comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Decima transacta die ad me sponte ue
nientes. amicos uos habcan: non uenien¬
tes uero tamquã hostes publicos pumo.
Tunc sci uiri iobannes & paulus xpͣianos
ad se iuitantes. ordinauerunt de omib:
que relinquere poterant: ac per totos de¬
cem dies incessant᷑ die noctuq elemosinis
insistentes. Oie undecima sunt constricli
intra domũ suam. Missus namq ẽ terten¬
nanus campi doctor ad cos cum militib
hora cenandi. Qui ingressus. inuenit otan¬
tes. Qui dixit eis. Dominus nrͣ iulianus
staticulũ aureu iouian&. ad uos misit.
ut adorens illud: & thura incendatis ei.
Quod si non feceritis: ambo modo gladio
feriamim. Non enim decet uos inira au¬
lam nutritos ut publice occidamini. loban¬
nes et paulus dixerunt. Iulianus si tuus
est dominus habeto pacem cum eo: no¬
bis autẽ dominus alius non ẽ. nisi unus ds
pater & filius et spiritus sc̃s quem ille negatt
non timiit: et quia semel a facie dei ꝓuecł
est. uult &. alios secum in interitũ deuenite

Expanded text:
decima transacta Dei sponte ad me venientes: amicos vos habeam, non venientes vero, tanquam hostes publicos punio. Tunc sancti viri Joannes et Paulus Christianos ad se invitantes, ordinaverunt de omnibus quae relinquere poterant, per totos decem dies incessanter die noctuque eleemosynis insistentes. Die vero undecima sunt constricti intra suam domum. Missus namque est Terentianus compiductor ad eos cum militibus hora coenandi. Qui ingressus, invenit eos orantes, et dixit eis: Dominus noster Julianus statunculum aureum Jovis ad vos misit, ut adoretis illud, et thura incendatis. Quod si non feceritis, ambo modo gladio feriemini. Non enim decet vos intra aulam nutritos, publice occidamini. Joannes et Paulus dixerunt: Julianus si tuus est Dominus, habeto partem cum eo: nobis autem dominus alius non est, nisi unus Deus, Pater et Filius et Spiritus sanctus, quem ille negare non timuit. Et quia semel a facie Dei projectus est, vult et alios secum in interitum devenire
Abbreviated transcription (Latin):
marcus agnoscens e& consilia. anianũ ibidẽ or¬
dinauit epmͣ. & tres pres biteros. idest melium. sa¬
uinum & cerdonem. et septem diaconos. & alios¬
undecim ad aecclesiasticum officium ꝑtinentes:
&. pentapolim ꝑgit. Commoratusq ibidẽ duob
annis. confortauit illic fr̃s qui ante crediderant.

Expanded text:
Beatus autem Marcus agnoscens consilia eorum, Anianum ibidem ordinavit episcopum, et tres presbyteros, Melinum, Savinum et Cerdonem, et VII diaconos, aliosque XI ad ecclesiasticum ministerium pertinentes. Deinde Pentapolim pergit, et ibidem duobus a
Abbreviated transcription (Latin):
hermes. Pgo pͣfectuiam non ꝑaidi. sed mutaui. Nã
dignitas terrena a ternis tollitur ac mutatur: digni¬
tas uero cęlestis. aeterna sublimitate subsistit. Dicit
ei quinnus. Mirum te prudente̾ uirũ ad tan.¬
tam stultitiam deuenisse. ut credas te extra istam
uitã aliquid habiturum: postquam humani cor-¬
poris cmeres ad nichilii redigantur: ut nec ipsa ossa
ridebam: & istam camalẽ ẽẽ utilem dicebam uitã.¬
Dicit ei quirimis. Fac& me ꝓbare: ut siita eͣsicut
tu credidisti. & ego credam. Hermes dixit. Sc̾s alexan¬
der qui haberur inuniculis hoc me docuit. Audiens
hec quinnus: maledicere coepit alexandro dicens.

Expanded text:
Hermes ait: Praefecturam non perdidi, sed mutavi. Nam dignitas terrena a terris tollitur, ac mutatur; dignitas vero coelestis aeterna sublimitate subsistit. Dicit ei Quirinus: Miror te prudentem virum ad tantam stultitiam devenisse, ut credas extra istam vitam te aliquid habiturum, postquam cineres humani corporis ita ad nihilum redigantur ut nec ossa ipsa deridebam, et istam carnalem vitam utilem esse dicebam. Et Quirinus: Fac et me probare, ut si ita est sicut tu credidisti, et ego credam. Beatus Hermes dixit: Sanctus Alexander, qui habetur in vinculis, haec me docuit. Audiens haec Quirinus coepit maledicere Alexandro,
Abbreviated transcription (Latin):
cum discipulis suis. & in ea forma ante quam pate¬
retur. & ait ei. Pax tibi marce nrͣ eu angelista. Et¬
autem facto. conuenit multitudo ciuitatis: &. eitien¬
tes eum de custodia. miserunt iterum fune̾ in collo
eius &. trahebant dicentes. trahite bubalũ ad loca

Expanded text:
cum discipulis suis antequam pateretur, et ait: « Pax tibi, Marce noster evangelista. autem facto, convenit multitudo civitatis, et ejicientes eum de custodia, miserunt iterum funem in collo ejus, et trahebant, dicentes: « Trahite bubalum ad loca
Abbreviated transcription (Latin):
pe crederem. quia unicus cum michi ẽȩt
filius in nimio languore positus. qui adhuc
ambulabat ad iitterarũ studia. ipse in ca
nficib pͣmia dedissemus. moituus ẽ. Tinio
increpare me coepit nutrix eius dicens. Tu¬

Expanded text:
rediderim ista est: Unicus cum mihi esset filius in nimio languore positus, qui adhuc ambulabat ad litterarum studia, hicque in Ctificibus praemia dedissemus mortuus est. Tunc increpare me coepit nutrix ejus, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
bus ante fores dormientib ecce terre motus factus est
magnus. Angelus autẽ dñi descendit de cȩlo: qui te¬
ngitꝰ eum dicens. Fãmule dei marce & princeps ac ꝓpaga¬
tor sc̃issimoꝵ ꝑ egẏptum decreto. et ecce nomen tuum
in libro uite caelestis adscrprum ẽ: & memoriale tuu̾
non derelinquetur in sacculũ. Socius enim factus es
suꝑne untutis. Nam & in caelis spm̃ tuum colligunt.
ln te requies non ꝑibit. Hunc enim finem beatissimꝰ
dixit. Gratias tibi ago domine ihũ xp̃e quia non me

Expanded text:
ecce terrae motus factus est magnus. Angelus autem Domini de coelo descendit, et tangens eum dixit: « Famule Dei Marce, princeps ac propagator sanctissimorum per Aegyptum decretorum, ecce nomen tuum in libro vitae coelestis ascriptum est, et memoriale tuum non derelinquetur in saeculum. Socius enim factus es supernarum virtutum. Nam et in coelis spiritum tuum colligent, et in te requies non peribit. » Haec audiens beatus dixit: « Gratias tibi ago, Domine Jesu Christe, quia non me
Abbreviated transcription (Latin):
ebat eum aitentius. Dedit ei tunc imꝑa¬
tor in duab abbatiis omnia sua regalia.
resbacensem uidelic& locum. & crucem sciͣ
audoeni. uillas udelic& ꝑpulchras. & ad
eius reditum oportunas. Cognouit & iam
quod romam proficisci disponebat. quod
statim ei concessit. et euectiones. quȩ regis
filium decerent dapsilit᷑ preparauit. Scrip¬
sit etiam leoni pape uencrabili. quannus
hugonem susciperet. pro ut competebat
filium imꝑatons. Erat si quidẽ ei carissimꝰ.
& omni acceptione dignus. Si quid &iam

