comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diem quo hȩc fieri cepta sunt in monte
syna: siẽ post passionem dñi ab eiꝰ resur¬
rectione qͥnquaginta dies numerant᷑.
&s uenit ꝓmisfus a filio dei sp̃s sc̃s. et
in ipso eius aduentu quẽ in apłorum
actib legimꝰ. ꝑ diuisionẽ linguarum
ignis apparuit. qui & insedit suꝑ uñ¬
autẽ scͥptum ẽ. sẏna autẽ mons fu¬
mabat totꝰ: ꝓpt̾ea qd̃ descendit in eũ
ds inigne. & aliqͣnto pꝰ. aspectus inqͥt
maiestatis dñi tanqͣm ignis ardens
suꝑ ũticem montis coram filiis isrł:
Aut hec ideo facta sunt: quia nec pat̾
nec filius. illic eo mͦ p̃sentari pot̾ant
sine sp̃u sc̃o. quo ipsam lege iseribi
apparuisse cognoscimꝰ. s aliqmͣ ex
trimitate ꝑsonam signo qͦdam ꝓprio
qnͣtum ad mei sensus capacitatem
ꝑtinet. non indemus:¬

Expanded text:
onte Sina; sicut post Domini passionem ab ejus resurrectione quinquaginta dies numerantur, et venit promissus a Filio Dei Spiritus sanctus. Et in ipso ejus adventu, quem in Apostolorum Actibus legimus, per divisionem linguarum ignis apparuit, qui et insedit super unuubi scriptum est, Sina autem mons fumabat totus, propterea quod descendit in eum Deus in igne; et aliquanto post, Aspectus, inquit, majestatis Domini tanquam ignis ardens super verticem montis coram filiis Israel. Aut si haec ideo facta sunt, quia nec Pater, nec Filius illic eo modo praesentari poterant sine Spiritu sancto, quo ipsam Legem scribi apparuisse cognoscimus; sed aliquam ex Trinitate personam signo quodam proprio, quantum ad mei sensus capacitatem pertinet, non videmus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. scãrum locis. nichil alud qͣnͣtũ
existimo diuinoꝵ sacramentor mo-¬
desta ꝙ cauta consid̾atio ꝑsuadet.
nͥ ut temere ñ dicamꝰ quȩ nam extri¬
ntate ꝑsona cui libet patrũ uł pro¬
pħarum. i n aliquo coiꝑe uł simili¬
tudine corꝑis apparuerit. nͥ cumeõ¬
tinentia lectionis aliqua ꝓbabilia
cͥcumponit inditia. ipsa enĩ natura.
nomine. appellandum ẽ: idipsum qd̾
ds ẽ. quicquid illud ẽ. corꝑalit̾ uide¬
ri ñ potest. ꝑsubiectam uͦ creaturã
patrem corꝑali specie siue similitudi¬
ne mortalib sensib significationem
sui dare potuisse credendum ẽ. quȩ
cum ita sint. ne ĩmoderatius ꝓgre¬
diat᷑ sccłi huiꝰ uoluminis longitudo
ea quȩ restant inconsequentibus
uideamus:¬
Redant qui uolunt me
malle legendo. qmͣ legen¬
da dictando laborare.
Qui autẽ hoc nolunt
dentq legendo. uł in eis inqͥsitionib¬
gero. & ꝓstudio qͣm fidem nr̃am ad¬
uersus errorem carnaliũ & animalũ.

Expanded text:
arum locis, nihil aliud, quantum existimo, divinorum sacramentorum modesta et cauta consideratio persuadet, nisi ut temere non dicamus quaenam ex Trinitate persona cuilibet Patrum vel Prophetarum in aliquo corpore vel similitudine corporis apparuerit, nisi cum continentia lectionis aliqua probabilia circumponit indicia. Ipsa enim natura, nomine appellandum est idipsum quod Deus est, quidquid illud est, corporaliter videri non potest: per subjectamPatrem corporali specie sive similitudine mortalibus sensibus significationem sui dare potuisse credendum est. Quae cum ita sint, ne immoderatius progrediatur secundi hujus voluminis longitudo, ea quae restant, in consequentibus videamusredant, qui volunt, malle me legendo quam legenda dictando laborare. Qui autem hoc nolunt dent quae legendo vel meis inquisitionibgero, et pro studio quo fidem nostram adversum errorem carnalium et animalium
Abbreviated transcription (Latin):
modificabat᷑. tanqm ẽẽt. amici loquẽ¬
tis ad amicũ. s dm̃ patrem quis cor¬
poreis ocłis iudet᷑: Et qd̾ in pͥncipto
erat u̾bum. & uerbu̾ erat apud dm̃.
et ds erat u̾bum. ꝑ qdꝰ facta sunt oĩa.
quis corporeis ocłis uidet᷑. Et sp̃m sa¬
pientie qius corporeis ocłis uicdet: Qͥ a
ẽ autem ostende mͥ temet ipsum ma
ut uideam te: insi ostende mͥ sub̾am
tuame Hoc autẽ si ñ dixisset morseᷤ.
tit cunq ferende eẽnt. stulti qui pu¬
tant ꝑ ea que supͣdicta uł gesta sũt.
subam di ocłis eius fuisse conspicu¬
am. Cum uͦ hic aꝑtissime demonstret᷑.
nec disseranti hoc fusse concessum:
quis audeat dicere ꝑsimiles formaᷤ
quȩ huic quoq uisibilit̾ apparuerãt.
ñ creat᷑am do seruientẽ. s hoc ipsum

Expanded text:
modificabatur, tanquam esset amici loquenmodificabatur, tanquam esset amici loquentis ad amicum. Sed Deum Patrem quis corporeis oculis videt? Et quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, per quod facta sunt omnia , quis corporeis oculis videt? Et Spiritum sapientiae quis corporeis oculis videt? Quid est autem, Ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te; nisi, ostende mihi substantiam tuam? Hoc autem si non dixisset Moyses, utcumque ferendi essent stulti, qui putant per ea quae supra dicta vel gesta sunt, substantiam Dei oculis ejus fuisse conspicuam: cum vero hic apertissime demonstretur, nec desideranti hoc fuisse concessum; quis audeat dicere per similes formas, quae huic quoque visibiliter apparuerant, non creaturam Deo servientem, sed h
Abbreviated transcription (Latin):
ri solent quia scͥptum ẽ. & lo¬
qlutus ẽ. dñs ad moysen facie ad
faciem. sẽ quis loquit᷑ ad amicũ
suũ. cum pauloꝵ dicat idem mor¬
Ses. Si gͦ inueni gr̾am ante te. ostẽ¬
de mͥ temet ipsum manifeste ut ui¬
deam te. ut sim inueniens gr̃am
ante te: & ut sciam quia popłs tu¬
us ẽ. gens hȩc. & paulopꝰ itum. Dir̃¬
q moy ses ad dn̾m. Ostende mͥ ma
iestatem tuã. Quid ẽ. qd̾ in om̃ib quȩ
supͣ fiebant d̾s uidi ꝑ suam fub̾am
putabat᷑. unde a unseris creditus ẽ
ñ ꝑ creat᷑am s ꝑ seipsum uisibiliꝰ
filius dei: & quod intrauerat in ne¬
bulam moyses. ad hoc intrasse uide
ba dei tanqͣm eus faciem contẽpla¬
tus audiret: Et quomͦ dictum ẽ. lo¬
quutus ẽ. dñs ad moysen faciȩ ad fa¬
ciem sic̃ quis loquit᷑ ad amicũ su¬
sum manifeste: Nouerat utiq qđ
corporaliter uidebat. & ueram uisionẽ
dñi sp̃nalit̾ requirebat. Loquutio
quippe illa que fiebat inuocib. sic

