comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat. insidiis circumuentus occisus ẽ.
Hȩc sunt inter parentes. filios. frẽs.
ac socios. consanguinitatis societatiꝰ¬
q cominercia. Hisdem etiam dieb
cũ kartaginienses assidua nec um¬
quã satis ꝓsꝑa aduersus siculos bel¬
la gererent. & siracusas urbem sici¬
lie tunc florentissimam obsidione
cuixissent. ꝑ agathoclem siciliȩ regẽ
miro circũuenti ingenio usq ad ex¬
trema desꝑationis adducti sunt. Nãq
agathocles cũ apd̾ siracusas a kar¬
taginiensib obsideret᷑. ac se neq bel¬
lo parem instructu copiarum. neq
obsidionis patientem stipendioꝵ suffi¬
f̃cia uideret. bene ꝓuiso ac melius
dissimulato consilio. in affricam cũ
exercitu transiit. Ibi suis quid moli¬
atur aꝑit. deinde quid facto opus sit
docet. Ilico unanimiter naues pͥmũ
in quib uenere succendunt. ne qua
spes refugiendi foret. Dem cũ omina¬
in quȩ direxisset ꝓsterneret. uillas
castellaq incenderet. hancnonem

Expanded text:
rat, insidiis circumventus occisus est. rat, insidiis circumventus occisus est. Haec sunt inter parentes, filios, fratres ac socios consanguinitatis societatisque commercia. Iisdem etiam diebus cum Carthaginenses assidua nec unquam satis prospera adversus Siculos bella gererent et Syracusas urbem Siciliae, tunc florentissimam, obsidione cinxissent, per Agathoclem Siciliae regem, miro circumventi ingenio, usque ad extrema desperationis adducti sunt. Namque Agathocles, cum apud Syracusas a Carthaginensibus obsideretur, ac se neque bello parem instructu copiarum, neque obsidionis patientem, stipendiorum sufficientia videret: bene proviso ac melius dissimulato consilio, in Africam cum exercitu transiit; ibi finis suis quid moliatur aperit; deinde quid facto opus sit, docet. Illico unanimiter naves primum in quibus venere succendunt, ne qua spes refugiendi foret. Dein cum omnia quae direxisset, prosterneret, villas castellaque incenderet, Hannonem q
Abbreviated transcription (Latin):
seuntes hortati sunt eum. ut lisima¬
cho bellũ inferret. Resnamq fedis¬
simi spectacłi erat. duo reges quoꝵ¬
lysimachus annos natus lxxiiii.
seleuchus autem lxxuii. deeripien¬
dis alterutrum regnis concurrere
in aciem stare. arma gerere. ultimũ
hoc quidem bellum alexandri cõ¬
militonum fuisse. qđ ad exemplũ
humanȩ miserie fuerit reseruatũ
quippe cũ orbem terrarum extinc¬
tis iam .xxiiii. alexandri ducib so¬
li posside̾nt. & angustissimos senec¬
tutis ac uitȩ suȩ t̾minos. ñ aspicien¬
tes angustos. eẽ. imꝑio suo totius
mundi terminos arbitrabant᷑ In
eo bello. lysimachus uel amissis
uel interfectis priꝰante hanc pugnã¬
.xu. liberis. postremus occisus . ẽ. Sic
dem. tanta uictoria impie letatus
quietem naturalis mortis inuenit.
sed extortam sibi infelicit̾ uitam ue¬
lut in matura morte finiuit. Quippe
infistente ptholomeo cuius sororem
lyfimachus in matrimonio habue¬

Expanded text:
seuntes hortati sunt eum, ut Lysimaseuntes hortati sunt eum, ut Lysimacho bellum inferret. Res namque fedissimi spectacLysimachus annos natus LXXIIII, Seleucus autem LXXVII, de eripiendis alterutrum regnis concurrere, in acie stare, arma gerere. ultimum hoc quidem bellum Alexandri commilitonum fuit, sed quod ad exemplum humanae miseriae fuerit reseruatum: quippe cum orbem terrarum exstinctis iam xxxɪɪɪɪ Alexandri ducibus soli possiderent et angustissimos senectutis ac uitae suae terminos non aspicientes, angustos esse imperio suo totius mundi terminos arbitrabantur. in eo bello Lysimachus, uel amissis uel interfectis priquindecim liberis, postremus occisus est. Sic idem tanta victoria impune laetatus eptem annos quietem naturalis mortis invenit, sed exortam  Al., extortam sibi infeliciter vitam velut immatura morte finivit: quippe insistente Ptholomaeo, cujus sororem Lysimachus in matrimonio habue
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Nam cũ uictorib de p̃da non
conueniret. iterum in duas pacti¬
ones deducuntur. Seleuchus demi¬
trio. ptholomeus lysimacho iun¬
gitur. Cassandro defuncto. filius
philippus succedit. Sic qͣsi ex integu
macedomiȩ bella nascuntur. Anti
goni filuis demetrius. agmento gr¬
ciȩ &e totius macedomȩ elatus. ma
siam transire disponit. Ptholomei
autem &e seleuchus ce lysimachus
exꝑti pͥore certamine quante uini
ẽẽnt. concordiȩ. iterum societate pac¬
ta adunatisq exercitib. bellum in
europam transferunt: aduersus de¬
metrium. His se comitem &e belli so¬
cium phyrrus rex epiri iungit. spe¬
rans demetrium macedonia posse
depelli. Nec spes frustra fuit. Quippe
acto: regnum macedonie pyrrhuᷤ
inuasit. Lisimachus autem qui elleᷤ¬
pontum regebat. post interfectio¬
nem generi sui &e necem filii. assidu¬
is parricidiis cruentatus. a militib
ꝓpͥis deseritur. qui ad seleuchũ tran¬

Expanded text:
fuit. Nam cum victoribus de praeda non fuit. Nam cum victoribus de praeda non conveniret, iterum in duas pactiones deducuntur: Seleucus Demetrio, Ptholomaeus Lysimacho jungitur. Cassandro defuncto, filius Philippus succedit. Sic quasi ex integro nova Macedoniae bella nascgoni filius Demetrius, augmento Greciae et totius Macedoniae elatus, in Asiam transire disponit. Ptholomeus autem et Seleucus et Lysimachus experti priori certamine, quantae vires essent concordiae, iterum societate pacta adunatisque exercitibus, bellum in Europam transferunt adversus Demetrium. His se comitem et belli socium Pyrrhus rex Epyri jungit, sperans Demetrium Macedonia posse depelli. Nec spes frustra fuit; quippe acto, regnum Macedoniae Pyrrhus invasit. Lysimachus autem, qui Ellespontum regebat, post interfectionem generi sui et necem filii assiduis parricidiis cruentatus, a militibus propriis deseritur, qui ad Seleuchum tran
Abbreviated transcription (Latin):
in unum tempus locumq condi¬
cunt. & bellum aduersus anthigo¬
num cõmunib uirib instruunt.
Cassander finitimoꝵ bellis unpi¬
citus. lysimacum clarissimum in¬
ter omnes ducem cũ ingenti mami
ꝑ se sociis in auxiliũ misit. seleucrs
quoq ex asia maiore discedens. no¬
uus anthigono hostis accessit. Hi
siquidem seleuchus pluriia ꝑ orien¬
tem inter socios regni macedonici bel¬
la gessit. Principio babylomam ba¬
lo expugnauit & cȩpit. bactrianos
nouis motily assu rgentes ꝑdomuit
transitum deinde in indiam fecit.
quȩ post mortẽ alexandri ueluti de¬
tracto excusso q a ceruicib iugo p̃¬
fectos eius occidat. adunatis itaq ci¬
piis ptholomei socioꝵ q eius. pug¬
na cominittitur. Cuius quanto po¬
tentior apparatus. tanto riuna gra¬
uior fuit. Nam in eatẽ totius pene ma¬
cedonici regni uires conciderunt
In ipso bello antigonus occisus est
Sed finis belli huius. in itiũ alteriꝰ

Expanded text:
in unum tempus locumque condiin unum tempus locumque condicunt, et bellum adversus Antigonum communibus viribus instruunt. Cassander, finitimorum bellis implicitus, Lysimachum, clarissimum inter omnes ducem, cum ingenti manu pro se sociis in auxilium misit. Seleucus quoque, ex Asia majore descendens, Novus Antigono hostis accessit. Hic siquidem Seleucus plurima per Orientem inter socios regni Macedonici bella gessit. Principio Babyloniam bello expugnavit et cepit. Bactriantes Bactrianos novis moribus assurgentes perdomuit, transitum deinde in Indiam fecit: quae post mortem Alexandri, veluti detracto excussoque a cervicibus jugo, praefectos ejus occiderat. Adunatis itaque copiis Ptholomaei sociorumque ejus, pugna committitur. Cujus quando potentior apparatus, tanto ruina gravior fuit. Nam in eam tunc totius pene Macedonici regni vires conciderunt. In ipso bello Antigonus occisus est. Sed finis belli hujus initium alterius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdica cũ tholomeo acerbissime bel¬
lo congressus. amissis copiis ipse qͦ
int̾fectus ẽ Olimpias uero alexandri
mater post plurimas principum
cedes. ꝑ cassandrum qui macedoni¬
am optinuerat. interfecta ẽ. Hercu¬
les alexandri filius. cũ matre roexa
in custodia positus. cũ iam xiuieẽt.
ẽ. Antigonus autem cũ filio deme¬
trio congressus contra ptolomeum
&e cassandrum. atq lisimachum.
qui seleuchi societate fultierant.
p̃lio uictus ẽ. Ptholomeus iterum
cũ demetrio nauali p̃lio conflixit.
ce cũ omnem pene classem atq exer¬
citum ꝑdidisset. uictus in egiptũ
refugit. Hac uictoria elatus anthigo¬
nus. regẽ se cũ demetrio filio appella¬
ri iubet. Qd exemplum omnes se¬
quuti. regi um sibi nomen dignita¬
temq sumpserunt. Igitur ptholo¬
meus &e cassander ceteriq alterius
factionis duces cũ decipi se ab anti¬
gono singillatim uiderent. ꝑ epłas¬
se inuicem confirmantes. coeundi

Expanded text:
 cum Ptholomeo acerbissime cum Ptholomeo acerbissime congressus, amissis copiis, ipse quoque interfectus est. Olimpias vero, Alexandri mater, post plurimas principum caedes, per Cassandrum, qui Macedoniam obtinuerat, interfecta est. Hercules, Alexandri filius, cum matre Roxa, in custodest. Antigonus autem cum filio Demetrio congressus contra Ptholomeum et Cassandrum atque Lysimachum, qui Seleuci societate fulti erant, praelio victus est. Ptholomeus iterum cum Demetrio navali praelio conflixit, et cum omnem pene classem atque exercitum perdidisset, victus in Aegyptum refugit. Hac victoria elatus Antnus, regem se cum Demetrio filio appellari jubet. Quod exemplum omnes secuti, regium sibi nomen dignitatemque sumpserunt. Igitur Ptholomaeus et Cassander, caeterique alterius factionis duces, cum decipi se ab Antigono singillatim viderent, per epistolas invicem confirmantes, coeundi
Abbreviated transcription (Latin):
fernes armenios. thlepotemus ꝑsas.
peucefices babylonios. arcoas pelassoᷤ.
archelaus mesopotamiam adepti st̃.
GRcausa &e origo belloꝵ xui
epła alexandri regis fuit. qua iussit
omnes exules patrie libertatiq resti¬
tui. Potentes enim ciuitatum grȩciȩ
timentes. ne exules recepta libertate
ulcionem meditarentur. a regno ma¬
cedonum defecerunt. Prni atheni¬
enses contracto xx miliũ exercitu. &e
cͥcͦ. nauib. hellum cũ antipatro cui
grecia sorte uenerat gesserunt. Post
cam oritur grauissimũ. multis ꝓuin¬
ciis & insulis ob auxilia uel negata
uel prestita dilaceratis. Dui delibera¬
tum utrum in macedoniam bellũ
transferretur an in asia gereretur no¬
iussime ipse ꝑdicea egiptum cũ in¬
genti exercitu petit. Sic macedonia in
duas partes discurrentib ducib in
sua uiscera armatur. Ptolomeus egip¬
ti uirib &e cirenensibꝰcopiis quib in¬
structus occurrere bello ꝑdiceȩ parat.

Expanded text:
fernes Armenios, Tleptolemus Persas, fernes Armenios, Tleptolemus Persas, Peucestes Babylonios, Archon Pelassos, Archelaus Mesopotamiam adepti sunt. Igitur causa et origo bellorum epistula Alexandri regis fuit, qua iussit omnes exules patriae libertatique restitui potentes enim ciuitatum Graeciae timentes, ne exules recepta libertate ultionem meditarentur, a regno Macedonum defecerunt. primi Athenienses, contracto triginta milium exercitu et ducentis nauibus, bellum cum Antipatro, cui Graecia sorte uenerat, gerunt, per cam oritur, grauissime multis prouinciis et insulis ob auxilia uel negata uel praestita dilaceratis, diu deliberatum, utrum in Macedoniam bellum transferretur an in Asia gereretur: nouissime ipse Perdicca Aegyptum cum ingenti exercitu petit. sic Macedonia, in duas partes discurrentibus ducibus, in sua uiscera armatur. Ptolemaeus Aegypti uiribus et Cyrenensibus copiis instructus occurrere bello Perdiccae parat.
Abbreviated transcription (Latin):
rios accipiunt. medie maiori acropa¬
tus. minori socer ꝑdicce p̃ponitur. su
antigono philipphi filio assignat᷑.¬
Litiam &e pamphiliã nearcus. cari¬
am cansander. lidiam menander.
sortiuntur. Leonnatus minorem fri¬
giã accepit. tracia &e regiones ponti¬
ci maris lysimacho. capadotia cũ pa¬
lagonia eumem data. sũma castroꝵ
seleueo antiochi filio cessit. stipatoril
regis satellitibq cassander filius
antipatri p̃ficitur. in bactriana ulte¬
riore &e indie regionib p̃fecti pͥores qͥ
sub alexandro ẽẽ. ceꝑunt. ꝑmanse¬
runt. Seres inter duos anmes hiadaᷤᷤ¬
pem &e indum constitutos taxiles
habuit. in colonias infidiis condi¬
tas phitagon agenoris filius mittit᷑.¬
Parapamenos fine caucausi montis
oxiarches accepit. arachos sichedrosi¬
q sibirti decernuntur. Drancheos
& ariofistas tanor. atrianos amintas
sortitur. socdianus scyteas. itacanor
parthos. philippus hyrcanos. fratra¬

Expanded text:
rios, accipiunt. Mediae majori Acroparios, accipiunt. Mediae majori Acropatus, minori socer Perdiccae praeponitur. SusAntigono PhilippLyciam et Pamphyliam Nearchus, Cariam Cassander, Lydiam Menander sortiuntur. Leonantius minorem Phrygiam accepit. Thracia et regiones Pontici maris Lysimacho, Cappadocia cum Paphlagonia Eumeni datur; summa castrorum Seleuco Antiochi filio cessit; stipatoribus regis satellitibusque Cassander filius Antipatri praeficitur. In Bactriana ulteriore et Indiae regionibus praefecti priores, qui sub Alexandro esse coeperunt, permanserunt. Seres, inter duos amnes Hydasphem et Indum constitutos Taxilles habuit. In colonias in Indiis conditas PhytParapamenos fine Caucasi montis Oxyarches accepit. Arachossi Chedrosique Sibyrti decernuntur. Drancheos et Areos Statanor, Bactrianos Amyntas sortitur, Sogdianos Scythaeus, Statanor Parthos, Philippus Hyrcanios, Frata
Abbreviated transcription (Latin):
trementem subse orbem ferro p̾ssit
Mortuo q alexandro. macedonũ du¬
ces diuersas sortiti sunt ꝓuincias.
mutuisq bellis se consumpserunt.
Ita ꝑ totum macedoniȩ regnum.
runt. Qui cũ ea precipue loca in qͥb
earsere populati sunt. reliqua om¬
ma terrore rumoris quasi fumi ca
ligine turbauerunt. Ego ab alexan¬
aro orbem celeriter ac fortiter eaqͥ¬
situm. dilaniauerunt .xiiii. annis
eius pͥncipes. & ueluti optimã p̃dã
a magno leone ꝓstratam auidi dis¬
cerpsere. catuli. seq ipsos inuicem
iurixam irritatos. p̃de emulatione
fregert̃. Quantus enim alexandri¬
noꝵ numerum regumq successio¬
nes hinc iam usq ad cesaris octaii¬
ani monarchiam decreuerim. tam̃
quas pͥncipes alexandri partes orbis¬
optinuerint. innotescere curabo.
taq pͥma ptolomeo egiptus & affri¬
ca arabiȩ q par̾sorte ꝑuenit. Confi¬
nem huic ꝓuinciȩ siriam laomedon
mitilenus ciliciam philotasfilo illi¬

Expanded text:
trementem sub se orbem ferro pressit. trementem sub se orbem ferro pressit. Mortuoque Alexandro Macedonum duces diversas sortiti sunt provincias mutuisque bellis se consumpserunt. ita per totum Macedoniae regnum, runt? qui cum ea praecipue loca, in quibus exarsere, populati sunt, reliqua omnia terrore ligine, turbaverunt. Ergo ab Alexandro orbem celeriter ac fortiter acquisitum dilaniaverunt quatuordecim annis ejus principes, et veluti opimam praedam a magno leone prostratam, avidi discerpsere catuli, seque ipsos invicem in rixam irritatos praedae aemulatione fregerunt. Quamvis etiam Alexandrinorum numerum regumque successiones hinc jam usque ad Caesaris Octaviani monarchiam decreverim, tamen quas principes Alexandri partes obtinuerunt ut innotescat curabo. Itaque prima Ptholomaeo, Aegyptus et Africa, Arabiaeque pars sorte evenit. Confinem huic provinciae Syriam, Laomedon Mitylenus, Ciliciam Philotas, Philo Illy
Abbreviated transcription (Latin):
domitio consulib. lucani. bricii. sã¬
nites qͦ cũ etruscis & senonib gallis
facta societate cũ rediuiuũ contͣ romanõ bellũ
molirentur. romani ad exorandos
gallos misere legatos. Quos cũ galli
interfecissent. cecilius p̃tor ob uscis¬
cendam legatoꝵ necem ce compͥmen¬
dum tumultum hostium cũ exerci¬
tu missus. ab etruscis ce gallis oppres¬
sus ꝑiit. Septem p̃terea tͥbuni militũ
inea pugna occisi. multi trucidati
illo bello ꝓstrata sunt. Ita enim qͦti¬
enscũq galli exarsert̃ totis opib suis
roma detrita est.
QTURalexander tͥb p̃liis quinqͣgieᷤ
centena milia ex copiis ꝑsarum fucdit
ut ferunt. interfectoq dario asiam
optinuit. hircanos ceterasq gentes
subiugauit. ornem petram capit. lmi¬
dum etiam fluuium transgreditur
cũ poro &e auxile indoꝵ regib fortissi¬
mis. conserto p̃lio dimicat. suꝑiorq
lonem moritur. Pxii. namq annos

Expanded text:
Domitio consulibus, Lucani, Bruttii, SamDomitio consulibus, Lucani, Bruttii, Samnites quoque cum Etruscis et Senonibus Gallis facta societate, cum redivivum 200 contra Romanos bellum molirentur, Romani ad exorandos Gallos misere leinterfecissent, Cecilius praetor, ob ulciscendam legatorum necem et comprimendum tumultum hostium cum exercitu missus, ab Hetruscis Gallisque oppressus, periit. Septem praeterea tribuni militum in ea pugna occisi, multi nobiles trillo bello prostrata sunt. Itaque quotiescunque Galli exarserunt, cum totis opibus suis Roma detrita est.Igitur Alexander tribus praeliis quinquagies centena millia ex copiis Persarum fudit ut fugerent; interfectoque Dario Asiam obtinuit, Hircanos caeteterasque gentes subjugavit, Ornem petram capit, Indum etiam fluvium transgreditur. Cum Poro et Axile, Indorum regibus fortissimis conserto praelio dimicat, superiorque lonem moritur. Per duodecim namque annos
Abbreviated transcription (Latin):
ignominiam filii dep̃catus. legatum¬
se filio iturum ultro optulit. si illi de¬
pellendȩ ignonnuiȩ &e gerendi iterũ
belli facultas daret᷑. Qua impetrata
prelio q conserto. cũ subito pugnan¬
tem filium consulem. insistente pon¬
cio samnitarum duce & infestis hos¬
tium telis conclusum uidet. in me¬
dium se agmen pius senex equo uec¬
tus ingessit. Quo facto ꝑmoti roma¬
ni tota ibi incubuere acie. donec ip¬
sũ dueẽpõcnũ deleto hostili exerci¬
tu uictum. oppressũ q ceꝑunt. Cesa
sunt in eo prelio samnitũ ix milia.
capta autẽ iiiͦi. milia cũ rege suo. Tan
nos multa romanoꝵ clade trahebat᷑.
capti ducis destitutione finitum est.
Anno subsequente cũ sabinis curio
consule bellum gestum ẽ Ubi qͦt mi¬
lia hominum interfecta. quot cap¬
ta sint ipse consul ostendit. qui cũ
in senatu magnitudinem ad quisi¬
ti agri sabini. & multitudinẽ capti
popłi referre uellet numerum ex

Expanded text:
ignominiam filii depignominiam filii depse filio iturum ultro obtulit, si illi depellendae ignominiae, et gerendi iterum belli facultas daretur. Qua impetrata, praelioque conserto, cum subito pugnantem filium consulem, insistente Pontio Samnitium duce, et infestis hostium telis conclusum videret, in medium se agmen pius senex equo vectus ingessit. Quo facto permoti Romani tota ibi incubuere acie, donec ipsum ducem Pontium, deleto hostili exercitu, victum oppressumque ceperunt. Caesa sunt in eo praelio Samnitium viginti millia, capta autem quatuor millia cum rege suo: tandnos multa Romanorum clade trahebatur, capti ducis destitutione finitum est. Anno subsequente cum Sabinis. Curio consule, bellum gestum est, ubi quot millia hominum interfecta, quot capta sint, ipse consul ostendit: qui cum in senatu magnitudinem acquisiti agri Sabini, et multitudinem capti populi referre vellet, numerum exp
Abbreviated transcription (Latin):
tissimam tristemq uictoriam pes¬
tilentia ciuitatis onerauit. & tͥum¬
phales pompas. obuiam mortuoꝵ
exequiȩ polluerunt. Nec erat cui
de tͥumpho gaudiũ suaderetur. cũ
tota ciuitas aut egris aut mortuis
mani instaurato a samnitib bello
uicti sunt. atq in castra fugerunt.
Postea uero samnites nouũ habitũ
animum q sumentes. hoc ẽ. deargen¬
tatis armis ac uestib. paratoq ani¬
mo niuincant mori. bello sese offe¬
runt. Aduersum quos papirius con
sul. cũ exercitu missus. cũ a popła¬
riis augurib uana comectantib
congredi ꝓhiberetur. irridens eos.
tam feliciter confecit bellum quam
constanter arripuit. Nam in hoc p̃lio
xii. milia hostium cesa .iii. milia cap¬
ta referunt᷑. Altero ab hinc anno fa¬
bius gurges consul. male aduerfum
saninites pugnauit. Naniq amisso
erercitu. uictus in urbem refugit. Itaq
cũ senatus de submouendo eum deli¬
beraret. pater eius fabius maximus

Expanded text:
tam tristemque victoriam pestam tristemque victoriam pestilentia civitatis oneravit, et triumphales pompas obviae mortuorum exsequiae polluerunt. Nec erat cui de triumpho gaudium suaderetur, cum tota ciuitas aut aegris mani instaurato a Samnitibus bello uicti sunt atque in castra fugerunt. postea uero Samnites nouum habitum animumque sumentes, hoc est deargentatis armis ac uestibus, paratoque animo ni uincant mori, bello sese offerunt. adusul cum exercitu missus, cum a populariis pullariis auguribus vana conjectantibus congredi prohiberetur, irridens eos, tam feliciter confecit bellum quam constanter arripuit. Nam in hoc praelio duodecim millia hostium caesa, tria millia capta referuntur. Altero abhinc anno, Fabius Gurges consul male adversum Samnites pugnavit. Namque amisso exercitu victus in Urbem refugit. Itaque cum senatus de submovendo eum deliberaret, et pater ejus Fabius Maximus
Abbreviated transcription (Latin):
ER idem tempus apd̃ romanoᷤ
gerebant᷑ hȩc. fabio maximo
quinto deciomiure consulib. Quatu¬
or fortissimi florentissimiq italiȩ po¬
płi in unum agmen fedusq coierunt.
llamq etrusci. umbri. samnites. &
galliuno agmine conspirantes. roma¬
nos delere conati sunt. Tremefacti hoc
bello romanoꝵ animi. & balefactata ẽ¬
fidutia. nec ausi sunt totũ sꝑare de ui¬
rati se bellis implicare. ꝙͣ. grauib Itaq
cũ quibdam suis adpopulandos hos¬
tum redire ad tuitionem suoꝵ coegi
In quobello. cũ galloꝵ impetu roma¬
i p̃merentur. decius consul ẽ. occisuᷤ.
fabius tamen post magnam detiane
partis stragem tandem uicit. Co p̃lio
tũmodo parte qui occisus ẽ. extincta¬
referuntur. fuisse autẽ absq etrus¬
cis &e umbris quos astu romani bello
uocauerunt galloꝵ & samnitũ pedi¬
tum cl milia. coc .xx. equitum ue¬
ro xluii. milia. liuius refert. & car
pentarios mille in armis contra a¬
ciem stetisse romanam. Hanc cruen¬

Expanded text:
er idem tempus apud Romanos gerebantur haec: Fabio Maximo, Q. Decio Mure consulibus, quatuor fortissimi florentissimique Italiae populi in unum agmen foedusque coierunt. Namque Hetrusci, Umbri, Samnites et Galli, uno agmine conspirantes, Romanos delere conatbello Romanorum animi et labefactata fiducia est, nec ausi sunt totum sperare de uirati cum, quibusdam suis ad populandos hostum redire ad tuitionem suorum coegIn quo bello cum Gallorum impetu Romani premerentur, Decius consul occisus est. Fabius tamen post magnam Decianae partis stragem tandem vicit. Eo praelitureferuntur. fuisse autem absque Etruscis et Vmbris, quos astu Romani bello auocauerunt, Gallorum et Samnitium peditum CXL milia cccxxx, equitum uero XLVII milia Liuius refert, et carpentarios mille in armis contra aciem stetisse Romanam. Hanc cruen
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ẽẽt nouus &e merꝑtus ꝓpter etatẽ circata¬
la laboraret. sed habens hȩc p̃parata citius
paternam ad effectum ꝑduceret uoluntatẽ.
paucis ignotescimus. Instituit namq lapi¬
tib p̃posuit. xc .ui. milia qui lapides uehe¬
rent deputauit. Preparauit aut ferrum
multũ ce es ad oꝑa. & ligna cedrina. hȩc mit¬
tentib quib mandauerat fidonib auri ta¬
toꝵ. Hȩc itaq in ministerio templi ꝓ diuer¬

Expanded text:
cum esset novus et inexpertus propter aetatem circa tacum esset novus et inexpertus propter aetatem circa talia laboraret, sed, habens haec praeparata, citius paternam ad effectum perduceret voluntatem, paucis recitabimus. Instituit namque lapitibus praeposuit: 96,000 qui lapides veherent deputavit. Praeparavit autem ferrum multum et aes ad opera et ligna cedrina: haec mittentibus, quibus mandaverat, Sidonibus, auri tatorum. Haec itaq
Abbreviated transcription (Latin):
tute audatiaq ioab qui pͥmus altitudinẽ
suꝑauerat arcis. pͥncepsẽ. factus milicie.
Igitur trucidatis depulsisq iebuseis colomꝰ
scilicet antiquis. iherosolimã nominauit.
capd̃q regni effecit. Ergo postquã mira¬
biliũ socioꝵ fultus auxilio fortissimoꝵ reg¬
nũ dilatauerat suũ a fluuio magno eufra¬
te usq ad flumen egipti. multoꝵ spotiis
regũ ac ciuitatum ditissimꝰ factus. in auro
la plurima & inunicoꝵ strages fortissimoꝵ
dũ templũ dño in iherosilimiᷤ condere uel¬
let in eo scilicet loco in quo olim abrahã
ysaac filiũ mactandũ optulerat. ce ipse
hostias litando gladiũ imminentẽ ꝑcu¬
tientis angłi a ciuitate & popło suo auer¬
terat. a deo ꝓhibitus ẽ. qm̃ bellis & san¬
giune multoꝵ pollutam habebat dex¬
teram. tamen filiũ eiꝰ hoc ẽẽ facturũ qͥ
ei successurꝰ erat in regnũ ds p̃dixit.
ad opus fabrice impensas. ut non tunc

Expanded text:
tute audaciaque Joab, qui primus altitudinem tute audaciaque Joab, qui primus altitudinem superaverat arcis, est princeps factus militiae. Igitur trucidatis depulsisque Jebusaeis, colonis scilicet antiquis, Hierosolymam nominavit, caputque regni effecit. Ergo postquam mirabilium sociorum fultus auxilio fortissimorum, regnum dilataverat suum a flumine magno Eufrate usque ad flumen Aegypti, multorum spoliis regum ac civitatum ditissimus factus, in auro la plurima et inimicorum strages fortissimorum, dum templum Domino in Hierosolymis condere vellet, in eo scilicet loco, in quo olim Abraham Isaac filium mactandum Deo obtulerat, et ipse hostias litando gladium imminentem percutientis angeli a civitate et populo suo averterat, Deo prohibitus est, quoniam bellis et sanguine multorum pollutam habebat dexteram, tamen filium ejus hoc esse facturum, qui ei successurus erat in regnum, Deus praedixit. ad opus fabricae impensas, ut non tunc
Abbreviated transcription (Latin):
GLURi in p̃cedenti libro iudicum
isrłitici populi siue regũ nomina tantum
oportunis designauimus locis annoꝵ etiã
numerum quib populo p̃fuerunt. cetera
uero ab eis gesta quȩ lectitando continuatĩ
ad memoriam reuocantur. sub silentio tͣn¬
siliuimus. uisum nobis nonfore iteranda
quȩ omnib nota sunt Dauid huiꝰ genti̾
regũ fortissimus. qui ex ouium pascuis a
domino electus. cũ ingenti acuario labo¬
re sublimatus. qui post necẽ gigantis p̃ci¬
pui quem armis puerilib iugulauit. cestra¬
ges inimicoꝵ plurimas fortissimoꝵ mox ut
confirmatus ẽ. in regno collecta socioꝵ ma¬
nu ualida hactenꝰ in expugnabilẽ nactuᷤ
iurtutẽ dñi. ac belloꝵ exꝑientia audacter
iebusenꝵ urbem aggressus. ꝙͣ uis enim a
ciuib in muri fortitudine ac sublimitate
confidentib ludibrio habitus sit. confe¬
stim urbẽ cȩpit. Arcem uero quȩ inmine¬
bat ciuitati. fortiter ac mirabiliter ꝓposi¬
to pͥncipatus militiȩ p̃mio cȩpit. Qua uir¬

Expanded text:
uia in praecedenti libro judicum Israelitici populi sive regum nomina tantum opportunis designavimus locis, annorum etiam numerum, quibus populo praefuerunt, caetera vero ab eis gesta, quae lectitando continuatim ad memoriam revocantur, sub silentio transilivimus, visum nobis non fore iteranda quae omnibus nota sunt. David hujus gentis regum fortissimus, qui ex ovium pascuis a Domino electus, cum ingenti ac vario labore sublimatus. Qui post necem gigantis praecipui, quem armis puerilibus jugulavit, et strages inimicorum plurimas, fortissimorum mox, ut confirmatus est in regno, collecta sociorum manu valida, hactenus inexpugnabili, nactus virtutem Domini ac bellorum experientiam, audacter Jebusaeorum urbem aggressus est. Quamvis autem a civibus, in muri fortitudine ac sublimitate confidentibus, ludibrio habitus sit, confestim tamen urbem cepit. Arcem vero quae imminebat civitati, fortiter ac mirabiliter proposito principatus militiae praemio, cepit. Qua vir
Abbreviated transcription (Latin):
lia. iudices autẽ populi & scͥbas eoꝵ ui milia.
dem qui hynnos dicerent deo. cantantes in
organis quȩ dauid ꝑitissimus psaltes insti¬
tuit. Diuisit eos etiam ꝑ generationes &e segre
xui. & de ithamar uiii. ce p̃cipiens ut una¬
quȩque generatio ministraret deo ꝑ dies .uiii.
a sabb̃o usq anl sabbatum: & ita omniũ gene¬
rationes sortem acceꝑunt p̃sente dđ̃. & sa¬
doc & abiathar sacerdotib. &e pͥncipib u¬
niuersis. Ꝙ pͥma quidem generatio conscen¬
dens scͥpta . ẽ pͥma &e scd̃a pariter ce tercia.

Expanded text:
000. Judices autem populi et scribas eorum 6,000. 000. Judices autem populi et scribas eorum 6,000. dem qui hymnos dicerent Deo, cantantes in organis quae David peritissimus psaltes instituit. Divisit eos etiam per generationes, et segregsedecim, et de Ithamar octo, praecipiens ut unaquaeque generatio ministraret Deo per dies octo a Sabbato usque ad Sabbatum. Et ita omnium generationes sortem acceperunt praesente David, et Sadoch, et Abiathar sacerdotibus et principibus universis. Et prima quidem generatio conscendens scripta est prima, et secunda pariter et tertia
Abbreviated transcription (Latin):
ce lucernarũ distribuit. Aurũ quoq de¬
dit immensam ꝓpositionis ꝓ diuersitate
mensurȩ. similiter ce argentũ in alias men¬
sas argenteas ce cetera uasa. quȩ aurea ce ar¬
gentea ad opus tẽpli singła fieri censuit. qͣ¬
que forent necessaria. Dixit enim dauid.
ta manu dñi ad me. ut intelligerẽ uniuer¬
sa oꝑa talib exemplariis. Ergo insuꝑ his
exceptis quȩ p̃parauit optulit .iii. milia ta¬
lenta de auro ophir. c uii. milia talentoꝵ
argenti ꝓbatissimi ad deaurandos parietẽ
atq ornandos. Principes etiam familiarum
e ꝓceres tribuũ cũ ministris regis. dederunt
in oꝑa domus dei auri talenta .u. milia. ce¬
cepto ȩre & ferro copioso. Lapides insuper
p̃ciosos in thesaurum domus domini dede¬
runt. de quib etiam prius rex magnam ce
preciosam obtulerat copiam. Conuocauit
ergo dauid pͥncipes uniuersos in iheroso¬
limam. & sacerdotes & lȩuitas. &e dinumeranꝰ
b instituit curatores fabricȩ templi xii. mi¬

Expanded text:
 distribuit. Aurum quoque dedit in mensam propositionis pro diversitate mensurae, similiter et argentum in alias mensas argenteas, et caetera vasa, quae aurea et argentea, et opus templi singula fieri censuit, quaeque forent necessaria. Dixit enim David: ta manu Domini ad me, ut intelligerem universa opera talibus exemplaribus. Ergo insuper his exceptis, quae praeparavit, obtulit 3,000 talenta de auro Ophir, et 7,000 talentorum argenti probatissimi, ad deaurandos parietes atque ornandos. Principes etiam familiarum, et proceres tribuum cum ministris regis dederunt in opera domus Dei, auri talenta 5,000, cepto aere et ferro copioso. Lapides insuper pretiosos in thesaurum domus Domini dederunt, de quibus etiam prius rex magnam et pretiosam obtulerat copiam. Convocavit ergo David principes universos in Hierosolymam, et sacerdotes et Levitas, et dinumerans ibus instituit curatores fabricae templi 12,
Abbreviated transcription (Latin):
honorẽ imꝑii sirellens ẽ. enĩ gła regis. eẽ.
frẽm. dum om̃s simul regnare nequeant.
Magnificauit ergo dñs salomonẽ fuꝑ õ¬
nem isrł. & dedit illiglam regni qͣlẽ nullꝰ
habuit ante eũ rex ifrł.¬

Expanded text:
honorem imperii. Excellens est enim gloria regis esse honorem imperii. Excellens est enim gloria regis esse fratrem, dum omnes simul regnare nequeant. Magnificavit ergo Dominus Solomonem super omnem Israel, et dedit gloriam regni, qualem nullus habuit ante eum rex Isr
Abbreviated transcription (Latin):
acto. rur sus herodes rex alium loculũ aꝑi¬
ens. plurimas ex inde peccunias tulit. Igit᷑
dauid patre suo: & cunctis placuit. & paru¬
it illi omnis ifrł. sed & uniuersi pͥncipes ce
potentes. & cuncti filii regis dd̃ dederunt
manum. & subiecti fuerunt salomoni regi.
dauid itaq dum adhuc uiueret. discipli¬
natissime suos monente filios ut salomo¬
ni obedirent. uelud dño dicens ad eos. Nũ
habuisset. nostis uidam fuisse regẽ. me e¬
tiam fr̃es habuisse. & nullũ eoꝵ grauiter
tulisse qđ rex existerem. Ergo licet magnũ
sit regnum si om̃s filii ac nepotes regis cui
proles fecunda fuerit. regnare temptaue¬
rint: non reges sed tyrann. nec regni con¬
sultores sed destructores fient. Q ego depoͦ¬
co meos filios ut non inter alterutros secdi¬
tiones exerceant: regnum suscipiente frẽ.
ferant eum libenter ut dñi qͣndo noney¬
traneo seruiunt. sedmagis letentur. in fr̃e

Expanded text:
acto, rursus Herodes rex alium loculum aperiacto, rursus Herodes rex alium loculum aperiens, plurimas exinde pecunias tulit. IgiturDavid patre suo, et cunctis placuit, et paruit illi omnis Israel. Sed et universi principes et potentes cuncti filii regis David, dederunt manum, et subjecti fuerunt Solomoni regi. David itaque dum adhuc viveret et disciplinatissime suos moneret filios, ut Solomoni obedirent, velut domino, dicens ad eos: Nuntcim filios habuisset, nostis Judam fuisse regem, me etiam fratres habuisse, et nullum eorum graviter tulisse quod rex existerem. Ergo licet magnum sit regnum, si omnes filii ac nepotes regis, cui proles fecunda fuerit, regnare tentaverint, non reges, sed tyranni, nec regni consultores, sed destructores fient, et ego deposco meos filios ut non in alterutros seditiones exerceant, regnum suscipiente fratre. Itaque ferant eum libenter ut dominum, quando non extraneo serviunt, sed magis laetentur in fratre
Abbreviated transcription (Latin):
&e comederunt ce biberunt corã dño cũ
grandi leticia. ce unxerunt scd̃o salomonẽ
suꝑ se regẽ. Sed & ddrex coram uniuersa
multitudine mirabiliter ac sp̃ualiter do¬
mino bũedixit. Hinc plenus dierũ obuit.
Quanta ergo laude sit dignus. & iusticia
p̃ditus liber paralipomenon atq iosep¬
phus in .uͭii. historiarum libro. satis decla¬
rant. Diuitiarũ uero eius magnitudinẽ
ex his quilibet poterit agnoscere. Post
tempus enim annoꝵ mille. cc̃e. hyrcanꝰ
pontifex dũ ciuitas obsideretur. ab antio¬
cho rege qui nobilis cognominatus. ẽ. filio
demetͥ uolens ei dare percunias ut ab ob-¬
fidione recederet. & exercitũ suũ auferret.
non habens unde hoc adimplere posset.
aꝑuit unum loculũ sepulchroꝵ dauid. &
sublatis ex inde trib milib talentoꝵ. partẽ
dedit antiocho. & ita minietatẽ obsessionis
amouit. sicut etiã in aliis indicabimꝰ. Post
hȩc autẽ multoꝵ annoꝵ temꝑe iam trans¬

Expanded text:
et comederunt ac biberunt coram Domino cum et comederunt ac biberunt coram Domino cum grandi laetitia, et unxerunt secundo Solomonem super se regem. Sed et David rex coram universa multitudine mirabiliter ac spiritualiter Domino benedixit, dehinc plenus dierum obiit. Quanta autem laude sit dignus et justitia praeditus, liber Paralipomenon, atque Josephus in septimo Historiarum libro, satis declarant. Divitiarum vero ejus magnitudinem ex his quilibet poterit agnoscere. Post tempus enim annorum 1300 Hircanus pontifex, dum civitas obsideretur ab Antiocho rege, qui nobilis cognominatus est, filio Demetrii, volens ei dare pecunias, ut ab obsidione recederet, et exercitum suum auferret, sed non habens unde hoc implere posset, aperuit unum loculum sepulcrorum David, et sublatis exinde 3,000 talentorum, partem dedit Antiocho, et ita nimietatem obsessionis amovit, sicut etiam in aliis indicabimus. Post haec autem multo annorum tempore jam trans
Abbreviated transcription (Latin):
uespasiano & tito. Eos autem qui erant ce
germine moy si. hos eminentiꝰ honorauit:
Fecit enu eos custodes thesauroꝵ dei. at¬
q uasoꝵ: quȩ reges deo dicare contĩgeret.
Iussit q omnib de tribuleui simul ce sa¬
cerdotib ut die nocdiiq doseruirent. sicut eĩ
p̃ceꝑat moyses.
ost hȩc autẽ diuisit exercitũ in cohor¬
tes .xii. cũ ducib suis ce centenariis
ce tͥbunis. Habebat itaq unaqueq cohors
ꝑ tͥcenosdies a pͥma hora usq ad nouissi¬
mam salomonẽ rege cũ millenariis e cen¬
tenariis & reliqua quȩ prudenter ac nimi¬
um sapienter disposuit. filiũq suũ salomo¬
nem se uuiente regem constituit. eiq manda¬
uit ut deo corde ꝑfecto seruiret. & animo
uoluntario. Loqutusq est etiam dauid
ad eccłiam uniuersam quam congregaue¬
rat in iherłm. ut leges domini mente ꝑ¬
fecta custodirent. & in eius p̃cepto ꝑmane¬
rent. Letatus ẽ. autẽ populus gaudio mag.¬
no inmolantes uictimas plurimas dño

Expanded text:
ent, instituit. Eos autem qui erant ex germine Moysi, hos eminentius honoravit: fecit autem eos custodes thesaurorum Dei atque vasorum, quae reges Deo dicare continget: jussitque omnibus de tribu Levi simul et sacerdotibus, ut die noctuque Deo servirent, sicut ei praeceperat Moyses.osthaec autem divisit exercitum in cohortes duodecim cum ducibus suis et centenariis et tribunis. Habebat autem unaquaeque cohors per tricenos dies a prima hora usque ad novissimam Salomonem regem, cum millenariis et centenariis, reliqua, quae prudenter ac perquam sapienter disposuit; filiumque suum Solomonem se vivente, regem constituit, eique mandavit ut Deo corde perfecto serviret, et animo voluntario. Locutusque est etiam David ad Ecclesiam universam, quam congregaverat in Hierusalem, ut leges Domini mente perfecta custodirent, et in praecepto permanerent. Laetatus est autem populus gaudio magno, immolantes victimas plurimas Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
sua de regione caldeoꝵ. ꝓ eo qđ in hebixo
habetur de ur. hocẽ. de incendio calde-¬
oꝵ. & hoceẽ. qđ nunc dicitur mortuus
est aran ante conspectum thare patris
sui in t̾ra natiuitatis suȩ. in ignecaldeoꝵ
qđ uidelicet ignem nolens ad orare. igne
consumptus est.

Expanded text:
sua de regione Chaldaeorum, pro eo quod in Hebraeo sua de regione Chaldaeorum, pro eo quod in Hebraeo habetur de Ur, hoc est, de incendio Chaldaeorum, et hoc est quod nunc dicitur: Mortuus est Aran ante conspectum Tharae patris sui in terra nativitatis suae, in igne Chaldaeorum: quod videlicet ignem nolens adorare, igni consumptus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
loth filium aran filii sui. & sarai nurum
suam. uxorem abram filii sui. & edipxit
eos de ur caldeoꝵ ut iret in t̾ram cana¬
am. ueneruntq usq ad aram & habita¬
uerunt ibi. Porro iosepphus ur ciuitatẽ
caldeoꝵ. eẽ. dicit. ex qua thare ꝓfectus ẽ.
cũ familia domus suȩ ce uenit in aram
qđ alia translatio solet nominare carra.
Hieronimus autẽ hunc hystoriȩ locũ
ita erplanat. sellicet de morte a ranante
obitum patͥs. atq de ur chaldeoꝵ.
Mortuus:I ẽ aran ante thara patrem
suum in terra natiuitatis suȩ in ur cal
deors. Pro eo qđ legimus in terra natiui¬
tatis suȩ in urcaldeoꝵ in hebreo habet᷑
in hurcesdim id. ẽ. in igne caldeoꝵ. Tra¬
dunt autem hebrei ex hac occasione is¬
tiusmodi fabulam qđ abraham in ig¬
nem missus sit quia ignem adorare no¬
luerit. &e qđ baby lomo uallatus incen¬
dio & dĩ auxilio lib̾atus. de ydolatriȩ
igne ꝓfugerit. Quod uero in sequentib
scͥbitur egressum eẽ. thare cum sobole

Expanded text:
Loth filium Aran filii sui, et Sarai nurum suam, uxorem Abram filii sui, et eduxit eos de Ur Chaldaeorum, ut iret in terram Chanaan: veneruntque usque ad Aran, et habitaverunt ibi. Porro Josephus, Ur civitatem Chaldaeorum esse dicit. Ex qua Thara profectus est cum familia domus suae, et venit in Aran, quod alia translatio solet nominare Charra. Hieronymus autem hunc historiae locum ita explanat, scilicet de morte Aran, ante obitum patris atque de Ur Chaldaeorum. Mortuus est Aran ante Tharam patrem suum in terra nativitatis suae, in Ur in terra nativitatis suae in Ur Chaldaeorum, in Hebraeo habetur in Ur cestim, id est, in igni Chaldaeorum. Tradunt autem Hebraei ex hac occasione istiusmodi fabulam, quod Abraham in ignem missus sit, quia ignem adorare noluerit, et quod Babylonio vallatus incendio, Dei auxilio liberatus, de idololatriae igni profugerit. Quod vero in sequentibus scribitur egressum esse Tharam cum sobole
Abbreviated transcription (Latin):
E piphanes añ .xxiiii romani
Filometer añ .xx.u scio africã uicit.
Euergetes añ xxuiiiibrutus. lxxxii.¬
hispaniam subegit. CxC uIIII.
Soter aũ .xuii traces romanis
subiciuntur. G. e ix
ars rome cepit.. xl.
Diouisius añ xix pompeiuis
iudeam capit.u. xl.uiiii
Cleopatra añ .ii. egiptus romaniꝰ
subditur ũ.
Tyberius añ xxuii xp̃s crucifigit᷑ õ caxuis

Expanded text:
Epiphanes ann. XXIV. Romani Philometer ann. XXXV. Scipio Africam vicit. VMLIII. Euergetes ann. XXIX. Brutus Hispaniam subegit. VMLXXXII. Soter ann. XVII. Thraces Romanis subiciuntur. VMXCIX.ars Romae coepit. VMCXVII. Dionysius ann. XXX. Pompeius Iudaeam capit. VMCXLVII. Cleopatra ann. II. Aegyptus Romanis subditur. VMCTiberius ann. XXII
Abbreviated transcription (Latin):
UI etiam ad ymagineni & similitudi¬
nem dĩ ẽ. conditus. Quam uidelicet
imaginem atq similitudinem. inrationabił
anime intellectu. non in corꝑis forma ẽẽ noui¬
mus: iuxta qđ ait apłs. Renouamini sp̃u m̃tiᷤ¬

Expanded text:
ui etiam ad imaginem et similitudinem Dei est conditus, quam videlicet imaginem atque similitudinem in rationalis animae intellectu, non in corporis forma esse novimus, juxta quod ait Apostolus: Renovamini spi
Abbreviated transcription (Latin):
inhibitus fuerat ne illud tangeret. Sic ergo pͥ¬
mus parens a paradisiaca amenitate depulsus
ẽ cũ sua coniuge. quam apłs diabolica frau¬
de deceptam dicit. ipsum uero adam non de¬
ceptum:s:. causa suȩ socie fuisse trans gressum.
quod nũcupatur uitȩ: sicut &e petra
que ꝑcussa aquas p̃buit in heremo popło dĩ.
ꝙͣuis significarent mistice. xp̃m. Quod ꝓpte¬
rea lignum uitȩ dictũ est qm̃ dũ illi hominẽ
inde gustarent. nec morbo nec senectute defi¬
cerent. In ceteris aut̃ erat alimentũ. in isto sacͥ¬
mentum. Lignumq scientiȩ bonice mali. non
qđ ipsũ in sua natura lignum rationabile eẽt¬
uł scientiam boni & mali habruss. sed ꝓpterea
appellatũ ẽ boni & mali scientiȩ. qi. homo ꝑ
exꝑimentum ab ipso didicit qͥd eẽt in obe¬
dientiȩ malum. Si quis uero de hisplemꝰ sci¬
re uoluerit: patris augustini libros de cuui¬
tate dei legat.

Expanded text:
inhibitus fuerat ne illud tangeret. Sic ergo prinhibitus fuerat ne illud tangeret. Sic ergo primus parens a paradisiaca amoenitate depulsus est, cum sua conjuge, quam Apostolus diabolica fraude deceptam dicit, ipsum vero Adam non deceptum, sed causa suae sociae fuisse transgressum. quod nuncupatur lignum vitae, sicut et petra quae percussa aquas praebuit in eremo populo Dei, quamvis significarent mystice Christum. Quod propterea lignum vitae dictum est, quoniam dum illi homines inde gustarent, nec morbo nec senectute deficerent. In caeteris enim erat alimentum, in isto sacramentum, lignumque scientiae boni et mali, non quod ipsum in sua natura lignum esset rationale, vel scientiam boni et mali habuisset, sed propterea appellatum est boni et mali scientiae, quia homo per experimentum ab ipso didicit quod esset inobedientiae malum. Si quis vero de his plenius scire voluerit, patris Augustini libros de Civitate Dei legat.
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ induite nouum. qui renouatur in agni¬
tione dĩ: scđm imaginem eiꝰ. qui creauit eum.
Quanuis & ipsum corpꝰ nr̃m ita sit sit fabrica¬
tum. ut ostendat nos meliores. eẽ. quã reliqͣ a¬
nimalia. illa enim omĩa inclinata sunt ad tͣ¬
ram. hominis autem corpꝰ erectum est: ut ma¬
nifestet animam nr̃am in suꝑnis ad sp̃ualia
debere semꝑ eẽ erectam. Igitur inẽ ymaginẽ
&e similitudinem hoc distat: qđ imago d̾i in
ĩmortalitate anime ẽ. Unde etiam anima pec¬
catͥx. imago cłi eẽ ñ desistit. Similitudo in mo¬
rib constat. Quã obrem non nisi anina scã.
similitudinẽ di habet. In eo enim suo creatori
stituitur: ut in eo feliciter si p̃ceptum manda¬
ti obȩdiendo seruaret. absq ullis calamitatib
aut metu mortis. eternis fruendo gaudiis ui¬
ueret: si autẽ in obȩdiens existeret. pͥuatus et̃¬
na felicitate. miseriis subiaceret mortis. Quas
est exptus. dum uetitum contigit lignũ: de qͦ

Expanded text:
tur in agnitione Dei, secundum imaginem ejus qui creavit eum. Quamvis et ipsum corpus nostrum ita sit fabricatum, ut ostendat nos meliores esse quam reliqua animalia. Illa enim omnia inclinata sunt ad terram; hominis autem corpus erectum est, ut manifestet animam nostram in supernis ad spiritalia debere semper esse erectam. Igitur inter imaginem et similitudinem hoc distat, quod imago Dei in immortalitate animae est. Unde etiam anima peccatrix imago Dei esse non desistit: similitudo in moribus constat. Quam ob rem non nisi anima sancta similitudinem Dei habet, in eo enim suo creatori stituitur, ut in eo feliciter, si praeceptum mandati obediendo servaret, absque ullis calamitatibus, aut metu mortis, aeternis fruendo gaudiis viveret; sin autem inobediens existeret, privatus aeterna felicitate, miseriis subjaceret mortis: quas est expertus, dum vetitum contigit lignum, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
filius rex erat. qui carpentẽ siliuũ habens
successorẽ regni. Athenensiũ rex forbas. eiꝰ¬
q regni successor fuut megiales. chorinthi¬
oꝵ uero bachis. lacedemonioꝵ agesilaus.
ꝓphabant enim in isrł helias &e heliseus.
abdias. azarias. & micheas.

Expanded text:
filius rex erat, qui Carpentem Sylvium habuit filius rex erat, qui Carpentem Sylvium habuit successorem regni. Atheniensium rex Phorbas, ejusque regni successor fuit Megiales; Corinthiorum vero Bachis, Lacedaemoniorum Agesilaus. Prophetabant autem in Israel Helias et Helisaeus, Abdias, Azarias et Micheas.
Abbreviated transcription (Latin):
nadap. & baaz. hela. ceamri obeuntib tene¬
bat regimen haab cũ iezabel nequissimus
regũ suꝑ omnes nequã antecessores suos re
rituq gentiliũ pollueret omnia. insuꝑ c
ꝓpħas dnĩ trucidaret. Igitur quidã ꝓpħa sũ¬
mi dei helias nomine de ciuitate thesebon
galaditidis regionis. ueniens ad ahab dixit
ei quia diceret deus neq imbrẽ neq rorẽ il¬
lis annis in ea ꝓuincia se missurũ. insi ip¬
se rursus apparuisset: & in his dictis absce¬
sit. fuerunt q anni tres & mensessex in qͥb
isrłitici sunt afflicti minia siccitate. Memi¬
nit autẽ huius siccitatis menander. in gestis
ualithioꝵ regis dicens. Et siccitas suꝑ eos fac¬
taẽ a mense imꝑueritheon usq ad alium.
Qui dũ deo supplicaret. multa flumina st̃
emissa. & hȩc quidẽ ait. sub ahab facta. fig¬
nificans siccitatẽ. Quo in tempore latinoꝵ
capis siluius. egipti id ẽ. atis supericeis regis

Expanded text:
Nadab, et Baaz, Ela, et Ambri, obeuntibus, teneNadab, et Baaz, Ela, et Ambri, obeuntibus, tenebat regimen Achab, cum Jezabel, nequissimus regum super omnes nequam antecessores suos regrituque gentilium pollueret omnia, insuper prophetas Domini trucidaret. Igitur quidam propheta summi Dei, Helias nomine, de civitate Tesbon Galaditidis regionis, veniens ad Achab dixit ei: Quia diceret Deus, neque imbrem neque rorem illis annis in ea provincia se missurum, nisi ipse rursus apparuisset, et in his dictis abscessit, fueruntque anni tres et menses sex in quibus Israelitae afflicti sunt nimia siccitate. Meminit autem hujus siccitatis Menander in gestis Nalithiorum regis dicens: Et siccitas super eos facta est a mense Hyperueritheon usque ad alium. Qui dum Deo supplicaret, multa flumina sunt emissa, et haec quidem ait sub Achab, factam significans siccitatem. Quo in tempore Latinorum Capis Sylvius Aegypti, id est, Athis superioris
Abbreviated transcription (Latin):
&e mulierum genitalia in eis celauerit. Ro¬
boam enim ciuitatẽ sine p̃lio traclidit. Bix̃
autem &r ethiopas ab egiptiis didicisse ge¬
nitalium circoncisionẽ. dũ liquet qđ in
palestina degentiũ non alii p̃ter uideos
circoncidant᷑ Defunctosroboam qui regna¬
uit in iherłm suꝑ tͥbum iuda & beniamin
succedit abia qui etiam habens successorẽ
asa. Cigo iheroboam qui suꝑ .x. tͥb regna¬
uit in samaria: mortuo. successit in regnũ
etus filius nadap latinis tunc egiptus sil¬
uius. qui alio uocabło athis siliuius uoca¬
batur. albe suꝑioris regis filius rex fuit Cho¬
rithioꝵ rer prĩnis erat. lacedemonioꝵ do¬
ristus. attheniensiũ tersippus. Quo intẽ¬
ꝑe samus condita. & smyrna mnurbis mo¬
dũ ampliata. Prophetabant autẽ iniudea
isaias. amos. iohel.& racharias.u¬
ss yrioꝵ xxiii. ofrateus annis ax
nus erat. Sub isto enim in parte iudeoꝵ reg¬
nat iosaphat. isrłitarũ uero celeri morte

Expanded text:
et mulierum genitalia in eis celaverit. Roet mulierum genitalia in eis celaverit. Roboam enim civitatem sine praelio tradidit. Dixit autem et Aethiopas ab Aegyptiis didicisse genitalium circumcisionem, dum liquet in Palaestina degentium non alii praeter Judaeos circumcidant. Defunctoque Roboam, qui regnavit in Hierusalem super tribum Juda et Benjamin, successit Abia, qui etiam habuit successorem Asam. Ergo Jeroboam, qui super decem tribus regnavit in Samaria mortuo, successit in regnum ejus filius Nadab. Latinis tunc Aegyptus Sylvius, qui alio vocabulo Athis Sylvius vocabatur, Albae superioris regis filius rex fuit. Corinthiorum rex Prunis erat, Lacedaemoniorum Doristus, Atheniensium Tersippus. Quo in tempore Samus condita, et Smyrna in urbis modum ampliata. Prophetabant autem in Judaea Azias, Amos Johel et Azarias.ssyriorum XXXIII Ofrateus, annis 20mus quartus annus erat. Sub isto enim in parte Judaeorum Josaphat, Israelitarum vero celeri morte