comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid ꝓpͥe pat̾ ee̾t quid filiꝰ insinuare conati
ille. ille depatre. ille huius printipium Uñ
et capud xp̃idicitur quamnis et xp̃c pri¬
cipium si non patris. Hit nͦ illuis imago
quamuis nulla ex parte dissimił.⁊ omĩno
mnia u̾ra. uos añ xp̃i: xp̃c aut̃ dĩ. Et
it̾um. Capud mulieris uir. Capd uirr
xp̃s. capud autem xp̃i deus. S rursum¬
tate sit xp̃c. ut sit trinitas: An quod est
pat̾ cum f̾ilio. capud.ẽ ei qͦd. ẽ. solusfiliꝰ.
tum loqͥt᷑. Secundum qͣm humilitatẽ
eiꝰ. etiam maior. ẽ pat̾. sicut dic̃. qm̃ pat̾
maior me.ẽ. ut hoc ip̃m dm̃. eẽ. quod il¬
licum patre unum. ẽ. capud sit hominis
mediatoris. quod ip̃e solus. ẽ. Si enmmẽ¬
tem recte dicimus printipale hominis .i.
tamqͣm capd̾ bumane subsantie. cum ip̃e
homo cum muente sit homo. Cur ñ nulto
congruentiꝰ. multoq magis u̾bumeũ p̃te

Expanded text:
 esset et quid filius, insinuare conati , ille de patre; ille huius principium, unde et caput Christi dicitur, quamuis et Christus principium, sed non patris; hic uero illius imago, quamuis nulla ex parte dissimilis et omnino dei; et iterum: caput mulieris uir, caput uiri Christus, caput autem Christi deus. sed rursunitate sit Christus, ut sit trinitas ? an quod est pater cum filio, caput est ei quod est solus filius? m humilitatem eius etiam maior est pater, sicut dicit: quoniam pater maior me est, ut hoc ipsum deum esse, quod illi cum patre unum est, caput sit hominis mediatoris, quod ipse solus est. si enim mentem recte dicimus principale hominis, id est tamquam caput humanae substantiae, cum ipse homo cum mente sit homo, cur non multo congruentius multoque magis uerbum cum patre,
Abbreviated transcription (Latin):
nisfuit in honorẽ. gr̃a illius ñ mitiᷤ suiꝰ
Ille quippe donat ꝓdesse nob̃ ñ solum quod
docet u̾itas ũ̾um etiam quod obstrep̃ tantaᷤᷤ
ut cum respondet᷑ inquietissime uanitati
austultet᷑ sint̾issime u̾itati.
deo diuina ꝓuidentia multos diu̾si erroriᷤᷤ
ħeticos. eẽ. ꝑmitt᷑. ut cuminsultant nob̾ et
int̾rogant nosea q̃ nescimꝰ. ł su distutiamꝰ
pigritiam et diumas scͥpt᷑as nossecupiamꝰ
et. ut ꝓbati mamfestifiant int̾ uos. Hii enĩ
dõ ꝓbati sunt qui bñ possunt doc̾e S ma¬
nitesti hominib. ec̃. non pꝰst̃: nͥ cum docent
Doc̾e aũ nolunt: nͥ eos qui doc̾i q̃ rt̃. S młti
ad q̃rendum pigri st̃. nͥ ꝑ molestias ⁊ insul¬
tationes ħetitorum. qͣsi de somno excitẽt᷑
hominessi bone sunt fidei. ñ cedunt ħeti¬
cis. s quideis respondeant diligent̾ ĩqͥrt̃.
Net eos deserit deus ut petentes accipiant
⁊ querentes inueniant et pulsantibꝰ aꝑi¬

Expanded text:
nis fiunt in honorem, gratia illius, non meritis suis . Ille quippe donat prodesse nobis, non solum quod docet veritas, verum etiam quod obstrepit vanitas; ut cum respondetur inquietissimae vanitati, auscultetur sincerissimae veritati.deo divina providentia multos diversi erroris haereticos esse permittit, ut cum insultant nobis, et interrogant nos ea quae nescimus, vel sic excutiamus pigritiam, et divinas Scripturas nosse cupiamus. esse, ut probati manifesti fiant inter vos . Illi enim deo probati sunt, / qui bene possunt docere, sed manifesti esse hominibus non possunt, nisi cum docent. Docere autem nolunt nisi eos, qui doceri querunt, sed multi ad querendum pigri sunt, nisi per mollestias et insultaciones hereticorum quasi de sompnio excitentur et dehomines, si bone sunt fidei, non cedunt hereticis, sed, quid eis respondeant, diligenter inquirunt. Nec eos deserit deus, ut petentes accipiant et querentes inveniant, et pulsantibus ap
Abbreviated transcription (Latin):
rat apłe. uͥ talem ditit diligendum ad epis¬
copatum ut potens sit exorari in doctͥua̾ma
et contradicentes redarguere. St̃ enimuilt
seductores. Hasmentes significat iste psalmꝰ
appellatione uatarũ. Ad hancg utilitatẽ
ꝓuidentia dinina ꝑmitt᷑ tauros ꝯgregari
int̾ nactas. popłorum ut excludant᷑ .i. ut
emineant qui ꝓbati sunt argento. Ad ħ
emm hereses smmuntur. ee. ut ꝓbati mani¬
festi fiant inuob̾.

Expanded text:
rat Apostolus, ubi talem dixit eligendum ad episrat Apostolus, ubi talem dixit eligendum ad episcopatum, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes redarguere . Sunt enim multi t mentium seductores; has mentes significavit iste psalmus appellatione vaccarum. Ad hanc ergo utilitatem, Providentia divina permittit tauros congregari inter vaccas populorum, ut excludantur, id est, ut emineant qui probati sunt argento. Ad hoc enim haereses sinuntur esse, ut probati manifesti fiant.
Abbreviated transcription (Latin):
masse nou̾unt formam uasis ex primere.
⁊ pantis intelligentiorib noti sunt nec as¬
seruntur commodus et acceptabiliꝰ nisi
cum respondendi ħetitis curacompollit
Tunt enimetiam qui negligunt studiadot¬
trine sopore discusso ad audiendi excitãt᷑
diligentiam ut adu̾sarii repellantur.
Deniq quam multi scͥpt᷑arum sc̃arũ sẽsu
de xp̃odõ asserti sunt contra fotinum qͣm
multi de homine ꝯ xp̃o ꝯtͣ manicheum
quam multi detͥnitate contra fabelliũ
qͣm multi dc trinitate contra unitate ꝯtͣ
arrianos eimomnos. matedomanos. qͣm
multi de catholita etcłia toto orbe diffusa.
⁊ de malorum commixtione usq in finẽ
scłr quod bonis in sacͣmentorum eiꝰ socie¬
tate non obsint adu̾sus donatistas ⁊ lutife¬
sertores aut prsus lat̾ent. aut ñ ita emine¬
rent ut eos emin̾e fec̾unt suꝑborum ꝯtra¬
dictiones. Quos uelud tauros .i ingo disti¬
pline paritico leniq ñ subditos cominemo¬

