comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pellib: ꝓsella utebatur
Suꝑ semet ipsum sacros cõdi¬
ces inpellitus sacculis missos:
turarũ aperiebat fontẽ. et
rigabat prata mentiũ. Huius
quoq opinio prȩdicationis.
ad romanȩ urbis noticiam
ꝑuenit Atq. ut est lingua
adulantium. auditoris sui
animam amplectendo necans.
Quis est iste uirrusticus. qui
igitur siplacet. quihuc eum
exhibeat: ut quissit eccłiasticꝰ¬
Sicut aũt moris est. ut occu¬
bato inmultis animo adulatio
ualde subripiat. si abipso
tordis hostio nequaquam
fuerit cicius repulsa: suaden¬
tib sedericis. consensum.
pontifex p̃buit ut ad roma¬
nã urbem deduci debuiss&:
et quȩ nam sua esset mensura
cognosceret Iulianũ tamen
tunc defensorem mittens. qui
sabinensi ȩcđiȩ post modum
inepiscopatu prȩfuit: hoc
p̃cepit. ut cum magno eum
honore deduceret: nec quic¬
quã dĩ famulus exconuentione
eadem iniuriȩ sentiret. Qui
parere de eo clericorum uotis
concitus uolens. festinus ad

Expanded text:
pellibus pro sella utebatur. pellibus pro sella utebatur. Super semetipsum sacros codices in pelliceis sacculis missos dturarum aperiebat fontem, et rigabat prata mentium. Hujus quoque opinio praedicationis ad Romanae urbis notitiam pervenit; atque ut est lingua adulantium auditoris sui animam amplectendo necans,Quis est iste vir rusticus, qui ergo, si placet, qui huc eum exhibeat, ut quis sit ecclesiasticSicut autem moris est ut occupato in multis animo adulatio valde subrepat, si ab ipso cordis ostio nequaquam 169 fuerit citius repulsa, suadentibus se clericis consensum pontifex praebuit, ut ad Romanam urbem deduci debuisset, et quaenam sua esset mensura cognosceret. Julianum tamen tunc defensorem mittens, qui Sabinensi Ecclesiae postmodum in episcopatu praefuit, hoc praecepit, ut magno cum honore eum deduceret, nec quidquam Dei famulus ex conventione eadem injuriae sentiret. Qui parere de eo clericorum votis concitus volens, festine ad
Abbreviated transcription (Latin):
Celi patris huius &iã opus
cognoscere: qui fertur talia
dona ꝑcepisse TRE GORIUS.¬
Ipus petre exdono est: non
donum exopere Auoquin:
grã iamnonest grã Omne
quippe opus dona p̃irniuNt.
quamuis ex subsequenti ꝯpere.
ipsa &iam dona sub crescint
Nctamen uitȩ eius cognitione
frauderis : benehunc reue¬
rentissimus uirdĩ albinus
uit. & adhuc suꝑsunt multi :¬
quieum scire potuerunt.
Sed quid plus quęris oꝑis.
quando concordabat uitȩ̨
munditia. cũ studio prędi¬
cationis. Tantus quippe
illũ ad colligendas dõ animas¬
feruor accenderat: ut sic
monasterio prȩesset. quatinꝰ
domos circum quaq discur¬
reret: & corda audientium
ad amorem patriȩ caelestis
excitaret. Erat uero ualde
uilis inuestib. atq ita des¬
pectus: utsiquis illũ fortasse
nesciret: salutatus. &iam
resalutare despiceret Etl
quotiens adalia tendebat
loca: ium̃tũ sedere consue¬
uerat. quod. ẽẽ. despicabilius
set repperiri: In quo &iam
capistro ꝓfreno. & ueruecum

Expanded text:
 Patris hujus opus agnoscere, qui fertur talia dona percepisse. GREGORpus, Petre, ex dono est, non donum ex opere, alioquin gratia jam non est gratia. Omne quippe opus dona praeveniunt, quamvis ex subsequenti opere ipsa etiam dona succrescunt; ne tamen vitae ejus cognitione frauderis, bene hunc reverentissimus vir Albinus vit, et adhuc supersunt multi qui scire potuerunt. Sed quid plus quaeris operis, quando concordabat vitae munditia cum studio praedicationis? Tantus quippe illum fervor ad colligendas Deo animas accenderat, ut sic monasteriis praesset, quatenusdomos circumquaque discurreret, et corda audientium ad amorem patriae coelestis excitaret. Erat vero valde vilis in vestibus, atque ita despectus, ut si quis illum fortasse nesciret, salutatus etiam resalutare despiceret, et quoties alia tendebat ad loca, jumentum sedere consueverat, quod despicabilius set reperiri; in quo etiam capistro pro freno, et vervecum
Abbreviated transcription (Latin):
Mirasunt ualde quȩ audio:
& non mediocriter leta: luui¬
enobis indubium ueniant
uerba mortuorũ: confirmant
haec facta uiuentium: Nam
uiruitȩ uenerabilis cassius
ipsa sacrificiorũ arcana mac-¬
tabat: mandatũ dñi ꝑcuiusdã
dicens: Age quod agis. oꝑare
quod oꝑaris: noncesset pes tius.
non cesset manus tua. natale
aplorũ uenies adme: & retribuã
tibi mercedem tuam: Qui post
annos septem ipso natalicio
apłorum die cum missarum
sollempnia ꝑ egiss&. & misteria
sacrȩ communionis accepiss&.
ecorpore gxiuit: Lun. De¬

Expanded text:
Mira sunt valde quae audio, et non mediocriter lae nobis in dubium veniant verba mortuorum, confirmant haec facta viventium. Nam vir vitae venerabilis Cassius ipsa sacrificiorum arcana mactabat; mandatum Domini per cujusdam dicens: Age quod agis, operare quod operaris, non cesset pes tuus, non cesset manus tua, natali Apostolorum venies ad me, et retribuam tibi mercedem tuam. Qui post annos septem ipso natalitio apostolorum die cum missarum solemnia peregisset, et mysteria sacrae communionis accepisset, e corpore exivit.
Abbreviated transcription (Latin):
amuio quoq in hac
urbe contigerit. cunctorũ
tatur : quod quidam artis eorũ
primus cumdefunctus fuiss&.
in ecclesia beati ianuarii martiris
iuxta portam sc̃i laurentii: a cõn¬
iuge sua sepultus est: Sequenti
aũt nocte: exsepultura eãdem
cla mare: Ardeo. ardeo: Cum
uero has uoces diu emitteret.
custos hoc ciis nuntiauit uxcori:
Uxor uero illius. cos quidili¬
genter inspicerent artis eiusdẽ
uiros trans misit ad ecclesiã:
uolens agnoscere qualiter
eius esset corpus insepulchro¬
dequo talia clamaret Qui
aperientes sepulchrũ. uesti¬
menta quidem intacta rep¬
pererunt: quȩ nunc usq meadẽ
eccła ꝓ eiusdem causȩ cestimo
illius om̃ino non inuenerunt.
acsi in sepulchro eodẽ positũ
non fuiss&: Exquare colli-¬
gendum est. qua ultione
anima eius dampnatasit:
cuius & caro est ab ecclesi a
ꝓiecta: Quid igitur sacra
loca sepultisꝓsint. quandohi
qui indignisunt: ab eisdem
sacris locis diuinitus proici.¬
Ibidnam ergo esse poterit.

