comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tibilitanas ep̃o afferente
preiecto martiris glõsissimi ste¬
phani memoriam ueniebant¬
uiri magne multitudinis cũ¬
cursu et occursu. ubi ceca mu¬
lier ut ad ep̃m portantem dut̾e¬
tur orauit. flores quos ferebat
dedit recepit. ocłis admouit
protins uidit. Stupentib qͥ
aderant p̾ibat exultans uiam
carpens. et uie ducẽ ulterius
non reqͥrens. Memorati memo¬
riam martyris que posita est in
castello sinitensi. qd̃ ipponien.¬
si colome uicinum est eiusde
sequente portabat. fistula cuius
molestia iã du laborauerat. et
familiarissimi sui medici qui
eũ ser uaret oꝑiebatur manus.
illiꝰ pie sarcine uectatione rep̃e¬
te sanata est. Nam denceps eã
in suo corpore non inuenit. Eu¬
charius prb̃r exhispania calame
habitans. uetere morbo calculi
laborabat. ꝑ memoriam supͣ¬
dicti matyris ꝙ̃ possidnus illo
aduexit ep̃s. saliuis factus est
Idem ip̃e post ea morbo alio pre¬
ualescente mortuus. sic iacebat
ut ei iam pollices ligarentur.

Expanded text:
Tibilitanas episcopo adferente Praeiecto martyris gloriosissimi Stephani memoria ueniebat magnae multitudinis concursu et occursu. Ibi caeca mulier, ut ad episcopum portantem duceretur, orauit; flores, quos ferebat, dedit, recepit. oculis admouit, protinus uidit. Stupentibus qui aderant praeibat exsultans, uiam carpens et uiae ducem ulterius non requirens. Memorati memoriam martyris, quae posita est in castello Sinitensi, quod Hipponiensi coloniae uicinum est, eiusderaecedente adque sequente portabat. Fistula, cuius molestia iam diu laborauerat et familiarissimi sui medici, qui eum secaret, opperiebatur manus, illius piae sarcinae uectatione repente sanata est; nam deinceps eam in suo corpore non inuenit. Eucharius est presbyter ex Hispania, Calamae habitat, uetere morbo calculi laborabat; per memoriam supradicti martyris, quam Possidius illo aduexit episcopus, saluus factus est. Idem ipse postea morbo alio praeualescente mortuus sic iacebat, ut ei iam pollices ligarentur;
Abbreviated transcription (Latin):
uem sepe int̾ scribas et̾
phariseos questionem ẽe uer¬
satam. qd̾ eẽt manclatum
primũ siue maximũ diui¬
ne legis. Quibzdam indeli-¬
cet hostias et sacrificia lau-¬
dantib. aliis uero maiori-
auctoritate fidei et dilectioĩs
oꝑa p̃ferentib. eo qd̾ plurimi
patrum ante legem absq õi
uictimarũ et sacrificiorum
confuetudine. ex fide tantũ
que ꝑdilectione oꝑatur pla¬
cerent deo. sũmiq apudiplũ
loci haberentur. nemo aũt
unꝙͣ absq fide et dilectione
ꝑholocausta solũ et sacrifi¬
cia deo placuisse inueniret᷑.¬

Expanded text:
e inter Scribas et Pharisaeos quaestionem esse versatam, quod esset mandatum primum sive maximum divinae legis. Quibusdam videlicet hostias et sacrificia laudantibus, aliis vero majore auctoritate fidei et dilectionis opera praeferentibus, eo quod plurimi patrum ante legem absque omni victimarum et sacrificiorum consuetudine ex fide tantum, quae per dilectionem operatur placerent Deo, summique apud ipsum loci haberentur. Nemo autem unquam absque fide ac dilectione per holocausta solum et sacrificia Deo placuisse inveniret
Abbreviated transcription (Latin):
modo dauid uocat eum do¬
minum suũ. non erroris
incerco nec ꝓpria uolunta
um dicunt. sed qr dei fibiũ
non credunt. siquidem ip̃e
et dominus est dauid. Deus
ante dempora manendo et fi¬
lius dauid apparuit homo
in tempoꝵ fine nascendo. Di¬

Expanded text:
omodo David vocat eum Doomodo David vocat eum Dominum suum? Non erroris incerto, nec propria voluntatum dicunt, sed quia Dei filium non credunt. Siquidem ipse et Dominus David est, Deus ante tempora manendo, et filius David apparuit, homo in temporum fine nascendo.
Abbreviated transcription (Latin):
uacat om̃s paginas sc̃as ꝑ¬
scrutari. omĩa inuoluc a
sermonum euoluere om̃ia
scripturarũ secreta penetre.
tenȩ caritatem. uͥ pendent
omĩa. Ita tenebis qd̾ ibi di¬
dicisti tenebis etiam qd ñ¬
dũ didicisti. Si enim nosti
caritatem: aliqͥd nosti un¬
de et illud pendet qd̾ forte
non nosti. et in eo qd̾ inscͥp¬
turis ñ intelligis. caritas
patet et qđ latet in diumis
sermonib: qui caritatem
dñs suꝑ t̾ram. Cõgregatis
autem phariseis: interroga¬
uit eos iħs dicens. Quid uo¬
bis uidetur de xp̃o: Cuius fi¬
lius est. Qui ad temy tandũ
ih̾m fuerant congregati et
ueritatem fraudulenta in¬
t̾rogatione caꝑe nitebantur
occasionem prebuerunt cõ¬
futationis sue interrogan¬
turq de xp̃o cunis filius sit.
Int̾rogatio ih̾u nobis ꝓficit
usq hodie contra iudeos. Et
hii enim qui confitentur
simplicem ac scm̃ uirum as¬
serunt de geñe dauso. Int̾¬
rogemus ergo eos docti a
dommo. Si simplex homoẽ
et tantum filius dauid: qͦ¬

Expanded text:
uacat omnes paginas sanctas perscrutari, omnia inuolucra sermonum euoluere, omnia scripturarum secreta penetrare, tene caritatem, ubi pendent omnia: ita tenebis quod ibi didicisti, tenebis etiam quod nondum didicisti. si enim nosti caritatem, aliquid nosti, unde et illud pendet quod forte non nosti: et in eo quod in scripturis intellegis caritas patet et quod latet in diuinis sermonibus qui caritatem Congregatis autem Pharisaeis, interrogavit eos Jesus dicens: Quid vobis videtur de Christo, cujus filius est? Qui ad tentandum Jesum fuerant congregati, et veritatem fraudulenta interrogatione capere nitebantur, occasionem praebuerunt cfutationi suae, interroganturque de Christo, cujus filius sit? Interrogatio Jesu nobis proficit usque hodie contra Judaeos. Et hi enim, qui confitentur simplicem ac sanctum, verum asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a Domino, si simplex homo est, et tantum filius David, qu
Abbreviated transcription (Latin):
filio subiciuntur immi¬
ci. ñ infirmitatẽ filii sed
unitatem qu a in altero
alt̾ operatur significat.
Nam et filius subicit ini¬
micos patri. qr patrem cla¬
rificat suꝑt̾ram.Sede a-
dextris meis. Et cetera. Hic
sessio stabilitatem signifiat
Apte enim filio post passio¬
nis laborem dicitur sede qͥ sce
idẽ uictor ingła. Adextris
ñ locũ sed equalitatem patͥs
significat. Bonec semꝑ ifi¬
nitum significat. ut illud.
donec senescatis ego sum. Ac
si diceret. Tu semꝑ sede. quia
semper inimici sub pedib
tuis subicientur. Pedes enim
domini. uel incarnatio. uł
ip̃i apłi intelliguntur. Et
nemo poterat responcdere et¬
u̾bum. neq ausus fuit qͥsꝙ̃
ex illa die eũ amplius inter¬
rogare.pharisei et saducei
querentes occasionem calũ¬
pnie et u̾bum aliquot in¬
uenire qd pateret in sidiis
quia insermonib confuta¬
ti sunt ultra non interrogãt
sed aꝑtissime qͣi comp̾hen¬
sum romane tradunt potes-¬
tati. Ex quo intelligimus ue-¬

