comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Loriosissimos xp̃i¬
anc fidci principes:
qui huius est auctor fidei:
debita religione uencrem᷑.
Appostoli namq latino ser¬
mone dicũtur missi. Qui
ergo honorant missos: ma¬
nifestum est ecs honorare
mittentem: qm̃i dignitas q̃
defertur ministris: illi sine
dubio cuius ministri sunt
exibetur. Ut ait ip̃c salua¬
tor ad discipulos suos. Qui
uos audit: me audit: ⁊ qui
uos recipit: me recipit.
Bere beata apostolorum.
merita: in quibus se xpũs
et recipi predicat et audiri.
Beati nichilominus et illi
quorũ deuotio delata aplĩ
recurrit in xp̃m. Tenc̃tes
itaqz fratres tante huius
ꝓmssiomis fidem: de suppli¬
ciis patrũ nr̃oꝵ pro xprĩ
confessione susceptis: fideli¬
bus gaudiis exultemus:
qm̃ qui de martirũ morte
letatur: martires nõ dubi¬
tat cũ xp̃o regnare post mor¬
tem. Eos uero ecclesiarum
omĩne reuerentissimos pe
trum dico et paulũ piissĩs
studiis honoremꝰ: quibus
xp̃i prestante gracia factus
est: de morte natalis quib

Expanded text:
loriosissimos Christianae fidei principes aqui hujus auctor est fidei, debita religione veneramur. Apostoli namque Latino sermone dicuntur missi; qui ergo honorant missos manifestum est honorare eos mittentem; quoniam dignitas quae defertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur; ut ait ipse Salvator ad discipulos suos: Qui vos audit, me audit, et qui vos recipit, me recipit . Vere beata apostolorum merita, in quibus se Christus et recipi praedicat, et audiri. Beati nihilominus et illi, quorum devotio delata apostolis recurrit in Christum. Tenentes itaque, fratres, tantae hujus promissionis fidem de suppliciis patrum nostrorum pro Christi confessione susceptis, fidelibus gaudiis exsultemus; quoniam, qui de martyrum morte laetatur, martyres non dubitat cum Christo regnare post mortem. Nos vero Ecclesiarum omnium reverentissimos patres, trum dico et Paulum, piissimis studiis honoremus, quibus Christi praestante gratia, factus est hodie de morte natalis, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cretius deleruire: Qui cũ alliduita¬
te ierunioꝵ maccraret carnẽ et pr̃o¬
nũ iustãcia sp̃m roboraret: respe
xit huilitatẽ eiꝰ dñs nec sine grã-¬
di miraculs per ip̃s creuit seruiẽ¬
tiũ dño multitudo. Duo enim
milites tres quidẽ leb̃z carnẽ. leu¬

Expanded text:
cretius deservire, qui cum assiduitacretius deservire, qui cum assiduitate jejuniorum maceraret carnem et orationum instantia spiritum roboraret, respexit Dominus humilitatem ejus, nec sine grandi miraculo per ipsum crevit servientium Domino multitudo. 4. Duo enim milites, fratres quidem sec
Abbreviated transcription (Latin):
lier peperit filiũ: quẽ ablactatũ
tradidit lr̃ax studiis inbueu.¬
dũ. In quibz supra oẽs corta nees
luos ꝓficiẽs de fõtibz salutaris
puro pectore hauriebat: un de
saluatioĩs grãm postinodum
pplĩs eructaret. Qui cũ ec̃t an¬
noꝵ quĩdecim: mũdana uitãs
cõtagia/ totũ le decreuit ditõ
consecrandũ: unde florẽ gratis¬
lune iuẽtutis dnõ offerẽs apd̾
sct̃z petrũ de cella suscepit habitũ
regularẽ ubi iciuniis et orõib
deus. et lucerna q̃ sub modio latu¬
erat suꝑer candelabrũ ad ullumi¬
nandã ecclĩani poneretur: ille in
cuius manu corda sũt hõĩs ciuidẽ
omus frĩbs inspirauit ut uirũ
dei robertũ sibi eligerẽt in priorem.
Dignũ quipe erat ut qua duce
grã longo ulu didicerat tentre
mideramĩa uite lue: uidex et mor¬
derntor ficret aliene.
Rat tũc tpĩs in remotis
nemoꝵ latebus heremita
quidẽ: deo cupiẽs eo liberius quo se-¬

Expanded text:
lier peperit filium, quem ablactatum lier peperit filium, quem ablactatum tradidit litterarum studiis imbuendum; in quibus supra omnes coaetaneos suos proficiens, de fontibus Salvatoris puro pectore hauriebat, unde salvationis gratiam postmodum populis eructaret. Qui cum esset annorum quindecim, mundana vitans contagia, totum se decrevit Domino consecrandum; unde florem gratissimae juventutis Domino offerens, apud S. Petrum de Cella suscepit habitum regularem; ubi jejuniis et orationibus Deus et lucerna, quae sub modio latuerat, super candelabrum ad illuminandam Ecclesiam poneretur: ille, in cujus manu corda sunt hominum, ejusdem domus fratribus inspiravit, ut virum Dei Robertum sibi eligerent in priorem. Dignum quippe erat, ut qui duce gratia longo usu didicerat tenere moderamina vitae suae, judex et moderator fieret aliorum. rat tunc temporis in remotis nemorum latebris eremita quidam, Deo cupiens eo liberius quo se
Abbreviated transcription (Latin):
ticẽ et auiditate in celestib habi¬
tãtes coronas suas uirtutũ ope¬
ribz quasi p̾ciosor lapidũ glĩa
decorabãt. Hec idarco dixerim
ut ostender̃e quã sct̃a radix extite¬
rit de qua nobis sct̃s iste qua si
quidẽ ligni uite sarculus pullu¬
lauit. Cerũ qr de parẽtib eiꝰ feci¬
mus mẽsioẽm qualr̃ cũdem uirũ
dulcedinis dũ adhuc mrĩs ute¬
ro clauderetur: breuiter absolue¬
mus. Pregnãte etem̃ nrĩ eius
glõsa dei grĩtrix uirgo maria in
sõnis apparuit anulũ aureum
habẽs in neanu lua. Diritq ei
Dermẽglrdis uolo filiũ quem
gestas in utero: ex isto anulo
michi despõsari. In hec uerba mu¬
lierẽ dormientẽ reli̾quẽs: bt̃a uir¬
go disparuit. Illa uero de sõno
cõsurgẽs aĩo cepit reuoluere ui¬
sicẽm. Adiecit autẽ bt̃a dei geni¬
trix apparere iterũ mulierĩ: sicut
olim ad cõfirmãdã ꝓmissionẽ
luã dñs legitur apparuisse sa
mueli. Expletis igr̃ dieb/ mu¬