Expanded text:
ebat eum attentius. Dedit ei tunc imperaebat eum attentius. Dedit ei tunc imperator in duabus abbatiis omnia sua regalia, Resbacensem videlicet locum, et Crucem S. Audoeni, villas videlicet perpulchras, et ad ejus redditum opportunas. Cognovit etiam quod Romam proficisci disponebat, quod statim ei concessit; et evectiones quae regis filium decerent dapsiliter praeparavit. Scripsit etiam Leoni papae venerabili, quatenus Hugonem susciperet prout competebat filium imperatoris. Erat siquidem ei charissimus et omni acceptioue dignus. Si quid etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ricis palatinis a laquantulũ conuersatus ẽ
Die quadam ad missas clerici sustinebant
imꝑatorem. & interiͣ ut assol&. de quib dã
diuinis ambiguã habuere confabulationẽ
Pixit unusquisq quod sentiebat. nec ta¬
men quislibet ad sententię medullã ꝑtinge¬
bat. Audiebat hugo uniuscuiusq tacitur¬
nus sensũ. nec redarguebat istum uel illum.
Tlationem uitabat. dum nondũ rogatus
silebat. Candem ad illum ꝑuentum e᷑. et
ab illo responsum quȩsitum est. Pendebat
ab ore sermocinantis. et admirabantur pru¬
dentiam exponentis. Non uidebarur eniͣ
loqui ore hominis. sed loquebatur tamquã
plenus spũ dei. Placuit igitur omnib Nec
defuit qui de filii prudentia patri nuntia¬
ret. suꝑ quȩ iinmensum gauisus ẽ. Extue
carolus magnus cepit eum habere cariorẽ.
eiq maiorem a suis lateralib impendi de¬
cernebat honorẽ. Ex tunc uocabat euͣ fami¬
liarius. & si grande quid emergebat. audi¬

Expanded text:
ricis palatinis aliquantulum conversatus est. ricis palatinis aliquantulum conversatus est. Die quadam, ad missas clerici sustinebant imperatorem, et interim, ut assolet, de quibusdam divinis ambiguam habuere confabulationem. Dixit unusquisque quod sentiebat; nec tamen quilibet ad sententiae medullam pertingebat. Audiebat Hugo uniuscujusque taciturnus sensum; nec redarguebat istum vel illum. Elationem vitabat, dum, nondum rogatus, silebat. Tandem ad illum perventum est, et ab illo responsum quaesitum est. Pendebant ab ore sermocinantis, et admirabantur prudentiam exponentis. Non videbatur enim loqui ore hominis, sed loquebatur tanquam plenus Spiritu Dei. Placuit igitur omnibus, nec defuit qui de filii prudentia patri nuntiaret, super quae in immensum gavisus est. Ex tunc Carolus Magnus coepit eum habere chariorem eique majorem a suis lateralibus impendi decernebat honorem. Ex tunc vocabat eum familiarius; et si grande quid emergebat, audi
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationib uersabatur. Uersabatur in
eius pectore quam olim conceperat dei di
lectio. & ex hoc instabat istius conceptiõis
parturitio. Nolebat amplius occupari gar-¬
rulitatis sophismatib sed de cetero uaca¬
re deliberabat diumnis occupationib Sub¬
intrauit autẽ eius animum hunismodi
cogitatio. quarinus ad apłox limina ꝓpe¬
raret. ipsoꝵ fulciendus patrocino. Dig¬
num siquide̾ autumabat. tantis doctorib
prius suumi ꝓpalare desiderium. quospͥn-¬
cipes nouerat apłoꝵ omniũ. Decernebat
etiam sibi magistrum ascribendũ. perri
immo dei specialẽ uicarium. Arbitrabatur
& enim uoti sui ꝓmereri quodlib& incremen¬
tum per ipsos senatores qui totius apłatus ob¬
tinuerant prmcipatum. Accepta igitur a ma¬
gistro suo ad palacium redeundi licentia. ma¬
gistris quippe suis semꝑ subdirus ẽc̃ uolebat
uenit ad patrem. ut & ei confiteretur uoltn¬
tatem. Alacri uultu susceptus ẽ. er cum cle¬

Expanded text:
cogitationibus versabatur in cogitationibus versabatur in ejus pectore, quam olim conceperat, Dei dilectio, et ex  f. add. tunc instabat istius conceptionis parturitio. Nolebat amplius occupari garrulitatis sophismatibus, sed de caetero vacare deliberabat divinis occupationibus. VI. Subintravit autem ejus animum hujusmodi cogitatio, quatenus ad apostolorum limina properaret, ipsorum fulciendus patrocinio; dignum siquidem autumabat tantis doctoribus prius suum propalare desiderium, quos principes noverat apostolorum omnium. Decernebat etiam sibi magistrum ascribendum, Petri, imo Dei specialem vicarium. Arbitrabatur etenim voti sui promereri quodlibet incrementum per ipsos senatores qui totius apostolatus obtinuerant principatum. Accepta igitur a magistro suo ad palatium redeundi licentia magistris quippe suis semper subditus esse volebat, venit ad patrem ut ei confiteretur voluntatem. Alacri vultu susceptus est, et cum cle
Abbreviated transcription (Latin):
lares unum de inferiorib quia nullatemis
extollebatur prosublimib utriusq paren¬
telȩ discursib Magistros & condiscipulos sepe¬
numero matutinus pͣuemebat. ut plane
daretur intelligi. in ram studiosi discipuli
nouitare discipulatus nouitas. Nam ainc¬
quid audiebat pectore sitibundo ultra hu¬
manum ingeniũ sibi rapiebat. & de pau¬
cis multa conitiebat. Trubescebat enm nͥ
mediocrit᷑. si umquam otiosus inueniretur.
Mirabantur enini magistri. mirabantur
omnes. quoniam nec admirari non poterãt
quid talis ex tanta litterarum abyssus por¬
tendebat. Ipse siquidẽ magistros suos. pͣcib
ꝑ se redimebat. uel quouis pͣtio conducebat
seu &iam compellebat. quo lectionib insta¬
rant. ipsumq famelicũ quoquomͦ sataret᷑
Erat igitur de eo multus & frequentissimꝰ
sermo. Interim ad annos quindennes hu¬
go pubescebat. et prouehebatur. et ciceronis
uarronisq libris decursis. iam in aliis

Expanded text:
lares unum de inferioribus, quia nullatenus lares unum de inferioribus, quia nullatenus extollebatur pro sublimibus utriusque parentelae discursibus. Magistros et condiscipulos saepenumero matutinus praeveniebat, ut plane daretur intelligi in tam studiosi discipuli novitate discipulatus novitas. Nam quidquid audiebat pectore sitibundo ultra humanum ingenium sibi rapiebat; et de paucis multa conjiciebat. Erubescebat enim non mediocriter, si unquam otiosus inveniretur. Mirabantur enim magistri, mirabantur omnes, quoniam nec admirari non poterant quid talis et tanta litterarum abyssus portendebat. Ipse siquidem magistros suos precibus per se redimebat, vel quovis pretio conducebat, seu etiam compellebat quo lectionibus instarent, ipsumque famelicum quoquomodo satiarent. Erat igitur de eo multus et frequentissimus sermo; interim ad annos quindenos Hugo pubescebat et provehebatur; et Ciceronis Varronisque libris decursis, jam in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
magnum quid infilioli pectusculo latita¬
ret. Preter enim ꝑceptionem docꝰtrine. ue¬
nustabat eum quedam honestas uitȩ. Neq
siquidem iocis pucrilib assidebat. neq spec̾¬
talis regalib ihiabat. sed pedetempti᷑ ad
ꝓuectiora maturabat. Imꝑator de filii sui
gainsus indole ad ȩccłam beatissimmi dio¬
nisii eum direxit. quatinus ibi inter ser¬
uos dei educaretur. & doceretur. Prositie¬
bat si quidem rex filio suo utile. ut ibi nu¬
triretur. ubi nulla mali thegna macula¬
retur. Susceptus ẽ inscolis. & accurate
alebatur filius regis. Tanto autem uideba¬
tur capatioris ingenii. quanto & altioris
erat sanguinis. Nec propter regale̾ cȩl¬
situdinem dedignabatur disciplinã.s de¬
ditus scolȩ subditus erat & ferule. Dilige bat
quippe uirgam. quo facilius assequeretur
doctrinam. Nam nullo mens eius nullaba¬
tur supercilio. pro eo quod erat oriundus
germine regio. Putares illum inter consco¬

Expanded text:
magnum quid in filioli pectusculo latitamagnum quid in filioli pectusculo latitaret. Praeter enim perceptionem doctrinae, venustabat eum quaedam honestas vitae. Neque siquidem jocis puerilibus assidebat, neque spectaculis regalibus inhiabat; sed pedetentim ad provectiora maturabat. Imperator de filii sui gavisus indole, ad ecclesiam beatissimi Dionysii eum direxit, quatenus ibi inter servos Dei educaretur et doceretur; prospiciebat siquidem rex filio suo utile ut ibi nutriretur ubi nulla mali thecna macularetur. Susceptus est in scholis, et accurate alebatur filius regis. Tanto autem videbatur capacioris ingenii, quanto et altioris erat sanguinis. Nec propter regalem celsitudinem dedignabatur disciplinam, sed deditus scholae, subditus erat et ferulae. Diligebat quippe virgam, quo facilius assequeretur disciplinam. Nam nullo mens ejus instabatur supercilio pro eo quod erat oriundus germine regio. Putares illum inter conscho
Abbreviated transcription (Latin):
cis uiuaciratis. et ultra tempus infantile. indus¬
triȩ sagacitaris. Non tamensinc magistrup¬
sius admiratione. qui iam aliquid magnum
auspicari cogebatur de hugone. Iam quoq
sp̃s sc̃s aliquid pͣsignabat in puerulo. quod
olimi galliarum ꝓfuturum eẽt omni populo.
Transcendebat si quidẽ etatulã puerilẽ. et
anticipabat magistri solliciti curiositatem.
Nec tantum erat in litterarum ꝑceptione lau¬
dabilis. siam aliquatenus facidus erat in col¬
loquiis. Redimebat aliquando magistrũ suũ
ꝓmissis e quib dam hortatib quatinus insiste¬
ret magis sedulus suꝑ eum studiis scolanb.
Iam enim uidebatur agere septenniũ. et
tamen ultra septennis agebat tirocinum.
Audiuit rex huiuscemodi de filio. nea: si
quidem genitoris animus a primogenito
suo diupoterat ee longinquus. eumq ad
se deductum. complexatur. & deosculatur.
& de tam tenelli infantuli sagacib respon¬

Expanded text:
cis vivacitatis, et ultra tempus infantile, induscis vivacitatis, et ultra tempus infantile, industriae sagacitatis: non tamen sine magistri ipsius admiratione, qui jam aliquid magnum auspicari cogebatur de Hugone. Jam quoque Spiritus sanctus aliquid praesignabat in puerulo, quod olim Galliarum profuturum esset omni populo. Transcendebat siquidem aetatulam puerilem, et anticipabat magistri solliciti curiositatem. Nec tantum erat in litterarum perceptione laudabilis, sed jam aliquatenus facundus erat in colloquiis. Redimebat aliquando magistrum suum promissis et quibusdam hortationibus, quatenus insisteret magis sedulus super eum, studiis scholaribus. Jam enim videbatur agere septennium, et tamen ultra septennis agebat tirocinium. V. Audivit rex hujuscemodi de filio neque si quidem genitoris animus a primogenito suo diu poterat esse longinquus eumque ad se deductum complexatur et deosculatur, et de tam tenelli infantuli sagacibus respon
Abbreviated transcription (Latin):
rib educauit. quousq iam in anno quarto
regi carolo eum delegauit in palatio alen¬
dum. & ut filiũ imꝑatoris ibidem salutan¬
dũ. et honorandũ. Super quem patno
spũ exhilaratus dominus imꝑator. multũ
exultauit. & infantulũ custodiȩ fideli com¬
mendauit. Puer autem ꝓuehebatur xta¬
te. & apud palarinos magna ꝓfitiebat gra
Tempus affint. quo puer regii germinis
ltteris inbuendus destinari debuit. Man¬
datum ẽ de eo qui curam sup hoc impende¬
rer magistro. Adiunctus ẽ itaq hugo coe¬
tanco exercitui. quatinus libentius. uaca¬
ret scolis. Ut mos ẽ artis interatorię. pri¬
ma uider clementa. que illi p̾sentabant᷑
in membranula. Nondum quinquennis erat.
& iam misto tirocimo desudabat. Exercitium
autẽ illud ultra collegas suos haurire uideba¬
tur. et meius pecꝰtusculo tamquã in molli cȩ¬
raformabatur. quicquid inuehebatur. Crat
siquidẽ annnus eius mirȩ capacitatis. & tena¬

