comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Meret aut̃ siue cõuersat᷑ in medio eoꝵ: udens
scelera & iustam dĩ ꝓ peccatorum iniquitate
sententiam. łro eo qͦd nos diximꝰ merens. et
inhebreo scriptum ẽ: masmim. theodotion
transtulit admirans: ut stuporem ꝓpħe ini¬
quitates eorum cernentis exprimeret. Aquile
nant. tͣnstulit erinason id est quiescens & seor¬
sum positꝰ ut fuisse quidẽ se in medio capti¬
uorum. s abeis seꝑatum mente monstraret
Cum autem ꝑtranssissent septem dies: factum¬
I est uerbum domini ad me dicens. fili hominis.
speculatorem dedi te: domui isrł. et audies de
ore meo uerbum & anmintiabis eisex ine. Qui
speculator futurus est. & dei uerba popło narra¬
turus: multo tempore debet quiescere. et dole¬
re adea que uideat. nicħq hab̾e eorũ in cõscien¬
tia que in aliis corripint. Si dicente me adim¬
pium morte morieris. non annuntiau̾is ei. neq
locutus fueris ut au̾tatur a uia sua impia & ui

Expanded text:
Moeret autem, sive conversatur in medio eorum, videns Moeret autem, sive conversatur in medio eorum, videns scelera, et justam Dei pro peccatorum iniquitate sententiam. Pro eo quod nos diximus, maerens, et in Hebraeo scriptum est MASMIM  , Theodotio transtulit, admirans, ut stuporem Prophetae iniquitates eorum cernentis exprimeret. Aquilae nant, transtulit: ἠρεμάζων, id est, quiescens, et seorsum positus, ut fuisse quidem in medio 33 captivorum, sed ab eis separatum mente, monstraret. Cum autem pertransissent septem dies, factum est verbum Domini ad me, dicens: Fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel, et audies de ore meo verbum, et annuntiabis eis ex me. Qui speculator futurus est, et Dei verba populo narraturus, multo tempore debet quiescere, et dolere ad ea quae videat: nihilque habere eorum in conscientia, quae in aliis correpturus est. Si dicente me ad impium: Morte morieris, non annuntiaveris ei, neque locutus fueris ut avertatur a via sua impi
Abbreviated transcription (Latin):
Lxx. Et manus dñi facta ẽ. suꝑ me fortis & in¬
traui ad captiuitatẽ sullimis. & circuiui ha¬
bitantes suꝑ fluuium chobar qui erant ibi. &
sedi ibi septem dieb conu̾sans in medio eorũ.
Pro eo quod nos u̾timus aceruum nouarum
frugum: aquila &. syminachus et cheodotion
ipsa u̾ba ꝑ osuere hebraica thelabib. qͦd sep¬
tuaginta tͣnstulerunt sullimis &. circuiui. me¬
lius ẽẽ. credentes aliquid dicere quam id pon̾e
quod lectori faceret q̃stionem. Nos aut̃ abhe¬
breis didicimus thelabib. significare qũ noua
frum̾ta uel hordea congregant᷑ & pꝰ famem &.
penuriam ante quã terant᷑ in area spem cibo¬
rum aliquam reꝓmittunt. Ita & isrł paruus
& tenuis qui habitabat in ripis chobar flri¬
minis. quasi reuuuscens ortusq de t̾ra. semen¬
tem uidaici popłi ꝓmittebat. Manus autem
men speculatoris acciꝑe. & docere qͦd didicit.
Septemq pꝰ diebꝰ uersat᷑ int̾ eos uidens cuncta
que gererent: ut pꝰea sciret que corriperet:

Expanded text:
ni facta est super me fortis, et intravi ad captivitatem sublimis. Et circuivi habitantes super fluvium Chobar, qui erant ibi: Et sedi ibi septem diebus conversans in medio eorum. Pro eo quod nos vertimus, acervum novarum frugum, Aquila, Symmachus, et Theodotio ipsa verba posuere Hebraica THEL ABIB  : quod Septuaginta transtulerunt, sublimis et circuivi; melius esse credentes aliquid dicere, quam imponere quod lectori faceret quaestionem. Nos autem ab Hebraeis didicimus, Thel abib significare, quando nova frumenta, vel hordea congregantur, et post famem et penuriam, antequam terantur in area, spem ciborum aliquam repromittunt. Ita et Israel parvus et tenuis, qui habitabat in ripis Chobar fluminis, quasi reviviscens, ortusque de terra, sementem Judaici populi promittebat. Manus autem men speculatoris accipere, et docere quod didicit. Septemque prius diebus versatur inter eos, videns cuncta quae gererent, ut postea sciret quae corriperet.
Abbreviated transcription (Latin):
tib est. Auena siue uicia &. olyta. bruta pascũ¬
tur animalia. Q uod aut̃ scribit᷑ iuxta septua¬
ginta helias fugiens iezabel inuenisse panem
cibum nõ inuenerat in isrł: nationũ qͦ ĩ mun¬
de erant pasceret᷑ alimentis. Lex qͦ ipsa quam
legunt & non intelligunt. subcineritiꝰ panis ẽ.
& optꝰ humano stercore. Iuam obrem & pauluͤ
apłs lucra legis et pͥstinarũ cerumomarũ ob¬
seruantiã dic̃ se habuisse quasi stercora. uͭ xp̃m
lucrifaceret. Et dixit dñs. Sic comedent filii
Nisrł panẽ suũ pollutũ int̃ g̃s. ad quas eiciam
Seos. Et cdixi. ah. ah.ah. dñe dñe ds̃. Ecce atuma
Imea nõ est polluta .&. morticinũ et laceratr̃
Ia bestiis ñ comedi ab infantia mea usq nunc:
I& non ẽ. ingressa os meum oĩs caro immunda.
IEt dixit adme. Ecce decli tͥ fimum boum pro
stercorib humanis. & facies panem trũ in co.¬

Expanded text:
cibus est. Avena sive vicia et olyra bruta pascuncibus est. Avena sive vicia et olyra bruta pascuntur animalia. Quod autem scribitur juxta Septuaginta Elias fugiens Jezabel invenisse panem cibum non invenerat in Israel, nationum quae immundae erant pasceretur alimentis. Lex quoque ipsa, quam legunt et non intelligunt, subcinericius panis est, et opertus humano stercore. Quamobrem et Paulus apostolus lucra legis et pristinarum caeremoniarum observantiam dicit se habuisse quasi stercora, ut Christum lucrifaceret . « Et dixit Dominus: Sic comedent filii Israel panem suum pollutum inter gentes, ad quas ejiciam eos. Et dixi: Ahest polluta et morticinum et laceratum a bestiis non comedi ab infantia mea usque nunc et non est ingressa os meum omnis caro inmunda et dixit ad me ecce dedi tibi fimum boum pro stercoribus humanis et facies panem tuum in eo
Abbreviated transcription (Latin):
uixta numerum dierũ sinistri lat̾is trecen¬
ti nonaginta subcineritii panes iubeant᷑
fieri. & ꝑ singłos dies comedi. & de qͣdra¬
ginta dierum dextͥ lat̾is panib om̃ino ca.¬
ceat᷑: ut occulte scã scͥptura significet nõ
beat dĩ. et eiꝰ qui a religione ueri dĩ dis¬
cesserit. Possumꝰ aut̃ & hoc dicere iuxta in¬
telligentiã sp̃ualem. qͦd tudaicꝰ populus
offensã dĩ usq hodie subcineritios panes¬
comedat. mixtos frum̾to. hordeo. faba.
lente. milio. & auena. quorum alt hominũ alt̾ uim̃¬
torum cib est. In eo qͦd uident᷑ in unum dm̃cre¬
dere. hñt aliquid & frum̃ti. Quod aut̃ filium
negant: horcleo ium̃torum pascunt᷑ ꝙ fabis.
quib comedentiũ uent̃ inflat᷑. & mens oppͥmi
dicitur: in tantum ut pẏcagoreis qͦ eib detes¬
tabilis sit. Propt̃ lentem. esau pͥmogenita ꝑdi¬
dit. Milium. rusticorũ & agrestium et altilium