Expanded text:
um est, Et locutus est Dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum: cum paulo post dicat idem Moyses, Si ergo inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te; ut sim inveniens gratiam ante te, et ut sciam quia populus tuus est gens haec: et paulo post iterum dixit Moysjestatem tuam. Quid est hoc, quod in omnibus quae supra fiebant, Deus videri per suam substantiam putabatur, unde a miseris creditus est, non per creaturam, sed per seipsum visibilis Filius Dei; et quod intraverat in nebulam Moyses, ad hoc intrasse videbba Dei tanquam ejus faciem contemplatus audiret et quomodo dictum est, Locutus est Dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum susum manifeste? Noverat utique quod corporaliter videbat, et veram visionem Dei spiritualiter requirebat. Locutio quippe illa quae fiebat in vocibus, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ut putemꝰ faciem qͥdem dñi ẽe. inusi¬
bilem. dorsum uͦ uisibile qnͣdoqͥdem in
forma serui utrũq uisibilit̾ apparuit.
In forma dei autẽ absit. ut tale aliquid
cogitet᷑. Abfit ut u̾bum dei & sapien¬
tia dei ex una parte habeat faciem &
ex alia dorsum sic̃ corpus humanum
aut om̃ĩno ulla specie. uł motione. siue
loco siue temꝑe conmutet᷑. Quaꝑꝑter si
milis uocib quȩ fiebant in exodo:  ilł

Expanded text:
ut putemus faciem quidem Domini esse invisiut putemus faciem quidem Domini esse invisibilem, dorsum vero visibile: quandoquidem in forma servi utrumque visibiliter apparuit; in forma autem Dei absit ut tale aliquid cogitetur: absit ut Verbum Dei et Sapientia Dei ex una parte habeat faciem, et ex alia dorsum, sicut corpus humanum, aut omnino ulla specie vel motione sive loco sive tempore commutetur. 32. Quapropter, si in illis vocibus quae fieba
Abbreviated transcription (Latin):
eor graua. Deniq inpsalmo. non
absurde intelligit᷑ ex eor ꝑsona di¬
ci. Qm̃ cdie ac nocte grauata suꝑ me
matiꝰ tua. Die fortasse cũ manifeste
miracła fac̃et. nec ab eis agnosceret᷑.
nocte auti cum in passione moreret᷑
dicante sibi apło petro qͥa oportebat.xͫ
pati & resurgere: conpuncti st̃ dolore
penitentiȩ ut fieret in baptizatis qd̾ in
capite psalmi eiꝰ dr̃. Beati quorum
remisse st̃ iniquitates. & quor tecta
st̃ peccata. Propt̾ea cum dictumẽẽt.
grauata ẽ. suꝑ me manꝰ tua. tanqͣm
dño transeunte. ut iam remou̾et ma¬
nũ. & uident᷑ post̾ĩora euis. sequitur
uox dolentis & confitentis. & ex fide
resurrectionis dm̃. peccator remissio¬
nem accipientis. Conu̾sus sum inquit
merunna mea cum infigeret᷑ spina.
Peccatum meũ cognoui. & inusticiam
meam ñ oꝑui. dixi. Pronuntiabo
tu remisisti impietatẽ cordis mei. Neq
enĩ tanto carnis nubilo debemꝰ inuioliu.

Expanded text:
eorum grava . Denique in Psalmo non eorum grava . Denique in Psalmo non absurde intelligitur ex eorum persona dici, Quoniam die ac nocte gravata est super me manus tua. Die fortasse, cum manifesta miracula faceret, nec ab eis agnosceretur; nocte autem, cum in passione morereturdicante sibi apostolo Petro, quia oportebat Christum pati et resurgere, compuncti sunt dolore poenitentiae , ut fieret in baptizatis quod in capite ejus psalmi dicitur, Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata: propterea cum dictum esset, Gravata est super me manus tua, tanquam Domino transeunte, ut jam removeret manum, et viderentur posteriora ejus, sequitur vox dolentis et confitentis, et ex fide resurrectionis Domini peccatorum remissionem accipientis: Conversus sum, inquit, in aerumna mea, cum infigeretur mihi spina. Peccatum meum cognovi, et injustitiam meam non operui. Dixi, Pronuntiabo tu remisisti impietatem cordis mei . Neque enim tanto carnis nubilo debemus involvi,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa catholica eccłia. Ubi salubri
dit in resurrectionẽ dñi. & stabis
inquit suꝑ petram statim ut tͣnsiet
mea maiestas. Reuera enĩ statim
ut tnsiit maiestas dñi inclarificati¬
one dñi. qui resurgens ascendit ad
patrem: solidati sumꝰ suꝑ ꝑetͣm. E ip¬
sepetrus tunc solidatus ẽ. ut cum fi¬
dutia p̃dicaret. quẽ pͥnsqͣm eẽt. soli¬
datus. ter timore negau̾at. iam qui¬
dem p̃destinatione positus. in specła
rus erat. & nũdum ille transierat
utiq a morte ad uitã nundũ re¬
surrectione clarificatus erat. Nam
& qd̾ sequit᷑ in exodo & dicit. tegain
manum meã suꝑ te donec tnseam
& auferam manũ meam & tunc
uicdebis postĩora mea: multi isrłi¬
te quox tunc erat figura moy ses:
post resurrectionẽ dñi credidunt
in eũ. tanqͣm iam uidentes postĩora
euis remota manu eiꝰ ab ocłis sius.
Unde & ỹsie talem ꝓpħiam ȩxian¬
głista cõmemorat. In crassa cor
popłi huiꝰ .& aures eor oppila ⁊ ocłoᷤᷤ

Expanded text:
ia catholica, ubi salubritdit in resurrectionem ejus. Et stabis, inquit, super petram, statim ut transiet mea majestas. Revera enim statim ut transiit majestas Domini in clarificatione Domini qua resurgens ascendit ad Patrem, solidati sumus super petram. Et ipse Petrus tunc solidatus est, ut cum fiducia praedicaret, quem, priusquam esset solidatus, ter timore negaverat , jam quidem praedestinatione positus in specula rus erat, et nondum ille transierat, utique a morte ad vitam, nondum resurrectione clarificatus erat. 31. Nam et quod sequitur in Exodo, et dicit, Tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum meam, et tunc videbis posteriora mea: multi Israelitae quorum tunc figura erat Moyses, post resurrectionem Domini crediderunt in eum, tanquam jam videntes posteriora ejus, remota manu ejus ab oculis suis. Unde et Isaiae talem prophetiam evangelista commemorat: Incrassa cor populi hujus, et aures eorum oppila, et oculos
Abbreviated transcription (Latin):
Tđoq m̃itum fidei nr̃e. resurrectio
coiꝑis dñi ẽ. Nam mortuam eẽ illam
carnema ineruce passionis etiã inimi¬
cieius credunt. s resurrerisse ñ cre¬
credunt. Qd firiiissime nos creden¬
tes: tanqͣm de petre soliditate contue¬
mur. Unde certa spe ad optionem
expectamꝰ redemptionẽ corꝑis nr̃i.
quia hoc in m̃bris xp̃i sꝑamus quȩ
nos ipsi sumꝰ: qd ꝑfectum ẽẽ. in ipso
tanqm in capite nrõ ficłi santate co¬
gnoscimꝰ. Inde ñ uult. nͥ cum tran¬
sierit uideri posti̾ora sua: ut in eũ¬
ꝑ resurrectionẽ credat᷑. Pascha enĩ
tͣnsitum int̾pretat᷑. Unde  ioħes
euangłista dicit. Ante diem autẽ¬
festũ paschȩ: sciens quia uenit ho¬
ra euis: ut transeat de hoc mundo
ad patrẽ. Hoc autẽ qui credunt.
nec tam̃ in catholicaȩccłia s inscis¬
mate aliquo aut inheresi credunt.
ñ de loco qui ẽ. penes eum uident
poffiora dñi. Quid enĩ sibi uult qd̾
ait dñs: ecce locus ẽ penes me ꝙ stab̾

