comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ongrue nimirũ sic in illũ
hominẽ tanquã indiabo¬
lum. sic indiabolũ tanquã in ho¬
minẽ illũ uehem̃ter inuehitur forti¬
tudo uerbi đi. quia filuis suꝑbiȩ
regi suo diabolo ꝓpͥa quadã simili¬
tudine ualde similia gessit. Dia¬
bolus naͣq genꝰ humanũ in pͥmis paren¬
tib de cęlesti ihrłm duxit captiuũ
& nabugodonosor unicũ tc̃ tẽporis
đi ppłm taptiuauit. ab illa t̾rena
ihrłm quȩ illiꝰ suꝑnȩ ciuitatis mag¬
nã & notam gessit similttudinẽ.
ista t̾rena ihrłm solũ erat tẽplum
in quo ds ad orabatur. ꝓptea sicut
sola tẽ illa ciuitas dauid diuini
cultꝰ habuit religionẽ. ita cõmune
cũ suꝑna ciutate di possedit nom̃
ut uocaretur ihrłm. quod ẽ inter¬
pretatũ uisio pacis. lic& tͣrena illa
cuitas ñ sicut nom̃. ita rẽ quoq quȩ
significatur nomine habuerit.
Alioquin iã ñ ess& si militudo. sed
rex illius babylonis diabolũ signi¬
ficauit. pͥncipẽ mundi. ac possessorẽ

Expanded text:
ongrue nimirum sic in illum hominem tamquam in diabolum, sic in diabolum tamquam in hominem illum vehementer invehitur fortitudo verbi dein, quia filius superbie. regi suo diabolo propria quadam similitudine valde similia gessit. Diabolus namque genus humanum in primis parentibus de celesti Iherusalem duxit captivum et Nabuchodonosor unicum tunc temporis dei populum captivavit ab illa terrena Iherusalem, quę illius superne civitatis magnam et notam gessit similitudinem. ista terrena Iherusalem solum erat templum, in quo deus adorabatur. Propterea sicut sola tunc illa civitas David divini cultus habuit religionem, ita commune cum superna civitate dei possedit nomen, ut vocaretur Iherusalem, quod est interpretatum visio pacis, licet terrena illa civitas non sicut nomen, ita rem quoque, quę significatur nomine, habuerit. Alioquin iam non esset similitudo, sed rex illius Babylonis diabolum significavit, principem mundi ac possessorem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc apud te. satis indicat ñ repenui¬
nã tẽptationẽ. suꝑuenisse. s morbo
inueterato uitiosam eiꝰ intentionẽ
fuisse. Qd etiã in eo satis animaduer⁊¬
ti potest. qͦd cũ in inicio magna dig¬
natione apparens dñs dixiss& illi
postula qͦd uis ut dem tͥ. & tanta
sibi oblata grã poss& ȩtͣnitatẽ głȩ cȩ¬
lestis una petitione adipisci quȩ
sũma beatitudo ẽ. ille tp̃rali gła de¬
lectatꝰ. & apud homines uolens habĩ
głosus. leue. seu mediocrebonũ pe¬
tuut. dabis inquiens seruo tuo cor
docile. ut uidicare possit popłm tuũt
& discernere utt᷑ bonũ & malũ. E
quidẽ bonũ erat qͦd petiuiit . & me¬
lius quã si petiss& dies multos. aut
tale quid qͦd bonũ quidẽ ẽ. s exile
& infimũ. & hoc magis placuit dño.
qͦd sic petiit. quã si petiss& qͥ ppiã
eiusmodi. dies multos. aut duitias.
aut animas inimicoꝵ suoꝵ. S cur
ñ dixͣ. siẽ dixerat patͣ eiꝰ dauid. unã

Expanded text:
hoc apud te satis indicat non repentihoc apud te satis indicat non repentinam tentationem supervenisse, sed morbo inveterato vitiosam eius intentionem fuisse. Quod etiam in eo satis animadverti potest, quod cum in initio magna dignatione apparens dominus dixisset illi: Postula quod vis, ut dem tibi, et tanta sibi oblata gratia posset ęternitatem glorię celestis una petitione adipisci, quę summa beatitudo est, ille temporali gloria delectatus et apud homines volens haberi gloriosus letivit: « Dabis, inquiens, servo tuo cor docile, ut judicare possit populum tuum, et discernere inter bonum et malum . » Et quidem bonum erat quod petivit, et melius quam si petquidem est, sed exile et infimum; et hoc magis placuit domino, quod sic petivit, quam si petiisset quidpiam eiusmodi, dies multos aut divitias aut animas inimicorum suorum. Sed our non dixit, sicut dixerat pater eius David: Unam
Abbreviated transcription (Latin):
to simul erant duo: ꝑspicuũ ẽ & ne¬
gari ñ potest. quin fuiss& cũ illo ser¬
mo dñi. qͥn de pectore & ore eius tanqͣ
de tẽplo suo sese manifestauerit dictis
& factis. Quomͦ gͦ ita cecidit tanquã
solus ess&. & subleuantẽ ñ haber&:
Ad hȩc inquã. Erant qͥdẽ duo. s ñ erat
illis quieta dormitio. ut dormirent
parit̾ & fouerent᷑ mutuo. Quidam
aliꝰ int̾ erat. & intͣstrepebat. semper
inquietꝰ & infestꝰ. scilic& amor pͣsen¬
tis scłi. qͥ longe dissentit ã uerbo dĩ.
Ille in angulo domatis absconditus.
nͣ patiebat᷑ ut illi duo bene essent si¬
mul. & quieta dormitione fouerent᷑
simul. Illũ talẽ scilic& scłi amorem
ibi familiarẽ fuisse & incordis eius
mansione diu mansisse. illud satis in¬
nuit. qd iratꝰ dñs suꝑ auersione salo¬
monis. talit̾ dix̃ ei. Qͥa habiustihoe
apud te. & ñ custodisti pactũ me¬
um. & cętͣa. Dicendo nãq habiusti

Expanded text:
to simul erant duo? Perspicuum est et neto simul erant duo? Perspicuum est et negari non potest, quin fuisset cum illo sermo domini, quin de pectore et ore eius tamquam de templo suo manifestaverit dictis et factis. Quomodo ergo ita cecidit, tamquam solus esset et sublevantem non haberet? Ad hęc inquam: Erant quidem duo, sed non erat illis quieta dormitio, ut dormirent pariter et foverentur mutuo. Quidam alius intererat et interstrepebat semper inquietus et infestus, scilicet amor presentis seculi, qui longe dissentit a verbo dei. Ille in angulo domatis absconditus non patiebatur, ut illi duo bene essent simul et quieta dormitione foverentur simul. Illum talem scilicet seculi amorem ibi familiarem fuisse et in cordis eius mansione diu mansisse illud saus innuit, quod iratus dominus super aversione Salomonis taliter dixit ei: Quia habuisti hoc apud te et non custodisti pactum meum et cetera. Dicendo namque habuisti
Abbreviated transcription (Latin):
derat ut surger& de stratu suo
post meridiem. & uisa uxore alte¬
rius. incider& in c̃cupiscentiã eiꝰ.
Unꝰ erat. qͥa ã solita meditatione
uerbi d̃i animꝰ eiꝰ secesserat. & ob
boc p̾̃ualuit contra eũ ille qͥ ꝑna¬
than peregrinꝰ dr̃. scilic& diabolus.
ã ciuitate & regno đi alienus. S ed
restiterunt ei duo. de quib iã dic¬
tũ ẽ. & alt̃ fulcitꝰ ẽ ab altero. qͥa
subleuatꝰ ẽ dd̃ uerbi di subsidio.
ut ꝑsister& in multiplici grã ꝓ
pħa ut iã dictũ ẽ. & rex & patri
talit᷑ locuta fuerat sapientia
salomon rex filius eiusdẽ dd̃ mul¬
to grauius cecidit. Multo nãq
grauiꝰ ẽ scelus idolatriȩ. quã ad¬
ulterir̃ facinꝰ. siue homicidii Ama¬
uit mulieres alienigenas multas.
& ita ꝑ illas de pͣuatũ ẽ cor euis. ut
deos alienos sequeretur. & colebat¬
astarthen deã sy donioꝵ. & chamos đo
moabitarũ. & moloch deum amonita¬
rũ. Qͥd gͦ dicemꝰ: Nonne mͦ supra dic¬

Expanded text:
derat, ut surgeret de stratu suo derat, ut surgeret de stratu suo post meridiem et visa uxore alterius incideret in concupiscentiam eius. Unus erat, quia a solita meditatione verbi dei animus eius secesserat, et ob hoc prevaluit contra eum ille, qui per Nathan peregrinus dicitur, scilicet diabolus, a civitate et regno dei alienus. Sed restiterunt ei duo, de quibus iam dictum est, et alter fulcitus est ab altero, quia sublevatus est David verbi dei subsidio, ut persisteret in multiplici gratia, propheta ut iam dictum est et rex et patritaliter locuta fuerat sapientia, Salomon rex filius eiusdem David multo gravius cecidit, multo namque gravius est scelus idolatrię quam adulterii facinus sive homicidii. Amavit mulieres alienigenas multas et ita per illas depravatum est cor eius, ut deos alienos sequeretur, et colebatAstarthen deam Sydoniorum et Chamos deum Moabitarum et Moloch deum Amonitarum. Quid ergo dicemus? Nonne modo supradic
Abbreviated transcription (Latin):
ad finẽ uitȩ ipsius dõ fouebant᷑.
mutuo. Nã sermo dnĩ fouebat
dd̃. tã nocturna quã durna me¬
ditatione sui. quẽ ad modũ ille di¬
cit. Et meditatꝰ sũ nocte cũ cor¬
de meo. liẽ. Tota die meditatio
mea e̾. Hoc erat foueri dauid.
id ẽ delectari. Nã memor fui in¬
qͥt di. & delectatus sũ. Fõuebat᷑
id ẽ delectabat᷑. ipse sermo dnĩ. uide¬
lic& requiescendo in suauissima hu
militate dd̃. dicens do. memor esto
uerbi tui. seruo tuo. ltẽ. N nobi
dnẽ ñ nob̃. s nomini tuo da głam.
Quasi suim& negligens. tantũ mͦ
de uerbo dĩ uerbo ꝓmissionis. qͦd
apud se habebat sollicitꝰ erat. ne obli¬
iuoni traderet᷑. ñ ignorans qͥa cu¬
stodiente. & glificante đo uerbũ
hoc. ipse partter custodiretur. &
partioeps exister& głȩ. uixta qͦd
illic dictũ ẽ. habent enĩ emolum̃¬
tũ societatis suȩ. Prȩualuerat qͥs¬
piã contra unũ. s duo restitert᷑
ei. Unꝰ nãq tẽ erat dd. quando acci¬

Expanded text:
inem vitę ipsius David fovebantur mutuo. Nam sermo domini fovebat David tam nocturna quam diuturna meditatione sui, quemadmodum ille dicit: Et meditatus sum nocte cum corde meo, item: Tota die meditatio mea est. Hoc erat foveri David, id est delectari. Nam memor fui, inquit, dei et delectatus sum. Fovebatur id est delectabatur ipse sermo domini videlicet requiescendo in tate David dicentis deo: Memor esto verbi tui servo tuo. Item: Non nobis, domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam. Quasi suimet negligens tantummodo de verbo dei verbo repromissionis, quod apud se habebat, sollicitus erat, ne oblivioni traderetur, non ignorans quia custodiente et glorificante deo verbum hoc ipse pariter custodiretur et particeps existeret glorię, iuxta quod illic dictum est: Habent enim emolumentum societatis suę. Prevaluerat quispiam contra unum, sed duo restiterunt ei. Unus namque tunc erat David, quando acci
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. & si dormierint duo. fouebunt᷑
mutuo. Unꝰ quomͦ calefi&: E si qͥspiã
pͣualuerit ẽtra unũ. duo resistunt
ei. In istis in quã. scilic& in samuel &
dđ appar& quã uera. quã pulchra
sint hȩc. Qͥ d enĩ est unũ uł solũ esse.
nͥ sermonẽ dñi ꝓiecisse : & qͥd ẽ duos
simul eẽ. nͥ sermonẽ dñi in trinere
uitȩ huiꝰ. siue in lectulo c̃scientiȩ
sociũ habere : Hoc multo meliꝰ ẽ.
Nã ue soli inqͥt. qͥa cũ cecidit ñ ha¬
b& subleuantẽ. Ue gͦ sauli qͥa qͣndo
cecidit solus fuit. ñ habens subleuan¬
tẽ. scilic& dñi sisermonẽ. Recerat
enĩ illũ. Unde & dictũ ẽ ad eũ. N
reuertar tecũ. qͥa ꝓiecisti sermonẽ
dnĩ. & ꝓiecit te dñs ne sis rex super
tsrł Porro dd sermonẽ dñi habuit
sociĩin domo pectoris. insinu fidĩ.
Duo igͣ erant. idelic& ipse dauid.
& sermo dnĩ. Unꝰ cecidit. & ab alte¬
ro fulcitꝰ ẽ. Qͥd isto ueriꝰ. Cecidit
dd̃. & ã sermone dnĩ qͥ cadere non

Expanded text:
si dormierint duo, fovebuntur mutuo, unus quomodo calefiet? Et si quisquam prevaluerit contra unum, duo resistunt ei. In istis, inquam, scilicet in Saul et David apparet, quam vera, quam pulchra sint hec. Quid enim est unum vel solum esse nisi sermonem domini proiecisse? Et quid est duos simul esse, nisi sermonem domini in itinere vite huius sive in lectulo conscientię socium habere? Hoc multo melius est. Nam vę soli, inquit, quia cum ceciderit, non habet sublevantem. Vę ergo Sauli, qui, quando cecidit, solus fuit non habens sublevantem, scilicet domini sermonem; proiecerat enim illum. Unde et dictum est ad eum: Non reDomini, et projecit te Dominus, ne sis rex super Israel . » Porro David sermonem Domini habuit socium in domo pectoris, in sinu fidei. Duo igitur erant, videlicet ipse David et sermo Domini, unus cecidit et ab altero fulcitus est. Quid isto verius? Cecidit David, et a sermone Domini, qui cadere non
Abbreviated transcription (Latin):
mirationis mortuũ restaurasse
hominẽ. quã custodisse ne ꝑimere¬
tur: ita plul habet miraculi ta¬
liter reparasse statũ gentis & loci
quã defendisse. ut ñ destitueret᷑.
sic nimirũ de uniuersa constat elec¬
tione generis humani. de om̃ibꝰ
sc is & electis. pͣscitis atq pͣdestina¬
tis. ad confirmitate̾ imaginis fi¬
lii di quia maiore gła di głosiore
triuuipho uerbi cłi nunc suscitant᷑
a dupliei morte animȩ & cor¬
poris. & redeuit in illã celestẽ ihe¬
rłm ciuitatẽ dĩ uiuentis. qua si
nũ quã captiui inde fuissent ab¬
ducti. si nũ quã fuissent mortui.
si nũquã mors introisset in hunc

Expanded text:
mirationis mortuum restaurasse mirationis mortuum restaurasse hominem quam custodisse, ne perimeretur, ita plus habet miraculi taliter reparasse statum gentis et loci quam defendisse, ut non destitueretur. Sic nimirum de universa constat electione generis humani de omnibus sanctis sive electis, prescitis atque predestinatis ad conformitatem imaginis filii dei, quia maiore gloria dei, gloriosiore triumpho verbi dei nunc suscitantur a duplici morte animę et corporis et redeunt in illam cęlestem Iherusalem civitatem dei viventis, quam si numquam captivi in de fuissent abducti, si numquam fuissent mortui, si numquam mors introisset in hunc
Abbreviated transcription (Latin):
roinde de ore illorũ rapiat
laudẽ. laudator fidelis & dili¬
gens. dicatq magis scienter. qua
iste dixerit. ipse ẽ d̃s qui est in
ihrłm. Cũ pro multis immo pro
unumerabilibus quȩ fecit mira¬
bilibus. tũ & ꝓ causa ista dicamus.
ipse ẽ deus qui ẽ in ihrłm. quia
mirabile hoc egit. ut p̾dã quã
leȩna tulerat. ursus domũ re¬
portar&. idest ut captiuos quos
nabugodonosor rex babylonis.
de ihrłm abduxerat. & uasa
dñi que asportauerat. phialas au¬
reas. & argenteas. sciphos aureos &
argenteos. & uasa alia. uasa aurea
& argentea. quiq milia qua dr in¬
genta. uniuersa hec redderet. hie
ꝑsaruͣ & medorũ rex. & remitte¬
r& in ihrłm. Nũquid minus glȩ
minus uirtutis di ꝑ hoc factũ il¬
luxet. qu. am si custoditũ cȩlitꝰ
fuisset tẽpluͣ. ut ñ spoliare¬
tur siue incenderetur ababylo¬
niisaᷤ bnmo plus hab& honoris.
& plus experimenti. ad cogno¬
scendã potentiã atq prouiden¬
tiã ueri di. Sicut plus hab& am¬

Expanded text:
roinde de ore illorum rapiat laudem laudator fidelis et diligens dicatque magis scienter quam iste dixerit: Ipse est deus, qui est in Iherusalem. Cum pro multis, immo pro innumerabilibus, quę fecit, mirabilibus, tum et pro causa ista dicamus: Ipse est deus, qui est in Iherusalem, quia mirabile hoc egit, ut predam, quam leęna tulerat, ursus domum reportaret, id est ut captivos, quos Nabuchodonosor rex Babylonis de Iherusalem abduxerat et vasa domini, quę asportaverat, fialas aureas et phyalas argenteas, sciphos aureos et sciphos argenteos et vasa alia, vasa aurea et argentea quinque milia quadringenta, universa hęc redderet hic Persarum et Medorum rex et remitteret in Iherusalem. Numquid minus glorie, minus virtutis dei per hoc factum illuxit, quam si custoditum fuisset cęlitus templum, ut non spoliaretur sive incenderetur a Babyloniis? Immo plus habet honoris et plus experimenti ad cognoscendam potentiam atque providentiam veri dei. Sicut plus habet ad
Abbreviated transcription (Latin):
onne inqgͥt dñs scriptũ est u
lege ur̃a. ego dixi di estis. &
filu ęxcelsi om̃s. Statĩq subiun¬
git. Si illos dixit deos ad quos ser¬
mo di factꝰ ẽ. & ñ potest solui scrip¬
tura. & cȩt̃a. Deos ẽẽ. filios excelsi
ẽẽ. scõs & beatos e̾e̾ om̃s ad quos ser¬
modi factꝰ eͣ. & ipsũ in carnatũ
uerbũ hoc dicto testatur. & si c̾ẽ¬
tã recenseas scãrũ serie̾ script᷑arũ.
nullũ inuenies nͥ scm̃ & ustũ ad
quẽ factũ ẽẽ uerbũ diũ p̾dicetur.

Expanded text:
onne, inquit dominus, scriptum est in lege vestra: Ego dixi du estis et filii excelsi omnes? Statimque subiungit: Si illos dixit deos, ad quos sermo dei factus est, et non potest solvi scriptura et cetera. Deos esse, filios excelsi esse, sanctos et beatos esse omnes, ad quos sermo dei factus est, et ipsum incarnatum verbum hoc dicto testatur et, si cunctam recenseas sanctarum seriem scripturarum, nullum invenies nisi sanctum et iustum, ad quem fac
Abbreviated transcription (Latin):
cũ audimꝰ quẽ lib& ex ꝓphetis di¬
centẽ. factꝰ ẽ ad me fermo dñi. sic
accipiamꝰ tanquã fidutiale gau¬
diũ. tanquã triumphale tͥpudir̃.
uelut si de tenebris ad lucẽ. de ser¬
uitute ad libertatẽ. de captiuitate
ad patriã. de morte ad uitã resili¬
ant dicentes. dicant resilientes. fac¬
tũ ẽ. factũ ẽ. & qͥd factũ ẽ : fac¬
tũ ẽ id qͦd futurũ ẽ. quia uerbũ

Expanded text:
cum audimus quemlibet ex prophetis dicum audimus quemlibet ex prophetis dicentem: « Factus est ad me sermo Domini, » sic accipiamus, tanquam fiduciale gaudium, tanquam triumphale tripudium, velut si de tenebris ad lucem, de servitute ad libertatem, de captivitate ad patriam, de morte ad vitam resiliant dicentes, dicant resilientes, Factum est, factum est. Et quid factum est? Factum est id quod futurum est, quia verbum
Abbreviated transcription (Latin):
eritis mͥ in peculiũ de cc̃tis ppłis.
& uos eritis mͥ regnũ sacerdotale
& gens scã. ꝓfecto ñ erant uocẽ
dñi audituri. neq pactũ eius
custodituri. & ꝓinde nec in pecu¬
lio. uł regno di ꝑmansuri. lecireo
nec decebat in tali re sic enũtia¬
ri factũ ẽ uerbũ dñi & deinde
absq ẽditione sic ꝓferri ꝓmissa.
uos eritis mͥ inpeculiumꝰ. uoseri¬
tis mͥ regnũ sacerdotale. & gens
scã. Sic & decet̾is. maximeq de
sacrificioꝵ cęrimoniis. qm̃ tͣnsi¬
toria erant. & mutari habebant.
ñ decebat sic edici. factũ ẽ uerbũ
dnĩ ad moysen. Sic ẽẽ ut dicimꝰ
c̃sidanti c̾festim liquet. qͥa nusꝗͣ
in moyse. s in ꝓpħis dũtaxat suie
ad ꝓpħas scriptũ habes. factũ ẽ
uerbũ dñi. & impossibile fuit. &
ẽ. remanere infectũ. qͥcqͥd sub tali
enuntiatione absq c̃ditionis int̾¬
positione ẽ p̃dictũ. Cũ igͦ audimꝰ
uł ubicũq legimꝰ de aliquo ꝓpħã
quia factũ ẽ ad eũ uerbũ dñi.

Expanded text:
in peculium de cunctis populis, et vos eritis mihi regnum sacerdotale, et gens sancta . » Profecto non erant vocem Domini audituri, neque pactum ejus custodituri, et proinde nec in peculio vel regno Dei permansuri, idcirco non decebat in tali re sic enuntiari: « Factum est verbum Domini, » et deinde absque conditione sic proferri promissa, « Vos eritis mihi in peculium, vos eritis mihi regnum sacerdotale et gens sancta. Sic et de ceteris maximeque de sacrificiorum cerimoniis, quoniam transitoria erant et mutari habebant, non decebat sic edici: Factum est verbum domini ad Moysen. Sic esse, ut dicimus, consideranti confestim liquet, quia nusquam in Moyse, sed in prophetis dumtaxat sive ad prophetas scriptum habes: Factum est verbum domini; et impossibile fuit et est remanere infectum, quidquid sub tali enuntiatione absque conditionis interpositione est predictum. Cum igitur audimus vel ubicumque legimus de aliquo propheta, quia fa
Abbreviated transcription (Latin):
Insũ gͦ moyses ꝓpħa dñi minor
est. aut minꝰ dignitatis hab& quã
cȩt̃oꝵ aliqͥs. qm̃ de illo script᷑a sic
nus quã refert. factũ ẽ uerbũ.
uł factꝰ ẽ ad moysen sermo dni:
Nũquid obhoc minꝰ hab& quã eȩt̾i.
qͥ ꝓpt̾ factũ ad se sermonẽ di. di¬
cuntur dii. dicunt᷑ &. st̃ filii ex¬
celsi Ad hȩc inquã. ⁊ utiq in
hoc derogat᷑ moysi. de quo ñ igno¬
ramꝰ scriptũ. qͥa loquebat᷑ ad eũ
dñs facie ad faciem. sẽ loqͥ sole
homo ad amicũ suũ. de quo itidẽ

Expanded text:
Num ergo Moyses propheta domini minor est aut minus dignitatis habet quam cęterorum aliquis, quoniam de illo scriptura sic nusquam refert: Factum est verbum vel Factus est ad Moysen sermo domini? Numquid ob hoc minus habet quam cęteri, qui propter factum ad se sermonem dei dicuntur dii, dicuntur et sunt filii excelsi? Ad hęc inquam: Non utique in hoc derogatur Moysi, de quo non ignoramus scriptum, quia loquebatur ad eum dominus facie ad faciem, sicut loqui solet homo ad amicum su
Abbreviated transcription (Latin):
heres mĩs erit. Statimq sermo
dni factus ẽ ad eũ dicens. Hon
erit hic heres tuus. s qui egredi¬
etur de utero tuo. ipsũ habebis
heredem. In quo cȩlestẽ ꝑ xxp̃m in¬
telligi decet hereditatẽ. Nã c̾ti¬
nuo suspice ait cȩlũ. & numera
stellas si potes. Et dixit ei. Sic
erit semen tuũ. Nouissimꝰ uero
iohannes est. de quo lucas ita
peri tyberii cȩsaris factũ est
uerbũ dnĩ suꝑ iohannẽ ⁊acha¬
riȩ filium in deserto. Oms ab il¬
lo pͥmo. usq  ad istũ nouissimũ.
ad quos factũ legimus uerbũ
dnĩ scĩ st̃. uisti & magni ꝓphetȩ sunt.
Porro ñ om̃s ad quos locutꝰ ẽ. itł dix̃
aliquid ds. ñ om̃s in quã scĩ. aut
electi st̃. Nã & ad cam locittꝰ ẽ. & dix̃
dñs. quare iratꝰ es & cur ẽcidit fa¬
cies tua: Ad balaam quoq locutꝰ
ẽ. &. aliqua dixit ds. & ita etiã de
illo scriptũ ẽ. semel & iterũ. quia dñs
posuit uerbũ in ore eiꝰ. & de istis
ambob quis nesciat qd ñ ꝑtineant

Expanded text:
s erit. Statimque sermo domini factus est ad eum dicens: Non erit hic heres tuus, sed qui egredietur de utero tuo, ipsum habebis heredem. In quo cęlestem per Christum intelligi decet hereditatem. Nam continuo: Suspice, ait, cęlum et numera stellas, si potes. Et dixit ei: Sic erit semen tuum. Novissimus vero Iohannes est, de quo Lucas ita perii Tyberii Cesaris factum est verbum domini super Iohannem Zacharię filium in deserto. Omnes ab illo primo usque ad istum noviad quos factum legimus verbum Domini, sancti, justi et magni prophetae sunt. Porro non omnes, ad quos locutus, vel dixit aliquid Deus; non omnes, inquam, sancti aut electi sunt. Nam et ad Cain locutus est, et dixit Dominus: « Quare iratus es, et cur concidit facies tua? » Ad Baalam quoque locutus est « et aliqua dixit Deus, et ita etiam de illo scriptum est semel et iterum, quia Dominus posuit verbum in ore ejus. Et de istis ambobus quis nesciat quod non pertineant
Abbreviated transcription (Latin):
in assẏrios ductꝰ captiuus ñ habuit.
quia sic̃ iã suꝑiꝰ memoratũ est nͣ
de aliqua tͥbu isrł. s de tͥbu uida
ꝓmissũ erat. qͦd xp̃c nasciturus
ess&. Causa ista ñ meritũ iuuit
tribũ uida. ueritas đi necessario
implenda ñ ꝓpͥa iusticia serua¬
uit doniũ dauid. ꝓ inde ñ magis
iusti esse potuerunt indieb il¬
lis qͦd ñ eos dñs int̾ram suã reduxrerit
quã mͦ querimur de uideis. qͥ c̃uertunt᷑
ad fidem xp̃i. qͦd ñ statĩ reducantur
int̾ram unde ducti st̃ captuu. Fue¬
rint tc̃ ubi uis decẽ trib de qͥbus

Expanded text:
in Assyrios ductus captivus, non habuit, in Assyrios ductus captivus, non habuit, quia, sicut jam superius memoratum est, non de aliqua tribu Israel, sed de tribu Juda promissum erat quod Christus nasciturus esset. Causa ista, non meritum juvit tribum Juda, veritas Dei necessario implenda, non propria justitia servavit domum David. Proinde, non magis stis, qui justi esse potuerunt in diebus illis, quod non eos Dominus in terram suam reduxerit, quam modo querimur de Judaeis, qui convertuntur ad fidem Christi, quod non statim reducantur in terram, de qua ducti sunt captivi. Fuer
Abbreviated transcription (Latin):
ie iam illud forte quis obieit.¬
quod in isrł quoq qui trans latꝰ
ẽ ñ nulli d̃o placentes fueruit. & ñ
potest negari. Nã exempli grã to¬
byas ex tͥbu & cuitate neptalum.
illa captiuitate captus. & captuius
Fuit. ses & uitȩ laudabilis. sic̃ de
ipso seriptũ est. quia cũ captꝰ ess&
indieb salmanasar regis assẏrioꝵ.
in captiuitate tam̃ positꝰ uiã ueri¬
tatis ñ deseruit. quã ad eo firmit᷑
tenuit ut dignꝰ exister&. nouo
miraculo. mira nouitate angłicȩ
iusitationis. Cur gͦ saltẽ huc &
cȩtͣis quoꝵ illa hystoria memuit.
ñ addidit dñs misereri. ut absol¬
uerent᷑ uigo captiuitatis. sicͣ mi¬
hȩc inquã. Domꝰ uida. ił domꝰ
dauid. ñ hoc solũ patroniũ apud
misedem đm habuit. qͦd illie aliqͥ
inuenti stͣ iusti. s qͦd certo sciendũ
& memortt̃ tenendũ ẽ. ueritatẽ
uerbi di ił ꝓmissionis necessario
ad implendã natiuitate. uł in¬
carnatione xp̃i de tͥbu uida. de
semine dauid. Causam istã ifrt

Expanded text:
ic iam illud forte quis obicit,quod in Israel quoque, qui translatus est, nonnulli deo placentes fuerint, et non potest negari. Nam exempli gratia Tobias ex tribu et civitate Nephtalim illa captivitate captus et captivus fuit sanctus et vitę laudabilis, sicut de ipso scriptum est, quia cum captus esset in diebus Salmanasar regis Assyriorum, in captivitate tamen positus viam veritatis non deseruit; quam adeo firmiter tenuit, ut dignus existeret novo miraculo mira novitate angelicę visitationis. Cur ergo saltem huic et cęteris, quorum illa hystoria meminit, non addidit dominus misereri, ut absolverentur iugo captivitatis, sicut midomus David, non solum hoc patrecinium apud misericordem Deum habuit, quod illic aliqui inventi sunt justi, sed quod certo sciendum, et memoriter tenendum est, veritatem verbi Dei vel promissionis, necessario adimplendam nativitate vel incarnatione Christi, de tribu Juda, de semine David. Causam istam Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
& scđm cor suũ testam̃tum cũ eo
c̃firmauit. scđm uoluntatẽ . &
scđm cor suũ locitus ẽ in ꝓpħis.
Pulere ig̾ discernis legens uł au¬
diens factũ ad illos esse uerbum
dñi. si qͥc qͥd sub hac enuntiatioẽ
dictũ. uł secriptũ ẽ. scias ñ posse
in fectũ manere. ñ posse uetera¬
scere. ñ posse mutari. ñ posse in¬
firmari. faciliusq cȩlũ & tͣrã
transire quã qͥcquã de uerbo illo
minui uel prȩterire.
Er plicit

Expanded text:
uum testamentum cum eo uum testamentum cum eo confirmavit; secundum voluntatem et secundum cor suum locutus est in prophetis. Pulchre igitur discernis legens vel audiens factum ad illos verbum domini, si quidquid sub hac enuntiatione dictum vel scriptum est, scias non posse infectum manere, non posse inveterascere, non posse mutari, non posse infirmari faciliusque cęlum et terram transire, quam quidquam de verbo illius minui vel preterire. EXPLICIT
Abbreviated transcription (Latin):
eritis mͥ ppłs. & ambulate in
omĩ uia quã mandaui uobis.
ut bene sit uobis. Itaq dũ legi¬
mus passim in scriptura legis.
lecutus ẽ dñs ad moysen & aaron
& deinde subsequi tale quid.
hȩc ẽ religio. sic & sic offeretis.
hoc uł illud insacrificando ob¬
seruabitis. in ꝓphetis autẽ ut
in isto ñ sũ locutꝰ et ñ p̃cepi de
uerbo holo caustomatum & uic¬
timarũ. & indauid. nũquid
manducabo carnes tauroꝵ aut
sanguinẽ hyrcoꝵ potabo. dum
inquã hȩc legimꝰ qm̃ ñ potest soliu
seriptura. siue legalis. siue ꝓpħiea.
suie psalmistica. necesse ẽ diuer¬
sos ẽe̾ loquendi modos. ita diffe¬
rentes. sic̃ differunt uoluntas &
ꝓmissio. Nã scđm ꝑmissionẽ locutꝰ
ẽ dñs legẽ cerimoniarũ siue sa¬
crificioꝵ. udelicet cͣsidando tẽ
tpris qualitatẽ hominũ. qͥ utiq
ab huiꝰ modi sacrificiis arceri ñ
possent. & si ñ licer& eis dnõ car¬
nes sacrificare. sine dubio demo¬
nib sacrificarent. At uͦ scđm

Expanded text:
eritis mihi populus et ambulate in omni via, quam mandavi vobis, ut bene sit vobis. Itaque dum legimus passim in scriptura legis: Locutus est dominus ad Moysen et Aaron, et deinde subsequi tale quid: Hęc est religio, sic et sic offeretis, hoc vel illud in sacrificando observabitis, in prophetis autem, ut in isto: Non sum locutus, et: Non precepi de verbo holocaustomatum et victimarum, et in David: Numquidcarnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo? » Dum, inquam, haec legimus, quoniam non potest solvi Scriptura, sive legalis, sive prophetica, sive psalmistica, necesse est diversos esse loquendi modos ita differentes, sicut differunt voluntas et permissio. Nam secundum permissionem locutus est Dominus legem caeremoniarum sive sacrificiorum, videlicet considerando tunc temporis qualitatem hominum, qui utique ab ejusmodi sacrificiis arceri non possent, et si non liceret eis Domino carnes sacrificare, sine dubio daemonibus sacrificarent. At vero secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tis. & ñ surrexit ꝓpħa ultra in
isrł sicit moyses. quẽ noss& dñs
facie ad faciem. in omĩb signisatq
portentis. Magis autẽ dimͣui sentĩ¬
mus dignitatẽ legis quȩ ꝑ moysen
data ẽ. cõꝑatione gr̃ȩ circa quã
ꝓpħas uersari manifestũ ẽ. cõꝑa¬
tione testam̃ti quod ad abrahã
firmatũ ẽ. quadringentos &
triginta annos antequã daret᷑
.lex. Multo nãq minor ẽ lex. et
minus dignitatis hab& ad eo
ut dicere nͣ dubites. qͦd nequaꝗͣ
cirea cerimonias legis cor dđi aut
uerbũ dñi uersari dignatũ ẽ.
& unde hoc ꝓbari potest. Exip¬
so uerbo dñi. maxime dũ in ihe¬
remia dicit. Nolo caustomata
uestra addite iuctimis ur̃is. &
comedite carnes. quia ñ sũ locu¬

Expanded text:
n surrexit propheta ultra in Israel sicut Moyses, quem nosset Dominus facie ad faciem, in omnibus signis atque portentis . » Magis autem diminui sentimus dignitatem legis, quae per Moysem data est, comparatione gratiae, circa quam prophetas versari manifestum est, comparatione testamenti, quod ad Abraham firmatum est, quadringentos et triginta annos antequam daretur lex. Multo namque minor est lex, et minus dignitatis habet, adeo ut dicere non dubites quod nequaquam circa caeremonias legis, cor Dei aut Verbum Domini versari dignatum sit: et unde hoc probari potest? Ex ipso Verbo Domini, maxime dum in Jeremia dicit: « Holocaustomata vestra addite victimis vestris, et comedite carnes, quia non sum locu
Abbreviated transcription (Latin):
quã ob causã istud cautũ sit. Quã
gͦ putas ob causam: Quia uideli¬
e& inhis tantũ decuit sic enun¬
tiare. factũ est uerbũ dnĩ. ubi
quȩ dicuntur cuncta in reuoca¬
bilia. cuncta sunt in euitabilia.
uelitti iam facta sint. Porro lex c̃diti¬
onali sƿonsione data ẽ. exempli gr̃a.
ut in inicio dandȩ uł date eiusdem
legis. Prȩmisso nãq uos ipsi uidistis
qua fecerim ȩgyptiis. quomodo
portauer im uos suꝑ alas aquilarũ.¬

Expanded text:
quam ob causam istud cautum sit. Quam quam ob causam istud cautum sit. Quam ergo putas ob causam? Quia videlicet in his tantum decuit sic enuntiare: Factum est verbum domini, ubi quę dicuntur cuncta irrevocabilia, cuncta sunt inevitabilia, veluti iam facta sint. Porro lex conditionali sponsione data est, exempli gratia, ut in initio dandę vel date eiusdem legis. Premisso namque: Vos ipsi vidistis, quę fecerim Ęgyptiis, quomodo portaverim vos super alas aquilaru
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm iã xp̃e est natus. Sufficiebat
do & sufficit humano generi. qͥ a
tantũ sollicitꝰ fuit. & p̃eauit. qͦd
pͥmonuit fidelis monitor dauid.
dicendo. ut uistificeris insermo¬
nib tius & uincas cũ uidicaris.¬
Des ipsa nẽ animũ ꝑcellit .x.xiiii.
facitq clarius audire & senti¬
re dictionẽ huiꝰmodi. usitatã in
posst̃ quidẽ paria. suie ęquipollen¬
tia uideri. factũ est uerbũ dñĩ.
ad me. & locutꝰ ẽ. siue dixit dñs
ad me. Uerũ ñ ita ẽ. & ut palã
c̃st& ñ ita esse. pͥmũ illud ꝑpende
quod opinor ualde delectabile
fore prudenti animȩ. quia nus¬
quã inuenis in lege. sic scriptum
aut dictũ. factum ẽ uerbũ dni
ad moysen. siue ad aaron s ita
dũ taxat. locutꝰ est dñs ad moysen
dicens. siue dixit dñs ad moysen.
Inꝓphetis huiꝰmodi dictio fr̃eqͦns
ẽ. factũ ẽ uerbũ dnĩ. siue factꝰ ẽ
sermo dñi. Pulcherrima hȩc c̃sida¬
tio ẽ. multũq delectat intueri

Expanded text:
jam Christus est natus, sufficiebat Deo, et sufficit humano generi, quia tantum sollicitus fuit et praecavit, quod praemonuit fidelis monitor David, dicendo: « Ut justificeris in sermonibus tuis, et vincas cum judicarises ipsa nunc animum percellit, facitque clarius audire et sentire dictionem hujuscemodi usitatam in possunt quidem paria, sive aequipollentia videri: Factum est Verbum Domine ad me, et Locutus est, sive dixit Dominus ad me. Verum non ita est. Et ut palam constet non ita esse, primum illud perpende, quod opinor valde delectabile fore prudenti animę, quia nusquam invenis in lege sic dictum aut scriptum: 'Factum est verbum domini ad Moysen' sive 'ad Aaron' sed ita dumtaxat: Locutus est dominus ad Moysen dicens, sive: Dixit dominus ad Moysen. In prophetis huiusmodi dictio frequens est: Factum est verbum domini, sive Factus est sermo domini. Pulcherrima hęc consideratio est multumque delectat intueri,
Abbreviated transcription (Latin):
lominꝰ cursũ uł ꝓpositũ suum te¬
nuit. uerbũ dĩ. uerbũ ompͣs. qua¬
drigas alias. & aurigas alios. ad
suũ ministeriũ substituens. ꝓtinꝰ
nãq exurrexert̃ alii p̃cones. uer¬
bi dñi. hi quoꝵ etiã ꝓprii extant
libri. Siqͥđe tõ exurrexit in isrł
oseȩ. & iuda ysaias. ambo ẽtempo¬
rales. sic̃ ex ip̃soꝵ tytulis libroꝵ.
agnoscere ꝓmptũ ẽ. qͥ ita se ha¬
bent. Uisio ysaiȩ fili amos. quã

Expanded text:
lominus cursum vel propositum suum telominus cursum vel propositum suum tenuit verbum dei, verbum omnipotens, quadrigas alias et aurigas alios ad suum ministerium substituens. Protinus namque exsurrexerunt alii precones verbi domini, hi quorum etiam proprii exstant libri. Siquidem tunc exsurrexit in Israel Osee, in Iuda Ysaias, ambo contemporales, sicut ex ipsorum titulis librorum agnoscere promptum est, qui ita se habent: Visio Ysaię filii Amos, quam
Abbreviated transcription (Latin):
morte corporis transferre uo¬
luiss& atq potuiss& si ñ fuiss&
massa corrupta. ꝑ peccatum.
Hoc utiq scire non nulla sapien¬
tia ẽ. cuiꝰ intuitu dicere potue¬
rit uir sapiens in laude patrũ.
Enoch placuit đo & translatus
ẽ in paradẏsum. ut det gentib
sapientiam. Eͦd itidem de helya
sciendũ & dicendũ est. quia
translatꝰ ẽ ut det gentib sipientiã. qua¬
tinꝰ gentes eoꝵ translationẽ audien¬
tes. eoꝵ exemplo excttent᷑ ad ambu¬
landũ cũ do. ad obȩdiendũ d̃i uer¬
ita & om̃s transtuliss&. absq diffi¬
cultate mortis. nͥ qͥa ꝑpeecatum
mors in he̾ mundũ introiit.
Uerũ qͥa sententia utraq ã mag¬
nis atq catholicis tradita ẽ. doc¬
torib nos hinc certũ qͥd diffinire
ñ ausi. ꝓpositũ ꝓsequamur.
ranslato helya qui erat cur¬
rus isrł & auriga eiꝰ. mortuo¬
q helyseo. cui egrotanti itdem
dixerat. rex isrł. patͣmi. pat᷑mi.
currus isrł & auriga eius. nibi¬

Expanded text:
morte corporis transferre vomorte corporis transferre voluisset atque potuisset, si non fuisset massa corrupta per peccatum? Hoc utique scire nonnulla sapientia est, cuius intuitu dicere potuerit vir sapiens in laude patrum: Enoch placuit deo et translatus est in paradysum, ut det gentibus sapientiam. Quod itidem de Helya sciendum et dicendum est, quia translatus est, ut det gentibus sapientiam, quatenus gentes eorum translationem audientes eorum exemplo excitentur ad ambulandum cum deo, ad obędiendum dei veret omnes transtulisset absque difficultate mortis, nisi quia per peccatum mors in hunc mundum introivit. Verum quia sententia utraque a magnis atque catholicis tradita est doctoribus, nos hinc certum quid definire non ausi, propositum prosequamur. ranslato Helya, qui erat currus Israel et auriga eius, mortuoque Helyseo, cui egrotanti itidem dixerat rex Israel: Pater mi, pater mi, currus Israel et auriga eius, nihi
Abbreviated transcription (Latin):
t qm̃ duo stͣ. legitimũq ẽ ut
inore duoꝵ uł triũ testium
st& ome uerbũ. recte optaremꝰ ie¬
circo illos fuisse translatos & ñ ẽẽ
morituros. quatinꝰ ex ipsis ẽfirma¬
ret᷑ nob̃ illud qͦd habemꝰ de om̃i hu¬
mano genere uerbũ. Qd ẽ illud uer¬
bũ Uidelie& qͦd humano generi
mortis uł mortalitatis causa sit
peccatũ. qͦdq omĩ potentiȩ creato¬
ris facile fuiss& atq uoluntariũ
hominẽ in paradyso positũ & omẽ
genꝰ humanũ suo uł sibi placito
tpre absq morte corporis tranffer¬
re ad immortalitatis regnum.
ubi mors nec ẽ. nec umquã accidere
potest. Magnũ utiq uerbũ. & diffi¬
eile apitd illos qui tardi st ad
credendũ. in his maxime de quib
nullũ acceperunt experim̃tum.
Qͥd igͦ si placuit onni potentido sal¬
tẽ duos homines ex massa corrup¬
ta genitos transferre ꝓtestimonio.
ut habeat duos testes quoꝵ. in
ore st& hoc uerbũ quod scilie&
nihilominus om̃s homines absq

Expanded text:
 duo sunt, legitimumque est ut « in ore duorum vel trium testium stet omne verbum , » recte optaremus idcirco illos fuisse translatos, et non esse morituros, quatenus ex ipsis confirmaretur nobis illud, quod habemus de omni humano genere verbum. Quod est illud verbum? Videlicet quod humano generi mortis vel mortalitatis causa sit peccatum quodque omnipotentię creatoris facile fuisset atque voluntarium, hominem in paradyso positum et omne genus humanum suo vel sibi placito tempore absque morte corporis transferre ad immortalitatis regnum, ubi mors nec est nec umquam accidere potest. Magnum utique verbum et difficile apud illos, qui tardi sunt ad credendum in his maxime, de quibus nullum acceperunt experimentum. Quid igitur si placuit omnipotenti deo saltem duos homines ex massa corrupta genitos transferre pro testimonio, ut habeat duos testes, quorum in ore stet hoc verbum, quod scilicet nihilominus omnes homines absque
Abbreviated transcription (Latin):
ioatham. achaz. & ez ephiȩ. regũ
uida. & indieb iheroboam filii
ioas regis isrt. Iste ẽ ioas neposihe¬
u. euiꝰ indieb mortuus ẽ helyseꝰ.
& sic̃ p̃sens tẏtulus habet. indi¬
eb iheroboam filii eiꝰ ꝓphetauit
oseȩ. Hȩc iccirco dixerim. ut palam
c̃st& uerbũ dñi nullũ de regibus
illis excusatũ. aut excusabile̾ di¬
misisse. ẽtinuũq effecit redargu¬
entis ꝓphetͥȩ cursũ. pluresq pro¬
phetȩ ꝓphetis. quã reges regib sue¬
cesserunt. Nã indieb eiusdem ihe¬
roboam amos quoq ꝓphetasse. & ty¬
tulus indicat ꝓphetiȩ. & illud
maxime qͦd ibidem scriptũ ẽ. Et
misit amasias sac̾dos bethel. ad ihe¬
roboam rege̾ isrł dicens. Rebella¬
uit rontra te amos in medio domꝰ
isrł. ñ poterit t̾ra sustinere uni¬
uersos sermones eiꝰ. Hȩc enĩ dicit
amos. Ingladio morietur ihero¬
boam. & isrł captuius migrabit
de t̾ra sua. Qd pulchrius. quid
sonorius hinc potest dici. quã qͦd

Expanded text:
Ioathan, Achaz et Ezechię regum Iuda et in diebus Iheroboam filii Ioas regis Israel. Iste est Ionas nepos Iheu, cuius in diebus mortuus est Helyseus, et sicut presens titulus habet: In diebus Iheroboam filii eius prophetavit Osee. Hęc idcirco dixerim, ut palam stet verbum domini nullum de regibus illis excusatum aut excusabilem dimisisse, continuumque effecit redarguentis prophetię cursum. Pluresque prophetę prophetis quam reges regibus successerunt. Nam in diebus eiusdem Iheroboam Amos quoque prophetasse et titulus indicat prophetię et illud maxime, quod ibidem scriptum est: Et misit Amasias sacerdos Bethel ad Iheroboam regem Israel dicens: Rebellavit contra te Amos in medio domus Israel, non poterit terra sustinere universos sermones eius. Hęc enim dicit Amos: In gladio morietur Iheroboam et Israel captivus migrabit de terra sua. Quid pulchrius, quid sonorius hinc potest dici, quam quod
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s ut uestim̃tum ueterascent.
& ueludamictũ mittabis eos et mu¬
tabunt᷑. tu autẽ iđe ipse eͣs. & anni
tii ñ deficient. Ad filiũ quod ẽ
đi uerbũ dictũ hoc esse apłs me¬
minit. Terra uixta ẽditionẽ. cȩli
uixta fidi dignitatẽ fuerunt.
sup̃dicti. helyas & belyseus. sic̾ &
inmentib ꝑfidẽ ds. sedit & habi¬
tauit. unde & recte dicuntur

Expanded text:
tum veterascent et velut amictum mutabis eos et mutabuntur, tu autem idem ipse es et anni tui non deficient. Ad filium, quod est dei verbum, dictum hoc esse apostolus meminit. Terra iuxta conditionem, cęli iuxta fidei dignitatem fuerunt supradicti Helyas et Helyseus sicut et in mentibus per fidem deus sedit et habitavit, unde et recte dic
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt dñs urbẽ hane. nec mittet in
eã sagittã. nec occupabit eã clypeus.
nec circũdabit eã munitio. ꝓtegãq¬
urbe̾ hanc. & saluabo eã ꝓpt᷑ me &
ꝓpt̾ daiid seruũ meũ. De ihrłm
quippe egredient᷑ reliquiȩ. & qͦd
saluetur de monte syon. factũ ẽ
igͣ in nocte illa. uenit angłs dñĩ
& ꝑcussit castra assyrioꝵ centũ octo¬
ginta qͥnq milia. Nimirũ obluuo
qua oblitus ẽ decẽ tͥbuũ nihil noci¬
tura erat ꝓposito đi. dũ mͦ super¬
ess& tͥb uł domꝰ illa. unde opor¬
tebat xp̃m nasci.

Expanded text:
 urbem hanc, nec mittet in eam sagittam, nec occupabit eam clypeus, nec circumdabit eam munitio. Peurbem hanc et salvabo propter me et propter David servum meum. De Iherusalem quippe egredientur reliquię et quod salvetur de monte Syon. Factum est igitur in nocte illa, venit angelus domini et percussit castra Assyriorum centum octoginta quinque milia. Nimirum oblivio, qua oblitus est decem tribuum, nihil nocitura erat proposito dei, dummodo superesset tribus vel domus illa, unde oportebat Christus nasci.
Abbreviated transcription (Latin):
neglegentiȩ gelu ẽstringit. ut cũ
scripta mea more tuo libent᷑ legas.
et sic amplectaris uelut aurũ lau¬
dationis. etiã ueracit᷑ dicere possis.
aurũ hoc ab aquilone uenit Re¬
stat gͥ et mͥ expedit. ut laudatio
reputet᷑ ñ mercedi qr studiũ qͦd
Tutis et om̃iũ te diligentiũ orati¬
onibꝰ opto tuuari. ne remaneã in
terra aquilonis. unde aurũ uenit.
sed cũ ipso auro in regionẽ ꝓfici¬
sci merear austri sole meridia¬
no fulgenti

Expanded text:
negligentie. gelu constringit, ut cum negligentie. gelu constringit, ut cum scripta mea more tuo libenter legas et sic amplectaris velut aurum laudationis, etiam veraciter dicere possis: Aurum hoc ab aquilone venit. Restat igitur et mihi expedit, ut laudatio reputetur non mercedi, quia studium, quod Tuis et omnium te diligentium orationibus, opto juvari, ne remaneam in terra aquilonis, unde aurum venit, sed cum ipso auro in regionem proticisci merear austri clarissimi, sole meridiano fulgenti
Abbreviated transcription (Latin):
uinti ia capitis
contra uerbu uel
propositũ dei pͣlia
meditanti animo. iã¬
dudũ causa sub eꝰ. cur
illiꝰ re¬
miniseat᷑ dicti in
iob. ab aqui¬
lone aurũ ueni¬
et. & ad dm̃ for¬
mi dolosa lau¬
datio: Tibi cyIo A mantissime
pat᷑. causa hȩc inti¬
manda est
Ex quo laudationẽ dñi quã loqueba¬
tur os meu̾ cȩpisti amplecti quasi
aurũ. fateor sensi magis qua eatenꝰ
senserã me ẽe ad aqui lonẽ. idẽ non
habere me sicut oportuisset fer¬
uidã diuini amoris uirtutẽ. uuiui¬
dã & ardente̾ deꝓpria salute solli¬
citudinẽ. Fateor tͥ me inuenisse
experim̃tũ etiã illiꝰ dicti posue¬
runt me custodẽ in uineis. uineaͬ
meã non custodiui. Hunc maxi¬
me dũ singula draconis capita
ꝑsequor. & singuloꝵ culpas sceleraq
sanguinea describere gestio uide¬
tur mͥ qͦd cͣtra me uersus inirãsunͣ
exragitet furore. & de me quasi
accusatore suo. desideratã querat
ultioneꝰ Ita tẽptationũ nuubꝰ &
grandine curarũ me operit. et

Expanded text:
uinti capitis contra verbum vel propositum Dei praelia meditanti animo, jamdudum causa subest, cur illius reminiscatur dicti in Job: « Ab aquilone aurum veniet, et ad Deum formidolosa laudatio . » Tibi Cuno, amantissime r, causa haec intimanda est, ex quo laudationem Domini, quam loquebatur os meum, coepisti amplecti quasi aurum, fateor, sensi magis quam eatenus senseram me esse ad aquilonem, id est non habere me sicut oportuisset fervidam divini amoris virtutem, vividam et ardentem de propria salute sollicitudinem. Fateor tibi me invenisse experimentum etiam illius dicti: « Posuerunt me custodem in vineis, vineam meam non custodivi. » Nunc maxime dum singula draconis capita prosequor, et singulorum culpas sceleraque sanguinea describere gestio, videtur mihi, quod contra me versus in iram, suum excogitet furorem, et de me quasi accusatore suo desideratam quaerat ultionem. Ita tentationum nivibus et grandine curarum
Abbreviated transcription (Latin):
De matre septẽ filiox. qͦd singuli uiiii.¬
quide᷑ insemetipsis. ipsa autẽ & in om̃i¬
hus passa sit. & ab undantiꝰ clamauerit.
De causa passionis eoꝵ quȩ fuit nolle.xxx
uesci carnibꝰ porcinis quã rationabilis.
fuerit eis. quãuis itẽ rationabiliter
dicat apłs. omĩa munda mundis.¬
Ratio de eo qͦd unus idẽq ds̃
et legẽ dedit de mundis & inmundis.
& in euangło siue ꝑ euangelũ mini¬
stros dicit om̃a esse munda mundis

Expanded text:
De matre septem filiorum, quod singuli quidem in semetipsis, ipsa autem et in omnibus passa sit et abundantius clamaverit De causa passionis eorum, quę fuit nolle vesci carnibus porcinis, quam rationabilis fuerit eis, quamvis item rationabiliter dicat apostolus: Omnia munda mundisratione, quod unus idemque Deus et legem dedit de mundis et immundis, et in Evangelio, sive per Evangelii ministros dicit, omnia esse munda mundis
Abbreviated transcription (Latin):
tere ante eos hc̃ uiru. & potiꝰ inser¬
uũ uenũdari. quã occidi iosepħ:. ut
humiliarent᷑ quidem in cõpedib pe¬
des eius. & ꝑtransir& ferrũ anima
eiꝰ. ñ tam̃ humiliaretur anima . sub
corpꝰ eiꝰ. haber&.q patientiã donec
uenir&. uerbũ đi. donec in flãma¬
r& eũ eloquiũ dnĩ. ut mitter&
rex & soluer& eũ. pͥnceps ppłorũ
& dimitter& eũ. ẽstituer&q eũ
dnm domꝰ suȩ. & pͥncipe̾ omĩs pos¬
sessionis suȩ. Uicit gͦ iam te̾ in
illo eloquiũ dnĩ: quia ñ est fac¬
tũ qͦd pͥmũ dixert᷑. scđm inspi¬
rationẽ serpentis maligni. uenite
occidamus eũ. sed factũ ẽ illud
quod sonuit. utiq eloquiũ dnĩ:
ꝑ unũ illoꝵ dicentẽ. Qͥd nobis
ꝓdest. si occiderimꝰ frẽmurinl¬

Expanded text:
tere ante eos hunc virum et potius in sertere ante eos hunc virum et potius in servum venumdari quam occidi Ioseph, ut humiliarentur quidem in compedibus pedes eius et pertransiret ferrum animam eius, non tamen humiliarcorpus ejus, haberetque patientiam donec veniret Verbum Dei, donec inflammaret eum eloquium Domini, ut mitteret rex et solveret eum, princeps populorum, et dimitteret eum, constitueretque eum dominum domus suę et principem omnis possessionis suę. Vicit ergo iam tunc in illo eloquium domini, quia non est factum, quod primum dixerunt secundum inspirationem serpentis maligni: Venite, occidamus eum, sed factum est illud, quod sonuit utique eloquium domini per unum illorum dicentem: Quid nobis prodest, si occiderimus fratrem n
Abbreviated transcription (Latin):
uiente tam̃ patre iacob. pͥmos
serpentis diaboli assultus ioseph
sc̃s ex cepitꝰ &ͥ n illo accrescente
filio aspectuq decoro. pat̾ puis
ñ nihil passus ẽ: quia patienti pat̾¬
no corde uulnerato cõpassus ẽ. In il¬
lũ adolescentẽ totus maliciȩ suȩ
impetus. ille inuidus intorsitꝰ ue¬
runtam̾ ñ est factũ quod uoluit.
ad quos frẽs ipsuis ꝑ inuidiã ccita¬
tos ut facerent animauitꝰ. sed factũ
ẽ quod ds uoluit. sie đi uerbũ:
quod cũ illo. & in illofuit. sicut
scriptũ ẽ. quia eloquiũ dñi inflã¬
mauit eũ. Qͥd enĩ serpens ille fie¬
ri uoluit. Nimirũ uoluit illũ
occidi & ex illa uoluntate eiꝰdẽ
diaboli homicidȩ. ex illius in spi¬
ratione uox illa ꝓcessit: ut udentes
eũ dicerent frẽs sui. Ecce somniator
uenit. uentte occidamꝰ eũ: & mitamꝰ
incẏsternã ueterẽ. Qͥd autẽ ds uolu¬
it. Pfecto quia uocaturus erat
famen suꝑ tͣram. & om̃e firmam̃tum
panis c̃terere habebat. uoluit mit¬

Expanded text:
ente tamen patre Iacob primos serpentis diaboli assultus Ioseph sanctus excepit et in illo accrescente filio aspectuque decoro pater pius nonnihil passus est, quia patienti paterno corde vulnerato compassus est. In illum adolescentem totos malitie suę impetus ille invidus intorsit. Verumtamen non est factum, quod voluit, ad quod fratres ipsius per invidiam concitatos ut facerent animavit, sed factum est, quod deus voluit sive dei verbum, quod eum illo et in illo fuit, sicut scriptum est: Quia eloquium domini inflammavit eum. Quid enim serpens ille fieri voluit? Nimirum voluit illum occidi, et ex illa voluntate eiusdem diaboli homicidę, ex illius inspiratione vox illa processit, ut videntes eum dicerent fratres sui: Ecce somniator venit; venite, occidamus eum et mittamus in cisternam veterem. Quid autem deus voluit? Profecto quia vocaturus erat famem super terram et omne firmamentum panis conterere habebat, voluit mit
Abbreviated transcription (Latin):
uertentur ad tͣminos suos. quia pis
martyres. siue illi innocentes qui
plorabantur eoqͦd ñ essent. & nul¬
lã carnis memoriã scło reliquissent.
resurgent & apparebunt in regno
xp̃i. regno suo. scđm simi litudinẽ
illius ioseph: qui cũ putaretur ã
fera deuoratus. uixit. & iiuens
atq potens inuentus est. Uiii.
UIII.

Expanded text:
vertentur ad terminos suos, quia pii vertentur ad terminos suos, quia pii martyres, sive illi innocentes qui plorabantur, eo quod non essent, et nullam carnis memoriam saeculo reliquissent, resurgent et apparebunt in regno Christi, regno suo secundum similitudinem illius Joseph, qui cum putaretur a fera devoratus, vixit, et vivens atque potens inventus est. CAPUT VIII.