comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ mͣris. Cuiꝰ corpꝰ eccl̃ia q̃
de suꝑ fuit: apaganis ob
bitãtium pͣuam conu̾sa¬
tionẽ destructa. ibi absq ul¬
lo religionis honore: nullo¬
stante tegnune himbre ma¬
descit echereo. Nam dignũ
est scito dixi qz uoluntas:
ut idem gl̾iosus dei amicus
inde diligenter effossus. ad
locum transferat᷑ pacis cl¬
tusq legitimi. Quib di¬
ctis: moxa cõspectu uidẽtis
illa celestis spẽs huimodi
uisionẽ narrantis. una cũ
uoce subducitur. Qͥ sopore
depulso: et quod uiderat ui¬
gilanti animo replicans.
ad de irgandam ꝓnus con¬
surgit clemẽtiam: quatus
sus audaldus nõis speciali
ei familiaritate conexus:
etate ac uite morib pene cõ¬
similis. Cuiꝰ ab ore quedi¬
cũtur et multo etiã ampli¬
ora: nos in fide accepisse cõ¬
fidimus. Ad hũc pͥmum me¬
moratus cõpresbiter hilde¬
bertus accessit: et qd̾ sibi re¬
uelatũ fuerat secreta allocu¬
tione detegẽs. eum ĩ hoc mł¬

Expanded text:
tae et martyris. Cujus corpus ecclesia quae tae et martyris. Cujus corpus ecclesia quae desuper fuit, a paganis ob bitantium pravam conversationem destructa, ibi absque ullo religionis honore, nullostante tegmine, imbre madescit aethereo. Nam dignum est, scito, Dominique voluntas, ut idem gloriosus Dei amicus inde diligenter effossus, ad locum transferatur pacis cultusque legitimi. » Quibus dictis, mox a conspectu videntis illa coelestis species hujusmodi visionem narrantis una cum voce subducitur. Qui sopore depulso, et quod viderat vigilanti animo replicans, ad Dei rogandam pronus consurgit clementiam, quatenusus Audaldus nomine, speciali ei familiaritate connexus, aetate ac vitae moribus pene consimilis, cujus ab ore quae dicuntur, et multo etiam ampliora nos in fide accepisse confidimus. Ad hunc primus memoratus compresbyter Hildebertus accessit: et quod sibi revelatum fuerat secreta allocutione detegens, eum in hoc mul
Abbreviated transcription (Latin):
nãte ortodoxo frãcorũ prin¬
cipe karolo. ludouici imꝑa¬
toris filio. ĩ parte qͣdam reg¬
noꝵ ip̃ius. in aquitania sci¬
licet.⁊ monaitĩo qd̾ nulgali
appellatione cõchitas uoci¬
tatur: hildebelco cuidã mo¬
nacho uisio ostensa ẽ. quã
celitus monstratã scq̃ntia
declarabũt. Erat igitur i dẽ
uit simplex ultrã iuueni¬
lem etatem tempꝰ agens. Se¬
nex morib: ac scẽpatientie
studus eruditus. Habitũ cti¬
am monasticũ quẽ p̾serrim
atpr̃e sui sacerdotu nihian¬
ter desiderauãt adeptus: ta¬
lem se totius religionis p̾¬
buerat actib. qui etiam p̾¬
cedentiũ huiꝰ uite patrum
sequẽs uestigia: multiset
ip̃e foret in exemplũ. Hic
cum se aliq̃ndo post exsolu¬
tum uigiliaꝵ debitum sopo¬
ridediss: uox ei diuina sic
insonuit dicens. Erat̾ uigi¬
las: Cui respõdenti dnẽ quid
de.⁊ aggiedẽ ualentiam
hispaniaꝵ: ac ꝑquire extra
muros eiusdẽ ciuitatis. lo¬
cum sepult᷑e iuncẽtii leui¬

Expanded text:
nante orthodoxo Francorum principe Carolo Hludowici Imperatoris filio, in parte quadam regnorum ipsius, in Aquitania scilicet et Monasterio, quod vulgari appellatione Conkittas vocitatur, Hildeberto cuidam monacho visio ostensa est, quam coelitus monstratam sequentia declarabunt. Erat igitur idem vir simplex, ultra juvenilem aetatem tempus agens: senex moribus, ac sanctae patientiae studiis eruditus. Habitum etiam monasticum quem praesertim a tempore sui sacerdotii inhianter desideraverat adeptus, talem se totius religionis praebuerat actibus, ut etiam praecedentium hujus vitae patrum sequens vestigia, multis et ipse foret in exemplum. Hic cum se aliquando post exsolutum vigiliarum debitum sopori dedisset, vox ei divina sic insonuit dicens: « Frater, vigilas? Cui respondenti: Domine, quid de, et aggredere Valentiam Hispaniarum: ac perquire extra muros ejusdem civitatis locum sepulturae Vincentii levi
Abbreviated transcription (Latin):
mouerãt: ad galliam desti¬
nauit. Cui ad supplemen¬
tũ exercitus legionẽ thebeã
ex orientaliũ partib ire
precepit. Que legio sexini¬
lia sexcentos sexaginta sex
uiros ualidos aimiset
instructos armis: antiqͦꝵ¬
⁊ romanoꝵ haltbant exemi¬
Ni. plum. Hii igitur milites
xp̃ianc religionis ritum
orientali trãctatõe sus cepe¬

Expanded text:
mque contra Gallias destinauit. Cui ad supplementum exercitus legionem Thebeam ex orientalibus militibus ire iussit. Que legio sex milia sex centos sexaginta sex uiros ualidos| animis . et instructus armis . antiquorum romanorum| habebat exemplo . hii . igitur milites christianae religi| onis ritum orientali tradicione suscipe
Abbreviated transcription (Latin):
tiplurimi. Uidentes qd
stolus. euacuaret. Illi eñi
ideo uulna̾ lunt qͦs poterãt:
ut iilu̾ati ipõs euocarẽt.
Quiq ideo curare putabã
solum hos curabat. quos
quaddemmo fcrebant᷑ infir¬
mitatib dnu̾sis oblesos.

