comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
officia negotiaq abitiant: honorum gradus ꝑ ambitio¬
nes non subeant: pro beneficus medicinȩ dĩ munera
non accipiant: dolos & conuirationes caueant: odiũ
& ȩmulationẽ. obtrectationẽ. atq inuidiã fugiant.
non uagis oculis. non infreni lingua. aut petulanti
tumidoq gestu incedant: sed pudorẽ acuerecun-¬
diãm̃tis simpli habitu incessuq ostendant. Obscenita¬
tẽ etiam uerboꝵ sicut & operum penitus execrent.
uiduarum ac iurginũ uisitationes frequentissimas fu¬
giant: contub̾nia extranearum feminarũ nullatenus
appetant: Castimoniam quoq inuiolati corporis
ꝑpetuo conseruare studeant. aut certe unius matri¬
maonii uinculo federentur: Seniorib quoq debitã
prebeant obȩdientiã : neq ullo iactantiȩ studio
semet ipsos adtollant: Postremo in doctrina. in lectio¬
nib. psalmis. himnis. canticis. exercitio iugi in cũbant:
Cales enĩ esse debent. quiq diuinis cultib se se manci¬

Expanded text:
officia negotiaque abjiciant. Honorum gradus per ambitiones non subeant. Pro beneficiis medicinae Dei munera non accipiant. Dolos et conjurationes caveant; odium et aemulationem, atque detractionem invidiamque fugiant; non vagis oculis, non infreni lingua, aut petulanti tumidoque gestu incedant, sed pudorem ac verecundiam mentis simplici habitu incessuque ostendant. Obscenitatem etiam verborum, sicut et operum, penitus exsecrentur. Viduarum ac virginum visitationes frequentissimas fugiant; contubernia extranearum feminarum nullatenus appetant; castimoniam quoque inviolati corporis perpetuo conservare studeant, aut certe unius matrimonii vinculo foederentur. Senioribus quoque debitam praebeant obedientiam, neque ullo jactantiae studio semetipsos attollant. Postremo in doctrina, in lectionibus, in psalmis, in hymnis, in canticis, exercitio jugi incumbant; tales enim esse debent qui divinis cultibus sese manci
Abbreviated transcription (Latin):
cauettr: ut auulgari uita seclusi a mundi uolup¬
tatib se abstineant. Non spectaculis non pompis
intersint: Coniuuia publica fugiant: priuata non
tantũ pudica sed & sobria colant: usuris nequaquã
incũbant. neq turpium occupationes lucroꝵ. fraud sue¬
suç cuiusquã studium appetant: amorẽ pecuniȩ
quasi materiã cunctoꝵ criminũ fugiant: scłaria

Expanded text:
cavetur, ut a vulgari vita seclusi a mundi voluptatibus sese abstineant; non spectaculis, non pompis intersint; convivia publica fugiant, privata non tantum pudica, sed et sobria colant; usuris nequaquam incumbant, neque turpium occupationes lucrorum, fraudisque cujusquam studium appetant; amorem pecuniae quasi materiam cunctorum criminum fugiant, et sa
Abbreviated transcription (Latin):
talit̾ comiersari decet. om̃s qui diunis officus se mancipa¬
runt: Quapropt̃ studeant hȩc breuit̃ collecta sedula me.¬
ditatione plegere. & memoriȩ cõmendare: & adiuuante
diuina grã uixta ures adimplere: quo facilius & liberius
maiora a scĩs patrib ȩdita exsequi ualeant Uocatione
ergo qua uocati sunt. nec ad dexterã nec ad sinistrã decli¬
nantes ambulent: quatinus diuinis iussionib optem¬
perantes. ad xp̃m in cuius sorte. esse noscuntur. qui uia
ueritas & uta ẽ. eo opitulante ꝑuenire mereantur.

Expanded text:
taliter conversari decet omnes, qui divinis officiis se manciparunt. Quapropter studeant haec breviter collecta sedula meditatione perlegere et memoriae commendare, et adjuvante divina gratia, juxta vires adimplere, quo facilius et liberius majora a sanctis Patribus edita, exsequi valeant. Vocatione ergo qua vocati sunt, nec ad dexteram, nec ad sinistram declinantes, ambulent, quatenus divinis jussionibus obtemperantes, ad Christum, in cujus sorte esse noscuntur, qui via, veritas et vita est , eo opitulante, pervenire mereantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tunitas temporis dictauerit: Intra claustra positi. ñ oto
uacent: sed aut diuinis officus aut ꝓprus utilitatib. ant
certe magistrorũ iussionib pareant : ne otio torpentes
ab apło audiant. qui ñ uult operari nec manducet: Deni¬
ores spũalit̃ iuniores diligant: iuniores seniorib obseqiliũ
dignũ exhibeant: Noctiores minus doctis nequaquã se pre¬
ferant. sed magis eos cũ caritate ȩdificent: neq hi qui
nobilitate generis aut uirtutũ donis pollent. ceteris se
tumide suꝑ extollant: onĩs in congregatione. uicissĩ sibi
caritatis officio seruant. Quib etiã in refectorio. come¬
dentib & religiose silentiũ tenentib continuaũ legat᷑ lec¬
tio Delinquentes xelorectitudinis parit̾ arguant & castigent.
guli uxta capacitatẽ suã diuersarũ artiũ erudiantur dis¬
ciplinis: ut nullus in collegio canonico inutilis appareat.

Expanded text:
tunitas temporis dictaverit. Intra claustra positi non otio tunitas temporis dictaverit. Intra claustra positi non otio vacent, sed aut divinis officiis, aut propriis utilitatibus, aut certe magistrorum pareant jussionibus, ne otio torpentes ab Apostolo audiant: Qui non vult operari, nec manducet . Seniores spiritualiter juniores diligant; juniores senioribus obsequium dignum exhibeant. Doctiores minus doctis nequaquam se praeferant, sed magis eos cum charitate aedificent. Neque hi qui nobilitate generis, aut virtutum donis pollent, caeteris se tumide superextollant. Omnes in congregatione vicissim sibi charitatis officio serviant. Quibus etiam in refectorio comedentibus, et religiosissime silentium tenentibus, continuatim legatur lectio. Delinquentes zelo rectitudinis pariter arguant, et castigent. guli secundum capacitatem suam diversarum artium erudiantur disciplinis, ut nullus in collegio canonico inutilis appareat,
Abbreviated transcription (Latin):
sistant: sed cũ onũ deuotione & ueneratione diuinȩ ser¬
uitutis opus ꝑagant: scientes angeloꝵ p̾sentiã semꝑ illic
adesse: & claustris ñ nisi ꝑ licentiã egrediant᷑: egressi in¬
reprehensibiliter uiuant : ut abhis qͥ foris st̃ bonũ testuno¬
mum habeant. & religionẽ ac ꝓpositũ suũ actib inlicitis
nequaquã maculent: sed potius om̃s quib se coniunxerit.¬
sale sapientiȩ & bonoꝵ operũ exemplis condiant: conturb¬
nia feninarũ nullatenus appetant: ñ uanis oculis aut pe¬
tulanti tumiido q gestu ac dissolutis renib mcedant: non
spectaculis non pompis scłarib intersint: non aleȩ. non
quib libet uenationib inseruiant: Apł̃i naniq instructi
documento quo ait. non inueste p̃tiosa. Nequaquã p̃tiosis
delectent᷑ uestib. Caueant sũmopere ne extra claustra mo¬
ras faciant. nisi ꝓ ut sibi a priore constitutũ fuerit. & opor¬

