comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ patͥa. qͥa sũ p¬
qͥdnos. quod ta¬
non possumus.
qͥd nos opastores agimus. qͥ et mer¬
cedem consequimur. ⁊ tam̃ oparĩi
nequaquã sumus. Fructus qͥppe
scẽ eccłȩ instipendio cotidiano ꝑcipi-¬
laboramus. Pensemus cuiꝰ dãpnatio¬
nis sit: sine labore hic ꝑciꝑe mer¬
cedem laboris. Ecce ex oblatione
fideliũ uiuimus : set qͥd ꝓanimabꝰ
fideliũ laboramus : Illa in nr̃m̃
stipendium sumimus. que prore¬
dimendis peccatis suis fideles ob-
tulerunt : nec tam̃ contra petca
ta. eadem uł orationis studio
uel p̃dicationis. ut dignũ ẽ in¬
sudamus. Il ix. ꝓcul pa sua quẽ¬
piam aꝑta uoce rep̾hendimꝰ : et
ad huc qd̃ est grauiꝰ. aliquando
si ꝑsona in hoc mundo potens sit.
ne si ad uerset᷑ ꝑ iracundiã munus
sub trahat quod impendebat Sed
debemus sine cessatione meminis¬
se qd̃ deqͥbꝰdã scriptũ est. Deccata
popłi mei cometdunt. Cur autẽ
peccata popłi comedere dicunt᷑.

Expanded text:
in patria, quia sumpin patria, quia sumpquid nos quod tanon possum quid nos, o Pastores, agimus, qui et mercedem consequimur, et tamen operarii nequaquam sumus? Fructus quippe sanctae Ecclesiae in stipendio quotidiano percipia sua: Pensemus cujus damnationis sit, sine labore hic percipere mercedem laboris. Ecce ex oblatione fidelium vivimus: sed nunquid pro animabus fidelium laboramus? illa in nostrum stipendium sumimus, quae pro redimendis pecctulerunt; nec tamen contra eadem peccata vel orationis studio, vel praedicationis, ut dignum est, insudamus. Vix pro culpa sua quempiam aperta voce reprehendimus, et adhuc quod est gravius, aliquando si persona in hoc mundo potens sit, ne si adversetur per iracundiam, munus subtrahat quod impendebat. Sed debemus sine cessatione meminisse quod de quibusdam scriptum est in Osee: Peccata populi mei comedunt . Cur autem peccata populi comedere dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ctione ȩuuangłica e¬
ruditionẽ ur̃am : audistis
ꝑicusũ nrm. Ecce enim
is qui ñ ex accidenti dono
s essentialit̾ bonus est dicit. ẜ go
sum pastor. bonus. At que eiusdẽ
bonitatis formã quam nos imi¬
temur adiungit dicens. Bonus
pastor animam suam ponit pro
ouibus suis. Fecit quod monuit:
ostendit quod ussit. Bonus pastor
it: ut insacramento nr̃o corpus
suũ ⁊ sangunem uerteret ⁊ oues
quas redẽmerat. carnis suȩ alim̃to
saciaret. Ostensa nobis est de con¬
temptu mortis uia qua se quam̃s
apposita forma cui impͥmamist.
Primũ nobis est exteriora nra
misericordit᷑ ouibus eiꝰ impendt.
postremũ uͦ si necesse sit. etiam̃
morte nr̃am pro eis dem ouibꝰ
ministrare. Apͥmo aut̾ hoc mi¬
nimo : ꝑ uenitur ad postre mum
hoc maiꝰs cum in comparabilit᷑
longe sit meliꝰ anima qua uiuioꝰ
at̾rena substantia quã exteriꝰ
suis substantiã suam. quomo do
ꝓhis daturus est animam suã.
gunt. merito nom̃ pastoris ꝑdunt.

Expanded text:
ctione evangelica eruditionem vestram, audistis nostrum. Ecce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit. Bonus pastor pro it, ut in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius ibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? gunt, merito nomen pastoris perdunt.
Abbreviated transcription (Latin):
late urbes euerse sunt. ca¬
stra etcłȩ ac monasteria de¬
structa: insolitudinẽ agri
redacti sunt. S nos ꝑeunte
popło auctores mortis exti¬
timꝰ cui esse debuimꝰ duceᷤ ad uitã.
Ex nr̃o ⁊ enĩ peccato popłi
tͥba ꝓstrata est. qͥa facien¬
animas hominũ: nͥ cybu
onĩ dixerĩ: Que ad hoc st̃
condite. ut in eiꝰ corpore
traiciantur: id est ut ine-
missis p̃dicatoribꝰ dicit᷑ uos
est popłs : condim̃tũ cybi
sacerdotes e̾ẽ debuerunt.
S qͥa dũ nos aborationis
⁊ eruditionis scȩ̃ usu cessamꝰ.
sal infatuatũ est:qr condire
nͣ ualet cybos dĩ. Atq idcir¬
CO ab auctore non sumitur:
qͥa exigente fatuitate
nr̃a. mitume condit᷑. Den-¬
semꝰ gͦ qͥ umquã ꝑ linguã
nram conuersi. qͥ de ꝑu̾so

Expanded text:
latae urbes, eversa calatae urbes, eversa castra, Ecclesiae ac monasteria destructa, in solitudinem agri redacta sunt. Sed nos pereunti populo auctores mortis existimus, qui esse debuimus duces ad vitam. Ex nostro etenim peccato populi turba prostrata est, quia, nanimas hominum, nisi cibum Domini dixerimus, quae ad hoc sunt conditae, ut in ejus corpore trajiciantur, id est ut in aemissis praedicatoribus dicitur: Vos est populus, condimentum cibi sacerdotes esse debuerunt. Sed quia dum nos ab orationis et eruditionis sanctae usu cessamus, sal infatuatum est; condire non valet cibum Dei, et idcirco ab auctore non sumitur, quia exigente fatuitate nostra, minime conditur. Pensemus ergo qui unquam per linguam nostram conversi, qui de perverso
Abbreviated transcription (Latin):
uideri. S dis ꝑsi st̃ lapides sanctu¬
arii incapite omniũ platearum:
qͥa hi qͥ ꝑuitã ⁊ orationem. intꝰ
uacant. Etce iã pene nullae̾ scłi.¬
actio: quã non sacer do¬
tes ad ministrent dum gͦ
in scõ habitu constituti
exteriora sunt que exi-¬
bent: quasi scũ arii lapi-¬
des foris iacent. Qa enim
greca uoce platea alatitu-¬
dine uocat᷑ scũ arii lapides
implateis sunt: cũ religiosi
qͥq lata mundi itinera
sectant᷑ Nec solũ in plateis
sed incapite platearũ disꝑsi-
sunt: qͥa et ꝑdesideriũ huiꝰ
mundi oꝑa ꝑagunt. et ta-¬
men dereligioso habitu cul¬
men honoris quęxunt. Inca¬
pite gͦ placearũ disꝑsisunt.
quia et iacent ꝑ ministe¬
riũ oꝑis. et honorari uolunt
de imagine sc̃itatis. Quanto
autem mundꝰ feriat᷑ aspici-¬
tis . qͥbꝰ cotidie ꝑ cussionibꝰ.
intereat popłs uidetis. Cuiꝰ
hoc nͥ nr̃o p̃cipue
peccato agit᷑ E. cce depopu-¬

