã desub¬
stantia dĩ. quem admodum flatus ille
aquattuor uentis denatura mundi
factus est: sed tamen aliud eum fuisse.
aliud significasse puto: quod exẽplo
flatus excorpore dñi procedentis. rete
intelligi potest: etiam si etechid pro¬
pheta illo loco non resurrectionem
carnis. qualis proprie futura est : sd
in opinatam desperati populi repara
terrarum. figurata reuelatione p̃uidit:
Illud ergo iam uideamus. cuinã potius
sententiae diuina testimonia suffra¬
gentur. eine quadicitur unã animã
dm̃fecisse & dedisse primo homini
unde cȩteras facer&e sicut exeius corpe¬
re cętera hominum corpora anei
quadicitur singulas singulis faceri

Expanded text:
et ait: accipite spiritum sanctum, sed utique signiet ait: accipite spiritum sanctum, sed utique significatum est sic etiam ab ipso procedere spiritum sanctum, quomodo ab eius corpore flatus ipse processit. sed quia mundus non ita deo coaptatur ad unitatem personae, sicut caro illa uerbo eius unigenito filio, non possumus dicere ita esse animam de substantia dei, quemadmodum flatus ille a quattuor uentis de natura mundi factus est; sed tamen aliud eum fuisse, aliud significasse puto, quod exemplo flatus ,<x corpore domini procedentis recte intellegi potest, etiamsi Ezechiel propheta illo loco non resurrectionem carnis, qualis proprie futura est, sed inopinatam desperati populi reparatterrarum, figurata reuelatione praeuidit. Illud ergo iam uideamus, cuinam potius sententiae diuina testimonia suffragentur: eine, qua dicitur unam animam deum fecisse et dedisse primo homini, unde ceteras faceret, sicut ex eius corpore cetera hominum corpora, an ei, qua dicitur singulas singulis facere,
Abbreviated transcription (Latin):
nicis libris occurrit auctoritas mul¬
tominus itaq exmundi corporeis
elementis: Nisi forte. illud mou&
quod apud ezechielem prophetam
cum demonstratur resurrectio mortu¬
orum. redintegratis corporib exquat¬
tuor uentis caeli aduocatur sp̃s. quo
ꝑflante uiuificentur ut surgant: Sic
enim scriptum est: Et dixit mihi dns
ꝓpheta superspmpropheta fili hominis:
& dic ad spm̃: hȩc dicit dñs: A quattuor
partib uentorum caeli. ueni & spira
in mortuos hos: & uiuant: Et prophe¬
taui sicut praecepit mihi dñs. & intro¬
iit sp̃s uitae in eos & reuixerunt et
steter̃ superpedes suos. congregatio
multa ualde: Ubi mihi uidetur pro¬
phetie e significatum. non exillo
tantum campo ubi res ipsa demonstraba¬
tur : sed extoto orbe terrarum resurrte¬
turos homines. & hoc perflatum quat¬
tuor mundi partium fuisse figuratum:
N eq enun etiam flatus ille excorpore dñi.
substantia erat sp̃s scĩ. quando sufflauit

