comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ unus renes : Notandũ quia ñ solũ pars iuuenũ media
faciebat opus. ni pars media. parataerat adbellũ : sed & idẽ ipsi
qui facieb̾at opͥ iuuenes gladio erant om̃s ac cunti. Tantaniãq:
uersu cia hostis antiquitantus ẽ furr milicie ei contra
in aciedebȩ at staro : Aedificantes nãq gladio accingun¬
turrȩnes : cũ iqͥbonis insistere operib: qͥ c̃omis sossibi
regularicurant racionedis ponere. hocẽ enĩ uiuos
lapides in edifitio scȩ̃ ciuitatis ordine cõpetentilo care:
fluxa in seluxunȩ acumine uerbidĩ restringere
satagant. Nec p̃tere und um. qr cũdđ. siuesala mon
eandẽ ciuitatẽ edificarent nilde armatis structo¬
ribus uł aduersariis inpugnantib: refertur: Veru
destructa obscelera eoꝵ urbsimaio relabore acii¬
dustria reficit᷑ qx ⁊talis ẽ edificio spiritalis quȩ in a¬
niniarũ salute gerit᷑. Vt inbaptis mate renati ꝑfidẽ
& c̃fessionẽ scẽ trinitatis absq: ullo nr̃a labore ꝑ

Expanded text:
ebat opus, etc. Notandum enim, quia non solum pars juvenum media faciebat opus, et pars media parata erat ad bellum, sed et iidem ipsi qui faciebant opus juvenes, gladio erant accincti. Tanta namque versutia hostis antiqui, tantus est furor militiae ejus contra in acie debeat stare. Aedificantes namque gladio accinguntur renes, cum hi qui bonis insistere operibus, qui commissos sibi regulari curant ratione disponere hoc est enim vivos lapides in aedificio sanctae civitatis ordine competenti locare fluxa in se luxuriae acumine verbi Dei restringere satagunt. Nec praetereundum, quia cum David sive Salomon eamdem civitatem aedificarent, nil de armatis structoribus vel adversariis impugnantibus refertur; verum destructa ob scelera eorum urbs majore labore ac industria reficitur, quia et talis est aedificatio spiritualis, quae in animarum salute geritur, ut in baptismate, renati per fidem et confessionem sanctae Trinitatis absque ullo nostro labore per
Abbreviated transcription (Latin):
optimꝰ militiȩ celestis usapiens architectus ciuitatis di
qđ obtimates ⁊ magistratds płi facere uoluit prius seipse
fecis se declarauit: Elx mosinã uidelic& pauperibus dandã :
inihil ab eis quȩ rendo nisi custodiã legis dũ ⁊ edifica¬
cionẽ ciuitatis ei inqua uidelic& leccionẽ ñ nos allego¬
riȩ sensũ inquirere: sed ipsũ ltterȩ tectũ oport& diligen¬
tius operando seruare : Vtuidelic& & ceptis cotidianis
el mosinã fructib curemꝰ Vbitẽ pͥgeneralȩ famis ⁊ in opiae
popłs ad fliexerit : ⁊ ea quȩ possimꝰ indigentib: cõmendare
& illaqͦq: quea subditis. quasi iuste solebamꝰ eigeretri¬

Expanded text:
optimus militiae coelestis, et sapiens architectus civitatis Dei, quod optimates et magistratus populi facere voluit, prius se ipse fecisse declaravit; eleemosynam videlicet pauperibus dandam, et nihil ab eis quaerendo, nisi custodiam legis Dei, et aedificationem civitatis ejus. In qua videlicet lectione, non nos allegoriae sensum inquirere, sed ipsum litterae textum oportet diligentius operando servare; ut videlicet exceptis quotidianis eleemosynarum fructibus, curemus, ubi tempus generale famis et inopiae populum afflixerit, et ea quae possumus indigentibus commodare, et illa quoque, quae a subditis quasi juste solebamus exigere, tri
Abbreviated transcription (Latin):
mi seri cordiđ̃ pauperibus darerecusat. uł abe¬
is qđ non habent reddere uł ut iuste xigere ñ eru¬
bescit̾ hicdedomosu a e cutit᷑ uideli c& decoetuscẽ ȩcdȩ¬
siȩ inquamansurũ seꝑ petuo credebat ei iectus & cuti¬
tur ude laborib: suis fructu nimirũ bonoꝵ operũ in
quib selaud abilit̃ desudas se Arbitrabat᷑ priuatꝰ. Neq e nĩ
labores sinepietate &ibiti fructuosi apuddnm fueri
pos sint. Quantũ rohec nee mie oburgatio siue in p̃¬
catio corda ũniũ cõmouerit aꝑtededaratur: cũ pti¬
nus. sub infertur : & dixit uniũ samultitudo a ñĩ¬
ros ponder̃ acdm̃ ẽ laudantes fecer᷑ q̃uis serat : Cons¬
tit ꝑfecto quia ñ timorȩ .co. acti se intimo cordis as¬

Expanded text:
misericordiam pauperibus dare recusat, vel ab eis quod non habent reddere, velut juste exigere non erubescit, hic de domo sua excutitur, videlicet de coetu sanctae Ecclesiae, in qua mansurum se perpetuo credebat, ejectus. Excutitur et de laboribus suis, fructu nimirum bonorum operum, in quibus se laudabiliter desudasse arbitrabatur, privatus. Neque enim labores sine pietate exhibiti, fructuosi apud Dominum fieri possunt. Quantum vero haec Nehemiae objurgatio sive imprecatio corda omnium commoverit, aperte declaratur, cum protinus subinfertur: Et dixit universa multitudo, responderunt, ac Deum collaudantes fecerunt quae jusserant; constat profecto, quia non timore coacti, sed intimo cordis af
Abbreviated transcription (Latin):
perandũ. Nota quantũ studii in operando habu¬
erint : qͥ uã noctu in labore ꝑsteter̃. Sic fecit apł
qui nocto ⁊ die operabat᷑ manib: suis ne quẽ credenti¬
ũ uictũ querit ando fatigara& : Nisi forte ita sibiuices
succes ss se credendis̃ adoperandũ ũ talii perduẽ labo¬
rarent in opere muri: alu& cubias noctis. contram
ruptiones agerenthostiũ nã ⁊ nr̃ȩ ciuitatis e struc¬
tores utrũq simulfaciunt idẽq ipsi qͥ fideles institu¬
endo ȩłam edificant : &iã incredulos ⁊ ẽtradicto res ar¬

Expanded text:
etc. Nota quantum studii in operando habuerint, qui etiam noctu in labore perstiterunt. Sic fecit Apostolus, qui nocte et die operabatur manibus suis, ne quem credentium victum quaeritando fatigaret . Nisi forte ita sibi vices successisse credendi sunt ad operandum, ut alii per diem laborarent in opere muri, alii excubias noctis contra irruptiones agerent hostium. Nam et nostrae civitatis exstructores utrumque simul faciunt. Idemque ipsi qui fideles instituendo Ecclesiam aedificant, etiam incredulos et contradictores ar
Abbreviated transcription (Latin):
octaua in annoscđo darii : factũ ÷ uerbũ dnĩ ad zacha¬
riã filiũ bara chie filiũ addo ꝓph&ã. Ex quotitulo
clarius appar&. quo modo eundẽ ꝓph&ã e⁊ ras fi¬
liũ addo nomin& . Vi delic& qđ nepos illius fuerit
Ipseaut̃ addo ꝓph&a fuisse nobił intellegendus ::

