comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sata. secl ab alio fecũdata: ꝑsin¬
gulas sui partes que uña catho¬
licam faciunt. p̾posito sͥ: ponti¬
fici uisibilit̾ iungitur. sedimu¬
sibili sp̃c sc̃i uirtute cumulatur.
unde et bene iosephauctus int̾¬
p̾tatur. indicans nimirũ hocuo¬
cabulo. qd̃ instantia magistri
loquentis nichil ualet: si ñ au-¬
mentum suꝑni iuuaminis at
audiatur accepit. Qd̃ autenfi¬
lium suũ primogenitũ mati
a peꝑisse describitur: ñ iuxta
heluidium accipiendum est:
alios quoq filios eam ꝓcreas¬
se. quasi nequeat. primogenitꝰ
dici nisi qͥ habeat fr̃s. sicut nõ
unigenitus nͥ qui caret frib so¬
let appellari. Quia et testimo¬
num legis et aꝑta ratio decla¬
rat. om̃s unigenitos etiam pͥ¬
mogenitos. ñ autẽ om̃s primo¬
genitos etiam unigenitos pos¬
se uocari. Hoc est ñ solum ẽ.
primogenitum post quem alii.
sedomnem antequẽ nullus e
uulua processerit. Beniq om̃e
tres seqũatur siue non sequant᷑.

Expanded text:
sata, sed ab alio fecundata, per sinsata, sed ab alio fecundata, per singulas sui partes, quae unam Catholicam faciunt, praeposito sibi pontifici visibiliter jungitur, sed invisibili Spiritus sancti virtute cumulatur. Unde et bene Joseph auctus interpretatur, indicans nimirum hoc vocabulo, quod instantia magistri loquentis nil valet, si non augmentum superni juvaminis, ut audiatur, acceperit. Quod autem filium suum primogenitum Maria peperisse describitur, non juxta Helvidianos accipiendum est, alios quoque filios eam procreasse, quasi nequeat primogenitus dici, nisi qui habeat fratres, sicut non unigenitus nisi qui caret fratribus, solet appellari. Quia et testimonium legis, et aperta ratio declarat omnes unigenitos etiam primogenitos, non autem omnes primogenitos etiam unigenitos posse vocari. Hoc est non solum esse primogenitum post quem alii, sed omnem antequam nullus e vulva processerit. Denique quia omne tres sequantur, sive non sequantur,
Abbreviated transcription (Latin):
bethleem qͥppe. domꝰ panis int̾¬
pretatur. Ip̃e namq est qui ait.
Ego sum panis uiuus qui dece¬
lo descendi. Locꝰ ergo inquo do¬
minus nascteᷤ. domus panis an¬
te uocatus est: quia futurum
ꝓfesto erat. ut ille ibi ꝑ materi¬
am carnis appareret. qui electo¬
rũmentes int̾na sacietate refi¬
ceret. Sed et usq hodie. et usq
adcõsummationem scl̃i. dñs
in nazarech cõcipi. nasci beth¬
leem non desinit. cũ quilibet
audientium uerbi flore susce¬
pto. domum se et̾ni pacis effi¬
cit. Cotidie in utero uirginali
hoc est in animo credentium ꝑ
fidem cõcipit᷑ ꝑbaptisma gigni¬
tur. Cotidie dei genitrix ecelia
suum comitata ductorem. de
rota mundane cõuersationis
qd̃ galilea sonat. inciuitatem
iuda confessionis udelicet.⁊
laudis ascendens: censum sue
deuotionis et̾no regi ꝑsoluit.
Que in exemplum beate uir
ginis marie inmpta simul
et ĩmaculata. concipit nos uiigo
de sp̃u parit nos uirgo sine gemi¬
tu. Et quasi alii quidem despon¬

Expanded text:
e domus panis interpretatur. Ipse namque est qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nascitur, domus panis antea vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi am carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Sed et usque hodie et usque ad consummationem saeculi Dominus in Nazareth concipi et in Bethleem nasci non desinit, cum quilibet audientium, verbi flore suscepto, domum se aeterni panis efficit. Quotidie in utero virginali, hoc est, in animo credentium per fidem concipitur, per Baptisma gignitur. Quotidie genitrix Dei Ecclesia, suum comitata auctorem, de rota mundanae conversationis, quod Galilaea sonat, in civitatem Juda, confessionis videlicet et laudis, ascendens, censum suae devotionis aeterno Regi persolvit. Quae in exemplum beatae semper virginis Mariae nupta simul et immaculata concipit nos virgo de spiritu, parit nos virgo sine gemitu, et quasi alii quidem despon
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius non p̃tereunt̃ tanta tãq
benigna est humilitas intuenda
qui non solum intarnari ꝓnob̾:
sed et eo tempore dignatꝰ sit incor¬
nari quo mox natus censu cesa¬
ris ascͥberetur. atq ob nr̃i libera¬
tionem seruitio subderetur. Qm
etiam nobis humilitatis eius se¬
mitam neq enim condiciones
uenit mutare sed animos: pe¬
trus insinuat. Subditi inquiẽs
estote om̃i humane creature ꝓpt̾̃
deum. Siue regi. quasi p̃cellen¬
ti. Siue ducib. tanꝙͣ ab eo missis.
Sed et coapl̃s eius paulus. Red¬
dite inqͥt om̃ib debita. Cui tri¬
butũ: tributum. Cui uectigal
uectigal. Cui timorem: timore.
Cui honorẽ honorem. Nemini¬

Expanded text:
Cujus non praetereunter tanta tamque Cujus non praetereunter tanta tamque benigna est humilitas intuenda, qui non solum incarnari pro nobis, sed et eo tempore dignatus sit incarnari, quo mox censu Caesaris ascriberetur, atque ob nostri liberationem, ipse servitio subderetur. Quam etiam nobis humilitatis ejus semitam neque enim conditiones venit mutare, sed animos Petrus insinuat: Subditi, inquiens, estote omni humanae creaturae propter Deum, sive regi, quasi praecellenti, sive ducibus, tanquam ab eo missis . Sed et coapostolus ejus Paulus: Reddite, inquit, omnibus debita. Cui tributum, tributum. Cui vectigal, vectigal. Cui timorem, timorem. Cui honore
Abbreviated transcription (Latin):
p̃gnante. Suꝑna dispensatione
ꝓfessio census ita descͥpta est:
ut suam quisqs patriam ire iu¬
leretur. non tantũ ꝓpt̃ in ysteri¬
um qd̃ diximus. uerum etiam
ut dñs alibi conceptus. alibi na¬
tus. insidiantis sibi herodis fu¬
rorem facilius euaderet. Qui si¬
alibi bethleemittis parentibus
nasceretur. fugam eoꝵ subitam
calidus scrutator potuisset habe¬
re suspectam p̃sertim cũ eos de
stirpe dauid. unde xp̃c erat futurꝰ
cuncti genꝰ ducere nossent. cui
dauid ip̃e suo et nõie et patria et
officio testimonium ꝑhibet. Da-¬
iud qͥppe manu fortis. siue desi¬
derabilis int̾pretatur. Nomen qͥ¬
dem inde mutuans. qd̃ et gigan¬
tem fortit strauerit. et pulcher ac¬
pectus decoracs facie fuerit. Sed
etaltiori mysterio illum de sua
domo ac familia nasciturum p̃¬
figurans. qui singulartẽ mun¬
di principem debellaret. Specio¬
sus forma prefiliis hommum.
et ip̃e inbethleem natꝰ eẽt intelle¬
ctualium pastor ouium. hoc est
simplicium rector animarum.