Expanded text:
nicis libris occurrit auctoritas. mulnicis libris occurrit auctoritas. multo minus itaque ex mundi corporeis elementis; nisi forte illud mouet, quod apud Ezechielem prophetam, cum demonstratur resurrectio mortuorum, redintegratis corporibus ex quattuor uentis caeli aduocatur spiritus, quo perflante uiuificantur, ut surgant. sic enim scriptum est: et dixit mihi dominus: propheta super spiritum, propheta, fili hominis, et dic ad spiritum: haec dicit dominus: a quattuor partibus uentorum caeli ueni et inspira in mortuos hos, et uiuant. et prophetaui, sicut praecepit mihi dominus, et introiuit spiritus uitae in eos, et reuixerunt et steterunt super pedes suos, congregatio multa ualde. ubi mihi uidetur prophetice significatum non ex illo tantum campo, ubi res ipsa demonstrabatur, sed ex toto orbe terrarum resurrecturos homines, et hoc per flatum quattuor mundi partium fuisse figuratum. neque enim etiam flatus ille ex corpore domini substantia erat spiritus sancti, quando sufflauit
Abbreviated transcription (Latin):
uicissim nec corpus nec animã in ratio¬
nalem nec substantiam quaeds̃. ẽ. con¬
uerti & fieri animam humanam:
Illud etiam non minus certum esse
deb&: animam noneẽ. nisi creaturam
dĩ: Qua propter si neq decorpore neq
de anima in rationali. neq deseipso ds̃
animã hominis fecit: restat ut
aut denihilo eam faciat. aut dealiqua
sp̃itali tamen rationali creatura: Sed
denihilo fieri aliquid. consuminatis
oꝑib quibus creauit omnia simul.
uiolentum est uelle monstrare. & utrũ
perspicuis documentis obtineri possit.
ignoro: ne exigendum ẽ. a nobis quod
uel comprehendere homo non ualet
uel si iamualeat. mirum si ꝑsuadere
cuiquam potest: nisi tali. qui etiam
nullo homine docere conante. potest
etiam ipse tale aliquid intelligere:
Potius ẽ. igitur dehuius modi rebus.
non humanis agere coniecturis: sed
diuina testimonia ꝑscrutari: quod
ergo ex angelis tanquam parentibus
ds̃ cre& animas: nulla mihi decano¬

Expanded text:
vicissim nec corpus, nec animam irratiovicissim nec corpus, nec animam irrationalem, nec substantiam quae Deus est, converti et fieri animam humanam. Illud etiam non minus certum esse debet, animam non esse nisi creaturam Dei. Quapropter si neque de corpore, neque de anima irrationali, neque de seipso Deus animam hominis fecit, restat ut aut de nihilo eam faciat, aut de aliqua spirituali, tamen rationali crde nihilo fieri aliquid consummatis operibus, quibus creauit omnia simul, uiolentum est uelle monstrare et, utrum perspicuis documentis obtineri possit, ignoro. nec exigendum est a nobis, quod uel conprehendere homo non ualet uel, si iam ualet, mirum, si persuadere cuiquam potest, nisi tali, qui etiam nullo homine docere conante potest etiam ipse tale aliquid intellegere. tutius est igitur de huius modi rebus non humanis agere coniecturis, sed diuina testimonia perscrutari. Quod ergo ex angelis tamquam parentibus deus creet animas, nulla mihi de cano
Abbreviated transcription (Latin):
uideamur : su scipiamus diligentiorẽ
quaestionis huius pertractationem.
quantum adiuuat ds̃. neforte fieri
possit. ut si non liquidam dequa dubi¬
tari ultra non debeat: tam̃certe accep¬
tabilem dehac re sententiam nancisca¬
mur. ut eam tenere donec certum ali¬
quid elucescat non sit absurdum: quod¬
sinẽ hoc quidem potuerimus. documen¬
torum momentis undiq paritetq. nutan¬
tibus: saltan nonuidebitur nr̃a dubi¬
tatio laborem deuitasse quaerendi.
sed affirmandi temeritatem: ut me
siquis recte iam certus. ẽ docere digne¬
tur. siquem uero nec diuini eloqui i
nec perspicuȩ rationis auctoritas. sed
sua prȩsumptio certum fecerat:
dubitare mecum non dedignetur
Ac primũ illud firmissime teneamus.
animae naturam nec innaturam corpo-¬
ris conuerti. ut quae iam fuit anima
fiat corpus. nec innaturã animae
irrationalis. ut quae fuit anima homi
nis fiat petoris. nec innaturam  utquȩ
fuit anima fiat quod ẽ. ds̃. atq ita