Expanded text:
 subjiciuntur inimici, non infirmitatem filii, sed unitatem naturae, quia in altero alter operatur, significat. Nam et filius subjicit inimicos patri, quia patrem clarificat super terram. Sede a dextris meis, etc. Hic sessio stabilitatem significat. Apte enim filio post passionis laborem dicitur: Sede, id est victor in gloria; a dextris, non locum, sed aequalitatem patris significat. Donec pro semper infinitum significat, ut illud: donec senescatis ego sum, ac si diceret: Tu semper sede, quia semper inimici sub pedibus tuis subjicientur, pedes enim Domini vel incarnatio vel ipsi apostoli intelliguntur. Et nemo poterat ei respondere verbum: neque ausus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. Pharisaei et Sadducaei quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire, quod pateret insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum, Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus ve
Abbreviated transcription (Latin):
beritis sangumem eius ñ
habebitis uitam in uobis.
sic sacre mense cõmunica¬
re debetis ut nichil prorsuᷤ
de ueritate corporis xp̃iet
sanguinis ambigatis. Hoc
enim ore sumitur: qd fi¬
de creditur. Et frustra ab
illis am̃ respondetur: aqͥ¬
bus cõtra hd qd accipitur
disputatur. Dicente aũt
ꝓpha. beatꝰ qui intelligit
suꝑ egenũ. et pauꝑem. ille
circa mopes uestimento¬
rũ et ciborũ laudabilis
distributor est. qui sexp̃m
in indigentib et uestere
nouit et pascere qm̃ ip̃e
ait. Quandiu fecistis uni
ex fratrib meis minimis:
michi fecistis. Ueruis itaq
deus et uerus homo. unus
est xp̃c. Diues in suis. pau¬
per in nr̃is. Dona accipiẽs
et dona diffundens. Parci¬
ceps mortalium: et uiui¬
ficatio mortuoꝵ. Ut in no¬
mine ih̾u xp̃i om̃e genu.
flectatur. celestium terrestri

Expanded text:
beritis ejus sanguinem, non beritis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis , sic sacrae mensae communicare debetis, ut nihil prorsus de veritate corporis 357 Christi et sanguinis ambigatis. Hoc enim ore sumitur quod fide creditur: et frustra ab illis AMEN respondetur, a quibus contra id quod accipitur, disputatur. Dicente autem propheta: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem , ille circa pauperes vestimentorum et ciborum laudabilis distributor est, qui se Christum in indigentibus et vestire novit et pascere: quoniam ipse ait: Quamdiu fecistis uni ex fratribus meis, mihi fecistis . Verus itaque Deus et verus homo, unus est Christus, dives in suis, pauper in nostris, dona accipiens et dona diffundens, particeps mortalium et vivificatio mortuorum: ut in nomine Jesu Christi omne genu flectatur, coelestiu
Abbreviated transcription (Latin):
humana uacuantem. Qm̃
uere dei filius deus uerus
unitatem et equalitatem
habens cũ patre et cũ sp̃u sc̃o:
sdẽ uerꝰ h̃o ẽẽ dignatus est: nͨ
conceptu uirginis matris se
iunctus a carne nͨ partu. Sic
humanitatẽ sͥumẽs: ue d̃s
ĩcõmutabilit̾ ꝑmaneret. Sic
d̾rat̾ẽ hõi ĩꝑtiens: ut eũglorifi¬
catõe ñ cõsumeret s augẽt. Qͥ em̃
factus est forma serui: for¬
ma dei ẽẽ. non destitit. Hec
alter cũ alt̾o. sed unus in
num uarietatib fides mũ
turbetur. sed siue in mira¬
sulis iurtutũ. siue incon¬
tumeliis passionum: et
d̾m qui homo est. et homi¬
nem credamus ẽẽ qui dsẽ
tes impia hereticorum cõ¬
menta respuite ut ienunia
ur̃a et elemosine nulliuᷤ
erroris contagio polluant᷑
Tunc enim et sacrificii mũ¬
da est. oblatio. et miscd̃ie sã¬
ta largitio: quãdo hii qui
ista dependunt qd oꝑant᷑
intelligunt. Nan dicente
dño. nisi manducaueritis
carnem filii hommis et bi¬

Expanded text:
humana vacuantem: quoniam humana vacuantem: quoniam veri Dei Filius Deus verus, unitatem et aequalitatem habens cum Patre, et cum Spiritu sancto, idem verus homo esse dignatus est, nec conceptu Virginis matris est sejunctus a carne nec partu: sic humanitatem sibi uniens, ut Deus incommutabiliter permaneret; sic Deitatem homini impertiens, ut eum glorificatione non consumeret, sed augeret. Qui enim factus est forma servi, forma Dei esse non destitit, nec alter cum altero, sed unus in num varietatibus fides nostra turbetur; sed sive in miraculis virtutum, sive in contumeliis passionum, et Deum qui homo est, et hominem credamus esse qui Deus tes, impia haereticorum commenta respuite, ut jejunia vestra et eleemosynae nullius erroris contagio polluantur; tunc enim et sacrificii munda est oblatio, et misericordiae sancta largitio, quando ii qui ista dependunt, quod operantur intelligunt. Nam dicente Domino: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et bi
Abbreviated transcription (Latin):
pło. Uidete ne quis uos de¬
cipiat ꝑ phylosophiã et in
nendum ergo est a cibis. s
multomagis ab erroribus
ieumandum. Ut mens
nulli carnali dedita uo¬
luptati: nullius sit cap¬
tiua mendatii. Quia sicut
in p̾teritis ita etiam in no¬
stris dieb ñ desunt uerita¬
tis inimici. qui intra catho¬
licam eccłiam mouere au¬
dent bella ciuilia. ut in
consensum impiorũ dog¬
matũ imꝑitos quosq du¬
cere quos a xp̃i corpore po¬
tuerint separare.Quide¬
nim tam adu̾satur ꝓphe¬
tis.tam repugnat enan¬
głiis.tam demiq est apli¬
cis rebelle doctrinis. ꝙͣ in
gine genito et sempit̾no
patri intemporalit coet¬
no. un̾a ac singularem
predicare naturam. Que
si hominis intelligenda
est ubi est que saluat de¬
itas. Si tantũ mͦ dei ubiẽ
que saluatur humanitas:
fides autem catholica que
om̃ib resistit errorib: etiã
istas simul impietates refu¬
tat. danans nestorium di¬
umna abhomine diuidentẽ
detestans euticen diuinis