Expanded text:
tc. Superna dispensatione professio census ita descripta est, ut in suam quisque patriam ire juberetur. Non tantum propter mysterium quod diximus, verum etiam ut Dominus alibi conceptus, alibi natus, insidiantis sibi Herodis furorem facilius evaderet. Qui si Bethleemitis parentibus nasceretur, fugam eorum subitam callidus scrutator potuisset habere suspectam, praesertim cum eos de stirpe David, unde Christus erat futurus, cuncti genus ducere nossent. Cui David ipse, suo et nomine et patria, et officio, testimonium perhibet. David quippe, manu fortis, sive desiderabilis, interpretatur. Nomen quidem inde mutuans, quod et gigantem fortiter straverit, et pulcher aspectu decoraque facie fuerit; sed altiori mysterio illum de sua domo ac familia nasciturum praefigurans, qui singulariter mundi principem debellaret, speciosus forma prae filiis hominum , et ipse in Bethleem natus et intellectualium pastor ovium, hoc est simplicium rector animarum.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝑmanet: ꝑ incarnationis
mysterium uia factus est. qͣ
nos ad patriam ubi ueritate
et uita frueremur adduceret.
Et pastores erant in regione ea¬
dem uigilantes. et cuftodientes
uigilias noctis supͣ gregem su¬
um. Et ecce angłs dñi ftetit iu¬
xta illos: et claritas dei circũ¬
fulsit illos. Pulcherrima rati¬
one dño nato pastores iugilãt
gregẽ ꝙsuum abinsidiis no¬
ctis custodiendo defendunt.
Ut uidelicet etiam ꝑhoc oftẽ¬
datur illud adẽe tempus: qd̃
uerus et solus bonus pastor olĩ
ꝓmisit dicens. Ette ego ip̃e reqͥ¬
ram oues meas et iusitabo caᷤ
sicut uisitat pastor gregem su¬
um. et liberabo eas de om̃ib
locis in quibz disꝑse fuerant
in die nubis et caliginis. Et pau¬
lopost. Et suscitabo suꝑ eas pas¬
torem unũ qui pascat eas da¬
uid seruum meũ. et cessare fa¬
ciam bestiat pessimas det̾ra.

Expanded text:
ta permanet, per Incarnationis ta permanet, per Incarnationis my terium via factus est, qua nos ad patriam ubi veritate et vita frueremur adduceret. Et pastores erant in regione eadem vigilantes et custodientes vigilias noctis supra gregem suum. Et ecce angelus Domini stetit juxta illos, et claritas Dei circumfulsit illos. Pulcherrima ratione Domino nato pastores vigilant, gregemque suum ab insidiis noctis custodiendo defendunt. Ut videlicet etiam per hoc ostendatur illud adesse tempus, quod verus et solus bonus Pastor olim promisit dicens: Ecce ego ipse requiram oves meas, et visitabo eas, sicut visitat pastor gregem suum, et liberabo eas de omnibus locis in quibus dispersae fuerant in die nubis et caliginis. Et paulo post: Et suscitabo super ea pastorem unum, qui pascat ea, servum meum David, et cessare faciam bestias pessimas
Abbreviated transcription (Latin):
rio. Qd retribuam dño. ꝓ om̃i¬
b que retribuit michi: Qui
enim maior est om̃n laude:
paruulus natus est nobis. ut
nos uiri possimꝰ ẽẽ ꝑfecti. Qui
totũ mundi uario uestit orra¬
tu pannis uilib inuoluitur
ut nos stolam primam recipe¬
re ualeamus. ꝑquem om̃ia fa¬
cta sunt: manus pedesq cunis
astringitur. ut nr̃e manꝰ ad opꝰ
bonum exerce nr̃i sint pedes ĩ
uiam pacis directi. Cin celum
sedes est: duri p̾sepis angustia
cõtinet᷑. ut nos ꝑcelestia regni
gaudia dilatet. Qui panis est
angłorũ: in p̾sepio reclinatur
ut nos quasi sc̃a animalia car¬
nis sue frumento reficiat. Qͬ
ad dexteram patris sedet. indi¬
u̾sorio loco eget. ut nobis in do¬
mo patͥs sui multas mansio¬
nes p̃paret. Qua inre hoc quod
ñ in domo parentũ sed in diũ¬
sorio et iuia nascitur: ꝑsĩg¬
nificationẽ in telligi altiꝰ potest.
Ip̃e nanq ait. Ego sũ uia: ue
ritas et uita. Qui ergo ꝑ diuini¬
tatis essentiam ueritas et ui¬

Expanded text:
d retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi ? Quid enim major est omni laude: Parvulus natus est nobis, ut nos viri possimus esse perfecti? Qui totum mundum vario vestit ornatu, pannis vilibus involvitur, ut nos stolam primam recipere valeamus. Per quem omnia facta sunt, manus pedesque cunis astringitur, ut nostrae manus ad opus bonum exertae, nostri sint pedes in viasedes est, duri praesepis angustia continet, ut nos per coelestis regni gaudia dilatet. Qui panis est angelorum, in praesepio reclinatur, ut nos quasi sancta animalia carnis suae frumento reficiat. Qui ad dextram patris sedet, in diversorio loco eget, ut nobis in domo Patris sui multas mansiones praepararet. Quamvis hoc, quod non in parentum domo, sed in diversorio et in via nascitur, per significationem intelligi altius potest. Ipse namque ait: Ego sum via, et veritas, et vita . Qui ergo per divinitatis essentiam veritas et vi
Abbreviated transcription (Latin):
ptem aliꝰ completur. integroẽe
corde seruandum. In quo uide¬
licet scͥpture sacre denario. dcc̃e
mandatis celestib qͣsi totidem
aureis nũmis insignito. uultũ
nomenq regis et̾m hoc est ag¬
nitionem diuine uoluntatĩ
qͥsquis intueri nouit inueniet
que intabulis sui cordis qͥsqͥs
ꝑfecte credit sperat et diligit.
stilo sedule cogitationis exant.
Et hunc nobiscũ denarium
qͣsi sacculo clusum in uia po¬
tamus. qͣndo dicere sciente: c̃l
psalmista. signatũ est suꝑ nis
lumen uultus tui dñe. dedill
leticiam incorde meo. ip̃m hac¬
tenus fidei signacłm gaudiũcs
spei et caritatis. in occulta nr̃e
conscientie meditatione ser¬
uamus deo teste recõditum.
uerũ patriam peruenientes:
regi nr̃o curus uisionem sitimꝰ
ad que in suo decore contuen¬
dum. toto nisu uirtutis tora
mentis intentione ꝓsꝑamus
q̃ in t̾ris latuerãt in celis coro
donario ꝓferemus. quandoq in

