comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& mirati sunt uniuersi: Iohannes est inquit nomeneius. hoc est
non ei nos nomen inponimus qui iam ado nomen accepit. habet
uocabulum suum quod agnouimus non quod elegimus : Nec mireris¬
sinomen mulier quod non audiuit adseruit: quando ei sp̃ssc̃s qui angelo
mandauerat reuelauit : Neque poterat dñi ignorare p̃nuntium
quae prophecaueratxp̃m : & beneadditur quianemo i cognatione
eius uocabatur hoc nomine ut intellegas nomen non generis esse.
sed facti
Apertum est autem ilico os eius & lingua eius. sedi
A&loquebatur benedicens dm̃ & factus est timor super omnes
uicinos eorum : Quiauox clamantis indeserto estnata Merito est
soluta lingua parentis: Neque enim patrem a laudibus silere decebat
qui uerbi p̃cone sibinato gaudebat quippecui libia quae incredulitas
uinxerat fides iam soluit: Uerum haec etiam allegorice siqui per¬
scrutari desideret. Iohannis celebrata natiuitas grata enoui testa¬
menti est inchoata sublimitas. Cui uicini & cognati patris nomen:

Expanded text:
dicerat a marito. Iohannes est inquit nomen eius, hoc est: non ei nos nomen inponimus, qui iam a deo nomen accepit. habet uocabulum suum quod agnouimus, non quod elegimus. si nomen mulier quod non audiuit adseruit, quando spiritus ei sanctus, qui angelo mandauerat, reuelauit. neque poterat domini ignorare praenuntium quae prophetauerat Christum. et bene additur quia nemo in cognatione eius uocabatur hoc nomine, ut intellegas nomen non generis esse, sed uatiapertum est autem ilico os eius et lingua eius et loquebatur benedicens deum. et factus est timor super omnes uic lingua parentis soluta. Neque enim patrem a laudibus silere decebat, qui Verbi praecone sibi nato gaudebat, quippe cui labia, quae incredulitas vinxerat, fides jam solvit. Verum haec etiam allegorice si quis perscrutari desideret, Joannis celebrata nativitas, gratiae Novi Testamenti est inchoata sublimitas. Cui vicini et cognati patris nomen,
Abbreviated transcription (Latin):
praẽmittendum putauit. quod primo infantem patris nomine
⁊ achariae appellandum putarunt : ut aduertas matri non nomen.
alicuius displicuis se degenere. sed id sc̃o infusum spu quod ab angelo
ante tachariae fuerat prȩnuntiatum : & quidem illemutus intimare
uocabulum filiinequiit uxori sed ꝑprophetͥam elisabeth didicit.
quod non dedicerat amarito:
Etdixerunt adillam quianemo est incognatione tua qui uocetur
hoc nomine : In nuebant autem patricius quem uelletuo cari

Expanded text:
praemittendum putauit quod plurimi infantem patris nomine Zacchariae adpellandum putarunt, ut aduertas matri non nomen alicuius displicuisse degeneris, sed id sancto infusum spante Zachariae fuerat praenuntiatum. Et quidem ille mutus intimare vocabulum filii nequivit uxori, sed per prophetiam Elisabeth didicit, quod non didicerat a marito. Et dixerunt ad illam, quia nemo est in cognatione tua, qui vocetur hoc nomine. Innuebant patri ejus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulo: Noui autem tantum ecclesia nuncupatur : quia uidelic& &
pecora & anu quaeq: res congregari inunum possunt
conuocariaut̃ nonsratione utentia possunt. Ideoq: nouȩ gratiȩ

Expanded text:
vocabulo, Novi autem tantum Ecclesia nuncupatur. Quia videlicet et vocabulo, Novi autem tantum Ecclesia nuncupatur. Quia videlicet et pecora, et inanimae quaeque res congregari in unum possunt, convocari autem non nisi ratione utentia possunt. Ideoque novae grati
Abbreviated transcription (Latin):
es se commemorat: iuxta ordinem uidelic& quĩẽ & inactibus a posto¬
lorum breuiter commendare curauit : qua e coepit ihr̃ facere & docere.
priusenim facere & postea posuit docere. neq doctor auditoribus
suis quae nondum factis ipsepatrarit imperare praesumat:
Et uenit nat ar&h ubierat nutritus &intrauit secundum consue¬
tudinem suam die sabbati insynagogam. Synagoga grece latine
dicitur congregatio: quo nomine non solum affluentium turbarũ
conuentum : sed & domum qua ad audiendum dicendum uedĩ uerbum
conueniebant iudei appellare solebant : undechñs ad annam pontificẽ.
ego semper docui inquit in synagoga & intemplo quo omnes iudei
conueniunt : sicut & nos ecclesias fidelium &loca &choros uocitamus.
uerum differt intersynagogam qua e congregatio : & ecclesiam quȩ
conuocatio interpre&atur : quod u&eris instrumenti populus ut roq:

Expanded text:
esse commemorat. Juxta ordinem, videlicet, quem et in Actibus apostoesse commemorat. Juxta ordinem, videlicet, quem et in Actibus apostolorum breviter commendare curavit: Quae coepit Jesus facere et docere . Prius enim facere, et postea posuit docere, ne quis doctor auditoribus suis quae nondum factis ipse patravit, imperare praesumat. Et venit Nazareth ubi erat nutritus, et intravit secundum consuetudinem suam die sabbati in Synagogam. Synagoga Graece, Latine dicitur congregatio, quo nomine non solum affluentium turbarum conventum, sed et domum, qua ad audiendum dicendumve Dei verbum conveniebant Judaei, appellare solebant. Unde Dominus ad Annam pontificem: Ego semper, inquit, docui in synagoga, et in templo, quo omnes Judaei conveniunt. Sicut et nos Ecclesias fidelium, et loca et choros vocitamus. Verum differt inter Synagogam quae congregatio, et Ecclesiam quae convocatio interpretatur, quod veteris Testamenti populus utroque
Abbreviated transcription (Latin):
a bomnibus : Virtutem sp̃s signa miraculorum dicit. sicut & alibi iude
admirantes : unde in quiunt huic sapientia haec &uirtus: sapientiam
uidelic& ad doctrinam : uirtutem uero ad operareferentes: quae utraq parit̃
& inholoco iunguntur dumibs & inuirtute sp̃s in gresnus esse. & mespn¬
aperabsenter quosq famauulgatus as sertur : quod non ieqerssi ptemt¬
dentibus factorum ditorumue fieri poss& indicus sedhorum ⁊ empus
Rordinem in iohannis utdictum est cuangelio quisq qua esierit inuenie
cuius ut cer prasuermittens unum solum modo testimonium ponam¬
cum ueniss & inquit ingalileam exceperunt eungalilei : cumuidis sent
omnia quae fecit inhnerusolimis indiefesto : Notandum sane quod primo
ihm uirtutem sp̃is demonstrasse : & post doctrinȩ gratiam ministraes se :
primode urtutibus famam egressam & sic do ctrinam magnificatam