Expanded text:
videri. Sed dispersi sunt lapides sanctuvideri. Sed dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum, quia hi qui per vitam et orationem intus vacant. Ecce jam pene nulla est saecactio quam non sacerdotes administrent. Dum ergo, in sancto habitu constituti, exteriora sunt quae exhibent, quasi sanctuarii lapides foris jacent. Quia enim Graeca voce platea a latitudine vocatur, sanctuarii lapides a plateis sunt 1504 cum religiosi quique lata mundi itinera sectantur. Nec solum in plateis, sed et in capite platearum dispersi sunt, quia et per desiderium hujus mundi opera peragunt, et tamen de religioso habitu culmen honoris quaerunt. In capite ergo platearum dispersi sunt, quia et jacent per ministerium operis, et honorari volunt de imagine sanctitatis. 16. autem mundus gladio feriatur aspicitis, quibus quotidie percussionibus intereat populus videtis. Cujus hoc nisi nostro praecipue peccato agitur? Ecce depopu
Abbreviated transcription (Latin):
ad t̾rena negotia uacamꝰ. Locum
scĩtatis accipimꝰ et tͣrenis actibꝰ
implicam᷑. Impletũ ẽ in nob̾ ꝓfecto
quod scriptum est. Et erit sicut
non distat apopło: quando nullo
dit actionẽ. Imploremꝰ iheremie
lacrimas: consideret mortẽ nr̃am
⁊ implorans dicat. Quomͦ obscura¬
tũ est aurũ. mutatꝰ est coloꝵ op¬
timus. disꝑsi sunt lapides sanctu-¬
arii. incapite omium platearũ :
Aurũ quippe obscuratũ est: quia sa¬
cerdotũ uita. quondã ꝑ glam uir¬
tutum clara. nunc ꝑ actioner
infimas ostendit᷑ reꝓba Color õpti¬
mus est mutatus : qͥa ille sc̃itatis
habitus ꝑ tͣrena ⁊ ab iecta oꝑa. ad
ignominiã oͤspectionis uenit. La¬
pides scũarii intrinsetus habebant᷑:
nec sumebant᷑ insum mi sacerdotiᷤ
ens. insecreto sui conditoris appa¬
lapides sanctuarii: qͥ apparexe sem¬
ꝑ debuimꝰ in se creto di. Os nũ¬
quã necesse eꝰ foris conspici: idest
numquã in extraneis actionib us

Expanded text:
terrena negotia vacamus; locum sanctitatis accipimus, et terrenis actibus implicamur. Impletum est in nobis profecto quod scriptum est: Et erit sicut Sacerdos enim non distat a populo, quando nullo dit actionem. 15. Imploremus Jeremiae lacrymas; consideret mortem nostram, et deplorans dicat: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capite oAurum quippe obscuratum est, quia sacerdotum vita quondam per gloriam virtutum clara, nunc per actiones infimas ostenditur reproba. Color optimus est mutatus, quia sanctitatis habitus per terrena, et abjecta opera ad ignominiam despectionis venit. Lapides vero sanctuarii intrinsecus habebantur, nec sumebantur in summi sacerdotis ens in secreto sui Conditoris appalapides sanctuarii qui apparere semper debemus in secreto Dei; quos nunquam necesse est foris conspici, id est nunquam in extraneis actionibus
Abbreviated transcription (Latin):
tinent ad caritatem dĩ. Un-¬
de bene scã ȩccła. uemenbris
suis infirmantibꝰ dicit Po¬
suerunt me custodẽ in uine¬
is.: uineã meã ñ custodiui. Ui¬
neȩ qͥppe nr̃ȩ actiones sunt.
quas usu cotidiana laboris nr̃i¬
excolimꝰ s custodes in uineis positi
nr̃am uineã minime custodimꝰ qͥa
dũ extraneis actionibꝰ mplicamur
prenuditiũ. quã asacerdotibꝰ tolerat
ds : quando eos quos ad sorreptionẽ
alioꝵ posuit dare dese exempla pra¬
uitatis cernit quando ipsi peccamꝰ
qͥ conpescere peccata debuimꝰ. Dle¬
rumq qd̃ est grauiꝰ. sacerdotes qͥ ꝓͥa
dare debuerant & iã aliena rapi¬
unt: plerũq siquos humil it̾ si qͦs
continent̾ uiuere conspiciunt. irri¬
du̾nt Considerate gͦ qͥd de gregibꝰ
agat᷑. quando lupi pastores frunt.
Hi enĩ custodiã gregis suscipiunt.
ad nr̃a cotidie studia uacamus. Ter¬
na cõcupiscimꝰ.¬
tenta mente captamus. Et qͥ a
eo ipso quo ceteris pͣlati sumꝰ. ad

Expanded text:
ertinent ad charitatem Dei. Unertinent ad charitatem Dei. Unde bene sancta Ecclesia de membris suis infirmantibus dicit: Posuerunt me custodem in vineis, vineam meam non custodivi . Vineae quippe nostrae actiones sunt, quas usu quotidiani laboris excolimus. Sed custodes in vineis positi, nostram vineam minime custodimus, quia dum extraneis actionibus implicamur,praejudicium quam a sacerdotibus tolerat Deus, quando eos quos ad aliorum correctionem posuit dare de se exempla pravitatis cernit, quando ipsi peccamus, qui compescere peccata debuimus. Plerumque, quod est gravius, sacerdotes qui propria dare debuerant etiam aliena diripiunt. Plerumque, si quos humiliter, si quos continenter vivere conspiciunt, irrident. Considerate ergo quid de gregibus agatur, quando pastores lupi fiunt. Hi enim custodiam gregis suscipiunt, ad nostra quotidie studia vacamus, terrena concupiscimtenta mente captamus. Et quia eo ipso quo caeteris praelati sumus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd me deuita pastoꝵ uehe¬
ment̃ affligit: s ne hoc cuiꝗͣ
in iuriosũ uideat᷑. fortasse
quod assero me qͦ pariter
accuso. quã uis barbarici
temporis necessitate conpril-¬
d exteriora enĩ negotia di-
lapsi sumus. a liud exhonore
sus cepimus. at que aliud of¬
fitio actionis exibemꝰ. Mini¬
steriũ p̃dicationis relinqui¬
mꝰ. et ad penã nr̃am. ut ui¬
deo ep̃i uocam᷑. qͥ honoris
hii qͥ nobis sunt com missi.
et tacemus. In prauis actio¬
nibꝰ iacent ⁊ correptionis ma¬
nũ non tendimꝰ Cotidie ꝑ
multas neqͥtias ꝑeunt: ⁊ eos
ad infernũ tendere negligent᷑
uidemꝰ. S quando nos uitã
corrigere ualeamꝰ alienã qͥ
negligimꝰ nr̃am: Curis enĩ
secularibꝰ intenti. tanto in¬
sensibiliores intꝰ efficimun.
quanto ad ea que foris sunt.
studiosiores uidem᷑. Usu qp¬
pe curȩ tͣrenȩ ad celeste de¬
sideriũ obdurescit animus:
et dũ ipso suo usu durus
efficit᷑ ꝑ actionem scłi. ad ea
emolliri non ualet que ꝑ¬