Expanded text:
oque meritum fidei nostrae resurrectio corporis Domini est. Nam mortuam esse illam carnem in cruce passionis, etiam inimici ejus credunt, sed resurrexisse ncredunt. Quod firmissime nos credentes, tanquam de petrae soliditate contuemur: unde certa spe adoptionem exspectamus redemptionem corporis nostri ; quia hoc in membris Christi speramus, quae nos ipsi sumus, quod perfectum esse in ipso tanquam in capite nostro fidei sanitate cognoscimus. Inde non vult, nisi cum transierit, videri posteriora sua, ut in ejus resurrectionem credatur. Pascha enim Transitus interpretatur. Unde et Joannes evangelista dicit: Ante diem festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat de hoc mundo ad Patrem . 30. Hoc autem qui credunt, nec tamen in Catholica, sed in schismate aliquo aut in haeresi credunt, non de loco qui est penes eum vident posteriora Domini. Quid enim sibi vult quod ait Dominus, Ecce locus est penes me, et stabis
Abbreviated transcription (Latin):
popłi trib linguȩ ipsi seruient. Po¬
testas eius potestas et̾na quȩ ñ pre¬
teribit . & regnum eiꝰ ñ cõrrumpe¬
tur. Ecce pater dans & filius acci¬
piens regnum sempit̾num. & sunt
ambo inconspectu ꝓpħantis. usibili
specie. N ongͦ inconuenient̃ credit᷑
etiam ds pater eo mͦ solere apparere
mortalib. Nisi forte aliquis dicet. ido
non eẽ. uisibilem patͤm. quia incon¬
spectu somniantis apparuit: ideo
autẽ filium uisibilem & sp̃m sc̃m.
qr moyses illa omĩa uigilans audit.
Quasi uͦ u̾bum & sapientiã dei uidit
morses carnalib ocłis. aut uidi sp̃s
uł humanꝰ pot̾. qui carnẽ istam ui¬
uificat uł ipse corporeus qui uentꝰ
cellentia diuinȩ sub̃ ȩ suꝑgreditur.
tre solo accipiunt. quẽ nemo homi¬
nũ uidit nec uidere potest: An
cum dormiunt hoĩes ñ sunt hoĩes:
Aut qui formare si militudinẽ corꝑis
potest ad se significandũ ocłis iugi¬

Expanded text:
 linguae ipsi servient. Potestas ejus, potestas aeterna, quae non praeteribit, et regnum ejus non corrumpetur . Ecce Pater dans, et Filius accipiens regnum sempiternum, et sunt ambo in conspectu prophetantis visibili. specie. Non ergo inconvenienter creditur etiam Pater Deus eo modo solere apparere mortalibus. 34. Nisi forte aliquis dicet, ideo non esse visibilem Patrem, quia in conspectu somniantis apparuit; ideo autem Filium visibilem et Spiritum sanctum, quia Moyses illa omnia vigilans vidit. Quasi vero Verbum et Sapientiam Dei viderit Moyses carnalibus oculis, aut videri spiritus vel humanus possit qui carnem istam vivificat, vel ipse corporeus qui ventuscellentia divinae substantiae supergreditur? tre solo accipiunt, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest? An cum dormiunt homines, tunc non sunt homines? Aut qui formare similitudinem corporis potest ad se significandum per visa somn
Abbreviated transcription (Latin):
lam uisam int̾ nebulam uͦ morsen
ocłis carneis iudisse filium dei. quẽ
delirantes heretici in sua substantia
uisum uolunt. Sane uidit eũ mo¬
yses ocłis carneis. si ocłis carneis po¬
test uideri ñ mͦ sapientia dei quod
ẽ. de seniorib isrł. quia uidunt loc̃
ubi steterat ds isrł. & quia sub pedi¬
b eiꝰ tanqͣm opꝰ lapidis saphyri. et
tanqͣm aspectus firmamenti cȩli.
ꝓpt̾ea creddendum ẽ uerbum &. sapi¬
entiam di ꝑsuã sub̾am inspacio loci
streni stetisse que ꝑtendit a fine usq

Expanded text:
lam visam, intra nebulam vero Moysen lam visam, intra nebulam vero Moysen oculis carneis vidisse Filium Dei, quem delirantes haeretici in sua substantia visum volunt. Sane viderit eum Moyses oculis carneis, si oculis carneis potest videri, non modo Sapientia Dei quod est de senioribus Israel, quia viderunt locum ubi steterat Deus Israel, et quia sub pedibus ejus tanquam opus lapidis sapphiri, et tanquam aspectus firmamenti coeli , propterea credendum est Verbum et Sapientiam Dei per suam substantiam in spatio loci terreni stet
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis appariusse mortaliũ. s utrũ
patrẽ anfilium. an sp̃m sc̃m. an
epsam trinitatem: unum dm̃: simi¬
liter ñ apparet. Nec ibi hoc distin¬
guit᷑ quantum existimo. ubi serip¬
tum ẽ. & maiestas dñi apparuit in
nube. & loquutus ẽ. dñs ad moysen
dicens. exaudiui murm filiorũ
gurib & tuba. & ifirmo inmonte
tanqͣm fumus fornacis: & mente¬
fortiter ualde moyses loquebatur.
& ds respondebat ei uoce. & paulopꝰ
data lege indecem preceptis con¬
uoces &. lampadas ꝙ uoces tubȩ. ꝙ.
trauit innebulam tibi erat ds. & dixit
dñs ad moysen &. cet̾a: quid hinc di¬
cam. nͥ qd̾ nemo tamuecos ẽ. qui cre¬
dat fumũ. ignem. nubes. &. nebulam.
Nam de patre deo nec arriam hoc unꝗꝙͣ.
ausi sunt dicere. Ergo creatura ser¬
uiente creatori: facta sunt illa oĩa
& humanis sensib ꝓ dispensatione
congrua p̃sentata. Nisi forte quia
dictum ẽ. moyses intrauit innebu¬
lam. uibi erat ds. hoc arbitrabit᷑ car¬
nalis cogitatio. a popło qͥdem nebu¬

