comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lucris in hiare. Quia enim alius intentus labori terreno. alius.
Et plerumq qđ est grauius. pon nulli uocantis gram non solun
respuunt. sed etiam ꝑsequuntur. Unde & subditur Rdiquiũ
tenuerunt seruos eius. & contum eluis affectos occidunt Sed
rex ista cognoscens: missis exercitib suis ꝑ didit homicidas l¬
los. & ciuitatem illorum succendit. Homicidas ꝑdidit: quia
ꝓsequentes int̾emit. Ciuitatem illorum igne succendit. alleꝰ
illorum non solum animae. sed caro quoque in qua habiale¬
rant a et̃nae gehennae flãma cruciatur. Missis uero ex orieb¬
suis extinxisse homicidas dicitur: quia in hominibus ome
uidicium ꝑangłos exhibetur. Quid pamque sunt illa anglb
agmina. nisi exercitus regis nostri: Vnde & sdem toe
Aaꝑdendos ergo aduersarios suos exercitum mittit: quia ni-¬
mirum uindictam dñs ꝑangłos exxercet. Cuius uindictae
potentiam tunc nostri patres audiebant: nos autem iam

Expanded text:
lucris inhiare. Quia enim alius intentus labori terreno, alius vlucris inhiare. Quia enim alius intentus labori terreno, alius vEt plerumque, quod est gravius, nonnulli vocantis gratiam non solum respuunt, sed etiam persequuntur. Unde et subditur: Reliqui vero tenuerunt servos ejus, et contumeliis affectos occiderunt. Sed rex ista cognoscens, missis exercitibus suis, perdidit homicidas illos, et civitatem illorum succendit. Homicidas perdit, quia persequentes interimit. Civitatem eorum igni succendit, quia illorum non solum animae, sed et caro quoque in qua habitaverant, aeterna gehennae flamma cruciatur. Missis vero exercitibus exstinxisse homicidas dicitur, quia in hominibus omne judicium per angelos exhibetur. Quid namque sunt illa angelorum agmina, nisi exercitus Regis nostri? Unde et idem rex ur. Ad perdendos ergo adversarios suos exercitum mittit, quia nimirum vindictam Dominus per angelos exercet. Cujus vindictae potentiam tunc nostri patres audiebant, nos autem jam
Abbreviated transcription (Latin):
pe cogitationem ponere. quid est aliud quam quȩdam aridi
alimento pinguescunt. Hac enim pinguedine saginari psal-¬
mista concupierat: cum dicebat. Sicut adipe & pinguedine.
repleatur anima mea. Quia igitur p̃dicatores dominicȩ in¬
carnationis missi ꝑsecutionem ab infidelib & prius ꝓphetae.
& pͥmodum sc̃i apłi ꝑtulerunt: in uitatis & uenire nolentibus
dicitur. Iauri mei & altilia occisa sunt: & om̃ia parata. Acsi
aptius dicatur. Patrum p̃cedentium mortes aspicite: &remedia
uitae uestrae cogitate. Notandum uero qđ priori in uitatione
pil detauris & altilib dicitur: in secunda autem iam tauri &e
altilia mactata memorantur. quia om̃ps ds cum uerba eius ai¬
hoc transisse iam & alios audiuimꝰ. Sequitur. Ili autem noge¬
xerunt. Et abierunt alius in uillam suam.: alius uero ad rego¬
ciationem suam. In uillam ire est: labori terreno inmoderate
incumbe. In negociationem uero ire est: actionum scłarium

Expanded text:
pe cogitationem ponere, quid est aliud quam quaedam ariditpe cogitationem ponere, quid est aliud quam quaedam ariditalimento pinguescunt. Hac enim pinguedine saginari Propheta concupierat, cum dicebat: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . Quia ergo praedicatores dominicae incarnatpertulerunt, invitatis et venire nolentibus dicitur: Tauri mei et altilia occisa sunt, et omnia parata. Ac si apertius dicatur: Patrum praecedentium mortes aspicite, et remedia vitae vestrae cogitate. Notandum vero quod in priori invitatione nil de tauris et altilibus dicitur, in secunda autem jam tauri et altilia mactata esse memorantur, quia omnipotens Deus cum verba ejus aautem neglexerunt, et abierunt, alius in villam suam, alius vero in negotiationem suam. In villam quippe ire est labori terreno immoderate incumbere, in negotiationem vero ire 1637 est actionum saecularium
Abbreviated transcription (Latin):
alere: altilia quasi alatilia uocamꝰ. Cum uero in lege scriptũ
sit. diliges amicum tuum & odio habebis in imicum tuum:
accepta tunc iustis licentia fuerat. ut dei suosq aduersarios
quanta possent uirtute comprimerent: eosque iure gladio
ferirent. Qđ in nouo ꝓculdubio testamento compescitur.: cũ
ꝑ semetipsam ueritas predicat dicens. Diligite inimicos uestros:
bene facite hisqui oderunt uos. Quid ergo ꝑtauros. pisi pres
testamenti ueteris significantur: Nam dum ex ꝑmissione
legis acceꝑant quatinus aduersarios suos odii retributione
ꝑcut̾ent. ut ita dicam. quid aliud quam tauri erant. qui ini¬
micos suos uirtutis corporeȩ cornu feriebant: Quid uero p
alcilia. pisi pr̃es testam̃ti noui figurantur: Qui dum gr̃am
pinguedinis int̾nae ꝑcipiunt: aẽtnis desidiis innitentes. ad
sublimia contẽplationis suae penna subleuantur. In imo qͥp¬

