comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
resq de signare: qui uelut plur ima
uno cortice gͣna circumplectens. multa
cogitationũ uirtutumq sp̃ualiũ insig¬
nia. ne forte diffluant firma fidi et hu-¬
militatis curat uallare custodia. Etap¬
to ꝓrsus mist̾io capitella columnarũ¬
malogranatis erant ingẏro circundata:
quia doctores scõs necesse ẽ prioꝵ uitam
fidelium ad memoriam reuocare. eoꝵq¬
semꝑ exemplis actus suos ac sermones
omni ex parte communire: ne si alit̾
forte quam illoꝵ habet regła uixerint.
aut docuerint. errent. Sicut gͦ retiacu¬
loꝵ ammiranda conexio unitatem de¬
signat fidelium: que est inuincło pa-¬
cis: ita etiam malo granata eandem ip¬
sam typice insinuant unitatem. que
uersa catholice fidi regła cohibet. Uel
certe mirabilis retiaculoꝵ concathe¬
natio manifestam omniũ fidelium
concordiam demonstrat. malograna¬
toꝵ uͦ positio internas animi uirtu¬
tes. que ab aliis nequaqmͣ uideri que¬

Expanded text:
resque designare, qui, velut plurima resque designare, qui, velut plurima uno cortice grana circumplectens, multa cogitationum virtutumque spiritualium insignia, ne forte diffluant, firma fidei et humilitatis curat vallare custodia. Et apte prorsus mysterio capita columnarumalis granatis erant in gyro circumdata, quia sanctos doctores necesse est priorum vitam fidelium ad memoriam revocare, eorumque exemplis semper actus suos ac sermones omni ex parte communire, ne si aliter forte quam illorum habet regula, vixerint aut docuerint, errent. Sicut ergo retiaculorum admiranda connexio unitatem designat fidelium, quae est in vinculo pacis, ita etiam malogranatum eamdem ipsam typice insinuat unitatem; quae et fidei catholicae regula cohibet. Vel certe mirabilis retiaculorum concatenatio manifestam omnium fidelium concordiam demonstrat. Malogranatorum vero positio internas animi virtutes, quae ab aliis nequaquam videri que
Abbreviated transcription (Latin):
amari nec ꝑximus. Manet namq sen-¬
tentia ueridica: quia caritasdi diffu sa
ẽ incordib nr̃is. non ex merito nr̃o: s ꝑ
tas di ibi ꝓfecto et ꝑximi diffunditur
in cordib fidelium: quia nimirũ una
sine altã nequaqmͣ ualet hab̾i. Facta
sunt autem retiacła hȩc ut teg̾ent capi¬
tella. hoc ẽ undiq ingyro circundareq̃:
quia om̃s scripte scẽ pagine cum recte
intelliguntur. grã ꝑ omnia caritatis
sonat ac pacis. Capitella enim sunt uo¬
luminadiuinoꝵ eloquioꝵ: retiacula
sunt uincła mutue dilectionis. Et reti¬
ut ita dixerim donocaritatis undiq
b̾ene autem de eisdem retiacłis siue
capitellis adiungitur: que erant suꝑ
summitatem malogranatoꝵ. Malo¬
granata nanq quoꝵ nat᷑a ẽ. uno foris
cortice. multa int̾iꝰ grana circundare.
apte in figa sc̃e ponuntur eccłe: que
catholico uniꝰ fidi munimine. innu¬
mera electoꝵ agmina solet includẽ.
Pot̃ autem et uniꝰcuiꝰq iusti uitã mo¬

Expanded text:
amari, nec proximus; manet namque sententia veridica, quia charitas Dei diffusa est in cordibus nostris, non ex merito nostro, sedtas Dei, ibi profecto et proximi diffunditur in cordibus fidelium, quia nimirum una sine altera nequaquam valet haberi. Facta sunt autem retiacula haec ut tegerent capitella, hoc est undique in gyro circumdarent: quia omnis Scripturae sanctae pagina, cum recte intelligitur, gratiam per omnia charitatis sonat ac pacis: capitella etenim volumina divinorum eloquiorum, retiacula sunt vincula mutuae dilectionis. Et retiut ita dixerim, dono charitatis undique Bene autem de eisdem retiaculis sive capitellis adjungitur: Quae erant super summitatem malogranatorum. Malogranata namque, quorum natura est uno foris cortice multa interius grana circumdare, apte in figura sanctae ponuntur Ecclesiae, quae catholica unius fidei munimine innumera electorum agmina solet includere. Potest autem et uniuscujusque justitiam mo
Abbreviated transcription (Latin):
retiacła erant in capitello utroq quia
acceꝑunt. Et ꝑfecit columnasce duosor¬
dines ꝑ circuitum retiacłoꝵ singłoꝵ: ut
tegerent capitella. Duoquidem ordines
erant retiaculoꝵ ingyro capitelli: s ut̾q
ordo septemplici uersuum numero cur¬
sum in se ipsum quasi circło facto redi¬
ret. Nec figã testamenti in abdito ẽ. qͣre
duo sint ordines retiacłoꝵ: cum constet
tionis: quando uidelicet dm̃ ex toto cor¬
de. tota anima. tota uirtute. et ꝓximũ

Expanded text:
retiacula erant in capitello utroque, quia acceperunt. Et perfecit columnas et duos ordines per circuitum retiaculorum singulorum, ut tegerent capitella. Duo quidem ordines erant retiaculorum in gyro capitelli, sed uterque ordo septemplici versuum numero cursum in se ipsum quasi circulo facto rediret. Haec figura testamenti in abdito est quare duo sint ordines retiaculorum, cum constet tutem, quando videlicet Deum ex toto corde, et tota anima, tota
Abbreviated transcription (Latin):
societatis et barnabe: ut nos ingentib
illi autem incircuncisionẽ. Q uib
uerbis quasi exponere uidet᷑ miste¬
rium columnarũ materialiũ: & quid
iudelicet figauerunt: & quare due st̃
facte. Apłos nanq &e doctores ciuictos
spiritales significant: forte̾ nimirũ
fide &e oꝑe & contemplatione ad suꝑna
erectos. Due sunt autem: ut & gentes
& circumcisionẽ p̃dicando in eccłam
introducant. Stabantq in porticu
ante fores templi. & ingͥssum illiꝰ suo¬
decore. ac pulchritudine ex utq parte
mirabiliter ornabant. Ostiũ autem
templi dñs ẽ: quia nemo uenit. ad pa-¬
trem nisi ꝑ ipsum. & sic̃ alibi dr̃. ego sũ
ostium: ꝑ me siquis introierit saluabi
tur. Quod uidelicet ostium columne
ex utroq latẽ corani posite circunstant:
cum ministri sermonis utͥq ppło introi¬
tum regni celestis ostendunt. ut si aluce
scientie legalis quisq seu ex rigore genti¬
litatis ad fidem euangłii uenerit: habeat
paratos eos qui sibi ter salutiset uerbo