Expanded text:
ribus educavit, quousque jam in anno quarto ribus educavit, quousque jam in anno quarto regis Caroli eum delegavit in palatio alendum, et ut filium imperatoris ibidem salutandum et honorandum, super quem paterno spiritu exhilaratus dominus imperator, multum exsultavit, et infantulum custodiae fideli commendavit. Puer autem provehebatur aetate, et apud palatinos magna proficiebat gratia. IV. Tempus adfuit quo puer regii germinis litteris imbuendus destinari debuit. Mandatum est de eo, qui curam super hoc impenderet, magistro. Adjunctus est itaque Hugo coaetaneo exercitui, quatenus libentius vacaret scholis; ut mos est artis litteratoriae, prima videt elementa, quae illi praesentabantur in membranula. Nondum quinquennis erat, et jam in isto tirocinio desudabat. Exercitium autem illud ultra collegas suos haurire videbatur: et in ejus pectusculo tanquam in molli cera, formabatur quidquid invehebatur. Erat siquidem animus ejus mirae capacitatis, et tena
Abbreviated transcription (Latin):
mum ẽ ignorare. qui regum francoꝵ ꝓsapi¬
am successiuã scriptum ẽ enim curauerint
legere. Inter siquidẽ regum illoꝵ nobilissi¬
mam computationẽ. quidam nobiliu̾ nobi¬
lissimus emersit. galliarũ & italiȩ imꝑator
carolus magnus. pipini parricii filius. bellis
inuictissimiis. & tamen incessant᷑ bellicosus.
Istius caroli magni exercitus quendam ba¬
ioarie ducem nomine thassilonẽ. in quodã
conflictu deuicit & coepit. et captumi
frantiã imꝑatori pͣsentauit. quia non sine
damno & labore graui de eo tande̾ triumpha¬
uit. Quemrex exilio damnatũ. ut tamen
ei uitam conceder&: monachũ in gemineti¬
co monasterio fieri ꝑmisit. qui locus & tunc
& multopost magna reri copiositare
et ordinis rigore effloruit. Anstrudẽ uero
thassilonis filiam thalamis suis imperator
asciuit. & ex inde filiũ genuit. quẽ hugonẽ
uocari uoluit. Anstrudis autẽ predictũ
liberum suu̾ tenerrime dilexit. & sins ube-¬

Expanded text:
mum est ignorare qui regum Francorum prosapimum est ignorare qui regum Francorum prosapiam successivam scriptum est enim curaverunt legere. Inter siquidem regum illorum nobilissimam computationem, quidam nobilium nobilissimus emersit, Galliarum et Italiae imperator, Carolus Magnus, Pipini patricii filius, bellis invictissimus, et tamen incessanter bellicosus. Istius Caroli Magni exercitus quemdam Bajoariae ducem, nomine Tassilonem, in quodam conflictu devicit et cepit, et captum in Franciam, imperatori praesentavit, quia non sine damno et labore gravi de eo tandem triumphavit. Quem rex exsilio damnatum, ut tamen ei vitam concederet, monachum in Gemmetico monasterio fieri permisit; qui locus, et tunc, et multo post, magna rerum copiositate et ordinis rigore effloruit. Anstrudem vero, Tassilonis filiam, thalamis suis imperator ascivit, et exinde filium genuit, quem Hugonem vocari voluit. Anstrudis autem praedictum liberum suum tenerrime dilexit, et suis ube
Abbreviated transcription (Latin):
tas & obedientia coegit. Nec ego inscriben¬
dis que deus per domnũ hugonem mira¬
culis oꝑatus ẽ diutius immoror. cum tam̃
multa sint.s. scĩtudinem ipsius modumq
conuersationis prout potero explicabo.
De miraculis autem libando quasi dissimula¬
bo. que possunt fidelib & infidelib esse com¬
munia. sicur scriprum ẽ. quia se de mniracu¬
lis iactitantib nescio uos dicꝰturus dominus
Eminuero hugo infantiã & adolescentiã
in suꝑ & aratem suam reliquã ita scifica uit
ut quo ad uixit. longum marryrium dux¬
erit. inter spinas rosa formosa floruerit. ele¬
mosinis & ieniniis lacrimisq suis roscidus.
tanquam suo sangiuine purpuratus rubue¬
rit. & nichil quod religiositari competer&. neg¬
lexerit. Nam iuxta sui iliũ condictum. cruce̾
suam baiulauit. quousq crucifixus ad ih̃m cru¬
cifixum migrauit. Quib autem parentibus
hugonis genealogla ꝓcesserit. illis difficilli¬

Expanded text:
tas et obedientia coegit. Nec ego in scribentas et obedientia coegit. Nec ego in scribendis quae Deus per D. Hugonem miraculis operatus est, diutius immoror, cum tamen multa sint; sed sanctitudinem ipsius modumque conversationis prout potero, explicabo. De miraculis autem libando, quasi dissimulabo quae possunt fidelibus et infidelibus esse communia; sicut scriptum est quia se de miraculis jactantibus, Nescio vos, dicturus Dominus. Enimvero Hugo infantiam et adolescentiam, insuper et aetatem suam reliquam, ita sanctificavit, ut quoad vixit longum martyrium duxerit, inter spinas rosa formosa floruerit, eleemosynis et jejuniis, lacrymisque suis roscidus, tanquam suo sanguine purpuratus rubuerit, et nihil quod religiositati competeret, neglexerit. Nam juxta sui Jesu condictum, crucem suam bajulavit, quousque crucifixus, ad Jesum crucifixum migravit. III. Quibus autem parentibus Hugonis genealogia processerit, illis difficilli
Abbreviated transcription (Latin):
bamo Quis inquam ego quem nullus color
ruluanus assotiat. qui ad hoc suffitiã: Sed
quis ego qui domno abbati uro. uobisq fr̃ib
nr̃is & dominis. inino ipsi caritati non obe¬
diame Totus igirur urͣ uobis ad quieui. & de
gestis domni mei hugonis prour potui pau¬
cis absolui. forsitan & iam spiritus sc̃s disspen¬
sauit. quatinus ego brittamnioꝵ archiepͣs. nor
pͣdicem. & ueritate conseruata extollã. & de
nobili materia. parum quid excerpam.
Spiritum autem paraclitum michi coopa¬
torem & coadiutorẽ. ipse beatissimus hugo
pͣcesq ur̃e. carissimi fr̃s implorent. ameN
ecturos quod de bearo hugone succincte
digessimus. psuasos & obsecratos uolo. ne ni¬
mis inuectiu nobis insurgant. ne simpli¬
citatem nr̃aͣm inolent. qui tamquam pͥ¬
sumptiuus noua de ueterib elicin. & scrip¬
tis eor uelut occlamain. Scripta illa ñ diffi¬
teor simplicia. sed tamen scio ueracia. Qđ
autem illuc manum nraͣm applicui. cari¬