Expanded text:
Nam quid quoque in hac Nam quid quoque in hac urbe contigerit, tinctorum, tantur, quod quidam artis eorum primus, cum defunctus fuisset, in Ecclesia beati Januarii martyris juxta portam sancti Laurentii a conjuge sua sepuautem nocte ex sepultura eadem, clamare: « Ardeo, ardeo. » Cum vero has diu voces emitteret, custos hoc ejus nuntiavit uxori. Uxor vero illius eos qui diligenter inspicerent, artis ejusdem viros transmisit ad ecclesiam, volens cognoscere qualiter ejus esset corpus in sepulcrode quo talia clamaret. Qui aperientes sepulcrum, vestimenta quidem intacta repererunt, quae nunc usque  ejusdem causae testimoillius omnino non invenerunt, ac si in eodem sepulcro positum minime fuisset. Ex qua re colligendum est, qua ultione anima ejus damnata sit, cujus et caro est ab ecclesia projecta. Quid igitur sepultis sacra loca prosunt, quando hi qui indigni sunt, ab eisdem sacris locis divinitus projiciQuidnam ergo esse poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
testantur ei rei quã narrant.
nuꝑ ingenuense urbe conti-¬
gisse: Ibi namq utdicunt
ualentinus nomine medio
tus est: uir ualde lubricus.
et cunctis leuita tib occupa.
ineadẽ ȩcclesia factȩ sunt uoces:
acsiquis iuiolenter exea repel¬
leretur. atq traheretur foras:
Ad quas nimirũ uoces cũcur¬
rerunt custodes : & iuderunt
duos teterrimos sp̃s. qui eiuis¬¬
dem ualentini pedes quadam
ligatura extrinxerant: & cũ
ab eccła clamantẽ acnimiũ
uociferantẽ foras trahebant:
Qui uidelic& exterriti: ad
sua strata reuersisunt: Mane
aũt facto. aperientes sepul.¬
chrum in quo isdem ualentinꝰ
positus fuerat : eius corpus
non inuenerunt: Cunq extra
ȩcdesiam quęrerent ubi ꝓ¬
iectum esset : inuenerunt hoc
insepulchro alio positum: li¬
gatis adhuc pedib. sicut de
ȩccła fuerat abstractũ: Ex qua
re petre collige: quiahĩ quos
peccata grauia deprimunt.
IN ECCLESIA SEPUłTO.
ET POST MO DUM
NON INUENTO

Expanded text:
testantur ei rei quam narrant testantur ei rei quam narrant nuper in Genuensi urbe contigisse. Ibi namque, ut dicunt, Valentinus nomine, eccletus est, vir valde lubricus, et cunctis levitatibus occupatuin eadem ecclesia factae sunt voces, ac si quis violenter ex ea expelleretur atque traheretur foras. Ad quas nimirum voces cucurrerunt custodes, et viderunt duos quosdam teterrimos spiritus, qui ejusdem Valentini pedes quadam ligatura strinxerant, et eum ab ecclesia clamantem ac nimium vociferantem foras trahebant, qui videlicet exterriti ad sua strata reversi sunt. Mane autem facto aperientes sepulcrum in quo idem Valentinus positus fuerat, ejus corpus non invenerunt. Cumque extra ecclesiam quaererent ubi projectum esset, invenerunt hoc in sepulcro alio positum, ligatis adhuc pedibus, sicut ab ecclesia fuerat abstractum. Ex qua re, Petre, collige quia hi quos peccata gravia deprimunt, in Ecclesia sepulto, et postmodum non invento.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fectorũ seruans: cuius ueri¬¬
tatis atq grauitatis modestiã
nouimus: Quimihi testa¬
tus est: ualerianũ patriciũ
inciuitate quȩ brixa dicitur¬
fuisse defunctum: Cui eiusdẽ
ciuitatis ep̃s accepto precio
locum inȩcclessa p̾buit: in quo
sepeliri debuiss&: Qui uide-¬
lic& ualerianus usq ad etatẽ
decrepitam leuis aclubricus
extcitit: modũmq suis praui¬
tatib ponere contempsit:
Eadem uero nocte quasepul¬
tus  beatus faustinus martyr
incui us ȩcclesia corpus illius
fuerat humatũ. custodi suo
apparuit dicens: Uade & dic
ep̃o Proitiat hinchas fetentes
carnes quas hic posuit: quia
sinon fecerit. die tricesimo
ipse morietur: Quã iussio¬
nem custos ep̃o timuit con¬
fiteri : & rursus ad monitus
declinauit: Die aũt tricesi-¬
mo eiusdem ciuitatis ep̃s
cũ uesꝑtina hora sanus atq
incolomis adlectũ rediss&:
subito & mopinata morte
defunctus est: i¬
liberius uir nobilissimus
atq ueracissimus: qui se scire
suosq homines interfuisse

Expanded text:
fectorum servans, cujus veritatis atque gravitatis sit novimus; qui mihi testatus est Valerianum Patricium in civitate, quae Brixia diciturfuisse defunctum. Cui ejusdem civitatis episcopus, accepto pretio, locum in ecclesia praebuit, in quo sepeliri debuisset. Qui videlicet Valerianus usque ad aetatem decrepitant levis ac lubricus exstitit, modumque suis pravitatibus ponere contempsit. Eadem vero nocte qua sepultus est, beatus Faustinus martyr, in cujus ecclesia corpus illius fuerat humatum, custodi suo apparuit, dicens: Vade, et dic episcopo projiciat hinc has fetentes carnes, quas hic posuit, quia si non fecerit, die trigesimo ipse morietur. Quam visionem custos episcopo timuit confiteri. Et rursus admonitus declinavit. Die autem trigesimo ejusdem civitatis episcopus cum vespertina hora sanus atque incolumis ad lectum rediisset, subita et inopinata morte defunctus est. Liberius vir nobilissimus atque veracissimus, qui se scire, suosque homines interfuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ut intactas om̃s relinqueret.¬
& ipse secum nil exbono oꝑe
PETRUS
uis illesit memini: sedquȩ¬
sõtẽ: ea quȩ coepimus exsequa-¬
mur: Putamusne animabus
aliquid ꝓdesse. simortuorũ
corpora in ȩcclesiis fuerint¬
sacra loca conueniunt. suorũ
Namquos peccata grauia
deprimunt: non ad solutionẽ
in aeccłus ponuntur: Qđme.
lius ostendimus: siea quae
dieb nr̃is gestasunt breuiter
Sc̃i moniali feonina.
APDARUIT INCENSA
IRnamq uitȩ uenera¬
atq nutritus est: Qui quandã
scĩ monialem feminã in loco
eodem fuisse testatur: quȩ
carnis quidem continentiã
habuit. sed linguae ꝓcacitatẽ
atq stultr loquium non decli-¬
nauit: Haec igitur defuncta :
quia deducta ante sacrum
altare ꝑmedium secabatur:¬
& pars una illius igne crema¬
batur. pars aũt altera intacta
remanebat: Cumq hoc sur-¬
gens mane fr̃ib narraret.
& locũ uellet ostendere inquo
fuerat igne consumpta: ipsa
flamȩ combustio ita ante