Expanded text:
tione et aviditate in coelestibus habitantes, coronas suas virtutum operibus, quasi pretiosorum lapidum gloria, decorabant. Haec idcirco dixerim, ut ostenderem, quam sancta radix exstiterit, de qua nobis sanctus iste, quasi quidam ligni vitae surculus, pullulavit. Verum quia de parentibus ejus fecimus mentionem, qualiter eumdemdulcedinis, dum adhuc matris utero clauderetur, breviter absolvemus. Praegnanti enim matri ejus gloriosa Dei genitrix Virgo Maria in somnis apparuit, aureum annulum habens in manu sua, dixitque ei: « O Ermegardis, volo filium, quem gestas in utero, ex isto mihi annulo desponsari. » In haec verba mulierem dormientem relinquens beata Virgo, disparuit; illa vero de somno consurgens, animo coepit revolvere visionem. Adjecit autem beata Dei genitrix apparere iterum mulieri; sicut olim ad confirmandam promissionem suam, Dominus legitur apparuisse denuo Samueli. 3. Expletis igitur diebus mu
Abbreviated transcription (Latin):
nti deo habitaculũ parauerũt. De¬
niq a utro dei suꝑcogitata ne¬
quitia redarguti. ab eodẽ recesserũt sa¬
lutarib monitis ĩformati. Cuius
nimirũ sermo ardẽs tamꝙͣ facula ce¬
lestes concupiscẽtias in eoꝵ mẽtibus
excitabat: terrene dignitatis aubitũ
in eis prorlus extirpens et uirtutum
fomitẽ nõ minꝰ luauiter ꝙ̃ salubri¬
ter in eĩsdẽ creãs. Cũ ig̃r ad locum
in quo prius alter in alterũ cogita¬
rat insurgere peruenissẽt ceperũt ĩter¬
se dicere: et mutuo loquebãtur. Qd̾
sterna die trãseu̾ntib cogitabas:
At illo cordis sui cogitatioẽm rele-¬
rante fr̃ĩ suo: et ego inquid alter
nichil prorsꝰ dissimile cogitaui.
Qui statĩ cõpuncti corde ad uirũ
dei regressi: spreta scli põpa fastuq
calcato cũ eodẽ ceperũt spũalr uiuere.
et ad portandũ suaue iugũ xpĩ cer
eoꝵ cõuersioẽ meritis bt̃i roberti
dubitet ascribendã cuiꝰ magisterio si¬

Expanded text:
sis Deo habitaculum paraverunt. Desis Deo habitaculum paraverunt. Denique a viro Dei super cogitata nequitia redarguti, ab eodem recesserunt salutaribus monitis informati, cujus nimirum sermo ardens tanquam facula coelestes concupiscentias in illorum mentibus excitabat, terrenae dignitatis ambitum in eis prorsus exstirpans, et virtutum fomitem non minus suaviter, quam salubriter in eisdem creans. 5. Cum igitur ad locum, in quo prius alter in alterum cogitarat insurgere, pervenissent, coeperunt dicere inter se, et mutuo loquebantur: « Quid sterna die transeuntibus cogitabas? » At illo cordis sui cogitationem reserante fratri suo: « Et ego, inquit alter, nihil prorsus dissimile cogitavi. Qui statim compuncti corde ad virum Dei regressi, spreta saeculi pompa fastuque calcato, cum eodem coeperunt spiritualiter vivere, et ad portandum suave jugum cordis Cheorum conversionem meritis B. Roberti dubitet ascribendam? cujus magisterio, si
Abbreviated transcription (Latin):
iiquitatẽ quã coceperãt etfectuni
mãciparẽt. Adiec autẽ ꝑmiit
eos dei ꝓuidẽcia tã iniqua tẽtaci-¬
one uexari: Ut postindũ in ꝓuec¬
tu uirtutũ positi libi superbe nõ
tribuerẽt quod haberet: sed ma
gis in ũlũ refũderẽt. cuiꝰ essent
nĩa liberati. Cũ igr̃ expleto ne¬
gotio ad quod ierãt. in quosatiᷤ
strenue secundũ mores gẽtis illiꝰ
egerẽt in tãtum ꝙ laudis huma¬
ne fructũ ab oĩbs qui affuerãt re¬
portarẽt ad ꝓpria remcãtes. ad lo¬
cũ in quo de nere mutua secreta
cogitatiõe tractauerãt gressu pro¬
ipo admoniti quĩ potꝰ̃ diuina
mspiratiõe compũcti cogitatam
cepcrũt exhorcere nequitiã. et ĩ
scipis le tẽcepto facinore cõtur-¬
bari. Ad memoriã uero reducẽ¬
tes ꝙ in ꝓrĩo erat tuguriũ here¬
uiti luperiꝰ memorati: paribo¬
to iter luũ ad illiꝰ mãsiunculã
birus pestiferũ qd̾ in cordib
coꝵ la tucrat euomẽtes: climĩa¬
ta spurcitia gratũ in semetipi¬

Expanded text:
quam conceperant, effectui manciparent. Ad hoc autem permisit eos Dei providentia tam iniqua tentatione vexari, ut postmodum in profectu virtutum positi sibi superbe non tribuerent quod haberent, sed magis in illum refunderent, cujus essent misericordia liberati. Cum igitur expleto negotio, ad quod ierant, in quo satis strenue secundum mores gentis illius egerant, in tantum, quod laudis humanae fructum ab omnibus, qui adfuerant, reportarent; ad propria remeantes, ad locum, in quo de nece mutua secreta cogitatione tractaverant, gressu proloco admoniti, quin potius divina inspiratione compuncti, cogitatam coeperunt exhorrere nequitiam, et in seipsis de concepto facinore conturbari. Ad memoriam vero reducentes, quod in proximo erat tugurium eremitae superius memorati, pari voto iter suum ad illius mansiunculam virus pestiferum, quod in cordibus eorum latuerat, evomentes, eliminata spurcitia gratum in semetip
Abbreviated transcription (Latin):
sct̃i spũs grã figura tur: quẽ per fa¬
mulũ suũ bt̃z robertũ multoꝵ salu¬
tem nouimus oꝑatũ. Idem enim
spũs hos septẽ uiros quali septen
colũmas spiritales edificii prepara¬
uit. Der hes enĩ cepit ordo mona-¬
stieus reuiuiscere et missa radice
ad humorẽ grẽ fructũ facere spirita
rursum ad edorem grẽ germĩ aret
faceretq comã quasi cum primũ

Expanded text:
Spiritus gratia figuratur, quem per famulum suum B. Robertum multorum salutem novimus operatum. Idem enim Spiritus hos septem viros, quasi septem columnas spiritualis aedificii praeparavit, per hos enim coepit ordo monasticus reviviscere, et missa radice ad humorem gratiae fructum facere spiritalrursum ad odorem gratiae germinaret, faceretque comam, quasi cum primum
Abbreviated transcription (Latin):
tollendũ omĩa peccata cre¬
dentiũ. Põti fices autẽ iu¬
deorũ peccatores erant: et
idco necesse habebant: pro
sius delictis hostias offerre.
Et idcirco sacrificia illa ho¬
minẽ iustificare nõ poterãt:
quia incõueniens erat:
ut pro homĩe rationali ir¬
rationale animal offerret᷑.
Quercbatur pontifex sine
peccato: et hostia rationabi¬
lis: nec inuemiebatur. In¬
uentus est autem sine pecca¬
to: deus et homo: et obtulit
se ip̃m rationabile sacrifi¬
ciũ pro salute hom̃ĩs ratio¬
nalis. Lex enĩ homines
constituit sacerdotes: infir¬
mitatẽ habentes. Dicit enĩ
dñs ad moyscm in lege. Un¬
ges aaron et filios cius nu¬
chi in sacerdotes. Sed quia
illi infirmitatem: hoc est
peccatũ habebant quibus
infrrmabatur illoꝵ anima
necesse habebant ut ꝓ pplĩ:
ita ctiam prosius delictis
hostias offerre. Iste autem
cõpotens est ut nõ indigeret
pro se offerre: sed insuper
oblato suc carius sacrificio