Expanded text:
uideamur, suscipiamus diligentiorem uideamur, suscipiamus diligentiorem quaestionis huius pertractationem, quantum adiuuat deus, ne forte fieri possit, ut, si non liquidam, de qua dubitari ultra non debeat, tam certe acceptabilem de hac re sententiam nanciscamur, ut eam tenere, donec certum aliquid elucescat, non sit absurdum. quodsi ne hoc quidem potuerimus, documentorum momentis undique pariterque nutantibus saltem non uidebitur nostra dubitatio laborem deuitasse quaerendi, sed adfirmandi temeritatem, ut me, si quis recte iam certus est, docere dignetur, si quem uero nec diuini eloquii nec perspicuae rationis auctoritas, sed sua praesumtio certum fecerat, dubitare mecum non dedignetur. Ac primum illud firmissime teneamus animae naturam nec in naturam corporis conuerti, ut quae iam fuit anima, fiat corpus, nec in naturam animae inratnis, fiat pecoris; nec in naturam Dei, ut quae fuit anima, fiat quod est Deus: atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
faciendarum animarum nascentibus
quibusq dandarum. in scipso habere.
non increatura aliqua condidisse:
Sed qui a non alterius generis creatura¬
.ẽ. anima. quam illius scđm quã sexto
die factus.ẽ. homo adimaginem dĩ.
non recte dicidm̃ ea facere nunc quae
tunc non consummauit: lam enun
tunc animam fecerat. quales et nunc
facit: & ideo non aliquid nouum crea
urae genus nunc facit. quod tunc
insuis consummatis operibus noncrea¬
int: nec contra illas causales rationes
rerum futurarum quas uniuersitati
tunc indidit. haec eius operatio est.
sed potius scđm ipsas: quandoquidem
corporibus humanis quorum ex illis
primis operibus propagatio continuata
successione protenditur. tales congru-¬
it animas inseri: quales nunc facit atq
inserit: Qua propter nihil iam tim̃tes
ne contra uerba libri huius quae depͥma
illa sex dierum conditione conscripta
sunt quaelib& harum trium sententi¬
arum probabilitas uicerit. sentire

Expanded text:
faciendarum animarum nascentibus faciendarum animarum nascentibus quibusque dandarum in se ipso habere, non in creatura aliqua condidisse, sedest anima quam illius, secundum quam sexta die factus est homo ad imaginem dei, non recte dicit deum ea facere nunc, quae tunc non consummavit. Iam enim et tunc animas fecerat , quales et nunc facit; et ideo non aliquod novum creaurae genus nunc facit, quod tunc in suis consummatis operibus non creauit, nec contra illas causales rationes rerum futurarum, quas uniuersitati tunc indidit, haec eius operatio est, sed potius secundum ipsas, quandoquidem corporibus humanis, quorum ex illis primis operibus propagatio continuata successione protenditur, tales congruit animas inseri, quales nunc facit atque inserit. Quapropter nihil iam timentes, ne contra uerba libri huius, quae de prima illa sex dierum conditione conscripta sunt, quaelibet harum trium sententiarum probabilitas uicerit, sentire
Abbreviated transcription (Latin):
creentur. quando singulis hominibus
non ratio animae uelut in parente ratio
prolis. sed ipsa omnino cumfactus ẽ. dies
facta sit anima sicut ipse dies. sicut celis
& terra &e caeli luminaria: congruenter
dictum est fecit ds̃ hominẽ adimaginẽ
suam: hoc uero tertium. quomodo non
repugnet ei sententiae qua & sexto die
factus accipitur homo adimaginemdĩ
& post diem septimum uisibiliter creatis:
non tam facile uideri potest: Nouas quy¬
pe animas fieri. quae neq ipsae neq
ratio earum tanquam inparente ꝓlis
sexto illo die factasit cum his operibus
aquibus consummatis & inchoatis ds̃
indie septimo requieuit sidixerimus:
cauendum ẽ. ne frustra tari diligenter
scriptura commend et sex diebus con¬
summasse dm̃omĩa opera sua quae ficit
bona ualde. si aliquas adhuc naturas
fuerat creaturus. quas nec ipsas nec ea¬
rum ibi rationes causaliter fecerit: nil
intelligatur rationem quidem singilias

