comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re uel obiurgare necessitas cogerit.
primo cogitemus utrũ talesit uitiũ
quod nũquã habuimus ł quo carui¬
mus: Et sinumquã habuimus.
cogitemus & nos homines. eẽ. & habe¬
repotuisse. Si uero habuimus &
non habemus. tangat memoriam com¬
munis infirmitas. ut illam rep̃hensio¬
nem aut obiurgationẽ. nonodium
sed misericordia pixecedat. Vt si¬
ue ad correctionẽ eius propterquem
id facimus. siue ad ꝑuersionem ualu¬
erit. nam incestus est exitus. nos ta¬
men desimplicitate oculinr̃. securi
simus. Si autem cogitantes nos m&¬
ipsos inuenerimus in eo esse uitio in
quo est illequem rep̃hendere paurba¬
mus. non rep̃hendamus neq obiurge¬
mus. sed tamen congemescamus
Et non illum adobtempenrndũ nob̶.
sed ad pariter conandum inuitemus
Raro ergo & magna necessitate ob¬
iurgationes ad hibendae sunt. ita
tamen ut &iam in hisipsis non nobis
sed dõ ut seruiamus instemus. Ipse
est enĩfinis. ut nihil duplici corde fa¬

Expanded text:
re vel objurgare necessitas coeperit, re vel objurgare necessitas coeperit, primo cogitemus utrum tale sit vitium quod nunquam habuimus, vel quo jam caruimus. Et si nunquam habuimus, cogitemus et nos homines esse, et habere potuisse. Si vero habuimus, et non habemus, tangat memoriam communis infirmitas, ut illam reprehensionem aut objurgationem, non odium, sed misericordia praecedat. Ut sive ad correctionem ejus, propter quam id facimus, sive ad perversionem valuerit nam incertus est exitus nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus. Si autem cogitantes nosmetipsos invenerimus in eo esse vitio in quo est ille quem reprehendere parabamus, non reprehendamus, neque objurgemus, sed tamen congemiscamus, et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum invitemus. Raro ergo, et magna necessitate objurgationes adhibendae sunt. Ita tamen, ut etiam in his ipsis, non nobis, sed Deo, ut serviamus, instemus; ipse est enim finis, ut nihil duplici corde fa
Abbreviated transcription (Latin):
Haec cumfitre agis: uerbi girtia
quod inx ille peccauit. tuodio rep̃hen¬
dis. Quantũ autẽ interfestucam &¬
turbem. quasi tantum inter iram dis¬
tat & odium. Odium namq est. ira
inu&enrta: quasi quae ueustate ipsa
tantum acceperit. ut merito appell&¬
turbes. Fieri autem potest ut si irasca¬
ris homini. uelis eum corrigere.
Siautem oderis hominẽ. non poteseũ
uelle corrigere. Etideo in possibile
dicitur : ut festucam fiixtris oculo de¬
mat. qui suo trxbem gestat in oculo.
HYPOCRITA. EICEPRI¬
MU TRABEMO DEOCULO
TUO: ETTUNC PERSPI¬
CIES UI EDUCAS FESTU¬
CAM. DEOCULO FRIS TUI:
Id est primo abste expelle odium.
& de inceps poteris iameũ quẽdiligis
emendare: Et est uere multũ cauen¬
dum. molestum hrpochritarũ idest
simulatorũ genus. qui cũ omnium
uitiorũ accusationes odio &liuore
suscipiant. &iam consultores uide¬
riseuolunt. Et ideopiecauteq
uigilandũ . ẽ: ut cũ aliquẽ rep̃hende¬

Expanded text:
Haec cum fratre agis, si verbi gratia, Haec cum fratre agis, si verbi gratia, quod ira ille peccavit, tu odio reprehendis. Quantum autem inter festucam trabem, quasi tantum inter iram distat atque odium. Odium est enim ira inveterata, quasi quae vetustate ipsa tantum acceperit ut merito appelletur trabs. Fieri autem potest, ut si irascaris homini, velis eum corrigi. Si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere. Et ideo impossibile dicitur ut festucam de fratris oculo demat, qui suo trabem gestat in oculo. Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc perspicies, ut educas festucam de oculo fratris tui. Id est, primo abs te expelle odium, et deinceps poteris jam eum quem diligis emendare. Et est vere multum cavendum et molestum hypocritarum, id est, simulatorum genus, qui cum omnium vitiorum accusationes odio et livore suscipiant, etiam consultores videri se volunt. Et ideo pie cauteque vigilandum est ut cum aliquem reprehende
Abbreviated transcription (Latin):
potuit non suas ultuire in iurias sed
ipsos maluit insecutores. patiendored¬
dere mitiores: eandem necesse est ut dis¬
cipuli qui puri homines sunt. regulã
perfectionis sequantur. QUID
AUTEM UIDES FESIUCAM
IN OCULO PRIS TUI. TRABE
AUTẼ QUAE INOCULO TUO
EST NON CONSIDERAS:
Et hoc ad superiorr respicit. ubicae¬
cum acaeco duci. id est peccantem a
peccatore castigari non posse p̃monu¬
it. Multienĩ suꝑbia. uel odio. filar¬
grria uel auaritia. uel alio quolib&
crimine pureuenti. leuia haec aut
nulla iudicantes. a cerrime corripi¬
unt eos. quos sub ita uiderint uex tur¬
batos. oculum mentis a solito purita¬
tis statu quasi festuca inruente mu¬
tasse : atq in memores dominici
purecepti quo ait. Nolite condemp¬
nare. & non condempnabimini
Magis amant uituperare & damp¬
nare. quam emedare atq corrigere
Et quomodo pot es DICE¬
RE FRATRI IUO. FRATER
SINE EICIAM FESTUCAM
DEOCULOTUO. IPSEINOCU¬
LOTUO TRABECO ÑUIDES:

Expanded text:
potuit, non suas ultum ire injurias, sed potuit, non suas ultum ire injurias, sed ipsos maluit insecutores patiendo reddere mitiores, eamdem necesse est discipuli, qui puri homines sunt, regulam perfectionis sequantur. Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est non consideras? Et hoc ad superiora respicit, ubi caecum a caeco duci, id est, peccantem a peccatore castigari non posse praemonuit. Multi enim superbia, vel odio, philargyria, vel avaritia, vel alio quolibet crimine praeventi, laevia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiunt eos quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu, quasi festuca irruente, mutasse, atque immemores dominici praecepti, quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini , magis amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere. Et quomodo potes dicere fratri tuo: Frater, sine, ejiciam festucam de oculo tuo, ipse in oculo tuo trabem non videns?
Abbreviated transcription (Latin):
debenedictionibus & m&&. Potest
autem & deomnibus quaemente manu.
lingua gerimus accipi: quia tured¬
des singulis inquit secundum openr
eorum. DICEBAT AUT EM
ILLIS ET SIMILITUDINEO
NUMQUID POTEST CAE¬
CUS CECIIDUCERE. NONNE
AMOBO IN FOLIEAM CADENT :
Census huiusce sententiae pend&
ex superioribus. ubi dedanda elemo¬
srna & in iuria dimittenda praeci
pitur. Site inquit ira contnx uio¬
lentem. & contiax p&entem filargr¬
ria caecauerit. numquid tua mente ui¬
tiata uitium eius cunrre poteris: aut
ille solus qui in iuriam fecerit. & non
tu &iam qui ferre nesciebas reus depu¬
taberis : Aut si mitem te trriiquilliq
pectoris eius in probitas inuenerit. &¬
ille adpoenitentiam mouebitur &
tu pacientiae praemio donaberis. quia
caecum uidente oculo hocest corde
sereno ducere cunebas ad lumen
NONEST DISCIPULUSSU¬
PERMAGISTRŨ PERFEC¬
TUS AUTẼ OMNIS ERIT
SISIT SICUT MACISTER
EIuS. Si magisterutiq quasids̃

