comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homologesis facta& manueis
inpenitentia imposita:
cũ pace sibi amartyrib ꝓmis¬
sa ad dñm remitterentur.
Nec in hoc legem dedraut me
auctorẽ temere constitui:
sed cũ uideret᷑ & honor mar¬
tyrib habendus. & eorũ qui
om̃ia turba recupiebant im¬
petus cõprimendus: & p̃terea
ur̃a scripta legissem quae ad
clerum nr̃m ꝑcrem̃tũ hypp¬
diaconũ nuꝑ feceratis: ut his
qui post
lapsum infir¬
mitate
app̃hensi ee̾nt.
& pęnitentes communicatio¬
nẽ desiderarent subueniret᷑:
standum putaui. & cũ ur̃a sen-¬
tentia neactus nr̃ qui ad unã¬
tus et̾. & consentire cita omĩa
debet inaliquo discreparet.
plane ceterorũ causas quã uis
libello amartyrib accepto dif¬
ferri mandaui & in nra p̃sentiã
reseruari: ut cum pace. ad nõ
nobis data plures p̃positi con¬
uenire inunũ cȩperimus.
communicato & iam uobis¬
cũ consilio: disponere singu¬
lã & reformare possimus.

Expanded text:
omologesi facta et manu eis in paenitentia inposita cum pace sibi a martyribus promissa ad Dominum remitterentur. nec in hoc legem dedi aut me auctorem temere constitui. sed cum uideretur et honor martyribus habendus et eorum qui omnia turbare cupiebant impetus conprimendus, et praeterea uestra scripta legissem quae ad clerum nostrum per Crementium hypodiaconum nuper feceratis, ut his qui post lapsum infirmitate adprehensi essent et paenitentes communicationem desiderarent subueniretur, standum putaui et cum uestra sententia, ne actus noster qui adunatus esse et consentire circa omnia debet in aliquo discreparet. plane ceterorum causas quamuis libello a martyribus accepto differri mandaui et in nostram praesentiam reseruari, ut cum pace a Domino nobis data plures praepositi conuenire in unum coeperimus, communicato etiam uobiscum consilio disponere singula uel reformare possimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ximus: Postmodũ uero. cum
quidã de lapsis siue sua sponte
siue aliquo incitatore audaci
flagitatione ꝓruerent. ut
pacem sibi a martyrib & coN¬
fessorib ꝓmissam extorquere.
iuolento impetu niterentur:
de hoc etiã bis adclerũ litteris
feciet legi cis mandaui: ut ad
illorũ uiolentiam interim qͦq
genere mitigandam: siqui libel¬
lo a martyrib accepto de scło
excederent ex homologẽsis
facta & manu eis in pęnitentia
imposita: cũ pace sibi a martẏrib

Expanded text:
ximus. Postmodum nero cum ximus. Postmodum nero cum quidam de lapsis sine sua sponte sine alio incitatore audaci flagitatione promerent ut pacem sibi a martyribus et confessoribus promissam extorquere uiolento impetu niterentur, de hoc etiam bis ad clerum litteras feci et legi eis mandaui, ut ad illorum uiolentiam interim quoque genere mitigandam, si qui libello a martyribus accepto de saeculo excederent, exomologesi facta et manu eis in paenitentia inposita cu
Abbreviated transcription (Latin):
Postea qͣuã uero & torm̃ta ue¬
nerunt. siue iã totis frĩb nr̃is.
siue ad huc ut torquerent᷑
inclusis: ad corroborandos
& confortandos eos nr̃ sermo
penetrauit. Itẽ cũ cõperissẽ
eos qui sacrilegis contace b
manus suas atq maculas sent.
uel nefandis libellis nihi lõmi¬
nus conscientiã polluis sent:
exambire ad martyres passĩ
confessores quoq importuna
& gratiosa dep̃catione corrũ¬
pere: ut sine ullo discrimine
atq examine singulorũ dareñ
cotidie libellorũ milia contra
euangelii legem litteras feci
quib martyres & confessores
consilio meo quantũ possem.
addominica pręcepta reuo¬
carem: Item prbris & dicaco¬
nib nondefuit sacerdotu
uigor: ut quidam minus
disciplinȩ memores & temera¬
ria festinatione precipites:
quicum lapsis cõmunicare
iã coeperant comprimerent.
intcedentib nobis plebi quoq
ipsi quantũ potiumus com
posuimus: & ut aecclesiastica
disciplina seruaretur instrui¬

Expanded text:
postea quam uero et tormenta uepostea quam uero et tormenta uenerunt, siue iam tortis fratribus nostris siue adhuc ut torquerentur inclusis, ad corroborandos et confortandos eos noster sermo penetrauit. item cum conperissem eos qui sacrilegis contactibus manus suas adque ora maculassent uel nefandis libellis nihilominus conscientiam polluissent exambire ad martyras passim, confessores quoque inportuna et gratiosa deprecatione conrumpere ut sine ullo discrimine adque examine singulorum darentur cotidie libellorum milia contra euangelii legem, litteras feci quibus martyras et confessores consilio meo quantum possem ad dominica praecepta reuocarem. item presbyteris et diaconibus non defuit sacerdotii uigor ut quidam minus disciplinae memores et temeraria festinatione praecipites, qui cum lapsis communicare iam coeperant. conprimerentur intercedentibus nobis. plebi quoque ipsi quantum potuimus animum conposuimus et ut ecclesiastica disciplina seruaretur instru
Abbreviated transcription (Latin):
minus simplicit̾ & minus
fidelit uobis renuntiari quȩ
hic a nobis gesta sunt & gerun¬
tur: necessariũ duxi has ad uos
lit teras facere: quib uobis actꝰ
nr̃i & disciplinae & diligen-¬
tiae ratio redderetur: Nã sicut
dñi mandata instruuntur.
statĩ turbationis impetu pͥmo
cũ meclamore: uiolento fre¬
quenter populus flagitas set:
non tam meã salutẽ quam
quietẽ fr̃m publicã cogitans
interim secessi. ne ꝑ in uerecun¬
dam prȩsentiã nrãm seditio.
quae coeperat plusuocaretur:
Absens tam̃ corpore: nec spu
nec actu nec monitis meiꝰdẽ-¬
fui: quominus scđm dni
praecepta fr̃ib nr̃is inquibus
possẽ mea mediocritite con¬
sulerem: Et quid egerĩ locun¬
cur uobis epłȩ ꝓtẽporibus
missȩ. numero tredecĩ: quas
aduos transmisi: inquibus
nec clero consiliũ meũ. nec
confessorib exhortatio: nec
extorrib quando oportuit
quantũ scđm legem fidĩ &
timorẽ dĩ dño suggerente
nr̃a mediocritas potuit niti