Expanded text:
alere, altilia quasi alitilia vocamus. Cum vero in lege scriptum alere, altilia quasi alitilia vocamus. Cum vero in lege scriptum sit: Diliges amicum tuum, et odio habebis inimicum tuum , accepta tunc justis licentia fuerat ut Dei suosque adversarios quanta possent virtute comprimerent, eosque jure gladii ferirent. Quod in Novo procul dubio Testamento compescitur, cum per semetipsam Veritas praedicat, dicens: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos . Qui ergo per tauros nisi patres testamenti veteris significantur? Nam dum ex permissione legis acceperant quatenus adversarios suos odii retributione percuterent, ut ita dicam, quid aliud quam tauri erant, qui inimicos suos virtutis corporeae cornu feriebant? Quid vero per altilia nisi patres testamenti novi figurantur, qui dum gratiam pinguedinis internae percipiunt, a terrenis desideriis enitentes, ad sublimia contemplationis suae pennis sublevantur? In imo quip
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Unde & psalmista dicit. In sole posuit tabnaculum suũ:
& ipse tanquam sponsus ꝓcedens de thalamo suo. Tanquam
sponsus quippe de thalamo suo ꝓcessit: qui ad coniungenda
sibi aeccłam incar natus ds̃ de incorrupto utero uirginis ea¬
uit. Misit ergo ser uos suos: ut ad istas nuptias in uitarent.
Misit semel. misit iterum: quia incarnationis dominicie
predicatores. & prius ꝓpħas. & postmodum apłos fecit.
Bis itaq seruos ad inuitandum misit: quia incarnationem uni¬
geniti. & ꝑ ꝓpħas dixit futuram. & ꝑ apłos nunciauit factã
Sed quia hi qui prius inuitati sunt ad puptiarum conuiuiu
uenire noluerunt: in secunda inuitatione iam dicitur. ec¬
ce prandium meum paraui. tauri mei & altilia occisa sunt.
quor: etiam ipsame pecesse et uerba acuuangłicȩ lectiois
explanare. Altilia enim saginata dicimus. Ab eo enim qđ est

Expanded text:
fuit. 1636 Unde et Psalmista dicit: In sole posuit tabernaculum suum, fuit. 1636 Unde et Psalmista dicit: In sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Tanquam sponsus quippe de thalamo suo processit, quia ad conjungendam sibi Ecclesiam incarnatus Deus de incorrupto utero Virginis exivit. Misit ergo servos suos ut ad istas nuptias amicos invitarent. Misit semel, misit iterum quia incarnationis dominicae praedicatores, et prius prophetas, et postmodum apostolos fecit. Bis itaque servos ad invitandum misit, quia incarnationem Unigeniti et per prophetas dixit futuram, et per apostolos nuntiavit factam. Sed quia hi qui prius invitati sunt ad nuptiarum convivium venire noluerunt, in secunda invitatione jam dicitur: Ecce prandium meum paravi, tauri mei et altilia occisa sunt, quor, etiam ipsa me necesse est verba evangelicae lectionis explanare. Altilia enim sagiuata dicimus; ab eo enim quod est
Abbreviated transcription (Latin):
catur ergo. Simile est regnum caelorum homini regi: qui
fecit nuptias filio suo. Iam intelligit caritas uestra. q̃uis est
rex regis filii pater. I lle pimirum: cui psalmista ait. Ds
iudicium tuum regida: & iusticiam tuam filio regis. Qui
fecit nuptias filio suo. Tunc enim ds̃ pater deo filio nuptias
fecit: quando hunc in utero uirginis humanae naturȩ c̃iungit.
Sed quia ex duabus ꝑsonis fieri solet ista coniunctio: absit hoc¬
ab intellectib nostris. ut ꝑsonam dei & hominis redemptoris
nostri iħu xp̃i. ex duabus ꝑsonis credamꝰ unitam. Eo: duabus
quippe atque induabus hunc naturis existere credimꝰ: sedex
duabus ꝑsonis cõpositum. credi ut uefas est uitamꝰ. Apertus
igitur atque securius dici potest. quia in hoc pater regi filio
nuptias fecit: quo ei ꝑincarnationis misterium sc̃am aeccłam
sociauit. Uterus autem genitricis uirginis: huiꝰsponsi chalamꝰ

Expanded text:
catur ergo: Simile est regnum coelorum homini regi, qui catur ergo: Simile est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo. 3. Jam intelligit charitas vestra quis est iste rex, regis filii pater: ille nimirum cui Psalmista ait: Deus judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis . Qui fecit nuptias filio suo. Tunc enim Dfecit, quando hunc in utero Virginis humanae naturae conjunxit, Sed quia ex duabus personis ab intellectibus nostris, ut personam Dei et hominis Redemptoris nostri Jesu Christi ex duabus personis credamus unitam. Ex duabus quippe atque in duabus hunc naturis existere dicimus; sed ex duabus personis compositum credi, ut nefas, vitamus. Apertius ergo atque securius dici potest quia in hoc Pater regi Filio nuptias fecit, quo ei per incarnationis mysterium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus autem genitricis Virginis hujus sponsi thalamus
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquam uel hoc nr̃ae intelligentiae obsistit. quia cum
adhoram nonam apud antiquos cotidie prandium fieret :
ipsum quoque prandium cena uocabatur. Sepe autem iã
dixisse me memini : qđ plerumq in sc̃o aeuuangłio regnũ
caedorum presens aeccła nominatur. Congregatio quip¬
pe iustorum: regnum caelorum dicitur. Quia enim ꝑ ꝓphe¬
tam dñs dicit. caelum michisedes est: & salomon ait. anima
iusti sedes sapientiae : paulus enim dicit. xp̃m dei uirtutẽ
& dei sapientiam: liquido colligere de⁊ bemus. quia si xp̃c¬
dei sapientia est. anima autem̃ iusti sȩdes est sapientiȩ.
dum caelum dicitur sedes dei: celum est gͦ anima iusti
Hinc ꝑpsalmistam de sc̃is predicatorib dicitur. Caeli enarrant
głam dei. Regnum ergo caelorum est aeccła iustorum: quia
dum eorum corda in terra nichil ambiunt. ꝑhoc qđ ad su-¬
ꝑna suspirant: iam in eis dñs quasi in caelestib regnat. Di¬

