comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ c̃tinet uocabitur proportio suꝑbi partiens. ut st̃.
V. ad .iii. sin uero .iii. suꝑ continet uocabitur tripartiens.
ut sunt .uii. ad .iiͦiͬiͬ. et incaet̾is quidẽ eadẽẽ. similitudo
pot . ẽ. Quartum uero inaequalitatis genus .ẽ. quod ex
mułtiplici et super particulari c̃ iungitur. Cum scilicet
ma ior numerus habet inse minorẽ numerũ. ł bis. ł ter
ł quotiens libet atq unã aliquã partẽ. etsi eã bis habet
et contra. demediã partẽ uocabitur duplex sesqualt̃. ut
sunt .u. ad .ii. Sinuero bisminor continebitur. Et eius .iiͬi.
pars uocabitur duplex sesqui t̃tius. ut sunt .uii. ad .iii.
Sinuero t̾tio continebitur. & eius demedia pars uocabit᷑

Expanded text:
quidem supra continet, vocabitur proportio superbipartiens, ut sunt quidem supra continet, vocabitur proportio superbipartiens, ut sunt quinque ad tres. Sin vero tres super se continet, vocabitur supertripartiens, ut sesse potest. Quartum vero est inaequalitatis genus, quod ex multiplici et superparticulari conjungitur, cum scilicet major numerus habet in se minorem numerum, vel bis, vel ter, vel quotieslibet, atque ejus unam aliquam partem. Et si eum bis habet, et ejus dimidiam partem, vocabitur duplex sesquialter, ut sunt quinque ad duo. Sin vero bis minor continebitur, et ejus tertia pars, vocabitur duplex sesquitertius, ut sunt septem ad tres. Sin vero tertio cont
Abbreviated transcription (Latin):
tia dissimilium int̾se uocum in unũ redacta Concordia
uae uero sunt ĩ aequalia :u. int̾se modis ĩ aeqͥlitatis
mom̃ta Custodiunt. Aut enĩ altum abalto mul¬
tiplicitate transcenditur. aut singuł partib aut plu¬
rib. aut multiplicitate et parte. aut multiplicitate &
partib. Et primum qͥdẽ in aequalitatis genus multiplex .i.¬
appellatur. Est uero multiplex ubi maior numerus mi
nihilq de . ẽ nihilq: exuberat. appelbat᷑q ł duplũ. ł¬
triplum. ł quadruplum atq adhunc ordinẽ in infinita
appellatur suꝑ particulare id. ẽ. Cũ maior numerus mi¬
norẽ numerũ habet inse totũ etunã eius partẽ eamq ł de¬
inpostiorib numeris parsaliqua amaioribus suꝑmi
Inores numeros continetur. Tertium uero genus in ae¬
qualitatis . ẽ. quotiens maior numẽrus totum intra se
minorẽ c̃tinet eteius aliquantas insuꝑ partes. Et si duas

Expanded text:
tia est dissimilium inter se vocum in unum redacta concordia.tia est dissimilium inter se vocum in unum redacta concordia.Quae vero sunt inaequalia, quinque inter se modis inaequalitatis momenta custodiunt. Aut enim alterum ab altero multiplicate transcenditur, aut singulis partibus, aut pluribus, aut multiplicitate et parte, aut multiplicitate et partibus. Et primum quidem inaequalitatis genus multiplex appellatur. Est vero multiplex ubi major numerus minnihilque deest, nihilqtriplum, vel quadruplum atque ad hunc ordinem in infinita appellatur superparticulare, id est cum maior numerus minorem habet in se totum et unam eius aliquam partein posterioribus numeris pars aliqua a majoribus super minores numeros continetur. Tertium vero genus inaequalitatis est, quotiens major numerus totum intra se minorem continet, et ejus aliquantas insuper partes, et si duas
Abbreviated transcription (Latin):
tornet. eiq unã uirgulã coloris rubri ł alt̃ius ducat eũq
qua potest celeritate conuertat. tunc totus conus rubri
coloris uidetur infectus. Non quo totus ita sit. sed quo partes
puras rubrȩ uirgulȩ uelocitas cõp̃hendat & apparere ñ sinat
Sed dehis postius. Igitur q̃m acutae uoces spisiorib. & uelo¬
ciorib motb incitantur. graues uero tardiorib acraris li¬
quet additione quadã motuũ ex grauitate acum̃ intendi.
detraxione uero motuũ laxari exacumine grauitatẽ. Ex plu¬
rib enĩ motib acum̃ quã grauitas constat. In quib aũ plu¬
ralitas differentiã facit. ea necesse . ẽ. inquadã numerositate
consistẽ. Om̃s uero paucitas ad pluralitatẽ ita sese habet
Conferuntur partim sibi sunt aeqͥlia partim ĩ aequalia¬
te distantes. sed in his uocib quae nulla inaequalitate dis¬
cordant. nulla om̃ino Consonantia . ẽ. Est enim Consonan¬

Expanded text:
ornet, eique unam virgulam coloris rubri vel alterius ducat, et eum ornet, eique unam virgulam coloris rubri vel alterius ducat, et eum qua potest celeritate convertat, tunc totus conus rubro colore videtur infectus, non quod totus ita sit, sed quod partes puras rubrae virgae velocitas comprehendat, et apparere non sinat. Sed de his posterius. Igitur quoniam acutae voces spissioribus et velocioribus motibus incitantur, graves vero tardioribus ac raris, liquet additione quadam motuum ex gravitate acumen intendi, detractione vero motuum laxari ex acumine gravitatem. Ex pluribus enim motibus acumen, quam gravitas constat. In quibus autem pluralitas differentiam facit, eam necesse est in quadam numerositate consistere. Omnis vero paucitas ad pluralitatem ita sese habet, um numerum conferuntur, partim sibi sunt aeqte distantes: sed in his vocibcordant, nulla omnino consonantia est, etenim consonan
Abbreviated transcription (Latin):
necesse.ẽ. sonos effici. ipsa tarditate pellendi. Sinuero
sint motus celeres acspissi acutos reddi necesse. ẽ. sonos
ło circo enim idem neruus si intendatur am plius acutũ
sonat. sire mittatur graue. Quando eñi tensiorẽ uelocio¬
rẽ pulsum reddit . celeriusq reuertitur et frequentius
acspissius aerẽ ferit. Qui uero laxiorẽ solutos actardos
pulsus effert. rarusq ipsa in becillitate feriendi. nec di¬
utius tremit. Neq enim quotiens corda pellitur. unus
edi tantũ putandus . ẽ. sonus aut unã in his. eẽ. pcussionẽ
sed totiens aer feritur quotiens eum chorda tremebunda.
ꝑcusserit. Sed qm iunctae sunt uelocitates sonorũ. nulla
int̃ capedo sentitur aurib & unus sonus sensum pellit uel
grauis ł acutus qliamuis ut̃q explurib constet. Grauis qui¬
dẽ extardiorib etrariorib. acutus uero excelsiorib acspis¬
sis. Ueluti siconum quẽ turbonẽ uocant quis diligent̃ ex¬

