comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e fide & spe que in nob est omni poscenti
fanas u̾boꝵs nouitates ut apłs p̾cipit ui temus.
⁊ innullam partem p̾cipiti assertione declinemus.
Melius ẽ enim non eloqui magna ubi sine ꝑicło
non errat᷑. ꝗͣ diffinire contraria: s ubicũq possu
max̾ie auctoi̾tatib accedunt. ⁊ non desensu sus
p̾sum̃tes scͥpt᷑as expietate int̾p̾tant᷑. Scͥptura enĩ
ut ait beatꝰ augustinꝰ. altitudine suꝑbos irridet.
ꝓfunditate attentos tenet. magnos pascit ueritate.
paruulos nutrit affabilitate. Si qua gͥ obscura
tates concurrere. De inde qͥd nr̃i temporis bm sapi¬
entes inde sentiant inmedium conferre. et cur
pocius hos quã illos immitari placeat. rõne &
auctoritate simul concurrentib ꝓfacultate nr̃a.
modanda sunt ut ne quid suꝑfluum deffluat
dicente apło. Unicuiq sic̃ ds̃ diuisit scđm men¬
suram fidei. De ea in pͥmis ÷ dicendũ qͥd sit ae
quas partes hãt. E fides ÷ sub̾a sꝑandaꝵs rerum¬

Expanded text:
e fide et spe quae in nobis est omni poscenti rofanas verborum novitates, ut Apostolus praecipit, vitemus , et in nullam partem praecipiti assertione declinemus. Melius est enim non loqui magna, ut sine periculo non erretur, quam definire contraria; sed utcunque possummaxime auctoribus accedunt, et non de sensu nostro praesumentes, Scripturas ex pietate interpretemur. Scriptura enim, ut ait beatus Augustinus, altitudine superbos irridet, profunditate attentos tenet, magnos veritate, parvos instruit affabilitate. Si quae igitur obscura ctoritates confugere, deinde quid nostri temporis sapientes inde sentiant, in medium conferre, et cur potius hos quam illos imitari placeat; et ratione, et auctoritate simul concurrentibus, pro facultate nmoderanda sunt, ne quid ut superfluum diffluat, dicente Apostolo: « Unicuique sicut Deus divisit mensuram fidei , » de ea inprimis est videndum, quid sit, et quas partes habeat. « Fides, » ut ait Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑ dilectionem tunc ex fide ⁊ caritates qd
auctores frequent̾ hunc ordinẽ ponunt. fides.
spes. ⁊ caritas. hoc ideo fit ut dicunt quidam
qr caritas maior ÷. Illa tñ oppositio ut michi ui¬
det᷑ sic pͥ. solui. Spes ÷ c̾titudo ueniens exp̾ceden¬
tib meritis. non debet intelligi exmeritis p̾ceden¬
tib ip̃am spem. qr nullum meritum p̾cedit spem.
s p̾cedentib illud ꝙ sꝑatꝰ. ¶hoc distat int̾ fidem
fides debonis ⁊ malis. spes: debonis tm̃ ad ipiscen¬
dis. Spes quippe alicꝰ in commodi magis debet
desꝑatio abono ꝗͣ spes appellari. Illud quoq sci-
hñt fidem s agnitionem. Idẽ indialogo cum paulus

Expanded text:
er dilectionem; tunc ex fide et charitate. Sed quod auctores frequenter hunc ordinem ponunt: fides, spes, charitas; hoc ideo fit, ut dicunt, quia charitas major est. Illa tamen opinio ut mihi videtur sic potest solvi. Spes est certitudo ex praecedentibus meritis: non debet intelligi ex meritis praecedentibus ipsam spem, quia nullum meritum praecedit spem; sed praecedentibus illud quod speratur. Hoc distat inter fidem fides de bonis et malis; spes de bonis tantum adipiscendis. Spes quippe alicujus incommodi magis debet desperatio a bonis, quam spes appellari. Illud quoque sciehabent fidem, sed agnitionem. Item ibidem: Cum Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
innob̾. ut ea credant᷑ que nõ uident᷑. Idẽ augꝰ in
libro questionum euuãgłiors: ¶ est etiam fides
reꝵ sꝑandaꝵ. qñ non uerbis s reb ip̃is p̾senti¬
b credit᷑. cu̾̃m iam ꝑ spem manifestam se contẽ¬
plandã p̾bebit. scĩs. ip̃a dei sapĩa. de qua fides
Iusticia enim dei reuelaͬt᷑ ineo ex fide infidẽ. s pͥ.
dici. ꝙ angustinus hoc dicat. nõ de sacram̃to fidei.
s de re fidei. est enim ip̃a. fides qua nunc ꝑ¬

Expanded text:
in nobis, ut ea credantur quae non videntur. Idem Augustinus in libro Quaestionum Evangeliorum: Est etiam fides rerum, quando non verbis, sed rebus ipsis praesentibus creditur; cum jam per speciem manifestam se contemplandam praebebit sanctis ipsa Dei sapientia. De qua fide Justitia enim Dei revelatur in eo ex fide in fidem . Sed potest dici quod Augustinus hoc dicat, non de sacramento fidei, sed de re fidei. Est enim ipsa fides qua nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ritates uelle ꝙ fides ⁊̃ de his que uident᷑ sit ut
in ioh̾e. Sunc aũt dico uob̾ priusquã fiat ut cum
factum fu̾it credatis. Uñ augustinꝰ. quid sͥ uult
ut cum factum fu̾it credatis: nam ⁊ ille cui dictũ
est. qr uidisti ⁊ credidisti. nõ hoc credidit ꝙ uidit.
cernebat hominẽ incarne ⁊ credebat incarne dm¬
latentem. s sic dicimꝰ credi que uident᷑. sicut dic̃¬

Expanded text:
fides etiam de iis quae videntur sit, ut in Joanne: Nunc autem dico vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit credatis . Unde Augustinus: Quid sibi vult, ut cum factum fuerit credatis? Nam et ille cui dictum est: Quia vidisti credidisti ; non hoc credidit quod vidit. Cernebat carnem; credebat Deum in carne latentem. Sed si dicimus credi quae videntur sicut dic
Abbreviated transcription (Latin):
ad dardanum. Non quasi spatiosa magnitudineᷤ
opinem᷑. deum ꝑ cinncta diffundi. sicut humus
aut lux ista diffudit᷑. s ita potiꝰ sicuti est sapĩa
induob quors neutr sapientior ÷ : s alt̾ corpo¬
re gͣndior una sapia inutroq non est inmaiore
maioriaut inminore minor. aut minor in uno
qͣm induob Ita ⁊̃ deus sine labore regens sine ho¬
nore contingens mundum. incelo totus. in terra
totus. ⁊ in utroq totus.⁊ nullo contemtꝰ loco.
nulli parti rerum absens. ideo aũt totus ꝙr non
parti rer̃̾ partem suam p̾sentem exibet. ⁊ alt̾i
eis in quib p̃sens ÷ tamꝗͣ sine illis eẽ nõ possit
tolle ip̃a corꝑa qualitatib. nõ erit ubi sint.⁊
ideo necesse : ut nõ sint. opoĩtur. San c̾a

Expanded text:
 dicens: Non quasi spatiosa magnitudine opinemur Deum per cuncta diffundi, sicut humus aut lux ista diffunditur; sed ita potius sicuti est sapientia in duobus quorum neuter sapientior, sed alter corpore grandior. Una sapientia in utroque non est in majore major, nec in minore minor; aut minor in uno quam in duobus; ita et Deus sine labore regens, sine onere continens mundum, in coelo totus, in terra totus, et in utroque totus; et nullo contentus loco, nulli parti rerum absens est, ideo totus, quia non parti rerum partem suam praesentem praebet et alteri eis quibus praesens est tanquam sine illis esse non possit. tolle ipsa corpora qualitatibus, non erit ubi sint, et ideo necesse est ut non sint. Opponitur: Hodie
Abbreviated transcription (Latin):
quedam exemplaria inhis que facta sunt: ds̃
enim qͥ inse uideri nõ pͭ. inoꝑe suo manifestꝰ ẽ.
Nam sicut sap̃ia hominis nõ uidet᷑ uisi ab ip̃o
homine donec manifestet᷑ ꝑ u̾bum. ita sapia
dei nõ potuit agnosci. donec manifesta ÷ ꝑ opꝰ
suum. qd̾ ẽ quasi extͥnsetum u̾bum. sap̃ia dei:
quodam modo reuelans. sicut ꝑ u̾bum oris ma¬
nem dei rõnalis creatura. Ea enim sola ad inma¬
ginem ⁊ similitudinẽ dĩ ẽ facta inse ip̃a potuit
humana mens uestigium. tͥnitatis inuenire
euidentius quam incet̾is. Uidit enim qm̃ ex se ip̃a
nascit᷑ sap̃ia dei que ẽ in ip̃.⁊ qm̃ ip̃a diligit sapi¬
entiam suam.⁊ ita ꝓcedit sapĩa demente sua.⁊ de
mente ⁊ sapĩa ꝓcedit amor̃. quo ip̃a mens diligit suã¬
distincta. qm̃ mens nõ ẽ sapĩa uł amor. nec sapĩa mens.
uł amor. ⁊ tñ unitas sub̾e nõ recedit. ⁊ conscendit
mens abistis ad creatorem suũ. ⁊ considat eum sapĩam

Expanded text:
io quaedam exemplaria in his quae facta sunt. Deus io quaedam exemplaria in his quae facta sunt. Deus enim qui in se videri non potest, in opere suo manifestatus est. Nam, sicut sapientia hominis non videtur, nisi ab ipso homine, nisi manifestetur per verbum, ita sapientia Dei non potuit agnosci, donec manifestata est per opus suum, quod est quasi extrinsecus verbum, sapientiam Dei quodammodo revelans, sicut per verbum oris manem Dei rationalis creatura, ea enim sola ad imaginem et similitudinem Dei facta est, in se ipsa potuit humana mens vestigium Trinitatis invenire evidentius quam in caeteris, vidit enim quod in seipsa nascitentiam suam, et ita procedit sapientia ex mente, et de mente et sapientia procedit amor, quo ipsa mens diligit distincta; quoniam mens non est sapientia vel amor, nec sapientia mens vel amor, et tamen unitas substantiae non recedit. Et conscendit mens ab istis ad Creatorem suum, et considerat eum sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
e sp̃u creato. querit᷑ utr̃ in loco sit: uł localis sit
inh̾entes illi auctoritati. Augꝰ. suꝑ genesim. Corpo¬
ralis creatura mouet᷑ ꝑ tp̃ra. ⁊ loca. Sp̃alis creatura
ut de tristicia ingaudium. Dicendo ⁊̃ que nescit
creaturam nõ mouet᷑ ꝑ loca. hoc intellex̃. nõ ht̃
localem cͥcum scriptionem. Ea enim que hñt dimen¬
sionem. loco cͥcumscribunt᷑. qm̃ in eis scłm locum:
pͥntipium.⁊ medium.⁊ finis. assignat᷑. Sp̃s uͦ
creatus. nõ ht̃ dimensionẽ: ⁊ tñ qr. t̾minũ ht̃.¬
qr ita ẽ. hic qd̾ nõ alibi : localis ÷. licet nõ faciat
distantiã in loco qr ⁊ si multi sp̃s eeñt hic nõ eo¬
angustarent locum. ut minus de corporib conti-
terminum. scdm̃ aliquid locale ẽ. Ambrosius in libro
de fide ad gr̃anum unꝑatorem sic enim dix̃ ysaias¬
terium. seraphin de loco ad locum tͣnͣsit. non enim
complet omnia. s ip̃e repletur aspũ. ħ plane dic̃
psalmista: dñs dixit adme filius m̃s estu ego

Expanded text:
e spiritu creato, utrum in loco vel localis sit.inhaerentes isti sententiae Augustini super Genesim. Corporalis creatura movetur per tempora et loca; sut de tristitia in gaudium, discendo etiam quae nescit, creatura non movetur per loca; hoc intellexit, non habet localem circumscriptionem. Ea enim quae habent dimensionem loco circumscribuntur, quoniam eis secundum locum principium et medium et finis assignatur. Spiritus vero creatus non habet dimensionem; et quia tamen t ita est hic quod non alibi, localis est, licet non faciat distantiam in loco; quia, etsi multi spiritus essent hic, non coangustarent locum terminum, secundum aliquid est locale. Ambrosius in libro De fide ad Gratianum imperatorem: Sic enim dixterium. Seraphin de loco ad locum transit; ncomplet omnia, sed ipsum repletur a Spiritu. Hic plane dicit Psalmista: « Dominus dixit ad me: Filius meus es tu; ego
Abbreviated transcription (Latin):
ri de fide utr̃ sit uirtꝰ. annon. ꝓsper exdictis au¬
gustini: tres sunt inqͥd sũme uirtutes. fides.
s nichil ht̃ meritũ nisi uirtꝰ. Quidã tñ dicunt
ꝙ nõ sit uirtꝰ ꝑꝑ illud apłi. si habuero omnẽ fidẽ
caritatẽ. aũnon habeam : nichil sum ubi innuit.
qd̾ fides sine caritate possit haberi. s nulla uirtꝰ

Expanded text:
ri de fide utrum sit virtus. Prosper ex dictis Augustini: Tres sunt, inquit, summae virtutes, fides, idam tamen dicunt quod non sit virtus per illud Apostoli: « Si habuero omnem fidem, charitatem autem non habeam, nihil sum . » Ubi innuit quod fides sine charitate possit haberi, sed nulla virtus
Abbreviated transcription (Latin):
Potͥat enĩ mori. mõ mori. pot̾at peccare ⁊ õ peccare. s comple¬
to numero tͣnfferret᷑ ad illum statum inquo nec mori posset
inparadiso thorus inmacłatus. conceptus sine libidine. partus
sine dolore. Quales uͦ siñ peccassent nascerent᷑ eoꝵ filii. utrũ¬
mor ⁊ ambulare ⁊ loqui. ⁊ cuncta face̾ possent. nob̾ de aucto¬
ta possent. sic dicens. Mouet nos si pͥmi homines nõ peccassent.
ꝑp ut̾i necessitatem fortasse fuerat paruulos nasci. Quãuis enĩ
des face̾. s ut ħ omittam. pot̾at cͥte p̾dicta pr̃are. qr multis
animalib p̾stitit. quoꝵs pulli ꝗͣuis sint paruuli. tñ mox ut
nascunt᷑ currunt. ⁊ matres secunt᷑. Cont᷑ homini nato. nec
ad incessum pedis idonei. nec manus saltem ad scalpendum
enda: ⁊ sumilia. Nonꝙ exuitio tc̃ nõ possent. s ex conditione
nat᷑e: sicut excibo penitꝰ abstin̾e pot̾ant. uec tñ illud erat

Expanded text:
poterat non mori, poterat peccare, poterat non peccare, sed impleto numero tranfereretur ad alium statum in quo nec mori posset in Paradiso fuisset totus immaculatus, conceptus sine libidine et partus sine dolore. Quid autem sit mox ambulare et loqui, et caetera facere possent: nobis de aucto possent, sic dicens: Movet si primi homines non peccassent upropter uteri necessitatem fortasse necesse fuerat parvulos nasci; quamvis enim ndes facere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe eis praestare quod multis animalibus praestitit, quorum pulli, quamvis sint parvuli, tamen mox ut nascuntur currunt, et matrem sequuntur. Contra homini nato nec ad incessum pedes idonei sunt, nec manus saltem ad scalpendum enda et similia. Non quod ex vitio tunc non possent, sed ex conditione naturae, sicut a cibo non penitus abs
Abbreviated transcription (Latin):
mnotus pͣue dilectionis. uł cogitationis. ꝑ qͣ animus ad
peccand impellit᷑. ⁊ multo difficiliꝰ uincit᷑. homo gͥ qͥ ext̾io¬
ri tep̾tatione pulsatus oecidit. tanto ẽ gͣuius puniendꝰ.
qͣnto leuiori inpulsu fuerat ꝓstͣtus

Expanded text:
motus pravae delectationis, per quem animus ad motus pravae delectationis, per quem animus ad peccatum impellitur, et multo difficilius vincitur. Homo igitur qui exteriori tentatione pulsatus est, cecidit, tanto 1073 gravius puniendus, q
Abbreviated transcription (Latin):
rius. Uñ mulierem temptauit. inqua minus ꝗͣ in uiro rõ¬
nem uig̾e sciebat. s ne illa temptatio nimis occulta foret.
& iõ caueri nõ posset. nõ nͥ ꝑẜpentẽ tep̃tare fuit ꝑmissus.
ut ꝑ indum̃tũ ꝙ foris erat: u̾sutiam tẽptantis au̾t̾e posset.
ctum loqñdi adõ accepisse putauit. ħ modo ħ tep̾tatio fc̃a ẽ.
Pͥmum interogatione agg̾ssus ẽ. ut ex responsione collig̾et.
qualit̾ eam decet̾o alloqui debuisset. Ait enim. Cur nõ come
ditis deligno scĩe.b. ⁊m : Ad quẽ mulier. Ne forte moriam᷑¬
⁊ c̾. In quo u̾bo dedit locum temptandi cum dicit. ne forte
.in. Uñ diabłs mox inquid comedite.⁊eritis sicut dii. ꝑtͥa
głam. cum dixit. eritis sicut dii. ꝑ auaritiã. dicens. scientes
bonum ⁊ malum. Gula ẽ. ĩmod̾atus appetitus cõmedendi.
tep̾tatꝰ ẽ. Ext̾ior. temptatio fit signo aut u̾bo. ut ille
cui fit. ad concensũ pecc̃i inclinetꝰ.łemptatio it̾ior ẽ.

Expanded text:
rius. Unde et mulierem tentavit in qua minus quam in viro rationem vigere sciebat. Et ne illa tentatio nimis occulta foret et ideo caveri non posset; non nisi per serpentem tentari fuit permissus, ut per indumentum quod foris erat versutiam tentantis advertere posset. cium loquendi a Deo accepisse putavit. Hoc modo tentatio facta est. Primum interrogatione aggressus est, ut ex responsione ejus colligeret qualiter eam de caetero alloqui debuisset. Cur non coditis de ligno boni et mali?". Cui mulier: "Ne forte moriamur", in quo verbo dedit locum temptandi cum dixit: "Ne fortex inquit: Comedite et eritis sicut dii . Per tria gloriam, cum dixit: Eritis sicut dii; per avaritiam, cum dixit: Scientes bonum et malum . Gula est immoderatus appetitus edendi; Tentatio exterior foris fit signo vel verbo, ut ille cui fit, ad consensum peccati inclinetur. Tentatio interior est
Abbreviated transcription (Latin):
uetito comedent. s ĩ si concessis nõ ut̾ent᷑. cũ nat᷑alit᷑ appe¬
t̾ent. Iħ enĩ fac̾ent contͣ nat᷑alem rõnem. que ad ħ data erat.
ut licitis ut̾ent᷑. It̾ oppoñ: Cum fames sit pena peceati: nͥ
quo habito. ut famẽ p̾uenirent concessis ut̾ent᷑. ⁊ ille appetit
nat᷑ał ẽ ⁊ mod̾at. Fames uͦ. inmod̾at᷑ appetitꝰ edendi ẽ. De ħ statu
quẽ ostendimus. erat tnfferendꝰ cum omni ꝓle sua sine mortis

Expanded text:
i concessis non uterentur cum naturaliter appeterent. In hoc enim facerent contra naturae rationem, quae ad hoc data erat ut licitis uterentur. Item opponitur: Cum fames sit poena peccati, nisi quo habito, ut famem praevenirent concessis uterentur. Et ille appetitus naturalis est et moderatus; fames vero immoderatus appetitus edendi est. De hoc statu quem ostendimus erat transferendus homo cum omni prole sua sine mortis
Abbreviated transcription (Latin):
mutabił ÷ gͥ. s quẽ ad modũ si nubes apponat᷑
radiꝰ erat ibi cepit ẽẽ. Ita deus cum ante ꝗͣ crea-¬
tura illa eẽt̾. ubiq foret ibidẽ erat ubi illa facta
ẽ. Nongͦ modo ÷ alibe quã pͥꝰ ita ⁊̃ dicimꝰ de mũdo
⁊ de om̃ib creaturis: qd̾ licet non semꝑ fuerit:
cum auctoritas dicat dm̃ in singłis eẽ. nõ tñ ẽ ubi
non erat. qr ubiq sine loco u̾acit̾ ÷. sic̃ sempit̾nꝰ¬
discut̾e non sufficimꝰ. indubitant̾ tñ credimus
dm̃ ubiq eẽntiałr̾ eẽ. nec sine eo pͭ. aliquid sub¬
siste̾. ⁊̃ ꝑmoment᷑ ex omnib que fecit. qr omĩa
continet. penetrat.⁊ anullo continet᷑. qr. nonpͭ.
contineri ꝓ sui inm̃sitate nõ ꝓsui parutate.
maculare nec ꝓ sui simplicitate diuidi. Augꝰ.
ad dardanũ. Non solum uniu̾sitati creature.
uerum ⁊̃ cuilibet parti eius totꝰ parit̾ ad est.
gr̃a dilectionis eiꝰ agnoscit᷑. nõ dicimus pat̾ mr̃
qui es ubiq cum ⁊̃ hoc uerum sit. s qͥ es inceł.¬

Expanded text:
mutabilis est. Sed, quemadmodum, si nubes opponitur radius erat, ibi coepit esse: ita Deus, cum, antequam creatura illa esset, ubique foret, ibidem erat, ubi illa facta est. Non ergo modo alibi quam prius. Ita etiam dicimus de mundo, et de omnibus creaturis, quod licet non semper fuerint, tamen auctoritas dicat 1018 Deum in singulis esse, non tamen ubi non erat, quia ubique sine loco discutere non sufficimus, indubitanter tamen credimus Deum ubique essentialiter esse; nec sine eo potest aliquid subsistere etiam per momentum ex omnibus quae fecit; quia omnia continet et penetrat et a nullo contsitate, nec pro sui puritate maculari, nec pro sui simplicitate dividi. Augustinus ad Dardanum: Non solum universitati creaturae, verum et cuilibet ejus parti totus pariter adest. gratia dilectionis ejus agnoscitur, non dicimus: Pater noster, qui es ubique, cum et hoc verum sit, sed qui es in coeli
Abbreviated transcription (Latin):
ins te diligi.s. innecessariis subministͣnͣdis. nec ẽ intelligend̾̃
sic̃ te ip̃mꝰ .i. qͣntũ te ip̃m. sic̃ quidã expont̃. ¶ Qr̃ utrum
debeamus om̃s equalit̾ dilig̾e. uł unum plus alio. Quidam
dñt. ꝙ par effectus caritatis om̃ib impndi debeat. s in oꝑib
caritatis ordo ẜuandꝰ ẽ. Uñ paulus. oꝑem᷑ bonũ ad om̃s. ma

Expanded text:
vis te diligi, scilicet in necessariis subministrandis. Nec est intelligendum sicut teipsum, id est quantum teipsum, sicut quidam exponunt. Quaeritur utrum debeamus omnes aequaliter diligere, an unum plus alio. Quidam dicunt quod par effectus charitatis omnibus impendi debeat; sed in operibus charitatis ordo servandus est. Unde Paulus: Operemur bonum ad
Abbreviated transcription (Latin):
cordis contͥctionẽ. soluit᷑ acecitate m̃tis. Qui enĩ mortuus
fu̾at iam uiuit. ⁊ qr uiuit. int̾iꝰ illuminatꝰ ẽ. s tñ ad huc
debitorẽ. donec satiffaciat eccłȩ. Ecce ꝙ iam demonum̃to
ꝓdiit. s ad huc ligatus ẽ. qr adebito fut᷑e pene nõ dum
solutus. Uenit ad sac̾dotẽ. nõ ut se iustũ ostendat s pec¬
catorẽ. Confitet᷑ pecc̃̾m siuim sac̾doti qͥ ei condignã satis¬
factionẽ iniungat. Nõ enĩ ad arbitͥum suũ. s uixta arbi¬
tͥum sac̾dotis satiffac̾e debet. Et tc̃ soluit eum sac̾dos ade
illo pecc̃o. m̃tit᷑ dum se iniustum ⁊ pecc̃orẽ ꝯfitet᷑. ꝙ dr̃e
omnino deuiat a fide eccłȩ. s opponr̃ ꝙ ap̾dicto debito

Expanded text:
 solvitur a caecitate mentis; qui enim mortuus fuerat jam vivit, et quia vivit interius illuminatus est; sed tamen adhuc debitor est donec satisfaciat Ecclesiae. Ecce quod jam de monumento prodiit, sed adhuc ligatus est; quia a debito futurae poenae nondum solutus. Venit ad sacerdotem non ut se justum ostendat, sed peccatorem. Confitetur peccatum suum sacerdoti, qt; non enim ad arbitrium suum, sed juxta arbitrium sacerdotis satisfacere debet, et tunc solvit eum sacerdos a deillo peccato; mentitur si se injustum et peccatorem confitetur, quod dicere omnino d
Abbreviated transcription (Latin):
contͥtum. uult confit̾i. S istam bonã uoluntatẽ. de serere¬
pͣ. Nicħ enĩ uult hõ dum ẽ uihac uita. ꝙ nõ possit nolle.
Et si illa uoluntate amissa nollet confit̾i: ⁊ tc̾ moreret᷑.
nulli dubiuĩ ẽ eum dãpnari ꝓ illo pecc̃o. ꝙ confit̾i uoluit.
Pullum enĩ pecc̃m inpunitũ. Aũ eiũ hõ punit. aũ ds̃.
end̾. s ꝓ contẽptu. Apparet itaq ꝙ solus ds̃ dimutit pec¬

Expanded text:
ult confiteri; sed istam bonam voluntatem potest deserere. Non enim vult homo, dum est in hac vita, quod non possit nolle. Et si, hac voluntate amissa, nollet confiteri, et tunc moreretur, nullum dubium est eum damnari pro illo peccato quod confiteri noluit: nullum enim pecendum, sed pro contemptu. Apparet igitur quod solus Deus dimittit pec
Abbreviated transcription (Latin):
loquim̃ iam iustꝰ sit. qͥa nõ ht̃ uoluntatẽ peccandi. ⁊ dep̾t̾i¬
tis dolet. tñ nõ dum plene ustificatꝰ ẽ. cum ad huc debito
pecc̃i teneat᷑. cum enĩ uulnꝰ ꝑ confessionẽ cord̾ iam ostensũ
sit medico: restat susciꝑe eius medicinã. s quis nesciat me¬
dicam̃ta eẽ sacͣm̃ta: Uñ: qui sanat contͥtos corde.⁊.a.3.e.¬

Expanded text:
loquimur jam justus sit, quia non habet voluntatem peccandi et de praeteritis dolet, tamen nondum justificatus est, cum adhuc debito peccati teneatur. Cum enim vulnus per confessionem cordis jam ostensum sit medico, restat ejus recipere medicinam. Sed quis nesciat sacramenta esse medicamenta? Unde: Qui sanat contritos corde
Abbreviated transcription (Latin):
susciꝑe. Dondum gͦ debito pecc̃i solutus ẽ. Qr̃ nec apecc̾o ple¬
ne iustificat᷑. cꝰ debito ad huc tenet᷑. s pꝰ susceptionẽ sacͤm̃ti
plene mundatꝰ. ⁊ si moreret᷑ t̾e. sine om̃i dilatione iret in
cordis. mors ꝙͦ ipã ĩ erubescentia ꝗͣ ꝑatit᷑. dum nudus bap¬
tixit᷑: nõ relinquunt pͫ. inpunitũ. Ys si aliqͥs fidem hñs cũ
dilectione uolu̾it baptizari.: mõ pͭ. articło necesfitatis uit̾ue¬

Expanded text:
ur est a debito peccati solutus, quare nec a peccato plene justificatus cujus debito adhuc tenetur. Sed post susceptionem sacramenti plene mundatus est; et si moreretur tunc sine dilatione iret in cordis, mors quoque ipsa etiam erubescentia quam patitur dum nudus baptizatur, non relinquunt peccatum impunitum. Sed si aliquis fidem habens cum dilectione velit baptizari
Abbreviated transcription (Latin):
patͥcie scͥbens aiti. Cum boni ꝯuges aũ m̾itũ aug̾e desid̾ant. aũ ante¬
actȩ uite culpas dełe. ut se ad ꝯtinẽtiã astͥngant ⁊ meliorẽ uitã appe¬
tant. licet. Si uͦ continẽtiã ꝗͣ uir appetit inulier recusat. diuidi ꝯi¬
gium nõ licet. De eod̾ nicholaus Raroloregi scͥbens ait. Scͥpsit nob̾
alt̾iꝰ ad religionẽ conu̾t̾it. ⁊ alt̾ clamau̾it. ꝯu̾sum eẽ cogend̾. ut
ad thorũ. ⁊ ad scłm redeat. ꝗͣuis monachi tonsurã ⁊ uestẽ acceꝑit.
Si uͦ ut̾q uotum fac̃. necesse ẽ ut incontinẽtia ꝑmaneant. Uñ scͥ

Expanded text:
um angere desiderant aut anteactae vitae culpas delere, ut se ad continentiam astringant et meliorem vitam appetant, licet. Si vero continentiam quam vir appetit mulier recusat, dividi conjugium non licet. De eodem Nicolaus Carolo regi scribens, ait: Scripsit nobis alterius se ad religionem convertit et alter reclamaverit, conversum esse cogendum ut ad torum et ad Si vero uterque votum facit, necesse est ut in continentia permaneant. Unde scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
punctio ẽ incontͥctioẽ cord̾. que nascit᷑ exrecordatione p¬
cum sui acusatione exsecͣtio. Uñ illud. Iustus inpͥntipio
ẜmonis acusator ẽ sui. Satis factio ut ait ioħs pꝰ ꝯfessionẽ
fit ꝑ ieuinia. oratioẽs. ⁊ c̾. bona oꝑa. Cõpunctio p̾cipr᷑.
epła scĩ iacobi p̾cipr̃ cum dicit. Confitemini alterutrũ pec¬
cata ura. Satiffactio uͥ ait ioħs. facite fructus dignos pe¬
nio quid dix̾it. Lacͥmas eius lego. satiffactionẽ nõ lego.
Lauat enĩ lacͥma delict. um. ꝙ pudor ẽ confit̾i. ed ita ex¬

Expanded text:
tione cordis: quae nascitur ex recordatione pcum sui accusatione exsecratio. Unde illud: Justus in principio sermonis accusator est sui . Satisfactio post confessionem fit per jejunia, orationes, et caetera bona opera. Compunctio praecipitur Epistola Jacobi praecipitur cum dicit: Confitemini alterutrum peccata vestra . Satisfactio ubi ait Joannes: Facite fructus dignos poes fleverit, non invenio quid dixerit: lacrymas ejus lego, satisfactionem non lego; lavat enim lacryma delictum, quod voce pudor est confiteri. Quod ita ex
Abbreviated transcription (Latin):
apłm sic dic̃ in scdo libro de ad ult̾ims conugiis. Nõ ert tinpe
fi conuignꝰ. uͥ ꝑelaues regni celore nõ dubitat᷑ fi remessio pecee:
tore. Des cad̾ re dic̃ ħͥmes inlibro pustore ego ani past ora dnt̃i
si quis mulierẽ fidelem habuit inchio. ⁊ hanc inuenit mat ult̾io.
nuĩqͥt peccat uir si coniuuit ẽ illa et dix̃ mich. quã du nes¬
cit pectm̃ sine cͥmine uiuit cũ illa. Si aut̃ sciu̾it iur uxorem
deliqͥsse:⁊ ⁊ nõ eg̾it penitũtiã mulier. ⁊ ꝑmanet infornicone¬

Expanded text:
Apostolum sic dicit in secundo libro De adulterinis conjugiis: Non erit turpis  conjugum, ubi per claves regni coelorum non dubitatur remissio peccatorum fieri. De eadem re dicit Hermes in libro Pastorum Ego dixi pastori: Domine, si quis mulierem fidelem habuerit in domo et hanc invenerit in adulterio, nunquid peccat vir si convivit cum illa? Et dixit mihi: Quandiu nescit peccatum ejus, sine crimine vivit cum illa; si autem sciverit vir uxorem deliquisse et non egerit poenitentiam mulier, et permaneat in fornic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ qͥsqͥs fornicõnis causa uult abic̾e uxorem suam. pͥor debet tp̃e¬
Uꝙ ꝓtali fornicõne ꝯuigium seꝑat᷑. dimittendi uł dimissa
uicti s̃. p̾cipio nõ ego s dñs. uxorẽ aiuro nõ discetde. ꝙ si discesse¬
rit man̾e innuptã. aũ uiro reconciliari. Exqua auctoritate intelli¬
git᷑. nõ solum ħ ꝙ facto ꝓ fornicõne discidio. tñ int̾ se coniuiges
remaneant. cũ in aliꝗͣ aliam copłam tͣnsire neq̾ant. s ⁊̃ istud qd̾
possũt reconciliari. ⁊ cohabitare simul sic̃ pͥꝰ. si dimissum a se re

Expanded text:
propter quisquis fornicationis causa vult abjicere uxorem suam, prior debet epro tali fornicatione conjugium separatur, dimittenti vel dimisso cipio, non ego sed Dominus, uxorem a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam aut viro reconciliari . Ex qua auctoritate intelligitur non solum hoc quod facto pro fornicatione dissidio tantum inter se conjuges remaneant, cum in aliam nequeant copulam transire; sed etiam istud quod possint reconciliari et cohabitare sicut prius, si dimissum ad se al
Abbreviated transcription (Latin):
cessare debuer̃. ut duo ppłi inunum duce̾nt᷑. Ab orrebat᷑
enĩ gentiles uideoꝵs cerimonias. Et iõ ut iudei ⁊ genti¬
les unus ppłs fierent. necesse erat remoue causam ini
soluens inimiciciaꝵ legem mandatoꝵ decͥtis euacuãs.
modi dolore nos uoluit lib̾are. ⁊ suauissimũ conferre sa-¬
cͣm̃tum baptismi. ꝙ nullus aborreret. ẜ solet queri si cir̾-¬
cumcisio amisit statum suum. ex quo baptismus fuit
In aliis habebat statum ad huc. ⁊ conferebat eis remissionẽ usꝙ
ad illud t̃pꝰ. quo ip̃a u̾itas ꝑ apłos ubiq p̾dicari ⁊ manifestari
statum : pͥdici ꝙ nõ habuer̾ simul statũ. qͣntũ ad eosdẽ.

Expanded text:
in unum jungerentur. Abhorrebant enim Gentiles Judaeorum caeremonias; et ideo, ut Judaei et Gentes unus populus fierent, necesse erat removere causam inimsolvens inimicitias, legem mandatorum decretis evacuans . modi dolore nos voluit liberare, et suavissimum conferre sacramentum baptismi quod nullus abhorreret. Solet quaeri an circumcisio amisit statum suum ex quo baptisma fuit iin aliis adhuc habebat statum, et conferebat eis remissionem usque ad illud tempus quo ipsa veritas per apostolos ubique praedicari et manifestari statum. Potest dici quod non habuerunt simul stastum quantum ad eosdem.
Abbreviated transcription (Latin):
num uidi. si isuꝑiores mittant᷑. cum ulle qui c̾ator. ẽ omni¬
um adħ infi̾ora descendit. Uñ uidet᷑. ꝙ michael. gabriel. ra-¬
phael desuꝑiori ordine fu̾int. nec sunt nomina ordinũ set
spũum. Michael. quis ut ds̃. Gabrihel. fortitudo dĩ. Rapha¬
el int̾p̾tat᷑ medicina dĩ. Dicit script᷑a. ꝙ angłi sũt deputati

Expanded text:
iores mittuntur, cum ille, qui Creator est omnium ad haec inferiora descenderit. Unde videtur quod Michael, Gabriel, Raphael de superiori ordine sint, nec sunt nomina ordinum, sed spirituum. Michael, quis ut Deus? Gabriel, fortitudo Dei. Raphael, medicina Dei. Dicit Scriptura quod angeli su
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ deputatũ. unũ malum. ad ex̾cituum. cum enĩ om̃s angłi¬
boni desid̾ent bonũ nr̃m. ⁊ comunit̾ saluti omniũ studeant.
ille tñ qui deputatꝰ ẽ alicui ad cꝰt᷑odiam. eum spetialit̾ ad bonũ
ortat᷑. sicut legimus de angło tobre. de angło petͥ mactibus
apłoꝵ. Similit᷑ ⁊ mali angłi cum desid̾ant inalum hominũ
tñ magis incitat eum malus angłs. cuidatus ẽ ad tẽptandũ.
ti tot sint quot ⁊ boni angłi sint. płes constat ẽẽ int̾ bonos
unalos homines. ꝗͣ boni angłi sint. Quomodogͦ ⁊ boni ⁊ ma¬

Expanded text:
 unum malum ad exercitandum. Cum enim boni angeli desiderent bonum nostrum, et communiter saluti omnium studeant, ille tamen qui deputatus est alicui ad custodiam, eum specialiter ad bonum hortatur. Sicut legimus de angelo Tobiae, de angelo Petri in Actibus apostolorum. Similiter et mali angeli, cum desiderent malum omnium, tti tot sint quot et boni angeli sunt; plures constat esse inter bonos et malos homines quam boni angeli sunt. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
mine. ut in eo remim̾aret᷑ homo. Uñ hominũ impioꝵ erit
nõ potuertͥ. & in hoc appetitu ꝯmodi m̃suram posuit dõ.
uit. qr iticiam deseruit. Nõ iõ peccauit. qr cõmod̾ appetiit.
bedientiã. ¶ auerit᷑ utr̃ uolũtas illud pecẽm p̾cesserit.
S nõ uidet᷑. q uoluisset aut delib̾asset i̾ticiam deserere. uo¬

Expanded text:
mine, ut in eo remuneraretur homo. Unde haec erit impiorum mine, ut in eo remuneraretur homo. Unde haec erit impiorum non poterunt. Et in hoc appetitu commodi mensuram posuit Deus, vit quod justitiam deseruit. Non enim peccavit, quia commodum appetiit, bedientiam . » Quaeritur utrum voluntas illud peccatum praecesserit; sed non videtur quod voluisset aut deliberasset justitiam deserere. Vo
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ quidã uolũt. ꝙ añ ꝙͣ accid̾et tẽptatio. hu̾it illã ela¬
tionẽ. s cũ elatio uicium sit. m̃ sequeret᷑ ꝙ añ peccau̾it.
ꝗͣ tẽptationi ced̾et. songͥ suggestione peccauit p. cum
auctoritas dicat. ꝙ iõ pecc̃m diabłi incurabile. qr nõ sug¬
expomi. Nõerat tẽptator. hominẽ. deiecturꝰ: s. in has mi¬
serias. nisi in animo enis elatio p̾cessisset. ic̾. Si enĩ dice¬
remus nõ erat temptator hominẽ deiecturꝰ in pece̾m nͥ
elatio p̾cessisset. icͥ. tõ. añ ꝗͣ pecraret. elationẽ hũisset.
sicur dii. ⁊c̃. elata ẽ insuꝑbiam. que suꝑbia erat ꝯpͥm̃¬
da ppenas. illud pecẽm secutas. s eũ nat᷑a hominus sine
iusti ẜ uoluntatẽ. ut ineo homo ꝓm̾eri posset. siue bñ retiẽdo
cum posset deserere. siue male leserendo cũ posset retinere.
appetitum cõmodi. ẜ necessitatẽ. Nonenĩ p̾ homo nõ appet̾e
ꝯmodum suum. &iõ istum cum necessitate posuit dẽ in ho

Expanded text:
t tentationi, habuit illam elationem. Sed cum elatio vitium sit, inde sequitur quod ante peccaverit quam tentationi cederet. Non igitur suggestione prius peccasset, cum auctoritas dicat quod ideo peccatum diaboli sit incurabile; quia non sugexponi: Non erat tentator hominem dejecturus, scilicet in has miserias, nisi in animo ejus praecessisset elatio. Si enim diceremus: Non erat hominem dejecturus in peccatum, nisi elatio praecessisset, tunc antequam peccaret, elationem habuisset.sicut dii etc., , » elata est in superbiam, quae superbia erat comprimenda per poenas illud peccatum secutas. Sed, cum natura hominis esset justi secundum voluntatem; ut in eo homo promereri posset, sive bene retinendo cum posset deserere, sive male deserendo cum posset retinere. Appetitum commodi secundum necessitatem; non enim potest homo non appetere commodum suum, et ideo istum cum neces
Abbreviated transcription (Latin):
abluunt᷑ corꝑa. ita pn̾tñtia mundant᷑ anime. Itaq baptis¬
an̾ passionẽ legalia finẽ habuissent. nõ tc paschalẽ agnũ
ret baptismo xͥ. hñt enĩ sac̾m̃ta uͥtutem ⁊ efficatiã. ex ins¬
titutione
oħe baptizante uenit ad eum xͦ. ut baptizaret᷑ abeo in ior¬
dane. Nõ ꝙ ip̃e egeret qui sine pecc̃o erat. s ut aꝗͣ scificaret.
Ibi enĩ collata ẽ aque illi efficatia. ut quicũq pꝰea m̾gerent᷑
inea. inuocato nomine tͥnitatis ꝯseq̾rent᷑ remissionẽ. Et tc̃
institutꝰ ẽ baptismus xͥ: in quo tota tͥnitas oꝑat᷑ remissionẽ.
cuiꝰ p̾sentia ibi apparuit sp̃c̃.s. incolu̾ba: filius in iordane.¬
uł homine. pat̾ inuoce. De his qui aioh̃e baptizati erant.

Expanded text:
abluit corpora, ita poenitentia mundantur animae. Itaque baptisante passionem legalia finem habuissent, non tunc paschalem agnum ret baptismi Christi. Habent enim sacramenta vim et efficaciam ex institutione. Joanne baptizante venit ad cum Christus ut baptizaretur ab eo in Jordane; non quod ipse egeret qui sine peccato erat, sed ut aquas sanctificaret. Ibi enim collata est aquae illa efficacia ut quicunque postea mergeretur in eam invocato nomine Trinitatis, consequeretur remissionem: et tunc institutum est baptisma Christi, in quo tota Trinitas operatur remissionem, cujus praesentia ibi apparuit: Spiritus in columba, Filius in homine, Pater in voce. De his qui a Joanne baptizati erant,
Abbreviated transcription (Latin):
li nõ ipẽ. de baptismo.
ost legem moysi successit lex euũgłii. de cuiꝰ sacͣm̃tis de¬
inceps dicendũ est. & pͥmo de baptismo. ꝙ in sacm̃tis¬
dicit. Ego baptizo in aqua. in penitñtiã. Sola enĩ corꝑa
abluebat. pec̾ca uͦ nõ tollebat. Ad ꝙ gͦ utile: Ut p̾pararet¬
uiam ad baptismũ xͥ. sicut catezisinus baptismum p̾ced̾.
od̾ aut se dicit baptizareᷤ inpenitñtiam. sic pͭ. exponi .i.

Expanded text:
 I. De baptismo. Post legem Moysi successit lex Evangelii, de cujus sacramentis deinceps dicendum est: et primum de baptismate, quod in sacdicit: Ego baptizo in aqua in poenitentiam . Sola enim corpora abluebat, peccata vero non tollebat. Ad quid ergo utile? Ut praeparet ad baptisma Christi, sicuti catechismus baptismum praecedit. Quod autem se dic
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ꝗͣ pͥꝰ eum enĩ dr̃ dilig̾e. ꝗͣ facit dilig̾e se.⁊ cognoscere.
infundendo ei gr̃am suam. ẜappellat᷑ ĩ dilectio dĩ ip̃a diuina
electio. odium dĩ ip̃a reꝓbatio. Uñ dr̃. Iacob dilexi. esau odio
habui. ⁊alibi. Qui eleg̃ nos añ mundi constitutionẽ. incari¬
tate. ⁊ inalio loco. ꝑꝑ niiam caritatẽ suam ꝗͣ dilex̃ nos ds̃.
gat unum alio.i. maiorem coronam p̃parau̾it ei. S nõ pͭ.
dici inista acceptione. ꝙ eund̾ modo plus. nec minus di-¬
nõ tñ malũs eius diligebat. Omĩa enĩ ei sũt p̾sentia. ⁊ qd̾
de paulo intp̃r fut᷑m erat apud dm̃ p̾sens erat. ⁊ talẽ eum
diligebat. quał futurᷤ erat. ꝙ apud eũ fut᷑m nõ erat. &.¬

Expanded text:
dit quam prius. Eum enim dicitur diligere quem facit diligere se et cognoscere, infundendo ei gratiam suam. Appellatur etiam dilectio Dei ipsa divina electio; odium Dei ipsa reprobatio: Dilexi Jacob, Esau odio habui . Et alibi: Qui elegit nos ante mundi constitutionem in charitate . Et in alio loco: Propter nimiam charitatem suam qua dilexit nosgit unum alio, id est majorem coronam praeparavit ei. Sed non potest dici in ista acceptione quod eumdem modo plus modo minus dinon tamen malum ejus diligebat. Ei enim omnia sunt praesentia; et quod de Paulo in tempore futurum erat apud Deum praesens erat, et talem eum diligebat qualis futurus erat quod apud eum futurum no
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ad dãpnationẽ. dũs. Sacͣmtũ aliquib ad uitã. aliqͥb ad
exicium. Res uͦ sacͣm̃ti omĩ hoĩ aduitã. nulli ad exitiũ. It̾ aus.
Ut quid paras dentem ⁊ uentrẽ: c̾rede ⁊ manducasti. Itaꝙ
uͥtutẽ sacͣm̃ti hñt qui corde c̾dunt. siue sacͣm̃tũ accipiant
siue nõ. S qui sine fide oꝑante ꝑ dilectionẽ accedut. ⁊ si u
sacͣmto u̾um corpꝰ xͥ suscipiant. rem tñ sacmnti nõ hñt. qui
nisi pollutũ duc̾ent sangͥnẽ testam̃ti. considarent orrend̾ eẽ
incidẽ inmanus dĩ uiuentis. Qui n indigne manducat ⁊bi

Expanded text:
tinus: Sacramentum aliquibus ad vitam, aliquibus ad exitium; res vero sacramenti omni homini ad vitam, nulli ad exitium. Item: Ad quid paras dentem et ventrem? crede et manducasti. Itaque virtutem sacramenti habent qui corde credunt sive sacramentum suscipiant, sive non. Sed qui sine fide operante per dilectionem accedunt, et si in sacramento verum corpus Christi accipiant, rem tamen sacramenti non habent. Qui nisi pollutum ducerent sanguinem testamenti, considerarent horrendum esse incidere in manus Dei viventis . Qui enim indigne m
Abbreviated transcription (Latin):
ad dardanum. Non quasi spatiosa magnitudineᷤ
opinem᷑. deum ꝑ cinncta diffundi. sicut humus
aut lux ista diffudit᷑. s ita potiꝰ sicuti est sapĩa
induob quors neutr sapientior ÷ : s alt̾ corpo¬
re gͣndior una sapia inutroq non est inmaiore
maioriaut inminore minor. aut minor in uno
qͣm induob Ita ⁊̃ deus sine labore regens sine ho¬
nore contingens mundum. incelo totus. in terra
nulli parti rerum absens. ideo aũt totus ꝙr non
parti rer̃̾ partem suam p̾sentem exibet. ⁊ alt̾i
eis in quib p̃sens ÷ tamꝗͣ sine illis eẽ nõ possit
tolle ip̃a corꝑa qualitatib. nõ erit ubi sint.⁊
ideo necesse : ut nõ sint. opoĩtur. San c̾a

Expanded text:
 dicens: Non quasi spatiosa magnitudine opinemur Deum per cuncta diffundi, sicut humus aut lux ista diffunditur; sed ita potius sicuti est sapientia in duobus quorum neuter sapientior, sed alter corpore grandior. Una sapientia in utroque non est in majore major, nec in minore minor; aut minor in uno quam in duobus; ita et Deus sine labore regens, sine onere continens mundum, in coelo totus, in terra nulli parti rerum absens est, ideo totus, quia non parti rerum partem suam praesentem praebet, et alteri eis quibus praesens est tanquam sine illis esse non possit. tolle ipsa corpora qualitatibus, non erit ubi sint, et ideo necesse est ut non sint. Opponitur: Hodie
Abbreviated transcription (Latin):
abet̾no. qr indeo si cepissent iam ineo eẽt mu¬
sciunt᷑ abeo ante quã fiant. S ut diximus crea¬
dicunt eum ꝑ potentiam. ⁊ nõ ꝑ eẽntiam ubiq
eẽ. quasi eum conting̾e possent inquinationes
sordium. si ubiq eẽt essentialr̃. qd̾ tam friuolũ
ẽ: ut nec responsione sit dignũ. cũ ⁊̃ sps̃ creatꝰ
inquinari nõ possit. Postremo querat᷑ abeis. qͥd
pociꝰ de deo concedendum sit. uł qd̾ nusquã
ita qd nõ ubiq sit: Siquis aud̾at dicere qd̾
nusquã diuina eẽntia sit : quis ⁊̃ qd̾ alicubi ⁊
nõ ubiq: Si enĩ alicubi ita ÷ diuina suba. qd̾
cere illoꝵs errorem pociꝰ quã uiuet destruit ħ¬

Expanded text:
aeterno; quia si in Deo coepissent, jam in eo esset musciuntur ab eo antequam fiant. Sed, ut dixi, creadicunt eum per potentiam et non per essentiam ubique esse; quia eum contingere possent inquinationes sordium si ubique esset essentialiter. Quod ita frivolum est, ut nec respinquinari non possit. Postremo, quaeratur ab eis quid potius de Deo concedendum sit, vel quod nusquam ita quod non ubique. Si quis audeat dicere quod nusquam divina essentia sit, quid est quod alicubi, et non ubique? Si enim ita alicubi divina substantia, quid cere, illorum errorem, potius quam juvet, destruit
Abbreviated transcription (Latin):
muliere illa cui dictũ ÷. omulier magna ẽ fides
deo placet. ⁊ qr non pot̃ ẽẽ fides penitus sine cogni¬
totus uoluit manifestari ut fides he̾t meritum.
Nec totꝰ occultari : ut infidelitas de ig̾rantia non
cognitio fidei sine qua nullo tp̃r potuit eẽ salus.¬

Expanded text:
muliere illa cui dictum est: O mulier, magna est fides Deo placet. Et quia non potest esse penitus sine cognitotus noluit manifestari, ut fides haberet meritum; nec totus occultari ut infidelitas de ignorantia non cognitio fidei, sine qua nullo tempore potuit salus
Abbreviated transcription (Latin):
apłs exponit. Uͥ enim dicit. ꝙ notũ ẽ dei. ma¬
ostendit. qd̾ in ilł erat uñ dm nosc̾e̾ pot̾at.
qd̾ ratio humana ꝑ se insuficiens eẽt. nisi re-¬
tio diuina fit duob modis.i. int̾na inspirati¬
one. ⁊ discipline erudicione. que foris fit per
dicta uł facta. humana enun rõne poterant
scire dm̃ ẽẽ. Cum enim humana mens se non
possit ignorare. scit se aliqnͣ cepisse: nec hoc

Expanded text:
dicit: « Quod notum est Dei, maostendit quod in illis erat, unde noscere Deum poterant;  » ostendit quod ratio humana per se insufficiens esset, nisi rtio divina in one et disciplinae eruditione, quae foris fit per facta vel per dicta. Humana etiam ratione poterant Deum scire; quia, cum humana mens se non possit ignorare, scit se aliquando coepisse, nec hoc
Abbreviated transcription (Latin):
i laicis fidelib plerumq ꝑmittit᷑. Ex dictis ysidori ep̃i. Ro¬
mamis pontifex nõ hominẽ iudicat qui baptizat. s sp̃m
dĩ submnnstrare grãm bapt̾i. licet paganus sit qui bapti¬
ẽ p̾sũptio. ꝙ necessitas cog̾. Isydorus. quoq dicit. Quiamu¬
lierib baptizant᷑. rebapti ⁊ andi nõ sunt. De illis qͦ. qui hr̃e¬
ticis baptizant᷑. qͥr utr rebaptizari debeant. Beda. Siue
ħeticus. siue scismaticꝰ. siue facinorosꝰ qͥsq in ꝯfessione scẽ
tͥnitatis baptizet. nõ ualet ille qui baptizatꝰ ẽ abonis catho¬
licis rebaptizari. ne confessio ⁊ tͥnitatis inuocatio uideat᷑

Expanded text:
uod laicis fidelibus plerumque permittitur ex dictis Isidori episcopi. Romanus pontifex: Non hominem judicat qui baptizat, sed Spiritus Dei subministrat gratiam baptismi, licet paganus sit qui baptiest praesumptio quod necessitas cogit. Isidorus quoque dicit: Qui a mulieribus baptizantur, rebaptizandi non sunt. De illis quoque qui ab haereticis baptizantur quaeritur utrum rebaptizari debeant. Beda: Sive haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus quisquam in confessione sanctae Trinitatis baptizet, non valet qui baptizatus est a bonis Catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti
Abbreviated transcription (Latin):
lors consentuit᷑. Et iõ cum ad eccłam ueniunt. instruunt᷑
impositio aliqñ unctione cͥsmatis fit. aliqn̾ sine cͥsinate
orõne dicta suꝑ hominẽ. NDe ilł qui h̾ceticis baptizant᷑.
nescientes eos ħeticos eẽ. & nulli heticoꝵ consentientes. pͭ dici
ꝙ sac̾m̃tũ ⁊ rem sacͣm̃ti fuscipunt: ⁊ tñ cum ad eccłam ueni¬
unt mams suꝑ imponit᷑ eis. ut ostendat᷑ eis errorem detes

Expanded text:
eorum consentiunt. Et ideo cum ad Ecclesiam veniunt instruuntur nctum. Manus impositio aliquando unctione chrismatis fit, aliquando sine chrismate oratione dicta super hominem. De illis qui ab haereticis baptizantur nescientes eos haereticquod sacramentum et rem sacramenti suscipiunt; et tamen cum ad Ecclesiam veniunt, manus superimponitur eis, ut ostendatur error detest
Abbreviated transcription (Latin):
plangenda nõ comitt̾e. Namqͥ sic alia deplorat ut alia tñ ꝯ
mutat. adhuc penitñtiã ag̾e aut ignorat aut dissimulat.
Quid enĩ ꝓdẽ si pecc̃a luxurie quis defleat. ⁊ ad huc auaricie
tes dñt. nõ ampliꝰ admortẽ peccare eum qui semel penitet
⁊ siampliꝰ ꝯtingat eum admortẽ peccare. nõ fuit penitũ¬
tia ꝗͣ pͥꝰ egit. Alias qͦ induct̃ auctoritates. ad id̾ ostẽdend̾
Ysidorꝰ. desũmo bono. Irrisorẽ ⁊ nõ penitens. qͥ adhuc agit
ꝙ penitet. nec uidr̃ dm̃ posc̾e subditꝰ. s subsannare sr̃bue
Isau̾is peccantib ait. Lauamini. m . e. Lauat᷑ ⁊ mundꝰ ẽ:¬

Expanded text:
alia tamen committat; adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Quid enim prodest si peccata luxuriae quis defleat, et adhuc avaritiaetes, dicunt non amplius ad mortem peccare eum qui semel poenitet, etsi amplius eum contingat ad mortem peccare, non fuit poenitentia quam prius egit. Alias quoque inducunt auctoritates ad idem ostendendum. Isidorus de summo bono. Irrisor est enim poenitens qui adhuc agit quod poenitet, nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus. Isa
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ dicta ẽ chaos.⁊ hoc fuit añ omnẽ diem. Restat gͥ uid̾e qͦ
modo ꝑui. dies illam mat̾iam distinx̃. sicut ingenesi dr̃.
ferebat᷑ ortu suo& ocasu. diem ⁊ noctem faciens. Alii dñt
ꝙ lux illa que fc̾a ẽ pͥma die fu̾it angłica nat᷑a. adm̃ con¬
u̾sa. sicut iam diximus. Sccda die fc̾m ẽ firmam̃tũ. ut
diuid̾et aquas abaquis. Beda dicit. ꝙ firmam̃tũ sit
uelle ꝙ ignee nat᷑e sit. Qd̾ aque supͣ firmam̃tũ sit:⁊

Expanded text:
quae dicta est chaos: et hoc fuit ante omnem diem. Restat igitur videre quomodo per sex dies illam materiam distinxit. Sicut in Genesi dicitur: ferebatur ortu et occasu suo diem et noctem faciens. Alii dicunt, quod lux illa quae facta est prima die, fuit angelica creatura ad Cversa, sicut jam diximus. « Secunda die factum est firmamentum, ut divideret 1065 aquas ab aquis. Beda dicit quod firmamentum sit velle quod igneae naturae sit. Quod super firmamentum aquae
Abbreviated transcription (Latin):
& legitima ꝓbatione discedant. ⁊ aliis si uelint se coniungant. Uñ
in libro codicis. Si maxitꝰ uxori abinitio matͥmonii usq ad duos annos
mulier pͭ. uł eius parentes sine ꝑicło dotis amutende. repuoiũ ma¬
sius nũꝗͣ coisset cum ea exeant iñ ad trucẽ. ⁊ si uͥum fu̾it separent᷑.
ulla ꝙ uult faciat. Beatꝰ uͦ os̃. eos qui noscunt᷑ cũ aliis coire ꝑson
tiaꝵ. di aũt srigide nate dñt nõ posse inuicẽ oꝑa carnis redden¬
tẽ uidr̃ mulier posse sccłas ꝯ̃here nuptias. ꝙ si ille aliam copulam
acceꝑit. tc̃ ꝑacta penitñtia. pͥora cogant᷑ reciꝑe conubia. ħ aucto

Expanded text:
et legitima probatione discedant, et aliis si velint se conjungant. Unde in libro sexto Codicis: Si maritus uxori ab initio matrimonii usque ad duos annos mulier potest vel ejus parentes sine periculo dotis amittendae repudium masuus nunquam coiisset cum ea, exeant inde ad crucem, et si verum fuerit separentur, et illa quid vult faciat. Beatus vero Gregorius eos qui noscuntur cum aliis coisse personis i ob causam frigidae naturae dicuntur non posse invicem opera carnis dantunc videtur mulier posse secundas contrahere nuptias. Quod si et ille aliam copulam acceperit, tunc peracta poenitentia priora cogantur recipere connubia. Haec auctor
Abbreviated transcription (Latin):
hoc secuturũ erat.
ut ꝗͣ cito comedet defructueiꝰ.
sciret ꝑ exꝑientiam
mali quid distaret int᷑ bonũ
lum ꝙ inuen̾at. Hũit namq¬

Expanded text:
onsecutum erat; ut qui cito comederet de fructu ejus, sciret per experientiam mali quid distaret inter bonum lum quod invenerat. Habuit namq
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Accipite. ħ ẽ corpꝰ meũ ⁊c̾. Et sic̾ tunc panẽ illum ⁊ ca¬
licẽ inu̾um corpꝰ ⁊ inu̾um sangͥnẽ u̾bo suo cõmutauit. ita
indubitant᷑ cͥcdimus u̾ba illa a sac̾dote eo ordine ⁊ ea intenti¬
necessaria. ordo. actio. intñtio. Ordo. ut sit sac̾dos. Actio
nõ hñt tc̃ illam efficatiã. qr nõ ad ħ dnr¬

Expanded text:
corpus meum , etc. Et sicut tunc panem illum et calicem in verum corpus et in verum sanguinem verbo suo commutavit, ita indubitanter credimus verba illa a sacerdote eo ordine et ea intentinecessaria sunt. Ordo, actio, intentio. Ordo, ut sit sacerdos; actio,non habent tunc illam efficaciam, quia non ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ ad illas sp̃ẽs quib sig̾cat᷑. ħ res it̾m sacͣitũ ẽ alteriꝰ
rei .s. unitatis capitis ⁊m̃broꝵs. ꝗͣ efficit fides corꝑis ⁊ san¬
uł caro que crucifixa ẽ. ⁊ sepulta. De hac spãli carne. dicit
ioħ̾s.Qui manducat carnẽ meã. in me manet ⁊ ego in ip̃o.
Istam carnẽ manducat. qui ꝑfidẽ xͦ counit᷑. ⁊ conformat᷑.¬

Expanded text:
ies quibus significatur. Haec res iterum sacramentum est alterius, scilicet unitatis capitis et membrorum quam efficit fides corporis et sanvel caro quae crucifixa est et sepulta. De hac spirituali carne dicit Jesus: Qui manducat carnem meam, in me manet et ego in eo . Istam carnem manducat, qui per
Abbreviated transcription (Latin):
nõ in om̃ib s inbonis tm̃. nec equalit̾. qͥa qͣnto
meliores: tanto habundantiꝰ in eis habitat.i. per¬
fectiꝰ cognoscit᷑. ⁊ diligit᷑ ab illis. sic̃ anima ut
augꝰ dicit inepła sua ad ieronimũ. De origine
anime. ꝑ om̃s particłas corꝑis tota simul adẽ.
nec minor inminorib nec maior ininaiorib.
s tñ in aliis intensiꝰ in aliis remissiꝰ effectus

Expanded text:
nto meliores, tanto abundantius in eis habitat, id est perfectius cognoscitur et diligitur ab illis. Sicut anima, ut Augustinus dicit in epistola ad Hieronymum de origine animae, per omnes particulas corporis tota simul adest, nec minor in minoribus, nec major in majoribus; sed tamen in aliis intensius, in aliis remissius effectus
Abbreviated transcription (Latin):
lucet. ⁊ tenebre eam non. comp̾hendert̃. Sicut lux soł
ꝑfundit occłos ceci. s nõ capit᷑ abeo. bonos uͦ illumi¬
nat. lux ista.s non equalit̾ om̃s. Augꝰ ad dardanum.
Cum ds̃ qui ubiq ⁊ nõ in om̃ib habitat ⁊̃ inquib
habitat. nõ equalit̾ habitat. Naminde ⁊ illud qd̾
qui erat in ely̾a. ⁊ um̃ in omnib scĩs alii sanctiores s̃.
nisi qr habundantiꝰ habeant dm̃ habitatorem:
hii q abeo longe eẽ dicunt᷑. qui peccando dissimi¬
llimi facti sunt. ⁊ hi ei appropinquare dicuntur.
qui similitudinẽ bene iuuendo recipiunt. Est gͦ
deus ubiq ꝑp̾sentiam. siue ꝑ eẽntiam.⁊ equalr̾ in¬

Expanded text:
tenebrae eam non comprehenderunt . Sicut lux solis perfundit oculos caeci, sed non capitur eo. Bonos vero illuminat lux ista, sed non aequaliter. Augustinus ad Dardanum: Cum Deus qui ubique est non in omnibus habitet, etiam in quibus habitat non aequaliter habitat. Nam inde est illud qs Dei qui erat in Elia . Et unde ab omnibus sanctis alii sanctiores sunt, nisi abundantius habeant Deum habitatorem? Hi quoque ab eo longe esse dicuntur qui peccando dissimiles facti sunt; et hi ei appropinquare dicuntur qui similitudinem ejus bene vivendo recipiunt. Est ergo Deus ubique per praesentiam sive per essentiam; et aequali