Expanded text:
tur, videntes quod stolus Dei evacuaret. Illi enim ideo vulnerabant quos poterant, ut vulnerati ipsos rogarent; quique ideo curare putabantsolum hos curabat quos qui ad eum afferebantur infirmitatibus diversis obsessi
Abbreviated transcription (Latin):
minatũ cedib locum itine¬
ris necessitate deductus ẽ.
Quidum ad cpulas pro
etatis uenatione ab om¬
nib rogaretur: require
e. quod inter tot corpora
interemptoꝵ. gaudentes
exultantesq possent mi
ne legis studio cerimoni¬
as romanas cultumq doo
rum ꝑiter cum imꝑatoriꝰᷤ
iussionib contẽpne̾ rom¬
luiss: data neci ess. ut dis¬
cipline militaris traditus
ordo seuerius ten̾etur. Tũc
uictor altenocis gemitũ
trahens. grauiterq sus¬

Expanded text:
minatum caedebus locum . iteneris| necessitate deductus est. Dum ad epulas pro| aetatis ueneratione ab omnibus rogaretur| requerira leticiae| quod inter tot corpora peremptorum gauden“tes”| exultantesquae possint milianae legis studio| caeremonias romanas cultumque nominum pa| riter cum imperatoriis iussionibus contemnere| uoluisset. Dataque neci essit ut disciplinae| militaris traditus ordo seuerius teneretur. Tunc| uictor . alte gemitum trahens grauiterque| sus
Abbreviated transcription (Latin):
cepit relinq̃re: Factũ ita¬
legionem: turba carnifi¬
cum. Oms sine discretiõe
q brata corpora: ⁊ deuotas
deo auimas fideli mortis
ꝓfessione cõmendabant.
Oꝑta ẽ terra illic ꝓcumbẽ¬
tib in morte corꝑib isto¬
humanoꝵ corpoꝵ stragẽ
dedit. q̃ contẽpsit rem p̾sen¬
tium obspẽ futuroꝵ: Sic
interfecta est illa plane an¬
gelica legio: q̃ ut credmmiꝰ
rum iam collaudãt deũ
ĩcelis. Pactatandem cede:¬
da diuiditur. Nam maxi
mianꝰ facultatẽ dederat᷑. ut
qͥsquis legionis illiꝰ mili¬
tem iugulass. interẽpti
spoliis utẽtur. Duisa gͥ
om̃iũ preda: ad uescendũ
cpulandũq iuctrirturba
consedit. Int̾e̾a ueteramis
quidã uluime etatis suese¬
nex fatigatus. nõie uictor.¬

Expanded text:
cepit derelinque+. Ventum italegionem turba carnificum| omnes aetas sine descricione rque beata corpora . et deuotas deo animas| fidele mortis professione commendant.Operta est terra illic procumbentibus in mortem corporibus piohumanorum corporum stragem i contempsit rem praesentium ob spem futurorum. sic interfecta est illa plane angelica legio quae, ut credimus, nibus iam conlaudat semper in caelis da deuiditur. namque maxi| mianus facultatem dederat ut quisque legio| nes illius militem iugulasset . interempti spoliis| uteretur. Diuisa . igitur omnium praeda . ad| uescendum . aepulandumque uictrix turba| consedit. Cum interea ueteranus quidam| ultimę aetatis . senex fatigatus. nomine uictor
Abbreviated transcription (Latin):
pi doctorẽ suꝑius menio¬
raui:correctis legionis sue
signis ad cirrũstantes ora¬
tionẽ cõfirmat. Tenere me
cõmilitones optimi scła¬
rium belloꝵ signa ꝑspici¬
tis: s ñ ad hec arma ꝓuo¬
co. Non ad hec bella animoᷤ
aliud nobis gens eligen¬
dum ẽ p̾liorum. Non ꝑ
hos gladios potestis: adreg
defensio: fidem qͣm deo pro¬
misimꝰ in ultimis custodire.
Iam de cõmilitonũ meorũ

Expanded text:
pidoctorem superius memopidoctorem superius memoraui superius| legionis sui signis hac circumstantes oracione confer| mat tenere me commilitones optimm bellorum signa perspicitis . sed non ad hec ar| ma prouoco . non ad haec bella animos aliod nobis genus elegendum| est praeliorum non per hos gladios potest . ad regndefensio est. Fidem quam deo promiseris in| ultimes costodire. Iam de commilitonum nostror
Abbreviated transcription (Latin):
rilis animꝰ. fides ĩuiola¬
ta ꝑmaneat.Iam cerno
ante cribunal xp̃i stan¬
tes eos:quos paulo ante
satelles regius neci depu¬
tauit. Illa uero glia est: q̃
et̾nitatem beatam inte hu¬
uis breuitate m̃catur. Eqͣ¬
li om̃es auimo una noce
responsũ satellitib demus
id nũtiãtib Milites q̃deni
cesar tui sumꝰ: et ad deffen¬
sionẽ rei publice romana
ce fuimꝰ aut ignauie formidĩe
mernimꝰ subire flagitiũ.
Cuis etiam obtemparemꝰ¬
p̾ceptis: nisi instititis legi
⁊ aras semꝑ pollutas san¬
guine uitaremꝰ. Comꝑimꝰ
precepisse te. aut sacrilegi¬
is pollui xp̃ianos: aut de¬
amplius latitantes: nos
om̃s xp̃ianos ẽẽcognosce.
Habebis potestati tue sub¬
dita om̃ia corpora: aucto¬
remu̾ suum respicientes
xp̃m animas nou tenebis.
probat᷑ assentio: ⁊ cesari ꝑ
satallites nuntiacur. Pre¬
senti p̾cepit iussu. ut iterũ
dacinũ renouate crudeli¬
tatis ordo cõsumeret. Post
hanc uocem ad legionem

Expanded text:
uirilis animus . fides inuiolauirilis animus . fides inuiolata permaneat. Iam| cerno ante tribunal christi stantes eos quos neci . paulo| ante satellis regius depotauit illa uero gloria est . quae| aeternitatem beatam uitae huius breuitatem erca| tur. Aequali omnes animo. Vna uoce responsum satel| litibus demus. Ii . nuncia milites quidem caesar tui sumus| et ad defensionem rei pupuci . romana ciae fuimus aut ignauae formidines| meruimus subirae flagitium . tuis eciam obtempeceptes. Nisi instituti legibus et aras semper pollutas sangui| ne uitaremus. Conperimus praecepisse te . ut aut| sacrilegies pollueris cristianos . aut delongius latitantes. Nos omnes christianos| esse cognosce . habebis potestati tuae subdita| omnium corpora auctorem uero suom respicientes christum| animas non tenebes . probatur . ascensu et cesari per satellites nun| ciatur Inclemente praecipet iussione . ut iterum de| cimum renouate crudilitates ordo consummeret .| post anc uocem ad legionem
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑi mortalib dextris obsti¬
dem phenni religione cõ¬
plerent. Actenu exẽpla
satra inserta coditib lege¬
bamus: iam nũc ꝑ nos¬
met ipos quos sequi dobe¬
remus aspexinuis. Ecce ual¬
latus sum ꝯmilitonũ me¬
orum corporib: quos de
latere meo fuuestus satel
guinis reliquias uestib
meis porto. Et dubito eoꝵ
sequi necem: quoꝵ gratu¬
lans ammiror exemplũ.
est: quid imꝑator iubeat:
qui sortem mortalita¬
tis eqͣlis est. Si habere ali¬
quid uiriũ imperatoria
iussa potuissent: cura be¬
atissimoꝵ trium pueroꝵ
corꝑa regis ꝑsarum ua¬
luiss incendiũ. Nec con¬
menta olum dedissenos
memini. qd contentu
te defensare rempublicã
deb̃cmus. Iam tunc ꝓii¬
si mei corporis utilitatẽ.
⁊spopondihanc imꝑato¬
rib fidem: nec tamen mͥ
cullius tũc regna celestia
spondẽti faciendũ ẽ.si hoc
potuimꝰ militie deuocõne
pmitte. Quin ĩmo fortis¬
simi milites xp̃i deuotas
animas subdamꝰ p̾ciosissi¬
mepassioni. Sit nob̾ ui-

Expanded text:
 dexteris obuidem perennem religionem conplete| hactenus . exempla sacris inserta codicibus legebamus| Iam nunc per nosmet ipsos quos sequi deberemus as| peximus. Ecce uallatus sum commilitonum| meorum corporibus quos de latere meo funestus satel|gui| nis reliquies uestibus meis porto. Et dubito eorum sequi| necem quorum gratulans ammiror exemplum e quid imperar iubeat qui sorte| mihi mortalitates equales est. Si habere aliquid| uirium imperatorea praecepta potuissent circa| beatissimorum puerorum corpora reges persarum ualuis| set incendium . nec conmenta olim dedisse| nos menime quod contemtu tae defensare rem puplicam deberemus . iam tunc| promisi mei corporis uilitatem et spopondi hanc impe| ratoribus fidem . nec tamen mihi ullus tunc regna| celestia spondente facien| dum est . si hoc potuemus miliciae deuocione promit| tere. Quin immo fortissimi commilitonis . olim deuot\a/s| animas subdamus praeciosissimae passioni sit no| bis
Abbreviated transcription (Latin):
mianꝰ cesar dum ad satra¬
menta suꝑiis memorata
cunctos in exercitu suo co¬
geret:agnouit p̾tergres¬
sam ut diximꝰ legionem.
Subito iracũdie furore cõ¬
pletus: satellites misit ut
legionem ad sacram̃toꝵ
suoꝵ sacrilogia reuocarẽt.
Erat aũtin eadem legione
pͥmiteriꝰ mauriciꝰ. et signi¬
fer exuꝑius: et candidus se¬
nator. Q ita cõmilitonib
sius p̾erant. ut amore potiꝰ
diuinitatis. qͣm t̾rore mi¬
litaris obedientie p̾ciperent.
et uircute nobiles: s fide
in deo nobiliores. Erga im̃¬
ꝑatorem fortitudine: erga
xp̃in deuocione certabãt. Eimͣ¬

Expanded text:
mianos caesar. Dum ad sacramenta superius| memorata cunctos in exercito suo cogeret . agnouit| pratergressam ut diximus legionem subito iracundie| furorae conpletus satelletes mittet . ut legionem| ad sacramentorum suorum sacrilegia reuocarent| Erat in eadem legione primicirius mauricius . et signifer| exsuperius . et candidus senator . qui ita conmilitonibus| suis praeerant. Vt amore potius aequalitates quam| terrore militare obaedienda praeciperent. i, virtute nobiles, sed fide nobiliores; erga imperatorem fortitudine, erga Christum devotione certabant. I
Abbreviated transcription (Latin):
ad imꝑium fuiss electus:
bari quorumdã presump¬
tione ꝑspiceret: ad consor¬
tium imꝑii uel laboris sibi
cõmilitonẽ herculiũ maxi¬
mianũ cesarem fecit. eũq
contra amandũ ⁊ helianũ

Expanded text:
 orbis fuis| set electus. bari| quorundam praesumpcione perspiceret. Ad| consorci“u”m imperii uel laboris olim sibi conmilitonem| herculium maximianum cesarem fecit . eumque| contra amandum et aelianum
Abbreviated transcription (Latin):
delitatepolluerat. In galli¬
am ꝓperans: ad alpiummõ
tes p̾ignarũ aduenit. er̃ans¬
meantib iter alpiũ post ar¬
duam ⁊ horridam uiam. su¬
bito qualis loci campestris
occuruit grata planities. S ͦ
in loco oppidum fcm est:
qd̾ octodorus nom̃ accepit.
Crra qd̾ irrigua fluminib
prata ⁊ agroꝵ fertilis cultã¬

Expanded text:
delitate| polluerat. In galliam properans ad alpium pennina| rum aditum uenit. Transmeantibus iter alpium .| post arduam et orredam uiam. Subite +qualis loci .| campestres occurret grata planities . quo in loco| oppidum factum est quod octodori nomen accipet| circa quod aut inrigua fluminibus prata. Aut agro| rum fertiles cult
Abbreviated transcription (Latin):
adhanc legionẽ militare
ñ merui:ut bene interta¬
les gl̾iose mortis honore
donatus. finem uite inue¬
nire potuissem. Saltem
si cõmilitoni dignus erã.
uel me ante altã morã ui¬
andi nocessitas deculisset.
ut seuilis pectoris cruor. tãt¬
torum iuroꝵ uictimis mis
ceretur. Obtulerã corpus.
hoc necidum mͦ tante late¬
dis cõsortio ñ carerem. Ca¬
lia dicentẽ ꝓfanoꝵ statim
oclos ad celum crigens: ta¬
liꝑ cũctantib sermõe respõ¬
dit. Longus me uiuendi
usus ad hanc qmͣ uidetis ꝑ¬
duxit etatem: quecũq in
hoc mũdo aguntur aut stu¬
dium. repetit. autierum no¬
lubilitas tangit aut uari
dus caligine subm̾sus: te¬
nebris circũfluentib latet:
nisi nobis aut iam xp̃c o
rit. Q d̾ ego fideli mente ꝓpẽ¬
dens: ultimo cõtestor affa¬
tu. Qd̾ si me tempꝰ paulo ã¬
te trucidate legionis itim̾is
nccessitas detuliss cõuiuiis

Expanded text:
hac legione militare non merui . quam| bene inter tales gloriose mortis honore donatis| finem uitae inuenire potuissem saltim si com| milito indignus eram uel me ante actas . oras| uiandi necessitas detullisset. Vt senilis| pectores cruor tantorum uirorum uictimis mis| ceretur. Obtuleram corpus hoc neci . dum modo| tante laudes consorcio non carerem. Talia| dicentem profanorum statim oculos ad caelum erigens| tali percontantibus sermoni respondit. Longus| me uiuendi usus . ad hanc quam uiditis perduxit| aetatem quecumque in hoc mundo aguntur .| aut studium repperet . aut rerum uolubilitas| agit. Aut uariudum caliginem submersum tenebres circum| fluentebus latet nisi nobis aut . uiam chrrit . quod ego fideli| mente perpendens utinam ultimo contester| affectu . quod si me ad tempus paulo ante| trucitate legionis . iteneris nec
Abbreviated transcription (Latin):
sumus imꝑator ti. s ta¬
dei. Cibi militiam debemus:
illi inuocentiã. Ate stipen¬
diumlaboris acceprinus:
ab illo uite exordiũ sump¬
simus. Sequi imꝑatore
in hoc nequaqͣm possimmꝰ:
ut actorem nr̃m negemꝰ
deum: ⁊ actorem nobis

