comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
centẽ possumus &ita recte intellegere qđ distum est
om̃is enimignescili&ur. & om̃is uistima sali&ur quod ad itcre
sitdĩ corelestoru ostiaeuero & sacrificia in hocdtiorofferen¬
dabona sint opentfidelium in omnibus aut̃ sacrificus sadde¬
bectofferre. quic inullum est opus bonumquo dnon sadsupi¬
entia e. Ab omni corruptione uanelaudis caderisque prt¬
ignis autem qui sacrificia incliteri consummat ille est utiq
iuuantur uł certe ignis tribulitti onis quopatientiae fideliũ
u ꝑfectũ opus haber possint ecerc&ur. Om̃is igtur igne salidur¬
tornienti cauere ulltigne ułgatiaȩ spĩcdis ułincur renti a de¬
foris tribulationis deb& castigari ut dignũdo sacrificm fi¬
eripos sit respicit hiclocus ad superiora ubi mebra scandaligan¬
ti autelli p̃cepta sunt quia & hocigne salliriẽ ides ł teptatio¬
b xercori ꝑximos nob acdilestos obxp̃iamor negane

Expanded text:
st: Omnis enim igne salietur. Et omnis victima sale salietur , quod altare sit Dei cor electorum, hostiae vero sacrificia in hoc altari offerenda, bona sint opera fidelium: In omnibus autem sacrificiis sal debeat offerri, quia nullum est opus bonum quod non sal sapientiae ab omni corruptione vanae laudis, caeterisque praIgnis autem qui sacrificia in altari consumit, ille est utiquejuvantur, vel certe ignis tribulationis quo patientia fidelium ut perfectum opus habere possint exercietur. Omnis ergo igne salieturtormenti cavere vult, igne vel gratiae spiritalis, vel incurrentium deforis tribulationum debet castigari, ut dignum Deo sacrificium fieri possit. Respicit hic locus ad superiora, ubi membra scandalizantia evelli praecepta sunt: quia et hoc igni saliri est, id est, tentationibus exerceri, proximos nobis ac dilect
Abbreviated transcription (Latin):
& urte hominis quã cusio die sabbati adibenda. Sic
enim & mandatũ est sabbatũ custodiri ut tam̃
si neces sitas essa&e reusnon e & quis abbatũ uio lassa
Ideo sabbato circũcidi non est proibitum quia
nec esseaerat fieri Nã&iosue murosiberico
septem diebus cum exereto circinuit &machabti
ieces sicateinstante reebbatopugnabunt. undedis¬
cipulus esurientibus qđ licitũ nonerat in legene¬
cesintate famis factum est licitum Talis hiax
cauia est qualis odie ingeninus lulto ratidibi
siquis egt tiuniu corũperit nulla ratione

Expanded text:
 vitae hominis, quam custodiae Sabbati adhibenda. Sic enim et mandatum est sabbatum custodiri, ut tamen si necessitas esset, reus non esset qui sabbatum violasset. Ideo Sabbato circumcidi non est prohibitum, quia necesse erat fieri. Nam et Josue muros Hiericho septem diebus cum exercitu circuivit. Et Macchabaei necessitate instante Sabbato pugnabant. Unde discipulis esurientibus, quod licitum non erat in lege, necessitate famis factum est licitum. Talis haec causa est, qualis hodie in jejuniis legitimis: ubi si quis aeger jejunium corruperit, nulla ratione
Abbreviated transcription (Latin):
otes ꝑtem pli ministeriũ auolantes ens quiuer
darpt quali tomagis filius hominis quiueru
euul sarum sabbato spicarum noxa nonten&ur¬

Expanded text:
 templi ministerium violantes crimine carent, quanto magis Filius hominis qui veruabbati, evulsarum sabbato spicarum noxa non tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
rurpitudinẽ fabule opponant ut resureccio¬
nis denegent ueritateuerũ mistice septẽ
hifratres sine filus & desunctireꝓb̵ ꝗby ꝙic̃¬
gruunt ꝗ ꝑtotã huius scłi uitam que septẽ
dieb uoluitur abonis operibus sterelis exis¬
prae reptis adultimũ & ipsamundana
conuersatio quã illi. absque fructu uita¬
lis operis exegerunt. quasiuxor infe¬
Propter ea errart quia scripturas. nes¬
cunt. & quia scriptu ras ignorat consequen¬
ter nes ciuit ustutem di hoc est xp̃mqui
est dĩuistus & dĩ sapientia. cũenĩ¬

Expanded text:
urpitudinem fabulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem. Verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti reprobir totam hujus saeculi vitam, quae septem diebus volvitur, a bonis operibus steriles exispraereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio quam illi absque fructu vitalis operis exegerant, quasi uxor infeue virtutem Dei. Propterea errant, quia Scripturas nesciunt, et quia Scripturas ignorant consequenter nesciunt virtutem Dei, hoc est Christum, qui est Dei virtus, et Dei sapientia. In
Abbreviated transcription (Latin):
illuo: Et hoscum ad ditamento posuit & difimc¬
tionẽ simonis p&ri &iuda iac cobi. Si monautem
can antus a canauico galilea cognomen accepit qđ euan¬
gelista lucas cum interpͣtati oneposuit. Simongelotes
cana quippegelus caneneus dicitur gelotes idẽ emula¬
tor Iudas autem scariõli aut auico in quoortus est
autee tribu isacar presecgum suae damnationis uoca
bulum sumpsit. ⁊sacar quippe qđ dicitur est merces
p̾tium ꝓditionis insinuat sScariothaũt qđ memoria
mortis interp̃tatur arguit eum nonrepente ꝑsua sũ
sed meditatum diutius dominice traditionis patras
se flagitiun qui non ꝑ in prudentiam sed puidentiã
intera postolus elegitur quanta enim estueritas quam
n& aduersarius minister infirm& quanta moralitas
dñi qui pereclitari apud nos iudicium suum quã aff&¬
tum maluit susciperat enimhomiinis fragilitatem &¬
id eo naaspartes recus auit in firmitatis humaneuo¬
luit deseri. uoluit prodi. uoluit᷑ a posto lussuo tradi

Expanded text:
illum. Et hos cum additamento posuit, ad distinctionem Simonis Petri et Judae Jacobi. Simon autem Chananaeus a Chana vico Galilaeae cognomen accepit, quod evangelista Lucas cum interpretatione posuit, Simon Zelotes. Chana quippe, zelus. Chananaeus dicitur Zelotes, id est aemulator. Judas autem Scarioth, aut a vico in quo ortus est, aut ex tribu Issachar, praesagbulum sumpsit. Isachar quippe qui dicitur merces, pretium proditionis insinuat. Scarioth autem, quod memoria mortis interpretatur, arguit eum non repente persuasum, sed meditatum diutius Dominicae traditse flagitium. Qui non per imprudentiam, sed per providentiam inter apostolos eligitur. Quanta enim est veritas, quam nec adversarius minister infirmat? Quanta moralitas Domini, qui periclitari apud nos judicium suum quam affectum maluit? Suscideo nec has partes recusauit infirmitatis humanae. uoluit deseri, uoluit prodi. uoluit ab apostolo suo tradi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ille reddit̃ nũmus sic dõ anima lumine uultus
eius inlustrata adquesignata Uinden
psalmista signatũẽ in qđ in nob̵ lum̃ uultus tiu
dñe hoquolum̃ ẽ totũ ominis & uerũ bonũq ñ
oculis set in te conspicit᷑: gignatũẽ autẽ dixit in no¬
b̾ tã quã denarius signatur regis imagine: ho¬
moenĩ factus est adimaginem &simi litudinẽ
dĩ quã pecando corrupit bonũ ergoeius est
uerũ atq aet̃nũ si renascando signetur:
GTMIRABaxtur