Expanded text:
juxta numerum dierum sinistri lateris, trecenjuxta numerum dierum sinistri lateris, trecenti nonaginta subcinericii panes jubeantur fieri, et per singulos dies comedi; et de quadraginta dierum dextri lateris panibus omnino taceatur: ut occulte sancta Scriptura insinuet, non beat Dei, et ejus qui a religione veri Dei omnino discesserit. Possumus autem et hoc dicere juxta intelligentiam spiritualem, quod Judaicus populus post offensam Dei usqcomedat, mixtos frumento, hordeo, faba lente, milio et avena. Quorum alter hominum, alter jumentorum cibus est. In eo enim, quod videntur in unum Deum credere, habent aliquid et frumenti. Quod autem filium negant, hordeo jumentorum pascuntur, et fabis, quibus comedentium venter inflatur, et mens opprimi dicitur, in tantum ut pythagoraeis quoque cibus detestabilis sit. Propter lentem Esau primogenita perdidit. Milium rusticorum et agrestium et altilium
Abbreviated transcription (Latin):
get sterilitas. Sextam enĩ partem mensure
hebraice que appellat᷑ hin: iubet᷑ ꝑ singłoᷤ
dies bibere. Porro hiii. duos chois atticos fac̃.
quos nos appellare possumꝰ duos sertarioᷤ
italicos: ita ut hin mensura sit udaici sexta¬
rii. nrĩq castrensis. cuiꝰ sexta pars fac̃ t̾ciam
partẽ sextarii italici. quib & potꝰ uixta ineli¬
tum oratorẽ nõ ures tribuit s mortẽ ꝓhibet.
Quod aut̃ dic̃ a tempore usq ad tempꝰ come¬
des uł bibes illud. a uesꝑe usq ad uesꝑam
Isignificat. licet quidã male ab anno usq ad
Sannũ intelligi putent. Ipsiq panes instar
Ihorleicei pauis subcineritii funt. clicitqͣ
Iei ut humano stercoie oꝑiat eos. nõ igno¬
Irantib iis qui comesuri sunt: solet qͥppe
in scitia miserias temꝑare. s uidentib et
Sin ocłis eorũ. ut ante aspectꝰ horrorẽ. quã
Igustꝰ nausiã sustineat. Notandũ qͦ quod

Expanded text:
get sterilitas. Sextam enim partem mensurae get sterilitas. Sextam enim partem mensurae Hebraicae, quae appellatur HIN, jubetur per singulos dies bibere. Porro HIN duos χόας Atticos facit: 44 quos nos appellare possumus duos sextarios Italicos, ita ut HIN mensura sit Judaici sextarii, nostrique castrensis, cujus sexta pars facit tertiam partem sextarii Italici. Qui cibus et potus juxta inclytum Oratorem non vires tribuit, sed mortem prohibet. Quod autem dicit: A tempore usque ad tempus comedes, vel bibes, illud, a vespere usque ad vesperam significat: licet quidam male ab anno usque ad annum intelligi putent. Ipsique panes instar hordeacii panis subcinericii fiunt. Diciturque ei, ut humano stercore operiat eos, non ignorantibus his qui comessuri sunt solet quippe inscitia miserias temperare sed videntibus, et in oculis eorum, ut ante aspectus horrorem, quam gustus nauseam sustineat. Notandum quoque, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quo in hebreo dicit᷑ chasamin septuaginta
theodocionq posuerunt olyran. quã alii aue¬
nam. alii sicalam ꝓutant. Aquile aut̃ pͥma
editio & symachus. ⁊eac. siue zeiac int̃preta¬
ti sunt: quas nos uł far uel gentili ytalie pã¬
nomeq sermone spicam splentamq dicimus.
Inuase qͦ septuaginta addidere ficali. Iubet᷑
aut̃ ꝓpħa famem fut᷑am & inopiam populi
isrł. oꝑe demonstrare. Sicut enĩ in rerũ oĩum
penuria nonquerunt᷑ ciborum diu̾sitates et
delitie. s qͦmͦ uent̾ impleat᷑: sic nunc ꝓph̾a
frum̃tum ⁊ hordeum. fabam. lentem. ⁊ miliũ.
auenãq mittit in unũ uas. facitq trecentos
nonaginta panes. quos ꝑsingulos dies come¬
dat. Qui panes hñt uicenos siclos. id est sta¬
teres. Siclus aut̃ idest stater. ht̃ daͣgmas
unciam faciunt. Ita ut iuiꝰ panis decẽ un¬
cias hab̾e dicat᷑. quo trahit᷑ magis anima
quam sustentat᷑. Sterilitatem cibi aque au¬

Expanded text:
pro quo in Hebraeo dicitur CHASAMIM  : Septuaginta pro quo in Hebraeo dicitur CHASAMIM  : Septuaginta Theodotioque posuerunt ὄλυραν, quam alii avenam, alii sigalam putant. Aquilae autem prima editio et Symmachus ζέας, sive ζείας interpretati sunt: quas nos vel far, vel gentili Italiae Pannoniaeque sermone, spicam, speltam que dicimus. In vase quoque Septuaginta addidere fictili, jubetur autem propheta famem futuram, et inopiam populi Israel opere demonstrare. Sicut enim in rerum omnium penuria, non quaeruntur ciborum diversitates et deliciae; sed quomodo venter impleatur: sic nunc propheta frumentum, et hordeum, fabam, lentem, et milium, avenamque mittit in unum vas, facitque trecentos nonaginta panes, quos per singulos dies comedat: qui panes habent vicenos siclos, id est, stateres. Siclus autem, id est, stater, habet drachmas unciam faciunt: ita ut unus panis decem uncias habere dicatur, quo trahitur magis anima quam sustentatur. Sterilitatem cibi, aquae au
Abbreviated transcription (Latin):
annos pntabat laban: iacob erant quasi pau¬
cidies. Non solum aut̃ insuppliciis uarietas
est: ꝓdiu̾sitate meritoꝵ: s inbonorum qͦ
retributione. Anni in dextera: &. hedi stant
in sinistra. Unde & in alio loco scͥptum est.¬
in salutem: alia diaboli quib decẽ &. octo an¬
nis ligau̾at mulierem in euangłio. Unde
& funib peccatoꝵ suorum unusquisq cons¬
tringit᷑. Que soluit dñs ꝑtypum latari sus¬
citati: qui fasciolis & institis uinccꝰ iacuerat
in sepulchro. Et cu fume tͥ frum̃tum .&.
hordeum. & fabam. et lentem. & milium.
& uiciã. et mittes ea in uas unũ: et facies tibi
panes numero dierum quib dormies suꝑ
latus tuum. Trecentis & nonaginta dieb co-¬
medes illud. Cib aut̃ tuus quo uesceris: erit
in ponde uginti stateres in die. A tempore
usq ad tempꝰ comedes illum. Et aqũa in men¬
sura bibes: sextam partem hin. Atempore usq
ocłis eorũ. Quam nos uitiam int̾pretati sumꝰ:

Expanded text:
annos putabat Laban, Jacob erant quasi pauannos putabat Laban, Jacob erant quasi pauci dies. Non solum autem in suppliciis varietas est pro diversitate meritorum; sed in bonorum quoque retributione, agni in dextra, et haedi stant in sinistra. Unde et in alio loco scin salutem, alia diaboli, quibus decem et octo annis ligaverat mulierem in Evangelio. Unde et et funibus peccatorum uorum unusquisque constringitur . Quae solvit Dominus per typum Lazari suscitati, qui fasciolis, et institis vinctus jacuerat in sepulcro . Et tu sume tibi frumentum, et hordeum, et fabam, et lentem, et milium, et vitiam: et mittes ea in vas unum, et facies tibi panes numero dierum quibus dormies super latus tuum: trecentis et nonaginta diebus comedes illud. Cibus autem tuus quo vesceris, erit in pondere viginti stateres in die: a tempore usque ad tempus comedes illud. Et aquam in mensura bibes sextam partem Hin, a tempore usquoculis eorum. Quam nos vitiam interpretati sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
te eo: isrł iugum grauissime seruitutis ab¬
iecit. Et ad obsidionẽ ierłm conu̾tes faciẽ
tuam . &. brachium tuum etit exertum: &¬
ꝓpħabis adu̾sum eam . Lxx. Et in conclusio¬
ne ierłm parabis faciẽ cuam. & brachiũ tuũ
roborabis: & ꝓpħabis suꝑeam. Preparatio¬
ne uultꝰ opꝰ ÷ ac robore & confirmatione exer¬
ti brachii atq nudati: ut nonsolum uoce sed
& gestu et habitu ꝓphetantis urbis obsidio
demonstret᷑. Eecce cirrũdedi te uinculis.
& non te conu̾tes de latere tuo in latꝰ alterũ:
lonec compleas clies obsidionis uel conclusi¬
onis tue. Sinistre partes qͥa sine templo
& noticia dĩ fuerant in samaria: delegantur istłi.
qͦd in alt̾o sit pena peccantium: in altero uͥtutis
exercitatio. Nec conu̾tit se de alt̾o in alterũ latͦ.
ut nulla cruciatuũ requies indicet᷑: donec in¬
pleat᷑ supradictoꝵ dierum ꝑfecta conelusio.
Quod dies ꝓpħe. hoc annus ẽ. pacientibꝰ. Et qͦs

Expanded text:
te eo Israel jugum gravissimae servitutis abte eo Israel jugum gravissimae servitutis abjecit. « Et ad obsidionem Jerusalem convertes faciem tuam et brachium tuum erit exsertum, abis adversum eam. LXX: Et ad conclusionem Jerusalem parabis faciem tuam, et brachium tuum roborabis, et prophetabis super eam. Praeparatione vultus opus est ac robore, et confirmatione exerti brachii atque nudati, ut non solum voce, sed et gestu, et habitu prophetantis, urbis obsidio demonstretur. Ecce circumdedi te vinculis, et non te convertes de latere tuo in latus alterum, donec compleas dies obsidionis vel conclusionis tuae. Sinistrae partes, quia sine templo, et notitia Dei fuerant in Samaria, delegantur Israeliquod in altero sit poena peccantium, in altero virtutis exercitatio. Nec convertit se de altero in alterum latus, ut nulla cruciatuum requies indicetur; donec impleatur supradictorum dierum perfecta conclusio. Quod dies prophetae, hoc annus est patientibus . Et quos
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum sit centũ qͥnquaginta: cum ꝑspicue &.
hebraicum & aquila simmachusq & theodoti
on trecentos nonaginta annos teneant & aprid
ipsos septuaginta. qui tam̃ non sunt scriptor
uitio deprauati ilem nuimerꝰ reꝑiat᷑. Difsicil¬
limã q̃stionem. & ne dicã suꝑbe a nullo expla¬
natam: non tam nr̃i scientia quã dnĩ gr̃ã ex¬
posuisse nos credimus. impleto illo qͦd ipse
pollicitus est. querite & inuerietis. petite
& accipietis: pulsate et aꝑietur uob̃. Qui
autẽ uoluerit supputare a pͥma captiuitate
que facta ẽ. sub manahen filio gaddi rege isrł:
qui regnauit insamaria anuis decẽ. qñ ue¬
nit phul rex assiriorũ in t̾ram isrł. & muille ta¬
lenta accepit argenti. & pꝰ eum alios duos
annos phacee quos regnauit in isrł: in ue¬
pleri trecentos nonaginta annos. quando
hester fert᷑ historia. quod & credibilius ẽ.
Neq enĩ finito imꝑio assueri. s adhuc regnan¬

Expanded text:
scriptum sit, centum quinquaginta: cum perspicue et scriptum sit, centum quinquaginta: cum perspicue et Hebraicum, et Aquila, Symmachusque et Theon trecentos nonaginta annos teneant, et apud ipsos Septuaginta, qui tamen non sunt scriptorum vitio depravati, idem numerus reperiatur. Difficillimam quaestionem et ne dicam superbe a nullo explanatam, non tam nostri scientia, quam Domini gratia exposuisse nos credimus, impleto illo quod ille pollicitus est: « Quaerite et invenietis, petite et accipietis, pulsate et aperietur vobis . » Qui autem voluerit supputare a prima captivitate, quae facta est sub Manahem filio Gaddi, rege Israel, qui regnavit in Samaria decem annis, quando venit Phul rex Assyriorum in terram Israel, et mille talenta accepit argenti, et post eum alios duos annos Phacee, qui regnavit in Israel, invepleri trecentos nonaginta annos, quando Esther fertur historia, quod credibilius est, neque enim finito imperio Assueri, sed adhuc regnan
Abbreviated transcription (Latin):
orum lapsata captiuicas ẽ: &. lib̾tas populo
reddita. Quiclam trecentos nonaginta an¬
nos ifrłis. & qͦd ragunta iude itingentes: fa¬
ciunt annos quadringentos triguita. & uo¬
lunt eos impleri abaptismate saluatoriᷤ
usq ad cõsũmationẽ mundi. Alii uͦ & ma-¬
xime uidei. a scdo anno uespasiani. qñ ierłm
a romanis capta templũq subu̾sum est.
supputari uolunt. in tͥbulatioẽ & angustia
& captiuitatis uigo popłi constituti annos
quadringentos tͥginta: & sic redire popłm
ad pͥstinum statum. Ut quomͦ filii isrł qua¬
dringentis triginta annis fuerunt in egẏpto:
sic & in eodem numero simat᷑ extrema cap¬
tiuitas. Scriptumq eẽ in exodo. habitatio aũ
dringenti criguita. Et iterũ. factũ c̃. pꝰ annos
quadrigentos triguita. egressꝰ ẽ. om̃is exercitus
cdiũ nocte:. Satisq miror cur uulgata exempla¬
ria centũ nonaginta annos habeant. &. in qͥb dã