Expanded text:
quod me de vita Pastorum vehementer affligit; sed ne cui hoc injuriosum videatur fortasse quod assero, me quoque pariter accuso, quamvis, barbarici temporis necessitate compulAd exteriora enim lapsi sumus, et aliud ex honore suscipimus, atque aliud officio actionis exhibemus; ministerium praedicationis relinquimus, et ad poenam nostram, ut video, episcopi vocamur, qui honoris hi qui nobis commissi sunt, et tacemus; in pravis actibus jacent, et correptionis manum non tendimus; quotidie per multas nequitias pereunt, et eos ad infernum tendere negligenter videmus. Sed quando nos vitam corrigere valeamus alienam, qui negligimus nostram? Curis enim saecularibus intenti, tanto insensibiliores 1503 intus efficimur, quanto ad ea quae foris sunt studiosiores videmur. Usu quippe curae terrenae a coelesti desiderio obdurescit animus; et dum ipso suo usu durus efficitur per actionem saeculi, ad ea emolliri non valet quae p
Abbreviated transcription (Latin):
teneamini. Audite quid
sapiens salomon dicat.
Quod cunq potest manꝰ
tua facere instant᷑ oꝑare.
quia nec sapientia. nec
scientia. nec ratio nec opꝰ
erunt apud inseros quo cu
ꝓperas, Qagͦ et uenture
mortis tempꝰ ignoramꝰ. et
post mort̾e oꝑari npossu¬
mus: suꝑ est ut ante mor¬
tem tempora indulta rapi¬
amus. Sic enĩ sic mors ip¬
sa cum uenerit uincitur:
si prius quã ueniat semꝑ
timeatur.

Expanded text:
teneantur. Audite quid teneantur. Audite quid sapiens Salomon dicat: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia nec opus, nec scientia, nec ratio, nec sapientia erunt apud inferos, quo tu properas! Quia ergo et venturae mortis tempus ignoramus et post mortem operari non possumus, superest, ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic enim sic mors ipsa, cum venerit, vincitur, si, priusquam veniat, semper timeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
morta litatis ur̃e mentis uocłos
figite: uenienti uos iudici. ꝑ fletꝰ
cotidie ⁊ lamenta p̃parate Cũ
certa mors maneat omnibus.
nolite detemporalis uite ꝓui-¬
dentia in certa cogitarȩ: t̾renaꝵ
rerũ uos culpa non aggrauet
Quantis enĩ auri uel argenti mo¬
libꝰ circundet᷑. qͥbus libet p̾ti-¬
osis uestibꝰ induat᷑ caro. quid ẽ
aliud quã caro: Nolite ergo ad¬
tendere qͥd habetis: sea qͥd estis.
num est popłs. Si enĩ fe¬
num populus non est.
ubi sunt illi qui ea que
hodie colimus. nobis cum
trans acto anno beati N.
natalitia celebrauert᷑Ø
Oquanta ⁊⁊ qualia depre¬
sentis uite .ꝓuisione cogi¬
tabant: set sub ripiente
mortis articulo. repente
in his que pro uidere no¬
lebant in uentisunt: et
cuncta simul temporalia
que tractata quasi stabi¬
lit̃ tenere uidebant᷑ ami-¬
serunt Si gͦ trans acta
multitudo generis huma¬
ni ꝑnatiuitatem uiruit ĩ car¬
ne. ꝑ mortem aruit inpul-¬
uexe: uidelicet senum
fuit ꝗa gͥ momentis suis

Expanded text:
ortalitatis vestrae mentis oculos figite: venienti vos judici per fletus quotidie et lamenta praeparate; cum certa mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare: terrenarum rerum vos cura non aggravet; quantislibet enim auri et argenti molibus circumdetur, quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro, quid est aliud quam caro: nolite ergo attendere quid habetis, sed quid estis.num est populus ; si enim fenum populus non est, ubi sunt illi qui ea quae hodie colimus nobiscum transacto anno beati Felicis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae provisione 1485 cogitabant, sed, subripiente mortis articulo, repente in his quae praevidere nolebant inventi sunt, et cuncta simul temporalia quae congregata quasi stabiliter tenere videbantur amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere, videlicet fenum fuit. Quia igitur momentis suis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ cathedras uendentiũ colũbaᷤᷤ ei̾tt:
qͥa taliũ negociatoꝵ sacerdotium
deseruit. Hinc est qd scĩ canones
si moniacã heresĩ clãpnant ⁊ eos
sacerdotio pͥuari p̾cipiunt. qͥde lar-¬
giendis ordinibꝰ. pͣtiũ querunt.
Cathedra gͦ uendentiũ columbas
euertit᷑ quando hiĩ qͥ spiritalem
gram ueñd ãt. uel ante huma¬
nos ł ante dĩ ocłos. sacerdotio pͥ¬
uant᷑. Et qͥdẽ multa st̃ alia pͣpo¬
modo latent. Et plerũq se pasto¬
res sco hominibꝰ exhibent: atq
in occultis sus uideri tͣpes. ante
int̾ni arbitris ocłõs non erubescunt.
Ueniet ueniet ꝓfecto dies
ille nec ionge ẽ in quo pa¬
stor pastoꝵ appareat: et
uniꝰ cuiꝰq facta in publicũ
deducat. Et qͥmͦ subditoꝵ
culpã ꝑ p̃positos ulciscit᷑.
tc̃ p̃positoꝵ mala ꝑsemet¬
ipsũ seuiens dampnat.
Unde et ingressus intẽplum
fecit. et dedomo dĩ prauos
negociatores eiciens. cathedras
uendentiũ colũbas euertit.
qͥa subditoꝵ qͥdẽ culpas ꝑ

Expanded text:
noster cathedras vendentium columbas evertit, quia talium negotiatorum sacerdotium destruit. Hinc est enim quod sacri canones Simoniacam haeresim damnant, et eos a sacerdotio privari praecipiunt, qui de largiendis ordinibus pretium quaerunt. Cathedra ergo vendentium columbas evertitur, quando hi qui spiritualem gratiam vendunt, vel ante humanos, vel ante Dei oculos sacerdotio pivantur. Et quidem multa sunt alia praepolos latent. Et plerumque se pastores sanctos hominibus exhibent, atque in occultis suis videri turpes ante interni arbitri oculos non crubescunt. Veniet, veniet profecto ille dies, nec longe est, in quo pastorum pastor appareat, et uniuscujusque facta in publicum deducat, et qui modo subditorum culpas per praepositos ulciscitur, tunc praepositorum mala per semetipsum saeviens damnat. Unde et ingressus in templumfecit, et de domo Dei pravos negotiatores ejiciens, cathedras vendentium columbas evertit , quia subditorum quidem culpas per
Abbreviated transcription (Latin):
familias fur domũ ꝑ fodit:
quia dũ asui custodia sp̃s dormit.
in ꝓuisa mors ueniens. carnis nr̃e ha-¬
bitaculũ irrumpit. Et eũ quẽ dñm
domꝰ in uenerit dormientẽ necat
quia cũ uent᷑a dampna sp̃c mini¬
me preuidet. hunc mors ad sup-¬
plitiũ nescientem rapit. Furi aut̃
resisteret si uigilaret: quia aduen¬
tũ iudicis. qͥ occulte animã ra¬
pit p̾cauens ei penitendo occur¬
reret. ne inpenitens periret. Ho-¬