Expanded text:
dum illi redditur nummus, sic Deo anima, lumine vultus ejus illustrata atque signata, unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tue lumen est totum hominis, et verum bonum, quod non oculis sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei, quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum si renascendo signetur. Et mirabantur
Abbreviated transcription (Latin):
Quputant int̃rogacionẽ saluatoris igno ranciam
ẽe & nondis pensaci onemdicant ex p̃sentilocoqua
utique potuerit scire iħius cuius imago eẽ innũmo
sedint̃rogat ut ad sermonẽ eor ũ conpetent̃ res¬
pondeat dicunt il.la casaras. i2espox¬

Expanded text:
putant interrogationem Salvatoris, ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco quod utique potuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo: sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Dicunt illi: Caesaris. Respon
Abbreviated transcription (Latin):
renł illũ &ñipotueũ. Latenter accusat apostolus cumm posni¬
bilitas curandi interdũ non ad inbecillitatẽ curantium sed ad eorũ
quicurandi sunt fidemreferatur dicente dño fiat tibi secutidũ fi¬
demtuã: quixes pondeus eisdicit. ogenera¬
uos patiaꝵ Non cotudiȩ superatus sit mansu&us hacmi¬
tis quinon aperuit sicut agnus coratudente ossuum nec in
uerba furoris erupit sed quo insimilitud  nedici siergo¬
tũ uiderit uideat contrasua precepta segere Ndicat usque¬
quo acce cldomũtuã quousque artisꝑdã industriam
mealiut iubente & tealiud ꝑp&rante intantũ autnont̃ iratus
homini seduitio & ꝑunũ hominẽ iudeos arguit infidelitatis ut
statim intulerit

Expanded text:
runt curare eum, latenter accusat apostolos, cum impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur, dicente Domino: Fiat tibi secundum fidem tuam. Respondens Jesus ait: O generavos? Non quod taedio superatus sit mansuetus ac mitis, qui non aperuit, sicut agnus coram tondente, os suum , nec in verba furoris erupit; sed quia in similitudinem medici, si aegrotum videat contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam ad domum tuam? quousque artis perdam industriam, me aliud jubente, et te aliud perpetrante? In tantum autem non est iratus homini, sed vitio, et per unum hominem Judaeos arguit infidelitatis, ut statim intulerit
Abbreviated transcription (Latin):
utiohannes scribit & protestus est & dixit.
am̃ am̃ dico uobis quic unus ex uob trad& me
qđ aut̃ uit: si dubitur generationi isti signũ
significat non dabitur iuxta illud inpsalmo. ge
mentiar : deniquesc̃s agustinus de consensu euan¬
gelistarũ loquens ⁊ ta in marcho scriptum est
testatur & signũ nonergo dictur signum genera¬
tes quere bant: hoc est decaelo quibus tamen
multa caelestia si gnadabat in terra: c&erum

Expanded text:
t: Amen amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me . Quod autem ait: Si dabitur generationi isti signum, significat non dabitur, juxta illud in psalmo: Seid est, non David mentiar. Denique sanctus Augustinus, de consensu evangelistarum loquens, ita in Marco scriptum esse testatur: Et signum non dtes quaerebant, hoc est, de coelo, quibus tamen multa coelestia signa dabat in terra. Caeterum
Abbreviated transcription (Latin):
ui supra turbam credentem caeles tibene ficio
refecturus gratius agebat nunc obstultã
pharis eorum non credentium & temptan¬
uitium p&itionem gemit & contristatur
quia uera hominis nacturã uero humane nictu¬
rae circũ feraens affectus sicuide ominum salu¬
tel&atur. Ita suꝑ eoꝵ dol& & ingemescit errori¬
bus unde & clibi cũ multi cds alutem cpłis p̃dican¬
tibus essent ꝑducti scriptum ẽ deillo in ipsahora

Expanded text:
ui supra turbam credentem coelesti beneficio refecturus gratias agebat, nunc ob stultam Pharisaeorum non credentium et tentantium petitionem gemit et contristatur, quia veram hominis naturam, veros humanae naturae circumferens affectus, sicut de hominum salute laetatur, ita super eorum dolet et ingemiscit erroribus. Unde et alibi, cum multi ad salutem apostolis praedicantibus essent perducti, scriptum est de illo: In ipsa hora
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes enĩ. qua̧ nob̵ pars indauid. autq: hereditas
infilio isai Renũ simuleĩ ignobili stirpe & religione
impi&atẽ mutarunt. & tam̃ ipse ꝓhacuinea quae de
agypto trans lata palastinae monstestua ob umbra¬
tione perrexerat neradicitur exterminar&ur orabat.
ubi parit̃ exposuit . qui sithomo ille quihanc uneã planta¬
misit Et il. lũ occiderunt. et plaires alaos

Expanded text:
Dicentes enim: Quae nobis pars in David, aut quae haereditas in filio Isai ? regnum simul ejus ignobili stirpe, et religionem impietate mutaverunt. Attamen ipse pro hac vinea, quae, de Aegypto translata, Palestinae montes sua obumbratione protexerat, ne radicitus exterminaretur orabat: Ubi pariter exposuit quis sit homo ille qui hanc vineam plantamisit, et illum occiderunt, et plures alios
Abbreviated transcription (Latin):
Si e uangeliũmathei inspicimus. pat& ꝓs&cto
hanc doctrincc̃ dñi admare eccdem die quac su¬
periorem indomo caelebratũ eẽ sermonẽ ger¬
minatonã que eosermone subiunxit continuo
madieus dicens
Ii ullodie exitusdiono
sedebat secus orape ercor opeqatesuÑ
adeũ turbemulte:

Expanded text:
Si Evangelium Matthaei inspicimus, patet profecto hanc doctrinam Domini ad mare eadem die qua superiorem in domo celebratum esse sermonem. Terminato namque eo sermone, subjunxit continuo Matthaeus dicens: In illo die exiens de domo, sedebat secus mare, et congregatae sunt ad eum turbae mult
Abbreviated transcription (Latin):
Quire su reccionẽ corporũ non ore debant a¬
nima siudicantes int̃ire c̃corporib. recte is¬
us modi fingunt fabulant que deliram̃ti
arguat eos qx resureccionẽ adseraent cor¬
porũ potest autẽ fieriutuere ingente eorũ
aliquando hoc acciderit:
MRESURRECTIONE

Expanded text:
Qui resurrectionem corporum non credebant, animam judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant mortuorum. Potest autem fieri ut vere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
Verũ dicuNT quia nemo dimittere pec¬
cata nisi ds̃ potest. quiꝑ eos quoque dimitat quib: dimuttendi
tribuit potestatem: &ideo xp̃s uere ds̃ eẽ probatur quia di¬
mitte repiocata quasids̃ potest: Verũdõ testimonium
tamenxp̃m et̃ non credurt sedmulta dementius erant. ar¬
gelu uerbis deuicti negare non audent: Nilulominus dm̃ ne¬
gare nontimeNt adipse ꝑsidos saluare desiderat. &occulto¬
rũ cognitione &uirtute operũ dm̃ seeẽ manifestat nãsequitur¬

Expanded text:
ribae, quod nemo dimittere peccata nisi Deus potest, qui per eos quoque dimittit, quibus dimittendi tribuit potestatem. Et ideo Christus vere Deus esse probatur, quia dimittere peccata quasi Deus potest. Verum Deo testimonium tum esse non credunt. Sed multo dementius errant Agelii verbis devicti negare non audeant, nihilominus tamen Deum negare non timent. At ipse perfidos salvare desiderans et occultorum cognitione, et virtute operum Deum se esse manifestat. Re
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. dñe neiniratua arguasme quia nimirũ ꝑseca&ãtes quib:
operarilic& p̃cib: ẽ insistendũ ne inoctauo r&ributionis tem¬
pore audice corripiamur irato quod & ĩpse dñs hodo co
uoluit nos ostenso sue orationis xemplo docerede quo secun¬
dũlucã dicitur quia scenditin montẽ utorar& In montẽ
nãque oraturus & sic tranꝰfiguraturus ascendit ut ostendat
eos qui fructũ resur rectionis epestant quiregẽ in de¬
coresuꝰ uidere desiderant mente in excelsis habitare & conti¬
nius p̃cib: incũbere debere tressolũ modo secũ discipulos du
in corruptamente seruauerint. tunca terna eius me

Expanded text:
est: Domine, ne in ira tua arguas me. Quia nimirum per sex aetates, quibus est: Domine, ne in ira tua arguas me. Quia nimirum per sex aetates, quibus operari licet precibus est insistendum, ne in octavo retributionis tempore a judice corripiamur irato. Quod et ipse Dominus hoc loco voluit nos, ostenso suae orationis exemplo, docere, de quo secundum Lucam dicitur quia ascendit in montem ut oraret. In montem namque oraturus et transfiguratus sic ascendit, ut ostendat eos qui fructum resurrectionis exspectant, qui regem in decore suo videre desiderant, mente in excelsis habitare, et continuis precibus incumbere debere. Tres solummodo secum discipulos ducincorrupta mente servaverint, tunc aeterna ejus me
Abbreviated transcription (Latin):
Otaua uũt die dñs ꝓmis sam future beatitudi¬
nis głam discipulis munifestat ut & õsten sa
calestis uite dulcedine cunctorum qui hȩc au¬
dire possint corda refoueat & õctoncrium
dierum numero uerũ tempore resurrestionis
gaudium doceat esse uenturũ : nã & ip̃se octa¬
uadie idẽ post sextã sabbati qua crucemias¬
cendit acsepti mã sabbati quain sepulchro qui¬
euit amortus resurrex̃ & nos post sex huius
ac septimã sabbatisii animarũ que in terdũ
inalia uita geritur octaua profecto aates
resurgimus: Nam cũ matheus dñm mar¬
cus que port sȩ dies̃ tranfiguro tum dicunt.
nec tem poris ordine neoratione misteru dis¬
crepant. alucaquio eto dies dicunt qui ailli me
dies factũ cõmeniorant. hic primũ qđ &
dñs promisit &ultimũ quo sua ꝓmissa con¬
pleuit adiungit:. Ideoque temperatius fere
dies octtcuo designat esse resurgendũ unde¬
pul cdire & sextus psalmus pro octaua scribitur. cuius initiũ

Expanded text:
tava die Dominus promissam futurae beatitudinis gloriam discipulis ideo manifestavit, ut ostensa caelestis vitae dulcedine cunctorum qui hanc audire possint, corda refoveat, et octonario dierum numero verum tempore resurrectionis gaudium doceat esse venturum. Nam et ipse octava die, id est, post sextam Sabbati qua crucem ascendit, ac septimam Sabbati qua in sepulcro quievit, a mortuis resurrexit: et nos post sex hujus ac septimam Sabbati animarum, quae interim in alia vita geritur, octava profecto aetate resurgemus. Nam quod Matthaeus Dominum Marcusque post sex transfiguratum dicunt dies , nec temporis ordine, nec ratione mysterii discrepant a Luca, qui octo dies dicit, quia illi meddies factum commemorant. Hic primum quo haec Dominus promisit, et ultimum quo sua promissa complevit, adjungit; ideoque temperantius fere dies octo pulchre et sextus psalmus pro octavo scribitur, cujus initium
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ ostis impius iã fugire compulsus strauit acmor¬
Atuo similem reddit huncpius saluator mitisue
dextere tastuleuauit quisicut uerũ seee dm̃ poten¬
tia saluandi docuit ita &iã uerã sehabuisse carnis
naturã more tastus humani decdarauit: Negat
nãque manes insanus ueraciter eu carne indutũ fuis¬
se sed ipsecũ totlanguente suo tactuerecit munda¬
uit inluminauit heresi millius & ante quã nata c& da¬
nauit:
et cũ intuois s& iudo omi discipuli

Expanded text:
Quem hostis impius jam fugere compulsus stravit, ac mortuo similem reddidit, hunc pius Salvator miti suae dexterae tactus levavit. Qui sicut verum se esse Deum potentia salvandi docuit, ita etiam veram se habuisse carnis naturam more tactus humani declaravit. Negat namque Manichaeus insanus veraciter eum carne indutum fuisse: sed ipse cum tot languentes suo tactu erexit, mundavit, illuminavit, haeresim illius et antequam nata esset damnavit. Et cum introisset in domum, discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo inquet implebiturhaec ꝓph&ia que lapidim
ab adisicantib reprobatũ in capud anguli dicit ẽe
ponendũ nisi qui axp̃s a uobis reprobatus & occisur
credituris ẽ gentib p̃dicandus. ut quasi lapiset an¬
gularis duoscondant in semetipsũ atq: exutroq po¬
pulo unã sibi fideliũ ciuitatẽ unũ templũ edific &
eo sdem en isinagoge magistros quos supra colonos dixe¬
rat. nuncedificantes appellat. quia qui sub ditã sibi
plebe adferendos uite fructus quasiuineã iubebantꝰ
excolere ipsiquoq: hancđo in habitatorem dig¬
nã quasi domũ construere adq: ornare p̃cipi eb antꝰ
unde & a płs fidelib scribenis ait dĩ agricultura dĩ
aedificatio estis. sed qui fructũ uineae dĩ quasi pera¬
mi colonireddere magno patri familias negabant:
Idem quasi malice men taru labo rabant domu¬
idĩ lapidem p̃ciosũ el ectum qui uł in fonda¬
mentis uł in angulo ponen dus erat subtra¬
muent̃ t̾rã. coixoueñt exĩ qm adeos paua¬

Expanded text:
Quomodo, inquit, implebitur haec prophetia, quae lapidem ab aedificantibus reprobatum in caput anguli dicit esse ponendum, nisi quia Christus a vobis reprobatus et occisus, credituris est gentibus praedicandus? ut quasi lapis angularis duos condens in semetipsum, ex utroque populo unam sibi fidelium civitatem, unum templum aedificet? Eosdem enim Synagogae magistros quos supra colonos dixerat, nunc aedificantes appellat. Quia qui subditam sibi plebem ad ferendos vitae fructus quasi vineam jubebantur excolere, ipsi quoque hanc Deo inhabitatore dignam quasi domum construere atque ornare praecipiebantur. Unde et Apostolus fidelibus scribens, ait: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Sed qui fructum vineae Dei quasi pessimi coloni reddere magno patrifamilias negabant, iidem quasi mali caementarii laborant domui Dei lapidem pretiosum et electum, qui vel in fundamentis, vel in angulo ponendus erat, subtramuerunt turbam. Cognoverunt enim quoniam ad eos para
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑignorantiã sed pinuidiã crucifixis se filiũdĩ. Intelle¬
xer᷑ eẽ enĩ hunc cuidictũ ẽ postola ame &dab otibigentes
hereditatem tuã. & ꝓph&a quasi sibi consolentes aiebant
eccemundus totus posteũ abut &sidimittimus eũ si com̃s
credent in eum hereditasego filii ecła: ẽ cunctis.
eis data degentib: quã non moriens ilłi pater relinqu&.
sedipsae sua morte mirabiliter adquisiuit. quia resur¬
gendo possedit: hanc aũt occisoeo malicoloni p̃ripe¬
rȩ moliebantur. cũ crucifigentes eũ iudaei fidem quae
ꝑeũ ẽ e stinguere & suã magisque exlege.ẽ. iustitiam
praȩferre hacgentib: in buendis conabantur. inserere :¬

Expanded text:
i. Intellexerunt enim hunc esse cui dictum est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Et propterea quasi sibi consulentes aiebant: Ecce mundus totus post eum abit; et si dimittimus eum sic, omnes credent in eum . Haereditas ergo Filii Ecclesia est cunctis ei data de gentibus, quam non moriens illi Pater reliquit, sed ipse sua morte mirabiliter acquisivit, quia resurgendo possedit. Hanc autem occiso eo mali coloni pre moliebantur , cum crucifigentes eum Judaei fidem, quae per eum est, exstinguere, et suam magis, quae ex lege est, justitiam proferre, ac gentibus imbuendis conabantur inserere
Abbreviated transcription (Latin):
Aier olhiominem renone negtiuit Quẽ inter condis¬
ciplos iamdei filium suerat confessuis senec inatrio
caipbe retentus poterat agere poenitentiam e
Qo editut socas ut ali narrant euange liste qua tenus

Expanded text:
les vel hominem se nosse negavit, quem inter condisles vel hominem se nosse negavit, quem inter condiscipulos jam Dei Filium fuerat confessus. Sed nec in atrio Caiphae retentus poterat agere poenitentiam. Egreditur foras, ut alii narrant evangelistae , quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
inquit factum  ominibo habtantibus in bieruia¬
quare lin guaeox. Niñ quiaidem nomen alitor illi hocer
perusolimae aliter sonabant galilei
Ille autẽ coepit anatimizare etiuitaue quia
tactim trerum uallus canmonum
Uol& scriptura sacramentum causarum ꝑstatum de sig¬
Onare tempoꝵ Vnde parus qui media nocte ne gauit
ad galli cantum poenituit quia&iã post resur rectionem
dñi diurna sublucae illũ quem tertio negaue trat
t̃tio aeque seamare ꝓfessus quianimirũ quod intę¬
nebris obliuonis errauit & sperate iãlucis rememora¬
tione corrgit & eiusdem uerelucis adextap̃sentia¬
plene totũ. quic quit nu tauerat ergit. hunc opi¬
nor gallum aliquẽ doctoꝵ intellegendum quinor ia¬
centes gitans & somnolentes increpans dicat. euigi¬
late iusti & nolite peccare et recondatus es tpe
ierbi quod dixeratihs̃ prrius quaco cai¬
lus cant& histerrmeneciabis & coepit florti
Q dnno tiua paruoꝵ conloqua parus ipsa inter infide¬

Expanded text:
quit, factum est omnibus habitantibus in HierusaQuare lingua eorum, nisi quia idem nomen aliter illi, hoc est, Hierosolymitae, aliter sonabant Galilaei? Ille autem coepit anathematizare, jurare, Quia tatim iterum gallus cantavit. Solet Scriptura sacramentum causarum per statum designare temporum. Unde Petrus, qui media nocte negavit, ad galli cantum poenituit. Qui etiam post resurrectionem Domini diurna sub luce illum quem tertio negaverat tertio aeque se amare professus est. Quia nimirum quod in tenebris oblivionis erravit, et speratae jam lucis rememoratione correxitplene totum, quidquid mutaverat erexit. Hunc opinor gallum aliquem doctorum intelligendum, qui nos jacentes excitans, et somnolentos increpans dicat: Evigilate, justi, et nolite peccare . Et recordatus est Petrus verbi quod dixerat ei Jesus: Priusquam gallus cantet bis, ter me negabis, et coepit flere. Quam nociva pravorum colloquia! Petrus ipse inter infide
Abbreviated transcription (Latin):
on quod alia lingua galilei quam hiero solimi t
loquerentur qui utrique fuer̃ hebrei se quod una¬
quaeq ꝓuintia & regisuas habeat ꝓprietates acuer¬
naculum loquendi sonum uita remporet. unde
nium gentiũ linguis loquerentur interalior qui
dediuersis mundiplagis aduenerant aia illiqui
habitabant iniudeam dixisse referunt Nonne
ecceoms isti quilocuntur galieis. & quomodo nos
audiuimus uinus quisqur lingua nr̃a inquanacuum̃.

Expanded text:
on quod alia lingua Galilaei, quam Hierosolymitae loquerentur, qui utrique fuerint Hebraei, sed quod unaquaeque provincia et regio suas habeat proprietates, ac vernaculum loquendi sonum vitare non possit. Unium gentium linguis loquerentur, inter alios qui de diversis mundi plagis advenerant, etiam illi qui habitabant Judaeam dixisse referuntur: Nonne ecce omnes isti qui loquuntur Galilaei sunt? Et quomodo nos audivimus unusquisque linguam
Abbreviated transcription (Latin):
dium auaritia siue fraudis qua ꝓprium sol& eẽ
negotiantiũ facinus quanta putas anim aduersi¬
onepuniret sinueniss& aliquos ibi risui ułua¬
nilo quio uacantis aut alii cuilib& uitiomancipa¬
tos. si eñi eaq alibi liberegeri poterant dñs indo¬
mũ suã temporalia negottageri ñ patitur quanto
magis ea quanusquã fierilic& plus celestis ireme¬
rentur siin edib: dõsacratis aguntur. uerum quia
sp̃s sc̃s in colũba suꝑ dñm a pa ruit. pecte ꝑ colũbas
sc̃ĩ ip̃s carismata signantur . qui aũts̃ intemplodĩ odie
qui columbas uendunt nisi qui in ecłã p̃tiũ de inpositi¬
onemanus accipiunt ꝑ quã uidelic& in positionẽ sp̃s
sc̃s caelitusdatur. colũ baigitur uenditur quemanus
dẽptor nr cathedras uendentiũ colũbas euertit :
quia taliũ netiatoꝵ sacerdotiũ destruit. hincẽ qua
sacri canones simoniacã here simdamnant &eossa¬
cerdotio priuari p̃cipiunt. quidelargiendis or¬

Expanded text:
dium avaritiae, sive fraudis, quod proprium solet esse negotiantium facinus, quanta putas animadversione puniret, si invenisset ibi aliquos risui vel vaniloquio vacantes, aut alii cuilibet vitio mancipatos? Si enim ea quae alibi liberi gerere poterant, Dominus in domo sua temporalia negotia geri non patitur, quanto magis ea quae nusquam fieri licet plus coelestis irae merentur, si in aedibus Deo sacratis aguntur? Verum quia Spiritus sanctus in columba super Dominum apparuit, recte per columbas sancti Spiritus charismata signantur. Qui autem sunt in templo Dei, hodie, qui columbas vendunt, nisi qui in Ecclesia pretium de impositione manus accipiunt? per quam videlicet impositionem Spiritus sanctus coelitus datur. Columba ergo venditur, quando manus demptor noster cathedras vendentium columbas evertit, quia talium negotiatorum sacerdotium destruit. Hinc est quod sacri canones simoniacam haeresim damnant, et eos sacerdotio privari praecipiunt qui de largiendis or
Abbreviated transcription (Latin):
bine tribulationum pulsati tantum in pace &cle¬
sie suscepta fidei mysteria conseruent uł certe¬
eos qui post crebras temptationũ procella scli¬
quuntula ud tempus serenitate concesse pa¬
cis utuntur in certũ nãque estnuues ille
utrũ nuꝑ facte inportum deducte sint an
post exꝑtamuris pericula udportum re¬
ducte undeutrosq: recte possunt designare
& eo suidelic& quinaedũ sunt tẽptationib ꝓba
ti&illos quipost examinati onẽ crebratribula¬
tionum proxp̃o ali quanta sopitis temptatio¬
nibus srerũ tranquilitate potiti: o

Expanded text:
bine tribulationum pulsati, tantum in pace Ecclebine tribulationum pulsati, tantum in pace Ecclesiae suscepta fidei mysteria conservent; vel certe qui post crebras tentationum procellas aliquantula ad tempus serenitate concessae pacis utuntur. Incertum namque est naves illae utrum nuper factae in portum deductae sint, an post experta maris pericula ad portum reductae. Unde utrosque recte possunt designare, et eos videlicet qui necdum sunt tentationibus probati, et illos qui post examinationem crebram tribulationum pro Christo aliquantum sopitis tentationibus, sunt rerum tranquillitate poti
Abbreviated transcription (Latin):
Ion hoc itadictum est quas nullũ aꝑtum
Had turbus sermonẽ fecerit sed ꝑsolas para¬
bolus locutus eis fuerit. uerũ ita potius quia
nullus facile sermone eius inuenitur inquo
noniuli quid parabo larũ inter meetumu& ant illio ili¬
nhac nauigatione dñs utrã que unius eius dem¬
que suae ꝑsone naturam dignatur ostendere:
dũ ipse quiut homo dor mit in naui furorem
muris uerbo conpescit ut ds̃. porro iuxta alle¬
goriam mare quod cumsuis transire desiderat
tenebrosus amarus que scłi p̃sentis estus accipitꝰ:
Nauicula cuĩt quã ascendit nulla meliusquẽ
sacratissime passionis ipsius intellegitur ar¬
bor cuius benefitio quiquesideles adiuti trans¬
censis mundi fluctib: adubitationẽ patriae
caelestis quisistabilitatẽ securilitoris ꝑueniuNt:
aliae aũt naues que suisse dicuntur cũ dño nata¬
men in ultum ducte uł aliquid tempestatis ꝑtul¬
lisse nurrantur illos nimirũ significant quiita
fide dominice crucis imbuti sunt: Vtn&dum tur¬

Expanded text:
Non hoc ita dictum est quasi nullum apertum ad turbas sermonem fecerit, sed per solas parabolas locutus eis fuerit: verum ita potius, quia nullus facile sermo ejus invenitur, in quo non aliquid parabolarum sit intermistum. LIBER hac navigatione Dominus, utramque, unius ejusdemque suae personae naturam dignatur ostendere, dum ipse qui ut homo dormit in navi, furorem maris verbo compescit ut Deus. Porro, juxta allegoriam mare quod cum suis transire desiderat, tenebrosus amarusque saeculi praesentis aestus accipitur. Navicula autem quam ascendit, nulla melius quam sacratissimae passionis ipsius intelligitur arbor. Cujus beneficio quique fideles adjuti, transcensis mundi fluctibus, ad habitationem patriae coelestis, quasi ad stabilitatem securi littoris perveniunt. Aliae autem naves quae fuisse dicuntur cum Domino, nec tamen in altum ductae, vel aliquid tempestatis pertulisse narrantur, illos nimirum significans qui ita fide dominicae crucis imbuti sunt, ut necdum tur
Abbreviated transcription (Latin):
dec calestia sustulit. Diffu saest ramis qui ap̃di¬
catores & sese nascentes totius mundigerminos
occupauit. diutur nitate premin& quia ue¬
ritas quã p̾dicat nulloum quã sine delebit
Sedumbra illius uolucres caelihabitant qm̃
anime fideles quae ad caelestia ꝑdesi derium uo¬
lare & n&lectis temporalium rerũ cupiditati¬
bus sur sum corhabere consuerunt: Iuxte
psalmiste uocem in protectione alarum dñi
sperabunt. undesponsa in canticis canticorũ
hoc est unademultis animabus colleta scorũ
ec clesia gloriatur &dicit: Sub umbra illius quẽ
desi derabam sedi & fructus eius dul cisgutturi
meo qđ est aꝑtedicere sub ꝓtectione illius quem
uidere desiderabã me& ẽrorũ solatio desti¬
tuta subieci &gaudium aspectus uep̃sentia il¬
lius dulce cordimeo quicquid & traillũ estme
contemnere immo fastidere coegit: Erilibus
ultis papabolis. loquebatiieis uerbũ prorto

Expanded text:
da coelestia sustollit. Diffusa est ramis, quia per praedida coelestia sustollit. Diffusa est ramis, quia per praedicatores ex sese nascentes, totius mundi terminos occupavit. Diuturnitate praeminet, quia veritas quam praedicat, nullo unquam fine delebitur. Sub umbra illius volucres coeli habitant, quoniam animae fidelium quae ad coelestia per desiderium volare, et neglectis temporalium rerum cupiditatibus sursum cor habere consueverunt, juxta Psalmistae vocem: In protectione alarum Domini sperabunt . Unde et sponsa in Canticis canticorum, hoc est una de multis animabus collecta sanctorum Ecclesia, gloriatur et dicit: Sub umbra illius, quem desiderabam, sedi, et fructus ejus dulcis gutturi meo . Quod est aperte dicere: Sub protectione illius quem videre desiderabam, me caeterorum solatio destitutam subjeci, et gaudium aspectus ac praesentia illius dulcis cordi meo, quidquid extra illum est me contemnere, imo fastidire coegit. Et talibus multis parabolis loquebatur eis verbum, prout
Abbreviated transcription (Latin):
Idisciplinis ad primũ quippe doc trinam sidẽ
non hab& ueritatis hominem dñm dm̃mor¬
tuum &s̃ candadũ crucis p̃dicans conferhi¬
iuscemodi doctrinam dogmatibus plulo so¬
phox & libriseorum & splendori aloquentiae
conpositionique sermonem & idebis quan¬
tominorsit c&ẽris seminibus sementis euan¬
gelii. sed illa cumcreuerint nihil mordax nihal
uiuidum nihilutale demonstrat: Iotum fla¬
cidũ marcidũq: emollitũ in holera & inerbar
que arescunt & corruunt: Hac aũt pͣdicatio
que parua udebatur in principio uł cum
manima credentes uł cuminto tomunda
sata suerit non exurgit in holera sed crescit
m arborem ut in uliis eucngelistis aꝑtis si¬
me dicitur: Ascendit ergo granum sina¬
pis semi natũ interra siue agro dñĩ &de
holere mutantur in arborem cuiusna¬
ture est altitudine amplitudine. a non¬
tate
herbarũ omnium transcendere naturam:
Magna estenim huius altitudo arboris qui camen¬
tis auditorũ suorũ. p̃dicatio eũglii ad appeten¬

Expanded text:
Ad primam quippe doctrinam fidem non habet veritatis, hominem Dominum Deum mortuum et scandalum crucis praedicans. Confer hujuscemodi doctrinam dogmatibus philosophorum, et libris eorum et splendori eloquentiae compositionique sermonum, et videbis quanto minor sit caeteris seminibus sementis Evangelii. Sed illa cum creverint, nihil mordax, nihil vividum, nihil vitale demonstrat. Totum flaccidum marcidumque ebullit in olera et in herbas, quae arescunt et corruunt. Haec autem praedicatio quae parva videbatur in principio, vel cum in anima credentis, vel cum in toto mundo sata fuerit, non exsurgit in olera, sed crescit in arborem, ut in aliis Evangelistis apertissime dicitur. Ascendit ergo granum sinapis seminatum in terra sive agro Domini, et de olere mutatur in arborem, cujus natura est altitudine, amplitudine, annositate, herbarum omnium transcendere naturam. Magna est enim hujus altitudo arboris, quia mentes auditorum suorum praedicatio Evangelii ad appeten
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc dicens exipsorum confessione uolebat intelligi qđ
in eum non credendo in regno dicboli esse delegis sent qđ
utique aduersum se diuisum stare non poss&: eligant ergo
pharisei qd uoluerint sisatanas sitan non potest eicere
nihil contradnm̃ qđ dicerent inuenire potuerunt. si
aut̃ potest multomagis sibi prospiciant & recedant de
regno eius qđ uduersum sediuisum stare non potest:¬

Expanded text:
Hoc dicens ex ipsorum confessione volebat intelligi, quod in eum non credendo in regno diaboli esse delegissent, quod utique adversum se divisum stare non posset. Eligant ergo Pharisaei quod voluerint. Si Satanas Satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum quod dicerent invenire potuerint. Si autem potest, multo magis sibi prospiciant, et recedant de regno ejus, quod adversum se divisum stare non potest
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo dico uob̵ quia aufer&ur a uobregnũdĩ & dabiturgen¬
tifacienti fructus eĩ. qđ ita futurũ &iã figuraliter ostende.¬
rat. cũ in exemplũ non credentiũ iudaorũ infructuose
fico maledicer&. qui e contrario postmodũ credentes. siue
deudae is seu degentib frustifera atq eximiae conparauit.
arbori dicens Ego sum uitis uos paliites quiman& in me
& ego in eo. hic fert frutũ multũ cũ aũt dixiss& quia

Expanded text:
quia auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Quod ita futurum etiam figuraliter ostenderat, cum in exemplum non credentium Judaeorum infructuoso fico malediceret. Qui e contrario postmodum credentes, sive de Judaeis, sive de gentibus, fructiferae atque eximiae comparavit arbori, dicens: Ego sum vitis, vos palmites. Qui manet in me et ego in eo, hic fert fructum multum . Cum autem dixisset quia
Abbreviated transcription (Latin):
Notat eos malitiae
ꝑtinacis quinec crucifixo acresuscitato. A mortius dñe
ad p̃dicationẽ a postoloꝵ credere uoluerint sed qua si cada¬
uer uile proiecerint. quia quantũ inseerat usuis eum
finib: & claudentes gentib: suscipiendũ deder̃:
Quidergopaciet
dx̃s uixes. uenietdũs et ꝑdet coloxos et dapitux eã aluis

Expanded text:
Notat eos malitiae pertinacis, qui nec crucifixo ac resuscitato a mortuis Domino ad praedicationem apostolorum credere voluerint, sed quasi cadaver vile projecerunt. Quia quantum in se erat a suis eum finibus excludentes gentibus suscipiendum dederunt. Quid ergo faciet Dominus vineae? Veniet et perdet colonos, et dabit vineam ali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ int̃ pretđtur iusti &ipsiuindicabant sibiq
nonerant pnoribus &corporibus & animere¬
surcionẽ credentib confitend tibus que ange¬
lus & sp̃s sequentes iuxta acta a postulorũ om̃a
denegaban:¬

Expanded text:
usti et ipsi vendicabant sibi quod non erant. Prioribus et corporis et animae resurrectionem credentibus confitentibusque angelos et spiritus sequentia, juxta Acta apostolorum, omnia denegaban
Abbreviated transcription (Latin):
atq preceptũ quia in precerto estopus. deniquedix̃ & factas
etasesta Sitrgo uoluntas eius potestasẽ. qui unus uolun¬
testatem habens sanan di&iubendi auctoritate. operan¬
di testimoniũ non refugit. uolo enĩdicit propt̃ fotinum.
imperat ꝓpt̃ arriũ. tangit ꝓpt̃ manicheũ: & lex quide tan¬
git lepsus ꝓhub& sed quiadns legis est non obsequid legi
sed lege facit : Non ergo ideotetigit quiasine tactu mun¬
dare non poterat: Sedut probar& quia subietus non erat
legi nec contagi it timebat ut homines. Sedquia contami¬
nari
non poterat quialios liberabat Liebra tac¬
tu
dñi fugar& ur quesolebat contaminare
tangen¬
etem: Simulque illiud mirabile quod eo
sa nauit genere qđ fuerat obsecrats siuis potes me mundare
uolo inquid mundare. h abensuoluntatẽ &iã habes pi&a¬
tis effectũ: Nonergo utpleri que latinorũ pitant iun¬
genduest & legendũ uolo mundare: Sed separatim ut pri¬
mũ dicat uolo deindt imper& mundare:
& cõminatus

Expanded text:
atque praeceptum, quia in praecepto est opus. denique dixit, e t fatas est. si ergo uoluntas eius potestas est, qui unius uoluntestatem habens sanandi, et jubendi auctoritatem, operandi testimonium non refugit. Volo enim dicit propter Photinum, imperat propter Arium, tangit propter Manichaeum. Et lex quidem tangi leprosos prohibet; sed quia Dominus legis est, non obsequitur legi, sed legem facit. Non ergo ideo tetigit, quia sine tactu mundari non poterat, sed ut probaret quia subjectus non erat legi. Nec contagium timebat ut homines, sed quia contaminari non poterat qui alios liberabat, lepra tactu Domini fugatur, quae solebat contaminare tangentem. Simulque illud mirabile, quod eo sanavit genere, quo fuerat obsecratus. Si vis, potes me mundare. Volo, inquit, mundare. Habes voluntatem, etiam habes pietatis effectum. Non ergo ut plerique Latinorum putant jungendum est et legendum Volo mundare, sed separatum, ut primum dicat volo, deinde imperet, mundare. Et comminatus
Abbreviated transcription (Latin):
eius dem templi uyxta hoc qđ alias factũ legimus. Cũ
idem templum in grediens inuenit. In eo uenden¬
tes &ementes ouerbouer & colũbas quaenimirum
om̃a nonnisi ut offerentur indomodñi eos quide lon¬
ge uenerant ab indigenis comparare. credendũ. ẽ
siergo dñs nec ea uolebat intemplo uenundari ouo:
quae intemplo uolebat offerri a uidelic& propt̃ stu

Expanded text:
ejusdem templi, juxta hoc quod alias factum legimus, cum ejusdem templi, juxta hoc quod alias factum legimus, cum idem templum ingrediens invenit in eo vendentes et ementes oves et boves et columbas. Quia nimirum haec omnia, nonnisi ut offerrentur in domo Domini, eos qui de longe venerant ab indigenis comparare credendum est. Si ergo Dominus nec ea volebat venundari in templo, quae in templo volebat offerri, videlicet propter stu
Abbreviated transcription (Latin):
Quod maledicendo sicũ infructuosam ꝑfigurã fecit
dñs hocidem mox aꝑtius ostendit eiciendo in pro¬
bexemplo Neq eni aliquid peccauit arborq esu¬
rientem dño pora ñhabuit quoꝵ necdũtem ad
uenerat sed peccauere sacerdotes qui indomo dñi
seculariã negoria gerebant & fructum pi&atis
quem debuerant quemq: in eis dñs esuri ebat fer¬
re suꝑsederant. A refec̃ dñs arbore maledicto
uthomines hacuidentes siue audi enter niul toma¬
gis intellegerent sese diuino condem nandos eẽ
iudicio si absq paciperum fluctu deplausu tantũ
sibi religosi sermonis uelud de sonitu & egimento
blandirenair uiridantium filiorũ. Uerum quia¬
tionem merite ultionis exercuit egecitque comer¬
tiarerum humanarũ dedomo illa inqua diuinas
tintũ rer agi ostias &orationes dõ offerriuer¬
bum dĩ legi audiri & decantari p̃ceptũ erat & qui¬
dem credendũ ẽ quaea tantũ uendi uł emi reppere¬
rerit intemplo quae adminis teriũ necenaria essent

Expanded text:
Quod maledicendo ficum infructuosam per figuram fecit Dominus, hoc idem mox apertius ostendit, ejiciendo improbos e templo. Neque enim aliquid peccavit arbor, quod, esuriente Domino, poma nvenerat, sed peccavere sacerdotes qui in domo Domini saecularia negotia gerebant, et fructum pietatis quem debuerant quemque in eis Dominus esuriebat, ferre supersederant. Arefecit Dominus arborem maledicto, ut homines haec videntes sive audientes multo magis intelligerent sese divino condemnandos esse judicio, si absque operum fructu de plausu tantum sibi religiosi sermonis velut de sonitu, et tegumento blandirentur viridantium foliorum. Et tionem meritae ultionis exercuit. Et ejecit commercia rerum humanarum de domo illa, in qua divinas tantum res agi, hostias et orationes Deo offerri, verbum Dei legi, audiri et decantari, praeceptum erat. Et quidem credendum est quia ea tantum vendi vel emi repererit in templo, quae ad ministerium necessaria essent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝥosdem quoque u& tribus conparat utribus quos
uino nouo id est spiritalibus preceptis facilius disrũ¬
pi qua idpos se continere dicit erapłauten iam utres
noui cũ post ascensũ dñi desi derio consolationis eo
orin d̃ posperando in nouantur unc enimac crpe¬
runt sp̃m̃scm̃ quo impl&i cum linguis omnibus logure¬
rentur anidais nestientibus sed tamenuere ad testan¬
tibus dictũ est qui amusto plenisunT ifti Nouumenĩ
uinũ iã nouis utribus uenerat hoc est sp̃s scĩ feruor
spiritaliũ corda repleuerat. aliter cauendũ docto¬
riest neanimȩ nondũ renouate sed inuetustemali¬
tiae ꝑduranti nouorũ nysteriorũ sccr&a cõmittanł
qđ si querit aliquis quid interuinũ nouum mistice
& uesti mentũ distat nouum facile pat& quianͥo
intus reficimur &inebriamur: Uestimento aũt
foriisecus indumur: Cum uero utrũque ad signi¬
ficantia uite ꝑtin& spiritalis: uestimentum ꝓfa¬
tu operanr̃abonaqueforas agͥmus & quibus corã

Expanded text:
osdem quoque veteribus comparat utribus, quos vino novo, id est spiritualibus praeceptis facilius disrumpi quam id posse continere dicit. Erant autem jam utres novi, cum post ascensum Domini desiderio consolationis ejus orando et sperando innovabantur. Tunc enim acceperunt Spiritum sanctum, quo impleti cum linguis omnibus loquerentur, a Judaeis nescientibus, sed tamen vere attestantibus, dictum est: Quia musto pleni sunt isti . Novum enim vinum jam novis utribus venerat, hoc est Spiritus sancti fervor spiritualium corda repleverat. Aliter. Cavendum doctori est ne animae nondum renovatae, sed in vetustate malitiae perduranti, novorum mysteriorum secreta committat. Quod si quaeret vestimentum distet novum, facile patet quia vino intus reficimur et inebriamur, vestimento autem forinsecus induimur. Cum vero utrumque ad significantiam vitae pertinet spiritalis, vestimentum profecto opera nostra bona quae foris agimus, et quibus coram
Abbreviated transcription (Latin):
tores scłi codxp̃mposse conuerti camelienim nomine
stintellegi uoluit qui asponte humiliatus in firmi tatis
nraẽ onere sutullit : Inquo enĩ munifestus intellegitur
quã in ipso qđ scriptũ t̃ In quanto magnus es humilitate in
omnib: : ꝑ acũ aut̃ conpunctiones significat ꝑpunste¬
ones dolores in passione susceptos: Foram̃ ergo acusdi¬
cit angustias passiones : qua scissa nrae quasi uestimenta
nature quodammodo resarcire id estrcupantene dignatus est
quatenus postlapsũ melius reformati gaude amus ad testimoni¬
m apłidicentes. qui cũque eni inx p̃obaptigatiestis x p̃mindiistis

Expanded text:
Christum posse converti. Cameli enim nomine se intelligi voluit, quia sponte humiliatus infirmitatis nostrae onera sustulit; in quo enim manifestius intelligitur, quam in ipso quod scriptum est: Quanto magnus es humilia te in omnibus ? Per acum autem punctiones significat, per punctiones dolores in passione susceptos. Foramen ergo acus dicit angustias, passiones. Qua scissa, nostrae quasi vestimenta naturae quodammodo resarcire, id est, recuperare dignatus est, quatenus post lapsum melius reformati, gaudeamus ad testimonium Apostoli, dicentis: Quicunque enim in Christo baptizati estis, Christum induistis
Abbreviated transcription (Latin):
D facilius ost camedũ ingentibus embris enormemi angastã
foramen acus pen&rare quã diuite intrast in regnũ dt̃.
Nullus ergo diues intrabit in regnũdi & quomodo ułnoriar ge¬
diutes in tauerunt in itgnũdi nisi forte quia diuitias uł pni
lulo habere uł & totore linquet dño inspirante didiceruN¬
sodũ quid enĩ đđ in regnidiutus considebat quiae desem& ĩp¬
socanit. qm̃ unicus &pauꝑ sũcgo & cilios ortat dicutiae si ad¬
fluent nolite corud ponere. crdonon ausus dicere nolite

Expanded text:
 facilius est camelum, ingentibus membris enormem, angustum per foramen acus penetrare quam divitem intrare in regnum Dei, nullus ergo dives intrabit in regnum Dei. Et quomodo vel in Edivites Dei intraverunt in regnum, nisi forte quia divitias vel pro nihilo habere vel ex toto relinquere Domino inspirante didicerunt? Nunquid enim David in regni divitiis confidebat qui et de semetipso canit: Quoniam unicus et pauper sum ego . Et alios hortatur: Divitiae si affluant, nolite cor apponere . Credo non ausus d
Abbreviated transcription (Latin):
tem uero seipsũ usseuerat qđ uero dicit quia & ut
seminans ad seminan dũ nob̵: querendũ reliquid. &¬
ut ergo seminans adsemi nandum. quia dñs̃ desinu
patris. egrediens uenit inmundũ. ac uerbũ uerita¬
tis qđ apud patrẽ uidit hum ano generi uł ꝑseipsũ
uł ꝑ eos quos instituit ipse seminauit iuxta qđ in
eius laudibus dic̃ habacu & istiin salutem populi
tui. ut saluos facias xp̃stuos. idest eos quo sunc ti¬
one sp̃s tui consecrare actu scĩ nominis. partici¬
pes facere digneris: uł certe xiit udseminandũ.
cum post uocatã ad fidẽ succ̃ partem synago ge
electã ad coll&tionẽ quoq gentiũ gratiaesuae
dona diffudit qđ ipsum &iã suo iunere designa¬
uit cum post p̃dicationẽ domihabitantadmare
ducturus & ut denique indomo p̃dicans quasdã.
oblas phemiȩ suae scelus in remis sibile deseruit
quosdã ob deuotionem pi&atis matrẽ suã ap¬
pellauit & fr̃s. qđ differentiãm anifeste iudeã

Expanded text:
ero seipsum asseverat. Quod vero dicit quia exiit seminans ad seminandum, nobis quaerendum reliquit. Exiit ergo seminans ad seminandum, quia Dominus de sinu Patris egrediens venit in mundum, ac verbum veritatis quod apud Patrem vidit, humano generi vel per seipsum, vel per eos quos instituit ipse seminavit, juxta quod in ejus laudibus dicit Abacuc, Existi in salutem populi tui, ut salvos facias christos tuos , id est eos quos unctione Spiritus tui consecrare, ac tui sancti nominis participes facere dignaris. Vel certe exiit ad seminandum, cum post vocatam ad fidem suam partem Synagogae electam, ad collectionem quoque gentium gratiae suae dona diffudit. Quod ipsum etiam suo itinere designavit, cum post praedicationem domi habitam ad mare docturus exiit. Denique in domo praedicans, quosdam ob blasphemiae suae scelus irremissibile deseruit; quosdam ob devotionem pietatis, matrem suam appellavit et fratres. Quod differentiam manifeste Judaeae
Abbreviated transcription (Latin):
ptefilii tontruiest cognominati corũ unus & calestib in
tonens uocem illam theo logicã quã nemo prius edere
nouerat emisit. in principio erat uerbum &uerbũ era
aput dm̃ & ds̃ erat uerbum &caȩtera qua̧ tanta uirtu¬
tispondere grauida reliquid ut si aliquanto plus into¬
nare uoluiss& naipse capere mundus poss&: sed&a
bo sepeseor sum & in montẽ ad nõ duci &aliquan do
sonũ derube terrificũ ꝑcipere meruerunt hic estsili¬
us meus dilectus ipsum audite. prisca quoque nomina
meritis aptissima gestabaNT Iac cob enim supplanta tar
iohannes in quo est gratia uł dñi gratiadicitur. Nãque
ille & carnis curã dño uocai̾tȩ sub plantare & ipsã
carnem hero detrucidantes cauisus est contemnere is¬
te abamoris p̃cipiu gratiã quã uirginali meruerat suꝑre

Expanded text:
pte filii tonitrui sunt cognominati, quorum unus coelestibus vocem intonans, illam theologicam, quam nemo prius edere noverat, emisit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, etc. . Quae tantae virtutis pondere gravida reliquit, ut si aliquando plus intonare voluisset, nec ipse capere mundus posset. Sed et ambo saepe seorsum et in montem a Domino duci, et aliquando sonum de nube terrificum percipere meruerunt: Hic est filius meus dilectus, ipsum audite Prisca quoque nomina meritis aptissima gestabant. Jacobus enim supplantator. Joannes in quo et gratia, vel Domini gratia, dicitur. Namque ille et carnis curam, Domino vocante, supplantare, et ipsam carnem, Herode trucidante, gavisus est contemnere; iste ob amoris praecipui gratiam quam virginali gloria meruerat, supe