Expanded text:
octavo, in anno secundo Darii, factum est verbum Domini ad Zachariam, filium Barachiae filium Addo, prophetam . Ex quo titulo clarius apparet, quomodo eumdem prophetam Ezras filium Addo nominet, videlicet quod nepos illius fuerit. Ipse autem Addo propheta fuisse nobilis intelligendus
Abbreviated transcription (Latin):
Patet ordo historiȩ qđ hostepopłidĩ primo opꝰ scm̃ ꝑ
sequendũ impediebant. Demn c̃siliũ recte intentio¬
nis eoꝵ c̃siliis neꝗ dissipare tep̃tabant: neadhuc ta¬
m̃eos extoto ab opere domꝰ dĩ r&rahereualebant.
Prius ꝗregali auxilio fulti auctoritate illis publica ob¬
sisterent. Quoꝵ notanda in acusando fraudulentiã
qđ eosqͥ indomũ dĩ haedificabant ciuitatẽ contrareg¬
nũ ꝑsarũ aedificare querebant᷑ & p̃cipiente regene
ciuitas neciuitas edificar&. Ipsimox accepta rega¬
liũ litterarũ auctoritate. netẽplũ aedificar&ur
noxiauir tuterestiter̃. Cũ neq ipsa aliqͥd de construc¬
tione tẽpli sed tantũ modo ciuitas accus assent neq
rex aliud ꝗciuitatẽ ꝓhibuiss& construi¬

Expanded text:
autem ordo historiae, quod hostes populi Dei primo opus sanctum persequendo impediebant, deinde consilium recte intentionis eorum consiliis nequam dissipare tentabant, nec adhuc tamen eos ex toto ab opere domus Domini retrahere valebant, priusquam regali auxilio fulti, auctoritate illis publica obsisterent. Quorum notanda in accusando fraudulentia, quod eos qui domum Dei aedificabant, civitatem contra regnum Persarum aedificare querebantur; et praecipiente rege ne civitas aedificaretur, ipsi mox accepta regalium litterarum auctoritate, ne templum aedificaretur, noxia virtute restiterunt; cum neque ipsi aliquid de constructione templi, sed tantummodo civitatis accusassent, neque rex aliud quam civitatem prohibuisset construi
Abbreviated transcription (Latin):
usq dũ ait nunc ergo audite sententiã ut ꝓhibeatis
uiros illos t urbs illa ñ aedific& : Pat& littere sensus
traire : Sed quia ipsi custodiã penesse uiꝰtutũ mane¬
re iactant . quando aduersus moenia pacis ꝑheresim
pugnant: Itaq exẽplũ e edicti artar xerxis regis. lectũ¬

Expanded text:
ant. Nunc ergo audite sententiam: ut prohibeatis viros illos, et urbs illa non aedificetur, donec traire, sed quia ipsi custodiam penes se virtutum manere jactant, quando adversus moenia pacis per haeresim pugnant. Itaque exemplum edicti Artaxerxis regis lectu
Abbreviated transcription (Latin):
ones regis ꝑsiciuiderenefas ducunt : cũ sufferrene¬
ꝙunt. Si qͥ regnũ diaboli piafide łactione inpug¬
nare conant᷑: Timent bella cã cythari in ecđa ne
ppugnatorib illius hereses ⁊ fallatiȩ eoꝵ una cũ gen¬
tiliũ dogmatib: debellent᷑ : Duc enimirũ illo qͥait
N onueni pacẽ mittere sed gladiũ & iterũ Ignẽ ue¬
nimittere in t̃rã & quiduolo nisi ut ardeatꝰ. Gladiũ
uidelic& sui uerbi qͦ aduersarios sternat: ⁊ ignẽ ca¬
ritatis qͦ suoꝵ corda accendens onia c̃trarie secte
arma ⁊ scuta c̃burat. Nuntiamꝰ nos regi qm̃ siciui¬
tas illecaedificata fuerit. ⁊ muri ipsius instaurati :

Expanded text:
ones regis perfici videre nefas ducunt, cum sufferre neones regis perfici videre nefas ducunt, cum sufferre nequeunt, si qui regnum diaboli pia fide vel actione impugnare conantur, et timent bella concitari in Ecclesia, ne a propugnatoribus illius haereses et fallaciae ipsorum una cum genti iterum: Ignem veni mittere in terram; et quid volo, nisi ut ardeat ? Gladium videlicet sui verbi, quo adversarios sternat; et ignem charitatis, quo suorum corda accendens, omnia contrariae sectae arma et scuta comburat. Nuntiamus nos regi, quoniam si civitas illa aedificata fuerit, etc. Fluvium dicit Euphratem,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ deciuitate d̃i qđ ÷ eccła hostes ipsius ciuitatis con¬
fitent᷑ quasi aedificata post captiuitatẽ fuerit. ⁊ muri
huiꝰ suꝑbiã erecti tributũ nefande seruitutis ciues il¬
lius hoc ÷ electoꝵ popłi ultram alignis sp̃tib: peccan¬
doñ dabt̃. Quin immo principib: potestatis aeris
huiꝰ haedificiopi&atis nocebit. Dũ cotidie ꝑ lauacrũ
regeneratios regnodi aboli aufer̃t᷑ plures ex his quiin
ãplius hosti indebitũ sed suo c̃ditoriiã iustũ uectigal
uiuendo ⁊ gratias ageñdorefer̃. Nosergo memo¬
renefas ducimꝰ idcir comisimꝰ ⁊ nuntiauimꝰ regiut
recenseas in libris historiarũ patrũ tuoꝵ ⁊ inuenies
scriptũ in com̃tariis ⁊ scies qm̃ urbs illa urbs rebellis ÷
⁊ nocens regib ⁊ ꝓuinꝰcus. ⁊ bella c̃citant in ea ex dieb
antiqͥs. Salinpalatio comedunt samaritanicũ here
ticisaporemundane philosofie cũ suauitater & hori¬
cȩ cũ uersutia dial&ice artis instituunt : qui&iã lesi¬

Expanded text:
 quae est Ecclesia, hostes ipsius civitatis confitentur; quia si aedificata post captivitatem fuerit, et muri hujus superbiam erecti, tributum nefandae servitutis cives illius, hoc est electorum populi, ultra malignis spiritibus peccando non dabunt. Quinimo principibus potestatis aeris hujus, aedificatio pietatis nocebit, dum quotidie per lavacrum regenerationis regno diaboli auferuntur plures ex his, qui in m Dominum nostrum, amplius hosti indebitum, sed suo Conditori jam justum vectigal vivendo, et gratias agendo referunt. Nos ergo memore nefas ducimus, idcirco misimus et nuntiavimus regi, ut recenseas in libris historiarum patrum tuorum, et invenies scriptum in commentariis: et scies quoniam urbs illa, urbs rebellis est, et nocens regibus et provinciis, et bella concitantur in ea ex diebus antiquis: tici sapore mundanae philosophiae, cum suavitate rhetoricae, cum versutia dialecticae artis instituunt. Qui etiam laesi
Abbreviated transcription (Latin):
disi fonte orientia totũ orbẽ iñrigant. Infigurã ni¬
tore inspirati: cũ uo
cegentib: cunctis laua¬
crũ salutis p̃dicant. Uelqr eufrates frugifer
quo orb̵ ablut̃ ⁊ scĩficatꝰ fructꝰ animarũ tricenũ
sexagenũ ⁊ centenũ dõgignere c̃sueuit. Querit er¬
gorex ꝑsarũ qͥ intp̃t̃ant᷑ tẽp̃tantes possionẽ trans flu¬
uiũ cũ antiqus hostis excitatis tẽptationũ incur¬
sib: eccłae fines inrũpere : ⁊ eos &iã qͥsacros fontere¬
dẽpti sibi subiugare conat᷑. Iuuant eũ samaritȩ cũ
inpugnantes eccłam her&ici ꝓregnodiabolimilitant¬
& quasi dolentes dicunt. qm̃siciuitas illa haedificata
fuerit ⁊ murupsius instaurati ꝑfidẽ utiq rectã
⁊ operareligiosa iustoꝵ illetrans fluuiũ .i. incordi

Expanded text:
disi fonte orientia totum orbem irrigant; in figuram nitore inspirati, consona voce gentibus cunctis lavacrum salutis praedicant; vel quia Euphrates frugifer quo orbis ablutus et sanctificatus, fructum animarum tricenum, sexagenum, et centenum Deo gignere consuevit. Quaerit ergo rex Persarum, qui interpretantur tentantes, possessionem trans fluvium, cum antiquus hostis, excitatis tentationum incursibus, Ecclesiae fines irrumpere, et eos etiam qui sacro sunt fonte redempti, sibi subjugare conatur. Juvant eum Samaritae, cum impugnantes Ecclesiam haeretici, pro regno diaboli militant, et quasi dolentes dicuntur: Quoniam si civitas illa aedificata fuerit, et muri ipsius instaurati, per fidem utique rectam, et opera religios
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuantes eos. Haec in libris corundẽ ꝓph& arũ
plenius scriptas . Quib: uidelic& uerb ipsi ł socor¬
diã redarguerint eoꝵ quin eglegentiores ergaop̃
tẽpli extiterant ł ꝓmissodĩ auxilio eos ad operan¬
dũ accenderint quaitẽ deuotione ad exortationẽ
illoꝵ siue ⁊oro babel aciosue seu popłs omis sese
ad op̃ hȩ dificandȩ domꝰ dni accesis erint. & quidẽ
aggeus ꝓph&a ita incipit in annoscđo darii regis mu
nodie m̃ sis sexti factũ ÷ uerbũ dñi in manu aggei ꝓ¬
ph&edics̃. Dicad⁊ oro babel filiũ salati hel iadiħm
filiũ iosedhaec sac̃dotẽ magnũ dics̃. hec dic̃ dñs ex¬

Expanded text:
arias, etc. Haec in libris eorumdem prophetarum plenius scripta sunt; quibus videlicet verbis ipsi vel socordiam redarguerint eorum qui negligentiores erga opus templi exstiterant, vel promisso Dei auxilio eos ad operandum accenderint; qua item devotione ad exhortationem illorum Zorobabel ad Josue, seu populus omnis sese ad opus aedificandae domus Domini accinxerint. Et quidem Aggaeus propheta ita incipit: In anno secundo Darii regis, in uno die mensis sexti, factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae dicens: Dic ad Zorobabel filium Salathiel, et ad Jesum filium Josed
Abbreviated transcription (Latin):
iste hxannus ÷ Asueru saut̃ ciuiparit̃ epła accusatio¬
nis missa dr̃. Ideo fortasse analiqͥd rescripserit aut
rosponderit taceat᷑ : qx uł codẽ qͦ regnarecepit
anno decedens artar xerxi potius a pacẽ regnan¬
di ⁊ heccuran direliqͥd ł contẽporaneus qͥdẽ erat
artar xerxi sed quasiminoris potentiȩ illũ magis
hȩ tractare acdecernere ꝑmisit. Hoc ÷ ex ẽplar epłȩ¬
ate adnos uener̃ in hierusalẽ ciuitatẽ rebellẽ ⁊ pes¬
simã quã hedificant extruentes muros eiꝰ ⁊ parie

Expanded text:
st . Assuerus autem, cui pariter epistola accusationis missa dicitur, ideo fortasse an aliquid rescripserit, aut responderit, tacetur, quia vel eodem quo regnare coepit anno decedens, Artaxerxi potius apicem regnandi, et haec curandi reliquit; vel contemporaneus quidem erat Artaxerxi, sed quasi minoris potentiae illum magis haec tractare ac decernere permisit. Hoc est exemplar epa te ad nos, venerunt in Jerusalem civitatem rebellem et pessimam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ris oportunitas adriserit : Nunc c̃siliis malignoꝵ doc¬
matũ : Nc̃ a cerui oregladioꝵ pungna in secuntur.
⁊ aliꝗdo &iã suffragiogentiliũ principũ eã uex areñ
m&uunt. impediunt enĩ manꝰ popłi iudȩ cũ ecłam in
m̃brissuis infirmiorib: ab operib: piȩ ꝓfessionis r&ar¬
dant. Destruerenitunt᷑ c̃siliũ operandi : cũ &iã animos
eoꝵ ab intentione ipsabo nȩactionis reuocare sataguit

Expanded text:
ris opportunitas artiserit, nunc consiliis malignorum dogmatum, nunc acerbiore gladiorum pugna insequuntur, et aliquando etiam suffragio gentilium principum eam vexare non metuunt. Impediunt enim manus populi Judae, cum Ecclesiam in membris suis infirmioribus ab operibus piae professionis retardant. Destruere nituntur consilium operandi, cum etiam animos eorum ab intentione ipsa bonae actionis revocare satagunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tiqͥ ipsius ostis õniũ bonoꝵ aduersariiq: iudȩiqͥ accu¬
sabant᷑ ad regẽ uiros ecdesi asticossamaritani qͥ ac¬
cus abant her&icos ut sẽꝑ designant. Vnde c̃grua sibi
uoce hiersał ciuitatẽ rebellẽ ac pessimã nuncupant.
Talẽ nãq her&ici catholicã ꝗ mpugnant unitatẽ iu¬
dicant. Reaut̃ uera rebellis ÷ ⁊ muros pari& esq:
rectefidei lapidib: testimonioꝵ celestiũ. aduersus
tela inpugnantiũ erroꝵ c̃ponit. Deqͥb: dic̃ esaias
& hoc cupabit salus muros tuos. ⁊ portastuas laudatio:
sedñ ÷ pessimadicenda : nisi abillis solũ modo qͥ abop¬
timȩ s̃ electione sentiȩ ꝓrsus auersi. int̃q.  otandũ
qđ ex eotpr̃ popłsdĩ iudeoꝵ cepit nomine censeri : eo
qđ ex tribuiuda maxime fuerint: hi qͥ primo de cap¬
tiuitate ascendentes hiero solime urb moenia ⁊ op̃tẽ¬
plirestaurar̃ euacuatã que ab itatorẽ ꝓuintiã denuo
superatis hostib: qr pxima tenebant loca p̃seder̃

Expanded text:
sius antiqui hostis omnium bonorum, adversariique Judaeis qui accusabant apud regem viros ecclesiasticos: Samaritani, qui accusabant, haereticos, ut semper, designant. Unde congrua sibi voce Hierusalem civitatem rebellem ac pessimam nuncupant. Talem namque haeretici catholicam, quam impugnant, unitatem judicant. Re autem vera rebellis est, et muros parietesque rectae fidei lapidibus testimoniorum coelestium adversus tela impugnantium errorum componit, de quibus Esaias Et occupabit salus muros nostros, et portas tuas laudatio . Sed non est pessima dicenda, nisi ab illis solummodo, qui ab optima sunt sententia prorsus aversi. Inter quae notandum quod ex eo tempore populus Dei Judaeorum coepit nomine censeri, eo quod ex tribu Juda maxime fuerint hi qui primo de captivitate ascendentes, Hierosolymae urbis moenia, et opus templi restaurarunt, evacuatamque habitatore provinciam, denuo superatis hostibus, qui proxima tenebant loca, possederunt.
Abbreviated transcription (Latin):
grediendũ eẽ mons tramꝰꝰ quib: dieb: etras cũ filiis trans¬
migrationis ieiunus & orationib: & c̃gregatione leui¬
tarũ nac nathinneoꝵ deditus erat : quianimirũ ne¬
cesse ẽ ut cũ nouos populos fidei adquirereꝓponimus:
Tũ ipsi uirtutũ studiis maxime operã dem qͥb: ⁊ nos ipsos
onis p̃beam fratrũ qͦq cohortẽ religiosã nob̵ in auxiliũ aduo¬
cemꝰ: quo ad uiti animas fideliũ ad sotietatẽ electoꝵ adq
ad archem uitȩ ꝑfectioris. quasi uasa scã ad tẽplũ dñi effi¬
catius transferamus Aptȩ qoq subiungitur : qr uenien¬
tes iero solimã qui ascenderant debabilone triduoman¬
serint ibi & sic argentũ ⁊ aurũ ⁊ uasa que ad tulerant¬
oblata & ad pensa sint in domodñi Tresquippe dies sm̃ansi¬
one inhierusilẽ eimiȩ urtutes cuntis fidelib: haben¬
eifides spes & caritas: hasergo oport& doctores
primo insema ipsis ostenderȩ : & sic eos qͦs docuer
qs q eisdẽ uirtutib: instuuer̃ p̃cedentib: in xp̃opatri

Expanded text:
amus. Quibus diebus Ezras cum filiis transmigrationis, jejuniis, et orationibus, et congregatione Levitarum ac Nathinneorum deditus erat; quia nimirum necesse est, ut cum novos populos fidei acquirere proponimus, tum ipsi virtutum studiis maxime operam demus, quibus et nosipsos onis praebeamus: fratrum quoque cohortem religiosam nobis in auxilium advocemus, quo adjuti animas fidelium ad societatem electorum, atque ad arcem vitae perfectioris, quasi vasa sancta ad templum Domini efficacius transferamus. Apte quoque subjungitur, quia venientes Hierosolymam qui ascenderant de Babylone, triduo manserint ibi, et sic argentum et aurum, et vasa quae attulerantoblata et appensa sint in domo Domini. Tres quippe dies sunt mansionis in Hierusalem, eximiae virtutes cunctis fidelibus habendae, fides, spes, et charitas. Has ergo oportet doctores primo in seipsis ostendere, et sic eos quos docuerunt, quosque eisdem virtutibus instituerunt, praecedentibus in Chr
Abbreviated transcription (Latin):
tamius infide ⁊ actionȩ ꝓbos inuenerit : quasi uasaq
offerimꝰ in tẽplo ꝑmanũ sacerdotũ appendens & puri
intrare meruȩrint : perfectius c̃pletur. Inhacnã¬
q: uita doctores scĩ quasi triduo manentes in hueru¬
salẽ quartodie argentũ & aurũ qđ oltulerant ap¬
pendendũ sacerdotib: offerunt : cũ & sese fidefortes
spe sublimes dilectione feruentes exibent & suos quoq
auditores ꝑ c̃fessionẽ rectȩfidei instir argenti ꝓbati
clares cereꝑ puritatẽ sensus inuiolatunma dũ auri
primi fulges cerei persus ceptionẽ in sespiritaliũ charis ma¬
tũ : quasi uasadõ c̃secrati preminere demonstrant : In su¬
perna quoq: patria id edoctores cũ primo ꝓsua fide
spe & cariaate: de indȩ pillis quos docuer̃ gratiã remu¬
nerationis haccipunt : quasi post gaudiũ triduanȩ
mansionis in hierłm obdonaria. & uasa p̃tios ado dig¬
na que adtuler aplius honorantur: distit int hec uasa

Expanded text:
us, in fide et actione probos invenerit, quasi vasa quae offerimus in templum, per manum sacerdotum appendens, et puri intrare meruerint, perfectius completur. In hac namque vita doctores sancti quasi triduo manentes in Hierusalem, quarto die argentum et aurum quod obtulerant appendendum, sacerdotibus offerunt, cum et sese fide fortes, spe sublimes, dilectione ferventes exhibent, et suos quoque auditores per confessionem rectae fidei, instar argenti probati clarescere, per puritatem sensus inviolati, in modum auri primi fulgescere, per susceptionem in se spiritualium charismatum, quasi vasa Deo consecrata praeminere demonstrant. In superna quoque patria iidem doctores cum primo pro sua fide, spe, et charitate, deinde etiam pro illis quos docuerunt gratiam remunerationis accipiunt, quasi post gaudium triduanae mansionis in Hierusalem, ob donaria et vasa pretiosa, ac Deo digna quae attulerunt, amplius honorantur. Distat autem
Abbreviated transcription (Latin):
qđ .xii. eidẽ m̃sirdie ꝓmouerint a flumine ahiuua:
primo ergo diem̃sis deportis babilonie &ier̃ sedusq ad
duo decimũ diẽ iuxta memoratũ flum̃ expectabant do¬
nec ad seleuitas ⁊ natineos de caspielo cis cuo carenti
seque ipio sobpericula longeitineris solertius dño &
tẽporeie uinando & orando cõm̃darent : Et nos ergo cũ
nouos eđepopulos diabalorenunti are & dm̃uerũ crȩ¬
dere ac c̃fiteri docemꝰ : quasi primũ m̃sis inicio debabilone
cũ pecun a dño c̃secrando egrediȩm᷑ : q principiũ eis noue
conuersacionisq ereptos adiabolo ad regnã celestẽ ducat
ostendimꝰ: Vnde idẽ m̃sis inscriptura sacra m̃sis nouoꝵ
siue no uarũ frugũ sol& apellari Nã& ipsom̃se sub eadẽ
significationẽ nouȩ conuersationis patres deegypto per
moy sen eductis : Verũ cũ eis dẽ nouȩ uitȩ auditorib: sim¬

Expanded text:
 ejusdem mensis die promoverint a flumine Ahava. Primo ergo die mensis de portis Babyloniae exierunt, sed usque ad duodecimum diem juxta memoratum flumen exspectabant, donec ad se Levitas et Nathinneos de Caspiae locis evocarent, seque ipsos ob pericula longi itineris solertius Domino ex tempore jejunando et orando commendarent. Et nos ergo cum novos Ecclesiae populos diabolo renuntiare, et Deum verum credere ac confiteri docemus, quasi primi mensis initio de Babylone cum pecunia Domino consecranda egredimur; quia principium eis novae conversationis, quae ereptos a diabolo ad regnum coeleste ducat, ostendimus. Unde idem mensis in Scriptura sacra mensis novorum sive novarum frugum solet appellari. Nam et ipso mense, sub eadem significatione novae conversationis, patres de Aegypto per Moysen educti sunt. Verum cum eisdem novae vitae auditoribus sym
Abbreviated transcription (Latin):
rũ domꝰ dĩ ꝗdo cos quos nob̵ suꝑ nadispositio cõmisit.
talȩs instiuendo. ac docendo ex hibemꝰ qui in rep̃ensi¬
biles inueniant᷑ Et aptithes auro aulȩ celestis hoc ẽ se¬
dib: int̃nȩpacis aclucis. & hoc ñ iudicio quoꝵdibe homi¬
nũ qui facile possint falli sed & ex amine beatoꝵ apłoꝵ
haclȩ uitarũ & ducer familiarũ orł hocẽ uirorũ siue
unimarũ dñ uidentiũ sintellegendi : deqͥb psalnis¬
ta dño constitues in quideos principes si ꝑominẽ t̃rã:
& dequib: salamon in ecđȩ sie laudib: Nobilis inquidđ
in portis uirei quando sederit cũ senatorib: terrȩ
Inportis aut̃ indiscrimine dicg nouis simi exami¬

Expanded text:
us Domini, quando eos quos nobis superna dispositio commisit, tales instruendo ac docendo exhibemus, qui irreprehensibiles inveniantur, et apti thesauro aulae coelestis, hoc est sedibus internae pacis ac lucis; et hoc non judicio quorumlibet hominum qui facile possint falli, sed examine beatorum aposac Levitarum, et duces familiarum Israel, hoc est virorum sive animarum Deum videntium sunt intelligendi. De quibus Psalmista Domino: Constitues, inquit, eos principes super omnem terram . Et de quibus Salomon in Ecclesiae laudibus: Nobilis, inquit, in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . In portis autem, in discrimine dicit novissimi exami
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ corpl& oinfinescłinumero clectoꝵ eccła uniuorsalit̃ inceł
adiusionẽ suic̃ ditoris introducit᷑. cuiꝰ uitȩ desideriis qsties
in acuita sustollim᷑ quasi de futura ciuitatis nrȩ dedicatione
uẽ accipi interĩ uidelic& inspedesiderantiũ acmundantiũ
oculos cordis qͥb: dm̃ uidereuileant. Tc̃ uero inreipsa flue¬
tiũ diuna uisi onebeatoꝵ hominũ incorporib spt̃alib: iit
angłicoꝵ agmina sp̃ituũ. Reqͥsier̃ inqͥd leuitas deõnib: loassuis

Expanded text:
esia universaliter in coelum ad visionem Conditoris sui introducitur: cujus vitae desideriis quoties in hac vita sustollimur, quasi de futura civitatis nostrae dedicatione  accipi interim, scilicet in spe desiderantium oculos cordis, quibus Deum videre valeant; tunc vero in re ipsa fruentium divina visione beatorum hominum in corporibus spiritualibus inter angelicorum agmina spirituum. Requisie
Abbreviated transcription (Latin):
inbersabee usq aduallem emñ: Bersabȩ enĩ ad australẽ
plagã erat t̃minus tribuiuda uallis aut̃ filioꝵ en non:
ad a quilonẽ q̃ ⁊uixta hierłm adorientem deinde & filioꝵ
bingaminciuitates simili ordine replicanturꝰ qđ q illis
onumeratis adiuinginir & deleuitis portiones iuda ⁊ benla
tem luexta & decrȩtalegis acceperint : Hec de historia
paucib dicta sint᷑ dequibo omnib si quid &iã allegoricum
inr̃is actib ac commodũ audire sensum delectat. Iuda
int̃prat᷑ confitens ben iaminfilius dexterȩ. Leui assump¬
tus quoꝵ omnium trib: partim in hierłm partĩ in sub¬
patris incelis ut supradociuimus : Alii generalia p̃cepta¬
dĩ seruari cãtẽpti sunt non occidere nõ adulterare
nõ facerefurtunt non falsum testimonium contrapxi¬
mũ loqui honor arepatrem & matrẽ ⁊diliger erxi¬

Expanded text:
 Cariatharbe, etc. Bersabee etenim ad australem plagam erat terminus Juda, vallis autem filiorum Ennon ad aquilonem juxta Hierusalem ad orientem. Deinde et filiorum Benjamin civitates simili ordine replicantur. Quodque illis enumeratis adjungitur: Et de Levitis portiones Juda et Benjamtem juxta decretum legis acceperint. Haec de historia paucis dicta sint. De quibus omnibus si quid etiam allegoricum, et nostris actibus accommodum audire sensum delectat, Juda interpretatur confitens, Benjamin filius dexterae, Levi assumptus. Quorum omnium tribus partim in Hierusalem, partim in subPatris in coelis, ut supra docuimus. Alii generalia Dei praecepta servare contenti sunt: non occidere, non adulterare, non facere furtum, non falsum testimonium contra proximum loqui; honorare patrem et matrem, et diligere proxi
Abbreviated transcription (Latin):
quia in gratia conditorissui sub limiusad ꝓpiant. Benedit᷑ qͥa
habitatio scẽ ciuitatis. sic̃ & ceterũ possessio ciuitatũ tẽporibus
iosue sorte data est filiis isrł qͥam mirum & parua parui.
& magnabona magni ñ suilibertate uł industria arbitrui
sed occultiiudicis at largito rismunere ꝑcipiun
Et nos sublimẽ uitã electoꝵ quã seqͥ immitando ñ possums c̃¬
gaudendo acuenerando nr̃am fec ceredebems̃ Nor tan¬
dũ aut̃ uxtafidẽ sacrȩ istoriȩ qͥa ñ alierant qui in iherłm¬

Expanded text:
quia gratiae Conditoris sui sublimius appropiant. Bene dicitur,quia gratiae Conditoris sui sublimius appropiant. Bene dicitur,habitatio sanctae civitatis, sicut et caeterarum possessio civitatum temporibus Josue sorte data est filiis Israel; quia nimirum et parva parvi et magna bona magni, non sui libertate, vel industria arbitrii, sed occulti judicis ac largitoris munere percipiunt. Et nos sublimem vitam electorum, quam sequi imitando non possumus, congaudendo ac venerando nostram facere debemus. Notandum autem, juxta fidem sacrae Historiae, quia non alii erant qui in
Abbreviated transcription (Latin):
mis tȩ diligit dñs portas sion suꝑ om̃a tab nacula iacob. Vn¬
de &iam consequent̃ decima pcers plebis in hierłm habi¬
tationẽ sorte electasuscepit. Reliquȩ uero nouẽ suis in
urbibus residen quiani mirũ ꝑfectorum est eoꝵ uidelic&
qͥ p̃cepta decalega ad integrumindĩ & ꝓximi dilectione
cus todiunt arcanis celestibus mnte ꝓximare: adque ut itar
dixerĩ sumꝰ pacem heatitudinis ut̃ tur bines uite labentis in¬
mitariquã iuis &xillis q: generalit di p̃cepta seruant intran¬
di atuitã & nã ianua patea t. Iuxta qđ dñs in euuan¬
gelio int̾roganti se diuitide clarat. Tales namque quis ainci¬
uitatibus sibi a d ñõ traditis commorantur: quia incusto dic᷑ diui¬
nłegis sese ab insidiis hosti santiqui munire solert inuigilan :
qui uero ꝑfectieẽ uolentes omnib: suis uenditisatq inele¬
mosinas pauperũ distributis. sic dnm̃ secuntur. Qui uelut in
arche hierłm & ꝓximitẽ pliꝰdĩ adq: arce testam̃ti nabitan

Expanded text:
mistae: Diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob . Unde etiam consequenter decima pars plebis in Hierusalem habitationem sorte electa suscepit, reliquae vero novem suis in urbibus resident; quia nimirum perfectorum est, eorum videlicet qui praecepta Decalogi ad integrum in Dei et proximi dilectione custodiunt, arcanis coelestibus mente proximare, atque ut ita dixerim summae pacem beatitudinis inter turbines vitae labentis imitari. Quamvis et illis qui generalia Dei mandata servant intrandi ad vitam aeternam janua pateat, juxta quod Dominus in Evangelio interroganti se diviti declarat. Tales namque quasi in civitatibus sibi a Domino traditis commorantur, quia in custodia divinae legis sese ab insidiis hostis antiqui munire solerter invigilant. Qui vero perfecti esse volentes, omnibus suis venditis, atque in eleemosynas pauperum distributis, sic Dominum sequuntur, hi velut in arce Hierusalem et proximi templo Dei atque arcae testamenti inhabitant,
Abbreviated transcription (Latin):
aptedocet᷑ qđ uniuersus isrł id ÷ de cẽtrib suis in ur¬
bib: habitabant: in qͥb: &iã sccerdotes & leuitȩ de cre¬
tam sibi elege poͬtionem tenebant: de tribu ait̃ iuda
& beniamin quoscũq sors elegit habitabant in iherusalẽ :
simul & desecerdotali acleuiti ca tribui. Trib iq:
nãq beniamin ibi antiqͥtus manebat qm̃ huic ciuita silla soi¬
sor tepuenit Trib aut̃ iuda ibidẽ intraũ a tẽporib: dđ cũeã ille
totius is aheliti crggni maro polim fec̃. Quib itrib leui ad¬
dita : ex quoe ibidẽ arcatestam̃ti adducta : ⁊ altare actẽplũdi
constructũ ÷. Vide iinsequentiali bri huius & inuenies qr
de his solum modo trib: tribubus habitatores hierus alem cõ¬
pictat quoꝵ &iam summa subtilit̃ omniũ ad necrt: exple¬
to aut̃ horũ cathalogo curauit adhuc adiungere scriptu¬
ra quibus in urbib: cetera pars carundem tribuum habita¬
uerit Nam sequitur defiliis iuda habitauerunt in cari

Expanded text:
aperte docetur quod universus Israel, id est decem tribus, suis in urbibus habitabant, in quibus etiam sacerdotes et Levitae decretam sibi ex lege portionem tenebant. De tribu autem Juda et Benjamin quoscunque sors eligebat, habitabant in Hierusalem; simul et de sacerdotali ac Levitica tribu. Tribus namque Benjamin ibi antiquitus manebat; quoniam huic civitas illa sorte provenit. Tribus autem Juda ibidem intravit a temporibus David, cum eam illo totius Israelitici regni metropolim fecit. Quibus et Levi tribus addita est, ex quo ibidem arca testamenti adducta, et altare ac templum Dei constructum est. Vide enim sequentia libri hujus et invenies quia de his solummodo tribus tribubus habitatores Hierusalem computat, quorum etiam summam subtiliter omnium annectit; expleto autem horum catalogo, curavit adhuc adjungere Scriptura quibus in urbibus caetera pars earumdem tribuum habitaverit. Nam sequitur: De filiis Juda habitaverunt in Cari
Abbreviated transcription (Latin):
tir arũillos auctorttate refeltert ⁊ arũ dicta quam odo
sott recuu ntellegenda dissertre quȩnos eoꝵ bo die seri¬
fura belegentes quasia dportas ic stibula sȩ cuittauis actõ¬
ad custodiã fideriboñȩ actionis ad seruiendũ intentius di¬
iunc optutib magestatis crudim̃. Potest hoc&iãdeꝑsecutio¬
negentiliũ quȩ eccłascã creberrie c̃cussa : mistice accipi
Quȩ hoccisione qͥdẽ martyrũ uidebat̃ funditꝰ cẽ delenda sed
cis in hocculta coronatis melius construebat᷑ : Quoꝵ &iã
post mnortẽ darescentib: mira cub. maiora ad c̃fessionẽ fides
popłs c̃fluebat Don ec apex qͦq: ipse mundaniimperui : iugo
nuo credentiũ regũ ⁊ principiũ scłi adiuuar& & ꝓpagaret

Expanded text:
e, et harum dicta quomodo sint recte intelligenda disserere. Quae nos hodie eorum scripta legentes, quasi ad portas et vestibula sanctae civitatis ac temad custodiam fidei, et bonae actionis ad serviendum intentius divinae obtutibus majestatis erudimur. Potest hoc etiam de persecutione gentilium, qua Ecclesia sancta creberrime concussa est, mystice accipi; quae occasione quidem martyrum videbatur funditus esse delenda, sed eis in occulto coronatis melius construebatur. Quorum etiam post mortem clarescentibus miraculis, major ad confessionem fidei populus confluebat, donec apex quoque ipse mundani imperii jugo nuo credentium regum et principum saeculi adjuvaret
Abbreviated transcription (Latin):
rus cũ ina &ne ꝑceptione uite uiucẽ gaudebt̃ gratias agentes eituiꝰ
dono illã intrareciuitatẽ meruer̃. Cymbala aut̃ psalteria ⁊ crthare
ipsa poss̃ corporaustoꝵ iã tc̃ in mortalia intelligi in qͥb: suauis sumꝰ lau¬
necdũ queunt intuendo saltẽ desiderando l&ant᷑ iuxtaillut psalmiste.
L& amini iusti indnõ ⁊ c̃fitemini memori& sũficationisei . Faciuntenĩ de¬
dicationẽ in cantico ⁊ gratiarũ actione cũ l& ante in dño m̃te quicquidin
mundo siue aduersi seu ꝓsperioc currere excipiunt. Faciunt ⁊ in cybałpsal¬
teriis ⁊ cytharis : Cũ & iã gratos bonoꝵ sonos operũ ad aures faciunt siuc̃ di¬
toris ascendere. Cũ his qq corda ꝓximoꝵ ad amorẽ eidẽ conditoris ac salua

Expanded text:
ione aeternae vitae invicem gaudebunt, gratias agentes ei cujus dono illam intrare civitatem meruerunt. Cymbala autem, psalteria et citharae, ipsa possunt corpora sanctorum jam tunc immortalia intelligi, in quibus suavissimos launecdum queunt intuendo, saltem desiderando laetantur, juxta illud Psalmistae: Laetamini, justi, in Domino, et confitemini memoriae sanctificationis ejus . Faciunt enim dedicationem in cantico et gratiarum actione, cum laetante in Domino mente, quidquid in mundo sive adversi sive prosperi occurrit, excipiunt. Faciunt et in cymbalis, psalteriis et citharis, cum etiam gratos bonorum sonos operum ad aures faciunt sui Conditoris ascendere, cum his quoque corda proximorum ad amorem ejusdem Conditoris ac Salva
Abbreviated transcription (Latin):
ca sum tanaus fuentio e simu us ac nobi lissi musciuȩ admins¬
cide tẽpli iciuitatis aderudiendã plebẽ sufficerett: Neq
aibs q mistori sa cratioris intelligentia factũ  qdoheoifira

Expanded text:
tarum coetus fuerit eximius ac nobilissimus, qui ad ministarum coetus fuerit eximius ac nobilissimus, qui ad minisejusdem templi et civitatis, ad erudiendam plebem sufficerent. Neque absque mysterii sacratioris intelligentia factum est, quod rea
Abbreviated transcription (Latin):
honor ificesus ceptũ : quẽ quidẽ illei addũ nominat: ⁊ eẽ
di c̃ patrem oniȩ sacerdotis magnẽ dȩquo in machabeoꝵ
libroscribit᷑niõ qđ huius conditor librine emias suu¬
l ad illausq tempouiuere patuerit in
tem eius tempore ad gradũ sacer dotu ꝑ uenire potuerit
Nã u in fine huius libelli filioꝵ lolada fiiu elia sibm̃¬
tio ÷ qđ hunus e eis gene̾ fuerit sanabal lat horonitis
cuius quidẽ nom̃ tacetur: sed q hoiada idẽ auus ẽ ied de
constt generumsde quosermo ÷ aut rempatrẽ eius dẽ
led de ait patrũ fiuisse ideoq i illũ suprestite adhuc ne¬
emia nascipotuis sȩ: indieb aut̃ loachimerant sacor¬
dotes & pron cipesfamili arum sara gerarimana &c ceten¬
Descipta suc cessione prncipum sa  dtum adeheir &ora
ca ta logus mi norimsa ceg datu acle uitarunꝰ qusullora
utri tmi posi busut scire possumus cul ad gegaco in gera¬
salem ciuium name rocopioso sacer dertum toduua doun¬

Expanded text:
honorifice susceptum. Quem quidem ille Jaddum nominat, et esse dicit patrem Oniae sacerdotis magni, de quo in Machabaeorum libro scribitur; non quod hujus conditor libri Nehemias ad illa usque tempora vivere in tis ejus ad gradum sacerdotii pervenire potuerit. Nam et in fine hujus libelli filiorum Joiada, filii Eliasib mentio est, quod unus ex eis gener fuerit Sanaballat Horonitis, cujus quidem generi nomen tacetur. Sed quia Joiada idem avus est Jedduae, constat generum, de quo sermo est, aut verum patrem ejusdem Jedduae, aut patruenuit Ieddoa in diebus autem Ioachim erant sacerdotes principes familiarum Saraiae Amaria Hiereem successione principum sacerdotum, additur etiam catalogus minorum sacerdotum ac Levitarum qui illorum fuere temporibus; ut scire possimus, qui, aggregato in Hierusalem civium numero copioso, sacerdotum quoque ac Levi
Abbreviated transcription (Latin):
b& lehem: Iux ta uero allegoriã ad dñm ꝑtina qui ut
mundũ ac̃fusione errorũ eruer&. in babilone id ÷ in
c̃fusio ne huiusmundi ad tẽpus oriri & cãuersaridig¬
natus ÷ : Qui& iã magis terbabi lonis recteuo¬
catur non qđ ea que babi lonis idẽ huius mundi doceat: sed qđ eos qͣs
babilonioꝵ iugo pressos inuenit ad gratiã libertatis erudiat :
adq: eruditos ad moenia patrȩ cȩlestis ꝑducat: cuuis pat̃ ẽ sala¬
ipsum dm̃ querit : potesteũ recte salatihel iđ ÷ p&iciomea
ds̃ nominare uixta illut psalmistȩ quideñ mihi res tat

Expanded text:
Bethlehem. Juxta vero allegoriam, ad Dominum pertinet; qui ut modum a confusione errorum erueret, in Babylone, id est, in confusione hujus mundi ad tempus oriri et conversari dignatus est. Qui etiam magister Babylonis voquod ea quae Babylonis, id est, hujus mundi sunt doceat; sed quod eos quos Babyloniorum jugo pressos invenit, ad gratiam libertatis erudiat, atque eruditos ad moenia patriae coelestis perducat. Cujus pater est Salaipsum Deum quaerit, potest recte Salathiel, id est, petitio mea Deus nominari, juxta illud Psalmistae: Quid enim mihi restat
Abbreviated transcription (Latin):
tollit. Quia rñi iphȩ. Guirdie. hoc est post. Gizabba¬
ti resurrexit amostus. Recte octonarionumer&
tempus &iam nr̃ae resur rectionis ex primitur:
Quod aũt aruo sequente quedam tem pli edisitia
p̃nimia uetustatr dissoluiceperunt :Sed eadem mo
institutione regum ac sacer dorum . quiillis fuere tempo¬
ribus instaurata & inpristinum suscitata sunt statũ
im ficat cordianos si delium aclenis si mos erratus de
quib salo mam Sed cies inquid cadit iustus. &resurgti
ui condiana aȩquȩ ipsorum solertia donante dño pres
exempla uł ex ostamenta precedentium iustorum¬
atq exempla sc̃orum ac sacer dotum dĩ corriguntur
industria: Reges nanque achacerdotes merito
omnes in ecła per fecti uocantur: cum sint menbra
reges Acdacer dotis bummi : Cum iphos beneregere cum
sua corpora dño. hoc est iuuentem exiberedidicerint:
Quod post modum crescentibus malis. ipsum tẽplũ

Expanded text:
tollit. Quia enim ipse octava die, hoc est post septimam Sabbati, resurrexit a mortuis, recte octonario numero tempus etiam nostrae resurrectionis exprimitur. Quod autem aevo sequente quaedam templi aedificia prae nimia vetustate dissolvi coeperunt, sed eadem mox instantia regum ac sacerdotum, qui illis fuere temporibus, instaurata, et in pristinum suscitata sunt statum, significat quotidianos fidelium ac levissimos erratus, de qualibus Salomon: Septies, inquit, cadit justus, et resurgit ; qui quotidiana aeque ipsorum solertia, donante Domino, per exempla vel exhortamenta praecedentium justorum, quasi per regum ac sacerdotum Dei corriguntur industriam; reges namque ac sacerdotes merito omnes in Ecclesia perfecti vocantur, cum sint membra regis ac sacerdotis summi, cum seipsos bene regere, cum sua corpora Domino hostiam viventem exhibere didicerint. Quod postmodum, crescentibus malis, ipsum templum
Abbreviated transcription (Latin):
impolitis cõpositũ: ⁊ ñ sic̃ olĩ deligno fabre factũ atq: aereis eẽ la¬
minis cooꝑtũ: Neq enĩ alit̃ tã isi plurama fabricantiũ instante¬
turba potuit uno eodẽq die qͣ coeptũ ÷ ꝑficiatq ad offerendũ
in eo holo caustũ p̃parari : Nã iin libro machabeoꝵ delapidib

Expanded text:
impolitis compositum, et non sicut olim de ligno fabrefactum, atque aereis esse laimpolitis compositum, et non sicut olim de ligno fabrefactum, atque aereis esse laminis coopertum. Neque enim aliter, tametsi plurima fabricantium turba instante, potuit una eademque die, qua coeptum est perfici atque ad offerendum in eo holocaustum
Abbreviated transcription (Latin):
diem̃ sis erit uob sabbatũ memoniale. clangentib: tub: ⁊ uocabit᷑
diuinitͥ atẽ poralib: sese in lecebris abstinuerit. ⁊ n c̃tẽplanda
dĩ uoluntate c̃tenderit : Cangunt tub̵ sac̃dotes cũ fideles ea
ꝗ c̃ceperint flagrantiã int̃nesua uitatis &iã ꝑximis p̃dicare.
satagunt: Omne opꝰ seruile ñ fit in tali sabbato : cũ ab õni delec¬
tatione ⁊ c̃tagio peccati quã tũ in hac uita potest mse plenadõ
sabbato offert᷑ q̃x nimirũ ille ueracit̃ a seruitio peccati. liber
reddit᷑ cuiꝰ totũ cor igni suꝑ mi amoris incendit᷑: Notandũ
aut̃ iux talitterã qđ septimom̃ se c̃gragatꝰ eẽ popłs inhierusalem:
ibidẽq c̃gregatis õnib: iosue ⁊ torobabel cũ fr̃ib: suis altare aedi¬
ficasse : atq pͥmo die eidẽ m̃sis septimi holocaustũ dño obtulis se
refer̃t̃ : Vnde collogit᷑ hoc altare multũ citato opere delapidib

Expanded text:
die mensis erit vobis sabdie mensis erit vobis sabdivinitus, a temporalibus sese illecebris abstinuerit, et in contemplanda Dei voluntate contenderit. Clangunt tubis sacerdotes, cum fideles eam quam coeperint flagrantiam internae suavitatis, etiam proximis praedicare satagunt. Omne opus servile non fit in tali sabbato, cum ab omni delectatione et contagio peccati, quantum in hac vita potest, mens se placsabbato offertur, quia nimirum ille veraciter a servitio peccati liber redditur, cujus totum cor igne amoris incenditur. Notandum autem, juxta litteram, quod septimo mense congregatus esse populus in Jerusalem, ibidemque congregatis omnibus Josue et Zorababel cum fratribus suis altare aedificasse, atque a primo die ejusdem mensis septimi holocaustem Domino obtulisse referuntur. Unde colligitur, hoc altare multum citato opere de lapidibus
Abbreviated transcription (Latin):
timi ceperint offerriholo caustũ : qr nimirũ ab ipso exordio
diuinȩ inspirationis necesse ÷ humana conscientia in mut& :
acneglectis infimis delectationib: in ea q̃ dñi s̃ sola cogitanda¬
atq: agenda in ardescat: : Anñ adie pͥmom̃ sisseptimꝰ hoc ÷ a pͥma
in iustratione gratie cȩlestis ua offerebant holocaus¬
ta uirtutũ dño qͥ suꝑueniente qͥ suꝑueniente in igneis linguis
spũ scõmox uelut ab eo qđ fuerant inmutati: Nouisiã intimi
amoris facib: ardere ⁊ õniũ linguis gentiũ magnalia dĩ p̃dica¬
receper̃ : atq ad eos̃ holo causto dediti immo ipsi holo caustũ facti:
ut facilius Noccidiabeis qͥ ẽ traria sapiebant : ꝗ a sua intentione pos¬
sent reuocari : Vnde merito idẽ m̃sisseptimꝰ : apud hebreos nouus
utmandatũ nouũ mutuȩ dilectionis implere : ⁊ canticũ nouũ suꝑ¬
ne laudis in aedifidificatione dom̃ dni ualeant resonare: Decuiꝰ
uidelic& m̃sis obseruatione. Dñs ita mistice p̃cepit : M seseptimo pͥma

Expanded text:
timi coeperunt offerre holocaustum Domino, quia nimirum ab ipso exordio divinae inspirationis, necesse est humana conscientia immutetur, ac neglectis infimis delectationibus, in ea quae Domini sunt, sola cogitanda inardescat. A die primo mensis septimi, hoc est a prima illustratione gratiae coelestis, offerebant holocausta virtutum Domino, qui superveniente in igneis linguis Spiritu sancto, mox velut ab eo quod fuerant immutati, novis jam intimi amoris facibus ardere, et omnium linguis gentium magnalia Dei praedicare coeperunt; atque adeo sunt hoc holocausto dediti, imo ipsi holocaustum factum, ut facilius occidi ab eis, qui contraria sapiebant, quam a sua intentione possent revocari. Unde merito idem mensis septimus apud Hebraeos novus ut mandatum novum mutuae dilectionis implere, et canticum novum supernae laudis in aedificatione domus Domini valeant resonare. De cujus videlicet mensis observatione Dominus ita mystice praecepit: Mense septimo, prima
Abbreviated transcription (Latin):
corda ꝓximoꝵ docendo uł increpando institu ciunt : quos
dũ firmo gradu int̃participes eidẽ gratiȩ consis tere
docent : quasi qua drando circũ positis lapidib: aptant . quo¬
cũq  enĩ uerteris quadratũ stabit: nelectorũ mens
dũ int̃ uniuersa mundi siue aduersa siuȩ ꝓspera ꝑmanse¬
rit in mota : quasi quadratã sibuineẽ. figurã uirtutis in uic¬
te demonstrat : in qua significatione &iã archanoe delig¬
delapide factũ signst &iã archa de lignis c̃pacta figurauit
cindẽ & tabnaculũ d&abulis & cortinis c̃positũ demonstraũ :
Cem̃tarii ueros̃ indomũ dũ .÷ scĩ p̃dicatores : qͥdũ eos quos bonis¬
operibinstituunt: copula caritatis ad inuicẽ nectunt : quasi
quadratos politosq: lapides ne ordinẽ neor dinẽ suȩ c̃po¬
sitionis deserant cem̃ti in fusione c̃iungunt dicentes: Estote
nob̵ p̃cipiens uiscera miscđae benignitatẽ humilitatẽ me

Expanded text:
corda proximorum docendo, vel increpando instituunt; quos corda proximorum docendo, vel increpando instituunt; quos dum firmo gradu inter participes ejusdem gratiae consistere docent, quasi quadrando circumpositis lapidibus aptant. Quocunque enim verteris quadratum, stabit. Et electorum mens dum inter universa mundi, sive adversa, seu prospera permanserit immota, quasi quadratam sibi inesse figuram virtutis invictae demonstrant. In qua significatione etiam arca Noe de ligam templum de lapide factum significat, etiam arca de lignis compacta figuravit. Eamdem et tabernaculum de tabulis et cortinis compositum demonstravit . Caementarii verooperibus instituunt copula charitatis ad invicem nectunt, quasi quadratos politosque lapides, ne ordinem suae compositionis deserant, caementi infusione conjungunt, dicentes: Estote nobis praecipiens viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
riis cȩsores lapidũ & fabros hab& : Notandoc ergopiapłi
sollertia qͥ in nullo suis opib: paxcentes & his quȩ sibi ne cessa¬
riaerats & & quib: ipsi uidebant: uł materias ad edificationẽ
tẽ pli emebant uł operarios c̃ducebant: Iopẽ aut̃ ẽciuitas pal¬
lestinȩ maritima .XI. fere milib: passuũ ab hierdsolimis dis¬
tans : Porrosydon & tyrus urbes fuere fenicis nobilis simȩ li¬
banum montẽ habentes inuifino: unde illoꝵ auxilio ẽparan¬
tes filii trans migrationis rogauer̃ sibi ligna cedrina deliba¬
nocedi : & hȩcratib: permare in openusq: deferri: Vnderur¬
sũ perterrã possent hierdsolimã ad optẽpli ꝑferri: qd eodẽ
ordine constat in prima tẽpli consiructione fuis se factitatũ
ꝓpt̃ qđ ibis alamon: regali potentia. ab ami corege hyram¬
absque ulla labore queq uoluit accipeat : hicaut̃ exules postmul¬
ta annorũ curricula. patriã repedantes quia potenti¬

Expanded text:
riis, caesores lapidum et fabros habet. Notanda ergo pia populi riis, caesores lapidum et fabros habet. Notanda ergo pia populi solertia, quia in nullo suis opibus parcentes, ex his quae sibi necessaria erant, et ex quibus ipsi vivebant, vel materias ad aedificationem templi emebant, vel operarios conducebant. Joppe autem est civitas Palaestinae maritima, XL fere millibus passuum ab Hierosolymis distans. Porro Sidon et Tyrus urbes fuere Phoenicis nobilissimae, Libanum montem habentes in vicino. Unde illorum auxilia comparantes filii transmigrationis, rogaverunt sibi ligna cedrina de Libano caedi, et haec ratibus per mare in Joppen usque deferri, unde rursum per terram possent Hierosolymam ad opus templi perferri, quod eodem ordine constat in prima templi constructione fuisse factitatum. Propter quod sibi Salomon regali potentia, ab amico rege Hiramabsque nullo labore quaeque voluit accipiebat. Hic autem exsules post multa annorum curricula patriam repedantes, quia potenti