comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quantitas tendebatur. Quod uir uitȩ uenerabilis. be¬
nedictus audiens. cuiꝰ suꝑius memoriã feci: ei ꝑ disci¬
pulũ suũ mandare curauit Si seruus dĩ es : non te
teneat catena ferrea: sed catena xp̃i. e Ad quã uo¬
cẽ martinꝰ ꝓtinus eundẽ conpedẽ soluit sed nd̃nꝗͣ
postmodũ solutũ tetendit pedẽ ultra locũ quo hunc
tendere ligatũ consueuerat. Atq in tanto sespatio
sine catena cohercuit in quanto & antea ligatus
mansit Qui dũ se post modũ in eiusdẽ loci specu
conclusisset: Cepit & iam discipulos habere : qͥ
est: ut eandẽ catenã quã expede suo uirdiũ sol¬
uerat. eiꝰ discipuli peterent eãnq fum ad iunge¬
rent. atq in illa situlã lignarent Ex quo iã tẽpo¬
re contigit: ut isdẽ funis. & cotidie tingueretur
aqua & nullomodo rũperetur. Quia enĩ catende
uiridĩ funis ille contigit: ipse quoq ad tolerandã

Expanded text:
quantitas tendebatur. Quod vir vitae venerabilis Bequantitas tendebatur. Quod vir vitae venerabilis Benedictus audiens, cujus superius memoriam feci, ei per discipulum teneat catena ferrea, sed catena Christi. Ad quam vocem protinus Martinus eamdem compedem solvit. Sed nunquam postmodum solutum tetendit pedem ultra locum quo hunc tendere ligatum consueverat. » sine catena coercuit, in quanto et antea ligatis mansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit etiam discipulos habere, qui est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi adjungerent, atque in illa situlam ligarent. Ex quo jam tempore contigit ut idem funis et quotidie tingeretur aqua, et nullo modo rumperetur. Quia enim catenam viri Dei funis ille contigit, ipse quoque ad tolerandam
Abbreviated transcription (Latin):
turã rupem ex monte potuisset. euellere. atq in specũ
suo dĩ famulus iã securus habitar&e. Cũq hoc uirdei
nequaquã ad qui escer&: ei qđ possit ut facer&. p̃cepit
ut ipse in cellȩ suȩ remotiore parte se contalerłt᷑.:
specũ destrueret: & martinũ ne car&. Itaq dũ ea que
uenerat multi tudo conaretur si posset sine ꝑiculo ui¬
ridĩ. ingens illud quod desuꝑ in cubuerat saxũ leuare
cunctis uidentib repente res ualde ad mirabilis
abeisdẽ laborantib euulsa. ne spelũcȩ martini tectũ
tangeret saltũ dedit: & quasi serui dĩ lesionẽ fugiens.
longius cecidit. Qđ ad iussũ omi potentis dĩ angłi¬
co ministerio actũ in telligit : qui diuina ꝓuiden¬
tia disponi omĩa fidelit̃ credit.: hic cũ pͥus in eõdẽ
monte se contulit nec dũ clauso specu habitans: ca¬
tena sibi ferrea pedẽ ligauit. eãq saxo exparte altera
affixit ne ei ultra licẽret ꝓgredi. quã catenȩ eiꝰ dem

Expanded text:
turam rupem ex monte potuisset evellere, atque in specu suo Dei famulus jam securus habitaret. Cumque hoc vir Dei nequaquam acquiesceret, ei quod posset ut faceret praecepit, et ipse in cellae suae remotiori se parte contulit. specum destrueret, et Martinum necaret. Itaque dum ea quae venerat multitudo conaretur, si posset, sine periculo viri Dei, ingens illud, quod desuper incubuerat, saxum levare, cunctis videntibus, repente res valde admirabiliseisdem laborantibus evulsa, ne speluncae Martini tectum tangeret, saltum dedit, et quasi servi Dei laesionem fugiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotentis Dei angelico ministerio actum intelligit, qui divina providentia disponi omnia fideliter credit. Hic cum primum se in eumdem montem contulit, necdum clauso specu habitans, catena sibi ferrea pedem ligavit, eamque saxo ex parte altera affixit, ne ei ultra liceret progredi, quam catenae ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
Sed in hac humilitatis mutua aiicaq contencionẽ.
accossit arbit̃ puer qͥ ereptꝰ ẽ Nã dicebat Ego
cũ ex aqua traherer. suꝑ capud meũ abbatis melotẽ uidebã.
atq ipsũ me exaquis educere c̃siderabã PETRUS Magna
sunt ualde que narras. & multoꝵ edificationi ꝓfutura
Ego aut̃ boni uiri miracula qͦ plus bibo: plus sitio: de¬

Expanded text:
ae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super caput meum melotem abbatis videbam, atque ipsum me ex aquis educere considerabam. Petr. Magna sunt valde quae narras, et ad multorum aedificationem profutura: ego autem boni viri miracula quo plus bibo, eo plus sitio.
Abbreviated transcription (Latin):
reatꝰ si egit penitentiã. Qđ maurꝰ qͦq monachus mox
benedicto dĩ famulo curauit ȩdicare. Uir gͥ dñi benedictꝰ
reddidit dicens. Ecce labora. & noli c̃tristari. De¬

Expanded text:
reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mox reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur Domini Benedictus reddidit, dicens: Ecce labora, et noli contristari.
Abbreviated transcription (Latin):
sđ̃ sud antẽ in uenerunt. Cũq in ea c̃auũ locũ fecissent
statĩ aqua repletꝰ est. Que tã suffitient emananit
ut nunc usq ubertĩ defluat. atq ab illo montis
cacumine usq ad inferiora diriuet᷑. De Ferxo¬
EX AQUA AD MANUBRIG REGERSO
Alio qͦq tẽpore gothus qͥdã pauper spũ ad conũsionẽ
uenit. quẽ uir dĩ benedictꝰ libentissime suscepit.
Quadã uͦ die ei dare ferram̃tũ iussit: qđ ad falcis simi¬
litudinẽ falcastrũ uocat᷑. ut de loco qͦdã uepres ab-¬
scideret. quatenꝰ illic ortus fieri deber&. Locus aut̃
ipse quẽ mundandã gothus susceperat: suꝑ ipsã laci
ripã iacebat. Cũq gothus isdẽ densitatẽ uepriũ
totiꝰ uirtutis adnisu succider&. ferrũ de manubrio
ꝓsiliens in lacũ cecidit. Ubi scilic& tanta erat aquarũ
ꝓfunditas. ut spes reqͥrendi ferram̃ti nulla iã esset.
taq ferro ꝑdito. tremebundus ad maurũ monachũ
cucurrit gothus. dãnnũ qđ fecerat nuntiauit. et