Expanded text:
ptem alios complectitur, integro esse ptem alios complectitur, integro esse corde servandum. In quo videlicet Scripturae sacrae denario, decem mandatis coelestibus quasi totidem aureis nummis insignito, vultum nomenque regis aeterni, hoc est agnitionem divinae voluntatis quisquis intueri novit, inveniet. Quod in tabulis sui cordis quisque perfecte credit, sperat, diligit, stylo sedulae castigationis exarat. Et hunc nobiscum denarium quasi sacculo inclusum in via portamus, quando dicere scientes cum Psalmista: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine, dedisti laetitiam in corde meo , ipsum tamen hactenus fidei signaculum gaudiumque spei et charitatis, in occulta nostrae conscientiae meditatione servamus Deo teste reconditum. Verum in patriam pervenientes regi nostro cujus visionem sitimus, ad quem in suo decore contuendum toto nisu virtutis, tota mentis intentione, properamus, quae in terris latuerant, in coelis corondonaria proferemus, quando quae in
Abbreviated transcription (Latin):
preciosius auro deo mums of¬
ferre. Qd̃ si etiam genꝰ nomisma¬
tis qd̃ cesari pendebatur diligẽ¬
tius inspexerimus: ñ parũ nob̃
deuotionis et ip̃m mandare ꝓ¬
babimus. Qd ñ aliunde melius
quam de ip̃o eunglio querere ⁊
inuenire ualemus. uͥ temptanti¬
b se detributo cesari reddendo
dñs ait. Ostendite mͥ nomisma
census. At illi inqͥt obtulerunt
es denarium. Et ait illis ihs. Cuiꝰ
est imago hec et suꝑscriptio: Di¬
cunt ei. Cesaris. Tunc ait illis.
Leddite ergo que sunt cesaris
cesari. et q̃ sunt dei deo. ubi pri¬
mo notandum. qd̃ cesaris dena¬
rius. qui decem nũmos habebat.
qd̃ etiam nõie ꝓdit: imagine eiꝰ
et suꝑscͥptione titulatus solue¬
batur. Deinde inferendum. qr
iubente dño que cesarissũt cesa¬
ri. et que deisunt deo. ẽẽ redden¬
da. nobis quoq solert̃ intimat᷑.
insimilitudine denarii regalis
deo regis nr̃o decalogũ legis offe¬
rendũ. hoc est amorem et pro¬
ximi. quorũ unꝰ trib p̾ceptis. se¬

Expanded text:
pretiosius auro Deo munus offerre . Quod si etiam genus numismatis quod Caesari pendebatur diligentius inspexerimus, non parum nobis devotionis et ipsum mundare probabimus, quod non aliunde melius quam de ipso Evangelio quaerere et invenire valemus, ubi tentantibus se de tributo Caesari reddendo, Dominus ait: Ostendite mihi numisma census. At illi, inquit, obtulerunt ei denarium. Et ait illis Jesus: Cujus est imago haec et superscriptio? Dicunt ei, Caesaris. Tunc ait illis: Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo . Ubi primum notandum, quod Caesari denarius qui decem nummos habebat, quod etiam nomine prodit, imagine ejus et subscriptione titulatus, solvebatur. Deinde inferendum quia jubente Domino quae Caesaris Caesari, et quae Dei sunt Deo esse reddenda, nobis quoque solerter intimatur, in similitudinem denarii regalis Deo regi nostro decalogum legis offerendum, hoc est amorem Dei et proximi, quorum unus tribus perceptis se
Abbreviated transcription (Latin):
cło tuo et tũc ꝑspicies ut
educas festuca de ocło frĩs
tui. Iest primo abste expa¬
le odium. et cleinceps pot̾is
iam eũ quẽ diligis emenda¬
re. Et est uere multum ca¬
uendũ et molestũ hypocrita¬
rum id est simulatorũ gen̾
quicũ om̃i ustiorũ accusati¬
ones odio et liuore suscipiãt.
etiam cõsultores uideri se
uolunt. Et ideo pie cautescs
uigilandum est: ut cum
aliquem reprehendere. uł
obiurgare necessitas coege¬
rit. primo cogitemus utrum
tale sit uicium qd̃ nũqũa
habuimꝰ. uel quo iam carui¬
mus. Et si nũquam habui¬
mus: cogitemus et nos ho¬
mines ẽẽ et habere potuisse.
Si uero habunnus et non
habemꝰ. tãgat memoriam
cõmunis infirmitas. ut il¬
lam reprehensione aut ob¬
nirgationẽ ñ odium iedi¬
scd̾ia p̃cedat. Ut fiue adco¬
reptionẽ enis ꝓpt̾ quenid
facimus: siue ad ꝑut lone
ualuerit ña incertus es et¬
tus. nos tamen de simol¬
citate ocłi nr̃i securi fsns

Expanded text:
culo tuo, et tunc perspicies, ut culo tuo, et tunc perspicies, ut educas festucam de oculo fratris tui. Id est, primo abs te expelle odium, et deinceps poteris jam eum quem diligis emendare. Et est vere multum cavendum et molestum hypocritarum, id est, simulatorum genus, qui cum omnium vitiorum accusationes odio et livore suscipiant, etiam consultores videri se volunt. Et ideo pie cauteque vigilandum est ut cum aliquem reprehendere vel objurgare necessitas coeperit, primo cogitemus utrum tale sit vitium quod nunquam habuimus, vel quo jam caruimus. Et si nunquam habuimus, cogitemus et nos homines esse, et habere potuisse. Si vero habuimus, et non habemus, tangat memoriam communis infirmitas, ut illam reprehensionem aut objurgationem, non odium, seddia praecedat, ut sine ad correctionem eius propter quem id facimus, siue ad peruersionem ualuerit — nam incertus est exitus — nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus.
Abbreviated transcription (Latin):
nim suꝑbia uel odio. phylar¬
giria uel auaritia uel alio qͦ¬
libet crimine preuenti: leuia
hec uel nulla iudicantes acer¬
rime corripiunt. quos subrta
inderint ira turbatos. ocłm
mentis a solito puritatis sta¬
tu qͣsi festuca irruente mutaᷤ¬
se. Atq ĩmemores dñici precep¬
ti quo ait. nolite cõdempnare
et ñ condẽpnabimini. magis
amant uituperare et dãnare.
quã emendare atq corrigere.
Et quomodo poteris d̾cere. fri
tuo. fr̃. sine eiciam festucam
le peccauit tu odio reprehe¬
dis. Quantũ autem int̾ fes¬
tucam et tͥbem qͣsi tantum
distat int̾ irã et odium. Odi¬
um est. enim ira inuetera¬
ta quasi que uectate tantũ
robur acceꝑit: ut merito ap
pelletur trabes. Fieri autem
potest ut si irascaris homini.
uelis eũ corrigi.Si autem
oderis homine: ñ potes eum
uelle corrigi. Et ideo impo¬
sibile dicitur. ut festucam
frĩs ocło demat: qui suo tra¬
bem gestat in ocło. Hypocri¬
la eic̾e primũ trabem deo¬