Expanded text:
ut intactas omnes relinqueret, etut intactas omnes relinqueret, et ipse secum nihil ex bono opere PETRUS. Quis ille sit memini: sed, quaeso te, ea quae coepimus, exsequamur. Putamusne animabus aliquid prodesse si mortuorum corpora fuesacra loca conveniunt, suorum Nam quos peccata gravia deprimunt, non ad absolutionem, sed in ecclesiis ponuntur. Quod melius ostendimus, si ea quae diebus nostris gesta sunt breviter sanctimoniali femina apparuit incensa. Vir namque vitae veneraatque nutritus est. Qui quamdam sanctimonialem feminam in loco eodem fuisse testatur, quae carnis quidem continentiam habuit, sed linguae procacitatem atque stultiloquium non declinavit. Haec igitur defuncta, aquia deducta ante sacrum altare et pars una illius igne cremabatur, pars autem altera intacta remanebat. Cumque hoc surgens mane fratribus narraret, et locum vellet ostendere in qua fuerat igne consumpta, ipsa flammae combustio ita ante
Abbreviated transcription (Latin):
limis. stabat contrate: & cetera:
Danihel itaq dum somnium
at : exqua ortumsit cogitatio¬
ne manifestat: ut patenter
ostendatur : quia hoc plerũq
excogitatione simul & reuela¬
tione generetur: Sed nimirũ
cũ somnia rerũ qualitatibus
alternent: tanto eis credi difi¬
ficilius deb&: quanto et ex
quo impulsu ueniant. facilius
non elucet: Sc̃i aũt uiri in¬
ter illusiones atq reuelationes.
ipsas uisionũ uoces aut imagi.¬
nes quodam intimo sapõre
discernunt: utsciant uel quid
abono sp̃u ꝑcipiant: uelquid
abillus ore patiantur: Nãsi
erga hecmens cauta non fuerit:
ꝑdeceptorẽ sp̃m multis sẽ
uanitatib immergit: Qui
non nunquã solet multa uera
p̃dicere: ut ad extremũ ualeat
animã exuna aliqua falsitate
laqueare: Sicut cuidam nr̃m
nuꝑ certũ est contigisse: quidũ
somnia uehementer attender&.
ei ꝑsomnium longa spatia
huius uitȩ ꝓmissa sunt: Cunq
multas pecunias ꝓlongioris
uitȩ stipendiis collegisset.
ita repente defunctus est:

Expanded text:
limis stabat contra te, etc. . Daniel itaque dum somnium,et ex qua ortum sit cogitatione manifestat, patenter ostenditur quia hoc plerumque ex cogitatione simul et revelatione generetur. Sed nimirum cum somnia tot rerum qualitatibus alternent, tanto eis difficilius credi debet, quanto et ex quo impulsu veniant facilius non elucet. Saepe ter illusiones atque revelationes ipsas visionum voces aut imagines quodam intimo sapore discernunt, ut sciant vel quid a bono spiritu percipiant, vel quid ab illusione patiantur. Nam si erga haec mens cauta non fuerit, per deceptorem spiritum multis se vanitatibus immergit, qui nonnunquam solet multa vera praedicere, ut ad extremum valeat animam ex vana aliqua falsitate laqueare: sicut cuidam nostro nuper certum est contigisse, qui dum somnia vehementer attenderet, ei per somnium longa spatia hujus vitae promissa sunt; cumque multas pecunias pro longioris vitae stipendiis collegisset, ita repente defunctus est,
Abbreviated transcription (Latin):
sent quidde illo copiosus ui¬
diss&: uno eodemq tẽpore
dum cognoscit ille quid isti
egerant. atq isti cognoscunt
quid ille uiderat: concordantes
simul &uisionem & sacrifitiũ.
res aꝑte daruit: quia frater
quidefunctus fuerat. ꝑ salutarẽ

Expanded text:
sent quid de illo Copiosus visent quid de illo Copiosus vidisset, uno eodemque tempore dum cognoscit ille quid isti egerant, atque isti cognoscunt quid ille viderat, concordante simul visione et sacrificio, res aperte claruit quia frater qui defunctus fuerat per salutarem
Abbreviated transcription (Latin):
post mortẽ eius triginta iam
essent dies euoluti : cȩpit animus
meus defuncto fr̃i compati:
eiusq cũdolore grauia suppli¬
tia pensare: & siquod esset erep¬
tionis remedium quęrere:
Tunc aduocato adme eodem
p̃tioso monasttru nr̃i p̃posito:
tristis dixxi: Diu est qd̃ frat
ille quidefunctus est: inigne
cruciatur: Debemus ei aliquid
caritatis impendere : & eum
inquantũ possumus ut eripi¬¬
atur adiuuare: Uade itaq
& ab hodierna die dieb con
salutaris hostia non immolet᷑:
N ob̃is aũt alia curantib atq.
euolutos dies non numerantib:
idem frat̃ quide functus fuerat.
nocte quadam fr̃i suo germano
copioso ꝑuisionẽ apparuit:
Quẽ ille cumuidiss&: inqui¬
siuit dicens: Quid est frater:
quomodo es. Cui ipse respon
dit: Nunc usq male fui. sed
iam modo benesum : quia hodie
communionẽ recepi: Quod
tricesimo oblatio fuerat impleta:
Cunq copiosus nesciret quid
ꝓeo fr̃s agerent. & fr̃s ignoras¬

Expanded text:
post mortem ejus triginta jam post mortem ejus triginta jam essent dies evoluti, coepit animus meus defuncto fratri compati, ejusque cum dolore gravi supplicia pensare, et si quod esset ereptionis ejus remedium quaerere. Tunc evocato ad me eodem Pretioso monasterii mei praeposito, tristis dixi: Diu est quod frater ille qui defunctus est in igne cruciatur, debemus ei charitatis aliquid impendere, et eum, in quantum possumus, ut eripiatur adjuvare. Vade itaque, et ab hodierna die diebus trius salutaris hostia non immoletur Nobis autem alia curantibus, atque evolutos dies non numerantibus, idem frater qui defunctus fuerat, nocte quadam fratri suo germano Copioso per visionem apparuit. Quem ille cum vidisset, inquisivit dicens: Quid est, frater? Quomodo es? Cui ille respdit: Nunc usque male fui, sed jam modo bene sum, quia hodie communionem recepi. Quod tricesima oblatio fuerat impleta. Cumque Copiosus nesciret quid pro eo fratres agerent, et fratres ignoras
Abbreviated transcription (Latin):
sed quolib& fossam insterqui¬
linio facite. &ineam corpus
cius ꝓicite: Ibiq suꝑ eũ tres
aureos quos reliquit iactate :
simul om̃s clamantes. pecunia
tua tecumsit in ꝑdi tione. & sic
eum terra operite: Inquibus
uolui uiuentib fr̃ib ꝓdesse:
ut &illũ amaritudo mortis acul-¬
pa solubilem faceret. & istos
auaritiȩ tanta dampnatio misce̾re
inculpa ꝓhiberet: Quod ita
factũ est: Nancum isdem mo¬
nachus ꝑuenisset admortem.
atq anxie sequģreret fr̃ib cõ¬
mendare. nullusque. fr̃ib ei
applicari. & loqui dignaretur:
ei carnalis frater cur ab om̃ib
esset abominatus indicauit:
Quiꝓtinus dereatu suo uehe¬
menter ingemuit: atq in ipsa
tristitia ecorpore exiu&: qui
itaest sepultus ut dixeram: sed
ꝑturbati: coeperunt singuli
extrẽma quȩq & uilia: & quȩ
eissemꝑ habere regulariter
licuerat ad medium ꝓferre:
uehementerq formidare. ne
quid apud semetipsos esset unde
rep̃hendi potuissent: Cũ uero