Expanded text:
nequaquam vel hoc nostrae intelligentiae obsistit, quia cum nequaquam vel hoc nostrae intelligentiae obsistit, quia cum ad horam nonam apud antiquos quotidie prandium fieret, ipsum quoque prandium coena vocabatur. 2. Saepe autem jam me dixisse memini quod plerumque in sancto Evangelio regnum coelorum praesens Ecclesia nominatur. Congregatio quippe justorum regnum coelorum dicitur. Quia enim per prophetam Dominus dicit: Coelum mihi sedes est ; 1635 et Salomon ait: Anima justi sedes est sapientiae ; Paulus etiam dicit: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam ; liquido colligere debemus quia si Deus sapientia, anima autem justi sedes sapientiae, dum coelum dicitur sedes Dei, coelum ergo est anima justi. Hinc per Psalmistam de sanctis praedicatoribus dicitur: Coeli enarrant gloriam Dei . Regnum ergo coelorum est Ecclesia justorum, quia dum eorum corda in terra nil ambiunt, per hoc quod ad superna suspirant, jam in eis Dominus quasi in coelestibus regnat. Di
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s km̃i uolo si possum subbreuitate transcurre¬
re: ut infine eius ualeam adloquendum largius uacare.
Sed querendũ prius est: an haec apud matheum ipsa
sit lectio. quae apud lucam sub appellatione cenae de¬
scribitur. Etquidem sunt p̃nulla quae sibi dissona esse
uidentur: quia hic prandium. illic cęna memoratur.
Hic qui adfenam non dignis uestib intrauit repulsus est:
illic nullus qui intrauit repulsus esse ꝑhibetur. Qua exre
cenam. aet̾num & ultimum conuiuium designatur: quia¬
&̾ in hanc p̃nulli exituri intrant. & ad illud quisquis se¬
mel intrauerit: ulterius noi exibit. At si quis forte c̃ten¬
dat hanc eandem. eẽ. lectionem: ego melius puto salua fide
alieno intellectui cedere. quam contentionib deseruire: q̃m
&e intelligi congrue forsitan potest. quia de piecto eo qui
cum puptiali ueste nonuenerat: qđ lucas tacuit. matheus
dixit. Qđ uero ꝑillum cena. ꝑhunc autem prandium dicit᷑:

Expanded text:
rissimi, volo, si possum, sub brevitate transcurrere, ut in fine ejus valeam ad loquendum largius vacare. Sed quaerendum prius est an haec apud Matthaeum ipsa sit lectio quae apud Lucam sub appellatione coenae describitur . Et quidem sunt nonnulla quae sibi dissona esse videntur, quia hic prandium, illic coena memoratur; hic qui ad nuptias non dignis vestibus intravit repulsus est, illic nullus qui intrasse dicitur repulsus esse perhibetur. Qua ex re recte coenam aeternum et ultimum convivium designatur, quia et hanc nonnulli exituri intrant, et ad illud quisquis semel intraverit ulterius non exibit. At si quis forte contendat hanc eamdem esse lectionem, ego melius puto, salva fide, alieno intellectui cedere, quam contentionibus deservire, quoniam et intelligi congrue forsitan potest quia de projecto eo qui cum nuptiali veste non venerat quod Lucas tacuit Matthaeus dixit. Quod vero per illum coena, per hunc autem prandium dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
discipłs. Baiulare & enĩ crucem & post dñmire est: uel car
nis abstinentiam. uel compassionẽ ꝓoimo ꝓstudio aeternae
intentionis exhibere. Nam quisquis haec ꝓtemporali inten¬
tione exhibet: crucem quidem baiulat. sedire post dñm
recusat. Quia uͦ sullimia precepta data sunt: ꝓtinꝰ compara¬
tio aedificandȩ sublimitatis adiungitur cum dicitur. Quis
eñi ex uobis uolens turrim aedificare. non prius seder

Expanded text:
discipulus. Badiscipulus. Banis abstinentiam, vel compassionem proximo pro studio aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. Quia vero sublimia praecepta data sunt, protinus comparatio aedificandae sublimitatis adjungitur, cum dicitur: Quis enim ex vobis volens turrem aedificare, nonne prius
Abbreviated transcription (Latin):
& tamen deuia deinon ex orbitent ꝑcompassionẽ. Hoc ipsũ
uͦ animae odium qualit̃ exchiberi debeat: uericas subdendo
manifestat dicens. Qui nonbaiulat crucem suam. & ue¬
nit postine. non pocest m̃s esse discipłs. Orux quippe
acruciatu dicicur. Et duob. modis crucem dñ bauilamꝰ:
cumaut ꝑ abstiaentiam carnem afficimꝰ aut ꝑcompassionẽ
preumi necessitatem illiussirãmputamus. Qui eñi dolorem
exhibet in aliena necessitate: crucem portat inmente.
Sciendum uero est: quod sunt non nulli qui carnis abstinen¬
tiam non prodõsed ꝓ inani gła exhibent. Et sunt pleriq
qui compassionem ꝓximi non spiritualit̃ sed carnalit impen¬
dunt: ut ei non aduirtutem. sed quasi miserendo ad culpas
faueant. Hi itaq crucem quidem uidentur ferre: sed dñm
non sequuntur. Unde recte haec eadem ueritas dicit. Qui ñ
bauilat crucem suam & uenit postme: nonpocest m̃s esse