Expanded text:
nim superbia, vel odio, philarnim superbia, vel odio, philargyria, vel avaritia, vel alio quolibet crimine praeventi, levia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiunt eos, quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu quasi festuca irruente mutasse; atque immemores dominici praecepti quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini, magis amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere. Et quomodo potes dicere fratri tuo: Frater, sine ejiciam festucam le peccauit, tu odio reprehendas. quantum autem inter festucam et trabem, quasi tantum inter iram distat et odium. odium est enim ira inueterata, quasi quae uetustate ipsa tantum robur acceperit, at merito appelletur trabes. Fieri autem potest ut si irascaris homini, velis eum corrigi; si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere: et ideo impossibile dicitur ut festucam fratris oculo demat, qui suo trabem gestat in oculo. Hypocrita, ejice primum trabem de o
Abbreviated transcription (Latin):
da p̾cipitur. Site inqͥt ira cõ¬
tra uiolentũ. et contra petẽ¬
tem phylargiria cecauerit.
nunguid tua mente uitiata
uitiũ eius curare pot̾is: Aut
ille solus qui inurriam facit
et ñtu etiam qui ferre nescie¬
bas reus deputaberis: At si
mitẽ te tͣnqlliq pectoris eius
improbitas inuenerit. et il¬
lead penitentiam mouebitur
ertupatientie p̾nio donaberiᷤ
quia cecũ uidente ocło hoc est
crde sereno ducere curabas ad
lumen. Non est dicipłs super
magittium. ꝑfectus aute erit
om̃is. si sit sicut magist᷑ eiꝰ. Si
magister qui utiqz quasi deus
potuit. ñ suas ultũ iri miurias
sed ip̃os maluit in secutores
patiendo reddere mitiores. eã¬
dem necesse est. discipłi qui pu¬
gulam sequantur. Quid autẽ¬
uides festucã in ocłõ fr̃is tui.
trabem aũt que in tuo est nõ
consideras: Et hoc ad superiora
respicit. ubi cecũ a ceco duci. id
est peccantem a peccatore casti¬
gari ñ posse p̾monuit. Multi e¬

Expanded text:
da praecipitur. Si te, inquit, ira conda praecipitur. Si te, inquit, ira contra violentum, et contra petentem philargyria caecaverit, nunquid tua mente vitiata vitium ejus curare poteris? Aut ille solus qui injuriam fecit, et non tu etiam qui ferre nesciebas, reus deputaberis? At si mitem te tranquillique pectoris ejus improbitas invenerit, et ille ad poenitentiam movebitur, et tu patientiae praemio donaberis, quia caecum vidente oculo, hoc est, corde sereno, ducere curabas ad lumen. Non est discipulus super magistrum; perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus. Si magister, qui utique, quasi Deus, potuit non suas ultum ire injurias, sed ipsos maluit insepatiendo reddere mitiores, eamdem necesse est discipuli, qui pugulam sequantur. Apostolvides festucam in oculo fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est, non consideras? Et hoc ad superiora respicit, ubi caecum a caeco duci, id est, peccantem a peccatore castigari non posse praemonuit. Multi e
Abbreviated transcription (Latin):
entem. dabunt infinũ ur̃m
Hinc simule est qd alibi dist
Ut et ip̃i recipiant uos int¬
na  tabernacula. Non enim
hiis qui elemosinam feceere¬
diturus est. Quam tamen N
sinũ dare dicuntur: quia pa¬
merẽle illius occasionẽ dedes
cũ uel egentes misere uelii¬
probe seuientes fortiorumlis
et tolerati patientra et uend¬
cio sustentati. et ad ip̃samal¬
quotiens fidem dulci gr̃a uꝰ¬
nocati. Gadem quippe menl¬
ra qua mensi fueritis: renss¬
etur uobis. Et apłs ad elemo¬
sinam chorinthiotortatis ĩt
cetem dicit. Hoc autem dico l
parce seminat. parce et metet
Et qui seminat in beneclicti¬
onib: de benedictionib et
metet. potest autẽ et de om̃¬
bus q̃ mente.manu. lingua
gerimus accipi: quia tu red¬
des singulis inqͥt: scd̃m oꝑa
eoꝵ. Dicebat autem illis et
similitudinem. Nũquid po¬
test cecus cecũ ducere: Nũne
ambo infoueam cadunt:Sẽ¬
sus huiusce sententie penclet
ex suꝑiorib. ubi dedanda ele¬
mosina et in iuria dimittẽ¬

Expanded text:
entem dabunt in sinum vestrum. Huic simile est quod alibi dicit: Ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula . Non enim his qui eleemosynam facere, redditurus est. Quam tamen in sinum dare dicuntur, quia promerendae illius occasionem debere, cum vel egentes misere, vel improbe saevientes, fortiorum sunt et tolerati patientia, et beneficientia sustentati, et ad ipsam aliquoties fidem dulci gratia provocati. Eadem quippe mensura qua mensi fueritis, remetietur vobis. Et Apostolus ad eleemosynam Cooc autem dico, qui parce seminat, parce et metet. Et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet. . Potest autem et de omnibus quae mente, manu, lingua gerimus accipi: Quia tu reddes singulis, inquit, secundum opera eorum . Dicebat autem illis et similitudinem: Nunquid potest caecus caecum ducere? nonne ambo in foveam cadent? Sensus hujusce sententiae pendet ex superioribus, ubi de danda eleemosyna et injuria dimitten
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdq factũ sit. uel cũ incertũ
est. qualis futurꝰ sit. qui nũc
uel bonꝰ uel malus apparet.
Dimitrite: et dimittemini.
date et cdabitur uobis. Dimit¬
tere nos iniurias. dare benesi¬
cia iubet: ut et nob̃ pecc̃a di¬
mittantur. et uita detur et̾ra.
Qua sententia breui sed exims¬
a cuncta q̃ latissime de couer

Expanded text:
quidque factum sit, vel cum incertum quidque factum sit, vel cum incertum est qualis futurus sit, qui nunc vel malus vel bonus apparet. Dimittite, et dimittemini; date, et dabitur vobis. Dimittere nos injurias, dare beneficia jubet, ut et nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime
Abbreviated transcription (Latin):
ti funt stupra. uel blasphemie
uel furta. uel ebrietates. et si qͣ
sunt talia dequibz nobis iudi¬
care ꝑmittitur. De generẽ aũt
ciborum qr possunt bono ani¬
mo et simplici corde sine uitio
cõcupiscentie qͥcũq humani
cibi indifferenter sumi pro¬
hibet apłs ndicari eos qui
carnib uescebantur. et innũ
bibebant. ab hiis qui se abhuiꝰ¬
modi alimentis tẽperabant.
Qui mandiicat inquit: ñ r̃a¬
ducantem ñ spernat. Et qui
ñ manducat manducantem
ñ iudicet. Adhoc pertinet etiã
illud qd̾ alio loco dicit. Holite
ante tẽpus iudicare. quoadus¬
q ueniat dominus et illumi¬
nabit abscondita tenebrarũ.
et manifestabit cogitationes
fiant: quia et bono et malo
fieri possunt. Dequib temera¬
rium est iudicare. maxime
ut cõdempnemꝰ. Horũ autem
uemiet tẽpus ut iudicẽtur cũ
dñs illuminabit abscondita
tenebrarũ. et manifestabit co¬
gitationes cordis. Duo autẽ
sunt in quib temerarium
iudicium cauere debemus.
Cumincertũ est. quo animo

