comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
modo decerabat eamdem ¶Agamenon autẽ rex, multa
proceritate submissus lacteo candore fulgebat. fortis erat
in urribus dum menbris eẽt fortibus conformatus laboris
erat amitus dum esset quietis inpaciens discretus et audax
et multo lo quendi leyore facudus ¶ Menelaus autem
frater eius noir erat tante proceritatis distensus sedeius
forma inter longitudinẽ et termmnos breuitatis medium
decenti statura seruabat in armis erat strẽmius et bellẽdi
desiderio mumib̃ammnosus ¶Achilles uero mira pulcatudĩe

Expanded text:
modo decebat eandem. Agamenon autem, rex multa proceritate, submissus, lacteo candore fulgebat. Fortis erat in viribus, dum membris esset fortibus conformatus. Laboris erat amicus, dum esset quietis impatiens, discretus, audax, et multo loquendi lepore facundus. Menelaus autem, frater eius, non erat tanta proceritate distensus, sed eius forma inter longitudinem et terminos breuitatis medium decenti statura seruabat. In armis erat strenuus et in bellandi desiderio nimium animosus. Achilles uero mira pulchritudine
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatione iuarum. Sane de gente sua .xxui. acies
ordinaũ. ¶ i prima autem patrodum ductorem insticuit
quiserum duxit in ip̃a totam gentem suam. et totam
gentem achillis. mirũ dones uidelicet bellicosos achiles
es die non protessit cidbellum cum tentorio suo manenit
faciens de quibusd̃ uulneribus securare. Erat enimiste
patrodus uir nobilis et dux a suoꝵ pregenito stirpe
productus. clarus moribus et multis diuicis opulẽtus¬
s quem achilles intanta sibi amicicie cõsedacione cõniy̾at
et regem pdumenii in qua cõstituit tria milia militum
et menesteum athenarũ ducẽ cum uniũsa gente sua
bellita deathenis ¶ Lerciam autẽatiem concessit regi
astalasõ et eius filio ꝑhilomeno sub qua cõsticuit totam
gentem suam. lumanoꝵ belloꝵ exxtam. Quartam
uero atiem scatint sub ductu regis archilay et regis
mothenoris ẽt cum eis fuit fortissimus Segurida cũ
tota gente boetie subhat acie deputata ¶ Quintã autez¬

Expanded text:
ies ordinauit. In quarum prima Patroclum ductorem constituit, qui secum in ipsa duxit totam gentem suam necnon et totam gentem Achillis, Mirmidones uidelicet bellicosos. Achilles enim eo die non processit ad bellum, cum in tentorio suo maneret, faciens de quibusdam suis uulneribus se curare. Erat enim iste Patroclus vir nobilis et dux a suorum progenitorum stirpe productus, clarus moribus et multis diuiciis opulentus, quem Achilles in tanta sibi amicitie confederacione constrinet regem Ydumeneum, in qua constituit tria milia militum et Menesteum, Athenarum ducem, cum vniuersa gente sua bellicosa de Athenis. Terciam autem aciem concessit regi Ascalafo et eius filio Phylimeno, sub qua constituit vniuersam gentem Cumanorum, bellorum expertam. Quartem uero aciem statuit sub ductu regis Archelai et regis Prothenoris, et cum eis fuit fortissimus Seguridan cum tota gente Boecie sub hac acie deputata. Quintam aute
Abbreviated transcription (Latin):
consilio samori pro salute nr̃a et nr̃oꝵ hostiũ obtinenda
uictorias michi uidetu aueptum ut incõtineti anteꝙͣ dies
ueniat qui sua luce nr̃m adueritum accuset᷑ ue omĩlius nr̃ĩs
et de tota gente nostra fiat distributio in duas partes eqͣles¬

Expanded text:
consilio saniori pro salute nostra et nostrorum hostium obtinenda uictoria, michi uidetur acceptum ut incontinenti, antequam dies ueniat, qui sua luce nostrum aduentum accuset, de omnibus nostris et tota gente nostra fiat istribucio in duas partes equales
Abbreviated transcription (Latin):
¶edea uero guntis exħilarat a successibus uisura Iasonẽ
demũ accessit Qui si li crasset incõspectu multoꝵ multa
per oscula blandimenta dedisset rege mandante iuxta
iasouẽ pudibunda consedit, quẽ medea tenui sono uocis
furtius uerbis alloqui tuz ut adeam uemente noctie
umbraculo securus accedat quod iason se desiderabilitex
impletuꝵ humili et sub iissa uoce respond. ¶ Loitis igit̾
tenebus toto orbe diffusis lason medee peruenit ad camerã¬
et ea medianite thalanum intrauit. Et ambobus ĩ thalamo
uoluptatis cõstitritis post multa uoluptatis solacia tandẽ
de recessu conum et yp̃aratorus ad recessũ multa interse
unamunter contulerunt sic ꝙ ad medee suasũ Iaison in
caltos pe. unius mensis spacium morã traxit. Ia son et¬

Expanded text:
edea uero gratis exillarata successibus uisura Iasonem demum accedit. Cui, si licuisset, in aspectu multorum multa per oscula blandimenta dedisset, et rege mandante iuxta Iasonem furtiuis uerbis alloquitur ut veniente noctis umbraculo securus ad eam accedat. Quod Iason se desiderabiliter impleturum humili et submissa uoce respondit. Noctis igitur tenebris toto orbe diffusis, Iason Medee peruenit ad cameram, ea mediante thalamum intrat, et ambobus in thalamo uoluntarie constitutis, post multa uoluptatis solatia tandem de recessu comuni et preparatione ad recessum multa inter se unanimiter contulerunt. Sicque ad Medee suasum Iason in Colcos per unius mensis spatium moram traxit. De
Abbreviated transcription (Latin):
deinde relique perpelagus in sequentes et per ordinem
procedentes recto crr su narngant uersus troiã Nec mora
naigantes in eis troie lictora uicina conspiciunt et
suburbanas undiqz stationes mox inspicũt ip̃am troiã
Quare flexa gubernatione temonũ ip̃ius troiant urbis
lictoribus appropinquãt in terrã descendere scitagentes
Trnoni ad deffẽsiõez lictoris uenĩt tontra gretos

Expanded text:
Deinde relique per pelagus insequentes et per ordinem Deinde relique per pelagus insequentes et per ordinem procedentes recto cursu nauigant uersus Troyam. Nec mora, nauigantes in eis Troyana litora vicina conspiciunt et suburbanas vndique staciones, mox inspiciunt ipsam Troyam. Quare flexa gubernacione themonum, ipsius Troyane urbis litoribus appropinquant, in terram descendere sathagentes. Tro
Abbreviated transcription (Latin):
letati sunt ualde ꝙͣnus demora ip̃ius multũ impingerent
contra eum quare maturius non uenisset et precipue apũd
Athenas qui asserẽs se graui morbo fuisse detentũ suam.
suam absencia racionabilit excusauit it autem palaundes
inter gretos in honore maximo gerebatur Cum apud maiores
bellandi discretus in om̃i confilio et specialit̃ in prelioꝵ diuitus
plenus et militilus opuientus Rogant eum ergo greci ut
onus de consiliarus statuatur quõd palaundes gratanter
ãnuit ad postulationẽ ipoꝵ Multis ergo diebus et noctib
greti conenerũt in unum. et precixue maiores eotum ut c̃ta
Ibiqi primo pleno consilio que naues primo debeant pre¬
cedere, et que postea sint sequaces alto mari se comictunt¬
¶ Primo igitur statuũt precedere nanes centũ extensis
uelis siginis uentilantibus et uexillis uellicis etiam in
eis castellis crectis et in multo armoꝵ tumultu munitas¬
¶ Subsequẽter autem faciũt in sequi alias naues centũ

Expanded text:
letati sunt ualde, quamuis de mora ipsius multum impingerent contra eum quare maturius non uenisset et precipue apud Athenas. Qui asserens fuisse se morbo graui detentum suam absenciam rationabiliter excusauit. Hic autem Palamides inter Grecos in honore maximo gerebatur, cum apud maiores ute bellandi, discretus in omni consilio et specialiter preliorum, diuitiis plenus, et militibus opulentus. Rogant ergo eum Greci ut vnus de consiliariis statuatur. Quod Palamides gratanter annuit ad postulacionem ipsorum. Multis ergo diebus ac noctibus Greci conuenerunt in vnum et precipue maiores eorum ut certa ibique, pleno sumpto consilio que naues debeant primo precedere et que postea sint sequaces, alto pelago se committunt. Primo igitur statuerunt precedere naues c, extensis uelis, signis uentilantibus et uexillis bellicis, eciam in eis castellis erectis, et multo armorum tumultu munitas. Subsequenter uero faciunt insequi alias naues c.
Abbreviated transcription (Latin):
Equentis Igitur diey aurora surgente solis
splendore circũ quaq diffuso utriusq partis
atiebus in campũ ꝯgressis bellum leta le comictitur. Et
tota die usqz adnoctis tenebras est pugnatũ. multi.
fuerũt eo die interfecti de gretis. Sed pocius de troimis:
Nain grecis tuc̃ melior pars successit belli. Sed illius
dici superuemente nocte non fuit amplius preliatũ¬

Expanded text:
equentis igitur diei aurora surgente, solis splendore circunquaque diffuso, utriusque partis aciebus in campum egressis, bellum letale committitur et tota illa die usque ad noctis tenebras est pugnatum. Multi fuerant eo die interfecti de Grecis sed plures de Troyanis; nam Grecis tunc melior pars successit in bello. Sed illius diei superueniente nocte, non fuit amplius preliatu
Abbreviated transcription (Latin):
Et suo aureo spoliat uescimento grates exinde diis reddẽs
per quos cum uictorie glorialet absq sue detrimẽto persone
est predictũ uellus aureũ cõsequtus ¶ Ditatus igitur
Iason aureis spolis ad insule lictus attelerat ciunibam
intrat et remoꝵ ductul contulit admaiorem in sulã ĩ cuius
lictore iͣmi predutus hercules et eius socn de siderabilitez
expectabãt ¶ Dunc igitur postꝙͣ descendit in terram ip̃an¬
cum multa plaritate suscipñt et de eius incolinitate diis
humiles graces reddunt tum cum sospiteͣm nũꝙͣ habere

Expanded text:
et suo aureo spoliat uestimento, grates exinde diis reddens, per quos cum uictorie gloria et absque sue detrimento persone est predictum uellus aureum consequtus. Ditatus igitur Iason aureis spoliis, ad insule litus letus accelerat, cymbam intrat, et remorum ductu se contulit ad maiorem insulam. In cuius litore ipsum Hercules predictus et eius socii desiderabiliter expectabant. Hunc igitur postquam descendit in terram cum multa ilaritate suscipiunt et de eius incolumitate diis humiles grates reddunt, cum eum sospitem numquam habere
Abbreviated transcription (Latin):
cex i hentras letalibus uulueribus sibi abachille potent
inflictis astrictus pre multa eorum ualitudine illis¬
factus est exammus. uidens uite sue extrema sibi accele rare

Expanded text:
ex Theutran, letalibus uulneribus sibi ab Achille potenter inflictis atteritus, pre multa eorum ualitudine factus exanimis, uidens uite sue extrema sibi accelerare
Abbreviated transcription (Latin):
auderẽt. Achilles igitur net aduerba sui famuli applicat
aminũ ꝯ let adeberis mortem sua lium̃ĩa saltim ex huanitate
retorquet. Sed omĩa que uidet et audit tanꝙͣ in audita
dissimulat. uelut ille qui amoris uinculis alligatus
omĩa pretermittit. Est eninimos oñi amatoꝵ ut amoris
uulneribus obsecati honores laudis coꝵ effugiant
putantes eoꝵ amatricibus displicere Etiam si cũ magͣ
inominia abeoꝵ opeꝵ landibus tontingeret abstinere

Expanded text:
auderent. " Achilles igitur nec ad uerba sui famuli applicat auderent. " Achilles igitur nec ad uerba sui famuli applicat animum, nec ad Heber mortuum sua lumina saltem ex humanitate retorquet, sed omnia que uidet et audit tamquam inaudita dissimulat, uelut ille qui est amoris uinculis alligatus omnia pretermittit. Est enim mos omnium amatorum vt amoris uulneribus excecati honoris laudes effugiant, putantes eorum amatricibus displicere, eciam si cum magna ignominia a bonorum operum laudibus contingeret abstinere
Abbreviated transcription (Latin):
trudeli modo contra uatriataꝵ extidiũ excertere cum eos
turpiter mori permictat et eos in bello multa crudelitate
terat et tueri. Tunt ergo tranco abeberis uulneris uioleter
abstracto. Eber coram achille languẽtibus occulis proimnꝯ
expirauit ¶ t nõ post multam horã quid achillis famulꝰ
a bello uemiens adachillis tentoriũ properaiit. qui in¬
multitudinẽ troianoꝵ i defficientiũ qui in ore gladni per¬
sequntur gretos ip̃os. Ilan enĩ creditur ꝙ detroians oĩb
bellicosis qui erãt in troia unuis remãserit in eademicum
Iomĩs adbellũ ipm ueuerint et grecos sicoppserint uiolent̾
Quare reuera mi dñe cum troiam ipĩ multo iam sint
Pabore lassati. Si amuni placibile uobis esset mũ bellũ
ingredi contra eos eterne fame memoriã inde uobis
possetis acquirere. amn per solum ingressum uestre uir¬
Itutis in bello om̃s troiam statim essent deuicti. Qui pp̃t
eorum lacitudmem contra uires ur̃as manus erigere nõ

Expanded text:
rudeli modo contra patriotarum excidium exercere, cum eos turpiter mori permittat et eos in bello deficere in multa terat et tueri. Trunco igitur ab Heber uulnere violenter abstracto, Heber coram Achille languentibus oculis protinus expirauit. Et non post multam horam quidam Achillis famulus a bello ueniens ad Achillis tentorium properauit, qui, inmultitudinem Troyanorum interficiencium in ore gladii Grecos ipsos! Non enim creditur quod de Troyanis omnibus bellicosis qui erant in Troya vnus remanserit in eadem, cum omnes ad bellum ipsum uenerint et Grecos sic oppresserint uiolenter. Quare reuera, mi domine, cum Troyani ipsi multo iam sint labore lassati, si animi uobis esset nunc bellumn ingredi contra eos, eterne fame memoriam inde uobis possetis acquirere. Nam per solum ingressum uestre uirtutis in bello omnes essent statim Troyani deuicti, qui propter eorum lassitudinem contra uires uestras manus erigere non
Abbreviated transcription (Latin):
surgente que noctis tenebras a facie terre deleuit de
grecoꝵ aduentu tumuleuosis relatibus lamendontis
regis aures implentuz ꝙͣ obrem uniuer sos suos milites
ortatur arma capessere. Etalios ciues suos qͥ iuuẽtu tis
in flore bellicosis mntendere non pauescũt, Ordinãtu

Expanded text:
surgente, que noctis tenebras a facie terre deleuit, de Grecorum aduentu tumultuosis relatibus Laumedontis regis aures implentur. Quam ob rem uniuersos suos milites ortatur arma capescere et alios ciues suos qui iuuentutis in flore bellicosis armis intendere non pauescunt. Ordinat
Abbreviated transcription (Latin):
unĩtatium uostea uero fama dictante pubute dictum est
ꝙ ulixes Iua sagati malicia alluid interceperat atroianis
tatem suam proditoris malle perire ꝙͣ canũ perdere sibi
datum. Quis locus tutus essepoterit uel iecurus si scitas
antiouo aũaricia onu uitioꝵ mater suas radices assirit
et maliunosa cupiditat suas medullas Nullũ em Irela
infulctore auri subitam non recipiaait cẽtitatẽ. Sunc
uem̃ ciuaritie templum et eupiditas᷑ aupiliui ¶ Et dum
troran promissam quãtita te auri et argenti atfrumẽti
costigeret et exactam in templo minerue pontrent con-¬
aialium occisoꝵ. Quedum aialia ip̃a super altare fiaisset
apposita et ignis ĩmiteretur ad comburend eci ad sacri¬
ficuĩ depputata dno inter eõe subito miracla cõticerant

Expanded text:
natum. Postea uero, fama dictante, publice dictum est quod Vlixes sua sagacitate illud interceperat a Troyanis. tem suam proditorie malle perire quam aurum perdere sibi datum, quis locus tutus esse poterit aut securus si sanctitas antiquo auaricia, omnium uiciorum mater, suas radices affixit et ingluuiosa cupiditas suas medullas. Nullum enim scesacerdotes in fulgore auri subitam non recipiant cecitatem. Sunt enim auaricie templum et cupiditatis auxilium. Dum Troyani uero promissam quantitatem auri et argenti et frumenti colligerent et eam in templo Minerue ponerent conanimalium occisorum. Que dum animalia ipsa super altare fuissent apposita et inmitteretur ignis ad comburendum ea ad sacrificium deputata, duo inter eos subito miracula contigerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quotroiam stupefacti sunt ualde proyt̾ ea. que eis ui¬
signissicationem habendam. cassandre consiliũ diligẽter
indigatt esse miinũ ex eo ꝙ templũ pernos in esfuisione
humaui sanginius extitit uiolatum cũ ieo fuerit inter¬
featus achilles ded expedit propt hoc uos ad sepultrũ
tubillis accedere et ibi lumen atcendere de quo actendetͭ
in eoꝵ sacrifficio tale lumen ꝙ millathomis extinguet᷑
uod factum est desetundo uero dixit eis proditio c

Expanded text:
sunt ualde ad ea que sic eis uisignificacionem eorum habendam Cassandre consilium diligenter eius per uos in effusione sanguinis humani extitit uiolatum, cum in eo fuerit interfectus Achilles. Sed expedit propter hoc uos ire ad sepulchrum Achillis et ibi lumen accendere. De quo lumine accendetur in eorum sacrificio tale lumen quod nullatenus extinguetur. " Quod et factum est. De secundo uero miraculo C
Abbreviated transcription (Latin):
similis in strẽnuitate par nec in diligenti feruore por sus eqͣlis:
Ex amoris tui flãma totis affectibus in calesto et ab eo qui
teplus diligit sperare debes frrmiter plus honoris çessa amedo cio
plus dolore / lacrius te tempera snet muccte qͣuerelis

Expanded text:
similis, in strennuitate par, nec in diligenti feruore prorsus equalis. Ex amoris enim tui flamma totis affectibus incalesco, et ab eo qui te plus diligit sperare debes firmiter plus honoris. Cessa igitur ammodo plus dolere, lacrimis tempera et murmuri querel
Abbreviated transcription (Latin):
in longitudine .xu. cubatoꝵ tota exauro electo cõposita
in maxiim extintacione ualoris quã uarioꝵ gẽmaꝵ
in diuersis operibus uniones, huius dei ious erat.
priami regis simma in cõtussa fiducia dũ putaret per
hanc longa felicitate uigere regni sui solium et potẽciã
steptri sinper in finitam ꝑpetircitatẽ temporis ꝑdurare¬
cionem troianã urbem proposito fr per fecit ꝑ ceptibli
corde metitus est unmersa et amirio detenti cõsiderãs
ciuitatem a se conditain canta uigere for cudme in
potencia franitatis tarito se potenti ppło crid fulto tãta
tanta pollere multitudine strẽmioꝵ tanbehabũdare

Expanded text:
in longitudine xv cubitorum, tota ex auro electo composita, in maximi extimatione ualoris, quam uariarum gemmarum in diuersis operibus vniones. Huius dei Iouis erat Priami regis summa et inconcussa fiducia, dum putaret per hanc longa felicitate uigere regni sui solium et potentiam sui sceptri per infinitam perpetuitatem temporibus perduraretionem Troyanam vrbem proposito fine perfecit, perceptibili corde metitus est vniuersa, et animo diligenti considerans ciuitatem a se conditam tanta uigere fortitudine in potentia firmitatis, tanto se potenti populo circumfultum, tanta pollere multitudine strenuorum, tantis habundare
Abbreviated transcription (Latin):
conitina thebenus et euralus de terra sua argis naues
detulit. lyxxx uero poliphebus deregno suo ꝯd̾nondũ
multa faina pollebat detu lit naues septem ¶Exy uero phi¬
mens de regno suo quod tenebat a grecis duõdetm naues
aduxit Rex autem protheleus de reguo quõd ditũ est do¬
menesa nanes detulit quĩ quatita s et totidem rex cãpaner
de prouinicia sua canpadia Trecorius uero rex de regno.
quod ysuria dicebatur . xxii. naries secum adduxit ¶ Dup
palamidem filium regis nauli qui ultimus cum suis.
nauibus ut ista proxime refferut̾ aduenit omerus uero
dixit intemporibus suis fuisse .m .s. lxxxuilsed forte
pretẽdio mimerum integrum non destribit Li

Expanded text:
comitiua Thelenus et Eurialus de terra sua Argis naues detulit lxxx. rex uero Poliphebus de regno suo quod nondum multa fama pollebat, detulit naues vii. Rex Fineus de regno suo, quod tenebat a Grecis, xi naues adduxit. Rex autem Prothoylus e regno suo quod dictum est Demenesa naues detulit l. Et totidem rex Capenor de sua prouincia Capadie. Treorius vero rex de regno suo quod Beisa dicebatur xxii nauesPalamidem, filium regis Nauli, qui ultimus cum suis nauibus, ut infra proximo refertur, aduenit. Homerus uero dixit in temporibus suis fuisse naues mclxxxvi, sed forte pre tedio numerum integrum non descripsit. I
Abbreviated transcription (Latin):
assumpsit. Qude est ꝙy idem Iason et hercules regi peleo et
aluis grecie regibus atrorano rege eis mmiuriã in mente
illatani expomũt non tantũ eis uerum etiã primatibus

Expanded text:
assumpsit. Inde est quod idem Iason et Hercules regi Pelleo et aliis Grecie regibus a Troyano rege eis iniuriam in mente illatam exponunt, nec tantum eis uerum etiam primatibus
Abbreviated transcription (Latin):
¶Soꝵ autem frin mors dum gentilius ee̾s incognita et de
eorum morte nuillus eset qui causã certitudinis perhiberet
quidam credẽ uoluerũt eos dininanmñe factos deos et
unrs ut uoluit antiqua gentilicasꝰ translatos in celum

Expanded text:
 autem fratrum mors dum gentibus esset incognita et de eorum morte nullus esset qui causam certitudinis perhiberet, quidam credere uoluerunt eos diuino munere factos deos et viuos, vt uoluit antiqua gentilitas, translatos in celum
Abbreviated transcription (Latin):
et que causa sit aduentus eor umusciscitãtibus ergo illis
nobisitatis gratia non obsitus statli ex quo sibi giccoꝵ
aduentus inuotiit Ioliosirgens a regio gretis obuiã
in multoꝵ comitiua suorum exiuit quos fronte hulati
et faue leta recpiens foret ampleribus sigiis saluitati¬
ons exhilarat Et indulciũ uerboꝵ primicus placĩdas
amiticias illie spondet Qii postꝙp per gradus marmo¬
reos loca sublima couscendere palatn E ameras intrãt
nicturs uarus illũ stratas Et appositi aui mirifico.
fulitore mitãte. ¶ Uostꝙͣ uere est eis sedendi concesse
facultae, Iasen multa anmositate Repletus inmodesta

Expanded text:
et que causa sit aduentus ipsorum. Sciscitantibus ergo illis nobilitatis gratie non oblitus, statim sibi ex quo Grecorum aduentus innotuit, solio consurgens a regio, Grecis o<b> uiam in multorum comitiua suorum exiuit. Quos fronte illari et facie leta recipiens fouet amplexibus, signis salutationis exillarat, et in dulcium uerborum primitiis placidas amicitias illis spondet. Qui postmodum per gradus marmreos loca sublimia conscenderunt, palatii intrant cameras, picturis variis illustratas et appositi auri mirifico fulgore micantes. Postquam uero eis est sedendi concessa facultas, Iason, multa animositate repletus, in modesta
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Calcas uero dum scicitando coguosceret ꝙ ilt erat
achilles qui erat in templos confestim ad ip̃m acceleiat
et connementibus ipis in unum se se in amicicie fedꝰ
actixiũt patefacta inter se depredittis om̃ibus ueritate
Q uare i dem achilles preditum caltantẽ autisti tem
multis cõmoditatibus leta fronte honorare curaint
Sitqs anthoris extractis̾ amari. et eis cũ earũ nauibus
in pellato semmissis intolumet et salubrit̾ ꝑuenert
athenas

Expanded text:
 Calcas uero dum sciscitando cognosceret quod ille erat Achilles qui erat in templo, confestim ad ipsum accelerat, et conuenientibus ipsis in vnum, sese in amicitie fedus accipiunt, patefacta inter se de predictis omnibus ueritate. Quare idem Achilles predictum Calcas antist<it>em multis commoditatibus lenta fronte honorare curauit. Sicque anchoris extractis a mari et eis cum eorum nauibus in pelagus se immissis, incolumes salubriter peruenerunt Athenas
Abbreviated transcription (Latin):
demandato priami regis ut pote eius mitui templũ
ipsum intrauit ut a deo appolline similit̾ respõsũ eliẽet
quid debello gretoꝵ troiais esset effet reuera futuz Sui
post oblaciones abeo factas multriode iy si deo deut ille
respondrt ¶ Saltas caltas caueas ne atuos redire p̾sumas
Et statim ad gretoꝵ classem que nũc est in hat in sula tũ
achille seturus accedas cum qua gretoꝵ ex̾ccitum festinꝰ
⁊adeas nũꝙͣ recessurus agretis futuꝵ est enim gretos
obtinere untoriam contra troicinos uoluntate deoꝵ. Eris
em̃ et tu ualde necessarius gretis ipĩt in tuis consilus
et doctrimis donet ip̃i predicta uictoria potiãtur.

Expanded text:
de mandato Priami regis, utpote nuncius eius, templum ipsum intrauit ut a deo Appolline similiter responsum eliceret quid de bello Grecorum Troyanis esset reuera futurum. Cui, post oblaciones ab eo factas multimode ipsi deo, deus ille respondit: "Calcas, Calcas, caueas ne ad tuos redire presumas sed statim ad Grecorum classem, que nunc est in hac insula cum Achille, securus accedas, cum qua Grecorum exercitum festinus adeas, nunquam discessurus a Grecis. Futurum est enim Grecos obtinere uictoriam contra Troyanos voluntate deorum. Eris enim et tu valde necessarius Grecis ipsis in tuis consiliis et doctrina donec ipsi predicta uictoria potiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Descendentibus eis ititur anauihus ipsisͤ a chillex
predictum calcãtem antiititem a gamenoni xegi et
aliis regibus gretoꝵ ducibus et pricipibus pñtauit
Et ab achille narrato responso deoꝵ de futura eorũ bictoria
contra troianos et qualit idem calcas nũtius regtis p̃amꝰ
in contrariũ responsum obtinuit et de mandato sibi fitõ¬
ut ad troianos non iret Et cum grecis duzante presior¬
turpitudine mora: etur uiueis greti facti sunt ylares
Et proriilctato gandio celebrãt diem feftu pred̾tin

Expanded text:
Descendentibus eis igitur a nauibus ipsis, Achilles predictum Calcas antist<it>em Agamenoni regi et aliis regibus Grecorum, ducibus, et principibus presentauit. Et ab Achille narrato responso deorum de futura eorum uictoria contra Troianos, et qualiter idem Calcas, nuncius regis Priami, in contrarium responsum obtinuit, et de mandato sibi ut ad Troyanos non rediret et cum Grecis durante preliorum turbine moraretur, vniuersi Greci facti sunt hylares et pre multo gaudio celebra
Abbreviated transcription (Latin):
enim pat carissime totam affrican et europam hiodie
grecis esse subiectam. quanta greci multitudiẽ nultum
sunt suffulti. Et quanta sũt stremutate pugnãdi cõspicin¬
Et quanti sunt plem diuicns. Et quante potestatis uigeãt
eum et si in asia multi uigeant hommes. Non tamẽ sũt
in pugnandi excercicio niiũ bellicosi ¶Lertum ergo magis
apud nos debet esse. ꝙͣ dubiũ. si arma cõtra potẽciores nobis
indi saul s so consisio ingeramus uix aut nũꝙͣ nos finẽ posse
actinge per optatum. Statũ ergo nr̃m qui hodie tanta
quiete molitur tanta felicitate resulget Ad quid ueratio¬
nibus grambus appetimus perturbari. et deiocunditatis
requie uenire aduictimas nostraꝵ miserabiliũ personaꝵ
¶Saue non est exiona tam caro precio redimẽda pro qua

Expanded text:
enim, pater karissime, totam Africam et Europam hodie Grecis esse subiectam, quanta Greci multitudine militum sint suffulti, quanta sint strenuitate pugnaces, quantis sint pleni diuiciis, et quante potestatis uigeant rorum, cum, etsi in Asya multi uigeant homines, non tamen sunt impugnandi exercicio nimium bellicosi. Certum ergo magis apud nos potest esse quam dubium, si arma contra potentiores nobis in discusso consilio ingeramus, vix aut nunquam nos posse finem attingere peroptatum. Statum ergo nostrarum, qui hodie tanta quiete molitur, tanta felicitate refulget, ad quid uexationibus grauibus appetimus perturbare et de iocunditatis requie uenire ad victimas nostrarum miserabiliter personarum? Sane non est Exiona tam caro precio redimenda pro qua
Abbreviated transcription (Latin):
Tunt ille seremssimus multum fortis simus hectorꝰ
quasi ad uocer exclamantiũ excitatus ab urbe tro¬
furens accensis et micãtibus armis et in cisorea lãcea
scutum gerebat aureo fulgore cõpositũ depictũ adyma¬
gines triũ leonũ. grecos ergo potencer ĩuadit et dnupis
aciebus circũquaq per mediũ Irrefricabili uirtute bellãdi
Prothesilas regi uenit obuius qui troianos ĩ ore sin gladii
perimere nõ cessabat. Sicqz in eum irruens ense mido
tum in grecos longe ante lanteam tõfregisset. eleuate
brachio in sue urrtutis potencia. Prothe silaũ ꝓcutit
sic ꝙ a sino uertice ip̃m sindit per mediũ usq adiacẽcias
umbiculi non obstantibus eu̾is armnis.

Expanded text:
Tunc ille strenuissimus militum fortissimus Hector, quasi ad uoces clamancium excitatus, ab urbe Trofurens accensis et micantibus fulgens in armis et incisoria lancea, scutum gerebat auri fulgore compositum, depictum ad ymagines trium leonum. Grecos igitur potenter inuadit, et diuisis aciebus circumquaque per medium, irrefragabili uirtute bellandi Prothesilao regi uenit obuius, qui Troianos in ore sui gladii perimere non cessabat. Sicque in eum irruens ense nudo, cum in Grecos longe ante lanceam confregisset, eleuato brachio, in sue uirtutis potencia Prothesilaum percutit sic quod a summo uertice ipsum scindit per medium usque ad iacencias umbilici, non obstantibus armis eius.
Abbreviated transcription (Latin):
eum plurimũ in tistebat octidit et ita dux expirauit¬
¶ Dum ergo sagitarius interficiẽdo gretos inter turmas
discurreret set troiam trudelius insisterent contra grecos¬
ip̃i greci in fuctam denecessitate comu̾si adtentoria sua
festinant. quos troiam usqz adeoꝵ tentoria sunt secuti
ibi mira bilis casus emersit. Nam dum sagitarus
qui fugiens ad tentoria properat corã uno depapilonib¬
in sagitariũ incidit quẽ nullomodo uitare potuit
propt troianos qui contra eum a tergo uiriliter anela¬
bant Rectessariũ ergo fuit dyomedi ait inuitrs et
dubitans in sagitariũ rerueret qui si uoluisset retrocedẽ
cum ip̃e esset grauit̾ uusueratus in manibus hostiũ
inicidebat. quẽ nullo mõdo uiu̾e̾ permisisset. Sagitariꝰ
campũ recuperãt troiani neceario retrocedũt. Hector

Expanded text:
eum plurimum insistebat, occidit et ita dux mortuus expirauit. Dum igitur sagittarius interficiendo Grecos per turmas discurreret et Troyani crudelius insisterent contra Grecos, in fugam de necessitate conuersi ad tentoria sua festinat, quos Troyani usque ad ipsa tentoria sunt sequti. Ibi mirabilis casus emersit. Nam dum sagittariuqui fugiens ad tentoria properabat, coram vno de papilionibus sagittarium inuadit, quem nullo modo uitare potuit propter Troyanos, qui contra eum a tergo uiriliter anhelabant. Necessarium ergo fuit plurimum Dyomedi ut, inuitus et dubitans, in sagittarium irruisset, qui si uoluisset retrocedere, cum ipse esset grauiter uulneratus, in manibus hostium incidebat, quem uiuere nullatenus permisissent. Sagittarius campum recuperant et Troyani necessario retrocedunt. Hector
Abbreviated transcription (Latin):
redire ad proprici merecunurz ad euindem regem priamum
nostros spetiales nũcios destinemus ut nobis uoluntarie
helenã raptam restituat et nobis satiffaciat dehus que
contra nos per paridem sunt comissa. Quõd si. rex painus
uelud sapiens duxit acceptand̃. honorabilis eat reditus.
noster ad propria net atroianis amplius exlugere debẽmꝰ
deiuire. Si uero duxerit recusandũ. duo laudabilia pro Iure¬
nostro pugnabunt iusticia scilicet et nostra pootentia.
ex cusata Et cum per mundi partes hot anobis processisse¬
uulctabituz increpabitra ab omĩbus dementia troianoꝵ et
nost̾ cõmendabitur ubiqz processus abonuĩ superbie uicio¬
totailit̾ extusatus /nam et si postmod in uiuuntã noftram
in troianos penas durissimas in fligamus, eos passini in¬
ore gladn perimendo, euertendo funditus terram eoꝵ Imilieres
corum perẽni uituperio et seruituti perpetue contradende