Expanded text:
et tamen de via Dei non exorbitent per compassionem. 5. Hoc ipsum et tamen de via Dei non exorbitent per compassionem. 5. Hoc ipsum vero animae odium qualiter exhiberi debeat, Veritas subdendo manifestat, dicens: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Crux quippe a cruciatu dicitur. Et duobus modis crucem Domini bajulamus, cum aut per abstinentiam carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet in aliena necessitate, crucem portat in mente. Sciendum vero est quod sunt nonnulli qui carnis abstinentiam non pro Deo, sed pro inani gloria exhibent. Et sunt plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserendo ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed Dominum non sequuntur. Unde recte haec eadem Veritas dicit: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse
Abbreviated transcription (Latin):
gradiebantur pergentes & mugientes & non declinabanc
ñeq ad dexteram neq ad sinistram. Quid gͥ uaccae. nisi fide.¬
les quosq in aeccłia designant᷑: Quidum sacri eloquii pre¬
cepta considerant: quasi suꝑ impositam dñi archam por¬
tant. Dequib hoc ẽ. etiam notandum quod fuisse faetae
memorantur : quia sunt pleriq qui inuia di intrinsecus
positi foris carnalib affectib: ligantur sed non declinant
arecto itinere qui archam di portant inmente. Ecce & eni
uaccȩ bethsames pergunt. Hechsames quippe diciturdomꝰ¬
mus: dignum profecto ẽ. ut de dĩ itinere ꝓcarnalib affe¬
ctib non declinemus. Iota eni uirtute pensandum est.
quod uaccae dĩ plaustro suppositae ꝑgunt & gemunt.
Dant abincimis mugitus. & tamen dĩ itinere non deflectunt¬
gressus: sic nimirum p̃dicatores dĩ. sic fideles quiq esse intra
scãm a eccłiam debent: ut compatiantur pocimis ꝑ caritatẽ:

Expanded text:
gradiebantur, pergentes et mugientes, et non declinabant gradiebantur, pergentes et mugientes, et non declinabant neque ad dexteram, neque ad sinistram . Quid ergo vaccae nisi fideles quosque in Ecclesia designant, qui dum sacri eloquii praecepta considerant, quasi superimpositam Domini arcam portant? De quibus hoc etiam est notandum, quod fuisse fetae memorantur, quia sunt plerique qui in via Dei intrinsecus positi, foris carnalibus affectibus ligantur; sed non declinant a recto itinere, qui Arcam Dei portant in mente. Ecce enim vaccae Bethsames pergunt. Bemus, dignum profecto est ut de Dei itinere pro carnalibus affectibus non declinemus. 70. Tota enim virtute pensandum est, quod vaccae Dei plaustro suppositae 562 pergunt, et gemunt; dant ab ingressus. Sic nimirum praedicatores Dei, sic fideles quique esse intra sanctam Ecclesiam debent, ut compatiantur proximis per charitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
contrarius non ametur. etiam propinquus. Quis quis enim
iam aeterna concupiscit in ea quam ad greditur causa dei
extra patrem. extra matrem. extra uxorem. extra filios.
extra cognatos. extra semetipsum fieri debet: ut eouerius
cognoscãt dm̃. quo in eius causa neminem recognoscit.
Multum nanq est quod carnales affectus intentionẽ men¬
cis diuerberant eiusq aciem obscurant. Quos tamennequiã
noxios patimur si eos praemendo teneamus: A mandigͦ sunt
ꝓcimi impendenda caritas omnib & ꝓpinquis et extraneis:
nec tamen proeadem caritate adĩ amore flectendum.
Scimus autem quia cum deterra phy listinorĩ archa dni
ad terram istahelicarum rediret. plaustro suꝑ imposita . ẽ: &r
uacȩ plaustro subiunctae sunt quae factȩ fuisse memorantur
quarũ filios clauscrunt domi. Et scriptum est: Ibant autẽ
in directũ uaccȩ peruiam quae ducit bechsames: uno itinere

Expanded text:
contrarius non ametur etiam propinquus. Quisquis enim contrarius non ametur etiam propinquus. Quisquis enim jam aeterna concupiscit, in ea quam aggreditur, causa Dei, extra patrem, extra matrem, extra uxorem, extra filios, extra cognatos, extra semetipsum fieri debet, ut eo verius cognoscat Deum, quo in ejus causa neminem recognoscit. Multum namque est quod carnales affectus intentionem mentis diverberant, ejusque aciem obscurant; quos tamen nequaquam noxios patimur, si eos premendo teneamus. Amandi ergo sunt proximi, impendenda est charitas omnibus et propinquis et extraneis, nec tamen pro eadem charitate a Dei amore flectendum. 4. Scimus autem quia cum de terra Philisthiim 1629 arca Domini ad terram Israelitarum rediret, plaustro superimposita est, et vaccae plaustro subjunctae sunt, quae fetae fuisse memorantur, quarum filios clauserunt domi. Et scriptum est: Ibant autem in directum vaccae per viam quae ducit Bethsames, et uno itinere
Abbreviated transcription (Latin):
odisse etanimam Nrãm. Constat ergo. quia amando de¬
bet odisse proximum: qui sic eum odit sicut semetipsũ
Tunc &enimbene nrãm animam odimus: cum eiuscar¬
Nalib desideriis nonad quiescimus. Cum eius appe¬
Sic sic nimirum ex hibere ꝓximis nr̃is odii discreti¬
onon debonus: ut in eis &e diligamus quod sunt.
oncib camus odio quod indĩ nobis itinere obsistunt.
Certc dum paulus hierosolrmam perger&. propħa
acadus onam illius apprehendit: suisq pedib alligauit
dceris. Cirũ cuius haec zona est: sic alligabunt in hierłm.
Sed is qui animam suam ꝑfecte oderat. quid dicebat: ẽgo
honsolũ alligari. sed & mori in hierusalem paratus sum pro
quamme: ecce quomodo anim̾amsuam amando oderat.
immo odiens amabat: quam cupiebat pro ilu morti tradere.
ut hanc aduitam depeccati morte suscitaret: Abhac ergo
discretione odii nr̃i trahamus formam: ad odium procimi.
Ametur quilibet in hoc mundo aduersarius: sed inuia des

Expanded text:
odisse et animam nostram. Constat ergo quia amando deodisse et animam nostram. Constat ergo quia amando debet odisse proximum, qui sic eum odit sicut semetipsum. Tunc etenim bene nostram animam odimus, cum ejus carnalibus desideriis non acquiescimus, cum ejus appeSic sic nimirum exhibere proximis nostris odii discretionem debemus, ut in eis et diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei nobis itinere obsistunt. 3. Certe cum Paulus Jerosolymam pergeret, propheta Agabus zonam illius apprehendit, suisque pedibus alligavit, dicens: Virum cujus haec zona est sic alligabunt in Jerusalem . Sed is qui animam suam perfecte oderat quid dicebat? Ego non solum alligari, sed et mori in Jerusalem paratus sum pro quam me . Ecce quomodo animam suam amando oderat, imo odiens amabat, quam cupiebat pro Jesu morti tradere, ut hanc ad vitam de peccati morte suscitaret. Ab hac ergo discretione odii nostri trahamus formam ad odium proximi. Ametur quilibet in hoc mundo etiam adversarius, sed in via Dei
Abbreviated transcription (Latin):
non odit patrem suum & matrem. & uxorem & filios. & fr̃s
S ed ꝑcuncturi libet: quomodo parentes &car naliter ꝓpinqs
p̃cipimur odisse. qui iubemur &inimicos diligere
Etcerte de uxore ueritasdicit. Quodd̃s coniunxĩt: homo no&
cũmagister dicat: qui uxorẽ non odit. non potest m̃s ẽe.
discipl̃s: Nunquid aliud udex nuntiat aliud preco cla¬
mat. ansimul etodisse possumus. et diligere: Sed siuim pre¬
cepti ꝑpendimus: utrumq agere ꝑdiscretionẽ ualemus.
ut eos qui nobis carnis cognãtione coniuncti st̃. & quos
ꝓ ximos nouimus diligãmus: & quos aduersarios inua
dĩ patimur. odiendo ẽt fugiendo nesciamus: Quasi
enim podiũ diligitur. qͥ carnaliter sapiens: dũpͣua
nobis ingerit nõnauditur. Ut autẽ dñs demonstrar&
hoc erga proximos odium non de affectione ꝓcedere.¬
sed de caritute: ad didit ꝓtinus dicens. ad huc autem
&animam suam. Odisse itaq p̃cipimur ꝓximos

Expanded text:
non odit patrem suum et matrem, et uxoremnon odit patrem suum et matrem, et uxoremercontari libet quomodo parentes et carnaliter propinquos praecipimur odisse, qui jubemur et inimicos diligere. Et certe de uxore Veritas dicit: Quod Deus conjunxit, homo non cum magister dicat: Qui uxorem non odit, non potest meus esse discipulus . Nunquid aliud judex nuntiat, aliud praeco clamat? An simul et odisse possumus, et diligere? Sed si vim praecepti perpendimus, utrumque agere per discretionem valemus, ut eos, qui nobis carnis cognatione juncti sunt, et quos proximos novimus, diligamus, et quos adversarios in via Dei patimur, odiendo, et fugiendo nesciamus. Quasi enim per odium diligitur, qui carnaliter sapiens, dum prava nobis ingerit, non auditur. Ut autem Dominus demonstraret hoc erga proximos odium non de affectione sed de charitate, addidit protinus, dicens: Adhuc autem et animam suam. Odisse itaque praecipimur proximos,
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt quae nobis promittuntur incaelis: uiles¬
cunt animo omĩa quae habentur interris . Terre¬
nananq substantia. suꝑnae felicitati comparata:
pondus ẽ. non subsidium. Temporalis uita. ȩt̾nae
uitae conparata: mors ÷ potius dicenda quam uita. Ipse
erum cotidianus defectus corruptionis. quid ẽ. aliud quã
quȩdam prolixitas mortis: Quae autẽ lingua dicere. uel
quis intellectus capere sufficit. illa suꝑnae ciuitatis quanta
sint gaudia angłorũ choris inter esse. cũ beatissimis sp̃itib
głac̃ conditoris ad sistere. p̃sentem dĩ uultum cernere.
incircum scriptum lumen uidere. nullomortis metu affici.
incorruptionis ꝑpetuae munere leturi: Sed adhaec au¬
dita in ardescitaNimus: iamq illic cupit ad sistere. ubi
se sꝑat sine fine gaudere. Sed ad magna p̾mia ꝑuenire
Non potest: Nĩsi ꝑmagnos labores. Unde & paulus egre¬
tudo p̾miorum: sed non de terreat᷑ certamen laborũm
Unde & ad se uenientibus: ueritasdicit. Siquis uenit adme &

Expanded text:
ta sunt quae nobis promittuntur in coelis vilescunt animo omnia quae habentur in terris. Terrena namque substantia supernae felicitati comparata pondus est, non subsidium. Temporalis vita aeternae vitae comparata mors est potius dicenda quam vita. Ipse enim quotidianus defectus corruptionis quid est aliud quam quaedam prolixitas mortis? Quae autem lingua dicere, vel quis intellectus capere sufficit illa supernae civitatis quanta sint gaudia, angelorum choris interesse, 1627 cum beatissimis spiritibus gloriae conditoris assistere, praesentem Dei vultum cernere, incircumscriptum lumen videre, nullo mortis metu affici, incorruptionis perpetuae munere laetari? Sed ad haec audita inardescit animus, jamque illic cupit assistere, ubi se sperat sine fine gaudere. Sed ad magna praemia perveniri non potest, nisi per magnos labores. Unde et Paulus egre magnitudo praemiorum, sed non deterreat certamen laborum. Unde 1628 ad se venientibus Veritas dicit: Si quis venit ad me, et
Abbreviated transcription (Latin):
& gaudio dixi. Quid frustra deciperis: Hinc rursus
ait. Cor sapientium ubi tristicia. ẽ: & corstultorum
ubi laccicia. Pertimescamus igit᷑ p̃cepta dĩ : si caelebramꝰ
ueraciter sollempnitatẽ dĩ. Gratum Namq dõ sacrifi¬
cium est afflictio contra peccatũ: psalmista testante
qui ait. Sacrificium dõ: sp̃s contribulatus. Peccata
nr̃a praeterita inbaptismatis ꝑceptione laxata sunt.
& tamen post baptisma multa commisimus: sed laua¬
ri iterum post baptismatis aqua non possumus
Quia ergo & post baptismum inquinauimus uitam.
baptizemus lacrimis conscientiã: quatinꝰ regionem
nr̃am peruiam aliã repetentes. qui exea bonis delecta¬
ti discessimus: adeã malis amaricati redeam us: Pres¬

Expanded text:
et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus ait: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Pertimescamus ergo praecepta Dei, si celebramus veraciter solemnitatem Dei. Gratum namque Deo sacrificium est afflictio contra peccatum, Psalmista testante, qui ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Peccata nostra praeterita in baptismatis perceptione laxata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrymis conscientiam, quatenus regionem nostram per viam aliam repetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis amaricati redeamus, praes
Abbreviated transcription (Latin):
diendo. uisibilia contempnendo. atq appetitum carnis
refrenando redeamus. Ergo per aliam uiam ad regionẽ
nram regredim᷑: qm̃ qui a paradysi gaudio perdelectamen¬
ta discessimꝰ. ad haec per lamenta reuocamur. Vnde neces
se est fr̃s km̃i: ut semper pauidi semperq suspecti ponamꝰ
ante oculos cordis hinc culpas operis: illinc iuditium
extremȩ districtionis. Pensemus quam districtus iudex
ueniat. qui uidicium minatur & latet: terrores peccatori¬
bus intentat. & tamensustinet. Et id circo uenire citius
differt: ut minus inueniat quos condempnet. Puniamus
fletibus culpas: & cum psalmistae uoce p̃ueniamꝰ faci em
go nulla decipiat: nulla uana laeticia seducat. Inꝓ
ximo namq ẽ. uidex: qui dixit. Ue uobis qui ride¬
tisnunc: quia lugebitis & flebitis. Hinc enim salomon
ait. Risus dolore miscebit᷑: & extrema gaudu luctus
occupat. Hinc iterum dicit. Risum depũtaui errorem.

Expanded text:
diendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis diendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimus, ad haec per lamenta revocamur. Unde necesse est, fratres charissimi, ut semper pavidi semperque suspecti ponamus ante oculos cordis hinc culpas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et idcirco venire citius differt, ut minus inveniat quos condemnet. Puniamus fletibus culpas, et cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ia nulla decipiat, nulla vana laetitia seducat. In proximo namque est judex qui dixit: Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum deputavi errorem,
Abbreviated transcription (Latin):
offerimus : si carnis uitia per abstinentiã mortificamus.
Per mirrã namq ut diximus agitur. ne mortua caro
putre fiat. Mortuã uero carnẽ putrescere. ẽ: hoc
mortale corpus fluxu luxuriae deseruire: Sicut de
quibusdã ꝑꝓpħam dicitur: Conputruerunt iumen¬
ta instercore suo. Iumenta quippe instercore suo
putrescere. ẽ: carnales homines infetore luxuriae
uitã finire. Myrram ergo dõ offerimus: quando
hoc mortale corpꝰ aluxuriae putredine. percondimen¬
tũ continentiae custodimus. Magnum uero nobis
aliquid magi innuunt: quod inregionẽ suã peruiã aliam
suã reuertuntur. Ideo namq quoð ammoniti faciuNs:
nobis ꝓfecto insinuant quid faciamus. Regio quippe
nr̃a paradisus. ẽ: ad quam iħu cognito redire peruiã
qua uenimus ꝓhibemur: Aregione enĩ nr̃a superbiendo.
in oboediendo. uisibilia sequendo. cybum uetitum gus¬
tando discessimus: sed ad eam necesse. ẽ. ut flendo. õboe¬

Expanded text:
offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per myrrham namque, ut diximus, agitur 1471 ne mortua caro putrefiat. Mortuam vero carnem putrescere, est hoc mortale corpus fluxui luxuriae deservire, sicut de quibusdam per prophetam dicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo putrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortale corpus a luxuriae putredine per condimentum continentiae custodimus. 7. Magnum vero nobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obe
Abbreviated transcription (Latin):
pore apparuit. ds̃ ante tempora extitit. Offeramꝰ myrrã.:
ut eum quẽ credimus in sua diuinitate in passibilem.
credamus etiã in nr̃a fuisse carne mortalem. Quamuis
namq sapientia designat᷑ salomone attestante qui ait
Thesaurus desiderabilis: requiescit in ore sapientis. Ihu¬
re autẽ quod dõ incenditur. uirtus orationis exprimit᷑
Psalmista testante qui dixit. Dirigatur oratio mea sicut
incensum: in conspectu tuo. Per mỹrrã uero: carnis nrae
mortificatio figuratur. Unde sc̃a aeccła de suis opera¬
rus usq admortem ꝓ dõ certantib : dicit. Manus meae
distillauer̃ myrram. Nato ergo rege aurũ offerimus.
si inconspectu illius claritatis supernae sapientiae resplen¬
demus: Thus offerimus. si cogitationes carnis ꝑ scã
orationũ studia in ara cordis incendimus: ut suaue ali¬
quid dõ ꝑcęleste desideriũ redolere ualeamus. Myrrã

Expanded text:
pore apparuit Deus ante tempora exstitit. Offeramus myrrham, pore apparuit Deus ante tempora exstitit. Offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem, credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis namque sapientiam designat, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thus autem, quod Deo incenditur, virtus orationisPsalmista testante, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Per myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Deo certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham
Abbreviated transcription (Latin):
Haec de stella breuiter diximus.: ne mathemathicorum
aurum. thus. & myrram deferunt. Aurũ quippe: regi
congruit. Ihus uero: indĩ sacrificio ponebatur. Myrra aut̃.
mortuorũ corpora condiuntur. Eum ergo magi quem
ad orant: etiam mysticis munerib praedicant: Auro
regems Ihure dm̃: Myrra: mortalem: Sunt uero non¬
nulli heretici qui hunc dm̃ credunt: sedubiq regnare
nequaquã credunt. Hi ꝓfecto ei thus offerunt: sed
offerre eciã aurũ nolunt. Et sunt nonnulli. quihunc
regem existimant: sed dm̃ negant. Hi uidelicetᷤ aurũ
offerunt: sed offerre thus nolunt Et sunt non nulli.
qui hunc & dm̃ & regem fatentur: sed assumpsisse carnẽ
mortalem negant. Hi nimirũ ei aurũ & thus offer̃: sed
offerre myrrã assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaq
nato dño offeramꝰ aurum: & hunc ubiq regnare fatea¬
m̃. Offeramꝰ thus: ut credamus quod is̃ qui intem

Expanded text:
Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut cred
Abbreviated transcription (Latin):
puneti constellatio permutatur: Necesse iãmerit ut tot
dicant fata quod sunt menbra nascentium. Fateri eciã
mathemathici solent: quod quisq signo aquarii nasci¬
tur. in hac uita piscatoris ministerium sortiatur. Pisca¬
tores uero ut fertur: getulia Nonhabet. Quis igitur di¬
cat. quia nemo illic̃ instella aquarii nascit᷑ ubi pisca¬
tor omnimodo nonhabetur: Rursum quosnasci
signo librae asserunt: trapezetas futuros dicunt. Et
trapezecas multarũ gentiũ ꝓuintiae ignorant. Fateant᷑
gͦ necesse. ẽ. aut hoc eis signũ de. ẽẽ aut effectum
fatalẽ nullomodo habere. In ꝑ sarũ quoq francorũq
terra: reges exgenere ꝓdeunt: Quib ꝓfecto nascentib.
quis estimet quanti eisdem momentis horarũ ac temporũ
ex seruili conditione nascuntur: Et tamen regũ filu
uno eodemq sĩdere cũ seruis nati ad regnũ ꝓficiunt: cum
serui qui secũ fuerant geniti inseruitute moriantur

Expanded text:
puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut fertur, Getulia non habet. Quis ergo dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo Librae asserunt, trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur.
Abbreviated transcription (Latin):
si euuangłu uerba pensamus quib deeadem stella dicit.
usq dum ueniens staret supra ubi erat puer dum non
puer adstellam sed stella ad puerũ cucurrit: si dici liceat Non
stella fatum pueri. sed fatũ stellae is qui apparuit puer fuit:
Uita quippe hominũ: solus hanc conditor qui creauit am¬
ministrat. Neq enĩ propter stellas homo: sed stellae prop¬
ter: hominẽ factae sunt. Et si stella fatum hominis dicit᷑:
ipsis suis ministeriis sub. ẽẽ homo ꝑhibet᷑. Certe cum iacob
deutero egrẽdietꝰ prioris fr̃is planta teneret manu: prior
perfectae nequaquã egredi potuit. nisi & subsequens in cho¬
asset. Et tamen cum uno tempore eodemq momento utrũ
mater fũ: dereͥt: non una utriusq uitae aequalis fuit. Sed
adhuc solent mathematici respondere: quia uirtus cons¬
tellationis inictu pungentis est. Quib ediuerso nos dici¬
mus: quia magna. ẽ mora natiuitatis. Si igitur in ictu

Expanded text:
si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer fuit. Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu
Abbreviated transcription (Latin):
ubi puer inueniretur. postulat: ad orare uelle se simu¬
lat. ut quasi hunc si inuenire possit extingat. Sed
quanta ẽ. humana malitia: contra consilium diuinitatis :
Scriptum quippe est Non .ẽ sapientia. Non . ẽ. prudentia
Non . ẽ. consilium contra dnm. Nam ea quae apparuit ma¬
gos stella perducit: Natum regem repperiunt munera detu¬
lerunt. & ne redire adherodem debeant. in somnis ammonen¬
nent᷑. Sicq fit: ut iħm quẽ querit herodes. inuenire non
possit. Cuius persona. qui alii quã y pocritae designantur:
Qui dũ fictae quaerunt: inuenire dñm numquã meren¬
tur. Sed inter haec sciendũ ẽ : quod priscilianistae he¬
retici. nasci unũquẽq hominẽ sub constitutionib stella¬
rum putant: & hoc in adiutorium sui erroris adsumuss.
quod noua stella exut cũ dñs incarne apparuit: cuius
fuisse fatum eandẽ quae apparuit stellam putant. Sed

Expanded text:
ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simuubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumquemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam putant. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
menta ut diximꝰ. aut signis aut scissionib dm̃ clamant.
natum. ẽẽ. despiciunt. nasciturũ longe ante praę¬
scierunt. Et non solum quia nasceretur nouerant: sed
etiã ubi nasceretur. Nam abherode requisiti locũ na¬
tiuitatis eius exprimunt. quẽ scripturae auctoritate
didicer: Et testimoniũ ꝓfer̃. quod b& hleem honora¬
ri natiuitate noui ducis ostendit᷑: ut ipsa eorũ gemina
scientia & ilis fier& ad testimoniũ dampnatiõnis. &
nobis adiutorium credulitatis. Quos ꝓfecto bene isaac
cũ iacob filiũ suũ benedicer& designauit: qui & caligans
oculis & ꝓphetans inp̃senti filiũ non uidit. cui tamen
multa inposterũ p̃uidit: quia nimirum iudaicꝰ popls
ꝓpheciae sp̃ũ plenꝰ & cȩcus. eũ dequo multa infuturo p̃¬
dixit. inp̃senti positum non agnouit. Sed natiuitate
regis nr̃i cognita herodes ad c̃allida argumenta conuer¬
titur: Ne terreno regno priuaretur. Renuntiare̾ sibi

Expanded text:
menta, ut diximus, aut signis, aut scissionibus Deum clamabamenta, ut diximus, aut signis, aut scissionibus Deum clamabanatum despiciunt, nasciturum longe ante praescierunt. Et non setiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 1469 Quos profecto bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit ; qui et caligans oculis et prophetans, in praesenti filium non vidit, cui tam multa in posterum praevidit, quia nimirum Judaicus populus prophetiae spiritu plenus et caecus eum de quo multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed in om̃ib signis quae uel nascente dño uel mouente¬
monstrata  considerandum nobis .ẽ. quanta fuerit
inquorundam iudaeorũ corda duricia. quae hunc
uec per ꝓphetiae donũ: Nec permiracula agnouit:
Om̃ia quippe elementa: auctorẽ suũ uenisse testaça
sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar:
dm hunc caeli. eẽ. cognouer̃. quia ꝓtinꝰ stellam mise¬
runt. Mare cognouit: quia subplantis eius se calca¬
hile praebuit. Terra cognouit: quia eo moriente contre¬
muit. Sol cognouit: quia lucis suae radios abscondit:
Saxa & pariẽtes agnouer̃: quia tempore mortis eius scis¬
sa sunt. Infernꝰ agnouit: quia hos quos tenebat mortuos
reddidit. Et camen hunc quẽ dm̃ om̃a insensibilia
elementa senser̃: ad huc infideliũ iudaeorum corda. dm̃
esse minime cognoscunt. Et duriora saxis. scindi ad poe¬
nitentiam nolunt: eumq confiteri ab negant. quẽ ele¬

Expanded text:
2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel morie2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriemonstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abSaxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt; eumque confiteri abnegant quem ele
Abbreviated transcription (Latin):
terrena altitudo confunditur. cum
celsitudo caelestis aperitur. Sedquȩ¬
rendũ nobis. ẽ: quid nam sit quod
redemptore nato pastoribus in iu¬
daea angłs apparuit. atq ad ad orandum hunc ab ori¬
ente magos. Non angłs sed stella perduxit: quia uide¬
licet iudaeis tamquã ratione utentib. rationale animal
id. ẽ. angłs p̃dicare debuitꝰ Gentiles uero quia uti ra
tione nesciebant: ad cognoscendũ dñm non ꝑuocẽ
sed ꝑsigna perducunt᷑: Quia & illis ꝓphetia tamquã
fidelib non infidelib. & istis signa tamquã. fidelib
non fidelib data sunt. Et notandũ quod redempto¬
rem nr̃m cũ iam perfectae ess& aetatis eisdem genti¬
lib apłi p̃dicant. eumq paruulum & necdũ perhu¬
mani corporis officiũ loquentẽ stella gentib denun¬
tiat: Quia nimirũ rationis ordo poscebat. ut & loquen¬
tẽ iã dñm loquentes nobis praedicatores innotesce¬
rent. & necdũ loquentẽ elementa muta p̾dicarent

Expanded text:
terrena altitudo confunditur cum celsitudo coelestis aperitur. Sed quaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare dtione nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per vocem sed per signa perducuntur; quoniam illis prophetiae tanquam fidelibus, non infidelibus, et istis signa tanquam infidelibus, non fidelibus data sunt. Et notandum quod Redemptorem nostrum, cum jam perfectae esset aetatis, eisdem gentilibus apostoli praedicant, eumque parvulum, et necdum per humani corporis officium loquentem, stella gentibus denuntiat, quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem jam Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent.
Abbreviated transcription (Latin):
N unc autem hic consolatur: tu uero cruciaris. Et in hisomib
inter nos& uos chaos magnunt firmatum est: ut hiquiuo¬
lunt hinc transire aduos non possint. neque inde huc trans¬
meare. Et ait. Rogo gͦ tẽ pater: ut mittas eum in domum
pris mei. H abeo enim quinque fr̃s: ut testetur illis pe & ipsi
ueniant in hunc locum tormentorum. Et ait illi abraham.
Habent mossen & ꝓpħas: audiant illos. Et ille dixit Non
pater abraham: sed siquis exmortuis ierit ad eospenitentiã

Expanded text:
t in his omnibus inter nos et vos chasma magnum firmatum est ut hii qui volunt hinc transire ad vos non possint neque inde huc transmeare et ait rogo ergo te pater ut mittas eum in domum patris mei habeo enim quinque fratres ut testetur illis ne et ipsi veniant in locum hunc tormentorum et ait illi Abraham habent Mosen et prophetas audiant illos at ille dixit non pater Abraham sed si quis ex mortuis ierit ad eos paen
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑis non miserenti diuiti cumulum dãpnationis in-¬
tulit̾: & rursum ex uisione diuitis tẽptatum cotidie
pauꝑem ꝓbauit. Quantas nam que hunc egenum & uulne¬
ribus obsessum tẽptationes creditis in sua cogitatione tole¬
rasse cum ipse egeret pane & non haberet etiam salutem.
atque ante se diuitem cerneret salutem & diuitias hab̾e
cum uoluptate. sẽ dolore & frigore affici. illum gaudere
conspiceret. bisso & purpura uestiri. se deprimi uulneribus.
illum defluere acceptis rebus. se ege̾re illum nolle largiri:
Quantus putamꝰ fr̃s km̃i tunc incorde pauꝑis tumultus tẽp¬
tationis fuit. cui certe ad pęnam pot̾at sufficere pauꝑtas.
etiam si sanus fuisset: & rursum suffecisset aegritudo. etiam¬
si subsidium ad esset. Sed ut ꝓbaretur amplius simul hunc
& pauꝑtas & egritudo tabefecit. atque insuꝑ uidebat ꝓce¬
dentem diuitem obsequentib cuneis fulciri. & se in infirmi¬

Expanded text:
pauperis 1656 non miserenti diviti cumulum damnationis inpauperis 1656 non miserenti diviti cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie pauperem probavit. Quantas namque hunc egenum et vulneribus obsessum tentationes creditis in sua cogitatione tolerasse, cum ipse egeret pane, et non haberet etiam salutem, atque ante se divitem cerneret salutem et delicias habere cum voluptate; se dolore et frigore affici, illum gaudere conspiceret, bysso et purpura vestiri; se deprimi vulneribus, illum diffluere acceptis rebus; se egere, illum nolle largiri? Quantus putamus, fratres mei, tunc in corde pauperis tumultus tentationis fuit, cui certe poterat ad poenam sufficere paupertas, etiamsi sanus fuisset; et rursum suffecisset aegritudo, etiamsi subsidium adesset? Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit. Atque insuper videbat procedentem divitem obsequentibus cuneis circumfulciri, et se in infirmi