Expanded text:
unt stupra, vel blasphemiae, vel furta, vel ebrietas, et si qua sunt talia, de quibus nobis judicare permittitur. De genere autem ciborum, quia possunt bono animo et simplici corde sine vitio concupiscentiae quicunque humani cibi indifferenter sumi, prohibet Apostolus judicari eos qui carnibus vescebantur, et vinum bibebant, ab eis qui se ab hujusmodi alimentis temperabant. Qui manducat, inquit, non manducantem non spernat ; et qui non manducat, manducantem non judicet. Ad hoc pertinet etiam illud, quod alio loco dicit: Nolite ante tempus quidquam judicare, quoadusque veniat Dominus et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes fiant, quia et bono et malo fieri possunt; de quibus temerarium est iudicare, maxime ut condemnemus. horum autem ueniet tempus ut iudicentur, cum deus inluminabit abscondita tenebrarum et manifestabit cogitationautem in quibus temerarium judicium cavere debemus: cum incertum est quo animo
Abbreviated transcription (Latin):
tis refoueret. Sed cũ uim cla¬
ritatis illius ferre ñ possent. ce¬
pit eadem romula assistentẽ
et trementem redempt̾e suoꝵ
moꝵ magistra blanda uoce
cõsolati dicens. Noli timere
mat̾. non morior modo. Cũ¬
ꝙ hoc crebro diceret: paulat̃i
lux que fuerat emissa subt̃c¬
ta est. sedhis qui subsecittus
est. o dor remansit. Sicq dies
sids et t̾cius transut. ut asꝑ¬
la fragantia odoris remane¬
ret Nocte igitur quarta can¬
dem magistram suam itm
uocauit. Qua ueniente uia

Expanded text:
s refoveret. Sed cum vim clas refoveret. Sed cum vim claritatis illius ferre non possent, coepit eadem Romula assistentem sibi et trementem Redemptam, suorum morum magistram, blanda voce consolari, dicens: noli timere, mater, non morior modo. Cumque hoc illa crebro diceret, paulatim lux quae fuerat immissa subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. Sicque dies secundus et tertius transiit, ut aspersi fragrantia odoris remaneret. Nocte ergo quarta eamdem magistram suam iterum vocavit. Qua veniente
Abbreviated transcription (Latin):
discpłas suas filiarũ loco nu
utrisq referentib et multis
res eadem claruit. et egodͦ¬
q eode tempore agnomi. Cũ¬
ꝙ noctis medio lectulo ia¬
centis assisterent. subito lux¬
celitꝰ om̃e illud. scellule spa¬
cium impleuit. Et sp̃edor
tante claritatis emicuit ut
corda assistentium mesti¬
mabili pauore ꝑstringeren¬
tur. atq ut post ip̃e referebãt.
omne in eis corpus obriges¬
ceret et in subito stupore re¬
manerent. Cepit nancy q̃sl
cuislam magne multitu¬
dinis ingredientis sonitus
audiri. hostium cellule cũicu-¬
t ac si ingrediantium tͦba p̃¬
meretur. Atq ut clicebant in¬
trantium multitudinem sẽ¬
tiebant sed nimietate timo¬
ris et luminis uidere ml pote¬
rant. quia earũ ocłos et pauoe
depresserat. et ipsa tanti lumi¬
nis claritas reuerberabat. Qũã
lucem protimis miri odoris ẽ
frangrantia subsecuta. ita ut
earum animum quia lux e¬
missa t̾ruerat. odoris suauitas¬

Expanded text:
discipulas suas filiarum loco nutdiscipulas suas filiarum loco nututrisque referentibus et multis eadem res claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctis medio lectulo jacentis assisterent, subito cemissa omne illius cellulae spatium implevit; et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostium cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur. Atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis videre nil poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam lucem protinus miri odoris est fragrantia subsecuta, ita ut earum animum, quia lux emissa terruerat, odoris suavita
Abbreviated transcription (Latin):
custos oris sin ad silentium
studiosa ualde ad cõtinue oa¬
tionis usum. Sed quia plet̾u¬
qꝙ hii quosiam ꝑfectos homi¬
nes estimant. adhuc in ocłis
sumi opificis aliqͥd inꝑfectio¬
is habent. sicut sepe imꝑiti
homines nec clum ꝑfecta scul¬
pentis sigilla cospicimus. et ĩa
quasi ꝑfecta laudamus que ta¬
men adhuc artifex cõsiderat
et limat. lauclari iam aulit
et tam̃e ea tũdere meliora ñ
desinit: hecquam pediximꝰ
romula ea quam greco uoca¬
bulo paralisin uocant mo¬
lestia corporali ꝑtussa est Mul¬
tis ꝙ antuis in lectulo decubãs
pene om̃i iacebat menbroꝵ
officio destituta. Nec tamen
hec eadem eiꝰ mentem ad in¬
patientiam flagella ꝑduxeñt.
ham ip̃a ei detrimenta m̃e¬
broꝵ facta fuerant increm̃¬
ta uirtutum. Qa tato sollicitꝰ
adusum orationis excreuert.
quanto et aliud qͦdlibet age¬
re neq̃qu̾a ualebat. Nocte gͥ
quadam eandem redẽptamꝰ
quã prefatus sum q̃ utrasc

Expanded text:
custos oris sui ad silentium, custos oris sui ad silentium, studiosa valde ad continuae orationis usum. Sed quia plerumque hi quos jam perfectos homines aestimant adhuc in oculis summi opificis aliquid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines necdum perfecte sculpta sigilla conspicimus, quasi perfecta laudamus, quae tamen adhuc artifex considerat et limat, laudari jam audit, et tamen ea tundere meliorando non desinit; haec quam praediximus Romula ea quam Graeco vocabulo medici paralysin vocant molestia corporali percussa est, multisque annis in lectulo decubans, pene omni jacebat membrorum officio destituta, nec tamen haec eadem ejus mentem ad impatientiam flagella perduxerant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fuerant incrementa virtutum, quia tanto sollicitius ad usum orationis excreverat, quanto et aliud quodlibet agere nequaquam valebat. Nocte igitur quadam eamdem Redemptam quam praefatus sum, quae utrasque
Abbreviated transcription (Latin):
tos cernimus quis cuiui sĩt
meriti nescimꝰ. Om̃s ergo ue¬
nerandi sunt. Tantoq neces¬
se est ut om̃ib te humiliare
debeas: quanto quis sit xp̃i
ignoras. Rem fr̃s refero qm
bene his qui presto est fr̃ et
cõprb̃r meus speciosus nouit.
Eo tepore quo monasteriũ pecii
anꝰ quedam redempta noĩe
insc̃imoniali habitu constitu¬
ta. in hac urbe iuxta beate ma¬
rie semꝑ uirginis eccłam ma¬
nebat. Hec illius herundinis
discpłã fuerat: que magnis
uirtutib pollens suꝑ p̾nesti¬
nos montes uitam heremiti¬
cam duxisse ferebatur. Huic
due in eode habitu discple ad¬
herebant. Una nomine romula
et altera que nunc ad huc sr̃¬
est. qͣm quidem facie scio sed
nomine nescio. Exes itaꝙ in
uno hee habitacło cõmane¬
tes morum quid̃e diuitiis
plenam sed tamen reb pau
tem qͣm prefatus sum romu¬
le. aliam qu̾a predixi cũdiscpłã
suam magnis uite meritis
ante ibat. Erat quippe mire
patientie sũme obedientie.