Expanded text:
necesse est sonos effici ipsa tarditate et raritate pellendi. Sin vero necesse est sonos effici ipsa tarditate et raritate pellendi. Sin vero motus sint celeres ac spissi, acutos reddi necesse est sonos. Idcirco enim idem nervus si intendatur amplius, acutum sonat; si remittatur, grave. Quando enim tensior est, velociorem pulsum reddit, celeriusque revertitur, et frequentius ac spissius aerem ferit. Qui vero laxior est, solutos ac tardos pulsus effert, rarusque ipsa imbecillitate feriendi, nec diutius tremit. Neque enim quotiens chorda pellitur, unus edi tantum putandus est sonus, aut unam in his esse percussionem, sed totiens aer feritur quotiens eum chorda tremebunda percusserit. Sed quoniam junctae sunt velocitates sonorum, nulla intercapedo sentitur auribus. Et unus sonus sensum pellit vel gravis, vel acutus, quamvis uterque ex pluribus constet, gravis quidem ex tardioribus et rarioribus, acutus vero ex celeribus ac spissis, veluti si conum, quem turbonem vocant, quis diligenter ex
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dã aeria feriuntur atq indiuersi efficiunt᷑ soni. De hac
igitur instrum̃torũ musica pͥma hoc oꝑe disputandum
uidetur. Sed pro hemii satis ẽ. Nunc de ipsis musicae ele
Ionsonantia q̃ omnẽ musicae modulationẽ regit
p̃t̾ sonum fieri ñ pot. ẽ. Sonus uero p̃t̃ quendam
pulsum ꝑcussionẽq ñ redditur. Pulsus uero atq ꝑcussio
nullo modo. ẽẽ potest nisi p̃cesserit motus. Si em suncta
sint immobilia. ñ pot̾it alt̾um alt̃i occurrere. ut altũ
implatur ab alt̃o. Sed cunctis stantibus motuq Caren¬
tibus nullum necesse. ẽ. sonũ. Io circo diffinitur sonus¬
ꝑcussio aeris. indissoluta usq ad auditũ. Motuũ uͦ aliis
uelociores. alii tardiores. Eorumdẽq: motuũ alii rariores
alii spissiores. Nam siquis incontinuũ motũ respiciat. ibi
aut uel ocitatẽ aut tarditatẽ necesse. ẽ. Cã hendat. Sin
uero quis moueat manum. aut freq̃nti eã motu mouebit
aut raro. Et si tardus quidẽ fuerit ac rarior motus. graues

Expanded text:
virga aerea feriuntur, atque inde diversi efficiuntur soni. De hac igitur instrumentorum musica primum hoc opere disputandum videtur. Sed prooemii satis est. Nunc de ipsis musicae elemConsonantia, quae omnem musicae modulationem regit, praeter sonum fieri non potest. Sonus vero praeter quemdam pulsum percussionemque non redditur. Pulsus vero atque percussio nullo modo esse potest, nisi praecesserit motus. Si enim cuncta sint immobilia, non poterit alterum alteri concurrere, ut alterum impellatur ab altero. Sed cunctis stantibus motuque carentibus, nullum fieri necesse est sonum. Idcirco definitur sonus: Aeris percussio indissoluta usque ad auditum. Motuum vero alii sunt velociores, alii tardiores, eorumdemque motuum alii rariores sunt, alii spissiores. Nam si quis in continuum motum respiciat, ibi aut velocitatem aut tarditatem necesse est comprehendat. Sin vero quis moveat manum, aut frequenti eam motu movebit aut raro. Et si tardus quidem fuerit ac rarior motus, graves
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicitas igitur qm finẽ crescendi non habet numeri maxi¬
me seruat naturam. Suꝑ particularitas aũ q̃m in infinitũ
minorẽ minuit seruat ꝓpriaetatẽ Continus quantitatis.
partẽ ł t̾tiã ł quartã ł quintã. Nam semꝑ pars a maio¬
re numero denoãta. ipsa decrescit. Nam cum t̃tia a tribs
partiens uero iam quod modo asimplicitate discedit. duas
tate discedens exuberat adquandam partium plurali¬
tatẽ. rursus multiplicitas omnis in integritate se conti¬
net. Nam duplum habet bis totum minðrẽ. Triplũ itẽ¬

Expanded text:
tiplicitas igitur quoniam crescendi finem non habet, numeri maxitiplicitas igitur quoniam crescendi finem non habet, numeri maxime servat naturam. Superparticularitas autem, quoniam in infinitum minorem minuit, proprietatem servat continuae quantitatis. partem, vel tertiam, vel quartam, vel quintam. Nam semper pars a maiore numero denominata, ipsa decrescit. Nam cum tertia a tribus partiones vero quodammodo a simplicitate discedunt, duas  et a simplicitate discedens, exuberat a quadam partium pluralitate. Rursus multiplicitas omnis in integritate se continet. Nam duplum bis habet totum minorem, atque
Abbreviated transcription (Latin):
armoniȩ concinentia separatur. ut quibusdã praeter
consentanea quae s̃ innatura simplicia. et qm̃ grauit VR¬
tas et acum̃ inquantitate consistunt. ea maxime uidebun¬
tur seruare naturã cocinentiȩ q̃dis cretȩ ꝓpriaetatẽ qͦn¬
titatis poter̃ custodire: Nam Cum sit alia quidẽ discreta
quantitas alia continua eaq̃ discreta. ẽ. inminimo quidẽ
finita .ẽ. sed ininfinitũ ꝑmaiora procedit. Nãq in eami¬
nima unitas eadẽq finita.ẽ. In infinitũ uero modus plu¬
ralitatis augetur. ut numerus qui Cum afinita incipiat
unitate crescendi non habet finẽ. Rursus q̃s̃ continua
tota quidẽ finita. ẽ. sedꝑ infinita minuitur. Linea
enim quae continua. ẽ. ininfinita sꝑ partitione di¬
uiditur. Cum sit eius summa ł pedał uel quas cumq
alia diffinita m̃sura quo circa numerus semꝑ ininfini¬
ta concrescit. Continua uero in infinita minuitur mul¬

Expanded text:
harmoniae concinentia separatur, ut quibusdam praeter harmoniae concinentia separatur, ut quibusdam praeter consentanea, quae sunt natura simplicia. Et quoniam gravitas et acumen in quantitate consistunt, ea maxime videbuntur servare naturam concinentiae, quae discretae proprietatem quantitatis poterunt custodire. Nam cum sit alia quidem discreta quantitas, alia vero continua, ea quae discreta est in minimo quidem finita est, sed in infinitum per majora procedit. Namque in ea minima unitas eademque finita est. In infinitum vero modus pluralitatis augetur, ut numerus qui cum a finita incipiat unitate, crescendi non habet finem. Rursus quae est continua, tota quidem finita est, sed per infinita minuitur. Linea enim quae continua est, in infinita semper partitione dividitur. Cum sit ejus summa, vel bipedalis, vel quaecunque alia definita mensura. Quocirca numerus semper in infinita concrescit, continua vero quantitas in infinita minuitur. Mul
Abbreviated transcription (Latin):
incaet̾is et muł tiplicitatis. et super particularitatis uoca¬
.V. bula uariantur. Quintũ . ẽ. genus inaequalitatis quod
appellatur multiplex suꝑ partiens quando maior nume¬
rus minorẽ numerum inse habet totum plus quã se mel
et sius plusquã unã aliquã partẽ et sibis maior numerus
minorẽ numeru continebit duasq eius insuꝑ partes uo¬
cabitur duplex suꝑ bipartiens. ut sunt .iii. ad .uiii. &
rursus triplex suꝑbipartiens. ut sunt .xi. ad xi. ac dehis
idcirco nunc strictim acbreuit̃ explicauimus q̃m inlibris
quos de arithinetica institutione conseripsimus diligen¬
tius enodauimus
QUAEINAEQUALITATIS SOECIES CONSONANTIS APTEN
Ex his igitur in aequalitatis generib postrema duo
q̃m ex suꝑiorib mixta sunt relinquantur. Tribus
uero suꝑioribus speculatio facienda. ẽ. Optinere igitur
maiorẽ ad consonantias potestatẽ uidetur multiplex.
Consequent̃ aũt suꝑ particularis. Suꝑ partiens uero ab