Expanded text:
orum laxata captivitas est, et libertas populo orum laxata captivitas est, et libertas populo reddita. Quidam trecentos nonaginta annos Israelis, et quadraginta Judae jungentes, faciunt annos quadringentos triginta, et volunt eos impleri a baptismate Salvatoris, usque ad consummationem mundi. Alii vero, et maxime Judaei, a secundo anno Vespasiani, quando Jerusalem a Romanis capta, templumque subversum est, supputari volunt in tribulatione, et angustia, et captivitatis jugo populi constituti, annos quadringentos triginta; et sic redire populum ad pristinum statum: ut quomodo filii Israel quadringentis triginta annis fuerunt in Aegypto, sic et in eodem numero finiatur extrema captivitas: scriptumque esse in Exodo: Habitatio autedringenti triginta. Et iterum: Factum est post annos quadringentos triginta, egressus est omnis exercitus Domini nocte. Satisque miror cur Vulgata exemplaria centum nonaginta annos habeant, et in quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
milia in captiuitatẽ. & omnẽ arcificem. & du¬
sorem. nichilq relictum e. exceptis pauꝑibus
popłi t̾re. Quo capto cũ infinita multitudine.¬
chias annis undecim. sub quo capta urbs tem¬
plumq destruccũ ẽ. cuiꝰ solitudo usq ad sccłm
cdarii annum ꝑmanste annis septuaginta.
Tricesimo aut̃ desolationis templi anno. cyrus
regnauit in ꝑsis subu̾so astiage rege medoꝵ.
qui iuxta ꝓphetiã ysaie qͥnqͣginta ferme ho¬
minũ milia de tribu iuda remisit in ierłm:
& uasa templi que nabuchodonosor aspor-
ge isrł. fub quo salmanasar israelitici popłi
multa uastauit. usq ad quadragesimũ an¬
num assueri. supputamꝰ annos trecentos
nonaginta. qñ uniu̾si iucdaici popłi ꝑsecu¬
tio mitigata ẽ: sic a pͥmo anno iecbonie. qñ
magna pars ierłm tͣnslata ẽ: in babilonem.
usq ad pͥmum cyri regis ꝑsarum annum.
qui desolationis templi erat annꝰ tricesimꝰ.
suppucant᷑ anni quadraginta sub quo uide¬

Expanded text:
lia in captivitatem, et omnem artificem, et inclusorem, nihilque relictum est, exceptis pauperibus populi terrae . » Quo capto cum infinita populi multitudine,cias annis undecim: sub quo capta urbs, templumque destructum est. Cujus solitudo usque ad secundum Darii annum, permansit annis septuaginta. 41 Tricesimo autem desolationis templi anno, Cyrus regnavit in Persis, subverso Astyage rege Medorum: qui juxta prophetiam Isaiae , quinquaginta ferme hominum millia de tribu Juda remisit in Jerusalem, et vasa templi quae Nabuchodonosor asportage Israel, sub quo Salmanasar Israelitici populi multa vastavit, usque ad quadragesimum annum Assueri, supputamus annos trecentos nonaginta, quando universi Judaici populi persecutio mitigata est: sic a primo anno Jechoniae, quando magna pars Jerusalem translata est in Babylonem, usque ad primum Cyri regis Persarum annum, qui desolationis templi erat annus tricesimus, supputantur anni quadraginta, sub quo Judae
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostendat omnẽ multitudinẽ in breui eẽ: fri¬
gendam recligendãq ad nicħ. O ffirmatio autẽ
uultꝰ contra urbem. seueritatis indicium est:
iuxta illud quod alibi scriptũ legimꝰ. Fac ies dñi¬

Expanded text:
ut ostendat omnem multitudinem in brevi esse fraut ostendat omnem multitudinem in brevi esse frangendam, redigendamque ad nihilum. Obfirmatio autem vultus contra urbem, severitatis indicium est: juxta illud quod alibi scriptum legimus: Facies D
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑet᷑. qui ad tactum aquȩ ilico soluit᷑. ut de
qua prius dictum ẽ. nũquid petra durissima.
uel deserti mons ẽ. filia syon: uertat᷑ in laterem
qui mnundatione babilonia corrũpatur. iurta
iltud quod scͥptum est. Proptẽa adducet dñs suꝑ
uos aquas multas & fortes. regem assiriorum.
T tu sume tͥ sartaginẽ ferream. & pones eã murũ
ferreum int̾ te . int ciuitatem. et obfirmabis faciẽ
triam ad eam. et erit in obsidione. & cutũdabis
eam. Signum ÷ clomui isrł. Quod supracliximꝰ
& ipsum ꝓpħam & descͥptionẽ lat̾is munitionibꝰ.
media sunt. Signum ÷ domui isrł. Sartagofer¬
rea que iustar muri int ꝓpħam &. urbem po-¬
nitur. grandem iram demonstrac cdĩ que milt
p̃cib fatiget᷑: nec flectat᷑ ad misccłiam. Sic̃ enĩ
om̃ia metalla ferrũ domat. nichilq eo durius
dicit᷑ mediꝰ int̃ popłm &. dm̃ murus oppositus.

Expanded text:
comparetur, qui ad tactum aquae illico solvitur. Ut de comparetur, qui ad tactum aquae illico solvitur. Ut de qua prius dictum est: « Numquid petra durissima vel deserti mons est, filiae Sion, » vertatur in laterem, qui inundatione Babyloniae corrumpatur, juxta illud, quod scriptum est: « Propterea adducet Dominus super vos aquas multas, et fortes, regem Assyriorum.t tu, sume tibi sartaginem ferream, et pones eam in murum ferreum inter te et inter civitatem: Et obfirmabis faciem tuam ad eam, et erit in obsidionem, et circumdabis eam. Signum domui Israel est. Quod supra diximus, et ipsum prophetam, et descriptionem lateris, munitionibus, media sunt: Signum est domui Israel, sartago ferrea, quae instar muri inter prophetam et urbem ponitur, grandem iram demonstrat Dei, quae nullis precibus fatigetur, nec flectatur ad misericordiam. Sicut enim omnia metalla ferrum domat, nihilque eo durius dicitur medius inter populum et Deum murus oppositus,
Abbreviated transcription (Latin):
uincentẽ. Ipsa est fides. ipsa est
ueritas. hoc est xp̃ianae fidei
fundamentum: quia unus
cecidit qui non mansit: erectus¬
est qui non cecidit. Ruit ille
qui dimisit manentẽ: manens
xp̃s inpatre descendit ad iacen¬
tem. Ueniamus ad eum cre¬
dendo: ꝓficiamus gracias a¬
gendo. agnoscamus perseue¬
rando. Ueniamus adillum:
& internos concordemus. Qua¬
re deeius nauitate litigamus. :¬
An utmedico uocante. non
ciuidiamus: O infelix infir¬
mitas: uenit adegrotum me¬
dicus: & litibus uacat aegrotus
Celebremus ergo natalem dñi
nis: caelebremus. Non huma¬
nae deuocionis. sed diuinae
dignacionis: Non infirmitatis.
sẽd aeter nitatis non formatio¬
nis: sed reform̾ationis dñi nr̃i

