comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cce in huiꝰ oꝑis exordio ea qui
de diuine sub̃̾e unitate cred¬
mus tam enidenti demonstratione
⁊ pꝑiscuis rationib ꝓbamimus. ut dii¬
genter intuentib uil dubitationis i¬
mane̾ debeat. unde eos nelin modio
hesitare oꝑteat. similiter ⁊ suo loco de
personaꝵ pluralitate fidei nr̃e asser¬
tionẽ tam rata piobatio ꝑsuasit. tã
multiplex ratio confrinanit. ut me¬
tis in obs uideatur cͥ tanta ueritatisat¬
testatio satisfac̾e non possit. Equdem
quelib haꝵ consid̾ationũ ⁊ assertio¬
num cũ ꝑ seipãm solam ⁊ seor̃s atten¬
ditur uͥl cͥdibilius nͥluerius indetur.
si qñ. aũ unam c̃ alia conferimus. ⁊
quomͦ concordit ⁊ sił stare possint at¬
tendimꝰ nͥl adei trmitas obsistit. ꝓteͥ¬
nus ambiguum uenit quicqnã mł¬
tiplex rationatio ꝑsnasit. Non enim
facile capit humana intelligentia.
fidelium errores. hinic multiplex ille
scismaticoꝵ hereses hinc est quod alii
duune substantie unitatem scind̃t

Expanded text:
cce in hujus operis exordio ea quae de divinae substantiae unitate credimus tam evidenti ratione et perspicuis rationibus monstravimus, ut diligenter intuentibus nihil dubitationis remanere debeat, unde eos vel in modico haesitare oporteat. Similiter et suo loco de personarum pluralitate fidei nostrae assertionem tam rara ratio persuasit, tam multiplex ratio confirmavit, ut mentis inops videatur, cui tanta veritatis attestatio satisfacere non possit. Et quidem quaelibet harum considerationum et assertionum, cum per semetipsam solam et seorsum attenditur, nihil credibilius, nihil verius videtur. Sed quando unam cum alia conferimus, et quomodo concorditer et simul stare possit attendimus, nisi fidei firmitas obsistat, protinus in ambiguum venit quidquid multiplex ratiocinatio persuasit. Non enim facile capit humana intelligentia,  illi innumeri infidelium errores, hinc multiplices illae schismaticorum haereses, hinc est quod alii divinae substantiae unitatem scindunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cut̾e. fortassis ⁊ iuixta historicum
seusũ ex ip̃a pot̾mꝰ ꝯgruũ ĩtel¬
lectũ eruere. Certe idem ĩ eadẽ eze¬
chieł expositõe dicit. ꝓlerũq ĩ sãc᷑
cloquio aliquid obscure dicit᷑ ut
exponatur. Multiplex itaq sacre

Expanded text:
cutere, fortassis, etiam juxta historicum sensum, ex ipsa poterimus congruum intellectum eruere. Certe, idem in eadem Ezechielis expositione dicit, plerumque in sacro eloquio ideo aliquid obscure dicitur, ut, pliciter exponatur. Multiplex itaque sacrae
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis inuestigatt̃e ⁊ m̃ientr̃e de¬
tate suscipiamꝰ ⁊ ab ip̃is omissa cũ õĩ
alaceiate ꝑquiramꝰ ⁊ sagacit ĩuen¬
ta cũ oĩ libertate in cõmine ꝓ feta¬
nius ut impleat᷑ ꝙ scptũ est ꝑ tñ¬

Expanded text:
veritatis investigatione et inventione deveritatis investigatione et inventione detate suscipiamus, et ab ipsis omissa cum omni alacritate perquiramus, et sagaciter inventa cum omni liberalitate in commune proferamus, ut impleat
Abbreviated transcription (Latin):
ULTISS Si¬
uine scriptẽ młto
amplius dulcescunt
sensus solido apte fundat. Sr̃uacu¬
um eñi ⁊ maue qͥs possit solidũ ad
fundare uł firmit̾ statu̾e. Cũ enĩ
mistici sensus ex earũ rerũ ꝯgrua si¬
qui pres libent̾ accipiebant cũ hiꝰ¬
lranistare nõ pot̾ant. Ex hiis nãq
qsdã que sꝙͥ tam scãmi recipiebãt
sensus tũ allegoricos subsãnabant.
Ex hiis iꝙͣ absurdis lr̃e locis ꝯpel¬
talibet fatuntate lie nicħ mainter
scͥpsisse. Hinc ꝯtigisse arbitror ut lĩẽ
expositcẽm in obscuriorib quibꝰdã
locis antiqͥ pr̃es tacite p̾t̾irent uł
paulo negligenciꝰ tractarent qui si
plemꝰ isist̾ent młte ꝑfectiꝰ ꝓfectius
pculdubio qm aliquis ex mod̾ins id
potuissent. S nec illud tacite p̾t̾eo
ꝙ quidã qiͣ ob reu̾enciã patrũ nolũt
ab ilł obmissa actẽptare ne uideãt
aliquid ultͣ maiores atẽptare p̾su
m̾e S inhertie suc ciꝰ modi uelamẽ
hũtes ocio torpẽt ⁊ alioꝵ ĩ dustriã ĩ

Expanded text:
ultis divinae Scripturae multo amplius dulcescunt,sensus solido apte fundatur. Supervacuum enim et inane quis possit solidum aliquid fundare, vel firmiter statuere? Cum enim mystici sensus ex earum congrua rerum siqui Patres libenter accipiebant cum ieram stare non poterant. Ex his namque quosdam, quae Scripturam sanctam recipiebant, sensus tamen allegoricos subsannabant, ex his, inquam, absurdis litterae locis compeltalibet fatuitate litterae nihil inaniter scripsisse. Hinc contigisse arbitror, ut litterae expositionem in obscurioribus quibusdam locis antiqui Patres tacite praeterirent, vel paulo negligentius tractarent, qui si plenius insisterent multo perfectius procul dubio, quam aliquis ex modernis id potuissent. Sed nec illud tacite praetereo, quod quidam quasi ob reverentiam Patrum nolunt ab illis omissa attentare, ne videantur aliquid ultra melamen habentes, otio torpent et aliorum industriam in
Abbreviated transcription (Latin):
ipa sunt onũa. gͦ omĩs essentia.
om̃is poͣ. omĩs sapiẽtia. S om̃e
eẽ ab illa ẽ: ip̃a sũma eẽntia ẽ. si
ab illa om̃e posse: sũme potens. si
õe saꝑe: sũme sapiens ẽ. Est em̃
impossibile maiꝰ aliquid dare ꝙͣ
hab̾e. Sapientia quidẽ apossidẽ¬
te tota pt̃ dari simił ⁊ a dante to

Expanded text:
nia, ergo omnis essentia, omnis potentia, omnis sapientia. Si omne esse ab illa est, ipsa summa essentia est. Si ab illa omne posse, summe potens. Si omne sapere, summe sapiens est. Est enim impossibile majus aliquid dare quam habere. Sapientia quidem a possidente tota potest dari sim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ naturali quodã instĩctu
ons in comuune agnouimꝰ ⁊ usu
ꝯtunato coticlianis experimentis
ꝓbamus. patet profecto ꝙ ꝑsonaꝵ
pluralitas quãto germanior tanto
est ꝯunctior ⁊ quãto ꝯiunctior tã
to iocunclior Quis autẽ atcestari au¬
deat uel estimnare presumat ꝙuu il¬