Expanded text:
sistant, sed cum omni devotione et veneratione divinae sersistant, sed cum omni devotione et veneratione divinae servitutis opus peragant, scientes angelorum praesentiam semper illic adesse. E claustris nonnisi per licentiam egrediantur. Egressi irreprehensibiliter vivant, ut ab his qui foris sunt bonum testimonium habeant, et religionem ac propositum suum actibus illicitis nequaquam maculent. Sed potius omnes quibus se conjunxerisale sapientiae et bonorum operum exemplis condiant. Contubernia feminarum nullatenus appetant, non vanis oculis, aut petulanti tumidoque gestu ac dissolutis renibus incedant. Non spectaculis, non pompis saecularibus intersint, non aleae, non quibuslibet venationibus inserviant. Apostoli namque instructi documento, quo ait: Non in veste pretiosa , nequaquam pretiosis delectentur vestibus. Caveant summopere ne extra claustra moras faciant, nisi prout sibi a priore constitutum fuerit, et oppor
Abbreviated transcription (Latin):
quia uixta eunde apł̃m nemo militans dõ implrcat se ne¬
gotus scłaribus. ut ei placeat cui se ꝓbauit: Ieuiniũ ament.
hosprites colligant: pauperes recreent: midos uestant. ĩnfir¬
amori xp̃i nichil p̃ponant: caritatẽ ñ derdinquant:
sacẽ si fieri potest cum om̃ib hominib habeant: dic̃
iudieu timeant: uitã ȩternã spũalit̃ concupiscant: spẽ
tionẽ obtẽperent: magistros suos ñ temere rep̾hendant.
postremo ĩ doctrinis sp̃ualib operã dent: lectionib psal¬
mis himinis. canticis. & ceteroꝵ bonoꝵ operũ exercitus
nigit᷑ in cũbant : in dormitorio nisi quẽ infirmitas deti
nuerit om̃s dormiant: ui refectorio parit̾ reficiant᷑: co¬
tidie ad collationẽ ueniant: miox ut signũ datũ fuerit ad
ȩccłam onĩs festinato conueniant: & horas canonicas ñ
negligen¬
ter. sed cũ om̃ĩ religione parit̃ celebrent:
ñ pompatice. sed reuerenter ingrediantur.
in choro¬
ñ cũ baculis stent: uamiloquus nequaquã in¬

Expanded text:
ilitans Deo implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . Jejunium ament, hospites colligant, pauperes recreent, nudos vestiant, infiramori Christi nihil praeponant, charitatem non derelinquant, pacem, si fieri potest, cum omnibus hominibus habeantjudicii timeant, vitam aeternam spiritaliter concupiscant. Spem nicam institutionem obtemperent, magistros suos non temere reprehendant. Postremo in doctrinis spiritalibus operam dent. Lectionibus, psalmis, hymnis, canticis, et caeterorum bonorum operum exercitiis jugiter incumbant. In donuerit, omnes dormiant. In refectorio pariter reficiantur, quotidie ad collationem veniant. Mox, ut signum datum fuerit, ad ecclesiam omnes festinate veniant, et horas canonicas non negligenter, sed cum omni religione pariter celebrent. non pompatice, sed reverenter ingrediantur. In choro cum baculis non stent. Vaniloquiis nequaquam in
Abbreviated transcription (Latin):
i quis clericus aduersus dericũ habet negotiũ: non de¬
serat epm̃ propriũ. & ad scłaria ꝑcurrat iudicia. sed
prius actio uentiletur ad epm proprium. uel certe con¬
silio euisdẽ ep̃i apud quos utrȩq partes uoluerit iuidiciũ
continebunt. Di quis autẽ preter hȩc fecerit. canonicis
correctionib subiacebit. Quod si elericus habet causã
nodũ prountiȩ iudicetur. Qđ si aduersus eiusdẽ pro¬
iuntiȩ metropolitanum ep̃s uel clericus habet quȩrelã

Expanded text:
i quis clericus adversus clericum habet negotium, non deserat episcopum proprium, et ad saecularia percurrat judicia: sed prius actio ventiletur apud episcopum proprium, vel certe consilio ejusdem episcopi, apud quos utraeque partes voluerint, judicium obtinebunt. Si quis autem praeter haec fecerit, canonicis correptionibus subjacebit. Quod si clericus habet causam nodum provinciae iudicetur. Quod si adversus eiusdem provinciae metropolitanum episcopus vel clericus habuerit querelam,
Abbreviated transcription (Latin):
XXXUIIII Ut clerici tab̃nas nisi in peregrinis ñ ingrediant᷑.
Ut alienus clericus minime suscipiatur ab alio.
Ut elericus nec suo nec alieno nomine fenus ex¬
erceat.
Ut clerici nullas negotiationes in honestas & tur¬
pia lucra sectentur.

Expanded text:
XC. Ut clerici tabernas, nisi in peregrinis, non ingrediantur. XCI. Ut alienus clericus minime suscipiatur ab alio. XCII. Ut clericus nec suo, nec alieno nomine fenus exerceat. XCIII. Ut clerici nullas negotiationes inhonestas, et turpia lucra sectentur.
Abbreviated transcription (Latin):
noscunt. si tamen patrum facto non diligant. sed tan¬
tum operiant nec initentur. Nam sunt qui prepositos
suos ꝑuerse udicant: dum terrenis studus eos plus
a suis autẽ subditis nequaquam iudicandi sunt.
exemplo dnĩ. qui ꝑ se uendentes columbas & nũmu¬
larioꝵ mensas proprio euertit flagello. & proiecit¬
a fide exorbitauerit rector : tunc erit arguendus a
subditis. Ero morib uero reprobrs tolerandus.
magis quam distringendus
a plebe ẽ.