Expanded text:
vincentem. Ipsa est fides, ipsa est vincentem. Ipsa est fides, ipsa est veritas, hoc est christianae fidei fundamentum, quia unus Cecidit qui non mansit; erigit qui non cecidit. Ruit ille, quia dimisit manentem; manens Christus in Patre descendit ad jacentem. dendo, proficiamus gratias agendo, agnoscamus perseverando. Veniamus ad illum, et inter nos concordemus. Quare de ejus nativitate litigamus? An ut medicum vocantem non audiamus? O infelix infirmitas! Venit ad aegrotum medicus, et litibus vacat aegrotus. Celebremus ergo Natalem Domistum celebremus, non humanae devotionis, sed divinae dignationis; non infirmitatis, sed aeternitatis; non formationis, sed reformationis Domini
Abbreviated transcription (Latin):
nens. ipse mihi mandatum dedit:
quiddicã & quidloquar. &
scio quia mandatum eius uita
aeterna. ẽ. Simandatum pa¬
tris uita aeterna est: si uerbum
patris est. uita aeterna. quiloque¬
batur erat uita aeterna. Non ergo
fecit aliquid ase: quia non est a se
Sed aquo est: apatre. Paterenim
ds̃. seđ de dõ. Filius autem ds̃:
sed dedõ. Ideo filius. quia dedõ
genitus est & semper filius sine
inicio genitus. & tamen genitus
Et quo modo de hoc intelligat᷑:
audite Expectatis ame: audi¬
te prophetam perme. Genera¬
tionẽ eius. quis en arrabit: Et ta¬
men multa diximus deeius ge¬
neratione: sed que dematre est
Ceterum quomodo natus est
depatre incelo quispotest ex¬
plicare. quis potest enarrare
uel inuestigare . Teneamus nos
adistam ħumanam natiuita¬
tẽ. perquam nobis donauit ds̃¬
gratiam. Grã inquit donata:
non merces est reddita. Quicre¬
auit: sanat. Peripsam leuat
ruentem. peripsam curat ae¬
grotantem: per ipsam coronat

Expanded text:
nens, ipse mihi mandatum dedit nens, ipse mihi mandatum dedit quid dicam, et quid loquar, et scio quia mandatum ejus vita aeterna est . Si mandatum Patris vita aeterna est, si Verbum Patris est vita aeterna; qui loquebatur erat vita aeterna. Non ergo fecit aliquid a se, quia non est a se. Sed a quo est? A Patre. Pater enim Deus, sed non de Deo: Filius autem Deus, sed de Deo: ideo Filius, quia de Deo genitus est, et semper Filius, sine initio genitus, et tamen genitus. Et quomodo hoc intelligatur, audire exspectatis a me: audite prophetam per me, Generationem ejus quis enarrabit ? Et tamen multa diximus de ejus generatione, sed de ea quae de matre est. Caeterum quomodo natus est de Patre in coelo, quis potest explicare? quis potest enarrare vel investigare? Teneamus nos ad istam humanam nativitatem, per quam nobis Deus donavit gratiam. Gratia, inquam, donata, non merces reddita; quia qui creavit, sanat. Per ipsam levat ruentem, per ipsam curat aegrotantem, per ipsam coronat
Abbreviated transcription (Latin):
tes Siẽx pauescis. oquis quis
es auditor mortis xp̃i: ama resur¬
rectionem xp̃i. Multi quidem
contempserunt humilem xp̃m:
& non peruenerunt usque ad al¬
titudinem xp̃i. Qui autem ado¬
rauerunt humilem: inuenerunt
caeci. siurm agnouistis. quare
occidistis: Dñs quidem susce¬
pit circum cisionem: ablacurus
ipsam circum cisionẽ: suscepit um¬
brã : daturus lucem. Suscepit
figuram : impleturus ueritatem:
Ip̃se quidem uobis legem dedit:
sedinqua fuit heliscus quando
resuscitauit mortuum filium
cuiusdam religiosae. in ea figura
dataest lex. Hoc factum est:
nunciatus est heliseo mortuus
infans. Dedit seruo suobaculũ:
rum: & nona surrexit. Propterea
uidei legem accipere potuerint.
bibere illam nonpotuerunt
uetustate habesdamnari Noli
amare ueterem tunicam. Pater
tuus crucifixit. tuo disti. Ille ma¬
nu. tucorde: ambo facinus im¬
plestis displiceat tibi quod fe¬
cit pater tuus. & audi quid dicit
dñs tuus. Pater inquit in me ma¬

Expanded text:
tes. Si expavescis, o quisquis tes. Si expavescis, o quisquis es auditor, mortem Christi; ama resurrectionem Christi. Multi quidem contempserunt humilem Christum, et non pervenerunt usque ad altitudinem Christi. Qui autem adoraverunt humilem, invenerunt caeci, si vestrum agnovistis, quare occidistis? Dominus quidem suscepit circumcisionem, ablaturus ipsam circumcisionem: suscepit umbram, daturus lucem; suscepit figuram, impleturus veritatem. Ipse quidem vobis Legem dedit; sed in qua fuit Elisaeus, quando resuscitavit mortuum filium cujusdam religiosae, in ea figura data est Lex. Hoc factum est. Nuntiatus est Elisaeo mortuus infans: dedit servo suo baculum,rum; et non resurrexit. Propterea Judaei Legem accipere potuerunt, vivere in illa non potuerunt.vetustate habes damnari: noli amare veterem tunicam. Pater tuus crucifixit Christum; tu odisti: ille manu, tu corde; ambo facinus implestis. Displiceat tibi quod fecit pater tuus; audi quod dicit Dominus tuus: Pater, inquit, in me ma
Abbreviated transcription (Latin):
in matre caro & uerbum. Pulcher
inutero uirginis. ubi non amisit
diuinitatem cum suscepit huma¬
manitatem: quia cumhic fuis¬
set. cum manibus portarctur.
locuti sunt caeli. gauisi sunt an¬
geli. Magos stella direxit: ado
tatus. ẽ. in presepio cibaria man¬
suetorum. Pulcherergo xp̃c in
miraculis: inflagellis. insermo¬
nibus in uerberĩbus: pulcher
non curans mortem. & mortuos
suscitans: pulcher inligno. pul¬
cher incaelo. pulcher & insepulchro:
tur. nõn adoret primum & nouis¬
simum. inicium & finẽ .a. &u.
Quis inquam non adoret per
quem ad spirauit dies. effugatae
rator: ut ablueretur peccator
carnem quam suscepit tribuit
nobis magnam spem. magnam
consolationẽ. magnã gratiam
Natus est quod non noueramus.
lactatus est amatre. suxit quod
noueramus. Mercatus est ano¬
bis quod hic abundat: nasci &
mori. Resurgere & in aeternum
uiuere: non hic erat. Inuenit hic
uiles merces terrenas: & terrestri
bus peregrinas actulit & caeles¬

Expanded text:
in matre caro et Verbum; pulcher in matre caro et Verbum; pulcher in utero Virginis, ubi non amisit divinitatem, cum suscepit humanitatem: quia cum hic esset, cum manibus portaretur, locuti sunt coeli, gavisi sunt Angeli, Maratus est in praesepi, cibaria mansuetorum miraculis; in flagellis, in sermonibus, in verberibus pulcher; non curans mortem, et mortuos suscitans; pulcher in ligno, pulcher in coelo, pulcher et in sepulcro. imi, non adoret primum et novissimum, initium et finem, α et ω ? quis, inquam, non adoret per quem aspiravit dies, effugatae rator, ut absolveretur peccator.carnem quam suscepit, tribuit nobis magnam spem, magnam consolationem, magnam gratiam. Natus est, quod non noveramus: lactatus est a matre, suxit quod noveramus. Mercatus est a nobis quod hic abundat, nasci et mori. Resurgere, et in aeternum vivere, non hic erat. Invenit hic viles merces terrenas, et terrestribus attulit peregrinas et coeles
Abbreviated transcription (Latin):
ille ib at. Iam senectus matura
excludebat: sed sincera pietas de¬
uidit. & diuinã infantiam pia
senectus agnouit: accepit cum
in manibus suis. & dixit. Nunc
dimittis dnẽ seruum tuum in
senis: inmundi ipsius senectute
Ipse ad senem hominẽ uenit: qui
mundum ueteratum inuenit.
Inisto quidem seculo diuesse
nolebat: &xpm̃ in hoc seculo
uidere cupiebat. cantans cum
ꝓpheta & dicens: ostende nobis
dñe misericordiam tuam: & salu¬
tare tuum danobis. Deniq ut
nouentis itaesse istius laetitiam
condusit dicens: nunc dimittis
seruum tuum in pace. quia ui¬
derunt oculi mei salutare tuum
Haec sunt testimonia tua dnẽ
fluctus maris. campi cederent
imperanti. Quam uentus teui¬
bente siluis s&: mortuus teuocan¬
te resurrexisset soltemoriente
palluiss&: terra teresurgente
tremuisses. Caclum tẽascendente
patuiss&. Ad huc inmanibus ma¬
trisportabaris: et iam dñs orbis
cher incaelis : pulcher interris
Pulcher inpatre uerbum: pulcher

