comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in se suscepit oĩa infirmitatis nr̃e pret̃
sum̃e ꝓ nobis oportuit. nec decuit. falsũ
cẽ ꝓbabit᷑. Non it assumpsit ignorantiã
tñ de hiis ÷ que nobis expedit. scire. St̃
it quedam quoꝵ scĩa nõ affeit. ł igno¬
rantia nõ impedit salutẽ: ⁊ forte taliũ
rrͣ ignorantia defectus nõ ÷ sonstet aũ
in nobis eẽ ignorantiã. atq difficulta¬
tẽ uolendi t faciendi bonum. q̃ ad mi¬
de libo arbitͥo. Approbare inquit falsa
ꝓ ueris ut erret inuitꝰ. ⁊ resistente atꝙ
torq̃nte dolore carnalis uincłi nõ pos¬
se alibidinosis oꝑib tẽꝑare. nõ ÷ nat᷑a
instituti hoĩs.set pena dampnati. Erqͣ

Expanded text:
in se suscepit omnia infirmitatis nostrae praeter sumere pro nobis oportuit, nec dedecuit, falsum esse probatur. Non enim assumpsit ignorantiam tamen de his est quae nobis expedit scire. Sunt enim quaedam quorum scientia non affert, vel ignorantia non impedit salutem; et forte talium rerum ignorantia defectus non est. Constat autem in nobis esse ignorantiam atque difficultatem volendi vel faciendi bonum, quae ad miet alio loco: adprobare, inquam, falsa pro ueris, ut erret inuitus, et resistente atque torquente dolore carnalis uinculi non posse a libidinosis operibus temperare non est natura instituti hominis, sed poena damnati. cum
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ꝑsona filii susceꝑit passibilem homi¬
nem. iratn eiꝰ habitatione scłm sũa sub¬
stanciã nil passa est ut tota tͥnitas qͣm

Expanded text:
ergo persona Filii susceperit passibilem hominem, ita tamen ejus habitatione secundum substantiam suam nil passa est, ut tota Trinitas, q
Abbreviated transcription (Latin):
Ite ioheã. ad limimna beati pẽtri
ħo nõie step̃s ueniens. nr̃o p̃sulatui
innotuit. qd̾ filiũ suũ in extremo ui¬
te põitum. nec dũ bap̃i unda lotum
absentia sacerdotũ cogente baptira
minem a sua iiuge iudicauit ẽẽ seꝑan¬
dũ. E fĩ nłłatenus debet dicente scͥp¬
dñs nõ dimicte uxorẽ nͥ cã fornicatio¬
nis iubet. Et nos tanta auctoritate
freti dm̃s dimittend̾ ẽẽ. ⁊ inculꝑabi¬
le iudicandũ qd necc̃itas intulit. nã
baptirandi opus laicis fidelib si tñ
necc̃e fũit: lib̾e ꝯcedit᷑. Uñ si supra¬
dictus ħo filium morientẽ aspiciens.
ne aĩam ꝑpetuo ꝑire dimitteret. unda
bap̃i lauit. ut eum de p̾tate mortis
eriꝑet: bñ fecisse laudatur. Iõq: sue
uxori sibi iã olim sociate legutime im

Expanded text:
imina: Ad limina sancti Petri homo nomine Stephanus veniens, nostro praesulatui innotuit, quod filium suum in extremo vitae positum, necdum Baptismi unda lotum, absentia sacerdotum cogente, baptizaminem a sua conjuge judicavit esse separandum. Quod fieri nullatenus debet, dicente ScDominus non dimittere uxorem, nisi causa fornicationis, jubet. Et nos tanta auctoritate freti dicimus non dimittendum esse, et inculpabile judicandum quod necessitas intulit. Nam baptizandi opus laicis fidelibus, si tamen necesse fuerit, libere conceditur. Unde si supradictus homo filium morientem aspiciens, ne animam perpetuo perire dimitteret, unda Baptismi lavit, ut eum de potestate mortis eriperet, bene fecisse laudatur. Ideoque suae uxori, sibi jam olim legitime
Abbreviated transcription (Latin):
a uiris seꝑent᷑ suis pͥos filios corã
ep̃ois ad ⁊ firmandum tenuisse. Uñ
nos dignut̃ dixximꝰ ut siqͣ musier fi¬
lium siñ desidia. aut fraude aliqͣ
corã ep̃o tenuit ad ꝯfirmandũ ꝓpt¬

Expanded text:
uis separentur, proprios filios coram episcopis ad confirmandum tenuisse. Unde nos dignum duximus, ut si qua mulier filium suum desidia, aut fraude aliqua coram episcopo tenuerit ad confirmandum p
Abbreviated transcription (Latin):
ales eox st̃ qͥ t̾ne mensionis uocabu¬
lo eossacro bap̃te tingunt. Uicit᷑ ⁊̃ spi¬
ritualis filia sacerdotis que ei pec̾ca
sua ꝯfitet᷑. Uñ simachus. pp. om̃nes¬
quos in pña suscipimꝰ: ita nr̃i spi¬
rituales st̃ filii ut ⁊ ip̃i quos ł nob̃
suscipientib ł sub t̾ne mensionis uo¬
cabulo mergentib unda bap̃i rege¬
nerauit. Siluester ⁊̃ ammonet ut
ad suam penitencialem nłłs sac̃aos
ut in bap̃o suscepti. quoꝵ õium fla¬
gitiosa est cõmixtio. ¶ QQ autem
cõpat᷑ ⁊ cõmater sibi iungi neq̃ant
ne pater sp̃ualis uel mater filie. uł
filio sp̃uali: et concilio magucien
si docet᷑. Dẽ eo qđ int̾rogastis si aliqͥs
filiolam suam dut̾it urorẽ.: ⁊ de eo qͥ
contubuit cũ mr̃e sp̃uali : ⁊ de eo qui
filium suum baptirauit: ⁊ uror cuiꝰ
eum de fonte suscepit. hac causa ut
discidium fieret ꝯiugii: si pꝰ in tali
copula possunt ꝑmañe: sic respõden¬
dum ẽ. Si filiolam aut cõmr̃em suã

Expanded text:
ales eorum sunt, qui trinae mersionis vocabulo eos sacro Baptismate tingunt. Dicitur etiam spiritualis filia sacerdotis, quae ei peccata sua confitetur. Unde Symmachus puscipimus, ita nostri spirituales sunt filii, ut et ipsi quos vel nobis suscipientibus, vel sub trinae mersionis vocabulo mergentibus, unda Baptismi regeneravit. Sylvester etiam admonet ut ad suam filiam poenitentialem nullus sacerdos ut in Baptismo suscepti; quorum omnium flagitiosa est commixtio. Quod autem compater et commater sibi jungi nequeant, nec pater spiritualis nec mater filiae, vel fil docetur: De eo quod interrogasti, si aliquis filiolam suam duxerit in uxorem, et de eo qui concubuit cum matre spirituali; et de eo qui filium suum baptizavit, et uxor ejus eum de fonte suscepit, hac causa ut dissidium fieret conjugii, si post in tali copula non possunt permanere; sic respondendum est: Si filiolam aut commatrem suam
Abbreviated transcription (Latin):
utr mulier que uiri filiũ ex alia. fem̃
genitũ de sacro fonte leuauit pꝰmo¬
dũ possit ⁊̃ eod̾ uiro copłari. qͦs iõ con¬
sacros nͥ amboꝵ ⁊ sensu nłłius religi¬
oms obtentu debet euix dimittert

