comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
int inaquinault hominibus mi secora homunib
ostendit Miranda etum eratfides centurionis
qui sine homine doctore sine eloquiis scriptu¬
rarum sine oraculis angelorum tantum nac¬
turali sensu diui nitatis inluminato cognouit
ꝑmiracula dm̃ee uerum quemꝑ humane fra¬
gilitatis in firma hominẽ esse uerũ nouerat.
ud contra non minus admiranda natarenorũ
in fidelitas qui & doctoribus habundantes &c̃lo¬
quiis diuinis inquibus xp̃i p̃dicabatur aduen¬
tus ipsum &iam p̃sentem habentes xp̃m agniti¬
onem sui illis & uerbis ingerentem. & signis nibul¬
hominus in creduli durabant. sed in uno eor un
iudaeorum miranda notatur. cecitas quidi
nec ꝓph&is suis credere dexp̃o. nec ipsi interse
nato uoluerunt credere xp̃o in altero fides co¬
ronitur gentium qui inter iud deos nitum
sed xpulsum ipsi cũ oraculis sacris mediatorem

Expanded text:
intimare vult hominibus, mirari se coram hominibus intimare vult hominibus, mirari se coram hominibus ostendit. Miranda enim erat fides Centurionis, qui sine homine doctore, sine eloquiis Scripturarum, sine oraculis angelorum, tantum naturali sensu divinitus illuminato cognovit per miracula Deum esse verum quem per humanae fragilitatis infirma hominem esse verum noverat. At contra, non minus admiranda Nazarenorum infidelitas, qui et doctoribus abundantes, et eloquiis divinis in quibus Christi praedicabatur adventus, ipsum etiam praesentem habentes Christum, agnitionem sui illis et verbis ingerentem et signis, nihilominus increduli durabant. Sed in uno eorum, Judaeorum miranda notatur caecitas, qui nec prophetis suis credere de Christo, nec ipsi inter se nato voluerunt credere Christo. In altero fides coronatur gentium, qui inter Judaeos natum, sed expulsum ipsi cum oraculis sacris mediatorem
Abbreviated transcription (Latin):
aes iere mias coteriq: ꝓfeta minori in petriasua
quã inerteris ciuitatibus habitis utb Quiu ꝓpe¬
nedumn nacturale est ciues semꝑ cuub iiudese
nonenim consiđrant presentia uir iopera seo
Nonco &iam illis incredulis facere non potuerit
Nuirtutes multas sed quone multas faciens ciuens in
credulos condem nar&: potest aũt & uliter in¬
tellegi quod iłis dispicitur indomo &inpatria sua
hocest inppło iudaorum: Et ideo ibi pauca signa
fecerit nepenitus & cusabiles fierent Mauora aitt¬
signa cotidie ingentibus ꝑ apostolos facre nonta
insanatione corporum quã inanimanum sa¬
littenqđetitt mirari dicitur dñs incredulitatẽ il¬
lorum non quasi inopinatã &in prouisa miratur
quinouit onia antequam fiaNł si cue neaside
centurionis quas nouem &cente in cognttãmi¬
rari tunc cepit quando audiens uerba piaeconfes¬
sonis euisito quia nec inis łtantam fidẽ iue¬
norded quino uit occulta cordis quod muran dũ

Expanded text:
as, Jeremias caeterique prophetae, minores in patria sua, quam in exteris civitatibus habiti sunt. Quia propemodum naturale est cives semper civibus invidere. Non enim considerant praesentia viri opera, sed atem eorum. Non quod etiam illis incredulis facere non potuerit virtutes multas; sed quod ne multas faciens virtutes, cives incredulos condemnaret. Potest autem et aliter intelligi, quod Jesus despiciatur in domo et in patria sua, hoc est, in populo Judaeorum. Et ideo ibi pauca signa fecerit; ne penitus signa quotidie in gentibus per apostolos facit, non tam in sanatione corporum, quam in animarum salute. Quod autem mirari dicitur Dominus incredulitatem illorum, non quasi inopinata et improvisa miratur, qui novit omnia antequam fiant, sicut nec fidem Centurionis, quasi novam et ante incognitam mirari tunc coepit, quando audiens verba piae confessionis ejus ait: Quia nec in Israel tantam fidem inveni , sed qui novit occulta cordis, quod mirandum
Abbreviated transcription (Latin):
ueromortuum nunciante discipulo dñscuidiuit
Sedquia quipro eius &citatione precarentur.
ui uidefuerant: Dimitte inquid utmor tui seu¬
peliant mortuos suos. id est mali malos.
noxiis laudibuf grauent. &e
am oleum pec catoris inpingu& capudeorum:¬

Expanded text:
vero mortuum nuntiante discipulo Dominus audivit, vero mortuum nuntiante discipulo Dominus audivit, sed quia qui pro ejus excitatione precarentur, vivi defuerant: Dimitte, inquit, ut mortui sepeliant mortuos suos , id est mali malos noxiis laudibus gravent: et a, oleum peccatoris impinguet caput eorum
Abbreviated transcription (Latin):
negauerat delatum aaĩt foras iuiuenem mortu¬
um pluribus utreui uiscere debeant dictis
corroborat. cumait iiuenis tibidico surge.
qua driduanus ueromortuus ut longa premen¬
tis sepul diri claustra euadere poss& fremu¬
it sp̃uiłis turbauit seipsum lacrimas fudit. pur¬
sum fremuit ac magna uoce clamauit. Laçare
ueniforas & sictamen quierat desperatus discus¬
so tenebrarum pondere uitelucae queredditur.
Sed & hoc notandum quod quia publica noxa pul¬
lico egecremedio. Iituia aut̃ peccata leuiori & se.¬
cr&ic queunt penitentia delere. puella indomo
iacens paucis arbitris &urgit eisdemque uehe¬
menter ut nemini id manifestent p̃cipitur iuue¬
nis & traportam turba multa comitante atque
intuente suscitatur. Lagarus demonumento uo¬
catus intantum populis in notuit ut ab eorum
quiui dere testimonium plurime dñ o turba
cumpalmis occurrerent: & m̃ulti ꝓpt̃ illum ao¬
bierent & iudais &crederent iniħm. quartũ

Expanded text:
negaverat. Delatum autem foras juvenem mortunegaverat. Delatum autem foras juvenem mortuum, pluribus ut reviviscere debeat dictis corroborat, cum ait: Juvenis, tibi dico, surge. Quatriduanus vero mortuus, ut longa prementis sepulcri claustra evadere posset. Fremuit spiritu Jesus, turbavit seipsum, lacrymas fudit, rursum fremuit, ac magna voce clamavit: Lazare, veni foras. Et sic tandem qui erat desperatus, discusso tenebrarum pondere, vitae lucique redditur. Sed et hoc notandum, quod quia publica noxa publico eget remedio, levia autem peccata leviori et secreta queunt poenitentia deleri, puella in domo jacens paucis arbitris exsurgit, eisdemque vehementer ut nemini id manifestent praecipitur. Juvenis extra portam turba multa comitante atque intuente, suscitatur. Lazarus de monumento vocatus, in tantum populis innotuit, ut ob eorum qui videre testimonium, plurimae Domino turbae cum palmis occurrerent, et multi propter illum abirent ex Judaeis, et crederent in Jesum. Quartum
Abbreviated transcription (Latin):
qui resipiscentẽ apec cati tenebris animũ
unitati restituit ec clesiae quidem uerononso¬
lum cogitando uł faciendo inlicita sed &ipsa
peccandi consu&udine sequasi sepeliendocor¬
rumpunt. Uerum nec udhos erigendos mi¬
norsit uirtus & gratia saluatoris sitamenad¬
sunt cogitationes sollicite que suꝑtorum salu¬
te uelut deuote xp̃o sorores inuigilant. nu¬
mad hoc intimandum resuscitauit lagarum
quat tuor dies in monumento hubentem &
sorore actestante iã fetentem. qui unimirum
pessima noxios actos sol& fama comitari no¬
tandum aut quod quunto grauior unime
mors ingruerit tanto ucrior necesse estur
resurger& mereatur. penitentis feruor
insistat: Nã leuiores & cotidiani e erratos
leuiores penitentiȩ possunt remedio cura¬
ri quod occulte uolens ostendere dñs iacentem
in conclauimor tuam facillimaacbreuissima
uoceresuscitat dicens. puella surge quã &ĩ am
obfacillitatem resuscitandi iammor tuã fuisse

Expanded text:
quia resipiscentem a peccati tenebris animam quia resipiscentem a peccati tenebris animam unitati restituit Ecclesiae. Quidam vero non solum cogitando, vel faciendo illicita, sed et ipsa peccandi consuetudine se, quasi sepeliendo corrumpunt. Verum nec ad hos erigendos minor fit virtus et gratia Salvatoris, si tamen adsint cogitationes sollicitae, quae super eorum salute velut devotae Christo sorores invigilant. Nam ad hoc intimandum, resuscitavit Lazarum quatuor dies in monumento habentem, et sorore attestante jam fetentem, quia nimirum pessima noxios actus solet fama comitari. Notandum autem, quod quanto gravior animae mors ingruerit, tanto acrius necesse est, ut resurgere mereatur, poenitentis fervor insistat. Nam leviores et quotidiani erratus levioris poenitentiae possunt remedio curari. Quod occulte nolens ostendere Dominus, jacentem in conclavi mortuam facillima ac brevissima voce resuscitat dicens: Puella, surge. Quam etiam ob facilitatem resuscitandi jam mortuam fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
Ad testi monium quidem uere resuscitationis da¬
ripuelle manducare p̃cepit nenonueritas sed
fantas mec qđ cpperebat ab incredulis putar&ur
Sed &siquis spiritale morte surrexerit cae¬
lesti necesse est mox panes saci&ur & diuini sci¬
lic& uerbi &scccro sc̃i ultaris particeps effec¬
tus nam iuxta moralem intelletum tres
illi mortui quos suluator in corporibus sus¬
citauit. triagenera resurretionis ani¬
marum signi ficant: Si quidẽ non nulli con¬
sensum male delectationi prebendo laten te
tantũ cogitatione peccati sibimortem cons¬
cisunt sed tales seuiui ficare. signifi cans salua¬
tor resuscitauit filiã cerdi sinagogi nondũ
foris elatam sed indomo mortuam qua siui¬
tium sec r&đ in corde tegentem uli nonso¬
lum noxia delectationi consentiendo. sed
& ipsum malũ ꝗd delectantur &plen donior¬
tuum suum quusi & traportas efferunt. &ced
hosse sipeniteant resuscitare demonstraris.
Suscitauit iuuenem filium ui duae extrapor¬
tas ciuitatis elatum &reddidit matrisuce

Expanded text:
Ad testimonium quidem verae resuscitationis dari puellae manducare praecepit, ne non veritas sed phantasma, quod apparebat, ab incredulis putaretur. Sed et si quis a spiritali morte surrexerit, coelesti necesse est mox pane satietur, et divini scilicet verbi et sacrosancti altaris particeps effectus. Nam juxta moralem intellectum, tres illi mortui quos Salvator in corporibus suscitavit, tria genera resurrectionis animarum significant. Siquidem nonnulli consensum malae delectationi praebendo, latente tantum cogitatione peccati sibi mortem consciscunt. Sed tales se vivificare significans Salvator, resuscitavit filiam archisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corde regentem. Alii non solum noxiae delectationi consentiendo, sed et ipsum malum quo delectantur explendo, mortuum suum quasi extra portas efferunt. Et hos se si poeniteant, resuscitari demonstrans, suscitavit juvenem filium viduae extra portas civitatis elatum, et reddidit matri suae,
Abbreviated transcription (Latin):
radictio pharis corũ ee uxta maladiiã proph&ã qui ẽ nouis¬
simus induo decim qđ lielias ueniat anteuduentũ saluatoris &
reducat corpatrũ cidfilios & filiorũ ud patres & restituit oria
ut anticũ ftatũ estimant ergo discipuli transformationem głe
hance quã mninonte uider & dicunt siiã uenisti in gła quomo do
p̃cur sortuos non a par& maximȩ qui aheliã uider̃ recessis¬
se quando aut adiciunt scribedicunt quiahelia opateat primũ
urnre primũ dicendo ostendunt qđ nisi haelias uenerit. non
sit secundus inscriptura saluatoris aduentus:¬

Expanded text:
raditio Pharisaeorum est, juxta Malachiam prophetam, qui est novissimus in duodecim, quod Elias veniat ante adventum Salvatoris, et reducat cor patrum ad filios, et filiorum ad patres, et restituat omnia in antiquum statum. Aestimant ergo discipuli transformationem gloriae hanc esse, quam in monte viderant, et dicunt: Si jam venisti in gloria, quomodo praecursor tuus non apparet, maxime quia Eliam viderant recessisse. Quando autem adjiciunt: Scribae dicunt quod Eliam oporteat primum venire: Primum dicendo, ostendunt quod nisi Elias venerit, non sit secundum Scripturas Salvatoris adventus
Abbreviated transcription (Latin):
ndeorta uid&ur disputatio discipulorũ deprimatu qui a
uiderant p&rũ ia cobũ &io hannẽ seor sũ ductos in mon¬
tem secretũque eisibi aliquod esse creditũ sed & p&ro
acceperat edificandã : pȩebantur ergo uł ipsostres
nenuirduodeci & an illis siquis uult per¬
musiroi omiũ notussionis &ocmualmirs¬

Expanded text:
nde orta videtur disputatio discipulorum de primatu, quia viderant Petrum, Jacobum et Joannem seorsum ductos in montem, secretumque eis ibi aliquod esse creditum. Sed et Petro acceperat, aedificandam esse. Querebantur ergo vel ipsos tres vocavit duodecim, et ait illis: Si quis vult primus
Abbreviated transcription (Latin):
sectantur eodẽ uocabulo censentur quiuiderant publi canũ
apit catis ad meliora conuersũ locũ inuenisse peniten¬
tiae: &obit &iã ipsi non desperqT salutẽ neque uerom
pristinis uitiis ꝑmanentes ueniunł adiłim ut pharisei &¬

Expanded text:
sectantur, eodem vocabulo censentur. Viderant itaque publicanum sectantur, eodem vocabulo censentur. Viderant itaque publicanum a peccatis ad meliora conversum locum invenisse poenitentiae, et ob id etiam ipsi non desperant salutem. Neque vero in pristinis vitiis permanentes publicani veniunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
sibim& reseruauerit Si quidem ipsedñs qui huncexur
humana allo quatione. ut sequer&ur uocauit intus di¬
uina inspiratione ut mox uocantẽ sequer&ũr accendit
ipse inuisibiliter quoniodo obsequendũ edocuit propt̃
ꝗd ille merito oboedientiae dunbumana contempnens
negotia deserit & dominicorũ fidelis despensatur factus¬
XXII. est talentorũ:
leui indomũ suã qđ nusteriorũ figuris apte congruit.
qui enĩ domicilio xp̃m recepit internomaximis delec¬
tati oibus ȩxuberantium pascitur uoluntatũ: Itaq: dñs
libenter ingreditur. &in eius qui crediderit recũbitaf¬
fectũ : & hocẽ bonorumoperũ spiritale conuiuium qđ
diues populus eg& pauꝑ epulatin: publicaniaũt sic̃ &iã¬
& nomine ꝓbaNł appellantur hu qui uestialia publica
ȩxigun: Siue qui conductores sunt uestialiũ fisci uelre¬
rũ publicarũ nec non & hi qui scłi huus lucra ꝑ negotia

Expanded text:
sibimet reservarit. Si quidem ipse Dominus qui hunc exterius sibimet reservarit. Si quidem ipse Dominus qui hunc exterius humana allocutione ut se sequeretur vocavit, intus divina inspiratione ut mox vocantem sequeretur accendit, ipse invisibiliter quo modo sequendum esset edocuit. Propter quod ille merito obedientiae dum humana contemnens negotia deserit, dominicorum fidelis dispeusator factus est talentorum. Levi in domo sua, quod mysteriorum figuris apte congruit. Qui enim domicilio Christum receperit interno, maximis delectationibus exuberantium pascitur voluptatum. Itaque Dominus libenter ingreditur, et in ejus qui crediderit recumbit affectu. Et hoc est bonorum operum spirituale convivium quo dives populus eget, pauper epulatur. Publicani autem sicut etiam nomine probant, appellantur ii qui vectigalia publica exigunt, sive qui conductores sunt vectigalium fisci, vel rerum publicarum, necnon et ii qui saeculi hujus lucra per negotia
Abbreviated transcription (Latin):
uulgatũ: Ipseccũt madͥeus iuextaillut quod scriptũ
ẽiustus accuscctur sui es in primordio sermonis matheu
se & publicanũ nominat ut osten dect legerctib nullu
debere conuersũ desclicte difsidere. cũ ipsedepubli¬
cano in apłm detelonecrio in euangelista sitrepente
ꝓn euangelio luce plenius scriptũ est &relicuis omnibus sur¬
gens secutus esteũ intellegen sergo matheus quid situe¬
raciter dñmsequi relictsomnibus sequitut se qui enĩ
imitariest ideoquae ut pauperũ xp̃m nontãgres su qua
affectu consectari potuis &: Reliquid ꝓpria quira pare
solebataliena ꝑfestã quae nõb̵ abrenuntiationis scłi for¬
mã tribuens nonsolũlucra reliquiduectigaliũ sed & pe¬
riculũ contemsit. quȩ euenire poterat a principibus scłi
quiccuestigaliũ rationes in ꝑfectas adquȩ in conpositas re¬
liquerit : Tanta enim cupiditate sequendidñm ductus
est ut innullo prorsus huius uiterespectũ uł cogitationẽ

Expanded text:
vulgatum. Ipse autem Matthaeus juxta illud quod scriptum est: Justus accusator sui est , in primordio sermonis Matthaeum se et publicanum nominat, ut ostendat legentibus nullum debere conversum de salute diffidere, cum ipse de publicano in Apostolum, de teloniario in Evangelistam sit repente In Evangelio Lucae plenius scriptum est: Et relictis omnibus surgens secutus est eum . Intelligens ergo Matthaeus quid sit veraciter Dominum sequi, relictis omnibus sequitur. Sequi enim imitari est. Ideoque ut pauperem Christum non tam gressu quam affectu consectari posset, reliquit propria, qui rapere solebat aliena. Perfectamque nobis abrenuntiationis saeculi formam tribuens, non solum lucra reliquit vectigalium, sed periculum contempsit, quod evenire poterat a principibus saeculi, quia vectigalium rationes imperfectas atque incompositas reliquerit. Tanta enim cupiditate sequendi Dominum ductus est, ut in nullo prorsus hujus vitae respectum vel cogitationem
Abbreviated transcription (Latin):
Ibat aũt̃ dñs ad a con¬
uiuia peccatorũ ut oc casionẽ haber& docendi & spiritales
inurta toribus suis preber& cibos deniq: confrequente
ꝑgere ad conuiuiũ describatur. Nihil refertur aliud
nisi quidibi fucerit quid ocuerit & humilitas dñi eundo
ad pec catores & potentia doctrine eius in conuersionepa¬
nitentium demonstr&ur:¬

Expanded text:
s ad convivia peccatorum, ut occasionem haberet docendi, et spirituales invitatoribus suis praeberet cibos. Denique cum frequenter pergere ad convivia describatur, nihil refertur aliud, nisi quid ibi fecerit, quid docuerit, ut et humilitas Domini eundo ad peccatores, et potentia doctrinae ejus in conversione poenitentium demonstrar
Abbreviated transcription (Latin):
Opeccatis mortuum suꝑne manus miserationis
resuscita tura tetigerit. non solum a sordibus &
ue terno scelerum &urgere sed & inbonis continuo
proficere deb& operibus uidelic& iuxta psal¬
mistã ingrediens sinematula &opera ecercens

Expanded text:
peccatis mortuum supernae manus miserationis resuscitatura tetigerit, non solum a sordibus et veterno scelerum exsurgere, sed et in bonis continuo proficere debet operibus, videlicet juxta psalmistam, ingrediens sine macula, et opera exercens
Abbreviated transcription (Latin):
sabora cet non cuditũ cad tabulaas conuerr aured
ab utandis cisque ueritas drit, diligender ca urem
a comodas diligenter manus implendusiis pioe
acconotell&t diligent̃ lingũto p̃dicandis opor¬
tumon ia portune sabiciat: et dicebat illi⁊ ui di
ac prexims inti mcre stud&is adenit duuntr qi¬
au que uob & in p̃senti sensum altiora capiendi
acpotioni gerendi eff& tum conferat & infuta¬
ro supraqua sperare nostis donce uobis &erne
ra sbutionis adiciat: qui eu hab& dabitupilli

Expanded text:
auditum ad fabulas convertat, sed scrutandis eis quae veritas dixit diligenter aurem accommodet, diligenter manus implendis eis quae jam intellexit, diligenter linguam praedicandis opportune importuneque subjiciat. Et dicebat illis: Videte ac proximis intimare studetis: aderit divina pietas quae vobis, et in praesenti, sensum altiora capiendi, ac potiora gerendi, effectum conferat; et in futuro, supra id quod sperare nostis, dona vobis aeternae retributionis vere adjiciat. Qui enim habet, dabitur illi
Abbreviated transcription (Latin):
pat domus illastanr. Non potest regnum &ci¬
uitas contra se diuisa ꝑstarẽ sed quom modo concordia
parueres cresuint sic discordia maxi me dilabuntur: sic
ergo satanas pugnat contrase & demon inimicus est demonis
deber& iam mundiuensse consumatio: Ne haberent in eo
locum. aduersariae potestates quarum inter sebellum
ut homines ignorantes fraudulentia simulatione deludant:
quid poteris dicere decorporum sanitatibus quas dñs ꝑpe¬
trauit aliud est simem brorum quoque debilitates & spiri¬
talium uirtutum in signi adaemonibus adsignatis: &s.
sata nas corisun pexit insem &ĩpsu dis pexti¬
itus rsc & uori potepit etano s& piniomn hab&

Expanded text:
t domus illa stare. Non potest regnum et civitas contra se divisa, perstare. Sed quomodo concordia parvae res crescunt, sic discordia maximae dilabuntur . Si ergo Satanas pugnat contra se, et daemon inimicus est daemonis, deberet jam mundi venisse consummatio, ne haberent in eo locum adversariae potestates, quarum inter se bellum ut homines ignorantes fraudulenta simulatione deludant, quid potestis dicere de corporum sanitatibus, quas Dominus perpetravit. Aliud est si membrorum quoque debilitates, et spiritualium virtutum insignia daemonibus assignatis. Et si Satanas consurrexerit in semetipsum, dispertitus est, et non poterit stare, s
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis ud tingere. Soffo cant enĩ huius¬
modi concupis centiae uerbum. quia in¬
portunis cogitanonibus suis gut tur mentis stran¬
guilant & dũbonum desiderium intrare adcor
non sinunt quasi aditu flatus uitalis negant cui
iusto iudicio contingit ut quantũ circa reliqua
concupiscit tantũ longe absit ab illo pauperũ
spũ desi derio quocupiunt dis solui &esse cum
xp̃o quin potius tim& mser qđ reuera euentu
rũ ei dissolui ab ucuita &ẽẽ cum diabolo:
Ot his̃ quisuꝑ tepnã boniã seniuatis qui audi

Expanded text:
tudinis attingere. Suffocant enim hujustudinis attingere. Suffocant enim hujusmodi concupiscentiae verbum, quiportunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant. Et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Cui justo judicio contingit ut quantum circa reliqua concupiscit, tantum longe absit ab illo pauperum spiritu ac desiderio, quo cupiunt dissolvi, et esse cum Christo . Quin potius timet miser quod revera eventurum est ei, dissolvi ab hac vita, et esse cum diabolo. Et hi sunt qui super terram bonam
Abbreviated transcription (Latin):
erumne in quid scłi & deceptio diui nerum quẽ¬
Ncum que enimsii ꝑuacuus diuitiarum de cepit
appea tus necesse est moxcurarum crumnce
conti nuarum. comitans Siue &iam ꝑcurrens
ud fligat quid enim erum nosius illis quiquanto
plurasi abent tanto plus egent. & munus sibi ipsisli¬
ubere uidentur: Iuxta qđ po& arum quidã filur gi¬
rus inludensait crescitamor num miquantũ ipsa
pecuni& crescit quantoque felitiores non solũ
ap&tta uerarum diuitiarum : uerum &i ani
ipso contẽptu falsurum quise ẽẽ ueraciter fa¬
tentur tam quam nilulhabentes & omu possiden¬
ceptio diuiticcrum uddidit. & circareliqua
concupiscentiae: p̃cipit enim scripturaa concu¬
piscors sapuentiam serucc mandacta &đs p̃ b&
illã tibi &ĩ terum dicit beatusiuir qui tim&
dñm in mandactis eius cupi &nimis: Cui con¬
tra qui ne gl&ta sicpientia mundictis quȩ dñ
contẽpus circa reliqui concupis cens uber¬
rat n& fruc¬
tum accipere sccpienti¬
dium potest uerebeati¬

Expanded text:
erumnae inquit, saeculi, et deceptio divitiarum. Quemcunque enim supervacuus divitiarum decipit appetitus, necesse est mox curarum aerumna continuarum comitans, sive etiam praecurrens, affligat. Quid enim aerumnosius illis, qui quanto plus habent, tanto plus egent, et minus sibi ipsis habere videntur? Juxta quod poetarum quidam philargyris illudens ait: Crescit amor nummi, quantum ipsa pecunia crescit. Quantoque feliciores non solum appetitu verarum divitiarum, verum etiam ipso contemptu falsarum, qui se esse veraciter fatentur tanquam nihil habentes, et omnia possidenceptio divitiarum, addidit: Et circa reliqua concupiscentiae. Praecipit enim Scriptura: Concupiscens sapientiam, serva mandata, et Deus praebet illam tibi. Et iterum dicit: Beatus vir qui timet Dominum, in mandatis ejus cupit nimis . Cui contra, qui, neglecta sapientia mandatisque Domini contemptis, circa reliqua concupiscens aberrat, nec fructum accipere sapientidium potest verae beati
Abbreviated transcription (Latin):
rissima dilatione fruuntur. Uerũ qui a multi uirtu¬
tũstudium non eaderi qua incipunt intentione pi&atis
comsum aNT seduł accepto uintutũ amore te pescunt
uł &integro adscelerũ uoluptabra reuelabuntur terribi¬
lis moxsententiã sub infertur: MultautẼ CRUNT
prricm nouis sicmi et nouis sici prumm

Expanded text:
rissima dilectione fruuntur. Verum quia multi virturissima dilectione fruuntur. Verum quia multi virtutum studia non eadem summant, sed vel accepto virtutum amore tepescunt, vel ex integro ad scelerum volutabra relabuntur, terribilis mox sententia subinfertur. Multi autem erunt primi novissimi, et novissimi prim
Abbreviated transcription (Latin):
to gratiorẽ &iã in hacuita ncipi& caritate: Liege as tus aposto¬
lorũ qui a multitudinis credentium eratcor &cmnim acina
&erantillis om̃a cõmunia Nullus que egens erat inter ȩos
qui sua prodño reliquerant De quibus &upłs ait tam quã
nihi habentes & om̃ a possidentes : potest sane hoc qđ ait.
accipi& centiestantũ nunc intempore hoc : Domos & fr̃s
& sorores & matres & filios &cegros cũ ꝑsecutionibus ꝑsig¬
nificationẽ altius intellegi centenanius quippenu merus
delaia trans latus ind&x trã lic&eandẽ inflexu digitorũ
uide c&ur tenere figurã quã habutrat denarius in leua
Ni mũtamen quantitatis magnitudinẽ frabus crescit.
qui a uidelic& om̃is qui ꝓp̃t regnũ dĩ temporalia spernunt
& in hacuita ꝑ secutionib plenissima eius dem regnigau¬
diũ fidecertant: atque inͦ p&etatione patriae caelestisque
iuit ind&tera signifi catur Omniũ pariter dectorũ since¬

Expanded text:
to gratiorem etiam in hac vita recipiet charitatem. Lege Actus apostoto gratiorem etiam in hac vita recipiet charitatem. Lege Actus apostolorum, quod multitudinis credentiumerant illis omnia communia, nullusque egens erat inter eos , qui sua pro Domino reliquerant. De quibus et Apostolus ait, Tanquam nihil habentes, et omnia possidentes . Potest sane hoc quod ait, Accipiet centies tantum nunc in tempore hoc, domos, et fratres, et sorores, et matres, et filios, et agros cum persecutionibus , per significationem altius intelligi. Centenarius quippe numerus de laeva translatus in dexteram, licet eamdem in flexu digitorum videatur tenere figuram quam habuerat denarius in laeva, nimium tamen quantitatis magnitudine supercrescit. Quia videlicet omnes qui propter regnum Dei temporalia spernunt, etiam in hac vita persecutionibus plenissima, ejusdem regni gaudium fide certa degustant, atque in exspectatione patriae coelestis quae jure in dextera significatur omnium pariter electorum since
Abbreviated transcription (Latin):
uidam e oc cagone huius sententice ĩudui cuno
mille annorũ fabulorũ postre surrestioneius torum dog¬
matigant quando omnia quȩ ꝓpt̃ dñi dimiisimus multiplici
nõb sint fenore rtddenda in suꝑ &uitã a& nã donanda
Liec uident in epti qđ &si inc&eris dignasit ripromis sioa
In ixorib tam̃ iuxta alios euan gelistis centenis appartat
turpitudo p̃sertm cũ dñs &inibsurn&tione nubendum ñ
esse test&ur &c̃aque dimis sa fuerint propt̃ sericipienda
in hoc tempore cũ ꝑsecutionibus as seueret quas utique ꝑsecu¬
tiones illichili aste sicut & c&era quoque contrania mille
atimssius omnimodis abesse confirmant : Sensusigitur iste
esł qui ppt̃ euangeliũ xpi carnalia reliquerit: Sp̃aliabo¬
na recipi & quae conparatione & merito sui itaerunt quasi
paruonumero centenarius comparetur: qui animirũ cfratrib:
at que consortib: ꝓpositi sui quispali glutino conligantur mul¬

Expanded text:
uidam ex occasione hujuscemodi sententiae Judaicam mille annorum fabulam post resurrectionem justorum dogmatizant, quando omnia quae propter Deum dimisimus multiplici nobis sint fenore reddenda, insuper et vita aeterna donanda. Nec vident inepti, quod etsi in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus tamen juxta alios Evangelistas centenis appareat turpitudo, praesertim cum Dominus et in resurrectione nubendum non esse testetur , et ea quae dimissa fuerint, propter se recipienda in hoc tempore cum persecutionibus asseveret; quas utique persecutiones illi Chiliastae, sicut et caetera quoque contraria mille annis suis omnimodis abesse confirmant. Sensus ergo iste est: Qui propter Evangelium Christi carnalia reliquerit, spiritalia bona recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus comparetur. Quia nimirum a fratribus atque consortibus propositi sui, qui ei spiritali glutino colligantur, mul
Abbreviated transcription (Latin):
Quicredere debuerant ad tanta sapienciam
mirati sun que callidatas eorũ insidiandi non in¬
uenis sa locũ &sicut matheus scribit pelicto eo
habierunt insidelitatem parit̃ cũ mira culore¬
portantes:
Et uexert ad eum Saducasi quidi¬
CuNT RESIINRECTIONẼ N ESSE

Expanded text:
Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt, quia calliditas eorum insidiandi non invenisset locum. Et, sicut Matthaeus scribit, relicto eo abierunt, infidelitatem pariter cum miraculo reportantes. Et venerunt ad eum Sadducaei, qui dicunt resurrectionem non esse
Abbreviated transcription (Latin):
esciunt quid p&ant qui sedem gloria cedño quã nondũ me¬
ꝓrebantur inquirunt. Ia enim del& tabat cosculmenono¬
nis sed prius uiahabebat gercen labonis desiderabant
negnart sublimiter cumxp̃o sed prius erat pati humiliter pro
xp̃o: Nomine enĩ calicis si ueb aptismi passionem designant:
martiru qua& ipsum & illos dicebat consũmcri. Vnde &c̃e

Expanded text:
esciunt quid petant, qui sedem gloriae a Domino quam nondum merebantur inquirunt. Jam enim delectabat eos culmen honoris, sed prius viam habebant exercere laboris. Desiderabant regnare sublimiter cum Christo, sed prius erat pati humiliter pro Christo. Nomine enim calicis sive baptismi, passionem designat martyrii, qua et ipsum, et illos decebat consummari. Unde e
Abbreviated transcription (Latin):
rima salutis ianua est in firmũ cadp̃hendente
dño deturba seor sum educi cadprehendens nãq
infirmũ dñs d&urba seor sum educit cũmente pecca¬
tis langui dam uisitatione suae pi&atis inlustrans
a consu&is humane conuersationes morib: auocat
atque adsequendu p̃ceptoꝵ suoꝵ itinera prouocat
cordis adintellegenda acsuscipienda uerba salutis
aperit nũq: digitumdĩ appel lari s pm scm̃ testatur
ipsedñs cũdicit iudaeis. Siergo indigito dĩ eicio demo¬
nia filii ur̃i in quo eiciunt qđ exponens alius euange¬
lista dicit Siergo inspũdĩ eicio demonia. quoni mirũ
digito &magi inaegypito superati amos dicentes di¬
gitus dĩ est hic & lex intabulis scripta est lapideis quia
ꝑdonum sc̃i sp̃s & cib insidiis defen dimur hominũ siue
spirituũ malignorum &inagnitione diuine uolun¬
tatis erudimur digiti ergodĩ in uuriculas missi eius
quis ancndus erat donasunt sc̃i sp̃s quibuscordu

Expanded text:
rima salutis janua est infirmum apprehendente Domino de turba seorsum educi. Apprehendens namque infirmum de turba seorsum educit, cum mentem peccatis languidam, visitatione suae pietatis illustrans, a consuetis humanae conversationis moribus avocat, atque ad sequenda praeceptorum suorum itinera provocat. tus aures cordis ad intelligenda ac suscipienda verba salutis aperit. Namque digitum Dei appellari Spiritum sanctum testatur ipse Dominus, cum dicit Judaeis: Si ergo in digito Dei ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt ? Quod exponens alius Evangelista dicit: Si ego in spiritu Dei ejicio daemonia . Quo nimirum digito et magi in Aegypto superati sunt a Moyse dicentes: Digitus Dei est hic ; et lex in tabulis scripta est lapideis, quia per donum sancti Spiritus et ab insidiis defendimur hominum, sive spirituum malignorum, et in agnitione divinae voluntatis erudimur. Digiti ergo Dei in auriculas missi ejus qui sanandus erat, dona sunt sancti Spiritus, quibus corda
Abbreviated transcription (Latin):
nechios cperit prolo quen dis quale necesse est ett
hi qui loqui iam & ccudire diuina eloquia longo
usu didicerunt dño sanandos offerant quatenus eos
quos humana fragilitas nequid: ipse gratiae sua dex¬
tera salu&¬

Expanded text:
nec os aperit proloquendis, quales necesse est ut hi qui loqui jam et audire divina eloquia longo usu didicerunt, Domino sanandos offerant, quatenus eos quos humana fragilitas nequit, ipse gratiae suae dextera sal
Abbreviated transcription (Latin):
tris deficientibus quieis scriptura archana pa¬
tefacer& eosque aduiam ueritatis instituer&.
acceptis uut ud frãgen dum panibus dñs gratias
agit ut & ipse quantum desclute generis humec¬
ni congaudeat ostendat &nos adagendas se ꝑ
do gratius in form& cumuel terreno panetar.¬
nem uł animã caelesti suꝑna gratia largiente
reficimus:
et habebar pisciculos paucm

Expanded text:
tris deficientibus, qui eis Scripturarum arcana patris deficientibus, qui eis Scripturarum arcana patefaceret, eosque ad viam veritatis institueret. Acceptis autem ad frangendum panibus Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis humani congaudeat ostendat, et nos ad agendas semper Deo gratias informet, cum vel terreno pane carnem, vel animam coelesti superna gratia largiente reficimus. Et habebant pisciculos, et
Abbreviated transcription (Latin):
men tum tamquẽc ipsius montis soliditas nul¬
lo foeno interposito continebat:¬
Iñs accipiens panes dabat discipulis ut ipsi
acceptosturbe adponerent qui a spałis dona
scientiae tribuens aplis ꝑ eorum minis teriũ
uoluit ecclesia suae ꝑ orbem uite ciburia
distribui qđ aut fregit panes quos discipu¬
los dur& aptionem designat sacramento¬
rum quibus adꝑp&u um sulutem nutri¬
endus erat mundus. cum enim ait ipsedñs &
nemonouitfiliũ nisi pater neque patrem quis
nouit nisi filius & cui uoluerit filius reuelare
quid nisi panem ui te nobis ꝑseaperiendũ demons¬
trauit udcuius interiora cernenda ꝑnosip¬
sos pen&rare nequi uimus: Cui contra proph&ã
miserabilem corundã famem deplorans ait : par¬
uuli p&ierunt panenec erat qui franger&tis
qđ est uliis uerbis dicereindoti quesi eruNt
pabulo uerbidi quod caluir tutẽ boneopera¬
tionis conuules cerent refici nec erat magis¬

Expanded text:
mentum, tanquam ipsius montis soliditas, nulmentum, tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito continebatinus accipiens panes dabat discipulis, ut ipsi acceptos turbae apponerent, quia spiritalis dona scientiae tribuens apostolis, per eorum ministerium voluit Ecclesiae suae, per orbem vitae cibaria distribui. Quod autem fregit panes quos discipulis daret, apertionem designat sacramentorum, quibus ad perpetuam salutem nutriendus erat mundus. Cum enim ait ipse Dominus: Et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit filius revelare , quid nisi panem vitae nobis per se aperiendum demonstravit, ad cujus interiora cernenda per nos ipsos penetrare nequivimus? Cui contra propheta miserabilem quorumdam famem deplorans aiebat: Parvuli petierunt panem, nec erat qui frangeret eis . Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, quo ad virtutem bonae operationis convalescerent refici, nec erat, magis
Abbreviated transcription (Latin):
plenius fidelibus cunctis & credenda reue¬
latur & credita diturne que ordeaci fuis¬
se produntur sicutille quinque dequbus quar
quesunt hominũ milia saturata necterũ sicut
ihlege uitale anime alimentũ corpora libus
sacramentis obteger&ur hordei & enim me dulla
num turba suꝑ fenum uiride discumbebat
nunc septem panibus reficienda est supraterra. dis¬
cũbere p̃cipitur qua ꝑscripturã legis carns deside¬
rica calcare &conprimere iubemur: Omnis
enim caro foenum & omnis gła eius tãquã flos
foeni. Innouo aut̃ testamento ipsam quoque
terrã ac facultates temporales derelinquere
precipimur uł certe qui amons in quo turba do¬
minicis panibus reficiebatur ccltitu dinem ut
supra diximus redemp toris nr̃i figni ficat . xp̃i
propter carnales homines & ibrłm terre¬
num carnidi spe & desiderio tegitur hic
cuit remota om nicupiditate carnuli con¬
uiuas nouitestamenti spei ꝑmunentis firma¬

Expanded text:
plenius fidelibus cunctis et credenda reveplenius fidelibus cunctis et credenda revelatur et credita datur. Neque hordeacei fuisse produntur, sicut illi quinque de quibus sunt quinque hominum millia saturata, ne iterum sicut in lege vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur. Hordei enim medulla num turba super fenum viride discumbebat, nunc ubi septem panibus reficienda est, supra terram discumbere praecipitur, quia per Scripturam legis carnis desideria calcare et comprimere jubemur. Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . In Novo autem Testamento ipsam quoque terram ac facultates temporales derelinquere praecipimur. Vel certe quia mons in quo turba dominicis panibus reficiebatur, altitudinem, ut supra diximus, Redemptoris nostri significat, ibi propter carnales homines et Jerusalem terrenam carnali spe et desiderio tegitur: hic autem remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti, spei permanentis firma
Abbreviated transcription (Latin):
natus solo aut̃ coniugio exꝑtus adminis terium
spiritale conuersus est neque iste uenit delon¬
inco qui cuisus coniunctione concessa per
nlicita nonerntuit: aliiuero postiarnis
tias Aliipost pebittu homicidiu ad peni¬
tenticẽ redeunt ud quecd omnipotentis dĩ ser¬
uitium conuertuntur. Hi uidelic& ad dnm̃
delinginquo ueniunt quanto & ẽnim quis queplus
in prauo opere errauit tanto abomnipotente
dño longius recessit. dentur igitur alimenta eis
&icm qui delonginquo ueniunt quia conuer¬
sis peccatoribus doctrine scaẽ cibi p̃bendisunt
ut indm̃ uires reparent quasin flagitiis camise¬
runt : Item iudei qui cum que in xp̃o credider̃
depropeadillũ uenerunt quialegis & ꝓ̃ph&a¬
rũ erant literis edocti deillo. credentes uero ex
gentibus delonge utique uenerunt adxpm quia
nullis paginarum: sc̃arũ monumentis deeĩ eranł
Oponuntur in quo septi formis gratia sp̃s scĩ

Expanded text:
natus, solum autem conjugium expertus, ad ministerium natus, solum autem conjugium expertus, ad ministerium spiritale conversus est. Neque iste venit e longinquo, quia usus conjunctione concessa per illicita non erravit. Alii vero post carnis tias, alii post perpetrata homicidia ad poenitentiam redeunt, atque ad omnipotentis Dei servitium convertuntur: hi videlicet ad Dominum de longinquo veniunt. Quanto enim quisque plus in pravo opere erravit, tanto ab omnipotente Domino longius recessit. Dentur ergo alimenta eis etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praebendi sunt ut in Deum vires reparent quas in flagitiis amiserunt. Item Judaei quicunque in Christo crediderunt, de prope ad illum venerunt, quia legis et prophetarum erant litteris edocti de illo. Credentes vero ex gentibus de longe utique venerunt ad Christum, quia nullis paginarum sanctarum monumentis de ejus eranponuntur, in quo septiformis gratia Spiritus sancti
Abbreviated transcription (Latin):
te secũ mutos clodosicaetos debiles & cdios multos
& p̃roiecerunt eos ad pedes eius & curauiteos turbuer¬
go triduo dnm̃ propter sanationem infirmorũ suo
sustin& cũ eleti quippe fidescaẽ trinitatis lucididño
prosuis suorum quepec catis animarum uidelic& lan¬
guoribus ꝑseueranti instantia subplicant : Intertur¬
ba triduo dñm sustin& quandomulatudo fideliũ
pec cataqua perp&rauit ꝑpenitentiam dedinans cad
dñm sein opere: in locutione atque in cogitati one
conuertit quos dimit tere ieiunos in domum succ̃
dñs non uult nedifficase inuia : Quia uidelic& con¬
uersi peccatores in presentis uite ui adeficiuNT si
in sua constientia sinedotrine scae pabulo dimit¬
tantur neergo lassentur huius pere grinationis
itinere pascen disunt sacra amonitionẽ ualde
ccũt pens anduest pia sententia que processit ex
tentis dĩ seruitium festinauit iste delongin quo non
uenit quia ꝑ in corrutionẽ & in nocenciã proximus
fuit cdius nullac inpudicitia nullus flagituis inqui¬

Expanded text:
secum mutos, caecos, claudos, debiles, et alios multos, et projecerunt eos ad pedes ejus, et curavit eos . Turba ergo triduo Dominum propter sanationem infirmorum suorum sustinet, cum electi quique fide sanctae Trinitatis lucidi Domino pro suis suorumque peccatis, animae videlicet languoribus, perseveranti instantia supplicant. Item turba triduo Dominum sustinet, quando multitudo fidelium, peccata quae perpetravit per poenitentiam declinans, ad Dominum se in opere, in locutione, atque in cogitatione convertit. Quos dimittere jejunos in domum suam Dominus non vult, ne deficiant in via, quia videlicet conversi peccatores in sua conscientia sine doctrinae sanctae pabulo dimittantur. Ne ergo lassentur in hujus peregrinationis itinere, pascendi sunt sacra admonitione. Valde autem pensanda est pia sententia, quae processit ex tentis Dei servitium festinavit. Iste de longinquo non venit, quia per incorruptionem et innocentiam proximus fuit. Alius nulla impudicitia, nullis flagitiis inqui
Abbreviated transcription (Latin):
predicare peccator nequisdũ predicantem audit sequatur
errantẽ in ꝓbus enim magister est diabolus. qui falsa ue¬
ueris sepꝑmisc& utspecie ueritatis testimonuẽ frau¬
dis obtexat. ceterum nonsoli demones qui inuta con¬
fitebantur iubentur silere dexp̃o, sed & illi qui ab eo
sanati sponte consiteri uolebant: Inmo ipsi apł̃i. qui eũ
postresurretionẽ toto errant orbe predicaturi an¬
te passionem eius p̃cipiuntur omnino r&icere deillo
ne diuina uidelic& maiestate predicata. passionis dis¬
pentio differretur & dilatati pasnone salus mundiq

Expanded text:
ra. Ne eum quis dum praedicantem audit, sequatur errantem, improbus enim magister est diabolus, qui falsa veris saepe permiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat. Alias autem non sibi daemones, qui inviti confitebantur, jubentur silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant; imo ipsi Apostoli qui eum post resurrectionem toto erant orbe praedicaturi, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo; ne divina scilicet majestate praedicata passionis dispensatio differretur, et dilata passione, salus mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
& desiȩ am essuit ingressurae in quo &iã sacramento ita
condã filii israhel circataber naculaim castra m&abantur
utexomni parte ꝑ quadrum terne tribus manerent qui
a primitiua nimirũ &lesia queerat iniudea undiq
ꝑcircuitũ sui credentib: toto orbe nati orubus spiri¬
talia dõ castra erat infide & confessione scãtri¬
nitatis fixura: Etut critter& eosppedicape eu¬
Gelio & dedit illis potes tatem cuparidi Iupis¬
mitates & eiciendi demouia

Expanded text:
Ecclesiam essent ingressurae. In quo etiam sacramento ita Ecclesiam essent ingressurae. In quo etiam sacramento ita quondam filii Israel circa tabernaculum castra metabantur, ut ex omni parte quadrum, ternae a primitiva nimirum Ecclesia quae erat in Judaea, undique per circuitum sui credentibus toto orbe nationibus, spiritalia Deo castra erat in fide et confessione sanitatis fixura. Et ut mitteret eos praedicare Evangelium. Et dedit illis potestatem curandi infirmitates, et ejiciendi daemoni
Abbreviated transcription (Latin):
dedicerat montes inquoerat ds̃ uerticem conscendit
luit ipse: Nonenim illorum electionis acstudii sed di¬
uine eratdignationis & gratiae utin a posto lato uocareri¬
tur unde &eis alibidicit: Nonuos meelegistis sed ego
eleguos: Fecitque essent duo decim cũ illo certiuti¬
que gratia misterii utui delic& mundis alitem quãue¬
ro predicarent suo quoque numero cõmenda reNt.
ter & enim quater ni duo decimfiunt &ter quaterni
ad p̃dican dũ sunt missi apłi ut ꝑ uniuersas quadrati
orbis plagas baptigarent gentes. in nomine patris. &
filii & sps sc̃i. unde & deciuitate scã iherusalẽ. descen¬
dente decelo ado scriptumest quia erant ei aborien
te porte tres& ab aquilone porte tres & ab austro
portetres & obcasu porte tres ubi figulariter os¬
tendebatur quia pͣdicantib: apłis. a posto lorumque suc¬
cessorib: cuncta porbe nationes infide scaẽ trinitatis

Expanded text:
didicerat, montis in quo erat Deus, verticem conscendit.didicerat, montis in quo erat Deus, verticem conscendit.luit ipse. Non enim illorum electionis ac studii, sed divinae erat dignationis et gratiae, ut in apostolatum vocarentur. Unde et eis alibi dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Fecitque ut essent duodecim cum illo. Certi utique gratia mysterii, ut videlicet mundi salutem quam verbo praedicarent, suo quoque numero commendarent. Ter etenim quaterni duodecim faciunt. Et ter quaterni ad praedicandum sunt missi apostoli, ut per universas quadrati orbis plagas baptizarent gentes in nomine Patris, et Filii et Spiritus sancti. Unde et de civitate sancta Jerusalem descendente de coelo a Deo, scrte portae tres, et ab aquilone portae tres, et ab austro portae tres, et ab occasu portae tres . Ubi figuraliter ostendebatur, quia praedicantibus apostolis, apostolorumque successoribus, cunctae per orbem nationes in fide sanctae Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
¶ons ille in quo a postolos elegitdñs. altitudint̾
designat iustitia quainstituendi erant & quã p̃dicaturi
hominibus: Nãquia misurus erat eos adp̃dicandũ. euan¬
geliũ regnicaelestis merito ꝑ subli mitatem loci in quo
el&tisunt ammonere uoluit eos non insimis deside¬
riis animum dissoluere sed ad suꝑna desideranda
& querenda semꝑerigere debere. Sic &iã legem da¬
turus priorisuo populo inionte apparuit demon¬
te quaeagenda essent intonuit: uerũ quian& dũ erat
tempus ut dicer&ur penitentiã agite ad ꝓpinquauit
enĩ regn caeloꝵ Sed tantũ dicebatur. honora patrem
tuum & matrem ut sirlongedus suꝑ terraem quam
dñs đrtuur dabit tibi: Quamuir haec eadem uerba
tium ꝓmit tarł nequaquam populus loquenti¬
inmonte dño cadppinquare ualuit sed deinferioribus
quae dicerentur cudiuit quia n&dũ mente capaciud
intellegen dic misteria quadicebantur ascendere no¬
uerat solusque moyses quiale gem spirataliter audire

Expanded text:
ons ille in quo apostolos elegit Dominus, altitudinem designat justitiae qua instituendi erant, et quam praedicaturi hominibus. Nam quia missurus erat eos ad praedicandum Evangelium regni coelestis, merito per sublimitatem loci in quo electi sunt, admonere voluit eos, non in infimis desideriis animum dissolvere, sed ad superna desideranda et quaerenda semper erigere debere. Sic etiam legem daturus priori populo suo in monte apparuit: de monte quae agenda essent intonuit. Verum quia necdum erat tempus ut diceretur: Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum : sed tantum dicebatur, Honora patrem tuum et matrem, ut sis longaevus super terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi , quamvis haec eadem verba tium promittant: nequaquam populus loquentimonte Domino appropinquare valuit; sed de inferioribus quae dicerentur audivit, quia necdum mente capaci ad intelligenda mysteria quae dicebantur, ascendere noverat: solusque Moyses quia legem spiritaliter audire
Abbreviated transcription (Latin):
pharis eos qui iustos seputantes peccatorũ consortia
nere uulneratos est propt̃ini quitates nr̃as & libore
eius sanatisumus sanus aut̃ &iustos apellat eos qui igno¬
rantes diiustitiã & suã uoluntates constituere: Iusti¬
tiadi non sunt subieti qui exlege p̃sumentes euangelii
gratiã nonqueruNT: porromale habens pec catores
uocateos qui suae fragilitatis constientia deuicti: Ne
plegem seiusti ficari posse uidentes xp̃i gratiae peni

Expanded text:
Pharisaeos, qui justos se putantes, peccatorum consortia nere vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus . Sanos autem et justos appellat eos qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justDei non sunt subjecti ; qui ex lege praesumentes Evangelii gratiam non quaerunt. Porro male habentes et peccatores vocat eos qui suae fragilitatis conscientia devicti, nec per legem se justificari posse vi
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium pre dixerates se rependendũ &iam doana seren¬
tes indomũ dñi: certo & amine discernit ut retribuat singu¬
lis secundũ coi & opera eoꝵ quȩ eodem modo semꝑ in ecđa
idem internus arbeiter agere non cessat Emoiibiu

Expanded text:
judicium praedixerat esse rependendum, etiam dona ferenjudicium praedixerat esse rependendum, etiam dona ferentes in domum Domini certo examine discernit, ut retribuat singulis secundum cor et opera eorum, quia eodem modo semper in Ecclesia idem internus arbiter agere non cessat. Et mu