Expanded text:
creentur, quando singulis hominibus creentur, quando singulis hominibus pora, siue non ratio animae uelut in parente ratio prolis, sed ipsa omnino, cum factus est dies, facta sit anima, sicut ipse dies, sicut caelum et terra et caeli lumina, congruenter dictum est: fecit deus hominem ad imaginem suam. Hoc uero tertium quomodo non repugnet ei sententiae, qua et sexto die factus accipitur homo ad imaginem dei et post diem septimum uisibiliter creatus, non tam facile uideri potest. nouas quippe animas fieri, quae neque ipsae neque ratio earum tamquam in parente prolis sexto illo die facta sit cum his operibus, a quibus consummatis et inchoatis deus in die septimo requieuit, si dixerimus, cauendum est, ne frustra tam diligenter scriptura commendet sex diebus consummasse deum omnia opera sua, quae fecit bona ualde, si aliquas adhuc naturas fuerat creaturus, quas nec ipsas nec earum ibi rationes causaliter fecerit, nisi intellegatur rationem quidem singillatim
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse. quia singulas singulis ds̃
facit: non erat facta in illis primis oꝑib
anima feminae: Aut si generalis omni¬
um animarum ratiofacta fuerat sicut
in hominibus ratio gignendi: reditur
ad illud durum ac molestum. ut uel
angelorum uel quod indignissimum
est caeli corporei. uel alicuius etiam
inferioris elementi filias animas. ho¬
minum esse dicamus: Ac perhoc
uidendum est. & si lat& quid uerum sit:
quid saltan tolerabilius dicipossit.
utrum hoc quod modo dixi: anin illis
primis dĩ operibus untem animam
primi hominis factam. decuius propa¬
gine omnes hominum animae crea¬
rentur. annouas subinde animas
fieri. quarum nulla uel ratio facta
praecesserit in primis illis sexdicrum
operibus dĩ: horum autem trium duo
priora: non repugnant primis illis con¬
ditionibus. ubi simul omnia creata sunt
Siue enim in aliqua creatura tanqua in pi¬
rente ratio animae factasit ut omnes
animae abilla generentur. adõ autem

Expanded text:
accepisse, quia singulas singulis deus accepisse, quia singulas singulis deus facit, non erat facta in illis primis operibus anima feminae; aut si generalis omnium animarum ratio facta fuerat, sicut in hominibus ratio gignendi, reditur ad illud durum ac molestum, ut uel angelorum uel, quod indignissimum est, caeli corporei uel alicuius etiam inferioris elementi filias animas hominum esse dicamus. ac per hoc uidendum est, etsi latet, quid uerum sit, quid saltem tolerabilius dici possit: utrum hoc, quod modo dixi, an in illis primis dei operibus unam animam primi hominis factam, de cuius propagine omnes hominum animae crearentur, an nouas subinde animas fieri, quarum nulla uel ratio facta praecesserit in primis illis sex dierum operibus dei. horum autem trium duo priora non repugnant primis illis conditionibus, ubi simul omnia creata sunt. siue enim in aliqua creatura tamquam in parente ratio animae facta sit, ut omnes animae ab illa generentur, a deo autem
Abbreviated transcription (Latin):
mur contra uerba scripturae aut seato
die totum factum dicere. idest & de
limo uirum & deeius latere feminã:
aut in illis sex dierum operibus nullo
modo esse factum hominem. aut corpo¬
ris humani causalem rationem tantum¬
modo factam. animae autem nullam.
cum potius secundum ipsam sit homo
adimaginem dĩ: Aut certe etsi non
contra uerba scripturae aperte posita.
tamendurie atque intolerabiliter
diceremus uel mea creatura spĩtali¬
quae adhoc tantummodo creata ess&
factam fuisse animae humanae rationẽ.
cumipsa creatura inqua ista ratio facta
diceretur. non commemoratur inoꝑib:
dĩ: uel in aliqua creatura quae in illis
comiemoratur oꝑibus factã rationẽ
animae. uelut in hominibus qui iã sunt
facta ratio latet generandorum filiorum.
acsic eam uel angelorum filiam. uel
quod ẽ. intolerabilius alicuius elem̃ti
corporei crederemus: Sed nunc si
obhoc mulier nondeuiro sed similiter
ut ille adõ factam animã asseritur

