comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
D. Si mlr dotͥemaiito da t
piuetti᷑ ut de ea testanpossit cũ
aute cetens temp̃e sigͥsiret nec
condicõm s camͣ contin᷑et intesꝰn¬
tato quoq młre de functo stipło¬
nem ꝯmuiti proficietꝰ c crme
tituto scipulatus est. Nec sibi ces¬
sante uoluntate nec tibi phiben¬
te iure querere potuit actom.¬

Expanded text:
. Si mulier dotem a viro dari stipuletur, ut de ea testari possit, cum antecedens tempus significat nec condicionem, sed causam continet, intestata quoque muliere defuncta stipulationem committi proficiet. D. III stituto stipulatus est, nec sibi cessante voluntate nec tibi prohibente iure quaerere potuit act
Abbreviated transcription (Latin):
fruitus dotis tocius c̾ẽ auos ip̃e ꝑ¬
stissimi iuris est.
pattũ sit int̾ po̾itum ut si macri¬
monium intra quinqͣnmi forit
tpr̃a quoquo modo eẽt dissolutũ
spẽs esti pa̾te dotiᷤ date. p̃̾ciiᷤ am¬
fertum est. non p̾cia sp̃eꝵ dari. S
ip̃ã srͥes debere reccitui cum in
placitis sp̃eꝵ recendaruum id cco
p̾dictorũ nom̃ iudeatur adnerũ
ne sispee aliqua diminuta finss
uit ꝑdita alio p̾dc̃o qmͣ quotar¬
Nem qmͣ pr̃ in dotem gene
ro ꝓfilia dedit necͣ recepit᷑ alie

Expanded text:
fructus dotis totius esse, quos ipse stissimi iuris est.pactum sit interpositum, ut, si matrimonium intra quinquennii forte tempora quoquo modo esset dissolutum, species aestimatae doti datae pretiis qufestum est non pretia specierum dari, sed ipsas species debere restitui, cum in placito specierum reddendarum idcirco pretiorum nomen videatur adnexum, ne, si species aliqua deminuta fuisset aut perdita, alio pretio quam quo tam pater in dotem genero pro filia dedit nec recepit, alien
Abbreviated transcription (Latin):
o iness. ꝓ foe̾ sunt tutorem nonie¬
liq̃rit mat̾ aut̾ uolu̾it eoꝵ siue
masruli sunt. siũe frĩe sb̾iretu¬
telam ad ex exemplum łime sobol
liceat. ei s faicere q̃temis. actis sb̃¬
retenti iudice int̾uenientib iura¬
meutum antea p̾scet ꝙ. adnuptias
non ꝑueniat. s pudrciscram suõ
intactam consuet et remĩci se¬
natus consulti uelleiam p̾ sidio
oĩq alii limo aupeilio suam q sp¬
stanciam supponat. et ita filiorũ

Expanded text:
o in eos profectae sunt, tutorem non reliquerit, mater autem voluerit eorum, sive masculi sunt sive feminae, subire tutelam, ad exemplum legitimae subolis liceat ei hoc facere, quatenus actis sub competenti iudice intervenientibus iuramentum antea praestet, quod ad nuptias non perveniat, sed pudicitiam suam intactam conservet et renuntiet senatus consulti Velleiani praesidio omnique alio legitimo auxilio suamque substantiam su
Abbreviated transcription (Latin):
tare m̾m̾ia tutelam finorum ad¬
inu ttͣ ñ debent. ¶S ne sit aacĩs
uioas post tutclam uire susceptã
irrupcõbona eius pͥmitꝰ qui tute¬
lam n gerentis affectau̾it nup¬
n ob noxiam rõib paruulorum
p̾cipimus nequid ꝑicuria neqid
infmude depeat. ¶ biis illud ad¬
uingimꝰ ut mlr si etate maior est
quidem ilus. ꝓaĩ aut corporis uili¬
tudine admistrandit sacultatib
idoneꝰ niueniatur. ¶ ꝙ sifcĩe tu¬
telas refugiunt et pͥoptau̾int u¬
upeias. tunc demum uir illustris
p̃ fectus urb. accito p̾tore qui ĩ¬
ꝑciendis tutorib p̾sid. siuem
dices qui mpronincus uua restitu¬
unt dealio ordine ꝑiquitoe̾m da¬
timinorib defensores iubebunt.

Expanded text:
ia, tutelas filiorum administrare non debent. Sed ne sit facilis in eas post tutelam iure susceptam inruptio, bona eius primitus, qui tutelam gerentis affectaverit nubri obnoxia rationibus parvulorum praecipimus, ne quid incuria, ne quid fraude depereat. His illud adiungimus, ut mulier, si aetate maior est,quidem per animi aut corporis valetudinem administrandis facultatibus idoneus inveniatur. Quod si feminae tutelas refugerint et praeoptaverint nuptias, tunc demum vir illustris praefectus urbis adscito praetore, qui impertiendis tutoribus praesidet, sive iudices, qui in provinciis iura restituunt, de alio ordine per inquisitionem dari minoribus defensores iubebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Si sodoris tue filnt cucorere ͤ¬
gictuno pruo ꝯstituto nͨ ullo ex¬
cusato pͥmłi̾o tutor datus es cum
hũti tucorem alium dari ꝓhibei̾t
iuimi. nec cessitatem ad imistracõis
ad eum ꝑtinere nec te ducone te¬
neri non ambigitur.

Expanded text:
. Si sororis tuae filiis, tutore legitimo patruo constituto nec ullo excusato privilegio, tutor datus es, cum habenti tutorem alium dari prohibeant iura, necessitatem administrationis ad eum pertinere nec te datione teneri non ambigitur.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus pube̾m iustani hr̃e ꝑ sonam
nͥ int̾poĩto decreto aut adm̾istrã¬
di prĩ monii gͣrã aut inlicem fłut
curator datin ut iuxca p̃cedenci¬
a nr̃e pietatis statuta lĩme mici
natus post uicobatam litem nõ
noĩati. aut litem contestatam dese¬
rere. aut ub ad mustracõne se sẜcra¬
ne pr̃rmonialem colomĩ siue au¬
iliͣ qͣmͣ primłio ab bac nũcupici¬
one defenditur tutele nu̾is ab¬

Expanded text:
us puberem iustam habere personam, nisi interposito decreto aut administrandi patrimonii gratia aut ad litem fuerit curator datus, ut iuxta praecedentia nostrae provisionis statuta legitinatus post inchoatam litem non nominati aut litem contestatam deserere aut ab administratione se subtrane patrimonialem colonum sive alium, qui privilegio ab hac nuncupatione defenditur, tutelae muneris ad
Abbreviated transcription (Latin):
times admistrare res tutorimł or¬
tores neex ħ aliquis existum ꝓupi
S ꝑiculũ prioris temporis terecepis fe
st. si ca que agenda puttis age ⁊ d̾
quod mag̾ int̃e̾ omniũ ꝑciui iusta.
ut iudex int̾ te et tutores datus qͣ
ꝓrmñi partã suis fungatur.