Expanded text:
noscunt, si tamen patrum facta non diligant, sed tannoscunt, si tamen patrum facta non diligant, sed tantum operiant, nec imitentur. Nam sunt qui praepositos suos perverse judicant, dum terrenis studiis eos plus a suis autem subditis nequaquam judicandi sunt: exemplo Domini, qui per se vendentes columbas et nummulariorum mensas proprio ea fide exorbitaverit rector, tunc erit arguendus a subditis. Pro moribus vero reprobis tolerandus magis quam distringendus a plebe est.
Abbreviated transcription (Latin):
mpedimento rerum terrenarum deseruant. Dĩ ergo ordinẽ
accusat. a quo instuuuntur. qui epõs condempnat. dũ minꝰ
spũalia sed magis terrena sectantur. Ex diumi enĩ taberna¬
culi dispositione obimurias mundi ferendas & turbines
quosdam instrui epõs scłarib curis insistentes: ut hi qui
interius suꝑna desiderant: nullo terreno obsistente nego¬
tio liberius hoc quod amant intendant. Non ẽ itaq iudi¬
candus a plebe rector mordinatus. dum magis nouerint
populi sui fuisse meriti ꝑuersi regimen suscepisse pontificis
lam pro meritis plebium. disponitur a dõ uita rectorum.
Exemplo dauid peccanti ad comparationẽ principũ: qui
ex merito plebis preuaricantur. Sententia dampnant᷑
cham filu noe. qui suoꝵ prepositoꝵ culpas in publico
produnt. sicut cham qui patris pudenda non operuit.
Sed deridenda monstrauit. Habituri se meritũ & iaphet.
qui reuerenter operiunt quȩ patres suos excessisse cog¬

Expanded text:
mpedimento rerum terrenarum deserviant. 2. Dei ergo ordinem accusant, a quo instituuntur, qui episcopos condemnant, dum minus spiritualia, sed magis terrena sectantur. Ex divini enim tabernaculi dispositione ob injurias mundi ferendas, et turbines quosdam, institui episcopos saecularibus curis insistentes, ut hi qui interius superna desiderant, nullo terreno obsistente negotio, liberius hoc quod amant intendant . 3. Non est itaque judicandus a plebe rector inordinatus, dum magis noverint populi, sui fuisse meriti perversi regimen suscepisse pontificis. Nam pro meritis plebium disponitur a Deo vita rectorum, exemplo David peccantis ad comparationem principum, qui ex merito plebis praevaricantur. 4. Sententia damnantur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico produnt; sicut Cham, qui patris pudenda non operuit, sed deridenda monstravit . Habituri Sem meritum, et Japheth, qui reverenter operiunt quae patres suos excessisse cog
Abbreviated transcription (Latin):
rouidentia plerũq dnuni consilii ordinantur
prepositi: mundana & exteriora sestantes: ut
dũ temporalib reb se totos impendunt. spũales
tutiorẽ uitam contemplationis exerceant: quia du¬
ra sunt quiete iuuere uolentiũ sarcina curarum
episcopalium. Prouidet cepe ds̃ curis deditos secula¬
rib ad susceptionẽ regiminis ut dum hi exteriora
sine tedio procurant: spũales reb interiorib sine

Expanded text:
rovidentia plerumque divini consilii ordinantur praepositi, 327 mundana et exteriora sectantes, ut dum temporalibus rebus se totos impendunt, spirituales tutiorem vitam contemplationis exerceant, quia durae sunt quiete vivere volentium sarcinae curarum episcopalium. Providet saepe Deus curis deditos saecularibus ad susceptionem regiminis, ut dum hi exteriora sine taedio procurant, spirituales rebus interioribus sine
Abbreviated transcription (Latin):
tis oculos ad opera transacta reuocetur. Ac penset
quisq quid subiectus egerit. & repente cognoscit si
prelatus bona agere quȩ proposuerit possit. Ilequaquã
ualet in culmine humilitatẽ discere qui in imis po¬
situs non desut suꝑbire. Nescit laudẽ cum suppetit
fugere. qui adhatic didicit cum deesset anhelare
Nequaquã uincere auaritiam potest quando ad mul¬
torũ sustentationẽ tendit. sicui sufficere propria nec
soli potuerunt. Ex ante acta ergo uita si quisq inue¬
niat ne appetitu ͤ culminis imago cogitationis illu¬
dat. plerumq in occupatione regiminis ipse quoq
boni operis usus proceditur. qui in tranquillitate

Expanded text:
tis oculus ad opera transacta revocetur, ac penset tis oculus ad opera transacta revocetur, ac penset quisque quid subjectus egerit. Et repente cognoscit si praelatus bona agere, quae proposuerit, possit, quia nequaquam valet in culmine humilitatem discere, qui in imis positus non desiit superbire. Nescit laudem cum suppetit, fugere, qui ad hanc didicit, cum deesset, anhelare. Nequaquam vincere avaritiam potest, quando ad multorum sustentationem tendit is cui sufficere propria nec soli potuerunt. Ex ante acta ergo vita se quisque inveniat, ne in appetitu se culminis imago cogitationis illudat. Plerumque in occupatione regiminis, ipse quoque boni operis usus perditur, qui in tranquillitate
Abbreviated transcription (Latin):
desudantis ęxercitus. ex etiã deuotũ militẽ extixit.
Quẽ profecto ab electorum numero culpa longius
raperet : nisi hunc ad ueniã flagella reuocassent.
non nulla quoq bona opera animo proponunt. &
quamuis hoc elationis intentione appetant. opera¬
turos tamen se magna ꝑtranctant. Enq ut aliud
in imis intentio subprimat.: aliud tractantis animo
suꝑficies cogitationis ostendat. Nam sibi ipsa de se
mens sepe mentitur. & fingit se de bono opere amare
quod non amat. de mundo autẽ gła non amare qđ
amat. Sepe mens principari appetens. fit adhoc pa¬
uida cum quęrit. audax cũ ꝑuenerit. Iendens enim
ne ꝑueniat trepidat. sed repente perueniens nire sibi
hoc debitum ad quod ꝑuenerit putat. Cumq ꝑcepto
principatus officio ꝑfrui seculariter ceperit. libenter
obliuiscitur quicquid religiose cogitauit. Necesse ẽ enĩ
ut cum cogitatio extra usum ducitur : protinus men¬

Expanded text:
desudantis exercitus, etiam devotum militem extinxit. desudantis exercitus, etiam devotum militem extinxit. Quem profecto ab electorum numero culpa longius raperet, nisi hunc ad veniam flagella revocassent. nonnulla quoque bona opera animo proponunt. Et quamvis hoc elationis intentione appetant, operaturos tamen se magna pertractant. Fitque ut aliud in imis intentio supprimat subrepat, aliud tractantis animo superficies cogitationis ostendat. Nam sibi ipsa de se mens saepe mentitur, et fingit de se bono opere amare quod non amat, de mundi autem gloria non amare quod amat. Saepe mens principari appetens, fit ad hoc pavida, cum quaerit; audax, cum pervenerit. Tendens enim, ne non perveniat, trepidat; sed repente perveniens, jure sibi hoc debitum, ad quod pervenerit, putat. Cumque percepto principatus officio perfrui saeculariter coeperit, libenter obliviscitur quidquid religiose cogitavit. Necesse est enim ut cum cogitatio extra usum ducitur, protinus men
Abbreviated transcription (Latin):
magistri fieri fratres mei. Hinc ipse dĩ hominũq me¬
diator regnũ ꝑcipere uitauit in terris. qui supernoꝵ
quoq spuum scientiã sensumq transcendens. ante
scła regnat in cęlis. Slerumq aduersitatis magisterio
sub disciplina cor premitur. quod si ad regiminis cul¬
men eruperit : in elationẽ protinis usu głe permu¬
tatur. Dic saul qui indignũ se prius considerans fu¬
gerat. mox ut regni gubnacula ꝑcepit intumuit.
Honorari namq coram populo cupiens. dũ reprehen¬
di publice nolint : ipsum tamen. qui in regno se un¬
rerat scidit. Dauid propheta auctoris iudicio pene
in cunctis actib placens. mox ut pressurȩ pondere
caruit. in tumore uulneris erupit. Factusq ẽ in
morte uiri crudeliter rigidus. qui in appetitu femi¬
nȩ eneruiter fuerat fluxus. Ꝙ qui malis ante no
uerat parcere : in bonorũ quoq nece post didicit sine
obstaculo retractationis anhelare. Prius quippe ferire
deprehensum ꝑsecutorẽ noluit. & post cum dãpno