Expanded text:
domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens carnis nostrae habitaculum irrumpit, et eum quem dominus domus invenerit dormientem necat, quia cum ventura damna spiritus minime praevidit, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret, si vigilaret, quia adventum judicis, qui occulte animam rapit, praecavens ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
Ds despicit᷑ et erpectat.
contempni se uidet ⁊ reuo¬
cat. In iuriã de contemptu
suo suscipit &. tamͣ quan¬
doq penitentibꝰ etiã p̃ mia
reꝓmittit Sed nemo hanc
eius longanimitate negli-¬
gat.: quia tanto distric-¬
tiorem iusticiã in iudicio
eriget. quanto longiorem
patientiã. ante iudicium
p̃rogauit. Hinc et enim
paulus dicit Ignoras qm̃
benignitas dĩ ad peniten¬
tia te ab ducit. Scd̃m¬
duritiã autẽ tuã ⁊ cor inpenitenꝰ
thesaurizas tibi irã indie irȩ:¬
⁊ reuelationis iusti nidiciĩ dĩ.
Hinc psalmista ait. Ds̃ iudex
iustus fortis ⁊ longanimis. Dic̃tu¬
rus qͥppe longanimem p̃misit
iustum: ut quem uides peccata
de linquentiũ diu patient᷑ ferre.
scias hunc quandoq etiã districte
redditor dicit᷑ quia peccata ho¬
minũ ⁊ patit᷑ ⁊ reddit. Nã quos
diu ut conuertant᷑ tolerat: non
con uersos duriꝰ dampnat. Ad ex¬
cutiendã uͦ mentis nre desidiã.

Expanded text:
Deus despicitur, et exspectat; Deus despicitur, et exspectat; contemni se videt, et revocat; injuriam de contemptu suo suscipit, et tamen quandoque revertentibus etiam praemia promittit. Sed nemo hanc ejus longanimitatem negligat, quia tanto districtiorem justitiam in judicio exiget, quanto longiorem patientiam ante judicium praerogavit. Hinc etenim Paulus dicit: Ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? ritiam tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus judex justus, fortis, et longanimis . Dicturus quippe longanimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc etiam quandoque districte redditor dicitur, quia peccata hominum et patitur et reddit. Nam quos diu, ut convertantur, tolerat, non conversos durius damnat. Ad excutiendam vero mentis nostrae desidiam,
Abbreviated transcription (Latin):
głam dĩ. S qͥd si serui
in prima uigilia negligen¬
tes eristant: ꝑma qͥppe
uigilia pͥmeue etatis custo¬
dia est. Sneq sic desꝑan¬
dum est. et abono oꝑe
cessandũ. Nam longani¬
mitatis sue patientiam.
insinuat dñs: cũ dicit.
Et si uenerit inscda uigilia.
& si intertia uigilia uẽ¬
nerit ⁊ ita in uenerit.
beatisunt serui illi. Pri¬
ma qͥppe uigilia: pͥ meuũ
tempus est. id est pueritia.
Scd̾a ad olescentia ł iuuentꝰ.
que auctoritate sacri elo-¬
quii unũ sunt. dicente
salomone: Letare iuuenis.
in ad olescentia tua. Tercia
autem senertꝰ accipitur.
Ogͦ uigilare in pͥma uigilia
noluit. custodiat uel scd̃am:
ut qui con uerti aprauitatibꝰ
suis inpueritia neglexit.
ao uias uite saltẽ intempo¬
re iuuentutis eiugilet Et
qui uigilate inscda uigilia
noluit. tercie ugilie reme¬
dia ñ amittat. ut qui in ui
uentute ad uias uite ñ euigi¬
conclusit di pietas duritiã
nram Non est iã quid ho-¬
mo ex cusationis in ueniat.

Expanded text:
 5. Sed quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est. Sed neque sic desperandum est, et a bono opere cessandum. Nam longanimitatis suae patientiam insinuans Dominus, subdit: Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. Prima quippe vigilia primaevum tempus est, id est pueritia. Secunda, adolescentia vel juventus, quae auctoritate sacri eloquii unum sunt, dicente Salomoin adolescentia tua . Tertia autem, senectus accipitur. Qui ergo vigilare in prima vigilia noluit, custodiat vel secundam, ut qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit, ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui vigilare in secunda vigilia noluit, tertiae vigiliae remedia non amittat, ut qui et in juventute ad vias vitae non evigiconclusit Dei pietas duritiam nostram. Non est jam quid homo excusationis inveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
exhibeat: audiamꝰ. Amen di co
uobis. quod p̃cinget se et faciet
illos dis cumbere: et transiens
ministrabit illis. Pcinget se: id est
ar retributionem pͣ parat. faciet
ilios discumbere id est in etͣna
qͥete refoueri. Dis cũbere quippe
nrm: in regno qͥ escere est. Un¬
de rursũ dñs dicit. Uenient
⁊ recumbent cũ abraham et
isaac ⁊ iacob. Transiens aut̃ dñs
ministrat: qͥa lucis sue illustra¬
tione nos saciat. Transire uero
dictũ est: cũ de iudicio ad reg¬
nũ redit Ut certe dñs nobis post
iudicium transit: quia ab huma¬
nitatis forma. indiuinitatis sue
contem platione nos ele uat.
Et transire eius est: in clarita¬
tis sue speculationẽ nos ducere.
cum eũ quem in humanitate
uinitate post iudiciũ uidebimꝰ. Ad iu¬

Expanded text:
 Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet eos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transire vero dictum est, cum de num redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, quia ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplatione nos elevat. Et transire ejus, est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate vinitate post judicium videmus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpnunt. Et quã multi sunt ho¬
die qͥ udeoꝵ duritiã detestantira.
qͥa pͣdicationẽ dnĩ audire noluert᷑.
& tam̾ quales illos arguunt fuisse
adfidẽ. tales ipsi sunt ad oꝑatiõnẽ
ꝑcepta dĩ audiunt. miracła cogno¬
scunt : s conu̾ti asuis prauitatibꝰ
reĩ nuunt. Ecce uocat. et audire
nõlumuf. EEcce sustinet et esꝰ. ꝓati¬
entiã dissimulamꝰ dumgͦ frs pra-
uitatem sua unꝰ qͥsq deserat: dĩ
patientiã ꝑ timescat: Nequẽ nõ
tranqͥllũ despicit. iratũ post modũ
euadere nequaquã possit.