Expanded text:
mur contra uerba scripturae aut sexto mur contra uerba scripturae aut sexto die totum factum dicere, id est et de limo uirum et de eius latere feminam, aut in illis sex dierum operibus nullmodo esse factum hominem; aut corporis humani causalem rationem tantummodo factam, animae autem nullam, cum potius secundum ipsam sit homo ad imaginem Dei: aut certe etsi non contra verba Scripturae aperte posita, tamen dure atque intolerabiliter diceremus, vel in ea creatura spiriquae ad hoc tantummodo creata esset, factam fuisse animae humanae rationem, cum ipsa creadiceretur, non commemoraretur in operibus dei, uel in aliqua creatura, quae in illis commemoraretur operibus, factam rationem animae - uelut in hominibus, qui iam sunt, facta ratio latet generandorum filiorum — ac sic eam uel angelorum filiam uel, quod est intolerabilius, alicuius elementi corporei crederemus. Sed nunc, si ob hoc mulier non de uiro, sed similiter ut ille a deo factam animam adseritur
Abbreviated transcription (Latin):
nos dubitare permutat: tunc recte for¬
usse requiremus. aut quaenã sententia
potius eligenda sit: aut in rei huius
incerto. quem modum tenere debeamꝰ:
Corte eium sexto die fecit dĩ hominem
ad imaginem suam ubi etiam dictum
est. masculum & feminã fecit eos quorũ
illud superius ubi imago dĩ commemo¬
rata . ẽ. secundum animã: hoc autẽ ubi
sexus differentia. secundum carnem
accipiebamus: Et qm̃ tot actanta testimo¬
nia quae ibi considerata atq tractata
sunt. nos nonsinebant eodem ipso sexto
die etiam formatum delimo hominem
mulieremq delatere eius accipere. sed
hoc postea factum esse post illa primitꝰ
opera dĩ inquibus creauit omnia simul
quaesiuimus quid dehominis anima
crederemus. discussisq omnib discep¬
tationis nrae partibus: illud credibilius
uel tolerabilius dici uisum. ẽ quod ipsa
hominis anima in illis operibus facta
est: corporis uero eius in mundo corpo¬
reo tanquam in semine ratio. necogere¬

Expanded text:
nos dubitare permittat: tum recte fornos dubitare permittat: tum recte fortasse requiremus, aut quaenam sententia potius eligenda sit aut in rei huius incerto quem modum tenere debeamus. certe enim sexto die fecit deus hominem ad imaginem suam; ubi etiam dictum est: masculum et feminam fecit eos. quorum illud superius, ubi imago dei commemorata est, secundum animam, hoc autem, ubi sexus differentia, secundum carnem accipiebamus. et quoniam tot ac tanta testimonia, quae ibi considerata atque tractata sunt, nos non sinebant eodem ipso sexto die etiam formatum de limo hominem mulieremque de latere eius accipere, sed hoc postea factum esse post illa primitus opera dei, in quibus creauit omnia simul, quaesiuimus. quid de hominis anima crederemus, discussisque omnibus disceptationis nostrae partibus illud credibilius uel tolerabilius dici uisum est. quod ipsa hominis anima in illis operibus facta est, corporis uero eius in mundo corporeo tamquam in semine ratio, ne cogere
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid ammoneri: magis si aliquid
aliud fiebat infemina quod in uiro factũ
nonerat: ut ex carne animata eius anima
duceretur: non sicut uiri eius aliunde
corpus. aliunde anima. hoc ipsum
quod alio modo fiebat. scriptura potius
tacere nondebuit. Nehoc itidem factũ
putaremus. quodiam deillo didiceramꝰ:
Proinde quia non dixit exanima uiri
animã factam esse mulieris: conueni¬
entius creditur eo ipso nos ammonere
uoluisse. nihil hic aliud putare. quam
deuiri anima noueramus. id ẽ. similit̃
datam eẽ. mulieri: cum presertim esset
cuidentissime occasionis locus. ut si
uontunc quando formata est: postea
certe diceretur: ubi ait adam: hoc nunc
os ex ossibus meis. & caro decarne mea:
q uanto enim carius amantiusq diceret.¬
& anima de anima mea: non tamen
hinc tam magna quaestio iam soluta
est: ut unum horum manifestum cer-¬
tumq teneamus: Quam obrem primũ
uidendum . ẽ. utrum scã scriptura libri
huius ab eius exordio ꝑtractata. hinc