Expanded text:
sed fossam in sterquised fossam in sterquilinio facite, et in ea corpus ejus projicite, ibique super eum tres aureos quos reliquit, jactate, simul omnes clamantes: Pecunia tua tecum sit in perditione , et sic eum terra cooperite. » In quibus volui viventibus prodesse; ut et illum amaritudo mortis a culpa solubilem faceret, et istos avaritiae tanta damnatio misceri in culpa prohiberet. Quod ita factum est. Nam cum idem monachus pervenisset ad mortem atque anxie se quaereret fratribus commendare, nullusque e fratribus ei applicare et loqui dignaretur; ei carnalis frater cur ab omnibus esset abominatus indicavit. Qui protinus de reatu suo vehementer ingemuit, atque in ipsa tristitia e corpore exivit. Qui ita est sepultus ut dixeram. Sed perturbati, coeperunextrema quaeque et vilia, quae eis semper habere regulariter licuerat, ad medium proferre, vehementerque formidare ne quid apud se esset unde reprehendi potuissent. Cum vero
Abbreviated transcription (Latin):
quia occultos tres aureos
haberet innotuit: Qd nimirũ
fr̃ib non potuit celetri: sed
subtiliter indagantes. atque
illius om̃ia medi camenta ꝑ¬
scrutantes: eosdem tres aureos
defratre. quinobiscũ cõmunit̃
uixerat. aequãmmiter ferre
nonualui : quippe. quia eius dẽ
nr̃i monasterii sẽꝑ regula
fuerat: ut cunca fr̃s ita com¬
muniter uuerent: quatinus
eis singulis nulla habere ꝓpria
liceret: Tunc nimio merore
ꝑculsus. cogitare cępi : uelquid ac¬
ꝓuiderẽ: Precioso igitur eiꝰdẽ
monasterii p̃posito ad me cito¬
eafr̃ib sẽ ad eum morientem
iungat. nec sermonẽ consola¬
tionis excuiuslib& eorũ ore
ꝑcipiat : sed cum in morte consti¬
tutus fr̃s quesierit. ei suus fr̃
carnalis dicat: quia ꝓsolidis
natussit: ut saltẽ in morte de
culpa sua mentẽ illius amaritu¬
do trans uerberet. atq apeccato
quod ꝑpetrauit purget: Cĩiuero
mortuus fuerit. corpus illius
cũ fratrũ corporib non ponat᷑.

Expanded text:
quia occultos tres aureos quia occultos tres aureos haberet innotuit. Quod nimirum fratribus non potuit celari, sed subtiliter indagantes, atque illius omnia medicamenta perscrutantes, eosdem tres aureos de fratre qui nobiscum communiter vixerat aequanimiter ferre non valui, quippe quia ejusdem nostri monasterii semper regula fuerat ut cuncti fratres ita communiter viverent, quatenus eis singulis nulla habere propria liceret. Tunc nimio moerore perculsus cogitare coepi vel quid aovideret. Pretioso igitur ejusdem monasterii praeposito ad se aex fratribus se ad eum morientem jungat, nec sermonem consolationis ex cujuslibet eorum ore percipiat, sed cum in morte constitutus fratres exquisierit, ei suus frater carnalis dicat, quia pro solidis s abominatus sit; ut saltem in morte de culpa sua mentem illius amaritudo transverberet, atque a peccato quod perpetravit purget. Cum vero mortuus fuerit, corpus illius cum fratrum corporibus non
Abbreviated transcription (Latin):
sẽ ꝓea inlacrimis afflixit:
salutarem hostiam ꝓeadõ coti¬
die obtulic: Et reuersus post
adbalneũ : eum iam minime
inuenit: Qu a eerẽ quantũ
ꝓsit animab immolatio sacrae
oblationis ostenditur: quando
hunc & ipsi mortuorũ sp̃s aui¬
uentib petunt. & signa indicant:
quib peam absolui uide antur:
Sedneq hoc silendum existimo.
qđ actum in meo monasterio
ante triennium reminiscor:
Quidam nãq monachus iustus
nomine. medicinali arte fuerat
imbutus: quimihi in eodem
monasterio constituto sedule
obsequi: atq inassiduis egri¬
tudinib meis excubare con-¬
sueuerat: Hic itaq langore
corporis p̃uentus: ad extrẽmũ
deductus est: Cui in ipsa sua
molestia frater germanus.
nomine copiosus seruiebat:
qui ipse quoq nunc in hac urbe
ꝑ eandem medicinȩ artẽ tẽpo¬
ralis uitȩ stipendia sectatur:
Sed p̃dictus iustus cũ iamsẽ
ad extremũ ꝑuenisse cognouis¬
s& : eidem copioso fratri suo.

Expanded text:
se pro eo in lacrymis afflixit, se pro eo in lacrymis afflixit, salutarem hostiam quotidie obtulit, et reversus post ad balneum, eum jam minime invenit. 465 Qua ex re quantum prosit animabus immolatio sacrae oblationis ostenditur, quando hanc et ipsi mortuorum spiritus a viventibus petunt, et signa indicant quibus per eam absoluti videantur. Sed neque hoc silendum existimo quod actum in meo monasterio ante hoc triennium reminiscor. Quidam namque monachus, Justus nomine, medicinali arte fuerat imbutus, qui mihi in eodem monasterio constituto sedule obsequi, atque in assiduis aegritudinibus meis excubare consueverat. Hic itaque languore corporis praeventus, ad extremum deductus est. Cui in ipsa sua molestia frater germanus, nomine Copiosus, serviebat, qui ipse quoque nunc in hac Urbe per eamdem medicinae artem temporalis vitae stipendia sectatur. Sed praedictus Justus cum jam se ad extremum pervenisse cognovisset, eidem Copioso fratri suo
Abbreviated transcription (Latin):
deuotissime adlauandũ obsequi
ingratus apparere nondebeo:
sed aliquid me necesse est ei pro
munere portare: Tunc duas
secũ oblationũ coronas detulit:
Quimox ut ꝑuenit adlocum.
.ħominẽ inuenit: atq exmore
neius obsequio in om̃ib usus est.
Tauit itaq̃ue Ec cum uestitus
uoluisset egredi: hoc qđ secum
detulerat obsequeñti sibi iuro
ꝓbenedictione obtulit: petens
ut benigne susciperet: quodei
caritatis gr̃a offerr&: Cui
ille merens afflictusq: respondit:
Mihi ista quaredas pater.
lste panis sc̃s est: ego hunc
manducare nonpossũ: Me
meis hic post mortẽ deputatussũ:
Si aũt mihi prestareuis: omni¬
potenti dõ ꝓme offer hunc
panẽ. ut ꝓpeccatis meis inter¬
uenias: Et tunc exauditum
te esse cognosce: cũhic adlauan-¬
dum ueneris. & me minime
inueneris: Inquib uerbis
disparuit. & isqui esst homo
uidebatur. euanescendo inno¬
tuit: quia sp̃s fuit: Isdem uero
presbiter ebdomada continua