Expanded text:
ntem. Et quam multi sunt hodie qui Judaeorum duritiam detestantur, quia praedicationem Domini audire noluerunt, et tamen quales illos arguunt fuisse ad fidem, tales ipsi sunt ad operationem. Praecepta Domini audiunt, miracula cognoscunt, sed converti a suis pravitatibus renuunt. Ecce vocat, et redire nolumus. Ecce sustinet, et ejus patientiam dissimulaitatem suam unusquisque deserat, Dei patientiam pertimescat, ne, quem nunc tranquillum despicit, iratum postmodum evadere nequaquam possit.
Abbreviated transcription (Latin):
palato possit. qͥd ad miratiõis
habet. qͦd dicit᷑ uenit sponsus
qͥd discedinis in trauerunt cũ
eo ad nuptias. qͥd amaritudi¬
nis et clausa est ianua: Uenit
qppe ille: qͥ in aduentu suo ele¬
menta concutit. in cuiꝰ conspe
ctu cęlũ cũ tͣra contremiscit.
Unde etiã ꝓꝓpħam dicit. Adhuc
semel ⁊ego mouebo non solũ
t̾rã s etia celũ. Ad euiꝰ exa¬
m̃ omẽ humanũ genꝰ deducit᷑.
cui ad uindictã maloꝵ re-¬
munerationẽq bonoꝵ. angłi.
art hangłi. throni. pͥncipatus.
idominationes obsecuntur.
erit : quando iã inpena remediũ non
erit. Que illa confusio: cui reatu
suo erigente continget in conspectu
omĩum hominũ angłoꝵq erubesce̾.
Qs pauor. eũ quẽ ⁊ tranqͥllũ mens

Expanded text:
mirationis habet quod dicitur, Sponsus venit! quid dulcedinis, Intraverunt cum eo ad nuptias! quid amaritudinis, Et clausa est janua! Venit quippe ille qui adventu suo elementa cctu caelum cum terra contremescit. Unde etiam per prophetam dicit: Adhuc semel, ego movebo non solum terram, sed etiam caelum. Ad cuius examen omne humanum genus deducitur, cui ad vindictam malorum remunerationemque bonorum angeli, archangeli, throni, principatus et dominationes obsecuntur. erit, quando iam in poena remedium non erit! Quae illa confusio cui reatu suo exigente continget in conventu omnium hominum angelorumque erubescere! / Qui pavor eum, quem et tranquil
Abbreviated transcription (Latin):
gis qͥpe mandatũ: abulare in sab.¬
bato longiꝰ ñ licet. Hyems quoq
ad ambulandũ impedimentũ est:
qr gressus ambulantiũ torpor fri-¬
goris ad stringit. Ait gͦ. Orate ne
fiat fuga urã hyeme uel sabba-¬
to. Acsi aꝑte dicat. Uidete ne
tunc queratis peccata ur̃a fugere:
quando iam non licet ambulare.
Iuud gͦ tempꝰ quo fugere non li-¬
cet: modo debet cogitare dum
licet. Illa hora est nr̃i exitꝰ semꝑ
intuenda: ista redẽptoris a monitio
ante mentis ocłos semꝑ ponenda
qui ait. Uigilate itaq: quia nescitis
diem. neq horam. ꝑd Ño.¬

Expanded text:
pe mandatum ambulare longius in sabbato non licet. Hiems quippe ad ambulandum impedimento est, quia gressus ambulantium torpor frigoris astringit. Ait ergo, Orate ne fiat fuga vestra hieme vel sabbato. Ac si aperte dicat: Videte ne tunc quaeratis peccata vestra fugere, quando jam non licet ambulare. Illud ergo tempus quo fugere non licet, modo debet cogitari dum licet. Illa hora est nostri exitus semper intuenda; ista Redemptoris admonitio ante mentis oculos semper ponenda, qui ait: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam .
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa pleriq bona inse oꝑa cũ electis
⁊ rȩybi ostendunt. S soli ad sponsũ
ueniunt cũ oleo. qͥde his que foris
egerint. intus głam reqͥrunt. Unde
ꝑ salmistam quoq de scã electorum
eccła dicit᷑. Oĩs gła eiꝰ filie regum
abintus. Morã aut̃ faciente sponso:
dormitauerunt os ⁊ dormierunt.
Qa dũ uenire iuderꝰ ex tremũ iudi-¬
ciũ differt: electi ⁊ reꝓbi in mortis
sõno sopiũnt᷑. Normire ⁊ enĩ morie̾.
ante som nũ uͦ dormitare est: ante
mortẽ asalute languescere. qͥa ꝑ
pondꝰ egͥtudinis ꝑ uenit᷑ ad somnũ
mortis. Media autẽ nocte clamor.
factus est. ecce sponsus uenit. erite
obuiã ei. He ad uentu sponsi cla-¬
mor. im media nocte fit: qͥa sic dies
iudicii subripit ut p̾ uideri ñ ua¬
leat quando uenit. Unde scͥptũ eꝰ.
Dies dnĩ sicut fur ita in nocte ue¬
niet. Tunc os uirgines surgunt:
qͥa electi ⁊ reprobi asõno sue mor¬
tis ex citant᷑ Lãpades ornant:
qͥa sua secũ oꝑa numerant ꝓqͥbꝰ¬

Expanded text:
a plerumque bona in se opera cum electis et reprobi ostendunt, sed soli ad sponsum cum oleo veniunt qui de his quae foris egerint intus gloriam requirunt. Unde per psalmistam quoque de sancta electorum Ecclesia dicitur: Omnis gloria ejus filiae regum ab intus . Moram autem faciente sponso dormitaverunt omnes, et dormierunt, quia dum venire judex ad extremum judicium differt, electi et reprobi in mortis somno sopiuntur. Dormire etenim mori est. 1478 Ante somnum vero dormitare est ante mortem a salute languescere, quia per pondus aegritudinis pervenitur ad somnum mortis. Media autem nocte clamor factus est: Ecce sponsus venit, exite obviam ei. 3. De adventu sponsi clamor in media nocte fit, quia sic dies judicii subrepit, ut praevideri non valeat quando venit. Unde scriptum est: Dies Domini sicut fur in nocte ita veniet . Tunc omnes virgines surgunt, quia et electi et reprobi a somno suae mortis excitantur. Lampades ornant, quia sua secum opera numerant
Abbreviated transcription (Latin):
tant. S lãpades fatuarũ uirgi¬
clara hominibꝰ foris apparuerunt.
in ad uentu iudicis intus obscurant᷑.
⁊ adõ retributionẽ non in¬
ueniunt. qͥa ꝓ eis receꝑunt
ab hominib lauder quas
quod tunc aprudentibus
oleũ petunt. nͥ qd̃ in aduen¬
tu iudicis. cũ se intꝰ uacu¬
as in uenerint testi moniũ
foris querunt Acsi a sua
fidutia detepte ꝓximis di¬
cant. Qa nos qͦsi sine oꝑe¬
re pelli conspicitis: dicite
denrĩs oꝑibꝰ qͥd uidistis.S
prudentes uirgines res-¬
pondent dicentes. Ne forte
nͣ sufficiat nobis ⁊ uobis In
illo enĩ die qd̃ tam̃ deqͥbꝰ dã
in pace ecclȩ qͥ escentibꝰ lo-¬
dentes nemite uobis. Uen¬
ditores qͥipe olei : ad ulato¬
res stͣ. Genĩ accepta qͣlibet
grã. uanis suss laudibꝰ. nito¬
rẽ głe offerunt: qͣsi oleũ