Expanded text:
aliquid admoneri, magis, si aliquid aliquid admoneri, magis, si aliquid aliud fiebat in femina, quod in uiro factum non erat, ut ex carne animata eius anima duceretur, non sicut uiri eius aliunde corpus, aliunde anima; hoc ipsum, quod alio modo fiebat, scriptura potius tacere non debuit, ne hoc itidem factum putaremus, quod iam de illo didiceramus. proinde quia non dixit ex anima uiri animam factam esse mulieris, conuenientius creditur eo ipso nos admonere uoluisse nihil hic aliud putare, quam de uiri anima noueramus, id est similiter datam esse mulieri, cum praesertim esset euidentissimae occasionis locus, ut, si non tunc, quando formata est, postea certe diceretur, ubi ait Adam: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea. quanto enim carius amantiusque diceret: et anima de anima mea! non tamen hinc tam magna quaestio iam soluta est, ut unum horum manifestum certumque teneamus. Quamobrem primo uidendum est, utrum sancta scriptura libri huius, ab eius exordio pertractata, hinc
Abbreviated transcription (Latin):
A ut enim taceri oportuit inquiunt etiam
deanima uiri. ut eam sicut possemus
datam diuinitus uel intelligeremus uł
certe crederemus.: aut si hoc propterta
scriptura nontacuit ne animã quoq
sicut hominis carnem de terra factam
esse putaremus. debuit: & demulieris
anima non taceri: neputaretur extradu¬
ce. si hoc uerum non est: Qua propter
ideo tacitum .ẽ. inquiunt quod in eius
faciem flauerit dĩ: quia illud. ẽ. uerum
quod & anima ex homine propagata
est: huic suspicioni facile occurritur
Si enim propt̾ea putant animã mulien
ex anima uiri factam. quia non scripũ
est quod inmulieris faciem flauerit ds:
cur credunt exuiro animatam feminã.
quando neid quidem scriptum est: unde
sids̃ omnes animas hominũ nascentiũ
sicut primam fetit. propt̾ea scriptura
dealus tacuit: qm̃ posset quod in una
factum commemoratum. ẽ. etiam dece¬
tersꝰ prudenter inteligi. leaq si opd¬
tuit nos perhanc scripturam dchac re

Expanded text:
aut enim taceri oportuit, inquiunt, etiam aut enim taceri oportuit, inquiunt, etiam de anima uiri, ut eam, sicut possemus, datam diuinitus uel intellegeremus uel certe crederemus, aut, si hoc propterea scriptura non tacuit, ne animam quoque sicut hominis carnem de terra factam esse putaremus, debuit et de mulieris anima non taceri, ne putaretur ex traduce, si hoc uerum non est. quapropter ideo tacitum est, inquiunt, quod in eius faciem flauerit deus, quia illud est uerum, quod et anima ex homine propagata est. Huic suspicioni facile occurritur. si enim propterea putant animam mulieris ex anima uiri factam, quia non scriptum est, quod in mulieris faciem flauerit deus, cur credunt ex uiro animatam feminam, quando ne id quidem scriptum est? unde, si deus omnes animas hominum nascentium sicut primam facit, propterea scriptura de aliis tacuit quoniam posset, quod in una factum commemoratum est, etiam de ceteris prudenter intellegi. itaque si oportuit nos per hanc scripturam de hac re
Abbreviated transcription (Latin):
ORPO
IPSE UIDET
EXPOSCERE UTDEEEC¬
CATO PRI MI
HOMI NIS DISSERAMꝰ:
SEDQUIA DE CARUE MULIERIS QUT̃ ADMODŨ
facta sit scriptura narrauit. tacuit autem
deanima: multomagis nos fecit intentos.
ut dehoc diligentius inquiramus. quo¬
nam modo refelli possint siue nonpossinđ.
qui credunt animã deanima hominis
sicut decarne carnem fieri. a parentibus
infilios utriusq rei transfusis seminib
h inc enim primitus adhoc mouentur. ut
dicantsunam animã ds̃ fecerit sufflando
infaciem hominis quem depuluere
finxerat. ut exilla iam cęterae crearen¬
tur animae hominum. sicut ex illius
carne omnis etiam caro hominum:
qm̃ primo adam formatus. ẽ. deinde cua.
& illi quidem unde habuerit corpus. undt
animã. dictum est: corpus uidelicet pus¬
uerem terrae. animam uero flatum di.
atilla deillius latere cum facta dicatur:
nondicitur quod eam ds̃ flando similiter
animauerit. tanquam utrumq deillo
dictum sit qui iam fuerat animatus:

Expanded text:
ordo ipse uidetur exposcere, ut de peccato primi hominis disseramus; sed quia de carne mulieris, quemadmodum facta sit, scriptura narrauit, tacuit autem de anima, multo magis nos fecit intentos, ut de hoc diligentius inquiramus, quonam modo refelli possint siue non possint, qui credunt animam de anima hominis sicut de carne carnem fieri a parentibus in filios utriusque rei transfusis seminibus. hinc enim primitus ad hoc mouentur, ut dicant, quod unam animam deus fecerit, quam sufflauit in faciem hominis, quem de puluere finxerat, ut ex illa iam ceterae crearentur animae hominum sicut ex illius carne omnis etiam caro hominum, quoniam primo Adam formatus est, deinde Eua. et ille quidem unde habuerit corpus, unde animam, dictum est: corpus uidelicet puluerem terrae, animam uero flatum dei; at illa de illius latere cum facta dicatur, non dicitur quod eam deus flando similiter animauerit, tamquam utrumque de illo ductum sit, qui iam fuerat animatus.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptarent: sicut illam in iob nobilem
acmirabilem pacientiam proculdubio
si posset diabolus cernere. nollet atẽp¬
tato utiq superitri: Ceterum alicubi
longe iam facta quod nuntiant. quae
post aliquot dies uera esse firmentur.
non est mirandum: Pos sunt enim
hoc efficere nonsolum acrimonia
cernendi etiam corporalia in compa¬
rabiliter prestantiore quam nr̃a ẽ.
sedetiam ipsorum corporum longe
utiq subtiliorum mira uelocitate:
¶Cõ perimus etiam indomo consticutũ.
pacientem sp̃m̃ inmundum. dicere
solere quando ad cum uenire cepisse

Expanded text:
temtarent; sicut illam in Iob nobilem temtarent; sicut illam in Iob nobilem ac mirabilem patientiam procul dubio si posset diabolus cernere, nollet a temtato utique superari. ceterum alicubi longe iam facta quod nuntiant, quae post aliquot dies uera esse firmentur, non est mirandum. possunt enim hoc efficere non solum acrimonia cernendi etiam corporalia inconparabiliter praestantiore quam nostra est, sed etiam ipsorum corporum longe utique subtiliorum mira uelocitate. Conperimus etiam in domo constitutum patientem spiritum inmundum dicere solere, quando ad eum uenire coepisse
Abbreviated transcription (Latin):
omnis postremo in actibus nr̃is corpo¬
ralis motus dilapsus occider&. neq
ullum progressum nancisceretur.
si trans actos corporis motus. memori¬
ter sp̃s non tenerte: quib con sequen¬
ter in agendo conecter&: quos utiq
nonten&. nisi imaginaliter a se factos
inselpsarum etiam futurarũ motionũ
imagines prȩuenuint fines actiũnr̃orũ:
quid enim agimus percorpus quod non
cogitando prae occupauerit sp̃s. omniũq
uisibilium operum similitudines in seip¬
so primitus uiderit. etquodam modo
disposuerit: quaespĩtales corporalium
similitudines in animo nr̃o quẽ ad modũ
innotescant sp̃itib etiam inmundis.
uel quid obsticuli anima nr̃a paciatur
existo terreno corpore. ut eaͦs inuicem
in nr̃o spũ uidere nequeamꝰ: inuenire
& explicare difficile. ẽ.: certissimis tam̃
indicus apudnos constitit. enuntiatas
ademonib cogitationes hominũ:
Qui tamen si uirtutum internã speciem
possent in hominibus cernere non