Expanded text:
societatis, ut nos in gentibus, illi autem in circumcisione. » Quibus verbis, quasi exponere videtur mysterium columnarum materialium; et quid videlicet figuraverint, et quare duae sint factae. Apostolus namque et doctores cunctis spiritales significant. Fortes nimirum fide atque opere, et contemplatione ad superna erectos. Duae enim sunt, ut et gentes, et circumcisionem praedicando in Ecclesiam introducant. Stabant in porticu ante fores templi, et ingressum illiudecore ac pulchritudine ex utraque parte mirabiliter ornabant. Ostium autem templi Dominus est: quia nemo venit ad Patrem, nisi per ipsum . Et sicut alibi dicit: Ego sum ostium: per me si quis itur . » Quod videlicet ostium columnae ab utroque latere coram positae circumstant, cum ministri sermonis utrique populo introitum regni coelestis ostendunt; ut sive a luce scientiae legalis quisque, sive ex rigore gentilitatis ad fidem Evangelii venerit, habeat paratos eos qui sibi iter salutis et verbo
Abbreviated transcription (Latin):
tamen multum differt in numero. Tri¬
ginta referuntur ad nuptias. Nam et
ipsa digitoꝵ coniunctio. et quasi molli
oscło se complectens et fedans: maritũ
depingit et coniugem. Sexaginta

Expanded text:
tamen multum differt in numero. triginta referuntur ad nuptias; nam et ipsa digitorum coniunctio et quasi molli osculo se conplexans et foederans maritum pingit. et coniugem. sexaginta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ filius hominis. ut nos reformaret
ad imaginẽ dĩ. Annus etiam unus
si duodecim menses integri conside¬
rent᷑. quos triceni dies complent.
talem quiipe mensem uetes obser-¬
uauerunt. quem cir cuitus lunaris
ostendit. senario iuimero pollet.

Expanded text:
est filius hominis, ut nos reformaret est filius hominis, ut nos reformaret ad imaginem Dei. Annus etiam unus, si XII menses integri considerentur, quos triceni dies complent, talem quippe mensem veteres observaverunt, quem circuitus lunaris ostendit, senario numero pollet.
Abbreviated transcription (Latin):
.iiiͦiͬ. annoꝵ negatur impleri: ue.¬
rum siquis nr̃am in hoc sꝑnendã
putat assertionem. legat beati aur e lii
augustini quartum de sc̃a trinitate
libellum: ibi de senarii numeri in
quo mundus factus ẽ ꝑfectione dis.¬
serens etiam huius quadrantis ñ¬
tionem faeere. immo & eu certi
misterii gr̃ã. ꝑ omnipotentẽ
conditoris sapientiam ꝓuisum fae¬
tumq docere non omisit. Unum
enim inquit & duo&e tria: sex fiunt.
Qi numerus ppt̾ea ꝑfectus dr̃: quia
paubꝰ su coͥpletur. habet enĩ eastͤs.
seatam. t̾ciam. & dimidiam. Nec
ulla pars alia quȩ dicipossit qͦta sit
inuenitur in eo. Sexta ergo eius.
unum ẽ. t̾eia duo. dinidia tria. Unũ
autem & duo & tria: consumm ant
De ꝑfectione senam. nem nobis seriptura sc̃a cominen-¬
dat. in eo max ime quod ds̃ .ui. diebꝰ
ꝑfecit oꝑa sua. & sextodie factus ẽ
homo adimaginem dei. & sexta etate
genĩs humani filius diuenit & factꝰ

Expanded text:
IV annorum negatur impleri? VeIV annorum negatur impleri? Verum si quis nostram in hoc spernendam putat assertionem, legat beati Aurelii Augustini quartum de sancta Trinitate libellum, ubi de senarii numeri, in quo mundus factus est, perfectione disserens, etiam hujus quadrantis mentionem facere, imo et eum certi mysterii gratia per omnipotentem conditoris sapientiam provisum factumque docere non omisit. « Unum enim, inquit, et duo et tria, sex fiunt; qui numerus propterea perfectus dicitur, quia partibus suis completur. Habet enim eas, tres, sextam, tertiam et dimidiam, nec ulla pars alia, quae dici possit quota sit invenitur in eo. Sexta ergo ejus unum est, tertia duo, dimidia tria. Una autem, et duo et tria consummant perfectionem nobis Scriptura sancta commendat in eo maxime, quod Deus VI diebus fecit opera sua, et sexto die factus est homo ad imaginem Dei, et sexta aetate generis humani, Filius Dei venit, et factus
Abbreviated transcription (Latin):
xtilis ne te nr̃a lateat sententia di¬
cinus quadrantem eiusdem diei. id
ẽ.xi. horas ꝑ annum accrescẽ. horam
autem ꝑ duos menses. dimiliuͦ uͦ
hore ꝑ unum mensem. soldico na¬
turalem. Porro quartã partẽ hore
id ẽ. punccum ꝑ dimidium m̃sis.
quia solem nouimus dodiaeũ eir
lxi. dies & .ri. horas ambire. singła
autem signa eiusdem rodiaci ꝑaxͣx.¬
dies & .x. horas ac semissem. natura¬
li cursu pagere. dimidium uero
signi cunusq ꝑ .xr. dies &. r. horas
et qua drantem uiiiꝰ hore ꝑcurrẽ.
Ilec omino putamus eoꝵ suscipiendã
esse sententiam. qui quasi nocti ni¬
chil tribuentes. tres tamen horas ꝑ
annum bissexto accrescere confir¬
mant. quia siita ẽẽt. ñ aut anogt
uiii. cireuitum. dies qui ereuerat
totus compleretur. Diem namq
totum id ẽ eum sua nocte .xxiiii. ha¬
bere horas. etiamiuuileuiignobile
nouit. Qui du totus ꝑ quadrien¬
nium non negeturimplerr: qua
ratione quarta pars euis. ꝑ singłos

Expanded text:
xtilis ne te nostra lateat sententia, dicimus quadrantem ejus diei, id est, sex horas per annum accrescere, horam autem per duos menses, dimidium vero horae per unum mensem, solis dico naturalem; porro quartam partem horae, id est, punctum per medium mensis, quia solem novimus zodiacum circLXV dies et VI horas ambire; singula autem signa ejusdem zodiaci et X horas ac semissen naturali cursu peragere, dimidium vero signi cujusque per XV dies V horas et quadrantem unius horae percurrere. Nec omnino putamus eorum suscipiendam esse sententiam, qui, quasi nocti nihil tribuentes, tres tantum horas per annum bissexto adcrescere confirmant. Quod si ita esset, non ante annorum VIII circuitum dies qui creverat totus compleretur, diem namque totum, id est, cum sua nocte XXIV habere horas, etiam vulgus ignobile novit. Qui dum totus per quadriennium non negetur impleri, qua ratione quarta pars ejus per singulos
Abbreviated transcription (Latin):
idibꝰ. cclxi. Octob̃ in kł. cc la .xiiii. in
nonis. cclac.xx. in idib. cclaxxuiii.
Nouemb̾ in kł .ccex. in nonis. cccix.
inidil.ccc.xuii. Decemb̾ in kl̃ . ccexxxx
luna in lełis maii:dicito. Maiꝰ in lcłis
cxxi. Tolle lilas: remanent .cxx.
Adde noue. fiunt. exxix. Partire p¬
.lix. Qinquagies nouuies. bini: cende
cus octo sunt. Tolle .cxuiii: rema¬
nent .xi. Undecima ẽ luna intrlas
maias. Siuis scire qͦta ẽ luna in .xu.
Ix. fiunt cxlui. Partire ꝑ .lix. quinqͣgi¬
es nouies bini. cendecus.uiii. tolle.c.x.¬
uIII. remanent.xxuiii. Uicesima .uiii.

