comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homines uiuere spiritaliter docuit :¬
& ad sublimẽ uitã ab hominibus & iam
corporaliter abstraxit: Haec noȩ des¬
pectis omnib solũ deũ placabilẽ osten¬
dit. atq in arcȩ fabricã studio longe
laboris exercuit. ed mundo super sticẽ :¬
pio opere exercendo superauit: Haec
ꝑsem & ia phech. humiliter uerecund a
patriferubut. et suꝑ iecto dorsis pallio
quae non uidebat: abscondit Haec
abrahȩ dexterã: quia ad mortẽ filis
oboediendo exculit. hunc ꝓlis in numerx
gentiũ patrẽ fecit Haec isa ac men¬
tẽ quia semꝑ admunditiã tenuit cali¬
gantib aetate oculis: ad uidenda lon¬
ge post uentura dilatauit: Haec ia cos
conpulit. & amissum bonũ filiũ meduli¬
tus gemere. et prauorũ filiorũ prae¬
sentiã sub aequanimitate tolerare:
Haec ioseph docuit afratrib uenunda¬
tũ. et libertate animi infracta serui¬
tiũ ꝑpeti. et eis dẽ post fratribus men¬
te non elata principari Haec morsen

Expanded text:
homines vivere spiritaliter docuit, ehomines vivere spiritaliter docuit, et ad sublimem vitam ab hominibus etiam corporaliter abstraxit. Haec Noe despectis omnibus solum Deo placabilem ostendit, atque in arcae fabrica studio longi laboris exercuit, et mundo superstitem pio opere exercendo servavit . Haec per Sem et Japhet humiliter verecunda patris erubuit, et superjecto dorsis pallio, quae non videbat abscondit . Haec Abrahae dextram qui ad mortem filii obediendo extulit, hunc prolis innumerae gentium patrem fecit . Haec Isaac mentem quia semper ad munditiam tenuit, caligantibus aetate oculis, ad videnda longe post ventura dilatavit . Haec Jacob compulit, et amissum bonum filium medullitus gemere et pravorum filiorum praesentiam sub aequanimitate tolerare . Haec Joseph docuit a fratribus venundatum, et libertate animi infracta servitium perpeti, et eisdem post fratribus mente non elata principari . Haec Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
taceo tolerat: ne tamen in anma urus do¬
loris oceultet. ut sic mali uolis munus be¬
nignatiuis ex bibeat ctamen pncrata
aunt retacudinis excedac. ut cuncta ꝓri¬
nis quat᷑ m pracualet impendat. sed
haet impendendo nontumeas ¶lt sic
inbonis quae exhib&tumoris praccipiti¬
um paueat: Neȩ tamen aboni exerci¬
tio torpescat. ut sio quae possidet. tri¬
buat: quatinus quanta sit largitas re¬
munerantis ad tendat. necum terre¬
na largitur: suã plusquã necesse est
inopiã et in oblatione muneris hilari¬
tuctis lumen tristicia obscuret: Bene
ergo lex dei multiplex dr̃. quia nimirũ
cũ una eadẽq sit caritas. simentẽ plene
coeperit hanc ad in numera opera mul¬
ti formiter accendit. cuius diuersitatẽ
breuiter ex primimus: sunelectis singu¬
lis bona illius ꝑstringendo numerem:
Saec nãq ꝑ abel etelecta deo munera
obtulit: et fratris gladiũ non reluc¬
tando tolerauit: Haec enoch et inter

Expanded text:
tacet toleret, ne tamen in anima virus dotacet toleret, ne tamen in anima virus doloris ocnignitatis exhibeat, ne tamen per gratiam a jure rectitudinis excedat; ut cuncta proximis, quae praevalet, impendat, sed haec impendendo non tumeat; ut sic in bonis quae exhibet tumoris praecipitium paveat, ne tamen a boni exercitio torpescat; ut sic quae possidet tribuat, quatenus quanta sit largitas remunerantis attendat, nec cum terrena largitur, suam plus quam necesse est inopiam cogitet, et in oblatione muneris hilaritatis lumen tristitia obscuret. Bene ergo lex Dei multiplex dicitur, quia nimirum cum una eademque sit charitas, si mentem plena coeperit, hanc ad innumera opera multiformiter accendit, cujus diversitatem breviter exprimimus, si in electis singulis bona illius perstringendo numeremus. Haec namque per Abel et electa Deo munera obtulit, et fratris gladium non reluctando toleravit . Haec Enoch et inter
Abbreviated transcription (Latin):
tis impendat. ut discordes ad pacẽ uniat.
ut concordes ad concupiscentiã uere pacis
accingat. ut indigentib nec essaria tribu¬
at. ut errantibus uiã rectitudinis osten¬
dat ut afflictos uerbo et conpassione
mulceat. ut accensos in huius mundi
desideriis increpatione restringat :
ut minas potentiũ ratiqnatione miti¬
get. ut oppraessorũ angustias quan¬
ta praeualet ope leuet. ut foris re¬
sistentib opponat pacientiã. ut in tussu¬
ꝑbientibus exhibeat cũ pacientia disci¬
plinã ut erga errata subditorũ. sic man-¬
suetudo zelũ temperet: quatinus auisti¬
ciae studio non eneruet. sic adultionẽ
zelus ferueat: netamen pietatis limitẽ
feruendo transcendat. ut ingratos be¬
nefitiis ad amorẽ ꝓuocet. ut gratis qͦsq
ministeriis in amorẽ seruet. ut ꝓximo¬
rũ mala cũ corrigere non ualet taccat.¬
ut quas cũ corrigi loquendo possunt: silen¬
tiũ consensũ eẽ ꝑtimescat. ut sic ca quae

Expanded text:
tis impendat; ut discordes ad pacem veniant; tis impendat; ut discordes ad pacem veniant; ut concordes ad concupiscentiam verae pacis accingat; ut indigentibus necessaria tribuat; ut errantibus viam rectitudinis ostendat; ut afflictos verbo et compassione mulceat; ut accensos in hujus mundi desideriis, increpatione restringat; ut minas potentium ratiocinatione mitiget; ut oppressorum angustias quanta praevalet ope, levet; ut foris resistentibus opponat patientiam, ut intus superbientibus exhibeat cum patientia disciplinam; ut erga errata subditorum sic mansuetudo zelum temperet, quatenus a justitiae studio non enervet. Sic adulationum zelus ferveat, ne tamen pietatis limitem fervendo transcendat. Ut ingratos beneficiis ad amorem provocet, ut gratis quoque ministeriis in amore servet; ut proximorum mala cum corrigere non valet, taceatut quae, cum corrigi loquendo possunt, silentium consensum esse pertimescat; ut sic ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
cũ cauet alteri facere. quod nequa quã
uult ab altero ipsa tolerare : sollicita
se intentione circũ spicit: ne suꝑbia ele¬
uet. et usq ad dispeccũ ꝓximi animũ
deitiens exaltet. ne ambitio cogitatio¬
nẽ lamet Cumq hanc ad appetenda
aliena dilatat: angustet necor luxuria
polluat. et subiettum desideris ꝑinlici¬
tã corrumpat: ne ira exasperet. et usq ad ꝓ¬
ferendã contumeliã in flammet Ne inuidia
mordeat: et alienis felicitatib aemula sua
se face consumat: Ne in moderate linguam
loquacitus ꝑtrahat. eamq usq. adła scuuã
obtrettactionis extendat Ne odiũ malitia
excitet: et os usq adiaculũ maledictionis
inritet Rursũ cũ cogitat ut ea alteri fa
tiat. quae ipsa sibi fieri ab altero expec¬
tat: pensat nimirũ ut malis bona. utbonis
meliora respondeat. ut erga ꝓcaces mansu¬
etudinẽ longanimitatis exhibeat. ut mali¬
tiae peste languentibus gratiã benignica¬

Expanded text:
cum cavet alteri facere quod nequaquam cum cavet alteri facere quod nequaquam vult ab altero ipsa tolerare, sollicita se intentione circumspicit, ne superbia elevet, et usque ad despectum proximi animum dejiciens exaltet; ne ambitio cogitationem laniet, cumque hanc ad appetenda aliena dilatat, angustet; ne cor luxuria polluat, et subjectum desideriis per illicita corrumpat; ne ira exasperet, et usque ad proferendam contumeliam inflammet; ne invidia mordeat, et alienis felicitatibus aemula, sua se face consumat; ne immoderate linguam loquacitas pertrahat, eamque usque ad lasciviam obtrectationis extendat; ne odium malitia excitet, et os usque ad jaculum maledictionis irritet. Rursum cum cogitat ut ea alteri faciat, quae ipsa sibi fieri ab altero exspectat, pensat nimirum ut malis bona, ut bonis meliora respondeant: ut erga procaces mansuetudinis longanimitatem exhibeat; ut malitiae peste languentibus gratiam benignita
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo sed &iã informat ex quanto . cum
sibuingit extoco: Ut udeliçet qui ꝑ¬
fecte deo placere desiderat : sibi dese
nichil relinquat: ꝓximi autem dilec¬
to adduo praecepta diriuatur: cum
et ꝑquendã iustũ dr̃: Quod ab alioti¬
bi odis fieri: uide netu alteri fatias:¬
Et ꝑsemetipsã ueritas dicit: Quãe uul¬
tis ut fatiant uobis homines: ita et uosfa¬
cite illis: Quib duob scilicet utriusque
testamenti mandatis. ꝑ unũ malitia con¬
pescitur: Per aliud benignitas praero¬
gatur. ut malũ quod pati nonuult qͥsq
non faciens: cesset a nocendi opere :
Etrursũ : Bonũ quod sibi fieri appe¬
tit. impendens Erga utilitatem se¬
ꝓximi exerceat ex benignitate: Sed
haet nimirũ duo dumsollicita intentio¬
ne cogitantur: cor ad innumera uircu¬
tũ ministeria tenditur. neuel adinfe¬
renda quae non debet desideriis inqui
eta mens ferueat: uel erga ex hibenda
quae debet otioresoluta torpescat. Nã

Expanded text:
ex quo, sed etiam informat ex quanto, cum ex quo, sed etiam informat ex quanto, cum subjungit ex toto, ut videlicet qui perfecte Deo placere desiderat, sibi de se nihil relinquat: proximi autem dilectio ad duo praecepta derivatur, cum et per quemdam justum dicitur, « quod ab alio tibi odis fieri, Et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis, ut faciant vobis homines, ita et vos facite illis ; quibus duobus, scilicet utriusque Testamenti mandatis, per unum malitia compescitur, per aliud benignitas praerogatur, ut malum quod pati non vult, quisque non faciens, cesset a nocendi opere. Et rursum bonum quod sibi fieri appetit impendens, erga utilitatem proximi se exerceat ex benignitate. Sed haec nimirum duo dum sollicita intentione cogitantur, cor ad innumera virtutum ministeria tenditur; ne vel ad inferenda quae non debet deseta mens ferveat, vel erga exhibenda quae debet otio resoluta torpescat. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
nisi caritas debet. ꝑ quam semꝑ inmen¬
te leguntur praecepta uitae. quali¬
ter in actione teneantur  De hac et¬
enĩ lege ueritatis uoce dicitur. hoc est
praeceptũ meũ. ut diligatis inuicem:
Dehac paulus ait: Plenitudo legis : dilec
tio: De hac iterũ dicit Inuicem onera
uestra portate. et sic adimplebitis le¬
gẽ xp̃i Lex et enim xp̃i. quid congru¬
entius intelligiquã caritas potest:
Quã tunc uere ꝑficimus: cũ fraterna ope¬
ra examore toleramus: Sed haec eadẽ¬
lex multiplex dicit᷑: quia studiosa solli¬
citudine caritas ad cuncta uirtutum
facta dilatatur Quae ad uobls qui¬
dẽ praeceptis incipit: sedse. adinnumne¬
ra extendit Huius nãq. legis initiũ
dilectio deiẽ acdilectio ꝓximi: Sed
dei dilectio ꝑtria distinguitur qua
ex coto corde. extota anima. et extora
fortitu dine diligi condicor uibetis
Qua inre notandũ ẽ quod diunus sermo.
cũ dcũ diligi praccipit. non solũ narrat

Expanded text:
nisi charitas debet, per quam semper in mennisi charitas debet, per quam semper in mente legitur praecepta vitae qualiter in actione teneantur? De hac etenim lege Veritatis voce dicitur: Hoc est praeceptum meum ut diligatis invicem . De hac Ptio; de hoc iterum dicit: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi ; lex etenim Christi, quid congruentius intelligi quam charitas potest? quam tunc vere perficimus, cum fraterna onera ex amore toleramus. Sed haec eadem multiplex dicitur, quia studiosa sollicitudine charitas ad cuncta virtutum facta dilatatur, quae a duobus quidem praeceptis incipit, sed se ad innumera extendit; hujus namque legis initium dilectio Dei est, ac dilectio proximi: sed Dei dilectio per tria distinguitur, quia ex toto corde, et tota anima et ex tota fortitudine diligi conditor jubetur. Qua in re notandum, quod divinus sermo cum Deum diligi praecipit, non solum narrat
Abbreviated transcription (Latin):
tiens: praemittit dicens Ohomo tuquis
es qui respondeas deo Num quid dicit
figmentũ ei qͥse finxit. quareme fe¬
cisti sic Qui igitur occulta dei per¬
tingere non ualens ad infirmitatisuȩ
cognitionẽ rediit. atq. aderuditionẽ
se ꝓpriã defitiendo reuocauit : ut ita
dicã secreta sapientiae non inueniens in¬
uenit quia cũ ad superna consilia re¬
quirenda lassesceret: didicit. ut humili¬
us timeret et quẽ sua infiriitas a cog¬
nitione intima reppulit: Hunc ci uerus
humilitas iunxit: Sophar itaq ctper
scientiae studiũ peritus. & ꝑ audaciam
tumi dae locutionis ignarus : quia ipse
grauitatẽ non habet meliori optati
quod habet dicens. atq utinã deus loque¬
retur tetũ. et aperiret labia sua tibi. ut
ostenderet tibi secreta sapientiae Qui
eã quoq qua se suꝑamicũ pollere aesti¬
mat. optando sapientiã ostentat: cum
ꝓtinus subdit Et quod multiplȩx sit
lex eius: quid hoc loco dei lex accipi.

Expanded text:
ciens, praemittit dicens: O homo, tu quis ciens, praemittit dicens: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quare me fecisti sic ? Qui igitur ad occulta Dei pertingere non valens ad infirmitatis suae cognitionem rediit, atque ad eruditionem se propriam deficiendo revocavit, ut ita dicam, secreta sapientiae non inveniens invenit, quia cum ad superna consilia requirenda lassesceret, didicit ut humilius timeret; et quem sua infirmitas a cognitione intima repulit, hunc ei verius humilitas junxit. Sophar itaque et per scientiae studium peritus, et per audaciam tumidae locutionis ignarus, quia ipse gravitatem non habet, meliori optat quod habet, dicens: Atque utinam Deus loqueretur tecum, et aperiret labia sua tibi, ut ostenderet tibi secreta sapientiae! Qui eam quoque, qua se super amicum pollere aestimat, optando sapientiam ostentat, cum protinus subdit: Et quod multiplex sit lex ejus. Quid hoc loco Dei lex accipi
Abbreviated transcription (Latin):
cum et mentis nrac̃ ad se desideria exertat
łetuiomen occulto uiditio difficultate araẽ
in bcciliticuis angustat: Quae nemum
seorccaeius sa pientiae pauci uale in qure¬
de nobis abinmor  tali sapientia. nonin¬
uste disponitur: iustũ ꝓfecto est utano¬
bis adhumortalib ignoretur: Sed hacc
ipsa sapientiac illiusꝰ secreta conspicere :¬
ut cumq iam in conp̃hensibilitatis¬
t eius est potentiã uidere. quia et si inipꝑ¬
sa consiliorũ eius inquisitione deficimus:
defitiendo tamen uerius discunus. quem
timeamus: ad haec se paulus sapientiae
illius setreta tetenderat: cũ dicebat: O al¬
titudo diuitiarũ sapientiae et scientiȩ
dei. quã in conp̃hensibilia sunt iuditia eiꝰ
et in uestigabiles uiae ei . Quis enĩ cog¬
nouit sensũ dñi. uel quis consiliarius eiꝰ
fuit: Qui superius &iã exipsa in qui¬
sitione latͤͦscens sed tamen ad cognitio¬
nẽ infirmitatis ꝓpriae. lassescendo ꝓfi¬

Expanded text:
cum et mentis nostrae ad se desideria excitat, cum et mentis nostrae ad se desideria excitat, et tamen occulto judicio difficultatem nostrae imbecillitatis angustat. Quae nimirum secreta ejus sapientiae pauci valent inquirede nobis ab immortali sapientia non injuste disponitur, justum profecto est ut a nobis adhuc mortalibus ignoretur. Sed haec ipsa sapientiae illius secreta conspicere utcunque jam incomprehensibilitatis ejus est potentiam videre, quia etsi in ipsa consiliorum ejus inquisitione deficimus, deficiendo tamen verius discimus quem timeamus. Ad haec se Paulus sapientiae illius secreta tetenderat, cum dicebat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus. Quis enim cognovit sensus Domini? vel quis consiliarius ejus fuit ? Qui superius etiam ex ipsa inquisitione lassescens, sed tamen ad cognitionem infirmitatis propriae lassescendo profi
Abbreviated transcription (Latin):
ces contra illũ sententias non sonares Et
quia omnipocens ds̃ cũ ad consideranda
nos sua uiditia subleuat. ignorantiae nraẽ
ꝓtinus caecitatẽ fugat. quae aꝑtis eius
labiis adnos eruditio ꝓdeat: ꝑtinus adiun¬
genda manifestat dicens Ut ostende¬
na sunt opera: Cũ omp̃s deus regit. quos
creat: ꝑ ficit bona quae inchoat et aspi¬
rando adiuuat: quos uisitactionis suae lu¬
mine in lustrat Cunctis et enĩ liquet.
quia quos gratis condidit. benigne dis¬
ponit Et cũ spiritalia dona largitur . ip
se perficit: quod ipse ex munere suae be¬
nignieatis in choauit: secreta uõ sapien¬
tiae: suꝑna sunt opera: Cũ deus quos
Sicreauit deserit. cũ bona quae preueni¬
endo coeperat: nequa quã ꝓsequendo con¬
sumat. Cum claricate nossuae in lustra¬
tlonis inluminat. & tamen ꝑmissis carnis
temptationibus tenebris caecitactis pulsat.
Sũ dona epiat conculit amiime custodie.

Expanded text:
ces contra illum sententias non sonares. Et ces contra illum sententias non sonares. Et quia omnipotens Deus cum ad consideranda nos sua judicia sublevat, ignorantiae nostrae protinus caecitatem fugat, quae apertis ejus labiis, ad nos eruditio prodeat, protinus adjungendo manifestat, dicens: CAPUTernae sunt opera, cum omnipotens Deus regit quos creat, perficit bona quae inchoat, et aspirando adjuvat quos visitationis suae lumine illustrat. Cunctis etenim liquet quia quos gratis condidit benigne disponit. Et cum spiritalia dona largitur, ipse perficit quod ipse ex munere suae benignitatis inchoavit. Secreta vero sapientiae supernae sunt opera, cum Deus quos creavit deserit; cum bona quae praeveniendo coeperat, nequaquam prosequendo consummat; cum claritate nos suae illustrationis illuminat, et tamen permissis carnis tentationibus, tenebris caecitatis pulsat; cum dona quae contulit minime custodit;
Abbreviated transcription (Latin):
eius accipimus : Clausis nãq labris:
uox praemitur : Et sensus tacentis igno¬
racur : A pertis autẽ dũ sermo promi¬
tur. animus loquentis inuenitur : La¬
bia itaq sua deus aperit. cũ uolunca¬
tẽ suã hominibus ꝑ aꝑta uiditia. osten¬
dit: quasi enĩ reserato ore loquitur :
cũ remota obscuritate dispositionis
intimae reynuitꝰ occultare quod uult:
Nã uelut clausis labris sensũ nobis non
undicat. Cc̃ ꝑ occulta iuditia. quur
quid faciat. caclat: Sophar ittq beatũ iob.
ut decarnali intellectu redarguat. set: ip¬
sũ quantȩ sit benignitictis ostendat: Fibo¬
na optat. quae et cũ habent᷑ ignorat dicens
atq utinã deus loqueretur. tecũ : et aperi¬
ret labia sua tibi Acsi patenter dicat Im¬
peritiae tuae potius quã poenȩ cõnpatior.
quia sola carnis prudentia praeditũ aue¬
ritatis tespũ uacuũ agnosco Si enĩ dei
uiditia occulta agnosceres : tamen proca¬

Expanded text:
ejus accipimus? Clausis namque labiis ejus accipimus? Clausis namque labiis vox premitur, et sensus tacentis ignoratur; apertis autem sermo dum promitur, animus loquentis invenitur. Labia itaque sua Deus aperit cum voluntatem suam hominibus per aperta judicia ostendit. Quasi enim reserato ore loquitur, cum remota obscuritate dispositionis intimae renuit occultare quod vult. Nam velut clausis labiis sensum nobis suum non indicat, cum per occulta judicia cur quid faciat celat. Sophar itaque beatum Job ut de carnali intellectu redarguat, seque ipsum quantae sit benignitatis ostendat, ei bona optat, quae et cum habentur ignorat, dicens: Atque utinam Deus loqueretur tecum et aperiret labia sua tibi! Ac si patenter dicat: Imperitiae tuae potius quam poenae compatior, quia, sola carnis prudentia praeditum, a veritatis te spiritu vacuum agnosco. Si enim Dei judicia occulta cognosceres, tam proca
Abbreviated transcription (Latin):
dũ se dicere potuit : quiait siusticar
me uoluero os meũ condem pnabitus
Sedhabet hoc prauorũ malitia ucam
uera in se flere mala rexnuit. fingat
alicna: Plam quasi solacio facinoris uti¬
aur. si falsis uocibus uita corripientis in
Uesse quae in praesencibus habent
ostendant. et quasi fauentes ꝓspera
ex petunt: ut benigni uideantur: On¬
de et sophar ꝓtinus subicit dicens. atq n¬
utinã deus loqueretur tecũ et aperi¬
ret labia sua tibi Ipse quippe sibi ho¬
moloquitur. cũ ꝑhoc quod sentit ne¬
qua quã diuinitatis spũ a carnalis pru¬
dentiae intellectu separatur. cũ caro
sensũ exerit. et mentẽ quasi adintel¬
ligentiã ꝓuocans foras mittit Vnde
et adhuc petro terrena sapienti ueri¬
tas dicit: Non enĩ sapis quae dei sunt:
sed quae hominũ. cui tamen recta con¬
fitenti dicit᷑: Caro et sanguis non re¬
uelauit tibi sed pater meus qui incae¬
lis ẽ: Quid autẽ dei labia. nisi iuditia

Expanded text:
ndum se dicere potuit, qui ait: Si justificare ndum se dicere potuit, qui ait: Si justificare me voluero, os meum condemnabit me ? Sed habet hoc pravorum malitia, ut cum vera in se 339 flere mala renuit, fingat aliena. Nam quasi solatio facinoris utitur, si falsis vocibus et vita corripientis inqesse quae in praesentibus habentur ostendant; et quasi faventes prospera expetunt, ut benigni videantur. Unde et Sophar protinus subjicit, dicens: CAPUT utinam Deus loqueretur tecum, et aperiret labia sua tibi. - Ipse quippe homo sibi loquitur, cum per hoc quod sentit nequaquam divinitatis spiritu a carnalis prudentiae intesensum exerit, et mentem, quasi ad intelligentiam provocans, foras mittit. Unde et adhuc Petro terrena sapienti Veritas dicit: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominum . Cui tamen recta confitenti dicitur: Caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Quid autem Dei labia nisi judicia
Abbreviated transcription (Latin):
praesentis uitae culpa corripitur. uen¬
turi uidicis ifatemperatur Isti eũ se imn¬
peti redargutione conspitiunt . gladiũ
ꝑcussionis credunt. quia dũ ꝑcorreptio¬
nis uocẽ culpa de tegitur praesentis
gloriae opinio foedatur: Hinc quippe
in laude iusti: per salomonẽ ueritas cdcrt
Doce ustũ et festinabit accipere: Hinc
prauorũ contumatiã despicit dicens.
qui erudit derisorẽ: ipse sibi facit inu¬
riã : Nã ficplerũq. ut cũ correpta in
se mala defendere nequeunt: exuere¬
cundia peiores fiant Ac sic insuade¬
fensione superbiunt: ut quaedã uitia:
contra uitã corripientis ex quirant : Et
eo se criminosos non aestimant: si crimina
et aliis imponant. quae cũ uera inuenire
ne queunt. flgunt : ut ipsi quoq habe¬
ant: quod non impari iustitia in crepa¬
re uideantur Vnde et sophar. quia
quasi inridise per increpationẽ dolut
ꝓtinus mentiendo subiungit: Dixisti

Expanded text:
praesentis vitae culpa corripitur, venpraesentis vitae culpa corripitur, venturi judicis ira temperatur; isti cum se impeti redargutione conspiciunt, gladium percussionis credunt, quia dum per correptionis vocem culpa detegitur, praesentis gloriae opinio foedatur. Hinc quippe in laude justi per Salomonem dicit Veritas: Doce justum, et festinabit accipere . Hinc pravorum contumaciam despicit, dicens: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . Nam fit plerumque ut cum correpta in se mala defendere nequeunt, ex verecundia pejores fiant; ac sic in sua defensione superbiant, ut quaedam vitia contra vitam corripientis exquirant; et eo se criminosos non aestimant, si crimina et aliis imponant. Quae cum vera invenire nequeunt, fingunt, ut ipsi quoque habeant quod non impari justitia increpare videantur. Unde et Sophar, quia quasi irrideri se per increpationem doluit, protinus mentiendo subjungit: CAPUT IV
Abbreviated transcription (Latin):
diximus: uerititis sententias grauiterto¬
lerat. et silentiũ poenã putat. atq omne
quodrectũ dr̃ dedecussuae insionis arbitra¬
tur. quia cumuera uox prauorũ seauri¬
bus ad mouet me moria culpã mordet
in redargutione uitiorũ. quo intus cogni¬
tione mens tangitur foras ad studium
contradictionis excitatur: ferre uocem
nonualet: quia tacta in uulnere siu re¬
atus dolet. et ꝑ hoc quod generaliter
contra peruersos dicitur. se impeti spe¬
tialiter suspicatur: Quic intus egisse se
meminit: Audire foras erubescit᷑: Vnde
mox se addefensionẽ p̃parat : ut reatus
sui ueretundiã peruerba prauȩ refutic¬
cionis tegar.: Sicut enimrecti dequibusdã
quae ab eis non recta gesta sunt correp¬
cionis uocẽ ministeriũ caritatis aestimant:
sic ꝑuersi contumeliã derisionis putant:
illi sȩꝓtinus ad oboedientiã sternunt.
isti adinsanam suae defensionis erigun¬
tur. illi correptionis ad uitoriũ iuicȩ
patrociniũ deputant. per quod dum

Expanded text:
diximus, veritatis sententias graviter tolerat, et silentium poenam putat atque omne quod rectum dicitur dedecus suae irrisionis arbitratur, quia cum vera vox pravorum se auribus admovet, memoriam culpa mordet, et in redargutione vitiorum quo intus cognitione mens tangitur, foras ad studium contradictionis excitatur. Ferre vocem non valet, quia tacta in vulnere sui reatus dolet, et per hoc quod generaliter contra perversos dicitur, se impeti specialiter suspicatur. Quod enim intus egisse se meminit, audire foris erubescit. Unde mox se ad defensionem praeparat, ut reatus sui verecundiam per verba pravae refutationis tegat. Sicut enim recti de quibusdam quae ab eis non recte gesta sunt correptionis vocem, ministerium charitatis aestimant, sic perversi contumeliam derisionis putant. Illi se protinus ad obedientiam sternunt, isti ad insaniam suae defensionis eriguntur. Illi correptionis adjutorium vitae suae patrocinium deputant, per quod dum
Abbreviated transcription (Latin):
sint minora ꝑpendit. quia ꝑhoc culpae pon¬
qͥa si ne magna miquitacte non fuerit: quod
sophar uirũ uistũ usq. ad obiectionẽ iniqui
redarguit. sed benigne ad gratiã reducit:
qͥa apud misericordẽ uidicẽ nequaquam si¬
ne uenia culparelinquitur : cũperferuo¬
rẽ zeli exeius amore peiet̃at᷑: Saepe naiq
magnis hoc doctoribus. mirandisq conti¬
git: ut quo alta caritate feruent modum
correptionis ex aggerent: et lingua aliquid
quod non debet. dicat: quia mentẽ delia
quando debet inflammãt. sed uerbar pla¬
tȩ contumeliae tanto citius parcitur. et exi

Expanded text:
sint minora perpendit, quia per hoc quod culpae ponsint minora perpendit, quia per hoc quod culpae ponquia sine magna iniquitate non fuerit quod Sophar virum justum usque ad objectionem iniquitste redarguit, sed benigne ad gratiam reducit; quia apud misericordem judicem nequaquam sine venia culpa relinquitur, cum per fervorem zeli ex ejus amore peccatur. Saepe namque magnis hoc doctoribus mirandisque contingit, ut quo alta charitate fervent, 344 modum correptionis exaggerent, et lingua aliquid quod non debet dicat, quia mentem dilectio quantum debet inflammat. Sed verbum prolatae contumeliae tanto citius parcitur, quanto et ex
Abbreviated transcription (Latin):
engo istislex deiẽ quat contra unuscuusq cul¬
pae iaciluꝰ quod perimendã mentẽ impetit :
instruccionissuae munimine occurrit. ut quia
antiquus hosis uaria cirũ fusione nos obsidet:
ipsahunc de nobis multiplicite r expugnet:
quã nimirũ legẽ si sollicita consideratione pen¬
samus: auctorino quantũ cotidiae delin¬
quamus agnoscimus : Si autẽ culpas ꝑpen¬
dimus: ꝓfecto ae quanimiter flagella tole¬
ramus: nec ex dolore adipatientiã ꝓruit :
cũ suo se uiditio conscientia addicit Un¬
de sophar quid diceret sciens s ed cui dice¬
ret nesciens: post quã praemisit dicens. ut
osten deret tibi secreta sapientiae. et quod
multiplex sit lex eius ꝓtinus adiungit. et in
telligeres. quod multa minora exigaris adõ
diximus flagelli temperatur. cum culpa cog¬
noscitur. quia et tanto quisq patientius fer¬
ramentũ medici tolerat: quanto putridũ cons¬
picit e̾e quod secat Qui igitur multiplici¬
tatẽ legis intelligit cuncta quae patitur : quã

Expanded text:
ergo ista lex Dei est, quae contra uniuscujusque culpae jaculum, quod perimendam mentem impetit, instructionis suae munimine occurrit, ut quia antiquus hostis varia circumfusione nos obsidet, ipsa hunc de nobis multipliciter expugnet. Quam nimirum legem si sollicita consideratione pensamus, auctori nostro quantum quotidie delinquamus agnoscimus. Si autem culpas perpendimus, profecto aequanimiter flagella toleramus; nec ex dolore ad impatientiam proruit, cum suo se judicio conscientia addicit. Unde Sophar, quid diceret sciens, sed cui diceret nesciens, postquam praemisit dicens, Ut ostenderet tibi secreta sapientiae, et quod multiplex sit lex ejus, protintelligeres quod multo minora exigaris a Deodiximus, flagelli temperatur cum culpa cognoscitur, quia et tanto quisque patientius ferramentum medici tolerat, quanto putridum conspicit esse quod secat. Qui igitur multiplicitatem legis intelligit, cuncta quae patitur quam
Abbreviated transcription (Latin):
quippe cũ amico imus: quotiens cũ quoli¬
bet ꝓximo adintuenda delicta nrã conuer¬
timur: Et simpliciter ligna succidimus. cũ
delinquentiũ uitia pia intentione resera¬
mus. sed securis manu fugit: cũ sese merepa¬
tio plus quã necesse ẽ in asperitate ꝑtrahit
ferrũq de manubrio ꝓsilit: cũ decorrep¬
tione sermo durior excidit: et a micum
ꝑcutiens occidit: quia audito it̃ siuũ
ꝓlata contumelia abspũ dileccionis
interficit Correpti nãq mensa
repente adodũ ꝓrut. si hans
in moderatio increpatio plusquã debuit.
addicie Sedis quui in caute ligna ꝑcutit. et
ꝓoimũ extinguut. ad tresnecesse c̃ urbes fu¬
fut : ut nuna earũ defensusiuuat. quia
ad penitentiae lamenta conuersus inũ¬
nitute sacramenti subspe. fide. et caritate
absconditur: reus ꝑpetrati homicidii non
tenetur: Fumq extincti ꝓximus. et cum
inuenerit non occidit: quia cũ districtus
iudex uenerit. qͥ se se nobis ꝑ naturae nrac̃

Expanded text:
 cum amico imus, quoties cum quolibet proximo ad intuenda delicta nostra convertimur. Et simpliciter ligna succidimus, cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. Sed securis manum fugit, cum sese increpatio plus quam necesse est in asperitatem protrahit. Ferrumque de manubrio prosilit, cum de correptione sermo durior excidit, et amicum percutiens, occidit, quia auditorem suum prolata contumelia ab spiritu dilectionis interficit. Correcti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio, plus quam debuit, addicit. Sed is qui incaute lignum percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat, quia si ad poenitentiae lamenta conversus in unitate sacramenti, sub fide, spe et charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur, eumque exstincti proximus, et cum invenerit, non occidit, quia cum districtus judex venerit, qui sese nobis per naturae nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
alincreun scriptũ lumen inhat s copiso se quo¬
is phendere nee dilatata suffict̃. quiet
teansdendendo & portando omnia et implen¬
do: condudit : Inde e adbuc subiditus Fx¬
clsior caclo e. et quid faties :ꝓ fundior in¬
ferno. Et unde cognosces Longior terrae
mensura eius. et latior mari: Qu odecus cae

Expanded text:
se qucomprehendere nec dilatata sufficit, qui et transcendendo et portando omnia et implendo concludit. Unde et adhuc subditulsior caelo est et quid facies profundior inferno et unde cognosces longior terrae mensura ei
Abbreviated transcription (Latin):
quippe scriptũ ẽ : Cultus iustitiae silentiũ:
Hinc salomonait: Sicut urbs patens. et absq
murorũ ambitu: ita uir qui non potest in
loquendo cohibere sp̃m̃ suũ Hinc rursum
dicit. In multi loquio peccatũ non deerit:
Hinc psal mista testatur dicens : Vr uer¬
bosus non dirigetur suꝑ terrã. seduruis lenui
senuluo perdit̃: quae subdiscrecins eutbodia
uoni flearuir netucat seaboni bene nonde¬
uilus san intt nditur: cui dicacur ponbeiur
quis pe contra malos sȩntentia si bonorum
prortitudinẽ impetit : suũ perdie. et eore¬
tunsa de silit quo illud est forte quodferie
nequeunt: et cũ uitae emendationẽ ne¬
legunt aduerba se responsionis acingua
Apte sophar isinuat qͥsubiungit. Tibi soli

Expanded text:
quippe scriptum est: Cultus justitiae, silentium . quippe scriptum est: Cultus justitiae, silentium . Hinc Salomon ait: Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Hinc rursum dicit: In multiloquio peccatum non deerit . Hinc Psalmista testatur, dicens: Vir verbosus non dirigetur super terram . Sed virtus verae sententiae perditur, quae sub discretionis custodia ustificari vir nequeat. Sed bonum bene non dicitur, quia non intenditur cui dicatur. Vera quippe contra malos 338 sententia, si bonorum rectitudinem impetit, suam perdit, et eo retusa resilit, quo illud est forte quod feritnequeunt, et cum vitae emendationem negligunt, ad verba se responsionis accingunt, aperte Sophar insinuat, qui subjungit: CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussionis perdunt: Quod liquido ostendit᷑ :
cum sophar naamatites responsio a contumelus
ut recte dictis semꝑ ediuerso respondeanc.
nesi ad ꝓlata consentiunt. inferiores esse
uideantur. quibus iustorũ uerba quam¬
libet pauca sonuerint. multa sunt. quia
quo eorũ uitia resecant. auditũ grauant:
Vnde et ad crimen trahitur. hoc quod rec¬
ta p̃dicatione contra crimina ꝓfertur:
psũ qͥppe qͥ ex ueritute fortes sententias
dixerat: sophar redarguens uerbo sũ uocat:
quicũ ab ore iustorũ sapientia culpas in¬
crepat. stultorũ auribus suꝑfluas loqua¬
citates sonat: Prauinamq nil rectũ nisi
quod ipsi senserint putant. et uistorũ uer¬
ba eo otiosa aestimant: quo siuis haec sensi¬
bus inueniuntuersa: Nec fallacem qͥ¬
dẽ sophar sententiã ꝓtulit : quodiuir uerbo¬
sus iustificari nequaquã possit. quia dum
quisq ꝑ uerba defluit. ꝓdita grauitate
silentu mentis custodiã amittit Hinc

Expanded text:
percussionis perdunt. Quod liquido ostenditur, percussionis perdunt. Quod liquido ostenditur, cum Sophar Naamathitis responsio a contumeliis ut recte dictis semper e diverso respondeant, ne si ad prolata consentiant, inferiores esse videantur. Quibus justorum verba quamlibet pauca sonuerint multa sunt, quia quo eorum vitia resecant, auditum gravant. Unde et ad crimen trahitur hoc quod recta praedicatione contra crimina profertur. Ipsum quippe qui ex veritate fortes sententias dixerat Sophar redarguens, verbosum vocat, quia cum ab ore justorum sapientia culpas increpat, stultorum auribus superfluitas loquacitatis sonat. Pravi namque nil rectum, nisi quod ipsi senserint, putant; et justorum verba eo otiosa aestimant, quo suis haec sensibus inveniunt diversa. Nec fallacem quidem Sophar sententiam protulit, quod vir verbosus justificari nequaquam possit, quia dum quisque per verba diffluit, perdita gravitate silentii, mentis custodiam amittit. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
fortis ath¬
leta descen¬
derit.
hii qui ipares uirtutibus existunt. ui D¬
cissim se eius expugnationi subitiunt.
et uno uicto contra hunc ꝓtinus alter
erigitur: Atq. hoc subacto alius
subrogatur. ut luctantis uires quan¬
doq molliores inueniant: quasipsa
sua crebrescens uictoria fatigat. qua¬
cinus cũ nouus quisq congredicur. is qͥ
iunci uiriũ qualitate nonualet: ꝑsona¬
rũ saltẽ mutactione superetur: in hoc
hominũ angelorũq spectaculo. Bea¬
tus iobfortis athleta ꝓdiit : quantumq
contra mutationes aduersantium ua¬
leat: continuatione in defessi roboris os¬
tendit: Cii primus se el yfaz. Secundus
autẽ balda chi obicit. atq ad extremũ
se sophar in eius expugnatione supponit.
quia dinferendos ictus totis se conatibus
erigunt. sed tamen ad feriendã altitudi¬
nẽ robusti pettoris non ꝑtingunt: Ipsa
quippe eorũ uerba patenter in sinuant. qđ
ictus in auras iactant. quia cum scm̃ uirũ rec¬
te redarguunt expressa inuacuum uerbera

Expanded text:
fortis athleta descenderit, ii qui impares viribus existunt vicissim se ejus expugnationi subjiciunt: et uno victo, contra hunc protinus alter erigitur; atque hoc subacto, alius subrogatur; ut luctantis vires quandoque molliores inveniant quas ipsa sua crebrescens victoria fatigat; quatenus cum novus quisque congreditur, is qui vinci virium qualitate non valet, personarum saltem mutatione superetur. Sic sic in hoc hominum angelorumque spectaculo beatus Job fortis athleta prodiit, quantumque contra mutationes adversantium valeat continuatione indefessi roboris ostendit. Cui primus se Eliphaz, secundus autem Baldad objicit, atque ad extremum se Sophar in ejus expugnatione supponit: qui ad inferendos ictus totis se conatibus erigunt, sed tamen ad feriendam altitudinem robusti pectoris non pertingunt. Ipsa quippe eorum verba patenter insinuant quod ictus in auras jactant, quia cum sanctum virum non recte redarguunt, expressa in vacuum verba
Abbreviated transcription (Latin):
cessudilabuntur: et nos borũ suorsi iaculis
scĩ uiri pectus feriunt: sed contramentem
in expugnabilẽ ipsa sua ꝑcussione facigant᷑:
Nosigitur subtili debemus discretione distin¬
guere et quid sit in eorum uerbis quod ue¬
rederȩꝓbis sentiunt: et quid quod contrabe¬

Expanded text:
cessu dilabuntur, et verborum suorum jaculis sancti viri pectus feriunt, sed contra mentem inexpugnabilem ipsa sua percussione fatigantur. Nos igitur subtili debemus discretione distinguere, et quid sit in eorum verbis quod vere de reprobis sentiunt, et quid quod contra be
Abbreviated transcription (Latin):
male appetunt: ad tenebras ꝑtrahuntur:
Onde sequitur: Lux obtenebrescit. intaberna¬
merito lucẽ accipere gaudiĩ debemus
Lux ergo in tabernaculo illius tenebrescit:
quia eius conscientia quã male inhabitat.
gaudiũ quod detemporalib reb fuerat.
deusu multorũ loquar. lucerna lume ri
intestaẽ : Lumen uõ intesta ẽ ingaudium
in carne: Lucerna ergo quae suꝑ eũ est ex¬
tinguetur : quia cummalorũ suorũ retri¬
butio impium: Sequitur. In eius mentem
gaudiũ carnale dissipatur: Bene autẽ
dehac lucerna non dicitur. quae a pudeũ
ẽ. sed quae suꝑ eũ ẽ: Quia iniquorum
mentẽ terrena gaudia possident. sicq
eã in uoluptatib absorbent. ut suꝑ ipsam
sint. non apud ipsam Iusti autẽ &iã cum
ꝓsperitatẽ uitae p̃sentis habent: eam
subsemetipsis praemere nouerunt Othoc
quoda pudse in bonis hilarescunt grauita¬
tis consilio transeant: & iurtutis regimine
excedant: Lucerna ergo impii. quae suꝑ

Expanded text:
mala appetunt; ad tenebras pertrahuntur. mala appetunt; ad tenebras pertrahuntur. Unde merito lucem accipere gaudium debemus. Lux ergo in tabernacquia in ejus conscientia, quam male inhabitat, gaudium quod de temporalibus rebus fuerat dde usu multorum loquar, lucerna lumen in testa est, lumen vero in testa est gaudium in carne. Lucerna ergo quae super eum est exstinguitur, quia cum malorum suorum retributio impium sequitur, in ejus mente gaudium carnale dissipatur. Bene autem de lucerna hac non dicitur quae apud eum est, sed quae super eum est, quia iniquorum mentem terrena gaudia possident, sicque eam in voluptatibus absorbent, ut super ipsam sint, non apud ipsam. Justi autem etiam cum prosperitatem vitae praesentis habent, eam sub semetipsis premere noverunt, ut hoc quod apud se in bonis hilarescunt, gravitatis consilio transeant, et virtutis regimine excedant. Lucerna ergo impii quae super
Abbreviated transcription (Latin):
do istis. modo aliis cupiditatib aestuat:
cogitationessuas ꝑ multiplitia blandimen¬
ta seculi amplius in flammat: Ignis autẽ
si flammã non habet: nequa quã fuso lumi¬
ne splendet flammã itaq ignis eius ẽ : decor
uel potestas exterior. quae de interno eius
ardore ꝓcedit: quia quod anxiae in hoc mun
do adipisci desiderat. plerumq adcumulũ
ꝑ ditionis suae obtinet: Et seułmm potestate
culminis. seu indiuiti is multiplicationis qͣsi
ꝑ exteriorẽ gloriã lucet: sed nonsplendebit
flamma ignis eius. cũ indie exitus omnis ex¬
terior decor subtrahitur. & solo suo intrin¬
secus ardore concrematur: ł lamina ergo
abigne subtrahitur: cũ gloria exterior ab in¬
terno eius ardore separatur: habent & iam
eiusti flaminã ignis sui. sed nimirũ quae
resplendeat: quia uidelicet eorũ desideria
in bonis operib lucenc : Iniquorũ uõ flam¬
ma minime resplendet. quia ꝑ hoc quod

Expanded text:
do istis, modo illis cupiditatibus aestuat, et do istis, modo illis cupiditatibus aestuat, et cogitationes suas per multiplicia blandimenta saeculi amplius inflammat. Ignis autem si flammam non habet, nequaquam fuso lumine splendet. Flamma itaque ignis ejus est decor, vel potestas exterior, quae de interno ejus ardore procedit, quia quod anxie in hoc mundo 439 adipisci desiderat, plerumque ad cumulum perditionis suae obtinet, et sive in potestate culminis, sive in divitiis multiplicationis, quasi per exteriorem gloriam lucet. Sed non splendebit flamma ignis ejus; cum in die exitus, omnis exterior decor subtrahitur, et solo suo intrinsecus ardore concrematur. Flamma ergo ab igne subtrahitur cum gloria exterior ab interno ejus ardore separatur. Habent etiam et justi flammam ignis sui, sed nimirum quae resplendeat, quia videlicet eorum desideria in bonis operibus lucent. Iniquorum vero flamma minime splendet, quia per hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
nis eius: Haec sinpraesentis uite definitione
denuntiat: fallitur. quia plerũq et impus
ineẽ lumen ꝓsperitatis cernitur. et pios tene¬
brȩ ignobilitatis. Pa  pau ꝑtatis abscondunt:
sinuo ad hoceus sermo dirigitur. ut ostendat
quidimpii in suo fine patiantur. ueraciter
dicaͥtur. non ne lux impii extinguetur . nec
splenlebit flamma ignis eius. Quodsi dicide
impio recte pocuit: contra scm tamen uirsĩ
in flagello consicutũ dici non debut: sednos
uires brachiorũ illius in sussententus ꝑ pen¬
dentes pensemus: quã ualide iacula intorque:
E desinamus aspicere incor que ndo quẽ im¬
petuã. Numirũ scientes. quia frustracisictib
lapidẽ ferit: Dicatergo. nonne luximpu
suĩ ꝓsperitatẽ scilicet uitae p̃sentis. sed lux
impu extinguetur : quia fugitiuȩ uitaȩ
ꝓsperitas cũ ipsa citius uita terminatur :¬
bi apte subditur. nec splendebit flamma
maignis ꝓprii. quẽ in corde suo exferuore
desideriorũ temporaliũ accendit: Dũ mo¬

Expanded text:
nt. --Haec si in praesentis vitae definitione denuntiat, fallitur; quia plerumque et impiis inesse lumen prosperitatis cernitur, et pios tenebrae ignobilitatis ac paupertatis abscondunt. Sin vero ad hoc ejus sermo dirigitur, ut ostendat quid impii in suo fine patiantur, veraciter dicitur: Nonne lux impii exstinguetur, nec splendebit flamma ignis ejus? Quod si dici de impio recte potuit, contra sanctum tamen virum in flagellis constitutum dici non debuit. Sed nos vires brachiorum illius in suis sententiis perpendentes, pensemus quam valide jacula intorquet, et desinamus aspicere intorquendo quem impetit, nimirum scientes, quia frustratis ictibus lapidem feriat. Dicat ergo: Nonne lux impisuam, prosperitatem scilicet vitae praesentis. Sed lux impii exstinguetur; quia fugitivae vitae prosperitas cum ipsa citius vita terminatur. Unde apte subditur: Nec splendebit flamma mam ignis proprii, quem in corde suo ex fervore desideriorum temporalium accendit, dum mo
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s heretici scãm aeclesiã in quib: dã cognitis
suꝑbi reputant: quaedã uõ nec intelligere
suspicantur Unde baldathsuites beatum iob
quasi insuꝑbiã astrut erupisse. quẽ facetur
uerba iactare : sed signat ipse quanta elatio¬
ne tumuerat: qui beatum iob loqui quod
non intelligeret putabat: Et quia omnes
heretici inaestimatione sua a scã aeclesia dis¬
pici conquirunt᷑: apte subiungit: Quare¬
reputati sumus ut iumenta. et sordiumus
coramte. humanȩ mentis ẽ ꝓpriũ : hoc sibi
fieri suspicare quod facit: Arbitrantur
enim se dispici: qui bonorũ mores despicere
consueuerunt Et quia in his quae conpre¬
hendi ualent ratione contra hereticos osten¬
dit aecclesia rationabile non eẽ quod astru¬
unt: aestimari se ab eius iuditio uelut iumen¬
ta suspicantur: ex qua despectus sui sus¬
ptione ꝓtinus ad dedignationẽꝓsliunt ato
adcusde acclesiae concumelias excitantur. Vn¬

Expanded text:
Omnes haeretici sanctam Ecclesiam in quibusdam cognitis superbire putant, quaedam vero nec intelligere suspicantur. Unde Baldad Suhites beatum Job quasi in superbiam astruit erupisse, quem fatetur verba jactare. Sed signat ipse quanta elatione tumuerat, qui beatum Job loqui quae non intelligeret putabat. Et quia omnes haeretici in aestimatione sua a sancta Ecclesia despici conqueruntur, apte subjungiturreputati sumus ut jumenta, et sorduimus coram te? - Humanae mentis est proprium hoc sibi fieri suspicari quod facit. Arbitrantur enim se despici, qui bonorum mores despicere consueverunt. Et quia in his quae comprehendi valent ratione contra haereticos ostendit Ecclesia rationabile non esse quod astruunt, aestimari se ab ejus judicio velut jumenta suspicantur. Ex qua despectus sui susprotinus ad dedignationem prosiliunt, atque ad ejusdem Ecclesiae contumelias excitantur. Un
Abbreviated transcription (Latin):
sar pdicationis nonurtutis pondus edinsam¬
an futoris existimant Quofurore iudelicet
pire fideliũ animas arbitrantur.: quia in de
incerire decdesiae utam credunt AInde eã
contra se in feruore conspitiunt: Sequitur

Expanded text:
aedicationis, non virtutis pondus, sed insaniam furoris aestimant. Quo furore videlicet perire fidelium animas arbitrantur quia inde interire Ecclesiae vitam credunt, unde eam contra se infervere conspiciunt. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
liter iaceant. quiin ꝑuersis sius sensibus. pͥus rigi¬
di stabant: sed hoc fieri hereticiomnino contradi¬
cunt : et ꝓpter euis uocẽ rupes delocoꝓprio trans¬
ferri renituntur: Qua ui delicet nolunt ut ad
eamuenientes uera humiliter sentiant: hu qui a¬
pud eos latis sensib falsa sapiebant: Plerũq uõ
uel flagellis laborantes aspitiunt : semetipsos
mox in arrogantia iustitiae excollunt. et quȩ¬
quid aduersũ fidelib euenisse conspitiunt hoc
factũ ꝓ eorũ iniquitatib putant: nescientes ni¬
mirũ quia accionũ meritũ praesentis uitae cal¬
rabonis. etuera mala malis in aeterna retri¬
butione seruantur: Baldah itaq trpũ here¬
ticorũ deꝓsperitate uitae praesentis sese ex¬
quasi eorũ uocae contra iustorum obꝓbria in¬
flatur. ee diserte quidẽ contra impios dis¬
putat: sed quã ꝑuers e contrauistũ talia dicat
ignorat: Niam subietit dicens: Nonne luxx¬

Expanded text:
liter jaceant, qui in perversis suis sensibus prius rigiliter jaceant, qui in perversis suis sensibus prius rigidi stabant? Sed hoc fieri haeretici omnino contradicunt, et propter ejus vocem rupes de loco proprio transferri renituntur, quia videlicet nolunt ut ad eam venientes vera humiliter sentiant hi qui apud eos elati sensibus falsa sapiebant.  Vet. et vel flagellis laborantes aspiciunt, semetipsos mox in arrogantiam justitiae extollunt; et quidquid adversum fidelibus evenisse considerant, hoc factum pro eorum iniquitatibus putant, nescientes nimirum quia actionum meritum praesentis vitae quabona bonis, et vera mala malis in aeterna retributione servantur. Baldad itaque typum haereticorum de prosperitate vitae praesentis sese exquasi ex eorum voce contra justorum opprobria inflatur, ac diserte quidem contra impios disputat; sed quam perverse contra justum talia dicat ignorat, nam subjecit, dicens: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Niemmubiq deum deum colere se tocũ mun¬
dũ existimant occupasse: Quid est ergo di¬
cere. num quid ꝓpterte derelinquetur ter¬
ra. nisi hoc quod saepe fidelib dicunt. quia
si haecẽ uerum quoduos dicitis. omnis adeo ter¬
ra derelicta ẽ quã iã praemultitudine noste¬
nemus: Scã uniuersalis aecclesia p̃dicat deũ
ueraciter nisi intra sȩcoli nom posse asserens
quod omnes qui in tra ipsẽ sunt : minime sal¬
uabuntur. At contraheretici quia & iam
extra ipsam saluarese posse confidunt. in
quolibet loco sibi diuinũ adiutorium ad eẽ
ꝓfitentur: Vnde dicunt: Nium quid ꝓpter
te derelinquetur terra: idest ut quis quis
extrate fuerit minime saluecur: Ulnde &iã
in humanogenere excedere sensib a estr¬
mant. quos ꝓfecto doctores se habere glori¬
antur: Cũ uero scã aeclesia ꝑuersos quo 
p̃dicatores intrasinũ rectȩ fidei colligere
studet: Quid aliud quã delocis ꝓprus ru¬
pesmouet. ut intraeã recta sentientes humi¬

Expanded text:
nim ubique Deum colere, se totum mundum existimant occupasse. Quid est ergo dicere: Nunquid propter te derelinquetur terra, nisi hoc quod saepe fidelibus dicunt, quia si hoc est verum quod vos dicitis, omnis a Deo terra derelicta est, quam jam prae multitudine nos tenemus; sancta autem universalis Ecclesia praedicat Deum veraciter nisi intra se coli non posse, asserens quod omnes qui extra ipsam sunt minime salvabuntur. At contra haeretici, qui etiam extra ipsam salvari se posse confidunt, in quolibet loco sibi divinum adjutorium adesse profitentur. Unde dicunt: Nunquid propter te derelinquetur terra? id est, ut quisquis extra te fuerit minime salvetur? Unde etiam in humano genere excedere sensibus aestimant, quos profecto doctores se habere gloriantur. Cum vero sancta Ecclesia perversos quosque praedicatores intra sinum rectae fidei colligere studet, quid aliud quam de locis propriis rupes movet, ut intra eam recta sentientes humi
Abbreviated transcription (Latin):
men uisũ plenius in regno consũmat: Ort
namq a urord ÷ Exordium claresceatis
aecclesiae. quam uidere reꝓbi nequeunt:
quia a conspectu districti uidicis malorũ
suorum pondere ad tenebras pressi per¬
trahuntur Unde recte ꝓprophetũ dicitur:
Tollatur impius. neuideat gloriam decHinc
÷ quod de hac aurora ꝑsalmistã dicitur:
A sbscondes eos in abditũ uultus tui: a contur¬
batione hominũ : Elecꝰtus eaum quisq ixI¬

Expanded text:
men visum plenius in regno consummat. Ortus men visum plenius in regno consummat. Ortus itaque aurorae est exordium clarescentis Ecclesiae, quem videre reprobi nequeunt, quia a conspectu districti judicis malorum suorum pondere ad tenebras pressi pertrahuntur. Unde recte per prophetam dicitur: Tollatur impius ne videat gloriam Dei . Hinc est quod de hac aurora per Psalmistam dicitur: Abscondes eos in abdito vultus tui, a conturbatione hominum . Electus e