Expanded text:
nolebat. Jam senectus matura excludebat, sed sincera pietas devidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit; accepit eum in manus suas, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in senis in mundi ipsius senectute. Ipse ad senem hominem venit, qui mundum in veteratum invenit. In isto quidem saeculo diu esse nolebat; et Christum in hoc saeculo videre cupiebat, cantans cum propheta, et dicens: Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam, et salutare tuum da nobis . Denique ut noveritis ita esse istius laetitiam, conclusit dicens: Nunc dimittis servum tuum in pace; quia viderunt oculi mei salutare tuuHaec sunt testimonia nativitatfluctus maris calcanti, cederent imperanti; antequam ventus te jubente siluisset, mortuus te vocante resurrexisset, sol te moriente palluisset, terra te resurgente tremuisset, coelum te ascendente patuisset. Adhuc enim in manibus matris portabaris; et jam Dominus orbis cher in coelis, pulcher in terris; pulcher in Patre Verbum, pulcher
Abbreviated transcription (Latin):
conseruis ui tempore suo cibaria. Unde et
ẏsaias ad popłm non credentẽ. Tacui. nũqͥd
semꝑ tacebo dicit dominus: Qui gͥ ob mutti¬
tudinem peccatorum cdiu clausum os tenuit: quia
uidit aliquos posse conuerti. de quib dictum est.
qui audit audiat. & qui amalis quiescit qͥescat
& desinat. iccirco aꝑto ore et non ꝓpria uolun¬
tate. s dñi ussione loquar ad popłm. Id autẽ
quod nos posuimꝰ qui audit audiat. & quiescit¬
quiescat. ꝓ quo septuaginta int̾pretati st̃ qui au¬
dit audiat. & qui incredulus ẽ. incredulus sit:
scda aquile editio ita tͣnstulit. qui audit audiet᷑.¬
&. qui relinquid relinquet᷑. Et est sensus. Qui
ht̃. dabitur ei. Qui aut̃ non ht̃: etiam id qͦd uide¬
tur hab̃e auferetur ab eo. Et tu fili hominis. su

Expanded text:
conservis suis in tempore suo cibaria. Unde et conservis suis in tempore suo cibaria. Unde et Isaias ad populum non credentem: Tacui, numquid semper tacebo? dicit Dominus . Qui igitur ob multitudinem peccatorum diu clausum os tenuit: quia vidit aliquos posse converti, de quibus dictum est: Qui audit audiat, et qui a malis quiescit quiescat, et desinat: idcirco aperto ore, et non propria voluntate, sed Domini jussione loquitur ad populum. Id autem quod nos posuimus: Qui audit audiat: quiescat; » pro quo Septuaginta interpretati sunt, « qui audit, audiat; et qui incredulus, incredulus sit. » Secunda Aquilae editio transtulit: « Qui audit, audietur; et qui relinquit, relinquetur. » Et est sensus: « Qui habet, dabitur ei; qui autem non habet, etiam id quod videtur
Abbreviated transcription (Latin):
ut supra dixi obsidionis indicium ẽ: que clau¬
sa ierłm atq curũdata ab exercitu chaldeoꝵ.
nuslum habitantiũ foras exire ꝑmittet. Hȩc ẽ:
olla de qua ieremias loquit᷑. & ipse hic ꝓpħa
in consequentib in qua carnes popłi consũ¬
gutturi coherescit .&. mutꝰ effectꝰ auctoritatẽ
nõ ht̃ increpantis. cauia ꝑspicua ẽ: quia do¬
mus inquit exasꝑans ẽ. Et est sensus. Tante
sunt amaritudinis &. tante ad u̾sus dm̃ con¬
tentionis: ut obiurgantẽ non mereant᷑ audi¬
re. Ex quo ꝑspicuũ ẽ. ubi multitudo fuerit
peccatoꝵ: in dignos eẽ. peccantes qͥ adño cor¬
tuum: & dices ad eos. hȩc dicit dñs ds̃. Qin
audit audiat. et qui quiescit qͥescat: quia
domus erasꝑans ẽ. Illud quod in eccłaste
legimꝰ tempꝰ tacendi &. tempꝰ loquendi. etiã
in sermone ꝓpħico comꝓbat᷑. qͦd eiꝰdem sit sa¬
pientie. & tacere & loqui ꝓ tempore. & dare

Expanded text:
ut supra dixi obsidionis indicium est, quod clauut supra dixi obsidionis indicium est, quod clausa Jerusalem atque circumdata ab exercitu Chaldaeorum, nullum habitantium foras exire permittet. Haec est olla de qua Jeremias loquitur , et ipse hic Propheta in consequentibgutturi cohaeret, et mutus effectus auctoritatem non habet increpantis, causa perspicua est, « quia domus, » inquit, « exasperans est. » Et est sensus: Tantae sunt amaritudines, et tantae adversus Deum contentiones, ut objurgantem non mereantur audire. Ex quo perspicuum est, ubi multitudo fuerit peccatorum, indignos esse peccantes, qui a Domino corad eos: Haec dicit Dominus Deus: Qui audit, audiat: et qui quiescit, quiescat: quia domus exasperans est. Illud quod in Ecclesiaste legimus: Tempus tacendi, et tempus loquendi , etiam in sermone prophetico comprobatur: quod ejusdem sit sapientiae et tacere et loqui pro tempore, et dare
Abbreviated transcription (Latin):
pedes meos . & locitus ÷ et dixit ad me. Ingre¬
dere & include in medio domꝰ tue. Stantẽ
glam dm̃i ferre non sustinens. cecidit infa¬
ciem suã ut abingrecliente in eum sp̃u leua¬
retur. Qui sp̃c statuit eum suꝑ pedes suos:
& locutꝰ ÷ dicens. Intra & inelude in medio
domꝰ tue. Et est sensus. Quia corroboratꝰ es
aspectu cdominice maiestatis: nullum timeas.
nec aliquem ꝑtremiscas. sed reu̾tere indomũ
tuam: uel ad necessitates corꝑis ut quidam pu¬
tant: uel in signũ future absidionis. Et qͦmͦ¬
y saias discalciatꝰ & nudiis trium annorũ cap¬
tiuitate & nuditatẽ popłi nuntiauit ita et
tu elausus domo oꝑe ipso ꝓpħa uicinã obsi¬
dionẽ urbis ierłm. Et tu fili hominis ecce
data siuit suꝑ te uncła & ligabunt te eis:
guam tuam adherere faciã palato uł gut
dit᷑. quod uincuł alligat᷑. quod non egre¬
dit᷑ ad eos utt̃ quos habitat. s int̾ multitu¬
dinem captiuoꝵ solitudinẽ carceris patit᷑.