Expanded text:
postolo: Videte ne quis vos depostolo: Videte ne quis vos decipiat per philosophiam enendum ergo est a cibis, sed multo magis ab erroribus jejunandum: ut mens nulli carnali dedita voluptati, nullius sit captiva mendacii: quia sicut in praeteritis, 356 ita etiam in nostris diebus non desunt veritatis inimici qui intra catholicam Ecclesiam movere audeant bella civilia, ut in consensum impiorum dogmatum imperitos quosque ducere quos a Christi corpore potuerint separare. Quid enim tam adversatur prophetis, tam repugnat Evangeliis, tam denique est apostolicis rebelle doctrinis, quam in ia genito, et sempiterno Patri intemporaliter coaeterno, unam et singularem praedicare naturam? Quae si hominis tantum intelligenda est, ubi est quae salvat Deitas? si tantummodo Dei, ubi est quae salvatur humanitas? Fides autem catholica, quae omnibus resistit erroribus, etiam simul istas impietates refutat, damnans Nestorium divina ab homine dividentem, detestans Eutychen in divinis
Abbreviated transcription (Latin):
nem fidelium dilec¬
tissimi. nichil est in quo ꝓ¬
udentia diuma non ad¬
iuuet. Si quidem exercen¬
dis ad sc̃imoniam mentib
atq corporib ip̃a quoq
mundi elementa famulã¬
tur. dum dierum ac mensi¬
um distincte uariata reso¬
lutio quasdam nobis pagi¬
nas aꝑit preceptorum. ut
qd sacra admonent insti¬
tuta: hoc quodam mͦ loqͣnt᷑
et tẽpora. Unde cũ septimũ
nob̾ mensem anni recursus
attulerit. ñ ignoro obserũa¬
tiam ur̃am ad celebrandũ
solẽne ieiumũ sp̃ualitet in¬
citari. Qm̃ exꝑiendo didi¬
cistis quantũ hec p̾paratio ⁊
exteriora hominũ et int̾io¬
ra purificet ut cum alicitiᷤ
abstinetur. facilius illicitis
resistatur.Continentie aũt
ratio dilectissimi. non inso¬
la castigatione corporum
nec indiminutione tantũ
habetur escarũ.Maiora em̃
uirtutis istius bona ad illã
anime ꝑtinẽt castitatem:
que non solum carnis con¬
cupiscentias conterit. sede¬
tiam mundane sapientie
uana contenit. dicente a¬

Expanded text:
nem fidelium, dilectissimi, nihil est in quo providentia divina non adjuvet. Siquidem exercendis ad sanctimoniam mentibus atque corporibus, ipsa quoque mundi elementa famulantur, dum dierum ac mensium distincte variata revolutio quasdam nobis paginas aperit praeceptorum, ut quod sacra admonent instituta, hoc quodammodo loquantur et tempora. Unde cum septimum mensem nobis anni recursus attulerit, non ignoro observantiam vestram ad celebrandum solemne jejunium spiritaliter incitari: quoniam experimento didicistis quantum haec praeparatio et exteriora hominum et interiora purificet, ut cum a licitis abstinetur, facilius illicitis resistatur. Continentiae autem ratio, dilectissimi, non in sola castigatione corporum, nec in diminutione tantum habeatur escarum. Majora enim virtutis istius bona ad illam animae pertinent castitatem, quae non solum carnis concupiscentias conterit, sed etiam mundanae sapientiae vana contemnit, dicente A
Abbreviated transcription (Latin):
proximus fuisse illi qui ĩ¬
cidit in latrones: Agille di¬
xit. Qui fecit miscd̾iam in
illum. Iuxta litt̾am manifẽ¬
sta est domini sententia.
nullum nobis amplius ꝙͣ
qui misereatur eeꝓximum.
si ierosilimite cun. ñ sacerdoᷤ
non leuita. ex eadem gente
ĩmo in eaidem urbe natri
nutriti. sed ext̾ne
gen¬
tis ac cola quia magis mi¬
sertus est factus est ꝓximus.
Sacratiore au̾t intellectu. qr
nemo magis est ꝓximus qͣ
uulnera nr̃a curaint: dili¬
gamus eum qͣsi dominum
deum nostrum. diligamus
quasi proximum. Nichil eñ
tm ꝓrimũ quam caputm̃¬
bris. Piligamus etiam eum
qui imitator est xp̃i. Hoc est
enim qđ sequitur. Et ait illi
ih̾s uade et tu fac similiter
Id est ut uere teꝓrimum sic̃
te ip̃m diligere manifesces.
quicquid uales in enis uel

Expanded text:
uisse illi qui incidit in latrones? At ille dixit: Qui fecit misericordiam in illum. Juxta litteram, manifesta est Domini sententia, nullum nobis amplius quam qui misereatur esse proximum, si Jerosolymitae civi, non sacerdos, non Levita ex eadem gente, imo in eadem urbe nati et nutriti, sed exterae gentis accola, quia magis misertus est, factus est proximus. Sacratiore autem intellectu, quoniam nemo magis proximus quam qui vulnera nostra curavit, diligamus eum quasi Dominum Deum nostrum, diligamus quasi proximum. Nihil enim tam proximum quam caput membris. Diligamus etiam eum, qui imitator est Christi. Hoc est enim, quod sequitur: Et ait illi Jesus: Vade, et tu fac similiter. Id est, ut vere te proximum, sicut teipsum, diligere manifestes, quidquid vales in ejus, vel
Abbreviated transcription (Latin):
erogaueris: ego cũ rediero
reddam tibi. Suꝑ erogat s¬
bularius qd in duob dena¬
riis ñ accepit: cũ dicit apłs
deuirginib autem precep¬
tũ dñi non habeo. consibũ¬
aũt do. Itẽq. Et dñs ordi¬
nauit his qui eungl̾m an¬
nuntiant de euͣngelio ui¬
uere. Sed non usi sumus
hac potestate. ne qũe ur̃ig
uaremus. Cui rediens qd
ꝓmiserat debitor reddet: qu
ueniens in iudicio dñs di¬
cet. Quia suꝑ pauca funsti
fidelis. supͣ multa ce consti¬
tuã. Intͣ ingaudiũ dñ tui

Expanded text:
pererogaveris, ego cum rediero pererogaveris, ego cum rediero reddam tibi. Supererogat stabularius quod in duobus denariis non accepit, cum dicit Apostolus: De virginibus autem praeceptuautem do . Itemque: Et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant de Evangelio vivere . Sed non usi sumus hac potestate, ne quem vestrum gravaremus . Cui rediens quod promiserat, debitor reddet, quia veniens in judicio Dominus dicit: Quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam. Intra i
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia presens. ubi reficiun¬
tur uiatores de ꝑegrinati-¬
one hac in eternam patri-¬
am redeuntes. Et bene in¬
iumento impositũ duxit
instabulum: quia nemo
nisi baptizatus. nisi corpori
bit. Et alt̾a die ꝓtulit duoᷤ
denarios. et dedit stabula¬
rio et ait. Curam illius ha¬
be.Alt̾a dies est: post dñi
resurrectionem. Nam et ã¬
te quidem ꝑeungłn sui g-¬
tiam illuminauerat eos
qui in tenebris et umbra
mortis sedebant: sed poti¬
or resurrectione celebrata
ꝑpetue lucis splendor efful¬
sit. Duo denarii sunt duo
testamenta inquib eter¬
ymãgo continetur. finis
enim legis est xp̃c. Qui al¬
tera die ꝓlati dantur stabu¬
lario: quia tunc aꝑuit illy
sensum ut intelligerent scͥp¬
turas. Alt̾a die stabularius
denariosn quorum precio
uulneratũ curaret accepit.
quia sp̃c sc̃s adueniens do-¬
cuit apłos omñe ueritatẽ
quo gentib erudiendis in¬
stare atq euͣngłium pdica¬
re fufficerent. Et qd cũq su¬