Expanded text:
massae noverunt formam vasis exprimere. massae noverunt formam vasis exprimere. et paucis intelligentioribus noti sunt; nec asseruntur commodius et acceptabilius, nisi cum respondendi haereticis cura compellit. Tunc enim etiam qui negligunt studia doctrinae, sopore discusso, ad audiendi excitantur diligentiam, ut adversarii refellantur. Denique quam multi Scripturarum sanctarum sensus de Christo Deo asserti sunt contra Photinum! quam multi de homine Christo contra Manichaeum! quam multi de Trinitate contra Sabellium! quam multi de unitate Trinitatis contra Arianos, Eunomianos, Macedonianos! quam multi de catholica Ecclesia toto orbe diffusa, et de malorum commixtione usque in finem saeculi, quod bonis in sacramentorum ejus societate non obsint, adversus Donatistas et Lucifesertores, aut prorsus laterent, aut non ita eminerent, ut eos eminere fecerunt superborum contradictiones, quos velut tauros, id est jugo disciplinae pacifico lenique non subditos, commemo
Abbreviated transcription (Latin):
pulorum. ut excludant᷑ hi qui ꝓbati ft̃
argento. Tauros uocans ꝓpter superbi¬
amdure indomiteq ceruitis. Signifi¬
cat enim hereticos. Naccas autem popu¬
Lorum seducciles animas intelligendas
in quib sunt graues et stabiles. iinde
scriptum est in popło graui laudabo te:
s ineis popłis quos inuenerint uaccas.
Ex his enim sunt qui penetrant domoᷤ.
et captiuas ducunt mulierculas o¬
neratas peccatis. que ducuntur ua¬
riis desid̾iis semꝑ distentes ⁊ adu̾itatis scien
ciam numquam ꝑuenientes. Quod autem
apłs idem ait. oportet et hereseᷤ. ẽẽ. ut ꝓbati
manifesti fiant in nob̾. hoc etiam hic seqͥt᷑.
ut excludant᷑ hii qui ꝓbati sunt argento .i.
qui ꝓbati sunt eloquiis domini. Eloquia
quippe domini eloquia casta. argentum
igne ꝓbatum t̾re. Nam excludant᷑ dictũ
.ẽ appareant et emineant. quod ille mait
manifesti fiant. unde et in aite argẽtaria
exilusores uocantur. qui de confusione

Expanded text:
pulorum, ut excludantur ii qui probati sunt pulorum, ut excludantur ii qui probati sunt argento. Tauros vocans, propter superbiam durae indomitaeque cervicis; significat enim haereticos. Vaccas autem populorum, seductibiles animas intelligendas in quibus sunt graves et stabiles; unde scriptum est, In populo gravi laudabo te ; sed in eis populis quas invenerint vaccas. Ex his enim sunt qui penetrant domos, et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis, quae ducuntur varienientes . Quod autem ait idem apostolus, Oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant in vobis ; hoc etiam hic sequitur, Ut excludantur ii qui probati sunt argento, id est, qui probati sunt eloquiis Domini. Eloquia quippe Domini, eloquia casta, argentum igne probatum terrae . Nam excludantur dictum est, appareant, emineant; quod ait ille, manifesti fiant. Unde et in arte argentaria exclusores vocantur, qui de confusione
Abbreviated transcription (Latin):
ligere ut ipsa sit pena peccati. Quorum
tamen morte filii catholice ecclesie tan¬
quam quibdam spinis a sumno excit᷑a¬
tur: et ad intelligentiam diuinarum scrip¬
turarum ꝓficiunt. Oportet enim et here
uos. hoc est inter homines. cum manifes¬
ti sint deo.
ulti qui optime possunt script᷑as
dignoscere et ꝑtractare. latebãt
in populo dei. nec asserebant solutionẽ
questionum difficilium. cum calumnia¬
tor nullus obstaret. Nunquid enim ꝑ¬
fecte de trinitate tractatum est ante¬
quam oblatarent arriane Nunquid
ꝑfecte de penitentia tractatum est an¬
tequam obsisterent nouatian: Sic
nec perfecte de baptismate tractatum est.
añqͣm contradic̾ent foris positi rebaptriato¬
fr̃s infirmos. Ut etiam illi qui nouant ħ cͣcta¬
re atq dissolu̾e. neꝑirent infirmi sollitita¬
ti questionib impiorum sermonib et dis¬
putationib suis obscura legis in publicũ
hereses te̾ ut ꝓbati manifesti fiant ĩt uoᷤ¬
ong̃gatiotaurorum int̃ uaccas po¬

Expanded text:
ligere: ut ipsa sit poena peccati: quorum tamen morte filii catholicae Ecclesiae, tanquam quibusdam spinis a somno excitantur, et ad intelligentiam Scripturarum divinarum proficiunt. Oportet enim inquitter vos, hoc est, inter homines, cum manifesti sunt Deo ulti qui optime poterant Scripturas dignoscere et pertractare, latebant in populo Dei, nec asserebant solutiones quaestionum difficilium, cum calumniator nullus instaret. Nunquid enim fecte de Trinitate tractatum est, antequam oblatrarent Ariani? numquid perfecte de poenitentia tractatum est, antequam obsisterent Novatiani? Sic non perfecte de Baptismate tractatum est, antequam contradicerent foris positi rebaptizatofratres infirmos, ut jam illi qui noverant haec tractare atque dissolvere, ne perirent infirmi sollicitati quaestionibus impiorum, sermonibus et disputationibus suihaereses esse, ut probati manifesti fiant intongregatio taurorum inter vaccas po
Abbreviated transcription (Latin):
mist̾e.Namq saluator q̃ uehementiꝰ comm̃¬
daret mist̾ii illius altitudinem. ultimum
hoc uoluit infig̾e cordib ⁊ memorie discip¬
płoꝵ ad qͥb ad passionem disgressurꝰ erat.
Et iõ non precepit quo deinceps ordine sum̾e¬
tur. ut apłis ꝑ quos eccł̃ias disposit᷑us erat

Expanded text:
miscere. Nam Salvator quo vehementius commemiscere. Nam Salvator quo vehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc voluit altius infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem disgressurus erat: et ideo non praecepit quo ordine deinceps sumeretur, ut Apostolis per quos Ecclesiam dispositurus er
Abbreviated transcription (Latin):
Psam acreptionem eniharistie cenam
dominitam uocat. Illud itaq mouere
potuit homines utrumiam refecti die il¬
louel auferrent ł sum̾erent eucharistiam.
quod in euangłio dicit. cum autem illi ma¬
ducarent. accepie ihesus panem et bene¬
dixit. cum etiam superius dixisset cum
sero autem factum e̾e̾t. recumbebat cum
uobis tradet me. Post enim tradidit sa¬
cramentum. et liquido quando patet
prumo acceperunt discipuli corpus et sã¬
guinem dũi. non eos accepisse ieumos.
Nonquid tñ propt̾ea cabumandum est
uniu̾se eccłie. quod a ieuinis semꝑ accipit᷑:
Et hoc enim placuit spũi scõ ut in honorẽ
tanti sacram̃ti mos xp̃iam prius dm̃cũ
corpus intret quam cet̾i cibi. Non ideo
per uniu̾sum orbem mos iste seruat᷑. Neq
enu quia post cibos dedit dñs. ꝓpt̾ea pͥnsi
aut cenati fr̃s ad illud sacͣm̃tũ accipiendũ ꝯ¬
uenire debebunt. Aut sieut fatiebant quos
apłs arguit et em̃dat mensis sius ista fat̾e¬

Expanded text:
psam acceptionem eucharistiae dominicam cenam uocans, illud magis mouere potuit homines, ut iam refecti die illo uel offerrent uel sumerent eucharistiam, quod in euangelio dicit: Cum autem illi manducarent, accepit Iesus panem et benedixit, cum etiam superius dixisset: Cum sero autem factum esset, recumbebat cum uobis tradet me; post enim tradidit sacramentum. et liquido apparet, quando primo acceperunt discipuli corpus et sanguinem domini, non eos accepisse ieiunos. Numquid tamen propterea calumniandum est uniuersae ecclesiae, quod a ieiunis semper accipitur? ex hoc enim placuit spiritui sancto, ut in honorem tanti sacramenti in os Christiani prius dominicum corpus intraret quam ceteri cibi; nam ideo per uniuersum orbem mos iste seruatur. neque enim quia post cibos dedit dominus, propterea pransi aut cenati fratres ad illud sacramentum accipiendum conuenire debeant aut, sicut faciebant, quos ap
Abbreviated transcription (Latin):
tua sonet laudes dĩ s. oꝑatua contordent
cumuocetua. Cum ergo uoce cantau̾is. sileb̃
aliqͣndo. Uita sic tanta: ut numqͣm sileas. ne¬
gocium agis et fraudem cogitas: siliustia
siliusti. s in blasphemiam porrexisti. Cum
enimdeus laudat᷑ de bono oꝑetuo: oꝑe tuo
laudas dominum. Et cum blasphematur
deus de malooꝑetuo: malooꝑe tuo
blasphemas dm̃. Itaq ad aurium exhorta¬
tionem canta uote. corde nesileas. inta
netaceas. Non cogitas innegotio frau¬
dem: psallis deo. Cũ manducas & bibis.
psalle ñ int̾miscendo sonorũ suauitaceᷤᷤ
ad aures aptas. s modeste & frugalit̾ & tẽ¬
perant̾ manducando bibendo. Qͥa hoc

Expanded text:
tua sonet laudes Dei, sed opera tua concordent cum voce tua. Cum ergo voce cantaveris, silebis aliquando: vita sic canta, ut nunquam sileas. Negotium agis, et fraudem cogitas; siluisti asiluisti, sed in blasphemiam perrexisti. Cum enim Deus laudatur de bono opere tuo, opere tuo laudas Deum; et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, opere tuo blasphemas Deum. Itaque ad aurium exhortationem canta voce; corde ne sileas, vita ne taceas. Non cogitas in negotio fraudem, psallis Deo. Cum manducas et bibis, psalle; non intermiscendo sonorum suavitates ad aures aptas, sed modeste et frugaliter et temperanter manducando et bibendo: quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
umquid qui hoe dix̃. placebat etiã multis
tamꝑsetutorib suis: S placebat omni
gñi hominum. quod xp̃i congregabat eccła.
sine iam intus positis siuie introducẽdis ĩ eã¬
ñ ec̃m. Qui hominib ꝓpt̾ u̾itatem placet
ñ iam ip̃e illis. s u̾itas placet Plac̾em añ dix̃.
quantum in se ip̃o. ẽ.i. quantum ad eiꝰ uolun¬
tatem actinet. Ac si dic̾et. Plac̾e uellem. Non
cnim si hoc ñ agente placrat alicui quasi ꝓpt̾
annuntiat suꝑbie ip̃ius. atq potiꝰ quam eiꝰ¬
errori cui ꝑu̾se plaiet tribuendum.e̾. Si ad¬
ñ eõm. Iubet enim ille seruis suis. ut discãt
ab ip̃omites. eẽ. ⁊ humiles corde. Quod nullo mͦ

Expanded text:
enim qui hoc dixit, placebat etiam tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesia, sive jam intus positis, sive introducendis in eaItem qui hominibus propter veritatem placet, non jam ipse illis, sed veritas placet. Placerem autem dixit quantum in seipso est, quantum ad ejus voluntatem attinet; ac si diceret, placere vellem. Non enim si hoc eo non agente placeat alicui, quasi proplium quod annuntiat, superbiae ipsius potius, quam errori ejus cui perverse placet, tribuendum est. Inon essem. Jubet enim ille servis suis ut discant ab ipso mites esse et humiles corde . Quod nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. dic̃ tuiꝰ auctoritate isti urgent᷑. Aꝑte
quippe aic. Uix quidem si comatꝰ sit. Ig¬
nomuna . ẽ. illi. Ip̃am ignominiam ĩqͥunt
suscepimꝰ m̾ito petcatoꝵ nr̃oꝵ. Ad hoc ob¬
tendentes simlate humilitatis umbra¬
culum ut sub eo ꝓponant uenalem ti¬
pum quasi apł̃i suꝑbiam doceat c̃ dicit.
Omnnis iuir orans aut ꝓph̃ans uelato capite
confundit capud suum. Et uir quidem
ñ debet uelare capud. cum sit unago et
gła di. Qui ergodicit ñ debet. nestit forte
doc̾e humilitatẽ. S si hant ignominiã
dempore enuangłii quod erat satͣmentũ
tempore ꝓpħie ꝓ humilitate isti appetũt
dondeant et cilirio capud uelent.S non
erit tunc species illa uenalis qr samson
ñ silicio s coma uelabat᷑.¬

Expanded text:
esse dicit, cuius auctoritate isti urgentur. aperte esse dicit, cuius auctoritate isti urgentur. aperte quippe ait: uir quidem si comatus sit, ignominia est illi. ipsam ignominiam, inquiunt, suscipimus merito peccatorum nostrorum, ad hoc obtendentes simulatae humilitatis umbraculum, ut sub eo proponant uenalem typhum; quasi apostolus superbiam doceat, cum dicit: omnis uir orans aut prophetans uelato capite confundit caput suum, et: uir quidem non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei. qui ergo dicit "non debet", nescit forte docere humilitatem. sed si hanc ignominiam tempore euangelii, quod erat sacramentum tempore prophetiae, pro humilitate isti appetunt, tondeant et cilicio caput uelent. sed non erit tunc species illa uenalis, quia Samson non cilicio, sed coma uelabat
Abbreviated transcription (Latin):
pretepta conari: An ita uacandum . ẽ. ii
net consores oꝑentur. Anqi euuangłicaᷤᷤ
uolutres imitari se dñt quasi depilari
timent ne nolare pꝰsint nõ. Uereor i hoc
uitium plura dĩe ꝓpt̾ quosdam tͥnicoᷤ
fr̃s. quorum pret̾ hoc multa ⁊ pene om̃ia
uen̾am᷑. S quo magis eos inxp̃o diligi
Hocgͦ admonemus tam sc̃os uiros ne stultiᷤ
uanorum argumentationibꝰ moneant᷑
⁊ eos inhac ꝑuersitate imitent᷑. quib sũt
in cet̾i longe dissimiles. Illi enim uenalẽ
circumferentes ipocrisim timent. ne ii¬
lior hãtur tonsa sanctitas quam comata.
Ut iudelicet qͥ eosudet. antiquos illos. qͦs
legimus cogitet samuelem et cet̾os qͥ nõ
tondebantur. Neq cogitant quid int̾sit illd̾
renelacionem de quadic̃ apłs. tum transie¬
ris ad xp̃m auferetur uelamen. Quod enĩ
significabat uelamen int̾positum int̾ fa¬
ciem moysi et aspectum popłi isrł. hoc sig¬
nificabat illis temporib etiam coma sc̃oꝵ
Nam idem apłs etiamconam ꝓ uelam̃co

Expanded text:
praecepta comari? an ita uacandum est, ut nec tonsores operentur? an quia euangelicas uolucres imitari se dicunt, quasi depilari timent, ne uolare non possint? uereor in hoc uitium plura dicere propter quosdam crinitos fratres, quorum praeter hoc multa et paene omnia ueneramur. sed quo magis eos in Christo dilri. hoc ergo admonemus tam sanctos uiros, ne stultis uanorum argumentationibus moueantur et eos in hac peruersitate imitentur, quibus sunt in ceteris longe dissimiles. illi enim uenalem circumferentes hypocrisin timent, ne uilior habeatur tonsa sanctitas quam comata, ut uidelicet qui eos uidet, antiquos illos quos legimus cogitet, Samuelem et ceteros, qui non tondebant. nec cogitant quid intersit interreuelationem, de qua dicit apostolus: cum transieris ad Christum, auferetur uelamen. quod enim significat uelamen interpositum inter faciem Moysi et aspectum populi Israhel, hoc significat illis temporibus etiam coma sanctorum. nam idem apostolus etiam comam pro uelamento
Abbreviated transcription (Latin):
ano dottrine resisf̾ent xp̃iane. Quasi possẽt
indifferent̾ sins ulla correptions baberi ĩ
tiuitate dĩ sicut tiuitas confusionis indif¬
ferent̾ habuit philosophos intra se diu̾sa
⁊ Adu̾sa sencientes. Qui ergo ineccła quasi
morbidum aliquid prauum q̃ sapiunt. s
correptiut sanum rectumq sapuint resi ᷤ¬
dunt contumacit̾. suaq pestifera ⁊ morti¬
fera dognata. emendare uolunt.s defen¬
sare ꝑsistunt ħetiri fuint. Et foras exeñteᷤᷤ
habontur in ex̾centib iimitis. Etiam
sic quippe u̾is illis catholitis membris
xp̃imalo suo ꝓlũit. dum deus utitur et
in bonum. Immici enim omnes eccłe
quolibet orrore censentur. ł malicia de¬
prauent᷑. si accipiunt potestatẽ corꝑałr
affligẽdr ex̾cent eiꝰ p̾acientiam. Si tͣmmͦ
maie sentiendo adn̾sant᷑. ex̾cent ciꝰ ẜałiẽ¬
ciam. Ue añ ctiam inimici diligant᷑ exer
luadibili doctrina cum eis agat᷑. siue t̾ribi¬
li disciplina. ac ꝑ hoc diabolus princeps

Expanded text:
ianae, quasi possent indifferenter sine ulla correptione haberi in ciuitate Dei, sicut ciuitas confusionis indifferenter habuit philosophos inter se diuersa et aduersa sentientes. Qui ergo in ecclesia Christi morbidum aliquid prauumque sapiunt, si correpti, ut sanum rectumque sapiant, resistunt contumaciter suaque pestifera et mortifera dogmata emendare nolunt, sed defensare persistunt, haeretici fiunt et foras exeuntes habentur in exercentibus inimicisic quippe veris illis catholicis membris Christi malo suo prosunt, dum Deus utitur et in bonum . Inimici enim omnes Ecclesiae, quolibet errore caecentur vel malitia depraventur, si accipiunt potestatem corporaliter affligendi, exmale sentiendo aduersantur, exercent eius sapientiam; ut autem etiam inimici diligantur, exetiam, siue suadibili doctrina cum eis agatur siue terribili disciplina. Ac per hoc diabolus princeps
Abbreviated transcription (Latin):
erit u̾um quod ait apłs. omna aũ apłs
quam iste apło preferatur mulier ex uiro
.ẽ sine serundum corpꝰ. siue scd̾m totum qͦ
constat humana nat᷑a. Nich enim horũ
tamquam c̾tum affirmamꝰ. s qͥd horum
u̾um sit adhuc q̃rimus. Et uir ꝑ mulie¬
rẽ siue ex parte tota hominis uat᷑a dicat᷑
q̃ ꝑ mulierem nascitur. siue sola caro. un
ad huc questio.ẽ. Omnia tamenex dõ uñ nul¬
la questio. ẽ.i. et corpꝰ ⁊ anima ⁊ sp̃i ⁊ uiri et
mulieris. Et siñ ex d̾o enunata ł tͣcta sũt
ł manarunt ita ut eiꝰ nature sint: tam̃ ex
dõ st̃. A quo enun creata condita facta st̃:
ab illo hñt ut sint. Si quis aũ uidet᷑ ꝯ

Expanded text:
erit uerum quod ait apostolus: omnia autem erum loquatur, quam iste apostolo praeferatur, mulier ex uiro est siue secundum solum corpus siue secundum totum. quo constat humana natura — nihil enim horum tamquam certum affirmamus, sed quid horum uerum sit adhuc quaerimus — et uir per mulierem, siue ex patre tota hominis natura ducatur, quae per mulierem nascitur, siue sola caro, unde adhuc quaestio est, omnia tamen ex deo, unde nulla quaestio est, id est et corpus et anima et spiritus et uiri et mulieris. etsi enim non ex deo nata uel tracta sunt uel manarunt, ita ut eius naturae sint, tamen ex deo sunt. a quo enim creata, condita, facta sunt, ab illo habent ut sint. Sed di
Abbreviated transcription (Latin):
accipere. de quib dit̃ apłs. qͦd uditium
sibimanducent et bibant. tum ip̃am sibͥ¬
carnem manducent. ⁊ ip̃m sanguinem
bibant. Numquid et iudas magistri. uẽ¬
ditor et traditor impius. quamuis pͥmũ
ip̃m manib eiꝰ confectum sacram̃tum
carnis ⁊ sanguinis eius cum discipulis¬
cet̾is. sic̃ aꝑtius lucas eutiangłista. decla
ficto car nemillam manducant ⁊ sangui¬
nẽ bibũt ł cũ manducau̾ĩt ⁊ bib̾inta po¬
statefiunt. Numquid mauent in xp̃o ant

Expanded text:
accipere, de quibus dicit apostolus quod iudicium accipere, de quibus dicit apostolus quod iudicium sibi manducent et bibant, cum ipsam carnem manducent et ipsum sanguinem bibant ? numquid et ludas, magistri uenditor et traditor impius, quamuis primum ipsum manibus eius confectum sacramentum carnis et sanguinis eius cum ceteris discipulis, sicut apertius Lucas euangelista declarficto carnem illam manducant et sanguinem bibunt uel, cum manducauerint et biberint, apostatae fiunt, numquid manent in Christ
Abbreviated transcription (Latin):
.xi. intrabat et exibat. Ad ip̃am cenam
dominitam parit̾ actessit. Conu̾saritũ eiᷤ
potuit eos inquinarẽ potuit nõ. De uno
panc et uidas accep̃ ⁊ petrꝰ. ⁊ tamen que par̾
fidelicum infidele: Petrꝰ aenim accepiͭ
ad uitam uidas ad mortem. Quomͦ enim
ille odor bonꝰ su ille tib bonꝰ. Sũ gͦ odor
bonuis. ita et cib bonus bonos iunuficat
malos mortificat Qͥ enim manducau̾it:
indigne: iudinium sibi mandiuat ⁊ bibit.
iudicium sibi ñ tͥ. Siuiditium sibi nontͥ.
Tolera malum bonꝰ ut uenias ad p̃miumbo¬
norum ne mittaris in penam malorum.
indigne accipientes. buccellam ad ui¬
ditium suum. Qͥ enim mandutat ⁊ bibit
indigne: indicium sibi manducat et bibiͣ
Non malum est quod dat᷑ s bonum maio ĩ
uidicium datur. Bñ. cẽ. ñ potest male ac¬
cipienti quod bonum. ẽ¬
llud etiam quod ait. Ꝙͥ manducat meam
carnem et bibit meum sanguinem: in
me manet et ego millo. Qͦmͦ intellecturi
sumꝰ: Numquid etiam illos hic pot̾imuᷤ¬

Expanded text:
i intrabat et exibat. Ad ipsam coenam Dominicam pariter accessit. Conversari cum eis potuit; eos inquinare non potuit. De uno pane et Petrus accepit, et Judas; et tamen quae pars fideli cum infideli? Petrus enim accepit ad vitam, Judas ad mortem. Quomodo enim ille odor bonus, sic ille cibus bonus. Sicut ergo odor bonus, ita et cibus bonus, bonos vivificat, malos mortificat. Qui enim manducaverit indigne, judicium sibi manducat et bibit : judicium sibi, non tibi. Si judicium stolera malum bonus, ut venias ad praemium bonorum, ne mittaris in poenam malorum. indigne accipientes buccellas ad judicium suum? qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non malum est quod datur, sed bonum male in judicium datur. Bene esse non potest male accipienti quod bonum ecat meam carnem et bibit meum sanguinem, in me manet et ego in illo, quomodo intellecturi sumus? numquid etiam illos hic poterimu
Abbreviated transcription (Latin):
secnndum id qͦd et femina homo erat. ha¬
bebat utiq mentem suam. eandemq rati¬
onalem. secundum quam ip̃a qͦ fc̃a . ẽ.
ad imaginem dĩ. D ꝓpt̾ unitatem ꝯĩt¬
tionis: fecit deus inquit hominem ad
unaginem di. At ne quisquam putaret
solum sp̃m hominis factum. quamuns
lecundum solum sp̃m fieret ad imaginem
dĩ. fecit illum inquit masculum ⁊ feminã
fecit illos. iut iam etiam corpꝰ factum intelli¬
gat᷑. Rursus ne quisqͣm arbitͣret᷑ ita fr̃m
tatem posuisse. Et qͦd de uiro mulier fc̃a . ẽ
aciamꝰ hominem ad inaginem ⁊ sum¬
litudinem nr̃am. ⁊ faciamus ⁊ nr̃a pła¬

Expanded text:
secundum id, quod et femina homo erat, hasecundum id, quod et femina homo erat, habebat utique mentem suam eandemque rationalem, secundum quam ipsa quoque facta est ad imaginem dei. sed propter unitatem coniunctionis, fecit deus, inquit, hominem ad imaginem dei. ac ne quisquam putaret solum spiritum hominis factum, quamuis secundum solum spiritum fieret ad imaginem dei, fecit illum, inquit, masculum et feminam fecit illos, ut iam etiam corpus factum intellegatur. rursus ne quisquam arbitraretur ita factum,is unitatem posuisse et quod de uiro mulier facta est, aciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Faciamus et nostram plura
Abbreviated transcription (Latin):
hominis in qua factus. c̃ ad imaginem dei.
quandam .s. racionalem uitã distͥbmn ĩ et̾ne
comtemplacionis u̾itatẽ⁊ in quandam re¬
rum temporalium ad ministracionem. atꝙ
itafiꝰ quasi masculum et feminam illa par¬
de consulente hac obtemꝑante. in hat tam̃
distributione. non recte dicitur imago dĩ.
nisi illud quod heret comtemplande u̾ita¬
ti in commutabili. In ciius rei figura pau¬
luis apłł urum tantum dicẽ imaginen⁊
sexꝰ ext̾iis serundum corpꝰ figatum. ẽ qͦd
etiam in una hominis int̾iꝰ mente intelli¬
gitur tamenet femina. qi corꝑe femina . ẽ
renouat᷑ etiam ip̃a in sp̃u mentis sue in
agnitionem dĩ secundum imaginom eiꝰ
qui creauit. uͥ ñ. ẽ masculus ⁊ femina. Sic̃
aũ ab hac gr̃a renouationis ⁊ reformatiõe
imaginis dĩ ñ separant᷑ femine. quamius
insexu corporis earum aliud figuratum.
⁊ gła di. sic et in ip̃a pͥma condicione homĩs

Expanded text:
hominis, in qua factus est ad imaginem dei, hominis, in qua factus est ad imaginem dei, quandam scilicet rationalem uitam, distribui in aeternae contemplationis ueritatem et in rerum temporalium administrationem, atque ita fieri quasi masculum et feminam illa parte consulente, hac obtemperante: in hac tamen distributione non recte dicitur imago dei, nisi illud, quod inhaeret contemplandae incommutabili ueritati. in cuius rei figura Paulus apostolus uirum tantum dicit imaginem et sexus exterius secundum corpus figuratum sit, quod etiam in una hominis interius mente intellegitur, tamen et femina, quia corpore femina est, renouatur etiam ipsa in spiritu mentis suae in agnitionem dei secundum imaginem eifemina. sicut enim ab hac gratia renouationis et reformatione imaginis dei non separantur feminae, quamuis in sexu, corporis earum aliud figuratum smago et gloria dei, sic et in ipsa prima conditione hominis
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ tumbestiis. Inde incip̃ ratio ubi iã
homo int̾ior pꝰ sit agnosri. Qui ctiam ip̃e
si ꝑ illam racionem. cum temporalium
rerum a dministratio delegata.ẽ. immo¬
derato ꝓgrossu nunis inext̾iora ꝓlabitur.
consontiente sibi capite suo .i. uon eam
adhibente atq refrouante illa. que mn
spblunca consilii presidet. qͣsi utrili
portioneinuet̾at᷑. int̾ inimicos suos. uir¬
tutis inuidos demones. cumsuo principe
diabolo. E t̾norumq illa uisio ab ip̃o etiã
capitecum conuuige netitum manducãte
subtrabitur. ut lumen occłorum eiꝰ nõ
sit enmillo. Ac sic abilla illustratiõe u̾iti¬
dis ambo nudati. atq aꝑtis occłis ꝯscĩ¬
cie ad uidendum quam inhonesti atq
indetori remans̾int. t amqͣm folia dul¬
cum fructuum sine ip̃is fructibꝰ. ita sñ fruc¬
tib bonis oꝑis bonau̾ba contexunt ut male
uiuentes. quasi bñ loquendo contegant t᷑¬
icet subtilissime disserat᷑. ip̃am mentẽ

Expanded text:
 cum bestiis, inde incipit ratio, ubi iam  cum bestiis, inde incipit ratio, ubi iam homo interior possit agnosci. qui etiam si per illam rationem, cui temporalium rerum administratio delegata est, iam moderato progressu nimis in exteriora prolabitur consentiente sibi capite suo, id est non eam cohibente atque refrenante illa quae in specula consilii praesidet quasi uirili portione, inueteratur inter inimicos suos, uirtutis inuidos ddiabolo: aeternorumque illa visio ab ipso etiam capite cum conjuge vetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum ejus non sit cum illo ; ac sic ab illa illustratione veritatis ambo nudati, atque apertis oculis conscientiae ad videndum quam inhonesti atque indecori remanserint, tanquam folia dulcium fructuum, sed sine ipsis fructibus, ita sine fructu boni operis bona verba contexunt, ut male viventes quasi bene loquendo contegant tuenim subtilissime disseratur ipsam mentem
Abbreviated transcription (Latin):
nullus. c̃. ibi factus . ẽ. homo ad imaginem
dĩ uͥ sexꝰ nullus .e̾. hoi . ẽ. insp̃umentis suee.
Curergo uir ꝓpt̾ea non debet capud uelare
quia imagodĩ. ẽ. et gła dĩ. mulier autem
debet. quia głiauiri. ẽ. quasimulier ñ reno¬
uet ur sp̃umentis sue. qui renouat᷑ in ag¬
nicionedi secundum imaginem eiꝰ qͥ cre¬
auit eum. S quia sexu corꝑis distat a uiro:
rects potuit in eiis corporali nele amento
figurari parsilla rationis. q̃ ad tempora¬
lia gub̾nanda deflectit᷑ ut ñ maneat dĩ¬
imago. nͥ ex qua partemens hominis ct̾¬
nis rationib conspitiendis ł consulendi
Adħefcit. Qnam nõ solum masculos. sed
in eorum iammentib communis nat᷑a
cognoseitur. in eorum uͦ corporib ip̃iuᷤ
nnuis mentis distributio figuratur.
Ascondentib itaq introrlus quibusilã gͣdi¬
b consicłationis ꝑ anime partes uñ iri¬
pit aliquid occurrere. qͦd ñ sit commmune¬

Expanded text:
nullus est, ibi factus est homo ad imaginem nullus est, ibi factus est homo ad imaginem dei, ubi sexus nullus est, hoc est in spiritu mentis suae. cur ergo uir propterea non debet caput uelare, quia imago est et gloria dei, mulier autem debet, quia gloria uiri est, quasi mulier non renouetur spiritu mentis suae, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius qui creauit eum? sed quia sexu corporis distat a uiro, rite potuit in eius corporali uelamento figurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubimago Dei, nisi ex qua parte mens hominis aeternis rationibus conspiciendis vel consulendis adhaerescit, quam non solum masculos, sed in eorum mentibus communis natura cognoscitur; in eorum vero corporibus ipsius unius mentis distributio figuratur. Ascendentibus itaque introrsus quibusdam gradibus considerationis per animae partes, unde incipit aliquid occurrere, quod non sit nobis commune
Abbreviated transcription (Latin):
s setundum racionalem mentom. Cogita¬
tio quippo turpit̾ uana õ q̃ opinatur dĩ
membrorum corporalium luuamentis cir¬
tumseribi atq defmiri. Porro autem. Nõ¬
neidem beatꝰ apłe dicit Renonamini sp̃u
mentis ur̃e ⁊ indinte nouum hominem
qͥ serundum dcum creatꝰ. ẽ. Et alibi aꝑtiuis.
Exuentes uosinquit uet̾em hominem tum
actib suis et inc̾inte nonum qui renouat᷑
in agnicionem dĩ serundum imaginem
eiꝰ qui treauit eum. nullidubium. ẽ ñ sed̾m¬
corpus. neq secundum quamlibet aĩmi
partem. s̃ secundum racionalem mentẽ
ubi pocest. eẽ agnitiodĩ. hominem fc̃m
ad imiaginem enis qui creauit eum. De
cundumhanc autem renonationem ef¬
consorno feminas alienet: cumsint nobis¬
tum gr̃e coheredes ⁊ alio loco idem apłs
dicit. Omnes enim filii dĩ estis ꝑ fidem
mastulus neq fcmina. omnes enimnos
fideles femine scxum corporis amilere. S qr
ibi renouant᷑. ad imaginem dĩ. nͥ sexꝰ muliꝰ¬

Expanded text:
undum rationalem mentem. Cogitatio quippe turpiter vana est, quae opinatur Deum membrorum corporalium lineamentis circumscribi atque finiri. Porro autem nonne idem beatus apostolus dicit, Renovamini spiritu mentis uestrae et induite nouumu hominem, eum qui secundum deum creatus est? et alibi apertius: exuentes uos, inquit, ueterem hominem cum actibus suis induite nonum, qui renouatur in agnitio ne dei secundum imaginem eius qui corpus neque secundum quamlibet animi partem, sed secundum rationalem mentem, ubi potest esse agnitio dei, hominem factum ad imaginem eius qui creacundum hanc autem renovationem, efconsortio feminas alienet, cum sint nobiscum gratiae cohaeredes, et alio loco idem Apostolus dicat: Omnes enim filii Dei estis, per fidem masculus neque femina. Omnes enim vos fideles feminae sexum corporis amiserunt? Sed quia ibi renovatur ad imaginem Dei, ubi sexus nul
Abbreviated transcription (Latin):
ind aũ inquius quam uelle sibi obtẽ¬
perari a minorib ⁊ nolle obtemꝑare
ut etiam comam nutͥunt. uñ ille n dis¬
putari omnino uoluit dicens. Si quis
aũ uult contentiosus. e̾e. nos talem cõsu¬
etudmem ñ habemꝰ neq eccła di Hoc aũ

Expanded text:
id autem iniquius quam uelle sibi obtemperari a minoribus et nolle obtemperare ut etiam comam nutriant: unde ille nec disputari omnino uoluit dicens: si quis autem uult contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesiae dei. hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
icut enimindas tui butellamt᷑didit
dominus. ñ maium accipiendos ma¬
le accipiendo. locum in se diabolo p̾buit
sic indignus quisq sumens dominit ũ
satͣmentum ñ efficit ut qr ip̃e malus:
malum sit. ant quia ad salutem ñ acup̃.
nicħ acceꝑit Corpꝰ enundomim ⁊ san¬

Expanded text:
Sicut enim Judas cui buccellam tradidit Dominus , non malum accipiendo, sed male accipiendo, locum in se diabolo praebuit; sic indigne quisque sumens Dominicum sacramentum, non efficit ut quia ipse malus est, malum sit, aut quia ad salutem non accipit, nihil acceperit. Corpus enim Domini et san
Abbreviated transcription (Latin):
S nidendum. ẽ. qͦm ñ sit contrarium qͦd dicit
apłs. ñ mulierem s uirum. ẽẽ imaginemdĩ.
huic quod scͥptum. ẽ. in genesi fecit deus ho¬
minem. ad imaginem dĩ fecit eum. mascu¬
lum et feminam fecit eos et bñdix̃ eos. Ad
imaginem quippe naturam dĩ ip̃am hu¬
manam factam dicit q̃ sexii utͦq conplet᷑
nec ab intelligenda imagine dĩ separat
feminam. Dicto enim quod deus fecit ho¬
minem ad imaginem dĩ. fec̃ eum inqͥt
apłm audimꝰ uirum. eẽ. imaginem dei:

Expanded text:
 videndum est quomodo non sit contrarium quod dicit Apostolus, non mulierem, sed virum esse imaginem Dei, huic quod scriptum est in Genesi, Fecit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit eum; masculum et feminam fecit eos, et benedixit eos. Ad imaginem Dei quippe naturam ipsam humanam factam dicit, quae sexu utroque completur, nec ab intelligenda imagine Dei separat feminam. Dicto enim quod fecit Deus hominem ad imaginem Dei, Fecit eum, inquit, a
Abbreviated transcription (Latin):
maritis nͥ quod capillos nudare feminas qͣs
etiam capud uelare. apłc inbet net maritataᷤᷤ
decet fucare aut̃ pignientis qͦ ł rubicundior
ł candidior appareat. adult̾ina fallatia. ẽ.
Qua ñ dubito etiam ip̃os maritos se uelle de¬
cipi. quib soł ꝑmittende st̃ femine. orna¬
riquidem uestisq pompa. s mores boni st̃.
Execranda aũ suꝑsticio ligaturarum in qͥbꝰ
etiam in aures uirorum in summis ex una
parte auricłis suspense deputant᷑. nõ ad
nefariarum suꝑsticionum ꝓhibitiones in
enim consonantia xp̃i ad belial. insi forte
quia belial nominauit et gñalem soueta¬
tem demoniorum ꝓhibuit. licet xp̃ianis
sacrificare neptuno. quia nicħ ꝓprium
de neptimo uetitum legimus.

Expanded text:
maritis, nisi quod capillos nudare feminas, quas etiam caput uelare apostolus iubet, nec maritatas decet; fucari autem pigmentis, quo uel rubicundior uel candidior appareat, adulterina fallacia est, qua non dubito etiam ipsos maritos se nolle decipi, quibus solis permittendae sunt feminae ornari quidem uestisque pompa sed mores boni sunt. Execranda autem superstitio ligaturarum, in quibus etiam inaures uirorum in summis ex una parte auriculis suspensae deputantur: non ad peciales nefariarum superstitionum prohibitiones in enim consonantia Christi ad Belial? nisi forte, quia Belial nominauit et generalem societatem daemoniorum prohibuit, licet Christianis sacrificare Neptuno, quia nihil proprie de Neptuno uetitum legimus.
Abbreviated transcription (Latin):
sen et a aron dominꝰ ditens. Ista distinctio
legis querumq constituit dñs. ꝓeuldubio
ñ. ẽ distinctio. nͥ int̾ aliqua duoł plura. Nã
singularitas distinctionem ñ reqͥrit. Nec
distinctionem cinus libet rei commemora¬
uit s addidit legis et secutꝰ adiunxͣ. q̃cumq¬

Expanded text:
tio legis, quaecumque constituit dominus. procul dubio non est distinctio nisi inter aliqua duo uel plura; nam singularitas distinctionem non requirit. nec distinctionem cuiuslibet rei commemorauit, sed addidit: legis, nec cuiuscumq
Abbreviated transcription (Latin):
dicemꝰ ad ħ: si ꝓ sua ꝑsona mulier adim¬
plet imaginem tnitatis. eur ea detacta
delat̾e uiri. adbur ille imago dr Ant siet unaꝑ
sona hominis ex tͥb potest dici imago dĩ sient
in ip̃a sumia tͥnitate et una q̃q persona dc̃
c̾ tur et mulier ñ c̃ imagodĩ: Nam ꝓpt̾ea nõ¬

Expanded text:
dicemus ad haec? Si pro sua persona mulier adimplet imaginem Trinitatis, cur ea detracta de latere viri adhuc ille imago dicitur? Aut si et una persona hominis ex tribus potest dici imago Dei, sicut in ipsa summa Trinitate, et unaquaeque persona Deus est, cur et mulier non est imago Dei? Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
Signuum nat᷑e debitum in modacione uora¬
citatis exceditis. ⁊ umolentia ingurgitetis.
quantaslibet laudes dĩ lingna nr̃a sonet.
uitablasphemat. Post cibum et potum reqͥ¬
escis. ut dormias nec in lecto turpit̾ agas aliq.
Let excedas ultra conscessam luentiam in lege
dĩ. Sit castus. cumm conuget horꝰ. ⁊ si est
cura ꝓpagandi lib̾ os ñ sit effrenata luxurieᷤᷤ
xp̃iestis ambo. ambo abillo conditi: ambosan¬
guine ip̃ius reparati. Hec agens laudat eum:
nec omnino silebit laudatiotua. Qund cum sõnꝰ
aduen̾it: et cum dormis non te exticet a qͥete
mala conscientiatua. ⁊ innocentia sommii
tui laudat deum

Expanded text:
um naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; quantaslibet laudes Dei lingua tua sonet, vita blasphemat. Post cibum et potum requiescis, ut dormias; nec in lecto aliquid turpiter agas, nec excedas ultra concessam licentiam in lege Dei: sit castus cum conjuge torus; et si est cura propagandi liberos, non sit effrenata luxuries embra Christi estis ambo , ambo ab illo conditi, ambo sanguine ipsius reparati: haec agens laudas Deum, nec omnino silebit laudatio tua. Quid, cum somnus advenerit? Et cum dormis, non te excitet a quiete mala conscientia tua; et innocentia somni tui laudat Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Oportet et ħcses ce̾. ut ꝓbati manifesti fiãt
potest q̃ sint uasa mortis. An forte ħe¬
tui: Nam et ip̃i ex eodẽ a Iu .i. ex oisdem
scripturis. in animas ñ caritate inflam¬
mandas. s uenenis ꝑimendas insiliũt.
.c̃. ñ quia ip̃a petcatores fatit. s q ipsa
ordinat cum petcau̾int. Malo enĩ noco
ꝑ pettatũ legentes male cogunt᷑ intel

Expanded text:
Oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant Oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant potest, quae sint vasa mortis? An forte haeretici? Nam et ipsi ex eodem arcu, idest, ex eisdem Scripturis in animas non caritate inflammandas, sed veneno 39 perimendas insiliunt. est, non quia ipsa peccatores facit, sed quia ipsa ordinat, cum peccaverint. Malo enim voto per peccatum legentes male coguntur intel
Abbreviated transcription (Latin):
ta pꝰ petcata primihominis uatisumꝰ int nõ¬
dum reddita luce mentis carnalib sensibuᷤ
subditi carnalem uitam sine ulla u̾itatis
intelligentia. tͣnsigamꝰ. Tales nece̾t̾. est. et̃.
infantes ⁊ paruulos pueros. qui ñ dum pꝰst̃
acciꝑerationem. Et quia naturales st̃ isti
sensus qui primametatẽ regunt. ⁊ dõ arti¬
fue nob̃ tributa st̃. recte dicuntur uiri .i.¬

Expanded text:
ta post peccatum primi hominis nati sumus, ut nondum reddita luce mentis, carnalibus sensibus subditi, carnalem vitam sine ulla veritatis intelligentia transeamus. Tales necesse est esse infantes et parvulos pueros, qui nondum possunt accipere rationem. Et quia naturales sunt isti sensus, qui primam aetatem regunt, et Deo artifice nobis tributi sunt, recte dicuntur viri, i
Abbreviated transcription (Latin):
ut quemadmodum ip̃e ꝑ ommpotẽtiã
suam preest im̾se creature. sic bõ ꝑ ĩtel¬
ligentiam qͣ etiam creatorem suum̾ cog¬
noseit et colit. pree̾e̾t omnib t̾renis uo¬
torium feminam ñ ad carnalem contupiᷤᷤ¬
tenciam. quandoquidem ñ corruptibilia
corpora tunc habebant añqͣm eos mortali¬
tas inuad̾et pena petcati. s ut hr̃et uirgłã
de femina. cum ei preiret ad dm̃. seq illi
p̃b̾et. imitabilem sc̃itate atq pietate sic̃
emina facta dr ĩ aduitoriũ uiri. ut co¬
pulacione sp̃itali. sp̃itales fructꝰ ed̾et.
.i. bonaoꝑa diuine laudis. dum ille regit
bot temporat. Ille a sapiencia regit᷑ hec a
ut ñ solum anima corpori dominaretur.
quia corpꝰ sermlem locum optinet. s etiã
uirił ratio subiugaret. sibi animalẽ par¬
dem suam. ꝑ quod adincoriũ imꝑaret cor¬
pori. Ad hums rei exemplum femina fc̃a
.ẽ quam rerum ordo subingat uiro. uͭ ꝗͦ
induob hominib ciuudencuus apparet

Expanded text:
uemadmodum ipse per omnipotentiam suam praeest universae creaturae, sic homo per intelligentiam qua etiam Creatorem suum cognoscit et colit, prae caeteris omnibus terrenis adjutorium feminam non ad carnalem concupiscentiam, quandoquidem nec corruptibilia corpora tunc habebant antequam eos mortalitas invaderet poena peccati, sed ut haberet vir gloriam de femina cum ei praeiret ad Dominum, seque illi praeberet imitandum in sanctitate atque pietate, sicut et facta dicitur in adjutorium viri, ut copulatione spirituali spirituales fetus ederet, id est bona opera divinae laudis; dum ille regit, haec obtemperat; ille a sapientia regitur, haecuod fieret, ut non solum anima corpori dominaretur, quia corpus servilem locum obtinet, sed etiam virilis ratio subjugaret sibi animalem partem suam, per quod adjutorium imperaret corpori. Ad hujus rei exemplum femina facta est, quam rerum ordo subjugat viro; ut quod in duobus hominibus evidentius apparet,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ omnia placeo. Ad dit enimñ querons qͦd
nuchi ꝓdest. s quod multis ut salui fiant.
ulli antem ꝓdest ut satuus fiat si homo ei
ꝓpt̾ se ip̃m placeat. qui non placet auter
nisi cum ꝓpt̾ deum placet .i. ut deus placet᷑
⁊ głificetur. Cum dona eiꝰ attenduntur in
homine. aut ꝑ minist̾ium hominis acipi¬
untur. Cum aut̃ lic homo plaiet: ñ iã hõ s
intellestor pule piusator patebit uttuq¬
et nulla iitra se repugnantia repellet intͣntem.

Expanded text:
 addidit enim, Non quaerens quod mihi prodest, sed quod multis, ut salvi fiant . Nulli autem prodest, ut salvus liat, si homo ei propter seipsum placeat: qui non placet utiliter, nisi cum propter Deum placet, id est, ut Deus placeat et glorificetur, cum dona ejus attenduntur in homine, aut per ministerium hominis accipiuntur; cum autem sic homo placet, non jam homo, sed intellector, piusque pulsator, patebit utrumet nulla inter se repugnantia repellet intrantem.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qui p̾cedunt oxempluise prebent sequentibꝰ.¬
⁊ nunquid neminem sequunt᷑. Si neminẽ
sequitur errabunt. Sequutur aliquem
remansic iam homo qui imitent᷑. qr om̃s ꝓfi¬
ciendo suꝑarunt. ip̃e xp̃c eis remanet. quẽ
usq in finem sequantur. et c̾nitis ordinatoᷤ

Expanded text:
 qui se exemplo praebent sequentibus, numquid neminem sequuntur? Si neminem sequuntur, errabunt. Sequuntur ergo etremansit jam homo quem imitentur, quia omnes proficiendo superaverunt, ipse Christus eis remanet, quem usque in finem sequantur. Et cernitis ordinatos
Abbreviated transcription (Latin):
igutate ac mistiee deuelando mulieris
capite loquitur: qͦd ñ aflaliquod secretr̃
satramenti referat᷑ mane remanebit. Sieut
eimñ solum n̾arissima racio. s etiam ip̃mᷤᷤ
apłidealarat anctoritas ñ secundum formã

Expanded text:
igurate ac mystice, quia de uelando muliebri capite loquebatur. quod nisi ad aliquod secretum sacramenti referatur, inane remanebit. Sicut enim non solum ueracissima ratio sed etiam ipsius apostoli declarat auctoritas,
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽẽ. quod iam dixi. tum de natura mentis
humane ag̾em mulierem cum uiro suo
ẽe̾. imaginem dĩ ut una inago sit tota
illa substantia. Cumaut̃ ad aduitorium distͥ¬
buit᷑. quod adcam ip̃am solam attinet. ñ . ẽ. ima¬
godĩ. Quod autiłm ad turum solum attinet
imago dĩ .ẽ. tam plena atq integra. quam ĩ
unuum coniuncta muliere. Quia et si tota
contemplet᷑ u̾itatem. imago dei . ẽ. ⁊ cum ex
eadistribintur aliquid ⁊ quadam intẽci¬
one diriuat᷑. ad actionem temporalium¬
rerum. nichilominus ex qua parte ꝯspec¬
tam consulit u̾itatẽ imago dei. ẽ. E x qua
uͦ intendit᷑ in agenda infent̾iora. ñ. c̃. ima¬
godĩ. Et qm̃ quantutumq se extend̾it. in
id qͦd ct̾num.ẽ. tanto magis in de formatur
ad imaginem dĩ. Et ꝓpt̾ea ñ ẽ. cohibenda uͭ
se in contineat. ac temperet dõ ur ñ de¬
bet uelare capud suum. quia uͦ illi ratio¬
nali actioni que in reb corporalib tem¬
poraub q uersatur. ꝑiulosa.ẽ. nimia

Expanded text:
quod jam dixi, cum de natura humanae mentis agerem, mulierem cum viro suo esse imaginem Dei, ut una imago sit tota illa substantia: cum autem ad adjutorium distribuitur, quod ad eam ipsam solam attinet, non est imago Dei; quod autem ad virum solum attinet, imago Dei est, tam plena atque integra, quam in unum conjuncta muliere. contempletur veritatem, imago Dei est; et cum ex ea distribuitur aliquid et quadam intentione derivatur ad actionem rerum temporalium, nihilominus ex qua parte conspectam consulit veritatem, imago Dei est; ex qua vero intenditur in agenda inferiora, non est imago Dei, et quia quantumcunque se extenderit in id quod aeternum est tanto magis inde formatur ad imaginem Dei, et propterea non est cohibenda ut se inde contineat ac contemneret, ideo vir non debet velare caput suum. Quia vero illi rationabili actioni, quae in rebus temporalibus corporalibusque versatur, periculosa est nimia
Abbreviated transcription (Latin):
hõ manimam niuentem uoluit apłs ĩtel¬
ligi torpꝰ hominis animale. Spitale aut̃
quemadmodum intelligẽdũ ẽc̃t ostẽdit
acldẽdo. Nouissimus adamin sp̃m iuui¬
ficantẽ ꝓculdubio xp̃m significans. qui¬

Expanded text:
 animam uiuentem, uoluit apostolus intellegi corpus hominis animale. Spiritale autem quem ad modum intellegendum esset, ostendit addendo: Nouissimus Adam in spiritum uiuificante
Abbreviated transcription (Latin):
ed ñ pͥmum qͦd sp̃itale.ẽ s qͦd animale:
pꝰea sp̃itale. U multo aꝑtius declarauit.
se animale corpꝰ insinuasse. in eo qͦd scͥptũ. ẽ
factũ. ẽẽ. pͥmum bominem in animamui¬
uẽtõ. sp̃itale aut̃ ĩ eo qͦd ait nouissimꝰ adã
in sp̃miunficantẽ. Prius. ẽ. enim animale
corp᷑. qͣle habuit pͥmꝰ adã qͣmuis ñ morit᷑um
nͥ peccasset. quale habemus nunt & uos:
hactenus eiꝰ mutata uiciataq nat᷑a. qͣtmꝰ in¬
postca quam peccanit. effectũ. c̃. un hab̾et

Expanded text:
Sed non primum quod spiritale est, sed quod animale, postea spiritale. Ubi multo apertius declarauit se animale corpus insinuasse in eo quod scriptum est factum esse primum hominem in animam uiuentem, spiritale autem in eo quod ait: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem. Prius est enim animale corpus, quale habuit primus Adam, quamuis non moriturum, nisi peccasset; quale nunc habemus et nos, hactenus eius mutata uitiataque natura, qupostea quam pecc