Expanded text:
 naturali quodam instinctu omnes in commune agnovimus, et usu continuato quotidianis experimentis probamus, patet profecto quod personarum pluralitas quanto germanior tanto est conjunctior, et quanto conjunctior tanto et jucundior. Quis autem attestari audeat, vel aestimare praesumat quod i
Abbreviated transcription (Latin):
& qluicꝙ bẽc utile ⁊ dulce iiꝯmñe
deduce̾: Non p̾t uero ħ summam
sapientiam lat̾e nec sumine benui¬
lentie non complace̾. ⁊ quã non
Et̃ summe potentis felicitas. uel si¬
ie felicitatis potestas suo bũplaa¬
to carere. tam non põt gemine py

Expanded text:
quid habes utile et dulce in commune deducere. Non potest vero hoc summam sapientiam latere, nec summae benevolentiae non complacere, et quam non potest summe potentis felicitas vel summe felicis potestas suo beneplacito carere, tam non potest geminae
Abbreviated transcription (Latin):
nõ hrẽt. dilcõnis dulcedine mlio
cundins muenitur. nichil in quo
animus ampluis delectetur. hĩ
dulcedinis delicias solus possidet qͥ
mexhibita sibi dilcõne socnum ⁊
cũdilcm̃ nõ ht̃. ꝯmunio itaq amo¬
ris nõ põt ẽẽ omnino minus quã

Expanded text:
non haberet. Dilectionis dulcedine nihil non haberet. Dilectionis dulcedine nihil jucundius invenitur, nihil in quo animus amplius delectetur. Hujusmodi dulcedinis delicias solus non possidet, qui in exhibita sibi dilectione socium et condilectum non habet. Communio itaque amoris non
Abbreviated transcription (Latin):
in uera diuinitate ẽẽ tante beniuo¬
lentie. ut nicħ dunciaꝵ nicħ delici¬
aꝵ hĩe uelit quod uolit ꝯmunicare.
tante pestatis ut nicħ sit ei impossibi¬
le. tante felicitatis ut nicħ̾ sit ei dit¬
ficile. Consequens est ut fateri opor¬
teat dininaꝵ ꝑsonaꝵ trinitatem
non posse dec̃e. s ut ħ melius elu¬
ceat cescat  dipicͣisius dixiuus:
in uinĩ colligamꝰ. Certa ͤ si solauna
nis habundatia qiue ex intime di¬
lectionis obtentu ei accrescẽ potius¬
sec: inet̾nũ carẽt. S summe bouũ
plenitudo bonitatis non sunt illas
auare retine̾. nec summe beatũ
plenicudo beatitudinis ꝑmictit istaᷤ
nõ optine̾. ⁊ ad honons sui magni¬
ficentiam tam de illaꝵ largitate
letatur qiuã de istaꝵ frintione glo¬
riatur. aĩaduerteͥtis ex bũs quã sit
unpossibile unam aliciuã in drium¬
rere. s si solam unam sociam hĩet
ei utiq non deeẽt t̾ magnitudĩs
sue duucias cõmuncaret. S tibi cͥ¬
caritatis delicias imꝑtiret om̃ino

Expanded text:
in vera divinitate esse tantae benevolentiae, ut nihil divitiarum, nihil deliciarum habere velit quod nolit communicare, tantae potestatis ut nihil sit ei impossibile, tantae felicitatis ut nihil sit ei difficile, consequens est ut fateri oporteat divinarum personarum Trinitatem non posse deesse. Sed ut hoc melius elucescat, quod diffusius diximus in unum colligamus. Certe si sola una nis abundantia quae ex intimae dilectionis obtentu ei accrescere potuisset, in aeternum careret. Sed summe bonum, plenitudo bonitatis non sinit illas avare retinere, nec summe beatum, plenitudo beatitudinis istas non obtinere, et ad honoris sui magnificentiam tam de illarum largitate laetatur, quam de istarum fruitione gloriatur. Animadvertis ex his quam sit impossibile unam aliquam in divinirere, sed si solam unam sociam haberet, ei utique non deesset, cui magnitudinis suae divitias communicaret, sed cui charitatis delicias impertiret omnino
Abbreviated transcription (Latin):
clarificatõe recipio si nõ assitãt ei
moyses ⁊ helyas. ⁊ i ualle ⁊ ĩ motis
ascentr̃e xp̃m sepe recipio sũ teste mĩ¬
qm̃i aut in montis u̾tice uł in sua cda¬
nficatõe Si xp̃c docet me de reb ext̾io¬
rib uł de intimis meis facile recipio
ut pote iu hiis q̃ ꝯꝓbare possũ ꝓpͥo ex¬

Expanded text:
clarificatione recipio, si non assistant ei Moyses et Elias. Et in valle, et in montis ascensione Christum saepe recipio sine teste, nunquam autem in montis vertice, vel in sua clarificatione. Si Christus docet me de rebus exterioribus, vel de intimis meis facile recipio, utpote in his quae comprobare possum pro
Abbreviated transcription (Latin):
ma in tͥnssigatr̃e sua si milt ut ñ sit
i suspecta csatitatis suc lux illa tã mag¬
moniũ ad ꝯꝓbandã reuelatõrs sue u̾¬
hnc ꝓcedit mamifesta rõ ⁊ ad ꝯfirma¬
tc̃em reuelatõis illinc occurrit tam
apta ꝙͣ figurata locucio Alioqͥn ab al¬
titudine diei timebo uerẽs ne forte se¬
dutar a demomo merediano. Uñ eĩ tot
hereses unde tot errores uͥ qr sp̃t erroris

Expanded text:
ia in transfiguratione sua, si vult ut non sit mihi suspecta claritatis suae lux illa tam magmonium, ad comprobandam revelationis suae vehinc procedit manifesta ratio, et ad confirmationem revelationis illinc occurrit tam aperta, quam figurata locutio. Alioquin ab altitudine diei timebo, verens ne forte seducar a doemonio meridiano. Unde enim tot haereses, unde tot errores, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
prĩs ac filii conformitatẽ uel cõ¬
figurationem querunꝰ absq du¬
bio ⁊ sine om̃i contradc̃one inue¬
sonam procedentẽ de se cͥ possit
umpense sibi dilcõnis delicias ꝯ¬
municare. ita ⁊ filius per omĩa
colligenda ẽ ex prop̾etatum cõ¬
sideratione. ũ ut iam diximus
inuenitur mutua conuẽientia
nec tñ sine aliqua differentia.¬

Expanded text:
Patris ac Filii conformitatem vel conPatris ac Filii conformitatem vel configurationem quaerimus, absque dubio et sine omni contradictione invesonam procedentem de se, cui possit impensae sibi dilectionis delicias communicare, ita et Filius per omnia colligenda est ex proprietatum consideratione. Ubi, ut jam diximus, invenitur mutua convenientia, nec tamen sine aliqua differentia
Abbreviated transcription (Latin):
pus est alta consideratione
si cupunꝰ t̾cuis agnosc̾e qua
ratione deus dei filius dr̃ figura
dis intellige̾. Nam si ad humana
recurruꝰ ut per speclm̃ uid̾e possi
figura ymagãs q̃ eum represen¬
tat᷑. utraq tamẽ figura est. ntͣq
linc representans figura. s prĩs
⁊ silii ẽuna eademq sub̾a. Iuxta
uacs hunc modum non põt filiꝰ
dici paterne suẜe figura. S si nõ
potest dici figura. Iuxta hunc mo¬
dum represeittans. nunquid po¬
tĩt dici figura informans: S si
filius purem informaret: einii. Ita¬
q eo ip̃o formosũ reddẽt ⁊ tunc
non tami filus apr̃e: quã pat̾
a filio plenitudinem acciperet.
S in h̾ nͨ ratio consentit. nec fi¬
des catholica recipit. Testante ui̾
aut deformis ex uoluntate qua.
formosam facit uoluntas bona.
Deformis fit ex uoluntate mala.
bio dante dũo eadẽ ꝑfectionis.
forma: p̃t informare anunam
tuam ⁊ ammam meã. Si itaq
iuxta uoluntatis similitudĩem