Expanded text:
tos cernimus, quis cujus sit tos cernimus, quis cujus sit meriti nescimus. Omnes ergo venerandi sunt, tantoque necesse est ut omnibus te humiliare debeas, quanto quis eorum siignoras. 11. Rem, fratres, refero, quam bene is qui praesto est frater et compresbyter meus Speciosus novit. Eodem tempore quo monasterium petii, anus quaedam, Redempta nomine, in sanctimoniali habitu constituta, in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat . Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae, magnis virtutibus pollens, super Praenestinos montes vitam eremiticam duxisse ferebatur. Huic duae in eodem habitu discipulae adhaerebant: una nomine Romula, et altera, quae nunc adhuc superest, quam quidem facie scio, sed nomine nescio. Tres itaque hae in uno habitaculo commanentes morum quidem divitiis plenam, sed tamen rebus pauperem tem, quam praefatus sum, Romula aliam quam praedixi condiscipulam suam magnis vitae meritis anteibat. 1660 Erat quippe mirae patientiae, summae obedientiae,
Abbreviated transcription (Latin):
imus. et tamen rogamur.
uidete si negare debemus
qd̃ petimur. quando patroni
sunt qui petunt. Nolite gͦ
miscd̃ie tempora ꝑͣdere. noli¬
te accepta remedia dissimu¬
lare. Ante supplicium. cogi¬
tate de supplicio. Cum quos¬
libet in hoc mundo abiectos
aspicitis etiam si qua repre¬
hensibilia eorum eẽ uidean¬
tur. nolite despicere.quia for¬
tasse quos morum infirmi-¬
tas uulnerat. medicina pau¬
ꝑtatis curat. Quoru si qua
sunt talia que debeant iure
reprehendi. hec si uultis ad u¬
sum ur̃e mexcedis inflectitis.
lt ex ip̃is eoru uiciis cumu¬
lentur uobis incrementa
petatis. Quatinus panem
parrtet detis et u̾bum. pa¬
nem refectionis. et uerbum
correctionis. Et duo auobis
alimenta ꝑcipiant. qui uñu
querebant. dum exterius cibo
interiꝰ saciant᷑ eloquio. Pauꝑ
ergo cũ reprehensibilis cernit᷑
moneri debet. et despici non
debet. Siau̾t rep̾hensionis ml
habet uenerari sũmopere sic̃
int̾cessor debet. Secl ecce mul¬

Expanded text:
imus, sed tamen rogamur. imus, sed tamen rogamur. Videte si negare debemus quod petimur, quando patroni sunt qui petunt. Nolite ergo misericordiae tempora perdere, nolite accepta remedia dissimulare. Ante supplicium cogitate de supplicio. Cum quoslibet in hoc mundo abjectos aspicitis, etiamsi qua reprehensibilia eorum esse videantur, nolite despicere, quia fortasse quos morum infirmitas vulnerat, medicina paupertatis curat. Quorum si qua sunt talia quae debeant jure reprehendi, haec, si vultis, ad usum vestrae mercedis inflectite, ut ex ipsis eorum vitiis cumulentur vobis incrementa pietatis, quatenus panem pariter detis et verbum, panem refectionis cum verbo correptionis; et duo a vobis alimenta percipiant qui unum quaerebant, dum et exterius cibo, et interius satiantur eloquio. Pauper ergo cum reprehensibilis cernitur, moneri debet, despici non debet. Si vero reprehensionis nihil habet, venerari summopere sicut intercessor debet. Sed ecce mul
Abbreviated transcription (Latin):
citas etiam cogitationes danai
Si ergo moysen et ꝓpħas non
aucdiunt. neq siquis ex mor¬
tuis resurrexerit credent ei.
quia hii qui uiliora legis pre¬
cepta implere neglegunt. sal¬
uatoris nr̃i mandatis altiori¬
b obedire quando cõualest̃e
culclubio credere recusant.
Nec nos de ip̃a rei geste conli¬
deratione dixisse sufficiat. Sed
uos fr̃s km̃i et reqͥem lazani
et pesia diuitis cognoscẽtes
sollert̾ agite culparũ ur̃aꝵ in¬
tercessores querite. ato adui¬
catos uobis indie iudicii pali¬
ꝑes procurate. Mtultos enim
nunc lagaros haletis. Ante
ianuas ur̃as iacent. atthis
indigent que uob iam sciatil
coticłie demensa cadunt. Uer¬
ba sacra lectionis. debent nol
instruere adimplenda oꝑa
pietatis. Cotidie lagarũ si q̃¬
rimus inuenimꝰ: cotidie la¬
garũ et siñ querimꝰ cernimꝰ.
Ecce in portune se pauꝑes
offerũt. rogant nos qui t̃c
prs nob̾ intercessores ueni¬
ant. Certe nos rogare debu¬

Expanded text:
citas cogitationes etiam damnat . citas cogitationes etiam damnat . Si ergo Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent, quia hi qui viliora legis praecepta implere negligunt Salvatoris nostri mandatis altioribus obedire quando convalescunti procul dubio credere recusant. Haec nos de ipsa rei gestae consideratione dixisse sufficiat. 10. Sed vos, fratres, et requiem Lazari, et poenam divitis cognoscentes, solerter agite, culparum vestrarum intercessores quaerite atque advocatos vobis in die judicii pauperes procurate. Multos etenim nunc Lazaros habetis; ante januas vestras jacent, atque his indigent, quae vobis jam satiatis quotidie de mensa cadunt. Verba sacrae lectionis debent nos instruere ad implenda mandata pietatis. Quotidie Lazarum, si quaerimus, invenimus; quotidie Lazarum, etsi non quaerimus, cernimus. Ecce importune se pauperes offerunt, rogant nos, qui tunc pro nobis intercessores venient. Certe nos omnino rogare debu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfitiendum plene sufficiant.
mala tamen reprõboꝵ absos
dubio semꝑ aspiciunt. Quia
qui creatoris sui claritatem ui¬
dent: nichil in creat᷑a agitur
qd̃ uidere non possint. Petenti
autem diuiti ut lazarus mit¬
tatur: ab abraham ꝓtinꝰ resp̃o¬
decut. habent moysen et ꝓph̃as.¬
illos audiant: Sẽd qui dei u̾ba
despexerat. hec audire ñ posse su¬
os sequaces eftimabat. Unde
et respondet cdiues. Non pater
mi: sed siqͥs ãd eos ex mortuis
ierit credent. Cui mox ueraci
sententia dr. Si moisen et ꝓ¬
phetas ñ audiunt. neq siquis
ex mortiuis resurrexerit credẽt
ei. Quia nimitũ qui u̾ba legis
despiciunt: recdemptoris pre¬
cepta qui ex mortuis resurrex̾
quanto subtiliora sunt. tanto
hec difficilius implebunt. Mmꝰ
est enim qͥcquid ꝑ legem dicit̃.¬
sla enim dari decimas prece¬
pit redemptor uero ñr abhis
qui ꝑfectionẽ sequunt᷑ om̃ia
dimitti iubet. Illa pec̾ca carnis
resecat. redemptor uero ñt illi¬

