comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ucitur infuturũ sabatis mus:
populo dei÷ Uerã requiem pa¬
triae celestis sabbatismũ uocat
alludens ad nomen qm̃ iudei
requiem̃ sabatiem i Requies ergo
caelestis sabatipopulo dĩ credenti
ueraciter reseruatur infuturũ.
uita scilic& ȩt̾na quȩ p̃cellit
sabbatũ legis: qm̃ in illo requiesce¬
bant tantũ corpora. inistt aũt
amimȩ populs dĩ ÷ Unde &¬
sequitur n Quiem̃ ingressus ÷
INrequiem

Expanded text:
tur in futurum, sabbatismus populo Dei. Veram requiem patriae coelestis sabbatismum vocat, alludens ad nomen, quoniam Judaei requiem sabbatismum dicebant. Requies ergo coelestis sabbati populo Dei credenti veraciter reservatur in futurum, vita scilicet aeterna, quae praecellit sabbatum legis: quoniam in illo requiescebant tantum corpora, in ista autem animae populi Dei. Unde sequitur: Qui enim ingressus est in requiem
Abbreviated transcription (Latin):
ac sp̃s sc̃s. unus & mediator dĩ & hominũ
ꝑsona uerus ds̃. & uerꝰ homo est: Si
solũ modo ds̃ eẽt. non poterat ẽẽ
mediator nr̃ͣ quia ipse inatura
diuinitatis unius substantiȩ est cũ
patre: E contra sisolũ modo homopurus.
nobis om̃ib: Accepit ergo humanita¬
tẽ nr̃am qͥ ds̃ erat. & ꝑ hoc quia si ne
peccato conceptus. natꝰ. & conuersa¬
tus ÷ ds̃ uerus & homo existens. umno¬
cent̾ ꝓ nob̾ mortuus: factus ÷ medi¬
ator nr̃. quia nemo ÷ ds̃ & homo:
nisi ipse solus: N ã mediator ñ potest
ẽẽ: nisi int̾ duas partes: Est aut̃ me¬
diator malus: qͥ generat discordias
int̃ duos bonos: Uerus mediator:
generat & ꝓcurat pacẽ. sic̃ dñs iħc
Quidedit
redemptionẽ : ꝓ om̃ihus

Expanded text:
 sanctus, unus mediator Dei et hominum  sanctus, unus mediator Dei et hominum sona verus Deus et verus homo est; si solummodo Deus esset, non poterat esse mediator noster: quia ipse in natura Divinitatis, unius substantiae est cum Patre. Econtra, si solummodo homo purus nobis omnibus. Accepit ergo humanitatem nostram qui Deus erat: et per hoc quia sine peccato conceptus, natus, et conversatus est, Deus verus et homo existens, innocenter pro nobis mortuus, factus est mediator noster, quia nemo est Deus et homo, nisi ipse solus, nam mediator non potest esse nisi inter duas partes. Est autem mediator malus qui generat discordias inter duos; bonus vero mediator generat et procurat pacem, sicut Dominus Qui dedit redemptionem pro omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
traham adme Noneni om̃s homi¬
nes traxit aut ad trahit adse : sed
om̃ia subaudis electa. & exom̃ib
generib & gentibus. ex om̃i sexu
& conditione. a regibus usq ad
mendicum: a ꝑfectis aetate usq
adpuerum: uł infantem unius diei¬
Nemo tam̃ potest saluari nisi de qͦ¬
dñs uult: quia ipse ciui uult mise¬
retur: Sieni om̃s homines in sua
ꝑditione mansisent: rectũ dĩ uidi¬
cium eec Sed ut eiꝰ muscdia &
potentia ostenderet᷑. quia ipse po¬
tens ÷ om̃s homines saluare : in
illis qui pereunt ostendit suum
rectum iudicium. & in his qui
saluant᷑. suam miscđiam: Pre¬
uenit enim nos eius grã ut uelim.
concordare. & tẽ ipse dabit posse. Atq
digni sumus remuneratione: Ia men
totum illuiꝰ gr̃ȩ est tribuendũ. qͥc quid
boni agimꝰ. Qui uult inquit om̃s
homines saluos fieri. subaudis quisal¬
uctntur : & ad agnitionẽ sc̃ȩ trinitatis
uenire. quȩ est summa & substantialis
ueritas: Unus ÷ enim ds̃. pat̾ & filiuꝰ¬

Expanded text:
raham ad me . Non enim omnes homines traxit, aut trahit ad se, sed omnia, subaudis electa, et ex omnibus generibus et gentibus, et ex omni sexu et conditione a regibus usque ad mendicum, a perfectis usque ad puerum vel infantem unius diciNemo tamen potest salvari nisi quem Dominus vult, quia ipse cujus vult miseretur . Si enim omnes homines in sua perditione mansissent, rectum Dei judicium esset; sed ut ejus misericordia et potentia ostenderetur, quia ipse potens est omnes homines salvare, in illis qui pereunt ostendit suum rectum judicium et in his qui salvantur suam misericordiam. Praevenit enim nos ejus gratia ut velimus, concordare, et tunc ipse dabit posse, atquedigni sumus remuneratione. Tamen totum illius gratiae est retribuendum quidquid boni agimus. Qui vult, inquit, omnes homines salvos fieri, subaudis qui salvantur, et ad agnitionem sanctae Trinitatis venire, quae est summa et substantialis veritas. Unus enim Deus, Pater, et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis ut ꝓõmib homi¬
nibus oremus.
qui uult om̃s homines
saluos fieri. & ad agnitionẽ ueritatis uenire:
Cumpsalmista dicat. Om̃ia quecũq¬
uoluit dñs fecit Et apłs quia uult
om̃s homines saluos fieri. Querendũ
ẽ. quare nom̃s homines saluent᷑ : Ad
qđ dicendũ ÷ quia uerum est: qđ psal

Expanded text:
subaudis ut pro omnibus hominibus oremus, qui vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire. Cum Psalmista dicat: Omnia quaecunquDominus fecit ; et Apostolus: Qui vult omnes homines salvos fieri, quaerendum est quare omnes homines non salventur? Ad quod dicen
Abbreviated transcription (Latin):
obserua istu tẽpora: ceteraq his similia
quaeom̃ti morte finienda erant
Xp̃i aũt sacerdotium spirituleest:
& scđm uirtutẽ uitte insolubilis.
id ÷ scđm potentium uitue inde¬
ficientis. quȩ nullo interuentu
mortis solui poterit: Habec enim
xp̃s inse uitum insolubilẽ : quia
quĩcuis ad tẽpus mortuus eẽt
curne. tamen inaet̾nũ diuinitat
uiuit. & insuꝑ humanitate: post¬
quĩ uictor amortius resurrexit
Unde dspater contetatur iurando
qui uiuit: dicens ꝑpsal misttim
tues sucerdos indeternum
Reꝓbatio quidemfit p̃cedentis
mondati: hoc ÷ legis moysi
ꝓpter infirmitatẽ eius. & ur¬
utilitatem. Infirmitutẽ in hoc
habebadex: quiu oꝑantes nonuci¬
quia nemini regnũ cuelorum
uulebat aperire : Unde sequitur:
Nichil em̃ adperfectũ: ad cluxit

Expanded text:
observa ista tempora caeteraque his similia, observa ista tempora caeteraque his similia, quae omnia morte finienda erant. Christi autem sacerdotium spiritale est, et secundum virtutem vitae insolubilis, id est secundum potentiam vitae indeficientis: quae nullo mortis interventu solvi poterit: habet enim Christus in se vitam insolubilem: quia quamvis ad tempus mortuus esset carne, tamen in aeternum divinitate vivit, et insuper humanitate, postquam victor a mortuis resurrexit. Unde Deus Pater contestatur jurando, quia vivit, dicens per Psalmistam: Tu es sacerdos in aeternum. Reprobatio quidem fit praecedentimandati, hoc est legis Moysi propter infirmitatem ejus et inutilitatem. Infirmitatem utique in hoc habebat lex: quia operantes non vaquia nemini regnum coelorum valebat aperire. Unde sequitur: Nihil enim ad perfectum adduxit
Abbreviated transcription (Latin):
loquens ad filiumqm̃ tues
sacerdos in ae cerNum.
secun dum. orditem
ech defectus dictionis
isto in loco hubetur satis ne¬
cessarius: qua ꝓpter dicatur.
itti ͥE tamplius ad huc mani¬
festũ ÷ sub audis destructũ esse¬
sacerdos ẽẽ inaeternũ: sed scđm
ordinẽ melchisech: qũã ꝑ hoc quia
detribu leui non fuit : Quod enim
dicit. si scđ̾m ordinem melchisedech
exurgeret alius sacerdos. non du¬
bitatiue loquitur: sed ad firma¬
tiue : Quisi diceret amplius ad¬
huc: ꝑ hoc demonstratur destructũ
esse sccerdotium legis. quia scđm
ordinẽ melchi sedech surręxit xp̃s
Aliussacerdos : qui non scđm carnidis
mandati legem factus ÷ sucerdos
sicut aarons legem carnalis man¬
dati uocit : quiu ex maima
parte curncilis erat. carnidiu
precipiens : Incircum cisione. in
mundatione corporis. in hostiis
& oblationib ccrnalib. indiscre¬
tione ciborũ. dierũ actẽporũ: dicens
Mane extra castra: lauu corpus tuũ.
offerhoc uel illud: abstine his cibis

Expanded text:
loquens ad Filium. Quoniam tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem ech. Defectus dictionis isto in loco habetur satis necessarius: quapropter dicatur ita: Et amplius adhuc manifestum essacerdos esse in aeternum, sed secundum ordinem Melchisedech; quapropter hoc: quia de tribu Levi non fuit. Quod enim dicit si secundum ordinem Melchisedech exsurgeret alius sacerdos, non dubitative loquitur, sed affirmative, quasi diceret: Amplius adhuc per hoc demonstratur destructum esse sacerdotium legis, quia secundum ordinem Melchisedech surrexit Christus alius sacerdos, qui non secundum carnalis mandati legem factus est sacerdos sicut Aaron. Legem carnalis mandati vocat, quia ex maxima parte carnalis erat carnalia praecipiens: in circumcisione, in mundatione corporis, in hostiis et oblationibus carnalibus, in discretione ciborum, dierum ac temporum, dicens: Mane extra castra, lava corpus tuum: offer hoc vel illud, abstine
Abbreviated transcription (Latin):
per xpistum ad deum in
In hac lectione uult a postolus differen¬
tiam & distanciam facere int̾ moysen
legis latorem. & xp̃m datorem euuan¬
gelii: Int̾ legem & euuangeliũ. Inter
doctores legis & euuangelu : Et hosten
dit quia qͦuanta distancia ẽ inter
quoq quii nihil sumus: nisi dñi mi¬
sericordic & gracia regamur ⁊ fidu¬
ciam inquit᷑ id ÷ audaciam & fidem
qualem ego dicturus. & scripturus
sum insequentibus¬
is ql lon qđ suffici¬
cutes sim cogitare aliqueo anbb quasi

Expanded text:
per Christum ad Deum. In hac lectione vult Apostolus differentiam et distantiam facere inter Moysen legislatorem et Christum datorem Evangelii, inter legem et Evangelium, inter doctores legis et Evangelii: eter quoque quia nihil sumus, nisi Domini misericordia et gratia regamur. Fiduciam, inquit, id est audaciam et fidem qualem ego dicturus et scripturus sum in sequentibus. Non quod sufficientes simus cogitare aliquid a nobis, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Uant qualib: litteris scripsi uob mea
biousq adfinẽ. ꝓpria manu scripsit .n
Vt os ad fidem xp̃i pleniuis trabera&: dum
placere uolunt in carne. hicoguntuos
placere incarnali circucisione scribis &
pharses suis magistris: illi cogebant cir¬
cumcidere gentiles. & hoc ido ut ꝑsecu¬
tonẽ aueiꝰ xp̃i non paterentur : Nã
octauanꝰ & gaius aliq imperatores de¬
eruerant: Ut ubicumq eent uidȩi suis
qum & lege uolebant tenere. ĩ circo

Expanded text:
ualibus litteris scripsi vobis meloco usque ad finem propria manu scripsit, ut eos ad fidem Christi plenius traheret, dum placere volunt in carne, hi cogunt vos placere in carnali circumcisione scribis et pharisaeis suis ministris, illi cogebant, circumcidere gentiles, et hoc ideo ut persecutionem crucis Christi non paterentur. Nam Octavianus, Caius, aliique imperatores decreverant, ut ubicunque essent Judaei, suis  et Evangelium volebant tenere, idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
lis qui inpurgatione aliqua sunt positi.
ꝓpitiationes. sunt et purgationesꝰ ꝓual¬
de malis. aeternalit̃ dempnatis. ec si
nulla sunt adiumenta mortuorum:
na remissio. aut ut tolerabilior fiat¬
ipsa dampnatio: Mittissima sane
omiũ penaerit. qui p̃ter peccatũ qđ
originale traxerunt. nullũ insuꝑ ad¬
diderunt. et inccteris qus ad diderunt.
unusquisq tanto ibi tolerabiliorẽ ha¬
bebit dampnationẽ. quanto hic mi¬
norẽ gessit iniquitatẽ ⁊ Scientes ergo
timorẽ dñi non quo ipse timet seđ quo
timendusẽ: et quo terrebuntur om̃s
indie uiditii. hominibus suademus de¬
clinare a malo et facere bonũ ut
possint euadere dei iundietaõ a¬
titur adea unde suꝑiuis loquutusẽ: sci¬
licet quod falsi apłi diuidiccibunt ue¬
ros. et dicebant paulũ et barnabadi
seductores. uolentes eis p̃ferre non
solũ petrũ aliosq apostolos sed &iã
seipsos. ⁊ Acsi diceret beatus paulus:
llis qui nos detrahunt incogouiti sum ͦ

Expanded text:
lis, qui in purgatione aliqua sunt positi, propitiationes sunt et purgationes pro valde malis et aeternaliter damnatis, et si nulla sunt adjumenta mortuorum, na remissio: aut ut tolerabilior fiat damnatio ipsa. Mitissima sane omnium poena erit, qui praeter peccatum quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt: et in caeteris qui addiderunt, unusquisque tanto ibi tolerabiliorem habebit damnationem, quanto hic minorem gessit iniquitatem. Scientes ergo timorem Domini, non quo ipse timet, sed quo timendus est, et quo terrebuntur omnes in die judicii, hominibus suademus declinare a malo, et facere bonum, ut possint evadere Dei vindictam. titur ad ea unde et superius locutus est, scilicet quod falsi Apostoli dijudicaban veros, et dicebant Paulum et Barnabam seductores, volentes eis praeferre non solum Petrum aliosque apostolos, sed etiam seipsos, ac si diceret beatus Paulus: Illis qui nobis detrahunt, incogniti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
dũ quia saltẽ deminimis nihil quisq
purgationis post mortẽ obtinebit.
nisi in hacuita positus. hoc ꝓmereat᷑
ut illie ueni ĩ possit consequi. ĩ łria
autẽ sunt quac ꝓsunt post mortẽ ut
beatus agustinus dicit in libro

Expanded text:
dum quia saltem de minimis nihil quisque dum quia saltem de minimis nihil quisque purgationis post mortem obtinebit, nisi in hac vita positus hoc promereatur, ut illic veniam possit assequi. Tria autem sunt quae prosunt post mortem, ut beatus
Abbreviated transcription (Latin):
le deh is solũ modo hominẽ iudican¬
dim q lal corpore operatus ẽ. uide¬
rs talibus: Quod ergo dic̃ ut recipi¬
ut ypna merita corporis. sic ẽ intel¬
lgendum. ut recipiat ꝓpria merita
quaegessit eo tempore quo incorpore
sut : ut ꝑcorpus intelligamus corpo¬
nis cempus. Ex hoc quoq loco ꝓposu¬
it bento agustino questionẽ paulinus
nolanus episcopus. quid ꝓdesseut
hominimortuo orationes & elemo¬
sinae. quae post mortẽ illius ab paren¬
tibus etamicis ꝓremedio animae im¬
plentur: si homo tantũ modo ꝓpͥa
merita est recepturus. quae eo teripo¬
re gessit quo in corpore fuit: Cui res¬
poridit beatus agustinus. Nullo mo¬
do ꝓdesse ea quae post mortẽ funt
a parentib illi qui iam mortuũsẽ: ni¬
si in hac uite positus. bona uoluntate
et intentione atq inchoationie hoc ꝓ¬
meruerit : ut illa accepta sint deo
quae posteius exitũ caelebrantur Apa¬
rentib . Hiuc̃ & iã sententicie concor¬
dans beatus gregorius : dicit. Scien¬

Expanded text:
 de his solummodo hominem judicandum quae corpore operatus est, videris talibus? Quod ergo dicit ut recipiat propria merita corporis sic est intelligendum, ut recipiat propria merita quae gessit eo tempore quo in corpore fuit, ut per corpus intelligatur corporis tempus. Ex hoc quoque loco proposuit beato Augustino quaestionem Paulinus Nolanus episcopus, quid prodessent homini mortuo orationes et eleemosynae, quae post mortem illius a parentibus et amicis pro remedio animi implentur, si homo tantummodo propria merita est recepturus, quae eo tempore gessit quo in corpore fuit? Cui respondit beatus Augustinus nullo modo prodesse ea quae post mortem fiunt a parentibus illi qui jam mortuus est, nisi in hac vita positus, bona intentione et voluntate atque inchoatione hoc promeruerit, ut illa accepta sint Deo, quae post ejus exitum celebrantur a parentibus. Huic etiam sententiae concordans beatus Gregorius, dicit: Scien
Abbreviated transcription (Latin):
ribunal sedes excelsa ẽ. iudicum
& presidum. quidantes iudicia
populis. in excelso loco resident.
ut possint uidere reos & in nocen¬
tes. ut & ipsi &iam uideri possint
ab omnibus. Pro magnitudine
ergo potestaitis & udicis: magni¬
tũdo tribuncdis & iudicis. esti¬
manda ẽ : quia illa potesius
aeterna ita apparebit excelsa
int̃ cȩlum & terram: ut ab om̃ib
possit uideri. bonis scilic& ac
re ꝓbis. ut uideant inqũe pupuges¬

Expanded text:
ribunal sedes excelsa est judicum et praesidum, qui dantes judicia populis, in excelso loco resident, ut possint videre reos et innocentes, et ut ipsi etiam videri possint ab omnibus. Pro magnitudine ergo potestatis et judicis, magnitudo tribunalis et judicii aestimanda est: quia illa potestas aeterna ita apparebit excelsa super coelum et terram, ut ab omnibus possit videri, bonis scilicet ac reprobis, ut videant in quem pupuge
Abbreviated transcription (Latin):
homines eius donationis: quȩ donatio in
nobis ẽ : Sensus aut̃: iste ẽ÷ Idcircodns
liberabit ꝑ ur̃as orationes. ut cũ nosfuen¬
mus liberati. referant᷑ ei grãe a multis ho
nos : Quod enĩ dic̃ multarũ facierũ. hae:
quod dic̃ ex ꝑsonis. donationis aut̃ & degii
qua illi liberati sunt q Nam gła nr̃a .i. hna¬
& magnificentia nra haec ẽ : Quae : Iedi¬
mus & qđ insimplicitate cordis & sineria¬

Expanded text:
homines ejus donationis quae donatio in nobis est; sensus autem iste est: Idcirco Deus nos liberabit per vestras orationes, ut cum nos fuerimus liberati, referantur ei gratiae a multis homnos Quod enim dicit multarum facierum, hoc est, quod dicit ex personis. Donationis autem ejus dicit gratiam qua illi liberati sunt. Nam gloria n magnificentia nostra, haec est; Quae? testiimus, et quod in simplicitate cordis et sinceri
Abbreviated transcription (Latin):
Adquod dicendũ quia lic& supra modũ sint
grauati .i. ultra humanũ modũ. & ultra
quȩ eis toleruntiam sustinendi. & uirtutẽ
superandi tribuit :
Ita inquit sumus
grcuciti : ut teder& nos etia uiuere .:
Tedium ẽ anxietas animi. aliquando ꝓua
gatione ponitur. aliquando ꝓodio: ut hic .
Intantum inquienssumus gruati pressuris:
ut odio haberemus uitã p̃sentẽ: & uellemus
pocius moriquã uiuere
Ded ipsi in obipsis
responsũ mortis habuimꝰ utñsimꝰ fi¬
dentes in nob s ĩ deo qͥsuscitait mortuos
Quo modo potest mors loqͥ & responsũ dare :
Nos inquit ipsi habuimus in nobis ipsis res¬
ponsum mortis .i. ipsa mors & tribulatio¬
atq angustia dicebat nobis in corde diumo
uincere hos cruciatus: Ponite indo falru

Expanded text:
Ad quod dicendum, quia licet supra modum sint Ad quod dicendum, quia licet supra modum sint gravati, id est ultra humanum modum, et ultraquae eis tolerantiam sustinendi et virtutem, superandi tribuit, ita, inquit, sumus gravati, ut taederet nos etiam vivere. Taedium est anxietas animi: aliquando pro aggravatione ponitur, aliquando pro odio, ut hic. Intantum inquiens sumus gravati pressuris, ut odio haberemus vitam praesentem, et vellemus potius mori quam vivere; sed ipsi in nobismetipsis responsum mortis habuimus ut non simus fidentes in nobis, sed in Deo qui suscitat mortuos. Quod potest mors loqui et responsum dare? Nos inquit, ipsi habuimus in nobisipsis responsum mortis, id est ipsa mors et tribulatioatque angustia dicebat nobis in corde, dum cvincere hos cruciatus. Ponite in Deo fidu
Abbreviated transcription (Latin):
Si diuidimus totũ mundum ꝑtres partes:
inuenimus medietatẽ tocius mundi esse¬
in asiam: Aliam uero medietatẽ: tenere
inter europam & affricamꝗ Si uero quadri¬
ꝑtitam illum diuiserimus: erunt partes eiꝰ
europa & affrica : Asiamaior & asia minor.
liere quadam. quȩ tocius regni trientis te¬
nuit imperiũ. quod a suo nomine uocauit
asiam: Ab indico enĩ mari usq ad brittan¬
nicũ: om̃sillȩ insulȩ asianȩ uocantur .q
Ut ergo chorinthii qui ꝑsecutionẽ sustinebant
ab infidelibus nedeficerent : dat eis apłs
se m& ipsum in exemplum dicens :
ut ignoretis tribulationes qͣs
nos sustinem inasia: etnr̃o exe̾plo robo
Quid enĩmirũ si discipłi uerberant᷑. cũ magis¬
tri decollentur. crueifigantur. & lapident᷑ :
Om̃s supramodũ greuiati sumꝰ : id÷
uirtute Cũ idem apostolus in episto¬
la prima dicat. fidelis ds̃qui ñ pacietur uos
teptari suꝑ id quod potesas: querendũ est
quare hicdicat supra modum se ẽe grauatũ q

Expanded text:
Si dividimus mundum per tres partes, invenimus medietatem totius mundi esse Asiam, aliam vero medietatem tenere inter Europam et Africam. Si vero quadrirtite illum diviserimus, erunt partes ejus Europa et Africa: Asia major, et Asia minor, liere quadam quae totius regni orientis imperium tenuit, quod a suo nomine vocavit Asiam. Ab Indico mari usque ad Britannicum omnes illae insulae, Asianae vocantur. Ut ergo Corinthii qui persecutionem sustinebant ab infidelibus, non deficerent, dat eis Apostolus semetipsum in exemplum, dicens: Nolo ut ignoretis tribulationes quas nos sustinemus, ut nostro exemplo roboremini. Quid enim mirum si discipuli verberantur cum magistri decollentur, crucifigantur, et lapidentur? Quam supra modum gravati sumus et virtutem. Cum idem Apostolus in Epistola prima dicat: Fidelis Deus qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, quaerendum est quare hic dicat supra modum se esse gravatum?
Abbreviated transcription (Latin):
N on suꝑ israhel carnalem. sed suꝑ om̃s
gentiles ueros israhelitas: qui dm̃
mente uident : De¬
nemomihi molestus sit.

Expanded text:
non super Israel carnalem, sed super omnes gentes veros Israelitas, qui Deum mente vident. Nemo mihi molestus sit
Abbreviated transcription (Latin):
fidei. spei & caritatis: quicertã
spem habebant gtiudia patriae
caelestis. & hereditatẽ aeterni
regis seposse ꝑcipere. uelcer te
passione decebat eũ ꝑficere omĩci
quȩ deillo p̃dicta erant : unde
ipse dixit pendens incruce con¬
mortẽ eius restturata sunt omnia.
caelestic & terrestiia: homo scilic&
redemptus & numerus angłorum
redintegratus. ꝑ quẽ sub audis stic¬
ta sunt: uyxtti qđ ioħs dicit. omnia
ꝑ ipsum ftactci sunt n Uides quantũ ÷
in mediũ nrm̃ nobisq coniunctus
ipse filius & nosfilu. ille ꝓprius nos
ad optii : sedille saluct & nos salucm᷑
tuUides quomodo nos conungit &
discernit: nam cũ dicit multos filios
ad duxit inglcm. hic con iunxit.i
cũ uero addit ui orẽ salutis eorũ:
hic discertut qͥ
Quienim sc̃ĩficat &
qui sc̃ificantur. exuno om̃s

Expanded text:
fidei, spei et charitatis; qui certam fidei, spei et charitatis; qui certam spem habebant gaudia patriae coelestis, et haereditatem aeterni regis se posse percipere: vel certe per passionem decebat eum perficere omnia quae de illo praedicata erant. Unde ipse dixit pendens in cruce: Conmortem ejus restaurata sunt omnia coelestia et terrestria: homo scilicet redemptus et numerus angelorum redintegratus. Per quem omnia: ssunt: juxta quod Joannes dicit: Omnia per ipsum facta sunt. Vides quomodo est in medio nostrum, nobisque conjunctus: ipse filius, et nos filii: ille proprius, nos adoptir. Vides quomodo nos conjungit et discernit? Nam cum dicit, multos filios adduxit in gloriam, hic conjunxit: cum vero addit, auctorem salutis eorum, hic discernit. Qui enim sanctificat et q
Abbreviated transcription (Latin):
cũ obtestatione. quod siquis biberit exeti:
medelã stritim consequi merebitur. n¬
qui credunt uerbis illius: accedunt.
bibunt & sancatur : Qui uero
re nuunt bibere non sanantur sed
insua infirmitate contabescunt. n¬
Quantũ ergo ad medici deuotionem
ꝑtinet. ꝓomium illorũ salute potionẽ
temperauit. lic& aliis nonꝓsit nisi
his qui exec biberunt: itti & xp̃s
quantũ inse fuit ꝓom̃ib mortuus ÷.
quã quã nonpsit eius passio. nisi
solũ modo his qui ineum credere
uolunt: simulq notandũ. quici
non dixit apłs subiacuit morti :¬
secͥ ꝓprie gusttiuit mortẽ. ꝑ quod
uelocitatẽ resur rectionis uoluit
ostendere: Brȩui & eñĩ tẽpore morte
festim uictor resurgeret: Deceb̾at
decebat inquit eũ auc¬
torẽ scilic& salutis eorũ ꝑpassionẽ
consum mare. id ÷ ꝑficere ominiũ
salutis om̃ium credentiũ. & qui
ante passionẽ suam multos filios
adoptiuos adduxerat ingloriã

Expanded text:
cum obtestatione quod si quis biberit ex ea cum obtestatione quod si quis biberit ex ea medelam statim consequi merebitur. Qui credunt verbis illius, accedunt, bibunt et sanantur; qui vero renuunt bibere, non sanantur, sed in sua infirmitate contabescunt: Quantum ergo ad medici devotionem pertinet, pro omnium illorum salute potionem temperavit, licet non prosit, nisi his qui ex ea biberunt: ita et Christus, quantum in se fuit, pro omnibus mortuus est, quanquam non prosit ejus passio, nisi solummodo iis qui in eum credere volunt. Simulque notandum quia non dixit Apossed proprie gustavit mortem, per quod velocitatem resurrectionis voluit ostendere. Brevi etenim tempore a morte festim victor resurgeret. Decebat Dicebat inquit eum auctorem scilicet et salutis eorum per passionem consummare, id est perficere omnium salutis omnium credentium, et qui ante passionem suam multos filios adoptivos adduxerat in gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
lmus coronatũ nonoculis corporeis.
doculis mentis: dũ sedet inplenitu¬
apomnib gustietret mortem
id̃ patris appellatur filius eo qđ
ans adõ patre gratissit datus: & qđ
pntis ꝓnobis mortẽ sustinuit.
oeñ debebatur nobis nr̃o merito ut
nlus cd̃ ꝓnobis gusttiret mortẽ: sed
ligunt. ut dicatur ꝓ om̃ib ꝓquibus
predestinatis ÷ ac uero quidam
generaliter accipiunt ut dicatur
ꝓoñib fidelib atq infidelib
nortẽ gustus se dicentes: ipse quidẽ
pom̃ib mortuus ÷ lic& om̃s non scl¬
uentur i Etquid si om̃is non credunt:
ille tamen qlid suũ erat fecit nde
beatus apł̃s: aꝑtius hanc ponit simi¬
ltudinẽ: ÷ quilib& medicorũ peri¬
tissimus. qui ueniens inciuitatem
Rpulosc̃ ubi multi infirmi habent᷑.
mnperca potionẽ contra omĩa
suera infirmitatũ & conuocat
oñs dicens : Uenite om̃s populi.
quucrus infirmitatib laboratis:
ebibite ex hac potione quã causci
llutis ur̃ae pparaiui. spondeo uob

Expanded text:
emus coronatum non oculis corporeis, sed oculis mentis: dum sedet in plenitupro omnibus gustaret mortem. Gratia Dei Patris appellatur Filius, eo quod nobis a Deo Patre gratis sit datus, et quod gratis pro nobis mortem sustinuit. Non enim debebatur nobis nostro merito, ut Filius Dei pro nobis gustaret mortem, sed ligunt ut dicatur pro omnibus pro quibus praedestinatis. At vero quidam ita generaliter accipiunt, ut dicatur pro omnibus fidelibus atque infidelibus mortem gustasse, dicentes: Ipse quidem pro omnibus mortuus est, licet omnes non salventur. Et si omnes non credunt, ille tamen quod suum erat fecit. Unde beatus Prosper hanc ponit similitudinem: Est quilibet medicorum peritissimus qui veniens in civitatem populosam ubi multi infirmi habentur, temperat potionem contra omnia genera infirmitatum, et convocat omnes, dicens: Venite, omnes populi, qui variis infirmitatibus laboratis, et bibite ex hac potione, quam causa salutis vestrae praeparavi: spondeo vobis
Abbreviated transcription (Latin):
quiscificat : xp̃s ꝑfidẽ pas sionis
sucie a ꝑdonũ baptis matis : quis
quiscĩficatur⁊ Om̃s credentes qui
scĩficantur. fide passionis xp̃i
&̾ grã baptismi sed qui sc̃ĩficat
xp̃s & nos quiscĩficamur. ex uno
dõ patre sumus: quia ab illo omĩa
originẽ acceperunt ⁊ Unus ÷ erũ
ds̃ ꝑquẽ & a quo omĩi sed aliter
illẽ. aliternos lle quasi ꝓprius
filius potest scĩficare: nos uero
quasi adoptiui ab illo fr̃ificamur.
& tamen unũ habemus patrem
in caelisi ille ꝓprium: nos ad obtiuũ ÷
Paropters quem causam

Expanded text:
per fidem passionis suae, et per donum baptismatis. Qui sunt qui sanctificantur? Omnes qui credunt, qui sanctificantur fide passionis Christi et gratia baptismi. Sed qui sanctificat Christus, et nos qui sanctificamur, ex uno Deo Patre sumus, quia ab illo omnia originem acceperunt: unus est enim Deus, a quo omnia. Sed aliter ille, aliter nos. Ille quasi proprius Filius potest sanctificare; nos vero quasi adoptivi ab illo sanctificamur: attamen unum habemus Patrem in coelis. Ille proprium, nos adoptivum. Propter quam causam
Abbreviated transcription (Latin):
omnia sub iectri ei
sionũci sunt subiecta. quomodo nbt
subiecta: intelligendũ ÷ ergohoc ns
ut suꝑius ubi dixit. nihil dimisit non
subiectũ ei: intelligamus uniuersale
subiectionẽ & uoluntariam scilica
ꝑfidẽ & neces sariam. qua cogitur
om̃is creatura subiecta eẽ suo eretor
hic uero ubi dixitnec dũ uidemus omia
subiecta er tantũ modo deuolunta¬
ria subiectione acciꝑe debemis queꝑ
fidẽ constat. qua in eum credere
uolunt : Quic enĩ tunc tẽporis quando
apłs ista lo quebatur. euanglica p̃cu¬
catio nedũ ꝑ totũ mundum diuuilgit¬
erat. nec dũq om̃s p̃destinati
aduitã credebant : recte dĩ
nunc om̃s ei omĩaͦ subiectti & non solu
tunc: sed etiam adhuc om̃s p̃destina¬
i. non credunt.

Expanded text:
omnia subjecta ei? si omnia sunt ei subjecta, quomodo non sunt subjecta? Intelligendum est ergo hoc modo ut superius ubi dixit: Nihil dimisit non subjectum ei, ut intelligamus universalem subjectionem et voluntariam, scilicet fidem, et necessariam, qua cogitur omnis creatura subjecta esse suo Creatori. Hic vero, ubi dixit: Necdum videmus omnia subjecta ei: tantummodo de voluntaria subjectione accipere debemus, quae per fidem constat; qua in eum credere nolunt. Quia enim tunc temporis, quando Apostolus ista loquebatur, evangelica praedicatio necdum erat, necdumque omnes praedestinati ad vitam credebant, recte dixit: Necdum sunt ei omnia subjecta, et non solum tunc, sed etiam adhuc omnes praedestini non credunt.
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa fubiecit. nec celestici uidetur
ex cepis se nec terrestria ut dlceret par
angelicã creaturẽ sedita conclist
dicens. omĩci subiecit eii Nunc aiten
necdũ uidemus omĩa subiect ei
quid÷ qđ becitus apłs loquitur acĩ

Expanded text:
omnia subjecit, nec coelestia videtur excepisse, nec terrestria, ut diceret praeter angelicam creaturam: sed ita conclusit, dicens: Omnia subjecit ei. Nunc autem necdum videmus omnia subjecta ei. Quid est quod beatus Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis demonũ & philosophorũ. & sin
nos inspirati destruentes consilia plilo
bant incordibus ꝑ secutorum ꝑ secutias
contranos excituri Et destruentes on¬
nem altitudinem : id ÷ omnẽ suꝑbum
extollentẽ se aduersus scientiã dĩ
sumus nos redigentes in captiuitatẽ m¬
nem intellectum hominum inobsequle¬

Expanded text:
subaudis daemonum et philosophorum, et sumus nos his parati, destruentes consilia philosbant in cordibus persecutorum persecutionem contra nos excitari, et destruentes omnem altitudinem, id est omnem superbiam, extollentem se adversus scientiam Dei et sumus nos redigentes in captivitatem omnem intellectum hominum in obsequ
Abbreviated transcription (Latin):
. Id÷ in manifestet
uolntate ulcionem inobedientia: Cũ
milecti fuerit ur̃ã obedientia hoc ita
edfinguendum: & posteti quod seqͥtur
inferendũ: st potest duplicit intelligi.⁊
ciscatur ur̃a inobedientit: quã acte¬
nus habiustis ꝑ o bedientiam bonam .n
Iunc enim uindicatur & ulciscitur in obe¬
dientia: quando ei suꝑ ponitur obedien¬
tia Alit̾ : Hlanc uoluntatẽ in quithabe¬
mus: ut cum uos impleueritis urãm
obedientiã qui perfectiores & bonȩ uo¬
luntatis estis. uobisq in om̃ib obeditis.
tunc ulciscatur illorũ inobedientior
ꝑnos. qui dedignati sunt uobiscũ aliqͥd
mitere scĩs qui sunt hierosolimis: ut
essent participes urõꝵ mumerum:
rioribus: uos intelligite & ꝑpendite : Vt
sub audis auobis.
tãquã terrere uos uolensꝑ epistolasi stas. ⁊¬
Qñquidem epistolȩ inquiunt graues surł
incorreptione. & fortes in obseruatione i
infirma siue despecta ÷: & sermo illius
contemptibilis siue despicabilis Exꝑsona

Expanded text:
 est in manifesta voluntate ulcisci omnem inobedientiam, cum impleta fuerit vestra obedientia. Hoc ita est distinguendum et postea quod sequitur inferendum. Et potest dupliciter intelligi,ciscatur vestra inobedientia quam hactenus habuistis per obedientiam bonam. Tunc enim vindicatur et ulciscitur inobedientia quando ei superponitur obedientia. Aliter: Hanc voluntatem, inquit, habemus, ut cum vos impleveritis vestram obedientiam qui perfectiores et bonae voluntatis estis, nobisque in omnibus obeditis: tunc ulciscatur illorum inobedientia per nos, qui dedignati sunt vobiscum aliquid mittere sanctis, qui sunt in Hierosolymis, ut essent participes vestrorum munerrioribus vos intelligite et perpendite. Utsubaudis a vobis tanquam terrere vos volens, per Epistolas istas, quoniam quidem Epistolae, inquiunt, graves sunt correctionem et fortes in observatione; pinfirma sive destituta est, et sermo illius contemptibilis sive despicabilis. Ex persona
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis quã & nos:
quia eandem fidem habetis di latami¬
ni& uos : id ÷ extendite sensum & intel
tis penetrare & recipere misteria diuina
Nolite iugũ ducere: cum infidelibus.i
Iniugo duo animalici iungunt᷑ & coȩquant᷑ i
Iugum uero hic debemus intelligere
iugum liciboli: & pocestatẽ quã hab&
suꝑ infideles: Acsidicer& ̃ Molite iugũ¬
suscipere diaboli. neq aequari infide¬
libus aut coniungi: nesimiles illis ef¬
ficiaminiqͥ
Quȩ enĩ participatio isticiȩ.
cũ iniquitateꝰ Id ÷ quae ÷ societas
iusto homini. id ÷ iusticiã habenti.
cũ in iusto et pagano. Nulla : Quae
societas luci id ÷ fideli. cũ tenebris
id÷ infideli: Nulla : Ista ÷ lux & istȩ
sunt tȩnebrae: de quibus idem apłs
ait: ł iustis aliquando tenebrae: id ÷
infideles Nunc aut̃ lux in dño. id ÷

Expanded text:
subaudis, quam et nos, quia eamdem fidem habetis, dilatamini et vos, id est extendite sensum et inteltis penetrare et recipere mysteria divina. Nolite jugum ducere cum infidelibus. In jugo duo animalia conjunguntur et coaequantur. Jugum vero hic debemus intelligere jugum diaboli, et potestatem quam habet super fideles, ac si diceret: Nolite suscipere jugum diaboli neque aequari infidelibus aut conjungi, ne similes illis efficiamini. Quae enim participatio justitiae cum iniquitate? id est, quae societas justo homini justitiam habenti cum injusto homine et pagano? Nulla. Quae societas luci, id est fideli, cum tenebris, id est infideli? Nulla. Ista est lux, et istae sunt tenebrae de quibus idem Apostolus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, id est infideles, nunc autem lux in Domino , id est
Abbreviated transcription (Latin):
deletũ ÷. ut iã nondicant᷑ populus dnĩ. ⁊
Interfecer xp̃m: interfeccisunt & ipsi gladio
romanorũ i S ignificutur et sacra scriptura.
ꝑmensam quaed uta ÷ iudȩis inlege & ꝓphe¬
tis. Sicut psal mista ostendit dicens: Paras¬
tun conspectu meo mensã : Cuius intelli¬
gentiam quia ñ rectue scrutatisunt uidȩi.
facta est eisipsa mensa inlaqueum. et in
cȩcera quae supra memoratu sunt. nolen¬
tes in xxp̃m credere. cui omis illa scriptu¬
ra testimonium ꝑhibebat i& qm̃ ad mor¬
tem contra auccoritatem illius scriptu¬
pae tradiderunt xp̃m. illatu ÷ ei retri¬
butio scđm meritum illorum:
Obscurent᷑
oculieori ne uidcant : & dorsũ eoiũ

Expanded text:
deletum est ut jam non dicantur populus Domini; deletum est ut jam non dicantur populus Domini; interfecerunt Christum, interfecti sunt et ipsi gladio Romanorum. Significatur et sacra Scriptura per mensam, quae data est Judaeis in lege et prophetis, sicut Psalmista ostendit, dicens: Parasti in conspectu meo mensam , cujus intelligentiam quia non recte scrutati sunt Judaei, facta est eis ipsa mensa in laqueum, et in caetera quae supra memorata sunt, nolentes in Christum credere, cui omnis illa Scriptura testimonium perhibebat: et quoniam ad mortem contra auctoritatem illius Scripturae tradiderunt Christum, illata est eis retributio, secundum meritum illorum. Obscurentur oculi eorum ne videant; et dorsum eoru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmensam dexp̃o: undedicit ꝓphauliat m̃sa
conui. id: collatio uerborũ iudeorũ in laqueũ.
ut in laqueentur & inuoluantur siue decipi¬
antur: ultione iniquitatis menscȩ suae :lncap¬
cionem quoq utipsicapiantur i Fiat illis etiã
inscandulum hoc est inruinã. uł offensione
si ue rexam Iuatenus offensam omip̃is di
incurrentes. riunã patiantur dãpnationis.
et intersẽ rixas generent : & concẽptiones
Scandalũ quidẽ gretum ÷ Etsonaclatino
sermone offensam. runã uł rixam: Proof¬
fensione enim & ruma ponitur: ubi dñs dic̃:
uẽ qui scandaliz auerit unũ depusillis istis:
id ÷ qui offenderit. uł ruere fecerit: Prorixa
autẽ sicut illo in loco ubi dicit euangłista.:
quod audito pharisei uerbys candalizati
sunt. id ÷ rixati: Hic autẽ subutroq sensũ
accipipotest: Et in retributionẽ inquit.
utqualia fecer̃ in xp̃m: talia retribuent᷑
illis nł tutiq itu contigit : uerbigrã Nolu¬
eruN xp̃i nom̃ delere deterra: nom̃ eoꝵ

Expanded text:
iat mensa eorum, id est collatio verborum Judaeorum in laqueum, ut illaqueentur et involvantur; sive decipiantur ultione iniquitatis mensae suae in captionem quoque, ut ipsi capiantur: fiat illis etiam in scandalum, hoc est in ruinam, vel offensionem; sive in rixam, quatenus offensam omnipotentis Dei incurrentes, ruinam patiantur damnationis; et inter se rixas gerant et contentiones. Scandalum siquidem Graecum est, et sonat in Latino sermone offensam, ruinam, vel rixam: pro offensione enim et ruina ponitur, ubi Dominus dicit: Vae qui scandalizaverit unum de pusillis istis , id est qui offenderit, vel ruere fecerit: pro rixa autem, sicut illo in loco ubi dicit Evangelista: Quod audito Pharisaei verbo scandalizati sunt , id est rixati: hic autem sub utroque sensu accipi potest. Et in retributionem, inquit, ut qualia fecerunt in Christum talia retribuantur illis, et utrique ita contigit. Verbi gratia, voluerunt Christi nomen delere de terra, nomen eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Admensã solent tracture impii denee
in nocentium. sicut̃ deobtruncationi¬
herodes beati iohannis. & olofernisspes¬
cissimus: de uiolatione uidith iso¬
lent etiam eos uocare ad mensam
utdolo illos interficiant. sicut absa¬
lon interfecit frẽm suum ammon
Sic udȩi intelliguntur sueꝑ mensasꝰ
suus trcictasse de noce in nocentis xp̃¬

Expanded text:
Ad mensam solent tractare impii de nece innocentum, sicut Herodes de obtruncatione beati Joannis: et Holofernes spurcissimus de violatione Judith . Solent etiam eos vocare ad mensam, ut dolo illos interficiant: sicut Absalon interfecit fratrem suum Ammon . Sic Judaei intelliguntur super mensas suas tractasse de nece innocentis
Abbreviated transcription (Latin):
se remunerate  sic quicũq acced&
addm credendo: credere oport&
& qui ÷ misitine aduos: credere etiã
deb& quia inquirentib: sẽꝑ bona oꝑa.
iuxta quodpsalmista dicit. quertae dñm
& confortamini. ȩt̃nis & uerus remu

Expanded text:
se remunerator sit. Quicunque ad Deum accedit credendo, credere oportetEt: Qui est misit me ad vos. Credere etiam debet, quia inquirentibus se per bona opera, juxta quod Psalmista dicit, Quaerite Dominum, et confirmamini , aeternus et verus remu
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ÷ filiuspeccati & malȩ concupis¬
centiȩ quae potest intelligi ꝑ ancil¬
lam. uel filius carnalis legis qui
legem carnuliter obseruarenitit᷑ .:
non erit heres inhereditute patriȩ¬
patriȩ cȩlestis cum filiis liberis qui
liberi efficiuntur inbaptismate. ⁊¬
Nonsolum aut̃ ab originalibus pecea¬
tis: sed &iam ab omni seruitio legis i
Itaq fr̃s non sumus ancillȩ filu¬

Expanded text:
Hoc est, filius peccati et malae concupiscentiae, quae potest intelligi per ancillam, filius carnalis legis, qui legem carnaliter observare nititur, non erit haeres in haereditate patriae coelestis cum filiis liberis, qui liberi efficiuntur in baptismate, non solum ab originalibus peccatis, sed etiam ab omni servitio legis. Itaque, fratres, non sumus ancillae fil
Abbreviated transcription (Latin):
in baptismate quã inimpositionẽ
manuum episcoporũ & ꝑ cõmunionẽ cor¬
poris & sanguinis dñi cui participamur
& illa libertate sumus liberi qua xp̃s
nos liberauit ꝑ passionẽ suam: & ꝑ bap¬
tis migram: Omĩs erum quifidem hab&
ꝑ naturam sed ꝑ immitationẽ. sicut
alias a postolus dicit ÷ Siergo uos xp̃i.
fidem quam hab& bonis oꝑibus ñ
exornat : nimirum non reputabit᷑
int̃ filios abrahȩ. neq accipi& be¬
reditatem caelestem cum illis .
Qua ꝓpt̾ laborandum est om̃ibus
nobis: ut fidem quã habemus. ex¬
secutione bonorũ oꝑum. studeamꝰ
decorare:. Ueri imitatores illius ef¬
fecti:¬

Expanded text:
in baptismate quam per impositionem manuum episcoporum, et per communionem corporis et sanguinis Domini cui participamus, et illa libertate sumus liberi, qua Christus nos liberavit, per passionem suam et per baptismi gratiamper naturam, sed per imitationem, sicut alias Apostolus dicit: Si ergo vos Christi, fidem quam habet, bonis operibus non exornat, nimirum non reputabitur inter filios Abrahae, neque accipiet haereditatem coelestem cum illis. Quapropter laborandum est omnibus nobis, ut fidem quam habemus exsecutione bonorum operum studeamus decorare, veri imitatores illius effecti
Abbreviated transcription (Latin):
oport& : uia si confitearis in ore
tuo dñm iħ̃m. & credideris in cordẽ
tuo quod ds illum suscitauit
amor tuis: sal uus
id ÷ salutẽ con¬
sequeris ȩternam. ita tam̃ ut iusticiae sec¬
teris opera: quia ñ oport& seruũ di mane¬
re otiosum  Corde enim creditur ad
usticiã.ore autem confessio sit
adsalutem

Expanded text:
oportet. Quia si confitearis in ore tuo Dominum Jesum, et credideris in corde tuo quod Deus illum suscitavit a mortuis, salvus est salutem consequerio aeternam: ita tamen, ut justitiae secteris opera, quia non oportet servum Dei manere otiosum. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem
Abbreviated transcription (Latin):
Vn de dicit ipsa scriptura deutero nomiues pe
est uerbum inoretuo. & incorde tuo: uer¬
bum hic simplicit̾ possumꝰ intelligere siuo¬
lumus uerbum legis. quodilli in ore habe¬
bant assidue illud legendo: incorde quos
iugiter meditundo. ac memoriae cõmendao¬
do: Altiori autẽ intellectu: istud ÷ uerbum
dequo ioħs aitꝗ In principio erat uerbum.
& uerbum erat apud dm̃: & ds̃ erat uerbũ
Ergo quia dserait uerbum. prope eratin
ore & incorde illorum: ut pote quod
om̃a replet: Nã ut betitus heronimus
dicit sicut uestis tocũ corpꝰ hinc inde circũ¬
dat: ita xp̃selectos suos undiq circũ dan¬
do amplectitur. imo amplius: qm̃ uestis
tancum modo ex trinsecus corpus circundut.

Expanded text:
unde dicit ipsa Scriptura Deuteronomii: Prope unde dicit ipsa Scriptura Deuteronomii: Prope est verbum in ore tuo et in corde tuo . Verbum hic simpliciter possumus intelligere, si volumus verbum legis, quod illi in ore habebant assidue illud legendo, in corde quoque jugiter meditando, ac memoriae commendando. Altiori autem sensu verbum istud est, de quo Joannes ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum et Deus erat Verbum . Ergo quia Deus erat Verbum, prope erat in ore et in corde illorum, utpote quod omnia replet. Nam beatus Hieronymus dicit: Sicut vestis totum corpus hinc inde circumdat, ita Christus electos suos undique circumdando amplectitur, imo amplius, quoniam vestis tantummodo extrinsecus corpus circumdat,
Abbreviated transcription (Latin):
do siquidem sustinet omc̃ sustinendo presi¬
det implendo circundat: circundandoim¬
plet: Inuerbis ergo apłi. sensus huius modr
ut credas illum post ascensionem eius ita
eẽ in cuelo utnonsit interra. aut ita eẽ deoi¬
sum inubnsso apud inferos: aut desursu
positũ ignoretur : Sedcrede illũ ubiq eẽ
p̃sentẽ scđm diuinitatẽ : Sicut deeodicitur
Sapientia atingit a fine usq ad finẽ fortit.
& disponit om̃a sua uiter : Nedixerisergo
ohomo quis ascendet inccelum. ut xp̃mmn¬
de deducatmihi quimedocert i S altẽ in
corde nolidicere hoc: quia hic ÷ xp̃s & ubiq
Naminterra erat & dicebat: Nemo ascend&
incueluĩ nisi filius homuuis qui est incuelo.:
Q uomodo non magis cũ sit incuelo. est & in
terra : autquis descendet in abyssum. sub¬
dit apłs ex suo. Hoc est xp̃m ex mortuisre¬
uocare : similit̃ etsupra. hoc ÷ xp̃m dedu¬
cere: Nonnecesse habes ab inuocare xpm

Expanded text:
do siquidem sustinet omnia, sustinendo praesido siquidem sustinet omnia, sustinendo praesidet, implendo circumdat, circumdando implet. In verbis ergo Apostoli sensus hujusmodi est: istum localem esse, ut credas illum post ascensionem ita esse in coelo, ut non sit in terra: aut ita esse deorsum in abysso apud inferos, ut te sursum positum ignoret, sed crede illum ubique esse praesentem secundum divinitatem, sicut de eo dicitur: Sapientia attingit a fine ubique ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Ne dixeris ergo, o homo, quis ascendet in coelum, ut inde Christum deducat mihi, qui me doceat, saltem in corde noli dicere hoc, quia hic est Christus et ubique. Nam in terra erat et dicebat: Nemo ascendit in coelum, nisi Filius hominis qui est in coelo , quomodo non magis cum sit in coelo, est et in terra? Aut quis descendet in abyssum? subdit Apostolus ex suo: Hoc est Christum ex mortuis revocare; similiter et supra: hoc est Christum deducere. Non necesse habes ab inferis Chris
Abbreviated transcription (Latin):
exmmartuis reuocare .n
Haec uerbu partim sunt¬
moysi: partunapłi : Quando morsesde¬
dit iudȩis legem: dixit eis : Nedixeris õ¬
iudȩe incorde tuo. id ÷ nefingas inmente
tua quis ibit inccelũ ut in demihi affe¬
rat᷑ ͣ m andatum : autquis descendet in
abyssum. ut indemihi illud mandatũ
afferat: Non÷ necesse uthec tuliter que¬
ras: ⁊uia ꝓpe ÷ uerbũ¬
id ÷ mandatum
legis inore tuo & in corde tuo.
ses & ꝓpħa extitit. & multa defuturo p̃¬
dixit. Paulus apls uerba eius ad xp̃mre¬
tulit. asserens illum hoc dixisse ꝑmorsen:
qui est iusticia uera: Quibus uerbis instru¬
itnos: nedicamꝰ in corde nr̃o. & putemus
xpm localem ẽẽ ut inaliquoloco conti¬
neatur. sed potius credamꝰ illũ scđm diui¬
nitatis plenitudine ubiq ẽẽ: ac pom̃a
difusum cũ putre et spũscõ. Lusta quod
ds pater ꝑ esaiam ꝓphamdicit: Cuelũ¬
et terram ego impleoi Idõ enim ñ concluditur
loco: quia ineo consistit om̃is locus : Presiden¬

Expanded text:
ex mortuis revocare. Haec verba sunt partim Moysi, partim Apostoli. Quando Moyses dedit Judaeis legem, dixit eis: Ne dixeris in corde tuo, id est ne fingas in mente tua, quis ibit in coelum, ut inde mihi afferat Dei mandatum? Aut quis descendet in abyssum, ut inde mihi afferat illud mandatum? Non est necesse ut hoc taliter quaeras, quia: Prope est verbuid est mandatum egis. In ore tuo et in corde tuo, ses propheta exstitit, et multa de futuro praedixit, Paulus apostolus verba ejus ad Christum retulit, afferens illum hoc dixisse per Moysen, qui est justitia vera. Quibus verbis instruit nos, ne dicamus in corde nostro, et putemus Christum localem esse, ut in aliquo loco contineatur, sed potius credamus illum secundum divinitatis plenitudinem ubique esse, ac per omnia diffusum cum Patre et Spiritu sancto, juxta quo per Jeremiam prophetam dicit: Coeluet terram ego impleo . Ideoque enim non concluditur loco, quia in eo consistit omnis locus. Praesiden
Abbreviated transcription (Latin):
maledicti. ut maledicantur & blasps¬
mentur abaliis: Siquai
fidelis haba uiduas filias auene¬
tas: sub ministret illis quae
necessaria sunt: Quybene p̾sun
pres biteri: duplici honore die
habentur: Duplicẽ honorẽ pͥent
ex hiberi presbitero: insalutationibus
uidelic&. ut humilient se illi subiect.¬
& in exhibendis donis: sub sidusq tẽpo¬
ralibus:
Sine p̃iudicio nihil facias

Expanded text:
maledicti ut maledicantur et blasphementur ab illis. Si qua fidelis mulier habet viduas filias aut neptes subministret illis quae necessaria sunt. Qui bene praesunt praesbyteri, duplici honore digni habeantur. Duplicem honorem praecipit exhiberi praesbyteris, in salutationibus videlicet, ut humilient se illis subjecti, et exhibendis donis subsidiisque temporalibus. Sine praejudicio nihil facias
Abbreviated transcription (Latin):
mulcomugis nectibi parcet. si afidere
cesseris qui oleaster eras: uł si insuꝑbiue
fastum te eleuaris despiciendo uideun
Uide ergo bonittitẽ: ⁊ seueritaitẽ dei.
Seuerus iudex dicitur. qui in nullũ parã
suum iudiciũ flectit: sed ꝑ reccitudusꝰ
incedit: S eueritus uerodicit᷑. uidiciũ quo
nulli adulatur. sed iuste om̃s iudicia
em iudȩos qui cetiderunt seueritatem
id ÷ iustissimum iudiciũ exercuit: In

Expanded text:
multo magis nec tibi parcet, si a fide Dei multo magis nec tibi parcet, si a fide Dei recesseris, qui oleaster eras, vel si in superbiae fastu te elevaveris despiciendo Judaeum. Vide ergo bonitatem et severitatem Dei. Severus judex dicitur qui in nullam partem suum judicium flectit, sed per rectitudinem incedit. Severitas vero dicitur judicium, quo nulli adulatur, sed juste omne judicat.dem Judaeos qui ceciderunt, severitatem, id est justissimum judicium, exercuit: in