Expanded text:
tollenda omnia peccata cretollenda omnia peccata credentium. Pontifices autem Judaeorum peccatores erant, et ideo necesse habebant pro suis delictis hostias offerre, et idcirco sacrificia illa hominem justificare non poterant, quia inconveniens erat ut pro homine rationali irrationQuaerebatur pontifex sine peccato, et hostia rationabilis, nec inveniebatur; inventus est autem unus sine peccato Deus et homo, et obtulit seipsum rationabile sacrificium pro salute hominis rationalis. Lex enim homines constituit sacerdotes infirmitatem habentes. Dicit enim Dominus ad Moysen in lege: Unges Aaron et filios ejus mihi in sacerdotes ; sed quia illi infirmitatem, hoc est, peccata habebant quibus infirmabatur illorum anima, necesse habebant ut pro populi, ita etiam pro suis delictis hostias offerrent. Iste autem tam potens est, ut non indigeret pro se offerre, sed insuper semel oblato suae carnis sacrificio,
Abbreviated transcription (Latin):
paterne marestatis. ubi
sedet nũc in plenitudine
houoris et glorie. Potest
et ita intelligi: quod dicu
nobis decebat ut esset poi¬
tifex: quasi diceret. Indci
uelut scrui timore legis deo
scruientes: legales pontifi¬
dictũ est iam non dicam uos
seruos sed amicos meos: et qui
filii dei sumus scruiendo illi
amore filiationis: decet ut
habeamus pontificẽ immor¬
talem: segregatũ a peccatori¬
bus. Sequitur. Qui non
haberet cotidie necessitatem
quẽadmodum sacerdotes le¬
gis prius prosius delictis ho¬
stias offerre: deinde populo
hoc enĩ fecit semel offerendo:
fecit: Utiq obtulit sacrifi¬
ciũ non pro sins delictis: sed
pro nostris. Et semel hoc fe¬
cit non amplius: quia semel
mortuus est: pro peccatis no¬
stris et iam non moritur:
mors illi ultra non dĩabitꝰ
Magnitudinẽ xp̃i sacrifi¬
cii hic ostendit: quod semel
oblatũ tantũ preualuit: qnͣ¬
tũ omĩa sacrificia legalia
non ualucrũt. Unũ enim
fuit: et semel oblatum: et
lufficit in sempiternũ: ad

Expanded text:
rnae majestatis, ubi nunc sedet in plenitudine honoris, gloriae. Potest et ita intelligi, quod dixit: Talis nobis decebat, ut esset pontifex, quasi diceret: Judaei velut servi timore legis Deo servientes legales pontifidictum est: Jam non dico vos servos, sed amicos meos, et quia filii Dei sumus, serviendo illi amore filiationis, decet ut habeamus pontificem immortalem, segregatum a peccatoribus. Sequitur: Qui non haberet quotidie necessitatem, quemadmodum sacerdotes, legis, prius pro suis dilectis hostias offerre, deinde pro populi: hoc enim fecit semel se offerendo. fecit? utique obtulit sacrificium non pro suis delictis, sed pro nostris, et semel hoc fecit, non amplius, quia semel mortuus pro peccatis nostris, et jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur. Magnitudinem Christi sacrificii hic ostendit, quod semel oblatum tantum praevaluit, quantum omnia sacrificia legalia non valuerunt: unum enim fuit et semel oblatum, et sufficit in sempiternum ad
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. Talis cñ decebat
ut nobis esset poutifex. Sã¬
ctus: niuocens: imꝑo lntus¬
segregatus a peccatoribus:
et xcelsior celis factus. No
crauius digni: nec ꝓmuere¬
laiaur talem habere ponti¬
fuci. sed necesse erat nõ¬
bis ut talem haberemus u¬
pontificem: qui eẽt sanctus
mintcriore homure: ĩuoceus
manibus: impollutus corꝑe:
segregatus a peccatoribus:
id est ab ommi peccato ĩmiũs
et a cõuersatione peccatorũ
seꝑatus. In hoc enĩ fuit seꝑa¬
tus a peccatorib: quia alii
hom̃es cũ peccato concpiũtͦ
et nascuntur: atq ab hoc se¬
culo cũ peccato transcũt: hic
auteir sine peccato est conce¬
ptus: ine pcto natus: et sinc
peccato abhoc mũdo transunt¬

Expanded text:
tiam. Talis enim decebat tiam. Talis enim decebat ut nobis esset pontifex sanctus, isegregatus a peccatoribus, et excelsior coelis factus. Non eramus digni, nec promerebamur talem habere pontificem, sed necesse erat nobis ut talem haberemus pontificem, qui esset sanctus in interiori homine innocens manibus, impollutus corpore, segregatus a peccatoribus, id est ab omni peccato immunis et a conversatione peccatorum separatus. In hoc enim fuit seperatus a peccatoribus, quia alii homines cum peccato concipiuntur et nascuntur, atque ab hoc saeculo cum peccato transeunt, hic autem sine peccato est conceptus, sine peccato natus, et sine peccato ab hoc mundo trans
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ interpellut pro nobis:
semperqz potest saluare. Qd̃
ucro quidem cedices habent
acccdens ꝑ senctip̃m ad deũ:
quidã uero plurali muicro
accedentes: ntrũq recipi põt.
Xpũs ergo pontifex noster
non ꝑ aliũ pontificem ma¬
iorcũi se accedit ad deuiu
patrem: sed per senctipsũ.
Ideo potest saluare in se cre¬
dentes. Potest et ista intel¬
ligi: quod dicit saluare ĩper¬
pctuũ potest accedentes per
semctipm ad deum. Nos
qui puri homines sumius:
ꝑ illum accedimus ad deum
patrem qui mediator noster
cxistens asistit uultu dei
pro nobis dirigentes per¬
illum preces nostras ad
patrem. Unde lacerdotes
eclesie altari asistentes dicũt
suscipt dñe sancte pater pre¬
ces populi tu: per dominũ¬
nr̃m ihi xp̃m filiũ tuũ.
Et quia semꝑ niuit: semꝑ
interpellat pro robis. Alii
crant: semper no i interpel¬
ibant. Interpellat autem
pro nobis per hoc quod hũa
tui dei pro nobis: et miscre¬
tur secundũ utrãq substã¬