Expanded text:
est mihi, et dixit ad me: Ingredere, et includere in medio domus tuae. Stantem gloriam Domini ferre non sustinens, cecidit in faciem suam, ut ab ingrediente in eum spiritu levaretur. Qui spiritus statuit eum super pedes suos, et locutus est ei, dicens: Intra et includere in medio domus tuae. Et est seaspectu Dominicae majestatis, nullum timeas, nec aliquem pertremiscas, sed revertere in domum tuam, vel ad necessitates corporis, ut quidam putant, vel in signum futurae obsidionis. Et quomodo Isaias discalciatus et nudus trium annorum captivitatem et nuditatem populi nuntiavit, ita et tu clausus domo, opere ipso propheta vicinam obsidionem urbis Jerusalem. Et tu, fili hominis: ecce data sunt super te vincula, et ligabunt te eis, guam tuam adhaerere faciam palato vel guttditur, quod vinculis alligatur, quod non egreditur ad eos, inter quos habitat, sed inter multitudinem captivorum, solitudinem carceris patitur
Abbreviated transcription (Latin):
go mariam coniugẽ tuam.
semper deea secur̃us. et in
nullo sis sollicitus : quia
quod natum est in eius utero.
Habe ergo ioseph. cũ maria
cañiugem tuã con munẽ
uirginitatẽ mem brorum.
quia deuirginib membris
uirtus nascitur angelorum
Sit maria sponsa xp̃i carne
sua: uirginitate seruata.
Sis autem ectu pater xp̃i
cura castitatis. et honori ficentia
uirginitatis : ut deuirginib
membris generetis seculi sxp̃i¬
anis sponsum uirginitatis.
nulla sit telotipia. Magnũ¬
Uirginitas marie. angeli salu¬
tatione. ẽ. in pregnatã: & preg¬
tero inutero . ẽ. salutata. Et
generans uirginitas mariae
abangelis. ẽ. hodie conlau¬
datã: et lactans uirginitas
mariae perstellã decaelo. ẽ.
indicata. et magorum mu¬
nerib esthonorata. Gaude
itaq io seph rumiumq con¬
gaude uirginitati mariae.
qui solus meruisti uirginal ẽ¬
affectũ possidere coniugu.
quia ꝑ meritũ uirginitatĩsita
separatus es a concubitu uxoris.

Expanded text:
go Mariam conjugem tuam, go Mariam conjugem tuam, semper de ea securus, et in nullo sis sollicitus: quia quod conceptum est in ejus utero, Habe ergo, Joseph, cum Maria conjuge tua communem virginitatem membrorum; quia de virginibus membris Virtus nascitur Angelorum. Sit Maria sponsa Christi carnis suae virginitate servata; sis autem et tu pater Christi cura castitatis, et honorificentia virginitatis: ut de virginibus membris generetis saeculis christianis sponsum virginitatis nulla sit zelotypia; quVirginitas Mariae angeli salutatione est impraegnata, a Je utero est salutata, et generans virginitas Mariae ab Angelis est hodie collaudata, et lactans virginitas Mariae per stellam de coelo est praedicata, et a Magis muneribus honorata. Gaude itaque, Joseph, nimiumque congaude virginitati Mariae, quia solus meruisti virginale possidere conjugium: quia per meritum virginitatis ita separatus es a concubitu uxoris,
Abbreviated transcription (Latin):
si etiam legisti. quare non in¬
tellexisti: Ipsa est lex: quã
cotidie legis. Sine grafio
scriptaest. intabulis lapideis
Lege et intellige. quod panẽ
inheremo terrã produxerit. cu¬
lus induxit. Uirga etiam aa¬
ron annissiccata p̃lurimis.
sine aqua reuixit. intemplo
clausa sub tectum produxit
Ergo quiscripsit lapideas
tabulas sine stilo ferreo: ipse
grauidauit mariã spũ scõ
Et qui produxit panes inhe¬
sremo sine aratione: ipse in¬
pregnauit uirginẽ sine corrup¬
tione. Et qui fecit uirgam
sine folia germinare: ipse
fecit filiam dauid sine se¬
mine generare. Postremo
eximium prophetarum.
quidixerit. quem ad modũ
scripserit. Ecce uirgo inu¬
tero concipiet et pariet fili¬
um: et uocabunt nomen
cius emmanuhel. Quod
ergo legisti in libris tius.
aspicẽ inmanã occulis tuis.
ut digne dicas canticum
dauid patris tui: sicut au¬
diuimus ita et uidimus. in
ciuitate dñi uirtutum: in
ciuitate dĩ nr̃i. Aspice er¬

Expanded text:
si etiam legisti, quare non insi etiam legisti, quare non intellexisti? Ipsa certe, Lex quam quotidie legis, sine graphio scripta est in tabulis lapideis. Lege et intellige quod panem in eremo terra produxerit, culus induxit. Virga etiam Aaron annis sicca quam plurimis sine aqua revixit, in templo clausa sub tecto produxit. Ergo qui scripsit lapideas tabulas sine stilo ferreo, ipse gravidavit Mariam Spiritu sancto: et qui produxit panem in eremo sine seminatore, ipse fecundavit Virginem sine corruptione: et qui fecit virgam sine pluvia germinare, ipse fecit filiam David sine semine generare. Postremo,eximium Prophetarum quid dixerit, quemadmodum scripserit, Ecce virgo in utero accipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel ? Quod ergo legisti in Libris tuis, aspice in Maria oculis tuis: ut digne dicas canticum David patris tui, Sicut audivimus, ita et vidimus in civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri . Accipe er
Abbreviated transcription (Latin):
et uisitet in somnis sponsũ tuum:
suum: neioseph uindicet in ad¬
ulterium tuum. Parat itaq
io seph animum intempore :
paranimphus: non homo
picuus caeli cursor aequis simꝰ.
medio noctis libamine dicit
quid multum contristaris: quur
in somno cogitando desudas:
quare uigilando tristis ambu¬
las: quurdemaria malã tibi
ingeris suspitionẽ. cumipsa
tibi generatura sit saluatorem:
Aũfer telotipe animũ exea
nauit eam. Id eo enim tristis
est anima tua: quia quae¬
cumq legisti in prophetia
Non intellexisti in maria:. Hinc ÷
omnis tristitia tua: qnm̃ spon¬
sam tuã. nondum cognoueris
et grauidam senseris. nec aliud
in eam nisi adulteriũ suspicaris
Ioseph fili dauid natus nonsolũ¬
ex genere sacerdotali. uerũ etiã
sotius scribarum: illeds̃ qui
scribsit mirabilia in lege sua.
ipse fecit mirabilia in coniuge
tua. Quid autem sunt mira¬
bilia. nisi quehominib sunt
inpossibilia: Mirabilia er¬
go dĩ inlege non legisti. Quod