Expanded text:
minus simpliciter et minus fideliter UODIS renuntiari quae hic a nobis et gesta sunt et geruntur, necessarium duxi has ad uos litteras facere, quibus uobis actus nostri et disciplinae et diligentiae ratio redderetur. nam sicut Domini mandata instruunt, orto statim turbationis impetu primo, cum me clamore uiolento frequenter populus flagitasset, non tam meam salutem quam quietem fratrum publicam cogitans interim secessi, ne per inuerecundam praesentiam nostram seditio quae coeperat plus prouocaretur. absens tamen corpore nec spiritu nec actu nec monitis meis defui quo minus secundum Domini praecepta fratribus nostris in quibus possem mea mediocritate consulerem. Et quid egerim locuntur uobis epistulae pro temporibus emissae numero tredecim, quas ad uos transmisi, m quibus nec clero consilium nec confessoribus exhortatio nec extorribus quando oportuit quantum secundum legem fidei et timorem Dei Domino suggerente nostra mediocritas potuit eniti..
Abbreviated transcription (Latin):
Nam nullus inquit mundus .ẽ. asorde:
et ñ est homo qui non peccet. et nou
est iustus interra. & non est qui faciat
bonum et cetera: His similia inquit
ad non esse: non ad non posse pro¬¬
ficiunt: huiusmodi enĩ exemplis
ostenditur: quales homines quidã
tẽpore aliquo fuerint: ñ qđ aliud
eẽ. ñ potuerint: Unde et iure inueni¬
untur. ẽẽ. culpabiles: Namsi idcirco
tales fuerunt. quia aliud te̾. non
potuerunt: culpa carent: uide: et
quid dixerit. Ego aut̃ dico paruulũ
sine lauacro regenerationis exisse:
qui a .c̾ẽ. aliud non potuit: Absoluat
ergo eir et aperiat ei c̃tra sententiam
dñi regnũ caelorum: Sed ñ eum
absoluit apłs. qui ait: Per unum
hominẽ peccatũ intrauit inmunȩ
et ꝑpeccatũ mors: et ita in bm̃s
mines transut inquo om̃s peccas t

Expanded text:
nam \'nullus\', inquit, \'mundus est a sorde\' nam \'nullus\', inquit, \'mundus est a sorde\' et \'non est homo, qui non peccet\', et non est iustus in terra\' et \'non est, qui faciat bonum\', et cetera his similia, inquit, ad non esse, non ad non posse proficiunt. huiusmodi enim exemplis ostenditur, quales homines quidam tempore aliquo fuerint, non quod aliud esse non potuerint: unde et iure inueniuntur esse culpabiles. nam si idcirco tales fuerunt, quia aliud esse non potuerunt culpa carent. Videte quid dixerit. ego autem dico, paruulum sine lauacro regenerationis exisse, quia esse aliud non potuit. absoluat ergo eum et aperiat ei contra sententiam Domini regnum caelorum. sed non eum absoluit apostolus, qui ait : per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes pecc
Abbreviated transcription (Latin):
etiã hoc eadem potestate fecisset.
quia et filius quos uult iuuificat
Sed hac distinctione uera atq mani¬
festa quo tendat. et quid efficere
conetur: aduertite: Nos inquit de
sola possibilitate tractamus: dequa
nisi quid certum constiterit. trans¬
grediꝰ aliud grauissimum esse atq
extra ordinem dicimus: hoc uersat
multis modis ex ser mone diuturno:
ne quis eum aliud quam de non
peccandi possibilitate quatrere
existimet: Unde inter multa quib
id agit. ctiam hoc dicit: Icerum
repeto: Ego dico posse esse homi¬
nem sine peccato: Tu quid dicis
Nonposse esse hominẽ sine peccato.
N eq ego dico inquit hominẽ. cẽ. si ne
peccato neq tu dicis non esse homi¬
nem sinc peccato: De posse et non
posse: non deesse et non . eẽ. conten¬
dimus: Deinde non nulla eorũ quae
aduersus nos de scripturis ꝑferri
solent adistam quęstionẽ ñ ꝑ tinere:
inqua queritur possitne. an ñpossic
homo. et̃. sine peccato. iã cõmemorat:

Expanded text:
etiam hoc eadem potestate fecisset, etiam hoc eadem potestate fecisset, quia et Filius, quos uult uiuificat. sed hac distinctione uera atque manifesta quo tendat et quid efficere conetur, aduertite. nos, inquit, de sola . possibilitate tractamus; de qua nisi quid certum constiterit, transgredi ad aliud grauissimum esse atque extra ordinem dicimus. hoc uersat multis modis et sermone diuturno, ne quis eum aliud quam de non peccandi possibilitate quaerere existimet. unde inter multa, quibus id agit, etiam hoc dicit: idem iterum repeto: ego dico posse esse hominem sine peccato. tu quid dicis? non posse esse hominem sine peccato? neque ego dico, inquit, hominem esse sine peccato neque tu dicis non esse hominem sine peccato: de posse et non posse, non de esse et non esse contendimus. deinde nonnulla eorum, quae aduersus eos de scripturis proferri solent, ad istam quaestionem non pertinere, in qua quaeritur, possitne an non possit homo esse sine peccato, ita commemorat:
Abbreviated transcription (Latin):
patrocium de natura humanae iN¬
firmitatis ꝑ quirunt. tanto et multo
ardentiore zelo nos oportet accen-¬
dine euacuetur crux xp̃i Euacuat᷑
aut̃ si aliquomodo preter illius sa¬
cram̃tum adiusticiam uitamq ȩt̃nã
ꝑuenire posse dicatur: quod in libro
isto agitur: Nolo dicere absciente.
ne illum qui eum condidit nexp̃ianũ
quidem habendum iudicem. sed qđ
magis credo nesciente: Magnis sane
uiribus: sed eas sanas uolo: ñquales
frenẽtici habere consuerunt: Nam
prius distinguit aliud ẽẽ. quȩrere :
an possit aliquid esse quod ad solã
possibilitatem ꝑtinet. aliud
utrumne sit. hanc distinctio Niẽ
ueram esse nemo ambigit. consequeis
enimest ut quod est essẽ potuit:
Non est aut̃ consequens: ut qđ esse
potest etiam sit: Quia cnĩ dñs
lazarum suscitiuit: sine dubio potuit:
Quia uero udam ñ suscitiuit. nũqͥd
dicendum est non potuit: Potuit
ergo Sed noluit. Namsi uoluisset

Expanded text:
patrocinium de natura humanae inpatrocinium de natura humanae infirmitatis perquirunt, tanto et multo ardentiore zelo nos oportet accendi, ne euacuetur crux Christi. euacuatur autem, si aliquo modo praeter illius sacramentum ad iustitiam uitamque aeternam perueniri posse dicatur: quod in libro isto agitur, nolo dicere ab sciente, ne illum, qui eum scripsit, ne Christianum quidem habendum iudicem, sed, quod magis credo, a nesciente, magnis sane. uiribus, sed eas sanas uolo, non quales phrenetici habere consuerunt. Nam prius distinguit, aliud esse quaerere, an possit aliquid esse, quod ad solam possibilitatem pertinet, aliud, utrumne sit. hanc distinctionem ueram esse nemo ambigit: consequens enim est, ut, quod est, esse potuerit, non est autem consequens, ut, quod esse potest, etiam sit. quia enim Dominus Lazarum suscitauit, sine dubio potuit; quia. uero Iudam non suscitauit; numquid dicendum est: non potuit? potuit ergo; sed noluit; nam si uoluisset,
Abbreviated transcription (Latin):
et p̃destinauit et uocauit. et iusti.¬
fiauit. et glorificauit: Iuis igitur
usq adeo dem̃tissime insaniat.
ut non agat in effabiles grãs mise¬
ricordiae quos uoluit liberantis:
Qui tecte nullomodo posset culpare
iusticiam . uniuersos omino damp¬
nantis: hocsi scđm scripturas
sapiamus: non cogimur contra
xp̃ianã grãm disputare. et ea dice¬
re quibus de monstrare conemur
naturam humanã. neq in paruulis
medico indigere quia sana est.
et inmaioribus sibi ipsam adiusticiã
siuelit posse sufficere: Hoc dicere
utiq ipsi uidentur: Haec dixi: sed
in sapientia uerbi quae ͤ uacuatur
criłxp̃i: Non est usta sapientia de
sursum descendens: Nolo quod
sequitur dicere: ne amicis prĩs
quorum fortissima et acerrima
ingenia: non in puersum sed indirectum
currere uolumus. facere existimemur.
in iuriam: Quanto igitur zelo accen-¬
sus est libri huius quẽ misistis condi¬
tor. aduersus cos qui peccatis suis