Expanded text:
ab omnibus. Virtutem spiritus, signa miraculorum dicit. Sicut et alibi Judaei ab omnibus. Virtutem spiritus, signa miraculorum dicit. Sicut et alibi Judaei admirantes. Unde inquiunt huic sapientia haec et virtus ? Sapientiam, videlicet, ad doctrinam, virtutem vero ad opera referentes. Quae utraque pariter et in hoc loco junguntur, dum Jesus et in virtute spiritus ingressus esse, et in synibus, et per absentes quosque fama vulgatus asseveratur. Quod non utique nisi praesentibus factorum dictorumve fieri posset indiciis. Sed horum tempus et ordinem in Joannis ut dictum est Evangelio, quisquis quaesierit inveniet. Cujus ut caetera praetermittens, unum solummodo testimonium ponamCum venisset, inquit, in Galilaeam, exceperunt eum Galilaei, cum vidissent omnia quae fecit in Jerosolymis in die festo . Notandum sane, quod primo Jesum virtutem spiritus demonstrasse, et post doctrinae gratiam ministrasse, primo de virtutibus famam egressam, et sic doctrinam magnificatam
Abbreviated transcription (Latin):
referreihũ dicit : quia adiecit hero des super omnia malaqua egesserat &
inclusitiohannem in carcerem : quia in quam ab his haec uidebantur omis sa:
rogatus dicitur iohannes a postolus ut eaquae pra&erierant priores ante
traditionem io hannis saluatoris gesta describer & : &ideo dicit ineuange¬
lio : haec fecitinitio signorũihs &iterum in alio loco indicat dicens : Nondũ
enim iohannes missus fuerat in carcerem : ex quibus constat quodea quȩ
memoratȩ historiae dictis. initium huius cemodi hoc est secundi nostri
inlucam libelli praemdnere curauimus : Ne qui legentium putar& ea
quae perordinem sunt exponenda : post dierum quad raginta ieiuniũ
confestim facta : sed post aliquot ad ño miracula ueliniudea uel ingalilea
patrata potius animaduerter & es sesecuta.
Et egres sus est ihs inuirtue sp̃s ingalileam. & fama exiit peruniuersam
regionem de illo: &ipsedocebat insynagogis eorum & magnificatur

Expanded text:
referre Jesu, dicit quia adjecit Herodes super omnia mala quae gesserat, et referre Jesu, dicit quia adjecit Herodes super omnia mala quae gesserat, et inclusit Joannem in carcerem . Quia, inquam, ab his haec videbantur omissa, rogatus dicitur Joannes apostolus ut ea quae praeterierant priores ante traditionem Joannis Salvatoris gesta describeret. Et ideo dicit in Evangelio: Haec fecit initio signorum Jesus . Et iterum in alio loco indicat dicens: Nondum enim Joannes missus fuerat in carcerem . Et quibus constat quod ea quaememoratae historiae dictis initium hujusce, hoc est secundi nostri in Lucam libelli, praemunire curavimus, ne quis legentium putaret ea quae per ordinem sunt exponenda post dierum XI jejunium confestim facta, sed post aliquot a Domino miracula, vel in Judaea, vel in Galilaea patrata potius animadverteret esse secuta. Et ingressus est Jesus in virtute spiritus in Galilaeam, et fama exiit per universam regi
Abbreviated transcription (Latin):
Iccles iastica narrat historia beatissimum iohannem apostolum usq
Nadultimum pene uitȩ suae tempus absq. ullius scripturae indiciis.
euangelium praedicasse : sed cum trium inquit euangeliorum
&iam adipsum notitia perueniss& : probas sequiden dicitur fidem & uerita¬
tem dictorum deesse tamen uidit aliqua & ea maxime quae primo praedicati¬
onis suae tempore dñs gesserat : Certum est enim quod insuperioribus trib:
euangelistis haec uidentur sola contineri : quae ineo gesta sunt anno quo
io hannes baptis tauel inclusus est in carcerẽ uel punitus: Deniq si obser¬
ues. statim ininitiis narrationum postea quam refert matheus dequadra¬
ginta dierum ieiunio & detemptatione eius. continuo subiecit dicens.:
audiens autem quia iohannes baptista traditus est . reces sit auidea &uenit
ingalileam : sed & marcus similiter : Post quam in quit traditus est io hannes
uenit ihs ingalileam lucas uero &iam priusquam incipiat aliquid deactibus

Expanded text:
cclesiastica narrat historia, beatissimum Joannem apostolum usque ad ultimum pene suae vitae tempus absque ullius ScrEvangelium praedicasse. Sed cum trium, inquit, Evangeliorum, etiam ad ipsum notitia pervenisset, probasse quidem dicitur fidem et veritatem dictorum, deesse tamen vidit aliqua, et ea maxime quae, primo praedicationis suae tempore, Dominus gesserat. Certum est enim quod in superioribus tribus Evangelistis haec videntur sola contineri, quae in eo gesta sunt anno quo Joannes Baptista vel inclusus est in carcerem, vel punitus. Denique si observes, statim in initiis narrationum, posteaquam refert Matthaeus de quadraginta dierum jejunio, et de tentatione ejus, continuo subjecit, dicens: Audiens autem quia Joannes Baptista traditus est, secessit a Judaea, et venit Galilaeam . Sed et Marcus similiter: Posteaquam inquit traditus est Joannes, venit Jesus in Galilaeam . Lucas vero etiam priusquam incipiat aliquid de actibus
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsedñs ẽ .i Unde alibi scriptum ẽ Pluit dñs adno. sed uerba eius
melius nr̃m dirigunt intellectum. quiait. Egoueni in nomine patris
mei. & non suscepistis me. Alius ueni & in nomine suo hunc suscipi&is.

Expanded text:
 ipse Dominus est. Unde alibi scriptum est: Pluit Dominus a Domino. Verba ejus melius nostrum dirigunt intellectum qui ait: Ego veni in nomine Patris mei et non suscepistis me; alius veniet in nomine suo, hunc suscipietis
Abbreviated transcription (Latin):
cit intraillos utiq positum hocest in cordibus eoꝵ ubi credidereregnan
tem undescriptum ẽ: Propeẽ uerbum moretuo & in cord&uo. hoc
est autem uerbum fidei quod p̃dicamus: Et ait. ad discipulosuenient
dies quando desider&is uidere unumdiem filii hominis. & non uidebitis:

Expanded text:
cit, intra illos utique pcit, intra illos utique ptem. Unde scriptum est: Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo, hoc est, autem verbum fidei, quod praedicamus . Et ait ad discipulos: Venient dies, quando desideretis videre unum diem Filii hominis, et non videbitis.
Abbreviated transcription (Latin):
de tempore regni dĩ : quia sicut infralucas aperuit existimabant quod
ueniente hierusolimã dñ o confestim regnũ dĩ manifestar&ur. Itaut ipsi
a postoli hacopinione ducti post resurrectionem eius interrogantes eũ
aierent. Dñe si intempore hoc restitues regnum isrł : & a libideo
pas. Nos autem sperabamus. quia ipseess & redempturus isrł :
Nonuenit autẽ regnũ dĩ cum obseruatione : neq dicent eccehic. quia
quandoueniat neq ab angelis neq ab hominib: potest obseruari : sicut
tempus dominicae in carnationis certissimis & proph&arum uaticiniis
p̃fixũ & angeloꝵ ẽ manifestatum p̃coniis. ad eo ut conceptus natus &bap¬
titatus p̃dicans & ammoriens & resurgens atq ad caclos rediens comitan¬
tib in desinenter uelangelorum uel hominũ ulcertemiraculoꝵ sit deda¬
ratus indicus. ecceonm regnũ dĩ intrauos ẽ : Regnũ dĩ scipsumdi¬

Expanded text:
de tempore regni Dei, quia sicut infra Lucas aperuit, existimabant quod, de tempore regni Dei, quia sicut infra Lucas aperuit, existimabant quod, veniente Jerosolymam Domino, confestim regnum Dei manifestaretur, ita ut et ipsi apostoli, hac opinione ducti, post resurrectionem ejus interrogantes eum aierent: Domine, si in tempore hoc restitues regnum Israel ? et alibisperabamus quia ipse esset redempturus Israel. Non venit autem regnum Dei cum observatione; neque dicent: Ecce hic. Quia quando veniat neque ab angelis, neque ab hominibus potest observari, sicut tempus Dominicae incarnationis, certissimis et prophetarum vaticiniis praefixum, et angelorum est manifestatum praeconiis, adeo ut conceptus, natus et baptizatus, praedicans, etiam moriens et resurgens, atque ad coelos rediens comitantibus indesinenter vel angelorum, vel hominum, vel certe miraculorum sit declaratus indiciis. Ecce enim regnum Dei intra vos est. Regnum Dei se ipsum di
Abbreviated transcription (Latin):
antedh̃m cecidit surgere & ire p̃cipitur: quia qui mfirmitatẽsuae
subtiliter tognoscens humilit̃ iac& ꝑcliuini uerbi consolationẽ surgere
adfortia opera & crescentib: cotidie meritis ad ꝑfectiora passim proficere.¬
iub&ur: Siautẽ fides saluũ fecit eũ quẽ ad agendas saluatori &emundatori.
suo gratias inclinauit: Ergo ꝑfidiaꝑdidit eos quideacceptis beneficiis
dõ gloriãdare neglexerunt : qua propt̃ & haec lectio superiori ea rati¬
one coniungitur : quod ibi fidem ꝑ humilitatẽ augeri deberi parabola
data decernitur.: Hicautem manifestius ipsis rebus ostenditur : non fi
deitantã agnitam rationem. sed ex secutã fidei operationẽ essequae
saluũ faciat credentem : d&q gloriã patri qui ẽ incaelis. L.xuiiii.¬
Interrogatus autem apharisaeis quando uenit regnũ dĩ. Respondit
Leis ihs & dixit. Nonuenit regnũdĩ cumobseruatione: Interrogant

Expanded text:
ante Deum cecidit, surgere et ire praecipitur, quia qui infirmitatem ante Deum cecidit, surgere et ire praecipitur, quia qui infirmitatem subtiliter cognoscens, humiliter jacet, per divini verbi consolationem surgere ad fortia opera, et crescentibus quotidie meritis, ad jubetur. Si autem fides salvum fecit eum quem ad agendas Salvatori et emundatori suo gratias inclinavit, ergo perfidia perdidit eos, qui de acceptis beneficiis Deo gloriam dare neglexerunt. Quapropter et haec lectio superiori ea ratione conjungitur, quod ibi fidem per humilitatem augeri debere parabola data decernitur; hic autem manidei tantum agnitam rationem, sed exsecutam fidei operationem esse, quae salvum faciat credentem, detque gloriam Patri qui est in coelis. Interrogatus autem a Pharisaeis quando venit regnum Dei, respondit eis, et dixit: Non venit regnum Dei cum observatione. Interrogant
Abbreviated transcription (Latin):
quidem facileẽ uidere possehominen ñ habereleprã : & tam̃ animi esse nomn
boni : secundũ significationẽ autẽ huius miraculi conturbat considerantem:
quomodo mundus dicipossit ingratus : Sediã facile est &iã illud uideri
fieriposse: ut quisq meclesiae soci &ate doctrinã inte grã uerãq assequatur.
& om̃a secundũ catholicae regulã disserat. Distinguet acreatore creic¬
turã : eoq. manifest&ur uari&ate mendacioꝵ tamquam lepra caruisse
& tamen ingratus sit dõ. & d ñomundatori suo quia elatus suꝑbia gra¬
tiarũ agendarũpia humilitate nonsternitur similisq. efficitur cis
Dequib dicit apostolus: Quicũ cognouissent dm̃. Nonut dm̃ magnifica¬
uerunt autgratias egerunt : Quod enim dicit eos dm̃cognouis se osten¬
dit quidemn alepra fuis se mundatos : sed tamen statim accusat ingratos
Etait illi ÷ surgeuade quia fides tuatesaluum fecit: Qui deuortus

Expanded text:
quidem facile est videre posse hominem non habere lepram, et tamen animi esse non quidem facile est videre posse hominem non habere lepram, et tamen animi esse non boni: secundum significationem autem hujus miraculi, conturbat considerantem, quomodo mundus dici possit ingratus. Sed jam facile est etiam illud videre, fieri posse ut quisque in Ecclesiae societate doctrinam integram veramque assequatur, et omnia secundum catholicae regulam disserat, distinguat a Creatore creaturam, eaque manifestetur varietate mendaciorum tanquam lepra caruisse, et tamen ingratus sit Deo et Domino mundatori suo, quia, elatus superbia, gratiarum agendarum pia humilitate non sternitur, similisque efficitur eis de quibus dicit Apostolus, Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum magnificaverunt, aut gratias egerunt . Quod enim dicit eos Deum cognovisse, ostendit quidem a lepra fuisse Et ait illi, surge, vade, quia fides tua te salvum fecit. Qui devotus
Abbreviated transcription (Latin):
infaciem cadunt: quiatimore conpuncti uidentes humili antur¬
Pespondons autem ihs dixit : Non nedecem mundatis unt. & nouem ubi sunt.
Vnum siaddaturꝰ nouẽ quȩdam effigies uniatis impl&ur : quo fit tanta
conplexi ͦ ut ultra ñ progrediatur numerus : Nisirursus adunũ redeatur:
& haec ꝑ infinitatẽ numeri regula custodiatur : Nouẽitaq indigent uno.
ut quadã unitatis formaco agulentur & decim sint Unũ autẽ ñ eis indig&
ut custodiat unitatem : quã obrem ut unus ille quigratias egit. unicae ecclesiȩ
significatione approbatus atq laudatus ẽ . Ita illi nouẽ quigratias non egeruñ
reprobi effecti a consortio unitatis exclusi sunt : Ideoq tales innouencrio
numero tam quãmꝑfecti remanebunt : & merito eos saluator quasi ignotos
ubi sunt inquirit : Scireenim dĩ elegere : nescirere probareẽ . Non est in¬
uentus quire dir& & dar& gloriã dõ nisi hic alienigena: Secundũ corpus

Expanded text:
identes humilianturRespondens autem Jesus dixit: Nonne decem mundati sunt, et novem ubi sunt? Unum si addatur ad novem, quaedam effigies unitatis impletur; quo fit tanta complexio, ut ultra non progrediatur numerus, nisi rursus ad unum redeatur, et haec per infinitatem numeri regula custodiatur. Novem itaque indigent uno, ut quadam unitatis forma coagulentur, et decem sint: unum autem non eis indiget, ut custodiat unitatem. Quomobrem ut unus ille qui gratias egit, unicae Ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est, ita illi novem qui gratias non egerunt reprobi effecti, a consortio unitatis exclusi sunt. Ideoque tales in novenario numero tanquam imperfecti remanebunt. Et merito eos Salvator quasi ignotos ubi sunt inquirit: scire enim Dei eligere, nescire reprobare est. Non est inventus qui rediret, et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. Secundum corpus
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& &uo luptates : quia profecto uͦt ꝑcurã mentẽ opprimunt : & ꝑ
affluentiã resoluunt : ne enĩ contraria possessors suos & lubricor
& afflictos faciunt : sed quia uoluptas conuenire cũ afflictione ñ
potest : alio quidem tempore ꝑcustodiȩ suie sollicitudinem affligunt.
atq alio ꝑ abundantiã ad uoluptates emolliunt : Qd autẽ inbonam
terrã hisunt qui incordebono & optimo audientes uerbum
r&inent & fructũ afferunt mpatientia : Bonaterra ut p̃diximus omnib: tribi
terrȩ nequam uari &atib: contraria facit : & libent̃ uidelic& semen uerbi
suscipiendo : & qđ suscepit inter aduersa & prosperapatient̃ ad fructus us¬
q: tempora seruando Alit̃ bona terra fructũ ꝑpatientiã reddit : Quia
scilic& nulla sunt bona quȩ agimus : si non aequanimit᷑ &iã proximorũ mala
toleramus : quanto enĩquisq: altius proficerit : tanto in hoc mundo inuenit

Expanded text:
videlicet et voluptates, quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per videlicet et voluptates, quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt: re enim contraria, possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas convenire cum afflictione non potest, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt. Quod autem in bonam terram, hi sunt qui in corde bono et optimo audientes verbum retinent, et fructum afferunt in patientia. Bona terra ut praediximus omnibus tribus terrae nequam varietatibus contraria facit, et libenter videlicet semen verbi suscipiendo, et quod suscipit inter adversa et prospera patienter ad fructus usque tempora servando. Aliter. Bona terra fructum per patientiam reddit, quia scilicet nulla sunt bona quae agimus, si non aequanimiter etiam proximorum mala toleramus. Quanto enim quisque altius profecerit, tanto in hoc mundo invenit
Abbreviated transcription (Latin):
fructum : Mirũ quomodo dñs spinas diuitias interp̃tatus sit : cum
illepungant istȩdilectent : & tamen spinȩ sunt quia cogitationum suarum
punctionib: mentẽ lacerant : &cũ usq ad peccatũ ꝑtrabunt quasiinflic¬
to uulnere cruentant : quas bene hoc in loco alio euangelista testante :
nequaquã dñs diuitias sed fallaces diuitias appellat.: fallaces eni sunt quȩ
nobis cum diu ꝑmanere ñ porsunt . fallaces sunt quaementis nñẽ inopiã
non expellunt: Solȩ autẽ diuitiae uerae sunt quae nos diuites uirtutib:
faciunt : Notandum uero ẽ qd̃ ex poens dñs dicit : quia sollicitudines
& uoluptates & diuitiȩ suffocant : Suffocant enĩ quiamportunis
cogitationib: suis gut turmentis exstrangulat : & dum bonum
desideriũ intrare ad corñ sinunt quasi aditum flatus uitalis necant.
Notandũ &iã quod duo sunt quaediuitur iungit : sollicitudines

Expanded text:
fructum. Mirum quomodo Dominus spinas divitias interpretatus sit, cum fructum. Mirum quomodo Dominus spinas divitias interpretatus sit, cum illae pungant, istae delectent. Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene hoc in loco, alio evangelista testante, nequaquam Dominus divitias, sed fallaces divitias appellat. Fallaces enim sunt, quae nobiscum diu permanere non possunt. Fallaces sunt, quae mentis nostrae inopiam non expellunt. Solae autem divitiae verae sunt, quae nos divites virtutibus faciunt. Notandum vero est quod exponens Dominus dicit, quia sollicitudines et voluptates, et divitiae suffocant. Suffocant enim, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant: et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt quae divitiis jungit, sollicitudines
Abbreviated transcription (Latin):
quiuobũ qͣd au diune n ulafide nullo intellectu nulla sabam toimstrnis
uilitatds orda sone ꝑcipere dignant᷑. Porro superporosa senosoinis
ut dn en porit serpnant᷑ hiqui auditi quidem uerbi &utiliti uẽ probant
at eles dep iug ustanti sed neaddidqd probant ꝑueniant. huius uart eteo
uol aduersaterstando udlprosperablandiendo r&ardant : Contra quae
utraq damna semen qd acceperat tutari curabat quuit: ꝑ arma iustitiȩ adex¬
tris & asinistris ꝑgloriã & ignobilitatẽ : ꝑ infamũ & bonã famã ut seductores
& ueraces : his ergotrib: terrȩ generib: scito om̃s qui uerbum auditum non
faciunt es sede signatos : A quib: omnib: qui semen acceptũ seruat terra
bonaẽ. excipiunt᷑ sane iudei & gentilas : qui ne audire quidem meren¬
tur : Qd̃ autem inspinis cecidit hi sunt qui audierunt & sollicitudi¬
nib: & diuitiis: & uoluptatib: uitȩ eunter: suffocant᷑ & ñ referunt

Expanded text:
qui verbum quod audiunt nulla fide, nullo intellectu, nulla saltem tentante utilitatis occasione percipere dignantur. Porro super petrosa et in spinis ut Dominus exponit seminantur hi qui auditi quidem verbi et utilitatem probant, et desiderium gustant: sed ne ad id quod probant perveniant, hujus vitae eos vel adversa terrendo, vel prospera blandiendo retardant. Contra quae utraque damna, semen quod acceperat tutari curabat qui ait, Per arma justitiae, a dextris et a sinistris; per gloriam, et ignobilitatem, per infamiam, et bonam famam, ut seductores, et veraces . His ergo tribus terrae generibus, scito omnes qui verbum auditum non faciunt, esse designatos. A quibus omnibus, qui semen acceptum servat, terra bona est. Excipiuntur sane Judaei et gentiles, qui ne audire quidem merentur. Quod autem in spinis cecidit, hi sunt qui audierunt, et sollicitudinibus et divitiis et voluptatibus vitae euntes suffocatur, et non referunt
Abbreviated transcription (Latin):
quanto magnus es humiliate momnibus: ꝑ acum autem punctiones significat:
ꝑpunctiones dolores inpassione susceptos. foramen ergo acus dicit angustias
passionis . qua scissa nostrae quasiuestimenta naturȩ quodam modo resarcire
id est recuperaredignatus ẽ : quatinus post lapsum melius reformati gaudẽ¬
amus at estimonium a postoli dicentis : Quicumq enim inxp̃o baptitati
estis depm induistis: Et drxerunt quiaudiebant: & quis potest saluus fieri
q uoper tinet ista responsio cum in conparabiliter maior sit turba pauperũ¬
quae diutib ꝑditis potuertt saluari : Nisi quia intellexerunt omnes quidi¬
uitias amant &iam si ad ipisci nequeant indiuitum numero deputari.
Ait illis qua empos sibilia sunt apuid homines. possibilia sunt apud dm̃ Non
ita accipiendum ẽ quod cupidi & superbi qui illius diuit is significati sunt

Expanded text:
Quanto magnus es, humilia te in omnibus ? Per acum autem punctiones significat, Quanto magnus es, humilia te in omnibus ? Per acum autem punctiones significat, per punctiones dolores in passione susceptos. Foramen ergo acus dicit angustias, passiones. Qua scissa, nostrae quasi vestimenta naturae quodammodo resarcire, id est, recuperare dignatus est, quatenus post lapsum melius reformati, gaudeamus ad testimonium Apostoli, dicentis: Quicunque enim in Christo baptizati estis, Christum induistis . Et dixerunt qui audiebant: Et quis potest salvus fieri? Quo pertinet ista responsio, cum incomparabiliter major sit turba pauperuquae, divitibus perditis, potuerit salvari, nisi quia intellexerunt omnes qui divitias amant, etiamsi adipisci nequeant, in divitum numero deputari? Ait illis: Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum. Non ita accipiendum est, quod cupidi et superbi, qui nomine illius divitis significati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑforamen acus transire : q̃uamdiuiten intrare inreg. Enum dĩ : Si facilius ẽi
camelum ingentib: membris en ormem angustum foramenacus penetrare¬
quam diuitem intrare in regnum dĩ : Nullus ergo diues intrabit inregnũ di:
to quam plurimi diuites dĩ intrauerunt inregnum. Nisi forte quia diuitias
uel pronihilo habere uel extotore linquere dño inspirante deͥdicerunt
Numquid enim dauid inregni diuitus confidebat qui & desem& ipsocanit.
qm̃ unicus & pauꝑsum ego: & alios hortatur diuitiae siaffluant. nolite
cor adponere. Credo non ausus dicere : Nolite suscipere : Numquid
non dubitauit heredem: Altiori autem sensu facilius est xp̃mpati prodilec¬
torib: saeculi : quam dilectores sacculi ad xp̃m posse conuerti: Camelienim
nomine se intellegi uoluit : quia sponte humiliatus infirmitatis nostrȩ onera
sustulit : in quo enim manifesti  intellegitur . quam mipso quod scriptum est:

Expanded text:
per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei. Si facilius est per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei. Si facilius est camelum ingentibquam divitem intrare in regnum Dei, nullus ergo dives intrabit in regnum Dei. to quam plurimi divites Dei intraverunt in regnum, nisi forte quia divitias vel pro nihilo habere vel ex toto relinquere Domino inspirante didicerunt? Nunquid enim David in regni divitiis confidebat qui et de semetipso canit: Quoniam unicus et pauper sum ego . Et alios hortatur: Divitiae si affluant, nolite cor apponere . Credo non ausus dicere: Nolite suscipere. Nunquid non dubitavit haeredem. Altiori autem sensu facilius est Christum pati pro dilectoribus saeculi, quam dinomine se intelligi voluit, quia sponte humiliatus, infirmitatis nostrae onera sustulit. In quo enim manifestius intelligitur quam in ipso quod scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
quiden quia qui hic multiplicandis diuitus incumbent alterius uitae
gaudia quaerere contem nunt: sed interpecumas habere &perunias amare
Nonnulla distantia est: multienm habentes non amant.  multi non ha¬
bentos amant : Itẽ cclii &habent &amant: ali net habereneo uodie
sediuitius saeculi guideit: quoruntutior status est cum a postolodicen¬
tium nobis mundus crucifixus ẽ. & nos mundo : Vbide &r sabomon ñ au
quih abetis etiquian at diuitias fructus non capi& exeno li leip serbuis se¬
cundum marcum obstupes centib inuerbis huius ce modi sententiae
discipulis exponendo sub iunxit . Filioli quam difficile est confidentes in
pecuniis regnum dĩ intrꝰ ire : & notandum quod non ait inpos sibile. sed diffici¬
le: hocest maximi laboris essepecunas habentes uel in pecuniis confidentes ẽxutis
filargiriae r&inaculis. aulam regni caelestis intrare: Facilius ẽ enu¬

Expanded text:
quidem quia qui hic multiplicandis divitiis incumbunt, alterius vitae quidem quia qui hic multiplicandis divitiis incumbunt, alterius vitae gaudia quaerere contemnunt, sed inter pecunias habere, et pecunias amare, nonnulla distantia est. Multi enim habentes non amant. Multi non habentes amant. Item alii et habent, et amant, alii nec habere nec amare se divitias saeculi gaudenttium: Nobis mundus crucifixus est et nos mundo . Unde et Salomon non ait: Qui habet, sed qui amat divitias, fructus non capiet ex eis . Et ipse Dominus secundum Marcum, obstupescentibus in verbis hujusce sententiae discipulis, exponendo subjunxit: Filioli, quam difficile est confidentes in pecuniis, regnum Dei introire ! Et notandum quod non ait Impossibile, sed Difficile, hoc est, maximi laboris esse pecunias habentes, vel in pecuniis confidentes, exutis hilargyriae retinaculis, aulam regni coelestis intrare. Facilius e
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurum incaelo. &ueni sequere me: Quicumq ꝑ fectus esse uoluerit¬
& saphira. sed totum uendere : &cum uendider̃ dare ominqͣ pauperib:
et sc sibi p̃parare thesaurum in regna caelorum : Nechoc ad ꝑfectionẽ
sufficit nisi post contemptis diuitias saluatorem sequatur. idẽrelio¬
tis malis faciatbona : facilius enim sacculus contemnitur quã uoluntas.
anđi diuitias relinquentes dñm ñ sequuntur: Sequitur autem dñm
qui imitator est eius : & ꝑ uestigia illius graditur : quienim dicit semx p̃o
credere deb& quomodo illeambilauit. & ipseambulare. : His ille audi¬
tis contristatus ẽ quiadiues erat ualde : haec est sacculi tristitia quae
mortem operatur: Haediuitiae fallaces qua espinarum instar semen¬
tem suffocar̃e dominicam: Videns autem illum iħs tristem factum dõ
quam difficile quipecunias habent inres gnum dĩ intrabunt. Elarex

Expanded text:
thesaurum in coelo, et veni, sequere me. Quicunque perfectus esse volueritthesaurum in coelo, et veni, sequere me. Quicunque perfectus esse volueritet Sapphira, sed totum vendere; et cum vendiderit, dare omne pauperibus, et sic sibi praeparare thesaurum in regno coelorum. Nec hoc ad perfectionem sufficit, nisi post contemptas divitias Salvatorem sequatur, id est, relictis malis faciat bona. Facilius enim sacculus contemnitur, quam voluntas. Multi divitias relinquentes Dominum non sequuntur. Sequitur autem Dominum, qui imitator ejus est, et per vestigia illius graditur. Qui enim dicit se in Christo credere, debet quomodo ille ambulavit, et ipse ambulare. His ille auditis, contristatus est, quia dives erat valde. Haec est saeculi tristitia, quae mortem operatur. Hae divitiae fallaces, quae spinarum instar sementem suffocavere dominicam. Videns autem illum Jesus tristem factum, dixit: Quam difficile qui pecunias habent in regnum Dei intrabunt! Claret
Abbreviated transcription (Latin):
bonum eẽ testetur ũ Mandata nosti. Nonoccides Non moecaberis Non
furtum facies. non falsum testim aso nium dices. honora patrem tuum.
& matem: haec est pueris innocentiae castitas quae nobis imitanda propo¬
nitur. si regnumdĩ uolumus ingredi : Natandum sane quia iustitia legis
suo tempore custodita non solum bona terrȩ. sed & uitam confert a&e
uiait. Haet omnia custodiui auiuentute pea : Quo audito iħs ait.q.
adhuc unum tibi deest.: Non est putandus hic princepr cum legis se
mandata custo dissedicebat esse mentitus. sed simpliciter ut uixertt
ene confersus quia simendacii noxia reus tener&ur. nequaquam
martus eiangelista deillo scribens adicer &. ihs autem intuitus eum¬
dilexit eum. & dixit illi Ununtibi deest . Tade qua ecumq habes uende &
da pauperib: Diligit enim dñs eos quilegis mandata quamuis minora custo¬
diunt: sed nihilominus quod in lege minus fuerat his qui ꝑ fecti es sedesiderant
ostendit : Omnia quaecumq habes uendȩ &da pauperib: & habebis

Expanded text:
ccides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices. Honora patrem tuum et matrem. Haec est puerilis innocentiae castitas, quae nobis imitanda proponitur, si regnum Dei volumus ingredi. Notandum sane quia, justitia legis suo tempore custodita, non solum bona terrae sed et vitam confert aeternam. Qui ait: Haec omnia custodivi a juventute mea. Quo audito, Jesus ait ei: Adhuc unum tibi deest. Non est putandus hic princeps cum legis se mandata custodisse dicebat, esse mentitus, sed simpliciter ut vixerit, esse confessus. Quia si mendacii noxa reus teneretur, nequaquam Marcus evangelista de illo scribens adjiceret: Jesus autem intuitus eumdilexit eum, et dixit illi: Unum tibi deest: Vade, et quaecunque habes, vende , et caetera. Diligit enim Dominus eos qui legis mandata, quamvis minora custodiunt, sed nihilominus quod in lege minus fuerat iis qui perfecti esse desiderant ostendit. Omnia quaecunque habes, vende, et da pauperibus, et habebis
Abbreviated transcription (Latin):
eos quos miserunt ad prehendendum xp̃m quid aliud quam ipsi insuae ius sionis
potestate uenerunt. si comnes crucifigendum eum impuis uocibus damauerunt
uon quidem persem & ipsos eum : sed tamen perillum qui eorum clamore
ad hoc nefas inpulsus est occiderunt:
Quasiadlatronem existis cumgladus & fustibus cum cotidie uobis cum
fuerim intemplo nonextendistir manus in me: sed haec est hora uestra &
potestas tenebrarum: Stultum est inquit cumcumgladus & fustibus
quierere : quiultro se uestris tradat manibus: Qin noctequasi latitantem
& uestros oculos declinantem perproditorem inuestigare: qui cotidie tintẽ¬
plodocat sedideo ⁊duer sum me in tenebris congregamini: quia potestaes
uesta quicentra lucem mundi armamim intenebris est¬
princibe cacarda turi caiphdi significit quier at pontifex aomi illius¬

Expanded text:
eos quos miserunt apprehendendum Christum, quid aliud quam ipsi in suae jussionis potestate venerunt? sic omnes qui crucifigendum eum impiis vocibus clamaverunt, non quidem per seipsos eum, sed tamen per illum qui eorum clamore ad hoc nefas impulsus est, occiderunt. Quasi ad latronem existis cum gladiis et fustfuerim in templo non extendistis manus in me sed haec est hora vestra et potestas tequaerere, qui ultro se vestris tradat manibus; et in nocte quasi latitantem et vestros oculos declinantem per proditorem investigare, qui quotidie in templo doceat. Sed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas vestra qua contra lucem mundi armamini, in tenebris estPrincipem sacerd
Abbreviated transcription (Latin):
ilum uociurit: ut tedimimrum interrogitione prouo cie. iũm. reri quir
nonsolum uerum hominem quia filium dauid sed&sam uesuun sm̃quia
añs essẽ dauid uerum illineq dicenti credere sequendo. neq. itenro¬
ganti responderqugendo Neq eum qui innorius ad prolatus est inmu¬
nem dimittere uolebant : quiautem semendaud calum niari
qua erebant : plus est quod audiunt
Ex hocautem crit filius hominis sedens ad extris uirtutis dĩ. Siergo

Expanded text:
illum vocaverit, ut tali nimirum interrogatione provocati discerent eum non solum verum hominem, quia filium David, sed etiam verum Deum, quia Dominum esse David. Verum illi neque dicenti credere sequendo, neque interroganti respondere quaerendo, neque eum qui innoxius approbatus est, immunem dimittere volebant. Qui autem semen David calumniari quaerebant, plus est quod audiunt. Ex hoc autem erit Filius hominis sedens a dextris virtutis Dei. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& ñ dumꝑ facte credenter: uel sollictine maderent in manus iudeoꝵ
ꝑsequontiũ quia nesciebant quis ess& cum quo loquebantur qd uerum¬
credidere caelantes : & quomodo tradiderunt cũ summi sacerdotes & principes nr̃i
indamnationem mortis & crucifixerunt eũ: nos autem sperabamus quia ipse
err& redempturus isrł . merito tristes incedebant : quia & scipsos quod am¬
modo arguebant qd in illo redemptionem sperauerint. quẽ iam mortuũ
uiderant necresurrecturũ credebant & maxime dolebant eũ sineculpa occisũ
quianouerant in nocentẽ. Et nuncsuperhac comnia tertia dies. hodie
quo haec facta sunt : sed & mulieres quaedam ex nostris terruerunt nos quȩ
antelucem fuerunt ad monumentũ : & ñ inuento corpore eius uenerunt
dicenter se &iam uisionẽ angelorum uidis se quidicunt eũ uiuere : Terruisse
dicunt᷑ merito eos quorum mentib: plus de ñ muento corporedominico mȩsti¬
tam quadolebant ad dere : quã denuntiata ꝑ angelos eius resurrectione

Expanded text:
inciderent in manus Judaeorum persequentium, quia nesciebant quis esset cum quo loquebantur, quod verumcredidere celantes. Et quomodo tradiderunt eum summi sacerdotes et principes nostri in damnationem mortis, et crucifixerunt eum. Nos autem sperabamus quia ipse esset redempturus Israel. Merito tristes incedebant, quia et seipsos quodammodo arguebant, quod in illo redemptionem speraverint, quem jam mortuum viderant, et nec resurrecturum credebant. Et maxime dolebant eum sine culpa occisum, quia noverant innocentem. Et nunc super haec omnia, tertia dies est hodie quod haec facta sunt. Sed et mulieres quaedam ex nostris terruerunt nos, quae ante lucem fuerunt ad monumentum, et non invento corpore ejus, venerunt, dicentes se etiamdicuntur merito eos, quorum mentibus plus de non invento corpore dominico moestitiam, quia dolebant addere, quam de nuntiata per angelos ejus resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
exemplis. Namquem fulgori cito omnia trans uolunti cõmparauerat eundem
diebus noe. uel lothquando repentinus mortalib: suꝑuenit interitus aequiperat
Edebant & bibebant uxores ducebant. &dabantur a dnuptias . Non hic
iuxtauesanum marcionis & manichei & tatiani principis. en gratłarum dogma
coniugia uel alimenta damnantur : cum in his successionis in illis naturae s int.
posita subsidia. sed iuxta quod a postolus ait : Omnia mihilicent. sed nonomnic

Expanded text:
exemplis. Nam quem fulguri cito omnia transvolanti comparaverat, eumdem exemplis. Nam quem fulguri cito omnia transvolanti comparaverat, eumdem diebus Noe vel Lot, quando repentinus mortalibus supervenit interitus, aequiparat. Edebant et bibebant, uxores ducebant, et dabantur ad nuptias. Non hic juxta vesanum Marcionis, et Manichaei, et Tatiani principis Encratitarum dogma, conjugia vel alimenta damnantur, cum in his successionis, in illis naturae sint posita subsidia, sed, juxta quod Apostolus ait: Omnia mihi licent, sed non omni
Abbreviated transcription (Latin):
euangelii sui fulgore spiritaliter exhibuit. & contraomnes a pochriphoꝵ
Nenias indiuisibili caritatis suae luce firmauit:
Primum autem oport& illum multa pati. & reprobari ageneratione hac:
Loquens multa dñs deaduentus sui gloria terrorem quoq passionis
paucis inserere curauit. ut cum morientem cernerent. que glorifi¬
candum audierant dolorem passionis spe promissae clarificationis
mitigarent . simulq seipsi pararent . sigloriam regni diligerent mortis
non horrere periculum. generationem autem nontantum iudaeorum
uerum omnium reproborum appellat. a quibus &am nunc filius hominis
incorpore suo. hocest mecdesia multa patitur : & reprobatur : Nam quã¬
uis caput huius corporis quodiudelic& nos sumus iam sese suꝑ omnia libe¬
run exerit reproborum tamen uulnera adhuc ꝑ suum quoddeorsũ
ndsm& corpus sertit . G. Fe seeut stactumẽ in diebus noe iticerit &m
diefilii hominis. Subitum aduentus suidiem plurimis ad firmat.i in¬