Expanded text:
ium ex alia femina genitum de sacro fonte levaverit, postmodum possit cum eodem viro copulari. Quos ideo consacros, nisi amborum consensu, nullius religionis obtentu debet conjux dimittere
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aliud qͣm eius potenciam que in¬
finita : conclude. ⁊ restͥngͣt ad men¬
suram: Aiunt it. Nõ potest ds aliud
fac̾e qͣm facit. nec melius fac̃e id qd̾
facit. nec aliqͥd p̃t̃iitt̃e de hiis que
facit. Istaniq suam opinionẽ uerisi.¬
milib argum̃tis. causisq cõmenti

Expanded text:
est aliud quam ejus potentiam quae infinita est, concludere et restringere ad mensuram. Aiunt enim: Non potest Deus aliud facere quam facit, nec melius facere id quod facit, nec aliquid praetermittere de his quae facit. Istamque primam suam opinionem verisimilibus argumentis, causisque com
Abbreviated transcription (Latin):
potest ambulareloqur ⁊ huiꝰmͦi que
a nat᷑a diumitatis penitus sunt alie¬
na cũ hoꝵ instrum̃ta nlłatenus hr̃e
queat. incorꝑea ⁊ simplex suba. Quib
id respondendũ arbitror qd̾ hmi acti
potencia aliene non sunt: s ad ip̃am
ꝑtinent. licet it hꝰmi ac̾tiones in se
deus hr̃e non possit nõ it pͥ ambula¬
re uel loqui: ⁊ hmodi. eas tñ in crea¬
tͣis pͭ oꝑari. fa̾cit it ut ħo ambulet.⁊¬

Expanded text:
 ambulare, loqui, et hujusmodi quae a natura divinitatis sunt penitus aliena, cum horum instrumenta nullatenus habere queat incorporea et simplex substantia. Quibus id respondendum arbitror, quod hujusmodi actiopotentia alienae non sunt, sed ad ipsam pertinent. Licet enim hujusmodi actiones in se Deus habere non possit non enim potest ambulare vel loqui et hujusmodi, eas tamen in creaturis potest operari, facit
Abbreviated transcription (Latin):
it potest mentiri. non potest pecta¬
re. S nõ iõ oĩpotencie dei in aliquo de
tentia : nõ posse mentiri. dunt it
quedam que in aliis reb potencie
deputanda sunt. in aliis uero mini¬
me. ⁊ que in aliis laudabilia sunt:m
aliis reprebensibilia sunt. Non gͦ iõ

Expanded text:
n enim potest mentiri, non potest peccare. Sed non ideo omnipotentiae Dei in aliquo dettentia est non posse mentiri. Sunt enim quaedam quae in aliis rebus potentiae deputanda sunt, in aliis vero minime; et quae in aliis laudabilia sunt, in aliis vero reprehensibilia sunt. Non ergo ideo Deus
Abbreviated transcription (Latin):
Non pͭ ds facere iniusta. q ip̃e sũma
iusticia ⁊ bonitas ⁊ oĩpotens ũ ÷ nõ
qd̾ possit oĩa fac̃e s qͥa potest effic̃e
quicqͥd uult. ita ut nͥl ualeat eiꝰ uo¬
luntati resistere quin cõpleat᷑. aut
aliquo m̃ impedire eandem. Ioħs cri
sostomꝰ in omelia quadam de expõne

Expanded text:
s facere injusta quia ipse est summa justitia et bonitas. Omnipotens vero est, non quod possit omnia facere, sed quia potest efficere quicquid vult, ita ut nihil valeat ejus voluntati resistere quin compleatur, aut aliquo modo impedire eamdem. Joannes Chrys., in hom. quadam de Expositione
Abbreviated transcription (Latin):
Tam ample ⁊ gñaliter accepit oĩa ut
ob aliud ueraciter dicit᷑ oĩps. uͥ qͣm qͥc¬
qͥd uult pͭ. nõ negat eũ posse ĩ ea que
non uult. s aduersus illos qui dicebãt
dm multa uelle que nõ poterat: affir¬
mat eũ posse qͥcqͥd uult. ⁊ ex eo uere
dici õipotentem. non ob aliud qͥa pͭ qͥc
se. an quicqͥd uult fac̃e. anqͥcqͥd uult
fieri. Si it dicas iõ õipotentem uoca

Expanded text:
tam ample et generaliter accepit omnia, ut ob aliud veraciter dicitur omnon negat eum posse etiam ea quae non vult, sed, adversus illos qui dicebant Deum multa velle quae non poterat, affirmat eum posse quicquid vult, et ex eo vere dici omnipotentem, non ob aliud, quam quia se, an quicquid vult facere, an quicquid vult fieri? Si enim dicas ideo omnipotentem voca
Abbreviated transcription (Latin):
uult se posse. Nichil it uult fieri
qd̾ non possit fac̃e. ꝑ se uel ꝑ creaturã
⁊ nͥl uult se posse qd nõ possit. ⁊ õe
qd̾ uult fieri: uult se posse. s om̃e qd̾
uult se posse: uult ⁊ fieri. Si it uellet¬
⁊ fieret. q uoluntati eiꝰ nͥl resist̃e po

Expanded text:
vult se posse. Nihil enim vult fieri quod non possit facere per se, vel per creaturas; et nihil vult se posse, quod non possit; et omne quod vult fieri, vult se posse, sed non omne quod vult se posse, vult fieri; si enim vellet, fieret, quia voluntati ejus nihil resistere po
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑. qđ ei ad paciendũ corruptionem
inferre ualeat. net aliqͥd ad faciendũ
impedimentũ afferre. Manifestum
posse pret̾ easola quib eiꝰ dignitas le¬
deret᷑. eiusq excellentie derogaret᷑.
In quo tñ nõ ÷ minus oip̃s. hoc it pos¬
se non ẽẽt posse set nõ posse. Nemo

Expanded text:
t quod ei ad patiendum corruptionem inferre valeat, nec aliquid ad faciendum impedimentum afferre. Manifestum posse, praeter ea sola quibus ejus dignitas laederetur, ejusque excellentiae derogaretur; in quo tamen non est minus omnipotens. Hoc enim poss
Abbreviated transcription (Latin):
illi celestes sp̃c ad ext̾iora nuncianda
mutant᷑. Qluidam putant aliqͦs in
illa multitudine ẽẽ qͥ foras ꝓ officio
exeunt. alios qͥ semꝑ intꝰ assistunt. sic̃
scͥptum ÷̃ indaniele. Milia miliũ mi¬
nistrabant er. ⁊ decies tentena milia as¬
sistebant ei. I teo dionisus ingerar¬
chia que sacer pͥncipatꝰ dr᷑. de prelatio¬
ne sp̃uum ait. suꝑiora illa agmina ab
intimis nunqͣm recedũt qm̃ ea que

Expanded text:
illi coelestes spiritus ad exteriora nuntianda mittantur. Quidam putant aliquos in illa multitudine esse qui foras pro officio exeunt, alios qui intus semper assistunt; sicut scriptum est in Dan., c. 7: Millia millium ministrabant ei, et decies centena millia assistebant ei. Item Dion., in Hierarchia, quae sacer principatus dicitur, de praelatione spirituum ait: Superiora illa agmina ab intimis nunquam recedunt, qu
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinis pocius an sintilitudi¬
nis pociꝰ res sit. Non ẽ equalitas in
dissimilib. nec similitudo ẽ intra
unũ aut q̃d differt̃ similes :⁊ eqͣles
ut ab uno it̃m. ł int̾im discernant᷑
equales. Non st̃ itaq dissimiles eqͣl
Et quid aliud possunt ẽt̃ similes
eqũaies: cũ in dissimilib nõ s

Expanded text:
similitudinis potius, aut solitudinis res sit. Non est aequalitas in dissimilibus, nec similitudo est intra unum. Aut quid differunt similes, et aequales; ut ab uno iterum discernatur aequalis? Non sunt itaque dissimiles aequales: Et quid aliud possunt esse similes quam aequales, cum in dissimilibus non s
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinib ꝯgrius: add defensionem
⁊ assertionẽ fidei utenł ⁊ ut eoꝵ inqͥ¬
sitionib satis facientes: mansuctos ple.¬
nius instruamus: ⁊ illi si neqͥuerint in¬
uenire qđ̃ quert̃: de suis mentib potiꝰ
qͣm de ip̃a ueritate ł̃ de nr̃a dissertio¬

Expanded text:
similitudinibus congruis ad defensionem, et assertionem verae fidei utendum est, ut eorum inquisitionibus satisfacientes, mansuetos plenius instruamus, et illi si nequiverint invenire quod quaerunt, de suis mentibus potius quam de ipsa veritate, vel de nostra dissertio
Abbreviated transcription (Latin):
rõnem dc̃i. sumgͦ dicis si nlła eent fu¬
tura non eẽt in deo prescĩa. uel non
eẽt presciꝰ. diin dicendo hanc cãm at
uel ip̃e prescius quod utr̃q dicit᷑ p̃p
fut᷑a. uerus ÷ intellectus. d̃m autem
ex ea rõne id dicis. qd̾ nõ sit in eo sci¬
entia qua prescit fut᷑a. ł qd̾ ip̃e non
sit ds qui ÷ fut᷑oꝵ presciꝰ falsa ÷ intel¬
ligencia. Simiłr ⁊ ille locutiones¬

Expanded text:
ionem dicti. Cum ergo dicis: Si nulla essent futura, non esset in Deo praescientia vel non esset praescius; si in dicendo hanc causam avel ipse praescius, quod utrumque dicitur propter futura, verus est intellectus; sin autem ea ratione id dicis, quod non sit in eo scientia qua praescit futura, vel quod ipse non sit Deus qui est futurorum praescius, falsa est intelligentia. Simi
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut u alibi cum cdixit. Transeat ame ca¬
lix iste. ꝓnob̾ loqͥt᷑. nisi forte putet᷑ tu¬
isse mori. S uouuere timebat dñs pati.
ĩcia die resurrecturus. cum arderet paulꝰ
miles. qͣm imꝑator. Miles gͦ coronandus.
gaudet mori. & dñs coronaturus timet
mortemn: S insiruntarem nr̃am rep̾sen¬
tans ꝓ suis infirmis qui timent mori ħ

Expanded text:
t. 26, cum dixit: Transeat a me calix iste, pro nobis loquitur, nisi forte putetur timuiste. Non enim vere timebat Dominus pati, tertia die resurrecturus, et cum arderet Paulus miles quam imperator. Miles enim coronandus gaudet mori, et Dominus coronaturus timet mortem? Sed infirmitatem nostram repraetans, pro suis infirmis qui timent mori
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tꝑalis qua apr̃e:⁊ filio ad scĩficandã
creat᷑am ꝓcedit. Et sic̃ ab et̾no cõmu¬
ad creat᷑am. ñ diuisim a pr̃e ñ filiũ
⁊ a filio ad creat᷑am. Uñ augͦ nixn.li.
i filiũ.⁊ de filio ꝓcedit ad scificandã¬

Expanded text:
mporalis, qua a Patre et Filio ad sanctificandam creaturam procedit. Et sicut ab aeterno commuad creaturam, non divisim a Patre in Filium, et a Filio ad creaturam. Unde Aug., in lib. in Filium, et de Filio procedit ad s
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m corpꝰsuũ cuinon subdunt᷑. s subi¬
ditũ regunt mutantes atq uerten¬
tes in sp̃es quas uellent accomodatas
atq aptas astionib suis scđm actͥbu¬
tam sibi a creatore potenciam.S et
fateor excede iures intentionis mee.
utrũ angłi manente. sp̃itali sui cor.¬
poris qualitate ꝑ hanc occulciꝰ oꝑan¬
tes assumant ex inferiorib elemen¬
qͣi aliquã uestem mutent:i uertant
in qͣsubet sỹes corporales:⁊ ip̃as ueras
sicut aqua uera inuerũ uinũ com̃i¬
forment mid qd̾ uolũt accomodatũ
sum ułło erꝑim̃to cõprehendere ualeo.
discussam relinquit. utrũ angłi qͥ
mittebant᷑ seruatis suis pͥis sp̃italib
corporib suꝑuestirent᷑. aliqͣ corpulen¬
tiori sp̃t in qua possent uid̾i an ip̃m
corpus mutarent: ⁊ tͣnsformarent ĩ
qͣnc̾q: uellent spẽm in qua possent
cern. In quib uerbis uidet᷑ aug̃. at¬
testari angłos ẽẽ corporeos. ac pa.⁊¬

Expanded text:
ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species quas vellent accommodatas atque aptas actionibus suis, secundum attributam a Creatore sibi potentiam. Sed fateor excedere vires intentionis meae utrum angeli, manente spirituali sui corporis qualitate, per hanc occultius operantes, assumant ex inferioribus elemenquasi aliquam vestem mutent et vertant in quaslibet species corporales et ipsas veras, sicut aqua vera in vinum verum conveforment in id quod volunt accomsum nullo experimento comprehendere valeo; vit, sed indiscussam reliquit, utrum angeli qui mittebantur servatis suis propriis spiritualibus corporibus supervestirentur aliqua corpulentiori specie, in qua possent videri; an ipsum corpus mutarent et transformarent in quamcumque vellent speciem in qua possent cerni. In quibus verbis videtur Augustinus attestari angelos esse corporeos ac p
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃em corꝑalẽ. de corpulentiori matia as¬
sumpserĩt. an suũ ꝓͥum corpus muta
uerint in sp̃em sus actioni aptam.
ed ubi dm hõib incorporalib ima¬
ginib apparuisse asserit: ꝑplexam
qͥonem ꝓponit. qͣm nec absoluit que¬
rens uttum in ilt corꝑalib apparitio¬
nib crrat᷑a aliqͣ crearet᷑ ad illud opus
ante erant ita mitt̾ent᷑ ut manentes
in suis sp̃italib corporib assum̃ent ex
corpulenta inferioꝵ elementoꝵ ma¬
teria aliqͣm sp̃em corꝑalem qͣm coapta¬
tam qͣi aliqͣm uestem mutarent in qͣs¬
libet sp̃es corꝑales ueras quid̃. an cor¬
pus suum pum uerterent in sp̃es aptas.
actionib suis ꝑ uirtutem sibi a deo da
mis. ⁊ uisis. utrum ad hoc tm opꝰ crea¬
tura formata sit. in qua d̃s sicut tc̃
oportusse iudicauit humanis osten¬
det᷑ aspectib. an angłi qui iam erãt
ita mittebant᷑ ut ex ꝑͣ. dei loqũent᷑.
assumentes corꝑalem sp̃em de creatu¬
ra corporea in usũ ministerii sui. aut

Expanded text:
rporalem de corpulentiori materia assumpserint, an proprium corpus suum mutaverint in speciem actioni suae aptam. Sed ubi Deum hominibus in corporalibus imaginibus apparuisse asserit, perplexam quaestionem proponit, quam nec absolvit, quaerens utrum in illis corporalibus apparitionibus creatura aliqua crearetur ad illud opus ante erant ita mitterentur, ut manentes in suis spiritualibus corporibus assumerent ex corpulenta inferiorum elementorum materia aliquam speciem corporalem, quam coaptatam quasi aliquam vestem mutarent in quaslibet species corporales veras quidem; an corpus suum proprium verterent in species aptas actionibus suis per virtutem sibi a Deo datmis et visis utrum ad hoc opus tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui; an
Abbreviated transcription (Latin):
de tͥñ. Et in effabili potentatu dei fit.
ut qd̃ pͥsent mali angłi si ꝑmitt̾ent᷑.
iõ non possunt q non ꝑmittunt᷑. Ne¬
ꝙ. it occurrit alia ratiocur nõ potue¬
runt fac̃e cinifes qui ranas serpentes¬
hibentis deiꝑ sp̃m sc̃m qd̾ ĩ magi con
sint ꝓpt̾ phibitionẽ:⁊ qͥd ꝑ ipiꝰ nat᷑e
sue conditionem facere non sinant᷑:
hõietplorare difficile ⁊ immo impossi¬
neq: hoc posse si nõ ꝑmittat᷑. Uolare
aũ nõ posse ⁊̃ si ꝑmittat᷑. Sic ⁊ illi an¬
geli quedam possunt fac̃e si ꝑmittãt᷑
ab angelis potentiorib ex imꝑio dei
quedam uͦ non possunt: ĩ si ab eis per¬
mutant᷑ q ille nõ ꝑmittit a quo ⁊ ilł
talis nat᷑e modꝰ. qui ⁊̃ ꝑ angłos suos il
sint qd̾ qͥbdã uisũ est. qͥb auõ ⁊senti

Expanded text:
 9: Ex ineffabili potentatu Dei fit ut quod possent mali angeli si permitterentur, ideo non possunt quia non permittuntur. Neque enim occurrit alia ratio cur non poterant facere ciniphes qui ranas serpenteshibentis Dei per Spiritum sint per prohibitionem, et quid per ipsius naturae suae conditionem facere non sinantur, homini explorare difficile est, imo vero impossineque hoc posse si non permittatur; volare autem non posse, etiam si permittatur. Sic et illi angeli quaedam possunt facere si permittantur ab angelis potentioribus ex imperio Dei; quaedam vero non possunt, etiam si ab eis permittantur, quia ille non permittit a quo est illis talis naturae modus, qui etiam per angelos suos illSINT, QUOD QUIBUSDAM VISUM EST. QUIBUS AUGUSTI
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bent. Transgressores uero angłi cũ
pͥncipe suo nc̃ diabolo nẽ archangło
nõ mirũ si pꝰ pecc̃m in hanc caliginem
detrusi sc̃. Neqr ĩ hoc miritus si con¬
uersi sunt ex pena in aeriam qualita¬
tem qͣ possint abigne pati. caliginosa

Expanded text:
praebent. Transgressores vero angeli cum praebent. Transgressores vero angeli cum principe suo nunc diabolo, tunc archangelo, non mirum si post peccatum in hanc caliginem detrusi sunt. Neque etiam hoc mirum est si conversi sunt ex poena in aeream qualitatem qua possunt ab igne pati. Caliginosa
Abbreviated transcription (Latin):
olet ĩ in qõne uersari ap̃ docͨtos pa¬
Utrũ angłi om̃s boni .s. ac mali ti
ta. Q aliqui putant innitentes uer¬
bis aug̃i. qui dĩce uidet᷑ qd̾ angłi
om̃s ante confirmationẽ uel lapsũ
corpora aerea habuerunt de puriore
ac suꝑiore aeris parte formata ad fa.¬
ciendum habilia non ad pãciendũ.
uel angłis bonis qui ꝑstiterunt tal¬
lia conseruata sunt corpora ut in eispos¬
sint fac̃e: ⁊ non pati. que tante sunt te¬
nuitatis ut a mortalib uidi nõ uale¬
ant. nͥ suꝑuestita aliqua grossiori for¬
ma qua assumpta uidentur. deposi¬
taq: uidi desimint. angłis uero malis
mutata sunt in casum. corꝑa in dete¬
riorẽ qualitatem spissioris aeris. Sic̃
it a loco digniori in inferiorẽ locũ .i.
in caliginosum aerem deiecti sunt:
augͥ sensisse uidet᷑ suꝑ genesim ĩ dices.¬
ueniones aerea dnͣraĩalia. qͥa corpoꝵ
aereoꝵ nat᷑a uigent. nec ꝑ mortem
dissoluunt᷑ q preualet in eis elemen
ciendum. aer ⁊ ignis aptitudinem

Expanded text:
etiam in quaestione versari apud doctos utrum angeli omnes, boni scilicet ac mali, ta. Quod aliqui putant, innitentes verbis Augustini, qui dicere videtur quod angeli omnes ante confirmationem vel lapsum corpora aerea habuerint de puriori ac superiore parte formata, ad faciendum habilia, non ad patiendum: et angelis bonis qui perstiterunt, talunt observata corpora, ut in eis possint facere, et non pati, quae tantae sunt tenuitatis, ut a mortalibus videri non valeant, nisi supervestita aliqua grossiori forma; qua assumpta videntur, depositaque videri desinunt. Angelis vero malis mutata sunt in casu corpora in deteriorem qualitatem spissioris aeris. Sicut enim a loco digniori in inferiorem locum, id est, caliginosum aerem, dejecti sunt, Augustinus sensisse videtur super. Gen. ita diceuntur aerea animalia, qui corporum aereorum natura vigent; nec per mortem dissolvuntur, quia praevalet in eis elementciendum, aer et ignis aptitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ita senciendo. set opimonẽ alioꝵ refe¬
rendo qd̾ ex ip̃ius uerbis diuidicare
uolunt quib ait. Bemones dnͣr ae¬
rea aĩałia. non ait sunt. Ita it quidã
dicebant. De habitõne ũ caliginosi
aeris in quem detrusi sunt: nonopi¬
nandoset ret uitatem asserenddo eũ
tradidisse dicunt. qd̾ ip̃ius locutõis
id concordit᷑ docuisse qd̾ angłi incor¬
porei sunt. nec corpora hñt sibi uni¬
ta. assumunt aũ aliqñ corꝑa deo pre¬
parante ad impletionem ministeriis
a deo iniuncti ead̾q: pꝰ expletionem de¬
ponunt. In qͥb corporib hõib apparu¬
ert̾. atq: locuti sunt: ⁊ aliqñ quidem
socuti sunt ex ꝑͣ. dei sñ distinctione

Expanded text:
ionem aliorum referendo, quod ex ipsius verbis dijudicare volunt; quibus ait, Daemones dicuntur aerea animalia; non ait sunt; ita enim: Quidam dicebant. De habitatione vero caliginosi aeris in quem detrusi sunt non opinando, sed rei veritatem asserendo eum tradidisse dicunt, quod ipsius locutionis id concorditer docuisse, quod angeli incorporei sint, nec corpora habeant sibi unita, assumant autem aliquando corpora, Deo praeparante. ad impletionem ministerii sui sibi a Deo injuncti, cademque post expletionem deponunt; in quibus corporibus hominibus apparuerunt atque locuti sunt. Et aliquando quidem locuti sunt ex persona D
Abbreviated transcription (Latin):
hec uelut nimisꝓfunda att: ob¬
scura relinquentes illud indubitant᷑ re¬
neam᷑. qd̃ d̾s in specie ẽencie sue nun¬
qͣm mortalib apparuit sicut famu¬
nemo iudit unquã. Uisibile it quicꝗͣ
ulło mͦ pͭ ꝑse ip̃am ẽẽ uisibilis. ꝓinde
illa oĩa que patͥb uisa sunt cum qͣs il¬
lis p̃sentaret᷑ ꝑ creat᷑am fc̃a ẽẽ mani¬
festum ÷ Et si nos latet quomͦ ea mi¬
nistͥs angłis ea fec̾it ds: ꝑ angłos tñ¬

Expanded text:
ec velut nimis profunda atque obscura relinquentes, illud indubitanter teneamus: quod Deus in specie essentiae suae nunquam mortalibus apparuit; sicut famunemo vidit unquam. Visibile enim quidquam nullo modo per seipsam visibilis est. Proinde illa omnia quae patribus visa sunt, cum Deus illis praesentaretur, per creaturam facta esse manifestum est. Etsi nos latet quomodo ea ministris angelis fecerit Deus per angelos, t
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilium d̾s interiꝰ oꝑat᷑. Eiteriores
aũ oꝑationes. atq contemꝑationes.
tum desunt sensum subcilitates ⁊
corpoꝵ mobilitates in memb̾s t̾renis
⁊ pigris. Uñ qualibc̃ꝙ: angłis uicinas
cãs ab elementis contraħe qͣnto facilẽ
ẽ tanto mitabiliores in huiꝰmodi oꝑib
eoꝵ existunt cełitates s non ÷ creator
nͥ qui pͥncipałr ista format nec qͥsꝗͣ.
hoc pͭ. nͥ unus creator ds̃. Aliud ÷ it
ex intimo ac sũmo causarũ cardine
conse ac ministrare creat᷑am qđ fa¬
cit solus creator ãs. aluid au ꝑ distͥ¬
butis ab illo iuirib ⁊ facultatib ali.¬
qͣm oꝑationem forinsecus ad mou̾e.
ut ip̃ uel tc̃ sic ues sit exeat ꝙ creab̃.

Expanded text:
visibilium Deus interius operatur. Exteriores autem operationes atque contemplationes, tum eis desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. Unde qualibuscumque angelis vicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in hujusmodi operibus eorum existunt celeritates; sed non est creator nisi qui principaliter ista format, nec quisquam hoc potest nisi unus creator Deus. Aliud est enim ex intimo ac summo causarum cardine condere ac ministrare creaturam, quod facit solus creator Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus ac facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic, exeat quod creatur.
Abbreviated transcription (Latin):
humane ꝑditiomis. pͥmo ds dixerat qͣcꝙ
die comederis ex eo morte morieris. Beiñ
mubier: dixtine forte moriam. No¬
uissime serpens dixit neqͣqͣm moriemi¬
ni. Dõ affirmauit mulier qͣi ambigen¬
do ilłd dixit. diabolus negauit. elue gͥ
dubitauit: ab affirmante secessit.i ne¬
ganti appropinqͣnit. De ũsucia diaboli

Expanded text:
. Primo Deus dixerat: Quacumque die comederitis ex eo, morte moriemini; deinde mulier dixit: Ne forte moriamur; novissime serpens dixit: Nequaquam moriemini. Deus affirmavit, mulier quasi ambigendo illud dicit, diabolus negavit; quae ergo dubitavit, ab affirmante recessit, et neganti appropinquavit. 4. De versutia diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
hostis suꝑb non audet in uerba ꝑsua¬
sionis exire metuens dep̃hendi. d sub
in t̃rogatione eam aggredit᷑. ut ex res¬
ponsione colliget quałr in malicia ꝓ¬
cede posset. Cur inquit p̃cepit uob̃ d̾s
ut non cõmedetis de om̃i ligno paradi¬
si: cui respondit mulier. Ue fructulig¬
locũ temptanti. cũ dirit ne forte mori¬
ain᷑. Uñ mox diabolus dixit ad mulie¬
rem neq̃qͣm moriemini. Scit ix ds ꝙ.
in quoc̾q: die cõmeditis ex eo: apient

Expanded text:
hostis superbus non audet in verba persuasionis exire, metuens deprehendi, sed sub interrogatione eam aggreditur, ut ex responsione colligeret, qualiter in malitiam procedere posset. Cur, inquit, praecepit vobis Deus, ut non comederetis de omni ligno paradisi? Cui respondit mulier: De fructu liglocum tentandi, cum dixit, ne forte moriamur. Unde mox diabolus dixit ad mulierem: Nequaquam moriemini. Scit enim Deus quia in quocunque die comederitis ex eo, aperient
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedenti tͥduo dispoĩta ÷ uniũsitatis ħꝰ¬
in undi machina. ⁊ ꝑtib suis distributa
formata N luce pͥma dieꝙ̃. unũisa illus¬
traret duo seq̃ntes dies attͥbuti st̃ sup̃¬
mentũ desuꝑ expansum ÷ tercia u aqͣ¬
rũ molib inter receptatula sua collec¬
tis terra ÷ teuelata. atq: aerserenatus.
Qitatuor gͥ mundi elementa ilł diebus
suis locis distrasta sunt:⁊ ordinata tͥb
aũi sequentib dieb ornata sunt illa
.iiii. elementa. Quarta aũ ddic ornatũ
⁊ firmam̃tum. sole ⁊ luna ⁊ stellis. Qͥn¬
ta aer in uolatilib:⁊ aque in piscibus
oruam̃ta acceꝑunt. S̾exta accepit terra
iuĩnta: ⁊ reptilia.: ⁊ bestias. pꝰ que oĩa

Expanded text:
praecedenti triduo disposita est universitatis hupraecedenti triduo disposita est universitatis hujus mundi machina, et partibus suis distributa. Formata enim luce prima die quae universa illustraret, duo sequentes dies attributi sunt suprmentum desuper expansum est. Tertia vero equarum molibus intra receptacula sua collectis, terra est revelata atque aer serenatus. Quatuor ergo mundi elementa illis diebus, suis locis distincta sunt et ordinata. Tribus autem sequentibus diebus ornata sunt illa quatuor elementa. Quarta enim die ornatum est firmamentum sole, et luna, et stellis. Quinta aer in volatilibus, et aquae in piscibus ornamenta acceperunt. Sexta accepit terra jumenta et reptilia et bestias, postque omnia
Abbreviated transcription (Latin):
equit᷑. Dixit d̃s. Congregent᷑ aque in
Nocum unum: ⁊appareat arida. Ter¬
cii diei opꝰ ÷ congregatio aquarum in u¬
num locum congregatẽ it sunt om̃s
aque celo inferiores in unam matͥcem
ut lux que p̃tico biduo aquas clara luce
lustrauerat: in puro aerẽ clarior fulge¬
aqͥs limosa erat: fieret arida ⁊ germi¬
nib apta. Eod it die ꝓtulit terra her¬
bam uirentẽ. lignũꝙ faciens fructum.
Si aũ queratur ubi congregate sunt
aque que totũ terant. spaciũ ustr ad
celũ: potuit fĩ ut t̾ra subsidens conca¬
uas partes preb̾et. uͭ fluctuantes aquas
se. que sicut nebula tegent terras. set
congregatione ẽẽ spissatas. ⁊ iõ facile
in unum posse redigi loc̃. Quinq
młta constet ẽẽ maria ⁊ flumina in u¬
ria magno mari ungunt᷑. Iõq cũ dyc̃it
aqͣs congregatas in unũ locũ. dciñ dicit
pluraliter congregationesꝙ: aquarũ ꝑpt̾
multifidos sinus earũ quib oĩb ex mag¬
celi: ⁊ diuidant diem. ac noctem. n

Expanded text:
Sequitur: Dixit Deus: Congregentur aquae in locum unum, et appareat arida. Tertiae diei opus est congregatio aquarum in unum locum. Congregatae sunt enim omnes aquae coelo inferiores in unam matricem, ut lux quae praeterito biduo aquas clara luce lustraverat, in puro aere clarior fulgebat, et quae aquis limosa erat fieret arida et germinibus apta. Eodem enim die protulit terra herbam virentem, lignumque faciens fructum. Si autem quaeratur ubi congregatae sunt aquae quae totum texerant spatium usque ad coelum, potuit fieri ut terra subsidens concavas partes praeberet, ubi fluctuantes aquas se, sic ut nebula tegeret terras, sed congregatione esse spissatas, et ideo facile in unum posse redigi locum. Cumque multa constet esse maria et flumina, in uria magno mari junguntur. Ideoque cum dixerit aquas congregatas in unum locum, deinde dicit pluraliter congregationes aquarum, propter multifidos sinus earum, quibus omnibus ex magdant diem ac noctem. In
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas tenet. ⁊ se uoluntas erroris
euerte. atq: ora opilare. ne uirus ne¬
qͥ cie in alios effund̾ e queant: ⁊ lu
tare uolentes. in labore ml̃to ac su¬
dore uolumen deo p̃stante cõpegim̾t
ex testimoniis ĩutatis met̃num fũ¬
datis: in .iiii. lib̾s distinctũ ¶In quo
maioꝵ exempla: doctͥnamq repi¬
es. In quo ꝑ dñice fidei sinceram ꝓ¬
fessionẽ iuꝑee doctne fraudulen¬
tiam ꝓdidimꝰ aditum demonstn¬
de ĩtatis cõplexi. nec ꝑieulo impie
ꝓfessionis inserti. temꝑato int̃ nt̾ĩꝙꝑ
modamine utentes sic uͥ uͦ parũ uox
nr̃a insonuit. nõ a pat̃nis discessit li¬
mitib. Non gͥ debet hic labor ciqͣm

Expanded text:
veritas tenet, et se voluntas erroris veritas tenet, et se voluntas erroris evertere, atque ora opilare ne virus nequitiae in alios effundere queant, et lltare volentes, in labore multo ac sudore, hoc volumen, Deo praestante, compegimus, ex testimoniis veritatis in aeternum fundatis, in quatuor libris distinctum. In quo majorum exempla doctrinamque reperies; in quo, per dominicae fidei sinceram professionem, vipereae doctrinae fraudulentiam prodidimus, aditum demonstrandae veritatis complexi, nec periculo impiae professionis incerti, temperato inter utrumque moderamine utentes . Sicubi vero Patrum vox nostra insonuit, non a paternis discessit limitibus. Non igitur debet hic labor cuiq
Abbreviated transcription (Latin):
stipendium impendunt. s hiis que
sompniarũ sapiencie uerba coapta¬
re nitunt᷑. non ueri: s placiti ratio¬
nem sectantes. quos iniqua uolũ¬
tas nõ ad intelligenciã ueritatis s
ad deffensionem placentiũ incitat.
ñ desid̾antes doceri ĩutatem. set
ab ea ad fabulas ⁊ũertentes auditum
quoꝵ ꝓfessio ẽ magis placita qͣm do¬
cenda conquirere nec docenda desi¬
derare s desid̾atis doct᷑nam coapta¬
reshñt rõnem sapientie in suꝑsti¬
tione.q fidei defectionẽ sequit᷑
ypoc̾sis mendar. ut sit ł in uerbis
pietas: qͣm amiserit escĩa. Ip̃amꝙ
simulatam pietatem oĩ uerborũ
mendatio impiam reddunt. false
doctͥne insticutis. fidei sc̃itatem cor¬
rumꝑe molientes auriũq pruri¬
ginem sub nouello sui desiderii dog¬
mate aliis ingentes. qͥ etentioni stu¬
dentes: ꝯtra ueritatẽ sñ fed̃e bellãt.
Int̾ ueri nãq assertionẽ.: ⁊ placiti de¬
fensionẽ ꝑtinar pugna ẽ. dũ se ⁊

Expanded text:
studium impendunt, sed his quae somniarunt sapientiae verba coaptare nituntur, non veri, sed placiti rationem sectantes, quos iniqua voluntas non ad intelligentiam veritatis, sed ad defensionem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita quam docenda conquirere; nec docenda desiderare, sed desideratis doctrinam coaptare; habent rationem sapientiae in superficie. Quia fidei defectionem sequitur hypocrisis mendax, ut sit in verbis pietas, quam amiserit conscientia, ipsamque simulatam pietatem, omni verborum mendacio impiam reddunt; falsae doctrinae institutis fidei sanctitatem corrumpere molientes, auriumque pruriginem, sub novello sui desiderii dogmate aliis ingerentes, qui contentioni studentes, contra veritatem sine foedere bellant. Inter veri namque assertionem et placiti defensionem pertinax pugna est, dum se et
Abbreviated transcription (Latin):
i gr̃a. Uñs lararũ suscitauit in corꝑe.
Num qͥd dicendum ÷ nõ potuit udã
suscitare in mente: potuit qͥdẽ set
Non it uult ds omnes hõies iustift¬
care. ⁊ tñ qͥs dubitat eũ posse: potest
gͦ ds aliud fac̾e qͣm facit: ⁊ tñ si aliud
fac̃et: alius ip̃e non eẽt:⁊ pͣ aliud uel¬
le qͣm uult.⁊ tñ eiꝰ uoluntas nec alia
net noua. nes putabilis aliqͥ m̃ eẽ p̃.¬

Expanded text:
inus Lazarum suscitavit in corpore; nunquid dicendum: Non potuit Judam suscitare in mente? Potuit quidem, sed t Deus omnes homines justificare, et tamen quis dubitat eum posse? Potest ergo Deus aliud facere quam facit; et tamen si aliud faceret, alius ipse non esset. Et potest aliud velle quam vult; et tamen ejus voluntas nec alia, nec nova, nec mutabilis aliquo modo p
Abbreviated transcription (Latin):
tunt scrutantes scrutineũ sc̃oꝵ ad nec.¬
tunt testimonia. Dicit it augͦ in. li. de
simbolo. hoc solum non potest qs qd̾
nõ uult. ꝑ qđ uidet᷑ non posse face ali¬
qͥd nͥ qd uult. set nõ uult nͥ qd̾ facit:⁊¬
ita uidet᷑ non posse nͥ qđ facit. Illud
aũ ita intelligendũ ⁊ Id solum noͣ po¬
test q̃s qd̾ non uult .s. se posse. Idẽ in
li .uii. confessionũ ad deum loquens
ait. Nec cogeris inuitꝰ ad aliquid. qͥa
uoluntas tua non ÷ maior qͣm poten
cia. Esset aũ maior si te ip̃o tu ip̃e ma¬
plura qͣm uult. Sic̃ non uult plura gͦs.
potest. Sicut it uoluntas non ÷ maior
potencia: ita nec potentia maior ÷ uo¬
luntate. Iõꝙ sicut plura nõ uult qͣm
potest: ita cum non plura posse qͣm
et ad hoc dm̃s qͥa nec uoluntas

Expanded text:
unt scrutantes scrutinia, sanctorum annectunt testimonia. Dicit enim Aug. in lib. 1 de Symbolo, c. 1: Hoc solum non potest Deus quod non vult, per quod videtur non posse facere aliquid nisi quod vult; sed non vult nisi quod facitdetur non posse nisi quod facit. Illud autem ita intelligendum est: Id solum non potest Deus quod non vult, scilicet se posse. Idem in lib. 7 Confess., c. 4, ad Deum loquens ait: uoluntas tua non est maior quam potentia tua. esset autem maior, si te ipso tu ipse maplura quam vult, sicut non vult plura quam potest. Sicut enim voluntas non est major potentia, ita nec potentia major est voluntate. Ideoque sicut plura non vult quam potest, ita eum non plura posse quam ed ad hoc dicimus quia nec volu
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ in eodem. Cuir apud quosdam nõ
ft̃e sunt uͥtutes que si facte fuissẽt
uiste noluit saluos fieri. cũ possent
salui ẽẽ si uellet. tc̃ in clarissima sa¬
piencie luce uidebit᷑ qd̾ nc̃ piorũ
bilis. ⁊ efficacissima sit uoluntas dei.
que multa possit.:⁊ non uelit. hͥl aũ¬

Expanded text:
t ambobus: cur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si factae fuissent, juste noluit salvos fieri, cum possint salvi esse, si vellent. Tunc in clarissima sapientibilis efficacissima sit uoluntas Dei, quam multa possit et non uelit, nihil au
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃o si uoluntas eẽt maior potencia.
uel potencia uoluntate. nec hac
austoritate negat᷑ dm plura posse ꝙͣ
uelle q plura sunt subiecta cius poꝰ¬
tencie quam uoluntati. fãttam᷑ itaꝙ:
dłm multa posse fac̃t que non uult:i
posse dimitte que facit. O ut cerciꝰ
firmiusꝙ: teneat᷑: scͥpt᷑e testimoniis
asserannis deĩ plira facere posse ꝗͣ.
Anputas q non possum rogare pa¬
trem meũ: ⁊ exibebit mͥ mͦ plits quã
.xii. legiones angłoꝵ: Ex quib uerbis
patenter inniut᷑ q ⁊ filius poterat
rogare qd̾ nõ rogabat.: ⁊ pater exhib̾e
qd̾ nõ echibebat. Ut̃q gͥ poterat fac̃e
qd̃ nõ faciebat. ayb̃ ⁊̃ menchiridion

Expanded text:
seipso, si voluntas major esset potentia vel potentia voluntate. Nec hac auctoritate negatur Deum plura posse quam velle, quia plura sunt subjecta ejus potentiae quam voluntati. Fateamur itaque Deum plura posse facere quae non vult, posse dimittere quae facit. Quod ut certius firasseramus, Deum plura facere posse quamAn putas quia non possum rogare Patrem meum, et exhibebit mihi modo plus quam duodecim legiones angelorum? Ex quibus verbis patenter innuitur quia et Filius poterat rogare quod non rogabat, et Pater exhibere quod non exhibebat. Uterque ergo poterat facere quod non faciebat. Aug. etiam in Enchirid.
Abbreviated transcription (Latin):
pͭ nõ dimitte qd̾ dimuctit. Et ad ħ di¬
cimꝰ locutiones ambiguasẽe. ⁊ io dccͣ¬
minandas. Si t cũ dicit᷑ nõ potest fa¬
c̃e nͥ qd̾ ratio ÷ eum facere intelligas
eũ non posse fac̃e nͥ ea que rõnabilia
sunt: ⁊ ea que sifierent rõnabilia es¬
sent: uerus ⁊ sensus. Si aũ intelligas
eum nõ posse facẽ alia rõnabilia ⁊ bo¬
na nͥea que uult.⁊ facit: falsus ⁊ intel¬
teo aliud adiungunt dicentes. Si pͭ¬

Expanded text:
non dimittere quod dimittit. Et ad hoc dicimus locutiones ambiguas esse, et ideo determinandas. Si enim, cum dicitur: Non potest facere nisi quod ratio est eum facere, intelligas eum non posse facere nisi ea quae rationabilia sunt, et ea quae si fierent rationabilia essent, verus est sensus. Si autem intelligas eum non posse facere alia rationabilia et bona, nisi ea quae vult et facit, falsus est inteltem aliud adjungunt dicentes: Si p
Abbreviated transcription (Latin):
t ad hoc respondemꝰ ambiguitatt̃
locutionis dec̾minantes. Cũ it dr̃
Ratio ł causa optima penes m est.
qua facit cuncta que facit: ⁊ dimit¬
tit ea que dimittit: uerũ quid ÷ qͥa
in eo uoluntas ÷ eqͥssima ⁊ rectissima
qua facit ⁊ dimittit que uult. contͣ
qm facere nõ p. nec pret̃ eam fac̃e pͭ.
Nec utiq contra eam fac̾et nec p̃ter
eam si que facit dimict̃et. uel que
dimittit fac̃et s eadem manente rõ¬
ne ⁊ causa: alia potuit fac̾e ⁊ ista di¬
mitte. licet gͦ ratio sit penes eũ qua
alia facit. alia dimittit: potest tñ scd̾
eandem rõnem ⁊ dimittere que fac̃.
⁊ fac̃e que dimictit. Ip̃i aũ addunt

Expanded text:
t ad hoc respondemus, ambiguitatem locutionis determinantes. Cum enim dicitur: Ratio vel causa optima penes Deum est, qua facit cuncta quae facit, et dimittit ea quae dimittit, verum quidem est, quia in eo voluntas est aequissima et rectissima, qua facit et dimittit quae vult, contra quam facere non potest, nec praeter eam facere potest. Nec utique contra eam faceret, nec praeter eam si ea quae facit dimitteret, vel quae dimittit faceret; sed, eadem manente ratione et causa, alia potuit facere, et ista dimittere; licet ergo ratio sit penes eum, qua alia facit, et alia dimittit, potest tamen secundum eamdem rationem et dimittere quae facit, et facere quae dimittit. Ipsi etiam addunt:
Abbreviated transcription (Latin):
uersa iłł ꝓhibeant᷑. Sic̃ eou̾so duo sunt
mandata caritatis qͥb duo p̃cipiũt᷑ dili¬
gi. una tñ in eis nobis cõmendat᷑ caritas.

Expanded text:
versa illis prohibeantur. Sicut e converso duo sunt mandata charitatis, quibus duo praecipiuntur diligi; una tamen in eis nobis commendatur charitas.
Abbreviated transcription (Latin):
actu ⁊ in aliquo dũ ip̃m qd̾ pecc̃m ⁊ ut ac¬
tio ł uolũtas in peccante ÷ Reatu uͭ cũ
ꝓ eo siue tͣnsierit sũ assit: mens hõis pol¬
luta ÷ ⁊ corrupta. totꝰꝙ: ħo suppliciis ob¬
ligatus ꝑpetuis. Nec unꝗ. ÷ in aliqͦ pec̃co
actu p̃t̾ originale qͥnsit ⁊̃ reatu s ÷ reatu

Expanded text:
Actu est in aliquo, dum ipsum quod peccatum est, ut actio vel voluntas, in peccante est; reatu vero, cum pro eo, sive transierit sive adsit, mens hominis polluta est et corrupta, totusque homo suppliciis obligatur perpetuis. Nec unquam est in aliquo peccatum actu, praeter originale, quin sit etiam reatu
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui qñ ꝯuertunt᷑. ⁊ iustificantur.
dicuntur tc̃ inciꝑe diligia deo. Non
qd̾ d̃s noua dilectione quemꝗͣ. possit
dilig̃e. immo sempit̃na dilectione di¬
lexit añ mundi ꝯstitutionẽ qͦsc̃q dili¬
git. s tc̃ dñr inciꝑe diligi abeo. cũ et̾̃ne
dilectionis dei sorcuint᷑ effectũ. s. gr̃am¬
liter aliꝙ̃. diligat. qͣi noua dilectione q̃
in ip̃o ante non erat. ap̃ quẽ nec p̃tĩta fñ¬
sierunt. ⁊ fut᷑a iam fc̃ã sunt. Itaq omnes
scõs suos ante mundi ꝯstõnem dilexit sic̃¬
predestinauit. s cũ ⁊ũtunt᷑. ⁊ inuenũt
illũ tt̃ inciꝑe ab eo diligi dnͣr ut eo mͦ
dicat᷑ quo põt humano affectu capi ꝙ.
bonis: illi mutant᷑ non ip̃e. Ut lux in¬
firmis occłis asꝑa firmis lenis. ẽ. ip̃oꝵ
.s. mutatione. non sua. Ita cũ aliquis ꝑ¬
nistificationem incipit ẽẽ amicus dei:
ip̃e mutatur non ds. diqͥs mag̃ ł minꝰ
i uͦ querit᷑ diligat᷑ i do uno temꝑe