Expanded text:
sumus, imperator, tui, sed taDei. Tibi militiam debemus, illi innocentiam; a te stipendium laboris accepimus, ab illo vitae exordium sumpsimus. Sequi imperatorem in hoc nequaquam possumus, ut auctorem negemus Deum, utique auctorem nos
Abbreviated transcription (Latin):
Transcensis igitur alpib.
maximianꝰ cesar octodorũ
uenit. Ibiq sacrificatur
pdolis suis cõuenire exerci¬
tum iussit: atroci ꝓposita
iussione. ut ꝑ aras demo¬
nib consecratas iurarent:
cocqualib sibi aninus
contra bagaudarũ turbas
uero uelut inimicos dus
suis. ab om̃ib ꝑsequen¬
uit ad noticiam thebaide
legionis: p̾teriens octodo¬
rum oppidũr ad locũ cui
lenter ꝓperauit. ut octo mi¬
lium spatio ab octodoro
seꝑato. necessitatẽ cõmiitẽ¬
di sacrilegiũ pret̾unt. Qͦ¬
in loco ita uastis rupib
rodami fluminis cursus
artatur: ut cõmeandi fa¬
cultate subtracta cõstratis
pontib mamficri itim̾s
necessitas imꝑarit. Undiq
tamenĩmiñetib saxis. par¬
uuis quidẽ s tamẽ amenus¬
⁊ irriguus fontibz campus
cõcluditur: uͥ fessi milites le¬
gionis thebee post laborẽ tã¬
ti itineris resederãt. Oqͣnta¬

Expanded text:
Transcensis igitur alpibus.| Maximianos caesar octodorum uenit ibique sacri| ficaturus idolis suis conuenire exercitum iussit.| Atroci proposita iussione . ut per aras demonibus| consecratas iurarent aequalibus sibi animis| contra bacaudarum turbas que uelut inimicos diis suis ab omnibus persequennit ad noticiam thehaide| legionis praeteriens octodorum oppidum . ad locum cui| leriter properauit. Vt duodicem| milium spacio ab octodoro seperata necessitatem com| mettendi sacrilegie praeteriret. in loco ita uastis rupibus rhodani fluminis cursus| ardatur . ut cum eandem facultate subtracta constra| tis pontibus uiam fieri iteneris necessitas imperaret.| Vndique tamen inminentibus saxis . paruus quidem sed “a”| oenus inrigiis fontibus campus includitur ubi fessi mili| tes legionis tebeae post laborem tanti iteneres resederunt| maxim
Abbreviated transcription (Latin):
diis suis hac seu̾itate ded̾it
ultionẽ. Post hanc uocem
apparitoris iussio in facta
discurrit. Ad legionẽ nelo¬
citer proꝑat: crudelia p̾cep¬
ta reserant. Tradũtur neci:
quos ordo repperit numerã¬
di. Leti pcussorib ceruices
p̾bent:solaq uiter cos erat
de gl̾iose mortis accełacõne
lere: ut octodorũ legio rede¬
at iubetur. Tunc mauritiꝰ
p̾micetius paululũ a satel¬
litib regis segregatus: con¬
uocat legione. ⁊ hac oratio¬
ne sanctiores alloquitur.
Gratulor uirtuti ur̃e com¬
amore religionis nllam
uobis cesaris p̾ceptum at¬
tulit formidinẽ. Gaudẽti¬
necem głiosos cõmilitoneꝰ
urõs iudistis. quib timm
ne quisq qd̃ aimnatis facile
est. specie defensionis beatis¬
simis funcrib manꝰ obui¬
am affrire temptaret. Iã
m̾ aduniꝰ rei interdictũ
plum: qui exemptũ ua¬
uocis uissione recondit:
docens maiorẽ armis omt¬

Expanded text:
nominibus suis . hanc seueritate dederit nominibus suis . hanc seueritate dederit ulcio| nem. Post hanc uocem paritur iussio infausta por| rigitur Ad legionem uelociter properatur . crudilia| praecepta reserantur . traduntur neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percussoribus ceruices| praebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| occupacione lere ut octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segregatus conuocat| legionem et hac orationem sancti oris alloquitur.| Gratulor uirtute uestrae comamore relegionis nullam uobis caesa| ris praecepta attullere formidinem . gaudentinecem gloriosam| commilitonis uestros uidistis quam timui ne quis| quam quod armatis facile est . speciae defensionis| beatessimis funeribus manus obuias adferre temta| ret. Iam mihi ad huius rei interdictum plum qui exemtum uauoces iussione recon| didet . docens . maiorem armes om
Abbreviated transcription (Latin):
tuebant. Requirũt itaq
qͥd maximianꝰ cesaridig¬
nanter madasset. Dictu
lites om̃s inmolare hosti¬
as libare sacrificra: ⁊ sacra
menta fanatici ordinis
ut legio festinant̾ reu̾teret᷑¬
et ad cõmilitonũ separet
exemplum. Tunchii qui p̾¬
erant legioni mitti affatu
transgressos octodoꝵ: quia
iam fama ad eos sacrifitio¬
sibi uisum ẽẽ. ne ꝑ demonũ
colere. et traditam orienta¬
li more religionẽ usq ad
todire. Ad belloꝵ usum ꝑa¬
tam ẽẽ legionis uirtutem:
ad cõmittenda sacrilegia si¬
cut cesar p̾cepit octodorum
ñ redur. Reu̾si itaq satelli¬
tes. nuntiãt obstinatos
esse animos legionis: nec
uelle p̾ceptis imꝑatoris
olidire. Cunc maximianꝰ
cesararacũdie iumietate su¬
esset uindicta publica: eti¬
am si tantũ maiestatem
iniuria: et metũ ꝑiterre¬
ligio romana contempni
ba festinet: decimũ quẽq
morti funesta sors prebeat.
Discaut cqualẽnecem qͦs
ordo p̾miscrit moriendi: qͣ¬
liter maximianꝰ uel sibi uł

Expanded text:
ent. Requirunt| itaque quid maximianos caesar ira dictante man| dasset. Dictum lites| omnes inmolasse hostias libasse sacrificia et sacra| menta fanatici ordinis ut legio festinanter reuertens commilitonum pare| ret exemplo. Tunc hii qui praeerant legione miti af| fatu tergressos +se ocdodorum .| quia dum fama ad eos sacrificiotibi uisum esse ne demonum colere| traditam orientali more relegionem usque ad todire ad bellorum usum paratam| legionis esse uirtutem. Ad commitendi uero sacrilegia| sicut cesar praecipet octodorum non redire. Reuersus itaque| satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes imperatoris obaedire. Tunc| maximianos caesar iracundiae nimietate suerat uendecta publica eciam| si tantum maiestatem iniuria et mecum| paretur religeo romana contemnituba festinet . decimum quem que morti funesta| sors praebaeat. Discant equalium neces ques ordo| praemiserit moriendi. Qualiter maximianos uel sibi| uel
Abbreviated transcription (Latin):
gub̾nauit cadauer extinctũ.
qui inter ungulas animũ
donauit minctum. Non flex
flamma tortoriscor elꝰ: non
m̾sit aqua maris corpꝰ eius.
B in huis et huiꝰmodi om̃ib
nichil est aliud. nisi p̾ciosa sẽ¬
per inconspcu dñi mors scõꝵ

Expanded text:
gubernavit cadaver exstinctum, gubernavit cadaver exstinctum, qui inter ungulas animum donavit invictum. Non flexit flamma tortoris cor ejus, non mersit aqua maris corpus ejus. Sed in his et hujusmodi omnibus nihil est aliud, nisi pretiosa in conspectu Domini mors s
Abbreviated transcription (Latin):
habitatorẽ suum dyabo¬
lum concremabat. ꝑfuri
osas enim daciaut uoces.
ꝑtruces głos. ⁊ minaces
sui uasculi ꝙ impleuerat
crepantis rimulam ꝓuide¬
lutur. Nou tantũ mrͣem
tum illum uastabat insa¬
nia. S iam frẽs kiñi illa
om̃ia transierũt: ⁊ ira daci¬
ani. ⁊ pena uincentii. Añc
aũt pena daciano:corona
uero manet iuntentio. De¬
niq hiis p̾missis. future
uidelicet retributõis finib
iam ĩ hoc mundo. niͣrti rũ
gł̾iam demonstremꝰ. Que ho¬
die regio. que ueꝓuincia
illa. quo usq uel romam̃
excenditur. natalem nõ gau¬
det celebrare uincentu dyaco¬
ni: Quis aũt hodie dacian
ul nome audiss. si uincentii
passione non legissz: Qd ue¬
ro tanta cura seruautt dñs
mrͣis corpꝰ: quid aliud demõ¬
strauit. nisi se gub̾uasse umẽ¬
tem. quẽ non reliquit exant¬
mem: Licit ergo dacianum
uiuens uincentius: uicit et
mortuus. Uiuustormenta
salcauit: mortuus maria tnͣs¬
natauit. S ip̃e inter undas

Expanded text:
habitatorem suum diabohabitatorem suum diabolum concremabat. Per osas enim Datiani uoces, per truces oculos, minaces sui uasculi, quod inpleuerat, crepantes rimulas prodebatur. non tantum martyrem tum illum uastabat insania. Sed iam, fratres, illa omnia transieruani, et poena Vincentii. Nunc autem poena Daciano, corona vero manet Vincentio. Denique his praemissis futurae videlicet retributionis finibus, etiam in hoc mundo martyrum gloriam demonstremus. Quae hodie regio, quaeve provincia ulla, quo usque vel Romanum extenditur, natalem non gaudet celebrare Vincentii? Quis autem hodie Daciani vel nomen audisset, nisi Vincentii passionem legisset? Quod vero tanta cura servavit Dominus Martyris corpus, quid aliud demonstravit, nisi se gubernasse viventem, quem non reliquit exanimem? Vicit ergo Dacianum vivens Vincentius, vicit et mortuus. Vivens tormenta calcavit, mortuus maria transnatavit. Sed ipse inter undas
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite p̾meditari. quomͦ
aut quid loquamini. Non
enim uos estis qͥloquimi¬
ni: s sp̃c patris uestri qui lo¬
quitur ĩ uobis. Caro ergo
patiebatur: et speloquebat᷑.
Et loquẽte spn: non solum
conuincebat impietas: sed
etiam cõfortabatur ĩfirmi¬
tas. Clariorem nobis mrem.¬
. tormenta faciebant. Mulu¬
plici eñĩ milnerũ uaricta¬
te confossus : nou deserebat
pugnam: s acrius itcrabat.
Putares qd̾ eum indura¬
ret flamma ñ uicret: ⁊tan¬
quã figuli fornax lutum¬
molle suscipiens: duran
rccderet testam. Poterat
mircir nr dicere datiano.
Iam nonurat ignis tuus
camẽ meam: qr exatuit si¬
cut testa urtus mea. Et qm̃
ueraciter scriptũ est.uasa
figuli ꝓlat fornax. ⁊ hoĩes
iustos temptatõ tribula¬
tionis: ꝓbatus atq decoctus
illo igne iuncẽtius: datianꝰ
Quid em̃i crant n̾ba irasccu¬
ti. nisi fumꝰ ardentis: Ergo
mñ nr̃o refrigeriũ in corde
habenti. flammas extrinse¬
cus adnouelat. s ip̃e facib
furoris accensus. tanquã

Expanded text:
 quomodo aut quid loquamini. non enim uos estis, qui loquimini, sed spiritus patris uestri, qui loquitur in uobis. caro ergo patiebatur et spiritus loquebatur et loquente spiritu non solum conuincebatur impietas, sed etiam confortabatur infirmitas. clariorem nobis martyrem tormenta faciebant. multiplici uulnerum uarietate confossus non deserebat pugnam, sed acrius iterabat. putares, quod eum duraret flamma, non exureret et tamquam figuli fornax lutum suscipiens molle duram redderet testam. poterat martyr noster dicere Datiano: iam non curat ignes tuos caro mea, quia exaruit sicut testa uirtus mea. et quoniam ueraciter scriptum est: uasa figuli probat fornax et homines iustos temptatio tribulationis, probatus est illo igne Vincentius: arsit veQuid enim erant verba irascentis, nisi fumus ardentis? Ergo Martyri nostro refrigerium in corde habenti, flammas extrinsecus admovebat: sed ipse facibus furoris accensus, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
plicem diti atiem ꝓducit
mundus: contra nulites
xp̃i. Blanditur eñiut deci¬
piat. terret ut frangat. Nõ
nos tencat uoluntas ꝓp̾ria.
non nos tetreat crudelitas
aliena: et uictus est mun¬
dus. Ad utrosq aditus occur
ne humana patientia: inci¬
pit ẽẽ in credibilis. Si ag¬
crudelitas ĩmͣrciris corpore.
⁊ tanta tranqͥllitas ꝓferebat᷑
in uoce. tantaqr penaꝵ aspe¬
ritas seuicbat in memibris. ⁊
tanta securitas sonabat in
u̾bis: ut muro modo putare¬
um loquentẽ non torque
Prorsus ita erat. Alius laq̃¬
batur. Promisit eni ⁊ hoc te¬

Expanded text:
plicem, dixi, aciem producit mundus contra milites Christi. Blanditur enim, ut decipiat; terret, ut frangat. Non nos teneat voluptas propria, non nos terreat crudelitas aliena; et victus est mundus. Ad utrosque aditus occurrne humana patientia, incipit esse incredibilis, si agcrudelitas in martyris corpore et tanta tranquillitas proferebatur in uoce, tanta poenarum asperitas saeuiebat in membris et tanta securitas sonabat in uerbis, ut miro modo putareum loquente Uincentio torquerprorsus ita erat. alius loquebatur. promisit enim et hoc te
Abbreviated transcription (Latin):
tus est: martir exultat. ⁊
qui euasit uictor resultat.
Et ysaias sectus martiri¬
um fecit. ⁊ daniel leonum
rabiem morsus qz contẽp¬
nens: probatissimũ dei se
cõfessorem expressit. Quo
fcõ: utrosq xp̃c diaboli o¬
stendit ẽẽ uictores. imus
enĩ morit᷑ ⁊̃ triũphat: a¬
liis euadit ⁊ regnat. Ue
ni iam uͥgo ad thalamũ
que q̃sisti: ⁊ ꝓ amore spõ¬
si gladiũ ꝑcussoris admit¬
te: ut sponsam te u̾ginita ᷤᷤ
ĩmacłata cõpro bet xp̃i. ⁊
mͣrtirem cõfessio probata
consignet. felix caterua uir¬
ginũ: quib studiũ ẽ se
qui cõfessionis uestigia.
habebũt eñĩ tecũ corõnã
in celo: q̃ tetum suꝑau̾nt
inimicũ in mũdo. Nam

Expanded text:
tus est martyr, exsultat: et tus est martyr, exsultat: et qui evasit victor, exsultat: et Isaiam sectum martyrem fecit, et Danielem leonum rabiem morsusque contemnentem, probatissimum Deus confessorem expressit: quo facto utrosque diaboli ostendit esse victores; unus enim moritur et triumphat, alius evadit et regnat. 11. Veni jam, virgo, ad thalamum, quem quaesisti: et pro amore sponsi gladium percussoris admitte; ut sponsam te virginitas immaculata comprobet Christi, et martyrem confessio probata consignet. Felix caterva virginum, quibus studium est tuae confessionis sequi vestigia; habebunt enim tecum coronam in coelo, quae tecum superaverint inimicum in mundo. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poss. Pater uͦ suscitati fi¬
lii atristis abscessit: ⁊ ut le¬
gitur turbis furentib iuca¬
rium deliquit. Uuginco ita¬
q corꝑi. stridẽtes p̾pararũt
flãmas: s corpꝰ ꝙ incendia
libidinũ suꝑauerat: refrige¬
riũ inmodus flãmis inue¬
nit ⁊ q̃ ad hoc focos ĩgressa
fuerat ut arderet:cepit ꝑ
scãm uͥginitatẽ algere. ut
disce̾t iuuirginitas. flammas
sibi ⁊ incendia penitus dña¬
ri nõ posse. Nec illos perisse
estimes: quos ꝓ nomine
xp̃i cõsumpsit incendiũ.
Namq cum legis helyam
ignibus rapcum. ⁊ pue¬
ros tres in mediis ignib
nulla ratione ꝯsumptos:
aut qͥa lauir̃tium craticła
susceptũ recolis: ⁊agnam
sicut teclam flãmaꝵ glo¬
bos euasisse cognoscis. nul¬
lam ĩ hiis suspiceris uarie¬
tatem fidei nũc fuisse. Una
et enm fides dei sanctos in
passione exerruit: ⁊ diu̾so
gene̾ głiarum reddidit utͦs¬
q uictores. Nam qui ꝯsũp¬

Expanded text:
non posset. Pater vero suscitati finon posset. Pater vero suscitati filii tristis abscessit, et ut legitur, turbis furentibus vicarium dereliquit. Virgineo itaque corpori stridentes praeparavere flammas, sed corpus quod incendia libidinum superaverat, refrigerium in mediis flammis invenit: et quae ad hoc focos ingressa fuerat, ut arderet, coepit per sanctam virginitatem algere; ut disceret virginitas flammas sibi et incendia penitus dominari non posse. 10. Nec illos periisse aestimes, quos pro nomine Christi consumpsit incendium; nam cum legeris Eliam ignibus raptum, et pueros tres in mediis ignibus nulla ratione consumptos: aut quia Laurentium craticula consumptum recolis et Agnem sicut Theclam flammarum globos evasisse cognoscis, nullam in his suspiceris varietatem fidei tunc fuisse; una etenim fides sanctos Dei in passione exercuit, et diverso genere gloriarum reddidit utrobique victores. Nam qui consump
Abbreviated transcription (Latin):
nisse. Remãsititaq iuue¬
nis qͥ probatõis huiꝰ auc¬
ctor exciterat. qͥ se putalut
deffensorẽ u̾gius suꝑare.
Hicsplendorẽ dũ ꝓuocaret
ad luctũ: uitã quã uideba¬
tur habere amisit. ⁊ mortẽ
ꝙͣ querebat ĩuenit. Succe¬
dunt ridẽtib lacrime: ⁊ ĩ¬
sultãtib finem lamẽtatio¬
nes imponũt. Attendit uͥ¬
go lugentẽ iudicẽ: ⁊ ꝙ̃ mi
irante ante ꝯtẽpserat: nũc
dep̾cantem exaudit. Ilicogͥ
ut cep orare ꝓ mortuo. ⁊ a
mortuis excitat saluu qui
morti fu̾at deputatus: et
ad gaudiũ euocat qͥ fu̾at
p̾cipitatꝰ in luctũ. Nam qͥ
incestus fuãt mortuus: ca¬
stus ex siugit. ⁊ fit p̾dicator
castimonie: qͥ ꝑsecutor ex¬
titerat castitatis. Ad hec sacri¬
legi ꝯturtant᷑ in tẽplis: ⁊ xpi¬
stum ista mirabilia faciẽ¬
ditiones ignobłis uulgi:
ut ratio q̃ suadebat fidẽ. sedi¬
tionũ clamorib pulsa. lo¬
cũ inmẽtib hõim ĩuenire

Expanded text:
nisse. Remansit itaque juvenisse. Remansit itaque juvenis, qui reprobationis hujus auctor exstiterat: qui se putabat defensorem virginis superare, hic splendorem dum provocaret ad luxum, vitam quam videbatur habere, amisit; et mortem quam quaerebat, invenit. Succedunt ridentibus lacrymae, et insultantibus finem lamentationes imponunt. Attendit virgo lugentem judicem, et quem minantem ante contempserat, nunc deprecantem exaudit. Illico igitur ut coepit orare pro mortuo, et a mortuis excitat salvum, qui morti fuerat deputatus; et ad gaudium evocat, qui fuerat praecipitatus in luctum. Nam qui incestus fuerat mortuus, castus 458 exsurgit; et fit praedicator castimonii, qui persecutor exstiterat castitatis. 9. Ad haec sacrilegi conturbantur in templis, et Christum ista miracula facienditionem ignobilis vulgi; ut ratio quae suadebat finem seditionum, clamoribus pulsa, locum in mentibus hominum invenire
Abbreviated transcription (Latin):
mo qui dubitet. et ucto
duce ppłm superatũ esse¬
om̃ib notũ est. suꝑatis au
teneri captiuũ oĩb patet.
Coustat gͦ dyabolũ supera¬
tũ: quociens ꝯtra uirginẽ
arna corripuit. Nam ex¬
poliata uirgo crinib tegit᷑¬
⁊ nudata ab hominib ma¬
lis: uestitur ab angłis bo¬
nis. et dampnata in prosti¬
bulo turpitudinis: in gre¬
mio appariit castitatis. Ef¬
ficitur oratoriũ angłorũ:
locus qui ꝑditoꝵ fu̾at aĩa¬
rũ.⁊ ubi semꝑ nau fragane¬
rat castitas: illic ẽ coronata
uͥginitas. Deniq ppłos qͦs
p̾co ad libidinẽ ĩnitauerat:
uirgo ad captiuitatẽ ob¬
tinuit. ⁊ quos ad eũ dia¬
bolus inqͥnatos induxit:
illa a semũcos ciecit. Oins
namq sigillatim ingressi:
unus alterius sustinebat
ĩgressum. quẽ ingressum
dum ñ crederet mundũ: se
exhibelat ĩmundũ. Sed
ingressus ad libidine:ad
adorandũ dñm m̃itis uͥgi¬
nis tendat᷑. et exibat in de
dei seruus: qͥ seruꝰ dyaboli fue
se putan̾at uirginis ĩue¬

Expanded text:
dubitet; et victo duce, populum esse superatum omnibus notum est: superatis autem teneri captivum omnibus patet. Constat autem, diabolum superatum, quoties contra virginem arma arripuit. Nam exspoliata virgo, crinibus tegitur; et nudata ab hominibus malis, vestiebatur ab angelis bonis; et damnata in prostibulo turpitudinis, in gremio apparuit castitatis. Efficitur oratorium angelorum locus, qui perditarum fuerat animarum; et ubi semper naufragaverat castitas, illic est coronata virginitas. Denique populos, quos praeco ad libidinem invitaverat, virgo ad castitatem obtinuit: et quos ad eam diabolus inquinatos induxit, illa a se mundos ejecit; omnes namque singillatim ingressi, unus alterum sustinebat 541 ingressum, quem egressum, dum non crederet mundum, se exhibebat immundum: sed ingressus ad libidinem, ad adorandum Dominum meritis virginis tenebatur; et exibat inde Dei servus, qui diaboli fuerse putaverat virginis inve
Abbreviated transcription (Latin):
q osplendida xp̃o pulchra
dei filio. ⁊ om̃ib angłis ⁊
arhangłis grata: ut nr̃i
meminisse digneris. qͥb
possumꝰ p̾cib exoramꝰ. ut
nobis ille cribuat indul¬

Expanded text:
que o splendida Christo, et pulchra Dei Filio, et omnibus angelis et archangelis grata, ut nostri meminisse digneris, quibus possumus precibus exoramus, ut nobis ille tribuat
Abbreviated transcription (Latin):
tẽdiligit: nͨ ludibria. nec
flãmas. nec supplicia. nec
sarnifices metuit: postremo
necgladiuĩ furẽtis ꝑtussoris
expauit. Compellit᷑ uirgo
ornam̃ta susciꝑe corꝑis s
renuit: qm̃ iam susceꝑat
metis. Et qr ñ elegantia cor-¬
poris humani place̾ stu¬
debac. quia timebat de fedi¬
tate anime dño displic̾e:
dalat intꝰ ꝑfidem sue m̃cti
candorẽ: pulchritudinẽ ex¬
bat ut aĩam suã pulchrã
face̾t: tantũ in sũam aĩam
erubescebat se ẽẽ formosam.
Tantoq studẽs displic̾e car¬
nalib in carnis aspectu: ꝙͣ¬
to xp̃o institit ⁊ eius angelꝰ¬
cõplace̾. Turbat᷑ iuuenis
apuella ꝯtẽptus: ⁊ semu¬
netib cõplacere posse existi¬
mãs: aurum geminas cõ¬
geminãs. uestes. predia p̾

Expanded text:
tem diligit, nec ludibria, nec tem diligit, nec ludibria, nec flammas, nec supplicia, nec carnifices metuit: postremo nec gladium furentis persecutoris expavit. Compellitur virgo ornamenta suscipere corporis, sed renuit; quoniam jam susceperat mentis; et quia non de elegantia corporis humani placere studebat, quia timebat de foeditate animae Domino displicere, dabat interius per fidem suae mentis candorem atque pulchritudinem bat, quod animam suam pulchram faceret, tantum in sua carne erubescebat se esse formosam: tantumque studuit displicere carnalibus in carnis aspectu, quanto Christo institit, et ejus angelcomplacere. Turbatur juvenis a puella contemptus, et se muneribus complacere posse existimans, aurum, gemmas congeminans, vestes, praedia p
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq ꝓ qualitate sexus.⁊ pro
etate annoꝵ: modum su ꝓ¬
positi teneat. ⁊ sicut ꝑ uirgi¬
nem nirgines: ita ꝑ conu
natione amini mũdi dula
arccusantes. ⁊ eius ñ recusan¬
tes astera: ad dilectõnes
ppetuas. et ad gaudia et̾na
ꝑtingant. Hec dicentes: nõ
uituperamꝰ coniugũ casta
rantiã adornamꝰ. Non enim
uirgiitas malis reb su pec¬
ponenda ẽ: sed est reb opti¬
mis p̾ferenda. Que eĩmũ¬
rum uituꝑatoe laudari. Se¬
archaꝵ cõiuges in religio¬
ne posite. ac diuinis lictĩs
informate. Satam. rebee¬
cam. rachelemannani.
susannã. ac seforam: imi¬
dicicie excitauit exẽplum:
cũ uirginitatẽ pretulit in¬
te. Omnẽq a se amorẽ ter¬
renum ꝑ amorẽ celestem
expellens: tropheũ crucis
bidines qm etiã ꝯtra uni¬
u̾sa supplicia: fide potius
armata ꝙͣ scuto: fortit̾ di¬
micauit ⁊ uicit. Aspicit de¬
niq blandientẽ ⁊ renuit:
tr̃asit. ⁊ dũ nimis uͥginita¬

Expanded text:
quisque pro qualitate sexus, et pro quisque pro qualitate sexus, et pro aetate annorum modum sui propositi teneat, et sicut per virginem virgines, ita et per natione animi mundi dulcia recusantes, et ejus non recusantes austera, ad delectationes perpetuas et ad gaudia aeterna pertingant. 3. Haec dicentes non vituperamus conjugum casta rantvirginitas malis rebus superponenda est, sed est rebus optimis praeferenda. Quae enim munrum vituperatione laudari. Seiarcharum conjuges in religione positae, ac divinis 539 Litteris informatae, Saram, Rebeccam, Rachelem, Annam, Susannam, Sephoram, imidicitiae excitavit exemplum, cur virginitatem praetulit vitae, omnemque se amorem terrenum per amorem coelestem expellens, tropaeum crucis bidines quam etiam contra universa supplicia fide potius armata quam ferro, fortiter dimicavit et vicit. Aspicit denique blandientem, et renuit: transit; et dum nimis virginita
Abbreviated transcription (Latin):
nitione sui habundãtissĩ¬
mis semꝑ bñficiis erudi¬
uit. noluntariã errantiũ
cecitats̃ et ꝓcliuem ĩ deteri¬
ora neqͥtiam secretiori cõ¬
silio. et altiore pietatemi¬
seratus ẽ: mittendo u̾bũ
suũ equale sibi atq coeter¬
num. qd̾ caro factum. ita
diuiña natura nature u¬
niuit humane: ut illius
ad infima inclinatio nr̃a
fieret ad sũma ꝓuectio. ut
aũt huiꝰ in enarrabilis
gĩe per totũ mundũ dif¬
funde̾tur effectus: roma¬
num regnũ diuina ꝓui¬
dentia p̾parauit. cuiꝰ ad eos
limites increm̃cta ꝑducta
sunt: quib cũctaꝵ undiq
gentium uicina et cõtigna
eͣss uniũsitas. Disposito
enim diuinitꝰ oꝑi maxi¬
me cõgruelut. ut multa
regna uno cõfederarẽtur
imꝑio: eccio ꝑuios habe¬
ret pplõs p̾dicatione geri̾a
lrquos unius tenent re-¬
gimen ciuicatis. Hecaũt
ciuitas ignoras sue ꝓuedi¬
onis auctorẽ: cũ pene om¬
nib dñaretur gentib õi¬
uni gentiũ seriũedat erro¬

Expanded text:
onem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erro
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnitatũ dilectissimi
totus mũdus ẽ particeps.
et unius fidei pietas exigit.
ut quiꝙͥ pro salute uni¬
u̾soꝵ gestum recolitis. cõ¬
numib ubiq gaudiis ce¬
bretur. Uerũptamẽ hobier¬
na festiuitas p̾cerillã re
u̾entiam qũa coto t̾rarũ
orbe ꝓmeruit. speciali ⁊ ꝓ¬
priã nr̃e urbis exultatio¬
ne uenerãda est: ut ubi p̾
est exitus. ibi in die marti¬
rii eoꝵ sit leticie pͥncipat᷑.
Isti eni sunt iuiri ꝑ quos
tibi euͣngłiũ xp̃i roma res¬
plenduit:et que eras ma¬
gistra erroris. Facta es dis¬
cipula u̾itatis. Isti sũt scĩ pa¬
tres cui ueriq pastores qͥ
te reb celestib inserendã
multo meliꝰ. inultoq faci

Expanded text:
solemnitatum, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi prarificatus est exitus, ibi in die martyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo m
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio pilati. aut seuiti¬
a iudeoꝵ minor ẽ. uel in
claudio potestas. uel ĩne¬
rone crudelitas : Uincebat
ergo materiã formidinis
gendos. Hunc aut intre¬
pide caritatis affectum:
iam tũc ꝓfecto conceꝑas.
qnͣdo ꝓfessio tui amoris
in domino: trine int̾roga¬
tionis est solidata misteri¬
o. Nec aliud in hac men¬
tis tue intentione q̃sitũ
est: quã ut pascendis eius
ꝙ̃ diligeres ouib cibum
quo ip̃se eras opinatꝰ im¬
penderes. Augebant quoq
fidutiam tuam tot signa
nuiracłoꝵ. tot dona caris¬
matũ: atq experimẽta uir¬
tutum. Iam ppłos qui ex

Expanded text:
udicio Pilati, aut saevitiudicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis gendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse eras opimatus, impenderes. CAP. V. Augebant quoque fiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charismatum, tot experimenta virtutum. Jam populos, qu
Abbreviated transcription (Latin):
locutionem linguarir ad
imbucndũ eungłia mũd̃
distributis sibi terraꝵ ꝑti¬
b suscepissent: beatissimꝰ
petrus princeps apłici ordi¬
nis: ad artem romani desti¬
natur imꝑii. Utlex u̾ta¬
tis que ĩom̃ium gentiũ
reuelabat᷑ salute: efficatiꝰ
se ab ip̃o capite ꝑ totum
mundũ corpꝰ effunde̾t. Cu
ius aũc nationis hoĩes ĩ
hac tũc urbe ñ essent : Aut
quousq gentes ignorarẽt.
qd̃ roma didiciss: Hic col¬
luctantes philosophie o¬
piniones: hic dissoluende
erant t̾rene sapĩe uanitateᷤ.
Hic confutandi demonũ
cultus: hic omniũ sacrifi¬
tioꝵ impietas destruenda.
ubi diligentissima habe
metiuis: et consorte głie tue
paulo apło. aliaꝵ ad huc
eccl̃iaꝵ ordinatõnib occu¬
pato: siluam istam frem̃¬
tium bestiarũ. et turbulẽ¬
tissime ꝓfunditatis ocea¬
num: constantior ꝙͣ suꝑ
mare gradereris ingrederis.
Nec mundi dominam ti
mes romain: qui ĩcayphe
domo expaueras sacerdotis
antillam. Numquid aut

Expanded text:
locutione linguarum, imbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mujus autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi diligentissima supermetuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut
Abbreviated transcription (Latin):
cientie et ꝯfirmationẽ fider
p̾parato. imuĩsaliter qͥdem
omniũ scõꝵ cõmemoratõe
letandũ est: s in horũ excel¬
lentia patrum mĩto est exł¬
tantius głiandum: quos
gra dei in tantũ apicem
inter om̃ia eccłie mẽbra
ꝓuexit. ut eos incorpore
num constitueret lumẽ
ocłor. De quoꝵ nũtis atq
uirtutib que omñe loq̃n¬
di superãt facultatẽ: nich̾¬

Expanded text:
em fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemoratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsultantius gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eos in corpore,num constituerit lumen oculorum. De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nih
Abbreviated transcription (Latin):
tiniam: legib euͣnglice
p̾dicationis impleueras.
Nec dubius deꝓuectu ope¬
ris. aut de spacio tue igna¬
rus etatis: tropheum cruci
xp̃i romanis aitib infere¬
bas. quo tediuinis pordina¬
tionib ante ibant. ⁊ honor
potestatis: et głra passionis.
ad quã beatus coapłs tuus.
uas electionis ⁊ specialis
magister gentium paulus
occurrens. eodem tibi consoci
neronis laborabat imꝑio.
Cuiꝰ furor ꝓ omniũ uicio¬
rum ĩflamatus excessu. in
hunc euniq torrentẽ sue p̾¬
cipitauit insanie:ut pͥus
nomini xp̃iano atrocitatẽ
gen̾alis ꝑsecutionis infer¬
ret. quasi ꝑ scõꝵ necem grã
dei possit extingui. cuius
hoc ip̃m erat marimũ lu¬
crum: ut contep̾tus uite¬
huius occidus ꝑceptio fie¬
ret felicitatis eterne. Preci¬
osa ergo est in conspectu do¬
mini mors scõꝵ euis. Nec
ullo crudelitatis gen̾e des¬
trui potest: sacramẽto cru¬
cis xpisti fundata religio.
Nonminuit ꝑsecutionib
ecclia: s augetur. Semꝑ

Expanded text:
thyniam legibus 325 evangelicae praedicationis imbueras; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus inferebas, quo te divinis praeordinationibus anteibant et honor potestatis, et gloria passionis. CAP. VI. Ad quam beatus coapostolus tuus, vas electionis , et specialis magister gentium Paulus occurrens, eo tibi consociaNeronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vithujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed augetur; et semper
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ fundam̃ta locata sũt:
e quib is qui tibi nomẽ
dedit frat̾na cecede fedauit.
Isti sunt qui te adhanc głi
pulus electus. ciuitas sa¬
cerdotalis ⁊ regia: ꝑ sacr̃a
beati petri sedem caput orb̾
offecta. lacius p̾sidens religi¬
one diuina: quã domina¬
tõne t̾rena. Qmͣuis enim
młtis aucta uictoriis ius
imperii tui t̾ra mariq ꝓ¬
tuleris. minustamen est
qd tibi hellicus labor subdi¬
dit qmͣ qd par xpĩana sub¬

Expanded text:
tuorum fundamenta locata sunt: ex quibus is qui tibi nomen dedit fraterna te caede foedavit. Isti sunt qui te ad hanc glopulus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta, latius praesideres religione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor subdidit quam quod pax Christiana sub