Expanded text:
pus est alta consideratione, si cupimus certius agnoscere qua ratione Deus Dei Filius dicatur figura dis intelligere. Nam, si ad humana recurrimus, ut per speculum videre possimfigura imaginis, quae eum repraesentat. Utraque tamen figura est, utraque linc repraesentans figura. Sed Patris et Filii est una eademque substantia. Juxta itaque hunc modum, non potest Filius dici paternae substantiae figura. Sed si non potest dici figura juxta hunc modum repraesentans, nunquid dici poterit figura informans? Sed si Filius Patrem informaret, eum utique eo ipso formosum redderet, et tunc non tam Filius a Patre, quam Pater a Filio pulchritudinem acciperet. Sed in hoc nec ratio consentit, nec fides catholica hoc recipit, testante Veriaut deformis ex voluntate sua. Formosam facit voluntas bona, deformis fit ex voluntate mala. bio, dante Domino, eadem perfectionis forma potest informare animam tuam et animam meam. Si itaque juxta voluntatis similitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
portet pro certo ut eiusmõi
aliqua indiuinitate per¬
sona existat aqua utiam dixim̾
nulla alia procedat. S p̃t ad huc
alicri in dubium uenire utrũ
ħ̾ ip̃m sit ꝓpͥe ꝓpuum uni alicui
perione an possͣit ⁊ aliquib ẽẽ ꝯ¬
mune s si due ꝑsone eeñt quen¬
illaꝵ ab alia procedẽt. si neutra
ab alia procede̾t nec una quelib¬
alti imimediate ad herẽt. Si uero
netra alteri adhẽret unmiecliate:
forent utiq adiniure sola medi¬
ata germanitate ꝯiuncte. Ꝙ qͥ¬

Expanded text:
portet pro certo ut ejusmodi aliqua in divinitate persona existat, a qua, ut jam diximus, nulla alia procedat. Sed potest adhuc alicui in dubium venire, utrum hoc ipsum sit proprium uni alicui personae, an possit et aliquibus esse commune. Sed si duae personae essent qillarum ab alia procederet. Si neutra ab alia procederet, nec una quaelibalteri immediate adhaereret. Si vero neutra alteri adhaereret immediate, forent utique adinvicem sola mediata germanitate conjunctae. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ralitate sic accipit ⁊ ht ẽẽ ab alio.
⁊ millꝰ alius om̃o aut accipiat aut
ẽe hãt ab ip̃o. Ecce duaꝵ int̾uitate
personaꝵ proprietates. tam ap rati¬
one collegunus ut nullomͦ uł in
modico inde dubitare ualeamus
existat q̃ ab alia procedat ⁊ de se ꝓcedẽ

Expanded text:
 ex alio, ut nullus alius omnino aut accipiat, aut esse habeat ab ipso. Ecce duarum in Trinitate personarum proprietates, tam aperta ratione collegimus, ut nullo modo, vel in modico inde dubitare valeamus.existat, quae ab alia procedat, et de se procede
Abbreviated transcription (Latin):
tñim ꝑsone dese procedente nullo
ẽẽ indiuinitate lusii uua solaꝑ
sona que non procedat abalia. sic
absq ambiguo non põt ẽẽ nͥuna
sola de qua nõ procedat alia aliqͣ.
Erit itaq ista quẽadmodũ ⁊ illa exi¬
stentia incominu ncabilis nẽ om̃io
potĩt ẽẽ personis aliquib ꝯmunis.

Expanded text:
ocedentem nullo esse in divinitate nisi una sola persona quae non procedat ab alia, sic absque ambiguo non potest esse nisi una sola a qua non procedat alia aliqua. Erit itaque ista quemadmodum et illa existentia incommunicabilis, nec omnino poterit esse personis
Abbreviated transcription (Latin):
la cognosc̾e que sut supͣ sensũ huma¬
nũ. Ascendat ꝑ semet ip̃m supͣsemet¬
ip̃m. ꝑ cogintõem sin ad cognnitõm
dci. Discat priꝰ hõ in dei ymagine. dis¬
cat in eius silitudĩe qͥd delrat de deo
cogitare. Montis ascentõ nt dcm̃ est
ꝑtinet ad cognitõe m si Ea q̃ supa
montẽ gernͣtur. ꝓuehñt ad cognt¬
nem dei. Illud ad ioseph ista ad benian

Expanded text:
e sunt supra sensum humanum. Ascendat per semetipsum supra semetipsum. Per cognitionem sui, ad cognitionem Dei. Discat prius homo in Dei imagine, discat in ejus similitudine quid debeat de Deo cogitare. Montis ascensio, ut dictum est, pertinet ad cognitionem sui, ea quae supra montem geruntur, provehunt ad cognitionem Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
penna ꝯtemplatõis euolat. In hũc mo¬
tem dñs descendit. moyses ascendit.i
hoc monte de tab̾nacłi ꝯstructt̃e dñs
cuit. moyses didicit. Quid ꝑ tab̾nacłm
qui diuciꝰ q̃rit. qui tande̾ ĩuenit qͣlis si
restat ut ex dĩna reuelatõe cognosent
quał eẽ debeat. quale mentis edificiũ is
ppare quib obsequiis dm̃ placare op¬
teat. Mens gͥ que ad huc ꝑ uaria dest¬
d̾ia spargitur q̃ uanis cogitatõib hu
illucq distrahitur qñ putas hãc gran

Expanded text:
penna contemplationis evolat? In hunc montem Dominus descendit, Moyses ascendit. In hoc monte, de tabernaculi constructione, Dominus docuit, Moyses didicit. Quid per tabernacqui diutius quaerit, qui tandem invenit qualis sit, restat ut ex divina revelatione cognoscat qualis esse debeat, quale mentis aedificium Deo praeparare, quibus obsequiis Deum placare oporteat. Mens igitur, quae adhuc per varia desideria spargitur, quae variis cogitationibus huc illucque distrahitu
Abbreviated transcription (Latin):
pagatione sinul ⁊ ex protreationee
nauiciaro propagatur amina pios¬
atur proprum est augelorum habe
gentia uero alia plurib ꝯmunisa
de silis taceam qui nõ ꝯmunicant
nomen persone ꝯ mune est diume¬

Expanded text:
pagatione simul, et ex procreatione. Nam caro propagatur, anima procreatur. Proprium est angelorum haberstentia vero alia pluribus communide illis taceam quae non communicant nomen personae, et commune est di
Abbreviated transcription (Latin):
peruis significare sb̾am non tamen
simplex s cũ proprietatis alicius
denioratione que pertineat ad consi¬
terationem origniał cause. ad consi¬
derationem ueroꝰ originał cause perti¬
net non solum cuierere ⁊uiuenire dri¬
nire eam. non ẽẽ uͥ non ẽ. Siuine ita¬
ts existentie est hr̃e sub̾ale immo su¬
persubale esse sine creatione. siue in cho¬

Expanded text:
 significare, non tamen simpliciter, sed cum proprietatis alicujus denotatione quae pertineat ad considerationem originalis causae. Ad considerationem vero originalis causae pertinet non solum quaerere et invenire orinire eam non esse ubi non est. Divinae itaque existentiae est habere substantiale, imo supersubstantiale esse sine creatione, sine incho
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ina pro ꝯtemplatr̃e ꝯpuctõem re¬
perimiꝰ in cubiculo rachel nõ ip̃am s
lyam nos ĩuenisse ñ dubitemꝰ. Nã
sicut racheł est meditari ꝯtẽplari dis¬
cernere intellig̾e sic ꝓfecto ꝑtinet
ad liam. flere dolere grin̾e suspirare.
Nam lya ut dcm̃ est. affecto̾ est. d̾ma
nispiratr̃e inflãmata. rachel est rõ
d̾ina reuelatõe illiu̾ata. Eya affectõ
ad normã iusticie se ip̾am ꝯponens
Rachel rõ se in celestis sapĩe ꝯtẽplatõ¬
nẽ attollens S de ip̃is hactenꝰ uũc de
eaꝵ ancillis uideamꝰ.¬

Expanded text:
, pro contemplatione, compunctionem reperimus, in cubiculo Rachel, non ipsam, sed Liam, nos invenisse non dubitemus. Nam sicut Rachelis est meditari, contemplari, discernere, intelligere; sic profecto pertinet ad Liam flere, gemere, dolere, suspirare. Nam Lia, ut dictum est, affectio est divina inspiratione inflammata; Rachel est ratio divina revelatione illuminata. Lia, affectio ad normam justitiae seipsam componens; Rachel, ratio se in coelestis sapientiae contemplationem attollens. Sed de his hactenus. Nunc de earum ancillis videam
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ lya supponit᷑ dũ rachel spe¬
tat facile recognoscunt qui ħ qͣꝵ sepe
ꝯtingat nõ tam audiento qͣm expiẽ¬
do didic̾unt. Sepe ꝯtingit ut anmꝰ
tus ⁊ ad celestiũ ꝯtemplatc̃em nõdũ
ydoneus dũ se rn cũbiculo racheł col¬
locat. dimi totũ se in eiꝰ amplexꝰ parat
dũ illam iam sese ten̾c putat. subito
imopinate int̾ amplexꝰ lye se ẽẽ de¬
p̾hendat Quid eni septurã sacrã isi
rachel cubiculũ dicimꝰ. ni qua sapĩam
diuinã sub decenti allegoriarũ uela¬
mine latitare ũ dubitamꝰ In tali cu¬
biculo uachel tociens q̃rit quociens
ni lectõe sacra sp̃uał intelligencia ĩda¬
gatur. S qͣm diu adhuc ad sublimia
penetranda m̃ime sufficimꝰ diu cupi¬
tam diligent̾ q̃sitã rachel nõdũ ĩuemi¬
mus Incipimꝰ gͦ geni̾e suspirare n¬
rr̃am cecitatem uõ solũ plang̾r. s ⁊
embesc̾e. Dolentib gͦ nob̾ ⁊ qͣrentibꝰ¬

Expanded text:
autem Lia supponitur, dum Rachel speratur, facile recognoscunt qui hoc quam saepe contingat non tam audiendo quam experiendo didicerunt. Saepe contingit ut animutus, et ad coelestium contemplationem nondum idoneus, dum se in cubiculo Rachel collocat; dum se in ejus amplexus totum parat; dum illam jam sese tenere putat, subito et inopinate inter amplexus Liae se esse deprehendat. Quid enim Scripturam sacram, nisi Rachel cubiculum dicimus, in qua sapientiam divinam sub decenti allegoriarum velamine latitare non dubitamus? In tali cubiculo, Rachel toties quaeritur, quoties in lectione sacra spiritualis intelligentia indagatur. Sed quandiu adhuc ad sublimia penetranda minime sufficimus, diu cupitam, diligenter quaesitam Rachel nondum invenimus. Incipimus ergo gemere, suspirare, nostram caecitatem non solum plangere, sed et erubescere. Dolentibus ergo nobis e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ quod conseciuens est ꝙ ip̃e sit sͥ¬
suũ bonũ. Sicut enĩ superiorem
hr̃ẽ non ualet qui suꝑ̃nĩ locum
tenet: sic oĩum sumiũ de suo infe¬
nori bonus fieri uel heari nou ꝑ̃t.
Quomoto autẽ aliunde bonus uel
beatus fieri posset: qui a semetip̃o
ht̃ totum quod habet: Est itaq
de semetip̃o bonus. est ⁊ de semetip̃o
beatus. Ip̃e gͦ sua ip̃o sumina bo¬
nitas ip̃e sua ip̃o summa felicitas.

Expanded text:
 quod consequens est, quod ipse sit suum bonum. Sicut enim superiorem habere non valet qui supremum locum tenet, sic omnium summus de suo inferiori bonus fieri, vel beari non valet. Quomodo autem aliunde bonus vel beatus fieri posset, qui a semetipso habet totum quod habet? Est itaque de semetipso bonus, est de semetipso beatus. Ipse ergo sua ipse summa bonitas, ipse sua ipse summa felicitas.
Abbreviated transcription (Latin):
qui uere om̃ipotẽs ẽ. ꝑftm
ex petendoꝵ nicħ deẽẽ ꝑt̃. Uͥ enini
ommpotentia est. nulla plenitu¬
do. nulla ꝑfc̃o decõ pt̃. ahioquinsi
uel aliquid de qualicũq ꝑfcõne
summe potentie deẽst: quã hĩe
nõ poss. ueracit᷑ ommipotens omio
non eẽt. uniu̾salit̾ aũt ꝑfc̃m ẽ:

Expanded text:
qui vere omnipotens est, expetendorum nihil deesse potest. Ubi enim omnipotentia est, nulla plenitudo, nulla perfectio desse potest. Alioquin si vel aliquid de qualicunque perfectione summe potenti deesset quam habere non posset, veraciter omnipotens omnino non esset. Universa
Abbreviated transcription (Latin):
aturalem itaq in homini
procedendi ordinem debemiꝰ
diliget̾ inspic̾e. ⁊ quid diuinum si¬
mile ui se h̾ãt cum omni sagacitate
inqurre quo inuento ⁊ cognenito nĩt
tbesigice discipline morem pro
sumlitudinis ratione. de humanis
ad diuina ꝓpueratum nõia transu¬
nie. In humana itaq nat᷑a indemꝰ
sicut superius iam diximus. en pro¬
ductio siue processio persone de perso¬
na alia est tantũmͦ immediata. a¬
lia tm̃mͦ mediata. alia uõ mediata
sił ⁊ immediata. Immediata pro¬
cessio ẽ illa que ẽ prolis de utrolib
ꝑente que ait nurla alia persona me¬
diante. Mediata processio ẽ illa ꝙͣ
uidemus in solo hominis aliciuꝰ nepo-¬
te que non fit uisi mediante ip̃ius
ꝓle. Est aũt ibi processio mediata
simł ⁊ umediata: ubi contingit
unũ ⁊ eundem hominẽ ẽẽ alicuius
filiũ ⁊ nepote. in humana natura.
Mediata processio multiplex ⁊ mł