Expanded text:
magistri fieri, fratres mei . Hinc ipse Dei hominumque mediator, regnum percipere vitavit in terris: qui supernorum quoque spirituum scientiam sensumque transcendens, ante saecula regnat in coelis. Plerumque adversitatis magisterio sub disciplina cor premitur: quod si ad regiminis culmen eruperit, in elationem protinus usu gloriae permutatur. Sic Saul, qui indignum se prius considerans, fugerat, mox ut regni gubernaculo suscepit, intumuit. Honorari namque coram populo cupiens, dum reprehendi publice noluit, ipsum tamen qui in regem se unxerat, abscidit. David propheta, auctoris sui judicio pene in cunctis actibus placens, mox ut pressurae pondere caruit, in tumorem vulneris erupit: factusque est in morte Uriae crudeliter rigidus, qui in appetitu feminae enerviter fuerat flexus. Et qui malis ante pie noverat parcere, in bonorum quoque nece post didicit sine obstaculo retractationis anhelare. Prius quippe ferire deprehensum persecutorem noluit, et post cum damno
Abbreviated transcription (Latin):
derandum quoq ẽ. quia cum causã populi electus
presul suscipit. quasiꝰ egrum medicus accedit. Si ergo
ad huc eius in opere passionis uiuunt. Qua presumpti¬
one ꝑcussũ mederi properat. qui in facie uulnus portat.¬

Expanded text:
derandum quoque est quia cum causam populi electus derandum quoque est quia cum causam populi electus praesul suscipit, quasi ad aegrum medicus accedit. Si ergo adhuc ejus in opere passiones vivunt, qua praesumptione percussum mederi properat qui in facie vulnus portat
Abbreviated transcription (Latin):
tenebatur. quia quieto mari recte nauim & imperitus
dirigit: turbatis autẽ tempestatũ fluctib. etiã peritus
se nauta confundit. Quid ẽ potestas culminis. nisi tẽpes¬
tas mentis: in qua cogitationũ semꝑ procellis nauis cordis
quatitur. huc illucq incessanter inpellitur. ut ꝑ repentinos
excessus oris & operis quasi ꝑ obiuantia saxa frangatur.
Inter hȩcq protulimus quid sequendũ ẽ quid tenendũ
nisi ut uirtutib pollens coactus ad regimen ueniat¬
uirtutib uacuus. nec coactus accedat:Ille si om̃ino
reicitur. caueat nec acceptam pecimiam insudario ligans
de eius occultatione uidicetur. Secuniam quippe in suda¬
rio ligare ẽ ꝑcepta dona sub otio lenti torporis abscon¬
dere. Indignus quoq cum regimen appetit. adendat
ne ꝑ exemplũ praui operis phariseoꝵ more ad ingres¬
sum regni tendentib obstaculum fiat. qui iuxta magistri
uocẽ nec ipsi intrant. nec alios intrare ꝑmittunt. Consi¬

Expanded text:
tenebatur, quia quieto mari recte navem et imperitus dirigit, turbatus autem tempestatis fluctibus etiam peritus se nauta confundit. Quid est potestas culminis nisi tempestas mentis? In qua cogitationum semper procellis cordis navis quatitur, huc illucque incessanter impellitur, ut per repentinos excessus oris et operis, quasi per obviantia saxa, frangatur. Inter haec quae protulimus, quid sequendum est, quid tenendum, nisi ut virtutibus pollens coactus ad regimen veniatvirtutibus vacuus nec coactus accedat? Ille si omnino renititur, caveat ne acceptam pecuniam in sudarium ligans, de ejus occultatione judicetur . Pecuniam quippe in sudario ligare est percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. Indignus quisque, cum regimen appetit, attendat ne per exemplum pravi operis pharisaeorum more ad ingressum regni tendentibus obstaculum fiat , qui, juxta Magistri vocem, nec ipsi intrant, nec alios intrare permittunt. Consi
Abbreviated transcription (Latin):
fecto ad portanda peccatoꝵ onera qui sequuntur cur
uantur. Indigni quippe tanti reatus pondera fugerent
si ueritatis sententiam sollicita cordis aure pensarent
qui ait. Qui scandaligauerit unum de pusillis istis qui
in me credunt. expedit ei ut suspendatur mola asinaria
in collo eiꝰ. & demergatur in profundũ maris: nec teme¬
rare sacra regimina quisquis his impar ẽ audeat. &
ꝑ concupiscentiã culminis ducatũ suscipiat ꝑditionis
Hinc enĩ pie iacobus prohubet dicens. Nlolite plures

Expanded text:
fecto ad portanda peccatorum onera curvantur qui fecto ad portanda peccatorum onera curvantur qui sequuntur. Indigni quippe tanti reatus pondera fugerunt, si Veritatis sententiam sollicita cordis aure pensarent, quae ait: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris . Ne temerare sacra regimina, quisquis his impar est, audeat: et per concupiscentiam culminis, ducatum suscipiat perditionis. Hinc enim pie Jacobus prohibet, dicens: Nolite plures
Abbreviated transcription (Latin):
conqueritur. & nesciri se principatũ nescientiũ ꝓtestatur.
quia profecto i qui ea quȩ sunt dñi nesciunt. a dño nesci¬
untur. paulo attestante qui ait. si quis autẽ ignorat. ignora¬
bitur. Plerumq pastorum imperitia meritis congruit sub¬
iectorũ : quia quamuis lumen scientiȩ sua culpa exigente
non habeant. districto tamen iudicio agitur. ut ꝑ eorũ
ignorantiam hi etiã qui sequuntur offendant. Hinc nam¬
quȩ in euuangelio ꝑ semet ipsã ueritas dicit. Di cȩtus cero
ducatum prebeat. ambo in foueam cadunt. Hinc psalmis¬
ta non optantis ammo sed prophetantis misterio de¬
nuntiat dicens. Obscurentur oculi eoꝵ ne uideant. &
dorsũ eoꝵ semꝑ incurua. Oculi quippe sunt qui in ipsa
honoris sũma facie positi prouidentis itineris officium
susceperunt. Quib hi nimirum qui subsequenter inhȩrent
dorsa nominantur. Obscuratis ergo oculis dorsũ flec¬
ntur : quia cum lum̃ scientiȩ ꝑdunt qui prȩeunt. pro¬

Expanded text:
re se principatum nescientium protestatur; quia profecto hi qui ea quae sunt Domini nesciunt, a Domino nesciuntur, Paulo attestante, qui ait: Si quis autem ignorat, ignorabitur . Plerumque pastorum imperitia meritis congruit subjectorum, quia quamvis lumen scientiae sua culpa exigente non habeant, districto tamen judicio agitur, ut per eorum ignorantiam hi etiam qui sequuntur offendant. Hinc namque in Evangelio per semetipsam Veritas dicit: Si caecus caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt . Hinc Psalmista, non optantis animo, sed prophetantis mysterio denuntiat, dicens: Obscurentur oculi eorum, ne videant, et dorsum illorum semper incurva . Oculi quippe sunt qui in ipsa honoris summa facie positi, providendi itineris officium susceperunt. Quibus hi nimirum qui subsequenter inhaerent, dorsa nominantur. Obscuratis ergo oculis, dorsum flectitur; quia cum lumen scientiae perdunt qui praeeunt, pro
Abbreviated transcription (Latin):
nterdixit ꝑ omiã magna sinodus. non ep̃o. non
prbo. non diacono. nec alicui om̃ino qui in elero ẽ
licere sub introductam habere mulierẽ: nisi forte
matrẽ aut sororẽ aut amitã uel eas tantũ ꝑsonas
quȩ suspitiones effugiunt.

Expanded text:
nterdixit per omnia magna synodus, non episcopo, non presbytero, non diacono, nec alicui omnino, qui in clero est, licere subintroductam habere mulierem, nisi forte matrem, aut sororem, aut amitam, vel eas tantummodo personas, quae suspiciones effugiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatũ conscribi simul ȩccłis & inqua initio ordina¬
tus ẽ. E ad quam confugit quasi ad potiorẽ obinanis
głȩ cupiditatẽ. Hoc antẽ facientes reuocari debere ad
suam ȩccłam in qua primitus ordinati sunt. & ibi tantũ¬
modo ministrare. Siuero iam qui translatꝰ ẽ exalia in
aliam ȩccłam prioris ȩccłȩ uel martirioꝵ quȩ subea sunt
aut potiorum. aut xenodoꝵ reb in nullo cõmunicent.
Los uero qui ausi fueruit post definitionẽ magnȩ & uni¬
uersalis hinus sinodi quicquã ex his quȩ sunt prohibi¬
ta ꝑpetrare. decreuit scã sinodus a proprio hunus modi
gradu recedere.
pertgrinos clericas sine cõmendatiis ministrare. Li.

Expanded text:
civitatum conscribi simul ecclesiis, et in qua initio ordinatus est, et ad quam confugit quasi ad potiorem, ob inanis gloriae cupiditatem. Hoc autem facientes revocari debere ad suam ecclesiam, in qua primitus ordinati sunt, et ibi tantummodo ministrare. Si vero quis jam translatus est ex alia in aliam ecclesiam, prioris ecclesiae, vel martyriorum, quae sub ea sunt, aut ptochiorum, aut xenodochiorum rebus in nullo communicet. Eos vero qui ausi fuerint post definitionem magnae et universalis hujus synodi quidquam ex his quae sunt prohibita perpetrare, decrevit sancta synodus a proprio hujusmodi gradu recedere.peregrinos clericos, sine commendatitiis ministrare.
Abbreviated transcription (Latin):
ammissa. ita ut de ciuitate in ciuitatẽ non ep̃s
non prb̃r. non diaconus transferatur. Si quis autẽ
post definitionẽ scĩ & magni concilii tale quid
agere temptauerit:. & se huiuscemodi negotio
manciparit. hoc factum prorsus in irritũ ducatur.
& restitnatur ȩccłȩ cui fuit ep̃s aut prb̃r. aut diaco¬

Expanded text:
admissa: ita ut de civitate ad civitatem, non episcopus, non presbyter, non diaconus transferatur. Si quis autem, post definitionem sancti et magni concilii, tale quid agere tentaverit, et se hujuscemodi negotio manciparit, hoc factum prorsus in irritum ducatur, et restituatur Ecclesiae cui fuit episcopus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad alienationẽ ments ingurgitat. sumptuosis dapi¬
U grauidus non potest suis abstinentiã laudare quã
caleat. Uitio cupiditatis addictus. cupidis amorẽ¬
non potest dissuadere peruniȩ. Inimititiarum tenax.
non ualebit animos dissidentium sacerdotali tranquil¬
litate conponere. Iustitiam predicare. iudicib erubescit.
quam ipse ꝑsonȩ potentis fauore corrumpit. nec defen¬
dit oppressos. si ꝑsonas aut honorat aut despicit. Q
quicquid boni non facit. aut mali conmittit. nec iube¬
bit fieri nec uetabit. quia necessariam docendi aucto¬
ritatẽ. contrarietatẽ suȩ actionis amitut aut minut.

Expanded text:
usque ad alienationem mentis ingurgitat. Sumptuosis dapiusque ad alienationem mentis ingurgitat. Sumptuosis dapibus gravidus, non potest suis abstinentiam laudare, quam calcat. Vitio cupiditatis addictus, cupidis amorenon potest dissuadere pecuniae. Inimicitiarum tenax, non valebit animos dissidentium sacerdotali tranquillitate componere. Justitiam praedicare judicibus erubescit, quam ipse personae potentis favore corrumpit: nec defendit oppressos, si personas aut honorat, aut despicit: et quidquid boni non facit, aut mali committit, nec jubebit fieri, nec vetabit: quia necessariam docendi auctoritatem, contrarietate suae actionis, aut amittit aut minuit.
Abbreviated transcription (Latin):
exolite ergo quanta & qualia me audiente atq
probante dicere solebatis. de amministratione pon
tificis. qui populi sibi conmissi cura post habita ardenti¬
us bona presentia desiderabat quam futura. & oblitus
quod non solũ de se sed etiam de grege sibi credito ratio¬
nẽ pastor pastorum om̃ium reddat. sua suorũq detri¬
menta non cogitet. Quem non delinquentiũ peceata com¬
tristant: nec proficientium bona letificant. sed de se tan¬
tum. plerumq autẽ nec de se ommino sollicitus. quid ad
suis boni mali ue geratur. ignorat. Qui non predicat
ꝑseuerantiã iustis. penitentiam prauis. contẽptũ mundi
conuersis futuras pęnas auersis. qui non potest dicere
contemptorib ammonitionis suȩ. futurorũ cogitate
indiciũ. Quod ipse forte non cogitat. amatorib mun¬
di nolite diligere mundũ si eum mundi amor oblectat.
ambitiosis ambitiom iam finẽ inponite. si eũ ambitio ru¬
mosa precipitat. Cbriosis ad ȩbrietatẽ cauete. si se mero