Expanded text:
et visitet in somnis sponsum tuum. et visitet in somnis sponsum tuum. suum, ne Joseph vindicet in adulterium tuum. Parat itaque Joseph animum in tempore, qparanymphus, non homo, picuus, coeli cursor aequissimus, medio noctis libramine dicit quid multum contristaris, cur in somno cogitando desudas, cur vigilando tristis ambulas, cur de Maria malam tibi ingeris suspicionem, cum ipsa tibi generatura sit Salvatorem? Aufer zelotypiae animum; qui navit eam. Ideo enim, Joseph, tristis est anima tua, quia quaecumque legisti in prophetia, non intellexisti in Maria. Hinc est omnis tristitia tua, quod sponsam tuam nondum cognoveris, et gravidam sentis, nec aliud in ea nisi adulterium suspicaris. Joseph, fili David, natus ex genere sacerdotali, non solum sasocius Scribarum: ille Deus qui scripsit mirabilia in Lege sua, ipse fecit mirabilia in conjuge tua. Quid autem sunt Dei mirabilia, nisi quae hominibus sunt impossibilia? Mirabilia ergo Dei in Lege non legisti? Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ter obprobrium: Si prodi¬
dero : abulterio quidem
non consentio sed necẽ cru¬
delitatis incurro : quia
secundum libri morsi¬
sententiam lapidandam eẽ cog¬
nosco. Si tacuero. malum consen¬
tio. & cum adulteris portionẽ
meam pono. Qnm ergo tace¬
re malum est: adulteriũ ꝓde¬
re peius est. Neꝑme fiat homi¬
riã conuigẽ suam. Cogitauit
quod esset adultera: cum iam
eẽt. deterus. non mentis refra¬
gatione : sed fidei conceptione
Sed nontimeat maria: dauid
illius magni regis filia. Qnm
sicut indauid ueniam contu¬
lit sermo propheticus: sic
mariam liberat angelus sal¬
uatoris. Ueniat mater dñĩ
casta: inqua non uirilis appe
solus in pregnauit omp̃s ds̃.
seph sponso. nec cognita ali¬
cui uiro: sed soli oͬmnipoten¬
ti dõ. Inuoca uirgo scã dnm̃
tuum: dauid patrẽ tuum.
Non illũ dauid adulterio
fus catum. et uriae cethei
homicidio deuulgatũ: sed illum
dico dauid fortimanu preliatũ.
Mittat decaelo angelum suũ:

Expanded text:
ter opprobrium? Si proditer opprobrium? Si prodidero, adulterium quidem non consentio, sed naevum crudelitatis incurro; quia secundum librum Moysi lapidandam esse cognosco. Si tacuero, malum consentio; et cum adulteris portionem meam pono. Quoniam ergo tacere malum est, adulterium prodere pejus est; ne per me fiat homiriam conjugem suam . Cogitavit ut esset alterius, cum jam esset alterius, non mentis refragatione, sed fidei conceptioneSed non timeat Maria David illius magni regis filia, quoniam sicut in David veniam contulit sermo prophetalis, sic Mariam liberat angelus Salvatoris. Veni jam, Mater Domini casta, in qua non fuit virilis appetsolus impraegnavit omnipotens Deus; seph sponso tuo, nec cognita alicui viro, sed soli omnipotenti Deo. Invoca, Virgo sancta, Dominum tuum David patrem tuum, non illum David adulterio fuscatum, et Uriae Cethaei homicidio divulgatum: sed illum dico David forti manu praeliatum, mittat de coelo angelum suum,
Abbreviated transcription (Latin):
quod quaecũq uirgo paternam
domum foed auerit adulterio:
morienda lapidibus subiacebit.
Similiter et uir qui pudoris uestimeN¬
tum patri nondetulerit. coramq
testibus replicauerit. pudorisq sig¬
naculum non demonstrauerit :
moriendus & ipse cum uirgine erit
Utrisq ergo libidinariis hanc morses
sententĩam ferre uoluit : simulq
adulteros perire mandauit
Sic namq ait. Auferte ob¬
probrium dedomo israel: et
omnis quiaudierit timebit.¬
& non aget impie. Hanc mo¬
rsi sententiã precauebam.
ipsamq luxuriã in meo cor¬
pore refrenabã. Maxime
quia dauid filium me. eẽ.¬
sciebam: etregalime functũ
sacerdotio prenos cabam.
Sed qnm nihil mirum est
tum. nihil absconsum quod
non reuelabitur. et occultũ
quod non pͥublico ueniat.
in dauid regis filiã recolo
lit regalis : nec cum timor ter
ficiã : Quid agam. Anxio.
gemo. doleo. curro. consiliũ
quaero : nec penitus inuenio
adulterium. aut taceo prop¬

Expanded text:
quod quaecumque virgo paternam quod quaecumque virgo paternam domum foedaverit adulterio, morienda lapidibus subjacebit: similiter et vir qui pudoris vestimentum patri non detulerit, coramque testibus replicaverit, pudorisque signaculum non demonstraverit, moriendum et ipsi cum virgine erit. Utrosque ergo libidinarios hac Moyses sententia feriri voluit, simulque adulteros perire mandavit. Sic namque ait: Auferetis opprobium de domo Israel; et omnis qui audierit, timebit, et non aget impie . Hanc Moysi sententiam praecavebam, ipsamque luxuriam in meo corpore refrenabam, maxime quia et David filiam esse, et regali me functum sacerdotio praenoscebam. Sed quoniam nihil mirum est, um, nihil absconsum quod non reveletur, et occultum quod non in publicum veniat, in David regis filia aliquando recolo lit regalis, nec eum timor terrfaciam? quid agam? Anxior, gemo, doleo, curro, consilium quaero, nec plenum invenio. adulterium, aut taceo prop
Abbreviated transcription (Latin):
brabit : ut nec aestum paciaris
libidinis. et mater siscreatoris.
sponsus : quidcum maria age¬
ret angelus. Subitoq ioseph
intuitũ familiari. et licentia
maritali aspicit maria conui¬
gem suam: uidit inea tumes¬
centes uenas ingutture. ad te¬
Postremum: uidit eam gres¬
sib grauari. intellexit mariae
uterum. grauidari: Turbatur
ioseph hõmo iustus : quod ma¬
riam qułm detemplo dnĩ
acceperat. et nondũ cognouerat.
grauidam sentiebat. Et quam
non meruerat in conuigii honorẽ.
iam haberet in confusionẽ. Se¬
cumq diu aestu ans: disputat
dicens. Vnde hoc contigit:
Quid euenit: Non cognoui. Non
noui. Non tetigi. non uiolaui.
contigit: quid putas euenit:
Perquem maria siccecidit:
quem sibi plusquam me ad lantẽ
inuenit: E goenim cumlicentiã
haberem maritalem : ante thorũ
nuptiarum.puellarem Nonuexa¬
ui pudorem: Timui. multumq
ꝑ timui: quod in illo morsitico
libro legis sententiale uerbũ per¬

Expanded text:
brabit, ut nec aestum patiaris brabit, ut nec aestum patiaris libidinis, et mater sis Creatoris.sponsus, quid cum ea egerit angelus. Subito Joseph intuitu familiari et licentia maritali aspicit Mariam conjugem suam: vidit in ea tumescentes venas in gutture, et attepostremum vidit eam gressibus gravari; intellexit Mariae uterum gravidari. Turbatur Joseph homo justus, quod Mariam quam de templo Domini acceperat, et nondum cognoverat, gravidam sentiebat, et quam non meruerat in conjugii honore, jam haberet in confusione; secumque diu aestuans ac disputans, dicit: Unde hoc contigit? quid evenit? Non cognovi, non tetigi; si non tetigi, non violavi; contigit? quid, putas, evenit? per quem Maria sic cecidit? quem sibi plus quam me adulantem invenit? ego enim cum licentiam haberem maritalem, ante thorum nuptiarum puellarem non vexavi pudorem. Timui, multumque pertimui, quod in illo Mosaico libro Legis sententiali est ver