Expanded text:
alem itaque in hominibus procedendi ordinem debemus diligenter inspicere, et quid divinum in se simile habeat cum omni sagacitate inquirere. Quo invento et cognito juxta theologicae disciplinae morem, pro similitudinis ratione de humanis ad divina proprietatum nomina transsumere. In humana itaque natura videmus, sicut superius jam diximus, quia productio sive processio personae de persona alia est tantummodo immediata, alia tantummodo mediata, alia vero mediata simul et immediata. Immediata processio est illa quae est prolis de utrolibet parente, quae fit nulla alia persona mediante. Mediata processio est illa quam videmus in solo hominis alicujus nepote, quae non fit nisi mediante ipsius prole. Est autem ibi processio mediata simul et immediata, ubi contingit unum eumdem hominem esse alicujus filium et nepotem. In humana natura mediata processio mult
Abbreviated transcription (Latin):
tats uariantur ⁊ multiplicantur
in humana gradus ⁊ noĩa germa¬
nitatis. alia est enim germanitas
ꝙͣ h̃t homo ad filium. alia uero ꝙͣ ht̃
telligi p̃t de aliis. In tanta aũt ger¬
manitatum inultitudine primũ
locum tenet ⁊ principalẽ germa¬
uitas illa ciue ẽ int̾ parentem ⁊ pro¬
leni. Nisi enim in humana natu¬
ra illa precessisset: ceterarũ om̃iũ
omĩo nulla fuisset. Et si cetaꝵ qͥ¬

Expanded text:
itatis variantur, et multiplicantur in humana natura gradus et nomina germanitatis. Alia enim est germanitas, quam habet homo ad filium, alia vero quam habet atelligi potest et de aliis. In tanta autem germanitatum multitudine primum locum tenet et principalem germanitas illa quae est inter parentem et prolem. Nisi enim in humana natura illa praecessisset, caeterarum omnium omnino nulla fuisset, et si caeterar
Abbreviated transcription (Latin):
tas spũi sc̃o. quid sit potentia ed¬
potentia cuud sit saꝑientia qinid ca¬
ritas uel bonitas om̃s in cominune
nonunus. ⁊ cotidiano experimẽto
probamus. In hiis itaq que mani¬
festa ⁊ nobis nota sunt erudunur ni
falloi ad eoꝵ notõm ciue humane ca¬
pacitatis modum excedunt. In huis
enim ⁊cib forma quedam ⁊ ymago
sumine tͥnitatis ex puimitur. ⁊ quodã
nobis uelud speculum proponitur.
ut uiuisibilia dei per tne facta funt
intlłca ꝯspiciantur. Que gͥ sunt.
in trinitate ista respondent hus que
sunt in trinitate. illatria trib siłia
uidemus q p̃t eẽ multiplex porẽtia.
ĩ ubi uulla est uel ẽẽ p̃t sapientia.
Tercio de elementis uel quibl reb
insensatis. In reb aũt aĩatis ⁊ bru¬
tis ẽ potentia audiendi uidendi. po¬
tentia ambulandi. comedendi ⁊
la sapientia est nulla naturalit᷑
u nulla p̃t ẽẽ sapientia. Esͣ aũt
ii nulla potentia est. nulla sapi¬
entia in ẽe p̃t. Nam posse sapere

Expanded text:
uod sentio. Quid sit potentia, quid sit sapientia, quid charitas vel bonitas omnes in commune novimus, et quotidiano experimento probamus. In his itaque quae manifesta et nobis nota sunt erudimur, ni fallor, ad eorum notionem quae humanae capacitatis modum excedunt. In his enim tribus forma quaedam et imago summae Trinitatis exprimitur, et quoddam nobis velut speculum proponitur, ut invisibilia Dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciantur. Quae igitur sunt in Trinitate ista, respondent his quae sunt in Trinitate illa, tria tribus, Videmus quia potest esse multiplex potentia, etiam ubi nulla est, vel esse potest sapientia. Taceo de elementis, vel quibuslibet rebus insensatis. In rebus etiam animatis et brutis est potentia audiendi, videndi, potentia ambulandi, comedendi etla sapientia est, nulla naturaliter ubi nulla potest esse sapientia. Econtra autem ubi nulla potentia est, nulla sapientia inesse potest. Nam posse sapere
Abbreviated transcription (Latin):
t̾uitatis illius summe ⁊ eterne.I¬
bi est ꝑsoue ingeurn que non ab
alio aliquo. ibi persona geniti qu
est ab ingeuito solo. Ibi ẽ ꝑsona f
Qũi gͦ in potentia exprimiture
prietas ingeniti: speciali quodam
sideratioius mͦ mito ascribit᷑ ili
mͦ ex hac rerũ t̾uitate surgit n¬
deratio ex qua per exemplũ ostem¬
propuetatib legitur

Expanded text:
Trinitatis illius summae et aeternae. ITrinitatis illius summae et aeternae. Ibi est persona ingeniti, quae non est aest ab ingenito solo; ibi est personaQuoniam ergo in potentia exprimitur proprietas ingeniti, speciali quodam considerationis modo merito ascribitur illquomodo ex hac rerum Trinitate surgit consideratio ex qua per exemplum ostenproprietatibus legitur
Abbreviated transcription (Latin):
tam sapientiam. s nullã omĩo
uoluntatẽ bona bonitatis añt est
bene ulłe. quid ẽ entm enim bõi¬
tas nisi bona uoluntas. Testis ia¬
q ẽ lucifer ille obduratus in sua
peru̾sitate. Ꝙ possit ẽẽ multip᷑
potentia sunul ⁊ multiformis sa¬
pientia. u nulla manẽt bonitatis
uestigia. Es aut nulla bonitas ĩ¬
ẽẽ potĩt. uͥ sapientia uł potentia
omĩo defin̾̃t. nam posse bene ulse
est aliquid posse. Sapientie uero
ẽ discerne̾ iat̃ bonũ ⁊ malum ⁊ sñ
hĩmõi discretione nescit uoluntas
quid sit eligend̾. ut possis gͦ bonita¬
tem hr̃e oportet ut scias ⁊ ualeas bo¬
num elige. poͣ dat posse sapientia
dat nosce sine quib bonitas non
prodit ad ẽe. Contrahit ĩq sium
ẽẽ bonitas uera tam a sapiã ꝙͣ poͭ.
tia non est de reliquaꝵ aliciua. sa¬
pientia aũt est de sola potentia
bonitas uero de potentia simul ⁊ sa¬
pientia uides certe ciuo mͦ in hac
rer t̾nitate expresse sunt ꝓpretateᷤᷤ

Expanded text:
tam sapientiam, sed nullam omnino voluntatem bonam. Bonitas autem est bene velle: quid est enim bonitas nisi bona voluntas? Testis itaque Lucifer ille obduratus in sua perversitate, quod possit esse multiplex potentia, simul et multiformis sapientia, ubi nulla manent bonitatis vestigia. Econtra autem nulla bonitas inesse poterit, ubi sapientia vel potentia omnino defuerit. Nam posse bene velle, est aliquid posse. Sapientiae vero est discernere inter bonum et malum. Et sine hujusmodi discretione, nescit voluntas quid sit eligendum. Ut possit ergo bonitatem habere, oportet ut scias et valeas bonum eligere; potentia dat posse, sapientia dat nosse, sine quibus bonitas non prodit ad esse. Contrahit itaque suum esse bonitas vera tam a sapientia quam tia non est de reliquarum aliqua. Sapientia autem est de potentia sola, bonitas vero de potentia simul et sapientia. Vides certo quomodo in hac rerum Trinitate expressae sunt proprietates
Abbreviated transcription (Latin):
absq om̃i dubio in aquilonẽ ⁊ austrũ
extendebat. s latitudme̾ suam ab orien¬
te in occidentẽ expandebat. Quia gͥ
est ut latitudo edificii qd̾. loxx. cubito¬
rũ extitit. p̃dictoꝵ edificioꝵ int̾ cape¬
dinẽ ex magna sin ꝑte occu paũit. Lõ

