comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat: qui solus rediit ut gratias a gena¬
Nonne decem mundati sunt: & nouem
ubi sunt: Nonerat alius qui darte głam
dõ nisi hic aligenigena: Iste ꝑtin&e adima¬
qnem rei. quod ab aligenigenis uenit
sta mulier: quaetypum gerebat aeccle¬
sae : Uentura enim erat aecclesia de
gentibus salienaa genere iudeorũ:
Audimus ergo in illa nos: & in illa ag¬
noscimus nos: & in illa gratias agamus¬
dõ pro nobis Illa enim figura erat non
uertas: quia & ipsa praemisit figurã.
e ficti est utritas: Nam credidit in eũ.
qui de illa figurã nobis praetendebat
Uenit ergo haurire aquam: Simplici¬
ter uenit haurire aquam. sicut solent
S ul uri uel feminae Dicit ei iħs: Da
Inihi bibere: Discipuli enim eius abieraN
in ciuitatem. ut cibos emerent Dicit ergo
ei mulier illa samaritana: Quomodo
tu iudeus cum sis bibere a me poscis.
quae sum mulier samaritana. Mon
enim coutuntur iudei samaritanis:
Videtis alienigenã : omnino uasculis

Expanded text:
rat, qui solus rediit ut gratias agerat, qui solus rediit ut gratias ageNonne decem mundati sunt? et novem ubi sunt? non erat alius qui daret gloriam Deo, nisi alienigena iste . Pertinet ad imaginem rei, quod ab alienigenis venit ista mulier, quae typum gerebat Ecclesiae: ventura enim erat Ecclesia de Gentibus, alienigena a genere Judaeorum. Audiamus ergo in illa nos, et in illa agnoscamus nos, et in illa gratias Deo agamus pro nobis. Illa enim figura erat, non veritas; quia et ipsa praemisit figuram, et facta est veritas. Nam credidit in eum, qui de illa figuram nobis praetendebat. Venit ergo haurire aquam. Simpliciter venerat haurire aquam, sicut solent vel viri vel feminae. 11. « Dicit ei Jesus: Da mihi bibere. Discipuli enim ejus abierant in civitatem, ut cibos emerent. Dicit ergo ei mulier illa Samaritana: Quomodo tu Judaeus cum sis, bibere a me poscis, quae sum mulier Samaritana? Non enim coutuntur Judaei Samaritanis. » Videtis alienigenas: omnino vasculis
Abbreviated transcription (Latin):
lonis usq ad baptismum iohannis
in de sexta agitur Quid miraris.
Uenit iħs: & humiliando se uenit
Ad putrum: fatigatus uenit: quia in fiu¬
mam carnem portauit: Hora serta: ql
aetate sacculi sexta Ad puteum: qua
ad profunditatem huius habitationis
nostrac : Vnde dicitur in psalmis.
De profundis clamaui adte dnẽ Sel
ut dixi : quia humiliatus est: Et uin
mulier. forma a ecclesiae : non iam us¬
ficata. sed iustificanda Nam hae
ait sermo: Uenit ignara: inuenita
aloquit᷑ cum illa: Videamus quid.
uid eamus quare: Uenit mulier de
samaria haurire aquam: Samantor
ad iudeorum gentem non ꝑtineban
ali renigenae enim fuerunt: quans
uicinas terras in colerent: Longuii
nenos multa teneant. & necessanb
non loquamur: Sufficit enim ut sini¬
ritanos inter ali enigenas deputemus
Et ne hoc audacius me arbitremini
dixisse quam uerius: audite ipsum di
iħm quid dixerit de illo samaritano
uno. dedecem leprosis quos mundaue¬

Expanded text:
yloniae usque ad baptismum Joannis: yloniae usque ad baptismum Joannis: inde sexta agitur. Quid miraris? Venit Jesus, et humiliando se venit ad puteum. Fatigatus venit, quia infirmam carnem portavit. Hora sexta, quia aetate saeculi sexta. Ad puteum, quia ad profunditatem hujus habitationis nostrae. Unde dicitur in Psalmis, De profundis clamavi ad te, Domine . Sedit, ut dixi, quia humiliatus est. 10. Et venit mulier. Forma Ecclesiae, non jam justificatae, sed jam justificandae; nam hoc agit sermo. Venit ignara, invenit agitur cum illa. Videamus quid, videamus quare: Venit mulier de Samaria haurire aquam. Samaritani ad Judaeorum gentem non pertinebant: alienigenae enim fuerunt, quamvis vicinas terras incolerent. Longum ene nos multa teneant, et necessaria non loquamur: sufficit ergo ut Samaritanos inter alienigenas deputemus. Et ne hoc audacius me arbitremini dixisse quam verius, audite ipsum Dominum Jesum, quid dixerit de illo Samaritano, uno de decem leprosis quos mundave
Abbreviated transcription (Latin):
Potuit ds̃ carnem detrahere homini unde
facer& feminam: & magis uidetur quasi
congruere potuisse: Fiebat enim serus in¬
firmior: & magis de carne infirmitas fitri
debuit. quam deosse Ossa erum in car¬
ne. firmiora sunt: Non detraxit carnẽ
unde facer& mulierem: sed detraxit os:
& detracto osse formata est mulier:
& in locum ossis caro adimpleta est
Poterat pro osse os reddere: poterat
ad faciendam mulierem non costam.
sed carnem de trahere: Quid igitur
significauit. F. acta est mulier in
costa tanquam fortis: factus est adam
in carne. tanquam in firmus: Ap̃s est⁊
aecclesia Illius infirmitas. nr̃a est
fortitudo Quare ergo hora sexta.
Quia artate saeculi sexta: Computa
in euuangelio tanquam unã horã unin
aetatemꝰ ab adam usq ad noe : scđi
a noe usq ad habraham: tertiã. ab
habraham usque ad dauid : quartan
adauid usq ad trans migrationẽ babrs¬
niae : Quintam a trans migratione bab¬

Expanded text:
Potuit Deus carnem detrahere homini unde Potuit Deus carnem detrahere homini unde faceret feminam, et magis videtur quasi congruere potuisse. Fiebat enim sexus infirmior, et magis de carne infirmitas fieri debuit quam de osse: ossa enim in carne firmiora sunt. Non detraxit carnem unde faceret mulierem; sed detraxit os, et detracto osse formata est mulier, et in locum ossis caro adimpleta est. Poterat pro osse os reddere, poterat ad faciendam mulierem non costam, sed carnem detrahere. Quid igitur significavit? Facta est mulier in costa tanquam fortis: factus est Adam in carne tanquam infirmus. Christus est et Ecclesia, illius infirmitas nostra est fortitudo. 9. Quare ergo hora sexta? Quia aetate saeculi sexta. Computa in Evangelio tanquam unam horam, unam aetatem ab Adam usque ad Noe; secundam a Noe usque ad Abraham; tertiam ab Abraham usque ad David; quartam a David usque ad transmigrationem Babyloniae; quintam a transmigratione Bab
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo enim iter hab& qui ubiq
est: qui nusquam deest. Quo it
aut unde it: Nisi quia non ad nos
uenira. nisi formã uisibilis carnis assu¬
mer& : Quia ergo uenire ad nos co
modo dignatus est ut informa serui assumpta
carne apparer&: ipsa carnis assumptio. est it̃
ipsius: Ideo fatigatus ab itinere. quid est aliud
quam fatigatus in carne. Infirmus in carne
tis sed noli tũ infirmari: In illius infirmita.¬
te tũ fortis esto : quia quod infirmum est dĩ:
fortius est hominibus: Sed hac rerum ima¬
gine adam qui erat forma futuri. praebuit
nobis magnum inditium sacramenti : immo
ds̃ in illo praebuit: Nam & dormiens me-¬
ruit accipere uxorem: & de costa eiꝰ facta est
futura erat aeccła delatere cius. delatere
scilic& dormuientis: Quia & de latere in
truce dormientis lancea ꝑtusso. sacramen¬
ta a eccłȩ profluxerunt: Sed quare hoc
dicere uoluis . s. Quia infirmitas xp̃i. nos
facit fortes Magna ibi imago praccessit

Expanded text:
 Quomodo enim iter habet qui ubique  Quomodo enim iter habet qui ubique est, qui nusquam deest? Quo it, aut unde it, nisi quia non ad nos veniret, nisi formam visibilis carnis assumeret? Quia ergo venire ad nos eo modo dignatus est, ut in forma servi assumpta carne appareret, ipsa carnis assumptio est iter ipsius. Ideo fatigatus ab itinere quid est aliud, quam fatigatus in Carne? Infirmus in carne Jesus: sed noli tu infirmari; in illius infirmitate tu fortis esto, quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . 8. Sub hac rerum imagine Adam qui erat forma futuri , praebuit nobis magnum indicium sacramenti; imo Deus in illo praebuit. Nam et dormiens meruit accipere uxorem, et de costa ejus facta est futura erat Ecclesia de latere ejus, de latere scilicet dormientis; quia et de latere in cruce pendentis lancea percusso Sacramenta Ecclesiae profluxerunt. Sed quare hoc dicere volui, fratres? Quia infirmitas Christi nos facit fortes. Magna ibi imago praecessit.
Abbreviated transcription (Latin):
non erat ess& : infirmitas. xp̃i fecit. ut quod
erat non perir& Condidit nos fortitudint
sua : quae siuit nos infirmitate sua: Nutrit
ergo ipse infirmus infirmos. tanquam gallina
pullos. Huic enim se similem fęcit: quoti.
Salas tanquam gallina pullos suos: & nolu¬
Sisti: Uidetis autem fr̃s. quem ad modum
gallina infirmetur cum pullis suis Nul¬
la alia aius. quod sit mater agnoscitur:
Videmus nidificare pãsseres quos liba
ante oculos nrõs: hirundines: cicoias:
columbas: cotidie uidemus nidificare : quos
nisi quando in nidis uidemus. parentes
esse non cognoscimus : Gallina uero sic
infirmatur in pullis sus. ut etiam si ipsi
pulli non sequantur. filios non uideas.:
matrem tamen cognoscas Ita fit alis de¬
missis plumis hispida : uoce rauca: om¬
nibus membris dsmissa & abiecti : ut
quem ad modum dixi. etiams filios
non uideas. matrem timen intelligas
Sic ergo infirmus iłis: fitigat᷑ ab itinere :

Expanded text:
non erat esset: infirmitas Christi fecit ut quod non erat esset: infirmitas Christi fecit ut quod erat non periret. Condidit nos fortitudine sua, quaesivit nos infirmitate sua. 7. Nutrit ergo ipse infirmus infirmos, tanquam gallina pullos suos; huic enim se similem fecit: Quoties alas, tanquam gallina pullos suos, et noluisti ? Videtis autem, fratres, quemadmodum gallina infirmetur cum pullis suis. Nulla alia avis quod sit mater agnoscitur. Videmus nidificare passeres quoslibet ante oculos nostros; hirundines, ciconias, columbas quotidie videmus nidificare; quos nisi quando in nidis videmus, parentes esse non agnoscimus. Gallina vero sic infirmatur in pullis suis, ut etiamsi ipsi pulli non sequantur, filios non videas, matrem tamen agnoscas. Ita fit alis demissis, plumis hispida, voce rauca, omnibus membris demissa et abjecta, ut quemadmodum dixi, etiamsi filios non videas, matrem tamen intelligas. Sic ergo infirmus Jesus, fatigatus ab itinere.
Abbreviated transcription (Latin):
fustri fitigatur ꝑ quẽ fatigati retreant᷑. ñ enĩ frustra
fingatur. quo deserente fatigimur: quo
presente firmamur: Fatigatur tam en
hs & fatigatur ab itinere. & sed& uix.
Omnia ista innuunt aliquid: indicare
uolunt aliquid: intentos faciunt: ut
pulsemus hortantur: Ipse ergo aperiat
& nobis & uobis: qui dignatus est ita
horari ut dicer&. pulsate & a perietur
uobis. Ion fatigatus est ab itinere iħs
Inuenimus fortem iħm. & inuenimus
in firmum iħm. fortem & infirmum:
hortem. quia in principio erat uerbũ.
E uerbum erat apud dm̃ & ds erat uer¬
bun: Hoc erat in principio apud dm̃
Nlis uidere quam iste filius di fortis
sit. Omnia pipsum facta sunt.¬
s &e sine ipso factum est nichil: Et sine labore.
facta sunt: Quid ergo illo fortius ꝑ quem sine
labore facta sunt omnia. Infirmum uis nosse .&¬
S Uerbum caro factum est: & habitauit in no¬
Sbis: Ii ortitudo xp̃i tecreauit insirmitas xpĩ
te recreauit: Fortitudo xp̃i fęcit ut quoa

Expanded text:
ustra fatigatur, per quem fatigati recreantur; non enim frustra fatigatur, quo deserente fatigamur, quo praesente firmamur. Fatigatur tamen Jesus; et fatigatur ab itinere, et sedet, et Omnia ista innuunt aliquid, indicare volunt aliquid; intentos nos faciunt, ut pulsemus hortantur. Ipse ergo aperiat et nobis et vobis, qui dignatus est ita hortari ut diceret, Pulsate, et aperietur vobis . Tibi fatigatus est ab itinere Jesus. Invenimus Virtutem Jesum, et invenimus infirmum Jesum; fortem et infirmum Jesum: fortem, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Vis videre quam iste Filius Dei fortis sit? Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil; et sine labore facta sunt. Quid ergo illo fortius, per quem sine labore facta sunt omnia? Infirmum vis nosse? Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Fortitudo Christi te creavit, infirmitas Christi te recreavit. Fortitudo Christi fecit ut quod
Abbreviated transcription (Latin):
in spũ & uentate nouerimꝰ ad orare Sci¬
ebat quis eam posset docere sedim do¬
centem non agnoscebat Iam ergo digna
erat cui manifestaretur: Messias au¬
tem unctus est: unctus. grece xp̃s est:
hebraice messias: Vnde & punice.
messe dicitur unguen: Cognatae quip¬
pe sunt linguae istat uitinae. haebraica.
pumca & sr̃ra: Ergo dicit ei mulier
Scio quia messias ueni&. qui dicitur
xp̃s: Cumergo uenerit : ille nobis ad¬
nuntiabit omnia: Dicit ei iħs Ego
sum qui loquortecũ: Uocauit uirũ
suum: factus est uir eius. caput mulie¬
ris: factus est xp̃s ciput uiri Iam mu¬
lier ordinatur infide: & regitur bene
uictura: Postra quã audiuit hoc
ego sum qui loquor tecuł: iam ultra
quid dicer& quando xp̃s dñs mani¬
festare se uoluit mulieri cui dixerat
Screde mihi . Et continuo uenerunt
discipuli : & mirabantur quia cum
muliere loquebatur: quia quaerebat
ꝑditam. qui uenerat quaerere quod

Expanded text:
in spiritu et veritate noverimus adorare. Sciin spiritu et veritate noverimus adorare. Sciebat quis eam posset docere, sed jam docentem nondum agnoscebat. Jam ergo digna erat cui manifestaretur. Messias autem unctus est; unctus graece Christus est; hebraice Messias est: unde et punice, Messe dicitur unge. Cognatae quippe sunt linguae istae et vicinae, hebraica, punica, et syra. 28. Ergo dicit ei mulier, Scio quia Messias veniet, qui dicitur Christus: cum ergo venerit ille, nobis annuntiabit omnia. Dicit ei Jesus: Ego sum qui loquor tecum. Vocavit virum suum, factus est vir ejus caput mulieris, factus est Christus caput viri . Jam mulier ordinatur in fide, et regitur bene victura. Posteaquam audivit hoc, Ego sum qui loquor tecum, jam ultra quid diceret; quando Christus Dominus manifestare se voluit mulieri, cui dixerat, Crede mihi? 29. Et continuo venerunt discipuli ejus, et mirabantur quia cum muliere loquebatur. Quia quaerebat perditam, qui venerat quaerere quod
Abbreviated transcription (Latin):
illam mulie̾rem ꝑuenerat. scio quia
messias uenia .&. Iam ista mulier fruc¬
tus maturus erat: & erant albae mes¬
ses & faltem quaerebant Misi uos
metere : Quid metere.  Quod non
seminastis: Alii seminauerunt: &
uos in labores eorum introistis: Qui
liborauerunt. Ipse habraham :
isaac & iacob Legite labores eorũ:
In omnibus illorum laboribus prophe¬
tia xp̃i. & ideo seminatores: Mo¬
rses & caeteri patriarchae & om̃s
prophetae. quanda ꝑtulerunt in illo
frigore quando seminabant: Or¬
go iam iniudeaͣ mes sis parita erat.
merito ibi tanquam mesura seges

Expanded text:
illam mulierem pervenerat, Scio quia illam mulierem pervenerat, Scio quia Messias veniet? Jam ista mulier fructus maturus erat, et erant albae messes, et falcem quaerebant. Misi vos ergo: quo? Metere quod non seminastis: alii seminaverunt, et vos in labores eorum introistis. Qui laboraverunt? Ipse Abraham, Isaac, et Jacob. Legite labores eorum: in omnibus laboribus eorum prophetia Christi; et ideo seminatores. Moyses et caeteri Patriarchae et omnes Prophetae, quanta pertulerunt in illo frigore quando seminabant? Ergo jam in Judaea messis parata erat. Merito ibi tanquam matura seges
Abbreviated transcription (Latin):
cus qui me i disit s Ninne os dicitis
quod ad huc quattuor menses sunt &
messis uenit. In opus feruebut: & o¬
perarios mittere disponebat: Uos
quattuor menses computatis ad etae
Ego uobis aliam messem albam para¬
I tam ostendo: Ecte dico uobis. leuate
oculos uestros. & uidete. quia iam albae
sunt regiones ad messem Ergo mes¬
I sores missurus est: In hoc enĩ est uerbũ
uerum. quia alius est qui metit. alius
est qui seminat: ut & qui seminat si¬
mulgaudeat. & qui metit: Egomi¬
si uos metere. quod uos non seminas¬
s tis Alii laboriurrunt. & uos in labo
res corum introistis: Quid ergo.
Messores misit. non seminatores.
Quo messores. Vbi alii laboraue¬
tunt: Nam ubi iam laboratũ erat.
seminatum erat: Et quod seminatũ¬
erat. iam maturum factum erat : falcẽ
& tritũram desiderabat: Quo ergo erant
messores mittendi. Ubi iã prophetȩ
praedicauerant: ipsi enim seminatores:
Nam si ipsi nin seminatores: unde ad

Expanded text:
ejus qui me misit. Nonne vos dicitis ejus qui me misit. Nonne vos dicitis quod adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? In opus fervebat, et operarios mittere disponebat. Vos quatuor menses computatis ad messem, ego vobis aliam messem albam et paratam ostendo. Ecce dico vobis: Levate oculos vestros, et videte, quia jam albae sunt regiones ad messem. Ergo messores missurus est. In hoc enim est verbum verum, quia alius est qui metit, alius est qui seminat, ut qui seminat simul gaudeat, et qui metit. Ego vos misi metere quod vos non laborastis. Alii laborrum laborem introistis. Quid ergo? Messores misit, non seminatores. Quo messores? ubi jam alii laboraverunt. Nam ubi jam laboratum erat, utique seminatum erat; et quod seminatuerat, jam maturum factum, falcem et trituram desidmessores mittendi? Ubi jam Prophetae praedicaverant; ipsi enim seminatores. Nam si ipsi non seminatores, unde ad
Abbreviated transcription (Latin):
pse querent : Venite  & uidete homintꝰ¬
S qui dixit mihi omnia quaetũque
Sfrci: Numquid ipse est xp̃s .s. Ga¬
Serunt detiuitite. & ueniebant adei
Et interea rogabant eum discipuli
dicentes: Rabbi: manduca Iert
enim ẽmere cibos. & uenerant: Ille
autem dixit: Ego cibum habeo
manducare. quem uos non scitis:
Dicebant ergo discipuliꝰ ad inuicem¬
S Numquid aliquis attulit ei manduaa¬
re .s Quid mirum si mulitr illa
non intelligebat aquam .. Eccedis¬
opuli non dum intelligebant ȩstam:
Audiuit autem cogitationes illo¬
rum: & iam instruit ut magister
non pcrcuitum. sicut illam cuius adhut¬
unum requirebat: sed iam aꝑte: Ms̃
inquid cibus est : ut faciam uoluntatẽ
eus qui me misit: Ergo & potus ip̃se
eat in illa mulierer ut facer& uolunta¬
tem eius qui eum miserat: ideo dice¬
bt: Sitio. da mihi bibere Scilic&
ut fidem in ea operaretur: & fidem ea
biber&. & eam in corpus suum traicer&e :
in quia ꝗbpfreds : at fatiabi coluntatẽ

Expanded text:
rsequerentur. Venite, et videte hominem qui dixit mihi omnia quaecumque feci: numquid ipse est Christus? Exierunt de civitate, et veniebant ad eum. 31. Et interea rogabant eum discipuli dicentes: Rabbi, manduca. Ierant enim emere cibos et venerant. Ille autem dixit: Ego habeo cibum manducare quem vos non scitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Numquid aliquis attulit ei manducare? Quid mirum si mulier illa non intelligebat aquam? ecce discipuli nondum intelligunt escam. Audivit autem cogitationes illorum, et jam instruit ut magister; non pvirum requirebat, sed jam aperte. Meus, inquit, cibus est ut faciam voluntatem ejus qui me misit. Ergo et potus ipse erat in illa muliere ut faceret voluntatem ejus qui eum misit. Ideo dicebat: Sitio, da mihi bibere, scilicet, ut fidem in ea operaretur, et fidem ejus biberet, et eam in corpus suum trajiceret. faciam voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
non bene regit fȩminam suam: nisi
a superiore. cum regitur Caput enim
mulieris uir : caputꝰ autem uiri xp̃c:
Lo quebatur cãput uiri cum femina. &
non erat uir: tanquam diceret dñs.
Adhibe caput tuum: ut ille suscipiat
caput᷑ suum: Ergo uoca uirum tuum.
& ueni huc: id est ad esto: presens esto:
uelut enim absens es. dum non intelligis
presentis uocem ueritatis: Presens esto ͦ
sed noli sola: cum uiro tuo adesto Et
adhuc illa non dum aduocato uiro illo
non intelligit. adhuc carnem sapit.
absens est enim uir: Non habei
quo utebatur. nescio quo non les
uiro. ad ultero magis quam uim
Et dñs ei. Bene dixisti. quia
uoca uirum tuum:t audi. qu
bene nouit dñs non eam habes
putaret mulier ideo dixisse dii
bene dixisti. quia non habeo uin
quod hoc a muliere didicerit. nona
ipse istud diumitate cognouerit: au
aliquid quod non dixisti: Quinq n
Uiros habuisti: & iste quem tunc hub

Expanded text:
non bene regit feminam suam, nisi non bene regit feminam suam, nisi cum a superiore regitur. Caput enim mulieris vir, caput autem viri Christus . Loquebatur caput viri cum femina, et non aderat vir. Et tanquam diceret Dominus, Adhibe caput tuum ut ille suscipiat caput suum: ergo voca virum tuum, et veni huc; id est, adesto, praesens esto: velut enim absens es, dum non intelligis praesentis vocem veritatis; praesens esto, sed noli sola; cum viro tuo adesto. 20. Et adhuc illa nondum advocato illo viro, non intelligit, adhuc carnem sapit; absens est enim vir: Non habeo,m; sed coutebatur nescio quo non legitimo viro, adultero magis quam viro. Et Dominus ei: Bene dixisti, Quia Voca virum tuum? Et audi quia bene novit Dominus eam non habere putaret mulier ideo dixisse Dominum, Bene dixisti, Quia non habeo virum, quod hoc a muliere didicerit, non quod ipse istud divinitate cognoverit, audi aliquid quod non dixisti: Quinque enim viros habuisti, et iste quem habes,
Abbreviated transcription (Latin):
oculus: sed aliquid carnis est oculus: Cum
autem aliquid carnis sit oculus: solus
tamen luce perfruitur: Cȩtera tamen
menbra carnalia. luce perfundi possunt.
lucem sentire non possunt: Solus ea oculus
& perfunditur. & perfruitur. Sic in anima
arã est quidlam: quod intellectus uocatur¬
S Hoc ipsum animȩ quod intellectus & mens
dicitur. illuminatur luce superiore:
lam superior illa lux qua mens humana
illuminatur : ds̃ est: Erat enim uerum
lumen: quod illuminat omnem hominem
uenientem in hunc mundum: Ialis lux.
xp̃c erat : Talis lux cum muliere
loquebatur: & illa intellec tui non aderat.
qui illa luce illuminaretur: nec tantum
perfunderetur. uerum etiam frueretur:
Ergo dñs tanquam diceret. illustrare
uolo. & non ad est quem: uoca inquit
uirum tuum: adhibe intellectum.
per quem docearis: quo regaris: Ergo
constitue animam excepto intelleetu
tanquam feminam: intellectum autem
habere tanquam uirum: Sed iste uir

Expanded text:
oculus, sed aliquid carnis est oculus. Cum oculus, sed aliquid carnis est oculus. Cum autem carnis aliquid sit oculus, solus tamen luce perfruitur: caetera autem membra carnalia luce perfundi possunt, lucem sentire non possunt; solus ea oculus et perfunditur et perfruitur. Sic in anima nostra quiddam est quod intellectus vocatur. Hoc ipsum animae quod intellectus et mens dicitur, illuminatur luce superiore. Jam superior illa lux, qua mens humana illuminatur, Deus est; Erat enim verum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Talis lux Christus erat, talis lux cum muliere loquebatur: et illa intellectu non aderat, qui illa luce illuminaretur, nec tantum perfunderetur, verum etiam frueretur. Ergo Dominus tanquam diceret, Illustrare volo, et non adest quem; Voca, inquit, virum tuum: adhibe intellectum per quem docearis, quo regaris. Ergo constitue animam excepto intellectu tanquam feminam: intellectum autem habere, tanquam virum. Sed iste vir
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est enim animam habere: Non
est magnum: Nam & pecus habet:
Unde tu meliorꝰ Quia intellec tum
habes. quod pecus non habet Quid est
ergo uoca uirum tuum: Non me capis.
non me intelligis: De dono dĩ tibi loquor.
tu autem carnem cogitas. Secundum
Absens est intellectus tuus.: uoca uirum
tuum: noli esse sicut equus & mulus.
quibus non est intellectus: E rgo fra-¬
tres mei animam habere & intellectu
non habere. hoc est non adhibere. nec
scđm eum uiuere: bestialis est uita.
Est enim in nobis quoddam bestiale.
quod in carne uiuimus. Sed intellectu
regendum est: Motus enim animȩ
secundum carnem se mouentis. & in
delicias carnales immoderate diffluere.
cupientis: regit de super intellectus
Qui debet dici uir : qui regit an qui
regitur: Procul dubio cum ordinata
uita est: intelleetus animani regit
ad ipsam animam pertinens: Non
enim aliquid aliud est quam anima
sed aliquid animȩ est intellectus: quo¬
modo non aliguid aliud quam caro est

Expanded text:
Quid tibi est enim animam habere? Non Quid tibi est enim animam habere? Non est magnum, nam et pecus habet. Unde tu melior? Quia intellectum habes, quod pecus non habet. Quid est ergo, Voca virum tuum? Non me capis, non me intelligis: de dono Dei tibi loquor, tu autem carnem cogitas; secundum absens est intellectus tuus, Voca virum tuum. Noli esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Ergo, fratres mei, animam habere, et intellectum non habere, hoc est, non adhibere, nec secundum eum vivere, bestialis est vita. Est enim in nobis quiddam bestiale quo in carne vivimus, sed intellectu regendum est. Motus enim animae secundum carnem se moventis, et in delicias carnales immoderate diffluere cupientis, regit desuper intellectus. Qui debet dici vir? qui regit, an qui regitur? Procul dubio cum ordinata vita est, intellectus animam regit, ad ipsam animam pertinens. Non enim aliquid aliud est quam anima, sed aliquid animae est intellectus: quomodo non aliquid aliud quam caro est
Abbreviated transcription (Latin):
loquebatur mariȩ sedenti ad pedes
suos & excipienti uerbum suum.
quando martha circa multum mi¬
nisterium & iam de sororis suȩ felici¬
tate occupatissima murmurabat:
Ergo fratres mei audiamus & intel¬
ligamus quod ait dñs mulieri. uoca
Queramus & de uiro animȩ: cur ĩã
non ipse iħe uir animȩ uerus est.
Adsit intellectus: qm̃ quod dicturi
linus uix capitur nisi ab intentis:
Ad sit ergo intellectus ut capiatur: &.
ipse intellectus. erit fortasse uir animȩ:
Uidens ergo iħe quia mulier non intelli¬
gebat. & uolens eam intelligere uoca
inquit uirum tuum: Ideo enim nescis
quꝰid dico. quia intellee tus tuus non ad est:
Loquor ego scđm sp̃m: tu audis scđm
carnem: Quȩ loquor nͦ ad uoluptatẽ
aurium pertinent.: nec ad oculos. nec
ad olfaetum. nec ad gustum: nec ad tac¬
tum: Mente sola capiuntur: intellee tu
solo hauriuntur: Ille intellectus non tibi
ad est Quo modo capis quod dico U oca
uirum tuum: presenta intellectum tuum:

Expanded text:
loquebatur Mariae sedenti ad pedes loquebatur Mariae sedenti ad pedes suos, et excipienti verbum suum, quando Martha circa multum ministerium etiam de sororis suae felicitate occupatissima murmurabat? . Ergo, fratres mei, audiamus et intelligamus quod ait Dominus, Voca Quaeramus et de viro animae. Cur jam non ipse Jesus vir animae verus est? Adsit intellectus, quoniam quod dicturi sumus, vix capitur nisi ab intentis: adsit ergo intellectus ut capiatur, et ipse intellectus erit fortasse vir animae. 19. Videns ergo Jesus quia mulier non intelligebat, et volens eam intelligere, Voca, inquit, virum tuum. Ideo enim nescis quod dico, quia intellectus tuus non adest: loquor ego secundum spiritum, tu audis secundum carnem. Quae loquor, nec ad voluptatem aurium pertinent, nec ad oculos, nec ad olfactum, nec ad gustum, nec ad tactum; mente sola capiuntur, intellectu solo hauriuntur: ille intellectus non tibi adest, quomodo capis quod dico? Voca virum tuum, praesenta intellectum tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
Qnu ẽ apud te ẽ fons uitȩ: Nã qͦmͦ sitient
nbriabunt᷑ ab ubertate domus tuȩ:¬
si & illa ñdũ intelligebat: & ñ intelligens
respondebat: Dicit ad eũ mulier. Dñe.
am̃ hanc aqu̾a. ut ñ sitiam. neq ueniam
ue haurire: Ad laborẽ indigentia cogebat.
Qlabere infirmitas recusabat: Utinã audir&.
Senlte ad me om̃s qui laboratis & onerati
stis. & ego uos reficiã: Hoc enĩ ei dicebat iħc:
it añ laborar&. sed illa ñdũ intelligebat:
Peniq uolens ut intelligeret: dicit ei iħe.
Uade uoca uirũ tuũ. & ueni hiic. Quid est
uoca uirũ tuũ: Per uirũ suũ ei uolebat aqu̾a
illã dare.: an quia non intelligebat. per uirũ
sui eam uolebat docere. forte quomͦ ait apłs
de mulieribus. si quid autẽ escere uolunt
domi uiros suos interrogent. Nbi non est ihe
quas prohibebat apostolus loqui in
ȩccla Cum uero ipse dñs aderat.
s presens presenti loquebatur . quid
opus erat. ut per uirum eius ei lo¬
queretur: Nunquid per uirũ suum

Expanded text:
dictum est, Apud te est fons vitae? Nam quomodo sitient qui inebriabuntur ab ubertate domus tuet illa nondum intelligebat; et non intelligens, quid respondebat? Dicit ad eum mulier: Domine, da mihi hanc aquam, ut non sitiam, neque veniam huc haurire. Ad laborem indigentia cogebat, et laborem infirmitas recusabat. Utinam audiret, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam . Hoc enim ei dicebat Jesus, ut jam non laboraret, sed illa nondum intelligebat. 18. Denique volens ut intelligeret, dicit ei Jesus: Vade, voca virum tuum et veni huc. Quid est, Voca virum tuum? Per virum suum ei volebat aquam illam dare? An quia non intelligebat, per virum suum eam volebat docere? Forte quomodo ait Apostolus de mulieribus, Si quid autem volunt discere, domi viros suos interrogent? Sed ibi quas prohibebat Apostolus loqui in Ecclesia . Cum vero ipse Dominus aderat, et praesens praesenti loquebatur? quid opus erat ut per virum ejus ei loqueretur? Numquid per virum suum
Abbreviated transcription (Latin):
bo: Quid est baptismus xp̃i Lu
crum aquae in uerbo: Tolle a quam
non est baptismus: Tolle uerbu:
est baptismus Iam ergo his piectis
quacꝰ ꝑuenit ad conlocutionẽ cumill
muliert : uid eamus quae restant.
plena mysteri is & grãuida sacramentis
Iportebat autem inquit eum transire
psamariam: Uenit ergo inciuitatẽ sama¬¬
nic quae dicitur sichar: iuxta praẽdiũ
quod dedit ia cob ioseph filio suo Erat
autem ibi fons ia cob Puteus atrt
sed omnis putetis fons : non omnis fons
puteus: Vbi enim a qua de terra
minat & u̾sui praebetur haurientibus.
fins dicitur: Sed si in promptu & in
suꝑfitie sit. fons tantum diciturꝰ Si
autem in alto & in profundo sit: ita pute.¬
us uocatur. ut nomen fontis non amit

Expanded text:
bo. Quid est baptismus Christi? Lavacrum aquae in verbo. Tolle aquam, non est baptismus: tolle verbum, non est baptismus. 5. Jam ergo his praejactis, per quae venit ad collocutionem cum illa muliere, videamus quae restant plena mysteriis, et gravida sacramentis. « Oportebat autem, inquit, eum transire per Samariam. Venit ergo in civitatem Samariae quae dicitur Sichar, juxta praedium quod dedit Jacob filio suo Joseph. Erat autem ibi fons Jacob. » Puteus erat: sed omnis puteus fons, non omnis fons puteus: Ubi enim aqua de terra manat, et usui praebetur haurientibus, fons dicitur: sed si in promptu et superficie sit, fons tantum dicitur; si autem in alto et profundo sit, ita puteus vocatur, ut fontis nomen non amit
Abbreviated transcription (Latin):
bene uiuendo: Nolite nos contrista
& ad terere malis moribus uestris: Cun
enim offendimur mala uita ur̃a: sires
nonne conquerimini & dicitis. & si lan¬
guebamus curaretis: & si infirmabame
uisitaretis : Ecce curamus. &  uisitamꝰ
sed non nobis fiat. quomodo audistis¬
s ab apło: Timeo. ne sine causa laborie¬
rim in uobis:¬

Expanded text:
bene vivendo, nolite nos contristare bene vivendo, nolite nos contristare et atterere malis moribus vestris. Cum enim offendimur mala vita vestra, si rnonne conqueremini, et dicetis: Et si languebamus, curaretis; et si infirmabamur, visitaretis? Ecce curamus, ecce visitamus sed non nobis fiat quomodo audistis ab Apostolo, Timeo ne sine causa laboraverim in vos
Abbreviated transcription (Latin):
es: ꝓpinquasti: intendisti: palpitasti.
refugisti: Scis certe esse quod uideas.
sed idoneum te non esse qui uideas: Er¬
go curare: Quar sunt colliria. Noli
mentiri : noli ꝑiurare : noli adulterare:
noli fraudare: Sed consuesti: & cumali¬
quo dolore a consuetudine reuocaris: hoc
est quod mord&: sed sanat Nam dico
tibi liberius. extimore. & meo & tuo Si
curari destiteris. & esse idon eus ad ꝑfruendũ
hac luce neglexeris. ualitudine oculorũ
tuorum tenebras amabis: & amando te¬
nebras. in tenebris remanebis: & rema¬
nendo intenebris. etiam intenebras exte¬
rores proicieris: ibierit & stridor denti¬
um: Sinichil inte faciebat amor lucis.
faciat timor doloris: Sufficienter me
locutum arbitror: & lectionem tamen
euuangelicam non finiui: Sidicam reli¬
qua onerabo uos: & timeo ne etiam qđ
haustum est effundatur: Sufficiante¬
go ista caritati uestrae: Debitores sumi
periculosam. in hoc mundo. consolamin

Expanded text:
es: propinquasti, intendisti, palpitasti, es: propinquasti, intendisti, palpitasti, refugisti. Scis certe esse quod videas, sed idoneum non te esse qui videas. Ergo curare. Quae sunt collyria? Noli mentiri, noli perjurare, noli adulterare, noli furari, noli fraudare. Sed consuesti, et cum aliquo dolore a consuetudine revocaris: hoc est quod mordet, sed sanat. Nam dico tibi liberius, ex timore et meo et tuo: si curari destiteris, et esse idoneus ad perfruendum hac luce neglexeris, valetudine oculorum tuorum; tenebras amabis; et amando tenebras, in tenebris remanebis; et remanendo in tenebris, etiam in tenebras exteriores projicieris: ibi erit fletus et stridor dentium . Si nihil in te faciebat amor lucis, faciat timor doloris. 12. Sufficienter me locutum arbitror, et lectionem tamen evangelicam non finivi: si dicam reliqua onerabo vos, et timeo ne etiam quod haustum est effundatur; sufficiant ergo ista Charitati vestrae. Debitores sumuspericulosam, in hoc mundo cons lamini
Abbreviated transcription (Latin):
caeci essent : Et redeunte iam ut cum¬
q acie oculorum. ꝑducuntur ad lucẽ:
& cum uiderint. fulgore ipso reuerbe¬
rantur quod am modo. & respondent
medico demonstranti Iam iam uidi: sed
uidert non possum Quid ergo facit
medicus. Reuocat ad solita: & addit
collirium : ut ad illud quod uisum est.
& uideri non potuit desiderium nutriat:¬
& ex ipso desiderio curetur plenus: & siqua
fortiter ferat: ut amore illius lucis ac.¬
census dicat sibi Quando erit ut illud
firmis oculis uideam. quod sauciis infir¬
misq: non potui. Vrg& medicum. &
rogat ut cur&: Ergo fr̃s si forte aliquid¬
tale factum est incordibus uestris: siut.¬
cumq erexistis coruestrum ad uidendũ
uerbum & ipsius luce reuerberati ad soli¬
ta recidistis: rogate medicũ ut habeat
collyria : mordacia praccepta. Iustitiae
est quod uideas : sed nun est unde uideas:
Non mihi antra credebas. quia est quod
uideas : duce quadam ratione adductus

Expanded text:
caeci essent: et redeunte jam utcumcaeci essent: et redeunte jam utcumque acie oculorum, producuntur ad lucem; et cum viderint, fulgore ipso reverberantur quodammodo, et respondent medico demonstranti, Jam jam vidi, sed videre non possum. Quid ergo facit medicus? Revocat ad solita, et addit collyrium, ut ad illud quod visum est, et videri non potuit, desiderium nutriat, et ex ipso desiderio curetur plenius; et si qua fortiter ferat, ut amore illius lucis accensus dicat sibi: Quando erit ut illud firmis oculis videam, quod sauciis infirmisque non potui? Urget medicum, et rogat ut curet. Ergo, fratres, si forte tale aliquid factum est in cordibus vestris, si utcumque erexistis cor vestrum ad videndum Verbum, et ipsius luce reverberati ad solita recidistis; rogate medicum ut adhibeat collyria mordacia, praecepta justitiae. Est quod videas, sed non est unde videas. Non mihi antea credebas quia est quod videas: duce quadam ratione adductus
Abbreviated transcription (Latin):
tua alibi audis. alibi uides : in corde tuo
ibi audis. bi uides: Si hoc imago: quanto
potentius ille cuius imago. Ergo & au-¬
dit filius. & uid& filius : & ipsa uisio &
auditio filius: & hoc est illi audire quod
esse : & hoc est illi uidere quod esse :
Tibi non hoc est uidere quod esse : quia
& si perdas uisum. potes esse : & si per-¬
das duditum. potes esse : Putamũs ne
pulsauimus: crectum est aliquid
in nobis. quo uel tenuiter suspicemur.
unde lumen ueniat nobis : Puto fr̃s.
quia cum loquimur ista. & cum medita¬
mur exercemus nos: & cum exercemus
nos in ipsis. & rursus quasi reflectimur
pondere nr̃o ad ista consueta: tales su-¬
mus quales lippientes. cum ꝓducunt᷑
ad uidendum lumen. si forte ante᷑ uisũ
omnino non habebant: & incipiunt
eundem ui sum ꝑ diligentiã medicorum
ut cumq reparart : Et cum ꝓbare uult
medicus quantum eis salutis accesserit.
temptat eis ostendere. quod uidere
desiderabant. & non poterant cum

Expanded text:
tua alibi audis, alibi vides: in corde tuo tua alibi audis, alibi vides: in corde tuo ibi audis, ubi vides. Si hoc imago, quanto potentius ille cujus imago? Ergo et audit Filius, et videt Filius, et ipsa visio et auditio Filius: et hoc est illi audire quod esse, et hoc est illi videre quod esse. Tibi non hoc est videre quod esse: quia et superdas visum, potes esse; et si perdas auditum, potes esse. 11. Putamusne pulsavimus? Erectum est aliquid in nobis quo vel tenuiter suspicemur unde lumen veniat nobis? Puto, fratres, quia cum loquimur ista, et cum meditamur, exercemus nos. Et cum exercemus nos in ipsis, et rursus quasi reflectimur pondere nostro ad ista consueta, tales sumus quales lippientes, cum producuntur ad videndum lumen, si forte antea visum omnino non habebant, et incipiunt eumdem visum per diligentiam medicorum utcumque reparare. Et cum probare vult medicus quantum salutis eis accesserit, tentat eis ostendere quod videre desiderabant, et non poterant cum
Abbreviated transcription (Latin):
aures audiendi audiat: An in corde
non habes oculos . Unde dicit apłs.
mlminatos oculos cordis ur̃i .  Redi
idcor: uide quid ibi sentias forte de
dõ. quia ibi est imago dĩ. in interiori ho-¬
modum omnͤs corporis sensus cordi nr̃o
mnuntient. quid senserint foris : Vide
quam multos ministros habeat unussinte¬
nor imperator : & quid apud se etiam sine
his ministris agat: Renuntiant oculi cordi
alba & nigra : renuntiant aures idem dordi
unõta le drs sona: renuntiant nares idem
cnrdi. odora & putentia : Renuntiat gus.¬
tistidemꝰ cardi. sam aras & elultia : Renun¬
uat tctuseidem cordi. lenia & aspera.
rnuntiꝰ sibi ipsum cor. iusta & iniusta
Cortuum & uid& & dudit. & caetera
sensibilia diudicat: & quo non aspirat
corpons sensus. iusta & iniusta. mala &
bona discernit: Ostende mihi oculos
lures & nares cordis tui : diuersa sunt
quae ad cortuum referuntur: & diuersa
ibi membra non inueniuntur In carne

Expanded text:
aures audiendi, audiat ? An in corde aures audiendi, audiat ? An in corde non habes oculos? Unde dicit Apostolus, Illuminatos oculos cordis vestri . Redi ad cor; vide ibi quid sentias forte de Deo, quia ibi est imago Dei. In interiore homodum omnes corporis sensus cordi intro nuntient quid senserint foris: vide quam multos ministros habeat unus interior imperator, et quid apud se etiam sine his ministris agat. Renuntiant oculi cordi alba et nigra; renuntiant aures eidem cordi canora et dissona; renuntiant nares eidem cordi odora et putentia; renuntiant gustus eidem cordi amara et dulcia; renuntiat tactus eidem cordi lenia et aspera: renuntiat et sibi ipsum cor justa et injusta. Cor tuum et videt et audit, et caetera sensibilia dijudicat; et quo non aspirant corporis sensus, justa et injusta, mala et bona discernit. Ostende mihi oculos, aures, nares cordis tui. Diversa sunt quae ad cor tuum referuntur, et diversa ibi membra non inveniuntur. In carne
Abbreviated transcription (Latin):
sum eius uidere & ipsum eius audire
longe alio modo quam nrm̃ sit: & uiden
& audire simul in uerbo est: nec aliud
ibi est uidere aliud audire : sed auditus
uisus. & uisus auditꝰ: Et nos qͥ aliter
audimus. aliter uidemꝰ : Hoc unde no¬
uimus : Redimus forte ad nos : si ñ
sumus preuaricatores. quibus dictum
est. redite preuaricatores ad cor:
Redite ad cor: quid itis a uobis: &
peritis ex uobis. Quid itis solitudi¬
nis uias.  Orrati f uagando . redite
Quo: Ad dm̃ cito: primo redi ad
iaum: Exul ate uagiris foris. teipsũ
o nosti: & quaeris aquo factus es : Redi
di adcor : tolle te acorpore¬
La corpus tuum habitatio tua est:
Cortuum sentit etiam ꝑ corpus tuum:
sed corpus tuum. non quod cortuum:
Dimitte & corpus tuum: redi ad cor tu-¬
um. In corpore tuo inueniebas alibi oculos.
alibidures. in corde tuo. numquid hoc in¬
uenis : An in corde ͣnon habes aures.
De quibus ergo dñs dicebat. qui hab&

Expanded text:
sum ejus videre, et ipsum ejus audire, sum ejus videre, et ipsum ejus audire, longe alio modo quam nostrum sit. Et videre et audire simul in Verbo est, nec aliud est ibi audire, et aliud videre; sed auditus visus, et visus auditus. 10. Et nos qui aliter audimus, aliter videmus, hoc unde novimus? Redimus forte ad nos, si non sumus praevaricatores, quibus dictum est, Redite, praevaricatores, ad cor . Redite ad cor: quid itis a vobis, et peritis ex vobis? quid itis solitudinis vias? Erratis vagando; redite. Quo? Ad Dominum. Cito est: primo redi ad cor tuum, exsul a te vagaris foris; teipsum non nosti, et quaeris a quo factus es! Redi, redi ad cor, tolle te a corpore: corpus tuum habitatio tua est; cor tuum sentit etiam per corpus tuum: sed corpus tuum non quod cor tuum; dimitte et corpus tuum, redi ad cor tuum. In corpore tuo inveniebas alibi oculos, alibi aures: in corde tuo numquid hoc invenis? An in corde tuo non habes aures? De quibus ergo Dominus dicebat, Qui habet
Abbreviated transcription (Latin):
quasi uidenti: Redimus ad id quod
explicare non possumus: quomodo uer¬
bum uideat Ecce homo factus est ꝑ
uerbum: sed homo hab& oculos : hab&
aures : hab& manus : diuersa membra
in corpore : Per oculos potest uidere:
ꝑaures potest audire : ꝑmanus opera¬
ri : diuersa membra : diuers mem¬
brorum officia: non potest illud mem¬
brum. quod potest alttrũ: tamen ꝓptͣ
in uerbo arbitrandum est esse . qm̃ om̃i
uit aurem non audi&: aut qui finxit
oculum non considerat. Siergo fuua
oculum uerbum. quia omnia ꝑuerbũ
si plantauit aurem uerbum. quia om̃i
ꝑuerbum : non possumꝰ dicere non dur
uerbum. non uid& uerbum: ne obiun¬
s nos psalmus & dicat. stulti aliquando
sapite: Ita que si audit uerbũ. & uide
uerbum: audit filius. uid& filius: s¬
quid tamen & ipso diuersis locis qui¬
turi sumus. & oculos & aures . Alun¬
potest quod auris: An totus ille usis
est. & totus auditus: Forte ita: ini
non forte. sed uere ita: nam tãmen & ini¬

Expanded text:
quasi videnti. Redimus ad id quod quasi videnti. Redimus ad id quod explicare non possumus, quomodo Verbum videat. Ecce homo factus est per Verbum; sed homo habet oculos, habet aures, habet manus, diversa membra in corpore: per oculos potest videre, per aures potest audire, per manus operari; diversa membra, diversa membrorum officia. Non potest illud membrum quod potest alterum: tamen proptin Verbo arbitrandum est esse, quoniam omvit aurem non audiet? aut qui finxit oculum non considerat ? Si ergo finxit oculum Verbum, quia omnia per Verbum; si plantavit aurem Verbum, quia omnia per Verbum: non possumus dicere, Non audit Verbum, non videt Verbum; ne objurget nos Psalmus, et dicat, Stulti, aliquando sapite. Itaque si audit Verbum et videt Verbum, audit Filius et videt Filius: numquid tamen et in ipso diversis locis quaesituri sumus oculos et aupotest quod potest auris? An totus ille visus est, et totus auditus? Forte ita: imo non forte, sed vere ita; dum tamen et ip
Abbreviated transcription (Latin):
nostrum : & deinde manus nostra: Cer¬
te. unde om̃s ad clamastis: nisi quia cog.¬
noustis: Certum est quod dixi. & ma¬
nifestẽ omnibus nobis. litterae fiunt
primo a corde nr̃o : deinde a corpore nr̃o:
Manus seruit imperanti cordi: easdem
litteras facit & cor & manus: Numquid
alias cor. alias manus . Easdem qui¬
dem facit manus : sed non similiter:
Cor enim nrm̃ facit eas intelligibiliter.
manus autem uisibiliter: Ecce quomo.¬
do fiunt eadem dissimiliter: Vnde
parum fuit dño dicere. quaecumq pater
fȩcerit. haec & filius simitter facit: nisi
adder& & similiter Quid si enim hoc
modo intelligeres. quomodo quaecumq
cor facit. haec & manus facit. sed non
similiter : Hic uero addidit. haec &
filius similiter facit: Si& haec facit &¬
similiter facit: expergiscere : ringatur
iud eus : credat xp̃ianus: conuincatur
hereticus: aequalis patri est filius
Pater enim diligit filium : & omma
demonstrat ei quae ipse facit Ecce

Expanded text:
nostrum, et deinde manus nostra. Cernostrum, et deinde manus nostra. Certe unde omnes acclamastis, nisi quia cognovistis? Certum est quod dixi, et manifestum omnibus nobis. Litterae fiunt primo a corde nostro, deinde a corpore nostro: manus servit imperanti cordi, easdem litteras facit et cor et manus: numquid alias cor, alias manus? Easdem quidem facit manus, sed non similiter: cor enim nostrum facit eas intelligibiliter, manus autem visibiliter. Ecce quomodo fiunt eadem dissimiliter. Unde parum fuit Domino dicere, Quaecumque Pater fecerit, haec et Filius facit, nisi adderet, et similiter. Quid si enim hoc modo intelligeres quomodo quaecumque cor facit, haec et manus facit, sed non similiter? Hic vero addidit, haec et Filius similiter facit. Si et haec facit,similiter facit, expergiscere, stringatur Judaeus, credat Christianus, convincatur haereticus; aequalis est Patri Filius. 9. Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit . Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ut petora : auersaris: angeli ꝑfruuntur:
capis: Inchoasti ipso desiderio uitam an-¬
gelorum: crescat inte & ꝑficiatur intẽ.
& capis hoc non ame. sed ab illo. qui
& tẽ fȩcit & me Tamen non uttumq
nos dimisit dñs qui uoluit intelligi.
quia meo quod dixit. non potest filius
ast fatere quicquam. nisi quod uiderit
÷patrem facientem: Non alia opera pater
facit. quae uideat filius. & alia filius
opera ipsa. & pater & filius: Secutus
ille fȩcerit. alia filius similiter facit:
sed quaetumq ille fęcerit. haec & fibius
similiter facit: Sihaec facit filius quae
fȩcerit pater : ꝑfilium facit pater: Si
ꝑ filium facit quae facit pater: non alia
pater. alia filius facit : sed eadem opera
sunt patris & filii: Et quomodo eadem
facit & filius. & eadem & similiter:
neforte eadem sed dissimiliter: Eadem
inquit & similiter. Et quomodo pos
s& non similiter Accipite exemplũ.
quod puto ad uos non sit grande: Cum
scribimus litteras. facit eas primo cor

Expanded text:
ut pecora, aversaris: Angeli perfruunturcapis; inchoasti ipso desiderio vitam Angelorum. Crescat in te, et perficiatur in te; et capias hoc non a me, sed ab illo qui et me fecit et te. 8. Tamen non utcumque nos dimisit et Dominus, qui voluit intelligi quia in eo quod s facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. « Non alia opera facit Pater quae videat Filius, et alia Filius opera ipse Pater et Filius facit. Secutus ille fecerit, alia Filius similiter facit: sed quaecunque ille fecerit, haec et Filius similiter facit. Si haec facit Filius quae fecerit Pater, per Filium facit Pater; si per Filium facit Pater quae facit, non alia Pater, alia Filius facit, sed eadem opera sunt Patris et Filii. Et quomodo eadem facit Filius, eadem et Pater similiter. Ne forte eadem, sed dissimiliter: Eadem, inquit, et similiter. Et quomodo posset eadem non similiter? Accipite exemplum, quod puto ad vos non sit grande: cum scribimus litteras, facit eas primo cor
Abbreviated transcription (Latin):
tio : & transeunt homines a morte quador
ad quanpꝰam uitam: a morie infidelitatis as
uitam fidei : a morte falsitatis. ad uitam un¬
tatis: a morte miquitatis. ad uitam iustitis
Est ergo & ista quaedã resurrectio mortuorũ
aperiat illam plenius: & dilucescat nobs
Sut caepit: Amen amen dico uobis. qua
uenit hora & nunc est: Nos expectabans
infine resurrectionem mortuorũ: nant
credidimus: immo non expectabamꝰ. sel
plane expectare debemus: Neque cnin
falsum credimus. infine mortuos resurru¬
turos: Cum ergo uell&e dñs iħs insinude
nobis quandam resurrectionẽ mortuoriꝰ
ante resurrectionẽ mortuorũ. non sicit
lazari uel filii illius uiduae. uel filiac
archy synagogi. qui resurrexerunt mon¬
turi: Nam & ipsorũ mortuorũ quaedin

Expanded text:
ctio, et transeunt homines a morte quadam ctio, et transeunt homines a morte quadam ad quamdam vitam: a morte infidelitatis, ad vitam fidei; a morte falsitatis ad vitam veritatis; a morte iniquitatis, ad vitam justitiae. Est ergo et ista quaedam resurrectio mortuorum. 9. Aperiat illam plenius, et dilucescat nobis, ut coepit. Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est. Nos exspectabamus in fine resurrectionem mortuorum; nam ita credidimus: imo non exspectabamus, sed plane exspectare debemus; neque enim falsum credimus in fine mortuos resurrecturos. Cum ergo vellet Dominus Jesus insinuare nobis quamdam resurrectionem mortuorum ante resurrectionem mortuorum; non sicut Lazari , vel filii illius viduae , vel filiae archisynagogi , qui resurrexerunt morituri nam et ipsorum mortuorum quaed