comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recipit
ere beata apłorũ merita.
in quibus se xp̃c et recipi
prȩdicat et audiri. Beati
gihil ominus et illi. quorum de¬
uotio delata apłis recurrit iN
xp̃m. Tenentes itaq fr̃s tantȩ
huius ꝓmissionis fidem. de suppli¬
morte lȩtatur. martyres non
dubitat cum xp̃o regnare post
ecclesiarum omnium reue¬
rentissimos patres petrũ
dico et paulum piissimis studiis
honoremus. quibus xp̃i prȩstan.¬
te gratia factus est hodie de mor¬
te natalis : quibus finis uitȩ ui-¬
uendi mitium dedit. quibus ut
et morilucrum. Erat utique
eis xp̃c uuere. quibus uita non
erat sine xp̃o.
ecclesiis quod uiuebant.

Expanded text:
recipit recipit ere beata apostolorum merita, in quibus se Christus et recipi praedicat et audiri; beati nihilominus et illi quorum devotio delata apostolis recurrit in Christum. Tenentes itaque, fratres, tantae hujus promissionis fidem, de supplimorte laetatur, martyres non dubitat cum Christo regnare post Ecclesiarum omnium reverendissimos patres, Petrum dico et Paulum, piissimis studiis honoremus, quibus, Christi praestante gratia, factus est hodie de morte natalis; quibus finis vitae vivendi initium dedit; quibus, utet mori lucrum. Erat utique eis Christus vivere, quibus vita non erat sine ChristEcclesiis quod vivebant,
Abbreviated transcription (Latin):
rumpentibus. iuxta quod eis dñs
in euangelio sepus imꝓperare
probatur . et quid quod diu steri¬
li genitrice nascitur : nisi quia lex
quȩ auxilio sacerdotalis officii spi¬
ritalem dõ sobolem gignere iussa
est. neminem adperfectum ad du-¬
xit : quia nimirum suis cultorib
regni cȩlestis ianuas aperire non
potuit : sed factus sublege auctor
ipse legis. sterilitatis obprobrium
legi abstulit. qui hanc spiritaliter
intellegendam monstrauit: et
supernȩ beatitudinis grãm quȩ in
euangelio nunc apertissima lucet:
mea iam olim prefiguratam et
quasi concȩ ptami fuisse docuit.
loriosissimos
xp̃ianȩ fidei
fidei debita religione ueneramur:
Apł̃i namq latino sermone dicum-¬
tur milłi. Qui ergo honorant
missos. manifestum est eos hono¬
rare mittentem: qm̃ dignitas
quȩ defertur ministris. illi sine
dubio cuius ministri sunt exhi-¬
betur. ut ait ipse saluator ad di¬
scipulos suos. Qui uos audit me
audit: et qui uos recipit me

Expanded text:
rumpentibus, juxta quod eis Dominus rumpentibus, juxta quod eis Dominus in Evangelio saepius improperare probatur? Et quid quod diu sterili genitrice nascitur, nisi quia lex, quae auxilio sacerdotalis officii spiritualem Deo sobolem gignere jussa est, neminem ad perfectum adduxit, quia nimirum suis cultoribus regni coelestis januas aperire non potuit? Sed factus sub lege auctor ipse legis sterilitatis opprobrium legi abstulit, qui hanc spiritualiter intelligendam monstravit, et supernae beatitudinis gratiam, quae in Evangelio nunc apertissime lucet, in ea jam olim praefiguratam et quasi conceptam fuisse docuit. loriosissimos christianae fidei fidei, debita religione veneramur. Apostoli namque Latino sermone dicuntur missi; qui ergo honorant missos, manifestum est eos honorare mittentem; cum dignitas quae defertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur, ut ait ipse Salvator ad discipulos suos: Qui vos audit me audit, et qui vos recipit me
Abbreviated transcription (Latin):
am et congruum ualde est.
ut cui omnes ꝓphetȩ prio¬
Pres et patriarchȩ uel na-¬
scendo. uel moriendo. uel uiuen¬¬
do. uel predicando testimonium
ꝑhibuerunt: hunc multo ampli¬
us prȩxur sor suus qui plus quan
prophȩta extitit non tantum iN
uita et pallione. sed in ipsa quoq
sua natiuitate designet. Quid est
enini quod ueterans parentibus
natus est iohannes: nisiquia illi¬
us mox secutura natiuitas signa¬
batur. qui spiritalia noui testam̃¬
ti ꝓferens archana. carnalem
legis et sacerdotii ueteris obser¬
uantiam iam terminandam esse
doceret: Quod enim antiquatur
& senescit. prope interitum est.
Quid quod muto patre principe
uidelicet tunc sacerdotum ortus
est prȩcur sor dñi. nisi quia ipso
apparente dño lingua iam sacerdo¬
tii ueteris magna exparte adoctri.¬
na sensus spiritalis cõmutuerat.
solam litterȩ custodiam curantib
ac docentibus scribis et legis peri-¬
tis. immo et ipsam litteram ple¬
risq in locis ꝑ suas traditiones cor¬

Expanded text:
am et congruum valde est ut cui omnes prophetae priores et patriarchae, vel nascendo, vel moriendo, vel vivendo, vel praedicando testimonium perhibuerunt, hunc multo amplius praecursor suus, qui plus quam propheta exstitit, non tantum in vita et passione, sed in ipsa quoque sua nativitate designet. Quid est enim quod veteranis parentibus natus est Joannes, nisi quia illius mox secutura nativitas signabatur, qui spiritualia Novi Testamenti proferens arcana, carnalem legis et sacerdotii veteris observantiam jam terminandam esse doceret? Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est. Quid quod muto patre, principe videlicet tunc sacerdotum, ortus est praecursor Domini, nisi quia, ipso apparente Domino, lingua jam sacerdotii veteris magna ex parte a doctrina sensus spiritualis obmutuerat, solam litterae custodiam curantibus ac docentibus scribis et legisperitis, imo et ipsam litteram plerisque in locis per suas traditiones cor
Abbreviated transcription (Latin):
aliasq uirtutes. aliquando quidem
suo exemplo. xp̃ianos fieri imita.¬
tores iubet dicendo. Imitatores
mei estote. sicut et ego xp̃i: ali.
ipsius nos imitationem extendit
dicens. Estote imitatores dĩ. sicut
filii carissunt.
am uero demonstrans quia nihil¬
ita hanc imitationem pariat.
quam si ita uiuat aliquis ut bonũ
eius in cõmune proficiat. atque
uniuersis utiliora prouideat. ad¬
iunxit. Ambulate incaritate.
Ideo cum dixisset imitatores dĩ
ruit. quia hec p̃cipue uirtus ho¬¬
mines dõ proximos facit. II¬

Expanded text:
s vincere. Aliquando quidem suo exemplo Christi nos fieri imitatores iubet dicendo: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi. Alipsius nos imitationem hortatur dicens: Estote imitatores Dei, sicut filii carissimi. Iam vero demonstrans, quia nihil hanc imitationem ita pariat, quam si ita vivat aliquis, ut bonum eius in commune proficiat atque universis utiliora praevideat, adiunxit: Ambulate in caritate. Ideo cum dixisset, Imitatores mei ruit, quia haec praecipue virtus homines Deo proximos facit.
Abbreviated transcription (Latin):
legeremus: quid nobis per illas
indicauerit: ita factuni hoc qui
tantum in spicit. delectatur pul¬
chritudine facti. ut admiretur
artificem. Qui autem intelligit.
quasi legit. Aliter enim uidet᷑
pictura. aliter uidentur litterȩ.
Picturam cum uideris. hoc est totũ.
uidisse laudasse: litteras cũ uideris.
eas non nosti legere. Quid putamꝰ
esse quod scriptum est: Interrogas
quid sit. cum iam uideas aliquid.
Aliquid aliud tibi demonstraturus¬
est. aquo quȩris agnoscere quod
uidisti. Alios oculos habet ille.
alios tu. Nonne similiter apices
uidetis : Sed non similiter signa
cognoscitis. Tu ergo uides & lau-¬
das. ille uidet. laudat & legit. &
intelligit. Quia ergo uidimus. qua
laudauumus. legamus et intellega.¬
mus.

Expanded text:
legeremus quid nobis per illas legeremus quid nobis per illas indicaverit: ita factum hoc qui tantum inspicit, defectatur pulchritudine facti ut admiretur artificem; qui autem intelligit, quasi legit. Aliter enim videtur pictura, aliter videntur litterae. Picturam cum videris, hoc est totum vidisse, laudasse: litteras cum videris, non eas nosti legere, Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliest, a quo quaeris agnoscere quod vidisti. Alios ille oculos habet, alios tu. Nonne similiter apices videtis? Sed non similiter signa cognoscitis. Tu ergo vides et laudas, ille videt, laudat, legit et intelligit. Quia ergo vidimus, quia laudavimus, legamus et intelligamus.
Abbreviated transcription (Latin):
oc ergo admotum est sen.¬
sibus quo erigeretur mens.
et ex hibitum oculis ubi
exerceretur intellectus. ut m¬
uisibilem dm̃ per uisibilia opera
muaremur : et erecti ad fidem.
uisibilibus inusibilem noscere¬
mus: nec tamen sufficit hȩc intueri
in miraculis . xp̃i. Interrogenus ip.¬
sa miracula. quid nobis loquantur
dexp̃o. Habent enim si ntellegan.¬
tur linguam suam. Nam quia ipse
xp̃s uerbum dei est : etiam factũ
uerbi uerbum nobis est. xI¬
oc ergo miraculum sicut
audiumus quam magnũ
sit . quȩramus etiam quã
ꝓfundum sit. Non tantum eius
superficie delectemur. sed etiam
altitudinem per scrutemur. Habet
enim aliquid intus. hoc quod mi¬
ramur foris. Uidinus. expecta.¬
uimus magnum quiddam. prȩ.¬
clarum quiddam. et omnino diui¬
num. quod fieri nisi adõ ñ possit
Laudemus defacto factorem.
Sed quemadmodum silitteras
pulchras alicubi inspiceremus:
non nobis sufficeret laudare sen¬
ptoris articulum. qm̃ eas pariles.
ȩquales. decoras fecit. nisi etiam

Expanded text:
oc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem evisibilibus invisibilem nosceremus. 2. Nec tamen sufficit haec intueri in miraculis Christi. Interrogemus ipsa miracula, quid nobis loquantur de Christo: habent enim si intelligantur, linguam suam. Nam quia ipse Christus Verbum Dei est, etiam factum Verbi, verbum nobis est. Hoc ergo miraculum, sicut audivimus quam magnum sit, quaeramus etiam quam profundum sit: non tantum ejus superficie delectemur, sed etiam altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus, hoc quod miramur foris. Vidimus, spectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam, et omnino divinum, quod fieri nisi a Deo non possit: laudavimus de facto factorem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufficeret laudare scriptoris articulum, quoniam eas pariles, aequales decorasque fecit, nisi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s misit angłm suum et obtura.¬
uit ora leonum. et non nocuerunt
mihi : quia coram eo iustitia inue¬
nta est inme. Sed et coramte rex.
delictũ nonfeci. Tunc rex uehe¬
menter gauisus est suꝑ eum : et
danihelem prȩcepit educi delacui.
Eductusq est clamhel de lacu.
et nulla lesio inuenta est in eo.
quia credidit dõ suo.

Expanded text:
meus misit angelum suum, et conclumeus misit angelum suum, et conclusit ora leonum, et non nocuerunt mihi: Quia coram eo justitia inventa est in me: sed et coram te, rex, delictum non feci. Tunc rex vehementer gavisus est super eo. et Danielem praecepit educi de lacu: Eductusque est Daniel de lacu, et nulla laesio inventa est in eo, quia credidit Deo suo.
Abbreviated transcription (Latin):
isq ad occasum solis laboiabat
erueret eũ. Uiri autem illi
elligentes regem: dixerunt
Scito rex: quia lex medorũ
atq persarum. ut omne de¬
tum quod constituerit rex.
liceat inmutari. Tunc rex
tepit. et adduxerunt clanihe¬
i et muserunt eum in lacum
ium. Dixitq rex damheli.
Ds̃ tuus quem colis semper.: ipse
liberabit te: Allatusq est lapis
unus et positus est super os laci.
quem obsignauit rex anulo suo
et anulo optimatum suorum: ne
quid fieret contra danihel. Et
abiit rex indomum suam. et dor¬
miuit incȩnatus. cibiq non sunt
inlati coram eo: insuper et som.¬
nus recessit abeo. Tunc rex pri¬
mo diluculo consurgens: festi¬
nus ad locum perrexit. Ad ꝓpin¬
quansq lacui: danihelem uoce
lacrimabili inclamauit: et affã¬
tus est eum. Damhel seruẽ dĩ ui¬
uentis. ds tuus cui tu seruis semꝑ
putas ne ualuit te liberare aleom.¬
bus: Et damhel regi respondens.
ait. Rex inȩternum uiue. Ds̃

Expanded text:
usque ad occasum solis laborabat ut usque ad occasum solis laborabat ut erueret illum. Viri autem illi intelligentes regem, dixerunt ei: Scito, rex, quia lex Medorum atque Persarum est, ut omne decretum, quod constituerit rex, non liceat immutari. Tunc rex praecepit: et adduxerunt Danielem, et miserunt eum in lacum leonum. Dixitque rex Danieli: Deus tuus, quem colis semper, ipse liberabit te. Allatusque est lapis unus, et positus est super os laci: Quem obsignavit rex annulo suo, et annulo optimatum suorum, ne quid fieret contra Danielem. Et abiit rex in domum suam, et dormivit incoenatus, cibique non sunt illati coram eo, insuper et somnus recessit ab eo. Tunc rex primo diluculo consurgens, festinus ad lacum leonum perrexit: Appropinquansque lacui, Danielem voce lacrymabili inclamavit, et affatus est eum: Daniel, serve Dei viventis, Deus tuus, cui tu servis semper, putasne valuit te liberare a leonibus? Et Daniel regi respondens ait: Rex, in aeternum vive: Deus
Abbreviated transcription (Latin):
statuit. Quod cum clanibel con¬
perisset id est constitutam legẽ.
ingressus est domum suam. et
fenestris apertis incenaculo suo
contra hierusalem: tribus tem¬
poribus indie flectebat genua
sua. et adorabat: confitebaturq
am dõ suo: sicut et ante facere
isueuerat. Tiri igitur illi curi¬
us inquirentes: inuenerunt
inhelem orantem et obsecran-
n dm̃suum : et accedentes lo¬
ti sunt regi suꝑ edicto. Rex.
inquid non constitusti ut om̃is
mo quirogaret quemquam de
set hominibus usq addies
tinta nisiate rex mitteretur
icum leonum: Ad quos rex¬
pondens ait. Uerus sermo:
ta decretum medorum atq
sarum. quod prȩuaricari ñ
t. Tunc respondentes dixe¬
it coramrege. Danihel de fi
captiuitatis iudȩ noncurauit.
ege tua et de edicto quod con¬
uisti: sed tribus temporibus
diem orat obsecratione sua.
d uerbum cum audisset rex
s contristatus est: et ꝓclani¬
⁊ posuit cor ut liberaret eũ.

Expanded text:
statuit. Quod cum Daniel comstatuit. Quod cum Daniel comperisset, id est, constitutam legem, ingressus est domum suam: Et fenestris apertis in coenaculo suo contra Jerusalem tribus temporibus in die flectebat genua sua, et adorabat, Confitebaturque am Deo suo, sicut et ante facere consueverat. Viri igitur illi curiosius inquirentes, invenerunt Danielem orantem et obsecrantem Deum suum. Et accedentes locuti sunt regi super edicto: Rex, numquid non constituisti, ut omnis homo, qui rogaret quemquam de diis et hominibus, usque ad dies triginta, nisi te, rex, mitteretur in lacum leonum? Ad quos respondens rex, ait: Verus sermo, juxta decretum Medorum atque Persarum, quod praevaricari non licet. Tunc respondentes dixerunt coram rege: Daniel de filiis captivitatis Judae, non curavit de lege tua et de edicto quod constituisti, sed tribus temporibus per diem orat obsecratione sua. Quod verbum cum audisset rex, satis contristatus est: Et pro Daniele posuit cor ut liberaret eum, et
Abbreviated transcription (Latin):
Porro rex: cogitabat constitue¬
re eum super omne regnum.
Unde et principes et satrape
quȩrebant occasionem ut
inuenirent damheli ex lateri re¬
ni: nullamq causam et suspicio¬
nem re perire potuerunt: eo
quod fidelis esset. et om̃is culpa
et suspitio non inueniretur in
eo. dixerunt ergo uiri illi. Nlon
inuemenus damheli huic aliquã
occasionem. niłi forte in lege clĩ
sui. Tunc principes et satrape
subripuerunt regi: et sic locuti
sunt ei. Darirex: inȩternum
uiue. Consilium inierunt cun¬
cti principes regni. magistratus
et satrape. senatores et iudices.
ut decretum imperatorium ex¬
eat eclictum. ut omnis qui peti¬
erit aliquam petitionem aquo¬
cumq dõ et homine usq addi¬
es triginta nisi ate rex: mittat᷑
in lacum leonum. Nunc itique
rex confirma sententiam. et
describe decretum. ut non im¬
mutetur quod statutum est
amedis et persis nec prȩuarica¬
ri cuiquam liceat. Porro rex
darius proposuit edictum et

Expanded text:
Porro rex cogitabat constituePorro rex cogitabat constituere eum super omne regnum: unde principes et satrapae quaerebant occasionem ut invenirent Danieli ex latere regis. Nullamque causam et suspicionem reperire potuerunt, eo quod fidelis esset, et omnis culpa et suspicio non inveniretur in eo. Dixerunt ergo viri illi: Non inveniemus Danieli huic aliquam occasionem, nisi forte in lege Dei sui. Tunc principes et satrapae surripuerunt regi, et sic locuti sunt ei: Dari rex, in aeternum vive: consilium inierunt cuncti principes regni, magistratus, et satrapae, senatores, et judices, ut decretum imperatorium exeat, et edictum: Ut omnis qui petierit aliquam petitionem a quocumque Deo et homine, usque ad dies triginta, nisi a te rex, mittatur in lacum leonum. Nunc itaque, rex, confirma sententiam, et scribe decretum: ut non immutetur quod statutum est a Medis et Persis, nec praevaricari cuiquam liceat. Porro rex Darius proposuit edictum, et
Abbreviated transcription (Latin):
glorificasti: idcirco abeo missus
est articulus manus quȩ scripsit
quod exaratum est. Hec est autẽ
scriptura quam digesta est. Ma¬
ne. thecel. fares. Et hȩc est int̃¬
prȩtatio sermonis. Manẽ. nuie¬
rauit ds̃ regnum tuum. & com¬
pleuit illud. Thecel: appensũ
est instatera. et inuentum est
minus habens. Fares: diuisum est
regnum tuum. et datum est medis
et persis. Tunc iubente rege.
indutus est danihel purpura. &
circumdata est torques aurea collo
eius. et prȩdicatum est de eo quod
haberet potestatem tertius in reg.
no. Eadem nocte inter fectus est
balthassar rex chaldȩus. et cdarius
medus successit in regnum anhas
natus sexaginta et duo. III.
super regnum satrapas cen¬
tum uiginti. ut essent in toto
regno suo. et super eos princi¬
pes tres. ex quibus danihel unꝰ
erat : ut satrape illis redderent
rationem. et rex non sustiner&
molestiam. Igitur danihel supe¬
rabat om̃s principes et satrapas.
quia sp̃s dĩ amplior erat in eo.

Expanded text:
glorificasti. Idcirco ab eo missus glorificasti. Idcirco ab eo missus est articulus manus, quae scripsit hoc, quod exaratum est. Haec est autem scriptura, quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec est interpretatio sermonis. MANE: numeravit Deus regnum tuum, et complevit illud. THECEL: appensus es in statera, et inventus es minus habens. PHARES: divisum est regnum tuum, et datum est Medis et Persis. Tunc, jubente rege, indutus est Daniel purpura, et circumdata est torques aurea collo ejus: et praedicatum est de eo quod haberet potestatem tertius in regno suo. Eadem nocte interfectus est Baltassar rex Chaldaeus. Et Darius Medus successit in regnum annos natus sexaginta duos.  Visiosuper regnum satrapas centum viginti, ut essent in toto regno suo. Et super eos principes tres, ex quibus Daniel unus erat: Ut satrapae illis redderent rationem, et rex non sustineret molestiam. Igitur Daniel superabat omnes principes et satrapas: quia spiritus Dei amplior erat in eo.
Abbreviated transcription (Latin):
hunuliabat. Quando autẽ eleua¬
tum est cor enis. et cor illius offir¬
matũ est ad superbiam. deposi¬
tus est desolio regnisui. et gła
eis ablata est: et afiliis hominũ
eiectus est. Sed et cor eius cumbe¬
stiis positum est. et cum onagris
erat habitatio eius. Fenum quoq
ut bos comedebat. et rore cȩlicor-¬
pus eius infectum est: donec co-¬
guosceret quod potestatem habe¬
ret altissimus in regno hominum.
et quenicumq uoluerit suscita¬
bit super illud. Tu quoq filius
eius balthassar non humiliasti cor
tuum cum scires hȩc omnia. sed
aduersus dominatorem cȩli ele¬
uatus es: et uasa domus eius alla-¬
ta sunt coramte. et tuet optima¬
tes tui. et uxores tuȩ. et concubi.¬
nȩ tuȩ uinum bibisti ineis. deos
quoq argenteos et aureos et
ęrcos ferreos ligneosq et lapide¬
os qui nonuident neq audiunt
neq sentiunt laudasti: porro
dm̃ qui habet flatum tuum in
manu sua. et om̃s uias tuas non

Expanded text:
humiliabat. Quando autem elevahumiliabat. Quando autem elevatum est cor ejus, et spiritus illius obfirmatus est ad superbiam, Depositus est de solio regni sui, et gloria ejus ablata est: Et a filiis hominum ejectus est, sed et cor ejus cum bestiis positum est, et cum onagris erat habitatio ejus: Fenum quoque ut bos comedebat, et rore coeli corpus ejus infectum est; Donec cognosceret quod potestatem habeat Altissimus in regno hominum. et quemcumque voluerit, suscitabit super illud. Tu quoque, filius ejus Baltassar, non humiliasti cor tuum, cum scires haec omnia: Sed adversum Dominatorem coeli elevatus es, et vasa domus ejus allata sunt coram te: Et tu, et optimates tui, et uxores tuae, et concubinae tuae, vinum bibistis in eis? Deos quoque argenteos, et aureos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos, qui non vident, neque audiunt, neque sentiunt, laudasti: Porro Deum, qui habet flatum tuum in manu sua, et omnes vias tuas, non
Abbreviated transcription (Latin):
ampliores inuente sunt inte.
Et nunc introgressi sunt incon¬
spectumeo sapientes magi. ut seni¬
pturam hanc legerent et inter.¬
prȩtationem eius indicarent
mihi: et nequiuerunt sensum
sermonis huius edicere. Porro
ego audiui dete. quod possis ob¬
scura interprȩtari: et ligata dis¬
soluere. Siergo uales scripturã
legere. et inter prȩtationem eius
indicare mihi: purpura uestie¬
ris. et torquem auream circa
collum tuum habebis. et tertius
in regno meo princeps eris. Ad
quȩ respondens danhel: ait
coram rege. Munera tua sint
tibi: et dona domus tuȩ alterida.
Scripturam autem legam tibi rex.
et interprȩtationem eius osten-¬
cdam tibi.
rex. ds̃ altissimus regnũ
et magnificentiam et
głam et honorem dedit
nabuchodonosor patrituo. et ꝓp¬
ter magnificentiam quã dederat
ei umuersi populi tribus et linguȩ
tremebant et metuebant eum.
Quos uolebat interficiebat. et
quos uolebat percutiebat. quosuo.¬
lebat exaltabat. et quos uolebat

Expanded text:
amplior inventa est in te. amplior inventa est in te. Et nunc introgressi sunt in conspectu meo sapientes magi, ut scripturam hanc legerent, et interpretationem ejus indicarent mihi: et nequiverunt sensum sermonis hujus edicere. Porro ego audivi de te, quod possis obscura interpretari, et ligata dissolvere: Si ergo vales scripturam legere, et interpretationem ejus indicare mihi, Purpura vestieris, et torquem auream circa collum tuum habebis, et tertius in regno meo princeps eris. Ad quae respondens Daniel, ait coram rege: Munera tua sint tibi, et dona domus tuae alteri da: Scripturam autem legam tibi, rex, et interpretationem ejus ostendam tibi. O rex, Deus altissimus, regnum et magnificentiam, et gloriam et honorem dedit Nabuchodonosor patri tuo. Et propter magnificentiam quam dederat ei, universi populi, tribus, et linguae, tremebant et metuebant eum: Quos volebat, interficiebat: et quos volebat, percutiebat: Quos volebat, exaltabat: et quos volebat,
Abbreviated transcription (Latin):
inmutatus est: sed et
optimates eius turba¬
bantur. Regina autem pro re
quȩ acciderat regi et optimatib
eius. cdomum conunui ingressa
est. et proloquens ait. Rex in
ȩternum uiue. Non te contur¬
bent cogitationes tuȩ: neq facies
tua inmutetur. Est uir iureg¬
no tuo qui spm̃ deorum scorum
habet inse. et indiebus patris
tui scientia et sapientia inuentȩ
sunt ineo. Nam et rex nabu¬
chodonosor pater tuus. principẽ
rum et aruspicum constituit
quia sp̃s amplior et prudentia¬
atq intelligentia. interprȩtatio
somniorumꝰ et ostensio secretorũ.
ac solutio ligatorum inuentȩ ft̃
ineo: hoc est incdanihele cuirex
imposuit nomen balthassar.
Numc itaq danihel uocetur: et
inter prȩtationem narrabit.¬
Igitur introductus est danihel
coram rege. Adquem prȩfatus
rexait.Tues danihel defiliis cap¬
tiuitatis uidȩ: quam adduxit pa-
ter meus rex de iuda: Audiui
te qm sp̃m cleorum habes: et scien-¬
tia intelligentiaq ac sapientia

Expanded text:
immutatus est: sed et immutatus est: sed et optimates ejus turbabantur. Regina autem, pro re quae acciderat regi, et optimatibus ejus, domum convivii ingressa est: Et proloquens ait: Rex, in aeternum vive: non te conturbent cogitationes tuae, neque facies tua immutetur. Est vir in regno tuo, qui spiritum deorum sanctorum habet in se: et in diebus patris tui scientia et sapientia inventae sunt in eo: Nam et rex Nabuchodonosor pater tuus, principem rum, et aruspicum constituit Quia spiritus amplior, et prudentia, intelligentiaque, interpretatio somniorum, et ostensio secretorum, ac solutio ligatorum, inventae sunt in eo, hoc est in Daniele: cui rex posuit nomen Baltassar, Nunc itaque Daniel vocetur, et interpretationem narrabit.Igitur introductus est Daniel coram rege. Ad quem praefatus rex ait: Tu es Daniel de filiis captivitatis Judae, quem adduxit rex pater meus de Judaea? Audivitum deorum habeas: et scientia intelligentiaque ac sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
sum. et magnificentia amplior
addita est mihi. Nunc igitur
ego nabuchodonosor laudo et
magnifico et glorifico regẽ cęli.
quia omnia opera eius uera. et
iuȩ eius iudicia. et gradientes
insuperbia potest humiliare.
conuiuium optimatibus suis. mil.¬
le. et unusquisq secundum suam
bibebat ȩtatem. Prȩcepit ergo
iam temulentus ut afferrentur
uasa aurea et argentea quȩ aspor¬
tauerat nabuchodonosor pater
eius detemplo quod fuit inhie¬
rusalem. ut biberent in eisrex
et optimates eius. uxores et
concubinȩ ens. Tunc allatast᷑
uasa aurea quȩ asportauerat de
templo quod fuit in hierusalẽ.
et biberunt in eisrex et opti¬
mates eius. uxores et concubi¬
nȩ illius. Sibebant uinum et
laudabant deos suos aureos et
argenteos. et ȩreos. Ferreos lig.¬
neosq et lapideos. Ineademhora
apparuerunt digiti quasi manus
hominis. scribentis contra cander¬
labrum in super ficie pãrietis
aulȩ regiȩ: et rex aspiciebat
articulos manus scribentes.

Expanded text:
sum: et magnificentia amplior sum: et magnificentia amplior addita est mihi. Nunc igitur ego Nabuchodonosor laudo, et magnifico, et glorifico regem coeli: Quia omnia opera ejus vera, et viae ejus judicia; et gradientes in superbia potest humiliare. convivium optimatibus suis mille: et unusquisque secundum suam bibebat aetatem. Praecepit ergo jam temulentus, ut afferrentur vasa aurea et argentea, quae asportaverat Nabuchodonosor pater ejus de templo, quod fuit in Jerusalem, Ut biberent in eis rex et optimates ejus, uxoresque ejus, et concubinae. Tunc allata sunt vasa aurea, quae asportaverat de templo, quod fuerat in Jerusalem: Et biberunt in eis rex et optimates ejus, uxores et concubinae ejus. Bibebant vinum, et laudabant deos suos aureos, et argenteos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos. In eadem hora apparuerunt digiti, quasi manu hominis scribentis contra candelabrum in superficie parietis aulae regiae: et rex aspiciebat articulos manus scribentis.
Abbreviated transcription (Latin):
hora sermo completus est. super
nabuchodonosor. et ex hominib
abiectus est: et fenum ut bos
comedit: et rore cȩli corpus eius
infectum est: donec capilli eius
insimilitudinem aquilarũ cresce¬
rent. et ungues eius quasi acci¬
pitrum. Igitur post finẽ dierũ.
ego nabuchodonosor oculos meos
ad cȩlum leuaui. et sensus meus
redditus est mihi. et altissimum
benedixi. et uiuentem insem¬
piternum laudai et glorifica¬
ui: quia potestas eius potestas
sempiterna. et regium eius iN
generatione et generationem et
om̃s habitatores terrȩ apud eũ
innihilum reputati sunt : iuxta
uoluntaten enim suam fecit: tam
inuirtutibus cęli quam in habi¬
tatoribus terrȩ. et non est qui
resistat manui eius. et dicat ei
quare fecisti. In ipso tempore sen¬
sus meus reuersus est adme : et
adhonorem regni mei decoremq
perueni. et figura mea reuersa
est ad me. sed et optimates mei
et magistratus mei requisierunt
me: et in regno meo constitutus

Expanded text:
hora sermo comphora sermo compNabuchodonosor, et ex hominibus ejectus est; Et fenum ut bos comedit, et rore coeli corpus ejus infectum est: Donec capilli ejus in similitudinem aquilarum crescerent, et ungues ejus quasi avium. Igitur post finem dierum, ego Nabuchodonosor oculos meos ad coelum levavi, et sensus meus redditus est mihi: Et Altissimo benedixi, et viventem in sempiternum laudavi et glorificavi: Quia potestas ejus potestas sempiterna, et regnum ejus in generationem et generationem. Et omnes habitatores terrae apud eum in nihilum reputati sunt; juxta voluntatem enim suam facit tam in virtutibus coeli, quam in habitatoribus terrae: Et non est qui resistat manui ejus, et dicat ei: Quare fecisti? In ipso tempore sensus meus reversus est ad me, et ad honorem regni mei decoremque perveni, et figura mea reversa est ad me: Et optimates mei, et magistratus mei requisicrunt me, et in regno meo restitutus
Abbreviated transcription (Latin):
quoq tempora mutabuntur suꝑ
te donec scias quod dominetur
excelsus suꝑ regnum hominum.
et cuicumq uoluerit det illud.
Quod autẽ prȩcepit ut relinque¬
retur germen radicum eius idest
arboris: regnum tuum tibi ma-¬
nebit. postquam cognoueris pote¬
statem esse cȩlestem. Quam obrem
rex: consilium meum placeat ti.¬
bi. et peccata tua elemosinis re¬
dime. et iniquitates tuas miseri.¬
cordiis pauperum: forsitan igno¬
scat ds̃ delictistuis. Omnia ue¬
nerunt super nabuchodonosor
regem.¬
ost finem mensium duo-¬
decim. inaula baby lonis
deambulabat. Responlitq
rex et ait. Nonne hȩc est baby¬
lon magna quam ego ȩdificaui
indomum regni. inrobore for¬
titudinis meȩꝰ. et inglam decoris
mei: Cum adhuc sermo esset
inore regis: uox decęlo ruit.
Tibi dicitur nabuchodonosor rex.
Regnum tuum transiit ate: et
ab hominibus te eicient. et cum
bestiis feris erit habitatio tua.
fȩnum quasi bos comedes. et septẽ
tempora mutabuntur superte.

Expanded text:
empora mutabuntur super te, donec scias quod dominetur Excelsus super regnum hominum, et cuicumque voluerit, det illud. Quod autem praecepit, ut relinqueretur germen radicum ejus, id est, arboris: Regnum tuum tibi manebit, postquam cognoveris potestatem esse coelestem. Quamobrem, rex, consilium meum placeat tibi, et peccata tua eleemosynis redime, et iniquitates tuas misericordiis pauperum: forsitan ignoscet delictis tuis. Omnia venerunt super Nabuchodonosor regem.ost finem mensium duodecim, in aula Babylonis deambulabat. Responditque rex, et ait: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, in robore fortitudinis meae, et in gloria decoris mei? Cum adin ore regis, vox de celo ruit: ‘Tibi dicitur, Nabuchodonosor rex: regnum tuum transiet a te, et ab hominibus te eicient et cum bestiis et feris erit habitatio tua, fenum quasi bos comedes et septem tempora mutabuntur super te,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quȩ induxisti super nos et
uniuersa quȩ fecisti in nobis. ue¬
ro iudicio fecisti. et tradidisti noᷤ
in manus inimicorum iniquorũ
et pessimorum prȩuaricatorũq
et regi iniusto et pessimo super
omnem terram. et nunc noN
possumus aperire os. confusio &
obprobrium facti sumus seruis
tuis. et his qui colebant te.
Neque sumus tradas nos inꝑpe.¬
tuum ꝓpter nomen tuum. & ne
dissipes testamentum tuum. neque
auferas misericordiam tuã anobis

Expanded text:
ergo, quae induxisti super nos, et ergo, quae induxisti super nos, et universa, quae fecisti nobis, vero judicio fecisti: Et tradidisti nos in manibus inimicorum iniquorum, et pessimorum, praevaricatorumque, et regi injusto et pessimo ultra omnem terram. Et nunc non possumus aperire os: confusio et opprobrium facti sumus servis tuis, et his qui colunt te. Ne, quaesumus, tradas nos in perpetuum, propter nomen tuum, et ne dissipes testamentum tuum: Neque auferas misericordiam tuam a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
uiros illos qui miserant sidrac mi¬
sac et abdenago: interfecit flam¬
ma ignis. Ur̃i autem hi idest sidrac
misac et abdenago: ceciderunt in
medio camini ignis ardentis colliga
ti. Et ambulabant in medio fla¬
minȩ laudantes dm̃ et benedicen-¬
tes dũm. Stans autem azarias.
orauit sic. Aperiensq ossuum in¬
medio ignis: ait. Benedictus es
dñe ds patrum nr̃orum. et lauda.¬
bilis. et gloriosum nomen tuum in
scła : quia iustus es in omnib quȩ
fecisti nobis. et uniuersa opera
tua uera. et iuȩ tuȩ recte. et om¬
nia iudicia tua uera. iudicia enim
uera fecisti iuxta omnia quȩ induxi¬
sti super nos. et super ciuitatem
scãm patrum nr̃orum hierusalẽ:
quia inueritate et iudicio induxa¬
sti omnia hȩc ꝓpter peccata nr̃a.
peccauimus enim et inique egi.¬
mus recedentes ate : et deliquimꝰ
inomnibus. et prȩcepta tua non
audiuimus. nec obseruauimus.
nec fecimus sicut prȩceperas no¬
bis: ut bene esset nobis. Omnia

Expanded text:
viros illos qui miserant Sedrac Miviros illos qui miserant Sedrac Misac et Abdenago interfecit flamma ignis viri autem hii id est tres Sedrac Misac et Abdenago ceciderunt in medio camini ignis ardentis coti. Et ambulabant in medio flammae laudantes Deum, et benedicentes Domino. Stans autem Azarias oravit sic, aperiensqmedio ignis dixit: Benedictus es, domine deus patrum nostrorum, et laudabile et gloriosum nomen tuum in saecula, quoniam iustus es in omnibus, quae fecisti nobis, et omnia opera tua uera et nia iudicia tua vera. Iudicia enim vera fecisti iuxta omnia que induxisti super nos: et super civitatem sanctam patrum nostrorum Iherusalem. Quia in veritate, et in judicio, induxisti omnia haec propter peccata nostra. Peccavimus enim, et inique egimus recedentes a te: et deliquimus in omnibus: Et praecepta tua non audivimus, nec observavimus, nec fecimus sicut praeceperas nobis, ut bene nobis esset. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
si non adoraueritis : eadem hora
mittemini infornacem ignis ar-¬
dentis. Et quis est qui eripiat
uos demanu mea: Respondentes
sidrac misac et abdenago: dixer̃t
regi nabuchotdonosor. Nonopor¬
tet nos de hacre respondere tibi.
ecce enim ds nr quem colimus po-¬
test eripere nos decamino ignis
ardentis. et demanibus tuis rex
liberare. Quod si noluerit : notũ
sit tibirex quia deos tuos non co.¬
limus. et statuam auream quam
erexisti non adoranius.TII.¬
unc nabuchodonosor repletus
est furore. et aspectus faciei
illius immutatus est: super sidrac
misac et abdenago. Et prȩcepit
ut succenderetur fornax septuplũ:
quam succendi consueuerat. et ui.¬
ris fortissimis de exercitu suo iussit
ut ligatis pedibus sidrac misac et
abdenago nitterent eos in fornacẽ
ignis ardentis. Et confestim uiri
uincti cum bracis suis et tiaris et
caltiamentis et uestibus missi sunt
in medio fornacis ignis ardentis.
Nam iussio regis urg ebat. Fornar
autem: succensa erat nimis. Porro

Expanded text:
s, eadem hora mittemini in fornacem ignis ardentis: et quis est Deus, qui eripiat vos de manu mea? Respondentes Sidrach, Misach, et Abdenago, dixerunt regi Nabuchodonosor: Non oportet nos de hac re respondere tibi. Ecce enim Deus noster, quem colimus, potest eripere nos de camino ignis ardentis, et de manibus tuis, o rex, liberare. Quod si noluerit, notum sit tibi, rex, quia deos tuos non colimus, et statuam auream, quam erexisti, non adoramus. Tunc Nabuchodonosor repletus est furore: et aspectus faciei illius immutatus est super Sidrach, Misach, et Abdenago, et praecepit, ut succenderetur fornax septuplum quam succendi consueverat. Et viris fortissimis de exercitu suo jussit, ut ligatis pedibus Sidrach, Misach, et Abdenago, mitterent eos in fornacem ignis ardentis. Et confestim viri illi vincti, cum braccis suis, et tiaris, et calceamentis, et vestibus, missi sunt in medium fornacis ignis ardentis nam iussio regis urguebat fornax autem succensa erat nimis porro
Abbreviated transcription (Latin):
ȩre in herbis foris. et rore cȩli
conspergatur. et cum feris sit pa¬
bulum eius. donec septẽ tempora
cominutentur super eum. Hȩc
est interprȩtatio sententiȩ altis¬
simi. quȩ peruenit suꝑ dominũ
meum regem. Eitient te abho-¬
minibus. et cum feris erit habi¬
tatio tua. et fenum ut bos come

Expanded text:
ere in herbis foris, et rore coeli conspergatur, et cum feris sit pabulum ejus, donec septem tempora commutentur super eum. Haec est interpretatio sententiae Altissimi, quę pervenit super dominum meum regem: Eicient te ab hominibus et cum feris erit habitatio tua et fęnum ut bos come
Abbreviated transcription (Latin):
buchodonosor infurore et imra
prȩcepit ut adducerentur sidrac
misac et abdenago. Qui confestim
adducti sunt inconspecturegis.
Pronuntiansq nabuchocdonosor
rexait eis. Uere ne sidrac misac
et abdenago deos meos non coli-¬
tis. et statuam auream quam con-¬
stitui non adoratis: Nunc ergo
siestis parati: quacumq hora
audieritis sonitum tubȩ fistulȩ¬
et citharȩ. sambucȩ psalterii
et simphoniȩ omnisq generis

Expanded text:
buchodonosor in furore et in ira buchodonosor in furore et in ira praecepit, ut adducerentur Sidrach, Misach et Abdenago: qui confestim adducti sunt in conspectu regis. Pronuntiansque Nabuchodonosor rex, ait eis: Verene, Sidrach, Misach, et Abdenago, deos meos non colitis, et statuam auream, quam constitui, non adoratis? Nunc ergo si estis parati, quacumque hora audieritis sonitum tubae, fistulae, citharae, sambucae, et psalterii, et symphoniae, omnisque gen
Abbreviated transcription (Latin):
tetur infornacem ignis ardentis.
ost hec igitur.
statim ut audierunt om̃s
populi sonitum tubȩ fistulȩ
et ꝙẏtharȩ et sambuce. et psal¬
terii et simphoniȩ. et omnis ge.¬
neris musicorum : cadentes om̃s
populi tribus et linguȩ: adora.¬
uerunt statuam auream quam
constituerat nabuchodonosor
rex. Statimq inpso tempore
accedentes uiri chaldei accusa.¬
uerunt iudȩos: dixerunt que
nabuchodonosor regi. Rex inȩ¬¬
ternum uiuȩ.Turex posuisti
clecretum. ut om̃is homo qui
audierit sonitum tube fistulȩ
et cytharȩ. sambucȩ et psalterii
et simphoniȩ et uniuersi gene-¬
ris musicorum: prosternat se et
adoret statuam auream. Siquis
autem non procidens adorauerit:
mittatur infornacem ignis ar.¬
dentis. Sunt ergo uiri iudȩi qͦs
constituisti super opera regionis
babyloniȩ. sidrac misac et abdena¬
go: uiri isti contempserunt rex
decretum tuum. Deos tuos non
colunt. et statuam auream quam
erexisti non adorant. Tunc na-¬

Expanded text:
tetur in fornacem ignis ardentis. tetur in fornacem ignis ardentis. Post haec igitur statim, ut audierunt omnes populi sonitum tubae, fistulae, et citharae, sambucae et psalterii, et symphoniae, et omnis generis musicorum: Cadentes omnes populi, et tribus et linguae adoraverunt statuam auream, quam constituerat Nabuchodonosor rex. Statimque in ipso tempore accedentes viri Chaldaei accusaverunt Judaeos: dixeruntque Nabuchodonosor regi: Rex, in aeternum vive: Tu, rex, posuisti decretum, ut omnis homo, qui audierit sonitumet citharae, sambucae, et psalterii, et symphoniae, et universi generis musicorum, prosternat se, et adoret statuam auream. Si quis autem non procidens adoraverit, mittatur in fornacem ignis ardentis. Sunt ergo viri Judaei, quos constituisti super opera regionis Babylonis, Sidrach, Misach, et Abdenago: Viri isti contempserunt, rex, decretum tuum: deos tuos non colunt, et statuam auream, quam erexisti, non adorant. Tunc Na
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris constituta. et lux cum
eo est.Tibi ds̃ patrum nr̃orum
confiteor teque laudo : quia sa¬
pientiam et fortitudinem dedisti
mihi. et nunc ostendisti mihi
quȩ rogauimus te: quia sermonẽ
regis aperuisti nobis.
ost hȩc danihel ingressus
est adarioch quem consti.¬
tuerat rex ut perderet sapi¬
entes baby lonis. et sic loquutus
est ei. Sapientes baby lonis ne
perdas. introduc me inconspec¬
tu regis. et solutionem regi enar¬
rabo. Tunc arioch festinus iN¬
troduxit damhelem adregem.
stituti: et uniuersi principes
regionum. ut conuenirent adde¬
dicationem statuȩ quam erexerat
nabuchodonosor rex. Stabant
autem inconspectu statuȩ quam
posuerat nabuchodonosor rex.
et prȩco clamabat uehementer.
linguis. In hora qua audieritis so-¬
nitum tubȩ fistulȩ & citharȩ.
sambucȩ et psalterii & simpho-¬
cadentes adorate statuam aureã
quam constituit nabuchodono-¬
sor rex. Siquis autem non ꝓstra.¬
tus adorauerit : eadem hora mit.¬

Expanded text:
tenebris constituta: et lux cum tenebris constituta: et lux cum eo est. Tibi, Deus patrum meorum, confiteor, teque laudo: quia sapientiam et fortitudinem dedisti mihi: Et nunc ostendisti mihi quae rogavimus te, quia sermonem regis aperuisti nobis. Post haec Daniel ingressus ad Arioch, quem constituerat rex ut perderet sapientes Babylonis, sic ei locutus est: Sapientes Babylonis ne perdas; introduc me in conspectu regis, et solutionem regi narrabo. Tunc Arioch festinus introduxit Danielem ad regem, stituti, et universi principes regionum; Ut convenirent ad dedicationem statuae, quam erexerat Nabuchodonosor rex. Stabant autem in conspectu statuae, quam posuerat Nabuchodonosor rex: Et praeco clamabat valenter: linguis: In hora, qua audieritis sonitum tubae, et fistulae, et citharae, sambucae, et psalterii, et symphotes adorate statuam auream, quam constituit Nabuchodonosor rex. Si quis autem non prostratus adoraverit, eadem hora mit
Abbreviated transcription (Latin):
principe militiȩ regis.
qui egressus fuerat ad
inter ficiendos sa-¬
pientes babylonis. Et interroga¬
uit eum qui arege acceperat po.¬
testatem quam obcausam tãm
crudelis sententia a facie regis
esset̾ egressa. Cum ergo rem
indicasset arioth daniheli : dani-¬
hel ingressus rogauit regem ut
tempus daret sibi ad solutionem
indicandam regi. Et ingressus
est indomum suam. annaniȩque
misaheli et adariȩ sociis suis iN¬
dicauit negotium ut quȩrerent
misericordiam afacie dĩ cȩli super
sacramento isto. et non perirent
damhel et sociieius cum cȩteris
sapientibus babylonis. Tunc
damheli per uisionem nocte
misterium reuelatum est. Et
danihel benedixit dõ cȩli: et
locutus ait. Sit nomen dñi be.¬
nedictum a scło et usq inscłm.
quia sapientia et fortitudo eius
sunt. et ipse mutat tempora
et ȩtates. transfert regna atque
constituit. dat sapientiam sapien.¬
tibus. et scientiam intelligentib
disciplinam. Ipse reuelat ꝓfim.¬
da et abscondita et nouit in

Expanded text:
rincipe militiae regis, qui egressus fuerat ad interficiendos sapientes Babylonis. Et interrogavit eum, qui a rege potestatem acceperat, quam ob causam tam crudelis sententia a facie regis esset egressa. Cum ergo rem indicasset Arioch Danieli, Daniel ingressus rogavit regem, ut tempus daret sibi ad solutionem indicandam regi. Et ingressus est domum suam, Ananiaeque, Misaeli et Azariae sociis suis indicavit negotium: Ut quaererent misericordiam a facie Dei coeli super sacramento isto, et non perirent Daniel et socii ejus cum caeteris sapientibus Babylonis. Tunc Danieli per visionem nocte mysterium revelatum est: et Daniel benedixit Deo coeli, et locutus ait: Sit nomen Dei benedictum a saeculo et usque in saeculum: quia sapientia et fortitudo ejus sunt. Et ipse mutat tempora, et aetates: transfert regna, atque constituit: dat sapientiam sapientibus, et scientiam intelligentibus disciplinam: Ipse revelat profunda, et abscondita, et novit in
Abbreviated transcription (Latin):
phetam illum. exterminabitur
deplebe.  omnes prophetȩ asa¬
muhel & de inceps qui locuti st̃
et annuntiauerunt dies istos.
Cos filii estis prophetarum & te¬
stamenti quod disposuit ds̃ ad
patres nr̃os: dicens ad abraham.
Insemine tuo benedicentur om̃s
familiae terrȩ. Uõbis primum
ds suscitans filium suum. misit
eum benedicentem uobis: ut con.¬
uertat se unus quisque anequi.¬
tia sua

Expanded text:
phetam illum: exterminabitur phetam illum: exterminabitur de plebe. Et omnes prophete a Samuele et deinceps: qui locuti sunt et adnunciaverunt dies istos. Vos estis filii prophetarum et testaPatres nostros, dicens ad Abraham: Et in semine tuo benedicentur omnes familiae terrae: vobis primum Deus suscitans Filium suum, misit eum benedicentem vobis, ut convertat se unusquisque a nequitia sua
Abbreviated transcription (Latin):
rem uero uitȩ inter fecistis: quẽ
ds̃ suscitauit amortuis. cuius nos
testes sumus et infide nominis
detis & nostis. confirmauit nom̃
euus: & fides quȩ per eum est
dedit integram sanitatem istam
in conspectu omnium uestrum.
t nunc fratres.
scio quia ꝑ ignorantiam fe.¬
cistis scelus hoc. sicut et
principes uestri: ds̃ autẽ qui pre-¬
nuntiauit per os omnium prophe¬
tarum pati xp̃m suum. impleuit
sic. Penitemini igitur. & conuer¬
timini ut deleantur peccata ur̃a.
ut cum uenerint tempora refri-¬
gerii a conspectu dñi. & miserit
eum qui prȩdicatus est uobis ih̃m
xp̃m. quem oportet cȩlum qui-¬
dem suscipere usq intempus re¬
surrectionis omnium: quȩ locu¬
tus est ds̃ per os scõrum suorum
asȩculo prophetarum. Moyses
quidem dixit ad patres nostros.
qm̃ prophetam uobis suscitabit
dñs ds̃ uester defratribus ur̃is
tanquam me. ipsum audietis. ĩux¬
ta omnia quȩtunq locutus fue¬
rit uobis. Erit autẽ omnis ani¬
ma quȩtunq non audierit pro¬

Expanded text:
rem vero vite interfecistis. Quem Deus suscitavit a mortuis: cujus nos testes sumus: et in fidem nominis detis: et nostis: confirmavit nomen ejus: et fides qui per eum est dedit integram sanitatem istam in conspectu omnium vestrorum. Et nunc fratres scio quia per ignorantiam fecistis hoc malum: sicut et principes vestri. Deus autem qui prenunciavit per os omnium prophetarum pati Christum suum: implevit sic. Penitemini igitur: et convertimini ut deleantur vestra peccata ut cum venerint tempora refrigerii a conspectu Domini et miserit eum qui praedicatus est vobis Iesum Christum quem oportet caelum quidem suscipere usqstitutionis omnium: que locutus est Dominus per os Sanctorum suorum a seculo prophetarum. Moyses quidem dixit ad patres nostros. Quia prophetam vobis suscitabit Dominus Deus vester: de fratribus vestris tanquam me ipsum audite: juxta omnia quecumque locutus fuerit vobis. Erit autem omnis anima que non audierit pro
Abbreviated transcription (Latin):
UCO TENERET
omnis populus adeos inporticũ
quȩ appellatur salomonis stupe.¬
ntes. Uidens autẽ petrus. respo¬
ndit adpopulum. Uiri israhe¬
lite. quid admiramini in hoc.
aut innos quid intuemini. qua¬
si nr̃a uirtute aut pietate fece¬
rimus hunc ambulare. Deus
abraham. & ds̃ isaac. & ds̃ iacob.
cds̃ patrum nostrorum glorifi.¬
cauit filium suum ihm. quem
uos quidem tradidistis & nega¬
stis ante faciem pilati iudican.¬
te illo dimitti. uos autẽ scm̃ &

Expanded text:
um teneret omnis populus ad eos, ad porticum quae appellatur Salomonis, stupentes. Videns autem Petrus, respondit ad populum: Viri Israelitae quid miramini in hoc aut nos quid intuemini quasi nostra virtute aut pietate fecerimus hunc ambulare Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Iacob Deus patrum nostrorum glorificavit Filium suum Iesum quem vos quidem tradidistis et negastis ante faciem Pilati iudicante
Abbreviated transcription (Latin):
id est aliud opere agit: et aliud
uoce pretendit. Ostendite mihi
nummnisma census. Atilli obtule¬
runt ei cdenarium. Sapientia.
semper sapienter agit : ut suis
potissimum temptatores sermo¬
nibus confutentur. Ostendite
inquit mihi denarium. Hoc est
genus numini. quod prodecem
numiis imputabatur : et habe.¬
bat imaginem cȩsaris.
tait illis iħe. Cuius est ima

Expanded text:
id est, aliud opere agit, et aliud id est, aliud opere agit, et aliud voce praetendit. Ostendite mihi numisma census. At illi obtulerunt ei denarium. Sapientia semper sapienter agit, ut suis potissimum tentatores sermonibus confutentur. Ostendite, inquit, mihi denarium, hoc est, genus nummi, quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris. 179 Et ait illis Jesus: Cujus est ima
Abbreviated transcription (Latin):
ittunt igitur pharnȩi
discipulos suos. cum hero¬
dianis : id est militibus he¬
rodis: seu quod illudentes phari¬
sei. quia romanis tributa solueba¬
nt. herodianos uocabant : & non
diuino cultui deditos. Quidam
latinorum ridicule herodianos
putant. qui herodem.xp̃m esse
crederent : quod nusquam omni-¬
no legimus. Magister scimus
quia uerares : et inam dĩ inueri-¬
tate doces: et non est tibi cura
dealiquo. non enu respicis per
sonam hominum. Dic ergo no¬
bis. quid tibi uidetur. licet
censum dare cȩsari annon: Blanda
et fraudulenta interrogatio. illuc
prouocat respondentem. ut magis
dm̃ quam cȩsaren timeat: et
dicat non debere tributa solui:
ut statim audientes herodiani.
sedicionis contra romanos prin-¬
cipen teneant.
ognita autem ih̃c̃ nequitia¬
eorum ait. Quid me temp¬
tatis hypocritȩ: Prima
uirtus est respondentis. interro¬
gantium mentem cognoscere. &
non discipulos sed temptotatores
uocare. Hypocrita ergo appellat᷑.
qui aliud est et aliud simulat.

Expanded text:
ittunt igitur Pharisaei discipulos suos cum Herodianis, id est, militibus Herodis, seu quos illudentes Pharisaei, quia Romanis tributa solvebant, Herodianos vocabant, et non divino cultui deditos. Quidam Latinorum ridicule Herodianos putant, qui Herodem Christum esse crederent, quod nusquam omnino legimus. Magister, scimus quia verax es et viam Dei in veritate doces, et non est tibi cura de aliquo, non enim rsonam hominum: Dic ergo nobis quid tibi videtur: Licet censum dari Caesari, an non? Blanda et fraudulenta interrogatio, illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes Herodiani, seditionis contra Romanos principem teneant. Cognita autem Jesus nequitiaeorum, ait: Quid me tentatis, hypocritae? Prima virtus est respondentis, interrogantium mentem cognoscere, et non discipulos, sed tentatores vocare. Hypocrita ergo appellatur, qui aliud est, et aliud simulat,