Expanded text:
oculis apparuisse mortalium? sed utrum Patrem, an Filium, an Spiritum sanctum, an ipsam Trinitatem unum Deum, similiter non apparet. Nec ibi hoc distinguitur, quantum existimo, ubi scriptum est: Et majestas Domini apparuit in nube, et locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Exaudivi murmur filiorum guribus, et tuba, et fumo in monte tanquam fumus fornacis; fiefortiter valde: Moyses loquebatur, et Deus respondebat ei voce . Et paulo post data Lege in decem praeceptis, convoces, et lampadas, et voces tubae, et travit in nebulam ubi erat Deus, et dixit Dominus ad Moysen , etc. Quid hinc dicam; nisi quod nemo tam vecors est, qui credat fumum, ignem, nubes, et nebulam, Nam de Patre Deo, nec Ariani hoc unquam ausi sunt dicere. Ergo creatura serviente Creatori facta sunt illa omnia, et humanis sensibus pro dispensatione congrua praesentata: nisi forte, quia dictum est, Moyses autem intravit in nebulam ubi erat Deus, hoc arbitrabitur carnalis cogitatio, a populo quidem nebu
Abbreviated transcription (Latin):
riora dicta sint. siue qd̃ eam ꝓpe in
fine scłi. hoc ẽ. post̾ius susciꝑe digna¬
tus ẽ. Facies autẽ eius illa di forma.
inquañ rapiam arbitratus ẽ. esse
eqͣlis deo patri. Qdꝰ ne mo utiq potest
uicde & uiuere: siue quia pꝰ han ui¬

Expanded text:
t, sive quod eam prope in fine saeculi, hoc est, posterius suscipere dignatus est: facies autem ejus illa Dei forma, in qua non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo Patri , quam nemo utique potest videre et vivere; sive quia post hanc vi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ad moysen. ñ poteris uidere
faciẽ meã & uiuere. ñ enim uideb̾
petram statim. ut transiet mea ma¬
iestas. & ponã te inspecła petre & te¬
gam manũ meam suꝑte donec tͣn¬
seam. & arferam manu̾ meã. & tunc
uidebis posti̾ora mea. nam facies m̃a
non apparebit tibi.

Expanded text:
dixit: Non poteris videre faciem meam, et vivere. Non enim videbit petram, statim ut transiet mea majestas, et ponam te in spelunca petrae, et tegam manu mea super te donec transeam; et auferam manum, et tunc videbis posteriora mea: nam facies mea non apparebit tibi .
Abbreviated transcription (Latin):
tionib corda fidelium suoꝵ. S ꝑ subiec¬
tam ut sepe dixim̃ creat᷑am. exhibent᷑
hȩc omĩa uisibilia & sensibilia ad signi¬
ficandum inuisibilem atq intesligibi¬
lem dm̃. ñ solum patrẽ s & filiũ & spm̃¬
ea que facta sunt intellecta conspici¬
ant̾. sempttna quoq uirtꝰ euis ac di¬
uinitas. S qd attinet ad id qd nunc
suscepimꝰ nec in monte sẏna uideo qͣm¬
adinodũ appareat ꝑ illa omĩa quȩ mor¬
talium sensib t̾ribiliter ostendebant᷑.
sine affirmandi tem̃itate modeste atq
cunctant᷑ coniectare concedit᷑. siuna ex
trinitate ꝑsona potest intelligi curñ
digito cłi scͥta dr̃. quo nomine sp̃m¬

Expanded text:
corda fidelium suorum: sed per subjectam, ut saepe diximus, creaturam exhibentur haec omnia visibilia et sensibilia, ad significandum invisibilem atque intelligibilem Deum, non solum Patrem, sed et Filium et Spirea quae facta sunt intellecta conspiciantur, sempiterna quoque virtus ejus ac divinitas . 26. Sed quod attinet ad id quod nunc suscepimus, nec in monte Sina video quemadmodum appareat per illa omnia quae mortalium sensibus terribiliter ostendebantur, sine affirmandi temeritate modeste atque cunctanter conjectare conceditur, si una ex Trinitate persona potest intelligi, cur ndigito Dei scripta dicitur , quo nomine Spir
Abbreviated transcription (Latin):
natio talis ñ facta ẽ si uͦ ꝑ illas anti¬
quas demonstrationes. nec pater nec
nc̃ ipse diceret᷑ missus. cum ilł modiᷤᷤ
& antea miteret᷑. Deinde sub diuisimꝰ.
ut hec diligentissime tractarent᷑. & dei¬
ꝑtitam fectmnꝰ questionẽ. Cuius una
pars insccło libro explicata ẽ. duȩ suis
relique de quib deinceps dissere
aggrediar. Iam enĩ quesitum atq tra-¬
ctatumẽ. inilł antiquis corꝑalib formiᷤ
& uisis ñtantũm᷑ patrem. nec tantũmͦ
tas illa intelligit᷑. aut qͣmlibet ex tri¬
nitate ꝑsonam qmͣ lectionis textus
ficaRet.

Expanded text:
natio talis non facta est. Si vero per illas antiquas demonstrationes, nec Pater, nec nc diceretur missus, cum illis modis et antea mitteretur. Deinde subdivisimus, ut haec diligentissime tractarentur, et tripartitam fecimus quaestionem, cujus una pars in secundo libro explicata est, duae sunt reliquae, de quibus deinceps disserere aggrediar. Jam enim quaesitum atque tractatum est, in illis antiquis corporalibus formis et visis, non tantummodo Patrem, nec tantummodtas ipsa intelligitur, aut quamlibet ex Trinitate personam, quam lectionis textus ficaret.
Abbreviated transcription (Latin):
uertim etiam filii & sp̃s sc̃i. Et cere
qui uigilantiũ uisis monent᷑ ut ñ
patrem. s tantũ filium uł sp̃m san-¬
ctũ credant corporalib hominum.
apparuisse conspectib ut omittam tan¬
tam latitudinẽ sc̃arum paginarũ. &
tam multiplicẽ earum intelligentiam
ũn nemosam capitis affirmare debet
nusqͣm ꝑsonã patris ꝑ aliqͣm speciem
corꝑalem uigilantiũ ocłis demonstra¬
tam s ut hoc dixi omiitã: quid dicunt
de patre nr̃o abraham: cuicerte uigi¬
lanti & ministranti. cum scͥptura pre-¬
misisset dicens. uisus ẽ. dñs abrahȩ
ñ unus aut duo. s tres apparuet unt
uiri. querũ nullus excelsius aliis emi¬
nuisse dictus ẽ. nullus honoratius
efulsisse. nullus imꝑiosius egisse: Qua
tione pͥmum querere institiumꝰ utrũ
pater: an filiꝰ. an sp̾s sc̃s. an aliqndo¬

Expanded text:
 sancti. Et certe qui vigilantium visis moventur, ut non Patrem, sed tantum Filium vel Spiritum sanctum credant corporalibus hominum apparuisse conspectibus; ut omittam tantam latitudinem sanctarum paginarum, et tam multiplicem earum intelligentiam, unde nemo sani capitis affirmare debet, nusquam personam Patris per aliquam speciem corporalem vigilantium oculis demonstratam: sed ut hoc, ut dixi, omittam; quid dicunt de Patre nostro Abraham, cui certe vigilanti et ministranti, cum Scriptura praemisisset dicens, Visus est Dominus Abrahae, non unus aut duo, sed tres apparuerunt viri, quorum nullus excelsius aliis eminuisse dictus est, nullus honoratius effulsisse, nullus imperiosius egisse ? 35.tione primum quaerere instituimus , utrum Pater, an Filius, an Spiritus sanctus; an aliq
Abbreviated transcription (Latin):
filius hõis qd̾ ꝓpter nos ẽe. dignatusẽ.
accepise intelligit᷑ regnum. Ebeo sci¬
licet quiei dicit inpsalmis. filius
qui omia subiecit sub pedib eiꝰ. Si gͦ
daniheli & pater dans regnũ. &. filius
accipiens apparuerunt inspecie cor¬
bere intelligi inuisibilem. quem ne¬
mo hoĩum uidit: nec uidẽ potest:
Ita enĩ narrauit damhel. Aspiciebã
inquit donec throni positi sint. et
uetustꝰ dierum sedebat. & indumen¬
tũ eiꝰ quasi nix album. & capilli ca¬
pitis eius quasi lana munda. Thro¬
nus eiꝰ flamma ignis. rote eiꝰ ignis
flagrans. Et flumen ignis trahebat
inconspectu eiꝰ & nulle milia deser¬
uiebant ei. & dena milia denum
miliũ assistebant ei. Et uiditium
collocauit. & liberi aꝑti sunt. & ce¬
tera. Et paulo post. Asꝑiciebam
inquit inuisione noctis. & ecce cum
celi nubib quasi filius hõis ueniers
erat. & usq ad uet̾em dierum ꝑue¬

Expanded text:
Filius hominis, quod propter nos esse dignatus est, Filius hominis, quod propter nos esse dignatus est, accepisse intelligitur regnum, ab illo scilicet qui ei dicit in Psalmis, Filius qui omnia subjecit sub pedibus ejus . Si ergo Danieli et Pater dans regnum, et Filius accipiens, apparuerunt in specie corbere intelligi invisibilem quem nemo hominum vidit, nec videre potest? Ita enim narravit Daniel: Aspiciebam, inquit, donec throni positi sunt, et Vetustus dierum sedebat: et indumentum ejus quasi nix album, et capillus capitis ejus quasi lana munda; thronus ejus flamma ignis, rotae ejus ignis flagrans, et flumen ignis trahebat in conspectu ejus. Et mille millia deserviebant ei, et dena millia denum millium assistebant ei. Et judicium collocavit, et libri aperti sunt, etc. Et paulo post: Aspiciebam, inquit, in visione noctis: et ecce cum coeli nubibus, quasi Filius hominis veniens erat, et usq
Abbreviated transcription (Latin):
iħc xp̃c ostendebat᷑. ut alias. xp̃c sic̃ loci
huiꝰ consid̾atio ꝑsuadet: alias sp̃s sẽs
hoc efficit᷑ ut d̾s pater nunꝙͣ tali ali¬
qua specie patrib uisus sit. Multa enĩ
lis uiditiis existentib ut nimis teme¬
rariis sit dicere dm̃ patrem nunqͣm
pati̾b aut ꝓpħis. ꝑ aliquas uisibiles for¬
mas apparuisse. Hanc enun opinio¬
nẽ illi peꝑierunt. qui ñ potuerunt
inunitate trinitatis. intelligere qd di¬
ctum ẽ. Regi autẽ scłoꝵ ĩ mortali intri¬
sibili soli deo. Et quẽ nemo hominũ
uidit nec uidere pot̃. Qd̃ de ipsa sub¬
stantia sũma sũmȩq diina & in cõ¬
mutabili. ubi & pater ꝙ filius & sp̃s¬
sc̃s unꝰ & solus ds ẽ. ꝑ sanã fidem in¬
telligit᷑. Uisiones autẽ ille. ꝑ creat᷑am
cõmutabilem deo incõmutabili subdi¬
tam factȩ sunt ñ ꝓpͥe. sic̃ est. s significati¬
ue sic̃ ꝓrerum causis & temꝑib oportu
dum isti intelligant: qd danihe¬
s apparuerit antiquus dierum. a quo

Expanded text:
istus ostendebatur; aut alias Christus, sicut loci hujus consideratio persuadet; alias Spiritus shoc efficitur, ut Deus Pater nunquam tali aliqua specie Patribus visus sit. Multa enim lis indiciis existentibus, ut nimis temerarium sit dicere, Deum Patrem nunquam Patribus aut Prophetis per aliquas visibiles formas apparuisse. Hanc enim opinionem illi pepererunt, qui non potuerunt in unitate Trinitatis intelligere quod dictum est, Regi autem saeculorum immortali, invisibili soli Deo ; et, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest . Quod de ipsa substantia summa summeque divina et incommutabili, ubi et Pater et Filius et Spctus unus et solus Deus est, per sanam fidem intelligitur. Visiones autem illae per creaturam commutabilem Deo incommutabili subditam factae sunt, non proprie sicuti est, sed significative sicut pro rerum causis et temporibus oportuidum isti intelligant quod Danieli apparuerit Antiquus dierum, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
de mͥ temet ipsum manifeste. s ut
sim inuemens grãm ante te. continuo
etiam ꝓpt̾ dilectionẽ primi. subiecit
atq ait. Et ut sciam quia popłs tu
us gens hȩc. Illa ẽ. gͦ species: quȩ ra¬
pit om̃ẽm animã rationalẽ desicłio siu
tanto ardentiorẽ: qnͣto mundiorẽ. Et
tanto mundiorẽ: qnͣto ad sp̃ualia re¬
surgentẽ. Tanto autẽ ad sp̾̃ualia re¬
surgentem: qnͣto a carnalib morien¬
hoc ẽ carnẽ ꝑ ipsam fidem uide de¬
bemꝰ. Idẽ. in solido fidei fundamẽto
stantes. qoꝰ fignificat petra & eam de
tali tutissima specła intuentes: in
catholica scilicet ȩccłia. de qͣ dictum ẽ.
Et suꝑ hanc petͣm edificabo eccłiam me¬
am: Panto enĩ certius diligimꝰ. quan
udẽ desid̾amus faciem.xp̃i. qͣnͣto in
postĩorib eius agnoscimꝰ. quantũ nõ
pͥei dilexit. xp̃c.s in ipsa carne. ficle
resurrectionis euis saluos facit s isti¬
ficat. Sienim credlideris inquit in

Expanded text:
de mihi temetipsum manifeste, ut de mihi temetipsum manifeste, ut sim inveniens gratiam ante te; continuo propter dilectionem etiam proximi subjecit atque ait, Et ut sciam quia populus tuus est gens haec. Illa est ergo species quae rapit omnem animam rationalem desiderio tanto ardentiorem, quanto mundiorem; et tanto mundiorem, quanto ad spiritualia resurgentem: tanto vero ad spiritualia resurgentem, quanto a carnalibus morienhoc est carnem, per ipsam fidem videre debemus, id est in solido fidei fundamento stantes, quod significat petra; et eam de tali tutissima specula intuentes, in catholica scilicet Ecclesia, de qua dictum est, Et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Tanto enim certius diligimus, quam videre desideramus faciem Christi, quanto in posterioribus ejus agnoscimus quantum nos prior dilexresurrectionis ejus salvos facit, atque justificat, Si enim credideris, inquit, in
Abbreviated transcription (Latin):
& resurrectionis ꝓmissum receꝑi¬
ds sapientiam. ꝑ quã facta sunt oĩa
sp̃ualiter intelligimus in tantũ car¬
nalib affectib morimͣ. ut mortuũ nob̾
hunc mundũ deputantes nos quoq
ipsi huic mundo moriam᷑. & dicamꝰ
qd ait apłs. mundus mͥ crucifixus
ẽ. ego mundo. De hac enĩ morte item̃
dicit. Si autẽ mortui estis cum xp̃o.
quid adhuc uelut uiuentis de hoc
mundo decernitis: Non gͦ imm̃to
nemo poterit faciem. idẽ. ipsam ma-¬
nifestationẽ sapientiȩ dei: uidere &
uiuere. I psa ẽ. enim specieᷤ citi contẽ¬
plandȩ suspirat om̃is qui affectat di
ligere dm̃ ex toto corde. ex tota ani
ma ex tota m̃te. ⁊ d qmͣ comtenplan¬
dam. etiã ꝓmissum qͣntum pot̾ edi¬
ficat. qui diligit ꝓximũ sic̃ se ipsum.
In quib duob mandatis: tota lex pen¬
det & ꝓphete. qd significat᷑ etiam in
moyse. Nam cum dixisset ꝓpt̾ dilecꝰ-¬
tionem dei. qua p̃cipue flagrabat si
inuem gr̾am inconspectu tuo osten¬

Expanded text:
sum receperiDei Sapientiam per quam facta sunt omnia, spiritualiter intelligimus, in tantum carnalibus affectibus morimur, ut mortuum nobis hunc mundum deputantes, nos quoque ipsi huic mundo moriamur, et dicamus quod ait Apostolus, Mundus mihi crucifixus est, et ego mundo . De hac enim morte item dixit, Si autem mortui estis cum Christo, quid adhuc velut viventes de hoc mundo decernitis ? Non ergo immerito nemo poterit faciem, id est, ipsam manifestationem Sapientiae Dei videre et vivere. Ipsa est enim species, cui contemplandae suspirat omnis qui affectat Deum diligere ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente: ad quam contemplandam etiam proximum quantum potest aedificat, qui diligit et proximum sicut se ipsum: in quibus duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Quod significatur etiam in ipso Moyse. Nam cum dixisset, propter dilectionem Dei qua praecipue flagrabat, Si inveni gratiam in conspectu tuo, osten
Abbreviated transcription (Latin):
tum. & omnẽ potestatem & uͥtutẽ.
De filio quippe ista dicta sunt. Cum
tradiderit inquit regnum deo et
patri. cum euacuauerit omnẽ pnͥ¬
cipatum & õnem potestatem & uir¬
tutem.Ipse enim subicit qͥ euacuat.
N ec sic arbitremur xp̃m traditurum
regnum deo & patͥ: ut adinnat .s. Nam
& hoc qͥdam naniloqui credidunt. Cũ
enun dr̃ tradidit regnũ deo & patri.
ñ separatur ipse. qr siul cum patre
unus ds ẽ. S diuinarum scͥpturar̾
incuriosos & contentionũ stridiosos:
fallit u̾bum qd̃ positum ẽ donec.
Ita namq sequit᷑. oportet enĩ illũ
regnare. donec ponat intimicos su¬
os subpedib suis: tanqͣm cum po¬
suerit ñsit regnaturus. Nonin¬
delligunt ita dictũ sicuti ẽ illud.
Confirmatum ẽ cor euis ñ cõmouebi¬
tur donec uideat suꝑ municos
suos.Honenĩ cum uidit iam com¬

Expanded text:
tum et omnem potestatem et virtutem. tum et omnem potestatem et virtutem. De Filio quippe ista dicta sunt: Cum tradidepatri, cum euacuauerit omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem; ipse enim subiecit qui euacuat. Nec sic arbitremur Christum traditurum regnum deo et patri, ut adimat sibi; nam et hoc quidam uaniloqui crediderunt. cum enim dicitur tradere regnum deo et patri, non separatur ipse, quia simul cum patre unus deus est. sed diuinarum scripturarum incuriosos et contentionum studiosos fallit uerbum, quod positum est, donec; ita namque sequitur: oportet enim illum regnare, donec ponat inimicos sub pedibus suis, tamquam cum posuerit non sit regnaturus, nec intellegunt ita dictum, sicut est illud: confirmatum est cor eius; non commouebitur, donec uideat super inimicos suos; non enim, cum uiderit, iam com
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine accepta ẽ. Quod si aliqui &¬
hoc affirmant qd̃ iamfuerit ind̾i sub¬
stantiam mutatꝰ. homo rp̃e iħc. illud
certe negare ñ possunt. qd adhuc na¬
tura hominis manebat. qñ ante pas¬
sionẽ dicebat. qm̃pater maior me est.
Uñ milla cunctatio ẽ. scd̾m hoc ẽe. dictũ.
qd̾ forma serui maior ẽ. pater. cui infor¬
ma dei eqͣlis ẽ filius. Nec quisqͣmcũ
audierit qd̃ ait apłs. cum aute mei¬
omĩa subiecta fuerint. tunc & ipse filiꝰ
subiectus erit ei qui sibi subiecit oĩa.
ita existimet de patre intelligendum.
qd subiecerit oĩa filio. ut ipsitm fili
Ir̃a autem conu̾satio incęlis ẽ. unde
& saluatorem expectamus dñm iħm¬
xp̃m. qui tranffigurauut corpꝰ huia¬
nitatis nr̃e conforme ut fiat corpori
possit etiam sibi subicere omĩa. In¬
separabilis enĩoꝑatio patris & filii.
Alioquin nec ipse pater sibi subieit
omĩa. s filius ei subicit: qui ei regñ
tradit. & euacuat om̃em pͥncipa¬

Expanded text:
uirgine accepta est. quod si et aliqui uirgine accepta est. quod si et aliqui hoc affirmant, quod iam fuerit in dei substantiam mutatus homo Christus Iesus, illud certe negare non possunt, quod adhuc natura hominis manebat, quando ante passionem dicebat: quoniam pater maior me est. unde nulla cunctatio est secundum hoc esse dictum, quod forma serui maior est pater, cui in forma dei aequalis est filius. nec quisquam, cum audierit quod ait aposomnia subjecta fuerint, tunc et ipse Filius subjectus erit ei, qui sibi subjecit oita existimet de Patre intelligendum, quod subjecerit omnia Filio, ut ipsum FiliuNostra autem conversatio in coelis est; unde et Salvatorem exspectamus Domim, qui transfigurabit corpus humilitatis nostrae, conforme ut fiat corpori possit etiam sibi subjicere omnia . Inseparabilis enim operatio est Patris et Filii. Alioquin nec ipse Pater sibi subjecit omnia, sed Filius ei subjecit, qui ei regnum tradit, et evacuat omnem principa
Abbreviated transcription (Latin):
ectus erit ei. qui illi subiecit omnia.
ut ipsam subiectionem. cõmutationẽ
& conu̾sionem credat futuram creat᷑e
in ipsam sub̾am. uł ẽentiam creato¬
ris .i. ut quȩ fuerat sub̾a creaturȩ.
fiat suba creatoris: certe uł hoc con¬
cedit qd̾ non ht̃ ullam dubitationẽ.
nũdum hoc fuisse dictum cũ dñs
diceret pat̾ maior me ẽ. Dixit enĩ
hoc ñ solum añ qͣm ascendisset in
cȩlum: uerum etiã añ qmͣ passus re¬
surrerisset a mortius. Illi autẽ qui
putant humanã in eo nat᷑am indei¬
tatiᷤᷤ sub̾am mutari. atq conuerti.
ẜ ita dictũ. tunc. ⁊ pse filius subiectꝰ
erit ei. qͥ illi subiecit oĩa. ac si diceret᷑.
tunc ⁊ ipse filius hominis. a u̾bo dei
suscepta humana natura cõmuta¬
bit᷑ meiꝰ natitram. qui ei subiecit
oĩa: tunc fut̾um putant. cũ pꝰ diem
iudicũ tradidit regnum deo &. patri.
Ac ꝑ hoc enĩ scłm istamopinionẽ adhuc
pater maior ẽ. qm̃ serui forma quȩ de

Expanded text:
ectus erit ei qui illi subjecit omnia, ectus erit ei qui illi subjecit omnia, ut ipsam subjectionem, commutationem et conversionem credat futuram creaturae in ipsam substantiam vel essentiam Creatoris, id est, ut quae fuerat substantia creaturae, fiat substantia Creatoris; certe vel hoc concedit, quod non habet ullam dubitationem, nondum hoc fuisse factum cum Dominus diceret: pater maior me est. dixit enim hoc, non solum antequam ascendisset in caelum, uerum etiam antequam passus resurrexisset a mortuis. illi autem qui putant humanam in eo naturam in deitatis substantiam mutari atque conuerti et ita dictum: tunc et ipse filius subiectus erit ei qui illi subiecit omnia, ac si diceretur: tunc et ipse filius hominis et a uerbo dei suscepta humana natura commutabitur in eius naturam, qui illi subiecit omnia: tunc futurum putant, cum post diem iudicii regnum tradiderit deo et patri, ac per hoc etiam secundum istam opinionem adhuc pater maior est quam forma serui, quae de
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinem nr̃am. Ergo quia for¬
ma dei formam seriti accepit: utt ũq
d̾s & utrũq homo. s utruanq deus
ꝓpt̾ accipientem dm̃: utrumq autẽ
homo ꝓpt̾ acceptum hominẽ. Neq
enim illa susceptione alt̾um eorum
in alt̾um conu̾̃sum atq mutatum ẽ.
Nec diuinitas quippe in creat᷑am mui¬
tata ẽ. ut desisteret ẽe. diuinitas. nec
creatura in diuinitatem ut desiste̾t
esse creatura..¬
LUO autem quod dicit apłs. cum
autẽ ei omĩa subiecta fuerint. tunc
& ipse filuis subiectus erit ei quifi¬
bi subiecit om̃ia. aut ideo dictum ẽ.
ne quisqͣm putaret habitum xp̃i qui
ex humana creatura susceptus ẽ. con¬
u̾sum iri pꝰea in ipsam diuuntatẽm uł
ut certius exp̃sserint deitatem. que
ñ ÷ creatura s ẽ unitas tͥnitatis in cor-¬
porea .&. incõmutabilis. &. sibimet con¬
substantialis. &. coet̾na natura. aut
si quisqmͣ contendit ut aliqui sense¬
runt. ita dictum . &. ipse filius subie¬

Expanded text:
similitudinem nostram: ergo quia forsimilitudinem nostram: ergo quia forma Dei accepit formam servi, utrumque Deus et utrumque homo: sed utrumque Deus, propter accipientem deum, utrumque autem homo propter acceptum hominem. neque enim illa susceptione alterum eorum in alterum conuersum atque mutatum est; nec diuinitas quippe in creaturam mutata est, ut desisteret esse diuinitas, nec creatura in diuinitatem, ut desisteret esse creatura.s, Cum autem ei omnia subjecta fuerint, tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia; aut ideo dictum est, ne quisquam putaret habitum Christi, qui ex humana creatura susceptus est, conversum iri postea in ipsam divinitatem, vel, ut certius expresserim, deitatem, quae non est creatura, sed est unitas Trinitatis incorporea et incommutabilis et sibimet consubstantialis et co3aeterna natura. Aut si quisquam contendit, ut aliqui senserunt, ita dictum, Et ipse Filius subj
Abbreviated transcription (Latin):
madei equalis patri. in forma der ui
ipse se ipso maior ẽ. in forma autẽ serui
etiam se ipso minor ẽ: Non itaq in¬
merito scriptura utrũq dicit.& equa¬
lem patͥ filum. & patrem maiorem
filio. Illud enim ꝓpt̾ formamdei hoc
autẽ ꝓpt̾ formã serui. sine ulla confu¬
sione intelligit᷑. E. hȩc nobis regula
ctio cõmendat᷑. Ait enim. Qui cum in
forma dei ẽẽt. non rapinam arbitratꝰ
ẽ. esse equalis deo: s semet ipsum ex¬
inaniuit formã serui accipiens. in
similitudine hoĩum factus. & habitu
inuentus ut homo. Est gͦ dei filius d̾o
patͥ equalis natura: habitu minor. In
forma enim serui qmͣ accepit. minor
ẽ parre: informa autẽ serui factus¬
ex muliere. factus sub lege. ut eos qui
sub lege erant rectim̾et. Proinde in
forma dei fecit hominẽ: inforina ser¬
uifactus ẽ homo. Nam si pat̃ tantum
sine filio fecisset hoĩem. ñ scͥptuni
ẽẽt. faciamus hoiem: ad imaginem ⁊

Expanded text:
ma dei aequalis patri, in forma serui mma dei aequalis patri, in forma serui mma dei etiam ipse se ipso maior est, in forma autem serui etiam se ipso minor est? non itaque immerito scriptura utrumque dicit, et aequalem patri filium et patrem maiorem filio; illud enim propter formam dei, hoc autem propter formam serui sine ulla confusione intellegitur. et haec nobis regula ctio commendatur. ait enim: qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, sed semet ipsum exinaniuit formam similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Est ergo Dei Filius Deo Patri natura aequalis, habitu minor. In forma enim servi quam accepit, minor est Patre: in forma autem Deex muliere, factus sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. Proinde in forma Dei fecit hominem, in forma servi factus est homo. Nam si Pater tantum sine Filio fecisset hominem, non scriptum esset: Faciamus hominem ad imaginem et
Abbreviated transcription (Latin):
is et talib diuinarum scͥptu¬
rarum testimoniis quib ut di¬
xi pͥores ut copiosius usi expugnaue¬
runt ħeticorum tales calumpnias
uł errores: insinuat᷑ fidei nr̃e. uni¬
tas & equalitas trinitatis. s quia
multa in scĩs libris ꝓpt̾ incarnatio¬
nem u̾bi dei. que ꝓ salute nr̃a repa¬
randa facta ẽ. ut mectiator dei & ho
ut maiorem filio patrem siguificẽt. uł
etiam aꝑtissue ostendant: errau̾unt
hoĩes minus diligenter scrutantes.
uł intuentes uniu̾sam seriem scͥpͥtu¬
minẽ dicta sunt adeuis substantiam
que aute incarnationẽ sempit̾na erat.
& sempit̾na ẽ. tranfferre conati sunt.
Et illi quidem dicunt minorem filiũ¬
ẽẽ. qm pater ẽ. quia scͥpͥtum ẽ. ipso do¬
mino dicente. Pater maior me ẽ. ueri
autẽ ostendit sccłm istum modum
met ipsum exmnanuit formã serui
accipiens. Neq enim sie accipit for¬
mam serui: ut amitteret formã dei.
in quaerat equalis patri. Si gͦ ita ac¬
cepta ẽ. formaserui ut ãi amitteretur