Expanded text:
perfruendum plene sufficiant, perfruendum plene sufficiant, mala tamen reproborum absque dubio semper aspiciunt, quia qui Creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura agitur quod videre non possint. 9. Petenti autem diviti ut Lazarus mittatur, ab Abraham protinus respondetur: Habent Moysen et prophetas; audiant illos. Sed qui Dei verba despexerat haec audire non posse suos sequaces existimabat. Unde et respondit dives: Non, pater mi; sed si quis ex mortuis ierit ad eos, credent. Cui mox veraci sententia dicitur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent ei, quia nimirum qui verba legis despiciunt Redemptoris praecepta, qui ex mortuis resurrexit, quanto subtiliora sunt, tanto haec difficilius implebunt. Minus est enim quidquid per legem dicitIlla enim dari decimas praecipit, Redemptor vero noster ab his qui perfectionem sequuntur omnia dimitti jubet. Illa peccata carnis resecat, Redemptor vero noster illi
Abbreviated transcription (Latin):
iusti in requie quosdam iustos
cõspiciunt. ut eos uidentes in
gaudio ñ solu de suo supplicio.
t̾ed etiã de illoꝵ bono crucientur.
Iusti uero intormentis semper
intuentur iniustos. ut hinc
eoꝵ gaudium crescat. quia ma¬
lum conspiciunt qd misccłit̃
euaserunt. tantoq maiores
ereptori suo gr̃as referant. qn¬
to uidentmn aliis. qd̃ ip̃i ꝑpeti
si eẽnt relicti potuerũt. Nec illã
tante beatitudinis claritatẽ
apud iustorum animum fus-¬
cat aspecta pena reproboꝵ. qr
ubi iam cõpassio miserie nõ
erit: minuere ꝓculdubio be¬
atoꝵ leticiam. ñ ualebit. Qg
autẽ mirum. sidu iusti iniꝰ¬
toꝵ torm̃ta cõspiciunt. hoc eis
euemat in obseqͥum gaudi¬
oꝵ qͣndo et inpictura niger co¬
lor subst̾nitur. ut alb uel ru¬
beus clarior udeatur: Sic gͦ¬
ut dictum est. tanto bonis sua
gaudia excrescunt: qũato eoꝵ
ocłis dampnatorum mala sub¬
teriacent que euaserunt. Et
quaminis eis sua gauclia ad

Expanded text:
injusti in requie quosdam justos injusti in requie quosdam justos conspiciunt, ut eos videntes in gaudio non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Justi vero in tormentis semper intuentur injustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia malum conspiciunt quod misericorditer evaserunt; tantoque majores ereptori suo gratias referunt, quanto vident in aliis quod ipsi perpeti, si essent relicti, potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud justorum animum fuscat spectata poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minuere procul dubio beatorum laetitiam non valebit. Quid autem mirum si dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis veniat in obsequium gaudiorum, quando et in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Nam sicut dictum est tanto bonis sua gaudia excrescunt, quanto eorum oculis damnatorum mala subterjacent quae evaserunt. Et quamvis eis sua gaudia ad
Abbreviated transcription (Latin):
quandoq inutiliter erudit
ad caritatem: ut iam tũc
etiam suos sp̃ualiter diligã
qui hic dũ pecc̃a diligerent
nec se amabant. Unde nunc
d̃r. Rogo ergo te pat̾. ut mit¬
tas eum indomum patris
mei. habeo enim qͥnq fr̃s
ut testetur illis ne et ip̃i ue¬
miant in locũ hunc tormen¬
toꝵ. Qua in re notanclum est.
ardenti diuiti quanta ad sup¬
plicium cumulantur. Ad pe¬
nam nanq suam. ei et cog¬
nitio seruatur et memoria.
Cognoscit enim lazarum
quem despexit: Frm̃ quoq
suoꝵ meminit. quos reliqͥt.
ꝑfecta qͥppe ei ultio depauꝑe
non eẽt. si hunc in retributi¬
one ñ recognosceret. Et ꝑfec¬
ta pena in igne ñ eẽt: si nõ¬
I hoc qd̾ ip̃e patitur etiam
suis timeret. Ut ergo pecca¬
tores insupplicio amplius pu¬
niantur. et eoꝵ uident głam
quos cõtempserunt. et de illo¬
rum etiam pena torquentur
quos mutilit̾ amauerunt.
Credendum uero est. qd̾ ante
retributionẽ extremi iudicĩ

Expanded text:
quandoque inutiliter erudit quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic, dum peccata diligerent, nec se amabant. Unde nunc subditur: Rogo ergo te, Pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque fratres, ut testetur illis, ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum. Qua in re notandum est ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit quos reliquit. Perfecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributione non recognosceret. Et perfecta poena in igne non esset, si non hoc quod ipse patitur etiam in suis timeret. Ut ergo peccatores in supplicio amplius puniantur, et eorum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poena torquentur quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est quod ante retributionem extremi judicii
Abbreviated transcription (Latin):
affictos atq in tormentis
positos transire iustorum ẽ
mente ire ꝑmisericordiam
eosq uelle lib̾are. Sed qui
uolunt debeatorum sedead
afflictos atq intormentis
positos transire ñ possunt:
in sue nature bonitatẽ mise¬
ricordiam habeant. ĩa tũc¬
actoris sui iusticie cõnincte
tanta rectitudine cõtringũ¬
tur: uit nulla ad reprobos
cõpassione moueantur. Ip̃t
qͥppe iudici cõcordant curm
herent: et eis quos eriꝑe ño
possunt. nec ex miscdia cõ¬
descendũt. Quuia tartũ illoᷤ¬
tũc a se uidebunt extͣneos.
qͣnto et ab eo quẽ diligunt
auctore suo cõspiciunt se mil
latenus ẽẽ repulsos. Nec in¬
iusti ergo ad beator̃i sortem
transeunt quia clampnati¬
one ꝑpetua constringuntur
possunt: quia erecti iam p
iusticiam iudicii eis nullo
modo ex aliqua cõpassione
miserentur.sed postqͣm ar¬
denti diuiti de se spes tollit᷑
eius animus ad ꝓpinqͦs qͦs
reliquerat recurrit. Quia
reproboꝵ m̃tem pena sua