Expanded text:
Evangelii sui fulgore spiritaliter exhibuit, et contra omnes apocryphorum venias indivisibili charitatis suae luce firmavit. Primum autem oportet illum multa pati et reprobari a generatione hac. Loquens multa Dominus de adventus sui gloria, terrorem quoque passionis paucis inserere curavit, ut cum morientem cernerent, quem glorificandum audierant, dolorem passionis spe promis sae clarificationis mitigarent, simulque se ipsi pararent, si gloriam regni diligerent, mortis non horrere periculum. Generationem autem non tantum Judaeorum, verum omnium reproborum appellat, a quibus etiam nunc Filius hominis in corpore suo, hoc est, in Ecclesia multa patitur, et reprobatur. Nam quamvis caput hujus corporis, quod videlicet nos sumus, jam sese super omnia liberum exerit, reproborum tamen vulnera adhuc per suum, quod deorsum retinet corpus, sentit. Et sicut factum est in diebus Noe, ita erit et in die Filii hominis. Subitum adventus sui diem plurimis affirmat
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum qui suꝑ ipsum est non ad propinquat : nec ual& ad p̃¬
hendere quod ultra ipsum si nescierit mactare qđ est : sediam
qui se auitiis ab negat: exquirendae cius uirtutes sunt inquibus
crescat: Nam protinus adiungitur: Et tollat crucem suam
ceti die . & sequatur me : Duobus &enim modis crux tolliture.
cumꝑ abstinentiã afficitur corpus : Aut ꝑ cõpassionem proximi
affligitur animus : Pensemus unti qualiter utroq: modo
paulus crucem suam tulerit qui dicebat: Castigo corpus ineũ
& inseruitutem redigo: ne forte aliis p̃dicans ipse reprobus.
effici ar : Ecce in afflictione corporis audiuimus crucem
carnis : nunc in compassione proximi audiamus crucem
mentis : Ait : quis infirmatur & ego non infirmor: qui scan¬
dalitatur. & ego nonuror : Sed in utraq crucis baiolatione
Notandum : qđ t hanc & cotidie tollere: & ea sumꝑta dnm

Expanded text:
ad eum qui super ipsum est non appropinquat; nec valet appread eum qui super ipsum est non appropinquat; nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Sed jam, qui se a vitiis abnegat, exquirendae ei virtutes sunt, in quibus crescat. Nam protinus adjungitur: Et tollat crucem suam quotidie, et sequatur me. Duobus etenim modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam afficitur corpus, aut per compassionem proximi affligitur animus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerit, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, nunc in compassione proximi audiamus crucem mentis. Ait: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror ? Sed in utraque crucis bajulatione notandum quod hanc et quotidie tollere, et ea sumpta Dom
Abbreviated transcription (Latin):
non prodes set eum publice p̃dicari &eius uulgari in populis
maiestatẽ : quem post paululum flagellatum uisuri sunt: &
crucifixum : multa pati a senioribus & scribis & principibus
sacerdotum: & notandum quod non eum qui multa pati & occidi
& resurgere debeat filium hominis appellat : quia passo in carne
xp̃o diuinitas in passibilis mansit: Notandum &iam quod ipse
sefilium hominis: p&rus autem xp̃m dĩ filium confit&ur.
utex hoc utroq uerus dr̃ atq: homo comprob&ur :
Dicebat autem adomnes: siquis uult postme uenire ab neg&¬
sem& ipsum : puldire posuit ad omnes : quia superiora quaei ad
fidem dominicae natiuitatis uel passionis ꝑtinent. cum solis
seorsum discipulis egit : Tunc autem nos m& ipsos ab negamus
cum uitamus qđ ꝑu&ustatem fuinus & ad hoc nitimur quo
ꝑ nouitatẽ uocamur : Dicat ergo ueritas dicat. Si quis uult post
me uenire ab neg& seipsum : quia nisi quis a sem & ipso deficiat.

Expanded text:
rodesset eum publice praedicari, et ejus vulgari in populis rodesset eum publice praedicari, et ejus vulgari in populis majestatem, quem post paululum flagellatum visuri sint et crucifixum multa pati a senioribus et scribis, et principibus sacerdotum. Et notandum quod eum qui multa pati et occidi, et resurgere debeat, Filium hominis appellat: quia passo in carne Christo, divinitas impassibilis mansit. Notandum etiam, quod ipse se filium hominis, Petrus autem Christum Dei Filium confitentur, ut ex hoc utroque verus Deus atque homo probetur. Dicebat autem ad omnes: Si quis vult post me venire, abnegseipsum. Pulchre posuit, ad omnes, quia superiora, quae ad fidem dominicae nativitatis vel passionis pertinent, cum solis seorsum discipulis egit. Tunc autem nosmetipsos abnegamus, cum vitamus quod per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur quo per novitatem vocamur. Dicat ergo Veritas, dicat: Si quis vult post me venire, abneget seipsum. Quia nisi quis a semetipso deficiat,
Abbreviated transcription (Latin):
id est sanguinen fuis se castra m&itos : quia uidelic& dñs adbeb¬
landum mundi principem humilis apparens non modo operibus
unfrutuons : sed & religioni spurcissimȩ deditos gentilium popu¬
los iuenit: ergo quamdiu synago ga uiguit laborauit ec elesia
defectus illius huius estiurt᷑ quia illorum delicto salus gentibus
Complexus est itq amnia qui & naturam & nomen expres sit in quo
sum ma uirtutum est : &um nenos degeneratione dĩ seramus questi¬
tendum : Nos & quando & quomodo natus sit & quantus humanȩ
xp̃s est : finis fidei meae dĩ filiur ẽ Nonlic& mihi scire generati¬
onis scriem uon lic& tamen nescirei generationis fidem:
At ille in crepans illos p̃cepit Necui dicerent hocdicens quia
oport& filum hominis multa pat: Id circo seante passionem
& resurractionem noluit p̃dicari . ut compl&o postea sanguinis
sacramento oportunius a postolis dicer&: Euntes doc&e omnes

Expanded text:
id est sanguinum, fuisse castrametatos. Quia videlicet Dominus ad debelid est sanguinum, fuisse castrametatos. Quia videlicet Dominus ad debellandum mundi principem, humilis apparens, non modo operibus infructuosis, sed et religioni spurcissimae deditos gentilium populos invenit. Ergo quandiu Synagoga viguit, laboravit Ecclesia. Defectus illius hujus est virtus, quia illorum delicto salus gentibusComplexus est itaque omnia, qui et naturam et nomen expressit, in quo summa virtutum est. Etiamne nos de generatione Dei ferimus quaestitendum nos et quando et quomodo natus sit, et quantus sit, humanae hristus est, finis fidei meae Dei Filius est. Non licet mihi scire generationis seriem, non licet tamen nescire generationis fidem. At ille increpans illos, praecepit ne cui dicerent hoc, dicens; quia oportet Filium hominis multa patiet resurrectionem noluit praedicari, ut, completo postea sanguinis sacramento, opportunius apostolis diceret: Euntes docete omnes