Expanded text:
 invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine usque ad inferiora derivetur aquae ad manubrium reverso. Alio quoque tempore Gothus quidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic hortus fieri deberet. Locus autem ipse quem mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ãbulauit. Quadã uõ die dũ isdẽ uenera¬
bilis benedictꝰ in cella c̃sisteret. p̃dictꝰ placidꝰ¬
puer sc̃ĩuiri monachuꝰ ad auriendã de lacu aquã
egressꝰ at: Q uiuas qđ tenuerat in aqua submit¬
tens in caute. ipse qͣq cadendo secutꝰ ẽ. Quẽ mox
unda rapuit. & pene uniuꝰ sagitte cursu a terra in¬
tror suꝰ trax̃. Uir aũ dĩ intra cellã positꝰ hoc ꝓtin
agio uiti & maurũ festine uocaũ dicens. E r̃ maure
cur re da puerille qͥ ad hauriendã aquã prexerat
stulata atq ꝑcepta ad patris sui mmpiũ c̃citꝰ prent
maurꝰ atq usq ad eũ locũ qͦ ab unda deducebatur
puer ꝑ terrã se ire exxstimans. suꝑ aquã cucurre
eũ q ꝑ capillos tenuit : rapidoq cursu tenuit᷑
rediit
ui mox ut terrã tetigit ad se reuersuꝰ pꝰ tergare¬
sper̃ & qͥa suꝑ aquas cucurrisset agnouit. et qđ
p̃sumere ñ potuisset ut fier&: miratꝰ extremuit factũ:

Expanded text:
Quadam vero die dum idem venerabilis Benedictus in cella consisteret, praedictus Placidpuer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat,stulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum.
Abbreviated transcription (Latin):
sũ suũ cotidie. & illius in teritũ ruitura minabatur.
Ad hunc marscat illustris uir arm̃tariĩ nepos. cũ
magna rusticoꝵ multitudine ueniens: p̃cabatur ut
uirdĩ despecu eodẽ dignaret᷑ exĩre. quatinꝰ ipse na

Expanded text:
sum suum quotidie, et illius interitum ruitura minabatur. sum suum quotidie, et illius interitum ruitura minabatur. Ad hanc Mascator illustris viri Armentarii nepos, cum magna rusticorum multitudine veniens, precabatur ut vir Dei de specu eodem dignaretur exire, quatenus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
eõdẽ monte cecidit. M usq aduallem corruit: que
sub monte eodẽ sita. quasi in profudo conspicit᷑.
n loco quippe eodẽ tanta mons ipse altitudine
excreuit : ut arbusta in gentia que ex eadẽ ualle
prodeunt. ex monte aspicientib fruo tecta ẽẽ.
uideant᷑.  Perturbati itaq sunt cuncti qui ue¬
niebant. sũ maq cura quesitũ est: sic ubi corpus
lapsi pueri potuisset in ueniri.. Quis aliud nisi
extinctũ creder&e: Quis uel corpus ad t̃ram in¬
tegrũ ꝑ uenisse suspicaretur. dũ in t̃ positus ubiq
scopulis. in partib discerpi potuisset . s reqͥsi tꝰ
puer in ualle inuentus est. non solũ uiuus. sed
etiã in columis.. Tunc cunetis patent in notuit.
quod ideoledi non potuit. quia hune in casu suo
martini oratio portauit. Anspe̾cu uͦ illiꝰ: magna
desuꝑ rupis eminebat. Quȩcũ exparte exigua
monti uideret᷑ affixa. martini cellȩ ꝓminens. ca¬

Expanded text:
eodem monte cecidit, et usque ad vallem corruit, quae, eodem monte cecidit, et usque ad vallem corruit, quae, sub monte eodem sita, quasi in profundo conspicitur. In loco quippe eodem tanta mons ipse altitudine excrevit, ut arbusta ingentia, quae ex eadem valle prodeunt, ex monte aspicientibus quasi fruteta esse videantur. Perturbati itaque sunt cuncti qui veniebant, summaque cura quaesitum est sicubi corpus elapsi pueri potuisset inveniri. Quis enim aliud nisi exstinctum crederet? quis vel corpus ad terram integrum pervenisse suspicaretur, dum interpositis ubique scopulis in partes discerpi potuisset? Sed requisitus puer in valle inventus est non solum vivus, sed etiam incolumis. Tunc cunctis patenter innotuit quod ideo laedi non potuit, quia hunc in casu suo Martini oratio portavit. In specu vero illius 317 magna desuper rupes eminebat, quae cum ex parte exigua monti videretur affixa, Martini cellae prominens, ca
Abbreviated transcription (Latin):
ut ultra mulierẽ non uidero. Non quia asꝑ¬
nabatur sexũ : sed ex rontenplanda speciȩ tẽpta¬
tionis incurrere metuebat uitiũ. Quod quedã
mulier audiens. audac t̾ ascendit montẽ : atq ad eiꝰ
specũ inpudent̃ ꝓrupit. At ille paulo longius
in tuens. & uenientis adse muliebria uestim̃ta
conspiciens. sese in orationẽ dedit. in t̾ra faciem de¬
p̾ssit. & eo usq ꝓstratꝰ iacuit quo in pudens mu¬
lier a fenestra cellulȩ illius fatigata recederet .
Quȩ die eõdẽ mox ut demonte descendit uitã
finiuit. ut ex mortis eiꝰ sentencia daretur in¬
telligi. quia ualde omĩpotenti dõ displicuit.
quod eius famulũ ausu inprobo contrista̾set
lio quoq tẽpore. dũ multi ad hunc religiosa de¬
Uuotione concurrerent. atq arta esset semita
que a deuexo montis latere ad eiꝰ cellulã properan¬
tes ducebat : puer paruilus in cautȩ gradiens ex

Expanded text:
ut ultra mulierem non videret, non quia asperut ultra mulierem non videret, non quia aspernabatur sexum, sed ex contemplata specie tentationis incurrere metuebat vitium. Quod quaedam mulier audiens, audacter ascendit montem, atque ad ejus specum impudenter prorupit. At ille paulo longius intuens, et venientis ad se muliebria indumenta conspiciens, sese in orationem dedit, in terram faciem depressit, et eo usque prostratus jacuit, quo impudens mulier a fenestra cellulae illius fatigata recederet. Quae die eodem, mox ut de monte descendit, vitam finivit, ut ex mortis ejus sententia daretur intelligi quia valde omnipotenti Deo displicuit, quod ejus famulum ausu improbo contristavit. Alio quoque tempore dum multi ad hunc religiosa devotione concurrerent, atque arcta esset semita quae in devexo montis latere ad ejus cellulam properantes ducebat, puer parvulus, incaute gradiens, ex
Abbreviated transcription (Latin):
facto t̾rore conatus est. Cepit enĩ serpens inspe¬
luncã uenire solus cũ solo: eoq orante se ante illu
sternere. & concubante parit cubare: Sed uir sc̃s
omiĩno in ꝑt̾ritꝰ. eiꝰ ori manũ uelpedẽ ex tendebat
dicens: Si licentiã accepisti. ut ferias: ego non ꝓ hi¬
bebo : Cũq hoc continue ꝑtrienniũ ageretur die
quadã antiquus hostis tanta hac eiꝰ fortitudine iue¬
tus infremuit seq ꝑdeuexũ montis latus in p̃¬
tipicium serpens dedit: omĩaq arbusta loci illiꝰ.
flamma exeunte concremauit: Quȩ in eo qd
montis latꝰ omẽ conbussit. cogente om̃i potente
dõ monstrare conpulsus est. quãtȩ uirtutis fue¬
rat : qui uictus abscedebat . Perpende que sote
iste uir dñi in quo mentis uertice stetit: qͥ cum
serpente ꝑtrienniũ iacuit secũrus. ꝑETROS
Auditu paueo: &ne corios. Uir iste uenera¬
bilis in clusionis suȩ tempore pͥmũ de creuerat.