Expanded text:
absque omni dubio in Aquilonem et Austrum extendebat. Sed latitudinem suam ab Occidente in Orientem expandebat. Quia igitur est ut latitudo aedificii quod octoginta cubitorum exstitit praedictorum aedificiorum intercapedinem ex magna sui parte occu
Abbreviated transcription (Latin):
cubiti tm̃ mͦ erant ip̃m quid̃ gazo¬
philaciũ plusqͣm .xͣx. cũbitos latitu¬
dinis hr̃e nõ pot̾at ubi .xx. cubrtos sr̃¬
ẽẽ oportuit. Ut constaret ꝙ scͥptura
de hiis gazophilatis q̃ ccͣ tẽplũ iace¬
bant dicit. Et int̾ gazophilacia lati¬
tudinẽ .xx. cubitoꝵ in circuitu domui
undiq. Constat aut̃ ꝙ ab eodẽ orien

Expanded text:
quidem gazophylacium plus quam triginta cubitos latitudinis habere non poterat, ubi viginti cubitos superesse oportuit, ut constaret quod Scriptura de his gazophylaciis quae circa templum jacebant, dicit: Et inter gazophylacia latitudinem viginti cubitorum in circuitu domus undique. Constat autem quia ab eodem orie
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ templũ ⁊ aquilonaar edificiũ ĩ¬
t̾iadebat si ħ gazo philaciũ usq ad
iugesinũ cubitũ atrii int̾ioris se
a decimo cubito post illiꝰ edis porti
lonare pauimentũ at̾i ext̾ioris
intlłig̾e possimꝰ lit̾e illiꝰ adrectr̃e
const ingimi in eo ꝙ legimꝰ. ubie¬
rat porticus iũcta porticui triplici
Nam apud orientalc̃ regionem
nisꝙͣ ĩ uenimꝰ porticũ iũctã porti¬
cui. S aquilonaris porticꝰ at̾i int̾i¬
oris ut ex suꝑiorib patet ab orien¬
te hebat gazophilacia cantoꝵ ab au-¬
stro int̾ius atriũ ab aquilone ħ de
quo mn loquitũ parum̃tũ. paret gͦ
y porticus que huic porticui m̃c¬
ta erant ei ꝓculdubio ab occidente
adh̾ebat. ⁊ exꝑte eam tangẽs ⁊ ex
maiore sui relinq̃ns ũsus aquilo¬
nẽ seextendebat ⁊ ħ pammentum
ab occidente limitabat. Ut gͥ p̾dcõ¬

Expanded text:
templum et aquilonare aedificium interjacebat, si hoc gazophylacium usque ad vicesimum cubitum atrii interioris se a decimo cubito post illius aedis porticilonare pavimentum atrii exterioris intelligere possimus, litterae illius adjectione constringimur, in eo quod legimus: Ubi erat porticus juncta porticui triplici. Nam apud orientalem regionem nusquam invenimus porticum junctam porticui. Sed aquilonaris porticus atrii interioris, ut ex superioribus patet, ab Oriente habebat gazophylacia cantorum, ab Austro interius atrium, ab Aquilone hoc de quo modo loquimur pavimentum. Patet ergo quod porticus, quae huic porticui juncta fuerat, ei procul dubio ab Occidente adhaerebat, et ex parte eam tangens, et ex majore sui relinquens, versus Aquilonem se extendebat, et hoc pavimentum ab Occidente limitabat. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m triplici porticui adħere quin
pocius cõem parietem cũ ea in ip̃o
ꝯuictõnis loco hr̃e. post quẽ parietẽ
si porticus aquilonaris domꝰ icepͬ
parietẽq post parietr̃ hũit ꝓfecto
gazophilaciũ i tantũ dicto paui¬
mento oppositũ fuit qnͣtũ spissitu¬
dinis eius murꝰ fuit. Q aut̃ illa ꝙͣ
dix imiꝰ deambulatõ an̾ ip̃m gazo¬
philaciũ fu̾it sͥptura subseq̃nt̃ os¬
tondit cũ subiũgit. E̾t ante gazo¬
philacia deambulacio decẽ cubitoꝵ
uestibula modo uestibulũ nõiat.
Nã unũ ad distinctõos aliud ad to¬
tũ refertur. Non̾dũ sane ꝙ ra eo
loco ubi aquilonaris domꝰ ⁊ eiꝰ portitꝰ
faciebant angulũ añ p̾dcm̃ gazo¬
philaciũ. ⁊ hũc deambulatõis locũ
locus quidã erat.xxx. cubitoꝵ lon¬
gituditis. ⁊ .xx. cubitoꝵ latitudĩs

Expanded text:
rticum adhaerere, quin potius communem parietem cum ea in ipso conjunctionis loco habere. Post quem parietem si porticus aquilonaris domus incoepit, darietemque post parietem habuit, profecto gazophylacium in tantum dicto pavimento oppositum fuit, quantum spissitudinis ejus murus habuit. Quod autem illa quam diximus deambulatio ante ipsum gazophylacium fuerit, Scriptura subsequenter ostendit, cum subjungit: Et ante gazophylacia deambulatio decem cubitorum vestibula, modo vestibulum nominatur. Nam unum ad distinctiones, aliud ad totum referatur. Notandum sane quod in eo loco ubi aquilonaris domus et ejus porticus faciebant angulum ante praedictum gazophylacium, et hunc deambulationis locum, locus quidam erat triginta cubitorum longitudini
Abbreviated transcription (Latin):
zophilatia latitudinẽ .xx. cubitoꝵ in
irriutu domꝰ undiq. Constat gͥ int̾
duo edificia que templo adiacrbant
su partẽ hũit. ⁊ ab aquilone utraq
ib uua ⁊ eadem linça incepit. Nã ubr
gazophilacia q̃ huiꝰ domꝰ porticũ sup¬
portabant describũt᷑ statĩ de eoꝵ netroi¬
tu ãnectitur. Et erat subt̾ gazophilacia
ħ introitus aboriente igredienciũ ĩ
ea de atrio ext̾iori in latitudine peribo¬
li atrii qd̾ erat ꝯ̃ uiam orientalem ĩ
facie edificii seꝑati. hoc atriũ cuius
ħ loco mentõem facit aquilonaris
domꝰ profecto ab aquilone hũit a qua
domo usq ad uulgi locũ latitudinẽ
hr̃ent nisi porticus cũ sua domo ab
aquilonari plaga ex imo loco inci¬
peret. Ab aquilonari ã lat̾e eiudẽ por¬
ticus usq ab int̾ius atriũ .c. cubiti
erant. quoꝵ qͥnq̃gi̾ta ciꝰ latitudo te¬
nebat. deuide int̾iecta quadã deam¬
bulatõne decem cubitoꝵ latitudis
p̾dictũ illud gazophilatiũ cantoꝵ

Expanded text:
acia latitudinem viginti cubitorum in circuitu domus undique. Constat igitur inter duo aedificia quae templo adjacebant sui partem habuit, et ab Aquilone utraque ab una et eadem linea incoepit. Nam ubi gazophylacia quae hujus domus porticum supportabant describuntur, statim de eorum introitu adnectitur: Et erat subter gazophylacia haec introitus ab Oriente ingredienea de atrio exteriori in latitudine periboli atrii quod erat contra viam orientalem in facie aedificii separati. Hoc atrium, cujus hoc loco mentionem facit, aquilonaris domus profecto ab Aquilone habuit, a qua domo usque ad vulgi locum, latitudinem haberent nisi porticus cum sua domo ab aquilonari plaga ex uno loco inciperet. Ab aquilonari autem latere ejusdem porticus usque ad interius atrium centum cubiti erant, quorum quinquaginta ejus latitudo tenebat. Deinde interjecta quadam deambulatione decem cubitorum latitudinis praedictum illud gazophylacium cantorum
Abbreviated transcription (Latin):
hinc auc̃te ꝓbante monstrare. Sicut
suꝑus docuimꝰ templũ cũ sua porti¬
tu post atͥũ int̾ius ab occidentali eiꝰ
lat̾e enimebat ⁊ ꝑ alia tria lat̾a idẽ
templũ tres domos cũ suis porticibꝰ
int̾iecto tñ quodã atrio hẽbat. quaꝵ
una q̃ centũ cubitos longitudinis
tenebat. Nam de eo edificio qd̃ adi
dorsũ teupli ab occidente fuit qd̃ ⁊
seꝑatũ sqͥptura uocare ꝯsueuit ex eo
ꝙ nlłi cet̾oꝵ cohesit. legit᷑. Et men¬
sus est domꝰ longitudinẽ centũ cu