Expanded text:
Ecclesia praesens, ubi reficiunEcclesia praesens, ubi reficiuntur viatores de peregrinatione hac, in aeternam patriam redeuntes, et pene jumento impositum duxit in stabulum, quia nemo nisi baptizatus, nisi corpori abit: Et altera die protulit duos denarios et dedit stabulario et ait: Curam illius habe. Altera dies est post Domini resurrectionem, nam et ante quidem per Evangelii sui gratiam illuminaverat hos qui in tenebris et in umbra mortis sedebant, sed potior resurrectione celebrata perpetuae lucis splendor effulsit. Duo denarii sunt duo Testamenta, in quibus aeterimago continetur. Finis enim legis est Christus, qui altera die prolati dantur stabulario, quia tunc aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas. Altera die stabularius denarios, quorum pretio vulneratum curaret, accepit, quia Spiritus sanctus adveniens docuit apostolos omnem veritatem, quo gentibus erudiendis instare atque Evangelium praedicare sufficerent. Et quodcunque su
Abbreviated transcription (Latin):
uenit secus eñ qui iuuil¬
norb tabescebat afflictus. Io
est in similitudine homi¬
num factus et habitu inũe¬
tus ut homo. cõpassionis no¬
stre susceptionis finitimus
et miscdie factus est conso¬
latione uicinus. Et apppiãs
alligauit uilnera eius. in¬
fundens oleũ et innũ. Pec¬
cata que in hominib iue¬
nit redarguendo cohibuit.
sp̃e uenie penitentib. t̾ro¬
rem pene peccantib incu-¬
tiens. Alligat enim uuln̾a:
dũ precipst. penitentiam
agite. Infondit oleum: dũ
addit.Appropinquanit eñi
regnum celoꝵ. Infundit
et uinim: dũ dicit. Om̃is
arbor que non facit fructũ
bonũ: excidetur et in ign̾e
mittetur. Et imponem
illũ iniumentũ suumdu¬
xit instabulum. etcuram
enis egit. Iumentũ eius ẽ
caro.inqua ad nos uenire
dignatus est. In quo sauci¬
eu msit fuit. quia pec̃ca¬
o in ligno. Et uixta aliam
parabolam inuenta que
erauerat oũe. humeris suis
impositam reportauit ad
et ab hostis incursione tu¬
tari. Stabulum autem ẽ

Expanded text:
cus eum qui vulneribus tabescebat inflictis, id est, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus, ut homo , compassionis nostrae susceptione finitimus, et misericordiae factus est consolatione vicinus. Et appropians alligavit vulnera ejus, infundens oleum et vinum. Peccata, quae in hominibus invenit, redarguendo cohibuit, spem veniae poenitentibus, terrorem poenae peccantibus incutiens. Alligat enim vulnera, dum praecipit: Poenitentiam agite, infundit oleum, dum addit: Appropinquabit enim regnum coelorum . Infundit et vinum, dum dicit: Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Et imponens illum in jumentum suum, duxit in stabulum, et curam ejus egit. Jumentum ejus est caro, in qua ad nos venire dignatus est. In quo saucium imposuit, quia peccasuper lignum; et juxta aliam parabolam, inventam quae erraverat ovem humeris suis impositam reportavit ad l et ab hostis incursione tutari. Stabulum autem est
Abbreviated transcription (Latin):
fueris quia fr̃tuus habet ali¬
quid adu̾sum te: relinque
nus tuum. Ndixit si tu habes
aliquid adu̾sus frẽm tuum.
sed si fr̃tuus habet aliquidad¬
uersum te. ut durior reconci¬
liationis tibi imponatur ne¬
cessitas. Quam diu ergo il¬
lum placare ñ possuimis: ne¬
scio an consequent munera-
nr̃a offeranus deo. Docet utiq
deũ qui intrem inpacificus
est. pacis hostiam iuste dño
offerre ñ posse. si in mentem
uenerit qd̃ aliquid habeat ad¬
u̾sum nos fr̃. id est si nos eũ
maliquo lesimus. tunc en̾
ip̃e habet adu̾sum nos. ñã
nos habemꝰ adu̾sus illũ sulle
nos lesit. ubi ñ opus est ꝑ¬
gere ad recõciliationem. ñ
enim ueniam postulabis
ab eo qui tibi fecit iniuriã.:
sed tantũ dimittis. sicut tibs
ad ño dimitti cupis qd̃ ipse
cõmiseris. ꝑgẽdum ergo ẽ
ad reconciliationẽ. cũ inm̃e¬
tem uenerit qd̾ nos frẽm in¬

Expanded text:
fueris, quia frater tuus habet alifueris, quia frater tuus habet aliquid adversum te, relinqutc. Non dixit, si tu habes aliquid adversum fratrem tuum, sed si frater tuus habet aliquid adversum te, ut durior reconciliationis tibi imponatur necessitas. Quandiu ergo illum placare non possumus, nescio an consequenter munera nostra offeramus Deo. Docet utique eum qui in fratrem impacificus est, pacis hostiam juste Domino offerre non posse. Si in mentem venerit, quod aliquid habeat adversum nos frater, id est, si nos eum aliquo laesimus, tunc enim ipse habet adversus nos, nam nos habemus adversum illum, si ille nos laesit, ubi non opus est pergere ad reconciliationem. Non enim veniam postulabis ab eo, qui tibi fecit injuriam, sed tantum dimittis, sicut tibi a Domino dimitti cupis, quod ipse commiseris. Pergendum est ergo ad reconciliationem, cum in mentem venerit, quod nos forte fr
Abbreviated transcription (Latin):
est id est ira sola. In scd̾a duo
ira et uox q̃ irã significat. In
iudicii. et cõcilii et gehenne
ignis. Nam in iudicio adhuc
defensionis dat᷑ locus. In
concilio autẽ quãꝙͣ et iudi¬
cium eẽ soleat: tamen qr
int̾eẽ aliquid hoc loco fate¬
ri cogit ip̃a distinctio. inde¬
tur adcõciliũ ꝑtinere sentẽ¬
tie prolatio.quando non ĩa
cũ ip̃o reo agitur utcũ dam¬
pnandus sit. sed int̾ se qui
iudicant cõferunt quo sup¬
plicio dannari oporteat que
constat ẽẽ dãnandũ. Gehẽ.¬
na uero ignis nec dãnatio¬
nem habet dubiam sicut
iudicium nec dãnandi pe¬
nam sicut concilium. In ge¬
henna qͥppe certa est et dam¬
natio et pena dãnati. Gehẽ¬
na nomen cõpositũ est. ex ge
et henua. Ge eñi uallis int̾¬
tuita. fuit enim uallis ti¬
liorum ennom iuxta ierłm.
in qua multa iacuere cada¬
uera mortuorum. Unde et
inferno gehenne congruit
nomen. Si ergo offers munꝰ
tuũ adaltare. et ibi recordatus

Expanded text:
est, id est, ira sola, in secundo duo, est, id est, ira sola, in secundo duo, ira et vox quae iram significat, in judicii, consilii, et gehennae ignis. Nam in judicio adhuc defensioni datur locus, in consilio autem quanquam et judicium esse soleat, tamen quia interesse aliquid hoc loco fateri cogit ipsa distinctio, videtur ad consilium pertinere sententiae probatio quando non jam cum ipso reo agitur, utrum damnandus sit, sed inter se qui judicant conferunt, quo supplicio damnari oporteat quem constat esse damnandum: gehenna vero ignis nec damnationem habet dubiam sicut judicium, nec damnati poenam sicut consilium. In gehenna quippe certa est et damnatio et poena damnati, gehenna nomen compositum est ex ge et henna; ge enim vallis inteest, . Fuit enim vallis filiorum Ennon juxta Jerusalem, in qua multa jacuere cadavera mortuorum, unde et interno gehennae congruit nomen. Si ergo offers munus tuum ante altare, et ibi recordatus
Abbreviated transcription (Latin):
non significantem aliquid
aliud. nisi indignantis animi
motũ exprimentem. ut sunt
apꝰ gramasos int̾iectiones. cũ
dicitura dolente heu. uel abira-¬
scente hem. Que uoces quarũ¬
ꝙ linguarũ sunt ꝓprie. nec in
aliam linguam facile tͣnsgre-¬
diuntur. Que causa utiq coe¬
git tam grecũ int̾pretent
ꝓ latinũ uocem ip̃am ponete
cũ quomodo eam int̾pretaretur
ñ inueniret. Gradus itaq sunt
in istis peccatis. Ut primo quisq
irascatur. et eum motũ retine¬
at mente conceptũ. Iam si extor¬
serit uocẽ indigñãtis ip̃a cõ¬
motio. ñ significantẽ aliquid
sed ip̃m animi motũ ip̃a erup¬
tione testantem. qͣ feriatur
ille cui irascitur: plꝰ est. utiq
quam si surgens ira silentio
premeretur.Si uero ñ solum
uox indign̾atis audiatur. s
etiam uerbũ qd iam certam
eius uituꝑationẽ inqũe pro
fertur designet et notet. quis
dubitet amplius hoc ẽẽ qu̾a si
solus indignationis motus
ederetur: Itaq in primo unũ

Expanded text:
non significantem aliquid aliud, nisi indignantis animi motum exprimentem, ut sunt apud grammaticos interjectiones, cum dicitur a dolente, heu, vel ab irascente, hem, quae voces quarumque linguarum sunt propriae, nec in aliam linguam facile transferuntur; quae causa utique coegit tam Graecum interpretem, quam Latinum vocem ipsam ponere, cum quomodo eam interpretaretur, non inveniret. Gradus itaque sunt in istis peccatis, ut primo quisque irascatur, et eum motum retineat corde conceptum. Jam si extorserit vocem indignantis, ipsa commotio non significantem aliquid, sed illum animi motum ipsa eruptione testantem qua feriatur ille cui irascimur, plus est utique quam si surgens ira silentio premeretur. Si vero non solum vox indignantis audiatur, sed etiam verbum quod jam certam ejus vituperatifertur designet et notet, quis dubitet amplius hoc esse quam si solus indignationis sonus ederetur? Itaque in primo unum
Abbreviated transcription (Latin):
item leuius est reũ ẽẽ cõailiꝙ
quam reũ gehenne ignis.
diccre fatue. Non enim tanli
ip̃e xaberet gradus. nin gal¬
tr n etiam pec̾ca cõmemoral¬
tir. Lacha enim obscurũ est
qira nec grecũ est nec latiũ
Non nulliꝰ autem de greco te¬
here uoluerunt enus int̾pie¬
cationẽ putantes parmosun
dici. Orece enĩ: partiꝰ rachs

Expanded text:
item levius est esse reum concilio, item levius est esse reum concilio, quam reum esse gehennae ignis, dicere fatue. Non enim reatus ipse haberet gradus, nisi gradatim etiam peccata commemorarentur. Racha enim obscurum est, quia nec Graecum est nec Latinum, nonnulli autem de Graeco trahere voluerunt ejus interpretationem, putantes pannosum dici, Graece
Abbreviated transcription (Latin):
scitur fr̃i suo: reus erit iudici¬
o.uidendum est quantum
int̾ sit mnt̾ iusticiam pharise
at in regnũ celorum. Ibi eñ
nus iudicio. hic autera ra re¬
s. Qui aũt dixerit fr̃i suo ra¬
cha. reus erit concilio. Hoc u̾bũ
ꝓprie ebreorũ est. Racha enĩ
Dicitur cheos. id est inanis ⁊
uacuuis. quem possumus nul¬
gata iniuria absq cerebro ñ¬
cupare. Si deogioso sermone
reddituri sumꝰ rationẽ ꝙͣ to.
magis decõtumelia Sed et
signant̾ additur. qui dixerit
fr̃i suo racha. frater enim nr
nullus est. nͥ qui eundem no¬
biscũ habet patrem. Cummgͦ
similit̾ credat in dm̃ et xp̃m
dei nouerit sapientiam. qua
ratione stulticie elogiõ deno¬
tari potest Quid interest au¬
tem int̾re ũ iudicio. reũ cen¬
lio. et reũ gehẽne ignis. Ñ
hoc posteemũ gͣuissimũ sond
et admonet gradus quosda
factos aleuiorib ad grauiora
donec adgehey nain igmsr
niret. Et ideo si leuius est a

Expanded text:
scitur fratri suo, reus erit judiciscitur fratri suo, reus erit judicio. Videndum est, quantum intersit inter justitiam Pharcit in regnum coelorum. Ibi enim judicio. Hic autem ira reo. Qui autem dixerit fratri suo racha, reus erit concilio. Hoc verbum proprie Hebraeorum est, Racha enim dicitur κενός, hoc est,inanis et vacuus, quem nos possumus vulgata injuria absque cerebro nuncupare. Si de otioso sermone reddituri sumus rationem, quanto magis de contumelia? Sed et signanter additur, qui dixerit fratri suo racha. Frater enim noster nullus est, nisi qui eumdem nobiscum habet patrem; cum ergo similiter credat in Deum, et Christum Dei noverit sapientiam, qua ratione stultitiae elogio denotari potest? Quid interest inter reum judicio, et reum concilio, et reum gehennae ignis? Nam hoc postremum gravissimum sonat, et admonet gradus quosdam factos a levioribus ad graviora, donec ad gehennam ignis veniretur: et ideo si levius est, reum
Abbreviated transcription (Latin):
d est. ñ nͥ solum illa mi¬
nima precepta impleueri¬
tis q̃ inchoant homine. sed-¬
etiam ista que ame addrm¬
tur qui nõueni soluere le¬
gem sed adimplere: non
intͣbitis in regnum celorũ.
Iustitia phariseorũ est. ut ñ
ocodant. Iusticia eorum qͥ
intraturi sunt in regnum
nimum est ergo ñ occidere
et qui illud soluerit. minimꝰ
uocabitur in regno celorum.
Qui autem illud impleue¬
rit ñ ut occidat non conti¬
nuo magnus erit et aptus
regno celoꝵ.sed tamen as¬
cẽdit aliquem gradũ. Perfi
cior erit abhomiciclio. Qua¬
ꝓpter qui docet ut ñ irasca
mur: ñ soluit legem ut nõ
occidamus. sed implet potiꝰ
ut et foris dum occidimus
et intus dum ñ rrascimur: ĩ¬
nocentiam custodiamus. Au¬
distis quia dictũ est antiquis.
Non occides. Quiautẽ occiderit:
reus erit iudicio. In lege enm
iudicabatur. ut din alium
occidebat: et ip̃e occideretur.
Ego autem̃ dico uobis. Idẽ ego
nouus homo. uobis nouis no¬
ualoquor. Quia om̃is qui ira¬

Expanded text:
d est, nisi non solum illa minima legis praecepta impleveritis, quae inchoant hominem, sed ista quae a me adduntur, qui non veni solvere legem, sed adimplere, non intrabitis in regnum coelorum. Justitia Pharisaeorum est, ut non occidant; justitia eorum qui intraturi sunt in regnum nimum est ergo et non occidere, et qui illud solverit minimus vocabitur in regno coelorum. Qui autem illud impleverit ut non occidat, non continuo magnus erit et idoneus regno coelorum; sed tamen ascendit aliquem gradum; perfictior erit ab homicidio; quapropter qui docet ut mur, non solvit legem, ne occidamus, sed implet potius, ut et foris, dum non occidimus, et in corde, dum non irascimur, innocentiam custodiamus. Audistis, quia dictum est antiquis: Non occides. Qui autem occiderit, reus erit judicio. In lege autem judicabatur, ut et qui occidebat, et ipse occideretur. Ego autem dico vobis. Id est, ego novus homo, vobis novis nova loquor. Quia omnis qui ira
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatione cucritreris mnõ¬
spectu enis cui munꝰ oblã¬
rus es. Sp̃ualit̾ cemplum
nr̃m interior homo est ill¬
am si presens sit. pot̾is eul
ñ simulato animo leniis
deo feceris ꝑgens Q eum n
pigro motũ corporis sed celt¬
rnno dilectionis affectu. ats
inde ueniens idest intentio¬
nem reuocans ad id qdage¬
re ceꝑas offer muus tuuis¬

Expanded text:
cogitatione cucurreris in conspectu ejus cui munus oblaturus es. Spiritaliter templum nostrum interior homo est, alam si praesens sit, poteris eum non simulato animo lenire,Domino feceris, pergens ad eum non pigro motu corporis, sed et celerrimo dilectionis affectu. Atque inde veniens, id est, intentionem revocans ad id quod agere coeperas offeres munus tuu
Abbreviated transcription (Latin):
rerum indicet quia res tn¬
siens et cunc ꝓpe nichil fuit.
cũ stare uideretur. Hec ergo
fr̃s km̃i sollicita considera¬
tione pensate inet̾ntatis a¬
more cor figite. Ut dũ ter¬
rena culmina adipisci con¬
tẽnitis. ꝑueniatis ad głam¬

Expanded text:
rerum indicat quia res tranrerum indicat quia res transiens et tunc prope nihil fuit cum stare videretur. Haec ergorissimi, sollicita consideratione pensate, in aeternitatis amore cor figite; ut dum terrena culmina adipisci contemnitis, perveniatis ad g
Abbreviated transcription (Latin):
lit nescit in proximo uene¬
rari qd̃ maneat. Holite ergo
inuobismet ip̃is pensareꝙ
habetis. sed quid estis. Ecce
mundus qui diligitᷤᷤ fugit
Sc̃i isti ad quorũ tubam cõ¬
fistimꝰ. florentem mundum
mentis despectu calcauen᷑t
Erat uita longa salus cont¬
nua opulentia in reb. fecũ¬
ditas in propagine. tranil¬
litas in diuturna pace. Ci
tamem cũ in se ip̃o florerat.
iam in eorũ cordib mun-¬
dus aruerat. Ecce iam mnĩe
mors: ubiq luctus. ubico
desolatio. undici ꝑcutim
undice amaritudinib re¬
plemur et tamen ceca mẽ¬
te carnalis concupiscentis
ip̃as eiut amaritudinesa¬
maniꝰ. fugientem iequiꝰ.
labenti inheremus. Et da
labentẽ retiere ñ possimꝰ
cũ ip̃o labimir quem cade¬
tem tenemus.Aliquando
nunc tantis plagis plenus
est: ut ip̃e nos iam mundꝰ¬
inuitet ad dñm. pensategͦ
auã nulla sunt. que tempo¬
raliter currunt. Finis tempo¬
ralium ostendat: ꝙͣ. nichic
sit qd tͣnsire potuit. Casus

Expanded text:
lit, nescit in proximo venelit, nescit in proximo venerari quod maneat. Nolite ergo in vobismetipsis pensare quod habetis, sed quid estis. Ecce mundus qui diligitur fugit. Sancti isti, ad quorum tumbam consistimus, florentem mundum mentis despectu calcaverunt. Erat vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. Ecce jam mundus mors, 1569 ubique luctus, ubique desolatio, undique percutimur, undique amaritudinibus replemur; et tamen caeca mente carnalis concupiscentiae ipsas ejus amaritudines amamus, fugientem sequimur, labenti inhaeremus. Et quia labentem retinere non possumus, cum ipso labimur, quem cadentem tenemus. Aliquando bi tenuit; nunc tantis plagis plenus est, ut ipse nos jam mundus mittat ad Deum. Pensate ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt. Finis temporalium ostendit quam nihil sit quod transire potuit. Casus
Abbreviated transcription (Latin):
nabile est apud deũ. Noca¬
te fĩs netate quod dicitur
Sienim qd̾ hominib altũ
est abhominabile est apud
deum: cogitatio cordis no¬
stri tanto apud cdeum in
imo est. quanto apud hões
in alto. Et humili tas cor¬
dis nr̃i tanto apud deum
malto est: quanto homi¬
nib in imo. Depiciamꝰ ergo.
si cunid boni gerimꝰ. Nulla
rerũ habunlantia ñ gła
extollat. Si quib libet exbo¬
nis atfluentib intꝰ intumeᷤᷤ¬
cimms: Deo. despecti sumus
Quod contra psalmista de
humilib dicit. Custodiens
pariiulos dñs.Qui qr par¬
uulos humiles appellat:post.¬
ꝙͣ sẽtentiã ꝓtulit consiliũ illi¬
subñigit. Nã qͣsi q̃reremus qͥd
ip̃e ad̃ ꝯec fac̾et adiunxit. Humi¬
sĩs hec tota ĩtẽtione pẽsate. Holite
Hoc ꝓpt̾ dm̃ honorate ĩ hominib.
quib tamen cõmissi non es¬
tis: qd̾ facti funt ad ymagi¬
nem dei. Quod tunt ꝓximis
uere sernatis: si apuduos¬
met ip̃os prius incorde non
tumescitis. Nam qui sead¬

Expanded text:
ile est apud Deum . Notate, fratres, notate quod dicitur; si enim quod ab hominibus altum est, abominabile est apud Deum, cogitatio cordis nostri tanto apud Deum in imo est, quanto hominibus in alto; et humilitas cordis nostri tanto apud Deum in alto est, quanto hominibus in imo. Despiciamus ergo si quid boni gerimus; nulla rerum abundantia, non gloria extollat. Si quidem ex bonis affluentibus intus intumescimus, Deo despecti sumus: quo contra Psalmista de humilibus dicit: Custodiens parvulos Dominus . Qui quia parvulos humiles appellat, postquam sententiam protulit, consilium subjungit. Nam quasi quaereremus quid ipse ad haec fecerit, adjunxit: Humifratres, haec tota intentione pensate. Nolite Hoc propter Deum honorate in hominibus, quibus tamen commissi non estis, quod facti sunt ad imaginem Dei. Quod tunc proximis vere servatis, si apud vosmetipsos prius in corde non intumescitis. Nam qui se ad
Abbreviated transcription (Latin):
Redemptor uero nr ut ostẽ¬
deret. quia quealta sunt ho-¬
minũ sc̃s despicienda sunt.
et que despecta sunt homi¬
num despicienda ñ sunt:. ad
serum dei turionis irepa¬
ratus fuit. accepate est ex¬
pensare homines ꝓpt̃ homi¬
ns. Sola ut diximus que
circunstant hominib pen¬
sat. naturam ñ aspicit ho
norem dei inhominib nõ
agnoscit. Ecce ire ñ uult si¬
liuis dei ad filium reguli:⁊
tamen uenire paratus est
ad salutem serui. Certe si
nos cuius piam seruus roga¬
ret ut ad eũ ire deberemus
ꝓtinꝰ nobis nr̃a suꝑlia inco¬
gitatione tacita responderet
dicens. Non eas. quia terr et¬
ip̃m degeneras.Honor tuus
despicitur. locꝰ uilescit. Ecoe
decelo uenit qui seruo int̾ra
occurrere n despicit. et ta¬
men humiliari int̾ra con¬
tempnimꝰ. qui det̾ra sumꝰ.
Quid uero apud deũ uilius
quid eẽ despectius potest.ꝙ̃
seruare honorẽ apud hões
et in t̾ni testis ocłos ñ tumẽ¬
re: Unde et in sacro eunge¬

Expanded text:
Redemptor vero noster, ut ostenRedemptor vero noster, ut ostenderet quia quae alta sunt hominum sanctis despicienda sunt, et quae despecta sunt hominum Deo despecta non sunt, ad servum vero Centurionis ire paratus fuit. Increpata est erpensare homines propter homines. Sola, ut diximus, quae circumstant hominibus pensat, naturam non aspicit, honorem Dei in hominibus non agnoscit. Ecce ire non vult Filius Dei ad filium reguli, et tamen venire paratus est ad salutem servi. Certe si nos cujuspiam servus rogaret ut ad eum ire deberemus, protinus nobis nostra superbia in cogitatione tacita responderet, dicens: Non eas, quia temetipsum degeneras, honor tuus despicitur, locus vilescit. Ecce de coelo venit qui servo in terra occurrere non despicit; et tamen humiliari in terra contemnimus, qui de terra sumus. Quid vero apud Deum vilius, quid despectius esse potest, quam servare honorem apud homines, et interni testis oculos non timere? Unde et in sacro Evange
Abbreviated transcription (Latin):
ad quem uenerat et potem̃
ad curanlũ credidit. et tam̃
morienti filio ẽẽ absentem
putauit. Sed dñs qui roga¬
tur ut uadat: qͥa ñ desitꝰ ubi
inuitatur indicat. Solo ius¬
su salutem reddidit: qui
solo mitu om̃ia creaui:. Q
in rehoc est nobis sollerter
cens. Dñe puer meus iacet
paraliticus in domro. et male
torquetur. Cui a ih̾u protiuꝰ
respondetur. Ego ueniamet
curabo eum. Qind est c̃o napil¬
nis rogat ut ad eius filiũ
ueniat. et tamen corporali¬
ter ire recusat. ad seruum
uero centurionis ñ inuita¬
tur. et tamen se corporaliter
ire pollicetur reguli filio ꝑ
corporalem p̾sentiam ñ dĩg¬
natur ad ẽẽ centurionis serꝰ¬
uo ñ dedignat᷑ occurrere:
retunditur qui in hominib
ũ naturam qua ad iiaginẽ
dei fũ sunt. sed honore: ͤ et
diuitias ueneramur: Cũq
pensamus que circa eos fũti
interiora profecto minime
ꝑuidemꝰ. Dũ ea consideramꝰ.
que in corporib despecta sũt.
negligimus pensare qd sũt

Expanded text:
ad quem venerat et potentem ad quem venerat et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit Deum . Sed Dominus qui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur, indicat: solo jussu salutem reddidit, qui voluntate omnia creavit. Qua in re hoc est nobis solerter icens: Domine, puer meus jacet paralyticus in domo, et male torquetur. Cui a Jesu protinus respondetur: Ego veniam, et curabo eum . Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen corporaliter ire recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. retunditur, qui in hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sumus, sed honores et divitias veneramur: cumque pensamus quae circa eos sunt, interiora profecto minime providemus. Dum ea consideramus quae in corporalibus despecta sunt, negligimus pensare quod sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm modo fr̃s audiftiᷤ
expositione ñ indiget. Sed
ne hanc tacit ⁊ preterisse ui¬
deamur: exhortando potiꝰ
quam exponendo mea ali¬
quid loquamur. Hoc autẽ
nobis solum mͦ de expositio¬
ne uideo ẽẽ requirendum:
cur is qui ad salutem pe
tendam uenerat audiuit
nisi signa et prodigia uideri.¬
tisñ creditis. Qui enim sa¬
dubio credebat. Neq enim
abeo quereret salutem. q̃
non crederet saluatorem.
Quare ergo d̾r. nͥ signa et
digia uideritis treditis cũ
ante crederet quam signũ
uideret: Sed mementote
quid peciit. et aꝑte cognosce¬
tis quia in fide dubitauit.
doposcit nanq ut descende¬
ret et sanaret filium eius.
Corporalem ergo presentiã
in illũ credidit: quem non
putauit posse salutemdare.
nͥ p̾sens ẽẽt et corpore. Si em̃
ꝑfecte credidisset. proculdu¬
bio sciret. qr ñ eẽt locus ub
non eẽt deus. Ex magna gͦ
tutem ñ dedit maiestati.s
presentie corporali. Et salu¬
tem itaq filio peciit. et tam̃
in fide dubitauit.quia eum

Expanded text:
m modo, fratres, audistis, expositione non indiget. Sed ne hanc taciti praeterisse videamur, exhortando potius quam exponendo in ea aliquid loquamur. Hoc autem nobis solummodo de expositione video esse requirendum, cur is qui ad salutem filio petendam venerat audivit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis? Qui enim sadubio credebat. Neque enim ab eo quaereret salutem quem non crederet salvatorem. Quare ergo dicitur: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis, qui ante credidit quam signum videret? Sed mementote quid petiit, et aperte cognoscetis quia in fide dubitavit. Poposcit namque ut descenderet, et sanaret filiCorporalem ergo praesentiamin illo credidit, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locus, ubi non esset Deus. Ex magna ergnorem non dedit majestati, sed praesentiae corporali: et salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum
Abbreviated transcription (Latin):
is et suis uirtutib est elat̾
ad ruiam. ita nos non
nr̃a solũ pigritia sed et
meliorum uirtutib in¬
spestis humiliemur ad
e̾s r̃m hoc apud se supplex
et sun missus obsecret. de¬
us om̃ipotens miserere sup¬
plici tuo. qr ñ sũ sicut in¬
numeri serui tui contẽp¬
tu scli sullimes. iusticie
merito głosi. castitatis
laude angłici. uelut etiã
multi illorum: qui post
fagitia publica peniten

Expanded text:
is, et suis virtutibus, est elatus is, et suis virtutibus, est elatus ad ruinam, ita nos non nostra solum pigritia, sed et meliorum virtutibus inspectis, humiliemur ad nostrum haec apud se supplex ac submissus obsecret: Deus omnipotens, miserere supplici tuo, quia non sum sicut innumeri servi tui, contemptu saeculi sublimes, justitiae merito gloriosi, castitatis laude angelici, velut etiam multi illorum qui post flagitia publica poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
stificatꝰ in domu suam ab
illo. Qu̾atam uenie fiducã
digne penitentib prebet ꝙ:
publicanus qui reatum sue
nequitie ꝑfecte cognouit.
fleuit confessus est: et si in¬
iustus ad templum uenit
ustificatus a templo rediit.
Tipiceautem phariseus iu¬
deoꝵ est ppłs qui ex iustifica¬
tonib legis extollit merita
sua. Publicanꝰ uero gentili
et. qui longe a deo posituᷤ
confitetur pecc̃a sua. Quoꝵ
unus suꝑbiendo recessit hu¬
miliatus alter lamentan¬
dappropinquare meriit
exaltatus. Quia om̃is qui
seexaliae humiliabitim.
et qui sehumiliat exalta¬
biumr. Et de utroq pretato
poło et de om̃i suꝑbo uel
humili recte potest intel¬
ligi. sicut et illud qd alibi
legimus. Ante ruma exal¬
tabitur cor. et ante głam
humiliabit᷑. Qua ꝓpteret
de u̾bis elati pharises qui¬
bus humiliari meruit pos¬
sumꝰ ex dni̾so forma humi¬
li tatis qua sullimemur
assumere. Ut sicut ille cõ¬
sideratis et peiorum uiti¬

Expanded text:
stificatus in domum suam ab stificatus in domum suam ab illo. Quantam veniae fiduciam digne poenitentibus praebet, quod publicanus, qui reatum suae nequitiae perfecte cognovit, flevit, confessus est, et si injustus ad templum venit, justificatus a templo rediit. Typice autem Pharisaeus Judaeorum est populus, qui ex justificationibus legis extollit merita sua. Publicanus vero gentilis est, qui longe a Deo positus confitetur peccata sua. Quorum unus superbiendo recessit humiliatus, alter lamentando appropinquare meruit exaltatus. Quia omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. Et de utroque populo praefato, et de omni superbo vel humili recte potest intelligi, sicut et illud quod alibi legimus: Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam humiliatur . Quapropter et de verbis elati Pharisaei, quibus humiliari meruit, possumus ex diverso formam humilitatis, qua sublimemur, assumere, ut sicut ille consideratis et pejorum viti
Abbreviated transcription (Latin):
Ieiuno bis in sabb̃o. decimas
do om̃iura que possideo. E¬
zechiel ꝓph̃a. de ostensis sibi
celi ammalib scͥbit. Et totũ
corpus plenũ ocłis in tircui¬
tu ip̃oꝵ quatuor. Corpora qͥp¬
pe animalium iccirco plena
ocłis describuntur: quia sc̃o¬
rũ actio ab om̃i parte circõ¬
specta est: bona defiderabi¬
liter prouiclens. mala solert
cauens. Sed nos sepe dum
aliis reb intendimus: fit
ut alia neglegamus. Et n
neglegimus ibi ꝓculdubio
ocłm non habemus. Namer¬
ce phariseus ad exhibendam
abstinentiam. ad impendẽ¬
dam miscd̃iam. adferendas
deo gr̾as. ocłm habuerat. sed
adhumilitatis custõdiam ñ
habebat. Et quid prodest qd̃
contra hostrũ insidias pene
tota ciuitas caute cuatoditꝰ.
si unum foramen aꝑtum
relinquitur. unde ab hostib
intretur. Et publicanus a
longe stans:nolebat neco¬
culos ad celum leuare. sed ꝑ¬
cutiebat pectus suum dicẽs.
Deus ꝓpicius esto in peccato¬
ri. Dico uob̾ descendit hic iu¬

Expanded text:
Jejuno bis in sabbato, decimas Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Ezechiel propheta de ostensis sibi coeli animalibus scribit: Et totum corpus plenum oculis, in circuitu ipsorum quatuor . Corpora quippe animalium idcirco plena oculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est, bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Sed nos saepe dum aliis rebus intendimus, fit ut alia negligamus; et ubi negligimus, ibi procul dubio oculum non habemus. Nam ecce Pharisaeus ad exhibendam abstinentiam, ad impendendam misericordiam, ad referendas Deo gratias oculum habuerat, sed ad humilitatis custodiam non habebat. Et quid prodest quod contra hostium insidias pene tota civitas caute custoditur, si unum foramen apertum relinquitur unde ab hostibus intretur? Et publicanus a longe stans, nolebat nec oculos ad coelum levare, sed percutiebat pectus suum, dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori. Dico vobis, descendit hic ju
Abbreviated transcription (Latin):
de quib supra dicitur. Deuᷤ
autem non faciet uindic
tam electoꝵ suorũ claman¬
tium ad se. phariseus aũt
merita iactans: ad ea deqͥb
terribilis inconclusione sẽ¬
tentia subditur. uerũtam̃
filius hominis ueniens. pu¬
tas inueniet fidem in terra:
phariseus stans: hec apudse
orabat. Beus gr̃as agotibi.
quia nonsũ sicut cet̾i ho-¬
minũ raptores. iniusti ad¬
ulteri. uelut etiam hic pu¬
blicanus. Quatuor sunt spe¬
dies: quib omnis tumorar¬
rogantium demonstratur
Cum bonũ aut asemet ip̾is¬
se habere estimant. aut si fi¬
bidatum desuꝑ credunt. ꝓ
suis se hoc accepisse meritis
putant. aut certe cũ iactãt
sehabere qđ nou habent.aut
despectis cet̾is singulariter
uideri appetunt habere qd
habent. Qua phariseus
iste iactantie peste laborasse
deprehenditur. qui iccirco
de templo absq iustificati¬
one descendit. quia bonorũ
oꝑum merita sibi quasi sin¬
gulariter tribuens.oranti
publicano se p̾tulit dicens.

Expanded text:
de quibus supra dicitur: Deus de quibus supra dicitur: Deus autem non faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se. Pharisaeus autem merita jactans ad ea de quibus terribilis in conclusione sententia subditur. Verumtamen filius hominis veniens, putas inveniet fidem in terra? Pharisaeus stans haec apud se orabat: Deus, gratias ago tibi quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, adulteri, velut etiam hic publicanus. Quatuor sunt species quibus omnis tumor arrogantium demonstratur, cum bonum aut a semetipsis habere se aestimant, aut si sibi datum desuper credunt, pro suis se hoc accepisse meritis putant; aut certe cum jactant se habere quod non habent; aut despectis caeteris, singulariter videri appetunt habere quod habent. Quia Pharisaeus istae jactantiae peste laborasse deprehenditur, qui idcirco de templo absque justificatione descendit, quia bonorum operum merita sibi quasi singulariter tribuens, oranti publicano se praetulit.