Expanded text:
semper interpellat pro nobis semper interpellat pro nobis semperque potest salvare. Quia vero quidam codices habent, accedens per semetipsum ad Deum, quidam vero plurali numero accedentes, utrumque recipi potest. Christus ergo pontifex noster, non per alium pontificem majorem se accedit ad Deum Patrem, sed per semetipsum, ideoque potest salvare in se credentes. Potest et ita intelligi quod dicit, salvare in perpetuum potest accedentes per semetipsum ad Deum. Nos qui puri homines sumus, per illum accedimus ad Deum Pxistens, assistit vultui tuo, pro nobis dirigentillum preces nostras ad Deum Patrem. Unde et sacerdotes Ecclesiae altari assistentes dicunt: Suscipe, Domine, sancte Pater, preces populi tui per Dominum Filium tuum. Et quia semper vivit, semper interpellat pro nobis. Alii erant, semper non interpellabant. Interpellat autem pro nobis per hoc quod humantui Dei pro nobis, et miseretur secundum utramque substan
Abbreviated transcription (Latin):
Lures facti sunt la¬
cerdotes secudum
legem: idcirto quod morte
prohiberentur ꝑmanere. Hic
pater dixit: cũ ureurande
tu es lacerdos ieternũ: es qd̾
maneat in eternũ habet lẽꝑit
nũ sacerdotiũ. Duas ponit
hic differeutias beatus aplũs.
quia la cerdes noster non ha¬
bet finem. sicut laccedos lẽ¬
gis: et quia iureiurãdo
suũ sacerdotiũ possessueus
trest. Quia enĩ lacerdotes
legis mortales erant: plu¬
res facti sunt sacerdotes in
ipsa lege: sicut aaron et
filii cius: id circo quod mor¬
te preuenti ꝓhiberentur
ꝑmanere in sacerdotio.
Mortuis enĩ patribus: suc¬
cedebant filii in locũ ipsorũ.
Ihũs autem solus quia mi¬
mortalis est: sempiterium
habet sacerdotiũ: i.c ullũ
habere poterit sub sequẽtẽ:
coquod ip̃e mancat meter¬
taũ. Sequitur. Unde et
saluare iilperpetuũ potest
accedens per semetipsum
ad deun semꝑ uiuens ad
interpellandum ꝓ nobis.
Unde iniquit: Quia xp̃s
meteruũ manet: et sem¬
pitcruũ habet sacerdotium:

Expanded text:
lures facti sunt sacerdotes. Secundum legem. Idcirco quod morte prohiberentur permanere: hic Pater dixit cum jurejurando: Tu es sacerdos in aeternum. Eo quod permanet in aeternum, sempit sacerdotium. Duas ponit hic differentias, beatus Apostolus, quia sacerdos noster non habet finem sicut sacerdos legis, et quia cum jurejurando suum sacerdotium possessurus est. Quia enim sacerdotes legis mortales erant, plures facti sunt sacerdotes in ipsa lege, sicut Aaron et filii ejus, idcirco quod morte praeventi prohiberentur permanere in sacerdotio. Mortuis enim patribus, succedebant filii in locum ipsorum; Jesus autem solus, quia immortalis est, sempiternum habet sacerdotium, nec ullum habere poterit subsequentem, eo quod ipse maneat in aeternum. Sequitur: Unde et salvare in perpetuum potest accedentes per semetipsum ad Deum, semper vivens ad interpellandum pro nobis; unde, inquit, quia Christus in aeternum manet, et sempiternum habet sacerdotium,
Abbreviated transcription (Latin):
tus ambrosius
multe abstinentie quotidie ie¬
uinans nisi sabbato. et die dñico. et
festis precipius pro ecclesiis tam soli¬
citu s quod quicquid habere poterat
bat. tante pietatis et dulcedinis. ut
quicũq penitens lapsum illi confessꝰ
esset: ita flebat ut et illum flere com¬
pelleret. Cum ergo tandem in pace
gloriosus miraculis quieuisset: qui
cum esset in conuiuio cum multis
aliis cepit detrahere scõ ambrosio. s
subito graui nulnere ꝑcussus de loco
comuini ad lectum portatus. conti¬
nuo defunctus est In urbe cartaginẽ¬
si et in quodam conuiuio unius
um episcoporum dum multis aliis
discumbentium. sancto ambrosio de¬
traxisset: reuelatum est illi quod acci¬
derat presbitero detractori. et statim
simile uulnus excipiens de cõuinio
delatus ad lectuium: ip̃a nocte. diem
dausit extremum

Expanded text:
tus Ambrosius multe abstinentie cotidie ieiunans nisi sabbato et die dominico et precipuis festis, pro ecclesiis tam sollicitus quod quicquid habere poterat bat. Tante pietatis et dulcedinis ut quicumque penitens lapsum suum illi confessus esset ita flebat ut et illum flere compelleret. Cum ergo tandem in pace gloriosus miraculis quieuisset anno  in conuiuio cum multis aliis cepit detrahere sancto Ambrosio; sed subito graui uulnere percussus de loco conuiuii ad lectum portatus continuo defunctus est. In urbe Carthaginensi cum in quodam conuiuio unus trium episcoporum cum multis aliis discumbentium sancto Ambrosio detraxisset, relatum est illi quod acciderat illi presbitero detractori. Et statim simile uulnus excipiens de conuiuio delatus ad lectulum ipsa nocte diem clausit extremum
Abbreviated transcription (Latin):
darum augusti die. letantib.
angelis celestium uirtutum coheres
lorum in decore suo uidere. Cuius
nus antistes assumens. diuersis con¬
ditum aromatibus in honorifico col¬
locauit mansoleo: constituens super
beata membra mirabilis architecture¬
onstratur autem sepulchrum
eius ex candido marmore: ha

Expanded text:
das Augusti, laetantibus angelis: coelestium virtutum cohaeresLORUM IN DECORE SUO VIDERE . Cujusnus antistes, diversis conditum aromatibus, in mirifico collocavit mausoleo; ac, deinde super beata membra, honorificae architecturMonstratur autem sepulcrum ejus, ex candido marmore, con
Abbreviated transcription (Latin):
um enim cibo et potu id ap¬
lpetant homines. ut nõ esu¬
riant neqz siciant: hoc uere non
prestat nisi iste cibus et potus qui
eos a quibus sumitur ĩmortales
et incorruptibiles facit: idest socie¬
tas ipsorum sanctorum ubi pax
erit et unitas plena atq perfecta.
Propterea quippe sicut etiam an¬
te nos intellexerunt homines dei.
dauit: que ad unũ aliquid redi¬
guntur. Ex multis namq granis¬
id fiat quod loquitur: et qͥd
sit manducare corpus eius. et san¬
guinem bibere. et qui manducat
meam carnem et bibit meũ san¬
guinem: in me manet et ego in
eo. Hoc est ergo manducare illam
xp̃o manere. et illum manentem
in se habere. ac per hoc qui nõ ma¬
net in xp̃o: et in quo non manet
xp̃us: procul dubio nõ manducat
spiritualiter eius carnem: licet car¬
naliter ac uisibiliter premat denti¬
bus sacramenta corporis et sangui

Expanded text:
um enim cibo et potu id appetant homines ut non esuriant neque sitiant, hoc veraciter non praestat, nisi iste cibus et potus qui eos a quibus sumitur immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanerit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc intellexerunt homines Dei, davit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Namque aliid fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus, et sanguinem bibere. Et qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo. Hoc est ergo manducare illam hristo manere, et illum manentem in se habere. Ac per hoc qui non manet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio nec manducat spiritualiter ejus carnem, licet carnaliter et visibiliter premat dentibus sacramentum corporis et sangui
Abbreviated transcription (Latin):
um igitur de eius nrtutum
floribus et gracia signorum
au la regis pulchro decore ueruaret:
et uelut splendor quidam luminis
mundo huic exeffulsisset: et odoris
sui flagranciam longe lateqz sparsis¬
set: factum est ut episcopus cuius su
exressu migraret ad dominũ. Et cum
uniuersus ecclesie populus pro eligen¬
do episcopo. conuenisset munũ. Atq
conclamarent: et pars quedam insa¬
moris uulgi clientuli fauore in qui¬
busdam de primoribus consensum
preberent. et per mortalem profuũq
prefectum cum infinitis ponderibus¬
auri auri argentiqz relationis intu¬
lissent regi consensum: ut secundum
illam sacrilegam nefandi symonis
sectam. celestem graciam contra us
asq preriperent. nostri uero quibus
laluator loquitur noli tinere prisillꝰ
grex quia complacuit patri uestro
dare uobis regnum. ab immortali
xp̃o deoq prefatum beatum uirum
sibi poscerent sacerdotem fore. nichilo¬
minus tamen cumipaucis uerbis le¬
gationis formulam mittunt: et per