Expanded text:
omnis postremo in actibus nostris corpoomnis postremo in actibus nostris corporalis motus dilapsus occideret neque ullum progressum nancisceretur, si transactos corporis motus memoriter spiritus non teneret, quibus consequentes in agendo conecteret: quos utique non tenet nisi imaginaliter a se factos in se. ipsarum etiam futurarum motionum imagines praeueniunt fines actuum nostrorum. quid enim agimus per corpus, quod non cogitando praeoccupauerit spiritus omniumque uisibilium operum similitudines in se ipso primitus uiderit et quodammodo disposuerit? Quae spiritales corporalium similitudines in animo nostro quemadmodum innotescant spiritibus etiam inmundis uel quid obstaculi anima nostra patiatur ex isto terreno corpore, ut eas inuicem in nostro spiritu uidere nequeamus, inuenire et explicare difficile est. certissimis tamen indiciis apud nos constitit enuntiatas a daemonibus cogitationes hominum: qui tamen, si uirtutum internam speciem possent in hominibus cernere, non
Abbreviated transcription (Latin):
inspu. tanquam sp̃s corpori facienti ma-¬
ceriae uice subdatur : Omni enĩ modo
praestantior est quifacit. ea re dequa
aliquid facit. neq ullomodo spũ prȩstan¬
tius ẽ. corpus. immo perspicuo modo
p̃s corpore: Quam uis ergo prius uide¬
amus aliquod corpus quod antea non
uideramus. atq inde incipiat imago eiꝰ
ẽẽ. in spũ nr̃o. quo illud cum absens fue¬
rit recordemur: tamen eandem eius
imaginem non corpus in spũ. sed ipͥse
sp̃s inscipso facit cderitate mirabili: quȩ
ineffabiliter longe est acorporis tardita¬
te. cuius imago mox ut oculis uisum
fuerit: inspũ uidentis nullias puncti
temporalis interpositione formatur:
Itẽq in auditu. nisi auribus ꝑceptae
uocis imaginẽ continuo sp̃us inscipso
formaro& ac memoria retiner&: ig¬
noraretur secunda syllaba utrũ scđa
ess& : cumiã prima utiq nulla ess&.
quae ꝑcussa aure transeat: ac sic omĩs
locutionis usus. omnis cantandi suauitas.

Expanded text:
in spiritu, tamquam spiritus corpori facienti matin spiritu, tamquam spiritus corpori facienti materiae uice subdatur. omni enim modo praestantior est qui facit ea re, de qua aliquid facit. neque ullo modo spiritu praestantius est corpus, immo perspicuo modo spiritus corpore. quamuis ergo prius uideamus aliquod corpus, quod antea non uideramus, atque inde incipiat imago eius esse in spiritu nostro, quo illud cum absens fuerit recordemur, tamen eandem eius imaginem non corpus in spiritu, sed ipse spiritus in se ipso facit celeritate mirabili, quae ineffabiliter longe est a corporis tarditate; cuius imago mox, ut oculis uisum fuerit, in spiritu uidentis nullius puncti temporalis interpositione formatur. itemque in auditu, nisi auribus perceptae uocis imaginem continuo spiritus in se ipso formaret ac memoria retineret, ignoraretur secunda syllaba utram secunda esset, cum iam prima utique nulla esset, quae percussa aure transierat . ac sic omnis locutionis usus, omnis cantandi suauitas,