Expanded text:
hinc ratione probante monstrare. Sicut superius docuimus, templum cum sua porticu post atrium interius ab occidentali ejus latere eminebat, et per alia tria latera idem templum tres domos cum suis porticibus, interjecto tamen quodam atrio, habebat, quarum unaquaeque centum cubitos longitudinis tenebat. Nam de eo aedificio quod ad dorsum templi ab Occidente fuit, quod et separatum Scriptura vocare consuevit, ex eo quod nulli caeterorum cohaesit, legitur: Et mensus est domus long
Abbreviated transcription (Latin):
debant. S ħ sane ut atbitror palaa
cũ constit̾it qño illud edificiũ qd
paratũ dicitur int̾ ħ duo oromati
fuit.Ixbat sane centũ cubitos le¬
gitudinis. ⁊ hax cubitos latitudins
feam mitra parietes nonaginta cubi

Expanded text:
cludebant. Sed hoc sane, ut arbitror, palam erit, cum constiterit quomodo illud aedificium, quod separatum dicitur, inter haec duo ordinatum fuit. Habebat sane centum cubitos longitudinis et octoginta cubitos latitudinis. Nam intra parietes nonaginta cubitos
Abbreviated transcription (Latin):
feriorib denacła i suꝑiorib hr̃et. Nã
frustra eius portitus quqigniti cubi¬
dis a era emimeret mli ⁊ ceuacłin post
se hr̃et qd̾ sibi congrua altitudĩe res¬
pondet. Quid em̃ ant scptura de huis
edificii porticib. Propt̾ea inqͥt emiꝰ¬
nebant de infi̾orib ⁊ de mediis edifi¬
cus a t̾ra cubitis qnqͣgnita. Nenq sy¬

Expanded text:
beret. Nam frustra ejus porticus quinquaginta cubitis a terra emineret, nisi et coenaculum post se haberet quod sibi congrua altitudine responderet. Quid enim ait Scriptura de hujus aedificii porticibus? Propterea, inquit, eminebant de inferioribus et de mediis aedificii a terrae cubitis quinquaginta. Den
Abbreviated transcription (Latin):
nigitꝰ. Hec aut̃ porticus uincta erit
porticui aquilonari int̾ioris atrã.
um̃ ⁊ scriptũ est ubierat portics
ninita porticii trrplic. S ab capor¬
ticuati mt̾ioris si es mensibe hũt¬

Expanded text:
jungitur. Haec autem porticus juncta erat porticui aquilonari interioris atrii, unde et scriptum est: Ubi erat porticus juncta porticui triplici. Sed ab ea porticu atrii interioris si ei mensurae qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑam̃ ẽ. sicut nec integra caritas
liec uera triuitas abesse p̃t. ẽ gͥ non
solum pluralitas seo ⁊ uera trimita
iuera unitate. ⁊ uera unitas mis
trinitate

Expanded text:
m est, sicut nec integra charitas, sic nec vera Trinitas abesse potest. Est igitur non solum pluralitas, sed etiam vera Trinitas in vera unitate, et vera unitas in vera Trinitate
Abbreviated transcription (Latin):
adeptione. Probat itaq se incari¬
tatẽ ꝑfcm̃ nõ eẽ. cui neg dum põt
inprecipui sui gaudii ꝯmunione
ꝯplacere. Est itaq indicium mag¬
ne infirinitatis non posse pati coꝰ¬
sortium amoris. posse uero pati sig¬
num magne ꝑftõnis s magnũ
est pati posse. manis erit gratãt
suscipe. maximũ aũt ex desideri
requirere. Bonum magnum t
primum. meluis secundum. seo
om optimum. Demus gͥ sumno
ciuod precipuũ est. Optuno quos
timum est. In illis itaq niutuos

Expanded text:
adeptione. Probat itaque se in chariadeptione. Probat itaque se in charitate perfectum non esse, cui necdum potest in praecipui sui gaudii communione complacere. Est itaque indicium magnae infirmitatis, non posse pati consortium amoris. Posse vero pati, signum magnae perfectionis; si magnum est pati posse, majus erit gratanter suscipere. Maximum autem, ex desiderio requirere, bonum magnum illud primum, melius secundum, sed tertium optimum. Demus ergo summo, quod praecipuum est; optimo, quod optimum est. In illis itaque mutuo
Abbreviated transcription (Latin):
ratioius nr̃c modum pero¬
sequamͥ. Constat iam de diuina¬
rum ꝑsonaium pluralitate: noc¬
dum tamen de truutate. Nam
est. E odem itaꝙ testes super trin¬
tatis assertionan interrogemus
auos superius in attestationem
pluralitatis adduximꝰ. Et prius
ciuidẽ quid suꝑ hac retestetur
summa si plac caritas in terrage¬
tur. Oportet aũt caritatem sũmã
uniuersalit̾ eẽ perfcãm. ut añt sũ¬
me perfcã sit sicut oportet eõ tan¬
tam quoͣ non possit eẽ maior. sic
necc̃e ẽ talẽ fore quanon possit c̃ẽ
melior. Nam sicut in sũma cari¬
tade non potest deẽe quod est mar¬
In mutuo si quidẽ amore multũ¬
clarius ꝙͣ ut ab eo qũe sumine di¬
ligis ⁊ aquo summe ditigeris. ali¬
um eauo diligi uelis. Probatio ita¬
Iꝙ consummate caritatis ẽ notuia
cõmunio exibite sibi dilectionis.
Saue sum me diligenti. sumieq
diligi desid̾anti: preciꝑuum gau¬
diũ solet ẽẽ in desiderii sui adun¬
pletione optate uidelic dilectionis

Expanded text:
ationis nostrae modum prosequamur. Constat jam de divinarum personarum pluralitate, necdum tamen de Trinitate. Nam est. Eosdem itaque testes super Trinitatis assertione interrogemus, quos superius in attestatione pluralitatis adduximus: et prius quidem quid super hac re testetur, summa, si placet, charitas interrogetur. Oportet autem charitatem summam universaliter esse perfectam. Ut autem summe perfecta sit, sicut oportet esse tantam quod non possit esse major, sic necesse est talem fore quod non possit esse melior. Nam, sicut in summa charitate non potest deesse quod est maxin mutuo siquidem amore, multumclarius quam ut ab eo quem summe diligis, et a quo summe diligeris, alium aeque diligi velis. Probatio itaque consummatae charitatis est votiva communio exhibitae sibi dilectionis. Sane summe diligenti, summeque diligi desideranti praecipuum gaudium solet esse in desiderii sui adimpletione, optatae videlicet dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
u. ip̃e qui nob̾ omĩa docet ⁊ sugerit.
⁊̃ m om̃ uernatem introducit. qͥ uixͣ
hanc rationem uerbum dicituifiliꝰ.
cur non similiter uerbum dicatir ⁊̃
de corde solo. ⁊ ip̃o propalatͥ piofeen¬
usintentio. Iure gͥ soluis pũs son ge¬
nitura nerbum noĩatur per quẽ p̃e