Expanded text:
um igitur de virtutum ejus floribus et gratia signorum atque gemmis aula regis pulchro decore vernaret, et velut splendor quidam luminis mundo huic effulsisset et odoris sui fragrantiam longe lateque complesset, factum est ut episcopus sacer cuexcessu migraret ad Dominum. Et cum universus Ecclesiae populus pro episcopo eligendo convenisset in unum, atque conclamaret, et pars quaedam insanionis vulgi clientis favore in quibusdam de primoribus consensum praeberent, et per mortalem protervumque praefectum cum infinitis ponderibus auri argentique relationes intulissent regis ad consensum, ut, secundum illam sacrilegam infandi Simonis sectam, coelestem gratiam contra jus fasque praeriperent; nostri vero, quibus Salvator loquitur: Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum ab immortali Christo Deoque perfecto, beatum virum sibi poscerent sacerdotem fore; nihilominus tenuem cum paucis verbis legationis formulam mittunt et per
Abbreviated transcription (Latin):
ferreis coartari fecit beatum lauren¬
cum. Et dixit decius ad beatum
laurencium. Sacrifica diis. Nespõ¬
dit beatus laurencius. E go me ob¬
tuli sacrificium deo in odorem sua¬
uitatis: quia sacrificium deo est.
spiritus contribulatus. Carmfices
tamen urgentes ministrabant pru¬
nas. mittentes sub grabato et de¬
super comprimentes cum ferreis
forcipibus. Beatus laurencius di¬
xit. Disce miser. quia carbones
tui refrigerium michi prestant: tͥ¬

Expanded text:
t beatum laurentium. Et dixit decius caesar| ad beatum laurentium . sacrifica diis. Respondit beatus laurentius| ego me obtulli sacrificium deo . in odorem suauitatis. Quia| sacrificium deo est spiritus contribulatus . carnifices tamen urgen| tes ministrabant . carbones . mittentes sub grauatum . et| desuper conpraementes cum ferreis forbipis. Beatus lauren| tius dixit . disce miser . quia carbones tui mihi refrigerium praes| tant
Abbreviated transcription (Latin):
ypolitus: ad beatum laurencium. Ua¬
lerianus ex preceptis decii: misit man¬
datum ad me: ut te ad eum ꝓducam
Beatus laurencius dixit. a mbulemꝰ
quia michi et tibi gloria paratur
Et cum uenissent ambo simul ante
conspectum ualeriam: ualeriamis
dixit ad beatum laurencium. Iam
depone ꝑtinatiam: et thesauros ecclĩe
quos apud te cognouimus esse recon¬
ditos manifesta. Beatus laurencius
dixit. Da michi inducias biduo aut¬
tua pollicitatione: habeat triduo indu¬
cias. Ab eodem die: collegit bt̃s laurẽ¬
cius cecos. et claudos. debiles et paupes:
et abscondit eos in domum ypoliti.
beatus laurencius datis triduo indu¬
ciis. thesauros promisisset se declarare.
Completis autem tribus diebus: pre¬
no prefecto. Ubi sunt thesauri quos
pollicitus es presentare: beatus laurẽ¬
cius. collecta multitudine introduxit
in palatio pauperes: et uoce clara di¬
xit beatus laurencius. Ecce isti sunt
gulis asperguntur: et in omnibus

Expanded text:
ypolitus ad| beatum laurentium; Vaypolitus ad| beatum laurentium; Valerianus ex praecepto decii misit ad me .| ut te ad eum perducam; Beatus laurentius dixit; Ambulemus quia| et michi et tibi gloria paratur; Et cum uenissent ambo simul ante| conspectu ualeriani . ualerianus dixit ad beatum laurentium| Iam depone pertinaciam . et thesauros aecclesię quos apud te cognouim| esse reconditos . manifesta; Beatus laurentius dixit; Date . michi| inducias btua pollicitacione abeat triduo inducias;| Ab eodem die collegit beatus laurentius . cecos . et claudos . et debiles| et pauperes . et abscondit eos in domum ypoliti; beatus laurentius datas triduo inducias tesauros| promisiset declarare; Conpletis autem tribus diebus praeno praefecto; Vbi sunt| thesauri quos pollicitus es praesentare? Beatus laurentius collecta| multitudine introduxit in palatium pauperes . et uoce clara| dixit beatus laurentius; Ecce isti sungulis asperguntur et in omni| bus
Abbreviated transcription (Latin):
responde. Credo. Et benedixit aquã
est sub poncio pylato: at ille respõ¬
dit. Credo. Ip̃e qui mortuus est. et
sepultus. et post tertiam diem resur
rexit: atq ille respondit: Credo. Et¬
illuminet. et ip̃e respondit cũ fletu.
tes multi ceci ueniebant ad beatum
laurencium. cum lacrimis: et beatus
litus: dixait ad bt̃m laurenciũ. Osten¬
patrem omnipotentem: et in filium¬
tibi ostendo: uitam eternã promito.
Dixit ei ypolitus. Si dicta factis com¬
pensas: faciam que ortaris. Dixit ei
btũs laurencius. Audi me et que or¬
tatus sum cicius fac: quia ydola. et
surda sunt et uana. Tantum modo
baptiz are. Et more solito catheziz auit
eum. Et accepta aqua: benedixit et
baptiz auit eum. Et extersus aqua: ce
letas gaudere. Et dixit ad btm̃n laurẽ¬
cium cum lacrimis. a duiro te per do
baptizetur. Et baptizati sunt ꝓmiscui
sexus: in domo ypoliti: numero decem
ad ypolitum: ualeriamis. addua ad
palacium: laurencium. Dixit autem

