comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
biaã al enestrato. Si socrus tua fundũ dedueto usu fructu uxori tuȩ donauit. tͥq indotẽ uxor
ipa te remãsisse sđm placiti int̾ uos fidẽ nõ ambigit᷑: Nã si acceptura certũ ꝗͥ annuũ. fu

Expanded text:
 Menestrato. Si socrus tua fundum deducto usu fructu uxori tuae donavit tibique in dotem uxapud te remansisse secundum placiti inter vos fidem non ambigitur. nam si acceptura certum quid annuum f
Abbreviated transcription (Latin):
lu mõ soluciont᷑ ꝓducẽ. nͥ qͥnq testes ioosici ⁊ sũme atq integre opinionis p̾sto fũnt Sacus
silitioni celebrate. hũ q cũ sac̾m̃ti religione deposuerint sub p̃sencia sua debitũ eẽ solu¬

Expanded text:
modi solutione producere, nisi quinque testes idonei et summae atque integrae opinionis praesto fuerint solutioni celebratae hique cum sacramenti religione deposuerint sub praesentia sua debitum esse solu
Abbreviated transcription (Latin):
nb. eisua suba om̃imꝰ dare compellit᷑. Sina u̾t legata uł stoĩ cõmissa. siue annalia. siue semel relicta
iminent. huiꝰ mooi ꝑsonis. si d tales reddit. st̃. qui sufficiunt. ad antialia legata. pat̃ ex hrurmoti redditib:.
nine redditꝰ uł alias accessiones continet. sint tñ res mobiles. ut in moti les stĩles quid ẽ nõ tñ in utiles.
suii domꝰ inꝓtuneiis p̃ciose. ł uͥcũq posita suburbatia. et quib huiꝰ modi legata posst̃ ex plicari . li¬
incia datit᷑ patri sufficientẽ partẽ eoꝵ similit̃ filiĩ norẽ uende. ⁊ satista cẽ legatis boc ꝓculdubio os¬

Expanded text:
bstantia omnimodo dare compelletur. Sin autem legata vel fideicommissa sive annalia sive semel relicta imminent huiusmodi personis, si quidem tales reditus sunt, qui sufficiunt ad annalia legata, pater ex huiusmodi reditibus mobiles vel immobiles, steriles quidem, non tamen inutiles, veluti domus in provinciis pretiosae vel ubicumque posita suburbana, ex quibus huiusmodi legata possunt explicari, licentia dabitur patri sufficientem partem eorum similiter filii nomine vendere et satisfacere legatis. Hoc procul dubio o
Abbreviated transcription (Latin):
Pur̃ pens qͦs mat̃taꝵ rerũ utendi fruendiq tantũ potestas:: omẽm debent tuendȩ rei diligenciã
qtẽ insirentib resistere. atq ita omĩa agere. ttinqͣ solidũ ꝑfectũq dñiũ ⁊ ꝑsonã gerãt legitimã. itt ut

Expanded text:
s, penes quos maternarum rerum utendi fruendique potestas est, omnem debent tuendae rei diligentiam alitem inferentibus resistere, atque ita omnia agere, tanquam solidum perfectumque dominium et personam gerant legitimam; ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
si urt pignoris. uł ypothecȩ suppostrȩ suit. suꝑead ẽ ante nupoias donacione ut rebus
aus stã exmariti suba deuoluns. exeo die quo ȩedẽ res aoeã ꝑueniñt libis obliȩa¬
s. ut si qͥs post traditas matri ut detentas abea res si ita c̃tigerit. ẽtractũ aliquẽ oũ
ndẽ muliere uuerit. quȩ se repetitis nuptiis copulauĩt. inuendi candis hisdẽ suppo¬
stis postĩor habeat᷑ liberis. qͥ ex eodẽ matͥmonio pereati sunt. ⁊ nepotib neptib ue qui
ealis libis geniti sut̃. sine dubio p̃ponendis: Sin uͦ liboꝵ suoꝵ affectione seruata. pa
mat̾ ut ad alias nupcias migrare tioliut̃: neq uir his quȩ de honis uroris adse transeunt.
uire aut mͦ eas alienare. uł pignoris uire suie ypothecȩ siuolut̃ obligare. ut pote dñi earũ.

Expanded text:
si iure pignoris vel hypothecae suppositae sint, super eadem ante nuptias donatione vel rebus aliis ad eam ex mariti substantia devolutis ex eo die, quo eaedem res ad eam pervenerint, liberis obligatis, ut, si quis post traditas matri vel detentas ab ea res  si ita contigerit contractum aliquem cum eadem muliere inierit, quae se repetitis nuptiis copulaverit, in vindicandis isdem suppositis rebus posterior habeatur, liberis, qui ex eodem mats geniti sunt, sine dubio praeponendis. Sin vero liberorum suorum adfectione servata pater materve ad alias nuptias migrare noluerit, neque vir his, quae de bonis uxoris ad se transeunt,iure vel modo eas alienare vel pignoris iure sive hypothecae  si voluerint obligare, utpote domini earu
Abbreviated transcription (Latin):
tis fit. naturalẽ aũ lib̾ta¬
tẽ reciꝑe r̃telligit᷑ cũ łocu¬
los tuos etfugent ⁊ Ita sit ĩ¬
i cõspettu tuo ut difficiles sit
ei ꝑsecutio. ¶Illud q̃ sitũ ẽ an
si fera bestia ita uulnãta sit
ut capi possit statĩ tuã ẽẽ t̃cł¬
ẽẽ. ⁊ eo usq tuã uideri donet
cupantis. Alii ñalit putaue¬
eriorẽ sẽtẽtiã nosꝯfirinani

Expanded text:
tis fit. Naturalem autem libertatem recipere intelligitur, cum vel oculos tuos effugerit, vel ita sit in conspectu tuo ut difficilis sit ejus persecutio. Illud quaesitum est, an si fera bestia ita vulnut capi possit, statim nostra esse intellesse et eo usque nostram uideri, donec cupantis. Alii non aliter putaveeriorem sententiam non confi
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã durelio Cã q̃ itauenit necorp̃r questũ faciat: neo in caupona subspẽ in itustrandi ꝑfitui ne sraus

Expanded text:
. Eam, quae ita venit, ne corpore quaestum faceret, nec in caupona sub specie ministrandi prostitui, ne fraus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ suo urgore sẽuauimꝰ. ⁊ altiore
loto idẽ sexto eã posiumꝰ. detima
sex tãtũ modo uõꝵ p̾sessiones õcli¬
narie ꝑmaneãt suo uigore pol¬
lentes sextima eod secuta quã
optima rõne p̃tores ĩtduxer̃.
Nounsime n ꝑmittit elictohis

Expanded text:
gore servavimus et altiore loco, id est sexto, eam posuimus, decima sex tantummodo bonorum possessiones ordinariae permaneant suo vigore pollentes. 8 7. Septima eas secuta, quam optima ratione praetores introduxerunt. novissime enim promittitur edicto his
Abbreviated transcription (Latin):
mat̃ni. Itẽ filĩ silia. nepos. nep¬
quã exfamilia. sexto pat̾no. ppo
manumissoĩs.Sieas ꝗdem p̃tori¬
tutioĩb oiã cõrigentes ccͣ tabu¬
siones ad misimꝰ ut pote neces¬
sarias ꝯstitutas. Nec ñ abĩtesta¬
do un libi ⁊ uñ legitini bonoꝵ¬

Expanded text:
materni, item filius, filia, nepos, nepquam ex familia: sexto patrono et pmanumissoris. Sed eas quidem praetoritutionibus omnia corrigentes, contra tabusiones admisimus utpote necessarias constitutas, nec non ab intestato unde liberi et unde legitimi bono
Abbreviated transcription (Latin):
familias domi reliq n. sollicitauit ad nupcias. petẽ ci ẽsfoctu nõ potes cũ tu sponsa uxore domis¬
orẽ dur̃ ã. Donate.sũ inte sinplicẽ donacionẽ dicas factã et̃ die nuꝑciaꝵ sum ambiguo possiusti¬
sit uenure utrũ aspinso an amarito donatũ sit sic destin euendũ: ut si intua domo donuĩ aceptũ: ant
nupcias iudeatur eẽ facta donaçio. Idsi penes se dedit sponsus : retrahi possit.: Utor n fusti

Expanded text:
familias domi reliquisset, sollicitavit ad nuptias, petere cum effectu non potest, cum tu sponsa uxore domiplicem donationem dicas factam esse die nuptiarum et in ambiguo possit venire, utrum a sponso an marito donatum sit, sic distinguendum est, ut, si in tua domo donum acceptum est, ante nuptias videatur facta esse donatio, quod si penes se dedit sponsus, retrahi possit: uxor enim fuis
Abbreviated transcription (Latin):
gł̃. ł heođ̾ .n. uał. aã. Senatiu. niat᷑ quȩ defuncto filio filieue sine lib̾is ex testa mãto ł abintestato ꝑsumat.¬
succedit. si matrimoniũ scđ̾m p̃ mortẽ filuĩ łfiliȩ nõ cõtraxĩti omĩa siliȩ seu filũ merte delata. łdore

Expanded text:
. ad senatum urbis Romae. Mater, quae defuncto filio filiave sine liberis ex testamento vel ab intestato succedit, si matrimonium secundum post mortem filii vel filiae non contraxerit, omnia filii morte delata ple
Abbreviated transcription (Latin):
quas uelut de patris successione filius tiuis uendicat estilucione posfulari. cũ si upupillari ꝑ¬
maneat exate scđm formã edicti carboniani data boneꝵ possessiene satis dacione impleta. tt̃
in possessionẽteũ cõstitui conueniat ł hac nõ oblata. porcionẽ ab oĩb quã uendicat passderi seru

Expanded text:
ccessione filius tuus vindicat, restitutionem postulari, cum, si in pupillari permaneat aetate, secundum formam edicti Carboniani data bonorum possessione satisdatione impleta tunc demum in possessionem eum constitui conveniat vel hac non oblata portionem ab omnibus quam vindicat pos
Abbreviated transcription (Latin):
uidiano Absentẽ capitali cͥmine accusari nõ posse .s reqͥrendũ tantũ mͦ annotari solere sidesit

Expanded text:
idiano. Absentem capitali crimine accusari non posse, sed requirendum tantummodo adnotari solere, si desit
Abbreviated transcription (Latin):
Mũ. Constãtinꝰ d̃. ⁊ c̃. Ao capacionũ. p.u. diis qͥ puellã sius nupciis paotꝰ ÷ intta bientu
er iqui nuptias. in cadẽ ꝓuinoia oegetis suꝑsedit. eiusq spaoii fine decurso in alt̃ pca

Expanded text:
 Constantinus C. ad Pacatianum pp. Si is, qui puellam suis nuptiis pactus est, intra biennium exsequi nuptias in eadem provincia degens supersederit, eiusque spatii fine decurso in alt
Abbreviated transcription (Latin):
s. aã ⁊ cõ a frodioso. Si liłam peculĩ doministra ciotẽ. habentes. equas de peculio cũ fetu serui
uendiderunt reprobandi contratũ duĩ nullã it facuitatẽ. Id si nõ bntes litam pecuu

Expanded text:
 AA. et CC. Aphrodisio. Si liberam peculii administrationem habentes equas cum fetu de peculio servi venumdederunt, reprobandi contractum dominus nullam habet facultatem. Quod si non habentes liberam pecu
Abbreviated transcription (Latin):
iseptor colonꝰ ł qͥcũꝙ se a comite domoꝵ meminert eẽ cõcussũ c̃ipse cui pecuniã num̃auit ãministracione decessertt Pe. Datꝰ¬
mi aniuspicia adiudiciũ spectabilitatis tue qͥoqͥd dederit repetitur occurrat: ut ꝓst pẽsionib quicqͥd ille¬
t Sinuꝰ ertẽp̃r deposite ãministracionis p̃stituti tꝑis curricda tranffluxer̃t: nulla uox aduocacioni
mergat .s. ipsos ꝓcuratores p̃positos colorios. tabularios susceptores obnoxios. ad solucionẽ uolium coartari¬
nõ ambicione: nec p̃cio. s ꝓbatȩ uitȩ ⁊ amplitudinis tuȩ solent testimoruio ꝓmoueri. Ita sune ut quib:¬

Expanded text:
eptor colonus vel quicumque se a comite domorum meminerit esse concussum, cum ipse cui pecuniam numeraverit administratione decesserit, intra anni spatia ad iudicium spectabilitatis tuae qrationis praestituti temporis curricula transfluxerint, nulla vox advocationis emergat, sed ipsos procuratores praepositos colonos tabularios susceptores obnoxios ad solutionem volumus artarinon ambitione vel pretio, sed probatae vitae et amplitudinis tuae solent testimonio promoveri, ita sane, ut quib
Abbreviated transcription (Latin):
is salarius. meħ penitꝰ tã in aministracione positos. ꝗͣ pꝰdepositũ officiũ. ꝓaliqͦ p̃stito b̵nficio tp̃r amins¬
ocionis qͣ gͣtiuto meruer̃t. accepturos. Etlicet nemine duuni timoris cõtenꝑnendo uirei urã
ubiungatur: siqͥs ausus fũt p̃bita sac̃m̃ta neglegere nõ modo adũsus incipientẽ .ẜ. ⁊̃ adusus dantẽ. accu

Expanded text:
ost depositum officium pro aliquo praestito beneficio tempore administrationis, quam gratuito meruerint, accepturos. Et licet neminem divini timoris contemnendo iureiurando subiungatur, tunc si quis ausus fuerit praebita sacramenta neglegere, non modo adversus accipientem, sed etiam adversus dantem accu
Abbreviated transcription (Latin):
indiscretȩ pauꝑes soͥpti st̃ inds. ibi xenonẽ eius oiutatis omĩmõ irditatẽ nãseici. ⁊ ꝑxeno¬
dochiũ in egrotantes fieri patrimonii distribucionẽ. sođm qđ in captiuos constituumꝰ. ut ꝑy
reddituũ annaliũ erogationẽ. uł ꝑaiendioionẽ rerũ mobiliũ. ut se moueneiũ. ut ex his¬
res in mobiles cõparentur: ⁊ ãnuus uictꝰ egrotantibꝰ accedat: Iuis n paupior : hominib: qui
inopia tenti st̃: ⁊ inxenone repositi ⁊ suis corporib laborantes. necessariũ uictũ s nõ¬

Expanded text:
indiscrete pauperes scripti sunt heredes, ibi xenonem eius civitatis omnimodo hereditatem nancisci et per xenodochum in aegrotantes fieri patrimonii distributionem, secundum quod in captivis constituimus: vel per redituum annalium erogationem res immobiles comparentur, et annuus victus aegrotantibus accedat. Quis enim pauperior est hominibus qui et inopia tenti sunt, et in xenone repositi, et suis corporibus laborantes, necessarium victum s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓoficio suo qͥ aliena uegocia gerut̃ ne apud uidicẽ ꝯtroũsiã ħunt faciunt. Cetm̃ si bonꝰuir   nocẽs tutor

Expanded text:
ficio suo hi qui aliena negotia gerunt, ne apud iudicem controversiam habeant, faciunt. Ceterum si bonus vir et innocens tutor
Abbreviated transcription (Latin):
miniano ⁊ enuppo. Etpullos uos de fundo piutolencia anerone. quẽ habere Irestitui dete nostusiatũ:
is psitentes nulla uob adũls cũ ercui uendicione sundũ possidetis accione ꝯpetere probatis Igit̾

Expanded text:
miano et Hermippo. Expulsos vos de fundo per violentiam a Nerone, quem habere ius in eo negatis, profitentes nullam vobis adversus eum, ex cuius venditione fundum possidetis, actionem competere probatis. igitur
Abbreviated transcription (Latin):
domo sua ł possessione careant si nulla apd ipsas tã g̃ius cõstientiȩ noxa resideat. Ienbub es u ⁊̃ si coscũ

Expanded text:
domo sua vel possessione careant, si nulla apud ipsas tam gravis conscientiae noxa resideat, impuberes
Abbreviated transcription (Latin):
in cognitas  q funiiliaris rei soire iures ł merita ut emolum̃ta debuerat.
necessitas publicȩ racionis aostringat ꝓprias distrahere facultates: rei qualitas aredei
quantitas extim etur: ne subnoĩe subastacionis publicȩ locus fraudib relinquatur ut possesie¬
sorib uiliore distractis: plus exactor ergrã qͣ debitor erp̃cio c̃sequatur. hupostremo su
empti titulo ꝑpetuo dñio iuire paciantur. qui tantũ nuiauerinti fisco quantũ ergert
ilitas pͥuatoꝵ Et enim ꝑiniquũ ÷ ut alienis bonis sub graciosa accione. disractis. parũ
arcedat publico hõĩ. cũ totũ pertat debitori.¬
undos furtĩ eristimant eẽ ꝯtract: intelligant ͥ nicħ hȩc ꝓfutura esse cõm̾cia. ⁊ p̃cio
emptorẽ fuge consciũ multandũ eẽ qđ dederit.
apͥuatis nr̃is ea contigerit uenũ dare: palatini serant iͥ copiã deneganda. pena incos anus

Expanded text:
incognitas, qui familiaris rei scire vires vel merita atque emolumenta debuerat.necessitas publicae rationis adstringat proprias distrahere facultates, rei qualitas et redituum quantitas aestimetur nec sub nomine subhastationis publicae locus fraudibus relinquatur et possessionibus viliore distractis plus exactor ex gratia quam debitor ex pretio consequatur. Hi postremo sub empti titulo perpetuo dominii iure potiantur, qui tantum adnumeraverint fisco, quantum exegerit utilitas privatorum. Etenim periniquum est, ut alienis bonis sub gratiosa auctione distractis parum accedat publico nomini, cum totum pereat debitoriundos furtim existimant esse contractus, intellegant sibi nihil haec profutura esse commenta et pretio emptorem multandum esse quod dederit. i quando a privatis nostris ea contigerit venumdari, palatini sciant sibi copiam denegatam: poena in eos amis
Abbreviated transcription (Latin):
us ac puolicis iudi cus. M eminise oportelit. si ꝗ̃ contra maiestatẽ imꝑatoris cõmisũ dicatur ⁊̃ babebitur¬
ytẽ rei iocͥmen instaurari solere: p̃cea ꝗ̃ duius marc depiciani ut puto senatoris qͥ cassani furoris soci si¬
nt hona pmortẽ fiseo uendioari uissit : ⁊ n rõ tpr multis hrdib: ablata st̃ Inli ntẽ cͥmine qd adlosã maiestatem
in patoris ꝑtinet ⁊̃ incapdus diũ seruos torqueri. marcianꝰ li pͥmo de publicis iudieiis titulo ad legen

Expanded text:
us de publicis iudiciis. Meminisse oportebit, si quid contra maiestatem imperatoris commissum dicatur, etiam post mortem rei id crimen instaurari solere, posteaquam divus Marcus Depitiani utpote senatoris, qui Cassiani furoris sociuss ablata sunt. 1 In hoc item crimine, quod ad laesam maiestatem imperatoris pertinet, etiam in caput domini servos torqueri. Marcianus libro primo de publicis iudiciis titulo ad legem
Abbreviated transcription (Latin):
mutendor iter comitati m̃oes duxerint cõmitandas quib humanitatis ⁊ legacionis intuitu. extra
neo legiti reditũ eo ꝓpͥa comitent᷑ hos etũ m̃aaturȩ insistentes. nõ uimĩto una cũ his cũ quib ꝯtrarĩnt.
cũ resederint: pena huiꝰ scĩonis persequet᷑.
nũs maneat. dullusq his ad dendi. mutandiue. ut indesuincti loc̃ sustituendi pateat copia ita
rant corpore subrogent᷑. tiulli illoꝵ corporatort p̃t̃ p̃dictũ niimerũ. ꝑpatͦcinia inmunitate
intes upa ł ꝑegͥnos negociatores sine comite c̃m̃cioꝵ suscipientes fuerã dep̃hĩsi: nec ꝓscdonẽ bonõ
ned penã ꝑempnis exilii ułterĩ euadent. S̾ om̃s parit̃. siue pͥuati. siue cuĩpiã dignitatis siue in
nlicia constituti sorant s aut huiꝰ modi temeritate penitꝰ abstinendũ. aut sup̃dicta supplicia¬
subeunda¬
.de rerũ p̾mutatione ⁊ dp̃scͥptis. uerbis aertonemai nis

Expanded text:
mittendorum iter comitati merces duxerint commutandas, quibus humanitatis et legationis intuitu extra pnec legati reditum ad propria comitentur. Hos enim mercaturae insistentecum resederint, poena huius sanctionis persequetur.numerus maneat nullique his addendi mutandive vel in defuncti locum substituendi pateat copia, ita erant corpore subrogentur: nulli alii corporatorum praeter praedictum numerum per patrocinia immunitateipsi vel peregrinos negotiatores sine comite commerciorum suscipientes fuerint deprehensi, nec proscriptionem bonorum nec poenam perennis exilii ulterius evadent. Ergo omnes pariter, sive privati seu cuiuspiam dignitatis sive in militia constituti, ssubeunda. DE RERVM PERMVTATIONE ET DE PRAESCRIPTIS VERBIS ACTIONE. I
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs. orãt. Uat ⁊ teođ. adã Ad esꝑiũ pp̃. Codicellos seu scripturã quolbet tenore firmatã. ea oportebit
quẽad mos striptꝰ ħrs in possessuone mittatur

Expanded text:
ius AAA. ad Hesperium pp. Codicillos seu scripturam quolibet tenore formatam ea oportebit QVEMADMODVM SCRIPTVS HERES IN POSSESSIONEM MITTATVR
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ ad hue erconsequencia sue fragilitatis inscdam iacturã in ciđit. Sĩ aut̃ p̃ bien¬
niut̃ hoc fecĩt simputet si quod sepiꝰ coguare poterit ⁊ euitare. nõ fecit .sul
se iligare. s ꝓsua causa aliꝗ agere. ⁊ tũ erscda caucione se obnoriã sticere ĩ
quantũ hoc fecit quã pignꝰ aut int̾cessorẽ utilit̃ dari

Expanded text:
 adhuc ex consequentia suae fragilitatis in secundam iacturam inciderit. Sin autem post biennium haec fecerit, sibi imputet, si, quod saepius cogitare poterat et evitare, non fecit, sed ultse illigare, sed pro sua causa aliquid agere et tam ex secunda cautione sese obnoxiam facere, in quantum hoc fecit, quam pignus aut intercessorem utiliter dar
Abbreviated transcription (Latin):
xcirsant᷑ aũ tutores ⁊ cua̾toe
stites rome ¶hãt. ł in italia
rã placuit publicũ mimꝰ eẽ.

Expanded text:
xcusantur autem tutores vel curatores stites Romae habeat vel in Italia ram placuit publicum munus esse.
Abbreviated transcription (Latin):
Iũ .ã. Marcelline. Seriatꝰ cõsulto ꝑmissũ nõ:÷ inulieri legis corneliȩ cͥmine reũ sticẽ ñ ris ad eã ꝑtiueat.
ũ gͥfilii tui tutores ł curatores ħnt. ipsi delibare debent aninstrum̃ta ex qtub adũsariuĩ filioꝵ

Expanded text:
 A. Marcellinae. Senatus consulto permissum non est mulieri legis Corneliae crimine reum facere, nisi res ad eam pertineat. cum igitur filii tui tutores et curatores habent, ipsi deliberare debent, an instrumenta, ex quibus adversarium filio
Abbreviated transcription (Latin):
nusꝙ tãtum ualet. ut melior sensũ existat:
d̾.ã. lohi. pp̃. Maximũ uiciũ antiq subtilitatis. p̃senti lege coreigimꝰ. quȩ putauit alia eẽ uira obser¬
uanda. insuccessione parentũ. si ertestam̃to ueniãt. uinmascłis ⁊ infeminis. cũ abintestato sunile
uis utriq senu seruauer̃t. ⁊ aliis ũb̃ erhrdari debere filiũ sanxer̃. aliis filiã. unt̃ nepotes exhrãtas
alia uira ciuilia. alia p̃toris inroduter̃t. ⁊ si p̃tĩt fuerat filiꝰ. ł ipsoiure testam̃tũ eĩtebat. ł contra

Expanded text:
nusquam tantum valeat, ut melior sensu existat. inianus . Maximum vitium antiquae subtilitatis praesenti lege corrigimus, quae putavit alia esse iura observanda in successione parentum, si ex testamento veniant, in masculis et in feminis, cum ab intestato simile ius utrique sexui servaverunt, et aliis verbis exheredari debere filium sanxerunt, aliis filiam, et inter nepotes exheredandos alia iura civilia, alia praetoris introduxerunt. Et si praeteritus fuerat filius, vel ipso iure testamentum evertebat vel contra
Abbreviated transcription (French):
n ontił no ad emuasti: blandiri ⁊ͥ nõ deboi l uos ies doiuatas eepert̃cia liceat auserre: Sane siea

Expanded text:
enentibus non ademisti, blandiri tibi non debes, velut res donatas ex paenitentia liceat auferre. Sane si ea
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis rẽ rõnẽ declarate. Quosticto ta uobis ips̃is ꝗ secͣitati filioꝵ ur̃or ãbiatis q̃ ⁊ inouritori¬

Expanded text:
oluntatis vestrae rationem declarate: quo facto tam vobis ipsis quam securitati filiorum vestrorum consulati
Abbreviated transcription (Latin):
iili soioni continentur. S cũ hi qͥ eirca lites morantur. eandẽ piã disposicionẽ insia
natura remanere minime. ꝯcesser̃. inueni entes machina ciones ut partẽ quid ẽ debat

Expanded text:
illi sanctioni continentur. Sed cum hi, qui circa lites morantur, eandem piam dispositionem in sua natura remanere minime concesserunt, invenientes machinationem, ut partem quidem debiti
Abbreviated transcription (Latin):
filiaue nepcte ł uepte. aut ꝓnepot siue ꝓnepte. nulla discretione int̾oente. utrũ unipsas s onsas ꝓ
uberis sius memorati parentes oonacionẽ ꝯtulerit᷑. aninipsos sponsos e. ut ꝑeos eadẽ insporisas dana¬
cio celebrerur ut induudendis reb ab intestato parentis cus de łirdu̾itatt agit̾. eadẽ dos ł añ nupa¬

Expanded text:
filia, nepote vel nepte aut pronepote sive pronepte, nulla discretione intercedente, utrum in ipsas sponsas pro liberis suis memorati parentes donationem contulerint, an in ipsos sponsos earum, ut per eos eadem in sponsas donatio celebretur: ut in dividendis rebus ab intestato parentis, cuius de hereditate agitur, eadem dos vel ante nupt
Abbreviated transcription (Latin):
erlis ł quos dã debitu agnouit. ⁊ querebat᷑ sieis tei dat᷑ liucenou ad ũsus alios indeuocionẽ suã et eroert: et
quasi tpr̃ em̃so tractonẽ recusare. ł qiui b̾dã exdelitorib debitũ cognoscentib ł inuidicio pulsatis. debent ualuĩ
abomĩ contradictione re elli nob pietatt suggeronte. iuoetur ec̃ humanũ semel inuno eodẽq oomractu qui

Expanded text:
ere et quasi tempore emenso exactionem recusare, vel quibusdam ex debitoribus debitum agnoscentibus vel in iudicio pulsatis debent et alii ab omni contradictione repelli: Nobis pietate suggerente videtur esse humanum semel in uno eodemque contractu qu
Abbreviated transcription (Latin):
iđ si scdo tp̃r instante mortrius fuĩt nioħominꝰ pena iã commusa a fid eussore exigatur. om̃is quȩ
insideuissores quando ĩ a pene fiũnt illigati statumꝰ ⁊ in hrdes ꝓutalitate eoꝵ optinentib:

Expanded text:
Quod si secundo tempore instante mortuus fuerit, nihilo minus poena iam commissa a fideiussore exigatur. Omnibus, quae in fideiussores, quando tali poenae fuerint illigati, statuimus, et in heredes pro utilitate eorum obtinentib
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ei lib̵ tatẽ reliquisset. si possit instõ ualere. ⁊ ille tã brs gͣ lił fieri. ne uideatur ꝑ codi oilos fr¬
dtas ifirmari. inquib ħrditus dari sodin uetem. regłam nõ pot̾. tlos intali dispõne licet in codi
uuas inuinetã liłtatẽ. ẽ iuderi sIllo uidt olseruando. ut si legat̃ t sioi ꝯiist̃ eis sne lit̃ tateᷤ
sus du aet ir mancant in seruitute. nõtñ ita impũ ħros eristant utlitalitate testatoris seruu
salores ꝯebita remunãcione defraudare conent̾ ino dereliotu licet atohuc scrus osfituts

Expanded text:
autem libertatem ei reliquisset, si possit institutio valere et ille tam heres quam liber fieri, ne videatur per codicillos hereditas confirmari, in quibus hereditas dari secundum veterem regulam non potest: nos in tali dispositione, licet in codicquasi iniunctam et libertatem esse videri. Illo videlicet observando, ut, si legarelinquatur, maneant in servitute. Non tamen ita impii heredes existant, ut liberalitatem testatoris servilis laboris debita remuneratione defraudare conentur et non derelictum, licet adhuc servis constitut
Abbreviated transcription (Latin):
tarditate lesu. litẽ ei ingerat. siue hũ modi timore ꝑt̾ritꝰ auctor suit̃ pupilo ł adulto. aliuo
Ełm eñgelat. Dũ enĩ alii csentit. ipse sua uira ꝑdit. uidebat᷑ ⁊ enĩ matrissue ꝯsitmare ui

Expanded text:
tarditate laesus litem ei ingerat: sive huiusmodi timore perterritus auctor fuerit pupillo vel adulto, aliud periculum emergebat: dum enim alii consentit, ipse sua iura perdit: videbatur etenim confirmare
Abbreviated transcription (Latin):
aã ⁊ cc̃. Theodolante. Qm̃ asseris patrẽ tuũ ei contra quẽ p̃ces fundis hac c̃uencione dedis

Expanded text:
ur. Idem AA. et CC. Theodolanae. Quoniam adseris patrem tuum ei contra quem preces fundis ea condictione dedis
Abbreviated transcription (Latin):
ł.a. Sebastiano pp̃. Serius si dñoꝵ fuerĩt uoluntate muniti solitariã uitã partioipandi u¬
cia nõ denegetur: Cũ tñ eoꝵ diĩ nõ ignorent.ssi seruis sius ad monasterioꝵ cultũ migmindi

Expanded text:
A. Sebastiano pp.Servis, si dominorum fuerint voluntate muniti, solitariam vitam participandi licentia non denegetur, dum tamen eorum domini non ignorent, quod, si servis suis ad monast
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ Ehilip ã. felicuslimno. Si auiã tuã manumissã pea ingenuiã sollenit cõstat tista tũq eł iuste Retia
sentencie tu et᷑ auctoritas. filios ei quis ante sentẽtiuã suẜ ceptos ingenuã ułtatẽ nõ dumĩto flagitareiaori

Expanded text:
aviam tuam manumissam postea ingenuam sollemniter constitit statumque eius iustae sententiae tuetur auctoritas, filios eius quamvis ante sententiam susceptos ingenuam libertatem non immerito flagitare, si c
Abbreviated transcription (Latin):
ł̃ domꝰ ipsi ꝓscͥptõnis inuirie minime subiacebit. Si uͦ longisimȩ adomo ł possessione ab fũt. nullũ suftineat
lectendis: uiduas aut̃ ł pupillos spãli dignos indulgencia credidutꝰ. ut uiduȩ nec in pximos

Expanded text:
 domus ipsius proscriptionis iniuriae minime subiacebit. Sin vero longissime ab ea domo vel possessione afuerit, nullum sustineat plectendis. Viduas autem ac pupillos speciali dignos indulgentia credidimus, ut viduae nec in proximo
Abbreviated transcription (Latin):
at̃. ant̃ .ã. hermeti. Seruus tuius petuniã mutuã accipiendo. ita demũ te instoria accione
ob ligacut. si cũ eũ officio alicui ut nego oia cioni exercendę p̃pones. &iã ut id facerot ei ꝑmis

Expanded text:
toninus A. Hermeti. Servus tuus pecuniam mutuam accipiendo ita demum te institoria actione obligavit, si, cum eum officio alicui vel negotiationi exercendae praeponeres, etiam ut id faceret, ei permis
Abbreviated transcription (Latin):
iegatus fuert̃. neq lacte. ne¬
q agnis. neq lactna utetũ
usuariꝰ ꝙr ea ĩfructu sũt. pl¬
ane adstẽtoãndũ agrũ suis
pecorib uti pot̃. ¶s sicui ha¬
bitatio legata. siũ aliqͦ mõ
ꝯstituta sit. neꝙ usus uidet᷑.
teq usus fructus. s qĩ aliqs̃¬

Expanded text:
legatus fuerit, neque lacte neque agnis neque lana utetur usuarius, quia ea in fructu sunt. plane ad stercorandum agrum suum pecoribus uti potest. Sed si cui habitatio legata sive aliquo modo constituta sit, neque usus videtur neque usus fructus, sed quas
Abbreviated transcription (Latin):
usu. quã ĩ usu fructu. Nãq ħis
us hre ĩtelligit᷑ quã ut olerib.
pomis. florib. feno. stram̃tis.
lĩgnis adusũ cottidianũ. utat᷑.
Ineo qͦ fundo acten ei mort̃
liceat. ut neq dñõ fũdi mole¬
stussit. neq his ꝑ quos oꝑaru¬
stica fiurit ĩpecdim̃to sit. nec
ut locare. aut gͣtis ꝯcedẽ p̃t̃.¬

Expanded text:
est quam in usu fructu. namque is ius habere intellegetur, quam ut oleribus, pomis, floribus, feno, stramentis, lignis ad usum cottidianum utatur: in eoque fundo hactenus ei morari licet, ut neque domino fundi molestus sit, neque his per quos opera rustica fiunt impedimento sit: nec ut locare aut gratis concedere pot
Abbreviated transcription (Latin):
lumꝰ. &pt̃ qđ salomõ dicit. semitas ꝓpͥe culturȩ errauer̃. colligut̃ aut̃ manib infructuo
sa. ħ. gͥ urã uera sides. hȩc ẽta religio. hoc beate recortdacionis ut dixtmꝰ patres om̃s p̃sulesq
omanȩ eccłe qͦs in om̃ib seqͥmͣ hoc sedes apłica. p̃dicauit actenꝰ. ⁊ in cõuulse custodut. hiuc
ꝯfessioni hiuc fidei quisqͥs contradictor extitit. alienũ sane acõmunione. alienũ scipse ab:
ȩccła indicauit eẽ catholica. Nos enĩ in romana eyrũ ꝯscquacib sius inuenimꝰ cuutate. qui
eymitens monasterio fuit. qͦs apłicis suasionib ad rectã fidẽ uelut oues quȩ ꝑierat̃ errã¬
tes. ao ouile contendimꝰ. reuocare dnĩcũ. ut agnoscent scõm ꝓpłum linguȩ balbuciente loqͣ¬

Expanded text:
lumus, proter quod Salomon dicit: semitas propriae culturae errauerunt, colligunt autem manibus infructuoreligio, hoc beatae recordationis, ut diximus, patres omnes praesulesque Romanae ecclesiae, quos in omnibus sequimur, hoc sedes apostolica praedicauit hactenus et inconuulse custodiuit: huic confessioni, huic fidei quisquis contradictor extiterit, alienum a sancta communione, alienum se ipse ab ecclesia iudicauit esse catholica. nos enim in Romana Cyrum cum sequacibus suis inuenimus ciuitate, qui de Acoemetensi monasterio fuit: apostolicis suasionibus ad rectam fidem et uelut oues, quae perierant errantes, ad ouile contendimus reuocare dominicum, ut agnoscerent secundum prophetam l
Abbreviated transcription (Latin):
causa tributor quil pore loeo omĩa cessantis obligata sunt
ir̃. aã. Plocianȩ Si deserta p̃dia obcessacionẽ collacionũ. uł reliq̃ tributa
ex ꝑmissu p̾sidis abhis quib ꝑ iculũ eraccionis tributoꝵ inminet. distracta sineera sid
uisto p̃cio sollepnit᷑ conparasti uendicio obsollennes p̃stõnes. necessitate facta cõ

Expanded text:
causa tributorum, quibus priore loco omnia cessantis obligata sunt s . Si deserta praedia ob cessationem collationum vel reliqua tributorum ex permissu praesidis ab his, quibus periculum exactionis tributorum imminet, distracta sincera fide iusto pretio sollemniter comparasti, venditio ob sollemnes praestationes necessitate facta
Abbreviated transcription (Latin):
apãtẽ restituere sit rogatins. Nã
⁊ hoc casu eadẽ obẜuan p̃cipimꝰ.
q̃ intoti hr̃ditatis restirmione
dyamus. Siquna aliqua re
delucta. siue p̃cepta q̃ quãta
ꝯtinet. ueluti fundo. Palia re
regatus sit resiituere hr̃cutatẽ.
siłi mõ etͣbelliano senatũ ꝯsul¬
to restitutio fiat. ꝓiñ acsi qͣr¬
ta pãte renta. rogatus eẽt re¬
liquã hr̃ditatem restituere.

Expanded text:
partem restituere rogatur: nam et hoc casu eadem observari praecepimus, quae in totius hereditatis restitutione diximus. Si quis una aliqua re deducta sive praecepta quae quartam continet, veluti fundo vel alia re, rogatus sit restituere hereditatem, simili modo ex Trebelliano senatus consulto restitutio fiat, perinde ac si quarta parte retenta rogatus esset reliquam hereditatem restituere.
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ uẽtute hr̃ditatis stipła¬
tioẽs ĩ t̃ponebant̃. s⁊ si retu¬
set scͥptus his adire hr̃dita¬
tẽ obit ꝙdicat eã sibi suspec¬
ta eẽ qi dãpnosã. catiet᷑ pe¬
gasiano senatus ꝯsulto utd̃¬
siderãte eo cui rescituereto¬
gatus ẽ. iuissu p̃toris adecit
ei ⁊ ĩ eũ ꝗretiꝑit hr̃ditatem
accõnes dent̃. acsi iuiris ẽ ex
trebelliano senatusꝯ sulto
quo casu nullis stipłatiõib o
it securitas datur.⁊ accõnẽs
nr̃cutarie ei ⁊ ĩ eũ tñferunt᷑
ꝯsulto ĩ nac sꝑ̃e ꝯc̃ente.
s⁊ ꝙ scipłatioẽs ex senatus cõ¬
sutto pegasiano descendentes
lsi ĩgeni i papinianꝰ appelat.
inct ĩegib magis siplici¬
tas quã disicultas placet. Iõ
õĩb nob̾ suggestis tã siłitu¬
dirib quã disterentiił ut¬
usq senatus ꝯsuttq̃ placuit
exploso senatus ꝯsulto pega¬
siano ꝓpostea suꝑuetut dẽ¬

Expanded text:
itatis stipulationes interponendae sunt. Sed si recuset scriptus heres adire hereditatem ob id, quod dicat eam sibi suspectam esse quasi damnosam, cauetur Pegasiano senatus consulto, ut desiderante eo, cui restituere rogatus est, iussu praetoris adeat eum qui recipit hereditatem actiones dentur, acsi iuris est ex Trebelliano senatus consulto: quo casu nullis stipulationibus it securitas datur, et actiones hereditariae ei et in eum transferuntur consulto i stipulationes ex senatus consulto Pegasiano descendentes lsi ingenii Papinianus appellat et nobis in legibus magis simplicitas quam difficultas placet, ideo omnibus nobis suggestis tam similitudinibus quam differentiis utriusque senatus consulti, placuit exploso senatus consulto Pegasiano, quod postea superve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ ĩfidĩ cõmu̾sis legitinꝰ ẽẽ noscĩt.
respossit manifestari. S⁊ uł pauia¬
ores quãꝗnq. uł nemo penitus
dis siũ alius ꝗcũ sit. ꝗfidẽ elegit
hr̃dis. ⁊ abeo aliꝗͥ restitui uolue¬
rit. sihr̃s ꝑfidia tẽtus adĩplere
sidẽ recusat. negando rẽ ita ẽẽ
subsecutã. sifidĩ cõmissariñ iu̾¬
iurandũ eit tetulĩt. cũ p̾us ip̃e d̾
calũpnia iurauit necesse eũ hr̃e
xiusiurandũ subrre ꝙ nicħ tale
atestatore audiuit. itł recinate
spãli solutioẽ coãtari. ne depeat
ultima uolũtas testatoris fidĩ
nr̃dis cõmissa. eatẽ obsẽuari cẽ¬
suimꝰ. ⁊ si alegatario. ł fitĩ cõmi¬
sario aliqͥ sutiul relictũ sit. ¶t¬
dus ẽ soluere.

Expanded text:
 fideicommissis legitimus esse noscitur, res possit manifestari, sed vel pauciores quam quinque vel nemo penitus dis sive alius quicumque sit, qui fidem elegit heredis et ab eo aliquid restitui voluerit, si heres perfidia tentus adimplere fidem recusat, negando rem ita esse subsecutam, si fideicommissarius iusiurandum ei detulerit, cum prius ipse de calumnia iuraverit, necesse eum habere vel iusiurandum subire, quod nihil tale a testatore audivit, vel recusantem specialis solutionem coartari, ne depereat ultima voluntas testatoris fidei heredis commissa. eadem observari censuimus et si a legatario vel fideicommissario aliquid similiter relictum sit. quoddus est solvere.
Abbreviated transcription (Latin):
aliut aliꝗd restituat. Etoꝑ
pͥma ficĩ cõmissoꝵ cunabula
afite hr̃dũ pentent. ⁊ tã nom̃
quã sułiam acceperũt. ⁊ iõ di¬
uus auguitus ad netessitatem
iuris eatẽ detraxit nuꝑ ⁊ noi
tes. exfacto ꝓtͥbumanus uir
exclsus q̃sitr sacͥ palatĩi sug¬
gessit ꝯstitutionẽ fecimꝰ ꝑquã
disposuimus. sttestator frõihr̃¬
dis cõmisit. ut uł nr̃ditatẽ. ⁊ sp̃a

Expanded text:
aliud aliquid restituat. Et quia prima fideicommissorum cunabula a fide heredum pendent et tam nomen quam substantiam acceperunt, et ideo divus Augustus ad necessitatem iuris ea detraxit: nuper et nos, tes, ex facto quod Tribonianus vir excelsus quaestor sacri palatii suggessit, constitutionem fecimus, per quam disposuimus: si testator fidei heredis sui commisit, ut vel hereditatem vel sp
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ ꝙcuiq eoꝵ legatũ fuerͣt. Ita¬
ꝙ sifingamus quadrigentos
aureos legatos ẽẽ ⁊ pat̾monii
quãtitatẽ exqua legata erogoã
opo̾tet qͣ drigentoꝵ eẽ. quata p̃s
sĩgus legatariis dethi debet.
Quos i tretẽtos inquagĩta le¬
gatos fingamꝰ octaua debet dtͣ¬
ni. ꝙ siꝗngẽtos legauit initio
bet. Añ enĩ det̾hendũ ẽ ꝙ extͣ

Expanded text:
 cuique eorum legatum fuerit. itaque si fingamus, quadringentos aureos legatos esse, et patrimonii quantitatem, ex qua legata erogari oportet, quadringentorum esse, quarta pars singulis legatariis detrahi debet. quodsi trecentos quinquaginta legatos fingamus, octava debet detrahi. quodsi quingentos legaverit, initio bet: ante enim det
Abbreviated transcription (Latin):
ati senatus ꝯsulti fuerat. utqñ
recusabat hr̃s scͥpius sibi datã hr̃¬
ditatẽ adire. necessitas ei ĩpone¬
ret̾ totã hr̃ditatẽ uolenti fidĩcõ¬
mus ad senatũ ꝯsultũ tͤbellianũ
ut ex hoc solo ⁊ necessitas hr̃cu ir¬
ponatur. ⁊ sip̃o nolente adire
sibi hr̃aitaterti ullo nec dãpno
net cõmott ap̃hr̃dem mariẽte.

Expanded text:
ani senatus consulti fuerat, ut, quando recusabat heres scriptus sibi datam hereditatem adire, necessitas ei imponeretur totam hereditatem volenti fideicommus ad senatus consultum Trebellianum, ut ex hoc solo et necessitas heredi imponatur, si ipso nolente adire sibi hereditatem, nullo nec damno nec commodo apud heredem manente
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃ctiariũ legatariũ t̃t̃ põi
⁊hr̃dem. idest ut lucrũ idã¬
pnũ hr̃attoriũ ꝓrata paͣte
ĩt̃ eos coẽ sit. Ergo siꝗtẽ ñ
pł quã todrãtẽ hr̃ditatis sc̃y¬
tus hr̃s rogatus st restitue¬
re. tc̃ extrebelliatio senatus
ꝯsulto restituebat᷑ hr̃ditos.
⁊ ĩ utrũq accõnes hr̃ditiri
e ꝓrata pãte dabantur.⁊̃
uõ ꝗ recipiebat hr̃ditatem
ex senatuꝯ sulto tͤtelliano
ꝗ semel adierͣt hr̃duitatem si
modo sua uolũtate adierit
t restitueit quãtã patẽ siue
uoluett᷑ retine̾ ip̃e unĩsa
honera hr̃ditaria substine

Expanded text:
ium legatarium interponi, et heredem, id est ut et lucrum et damnum hereditarium pro rata parte inter eos commune sit. Ergo si quidem non plus quam dodrantem hereditatis scriptus heres rogatus sit restituere, tunc ex Trebelliano senatus consulto restituebatur hereditas et in utrumque actiones hereditariae pro rata parte dabantur: in vero qui recipiebat hereditatem, ex senatus consulto Trebelliano res qui semel adierit hereditatem si modo sua voluntate adierit, sive retinuerit quartam partem sive noluerit retinere, ipse universa onera heredit
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ cõmissis uis dicẽt ꝗ̃ fidĩ com¬
missariũ appellabãt. In pͥmis
igͥ sciendũ ẽ opeẽ ut aliꝗ̃ recto
iure testam̃to hr̃s ĩ stituatur.
eĩq fidĩ cõmittatur ut eã hr̃¬
cditatẽ alii restituat. Alicꝗͣ¬
ĩ utile ẽ testam̃tũ ĩ quo nemo
hrs ĩ stiruit᷑. Cũ igit᷑ alies scͥp¬
sect̃ lucius titĩ hr̃s esto. potit᷑
adice̾ rogo te luciũ titiũ ut
cũ pͥmũ possis nr̃artatem me¬
ã adire. eã gaio seio restituaᷤᷤ¬
⁊ reditas. potest aut ꝗt q ⁊ d̾̃

Expanded text:
icommissis ius diceret, quem fideicommissarium appellabant. In primis igitur sciendum est, opus esse ut aliquis recto iure testamento heres instituatur, eiusque fidei committatur ut eam hereditatem alii restituat: alioquin inutile est testamentum in quo nemo heres instituitur. cum igitur aliquis scripserit: ‘ Lucius Titius heres esto ’, poterit adicere: ‘ rogo te, Luci Titi, ut, cum primum possis hereditatem meam adire, eam Gaio Seio reddas restituas ’. potest a
Abbreviated transcription (Latin):
pit hr̃ditatem quare hr̃di ⁊ ĩ
⁊̃ hr̃dem dare cepit. s⁊ quia
nr̃des scͥpti cũ aut totã hr̃di¬
tatem. aut pene totã pleꝗꝙ
restituere rogabant᷑ adirehr̃¬
ditatẽ obnullũ ł minimũ lu¬
crũ retusabãt atꝙ obid extin¬
guebant̃ sidĩ cõmissa. poste¬
a uespasiani augusti tp̃ib
pegaso ⁊ pusiõe ꝯsulib sena¬
tus eẽ censuit. ut ei ꝗrigatus
licẽt quatũ patẽ retinere
citq lege falcidia exlegttis
retinẽ cc̃cedat̃. Exsĩgłis qͦ re

Expanded text:
in heredem dare coepit. Sed quia heredes scripti, cum aut totam hereditatem aut paene totam plerumque restituere rogabantur, adire hereditatem ob nullum vel minimum lucrum recusaban, atque ob id extinguebantur fideicommissa; postea Vespasiani Augusti temporibus Pegaso et Pusione consulibus senatus censuit, ut ei qui rogatus liceret quartam partem retinere, atque lege Falcidia ex legatis retinere conceditur. ex singulis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
nichlegatariis ꝓdeit. si añ ad¬
itã hr̃attatẽ ꝑ sẽuos hr̃dita¬
anciliaꝵ hr̃ditariaꝵ. aut exfe¬
tu petoꝵ tñtũ acceslit᷑ hr̃diati
aut cẽtũ aureis legatoꝵ noiẽ e¬
rogatis hr̃s quatã patẽ hr̃atra¬
tis habitin sit. s⁊ niecesie ẽ ut
rachlominꝰ quata pas legates
detraheit᷑. Exdiũso si septuagni
quinq legauit. ⁊ añ aditã
nr̃ditatẽ ĩtãtũ decreuerit̃ boã
ĩcendiis forste aut naufragi¬
is. aut m̃ote seruoꝵ ut ñam¬
pius quã septuaginta ꝗnꝙ¬
t̃ solida legata dent̃. Net ea
ñ adire hr̃ditatem q̃ res efficit
ut necesse sit legatariis nede¬
sictuto testam̃to nicħ cõset̃p᷑
cũ hr̃cde ĩpõticẽ pacisti. Cũ aũ
rõ legis falcidie põit᷑ añ eclucit᷑¬

Expanded text:
dest, si ante aditam hereditatem, per servos hereditaancillarum hereditariarum aut ex fetu pecorum, tantum accesserit hereditati ut, centum aureis legatorum nomine erogatis, heres quartam partem hereditatis habiturus sit, sed necesse est ut nihilo minus quarta pars legatis detrahatur. ex diverso si septuaginta quinque legaverit et ante aditam hereditatem in tantum decreverint bona, incendiis forte aut naufragiis aut morte servorum, ut non amplius quam septuaginta atur, solida legata debentur. nec ea non adire hereditatem: quae res efficit ut necesse sit legatariis, ne destituto testamento nihil consequantur, cum herede in portione pacisci. Cum autem ratio legis Falcidiae ponit
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑẽ ut delege falcitia dispi¬
ciam qua motꝰ noussimele¬
gatis ĩ positus ẽ. Cũ eñi lege
ouĩ duodeti tabulaꝵ ub̾a erat
legandi poiestas ut licet totũ
ptͥmoniũ legatis erogare. ꝗp¬
pe ea lege ita cautũ eẽt utileg¬
ass⁊ sue rei ita iuesto usũ ẽ
hãc legarioi litentiã coatae
riebant̃ recusantib sc̾push
eredib ꝓnullo aut miruoo
lucͦ hr̃ditates adire.⁊ cũsuꝑ
hoc talex suria quã lex ucco¬
nia late sũt quaꝵ teut᷑ su¬
ssiciens adre cõs umatioẽ

Expanded text:
 ut de lege Falcidia dispiciamus, qua modus novissime legatis impositus est. cum enim olim lege duodecim tabularum libera erat legandi potestas, ut liceret vel totum patrimonium legatis erogare quippe ea lege ita cautum esset: ‘ uti legassit suae rei, ita ius esto ’: visum est hanc legandi licentiam coartare, riebantur, recusantibus scriptis heredibus pro nullo aut minimo lucro hereditates adire. et cum super hoc tam lex Furia quam lex Voconia latae sunt, quarum neutra sufficiens ad rei consummationem
Abbreviated transcription (Latin):
sit. siue plutes ap̃ eũ eos ue paͣs
duob hr̃dib ĩ stitirtis. ueluti
titio ⁊ seio. Sititi pãs aut to¬
ta ex austa sit legits q̃ noĩatĩ
abeo data sũt. aut supra mo¬
dũ honerata. Aseio uõ aut tił¬
la relicra sũt legata aut que
pãtẽ ei dũtaxat ĩpãtẽ dimidiã
utiinuunt. anꝗa is quãtã pã¬
tẽ tonꝰ hr̃ditati aut ãplĩ habr

Expanded text:
t sive plures, apud eum eosve pars duobus heredibus institutis, veluti Titio et Seio, si Titii pars aut tota exhausta sit legatis quae nominatim ab eo data sunt, aut supra modum onerata, a Seio vero aut nulla relicta sint legata, aut quae partem eius dumtaxat in partem dimidiam minuunt, an, quia is quartam partem totius hereditatis aut ampli
Abbreviated transcription (Latin):
s Gerdꝰ ã ꝗpiuano uitu ⁊ collega nuis cũ magstratu fungeremini min idoneũ turorẽ oedisodiri¬
ts. caucionẽq. idoneã nõ eregitis. neo alias seruari pupillo indep̃nitas pot̾ ⁊ utriq soluendo estis
ꝓurili parte inuos accionẽ dari nõ inuiria postulabis
đ ã frontiatio. dousus noĩ atort̃ tutoris ł curatoris iniͥs idonei nõ añ ꝑueniri pot̃ quã si bonis
.

Expanded text:
 Gordianus . Si tu et collega tuus, cum magistratu fungeremini, minus idoneum tutorem dedistis cautionemque idoneam non exegistis nec alias servari pupillo indemnitas potest et utrique solvendo estis, pro virili parte in vos actionem dari non iniuria postulabisutoris vel curatoris minus idonei non ante perveniri potest, quam si bonis .
Abbreviated transcription (Latin):
nonicionẽ necessitudinis fid ẽ cͥminis derogando. dũ eristimatur nõ debere credi qđ allegatur: tͣ potuisse cõn
hũ si p̃modũ in nupcias suas cõsorciũq conuenerint : facinꝰ illus inqͦ fuiñt accusati. mani festa fide. ato indicus
⁊eui dentib publicabiit. Unoe siqui eiꝰmooi reꝑti suĩnt. uissimꝰ in eosdẽ seuerissime uindicari. ac ueliti ꝯuieti
Mrẽs. hon. słheod. aã. Palladio. Si mulier repudiĩ oblacione sine ulla legitima facinꝰ eofessũq puniri:¬
causa a sedati discesserit: ne uiduntatẽ stupri ꝓcatitate cõmaculet. acusacionẽ repudiato marito

Expanded text:
orationem necessitudinis fidem crimini derogando, dum existimatur non debere credi quod adlegatur, non potuisse committi, hi si postmodum in nuptias suas consortiumque convenerint, facinus illud, in quo fuerint accusati, manifesta fide atque indiciis evidentibus publicabunt. Vnde si qui eiusmodi reperti fuerint, iussimus in eosdem severissirius et Theodosius AA. Palladio pp. Si mulier repudii oblatione sine ulla legitima causa a se dati discesserit, ne viduitatem stupri procacitate commaculet, accusationem repudiato marito
Abbreviated transcription (Latin):
atores seuer̾ ⁊ ãtonin̾ coceno ã¬
panotestam̃tũ scd̾o loco factũ
ure ualẽ. ꝑ in ac sireꝵ ñtio fa¬
ut ꝯtẽtus reb sͥ tatis. aũ subple¬
ta qͣrta exlege falcitia hr̃dita¬
pꝰ testam̃tũ exp̃uũ ẽ dubitari
ñ op̃otet. Et tuptũ ꝗd̾ testam̃¬

Expanded text:
atores Severus et Antoninus Cocceio Campano. Testamentum secundo loco factum, ure valere, perinde ac si rerum mentio faut, contentus rebus sibi datis, aut suppleta quarta ex lege Falcidia, hereditaprius testamentum expressum est, dubitari non oportet. ’ et ruptum quidem testamen
Abbreviated transcription (Latin):
it ñ ꝑfecisset duu ꝑtinacis or̃o¬
nẽ cautũ ẽ. nealias tabule pͥo¬
res iure facte ietite fiant nͥ seq̃n¬
tes iure orclinate ⁊ ꝑfecte fue¬
rit̃. ꝯp̃ ĩꝑfectũ testam̃tũ sine

Expanded text:
id non perfecisset, divi Pertinacis oratione cautum est, ne alias tabulae priores iure factae irritae fiant, nisi sequentes iure ordinatae et perfectae fuerint. nam imperfectum testamentum sine
Abbreviated transcription (Latin):
aa cosimane. eũ dicas te peccutians ea lege dedisse ut in sacra urbe Eugst¬
ł iesttuieretur: neo inẽtu ꝑiculũ q exnauigacione maris metiu solet adte puc¬
I nisse ꝓfutaris nõ dubuĩ pecunię creditȩ ultra licuũ te usuras. erigere non psa¬

Expanded text:
ae Cosmianae. Cum dicas pecuniam te ea lege dedisse, ut in sacra urbe tibi restitueretur, nec incertum periculum, quod ex navigatione maris metui solet, ad te pertinuisse profitearis, non dubium est pecuniae creditae ultra licitum te usuras exigere non poss
Abbreviated transcription (Latin):
mes. Scũ ⁊ ant᷑. aã Scdo. Licet ȩpłe quã libello inseruisti additũ nõsit. stipulatũ eẽ eũ cui cauelat᷑.¬
m̃sires int̃ p̃sentes gesta ÷ credendũ ÷. p̃cedentẽ stipulacionẽ uoc ẽ spondentis secutã.

Expanded text:
et Antoninus AA. Secundo. Licet epistulae, quam libello inseruisti, additum non sit stipulatum esse eum cui cavebaturres inter praesentes gesta est, credendum est praecedente stipulatione vocem spondentis secutam.
Abbreviated transcription (Latin):
hrdũ suie m̃cio siue nõ. Cur enĩ qđ in pͥncipalib: ꝑsonis uistũ : nõ ad hrdes ⁊ adũsus eos transmatatur
i sic existiment᷑ husmodi stipulaciones. quasi tantũ mͦ uidandũ fuorãt ꝯceptȩ. cũ niohominꝰ ⁊ bra

Expanded text:
heredum fiat mentio sive non: cur enim, quod in principalibus personis iustum est, non ad heredes et adversus eos transmittatur? Et sic existimentur huiusmodi stipulationes, quasi tantummodo in dandum fuerant conceptae, cum nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
iubeat᷑ insulã. ł monum̃tũ. ł aliud tale s̃ sũptibꝰ facẽ. ł ħrdi. ł legatario. ł alii forte quẽ testator uoluit.
łrẽ ab hrde testatoris em̃e. ł Iocationẽ. ł fideuissionẽ subire. ⁊ si ꝗd hmoĩ facti simile sit. nicħ u refert siũ

Expanded text:
vel monumentum vel aliud tale suis sumptibus facere vel heredi vel legatario vel alii forte, quem testator voluerit, vel rem ab herede testatoris emere vel locationem vel fideiussionem subire, et si quid huiusmodi facti simile sit: nihil etenim refert
Abbreviated transcription (Latin):
e cõ. Sis colȩ Ea ꝗͥ quȩ ui maiore auferuntur. detrim̃to eoꝵ quib res cõmo dam
mpatiri nõ solent s. cũ is qͥ ete commodari s bouẽ postu labat. hostilis incursionis. ꝯtẽpla

Expanded text:
 . Ea quidem, quae vi maiore auferuntur, detrimento eorum quibus res commodantur imputari non solent. Sed cum is, qui a te commodari sibi bovem postulabat, hostilis incursionis contempla
Abbreviated transcription (Latin):
tapud pedaneos iudices pationi quereia exerxita ingratũ eũ offendat. filius ⁊̃ qͥ p̾ta nati siũnt seria¬
turis. qm̃ illis delicta parentũ nõ norent. quos tc̃ ortos eẽ cõsttt̃t. dũ litate illi potirent᷑. Sane si is qui

Expanded text:
udices patroni querela extorta ingratum eum ostendat: filiis etiam, qui postea nati fuerint, servituris: quoniam illis delicta parentum non nocent, quos tunc esse ortos constiterit, dum libertate illi potirentur. + Sane si is qui
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥ ꝓtprꝰ souicitudinẽ abactis in amplituduus tuę ger̃ officio. aduitores ⁊̃ eoꝵ denis sin¬
głis ubris auri ferient᷑ qđ ad u̾sus inꝑtalia ꝯsulta screnitatis nr̃e tendentib nõ statĩ
obiecerint int̾cessi onẽ legis p̾sentis huiꝰ. aut nõ restiteruit. ⁊ oĩno nõ ꝓhibuerint ne ꝗ tẽp¬
tit otrariũ. cũ nec inadministratores sublimissimȩ tuȩ sedissi nõ intente custo dierĩt
sposita salutaria. ⁊ ut nõ temerent᷑. ꝓspexint pena deerit .x. libraꝵ auri. sex.c̃. aut̃

Expanded text:
re sollicitudinem ab actis in amplitudinis tuae gerent officio, adiutores etiam eorum denis singuli libris auri ferientur, quod adversus imperialia consulta serenitatis nostrae tendentibus non statim obiecerint intercessionem legis praesentis aut non restiterint et omni nisu prohibuerint, ne quid temptetur contrarium: cum nec in administratores sublimissimae tuae sedis, si non intente custodierint disposita salutaria et, ut non temerentur, prospexerint, poena deerit decem auri librarum.