Expanded text:
ecolite ergo quanta et qualia, me audiente atque probante, dicere stificis, qui, populi sibi commissi cura posthabita, ardentius bona praesentia desiderat, quam futura; et oblitus quod non solum de se, sed etiam de grege sibi credito, rationem pastori pastorum omnium reddet, sua suorumque detrimenta non cogitat. Quem non delinquentium peccata contristant, nec proficientium bona laetificant, sed de se tantum, plerumque autem nec de se omnino sollicitus, quid a suis boni malive geratur, ignorat. Qui non praedicat perseverantiam justis, poenitentiam pravis, contemptum mundi conversis, futuras poenas aversis. Qui non potest dicere contemptoribus admonitionis suae, Futurum cogitate judicium, quod ipse forte non cogitat. Amatoribus mundi, Nolite diligere mundum, si eum mundi amor oblectat. Ambitiosis, Ambitioni jam finem imponite, si eum ambitio ruinosa praecipitat. Ebriosis, Ebrietatem cavete, si se mero
Abbreviated transcription (Latin):
Et sunt opera carnis quȩ sunt opera hominũ. & homo uiuendo scđm se ipsũ
hoc ẽ sedm hominẽ factus ẽ similis diabolo. quia & ille scđm se ipsũ ui¬
uere uoluit. Hȩc opera satanȩ dicimꝰ quoꝵ aliquoꝵ suasr & instiga¬
tor ẽ aliquoꝵ caput & origo nouissimȩ. & om̃ib põpis que sunt in¬
anes iactantiȩ honores terrenȩ canera musica in quib sepe soluit᷑
& mollitur xp̃ians uigor spectacula. turpia uel suꝑflua & reliqua.
Deinde ꝑscrutamus patrinos. & matrinas. si possint cantare orationẽ
dominicã. & simbolũ sicut premoninmus. ac postea per
ordinẽ si quomodo in romano ordine scriptũ ẽ sacrũ officiũ
pagimus usq ad sacratissimũ opus baptismatis.
Recapitulatio

Expanded text:
 modo opera carnis, quia sunt opera hominis: et homo vivendo secundum semetipsum, hoc est secundum hominem, factus est similis diabolo, quia et ille secundum seipsum vivere voluit. Haec opera Satanae dicimus, quorum aliquorum suasor et instigator est, aliquorum caput et origo. Novissime: et omnibus pompis ejus, quae sunt inanis jactantia, homines terreni, canora musica, in quibus saepe solvitur et mollitur Christianus vigor; spectacula turpia vel superflua, et reliqua. Deinde perscrutamur patrinos et matrinas, si possunt cantare Dominicam orationem et symbolum, sicut praemonuimus: ac postea per ordinem, sicut in Romano Ordine scriptum est, sacrum officium peragimus, usque ad sacratissimum opus baptismatis. Recapitulatio
Abbreviated transcription (Latin):
canonicarũ institutionũ episcopali p̃cipue iudicio plec¬
tendi st̃ qua pena. ut ait beatus augustinus. In ecła nul-¬
la maior esse potest: demonstrandũ tamen ẽ. qualẽ ceteri
plati qui illis dignitate inferiores ẽẽ noscunt᷑: In locis sibi
cominussis in quib cannonice uiuitir. erga subiec tos quosꝙ
delinquentes. & ea quȩ ꝓpriȩ ad eoꝵ ꝓpositũ ꝑtinent
obseruare nolentes. adhibere ualeant. debeant correptio¬
nis modũ: Sed quia omĩs ȩtas uelinus cuiusq intelli¬
gentię capacitas ꝓprias debeat habere mensuras. Et uxta
modũ culparũ. mensura extendenda ẽ correptionũ. Q
hȩc omĩa nre in p̾latoꝵ pendent iudicio. quo & disere¬
tissime temperanda sunt. Pecesse ẽ ut idẽ plati circa
delinquentes. medici peritissimi imitent᷑ factũ. seilicet
ut adhibita magnȩ discretionis cura. quideuiq con-¬
gruat. quid ue conueniat adhibeant. hoc sũmopere
ꝑpendentes. ut iuxta quantitatẽ uulnerũ exlubeant

Expanded text:
canonicarum institutionum episcopali praecipue judicio plectendi sint, qua poena ut ait beatus Augustinus in Ecclesia nulla major esse potest, demonstrandum tamen est qualem caeteri praelati, qui illis dignitate inferiores esse noscuntur, in locis sibi commissis, in quibus canonice vivitur, erga subjectos quosque delinquentes, et ea quae proprie ad eorum propositum pertinent, observare nolentes, adhibere debeant correptionis modum. Sed quia omnis aetas, vel uniuscujusque intelligentiae capacitas, proprias debet habere mensuras, et juxta modum culparum mensura extendenda est correptionum, et haec omnia jure in praelatorum pendent judicio, quo et discretissime temperanda sunt: necesse est ut iidem praelati circa delinquentes medici peritissimi imitentur factum: scilicet ut adhibita magnae discretionis cura, quid cuique congruat, quidve conveniat, adhibeant: hoc summopere perpendentes ut, juxta quantitatem vulnerum, exhibeant
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec iitiũ desidiȩ inolescat. nec correptio mansue.¬
tudinis modũ excedat: ne ut ait beatꝰ maximus. aut
solutior lenitas conhibentiã prebeat p̾eccanti: aut
inmoderata seueritas a lapsu ñ reuocet delinquentẽ:
Sed & hoc illis nichilominus cauendũ ẽ: ne errata de¬
linquentiũ alicuius rei liuore feriant: sed potius ut ait
beatꝰ augustinus. Sint criminũ ꝑsecutores. & hominũ
liberatores: Oderint uitia : diligant homines: Oderint
qđ instinctu diaboli ingestum ẽ: diligant qđ di bonitate
creatũ ẽ Teneant in manu baculũ & iurga: baculũ uidelicet
quo alioꝵ uitiũriũ imbecillitates spualiter sustenten:
Cirgã uero. qua uitia delinquentiũ zelo rectitudinis
feriant Delinquentib interea & excommunicatis frib
tionib decipere: aut eoꝵ errata defendere: sed po¬
tius opem ferre. Ut ȩquitatis censura distriste corri¬
gant.¬

Expanded text:
ut nec vitiam desidiae inolescat, nec correptio mansueut nec vitiam desidiae inolescat, nec correptio mansuetudinis modum excedat, ne, ut ait beatus Maximus, aut solutior lenitas conniventiam praebeat peccanti, aut immoderata severitas a lapsu non revocet delinquentem. Sed et hoc illis nihilominus cavendum est, ne errata delinquentium alicujus rei livore feriant, sed potius, ut ait beatus Augustinus, sint criminum persecutores et hominum liberatores. Oderint vitia, diligant homines. Oderint quod instinctu diaboli ingestum est, diligant quod Dei bonitate creatum est. Teneant in manu baculum et virgam; baculum videlicet, quo aliorum virium imbecillitates spiraliter sustentent: virgam vero, qua vitia delinquentium zelo rectitudinis feriant. Delinquentibus interea et excommunicatis fratriis adulationibus decipere, aut eorum errata defendere, sed potius opem ferre, ut aequitatis censura districte corrigant
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si enam tot salubrimis admonitonb & castigatio¬
nib nec dum paruerint: fiat ꝓ eis ab oñi congregatione
cõmimis oratio. ut a dño sanent᷑: Postemo si ꝓrsus ine¬
mendabiles & incorrigibiles appͣuerint: ne ꝑ plures eoꝵ
dira serpant contagia. necesse eꝰ ut a ceteroꝵ societate
ut pote ouis morbida secreti. ante p̾sentiã diducantur
ep̃i: ut abeo canonica auctoritate publice dampuent᷑:
Di uero quis in collegio canonicoꝵ culpã criminalẽ ad¬
miserit: huic nulla eͣ danda dilatio. quin aut sponte¬
penitentiã ꝓ admisso crimine gerat: aut si id agere re-¬
sultauerit corã epõ diducant᷑. ut ab eo publica multet᷑
penitentia: Meminisse enĩ oportet rectores: quia colũba¬
ẽ in diuinis scripturis ȩccła appellata: quȩ ñ ungnib
lacerat. sed aliis pie ꝑcunt: Unde etiam illis sũmopere
obseruandũ ẽ ut sic̃ p̃missũ ẽ. uixta modũ culparũ &
ꝑsonarũ atq ȩtatũ. om̃mo ipsa tẽperata sit correptio:

Expanded text:
 si etiam tot saluberrimis admonitionibus et castigationibus necdum paruerint, fiat pro eis ab omni congregatione communis oratio, ut a Domino sanentur. Postremo, si prorsus inemendabiles et incorrigibiles apparuerint, ne per plures eorum dira serpant contagia, necesse est ut a caeterorum societate, utpote oves morbidae, secreti, ante praesentiam deducantur episcopi, ut ab eo canonica auctoritate publice damnentur. Si vero quis in collegio canonicorum culpam criminalem admiserit, huic nulla epoenitentiam pro admisso crimine gerat, aut si id agere resultaverit, coram episcopo deducatur, ut ab eo publica multetur poenitentia. Meminisse enim oportet rectores, quod columba in divinis Scripturis Ecclesia appellata est, quae non unguibus lacerat, sed alis pie percutit. Unde etiam illis summopere observandum est, ut, sicut praemissum est, juxta modum culparum, et personarum, et aetatum, omnino ips
Abbreviated transcription (Latin):
gentib a prelatis constituto stare cogat᷑: ut salũ rubore
sequestrationis emendet᷑: Dem si his modis correptus in¬
corrigibilis extiterit. & etas ꝑmiserit. quia uixta salomonis
uocẽ stultus uerbis ñ corrigitur. congrua ei uerberũ adhi¬
beatur castigatio: quib utpott filius uerberet᷑: quatinus
scđm beati gregorii sententiam qui iubentis uerba non
audiunt. uerberib ammoneant᷑: ut adbona desideria
pęne trahant. quos p̾mia non muitant: Ceterũ sitalis
fuerit quẽ aut ȩtas aut qualitas ꝑsonȩ uerberari non
piat᷑: usq dũ digna penitentiȩ satis factione uema con¬
sequat᷑: Siuero uterq & qui flagellat᷑. & quẽ flagellari
etas aut qualitas ꝑsone ꝓhibent adhuc incorrigibiles
extiterint: sit locus intra claustra canonicoꝵ sic̃ multis
in locis noscit᷑ esse. quo ad tẽpus retrudant᷑.: & scđ̾m
modũ culpȩ castigentur: ut iuxta apłm traditi

Expanded text:
gentibus a praelatis constituto stare cogatur, ut saltem rubore gentibus a praelatis constituto stare cogatur, ut saltem rubore sequestrationis emendetur. Dein, si his modis correptus, incorrigibilis exstiterit, et aetas permiserit, quia juxta Salomonis vocem: « Stultus verbis non corripitur, » congrua ei verberum adhibeatur castigatio, quibus utpote filius verberetur; quatenus secundum beati Gregorii sententiam: « Qui jubentis verba non audiunt, verberibus admoneantur, ut ad bona desideria poenae trahant, quos praemia non invitant. » Caeterum si talis fuerit, quem aut aetas una, qualitas personae verberari non piatur, usquedum digna poenitentiae satisfactione veniam consequatur. Si vero utique, et qui flagellatur, et quem flagellari aetas, aut qualitas personae prohibent, adhuc incorrigibiles exstiterint, sic locus intra claustra canonicorum, sicut multis in locis noscitur esse, quo ad tempus retrudantur, et secundum modum culpae castigentur, ut juxta Apostolum, « traditi
Abbreviated transcription (Latin):
as autꝙ̃ inbiuus residere tẽptauerit: in dormitorio aliquid
in decens aut in honestũ uerbis aut actib ꝑpetrauerit: aliubi
nisi in dormitorio cũ ceteris absq causa meuitabili dormire
xerit: discordiã quã dicente scripiura di anima detestatur
inter fr̃s seminauerit: & huic institutioni contumax ant
suꝑbus. ant murmurans. seu in aliquo contrarius extterit.
& cetera huiiscemodi agere tẽp̃tauerit: hic primo scđ̾m
dni preceptũ ñ solũ semel & scdo ac tertio. quinimmo
crebrius ammoneat᷑ :& si his ammonitionib ñ cesserit. pub¬
lica obiurganont corripiat᷑: Quodsi & his renisus fuertd:
ceteris sibi alimenis interdictis pene tantũ usq ad digñã
satis factionẽ utat panȩ & aqua:Si uero nec sic se cor¬
sexerit: separet᷑ amensa: & a societate. frm. in choro psal¬
lentium remoueatur: & seorsũ in loco huiuscemodi negli¬

Expanded text:
ire, aut in biviis residere tentaverit, in dormitorio aliquid ire, aut in biviis residere tentaverit, in dormitorio aliquid indecens, aut inhonestum, verbis, aut actibus, perpetraverit, alicubi nisi in dormitorio cum caeteris absque causa inevitabili dormire xerit; discordiam quam dicente Scriptura Dei anima detestatur, inter fratres seminaverit; et huic institutioni contumax, aut superbus, aut murmurans, seu in aliquo contrarius, exstiterit; et caetera hujuscemodi agere temptaverit, hic primisecundum Domini praeceptum, non solum semel, et secundo ac tertio, quin imo crebrius admoneatur. Et si his admonitionibus non cesserit, publica admonitione corripiatur. Quod si et his renisus fuerit, caeteris sibi alimentis interdictis, pane tantum usque ad dignam satisfactionem utatur, et aqua. Si vero nec sic se correxerit, separetur a mensa, et a societate fratrum in choro psallentium removeatur, et seorsum in loco hujuscemodi negle
Abbreviated transcription (Latin):
nec alteri subtrahant qđ iuuat Omissis igit᷑ his quoꝵ
etat delinquenti parcendũ ñ ẽ. sed pous iuxta salomo.¬
ne: eorũ latera indurescant. uigis asside tradenda st̃:
qualiter enga cȩteros delinquentes iuxta auctoritatẽ di¬
uinã & scorũ patrũ exempla tradionesq id fieri opor¬
teat. strictĩ breuit᷑q ostendat᷑: Si quis fr̃ in congregatio
ne constituitus. horas cannonicas frequentare neglȩxe¬
rit. ȩcdłamq ñ religiose sed pompaticȩ uel in cõposite
inirauerit. & opus dĩ negligent᷑ exequutꝰ fuerit: ad col¬
lanonẽ uenire distulerit.: obedientiã amagistris sibi
iniunctã agere recusauerit: in legendo uel cantando
uel in cȩteris ȩccłasticis disciplinis iuxta uires studiũ ñ
exhubuerit: ad mensã ñ necessitate seduitio tande occur¬
rerit. & claustris sine licentia exierit: ꝑ licentiã uero
egressus extra constiuitũ sibi placitũ moras fecerit: in plate.