Expanded text:
responde . credo; Et benedixit aquam;| responde . credo; Et benedixit aquam;| est sub pontio pilato? At ille respondit;| Credo; Ipse qui mortuus est et sepultus . et post tercia die resur| rexit? At ille respondit; Credo; inluminet; Lucillus respondit cum fletu; tes multi ceci . ueniebant ad beatum laurentium . cum lacri| mis; Et beatuslitus . dixit ad| beatum laurentium; Ostenpatrem omni| potentem . et in filiutibi ostendo| et uitam eternam promitto; Dixit ei ypolitus; Si dictis facta conpenses .| faciam quod ortaris; Dicit ei beatus laurentius; Audi me et quę ortatus| sum cicius fac . quia idola muta et surda sunt et uana; Tu tantummodo| babtizare . et more solito catetizauit eum . et accepit aquam benedixit| Et babtizauit eum; Et extersus ex aqua .letas gaudere; Et dixit ad beatum laurentium .| cum lacrimis; Adiuro te per dbabti| zetur; Et babtizati sunt promiscui sexus in domum ypoliti numero| decem ad ypolitum ualerianus| ut adduceret ad palacium laurentium; Dixit itaque
Abbreviated transcription (Latin):
tes tenentes beatum laurencium.
ducerunt eum. et tradiderũt partemo
ꝑ tribimo. Eadem hora partemus
laurencius. qui habet thesauros recõ-¬
ditos diaconus sixti: in cus todia
teneretur. eunc decius gauisus est
ualde: et fecit sͥ beatum laurenciũ
presentari. Quem ita aggreditur
decius cesar dicens. Ubi sunt the¬
sauri ecclĩe. quos apud te cognoui¬
mus esse reconditos: Beatus laurẽ¬
die tradidit eum decius cesar: ua¬
leriano prefecto dicens. Querat
thesauros diligenter: et sacrificet
diis. Quod si noluerit sacrificare:
diuersis eum penis interfice. Tunc
ualerianus dedit eum cuidam uica¬
rio in custodia: nomine ypolito.
Ille uero beatũ laurencium reclusit
in carcere: cum multis. Erat autem
ibi homo in custodia multo temꝑe
gentilis: qui plorando amissis ocu¬
toto corde credis: Nespondit lucilluᷤ
cum fletu dicens. Ego credo ihesum
Tunc beatus laurencius cathenza¬
uit eum: et accepta aqua dixit ad eũ
Omnia in confessione dñi lauant.

Expanded text:
tes tenentes beatum| laurentium . duxerunt et tradiderunt eum partenio tribuno| Eadem hora parteniulaurentius qui \h/abet thesauros reconditos diaconus xisti .| in custodia teneretur; Tunc decius gauisus est ualde . et fecit sibi beatum| laurentium praesentari . quem ita adgreditur . decius cesar dicens; Vbi sunt thesauri| quos apud te cognouimus esse reconditos? Beatus laurendie tradidit eum decius cesar ualeriano praefecto dicens; Exquire thesauros| diligenter et sacrificet diis; Quod si noluerit sacrificare . diuersis eum tormentis inter| fice; Tunc ualerianus dedit eum cuidam uicario in custodiam nomine ypolito;| Ille uero beatum laurentium reclusit in carcerem . cum multis; Erat autem ibi homo| in custodia multo tempore gentilis . qui plorando amissis ocutoto cor| de credis? Respondit lucillus cum fletu dicens; Ego credo| domiTunc beatus laurentius . catetizauit eum;| Et accepta aqua . dixit ad eum; Omnia in confessione lauantur;|
Abbreviated transcription (Latin):
iuissit decius celar ip̃a hora: capitalẽ
sentenciam eum subire. Et ductus
foras muros porte salarie: decostatꝰ
est. quinto idus augusti. Cunc noc¬
te uenit iustinus presbiter. et colle¬
git corpus eius ⁊ et sepeliuit eum in
cripta in agro uerano. Eadem noc¬
it iussit decius cesar. una cum ualeri¬
ano prefecto intermas elympiades pa¬
rari sibi tribunal: et pergit nocte ad
termas iuxta palacium salustii. et
iussit sibi beatum lautencium offer¬
ri. Tunc cepit ypositus tristis plora¬
re: cui beatus laurencius ita dixit
uado ad gloriam. Dixit ei ypolitus.
Quare et ego non uociferor: quia
xp̃ianus sum: et tecum incumbo:
Beatus laurencius dixit ei. Magis
mauero audi et uemi. Et cum dixis¬
set: iussit decius cessar omne genus
tormentorum: ante tribunal suum
paran. Plumbatas. fustes. laminas.

Expanded text:
iussit decius cesar| ut ipsa hora capitalem iussit decius cesar| ut ipsa hora capitalem sententiam subiret; Et ductus| foras muros porte salariae . decollatus est| quarto idus augusti; Tunc nocte uenit iustinus presbiter et| collegit corpus eius . et sepeliuit in cripta in agr\um/| uerano; Eadem nocte iussit decius cesar una cum ualeriano| praefecto in termas olimpiadis parari sibi tribunal . et pergi nocte| ad termas iuxta palatium salustiani . et iussit sibi beatum lau| rencium offerri; Tunc cępit ypolitus tristis plorare;| Cui beatus laurencius ita dixituado ad gloriam; Dicit ei ypolitus; Quare et| ego non uocifero quia christianus sum et tecum incumbo; Beatus lauren| cius dicit ei; Magis mauero te . audi et ueni; Et cum| hęc dixisset . iussit decius cesar omne genus tormentorum| ante tribunal suum parare plumbatas . fustes . lamminas .|
Abbreviated transcription (Latin):
riti non sumus. S tu domine
ꝓpter tuam pietatem: da nobis
grãm tuam. ut cognoscant om̃s
aircunstantes. quia tu consolaris
seruos tuos. Cadem hora. unus de
militibus nomine romanus: tre¬
laurencium. Uideo ante te hominẽ
pulcherrimũ stantem cũ lintheo: et
extergentem membra tua. De qua
angelum suum. ne me derelinquaᷤ
Tunc decius furore plenus et dolo.
dixit ad ualerianum. Uicti sumus.
per artem nragicam. et iussit solui
eum de catasta: et leuare. Eadem ho¬
ra romanus afferens urceum cum
offerret beato laurencio. Cunc deciꝰ
cepit estuari: et iussit ut ypolito
redderetur ibi tantum in palaciũ
Ueint autem romanus afferens a¬
quam: et misit se ad pedes beati¬
mis. ut baptiz aretur. Et accepta a¬
qua: benedixit. et baptizauit eum.
audiens decius hoc factum: dixit.
Exhibete eum fustibus. et adductꝰ
est ante conspectum decii cesaris. Nõ
int̾rogatus: cepit clamare. uoce ma¬
gna dicens. x p̃ianus sum. Et

Expanded text:
riti non sumus; Sed tu domine| riti non sumus; Sed tu domine| propter tuam pietatem da nobis gratiam tuam ut cognoscant| omnes circumstantes quia tu consolaris seruos tuos; Eadem| hora unus de militibus nomine romanus crelauren| tium; Video ante te hominem pulcherrimum stantem| cum linteo et extergentem membra tua; De qua angelum suum ne me derelinquas;| Tunc decius furore plenus et dolo dixit ad ualerianum; Victi| sumus per artem magicam; Et iussit solui eum de catasta . et| leuare; Eadem +ora romanus afferens urceum cum offerret| beato lauren+; Tunc decius cepit estuari . et iussit ut| yppolito redderetur . tantum in palatio; Veniens autem ro| manus offerens aquam . misit se ad pedes . ut baptizaretur; Et accepta aqua . benedixit .| et baptizauit eum; Audiens decius hoc factum dixit;| Exibete eum cum fustibus; Et adductus est ante conspectum| decii cesaris . non interrogatus . cepit clamauit uoce| magna dicens; Christianus sum; Et
Abbreviated transcription (Latin):
fessus sum. Decius cesar iuint eũ
leuare a terra: et dixit ei. Uideo in
te artem magicam: immo magis
sacrifica. scio quia tormenta per
artem magicam deludis. tamen¬
T̃estor deos deasq quia aut sacrifi¬
caueris: aut diuersis penis te inter-¬
que ad tempus sunt: fac quod fa¬
cis noli cessaie. Decius cesar furore
arreptus: iussit ut cum plumbatis
diutissime cederetur. Et cum diu
cederetur: dixit beatus laurencius.
arripere: ut nos a seruicio liberares.
accipe spiritum meum. Eadem ho¬
ra: audita est uox ipso decio audi¬
ente. adhuc muita certamina tibi
debentur. Tunc decius dicebat furo¬
re plems: uoce clara. Qii romam
et cetus reipublice: audistis con-¬
solationes demonum in sacrile¬
gum. quia nec deos. nec principes
nostros. pauescit iratos⁊ nec tormẽ
ta metuit exquisita : Et dixit iteiũ.
decius cesar. Erten dite cum: et scor¬
pionibus cedentes affugite. Bea¬
tus laurencius prostratus in ca¬
tasta: subridens. et gracias agens
dicebat. Benedictus es domine