Expanded text:
. October in Cal. CCLXXIIII, in Nonas CCLXXX, in Idus CCLXXXVIII. November in Cal. CCCV, in Nonas CCCIX, in Idus CCCXVII. December in Calendas CCCXXXV, luna in Calendas Maias, dicito: Maius in Calendas CXXI; tolle Calendas, remanent CXX; adde IX, fiunt CXXIX; partire LIX, quinquagies novies bini centum decus octus: tolle CXVIII, remanent XI; undecima est luna in Calendas Maias. Si vis scire quota est luna in XV IX, fiunt CXLVI; partire per LIX, quinquagies novies bini centum decus octus; tolle CXVIII, remanent XXVIII; vic
Abbreviated transcription (Latin):
ad dicendum s maioꝵ tamen nobis
auccoritate contraditum. atq icło mi¬
norib nr̃a eque sollertia tradendum.
Sigͦ uis scire hoc uel illo die quota sit
luna. computa dies a pͥncipio mensis
ianuarii usq indiem de quo inquiris.
et cum scier is. adde etatem lune que fu¬
it in kł ianuarii. partire omnia ꝑil.ixc.
& si ampliꝰ .xxx. remanserint. tolle
queris. Item siuis scire hoc uel illodie
quota sit feria: computa dies a kł ianu¬
arii usq indiem de quo inquiris. Et¬
eum noueris. adde feriam que nͣunit qͥte
lilarum ianuariaꝵ. & si bissextilis annꝰ
ẽ. &̃ bissexti diem postqͣm tnsierit aug¬
meutare memento. Partire omia ꝑ .xiiͦ.
& quod remanet tͥ diem septimane que
sit ubicumq queris ostendet. Nod ita
solum sine labore currit argumentuos

Expanded text:
ad discendum, sed majorum tamen nobis auctoritate contraditum, atque ideo minoribus nostra aeque solertia tradendum. Si ergo vis scire hoc vel illo die quota sit luna, computa dies a principio mensis Januarii usque in diem de quo inquiris, et cum scieris, adde aetatem lunae quae fuit in Calendis Januariis; partire omnia per LIX, et si amplius XXX remanserint, tolle quaeris. Item si vis scire hoc vel illo die quota sit feria, computa dies a Kalendis Januariis usque in diem de quo inquiris, cum noveris, adde feriam quae fuit die Kalendarum Januariarum; et si bissextilis annus est, etiam bissexti diem, postquam transierit, augmentare memento: partire omnia per septem, et quod remanet, diem tibi septimanae quae sit, ubicunque quaeris, ostendit. Quod ita solum sine labore currit argumentum,
Abbreviated transcription (Latin):
cantes. T̃ rimilchi dicebat᷑: quod trib ui¬
cib in eo ꝑdiem peccora mulgerent᷑. Taliᷤᷤ
enĩ erat quondam ub̾tas britanne uł
germanie: de qua in britanniã natio
intrauit angloꝵ. Lidã dr̃ blandꝰ siue
nauigabilis. quod in illo mense et blai
daserenitas auraꝵ et nauigari soleant
equora. Weulmonath mensis ziram
legmonath. mensis saeroꝵ. Winthir¬
fillith pot̾ dici composito nouo nomine
plenluuor. Dlothmonah mensis
immolationum. quod in eo peccora qͣ
oceisuri erant. diis suis uouerent. Gr̃as
tͥ bone ihu qui nos ab his uanis auer¬
tens: tibi sacrificium laudis offerre
donasti.

Expanded text:
cantes. Tri-milchi dicebatur, quod tribus vicantes. Tri-milchi dicebatur, quod tribus vicibus in eo per diem pecora mulgebantur. Talis enim erat quondam ubertas Britanniae, vel Germaniae, de qua in Britanniam natio intravit Anglorum. Lida dicitur blandus, sive navigabilis, quod in utroque mense et blanda sit serenitas aurarum, et navigari soleant aequora. Vueod-monath mensis zizanileg-monath mensis sacrorum. Vuinterfylleth potest dici composito novo nomine hyemeplenilunium. Blot-monath mensis immolationum, quia in ea pecora quae occisuri erant diis suis voverent. Gratias tibi, bone Jesu, qui nos, ab his vanis avertens, tibi sacrificia laudis offerre donasti.
Abbreviated transcription (Latin):
in duo tempora hiemis uidelicae et esta¬
tis disꝑtiebant. Sex illos menses qͥb
longiores sunt noctib dies. estati tribu¬
endo: sex reliquos hiemi. Unde et nen¬
sem quo hiemalia tempora incipiebant
Winthyr fillith appellabant. composito
nomine ab hieme et plemlunio. quia
uidelic& aplenilunio eiusdem mensis
hiemps sortiret᷑ initium. Nec abreoe
si et ceta mensiũ eoꝵ quid significent
noĩa interpretari curemus. Mensess a
conuersione solis in aucfu diei. qͥa umnꝰ eoꝵ
precedit. aliuis subsequit̾ nomenaceipiuis.
Solmonath pot̾ dici mensis placentarũ
quas in eo diis suis offerebant. Redmana¬
thi. adea illoꝵ reda: cui in illo sacrifica¬
bant. nominat᷑. Eostur monath. qͥ uẽ
paschalis mensis int̾pretat᷑. quondaos
adea illoꝵ que eostre uocabat᷑ & cui in
ilło festa celebrabant. nomen habuit:
a cũiꝰ nõie nc̃ paschale tempus cõgno¬
minant. consueto antiquȩ obseruatiõis
uocabulo gaudia noue sollemnitatis uo-¬

Expanded text:
in duo tempora, hyemis, videlicet, et aestatis dispartiebant, sex illos menses quibus longiores noctibus dies sunt aestati tribuendo, sex reliquos hyemi. Unde et mensem quo hyemalia tempora incipiebant Vuinterfylleth appellabant, composito nomine ab hyeme et plenilunio, quia videlicet a plenilunio ejusdem mensis hyems sortiretur initium. Nec ab re est si et caetera mensium eorum quid significent nomina interpretari curemus. Menses Giuli a conversione solis in auctum diei, quia unus eorum praecedit, alius subsequitur, nomina accipiunt. Sol-monath dici potest mensis placentarum, quas in eo diis suis offerebant; Rhedmonath a dea illorum Rheda, cui in illo sacrificabant, nominatur; Eostur - monath, qui nunc paschalis mensis interpretatur, quondam a dea illorum quae Eostre vocabatur, et cui in illo festa celebrabant, nomen habuit, a cujus nomine nunc paschale tempus cognominant, consueto antiquae observationis vocabulo gaudia novae solemnitatis vo
Abbreviated transcription (Latin):
dem apud eos luna mona: mensis
q eorũ mensis quẽ latim ianua riũ.
uocant dr̃ guili. deinde feb̃r solmo¬
nath. martiꝰ redmonath. aprił eostur¬
monath. maiꝰ trimmilchi. iuniꝰ lida.
iuliꝰ similiter lida. augustus uneudino¬
mith. septemb̾ halemonath. octob̾ im¬
decemb̃ guili. eodemq ianuariꝰ noĩe
uocat᷑. Incipiebant autẽ annũ ab oc¬
tauo hlarũ ianuariaꝵ die ubi nunc¬
tem nẽ nobis sacroscãm. tẽ gentili
uocabulo modranecth. id ẽ matrem noctiũ
appellabant. ob causam ut suspicamur
ceriomaru quaso iri ea puigiles agebał
& quotiens cumq cominunis esset
annus. ternos menes lunares sincgłis
anni temporib dabant. Cum uͦ em¬
bolismus. hoc ẽ .xiii. mensium lunari¬
um annus occurrer&. suꝑfluũ mensem
estauaponebant: itaut cunctres menses
siiil lidã noie uocarentur: & ob id annꝰ
ille ieilidi eognominabatur. habens .iiii.¬

Expanded text:
dem apud eos luna mona, mensis que eorum mensis, quem Latini Januarium vocant, dicitur Giuli. Deinde Februarius Sol-monath, Martius Rhed-monath, Aprilis Eostur-monath, Maius Thrimylchi, Junius Lida, Julius similiter Lida, Augustus Vueod-monath, September Haleg-monath, October VuDecember Giuli, eodem quo Januarius nomine, vocatur. Incipiebant autem annum ab octavo Calendarum Januariarum die, ubi nunctem nunc nobis sacrosanctam, tunc gentili vocabulo Modranicht, id est, matrum noctem, appellabant, ob causam, ut suspicamur, ceremoniarum quas in ea pervigiles agebant. Et quotiescunque communis esset annus, ternos menses lunares singulis anni temporibus dabant. Cum vero embolismus, hoc est, XIII mensium lunarium annus occurreret, superfluum mensem aestati apponebant, ita ut tunc tres menses simul Lida nomine vocarentur, et ob id annus ille Thri-lidi cognominabatur, habens I
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrant ꝑpetuȩ & indefectiuȩ felicita¬
tis eoꝵ. qui semꝑ incelestib in minist̾io sui
ꝑsistunt actoris: uel certe quia leuitate sp̃a¬
lis naturȩ sunt p̾diti ita ut ubicumq uolu¬
erint statim quasi uolando ꝑueniant: et
hic cum alis figati. & ꝓpħis sunt cum alis
ostensi. Benẽdicitur autem quia quinq
cubitoꝵ fuerit ala cherub una. & quinq
indefessa deuotione custodiunt: diligendo
uidelicet dñm dm̃ susĩ ex omnibꝰ uiribus
sius: & ꝑximũ suũ tanqm se ipsos. Pleni¬
tudo enim legis: caritas ẽ. Proximi autẽ
eoꝵ & ipsi ad inuicẽ sunt angelici sp̃s. & ho¬
uidelicet eadem ipsa deuotione qua sese
alt̾utrum indo diligunt. p̃lenã quoq
ad se ascendentiũ societatem desid̾ant:
sicq simulale decem cubitos complent:
cum ingemina caritatis exhibitione an¬
geli deconditoris p̾sentia letant᷑. Decem
uero cubitoꝵ erat cherub seds mensura pa-¬
ri: e opꝰ unũ erat in duob cherubim Duo

Expanded text:
petuae et indefectivae felicitatis eorum, qui semper in coelestibus in ministerio sui persistunt auctoris? Vel certe quia levitate spiritalis naturae sunt praediti: ita ut ubicunque voluerint statim quasi volando perveniant, et hic cum alis figurati, et prophetis sunt cum alis ostensi. Bene autem dicitur quia « quinque cubitorum fuerit ala cherub una, et quinquris descripta est, indefessa devotione custodiunt: diligendo videlicet Dominum Deum suum ex omnibus viribus suis, et proximos tanquam seipsos. « Plenitudo enim legis charitas est . » Proximi autem eorum, et ipsi adinvicem, sunt angelici spiritus, et hohibetur: quia videlicet eadem ipsa devotione qua sese alterutrum in Deo diligunt, nostram quoque ad se ascendentium societatem desiderant. Sicque simul alae decem cubitos complent cum in geminae charitatis exhibitione angeli de Conditoris sui praesentia laetantur. Decem quoque cubitorum erat cherub secundus mensura pari, et opus unum erat in duobus cherubin. Duo
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et si primitiua eccła maxime de
iudeis effloruit. & omnis isrłcira finẽ
scłi saluandus esse credantur: pluri¬
mi tamen fidelium huiꝰ temporis de
gentib congregantur ad euangłii sus¬
cipienda sacramenta. Quib hoc etiam
diuinitus donatum ẽ ut reuelatisocłis
sui cordis. manifeste cognoscant litt̾am
uet̾is testamenti euangelice gr̃e plenã
esse mist̾iis. Uersas habent facies che-¬
rubin ad exteriorem domum: quia ad
huc foris stamus. non re ipsas spe falui
facti sumus: Diuini sunt libriconditi:¬
quia scripores eoꝵ iam regnantes cum
dño illumq collaudantes in celis curã
tib apud eius pietatem int̾pellant.
Circundati sunt auro cherubin: quia
p̾claris scriptoꝵ suoꝵ oꝑib confirmat᷑
auctoritas testam̃toꝵ manifestata alit̾ ãuti¬
ꝑ orbem cognitionem diuinaꝵ scrip¬
turarum. siue int̾nam głam cȩlestiũ
agminum. Utrumq enim cherubin
ut diximus & angłos iudelicet & te¬

Expanded text:
Nam etsi primitiva Ecclesia maxime de Nam etsi primitiva Ecclesia maxime de Judaeis effloruit, et omnis Israel circa finem saeculi salvandus esse creditur, plurimi tamen fidelium hujus temporis de gentibus congregantur ad Evangelii suscipienda sacramenta; quibus etiam divinitus hoc datum est, ut revelatis oculis sui cordis, manifeste cognoscant litteram Veteris Testamenti evangelicae gratiae plenam esse mysteriis. Versas habent facies cherubin ad exteriorem domum, quia ad nos qui adhuc foris stamus, nec re ipsa, sed spe salvi facti sumus, divini sunt libri conditiquia scriptores eorum jam regnantes cum Domino, illumque collaudantes in coelis, curam tibus apud ejus pietatem interpellant. Circumdati sunt auro cherubin, quia eclaris scriptorum suorum operibus confirmatur auctoritas Testamentorum, manifestata jam per orbem cognitione divinarum Scripturarum, sive interna gloria coelestium agminum: utrumque enim Cherub, ut diximus, et angelos videlicet, et Te
Abbreviated transcription (Latin):
ticiam ꝑsonantes. Sicq ꝑarma iusticie
adextrisae asinistris incedentes. ad ꝑcep¬
tionẽ cȩlestis denarii quẽ summꝰ patͥfa-¬
ueniunt. Et opusunũ erat in duob che-¬
rubin: qr utriꝰq instrumenti scriptores
una eademq castitate. oꝑiᷤ ⁊ caritatis
deuotione deo seruiebant: una et con-¬
sonadm̃ uoce ac fide p̾dicant. Et queq
nouum testamentum de dnica incarna-¬
tione passione. resurrectione. ascensione.
mi discrimen iudicii. et ȩternã bonoꝵ
głam. penamq reꝓboꝵ concordiutriꝰq
testamenti ueritate ꝓbatur. Ale gͥcheru¬
bin interiores suꝑ arcam se inuicem con¬
tingebant: quia testamenta paridño
attestatione consentiunt. Itemalis
ext̾iorib iste unum parie... tem. ille
alt̾um contingebant: quia uetus te¬
stamentum ꝓp̾rie antiquo deippłoscͥp
trionali recte comparamur: quib
post figuras ac tenebras idolatriȩ
lucem ueritatis cornosc̾edatum est.

Expanded text:
titiam personantes. Sicque per arma justitiae titiam personantes. Sicque per arma justitiae a dextris et a sinistris incedentes, ad perceptionem coelestis denarii, quem summus paterfaperveniunt. Et opus unum erat in duobus cherubin, quia utriusque instrumenti scriptores una eademque castitate operis, et charitatis devotione Deo serviebant, una et consona Domini voce ac fide praedicant. Et quidem Novum Testamentum de dominica incarnatione, passione, resurrectione, ascensione, mi diem judicii, et aeternam bonorum gloriam, poenamque reproborum concordi utrumque Testamentum veritate probat. Alae igitur cherubin interiores super arcam se invicem contingebant, quia utraque Testamenta pari de Domino attestatione consentiunt. Item alis exterioribus iste unum parietem, ille alterum contingebant, quia Vetus Testamentum proprie antiquo Dei populo sd est, septentrionali recte comparamur, quibus post frigora, ac tenebras idololatriae lucem veritatis cognoscere datum est.
Abbreviated transcription (Latin):
lustratos diuini sunt libri conscͥpti. Delig¬
nis oliuaꝵx sunt facti: quia lucem nobis sci¬
entiȩ tribuunt uiuante flamma caritatis
nr̃is. Decem cubitis sunt alti. quia obser-¬
uantiam decalogi legis dĩ seruandã p̾dicat .i
quia deo fideliter seruientes denario remu-¬
nerandos esse regni ꝑpetisostendunt. Gẽmi¬
tetendisse ac ꝑuenisse declarant: qui hoc
idem suis auditorib faciendum esse demon-¬
stͣant. Quinq cubitoꝵ alacherub una. et
quinq cubitoꝵ alacherubalt̾a: quia in
omni labentium rerũ uarietate. scĩ uni¬
uersos corporis sui sensus in obsequiũ sui
conditoris excitant: ocłos habentes semꝑ
addnm̃. audire de sid̾antes uocem laudis
eisis. ⁊ enarrare omĩa mirabiliaeiꝰ:. dul-¬
cia faucib suis habentes eloquia illiꝰ¬
suꝑ mel ⁊ fauu̾̃ori suo: currentes inodo¬
re unguentoꝵ eiꝰ : &e donec suꝑẽ alitus
in eis: et sp̃s dei innarib ipsoꝵ non loqñ¬
tes labiis iniquitatẽ: nec lingua sua stul-¬

Expanded text:
lustratos, divini sunt libri conscripti. De lignis olivarum sunt facti, quia lucem nobis scientiae tribuunt, juvante flamma charitatis in cordibus nostris. Decem cubitis sunt alti; quia per observantiam decalogi legis, Deo serviendum praedicant, et Deo fideliter servientes denario remunerandos esse regni perpetui ostendunt. Gemitendisse ac pervenisse declarant; et hoc idem suis auditoribus faciendum esse demonstrant. Quinque cubitorum erat ala Cherub una, et quinque cubitorum ala Cherub altera; quia in omni labentium rerum varietate, sancti universos corporis sui sensus in obsequium sui Conditoris extendunt: oculos habentes semper ad Dominum, audire desiderantes vocem laudis ejus, et narrare universa mirabilia ejus, dulcia faucibsuper mel et favum ori suo, currentes in odore unguentorum ejus, et donec superest habitus in eis, et Spiritus Dei in naribus, non loquentes labiis iniquitatem, nec in lingua sua stul
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ita redemptoris nr̃i amore slagra¬
mus. ut necdum ipsum uidẽ facie uale¬
amus ad faciem. Unde aptedomus hec
auro quidem purissimo cooꝑta. ẜinter¬
posita erat medio pariete ab oracło sec̾¬
ta. Oracłm namq uocatur: cum diui¬
nahominib uel angelica allocutio cũ
secretoꝵ quoꝵq reuelatione concedit᷑.
Unde bene oracłm inabditis hocẽ in
int̾iorem domum factum ẽ: quia in su¬
ꝑna patria et angłoꝵ nobis uisio atq al¬
locutio & ipsa dei p̾sentia reuelat᷑. iux ta¬
hec quȩ ueritas ipsa pollicet᷑ dicens. Qui
autem diligit me diligetur a patre meo:
et ego diligam eum & manifestabo ei
me ipsum. Et iterum. Uenit horacũ
iam non in ꝓu̾biis loquar uobis: s palã
de pa¬
tre meo annuntiabo uobi ᷤ
Domus gͦ ante oracłm
auro tecta ẽ: qr ꝑfecti
quiq iusti in hac uita
ubi necdum palam de
patre audire. id ÷ necdum pa¬
lam uidere queunt: ꝑfidem & opꝰ iusti¬

Expanded text:
ubi ita Redemptoris nostri amore flagraubi ita Redemptoris nostri amore flagramus, ut tamen necdum ipsum videre facie valeamus ad faciem. Unde apte domus haec auro quidem purissimo cooperta, sed interposita erat medio pariete ab oraculo secreta. Oraculum namque vocatur, cum vel divina hominibus, vel angelica allocutio, cum secretorum quorumque revelatione conceditur. Unde bene oraculum in adytis, hoc est, in interiori domo factum est, quia in superna patria, et angelorum nobis visio atque allocutio, et ipsa Dei praesentia revelabitse pollicetur, dicens: Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum ; et iterum: Venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis . Domus ergo ante oraculum auro tecta est, quia perfecti quique justi in hac vita, ubi necdum palam de Patre audire, id est, necdum palam videre queunt, fidem et opus justi
Abbreviated transcription (Latin):
ed etaltare uestiuit cedro. Altare
dicit thuniamatis quod erat ante
oracłm: de quo paulopost subinfertur s
et totum altare oracłi texitauro. Unde
intelligidatur. quiaidem altare de lapide
quidem fuerit factum. & cedro uestitũ:
ac deinde auro cooꝑtum. Significat au¬
tẽ typice ꝑfectoꝵ uitam iustoꝵ qui quasi
inuicinia oracłi sunt positi: qui desertis
infimis delectationib de solo regni cele¬
stis ingressu curã omẽm impendunt:
Unde b̾ene in hoc altari noncarnes ui¬
ctimarum s sola incendebant thimia¬
mata: quia tales non adhue peccata
carnis et illecebras cogitationum sp̃alium¬
et çȩlestium de sidioꝵ odoramenta ꝑ ignẽ
amoris in conspectu sui conditoris offert̃.
Quid autẽ in huiꝰmͦi altari. lapis. cedrus.
et aurũ figurent: ex hisque suꝑiꝰ dicta st̃
facile potest intelligi. Domũ quoq ante
oraculum oꝑuit auro purissimo: et fix̃
laminas clauisaureis. Domũ ante ora
culum p̾sentis eccłe tipum ten̾e diximꝰ.:

Expanded text:
ed et altare vestivit cedro. » Altare dicitur thymiamatis, quod erat ante oraculum, de quo paulo post subinfertur: « Sed totum altare oraculi texit auro. » Unde intelligi datur quod idem altare de lapide quidem fuerit factum, et cedro vestitum, ac deinde auro coopertum. Significat autem typice perfectorum vitam justorum, qui quasi in vicinia oraculi sunt positi, quia, desertis infimis delectationibus, de solo regni coelestis ingressu curam omnem impendunt. Unde bene in hoc altari non carnes victimarum, sed sola incendebantur thymiamata, quia tales non adhuc peccata carnis et illecebras cogitationum iet coelestium desideriorum odoramenta, per ignem amoris in conspectu sui Conditoris offerunt. Quid autem in hujusmodi altari lapis, cedrus et aurum figurarent, ex his quae superius dicta sunt, facile potest intelligi, Domum quoque ante oraculum operuit auro purissimo, et fixit laminas clavis aureis. Domum antculum praesentis Ecclesiae typum tenere diximus:
Abbreviated transcription (Latin):
oracło facta: angelica minist̾ia quȩ con¬
ditori suo semꝑ in celis assistunt posst̃
intelligi. Querecte de lignis oliuarũ
facta esse ꝑhibentur: qr nimirũ uirtutes
arescant. uncte sunt ipse. Et enim sicnt¬
una nobiscum particepes illi: de quib
te de lignis oliuarũ siguralit̾ sunt facti:.
quos luce sapientie celestis mox ipse qui
creauit impleuit. Unde cherubin ap¬
pellari uoluit: qui latine multiplicata
scientia siue scientiȩ multitudo inter¬
p̾tantur. Decẽ sunt cubitoꝵ altitudi
nis. qui denario uitȩ et̾nȩ fruunt᷑: haben¬
tes inuiolatam in se sui conditoris ima
&e iusticia &e ueritate:
decem obolis constat:
ni cęlestis aptissime congruit: ubi &e an¬
qłi sci i imagine sui conditoris ad quã
enim inquit apłs quia cum apparuerit: si¬
miles eierimꝰ: qm̃ uidebimus eũ sicuti est.

Expanded text:
oraculo facta, angelica ministeria, quae Conoraculo facta, angelica ministeria, quae Conditori suo in coelis semper assistunt, possunt intelligi. Quae recte de lignis olivarum facta esse perhibentur, quia nimirum virtutes arescant, unctae sunt. Ipsi etenim una nobiscum sunt participes illius, de quo te de lignis olivarum sunt figuraliter facti, quos luce sapientiae coelestis mox ipse qui creavit, implevit. Unde Cherub appellari voluit, qui Latine multiplicata scientia, sive scientiae multitudo interpretatur. Decem nis: quia denario vitae aeternae struuntur, habentes inviolatam in se sui Conditoris iet justitia, et veritate decem obolis constat, e regni coelestis aptissime congruit, ubi et angeli sancti in imagine sui Conditoris, ad quamenim, inquit, quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicut
Abbreviated transcription (Latin):
interior: qr in suꝑna patria solacaritas
regnat. S ibi eo ueriꝰ et securiꝰ. quo p̾¬
sensipse ds̃ qui ẽ caritas uidetur. Ibi eo
certiꝰ. quo ipse mediatordĩ et hominũ
qui solus suꝑnoꝵ ẽ conscius secretorũ
uel archa testamenti semꝑ aspicitur:
Quod autem cenacła quoq tecta sunt
auro: ad eundem sensum respicit.Siẽ
sui conditoris et redemptoris signifi
cat. uxta illud psalmiste. abscondes
eos in abscondito uultꝰ tui acontur¬
batione hominum: ita cenacłm in
alto eandem uitam hoc ẽ incelis esse
et non in hoc mundo designat dicen-¬
te apło. Quȩ sursum sunt querite.
ubi xp̃c ẽ indext̾adĩ sedens: quȩ sursum
sunt sapite non quȩ suꝑ t̾ram. De fact᷑aᷤ¬
in oracło de lignis oliuarum decẽ
cubitoꝵ altitudinis. Cherubin sic̃ ꝓpħa
ietechiel aꝑte declarat. angelice dignita¬
tis uocabulum ẽ: numeroq singłari
cherubdicitur.⁊ plurali cherubm. Uñ
apte in figuris cherubin qułerant in

Expanded text:
interior, quia in superna patria sola charitas interior, quia in superna patria sola charitas regnat. Sed ibi eo verius et securius, quo praesens ipse Deus, qui est charitas, videtur; ibi eo certius, quo ipse Mediator Dei hominum, qui solus paternorum est conscius secretorum, velut arca testamenti semper aspicitur. Quod autem coenacula quaeque tecta sunt auro, ad eumdem sensum respicit: sicusui Conditoris et Redecabat, juxta illud Psalmistae: « Abscondes eos in abscondito vultus tui, a conturbatione hominum : » ita coenaculo in alto, eamdem vitam, hoc est in coelis esse, et non in hoc mundo designat, dicente Apostolo: « Quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens. Quae sursum sunt sapite, non qude lignis olivarum decem cubitos altitudinis. Cherubin, sicut propheta Ezechiel aperte declarat, angelicae dignitatis vocabulum est; numeroque singulari Cherub dicitur, plurali Cherubin. Unde apte in figuris Cherubin, quae erant in
Abbreviated transcription (Latin):
incipientes quiq &e necdum ad ꝑfectio¬
nen ꝑuenientes. illecebras uicioꝵ car¬
naliumq uoluptatum mortificant:
illi uidelicet sermones ueritatis. quoꝵ
ustitutione carnẽ nr̃am crucifigere
cum uiciis &e concupiscentiis edocem᷑:
Quas hab̾e desidãbat ꝓpħacũ ait. Con
ad ꝑfectiora ueniens. dicit de clauis dile¬
ctionis. Michi autem adħere do bonũ ẽ.
Nichil prorsus erat in templo: quod non
auro tegeretur. S &e totum altare oraculi:
texit auro. Supͣ de altari dictumẽ. Pleniꝰ
uͦ hec in libro paralipomenon explicant᷑:
ubi porticꝰ queq erat ante frontem tem¬
pli deaurata intͥnsecꝰ cenacła quoq tecta
eẽ ꝑhibentur. Ubi figura nust̾ii in ꝑm
ante templum: quia patres uet̾is testa¬
menti deo ꝑ caritatem placuerunt.
Deauratum ẽ templum: quia ipsa eadẽ
caritas diffusa ẽ in cordibꝰ nr̃is ꝑsp̃m̃
scm̃ qui datusẽ nobis. Deaurata ẽ domꝰ

Expanded text:
incipientes quique et necdum ad perfectioincipientes quique et necdum ad perfectionem pervenientes, illecebras vitiorum carnaliumque voluptatum mortificant. Illi videlicet sermones veritatis, quorum institutione carnem nostram crucum vitiis et concupiscentiis edocemur. Quos habere desiderabat propheta, cum ait, Confad perfectiora perveniens, dicit de clavis dilectionis, Mihi autem adhaerere Deo bonum est. Nihilque erat in templo quod non auro tegeretur, sed et totum altare oraculi texit auro . Supra de vero haec in libro Paralipomenon explicantur, ubi porticus quoque, quae erat ante frontem templi, deaurata esse intrinsecus, coenacula quoque tecta esse perhibentur. Ubi figura mysterii in prante templum, quia patres Veteris Testamenti Deo per charitatem placuerunt; deauratum est templum, quia eadem ipsa charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per m, qui datus est nobis. Deaurata est domus
Abbreviated transcription (Latin):
mine auree quib oꝑta ẽ domus. oꝑatioẽs
sunt multiphariȩ pietatis: quas in obse¬
quium uel sui creatoris uel fraterne neces¬
sitatis amor castꝰ exhibet. Claui aurei qͥb
erant affixe lamine ipsa sunt p̾cepta cari¬
tatis siue ꝓmissa et̃nȩ claritatis. ꝑ qm in
ex̾citio studioq uirtutum ne deficiamus
donante. xp̃i gr̃a continemur. Unde bene
de eisdem clauis in libro paralipomenon
scriptũ ẽ. S &e clauos fecit aureos: itaut
singłi claui siclos quinqͣgenos append̾ent.
Quinqͣgenario nãq numero solet in scͥp-¬
penitentiȩ. & remissionis quinqͣge simꝰ
annus iubeleus: quinquagesima die ptꝰ
affigebantur in parietib domus dñi:
qr nimir̃u u̾bacȩlestia quib in amore bo¬
noꝵ oꝑum ꝓficimꝰ &e conseruamur. ue¬
mam nobis ꝓmittunt pecc̃oꝵ: grãm sp̃s
scĩ & sabbatissinũ in fut᷑o pollicentur
ȩternum. Et hi quidem sun iͥclaui dile¬
ctionis. Sunt uͦ alii claui timoris quib

Expanded text:
minae auri, quibus operta est domus, operationes sunt multifariae pietatis, quas in obsequium vel sui creatoris, vel fraternae necessitatis, amor castus exhibet. Clavi aurei, quibus erant affixae laminae, ipsa sunt praecepta charitatis, sive promissa aeternae claritatis, per quae in exercitio studioqudonante Christi gratia, continemur. Unde bene de eisdem clavis in libro Paralipomenon scriptum est, Sed et clavos fecit aureos, ita ut singuli clavi siclos quinquagenos appenderent. Quinquagenario namque numero solet in Scripest poenitentiae et remissionis; quinquagesimus annus jubilaeus; quinquagesima die postaffigebantur parietibus domus Domini, quia nimirum verba coelestia, quibus in amore bonorum operum proficimus et conservamur, veniam nobis promittunt peccatorum gratia ss et sabbatismum in futuro pollicentur aeternum. Et hi quidem sunt clavi dilectionis. Sunt vero alii clavi timoris, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
& cotidianus usus affirmat. qui obser¬
queq sunt oꝑa facienda. his enͣ un tm̃
UIII. dieb cesa materies imunuᷤ ferua
seruatur a carie reliquis autem dieb
precisa etiam eodem anno interna uer

Expanded text:
otidianus usus adfirmat, qui obserque sunt opera facienda. His enim tantum octo diebus caesa materies immunis servatur a carie, reliquis autem diebus praecisa etiam in eodem anno, interna ver
Abbreviated transcription (Latin):
ed error eorum qui.l.i.
alit sapiunt. uide an ipsis saite
qiti hieus modi condunt leges inquas
⁊ scͥbentes iniusticiam scͥbunt. ratus au̾i¬
tate uiddeatur ẽẽ suffultus Uictorius qui
uloiuim circulos scͥpsit. dicie isuᵒ pͤlogo
eiꝰdem oꝑis int̾ aliasic. Latini namq a
iͦi. nonas mart̃ usq in .iiii. noñ apͥt diebꝰ¬
scit. xx.iiii. opseruandum maxime censu¬
erunt ut quocumq eorum die luna fu¬
erit nata efficiat pͥmi mensis initiũ.
li sine ambiguo deputet᷑. Si nautẽ die sa¬
bb̃i plenua siisim ee contig̾it et conse¬
quenti dominico lunax. reppiri eadẽ
berẽ pas cha dixerunt. neminus eiusdẽ
dominici pagendo mistĩo destinarent

Expanded text:
ed error eorum qui aliter sapiunt, vide an ipsis saltem qui hujusmodi condunt leges iniquas, et scribentes injustitiam scribunt, ratus ac veritate videatur esse suffultus. Victorius qui illorum circulos scripsit, dicit in prologo ejusdem operis inter alia sic: « Latini namque a III Nonarum Martiarum usque ad IIII Nonas Aprilicet XXIX, observandum maxime censuerunt, ut quocunque eorum die luna fuerit nata efficiat primi mensis initium, li sine ambiguo deputetur. Sin autem die Sabbati plenilunium esse contigerit, et consequenti Dominico luna decima bere Pascha dixerunt, ne minus ejusdem dominici peragendo mysterio destinarent
Abbreviated transcription (Latin):
ni qui lunam paschalem a .iii. noñ
mart̃ inchoare decernunt. inqͣua xui.
sierint non licet pascha fieri. E m̃ito
illorum ꝯtempta obseruatione. cum
egyptiis potius eo anno inuiii. Ẽ ma-¬
ias pas cha differendum suades. Si aũ
magis obseruandum quod egyptii do¬
cuere autumnas. qͣre non illorum per
omnia scĩam sectaris:. Uerum qͥa fac̃e
hoc nonuis. s int̾ utrosq medius ince¬
dens. mag̃ latinorum quos uituꝑas.
qͣm egyptiorum quos p̃fers calculum
tuum legendum sequendum q cõtdis.
nos egyptiam calculandi disciplinã.
que et tuo iudicio ⁊ uniu̾salis eccł̃iȩ cõ¬
sensu uerior apparet omnib sequendã
nouimus iniuuim uidł pͥmi mensis
pasce dominicum abxi. k apl usq¬

Expanded text:
ni qui lunam paschalem a III Nonas Martias inchoare decernunt, in qua decimsierit, non licet Pascha fieri. Et merito illorum contempta observatione, cum Aegyptiis potius eo anno in octai Pascha differendum suades. Si autem magis observandum quod Aegyptii docent autumas, quare non illorum per omnia scientiam sectaris? Verum quia hoc facere non vis, sed inter utrosque medius incedens, magis Latinorum quos vituperas, quam Aegyptiorum quos praefers, calculum tuis legendum sequendumque contradis, nos Aegyptiam calculandi disciplinam, quae et tuo judicio, et universalis Ecclesiae consensu verior apparet, omnibus sequendam novimus, initium videlicet primi mensis Paschae dominicum ab u
Abbreviated transcription (Latin):
kapͥł. etiam siluna cͥonueniat an
padcha celebrandum scđm la uentͭ¬
tinos.s magis scdm egyptios fichoc. qt¬
UIII.E maii. Constat autem lunam.
nas. mart̃. nata luna facit pͥmi men¬
sis initium. quid rõnis est ut ñ ineoͣ
pascha celebremus. s potius alium
deferamus inmensem: cum lex totiẽs
imꝑet. ut omnes qui possent in pͥmo
mense pas cha faciant. s oli autem qͥ
in uia fu̾intͥ ẽtimmundi scdo hoc
mense celebrent: Quid ẽ rogo quod

Expanded text:
nveniat, Pascha celebrandum secundum Latinos, sed magis secundum Aegyptios VIII Calendas Maias. Constat autem lunam Inas Martias nata luna facit primi mensis initium, quid rationis est, ut non in eo Pascha celebremus, sed potius alium differamus in mensem, cum lex toties imperet ut omnes qui possint in primo mense Pascha faciant, soli autem qui in via fuerint et immundi secundo hoc mense celebrent? Quid est, rogo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
amatores uictorii temere illũ aᷝeͦs g̾ssoᷤ
ẽẽ lacerent: legant librum doctissi
prudentib ⁊ catholicis ȩccliȩ doctoribꝰ
estimat cum sit suus magister inueniẽt
surrectionẽ domini ꝓculdubio celebͣn¬
dam: aliquib minime rationabit uisa
ẽ. nr̃a responsio. eo quod uictorius quidã
in circło paschali quem edidit alit̃ di¬
em dominice resurrectionis affiyxerit
licet et he designau̾it quem nos cele¬
brandum parit ꝓfitemur. E in ꝓcessu
oꝑ is s nunc inquit ordo expetie ut
cielorum quos uictorius edidit pate¬
faciam euident̃ errores. dum nescit
legitimum diem diffinire paschalẽ:
ut cum in p̃teritis ostensꝰ hoc modofu̾it
deliquis se ac p̃sentib ac futuris.:⁊ aue¬
toritate careat. ⁊ occasionem praue ꝑsu¬

Expanded text:
amatores Victorii temere illum aggressos esse lacerent, legant librum doctissimprudentibus et catholicis Ecclesiae doctoribus aestimatus sit suus magister invenient;surrectionem Domini mini procul dubio celebrandam; aliquibus minime rationabilis visa est nostra responsio, eo quod Victorius quidam, in circulo paschali quem edidit, aliter diem dominicae resurrectionis adfixerit, licet et hunc designaverit quem nos celebrandum pariter profitemur. » Et in processu operis: « Sed nunc, inquam, ordo expetit ut cyclorum quos Victorius edidit patefaciam evidenter errores, dum nescit legitimum diem definire paschalem, ut cum in praeteritis ostensus hoc modo fuerit deliquisse, in praesentibus ac futuris et auctoritate careat et occasionem pravae
Abbreviated transcription (Latin):
apͥlium dies indominicũ occurrit si
biss extilis annus non est. si autem uis¬
sextus int̾cess erit eadem dies scda frx.
ł apͥt in luna .xui. sequenti dominica
posse in ea pascha celebrari. quia nec¬
dum equinoctium transierit: s nec in
seq uest Eominica quia luna suꝑ ãd
atis hac cogente necessitate in scd̃i
tempora m̃sis pas che differenda sunt¬
sollemnia: Mirus calculandi p̃cep¬
tor qui pͥncipalr doceas lunam .iii.
nonasn mart̃. natam effic̃e pͥmi m̃¬
sis initium ⁊ rursum rõne ip̃a suꝑat᷑
compellaris fat̾i. nisi int̾ueniente bis¬
sexto nullatenus lunam hac die na¬
tam. s potius eam quȩ pꝰ unde. xxx
dies fũit accensa paschalib festis cõ¬
gruam. Si uͦ affũit biss extus tc̃ effi¬
ci lunam sequentis anni pͥmam quȩ
absq illo fieri potuit extrema t̾ncacti
& quid ẽ quod addis etiam si luna
conueniat .xiii. k̃ apͥlis nusqũa pascha
celebrandum penitus inueniri: Qͦmͦ
enim pot̾ luna conuenire paschalib

Expanded text:
ndarum Aprilium dies in Dominicum occurrit, si bissextilis annus non est; si autem bissextus intercesserit, eadem dies secunda feria  decima sexta, sequenti dominica  habuerit, non posse in ea Pascha celebrari, quia necdum aequinoctium transierit; sed nec in sequenti dominica, quia luna superadulatque hac cogente necessitate in secundi tempora mensis Paschae differenda solennia? Mirus calculandi praeceptor, qui principaliter doceas lunam III Nonas Martias natam efficere primi mensis initium, et rursum ratione ipsa superatus compelleris fateri, nisi interveniente bissexto, nullatenus lunam hac die natam, sed potius eam quae post XXIX dies fuerit accensa, paschalibus festis congruam. Si vero adfuerit bissextus, tunc effici lunam sequentis anni primam, quae absque illo fieri poterat extrema transacti. Et quid est quod ais: etiamsi luna conveniat, XIII Calendas Aprilis nunquam Pascha celebrandum penitus inveniri? Quomodo enim potest luna convenire paschalibus
Abbreviated transcription (Latin):
donec pͥmo mane ablatis uet̾ib suꝑ
tẽ he mense decẽ a figa̾ huiꝰ m̃ se ꝓposi¬
tionis discrepant. Nam sic̃ una insa
duodecim panib onusta. unitatẽ totiꝰ
scͥpt᷑e concordiamq auctoritate apłica
munitã designat: ita ñ immerito decẽ
m̃se auree. diuine legis et ꝓpħaꝵ eloqͥa
fig᷑ate denuntiant: quȩ uel refectionẽ
nobis uerbi dĩ quasi panes ꝓpositionis
offert̃. uel nobis exempla fidelium. qͣsi
positoꝵ in se uasoꝵ dnĩ claritatẽ et mi¬
m̃se. ñ solũ quia legis lator quinq uo¬
lumina scripsit. uerũ etiã quia tota
testam̃ti uet̾is series quinq etates
scłi complectit᷑. Geminat᷑ uͦ numerus
m̃saꝵ quinariꝰ. et quinq adextͥs et .c.
a sinist̾s ponunt᷑: cũ ptꝰ incarnationẽ¬

Expanded text:
donec primo mane ablatis uteribus super donec primo mane ablatis uteribus super tem hae mensae decem a figura hujus mensae propositionis discrepant: nam sicut una mensa duodecim panibus onusta, unitatem totius Scripturae, et concordiam auctoritate apostolica unitam designat, ita non immerito decem mensae aureae divinae legis et prophetarum eloquia figurate denuntiant, quae vel refectionem nobis verbi Dei, quasi panes propositionis offerunt, vel in nobis exempla fidelium quasi positorum in se vasorum Domini claritatem et mimensae, non solum quia legislator quinque volumina scripsit, verum etiam quia tota Testamenti veteris series quinque aetates saeculi complectitur. Geminatur vero numerus mensarum quinarius, et quinque a dextris, et quinque a sinist
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uͦ in uerbis dierũ legiiꝰ. quia fe¬
cit salomon mensas decẽ & posuit eas
ui templo. quinq ad extris & .u. asini¬
stris. fialas quoq aureas centũ: non
has mensas tam ad panes ppositionis
qmͣ ad uasa dñi portanda facta ẽẽ cre¬
dile ẽ: fialas uidelicet quas parit̾ factas
script᷑a refert. ⁊ & thimiamateria thu¬
ribula. mortariola & cet̃a quȩ in seqñ¬
tib leguntur. Nam quod paulopost
icosem uetbor uolumine  stb
in eodem uerboꝵ uoluminesub¬
sa domꝰ dñi et altare eneũ &e mensas
⁊ suꝑ eas panes ꝓpositionis. uel plura¬
re script᷑is usitatissimo. ut in ihuna¬
ue. filii autẽ isrł p̾uaricati sunt man¬
data et usurpauert̃ de anatheniate.
cum achar solus ⁊ ñ plures filii isrł
hoc fecert̃: uł certe qr panes ꝓpositio¬
nis solebant ante sabbatum coqui. ut
in sabb̾m mox poui possent in m̃sam
ꝓpositionis. potuit fieri ut panes no
uiter cocti mex illis m̃sis impou̾ent᷑.
ibidemq nocte illa seruarent᷑ oꝑti:

Expanded text:
Quod vero in Verbis Dierum legimus, quia « fecit Salomon mensas decem, posuitque eas intemplo, quinque a dextris, et quinque a sinistris, phialas quoque aureas centum , » non has mensuras tam ad panes propositionis, quam ad vasa Domini portanda factas esse credibile est, phialas videlicet, quas pariter factas Scriptura refert, thymiamateria, thuribula, mortariola, et caetera, quae in sequentibus leguntur. Nam quod paulo post eodem verborum volumine subin eodem verborum volumine subsa domus Domini, et altare aeneum, et mensas, et super eas panes propositionis, vel plurare Scripturis usitatissimo; ut in Jesu Nave: Filii autem Israel praevaricati sunt mandatum, et usurpaverunt de anathemate , cum Achan solus, et non plures filii Israel hoc fecerint, vel certe quia panes propositionis solebant ante sabbatum coqui, ut in sabbato mox poni possent in mensam propositionoviter cocti mox illis mensis imponerentur, ibidemque nocte illa servarentur operti,