Expanded text:
multiplicitatis et superparticularitatis vocabula variantur. Quintum est genus inaequalitatis, quod appellatur multiplex superpartiens, quando major numerus minorem numerum habet in se totum plusquam semel, et ejus plusquam unam aliquam partem. Et si bis major numerus minorem numerum continebit, duasque ejus insuper partes, vocabitur duplex superbipartiens, ut sunt tres ad octo, et rursus triplex superbipartiens, ut sunt tres ad undecim. Ac de his idcirco nunc strictim ac breviter explicamus, quoniam in libris quos de Arithmetica Institutione conscripsimus, diligentius enodavimus. V. Quae inaequalitatis species consonantiis aptentur. Ex his igitur inaequalitatis generibus postrema duo, quoniam ex superioribus mixta sunt, relinquamus. De tribus vero prioribus speculatio facienda est. Obtinere igitur majorem ad consonantias potestatem videtur multiplex, consequenter autem superparticularis. Superpartiens vero ab
Abbreviated transcription (Latin):
hiems uer laxat torre aestas maturat autũnus. tẽpo¬
raq uicissim  ipsa suos afferant fructus. ł aluis ut affe¬
rant subministrant dequib postĩus studiosius disputan¬
dum . ẽ. Humanã uͦ musicã quisquis inse ipsum descendit
intellegit. Quid. ẽ. enĩ quod eam ĩcorporeã rationis ui a¬
citatẽ Corpori misceat. nisiq̃dã Coaptatio. & ueluti graui¬
um leuiumq uocum quasi unam Consonantiã efficiens
tẽꝑantia. Quid . ẽ. aũ aliud quod ipsius int̾se partes ani¬
mȩ iungat . q̃ utarestoteli placet. exrationabili. irratio¬
nabiliq Coniuncta . ẽ. Quid uero quod corporis elem̃ta
ꝑmiscet aut partes sibimet rata Coaptatione contineat.
Sed de hac quoq post̃ius dicã. Tertia .ẽ. musica q̃ inqui¬
busdã consist̾e dicitur instrum̃tis. Haec uero aministra

Expanded text:
hiems, ver laxat, torret aestas, maturat autumnus, tempohiems, ver laxat, torret aestas, maturat autumnus, temporaque vicissim vel ipsa suos afferunt fructus, vel aliis ut afferant subministrant. De quibus posterius studiosius disputandum est. Humanam vero musicam, quisquis in sese ipsum descendit, intelligit. Quid est enim quod illam incorpoream rationis vivacitatem corpori misceat, nisi quaedam coaptatio, et veluti gravium leviumque vocum, quasi unam consonantiam efficiens, temperatio? Quid est autem aliud quod ipsius inter se partes animae conjungat, quae ut Aristoteli placet ex rationabili irrationabilique conjuncta est? Quid vero quod corporis elementa permisceat, aut partes sibimet rata coaptatione contineat? Sed de hac quoque posterius dicam. Tertia est musica, quae in quibusdam consistere dicitur instrumentis. Haec vero admi
Abbreviated transcription (Latin):
nis absist̃e. lamuero quattuor elem̃torum diuersitates
contrariasq potentias. nisi quaedam armonia. Coniun¬
geret qui fieri posset ut inunum Corpus ac machinã
conuenirent. Sed haec om̃is diuersitas ita ettẽporũ
uariaetatẽ parͦit Etfructuũ ut t̾m unum anni Corp
efficiat. Unde siquid horum quaetantã uariaetatem
rebus ministrant animo et cogitatione decerpas Cunc¬
ta ꝑeant. nec ut ita dicã quicquam Consonum seruet.
etsicut in grauibus cordis uis uocis. ẽ. modus. ut non ad
taciturnitatẽ usque descendat atq inacutis ille custo¬
ditur acuminis modus. ne nerui nimiũ tensi uocis tenui¬
tate rumpantur. sed totũ sibi sit Consentaneũ atq con¬
ueniens ita etiã inmundi musica ꝑuidemus: nihil ita¬
ẽẽ. nimium potest. utalt̾um propria nimiaetate dis¬
soluat. Uerum quic quid illud . ẽ. au̾suos affert fruct.
aut aliis auxiliatur ut afferant. Nã quod constringit

Expanded text:
nis absistere. Jam vero quatuor elementorum diversitates nis absistere. Jam vero quatuor elementorum diversitates contrariasque potentias, nisi quaedam harmonia conjungeret, qui fieri posset, ut in unum corpus ac machinam convenirent? Sed haec omnis diversitas ita et temporum varietatem parit et fructuum, ut tamen unum anni corpus efficiat. Unde si quid horum, quae tantam varietatem rebus ministrant, animo et cogitatione discerpas, cuncta pereant, nec ut ita dicam quidquam consonum servent. Et ut in gravibus chordis is vocis est modus, ut non ad taciturnitatem ditur acuminis modus, ne nervi nimium tensi vocis tenuitate rumpantur, sed totum sibi sit consentaneum atque conveniens; ita etiam in mundi musica pervidemus, nihil ita nimium esse posse ut alterum propria nimietate dissolvat. Verum quidquid illud est, aut suos affert fructus, aut aliis auxiliatur ut afferant. Nam quod constringit
Abbreviated transcription (Latin):
illud int̾im dicendũ uidet᷑ quod musicȩ genera
ab eius studiosis cõp̃hensa. ẽe. nouerimus. Sunt aũt
inquibdã constituta.ẽ. instrum̃tis. ut incithara. ł in
tibiis caet̾isq q̃ cantilenae famulantur. Et primũ ea
q̃ ẽ. mundana in his maximȩ ꝑspicienda. ẽ. q̃ in ipso cȩlo
łcõpage elem̃torum ł temporum uariaetate uisunt᷑
Qui enim fieri potest ut tã uelox cael Anachina tacito
silentiq Cursu moueatur. Et si adnr̃as aures sonus ille
non ꝑuenerit quod multis decausis necesse est non pot̾it
tamen motus tam uelocissimus ita magnorum Corporum
nullos omnino sonos ciere incredibile. ẽ. Cum p̃sertim
tanta sint stellarum Cursus Co aptatione Con iuncti ut
nihil aequae Compaginatũ. nihilita Cõmissum possit
intelligi. Nãq alii excelsiores. alii inferiores feruntur.
atq: ita om̃s aequali incitatione uoluuntur. ut ꝑ dispa¬
res in aequalitates ratus Cursuũ ordo ducatur. Vñ non
potest abhac caelesti uertigine ratus ordo modulatio¬