Expanded text:
times administrare res tor es, ne ex hoc aliquis existimet commune periculum prioris temporis te recepisse: sed ea, quae agenda putas, age et, quod magis interest omnium partium, insta, ut iudex inter te et tutores datus quam primum partibus suis fungatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cꝯp̃r. Ignorancia creditoris cui rc ͤ
bridem apud alios obligate pigno¬
ris seu urothece uire obligantur
non sine ꝑiculo capi consueuit. Et¬
ẽ huius fraudes ad exͣ ordinaria
cͥminis execucom expectare acstel¬
lonatus cͥmen cõmissum seuerissi¬
de siue ignoranciam tuam debitor
cͥcumuenire tempiauit sen obli¬
garõne nte ꝑ fecta participato frn¬
udis conxilio ꝑ sb̃icitam qiͣ ant̾io¬
rem ꝑsonam dispendrum tuum ad

Expanded text:
. Ignorantia creditoris, cui res pridem apud alios obligatae pignoris seu hypothecae iure obligantur, non sine periculo capi consuevit. Etenim eiusmodi fraudes ad extraordinariam criminis exsecutionem spectare ac stellionatus commissum severisside sive ignorantiam tuam debitor circumvenire temptaverit, seu obligatione rite perfecta participato fraudis consilio per subiectam quasi anteriorem personam dispendium tuum ad
Abbreviated transcription (Latin):
cãm ꝑprocuratore̾ decłit et supe non
adcet iudiciis nec cam ꝑpcũratõre
dicet legibo ꝓlituro itatñ ut nlliꝰ
alius idem sibi. audeat uend iotare
nel amid̾ mimine postulare. S in
cet̾is mos iudiciorum qui actenꝰ

Expanded text:
 procuratorem dederit, etsi ipse non adesset iudiciis nec causam per procuratorem diceret, legibus prolaturo: ita tamen, ut nullus alius idem sibi audeat vindicare vel a nostro numine postulare: sed in ceteris mos iudiciorum qui hactenus
Abbreviated transcription (Latin):
M pͣr. Hec ẜuis quidẽ aliens licet
facere inuiriam.
mpͥr. Si ñ es nuncrator un uereri
nondedes ut pp̃ea quo mn urie fucien¬
de grã quidem deueluti delatorem
cdixunt opinio tua maculata sit qͥn
muno adu̾sus eos quos minuende
opinionis tue cã aliquid confecis¬
se comꝑientur more solito inuiri¬
arum nidicõ exꝑiri potes.¬
cẽ stam manifestum est. sicibi illata
iniuriosum dixisse. ꝓbare potesfideꝰ
uen a calumpnia te defendit. Si n̾o¬
in rixa inconsulto calore ꝓlapsus homi¬
cidii comicium obiececisti et excodie
annus excessit cum minciatumactõ
missum conueniri non potes.¬

Expanded text:
 Syro. Nec servis quidem alienis licet facere iniuriam. . Si non es nuntiator, vereri non debes, ne eapropter, quod iniuriae faciendae gratia quidam te veluti delatorem esse dixerunt, opinio tua maculata sit. Quin immo adversus eos, quos minuendae opinionis tuae causa aliquid confecisse comperietur, more solito iniuriarum iudicio experiri potesctam manifestum est, si tibi illata iniuriosum dixisse probare potes, fides veri a calumnia te defendit. Si in rixa inconsulto calore prolapsus homicidii convicium obiecisti et ex eo die annus excessit, cum iniuriarum actio missum conveniri non potes
Abbreviated transcription (Latin):
d.Age nun gemimano q
ꝑr̃ eius curatortibidatur nẽ¬
cem negabit se hac actone cen̾i.
aco ut rosta er iudee contep᷑¬
lacõne iudicilꝙr bone fidei ẽ q̃rit
deqñta peccuma noĩatim tñs¬
actum sit.ctsi apparuit demt¬
peccunam reli quam exadim¬
nistracõne cure debi ꝑbatũ
fu̾it. solu̾e eum iubeb̾it. q̃r nõ¬
compleuit in aquilianastip
st̾ eẽsnisi de dolo itra concesse

Expanded text:
. Age cum Geminiano, quod pater eius curator tibi datus necem negabit se actione teneri, tio interposita est, iudex contemplatione iudicide quanta pecunia nominatim transactum sit: et si apparuerit de mipecuniam reliquam ex administratione curae deberi probatum fuerit, solvere eum iubebit, quod nocomplevit, in Aquilianam stisuperesse nisi de dolo intra concess
Abbreviated transcription (Latin):
bitabatur. siue oportere eãd̾
scripturam ten̾e et eum ꝗ
pattus est non debẽ adñsus
suam conuencom uenire uł
ncenciam ei p̃stari debere di
scodere ꝗsua scriptura suo aut̃
iure utisscĩmus namini l c̾e̾¬

Expanded text:
bitabatur, sive oportet eandem scripturam tenere et eum qui hoc pactus est non debere adversus suam conventionem venire, vel licentiam ei praestari decedere quidem a scriptura, suo autem iure uti: sancimus n
Abbreviated transcription (Latin):
est noluntatem suam eis acco¬
modau̾it et inea us ad extre¬
mum uite sue spatlum preue̾¬
rau̾it. tunc em̃ sublata acͥbis¬
suma spe licebit eis uio sciente
tum l anob clarius est intio¬
ductum. subem̾ et ei n cona¬
ciones taliũ reꝵ. n ypotbecas
enis reb ccͣ clmi uoluntatem
aliquid fĩ uel pacisti secta temio¬
rum meorum non patitur.

Expanded text:
est, voluntatem suam eis accommodaverit et in ea usque ad extremum vitae spatium perseveraverit: tunc etenim sublata acerbissima spe licebit eis illo sciente tum, licet a nobis clarius est introductum. Iubemus etenim neque donationes talium rerum neque hypothecas enis rebus contra domini voluntatem aliquid fieri vel pacisci secta temporum meorum non patitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nał actoi̾s uitam longiorem ec̃ .xxx.
annis int̾ p̾̃tati. s ex quo ab icoͣ
competit et semł nita est. et non it̾¬
atis fabulis sepe recgeata ꝙͣͣad̾m in
furti actõne dicebat᷑ur post memo¬
ratum tempe finitiᷤ exceptis oĩb

Expanded text:
 actionis vitam longiorem esse triginta annis interpretari: sed ex quo ab initio competit et semel nata est, et non iteratis fabulis saepe recreata, quemadmodum in furti dicebatur, post memora
Abbreviated transcription (Latin):
ux S. il annos ẽe expertandos cͥs
nouissum litigutores gacuetunt
nrã lex antea ꝓmulgauit. ¶ Ne at̾
unpfecta sau̾ctõ indeatur cum in
mat̾ns quid̃ reb fuliis familias ce̾¬
pora exceptõmĩ currere dispõitum
erit. ex quo sacris pat̾nis absoluti
apꝑtisima diffuncõne scĩmꝰ. fuiis

Expanded text:
 annos esse expectandos, ex quo novissimum litigatores tacuerunt, nostra lex antea promulgavit. Ne autem imperfecta sanctio videatur, cum in maternis quidem rebus filiis familias tempore exceptionum currere dispositum erat, ex quo sacris paternis absoluti apertis
Abbreviated transcription (Latin):
gͣdñ ꝓuei deo auctore contigent
puris poio mĩtib nude electõis
¶lemo gradum sac̾ docii uenab
catur non qnͣtum dare susficiat
tutus ⁊ q̃ cã pot̾i̾t ee̾ excusata s
uen̾anda deitempla pecuniir ex¬
pugnentur qm̃ mur̃ integnto¬
tis aut uatrum ficci ꝓuidebimꝰ
siaun sac̾ra fames penetrilia
castus cthumił nr̃is temporib¬
purnficet. nõ p̾cõ s p̃cib ordi¬
effuigiat ssola ili suffragetur nc¬
cessstas excusandor ꝓfecto em̃
ant. si quis aut alt̾mordinaret.
uel enge̾t aliꝗd accepisse detegit᷑¬
maiestatis accusicõne ꝓpoi̾ta. igͣ¬
du sac̾docii retrabatur. nech solum
demceps honore priuari s ꝓpetus
quo instimiedampnari dec̾mus
ut cos quos par facins conqͥnat
et equat. utros nimlis penacom¬
mitetur.

Expanded text:
i deo auctore contigerit, puris hominum mentibus nuda electionis Nemo gradum sacerdotii pretii eatur, non quantum dare sufficiat tutus, et quae causa poterit esse excusata, si veneranda Dei templa pecuniis expugnentur? Quem murum integritati aut vallum fidei providebimus, si auri sacra fames penetralia castus et humilis nostris temporibpurificet. Non pretio, sed precibus ordieffugiat. Sola illi suffragetur necessitas excusandi. Profecto enim aut si quis ut alterum ordinaret vel eligeret, aliquid accepisse detegitmaiestatis accusacione proposita a gradu sacerdodi retrahatur. Nec hoc solum deinceps honore privari, sed perpetue quoque infinem dampnari decernimus, ut cos, quos par facinus coinquinat et equat, utrosque similis pena comitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
D Ei aui tun hr̾ditatem adisti ex¬
pilate yĩditatis crimine aduersus
nouercam quondam tuamexpiri
non ꝓhibenis.
copr. Aduersus uxorem qͥ sicia tͥ ⁊ͥ
yumane atq duine domus susci¬
pitur mantis diem sicum functi fuc¬
cessores expilate prditans crimenin¬
tendere non possunt. et iõ res qͣs per
eantem ab ee qͣrens comrerentẽm in
hĩditatis non teneatur crimine suos
non facit. s extantes quidem uen¬
dicati non ssonsumptos u̾o condici
posse procul dubio est.

Expanded text:
 Si avi tui hereditatem adisti, expilatae hereditatis crimine adversus novercam quondam tuam experiri non prohiberis.. Adversus uxorem, quae socia rei humanae atque divinae domus suscipitur, mariti diem suum functi successores expilatae hereditatis crimen intendere non possunt. Et ideo res, quas per eandem abesse quereris, competenti in hereditatis non teneatur crimine, suos non facit, sed extantes quidem vindicari, absumptos vero condici posse procul dubio est.
Abbreviated transcription (Latin):
arbitramur iniemore ut solun ꝓ¬
prie ullumicomod̾ ance pouat tñ ut
ad saluris uiinorem et necͥtatem per¬
iculi sb̃ningetur tunc siquisaufus
fuit p̾bita sacramenta neglig̾e im̃
ino aduersus accipientem s qͥ aduͣ¬
sus dartem accusandicunttis tamꝙͣ
cuienꝓublicum concedimus facul¬
tatem quadrupli pena eo quicõ¬
iuitus fu̾it modis oĩb fenendo.

Expanded text:
 ut saluti propriae ullum commodum anteponat, tamen, ut ad salutis timorem et necessitas periculi subiungatur, tunc si quis ausus fuerit praebita sacramenta neglegere, non modo adversus accipientem, sed etiam adversus dantem accusandi cunctis tamquam crimen publicum concedimus facultatem, quadrupli poena eo qui convictus fuerit modis omnibus feriendo.
Abbreviated transcription (Latin):
tue solent sestĩo ꝓmouen ita sane
ut quib bii honores ꝑsedis tue uei
nrã fi̾unt ei eccõne commissiiurati
int̾ gesiti depromant se ꝑad mistra¬
tionib sorciendis n dedire quippi¬
am n daturos unqmͣ postinod̾ fore
fine se pse siue ꝑit̾poitam infra¬
udem legis sacramentiq ꝑsonom
cure donacois uendicois netitulo aut

Expanded text:
tuae solent testimonio promoveri, ita sane ut, quibus hi honores per sedis tuae vel nostram fuerint electionem commissi, iurati inter gesta depromant se pro administrationibus sortiendis neque dedisse quippiam neque daturos umquam postmodum fore, sive per se sive per interpositam in fraudem legis sacramentique personam, aut donationis venditionisve titulo aut
Abbreviated transcription (Latin):
surarum consoqueretur. optẽ¬
tu maioris ꝑcepti emolum̾e¬
tippt̃ inc̾tum fructuum euen¬
cum rescindi placita non posst̾.¬
D̾. Idebntis usuras cl si añ
sortem solute nonfuriitꝰ ac
s post sortem reditam credito¬
n fu̾int dace exclusa uet̾is ii¬
ris uanetate repeti posse ꝑpẽ
sa rõne firmatum est.
post testacom offerat si non
suscipiãt consignatã inpub¬
lico n depone̾ ut cursus legit¬
imaꝵ usuraꝵ inhi beatur¬
licum incellĩ o uel sacratis
dex suꝑ ea re aditus deponi eas
disposũit. or uo subsecuto q̃
ꝑiculo debitor ub̾abitur et
iis pignorum tollitur. cum
suiana ã actõ manifeste decla¬
rat pignoris mhiberi ꝓsecuai¬
onem. uel solutis pecuniis uel
si ꝑcreditorem sterexit n quo
scilic actõne utili ad ex actõ
eaꝵ non adñsus debicorem
nisi forte eas receꝑit. S ccͣ de

Expanded text:
surarum consequeretur, obtentu maioris percepti emolumenti propter incertum fructuum eventum rescindi placita non poss. Indebitas usuras, etiam si ante sortem solutae non fuerint ac licet post sortem redditam creditori fuerint datae, exclusa iuris varietate repeti posse pensa ratione firmatum est. post testationem offer ac, si non suscipiat, consignatam in publico depone, ut cursus usurarum legitimarum inhibeaturlicum intellegi oportet vel sacratisdex super ea re aditus deponi eas disposuerit. Quo subsecuto etiam periculo debitor liberabitur et ius pignorum tollitur, cum serviana etiam actio manifeste declarat pignoris inhiberi persecutionem vel solutis pecuniis vel si per creditorem steterit, quomiscilicet actione utili ad exactionem earum non adversus debitorem, nisi forte eas receperit, sed ve
Abbreviated transcription (Latin):
osunt pente n idis conuierit᷑ po¬
sten autem cum se debitor pͥsta¬
turum maior es reꝓmisit nõ
pot᷑ uideri rata retencio pigno¬
tebantur non conuerit ut pig¬
nus qͥ ad hanc adiectõnemteã¬
D̾. Adũsus creditorem usur
nores postea consecutus util

Expanded text:
s petendis convenit, postea autem, cum se debitor praestaturum maiores repromisit, non potest videri rata retentio pignotebantur, non convenerit, ut pignus etiam ad hanc adiectionem te. Adversus creditorem usuranores postea consecutus, util
Abbreviated transcription (Latin):
D. Cum non frumentum
s peccuniam fenori te accepis¬
Se allegcus e ut c̾ta modiacõ
tritia p̾stasetur ac nisi is mo¬
dus sua die fuuss oblatus m¬

Expanded text:
. Cum non frumentum, sed pecuniam fenori te accepisse adleges, ut certa modiatio tritici praestaretur, ac, nisi is modus sua die fuisset oblatus, m
Abbreviated transcription (Latin):
actõib interse obẜuanda. Ita
tũ compensacoa ⁊ obiciiubetõ
sitã eꝑ qua compensatur liqui¬
da sit et no mltis ambagibus
innodata. S po słit iudicisa¬
cilem exitum p̾stare ¶ Satis
eĩ mii eralłe est post muta
forte uarias c̾camina cumres
iam fu̾it. ꝓꝓpbata t̾c ex alta par¬
te que iam pene ꝯuicta est opp¬
onĩ pens acõm iam c̾to et indu¬
bitato debito et moratoriis a¬
bagib sp̃e condampnacõms
excludi. ¶ Hitaq nidices ob¬
fuent et non ꝓcliuiores mad¬
nuctendas cõpensacões exista̾t
nec molli aĩo cas suscipiant
set iure struto utentes sñ ue

Expanded text:
actionibus inter se observanda. Ita tamen compensationes obici iubemus, si causa ex qua compensatur liquida sit et non multis ambagibus innodata, sed possit iudici facilem exitum sui praestare. Satis enim miserabile est post multa forte variaque certamina, cum res iam fuerit approbata, tunc ex altera parte, quae iam paene convicta est, opponi compensationem iam certo et indubitato debito et moratoriis ambagibus spem condemnationis excludi. Hoc itaque iudices observent et non procliviores in admittendas compensationes existant nec molli animo eas suscipiant, sed iure stricto utentes , si in
Abbreviated transcription (Latin):
obligatum sibi rem tem pectu¬
mamdebitam cum usuris testi¬
cipiente obsignatam eam de¬
po suuti usuras ex eo temyore
qͣuo optulisti pstare non coge¬
ris ab sente uero creditrice pre¬
sidem suꝑ ħ int̾pellare debueras.¬

Expanded text:
obligatam sibi rem tenet, pecuniam debitam cum usuris testicipiente obsignatam eam deposuisti, usuras ex eo tempore quo obtulisti praestare non cogeris. Absente vero creditrice praesidem super hoc interpellare debueras
Abbreviated transcription (Latin):
uenditori debetur compͥesis¬
cum eĩ soluminꝰ emptores pe¬
obicere ꝓꝯͣientur.¬
mꝑr.ꝓpt᷑ fructus ex possõ¬
onetua ꝑcep fõi utricus tu¬
Nis debitor tibi costitutus est.
Cum id ꝙ amatre tua legat᷑
est ate petere ceꝑit mutuo
debite qnͣtitatis ap̾ eum qui
sr̃ eare iudicaturus est com¬
pensacom non ĩm̾̾ito obicies.

Expanded text:
venditori debetur, compensatcum enim solum emptores peobicere prohibenturropter fructus ex possessione tua perceptos vitricus tuus debitor tibi constitutus est, cum id, quod a matre tua legatum est, a te petere coeperit, mutuo debitae quantitatis apud eum qui super ea re iudicaturus est compensationem non immerito obicies.
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe ip̃orium maiorem qnͣtita
sacone hita. siquid amplius
debeas soluens uelaccipere eͤ¬
dicore nolente. offe̾as es con¬
signatum deponens de pign¬
orio agere potes
non indebiti soluti repeticõ s
ante debiti competit exactõ.

Expanded text:
nomine ipsorum maiorem quantitatsatione habita, si quid amplius debeas, solvens vel accipere creditore nolente offerens et consignatum deponens de pignoribus agere potesnon indebiti soluti repetitio, sed ante debiti competit exactio.
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. ENami si fidermisum tͥ
ex eius bonis deb̃i constat cui
debufse cominorem qnͣtitatẽ
dicis equitas compensacõnis
usuraꝵ excludit computa¬
cionem. ¶ Peticõ autem eius
est accepta q̃ negͥuͣr tͣradita
obligare te ccͣ fidem u̾itatis p̃
et compensacoĩs equitatem in¬
re postulas. Non eĩ prius eio¬
lui ꝙ deb̾ere te constiterit eq

Expanded text:
. Etiam si fideicommissum tibi ex eius bonis deberi constat, cui debuisse te minorem quantitatem dicis, aequitas compensationis usurarum excludit computationem, petitio autem eius, est accepta quae negas tradita, obligare te contra fidem veritatis potuit et compensationis aequitatem iure postulas. non enim prius exsolvi, quod debere te
Abbreviated transcription (Latin):
ubi leges nccͣie sunt cx alisli¬
bris nisiab endem institucõibo
nr̃is q̃ digestis et constitucoib̾
anob̾ ꝯ p̾oi̾tis. uel ꝓmulgatis
aliquid uel reritare uel ostend̾e
tenetur nͥ tem̃ano uel falsitatiꝰ
t̾mini subiectus una cũ indice
qui eis audienciam acomodaue¬
rit. peius gͣuisslinis laborare. ne

Expanded text:
ubi leges necessariae sunt, ex aliis libris, nisi ab isdem institutionibus nostrisque digestis et constitutionibus a nobis compositis vel promulgatis aliquid vel recitare vel ostendere conetur, nisi temerator velit falsitatis crimini subiectus una cum iudice, qui ei audientiam accommodabit, poenis gravissimis laborare. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
Mpͥr. E unu int̾ uet̾es dubita¬
datur si fideimissatiam ub̃tatẽ
huc inuentre portaretur et hõ
sĩ sparctur nos uetus ungm̃
decidentes lib̾tates fiiore cen¬
semus ot fidcimissariã nec nõ
directam lib̾tatem fuam fi̾mi¬
tatem hr̃e siue in masculo sũ
infcmina qui q̃ ue adbuc in
uentre uehitur mat̾no ut c̃
ub̾tate soleiu respiciat si ma¬
ter sua ad buc inẜiutute ꝯstãs
eum uei eam ediderit sm autẽ
płes citati uel create sunt siue

Expanded text:
. Cum inter veteres dubitabatur, si fideicommissariam libertatem adhuc in ventre portaretur et homo fieri speraretur, nos vetus iurgium decidentes libertatis favore censemus et fideicommissariam nec non directam libertatem suam firmitatem habere sive in masculo sive in femina, quae adhuc in ventre vehatur materno, ut cum libertate solem respiciat, etsi mater sua adhuc in servitute constans eum vel eam ediderit. Sin autem plures creati vel creatae sint, sive
Abbreviated transcription (Latin):
tunda s talem hre cos lib̾tate
qi. ib ipo testatore cliretris u¬
b̾ fu̾int lib̾tatem consocuti c
tum satis impnũ. atq ab surd̃
est hrdes testatoris differre no¬
luntatem maxĩe cũ ad lib̾tatẽ

Expanded text:
tanda, sed talem habere eos libertatem, quasi ab ipso testatore directis verbis fuerint libertatem consecuti, cum satis impium atque absurdum est heredes testatoris differre voluntates, maxime cum ad libertate
Abbreviated transcription (Latin):
uitam ercre scͥ olei mat̾iam
uos archatio stipulantidare spo¬
rondisse rector animadũt̾it ꝓuĩ¬
cis rectlto q. debecis residui lib̾¬
acõui condicences. iudiet.p cast¬

Expanded text:
bitam errore facti olei materiam vos archantico stipulanti dare spopondisse rector animadverterit provinciae, reddito quod debetis residui liberationem condicentes audiet.
Abbreviated transcription (Latin):
tuc noͣie res que tui iuris su̾ãt
se te uxori res tuas exb̃quis
intelligat cum donacõ m̃io sta¬
prius mortui ea ꝗue libaltem
accepit irtiti sit ¶ Noc ẽst iguo

Expanded text:
e tui iuris fueruntse te uxori res tuas ex hoc quis intellegat, cum donatio prius mortua ea quae liberalitatem excepit irrita sit
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑr. Don rossunt ob ẽẽtͥ
temporã qͣ mactom dedoloso¬
ex inde tibi incipit tempus
cedere ex quo mmerib li¬

Expanded text:
. Non possunt obesse tibi tempora, quae in actione de dolo soexinde tibi incipiet tempus cedere, ex quo muneribus l
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. Si siociussor a credito to¬
re pignora emit oblata qnͣ¬
titate sortis cłussirarum cibia
dñiũ cum fructib quos lõa
fide ꝑceꝑit consulcus restitu¬
et ne fidei rupte grãde dolo
possit aco ex e̾cen.¬

Expanded text:
. Si fideiussor a creditore pignora emit, oblata quantitate sortis et usurarum tibi dominium cum fructibus, quos bona fide percepit, consultius restituet, ne fidei ruptae gratia de dolo possit actio exerce
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Cum te donius etorti
uendĩcõm fecise sbspe reci¬
piendi ꝙ defrum̃to fecer¬
as mĩstrm. uel timore ne ad
entilia munera nominare¬
ris ꝓponas. ⁊ rescindi uendi¬
cõm ueluti metus cã feam de¬
sideres inteligis adracum
non hũdum contractũie¬
tum huius ꝓdee non posse.
Mꝑr. Si ꝑ inp̾ssionem qᷤ
ali qm̃ metuens saltem ĩ
nediocri offõ constitutum
rei sue meadem ꝓ uincia uł¬
uendi cois titulo fec̾it cessi¬
o̾m ⁊ ꝙ emptum fu̾it red¬

Expanded text:
s . Cum te domus et horti venditionem fecisse sub spe recipiendi, quod de frumento feceras, instrumentum vel timore, ne ad civilia munera nominareris, proponas et rescindi venditionem veluti metus causa factam desideres, intellegis ad ratum non habendum contractum metum huiusmodi prodesse non posse.. Si per impressionem quis aliquem metuens saltem in mediocri officio constitutum rei suae in eadem provincia vvenditionis titulo fecerit cessionem, et quod emptum fuerit red
Abbreviated transcription (Latin):
recusacõm aturelauel turacõne
remoueantur sic nocͥitatem in¬
ponimꝰ memoratis ꝑsonis alios
tutores łciuatores ordinatt iipiꝰ
gͥestis in quib cuiores uel cura¬
tores creantur. exslia confessioe
declararites talem sb̾ire defensio¬
nem. ¶ Neaut̾ tales ꝑ sone sine

Expanded text:
recusationem tutela vel curatione removeantur, sic necessitatem imponimus memoratis personis alios tutores vel curatores ordinare in ipsis gestis, in quibus tutores vel curatores creantur, ex sua confessione declarantes talem subire defensionem. Ne autem tales personae sine
Abbreviated transcription (Latin):
lo ł adulto minime uolu̾it. ncex
hac cã sua uira quꝙ paciantur
p̾udiciũ sacis ei In met diculu
illiꝰ carditate lesus utem ei uige¬
rat sine hiis timore ꝑt̾i̾tus au

Expanded text:
dulto minime voluerit, ne ex hac causa sua iura aliquod patiantur praeiudicium, satis ei imminet periculum illius tarditate laesus litem ei ingerat: sive huiusmodi timore perterritus au
Abbreviated transcription (Latin):
n uł curacori cca suas res p̾ndici¬
um pati En ypoͣthecis ⁊ aliis ua¬
diffitutum. post offm depoĩti in.
om̃s .aidones quas tutor uel cura¬
tor exncc̾itate officii iẜ iecit in
quondama ꝓupillũ uel ad ulti.¬

Expanded text:
ori circa suas res praeiudicium, puta in hypothecis et aliis vadefinitum post officium depositum omnes actiones, quas tutor vel curator ex necessitate officii subierit, in quondam pupillum vel adult
Abbreviated transcription (Latin):
est ta tucele ꝙͣ curacõni et si ħ recu¬
coñint.ł uel sb̾ i re distułi̾nt. non
solũ ut pote suspecti amou̾ eantur
stancia sua omne detrimentum.
¶Q ante late ꝑsone exresusacõne
de fensiois sustiueant resaicire co
posuetin uel post litem contest᷑.¬
qmͣ pse ⁊ non ꝓ procuratorem sus¬
ceꝑat uel demens uel furiosus Ra¬
ccus fu̾it. ¶ Scĩmꝰ continuo cura¬
torem ei incompetenti iudicõ or¬
dinati c᷑a ⁊ ꝓuisione ium indicis
sb̃quo lis ũtitur ꝙͣ cognatorũ t ꝓ¬
pinquorũ ⁊t actoris siuoluint uͭ¬
non ab eo instituta lis diucius pro¬
trobatur nccitatem. hnte creando
curatore de fensione̾ sb̃ire ⁊ q cet̾ci

Expanded text:
est tam tutelae quam curationi. Et si hoc recusaverint vel subire distulerint, non solum utpote suspecti amoveantur ubstantia sua omne detrimentum, quod antelatae personae ex recusatione defensionis sustineant, resarcire cogposuerit, vel post litem contest se et non per procuratorem suscepit, vel demens vel furiosus factus fuerit, sancimus continuo curatorem ei in competenti iudicio ordinari cura et provisione tam iudicis, sub quo lis vertitur, quam cognatorum et propinquorum non ab eo instituta lis diutius protrahatur: necessitatem habente creando curatore defensionem subire et cetera
Abbreviated transcription (Latin):
indonacom ip̃ nupcias uł indote̾
non sit ance oiͤa gͥ urbana m̃cip¬
ia qr rocius sr̃ lectił noticiam ge
o retincantur. Nam boni suifr¬
audem fĩ ꝓhibebunt mali si res
tor ualeat. q ꝙ in ueste. marga
bitur. sine uegligencia dissolutã
paciatur cẽ disciplinani sũdur
b̾ib eos afficiat nec el dn̾os ex¬
ccranͣtur. S magis diligunt ita
ut hec lex ꝑ ħ ⁊uo melior. an¬
tiqua sit tuns eĩ remota s uorũ
custodia qruita minorũ sepius
liceat inqͣ maior deficit p̃t min¬
orcreuit. inquia maiorũ imma¬
gines aut nõ iuid̾e fixas aut ce
fcaide n depeat: s et si parens
quent deformatũ edifficiũ tutor
testifictacoe. oꝑis ipĩus ⁊ multo¬
rum fide id resice̾ cogatur. ita em̃¬

Expanded text:
in donationem propter nuptias vel in dotem non sit. Ante omnia igitur urbana mancipia, quae totius supellectilis notitiam geo retineantur; nam boni servi fraudem fieri, prohibebunt: mali si restor valeat: quod in veste margarbitur, sive neglegentia dissolutam patiatur esse disciplinam, sive beribus eos afficiat. Nec enim dominos exsecrantur, sed magis diligunt, ita ut haec lex per hoc quoque melior antiqua sit. Tunc enim remota servorum custodia, etiam vita minorum saepius liceat, in qua defecit pater, minor crevit, in qua majorum imagines aut non videre fixas aut revfraude depereat. Sed et si parens querit deformatum aedificium, tutor testificatione operis ipsius et multorum fide id reficere cogatur: ita e
Abbreviated transcription (Latin):
bsł est quo fcõ se pe intercedente
pecuma ad nicħlum minorñ pri¬
monia deducuntur. ¶Iam gͦ uen¬
dicõ cucoris nusla sit słi int̾ posicͣc
decreti. excepͣtis hiis dum taxat
uestib que de trite usus aut cor¬
ruptesuando suari non poterũt
aminalia quo st̾uci tua minorũ¬

Expanded text:
s est: quo facto saepe intercidente pecunia ad nihilum minorum patrimonia deducuntur. Iam ergo venditio tutoris nulla sit sine interpositione decreti, exceptis his dumtaxat vestibus, quae detritae usu aut corruptae servando servari non potuerint. Animalia quo
Abbreviated transcription (Latin):
gencũq ⁊ quioquid uetuitate tͥpͣ¬
oris non muratur. si inpupilli
bilib aut p̾dici ydonca ⁊pentur
aut si forte. ut assolet ydonea
non pot̾unt inueum. Iuxta anti¬
qui iuris formam usuraꝵ crescã
atessio auaꝵ exactõ ad ꝑiculum
cere. lia tñ ut priuc sln̾a iuditu¬
lis sine orĩ dampno celebrata ħ p
ritas ut nemo in post̾um inaeie

Expanded text:
gentumque et quidquid vetustate temporis non mutatur, si in pupillibilibus aut praedia idonea comparentur aut, si forte  ut adsolet idonea non potuerint inveniri, iuxta antiqui iuris formam usurarum crescat accessio, quarum exactio ad periculum cere, ita tamen, ut prius sententia iudicialis sine omni damno celebrata hoc ritas, ut nemo in posterum inquie
Abbreviated transcription (Latin):
copr̃ ꝑro offo ad mistracõis tu¬
toris uelcuratoris bona si debitoros
existant tanqmͣ pignoris titulo
obligata minores sibim uendica¬
re minime. ẜ hiltutur. Idem est et
si tutoruel curator quis conscitut᷑
res minorui non admistrauit.¬

Expanded text:
 Pro officio administrationis tutoris vel curatoris bona, si debitores existant, tamquam pignoris titulo obligata minores sibimet vindicare minime prohibentur. Idem est et si tutor vel curator quis constitutus res minorum non administravit
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. HIe successione sua tutores
frustra ciment. Cumhus qut tu¬
telam ad m̃ istrauenut cestĩ fac¬
cio non denegerur: nec debonis fu¬
is don are. abquid ꝓhibentut.¬

Expanded text:
. De successione sua tutores frustra timent, cum his qui tutelam administraverunt testamenti factio non denegetur. Nec de bonis suis donare aliquid prohibentu
Abbreviated transcription (Latin):
opimonis in hac urre panguloᷤ
annos indicoͣ senatus p̾cipims
ordinari qmi competenter c ac
debitus actus integre diceptare
atꝵ tractare debebiunt. nc̃ hn tm̾
tres crphsam ppriũ larem inlac
alina urbe habetant. non expin

Expanded text:
opinionis in hac urbe per singulos annos iudicio senatus praecipimus ordinari, qui competentes causas et debitos actus integre disceptare atque tractare debebunt, ut hi tamen tres ex his, qui proprium larem in hac alma urbe habeant, n
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis suꝑ ct̃is pꝗtrimomii
antea emptores consecuti st̃.
ꝑfrui tamꝙͣ si suꝑ singnlis
sb̃us seu patrimoniis cͥt iuinc
uel postea data fuiss huius
disposico nec posse cẽ empto¬
futuros uel ccͣ cos quib sr̃¬

Expanded text:
pietatis super certis patrimoniis antea emptores consecuti sunt,perfrui, tamquam si super singulis substantiis seu patrimoniis etiam nunc vel postea data fuisset huiusmodi dispositio: nec posse contra emptofuturos, vel contra eos, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
trem ortem t̾rirum et ham alinͫ¬
li tempore conucebant et eam
durunłis cẽ corigendam ut siqui ᷤ
asienam rem mobilem seu se mo¬
uentem inquatum q t̾ra siueo
tauca siue ꝓuiicianbona fideꝓ¬

Expanded text:
em orbem terrarum, et hanc annali tempore concludebant, et eam duximus esse corrigendam, ut, si quis alienam rem mobilem seu se moventem in quacumque terra sive Italica sive provinciali bona fide
Abbreviated transcription (Latin):
et cĩ ampliatur q̃ longi tempori
mat̾ia que cisodita est miniat᷑
autem usnicipionũ compendio sa
aiis iatura et eius uira nocenci¬
a cum cĩ rer diuidi mancipn
et nec iñ cipi. s ane antiq uum
utilib ambiguitatib et disst̾n¬

Expanded text:
 ampliatur quidem longi temporis materia, quae ei subdita est, minuitur autem usucapionum compendiosa dominis iactura et eius iura nocentia. Cum etiam res dividi mancipi et nec mancipi sane antiquum eutilibus ambiguitatibus et differen
Abbreviated transcription (Latin):
D᷑. Si acreditore nom̃ compa¬
ꝓuncie u̾etidisa. N am si debitũ
ex enis ꝑsona res obligatas te¬
nen tes non tnͣsferant iure coi
pignora distrahere nonꝓhibe¬
norum distrabendorum tenbhre¬
q̾m affectõne pu̾s te du exifse ꝓ¬
ponis tuom accipere pecuniam
ꝑmisisti ⁊ hanc tuam lib̾alitate̾
remu̾ans te ꝯpcuratore suo. a¬
liam pectuniam sum̾e p̾cepit
reb q humanis añ eꝑceptõ
fuit exemptus noc ꝙ ded̾is re¬
cuꝑare cum ꝑfcãm hu̾it dona¬
dum traditum pet̾e potes. ⁊ꝓcu¬
ratore. ¶Q si mutuo dedistin᷑
ad delegatos dari nouandica sti¬

Expanded text:
. Si a creditore nomen compaprovinciae vindica. Nam si debitum ex eius persona res obligatas tenentes non transferant, iure communi pignora distrahere non prohibenorum distrahendorum tequem adfectione patris te dilexisse proponis, tuam accipere pecuniam permisisti, et hanc tuam liberalitatem remunerans te a procuratore suo aliam pecuniam sumere praecepit, rebusque humanis ante perceptionem fuit exemptus, nec quod dederas recuperare, cum dum tibi traditum petere potes a procuratore. Quod si mutuo dedisti nec a delegato dari novandi caus
Abbreviated transcription (Latin):
bmi ot stipułones et leguiiet
alios ccͣtur post mortemꝯ ppo¬
sltos antiquitas quid̾ respue
ano em̃dare. ¶ Ab h̾rdib emim
post mortem conceptaꝵ. ¶Set
nob̾ nccͣe est neprioris uicri in¬
ateriam relinqua mꝰ et ipãm
regulam e medio tolłe ut lice
latitudo noluntatis ccͣ hencium

Expanded text:
m et stipulationes et legata et alios contractus post mortem compositos antiquitas quidem respuebano emendare. Ab heredibus enim post mortem conceptarum. Sed nobis necesse est, ne prioris vitii materiam relinquamus, et ipsam regulam e medio tollere, ut lilatitudo voluntatis contrahentium
Abbreviated transcription (Latin):
dat estsumplius dum taxat
depeculio actõm sustinere cogi
tͥa est obqͣmͣ rectiendam nõu
tenebrͣ p̃sidis ꝓuincie. auͣcte eã¬
qui patrem urm̃ aquo erͣicipit᷑
uos dicitis s ad muͣ cuule deuo¬
cauerit inqui etemini p̃sec pro¬
uincie ꝓuidebit.

Expanded text:
data est, amplius dumtaxat de peculio actionem sustinere cogitta est, ob quam reddendam non tenebatur, praesidis provinciae auctqui patrem vestrum, a quo emancipatos vos dicitis, ad munus civile devocaverat, inquietemini, praeses provinciae providebit.
Abbreviated transcription (Latin):
te conuictus. de extantib fruc¬
uero ꝯ dicone couuentus horum
accept̾um tesumpsuse mutuo
scripsisti ⁊ nec dum tnͣssisse tpc̃
stututimi uel mtin hanediem un¬
bitam contestacõm monstrando
reddi coucõm p̾ sidali nocione
mpr. Data c̾te pectuise qntita¬
te ei cuius memmisti. inͥ̾uicem
debiti. act̃om tibiadũ sus debito¬
rem ꝓquo soluistidicis ee manda¬
cam. et aute qtͣnͣ eo noĩe litem con¬
testeris sine hr̾de creditore fati
munus implesse ꝓpomis que si ita¬

Expanded text:
te victus extantibus frucvero condictione conventus horum acceptum te sumpsisse mutuo scripsisti, et necdum transisse tempus statutum vel intra hunc diem habitam contestationem monstrando reddi cautionem praesidali notione . Data certae pecuniae quantitate ei cuius meministi in vicem debiti actiones tibi adversus debitorem, pro quo solvisti, dicis esse mandatas et, antequam eo nomine litem contestareris, sine herede creditorem fati munus implesse p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓd. Eumiqi ob restituenda qabͤ
egerat recora pecuniam. accepit
tam h anc ꝙͣ que ꝑ ħ̃ co̾missum
denuit restituere debere conuenit
licet mortua uelauo mͦ fortinto.
inrem mora rt¬

Expanded text:
. Eum, qui ob restituenda quae abegerat pecora pecuniam accepit, tam hanc quam quae per hoc commissum tenuit restituere debere convenit, licet mortua vel alio fortuito in rem mora
Abbreviated transcription (Latin):
m pr. Si militem ad negͣocui
pcumtorem fecisti cum ħ legibꝰ
int̾dlictum sit ac pp̾ ħ recuniam
ei num̃asti. quoquid ob caimnda¬
cum est cã non secuta restitu
tibi gupetens iidex cure ħebit.
D̾. Qum ancisiom patrem
uestrm̃ ei contra ꝙͣ supplicas¬
tis dedisse ꝓponatis inter est in¬
ultum utr ne donandi aĩo dedͭ
an ob manumictendam filiã
qmͣ ancillam estimabat. cum

Expanded text:
 . Si militem ad negotium tuum procuratorem fecisti, cum hoc legibus interdictum sit, ac propter hoc pecuniam ei numerasti, quidquid ob causam datum est, causa non secuta restitui tibi competens iudex curae habebit.. Cum ancillam patrem vestrum ei, contra quem supplicastis, dedisse proponatis, interest multum, utrumne donandi animo dedit, an ob manumittendam filiam, quam ancillam existimabat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
D. ¶ẜunia credulrtate ctum uẽ¬
ta es quia ꝙ colononis miem su¬
am mutno de disti adnõ p̾dii por¬
culare potre cͣrediditi ner te ad
eum obligand̾ auitoris ipius ad¬
iiuat te presencia.
peccunicri ad solucõm urgere
competenti debes auõne. ¶Nã
ad ñ sus negociatores qͦs ex mcib¬

Expanded text:
. Nimia credulitate circumventa es, quia, quod colonis in rem suam mutuo dedisti, a domino praedii postulare posse credidisti: nec ad eum obligandum actorum ipsius adiuvat te praesentia. pecuniam, ad solutionem urguere competenti debes actione. Nam adversus negotiatores, quos ex mercib
Abbreviated transcription (Latin):
ses ꝓuiucie comperit ut ad soło.¬
nis securitatem solum fenebri
peciue sb̃ sidiũ suꝑ e̾e iudeatur
couronebit debitorem trri
si saltem ip̾e sit soluendo ut anͣ
ciffuntum tempẽ debitatibut
tes publicas cã poco̾rem. eẽ o

Expanded text:
ses provinciae compererit, ut ad solutionis securitatem solum fenebris pecuniae subsidium superesse videatur, commonebit debitorem tuum, si saltem ipse solvendo sit, ut ante definitum tempus debita tibi tes publicas
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Di ut ꝓponis pr tiuis o.¬
ea sege sorori tue p̃ diacet᷑aq p¬
nauit ut credicorib ip̃a satis¬
faceret ac siplacita obẜuata
non eeñt conacõs olueretur.
eaq ccͣ ficem negotii gesti uͥsace
est. non est miquum actõm cõ¬
dicõnis ad repeticom reꝵ conata¬
rium tibi aui patri successisti

Expanded text:
. Si, ut proponis, pater tuus ea lege sorori tuae praedia ceteraqnavit, ut creditoribus ipsa satisfaceret ac, si placita observata non essent, donatio resolveretur, eaque contra fidem negotii gesti versata est, non est iniquum actionem condictionis ad repetitionem rerum donatarum tibi qui patri successisti
Abbreviated transcription (Latin):
mpͥr. Quod eitandi tirocinii
cñ dediñe. te ap̾ competentem iu¬
dicem ei dequo querens indubi
a ꝓlucõis luce constitent instã¬
cia elus recipies. ¶O minemor
densure publice poit restitucõm
petunie ci concussionis cͥme mul¬

Expanded text:
. Quod evitandi tirocinii causa dedisse te apud competentem iudicem ei de quo quereris indubia probationis luce constiterit, instantia eius recipies: qui memor censurae publicae post restitutionem pecuniae etiam concussionis c
Abbreviated transcription (Latin):
o qͦr tabulanorum copia nõ
noninib locis datur q̃ renti¬
b iutemus ut ubi tabillarnis
repiti non possit octauum ad¬
pitentestem ut ꝙ tabulano
octanum rester effectum ca¬
ꝑiat lib̾a pot̃ate concedenda u
ordinantib cartulam ⁊tasb̾s¬
criptam itademq consigna¬
tam ut ante sate᷑ sorme decla¬
rant cuiuelint extestib gsto¬
diendam mandare. ¶ Sic fiuã
contidimus ut nõ iccipiat se
tantum incetis testandis licen¬
ciaꝵ. s neiccum q̃dem ull̃t re¬
iuiĩt insidus totoccͥilis specta¬

Expanded text:
 quia tabulariorum copia non in omnibus locis datur quaerentibus, iubemus, ubi tabularius reperiri non possit, octavum adhiberi testem, ut, quod tabulario octavum testem effectum capiat: libera potestate concedenda suas ordinantibus chartulam ita subscriptam, ita denique consignatam, ut antelatae formae declarant, cui velint ex testibus custodiendam mandare. Sic fieri namque confidimus, ut non recipiat se tantum in caecis testandi licentia, sed ne locum quidem ullum relinquat insidiis tot oculis specta
Abbreviated transcription (Latin):
auent cum pudoris atq fortu
ne .i. honoris atq dignitatis
de ꝓpriis facultatib nitra pro¬
uinciam positus inferre debebit.

Expanded text:
endio pudoris atque fortunae, id est honoris atque dignitatis, de propriis facultatibus intra provinciam positus inferre cogat
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Ei debitum solutũ sciens
non recte petit. Citra aut̾ man
datum ab alio re distracta dos
euicto re uel ob p̾cedens uiciu
emptori sat̾ sticiens nonindeb¬

Expanded text:
. Indebitum solutum sciens non repetit. Citra mandatum autem ab alio re distracta dominus evicta re vel ob praecedens vitium satis emptori faciens non indeb
Abbreviated transcription (Latin):
bereses ꝑpetinĩ conꝗ escant ne
mo mnulterius conetur que re
ant fidem insiuiare ꝙͣ nõ ba̾nt
et nu̾stros creare q̃ non sluit nͤ
ꝑtiuenciam iudicanciũ omni¬
umq quib ꝑ constituc̃õnes pr¬
audacia necglegatur et crestat
brticorũ ant nocabulo ꝯtiuent᷑
et latis ad ũ sus eos scĩonib debe¬
nt succũbẽ qui uł lemĩ argunẽ¬
to iudicio catbolice religionis
et tratiute deiecti fu̾it demare.

Expanded text:
haereses perpetuo conquiescant et nemo ulterius conetur quae reant fidem insinuare, quam non habent, et ministros creare, quod non sunt: ne per coniventiam iudicantium omniumque, quibus per constitutiones paudacia neglegatur et crescat. Haereticorum autem vocabulo continentur et latis adversus eos sanctionibus debent succumbere, qui vel levi argumento iudicio catholicae religionis et tramite detecti fuerint deviare.
Abbreviated transcription (Latin):
inpublicũ mrẽm familiat
post hac crediderit ꝑtra handa
nit̾ marimos reõs citra uliã
indulgenciam capitali pena

Expanded text:
in publicum matrem familias posthac crediderit protrahendam, inter maximos reos citra ullam indulgentiam capitali poena
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Si fie̾s tui minores dũ¬
taxit etate mludrice artis
ostentacõne srec n taculum
sui popło p̾buerunt in uio¬
latam estimacõm optinẽt.
D̾. Nidem riumpens secie¬
tatis. cum infamie ꝑ iculo
fuo noĩe ꝓ socõ conuentus.ad
faciend̾ satis urgetur.

Expanded text:
. Si fratres tui minores dumtaxat aetate in ludicrae artis ostentatione spectaculum sui populo praebuerunt, inviolatum existimationem obtinent.. Fidem rumpens societatis cum infamiae periculo suo nomine pro socio conventus ad faciendum satis urguetur.
Abbreviated transcription (Latin):
pcõib qr partiui ꝯ fmata ei siͥ
ꝑ iabellionem contrnbentur qͥͭ
babipõ ⁊ pleca et postremo par¬
li liceat prius qmͣ ħ̾ ita ꝓcester¬
snt uel asceda conscripta. licz
lrãs unins partis nel amboͣnm
bãt uel ab ip̃o muͣdo ꝙ necdiun
br̃e p̾cipimut uisliam suꝑ hiis
tnͣsactum sit uel iudicatum q̃ re
atqͣ p̾sentem sc̃̾ionem non ex¬
tendimus. s pͥstauira in biis
ten̾e concedimus ¶ Ilud cladi¬
cientes ut et in posterum si aue¬

Expanded text:
si per tabellionem conscribantur, etiam ab ipso completa et postremo a parli liceat prius, quam haec ita processerint, vel a scheda conscripta, licet litteras unius partis vel ambarum habeat, vel ab ipso mundo, quod necdum habere praecipimus, nisi iam super his transactum sit vel iudicatum, quae ad quae praesentem sanctionem non extendimus, sed prisca iura in his tenere concedimus. Illud etiam adicientes, ut et in posterum, si qu
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Dec creditores necqut hi ᷤ
succerierunt ad u̾sus debitoreẜ ꝑ¬
ignori quondam res nexas petẽ¬
tẽs rectlita ure debiti qnͣtita¬
te uel pnis non acctpientibur
oblata et consignata ⁊ depoĩta.
nem rei ꝓtare potes ad ñsariote¬
nente uendicare dñiũ debens u̾
aut̃ credicorpignoris defensio¬
ne se tueti possit exiorqͥtur ci

Expanded text:
. Nec creditores nec qui his successerunt adversus debitores pignori quondam res nexas petentes, reddita iure debita quantitate vel his non accipientibus oblata et consignata et deposita,nem rei probare potes, adversario tenente vindicare dominium debeas. Vt autem creditor pignoris defensione se tueri possit, extorquetur ei
Abbreviated transcription (Latin):
D. E ĩ creditor sine iico slio aru¬
gentinti pignoridatum ꝑdiderit
restitũe id non cogitur. S si cłpe
reus dep̾henditur uel non i¬
ꝓbat mamfestis ꝓbõnib se
ꝑdidisse qnͣti cebitoris inter

Expanded text:
. Si creditor sine vitio suo argentum pignori datum perdidit restituere id non cogitur: sed si culpae reus deprehenditur vel non probat manifestis rationibus se perdidisse, quanti debitoris inte
Abbreviated transcription (Latin):
runtur det̾mento eorũ ꝯmibus
ces ⁊ sodantur impututiꝰ non
solent s tum biis qui ate cõ¬
modari sibi louem postulaba
hostilis incurnonis otem placd̾e
ꝑ icutũ amiisonis acsorcuua
futuri dampni ise suscepisse

Expanded text:
runtur, detrimento eorum quibus res commodantur imputari non solent. sed cum is, qui a te commodari sibi bovem postulabat, hostilis incursionis contemplatione periculum amissionis ac fortunam futuri damni in se suscepisse
Abbreviated transcription (Latin):
minst̾n cõ suscerit ancillam
id restitucom eiꝰ bona fides inge¬
aͣtͣ consdͣms est. socctum tuum bi
rei cã tradidisse aucillam adito
suideptam is adũsus qm supp¬
lica. pellatur᷑ agnos deit¬

Expanded text:
ancillam, ad restitutionem eius bona fides urgueat, consequens est socerum tuum huius rei causa tradidisse ancillam adito susceptam is adversus quem supplicas compellatur agnosce
Abbreviated transcription (Latin):
nem. ¶Quid eñi sicũ no sĩ deper¬
ditum eẽ cartam uel forte con¬
crematam uelalio m̾o dimimi¬
tam b̾at requiri assimulans
et ad difficultatem ꝓductõuis
respiciens huius facit peticõm
et postamͣ ẜ ab actore uel petito¬
re fu̾it iuratum et mscripõnᷤᷤ
pagiua ap competentem ndice
de poit̾a. sunc ricc̾itatem impo̾i
ei qui ꝓtulit cartam dequa q̃r
dnen fałitatis uentillari ¶ Si
aut̾ dicat non cẽ sibi possibile

Expanded text:
nem. quid enim, si, cum nosset deperditam esse chartam vel forte concrematam vel alio modo diminutam, hanc requiri adsimulans et ad difficultatem productionis respiciens huiusmodi facit petitionem? Et postquam hoc ab actore vel petitore fuerit iuratum et inscriptionum pagina apud competentem iudicem deposita, tunc necessitatem imponi ei, qui protulit chartam de qua quacrimen falsitatis ventilari. Sin autem dicat non esse sibi possibile