Expanded text:
devotissime ad lavandum obsequi devotissime ad lavandum obsequi ingratus apparere non debeo, sed aliquid me necesse est ei pro munere portare. Tunc duas secum oblationum coronas detulit. Qui mox ut pervenit ad locum, hominem invenit, atque ex more ejus obsequio in omnibus usus est. Lavit itaque, et cum jam vestitus voluisset egredi, hoc quod secum detulerat, obsequenti sibi viro pro benedictione obtulit, petens ut benigne susciperet quod ei gratia charitatis offerret. Cui ille moerens afflictusque respondit: Mihi ista quare das, Pater? Iste panis sanctus est, ego hunc manducare non possum. Egmeis hic post mortem deputatus sum. Si autem mihi praestare vis, omnipotenti Deo pro me offer hunc panem, ut pro peccatis meis intervenias. Et tunc exauditum te esse cognosce, cum huc ad lavandum veneris, et me minime repereris. In quibus verbis disparuit, et is qui homo esse videbatur, evanescendo innotuit quia spiritus fuit. Idem vero presbyter hebdomada continua
Abbreviated transcription (Latin):
GREGORIUS
iculpȩ post mortem inso¬
iubiles non sunt: multũ solet
animas &iam post mortẽ sacra
oblatiohostię salutaris adiuua.¬
re ita : uthoc nonnunquam
ip̃se defunctorũ animȩ uide¬
felix ep̃s. aquodam uenerabili¬
uiro presbitero quiusq ante
biennium uixit. &indio cesi
centum cellensis urbis habitauit.
atq aecctae beati iohannis quȩ
in loco quitauriana dicitur
sita est p̃erat: cognouisse sẽ
asserit : quod isdem presbiter
ineodem loco anquo aquae
calide uapores nimios faciunt.
quotiens necessitas corporis¬
excigebat: lauare consueuerat
Ubi dũ die quadam fuiss&
ingressus. inuenit quendam
incognitũ uirũ ad suũ obsequi¬
um p̾paratum: quisibi depedib
calciamenta abstraheret. uesti¬
menta susciperet. & exeunti
acalorib sabana p̃beret: atq
om̃e ministeriũ cũ magno
famulatu ꝑageret: Curq: hoc
sepius fier&: isdem presbiter
dic quodam adbalnea ituriss.
intrasem& ipsum cogitans dixit:
Uiro illi quimihi solet tam

Expanded text:
Gregorius: « Si culpae post mortem insolubiles non sunt, multum solet animas, etiam post mortem, sacra oblatio hostiae salutaris adjuvare; ita ut hoc nonnunquam ipsae defunctorum animae videepiscopus a quodam vitae venerabilis presbytero, qui usque ante biennium vixit, et in dioecesi Centumcellensis urbis habitabat, atque ecclesiae beati Joannis, quae in loco qui Taurania dicitur sita est, praeerat, cognovisse se asserit quod idem presbyter in eodem loco in quo aquae calidae vapores nimios faciunt, quoties corporis necessitas exigebat, lavari consueverat. Ubi dum die quadam fuisset ingressus, invenit quemdam incognitum virum ad suum obsequium praeparatum, qui sibi de pedibus calceamenta abstraheret, vestimenta susciperet, et exeunti de caloribus sabana praeberet, atque omne ministerium cum magno famulatu perageret. Cumque hoc saepius fieret, idem presbyter die quadam ad balnea iturus, intra semetipsum cogitans, dixit: Viro illi qui mihi solet tam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nocturnã uisionẽ quidã
senex apparuit : & hunc
uirga tetigit. eiq dixit:
Surge: exhac enĩ molestia
modo minime morieris. sedpa-¬
ratus esto: quialongũ tẽpus
hic facturus noneris: Quidũ
iam esset ame dicis desperatus.
repentt sanatus est atq con¬
ualuit. rem̃ quãuiderat narra-¬
uit: seque ꝑbiennium indei
seruitium sicut p̃dixi ultra
actatis suȩ annos exibuit: Ante
hoc aũt triennium cũquidã
frater fuisset mortuus. atq
ineius monasterii cimiterio
anobis sepultus: cunctis nobis
ab eodem cimiterio excuntib
isdem iohannes sicut postmodũ
pallens & tremens indicauit:
Illic nobis discedentib inuentus :
ab eodẽ fratre qui mortius fuerat.
desepulchro uocatus est: qđ
mox &lam subsequens finis
edocuit: Nam postdies decẽ
inuasus febribus. carne solutus
est: PETRUS¬
Ioceri uelim. siocqđ ꝑ noe¬
turnas uisiones ostenditur:
debeat obseruari . Li.¬

Expanded text:
per nocturnam visionem quidam per nocturnam visionem quidam senex apparuit, et hunc virga tetigit, eique dixit: Surge, ex hac enim molestia modo minime morieris, sed paratus esto, quia longum tempus hic facturus non eris. Qui dum jam esset a medicis desperatus, repente sanatus est, atque convaluit. Rem quam viderat narravit; seque per biennium in Dei servitio, sicut praedixi, ultra aetatis suae annos exhibuit. Ante hoc autem triennium, cum quidam frater fuisset mortuus, atque in ejusdem monasterii coemeterio a nobis sepultus, cunctis nobis ab eodem coemeterio exeuntibus, idem Joannes, sicut postmodum pallens et tremens indicavit, illic nobis discedentibus inventus, ab eodem fratre qui mortuus fuerat de sepulcro vocatus est. Quod mox etiam subsequens finis edocuit. Nam post dies decem, invasus febribus carne solutus est. PETRDoceri velim si hoc quod per nocturnas visiones ostenditur debeat observari.
Abbreviated transcription (Latin):
nitus: Seddum postquinq
dies febre correptus est: cunctis
functus est:
Lius &lam frater in eodem
monasterio merulus dice¬
batur: uehementer lacrimis
atq orationib intendus:
Psalmodia uero exore illius.
pene nullo tẽpore cessare con¬
sueuerat: excepto cũ aut ali¬
mentũ corpori. aut menbra
dediss& sopõri: Huic noc turna
IIIuisione apparuit: quia exal¬¬
bis florib corona decelo in
caput illius descendebat: Qui
mox molestia corporis occu¬
patus est: cummagna securi¬
tate animȩ atq hilaritate de¬
functus est: Ad cuius sepulũ¬
chrum dumpetrus quinunc
monasterio preest. sibi sepul¬¬
turam facere post annos quat.¬
tuordecim uoluiss& : tanta
ut asserit de eodem sepulchro
illius fragrantia suauitatis
emanauit. acsi illic florum
om̃ium fuissent odoramenta
congregata: Ex quarẽ
adolescens: qui ȩtatẽ suam¬
& intellectu. & humilitate.
dulcedine. & grauitate tran-¬
siebat: Huic ergo iacenti
atq ad extremum deducto.