Expanded text:
fessus sum; Decius ius| sit eum leuare a terram . et dicit ei; Video in te artem magicam;| Immo magis sacrifica . scio . quia tormenta per artem magicam| deludis; DixiTestor deos deasque quia| aut sacrificabis . aut diuersis penis te interque ̨ ad tempus sunt . fac quod facis . noli cessare; Decius cesar nimio| furore erreptus . iussit ut cum plumbatis diutissime cederet| Et cum diu cederetur dixit beatus laurentius; aripere . ut nos| uitio liberares . accipe spiritum meum; Eadem hora| audita est uox ips\o/ decio audiente; Adhuc multa| certamina tibi debentur; Tunc decius dicebat fu| rore plenus uoce clara; Viri romani et coetus rei publi| ce audistis consolationes demonum in sacrilegum . quia| nec deos nec principes nostros pauescit iratos . nec tormen| ta metuit exquisita; Et dixit iterum decius cesar; Ex| tendite eum . et scurpionibus cedentes adfligite; Beatus| laurentius prostratus in catasta . subridens et gratias ag| agens dicebat; Benedictus es domine
Abbreviated transcription (Latin):
iustinus presbiter. cũ ypolito. plorã¬
tes et multum tristes. tulerunt corpus
beat laurencii. archidiaconi ⁊ mris.
et uenerunt in uia tyburtina. in
predium matrone iudue cyriace.
ad quam ipse martyr fuerat nocte.
Cui et linteamina dedit. unde pedes
scõrum ip̃e exterserat. et ibi facta
mundicia. posuerunt eum usq ad
uesperum. Iam hora uesꝑtina: sepelie¬
runt in cripta in uia tyburtina: in
predium cyriace in agro uerano. qͣrto
idus augusti. et ieiunauerunt. et
agentes uigilias noctis triduo cum
multitudine xp̃ianorum. non ces¬
sabant mugitum la crimarum dan¬
tes. Beatus autem iustinus obtu-¬
lit sacrificium laudis. et participati
sunt ommes de corpore et de sangui¬
ne xp̃i. cum gr̃arum actione in xp̃o¬

Expanded text:
iustinus presbyter . cum yppolito ploraniustinus presbyter . cum yppolito plorantes| et multum tristes tullerunt . corpus beati lau| renti . archi . diaconi et martyris. Et uenerunt in| uia tiburtina . in praedium . matrone uiduae| ciriacae ad quem ipse martyr . fuerat nocte.| Cui et linteum dedit . unde pedes sanctorum ipsi exter| serat . et ibi factum mundicia . posuerunt usque| ad uesperum. Iam hora uespertina sepelierunt| in cripta . in uia tiburtina . in praedium ciriacę| in agrum ueranum . IIII . idus augusti . et ieiunauerunt .| et agentes uigilias noctis triduo . cum multitudine| christianorum . non cessabant mugitum lacrimarum| dantes. Beatus aucem iustinus obtullit sacrificium| laudes et participati sunt. Omnes de corpore| et de sanguine christi . cum gratiarum actione .|
Abbreviated transcription (Latin):
non negaui interrogatus xp̃m con¬
fessus sum: assatus grãs ago. Ua¬
lerianus prefectus dixit. Ubi sunt
ignes quos diis promittebat. In
ipsa hora dicebat btũs laurencius.
Onsania uestra sinfelices recogno¬
scitis: quia carbones uestri non ar¬
dorem sed refrigetium michi p̃stant
Et ceperunt omnes mirari: quomͦ
yceperat decius uiuum eum assari
ille autem pulcherrimo uultu dice
rencius. Ecte miser. assasti unam
partem. regyra. et aliam et mandu¬
ca. Tunc agens grãs deo. cum gla:¬
xp̃e qui merui ianuas tuas ĩgredi
et emisit sp̃m. Eadem nocte decius
cesar una cum ualeuano ambu¬
lauit in palacium tybuerianum:
relicto corpore supra craticula et igne.
beati laurencii. Mane autem prima
adhuc crepusculum rapuit corpus
eius ypolitus: et condunit cum lin¬
teis et aromatibus de ꝓprio suo. Mã¬
dauit hoc factum iustino presbitero.
tyberii. et quomodo crudelissim corpꝰ
sanctum sic super craticulã et carbo¬
nes reliquissent. eunc beatissimus

Expanded text:
gaui. Interrogatus christum confessus sum . assatus| gratias egi Valerianus praefectus dixit. Ibi sunt Ignis quos| diis promittebas . in ipsa hora dicebat beatus laurentius.| O insania uestra infelicis recognuscetis. Quia carbones| uestri non ardorem . sed refrigerium mihi praestant. Et coe| perunt omnes mirare quomodo praeceperat decius uiuum| eum assari. Illi autem pulcerrimo uultu dicebren| tius . ecce miser . assasti . unam partem. Regira et aliam et| manduca. Tunc agens gratias deo c. quia merui ianuas| tuas ingredi . et emisit spiritum eadem nocte. Decius caesar| una cum ualeriano . ambulauit exinde ad palacium. Ty| berianum relicto corpore supra graticula et igne beati| laurentii. Mane autem prima adhuc crepusculum| rapuit corpus eius yppolitus . et condiuit cum lenteis| et aromatibus de proprio suo mandauit . hoc factum| Iustino presbytero+ . tiberii| et quomodo crudilis . iam corpus sanctum sic super| craticula et carbonibus reliquissent . tunc be| atissimus
Abbreviated transcription (Latin):
di. Beatus laurencius cum cedere¬
tur: clamabat dicens ad decium
cesarem. Ecce miser. uel modo cog¬
nosce: quia triumpho de thesauris¬
xp̃i. et non sencio tormenta tua.
Decius cesar dixit. ffustes angete:
et date ad latera eius lanminas
ferreas ardentes. Beatus laurenci¬
us dixit in illa hora. Domine ihũ¬