Expanded text:
is et talibus divinarum Scripturarum testimoniis, quibus, ut dixi, priores copiosius usi, expugnaverunt haereticorum tales calumnias vel errores, insinuatur fidei nostrae unitas, et aequalitas Trinitatis. Sed quia multa in sanctis libris propter incarnationem Verbi Dei, quae pro salute nostra reparanda facta est, ut mediator Dei et hotur, ut majorem Filio Patrem significent, vel etiam apertissime ostendant; erraverunt homines minus diligenter scrutantes vel intuentes universam seriem Scriptubstantiam, quae ante incarnationem sempiterna erat et sempiterna est, transferre conati sunt. et illi quidem dicunt minorem esse filium, quam pater est, quia scriptum est ipso domino dicente: pater maior me est. ueritas autem ostendit secundum istum modum met ipsum exinaniuit formam serui accipiens? neque enim sic accepit formam serui, ut amitteret formam dei, in qua erat aequalis patri. si ergo ita accepta est forma serui, ut non amitteretur
Abbreviated transcription (Latin):
ria sedens ad pedes dñi. & intenta in
u̾bum eius. quieta scilicet ab omni ac¬
tione. & intenta in u̾itate. sccłm quẽ¬
dam modum ciuus capar ẽ. ista uita:
quo tam̃ prefiguraret illud qd̃ futͣm
ẽ. inet̾num. Martha quippe sorore
sua innecessitatis actione conu̾sante.
qnͣuis bona s. utili tamen cũ reqͥes
successerit tͣnsitura: ipsa requiescebat
inu̾bo dm̃. Et ideo dñs conquerenti
marthe qd eam soror ñ adiuuaret res¬
pondit. Maria optimã partem elegit
quȩ ñ auferet᷑ ab ea. Non partem ma¬
lam dix̃. qd̾ agebat martha: s istam qͣ
indigentiȩ ẽ. cum indigentia ipsa tran¬
sierit: auferet᷑. Boni quippe oꝑis transi¬
turi: merces ẽ requies ꝑmansura. In
illagͥ contẽplatione ds erit omĩa inõibꝰ.
quia nichil aliud ab illo requiret᷑. seo
solo ipso illustrari ꝑfruiq sufficiet. Id̾o¬
q ille inquo sp̃c int̾pellat gemitibus
ine narrabilib. unã inquit petii a dño

Expanded text:
ria sedens ad pedes Domini, et intenta in ria sedens ad pedes Domini, et intenta in verbum ejus; quieta scilicet ab omni actione, et intenta in veritatem secundum quemdam modum, cujus capax est ista vita, quo tamen praefiguraret illud quod futurum est in aeternum. Martha quippe sorore sua in necessitatis actione conversante, quamvis bona et utili, tamen, cum requies successerit, transitura, ipsa requiescebat in verbo Domini. Et ideo Dominus conquerenti Marthae quod eam soror non adjuvaret, respondit: Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea . Non partem malam dixit quod agebat Martha; sed istam opindigentiae est, cum indigentia ipsa transierit, auferetur. Boni quippe operis transituri merces est requies permansura. In illa igitur contemplatione Deus erit omnia in omnibus; quia nihil ab illo aliud requiretur, sed solo ipso illustrari perfruique sufficiet. Ideoque ille in quo Spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus , Unam, inquit, petii a Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
lum: nostis illum uos. quia uob̃cum
absurdus ẽ. ut arbitretur. cum pater
& filius uenertit. ut mansionem¬
faciant apud dilectionem suam: dis¬
carnali cogitationi occurrit scͥptura.
Paulo quippe suꝑius ait. & ego rogabo
patrem ⁊ alium aduocatũ dabit uob̾:
ut uob̾cum sit inet̾num. Nongͦ dis¬
cedet patre & filio uenientib s in ea¬
dem mansione cumipsis erit in ȩter¬
num. quia nec ille sine ipsis uenit:
nec illi sine illo. s ꝓpter insinuatio¬
nem trinitatiꝰ ꝑsonis etiam singłis no¬
minatis. dicunt᷑ quedam separatim: ñ
tam̃ aliis separatis intelligunt᷑ ꝓpter
eiusdem tͥnitatis uintatẽ. unãq sub̾am
atq deitatem patͥs ⁊ filii & sp̃c sc̃i. Tra
onum. & requies sempit̾na & gaudiũ
qd̾ non auseret᷑ a nob̾. Hoc enim sig¬
nificat in eo qd̃ ait. Iterum uidebo uos
& gaudebit cor ur̃m. & gaudium ue¬
strum nemo auferet a uob̃. Huius
gaudii similitudinẽ presignabat ma¬

Expanded text:
lum: nostis illum vos, quia vobiscum lum: nostis illum vos, quia vobiscum sic absurdus est, ut arbitretur, cum Pater et Filius venerint ut mansionem apud dilectorem suum faciant, discarnali cogitationi occurrit Scriptura: paulo quippe superius ait, Et ego rogabo Patrem, et alium advocatum dabit vobis ut, vobiscum sit in aeternum . Non ergo discedet Patre et Filio venientibus, sed in eadem mansione cum ipsis erit in aeternum; quia nec ille sine ipsis venit, nec illi sine ipso. Snem trinitatis personis etiam singulis nominatis dicuntur quaedam, non tamen aliis separatis intelleguntur propter eiusdem trinitatis unitatem unamque substantiam atque deitatem patris et filii et spiritus sancti. Tradonum, et requies sempiterna, et gaudium quod nunquam auferetur a nobis. Hoc enim signat in eo quod ait: Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo auferet a vobis . Hujus gaudii similitudinem praesignabat Ma
Abbreviated transcription (Latin):
illo ẽ. &. cum filius ostendit᷑ etiam pater
ostendit᷑ quim illo ẽ. Sicut gͦ cum ait.
& ostendam illi me ipsum. intelligitur
quia ostendit & patrem. ita & in eo qd̃ dr̾.
cum tradidit regnum deo & patͥ. intel¬
ligit᷑ quia ñ adimit sibi. Quia cum ꝑdu¬
cet credentes ad contẽplationem di et
patͥs: ꝓfecto ꝑducet ad contẽplationem
suam qui dixit. & ostendam illi me ip¬
sum. Et id̾o consequent̾ cum dixisset
illiuidas. dñe quid factum ẽ. qd̾ osten¬
surus es de nob̾ & ñ huic mundo. respõ¬
dit ib̾c: & dicit illi. si quis me diligit
sermonẽ meum seruabit. & pater mĩs
diliget eum. & ad illum ueniemꝰ. ⁊ inã¬
sionem apuo illum faciemꝰ. E cce quia
ñ solum se ipsum ostendit illi a quo
diligit᷑: quia simul cum patre uenit
ad eum. & mansionẽ facit apud eitm.
An forte putabit᷑ mansionẽ in dilectore
suo facientib patre & filio exculsus
diis acciꝑe ñ potest. qm̃ non uioet il¬

Expanded text:
illo est; et cum Filius ostenditur, etiam Pater illo est; et cum Filius ostenditur, etiam Pater ostenditur qui in illo est. Sicut ergo cum ait, Et ostendam me ipsum illi, intelligitur quia ostendit et Patrem; ita et in eo quod dicitur, Cum tradiderit regnum Deo et Patri, intelligitur quia non adimit sibi. Quoniam cum perducet credentes ad contemplationem Dei et Patris, profecto perducet ad contemplationem suam, qui dixit, Et ostendam illi me ipsum. Et ideo consequenter, cum dixisset illi Judas, Domine, quid factum est, quia ostensurus es te nobis, et non huic mundo? respondit Jesus, et dixit illi: Ssermonem meum custodiet; et Pater meus diligit illum, et ad eum ueniemus et mansionem apud illum faciemus. Necnon etianon solum se ipsum ostendit ei a quo diligitur, quia simul cum Patre venit ad eum, et mansionem facit apud eum. 19. An forte putabitur mansionem in dilectore suo facientibus Patre et Filio exclusus dus accipere non potest, quoniam non videt il