comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rumq enim egenos ad mensam iuxta
more uocatos. cum ⁊ ip̃i ẽẽt congrua bora
cibũ sumere. mensa allata nec ñ compo¬
sita. manib etiam lotis. nec unꝰ quidem
suꝑerat qͥ ilico inuitatis apponi debuis¬
set panis. Omnia ut sepe contingebat
eadem die usq ad uictum aut in elemo¬
sinis redactis. aut in p̃tia captiuoꝵ ab¬
sumptis. S cum ex famulis quidam᷑ cir¬
cũ stantib hec sepiꝰ uidentes irriderent. ñ¬
nulli tuã humilit̾ inopiam compaterent᷑.
uniu̾sos simul uir beatus cohercens. atq
retouens aiebat. Quid molesti estis mo¬
dice fider: Numqͥd qui heliam ⁊ iohem in
deserto pauit. nob̃ modo in medio cetusuũ
fraudabit bñficiũ: Credo inqͥt in creatorẽ
meũ. qm̃ ⁊ si nos ñ merem᷑: hi tam̃ pau¬
peres xp̃i refocillati hoolie ip̃ius dono ab
hoc recedent tab̾naculo. Nec mora aliqͣn¬
do priꝰqͣm u̾ba compleret: pulsabant
uiri uestibulũ domꝰ panes ceteraq neces¬

Expanded text:
rumque enim egenis ad mensam juxta rumque enim egenis ad mensam juxta morem vocatis, cum et ipsi esset congrua hora cibum sumere, mensa allata necnon composita, manibus etiam lotis, ne unus quidem supererat qui illico invitatis apponi debuisset panis, omnibus, ut saepe contingebat, eadem die usque ad victum, aut in eleemosynas redactis, aut in pretia captivorum absumptis; sed cum quidam ex famulis circumstantibus haec saepius videntes irriderent, nonnulli etiam humiliter inopiam compaterentur, universos simul vir beatus coercens, atque refovens, aiebat: Quid molesti estis, modicae fidei? nunquid qui Heliam et Joannem in deserto pavit, nobis modo in medio coetu suum fraudabit beneficium? Credo, inquit, in Creatorem meum, quoniam et si nos non meremur, hi tamen pauperes Christi refocillati hodie ipsius dono ab hoc recedent tabernaculo. Nec mora, aliquando priusquam verba compleret pulsabant viri vestibulum domus, panes, caeteraque neces
Abbreviated transcription (Latin):
paratũ acccederit sumere cibum: destinaus
in diu̾sa famulis. omnes qͦs inuenire po¬
tuissent egenos ⁊ ꝑegrinos. seu mendieos
ac languides sibimet adduci p̃cipiebat.
Hoc etiam cunctis dieb exceptis his q̃b
⁊ ip̃e reficiebat᷑ faciebat. Raro enim aut
certe nunqͣm contingebat. ut cum eo pau¬
peres minime conuiuarent᷑. Quib addu¬
ctis: ⁊p̃e ꝓprie famuloꝵ int̾cipiens offici¬
um. eorũ necessitatib ualde a lacrit᷑ in ser¬
uebat: auellens ab humeris sarcinas. de¬
tersa mandibulis leuigans: aqͣm mani¬
b fundens. merumq cypho refundens:
ip̃e bibere porrigens. buccellam iỹe p̃benꝰ.
Oiñs postremo in ordine faciens mensa¬
IE
discumbere. ip̃e panem frangens. cibũꝙ¬
isdem inferens Postremo his ita ꝑactis.
omniũ iam refecta. sic ip̃e aut ante eos
stans aut certe ad cornu cartibule uili
sellula utens. ualde exiguum atq ex come¬
dentiũ sumebat fragmine cibum. Ple¬

Expanded text:
paratum accederet sumere cibum, destinatis paratum accederet sumere cibum, destinatis in diversa famulis, omnes quos invenire potuissent egenos, et peregrinos, seu mendicos, ac languidos, sibimet adduci praecipiebat: hoc etiam cunctis diebus exceptis his quibus et ipse reficiebatur faciebat; raro enim aut certe nunquam contingebat ut cum eo pauperes minime convivarentur, quibus adductis ipse proprie famulorum intercipiens officium, eorum necessitatibus alacriter valde inserviebat, avellens ab humeris sarcinas, detersa mantibulis levigans, aquam manibus fundens, merumque scypho refundens, ipse bibere porrigens, buccellam ipse praebens, omnes postremo in ordine faciens mensae discumbere, ipse panem frangens, cibum iisdemque inferens; postremo his peractis omnium fame refecta, sic ipse aut ante eos stans, aut certe ad cornu cartibulae vili sellula utens, valde exiguum, atque ex comedentium sumebat fragmine cibum; ple
Abbreviated transcription (Latin):
due turbis pauperum constipatꝰ. in cedebat
eligiꝰ. Quib aut pse aut ꝑ famulũ alimo¬
niam parit̾ ⁊ elemosinam tribuens. benig¬
nissime cotidie re fouebat. Habebat enim
⁊ loculos ubi aurum distribuendũ secum
iugit̾ portare consueuerat: ne sicubi pau¬
ꝑem fortuitu obuiasset. dilatio uł parua
porrigendi in t̾cederet. Qui quot pauperes
obiuans. tot sportellam uices ꝑuulsam sĩ¬
plicit̾ dixerim. Trita ĩmoq pollita. de beato
digito uidebat᷑. Quid plura: Quiqͥd habu¬
it. excepto tegumento ⁊ uictu. totũ egenis
⁊ monasteriis disꝑpsit: sciens apłi ẽẽ p̃cep¬
tum. Habentes uictum ⁊ uestitũ. his con¬
tenti sitis. Et qui uolunt diuites fieri ĩ
hoc mnundo: incidunt in temptationẽ. ⁊ la¬
queũ diaboli ⁊ desideria multa inutilia ⁊
nociua: que mergunt hominẽ in interitũ
⁊ ꝑditionem. Nam cum uesꝑtinis horis se¬
pe post biduum. ñ nũqͣm uͦ post tͥduum.

Expanded text:
due turbis pauperum constipatus incedebat due turbis pauperum constipatus incedebat Eligius, quibus aut per se, aut per famulum alimoniam pariter et eleemosynam tribuens, benignissime quotidie refovebat; habebat enim et loculos ubi aurum distribuendum secum jugiter portare consueverat, ne sicubi pauperem fortuitu obviasset, dilatio vel parva porrigendi intercederet: cui quot pauperes obviant, tot sportella vicibus pervulsa ut simpliciter dixerim trita, imoque polita de beato digito videbatur. Quid plura? Quidquid habuit, excepto tegumento et victu, totum egenis et monasteriis dispersit; sciens Apostoli tum: Habentes autem victum et vestitum, his contenti simus, et: Qui volunt divites fieri in hoc mundo, incidunt in temptationem et laqueum diaboli et desideria multa inutilia et nociva, quae mergunt hominem in iet perditionem . Nam cum vespertinis horis saepe post biduum, nonnunquam vero post triduum,
Abbreviated transcription (Latin):
honeste ualde eiꝰ curam gerebat. Erat etiã
tiuenꝰ genere sueuus fidelis cubicularius
lauꝰ. qui postea ad mercedis cumulũ ꝑue¬
nit int̾emptꝰ. nec ñ ⁊ biichinꝰ ex gentili con¬
u̾sus qui ⁊ ip̃e postea uenerabilis extitit.
at ferrariensi cenobio p̃fuit. Andreas qͦq
⁊ martinꝰ atq iohannes. qui eo etiam ꝓcu¬
rante: ad clericatum ꝑuenire meruerunt.
S i alii qͣm plures quos enumerate plon¬
gũ ẽ: qui die noctuq in eiꝰ camerã cũ om̃i
studio sollempnit̾ canonicũ adimplere
pauperũ sic̃ apes ad alueariam undiq co¬
tidie ad eum confluebant. in tantũ ut si
quis ignotꝰ aut ꝑegrinꝰ eligii inquirens do¬
nuciliũ. cum ex eo int̾rogaret qͦmpiam id
ab eo acciperet responsum. Uade inqͥens illa
in plaga.⁊ ubi pauperũ cetꝰ conspexeris: illic
utiq ⁊ eligium repperies. Sicut enĩ ut dic¬
tum est. apes circumdant fauum: ita assi¬