Expanded text:
nitus. Tunc post quinque nitus. Tunc post quinque dies febre correptus, cunctis functus est. Alius etiam frater in eodem monasterio Merulus dicebatur, vehementer lacrymis atque orationibus intentus: psalmodia vero ex ore illius pene nullo tempore cessare consueverat, excepto cum aut alimentum corpori, aut membra dedisset sopori. Huic nocturna visione apparuit quod ex albis floribus corona de coelo in caput illius descendebat. Qui mox molestia corporis occupatus, cum magna securitate animi atque hilaritate defunctus est. Ad cujus sepulcrum dum Petrus, qui nunc monasterio 456 praeest, sibi sepulturam facere post annos quatuordecim voluisset, tanta, ut asserit, de eodem sepulcro illius fragrantia suavitatis emanavit, ac si illic florum omnium fuissent odoramenta congregata. Qua ex re adolescens, qui aetatem suam intellectu et humilitate, dulcedine et gravitate transibat. Huic aegrotanti atque ad extremum deducto,
Abbreviated transcription (Latin):
deculpis minimis ipse solus
pauor egredientes animas
iustorũ purgat. sicut narrare
dequodam sc̃õ uiro mecũ fre¬
quenter audisti: qui admortẽ
ueniens uehementer timuit.
sed post mortẽ discipulis instola
alba apparuit: etquã preclare
sit susceptus indicauit: .I.¬
onnunquã uero omp̃s qͥs
crepidantium mentes
quib dam prius reuelationib
rõborat : ut in morte minime
ꝑtimescant: Namquidã mecũ
in monasterio frater antonius
nomine uiuehat : qui multis
cotidianisq lacrimis. ad gau-¬
dia patrię cęlestis an hclabat:¬
Cunq studiosissime &cũ magno
struore desiderii sacra eloquia
meditaretur : non incis uerba
scientiȩ sed fletum conpunctionis
inquirebat: quatinus ꝑhaecs.
excitata meñs ẽius in ardesceret
habere sẽ sumptus admigrandũ
diceret: responsum ꝓtinus audi-¬
uit dicens: Si depeccatis tuis
agitur: dimissa sunt: Quoddũ
semel audiss&. & magno ad huc
metu trepidaret: nocte quoq
alia ineisdem est uerbis admo.¬

Expanded text:
de culpis minimis ipse solus pavor egredientis animas justorum purgat, sicut de de quodam sancto viro mecum frequenter audisti. Qui ad mortem veniens vehementer timuit, sed post mortem discipulis in stola alba apparuit, et quam praeclare sit susceptus indicavit.onnunquam vero omnipotens Deus trepidantium mentes quibusdam prius revelationibus roborat, ut in morte minime pertimescant. Nam quidam mecum in monasterio frater Antonius nomine, vivebat, qui multis quotidianisque lacrymis ad gaudia patriae coelestis anhelabatCumque studiosissime, et cum magno fervore desiderii sacra eloquia meditaretur, non in eis verba scientiae, sed fletum compunctionis inquirebat, quatenus per haec excitata mens ejus inardesceret, habere se sumptus ad migrandum diceret, responsum protinus audivit, dicens: Si de peccatis tuis agitur, dimissa sunt. Quod cum semel audisset, et magno adhuc metu trepidaret, nocte quoque alia eisdem verbis est admo
Abbreviated transcription (Latin):
uishanc tam in explicabilem
dampnationis sentenciam:
cu iuslib& sit opis ad exitum
ueniens non ptimescat. quando
etsi iam nouit quid egit. ad huc
tamen facta illius quã subtilit̾
iudicentur ignorat. e xl. unii¬

Expanded text:
uis hanc tam inexplicabilem damnationis sententiam, cujuslibet sit operis, ad exitum veniens non pertimescat, quando etsi jam novit quod egit, adhuc tamen facta illius quam subtiliter judicentur ignorat? ΚΕΦΑΛ.
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendum petre est. quia sex-
modis tangunt animum
imagines somniorũ: Aliquan¬¬
do namq somnia uentris pleni¬
tudine uel manitate. aliquando
uero illusione. aliquando cogi¬
aliquando aũt simul cogita¬
tione & reuclatione generant᷑:
Sed duo quȩ prima diximus:
om̃s experimento cognoscimus:
Sub iuncta aũt quãctuor: in
sacrȩ scripturȩ inuenimus:
Somnia &enĩ nisi plerumq
ab occulto hoste ꝑillusionem
fierent: nequaquãhoc uir
sapiens indicaret dicens:
Multos cni erroͣre fecerunt
bimini: nec obseruabitis som¬
nia: Quib ꝓfecto uerbis cuiꝰ.
sint detestationis ostenditur :¬
quȩ auguriis coniunguntur:
Rursum nisi aliquando ex
cogitatione simul & illusione
ꝓcederent: uirsapiens minime
dixiss&. multas curas sequnt᷑
somnia: Etnisi aliquando
somnia exmisterio reuelatio.¬
uideret: nec marię sponsum
ut ablatũ pueru inaegypto
fugeret: ꝑ somniũ angłs am¬
moneret Rursũ nisi aliquan¬
do somnia cogitatione simul

Expanded text:
Sciendum magnopere est quod sex modis tangunt animum imagines somniorum. Aliquando namque somnia ventris plenitudine, vel inanitate, aliquando vero illusione, aliquando cogialiquando autem cogitatione simul et revelatione generantur. Sed duo quae prima diximus omnes experimento cognoscimus; subjuncta autem quatuor in sacrae Scripturae paginis invenimus. Somnia etenim nisi plerumque ab occulto hoste per illusionem fierent, nequaquam hoc vir sapiens indicaret, dicens: Multos errare fecerunt bimini, nec observabitis somnia . Quibus profecto verbis cujus sint detestationis ostenditur quae auguriis conjunguntur. Rursum nisi aliqcogitatione simul et illusione procederent, vir sapiens minime dixisset: « Multas curas sequuntur somnia: » et nisi aliquando somnia ex mysterio revelatioideret ; nec Mariae sponsum, ut ablato puero in Aegyptum fugeret, per somnium angelus admoneret . Rursum nisi aliquando somnia a cogitatione simul
Abbreviated transcription (Latin):
GRECORIUS
oto mirũ petre siegredientẽ
animã nonuidisti. quam et
manent̃e incorpore nonuides.
Nunquidnam modo mecum
loqueris.e quia uidere inme
nonuales animã meã. idcirco
mẽ esse exanimẽ credis: Natura
quippe animȩ inuisibilis est:
atq ita excorpore inuisibiliter
egreditur. sicut incorpore inui¬
sibiliter manet: PETRUS
ed uitã animȩ in corpore manem¬
tis. pensare possum exipsis
motib corporis: quia nisi cor¬
port anima adesset eius dem
menbra corporis moueri non
possent: Uitã uero animȩ post
esse colligam quod uidere non
possum. o¬