Expanded text:
afflictos atque in tormentis afflictos atque in tormentis positos transire justorum est, mente ire per misericordiam, eosque velle liberare, sed qui volunt de beatorum sede ad afflictos atque in tormentis positos transire, non possunt, in suae naturae bonitate misericordiam habeant, iam auctoris sui iustitiae coniuncti, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Ipsi quippe iudici concordant, cui inherent, et eis quos eripere non possunt nec ex misericordia condescendunt, quia tanto illos a se vident extraneos, quanto et ab eo quem diligunt auctore suo conspiciunt repulesse repulsos. Nec injusti ergo ad beatorum sortem transeunt, quia damnatione perpetua constringuntur; possunt, quia, erecti jam per justitiam judicii, eis nullo modo ex aliqua compassione miserentur. 8. Sed postquam ardenti diviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc scło habetis: cũ uos
bona egisse recolitis. ualde
tio sit bonorum. Et cũ quos¬
libet pauꝑes non nulla repre¬
hensibilia ꝑpetrare cõspicitis.
nolite despicere. nolite despe¬
rare. quia fortasse qd̃ suꝑflui¬
tas tenuissime prauitatis in
quinat. canimus pauꝑtatis
purgat. De uob̾ omino ꝑtimes¬
cite quia ñ nulla etiam̾ ma¬
la acta ꝓsꝑa uita secuta est.De
cruciat. quousq ad restitudi¬
nem ꝑducat. Seqͥtur. Et in
his om̃ib inter nos et uos cha¬
os magnũ firmatu est: ut
re. Qua in re ualde querendũ
est quomodo dicatur. hii qui
uolunt ad uos tͣnsire non pos¬
sint. Quia enim hii qui in
inferno sunt ad beatorũ sor¬
tem transire cupiũt: dubiũ
non est. Qui uero iam in be¬
atitudinis sorte suscepti st̃.
quo pacto dicit᷑ qr tr̃asire ad
eos qui in inferno frint cru¬
ciãtur uolunt. Sed sicut tͥn¬
sire repbi ad electos cupiũt
id est. a suppliciorum suoꝵ
afflictione migrare. ita ad

Expanded text:
in hoc saeculo habetis, cum vos in hoc saeculo habetis, cum vos bona egisse recolitis, valde tio sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspicitis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pravitatis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia nonnulla etiam male acta prospera vita secuta est. Decruciat, quousque ad rectitudinem perducat. 7. Sequitur: Et in his omnibus inter nos et vos chaos magnum firmatum est, ut re. Qua in re valde quaerendum est quomodo dicatur, ut hi, qui volunt ad vos transire non possint, quia enim hi, qui in inferno sunt, ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est, qui vero jam in beatitudinis sorte suscepti sunt quo pacto dicitur quia transire ad eos, qui in inferno cruciantur, volunt? Sed sicut transire reprobi ad electos cupiunt, id est, a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad
Abbreviated transcription (Latin):
aũt hic consolatur. tu uero
cruciaris. Ista fp̃s kim̃ sentẽ¬
tia pauore potꝰ indiget qͣm
epositione. Nam si qͦui estis
qui in hoc mũdo exterioris
boni aliquid accepistis hoc
ip̃m ut ita dicam donum
exterius ꝑtimescere debetis.
ne uobis ꝓ quorũdam ur̃oꝵ
actuũ recompensatione sit
datũ. ne iudex qui hic bona
exteriora restituit. a retribu¬
tione boni intimi repellat.
ut honor hic aut diuitie non¬
ad ad iumentũ uirtutis. sedad
remunerationẽ sint laboris.
Ecce enim dũ dr᷑ recepisti bona
in uita tua: indicatur et di¬
ues iste aliqͥd bom habuisse. ex
quo in hac uita bona receꝑit.¬
Rursumq dũ de lagaro dici¬
tur. quia recepit mala: ꝓfec¬
to monstratur et lazarus ha-¬
buisse malũ aliquod qd̾ pur
garetur. Sed mala lazari pur¬
gauit ignis in opie et bona di¬
uitis remunerauit felicitas
transeuntis uite. Illum pau-¬
ꝑtas afflexit et tersit: istum
abundantia remunerauit
et repulit. Quicũq ergo bene

Expanded text:
autem hic consolatur, tu vero autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ista, fratres mei, sententia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepistis, ipsum, ut ita dicam, donum exterius pertimescere debetis, ne vobis pro quorumdam vestrorum actuum recompensatione sit datum, ne judex qui hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repellat, ne honor hic vel divitiae, non adjumentum virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse, ex quo in hac rursumque dum de Lazaro dicitur, quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarum habuisse malum aliquod, qgaretur. Sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia remuneravit et repulit. Quicunque ergo bene
Abbreviated transcription (Latin):
hunc de loquacitate narraũ
sedcũ elatione et tenacia de
edacitate peccasse. Sed qͥa abĩ¬
dare in conuiuiis loquacitas
solet. his qui hic male con¬
uiu. atus d̾r. apud ĩfer¬
num grauius in lingua ar¬
dere ꝓhibetur. prima nanq
male cõuiuantib famulatur
culpa loquacitatis. post loqua¬
citatem uero ludendi etiam
leuitas sequitur. Nam quia
edacitat̾ẽ lusus seq̃uatur. testa¬
tur sacra scͥptura que ait. Se¬
dit ppłs manducare et bibere
et surrexerunt ludere. Sed prꝰi¬
quam ad lusum moueatur
corpus: ad iocos ac uerba in¬
ama mouetur lingua. Quid
ergo est qd̃ innuit. qr in tor¬
mentis positus diues lingũa
suam refrigerari postulat.
nisi qd his qui cõuiuando
magis de loquacitate pecca¬
uerat. ꝑ retributionis iusticiã
in lingua atrociꝰ ardebat: Sed
cũ graui ualde est. pauoee pẽ¬
sandum: qd̃ ei ꝑ abrahe res¬
ponsionẽ de᷑. Filii recordare qr
recepisti bona in uita tua. et
lagatus similiter malq. Nũc

Expanded text:
hunc de loquacitate narravit, hunc de loquacitate narravit, sed eum elatione et tenacia de edacitate peccasse. Sed quia abundare in conviviis loquacitas solet, is qui male hic convivatus dicitur, apud infernum gravius in lingua ardere perhibetur. Prima namque male convivantibus famulatur culpa loquacitatis, post loquacitatem vero ludendi etiam levitas sequitur. 1657 Nam quia edacitatem lusus sequatur, testatur sacra Scriptura, quae ait: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Sed priusquam ad lusum moveatur corpus, ad jocos ac verba inania movetur lingua. Quid ergo est quod innuitur quia in tormentis positus dives linguam suam refrigerari postulat, nisi quod is qui convivando magis de loquacitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius ardebat? 6. Sed cum gravi valde est pavore pensandum hoc quod ei per Abrahae responsionem dicitur: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc