comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iit cepatim lib̾at᷑ ħres soluendo ꝑ ord̾iemꝰ ciuil¬
chil faciat indolo. uł instaude. Xmptũ ñ legata¬
rii u̾uemunt creditores. et accipiũt. bł postioret
cee ditores pͥores ⁊ potõres m̃nte p̃ueniũt. ctedito¬
res post mod̾ uementes nõ debent ĩqmetare ho

Expanded text:
atim, liberatur heres solvendo per ordinem cuilnil faciat in dolo vel fraude. Verumtamen si legatarii preveniunt creditores et accipiunt, vel posteriores creditores, priores et potiores preveniunt. Creditores postmodum venientes no
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtimi. Si u̾o Iudex ꝑ impludentiam assessoris
male idicauit. etit eccusat᷑ Iudex. si smp
erat ⁊ hũit bonã ꝯstĩam. n ͨ fuit ĩculpa. Etigẽ¬
do talem assessorem. qr bonꝰ et sifficiẽs ꝯuĩt̾
credebatur. In maiori .n. culpa fuit hic asse¬

Expanded text:
ris male iudicaverit, erit excusatus iudex, si simplex erat et habuit bonam conscientiam, nec fuit in culpa eligendo talem assessorem, quia bonus et sufficiens communiter credebatur. In maiori enim culpa fuit hic asse
Abbreviated transcription (Latin):
rib enis ꝓ rata. si uxorẽ ħ̾ebat. ⁊ si uxor uel
lib̃i. debebant hr̃e ĩ reb illis aliꝙͣ portõm aut
de Iure. aut dedispõne testatoris. Si aũt cõ¬
tempsit fac̾e testam̃tũ. facienda ẽ restitutõ
in sondũ h̾redi. uł illi qm allias d ei succede
abintestato siue de Iute sine de ꝯsuetudine.¬

Expanded text:
ri pro rata, si uxorem habebat, et si liberi vel uxor debebant habere in rebus illis aliquam portionem, aut de iure aut de dispositione testatoris. Si autem contempsit facere testamentum, facienda est restitutio in solidum heredi, vel illi qui debet alias ei succedere ab intestato
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm ray. ĩ dem. ad hoc dic̃. Qd̾ si ibi suit aliqͣ
demito. de ilł seꝑatim p̃t expend̾e. Si uo non
aut ĩͥ alia nͥ de tapina. nlło mͦ comedat. Sed
aliũde E uictũ qͣrat uł ab amicis osꝰ ⁊ ꝯsang̾ner
fuis uł laborando manib sine. uł alo qͦq mͦ¬

Expanded text:
i ibi sunt aliqua de iusto, de illis separatim potest expendere. Si vero totum de rapina, nullo modo comedat, sed aliunde victum querat, vel ab amicis et consanguineis suis vel laborando manibus suis vel alio quocum
Abbreviated transcription (Latin):
stitutõ. Q u̾o nesciebat eẽ de bello tito s
credebat ꝓbabłr. Nam om̃s uicim sui uł maior
ꝑs. uł ad ininꝰ sapientes. ita credebãt ꝓut ip̃i
emptori indebatut. ipẽ nõ te᷑ restitũe᷑ duran
te hac bona fide. S si postea sciat rẽ eẽ dera¬

Expanded text:
o nesciebat esse de iusto bello, sed credebat probabiliter, nam omnes vicini sui vel maior pars vel ad minus sapientes ita credebant, prout sibi emptori videbatur, ipse non tenetur, durante sibi hac bona fide. Sed si postea sciat rem esse de ra
Abbreviated transcription (Latin):
A rbest ei mediate uł ĩmediate ⁊ date luĩam ĩ
nitiã pand monendi ꝯͣ eũ arma. Si aũt ĩmri¬
aus nõ ibest mediate uł ĩmediate pͥncipi hñti
au se sipiorẽ pͥnceps ille nõ p̃t. dare alictẽ ib̾di¬
to  sio mouendi s̃ eim arma. S ałictas suꝑioris
pncipis esprequit̾enda maxĩe. si ille ĩniriãs ꝑti¬

Expanded text:
st ei mediate vel immediate et dare licentiam iniuriam passo, movendi circa eum arma. Si autem iniurians non subest mediate vel immediate principi habenti super se superiorem, princeps ille non potest dare auctoritatem subdito suo movendi contra eum arma, sed auctoritas superioris principis est requirenda
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥum et recitꝑate p̾dam. iił lib̾ate cast ͫ misis
lut̾is uł nũtiis. ꝯgreget ox̾citum ħ nõ possit
ꝯgregate usq post unã septĩanã aut duas aut
⁊̃ plus. reputabit᷑ tñ ĩꝯtinenti se defend̾e et
cast ͥꝰ lib̾are ⁊ p̾dam recupare ⁊̃ a iam ad u̾sati
eiꝰ. receꝑat illan ĩmin̾utõib suis. satis ꝯ¬

Expanded text:
e castrum, missis literis vel nunciis congreget exercitum, licet non possit congregare usque post unam septimanam aut duas aut etiam plus, reputabitur tamen in continenti se defendere et castrum liberare et predam recuperare, etiamsi iam adversarius eius receperat illam in munitionibus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid ꝙ ꝯꝑau̾at ex resͥ data. Si nõ pot̾ ant
si nõ andet. uł timet ĩpetrate qd̾ fiat restaõ
ꝑ p̾latũ. gerat bona fide negotiũ moͣst̾i resti¬
tuendo cin debetur ut dc̃m est. ułsi fu̾t datũ
de bonis ecc̃e scłans. ĩpetrando dispensatõm
pc̃iña. possit uendicare sic̃ ẽ miles et pupilꝰ
nes eã ꝑsonã ane accepit. de hynonib. U

Expanded text:
avit ex re sibi data, si non potest vel non audet aut timet impetrare quod fiat restitutio per prelatum, gerat bona fide negotium monasterii, restituendo cui debetur, ut dictum est. Vel si fuit datum de bonis ecclesie secularis, impetret dispensationem pecunia possit vendicare, sicut est miles et pupillunes eam personam que accepit. DE ADU
Abbreviated transcription (Latin):
dus nͥ uelit. Nec iudicandꝰ ẽ. nõ eẽ ĩ statu
q̃ tasib a ire exp̃tas. ut ĩ symoͣ de qͣ exp̃sũ
est. qr pscumia symõiaca restituenda ẽ ecce
ititurꝰ ignomimã ẽ accepta. licet et hoc ꝓor¬
sit intiłi. añ recepta est de bonis ecc̃e eidẽ¬

Expanded text:
dus, nisi velit, nec iudicandus est non esse in statu  casibus a iure expressis, ut in symonia, de qua expressum est, quod pecunia symoniaca restituenda est ecclesie, in cuius ignominiam est accepta, licet et hoc posset intelligi, quando recepta est de bonis eiusde
Abbreviated transcription (Latin):
ut ei nõ reddat᷑. s fiat qd̾ dc̃mẽ. Si tũ tali
nõ correcto fc̃a ẽ restitutõ lib̾ata ẽ q̃ acce¬
pit. Si ã a motus sit ab admĩstratõne
illa. aut si clausitał ẽ simꝑx qui dedit. fa¬
cienda est restitutõ moͣst̾io p̾oratui. uł ad¬
nũstractõi. Nec lib̾abit᷑. si solũit illi qui
dedit insi ts̃c demũ. cũ ꝯũsum fu̾t ĩutai

Expanded text:
datur, sed fiat quod dictum est. Si tamen tali non correcto facta sit restitutio, liberata est que accepit. Si autem amotus sit ab administratione illa aut si claustralis est simplex qui dedit, facienda est restitutio monasterio, prioratui vel administratori nec liberabitur si solverit illi qui dedi
Abbreviated transcription (Latin):
tum recusau̾it. statam suspendet. dur̃ .n.ui¬
dotur dic̾e qd̾ tai teneat᷑ potiꝰ sustm̃e se sus¬
pondi. qmͣ se defend̾e ĩ duesso. et forte distĩ¬
guend̾ est int̾ suscipientẽ duellũ oblatũ in
cã cͥmĩali et suscipientẽ ĩ cã ciuide reb
tp̃ralib. ut dicatur qd̾ ĩpͥmo cãn licitũ sit
susciꝑe duellũ nõ otr̾e. ĩ ẜo cãu n ͨ offte n ͨ¬
liceat armis defend̾e. eas q defendd̾o. rapto¬
rem occid̾e. si alt̾ cefend̾e. nõ p̃t qͣre nõ p̃t
eas defende ĩ duesso nõ qd̾ ipõ ꝯff̾at. S ꝙ eia

Expanded text:
spendetur. Durum enim videtur dicere, quod talis teneatur potius sustinere se suspendi, quam se defendere in duello. Et forte distinguendum est inter suscipientem duellum oblatum in criminali et suscipientem in causa civili de rebus temporalibus, ut dicatur, quod in primo casu licitum sit suscipere duellum, non oliceat laico armis defendere et eas defendendo raptorem occidere, si aliter defendere non possit, quare non potest eas defendere in duello, non quod ipse offerat, sed dum ei a
Abbreviated transcription (Latin):
salute aĩaꝵ. Ad audiendũ uͥbñ dĩ ad celebrandũ
missas ⁊ orones ꝓ uiuis ⁊ definitis ad excitandũ
deuotõmi. Et io᷑ pomĩt singuꝰ annis c̾cam qnͣti¬
tatem ex qua reficiant᷑. et ꝓuideant pauꝑib
bonũ est dñ mͦ ĩtentõnes sit mũde et pͥnciꝰ
nideo fixe absit .n. ut ea q̃ pp̃ bomĩ ⁊ licitũ faci¬
mꝰ nb debeant si qd̾ malũ mte pp̃ p̾t̾ nr̃am in

Expanded text:
um missas et orationes pro vivis et defunctis et ad excitandum devotionem et ideo ponunt singulis annis certam quantitatem ex qua reficiantur et provideant pauperibus, bonum est, dummodo intentione sint munde et principaliter in deo fixe. Absit enim, ut ea que propter bonum et licitum facimus, nobis debeant, si quid mali etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
it pagami qu ꝑ inficelitatẽ doun
ĩhonorant. Nũc agend̾ est de ħeticis qui
io q̃to quot modis dicit᷑ Qõ.
qł ertans a fide. uñ sic dufit᷑ ab auguinio
h̾eticꝰ est qui tłam de fide op̃ionẽ uł giguit uł ceqͥt̾
Gigit ut hosiarcha. puta atriꝰ. sabessiꝰ.soquit᷑.
utꝰ qui hes archam muctat᷑. uelud arrian ⁊ sa¬

Expanded text:
paganis, qui per infidelitatem deum inhonorant, nunc agendum est de hereticis, qui . us errans a fide. Unde sic diffinitur ab Augustino: Hereticus est, qui falsam de fide opinionem vel gignit vel sequitur. Gignit ut heresiarcha, puta Arius, Sabellius; sequitur ut qui heresiarcham imitatur, velut ariani et sa
Abbreviated transcription (Latin):
tito p̃t mm. ꝯͣħe. si sic rema̾sit is ad mortẽ
Qm uxorem imiẽte marito d ꝯpelli intrare ł¬
satis credo: si ip̃a nõ ignara fint iuis ał nõ
credo ꝙ ꝯpessanda str s potiꝰ renocare maritũ
tebebitꝰ si mduci nõ po̾ssit nła ad intnͣdũ moͣ¬
senim qñ est suspta uł ad uouendã ꝑpetuam ꝯ¬

Expanded text:
mansit usque ad mortem gutio, vivente marito debet compelli intrare satis credo, si ipsa ignara fuit iuris, alias non credo quod compellenda sit, sed potius revocare maritum debebit, si induci non possit illa ad intrandum monasterium, quando est suspecta, vel ad vovendam perpetuam
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo nit̾auit. uł qͥd intendit. dic ꝙ si enolu¬
m̃tũ mĩsure sit ꝯmime duob a quoc̾a portet᷑ ex ilł
uno peierante: relique nicħ̾oꝰ tenet᷑ d̾uate Iura¬
m̃tũ. cũ ałłm ex hoc fiat ei p̾idiciũ. gi ã soliꝰ ꝑ¬
tantis nĩsurã e̾ emolum̃tũ. benigne int̾p̾tandł̃

Expanded text:
iuravit vel quid intendit, dic quod si emolumentum mensure sit commune duobus, a quocumque portetur ex illis, uno peierante, reliquus nihilominus tenetur servare iuramentum, cum nullum ex hoc fiat ei preiudicium. Si autem solius portantis mensuram est emolumentum, benigne interpretandum
Abbreviated transcription (Latin):
nan᷑ nõ pͥmã uꝑ pͥncipalẽ. s remotã ⁊ occ̃ona¬
uñ si quis dat pcĩam collegio aligan ꝓ gn̾an¬
ta denotõne et dilcõne ĩ ipõ collegio ut ex illa
denotõne exandiat᷑ ĩpetitõne ꝙͣ petit ut fr̾es
int̾ sint obiequis mortui uł extreme unitd̃m¬
et illi hoc faciant ex dilcõne uł deuotõne in¬
eis talit᷑ dñata aut ꝓ denotõne ip̃tꝰ dantis lici

Expanded text:
on primam vel principalem, sed remotam et occasiona si quis dat pecuniam collegio alicui progeneranda devotione et dilectione in ipso collegio, ut ex illa devotione exaudiatur in sua petitione, qua petit quod fratres intersint exequiis mortui vel extreme unctet illi hoc faciant ex dilectione vel devotione eis taliter generata, aut pro devotione ipsius dantis, licitum
Abbreviated transcription (Latin):
int: nͥ it̾m uoueat. aut iuret. Idem dñt de uxo¬
re q̃ ad mandatũ marcti frangit uotũ: ꝙ eo
mortuo nõ tene᷑ illd̾ impłe. Idem dñt de Q̾uo
qui intrans moͣst̾tũ. et fuit reuocat᷑ꝰ a dño. post¬
ea efficitur lib̾ ꝙ nõ tenet᷑ redire ad moͣst̾um

Expanded text:
m voveat aut iuret. Idem dicunt de uxore, que ad mandatum viri frangit votum, quod eo mortuo non tenetur illud implere. Idem dicunt de servo, qui intravit monasterium et revocatur a domino et postea ef
Abbreviated transcription (Latin):
suspensõem tene᷑ sic suspẽsꝰ ab stiu̾e ab officio. Et
smñam canonis qui hoc scit credo qd̾ si nõ poisit eũ
itare sine standalo nõ tenet᷑ eũ iitare. Quo ad
se aũt tñi dr quis suspensꝰ qñ tenet᷑ ab officio ab¬
tenet᷑ abstin̾e a celebratõne. Si tũ celebraret

Expanded text:
suspensionem tenetur sic suspensus abstinere ab officio et  per sententiam canonis, qui hoc scit, credo quod si non possit eum vitare sine scandalo, non tenetur eum vitare. Quo ad se autem dicitur quis suspensus, quando tenetur ab officio abtenentur abstinere a celebratione, si tamen celebraret,
Abbreviated transcription (Latin):
uid tẽ dño qui fac̾ p̃positũ susi iurare ł hõres
suos uł famłiam suã ꝙ dicẽt ei si ꝙ̃ scierĩt
Ił audierĩt ib̾ripuisse aͥd de foresta sua uł destas¬
iis aut uiuariis suis aut de cet̾is reb suis ¶ It̾
un de marito zelotipo uł auaro am extorq̃t i¬
ram̃tũ a familia sua ꝙ teuelabit ei. Quicqͣs stie¬
nt de adult̾io uxoris sue et de u̾nsimisib ꝯiect is¬

Expanded text:
tum suum iurare vel homines suos vel familiam, quod dicent ei, si quem scierint vel audierint surripuisse aliquid de foresta sua vel de stagnis aut vinariis suis aut de ceteris rebus suis? Item quid de marito zelotipo vel avaro, qui extorquet iuramentum a familia sua, quod revelabunt quicquid sciverint de adulterio uxoris
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris abstinen ͤ renocare ꝑ̃t q̃ ip̃a implete
nõ p̃t: siue standalo uiri. ut de Ienimis de
sin gendo ad matiltĩas deiacendo de nocte ĩca¬
miuia. Alia aũt q̃ p̃t impłs siue itandalo ui¬
ti reuocare nõ p̃t. Nec uxor te ᷑ ei obedire ĩ

Expanded text:
uxoris abstinentie revocare potest, que ipsa implere non potest sine scandalo viri, ut de ieiuniis, de surgendo ad matutinas, de iacendo de nocte in camisia. Alia, que potest implere sine scandalo viri, revocare non potest nec uxor tenetur ei obedire in
Abbreviated transcription (Latin):
actꝰ ianitori ut ꝑmittat eũ intrare ad ep̃m
d petendos ord̾ies uł ałbas ad petendũ ꝯfnͣtõ
uł alius det ad familie ep̃ ne ideat᷑ auarꝰ
et ut mago̾ placeat ⁊ ut faciliꝰ ħ̾eat accessum
ad ep̃m aut ut de largitate laudet᷑ nõ est symõ¬

Expanded text:
actus ianitori, ut permittat eum intrare ad episcopum ad petendos ordines, vel abbas ad petendum confirmatvel alius det aliquid familie episcopi, ne videatur avarus et ut magis placeat et facilius habeat accessum ad episcopum aut ut de largitate laudetur, non est simo
Abbreviated transcription (Latin):
Sͥ ꝯtinget ꝓtuldubio reꝓbanda st̾ n portanda sb̾.
Et pͨcant qi stͥbunt eã. aut portãt aut donant
aut uendũt aut portanda docẽt nͥ a do̾ fu̾i̾t sim¬
plices qd̾ ignorantia debeat eos extusare q̃ nõ ex¬
cusat si fuiꝑ hoc fu̾it ãmoniti uł ĩstructi. xiii

Expanded text:
bi eveniet, proculdudio reprobanda sunt nec portanda. Et peccant qui scribunt ea aut portant aut donant aut vendunt aut portanda docent, nisi adeo fuerint simplices, quod ignorantia eos debeat excusare, que non excusat, si super ho
Abbreviated transcription (Latin):
dũ tñ ꝯsulẽti. Hnderit uarias st̃ hoc eẽ api¬
mones. Si aũt eclauit laborans crassa ig¬
norantis ⁊ suspnia. ubi nlłs iuris pitͦ ꝓba¬
błit᷑ dubitaret. si seat mors et eiꝰ Nnsionẽ o¬
I

Expanded text:
nsulenti responderit, varias super hoc esse opiniones. Si autem erravit, laborans crassa ignorantia et supina, ubi nullus iurisperitus probabiliter dubitaret, si sequatur mors ex eius responsione, coi
Abbreviated transcription (Latin):
dute uł ex delectatõne fundendi hũanũ sangͥ¬
nẽ. licet᷑ ille iuste occidat᷑. Iudex tũ pcat mor¬
tałr pp̃ intentõni corruptã. si uo sic amore
Instĩe nõ pcat Iudex ip̃m ꝯdep̃nando ad mor¬
tẽ ⁊ p̃cipiendo nmislto ut occidat eũ. Nec
minist̾ si uissus a iudice occidat ꝯdẽpnatũ.
pcc̃ant tũ utq mortalit̾. si fac̾ent hec. Iutis
ordine nõ Suato. ꝓbant᷑ hee to .xiii.2xxiii.¬

Expanded text:
e vel delectatione fundendi humanum sanguinem, licet ille iuste occidatur, iste tamen peccat mortaliter propter intentionem corruptam. Si vero fit ex amore iustitie, nec peccat iudex ipsum condemnando ad mortem et precipiendo ministro ut occidat eum, nec minister si iussus a iudice occidit condemnatum. Peccaret tamen uterque mortaliter, si faceret iuris ordine non servato. Grat
Abbreviated transcription (Latin):
ccapłam. exiliit patiens ⁊ p̃cipitãs se mortins
ẽ. ꝯi aũt᷑ lata fu̾it culpa uł negłia diudiuta
⁊ c̾tũ est. ꝙ iude mors ꝓuen̾it. qr patiens for
custos infuim furiosi uł frenetici diusit eũ
ut iret lud̾e ĩplateam. uł alias daret oꝑam
rei illicite. aut ex minia ebrietate mł crapła
uigilare nõ potint maxĩe cũ sosꝰ eẽt deputa¬
tus ad custodlã. Si aũt nõ eẽt c̾tũ. qd̾ ex ĩde

Expanded text:
s se mortuus est. Si autem lata fuerit culpa aut negligentia dissoluta et certum est quod inde mors provenerit, quia patiens fortcustos infirmi furiosi vel phrenetici dimisit eum, ut iret ludere in plateam, vel alias daret operam rei illicite aut ex nimia ebrietate aut crapula vigilare non potuit, maxime cum solus esset deputatus ad custodiam. Si autem non est certum quod inde
Abbreviated transcription (Latin):
trade. R. ẜm .Glo. ubi supͣ.Si alias p̃t res suas re¬
cuꝑare : nõ d eũ caꝑe uł ligate. uł iudici trad̾e.¬
rem ut fugiat ꝯteb suis. qs alias recuꝑare nõ p̃t
don ͨ exhibeat oñ indici uł inuocet auxiliũ eiꝰ ad tes
postea corpałi pimiat᷑ a Indice dũ tñ nõ sit corrupta

Expanded text:
recuperare, non debet eum capere vel ligare aut iudici traderem, ne fugiat cum rebus suis, quas aliter recuperare non potest, donec exhibeat eum iudici, vel invocet auxilium eius ad res postea corporaliter puniatur a iudice, dum tamen non sit corrupta
Abbreviated transcription (Latin):
cis apponũt᷑ ni quibdã ꝯfectõnib ad sa¬
nandũ egrotos. aut tales: q̃ ad nlł usũ¬
M utiles nͥ ad peccand̾. sic̃ q̃tam ueneno
mortit᷑a. Et ad nłłm bonũ usũ utats
ut aitute suꝑflue ac sup̃tuose camisiaꝵ¬
tes ꝓ sutura uniꝰ camisie plꝰ int̾plum. uł
quadruptũ. qt ualeat tota camisia ĩ tela
uł słia. In p ͦ cãn nõ dico ip̃m pcare: dũ
tñ nõ ħeat intentõm corruptam ut di¬
ctum est: insi forte ex qͣli ͭ ͤ ꝑ ͤ uł tp̃ris

Expanded text:
cis apponuntur in quibusdam confectionibus ad sanandum egrotos. Aut tales que ad nullum usum utiles sint, nisi ad peccandum, sicut quedam venena mortifera aut ad nullum bonum usum utilia, ut future superflue ac sutes pro sutura unius camisie plus in triplum vel quadruplum quam valeat tota camisia et similia. In primo casu non dico ipsum peccare, dum tamen non habeat intentionem corruptam, ut dictum est, nisi forte ex qualitate pers
Abbreviated transcription (Latin):
tis et aliis. fiant in fendatones dedecnus det̾en¬
tus a laicis ⁊ iidem laici qd̾ illas ab pp̃is religio¬
sis ĩ fendũ teneant rocognostãt nõ tũ licet re¬
ligiosis eisdem post tale ĩ feudatõm uł recogui¬
tõm sic de facto p̃sũptã. hꝰ decimas demanib¬

Expanded text:
tis et aliis fiant infeudationes de decimis detentis a laicis et iidem laici quod illas ab ipsis religiosis in feudum teneant / recognoscant non tamen licet religiosis eisdem post talem infeudationem uel recognitionem sic de facto presumptam huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
aut quotã ip̃oꝵ ꝓuentuũ uł bonoꝵ exitĩatõis
uł ualoris ip̃oꝵ. sub adintorii. mutin. ib̾uẽtõrs
cb̾adii uł com nõie. sen quouis alio titulo uł
bł barones. potestates. capitanei. Otficialesi uł
rectores quoꝯ nõie censeant᷑. crntatũ. carr¬

Expanded text:
 bonorum extimacionis vel valoris ipsorum sub adjutorii mutui subuencionis subsidii vel doni nomine, seu quouis alio titulo, vel barones potestates, capitanei, officiales, vel rectores quocumque nomine censeantur, ciuitatum ca
Abbreviated transcription (Latin):
recupent capita de mortua. aut deuellerib et
restib emant᷑ alia. ad augend̃ gregem aut si
meant ad pactum licitũ et honestũ: ñ p̾cant
dũ tñ s̾uetur equalitas nt̾ eos ita qd̾ ex hꝰ pacto
nõ uideat᷑ eẽ det̾ior uł melior ꝯditõ unꝰ ꝙ ai

Expanded text:
us reparentur capita demortua aut de velleribus et pellibus emantur alia ad augendum gregem, aut si ineant aliud pactum licitum et honestum, non peccant, dum servetur equalitas inter eos, ita quod ex huiusmodi pacto non videatur esse de
Abbreviated transcription (Latin):
Orum cł̾ici possunt ones trad̾e ad c̾mẽtũ¬
habeant eas de decium. suns. uelsuccosione
pentum. Uł aninide abi datas: poilũt dũ tã in
illo contractu siue sit sotietatis. siue locatioił
uł oductõnis. caueant a ꝯditõnib et pactis słłi¬
itis. s ⁊ꝑ ħ̾dant nsta pascua: et emãt pec¬
cora ut pascautur soi. Et hoc faciant ad nccͣa
sustentatõnem suam et suoꝵ. et alimentum
pora emant ad hoc ut tradant ad crem̃tim
er at aliquid agant in ftaudem negonatõi.
aslicitum est. iiii mi¬

Expanded text:
Numquid possunt oves tradere ad crementuhabeant eas de decimis suis vel de successione parentum vel aliunde sibi datas, possunt, dum tamen in illo contractu, sive sit societatis sive locationis et conductionis, caveant a conditionibus et pactis illicitis. Si etiam habeant multa pascua et emant pecora ut pascantur ibi, si hoc faciant ad necessariam sustentationem suam et suorum et alimentum pecora emant ad hoc ut tradant ad crementum, vel ut aliquid agant in fraudem negotiationis, illicitum est. DE
Abbreviated transcription (Latin):
uilirat: cui m̃ito noc̾e desid̾as. cui nn¬
re neunt᷑ arma huic legittime au¬
elut usure. ꝙ ĩbello uince̾ nõ potes
ab hoc usurã exige q̃ nõ sit cͥmẽ
occide quo fecto dincat:. qui uiãs
flagitat. orgo ubi ius belli ibi nis u

Expanded text:
usuram, cui merito nocere desideras cui iure inferuntur arma. Huic legitime auferuntur usure, quem bello vincere non potes. Ab hoc usuram exige, quem non sic crimen occidere sine ferro dimicat, qui usuras flagitat; ergo ubi ius belli, ibi ius u
Abbreviated transcription (Latin):
uid de illo qui ꝯsuluit alicui qd̾¬
fenet At quid de ilło qui cñt a¬
Uł comodat gͥratis. ut ex ea fen̾et᷑.
¶t quid de eo qui ꝯͣhit societatẽ. ꝯ ali¬
quo ad fenꝰ ex̾cend̾. It quid de eõ
qui dat ⁊ usuratio mutuam pcunia.
ad ꝑticipatõñ lucri ussraꝵ. Ilim quid
nn hiis casib om̃ib tenẽt᷑ in iolidum.

Expanded text:
lo qui consulit alicui ut quid de illo qui dat avel commodat gratis ut ex ea feneretur? Item quid de eo qui contrahit societatem cum alio ad fenus exercendum? Item quid de eo qui dat usurario mutuam pecuniam ad participationem lucri usurarum? Numquid in his omnibus casibus tenentur in sol
Abbreviated transcription (Latin):
est siuule de matito ꝙͣ ad dotem. ut dc̃mesꝭ
tomis releuetur ab ocle alende silie. s debitor
non fit pauꝑioi recipiᵈ ͦ mutirũ a creditore.
uł emptor aut uenditor recipiendo tem uł
p̾cii tei uendite. AOreditor aũt ꝙm mola a¬
t crodidit pdimam puta sedenti in alea. uel
tatuto m̃etti aut hysebm. uł alias dilapidan¬
ti bonaslia nõ deb̾et hiꝰ dobit᷑ reciꝑe exteb¬

Expanded text:
est simile de marito quantum ad dotem, ut dictum eatenus relevatur ab onere alende filie. Sed debitor non fit pauperior recipiendo mutuum a creditore, vel emptor aut venditor recipiendo rem vel pretium vendite. Creditor autem qui mala fide credidit pecuniam, puta ludenti in alea vel daturo meretrici aut histrioni vel alias dilapidanti bona sua, non debet huiusmodi debitum recipere e
Abbreviated transcription (Latin):
uentõ sue ucc̃itͥs. uł alt̾ius. Sicut ẜ licot ei
qui incidit in lattones mãitestare bona que
ħt q̃ latrones on ipiendo pcant: ad hoc qd̾
nõ occidatur exemplo.x. uiioꝵ. qͥ dixinit ad
ismaol. Non occide̾ nos qr hẽmꝰ thesauruui in agto

Expanded text:
ventio sue necessitatis vel alterius. Sicut etiam licet ei qui incidit in latrones manifestare bona que habet, que latrones diripiendo peccant, ad hoc quod non occidatur, exemplo X virorum qui dixerunt ad Ysmael: Noli occidere nos, quia habemus thesaurum in agro,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est mutuũ et emptor fac̾ frutiꝰ suos sine ꝑ¬
culo usure l uenditor. Iuxta uenditõis foan post¬
ea recupet p̾dnĩ. Et hoc intlłigas. nͥ ĩ frautẽ
usuras sit facta tat uenditõ uł ꝯdutõ. Q p̾su¬
mt᷑ ex hiis ꝯiectimis.s. exeo ꝙ modicũ ẽ p̾ciũ

Expanded text:
non est mutuum et emptor facit fructus suos sine periculo usure, licet venditor iuxta venditionis formam postea recuperet predium. Et hoc intelligas, nisi in fraudem usurarum sit facta talis venditio quod presumitur ex h
Abbreviated transcription (Latin):
iiii. cd̾ qd̾ induce̾ hoeͫ ad pͨtand̾ nlło modo l
uti tñ pectato alt̾iꝰ ad bonũ licttũ est qr
lic̾et uti Iurauento enis qui ꝑ falsos deos Iutat
In quo manifeste poccat. ei reu̾entiã d̾ mam
oxhibens. R̾ndit ꝙ qm utit ᷑ fide illiꝰ qui ꝑ
falsos dõs Iurat: nõ ad malũ. s ad bonũ. nõn

Expanded text:
 quod inducere hominem ad peccandum nullo modo licet; uti tamen peccato alterius ad bonum licitum est, quia licet uti iuramento eius qui per falsos deos iurat, in quo manifeste peccat, eis reverentiam divinam adhibens, respondit quod qui utitur fide illius qui per falsos deos iura
Abbreviated transcription (Latin):
nisolidum. Si as̃t alias erant fen̾a
nisi qnͣtum ad eos ꝑuen̾it hii qui talit̾
niducunt alios ad feu̾andum et me¬
lior est ꝯditõ taliũ. In hoc casli: ꝙͣ in ta¬
pna uł fuito. ubi qm p̾stant auͣctemi:
tenentur ad testitutõnẽ t̾ ꝯnicħ ad eos
ꝑueu̾it de maleficio. Et hot ideo. qr ta¬
piua ułꝰ fuitum: ꝯ uoluntatẽ dñi fit.
qui patit᷑ dãpnũ. s usura de uolũ ͭ ͤ doͥ
ꝑuenit ad creditorẽ. Nec ĩuenio iura

Expanded text:
n solidum. Si autem alias erant fenerainquantum ad eis pervenerint, hi qui taliter inducunt alios ad fenerandum et melior est conditio talium in hoc casu, quam in rapina vel furto, ubi qui prestant auctoritatem, tenentur ad repervenerit de maleficio. Et hoc ideo, quia rapina vel furtum contra voluntatem domini fit, qui patitur damnum, sed usura de voluntate domini pervenit ad creditorem, nec invenio iura
Abbreviated transcription (Latin):
tor in testam̃to filio. qui p ͦ loco deb̾et ei suc¬
cede̾ ab intestato: tenet᷑ siscipe tutelam biꝰ
Item datam q̃ datur a Iudico qñ nlło tutor ẽ
dato ĩtestam̃to. et nłłis extantib ꝯsangĩeis
tunc .n. pot̾ tocipe possõnes excolendas ad firmã¬

Expanded text:
tor in testamento suo, qui primo loco debet ei succedere ab intestato, tenetur suscipere tutelam huius. Item dativa, que datur a iudice, quando nullo tutore dato in testamento et nullis existentibus consanguineis Tunc enim potest recipere possessiones excolendas ad firma
Abbreviated transcription (Latin):
guid iustitutum est ab hõibus as fa¬
cienda coleuza ydola ꝑtineus uł ad
olondam sicut deu caturam exgrio¬
contempint. siue inspt acõ ibus siue
inqnibusq notis guas Raractas po¬
cant. sine inquibus dan rebus suspeu¬

Expanded text:
dquid institutum est ab hominibus ad facienda et colenda idola pertinens uel ad colendam sicut deum creaturam partecontemnit, sive in praecantationibus, sive in quibusdam notis quas characteres vocant, sive in quibusdam rebus suspen
Abbreviated transcription (Latin):
ob est ⁊ ꝓdest alicui ut si quis petũi¬
am alicuiꝰ ĩ iuste tollendam sciens
u̾ sit nesci̾e se mẽtiat᷑ ꝓeptimũ ꝙ ⁊
nulli obest ⁊ ꝓcest alicui ut si quis
nolens hoĩem ad mortẽ q̃sitam ꝑde̾
Inhiis & tanto miꝰ pͣcat quisq tum
metit᷑ qnͣto magis apͥmo recedit

Expanded text:
obest, et prodest alicui: ut si quis pecuniam alicujus injuste esse tollendam sciens, ubi sit nescire se mentiatur; septimum, quod et nulli obest, et prodest alicui: ut si quis nolens hominem ad mortem quaesitum prodere, In his autem tanto minus peccat quisque dum mentitur, quanto magis a primo recedit.
Abbreviated transcription (Latin):
boni facit nõ timõe a mistendi et̾¬
nu bonũ ꝙ nõ amat s timore pa¬
sticie ⁊ succedit in itiał timor uñ aluͦ¬
Sncut uideꝰ ꝑsetam ĩ tduci linum qñ
aliꝙ suit̾ seta pͥus intrat nͥ ex eat.
nõ succedit linũ sit tupor p̾mo oce¬

Expanded text:
boni facit, non timore amittendi aeternum bonum quod non amat, sed timore pastitiae, et succedit initialis timor, quus per setam introduci linum, quando aliquid suitur; seta prius intrat, sed nisi exeat, non succedit linum: sic timor primo oc
Abbreviated transcription (Latin):
ut si forte illic aliquateꝰ p̃ualerz post¬
mod̾u fidialius ad altam q̃ robusti
ig̾ solitariam femiam ex plorauit
experiretur s quia illi ꝑuolencia
ĩ sua sp̃e nõ uenit ne maifeste tog¬
nosc̾etur ⁊ ita repelłetur Itm ne ni¬
mis oculta foret fraus eius q̃ tau̾i ñ

Expanded text:
ut si forte illic aliquatenus praevaleret, postmodum fiducialius ad alteram quae robustioergo solitariam feminam exploravit, enit. Sed quia illi per violentiam in sua specie non venit, ne aperte cognosceretur, et ita repelleretur: iterum ne nimis occulta foret fraus ejus quae caveri non
Abbreviated transcription (Latin):
punientos aauuuit ⁊̃ talem hoĩem deb̾et
fate qui nollet om̃mo p̾care c on cẽdimꝰ
quite melioren nam ẽẽ que õmo p᷑care
uollet concedant ⁊ ip̃i nõ ⁊ mała q̃ talis
facta est ut poss uͭ pectare si uells ⁊ iuste
ꝯtramq face̾t ut ub̾ius laudaretur de
utraq Ia .n. de sanctis angłis ħ de hõi¬
bus est. Item ĩ quiũt. posset d̾s uołutatẽ

Expanded text:
puniendos. Addunt etiam talem hominem debere facere, qui nollet omnino peccare. Concedimus quidem meliorem naturam esse quae omnino peccare nollet. Concedant et ipsi non esse malam quae talis facta est, ut posset non peccare si vellet; et juste utramque faceret, ut uberius laudaretur de utraque? illa enim de sanctis angelis, haec de hominibus est. Item, inquiunt: Si, Deus vellet,
Abbreviated transcription (Latin):
susciꝑe qui sexus honabłior ẽ ⁊se¬
ques eãt ut femmei sexus lb̾acõ
huic appre̾t ꝙ ille uir de femm᷑aͬ na¬
tus est id gͣna ⁊ scientia xp̃i

Expanded text:
suscipere, qui sexus honorabilior est, consequens erat ut feminei sexus liberatio hinc appareret, quod ille vir de femina natus est.
Abbreviated transcription (Latin):
primũ de rebus posteai de signis disserenns Id
dĩm est. Alie que frim̃t᷑ ⁊ utunt᷑ Ale quibus
friedũ est nos beatos facũt Istis tub uten
est tententes ad beatitudinẽ aduiuant᷑ ⁊ qu¬
sĩ pommiclant ut ad ilłas res q̃ nos beatos¬

Expanded text:
prius de rebus, postea de signis disserimus, medum est, aliae, quae fruuntur et utuntur. illae quibus fruendum est nos beatos faciunt; istis quibus utendum est tendentes ad beatitudinem adiuuamur et quasi adminiculamur, ut ad illas
Abbreviated transcription (Latin):
reuotent s illut tendat inpetus cogita¬
cõis ub̾rsentit᷑ uis dolõis d inhac uit̾a
nullus ad̾o malus ẽ ut penitꝰ sedutat᷑
acogitacõne di qui nͨ ꝑdit appetitum
pessuros post uiditiũ Nͭ augꝰ apponẽs

Expanded text:
ndant; sed illuc tendit impetus cogitationis, ubi sentitur vis doloris. Sed in hac vita nullus adeo malus est, ut penitus secludatur a cogitatione Dei, quia nec perdit appetitum pessuros post judicium dicit Aug., opponens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte torꝑis uiri. s delate eiis formata
Ut ostendenr qr in ꝯsortium creabatur
dilectionis ne forte si fuiss de capite frã
uiro ad dñationẽ uid̾et᷑ p̃fen̾da aut si
de pediu ad seruintem subitienda E
postamͣ igilanti detracta ⁊ costa quia
sicut mulier de lat̾e uiri dormientis.
formata ⁊ ura ectia ex sacramentis que

Expanded text:
te corporis viri, sed de latere ejus formata est, ut ostenderetur quia in consortium creabatur dilectionis, ne forte si fuisset de capite facta, viro ad dominationem videretur praeferenda; aut si de pedibus, ad servitutem subjicienda. potius quam vigilanti detracta est costa, de sicut mulier de latere viri dormientis formata est, ita Ecclesia ex sacramentis quae
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ fruetuosis arborib magnũ ⁊ magno
mssatio dicit ad orientem. uñ uolunt in ori¬
entali ꝑte eẽ ꝑadysum longo in teriacente
spano maris uł t̾re. a regionib qͣs ĩ tolũt
Nomines secrem̃. ⁊ ĩ alto situm usꝙ ad luna¬

Expanded text:
simum fructuosis arboribus, magnum et magno , antiqua translatio dicit ad Orientem. Unde volunt in orientali parte esse paradisum, longo interjacente spatio vel maris vel terrae a regionibus quas incolunt homines secretum, et in alto situm, usque ad luna
Abbreviated transcription (Latin):
scĩe bom ⁊ mali. no a ña ħ nomen accepit
⁊ gb oconem rei pos ces iccute. arpor .n. illa
non erat mala. s scĩe bomi ⁊ mali iõ dĩga
est. quia post ꝓhibltionẽ etat in uia tanis¬
gressio futura qua homo ceendo disce̾t

Expanded text:
scientiae boni et mali, non a natura hoc nomen accepit, sed ab occasione rei postea secutae. Arbor enim illa non erat mala, sed scientiae boni et mali ideo dicta est, quia post prohibitionem erat in illa transgressio futura; qua homo experiendo disceret
Abbreviated transcription (Latin):
tonos uñ ogꝰ Infiteles in ymo positi añ
diem iuditũ fideles suꝑ se inrequie acten¬
dunt quoꝵ gaudia post ꝯtemplari non
nem aspecta pena reproboꝵ quia ubi
letitiam nõ uelebit Et litet uistis gau¬

Expanded text:
omil. 40: Infideles in imo positi ante diem judicii fideles super se in requie attendunt, quorum gaudia post contemplari non  aspecta pena reproborum, quia ubi letitiam non valebit, et quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
nabłr uide̾ ꝙ ex ip̃a t̾ͥacõne alie aluis
extellant ĩ nalibus donis ut ineẽnciͤ
alia alus sit sb̾tilior ⁊ ad intlłigñdim
memorandu q hilior ut pote acutiori
ingenio ⁊ ꝑspitacõri ĩ tlłcu p̃dica quo
isse ꝯstet et licet n̾alib tonis alie p̃a
nii acumẽ uł tarditas p̃miũ uł peñsi
ĩ fucõ nõ collocat

Expanded text:
r quod ex ipsa creatione aliae aliis excellant in naturalibus donis, ut in essentia alia aliis sit subtilior, et ad intelligendum memorandumque habilior, utpote acutiori ingenio et perspicaciori intellectu praedita. Quoisse constet. Et licet naturalibus donis aliae prae nii acumen vel tarditas, praemium vel poenam in futuro non collocat
Abbreviated transcription (Latin):
est fortassis ⁊ alie tres u̾tutes pͥ¬
fortitudo sũ molestia tollerando¬
⁊ maloꝵ aempancia fñ repugna¬
cõne libidis eĩt nulla felicitate.
ut prudencie ibi sit nullũ bonũ do

Expanded text:
 Fortassis et aliae tres virtutes; prfortitudo sine molestia tolerandorum malorum; temperantia sine repugnatione libidinum erit in illa felicitate, ut prudentiae sit nullum bonum D
Abbreviated transcription (Latin):
i u̾o q̃ utm̃ illa informis qͣlitas
qua malus xͥanus uniu̾sa credit que
bonꝰ rͥanus acced̾nte tãitate remãe¬
at ⁊ fiat u̾tus an ip̃a elinimet᷑ ⁊ al
qualitas spccedat que u̾tus sitruͣsit

Expanded text:
itur utrum illa informis qualitas, qua malus christianus universa credit quae bonus Christianus, accedente charitate remaneat et fiat virtus, an ipsa eliminetur, et alia qualitas succedat q
Abbreviated transcription (Latin):
umentem uo iq faciens fructum.¬
¶ Si autem aueritur. ubi ꝯgregate sunt
aque que totum texerant spatium usq
ad celum. p̾otuit fi̾ ut t̾ra sub sidens⁊
cauas ꝑtes p̃bẽt ubi fluctuantes aquas
retiꝑet. potest ⁊̃ credi p̾marias aquas
rariores fuisse q̃ sicut nebula tegerent tͥ¬
ras. s ꝯgregatione ee spissatas ⁊ ĩo faci¬
le ĩ unum posse redigi locum. Cumq
multa constet ẽẽ maria ⁊ fiumina ĩ unũ
lotum tam dicit aqu̾as ꝯgregat᷑as ꝓpier

Expanded text:
lignumque faciens fructum.Si autem quaeratur ubi congregatae sunt aquae quae totum texerant spatium usque ad coelum, potuit fieri ut terra subsidens concavas partes praeberet, ubi fluctuantes aquas reciperet. Potest etiam credi primarias aquas rariores fuisse, sic ut nebula tegeret terras, sed congregatione esse spissatas, et ideo facile in unum posse redigi locum. Cumque multa constet esse maria et flumina, in unum tamen locum dicit aquas congregatas propter
Abbreviated transcription (Latin):
que suꝑ celum sunt dicit uͣayoralitr trã
lan leliissimis suspendi guttis. Si enĩ¬
tias ꝑ uenire ubi ferat᷑ uaporaliter suꝑ
ferem aquis nalit᷑ leuiorem cur ño cre¬
damus ⁊̃ suꝑ illud leuiis celu minii¬
siorib. autis ⁊ leuiorib ĩ manare ua.¬

Expanded text:
super illud coelum sunt dicit vaporaliter trahi, et levissimis suspendi guttis. Sictias pervenire, ut feratur vaporaliter super aerem aquis naturaliter leviorem, cur non credamus etiam super illud levius coelum minutioribus guttis et levioribus emanare va
Abbreviated transcription (Latin):
pit nõ io est qr gͦuius fu̾it cuctis
aliis patis s quia ab homĩe cõmissum ẽ
qñ ĩuno homĩe tota hũana nã cõsisteba
⁊ iõ tota ineo corrupta est maiorem q
effc̃m ĩtulit mali qͣntũ admaltiplices de¬
ftũs qui exeo manauert s nõ qͣntũ aci
penam et̾uam qũã gͣuiorem nõ meruit
qm płes postea meruer̃t ¶Si u̾o q̃ an¬

Expanded text:
it cunctis aliis peccatis; sed quia ab homine commissum est, quando in uno homine tota humana natura consistebat, et ideo tota in eo corrupta est; majoremque effectum mali intulit quantum ad multiplices defectus qui ex eo manaverunt, sed non quantum ad poenam aeternam, quam graviorem non meruit, quam plures postea meruerunt per a
Abbreviated transcription (Latin):
slati abraliam plateret dõ tͦui ꝑ pre¬
ua̾itoem adam displicueat ⁊ datã
⁊ fuit᷑ ĩ signũ magne fidi abrahe
qui tredidit se h̾itire filiũ ĩ quo fie¬
ret b̾ndictõ oĩum ⁊ d mdͣ utͣ hoc sig¬

Expanded text:
ti Abraham placeret Deo, cui per praevaricationem Adam displicuerat: data etiam fuit in signum magnae fidei Abrahae, qui credidit se habiturum filium in quo fieret benedictio omnium. Deinde, ut hoc sig
Abbreviated transcription (Latin):
iudi menuĩ que iudi et fiugo alexã¬
drie ꝙͣ̃ nõ uidi easdem ymagĩarias
foruas quasdam quibusdã p̃serens
rõnabilit profe̾o iuget et claret de¬
suꝑ iudi ͣ uĩtatis atq sui uiris in cor¬
ruꝑtissimis sicud ⁊gulis firuũs est et

Expanded text:
is moenia quae vidi, et cum fingo Alexandriae quae non vidi, easdemque imaginarias formas quasdam quibusdam praeferens, rationabiliter praefero; viget et claret desuper judicium veritatis, ac sui juris incorruptissimis regulis firmum est: et
Abbreviated transcription (Latin):
quit iei siei do mat̾ut i̾actꝭ ⁊ solidi tibi
s pocius fuidaiũt. quia puer quando
as cactatur ut as aliud̃as infatie iam
recedit ieͣ sol d̾os cibos non repetitꝰ
nba que suggeẜas x ͭ. aute crucifixus

Expanded text:
huic rei similitudo materni lactis et solidi cibi, sed potius fundamenti: quia et puer quando ablactatur, ut ab alimentis infantiae jam recedat, inter solidos cibos non repetit ubera quae sugebat; Christus autem crucifixus,
Abbreviated transcription (Latin):
bucũ est ꝓ alus mnito s gͣtis e̾butũ¬
¶ Et si uos ad lauacͣ reg̾ĩionis.
sides duxit nõ iõ putare debemꝰ
pͥores nos dedisse aliqd ut ret̾bu̾et
nobis regu̾o salutaris ¶plle qͥppe

Expanded text:
butum est pro aliquo merito, sed gratis tributum; et si nos lavacrum regenerationis fides duxit, non ideo putare debemus priores nos dedisse aliquid, ut retribueretur nobis regeneratio salutaris: ille quippe
Abbreviated transcription (Latin):
seusũ alusd corpꝰ in loco hoc
est ad aciem ãĩ simltudo et¬
corporis in mẽoria⁊ qd est
aspiciẽtis bisio ad eã spẽm cor¬
poris ex qͣ sensus fort᷑ hoc
est bisio coitãtis ad ngiẽ
corporis i mẽoria ꝯscitita

Expanded text:
sensum aliquod corpus in loco; hoc est ad animi aciem similitudo corporis in memoria: et quod est aspicientis visio ad eam speciem corporis ex qua sensus formatur; hoc est visio cogitantis ad imaginem corporis in m
Abbreviated transcription (Latin):
puniend̾ ꝙ ꝙ uidens dei filim sumũ in regno angi¬
loꝵ nouissininma factum in regno hosm. et ad huc
fulgent altaria qłłtis undiq pallus et autifrigus¬
ꝑietes adornant᷑ putas ad hec du̾itantur angłi et
pannosos hoĩes declinabunt. si ita est air ꝑastorib¬

Expanded text:
quod videns dei filium summum in regno angelorum novissimum factum in regno hominum fulgent altaria! quanti ubique palliis parietes adornantur! Putas ad haec divertent angeli, et pannosos homines declinabunt? Si ita est, cur pastorib
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a causa⁊ ut sit. Si gͦ sapĩa quam genuit
illi causa ⁊ ut sapiens stt: n causat illi ut sit
Sid cansam patri ꝙ sit apatre genitaro
nullo modo quis quam dixerit sapĩam. Qd
enm ÷ insanius : Ita sͦ sipat̾ genuit ẽit¬
am quat. eẽntia qua genuit causa ⁊ illi ui
sit. Nõ gͦ ipam qua geniuit est eẽntiam

Expanded text:
sit. Si ergo sapientia quam genuit illi causa est ut sapiens sit, et causa illi est ut sit. Sed causam Patri qua sit, a Patre genitam, nullo modo quisquam dixerit sapientiam, quid enim est insanius? Ita ergo si Pater genuit essentiam qua est, essentia quam genuit causa est illi ut sit. Non ergo ipsam quae est e
Abbreviated transcription (Latin):
au genuit rauĩ. nec diuna eentia genuii
eẽtiam. hic aũt nomine e̾tntie intelligunꝰ
diumam naturam: qͥ ꝯmunis est trib ꝑso.¬
iis. tota insinguł. so nõ ⁊ dicendum ꝗ uo
ter genuit diumam ẽentiam qr sipat̾ dic̾eis¬

Expanded text:
entiam, nec divina essentia genuit essentiam. Hic autem nomine essentiae intelligimus divinam naturam, quae communis est tribus personis, et tota in singulis. Ideo non est dicendum quod Pater genuit divinam essentiam; quia, si Pater dice
Abbreviated transcription (Latin):
eip̾dictis quia pat̾ diuinam ec̃ntiam ñ genuit
cumu̾bum genuit idqs ⁊ ip̃e genuit.
nec de nichilo. nͨ dealiqua iam facta mat̾ia ꝯdi¬
r̾ssume se indicare ammis cogniturisa uaii
ito potutr ħ ad se ip̃m indicandũ geniut q
dap̾e qui genuit. Ecet aꝑte dicit his ubidm̃
patran genusse ulud quod ipse ⁊ alud alit ꝗ¬

Expanded text:
ex praedictis quia Pater essentiam divinam non genuit. cum uerbum genuit, id quod est ipse genuit, neque de nihilo neque de aliqua iam facta condiverissime se indicare animis cognituris et voluit et potuit, hoc ad seipsum indicandum genuit, quod est ipse qui genuit. Ecce aperte dicit his verbis Deum Patrem genuisse illud quod ipse est. Illud aut
Abbreviated transcription (Latin):
na eẽntia eẽntiam genuit : eadem res se ipͥã
genuit. quod omn̾o ce̾ nõ potest. s pat sal
genuit filium: ⁊ apat᷑ ⁊ filio ꝓ ced sp̃s seͥs.

Expanded text:
na essentia essentiam genuit, eadem res seipsam genuit, quod omnino esse non potest; sed Pater solus genuit Filium, et a Patre et Filio procedit S
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m riłdomimnondicirelatiue ad pa¬
tremuł ad filium. Siemm inquiunt
ħ relatiue ad se dñr suis inuicem sibi resp̾o¬
dent nocabulis. ut sicut dr pat̾ filũ pat᷑.
. ifilius patris filius. ita dicatur pat̾ sp̃s sõ
respondent uocabuł. ñ aũs hoy elidẽs

Expanded text:
vel donum non dici relative ad Patrem vel ad Filium. Si enim, inquiunt, haec relative ad se dicuntur, suis invicem sibi respondent vocabulis; ut sicut dicitur Pater Filii pater, et Filius Patris filius, ita dicatur Pater Spiritusre
Abbreviated transcription (Latin):
tis coꝵ. Aliogͥn iam nͥ eẽt gt̾a: si ex it̾to
qͥd eẽt aun stã daretur. Qua eulꝑa gm̃ ñ¬
quo usq gtͣa opponetur. sic̃ alii ꝑstite¬
runt. dotͦ ilł cadentib ꝑ superbiã eis
rent ꝓfic̾e quã nõdũ acceꝑant: ꝑ id tuͣ
od̃ eis colatum erat in ereaoe: podãt
non cad̾e̾ .i. stare. quia niehil eicit qd̃
ad carͣ eos conpelleret. s sua spo̾tanea
uoluntate oeelmauerunt. qd̃ si nõ fecis

Expanded text:
 alioquin jam non esset gratia, si ex merito quod esset ante gratiam daretur. 6. Qua culpa gquousque gratia apponeretur; sicut alii perstiterunt, donec illis cadentibus per superbiam eis irent proficere, quam nondum acceperant; per id tamen quod eis collatum erat in creatione, poterant non cadere, id est stare; quia nihil erat quod ad casum eos compelleret, sed sua spontanea voluntate declinaverunt. Quod si non fecis
Abbreviated transcription (Latin):
doginatũ ait. Demones ꝑ inergtam oꝑat̾onem ñ
c̾dimꝰ sub̃alit̾ illabi aĩe. s applic̾one. ⁊ opp̃ssione
imiri. Inlabi aut̃ menti: illi soli possibile est
qͥ ereauit. qm̃ nat᷑a subsistens mocrꝑeus capabil
est sue facture. Ecce hͥ uid̾r insinuare qd̃ subalit᷑¬

Expanded text:
energicam operationem non credimus substantialiter illabi animae, sed applicatione et oppressione uniri. Illabi autem menti, illi soli possibile est qui creavit, qui natura subsistens incorporeus capabilis est suae facturae. Ecce hic videtur insinuari quod subst
Abbreviated transcription (Latin):
eaͥ. aliis autem uicletur qd̵ beatitudinẽ
appo̾itai. non meruerint. dnͣtes c̾e nͥ fuis
punt ꝑ obse dͥa nbͣ etbita: ex di obedia¬
et reuerentia mereri dñt. ⁊ ita pͥmiũ pͥ¬
cessit merita. et hoc mͥ. magis plac fatẽ

Expanded text:
a. Aliis autem videtur quod beatitudinem appositam non meruerint, dicentes tunc fuissper obsequia nobis exhibita, ex Dei obediet reverentia mereri dicunt, et ita praemium praecessit merita; et hoc mihi magis placere fate
Abbreviated transcription (Latin):
nos enim refertur ⁊ timo refugium nrm
fit cumad eum refugimus. Numquid tũc
ci icipit dt. ꝗ antea nõ dicebatur. manisfes¬
quod ei aliquid acciderit s plane ẜ accidens
euis ad quod dicialiquid d̾i incipit relatiue¬
dr̃. adcreatore relatiua in est nrtlationem
notat que est imp̃a creatura appellato uͦ
illa qua creator relatiue dr̃ ad creaturam.
relatura quidem est s nullam notat reli¬
cionem que sit increatore

Expanded text:
nos enim refertur; et tunc refugium nostrum fit cum ad eum refugimus. Numquid tunc ci incipit deus quod antea non dicebatur, manifesquod ei aliquid acciderit, sed plane secundum accidens eius, ad quod dici aliquid deus incipit relatiueive, ad Creatorem relativa est, et relationem notat quae est in ipsa creatura. Appellatio vero illa qua Creator relative dicitur ad creaturam, relativa quidem est, sed nullam notat relationem quae fit in Creatore
Abbreviated transcription (Latin):
seĩam ħu̾t eoꝵ que eiroa eum uentã erant
ihr bona que habit᷑s fuisset. si in obedientia
ꝑstitiss respondi pot̾ ꝙ ei magis facienda indic¬
entiam eoꝵ q̃ fut᷑a erant. slõ suit gͦ hõ p̃scuis
fui casus sic ⁊ deangelo dixiꝰ. Qd au̾o suꝑ ge¬

Expanded text:
que circa eum futura erant, it bona quae habiturus fuisset, si in obedientia perstitisset, responderi potest quod ei magis facienda indicentiam eorum quae futura erant. Non fuit ergo homo praescius sui casus, sicut et de angelo diximus. Quod Aug
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd̾ non infruetuose. mali uͦ non impune
eẽnt. ltem inqui ũt poss d̾s uoluntatem
eoꝵ uert̾e in bonũ. quia omp̃s ost. poss re¬
uera. Cur non fecit : quia noluit surno
tionem boni ⁊miali. Scĩam quoq reꝗ treatan¬

Expanded text:
on impune essent. Item, inquiunt: Posset Deus voluntatem eorum vertere in bonum, quia omnipotens est; posset revera. Cur non fecit? Quia noluit. Cur noetionem boni et mali. Scientiam quoque rerum creata
Abbreviated transcription (Latin):
uł angelus aliqͥs. s homo omnib arantib no¬
mina imposũit. ut ostend̾et᷑ qd̾ sungłoꝵ no¬
erant ⁊ abillo regenda. ⁊ dispentnaa erant. hoꝵ omniũ
⁊ ꝓuidentiam. ut dominat̾oni eiꝰ subic̾ent᷑. ⁊ r̾one
non erudit᷑. s de scũ auime qͣm peccando amisit¬
bgnit̾onem qͦ be cognitione creatoris.

Expanded text:
 angelus aliquis, sed ipse homo omnibus animalibus nomina imposuit, ut ostenderetur, quod singulorum noerant, et ab illo regenda, et disponenda erant, horum omnium et providentiam, ut dominationi ejus subjicerentur, et ratione non eruditur, sed de scientia animae quam peccando amisit. 4. De cognitione Creatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm gr̾am uł potentiam hũit hõ añ casum
⁊utr̃ ꝑ eam potu̾it stare. ul ñ. Sciend̾ est gͥ qd̾
honum increatone sic̃ de angelis diximꝰ datil
est ꝑ gr̾am auxiluim  icollata potentia ꝑ qͣm
pot̾at stare .i. nondeelinare ab eo ꝙ acceꝑat. s n

Expanded text:
it homo ante casum; et utrum per eam potuerit stare vel non. Sciendum est ergo quod homini in creatione, sicut de angelis diximus, datum est per gratiam auxilium, et collata est potentia per quam poterat stare, id est, non declinare ab eo quod acceperat; sed non
Abbreviated transcription (Latin):
le homini si iõ bñ uiue poss quia nemo male ui¬
ue suadibat. cum in nat᷑a posser iinporestate h̃et
uelles non consentire suadenti: deo iuuante. ⁊ ÷
gloriosius non consentire: qͣm temptari ñ pse
Mouent᷑ etiam quidam dicentes. Curcrauit d̾s
qͦs sutos malos p̃sciebat. Qui a p̾uidit qͥd boni
A se autem uolumatem malam. ab illo. nͣmbo¬
namotiustam penam. frustra gͦ d̾r no̾ deb̾et
puniendos. addunt etiam talem deb̾i hoĩẽ
facẽ. qui nollet os̃o peccare. Concedũł. Id̾ me¬
liorem nat᷑am ẽẽ q̃ oĩo pecrare nollet. Conee¬
dant ⁊ ip̃i non ẽẽ malam q̃ talis fol est ut
pos. sec non peocare siuellet ⁊ uiste punitã
q̃ uoluntate. non neseitare peccauit. Cũ gͥħ

Expanded text:
le homini, si ideo bene vivere posset, quia nemo male vivere suaderet, cum in natura posse, et in potestate habere vellet non consentire suadenti, Deo juvante; et est gloriosius non consentire quam tentari non posse. Moventur etiam quidam dicentes: Cur creavit Deus quos futuros malos praesciebat? Quia praevidit quid boni A se habent voluntatem malam, ab illo naturam bonam, et justam poenam. Frustra ergo dicitur: Non deberet puniendos. Addunt etiam talem hominem debere facere, qui nollet omnino peccare. Concedimus quidem meliorem naturam esse quae omnino peccare nollet. Concedant et ipsi non esse malam quae talis facta est, ut posset non peccare si vellet; et juste punitam, q
Abbreviated transcription (Latin):
occid̾unt. nec fuit m̾itũ qd̾ sterer̾t .i. qd̾ ñ cor¬
ruert᷑. Nob̃ aut̃ m̃itum est aliqñ. si malũ no
facimiꝰ. s resistimꝰ. Ibi dum taxat. il oasa sub¬
est que nos id fac̾e monet quia expetcati cor¬
ruptela: ꝓni sunt ad lapsu gͥsslis nri. uͥautẽ
non int̾uenit causa nos ad malum implellens: non

Expanded text:
n corruerunt. Nobis autem meritum est aliquando si malum non facimus, sed resistimus; ibi duntaxat, ubi causa subest quae nos id facere movet, quia ex peccati corruptela proni sunt ad lapsum gressus nostri. Ubi autem non intervenit causa nos ad malum impellens, non