Expanded text:
facto terrore conatus est. Coepit etenim serpens in spefacto terrore conatus est. Coepit etenim serpens in speluncam venire solus cum solo, eoque orante se ante illum sternere, et cum cubante pariter cubare. Sed vir sanctus omnino imperterritus, ejus ori manum vel pedem extendebat, dicens: Si licentiam accepisti ut ferias, ego non prohibeo. Cumque hoc continue per triennium gereretur, die quadam antiquus hostis tanta hac ejus fortitudine victus infremuit, seque per devexum montis latus in praecipitium serpens dedit, omniaque arbusta loci illius flamma ex se exeunte concremavit. Qui in eo quod montis latus omne combussit, cogente omnipotente Deo, monstrare compulsus est, quantae virtutis fuerat, per quem victus abscedebat. Perpende, quaeso, iste vir Domini in quo mentis vertice stetit, qui cum serpente per triennium jacuit securus. PETR. Auditu paveo. GREGOR. Vir iste vitae venerabilis, inclusionis suae tempore primo, decreverat
Abbreviated transcription (Latin):
te marsico solitariã uitã dux̃. multisq annis ins-¬
pecu angustissimo in clusus fuit: quẽ multi ex nr̃is
nouerunt. eiꝰq ac tib p̃sentes extiterunt.. Dequo
multa ipse abeatȩ memoriȩ pała pelagio decesso¬
re meo & aliis religiosisimis uiris narrantib agno¬
ui. Cuiꝰ hoc miraculũ primũ fuit: qđ mox ut se
in p̃dicte montis foramine contulit. expetra eadẽque
in semet ipsa concaua angustũ specũ fecerat. a quę
stilla ꝓrupit que martino dĩ famulo in usu cotidia¬
no sus ficeret.: & nec plus ad esset. nec necessitati de eẽt.
Qua inre ostendit omp̃s ds̃. quantã sui famuli curam
gereret: cui uetusto miraculo potũ in solitudine expetrȩ
duricia ministraro: Sed antiqꝰ hostis humani gene¬
ris eiꝰ uirib in uidens: hunc usitata arte repellere.
ex eo specu molitus est: Nã amicã sibi bestiã serpentẽ
scilicet in gressus: hunc abeadẽ habitatione eicere

Expanded text:
te Marsico solitariam vitam duxit, multisque annis in ste Marsico solitariam vitam duxit, multisque annis in specu angustissimo inclusus fuit, quem multi ex nostris noverunt, ejusque actibus praesentes exstiterunt. De quo multa ipse et beatae memoriae papa Pelagio decessore meo, et aliis religiosissimis viris narrantibus agnovi. Cujus hoc miraculum primum fuit, quod mox ut se in praedicti montis foramine contulit, ex petra eadem, quae in semetipsa concava angustum specum fecerat, aquae stilla prorupit, quae Martino Dei famulo in usu quotidiano sufficeret, et nec plus adesset, nec necessitati deesset. Qua in re ostendit omnipotens Deus quantam sui famuli curam gereret, cui vetusto miraculo potum in solitudine ex petrae duritia ministraret 316 Sed antiquus hostis humani generis, ejus viribus invidens, hunc usitata arte pellere ex eo specu molitus est. Nam amicam sibi bestiam, serpentem scilicet, ingressus, hunc ab eadem habitatione ejicere
Abbreviated transcription (Latin):
a uertit aurẽ suã ut non ͤ audiat legẽ. oratio eiꝰ erit
execrabilis Quid ergo mirũ si postulantes ad ño tardẽ
audĩmur qui p̃cientem dnm̃. aut tarde. aut nullo
mͦ audimus  & qͥd mirũ. si florentius in p̃ce sua ciciꝰ
ihil est quod responderi ualeat aꝑtȩ. ꝑs ⁊os sat¬
rationi: Ere conios Euticius uero qui p̃dicti
florentiĩ in uiadĩ socius fuerat: magnus post mor¬
tem claruit in uirtute signoꝵ.: Nã cũ multa ciues
urbis illius deeo soleant narrare miracula: illud¬
Nã quotiẽs pluuia de erat. et estunimio terrã longa
sictitas exurebat: collecti in unũ ciues urbis illius. etꝰ
tunicã lauare atq in conspectudm̃ cũ p̃cib offerre
consueuerant. Cũ qua dũꝑ agros exorantes ꝑge¬
rent : repente pluuia tribuebatur quȩ plene t̾ram
satiare potuisset. Ex quarẽ patuit eiꝰ anima qͥd
uirtutis. qͥd meriti haberet: cuius foris ostensa
ab eis tunica irã conditoris aũteret. De martino

Expanded text:
avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Quid ergo mirum si postulantes tarde a Domino audimur, qui praecipientem Dominum aut tarde aut nullo modo audimus? Et quid mirum si Florentius in prece sua citius vit? PETR. Nihil est quod responderi valeat apertarationi. GREGOR. Eutychius vero, qui praedicti Florentii in via Domino socius fuerat, magnus post mortem claruit in virtute signorum. Nam cum multa cives urbis illius de eo soleant narrare miracula, illudNam quoties pluvia deerat, et aestu nimio terram longa siccitas exurebat, collecti in unum cives urbis illius, ejus tunicam levare atque in conspectu Domini cum precibus offerre consueverant. Cum qua, dum per agros pergerent exorantes, repente pluvia tribuebatur, quae plene terram satiare potuisset. Ex qua re patuit, ejus anima quid virtutis intus, quid meriti haberet, cujus foris ostensa vestis iram Conditoris averteret.
Abbreviated transcription (Latin):
rierliuncto predicante conuersus est. Quem
pater arrianus ut ad eande heresim redira
& premuiis suadere & minis terrerę conatus ẽ.
ũq ille constantissime responder& nũ ꝗ se ueran
sicdem posse relinquere quã semel agnouisso. iratꝰ
pater eũ a regno pruiauit. rebq omib expoliauit
uq nec sic uirtutẽ m̃tis illius emollire ualuissa&
in arta illũ custodia concludens. collũ manꝰq illiꝰ
ferro religauit. Cepit itaq isdẽ hermingildus rex
uiuenis tr enũ regnũ despiciens & forti desiderio celes¬
ad confortandũ se p̾ces effundere.: Tantoq sublimiꝰ
głam transein̾ mundi despicere: ꝗto ⁊ religatꝰ agno¬
uerat: nil fiusse qđ potuit auferri. Suꝑ ueni¬
ente autẽ paschał festiuitatis die: in tepesta
noctes silentio ad eũ ꝑfidus pat̾ arrieniũ ep̃m
mist ut exeiꝰ manũ sacrilege consetratoais
comunione ꝑciꝑoe: atq ꝑ hoc ad patrus gram

Expanded text:
riter iuncto, praedicante conversus est. Quem pater Arrianus, ut ad eandem heresem rediret, et praemiis suadere et minis terrere conatus est. Cumque ille constantissime responderet, numquam se veram fidem posse relinquere, quam semel agnovisset, iratus pater eum privavit regno rebusque omnibus expoliavit. Cumque nec sic virtutem mentis illius emollire valuisset, in arta illum custodia concludens, collum manusque illius ferro religavit. Coepit itaque isdem Hermenigeldus rex iuvenis, terrenum regnum dispiciens et forti desiderio caelesad confortandum se preces effundere, tantoque sublimius gloriam transeuntis mundi dispicere, quanto et religatus agnoverat, nihil fuisse quod potuit auferri. Superveniente autem paschalis festivitatis die, intempestae noctis silentio ad eum perfidus pater Arrianum episcopum misit, ut ex eius manu sacrilegae consecrationis communionem perciperet atque
Abbreviated transcription (Latin):
secũ ducat. Qua in re considerandum nob est quia
totũ hoc agit nequaquã posset : si erminigilet᷑
rex proueritate mor tuus non fuiss&e Namsicut
scriptumest: Nisi granu frum̃ti cadens int̃ra
mor tuũ fderit: ipsũ solũ man& Si aũt mor¬
tuũ fuerit: multũ fructũ affert. hocfierir
uidemꝰ inm̃bris. qđ factũ scimꝰ incapite. N
uuisigotharũ ⁊ eñi gentẽ unus . ẽ. mortuꝰ .
ut multi uiuerent Et dũ unum granum
fidelit᷑ cecidit: ad obtinendã fidẽ animariim
seges multa surrex. PeRu. Resmira ⁊ nr̃is stu¬

Expanded text:
reducat. Qua in re considerandum nobis est, quia reducat. Qua in re considerandum nobis est, quia totum hoc agi nequaquam posset, si Herminigildus rex pro veritate mortuus non fuisset. Nam sicut scriptum est: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructufactum scimus in capite. In Visigothorum etenim gente unus mortuus est, ut multi viverent; et dum unum granum fideliter cecidit ad obtinendam vitam animarum, seges multa surrexit. PETR. Res mira, et nostris stu
Abbreviated transcription (Latin):
ad obtinendã salutẽ Nã quia uera cẽt catholica
fides cognouit s gentissue timore ꝑ t̾ritus : ad
hanc ꝑuenire non meruit. Qui ob orta egritu¬
dine ad extreina ꝑductꝰ. leandro ep̃o quẽ pͥus uehem̃t̃ afflexe¬
rat: retaredũ regẽ filiũ. quẽ insua eresi relinquebat co-
m̃dare curau̾. Ut in ipso qͦq talia facer&: qualia ĩ fr̃e
illiꝰ suis exortationib: feciss&. Iua uidelic& com̃dati¬
one et pleta: defunctus ẽ. Post cuiꝰ morte recaredus
rex ñ patr̃e ꝑfidũ is fratr̃e mnartyr̾e sequens. ab a¬
riane ȩreseos pͣuitate c̃uersus ẽ. Totãq iusigotha¬
rũ gentẽ ita ad̾erã ꝑdux̃ fidẽ: ut nullo in suo regno
militare ꝑmitter&: qui regno dĩ hostis existere̾ per
ereticã pfidiã ñtimer&. Nsec mirũ qd uere fidei p̃¬
dicator factꝰẽ. qui frest marturis : Cuiꝰ honc quoq
merita adiuuant. e ut ad om̃ipis lĩ gremium tã multoᷤᷤ

Expanded text:
ad optinendam salutem. Nam quia vera esset catholica ad optinendam salutem. Nam quia vera esset catholica fides, agnovit, sed gentis suae timore perterritus, ad hanc pervenire non meruit. Qui oborta aegritudine ad extrema perductus, Leandro episcopo, quem prius vehementer adflixerat, Reccharedum regem filium, quem in sua heresi so quoque talia faceret, qualia et in fratre illius suis cohortationibus fecisset. Qua commendatione expleta defunctus est. Post cujus mortem Recharedus rex non patrem perfidum, sed fratrem martyrem sequens, ab Arianae haereseos pravitate conversus est, totamque Visigothorum gentem ita ad veram perduxit fidem, ut nullum in suo regno militare permitteret, qui regno Dei hostis existere per haereticam perfidiam non timeret. Nec mirum quod verae fidei pdicator factus est, qui frmerita adjuvant, ut ad omnipotentis Dei gremium tam multos
Abbreviated transcription (Latin):
ssenrteuo icebaet ligatꝰ apud se tanã i moeno
ñtis erimiee stabat securꝰ Ad se itaq reuso ep̃o
arrianꝰo pat̃ infremuit: statimq suo apparitores misit.
qui conistantisfimũ confessorẽ dt̃ ttlio ubi iacebat. oe¬
ciderent: ¶xł factũ. ẽ. Nã mox ut ingressi sunt
securimꝰ incerebro illiꝰ infigentes uitã corporis
abstuler̃ Hoc Ecie in illo ualuer᷑ ꝑ imere: qđ
ipsũ quoꝙ quiꝑemptus ẽ. inse constiterat despexisse:
S post ostendenda uera eiꝰ gła suꝑna quoq non
de fuere miracula Nã cepit in noc tur no silen¬
tio psalmodie cantꝰ ad corpus eiꝰðẽ regis ⁊ mar¬
toris audiri atq ideo ueratit̾ regis qr martyriᷤᷤ.
Quidam ferunt: qđ illic noc tͥno tẽpore accense
lãpades apparebant Unde factũ ẽ. quatenꝰ corpus
illiꝰ. ut uidelic& martyris. uire acuntis fide li¬
b uenerari debuiss& Pat̾ uͦ ꝑfidus. ⁊ paricida com¬
motꝰ penitentia : hoc fecisse doluit : nec tam̃ usq

Expanded text:
bat ligatus, apud se tamen in magno mentis culmine stabat securus. Ad se itaque reverso episcopo, Arrianus pater infremuit statimque suos apparitores misit, qui constantissimum confessoreni Dei illic ubi iacebat occiderent. Quod factum est. Nam mox ut ingressi sunt, securem cerebro illius infigentes, vitam corporis abstulerunt. Hocque in eo valuerunt perimere, quod ipsum quoque qui peremptus est in se constiterat dispexisse. Sed pro ostendenda vera eius gloria superna quoque non defuere miracula. Nam coepit in nocturno silentio psalmodiae cantus ad corpus eiusdem regis et martyris audiri, atque ideo veraciter regis, quia martyris. Quidam etiam ferunt, quod illic nocturno tempore accensae lampades apparebant; unde factum est, quatinus corpus illius, ut videlicet martyris, iure a cunctis fidelibus venerari debuisset. Pater vero perfidus et parricida commotus paenitentia, hoc fecisse se doluit; nec tamen usque
Abbreviated transcription (Latin):
ouĩps ds facti illius eẽ uoluit ad intores: reuelus
t est .nam pondus mira culi solus portare noupo¬
gio quante uirtutis eẽt in memo ipso exꝑtus suma
Ham euir quodam tempr̃ in monasterio posutus
ineisionẽ uitaliũ paterer crebrisq angustus ꝓora¬
rumimidm̃ta : ad exitũ ꝓpinquarem quam me¬
dici mo lestiam greco eloquio sinquopin uocant
&nisi me frequent᷑ sr̃s cibo refficerent uitalis mihi
sp̃s funditus int̾cidi uideret. Paschalis suꝑ uenit

Expanded text:
otens Deus facti illius esse voluit adjutores. GREGOR. Ita est; nam quia pondus miraculi solus portare non poratio quantae virtutis esset, in memetipso expertus sum. Nam cum quodam tempore in monasterio positus incisionem vitalium paterer, crebrisque angustiis per horarum momenta ad exitum propinquarem quam medici molestiam Graeco eloquio syncopin vocant, et nisi me frequenter fratres cibo reficerent, vitalis mihi spiritus funditus intercidi videretur, paschalis supervenit
Abbreviated transcription (Latin):
ad pedes eꝰ corruit ẽt qđ amicum dĩ occiderit inimico
latamen pͥmortem cuꝰ scĩtatis fuerint. non patitur ce
ꝓcul dubio adppetuam uitam tendunt. Quid eis os est.
s admodicum dire moriuntur: Mest fortasse non numquã
eorum culpa. lico minima: quȩ in eadem debeat mortone¬
secari Vnde stt ut reprobĩ potestitaddem dlebeat morte re¬

Expanded text:
ad pedes corruit, et quod amicum Dei occiderit, inimico ad pedes corruit, et quod amicum Dei occiderit, inimico quos tamen post mortem cujus sanctitatis fuprocul dubio ad perpetuam vitam tendunt, quid eis obest si ad modicum dure moriantur? Et est fortasse nonnunquam eorum culpa, licet minima, quae in eadem debeat morte resecari. Unde fit ut reprobi potestatem quidem contr
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃datione fugientibus: cunctaque in monastĩo uidebat
habere largitusẽ Cumq in hele mosinis uestim̃ta sua ae
frm̃ omiã. et cellarͥum comsũpsisset : quic quid habere in
orto potuit: expendit Expensis uͥ rebus omibus: longobi¬
di acleurmi subito ueneritt eumq tenuerunt: & aurẽ
petere ceprunt: Quibus cum ille ddiceros se oni mauo
niebl habere in ucino monte abeis quctus eiimquo
filua in mense magnitidinis stabat. Ibi captiuuis quã
fugiens in caua arbore latebat : Ubi unus exlongo¬
bardis edducto gladio p̃dictum uenerabisem orgo¬
te si urutm Cuius corpus interra caddett mons
omĩs protinus et silua concussa est : acsi se ferre non
posse pondus scĩtatis eiꝰ diceret. dum terra trenuis¬
uenerabilis diaconus fuit que in uentum łongosar.¬
dr tenuerunt Quoo unus educto gladio c̃apuo ciba
amputauit S cum corpus eꝰi. in terram cadero ipse
quibaric capite truncauerat: in mundo spũ corrept

Expanded text:
edatione fugientibus, cuncta quae in monasterio videbatur habere largitus est. Cumque in elemosinis vestimenta sua ac fratrum omnia et cellarium consumpsisset, quicquid habere in horto potuit, expendit. Expensis vero rebus omnibus, Langobardi ad eum subito venerunt eumque tenuerunt et aurum petere coeperunt. Quibus cum ille diceret, se omnimodo nil habere, in vicino monte ab eis ductus est, in quo silva inmensae magnitudinis stabat. Ibi captivus quidam fugiens in cava arbore latebat. Ubi unus ex Langobardis educto gladio praedictum venerabilem occidit virum. Cuius corpore in terra cadente, mons omnis protinus et silva concussa est, acsi se ferre non posse pondus sanctitatis eius diceret terra, quae tremuisvenerabilis diaconus fuit; quem inventum Langobardi tenuerunt, quorum unus educto gladio caput ejus amputavit. Sed cum corpus ejus in terram caderet, ipse qui hunc capite truncaverat, immundo spiritu correptus,
Abbreviated transcription (Latin):
num quam. egressurȩ animȩ. possunt etiam misteria cȩles.¬
tia. non ꝑsomnium. sed iugilando: p̃libare.: Ammonium
namq monasterii mei monachum. bene nosti: qui dum
eet in scłi habitu constitutus. ualeriani huꝰ urbis ad uocati
naturalem filiam in coniugio sortitus: eus obsequiis sedulȩ
atq in cessant̃ adherebat. ⁊ que quȩ in euisdẽ domo agebã¬
tur: nouerat Qui mͥ iam inmonasterio positus narrauit:

Expanded text:
nunquam egressurae animae possunt etiam mysteria coelesnunquam egressurae animae possunt etiam mysteria coelestia non per somnium, sed vigilando praelibare. Ammonium namque monasterii mei monachum bene nosti, qui dum esset in saeculari habitu constitutus, Valeriani hujus urbis advocati naturalem filiam in conjugio sortitus, ejus obsequiis sedule atque incessanter adhaerebat, et quaeque in ejusdem domo agebantur noverat. Qui mihi jam in monasterio positus narravit
Abbreviated transcription (Latin):
biusset: Uerbis hunc ꝑsuasoriis consolari Cui etiam adhuc de
diuma miscd̃ia. longiora uitȩ spatia : polliceri cȩpit: Sed
ad hec ille respondit: Cursus sui tpr̃a. ẽẽ completa: dicens
appariuisse sibi iuuenem. atq epłas detulisse dicentem: aꝑi.
tos in eisdem epistolis. litteris aurris inuenit: Priauom qͥdẽ
ut dicebat suum nomen repꝑit: ac deinde omĩum in tempore¬
illo. baptitatoꝵ: Quaderẽ certum tenuit. ꝙ sẽ ꝙ illos de hac̃
uita e̾ẽ subceleritate migraturos Factum q ẽ ut die eadem
ipse moreretur atq post eum cuncti illi. qͥb aptirati suerant
ita secuti suit. ut in tra paucos dies. eoꝵ nullus: in hac
uita remaner&: Dequibus nimirum constat. qđ eos p̃dictꝰ
dĩ famulus. idcirco auro scriptoᷤ suderat. quia eoꝵ noi
apud sẽ fixa. ȩterna claritas habebat Sicut itaq hii
reuelationibus potuerunt. uentura cognoscere ĩta non¬

Expanded text:
buisset, verbis hunc persuasoriis confortare, cui etiam adhuc de buisset, verbis hunc persuasoriis confortare, cui etiam adhuc de divina misericordia longiora vitae spatia polliceri coepit. Sed ad haec ille respondit, cursus sui tempora esse completa, dicens apparuisse sibi juvenem, atque epistolas detulisse, dicentem: Aperi, tos in eisdem epistolis litteris aureis invenisset. Primum quidem, ut dicebat, suum nomen reperit, ac inde omnium illo in tempore baptizatorum. Qua de re certum tenuit, et se et illos de hac vita esse sub celeritate migraturos. Factumque est ut die eadem ipse moreretur, atque post eum cuncti illi qui baptizati fuerant ita secuti sunt, ut intra paucos dies nullus eorum in hac vita remaneret. De quibus nimirum constat quod eos praedictus Dei famulus idcirco auro scriptos viderat, quia eorum nomina apud se fixa aeterna claritas habebat. Sicut itaque hi revelationibus potuerunt ventura cognoscere, ita non
Abbreviated transcription (Latin):
ad iunxit Scribe marcellum. ualentinianum. agnellum. atq
alios. quoꝵ nunc minime : recordor: Quib expletis: addidit
dicens Scribe ꝙ hunc ipsum. qui nos aspicit Exqua uisiõe
eẽnt. ex eadem cella morituri: Quos se etiam denuntiauit
eẽ. secuturum Cum die alio p̃dicti fr̃s. mori cȩprunt atq
sub eodem ordine. se in morte. secuti sunt q̃uo fuerant in
descriptione : nominati: Ad ex tremum uͦ. & ipse obit : qui
eosdem frs. morituros p̃uidit: In ea quoq mortalitate. quȩ
ante triennium hanc urbem. uehementissima clade uastauit :
in annis iuueni libus constitutus fuit: sed mirȩ simplicitatis
atq humilitatis uir: Qui apꝓpinquãte uatationis die. cadem
clade ꝑ cussus: ad extremum deductus est Qđ cumutȩ uene¬
rabilis felix. eiusdem ciuitatis ep̃s. audiens. cuius et hec relati.¬
one cognoui. ad eum accedere studuit: ꝙ ne mortem timere de¬

Expanded text:
adjunxit: Scribe Marcellum, Valentinianum, Agnellum, atque 412 adjunxit: Scribe Marcellum, Valentinianum, Agnellum, atque 412 alios quorum nunc minime recordor. Quibus expletis addidit, dicens: Scribe et hunc ipsum qui nos aspicit. Ex qua visione i essent in brevi ex eadem cella morituri, quos se etiam denuntiavit esse secuturum, cum die alio praedicti fratres mori coeperunt, atque sub eodem ordine se in morte secuti sunt quo fuerant in descriptione nominati. Ad extremum vero et ipse obiit, qui eosdem fratres morituros praevidit. In ea quoque mortalitate quae ante triennium hanc urbem vehementissima clade vastavit  in annis juvenilibus constitutus, sed mirae simplicitatis atque humilitatis vir: qui, appropinquante vocationis die, eadem clade percussus ad extrema deductus est. Quod vir vitae venerabilis Felix ejusdem civitatis episcopus audiens, cujus et haec relatione cognovi, ad eum accedere studuit, et ne mortem timere de
Abbreviated transcription (Latin):
entes quȩ ille dixxerat. in ipsa eum ȩccła quã p̃dixerat posuer̃:
Et cum eundem uirum curis scłaribus obligatum. lucrisq
terrenis in hiantem fuisse nouerimus. Vnde hõe p̃dicere
potuit. nisi quia id qđ futurum erat eius corpori. ipsa uis
animȩ. ac subtilitas preuidebat : Quod aut̃ sepe etiam re¬
uelatione agitur. ut amorituris. futura p̃sciantur: exhis
colligere possumus. quȩ apđnos egesit. in monastĩis sumus :¬
MAIONASTGRIO et enĩ meo. quidam fr̃ ante decennium
gerontius dicebatur. qui cum graui molestia corporis. fu¬
isset depressus: in uisione nocturna. ab batos uiros. & clari
omĩmodo habitus. in hõc ipsum monasterium descendere. de:
suꝑioribus aspexit Qui dumcoram lecto iacentis ad sisterent
unus eoꝵ dixit ad hoc uenimus ut demonasterio gregorũ.
quosdam frs. in miliciam mittamus.: atq alteri precipiens:

Expanded text:
ientesque quid ille dixerat, in ipsa eum ecclesia quam praedixerat posuerunt. ientesque quid ille dixerat, in ipsa eum ecclesia quam praedixerat posuerunt. Et cum eumdem virum curis saecularibus obligatum lucrisque terrenis inhiantem fuisse noverimus, unde hoc praedicere potuit, nisi quia id quod futurum erat ejus corpori ipsa vis animae ac subtilitas praevidebat? Quod autem saepe etiam revelationibus agitur ut a morituris futura praesciantur, ex his colligere possumus quae apud nos gesta in monasteriis scimussterio etenim meo quidam frater ante decennium Gerontius dicebatur. Qui cum gravi molestia corporis fuisset depressus, in visione nocturna albatos viros, et clari omnimodo habitus in hoc ipsum monasterium descendere de superioribus aspexit. Qui dum coram lecto jacentis assisterent, unus eorum dixit: Ad hoc venimus, ut de monasterio Gregorii quosdam fratres in militiam mittamus; atque alteri praecipiens
Abbreviated transcription (Latin):
lationem uentura cognoscunt: alĩquãdo uͦ. dum iam uixta
fit ut corpus deserant: diuinitꝰ afflatȩ. in secretis cȩlestib
incorporeum oculum mentis mittunt. Namquia uis ai̾ꝙ.¬
aliquando subtilitate sua. ea quȩ sunt uentura cognoscit:
patet exeo. qđ cum quondam aduocatus. qui in hac urbe
ante biennium lateris dolore. defunctus ẽ: ante paululũ
quã inoreretur. uocauit puerum: parari sibi uestimenta
ad ꝓcedendum iussit: Quem dum puer quasi in sanire. cer¬
neret : eusꝙ minime p̃ceptis obediret : surrex̃. uestim̃to
se induit. ⁊ ꝑuiam apiam ad beati sixti ȩccłam se ee ꝓcessu.¬
rum dixit Cumq p̾modicum in grauescente molestia.
eet de functus: deliberatum fuerat. ut apđ beatũ ianuari.¬
um martirem. prenestina uia eius corpus: poni debuisset:
S quia longum hoc his qui funus eius portauerant uisumẽ.
repen orto consilio. exeuntes cum eiꝰ fiinere. ꝑ uiam alpiam : ñese¬

Expanded text:
elationem ventura cognoscunt. Aliquando vero dum jam juxta elationem ventura cognoscunt. Aliquando vero dum jam juxta sit ut corpus deserant, divinitus afflatae in secreta coelestia incorporeum mentis oculum mittunt. Nam quod vis animaliquando subtilitate sua ea quae sunt ventura cognoscit patet ex eo quod quidam advocatus qui in hac urbe ante biduum lateris dolore defunctus est, paululum antequam moreretur, vocavit puerum suum, pararique sibi vestimenta ad procedendum jussit. Quem dum puer quasi insanire cerneret, ejusque praeceptis minime obediret, surrexit, vestimento se induit, et per viam Appiam ad beati Xysti Ecclesiam se esse processurum dixit. Cumque post modicum, ingravescente molestia, esset defunctus, deliberatum fuerat ut apud beatum Januarium martyrem Praenestina via ejus corpus poni debuisset. Sed quia longum hoc his qui funus ejus curaverant visum est, repente orto consilio exeuntes cum ejus funere per viam Appiam, nesc
Abbreviated transcription (Latin):
i iea iua nutie in caȩlo sunt animȩ iustoꝵ. quid est
qđ nunc animarũ sola. postmodum uero etiam corporã
beatitudine ꝑfruantur : ut in ipsa quoq carne gaudeant.
inqua dolores ꝓd nõ. cruciatusq ꝑtulerunt: đ hac qͥppe
geminata eoꝵ gła. scriptum ẽ: In terra fua : duplicia posse¬
debunt Hinc etiam ante resurrectionis diem. de scõꝵ
ammabus scriptum ẽ: Datȩ sunt illis. singłe stolȩ albe. et
dictum ẽ illis. ut requiescerent tempus adhuc modicum.
nunc singłas acceꝑrunt: binas in iuditio stolas habiturist᷑.
quia modo animarum tantum modo: tunc aut̃ animarũ
simul et corpoꝵ gła : letabuntur: Pe TRUS:¬
OSeNcio. sed uelim scire quo nam modo agitur: qdđ ple¬
rumq morientes. multa predicunt: GRESORI US¬
ISa atuaia Rum. aliquando uis. subtilitate sua aliquid
prẽuido: Aliquãdo aut̃. exiturȩ de corpore animȩ. ꝑreue.¬

Expanded text:
Si igitur nunc in coelo sunt animae justorum, quid est Si igitur nunc in coelo sunt animae justorum, quid est od nunc animarum sola, postmodum vero etiam corporum beatitudine perfruantur, ut in ipsa quoque carne gaudeant, in qua dolores pro Domino cruciatusque pertulerunt. Pro hac quippe geminata eorum gloria scriptum est: In terra sua duplicia possidebunt . Hinc etiam ante resurrectionis diem de sanctorum animabus scriptum est: Datae sunt illis singulae stolae albae, et dictum est illis ut requiescerent tempus adhuc modinunc singulas acceperunt, binas in judicio stolas habituri sunt, quia modo animarum tantummodo, tunc autem animarum simul et corporum gloria laetabuntur. PETR. Assentio; sed velim scire, quonammodo agitur quod plerumque morientes multa praedicunt? ΚΕΦΑΛ. itate sua aliquid praevidet. Aliquando autem exiturae de corpore animae, per rev
Abbreviated transcription (Latin):
ante restitutionem corpoꝵ: in cȩlo recipi ualeant alȩ
oc tiee ne oauros iusiis. fate ri possumus : neq
feritntur: Inquo dilationis clampno. quid aliud in nuitun
nͨ qđ deꝑłscta iusticia. aliquid minus habuerunt : et
tamen luce clarius constat: quia ꝑfoctoꝵ iustoꝵ anime
mox cum huiꝰ carnis claustra exeunt in cȩlestib sedibus
recipiuntur Qdo ipsa ꝑsẽ ue̾ritas: oͣbtestatur dicens:
U bi cumq fuerit corpus. illuc congregabuntur aquile
Quia ubi ipse redep̃tor nr̃ est corpore : illuc ꝓcul dubio.
colliguntur m animȩ iustoꝵ: S paulus. dissolui desidat
et cum xp̃o ẽẽ Qui ergo xp̃m eẽ in cȩlo non dubitat: nec
pauli animam: ẽe incȩlo negat: Qui enĩ dissolutionẽ
sui corporis. atq habitationem patriȩ cȩlestis desidebat:¬
dict: Scimis qm̃ si terrestris domus nr̃a hũi habitatio¬
nis dissoluatur: q̃đ hedificationem habemus exdo. donũ
non manu factam. sed et̾nam incȩlis RCTAUE.

Expanded text:
ante restitutionem corporum in coelo recipiuntur animae oc neque de omnibus justis fateri possumus, neque feruntur iniquo dicationis damno. Quid per hoc aliud innuitur, nisi quod perfectae justitiae aliquid munus habuerunt? Et tamen luce clarius constat, quia perfectorum justorum animae mox ut hujus carnis claustro exeunt, in coelestibus sedibus recipiuntur. Quod et ipsa per se veritas testatur dicens: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur et aquilae : quia ubi ipse Redemptor noster est corpore, illuc proculdubio colliguntur et animae justorum; et Paulus desiderate cum Christo . Qui ergo Christum esse in coelo non dubitat, nec Pauli animam esse in coelo negat. Qui etiam dissolutionem sui corporis atque habitationem patriae coelestis, dicit: Scimus qnis dissolvatur, quod, aedificationem habemus a Deo domum non manufactam, sed aeternam in coelis .--PETRUS.
Abbreviated transcription (Latin):
diaconem uiuenteni. ferire pnussusẽ gaudere siꝑ moruũ
ꝓmuissus non est Qs sacra quoq testantur eloquie bieon¬
ꝓron siu atn contra samariam missus. quia ꝑinobedientiã
in it̾inere comedit : hunc meodem itinere: leo occidit:
S ea statim illic scriptum ẽ: quia stecit leo uixta asinum.
et non comedit: lȩo de cadauere Exquã re ostendit᷑
qđ peccatum in obedientiȩ: in ipsa fuerit morte laxatũ
quia isdem lȩo. quẽ uiuentem p̃sũpsit occidere: conam¬
gere non p̃sũpsit : occisum Qui enĩ occidendi ausum ha¬
buit de occisi cadauere. comedendi licentiam non ac.¬
cepit: quia is qui inculpabilis fuerat. in uita: punita in¬
obedientia. erat iam uistus: exmorte: Lȩo gͦ qui pͥus pecca¬
toris uitam negauerat: custodiuit pꝰmodum cadauer iusti¬

Expanded text:
st, gaudere super mortuum permissus non est. Quod sacra quoque testantur eloquia. Nam vir Dei contra Samariam missus, quia per inobedientiam in itinere comedit, hunc leo in eodem itinere occidit. Sed statim illic scriptum est: Quia stetit leo juxta asinum, et non comedit de cadavere . Ex qua re ostenditur quod peccatum inobedientiae in ipsa fuerit morte laxatum, quia idem leo, quem viventem praesumpsit occidere, contingere non praesumpsit occisum. Qui enim occidendi ausum habuit, de occisi cadavere comedendi licentiam non accepit, quia is qui culpabilis in vita fuerat, punita inobedientia, erat jam justus ex morte. Leo ergo qui prius peccatoris vitam necaverat, custodivit postmodum cadaver justi
Abbreviated transcription (Latin):
lle uitutũ fructus carpere nouerat : qua uis hos
tra untur et qui ui uere ad ȩdificationẽ multoꝵ pͥo¬
teraut : aret penitus in ueniri noque unt aut certe om̃i¬
MDalitia remanentiũ meret: ut hũi quiꝓ desse po¬
terant. festine sub traunt᷑: Et cũ mundi fiuis ad ꝓpm¬
qui in tellegat. Hinc rursus scriptũ est dperatont
exeoant: quiꝰ conculcent eã tollite de uia lapides: Hinc
ladomon uits Tempus nut tendi lapides. & tempus col¬
ligeneli. Quo igitur mundi finis urget. eg necesse e
lt iriuile pides ad sedifioiũ cȩleste colligant᷑. quatene
bierusalẽ nt̃rin m̃ surã suȩ constructionis exereseat
Iec ttam̾ ua el ec̾tos om̃s subtrahi credimus. ut solim
mundo ꝑuersi re mnaneant: Quia nũ quã peceltores
ad lam̃tum poe ntentiȩ redirent: si nulla essent
bonoꝵ exempla quȩ eoꝵ mentẽ traherent: Pecti.

Expanded text:
ille virtutum fructus carpere noverat, quamvis hos ille virtutum fructus carpere noverat, quamvis hos trahuntur; et qui vivere ad aedificationem multorum poterant, aut penitus inveniri nequeunt, aut certe jam omniMalitia remanentium meretur, ut hi qui prodesse poterant festine subtrahantur: et cum mundi finis appropinqui intelligat . Hinc rursus scriptum est: Aperite, ut exeant qui conculcent eam, tollite de via lapides . Hinc Salomon ait: Tempus mittendi lapides, et tempus colligendi . Quo igitur 368 finis mundi urget, eo necesse est ut vivi lapides ad aedificium coeleste colligantur, quatenus Jerusalem nostra in mensuram suae constructionis excrescat. Nec tamen ita omnes electos subtrahi credimus, ut soli in mundo perversi remaneant, quia nunquam peccatores ad lamentum poenitentiae redirent, si nulla essent bonorum exempla, quae eorum mentem traherent. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi enĩ animus fuit. quando mori ꝓproximo
tan constant̃ de creuit: ꝙ protenporali uita frĩs
uiuus desꝑexit suã: adq sub gladio ceruicẽ
te tendit. quȩ ergo uis amoris illud cortenuit.
quod mortẽ suã ꝓ uniꝰ salute ꝓrrimi ñ expa.¬
uit : Sei mus certe qr hisdẽ uenerabilis uir sine¬
tulus. ipsa quoq elem̃ta lit terarũ ñ nouerat legtt
p̃cepta nesciebat. Sed  plenitudo legis ẽ. caritas
legẽ totã in dĩ ac ꝓximi dilectione seruauit: & qd̾
foris in cognioione ñ nouerat: ei intus uiuebat. in aꝰ¬
more. Et qui nũ quã fortasse legerat : quod dere-
tam sub lime apłi cũ p̃ceptũ faciendo magis qua
sciendo nouerat. Com paremus si plac&e. cũ hac
nr̃a in docta scientia illius docꝰtã ignoranti am:
Ubi hec nr̃a iac&: ibi illius disciplina emince: Nos
de uirtutib uacuiloquim : & quasi in t̃ fructifera
arbusta positi. odoramus poma: nec manduca mꝰ.

Expanded text:
Ubi enim ejus animus fuit, quando mori pro proximo Ubi enim ejus animus fuit, quando mori pro proximo tam constanter decrevit, et pro temporali vita fratris unius suam despexit, atque sub gladio cervicem tetendit? Quae ergo vis amoris illud cor tenuit, quod mortem suam pro unius salute proximi non expavit? Scimus certe quia idem venerabilis vir Sanctulus ipsa quoque elementa litterarum bene non noverat. Legis praecepta nesciebat; sed quia plenitudo legis est charitas , legem totam in Dei ac proximi dilectione servavit; et quod foris in cognitione non noverat, intus vivebat in amore. Et qui nunquam fortasse legerat quod de Redemtam sublime apostol cum praeceptum faciendo magis quam sciendo noverat. Comparemus, si placet, cum hac nostra indocta scientia illius doctam ignorantiam. Ubi haec nostra jacet, ibi illius disciplina eminet. Nos de virtutibus vacui loquimur, et quasi inter fructifera arbusta positi, odoramus poma, nec manducamus;
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝑ diderat: poena sua exigente eun pulsus ẽ
Quistatĩ deposuit adqiliꝰqͦ ad iunexit.. Re¬
mit te gladiũ in uaginã Et statĩ remisit.
Om̃s gͥ tante uirtutis hominẽ cognoscentes.
boues & ium̃ta quȩ dep̃dati fuerant: certatim
ei offerre in munere uolebant. Sed uir dñi
tale munus suscipere noluit : munꝰ aut̃ bone
mercedis quȩ siuit dicens: Si mͥ aliquid uultis
c̃cedere: om̃s captiuos quos habetis. m tribuite
uthabeã unde ꝓ uobis debea orare factũq ÷
& om̃s captiui cum eo dimissisunt ⁊di uina¬
itaq atq suꝑna gr̃a disponente cũ se unus
pro uno morti bbtulit: multos amorte libe¬
rauit: Regros. Mirares. Et quã uis
hanc abaliis & ipse cognouerim. uere tameni
fateor qr mͥ quocies narrat᷑ in nouat᷑ Que oRIoS
Cihil in hacre in sanctulo mireris sed pensa si po¬
tes. quis ille sp̃s fuerit: qui eiꝰ tã simplicẽ mentẽ
tenuit aTq in tanto uirtutis culmine erex̃.

Expanded text:
do perdiderat, poena sua exigente compulsus est do perdiderat, poena sua exigente compulsus est Qui statim deposuit. Atque illico adjunxit: Remitte gladium in vaginam. Et statim remisit. Omnes ergo tantae virtutis hominem cognoscentes, boves et jumenta quae depraedati fuerant, certatim ei offerre in munere volebant; sed vir Domini tale munus suscipere renuit, munus autem bonae mercedis quaesivit, dicens: Si mihi aliquid vultis concedere, omnes captivos quos habetis mihi tribuite, ut habeam unde pro vobis debeam orare. Factumque est; et omnes captivi cum eo dimissi sunt, atque, superna gratia disponente, cum se unus pro uno morti obtulit, multos a morte liberavit. PETR. Mira res, et quamvis hanc ab aliis et ipse cognoverim, vere tamen fateor quia mihi quoties narratur innovatur. GREGOR. Nihil in hac re in Sanctulo mireris, sed pensa, si potes, quis ille spiritus fuerit, qui ejus tam simplicem mentem tenuit, atque in tanto virtutis culmine erexit.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uirdñi: genu flexit. ceruicẽ te tendit :¬
ed tenso collo. eductã contrase spatã in tuens: hoc
electus carnifex. euaginatum gladiũ tenens:
ad nisu fort̾e in alto brachiũ ꝑxussurus leuauit:
sed deponere nullo mͦ potuit. Nã repente diri¬
guit: & ereeto in cęlo gladiobrachiũ in flexi¬
bile remansit.. ẽ unc om̃is longobardoꝵ turba
quȩ ad illud mortis spec taculũ ad erat. in laudis
fauore c̃ uersa. mirari cępit: uirũq dĩ cũ timo¬
re uenerari.: Quia ꝓfecto claruerat. cuiꝰ
sc̃ĩtatis eẽt : qui carnificis sui brachiũ in aere
ligasset. Itaq postulatꝰ. ut surgeret : surrex̃.:
Postulatꝰ ut brachiũ sui carnificis sanaret: nega¬
uit dicens. Ego pro eo nullomͦ orabo: nisi m¬
ante iuram̃tum dederit. ut cũ manu ista.
xp̃i anũ hominẽ ñ oc cidat. Sed lan gobardꝰ
isdẽ. qui ut ita dicã brachiũ contra dm̃ tenden¬

Expanded text:
autem vir Domini, genu flexit, cervicem tetendit, sautem vir Domini, genu flexit, cervicem tetendit, sed tenso collo eductam contra se spatam electus carnifex evaginatum gladium tenens, adnisu forti, in altum brachium percussurus levavit, sed deponere nullo modo potuit: nam repente diriguit, et erecto in coelum gladio brachium inflexibile remansit. Tunc omnis Longobardorum turba quae ad illud mortis spectaculum aderat, in laudis pavorem conversa mirari coepit, virumque Dei cum timore venerari, quia profecto claruerat cujus sanctitatis esset, qui carnificis sui brachium in aere ligasset. Itaque postulatus ut surgeret, surrexit: postulatus ergo ut brachium sui carnificis sanaret, negavit dicens: Ego pro eo nullo modo orabo, nisi antea mihi juramentum dederit, quia cum manu ista Christianum hominem non occidat. Sed Longobardus idem qui, ut ita dicam, brachium contra Deum tenden