Expanded text:
redire ad propria mereamur, ad eundem regem Priamum redire ad propria mereamur, ad eundem regem Priamum nostros speciales nuncios destinemus ut nobis uoluntarie Helenam raptam restituat et nobis satisfaciat de hiis qui contra nos per Paridem sunt commissa. Quod si rex Priamus, uelut sapiens, hoc duxerit acceptandum, honorabilis erit reditus noster ad propria, nec a Troyanis amplius de iure exigere debemus. Si uero duxerit recusandum, duo laudabilia pro nostro iure pugnabunt, iusticia scilicet et nostra potencia excusata. Et cum per mundi partes hoc a nobis processissuulgabitur, increpabitur ab audientibus demencia Troyanorum, et noster commendabitur ubique processus ab omni superbie uicio excusatus. Nam et si postmodum in vindictam nostram in Troyanos penas durissimas infligamus, eos passim inore gladii perimendo, euertendo funditus terram eorum, mulieres eorum perhenni uituperio et seruituti perpetue contradendo,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Stia pret̾ea regem priamũ non esse diu ꝙui nos per suos
nũcios speciales requisunt ut exionem sororẽ suã quã
sibi restitue deberemus. Sod nos multa superbie elatiõe
tmentes requisitionẽ ipnis audire inpromda respõfiõe
neganimus. que si anobis exaudita frasset dampna grauia
in citharea. insula nobis illata sic enoriit nõ fuissent
et regina helena que demeliozibus grecie sua et suoꝵ uir¬
tute censetur, apatrie sue magniffica statiõe nõ frisset
abducta Net nos qui pro reperatiõe illius et illatis nobis
iniuriis appertimus ulcionem non essemuis in tantis laboribꝰ
et expeusis et tantum auostre patrie lictoribus elongati
Quid sit proinde nobis pro certo futuꝵ prosperaum uel ad¬
uersum penitus ignoramus Et ideo si de beneplacitis
pestris et pro sano consilio uideretur acceptum ut lahores
la boribus aõdere deuitemus. ꝙ in honoris nri gloriam

Expanded text:
. Scimus preterea non esse diu Priamum regem qui nos per suos . Scimus preterea non esse diu Priamum regem qui nos per suos nuncios speciales requisiuit vt Exionam, sororem suam, sibi restituere deberemus. Sed nos multa superbie elacione tumentes requisitionem eius audire improuida responsione negauimus, que si a nobis exaudita fuisset, dampna grauia in Cytharea nobis illata sic enormiter non fuissent, et regina Helena, que de melioribus Grecie sua et suorum uirtute censetur, a patrie sue magnifica stacione non fuisset abducta. Nec nos qui pro recuperacione ipsius et illatis nobis iniuriis appetimus ulcionem essemus in tantis laboribus et expensis, in tantum a nostre patrie laribus elongati, quid sit proinde nobis pro certo futurum prosperum uel aduersum penitus ignorantes. Et ideo si de beneplacitis vestris et pro sano consilio videretur acceptum ut labores laboribus addere deuitemus et quod in honoris nostri gloria
Abbreviated transcription (Latin):
Et ide uires eorũ ciduersus nos credinius dupplicasse Item
quia magna prerogatiua dicitut preualere qui in suo hospitio
inter tognatos et amicos uel in sua prouieia se deffendit.
Nonne cornix suo quiescer s inmido licet sit urabus ip̃a debilior
duros conffitus in gerit in falconem anteꝙͣ tapiatur abipo
etabipã recedit sepus uulneratus. Bane ecto mt nos̃ nõ hec¬
ideo uerba prosundo ut dubitabile nobis sic troianos fina li¬
extidio nos nõ posse confunde urbem eorum quãtũ cumq
sit fortis non posse destruere et ouĩs troianos sinali exndio
cõsumere Bed quia laude multa merebimur comẽdari si
omĩa quesumus de hot negotio nostro facturi discregtione
ductrite uicta ta superbia moliamu ¶aultos eni cõsueuit
in profundũ nestis emergere in consulea facilitas et illius
agrgressura negoti Que multo examine consilii nõ decietas
per superbie impetum ad actus subito deducitur repẽtinos¬

Expanded text:
et ideo vires eorum aduersus nos credimus duplicasse, item, et ideo vires eorum aduersus nos credimus duplicasse, item, quia magna prerogatiua dicitur preualere qui in sui hospicio inter suos cognitos et amicos uel in sua prouincia se defendit. Nonne cornix suo quiescens in nido, licet sit uiribus ipso debilior, duros conflictus ingerit in falconem antequam capiatur ab ipso, et ab ipsa recedit sepius uulneratus? Sane ego inter vos hec uerba profundo non ut dubitabile nobis sit Troyanos nos non posse confundere, urbem eorum, quantuncunque sit fortis, non posse destruere, et omnes Troyanos finali excidio posse consumere, sed quia laude multa merebimur commendari si omnia que sumus de isto negocio nostro facturi discretione ductrice, uitata superbia, moliamur. Multos enim consueuit in profundum necis inmergere inconsulta facilitas et illius aggressura negocii que multo examine consilii non decocta per superbie impetum ad actus subito deducitur repentinos
Abbreviated transcription (Latin):
Superbi euin amicos nõ habent et undiq sibi aig̃gaut
inimicos Nam et si superbo quis efficiatuz amitus mltis
opportet ꝙ inuuncus existat Superbie igitur uitiũ in.
nostris negotus et spãlit̾ inpñti quãtũtumq possimus
execremur ut sola rectitudinis et iusticie linea facta nrã
prefulgeant et contra nos aliquis de superbue uitio nõ
iiiiimiiguat Nosti em̃ mn ͤ magna parte nostre potencier ad ꝑ¬
obtinendũ uindictam de unuriai nobuis illata per p̾amũ
regem huc usoz uenisse et regni sui t̾minos in potenti
brathio iuasisse et tanta iam sibi nos intulisse detri¬
menta damynoꝵ ꝙ si primo troiani nobis extiterant
ĩiti nũt nobis facti sunt totalit duriores Scimus
enim eos iam multa premunitos potencia et ipsi patenter.
aguostunt nos esse sibi uitinos et si possent de dampuis factis
eis recent̾ a nobis, recentem assumerent trudelit ultionem
Cinitatem itaq potentem habent et potent᷑ nudecr̃q munitã

Expanded text:
Superbi enim amicos non habent et vndecunque sibi aggregant inimicos. Nam et si superbo quis efficiatur amicus, multis oportet quod inimicus existat. Superbie igitur uicium in nostris negociis et specialiter in presenti, quantuncunque possumus, execremur, ut sola rectitudinis et iusticie linea facta nostra perfulgeant et contra nos aliquis de superbie uicio non inpingat. Nostis enim nos in magna parte nostre potencie ad obtinendam uindictam de iniuriis nobis illatis per Priamum regem hucusque uenisse, et regni sui terminos in potenti brachio inuasisse, et tanta sibi nos iam intulisse detrimenta dampnorum quod, si primo Troyani nobis extiterant inimici, nunc nobis facti sunt duriores. Scimus enim eos iam multa premunitos in potencia, et ipsi patenter agnoscunt nos esse sibi uicinos, et si ipsi possent, de dampnis factis eis recenter a nobis recentem assumerent crudeliter ulcionem. Ciuitatem itaque potentem habent et potenter vndecumque muratam
Abbreviated transcription (Latin):
domibus satis lugubres dies ducũt et in querulosis ecꝵ
clamoribus flebiles prodeunt uotes suas dicentes se a¬
mõdo cum earii filus et maritis indubitant᷑ respirare
nõ posse: cum eis hectore defficiẽte defecerit earũ firma
securitas. Qui ab Insidus hostiuĩ eas faciebat securas
cum earum hostes solicite m carũ et maritoꝵ suiorum

Expanded text:
domibus satis lugubres dies ducunt, et in querulis earum clamoribus produnt flebiles uoces suas, dicentes se ammodo cum earum filiis et maritis indubitanter respirare non posse, cum eis, Hectore deficiente, defecerit earum firma securitas, que ab insidiis hostium eas faciebat respirare securas, cum et earum hostes sollicite in earum et maritorum
Abbreviated transcription (Latin):
raut impedimenti causam eoꝵ unde tam n graus
culpe causa procederet sit perduran ¶ QQuibus caltas
dixit hec eis ciccidere propt furias inferuales pro eo ꝙ
non est achillis anime sacifscin in temple dipollinis
diligenter exquirit / quid nam de polexena sit factu
que deachillis nece causci fuit penito impulsiua tum
coustet eam non esse mortuam rieqz captam. Hanc õs
yuiere comuniter asserũt, et proinde agamenon seui¬
tatur anthenorẽ ꝙ cum ipẽ Rogauerit erga cum de
uita poliocue et ubi sit uehementer mmpingit. Anthe¬
nor autẽ uidens se in tantũ ab agamenone et alns

Expanded text:
rant impedimenti causam eorum, vnde tam grauis culpe causa processit sic perdurans. Quibus Calcas sic dixit: hoc eis accidere propter furias infernales pro eo quod nondum est Achillis anime satisfactum in templo Appollinis diligenter exquirit quidnam de Polixena sit factum, que de Achillis nece fuit causa penitus inpulsiua, cum constet eam non esse mortuam neque captam. Hanc omnes uiuere communiter asserunt. Et proinde Agamenon scrutatur Anthenorem. Quod cum ipse negauerit, contra eum de uita Pollixene et ubi sit vehementer impingit. Anthenor autem uidens se in tantum ab Agamenone et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
nestoris Irruit in unũ exfilus naturalib rectis priaui.
impellens et letaliter uuluerãs ꝙ ipm̃ mortuum prosirauit
interram ¶ Demorte uero brucii troiam ualde facti sunt
auxn. Cuius rumor dum peruemsset adtroylum ip̃e trorlꝯ¬
de eius morte multas prorupit in lacrimas et in grecos
multo ieruit cum furore dic ꝙ om̃s sine dubio coegisset
ingerit uirtuose ipõs uuluerat prosterint et multos oitidit
eyeis sic ꝙ mirũdones iustmere troyli impetum nõ ualẽtes
nec alii greci multitudinem troianoꝵ fuge p̾cipites se.
conitunt. quos troylus et ceteri tronai usqz ad eorum
tentoria persequinitꝰ ibiq troiam duris uulneribus
grecos ossendunt et ab equis descendentes eoꝵ prostermit

Expanded text:
it in vnum ex filiis naturalibus regis Priami, inpellens et letaliter uulnerans quod ipsum mortuum prostrauit in terram. De morte uero Bruni Troyani ualde facti sunt anxii. Cuius rumor dum peruenisset ad Troilum, de eius morte Troilus multas prorupit in lacrimas, et in Grecos multo irruit in furore, sic quod eos sine dubio coegisset ingerit uirtuose, ipsos uulnerat et prosternit et multos occidit ex eis, sic quod Mirmidones sustinere Troili impetum non ualentes nec alii Greci multitudinem Troyanorum, fuge precipites se committunt. Quos Troilus et ceteri Troyani usque ad eorum tentoria persequntur. Ibique Troyani duris uulneribus Grecos offendunt, et ab equis descendentes eorum ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sueci uero uictores
desider ribem uictricibus crinis intrant quã solis
mulieribus paurellis et senibus seiplenã ĩueniunt
pretimote mortis confugientihus ad templa deoꝵ Sed
multe exeis mulieres miserabiliter stupefacte huit inde
di ffuctint eorum pariuilos tremulis deferentes ĩ ulie
Trepide cii puelle errantes hinicinde aditum saluatiũs¬
eari iguorant Relictis earũ domibus iinimerabilibꝰ

Expanded text:
 Greci uero uictores desideratam vrbem uictricibus armis intrant, quam solis mulieribus, paruulis, et senibus semiplenam inueniunt pre timore mortis confugientibus ad templa deorum. Sed multe ex eis mulieres miserabiliter stupefacte hinc inde diffugiunt, earum paruulos tremulis deferentes in ulnis. Trepideque puelle errantes hinc inde aditum earum salutionis ignorant, relictis earum domibus, innumerabilib
Abbreviated transcription (Latin):
lux puula cepͬ ꝑ fonea tenuiter elucere Nec moya
ad cãpuz p̃dictuz peruenit et aulaz. lux aũt lbi non
solis occasuz / Aula aũt parietez non habebat Integrũ
Sed columpnis et archiolis e uat undiq ꝯst ructa
ĩ indoũ claustri monachorũ. Cumq cipca eam
ambulasset eiꝯ mirabilez mirando seructuram¬

Expanded text:
lux parvula coepit per foveam tenuiter lucere: nec mora ad campum praedictum pervenit, et aulam: lux autem ibi non solis occasum habetur. Aula parietes non habebat, sed columnis et archiolis erat per gyrum subnixa, in modum claustri monachorum; cumque circa aulam diutius ambulasset, ejus mirabilem mirando structuram
Abbreviated transcription (Latin):
porta uenera bil daleriitam. Archiepi magne scientie uiri
de presenti opere composuerim yrimũ librũ tantum et nõ
plus Nam ip̃o postinod sublato de medio. qui super cõpo
cione cessaui cum nõ eet ciuiadhot platere merito potuisse
Consideraui tamen deffectum magnoꝵ actoꝵ uirgilii ouidii
et omerii. qui in expͥmenda ueritate. troiam casus niniu
Ne eius ueritas incoginta remaneret ad pñtis operis per¬
fectionem efficatiter laboraui. Quod opus factũ est. Ano¬

Expanded text:
Porta, venerabilis Salernitani archiepiscopi, magne sciencie uiri, Porta, venerabilis Salernitani archiepiscopi, magne sciencie uiri, de presenti opere composuerim primum librum tantum et non plus. Nam ipso postmodum sublato de medio qui condendi a mecione cessaui, cum non esset cui de hoc placere merito potuissem. Consideraui tamen defectum magnorum auctorum, Virgilii, Ouidii, et Homeri, qui in exprimenda ueritate Troyani casus nimium Ne eius ueritas incognita remaneret ad presentis operis perfeccionem efficaciter laboraui. Factum est a
Abbreviated transcription (Latin):
omibus sum pro eõ ꝙ ipẽ ditis perfectũ et conpletum
ferit in omĩb opus suum ad licteratoꝵ uidelicet solatiũ ut uerã
notitiã habeant presentis historie et ut magis delectentur
per ampliores. Metha foras, et colores, et pertranssgressiones
octurrentes. que ipiũs dictamĩs sunt picture ued territus.
ex magnitudine oyeris uediui occasione magis ornati.
dictaninus opus ip̃m longa narracione protraherem infra
cuius temporis loititudinem aliqua mithi superuemisset
in comoda prout est fragilitatis hiumane uel mutatio uo¬
luntatis prop̾t quod cessassem ab opere. Et opus ipm̃ suu
non peruenisset adfinem. Ut pote sui carens benesirio conple¬
menti in tantũ institi. spũs sancti gratia imstrante ꝙ ĩfra
tres menses a quidetm uidelicet men fis septembris prime
indicionis usqz ad uice simam quĩtam nouenibꝵ proxime
sequentis opus ipm̃ in totum uet me factum extitit et
completum. licet longe ante Adinstantiã dñ mathei de

Expanded text:
qutus, pro eo quod ipse Ditis perfectum et completum fecit in omnibus suum opus ad litteratorum uidelicet solacium, vt ueram noticiam habeant presentis hystorie et ut magis delectentur per ampliores metaphoras et colores et per transgressiones occurrentes, que ipsius dictaminis sunt picture; sed territus ex magnitudine operis, ne dum occasione magis ornati dictaminis opus ipsum longa narracione protraherem, infra cuius temporis longitudinem aliqua michi superuenissent incomoda, prout est fragilitatis humane uel mutacio uoluntatis, propter quod cessassem ab opere et opus ipsum summ non peruenisset ad finem, vtpote sui carens beneficio complementi_ in tantum institi, Spiritus Sancti gracia ministrante, quod infra tres menses, a xva uidelicet mensis Septembris prime indiccionis usque ad xxv mensis Nouembris proxime subsequentis, opus ipsum in totum per me perfectum extitit et completum; licet longe ante ad instanciam domini Mathei de
Abbreviated transcription (Latin):
Cepͥ audire tuultꝰ. ac si totꝰ cõcutere ͤ. orbis¬
Et eĩz ut ci uideba. si oñs homnes et omia aĩaua
terre maris et acris toto conam̃e tumultuarẽt
uirtute ꝓtegere: et a uiris predictis amẽdius¬
Instruereͬ. ip̃o tiultu amentare .¶Et ecce post
suꝑcilia. Alii ad occłos. Aln ad labia. Ali ad
colla. Alii ad pectꝰ. Alii ad umbiculu. Alii ad
femora. Alni ad tibias. Aln uno tantum pẽde
tenebant᷑ Alii utraqz manu. Alii una tm̃¬

Expanded text:
ac si totus commoveretur orbis: etenim si omnes homines et omnia animantia terrae, maris et aeris toto conamine pariter strevirtute protegeretur, et viris praedictis commodiusetur, ipso tumultu amentaretur. Et ecce post supercilia, alii ad oculos, alii ad labia, alii ad colla, alii ad pectus, alii ad umbilicum, alii ad femora, alii ad genua, alii ad tibias, alii uno pede tantum, alii utraque manu, vel una t
Abbreviated transcription (Latin):
tibi qͥd es passurꝰ diligenter exponent Illia autez
abemitibꝰ et te solo ĩ ea Remanente. statiz tẽptatores
acredent. Sit ciz hetur accidisse Illis qͥ ante te Int̾ier̃t
gerẽs aĩ. ꝙ alion audunt Absorbuisse non formndaͭ.
pericł. Et qͥ ꝯda feroo munitꝰ pugans Interfuerat

Expanded text:
 vel passurus diligenter exponent; illis autem exeuntibus, et te solo in ea remanente, statim tentatores accedent; sic enim habetur evenisse his, qui ante te introierunt; gerens animum, quod alios audiebat absorbuisse non formidabat periculum; et qui quondam, ferro munitus, pugnis interfuit
Abbreviated transcription (Latin):
At illa respondit alacrimis abstnĩe
qͣuit notist ani tar tis dolonis aculeis angitur fitut ego
tue res tere uolinitati nulla sit potentia penes me et statĩ
subitas oruꝑie in lacrimas et singultus quag strrũ sedre
sermours niimisus est Parisiõt ea tandem alacrunis desi¬
stente patis abea poscit in humili uote htentiã/ Et aduerete
sero paris eam studint deseruire, non minꝙ blanditus ꝙ̃i
preciosis cibarut habundanter. Deturso igitur silencis noctis
et aduemente diliculo. Paris helencm regns uestibus a
priano sibi traditis exornatam equm mire pulecitudinis
m aurea sella et aureo freno decoruz fecit astendere. adinatis¬
q captiuis alus in eꝯuoꝵ multitudine iuxta gradus eoꝵ
ibet eos precedere in multa militũ comitiua. H.¬

Expanded text:
At illa respondit: "A lacrimis abstinere quis potest qui tanti doloris aculeis angitur sicut ego?tue resistere uoluntati nulla sit potencia penes me. " Et statim subitas prorupit in lacrimas et singultus, quos iterum sedare sermonibus nisus est Paris. Et ea tandem a lacrimis desistente, Paris ab ipsa poscit in humili voce licenciam. Et adueniente sero Paris eidem studuit deseruire non minus blandiciis quam preciosis cibariis habundanter. Decurso igitur noctis silencio et adueniente diluculo, Paris Helenam, regiis uestibus a rege Priamo sibi traditis exornatam, equum mire pulchritudinis, in aurea sella et aureo freno decorum, fecit ascendere, ordinatisque captiuis aliis in equorum multitudine iuxta gradus eorum, iubet eos precedere in multa militum comitiua.
Abbreviated transcription (Latin):
xcussis igitur tenebris noctis illius quas mane
facto fugauit aurora confugens sole sins.
radus terre faciem illustrante. Ille strẽmius uir belli¬
cosus hector dux et actor troiani extercitus crracai ducatũ
ipis curiosus incistens facto diliculo uniuersos bella¬
tores. mandauit aimari. et eos an cuiu sd. campi plaicie
in medio ciuitatis troie grenio constituti ubi templum
diane dee constructum extiterat statuit couenire. Hette¬

Expanded text:
xclusis itaque tenebris noctis illius, quas mane facto fugauit aurora consurgens, sole suis radiis terre faciem illustrante, ille strennuus bellicosus vir Hector, actor et dux Troyani exercitus, circa ducatum ipsius curiosus existens, facto diluculo vniuersos bellatores suos mandauit armari, et eos in cuiusdam campi planicie in medio ciuitatis Troye gremio constituti, ubi templum Dyane dee constructum extiterat, statuit conuenire, et