Expanded text:
de benedictionibus et metet . Potede benedictionibus et metet . Poteautem de omnibus, quae mente, manu, lingua, gerimus accipi, quia tu reddes singulis, inquit, secundum opera eorum. Dicebat autem illis et similitudinem. Nunquid potest caecus caecum ducere? Nonne ambo in foveam cadent? Sensus hujuscemodi sententiae pendet ex superioribus, ubi de danda eleemosyna et injuria dimittenda praecpitur. Si te inquit ira contra violentum, et contra petentem philargyria, caecaverit, nunquid tua mente vitiata vitium ejus curare poteris? aut ille solus, qui injuriam fecit, et non tu etiam, qui ferre nesciebas, reus deputaberis? At si mitem te tranquillique pectoris ejus improbitas invenerit, et ille ad poenitentiam movebitur, et tu patientiae praemio donaberis, quia caecum vidente oculo, hoc est, corde sereno, ducere curabas ad lumen. Non est discipulus super magistrum. Perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus. Si magister, qui utique quasi Deus
Abbreviated transcription (Latin):
re nos iniurias darebeneficia iub&.
ut & nobis peccata dimittantur. & uita
dxur a&erna. Qua sententia breui
sed eximia: cuncta quaelatissime
de conuersando cum inimicis manda¬
uenrt. comp̃hendendo concludit
MENSURAM BONÃ ET
CONFERSA ET COAGITATÃ
ET SUPEREFFLUENTẼDA¬
BUNT INSINUM URM
Huic simile est quod alibi dicit. ut
& ipsi recipiant uos. in a&erna taber¬
nacula. Non enĩ pauperes ipsi. sed
xp̃c mercedem his quielemosinã fece¬
reredditurus est. Quam tamen in
sinum dare dicuntur. quia promeren¬
dõ illius occĩsionem dedere. cum uel
egentes misere. uel in probe seuientes
fostiorum sunt & tolerat patientia.
& beneficentia sustentati. & ad ipsa
aliquotiens fidem dulci gnrtia prouo¬
cati. EADEM quIPPEMEN¬
SURA QUA M̃SI FUERITIS
REMETIETUR UOBIS. ET
a postolus adelemosrnã corinthios
ostans. interalia dicit. Hoc autem dico
Qui parce seminat. parce & m&&.
Et qui seminat in benedictionibus.

Expanded text:
re nos injurias, dare beneficia jubet, re nos injurias, dare beneficia jubet, ut et nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo concludit: Mensuram bonam, confertam et coagitatam et supereffluentem dabunt in sinum vestrum. Huic simile est, quod alibi dicit: Ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula . Non enim pauperes ipsi, sed Christus mercedem his, qui eleemosynam fecere redditurus est. Quam tamen in sinum dare dicuntur, quia promerendae illius occasionem dedere, cum vel egentes misere, vel improbe saevientes, fortiorum sunt et tolerati patientia, et beneficentia sustentati, et ad ipsam aliquoties fidem dulci gratia provocati. Eadem quippe mensura qua mensi fueritis, remetietur vobis. Et Apostolus ad eleemosynam Corinthios hortans, inter alia dicit: Hoc autem dico: Qui parce seminat, parce et metet. Et qui seminat in benedictionibus,
Abbreviated transcription (Latin):
renter sumi. prohib& apostolus uidi¬
carieos qui carnibus uescebantur &
uinumbibebant. ab eis quise ab huius¬
modi alimentis temperabant. Qui
manducat inquit. non manducantẽ
non spernat. & qui non manducat.
manducantẽ non iudic&: Ad hoc ꝑ¬
tin& &iam illud. quod alio locodicit
Nolite ante tempus quicquã iudicare.
abscondita tenebiirrũ. & manifesta¬
bit cogitationes cordis. Sunt autẽ
quaedam facta media. quae ignonr¬
mus quo animofiant. quae& bono
& malo fieri possunt. dequibus. te¬
mentrium. ẽ. iudicare. maxime ut
condempnemus. Horũ autẽ uenie
tempus ut iudicentur. cum dñs in lu¬
minabit abscondita teneburrum &
manifestabit cogitationes cordis
Duosunt autem. in quibus temerari¬
um iudicium cauere debemus. Cum
incestum est quo animo quidq factũ
sit. uel cum incestum. ẽ. qualis futurus
sit: quinunc uel malus uel bonus ap¬
par&. DIMITTITE. EIDI¬
MITTEMINI DATE. ET
DABITUR UOBIS. Dimitte¬

Expanded text:
renter sumi, prohibet Apostolus judirenter sumi, prohibet Apostolus judicari eos qui carnibus vescebantur, et vinum bibebant, ab eis qui se ab hujusmodi alimentis temperabant. Qui manducat inquit non manducantem non spernat; et qui non manducat, manducantem non judicet . Ad hoc pertinet etiam illud, quod alio loco dicit: Nolite ante tempus quidquam judicare abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis . Sunt ergo quaedam facta media, quae ignoramus quo animo fiant, quae et bono et malo fieri possunt, de quibus temerarium est judicare, maxime ut condemnemus. Horum autem veniet tempus ut judicentur, cum Dominus illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis. Duo sunt autem in quibus temerarium judicium cavere debemus, cum incertum est quo animo quidque factum sit, vel cum incertum est qualis futurus sit, qui nunc vel malus vel bonus apparet. Dimittite, et dimittemini; date, et dabitur vobis. Dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
CORDES. SICUT ET PA¬
TER UESTER MISERI CORS
EST. MIi sericors est dñs super
ingnactos & malas. uel multiplici sci¬
lic& sua misericordiał qua &iam ium̃¬
ta saluat temporrlia bona largiendo.
uel ad caelestia dona singulari grax¬
tia qua electos solum glorificat in¬
spinendo. Sed siue hoc siue illud.
siue utrumq intellegas. magnadi
bonitate fit quaenobis imitanda p̃¬
cipitur si filii dĩ esse uolumus
NOLITE IUDICARE ETÑ
IUDICABIMINI. NOLITE
CONDEMPNARE. ET NON
DEMPNABIMINI. Hoc
loco nihil aliud nobis praecipi existi¬
mo. nisiut ea facta quae dubium est
quo animofiant. in meliorem pastẽ
interpieemur: Quod enĩ scriptũ
est. ex fructibus eorũ cognosc&is eos.
demanifestis dictũ est. quae non pos¬
sunt bono animofieri. sicuti sunt
stuprx. uel blasphemiae. uel fusta.
uel ebri&as. & siqua sunt alia dequi
bus iudicare ꝑmittitur. De genere
autem ciborum quia possunt bono ani¬
mo & simplici corde. sine uitio concupis¬
centiae quicumq humanicibi indiffe¬

Expanded text:
cordes, sicut et Pater vester misericors est. Misericors est Deus super ingratos, et majore vel multiplici scilicet, sua misericordia, qua etiam jumenta salvat, temporalia bona largiendo, vel ad coelestia dona singulari gratia, qua electos solum glorificat, inspirando. Sed sive hoc, sive illud, sive utrumque intelligas, magna Dei bonitate fit, quae nobis imitanda praecipitur, si filii Dei esse volumus. Nolite judicare, et non judicabimini; nolite condemnare et non condemnabimini. Hoc loco nihil aliud nobis praecipi existimo, nisi ut ea facta quae dubium est quo animo fiant, in meliorem partem interpretemur. Quod enim scriptum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos, de manifestis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt stupra, vel blasphemiae, vel furta, vel ebrietas, et si qua sunt talia, de quibus nobis judicare permittitur. De genere autem ciborum, quia possunt bono animo et simplici corde sine vitio concupiscientiae quicunque humani cibi indiffe
Abbreviated transcription (Latin):
eritis sicut dii. scientes bonum & malũ.
Sed propter eum qui subiecit inspe
Quaeest ipsa spes: audi sequentia
Quia & ipsa creatunxr liberabitur a
corruptione seruitutis. quã audiuit
quando ei dñs ait. tenix es . & in terrã
ibis. quae intellegitur corruptiomor¬
tis. Inlibestatẽ ut dñs ait: Siuos
filius liberauerit. uere liberi eritis
Cloria filiorumdi. Solienĩ homi¬
nes. non alia inittionabilis creaturoe
gloriam filiorũ dĩ merebitur obtine¬
re. Scimus enĩ quod omnis creatu¬
mare. non aliqua in nrtionabilis
creatura. sed angeli. qui sicut gau¬
dent suꝑ paenitentiam agentes. ita
dolent suꝑ conuestinolentes:. Siue
&iam omnis creatura promiscui eccle¬
siae fidelium populi intelleguntur
ut illud. Pnredicate euangelium
omni creaturae. Nonsolum autem
illa. idest angelica quaenobis benig¬
nior est. uel illa hominũ quaeplebe¬
iã est & indocta. sed &iam nos ipsi
discipulixp̃ĩ qui sumus primitiae.

Expanded text:
Eritis sicut dii, scientes bonum et malum . Eritis sicut dii, scientes bonum et malum . Sed propter eum qui subjecit in spe. Quae est ipsa spes, audi sequentia, quia et ipsa creatura liberabitur a corruptione servitutis, quam audivit quando ei Dominus ait: Terra es, et in terram ibis, quae intelligitur corruptio mortis. In libertate. Ut Dominus ait: Si vos filius liberaverit, vere liberi estis . Gloriae filiorum Dei. Soli enim homines, non alia inrationabilis creatura gloriam filiorum Dei merebitur obtinere. Scimus enim quod omnis creatumare, non aliqua irrationabilis creatura, sed angeli, qui sicut gaudent super poenitentiam agentes, ita dolent super converti nolentes. Sive etiam omnis creatura promiscui Ecclesiae fidelium populi intelliguntur, ut illud: Praedicate Evangelium omni creaturae. Non solum autem illa. Id est, angelica, quae nobis benignior est, vel illa hominum quae plebeia est et indocta, sed etiam nos ipsi discipuli Christi, qui sumus primitiae
Abbreviated transcription (Latin):
Ixistimo quod non sunt cor¬
dignae passiones huius scłi.
Hincuult futuram gloriam cõmen¬
dare. ut praesentes pressuras facili¬
ustoleremus. Ad futunrm glori¬
am quaereuelabitur in nobis. Ideo
dicit reuelabitur. quia modo abscon¬
dita est cumxp̃o indõ. & nondum
apparuit quiderimus. Scimus
quia cumapparuerit. similes ei eri¬
mus. qnm̃ uidebimus eũ sicuti est:
Nam expectatio creaturae. Diuer¬
si hunc locum. diuersis modis expo¬
nunt. Siue omnis creatunr resur¬
rectionis tempus expectat. quia tunc
inmelius commutabitur. qn merit
caelum nouum & terranoua. & tunc
idest in tempore resurrectionis reue¬
latio apparebit filiorumdĩ. Siue
omnis creatuna idest rationalis an¬
gelica. hoc in hominibus expectat
impleri. P&rus enĩ dicit. angelos
gloriam desiderare scõrũ. Vanita¬
tienĩ creatunr subiecta est. idest cre¬
atunr humana praeuaricationi est
peccando subiecta. Non uolens.
id est non propria uoluntate. sed a ser¬
pente decepta. speilla qua audierat.

Expanded text:
im quod non sunt condignae passiones, etc. Hinc vult futuram gloriam commendare, ut praesentes pressuras facilius toleremus. Ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Ideo dicit revelabitur, quia modo abscondita est, cum Christo in Deo, et nondum apparuit quid erimus, scimus enim quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Nam exspectatio creaturae. Diversi hunc locum diversis modis exponunt: sive omnis creatura resurrectionis tempus exspectat, quia tunc in melius commutabitur, quando erit coelum novum, et terra nova, et tunc, id est, in tempore resurrectionis, revelatio apparebit filiorum Dei. Sive omnis creatura, id est rationalis angelica, hoc in hominibus exspectat impleri. Petrus enim dicit angelos gloriam desiderare sanctorum. Vanitati enim creatura subjecta est. Id est, creatura humana praevaricationi est peccando subjecta. Non volens. Id est, non propria voluntate, sed a serpente decepta, spe illa qua audierat:
Abbreviated transcription (Latin):
peris ei qui ministrat xpõ. esse
cum xp̃o. Et quod fructum. quã
mercedem. quod premium illi pro¬
mittat: audiamus: Siquis mi¬
HI MINISTRAUERIT. HO¬
NORI FICABIT EŨ PATER
Meus qui .ẽ. INCAELIS:
Quo honore. Nisiut sit cum filio ei:
Quod enim superius ait. ubi egosum
illic & minister meuserit: hoc in¬
tellegitur exposuisse cum dicitur.
honorificabit eum pater meus
Nam quam maiorem honorem ac¬
cipere poterit ad optatus quam ut
sit ubiest unicus: Non aequalis
factus diuinitati. sed consotius ae¬
ternitati.

Expanded text:
peris, ei qui ministrat Christo, esse peris, ei qui ministrat Christo, esse cum Christo, et quem fructum, quam mercedem, quod praemium illi promittat, audiamus. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum pater meus, qui est in coelis. Quo honore, nisi ut sit cum filio ejus? quod enim superius ait: Ubi ego sum, illic et minister meus erit, hoc intelligitur exposuisse cum dicit, Honorificabit cum pater meus. Nunquam majorem honorem accipere poterit adoptatus, quam ut sit ubi est unicus, non aequalis factus divinitati, sed consocius aeternitati.
Abbreviated transcription (Latin):
Hic animae nomine uita p̃sens
designatur: uel & iam huius ui¬
tae delectatio quaeꝑdenda. ẽ.
ut feliciter inuenias uoluntatem
tuam in regnodĩ. quam fostiter
uicisti in hõc scło. N amscĩ mar¬
teres odio habuerunt hanc prxe¬
sentem uitam proxpĩ nomine.
dum magis uoluerunt hanc p̃seni¬
tem uitam ꝑdere. quam xp̃m ne¬
gare. Si quis mihi mi¬
NISTRAT. ME SEQUATUR
Quid est mesequatur. nisi me
imite&ur: Ministraent ergo
ihũ xp̃o. qui non sua quaerunt. sed
quae ihũ xp̃i. Hoc enim. ẽ. me se¬
quatur. uias ambul& meas non
suas. Sicut alibi scriptum est
qui se dicit inxpõ manere. deb&
sicut ille ambulauit. & ipse ambula¬
re. Etiam si porrigit esurienti
panem. de miseri cordia facere deb&
non de iactantia. Non aliud ibi¬
quaerere quam opus bonum. nesci¬
enti sinistrae quid faciat dex terre.
id est ut alienaetur intentio cupi¬
ditatis. ab opere caritatis. El
NISTER MEUS ERII.
Merces. ẽ. amoris & pr&ium o¬

Expanded text:
Hic animae nomine vita praesens Hic animae nomine vita praesens designatur, vel etiam hujus vitae delectatio, quae perdenda est, ut feliciter invenias voluntatem tuam in regno Dei, quam fortiter vicisti in hoc saeculo. Nam sancti martyres odio habuerunt hanc praesentem vitam pro Christi nomine, dum magis voluerunt hanc praesentem vitam perdere, quam Christum negare. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid est me sequatur, nisi me imitetur? Ministrant ergo Jesu Christo, qui non sua quaerunt, sed quae Jesu Christi, hoc enim est, me sequatur. Vias ambulet meas non suas, sicut alibi scriptum est: Qui se dicit in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare . Etiam si porrigit esurienti panem, de misericordia facere debet, non de jactantia, non aliud quaerere quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera , id est, ut alienaretur intentio cupiditatis ad opera charitatis. Et nister meus erit. Merces est amoris et pretium o
Abbreviated transcription (Latin):
NŨPRUMENT¬
A GADENS INTER¬
RA MORT UuM FUERIT.
IPSUM SOLŨ MANEI
SIAUTẼ MORTUŨ Fuerat:
Multũ FRuciũ AΡΡERT
Seautem dicebat ipsum. eẽ. mor¬
tificandum. & multiplicandũ:
Mostificandum in infidelitate.
iudaeorum: multiplicandum fi¬
de omnium populorum. QUI
AMAT ANIMA SUA. PER¬
DET EAC Quod duob modis
intelligipot. ẽ: qui amat pd&
Idest. si amas perde. Sicupis uitã
tenere in xp̃o: Noli timere mori
proxpo. Item alio modo qui amat
animã suã ꝑd& eam. Noli a mare
in hacuita. neꝑdas in acerna uita.
ET QUIODIT ANIMASUÃ
IN HOC MUNDO. INUITÃ
AETERNAM CUSIODIT
GAM. Ergo quod suprr dictũ
est qui amat. sub intellegitur
in hoc mundo. ipse itaq perd&.
Qui autem odit utiq in hoc mun¬
do. inuitam a&ernã custodit eã
Magna & minx sententia. quẽ¬
ad modum hominis in animam
suam amor ut pereat. odium ne
pereat. Si male a maueris. tunc
odisti. Sibene oderis. tunc a¬
masti. Felices quioderunt cus¬
todiendo: neꝑdant hic amando

Expanded text:
menti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet. Si autem mortuum fuerit, multum fructum affert. Se autem dicebat ipsum esse mortificandum et multiplicandum. Mortificandum in infidelitate Judaeorum, multiplicandum fide omnium populorum. Qui amat animam suam perdet eam. Quod duobus modis intelligi potest, qui amat perdet, id est, si amas perdes, si cupis vitam tenere in Christo, noli timere mori pro Christo. Item alio modo, qui amat animam suam perdet eam: noli amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vita aeterna custodit eam. Ergo quod supra dictum est, qui amat subintelligitur in hoc mundo, ipse itaque perdet. Qui autem odit utique in hoc mundo, in vita aeterna custodit eam. Magna et mira sententia! quemadmodum hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat? Si male amaveris, tunc odisti, si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant hic amando.
Abbreviated transcription (Latin):
TIS. ET NONAUDIERUN
Abircham exultauit ut uider&
Isaias quoq & micha. & multialii
liautem inprresentiarum haben¬
tes dnm̃ conuescentesq ei. & qua¬
q uoluissent interrogando dis¬
TEMPTANS IL LŨ ET DICENS
MAGISTER. QuID FACIEN¬
DOUITAM AETERNÃ POS¬
SI DEBO: Legis peritus quide
uita a&erna dnm temptans ini¬
terrogat. occasionem ut reor
temptandi deipsis dnĩ sermonib
sumpsit ubiait. Caud&re autem
quod nomina untẽ. scripta sunt in
caelis. Sed ipsa sua tempttitione
declanxt. quamuer sit illa dnĩcon¬
fessio qua patriloquitur. quod ab¬
scondisti haec asapientib & pruden¬
tibus. & reuelasti ea paruulis.
ATILLE DIÃADEUM INLE¬
GEQUIDSCRAPTUM . E. quo¬
MODOLEGIS : ILERESPON¬
DENS DIXIT DILACESDNM

Expanded text:
tis, et non audierunt. Abraham exsultavit ut videret Isaias quoque, et Micha, multi aliili autem impraesentiarum habentes Dominum, convescentesque ei, et quaecunque voluissent interrogando distentans illum et dicens: Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo? Legisperitus qui de vita aeterna Dominum tentans interrogat, occasionem, ut reor, tentandi de ipsis Domini sermonibus sumpsit, ubi ait: Gaudete autem quod nomina vestra scripta in coelis sunt, sed ipsa sua tentatione declarat, quam vera sit illa Domini confessio, qua patri loquitur: Quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. At ille dixit ad eum: In lege quid scriptum est? Quomodo legis? Ille respondens dixit, etc. Dum
Abbreviated transcription (Latin):
IN LATRONES:ATILLE
DIXIT QUIFECIT MISE¬
RICORDIAM INILLO
Iuxta litterem manifesta ẽ. dnĩ
sententia. nullum nobis ampli¬
us quam qui misereatur. eẽ. pro¬
ximum. Sed si hiero solimitae
ciui non sacerdos non leuita ex
eademgente immo in eadem
urbe nati& nutriti. sed extera
gentis accola quia magis miser¬
tus .ẽ. factus .ẽ. proximus. sacroc¬
tiori autem intellectu qm̃ nemo
magis proximus quamqui uul¬
nerc niic cuncuit. Diligamus
mus quasi proximum. Nihil
enĩ tam proximũ. quam caput
membris Diligamus &iã eũ.
qui imitator. ẽ. xp̃i. ETAIT
ILIIIHS̃ UADE ET TUPAC
te proximum sicut te ipsum dili¬
gere manifestes. quic quiduales
in eius ł corponcli uel spĩtali ne¬
cessitate subleuanda deuotus

Expanded text:
in latrones? At ille dixit: Qui fecit misericordiam in illum. Juxta litteram manifesta est Domini sententia, nullum nobis amplius quam qui miseretur esse proximum, sicut Hierosolymitae civi, non sacerdos, non Levita ex eadem gente, imo in eadem urbe nati et nutriti, sed externae gentis accola, quia magis misertus est, factus est proximus. Sacratiore autem intellectu, quoniam nemo magis proximus, quam qui vulnera nostra curavit, diligamus mus quasi proximum, nihil enim tam proximum, quam caput membris, diligamus etiam eum qui imitator est Christi. Et ait illi Jesus: Vade et tu, te proximum sicut te ipsum diligere manin ejus vel corporali vel spiritali necessitate sublevanda devotus
Abbreviated transcription (Latin):
EATI Oculi qui
UIDENT QUAE
UOS UIDETIS:
Non oculi scribarum
& pharisaeorum qui corpus dñi
tantum uiderunt. sed illi beati
oculi qui eius possunt cognoscere
saciamenta dequibus dicitur.
Et reuelastiea paruulis. Beati
oculi paruulorum. quib & se &
patrem filius reuelare dignatur
DICO ENIM UOBIS. quod
MULTI PROPHEIAE ET

Expanded text:
eati oculi qui vident quae vos videtis. Non oculi Scribarum et Pharisaeorum, qui corpus Domini tantum viderunt, sed illi beati oculi, qui ejus possunt cognoscere sacramenta, de quibus dicitur: Et revelasti ea parvulis , beati oculi parvulorum, quibus et se et Patrem Filius revelare dignatur. Dico autem vobis, quod multi propheta
Abbreviated transcription (Latin):
uo credidisse. ut &iam intribula¬
tionibus meis & eius defensione.
mecum pariter gaudeatis
CESTIS ENIMMIHI Ẽ. D̃S̃
QuOMODO CUPIAM OCONES
quam uiscera xp̃i. siue cupiamuos
eius in . eẽ. uisceribus. ET HOC
ORO. UT CARITAS UR̃A CA¬
GIS ACMAGIS ABUNDET
INSCIENTIA ETINOCONI
SENSU. Notandum quia scien
ut sinceres in omnib esse praeuale¬
ant. Siue inscientia & sensu. id ẽ.
in intellegentia litterae. & spitali
mysterio. UT PROBETIS PO¬
TIORA . ETSITIS SINCERES
ET SINE OFFENSA. IN DIEM
XP̃I. Sinceris materia. ẽ. quae
natunem suam seruat. & nulla
extrinsecus corruptione fucata.
& semper in melius proficit non
in peius. Siue sinceres. id est non
reddentes malum promalo. siue
offeusione ꝑmalum exemplum:
Rerlerit ructu iusti¬
ut non solum sinceres abomni cor¬
ruptione sitis. sed &iam fructu
iustitiae abund&is exemplo xp̃i.
qui non solum malitiam non hab&
sed &iam bonitate redundat
Quod autemdicit ingloriam &

Expanded text:
lio credidisse, ut etiam in tribulalio credidisse, ut etiam in tribulationibus meis, et ejus defensione mecum pariter gaudeatis. Testis enim mihi est Deus, quomodo cupiam omnes vquam viscera Christi, sive cupiam vos ejus inesse visceribus. Et hoc oro, ut charitas vestra magis ac magis abundet in scientia et omni sensu. Notandum quia scientut sinceri in omnibus esse praevaleant, sive in scientia et sensu, id est, in intelligentia litterae et spirituali mysterio. Ut probetis pot. Ut sitis sinceres et sine offensa in diem Christi. Sinceris materia est, quae naturam suam servat, nulla extriet semper in melius proficit, non in pejus. Sive sinceros, id est, non reddentes malum pro malo, sive offensionem per malum exemplum. Repleti fructu justiut non solum sinceri ab omni corruptione sitis, sed etiam fructu justitiae abundetis, exemplo Christi, qui non solum malitiam non habet, sed etiam bonitate redundat. Quod autem dicit: In gloriam et
Abbreviated transcription (Latin):
IFIDIMUS IN DÑO
ihũ. quia qui coepri
dicer&. Confido in p&utre coep¬
tam doctrinam siue gratiam sci¬
entiae largiendo consum mari
in uobis. USq IN DIE COXP¬
ihũ. Idestusq indiem quode
corpore recedatis. ex quo iam
ad dnĩ unusquisq reseru&ur
aduentum. Siue usq indiem
xp̃i. idest usq indiemiudicii.
Sicut esi mihi iustuc
HOCSENTIRE PROOCOM¬
BUS UOBIS: Ac sidicer&
Garitasine haec sentire facit pro
uobis quod perfici&is opus quod
coepistis. usq indiem siue mostis
siue iudieii. quia caritas omnia
spentt Eoquod hascaco
UOS IN CORDE ET INUIN¬
CULIS MEIS. Acsidicer&
Tantum uos diligo. ut mihi me¬
moriam ur̃i. nec uis tribulationis
Nec sollicitudo defensionis au¬
ferat. ETINDEPENSIO¬
NE ET CONFIRMATIONT
EUCLII. Confirmatio euan¬
gelii est. constans tollerentia
praedicantis : SOCIOS CAU¬
DIIMEI OCONEQ UÕS EẼ
Ac si dicen&. Hoc sentio deuob
& credo. quia sicut meae tribula¬
uonis
socuestis. itaeritis & gaudii sempi¬
terni. Siuesic. stiouos euange¬

Expanded text:
fidimus in Domno Jesu, quia qui coepit diceret: Confidendo impetrare coeptam doctrinam, sive gratiam scientiae largiendo consummari in vobis. Usque in diem Christi. Id est, usque in diem, quo de corpore recedatis, ex quo jam ad Domini unusquisque reservetur adventum, sive usque in diem Christi, id est, usque in diem judicii. Sicut est mihi justum hoc sentire pro omnibus vobis. Ac si diceret: Charitas me haec sentire facit pro vobis, quod perficietis opus quod coepistis usque in diem, sive mortis, sive judicii, quia charitas omnia sperat. Eo quod habeam vos in corde et in vinculis meis. Ac si diceret: Tantum vos diligo, ut mihi memoriam vestri nec vis tribulationis, nec sollicitudo defensionis auferat. Et in defensione et confirmatione Evangelii. Confirmatio Evangelii est constans tolerantia praedicantis. Socios gaudii mei omnes vos esse. Ac si diceret: Hoc sentio de vobis et credo, quia sicut meae tribulationis socii estis, ita eritis et gaudii sempiterni. Sive, sicut scio vos Evange
Abbreviated transcription (Latin):
modum illi redditur nummus.
sic dõ anima lumine uultus eius
inlustucta atq signata. Vnde
psalmista. Signatum. ẽ. inquit
in nobis. lumen uultus tuidnẽ.
Hoc quippe lumen. ẽ. totũ homi¬
nis. & uerumbonum. quod non
oculis sed mente conspicitur.
Signatum autem dixit in nobis.
tamquã denarius signatur regis
imagine. Homo enim factus . ẽ. ad
imaginem & similitudinem dĩ. quã
peccando corrupit. Bonum ergo
eius est. uerum atq a&ernum.
si renascendo sign&ur

Expanded text:
modum illi redditur nummus, modum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultu ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quippe lumen est totum hominis, et verum bonum, quod non oculis sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei, quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum, si renascendo signetur
Abbreviated transcription (Latin):
toris ignonentiam. ẽe . & nondis¬
pensationẽ. discant ex p̃sentiloco
quod utiq potuerit scire ihs̃ cuius
imago ess& innummo. sed inter¬
rogat. ut ad sermonẽ eorũ compe¬
tenter respondeat DicuNT EI.
CAESARIS TUNCAIT ILLAS
REDDITE QUAESUNT CAE¬
SARIS CAESARI. EIQuas
Sunt dĩdõ. Gaesarem non pu¬
temus augustum sed trberium
significari priuignum eius. qui
in locum eius successerat ui trici
sub quo & passus. ẽ. dñs. Omnes
autem reges romani aprimogaio
caesare qui imperium arripue¬
urt. caesares appellati sunt
Porro quod ait reddite quaesunt
caesaris caesari. id est num mum
tributum & pecuniam. Et quae
sunt dĩdõ. decimas. primitias.
&oblationes. acuictimas sentia¬
mus. Quomodo & ipse redd&
tributa prose & p&ro. & dõ red¬
dit quaedĩ sunt. patris faciens
uoluntatem: Aliter. quae caesa¬
rissunt caesari. & quae dĩ sunt
dõ. Quemadmodum caesar. a
uobis exigit in pressionẽ imagi¬
nissuae. sic & ds̃. Vt quem ad¬

Expanded text:
toris ignorantiam esse, et non distoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco, quod utique potuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo, sed interrogat ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Dicunt ei Caesaris. Tunc ait illis: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo. Caesarem non putemus Augustum, sed Tyberium significari privignum ejus, qui in locum successerat ipsius, sub quo et passus est Dominus. Omnes autem Reges Romani a primo C. Caesare, qui Imperium arripuerat, Caesares appellati sunt. Porro quod ait: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, id est, nummum, tributum et pecuniam, et quae sunt Dei Deo, decimas, problationes, ac victimas sentiamus. Quomodo et ipse reddit tributa pro se et Petro, et Deo reddit quae Dei sunt, Patris faciens voluntatem. Aliter: Reddite quae Caesaris sunt Caesari, et quae Dei sunt Deo; quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemad
Abbreviated transcription (Latin):
NOBIS QUID TIBI UIDETUR
LICET CENSŨDARE CAET¬
RIAN NON Blanda & frau¬
dulenta interrogatio. illuc pro¬
uocat respondentem ut magis dm̃
quam caesarem timeat. & dicat Ni
debere tributa solui: ut statim au¬
dientes herodiani seditionis con¬
tux romanos principem teneant:
COGNITA AŨT IH̃S̃ NEQuI¬
TIa Eorũ.Ait Quidms
TẽpIATIS HyPOCHRΙTE:
Prima uistus. ẽ. respondentis. in¬
terrogantiũ mentes cognoscere.
& non discipulos sed temptatores
uocare. Hypochrita appellatur.
qui aliud .ẽ. & aliud simulat. id
est aliudopereagit. aliud uoce
pra&endit. OSTENDIIEM¬
HI NIcoismacensus. at
illi optulerunt ei de¬
NARiumo. Sapientia semper
sapienter agit. ut suis potissimũ
temptatores sermonibus confu¬
tentur. ostedite mihi inquit de¬
narium: Denarium qui ppeest
genus nummi. quod prodecem
num mis inputabatur. & habeba
imaginem caesaris. ETATT IL¬
Lis ih̃s Cuius . c̃. imago
HAECEISUPER SCRIPTIO
Qui putant interrogationẽ salua¬

Expanded text:
nobis quid tibi videtur: nobis quid tibi videtur: Licet censum dari Caesari, an non? Blanda et fraudulenta interrogatio, illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes Herodiani, seditionis contra Romanos principem teneant. Cognita autem Jesus nequitia eorum, ait: Quid me tentatis, hypocritae? Prima virtus est respondentis, interet non discipulos, sed tentatores vocare. Hypocrita ergo appellatur, qui aliud est, et aliud simulat, id est, aliud opere agit, aliud voce praetendit. Ostendite mihi numisma census, at illi obtulerunt ei denarium. Sapientia semper sapienter agit, ut suis potissimum tentatores sermonibus confutentur: Ostendite mihi, inquit, denarium, denarius quippe est genus nummi, quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris. Et ait illis Jesus: Cujus est imago haec et superscriptio? Qui putant interrogationem salva
Abbreviated transcription (Latin):
II &cẽe. Nuper subcaesare augusto
iuda ea subiecta romanis. quando
in toto orbe est celebiata descriptio.
stipendiaria facta fuerat. & erat
in populo magna seditio. dicentib
debere tributa persolui. phari¬
saeis uero qui sibi ad plaudebant
in iustitia e contuxrio nitentibus.
non deberepopulum dĩ qui decimas
quae in lege scripta sunt: huma¬
nis legibus subiacere. Caesar
augustus. herodem filiũ antipatri
alienigenam & proselitũ regem iu¬
da eis constituerat. qui tributis pre¬
ess& & romano parer& imperio
Mittunt igitur pharisaei disci¬
pulos suos cumherodianis. id. ẽ. mi¬
litibus herodis. seu quos in ludentes
pharisaei: quia romanis tributa
soluebant herodianos uocabant.
& non diuino cultui deditos. Qui¬
dam latinorum ridicule herocha¬
nos putant. qui herodem xpm̃. eẽ.
crederent. quod nusquam omnina
legimus. MMAGISTER SCi¬
COuS quIAUERAX ESEIUI
AM OĨ INUERITATEDOTES
ET NON .G. TIBICURADGA
LIQUO. Ñ ENI RESPICIS PEN¬
SONAHOCNŨ. DICENGO

Expanded text:
icentes. Nuper sub Caesare Augusto Judaea subjecta Romanis, quando in toto orbe est celebrata descriptio, stipendiaria facta fuerat, et erat in populo magna seditio, dicentibus debere tributa persolvi: Pharisaeis vero, qui sibi applaudebant de justitia, econtrario dicentibus, non debere populum Dei qui decimas quae in Lege scripta sunt, faceret humanis legibus subjacere. Caesar Augustus Herodem filium Antipatris alienigenam et proselytum, regem Judaeis constituerat, qui tributis praeesset, et Romano pareret imperio. Mittunt igitur Pharisaei discipulos suos cum Herodianis, id est, militibus Herodis, seu quos illudentes Pharisaei quia Romanis tributa solvebant, Herodianos vocabant, et non divino cultui deditos. Quidam Latinorum ridicule Herodianos 178 putant, qui Herodem Christum esse credebant, quod nusquam omnino legimus. Magister, scimus quia verax es, et viam Dei in veritate doces: et non est tibi cura de aliquo. Non enim respicis personam hominum: Dic ergo
Abbreviated transcription (Latin):
PATIENTI. Neq uero ait
tiam exhibeat: sed labor& manib
igitur adhoc tantum laborat. ut
ipse non egeat . & ac&eris controrhat
manum : quamuis ad plaudat sibi.
tamen apłi prrecepta non fecit
Igitur openxturbonum. qui de¬
clinat amalo & facitbonũ. & ope¬
ratur in agro animae suae. ut spĩ¬
talibus panibus impleatur. & pos¬
sit cominodari esurienti. & neces¬
sitatem sustinenti. dans intempo¬
re cibaria conseruis suis.

Expanded text:
etc. Neque vero ait,tiam exhibeat, sed laboret, inquiigitur ad hoc tantum laborat, ut ipse non egeat, et a caeteris contrahat manum, quamvis applaudat sibi, tamen apostoli praecepta non fecit. Igitur operatur bonum, qui declinat a malo et facit bonum, et operatur in agro animae suae, ut spiritualibus panibus impleatur, et possit commodari esurienti et necessitatem sustinenti, dans in tempore cibaria conservis suis.
Abbreviated transcription (Latin):
quaerunt. Scandalum quippe
sermo grecus .e. quod nos offendi¬
culum ł ruinam & in pactionem
pedis dicere possumus: Quidam
lum dicunt. Illeergo scandalitat
fuxtrem. qui ei dicto factoue
minus recto. occasionẽ ruinae
Idederit. Pot est & simpliciter
dici. siquis ita necessarius nobis. eẽ.
uid&ur. ut manus pes & oculus.
utilis uidelic& atq sollicitus. &
acutus ad perspiciendum. scanda¬
lum autem nobis facit. & perdis¬
sonantiam morum nos trochit iN
gehennam. nesiquidem temporx¬
libus eius commodis cum periculo
animarum nitcrũ uti acrefoue¬
re debemus: VIDETE. NECON
TEMPNATIS UNUM EXHIS
Pus illis. Quantum in uobis .e.
nolite contempnere. sed peruram
salutem &iam illorum quaerite
sanitatem. DICO ENT UOBIS
QUIA ANGELI EORŨ IN GAE¬
ESI Magna dignitas anima¬
rum. ut unaquaeq habeat ab or¬
tu natiuitatis incustodiam sui an¬
gelum delegatum. Vndelegimꝰ:
in a pocalipsi iohannis. Angelo
ephesi thratrrȩ. & angelo fila¬

Expanded text:
quaerunt. Σκάνδαλον quippe quaerunt. Σκάνδαλον quippe sermo Graecus est, quod nos offendiculum vel ruinam, et impactionem pedis dicere possumus. Quidam lum dicunt. Ille ergo scandalizat fratrem, qui ei dicto factove minus recte occasionem ruinae dederit Potest et simpliciter dici, si quis ita necevidetur, ut manus, pes, et oculus, utilis videlicet atque sollicitus et acutus ad perspiciendum, scandalum autem nobis facit, et per dissonantiam morum nos trahit in gehennam, ne sic quidem temporalibus ejus commodis cum periculo animarum nostrarum uti ac refoveri detemnatis unum ex his pusillis. Quantum in vobis est nolite contemnere, sed per vestram salutem etiam illorum quaerite sanitatem. Dico enim vobis: Quia angeli eorum in coe. Magna dignitas animarum, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum delegatum. Unde legimus in Apocalypsi Joannis: Angelo 140 Ephesi, Thyatirae, et angelo Phila
Abbreviated transcription (Latin):
cuenrt nescandaliremus eosqui
credunt mneum. nunc consequen¬
ter admon&. quantum cauere
debeamus eos qui scandalizare
nos. idest uerbo uel exemplosuo
adruinam pcecati propellere cer¬
tant. Manum quippe nix̃m ap¬
pellat necessarium amicũ. cuius
opere atq: auxilio cotidiano. opus
habemus. Sed calis sinos ledere
in causa animae uoluerit. exclu¬
dendus . ẽ. anĩ soci&ate. nesicũ
perdito in hacuita pastem habere.
uolumus. simul infutunx cum illo
pereamus. Inpede sicut & in ma¬
nu. caros & inemendabiles doc&
alienandos a nobis. Neꝑ inmundi¬
tiam eorum quos castigare nequi¬
mus . & ipsi polluti pereamus
Sed manus propter opus necessa¬
rium nobis. pedes sunt dicti tales
propter ministerium discursusq
in nris usibus a cõmodos. Inocu¬
lo quoq propter scandalum
eruendo. idem nr̃i carnaliter
amici. spĩtaliter uero inimici
de signantur: Sed cum nos eorum
consultu acprouisione opus habe¬
mus. illiuero consilio nos pricuo de¬
cipere atqͥ ĩ ter erroris deflectere

Expanded text:
cuerat ne scandalizemus eos, qui credunt in eum, nunc consequenter admonet, quantum cavere debeamus eos qui scandalizare nos, id est, verbo vel exemplo suo ad ruinam peccati propellere certant. Manum quippe nostram appellat, necessarium amicum. Cujus opere atque auxilio quotidiano opus habemus. Sed talis si nos lin causa animae voluerit, excludendus est a nostra societate, ne si cum perdito in hac vita partem habere volumus, simul in futuro cum illo pereamus. In pede, sicut et in manu, charos inemendabiles docet alienandos a nobis, ne per immunditiam eorum quos castigare nequimus, et ipsi polluti pereamus. Sed manus propter opus necessarium nobis, pedes sunt dicti tales propter ministin nostris usibus accommodatos. In oculo quoque propter scandalum eruendo, iidem nostri carnaliter amici, spiritualiter vero adversarii designantur. Sed cum nos eorum consulto ac provisione opus habemus, illi vero consilio nos pravo decipere atque ad iter erroris deflectere
Abbreviated transcription (Latin):
mundum reconcilians sibi. uel si¬
cut ipse testatur. qui me misit me¬
cum. ẽ. propt̃ unitatem unius eius¬
demq natunre. ad personã tamera
filii hic proprie redigendus. ẽ. lo¬
cus. Est enim. quia idem ꝑman&.
Enrt. quia cum patre omnia con¬
didit. uenturus .ẽ. ad iudicandũ:
ETA SEPTESPITIBUS qui
IN CONSPECTU THRONE
SIINT. Propter septenariam

Expanded text:
mundum reconcilians sibi , vel, simundum reconcilians sibi , vel, sicut ipse testatur, qui me misit mecum est, propter unitatem unius ejusdemque naturae, ad personam tamen filii hic propriae redigendus est locus. Est enim quia idem permanet, erat qui cum patre omnia condidit, venturus est ad judicandum. Et a septem spiritibus, qui in conspectu throni ejus sunt. Propter septe
Abbreviated transcription (Latin):
monstieuit. Vt & studiolegen¬
di desidiam remouer&. & seruan
EASCRIPTASUNT Quia
utrisq seruare comp&it. utrisq
conuenit. Non enim auditores
legis iusti sunt apud dm̃. sed facto¬
res legis iustificabuntur. TEM
PUS EÑI PROPE EST Scili¬
c& ut singula quaedicenda sunt.
impleantur. IOHANNES SEP¬
IEM ECCLESIIS. QUAESUÑ
IN ASIA Id est uniecclesiae
septi formi. Septenario numero
saepe unitas figuititur. eoquod
exprimo impari & pari. id est
ternario & quaternario. tãquã
exdiuerso uniuersitas totacon¬
ficitur. Nam& animae corpo¬
risq diuersitas. ipsam un itatem
Numerihuius complectitur¬
Et ad animã enĩtriaꝑtinent.
adcorpus quattuor. Dicitur
namq: diligendus ẽ. ds̃. ex toto
corde. & extota anima. & ex
totamente Corporis autẽm
notas habemus quattuor qua¬
litates. calidam & frigidam.
siccam& humidam. Propterea
&iam canitur. septies indie laudem
dixitibi. CRATIA UOBIS ET
QUI EST ET QUI ERAT EI
QUI UENTURUS EST

Expanded text:
monstravit, ut et studio legenmonstravit, ut et studio legendi desidiam removeret, et servantea scripta sunt: quia utrisque servare competit, utrisque convenit. Non enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores lepus enim prope est. Scilicet, ut singula quae dicenda sunt impleantur. Joannes septem Ecclesiis, quae sunt in Asia. Hoc est, uni Ecclesiae septiformi. Septenario numero saepe unitas figuratur, eo quod ex primo impari et primo pari, id est ternario et quaternario tanquam ex diverso universitas tota conficitur, nam et animae corporisque diversitas ipsam unitatem numeri hujus complectitur. Ad animam enim tria pertinent, ad corpus quatuor. Dicitur namque diligendus est Deus ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente; corporis autem notas habemus quatuor qualitates, calidam et frigidam, siccam etiam canitur: Septies in die laudem dixi tibi . Gratia vobis et qui est, et qui erat, et qui venturus est.
Abbreviated transcription (Latin):
nos uoluit remanere contentos.
quos admrsteria altius perscru¬
tanda. significationis uerbo fecit in¬
ter. s. Recte sane adiecit. per
angelum suum. Axpo fuisse disci¬
pulo demonstita. cui peradsup¬
tam creatunxm ds̃ &unus filius
semꝑclareat apparuisse mostali¬
bus . & ante incarnationem. & post
ascensionem. Propterea is qui eũ
magistrum nouentet in homine
suscepto testimonium perhibuit
inuisibili uerbo. Ac ne uerbo tan¬
tum sentiendum quisq putar&.
nomenrursus ihũ xp̃i subiunxit.
quod ad suscepti hominis formam
pertinere nonnescit: SERUO
SUO IOHANNI Cumdicit:
omni ecclesiae inuno reuelare
uoluit. quam inunitate fundauit
Ideo dicit palam facere seruis suis.
non solum uni ex multis. sed per
unum potius uniuersis. Sicut
regnicaelorum solus p&rus cla¬
ues accepit. qua tamen potestate
omnieclesia uti sublimata pro¬
meruit. BEATUS QUI LE¬
GIT GI QUIAUDIUNT UER¬
BA PROPHETIAE HUIS
ꝑsonã doctorum & discentiuide¬

Expanded text:
nos voluit remanere contentos, nos voluit remanere contentos, quos ad mysteria altius perscrutanda significationis verbo fecit intentos. Recte sane adjecit, per angelum suum a Christo fuisse discipulo demonstrata, cui per assumptam creaturam, Deus et unus filius, semper clareat apparuisse mortalibus, et ante incarnationem et post ascensionem. Propterea is qui eum magistrum noverat, in homine suscepto testimonium perhibuit invisibili verbo, ac ne verbo tantum sentiendum quisque putaret, nomen rursus Jesus Christus subjunxit, quod ad suscepti hominis formam pertinere non nescit. Servo suo Joanni. Cum dicit omni Ecclesiae, in uno revelare voluit, quam in unitate fundavit, ideo dicit palam facere servis suis, non solum unum ex multis, sed per unum potius universis. Sicut regni coelorum solus Petrus claves accepit, qua tamen potestate omnis Ecclesia uti sublimata promeruit. Beatus qui legit et qui audiunt verba prophetiae hujuspersonam doctorum et discentium de
Abbreviated transcription (Latin):
ENdiebus illis. SICNTPICA¬
un ds̃. quaEoport et
PERICΙTO Id est significauit
mysticis eundem a pocalips indictis
innexuit. necunctis manifesta ui¬
lescer&. Cito . id .ẽ. quae in pice¬
senti tempore sunt ecclesiae uentu¬
ux. LOquENS PERANGELŨ
suum. Ospater. ꝑfilium suum.
quia angelus magni consilii dicit᷑
Ap̃c siue angelus iohanni infigu
ux xp̃i uisus ẽ: sicut insequentib
manifestius apparebit. Quae
opost& fiericito. Omnis resquae
geritur temponrliter. hab& ex¬
ostum & cursum & terminum.
Post ex ostum autem ecclesiae
quae iam fuerart a postolorum p̃.¬
dicatione fundata reuelari opor¬
tuit. qualiter fuiss& latius pro¬
paganda. uel quali&iam fine con¬
tenta. ut pitedicatores ueritatis
huius cognitionis fidutia fr&i.
indubitanter ad grediemur pauci
multos. inermes armatos. humi¬
les superbos. infimi nobiles. uiui.
tamen spĩtaliter mostuos
Quod autem significauit. aliquid
&iam futurorum & mysteriorũ
ostendit. nec suꝑficiae lit terre

Expanded text:
diebus illis significavit Deus quae oportet fieri cito. Hoc est, significavit: mysticis eamdem Apocalypsin dictis innexuit, ne cunctis manifesta vilesceret. Cito, id est, quae in praesenti tempore sunt ecclesiae ventura. Loquens per angelum suum. Dominus pater per filium suum, quia Angelus magni consilii dicitur Christus. Sive angelus Joanni in figura Christi visus est, sicut in sequentibus manifestius apparebit. Quae oportet fieri cito, omnis res quae geritur, temporaliter habet exortum et cursum et terminum. Post exortum autem ecclesiae, quae jam fuerat apostolorum praedicatione fundata, revelari oportuit qualiter fuisset latius propaganda, vel quali etiam fine contenta, ut praedicatores veritatis hujus cognitionis fiducia freti indubitanter aggrederemur, pauci multos, inermes armatos, humiles superbos, infirmi nobiles, vivi tamen spiritualiter mortuos. Quod autem ait, significavit, aliquid etiam futurorum et mysteriorum ostendit. Nec superficie litterae