comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magis temerariũ repꝑiri potest: Dicit N legatione func¬
tos quosdam sic̃ ipse asserit fidelissimos testes. ad easdẽ uenisse
ꝓuintias. deiũ geminato aduentu scĩssimoꝵ sicut ipse dicit dñi
sacerdotũ. dilucide plemꝰ ac ueriꝰ publicata ẽẽ. que obitiunt.
homo putans sibi magis credi deb̾e qͣm deo. Profert tichomꝰ
diuim testam̃ti tonirua qd̵ factum ẽ. in ꝓmissione abrahe.
& impinissione ysaac & iacoꝵ. quoꝵ se d̾m testat᷑ dicens. Ego
sũ deus abrabam. ds ysaac. & ds̃ iacob. hoc nom̃ ẽ. mͥ meter¬
num. Et iste opponit narrationes consacerdotũ suoꝵ. Quid dictũ
est ad abraham: In semine tuo benedicent᷑ om̃s gentes. Quid
dictũ ẽ. ad ysaac: & benedicent᷑ in semine tuo om̃s gentes terre.
ꝓꝓter qd audiuit abraham pater tuus uocẽ meã. Quid dictũ ẽ.
adiacos: Ego sum ds̃ abrahe patris tui. & d̃s ysaat ne timeas.

Expanded text:
magis temerarium repperiri potest? dicit enim legatione funcmagis temerarium repperiri potest? dicit enim legatione functos quosdam, sicut ipse asserit, fidelissimos testes ad easdem uenisse prouincias; deinde geminato aduentu sanctissimorum, sicut ipse dicit, domini sacerdotum diluhomo putans sibi magis credi debere quam Deo. Profert Tichonius divini Testamenti tonitrua, quod factum est in promissione Abrahae et in promissione Isaac et Jacob, quorum se Deum testatur dicens: Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob; hoc nomen est mihi in aeternum . Et iste opponit narrationes consacerdotum suorum. Quid dictum est ad Abraham? In semine tuo benedicentur omnes gentes . Quid dictum est ad Isaac? Et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae, pro eo quod audivit Abraham pater tuus vocem meam . Quid dictum est ad Jacob? Ego sum Deus Abrahae patris tui, et Deus Isaac, ne timeas.
Abbreviated transcription (Latin):
epłam uł ut corrigendũ putauit. postea uͦ ex concilio eoꝵ ꝑhi¬
bet dampnatũ. Epłe itaq parmeniani qͣm scripsit adtichoni¬
um rep̃̾gͣndens eũ. qd̾ eccłiam preditaret toto orbe. diffusam.
& admonens ne fac̃e auderet: hoc oꝑe statiumꝰ respondẽ. Ii¬
lud itaq pͥmũ uideamꝰ quale sit qd̾ gallos. & hispanos. & italos.
& eoꝵ socios qͦs utiq totũ orbẽ uult intelligi traditorib affrica¬
nis cõmertio scelerũ & societate. cͥminũ dicit ẽẽ. consimiles. No¬
mini enĩ descriptis scĩs ꝓferenti tã multa & tã ingentia docu¬
menta. ipse sine docum̃tis loquit᷑ & uult nichil ꝓbans credi sibi.
inuitans eũ cudelicet ad imitationẽ sui. quia & ip̃se quib dam
coep̃is suis contͣ tot eccłias ꝑ tantã latitudinẽ t̾rarũ omniũ
constitutas. ñ nisi loquentib credidit. Qua cre delitate. quid

Expanded text:
epistolam velut corrigendum putavit: postea vero ex concilio eorum perhiepistolam velut corrigendum putavit: postea vero ex concilio eorum perhibet damnatum. Epistolae itaque Parmeniani, quam scripsit ad Tichonium, reprehendens eum, quod Ecclesiam praedicaret toto orbe diffusam, et admonens ne facere auderet, hoc opere statuimus respondere. uideamus quale sit, quod Gallos et Hispanos et Italos et eorum socios, quos utique totum orbem uult intellegi, traditoribus Africanis commercio scelerum et societate criminum dicit esse consimiles. homini enim de scripturis sanctis proferenti tam multa et tam ingentia documenta ipse sine documentis loquitur et uult nihil probans credi sibi, inuitans eum uidelicet ad imitationem suam, quia et ipse quibusdam coepiscopis suis contra tot ecclesias per tantam latitudinem terrarum omnium constitutas non nisi loquentibus credidit. qua credulitate quid
Abbreviated transcription (Latin):
que in ꝓmissis patrũ retenta & nc̃ exhibita ẽ. euatuaret᷑. Hoc
gͦ tichoniꝰ cũ uehem̃ter copioseq dissereret. & ora contͣdicenti¬
um multis & magnis ac manifestis. sc̃arum scripturarũ testi¬
moniis oppilaret : ñ uidit. quam conseq̃nter uidendũ fuit. il¬
los uidelitet in affrica xꝑianos ꝑtinere. ad eccł̃iam toto orbe dif¬
fusam. qui utiq ñ istis ab eiusdẽ orbis cõmunione: atq uuitate
se iunclis. s ipsi orbi t̾rarum ꝑ cõmunionẽ conecterent᷑. Par¬
ma̾nianꝰ autẽ cet̾iq donaiste uidert̃. hoc eẽ. conseq̃ns & malu¬
erunt susciꝑe obstinatissimũ animũ adu̾sus aꝑtissimã ueri¬
tatẽ qͣm tichoniꝰ asserebat: qͣm ea concessa suꝑari ab affritaniᷤ
eccłiis que illiꝰ unitatis qͣm tichoniꝰ asseruit. cõmunione gau¬
d̾ent. unde se isti seꝑassent. Et parmenianꝰ quidẽ pͥmo eũ ꝑ

Expanded text:
quae in promissis patrum retenta et nunc exhibita est, euacuetur. hoc quae in promissis patrum retenta et nunc exhibita est, euacuetur. hoc ergo Tychonius cum uehementer copioseque dissereret et ora contradicentium multis et magnis et manifestis sanctarum scripturarum testimoniis oppilaret, non uidit quod consequenter uidendum fuit, illos uidelicet in Africa christianos pertinere ad ecclesiam toto orbe diffusam, qui utique non istis ab eiusdem orbis communione atque unitate seiunctis, sed ipsi orbi terrarum per communi. onem conecterentur. Parmenianus autem ceterique Donatistae uidererunt suscipere obstinatissimum animum adversus apertissimam veritatem quam Tichonius asserebat, quam ea concessa superari ab Africanis Ecclesiis, quae illius unitatis quam Tichonius asserebat, communione gauderent, unde se isti separassent. Et Parmenianus quidem primo eum per
Abbreviated transcription (Latin):
donatistas. ꝓ uirib quas cłs pre¬
bet partun scribendo. partĩ etiã
tractando disserui. Nc̃ autẽ qm̃
intidit in manis nr̃as parmeni
donatis tam. cũ eũ arbitraret᷑ in hoc errare qđ ille uerũ
coactus ẽ. confit̾i: placuit petentib unino iubentib fr̾ib ut
huic eidẽ parmeniani epłe respond̃em. ꝓpter q̃dam maxime
que de scͥpturis testimonia ñ sic̃ accipienda st̃ accipit. Licho
nus enĩ omuib scarum pagmarũ uotib circunitunsus eiu¬
gilauit. & uidit eccłiam dei toto orbe diffusam: sic̃ de illa tanto
ante ꝑ corda & ora sc̃oꝵ preuisũ atq predictũ ẽ. Quo ꝑcepto. sus¬
cepit adu̾sus ipsos suos demonstrare & asserere. nulliꝰ hominis qͣm¬
uis sceleratũ & imiane pec̾cm prescrib̾e ꝓmissis dei: nec idage¬
re. quorũlibet uitͣ eccłiam constitutoꝵ qͣm libet impietatẽ ut
fides dei de eccłia futura & diffundenda usq ad t̾mmos orbis t̾re

Expanded text:
Donatistas, pro viribus quas Deus praebet, partim scribendo, partim etiam tractando disserui: nunc autem quoniam incidit in manus nostras Parmeniadonatistam, cum eum arbitraretur in hoc errare, quod ille verum coactus est confiteri; placuit petentibus, imo jubentibus fratribus, ut huic eidem Parmeniani epistolae responderem, propter quaedam maxime quae de Scripturis testimonia non sicut accipienda sunt, accipit. Tichous enim omnibus sanctarum paginarum uocibus circumtunsus eugilauit et uidit ecclesiam dei toto terrarum orbe diffusam, sicut de illa tanto ante per corda et ora sanctorum praeuisum atque praedictum est. quo perspecto suscepit aduersus ipsos suos hoc demonstrare et adserere, nullius hominis quamuis sceleratum et immane peccatum praescribere promissis dei nec id agere quorumlibet intra ecclesiam constitutorum et quamlibet impietatem, ut fides dei de ecclesia futura diffundenda usque ad terminos orbis terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
cipi nr̃o sacrilegam facientes inuiriã. Scriptũ: enĩ in lata
gente gła regis. Indiminutione autẽ popłĩ contͥcio pͥncipis.
S iam tempꝰ ẽ. qͣntum existimo ipsa testimonia scripturar̃.
que male int̾precando decipiunt imꝑitos diligent̃ attend̾e.
& quantũ donat dñs. scdm intellectũ catholice ueritatis aꝑire.¬

Expanded text:
cipi nostro sacrilegam facientes iniuriam. scriptum est enim: in lata cipi nostro sacrilegam facientes iniuriam. scriptum est enim: in lata gente gloria regis, in deminutione autem populi contritio principis. sed iam tempus est, quantum existimo, ipsa testimonia scripturarum, quae male interpretando decipiunt imperitos, diligenter attendere et quantum donat d
Abbreviated transcription (Latin):
est mundꝰ hic. ꝑtotũ ergo mundũ seges ista seminata ẽ. per
totũ suꝑ seminata ⁊uania. ꝑ totũ crescit utrũq usq admes¬
sem. Numqͥd aut donatus fuit maior messor. aut eo tp̃r
quo se isti at̾rarum orbe seꝑarunt. tempꝰ messis ad uenerat.
cũ idem dñs ne alicui liceret int̾ pretari qđ uellec aꝑtissi¬
me dix̾it. Messis autẽ ẽ. fiuiis sclłi. messores autẽ angłi st̃.
Tales enĩ messores errare ñ posst̃. ut uł frum̃ta ꝓtiraniis
colligant. uł ꝓfrum̃tis ⁊ kania. redigant. Isti autẽ cũ quasi
trrania fuguint. se ipsos ⁊izania demonstrart̃. in mani¬
festo sacrilegio contra sententiã dñi predicantes. ut cũ ille
dicat. sinite utinq crescere usq ad messem: isti ꝑtam mag¬
nũ agrũ idest totũ mundũ tirania crescẽ. frum̃ta uͦ dimi¬
nuta insola affrita remansisse contendant xp̃o regi & pͥn¬

Expanded text:
est hic mundus. Per totum ergo mundum seges ista seminata est, per est hic mundus. Per totum ergo mundum seges ista seminata est, per totum superseminata zizania, per totum crescit utrumque usque ad messem. Numquid aut Donatus fuit major messor, aut eo tempore quo se isti a terrarum orbe separarunt, tempus messis advenerat: cum idem Dominus ne alicui liceret interpretari quod vellet, apertissime dixerit, Messis autem est finis saeculi; messores autem Angeli sunt ? Tales enim messores errare non possunt, ut vel frumenta pro zizaniis colligant, vel pro frumentis zizania redigant. Isti autem cum quasi zizania fugiunt, se ipsos esse zizania demonstrarunt, in manifestissimo sacrilegio contra sententiam Domini praedicantes: ut cum ille dicat, Sinite utraque crescere usque ad messem; isti per tam magnum agrum, id est, totum mundum, zizania crescere, frumenta vero diminuta et in sola Africa remansisse contendant, Christo regi et prin
Abbreviated transcription (Latin):
mianistas debasilicis ad partẽ donati ꝑtinentib ꝑuidices a cat¬
holicis imꝑatorib missos instanter excluserint. tam̃ a multis
botis qͦs ante catholica unitas recinebat. nec ipsoꝵ catholicoꝵ
imꝑatorũ legib excludunt᷑. Postremo siquid forte aliq̃n iumode¬
ratius in eos fc̃m ẽ. ut xp̃ianam extederet lenitatem. displicet
qͥ siue centenario. siue sexagenario. siue tͥtenario fructu in cat¬
holita eccłia toto orbe succrescunt. Qua propt̾ ⁊ uama uł pã¬
leam catholice segetis nobis cũ copiosissime actusent. s nob̾cũ ferre
patientissime ñ recusent. Noluit enĩ ante tempꝰ eradicare ⁊i¬
rania. & a frum̃toꝵ ꝑmietione separare. sinite inquit ut̃iꝙ
grescere usq admessem. Et cũ inuolutũ eiusdẽ similitudutis.
querentib discipłis explicaret. ñ ait. Ager ẽ. affrita. s ate. ager

Expanded text:
mianistas de basilicis ad partem Donati pertinentibus per iudices a catmianistas de basilicis ad partem Donati pertinentibus per iudices a catholicis imperatoribus missos instanter excluserint, tamen a multis locis, quos catholica ante unitas retinebat, nec ipsorum catholicorum imperatorum legibus excluduntur. postremo, si quid forte aliquando immoderatius in eos factum est, ut christianam excederet lenitatem, displicet  christians, qui siue centenario siue sexagenario siue tricenario fructu in catholica ecclesia toto orbe succrescunt. Quapropter zizania uel paleam catholicpatientissime non recusent. Noluit enim Dominus ante tempus eradicare zizania, et a frumentorum permixtione separare. Sinite, inquit, utraque crescere usque ad messem. Et cum involucrum ejusdem similitudinis quaerentibus discipulis explicaret, non ait, Ager est Africa; sed ait, Ager
Abbreviated transcription (Latin):
congregant᷑. id continent. ut uł ordinator aerici. uł ipse ordi¬
nattus denis hibris auri multent᷑. Locus uͦ ipse quo impia sepa
difacultas adimit᷑. uł exdonationib aut testamentis aliqͥd
cãpiendi. Nam in quadam causa cũ homo nobilis imꝑatori¬
b supplicasset. qd̃ soror eiꝰ que. de parte douati fuerant .cũ
defungeret᷑ nescio in quos cõmunionis sue. & inaxime inqͥn¬
dam Augustinũ ep̃m eoꝵ plurima contulisset. ex illa gñali
lege p̃teptum ẽ. ut oĩa fr̃ĩ restituerent᷑. ubi etiã tircũcellio¬
ititm mentio fc̃a ẽ. si more suo iuolenter obsiste̾nt. qͦ gn̾̃e au¬
xilioꝵ &: adminicłis repellerent᷑. Sic enĩ noti. si multis p̾lus.
ꝓbati sunt. ut de his & suplicatio unꝑatori fieret. & imꝑator
b ita dampnent᷑: tanta ẽ. tam̃ mansuetudo xͥana. ut ñ solũ
teneant basilicas quas iam p̾cisi edificauert̃. s nec eas om̃s reddi¬
derint unitati. quas ab exordio unitas tenuit. & cũ ipsi inaxi¬

Expanded text:
congregantur, id continet, ut uel ordinator clerici uel ipse ordinatus denis libris auri multentur, locus uero ipse quo impia separdi facultas adimitur uel ex donationibus aut testamentis aliquid capiendi. nam in quadam causa cum homo nobilis imperatoribus supplicasset, quod soror eius, quae de parte Donati fuerit, cum defungeretur, in nescio quos communionis suae et maxime in quendam Augustinum episcopum eorum plurima contulisset, ex illa generali lege praeceptum est, ut omnia fratri restituerentur; ubi etiam circumcellionum mentio facta exiliorum et adminiculis repellerentur. Sic enim noti, sic multis praeliis probati sunt, ut de his et supplicatio Imperatori fieret, et Imperator bus ita damnentur, tanta est tamen mansuetudo christiana, ut non solum teneant basilicas quas iam praecisi aedificarunt, sed nec eas omnes reddiderint unitati quas ab exordio unitas tenuit. et cum ipsi Maxi
Abbreviated transcription (Latin):
b nc̃ enam ferro se armare ceꝑunt. Qui crresicellionũ no¬
tissimo nomine ꝑ totam aftricam uagant᷑. & seua contra
omtiẽ ordinẽ legũ potestatũq cõmittunt. quoꝵ scelera cũ
adeos deferunt᷑. fingunt se ignorare talehommũ genꝰ. uł
tissimo affirmant. nebanc saltẽ uocẽ totiꝰ orbis accipiunt.
multo ꝓ babiliꝰ ueriꝰq dicentis. nescire se qͥd in affrica gestũ
sit suie aparte siue contͣ partẽ donati. qͣm scilicet in ipsa
patiant᷑ ꝯrauiora qͣm faciunt. s utrũ ad u̾sus bereticos &
scismaticos tale aliqd fieri liceat. Si enĩ dicunt ñ licere. cur
ipsi faciunt s di autẽ licẽ fatent᷑. etiã si ostendant qd̵ nullo
mͦ posst̃. grauiora se ꝑpeci a catholitis imꝑatorib qͣm ipsi
ꝑ uidices eoꝵ. uł ꝑ regem barbaroꝵ scismaticis suis fecert᷑.
neq hoc mirandũ ẽ. si plus possunt pͥncipes. qͣm missi a

Expanded text:
bus, nunc etiam ferro se armare coeperunt, qui circumcellionum nobus, nunc etiam ferro se armare coeperunt, qui circumcellionum notissimo nomine per totam Africam uagantur et saeuiunt, contra omnem ordinem legum potestatumque committunt. quorum scelera cum ad eos deferuntur, fingunt se ignorare tale hominum genus uel tissimo affirmant; neque hanc saltem uocem totius orbis accipiunt, multo probabilius ueriusque dicentis nescire se quid in Africa gestum sit siue a parte Donati siue contra partem Donati, si licet in ipsa patiantur graviora quam faciunt: sed utrum adversus haereticos et schismaticos tale aliquid fieri liceat. Si enim dicunt non licere, cur ipsi faciunt? Si autem licere fatentur, etiam sic ostendant, quod nullo modo possunt, graviora se perpeti a catholicis imperatoribus, quam ipsi per judices eorum, vel per regem Barbarorum schismaticis suis fecerunt,faciunt. Neque hoc mirandum est, si plus possunt principes, quam missi a
Abbreviated transcription (Latin):
holicoꝵ imꝑatoꝵ marumianistis. uł etiam faciunt ꝑ furorẽ cir-¬
cũ cellionũ. quib cumq possunt. Quasi uͦ inde questio sit. utr̃
grauiora patiant᷑. qͣm faciunt. qd quidẽ nullo mͦ concesserim.
que si potiora eẽnt uł eos in quos admntitunt᷑ minꝰ affligerent
eo ipso e̾ent certe grauiora. qd̵ non ab ordmanis pocestorib
inberent᷑. s extra ordinariis furorib admiteunt. Non enũ
rm mũt funt que adu̾sus maximianistas ꝑ uidices bu¬
mane constitucionis egert̾ in eo gñe actionũ ponant sius¬
lunt qͣmi qd etiam ad ꝑsequendũ rogatũ maurũ ab eis ꝑ
sirniũ barbatũ gesta sunt. & si illũ licet hostem un manis.¬
siũ romanoꝵ in legitimis numerent. S hec ñ tam multa
et̃. qͣmi inulta cotidiẽ agunt ꝑfuriosos ebriosoꝵ iuuensi
greges. quib pͥncipes constituunt qui pͥmũ tantũmodo fussi¬

Expanded text:
holicorum imperatorum Maximianistis uel etiam faciunt per furorem cirholicorum imperatorum Maximianistis uel etiam faciunt per furorem circumcellionum quibuscumque potuerint. quasi uero inde quaestio est, utrum grauiora patiantur quam faciunt, quod quidem nullo modo concesserim. quae si pauciora essent uel eos in quos admittuntur minus affligerent, eo ipso essent certe grauiora, quod non ab ordinatis potestatibus iubentur, sed extraordinariis furoribus admittuntur. non enim tam multa sunt quae aduersus Maximianistas per iudices humanae constitutionis egerlunt, quaeque etiam ad persequendum Rogatum Maurum ab eis per Firmum barbarum gesta sunt, etsi illum, licet hostem immanissimum Romanorum, in legitimis numerent: sed haec non tam multasunt, quam multa cotidie per furiosos ebriosorum iuuenum greges quibus principes constituunt, qui primum tantummodo fusti
Abbreviated transcription (Latin):
disputationib suis ꝓbibeant xp̃ianos tributa ꝑsolu̾e. tũ &
dñs talia sentientib phariseis quos imitant᷑ isti nũmo inspec̃¬
to. reddice ait cesari qd̵ cesaris ẽ. & deo qd dei ẽ. Hi uͦ inutͦq
in obedientes atq impii. nec deo reddunt xͥanum amorẽ. nec
regib hurm anũ timorẽ. Ita ceci & insan ut cũ scismaticos suos
inaxunanistas ꝑ potestates a catholicis imꝑatorib missas de
basilicis excluserĩt. ⁊ ui magna uissionũ. & auxilioꝵ cedẽ si¬
bi compulerut. arguant cãtholicam. si ꝓ ea chatholiti pͥn¬
ille maurꝰ ꝑ regẽ barbarũ firmũ. qͣm seua & qͣm acerba per¬
pessus sit recolant. & taceant. nec conqueri audeant. si qͥd huiꝰ
unt᷑. fortassis enĩ dicunt grauiora se ppessos acatholitis imꝑato¬
rib qͣm isti fecert̃ ꝑ reges barbaroꝵ rogatistis. uł ꝑuidices cat¬

Expanded text:
disputationibus suis prohibeant Christianos tributa persolvere: cum et disputationibus suis prohibeant Christianos tributa persolvere: cum et Dominus talia sentientibus Pharisaeis, quos imitantur isti, nummo inspecto, Reddite, ait, Caesari quod Caesaris est, et Deo quod Dei est . Hi vero in utroque inobedientes atque impii, nec Deo reddunt christianum amorem, nec regibus humanum timorem, ita caeci et insani, ut, cum schismaticos suos Maximianistas per potestates a catholicis imperatoribus missas de basilicis excluserint et ui magna iussionum et auxiliorum cedere sibi compulerint, arguant catholicam, si pro ea catholici prinille Maurus per regem barbarum Firmum quam saeua quam acerba perpessus sit, recolant et taceant nec conqueri audeant, si quid huiuuntur. Fortassis enim dicunt grauiora se perpessos a catholicis imperatoribus quam isti fecerunt uel per reges barbarorum Rogatistis uel per iudices cat
Abbreviated transcription (Latin):
lunt. cur in ueneficos uigorẽ legũ exerteri iuste fateant᷑. in
hereticos autẽ atq impias dissensiones uolunt fateri cũ in eis¬
dem iniquitatis fructib auctoritate. apłica num̃ent᷑: An for¬
te nec talia potestates istas humane constitutionis cuiare per¬
initunt᷑ : pter qd̾ ergo gladiũ portat qui dictus ẽ. minister di
uidex in uam eis qui male agunt. nisi forte quẽ admnodũ non¬
uulli eoꝵ saue imꝑttissum hoc intellig̾ẽ solent de honorib ec¬
dĩasticis dictũ ẽ. ut gladiꝰ intelligat᷑ uindicta spũalis qui ex¬
cõmunicatione oꝑat᷑. cũ ꝓuidentissimꝰ apłs consequenti con¬
textione lectionis satis aꝑiatt. qͥd loquat᷑. Illic quippe addidit.
ꝓpter hoc enĩ & tributa p̾statis. ad dem̃ subiunx̃. Reddite
omnib debita. cui tributũ tributũ. cui uectigal uectigal. cui¬
honorẽ honorẽ. tui timorẽ timorẽ. Hoc gͦ iam restat. ut istis

Expanded text:
lunt, cur in ueneficos uigorem legum egeri iuste fateantur, in lunt, cur in ueneficos uigorem legum egeri iuste fateantur, in haereticos autem atque impias dissensiones nolint fateri, cum in eisdem iniquitatis fructibus auctoritate apostolica numerentur? an forte nec talia potestates istas humanae constitutionis curare permittunt? propter quid ergo gladium portat, qui dictus est minister dei uindex in iram eis qui male agunt? nisi forte, quemadmodum nonnulli eorum sane imperitissimi hoc intellegere solent, de honoribus ecclesiasticis dictum est, ut gladius intellegatur uindicta spiritalis quae excommunicationem operatur, cum prouidentissimus apostolus consequenti contextione lectionis satis aperiat quid loquatur. illic quippe addidit: propter hoc enim et tributa praestatis ac deinde subiunxit: reddite omnibus debita: cui tributum tributuhonorem, honorem; cui timorem, timorem . Hoc ergo jam restat, ut istis
Abbreviated transcription (Latin):
sione. ut ꝓ ea dem̃tia s passi fueruit martyres ñ sint. ñ tam̃ ad
imꝑatoꝵ potestatẽ. hec coercenda uł punienda ꝑtiñe deb̾e:
Qua in re quero qͥd dicant. an quia de religione uitiosa uel
falsa nicħ curandũ ẽ. talib potestatib: S multa etiã de pa¬
ganis ditimꝰ. & de ipsis demouib qđ ꝑsecutiones ab imꝑatori¬
b patiant᷑. An &e hoc displicet: Cur gͦ ipsi uͥ possunt templa
subuertunt. & ꝑfurores ͥcuncellionũ talia fac̃e aut iundicare
ñ cessant: Aniustior ẽ. pͥirata uiolentia qͣm regia diligentia:
S hec omitto. Illud quero qđ manifeste eniun̾̃at apłs opera
carnis. q̃ sunt in quit fornicationes. in mundicie. contentiones.
emulationes. animositates. dissensiones. here ses. inuidie ebrie¬
tates. comesationes. ⁊ his similia: quid istis uideat᷑. ut cͥmen
id olatͥe putent. iuste ab imꝑatorib uindicari. aut si nec hoc uo¬

Expanded text:
sione, ut pro ea dementia si quid passi fuerint, martyres non sint; non tamen ad sione, ut pro ea dementia si quid passi fuerint, martyres non sint; non tamen ad imperatorum potestatem haec coercenda vel punienda pertinere debere. Qua in re quaero quid dicant: an quia de religione vitiosa vel falsa nihil curandum est talibus potestatibus? Sed multa jam etiam de Paganis diximus, et de ipsis daemonibus, quod persecutiones ab imperatoribus patiantur. An et hoc displicet? Cur ergo ipsi ubi possunt templa subvertunt, et per furores Circumcellionum talia facere aut vindicare non cessant? An justior est privata violentia, quam regia diligentia? Sed haec omitto; illud quaero, cum manifeste enumeret Apostolus opera carnis, quae sunt, inquit, fornicationes, immunditiae, contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, haereses, inuidiae, ebrietates, comisationes et his similia —, quid istis uideatur, ut crimen idolatriae putent iuste ab imperatoribus uindicari, aut si nec hoc uo
Abbreviated transcription (Latin):
simũ ẽ. dicere. ñ gͦ ex passione certa usticia. s ex rusticia
passio gloriosa ẽ. ideoq dñs ne quisqͣm in hac re nebulas
ostenderet imꝑitis. & in suoꝵ dampnatione m̃itoꝵ laudẽ
quereret marcirũ. ñ gn̾aliter ait. beati qui ꝑsecutionẽ pa¬
tunt᷑. s addidit magnã differentiã. qua uere a sacribegio
palea seꝑarari. acfrum̃ta eiꝰ falus tͥminationib insectant᷑.
ipsi ab eã potiꝰ tanqͣm leuissima palea uariis rumoꝵ flati¬
b separati st̃. S inquiunt ñ hec fetimꝰ. Uideantꝰ ex hac qͥs¬
tione se pͥmitꝰ lib̾are deb̾e. & tunc audere si quid molestiar̃
siue penarũ a xp̃ianis imꝑatorib patiunt᷑. uł depoñe in
querimoniã. aut assum̃e ingłam. De qua re. id ẽ. ipsius
scismatis q̃stione si nich aliud dic̾em. ea que suꝑiꝰ st̃ dicta
susfic̾ent. An forte dicent etiã si comuncunt᷑ in sacrilega dissen

Expanded text:
simum est dicere, non ergo ex passione certa iustitia, sed ex iustitia simum est dicere, non ergo ex passione certa iustitia, sed ex iustitia passio gloriosa est. ideoque dominus, ne quisquam in hac re nebulas obtenderet imperitis et in suorum damnatione meritorum laudem quaereret martyrum, non generaliter ait: beati qui persecutionem patiuntur\', sed addidit magnam differentiam, qua uere a sacrilegio palea separare ac frumenta eius falsis criminationibus insectantur, ipsi ab ea potius tamquam leuissima palea uariis rumorum flatibus separati sunt. sed, inquiunt, \'non hoc fecimus\'. uideant ergo ex hac quaestione se primitus liberare debere et tunc audere, si quid molestiarum siue poenarum a christianis imperatoribus patiuntur, uel deponere in querimoniam uel assumere in gloriam. de qua re, id est ipsius schismatis quaestione, si nihil aliud dicerem, ea quae superius sunt dicta sufficerent. An for
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ipsis paganis. Nam utiq & ipsi falsa religione st̃ impii.
quoꝵ simulacra euerti. atq confringi uissa st̃ recentib legi¬
b. in hib̃i. etiã sacͥficia subt̾rore capitali. Siquis gͦ eoꝵ dãp¬
natus intali crimine fuerit. martỹr amandꝰ ẽ. quia ꝓ suꝑsti¬
cione qͣm piam religionẽ putabat. penas. legib luit: Nul¬
lus certe qͦ quo mͦ xp̃ianus audet hoc dicẽ. Non ergo qͥsquis
in aliqua religigionis questione. fuerit abimꝑatore punitꝰ.
martir efficit᷑. Neq enĩ uident qui talia sentiunt in eũ locũ
lotũ se ꝓgredi. ut ipsos etiã demones martirũ głam sibi
uindicare posse contendant. quia istam patiunt᷑ ꝑsecutio¬
nẽ ꝑ imꝑatores. xp̃ianos. ut pene toto orbe t̾rarũ eoꝵ tem¬
pla euertant᷑. idola cõminuant᷑. sacrificia subtrahant᷑. qui
eos honorant si dep̾hensi fuerint puniant᷑. Qd̃ si dem̃tis¬

Expanded text:
etiam ipsis paganis. nam utique et ipsi falsa religione sunt impii, etiam ipsis paganis. nam utique et ipsi falsa religione sunt impii, quorum simulacra euerti atque confringi iussa sunt recentibus legibus, inhiberi etiam sacrificia sub terrore capitali. si quis ergo eorum damnatus in tali crimine fuerit, martyr habendus est, quia pro superstitione, quam piam religionem putabat, poenas legibus luit? nullus certe quoquo modo christianus audet hoc dicere. non ergo, quisquis in aliqua religionis quaestione fuerit ab imperatore punitus, martyr efficitur. neque enim uident qui talia sentiunt in eum locum se progredi, ut ipsos etiam daemones martyrum gloriam sibi uindicare posse contendant, quia istam patiuntur persecutionem per imperatores christianos, ut paene toto orbe terrarum eorum templa euertantur, idola comminuantur, sacrificia subtrahantur, qui eos honorant, si deprehensi fuerint, puniantur. quod si dementis
Abbreviated transcription (Latin):
uocant. se auimarũ int̾fectores ñ uocant. cũ priuata licentia
nec corꝑib parcant. d quia ꝑ mansuetudinẽ xp̃ianã multo
compellat ueritas. silere ñ ꝑmittit iniquitas. Anforce dereli¬
gione fas ñ ẽ. ut dicat imꝑator. uł iniserit qͦs imꝑator: Cur
gͦ ad imꝑatorẽ aduisus eslegati. cur eũ fecert̃ cause sue uiditem.
ñ secuturi. qd̃ ille iudicaret: S qͦrsũ ista dñr: Num qͥduam
etiã si obtineant ñ ꝑtinere adimꝑatorẽ adu̾sus eos aliqͥd sta¬
tuere. qui praua in religione sectant᷑. ꝑꝑterea si int̾fecerit eos¬
quos punerit. marcỹres ert̃: Hoc enĩ mͦ ista hereticis oĩb
uox patebit. in quos ex occulto imꝑio dei ꝑ manifestũ homi¬
nũ imꝑiũ multa quib coherterent᷑. seuerissime constituta
st̃. nec solũ heretitis qͦ qͦ mͦ saltẽ xp̃iano uoĩe de albatis. sed

Expanded text:
uocant, se animarum interfectores non uocant, cum priuata licentia uocant, se animarum interfectores non uocant, cum priuata licentia nec corporibus parcant. sed quia per mansuetudinem christianam multo compellat ueritas, silere non permittit iniquitas. An forte de religione fas non est ut iudicet imperator uel quos miserit imperator? cur ergo ad imperatorem uestri uenere legati? cur eum fecerunt causae suae iudicem, non secuturi quod ille iudicaret? sed quorsum ista dicuntur?. numquidnam, etiamsi optineant non pertinere ad imperatorem aduersus eos aliquid statuere qui praua in religione sectantur, propterea, si fecerit eosque puniuerit, martyres erunt? hoc enim modo ista haereticis omnibus uox patebit, in quos ex occulto imperio dei per manifestum hominum imperium multa quibus cohercerentur seuerissime constituta sunt, nec solum haereticis quoquo modo saltem christiano nomine dealbatis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
um portat. uis ñ tuu̾e potestatem: Bonũ fac & habebis lau¬
demi ex illa. bonus quieqͥd passus fuerit. laus illi ꝓuenit ex
potestate fatientis. Malus uͦ qui m̾ito patit᷑ iniquitatis. ñ
deputet seuitie potestatis. & tam̃ quid telle isti patiunt᷑ qͣle
faciunt. nͥ quia hominũ multitudo ñ in corde cor ht̃. s in
occłis: Nam si sanguis exit de carne mortali. quisqͥs aspic̃
uͦ mors tetrior. atq luctuosior. & ut plane dix̃im uerior iure
consuetudinis deridet᷑. cũ auctores tantarũ mortiũ publice in¬
sultant. & nec ueritatis mantfestande causa sermonẽ nob̾cũ
conferre dignant᷑. & si quid temꝑalis molestie passi fueruit
ꝑ certissimũ atq rectissimũ ordinẽ potestatũ cũ ipsi pͥuatis fu¬
riosoꝵ agminib multo grauiora passim atq cotidie nulla
regia. nulla eccliasticã lege cõmitiant. nos corpũ ꝑsecutores

Expanded text:
um portat. Vis non timere potestatem? Bonum fac, et habebis lauum portat. Vis non timere potestatem? Bonum fac, et habebis laudem ex illa : bonus quidquid passus fuerit, laus illi provenit ex potestate facientis; malus vero qui merito patitur iniquitatis, non deputet saevitiae potestatis. 14. Et tamen quid tale isti patiuntur, quale faciunt, nisi quia hominum multitudo non in corde cor habet, sed in oculis? Nam si sanguis exit de carne mortali, quisquis aspicit vero mors tetrior atque luctuosior, et, ut plane dixerim, verior, jure consuetudinis deridetur: cum auctores tantarum mortium publice insultant, et nec veritatis manifestandae causa sermonem nobiscum conferre dignantur: et si quid temporalis molestiae passi fuerint per certissimum atque rectissimum ordinem potestatum, cum ipsi priuatis furiosorum agminibus multo grauiora passim atque cotidie nulla regia, nulla ecclesiastica lege committant, nos corporum persecutores
Abbreviated transcription (Latin):
ad cauendũ ignem et̾nũ flagellis talib admonentis iudicio
patiunt᷑. & merito tͥmimũ. & ordine potestatũ: Priꝰ euĩ pro¬
bent se ñ ẽẽ. hereticos uł scismaticos. tc̃ demũ de indignis pe¬
nis suis liuidam emtitant uotẽ. tũ demũ se se audeant cũ
male Aliqͥd patiunt᷑ ueritatis in arcyris dic̾e. Alioqͥn si qͥsqͥs
ab imꝑatore uł a uidicib ab eo missis penas liit. continuo
martyr ẽz Om̃s carceres marcyrib pleni st̃. om̃s catene ui¬
dicͥarie martyres trahunt. In omnib metallis martires
erĩnosi st̃. in om̃s insulas martires deportant᷑᷑ in omnib pe¬
nalib locis. iuridico gladio martyres feriunt᷑. ad om̃s bestias
martires subrigunt᷑. aut uissionib udiciũ unu ignib concͤ¬
mant᷑. Si autẽ sic̃ dicit apłs non ẽ. potestas nͥ adeo. ⁊ mminis
ster dei ẽ. uindex inira eiꝰ qui male agit. nec sine causa gladi¬

Expanded text:
ad cavendum ignem aeternum flagellis talibus admonentis judicio ad cavendum ignem aeternum flagellis talibus admonentis judicio patiuntur, et merito criminum, et ordine potestatum? Prius enim probent se non esse haereticos vel schismaticos, tum demum de indignis poenis suis lividam emittant vocem, tum demum sese audeant cum tale aliquid patiuntur, ueritatis martyres dicere. alioquin si, quisquis ab imperatore uel a iudicibus ab eo missis poenas luit, continuo martyr est, omnes carceres martyribus pleni sunt, omnes catenae iudiciariae martyres trahunt, in omnibus metallis martyres aerumnosi sunt, in omnes insulas martyres deportantur, in omnibus poenalibus locis iuridico gladio martyres feriuntur, omnes ad bestias martyres subriguntur aut iussionibus iudicum uiui ignibus concremantur. si autem, sicut dicit apostolus, non est potestas nisi a deoster Dei est, vindex in iram ei qui male agit, nec sine causa gladi
Abbreviated transcription (Latin):
in scripturis scĩs mressem dñi tui ante ultimã segregationem
& uentilationẽ. a titanis & palea. non posse seꝑari. eligeres
potiꝰ fortis ẽẽ. intolerandis inalis. qͣnis ideserendis bonis. Cur
enĩ eccliarũ ꝑ orbem longe remotarũ. ñ putamꝰ eẽ. istas & ꝙ̃
ad supliciũ duci ussit. qui uicti ap̃ eccł̃iasticos iuidices. nec
aput ipsum q̃ dicebant ꝓ bare potuert̾. & ad huc in sc̃e eccłie
p̃cisione sacrilego furore ferebant᷑. & hec eũ tanqͣm uma¬
nit̾ uississe hispano osio suggerente cͥminat᷑. suspicionib uidelicet
suis sic̃ sẽꝑ clamnando in aũditos. qͣsi uͦ ñ humaniꝰ & ꝓbabiliꝰ aliꝰ credi¬
dit osio tanꝗͣ ep̃o suggerente potiꝰ factũ. ut in leniore cohereitionẽ
qũauis immanissimi
scełis .i. sacrilegñ scismatis sententiã flecteret imꝑator.
Quid enĩ ñ isti iuste patiunt᷑. cũ ex altisfimo dei p̾sudentis &

Expanded text:
in Scripturis sanctis messem Domini tui ante ultimam segregationem in Scripturis sanctis messem Domini tui ante ultimam segregationem et ventilationem a zizaniis et palea non posse separari , eligeres potius fortis esse in tolerandis malis, quam impius in deserendis bonis. Cur enim Ecclesiarum per orbem longe remotarum non putamus esse istas, et quam ad supplicium duci jussit, qui victi apud ecclesiasticos judices, nec apud ipsum quae dicebant probare potuerunt, et adhuc in sanctae Ecclesiae praecisione sacrilego furore ferebantur: et hoc eum tanquam immaniter jussisse, Hispano Osio suggerente criminatur: suspicionibus videlicet suis, sicut semper, damnando inauditos. Quasi vero non humanius ac probabilius alius crediderit, Osio tanquam episcopo suggerente potius factum ut in leniorem coercitionem, quamvis immanissimi sceleris, id est, sacrilegi schismatis, sententiam flecteret Imperator. Quid enim isti non juste patiuntur, cum ex altissimo Dei praesidentis et
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s temerariis suspicionib dampnari minime dubitatis:
qͣm iuste auicinis ur̃is dampnati fueritis ostendits. Cur it
ñ credã recte dampnari potusse auitino iudice auditũ. qͥ
me frẽm tam longe absentẽ dampnare ñ dubitete in audi¬
tũ. hoc mͥ obitiens maxinũ crim̃. q̃m qui p̾sens ẽẽ. ñ potui.
eis ad quos causa ꝑducta ẽ. iudicib potiꝰ qͣm uittis litiga¬
torib credidie Quib uidicib si nͭ potiꝰ credidissem: etiã su illi
qui uicti st̃. innocentes eẽnt. ego innocens c̃ẽ. ñ possem. Mag¬
no enĩ delicto implicaremꝰ. si cũ corda humana ñ cerneremꝰ.
nec disciplinã eccli̾asticam teneremꝰ. cũ eis nollemꝰ uditantib
credere. ultra quos ñ potiut causa transire. & ꝑ quos ad nos
potuit fama ꝑcurrere. Ab istis innocentib impia te direp¬
tione discindis. & innoceutẽ te dicis. qd̃ utiq si eẽs. cũ uideres

Expanded text:
fratres temerariis suspicionibus damnare minime dubitatis, fratres temerariis suspicionibus damnare minime dubitatis, quam iuste a uicinis uestris damnati fueritis ostenditis. cur enim non credam recte damnari potuisse a uicino iudice auditum, qui me fratrem tam longe absentem damnare non dubitat inauditum, hoc mihi obiciens maximum crimen, quoniam qui praesens esse non potui eis ad quos causa perducta est iudicibus potius quam uictis litigatoribus credidi? quibus iudicibus si non potius crequi victi sunt innocentes essent, ego innocens esse non possem. Magno enim delicto implicaremur, si cum corda humana non cerneremus, necdisciplinam ecclesiasticam teneremus, cum eis nollemus judicantibus credere, ultra quos non potuit causa transire, et per quos potuit ad nos fama percurrere. Ab istis innocentibus impia te direptione discindis, et innocentem te dicis: quod utique si esses, cum videres
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani eodem noĩe signati. eadem unitate pacati. Multe int̾¬
iacent patrie gentiũ. simul mecũ empte illiꝰ sanguine intꝰ
conspectu metũ parit̾ adorant. ꝑ illas ad me transit fama
de uob̾. ipse de uicinitate causã ur̃am examinare potuert̃. Qd̾
siñ fcm̃ ẽ. uos neglexistis. Neq enĩ neglecti acet̾is. noh usq ad
nos etiã ueniretis. Si autẽ aliqͥd uiditatũ ẽ. date ueniam. ñ
audeo uob̃ suꝑatis. tsine credẽ. & uidices ur̃os eadem tem̾̃ita¬
te¬
dampnare. Atredit mnͥ aliud qd̃ me plurimũ moueat. quia si
uos innocentes opp̾ssi eẽtis: nos saltem frẽs qui nicħ uob̾ nocu¬
imꝰ amaretis. Cũ uero nos qui bene nob̃ conscũ sumꝰ: causam
ur̃am uitinis ur̃is recto eccłie uire cõmissam fuisse. qui corã
deo sciunt quẽadmodũ uidicau̾int. lacerare tñ maledictis.
la ur̃a causa sentire pot̾imus: Qui enĩ longe remotissimos

Expanded text:
christiani eodem nomine signati, eadem unitate pacati. multae interchristiani eodem nomine signati, eadem unitate pacati. multae interiacent patriae gentium simul mecum emptae illius sanguine, in cuius conspectu mecum pariter adorant. per illas ad me transiit fama de uobis; ipsae de uicinitate causam uestram examinare potuerunt. quod si non factum est, uos neglexistis; neque enim neglecti a ceteris non usque ad nos etiam ueniretis. si autem aliquid iudicatum est, date ueniam; non audeo uobis superatis temere credere et iudices uestros eadem temeritatedamnare. accedit mihi aliud quod me plurimum moueat, quia, si uos innocentes oppressi essetis, nos saltem fratres, qui uobis nihil nocuimus, amaretis; cum uero nos, qui bene nobis conscii sumus causam uestram uicinis uestris recto ecclesiae iure commissam fuisse, qui coram deo sciunt quemadmodum iudicauerint, lacerare tamen maledictis la uestra causa sentire poterimus? qui enim longe remotissimos
Abbreviated transcription (Latin):
sim. partim nosse partĩ audire potiustis. Quid ibi tt̃ siue tra¬
ditores siue traditoꝵ uł accusatores uł dampnatores. siue inno
mercia ꝓpħa. tanto aute cecunt dicens. fodert̃ matꝰ manus
meas & pedes meos. dinumerau̾itnt oĩa ossa mea. ipsi uͦ con¬
sid̾ auert̃ & conspexert̾ me. diuisert̃ sibi uestim̃ta mea.⁊ suꝑ
uestem meã misert̃ sortẽ. inter nos & uos ñ spatia constituit ua¬
cua & nuda xp̃ianis. Impleuit hec oĩa sc̃ificatione noĩs sui.
In ipso quippe psalmo passionis ñ solũ quanti. s etiã qͣntũ
emerit declaratũ ẽ. Ibi enĩ paulo post dr̃. Reminiscent᷑ &
conũtent᷑ ad dñm. uniu̾si fines t̾re. & adorabunt in conspes¬
tu eiꝰ uniuerse famie gentiũ. qm̃ ipstꝰ ẽ. regnũ. & ipse dũabit᷑
gentiũ. De causa itaq ur̃a tc̃ fortasse cogerer udicare. si uł
uicina eẽm uł ita remota ut int̾ nos ⁊ uos ñ habitarent alii

Expanded text:
sim, partim nosse partim audire potuistis. quid ibi tunc siue trasim, partim nosse partim audire potuistis. quid ibi tunc siue traditores siue traditorum uel accusatores uel damnatores siue innocemercia propheta tanto ante cecinit dicens: foderunt manus meas et pedes, dinumerauerunt omnia ossa mea. ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me, diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestimentum meum miserunt sortem, inter uos et nos non spatia constituit uacua et nuda christianis; impleuit haec omnia sanctificatione nominis sui. in ipso quippe psalmo passionis non solum quanti, sed etiam quantum emerit declaratum est. ibi enim paulo post dicitur: reminiscentur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eius uniuersae patriae gentium, quoniam ipsius est regnum et ipse dominabitur gentium. de causa itaque uestra tunc fortasse cogerer iudicare, si uel uicina essem uel ita remota, ut inter nos et uos non habitarent alii
Abbreviated transcription (Latin):
sus uidices murmura & cͥmina credula uanitate suscipiunt.
Qua in re si innocentes se dict̃. & eos qͦs suꝑatos scimꝰ. qͣntoin¬
nolunt. de quib uece̾e. ẽ. ut qui uicti fuerant conquerant᷑. Ñ
solum enĩ qui bonã causam ꝑdidit. de iniquo uł tardo uł nẽ¬
glegenti uidice querit᷑. s etiam qui uistissime uictus ẽ. ea ce¬
citate de innocente uidice murmurat. qua cecitate. cũ in no¬
cente. Adu̾sario litigabat. qua ꝑꝑ isti non ideo scelerati st̃. qͥa¬
de omnib uictis nolunt tem̃e aliqͥd cred̾e. s ideo quia se fu¬
rore scismatis p̃cidert̃ ab eis innocentib qͥ multo rõnabiliꝰ no¬
lunt tale aliqͥd de ipsis udicib credẽ. Exfat enĩ aliqua illar̃
partiũ in noĩe xp̃i nobilissima eccłia exillis. Uii. & si placet.
potissimũ philadelphia que de mystico noĩe ꝑ linguã grecã
accusatis. qͣnto int̾uallo scd̾m t̾renũ locũ ab asfrica remota

Expanded text:
sus judices murmura et crimina credula vanitate suscipiunt. sus judices murmura et crimina credula vanitate suscipiunt. Qua in re si innocentes se dicunt, et eos quos superatos scimus; quanto innolunt, de quibus necesse est ut qui victi fuerant conquerantur? Non solum enim qui bonam causam perdidit, de iniquo vel tardo vel negligenti judice queritur: sed etiam qui justissime victus est, ea caecitate de innocente judice murmurat, qua caecitate cum innocente adversario litigabat. Quade hominibus uictis nolunt temere aliquid credere, sed ideo, quia se furore schismatis praeciderunt ab eis innocentibus, qui multo rationabilius nolunt tale aliquid de ipsis iudicibus credere. Existat enim aliqua illarum partium in nomine Christi nobilissima ecclesia ex illis septem et, si placet, potissimum Philadelphia, quae mystico nomine per linguam Graecam accusatis? quanto interuallo secundum terrenum locum ab Africa remota
Abbreviated transcription (Latin):
paratio nullo mͦ eẽ. in notens potuit. Fatet᷑ eciã parmenianꝰ¬
ad arelatense oppidũ. & ep̃os uidices. & partes ex affrica con¬
uenisse. cecilianũ scl̃. atq donatistas. uͥ oĩa suis credidit. cui
nich potuert̾. nich de uidicib conq̃ri. Nec tam̃ negae rursꝰ
eos ad constantinũ uenisse. & quia ibi quoq ultimo iudicio
suꝑati st̃. etiã ipsũ corruptũ ẽẽ. tͥminat᷑. Quib omiib con¬
sideratis. qui sine studio partiũ uidicat. eligat quib credat.
utrũ uidicib sententias ꝓferentib an litigatorib contͣ quos
p̾late st̃. litẽ finre nolentib & te̾te orb̾ t̾rarũ iuditib credi¬
dit. Qui autẽ donatistis consentiunt. eosq defendt̃: fatent᷑
se illiꝰ eccłie. qui causã suã qualiscũq illa fuerte. ñ potuert̃
tam̃ intransmarinis tot disceptationib optin̾e̾.⁊ eoꝵ aduer¬

Expanded text:
paratio nullo modo esse innocens potuit. Fatetur etiam Parmenianparatio nullo modo esse innocens potuit. Fatetur etiam Parmenianad Arelatense oppidum et episcopos judices et partes ex Africa convenisse, Caecilianum scilicet atque Donatistas; ubi omnia suis credidit, cui nihil victi potuerunt nisi de judicibus conqueri: nec tamen negat rursus eos ad Constantinum venisse; et quia ibi quoque ultimo judicio superati sunt, etiam ipsum gratia corruptum esse criminatur. quibus omnibus consideratis qui sine studio partium iudicat eligat quibus credat, utrum iudicibus sententias proferentibus an litigatoribus contra quos prolatae sunt litem finire nolentibus. et certe orbis terrarum iudicibus credidit. qui autese illis credere qui causam suam, qualiscumque illa fuerit, non potuerunt tamen in transmarinis tot disceptationibus obtinere, et eorum adver
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓlatamq sententiã eũ traditorẽ didicisse ꝑhibent: usc adeo
Dementes st̃ homines. ut ducenti uidices aput quos uicti st̃.
uictis licrgatorib credant: Et tam̃ in bis omnib qͣmuis magna
tem̾itate italos. gallos. & hispanos actusant. relictis cet̾is tam
multis ꝓuinciis. atq gentib aquib nefando sacrilegio sepaci
sunt. quib utiq obeẽ. ñ possent crimina italoꝵ. hispanoꝵ
atq galloꝵ. etiam si uera dicerent᷑. Iam enĩ cet̾as t̾ras ceco more uł
potius furore arguunt. & eis irascunt᷑. quia cũ due parces e̾ent
in affrica. una inquiunt traditoꝵ & alt̾a innocentiũ. traditores ÷ͥ
qͣm innotentes adiung̾e maluert̃. Que una cõminatio breuis¬
dices obtiuuerat. Qua ꝑꝑ illi semꝑ innotentes manserẽ. qͥ nes¬
cientes qͦmadinodũ ista in affrica gesta suit. At tam̃ credider̃
qd̵ patifice ac religiose. cred̾e debuert̃. a quib innocentib se¬

Expanded text:
latamque sententiam eum traditorem didicisse se perhibent, usque adeo dementes sunt homines, ut contra iudices aput quos uicti sunt uictis litigatoribus credant? et tamen in his omnibus quamuis magna temeritate Italos et Gallos et Hispanos accusant relictis ceteris tam multis prouinciis atque gentibus, a quibus nefando sacrilegio separati sunt, quibus utique obesse non possent crimina Italorum, Hispanorum atque Gallorum, etiamsi uera dicerentur. iam enim ceteras terras caeco more uel potius furore arguunt et eis irascuntur, quia, cum duae partes essent in Africa — una, inquiunt, traditorum et altera innocentium —, traditores sibi quam innocentes adiungere maluerunt. quae uana criminatio breuisdices obtinuerat. quapropter illi semper innocentes manserunt, qui nescientes quemadmodum ista in Africa gesta sint id tamen crediderunt, quod pacifice ac religiose credere debuerunt, a quibus innocentibus se
Abbreviated transcription (Latin):
ino rebaptirat. P ostremo si homo q̃mius de celo ñ tam̃ nisi ꝑ
hominẽ potest actiꝑe quicqͣm: quero. ipse ioħs baptista. qui
hoc dit. ꝑ quẽ hominẽ acceꝑat. qd̵̾ utiq decelo acceꝑ au. nit

Expanded text:
mo rebaptizat. postremo si homo, quamuis de caelo, non tamen nisi per mo rebaptizat. postremo si homo, quamuis de caelo, non tamen nisi per hominem potest accipere quicquam, quaero ipse Iohannes Baptista, qui haec di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ euangłicũ testimoniũ nͥ ut homines admoueant᷑. ut ali¬
quando eiugilent. atq ad uertant uere ñ homines eẽ. At¬
tendendos. cũ sc̃s aliguid actipe bomo delidenas. St ulum
sola tis aͥe celo dat homini. quia ñ potest homo a ccipere
qu qͣm mĩi datũ fuerit ei de celo: Quod si chit̃ut ale celo
quidẽ accipit ñ de homine. s tamen ꝑ hominẽ: quero ꝑ
qualem: di ꝑustũ tantũ. ñ hñt illi qui apud eos ipłos ꝑ
latentes iniquissimos accepert̃. Si & ꝑ iniustũ. que cau¬
sa g ẽ. ut aliquẽ rebapcitent: Si ꝑ inustũ non lͥ laten¬
tem. ñ hũt quos baptirauit manifestus satelles gldemꝰ op¬
tatus. Si & ꝑiniustum etiã manifestũ qui tam̃ non duin
dampnatiꝰ s& ab eccłie cõminione ꝓiectus sit. ñ hñt illi ais
felicianꝰ mustitanꝰ cum ab eoꝵ cõmunione foris eẽt u max¬
inani scismate baptrauit. quos tñ nunc cũ illo regressos ue¬

Expanded text:
r euangelicum testimonium, nisi ut homines ammoneantur, ut alir euangelicum testimonium, nisi ut homines ammoneantur, ut aliquando euigilent atque aduertant uere non homines esse attendendos, cum sanctum aliquid accipere homo desiderat, sed illum solum qui hoc de caelo dat homini, quia non potest homo accipere quic quam, nisi datum fuerit ei de caelo? quodsi dixerint: de caelo quidem accipit non de homine, sed tamen per hominem\', quaero per qualem. silatentes iniquissimos acceperunt: si et per injustum; quae causa ergo est ut aliquem rebaptizent? si per iniustum non nisi latentem, non habent quos baptizauit manifestus satelles Gildonis Optatus; si et per iniustum etiam manifestum, qui tamen nondum damnatus et ab ecclesiae communione proiectus sit, non habent illi quos Felicianus Mustitanus, cum ab eorum communione foris esset, in Maximiani schismate baptizauit, quos tamen nunc cum illo regressos ne
Abbreviated transcription (Latin):
diceret nͥ datũ fuerit illi de parte donati. que non solũ non
ẽ. celum nec ẽ. incelo. s nec in regno uult ẽẽ. celorum. Nec il¬
lud ꝓculdubio diceret. Non potest homo acciꝑe quicqͣm nͥ
tosi. & se uistos ẽẽ. ꝓclamarent. ut ab eis acciꝑet qͥ uellet
acciꝑe. Nec nos questionẽ faceremꝰ utrũ iusti e̾e̾nt an non.
sed inter eos ẽẽ. uł latentes in iustos facile ostenderemꝰ exqͥb¬
dam ꝓditis & exclusis. nec tam̃ eos ñ uti ꝓbaremꝰ. nec dicere¬
inꝰ non datũ uel ñ acceptum. qd datum & acceptũ esser a
accipit. quero a quo acceꝑit. Si & ipse a iusto homine: &
de illo itaq quero. donec abipso capite ordinis humani
ad aliquẽ ꝑueniam qͥ non ab homine acciꝑit. atq ita fal¬
sũ ẽe. doteam qđ non pot̾ homo acciꝑe quicqͣm nisi fue
rit ei ab homine datũ. Quid autẽ agunt isti nescientes qd̵¬

Expanded text:
diceret, Nisi datum fuerit illi de parte Donati, quae non solum non diceret, Nisi datum fuerit illi de parte Donati, quae non solum non est caelum nec in caelo, sed nec in regno uult esse caelorum! nec illud procul dubio diceret: \'non potest homo accipere quicquam, nisi tosi, et se justos esse proclamarent, ut ab eis acciperet qui vellet accipere: nec nos quaestionem faceremus, utrum justi essent an non; sed inter eos esse vel latentes injustos facile ostenderemus ex quibusdam proditis et exclusis, et tamen eos non improbare nec dicere non datum uel non acceptum, quod datum et acceptum esset a accipit, quaero a quo acceperit. si et ipse ab homine iusto, et de illo ita quaero, donec ab ipso capite ordinis humani ad aliquem perueniam qui non ab homine accepit, atque ita falsum esse doceam quod non potest homo accipere quicquam, nisi datum fuerit ei ab homine. Quid autem agunt isti nescientes pe