Expanded text:
di; Beatus laurentius cum cederedi; Beatus laurentius cum cederetur clamabat| dicens ad decium cesarem; Et iam miser uel modo cognosce . quia| triumpho de thesauro christi . et non sentio tormenta tua;| Decius cesar dixit; Fustes augete et date ad latera eius . lami| nas ferreas ardentes; Beatus laurentius dixit in illa hora| Domine ihe
Abbreviated transcription (Latin):
Nam tormenta ista tibi sunt: no¬
bis uero gloria. Decius cesar dixit.
Ergo si gloria est uobis: dic nobis
epulemun. Respondit beatus lauren¬
cus. De quibus interrogas: iam illi
semel dederunt nomina sua in celo
ẽu enim non es dignus. aspectibus
iorum presentari. Tunc decius cesar¬
fecit beatum laurencium uinctum
catheis duci in palacium tyberii.
et ibi cum gestis audiri. et iussit
sibi tribunal in basilica iouis pa¬
rari. Qui dum ingressus fuisset. et
sedert: precepit sibi beatum lauren
ium offerri. Qui ita dixit. Declara
uobis omnes profanos: ut munde¬
tur ciuitas: et tu ipse sa crifica diis
et non confidas in thesauros quos
habes absconditos. Btũs laurena-¬
ns dixit. Uere confido. et securus
sum de thesauris meis. Decius ce¬
sardixit. En putes te de thesauris
liberani. aut redimi a tormentis.
Beatus laurencius dixit. Ego fa¬
mulus xp̃i: securus sum de thesau¬
is celestibus. Decius iracundi a¬
plenus: iussit nudum fustibus ce¬

Expanded text:
Nam tormenta ista pena tibi| sunt . noNam tormenta ista pena tibi| sunt . nobis gloria; Decius cesar dixit; Ergo si gloria est uobis . dic nobis epuletis; Respondit| beatus laurentius; De quibus interrogas iam illi semel dederunt no| mina sua in caelo; Tu enim non es dignus aspectibus eorum praesen| tari; Tunc decius fecit beatum laurentium uinctum catenis| duci in palacio tiberii . et ibi eum gestis audir| Et iussit sibi tribunal in basilica iouis parari . um| ingressus fuisset et sederet . praecepit sibi beatum lauren| tium offerri; Cui et dixit Declara nobis omnes profanos ut mun| detur ciuitas . et tu ipse sacrifica diis . et noli confidere| in tesauris quos habes absconditos; Beatus laurentius dixit;| Vere et confido . et securus sum de tesauris meis; Decius dixit;| En putas te de thesauris liberari au\t/ redimi de tormentis?| Beatus laurentius dixit; Ego famulus christi securus sum de the| sauris cęlestibus; Decius iracundiaplenus . iussit eum nudum| fustibus ce
Abbreviated transcription (Latin):
fidis. Beatus laurencius dixit. Quare
uos coartat dyabolus ⁊ ut xp̃ians di¬
catis sa crificare demonibus: si iustũ
est ut demomibus pocius inclinemus
quam deo creatori ommum iusibiliũ.
uos ip̃i iudicate. qui debeat adorari. qui
factus est an qui fecit: Decius cesar
fica lapidibus et saxis et adora factu¬
ram surdam et mutam: Decius cesar
iratus. iussit eum in conspectu suo
expoliari: et cedi cum scorpionib.
ipso decio clamante. Deos blaphe¬
mare noli. Beatus larencius in
ipsa tormenta dicebat. Ego quidẽ
gracias ago deo: qui me dignatꝰ
est comungi inter seruos suos. Tu
miser torqueris insama tua: et
furore tuo. Decius cesar dixit. Le¬
uate eum et date ante conspectũ
eius omne genus tormentorum.
Et allate sunt lamine ferree et
lectus et plumbate et cardi. Et di¬
xit ei decius cesar. Sacrifica diis.
Nam omne genus hoc tormento
rum: in corpore tuo uexabitur.
Beatus laurencius dixit. In felix
has epulas ego semper desideraui.

Expanded text:
iis; Beatus laurentius dixit;| Quare uos coartat diabolus ut christianis dicatis sacrificate| demonibus Si iustum est ut demonibus inclinemur magis quam deo| creatori omnium uisibilium . uos ipsi iudicate . quis debeat ad| orari . qui factus est . an qui fecit? Decius cesar fica| lapidibus et saxis . et adora factura surda et muta?| Decius cesar iratus iussit eum in conspectu suo expoliari . et cedi| cum scurpionibus ipso decio clamante; Deos blasphemare noli| Beatus laurentius in ipsa tormenta dicebat; Ego quidem gratias| ago deo meo qui me dignatus est coniungi inter seruos suos; Tu mi| ser torqueris in insania tua et furo\re/ tuo; Decius cesar dixit| Leuate eum et date ante conspectum eius omne genus tormentorum; Et al| late ̨ sunt lamine ferreae . et lectum . et blumbatas . et cardos;| Et dixit ei decius cesar; Sacrifica diis; Nam omne genus hoc tormen| torum in corpore tuo uectabitur; Beatus laurentius dixit; Infelix| has epulas ego semper desideraui;
Abbreviated transcription (Latin):
tatem tuam. Beatus laurencurs di
xit. Quatum ad genus hyspanus.
eruditus uel nutritus romanus ret
a cunabulis xp̃ianus. eruditus om¬
nem legem sanctam diumnam De

Expanded text:
tatem tuam. » Cui beatus Laurentius: « Quoniam genus Hispanus sum, eruditus et nutritus Romanus, et a cunabulis christianus, sum eruditus omnem legem sanctam et divinam. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
taq ut ante predixit ita post euis
obitum contingit. Namq p̾fatus
balderedus negli genter excedens
uerbũ istud post mortẽ beati uiri
ad predictã urbem sine cunctamine
ꝓperauit. Et non post multos dies
irruente suꝑ se turba rchementer
cesus: ad ultimũ interemptus est.
Igitur ut dicere ceperam. cum uir
beatus ultima discumberet egretu¬
dine. enisq infiriitas per quĩq
uel sex dies protelaretur. Ita diun¬
taxat ut semꝑ eãdẽ de ambulando
dissuularet nec si quidem a dei oꝑe
spacia ingi instancia tenuisset. ꝑ¬
nox enĩ in or̃onibus ⁊ iugiliis mẽbͬ
fatiscencia spm̃ seruire cogebat. et
mente quodã modo ad memoriam
future beatitudiis transiens miniũ
letus cuꝑide iter expectabat. Interea
cũ iam appropiniquare profesfionis
salutarem diem sentiret congregatis
pͥdie balendaꝵ decembrium cunictis
undiq famulis et dei seruiilis quos
iam et si non spũi corpore tamen ĩ ce¬
piebat reluiquere orphanos. ⁊ta exoisꝰ

Expanded text:
taque ut tunc praedixit, ita post ejus obitum contigit; nam praefatus Balderedus negligenter excedens verbum istud post mortem beati viri, ad praedictam urbem sine cunctamine properavit, et non post multos dies, irruente super se turba, vehementer caesus, ad ultimum interemptus est. Igitur ut dicere coeperam, cum vir beatus ultima decumberet aegritudine, ejusque infirmitas per quinque vel sex dies protelaretur, ita duntaxat ut semper eamdem deambulando,dissimularet, nec sic quidem a Dei opere spatia iugi instantia tenuisset. Pernox enim in orationibus et vigiliis membris fatescentibus spiritui servire cogebat, et mente quodammodo ad memoriam futurae beatitudinis transiens, nimium laetus cupidum iter expectabat. Interea cum iam propinquare profectionis salutarem diem sentiret, congregatis pridie Kalendarum Decembrium cunctis undique famulis et discipulis suis, quos iam etsi non spiritu, corpore tamen incipiebat relinquere orfanos, ita exorsus