Expanded text:
nec alteri subtrahant quod juvet. Omissis igitur his quorum aetati delinquenti parcitum non est, sed potius eorum latera ne indurescant virgis assidue tundenda sunt, qualiter erga caeteros delinquentes juxta auctoritatem divinam, et sanctorum Patrum exemplum, traditionesque id fieri oporteat, strictim breviterque ostendatur. Si quis frater, in congregatione canonica constitutus, horas canonicas frequentare neglexerit, ecclesiamque non religiose, sed pompatice, vel incomposite, intraverit, et opus Dei negligenter exsecutus fuerit, ad collationem venire distulerit, obedientiam a magistris sibi injunctam agere recusaverit, in legendo et cantando, vel in caeteris ecclesiasticis disciplinis, juxta vires studium non exhibuerit, ad mensam non necessitate, sed vitio tarde occurrerit, e claustris sine licentia exierit, per licentiam vero egressus extra constitutum sibi placitum moras fecerit, in plateis
Abbreviated transcription (Latin):
contempsit : docere subiectos incipit praua quȩ agit : ut iusto
om̃ipotentis dĩ iudicio in bono iam nec linguã habeat qui
habere bonam uitam recusat: quatinus dum mens eius ter¬
reno amori intenditur : de terrenis rebus semper loquatur.
Unde in euuangelio ueritas dicit. Ex abundantia enĩ cordis
os loquitur. Bonus homo de bono thesauro profert bona.
& malus homo de malo thesauro profert bonamalũ.

Expanded text:
contempsit, docere subjectos incipit prava quae agit: ut justo omnipotentis Dei judicio, in bono jam nec linguam habeat, qui habere bonam vitam recusat: quatenus dum mens ejus terreno amore incenditur, de terrenis rebus semper loquatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Ex abundantia enim cordis os loquitur. Bonus homo de bono thesauro profert bona, et malus homo de malo theosauro profert mala .
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis uerbũ facientib tribuit. & non facientib
tollit. Qui ergo hoc de ore suo non auferri petut.
quid aliuid quam gram bonȩ operationis quesiuit.
acsi aꝑte diceret a bono opere errare me non sinas
ne dũ amitto ordinẽ bene uiuendi: rectitudinẽ ꝑdã
loquendi. Plerumq doctor qui docere audet quod
negligit agere. cum desierit bona loqui quȩ operari

Expanded text:
eritatis verbum facientibus tribuit, et non facientibus tollit. Qui ergo hoc de ore suo non auferri petiit, quid aliud quam gratiam bonae operationis quaesivit? Ac si aperte diceret: A bono opere errare me non sinas, ne dum amitto ordinem bene vivendi, rectitudinem perdam loquendi. Plerumque doctor qui docere audet quod negligit agere, cum desierit bona loqui quae operari
Abbreviated transcription (Latin):
gitationẽ intimȩ claritatis apprehendit. Di autem
candorẽ sibi iustitiȩ siue sapientiȩ tribuit: a luce
se suꝑnę cognitionis excludit. Et eo clariatẽ ueri
luminis nequaquam pemtrat. quo se apudse per ar¬
rogantiã exaltat. sicut de quibusdã dr̃. Dicentes enĩ
se esse sapientes. stulti facti sunt. Iugẽ habet sca¬
biem in corpore : cui carnis petulantia sine cessati¬
one domninatur in mente. In scabie & enĩ feruor
uiscerũ ad cutẽ tralitur. ꝑ quam recte luxuria de¬
signatur. quia si cordis temptatio usq ad operatio¬
nẽ prosilit. nimirũ feruor intimus usq ad eutis
scabiem prorũpit. Foras corpus scabies sautiat. quia
dũ in cogitatione uoluntas non reprimitur etiã

Expanded text:
gnitionem intimae claritatis apprehendit; si autem gnitionem intimae claritatis apprehendit; si autem candorem sibi justitiae, sive sapientiae tribuit, a luce se supernae cognitionis excludit, et eo claritatem veri luminis nequaquam penetrat quo se apud se per arrogantiam exaltat; sicut de quibusdam dicitur: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Jugem vero habet scabiem in corpore, cui carnis petulantia sine cessatione dominatur in mente. In scabie etenim fervor viscerum ad cutem trahitur, per quam recte luxuria designatur, quia si cordis tentatio usque ad operationem prosilit, nimirum fervor intimus usque ad cutis scabiem prorumpit. Et foris jam corpus scabies sauciat, quia dum in cogitatione voluntas non reprimitur, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
pupille sane sunt. sed humore defluente infirman¬
tia palpebra grossescunt. Quoꝵ quia in confusione
crebro atteritur : etiam acies pupillȩ uitiatur. Sunt
nonnulli quoꝵ sensu carnalis uitȩ operatio sautiat.
qui uidere recta subtiliter ꝑ ingenium poterant
sed usu prauoꝵ actuum caligant. Lippus itaq ẽ: cuiussen¬
sum natura exacuit: sed conuersationis prauitas confundit.
Ciu bene ꝑ angelum dicitur. Collirio inungne. oculos tuos
ut uideas. Collirio quippe uculos ut uideamus inungui¬
mus: cum ad cognoscendam ueri luminis claritatẽ in tel¬
lectus nr̃i aciem medicamine bene operationis aduiua¬
mur. Albuginẽ habet sacerdos in oculo: qui ueruatis¬
lucem uidere non sinitur. qui arrogantiȩ sapientiȩ siue
iustitiȩ cȩcatur. Pupilla namq oculi nigra uidet: albu¬
ginẽ tolerans nichil uidet. quia uidelicet sensus huma¬
nȩ cogitationis si stultum se percatorẽq ingelligit. eo¬

Expanded text:
pupillae sanae sunt, sed humore defluente infirmanpupillae sanae sunt, sed humore defluente infirmantia palpebra grossescunt. Quorum quia infusione crebro atteritur  Edit., atteruntur, etiam acies pupillae vitiatur. Sunt nonnulli quorum sensum carnalis vitae operatio sauciat, qui videre recta subtiliter per ingenium poterant, sed usu pravorum actum caligant. Lippus itaque est, cujus sensum natura exacuit, sed conversationis pravitas confundit. Cui bene per angelum dicitur: Collyrio inunge oculos tuos, ut videas. Collyrio quippe ut videamus oculos inungimus, cum ad cognoscendam veri luminis claritatem intellectus nostri aciem medicamine bonae operationis adjuvamulucem videre non sinitur, quia arrogantia sapientiae, sive justitiae caecatur. Pupilla namque oculi nigra, videt: albuginem tolerans, nihil videt: quia videlicet sensus humanae cogitationis, si stultum se peccatoremque intelligit, co