Expanded text:
GREGORIUS. -Quid mirum, Petre, si egredientem animam non vidisti, quam et manentem in corpore non vides? Nunquidnam modo cum mecum loqueris, quia in me videre non vales animam meam, idcirco me esse exanimem credis? Natura quippe animae invisibilis est, atque ita ex corpore invisibiliter egreditur, sicut in corpore invisibiliter manet. PETRUS. -Sed vitam animae in corpore manentis pensare possum ex ipsis motibus corporis, quia nisi corpori anima adesset, ejusdem membra corporis moveri non possent. Vitam vero animae post cesse colligam, quod videre non possum.
Abbreviated transcription (Latin):
or cũ descendentẽ te infir¬
mitati ꝓximorũ aequanimiter
nonferam cũ paulus dicat.
om̃ib om̃ia factus sum ut om̃s
facerem saluos. Qđ ipse quoq
dum excondescensione caritatis
egeris. inhacre amplius uene¬
rari debes: inqua mores egregui
p̃dicatoris imitaris: PET¬
Quodam fratre moriente: p̃sentẽ
fuisse me contigit: Quirepente
dumloqueretur. uitalem emisit
flatum : & quẽ prius mecum
loquentẽ uidebam. subito ex¬
tinctum uidi: Sed eius anima
utrum egressa sit annon egressa
nonuidi. Et ualde durum
uidetur ut credatur rẽs esse.
quã nullus ualeat uidere: .u.¬

Expanded text:
r condescendentem te infirmitati proximorum aequanimiter non feram, cum Paulus dicat: Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos ? Quod ipse quoque dum ex condescensione charitatis egeris, in hac re amplius venerari debes, in qua morem egregii praedicatoris imitaris. Quodam fratre moriente praesentem me fuisse contigit. Qui repente dum loqueretur, vitalem emisit flatum; et quem prius mecum loquentem videbam, subito extinctum vidi. Sed ejus anima utrum egressa sit, an non, non vidi; et valde durum videtur ut credatur res esse, quam nullus valeat videre.
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipso pueritie suȩ tempore
corgerens senile actatem
quippc morib transiens:
nulli animũ uoluptati dedit:
Seddum in hacterra adhuc
esset. quo temporaliter
libere uti potuisset: despexit
iam quasi aridum mundum
cumflort: Quiliberiori
genere exprouincia nursiae
exortus: rome liberalibus¬
aparentib fuerat: Sed cũ
ineis multos irt ꝑ abruta
uiciorum cerneret: eum quẽ
quasi in ingressu mundi
posuerat retraxit pedem.
nesiquid desciencia cius
actingerit. ipse quoque
post modum quasi in im¬
mane precipitium totus
iret Despectis itaquee
licterarum studiis. relicta
domo rebq. patris. solidõ
placere desiderans: scãe
conuersationis habitum
quesiuit: Recessit igitur
scienter nescius: & sapienter
indoctus. Huius ego om̃ia
gesta nondidici: sed pauca
quȩ narro. quat cuori
maiorũ facta reliq ram. ita ut
paulini miraculũ nolane urbis
ep̃i. quimultos quorũ memini
uirtute ettẽpore p̾cessit . memo

Expanded text:
ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibtraditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor majorum facta reliqueram, ita ut Paulini miraculum, Nolanae urbis episcopi, qui multos quorum memini virtute et tempore praecessit, memo
Abbreviated transcription (Latin):
quorundam secularium tumultib
depressus. quib in suis negotus
plerumq cogimur soluere
etiam quod nos certum est
non debere: secretum locum
petii amicũ meroris. ubi om̃e
quod demea occupatione¬
mihi displicebat. se patinter
ostenderet: & cunctaq infli¬
gere dolorem consueuerant.
congesta ante oculos licent̃
uenirent Ibi itaq cũ afflic¬
tus ualde. & diu tacitus
sederem: dilectissimus filius
meus petrus diaconus affuit

Expanded text:
quorumdam saecularium tumultibus depressus, quibus in suis negotiis plerumque cogimur solvere etiam quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeroris, ubi omne quod de mea mihi occupatione displicebat, se patenter ostenderet, et cuncta quae infligere dolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus diaconus adfuit
Abbreviated transcription (Latin):
peccando extra sem& ipsũ
fusus. iam illa celestis patriac
gaudia queprius contẽplabatur
uidere non potuit: In paradiso
quppe homo assucuerat uerbis
dei ꝑfrui. beatorũ angłorum

Expanded text:
peccando extra semet ipsum fusum jam illa celestis patrie gaudia que prius contemplabatur videre non potuit. In paradiso quippe homo adsueverat verbo Dei perfrui, beatorum angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
aprimo exttriorib studiis
eruditus: dubitanti feminat
citius ꝑsuasit ut audita creder&.
etꝓ redemptione filii sui: in
seruitium cp̃m tradert. non
dubitaret Perrexerunt igitur
utrique: adafricam: Proce¬
dente aut̃ regis genero qui
eius filium habebat: uidua
rogatura se obtulit. ac prius
petut: ut ei filium donari
debuisset: Quod cum uir

Expanded text:
adprime exterioribus quoque studiis adprime exterioribus quoque studiis eruditus, dubitanti faeminae citius persuasit, ut audita crederit et pro receptione filii se in servitiums episcopum tradere non dubitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genero, qui eius filium habebat, vidua rogatura se optulit, ac prius petiit, ut ei donari debuisset. Quod cum vir
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset italia incampaniae
partib depopulata. multique
essent exhacttrra in africanã
regionem trans ducti: ui dñi
paulinus cuncta quȩ adepisco¬
pii usum habere potuit. cap¬
tuus indigentibq largitus cst:
Cunq iam nihil om̃imodo
suꝑ esset qd petentib dare po
tuis set: quadam dic quȩdam
uidua aduenit. quȩ aregis
uuandalorũ genero suũ filiũ
incaptiuite ductũ fuisse per¬
hibuit. atq auiro dĩ eius p̃tiũ
postulauit. si forte dñs cius
hoc dignaretur accipere: et
hunc concederet ad ꝓpria
remeart: Sed uirdĩ magnõ¬
pere petentifeminȩ quid dare
potiusset inquirtns nihil
apudse aliud nisi seipsum
inuenit petentifeminae
respondit dicens Mulier
quid possim dare nonabeo:
sedinemet ipsum tolle. meser¬
uum uiris tui. ẽe. ꝓfite̾re: atq¬
ut filium tuum recipias. me
uice illius inseruitium trade:
Qđ illa exort tantiuiri audi¬
ens: irrisionẽ potius credidit.
quã compassionẽ: Atille ut
erat uir doquentis simus. atq

Expanded text:
fuisset Italia in Campaniae partibus depopulata, multique essent de hac terra in Africana regione transducti, vir Domini Paulinus cuncta quae ad episcopii usum habere potuit captivis indigentibusque largitus est. Cumque iam nihil omnimodo superesset quod petentibus dardam die quaedam vidua advenit, quae a regis Wandalorum genero suum filium in captivitatem ductum fuisse perhibuit atque a viro Dei eius pretium postulavit, si forte illius dominus hoc dignaretur accipere et hunc concederet ad propria remeare. Sed vir Dei magnopere petenti faeminae quid dare potuisset inquirens, nihil apud se aliud nisi se invenit, petentique faeminae respondit, dicens: 'Mulier, quid possim dare, non habeo; sed memet ipsum tolle, nie servum iuris tui esse profitere, atqut filium tuum recipias, me vice illius in servitium trade. Quod illa ex ore tanti viri audiens, irrisionem potius credidit quam conpassionem. At ille, ut erat vir eloquentissimus atque
Abbreviated transcription (Latin):
talia offerat sc̃itas ur̃a: qͥb ego solui qͣsi de¬
rus p̾ciosus forte decet ep̃m quãius ñ de¬
ceat augustimun: id est hominem paupe¬
rem depanperib natum. Modo licturi st
homines qͥa inueni p̾ciosas uestes qͣs ñ pas¬
sem habere. ł indomo patͥis mei: ł in illa se¬
culari ꝓfessione mea. Non decet talem ab¬
accipio. Siqͥs meliorem dederit uendo: qͥa
& facere soleo. ut qͣndo ñ potest uestis e̾eᷤ
cõmimis p̃cium uestis possit e̾t̾ cõmu¬
lectat ut ego habeã : talem det de quo
ego ñ erubescam. fateoꝵ enim
bis dep̃ciosa ueste
erudesco: qͥa non
decet hec men

Expanded text:
talia offerat sanctitas vestra, quibus ego quasi derum pretiosum, forte decet episceat Augustinum, id est, hominem pauperem, de pauperibus natum. Modo dicturi sunt homines quia inveni pretiosas vestes, quas non potuissem habere vel in domo patris mei, vel in illa saeculari professione mea. Non decet: talem debaccipio. Si quis meliorem dederit, vendo: quod et facere soleo; ut quando non potest vestis esse communis, pretium vestis possit esse commulectat ut ego habeam, talem det vestem de qua non erubescam. Fateor enim vobis, de pretiosa veste erubesco, quia non decet han
Abbreviated transcription (Latin):
mi siluar ꝙ inerementũ uentris esca mł¬
ta. Ui gna multa: magnam excitant flã¬
mã. Hadumdantia autem escarum mitrit
desideria. Flamma minuitur deficiente silua :
et escarũ intdigentia. marces cere fecit dell¬

Expanded text:
nis silva, et incrementum ventris esca multa. Ligna multa magnam extollunt flammam, abundantiae autem escarum nutriunt desideria mala. Flamma minuitur deficiente silva, et escarum indigentia mitescere facit desi
Abbreviated transcription (Latin):
passiones: Desidertum esce genuit ĩobe¬
dientiã: & gustus suanis expulit deꝑaduio.
Multe esce delectant gulam: nutriunt
autẽ uertnẽ fornicationis. Uatuus uent̾:
inoratiorationib uittilare facit. Nam
q̃ repletus est: siminum infert grauis¬

Expanded text:
a. Desiderium escae genuit inobedientiam, et gustus suavis expulit de paradiso. Multae escae delectant gulas, nutriunt autem vermem fornicationis. Vacuus venter in orationibus vigilare facit. Nam qui repletus est, somnum infert gravis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcendat. Qnĩ qͥdem uino uti d̾ aisui habere
oleum nullꝰ aꝑcerit c̾e̾ pecatũ: sed hac ideo
ñdedemꝰ carni desideranti prestare necum
illi licita cõcedere ceperimꝰ poscat illicita: &
sibi obsequentes inminimis ĩ flagitia pimi¬
enda c̃pellat: ac naturali oraline ꝑturbato ñ
spũi corpꝰ: sed sp̃c coporis dñatui descruiat.
Huc accetlit qł ⁊ ipsam m̃tẽ abstineritie
fructus ala crt̃ facit: ⁊ carnera qͦq ñ usque
ad lassitutłinem fatigatã. s sp̃ni ortlinate sub¬
iectam mobilem reddit. Senbus etiã qͦs clicũtͦ
crassos esficere ł grauare t̾geste dilicie c̃sue¬
tudo parcitatis exonerat: & uelud quadam
politura religiose exertitacionis atrenuat.

Expanded text:
incendat. Quandoquidem vino uti, et usui habere incendat. Quandoquidem vino uti, et usui habere oleum, nullus dixerit esse peccatum; sed haec ideo non debemus carni desideranti praestare, ne cum illi licita concedere coeperimus, poscat illicita, et sibi obsequentes in minimis, in flagitia punienda compellat, ac naturali ordine perturbato, non spiritui corpus, sed spiritus corpori dominanti deserviat. Huc accedit quod et ipsam mentem abstinentiae fructus alacrem facit; carnem quoque non usque ad lassitudinem fatigatam, sed spiritui ordinanti subjectam mobilem reddit. Sensus etiam quos dicuntur crassos efficere vel gravare congestae deliciae, consuetudo parcitatis exonerat, et velut quadam politura religiosae exercitationis attenuat.
Abbreviated transcription (Latin):
c̾tinebũt : qͥcibis nec lanciorib uolunt car¬
ne luxuriante dissolui nec clutentione
uentris uilib onerari: qħdo abstinentes
uiri nec deliciosi soleant e̾e nec auitli. Tam
de uino abstiriendo ł ꝑcipiendo qͥd clicat e
Inde sc̃s apłs. certã fixit reguiã dictus.
Nonte ĩebriari uino: inqꝰ ẽ tuxuria. Quasi di¬
ceret. Luxiriã facit ⁊ nutrit uini ꝑceptio
ĩ ebriari ꝓhibeo. Quando qͥdem ĩ firmum
scomachũ moderatꝰ usus uini cõfortat:
ebrictas autẽ animũ corpꝰq debilitat. De¬
niq. timotheo suo tliscipło q̃ se longa ab
uino uti dobere p̃copit alirens. Noli ad¬
huc aqruã dibere s molico uino utert
aꝓpt stomachũ tuũ: ⁊ frequentes tuas ĩ¬
firmitates. Ac per hoc tuchil õtra ab sti¬
tertiã faciunt qͥuinum ñ ꝓebrietate.
sed tantum ꝓcorporis salute ꝑcipiunt: nec os
fert hoc eis uoluntas s ꝑmirtit infirmi¬
tas. Que si infirmũ sustentat. sanũ corpus

Expanded text:
continebunt, qui cibis nec lautioribus volunt, carcontinebunt, qui cibis nec lautioribus volunt, carne luxuriante, dissolvi, nec distentione ventris vilibus onerari; quando abstinentes viri nec deliciosi soleant esse, nec avidi. Jam de vino abstinendo vel percipiendo quid dicam? unde sanctus Apostolus certam fixit regulam, dicens: Nolite inebriari vino, in quo est luxuria ? Quasi diceret: Luxuriam facit et nutrit vini perceptio inebriari prohibeo: quandoquidem infirmum stomachum moderatus usus vini confortat, ebrietas animum corpusque debilitat. Denique Timotheo suo discipulo, qui se longa absvino uti debere praecipit, dicens: Noli adhuc aquam bibere, sed modico vino utere propter stomachum tuum et frequentes tuas infirmitates . Ac per hoc, nihil contra abstinentiam faciunt qui vinum non pro ebrietate, sed tantum pro corporis salute percipiunt, nec hoc eis offert voluntas, sed permittit infirmitas: quae si defu