Expanded text:
honestae valde eius curam gerebat. Erat etiam honestae valde eius curam gerebat. Erat etiam Tituinus genere Suevus fidelis cubicularius laicus, qui postea ad mercedis cumulum pervenit interemptus, necnon et Buchinus ex gentili conversus, qui et ipse postea venerabilis extitit ac Ferrariensi coenobio praefuit; Andreas quoque et Martinus atque Iohannes, qui, eo etiam rante ad clericatum pervenire meruerunt, sed et alii quamplures quos enumerare perlongum est, qui die noctuque in ejus camera cum omni studio solemniter canonicum adimplere pauperum, sicut apes ad alvearium, undique quotidie ad eum confluebant, in tantum ut si quis ignotus aut peregrinus Eligii inquirens domicilium, cum ex eo interrogaret quempiam, id ab eo reciperet responsum: Vade, inquiens, illam in plagam, et ubi pauperum coetus conspexeris, illic utique et Eligium reperies: sicut enim, ut dictum est, apes circumdant favum, ita assi
Abbreviated transcription (Latin):
ficiat. Redemptos enim captiuos corã rege¬
gtinꝰ statuens. iactatis ante eum denarus
aartas eis libertatis tͥbuebat. Deinde trinam
ip̃is optionis ꝓponebat electionem: id est ut
si qui uelint iam liberi ad ꝓpriam remeare
patriam: ip̃e eis in qͣntum suppetebat p̃beret
subsidium. Si qui aũ cum ip̃o uelint ꝑmane¬
re libens ualde accomõdabat assensum: ita
dum taxat ñ iam ut serui. s potiꝰ ut fr̃es cũ
codem degerent. Porto si qͦs suadere poterat.
ur uenerabilem monachoꝵ uitam arripi¬
entes: claustra cenobii expeterent: hos tãqͣm
dñoz in signit̾ honorans. uestim̃ta etiam ⁊
que erant necessaria tribuens. ilico arcbite¬
ils cum exultatione destinatos. cũ grandi
dimũ sollicitudine eoꝵ getebat curam. Ha¬
lebat p̃terea secum plures uernaculos in
suo contubernio degentes. sibi q necessari¬
oiugit̾ obtemperantes. ex quib erat baude¬
ticus eiꝰdem liber cõꝓuintialis: qui in om̃ibꝰ

Expanded text:
ficiat. Redemptos enim captivos protinus coram regeficiat. Redemptos enim captivos protinus coram rege statuens, iactatis ante eum denariis , cartas eis libertatis tribuebat. Deinde trium ipsis optionum proponebat electionem: id est, ut si qui velint iam liberi ad propriam remeare patriam, ipse eis, in quantum subpetebat, praeberet subsidium; si qui autem cum ipso velint permanere, libens valde accommodabat adsensum, ita dumtaxat non iam ut servi, sed potius ut fratres cum eodem degerent; porro si quos suadere poterat, ut venerabilem monachorum vitam arripientes claustra coenobii expeterent, hos tamquam dominos insigniter honorans, vestimenta etiam et quaeque erant necessaria tribuens, ilico architeriis cum exultatione destinatos, cum grandi demum sollicitudine eorum gerebat curam. Habebat praeterea secum plures vernaculos in suo contubernio degentes sibique necessario iugiter obtemperantes. Ex quibus erat Baudericus eiusdem liber cumprovincialis, qui in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ ẽ notꝰ cuidam regis thesaurario bel¬
boni uocabulo. uiro honesto ⁊ mansuta
Cuiꝰ se patrotinio cõmittens. sub eiꝰ dii¬
ne degebat. Strenue enun ad omne opi
se aptabat. ⁊ om̃s cum quib colloqui
potursset in suo amore annectebat. Pall
di ex causa. Uolebat enim idem tex sellã
urbane auro gẽmisq fabricare. s s̃ ma¬
niebat᷑ in eiꝰ palatio qui huiꝰ mõdi sicut
mente conceꝑat posset oꝑe ꝑficere. Cũ si¬
ret gͦ p̃fatꝰ regis thesaurariꝰ eligii madila¬
am: cepit eum explorare. si q̃miniꝰ opꝰ apm¬
tũ posset ꝑticere. Et cum facile id apisd
eũ fieri intellexisset: ingressus ad pͥnois
in dicauit ei iuenisse se artificẽ mei¬
striũ: qui disposito sine cunctamint e
dit ei copiosam auri impensam s ⁊ q̃ii
chilominꝰ tͣdidit eligio. At ille atrgea s
buitan nullus ea orator qͣmuis studiosus
qͣmnius sit eloquens. ad plenum narrare suf¬

Expanded text:
factus est notus cuidam regis thesaurario Bofactus est notus cuidam regis thesaurario Bobone vocabulo, viro honesto et mansueto, cuius se patrocinio committens, sub eius tuitione degebat. Strenue enim ad omne opus se abtabat et omnis cum quibus vel loqui potuisset in suo amore adnectebat. 5. Poregis. Volebat enim idem rex sellam urbane auro gemmisque fabricare; sed non inveniebatur in eius palatio, qui huiusmodi opus, sicut mente conceperat, posset opere perficere. Cum sciret ergo praefatus regis thesaurarius Eligi industriam, coepit eum explorare, si quo modo opus optatum possit perficere, et cum facile id apud eum fieri intellexisset, ingressus ad principem, indicat ei invenisse se artificem industrium, qui disposito sine cunctamine adssima tradidit ei copiosam auri inpensam, sed et ipse nihilhominus tradidit Eligio; at ille accepto buit, ut nullus ea orator, quamvis studiosus, quamvis sit eloquens, ad plenum narrare suf
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulo. fabro aurifici ꝓbatissimo. qͥ
eo tempore in urbe lemonici tem publi¬
cam fiscalis monete officinam gerebat.
Aquo in breui huiꝰ officii usu plenisaine
doctꝰ: cepit int̾ uicinos ⁊ ꝓpinquos in aͥfi
laudabilit̾ honorari. Gerebat enim simols¬
citatem columbe. ne cinqͣm machinatt̃
dolos. Habebat ⁊ serpentis astutiam: ne
alioꝵ supplantaret᷑ in sidiis. Dignũ qͥm
in cunctis habens ingentũ. ⁊ facile loqu¬
bat᷑ ⁊ pure. Eccl̃iatum etiam conuentain¬
lis freq̃nter int̾erat. ⁊ quetũq ibi exdlinu¬
nis scripturis recitabant᷑ aurem libenrts
accomodans. auidissime hauriebat: atus
ita in cordis su memoriam recondebat li
etiam cũ absens ẽẽt ea que didicerat m¬
ditatione intentissima ruminaret.
Nterea post aliquot annos extitrt q̃da
causa. diuina credo gubernante ꝓuidet¬
tia. ut relicta patria. parentib. franm¬
solum adiret. Ubi paticis degens diebi

Expanded text:
vocabulo, fabro aurifice probatissimo, qui vocabulo, fabro aurifice probatissimo, qui eo tempore in urbe Lemovecina publicam fiscalis monetae officinam gerebat. A quo in brevi huius officii usu plenissimae edoctus, coepit inter vicinos et propinquos in Domino laudabiliter honorari. Gerebat enim simplicitatem colunibae, ne cuiquam machinaretur dolos; habebat et serpentis astutiam, ne aliorum subplantaretur insidiis; dignum quoque in cunctis habens ingenium, et facile loquebatur et purae. Ecclesiarum etiam conventiculis frequenter intererat, et quaecumque ibi ex divinis scripturis recitabantur, aurem libenter accommodans, avidissime hauriebat atque ita in cordis sui memoriam recondebat, ut etiam, cum absens esset, ea quae didicerat meditatione intentissima ruminaret. 4. Interim post aliquod annos extitit quaedam causa, divina, credo, gubernante providentia, ut, relicta patria et parentis, Francorum adiret solum. Ubi paucis degens diebus
Abbreviated transcription (Latin):
gesta constant narrare. tam̃ id qd̾ priꝰ qͣm
nasceret᷑ ad inditiũ sc̃itatis eiꝰ ostensum:.¬
aluo inditꝰ. uidit genitͥx eiꝰuisionẽ. que
huiꝰmodi habet ordinem. Uidebat qͣsi aqͥ¬
q ex reciproca udce euigilasset: ꝑt̾rita
nimis cepit mirari quenã ẽẽt hec uisio.
Interea uenit tempꝰ pariendi. ⁊ p̃ magni¬
tudine dolous cepit mater periclitari. Uo¬
cauer̃t autẽ quẽdam religiosũ p̃sbiterũ
bom testimonii uirum. ut ꝓ eadem orare
deberet. Qui cum uenisset ad eam: qͣsi ꝓphe¬
tico mox usurpansũbo. ait ad illam. No¬
uir sc̃s. ac de gente sua electꝰ: uocabit᷑ q
rentib xp̃ianis religione catholica. Ex¬
in gͥ puericie annos excedens. euũ adoleᷤᷤ¬
centie cum industria gerebat. ⁊ quicq̃d
oꝑis etatis sue congruũ arripuisset: mi¬
ra agilitate ꝑficiebat. Cum gͦ uideret
pat̾ eiꝰ tantum filii ingeniũ. tͣdidit eum¬
ad imbuendũ honorabili uiro abboni

Expanded text:
gesta constant, narrare: tamen id quod priusquam gesta constant, narrare: tamen id quod priusquam nasceretur ad indicium sanctitatis ejus ostensumalvo inditus, vidit genitrix ejus visionem, quae hujusmodi habet ordinem. Videbat quasi aquque ex reciproca voce evigilasset, perterrita nimis coepit mirari quaenam esset haec visio. Interea venit tempus pariendi, et prae magnitudine doloris coepit mater periclitari; vocaverunt autem quemdam religiosum presbyterum boni testimonii virum, ut pro eadem orare deberet; qui cum venisset ad eam, quasi prophetico mox usurpans verbo, ait ad illam: 'Novir sanctus ac de gente sua electus vocabiturquerentibus christianis religione catholica. Exin igitur pueritiae annos excedens, aevum adulescentiae cum industria gerebat, et quicquid operis aetatis suae congruum arripuisset, mira agilitate perficiebat. Cum vero videret pater eius tantum filii ingenium, tradidit eum inbuendum honorabili viro Abbone
Abbreviated transcription (Latin):
Gitͣ Elygius lemouitas
galliatum urbe que ab occeano bri¬
tannico fere ducentoꝵ miliũ spacio
seiungit᷑. in uilla cathalacense. que
a p̃dicta urbe sex circiter milib ad
septemtrionalẽ plagam uertit.oriun¬
dus fuit. Est itaq p̃fata ciuitas par¬
tib sita armoricanis in ulteriore gal¬
lia pͥma q aquitania. quir ad plagã
respiert oreidentalem. cui contigua ẽ
ab oriente ꝓuintia luglunensis gal¬
liaq belgica. Habet etiam ab euro et
meridie ꝓuintiam narbonensem. a
cirtio aũ ambit᷑ occeano: porro ab oc¬
casu habet hyspanias. In hac gͦ tegione pa.¬
rentib ingenius atq ex longa ꝓsapia xp̃i¬
ams eligius natꝰ atq altꝰ ẽ. Cuiꝰ pat̾ euche¬
rius. mat̾ ũ t̾rigia uocitata ẽ. Ip̃e aũ diui¬
na gr̃a psciente. congruũ sibi ac ueluti
speculum m̃tis sue eligiꝰ nom̃ accepit. Er¬
go cum ꝓpositum sit de his que gessit ĩmo¬
q ea que dñs ꝑ eum oꝑari dignatꝰ ẽ sic̃

Expanded text:
gitur Eligius Lemovicas Galliarum urbe, quae ab oceano Britannico fere ducentorum millium spatio sejungitur, in villa Catalanense quae a praedicta urbe sex circiter millibus ad septentrionalem plagam vergit, oriundus fuit. Est itaque praefata civitas partibus sita Armoricanis in ulteriore Gallia, primaque Aquitania, quae ad plagam respicit occidentalem, cui contigua est ab oriente provincia Lugdunensis, Galliaque Belgica; habet etiam ab euro et meridie provinciam Narbonensem: a circio autem ambitur Oceano: porro ab occasu habet Hispanias. In hac ergo regione parentibus ingenuis, atque ex longa prosapia Christianis, Eligius natus atque altus est: cujus pater Eucherius, mater vero Terrigia vocitata est. Ipse autem, divina gratia praesciente, congruum sibi ac veluti speculum mentis suae Eligius nomen accepit. Ergo cum propositum sit de his quae gessit, imo ea quae Dominus per eum operari dignatus est, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cũ. cuiꝰ imitatores ip̃i eẽ desiderabant sac̾¬
dotes. Omens omĩb p̃licanda. cui ñ fuit
aliud uiuere. nisi xp̃m cũ dilectione ti¬
mere: ⁊ cum timore diligere. Ouere felicẽ.
seculi inimicũ. cui mundꝰ tantope fuit cru¬
cifixus.⁊ ip̃e mundo. qui ita sapientia ȩx¬
titit ꝑuigil. lenitate placabilis: ut ⁊ sape¬
tis astuciam cũ discretione gereret. ⁊ colũ¬
be simplicis animũ ñ amitteret. Cuiꝰ e
in m̃te uirtutũ omniũ decorẽ collorauit
ualde sobriũ sapientia domiciliũ uer
nissimũ. in quo dñs habitaret templim
ieiunus mundũ. orationib ornatũ: pus¬
tate refertum. uigiluis exercitatũ: nonuie
etiam meritoq electum. Quiq dũ inm¬
nis sui dignitate pascit᷑. sic se cotidli x
ut nequeat amittere qd̾ uocat᷑ in xp̃o iħni u¬

Expanded text:
cum, cujus imitatores ipsi esse desiderabant sacercum, cujus imitatores ipsi esse desiderabant sacerdotes! O mens omnibus praedicanda, cui non fuit aliud vivere, nisi Christum cum dilectione timere, et cum timore diligere! O vere felicem saeculi inimicum, cui mundus tantopere fuit crucifixus, et ipse mundo! quia ita sapientia exstitit pervigii, lenitate placabilis, ut et serpentis astutiam cum discretione gereret, et columbae simplicis animum non amitteret: cujus quidem in mente, virtutum omnium decore, collocavit valde sobrium sapientia domicilium. Vere dignissimum in quo Dominus habitaret templum, jejuniis mundum, orationibus ornatum, puritate refertum, vigiliis exercitatum, nomine etiam meritoque electum; quique dum nominis sui dignitate pascitur, sic se quotidie exerit, ut nequeat amittere quod vocatur in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
loq̃ndo ĩmorer: In omni conũsatione sua
qͣsi lucifer int̾ astra refulgens: instar ma¬
gne lampadis micabat. Semꝑ enĩ ꝑfectoᷤ
emulabat᷑ ad bonum: semꝑq: alioꝵ uirtu¬
tes sibi ꝓponebat ad exemplum. Tardꝰ erat
sublimis: elemosinis diues. caritate longa¬
nunis: uigil ingenio. ꝓmptꝰ eloquio: fla¬
grans studio. utile nempe uas in domo xp̃i.
Ad miseroꝵ obsequiũ ñ piger. ad oratio¬
nem paratꝰ. ad elemolinam ꝓfusus. ad tri¬
buendũ largissimꝰ. Mansuetudinẽ colenᷤ.
pauꝑtatẽ ualde gaudens: bonitatẽ timens.
puritatem cordis semꝑ amplectens. Quiq
ita assidue uenerabiles animos eccłiasti¬
ce regule tͣdidit in formandos: ut sub laiea¬
li ꝓposito constitutꝰ. diuino nutupontifi¬
cis gr̃am possideret uberiꝰ. Sicq se ip̃m ꝓpͥa
disciplina cohercebat intonsus. qͣsi futurã
spetiem indicans. ut irrep̃ben sibilis in tem¬
plo xp̃i ꝓpararet᷑ sacerdos. O qͣm ꝑfectũ lai¬

Expanded text:
loquendo immorer? In omni conversatione sua quasi Lucifer inter astra refulgens, instar magnae lampadis micabat; semper enim perfectos aemulabatur ad bonum, semperque aliorum virtutes sibi proponebat ad exemplum. Tardus eratsublimis, eleemosynis dives, charitate longanimis, vigil ingenio, promptus eloquio, flagrans studio, utile nempe vas in Christi domo; ad miserorum obsequium non piger, ad orationem paratus, ad eleemosynam profusus, ad tribuendum largissimus, mansuetudinem colens, paupertate valde gaudens, bonitatem tenens, puritatem cordis semper amplectens, quique ita assidue venerabiles animos ecclesiasticae regulae tradidit informandos, ut sub laicali proposito constitutus, divino nutu pontificis gratiam possideret uberius; sicque seipsum propria disciplina coercebat intonsus, quasi futuram speciem indicans, ut irreprehensibilis in templo Christi praepararetur sacerdos. O quam perfectissimum lai
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudo in noctib ciliciũ ante leta¬
lũ sternere. seq aut a primo crepuscel
aut post paululũ qͥ eti se lectulo ereuses¬
ioeunditate nichil seueriꝰ. Nichil risu grã¬
uius: nichil ꝓrsus tristicia suauiꝰ. Si pau¬
prẽ uidisset: sustentabat. si diuitem: ad
benefatiendũ cohortabat᷑. Om̃ testem in¬
uorans. se ꝓeiꝰ nomine cuncta hec facere.
slemo enim pauperũ ab eo uacuus reu̾suᷤ
c̃aliqͣndo: illud iugit̾ mente replitans
qd̾ dñs in eungelio dicit. Beati miseri¬

Expanded text:
consuetudo in noctibus cilicium ante lectuconsuetudo in noctibus cilicium ante lectulum sternere, seque aut a primo crepusculo aut post paulolum quietis e lectulo excuunditate nihil severius, nihil risu gravius, nihil prorsus tristitia suavius: si pauperem vidisset, sustentabat; si divitem, ad benefaciendum cohortabatur, Deum testem invocans pro ejus se nomine cuncta haec facere; nemo enim ab eo pauperum vacuus reversus est aliquando, istud jugiter mente replicans quod Dominus in Evangelio dicit: Beati miseri
Abbreviated transcription (Latin):
ire funiculo cinctũ. uilib uestib tectute
quẽ uidebas dudũ radiantia aurri gi
marũ mole oꝑtũ. Non nũ qͣm uero cũ us¬
deret cum rex. ob deuotionem amorẽq ꝓnͥ
expoliatum. subripiens sibi ip̃i dabat eꝗͥ
um ⁊ indumentũ ⁊ cingulũ. Dicebat ra
ñ ẽẽ cdignũ hos qui scło militarent incid¬
re mornatos. ⁊ his qui obxp̃m cuncta sil
auferrent ẽẽ ingloriosos. Isclemq apd̃ trĩ
habitans habebat mansionem. assidue sil¬
iunctam cũ dadone Sicut enim aĩam señ
ita diligebat illum. De cuiꝰ quidẽ exempl
multa sumpsimꝰ: que nec a longe utig
narrare sufficimꝰ. Habebat itaq in cubici¬
lo suo multa scoꝵ dependentia pignora
nec ñ ⁊ sacros libros in gyro ꝑ axem pli¬
mo: qͦs post psalmodiam ⁊ orationĩ t¬
uoluens. ⁊ qͣsi apis prudentissima dut̾ld
ex diu̾sis flores legens in alueariũ siua
toris optima queq recondebat. Erais

Expanded text:
ire funiculo cinctum, vilibus vestibus tectum, ire funiculo cinctum, vilibus vestibus tectum, quem videbas dudum radientia auri et gemmarum mole opertum. Nonnumquam vero cum videret eum rex ob devotionem amoremque Christi expoliatum, subripiens sibi ipsi dabat ei proprium et indumentum et cingulum; dicebat enim non esse dignum hos qui saeculo militarent incedere ornatos, et his qui ob Christum cuncta sibi auferrent esse inglorios. Isdemque apud regem habitans habebat mansionem assiduae subiunctam cum Dadone; sicut enim animam suam, ita diligebat illum. De cuius quidem exemplis multa sumsimus, quae nec a longe utique iterare sufficimus. Habebat itaque in cubiculo suo multa sanctorum dependentia pignora necnon et sacros libros in giro per axem plurimos; quos post psalmodiam et orationem revolvens, et quasi apis prudentissima diversas ex diversis flores legens, in alvearium sui pectoris optima quaeque recondebat. Erat ei
Abbreviated transcription (Latin):
q gͦ ueniret. eligii tam fides eũ nũ qͣm
fefillit: qm̃ ueracit̾ dicit scriptura. qͥ a
hylarem datorem diligit d̾s. Et hoc sane
ñ tͣħsitorie aut ad mom̃tũ fecit: s omn
pene uite sue tempore id agens. tale gallie
cur etiam ñ ⁊ formulam eiꝰ depingam:
rat enim statura ꝓlixis. ⁊ facie tubiii¬
qͦq circillatam. Manus habebat honesta
⁊ digitos longos: angelicũ uultum sin¬
plicem ⁊ prudentem ui sum. Utebat᷑ que
in pͥmorolio. aurũ ⁊ gẽmas in habitu h¬
bebat qͦq ronas ex auro ⁊ gẽmis comit
nec ñ ⁊ hursas elegant̾ gẽmatas. Linas
uͦ metallo rutilas. orasq sarcarũ amo
ꝑtas. Cunctaq uestim̃ta p̃tiosissima a¬
nulla etiam oloseriea.S hec omĩa obobi¬
tationẽ fugiendam. primo tempore itteh¬
t᷑ in palam. intͥnsecꝰ uero ad carnẽ eiliu
gestabat ex consuetudine. Costea uero an
auctius ꝓfecit: cuncta ornam̃ta in egenda
necessitatib con sumpsit. Uideres plerũs

Expanded text:
Eligii tamen eum fides nunquam fefellit, quoniam veraciter dicit Scriptura: Quia hilarem datorem diligit Deus . Et hoc sane non transitorie, aut ad momentum fecit, sed omni pene vitae suae tempore id agens; tale Galliae cur etiam non et formulam eius depingam rat enim statura prolixus et facie rubicunnem quoque circillatam; manus habebat honestas et digitos longos, angelico vultu, simplice et prudente visu. Utebatur quidem in primordio aurum et gemmas in habitu; habebat quoque zonas ex auro et gemmis conpositas necnon et bursas eliganter gemmatas; lineas vero metallo rutilas orasque sarcarum auro opertas, cuncta quidem vestimenta praetiosissima, nonnulla etiam olosirica. Sed haec omnia ob ostentationem fugiendam primo tempore utebatur in palam, intrinsecus vero ad carnem cilicium gestabat ex consuetudine. Postea vero, cum adauctius profecit, cuncta ornamenta in egentium necessitatibus consumpsit. Videres plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
mo contempnat. Legat ⁊ intelligat qͥ a
ihtemias ad p̃dicandũ. puer uocatus
ĩ daniel puer contͣ senes impudicos in
milit̾ erectus ẽ. Circa id etatis clauid a
usta in apostolatꝰ ordinem sublimatus.
utilior ẽ enim multoq ꝓbabilior. ado¬
licentia cum morib senectutis: qͣm se¬
nert̾ annosa. iuuentutis implicita lu¬
i fidere sp̃uali. ut ⁊ caritatis ure ⁊elus
m alterutrũ ferueat: honestatis lum̃ p̃¬
lurns ⁊ pieratis exemplũ. Et ecce ad ma¬
nui ẽ qd̃ quesistis. qd̾ iussistis impletũ
ĩ qd mandastis exhibitũ. Non q̃dẽ ut
auit eraratũ ÷: nec ut patroni tanti re¬
numua uł materie dignitas exigebat:
lat paupis ingenii tenuitas ⁊ occuipa¬
lomultiplex indulserunt. Et nẽ os me¬
ai patet ad uos. cormeũ dilatat᷑ ad uos.
lplentiam meam uob̃ inuidet necessi¬
mati mearũ fecunda ꝓgenies. que sic me
ualit ⁊ distiahit. ut ñ qd̾ uolo hoc faciã.

Expanded text:
mo contemnat . » Legat et intelligat quia mo contemnat . » Legat et intelligat quia Jeremias ad praedicandum puer vocatus est , Daniel puer contra senes impudicos, inmiliter erectus est . Circa id aetatis David a lista in apostolatus ordinem sublimatus. Utilior est multoque probabilior adolescentia cum moribus senectutis, quam senectus annosa juventutis implicita lutis foedere spirituali, ut et charitatis vestrae zelus in alterutrum ferveat, honestatis lumen praeferens et pietatis exemplum. 6. Et ecce ad manum est quod quaesitis; quod jussistis, impletum est, quod mandastis, exhibitum. Non quidem, ut decuit exaratum est, nec ut patroni tanti reverentia vel materiae dignitas exigebat; sed ut pauperis ingenii tenuitas, et occupatio multiplex indulserunt. Et nunc os meum patet ad vos, cor meum dilatatur ad vos; sed praesentiam meam vobis invidet necessitatum mearum fecunda progenies, quae sic me trahit et distrahit, ut non quod volo hoc faciam,
Abbreviated transcription (Latin):
disse. Tunc dagobtꝰ ex hoc talem alades
sibi nactꝰ occa sionem. ducẽ ad se eucear
bet qd̾ secum pranderet. Ille nichilmu
qͣm qd̾ futurũ erat cogitans. remistꝰ
in quẽ prioris contumatie uindica n¬
cideret. ñ sicut a dño s uelut a sotiom
fauste oblatalt p̃sumit. Deinde dagil¬
tus ut patri in fidelis. ut sibi emulid an¬
q sotius inuisus foret. ortus ẽ exponit
ñ oportere quidẽ seruiles molestias iu
differri. ⁊ ne ĩmensum tumorẽ tantibi¬
stus ꝓcederent suas miurias ñ eilest
flagellis gͦ eum affici imperat. st
ro barbe rasione. ea enim tũ p̃cipua
auspicalat᷑: qͣm longe ab illa digo
lacrimans indicat. Rex itaq duall
motꝰ inuiruis. filioq multa furibe¬
de int̾minans: accetsi ad se eũ ualti
N. desidero felicit̾ inueniri. Cuiꝰ etatem
siquis minꝰ sincere iudicat. uł oneri
disparem uł honori: audiat apłm ty¬
motheo dicentẽ. Adolescentiam tuã ne.¬

Expanded text:
edisse. Tum Dagobertus exoptabilem oblatam edisse. Tum Dagobertus exoptabilem oblatam sibi nactus occasionem, ducem ad se evocat iubetque secum prandere. Ille nichil minus, quam quod futurum erat, cogitans, remissiuin quem prioris contumatiae vindicta recideret, non sicut a domino, sed velut a socio infauste oblata praesumit. Deinde Dagobertus, ut patri infidelis, ut sibi aemulus utque sociis invisus foret, orsus est exponere, non oportere serviles quidem molestias diu differri, et ne in inmensum tumorem tanti fastus procederent, suas iniurias non ulcisci. Flagellis ergo eum adfici imperat, post vero barbae rasione, – ea enim tum praecipua auspicabatur, quam longe ab illa digniinlacrimans indicat. Rex itaque ducis sui motus iniuriis filioque multa furibunde interminans, accersiri eum ad  desidero feliciter inveniri. Cujus aetatem si quis minus sincere judicat vel oneri disparem, vel honori; audiat Apostolum Timotheo dicentem: « Adolescentiam tuam ne
Abbreviated transcription (Latin):
to dignitatis fastu elatꝰ. regis filium
dagob̃tum partim collate potestatis su¬
ꝑbia. partim spe regni laborans: ñ eqͦ a¬
nimo ꝓsperius agere ferebat. ñ qͦd moli¬
ret᷑ simulato saltem amore obtegere diu
ualuit: s qͥa metu patris manifestꝰ ñ
poterat: occultũ se inimicũ crebro con¬
temptu aperuit. Excusatione iuueniliᷤᷤ
erat etatis. ne rudis adhuc animis tu¬
morẽ ex subiectione pͥncipũ contͣheret:
ne dñationis ĩmature adepta usii
in pubem ab exercitatione stuula
carent. Fit ad dagob̾tum. tam inuidus
relatio. Et qͣmus sua ip̃e indlustera s
iam dep̃hendisset: alioꝵ sententa in r
pleniꝰ inducit᷑. Uerum qͥa eum in oan
redigere ñ sufficeret: duxit satus opori¬
nitatẽ oꝑiri. qua ⁊ causam efficat res
raret.⁊ in emulũ quo meruissectines¬
ret. Clotharius gͥ quadam du irtani
iuit: longiusq recessit. Contigit aũ
dagob̾tũ. ⁊ memoratũ ducem domi iat¬

Expanded text:
to dignitatis fastu elatus, regis filium to dignitatis fastu elatus, regis filium Dagobertum partim collatae potestatis superbia, partim spe regni laborans, non aequo animo prosperius agere ferebat nec, quid moliretur, simulato saltem amore, obtegere diu valuit. Sed quia metu patris manifestus non poterat, occultum se ei inimicum crebro contemptu aperuit. Excusatio sane iuvenilis erat aetatis, ne rudis adhuc animus tumorem ex subiectione principum contraheret, ne dominationis inmature. adepta fastigia impubem ab exercitationis studio revocarent. Fit ad Dagobertum tam invidiosa relatio. Et quamvis sua ipse industria id iam deprehendisset, aliorum sententia in rem plenius inducitur. Verum, quia eum in ordinem redigere non sufficeret, duxit satius oportunitatem opperiri, qua et causam efficatius exploraret et in aemulum quod meruisset temptaret. Clotharius igitur quadam die venatum iit longiusque forte recessit. Contigit autem, et Dagobertum et memoratum ducem domi res
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ingredit᷑. seq ibi componit. In stabãt
canes. ⁊ licet idem eis qd̾ ⁊ ceruo pateret
ostiũ: ⁊ qui eos abigeret. nemo uisibiliũ
custodũ adesset: attam̃ sc̃ĩ martyres su
ingressu. Uideres hinc ceruũ tutũ rep¬
perisse ꝑfugiũ. in de canes. eiꝰ p̃sentiã
latratib indicare: seq ab introitu edis
diuina uirtute arceri. Dagobertꝰ citato
cursu suꝑuenit. rem spectaculo dignã
adiiratur. stupet. amplectit᷑. Finiti¬
mos tum rumor iste uulgo sollicitat:
⁊ cũ marime dagobertũ. tẽ etiam eos
ad amorem ⁊ uenerationẽ scõꝵ instigat.
Et ut uere fatear. ut ex gestis postmodũ
claruit: nullus dagobto locꝰ. aut dulcior
tate. ut etate in dies crescebat: spem q
futuri regis optimam. subinde indicuᷤ
opum ingerebat. Et pat̾ clotarius. quẽ¬
dam ut putabat spectate fidei sadregistrũ.
reb sub se tractandis p̾fecerat. aquita¬
nie ducatu spetialit̾ ei cõmisso. Hic tan¬

Expanded text:
rum ingreditur seque ibi componit. Instabant rum ingreditur seque ibi componit. Instabant canes, et licet idem eis quod et cervo pateret ostium, et qui eos abigeret, nemo visibilium custodum adesset, adtamen sancti martyres suuingressu. Videres hinc cervum tutum repperisse perfugium, inde canes eius praesentiam latratibus indicare, seque ab introitu aedis divina virtute arceri. Dagobertus citato cursu supervenit, rem spectaculo dignam admiratur, stupet, amplectitur. Finitimos tum rumor iste vulgo sollicitat et cum maxime Dagobertum tum etiam eos ad amorem et venerationem sanctorum instigat. Et ut vere fatear, ut ex gestis postmodum claruit, nullus Dagoberte locus aut dulcior tate ut aetate in dies crescebat spemque futuri regis optimam subinde indiciis operum ingerebat. Et pater Clotharius quendam, ut putabat, spectate fidei Sadregiselum rebus sub se tractandis praefecerat, Aquitaniae ducatu specialiter ei commisso. Hic tan
Abbreviated transcription (Latin):
ut rei geste iuniorib constaret noticia.
Sic in comparabilis thesaurꝰ dui latuit.
nec ꝓpt̾ famam locus ille quicqͣm habe¬
bat conspicuũ. Et qͣmus quedam ini¬
tam̃ qͥa locus ip̃e eo tempore sub potesta
te parisiaci antistitis constitutꝰ erat. ⁊
cui uellet clericoꝵ eccłiastiea bñficia tͣ¬
debat. illiq cui concedebat᷑. ñ honestatẽ
loci. s t̾renum lucrũ. quẽ admodũ in qͥ¬
b dam locis hodie cernit᷑ sibi inde in ꝓpͥ¬
o usus accumulari uidebat᷑: ob hoc ut
diximꝰ locus ille nimũi negligebat᷑. Ui¬
lis quippe tantũ edicula. qͣm ut ferebat᷑
beata genouefa suꝑ sc̃os martyres deuo¬
te construxerat. tantoꝵ martyrũ cor¬
pora ambiebat. qua sicut in ꝓcessu expe¬
diam ꝓfuturũ orbi eoꝵ nomen enituit.
⁊ ꝓcurante d̾o ad singularem excellen¬
tiam. locus qui tam magnis. tã certis.
tam deniq antiquis illustrabat᷑ qͣm
ꝑ uicũ oberrans. edem beadoꝵ marty¬

Expanded text:
ut rei gestae junioribus constaret notitia. ut rei gestae junioribus constaret notitia. Sic incomparabilis thesaurus diu latuit, nec praeter famam locus ille quidquam habebat conspicuum. Et quamvis quaedam initamen quia locus ipse eo tempore sub potete Parisiaci antistitis constitutus erat, et cui vellet clericorum eum iure beneficii tradebat, illeque, cui concedebatur, non honestatem loci, sed terrenum lucrum, quemadmodum in quibusdam locis hodieque cernitur, sibi inde in proprios usus accumulari videbatur: ob hoc, ut diximus, locus ille nimium neglegebatur. Vilis quippe tantum aedicula, quam, ut ferebatur, beata Genovefa super sanctos martyres devotę construxerat, tantorum martyrum corpora ambiebat, quoad, sicut in processu expediam, profuturum orbi eorum nomen enituit, et, procurante Deo, ad singularem excellentiam locus, qui tam magnis, tam certis, tam denique antiquis illustrabatur, quper vicum oberrans, aedem beatorum marty
Abbreviated transcription (Latin):
um urbis ep̃o: ut eũ scd̾m sapientiã suã¬
instituit. Qui facile reꝑtus. oblatrantib
atq certatim in sequentib canũ agmi¬
nib ea pnicitate qua illud animal fert᷑.
siluas montes q ⁊ si qua ocͣreret flumi¬
na transc̃rens. canum industriam effuge¬
re conabat᷑. Tandem gͦ uictꝰ. ad uicũ qui
catulliacꝰ dicit᷑ se contulit. Hic ab urbe qͣ
lucetia siue parisiꝰ uocat᷑: quinq fere mi¬
lib ab est Si quidẽ in ea urbe reges fran¬
coꝵ maxime sceptra tractare consueue¬
rãt. In eo sane uico demporib domi¬
ciani. qui secutꝰ ab nerone in xp̃ianos
arma corripuit. p̾mũ memorate urbis
eleutheriũ. quoꝵ alt̾ p̃sbit̾. alt̾ diaconus
erat. ꝓ xp̃i nomine in ꝓspectu ipsiꝰ ciui¬
tatis int̾fecio. Queda n mat̾ familias uo¬
cabulo catulla. a qua ⁊ uico deductũ no¬
men dicunt. quia palam ñ audebat. clã
sepulture mandauit: signauit tam̃ locũ.

Expanded text:
um urbis episcopo, ut eum secundum suam sapientiam enum urbis episcopo, ut eum secundum suam sapientiam eninstituit. Qui facile repertus, oblatrantibus atque certatim insequentibus canum agminibus, ea pernicitate qua illud animal fertur silvas montesque et, si qua occurrere, flumina transcurrens, canum industriam effugere conabatur. Tandem ergo victus ad vicum qui Catulliacus dicitur se contulit. Hic ab urbe quae Lutecias sive Parisius vocatur quinque ferme milibus abest. Siquidem in ea urbe reges Francorum maxime sceptra tractare consueverant. 3. In eo sane vico temporibus Domiciani, qui secundus ab Nerone in christianos arma corripuit, primum memoratae urbis Eleutherium, quorum alter presbyter, alter diaconus erat, pro Christi nomine in prospectu ipsius civitatis interemptos quaedam materfamilias vocabulo Catulla, a qua et vico deductum nomen dicunt, quia palam non audebat, clam sepulturae mandavit. Signavit tamen loculum,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ primꝰ regum fran martyrun
ꝙpad cultũ d̃i docente beato remigio re
maiorib dignitate potitꝰ. cũ ⁊ pluri¬
na strenue gesserit: cum p̾crpue illud
nmorabile sue potentie posteris reli
ẜindiciũ: qd̾ rebellantib adi̾sũ se
honib. ita eos armis ꝑdomuit: ut õs
unrils sexus eiusdem t̾re incolas. qͥ gla¬
ui quẽ tunc forte gerebat. longitudinẽ
muississent ꝑimeret: quixpe ut iuniori
htmoris ausum recordatio illiꝰ. uitaliᷤ
hu mortiferi gladii amputaret: Tanta
pgerit in subsequenti b suo ordine
ilenꝰ intimabitur. Fuit nempe i dẽ rex
elithariꝰ patientia deditꝰ. litteris eruditꝰ.
imens d̾m. eccl̃iarũ ⁊ sacerdotũ magnꝰ
lingnũ se omnib ⁊ pietate plenũ ostẽ¬
dend: belligerator insignis. uenationib
tgina susceꝑat. qui patri succederet. ⁊ in¬
dustia dignꝰ ⁊ uirib. Hic deniq in an¬
nis puerilib positꝰ. traditꝰ ẽ a genitore
uenerabili ac sc̃issimo arnulfo mettensi¬

Expanded text:
primus regum Francorum ad cultum Dei, docente beato Remigio Remmaioribus dignitate potitus, cum et plurima strenue gesserit, tum praecipue illud memorabile suae potentiae posteris reliquit indicium, quod, rebellantibus adversum se Saxonibus, ita eos armis perdomuit, ut omnes virilis sexus eiusdem terrae incolas, qui gladii, quod tum forte gerebat, longitudinem excessissent, peremerit, quippe ut iunioribus tumoris ausum recordatio illius vitalis seu mortiferi gladii amputaret. Tanta r hoc peregerit, in subsequentibus suo ordine plenius intimabitur. Fuit nempe idem rex Clotharius patientiae deditus, litteris eruditus, timens Deum, ecclesiarum et sacerdotum magnus benignum se omnibus et pietate plenum ostendens, belligerator insignis, venationibusregina susceperat, qui patri succederet et industria dignus et viribus. Hic denique in annis puerilibus positus, traditus est a genitore venerabili ac sanctissimo Arnulfo Mettensi
Abbreviated transcription (Latin):
di ad portum uenit᷑: oportuna aurarũ tẽ¬
penes necessaria ÷.⁊ angusto ingressus na¬
uiũ eohercet᷑ limite. Maior itaq ꝑiculi cu¬
a ubi spes ꝓpinqua. Edificantib quoq nõ
qlana exordia fundam̃toꝵ. s ardua celsoꝵ
oꝑa fastigioꝵ. Et plerumq in ip̃o clauden¬
di opis fine. mercedis sue munere defrauda¬
t̃mserand faber. aut culmini lapsu obrutꝰ.
aut instabili deceptꝰ uestigio: ut ad inferto¬
ra decidat. De agricola qͥd dicam: Cui ꝓcinctꝰ
labouosior messis qͣm segetis ⁊ iundemie qͣm
putationis. ⁊ adultis fiugib gͣuiora semꝑ
metuenda ꝑicula. Nichil gͦ nouũ si ad huc

Expanded text:
bi ad portum uenitur, oportuna aurarum temperies necessaria est et angusto ingressus nauium coercetur limite. Maior itaque periculi cura, ubi spes propinqua. Aedificantibus quoque plana exordia fundamentorum sed ardua celsorum opera fastigiorum. Et plerumque in ipso claudendi operis fine mercedis suae munere defraudatur miserandus faber, aut culminis lapsu obrutus aut instabili deceptus uestigio, ut ad inferiora decidat. De agricola quid dicam, cui procinctus laboriosior messis quam segetis, uindemiae quam putationis, et adultis fructibus grauiora semper metuenda pericula? Nihil ergo no
Abbreviated transcription (Latin):
auro int̾stellato: ⁊ sermocina bant᷑ int̾ se
letantes. Dixitq bonꝰ pastor domnꝰ petrꝰ.
Hic fr̃ nr̃ postulat sanitatẽ. Et dixit do
quans mi sit manũ suam ad pectꝰ dom¬
ni dyonisĩ amicabrlit̾. respexitq ad dõ¬
nũ petrum. Et dixit domnꝰ petrẽ. ad dom¬
nũ dyonisiũ hylariter: Tua gr̃a ẽ sani¬
tas eiꝰ. Et statim beatꝰ dyonisiꝰ thuribu¬
lũ incensi ⁊ palmam in manu tenens
cum prb̃o ⁊ ddiacono qui in parte stalãt.
uenit ad me ⁊ cdixit mͥ. Pax tecũ fr̃. No¬
li timere. n morieris donec ad sedem tuã
enim ibi inestimabilis claritas ⁊ suaui
qd̾ p̃ceptũ m erat. ⁊ dicebant q̃ ibi ade¬
rant qd̾ dementabam. Quaꝓpt̃ retuli

Expanded text:
auro interstellato, et sermocinabantur inter se auro interstellato, et sermocinabantur inter se laetantes. Dixitque bonus pastor dominus Petrus: Hic frater noster postulat sanitatem; et dixit beaquans misit manum suam ad pectus domini Dionysii amicabiliter, respexitque ad dominum Petrum, et dixit dominus Petrus ad Dominum Dionysium hilariter: Tua gratia sanitas est ejus. Et statim beatus Dionysius thuribulum incensi, et palmam in manu tenens, cum presbytero et diacono qui in parte stabant, venit ad me, et dixit mihi: Pax tecum, frater, noli timere, non morieris, donec ad sedem tuam enim ibi inaestimabilis claritas et suaviquod mihi praeceptum erat. Et dicebant qui ibi aderant quod dementabar. Quapropter retuli
Abbreviated transcription (Latin):
tephanꝰ ep̃c seruus seruoꝵ di. Sicut
nemo debet iactare de sius meritis:
sic ñ debet oꝑa di que in illo ꝑsuo̾ scos fi¬
unt. sine suis meritis silentiare. s p̃di¬
care: qͥa sic angelus ãmonet tobiam.
Unde ego ꝓ opp̃ssione sc̃e eccłie a rege a¬
trocissimo. ⁊ blasphemo ⁊ nec dieto hai¬
dulfo ad optimũ ⁊ sc̃i petri fidelem dõ¬
nũ pipinũ xp̃ianissimũ regem in fran¬
tiam ueni. ubi egrotaui usq ad mortẽ.
⁊ mansi ꝑ aliquot tempꝰ apud parisia.¬
cũ. in uenerabili monasterio sẽi marty¬
ris xp̃idyonisii. Quo cũ iam me medici
desperarent: fui sicut in oratione. in ec¬
clesia eiꝰdem bi martyris subtus campã¬
domnũ petrũ. ⁊ magistrũ gentiũ dom¬
nũ paulũ: ⁊ nota mente illos recognoui
de illoꝵ surcuriis. ⁊ terbeatũ domnũ dy¬
onisiũ ad dexteram domni petri subtilẽ
⁊ longiorem. Pulchia facie. capillis can¬
didis. colobio indutꝰ candidissimo. pur¬
pureo clauato. pallio toto purpureo

Expanded text:
episcopus, servus servorum Dei. Sicut nemo se debet jactare de suis meritis, sic non debent opera Dei, quae in illo per suos sanctos fiunt sine suis meritis, silere sed praedicare, sicut angelus admonet Thobiam: unde ego pro oppressione sanctae Ecclesiae a rege atrocissimo et blasphemo et nec dicendo Haistulfo, ad optimum et sancti Petri fidelem domnum Pippinum Christianissimum regem in Franciam veni, ubi egrotavi usque ad mortem, et mansi aliquod tempus apud pagum Parisiacum in venerabili monasterio sancti martyris Dionisii. Quo cum iam me medici desperarent, fui sicut in oratione in ecclesia eiusdem beati martyris subtus campadominum Petrum, et magistrum gentium dominum Paulum et nota mente illos recognovi de illorum surtariis et ter beatum dominum Dionysium ad dexteram domini Petri, subtilem et longiorem, pulchra facie, capillis candidis, colobio indutum candidissimo, purpura clavato, pallio toto purpureo,
Abbreviated transcription (Latin):
bilitate sui nobiliacꝰ primo ẽ appellatꝰ. s
ꝓcedente tempore tam in signis effectꝰ. ut
urbis nomine. que iam ruinis crebrioribꝰ
pene obsoluerat uocitet᷑. E st namq ⁊ largi¬
tione fideliũ sublimatꝰ. ⁊ agmine mona¬
choꝵ ⁊ alioꝵ deo deuotoꝵ grege refertꝰ. ubi
incissant̾ cotidie diuina celebiant᷑ p̃co¬
nia. ⁊ frequent̾ celestia facta st̃ ⁊ funt
miraculoꝵ signa: que iam magis cer
nentiũ ore narrant᷑. qͣm dictantis stilo
scribant᷑. Felix equidẽ atrebatũ ciuitastã
excellenti munita patrono:⁊ si murorũ
ruinis uilescat. illiꝰ tam meritoꝵ nobi¬
ne gaudeat popłs. omĩpotentiq deo eter¬
nas referat laudes. qui tam clarũ illis
ꝑdonauit doctorem. cuiꝰ p̃dicatione uiã
agnouit ueritatis. cuiꝰ p̾cib si in fidei fir¬
mitate ⁊ uite sc̃ĩtate consistit: ab omni
adu̾sitate secura ꝑmanebit. ⁊ usq ad ꝑ¬

Expanded text:
bilitate sui Nobiliacus primo est appellatus, sed bilitate sui Nobiliacus primo est appellatus, sed procedente tempore tam insignis effectus, ut urbis nomine, quae iam ruinis crebrioribus paene obsoluerat, vocitetur. Est namque et largitione fidelium sublimatus et agmine monachorum et aliorum Deo devotorum grege refertus, ubi incessanter cotidiae divina celebrantur praeconia et frequenter caelestia facta sunt, et fiunt miraculnentium ore narrantur, quam dictantis stylo scribantur. excellenti munita patrono! Etsi murorum ruinis uilescat illius tamen meritorum nobiercessione gaudeat populus omnipotentique Deo aeternas referat laudes qui tam clarum illis perdonauit doctorem. Cuius praedicatione uiam agnouit ueritatis, cuius precibus si in fidei firmitate et uitae sanctitate consistit, ab omni aduersitate secura permanserit et usque ad p
Abbreviated transcription (Latin):
sus regente. festinꝰ ad uenerabilẽ ꝑuenit
autb̾tum. At ille qͥd animo gereret.⁊ qͥd
sibi diuinitꝰ ẽẽt ostensũ referens. pari uoto
cõmuniq consilu cũ magno popłoꝵ gau¬
dio qui undiq coniluxerant: ad locũ descĩ¬
natũ beatissimũ tͣnstulert̃ uedastũ. In qͣ
tnslatione phibet᷑ beatꝰ audomarꝰ lumen
recepisse oculoꝵ. s ilico p̃cib. eandẽ qͣm ul¬
troneus ferebat reimpetrasse cecitatẽ. Par¬
ui pendebat quippe lum̃ carnaliũ oculoꝵ:
q̃ lum̃ cĩuiũ meruit siꝑnoꝵ. porro airtẽ
miracula que ⁊ t̾ẽ gesta ꝑhibent᷑. ⁊ que iã
ꝑ anno ferme centũ sexaginta ꝑ merita be-¬
ati uedasti patͣta sunt. nullo st̃ stilo memo.¬
rie tͣdita. excepto qd uocib cantoꝵ huiꝰ modi
canit᷑ antiphona. Hic ẽ beatꝰ uedastꝰ. cui tem¬
plũ fieri ab angelis iussũ ÷ hominib. Est
aũ locꝰ ip̃e ñ longe ab eadem urbe. qͥ ꝓ no-¬

Expanded text:
sus regente festinus ad uenerabilem peruenit sus regente festinus ad uenerabilem peruenit Autbertum sede At ille quid animo gereret et quid sibi diuinitus esset ostensum referens pari uoto communique consilio cum magno populorum gaudio qui undique confluxerant ad locum designatum beatissimum transtulerunt Vedastum. In qua translatione perhibetur beatus Audomarus lumen recepisse oculorum sed illico precibus eandem quam ultroneus ferebat reimpetrasse caecitatem. Parui pendebat quippe lumen carnalium oculorum qui lumen civium meruit supernorum. Porro autem miracula, quae et tunc gesta perhibentur, et quae iam per annos ferme centum sexaginta per merita beati Vedasti patrata sunt, nullo sunt stilo memoriae tradita, excepto, quod vocibus cantorum huiusmodi canitur antiphona: Hic est beatus Vedastus, cui templum fieri ab angelis iussum est hominibus. Est autem locus ipse non longe ab eadem urbe, qui pro no
Abbreviated transcription (Latin):
Acuit aũ in loco eodem usq ad tempꝰ bea¬
ti autb̾ti. qͥ septimꝰ ei in sede pontificali
successit ep̃c. Is aũ ut maioꝵ relatione cog¬
nouimꝰ. ⁊ ut innumerabiliũ hominũ ore
u̾sat᷑. ⁊ qd̾ oculis etiam factũ ꝓbamꝰ: dum
qͣdam die post hymnos matutinos in me¬
nianis consistens. rubente aurora. oientẽ
orsus intenderet: uidit eminꝰ tns fluurolũ
qͥ crientio uocat᷑ uirũ p̾fulgidũ uirgam
manu tenentem: hasilice locum metiri. Qd̾
ille cernens: reuelante deo. uisionem cogno¬
uit angelicam: ostensum ꝙ ẽ illi. beatũ il¬
luc uẽdastũ. annuente xp̃o sine dubro tͣns¬
ferendũ. Qua reuelatione certior factꝰ inui¬
tauit ad tantũ opꝰ beatũ audomarũ. qͥ ea
tempestate taruuenne morioꝵ urbis ep̃c.
in di reb magnificꝰ habebat᷑. Q licet iam sẽ¬
nio p̃ssus. ⁊ amissione luminũ uideret᷑ debi¬
lior factꝰ. animũ tam̃ ut arcũ habens spi¬
ritali studio intentũ. ilico ꝓmptꝰ xp̃o greᷤ¬

Expanded text:
acuit autem in loco eodem usque ad tempus beati Autberti qui septimus ei in sede pontificali successit episcopus. Is autem ut maiorum relatione cognouimus et ut in innumerabilium hominum ore uersatur et quod oculis etiam factum probamus dum quadam die post hymnos matutinos in menianis consistens rubente aurora orientem uersus intenderet uidit eminus trans fluuiolum qui Crientio uocatur uirum praefulgidum uirgam manu tenentem basilicae locum metiri. Quod ille cernens reuelante Deo uisionem cognouit angelicam ostensumque illi est beatum illuc Vedastum annuente Christo sine dubio transferendum. Qua reuelatione certior factus, inuitauit ad tantum opus beatum Audomarum; qui ea tempestate Taruennae Morinorum urbis episcopus in Dei rebus magnificus habebatur. Qui licet iam senio pressus et amissione luminum uideretur debilior factus animum tamen ut arcum habens spiritali studio intentum ilico promptus Christo gres
Abbreviated transcription (Latin):
plũ cũ meis habere deposco. Multos
quidẽ ꝑ romana rep. labores assũpsi:
et ideo nõ debeo in mea petitiõe cõtẽm.
Magister militu factus es cõsulari
toga insuper exornatus: et oportet te cõsi-¬
derare quid dudũ fueris. et qualis modo
cõspiceris. Que prisca paupertas. et q̃ mõ
substatia: quibꝰ uestimẽtis ãte utebaris:¬
ci labores maxmia tibi premia cõtulerũt
cõtra honorãtem te nõ sis ingratus.

Expanded text:
plum habere deposco. Multos enim pro Romana republica labores assumpsi, et non debeo in mea petitione contemni.magister militum factus, consulari toga insuper exornatus. Et oportet te considerare qui dudum fueris, et qualis modo conspiciaris, et quae prisca paupertas, et quae moderna substantia; quibus vestibus utebarisci labores maxima tibi praemia contulerunt, et circa honorantem te non sis ingratus.