comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cem talem sine mysti̾o ẽẽ non posse. Attender̃t
I criptas: uderunt earum aditus. missa ma¬
ceria p̃dampnatos. Sed caballis suis nusquã
ire uolentib descenderũt: et lapides qui in
ora criptaꝵ depositi fuerant deponentes. in¬
gressi sunt: eosq in eisdem tenebrosis latibuł
onstñatos terrȩ inuenerunt. Qui ad monas¬
terium reducti. tam stupore miraculi. quam
exhortatione uenerabilis patris gregorii. sic me¬
liorati sunt: ut eis multũ ꝓfuerit ad paruum
tempus de monasterio recessisse.
lo quoq tempore. quidã monachus iustꝰ
nomine. medicinali arte unbutꝰ. beato
gregorio sedule obsequi. atq in assiduis egritu¬
ainib eius excubare consueuerat. Hic itaq lan
Cui in ipsa molestia. frat̃ germanꝰ copiosus noie.
seruiebat. Sed p̃dictus iustus cum iam se ad ex-¬
trema ꝑuenisse cognosceret: eidem frĩ suo copio
so. quia occultos tres aureos haberet. innotuit.

Expanded text:
rem talem sine mysterio esse non posse, attenderunt rem talem sine mysterio esse non posse, attenderunt ad cryptas, viderunt earum aditus missa maceria praedamnatos: sed caballis suis nusquam ire volentibus, descenderunt, et lapides qui in ora cryptarum compositi fuerant deponentes, ingressi sunt, eosque in eisdem tenebrosis latibulis consternatos terrae invenerunt. Qui ad monasterium reducti, tam stupore miraculi quam exhortatione 27 venerabilis Patris Gregorii sic meliorati sunt, ut eis multum profuerit ad parvum temporis de monasterio recessisse. 15. Alio quoque tempore quidam monachus, Justus nomine, medicinae arte imbutus, beato Gregorio sedule obsequi, atque in assiduis aegritudinibus ejus excubare consueverat. Hic itaque corest, cui in ipsa molestia frater germanus, Copiosus nomine, serviebat . Sed praedictus Justus, cum jam se ad extrema parvenisse cognosceret, eidem Copioso fratri suo quia occultos tres aureos haberet innotuit.
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoq tempore. duo fr̃s ex eodem
monasterio patris fugerunt: qui aliqͣ
prius loquendo frĩb signa dederant. quod
ꝑ apiam descendentes. hierosolimã tenderent.
Hi exeuntes. diuerterunt de itinere: & ut ase¬
quentib inueniri minime potuissent. rettu¬
sas criptas uixta flãmineã portam inuenienteᷤ.
in eis se occultauer̃. Cum uͦ uesꝑtinis horis uis¬
su gregorii requisiti. minime inueniri iam¬
gregatione potuissent: ascensis caballis eos qu¬
dam fr̃s secuti sunt. ꝑmetrouii portã exeuntᷤ.
ut eos in apiam uł latinam uiam sequerent᷑:
subito eis consiliũ ortum ẽ. ut eos in salaria ma
extra ciuitatẽ requirere debuissent. Igitur per¬
gentes. deflexer̃ iter: & in salaria eos ueteri ĩ
inuenientes ꝑ portã flãmineã decreuer̃ redire.
Cumq reu̾terent᷑: mox ut equi ante criptas
illas uenerunt. in quib se monachi absconde¬
rant. fixerunt gradum. Pulsati & cõpulsi.
passum mouere noluer̃. Consicdauer equitla

Expanded text:
lio quoque tempore duo fratres ex ejusdem Patris monasterio fugerunt, qui aliqua prius colloquendo fratribus signa dederant, quod per Appiam descendentes, Jerosolymam tenderent. Hi exeuntes diverterunt de itinere, et ut a sequentibus inveniri minime possent, retrusas cryptas juxta Flaminiam portam invenientes, in eis se occultaverunt. Cum vero vespertinis horis jussu Gregorii requisiti, minime in congregatione inventi fuissent, ascensis caballis, eos quidam fratres secuti sunt, per Metronii portam exeuntes, ut eos in Latinam vel Appiam viam sequerentur: subito eis consilium ortum est ut eos in Salariam viam extra civitatem requirere debuissent. Igitur pergentes deflexerunt iter, et in Salaria eos veteri non invenientes, per portam Flaminiam decreverunt redire. Cumque reverterentur, mox ut equi ante cryptas illas venerunt in quibus se monachi absconderant, fixerunt gradum; pulsati et compulsi, passum movere noluerunt. Consideraverunt equites
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis nepensine iohanni ep̃o delegata.
eundem quidem paulum uisitatorẽ illis tri-¬
buit: cardinalem uͦ constituere. tam pͥmo
dispensatorie distulit. quã postea penitꝰ
recusauit. Cui postmodũ licentiam reuer-¬
tendi ad suam diocesim concedens: centum
solidos de neapolitana eccłia. & unum pue¬
rulum orphanum. qualem ipse de familia
eiusdem eccłiȩ uoluisset dari p̃cepit .xix.
Qlarum parrochiarũ lericos. sibi &e alis
discretissimus pontifex discretissime incar¬
dinare uolebat. Quaꝓpter eliȩ presbitero et
abbati ꝓuinciȩ isauriȩ.post aliqua scri.¬
bens. filium inquit ur̃m epyphaniũ man¬
dastis ut ad sacrum ordinem ꝓuehere de¬
beremus: uobisq retransmutere. Sed in u¬
no uos auduumus: in altero uero audire
minime potumus.Diaconus quidem fac¬
tus ẽ: sed quisquis semel in hac ȩccłia sacrũ
ordinem acceꝑit: egrediendi ex ea ulterius
licentiam ñ habet. Si ergo uidere uos ñ po¬

Expanded text:
civitatis Nepesinae Joanni episcopo delegata, civitatis Nepesinae Joanni episcopo delegata, eumdem quidem Paulum visitatorem illis tribuit: cardinalem vero constituere tam primo dispensatorie distulit, quam postea penitus recusavit. Cui postmodum licentiam revertendi ad suam dioecesim concedens, centum solidos de Neapolitana ecclesia, et unum puerulum orphanum, qualem ipse de familia ejusdem ecclesiae voluisset, dari praecepit. 19. Aliarum parochiarum clericos sibi et aliis discretissimus pontifex discretissime incardinare curabat. Quapropter Heliae presbytero et abbati provinciae Isauriae post aliqua scribens: « Filium, inquit, vestrum Epiphanium mandastis, ut ad sacrum ordinem provehere deberemus, vobisque retransmittere. Sed in uno vos audivimus, in altero vero audire minime potuimus. Diaconus quidem factus est; sed quisquis semel in hac ecclesia sacrum ordinem acceperit, egrediendi ex ea ulterius licentiam non habet. Si ergo videre vos non po
Abbreviated transcription (Latin):
sedes antiquitus certis ciuitatib constitutas.
ad alia quȩ securiora putamus eiusdẽ dio¬
ceseos loca transponere: quo & habitatores
nunc degere. & barbaricum possit pericu¬
lum facilius declinari. Propterea te iohannẽ
demq tuam in loco qui appellatur hare
de transmigrare: quatinus & ab hostilitatis
incursu liberior existere ualeas : & illic con¬
suetudine sollemniũ festa disponas: xuiii.
t notandum quod gregorius licet mo¬
nasteria & episcopatus unierit. atq ua¬
cantes episcopos uacantib ciitatib incar¬
dinare studuerit: nunquã tamen epm ab in¬
tegritate suȩ eccłie. uel ipse in aliam cõmuta¬
uit. uel sub quacunq occasione migrare con¬
sensit. Nam p ostquã demetriũ neapolitanũ
episcopum suꝑ criminib manifestis depo¬
suit: cum ab eisdem neopolitanis incardinari
sibi paulum nepensinum ep̃m magnoꝑe
quereretur. discretissimꝰ pontifex uisitatione

Expanded text:
sedes antiquitus certis civitatibus constitutas, sedes antiquitus certis civitatibus constitutas, ad alia quae securiora putamus ejusdem dioecesis loca transponere, quo, et habitatores nunc degere, et barbaricum possint periculum facilius declinare. Propterea te Joannem fdemque tuam in loco qui appellatur Arende transmigrare: quatenus et ab hostilitatis incursu liberior existere valeas, et illic consuetudinum solemnium festa disponas. » 18. Et notandum quod Gregorius, licet monasteria et episcopatus unierit, atque vacantes episcopos vacantibus civitatibus incardinare studuerit, nunquam tamen episcopum ab integritate suae Ecclesiae, vel ipse in aliam commutavit, vel sub quacunque occasione migrare consensit. 94 Nam postquam Demetrium Neapolitanum episcopum super criminibus manifestis deposuit: cum ab eisdem Neapolitanis incardinari sibi Paulum Nepesinum episcopum magnopere quaereretur: discretissimus pontifex, visitatione
Abbreviated transcription (Latin):
ed & expulsos episcopos quos tam cito
gregorius uel in cardinare ñ poterat. uł
quorũ reditum ad sedes ꝓprias contingere
posse sperabat. aliis episcopis qui tunc uide¬
licet in locis suis degebant. interim ꝓ susten¬
tatione ac stipendiis p̾sentis uitȩ iungebat
generaliter dicens. fr̃s & coepiscopos nros
quos & captiuitatis diu̾sarũq necessitatum
angustiȩ comprimunt. studete consolandos
conuiuandosq uobiscũ in eccłiasticis susten¬
tationibus libenter susciꝑe: Non quidem ut
ꝑ commnumonẽ ep̃alis throni dignitas di-¬
uidatur: sed ut ab eccłia uixta possibilitatẽ
sufficientia debeant alimenta ꝑcipere. Sic e¬
nim & ꝓximũ in deo. & dm̃ in ꝓximo dili¬
gere comꝓbam᷑. Nullam quippe eis nos in
ur̃is ecclesiis auctoritatẽ tribuimꝰ: sed tantũ
ur̃is solatiis eos contineri sũmoꝑe hortam᷑:
pontifex accepta iusta occasione mu.xuii.¬
tabat. Unde ioħi ep̃o ueliterno scribit di¬
cens. Temporis qualitas admonet episcopoꝵ

Expanded text:
ed et expulsos episcopos, quos tam cito Gregorius, vel incardinare non poterat, vel quorum reditum ad sedes proprias contingere posse sperabat, aliis episcopis, qui tunc videlicet in locis suis degebant, interim pro sustentatione ac stipendiis praesentis vitae jungebat, generaliter, dicens: « Fratres et coepiscopos nostros, quos et captivitatis diversarumque necessitatum angustiae comprimunt, studete consolandos, convivendosque vobiscum in ecclesiasticis sustentationibus libenter suscipere: non quidem ut per communionem episcopalis throni dignitas dividatur, sed ut ab Ecclesia juxta possibilitatem sufficientia debeant alimenta percipere. Sic enim et proximum in Deo, et Deum in proximo diligere comprobamur. Nullam quippe eis nos in vestris ecclesiis auctoritatem tribuimus, sed tantum vestris solatiis eos contineri summopere hortamupontifex accepta justa occasione mutabat. Unde Joanni, episcopo Vellitrano scribit, dicens: « Temporis qualitas admonet, episcoporum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt om̃is maliciȩ. auariciȩ. impietatis & suꝑbie
& spurcicie. Nũqͥd poᷤsũ idoloꝵ eult᷑e oꝑ a exercere
sunt sobrietatis: damnum pietatis: corrupto¬
res uirginitatis: uentris & gule delectatio: pau¬
pertatis effugatio: auariciȩ incendiũ: humili¬
pollutio: turpium uerboꝵ excogitatio. hec¬

Expanded text:
s maliciae| Auariciae. Impietatis Superbiae . et spurciciae| Numquid possumus idolorum \opera/ exercere sunt Subrietatis. Damnatoris pie| tatis . corruptures uirginitatis . uentris et gulae| delectacios . paupertatis effugatio . auariciae| Desiderium . humilipollatio . turbium uerbo
Abbreviated transcription (Latin):
& dep̃camur scẽ dei: ne sinas demones habita¬
re in ciuitate nr̃a. ad interitum & impietatem
hominum. hȩc audiens beatus longinꝰ: intu
de corporib istis: quia oꝑa manuũ tuarum
sunt om̃s. Et cum hȩc dixisset sc̃s longinus:
& mundati sunt om̃s in illa hora. Et factum
est gaudiũ magnũ in illa ciuitate: & credide¬

Expanded text:
 sanctę dei . ne sinas demonis habitare| in ciuitate nostra ad interitum inpietatis hominum| Haec audiens beatus longinus intuede corporibus istis quia| opera manuum tuarum sunt omnes. Et cum haec dixis| set sanctus longinus emundi| et mundati sunt omnes ex illa hora . et factum est gau| dium magnum in illa ciuitate et credede
Abbreviated transcription (Latin):
es an ingenuus e sc̃s longinus respondit. Ser¬
uus eram prius peccati: sed pius dñs iħc xp̃c
sui dulcissimã grãm duplicit̃ me liberauit.
Prius quidem ꝑ aquã: nunc autem ꝑ sangui¬
nem si ꝑ seuerauero in eius confessione. Preses di¬
xit. Pro qua ergo causa uenisti huce sc̃s lon¬
ginus respondit. Curialis fui: & militaui scło.
te ergo absoluit amilitia: Sc̃s longinus res-¬
pondit. fr̃s meos rogaui ut tollerent substan¬
tiam meã: ut ego adquirerem animã meam:
ꝓ hac re. sumptus solidoꝵ centum in anno:¬
Nunc aut̃ dep̃catus sum dñm meũ iħm xp̃m¬

Expanded text:
es| an ingenuus. Longinus dixit . seruus eram prius peccati| sed pius dominus ihsui gratiam dulcem dupliciter| me liberauit. Prius quidem per aquam. Nunc au| tem per sanguinem si persiuerauero in eius confsionem.| Presis dixit . pro qua causa uenisti huc. Longinus dixit| miles fui et militaui in seculo. te absoluit a militia. Longinus dixit| fratres meos rogaui ut tollerent substantiam| meam ut ego quererem animam meam . oc resumptus solidus centum annuosNunc| autem depraecatus sum domi
Abbreviated transcription (Latin):
quidam miles centurio nomine longinus:
a poncio pilato preside: latiis dñi lancea
pungens aperuit. Et uidens signa quȩ fie
magna dicebat. Uere. filius dei ẽ hic. Et post
hec recedens a militia in struebat᷑ dñ pre¬

Expanded text:
quidam milis Centurio nomine| longinus a poncio pilato . praeside latus domini lancea| percuciens aperuit . et uidens signa que| fiebmagna dicebat. Vere dei filius est hic . et post| hec recidens de milicia instruebatur d
Abbreviated transcription (Latin):
uultum planum. moderatã speciem. placidũ
humilem sapientiã. mentẽ letam:¬
& octo habens. & multos auertens ab iniqui¬
tate illuminaret uerbo ueritatis: ꝓhibebat
taria precepta Cũq hȩc ad aures octoui. presidis

Expanded text:
ultum planum, moderatam speciem, ornatum humilem sapientiam, semper operaam et multus auertens ab iniquitate| Inluminabat uerbo ueritatis prohibens+ilia praecepta. Cumque| haec ad aures octauii presides
Abbreviated transcription (Latin):
ta edico. Octauius dixit. Nimiũ locutus es: et
nichil stabile dixisti. Accedens ergo sacrifica diis:
& gusta de carnib sacrificii: & indulget tibi ds̃
tuus. ꝓpter necessitatẽ regalem hȩc facienti. Ui-¬
deo enim pęnas te tolerare non posse. prȩ absti-¬
nentia. Sc̃s longinus dixit. Preses sius a me ue¬
ritatem audire: magis tu efficere xp̃ianus: &
indulget tibi rex tuus cum regem ęt̃num & do¬
minum magnum in ueritate cognoueris. Et
iratus prȩses uissit dentalem afferre: & eiuis den-¬
tes fecit excutere. & gladio linguam eius abscide¬
non adorat. Questionarii uero lingũa eius ab
ad prȩsidem. Si credis ueros deos eẽ quos colis:
sine me confringam eos: & adiuuent se. Prȩ¬

Expanded text:
tauius praesis dixit. Multum loquutus es . et nihil| stabile dixisti. Accede ergo et sacrifica dies et gusta| de sacrificiis et indulget tibi deus tuos propter necessi| tate regale. Video enim tibi poenas tollerare non| posse prae abstinentia. Sanctus longinus dixit . si uis a me| ueritatem audire . magis tu + christianus et indulgit| tibi rex tuus . cum rege aeterno et domino in ueritate cog| nuueris . et iratus preses dixit. Dentale aferte . et eius| dentes excutite . et gladium linguam eius incidnon| adorat. Quescionari uero linguam eius absad praesidem si credis deos| esse quos coles . sini me et confringam eos . et uide
Abbreviated transcription (Latin):
prȩses. uissit eum capitalem subire senten¬
beatissimi martyris longini: & ꝓiecit se
in faciem cum gemitu & lacrimis dicens.
& iniquitatem meã. Et statim recepit ui¬
sum: & sanus factus ẽ. in illa hora. Et accipi¬

Expanded text:
praeses iussit eum capitale subire| sentenpraeses iussit eum capitale subire| sentenbeati martyris longini| et proiecit se in faciem cum gemito et lacrimas dicens| iniquitatem meam| et illico recipit uisum et sanus factus est in illa hora| Et accipi
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ dixit. Scis quia om̃is ciuitas discessit a saci
bitur ciuitas: & nos ꝑibimus. Afrodisius
qui prȩstitit nobis salutem hanc. & bene per
eum ds̃ fecit ciuitati: hunc iterum torquerr
incipies : Preses dixit. fantasma fecit: & illi¬
sit sensus nr̃os. Afro disius dixit. Magnꝰe
ne aliquid tibi deterius continguat. Tunc ũ¬
nus ingemuit & orauit ad dñm. Et statim
manus domini facta ẽ suꝑ presidem: & dis¬
solutis membris factus ẽ cecus. Et uidens eũ
a frodisitis cȩcum: exclamauit dicens. Iustus
es dñe: & iustum iudiciũ tuũ. Tunc preses
dixit ei. fr̃ afrodisi: roga dnm meum lon¬
ginum. ut oret ꝓ me: quia multũ inique
gessi in seruum dei. Afrodisius dixit. Nonne
dicebam tͥ noli inicere manus in seruos der
dignum lingua incisa loquentem e Preses di¬
xit. Non solum ocłos ꝑdidi:. s & cor meum
& iscera mea male cruciant᷑. Tunc sc̃s lon¬
ginus dixit ei. Siuis miscđiam consequi. ce¬
lerius me puni: ut post mortem meã dep̃¬

Expanded text:
et dixit quia omnes ciuitas discessit a sa| cbitur ciuitas haec et nos perimus . afrodisius que prestetit nobis| salutem hanc et bene per eum deus fecit ciuitate huic| et iterum torquere incipies . cum preses dixit fantasma| fecit et inlusit sensus nostros afrodisius dixit . magnne aliquit tibi| deterius contingat. Ocnus inge| muit a domino et statim manus domini facta est super presi| dem et desolutis membris factus est cecus et uidens eum| afrodisius cecum etclamauit dicens. Iustus es domine| et iustum iudicium tuum. Preses dixit frater afrodisii| roga dominum meum longinum ut oret pro me quia multum| iniqui gessi in seruum dei. Afrodisius dixit nonne dixi| tibi . noli iniecire manus in seruiss dei dignum linguam incisam loquen| tem. Praeses dixit non solum oculos perdedi sed et cor meum| et uiscera mea male cruciantur. Sanctus longinus dixit+ si uis| misericordiam consequi celerius me pone ut post mortem| meam dep
Abbreviated transcription (Latin):
longinus respondit. Insensate: ñ uides quia¬
tanta torm̃ta mͥ intulisti: & nichil p̃ualuistie
Da michi ergo potestatẽ ut conteram deos tuos.
Et si me aliquid nocuerint: credo quia dii suii.
quia ipse ẽ. ds̃ uiuus & uerus. Preses dix̃. ha
confregit idola: & aras eoꝵ & om̃s statuas lapi-
deas euertit: & libationes effudit. Et statim.
demones qui manebant in idolis fugerunt.
pi: alius cõmentariensi. Cȩteri autem intra
dicebant. Ut quid adduxisti scm dei longinũ :¬
ut nos ante tempus eiciat de habitaculis nr̃is:
Et cadentes ante pedes scĩ longini : dicebant.
Scimus de te. quia seruus es dei altissimi. Et
cȩpit beatus longinus increꝑare eos dicens.
signum ẽ impositum quod uos adoratis: et¬
minatur. & eius signum non ẽ impositum:
mo dei : ne nos prȩcipites in abyssum. Sc̃s uͦ¬

Expanded text:
Longinus dixit insensati| non uidis quanta tormenta mihi intulisti et non| praeualuisti Da mihi ergo potestatem ut conteram| deos tuos et si mihi aliquid nocuerint credo quia dii| sunt quia ipsi est deus uiuens et uirus Presis dixit cdeas auer| tit et libamina effudit et statim demonis qui mane| bant in idolis fugierunt . pale . alius commentariensi ceteri autem| intrabant. Vt| quid adduxistis sanctum dei longinum ut nos ante tem| pus euellat de habitaculis istis . et cadentes ante| pedes sancti longini dicebant. Scimus te qui es seruus dei| excelsi. et coepit sanctus longinus increpare eos dicens qsignum est inpositum quod uos adoratis inuenminatur . nec eius signum| adest inpositum .mo dei ne nos precipitis in abysum| S
Abbreviated transcription (Latin):
te philosophus. Gordiani uiri ela¬
rissimi & beatȩ siluiȩ filius. prefuit
romane eccł̃iȩ annis tredecim inens¬
bus sex. dieb xͣ: temporib tyberii. & mai¬
ricii. & focȩ augustor. Iste senatoria stir¬
pe ꝓ genitus. tam nobilissimã quã etiam
religiosissimã genealogiam duxit: ita ut
quartuᷤᷤ felix apłicȩ sedis pontifex uir mas¬

Expanded text:
us, Gordiani, viri clarissimi, et beatae Silviae filius, praefuit Romanae sedi annis tredecim, mensibus sex, diebus decem, temporibus Tiberii Mauricii, et Phocae Augustorum. Iste, senatoria stirpe progenitus, tam nobilissimam quam etiam religiosissimam genealogiam duxit, ita ut quartus Felix sedis apostolicae pontifex, vir mag
Abbreviated transcription (Latin):
regentis manus uoluit oꝑari. Nã frat̃nitati
ur̃e. & si presens ñ eueniret occasio. necessa¬
bitoꝵ. In quantũ homo discutere & inues¬
tigare uidicia suꝑna non sufficit. intantum sub
ea debet ceruicem cordis inflectere. Ut quia id
quod sibi tribuit᷑ quo iudicio disponat᷑ igno x¬
rat: nec ad appetendum locum ꝓcax insiste̾. a
nec ad repellendũ contumax debet inueniri.x
Unde indignus ego ad suscipienda episcopa.xxx¬
tus onera iussioni õĩpotentis dĩ. ur̃eq uolũ. xxx¬
tati me subdidi: cui me preeẽ largitate ma¬
gis gr̃e quam iudicii estimatione uoluistis. x¬
Potens ẽ. enim ds̃ ꝓpter quẽ me indignum.
diligitis. hanc uobis in ꝑpetuũ recõpensare.xxi
mercedem: ut grãm quam indignis famuliᷤ x¬
eius impenditis. apud eum multiplicius in

Expanded text:
regentis manus voluit operari. Nam fraternitati regentis manus voluit operari. Nam fraternitati vestrae, et si praesens non eveniret occasio, necessabitorum. « In quantum homo discutere et investigare judicia superna non sufficit, in tantum sub eis debet cervicem cordis inflectere, ut quia id quod sibi tribuitur quo judicio disponatur ignorat, nec ad appetendum locum procax insistere, nec ad repellendum contumax debet inveniri. Unde 43 indignus ego ad suscipienda episcopatus onera, jussioni omnipotentis Dei vestraeque voluntati me subdidi, cui me praeesse largitate magis gratiae quam judicii aestimatione voluistis. Potens est enim Deus, propter quem me indignum diligitis, hanc vobis in perpetuum recompensare mercedem, ut gratiam 44 quam indignis famulis ejus impenditis, apud eum multiplicius in
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia gregori ñ solum declinare uo¬
luisse. quin etiam cum magno angore
animi sũmũ sacerdotiũ suscepisse. satis ut
opinor ꝓbatum ẽ: qua discretione id fecerit
uidetur breuit̃ indicandũ. Ne scilicet tantus
uir. aut ꝑtinatiȩ. aut pusillanimitatis uicio.
saltem leuiter succubuisse putetur: ait enĩ
dicia dñi qͣnto sunt inuestigabilia. tanto debẽt
esse humanis sensib metuenda: ut quia ea
ratio mortalis cõp̃hendere ñ ualet. his se ne¬
cesse ẽ humili cordis ceruice substernat: qͣtiꝰ
quo eam regentis uoluntas duxerit. illic obe¬
dienti m̃tis gͦssibꝰ ꝓsequat᷑. Ego aut̃ considerais
infirmitatẽ meam. ad apłicȩ sedis culmen
non posse ꝑtingere: onus hoc malui declina-¬
re: ne in pastorali regimine. imparis ad mi¬
nistrationis actione succũberẽ. Sed quia con¬
traire ñ est diũ disponentis arbitrio: obedi¬
enter secutus sum. quod misericors de me

Expanded text:
ed quia Gregorium non solum declinare voed quia Gregorium non solum declinare voluisse, quin etiam cum magno angore animi summum sacerdotium suscepisse satis, ut opinor, probatum est, qua discretione id fecerit, videtur breviter indicandum, ne scilicet tantus vir, aut pertinaciae, aut pusillanimitatis vitio saltem leviter succubuisse putetur. 54. Ait enim dicia Dei quanto sunt investigabilia, tanto debent esse humanis sensibus metuenda: ut quia ea ratio mortalis comprehendere non valet, his se necesse est humili cordis cervice substernat, quatenus quo eam regentis voluntas duxerit, illic obedientis mentis gressibus prosequatur. Ego autem considerans infirmitatem meam ad apostolicae sedis culmen non posse pertingere, onus hoc malui declinare, ne in pastorali regimine imparis administrationis actione succumberem. Sed quia contraire non est Domini disponentis arbitrio, obedienter secutus sum quod misericors de me
Abbreviated transcription (Latin):
lanter intelligit: quando ei negligent̃ loquor
que uehement̃ diligo. Tantis quippe in hoc
loco hui mundi fluctib quatior: ut uetus¬
tam ac putrescentẽ nauim. quã regendam
occulta dei dispensatione suscepi. ad portum
dirigere nullatenus possim. Nunc exadu̾-¬
so fluctus irruunt: nunc ex latere cumuli
spumosi maris intumescunt: nunc a tergo
tempestas insequit᷑. Interq hȩc omĩa tur¬
batus. cogor modo in ipsam clauũ aduer¬
sitate dirigere: modo curuato nauis latere
minas fluctuũ ex obliquo declinare. Inge¬
misco: quia sentio quod negligente me
crescit sentina uicioꝵ. Et tempestate fortit̃
obuiante: iam iamq putridȩ naufragium
tabulȩ sonant. flens reminiscor. quod ꝑdi¬
di meȩ placidum litus quietis: & suspiran¬
do terram conspicio: quam tamen rerum
fluctib manum tende: ut quo laborantem
me aduiuas. ex ipsa uice mercedis. in tuis
quoq laborib ualentior existas:¬

Expanded text:
lanter intelligit, quando ei negligenter loquor, lanter intelligit, quando ei negligenter loquor, quem vehementer diligo. Tantis quippe in hoc loco hujus mundi fluctibus quatior, ut vetustam ac putrescentem navim, quam regendam occulta Dei dispensatione suscepi, ad portum dirigere nullatenus possim. Nunc ex adverso fluctus irruunt, nunc ex latere cumuli spumosi maris intumescunt, nunc a tergo tempestas insequitur: interque haec omnia turbatus, cogor modo in ipsam clavum adversitatem dirigere, modo curvato navis latere, minas fluctuum ex obliquo declinare. Ingemisco, quia sentio quod, negligente me, crescit sentina vitiorum, et tempestate fortiter obviante, jamjamque putridae naufragium tabulae sonant. Flens reminiscor quod perdidi meae placidum littus quietis, et suspirando terram conspicio, quam tamen rerum fluctibus manum tende, ut quo laborantem me adjuvas, ex ipsa vice mercedis in tuis quoque laboribus valentior existas. » 53. S
Abbreviated transcription (Latin):
tenus possit. Sed contra amorẽ ñ modice con¬
tristor: quia quietem me querere cognotustiᷤ.
& ad inquietudinẽ ꝑduxistis. Uob̃ quidem
omp̃s ds̃. quia hoc bono animo fecistis. bo¬
na etũa retribuat: s me a tanto loci huius
periculo qualit̾ uoluerit absoluat. Quia sic̃
peccata mea merebant᷑: non romanoꝵ s lon¬
gobardoꝵ ep̃s factus sum. Quoꝵ sintichiȩ
spate sunt: & gr̃a pęna. Ecce ubi me ur̃a pa¬
trocina ꝑduxerunt. Gemo quotidie occu-¬
pationib pressus: & respirare ñ ualeo. Sed
uos qui adhuc ualetis. mundi huiꝰ occupati¬
ones fugite: quia quanto in eo quisq ꝓfece¬
rit. tanto ut uideo ab amore dĩ amplius de¬
regorius leandro ꝓcrescit:¬
hispal ensi epõ. Respondere epłis ur̃iᷤs
tota intentione uoluissem: nisi pastoralis cu-¬
re ita me labor attereret. ut mͥ magis flere
libeat. quam aliquid dicere. Quod ur̃a qͦq
reuerentia in ipso litteraꝵ meaꝵ textu uigi¬

Expanded text:
tenus possit. Sed contra amorem non modice contenus possit. Sed contra amorem non modice contristor, quia quietem me quaerere cognovistis, et ad inquietudinem perduxistis. Vobis quidem omnipotens Deus, quia hoc bono animo fecistis, bona aeterna retribuat; sed me a tanto loci hujus periculo, qualiter voluerit, absolvat, quia sicut peccata mea merebantur, non Romanorum, sed Langobardorum episcopus factus sum, quorum synthichiae spathae sunt, et gratia poena. Ecce ubi me vestra patrocinia perduxerunt. Gemo quotidie occupationibus 42 pressus, et respirare non valeo. Sed vos qui adhuc valetis, mundi hujus occupationes fugite, quia quanto in eo quisque profecerit, tanto ut video, ab amore Dei amplius deregorius Leandro Hipalensi episcopo. « Respondere epistolis vestris tota intentione voluissem, nisi pastoralis curae ita me labor attereret, ut mihi magis flere libeat quam aliquid dicere. Quod vestra quoque reverentia in ipso litterarum mearum textu vigi
Abbreviated transcription (Latin):
statis. Quod uͦ me os dñi. qđ lucernã dicitis.
quod loquendo multis ꝓdesse. multisq pos¬
se lucere ꝑhibetis: estimationẽ meã michifi¬
teor. indubietatẽ maximã ꝑduxistis. Consi¬
dero naniq quis sum : & nichil in me ex
huiꝰ bom signo dep̃hendo. Considero aut̃e
qui estis: & uos mentiri posse ñ arbitror.
sum ergo credere uolo quȩ dicitis: contradi¬
et michi infirmitas mea. Cũ disputare uo¬
hoc certamine nr̃o conueniat: ut si ñ quod
dieitis ita ẽ. sit ita quia dicitis:
aulcissimo cordi ur̃o indicet: quia et
absens corpore a caritate ur̃a animo ñ reces¬
s. B̾ona enĩ ur̃a. etiam si uolo obliuisci nõ
ualeo. hoc autem quod me ad episcopatus
ordinem cognoscitis ꝑuenisse: sime diligi¬
cis plangite. Quia tante hic huiꝰ mundi occu¬
pationes sunt: uti ꝑ episcopatus ordinem
pene ab amore dei me uideam eẽ separatũ.
urã memoria de meo pectore abholeri nulla¬

Expanded text:
statis. Quod vero me os Domini, quod lucernam dicitis, statis. Quod vero me os Domini, quod lucernam dicitis, quod loquendo multis prodesse, multisque posse lucere perhibetis, aestimationem mihi meam fateor in dubietatem maximam perduxistis. Considero namque qui sum, et nihil in me ex hujus boni signo deprehendo. Considero autem qui estis, et vos mentiri posse non arbitror. Cum ergo credere volo quod dicitis, contradicit mihi infirmitas mea; cum disputare vohoc certamine nostro conveniat, ut et si non quod dicitis ita est, sit ita quia dicitis. dulcissimo cordi vestro indicet quia et absens corpore, a charitate vestra animo non recessi. Bona enim vestra, etiam si volo, oblivisci non valeo. Hoc autem quod me ad episcopatus ordinem cognoscitis pervenisse, si me diligitis, plangite, quia tantae hic hujus mundi occupationes sunt, ut per episcopatus ordinem pene ab amore Dei me videam esse separatum, vestra memoria de meo pectore aboleri nulla
Abbreviated transcription (Latin):
Scripta ur̃ȩ beatitudinis. ut fessus re¬
quiem. salutem eger. fontẽ sitiens. umbrã
estuans inueni. Neq enĩ illa uerba ꝑlin¬
guam carnis uidebant᷑ expressa: quia sic
spiritalẽ erga me amorẽ suũ quẽ gestabat
aꝑuit: ac si mens. ꝑ semecipsã loqueretur.
S durum ualde fuit qđ secutũ est: quia
amor ur̃ tr̃ena me portare onera p̾cepit. Et
quem prus spiritalit diligebatis: post ut
ȩstimo temporalit̃ amantes. usq ad terrã me
suꝑ posito onere dep̃ssistis: ita ut omnẽ m̃tis
rectitudinẽ funditꝰ ꝑdens. contẽplationisq
usquequaq. Tanta quippe occupationum¬
me onera depͥmunt: ut ad suꝑna animꝰ mil¬
latenꝰ erigat᷑. Multis causaꝵ fluctib quatia.
& post illa quietis ocia. tumultuose uit
tempestatib affligor: ita ut recte dicam.
Ueni in altitudinẽ maris: & tẽpestas demer.¬
sit me. Periclitanti igitur mͥ. orationis ur̃ȩ
manũ tendite: uos qui in uirtutũ littore

Expanded text:
Scripta vestrae beatitudinis, ut fessus reScripta vestrae beatitudinis, ut fessus requiem, salutem aeger, fontem sitiens, umbram aestuans inveni. Neque enim illa verba per linguam carnis videbantur expressa, quia sic spiritalem erga me amorem suum quem gestabat aperuit, ac si mens per semetipsam loqueretur. Sed durum valde fuit quod secutum est, quia amor vester terrena me portare onera praecepit, et quem prius spiritualiter diligebatis, post ut aestimo, temporaliter amantes, usque ad terram me, superposito onere, depressistis, ita ut omnem mentis rectitudinem funditus perdens, contemplationisque usquequaque . Tanta quippe me occupationum onera deprimunt, ut ad superna animus nullatenus erigatur. Multis causarum fluctibus quatior; et post illa quietis otia, tumultuosae vitae tempestatibus affligor, ita ut recte dicam: Veni in altitudinem maris, et tempestas demersit me . Periclitanti igitur mihi orationis vestrae manum tendite vos, qui in virtutum littore
Abbreviated transcription (Latin):
foras ad culmen regiminis ĩmeritus ascen¬
di. Tanto aut̃ me ꝑcussũ merore cognoscite:
ut uir loqui sufficiã. Ocłos aut̃ mentis meȩ:
doloris tenebrȩ obsident. Triste ẽ quicqͥd as¬
picitur: quicqͥd delectabile creditur: cordi
meo lam̃tabile apparet. Penso enĩ ab alto¬
quietis meȩ culmine corruens. ad quam
deiectũ exterioris ꝓuectus culmen ascendi.
& ꝓ culpis meis in occupationis exilum
a facie dominantis missus. quasi destrur
iudeȩ uocib cum ꝓpħa dico. Qui consolalit᷑
me: longe recessit ame. Quod uͦ causȩ & iui¬
cibus nominis similitudinẽ faciendo per
scripturã clausulas declamationesq formatis
uos agere conspicimꝰ: quo scabiosos sepe
catulos. pardos. uł tygres uocamus. Ego en
bone uir quasi filios ꝑdidi: quia ꝑ terre¬
nas curas. recta oꝑa amisi. Nolite ergo me
uocare noemi id est pulchr̃a: sed uocate me
mara. quia amaritudine plenus sum:

Expanded text:
foris ad culmen regiminis immeritus ascenforis ad culmen regiminis immeritus ascendi. Tanto autem me percussum moerore cognoscite, ut vix loqui sufficiam; oculos enim mentis meae doloris tenebrae obsident, triste est quidquid aspicitur; quidquid delectabile creditur, cordi meo lamentabile apparet. Penso enim, ab altoquietis meae culmine corruens, ad quam dejectum exterioris provectus culmen ascendi, et pro culpis meis in occupationis exsilium a facie dominantis missus, quasi destructae Judaeae vocibus cum propheta dico: Qui consolabatur me, longe recessit a me . Quod vero, causae et nominis similitudinem faciendo per Scripturam, clausulas declamationesque formatis,uod eo modo vos agere conspicimus, quo scabiosos saepe catulos, pardos, vel tigres vocamus. Ego enim, bone vir, quasi filios perdidi, quia per terrenas curas recta opera amisi. Nolite ergo me vocare Noemi , id est pulchram, 41 sed vocate me Maria, quia amaritudine plenus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃senti uita ꝓfecerit. ut rota ponitur: quia
in interioribꝰ corruens exposteriorib eleuatur.
slam cum in hac uita głam ꝑcipit quam re¬
linquit: ab illa cadit. quȩ post hanc uenit.
Et quidẽ multi sunt. qui sic exteriores ꝓfectꝰ
regere sciunt: ut ꝑ eos nequaquã interus
corruant. Unde scriptũ ẽ. Ds̃ potentes ñ abi¬
cit: cum & ipse sit potens. Et ꝑ salomonem
dicit᷑. & intelligens gubernacula possidebit.
S michi hec difficilia sunt: quia & ualde ho¬
nerosa. Et quod mens uoluntarie ñ recipit:
congrue ñ disponit. Ecce serenissimꝰ donnꝰ
ꝓ uissione illiuis uocari leo potest: fieri leo
non potest. Ande necesse ẽ. ut om̃s culpas. ac
negligentias meas. non mͥ s sue pietati depu-¬
tet: qui uirtutis ministeriũ infirmo cõmi
patricio. Dum contẽplationis dulcedi¬
nem alte describitis: ruinȩ meȩ mͥ gemitũ
renouastis. Quia audiui qđ intus ꝑdidi: dũ

Expanded text:
in praesenti vita profecerit, ut rota ponitur, quia in praesenti vita profecerit, ut rota ponitur, quia in anterioribus corruens, ex posterioribus elevatur. Nam cum in hac vita gloriam percipit quam reliquit, ab illa cadit quae post hanc venit. Et quidem multi sunt qui sic exteriores provectus regere sciunt, ut per eos nequaquam interius corruant. Unde scriptum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens . Et per Salomonem dicitur: Et intelligens gubernacula possidebit . Sed mihi haec difficilia sunt, quia et valde onerosa; et quod mens voluntarie non recipit, congrue non disponit. Ecce serenissimus Dominus pro jussione illius vocari leo potest, fieri autem leo non potest. Unde necesse est ut omnes culpas ac negligentias meas non mihi, sed suae pietati deputet, qui virtutis ministerium infirmo commispatricio: « Dum contemplationis dulcedinem alte descripsistis, ruinae meae mihi gemitum renovastis, quia audivi quid intus perdidi, dum
Abbreviated transcription (Latin):
Deiecisti eos dum alleuarent᷑. Neq enĩ dixit¬
Neq enim dixit deiecisti eos postqũã leua¬
ti sunt. sed dum alleuarent᷑: quia praui qͥq
dum scłari honore suffulti. foras uidentur
surgere. intus cadtint. Alleuatio gͦ ipsa ru¬
ina ẽ: quia dum gła falsa subnixi sunt. aue¬
ra gła uacuant᷑. Hinc iterum dicit. Deficien¬
tes quemadmodũ fumꝰ deficient. fumꝰ qͥppe
ascendendo deficit: & se dilatando euanescit.
Sic uidelicet fit: cum peccatoris uitã p̃sens
felicitas cõmitatur: quia unde ostendit ut
altus sit. inde agitur ut ñ sit. Hinc rursus
scriptũ est. Ds̃ m̃s pone illos ut rotam. Rota
quippe ex posteriori parte extollit᷑: in anterio¬
ribus cadit. Posteriora aut̃ nob̾ sunt p̃sentis
mundi bona. quȩ relinquimꝰ: anteriora uero
sunt ȩt̃na & ꝑmanentia ad quȩ uocam᷑: paulo
attestante qui ait. Quȩ retro oblitus: in ea qͣ
sunt priora extendens me. Peccator ergo cum

Expanded text:
Dejecisti eos, dum allevarentur . NeqDejecisti eos, dum allevarentur . Neque enim dixit: dejecisti eos postquam allevati sunt, sed dum allevarentur, quia pravi quique dum, temporali honore suffulti, foris videntur surgere, intus cadunt. Allevatio ergo ipsa ruina est, quia dum gloria falsa subnixi sunt, a vera gloria vacuantur. Hinc iterum dicitur: Deficientes ut fumus deficient . Fumus quippe ascendendo deficit, et sese dilatando evanescit. Sic videlicet fit, cum peccatoris vitam praesens felicitas comitatur, quia unde ostenditur ut altus sit, inde agitur ut non sit. Hinc rursum scriptum est, Deus meus, pone illos ut rotam . Rota quippe ex posteriori parte attollitur, et in anterioribus cadit. Posteriora autem nobis sunt bona praesentis mundi quae relinquimus; anteriora vero sunt aeterna et permanentia, ad quae vocamur, Paulo attestante, qui ait: Quae retro sunt oblitus, in ea quae sunt priora extendens me . Peccator ergo cum
Abbreviated transcription (Latin):
pressus cogitationib. solũmodo exclamare
compellor. Et cor meũ dereliquit me. Contẽ¬
platiue uitȩ pulchritudinẽ. uelut rachelem di¬
lexi sterilem: s uidentem ac pulchr̃a. Quȩ & si
ꝑ quietẽ suam minus generat: lucem tamen
subtilius uidet. S quo iudicio nescio lia mͥ con
sed lippa minus uidens. quãuis amplius pari¬
ens. Sedere ad pedes dñi cum maria festinaui.
uerba oris eus ꝑcipere: & ecce cum marcha cõ¬
pellor in extĩorib ministrare. atq erga multa
satagere. Expulsa a me ut credidi legione de¬
monum. uolui obluusci quos noui. & ad sal¬
uatoris pedes quiescere: & ecce mͥ nolenti atq
compulso dicit᷑. reuertere in domũ tuã. & an¬
nuncia quanta tibi fecerit dñs.S quis inter
tot curas terrenas ualeat dei miracła p̃dicare:
cum iam mͥ difficile sit saltẽ recolere : Pressũ
naniq in hoc onere. tumultu scłartũ negoti¬
orum: ex eis me e̾e̾ uideo. de quibꝰ scͥptum ẽ.

Expanded text:
pressus cogitationibus, solummodo exclamare pressus cogitationibus, solummodo exclamare compellor: Cor meum dereliquit me . Contemplativae vitae pulchritudidinem velut Rachelem dilexi sterilem, sed videntem ac pulchram; quae etsi per quietem suam minus generat, lucem tamen subtilius videt. Sed quo judicio, nescio, Lia mihi ised lippa, minus videns, quamvis amplius pariens. Sedere ad pedes Domini cum Maria festinavi, verba oris ejus percipere; et ecce cum Martha compellor in exterioribus ministrare, atque erga multa satagere. Expulsa a me, ut credidi, legione daemonum, volui oblivisci quos novi, et ad Salvatoris pedes quiescere; et ecce mihi nolenti atque compulso dicitur: Revertere in 40 domum tuam, et annuntia quanta tibi fecerit Dominus . Sed quis inter tot terrenas curas valeat Dei miracula praedicare, cum jam mihi difficile sit saltem recolere? Pressus namque in hoc honore tumultu saecularium negotiorum, ex eis me esse video de quibus scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
quiram. Nichil aut̃ in hoc mundo appetens.
nichil ꝑtimescens. uidebar mͥ in quodam re-¬
rum uertice stare: ita ut in me pene impletum
crederem. quod pollicitante dño ex ꝓpħa didi¬
cissem. Sustollam te. suꝑ altitudinẽ terre. Suꝑ
altitudines & enim terrȩ sustollitur: qui &¬
ipsa quȩ alta & głosa p̃sentis uident᷑ scłi. ꝑ
mentis despectum calcat. S repente a rerum
uertice tẽptationis huius turbine impulsus.
ad timores pauoresq corrui: quia & si michi
nichil timeo. eis tam̃ qui mͥ cõmissi sunt. mul¬
tum formido. Undiq causarũ fluctib quatior.
ac tẽpestatib deprimor: ita ut recte dicam. Ue¬
ni in altitudinẽ maris: & tẽpestas demersit me.
Redire post causas ad cor desidero: sed uanis ab
eo cogitationũ tumultibꝰ exclusus. redire non
possum. Et hoc ergo mͥ longe factũ ẽ. quod intͣ
me ẽ: ita ut obedire nequeam ꝓpħicȩ uoci qͣ
dicitur. Redite p̃uaricatores ad cor. S stultis

Expanded text:
quiram . Nihil autem in hoc mundo appetens, quiram . Nihil autem in hoc mundo appetens, nihil pertimescens, videbar mihi in quodam rerum vertice stare, ita ut in me pene impletum crederem quod, pollicente Domino, ex pcissem: Sustollam te super altitudinem terrae. Super altitudinem namque terrae attollitur, qui ipsa quae alta et gloriosa praesentis videntur saeculi, per mentis despectum calcat. Sed repente a rerum vertice tentationis hujus turbine impulsus, ad timores pavoresque corrui, quia et si mihi nihil timeo, eis tamen qui mihi commissi sunt multum formido. Undique causarum fluctibus quatior, ac tempestatibus deprimor, ita ut recte dicam: Veni in altitudinem maris, et tempestas demersit me . Redire post causas ad cor desidero; sed vanis ab eo cogitationum tumultibus exclusus, redire non possum. Et hoc ergo mihi longe factum est, quod intra me est, ita ut obedire nequeam propheticae voci, qua dicitur: Redite, praevaricatores, ad cor . Sed, stultis
Abbreviated transcription (Latin):
regorius theothistȩ sorori imꝑatoris. Menᷤ
mea ur̃ȩ uenerationi quanta deuotione
substernit᷑. explere uerbis nequeo: nec tam̃
me ꝓdere laboro: quia & me tacente incorde
ur̃o legitis. quid de mea deuotione sentiatis.
Miror aut̃ quod in me collatas dudum conti¬
nentias ur̃as ex hac moderna pastoralis offi¬
cii continentia diftraxistis: in qua sub cole¬
re episcopatꝰ ad scłm sum reductus. in qua
tantis terrenis curis inseruio. quantis me in
uita laica nequaquã deseruisse reminiscor.
Alta enĩ quietis mee gaudia ꝑdidi: & intus
corruens. ascendisse exteriꝰ uideor. Unde me
ã conditoris mei facie longe expulsũ deploro.
cuncta fantasinata corporis ab ocłis mentis a¬
bigere: & suꝑna gaudia incorporalit̃ uidere.
Et ñ solis uocib. sed totis medullis cordis ad
dei speciem anhelans. dicebam. Tibi dixit cor
meum: quesiui uultũ tuũ. uultũ tuũ dñe re¬

Expanded text:
» 47. Item Gregorius Theoctistae sorori imperatoris: « Mens » 47. Item Gregorius Theoctistae sorori imperatoris: « Mens mea vestrae venerationi quanta devotione substernitur explere verbis nequeo; nec tamen me prodere laboro, quia et me tacente, in vestro corde legitis quid de mea devotione sentiatis. Miror autem quod in me collatas dudum continentias vestras ex hac moderna pastoralis officii continentia distraxistis, in qua sub colore episcopatus ad saeculum sum reductus, in qua tantis terrae curis inservio, quantis me in vita laica nequaquam deservisse reminiscor. Alta enim quietis meae gaudia perdidi, et intus corruens, ascendisse exterius videor, unde me a Conditoris mei facie longe expulsum deploro. cuncta phantasmata corporis ab oculis mentis abigere, et superna gaudia incorporaliter videre, et non solum vocibus, sed totis medullis cordis ad Dei speciem anhelans, dicebam: Tibi dixit cor meum: Quaesivi vultum tuum, vultum tuum, Domine, re
Abbreviated transcription (Latin):
fodimur: s s editione militum. interno ꝑicu¬
lo grauius urgemur:
tano. Si caritatis uirtus inꝓrcimni dilecti¬
one consistit: si sic diligere ꝓximos sicut nos
ubemur: quid ẽ quod me beatitudo ur̃a ñ
ita ut se diligit: Quo enim ardore. quo studio.
episcopatus fugere pondera uoluerim scitis:
et tamen hȩc eadem episcopatꝰ pondera. ne mͥ
deberent imponi ñ restitistis. Constat gͦ quia
non me sicut uos diligitis: quia illa me uo¬
liustis onera susciꝑe. quȩ uob̃ imponi noluis¬
tis. Sed quia uetustam nauim uehement̃q
confractam. indignus ego infirmusq suscepi:¬
undiq enim fluctus intrant. & cotidiana ac
ualida tẽpestate quassate. putridȩ naufragi¬
um tabulȩ sonant: ꝑ om̃ipotentẽ dñm rogo.
ut in hoc mͥ ꝑicło. orationis tuȩ manũ por¬
rigas: quia tanto enixius potestis ex orare.
quanto & a confusione tribulationũ. quas
in hac terra patim᷑. longuis statis:

Expanded text:
fodimur, sed seditione militum interno pericufodimur, sed seditione militum interno periculo gravius urgemur. tano: « Si charitatis virtus in proximi dilectione consistit, si sic diligere proximos sicut nos jubemur, quid est quod me beatitudo vestra non ita ut se diligit? Quo enim ardore, quo studio episcopatus pondera fugere volueritis scio, et tamen haec eadem episcopatus pondera ne mihi deberent imponi, non restitit. Constat ergo quia 490 non me sicut vos diligitis, qui illa me voluistis onera suscipere, quae vobis imponi noluistis. Sed quia vetustam navim vehementerque confractam indignus ego infirmusqundique enim fluctus intrant, et quotidiana ac valida tempestate quassatae putridae naufragium tabulae sonant, per omnipotentem Dominum rogo ut in hoc mihi periculo orationis tuae manum porrigas, quia tanto enixius potestis exorare, quanto et a confusione tribulationum quas in hac terra patimur longius statis.
Abbreviated transcription (Latin):
tabile penitus cauere uoluisse. luce clarius
manifestem. Ait enim pene in ipso conse¬
crationis suȩ pͥncipio in epła paulo scolasti¬
co. Quicqͥd michi ex honore sacerdotalis offi¬
cii extranei arrident: ñ ualde penso. de uob̾
autem mͥ hac ex re arricdentib ñ minimum
doleo: qui desideriũ meũ plenissime scitis.
& tamen ꝓfecisse me creditis. Sũmus enĩ mͥ
ꝓfectus fuerat. si potuissem implere quodi
uolui: si uoluntatẽ meã quandui cognitam
habetis. ꝑficere obtatȩ quietis ꝑceptione ua¬
luissem. At nunc quia honoris huiꝰ. incull
ueniente. uos in sicilia remanere ñ suspicor.
Et cum ipso quoq tuo honore religat᷑ romȩ
reineri ceꝑis: quid meroris. quid amaritudi¬
nis ego patior agnosces. Ueniente autẽ uiro
magnifico donno maurientio cartulario. ci
queso in romanȩ urbis necessitate concurrite:
quia hostilib gladiis foris sinȩ cessatione con¬

Expanded text:
tabile penitus cavere voluisse, luce clarius tabile penitus cavere voluisse, luce clarius manifestem. Ait enim pene in ipso consecrationis suae principio, in epistola Paulo scholastico: « Quidquid mihi ex honore sacerdotalis officii extranei arrident, non valde penso: de vobis autem mihi hac in re arridentibus, non minimum doleo, qui desiderium meum plenissime scitis, et tamen profecisse me creditis. Summus enim mihi profectus fuerat, si potuissem implere quod volui, si voluntatem meam, quam dudum cognitam habetis, perficere optatae quietis perceptione valuissem. At quia honoris nunc hujus viveniente, vos in Sicilia remanere non suspicor; et cum ipse quoque tuo honore religatus Romae retineri coeperis, quid moeroris, quid amaritudinis ego patiar, agnosces. Veniente autem viro magnifico domno Maurentio Chartulario, ei, quaeso, in Romanae urbis necessitate concurrite, quia hostilibus gladiis foris sine cessatione con
Abbreviated transcription (Latin):
antistes putaret se pͥncipẽ a consensu cõ¬
secrationis suȩ penitus auertisse: cognouit
tandem suas litteras. a germano p̃fecto urbis
int̃ceptas fuisse. Cuiꝰ rei grã imꝑiale respon¬
sum. quod udelicet uoluntati suȩ contranũ
querebatur p̃ueniens. quia palam egredi
portas cuutatis ñ poterat: a negociatoribꝰ ex¬
ponendũ se dissimulato ut fertur habitu
callidus impetrauit: siluaꝵ saltus expetiit:
cauernaꝵ latibula requisiuit. In quib dum
ab om̃ib summa sollicitudine quereret᷑: indi¬
cio colũ ne fulgide. suꝑ se iugit̃ acȩlo depen¬
dentis. agnoscitur. Capitur trahitur: & a¬
pud beati petri apło̾ꝵ pͥncipis templũ sũ¬
mus pontifex consecratur:
erum quia sunt ñ nulli longobardoꝵ
ꝑfidiȩ. qui gregoriũ appetisse magis
pontificiũ autument quam fugisse: oꝑep̃ti¬
um reor pauca de multis inserere. quibꝰ eũ
in quantũ sine ꝑtinaciȩ uicio potuit noli¬
isse pontificium: immo quasi pondꝰ impor¬

Expanded text:
antistes putaret se principem a consensu consecrationis suae penitus avertisse, cognovit tandem suas litteras a Germano praefecto urbis interceptas fuisse. Cujus rei gratia imperiale responsum, quod videlicet voluntati suae contrarium rebatur, praeveniens, quia palam egredi portas civitatis non poterat, a negotiatoribus exponendum se, dissimulato, ut fertur, habitu, callidus impetravit, silvarum saltus expetiit, cavernarum latibula requisivit. In quibus dum ab omnibus summa sollicitudine quaereretur, indicio columnae fulgidae, super se jugiter a coelo dependentis, agnoscitur, capitur, trahitur, et apud beati Petri apostolorum principis templum summus pontifex consecratur. 45. Verum, quia sunt nonnulli Langobardorum perfidi, qui Gregorium appetisse magis pontificium autument quam fugisse, operae pretium reor pauca de multis inserere, quibus eum, in quantum sine pertinaciae vitio potuit, noluisse pontificium, imo quasi pondus impor
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ sepulchrum ꝓgreditur: in loco ꝑ quẽ est
eductus palam tres paralitici iam du despera¬
ti redditi sunt sanitati: ac nerui prȩ mortui
uiificare didicerunt de meritis sepulti. Sta-¬
timq duo cȩci. sunt pariter illuminati. Tan¬
dem aliquando sumentes lumina diei. ab um¬
bra defuncti. Nimirum agnoscentes eius ad¬
miniculo se posse lumen consequi: ciu̾s uir¬
tute potuisset paries fenestrari. His & conse¬
quentib infinitis miraculis. & si sũmi pon¬
tificis membra recubant in sepulchris: atta¬
men ꝑ creatoris grãm in et̃na scła uiuunt
merita confessoris. Hic itaq cęlesti dono uene¬
randis florib adornatus: .xͣx. annis & sex mẽ¬
sib pontificalem apicem eccłiastica regularit
censura gubernans: uite aut̃ octogesimo an¬
no illud ꝓpħicum in potentatib beatitudi-¬
nis culmine feliciter ex plens: animã deo karis¬
simã ereptam de scło mansurã cum xp̃o. ange¬

Expanded text:
sanctum sepulchrum progreditur, in loco per quem est sanctum sepulchrum progreditur, in loco per quem est eductus palam tres paralytici iam diu desperati redditi sunt sanitati ac nervi praemortui vivificari didicerunt de meritis sepulti, statimque duo caeci sunt pariter inluminati tandem aliquando sumentes lumina diei ab umbra defuncti, nimirum agnoscentes eius adminiculo se posse lumen consequi, cuius virtute potuisset paries fenestrari. 58 His et consequentibus infinitis miraculis, etsi summi pontificis membra recubant in sepulchris, attamen per creatoris gratiam in aeterna saecula vivunt merita confessoris. 59 Hic itaque caelesti dono venerandis floribus adornatus, viginti annis et sex mensibus pontificalem apicem ecclesiastica regulariter censura gubernans, vitae autem octogesimo anno, illud propheticum in potentatibus beatitudinis culmine feliciter explens, animam deo karissimam ereptam de saeculo, mansuram cum Christo ange