Expanded text:
bam? Quis, inquam, ego, quem nullus color bam? Quis, inquam, ego, quem nullus color Tullianus associat, qui ad hoc sufficiam? Sed quis ego, qui D. abbati vestro vobisque fratribus nostris et dominis, imo ipsi charitati, non obediam? Totus igitur vester, vobis acquievi, et de gestis domini mei Hugonis, prout potui, paucis absolvam. Forsitan etiam Spiritus sanctus dispensavit quatenus ego Britannorum archiepiscopus,praedicem, et veritate servata extollam, et de nobili materia parum quid excerpam, Spiritum autem paraclitum mihi cooperatorem et coadjutorem ipse beatissimus Hugo precesque vestrae, charissimi fratres, implorent. Amen. INCIPIT VITA. II. Lecturos quod de B. Hugone succincte digessimus, persuasos et obsecratos volo ne nimis invectim nobis insurgant, ne simplicitatem nostram violent; qui tanquam praesumptivus nova de veteribus elicui, et scriptis eorum velut occlamavi. Scripta illa non diffiteor simplicia, sed tamen scio veracia. Quod autem illuc manum nostram applicui, chari
Abbreviated transcription (Latin):
tilenas &iam nisi commendauerit modula¬
tio. lectionem quoq nisi uenustauerit sono¬
ritas. & faceta distinctio. ipsa eam deturpat
inconcinnitas. & fastidiosa surpit ei ulitas.
Cuidens ẽ igitur quia tantũ in singulis suꝑ¬
addita ualet euphonia. quantuͣ in omnb
nocet negligentia uel imperitia: Uos autem
fr̃s gemmeticenses gemina cenobialis. gẽma
laudabilis humilitati nrãe imꝑando. et ob¬
secrando iniunxistis. quatinus de conuersio¬
ne & conuersatione domini hugonis roto¬
magensis archiepiscopi. uiri pene ab utero
matris scissim aliquid scribam. & libello
qui super hoc ab annis & annis conscriprus
ẽ. correctorie censoris oculum aditiã. Librũ
autẽ illum uel lauclare uel liuuidare super¬
sedeo. corrigere uero non pͣsumo. qmͣ̃ ad
hoc opus & onus nequaquam suffitio. Beatꝰ
siquidem hugo regale germen eluxit. & ideo
regali urbanitate. calamoq palatmo tanta
res deber&. presumi. Nam quis ego qui scri¬

Expanded text:
tilenas etiam nisi commendaverit modulatilenas etiam nisi commendaverit modulatio lectionem quoque nisi venustaverit sonoritas et faceta distinctio, ipsa eam deturpat inconcinnitas, et fastidiosa subripit ei vilitas. Evidens est igitur quia tantum in singulis superaddita valet euphonia, quantum in omnibus nocet negligentia vel imperitia. Vos autem, fratres Gemmeticenses, gemma coenobialis, gemma laudabilis, humilitati nostrae imperando et obsecrando injunxistis, quatenus de conversione et conversatione D. Hugonis, Rothomagensis archiepiscopi, viri pene ab utero matris sanctissimi, aliquid scribam, ex libello qui super hoc ab annis et annis conscriptus est, correctorie censoris oculum adjiciam. Librum autem illum, vel laudare, vel lividare supersedeo, corrigere vero non praesumo, quoniam ad hoc opus et onus nequaquam sufficio. Beatus siquidem Hugo, regale germen eluxit, et ideo regali urbanitate calamoque palatino tanta res deberet praesumi. Nam quis ego qui scri
Abbreviated transcription (Latin):
hic iuuenis. et qualis sit. & quid uelit. & qͥd
ꝓmittat. & quid possit indicabo. Interĩ tibi
hymnũ matutinum & serorinũ misi. & me
matrem tuam. quȩ obtat te morib suis ge¬
nerare deo. Os qui te genuit. hic & in exͣ̃num
custodiat. opto filia desiderantissima. ameri:¬
aldricus dei grã
brittannoꝵ. archi¬
episcopus. ursio¬
nni uenerabili me¬
ciensium abbati
eiusdemq loci re¬
uerende congrega¬
tioni. obedientiã
et benẽdictionem. Oninis materies nulli-¬
us politoris artifitio commendata. minoris
apud intuentes ẽ pretii. Aurum enim et
argentũ. ebur & lignum. marmor & ome̾
genus lapidum nulla decusata sculptura.
uel politura. quod ẽę uidebantur dumtax¬
at sunt. quib si accesserit manus politoris. sta¬
tim ex pͣtiosis. pretiosiora fiunt. Haut dis¬
similiter quȩ lib& nobilis hẏstoria. uisi ur¬
bane recitetur uilescit. nisi disertus eam co¬
lorauerit stilus. a nobilitate sua deꝑit. Can¬

Expanded text:
hic juvenis, et qualis sit, et quid velit, et quid hic juvenis, et qualis sit, et quid velit, et quid promittat, et quid possit, indicabo. Interim tibi hymnum matutinum et serotinum misi, ut memmatrem tuam, quae optat ut te moribus suis genuerit Deo. Deus qui te genuit, hic et in aeternum custodiat opto, filia desideratissima.ALDRICUS, Dei gratia Britannorum archiepiscopus, URSIONI, venerabili Gemmeticensium abbati ejusdemque loci reverendae congregationi, obedientiam et benedictionem. Omnis materies nullius politoris artificio commendata, minoris apud intuentes est pretii. Aurum enim et argentum, ebur et lignum, marmor et omne genus lapidum, nulla decusata sculptura, vel politura, quod esse videbantur, duntaxat sunt; quibus si accesserit manus politoris, statim ex pretiosis pretiosiora fiunt. Haud dissimiliter quaelibet nobilis historia, nisi urbane recitetur, vilescit; nisi disertus eam coloraverit stylus, a nobilitate sua deperit. Can
Abbreviated transcription (Latin):
insumptuosus. Ceterum uestẽ illam deside¬
ro. quȩ dicitur non absumi. non arteri. nͣ disciͣ¬
di. At uerosi tibi margarita offeratur. aut
suspendenda collo. aut digito coaptanda. di¬
cis ita. Non michi impedimento sint iste muti¬
les. & sordide margarite exspecto illam pul¬
cherrimã. et pretiosissimã. & utilissimam.
Credo patri meo. quia et ille ei qui spopon¬
dit se credidit. ꝓpter quam michi significauit
se & iam mori uelle. Hanc exspecto. hanc de¬
sidero. quae michi pͣstabit salutem atͣnta¬
tem. Ergo filia subueni sollicitudini meȩ.¬
& hanc epłam meam semꝑ lege. & huc te
uesti et margarite serua. & ipsa tu michi
nullum interrogans qualib potes luteris¬
rescribe. utrum te uesti huic & margarite
reserues. ut sciam quid iuueni illi responde¬
am. ut & si illum desideras. si spectas. laetus
possim ad te reditum cogitare. Cum autẽ
michi rescripseris. tunc tibi & ego quis sit

Expanded text:
insumptuosus. ceterum uestem illam desideinsumptuosus. ceterum uestem illam desidero, quae dicitur non absumi, non atteri, non scindi\'. at uero, si tibi margarita offeratur aut suspendenda collo aut digito coaptanda, dices ita: \'non mihi impedimento sint istae inutiles et sordidae margaritae; expecto illam pulcherrimam et pretiosissimam et utilissimam — credo patri meo, quia et ille ei, qui spopondit sibi, credidit —, propter quam mihi significauit se etiam mori uelle. hanc exspecto, hanc desidero, quae mihi praestabit salutem et aeternitatem\'. Ero, filia, subueni sollicitudini meae et hanc epistolam meam semper lege et huic te uesti et margaritae reserua. et ipsa tu mihi nullum interrogans, qualibus potes, lrescribe, utrum vesti huic et margaritae te reserves, ut sciam quid juveni illi respondeam: et ut si illam desideras, si exspectas, laetus possim ad te reditum cogitare. Cum autem mihi rescripseris, tunc tibi et ego quis sit
Abbreviated transcription (Latin):
dignam facit. id est si uestes sericas. & au¬
ratas & infectas habere noluerit. si omne̾
margaritã alteram oderit. tumc hanc
quam me rogas tibi pͣstabo. Postquã uo¬
cem filia lerus exurgo. & secretum habe̾s
hanc ad te epłam feci. rogans te ꝑ mul¬
tas lacrimas meas. ut te hinius uestis et
margaritȩ reserlies. neq misero seni tali
damno tuo facias. si hanc ueste̾ & hanc mar¬
garitam non habueris. Lestor autem tibi fi¬
lia deum cali & terrȩ. quia nichil hac mar¬
garita atq hac ueste pͣtiosius ẽ. ut tin iuris
est ut hanc habeas tu. Modo quando tibi
uestis alia offertur. uel infecꝰta. uel serica. uel
deaurata. dicito ei qui tibi offert. Ego ueste̾
alteram exspecto. ꝓpter quam pater meus
a me tamdiu peregrinatur. quã michi querit.
quam non possum habere. si hanc habuero.
Sufficit michi lana ouis mee. sufficit michico¬
lor quem natura adtulit. sufficit michi textꝰ