Expanded text:
et praedestinauit et uocauit et iustiet praedestinauit et uocauit et iustificauit et glorificauit? quis igitur usque adeo dementissime insaniat, ut non agat ineffabiles gratias misericordiae quos uoluit liberantis, qui recte nullo modo posset culpare iustitiam uniuersos omnino damnantis. Hoc si secundum Scripturas sapiamus, non cogimur contra Christianam gratiam disputare et ea dicere quibus demonstrare conemur, naturam humanam neque in paruulis medico indigere, quia sana est, et in maioribus sibi ipsam ad iustitiam si uelit posse sufficere. acute quippe uidentur haec dici, sed in sapientia Verbi, qua euacuatur crux Christi. non est ista sapientia de sursum descendens. nolo quod sequitur dicere, ne amicis nostris, quorum fortissima et acerrima ingenia non in peruersum sed in directum currere uolumus, facere existimemur iniuriam. Quanto igitur zelo accensus est libri huius quem misistis conditor aduersus eos qui peccatis suis
Abbreviated transcription (Latin):
multã dilectionẽ qua dilex̃ nos
cum essẽmus mortui peccatis: con¬
uiuificauit nos xp̃o. cuius gratia
sine qua nec infantes nec aetate
grandes salui fieri possunt: non
meritis redditur sed gratis datur.
ꝓpt̃ qđ et gr̃a nominatur: Iusti¬
ficati inquit gratis psanguinem
ipsius: Unde hi qui ñꝑ illa liberant᷑.
siue qui audire ñ possent. lauacrũ
regenerationis qđ accipere possent
ꝑ quod saluifierent ñ aceperunt.
Iuste utiq dampnantur quia sine¬
peccato ñ sunt. uł qđ origina liter
traxerunt. uel qđ malis moribus
ad diderunt: Om̃s enĩ peccauerui¬
siue inadam siue inseipsis: et egent
gła dĩ. Uniuersaigitur massã
penas. debet: Etsi omĩb debitum
dampnationis suppliciũ redderet᷑.
ñ iniuste ꝓcul dubio redderetur.
Qui grgo inde ꝑ gram̃ libctantut:
non uasa meritoũ suorũ. sed uasa
misccłiae nominantur: Cuius mise¬
misit in hunc mundũ peccatores
saluos facere. quos praesciuit

Expanded text:
multam dilectionem, qua dilexit nos, multam dilectionem, qua dilexit nos, et cum essemus mortui peccatis, conuiuificauit nos Christo, cuius gratia Christi, sine qua nec infantes nec aetate grandes salui fieri possunt, non meritis redditur, sed gratis datur, propter quod et gratia nominatur: iustificati, inquit, gratis per sanguinem ipsius. unde hi qui non per illam liberantur, em audire non possent, lauacrum regenerationis quod accipere possent. per quod salui fierent, non acceperunt, iuste utique damnantur, quia sinepeceato non sunt, uel quod originaliter traxerunt uel quod malis moribus addiderunt: omnes e n im peccauerunt-siue in Adam siue in se ipsis — et egent gloria dei. Vniuersa igitur massa poenas debet et, si omnibus debitum damnationis supplicium redderetur, non iniuste procul dubio redderetur. qui ergo inde per gratiam liberanon uasa meritorum suorum, sed uasa misericordiae nominantur. cuius misemisit in hunc mundum peccatores saluos facere, quos praesciuit
Abbreviated transcription (Latin):
quid est peccatum Substantia ali
qua. anom̃i substantia carens
nomen: quo ñ tes ñ ex sistentia non
corpus aliquod. sed cantũ ppera
facti actus ex primitur: : Respondit
ille: Ita est ut dicis: Nont̃. peccatũ
aliqua substantia. sed tantum hoc
nomine ꝑ pera facti actus ex primit᷑:
Et contra iste: Quid gͦ. clamas
Sana animã intã qm̃ peccaui tibi:
Quomꝰ potuit uiciari anima tua:
Medico inliget: quia sana non est:
Omiã quidem bona quae babet in
confirmatione: uitam. sensus. men¬
tem a sũmo dõ habet creatore et
artifice suo Vicium uero qđ ista
naturalia bona contenebrat et
infirmat. ut illuminatione et
curatione opus habeat: Non
ab inculpabili artifice contractũ
est: sedex originali peccato quod
cõmis sum est libero arbitrio.
Acꝑhoc natura pęnilis ad uindictã
iustissimã ꝑtinet. Si enĩ iã sumus
in xpõnoua creatura: tam̃ tramus
natura filuirae sicut et ceten:
D s̃ aut̃ qui diues est in misedia ꝓpter

Expanded text:
quid est pequid est pequa aut omnino substantia carens nomen, quo non res, non existentia, non corpus aliquid, sed tantum perperam facti actus exprimitur? Respoille: \'ita est ut dicis. non est peccatum aliqua substantia, sed tantum hoc nomine perperam facti actus exprimitur ? et contra iste: quid ergo clamas: \'sana animam meam, quoniam peccaui tibi\'? quomodo potuit uitiari anima tua? Medico indiget, quia sana non est. omnia quidem bona, quae habet in conformatione, uitam sensus mentem, a summo Deo habet creatore et artifice suo; uitium uero, quod ista naturalia bona contenebrat et infirmat, ut inluminatione et curatione opus habeat, non ab inculpabili artifice contractum est, sed ex originali peccato, quod commissum est libero arbitrio. ac per hoc natura poenalis ad uindictam iustissimam pertinet. si enim iam sumus in Christo noua creatura, tamen eramus natura filii irae sicutter
Abbreviated transcription (Latin):
tuti natura. Vnde ante omĩa quȩ¬
rendum puto inquit: qͥdsit peccatũ:
Substantia aliqua an omi substancia
carens nom̃. quo ñ res ñ existencia
ñ corpus aliquod. sed ꝑ perã facti
actus ex primit᷑: Deinde ad iungit:
Credo ita est: Etsi ita ẽ inquit. qͦmͦ
potuit humanã debilitare uł muta¬
re naturã. qđ substantia caret:
Uidete quȩso qͦmͦ nesciens nitat᷑ eucite¬
re medicinalium eloquiorum sa¬
luberrimas uoces Ego dixi dñe
miserere mei: Sana animã meam
qm̃ peccaui tibi: Quid sanat᷑ si nihil
est uulneratũ : Nihil auciatum
nihil debilitatũ: atq uitiatum
Porrosi est qđ sanetur. unde uitiatũ
est: Audis confitentẽ. qͥd desideras
dispucantẽ: Sana inquit animã
meam. Ab illo quȩre. unde uitiatũ
sit quo sanaris: Rogaẽt audi quod
sequitur: qm̃ peccaui tibi: Hunc iste
introget: ab isto querat qđ queren¬
dum putat et discat: Otu qui clamas.
sana animã meã qm̃ peccaui tibi.

Expanded text:
tata natura. unde ante omnia quaetata natura. unde ante omnia quaerendum puto, inquit, quid sit peccatum substantia aliqua, an omni substantia carens nomen, quo non res, non exsistentia, non corpus aliquod, sed perperam facti actus exprimitur. deinde adiungit: credo ita est et ei ita est, inquit, quomodo potuit humanam debilitare uel mutare naturam, quod substantia caret? uidete quaeso, quomodo nesciens nitatur euertere medicinalium eloquiorum saluberrimas uoces ego dixi: Domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi. quid sanatur, si nihil est uulneratum, nihil sauciatum, nihil debilitatum atque uitiatum? porro si est quod sanetur, unde uitiatum est? audis confitentem; quid desideras disputantem? sana, inquit, animam meam. ab illo quaere, unde uitiatum sit, quod sanari rogat; et audi quod sequitur: quoniam peccaui tibi. hunc iste interroget ab isto quaerat, quod quaerendum putat, et dicat \'o tu qui clamas sana animam meam, quoniam peccaui tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
taut̃ adiuuetur ne peccet nusquã
dixit: non hic legit: Mirum de hac
re omnino silencium. cum oratio
dominica utrumq petendum esse
cõmoneat: etut dimitintur nobis
debita nr̃a: et ut non inducamur
intemptationẽ: Illud ut preterita
expientur:. hoc ut futura uitentur:
Quod licet nonfiat nisi uoluntas ad sit:
cam̃ ut fiat uoluntas sola ñ sufficit.
Idõ ꝑ hac re nec supflua: nec impu-¬
dens dñõ immolatur otatio: Nã qͥb
stulcius. quam orare ut facias quod
inpocestate habeas: lamnunc ui¬
dete quod ad rem maxime ꝑtinet:
quomodo humanã naturam tanquã
omnino siue uitio ullo sit conatur
ostendere. et contra aꝑcissimas scrip¬
curas dĩ delectetur sapientia uerbi:
quae uacuatur crux xp̃i. Sed plane
illa ñ euacuabitur: ista pocius sa-¬
pientia sub uertetur: Nam cum os
tenderimus: aderit fortasse miscđia
dĩuc et ipsum haec dixisse peniceat.
Primo inquid de eo dispucandum.
quopeccato debilitata dr̃: et immu-¬

Expanded text:
ut autem adiuuetur ne peccet, nusquam ut autem adiuuetur ne peccet, nusquam dixit, non hic legit. mirum de hac re omnino silentium, cum oratio Dominica utrumque petendum esse commoneat: et ut dimittantur nobis debita nostra et ut non inducamur in temptationem, illud ut praeterita expientur, hoc ut futura uitentur. quod licet non fiat, nisi uoluntas adsit, tamen ut fiat, uoluntas sola non sufficit. ideo pro hac re nec superflua nec inpudens Domino immolatur oratio, nam quid stultius quam orare, ut facias quod in potestate habeas ? Iam nunc uidete, quod ad rem maxime pertinet, quomodo humanam naturam, tamquam omnino sine uitio ullo sit, conetur ostendere et contra apertissimas Scripturas Dei delectetur sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi. sed plane illa non euacuabitur, ista potius sapientia subuertetur. nam cum hoc ostenderimus, aderit fortasse misericordia Dei, ut et ipsum haec dixisse paeniteat. primo, inquit, de eo disputandum est, quod peccato debilitata dicitur et inmu
Abbreviated transcription (Latin):
insua ꝓpria uoluntate. cum penitudo
legis nonsit nisi caritas: et carits dĩ
ł ractat etiam iste de peccatis ignotanciȩ
et dicit hominẽ p̃iugilare debere ne
sua qđ adhibita diligentia scire
debuisset Dum tam̃ omĩa pocius dis¬
putet. quam ut oret et dicat. Da mͥ
intellectum. et discam mandata tua:
Aliud enĩ est eum ñcurasse. scire: quae
neglegentiȩ peccata etiã psacrificia
quaedam legis uidebantur expiari.
aliud intelligere uelle nec posse.
et facere contra legem nintelligen¬
do quae ficri uelit Unde ãmonem᷑
cantum petunt: quomodo et quanũ
tes tinta petenda est: Diunicus tiñ
ex pianda et peccata cõmissa: et ꝓcis
dñm exorandum facetur: propter
ueniam scilicet ꝓmerendam. quia id
quod faictum est. facere infactum
ab istolaudata potentia. illa na¬
turait uoluntas hominis. etiam
ipꝰ facence ñpocest: qua re hac
ccessitate restat ut orit ignosci.

Expanded text:
in sua propria uoluntate; cum plenitudo in sua propria uoluntate; cum plenitudo legis non sit nisi caritas, et caritas Dei  datus est nobis. Tractat etiam iste de peccatis ignorantiae et dicit, \'hominem praeuigilare debere ne sua quod adhibita diligentia scire debuisset.; dum tamen omnia potius disputet, quam ut oret et dicat: da mihi intellectum, et discam mandata tua. aliud enim est eum non curasse scire, quae neglegentiae peccata etiam per sacrificia quaedam legis uidebantur expiari; aliud intellegere uelle nec posse et facere contra legem non intellegendo quae fieri uelit. unde admonemurtantum petunt, quomodo et quantum res tanta petenda est. Diuinitus tamen expianda esse peccata, commissa et pro eis Dominum exorandum fatetur, propter ueniam scilicet promerendam: quia id, quod factum est, facere infectum multum ab isto laudata potentia illa, natura et uoluntas hominis, etiam ipso fatente non potest; quare hac necessitate restat ut oret ignosci.
Abbreviated transcription (Latin):
Haec fides ad quam p̃cepta compellunt:
ut lex impleatur. fides impet. ret.
Inmultis enĩ: offendimus om̃s Non
enĩ et hoc iste apłs alio modo ꝓnun.¬
ciauit. sicut illud qđ ait: linguam
nullus hominũ domare potest: Nec
illud quisquã istis ꝓ impossibilitatt̃
non peccandi similit obieterit. quod
dictum est: Sapientia carnis inimica
est. legi enĩ dĩ ñ est subiecta: nec enim
potest Qui aut̃ in carne sunt: deo
placere ñ possunt: Sapientiã qͥppe
carnis dixit: ñ sapientiã de sursum
descendentẽ: Et in carne. ẽẽ. non eos
qui nondum de corpore exierunt.
sed eos qui scđ̾m carnẽ uiuunt: sig.¬
nificato. ẽe. manifestum est: Nonaut̃
ibi est questio: quae uersatur: Illud
est qđ expecto ab isto audire. si posse
etiã hic ad huc uiuentes. iã quomͦ
incarne ñ sunt: utrum gr̃a dĩ uiuant
scdm̃ sp̃m. an sibi sufficiant iam data
cumcrearentur possibilitae naturae

Expanded text:
haec est fides ad quam praecepta compellunt : haec est fides ad quam praecepta compellunt : ut lex imperet, fides impetret, in multis, offendimus omnes. non enim et hoc iste apostolus alio modo pronuntiauit, sicut illud quod ait \'linguam nullus hominum domare potest\'. Nec illud quisquam istis pro inpossibilitate non peccandi similiter obiecerit, quod dictum est : sapientia carnis inimica est Deo. legi enim Dei non est subjecta, nec enim potest. qui autem in carne sunt, Deo placere. non possunt. sapientiam quippe carnis dixit, non sapientiam de sorsum descendentem: et in carne esse non eos, qui nondum de corpore exierunt, sed eos, qui secundum carnem uiuunt, significatos esse manifestum est. non autem ibi est quaestio, quae uersatur. illud est, quod expecto ab isto audire, si possimetiam hic adhuc uiuentes iam quodam modo in carne non sunt, utrum gratia Dei uiuant secundum spiritum, an sibi sufficiant, iam data cum crearentur possibilitate naturae
Abbreviated transcription (Latin):
ita sapientia de sursum descendens:
sed cerrena animalis diabolica Ubi
enĩ relus et contencio: ibi in c̃stantia.
et om̃ẽ opus prauum. Quae autem de
sursum est sapiencia. primũ qui¬
dem pudica est: deinde pacifica. mo¬
dest a. suadibilis. plena miscđia. et
fructib honis. non iudicans sine simu¬
latione: Haec̃ sapientia quae linguã
domat: de sursum descendens: NON
abhuma no corde prosiliens. An et
istam quisq ab rogate audet
grãẽ dĩ. Et tam suꝑbissima uanitate
ponet in hominis potestate: Cur
ergo oratur ut accipiatur. si ab homi¬
ne est ut habeatur.  Anet huic ora¬
tioni contradicitur. ne fiat iniuria
libero arbitrio Quodsi sibi sufficit
possibilitate naturȩ ad implenda omĩa
p̃cepta iusticiae. contradicatur ergo:
et idem ipsi apło ia cobo ammonenti
et dicenti: Siquis aut ur̃m indiget
sapientia. postulet adõ quidat om̃ib
affluent̾ et ñ imꝓperat: et dabitur ei
Postulet aut̃ infide: nihil hacsitans:

Expanded text:
escendens, sed terrena animalis diabolica. ubi enim zelus et contentio, ibi inconstantia et omne opus prauum. quae autem de sursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica modesta suadibilis, plena misericordia et fructibus bonis, non indicans, sine simulatione. haec est sapientia, quae linguam domat, de sursum descendens, non ab humano corde prosiliens. an et istam quisque abrogare audet gratiae Dei, et eam superbissima uanitate ponet in hominis potestate? cur ergo oratur ut accipiatur, si ab homine est ut habeatur? an et huic orationi contradicitur, ne fiat iniuria libero arbitrio ? quodsi sibi sufficit possibilitate naturae ad implenda omnia praecepta iustitiae , contradicatur ergo et idem ipsi apostolo Iacobo admonenti et dicenti; si quis autem uestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter et non inproperat, et dabitur ei. postulet autem in fide nihil haesitans.
Abbreviated transcription (Latin):
fututo. quod erat suscipiens raab
quarebat laban. infamat᷑ susanna
arguebatur iohannes negat rachel:
docebat moyses. plorabat triphena.
attendebat maria: accendebat
onesiforus. tristis erat iob iurabat
iacob ñcredebat phatao. mentiebat᷑
hieraboam. pauebat susanna: erubes¬
cebat rebecca: plangebat heremias.
Post modum scrutatis om̃ib: inuentũ
est furtũ apud beniaminꝰ quoderat
inconscientia ioseph. Seb post quam
ꝓbatũ regi ẽ quod agar filius cham¬
ni solus eẽt reus iussit eum mori do¬
nauitq cũ omnibus. Tunc occasione
accepta. primꝰ om̃ium calce ꝑcussit
moyses. abut incõplexu iacob uestem
de traxit tecla ad terrã elisit daniel.
lapidem ꝑcussit dauid uirga aaron.
flagello iħs medium aperuit iudas.
lancea cransfixit eliezer. Tunc iussit¬
rex ut his qui mortuus c̾et. sepeliret᷑.¬
Tunc uendidit agrũ emmon. emit
abraham. monum̾ tũ fecit. & ȩdificauit
nachor. aromata imposuit martha.
clusit noe. suꝑscripsit pilatus pre¬

Expanded text:
furto quod erat suscipiens Raab, quaerebat Laban, infamabatur Susanna, arguebat Joannes, negabat Rachel, docebat Moyses, plorabat Triphaena, observabat Maria, attendebat Onesiphorus, tristis erat Paulus, jurabat Jacob, non credebat Pharao, mentiebatur Hieroboam, pavebat Susanna, erubescebat Rebecca, plangebat Hieremias. Postmodum, scrutatis omnibus, inventum est furtum apud Benjamin, quod erat in conscientia Joseph. Sed, posteaquam probatum est regi quod Achar filius Charmi solus esset reus furti, jussit eum mori donavitque eum omnibus. Tunc, occasione accepta, primus omnium calce eum percussit Moyses, abiit in complexum Jacob, vestem detraxit Thecla, ad terram elisit Daniel, lapide percussit David, virga Aaron, flagello Jesus, medium aperuit Judas, lancea transfixit Eleazar. Tunc jussit uti qui mortuus esset sepeliretur; et vendidit agrum Laban, emit Abraham, Joseph monumentum fecit, et aedificavit Nachor, aromata imposuit Maria, clusit Noe, superscripsit Pilatus, pre
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ sp̃s est: & ex dõ natus est¬
ł rgo om̃s heretici & schismatici
omia quȩcũq faciunt carnalia
sunt: dicente apło: Manifesta
sunt enĩ: oꝑa carnis: Quȩ sunt:
fornicationes. inmunditiae.
inceftũ: idolatria. seruitus idoloꝵ.
ueneficia. inimicitię. certamina.
zelus. lra. diuisiones: hereses. &
hissimilia: de quib prȩdixi
uobis sicut p̃dico: qm̃quicũq
hȩc faciunt. regnũdĩ ñ here¬
ditabunt: Condẽpnat itaq
apłs cũ om̃ib malis & qui diui¬
sionẽ faciunt: hoc ẽ. schismaticos
& hereticos Nisigͦ acceperint
babtismũ salutare in ecclesia
catholica quȩ est una: salui ee.
ñpossunt: sed cũ carnalib IN
iudicio dñi xp̃s dampnari.
Nanuarius alambe sẽdixit:
Scđm scripturarũ scarũ auctori¬
tatẽ : decerno hereticos om̃s
babtizandos. & sic in ȩccłam¬

Expanded text:
s est, et ex Deo natus est. ergo omnes haeretici et schismatici omnia quaecumque faciunt carnalia sunt dicente apostolo: manifesta sunt enim opera carnis, quae sunt fornicationes, inmunditiae, incestum, idololatriae seruitus, ueneficia, inimicitiae, certamina, zelus, ira, diuisiones, haereses et his similia: de quibus praedixi uobis, sicut praedico, quoniam quicumque haec faciunt regnum Dei non hereditabunt. condemnat itaque apostolus cum omnibus malis et qui diuisionem faciunt hoc est schismaticos et haereticos. nisi ergo acceperint baptismum salutare in ecclesia catholica quae est una, salui esse non possunt, sed cum carnalibus in iudicio Domini Christi damnari. Ianuarius a Lambese dixit: Secundum scripturarum sanctarum auctoritatem decerno haereticos omnes baptizandos et sic in e
Abbreviated transcription (Latin):
Nemini p̃scribentis. quominꝰ statu¬
at qđ putat unusqͥsq p̃positus
attus sui drĩo rationẽ redditurus:
sua ad romanos scribit & dicit.
Unusquisq nr̃m ꝓsẽ rationẽ dabit.
ñgͦ. nos inuicẽ iudicemꝰ. Opto tẽ

Expanded text:
nemini praescribentes quo minus statunemini praescribentes quo minus statuat quod putat unusquisque praepositus actus sui rationem Domino redditurus, sua ad Romanos scribit et dicit: Unusquisque nostrum pro se rationem dabit. Non ergo nos invicem judicemus . Opto te,
Abbreviated transcription (Latin):
cęlestis grie ꝑfidei in cremerita
ꝓficiant. Ut c̃tra sepe nonnulli de
illis quisani baptitant᷑ si postmo¬
dũ peccare cȩperint. sp̃u in mundo
redeunte quaciunt᷑: ut manifestũ
sit diabolũ inbaptismo fide cre¬
dentis excludi. si fides postmodũ
defecerit regredi: Nisi si iustum
quibusdã uidet᷑: ut illi qui extra
ȩccłam apud aduersarios & anti¬
christos ꝓphana aqua polłunt᷑.
baptirati iudicent᷑: hi uͦ qui iN
ȩccła baptirant᷑ minꝰ indulgen¬
tiȩ & grãe diuinȩ c̃secutiẽẽ. uide¬
ant᷑: Et tant̾ honor habeat᷑ here¬
ticis. ut inde uenientes ñ in t̾rogen¬
tur.utrumne loti sunt anꝑfusi.
utrũne limi an peripatetici :
Apud nos aut̃ de integgre fidei ue¬
ritate detrahit᷑. & baptismo eccle¬
siastico maiestas sua et scĩtas de¬
rogat᷑ Rescripsi fili Rm̃e ad lit¬
teras tuas. quantũ parua ac Nr̃a
medicritas ualuit: & ostendi
qͥd nos quantũ in nobis ẽ sentiamꝰ:

Expanded text:
caelestis gratiae per fidei incrementa caelestis gratiae per fidei incrementa proficiant, ut contra saepe nonnulli de illis qui sani baptizantur, si postmodum peccare coeperint, spiritu inmundo redeunte quatiuntur: ut manifestum sit diabolum in baptismo fide credentis excludi, si fides postmodum defecerit regredi. nisi si iustum quibusdam uidetur ut illi qui extra ecclesiam apud aduersarios et antichristos profana aqua polluuntur baptizati iudicentur, hi uero qui in ecclesia baptizantur minus indulgentiae et gratiae diuinae consecuti esse uideantur, et tantus honor habeatur haereticis ut inde uenientes non interrogentur utrumne loti sint an perfusi, utrumne clinici an peripatetici: apud nos autem de integra fidei ueritate detrahitur et baptismo ecclesiastico maiestas sua et sanctitas derogatur. Rescripsi, fili carissime, ad litteras tuas quantum parua nostra mediocritas ualuit et ostendi quid nos quantum in nobis est sentiamus,
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc aut̃ omiã figurȩ nr̃ȩ fuerunt:
Qđ hodie etiã ge̾rt᷑ ut ꝑexoitistas
uoce humana & potestate diuina
flagellet᷑ et urat᷑ & torqueat᷑ diabolꝰ
& cũ exire sẽ & homines dĩ dimittere
sepedicat: in eo tam̃ qđ dixerit fallat:
Et id qđ ꝑpharaonẽ prius gestũ est
eodem m̃datio obstinationis & frau¬
dis exerccat: cũ tam̃ ad aquã saluta¬
rem atq ad baptismi scĩficationem
uenit᷑ scire debemꝰ & fidere quia illic
diabolus opprimit᷑ & homo dicat᷑¬
dõ: diuina indulgentia liberatur:
N ãsi scorpu & serpentes qui insicco
p̃ualent inaquã p̃cipitati p̃ualere
ñ possunt. aut sua uenena retinere¬
& serpentes appellant᷑: Attamen
ꝑ nos data adño potestate calcant᷑:
re in quo baptirato & scĩficato in
urgente inegritudine baptizati.
& gr̃am c̃secuti: careant in mundo
sp̃u quo antta mouebant᷑ & lau¬
dabiles ac ꝓbabiles in eccła uiuant:
plusq ꝑdies singulos inaugñtũ

Expanded text:
haec autem omnia figurae nostrae fuerunt. haec autem omnia figurae nostrae fuerunt. quod hodie etiam geritur, ut per exorcistas uoce humana et potestate diuina flagelletur et uratur et torqueatur diabolus, et cum exire se et homines Dei dimittere saepe dicat, in eo tamen et id quod per Pharaonem prius gestum est eodem mendacio obstinationis et fraudis exerceat. Cum tamen ad aquam salutarem atque ad Baptismi sanctificationem venitur, scrire debemus et fidere quia illic diabolus opprimitur, et homo Deo dicatus divina indulgentia liberatur. Nam si sicut scorpii et serpentes, qui in sicco praevalent, in aquam praecipitati praevalere non possunt aut sua venena retinereet serpentes appellantur, et tamen per nos data a Domino potestate calcantur, re, in quo baptizato in sanctificato incurguente in aegritudine baptizati et gratiam consecuti careant inmundo spiritu quo antea mouebantur et laudabiles ac probabiles in ecclesia uiuant plusque per dies singulos in augmentum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuarietate t̾rȩ aliud absumit᷑ aliud
in multi formem copiã uł tricesimi
uel sexagesimi uł centesimi numen
fructu exuberante cumulat᷑: Ad hoc
uero cũ singuli addenariũ uocent᷑:
qͥdẽ ut qđ adõ ęqualit̾ distribuit᷑
humana int̃p̃tatione minuatur :
Qdsi aliquis in illo mouet᷑ qđ quidã
de his qui egri baptirabant᷑ sp̃itib
ad huc inmundis tẽptabant᷑. sciat
diaboli nequitiã ꝑtinacẽ usq ad
aquã salutarẽ ualere: inbaptismo
uero om̃e nequitie suȩ uirus amit¬
tere: Qđ exemplũ cernimꝰ in rege
phataone: qui diu reluctat᷑ & insua
tuit & p̃ualere: donec ad aquam
ueniret. Quo cũ uenisset: & uictus
est et extinctus Mare aut̃ illud
sacram̃to baptismi fuisse declarat
beatꝰ apł̃s paulus dicens: Nolo enĩ
uos ignorart fĩs. qm̃ patres Nri om̃s
subnube fuer̃ & om̃s ꝑ mare tran-¬
sier. & om̃s in morse baptizatisunt
innube & in mari: Et ad didit diceis:

Expanded text:
pro uarietate terrae aliud absumitur, aliud pro uarietate terrae aliud absumitur, aliud in multiformem copiam uel tricesimi uel sexagesimi uel centesimi numeri fructu exuberante cumulatur. adhuc uero . cum singuli ad denarium uocentur, quid est ut quod a Deo aequaliter distribuitur humana interpretatione minuatur ? Quod si aliquis in illo monetor quod quidam de his qui aegri baptizantur spiritibus adhuc inmundis temptabantur, sciat diaboli nequitiam pertinacem usque ad aquam salutarem ualere, in baptismo uero omne nequitiae suae uirus amittere. quod exemplum cernimus in rege Pharaone, qui diu reluctatus et in sua tuit et praevalere, donec ad aquam veniret, quo quum venisset, et victus est et exstinctus. Mare autem illud sacramentum baptismi fuisse declarat B. apostolus Paulus, dicens: Nolo enim vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt et in nube et in mari. et addidit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
Namsi dies om̃ib: ȩqualit̃ nascitur.
& si sol suꝑ om̃s pariȩt ȩquali luce
diffundit᷑ quantomagis xp̃s sol
et dies uerus in eccła sua lum̃ uitȩ
ȩt̃nȩ pari equalitate largitur:
Cuiꝰ ȩqualitatis sacram̃tũ uidemꝰ
in exodo eẽ celebratũ: cũ decȩlo
manna deflueret & futurorũ
p̃figuratione alim̃tũ panis cęles¬
tis. & cibũ xp̃i uenientis. ostenderet
Illic enĩ sine discrimine. uł sexus
uł ȩtatis. gomor singulis equalit̃
colligebat᷑: unde appaut t xp̃i
indulgentiã. & cȩlestem grãm posi¬
modũ secuturã equalit̾ om̃ib di-¬
uidisine sexus uarietate. sine annor
discrimine. sine acceptione ꝑsonȩ:
suꝑ omẽm dĩ popłm spiritalis
grãe munꝰ infundi: Plane eadẽ
gr̃a spalis. quȩ equalit̃ inbaptismo
a credentib sumit᷑ inc̃uersatione
atq actu nr̃o postmodũ uł minuit᷑
uł auget᷑ : ut in euangeliũ domi¬
nicũ sem̃ ȩqualit̃ seminatur. sed

Expanded text:
nam si dies omnibus aequaliter nascitur nam si dies omnibus aequaliter nascitur et si sol super omnes pari et aequali luce diffunditur, quanto magis Christus sol et dies uerus in ecclesia sua lumen uitae aeternae pari aequalitate largitur? cuius aequalitatis sacramentum uidemus in Exodo esse celebratum, cum de caelo manna deflueret et futurorum praefiguratione alimentum panis caelestis et cibum Christi uenientis ostenderet. illic enim sine discrimine uel sexus uel aetatis gomor singulis aequaliter colligebatur. unde apparebat Christi indulgentiam et caelestem gratiam postmodum secuturam aequaliter omnibus diuidi sine sexus uarietate, sine annorum discrimine, sine acceptione personae, super omnem Dei populum spiritalis gratiae munus infundi. plane eadem gratia spiritalis quae aequaliter in baptismo a credentibus sumitur in conuersatione adque actu nostro postmodum uel minuitur uel augetur, ut in euangelio dominicum semen aequaliter seminatur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatẽ suã obfuisse. quominꝰ
adfirmitatẽ celestẽ plenissime
ꝑueniret: nec tantũ indulgen¬
tia dominica excitatũ de graba¬
to esse sed ipsũ grabatũ suum
reparatis & uegetatis uiribus
sustulisse: Et id circo tantũ fide
concipere & sentire nobis datur
¶Mea sententia hȩc ẽ ut xpĩanꝰ
iudicet᷑ legitimꝰ quisq fuerit
inȩccła lege & iure fidei diuinã
grãm c̃secut᷑ atsi aliquis exis¬
timat eos nihil c̃secutos eoquod
aqua salutari tantũ ꝑfusi sint.
Siinanes & uacui sunt ñ decipi¬
ant᷑: ut si incõmodũ languons
euaserint & conualuerint bap¬
tiient᷑. Si aut̃ bapti⁊ an ñ possuis.
qui iam baptismo ecclesiastico
scĩficati sunt cur infide sua &
dm̃ indulgentia scandalirent᷑.
ANconsecuti sunt quidem grãm
domicã sed breuiore & minore
m̃ sura muneris diuini idẽ sp̃s
sci ut habeant᷑ quidem xpĩanr
non sint tam̃ ceteris ad ȩquandi:
sed suꝑ credentẽ totus infunditur

Expanded text:
firmitatem suam obfuisse quo minus firmitatem suam obfuisse quo minus ad firmitatem caelestem plenissime perueniret, nec tantum indulgentia dominica excitatum de grabato esse, sed ipsum grabatum suum reparatis et uegetatis uiribus sustulisse. et idcirco quantum fide concipere et sentire nobis datur, mea sententia haec est, ut christianus iudicetur legitimus quisque fuerit in ecclesia lege et iure fidei diuinam gratiam consecutus. aut si aliquis existimat eos nihil consecutos eo quod ab aqua salutari tantum perfusi sint, si inanes et uacui sunt, non decipiantur, ut si incommodum languoris euaserint et conualuerint, baptizentur. si autem baptizari non possunt qui iam baptismo ecclesiastico sanctificati sunt, cur in fide sua et Domini indulgentia scandalizentur? an consecuti sunt quidem gratiam dominicam, sed breuiore et minore mensura muneris diuini ac spiritus sancti, ut habeantur quidem christiani, non sint tamen ceteris adaequandi ? sed super credentem totus infunditur.
Abbreviated transcription (Latin):
dicat: & asꝑggã suꝑ uos aquam
mundã & mundabimini ab¬
simulachris ur̃is emundabouos:
uũ dabo uob Item innumens:
Ethomo qͥ fuerit inmundus
usq ad
uesperã:
hicpu¬
rificabit᷑
die tercia & die septimo. et mundus
erit: Si aut̃ ñ fuerit purificatꝰ die¬
dicens: Accipe lcuitas de medio
filiorũ isrł & purificabis eos & ita
facies eis purificationẽ eorum
Circũsꝑges eos aqua purificationis:
Et iterũ: A qua asꝑsionis punfica¬
tio est: unde apparet asꝑsionẽ
quoq aquȩ instar salutaris la¬
uacri optinere: & quando haec
in ȩccła fiunt: ubi sit & accipien¬
tis & dantis fidesitegra stare
omĩa & csumari ac ꝑfici posse
maiestate dñi & fidei ueritate:
uocant: ñ inuenio unde hoc
nom̃ ad sumant nisi forte qui
plura & secretiora legerunt apud
hrppoctaten uł soranũ beasieiRcus
istos dep̃henderunt: Ego enim qͥdiuicũ
de euangelio scio paralitico
illi & debili ꝑ longa ȩtatis curn.¬
cula inlecto iacenti nihil in¬

Expanded text:
 aspergam super vos aquam mundam, et mundabimini ab simulacris vestris emundabo vos, vum dabo in vobis . Item in Numeris: Et homo qui fuerit immundus usque ad vesperam, hic purificabitur die tertio et die septimo, et mundus erit. Si autem non fuerit purificatus diedicens: accipe Leuitas de medio filiorum Israel, et purificabis eos. et ita facies eis purificationem eorum. circumsparges eos aquam purificationis. et iterum: aqua asparsionis purificatio est. unde apparet asparsionem quoque aquae instar salutaris lauacri optinere et quando haec in ecclesia fiunt, ubi sit et accipientis et dantis fides integra, stare omnia et consummari ac perfici posse maiestate Domini et fidei ueritate. uocant, non inuenio unde hoc nomen adsumant: nisi forte qui plura et secretiora legerunt, apud Hippocratem uel Soranum clinicos istos deprehenderunt. ego enim qui clinicum de euangelio noui scio paralytico illi et debili per longa aetatis curricula in lecto iacenti nihil in
Abbreviated transcription (Latin):
schismaticis patrocinant᷑. respon¬
deant nobis anhabeant sp̃m
sc̃m: an non habeant: Si habent.
cur illic baptizatis quando
si fuit dari potuit possunt:
Si aut̃ foris cuncti heretici et¬
schismatici non habent sp̃mscm
est nec dari potest : Manifestũ
est nec remissionẽ peccatorum
dari ꝑeos posse. quos constet
scđm diuinã dispositionẽ atq
cuangelicã ueritatẽ. peccatorũ
remissionẽ consequi & scĩficari.
ac tẽpla dĩ fieri possint: eccłae
baptismo baptizandi sunt:
om̃s omĩno qui ab aduersarus
& anticristis. ad xp̃i eccłam
ueniunt

Expanded text:
schismaticis patrociniantur, responschismaticis patrociniantur, respondeant nobis an habeant Spiritum sanctum, an non habeant. Si habent, cur illic baptizatis, quando si fuit dari potuit? Si autschismatici non habent Spiritume, nec dari potest: manifestum est, nec remissionem peccatorum dari pesecundum diuinam dispositionem adque euangelicam ueritatem peccatorum remissionem consequi et sanctificari ac templa Dei fieri possint, ecclesiae baptismo baptizandi sunt omnes omnino qui ab aduersariis et antichristis ad Christi ecclesiam ueniunt
Abbreviated transcription (Latin):
randum est immo indignan¬
dum potius et dolendum xp̃ia nos
anticristis adsistere. & preuarica¬
tores fidei atq eccȩ proditores.
intus ipsa ȩccłȩ contra ȩccłam
stare. Qui qm̃ ꝑtinaces alias et
indociles. uł hoc tam̃ conficent᷑:
qđ uniuersi siue heretici. siue
schismatici ñ habeant sp̃msc̃m:
Et idõ baptizare quidem possunt :
hoc ipso anobis tenentur: ut osten¬¬
damꝰ nec baptizare omino eos
cata sua remittantur: ꝓbat et de¬
clarat in euangelio suo dñs ꝑ
tens: loquit᷑ ad eos et dicit:
Hoc cũ dixisset. insufflauit & ait
illis: Accipite sp̃m scm̃: Sicuius
remiseritis peccata: remittent᷑ illi:¬
Et sicuius tenueritis: tenebunt᷑.
ostendit
eũ solũ
posse
baptizate. et remissionẽ pecca¬¬
torũ dare: qui habeat sp̃mscm.
sp̃m sc̃m. cum ad huc esset inutõ
matris constitutus: ut certum
esset atq manifestũ baptizare
ñ posse: nisi cos qui habeant.
sp̃m sc̃m̃: Itaq qui heretitis siue

Expanded text:
randum est, immo indignanrandum est, immo indignandum potius et dolendum, christianos antichristis adsistere et praeuaricatores fidei adque ecclesiae proditores intus in ipsa ecclesia contra ecclesiam stare. qui quoniam pertinaces alias et indociles uel hoc tamen confitentur quod uniuersi siue haeretici siue schismatici non habeant spiritum sanctum, et ideo baptizare quidem possint, dint, in hoc ipso a nobis tenentur ut ostendamus nec baptizare omcata sua remittantur, probat et declarat in Evangelio suo Dominus per tens loquitur ad eos et dicit: hoc cum dixisset, inspirauit et ait illis: accipite spiritum sanctum. si cuius remiseritis peccata remittentur illi, si cuius tenueritis tenebuntur ostendit eum solum posse baptizare et remissionem peccatorum dare qui habeat Spiritum Spiritum sanctum cum adhuc esset in utero matris constitutus , ut certum esset atque manifestum baptizare non posse nisi eos qui habeant Spiritum Sanctum. Itaque qui haereticis sive
Abbreviated transcription (Latin):
peccato eorũ: Et qđ cõminatus
ꝑmor sen dñs fuerat impleuit.
ut quisq achore se. & dathan
& abiron nonsepar pͬȩnã statim
ꝓimpia cõmunione ꝑ solueret:
Quo exemplo ostenditur & ꝓbatur.
obnorios om̃s & culpe & pęne
futuros qui seschismaticis contra
p̃positos & sacerdotes. in religi¬
osa temeritate miscuerunt.
sc̃s contestatur & dicit: Sacrificia
eorũ tãquã panis luctus : om̃s qui
Docens scilicet & ostendens. om̃s
omnino cũ auctorib supplicio
coniungi: qui fuerint eorũ pec¬
cato contaminati. Quae ergo
apud eos merita. ẽe circa dm pos¬
sunt. quib supplicia diuinitus
in roganter: Aut quomͦ tales
iustificare. & scĩficare baptiratos
possunt: qͥui hostes sacerdotum.
aliena & illicita & nullo sibi iure
concessa: usur pare conantur:
Quos tam̃ ipsos non miramur: ꝓ
sua prauitate contendere: AdseraiT
necesse ẽ. singuli quiq qđ facuiNs.
nec uolunt uicti faeile succum¬
bere: quamuis sciant id quod
faciant Non licere: Illud mi¬

Expanded text:
peccato eorum. et quod comminatus per Moysen Dominus fuerat impleuit, ut quisque se a Core et Dathan et Abiron non separasset poenas statim pro impia communione persolueret. quo exemplo ostenditur et probatur obnoxios omnes et culpae et poenae futuros qui se schismaticis contra praepositos et sacerdotes inreligiosa temeritate miscuerunt. s contestatur et dicit: Sacrificia eorum tamquam panis luctus, omnes qui Osee, IX, docens scilicet et ostendens omnes omnino cum auctoribus supplicio conjungi qui fuerint eorum peccato contaminati. X. Quae ergo apud eos merita esse circa Deum possunt quibus supplicia diuinitus inrogantur? aut quomodo tales iustificare et sanctificare baptizatos possunt qui hostes sacerdotum aliena et inlicita et nullo sibi iure concessa usurpare conantur? quos tamen ipsos non miramur pro sua prauitate contendere. adserant necesse est singuli quique quod faciant, nec uolunt uicti facile succumbere, quamuis sciant id quod faciant non licere. illud mi