Expanded text:
illud interim dicendum videtur, quot musicae genera ab ejus studiosis comprehensa esse noverimus. Sunt autemin quibusdam constituta est instrumentis, ut in cithara vel in tibiis, caeterisque quae cantilenae famulantur. Et primum ea . Mundana in his maxime prospicienda est, que in ipso celo, vel compage elementorum, vel temporum varietate insunt. Qui enim fieri potest, ut tam velox coeli machina tacito silentique cursu moveatur? Et si ad nostras aures sonus ille non pervenit, quod multis fieri de causis necesse est, non poterit tamen motus tam velocissimus ita magnorum corporum, nullos omnino sonos ciere, cum praesertim tanta sint stellarum cursus coaptatione conjuncti, ut nihil aeque compaginatum, nihil ita commixtum possit intelligi. Namque alii excelsiores, alii inferiores feruntur, atque ita omnes aequali incitatione volvuntur, ut per dispares inaequalitates ratus cursuum ordo ducatur. Unde non potest ab hac coelesti vertigine ratus ordo modulatio
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ par ticularitas uero nihil integrum seruat ł deme
singut ac simplicib partib oꝑatur. Suꝑ partiens aũ in¬
aequalitas nec seruat in tegrum. nec singulas adimit par¬
tes to circo scđm pythagoricos minime consonantus¬
musicis adhibetur. Etolomeus tm̃ hanc pro portionẽ
in t̾ consonantias ponit ut posterius ostendam.
nantiae aut induplici aut intriplici aut inqua¬
Idrupla. aut insesqualt̾a. aut insesqui t̃tia ꝓportio¬
ne consistunt. Et uocabitur quidẽ q̃ innumeris sesqͥ¬
t̃tia ẽ. diatesseron in sonis: Qinnumeris sesqualt̾a dya¬
pente appellatur inuocib. Quero in proportionib
dupla . ẽ. dyaphason in consonantiis. Tripla uero dia¬
pente ac dia pason. Quadrupla au bis diapason. Nunc
quidẽ uniuersalit̃ atq indiscrete dictũ sit. Post̃ius uͦ
om̃is ratio proportionũ lucebit

Expanded text:
superparticularitas vero nihil integrum ultra minorem singulis ac simplicibus partibus operatur. Superpartiens autem inequalitas nec servat integrum, nec singulas adimit partes atque idcirco secundum pythagoricos minime musicis consonantiis adhibetur. Ptolomeus tamen etiam hanc proportionem inter consonantiae, aut in duplici, aut in triplici, aut in quadrupla, aut in sesquialtera aut in sesquitertia proportione consistunt. Et vocabitur quidem quae in numeris sesquitertia est, diatessaron insonis. Quae in numeris sesquialtera, diapente appellatur in vocibus. Quae vero in proportionibus dupla est, diapason in consonantiis. Tripla vero diapente, ac diapason. Quadrupla autem bisdiapason. Et nunc quidem universaliter atque indiscrete dictum sit. Posterius vero omnis ratio proportionum lucebit.
Abbreviated transcription (Latin):
nere enarmonio paranete synẽ enarmonios. ẽ. habens
ũ . ẽ. ħ partior induas diesis ħmͦ. Sumo differentiã pa¬
ranete synẽ menon en armonii & mesesto. ẽ . iiii. ccclxuiii.
fient .iiii. cccexci. q̃ .P. litt̃a ꝑ notetur. & sitea trite
synẽ menon enarmonios. Eritq semitoniũ quod conti¬
netur ĩ t̃paranete synẽm enarmonion & mesen. Io. ẽ. int̾
uui .ccclxxxiiii. & niui .dcuiii. diuisum ꝑtriten sy neme¬
non en armonion eã scilic& q̃ ẽ. iiii. cccxci. Quo Circahs
quoq: tetrachordi expeditaratio. Nunc aũ facienda
zeug̃ ut paulatim fiat dispositionis rata progressio.

Expanded text:
nere enharmonio paranete synemmenon enharmonios est, habens nere enharmonio paranete synemmenon enharmonios est, habens um est, hoc partior in duas dieses hoc modo: Sumo differentiam paranetes synemmenfient IIII. CCCC. XC. I. quae P. littera pernotetur: et sit ea trite synemmenon enarmonios, eritque semitonium, quod continetur inter paraneten synemmenon enarmonios et mesen, id est, IIII. CCC. LXX. IIII. et IIII. DC. VIII. divisum per triten synemmenon enarmonion, eam scilicet, quae est III. CCCCXCI. Quocirca hujus quoque tetrachordi expedita ratio. Nunc autem faciendzeugmenon, ut paulatim fiat dispositionis rata progressio.
Abbreviated transcription (Latin):
fient .iiiĩ .ccc. lxxiiii. q̃ ẽ. trite synẽ menon diatonos
ło. ẽ.Q. Sed qm nete sy nemmenon admesento. ẽ. uiii. cccc
lui. ad. iũ dcuiii. sesqui t̃tiã obtin& proportionẽ q̃ . ẽ.
diatesseron. Trite aũ sinemmenon adneten synemenon¬
admesen pioportio semitonii & coniunctũ. ẽ. htetra¬
chordum Cummese atq: ideo synẽmenon quasi continuũ¬
.ẽ. et coniunctum uocatur. & diatonici quidẽ generis h¬
tes synẽmenon. & paranetes sinemenon diatonito. ẽ. uii.
cccclui. & ĩ .dccclxxxuiii. differentiã ea . ẽ . ccc xXi
Hanc diuido ut semitoniũ fiat. fiunt. cexui. hancadicio
at .iiĩ. dccclxxxuiii. ut tria semitonia fiant. er̃. ĩnĩ .cciiii.
q̃ .s̃. paranetes synẽ menon chipmatica. Cui litt̃a.ẽ .S.
suꝑ adposita. Ab hac gͥ ło . ẽ. paranete sy nemenon chro¬
matica ad trite sy nemenon. Prius quidẽ diatonicã. nc̃
usq ad mesen aliud semitoniũ repꝑitur. Sedq̃m anete
Trite synẽ menon diatonos ł chromatica. eadẽ inge¬

Expanded text:
fient IIII. CCC. LXX. IIII. quae est trite synemmenon diatonos, id est, Q. Sed quoniam nete synemmenon ad mesen, id est, III. CCCC. L. VI. ad IIII. DC. VIII. sesquitertiam obtinet proportionem, quae est diatessaron; trite autem synemmenon ad neten synemmenonad mesen proportio semitonii, et conjunctum est hoc tetrachordum cum mese: atque ideo synemmenon quasi continuum et conjunctum vocatur. Et diatonici quidem generis h synemmenon diatoni, id est, III. CCC. L. VI. et III. DCCC. LXXX. VIII. differentiam, ea est, CCCC, XXXII. hanc divido, ut semitonium fiat, fiunt CC. XVI. hanc adjicio ad III. DCCC. LXXX. VIII. ut tria semitonia fiant, erunt IIII. C. IIII. quae est paranete synemmenon chromatica, cui littera S. superapposita est. Ab hac igitur, id est, paranete synemmenon chromatica ad triten syneusque mesen aliud semitonium reperitur. Sed quoniam a netetrite synemmenon diatonos vel chromatica, eadem in ge
Abbreviated transcription (Latin):
uoquidẽ tetrachorda q̃ sibim& quidẽ soniuncta ̃ lo.¬
sunt. mess uͦ disiuncta trium generũ suꝑior discrip¬
tio quẽ ad modũ locarent᷑ ostendit. Nunc adadilluo te¬
tra chordum ueniendũ est quod sinẽ menon uocat᷑ qđ unc¬
tũ .ẽ. si q̃ . s̃. mese. Qm̃ enim int̾neten die zeugmenon &
me sen diapente consonantiam. ẽe. p̃diximus. Estaũ dia¬
pente consonantia triũ tonorũ ac semitonii. Tres uꝰ tonis
in hoc pentachordo. quoꝵ unus qͥdẽ netedie zeũg. ad para¬
triten diẽz diatonon. Ter tius aũ parameses admesen
reliquũq semitoniũ. Trites diẽ⁊ diatoni ad paramesen.
Qmq neces die zeug̃ & parameses tetrachordũ abeaq̃. ẽ.
mese eotono disiunctũ. ẽ. quod .ẽ. ĩ t̃ paramesen ac mesen.
Si exeo pentachordo quod. ẽ. anetedie ⁊eug̃ ad triten sy¬
aliud tetrachordon ad mesen ad iungere ut fiat syne¬
addita facient mesen. hic gͥ numerus indie ⁊ tetrachor¬
do .cc. litt̃ is ad notatur tonodistabat a nete die ingene¬

Expanded text:
uo quidem tetrachorda quae sibimet quidem conjuncta sunt, a mese vero disjuncta, trium generum superior descriptio, quemadmodum locarentur ostendit. Nunc ad aliud tetrachordum veniendum est, quod synemmenon vocatur, quod junctum est ei quae est mese. Quoniam enim inter neten diezeugmenon et mesen diapente consonantiam esse praediximus, est autem diapente consonantia trium tonorum ac semitonii. Tres vero sunt toni in hoc pentachordo, quorum unus quidem netes diezeugmenon ad paratriten diezeugmenon diatonon, tertius autem parameses ad mesen, reliquumque semitonium trites diezeugmenon diatoni ad paramesen; quoniamque netes diezeugmenon et parameses tetrachordum ab ea quae est mese, eo tono disjunctum est, qui est inter paramesen ac mesen, si ex eo pentachordo quod est a nete diezeugmenon ad triten syaliud tetrachordon ad mesen adjungere, ut fiat synemaddita facient mesen. Hic ergo numerus in diezeugmenon tetrachordo CC. litteris adnotatus tono distabat a nete, diezeugmenon in gene
Abbreviated transcription (Latin):
um gͥ ñ uni sonarũ uocũ aliae sunt Continuae Tae
aliȩ disgregatȩ. Continuȩ quidẽ tales s̃ ut ĩt̃ se
earũ differentia Cõmuni fine iungat᷑. nec habeat locũ¬
designatũ uoxacuta grauisq quẽ teneant. Discretȩ
tia uisitur suo quodã loco Constituta. Contimiȩ qͥdẽ
ñ aeqͥ sone uoces abarmonica facultate separantur.
Sunt eni sibi ipsis dissimiles. nec unũ aliquit ꝑsonan¬
tes. Discrete uͦ uoces armonicȩ subiciunt᷑ arti. Potest¬
enĩ distantiũ sibiq dissimilium uocũ differentia dep̃¬
hendi. In quib quiiuncti efficere melos possunt.
melos effici non potest

Expanded text:
ur non unisonarum vocum alie sunt continue, alie disgregate continue quidem tales sunt, ut inter se earum differentia communi fine iungatur, nec habeat locdesignatum vox acuta gravisque, quem teneant. Discrete vtia visitur suo quodam loco constituta. Continue quidem non equisone voces ab harmonica facultate separantur; sunt enim sibiipsis dissimiles, nec unum aliquod personantes. Discrete vero voces harmonice subiiciuntenim distantium sibique dissimilium vocum differentia deprehendi, in quibus quae junctae efficere melos possint, s effici non potest
Abbreviated transcription (Latin):
nos & parhypate hypaton chrom eatẽ ẽ. Sed ñ eadẽ ẽ.
cum inenarmonio genere q̃ritur. Sed utharũ ñ plena
mutabilitas clarius conliquescat ad hyꝑbolaeon tetra¬
chordon redeamus. In hgͥ q̃ indiatonico atq chromati¬
transit. Quas uͦ parhypate meson inchomatico ł diato¬
nico uisebatur. fadẽ lychanos meson inenarmonio rep¬
ꝑitur. Quae aũ parhypate hẏpaton ł indiatonico ł in
chromatico dicebatur. Lychanos hypaton inenarmo¬
nio nuncupatur. Sunt gͥ immobiles quidẽ ꝓs lamba¬
nomenos hẏpate hypaton. hẏpate meson. mese. nete
sy nẽ menon paramesos. nete diez. nete hyperbolȩon.
Mobiles uͦ quas lẏchanos ł paranetas ł diatonicas ł
chomaticas ł en armonios uocamus. Nonin totũ mobi¬
les aut immobiles quas parhẏpatas tritas indiatono
łchromate lichanos aũ ł paranetas in enarmonio gene¬
re dicimus

Expanded text:
nos et parhypate hypaton chromatica eadem est. Sed non eadem est nos et parhypate hypaton chromatica eadem est. Sed non eadem est cum in enharmonio genere quaeritur. Sed ut harum non plena mutabilitas clarius colliquescat ad hyperboleon tetrachordum redeamus, in hoc igitur quae in diatonico atque in chromatitransit. Quae vero parhypate meson in chromatico vel diatonico videbatur, eadem lychanos meson in enharmonio reperitur. Quae autem parhypate hypaton, vel in diatonico vel in chromatico dicebatur, lychanos hypaton in enharmonio nuncupatur. Sunt igitur quidem imhypaton, hypate meson, mese, nete synemmenon, paramese, nete diezeugmenon, nete hyperboleon; mobiles vero quas lychanos, vel paranetas, vel diatonicas, vel chromaticas, vel enharmonicas nominamus. Non in totum mobiles aut immobiles, quas parhypatas tritas in diatonico vel chromate, lychanos autem vel paranetas in enharmonico genere dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
nec eosdẽ locos acnumeros seruant. Lychanos hẏpaton
diatonos & lichanos hẏpaton chromaticȩ. Nam parhy¬
pate hypaton enarmonios alioꝵ generũ parhypatis
quae induob quidẽ generib manent. Io . ẽ. inchromatico
etdiatonico. Sed inenarmonio ꝑmutant᷑. Idaũ sic consi¬
deratur. Trite hy ꝑbolaeon diatonos. & trite hẏꝑbolȩon
chromaticae eade insuꝑiore forma discripta est hisdem
numeris. ũ occccxciiii. Quae gͥ uox duob fuit generib
do . Nam trite die⁊̃ diatonos Ettrite die zeug̃ chromaticȩ
eadẽ sunt sibiq consentiunt. Trite aũ die zeug enar mo¬
nios a suꝑiorib distat. Insy nẽ menis etiã loẽ .ẽ. T̃rite
parhypatemeson chromaticae eadẽ notantur. sed in enar¬
monio genere sicut suꝑius trite ita parhẏpate. luxta
hypatas meson quidẽ inueniuntur uii au ac soni acumi¬
ne diuerse sunt cet̃is. Rursus hẏpate hẏpaton diato¬

Expanded text:
Nec eosdem locos ac numeros servant lychanos hypaton Nec eosdem locos ac numeros servant lychanos hypaton diatonos et lychanos hypaton chromatice. Nam parhypate hypaton enharmonios aliorum generum parhypatis quae in duobus quidem generibus manent, id est chromatico et diatonico, sed in enharmonio permutantur. Id autem sic consideratur trite hyperboleon, diatonos, et trite hyperboleon chromatice eadem in superiori forma descripta est, hisdem numdo. Nam trite diezeugmenon diatonos et trite diezeugmenon chromatica eadem sunt, sibique consentiunt, trite autem diezeugmenon enharmonios a superiore distat, in synemmenis etiam idem est. Trite parhypate meson chromatica eaedem notantur. Sed in enharmonio genere sicut superius trite, ita hic parhypate juxta hypates meson quidem inveniuntur, vi autem ac soni acumine diversae sunt caeteris. Rursus parhypate hypaton diato
Abbreviated transcription (Latin):
Iimmobiles partim in totũ mobiles. partimuͦ nec
in totũ immobiles nec in totũ mobiles sonant. In totũ
siue pentachorda ueł. suis tetrachorda contineant.
Penta chorda quidẽ ut pros lambanomenos adhẏpaten
meson. & mese adneten diex. Tetrachorda uͦ. ut hypates
hypaton ad hypaten meson. & hẏpates meson admesen:
Mobiles uͦ s̃ quae scđm singula genera ꝑmotant᷑ h mͦ.
ut paranete & lychanȩ diatonici & chromatici trite&
par hypate en armi. Alia .ẽ. enĩ paranece hyꝑbolaeon
diatonos. alia .ẽ. paranete hyꝑbolaeon chromatica.
alia trite enarmonios. Diuersas sunt &iam paranete
die xeug diatonos atq chromatica. Nec ẽ. eadẽ q̃ inge¬
paranetes synemenon diatonos etchromatica et trite
sine menon enarmonios. his q̃ sunt in reliquis generib
trite. Distant etiã lichanos mesondiatonos. & lycha¬
nos meson chromatice & parhẏpate meson enarmoni¬
os. Nulla aliorũ generũ parhypate simił inuenit᷑.

Expanded text:
immobiles, partim in totum mobiles, partim vero nec in totum immobiles, nec in totum mobiles. In totum sive pentachorda, sive tetrachorda contineant. Pentachorda quidem ut proslambanomenos ad hypaten meson, et mese ad neten diezeugmenon. Tetrachorda vero, ut hypate hypaton ad hypaten meson, et hypate meson ad mesen. Mobiles vero sunt quae secundum singula genera permutantur hoc modo ut paranete et lychanos diatonici et chromatici, trite et parhypate enharmonici. Alia est enim paranete hyperboleon diatonos, alia paranete hyperboleon chromatica, alia trite enharmonios. Diversae sunt etiam paranete diezeugmenon diatonos, atque chromatica. Nec est eadem quae in geparanete synemmenon diatonos et chromatica et trite synemmenon enharmonios, his qui sunt in reliquis generibus trite. Distant etiam lychanos meson diatonos et lychanos meson chromatice, et parhypate meson enharmonios nulli aliorum generum parhypate similis invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
bicis inscripti sunt. In cuiꝰ rotundatiois fronte extans est
denticłs suꝑ capͥcornũ positꝰ. ⁊ ad ipsũ umbonẽ porrectꝰ. qui
caucł ando sũmã numeri in epyphania umbonis positas nat᷑ales
subscripti sñt dies. qͥbq uͦ m̃sib signa singłis attinentia lineali
diuisiõẽ suꝑposita sñt. In ext̾iorib tabulȩ labris partes ⁊ odiaci
ꝑ qͣdras denotant᷑ plagas. ꝓpͥis distinctiꝰ ꝑ sena interualla dis

Expanded text:
bicis inscripti sunt. In cujus rotunditate vel rotunditatis fronte exstans est bicis inscripti sunt. In cujus rotunditate vel rotunditatis fronte exstans est denticulus super Capricornum positus, et ad ipsum umbonem porrectus, qui calculando summam numeri in epiphania umbonis positi naturales subscripti sunt dies. Quibus mensibus signa singulis attinentia lineali divisione superposita sunt. In exterioribus labris tabulae partes zodiaci per quadras denotantur plagas
Abbreviated transcription (Latin):
circłoꝵ. ⁊ posicionẽ stellarũ fixarũ ꝑ qͣs horȩ noctis discunt᷑. Sñt
certe in ipso trescircłi quoꝵ int̾ior in duos hemiyclos ꝑ dyametrũ
denotare circłos. Est erĩ ita nat᷑alit̾ dispositũ. ut inseptẽtͥona¬
li parte sublimet᷑. in meridiana aut̃ ad confinia inferioꝵ
demergat. Nã altiꝰ emisꝑiũ ab ariete initiatũ ⁊ si minorũ
correptiõe spatioꝵ contͣctũ . ẽ : dies tam̃ dilatando ꝑ uerna
ascendit signa. ⁊ in sũmo cancro posito: solstitiali linea deno
tata circuitiõe dep̃ssũ. autũnales corripiendo dies ad capͥ¬
corni solstitiũ ꝑuenit. Hinc brumali cireuitiõe ad arietis
signoꝵ partes distingunt᷑. Nã unũdq sigñ qͥnq ꝑtitis discer¬
nit᷑ int̾uallis. qͥb qͥnis data sena: tricenariũ denominant.
⁊ sic ꝑordinẽ ꝓgredientia : ⁊odiaci ad implent numerũ. In qͦ &̃ et
acuti machinati sunt denticłi. qͥ certis in locis collocati stellas

Expanded text:
circulorum et positionem stellarum fixarum, per quas horae noctis dignoscuntur. Sunt certe in ipso tres circuli, quorum interior in duos hemicyclos per diametrdenotare circulos. Est etiam ita naturaliter dispositum ut in septentrionali parte sublimetur, in meridiana autem ad confinia inferiorum demergatur. Nam arctius hemisphaerium ab Ariete initiatum, etsi minorum correptione spatiorum contractum est, de tamen dilatando per verna ascendit signa, et in summo Cancro posita solstitiali linea denottata circuitione depressum autumnales corripiendo dies ad Capricorni solstitium perveniet. Hinc brumali circuitione ad Arietis signorum partes distinguuntur. Nam unumquodque signum quinquepertitis discernitur intervallis, quibus quinis data sena tricenarium denominant; et sic per ordinem progredientia zodiaci adimplent numerum. In quo etiam acuti machinati sunt denticuli, qui certis in locis collocati stellas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cũ motu eiꝰ sidera in ea fixa ab oriente in occidentẽ circ̃ire.
sept̾tͥones breuiores giros uixta cardinẽ ꝑagentibꝰ. Axis. ẽ.
sept̃tͥionis linea recta q̃ ꝑ mediã pilã sꝑȩ tendit᷑. Et dicta
axis : qd̾ in ea sꝑa ut rota uoluitur. uł qr ibi ÷ plaustrum.
stellȩ occidunt. Terciũ sept̃tͥonale. ad qd sol ꝑuenit in dieb
maioribꝰ. Quartũ austͣle. ad qd̾ sol ꝑuenit noctib maioribꝰ:¬

Expanded text:
 cum motu ejus sidera in eo fixa ab oriente usque ad occidentem circumire, septentrionibus breviores gyros peragentibus. Axis est septentrionis linea recta, quae per mediam pilam sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plaustrum stellae occidunt. Tertia septentrionalis, ubi sol pervenit in diebus maioribus. Quarta australis, ubi sol pervenit noctibus maiorib
Abbreviated transcription (Latin):
effigies qͥbꝰdã uelut cornib eirculata meneidos dr᷑. Cũ uͦ
& c̾trario posita totã partẽ quã t̾ris opponit illumi¬
nat: Tlanceleuoc ꝑbibet᷑. Ac dehinc deficiens seruat
cũ p̾dictis partib nomina memorata. Que qͥd̃ . xiii.
orb̾ sui partes die nocteq tͣnscurrit. cũ ꝓ latitudine circu-¬
uigesimã octauã uniꝰ portionis tͣnscurrit. Uerũ luna
circuit totũ signiferu dieb oxuii. ⁊ bisse. s solem
a qͦ ei lum̃ dederat excurrit. & in signo ꝓrimo aut etiã.¬
in alt̾o inuenit᷑. Nam si inlibre aut scorpii. aut sagittarii
ultima ꝓ arte lum̃ acceꝑit: ñ eũ in seqñti signo s in alto
c̃seqr̃. Hȩc enĩ tria signa aliqͣndo tͣnscurrit. quẽ admodu
his cõmunia plerunq inuenit. Nã qͣm ibi sol. socea. diebus

Expanded text:
effigies quibusdam uelut cornibus circulata μηνοειδής dicitur; effigies quibusdam uelut cornibus circulata μηνοειδής dicitur; sserit contrario posita totam partem, quam terris opponit, illuminans πανσέληνος perhibetur; ac dehinc deficiens servat cum praedictis partibus nomina memorata. quae quidem XIII orbis sui partes die nocteque transcurrit, cum pro latitudine circuvicesimam octavam unius portionis excurrat. 865 verum Luna circuit totum signiferum diebus XXVII et bisse, sed Solem , quo ei lumen dederat, excucurrit et in signo proximo aut etiam altero reperitur. nam si in Librae aut Scorpii aut Sagittarii ultima parte lumen acceperit, non eum in sequente signo, sed in altero consequetur; haec enim tria signa aliquando transcurrit, quemadmodum his contraria plerumque bis invenit. nam quoniam ibi Sol XXX diebus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs dubitet. xciͦi. quã lunarẽ . ee. maiorẽ. cũ qd illa mse. ille
xII. m̃sib ꝑcurrat: Martis uͦ circłs uigies qͣt potior
⁊ qͦt stadia sat᷑ni circłs habeat. ⁊ qta eiꝰ portio om̃is t̃ra sit
inuenit᷑. Nã si centies lunş cirełs maior÷ t̾ra: lunȩ aut̃
sat᷑ni om̃i t̾ra tricies t᷑ milies. &. deͦ¬
Nã si ab illa partȩ qͣ se subicit soli om̃i emysꝑio collust᷑c:
etiã cũ nob̃. xoca. est nullu lum̃ ostendit. si superne
qua sole spectat: pleno lumine relucescit. Deniq cũ
discedens a sole alatere eu̾ceꝑit intueri: ꝓparte & inferiꝰ
lum̃ adqͥrit . donec e regione posita ab hac parte quȩ nob
.ẽ. uisibit collustretur. Circuit erũ globũ undiq secus
soł nitor. & ei parti quã totã aspicit lum̃ indulget.
siqͥs ex specło humine reꝑcusso effigiẽ kicis excipiat. Que
quið luna cum eum in mientis partib cop̾henderit: ob¬
scurat᷑. & cũ in occasu desinerit: lucesseit. Quiꝰ pͥmiluminis

Expanded text:
lum duodecies, quam Lunae est, esse maiorem, cum, quod illa mense, ille duodecim currat? Martis uero circulus uicies quater potior putetur, et quot stadia Saturni circulus habeat, et quota eius portio omnis terra sit, inuenitur. Nam si centies Lunae circulus maior est terra, Lunae autem Satum est. Nam si ab illa parte, qua se subicit Soli, omni hemisphaerio conlustratur, etiam cum nobis tricesima nullum lumen ostendit, superne, qua Solem spectat, pleno lumine relucescit; denique cum discedens a Sole a latere eum coeperit intueri, pro parte etiam inferius lumen adquirit, donec e regione posita ab hac parte, qua nobis est uisibilis, collustretur. Circuit enim eius globum undiquesecus Solis nitor et ei parti, quam totam tunc aspicit, lumen indulget, si quis e speculo lumine repercusso effigiem lucis exeipiat. Quae quidem Luna cum eum in orientis partibus comprehenderit, obscuratur, et cum in occasu deseruerit, lucescit. Cuius primi luminis
Abbreviated transcription (Latin):
ortum ẽ: eleuat᷑. Qd̾ si.ẽ: dubiu̾ ñt .c. locexiri. cirtulos hab̾e
solẽ. ꝑ qͦs auit a solstitio inbrumã redit. aut ab eađ in solstia¬
alem lineã subleuat᷑. ꝑ easd qͥppe mutationes cõmeat cirdoꝵ
S cũ Sol p̾dictũ numerũ habeat: mars duplices circłos facit.
Louis stella . xiͦi. excrescens. occies uigies cumulat᷑. Saturnꝰ
eos circłos qͥ paralelli dicti sñt circ̾currens. qui motꝰ om̃iũ
cũ mundo ꝓuieniunt. ⁊ t̾rã ortib occasibꝰq circueunt. Nam
uenꝰ mercuriꝰq licet ortus occasusq cotidianos ostendant. tam̃
eoꝵ circłi t̾ras om̃no nͨ ambiunt. s circa sole̾ laxiore ambitu
cirtulant᷑. Deniq circłoꝵ suoꝵ centros in sole constituunt
ita ut supͣ ipsũ aliq̃ñ. infra plerunq ꝓpinqͥores t̾ris ferant᷑.
Aquo quið uno signo ⁊ parte dimidia mercuriꝰ disparat᷑.¬

Expanded text:
ortum est, eleuatur. Quod si est, dubium non est CLXXXIII circulos habere ortum est, eleuatur. Quod si est, dubium non est CLXXXIII circulos habere Solem, per quos aut ab solstitio in brumam redit, aut ab eadem in solstitialem lineam subleuatur; per easdem quippe mutationes commeat circulorum. Sed cum Sol praedictum numerum habeat, Mars duplos circulos facit, Iouis stella duodecies excrescit, octies uicies cumulatur Saturnus eos circulos, qui paralleli etiam dicti sunt, circumcurrens; qui motus omnium cum mundo proueniunt et terras ortibus occasibusque circumeunt. Nam Uenus Mercuriusque licet ortus occasusque cotidianos ostendant, tamen eorum circuli terras omnino non ambiunt, sed circa Solem laxiore ambitu circulantur. Denique circulorum suorum centron in Sole constituunt, ita ut supra ipsum aliquando, infra plerumque propinquiores terris ferantur; a quo quidem uno signo et parte dimidia Mercurius, Venu
Abbreviated transcription (Latin):
ȩqͥ noctiał m̃surȩ horas.xiiͭui. ⁊ sextantem. brumat uͦ horas
.iox. ⁊ dimidiã ac terciam portionẽ. Uicissim brumales noctes
solstitiał diei tẽꝑib porrigunt᷑. euiꝰ ltcis tẽꝑa suscipte nox estiu¬
Constat at̾ solem geminoꝵ signũ.xoxx. duob dieb excurrere.
aliqͣs portiones. qd ꝓfecto ñ fieret si sol aut eqͣli cursu ferrecur.
nat. Et sict̃ diu̾sa spacia sñt cȩlestis ambitꝰ. circłiq medi ał: ita
⁊ diu̾sis centroꝵ signis punctisq torq̃t᷑. ꝗͦ fit ut t̾ra solaris cir¬
cłi centron ñ sit. s ecentron habeat᷑. Septẽ qͥppe sidu̾ilꝰ unꝰ. ẽ¬
nesciunt obumbrari. Tria aut̃ hec exhis cũ sole lunaq orbẽ
t̾rȩ circueunt. Uenꝰ a ⁊ mercuriꝰ ñ ambiunt t̾rã. licet gn̾ralit̃
sciendũ sit cunctis orbib planetarũ ecentron. e̾ẽ. tellurẽ. hoc
tio ne unimoda torq̃nt᷑ planetȩ cotidie tã loca quã diuersitates
accipiunt circłoꝵ. Nã ex his nullum sidꝰ in eo loco unde p̾die

Expanded text:
aequinoctialis mensurae horas XIIII et sextantem, brumalis vero horas VIIII et dimidiam ac tertiam portionem, vicissim brumales noctes solstitialis diei temporibus porriguntur, cuius lucis tempora suscipit nox aesticonstat Solem Geminorum signum XXX et duobus diebus excurrere, aliquas portiones; quod profecto non fieret, si et Sol aequali cursu ferretur enam ut diversa spatia sunt caelestis ambitus circulique medialis, ita et diversis centrorum signis punctisque torquentur, quo fit, ut terra solaris circuli centron non sit, sed eccentros habeatur. per vices eninesciunt obumbrari; tria item ex his cum Sole Lunaque orbem terrae circumeunt, Venus uero ac Mercurius non ambiunt terram. Licet gsciendum cunctis orbibus planetarum eccentron esse tellurem, hoc tione unimoda torqueatur, planetae cotidie tam loca quam diversitates arripiant circulorum; nam ex his nullum sidus ex eo loco, unde pridie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficit lum. ita tam̃ ut in eod deponenda cõpenset. nã si
ratio integͣ concludat᷑. uerũ eadẽ luna implet annũ suũ
coc. Liui. diebꝰ. Nã .xii. eiꝰ coitꝰ hoc numero ꝑagunti r.
sieq fit ut ñ annꝰ solaris dieb sci. maior habeatur. Q uod
intercalationũ diuersitatib cõpensat᷑.¬
partẽ inmedio libram̃to fert᷑ absq ipso librȩ c̃finio. Ham
ibi se maustrũ aqͥlonẽue deflectit ad mediũ fere mon̾itũ
Suna au̾ ꝑ. deii. om̃s currens nc̃ in aqͥlonẽ uehit᷑. nẽ in au¬
strũ deueniens infimat᷑ utͥnq certis mom̃itis excurrens
stͣui : aut acutis aut spatiosis anguł secet. nec posse tam̃
ad idem. hoc÷ ita ut est posita eoð mse ⁊ ead parte sic
ad solẽ reuerti eadẽ latitudinis portione nͥ m̃se. ee oxuͦ.¬
inerrantiũ ad idem redeat: faciunt anru
pliocitas sꝑanda :. Uerti ead lima cõnscensura scł are lineã¬
S ideͤ ascensus descensusq factunt utriꝰq luminis obscurationẽ.

Expanded text:
 ut in eodem deponendo compenset. nam si ratio integra concludatur. verum eadem implet annum suum CCCLIIII diebus; nam XII eius coitus hoc numero peraguntur, sicque fit, ut annus solaris diebus XI maior habeatur, quod intercalationum diversitatibus compensatpartem medio libramento fertur absque ipso Librae confinio; nam ibi se in austrum aquilonemve deflectit ad dimidium fere momentLuna autem per omnes XII currens nunc in aquilonem prouehitur, nunc in austrum deueniens infimatur utrimque momentis sex excurrens, eris partes esse monstraui, aut acutis aut spatiosis angulis secet, nec possit tamen ad idem, hoc est ita ut est posita, eodem mense eadem parte sic ad Solem reuerti eadem latitudinis portione, nisi mense duinerrantium ad idem redeat, faciunt anni prolixitas spectanda. Verum eadem Luna cum secans solarem lineasusque faciunt utriusque luminis obscurationem.
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ aut̃ andromede sinistra pars. ⁊ ꝑsei capt̾ tisq ad aluũ. ⁊ delto.¬
pedib usq ad genua. Oriunt᷑ aut̃ ceti pars reliqͣ. ⁊ sinist̃ orionis

Expanded text:
tur vero Andromedae sinistra pars et Persei caput usque alvum et Deltotur vero Andromedae sinistra pars et Persei caput usque alvum et Deltopedibus ad genua usque; oriuntur autem Ceti pars reliqua et sinister Orionis
Abbreviated transcription (Latin):
cigniq pars pͥor usq ad dext̾am. canicłaq tota. ⁊ nauis argonas
pupis. Lihra surgente: occidnt pegasi ⁊ cigni reliquȩ poitiones.
Orcunt᷑ autꝰ corone medietas. nisi dext̾q pes bootis.  ydri
reliquũ. p̾t̃ ultimã caudã. centauriq pars q̃ in equi speciem
figurat᷑. Pcopione aut̃ nascente: oecidit andromede pars reliqua
Ite cephei pars quȩ extͣ septẽtͥonalẽ curcłm posita. ẽ: & casiepia
totꝰ p̾t̃ pores pedes. Sagittario oriente: mergit᷑ orion. ⁊ canicła.¬
⁊Iyra ⁊ cephei capt̃ humeriq. ⁊ centauri pͥores pedes. Capͥcor¬
no oriente: occidñt emochus tutꝰ ⁊ eiꝰ capt̃. hediq ⁊ ꝑsei pars
⁊ altariũ. Aquario oriente centauri pars eqͥna. sri cap̃t oritur.
⁊ equus pegasus. Piscib ortis: occidit Idra tota. ⁊ centauri pars
reliqͣ. ⁊ crat᷑. Pret̾ea oriunt᷑ andromedȩ pars dextͣ. ⁊piscis austͥnꝰ.
Ariecis signo surgente : occidñt pedes centauri. ⁊ altariũ. Oruin¬

Expanded text:
i pars prior usque ad Cratera Caniculaque tota et navis Argus puppis. 842 Libra surgente occidunt Pegasi et Cycni reliquae portiones oriuntur Coronae medietas, Nixi dexter pes et Bootes et Hydri reliquum praeter ultimam caudam Centaurique pars, quae in equi speciem autem nascente occidunt Andromedae pars reliqua, item Cephei quae extra septentrionalem circulum posita, et Cassiepeia totus praeter priores pedes. Sagittario nascente mergitur Orion et Canicet Lyra et Cephei caput umerique et Centauri priores pedes. Capricorno oriente occidunt Heniochus totus et eius Capra Haedique, Persei pars lum. Aquario oriente occidunt centauri pars equina, ydri capud, oritur et equus Pegasus. Piscibus ortis occidunt ydrus totus et centauri pars reliqua et crater, praeterea oriuntur Andromedae pars dexArietis signo surgente occidunt pedes Centauri et Altarium; oriun
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ reor coluros demonst᷑re. quoꝵ pars desuꝑ q̃dã alia inmio usat
occulta. de qͥb scio scriptoꝵ uariare definita. Nã alii aseptetonali
cardine inmeridiẽ deduci cirłm ꝑhibnt: exide subt̾ras meante¬
denuo. denuo in articũ apicẽ sublimari : aliĩ uͦ contͣ ã cardine
meridiano inchoam̃ta circłi ꝑhibñtes eunð ꝑ articũ uertice unde

Expanded text:
equens reor coluros demonstrare, quorum pars desuper quaedam, alia in imo versatur occulta, de quibus non nescio scriptorum variare definita. nam alii a septentrionali cardine in meridianum duci circulum perhibent, exindeque sub terras meantem denuo in arcticum apicem sublimari; alii vero contra a cardine meridiano inchoamenta circuli perhibentes, eundem per arcticum verticem, unde