Expanded text:
os omnia docet et suggerit, et in omnem veritatem introducit. Si juxta hanc rationem Verbum dicitur Filius, cur non similiter verbum dicatur etide corde solo, et ipso propalatur proferentis intentio. Jure igitur solius Patris sola genitura Verbum nominatur per quod
Abbreviated transcription (Latin):
peragitur aucore tͥ flamine diui¬
nũc flamen nunc spiramen nune
spirit᷑ dei dicitur. per quẽ spiritib an¬
gelicis spiritib humanis dei uerbũ
simus cur unus solus int̾nitate
dcũs sit dei sp̃s hẽs nicħomuis eͥ
q̃m clarificãdi mod̾ sołus filius clari

Expanded text:
peragitur auctore etiam flamine diviperagitur auctore etiam flamine divinunc flamen, nunc spiramen, nunc Spiritus Dei dicitur, per quem spiritibus angelicis et spiritibus humanis Dei Verbum s proposuimus, cur unus solus in Trinitate dictus sit Dei Spiritus, habes nihilominus m clarificandi modum non solus Filius clarif
Abbreviated transcription (Latin):
ditione adistitur. uerbum eẽ debet
dii cagacitas innotescit. recte asiłi
dei filius u̾bũ pr̃is dictt. per quã pat̾¬
na claritas manifestatur. In pr̃e
om̃is ueritatis ꝯceptio mei uerbo
om̃is ueritatis piolatio. In spũ sco
omĩs ueritatis auditio. Iuxta ħ
ꝙ in elangłio legrtur de ip̃o None
nuim loquetur a seinet ip̃o. s quec̃q
omis uitatis manifestatio. De hoc
uerbo hẽs in pͦs. Eructanit cormeũ
ato angłico humano. locutio añt
secundum superuis dc̃a alia it̾nse¬
ca alia extrinseca. Intrĩcera uero ẽ
illa qͣm capit solus sp̃c st̃s ad qͣm
extrinseca est illa qña capit sp̃c cre¬
atus. ⁊ sicut interior locutu̾s in no¬
bis fit sñ humani flatꝰ capperatione.
Exterior aũt omio nõ fit nͥ ip̃o too¬
perante: sic sane ui illa suꝑem mẽ¬
ti nͣ. int̾na illa locutio agitur aucto¬
re pr̃e solo. Nam solus pĩ dicit. solꝰ
spt̃ sc̃s audit. Exterior aũt locutõ

Expanded text:
ditione addiscitur. Verbum esse habet ditione addiscitur. Verbum esse habet dis sagacitas innotescit, recte a simili Dei Filius Verbum Patris dicitur per quem paterna claritas manifestatur. In Patre omnis veritatis conceptio, in ejus Verbo omnis veritatis prolatio, in Spiritu sancto omnis veritatis auditio, juxta hoc quod in Evangelio legitur de ipso: Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque omnis veritatis manifestatio. De hoc verbo habes in psalmo: Eructavit cor meum ato angelico et humano. Locutio autem secundum superius dicta alia intrinseca, alia extrinseca. Intrinseca vero est illa quam capit solus Spiritus sanctus, extrinseca est illa quam capit spiritus creatus. Et, sicut interior locutio in nobis fit sine humani flatus cooperatione, exterior autem omnino non fit nisi ipso cooperante, sic sane in illa supereminenti natura interna illa locutio agitur auctore Patre solo. Nam solus Pater dicit, solus Spiritus sanctus audit. Exterior autem locutio
Abbreviated transcription (Latin):
qr aliud uidet᷑ eẽ uerbum oris. Ilud
detorde oritur. Istud uero ore proert.
Illud interuis latet per istud codis
cognitio patesĩ sol ⁊ neutrum llo¬
imus alt̾a u̾iderur alterns. S dco
qr si subtilius penses idem uerbrm
nebicłm. uel si mãg placet u̾bi indu¬
mentũ: Nunquid est alius aliquis
homo indutus. ⁊ alius aliquis homo¬
cum fuerit exut᷑: Nunquid quesb
uerbun ꝙ eoꝵ ore profers proferre
potuisses ñ ip̃m pris per cogationẽ
incorde hũisses: eẽ cũ uerbum prola¬
t ab auditore fui̾t intellectum: nonnie
ide u̾bum incipit ẽẽ incorde suo expͥ
us erat in corde tuo: Si uero a nr̃e ha¬
beret ad locutionem cordis ꝙ̃admod̾
ht̃ ad locutionem oris nõ omĩo opꝰ
hrẽt hr̃et. ut ei exterior locutio sie¬
ret. Exhus ut credo patent intelli¬
gis e idem uerbum est cordis ꝙ oris.
s incorde est sine uoce. ⁊ in oie u̾oꝯ
uoce. absq dubio una ⁊ eadẽ ueritas
corde conciptturꝰ. u̾bo profertur. au¬

Expanded text:
et aliud videtur esse verbum oris; illud de corde oritur, istud vero ore profertur. Illud interius latet, per istud cordis cognitio patefieri solet. Et neutrum eorunius, altera videtur alterius. Sed dico quia, si subtilius penses idem verbum vehiculum, vel, si magis placet, verbi indumentum? Nunquid est alius aliquis homo indutus, et alius aliquis cum fuerit exutus? Nunquid, quaeso, verbum quod ore profers proferre potuisses nisi ipsum prius per cogitationem in corde habuisses? Et cum verbum prolatum ab auditore fuerit intellectum, nonne idem verbum incipit esse in corde suo quod prius erat in corde tuo? Si vero aurem haberet ad locutionem cordis quemadmodum habet ad locutionem oris, non omnino opus haberet ut ei exterior locutio fieret. Ex his, ut credo, patenter intelligis, quod idem verbum est oris quod cordis, sed in corde est sine voce, in ore vero cum voce. Absque dubio una et eadem veritatis corde concipitur, verbo profertur, au
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ ẽ ab alio nõ proced̾e: cr de sei
cedentẽ hr̃e. tcu uero ab alio pu¬
de. nec tamen qui de se procedat
bere. Et duas quidẽ ex hiis ꝓp̾et¬
tib iomunicabiles ẽẽ iã nom
s quid de t̾cia sentiend̾ sit: nec dĩ
ruocinando app̾hendimus.

Expanded text:
us tam ab alio procedere, quam de se procedentem habere. Tertii vero ab alio procedere, nec tamen qui de se procedat habere. Et duas quidem ex his proprietatibus incommunicabiles esse jam novimus, sed quid de tertia sentiendum sit nondum ratiocinando
Abbreviated transcription (Latin):
in ea plenitudine ꝙx̃ ab mnnasci
accepit. alti utiq sine ulla inti¬
tic dimuutõne impendit: Ten
namq in t̾nitate ꝑsona anascii
sit ⁊ ranascibłi prõcedit. Ecce ti¬
modo ratio rationi occurrit. ⁊ a¬
stationi ꝯtestatõ alludit. Eccei
constat luce iam clarius tres i

Expanded text:
in ea plenitudine, quam ab innascibili accipit, alteri utique sine ulla integritatis diminutione impendit. Tertia namque in Trinitate persona a nascibili simul et innascibili procedit. Ecce quomodo ratio rationi occurrit, et attestatio attestationi alludit. Ecce quod constat luce jam clarius, tres i