comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta maiora. ac de uicus aduirtu¬
tes bona oꝑando:de terrenis
ad ȩterna norunt sꝑando et¬
amando transmigrare: Discũ¬
bente autẽ dño ad nuptias. ui¬
num defecit: ut uino meliore
ꝑipsum mirabili ordine facto
manifestaretur gła latentis in
homine di: & credentiũ in eũ
fides aueta ꝓficeret: Quod si
lis sensus suauitas paulatim
cepat obcarnalem phariseoꝵ
int̃pretationem aprisca sua
uirtute deficere: qui mox ea qͦ
carnalia uidebant᷑ mandata
ad sp̃ualem conu̾tit doctrinã.
cunctamq litterȩ legalis suꝑ¬
ficiem ȩuuanglica cęlestis gr̃ȩ
uirtute mutauit: quod ẽ ui¬
num fecisse de aqua: Sed pri
matrem suam inhonoraret.
qui nob iubet honorare pa¬¬
trem & matrem: aut cam sibi
ait. qui factus est ei ex semine
dauid scđm carnem: Quomͦ
enim ex semine dauid scđm car¬
nem. si non excorpore mariȩ
scđm carnem: quȩ ex dauid se¬
mine descendit:Sed in eo qđ
miracłm facturus ait. quid m

Expanded text:
ta majora, ac de vitiis ad virtuta majora, ac de vitiis ad virtutes, bona operando, de terrenis ad aeterna norunt samando transmigrare. Discumbente autem ad nuptias Domino vinum defecit, ut, vino meliore per ipsum mirabili ordine facto, manifestaretur gloria latentis in homine Dei, et credentium in eum fides aucta proficeret. Quod si lis sensus suavitas paulatim coeperat, ob carnalem Pharisaeorum interpretationem, a prisca sua virtute deficere. Qui mox ea, quae carnalia videbantur, mandata ad spiritalem convertit doctrinam, cunctamque litterae legalis superficiem evangelica coelestis gratiae virtute mutavit, quod est vinum fecisse de aqua. Sed primmatrem suam inhonoraret, qui nos jubet honorare patrem et matrem; aut eam sibi ait: Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Quomodo enim ex semine David secundum carnem, si non ex corpore Mariae secundum carnem, quae ex David semine descendit? sed in eo quod, miraculum facturus, ait: Quid mihi
Abbreviated transcription (Latin):
locus in iudea exstitit: in qua filiꝰ
di homo ficri. & eccłiam fini cor¬
poris participatione consecra¬
re: sui sp̃s pignore in fide con¬
firmare dignatus ẽ: Sed uoca¬
tis ad fidem gentibus: usq ad
fines orbis terrȩ carũdem nup¬
runt:Nec uacat amysterio. qd
die tercio postra quȩ supior
ȩuuanglu sermo descripserat
nuptiȩ factȩ referunt᷑: sed t̃cio
tempore seculi dñm ad optan¬
dams eccliam uenisse designat:
Primũ quippe seculi temuus
ante legem patriarcharũ exem¬
plo: secundum fub lege ꝓpħa¬
rum scriptis: tercium sub gr̃a
prȩconus cuuangłistarũ quasi
terciȩ diei luce mundo refulsit.
in quo dñs & saluator nr̃ ꝓre
demptione generis humani
in carne natus apparuit:Sed
& hoc quod in chana galilee
idest inzelo transmigrationis
ꝑpetratȩ cedem nuptiȩ factȩ
phibentur: typice denuntiat
cos maxime gratia xp̃i dignos
existere: qui zelo feruere piȩ
deuotionis & emulari carisma¬

Expanded text:
locus in Judaea exstitit, in qua Filius locus in Judaea exstitit, in qua Filius Dei homo fieri, et Ecclesiam sui corporis participatione consecrare, suique Spiritus pignore in fide confirmare dignatus est: sed vocatis ad fidem gentibus, usque ad fines orbis terrae earumdem nuprunt. Nec vacat a mysterio quod die tertia, post ea quae superior Evangelii sermo descripserat, nuptiae factae referuntur, sed tertio tempore saeculi Dominum ad aptandam sibi Ecclesiam venisse designat. Primum quippe saeculi tempus ante legem patriarcharum exemplo, secundum sub lege prophetarum scriptis, tertium sub gratia praeconiis evangelistarum, quasi tertii diei luce mundo refulsit, in quo Dominus et Salvator noster pro redemptione generis humani in carne natus apparuit. Sed et hoc quod in Cana Galilaeae, id est in zelo transmigrationis perpetratae, eaedem nuptiae factae perhibentur, typice denuntiat eos maxime gratia Christi dignos existere qui zelo fervere piae devotionis, et aemulari charisma
Abbreviated transcription (Latin):
incarnatio nr̃i saluatoris ex qͦ
patrib cȩpit ꝓmittiꝰ. multis sc̃o¬
rum est lacrimis & luctu semꝑ
expectata: donec ueniret. Simi¬
liter ex quo post resurrectionẽ
scõrum adeius pendet reditũ:
Solo autẽ quo cum hominib
conuersatus ẽ tempore flere
ac lugere nequiuerunt: quia
iam secum etiam corporaliter
eũ quem sp̃ualiter dilexerunt
habebant. Sponsus ergo xp̃c
sponsa eius eccłia ẽ: Filu spon¬
si uel nuptiarum. singuli quiq
fidelium cius funt: Tempꝰ nup¬
tiarum est tempus illud. quan¬
do ꝑincarnationis mysterium
scãm sibi eccliam sociauit. Non
igitur casu sed certi gr̃a mysterii
uenit ad nuptias interra carna¬
li more cȩlebratas qui ad copu¬
landam sibi sp̃uali amore cecle¬
siam de cȩlo descendit ad t̾ram
Cuius quidem thalamus incor¬
ruptȩ genitricis uterus fuit:
in quo ds humanȩ naturȩ con¬
iunctus ẽ: & ex quo ad socian¬
dam sibi ȩccłiam tanquã spon¬
sus ꝓcessit: Primus nuptiarũ

Expanded text:
ncarnatio nostri Salvatoris ex quo patribus coepit promitti, multis est sanctorum lacrymis et luctu semper exspectata donec veniret. Similiter ex quo post resurrectionem nctorum spes ad ejus pendet reditum. Solo autem quo cum hominibus conversatus est tempore, flere ac lugere nequiverunt, quia jam secum etiam corporaliter eum quem spiritualiter dilexerunt habebant. Sponsus ergo Christus, sponsa ejus est Ecclesia, filii sponsi vel nuptiarum singuli quique fidelium ejus sunt: tempus nuptiarum est tempus illud quando per incarnationis mysterium sanctam sibi Ecclesiam sociavit. Non igitur casu, sed certi gratia mysterii, venit ad nuptias in terra carnali more celebratas, qui ad copulandam sibi spirituali amore Ecclesiam de coelo descendit ad terram: cujus quidem thalamus incorruptae genitricis uterus fuit, in quo Deus humanae naturae conjunctus est, et ex quo ad sociandam sibi Ecclesiam tanquam sponsus processit. Primus nuptiarum
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur qm̃ post tempꝰ spualib
epulis reficere nos debemus:
uideamus quid ȩuuanglica
lectio ꝓsequatur: Ait enĩ dñs:
Sicut audiuimꝰ de aduentus
sui tempore: sicut fulgur cho¬
ruscans de sub cęlo: ita erit ad¬
uentus filii hominis: & addi¬
dit inconsequentibꝰ In illa no¬
cte erunt duo inlecto uno: unꝰ
assumet᷑ & unus relinquetur:
Due molentes in pĩstrino: una
assumet᷑ & una relinquẽtur:
Mouet fortasse uos fratres: cur:
dñs aduentũ suum ĩndicans
noctis se tempore ostenderit ad¬
uenturum: Utiq eius aduentus
magna cum claritate diei: mag¬
no cum nitore & timore suscipi
deberet acunctis: frequent̃ au
diuimꝰ sacris litteris p̃dicatum.
nebras humano generi suȩ pra¬
uitatis infundet. ut lucem ue¬
ritatis nemo pene respiciat:
& caligine ꝓpria oꝑiens mentes
hominũ cecitatem quanidam
spiritalib oculis erhibebit: Nec
mirũ si diabolus ĩmmittat ini¬
quitatis tenebras: cum ipse nox
sit omniũ peccatoꝵ. Ad huiꝰ¬

Expanded text:
gitur quoniam post tempus spiritualibus epulis reficere nos debemus, videamus quid evangelica lectio prosequatur. Ait enim Dominus, sicut audivimus, de adventus sui tempore: Sicut fulgur coruscans de sub coelo , in ventus Filii hominis. Et addidit in consequentibus: In illa nocte erunt duo in lecto uno, unus assumetur, et unus relinquetur. Duae molentes in pistrino, una assumetur, et una relinquetur . Movet fortasse vos, fratres, cur Dominus adventum suum indicans noctis se tempore ostenderit adventurum, cum utique ejus adventus magna cum claritate diei, magno cum nitore, et timore suscipi debeat a cunctis. Frequenter namque audivimus sacris Litteris praedicatum, nebras humano generi suae pravitatis infundet, ut lucem veritatis nemo pene respiciat, et caligine 7 propria operiens mentes hominum, caecitatem quamdam spiritualibus oculis exhibebit. Nec mirum si diabolus emittat iniquitatis tenebras, cum ipse nox sit omnium peccatorum. Ad huju
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ infirma ꝓinfirmis
ꝑtulisse: & ut dm̃ potentiam
exercuisse cȩlestem: Hic namq
qui sordentib circumdatur
pannis: regiis ꝑchaldeos mu¬
nerib honoratur: Hic qui in
presepi humilis iacet:Iumine
noui syderis choruscat e cȩlo:
hic qui uagitus reddit infan¬
tiȩ. angelici exercitus uocib col¬
laudatur: hic qui femineo lac¬
te nutritur: multa hominum
milia paruissimo pane sacia¬
uit:Quid illud aditiam quod
dm̃ illum & uerũ di ẽẽ filium
resurgens amortuis lazarus pro¬
bat: receptus lum̃ cecus annun¬
tiat: uenerandis eius calcata
uestigus maris unda testatur.
& quod p̃cellit hȩc om̃ia. resul¬
tans cęlo uox paterna confir¬
mat : Propt̃ quod dilectissimi.
tam magnũ hoc natiuitatis
dominice sacramentũ dignis
uocib honoremus: Diligamꝰ
prȩ om̃ib castitatem: quia ut
placere hanc sibi xp̃c ostendet.
pudicitiam uteri uirginalis
elegit: Sectemur miscd̃iam:
quia pietatis est quod saluam᷑:

Expanded text:
hominem infirma pro infirmis hominem infirma pro infirmis pertulisse, et ut Deum potentiam exercuisse coelestem. Hic namque qui sordentibus circumdatur pannis, regiis per Chaldaeos muneribus honoratur. Hic qui in praesepi humilis jacet, lumine novi sideris coruscat e coelo. Hic qui vagitus reddit infantiae, angelici exercitus vocibus collaudatur. Hic qui femineo lacte nutritur, multa hominum millia parvissimo pane satiavit. Quid illud adjiciam, quod Deum illum et verum Dei esse Filium resurgens a mortuis Lazarus probat, receptus ad lumen caecus annuntiat, venerandis ejus calcata vestigiis maris unda testatur, et quod praecellit haec omnia, resultans e coelo vox paterna confirmat? Propter quod, dilectissimi, tam magnum hoc nativitatis Dominicae sacramentum dignis vocibus honoremus. Diligamus prae omnibus castitatem: quia ut placere hanc sibi Christus ostenderet, pudicitiam uteri virginalis elegit. Sectemur misericordiam; quia pietatis est quod salvamur.
Abbreviated transcription (Latin):
Si om̃ipotentis ohomo tali in
negotio eẽ ꝑspicis uoluntatem.
de oꝑe cur retractas: Om̃ia enĩ
sicut legitur dñs quȩ uoluit fe¬
cit. in cęlo & interra: Et si sollici¬
tius ꝑscruteris: preter hunc legi¬
timũ humanȩ conceptionis usũ.
tres ualde mirabiles nascendi
species operatam reppies trini¬
tatem: & prima est quidem qđ
adam figuratus exlimo ẽ: scda
quod mulier formata de masclo.
fidem sequamur. inqͥsitione po¬
terit humana complecti.: Quod
autẽ mistico hoc conceptu ui¬
sitare mundũ suum dĩ dignat᷑
est filius. nr̃ȩ hoc salutis neces¬
sitas flagitabat: nimirũ. ut cȩ¬
lestis tandem generatio repara¬
ret. quod natiuitas terrena ꝑdi¬
derat: Sed fortassis hunc qui
natus p̃dicatur ex femina. dũ
uilibꝰ obuolut᷑ pannis: dũ iacere
contemptꝰ est in presepi: dum
lacrimosis uagitib concrepat:
dum maternis lactatur uberi¬
bus. dm̃ ẽẽ diffidis: Immo per
ista frater aduerte cum & ut

Expanded text:
Si Omnipotentis, o homo, tali in Si Omnipotentis, o homo, tali in negotio esse perspicis voluntatem, de opere cur retractas? Omnia enim, sicut legitur, Dominus quae voluit, fecit in coelo et in terra . Et si sollicitus perscruteris, praeter hunc legitimum humanae conceptionis usum, tres valde mirabiles nascendi species operatam reperies Trinitatem. Et prima est quidem, quod Adam figuratus ex limo est: secunda, quod mulier formata de masculo:fidem sequamur, inquisitio poterit humana complecti? Quod autem msitare mundum suum Dei dignatus est Filius, nostrae hoc salutis necessitas flagitabat; nimirum, ut coelestis tandem generatio repararet, quod nativitas terrena perdiderat. Sed fonatus praedicatur ex femina, dum vilibus obvolvitur pannis, dum jacere contentus est in praesepi, dum lacrymosis vagitibus concrepat, dum maternis lactatur uberibus, Deum esse diffidis. Imo per ista, frater, adverte eum, et ut
Abbreviated transcription (Latin):
bitur filius di: Sp̃s inquit sc̃s
suꝑuemiẽt inte: Iccirco tibi frat̃
uirtutem sc̃i sp̃s angłicus sermo
p̃texit: ne comecturis carnalis
disputationis hebetatus. cęleste
tibi ipse mysterrũ terrena argu
putas eum nouũ puerũ in aluo
uirginis potuisse formare: qui
cum primũ conderet hominẽ.
nec semen patris. nec uiscera ma¬¬
terna quesiuit: bic itaq qui cũ
es suꝑnȩ dispensationis arbiter
& ddiscussor: quȩ tibi uidetur uir¬
tuseminentior. partum dedis¬
se uirgini. aut ꝑfectum homi¬
nem creasse de terra: Primꝰ homo
ut ait apls de terra terrenus. se¬
cundus homo de cęlo cȩlestis:
Si contra naturam eȩ̃ contendis.
quod inmysterio redemptionis
nr̃ȩ sine uiro puella asserit᷑ con¬
cepisse: cuius queso naturȩ est.
quod in parente generis nostri
caro sine carne formata ẽ: Quȩ
ista est ratio.immo quam ceca
contentio. ut non credatur d̃s
facere hominẽ posse de femina:

Expanded text:
bitur Filius Dei . Spiritus, inquit, sanctus bitur Filius Dei . Spiritus, inquit, sanctus superveniet in te. Idcirco tibi, frater, virtutem sancti Spiritus angelicus sermo praetexit, ne conjecturis carnalis disputationis hebetatus, coeleste tibi ipse mysterium terrena argumputas eum novum puerum in alvo Virginis potuisse formare, qui cum primum conderet hominem, nec semen patris, nec viscera materna quaesivit? Dic itaque, quicumque es supernae dispensationis arbiter et discussor, quae tibi videtur virtus eminentior, partum dedisse virgini, aut perfectum hominem creasse de terra? Primus enim homo, ut ait Apostolus, de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis . Si contra naturam esse contendis, quod in mysterio redemptionis nostrae sine viro puella asseritur concepisse; cujus, quaeso, naturae est, quod in parente generis nostri caro sine carne formata est? Quae est ista ratio, imo quam caeca contentio, ut non credatur Deus facere hominem posse de femina,
Abbreviated transcription (Latin):
Naduentu dominico fratres
kiñi solutus ẽ om̃is paternȩ
p̃uaricationis metus: quẽ dia¬
bolicis dudum fraudib incu¬
currit circumuenta mortali¬
tas: Adest enim nob cȩli terrȩq
iudex: qui rescisso cyrographo
delictorũ: reatum nr̃m misera¬
tus absoluit: Adest ille dñs:
qui iugum captiuitatis antiqͣ
nr̃is aceruicib: soluens: merorẽ
mundi: ȩterna libertate letificet
Adest rex ille mansuetus: qui ꝑ
spacia tociꝰ orbis cęlestis iustitię
gressib incedens: suꝑbientẽ fu¬
rentis inimici conterat tyrannide
hodie namq parturiente maria
natus est nobis di filius: ut ger¬
manȩ carnis nr̃e conceptione
ꝓductus: creato ase homini et
pietatem paternã: & fraternum
ab intacta est femina: ut eum
pariter & hominẽ testaret᷑ partꝰ
humanus: ꝙ dm̃ ꝓbaret eterna
uirginitas: Nam sicut ñpoterat
nisi caro de carne nasci:ita non
poterat diearo de femineo ute¬
ro nisi sine generante ꝓdire: Prop¬
Et quod nascetur ex tesc̃m: uoca¬

Expanded text:
adventu Dominico, fratres charissimi, solutus est omnis paternae praevaricationis metus, quem diabolicis dudum fraudibus incurrit circumventa mortalitas. Adest enim nobis coeli terraeque Judex, qui rescisso chirographo delictorum, reatum nostrum miseratus absolvit. Adest ille Dominus, qui jugum captivitatis antiquae a nostris cervicibus solvens, moerorem mundi aeterna libertate laetificet. Adest rex ille mansuetus, qui per spatia totius orbis, coelestis justitiae gressibus incedens, superbientem furentis inimici conterat tyrannidem. Hodie namque, parturiente Maria, natus est nobis Dei Filius; ut germana carnis nostrae conceptione productus, creato a se homini et pietatem paternam et fraternum ab intacta est femina; ut eum pariter et hominem testaretur partus humanus, et Deum probaret aeterna virginitas. Nam sicut non poterat nisi caro de carne nasci; ita non poterat Dei caro de femineo utero, nisi sine generante prodire. Propet quod nascetur ex te sanctum, voca
Abbreviated transcription (Latin):
homo: in natura di ȩqualis patri:
in natura hominis factus ẽ morta¬
lis innobis: Pro nob̃ enum de nob̃
manens quod erat. suscepit quod
non erat: ut liberaret quod fecerat:
Hec est ergo dominice natiuitatis
magna sollempnitas: hȩc est diei
huius noua & gloriosa festiuitas:
aduentus d̃i factus adhomines:
ltaq dies iste ꝓ eo quod in eo xp̃e
natus ẽ: natalis dicitur: Quemq
ido obseruare ꝑreuolutũ anni¬
circulum festa sollempnitate de¬
bemus: ut in memoriã reuocetur

Expanded text:
homo, in natura Dei aequalis Patri, homo, in natura Dei aequalis Patri, in natura hominis factus mortalis 393 in nobis pro nobis, de nobis, manens quod erat, suscipiens quod non erat, ut liberaret quod fecerat. 3. Haec est ergo dominicae Nativitatis magna solemnitas, haec est diei hujus nova et gloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies iste, pro eo quod in eo Christus natus est, Natalis dicitur; quemque ideo observare per revolutum circulum anni festa solemnitate solemus, ut in memoriam revocetur
Abbreviated transcription (Latin):
atalis dñi dies ea de dñi.¬
causa a patrib uotiuȩ sollẽp¬
nit̾atis institutus ẽ: quia in eo xp̃c
ꝓ redemptione mundi nasci corpo¬
raliter uoluit: ꝓdiens ex uirginis
utero: qui erat in patris imperio:
Cuius susceptȩ carnis causa hȩc ẽ
Postquam enim inuidia diaboli
parens ille primus spe seductus ina.¬
ni cecidit: confestim exul & ꝑditus.
in omni genere suo radicẽ malitiȩ
& peccati tͣduxit: Crescebatq: in ma¬
lũ uehem̃tiꝰ om̃e genus mortaliũ
diffusis ubiq sceleribus: & quod
consuluit uerbo. lege ꝓpħis sig¬
nis: plagis ꝓdigus: Sed cum nec
siquidem errores suos ammonitus
agnosceret mundus: misit filium
suum ut carnẽ indueret: & homi¬
nib appareret: & peccatores sana¬
ret: Qui ido in homine uenit: qͥa
ꝑseipsum ab hominib cognosci
non potuit. Ut autẽ uideret᷑ uer¬
bum caro factum ẽ: assumendo car¬
nem. non mutatũ in carne: Assũp¬
sit enim humanitatẽ: non amisit
diuinitatem: Ita idem d̃s & idem

Expanded text:
atalis Domini dies ea de causa a Patribus votivae solemnitatis institutus est, quia in eo Christus pro redemptione mundi nasci corporaliter voluit, prodiens ex virginis utero, qui erat in Patris imperio. Cujus susceptae carnis causa haec est. Postquam enim invidia diaboli parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestim exsul, et perditus in omni genere suo radicem malitiae et peccati transduxit, crescebatque in malum vehementius omne genus mortalium diffusis ubique sceleribus, et, quod consuluit verbo, lege, prophetis, signis, plagis et prodigiis. Sed cum nec sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, misit Deus Filium suum, ut carne indueretur, et hominibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum est, assumendo carnem, non mutatum in carnem. Assumpsit enim humanitatem, non amisit divinitatem. Ita idem Deus et idem
Abbreviated transcription (Latin):
ita .&. nos de cordib nr̃is quȩ
do sunt digna  ꝓmamus:Quã¬
uis enim omniũ bonorum sit
lorum: sed in mandatis di labo¬
rantib atq uigilantibus: ut si
dona ipsius non irrita fecerimꝰ:
pea quȩ dedit mereamꝰ accipe
quȩ ꝓmisit. Unde cohortam
dilectionẽ ur̃am: ut abstinen¬
tes uos ab om̃i oꝑe malo:. quȩ
sunt casta & iusta sectemini:
filii enim lucis: abicere debent
oꝑa tenebrarũ: Itaq odia de¬
clinate mendacia abicite. su¬
perbiã humilitate destruite.
auariciam ꝓicite. laigitatem
diligite: Decet enim ut capiti
suo membra conueniant: ut
ꝓmissarũ beatitudint̃ merca¬
mur eẽ consortes. ꝑ xp̃m dñm

Expanded text:
ita et nos de cordibus nostris, quae ita et nos de cordibus nostris, quae Deo sunt digna promamus. Quamvis enim omnium bonorum sit lorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni opere malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis abjicere debent opera tenebrarum. Itaque odia declinate, mendacia abjicite, superbiam humilitate destruite, avaritiam projicite, largitatem diligite: decet enim ut capiti suo membra conveniant, ut promissarum beatitudinum mereamur esse consortes: per Dom
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽt absq miraculo: ante usum
linguȩ potestatẽ uerbi tacitus
exerebat: & quasi iam diceret
sinite paruulos uenire ad me.
talium est enim regnũ cȩlorũ:
noua gloria coronabat infan¬
tes: & de mieus fuis paruulorũ
pͥmordia consecrabat. ut disce¬
retur neminẽ hominũ diuini
incapacem ẽẽ sacram̃ti: quan¬
dilectissimi in magis adoratori¬
bus xp̃m. uocationis nr̃ȩ fideiq
pͥmitias: ꝙ. exultantib animis
beatȩ sper initia celebremꝰ: Ex in¬
de enim ineĩnam hereditatẽ
cepimus introireꝰ. ex inde nob
xp̃m loquentia scripturarũ
archana patuerunt: & ueritas
quam iudeorũ obcecatio non
recepit. omnib nationib fuũ
lumen inuexit: Honoret᷑ itaq
anobis sacratissimꝰ dies: in qͦ
salutis nr̃ȩ auctor apparuit:
& quẽ magi infantẽ uenerati
funt incunabulis. nos omni¬
potentẽ adoremꝰ in cȩlis ac sic̃
illi de thesauris suis mysticas
dño munerũ species obtulert:

Expanded text:
esset absque miraculo, ante usum esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria coronabat infantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, quandilectissimi, in magis adoratoribus Christi, vocationis nostrae fideique primitias, et exsultantibus animis beatae spei initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor apparuit; et quem magi infantem venerati sunt in cunabulis, nos omnipotentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum species obtulerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
get popłm meum isrł̃: Hunc
principem natũ & pastõribus
angłi: & uobis nuntiauere
pastores: Hunc pͥncipẽ natũ.
longinque orientaliũ natio
nes in insolito noui syderis
splendore didicerunt: & ne de
loco editi regis ambigerent
ur̃a eruditio ꝓdidit. quod stel¬
la non docuit: Cur uob uiã¬
quam aliis aperits obstruitis:
Cur in ur̃a infidelitate resedit
dubium: quod ex ur̃a fit res¬
ponsione manifestũꝰ Locum
natiuitatis de scripturarũ testi¬
monio demonstratis: presen¬
tiam temporis de cęli & terrȩ
attestatione cognoscitis: & ta¬
men ubi ad ꝑsequendũ animꝰ
herodis exarsit: ibi ad non cre¬
dendum: ur̃ sensus obdurauit:
felicior ergo innorantia infan¬
tium quos ꝑsecutor occidit:
quam ur̃a scientia quȩ uos¬
in sua ꝑturbatione consuluit:
llos noluistis eius regnũ recipe
cuius oppidũ potuistis osten¬
dere: Illi potuerunt ꝓeo mori:
quẽ nondũ poterant confite¬
ri: Ita xp̃c ne ullum ci tempus

Expanded text:
gat populum meum Israel . Hunc gat populum meum Israel . Hunc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum? Locum nativitatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus
Abbreviated transcription (Latin):
enim tam cecum. quid tam lu¬
cis alienum quam illi sacerdo¬
tes & scribe isrlitarum fuerunt.
qui ꝑcontantib magis. & hero¬
turarum testimonia nasceret᷑:
hoc responderunt de ꝓphico
eloquio quod indicabat stel¬
la de cȩlo: quȩ utiq poterat
magos hierosolimis pretermis¬
sis usq: ad cunabula pueri sic̃
dostmodũ fecit. significatione
ꝑducere: nisi ad confutandam
iudeorũ duriciam ꝑtinuisset:
ut non solum ductu syderis
ret natiuitas saluatoris: lam
ergo ad eruditionem gentiũ
ꝓrhicus sermo transibat: et
pnuntiatum antiqͥs oraculis
xp̃m alienigenarũ corda disce¬
bant: cum iudȩorũ infidelitas
ueritatẽ ore ꝓferret &. menda¬
tium corde retineret: Holuer̃t-
enim agnoscere oculis quem
de sacris indicabant libris:ut
quem non adorabant in infan-¬
tiȩ infirmitate humilẽ: postea
crucifigerent inuirtutũ sub¬
limitate fulgentẽ: Quȩ ista iu-
dei tam imperita in uobis sci¬
entia est & tam indocta doctri¬
na: interrogati ubi xp̃c nascere

Expanded text:
enim tam caecum, quid tam lucis alienum quam illi sacerdotes et Scribae Israelitarum fuerunt? qui percontantibus magis, et Heroturarum testimonium nasceretur , hoc responderunt de prophetico eloquio, 116 quod indicabat stella de coelo. Quae utique poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri, sicut postmodum fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris,ret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimitate fulgentem. CAP. III. Quae ista, Judaei, tam imperita in vobis scientia est, et tam indocta doctrina? Interrogati ubi Christus nasc
Abbreviated transcription (Latin):
tiatum cȩlitus dominatorisor¬
tum insignior ubiq fama lo¬
querctur: quam promptiorem
ad narrandũ diligentioremq
faciebat. & suꝑnę significatio¬
nis nouitas. & cruentissimi
ꝑsecutoris ĩmpietas: lunc etiã
Eypto saluator illatus ẽ: ut
gens antiquis errorib dedita
iam aduicinam salutẽ ꝑoccul¬
tam grãm uocaret: & quȩ non¬
mi dies iste manifestatione do¬
mini consecratus: specialem
in toto mundo obunuit dig¬
nitatem quȩ in cordib nr̃is
digno debet splendore claresce¬
re ut rerum gestarũ ordinem
ñ solum credendo sed ȩtiam in¬
telligendo uenerem᷑: Quantã
enim gr̃arum actionẽ debeam

Expanded text:
tiatum coelitus Dominatoris ortiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam salutem per occultam gratiam vocaretur; et quae nonmi, dies iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actionem debeam
Abbreviated transcription (Latin):
audete in dño dilectis¬
simi: iterum dico gau¬
dete: qm̃ breui inter¬
uallo temporis post sollemp¬
nitatem natiuitatis xp̃i. festi¬
uitas declarationis eꝰ lluxit:
Et quem in illo die uirgo peꝑit:
in hoc mundus agnouit. Uer¬
bum enim caro factum sic sus¬
ceptionis nr̃e tempauit exordia.
ut iħc natus & credentib ma¬
nifestus & ꝑsequentib ẽẽt oc¬
cultus: lam tunc ergo celi enar
rauerunt glam di & in omnẽ
tram sonus ueritatis exiuit.
Quando & pastorib exercitus
anglorum saluatoris editi an¬
nuntiator apparuit: & magos
ad cum adorandũ pręuia stella
ꝑduxit: ut asolis ortu usq ad
occasum ueri regis generatio
choruscaret: cum rerũ fidem
& regna orientis ꝑmagos disce¬
rent ꝙ romanũ imꝑium non
lateret: Nam seuicia herodis
uolens primordia suspecti sibi
regis extinguere: huic dispen¬
sationi nesciens seruiebat: ut
dum atrociintentꝰ facinori. ig¬
notum sibi puerum indiscreta
infantiũ cede ꝑsequitur annun¬

Expanded text:
audete in Domino, dilectissimi, iterum dico, gaudete : quoniam brevi intervallo temporis post solemnitatem nativitatis Christi, festivitas declarationis ejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis nostrae temperavit exordia, ut natus Jesus, et credentibus manifestus, et persequentibus esset occulturaverunt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annun
Abbreviated transcription (Latin):
Empore illo quo diuine pla¬
cuit pieto ⁊ anglorum gen¬
tem de malis suis corrigeie.
ꝗ re głosissimo normanor duci guu¬
le moeandem patriam debellando sub

Expanded text:
mque illo, quo divinae placuit pietati Anglorum gentem de malis suis corrigere ngere, gloriosissimus Northmannorum dux Guillelmus eamdem patriam
Abbreviated transcription (Latin):
bra ueritati concit: Ramum
oliuȩ columba corporalis diluun¬
aquis ablutam detulit inarcham:
sp̃s sc̃s inspcciȩ columbe corpo¬
ralis: baptizatum aqua iorda
solum homines qui erant cum
quȩ archa continebat. & ipsa
quoq ligna. ex quib eadem fac¬
ta est archa figurant: post accep¬
tum undȩ regenerationis laua-¬
chrum: ꝑunctionem sacri bap¬
tismatis. gratia spiritus sancti
significamur:quam conserua¬

Expanded text:
bra veritatis concinit. Ramum bra veritatis concinit. Ramum olivae columba corporalis ablutam diluvii aquis detulit in arcam, Spiritus sanctus in specie columbae corporalis baptizatum aqua Jordansolum homines qui erant in quae arca continebat, et ipsa quoque ligna ex quibus eadem facta est arca, figurant post acceptum undae regenerationis lavacrum: per unctionem sacri chrismatis gratia Spiritus sancti signamur
Abbreviated transcription (Latin):
lens noe qualit̃ se facies habe¬
ret terrȩ emisit coruum. qui
ad archam redire contempsit: sig¬
nificans eos qui abluti licet un¬
da baptismatis nigerrimum
tamen ueteris habitum emenda¬
tius uiuendo deponere negli¬
gunt .&. ne sc̃i sp̃s unctione re¬
nouari mereantur: statim ab
intima catholicȩ pacis & quie¬
tis unitate: exteriora. idest se¬
culi desideria sequendo descis¬
cunt: Tmisit post cum colum¬
bam at illauenit ad cum ues¬
pere portans ramũ oliuȩ uiren¬
tib folus in ore suo: Animadũ¬
tus credo fratres. & me loquen¬
tem ur̃o intellectu prȩuenttis:
ramũ oliuȩ uirentib folus gra¬
tiam ẽẽ spiritus sc̃i uitȩ uerbis
habundantẽ: de cuiꝰ plenitudinx
suꝑ xp̃m requiescente psalmus
ait unxit te ds ds tuus oleo le¬
titiȩ prȩ consortib tuis: De cuiꝰ
dono consortib: xp̃i dato. loqͥ¬
tur iohannes: Uos unetionem
habetis ascõ &. nostis om̃ia: et
pulcherrima comparatione um¬

Expanded text:
lens Noe qualiter se facies habelens Noe qualiter se facies haberet terrae, emisit corvum, qui ad arcam redire contempsit, significans eos qui abluti licet unda baptismatis nigerrimum tamen veteris habitum hominis emendatius vivendo deponere negligunt, et ne sancti Spiritus unctione renovari mereantur, statim ab intima catholicae pacis et quietis unitate, exteriora, id est saeculi desideria, sequendo desciscunt. Emisit post eum columbam; at illa venit ad eum vespere, portans ramum olivae virentibus foliis, in ore suo. Animadvertitis credo, fratres, et me loquentem vestro intellectu praevenitis, ramum olivae virentibus foliis gratiam esse Spiritus sancti vitae verbis abundantem: de cujus plenitudine super Christum requiescente, psalmus ait: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae, prae consortibus tuis . De cujus dono consortibus Christi dato loquitur Joannes: Vos unctionem habetis a sancto, et nostis omnia . Et pulcherrima comparatione um
Abbreviated transcription (Latin):
silli infide sumus humilit̃ subca¬
mus his dominicȩ passionis
sacramentis: semꝑ sanctificari
curemus: Lalem namq omniũ
nr̃m conuersationẽ dñs qͣrit:
talib intentã studus uniꝰcuiꝰq
nr̃m uitam uidere desiderat:
talium uoce suas laudes de¬
cantari ac predicari gratulat᷑
Surge inquit amica meaꝰ. spe¬
ciosa mea & ueni: columba
mea. in foraminib petrȩ in ca¬
uerna maceriȩ: Ostende michi
faciem tuam: sonet uox tua
in aurib meis: Hȩc de natura
columbȩ septem uirtutis exem¬
pla cõmemorasse: sufficiat:¬
& recte fortasse: quia sp̃s sancti
qui in columba descendit: sep¬
tiformis ẽ gratia. Uerũ ex om̃ib
quȩ de cius natura moraliter
interp̃tando humana potest
comperire sollertia. prestat.
unum quod de eius actu myste¬
rium sacra narrat hystoria.Cũ
enim dñs in figuram futuri
baptismatis originalis mundi
scelera. diluun aquis ablueret.
transacta inundatione scire uo¬

Expanded text:
silli in fide sumus, humiliter subeasilli in fide sumus, humiliter subeamus, his Dominicae passionis sacramentis semper sanctificari curemus. Talem namque omnium nostrum conversationem Dominus quaerit, talibus intentam studiis uniuscujusque nostrum vitam videre desiderat, talium voce suas laudes decantari ac praedicari gratulatur. Surge, inquit, amica mea, speciosa mea, et veni, columba mea, in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua in auribus meis . Haec de natura columbae septem virtutis exempla commemorasse sufficiat. Et recte fortasse, quia Spiritus sancti, qui in columba descendit, septiformis est gratia. Verum ex omnibus quae de ejus natura moraliter interpretanda humana potest comperire solertia, restat unum quod de ejus actu mystico sacra narrat historia. Cum enim Dominus in figuram futuri baptismatis originalis mundi scelera diluvii aquis ablueret, transacta mundatione scire vo
Abbreviated transcription (Latin):
ram dño qui fecit nos: Risus
nr̃ in luctum conuertatur: et
gaudium in merorem: Beati enĩ
lugentes: qm̃ ipsi consolabun¬
tur: Stꝑ aquas sedere confu¬
euit: ut uenturi raptum acci¬
pitris prȩuisa in aquis umbra
declinet: Et nos mundi simus.
ac mundari scripturarũ flu¬
entis seduli assidue curemus
quarũ speculis edocti. dinos¬
cere & p̃cauere ualeamus infi¬
dias hostis antiqui: Tales qͥppe
bus cantat: Oculi eius ficut co¬
lumbe quȩ lacte sunt lote: et
resident iuxta fluenta plenissi¬
ma: Nidificare solet inforamini¬
bus petre. in cauerna maccriȩ:
Petra xp̃c est cuius incruce cla-¬
uis manus: latus est lancea per¬
foratũ unde continuo sanguis
& aqua nr̃e uideldeet scificatio¬
nis ꝙ ablutionis mysterium
exiuit: Maceria cius ẽ:uirtus
ad fidei spei & dilectionis ꝑfecti¬
onem nutriendos suscipiunt:
quasi indificantib columbis
inse locum pandunt: Hȩc ergo
fortiorum auxilia qui adhuc pu¬

Expanded text:
ram Domino qui fecit nos. Risus ram Domino qui fecit nos. Risus noster in luctum convertatur, et gaudium in moerorem. Beati enim lugentes, quoniam ipsi consolabuntur. Super aquas sedere consuevit, ut venturi raptum accipitris praevisa in aquis umbra declinet. Et nos mundi simus, ac mundati Scripturarum fluentis seduli assidere curemus, quarum speculis edocti dignoscere et praecavere valeamus insidias hostis antiqui. Tales quippe bus cantat: Oculi ejus sicut columbae, quae lacte sunt lotae, et resident juxta fluenta plenissima. Nidificare solet in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Petra Christus est, cujus in cruce clavis manus, latus est lancea perforatum, unde continuo sanguis et aqua, nostrae videlicet sanctificationis et ablutionis mysterium, exivit. Maceria ejus est virtus ad fidei, spei et dilectionis perfectionem nutriendos suscipiunt, quasi nidificantibus columbis in se locum pandunt. Haec ergo fortiorum auxilia, qui adhuc pu
Abbreviated transcription (Latin):
amus: ut ꝑsingula innocentiȩ
eius exempla uitȩ nob emenda¬
tioris instituta fumamus: Ama¬
Nullum ore uel unguib ledit:
ne minimas quidem musculas
uel uermiculos quib minores
pene om̃s auiculȩ se. suosq pul¬
los nutriunt: inquirunt: Ui
& sagitte: ne mordentes & come¬
dentes inuicem.consumamur
abinuicem:Contincamꝰ manus
arapinis: Qui furabatur:iam
non furetur: Magis autẽ labo¬
ret opando manib suis quod
bonum ẽ:ut habeat unde tri¬
buat necessitatem pacienti: Nã
ꝙ: columba sepe alienos quasi
suos fertur alere pullos: Ipsa:
terre fructib & semine pascit᷑:
Audiamus apłm: Bonum est ñ
manducare carnẽ: &. non bibere
uinum: Et apls petrus: Minis¬
trate inquit in fide ur̃a uirtu¬
tem: in uirtute autẽ scientiam:
in scientia autẽ abstinentiam:
inabstinentia pacientiam: in
pacientia autẽ pietatem: in pie¬
tate autẽ amorem fraternitatis
gemitum ꝓcantu habet: Miseri
simus & lugeam᷑: & ploremus co¬

Expanded text:
amus, ut per singula innocentiae amus, ut per singula innocentiae ejus exempla, vitae nobis emendatioris instituta sumamus. Haec a manullum ore vel unguibus laedit, nec minimas quidem musculas, vel vermiculos, quibus minores pene omnes aviculae se suosque pullos nutriunt, inquirit. Videet sagittae, ne mordentes et comedentes invicem, consumamur ab invicem. Contineamus manus a rapinis: qui furabatur, jam non furetur. Magis autem laboret operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuet columba saepe alienos quasi suos fertur alere pullos, ipsa terrae fructibus et semine pascitur. Audiamus Apostolum: Bonum est non comedere carnem, et non bibere vinum . Et apostolus Petrus: Ministrate, inquit, in fide vestra virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem abstinentiam, in abstinentia autem patientiam, in patientia autem pietatem, in pietate autem amorem fraternitatis . Gemitum pro cantu habet. Miseri simus, et lugeamus, et ploremus co
Abbreviated transcription (Latin):
nos spiritalib diuitus uacuos
inueniens septemplici peste de¬
primat: & sint nouissima nr̃a
peiora prioribus: Caucamus se¬
duli. ne ignem nobis ipsi qui ui¬
tȩ iter obcludat: nr̃orum crebro
accendamus fomite uiciorum:
flamicus namq gladius qua¬
liscumq: ille est qui paradisi
ostia seruat: singulis quibusq
tnctus ẽ: & ut redire possint. ab¬
latus: Infidelib autẽ: manet sem¬
libus uocatis quide sed ñ electis
dum post baptisma se criminib
implicare non metuunt quasi
post extinctionẽ idem ignis re¬
accenditur: ne mereant᷑ intrare
quod ficto corde ac duplici reqͥ¬
runt: serpentino potius dente
fraudulenti. quam simplicio¬
culo columbini: quem in ȩccłia
sua multum se diligere dominus
ostendit. qui in amoris cantico
ait: Eece tu pulchra es amica mca:
ecce tu pulchra oculi tui colum¬
barum: Unde quia nobis ad dis¬
cendam do placitam simplicita¬
tem columbȩ forma ꝓponitur
diligentius eius naturam uide¬

Expanded text:
nosque spiritualibus divitiis vacuos nosque spiritualibus divitiis vacuos inveniens, septemplici peste deprimat et sint novissima nostra pejora prioribus. Caveamus seduli, ne ignem nobis ipsi, qui vitae iter occludat, nostrorum crebro accendamus fomitem vitiorum. Flammeus namque gladius qualiscunque ille est, qui paradisi ostia servat, singulis quibuscunstinctus est, et ut redire possit homo ablatus, infidelibus autem manet semlibus vocatis quidem, sed non electis, dum post baptisma se criminibus implicare non metuunt, quasi post exstinctionem idem ignis reaccenditur; ne mereantur intrare regnum, quod ficto corde ac duplici requirunt, serpentino potius dente fraudulenti quam simplici oculo columbini, quem in Ecclesia sua multum se diligere Dominus ostendit, qui in amoris Cantico ait: Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra: oculi tui columbarum . Unde quia nobis ad discendam Deo placitam simplicitatem columbae forma proponitur, diligentius ejus naturam vide
Abbreviated transcription (Latin):
dantes nos abom̃i inquinam̃to
carnis & sp̃s: ꝑficientes sc̃ifica¬
tionem intimore di: humilit̃
eius subeunda & seruanda
mysteria eis qui necdum in his
sunt iniuati fuadeamus: & qͦt¬
quot ꝑgradum sacerdotalem
ad dispensanda illorũ sumus
sacramenta ꝓmoti: humiliter
iniunctũ nobis impleamꝰ offici¬
um: Studeamus om̃s solliciti
ut ianuam patriȩ cȩlestis quȩ
nobis est diuinis patefacta
mysterus: humanis ipsi nobis
non intercludam illecebris:
Nleq enim frustra dñm apud
euuangłistam lucam post bap¬
tisma orasse: & sic apto cȩlo sp̃m
ac uocem patris uenisse com¬
memoratur: Qui ȩtiam tribus
consonantib ȩuuanglĩstis bap¬
tizatus: mox ieiunium quadra¬
ginta dicrum solitariꝰ exercuit:
sed nos ꝓfecto docuit: nosq suo
informauit exemplo: ut post
acceptam in baptismo remissio¬
nem peccatorum: uigiluis: iciu¬
nus. orationibus: cȩterisq fp̃s
fructib oꝑam demus: ne nob
torpentib minusq sollicitis
immundus sp̃s qui de corde nr̃o

Expanded text:
nquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei. Humiliter ergo ejus subeunda et servanda mysteria eis qui necdum in his sunt initiati suadeamus, et quotquot per gradum sacerdotalem ad dispensanda illorum sumus sacramenta promoti, humiliter injunctum nobis impleamus officium. Studeamus omnes solliciti, ut januam patriae coelestis, quae nobis est divinis patefacta mysteriis, humanis ipsi nobis non intercludamus illecebris. Neque enim frustra Dominum apud evangelistam Lucam post baptisma orasse, et sic coelo aperto Spiritum ac vocem Patris venisse commemoratur, qui etiam tribus consonantibus evangelistis baptizatus, mox jejunium quadraginta dierum solitarius exercuit; sed nos profecto docuit, nosque suo informavit exemplo, ut post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, vigiliis, jejuniis, orationibus caeterisque Spiritus fructibus operam demus, ne nobis torpentibus minusque sollicitis immundus spiritus, qui de corde nostro e
Abbreviated transcription (Latin):
quam xp̃c tribuit in celorum
est arce uita phennis: non cre
hominis uita beata ita fuit im¬
mortalis:ut posset in ca homo
non mori. si se apeccati seducti¬
one cautus seruaret: Secunda
uero ita fiet immortalis: ut ñ
possit in ca homo mori:non ul¬
la peccati pulsantis seductione
temptari:. Bene autẽ sp̃s recon¬
ciliator incolumba quȩ mul¬
tum simplex auis ẽ. apparuit:
ut & suȩ uidelicet naturȩ simpli¬
citatem phuius speciem anima¬
lis ostenderet Sp̃s enim sc̃s dis¬
cipline effugiet fictum: & cum
in quem descendit mansuetum
mitemq ac miscdiȩ suꝑnȩ pre¬
conem. ministrũq docet mun¬
do c̃ẽ futurum: simul & omnes
qui sua gratia ẽent renouandi.
simplices ac mundicordes ammo¬

Expanded text:
quam Christus tribuit in coelorum quam Christus tribuit in coelorum est arce vita perennis non crebhominis vita beata ita fuit immortalis, ut posset in ea homo non mori, si se a peccati seductione cautus servaret; secunda vero ita fiet immortalis, ut non possit in ea homo mori, nec ulla peccati pulsantis seductione tentari. Bene autem Spiritus reconciliator in columba, quae multum simplex est avis, apparuit, ut et suae videlicet naturae simplicitatem per hujus speciem animalis ostenderet. Spiritus enim sanctus disciplinae effugiet fictum, ut eum in quem descendit mansuetum mitemque ac misericordiae supernae praeconem ministrumque doceret mundo esse futurum; simul et omnes qui sua gratia essent renovandi, simplices ac mundi corde
Abbreviated transcription (Latin):
gaudia regni cęlestis amisitꝰ se¬
bam glorificat᷑ eiusde regni li¬
mina reserauit: flammamq:
uibrantẽ qua ingressum paradi¬
si expulso adam primo cherub
custos interclusit: Scd̃s adam
hodierna die ꝑaquã lauachri
renascentis extingui debere
monstrauit: ut unde ille cum
sua conuge ab hoste uictꝰ exiit
ibi iste cum scõrum ȩccłia spon¬
sa uidelicet sua de hoste uictor
rediret: immo potiora redemp¬
tis apeccato uitȩ immortalis
munera pater futuri seculi pͥn¬
ceps pacis donaret: quam pre¬
sentis nr̃i scłi pater princeps dis¬
cordiȩ uenundatus sub peccato
sua cum styrpe ꝑdidit: quia
nimirũ uita illa beatissima quã
deseruit adam quamuis incõ¬¬
parabili luce & pace sublimis.
ab om̃i curarũ stimulantium
nube serena crebra d̃i & anglore
fuerit uisione & allocutiane
glorifica: in terrȩ tamen huius.
erat locis constituta terrenis:
quamuis nullo labore quesi¬
dis alenda fructibus: At hec

Expanded text:
gaudia regni coelestis amisit; segaudia regni coelestis amisit; sebam glorificatus ejusdem regni limina reseravit, flammamque vibrantem, qua ingressum paradisi expulso Adam primo Cherub custos interclusit. Secundus Adam hodierna die per aquam lavacri renascentis exstingui debere monstravit, ut unde ille cum sua conjuge ab hoste victus exiit, ibi iste cum sanctorum Ecclesia, sponsa videlicet sua, de hoste victor rediret, imo potiora redemptis a peccato vitae immortalis munera pater futuri saeculi princeps pacis donaret, quae praesentis nostri saeculi pater princeps discordiae venundatus sub peccato sua cum stirpe perdidit; quia nimirum vita illa beatissima, quam deseruit Adam, quamvis incomparabili luce et pace sublimis ab omnium curarum stimulantium nube serena crebra Dei et angelorum fuerit visione et allocutione glorificata, in terrae tamen hujus erat locis constituta terrenis, quamvis nullo labore quaesitis alenda fructibus: at haec
Abbreviated transcription (Latin):
in remissionẽ peccator baptizari
scõ baptizans peccata dimittere
solet. suum baptizandũ in aqua
fubmisisse serui manib caput:
Sequit᷑ Baptizatus autem con¬
festim ascendit de aquaꝰ & cece¬
aꝑti sunt cęli: & uidit sp̃m dei
descendentẽ ficut columbam
& uenientẽ suꝑse: Et hoc ad un¬
pletionem om̃is iustitiȩ ꝑtinet.
quod baptizato dño aꝑti sͣt ei
ut hinc nimirũ fides nr̃a confir¬
metur ꝑmysteriũ sacri baptis¬
matis aperiri nobis introitum
patriȩ cęlestis & sc̃i sp̃s gratiam
ministrari. Numquid enĩ credi
licet dño tunc primũ cȩlestia pa¬
tuisse secreta. cum recta fides ha¬
beat non minus tempore quo
cum hominib: conuersat᷑ est.
nu manfisse. &. sedem tenuisse
sp̃s scĩ dona ꝑcepit: qui prima
enim nobis dñs sacroscõ sui cor¬
poris instinctu baptismi lauachrõ
dari monstrauit: & congrua mul¬
tũ distantia: qr primꝰ adam ab im¬
mundo sp̃u decept᷑ ꝑ serpentẽ

Expanded text:
in remissionem peccatorum baptizari, in remissionem peccatorum baptizari, Spiritu sancto baptizans, peccata dimittere potest, suum baptizandum in aqua submisisse servi manibus caput. IV. Baptizatus autem confestim ascendit de aqua, aperti sunt ei coeli, et vidit Spiritum Dei descendentem sicut columbam, et venientem super se. Et hoc ad impletionem omnis justitiae pertinet quod baptizato Domino aperti sunt ei ut hinc nimirum fides nostra confirmetur, per mysterium sacri baptismatis aperiri nobis introitum patriae coelestis, et sancti Spiritus gratia ministrari. Numquid enim credi decet Domino tunc primum coelestia patuisse secreta, cum recta fides habeat non minus tempore quo cum hominibus conversatus est, s mansisse, et sedem tenuisse Spiritus sancti dona percepit qui prima enim nobis Dominus sacrosancto sui corporis intinctu baptismi lavacrum ddari monstravit. Et congrua multum distantia, quia primus Adam ab immundo spiritu deceptus per serpentem,
Abbreviated transcription (Latin):
quia uera humilitas ip̃sa est
quam obedientia comes non
deserit: quod prius officium
expauit: humilit̃ impleuit:
Nam sequit᷑: Bespondens autẽ
ihc. dixit ei. Sine mͦ: sic enim
decet nos implere omnẽ iusti¬
tiam: Tunc dimisit cum: Id est
tune demũ dimisit: tunc con¬
sensit: tunc passus est cum ase
baptizari: cum tali ordine cog¬
nouisset omnẽ iustitiã debere
impleri. Sine modo inqͥt sine
modo ut iussi ate baptzari in
aqua: & tu postmodũ ame qd̃
queris baptizaberis in sp̃u: Sic¬
enim decet nos prerogare exem¬
plum implendȩ om̃is iustitiȩ
ut uidelicet discant fideles ne¬
minem posse absq: unda bap¬
tismatis ꝑfecte iustum existe¬
center & iuste uiuentib necessa¬
rium uiuificȩ regenerationis
officium: cum me qui sp̃s sc̃i
oꝑe conceptus & natus sum cog¬
nouerit scdȩ natiuitatis subis¬
se. uel potius sibi consecrasse la¬
uachrum: Nulla ꝑsonarũ maiors
contempnat abhumilib meis

Expanded text:
quia vera humilitas ipsa est quia vera humilitas ipsa est quam obedientia comes non deserit, quod prius officium expavit humiliter implevit. Nam sequitur: Respondens autem Jesus dixit ei: Sine modo, sic enim decet nos adimplere omnem justitiam: tunc dimisit eum. Id est, tunc demum dimisit, tunc consensit, tunc passus est eum a se baptizari, cum tali ordine cognovisset omnem justitiam debere compleri. Sine modo, inquit, sine me modo, ut jussi, a te baptizari in aqua, et tu postmodum a me quod quaeris, baptizaberis in spenim decet nos praerogare exemplum implendae omnis justitiae, ut videlicet discant fideles neminem posse hominem absque unda baptismatis perfecte justum existecenter et juste viventibus, necessarium vivificae regenerationis officium, cum me, qui Spiritus sancti opere conceptus et natus sum, cognoverint secundae nativitatis subisse, vel potius sibi consecrasse lavacrum. Nulla personarum majorum contemnat ab humilibus meis