Expanded text:
aliqui quando convertuntur et justificantur, dicuntur tunc incipere diligi a Deo; non quod Deus nova dilectione quemquam possit diligere, imo sempiterna dilectione dilexit ante mundi constitutionem quoscumque diligit. Sed tunc dicuntur incipere diligi ab eo, cum aeternae Dei dilectionis sortiuntur effectum, sliter aliquem diligat quasi noua dilectione, quae in ipso ante non erat, apud quem nec praeterita transierunt et futura iam facta sunt. itaque omnes sanctos suos ante mundi praedestinavit. Sed cum convertuntur et inveniunt illum, tunc incipere ab eo diligi dicuntur, ut eo modo dicatur, quo potest humano affectu capi quobonis, illi mutantur, et non ipse; ut lux infirmis oculis aspera, firmis lenis est, ipsorum scilicet mutatione, non sua. Ita cum aliquis justificationem incipit esse amicus Dei, ipse mutatur, non Deus. 4. Si quis magis vel minus diligatur a Deo uno tem
Abbreviated transcription (Latin):
hõiem uenientemin hc̃ mundũ. Nõ
qͥa nłts hõtum ÷ qui nõ illuminet᷑.
s q nͥ ab ip̃o nłłs illuminat᷑. potest ⁊
alio modo illud intelligi. dum tñ cre¬
dere nõ cogam᷑ oĩpotentem aliqͥd uolu

Expanded text:
nc mundum; non quia nullus hominum est qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Potest et alio modo illud intelligi, dum tamen credere non cogamur Omnipotentem aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua uoluit ⁊ non fecit. ⁊ qd̾ ÷ in¬
dignius iõ nõ fecit. qm̃ ne fieret qd̾
uolebat op̃s: uoluntas hõis impẽdi¬
uit. Iõq cũ audimꝰ:iisacͥs litteris
non iõ tñ debemꝰ oĩpotentissime
dei uoluntati aliqͥd derogare. set iͣ
intellig̃e qd̃ scͥptum ÷ uult omnes
cepit. uolu̾it. nõ qd̾ nullus sit homi¬
num nͥquẽ saluum fieri uelit. set

Expanded text:
aliqua voluit et non fecit; et, quod est indignius: Ideo non fecit, quoniam ne fieret quod volebat Omnipotens voluntas hominis impedivit. Ideoque cum audimus, et in sacris Litteris non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare; sed ita intelligere quod scriptum est, Qui omnes ri ipse voluerit: non quod nullus sit hominum, nisi quem salvum fieri velit; sed
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ ĩ premissa uerba apłipre¬
dictis nõ contradicant qui de deo lo¬
quens ait. Uult õs hõies saluos fieri.
quoꝵ occasione uerboꝵ multia ue¬
uelle fieri que nõ fiunt. S nõ ÷ incel¬
ligendũ ea rõne ilłtd ẽẽ dc̃m. qͣi d̃s uo
lũit aliqͦs saluari ⁊ nõ saluent᷑. Qͥs

Expanded text:
m praemissa verba Apostoli praedictis non contradicant, qui de Deo loquens ait: Vult omnes homines salvos fieri. Quorum occasione verborum multi a vevelle fieri quae non fiunt. Sed non est intelligendum ea ratione illud esse dictum, quasi Deus velit aliquos salvari et n
Abbreviated transcription (Latin):
terreũ hoc elem̃tum in uno loco eod̾ꝙ
ne ꝑmurtis eisłq circũquaq in medio
cimis qͣm nebule opansis. ita obuolutũ
erat uit apparere non posset qd̃ fuit. il¬
la u̾tͥa inuna ꝑmixtione confusa cͥcũ¬
qꝙͣ. suspensa eo usꝙ m altum porrige¬
bantur quousꝙ: nc̃ sumitas corporee
nat᷑e ꝑtingit. ⁊ sicut quibdam iudet᷑
ult᷑ locũ firmamenti extendebat᷑ illa mo¬
les que in inferiori parte spissior atq: gros¬
sior erat. In suꝑior uͦ rarior ⁊ leuior atꝙ:
subtilior etistebat. de qͣrariori suba pu¬
tant quidam fuisse aquas que suꝑͣ fir¬
mamentũ ẽẽ dñr. Talis fuit mundi fa¬
cies in pͥncipio pͥusqͣm reciꝑet formam

Expanded text:
terreum hoc elementum in uno loco, eodemqne permixtis; eisdemque circumquaque in modo cujusdam nebulae oppansis, ita obvolutum erat, ut apparere non posset quod fuit. Illa vero tria in una permixtione confusa circumquaque suspensa, eousque in altum porrigebantur, quousque nunc summitas corporeae naturae pertingit. Et sicut quibusdam videtur, ultra locum firmamenti extendebatur illa moles, quae in inferiori parte spissior atque grossior erat, in superiori vero, rarior ac lenior atque subtilior existebat; de qua rariori substantia putant quidam fuisse aquas, quae super firmamentum esse dicuntur. Talis fuit mundi facies in principio, priusquam reciperet formam
Abbreviated transcription (Latin):
deo ueniunt: ⁊ relatiue add creat᷑am di¬
cunt᷑. quoꝵ quedam de om̃ib dñr ꝑso¬
nis. ut dñs creator refugiũ. quedam
qñ non de õib: ut donat᷑. datus. missus.

Expanded text:
onveniunt, et relative ad creaturam dicuntur; quorum quaedam de omnibus dicuntur personis, ut Dominus, Creator, refugium; quaedam autem non de omnibus, ut donatus, datus, missus.
Abbreviated transcription (Latin):
cum fc̃m fu̾it credatis: hec ẽ laus fi
Cernebat eni & tangebat carnem uiuen-¬
tem. qm uiderat morientem. & c̃debat d̾m.
incarne ip̃a latentem. Credebat gͦ mente
quod non iudebat. ꝑ hoc quod sensibus
credidisse. non ip̃a est. que in nobis edi¬
ficat᷑ fides. set ex reb que uidentur
agitur. in nobis ut ea credant᷑ que

Expanded text:
cum factum fuerit credatis? Haec est laus fidCernebat enim et tangebat carnem viventem, quam viderat morientem, et credebat Deum in carne ipsa quod non videbat, per hoc quod sensibus oculis suis credidisse, non ipsa est quae in nobis aedificatur fides, sed ex rebus quae videntur agitur in nobis, ut ea credantur qu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ÷ timorille quẽ incaritate inchoa¬
ta fore ꝯcessit.⁊ quẽ crescente caritate
decrescere dixit. s ille ⁊ timor inicia

Expanded text:
n est timor ille, quem in charitate inchoata fore concessit, et quem crescente charitate decrescere dixit; sed ille est timor initia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone uniꝰ eẽntie. nusqͣm autẽ occur¬
rit legisse unũ dm tͥum ꝑsonarũ. ł
tres ꝑsonas unius dei. E iõ puto sc̃os
doctores uitasse. ne ita fortasse actiꝑe¬
tur in diuinis ꝑsonis: ut accipit᷑ cum
onis ł gr̾̃e pͥuilegium. ⁊ creat᷑e subiec¬
tionem. ued seruitutẽ. sũ gͦ intͥnicate
nͥl sit creatũ. ł seruiens. ł subiectum:
Non admisit fides intͥnitate talem lo¬
cutionis modum. Ita ⁊̃ econũso ñ drͣ¬

Expanded text:
personae unius essentiae; nusquam autem occurrit legisse, unum Deum trium personarum, vel tres personas unius Dei. Quod ideo puto sanctos doctores vitasse, ne ita forte acciperetur in divinis personis, ut accipitur cum onis, vel gratiae privilegium, et creaturae subjectionem vel servitutem. Cum ergo in Trinitate nihil sit creatum vel serviens vel subjectum, non admisit fides in Trinitate talem locutionis modum. Ita etiam e converso non d