Expanded text:
 lampades fatuarum virgiclara hominibus foris apparuerant, in adventu Judicis intus obscurantur, et a Deo retributionem non inveniunt. Quia pro eis receperunt ab hominibus laudes quas quod tunc a prudentibus oleum petunt nisi quod in adventu judicis, cum se intus vacuas invenerint, testimonium foris quaerunt. Ac si a sua fiducia deceptae, proximis dicant, quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostris operibus quid vidistis. Sed prudentes virgines respondent, dicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis. In illo enim die quod tamen de quibusdam in pace Ecclesiae quiescentibus lodentes, et emite vobis. Venditores quippe olei adulatores sunt. Qui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum
Abbreviated transcription (Latin):
pulsa uerit : confesti aꝑiant ei. Ile¬
nit qͥppe: cũ ad iuditiũ ꝓ perat.
Pulsat uͦ : cũ iam ꝑ egritudinis
molestias. mortẽ esse uicinã de¬
signat. Cui confesti aꝑimus. si hunc
cũ amore suscipimus. Aꝑire iudici
pulsanti non uult. qͥ erire de cor¬
pore trepidat: et uidere eu quẽ
contempsisse se meminit iudicẽ
formidat ꝗ autẽ desua spe et-
oꝑatione securus est. pulsanti
confestĩ aꝑit : quia letꝰ iudicem
sustinet. et cum tempus ꝓpin¬
que mortis agno uerit: de gła
retributionis hylarescit Unde¬

Expanded text:
pulsaverit, confestim aperiamus ei. Venit quippe, cum ad iudicium properat, pulsat vero, cum iam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire etenim iudici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eum, quem contempsisse se meminit, iudicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia lętus iudicem sustinet, et cum tempus propinquę mortis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
nis ⁊ angustie dies calamitatis et mi¬
serie: dies tenebrarũ ⁊ caliginis. dies
nebule ⁊ tͣbinis. dies tube ⁊ clango¬
pellationibꝰ ñ ualet explicare. Quan-¬
ta uͦ tunc erit electoꝵ leticia. qͥ
de eiꝰ merent᷑ uisione gaude. ⁊ de
cuiꝰ cons pectu. uident ⁊ elem̾ta
contremtscere. Cũ eo simul ad nu¬
ptias intrare. O⁊ insponsi nupti¬
Is gaudent. ⁊ tamꝰ ipsi st̃ sponsa.
Qa in illo et̾n regni thalamo. ui¬
sioni nr̃ȩ s coniungit᷑. que scilicet
uisio. nũ ꝗͣ. iã inꝑpetuũ. ab amoris
sui ãpleribꝰ euellet᷑ Tc̃ regni ianua
lugentibꝰ claudet᷑ que mͦ cotidie
penitentibꝰ aꝑit᷑ Erit na̾q ⁊ tcͣ
penitentia. s fructuosa iã ñ erit:
qͥa nequaquã tcͣ ueniã inueniet
qͥm aptũ uenie tẽpꝰ ꝑdit hinc ienĩ¬

Expanded text:
ustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulę et turbinis, dies tubae et clangopellationibus non valet explicare! Quanta vero tunc erit electorum lętitia, qui de eius merentur visione gaudere, de cuius conspectu vident et elementa contremescere, cum eo simul ad nuptias intrare! Qui et in sponsi nuptiis gaudent, et tamen ipsi sunt sponsa, quia in illo ęterni regni thalamo visioni nostrae deus coniungitur. Quae scilicet visio numquam iam in perpetuum ab amoris sui amplexibus evellatur. Tunc regni ianua lugentibus / clauditur, quae modo cotidie pęnitentibus aperitur. Erit namque tunc paenitentia, sed fructuosa iam non erit, quia nequaquam tunc veniam invenit, qui modo aptum venię tempus perdit. Hinc eteni
Abbreviated transcription (Latin):
Nuo autem sunt que iuben-¬
tur. et lumbos p̾cingere
et lucernas tenere: ut ⁊ mun¬
ditia sit castitatis ĩ corpore:
⁊ lum̃ ueritatis inoꝑatiõe.
Redemptori et enĩ nr̃o. u¬
nũ sine altero. placere ne¬
quaquã potest: si aut is
qui bona agit. ad huc lu¬
xurie in qͥnãmenta ñ dese¬
rit. aut is qͥ castitate pͬmi¬
net nec dũ se ꝑbona oꝑa
exercet. Nec castitasꝰ magna
est sine bono oꝑe: nec opꝰ
bonũ est aliqͥd sine castitate.
S et siutrũq agit᷑: restat ut¬
quisqͥs ille est. spe ad
suꝑnã patriã tendat. ne
quaquaᷤ se auitiis ꝓmun¬
di huiꝰ honestate contineat.
Q et si quedã bona aliquando

Expanded text:
Duo autem sunt, quae iubentur: et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut / is, qui bona agit, adhuc luxurię inrit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquod sine castitate. 2. Sed et si utrumque agitur, restat utquisquis ille est spe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s ħ̾mĩ aꝑta uobis est lectio
recitata: sed ne aliquibus ipsa
eiꝰ planities alta fortasse.
uideat᷑. eã sub breuitate tranᷤ¬
currimus: quatinus erus
ex positio. ita nescientibꝰ
fiat cognita. ut tamen
sçientibus non sit onerosa.
Qa uiris luxuria in lu̾bis
sit. feminis in umbilico. te¬
stat᷑ dñs: qͥ de diabolo ad
beatũ iob ioqͥt᷑ dicens uir¬

Expanded text:
rissimi, aperta vobis est lectio recitata. Sed ne aliquibus ipsa jus planities alta fortasse videatur, eam sub brevitate transcurrimus, quatenus ejus expositio ita nescientibus fiat cognita, ut tamen scientibus non sit onerosa. Quia viris luxuria in lumbis sit, feminis in umbilico, testatur Dominus, qui de diabolo ad beatu
Abbreviated transcription (Latin):
longe discessit. S ꝓfecto re¬
uertit᷑. ut detalentis
rationẽ ponat: quia
si abona actione tor¬
pescimꝰ. de ipsis donis que
contulit nos districtius
iudicat Consideremus gͦ
que accepimꝰ: atq in eoꝵ ero¬
gatione uigilemꝰ. Nulla
nos ab spiritali oꝑe t̾rena
cura impediat: ne si int̾ra
talenti abscondit᷑ talenti
dñs ad ira cundiã ꝓuocet᷑.
Piger ⁊ enĩ seruus cũ iam
talentũ det̾ra leuat Oa st̃
pleriq qͥ tunc se atͬrenis
hunt : quando iã ꝑanim¬
ad uersionẽ iudicis. ad et̾¬
nũ subplitiũ trahuntus.
Ante gͦ de talenti nr̃i po¬
nenda ratione uigilemꝰ.
ut cũ iã iudex ad ferien¬
dũ imminet lucrũ nos
quod fecimꝰ excuset.:¬

