comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paganumqz qui ibi apedago¬
gis coristantinopolitaius ex¬
pulsus morabatur utebatur
tamen lectione librorum eius
et in rethoricam prosiciens
maxiuio pħo ephesio quem
posteci quasi artes magicar
exercentem ualentui amis
imperator secu occidi fami¬
liaris esfectus est ¶ Cumq
ab eo uerba philosophua pre¬
gustasset cepit eius imitari
telitionem magis et magis
cupide succeusus imperii. ¶Ini¬
peratorem uero tuuens suspicio¬
nemqz cauens tousus moua¬
chicam sinulabat uitam agens
proditorem in habitu xpĩano
et in ecclesia nichomedie lector
ordinatus su surorem declina¬
uit imperatoris in manifesto
autem sacros xpianorum libsꝰ
legebat et latenter exercebatur
in phĩa inualescente semper
ambicione imperu. uude et ip̃e
dicebat amcis seliciora sore
tempora quibus rerum potiret᷑
imperio Et quidem manus no
euasisset imperatoris nͥ euse¬
bia imperatrix iuueniens la¬
titantem et pro eo intercedens
optimusset ut ad phandum

Expanded text:
paganumque, qui ibi a paedagopaganumque, qui ibi a paedagogis Constantinopolitanis expulsus morabatur. Utebatur tamen lectione librorum ejus, et in rhetorica proficiens, Maximo philosopho Ephesio, quem postea, quasi artes magicas exercentem, Valentinianus imperator fecit occidi, familiaris effectus est. Cumque ab eo verba philosophica praegustasset, coepit ejus imitari religionem, magis et magis cupidine succensus imperii. Imperatorem vero timens, suspicionemque cavens, tonsus monachicam simulabat vitam, agens proditorem in habitu Christiano, et in ecclesia Nicomediae lector ordinatus, sic furorem declinavit imperatoris. In manifesto autem sacros Christianorum legebat libros, et latenter exercebatur in philosophia, invalescente semper ambitione imperii. Unde et amicis dicebat felicia fore tempora, quibus ipse rerum potiretur imperio. Et quidem manus non evasisset imperatoris, nisi imperatrix Eusebia inveniens latitantem, et pro eo intercedens obtinuisset ut ad philosophandum
Abbreviated transcription (Latin):
et quanta iiuiuanitate per¬
secutus sit xpu quem gali¬
leum nouimabar toto sexto
uolumine comprehendi. ¶ Ex
quibus ad laudem galilei nõ¬
uuilla inserui compendiose
decerpta ab his que de eo socra¬
tes theodoritus et soroniens
teste cassiodoro tradiderunt¬
¶ Iulianus ergo de regio san¬
quine oruindus et ex coustan¬
cio nepos constantin magii
qui hizcuicium a suo nouime
constan tinopolim appellaiit
ab iuicio extiit xpianus cre¬
sceusqz in auditoriis constan¬
tiuopolitant urbis exercebat᷑
in hasilica ubi doctores erant
habitu priuato procedeus peda¬
gogum habehat nouuue mar¬
tomum gramaticum iuclodẽ
laconeusem. ¶ Rethoricam uo̾
legerat apud eubolium sophi¬
stam iam opera et diligencia
pagauum sophistam legens
ad impietatis dogiara de¬
cliuaret ¶ Profecit ergo ut
ei fama deferret uires mi¬
pern gubernandi. Unde in
suspictionem ductus imperci¬
iori ab urbe renia iussus est
prohibitus est conuenire apd̃
libanum sophistam sirum

Expanded text:
et quanta immanitate peret quanta immanitate persecutus sit Christum, quem Galilaeum nominabat, toto sexto volumine comprehendit. Ex quibus ad laudem Galilaei nonnulla inserui, compendiose decerpta ab his quae de eo Socrates, Theodoretus, et Sozomenus, teste Cassiodoro, tradiderunt. Julianus ergo e regio sanguine oriundus, et ex Constantio nepos Constantini Magni, qui Byzantium a suo nomine Constantinopolim appellavit, ab initio exstitit Christianus, crescensque in auditoriis Constantinopolitanae urbis, exercebatur in basilica, ubi doctores erant, habitu privato procedens. Paedagogum habebat nomine Marconium, grammaticum Nidoclem Laconiensem. Rhetoricam vero legebat apud Ebolium sophistam, jam opera et diligentia paganum sophistam legens, ad impietatis dogmata declinaret. Profecit ergo, ut ei fama deferret vires imperii gubernandi. Unde in suspicionem ductus imperatori, ab urbe regia jussus est prohibitus est convenire apud Libanium sophistam Syrum
Abbreviated transcription (Latin):
lociter abiit. ¶Et aduocans
que apparuerat in ai guun
basilim dedit ei librum ha¬
bentem in historia ouinem
mnundi facturam dextorsum
uero homunem a deo plasina¬
tum. ¶ In principio autẽ
ubri superscripco erat dic in
parce suscipieus itaqz librũ
legit ab iuicio usqz ad parie
Guuilem quoqz uisione
uidit eadem uocte questor
iulicu in expedictione libam
Redieus basilius ad marti¬
rium sancti mercuru ipsa
reperit sed die sequenti tune¬
uit eadem et sauceam receu¬
ti sangume cruentatam.¬
¶ Drosuis tamen de merturio
martire non facit mencionẽ
sed in expedicione partica ir¬
rampuum resert obuii un¬
litis telo ee peremptum.¬
¶ Eu tropius quoꝙ qui ro¬
maiaui eleganti compendio
describit historiam peremptũ
fatetur in castris sed nillum
exp̾mit cedis auctorem per¬
secucionem tamen quai
eodeu auctore in xpiãnos
supra modum exercuit ei cõ¬
stat plurinium nocuisse at
historia criꝑtita diligencius
prosequitur slagiciei iuliam

Expanded text:
lociter abiit, et advocans, lociter abiit, et advocans, quae apparuerat, Magnum Basilium, dedit ei librum habentem in historia omnem mundi facturam, dextrorsum vero hominem a Deo plasmatum. In principio autem libri superscriptio erat, Dic. In Parce. Suscipiens itaque librum legit ab initio usque ad Parce. Similem quoque visionem vidit eadem nocte quaestor Juliani in expeditione Libanius. Rediens Basilius ad martyrium sancti Mercurii nocte reperit, sed die sequenti invenit eadem, et lanceam recenti sanguine cruentatam. Orosius tamen de Mercurio martyre non facit mentionem, sed in expeditione Parthica, tyrannum refert obvii militis telo esse peremptum. Eutropius quoque, qui Romanam eleganti compendio describit historiam, peremptum fatetur in castris, sed nullum exprimit caedis auctorem: persecutionem tamen quam eodem auctore, in Christianos supra modum exercuit, ei constat plurimum nocuisse. At Historia tripartita diligentius persequitur flagitia Juliani,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Iuliauris uilis apostata
et sordidus imperator dolo
pocius ꝙ uiribus ꝑsecutus
temperauit ꝓ naui subeo gra¬
iussiuia xpĩauorum exorta
est persecutio dum galilei
quem dicebat couatu impio
nomien moliebatur extui¬
guere uerum dumi ciduersus
parthos infaustam expedi¬
cionem a geret et ydolis in
reditu suo pro sacrificio ce¬
dem denoueret xpiauorum
magui basili aliorumt qz san¬
torum precibus misertus est
deus mercuriumqz martire
destiauit qui tyrampuim
ini castris mandato beate uir¬
guns lanceai perforaint mo¬
rieutemqz coegit impum
et de se triumphasse, Cum
euimi prefatus episcopus si¬
deles cesaree in eccleya perpe¬
tue uirginis genitricis dei
ꝑnoctantes in oracionibus
collegisset ipsa nocte beatam
uirginem in uisione sanctus
aguouit, et hunsmodi cou¬
solacionem accepit. ¶Uoca¬
te inquit illa mͥ mercurm̃
et abibit iuterficere fulia¬
uuu, infilium menm et din
tumide blasphemantem
¶Mauctus autem cum ar¬
matura sua adueniens ue¬

Expanded text:
Julianus vilis apostata, Julianus vilis apostata, et sordidus imperator, dolo potius quam viribus persecutus temperavit. Nam sub eo gravissima Christianorum exorta est persecutio, dum Galilaei, quem dicebat, conatu impio nomen moliebatur exstinguere. Verum dum adversus Parthos infaustam expeditionem ageret, et idolis, in reditu suo, pro sacrificio, caedem devoveret Christianorum, Magni Basilii, aliorumque sanctorum precibus misertus est Deus, Mercuriumque martyrem destinavit, qui tyrannum in castris, mandato beatae Virginis, lancea perforavit, morientemque coegit impium et de se triumphasse. Cum enim praefatus episcopus fideles Caesareae in ecclesia perpetuae Virginis Genitricis Dei pernoctantes in orationibus collegisset, ipsa nocte beatam Virginem in visione sanctus agnovit, et hujusmodi consolationem accepit: « Vocate, inquit illa, mihi Mercurium, et abibit interficere Julianum, in Filium meum, et Deum tumide blasphemantem. » Sanctus autem cum armatura sua adveniens, ve
Abbreviated transcription (Latin):
runtqz an terrasu assirioruu
et reguauitne serudoi filius eiꝰ
pro eo neuino ͫ fualio et alio
uomine censeaturin diuersis
historiis quia pro tradicione he¬
breorum sicut Iheroninus auc
est idem pentaneniꝰ extitit du¬
tus est eium salmauassar et
seuuatherib et phul et reglad¬
phalasar et sargon iusi eium
polimonius habeatur historiioꝵ
quad̃ contrarie taie dissideuaiũ
quaudoq uacillabit auctoritas
¶Dic ergo angeluo gladio pri¬
nium aduersus exercitum usus
est dominus deinde aduersus
iluperium in auibus silioru
ipsci quoq natura uindictas
stupet interdum altissum et
homi prouocante malicia crea¬
tor sui legibus mirabiliter
adquiescit. ¶ Duic est ꝙ ad
uersus deuin nabugodonosor
urtiunescens exacto septeniuo
bestiam egit et peiitens est
denuo reuersus ini hounnem
rebus restituius et reguo licet
eam postiodum meruerit
iisero exitu spoliari. ¶ Ad tem¬
pora transeo xpiana quonia
in oniu geute. et populo ma¬
infesta est nequicia tỹcamp¬
noruu et euideus pena.

Expanded text:
ntque in terram Armeniorum, et regnavit Asaraddon filius ejus pro eo . Nec moveat si alio et alio nomine censeatur in diversis historiis, quia pro traditione Hebraeorum, sicut Hieronymus auctor est, idem pentonymus exstitit. Dictus est enim Salmanasar, et Sennacherib, et Phul, et Tegladphalasar, et Sargon. Nisi enim polyonymus habeatur, historicorum quadam contrarietate dissidentium quandoque vacillabit auctoritas. Hic ergo angelico gladio primum adversus exercitum usus est Dominus, deinde adversus impium manibus filiorum. Ipsa quoque natura vindictas stupet interdum Altissimi, et hominum provocante malitia, Creatoris sui legibus mirabiliter acquiescit. Hinc est quod adversus Dominum Nabuchodonosor intumescens, exacto septennio bestiam egit, et poenitens est denuo reversus in hominem, rebus restitutus et regno, licet eo postmodum meruerit misero exitu spoliari. Ad tempora transeo Christiana, quoniam in omni gente et populo manifesta est nequitia tyrannorum, et evidens poena.
Abbreviated transcription (Latin):
¶almanasar quoqz regnan¬
ie czeihia p̾iebat populum
doni conuersus qz rex in pre¬
ces aduersus nias iỹrampni
clipeum diuiue protectioui⁊
opposuit un et eum per ꝓphetam
consortaii domnius diceus¬
¶ Non ingredietur urbem
hanc nec iuictet in eam sagit¬
tam nec occupabit aipens nec
circundabit eam municio per
uiam qua ueuit reuertetur
et ciuitarem hanc non in gre¬
dietur dicit dominus protega¬
qz hauc urbem et saluabo eani
propier me et ꝑꝑter dauid ser¬
uum meum. ¶ Nactum est ergo
in uocte illa ueuit angelus
donum et percussit castra assi¬
riorum Centum octogurta Quin¬
qz mliai Cumq diluculo sur¬
rexissei uidit omnia corpora
mor tuorumi et regedens abnt
Et reuersus estiseti achorib rex
assyrio ruuu ex mmica sitati iui

Expanded text:
Salmanasar quoque, regnanSalmanasar quoque, regnante Ezechia, premebat populum Domini, conversusque rex in preces adversus minas tyranni, clypeum divinae protectionis opposuit. Unde et eum per prophetam confortavit Dominus, dicens: Non ingredietur urbem hanc, nec mittet in eam sagittam, nec occupabit eam clypeus, nec circumdabit eam munitio. Per viam qua venit revertetur, et civitatem hanc non ingredietur, dicit Dominus. Protegamque urbem hanc, et salvabo eam propter me, et propter David servum meum. Factum est ergo in nocte illa, venit angelus Domini, et percussit castra Assyriorum centum octoginta quinque millia. Cumque diluculo surrexisset, vidit omnia corpora mortuorum, et recedens abiit. Et reversus est Sennacherib rex Assyriorum, et mansit i
Abbreviated transcription (Latin):
iuiquitas et in permutacõe eis
tocius regni iura amsit. ¶ Pu¬
intur autem malicia semper a
domino sed interdum suo inter¬
dumi quasi hominus utitur te¬
lo in penam impiorum ¶ Af¬
flicit pharcio populuu dei et
ab eodem grauissinuis est sicut
in erodo legitur slagellatus pla¬
gis quas breuiter ut sidelius
teueautur metro comprehxn¬
sas curaui inserere prima ru¬
bens unda rane tabesq scdã
iude culix tristis post iusca
uocuuor istis quinta pecus stra¬
uit besicam sexta creauit poue
subit grando post brucus deute
nephando. noua tegit solem
priuiam uecat ultima prolem
nec curo quis uersus fecerit hoc
solum ac tendens quia plagas
egipti sub pharaone satis com¬
pendiose comprehendit. ¶ In
hus tamien ominibus nou est
auersus furor eius a populo dei
sed egredientem persequens cũ
curribus et equitibus suis in
mari subiuersus est aquis tͣ
rro nuro ad populi desfensio¬
nem ei protelo ad subuersionẽ
tyrampii usus est domuius

Expanded text:
t impietas, et in permutationem ejus t impietas, et in permutationem ejus totius regni jura amisit. Punitur autem malitia semper a Domino, sed interdum suo, interdum quasi hominis utitur telo, in poenam impiorum. Afflixit Pharao populum Dei, et ab eodem gravissimis, sicut in Exodo legitur , flagellatus est plagis. Quas breviter, ut fidelius teneantur, metro comprehensas curavi inserere: Prima rubens unda, ranae, tabesque secunda, Inde culex tristis, post musca nocivior istis. Quinta pecus stravit, vesicam sexta creavit. Pone subit grando, post bruchus dente nefando. Nona tegit solem, primam necat ultima prolem. Nec curo quis versus fecerit, hoc solum attendens, quia plagas Aegypti sub Pharaone, satis compendiose comprehendit. In his tamen omnibus non est aversus furor ejus a populo Dei, sed egredientem persequens cum curribus et equitibus suis, in mari submersus est. Aquis ergo pro muro, ad populi defensionem, et pro telo ad subversionem tyranni usus est Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
flagellum quo assligintur auer¬
tunt peccata et eium deliuique¬
cium uires sunt tyrampnorum
¶Uude achion dux omuiunt
puli in conspectu dei eorum
et ascendanius ad Illos qui tra¬
dens tradet iuos deus eorum tͥ
et subiugati erunt sub ugo po¬
tencie tue si autem non est
osfensio populi humis coram
deo suo non poterius resiitẽ
quoniaui dominus eorun des¬
fendet illos criuiusqz in ob¬
probruu unuierse terce
confusio est ad interitum quide
si in malicia perseuerant si
reuocantur ad uenian uau
et ipĩ flagello paratur iucen¬
dium cum in correctionem
siliorum eofuerit usus pater
¶Et inquit a chab reueritus
est facem mcam uou indu¬
cam incilum hoc in diebus eiꝰ
At iezabel in seincia persene¬
rans condigno crudeluans en¬
tu sangumem suum canibus
liugerdum prebuit in loco uͥ
sanguinem iiuocent naloih
liuxerant canes quid si ita
exquiritur nũquid tot iuno¬
centum sanguis irre quisitus
erit uineam inst concupuul¬

Expanded text:
flagellum, quo affliguntur, averflagellum, quo affliguntur, avertant. Peccata etenim delinquentium, vires sunt tyrannorum. Unde Achior dux omnium puli in cons ascendamus ad illos quoniam tradens tradet illos Deus eorum tibi et subiugati erunt sub iugo potentiae tuae si autem non est offensio populi huius coram Deo suo non poterimus resistere illis quoniam Deus eorum defendet illos et erimus in obprobrium universae terrae confusio est, ad interitum quidem, si in malitia perseverant; si revocantur, ad veniam. Nam et ipsi flagello paratur incendium, cum in correctionem filiorum eo fuerit usus pater. Et, inquit, Achab reveritus est faciem meam, non inducam malum hoc in diebus ejus . At Jezabel in saevitia perseverans, condigno crudelitatis exitu sanguinem suum canibus lingendum praebuit, in loco ubi sanguinem innocentis Naboth linxerant canes. Quod si ita exquiritur, nunquid tot innocentium sanguis irrequisitus erit? Vineam justi concupivi
Abbreviated transcription (Latin):
rampnos de medio tollendos ee
non credam sed sine religionis
honestatisqz dispendio. ¶ Nam
et dauid quos legerim regum¬
optimus ei qui excepto sermõe
urie ethei in ouinibus inculpa¬
tus inicessit licet tp̃rampnum
grauissuium sustiueret et eu
perdendi sepe nactus suit occa¬
nouem ei tamen parcere ma¬
luit consisus de miseruordia
dei qui eum sine peccato poterat
liberare decrent ergo expettare
pacienter ui ille uisitaretur a
domino reddita caritate aut in
prelio caderet aut alias iusto
dei iudicio moreretur ¶ Si qui¬
deu pel exeo pot insigniri pa¬
ciencia eius ꝙ cum oram ilu¬
undis eius precidissei in spelimi¬
ca et alibi de uocte castra inii¬
sus custodum nenligentiam
iucrepasset. ipsam regem coc¬
iit profiteri quia dauid cam
agebai iustiorems. Et hic quĩd
modus delendi tỹrampnos uti¬
lissiuius et iucissimus est si qui
preuuuiiur ad patrocuum ile¬
menue dei humiliaui consu¬
gian et puras manus leuan¬
tes ad dounum deuotis pretibz

Expanded text:
rannos de medio tollendos non rannos de medio tollendos non esse credam, sed sine religionis honestatisque dispendio. Nam et David, regum quos legerim optimus, et qui excepto sermone Uriae Ethei, in omnibus inculpatus incessit, licet tyrannum gravissimum sustineret, et eum perdendi saepe nactus fuerit occasionem, ei tamen maluit parcere, confisus de misericordia Dei, qui eum sine peccato poterat liberare. Decrevit ergo exspectare patienter, ut ille visitaretur a Domino reddita charitate, aut in praelio caderet aut alias justo Dei judicio moreretur. Siquidem vel ex eo potest insigniri patientia ejus, quod cum oram chlamidis Saul praescidisset, in spelunca, et alibi de noctu castra ingressus, custodum negligentiam increpasset, ipsum regem coegit profiteri, quia David causam agebat justiorem. Et hic quidem modus delendi tyrannos, utilissimus est et tutissimus; si qui premuntur, ad patrocinium clementiae Dei humiliati confugiant, et puras manus levantes ad Dominum, devotis precibus
Abbreviated transcription (Latin):
accumbe in iocunditate quomiã
iuuenisti gram coram me
ipa uero que luxuriati non
ueuerat fidei et fortitudinis
sue instrumento usa est luxu¬
ria aliena Et crudeliatem
quam semel sopunt blandicin
in populi liberacione caritatis
arnus occidit ¶ Iercus sut nͦ
holofernem in ceruicem et ab¬
scidit capud eius et tradidit
illud ancille sue ut poueretur
in peram reportand̃ in urbem
que salutem fuerat consecuta
in manu femine hoc tamen
cauendum docent historie ne
quis Illius moliatur interitũ
cui fidei aut sacramenti reli¬
gioue teuetur astrictus.¬
¶ Nain et fedechias ob ne¬
glectaui fider religionem legi¬
tur captinatus Et quod ini
alio regum inde non memini
eruti sunt occuli eius qr dñ
cui furatur etiam cum ex iusta
causa cauetur tyrampno lap¬
sus in perfidiam non propo¬
suit ante conspectum sui
sed nec ueneni licet uideaui
ab infidelibus aliquando usur¬
patam ullo umꝙͣ iure indultã
lego licenciamt. ¶Nam ꝙ ty¬

Expanded text:
accumbe in jucunditate, quoniam accumbe in jucunditate, quoniam invenisti gratiam coram me . Ipsa vero quae luxuriari non venerat, fidei et fortitudinis suae instrumento, usa est luxuria aliena. Et crudelitatem, quam semel sopivit blanditiis, in populi liberatione charitatis armis occidit. Percussit ergo Holophernem in cervicem, et abscidit caput ejus, et tradidit illum ancillae suae, ut poneretur in peram , reportandum in urbem, quae salutem fuerat consecuta in manu feminae. Hoc tamen cavendum docent historiae, ne quis illius moliatur interitum, cui fidei aut sacramenti religione tenetur astrictus. Nam et Sedecias, ob neglectam fidei religionem, legitur captivatus, et quod in alio regum Judae non memini, eruti sunt oculi ejus quia Deum, cui juratur, etiam cum ex justa causa cavetur tyranno, lapsus in perfidiam, non proposuit ante conspectum suum. Sed nec veneni, licet videam ab infidelibus aliquando usurpatam, ullo unquam jure indultam lego licentiam. Non quod ty
Abbreviated transcription (Latin):
si ea secutus fueris perfectam
rem faciet dominus deus tecũ
¶Uunt eium nabugodonosor
que est in te ad correpcionem
ominum amarum erranciũ
quoniam non solum homines
sed et uestie agri seruiunt ili
perte et obtemperant ei mun¬
ciatur uirtus enim et industa
animi tui uniuersis gentibz
et iudicatum est omui seculo
quia tu solus potens et bonus
es in onnu regno eius Et di¬
sciplina tua omnibus gentib
predicatur Et adiciens au¬
¶ Penuiens nunciabo tibi
omuia Ita ut adducam te
per me ͣͣ ihrlm et habebis
omnem populum ĩsrl sicut
oues quibus non est pastor
et non latrabit uel unus caiis
contra te quonain hec michi
dicta sunt per prouidenciam
dei quid ergo insidiosuis exco¬
guari põt. quid capciosius dici
hac inistici dispensacione ꝯsilii
dixit itaqz holofernes non est
talis nuilier super terram in
aspectu et pulcritudine et sensu
uerborum Cor enum eius con¬
cussum ardebai in concupiscen¬
cia eius dixitq bibx ninc et

Expanded text:
si ea consecutus fueris, perfectam si ea consecutus fueris, perfectam rem faciet Deus tecum. Vivit enim Nabuchodonosor quae est in te ad correptionem omnium animarum errantium, quoniam non solum homines, sed et bestiae agri serviunt illi per te, et obtemperant ei. Nuntiatur enim industria animi tui universis gentibus et indicatum est omni saeculo quoniam tu solus bonus et potens es in omni regno eius et discippraedicatur . Et adjiciens, ait: Veniens nuntiabo tibi omnia, ita ut adducam te per mediam Jerusalem, et habebis omnem populum Israel sicut oves, quibus non est pastor, et non latrabit vel unus canis contra te, quoniam haec mihi dicta sunt per providentiam Dei . Quid, quaeso, insidiosius excogitari, quid captiosius dici potest, hac mystici dispensatione consilii? Dixit itaque Holophernes: Non est talis mulier super terram in aspectu, et pulchritudine, et sensu verborum . Cor enim ejus concussum ardebat in concupiscentia ejus. Dixitque: Bibe nunc, et
Abbreviated transcription (Latin):
ba fac inquit domne ut glee¬
dio proprio eus superbia am¬
putetur et capiatur laqueo
occulorum suorum in me et
percussies eum ex labiis cari¬
tatis mee. ¶ Da michi in
animo constantiam ut con¬
tempnam Illum et uirtute
ut euertam eum. Erit enim
ineuoriale nominis tui cum
desceudens iii domum suain-
aͦstulit a se cilicium et exuit
se uestibus uiduitatis et lauit
corpus suum et uuxit se mir¬
ra optuna et discriminauit
crinem capitis sui. Et iuposiut
mitram super capud suum et
iunduuit se uestibus Iocunditatis
sue cuigens sandalibus pedes
suos assumpsitq dextralia
et lilia et in aures et amlos
et omnibus ornamentis suis
oruauit se contulitqz ei splen¬
dorem dominus quomain om¬
ns Ista composicio non ex libi¬
dine sed ex uirtute pendebat¬
¶ Et ideo dominus hanc in Illa
pulcritudinem amplicunt ut
incomparabili decore occulis
oun appareret Iluc ergo perue¬
uiens et publicum captans ho¬
item dixit iudich holosermi su¬
me uerba ancille tue quomam

Expanded text:
ba: Fac, inquit, Domine, ut glaba: Fac, inquit, Domine, ut gladio proprio ejus superbia amputetur, et capiatur laqueo oculorum suorum in me, et percuties eum ex labiis charitatis meae. Da mihi in animo constantiam, ut contemnam illum, et virtutem ut evertam eum. Erit enim memoriale nominis tui, cum descendens in domum suam, abstulit a se cilicium, et exuit se vestibus viduitatis, et lavit corpus suum, et unxit se myrrha optima, et discriminavit crinem capitis sui, et imposuit mitram super caput suum, et induit se vestibus jucunditatis suae, cingens sandalibus pedes suos, assumpsitque dextralia, et lilia, et inaures, et annulos, et omnibus ornamentis suis ornavit se. Contulitque ei splendorem Dominus, quoniam omnis ista compositio non ex libidine, sed ex virtute pendebat. Et ideo Dominus hanc in illa pulchritudinem ampliavit, ut incomparabili decore oculis omnium appareret . Illuc ergo perveniens, et publicum captans hostem, dixit Judith Holopherni: Sume verba ancillae tuae, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
perforans ut autem et ab alia
coustet historia iustum ee publi¬
cos occidi trramipuos. et populu
ad dei obsequium liberari. Ipsi
quoq sacerdotesz domini uecem
eorum reputant pietatem et
si quid doli uidetur habere yma¬
guiem religione msterni di¬
cunt, domuo consecratinn¬
¶ Sic olofernes non uirtute
hostili sed suis uiciis gladio inu¬
lieris occubuit, et qui hiris for¬
mdabilis fuerat luxuria et ebe¬
tate uictus a seuima intersec¬
tus est nec femine ad tyramp¬
nu pacuisset accessus iusi ho¬
stilem aun pia sulacione te¬
xisset non est enum dolus qui
seruit fidei et ulitat caritati
si quidem fidei est quod increpat
sacerdotes qui duue unsera¬
ciom prescripserant tempus
ex pacto hostibus se dedituri et
urbem uͥ infra quinq dies
eis domunus subueuiret. ¶Ca¬
ritatis autem quod nulla sor¬
undauit pericula dum fratres
et populum domini ab hosti¬
bus siberaret uaii et hoc egre¬
dient᷑ in salutem indicant uer¬

Expanded text:
perforans . Ut autem et ab alia perforans . Ut autem et ab alia constet historia, justum esse publicos occidi tyrannos, et populum ad Dei obsequium liberari, ipsi quoque sacerdotes Domini, necem eorum reputant pietatem, et si quid doli videatur habere imaginem, religione mysterii dicunt Domino consecratum. Sic Holophernes non virtute hostili, sed suis vitiis gladio mulieris occubuit, et qui viris formidabilis fuerat, luxuria et ebrietate victus, a femina interfectus est. Nec feminae ad tyrannum patuisset accessus, nisi hostilem animum pia simulatione texisset. Non est enim dolus qui servit fidei, et militat charitati. Siquidem fidei est, quod increpat sacerdotes, qui divinae miserationi praescripserant tempus, ex pacto hostibus se dedituri, et urbem, nisi infra quinque dies eis Dominus subveniret. Charitatis autem quod nulla formidabat pericula, dum fratres et populum Domini ab hostibus liberaret. Nam et hoc egredientis in salutem indicant ver
Abbreviated transcription (Latin):
eius et opertus abea pallio di¬
xitqz ad eam da michi obsecro
paululum aque quia ualde si¬
cio que aperiui utrem lactis
et dedu ei bibere. Et operuit
numi dixitq sisara ad Illam
Sta aute ostium tabernatuli
et cum ueneris aͥs interrogas
te et diceus nunquid ħ est as
respondebis nullus est tulit itaq
iahel uxor abner dauum tai¬
beruaculi assumens pariter
et malleuin Et ingressa est
abscondite et cum silentio po¬
suitq super timipum capitis
eus clauum percussumq malleo
deffixit in cerebrum usqr ad ter¬
raui qui soporem morti socians
deffecit et mortuus est. ¶ Lau¬
dem ue ergo aut uituperium
cousecrata est posterotum bene¬
dicca in quit scriptura inter nnu¬
lieres iahel uxor abuer cuiei et
beuedicatur in tabernaculo suo
ciquam petenti lac dedit et in
phiala principum obtulit buti¬
rum sinistram maniun misit
ad lauum et dextram ad sabro¬
rum malleos. ¶ Percussitqz si¬
sarem querens in capite uul¬
neris locun et tuupus ualde

Expanded text:
ejus, et opertus est ab ea pallio, diejus, et opertus est ab ea pallio, dixitque ad eam: Da mihi, obsecro, paululum aquae, quia valde sitio. Quae aperuit utrem lactis, et dedit ei bibere, et operuit illum. Dixitque Sisara ad eam: Sta ante ostium tabernaculi, et cum venerit aliquis interrogans te, et dicens: Nunquid hic est aliquis? Respondebis: Nullus est. Tulit itaque Jahel uxor Abner clavum tabernaculi, assumens pariter et malleum. Et ingressa est abscondite et cum silentio, posuitque supra tempus capitis ejus clavum, percussumque malleo, defixit in cerebrum usque ad terram. Qui soporem morti socians, defecit et mortuus est . Laudem-ne ergo, aut vituperium consecuta est posterorum? Benedicta, inquit Scriptura, inter mulieres Jahel, uxor Abner Cinei et benedicatur in tabernaculo suo. Aquam petenti lac dedit, et in phiala principum obtulit butyrum. Sinistram manum misit ad clavum, et dexteram ad fabrorum malleos. Percussitque Sisaram, quaerens in capite vulneri locum, et tempus valide
Abbreviated transcription (Latin):
tus est eosubt̾ sagum in dexiᵒ
seniore obtulitqz munera enlon
regi moab. ¶ Erat autem eglon
crassus nuinis cumqz obulissz
ei nunera prosecutus est socios
qui cum eo uenerant. Et reuer¬
sus est de galgalis ubi erant
gem uerbum secretum habeo ad
te orex Et ille imperauit sileu¬
aiumi. Egressisqz omubus qui
circa eum erant ingressus est
aoth ad eum sedebat autem in
estiuo cenaculo solus dixitq
sicam de dertro semore suo iufisit
qz in uentrem eius eam tam
balde ui capulus serrum sequete¬
tur in uuluere ac puguissimo
adipe stringeretur nec eduxit
gladium sed Ita ui percusserãi
reliquii in corpore siaumq per
sirinatis sera per posticum egres¬
sus est Et alibi sisara sugieus
peruenit ad tentorium iahel
uroris abuer cinei Erat eium
pax inter iabun rettem assor.
Et domum abuer cinei ¶ Egres¬
sa igitur iaba in occursum si¬
sare dixit adeui intra ad me
domnie iui iutra ne turicris.
qui ingressus taberuaculum.

Expanded text:
ctus est eo subter sagum in dextro ctus est eo subter sagum in dextro femore, obtulitque munera Eglon regi Moab. Erat autem Eglon crassus nimis. Cumque obtulisset ei munera, prosecutus est socios qui cum eo venerant. Et reversus est de Galgalis ubi erant gem: Verbum secretum habeo ad te, o rex. Et ille imperavit silentium. Egressisque omnibus qui circa eum erant, ingressus est Aod ad eum. Sedebat autem in aestivo coenaculo solus. Dixitqusicam de dextero femore suo, infixitque eam in ventrem ejus tam valide, ut capulus ferrum sequeretur in vulnere, ac pinguissimo adipe stringeretur. Nec eduxit gladium, sed ita ut percusserat, reliquit in corpore. Statimque per li, et affirmatis sera, per posticum egressus est . Et alibi: Sisara fugiens pervenit ad tentorium Jahel uxorem Abner Cinei. Erat enim pax inter Jabin regem Asor, et domum Abner Cinei. Egressa igitur Jahel in occursum Sisarae, dixit ad eum: Intra ad me, domine mi, intra, ne timeas. Qui ingressus tabernaculum
Abbreviated transcription (Latin):
ad fracundiam prouocauit pro
principibus meruisse tyrampnos
nam tyrampnos quos pacata
impetrant iiducunt et erigtunt
puia delei excludit et petiuiit
Et quidem ante reges suos sicui
iudicum narrat historia serme¬
rum sepe nuuero silu irl sub
tyrampnis multis et uarir
pro dispensacione diuina assli
ti temporibus sepeqz subclamã¬
tes ad dominun liberati sun
li cebai q funto tempore dispen¬
sacionis nece tyrampriorunt ex¬
cutere iugum de ceruicibus suis
nec quemꝙͣ corum quorum uir¬
tute peniteus et humuiliatus
populus liberabatur arguitur
sed Iocunda posterioꝵ memioria
quod subpositis liquei exemplis
scruierunt ergo siln isł eglon
regi moib decem et octo auur
Et postea c amauerum ad diiii
qui susciauit eis saluatorem
gera sili genum qui utraqz ma¬
nu utebatur pro dextra mise¬
runtqz siln istł per illum mu¬
nera eglon regi mocib qui secit
sibi gladium ancipiem haben¬
iem in medio capulum longi¬
tudinis paline manus et accui¬

Expanded text:
ad iracundiam provocavit pro ad iracundiam provocavit pro principibus meruisse tyrannos. Nam tyrannos, quos peccata impetrant, inducunt et erigunt, poenitentia delet, excludit et perimit. Et quidem ante reges suos, sicut Judicum narrat historia, servierunt saepe numero filii Israel, sub tyrannis, multis et variis, pro dispensatione divina, afflti temporibus, saepeque sunt clamantes ad Dominum liberati. Licebatque finito tempore dispensationis, nece tyrannorum excutere jugum de cervicibus suis, nec quisquam eorum, quorum virtute poenitens et humiliatus populus liberabatur, arguitur, sed jucunda posterorum memoria, Quod suppositis liquet exemplis. Servierunt ergo filii Israel Eglon regi Moab decem et octo annis: et postea clamaverunt ad Dominum, qui suscitavit eis salvatorem Gera, filii Gemini, qui utraque manu utebatur pro dextra. Miseruntque filii Israel per illum munera Eglon regi Moab; qui fecit sibi gladium ancipitem, habentem in medio capulum longitudinis palmae manus, accin
Abbreviated transcription (Latin):
eo turreui in celum erigere conata
est ceca disꝑgenda et confundenda
mortalitas. ¶ Progre diamur
ad eum quem populo diumna
prefecit electio datiuq in re¬
probam dominandi non reg¬
nandi uoluntatem deseruii
adeoqz asflixit ut urgente doloris
angustia mortem sihi cogeretur
inferre. ¶ Nuhil enun aut nu¬
iunum prodest saua assumpco
si cousequens uita dissentit uec
fuicia rerum apud iudicem op¬
tiuent cuius sentencia pendet
ex sine. ¶ Regum et libri dier
celebris historia est in quo auc¬
tore iherouiio isrl edocetur
sub tyrampius ab iuicio laboras¬
se et iida preter dauid ioziam
et erechiam reges omnes reprobes
habuisse monstratur. ¶Salomo¬
nem tamen et forte aliquos alio¬
rum in uida conualuisse sacile
crediderim domnio reuocante mͥq
facile persuadebitur popului
dure ceruicis et corde indomabli
et qui semper restitit spiritui
sancto et non modo moysen sa¬
mulum legis sed dnn dominũ
legis abhonuiacionibus gencu

Expanded text:
eo turrim in coelum erigere conata eo turrim in coelum erigere conata est caeca, dispergenda et confundenda mortalitas. Progrediamur ad eum, quem populo divina praefecit electio, datumque in reprobam dominandi, non regnandi voluntatem deseruit, adeoque afflixit, ut, urgente doloris angustia, mortem sibi cogeretur inferre. Nihil enim aut minimum prodest sana assumptio, si consequens vita dissentit, nec initia rerum apud judicem obtinent, cujus sententia pendet ex fine. Regum, et libri dierum celebris historia est, in qua, auctore Hieronymo, Israel edocetur sub tyrannis ab initio laborasse. Et Juda, praeter David, Josiam et Ezechiam, reges omnes reprobos habuisse monstratur. Salomonem tamen, et forte aliquos aliorum in Juda convaluisse facile crediderim, Domino revocante. Mihique facile persuadebitur populum durae cervicis, et corde indomabili, et qui semper restitit Spiritui sancto, et non modo Moysen famulum legis, sed Deum dominum legis abominationibus gentium
Abbreviated transcription (Latin):
tyrampnorum ad tempora ur̃a
seriem uoluero trahere sed uiuꝰ
hoc etatis non memorabitur
houo hoc eium mentem essu¬
git et liguani uincit ¶ Libel¬
lus tamen qui de extu tyrap¬
uorum inscriptus est quid de
tyrampius senciam plenius
poierit aperire diligenti ianie
compendio ut ne proprie pro¬
lixitate tedium nec de breuitate
obscuritas generetur sed ne ro¬
mane historie uilescai aucto¬
ritas que pluiqz ab insidelibz
et de iunfidelibus scripta est hoc
diuine et fidelis historie compro¬
betur exemplis. ¶ Undiqz eñ
apparei quia ut ait ualerius
ea deuide tuta est potencia que
uiribus sus modumi imponit
et sane nichil tam preilarum
est aui magnificum quod nou
moderacione desideret tempari
priuum ergo tyrampnum nob
obicit diuina pagiua uẽ roth
robustumi contra domnini ue¬
natorem quem et nuũ dici non¬
nuille cestantur historie et si
racio temporis non adquiescat
eumiqz suisse reprobum suꝑus
dictum est. ¶ Reguare si quidẽ
uoluit et nõn a domino et sub

Expanded text:
tyrannorum ad tempora nostra seriem voluero trahere; sed unius hoc aetatis non memorabitur homo. Hoc enim mentem effugit, et linguam vincit. Libellus tamen, qui De exitu tyrannorum inscriptus est, quid de tyrannis sentiam plenius poterit aperire, diligenti tamen compendio, ut nec de proxilitate taedium, nec de brevitate obscuritas generetur. Sed ne Romanae historiae vilescat auctoritas, quae plerumque ab infidelibus et de infidelibus scripta est, hoc divinae et fidelis historiae comprobetur exemplis. Undique enim apparet, quia, ut ait Valerius, ea demum tuta est potentia, quae viribus suis modum imponit. Et sane nihil tam praeclarum est, aut tam magnificum, quod non moderatione desideret temperari. Primum ergo tyrannum nobis objicit divina pagina Nemrod robustum contra Dominum venatorem, quem et Ninum dici nonnullae testantur historiae, etsi ratio temporis non acquiescat, eumque fuisse reprobum superius dictum est. Regnare siquidem voluit, et non a Domino, et sub
Abbreviated transcription (Latin):
idem officiuui est. Iuxta Illud
quiti sereu qui stourachuni
regeur tocius corporis ee con¬
tendiit. uera uite racione ui¬
dentur. huius enuii palidus
siruiat tenor omuia iembra
¶At contra eiusden frau¬
guntur cicta dolore quomiã
etiaui nͥ cura uiuet uiciare
cerebrum. fertur et integros
illuie auertere sensus ¶Noli
ergo neq nri neq seculariũ
principum duriciam metiris
oñu utilitatem actende.

Expanded text:
idem officium est, juxta illud idem officium est, juxta illud Q. Sereni: Qui stomachum regem totius corporis esse Contendunt, vera niti ratione videntur; Hujus enim validus firmat tenor omnia membra. At contra ejusdem franguntur cuncta dolore. Quin etiam, nisi cura juvet, vitiare cerebrum Fertur, et integros illinc avertere sensus. Noli ergo neque nostrum, neque saecularium principum duritiam metiri, sed omnium utilitatem attende.
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuerat publicus hostis ¶Ex
quo enuit ei tributa subtracta
sunt. Et ipse quasi publicus
dispensator onnibus aluien¬
ta subduxit. Et quia nenio
pi sine scipendiis iuilitare cũ
scipendia non procedunt de¬
bilitatur et frangitur miles
sed nec in dispensatorem po¬
terat culpa refundi qui quod
non acceperat ninime potuit
aliis exrogare louge qz tucius
ee ut ei quod distribuat nu¬
nistretur ꝙͣ iuo euacnato onua
membra esuriant. ¶ Factumq
est ita ut suaidente racione re¬
pletus est uenter. refocillata
membra et pax oun reforma¬
ta. Ab solutus est Itciq stomia¬
cus qui licet uorax sit et auidꝰ
aliem. non sͥ tamen petit sed
aliis que eo exuicuito neque¬
ut sustentari. tale est inquit
frater si recte acteudas in cor¬
pore rei publice ubi licet plu¬
runu appetat magrãtus.
nou tam sibi ꝙͣ ciliis coaceruat
Si euun exiuamiauitus fu̾it
nichil est quod memibris ualeat
imꝑtiri. naui stomachi in cor¬
pore pͥncipis ii re publica

Expanded text:
tus fuerat publicus hostis. Ex tus fuerat publicus hostis. Ex quo enim ei tributa subtracta sunt, et ipse quasi publicus dispensator, omnibus alimenta subduxit. Et quia nemo potest sine stipendiis militare, cum stipendia non procedunt, debilitatur et frangitur miles. Sed nec in dispensatorem poterat culpa refundi, qui quod non acceperat, minime potuerit aliis erogare. Longeque tutius esse, ut ei quod distribuat ministretur, quam illo evacuato omnia membra esuriant. Factumque est ita: suadente ratione impletus est venter, refocillata membra, et pax omnium reformata. Absolutus est itaque stomachus, qui licet vorax sit, et avidus alieni, non sibi tamen petit, sed aliis, quae eo exinanito nequeunt sustentari. Tale est, inquit, frater, si recte attendas, in corpore reipublicae, ubi licet plurimum appetat magistratus, non tam sibi quam aliis coacervat. Si enim exinanitus fuerit, nihil est quod membris valeat impartiri. Nam stomachi in corpore, et principis in republica
Abbreviated transcription (Latin):
iuanus pedes ab itiere callũ
induunt. Ipaq lingua utilit̾
sermonem et silencium mode¬
ratur. ¶ Onma deiqz mẽ¬
bra publicis iungilant com¬
modis. et in tanta sollicitudie
ouni et l abore solus quiescit
uenter. et cum ouma parta
fueruit que labor multipler
adquisuui solus oumia deuo¬
rat et consumit. Quid multa
Condiuerunt ut a laboribus
abstinerent et graui media con¬
ficerent illum uertem et pu¬
blicum hostem. ¶ Exacta est sic
una dies secuta est altera tedio¬
sior ¶Tercia a deo perniciosa
fuit ut fere omiibus defectum
iudiceret. ¶Urgente Itaqz nec¬
cessitate fratres Item in unum
conueuerunt Acturi de salute
Cum uero omnes assisterent
occuli lauguerunt. pes mosem
corporis non erexit torpebant
brachia sed et ipã liugua ui¬
hers et defficienti palato sociata
causam conunem exponere
non presumpsit. ad cordis er¬
go consilia ounua redierunt
Ibiq habita deliberacione raco
patefecit quoniam hec mala
ingerebat qui aute deuunciai¬

Expanded text:
manus, pedes ab itinere callum manus, pedes ab itinere callum induunt, ipsaque lingua utiliter sermonem et silentium moderatur. Omnia denique membra publicis invigilant commodis, et in tanta sollicitudine omnium et labore, solus quiescit venter; et cum omnia parata fuerint quae labor multiplex acquisivit, solus omnia devorat et consumit. Quid multa? Condixerunt ut a laboribus abstinerent, et gravi inedia conficerent illum inertem et publicum hostem. Exacta est sic una dies, secuta est altera taediosior. Tertia adeo perniciosa fuit, ut fere omnibus defectum indiceret. Urgente itaque necessitate, fratres iterum in unum convenerunt, acturi de salute Cum vero omnes assisterent, oculi languerunt, pes molem corporis non erexit, torpebant brachia, sed et ipsa lingua iners et deficienti palato sociata, causam communem exponere non praesumpsit. Ad cordis ergo consilium omnia redierunt, ibique habita deliberatione, ratio patefecit, quoniam haec mala ingerebat, qui ante denuntia
Abbreviated transcription (Latin):
eos ad fidem nou reuocas at ur¬
bem us ecclesie tuis iiueribus
conseruare ninquid eam su silue¬
ster nuneribus adquisunt. in
nuno pater es et nou in uia.
Cisdem est conseruanda nui¬
neribus quibus est adquisita
quod gratis accepisti gratis dato¬
¶ Iusticia regiua uirtutum ẽ
et erubescu quoius precio ꝑuiu¬
tari si graciosa futura est sut
gratuita nequaqmͣ ꝓstituatur
ad precium que corrumpi non
pt. Iutegra est et semper incor¬
rupta. dum p̾mis alios et tu
grauius opprimeris. Risit pori¬
tifer et tante congratulatur.
est libertati precipiens ut quo¬
cieus sistrum ad de Ip̃o meis
auribus insonacet hoc ei sue
mora nuiciarem. ¶ Et tuiu
pluruna nurit prose nuine con¬
tra se respondisset apologuni
huinsmodi michi ꝓposuit. Augͦ.
¶ Accidit ui ciduersus stoma¬
cum inembra omina tocius cor¬
poris ospirarent tqͣm aduer¬
sus eum qui uoracitate suci
labores oun exhauriret. non
saciatur occulus usu auris
auditu laboribrs insistunt

Expanded text:
eos ad fidem non revocas? At ureos ad fidem non revocas? At urbem vis ecclesiae tuis muneribus conservare. Nunquid eam sic Silvester muneribus acquisivit? In invio, pater, es, et non in via. Eisdem est conservanda muneribus, quibus est acquisita. Quod gratis accepisti, gratis dato. Justitia regina virtutum est, et erubescit quovis pretio permutari. Si gratiosa futura est, sit gratuita. Nequaquam prostituatur ad pretium, quae corrumpi non potest. Integra est, et semper incorrupta. Dum premis alios, et tu gravius opprimeris. » Risit pontifex, et tantae congratulatus est libertati, praecipiens ut quoties sinistrum aliquid de ipso meis auribus insonaret, hoc ei sine mora nuntiarem. Et cum plurima nunc pro se, nunc contra se respondisset, apologum hujusmodi mihi proposuit. Ait ergo: « Accidit ut adversus stomachum membra omnia totius corporis conspirarent, tanquam adversus eum qui voracitate sua labores omnium exhauriret. Non satiatur oculus visu, nec auris auditu, laboribus insistunt
Abbreviated transcription (Latin):
Et si non sitis ouies operibus
imitandi. nam qui a doctrma
ura dissentit aut hereticus auit
scisinaticus est sed deo ꝓpicio
sunt qui non oim urin opera
funtentur pancorum ergo la¬
bes suiceris maculam. et uni¬
uersali ecclesie infanuam inge¬
rit. Et mea opuuone Ideo fre¬
quentius moruuitur ne totan
corrum paut ecclesiam. ¶ Sed
et boni rapiitur interdum ne
malicia inmutentur. et quia
roma corrupta apud deum. his
reperitur iudigna tu ergo quia
io habes officni quere et insere
humiles. uaue glorie et peccuie
contemptores sed tuneo ne duuui
pergis querere que uis ab im¬
pruderite amico audias q̃ non
uis. ¶ Quid est pater ꝙ alior
discutis urtaui et ceipsum
niuume perscrutaris. omnes
applaudunt tibi pater oni uo¬
caris ei douuius et capiti tuo
infunditur ouie oleum pecta¬
toris. ¶i ergo pater es q̃re
a piliis munera et retribucones
expedas. Si dominus quare
roniauis tius tunorem non
uicutis et temeritate repressa

Expanded text:
etsi non sitis omnibus operibus etsi non sitis omnibus operibus imitandi. Nam qui a doctrina vestra dissentit, aut haereticus, aut schismaticus est. Sed Deo propitio, sunt qui non omnium vestrum opera imitentur. Paucorum ergo labes sinceris maculam, et universali Ecclesiae infamiam ingerit. Et mea opinione ideo frequentius moriuntur, ne totam corrumpant Ecclesiam. Sed et boni rapiuntur interdum, ne malitia immutentur, et quia Roma corrupta, apud Deum his reperitur indigna. Tu ergo, qui id habes officii, quaere et insere humiles, vanae gloriae et pecuniae contemptores. Sed timeo ne, dum pergis quaerere quae vis, ab imprudente amico audias quae non vis. Quid est, pater, quod aliorum discutis vitam, et te ipsum minime perscrutaris? Omnes applaudunt tibi, pater omnium vocaris et dominus, et capiti tuo infunditur omne oleum peccatoris. Si ergo pater es, quare a filiis munera et retributiones exspectas? Si dominus, quare Romanis tuis timorem non incutis, et temeritate repressa,
Abbreviated transcription (Latin):
in angulo sed confidentibus fra¬
tribus saucto eugemo presidente
quando aduersus innocenciam
meam ferentun gratis excan¬
duerat hoc publice protestatus
est. unum tamen cuidacter co¬
sciencia teste profiteor. quia
nusꝙͣ houestiores clericos uidi
ꝙ̃ in ecclesia romana aut qui
magis auariciam detestantu
Quis beruardi redoneust San¬
ctorum cosine et danuain dya¬
com cardinalis continenciam
contemptumqz peccume non
muretur: uondumi natus est
ci quo uiunus acceperit quod tni
a comuiione fratrum sicerio¬
re iure proueniebat interdum
accipere persuasus est. ¶Quis
uou stupeat episcopum p̃ne¬
stinum qui scrupulum conscie
metuens a participacione bonoꝵ
conuium abstiuebat᷑ pluu
tanta modestia tauta grauitas
est: ut fabricio non iunemãtur
inferiores ꝙͣ agnita salutis
ura. modis omnibus antecedin.
quia ergo instas. urges. p̾cipis
cunt ter tum sit ꝙ spiritui scõ
mentiri nou licet fateor quia
quod precipis faciendum est

Expanded text:
in angulo, sed considentibus frain angulo, sed considentibus fratribus, sancto Eugenio praesidente, quando adversus innocentiam meam Ferentini gratis excanduerant, hoe publice protestatus est. Unum tamen audacter conscientia teste profiteor, quia nusquam honestiores clericos vidi, quam in Ecclesia Romana, aut qui magis avaritiam detestentur. Quis Bernardi Redonensis, sanctorum Cosmae et Damiani diaconi cardinalis continentiam, contemptumque pecuniae, non miretur? Nondum natus est a quo munus acceperit. Quod tamen a communione fratrum sinceriore jure proveniebat, interdum accipere persuasus est. Quis non stupeat episcopum Praenestinum, qui scrupulum conscientiae metuens, et a participatione bonorum communium abstinebat? Plurium tanta modestia, tanta gravitas est, ut Fabricio non inveniantur inferiores, quem, agnita salutis via, modis omnibus antecedunt. Quia ergo instas, urges, praecipis, cum certum sit quod Spiritui sancto mentiri non licet, fateor, quia quod praecipis, faciendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
altissimus quomam et ipse
aliis et sepe uilissimis hominibz
dati sunt in direpcoem. Et ut
opuior dum sic in nimo erraue¬
runt mnquam deerit eis fla¬
gellum domun. Os si quidem
donui locutum est. quia quo
iundicio indicanerrnt. iundicabnu¬
tur. Et ina mensura remetie¬
tur eis antiquus dierum meu¬
tiri non nouit. ħ inꝙͣ patet lo¬
qui tur populus quandõquide
uis ut Illius tibi sentencias
proserain. Et tu iniquil quid
sentis. ¶ Angustie inꝙ̃ sunt
uudiqz. uereor emum ne meñ¬
dacii pel adulacionis contrahã
notam. si solus populo con¬
tradixero. su autem reatum
uereor maiestatis ne tqm qui
os meuni in celum posuerim:
crucem uidear merusse. uerup¬
tamen, quia guido deus sancte
potenciane presbiter cardina¬
lis populo cestimomum per hibet
ei usqz quaqz contradicere uon
presumo. ¶ Aserit in romaua
ecclesia quande dupplicitatis
ee radicem et fomentum aua¬
ricie, que capud et radix est ma¬
lorum omnium. neqz Id quidem

Expanded text:
Altissimus, quoniam et ipsi Altissimus, quoniam et ipsi aliis, et saepe vilissimis hominibus dati sunt in direptionem. Et ut opinor, dum sic in invio erraverint, nunquam deerit eis flagellum Domini. Os siquidem Domini locutum est, quia quo judicio judicaverint, judicabuntur, et sua mensura remetietur eis. Antiquus dierum mentiri non novit. Haec, inquam, Pater, loquitur populus, quandoquidem vis ut illius tibi sententias proferam. Et tu, inquit, quid sentis? Angustiae, inquam, sunt undique. Vereor enim ne mendacii vel adulationis contraham notam, si solus populo contradixero. Sin autem, reatum vereor majestatis, ne tanquam qui os meum in coelum posuerim, crucem videar meruisse. Verumtamen quia Guido Clemens Sanctae Potentianae Presbyter cardinalis populo testimonium perhibet, ei usquequaque contradicere non praesumo. Asserit enim in Romana Ecclesia quamdam duplicitatis esse radicem, et fomentum avaritiae, quae caput et est radix omnium malorum. Neque id quidem