comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pptereius dem quidem corporis impnorũ cuicapupte
umita tena deogtiords mnundi ꝑtine numerũ So ꝓpter
singularẽ nequitiae potentiã. sui&iã locipprii contin&
ordine: Et decẽ cornua quae uidisti decemreges sunt¬
quende ecclãm suã plene potentiã domonstraruN
Iualic& nunc quoq plurimis dominent᷑ : acrior tam̃
erit gloriationis in sanȩ potentia: cũ&iã signis decẽpe¬
rint plurimos quidam ꝑsecutione nouissima ꝓpinqua¬
te decemreges futuros qui orbem int̃sediuidant iuxta
danihelis quoq ꝓph&iã int̃p̃tant᷑ quidebestia quasta
dixerit: Et habebat cornua decẽ. &ecce cornualiud
paruulũ ostũ ẽ demedio eorũ. &triade cornib: primis
euul sasunt a facieeius: Qantixp̃m debabilone natũ¬
aegypti regẽ & affricae & a& hiopiȩ superaturũ qͥb:
inter fectis. &iã septẽ alii reges uictori colla submit¬
tant: alnautẽ adp̃uaricationẽ significandã. Inunde¬
nario numero portũ dicunt antixp̃m Vnde cimenĩ

Expanded text:
quidem corporis impiorum, cui caput est, unitatem, ad regnorum mundi pertinet numerum; sed propter singularem nequitiae potentiam, sui etiam loci proprii continetur ordine. Et decem cornua quae vidisti, decem reges suntquendo Ecclesiam, suam plene potentiam demonstrarunt: quae licet nunc quoque plurimis dominentur, acrior tamen erat gloriationis insanae potentia, cum etiam signis deceperint plurimos. Quidam, persecutione novissima propinquante, decem reges futuros, qui orbem inter se dividant, juxta Danielis quoque prophetiam, interpretantur, qui de bestia quarta dixit: Et habebat cornua decem; et ecce cornu aliud parvulum ortum est de medio eorum; et tria de cornibus primis evulsaAegypti regem et Africae et Aethiopiae superaturum, quibus interfectis, etiam septem alii reges victori colla submittant. Alii autem ad praevaricationem significandam in undenario numero positum dicunt Antichristum. Undecim enim
Abbreviated transcription (Latin):
dib potentiã ciuitatis: quae eo ipso spiritalit̃ cecidit
quotib nefandorũ p̃ual& infestatione ciuiũ. Esatas
quoq describit babylonẽ monstris in habitandã inmun¬
dis : Nulla ẽ enĩ nis diaboli ciuitas qua omnẽ animã capiat
inmundã inqua omnis inmunditia ꝑ orbẽ cõmorat᷑. Et mer
cato resterrate iNiciarũ eius diuiter factisunt
Diuites peccatis dic̃eos qui ꝓabundantia tẽporalisuas infelici
mercatu animas cõmutant : Nãnimi&as luxdria pau¬
pepes potius quã diuites facit : Exite deilla populus meus¬
dio eorũ & inmundũ n&etigeritis : mundamini quifer¬
tis uasa dnĩ : Praenuntiata babylonisruina inducit
discessionẽ quae ẽ babylonis ruina: cũ enĩ discesserit
lod asodonus funditur tollent᷑ Reddite illi sic̃ ipsa
reddidit uobis. Decccła enĩ excunt in mundũ plaga

Expanded text:
enae potentiam civitatis, quae eo ipso spiritualiter cadit, quo tibi nefandorum praevalet infestatione civium. Isaias quoque describit Babylonem monstris inhabitandam immundis. Nulla est enim nisi diaboli civitas, quae omnem animam capiat immundam, in qua omnis rae de virtute deliciarum ejus divites facti sunt. Divites peccatis dici eos qui pro abundantia temporali suas infelici mercatu animas commutant. Nam nimietas luxuriae pauperes potius quam divites facit. Exite de illa, populus meusdio eorum, et immundum ne tetigeritis. Mundamini qui fertis vasa Domini . Praenuntiata Babylonis ruina, inducit discessionem, quae est Babylonis ruina. Cum enim discesserit Lot a Sodomis, funditus tollentur. Reddite illi sicut ipsa reddidit vobis. De Ecclesia enim exeunt in mundum p
Abbreviated transcription (Latin):
trium phare designans adiẽcit : Et quicũ illo sunt uocati
electi & fideles: Praemisit bene electi Multienĩ sunt
uocati pauciuero elȩcti: Et decłm cornua qua e ui disti¬
hi odient fornicariã : Gloriã mundi quã nunc lasciuo
complectunt᷑ amore maximo tunc incipient odio de¬
testari cũ se agno uincente uiderint infine dãnandos:
Potest & alit̃ intellegi siue qđ inter suꝑbos semꝑ iurgia sint
siue qđ omnis quidiligit iniquitatẽ oditanimã suam
Et desolatã facient illã & nudã: Ipsienĩ pirãdĩ desestũ
faciunt mundũ dũ eidediti sunt &iniuste utunt᷑: Et car¬
eã solitis distitutã: gebennȩ ignib cõburent: Dsenim

Expanded text:
triumphare designans adjecit: Et qui cum illo sunt, vocati, electi, et fideles. Praemisit bene electi, multi enim sunt vocati, pauci vero electi. Et decem cornua quae vidisti, etc. Gloriam mundi, quam nunc lascivo complectuntur amore, maximo tunc incipient odio detestari, cum se Agno vincente viderint in fine damnandos. Potest et aliter intelligi, sive quod inter superbos semper jurgia sint, sive quod omnis qui diligit iniquitatem odit animam suam . Et desolatam facient illam et nudam. Ipsi enim per iram Dei desertum faciunt mundum, dum ei dediti sunt, et injuste utuntur. Et caream solitis desti
Abbreviated transcription (Latin):
inaurata auro & lapide p̃cioso & margar&is Idestomnib:
in lecebris simulatae ueritatis: Quid sit deniq intrahanc
pulcritudinẽ exponit dicens: Habens poculũ aureũ in ma
hypochrisis ẽ quia foris quidẽ parent hominib quasi iusti
intus autẽ plenisunt omni spurcitia: Quodenĩ uirus in auro¬
hocest bestia sub habitu mer&ricis latens. Et infronte
eius nomen scriptũ mysteriũ. Babilon magna mater
fornicationũ & ab hominationũ terraȩ. Haec quidẽ corrup¬
tela statim impsa facie nutrix ostendit᷑ ẽẽ uitiorumr
sedquia prudenti tantũ ratione discernit᷑. maximae p̃cio
ornata misticũ hocesse nomen indicat᷑ Etuidi mulierem
est corpus aduersũ intus &foris qđ lic& indeat᷑ loco sepa¬
ratũ. incommiune tamen unitate sp̃s operat sicꝓnepoter

Expanded text:
inaurata auro et lapide pretioso et margaritis. Id est omnibus inaurata auro et lapide pretioso et margaritis. Id est omnibus illecebris simulatae veritatis. Quid sit denique intra hanc pulchritudinem, exponit, dicens: Habens poculum aureum, cit, qui a foris quidem apparent hominibus pulchra, intus vero plena sunt omni spurcitia. Nec hoc est, bestia sub habitu meretricis latens. Et in froneius nomen scriptum mysterium Babylon magna mater fornicationum et abominationum terrae et vidi tela statim in ipsa facie nutrix ostenditur esse vitiorum, sed quia prudenti tantum ratione discernitur, maxime pretiose ornata, mysticum hoc esse nomen indicatur. Et vidi mulierem est corpus adversum intus ac foris: quod licet videatur loco separatum, in commune tamen unitate spiritus operatur. Sic pr
Abbreviated transcription (Latin):
ratur : Econtrario autẽ. multitudinis autẽ creden¬
tiũ erat corunũ & anima una : Quosdispondit apłs
unidiro uirginẽ castã exhibere xpori Cũqua fornicat
sunt rogesterre & mebriatisuntieiui in habitant  n¬
ifege senim & ihab itantes terraȩ sunt singulcerrena
suꝑbe potentes quos in lecebra scłi uitiorũ libidine con¬
stuprat & in sania mentis debriat: Et abstulit me inde ser¬
tũ inspũ. De sestũ ponit diuinitatis absentiã. cuius p̃sentia
para disus est : Etui dimulierẽ sedentẽ suꝑbestiã coccineã¬
entus blasphemis inflatus. corruptelã prauorũ fastu
p̃sumptionis extollit : Habentẽ capita septẽ & cormia decũ:
Io est habentẽ regesmundi & regna quorũ &d nõgloriã
inmonte monstrauit : & septe nario enĩ sȩpẽ & denarionumero
ut supra diximus un iuersitas designat᷑: Et mulier erat circũ¬
data purpora & coccino Inpurpuro fucus simulati regi¬

Expanded text:
ratur. E contrario autem multitudinis credenratur. E contrario autem multitudinis credentium erat cor unum et anima una. Quos despondit Apostolus uni viro virginem castam exhibere Christo. Cum qua fornicati sunt reges terrae, etReges enim et inhabitatores terrae sunt singuli terrena perbe petentes, quos illecebra saeculi, vitiorum libidine constuprat, et insania mentis debriat. Et abstulit me in desertum in spiritu. Desertum ponit divinitatis absentiam, cujus praesentia paradisus est. Et vidi mulierem sedentem super bestiam coccineaentus, blasphemus, inflatus, corruptelam pravorum fastu praesumptionis extollit. Habentem capita septem et cornua decem. Id est, habentem reges mundi et regna, quorum et Domino gloriam in monte monstravit. Et septenario enim saepe et denario numero, ut supra diximus, universitas indicatur. Et mulier erat circumdata purpura et coccino. In purpura fucus simulati regi
Abbreviated transcription (Latin):
irae eius: Tuncbabilon cadit aut irãdĩ bibit cũ potestatẽ acci¬
pit aduersus hierusalem p̃cipuȩ nouissimã : Propterea
ipsam dix̃ cecidisse terrae motu: quẽ facit eccła Quod
si adiudicii diem referas: ibiimpius in memoriã dõueni&
qui nunc dicit incorde suo oblitus est dr̃ : Et omnis insula
fugit & monter ñ sunt inuenti: Eccła quae ꝓpter
stabilitatis eminentiã insulis comparatur ac montib:
a ꝑsecutorũs cauta fluctib: abscondit: Et grando magna
sicut talentũ descendit de caelo in homines. Grando
iraedĩ talento similat᷑ quae & pondere grauis. & aequa
iudicio ꝓdiuersitate culparũ singulis infligatur:
Et omnes plagae aegypti. figurae fuerunt plagarũ
spiritaliũ: Et blas phemauerunt homines dm̃ ꝓpter¬
plagam grandinis: Quia alia peccata causa fuit peccati
aliena poena peccati alia utrũq sicut esaias: Ecce
tu inquit iratus es & peccauimus : hicblasahauare
pelicto creatore daemonib: seprostrauit custupran¬

Expanded text:
um, etc. Tunc Babylon cadit, aut iram Dei bibit, cum potestatem accipit adversus Jerusalem, praecipue novissimam. Propterea ipsam dixit cecidisse terrae motu quem facit Ecclesiae. Quod si ad diem judicii referas, ibi impius in memoriam Deo veniet, qui nunc dicit in corde suo: Oblitus est Deus. Et omnis insula fugit, et montes non sunt inventi. Ecclesia, quae, propter stabilitatis eminentiam, insulis comparatur ac montibus, a persecutorum se cauta fluctibus abscondit. Et grando magna sicut talentum descendit de coelo in homines. Grando irae Dei talento similatur, quae et pondere gravis et aequa judicio, pro diversitate culparum, singulis infligatur. Et omnes plagae Aegypti figurae fuerunt plagarum spiritualium. Et blasphemaverunt homines Deum, etc. Quia alia peccata causa sunt peccati, alia poena peccati, alia utrumque. Sicut Isaias: Ecce tu inquit iratus es, et peccavimus . Hic blasphemare relicto Creatore, daemonibus se prostravit constupran
Abbreviated transcription (Latin):
ficorpore sedanimo: Dũ unus quisq sibim&s qđ alterũ ꝓcal
tuũ  p̃s dic̃ nom̃ ciuitatis : Verũ illi mundũ plangunt
exiguo admodũ tẽpore poena int̾ceptũ omnẽq indus¬
tria labefactã cessare : Et negociatoresterrae fliut
plius & c&̃: Cunctas mundi pompas esea quaeuel sensib
corporis suauia. uel externis sunt usib: ac cõmoda deficere
lugent : species enĩ m&allorũ aduisũ ad oram̃ta ad ol factũ
unguenta ad tactũ uinũ triticũ &oleũ adgustũ ꝑtinent:
Iumentorũ porro &mancipiorũ uocabulo c&era humani¬
tatir auxilia perine quaerunt᷑ duplicigenere ut dixi qđ de¬
ficiant ista mundo moriente de qđ ruseri suꝑstites eorũ
interitũ quimundi gaudia moste reliquerant. quasi suae

Expanded text:
non corpore, sed animo, dum unusquisque sibi timet, quod alterum per non corpore, sed animo, dum unusquisque sibi timet, quod alterum per tus dicit nomen civitatis, verum illi mundum plangunt exiguo admodum tempore poena interceptum, omnemque industriam labe factatam cessare. Et negotiatores terrae flebunt  etc. Cunctas mundi pompas, et ea quae vel sensibus corporis suavia, vel externis sunt usibus accommoda, deficere lugent. Species enim metallorum ad visum, odoramenta ad olfactum unguenta ad tactum, vinum, triticum et oleum ad gustum, pertinent. Jumentorum porro et mancipiorum vocabulo caetera humanitatis auxilia perire quaeruntur; duplici genere, ut dixi, quod deficiant ista mundo moriente, vel quod miseri superstites eorum interitum qui mundi gaudia morte reliquerunt quasi suae
Abbreviated transcription (Latin):
uenient plagat eius quaȩ p̃sentib: delectata luxdriis ultionẽ
noluit p̃cauere uenturã : Ideo in breuitẽ pore: & spiritali
terra aliena canticũ dnĩ resonare . Id. ẽ in p̃senti ꝑcipere
gadiũ futuro scło debitũ: Etflebunt & plangentse suꝑ illã
torũ & nautarũ babylonis duplicit̃ intellegi potest Velcũ
indie iudicii totamundi gloria ꝑeunte impios sola p̃teritae
uitae penitentia remanserit dicentes: Quid nobis ꝓfun suꝑbia
aut quid diuitiarũ iactatio contulit nobis. transier̃ haec om̃a
tã quã umbra : Velcũ in p̃senti rerũ affluentia cesscente & con¬
tritione gentiũ diuersarũ instante prauorũ. uoluntatib
adimplendis circũfluens carnaliũ diliciarũ oblat asditio
occasio Cũuiderint fumũ incenduanIdepidiciũ ꝑditio¬
nis sqm̃ suindugne praesit. Quid enĩ aliud est grassatio
irstamundi & contritio quã fumus instantis gehennaer
Vodi stantes ꝓpt̃timorẽ : torm̃torũ eius Nongestante s

Expanded text:
ua non sum, etc. Quia praesentibus delectata luxuriis ultionem noluit praecavere futuram, ideo in brevi tempore et spirituali et terra aliena canticum Domini resonare , id est, in praesenti percipere gaudium futuro saeculo debitum. Et flebunt et plangent se super illam torum et nautarum Babylonis, dupliciter intelligi potest, vel cum in die judicii, tota mundi gloria pereunte, impiis sola praeteritae vitae praesentia remanserit, dicentibus: Quid nobis profuit superbia? aut quid divitiarum jactantia contulit nobis? Transierunt haec omnia, tanquam umbra . Vel cum in praesenti, rerum affluentia cessante, et contritione gentium diversarum instante, pravorum voluntatibus adimplendis circumfluens, carnalium deliciarum ablata fuerit occasio. Cum viderint fumum incendii ejus. Id estniam fumus ignem praeit. Quid enim est aliud grassatio ista mundi et contritio, quam fumus instantis gehennae? Longe stantes propter timorem tormentorum ejus. Longe stantes
Abbreviated transcription (Latin):
Iuae est prima paste macedoniae ciuitas colonia. Coloma
est quae defectu indigenarũ nouis cultorib: adimpl&ur
unde &acultu agri colonia dicta est : Puellam quandam
habentem spm̃ phitonẽ: Quid pithonica diuinatio gerat
astis In libro regũ inuenimus ubirogante saule. phito¬
nissa. uel animã samuhelis. uel pecc potius spiritũ inmundũ

Expanded text:
Quae est prima parte Macedoniae civitas, colonia. Colonia Quae est prima parte Macedoniae civitas, colonia. Colonia est, quae defectu indigenarum novis cultoribus adimpletur. Unde et a cultu agri colonia dicta est. Puellam quamdam habentem spiritum pythonem. Quid pythonica divinatio gerat artis, in libro Regum invenimus, ubi, rogante Saule, pythonissa vel animam Samuelis, vel pro ea potius spiritum immundum
Abbreviated transcription (Latin):
& gentib:morũ prauitas antiquorũ ut supradictũ ÷
Istae enim umbrae legales quasia dño aliquando con¬
stitutae interdum ab apostolis sunt temporib obde¬
dinandam iuda eorũ ꝑfidiã usurpatae : Gentilis uero
institutio utuere a satana reꝑta numquã a scĩs est
ec&era usq transiens inmacedoniã adiuuanos bleris
terribils dñs in consilus suꝑfilios hominur sese mocgui¬
trũ ꝑ omnia sequi ꝓmittit nec ꝑmittitur. alter seqqui
iussus necad patris sepulturam p&itas accepit inducias.
Inuictus acrepugnas ad trahitur saulus cornelio p̃cib: & ely¬
mosinis insistenti uelut remunerationis uice uicc salutis
ostenditur: & quinouit corda ds̃ beneficii gracia doctorẽ
ab asia remouit. Nesi sc̃m̃ canib: d&ur error cordis imqui
grauius de contempta predicatione Iudic&ur: rursumq
alia curantes a postoli legatus macedo quem angelum
gentis illius credimus. micas sibi dominici panis p&it offern

Expanded text:
et gentibus morum pravitas antiquorum, ut supra dictum est. et gentibus morum pravitas antiquorum, ut supra dictum est. Istae enim umbrae legales, quasi a Domino aliquando constitutae, interdum ab Apostolis sunt illis temporibus ob declinandam Judaeorum perfidiam usurpatae. Gentilis vero institutio, ut vere a Satana reperta, nunquam a sanctis est etc., usque Transiens iterribilis Dominus in consiliis super filios hominum. Iste se magistrum per omnia sequi promittit, nec permittitur; alter sequi jussus, nec ad patris sepulturam petitas accepit inducias. Invictus ac repugnans attrahitur Saulus. Cornelio precibus et eleemosynis insistenti, velut remunerationis vice via salutis ostenditur, et qui novit corda Deus, beneficii gratia Doctorem ab Asia removit, ne si sanctum canibus detur, error cordis iniqui gravius de contempta praedicatione judicetur. Rursumque alia curante apostolo, legatus Macedo, quem angelum gentis illius credimus, micas sibi dominici panis petit offerri.
Abbreviated transcription (Latin):
aulus &bcornabas demorabantur antiochiae . His dieb
limpl&um est qđ a postolus ait. cumueniss& cephas antio¬
chiam infaciem ei restiti: Paulus autẽ rogabat Non
debere recipieum. Qm̃ in ipsa seacie fronte constituens
mins tepide st&erat: merito eũ paulus abiecit ne illius
quasi contagione uires corrumperentur aliorum
acta est autem dissensio . Noli hoc delictum putare non enĩ
commoueri malumest. sed in racionabiliter maloq iusto
flagitante negotio commoueri : Et barnabas . ad sumpto
marco nauigana cyprum: Propter amatũ sibi fratre
& adfinitate coniunctũ: Leguntur enĩ fuis se consobrini:
Parnabas separatus a paulo patriã rep&it insulam &
nihilominus euangelicae p̃dicationis iniunctũ sibi
erant in illis locis : Non qđ figuras latis ouasli cura¬
tate lucente. quippiam utilitatis creder& adlaturas.
sed neꝑ occasionem gentiũ. iudaei afide pecedenent: quib
tamen umbra u&us paclatim tolleranda erat. sicut

Expanded text:
 Barnabas demorabantur Antiochiae. His diebus impletum est quod apostolus Paulus ait: Cum venisset Cephas Antiochiam, in faciem ei restiti . Paulus autem rogabat, non debere recipi eum. Quoniam in ipsa se aciei fronte constituens, nimis tepide steterat, merito cum Paulus abjecit, ne illius quasi contagione vires corrumperentur aliorum. Facta est autem dissensio. Noli hoc delictum putare. Non enim commoveri malum est, sed irrationabiliter, nulloque justo flagitante negotio commoveri. Et Barnabas assumpto Marco navigaret Cyprum. Propter amatum sibi fratrem, et affinitate conjunctum leguntur enim fuisse consobrini Barnabas separatus a Paulo, patriam repetit insulam, et nihilominus Evangelicae praedicationis injunctum sibi erant in illis locis. Non quod figuras legis, Evangelii veritate lucente, quidpiam utilitatis crederet allaturas, sed ne per occasionem gentium Judaei a fide recederent. Quibus tamen umbra vetus paulatim tollenda erat, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tolos. & presbiteros inhierusalem & cã Dehac ascensi¬
one succ paulus ipsescribit ad galathas. Deinde post
annos quatuor decim ascendi hierusolimã cũ barnaba
adsumpto &tito. & contuli cũ illis euangeliũ qđ praedico in
gentib: ubinumerus ipsequẽ posuit pecensendus ÷ annorũ
Scimus enim p&rũ & paulũ apostolos annopost passionẽ dñi
quasto claudii caesaris romam uenisse credamus. simul¬
q: nusifallor ex hacpositione paulum a postolũ eodem quo
dñs passus est & resurrexit anno ad fidem uenisse ꝓbatur
Dicentes quia opost& circũ cidieos. Hoc errore decepti
erant galatae utcircũ cisionem & legis caerimonias cũ
graticc baptismi crederent essemiscendas. Fide puri¬
ficans corda
eorum. Nonergo circũ cisione carnis
illos mundare
opus est quorũtanta fides corda
purificat ut &iam ante baptisma spm̃ scm̃ accapereuieaedin¬

Expanded text:
tolos et presbyteros in Jerusalem, etc. De hac ascensitolos et presbyteros in Jerusalem, etc. De hac ascensione sua Paulus ipse scribit ad Galatas: Deinde post annos quatuordecim ascendi Jerosolymam, cum Barnaba, assumpto et Tito, et contuli cum illis Evangelium, quod praedico in gentibus ; ubi numerus ipse, quem posuit, recensendus est annorum. Scimus enim Petrum et Paulum apostolos anno post passionem Domiquarto Claudii Caesaris Romam venisse credamus; simulque, nisi fallor, ex hac positione beatum Paulum apostolum, eodem quo Dominus passus est, et resurrexit anno, ad fidem venisse probatur. Dicentes quia oportet circumcidere eos. Hoc errore decepti erant Galatae, ut circumcisionem et legis caeremonias cum gratia baptismi crederent esse miscendas. Fide purificans corda eorum. Non ergo circumcisione carnis illos mundare opus est, quorum tanta fides corda purificat, ut etiam ante baptisma Spiritum sanctum accipere mere
Abbreviated transcription (Latin):
quod suprase uideNt deos putant: Quocabant barnaban
uouon Al hoo idalia quia prior eorũ esse uidere
Iouem namq diuum patrem. atq hominũ regemeẽ
putcuerunt. Paulum uero mercuriũ qm̃ ipse erat
dux uerbi: Quicmercuriũ credebant eloquium. lin¬
guãq praestare mostalib: : Vnde & mercurium
quasimedio currentem. idest interaures linguasq:
latine nuncupabantur : Grece autem ermen hoc est
interpr&em appellabant : Iauros &coronas ante ianu¬
as adferens: Tauros aduictimas  Noronasueri
utuel faciem tẽe pli iuxtaritum
gentiũ ornap&.
ueleis quasidiis immolaturus inponer& : Conscis¬
sis tdincis suis exilerunt inturbas &cã : Pauentes
scindunt uestimenta qđ deorũ cultu honorentur: hoc enĩ
facere consueudinis iuda eorũ est. quocies aliquid blas¬
phemum & quasi contradm̃ audierint. Hero des autem
quia non dedit dõ honorem sed adquieuit in moderato fauor

Expanded text:
quod supra se vident deos putant. Et vocabant Barnabam quod supra se vident deos putant. Et vocabant Barnabam Jovem; ob hoc, videlicet, quia prior eorum esse videretur. Jovem namque divum patrem, atque hominum regem putaverunt. Paulum vero Mercurium, quoniam ipse erat dux verbi; quia Mercurium credebant eloquium linguamque praestare mortalibus. Unde et Mercurium quasi medio currentem, id est, inter aures linguasque, Latini nuncupabant. Groeci autem Ἑρμῆν, hoc est, interpretem, appellabant. Tauros et coronas ante januas afferens. Tauros ad victimas, coronas vel faciem templi juxta ritum gentium ornaret, vel eis quasi diis immolaturus imponeret. Conscissis tunicis suis exsilierunt in turbas, et caetera. Paventes scindunt vestimenta, quod deorum cultu honorarentur. Hoc enim facere consuetudinis Judaeorum est, quoties aliquid blasphemum, et quasi contra. Deum audierint. Herodes autem, quia non dedit honorem Deo, sed acquievit immoderato favori
Abbreviated transcription (Latin):
quem p&rus &iohannes ad postã templi curane
salutem p̃figurat iuda eorũ. Ita& hic licagrius eger
populũ gentiũ longe alegis templiq: relgone remotũ
seđ pauli apostoli p̃dicatione collectum. Dextras inquit
deder̃ mihi & barnabae sociaatis : Vt nos ingentes ipsi
autem incircũcisionẽ : sed haec tempora. expositioni conue¬
niunt : Namille primis fides temporib: imnecdum gentib:
uerbum credep&ur : Hicuero iuda eis obꝑfidiã expulsis &dã¬
nationis puluere respersis. Internoua conuersaegenti¬
litatis gaudia sanatur : Etuidens quia haber& fidem ut sal¬
uus fier&: &illeiudai comore pecuniã. iste autem exfide
salutem quaerit ab a postolis : Dixit magnauoce. surge suꝑ
pedestuor rectus Ingreco exemplari legitur. Dix̃ magna
rectus: Haec derans latione posuimus neco dicũ uari&ate
stupe factus quiduerius sit ignores : Di similes facti hominib:
descenderunt adnos : Stultus error gentilium quiomne

Expanded text:
quem Petrus et Joannes ad portam templi curarunt, quem Petrus et Joannes ad portam templi curarunt, salutem praefigurat Judaeorum, ita et hic Lycaonius aeger, populum gentium longe a legis templique religione remotum, sed Pauli apostoli praedicatione collectum. Dextras, inquit, dederunt mihi et Barnabae societatis, ut nos in gentes, ipsi autem in circumcisionem. Sed et tempora expositioni conveniunt. Nam ille primis fidei temporibus, cum necdum gentibus verbum crederetur, hic vero Judaeis ob perfidiam expulsis, et damnationis pulvere respersis, inter nova conversae gentilitatis gaudia sanatur. Et videns quia haberet fidem, ut salvus fieret. Et ille Judaico more pecuniam, iste autem ex fide salutem quaerit ab apostolis. Dixit magna voce: Surge super pedes tuos rectus. In Graeco exemplari legitur: Dixit magna rectus. Haec de translatione posuimus, ne Codicum varietate stupefactus, quid verius sit ignores. Dii similos facti hominibus descenderunt ad nos. Stultus error gentilium, qui omne
Abbreviated transcription (Latin):
corporis unionem dixit: Saule saule quid me ꝑsequeris
Atilli excussopuluere pedum in eos uenerunt iconium. Puluis
iuxta euangelii praeceptũ excutitur depedib Intestimo¬
aposto lica ad illos usq ꝑuenerit. siue ut excutitur puluis
ut nihil abeis accipiant neaduictũ quidem necessarium.
qui euangeliũ spreuer̃: Discipuli quoq: replebantur gaudio
& spũscõ: Ingreco hab& discipuli autem ut intellegamus
taligaudio ditatos. Et adiracundiam concitauerur
animas gentiũ aduersus fratres: Quod ingreco seqͥtꝰ
ds̃ autem pacem fecit quidam latini codices minus haber
Etibi euan gelisantes erant: sequitur ingreco. &commota ẽ
omnis multitudo indoctrina eorũ. Paulus autẽ & basna¬
bas morabantur in lystris : &hiquoq uersiculi in qui¬
busdam nostris codicib: ñ habentur : Et quidã uir in lys¬
tris infirmus pedib: sedebat. &c&̃ Sicut daudus ille

Expanded text:
corporis unionem dixit: Saule, Saule, quid me persequeris corporis unionem dixit: Saule, Saule, quid me persequeris ? At illi excusso pulvere pedum in eos, venerunt Iconium. Pulvis juxta Evangelii praeceptum excutitur de pedibus in testimoatio apostolica ad illos usque pervenerit; sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis accipiant, nec ad victum quidem necessarium, qui Evangelium spreverunt. Discipuli quoque replebantur gaudi sancto. In Graeco habetur: Discipuli autem, ut intelligamus ario spiritali gaudio ditatos CAPUT XIV. Ad iracundiam concitaverunt animas gentium adversus fratres. Quod in Graeco sequitur: Deus autem pacem fecit, quidam Codices Latini minus habent. Et ibi: Erant Evangelizantes, sequitur in Graeco: Et commota est omnis multitudo in doctrina eorum. Paulus autem et Barnabas morabantur in Lystris. Et hi quoque versiculi in quibusdam nostris Codicibus non habentur. Et quidam vir Lystris infirmus pedibus sedebat, etc. Sicut claudus ille
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in primo psalmo. scriptũ est: qđita exponitur. primũ
qui & abeatitudine Incipiat. & in beatitudine. desinat. Quia
dabo uobis scã dauid fidelia : ꝑoest quaecũq: dauid ꝓmisi. eõdẽ
uobis cestissime fidelis sponsor implebo : Xp̃m eudelic&.
de eius esse stirpe nasciturum: Sicenim esaias nouites tam̃ti
mosteria praegustans ait. & constituã uobis testamentũ
adernũ scã dauid fidelia. quod in ebraica ueritacte legitur
& feriã uobiscum pactum sempiternũ misericordias dauid
fidelis. Secuti sunt multi iudaeorũ & colentiũ aduenarum
A Ielius legitur . & colentiũ dm̃. sicut in greco uidimus: signi¬
ficat autem eos quinatura gentiles erant sed regione.
iudaei. quos grecipselytos uocant. Sicenm p̃cepit nobis.
dñs. posuite in lumengentib: Quod dño xp̃o specialiter dic¬
tumest hociam sibi dictũ arbitrantur a postoli. membra
seui delic& illius esse recolentes. sicut &iam ipse ꝓptereiusa

Expanded text:
Sicut in primo psalmo scriptum est. Quod ita exponitur, primum Sicut in primo psalmo scriptum est. Quod ita exponitur, primum qui et a beatitudine incipiat, et in beatitudinem desinat. Quia dabo vobis sancta David fidelia, id est, quaecunque David promisi, eadem vobis certissime fidelis sponsor implebo, Christum videlicet de ejus esse stirpe nasciturum. Sic enim Isaias Novi Testamenti mysteria praegustans, ait: Et constituam vobis testamentum aeternum sancta David fidelia . Quod in Hebraica veritate legitur: Et feriam vobiscum pactum sempiternum, misericordias David fideles. Secum melius legitur colentium Deum sicut in Graeco vidimus, significat autem eos qui natura gentiles erant, sed religione Judaei, quos Graeci proselytos nuncupant, sed quoniam Dominus: Posui te in lumen gentibus. Quod Domino Christo specialiter dictum est, hoc jam sibi dictum arbitrantur apostoli, membra se videlicet illius esse recolentes, sicut etiam ipse propter ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
anno egressionis filiorũ irł exegipto coepitsalamon aedifi¬
cape templum dño annoquarto regnisui Cumuero adtpecentos
ne anĩ annos quib: iudices p̃fuerunt ut eorũ liber indicat. xl¬
annos dauid & quatuor salomonis adicies pestant al. quoiũ¬
ut iosephus testes est samuhel xx & sauł alios totidem regimi¬
ne transegerunt : Qm̃ ds̃ hanc a dimpleuit filus nr̃is resusca¬
tcons ihm̃ xp̃m sicut in psalmo secundo scriptum est. filius m̃s
estu ego hodie genuite: Non est putaendum. hocexemplum
psalmi adresurrectionẽ xp̃i cuius pxime meminit. sed ad
ipsameius in carnationẽ dequa supra locutus est ꝑtinere: Nã
sequens uersiculus desesurrectione manifestissime testactur
cumenim superius de in carnatione. passione acresurrectione
.II. uragera cditutrq paritor datis depsalmo testi¬
moniis adstruere: Quiergo inquit a &ernus es ante secula
filius. nunc in tempore natus apparebis : quidam codices. habent

Expanded text:
anno egressionis filiorum Israel ex Aegypto, coepit Salomon aedificare templum Domino, anno quarto regni sui. Cum vero ad trecentos nonaginta sex annos, quibus judices praefuerunt, ut eorum liber indicat, quadraginta David et Salomonis quatuor adjicies, restant quut Josephus testis est Samuel viginti, et Saul alios totidem in regimine transegerunt. Quoniam hanc Deus adimplevit filiis vestris, resuscitans Jesum, sicut et in psalmo secundo scriptum est: Filius meus es tu, ego hodie genui te. Non est putandum hoc exemplum psalmi ad resurrectionem Christi, cujus proxime meminit, sed ad ipsam ejus incarnationem, de qua supra locutus est, pertinere. Nam sequens versiculus, de resurrectione manifestissime testatur. Cum enim superius de incarnatione, passione, ac resurrectione illius ageret, voluit utraque pariter, datis de psalmo testimoniis astruere. Qui ergo, inquit, aeternus es, ante saecula Filius, nunc in tempore natus apparebis. Quidam Codices habent:
Abbreviated transcription (Latin):
tionem legis ꝓphetarũq: conuenerint paulatim uitac
instituta. & seruandae inuicem dilectionis iura susci¬
pient: Primitiuã enim adhuc iudaitantẽ ec desiam.
haec sabbatis celebrasse : ꝓcestũ est : Uisum est enim spũ
existens. ubiuult spirat. &eaquaeuult loquitur. Placuit
& nobis Non nr̃a sola uoluntate sedeiusdem sp̃s instinctu:¬

Expanded text:
tionem legis prophetarumque convenerint, paulatim vitae tionem legis prophetarumque convenerint, paulatim vitae instituta et servandae invicem dilectionis jura suscipient. Primitivam enim adhuc Judaizantem Ecclesiam, haec Sabbatis celebrasse perceptum est. Visum est enim Spiritui existens, ubi vult spirat, et ea quae vult loquitur. Placuit et nobis; non nostra sola voluntate, sed ejusdem Spiritus instinctu
Abbreviated transcription (Latin):
manifestũ est quod haec gratia ess& quae antiquos
iustos uiuere fecit. Quicc iustus exfideuiuit: &ideo sa¬
cramenta esse potueruNt ꝓtem porum diuersitate
diuersa. adunitatẽ iacmen eiusdem fidei concordissime
significat quae traditionib: phariseorũ corrupta & dila¬
cencta. sed d ño reuestente. Idest incarne apparente:
adeospiritali est gratia erecta. ut nontantum iudae
sed cunctaegentiũ nationes nomeneius requirant . Et
suffocatus & sanguine : Id est a fundendo sanguine. uel
manducando cumsanguine : Haec quidem degentili
uita uenientib ꝓipsis fidei rudimentis. &inu&erata
gonlitiutis cons & dina concessa sunt: Sedneputa¬
rentur eadem &iam ꝑfectiorib: sufficere. uigilanter
a diunxit atq ait. Moysesenim a temporib: antiquis
hab& insingulis ciuitatib: quieũ praedicent insynagogis
Idest & sip̃ceptorũ nunc a ceruitate non grauentur a nob̶
Procedente tamen tempore dumfrequentius ad lec¬

Expanded text:
manifestum est quod haec gratia esset quae antiquos justos vivere fecit. Quia justus ex fide vivit, ideo sacramenta esse potuerunt pro temporum diversitate diversa, ad unitatem tamen ejusdem fidei concordissime significat, quae traditionibus Pharisaeorum corrupta et dilacerata, sed, Domino revertente, id est, in carne apparente, a Deo spiritali est gratia erecta, ut non tantum Judaei, sed et cunctae gentium nationes nomen ejus requirant. Et suffocatis et sanguine, id est, a fundendo sanguine, vel manducando cum sanguine. Haec quidem de gentili vita venientibus, pro ipsis fidei rudimentis, et inveterata gentilitatis consuetudine concessa sunt, sed ne putarentur eadem etiam perfectioribus sufficere, vigilanter adjunxit, atque ait: Moses enim a temporibus antiquis habet in singulis civitatibus, qui eum praedicent in synagogis; id est, et si praeceptorum nunc acerbitate non graventur a nobis, procedente tamen tempore, dum frequentius ad lec
Abbreviated transcription (Latin):
postmultos dies pmisit aduentũ. Consequenti eũ decodem
regno ꝑcontantur sut rumuidelic& moxaduiuente spu
scõ in praesenti restituendũ. an infuturo sc̃is rer uandũ
credere debeant : Carnale senimadhuc discipuli resurr¬
tione xp̃i compl&a. continuo regnũ is rahel credebant
esseuenturũ. Iuxta quod cleopas ait : Nosautem sperabami
quia ipse ess& redempturus irł : &euangelista p̃mis sit
Quia dño hierusolimã uenturo existimanent. quod confestim
regnum dĩ manifesta recur: sed o postebat implere ꝓph&iã
quae patri canes ait : Tuuerd repulisti & spreuisti. & dis¬
tulisti xp̃mtuum: Repulitenim &spreuit filium pater.
re regnaturum putabant. expectent indie iudicii in sua
magestate uenturum : Unde &psedñs spiritalem israhel
& regnũ caeleste apph&is fuisse p̃mis sum : insinuans ait
Non est uestrũ nosse temporae uel momenta quae pater
posuit insua potestate : Illius inquiens regni tam secr&um
tempus est ut patris tantũ modo scientie pateat: Ꝙquan¬

Expanded text:
misit adventum; consequenter eum de eodem regno percunctantur, utrum videlicet mox adveniente Spiritu sancto, in praesenti restituendum, an in futuro sanctis reservandum credere debeant. Carnales enim adhuc discipuli resurrectione Christi completa, continuo regnum Israel credebant esse venturum, juxta quod Cleophas ait: Nos autem sperabamus, quod ipse esset redempturus Israel, et evangelista praemisit, quia Domino Hierosolymam vened oportebat impleri prophetiam, qua Patri canens: Tu vero repulisti, et sprevisti, et distulisti Christum tuum . Repulit enim et sprevit Filium Pater, re regnaturum putabant, exspectent in die judicii in sua majestate venturum. Unde et ipse Dominus spiritalem Israel et regnum coeleste a prophetis fuisse promissum insinuans, ait: Non est vestrum nosse tempora vel momenta quae Pater posuit in sua potestate. Illius inquiens regni tam secretum tempus est, ut Patris tantummodo scientiae pateat. Et quan
Abbreviated transcription (Latin):
dñs quia iohannes quidem babtiz auit aqua nequaquarur
subunxit uos autẽ babtizabitis seduos autem babtiz abimi¬
nispũsco : quianeq: a postoli neq sequaces eorum quiusq ho¬
die babtizant inecclesia. Aliter quãiohannes. Idestinaqua
babtizare p̃ualent: sedtam̃ inuocato xp̃inomine adest
interior uistus spũssc̃i quȩ homine a quã tribuente. babti¬
uatorũ animassimul &corpora purific&. quod iniohan¬
nis baptismo nonfiebat: Nonenimȩrat sp̃sdatus quia ihs
pondum fuerat glorificatus Igturqui conuenerant inten¬
rꝗ gabant eũ dicentes: Dnĩo sintem porehoc restitues: ennũ¬

Expanded text:
nus: Quia Joannes quidem baptizavit aqua, nequaquam subjunxit: Vos autem baptizabitis, sed: Vos autem baptizabimini Spiritu sancto. Quia neque apostoli, neque sequaces eorum, qui usque hodie baptizant in Ecclesia, aliter quam Joannes, id est, in aqua baptizare praevalent, sed tantum invocato Christi nomine adest interior virtus Spiritus sancti, quae homine aquam tribuente baptizatorum animas simul et corpora purificet, quod in Joannis baptismo non fiebat. Nondum enim erat Spiritus datus, nondum fuerat glorificatus . Igitur qui convenerant interrogabant eum dicentes: Domine, si in tempore hoc restitues regnu
Abbreviated transcription (Latin):
diffidentia dubitabat seduerã iusionẽ omimeceł deum
qua e&pariuilos futuros nouerat cõmendabote sinchos
de ꝑsona monentir dr̃enĩ ipse quispr̃ ꝓph&arũ caelesti
sob& mbuere uisione. Haec meibi misst p̃monstrare
ituras ostendege seruis suis qua coposto fiericito

Expanded text:
diffidentia dubitabat, sed veram visionem omni Ecclesiae, in qua et parvulos futuros noverat, commendabat. Et Dominus de persona monentis. Deus enim ipse qui spiritus prophetarum coelesti solet imbuere visione, haec me tibi misit praemonstrare futura. Ostendere servis tuis quae oportet fieri cito
Abbreviated transcription (Latin):
d doode
tota anima totauistute qđ ñnisi in ill& caelestis regni
culmne ad integrũ ꝑficiposse cestissimũs ẽ: Decimi chryso¬
prasus : Cryso prasus ẽ uiridis aure aeque cõmixture qu dã
&iã purporeũ iubar trahens aureis int̃uenientib: guttis:
nascit᷑ aũ in india, quis ignificat eos quiuiriditatẽ a &ernae
patrie ꝑfecte caritatis fulgore ꝓmerentes eã &iã ac&eris
purporea mastyriisui luce pate faciunt : qui qm̃ in eo qđ p̃sentẽ
uitã dispiciunt a & ernã gloriã p̃fest dni incarne a parentis
exempla sequunt᷑. Iã uelut inindia idẽ ꝓpesolis ostũ merit
suorũ fulgor ostendunt: & qui uelut sol in regno patris
fulgere regiq: suo cuinuno compatiunt᷑. Tunc c̃regnare
desiderantes expectant iuie indecimo loco st̃ positi: ꝑdena¬
riũ enĩ quo dominicae uineae cultores remunerant᷑ a&̃ni
regis ꝑcipienda imago figurat᷑: ubiqđ innono graduñ po¬

Expanded text:
 corde, tota anima, tota virtute , quod non nisi in illo coelestis regni culmine ad integrum perfici posse certissimum est. Decimum chrysoprasus. Chrysoprasus est, viridis aureaeque commisturae, quoddam etiam purpureum jubar trahens, aureis intervenientibus guttis. Nascitur autem in India. Qui significat eos qui viriditatem aeternae patriae, perfectae charitatis fulgore promerentes, eam etiam caeteris purpurea martyrii sui luce patefaciunt. Qui, quando in eo quod praesentem vitam despiciunt, aeternam gloriam praeferunt, Domini in carne apparentis exempla sequuntur, jam velut in India, id est, prope solis ortum, meritorum suorum fulgorem ostendunt. Et quia velut Sol in regno Patris fulgere, regique suo, cui nunc compatiuntur, tunc conregnare desiderantes exspectant, jure in decimo loco sunt positi. Per denarium enim quo Dominicae vineae cultores remunerantur, aeterni Regis percipienda imago figuratur, ubi quod in nono gradu non po
Abbreviated transcription (Latin):
rent gloriã & honorem gentiũ in eã eo qđ e xomnib: sit
gentib: congreganda: Nec intrabit in ea aliquid comqui¬
natũ: Illius tẽporis describit ecdãm quando iam malis
demedio segregatis. solicũxpo boni regnabur: sed & nun
ciuitatis medio meante Nadhuc celebratio indiat᷑
baptismi sed fructus iã illius reue labit᷑ sacram̃tii
Modo enĩ eccła seminat inspũ ut tunc despũ m&et uiti
a dernã : Et ex utraq: paste fluminis lignũ uitae : Lg
uitae circa fontẽ uitae cernit᷑ qđ siue gloriã scaẽ crucis. su¬
seos inbuit: Nec enĩ aliud nom̃ ẽ sub caelodatũ hominib in
quo oposteat nos saluos fieri: Idem quippelignũ qđio hannes
in aurea hierusalem moyses inparadiso florere descripser
salomon dix̃. lignũ uitae eẽ ãplectentib: eã : Hunc fluuiũpu
iordanen figurasse ultra quã moyses populis monita salus

Expanded text:
rent gloriam et honorem gentium in eam. Eo quod ex omnibus gentibus sit congreganda. Nec intrabit in eam aliquid coinquinatum, etc. Illius temporis describit Ecclesiam, quando, jam malis de medio segregatis, soli cum Christo boni regnabunt. Sed et nucivitatis medio meante non adhuc celebratio indicitur baptismi, sed fructus jam illius revelatur sacramenti. Modo enim Ecclesia seminat in Spiritu, ut tunc de Spiritu metat vitam aeternam . Et ex utraque parte fluminis lignum vitae. Lignum vitae circa fontem vitae cernitur. Quod sive gloriam sanctae crucis, ssanctos imbuit. Non enim aliud nomen est sub coelo datum hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri . Idem quippe lignum, quod Joannes in aurea Jerusalem, Moyses in paradiso florere descripserunt, Salomon dixit lignum vitae esse amplectentibus eam. Hunc fluvium puto Jordanem figurasse, ultra quem Moyses populis monita salutis,
Abbreviated transcription (Latin):
ditenebras : Nã dari¬
tas dĩ inluminabit eã : Ipso enĩ lumine fruem ÷ satria
quo nunc regim᷑ gradientes inuia : eodẽ informati int̃bo¬
na malaq: discernimꝰ quotunc beatificati sola quae bonas
cernimus : Etambulabus gentes ꝑlum̃ eiꝰ significat qđ
idẽ ipse agnꝰ nunc sit peregrinantib: uia qui tunc ciuib
uita : &reges t̃rȩ adferent gloriã suã & honorẽ in illã
Reges hic spitales dic̃ quicunctas uistutũ suarũ diuitias.
nox enĩ nerit illic : Lum̃ agni ꝑp&uũ immo ipsũ ꝓlumi¬
ne sempit̃no in illa ciuitate. sublato noctis tempore me mo

Expanded text:
di tenebras. Nam claritas Dei illuminabit eam. Ipso enim lumine fruemur in patria, quo nunc regimur gradientes in via. Eodem in formati inter bona malaque discernimus, quo tunc beatificati, sola quae bona sunt cernemus. Et ambulabunt gentes per lumen ejus. Significat quod idem ipse Agnus nunc sit peregrinantibus via, qui tunc civibus vita. Et reges terrae afferent gloriam suam et honorem in illam. Reges hic spirituales dicit, qui cunctas virtutum suarum divitias nox enim non erit illic. Lumen Agni perpetuum, imo ipsum pro lumine sempiterno in illa civitate, sublato noctis tempore, memo
Abbreviated transcription (Latin):
latiuae suauitatis genima ponit᷑: siue qr nouẽ ordines
angelorũ quoꝵ uitã imitat᷑ inscriptura scã repperiant᷑
siue quã ꝑ fectae beatitudinis denario. uno tantũ utita
dicã gradumostis abẽ: cui sũmo desiderio ꝓph&a suspi¬
ransaiebat : Ideo dileximandatatua suꝑaurũ oetopa
quae in hoc scło fieri potest. contẽplatiui gaudii subli¬
mitatẽ. dulcissimo mandacorũ tuorũ delectabor amore
⁊iori primũ &maximũ ẽ. Diligis dnm dm̃tuũ extoto corde

Expanded text:
ponitur. Sive quia novem ordines angelorum, quorum vitam imitatur, in Scriptura sancta reperiantur, sive quia a perfectae beatitudinis denario uno tantum, ut ita dicam, gradu mortis abest. Cui summo desiderio propheta suspirans aiebat: Ideo dilexi mandata tua super aurum et topazquae in hoc saeculo fieri potest, contemplativi gaudii sublimitatem, dulcissimo mandatorum tuorum delectabat amore. Quorum primum et maximum est: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde
Abbreviated transcription (Latin):
dest ligniuitae. hiꝓculdubio ꝑpostas intrant in eclãm
ostas scilic& iũstitiae quas sibi psalmista postolat aperin
quiaũ aliunde tẽptat ascendere ille furẽ & latro Deꝗͥb¬
em tabies in ꝓborũ & puncextrinsecus ec ła teptat Excũ
intrauerit pat̃ familias & sc̃is secũ ad nuptias intrantib
dauserit ostiũ: Tunc incipient forisstare & pulsare ostiũ:
digosũ radix & genus dauid: Ceminã hic ꝑsonae suae naturã

Expanded text:
id est, ligni vitae, hi procul dubio per portas intrant in Ecclesiam. Portas scilicet justitiae, quas sibi Psalmista postulat aperiri . Qui autem aliunde tentat ascendere, ille fur est et latro enim rabies improborum et nunc intrinsecus Ecclesiam tentat, sed cum intraverit pater familias, et, sanctis secum ad nuptias intrantibus, clauserit ostium, tunc incipient foris stare et pulsare ostium Ego sum radix et genus David. Geminam hic personae suae naturam
Abbreviated transcription (Latin):
& matutina: qui post noctẽ passionis uiuus apparendo:
lum pesurrectionis &uite uerbis & exemplo scłis ostendit.
de quo cedbeatũ iobdic̃: Nũquid ꝓducis luciferũ intẽpore
suo & spr & sponsa dicunt ueni : Caput &corpus ecła sin¬
gula membra cohostant᷑ ad fidẽ⁊ & qui audit dicat ueni:
Quisquis inteinũ in mente fidei uel claritatis lum̃ ꝑcspit:
aihoc & alicis conuoc&: Quiuult accipiat a quã uitae gratis:¬

Expanded text:
et matutina. Qui post noctem passionis unius apparendo lumen resurrectionis et vitae verbis et exemplo saeculis ostendit. De quo ad beatum Job dicitur: Nunquid producis luciferum in tempore suo? Et sponsus et sponsa dicunt: Veni. Caput et corpus Ecclesiae, singula membra cohortantur ad fidem. Ei qui audit, dicat: Veni. Quisquis internum in mente fidei vel charitatis lumen percepit, ad hoc et alios convocet. Qui vult, accipiat aquam vitae gratis
Abbreviated transcription (Latin):
mastyrũ cruor ex prinit᷑ : Iuchrisolito uõ spitalis int̃miracula
ꝑ̃dicatio Itberillo p̃dicantũ ꝑfecta operatio Into pazio eorin¬
dem ardens contẽplatio nonstrat᷑: Porro in chrisopastobea¬
torũ mastyrũ opusparit̃ &p̃miũ : Inia chinto doctorũ caeles¬
tis adalta subleuatio & ꝓpt̃ infirmos humilis adhumana des¬
censio: Ina m&histo caelestis semꝑ regni inhumilit̃ animo
memon a designat᷑ singuliq: lapides p̃ciosi singulis st̃ funda m̃tis
sanitatũ : Alii genera linguarũ. Aterifides in eodẽ spũ & c& ẽ :
cuius astifex & conditor ds̃ quiẽ fundam̃tũ fundam̃toꝵ & ꝓnob
&iã pontifex fieri dignatus ẽ ut ꝓprisanguinis hostia eiusdẽ
moenia ciuitatis abluerit̃. parit̃ atq: dedicar& Om̃a quecũq
hab& pat̃ ꝓpriã possid& : Vnde in pectore sũmi ponti fices idem
apides & ipsi patriarcharũ nominib: inscripti iubebant᷑ in p.¬
ni ut pulcherrimo ministerio panderet᷑. om̃a sũĩtl.¬

Expanded text:
 cruor exprimitur. In chrysolitho vero spiritualis inter miracula praedicatio. In berillo, praedicantium perfecta operatio. In topazio, eorumdem ardens contemplatio monstratur. Porro in chrysopraso, beatorum martyrum opus pariter et praemium. In hyacintho, doctorum coelestis ad alta sublevatio, et, propter infirmos, humilis ad humana descensio. In amethysto, coelestis semper regni in humilium animo memoria designatur. Singulique lapides pretiosi, singulis sunt fundamentis sanitatum, alii genera linguarum, alteri fides in eodem Spiritu, etc. . Cujus artifex et conditortifex fieri dignatus est, ut proprii sanguinis hostia ejusdem moenia civitatis ablueret pariter atque dedicaret, omnia quaecunque habet Pater, propria possidet. Unde in pectore summi pontificis iidem lapides et ipsi patriarcharum nominibus inscripti jubebantur imponi, ut pulcherrimo mysterio pandatur, omnia spi
Abbreviated transcription (Latin):
stringat: Velceste z onis aureis pectora stringere. ẽ
cunctos mutabiliũ cogitationũ motus. ꝑsolius iã amoris
uincla restringere: Etunus dequatuor animalib

Expanded text:
stringat. Vel certe zonis aureis pectora stringere est cunctos mutabilium cogitationum motus per solius Dei amoris vincula restringere. Et unum ex quatuor animalib
Abbreviated transcription (Latin):
filio hominis: Actenus p̃conũ uoce praemissa. Nunc
ꝑsonã restat ipsius de monstrare iudicis. quia diudiciũ
ueniens gloriã diuinitatis. nube carnis obumbrat ut
ui deantimpii quẽ conpunxerant: habentẽ in capite suo
cronã aureã. Qualis sit haeccorona superius in muli¬
eris habitu descripsit: Et in capite eius corona stellarũ
XII. Quãuis & uictoriã possit significare regnantes
t in manusua salcam acutã : Iudicialem scilic& diri¬
mendi sententiã quae nullatenus euitat᷑ intra ipsam
quippe sumus quo lib& fugere conemus: Infalce enĩ
quicquid inciditur intuscad&. & alterangelus exiuit
Angeli quos terrae messores in euangelio legimus:
& qui omnes sunt inministeriũ missi ꝓptereos quihe¬
reditaie curi ant salutis. singula pensantes ecclaesi ae
merita cotidie dño renarrant : Mitte falcemtuã¬
multorũ daestu malorũ incũbente messis mundi
peneum uirere cessauit: Neergo grana iam matura
reconde felicib : Etaliust angelus exiuit deemplo

Expanded text:
Hactenus praeconum voce praemissa, nunc personam restat ipsius demonstrare judicis. Qui ad judicium veniens, gloriam divinitatis nube carnis obumbrat, ut videant impii quem compunxerunt . Habentem in capite suo coronam auream. Qualis sit haec corona, superius in mulieris habitu descripsit: Et in capite ejus corona stellarum duodecim . Quamvis et victoriam possit significare regnantis. Et in manu sua falcem acutam. Judicialem scilicet dirimendi sententiam, quae nullatenus evitatur. Intra ipsam quippe sumus, quolibet fugere conemur. In falce enim quidquid includitur, intus cadit. Et aliter angelus exivit Angeli, quos terrae messores in Evangelio legimus, et qui omnes sunt in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis , singula pensantes Ecclesiae merita, quotidie Domino renarrant. Mitte falcem tuamultorum , et aestu malorum incumbente, messis mundi pene jam vivere cessavit. Ne ergo grana jam matura reconde felicibus . Et alius angelus, etc.,
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq Vestiti lapi
tis Ipse ẽ enim lapis angularis. summus electus. Velsi
numerũ singulanem ꝓplurali positũ intellegas: uaria
uistutũ ornamenta significat. Aliatrans latio lintea¬
men candidũ hab& mostificationẽ carnis doctorib

Expanded text:
ubique. Vestiti lapidtis . Ipse est enim summus lapis angularis electus. Vel si numerum singularem pro plurali positum intelligas, varia virtutum ornamenta significat. Alia translatio linteamen candidum habet, mortificationem cordis doctoribus