Expanded text:
dignam facit, id est, si uestes sericas et audignam facit, id est, si uestes sericas et auratas et infectas habere noluerit, si omnem margaritam alteram oderit, tunc haec, quae me rogas, tibi praestabo.\' Post quam uocem, filia, laetus exsurgo et secretum habens hanc ad te epistolam feci, rogans te per multas lacrimas meas, ut te huic uesti et margaritae reserues neque miserum senem tali damno tuo facias, si hanc uestem et hanc margaritam non habueris. testor autem tibi, filia, deum caeli et terrae, quia nihil hac margarita atque hac ueste pretiosius est et tui iuris est, ut hanc habeas. tu modo, quando tibi uestis alia offeratur uel infecta uel serica uel deaurata, dicito ei, qui tibi offert: \'ego uestem alteram exspecto, propter quam pater meus a me tam diu peregrinatur, quam mihi quaerit, quam non possum habere, si hanc habuero. sufficit mihi lana ouis meae, sufficit mihi color, quem natura attulit, sufficit mihi textus
Abbreviated transcription (Latin):
ego dedero talis ẽ. ut si quis uoluerit ueste
alia colorata. serica & aurata uti. in ueste mea
capere non possit. S illi dabo eam quȩ con¬
texta sit serico habitu. & natiuis colorib et
insumptuoso textu uestiri. iraut ꝓpter con¬
suetudine̾ purpuram ꝑ angustam uestis
habeat. non & iam purpura ipsa diffudi¬
tur in uestem. Margaritã uero quã a me
petis. natura eius ẽ. ut habere eam nemo
possit. qui margaritã alteram habuerit.
Mea autem ut ipse tu uides. spetiosa. et
pͣtiosa eͣ. in comparabilis & caelestis est. non
dignatur ibi ẽẽ. ubi aliae sunt. Non enim
reb meis conuenit cum reb hominis. quia
qui ueste mea & margarita utitur. mater¬
num sanus ẽ. non febre exardesc&. non uul¬
nera panitur. non humanis demutatur. nͣ
tamen hanc uestem. hanc margaritã me¬
am petenti tibi dabo. ut eam filiae tuae
ꝑferas. sed prius scire debes quid uelit fi-
lia tua. si se huius uestis & margarirȩ mȩȩ

Expanded text:
ego dedero, talis est, ut, si quis uoluerit ueste ego dedero, talis est, ut, si quis uoluerit ueste alia colorata et serica et aurata uti, hanc uestem meam capere non possit. sed illi dabo eam, quae contenta sit serio habitu et natiuis coloribus et insumptuoso textu uestiri, ita ut propter consuetudinem purpuram perangustam uestis habeat, non etiam purpura ipsa diffundatur in uestem. margarita uero, quam a me petis naturae eius est, ut habere eam nemo possit, qui margaritam alteram habuerit, mea autem, ut ipse tu uides, speciosa et pretiosa est, incomparabilis et caelestis est, non dignatur ibi esse, ubi aliae sunt. non enim rebus meis conuenit cum rebus hominis, quia, qui ueste mea et margarita utitur, in aeternum sanus est non febre exardescit, non uulncri patet, non annis demutatur, tamen hanc vestem et hanc margaritam meam petenti tibi dabo, ut eam filiae tuae perferas. Sed prius scire lia tua. si se huius uestis et margaritae meae
Abbreviated transcription (Latin):
quo pͣcesserat poena secuta sunt gaudia.
Ecce consuetudinẽ singularis amabilem
qui ut inueniat qui pͣstint causas exqui
cins tam larga benignitas non solum
se alicui non abscondit. sed gerit.
emamius ad alios uenerandi frucᷤ¬
tus miraculi. Quedam paralyti¬
ca annis adulta puella non merito. sine
uitae uiuebat officiis. cui infunus extinc¬
ti corporis tantũ suꝑstes anima palpita¬
bat. & in toto cadauere lumina quasi sola
uigebant. uelut in se menbra mortira
larũ quod erat uolubilis nrebat. nec
sum. filiam meam inuentẽ ꝑditurus sum.
Ego ꝓpter hanc margaritã & uestem pere¬
grinari uolo. scis domine quia tibi non men¬
tior. Post quam uocẽ̾ meam audiuit. nib&
me leuari. et ait michi. Mouerunt me p᷑¬
ces & lacrime tue. ex bene eͣ quod hoc cre¬
didisti. & quia dixisti te pro hac margari¬
ta ipsam intã tuam uelle impendere. non
possum eam tibi negare. Sed scire de bespro¬
positum & uoluntatẽ meam. Uestis quam

Expanded text:
quo praecesserat poena, secuta sunt gaudia. quo praecesserat poena, secuta sunt gaudia. Ecce consuetudinem patroni singularis amabilem, qui ut inveniat quod praestet et causas exquirntande! cuius tam larga benignitas non solum se alicui non abscondit sed ingerit. 26 Veniamus ad alios venerandi fructus miraculi. Quaedam paralytica, annis adulta puella non merito, sine vitae vivebat officiis. Cui in funus extincti corporis tantum superstis anima palpitabat et in toto cadavere lumina quasi sola vigebant, velut in se membra mortua vlati cameram volubilis excurrebat nec sum: filiam meam uiuentem perditurus sum. ego propter hanc margaritam et uestem peregrinari uolo. scis, domine, quia tibi non mentior\'. Postquam uocem meam audiuit, iubet me leuare et ait mihi: \'mouerunt me preces et lacrimae tuae et bene est, quod hoc credidisti. et quia dixisti te pro hac margarita ipsam uitam tuam uelle impendere, non possum eam tibi negare, sed scire debes propositum et uoluntatem meam. uestis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
quedam contigit israhelitici temporis hec
causa uirturis. Nam ibi columna ignis pre¬
cesserat: hic figura lampadis admonebat.
Uellem nosse cur fuerit tanti ardoris secretũ
mysterium. & tam manifestum ꝓlatum.
Sed quantum ipso spirante iudeor agnosce¬
re. non tacebo. Contra hereticas acies sicut
olim in corpore. ita non cessar spũ dimicare.
credebat sibi contra hilariũ cum arriano re
disse constantiũ. Quanta ẽ illi semꝑ ꝓcultu
catholicȩ religionis auidiras. cum in requiẽ
positus adhuc sollicitudinis non desit uber¬
tasꝯ Nan qui tunc insynodo ad confundẽ¬
dum hiostem uerba fidelia ꝓtulit: hic in cã¬
po arma tractauit.
opus suum portar& die dominico. non
est meũ nosse quo pͣuenta peccaro. ma¬
nus adtracta ẽ. uenarũ arefacto discursu.
tio. tamquã cum ipso sanitatis suae preueni¬
atur leta ꝑcurrit. Er dum in basilica psal¬
leretur. similiter in absolutione die dnĩco

Expanded text:
quaedam contigit Israhelitici temporis huius quaedam contigit Israhelitici temporis huius causa virtutis. Nam ibi columna ignis praecesserat, hic figura lampadis admonebat. | Vellem nosse, cur fuerit tanti ardoris secretum mysterium et tam manifestum prolatum. Sed quantum ipso inspirante videor agnoscere non tacebo. 23 Contra haereticas acies sicut olim in corpore non cessavit spiritu dimicare: credebat sibi contra Halaricum Arrianum iterum redire Constantium. Quanta est illi semper pro cultu catholicae religionis aviditas, cum in requie posito adhuc sollicitudinis non desit ubertas? Nam qui tunc in synodo ad confundendum hostem verba fidelia protulit, hic in campo arma tractavit vopus suum portaret die dominico, – non est meum nosse quo praeventa peccato, – manus adtracta est venarum arefacto discursu. tio tamquam cum ipso sanitatis suae praeviatore laeta percurrit. Et dum in basilica psalleretur, similiter in absolutione die dominico,
Abbreviated transcription (Latin):
diei. capit illi nouus sol nasci. Apud illũ tunc
fabricata sunt. quando eoꝵ merunit indere fac¬
turam. Et ut ita dicam quod ammodo post
dignatus est lumina dare quantũ ꝑmittit
grã donatoris. qui pͣuenit desidenia supplieantis.¬
referam de ram regali mysterio
quod ab ipso ẽ in rege conlarum: Dema
chiodoueus dum contra hereticã gentem
pugnaturus armatas acies cõmouiss&. me¬
dia nocte meruit de basilica beati unri lu¬
men suꝑse uenientem aspicere. admonitꝰ
ut festinanter sed nonsine uenerabilis lo¬
ci oratione aduersum hostes conflictatur
descenderet. Quod ille diligenter obser¬
uans & orationi occurrens. tanta ꝓsꝑitate
altero prose pugnaturo ꝓcessit ad bellũ.
ut intra horam diei tertiã ultra humana
ribilit᷑ formidanda ꝓdiit. delecꝰtabilit᷑ am¬
plectenda miracula. Parum illi fuit pro
solano regis signum ostendere lumnis. nisi
aꝑte monirus ad didisset & uocis. Similis

Expanded text:
diei, coepit illi novus sol nasci. Apud illum tunc diei, coepit illi novus sol nasci. Apud illum tunc fabricata sunt omnia, quando eorum meruit videre facturam. En, ut ita dicam, quodam modo post dignatus est inluminare. Quanta micat gratia donatoris, qui praevenit desideria supplicantisreferam de tam regali mysterio, quod ab ipso est in regem collatum? Denique Clodoveus rex, dum contra haereticam gentem pugnaturus, armatas acies commovisset, media nocte meruit de basilica beati Hilarii lumen super se veniens aspicere, admonitus insuper, ut festinanter, sed non sine venerabilis loci oratione, adversus hostes, conflictaturus descenderet. Quod ille diligenter observans, et orationi occurrens, tanta prosperitate, altero pro se pugnaturo, processit ad bellum, ut intra horam diei tertiam ultra humana ribiliter formidanda prodigia et delectabiliter amplectenda miracula. Parum illi fuit pro solatio regis signum ostendere luminis, nisi aperte monitus addidisset et vocis. 22 Similis
Abbreviated transcription (Latin):
uaedam puella in hac uita ueniens
dextram mortuam natura forman¬
łe. & debilẽ manum in speciẽ col uninae
collegerant neruoꝵ. fila contracta. fluxu
suo stamine digitoꝵ telam arcebat. Lunc
occurrens ad beatissimi sepulturã. intͥ¬
cessionẽ eius uiuacib offitiis ordinata.¬
ticulis stupentib & ungub inrepsit. Post
longa tempora manus illi tunc nara est
cum sensit munera confessoris. extincꝰta
uenit matris ab utero. unia rediit de sepul¬
chro. Ecce quam larga remuneratoris est
pietas. ut quae natura non genuit. hic mẽ¬
e illud quidẽ preterire comienit.
quod cacofelici post uota successit.
Nam cũ ad beati martim limina
pro recipiendo lumine ꝓperar&. in sc̃i hila¬
rii preteriens templum ingressus ẽ. Quo
dum uigilias officio solito celebrarent. ma¬
ne facto aꝑtis oculis ipso die cxpit aliis nun¬
tiare qui semꝑ egebat audire. Apud quem
una semꝑ erat nox. tenebras illa nocte pur¬
gauit. Qui nũquam inderat ornamenta

Expanded text:
uaedam puella in hanc vitam veniens, dexteram mortuam traxerat natura formante, et debilem manum in speciem glomi collegerant nervorum fila contracta: fluxa suo stamine digitorum tela marcebat. Tunc occurrens ad beatissimi Hilarii sepulturam, intercessione ejus vivacibus est officiis ordinaticulos stupentes et ungues irrepsit. Post longa tempora manus illi tunc nata est, cum sensit munera confessoris: extincta venit matris ab utero, viva rediit de sepulchro. Ecce quam larga remuneratoris est pietas, ut quae natura non genuit, hic memNec illud quidem praeterire convenit, quod caeco felici post vota successit. Nam cum ad beati Martini limina pro recipiendo lumine properaret, in sancti Hilarii praeteriens templum ingressus est. Quo dum vigilias officio solito celebrarent, mane facto apertis oculis ipse diem coepit aliis nuntiare, qui semper egebat audire. 18 Apud quem una nox erat, tenebras illa nocte purgavit. Qui numquam viderat ornamenta
Abbreviated transcription (Latin):
hinc catholicȩ fidei ueritas de monstratur.
ualit᷑ puellã ab infantia maligni spiritus obsidione captiuam
cum litreris beati benedicti. ⁊ legans alarici gothoꝵ regis sibi de¬
latã. priusa demone liberauit. & postea mortuã suscitauit. Et
quia potest fragilitate carnis exutus.⁊ choris angelicis sociatus.
piebẽ suam.⁊ quemlib&. cum fide petentẽ. de casu cuius lib & pe¬
riculi iniminentis meritis ⁊ p̃cib suis eripere. & quemcũq a malis
ad bona conuer sũ. de cuiuscũq peccati morte resuscitare. s & de
lis carnis positus. uitam mortuȩ ualuit restaurare. cũ necessari¬
is commonitionib ut habeamus seduli ante mentis oculos ho¬
ram exitus nri de corpore.⁊ quib ꝓficit. quod sepulturã secus
corpus ipsius sci expostulant.

Expanded text:
hinc catholicae fidei veritas demonstratur. 9. hinc catholicae fidei veritas demonstratur. 9. Qualiter puellam ab infantia maligni spiritus obsidione captivam, cum litteris beati Benedicti et legatis Alarici Gothorum regis sibi delatam, prius a demone liberavit et postea mortuam suscitavit; et quia potest fragilitate cplebem suam et quemlibet cum fide petentem, de casu cujuslibet periculi imminentis, meritis et precibus suis eripere, et quemcunque a malis ad bona conversum, de cujuscunque peccati morte resuscitare, sed et dlis carnis positus, is commonitionibus, ut habeamus seduli ante mentis oculos horam exitus nostri de corpore; et quibus proficit, quod sepulturam secus corpus ipsius sancti expostulant.
Abbreviated transcription (Latin):
Oratis nr̃ȩ discreta condescensione. nobis ualemus assu mere.¬
Qualit̃ cecuni de monis inuasione possessã. Astipendia petentem ia
demone liberauit. lumen ei restituit. & subsidiũ quod petebat ex¬
bint. & quod tunc miraculo corporali exibuit. cotidie fidelit̃᷑ peren¬
tib spiritaliter exibebit.
ualit᷑ de paruoliquore in uilla celro uinũ redundare fecit ex uas¬
repleri habundante grã dei ualebimus. ut fiat in nobis fons uitȩ
ac in ens lumme indebimus lumen. ⁊ fide recta imbur debricmꝰ
sobria ebrietate spiritus.
Qualit᷑ euntatẽ rem&. conflagrantẽ per demonẽ. ab incendio libe¬
rauit. ⁊ nos si fidelit᷑ penerimus. eius meritis ⁊ orationib a uitioꝵ
flammis &. ab igne ꝑpetuo liberari ualebimus. Unde sumpta simi¬
litudine. commemorata ẽ breuiter falsitas p̃destinatiano. hereti¬
coꝵ. qui dicunt dm̃ quosdã ad ignẽ perp& uum p̾destinasse. et

Expanded text:
itatis nostrae discreta condescensione, nobis valemus assumereitatis nostrae discreta condescensione, nobis valemus assumereQualiter cecum demonis invasione possessum et stipendia petentem a demone liberavit, lumen ei restituit et subsidium quod petebat exibuit; et quod tunc miraculo corporali exibuit, cotidie fideliter petentibus spiritaliter exibebit. 7. Qualiter de parvo liquore in villa Celto vinum redundare fecit ex vasrepleri habundante gratia Dei valebimus, ut fiat in nobis fons vitae, ac in eius lumine videamus lumen, et fide recta imbuti, debriemur sobrie aebrietate spiritus, 8. Qualiter civitatem Remorum conflagratam per demonem ab incendio liberavit, et nos, si fideliter petierimus, eius meritis et orationibus a viciorum flammis et ab igne perpetuo liberari valebimus. Unde, sumpta similitudine, commemorata est breviter falsitas predestinatianorum hereticorum, qui dicunt, Deum quosdam ad ignem perpetuum predestinasse; et
Abbreviated transcription (Latin):
De uino benedicto. quod ses remigius ludonuico regi ꝑgenti
contra gundebaudũ dedit.
Quomodo ludouuicus rex in parisii ciuntate sedẽ suam consti¬
tuit. ⁊ de uino benedicto. quod ei contra alaricũ pergenti
sc̃s remigius dedit.
Quomodo ludouinco regi anastasius impator co dicellos pro
Luomodo e monitano monacho designaris er nomine nasciturus ses̃
remigius. & quomodo ꝑ eum dñs illi deber&s linen ocul&. reddere.
Quod remediũ finsse illum legimus appellatũ. ⁊ statim post annossco¬
lares. reclusioni se mancipauit.
Qualit᷑ electus ad episcoparũ fuerit sc̃s remigius. ⁊ de signis celitus in
eius electione ostensis.
Qualiter sc̃s remigns: ordinatiis ep̃s. ⁊ qualẽ mox se in episcopatu exi
Qualit᷑ intrepidi passeres in manu illius mensȩ reliquias colligebãt.
& de iobanne apło. ⁊ quomodo de hoc beati remigii facto. maxinã
instructionis aedificationẽ in carꝙ caritosa dilectione. & in fragii¬

Expanded text:
e vino benedicto, quod sanctus Remigius Hludowico regi pergenti contra Gundebaudum dedit. 19. Quomodo Hludowieus rex in Parisii civitate sedem suam constituit, et de vino benedicto, quod ei contra Alaricum pergenti sanctus Remigius dedit. 20. Quomodo Hludowico regi Anastasius imperator codicellos proQuomodo est Montano monacho designatus ex nomine nasciturus sanctus Remigius, et quomodo per eum Dominus illi deberet lumen oculorum reddere. 2. Quod Remedium fuisse illum legimus appellatum, et statim post annos scolares reclusioni se mancipavit. 3. Qualiter electus ad episcopatum fuerit sanctus Remigius, et de signis celitus in eius electione ostensis. Remigius est ordinatus episcopus, et qualem mox se in episcopatu exibuit. 5. Qualiter intrepidi passeres in manu illius mensae reliquias colligebant, et de Iohanne apostolo, et quomodo de hoc beati instructionis aedificationem, et in charorum chara dilectione, et in fragil
Abbreviated transcription (Latin):
dam contigisse hac occasione in p̃fatione huius
operis commemoram per lectiones ad legenda i
duab festiuitatib scilicet depositionis & translatio¬
nis huius domni & patroni nr̃i derernimatas. ut in
depositionis sollempnitare nouem lectiones. ab exor¬
dio usq ad obitum eius legantur. & in eius transla¬
tionis festiuitate sex lectiones de his quȩ post obitum
illius ostensa sunt. & tres de omelia lectionis euuan¬
gelicȩ legantur. subsiciua distinctione notis antiq¬
uoꝵ peritia inuentis. quantum inde populo audien¬
te legatur. & que instructiorib et studiosiorib quan¬
dosibi licuerit uel libuerit. legenda seruentur cura
i. eo indelicet modo. ut illa que populo reciranda
sunt. nota quȩ asteriscus uocatur .X. non ut ea quȩ
omissa fuerant. illucescant. s ut quasi stellȩ radii
minus scientes inluminent prenotentur. Tis uero
quȩ per di grãm inluminatis legenda reseruari

Expanded text:
dam contigisse hac occasione in prefatione huius dam contigisse hac occasione in prefatione huius operis commeruoravi, per lectiones ad legenda in duabus festivitatibus, scilicet depositionis et translationis huius domni et patronis nostri, determinatas, – ut in depositionis sollempnitate novem lectiones ab exordio usque ad obitum eius legantur, et in eius translationis festivitate sex lectiones de his que post obitum illius ostensa sunt et tres de omelia lectionis euvangelicae legantur, – subsiciva distinctione notis antiquorum peritia inventis, quantum inde, populo audiente, legantur, et que instructioribus et studiosioribus, quando sibi licuerit vel libuerit, legenda serventur, designare curavi: eo videlicet modo, ut illa que populo recitanda sunt nota quae asteriscus vocatur X, non ut ea que omissa fuerant illucescant, sed ut quasi stelle radii minus scientes illuminent, prenotentur; eis vero quae per Dei gratiam illuminatis legenda reservari