Expanded text:
longe discessit; sed profecto relonge discessit; sed profecto revertitur, ut de talentis rationes ponat, quia si a bona actione torpescimus, de ipsis donis quae contulit nos districtius judicat. Consideremus ergo quae accepimus, atque in eorum erogatione vigilemus. Nulla nos a spiritali opere terrena cura impediat, ne si in terra talentum absconditur, talenti dominus ad iracundiam provocetur. Piger etenim servus, cum jam talentum de terra levat. Quia sunt plerique qui tunc se a terrenis hunt, quando jam per animadversionem Judicis ad aeternum supplicium trahuntur. Ante ergo de talenti nostri ponenda ratione vigilemus, ut cum jam Judex ad feriendum imminet, lucrum nos quod fecimus excuset.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ars ei intalenti acce¬
ptione reputabit᷑. Auꝰ ni¬
chil hoꝵ assecutꝰ e̾ s tam̃
fortasse familiaritatis locũ
pud diuitẽ meruit
talentũ ꝓfecto
familiaritatis as¬
cepit. Sigͦ nichil ei ꝓ indi.¬
gentibꝰ loqͥt᷑ ꝓtalenti re¬
centione dãpnat᷑. Habens
gͥ in tellectũ: curet om¬
nino ne taceat. Nabens
rerũ affluentiã: uigilet
ne a miscdie largitate
torpescat. Habens artem
qua regit᷑ magnoꝑe stu-¬
deat ut usũ atq utilita¬
tem illiꝰ cũ ꝓximo par¬
tiat᷑ Nabens loquendi
locũ apud diuite̾. dãpna¬
tionem.ꝓ retento talento
timeat: si cũ ualet non
aptid eũ ꝓ pauꝑibꝰ int̾¬
cedat. Tantũ qͥppe ab uno¬
iudex exigit: quantum
dedit Ut gͦ de talenti
su rationibꝰ redeunte
dnõ. qͥsq securus sit.:
cũ tremore penset cotidie qͥd
accipit. Ecce namq iurta est¬
iã: ut ille qͥ pegre ꝓfcc̾tꝰ est
redeat. Qsi ꝑegre qͥppe abiit
qͥ de hac t̾ra inquanatꝰ est

Expanded text:
ipsa ars ei in talenti acceipsa ars ei in talenti acceptione reputatur. Alius nihil horum assecutus est, sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem meruit, talentum profecto familiaritatis accepit. Si ergo nihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnatur. Habens ergo intellectum curet omnino ne taccat, habens rerum affluentiam vigilet ne a misericordiae largitate torpescat, habens artem qua regitur magnopere studeat ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur, habens loquendi locum apud divitem damnationem pro retento talento timeat, si, cum valet, non apud eum pro pauperibus intercedit. Tantum quippe ab unojudex exiget quantum dedit. Ut ergo de talenti sui rationibus, redeunte Domino, quisque securus sit, cum tremore penset quotidie quid accepit. Ecce namque jam juxta est ut ille qui peregre profectus est redeat. Quasi quippe peregre abiit qui de hac terra in qua natus est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ omẽ qd̃ agitis: erga caritatis
custodiã uigiletis. Caritas aut
uera ẽ ⁊ amicũ diligere in dõ:
et inimicum propter deum.
Quã quisquis non habet omne
bonũ amittit qd̃ habet. Talen¬
to quod acceꝑat pͥuat᷑ & iurta
merteriores tenebras cadit: q
ꝑculpã suã sponte in in teriores
tenebras cecidit. Illic co actus
patit᷑ tenebras ultionis: qͥ hic li¬
bent̾ sustinuit tenebras passio¬
nis. Sciendũ uͦ e̾: qd nullꝰ piger
abhac talenti acceptione securꝰ ẽ
Nuliꝰ nãq ẽ qͥ ueracit᷑ dicat. la¬
lentũ minime accepi: ñ eͣ unde
ponere rationẽ cogar: Talenti
enĩ nomine: cuilibet paupi
&. iã hoc ipsũ reputabit᷑ qd̃ uel
minimũ accepit. Auꝰ nãq acci¬
pit intelligentiã p̃dicationis mi¬
nisteriũ debet extalento. liꝰ
t̾renã substantiã accipit: eroga¬
tionẽ talenti debet ex rebꝰ Aliꝰ
nec int̾noꝵ intelligentiã. necrerũ
affiuentiã accipit. sed ta¬
men didicit artẽ qua pascit᷑.

Expanded text:
 erga charitatis custodiam vigiletis. Charitas autem vera est amicum diligere in Deo, et inimicum diligere propter Deum. Quam quisquis non habet omne bonum amittit quod habet, talento quod acceperat privatur, et juxta exteriores tper culpam suam sponte in interiores tenebras cecidit; et illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluptatis. 7. Sciendum vero est quod nullus piger ab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, non est unde rationes ponere cogar. Talenti enim nomine cuilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius namque 1487 accepit intelligentiam, praedicationis ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiam accepit, erogationem talenti debet ex rebus. Alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accepit, sed tamen didicit artem qua pascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
eligunt᷑ mali autͣ ꝓ iciunt᷑ foras.
Scã eccła sagene conparat᷑. quia
et piscatoribꝰ est cõmissa: ⁊ ꝑ eam
qͥsq ad et̾nũ regnũ. ap̾sentis scłi
fluctibꝰ trahit᷑. ne in ęt̾ne mortis¬
ꝓfunda trahat᷑. Que ex oĩ gene̾
pisciũ congregat. qͥa ad peccatoꝵ
ueniã. sapientes ⁊ fatuos. liberos.
⁊ seruos. diuites ⁊ pauꝑes. fortes
et infirmos uocat. Unde ⁊ꝑpsal¬
mistã dõ dicit᷑ Aote oĩs caro
ueniet. Que sagena scilicet tunc
uniuersalit̾ replet᷑ cũ infine suo
humani generis sũma concludit᷑.
Quã educunt ⁊ secꝰ litꝰ sedent qͥa
sicut mare scłm. ita scłi fine̾ signi

Expanded text:
eliguntur, mali autem projiciuntur foras. eliguntur, mali autem projiciuntur foras. Sancta Ecclesia sagenae comparatur, quia et piscatoribus 1474 est commissa, et per eam quisque ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeteprofunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quia ad peccatorum veniam sapientes et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur: Ad te omnis caro veniet . Quae sagena, scilicet, tunc universaliter repletur, cum in fine suo humani generis summa concluditur. Quam educunt, et secus littus sedent, quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem signi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ scã hȩc cuiꝰ hodie na-¬
talitia cę̧lebramꝰ. mori ꝓdõ
potuiss in corpore: si pͥus
a t̾renis desideriis mortua
nꝰ fuiss in m̃te Crectus naͣ-¬
que inuirtutis culmine
animꝰ torm̃ta despex̃. pͣmia
calcauit ante armatos re-¬
ges ⁊ p̾sides ducta stetit.
feriente robustior iudi-¬
cante sublimior. Od int̾
hȩc nos barbati ⁊ debi-¬
les dicemꝰ qͥ ire ad regna
celestia puellas ꝑ ferrũ ui¬
demꝰ. quos ira suꝑat. suꝑ¬
bia inflat. ãbitio ꝑtur¬
bat. Iururia in qͥnat :
Qsi ad ipisci regna celoꝵ.
ꝑbella ꝑ secutionũ nͨ pos¬
sumꝰ. hoc ipsũ nob̾ tͣpe sit.
Ecce nulli nrm hoc tẽpore dic̃ ds ꝓme
morere:ᷤ s illicita tantũ mͦ inte de-¬
sideria occide O gͦ in pace subigere
carnis desideria nolumꝰ: quando
inbello ꝓ dd̃ ipsã carne̾ daremus:
Rursus simile regnũ celoꝵ sagene
in mari misse dicit᷑ ⁊ eroĩ genere
pisciũ congreganti. Que impleta
ad litꝰ educit᷑ ⁊ in uasis boni pisces

Expanded text:
a haec, cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Deo potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset in mente. Erectus namque in virtutis culmine animus tormenta despexit, praemia calcavit. Ante armatos reges et praesides ducta stetit, feriente robustior, judicante sublimior. Quid inter haec nos barbati et debiles dicimus, qui ire ad regna coelestia puellas per ferrum videmus, quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria inquinat? Qui si adipbella persecutionum non possumus, hoc ipsum nobis turpe sit, Ecce nulli nostrum hoc tempore dicit Deus: Pro me morere, sed: Illicita tantummodo in te desideria occide. Qui ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quando in bello pro Domino ipsam carnem daremus? 4. Rursus simile est regnum coelorum sagenae in mare missae dicitur, ex omni genere piscium congreganti, quae impleta ad littus educitur, et in vasis boni pisces
Abbreviated transcription (Latin):
boni pisces in uasis eliguntur.
mali aut̃ ꝓiciunt᷑ foras: qͥa ⁊electꝰ
qͥsq intab nacła et̾na recipitur.
⁊ int̾ni regni luce ꝑdita. ad ert̾iores
tenebras reꝓbi ꝑ trabunt᷑ Nc̃ enim
bonos malosq cõmunit quasi ꝑmir¬
tos pisces. fidĩ sagena nos continet.

Expanded text:
in vasis eliguntur, mali autem projiciuntur foras, quia et electus quisque in tabernacula aeterna recipitur, et interni regni luce perdita, ad exteriores tenebras reprobi pertrahuntur. Nunc enim bonos malosque communiter quasi permistos pisces fidei sagena nos continet,
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑ pauidi. sẽpq suspecti: po¬
namꝰ ante occłos cordis. hinc
culpas oꝑis: illinc iudicium
extreme districtionis. Pen¬
semꝰ quã districtꝰ ueniat.
qͥ iudiciũ minat᷑ et latet.
Terrores peccatoribꝰ inten¬
tat: ⁊ tam̃ adhuc sustinet.
Et id cirto uenire citiꝰ differt.
ut minꝰ in ueniat qͦs con¬
dẽpnet. Puniamꝰ fetibus
culpas:⁊ cũ psalmste uo¬
ce p̃ueniamꝰ facie̾ eiꝰ in
confessione: Uoluptatum
gͦ nos fallaciã nulla deci¬
piat nulla uana leticia
seducat. In ꝓximo e namq
flebitis Hinc ⁊ enĩ salomon
ait. Risus dolori miscebit᷑
⁊ extrema gaudii luctꝰ
occupat. Hinc iterũ dicit.
Risũ deputaui errorem
⁊ gaudio diris qͥd frustra
deciꝑis: Hinc rursus ait.
Cor sapientiũ ubi tristicia e᷑.
⁊ cor stultoꝵ ubi leticia.
ꝑtimescamꝰ gͥ p̃cepta dĩ:. si
celebramꝰ ueracit᷑ sollẽpnitatẽ dĩ.

Expanded text:
semper pavidi semperque suspecti ponamus ante oculos cordis hinc culpas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et idcirco venire citius differt, ut minus inveniat quos condemnet. Puniamus fletibus culpas, et cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ejus in confessione . Voluptatum nos ergo fallacia nulla decipiat, nulla vana laetitia seducat. In proximo namqueflebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus ait: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Pertimescamus ergo praecepta Dei, si celebramus vera
Abbreviated transcription (Latin):
ex seruili conditione nascant᷑.¬
Et tam̃ regũ filii uno eo¬
demq sẏdere: cũ seruis
nati ad regnũ ꝓficiunt.
cũ serui qͥsecũ erant gẽ¬
nita. inseruitute mori¬
antur. Hec de stella bre¬
uit̾ diximꝰ : ne mathemati¬
coꝵ stulticiã indiscussã
pͣterisse uideam᷑ Magi
uͦ aurũ. thus et myrrã

Expanded text:
ex servili conditione nascuntex servili conditione nascuntet tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6. Magi vero aurum, thus et my
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. S ad hȩc solent mathema¬
tici respondere: qͥa uirtus
constellationis mictu pun¬
gentis est. Quꝰ ediuerso
nos dicimus: quia magna
est mora natiuitatis. Si gͥ
in ictu puncti constalatio
ꝑmutat᷑ necesse iã erit. ut
tot dicat fata. qͦt sunt men¬
bra nasceñtiũ. Fateri etiã
mathematici solent: quod
qͥsqͥ signo aquarii nascit᷑.
in hac uita piscatoris mi-¬
nisteriũ sortiat᷑. Discatores
uͦ ut fert᷑: getulia non
habet. Qs gͥ dicat. qͥa nemo
illic instella aquarii nascit᷑
ubi piscator oĩmͦ non habe̾¬
tur: Rursũ quos nasci
signo librȩ asserunt tra¬
pezetas fut᷑as dicunt. Et
trapezetas. multarũ gen¬
tiũ ꝓuintię ignorant. fa¬
teant᷑ gͦ necesse e: aut hoc
in eis signũ de esse. aut-
effectũ fatałẽ nullo modo
habere. In ꝑsarũ quoq fran-¬
coꝵ q t̾ra: reges ex genere
ꝓdeunt. Qbꝰ ꝓfecto nascen¬
tib: qͥs estimet quanti eisdẽ
momtis horarũ actempoꝵ.

Expanded text:
fuit. 5. Sed ad hoc solent mathemafuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut fertur, Getulia non habet. Quis ergo dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo Librae asserunt, trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum