comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tasse qͦd ñ arbitrabar intentionituȩ
sanst ⁊ cerĩ. qͥ potes paucis ad monitꝰ
plura cogitare quȩ cõpetunt. s ñeu¬
am eoꝵ in quoꝵ manꝰ ñ inanit̃ ueni¬
re ista possunt. si diligentiꝰ & copio¬
sius disserant᷑. Laborant autẽ homi¬
nes in discendo. & breuia ñ ualent
intelligere. ꝓlixa ñ amant legere.
Laborant inde in docendo. qͥ & pauca
tardis. & multa pigris frustra inge¬
runt. Mitte ꝙ illiꝰ epłȩ exẽplũ. quȩ a¬
puad nos aberrans ñ potuit inueni.

Expanded text:
tasse, quod ntasse, quod nsatis fecerim, qui potes paucis admonitus plura cogitare quae competunt; sed non etiam eorum in quorum manus non inaniter venire ista possunt, si diligentius et copiosius disserantur. Laborant autem homines in discendo, et brevia non valent intelligere, prolixa non amant legere. Laborant itidem in docendo, qui et pauca tardis, et multa pigris frustra ingerunt. Mitte et illius epistolae exemplum, quae apud nos aberrans non potuit inveniri.
Abbreviated transcription (Latin):
minor sit in pͥarte qt̃a in todo. Qo
de do credere. nefas debet ẽẽ: etiã h
qͥ hoc intelligere ñdum tralent.
hinc ẽ omniũ uisibiliũ silua mira¬
culoꝵ. Nũqͥd tam̃ ido latet ẽẽ corpo¬
ra habere nos corpꝰ. nullũ ẽẽ qͣntusi¬
cũq corpuscuilũ qͦd ñ ꝓ suo mͦ loci &¬
cupet spaciũ. nec in eo qͦd occupat
ubiꝙ sit totũ. s minꝰ sit in parce ꝙͥ
in toto Rec qm̃ ñ latent. his conte¬
seqͤntdia: qͥd nuinc facere nimis long
ẽ. qͥb ostendat᷑ ñ rationẽ latere s rat¬
onẽ omnino nulła eẽ qͦ credi debeat
uł possit intelligi dm̃ qͥ ubiq totus ẽ
ꝑ spacia locoꝵ corporea mole diffundi.
in qua necesse habeat partib maioril
minorib ꝙ constare. cern corporeis
oculis posse. Unde plura dicerẽ. si ho
in ista epła suscepissem. In cuiꝰ longi¬
tudinẽ ñ sentiens ꝓgressus sũ. pene
oblitꝰ occupationũ mearũ: ita ut for¬

Expanded text:
minor sit in parte quam in toto, quod minor sit in parte quam in toto, quod de deo credere nefas esse debet etiam his, qui hoc intellegere nondum ualent. hinc est omnium uisibilium silua miraculorum. numquid tamen ideo latet esse corpora, habere nos corpus, nullum esse quantulumcumque coi-pusculum, quod non pro suo modo loci occupet spatium nec in eo, quod occupat, ubique sit totum, sed minus sit in parte quam in toto? haec quoniam non latent, his conteentia, quod nunc facere nimis longum est, quibus ostendatur non rationem latere, sed rationem omnino nullam esse, qua credi debeat uel possit intellegi deum, qui ubique totus est nec per spatia locorum corporea mole diffunditur, in qua necesse habeat partibus maioribus minoribusque constare, cerni corporeis oculis posse. unde plura dicerem, si hoc in ista epistula suscepissem, in cuius longitudinem non sentiens progressus sum paene oblitus occupationum mearum, ita ut for
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsquã existimet ido posse mtrito di¬
ei corporeis oculis a filio patr̃e uideri.
ac ñ potiꝰ sic̃ a uatre filiũ: qͥa illi qͥ hoc
putant. cũ in redilenda ratione defe¬
cerint. possunt ꝙ ipsi dicere.si ratio
querit᷑ ñ erit mirabile. Ho enĩ dic¬
nũ ẽ. ñ quia ñ ẽ ratio. s qͥa latet. llliꝰ
autẽ ñ miracul s erroris demonstra¬
re debet. nullã eẽ rationẽ. qͥs qͥs ⁊o¬
pinantes repellere aggreditur. Sic̃
enĩ nulla ratio ẽ qua dłi natura mo¬
riatur. aut corrũpatur. aut peccet.
& cũ hoc dm̃ ñ posse dicimꝰ. ñ deroga¬
mꝰ potestati eiꝰ. s et̃nitatẽ uerita¬
tẽꝙ laudamꝰ: ita cũ dicimꝰ ñ posse¬
eũ uideri oculis corporis. ñ latet s.
patet ratio bene intelligentib qua
ꝑspicuũ ẽ dm̃ corpꝰ ñ ẽẽ. nec aliqͥd
corporeis oculis cerni posse. nͥ qͦd ali¬
cuiꝰ int̾ualli int̾positione cer natur.
id aũtẽ ñ nͥ corpꝰ ẽẽ. eãꝙ substantiã qͥ

Expanded text:
quisquam existimet ideo posse merito dici corporeis oculis a filio patrem uideri ac non potius sicut a patre filium, quia illi, qui hoc putant, cum in reddenda ratione defecerint, possunt et ipsi dicere: \'Si ratio quaeritur, non erit mirabile\'; hoc enim dictum est, non quia non est ratio, sed quia latet. illius autem non miraculi sed erroris demonstrare debet nullam esse rationem, quisquis id opinantes refellere adgreditur. sicut enim nulla ratio est, qua dei natura moriatur aut corrumpatur aut peccet, et, cum hoc deum non posse dicimus, non derogamus potestati eius, sed aeternitatem ueritatemque laudamus, ita cum dicimus non posse uideri oculis corporeis, non latet. sed patet ratio bene intellegentibus, qua perspicuum est deum corpus non esse nec aliquid oculis corporeis cerni posse, nisi quod alicuius interualli interpositione cernatur, id autem non nisi corpus esse eamque substantiam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tas ꝙ inculpabiles: que łs uł usua¬
ca uł inusitata oꝑatur. S heȩ cau¬
sae atꝙ rationes cũ latert nuram᷑
que fiunt: cũ aut̃ẽ patent con seqͥn¬
ter ea uł conuenient̃ fieri dicimus.
nec mirandũ ẽẽ quia facta sunt que
ratio exigebat ut fierent. Aut si i¬
ram̃: ñ inopinata stupendo. s excel¬
lentia laudando miram. Quo geriere
addmirationis centurio ille laudatus
est. Nec icło rep̃hendenda ẽ sententia
qua dictũ ẽ. si ratio querit᷑ ñ erit mi¬
rabile: qm̃ ẽ aliua genꝰ admirationis.¬

Expanded text:
tas et inculpabiles, quae Deus vel usitatas et inculpabiles, quae Deus vel usitata vel inusitata operatur. Sed hae causae atque rationes cum latent, miramur quae fiunt; cum autem patent, consequenter ea vel convenienter fieri dicimus; nec mirandum esse, quia facta sunt, quae ratio exigebat ut fierent. Aut, si miramur, non inopinata stupendo, sed excellentia laudando miramur: quo genere admirationis Centurio ille laudatus est. Nec ideo reprehendenda est sententia qua dictum est, Si ratio quaeritur, non erit mirabile; q
Abbreviated transcription (Latin):
go peꝑit uirgo ꝑmanserit. si ratio que¬
ridur ñ erit mirabile. Noc erĩ dictũ ẽ
ñ qͦt iutione res suiat. s qͦs eos lateat
qͥb hoc ds uoluit et̃ mirabile . Ex alia
uͦ admirationis causa. que ido ẽ qͥa in¬
solitũ aliqͥd occurrit. scͥptũ ẽ de año.
qͦd miratus sit centurionis fidẽ. Neq
enĩ eũ rei ulliꝰ ratio ponuerat latere.
S admiratio ꝓ laude posita ẽ eiꝰ.: cuiꝰ
par in popło hebreoꝵ ñ apparuerat.
Unde ipsa admiratio satis exposita ẽ.
epła si exẽplũ poscit᷑ ñ erit singłare.
frustra tͥ uisus es uelut uelus exẽpla
inuenisse de uermiculo qͥ in pomo na
scitur. & aranea quȩ filũ textrinȩ suȩ
corpore uelut integro parit. Dicunt᷑
enĩ aliqͦ argute euiꝰcta similitudinis
gr̃a: alia remotiꝰ alia congrnentius:
s solus xꝑc natꝰ est ex uirgine. Un¬
de iam intelligis qͦͣntũ estimo. cur
hoc dixerĩ sine exẽplo. Nabent itaꝙ
om̃ia causas suias. atq rauones reo¬

Expanded text:
erit, uirgo permanserit: \'Si ratio quaeritur, non erit mirabile\'; hoc enim dictum est, non quod ratione res careat, sed quod eos lateat, quibus hoc deus uoluit esse mirabile. ex alia uero admirationis causa, quae ideo est, quia insolitum aliquid occurrit, scriptum est de domino, quod miratus sit centurionis fidem; neque enim eum rei ullius ratio potuerit latere, sed admiratio pro laude posita est eius, cuius par in populo Hebraeo non apparuerat. unde ipsa admiratio satis exposita est,epistula: Si exemplum poscitur, non erit singulare, frustra tibi uisus es uelut exempla inuenisse de uermiculo, scitur, et aranea quae filum textrinae suae corpore velut integro parit. Dicuntur enim aliqua argute cujusdam similitudinis tia, alia remotius, alia congruentius; sed solus Christus natus est ex virgine: unde jam intelligis, quantum existimo, cur hoc esse dixerim sine exemplo. Habent itaque omnia causas suas atque rationes rec
Abbreviated transcription (Latin):
honores tempales ei serure oportere iudica¬
hesio ũ donatutis hereticis acleos en uotura¬
temn ⁊ p̃a batemq redigendos. edictum¬
diuros u pouobis hoc agitur. ꝓuobis sacer¬
dotes. incorruptȩ fidei. ꝓuobis impator
augustus. ꝓuobis nos quoq eius iudices la¬
boramuis:. Et alia multa quȩ in eodeme
ddicto ita posusti: ut te appareat ioserem
uidicis eingulo. ñ parua ex parte cȩlestem
rem publicam cogitare. Qua re si de ue¬
ris uirtutib &e uera beata uita uolui di¬
utus loqui tecum: queso ne onerosus
deputer occupationib tuis: immo uͦ me
ñ esse confido quando tu adeo magnum
animum ce mirabilit̃ laudandum geris. ut
nec illas curas deseras. & his libentus ac

Expanded text:
honores temporales ei seruire oportere iudicahonores temporales ei seruire oportere iudicares, non Donatistis haereticis ad eos in unitatem Christi pacemque redigendos diceres, Pro vobis hoc agitur; pro vobis sacerdotes incorruptae fidei, pro vobis Imperator Augustus, pro vobis nos quoque ejus judices laboramus; et alia multa quae in eodem edicto ita posuisti, ut te appareat in terreni iudicis cingulo non parua ex parte caelestem rem publicam cogitare. quare si de ueris uirtutibus et uera beata uita uolui diutius loqui tecum, quaeso, ne onerosus deputer occupationibus tuis, immo uero me non esse confido, quando tu adeo magnum animum et mirabiliter laudandum geris, ut nec illas curas deseras et his libentius ac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gr̃am mediatoris di cum patre ce nac¬
cum hominis. xp̃i iħu. ꝑ quem post mi¬
citias iniquitatis reconciliamur dõ insi
caritatis : his in quam uirtutib diuntil
imꝑtitis. & bona uita nunc agitur. & ys¬
ea p̃mium eius quȩ nisi et̃na esse ñ porh
beata uita ꝑ soluitur. łlic enim sunt ecdi
uirtutes in actu. ibi in effectu. Hic ioys
ibi in mercede. ł lic in officio: ibi in fine. Its
omnes boni ce sc̃i etiam intorm̃tis quibile
diuino fulti adiutorio: spe illius fins le¬
at᷑aͣ uocant᷑. quo fine beati erunt. slam
in eisdem torm̃tis & a trocissimis cdołoribl
semꝑ essent. cum quib libet iurtutib eos
miseros nulla sana ratio dubitaret. Pea
niat. & quȩ ad illam uitam salutemq
ducat: ubi nec aliquid iam mali patiai
& bono summo semptt̾noq ꝑfruamur
hanc te ꝑfectius ad sequendam & psells¬
tisime retuendam. exhortor ut ie ipsum.
unuis ussi iam particeps eses. tuosq istos

Expanded text:
 gratiam mediatoris dei cum patre et nob gratiam mediatoris dei cum patre et nobiscum hominis Christi Iesu, per quem post inimicitias iniquitatis reconciliamur deo in spiritu caritatis, his, inquam, uirtutibus diuinitus impertitis et bona uita nunc agitur et postea praemium eius, quae nisi aeterna esse non potest, beata uita persoluitur. hic enim sunt eaedem uirtutes in actu, ibi in effectu, hic in opere, ibi in mercede, hic in officio. ibi in fine. itaque omnes boni et sancti etiam in tormentis quibuslibet diuino fulti adiutorio spe illius finis beati uocantur, quo fine beati erunt; nam si in eisdem tormentis et atrocissimis doloribus semper essent, cum quibuslibet uirtutibus eos esse miseros nulla sana ratio dubitaret. Pietleniat et quae ad illam uitam salutemque perducat, ubi nec aliquid iam mali patiamur et bono summo sempiternoque perfruamur. ad hanc te perfectius adsequendam et persssime retinendam exhortor ut me ipsum. cuius nisi iam particeps esses tuosque istos
Abbreviated transcription (Latin):
nullam esse aliam dilectionem qua quisq
diligat se ipsum. nisi quod diligit dm̃.
enim alit̃ se diligit: potuis se odisse cia¬
dus ẽ. fit quippe imquus. pͥuaturq lue
titiȩ : quo a potiore ac p̃stantantiore
a uersus. atq inde ad seipsum conu̾sisꝰ.
inferiora ce egena utiq conu̾tit᷑. Fit q m
so quod ueracissime scriptum ẽ. qui aun¬
diligit iniquitatem odit animam sua
Quia gͥ nemo nisi dm̃ dili eo gendo a¬
git seipsum : ñ opus erat ut dato de dio
lectione p̃cepto ȩtiam se ipsum homo aibi¬
re iuberet᷑. cum in eu̾m diligat se ipsum q
uł beneficentiȩ consolatione. uł in formati
doctrinȩ. uł disciplinȩ coercitione adcim
adcolendum dm̃: sciens in his duob p̃capi
totam legem ꝓpħasq pendere. Hoc quil
bria discretione eligit. prudens ẽ: qui ni
hinc afflictione autit᷑ fortis ẽ: qui nula a
delectatione temꝑanis ẽ: qui nulla elatiu
iustus ẽ. ł lis uirtutib diuinitus imꝑti¬

Expanded text:
nullam esse aliam dilectionem, qua quisque nullam esse aliam dilectionem, qua quisque diligit se ipsum, nisi quod diligit deum. qui enim aliter se diligit, potius se odisse dicendus est; fit quippe iniquus priuaturque luce iustitiae, cum a potiore ac praestantiore bono auersus atque inde uel ad se ipsum conuersus ad inferiora et egena conuertitur fitque in ipso, quod ueracissime scriptum est: Qui autem amat iniquitatem, odit animam suam. quia igitur nemo nisi deum diligendo diligit se ipsum, non opus erat, ut dato de dei dilectione praecepto etiam se ipsum homo diligere iuberetur, cum in eo diligat se ipsum. quel beneficentiae consolatione uel informatione doctrinae uel disciplinae cohercitione adducat ad colendum deum, sciens in his duobus praeceptis totam legem prophetasque pendere. Hoc qui sobria discretione eligit, prudens est; qui nulla hinc afflictione auertitur, fortis est, qui nulla alia delectatione, temperans est, qui nulla elatione, iustus est. his uirtutibus diuinitus im
Abbreviated transcription (Latin):
si pecuniȩ ratio socios facit: quanto magis
ratio naturȩ. ñ negotiandi s nascendi lege
communis : Hinc &e ille comicus. sicut
luculentis in geniis ñ desit resplendentia
ueritatis: cum abuno sene alteri seni dic¬
tum componeret. tantum ne abre tua ẽ
responsum abalt̾o reddidit. Homo sum: hu¬
mani nichil a me alienum puto. Cui senten¬
tiȩ ferunt ȩtiam theatra tota. plena stultis¬
& indoctisq płusisse. Ita quippe affectum
omnium naturalit attigit humanorum so¬
tietas animorum: ut nullus ibi hominũ
nisi cuius libet hominis ꝓximum se esse
sentiret. Cum gͦ illa dilectione quam di¬
uina lex imperat debeat homo diligere
dm̃ & se ipsum & pximum. ñ tamen ex hoc
tria p̃cepta dataᷤᷤ sunt: nec dictum ẽ inhis
trib s in his duob p̃ceptis tota lex pendet
& ꝓpħȩ. id ẽ in dilectione dĩ extoto corde
exͣ tota anima. ex tota mente. & ꝑximi tã¬
quam sui ipsuis: udelicet ut mtelligeret᷑

Expanded text:
si pecuniae ratio socios facit, quanto magis si pecuniae ratio socios facit, quanto magis ratio naturae non negotiandi sed nascendi lege communis! hinc et ille comicus, sicut luculentis ingeniis non defit resplendentia ueritatis, cum ab uno sene alteri seni dictum componeret: Tantumne ab re tua esresponsum ab altero reddidit: Homo sum, humani nihil a me alienum puto. cui sententiae ferunt etiam theatra tota plena stultis indoctisque plausisse. ita quippe affectum omnium naturaliter attigit humanorum societas animorum. ut nullus ibi hominum nisi cuiuslibet hominis proximum se esse sentiret. Cum ergo illa dilectione, quam diuina lex imperat, debeat homo diligere deum et se ipsum et proximum, non tamen ex hoc tria praecepta data sunt nec dictum est in his tribus\' sed: In his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae, id est in dilectioneet ex tota anima et ex tota mente et proximi tamquam sui ipsius, uidelicet ut intellegeretur
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim locis corporalib uł extendit᷑
uł includit᷑. Adeum gͦ qui ubiq p̃sens
ẽ &r ubiq totus. ñ pedib licet ire s mori¬
b. Mores autem nr̃i ñ exeo quod quisq
nouit. s exeo quod diligit diudicari so¬
lent. Nec faciunt bonos ut malos mores.
nisi boni uł mali amores. Prauitate gͦ nr̃a.
a rectitudine di longe sumus: unde rec¬
tum amando currimus. ut recto recti ad¬
herere possimus. Ad illum gͦ quanta oꝑa
possumus. etiam illi ut ꝑueniant agamꝰ:
quos tanquam nosmet ipsos diligimus.
si nosmet ipsos diligere illum diligendo
iam nouimus. Xp̃e namq id ẽ ueritas
dicit. in his duob p̃ceptis totam legem p-¬
pħasq pendere: ut diligamus dm̃ ex toto
corde. ex tota anima. extota mente. ce dili¬
gamus ꝓrimos tanquam nosmet ipsos.
Proximus sane hoc loco ñ sanguinis ꝓpin¬
quintate. s rationis societate p̾ensandus
ẽ: in qua socii sunt om̃s homines. Nam

Expanded text:
non enim locis corporalibus uel extenditur non enim locis corporalibus uel extenditur uel includitur. ad eum ergo, qui ubique praesens est et ubique totus, non pedibus licet ire sed moribus. mores autem nostri non ex eo, quod quisque nouit, sed ex eo, quod diligit, diiudicari solent nec faciunt bonos uel malos mores nisi boni uel mali amores. prauitate ergo nostra a rectitudine dei longe sumus; unde rectum amando corrigimur, ut recto recti adhaerere possimus. Ad illum ergo, quanta opera possumus, etiam illi ut perueniant, agamus, quos tamquam nosmet ipsos diligimus, si nosmet ipsos diligere illum diligendo iam nouimus. Christus namque, id est ueritas dicit in his duobus praeceptis totam legem prophetasque pendere, ut diligamus deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente et diligamus proximos tamquam nosmet ipsos. proximus sane hoc loco non sanguinis propinquitate sed rationis societate pensandus est, in qua socii sunt omnes homines. nam
Abbreviated transcription (Latin):
finis nr̃i boni. Dicat᷑ hȩc & prudentia. qͥa
ꝑspectissime adherebit bono quod ñ amit¬
tatur: & fortitudo. quia firmissime ad¬
herebit bono unde ũ auellat᷑: &e temꝑan¬
tia. quia castissime adherebit bono ubi
ñ corrumpat᷑: & iustitia. quia rectissime
adherebit bono eui merito subiciatur.
Quam quam & inhac uita uirtus ñ ẽ.
nisi diligere quod diligendum ẽ. Id elige¬
re prudentia ẽ : nullis inde au̾ti molesti¬
is. fortitudo ẽ: nullis illecebris. demꝑantia
ẽ: nulla suꝑbia iustitia ẽ. Quid autẽ
eligamus quod p̃cipue diligamus. nisi
quod nichil melus in uenimus : Hoc
ds̃ ẽ. Cui si aliquid diligendo uł p̃poni¬
mus uel ȩquamus. nos ip̃sos diligere nesei¬
mus. Tanto enim nobis melius ẽ: quanto
magis in illum imus: quo nichil melius ẽ.
Imus autem. ñ ambulando s amando.
Quem tanto habebimus p̃sentiorem.
quanto eundem amorem quo in eum ten¬
dimus potuerimus habere puriorem.

Expanded text:
finis nostri boni. dicatur haec et prudentia, quia finis nostri boni. dicatur haec et prudentia, quia prospectissime adhaerebit bono, quod non amittatur, et fortitudo, quia firmissime adhaerebit bono, unde non auellatur, et temperantia, quia castissime adhaerebit bono, ubi non corrumpatur, et iustitia, quia rectissime adhaerebit bono, cui merito subiciatur. Quamquam et in hac uita uirtus non est nisi diligere, quod diligendum est; id eligere prudentia est, nullis inde auerti molestiis fortitudo est, nullis inlecebris temperantia est, nulla superbia iustitia est. quid autem eligamus, quod praecipue diligamus, nisi quo nihil melius inuenimus? hoc deus est, cui si aliquid diligendo uel praeponimus uel aequamus, nos ipsos diligere nescimus. tanto enim nobis melius est, quanto magis in illum imus, quo nihil melius est. imus autem non ambulando sed amando. quem tanto habebimus praesentiorem, quanto eundem amorem, quo in eum tendimus, potuerimus habere puriorem;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte securius uiuunt uelis. nisi ut hine illũ
ꝑmereant᷑ apud quem beatȩ uiuant:
ce uere ille uirtutes erunt. & illius opi¬
tulatione cuius largitate donatȩ sunt.
ita crescent & ꝑficient᷑: ut te aduitam ue¬
re beatam quȩ ñ nisi ȩc̃na ẽ sine ulla dubi¬
tatione ꝑducant. ubi iam nec prudenter
discernant᷑ abonis mala quȩ ñ erunt.
nec fortit tolenrent᷑ adu̾sa quia ñ ibi erit
nisi quod amemus. ñ etiam quod tolere¬
mus : nec temꝑant libido frenet᷑ ubi nul¬
la eius incitamenta sentiemus: nec iuste
subueniat᷑ ope indigentib. ubi inopem
atq indigum ñ habebimus. Una ibi uir¬
tus erit: & id ipsum erit uirtus p̃miumq
uirtutis. quod dicit in seĩs eloquiis homo
qui hoc amat: Michi autem adherere
dõ bonum ẽ. Hec ibi erit plena & sempi.¬
t̃na sapientia: eademq uita ueracĩt iam
beata. ꝑuentio quippe ẽ adęt̃num ac sum¬
mum bonum. eui adherere in et̃num ẽ

Expanded text:
per te securius uiuunt, uelis, nisi ut hinc illum per te securius uiuunt, uelis, nisi ut hinc illum promereantur, apud quem beate uiuent, et uerae illae uirtutes erunt et illius opitulatione, cuius largitate donatae sunt, ita crescent et perficientur, ut te ad uitam uere beatam, quae non nisi aeterna est, sine ulla dubitatione perducant, ubi iam nec prudenter discernantur a bonis mala, quae non erunt, nec fortiter tolerentur aduersa, quia non ibi erit, nisi quod amemus, non etiam, quod toleremus, nec temperanter libido frenetur, ubi nulla eius incitamenta sentiemus, nec iuste subueniatur ope indigentibus, ubi inopem atque indiguum non habebimus. una ibi uirtus erit et id ipsum erit uirtus praemiumque uirtutis, quod dicit in sanctis eloquiis homo, qui hoc amat: Mihi autem adhaerere deo bonum est. haec ibi erit plena et sempiterna sapientia eademque uita ueraciter iam beata; peruentio quippe est ad aeternum ac summum bonum, cui adhaerere in aeternum est
Abbreviated transcription (Latin):
es ure displiceam: si minus liber in admo¬
uendo fuero. quod me admonere saluberri¬
me existimo. Sim certe uerecundior cum tͥ
ꝓaliis int̃cedo: cum uͦ ꝓte ipso: tanto liberior
quanto amicitior. quia tanto amicitior quã¬
to felicior: quam quam & hec ipsa ñ dicerem
nisi uerecundius agerem. Que si maxima ẽ
ut ipse scripsisti. difficilium int bonos effica¬
tia. adiuuet me ꝓte apud te. ut in illo te fru¬
ar qui mͥ hanc adte ianuam fidutiamq p̃sti¬
tit: p̃sertim quia id quod suggero iam fa¬
cile arbitror animo tuo. tot diuinis mune¬
rib adminiculato & instructo. Si enim
uirtutes quas accepisti aquo acceꝑis sen¬
tiens eiq gr̃ãs agens. eas ad ipsius cultum
etiam intiuis istis scłarib honorib conferas.
tuȩq potestati subditos homines adeum co¬
lendum exemplo religiosȩ uitȩ tuȩ. & ipso
studio consulendi seu fociendo seu trendo e¬
rigas &e adducas. nichilq aliud in eo quod

Expanded text:
es. iure displiceam, si minus liber in admoes. iure displiceam, si minus liber in admonendo fuero, quod me admonere saluberrime existimo. sim certe uerecundior, cum tibi pro aliis intercedo, cum uero pro te ipso, tanto liberior quanto amicior, quia tanto amicior quanto fidelior; quamquam haec ipsa non dicerem, nisi uerecundius agerem. quae si \'maxima est\', ut ipse scripsisti, difficilium inter bonos efficacia>, adiuuet me pro te apud te, ut in illo te fruar, qui mihi hanc ad te ianuam fiduciamque praestitit, praesertim quia id, quod suggero. iam facile esse arbitror animo tuo tot diuinis muneribus adminiculato et instructo. Si enim uirtutes, quas accepisti, a quo acceperis, sentiens eique gratias agens eas ad ipsius cultum etiam in tuis istis saecularibus honoribus conferas tuaeque potestati subditos homines ad eum colendum et exemplo religiosae tuae uitae et ipso studio consulendi seu fouendo seu terrendo erigas et adducas nihilque aliud in eo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cundas oues. erassos boues. nec maceriȩ
ruia deformet p̃dium. nec litigantium
olamor ꝑsonet in plateis eoium: ita ũert̃
uer urtutes tuȩ. sicut nec istorum beati¬
tudo. Hic enim aduerum dicendum. illa mea
uerecundia quam intua epła beniguo ser¬
mone laudasti: me impedire ñ debet. Si que¬
libet in quam administratio tua. illis quas
cominemo  raui in structa uirtutib hoc
intentionis fine det̾minatur. ut homines se¬
eundum carnem nullas iniquas molestias
paciant᷑. nec adte existimas ꝑtiuere quo is¬
tam quietem quam p̃stare niteris referant.
id ẽ. ut u̾bis ñ ambiam quomͦ uerum dm̃
ubi ẽ quiete uitȩ omnis fructus colant: nicħ
tͥ ꝑdest aduitam uerȩ beatam tantus labor.
In uerecundius hoc dicere uideor. & oblitus
quodam mͦ consuetudinem int̃cessionum me-¬
arum. S si nichil ẽ uerecundia. nisi quidam
displicendi metus. ego in hac causa metuendas
ñ uereor. Metuo enum ne pͥmum dõ. deinde
ipsi amicitiȩ quam mecum inire dignatus

Expanded text:
cundas oues, crassos boues nec maceriae ruina deformet praedium nec litigantium clamor personet in plateis eorum, ita non erunt uerae uirtutes tuae sicut nec istorum beatitudo. hic enim ad uerum dicendum illa mea uerecundia, quam in tua epistula benigno sermone laudasti, me impedire non debet. si quaelibet, inquam. administratio tua illis, quas commemoraui, instructa uirtutibus hoc intentionis fine determinatur, ut homines secundum carnem nullas iniquas molestias patiantur, nec ad te existimas pertinere, quo istam quietem, quam praestare niteris, referant, id est, ut uerbis non ambiam, quo modo deum uerum, ubi est quietae uitae omnis fructus, colant, nihil tibi prodest ad uitam uere beatam tantus labor. Inuerecundius hoc dicere uideor et oblitus quodam modo consuetudinem intercessionum mearum. sed si nihil est uerecundia nisi quidam displicendi metus, ego in hac causa metuendo non uereor. metuo enim, ne primum deo deinde ipsi amicitiae, quam mecum inire dignatus
Abbreviated transcription (Latin):
quod ẽ absurdius quam sapiens ferre ui
debeat. eamq fugiat. abrumpat. abieid
seseq abea ferro etiam seu ueneno. uł alil
sentiencdi uł nullus omnino sit. quod qls¬
rei ce siqui alii simili stultitia putauer ll
uł ido beatus qm fuerit ab illa beata us
tanquam ab aliqua peste liberatus. ¶nil
supba iactantia. Si beata uita ẽ ineriale

Expanded text:
quod est absurdius, quam sapiens ferre non quod est absurdius, quam sapiens ferre non debeat eamque fugiat, abrumpat, abiciat seseque ab ea ferro etiam seu ueneno ullaue alsentiendi uel nullus omnino sit. quod Epicurei et si qui alii simili stultitia putauerunt, uel ideo beatus, quoniam fuerit ab illa beata uita tamquam ab aliqua peste liberatus. o nimium superba iactantia! si beata uita est in cruci
Abbreviated transcription (Latin):
endo gauderet. Itemq si surdus ẽẽt. eama ̃c¬
b oblectaret᷑ ad oculos transtulit. Si auto
utroq sensu pͥuaret᷑. & cecus surdusq ficrt
ñ ẽ ausus hinc ferre sententiam. eumꝙ bi¬
tum dicere. s addidit etiam dolores graut¬
simos corꝑis. qui eum si ñ intẽmeruit ip
se int̾imat: & adportum ñ sentiend̃i hacll¬
ratus uirtute ꝑueniat. Cedit gͥ sapiens in¬
manissimis cladib atq succumbit. in tari
ut eis cogat᷑ & in se ipsum homicidium y¬
trare. Cui iam parcat ut illis careat mal
qui sibi ipse ñ parcit: Certe semꝑ beati
ẽ. certe beatam uitam in sua potestate co¬
stitutam. nulla in potest ullius calamt¬
tis amittere. Ecce incecitate &e surditate
atrocissimis crutiatib corporis. aut anis
beatam uitam. aut si & in istis afflictions
adhuc beata ẽ. fit ꝑhiu̾modi doctissim
hominum disputationes. ut sit aliquul
beata uita quam sapiens ferre ñ possit is

Expanded text:
endo gauderet, itemque, si surdus esset, ea, quiendo gauderet, itemque, si surdus esset, ea, quibus oblectaretur, ad oculos transtulit; si autem utroque sensu priuaretur et caecus surdusque fieret, non est ausus hinc ferre sententiam eumque beatum dicere, sed addidit etiam dolores grauissimos corporis, qui eum si non interemerint, ipse se interimat et ad portum non sentiendi hac liberatus uirtute perueniat. cedit igitur sapiens immanissimis cladibus atque succumbit in tantum, ut eis cogatur et in se ipsum homicidium perpetrare. cui iam parcat, ut illis careat malis, qui sibi ipse non parcit? certe semper beatus est, certe beatam uitam in sua potestate constitutam nulla ui potest ullius calamitatis amittere. ecce in caecitate et surditate et atrocissimis cruciatibus corporis aut amisit beatam uitam aut, si et in istis afflictionibus adhuc beata est, fit per huius modi doctissimorum hominum disputationes, ut sit aliquando beata uita, quam sapiens ferre non possit uel,
Abbreviated transcription (Latin):
tem sentire minine potuerunt. Unde in
errorem absurdissimum lapsi sunt: ut
cum asseuerant etiam in falarillis tauro
beatum esse sapientem. cogantur fateri
uitam beatam aliquando esse fugiendã.
Ex aggeratis enim malis corꝑis cedunt:
atq in eorum molestiis grauissimis absce-¬
dendum ex hac uita esse decernunt. Ubi
nolo dicere quantum sit nefas. se ipsum
hominem occidere in sontem: eum ois¬
no ñ debeat uł nocentem. Unde in pͥm
libro tͥum illorum quos benignissime
studiosissime ꝑ legisti. multa iam dixim
S certe consideretur. nec suꝑbe s sobre
dicetur. quomͦ uita beata sit: qua ñ sap¬
ens retenta fruit᷑. s in latas sibi manib en¬
re compellit᷑. Est apud ciceronem in erti¬
ma ut scis parte quinti tuscularum libm
locus: ꝓpt̃ hoc quod dico animadũtens
Cum eͦnim dececitate corꝑis ageret. ato
affirmaret etiam cecum beatum ẽẽ posse
sapientem: multa dixit quȩ ꝑ aures ꝑor¬

Expanded text:
tem sentire minime potuerunt. unde in tem sentire minime potuerunt. unde in errorem absurdissimum lapsi sunt, ut. cum adseuerant etiam in Phalaridis tauro beatum esse sapientem, cogantur fateri uitam beatam aliquando esse fugiendam. exaggeratis enim malis corporis cedunt atque in eorum molestiis grauissimis abscedendum ex hac uita esse decernunt. ubi nolo dicere. quantum sit nefas se ipsum hominem occidere insontem, cum omnino non debeat uel nocentem, unde in primo libro trium illorum, quos benignissime et studiosissime perlegisti, multa iam diximus. sed certe consideretur nec superbe sed sobrie iudicetur, quo modo uita beata sit, qua non sapiens retenta fruitur, sed inlatis sibi manibus carere compellitur. Est apud Ciceronem in extrema, ut scis, parte quinti Tusculanarum libri locus propter hoc, quod dico. animaduertendus. cum enim de caecitate corporis ageret atque adfirmaret etiam caecum beatum esse posse sapientem, multa dixit, quae per aures percipi
Abbreviated transcription (Latin):
runt. S apud eos uera pietas. idẽ ueri
uerax clĩ cultus. unde omnia recte uiuen¬
di duci oportet officia. ñ inuenitur: ñ
obaluid quantum intelligo. nisi quia be-¬
atam uitam ipsi sibi quodam mͦ fabrica-¬
re uoluerunt: potiusq patrandam quam
impetrandam putarunt. eum eius dator
ñ sit nisi ds̃. Ileq enim facit beatum ho¬
minem: nisi qui facit hominem. Nam
qui tanta creaturȩ suȩ bona bonis malis-¬
q largit᷑: ut sint. ut homines sint. ut ui¬
gentes sensib. ualentes uirib. affluentes
opib sint: se ipsum bonis dabit ut beati
sint: quia euis etiam hoc ẽ munus ut bo¬
ni sint. Illi uͦ qui in hac erumpnosa uita.
in his moribundis membris. sub hac sarci-¬
na corruptibilis carnis auctores suȩ beatȩ
uitȩ &e quasi conditores ẽẽ uoluerunt. ue¬
lut ꝓpͥis eam uirtutib appetentes. iamq
retinentes. ñ ab illo fonte uirtutum peten¬
tes atq sꝑantes: dm̃ suꝑbiȩ suȩ resisten¬

Expanded text:
runt; sed apud eos uera pietas, id est uerax runt; sed apud eos uera pietas, id est uerax ueri dei cultus, unde omnia recte uiuendi duci oportet officia, non inuenitur non ob aliud, quantum intellego, nisi quia beatam uitam ipsi sibi quodam modo fabricare uoluerunt potiusque patrandam quam impetrandam putarunt, cum eius dator non sit nisi deus. neque enim facit beatum hominem, nisi qui fecit hominem. nam qui tanta creaturae suae bona bonis malisque largitur, ut sint, ut homines sint, ut uigentes sensibus, ualentes uiribus, adfluentes opibus sint, se ipsum bonis dabit, ut beati sint, quia eius etiam hoc est munus, ut boni sint. illi uero, qui in hac aerumnosa uita, in his moribundis membris. sub hac sarcina corruptibilis carnis auctores suae beatae uitae et quasi conditores esse uoluerunt uelut propriis eam uirtutibus appetentes iamque retinentes, non ab illo fonte uirtutum petentes atque sperantes, deum superbiae suae resisten
Abbreviated transcription (Latin):
ugustinus ep̃e famulus
xp̃i familiaq eius: dilec¬
to filio macedonio in
dño salutem. Quam¬
uis sapientiam quã
mͥ tribuis in me non
agnoseam: tamentante
erga me benuolen¬
tiȩ tuȩ. tamq sin¬
cȩre. gras ago de¬
beoq plurimas:
&e meorum studiorum labores tali ae tan¬
to uiro placusse delector. Multo uͦ am¬
pluis: quod animum tuum caritate ȩt̃-¬
nitatis & ueritatis. atq ipsius caritatis
affectum. diuinȩ illi cęlestiq rei publi¬
cȩ cuius regnator ẽ xp̃e. & in qua sola
semꝑ beatȩq uiuendum ẽ si recte hic pie¬
q uiuatur. agnoseo in hiantem. uideo ꝓ-¬
pinquantem. eiusq potiendȩ amplect᷑or
ardentem. Inde quippe manat etiam tem-¬
poralis amicitia: ñ pensanda temꝑalibus
commnodis. s gratuito amore potanda.
Nemo enim potest ueracit amicus ẽẽ ho-¬
minis. nisi fuerit ipsius pͥmitus ueritatis.
Quod si gratis ñ fiat. nullo fieri pacto po¬
test. De qua re etiam philõphi multa dixe-¬

Expanded text:
UGUSTINUS EPISCOPUS FAMULUS CHRISTI FAMILIAEQVE EIUS DILECTO FILIO MACEDONIO IN DOMINO SALUTEM. Quamuis sapientiam, quam mihi tribuis. in me non agnoscam. tantae tamen erga me beniuolentiae tuae tamque sincerae gratias ago debeoque plurimas et meorum studiorum labores tali ac tanto uiro placuisse delector, multo uero amplius, quod animum tuum caritate aeternitatis et ueritatis atque ipsius caritatis affectum diuinae illi caelestique rei publicae, cuius regnator est Christus et in qua sola semper beateque uiuendum est, si recte hic pieque uiuatur, agnosco inhiantem, uideo propinquantem eiusque potiundae amplector ardentem. inde quippe manat etiam uera amicitia, non pensanda temporalibus commodis sed gratuito amore potanda. nemo enim potest ueraciter amicus esse hominis, nisi fuerit ipsius primitus ueritatis; quod si gratis non fiat, nullo fieri pacto potest. De qua re etiam philosophi multa dixe
Abbreviated transcription (Latin):
bene int̾ nos conuenit ut
opiuor: omnia quȩ corpore¬
us sensus actingit. ne pune¬
do quidem temporis eoden
m̃ mauere posse: s labi. effluere. s p̃seri
losophia monet semare atos sopure a I
toeus aninius etiam dum hoc cor pus
sarani potes insemet ipsa mens ulcx
sfatemur tamen congressum istum ade
spelum tuum. cum anobis corpe asce
locisq se uingeris. querere nos. et esio
si te bene noui amas innõbis: ae euno
bona optes Riĩns &e familiarisimis tus:
hoc eos sauari metius. Si autem tantui¬
ti anumo es ut o agnoscere hunc laque
ae eos captos irridere ualeas. ne tu iagi
abis aius. Egd quidem quamdu dess
absentem. desiderari te uolo: inuiglote
quantum queo. & nitor ut niehis anen
quodi abese a me ininto potest. Quolsc
offleio admoneo te int̾im qualiscumq se
Meboatam tecum dispittationem ꝑfera¬
lam: si eiuȩ nobisiet ipsis sumius. Ilan
eam eum alipipio ꝑfici nequam quam sii

Expanded text:
Bene inter nos conuenit, ut opinor, omnia, quae corporeus sensus adtingit, ne puncto quidem temporis eodem modo manere posse, sed labi. effluere et praesens philosophia monet frenare atque sopire, ut se toto animus, etiam dum hoc corpus aamari potes, in semet ipsa mens uideat, fatemur tamen congressum istum atque conspectum tuum, cum a nobis corpore discedis locisque seiungeris, quaerere nos eoque, si te bene noui, amas in nobis et, cum omnia bona optes carissimis et familiarissimis tuis, ab hoc eos sanare metuis. si autem tam potenti animo es, ut et agnoscere hunc laqueum et eo captos inridere ualeas, ne tu magnus atque alius. ego quidem quamdiu desidero absentem, deside- \' rari me uolo. inuigilo tamen, quantum queo, et nitor, ut nihil amem, quod abesse a me inuito potest. quod dum officio, commoneo te interim, qualiscumque sis, inchoatam tecum disputationem perficiendam, si curae nobismet ipsis sumus. nam eam cum Alypio perfici nequaquam sinerem,
Abbreviated transcription (Latin):
d honoratum ep̃m
partis donati: augn¬
tholicȩ. Consilium
tuum multũ nos
placuit. quod per¬
frem herotem la¬
rissimũ nob̾ et in
xp̃o laudabilẽ ui¬
rum mandaredi¬
gnatus es. ut litt̾is internos agamus. ubinil¬
lus turbarũ tumultus. ꝑturbare possit dis¬
pofitionem nr̃am: Quȩ cum tota pace et le¬
nitate & pace animi suscipienda ẽ & agendasi
cut dicit apłs. seruum autẽ dñi litigare non
oportet. s mitem cẽ ad omnes docibilẽ. paten¬
tem. in modestia corripientẽ: diuersa sentien¬
tes. Itaq breuiter insinuamus. quid ate res-¬
terrarum diffusam uidemus: arbitramilli
nos non deb̾ẽ aubitare. de tam euidentissi¬
uuda aulatata est sicut de illa p̃dictum erat.
qam et in capite sacrosc̃i psalterii scͥptũ est
a. filio clĩ. dñs dixit adme filius meus estu
Q hodie genuite. postula a me & dabo tibi

Expanded text:
D HONORATUM EPISCOPUM PARTIS DONATI AUGUTHOLICAE. Consilium tuum multum nobis placuit, quod fratrem Herotem, carissimum nobis et in Christo laudabilem uirum, mandare dignatus es, ut litteris inter nos agamus, ubi nullus turbarum tumultus perturbare possit dispositionem nostram, quae cum tota pace et lenitate animi suscipienda et agenda est, sicut dicit apostolus: Seruum autem domini litigare non oportet, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diuersa sentientes. itaque breuiter insinuamus, quid a te resterrarum diffusam uidemus, arbitramur nos non debere dubitare de tam euidentissiesia dilatata est, sicut de illa praedictum erat. nam et in capite sacrosancti psalterii scriptum est de filio dei: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te; postula
Abbreviated transcription (Latin):
uos istis eccłis non communicare: Querimꝰ
xͦ ut nob̾ respondere non graueris: quã cau¬
sam forte noueris qua factum est ut rp̃c a¬
mitteret hereditatem suam. ꝑ orbem terrar
aiffusam. s subito in solis affris. nec ĩ ipsis oĩb
remaneret. Et enim cͥatolica ȩccła ẽ etiã in
affrica. quia ꝑ omnes terras eam ds ẽẽ uoluit
et p̃uxit. Pͥ ars autẽ ur̃a quȩ donati dicit᷑ nẽ
in illis ominib locis. in quib ⁊ litt̾ȩ ⁊ sermo.
et facta apłica cucurrerunt. S ne dicatis ñ
llocari ȩccłam nr̃am chatholicã s macha¬
rianam sicuti eam uos appellatis nosse debes
quod facilime potest in illis omnib par¬
tib unde istas terras euglium rp̃i ꝑfudit nec
nomen donati sciri: nec nomen macharii:
Ur̃a autem quia donati pars dr̃. nec uos ne¬
gare potestis. et omnib notumẽ ubicumq
est ur̃a commnunio. Dignare gͦ rescb̾e nobis.
ut sciamus quomͦ fieri possit. ut eccł̃am suã

Expanded text:
uos istis ecclesiis non communicare. Quaerimus uos istis ecclesiis non communicare. Quaerimus ergo, ut nobis respondere non graueris, quam causam forte noueris, qua factum est, ut Christus amitteret hereditatem suam per orbem terrarum diffusam et subito in solis Afris nec ipsis omnibus remaneret. etenim ecclesia catholica est etiam in Africa, quia per omnes terras eam deus esse uoluit et praedixit. pars autem uestra, quae Donati dicitur, non est in illis omnibus locis, in quibus et litterae et sermo et facta apostolica cucurrerunt. sed ne dicatis non uocari ecclesiam nostram catholicam sed Macarianam, sicuti eam uos appellatis, nosse debes, quod facillime potest, in illis omnibus partibus, unde istas terras euangelium Christi perfudit, nec nomen Donati sciri nec nomen Macarii; uestra autem quia Donati pars dicitur, nec uos negare potestis et omnibus notum est, ubicumque est uestra communio. dignare ergo rescribere nobis, ut sciamus, quo modo fieri possit, ut ecclesiam sua
Abbreviated transcription (Latin):
dict euuangłium suũ in omnib gentib
suturũ. Et apłs paulus antequã sermo di
in affricam ꝑuenisset. in ipso capite epłe ꝗͣ
it apłatum ad obediendum fid̾i in omnib
gentib ꝓ nomine eius. Deinde ipse ab ihe
rusalem in cir cuitu ꝑtotam asiã usq ĩ il¬
sricu eugłium p̾dicauit eccłas constitiuit atꝙ
sindauit ñ ipse s gr̃a cli cum eo: sicut ipse te¬
satir. Quid autẽ euidentius apparere potest
quam cũ in eius epł̃is. nomina ꝙiã regionũ
uel ciuitatũ inuenimus: Ad Romanosad co¬
rnthios. ad salatas. ad ephesios ad philippen¬
ses add thessalonicenses. ad cͥolossenses scribit:
Ioħ̾es etiã scbit ad septem ȩccłas quas comme¬
morat in illis partib constitutas. in quib etiã
uniuersam eccłam septenario numero intel¬
ligumus commendari ephesũ. smirnam. Sar¬
dos philadelphiam. laodiciam pergamum.
thiatiram quib omnib ȩccłis nos hodie com¬
municare manifestumẽ sicut manifestũ ẽ

Expanded text:
dicit euangelium suum in omnibus gentibus futurum et apostolus Paulus, antequam sermo dei in Africam peruenisset, in ipso capite epistulaet apostolatum ad obaudiendum fidei in omnibus gentibus pro nomine eius. detotam Asiam usque in Illyricum euangelium praedicauit, ecclesias constituit atque fundauit, non ipse sed gratia dei cum eo, sicut ipse testatur. quid autem euidentius apparere potest, quam cum in eius epistulis nomina etiam regionum uel ciuitatum inuenimus? ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses, ad Colossenses scribit; Iohannes etiam scribit ad septem ecclesias, quas commemorat in illis partibus constitutas, in quibus etiam uniuersis ecclesiam septenario numero intellegimus commendari, Ephesum, Smyrnam, Sardis, Philadelphiam, Laodiciam, Pergamum, Thyatiram. quibus omnibus ecclesiis nos hodie communicare manifestum est, sicut manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
omnia cooꝑantur in bonũ. Omnia inqͥ
Non solu gͦ illa quȩ appetuntur ut suaull
ueruetiã illa quȩ ut molesta uitant᷑ q̃n
ala sic sumimus ne capiamur: alia sic feri¬
s fallacis ꝓsꝑitatis semꝑ hic tranquillitas
arrideret. anima humana portũ illũ uerȩ
derteq securitatis appeteret: dña insignis
et merito illustris ⁊ p̃stantissima filia. Red¬
dens itaq debitũ p̃stantiȩ tuȩ salutationis
obsequiũ agensq grãs quod saluti nr̃ y re¬
liiosissimã curam geris posco tibi adño fu¬
manu. D̾s uerus. ⁊ uerar ueracit̾ consolet᷑
m tuũ ⁊ ꝓtegat salutẽ tuã: dña insignis.
ac merito illustris: ac p̃stantissima filia.

Expanded text:
omnia cooperantur in bonum . Omnia, inquit: omnia cooperantur in bonum . Omnia, inquit: non solum ergo illa quae appetuntur ut suavia, verum etiam illa quae ut molesta vitantur; quando alia sic sumimus ne capiamur, alia sic ferisi fallacis prosperitatis semper hic tranquillitas arrideret, anima humana portum illum verae certaeque securitatis appeteret, domina insignis et merito illustris, et praestantissima filia. Reddens itaque debitum Praestantiae tuae salutationis obsequium, agensque gratias quod salutis nostrae religiosissimam curam geris, posco tibi a domino fumanu: Deus uerus et uerax ueraciter consoletur cor tuum et protegat salutem tuam, domina insignis ac merito inlustris ac praestantissima filia.
Abbreviated transcription (Latin):
ominȩ insigni ꝙ
merito illustri q
prestantissimȩ fi¬
liȩ probȩ: augu¬
stinus in dño sa¬
lutem. Est quidẽ
ita ut dicis. quod
in corꝑe corrupt¬
bili anima constiata t̾rena quadã conta¬
gione constringitur ⁊ tali one quodãmͦ
dep̾ssa curuatur: ut ĩ immo multa quãs
summo unũ facilius concupiscat ꝙ cogi¬
ter: Nam ħ etiã sc̃a scͥptura ita dicit. Cori
quod corrumpit᷑ ad grauat animã: et de¬
primit terrena in habitatio sensũ multaco¬
gitantẽ. S ideo ueñ saluator nr qui muli¬
erem illam in euugło ꝑ decem ⁊ unͦi annoᷤ
curuã quȩ fortasse ħ significabat uerbo sa¬
lutis erexit. ut anima.xp̃iana ñ frustra au¬
diat sur sũ cor: nec srustraͤ respondeat ha
bere ad dñm. Quod intuens recte facis
mala huiꝰ mundi tolerabiliora duc̃e spefu¬
turi. Sic enĩ usu quodã bono conũtuntur
in bonũ dũ ñ augent nr̃am concupiscen¬
tiam: s exercent pacientiam: Dequa rea¬
postolus ait Scimus qm̃ diligentib dm

Expanded text:
ominae insigni et merito illustri, et praestantissimae filiae PROBAE, AUGUSTINUS, in Domino salutem. Est quidem ita, ut dicis, quod in corpore corruptibili anima constituta, terrena quadam contagione constringitur, et tati onere quodammodo depressa curvatur, ut in imo multa, quam in summo unum, facilius concupiscat et cogitet. Nam hoc etiam sancta Scriptura ita dicit: Corpus enim quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Sed ideo venit Salvator noster, qui mulierem illam in Evangelio per decem et octo annos curvam, quae fortasse hoc significabat, verbo salutis erexit , ut anima christiana non frustra audiat, Sursum cor; nec frustra respondeat, se habere ad Dominum. Quod intuens recte facis, mala hujus mundi tolerabilia ducere spe futuri. Sic enim usu quodam bono convertuntur in bonum, dum non augent nostram concupiscentiam, sed exercent patientiam; de qua re Apostolus ait: Scimus quoniam diligentibus Deum
Abbreviated transcription (Latin):
pene omĩb in ipsis menbranis in qͥb
eas misisti. ut potui breuit̾ annotando
responderim. In quib me si parũ egis¬
se. aut aliud egisse quam uolebas ar
bitraris: nẽ recte cogitas mi dioscore.
a quo nc̃ ista quęsieris. Oratoris aut̃
libroꝵq deoratore om̃s pret̾misi. Nes¬
cio quis enim nugator mͥ ẽẽ uisus sũ:
si eas exponendas ꝑsequerer. Nã de cȩ¬
teris possem etiam decent̾ introgari:
si mͥ quisquam res ipsas non de libris
ciceronis. s ꝑ s iͤpsas tractandas dissoluẽ¬
dasq ꝓferret. In illis autẽ: res ipse nẽ
nr̃ȩ ꝓfessioni minus congruunt. Hȩc
autem omĩa non facerem: nͥ me post
egritudinẽ in qua eram eũ homo tu¬
us uenisset. aliquantum ab ippone re¬
mouerem. Quib item dieb ꝑturbati¬
one ualitudinis febribq repetitus
sum. Inde factum ẽ: ut tardiꝰ quã pos¬
sent. tͥ hec mitterent᷑. Que quomodo

Expanded text:
paene omnibus in ipsis membranis, in quibus paene omnibus in ipsis membranis, in quibus eas misisti, ut potui, breuiter adnotando responderim. in quibus me si parum egisse aut aliud, quam uolebas, egisse arbitraris, non recte cogitas, mi Dioscore, a quo nunc ista quaesieris. Oratoris autem librorumque de Oratore omnes praetermisi. nescio quis enim nugator mihi esse uisus sum, si eas exponendas persequerer. nam de ceteris possem etiam decenter interrogari, si mihi quisquam res ipsas non de libris Ciceronis sed per se ipsas tractandas dissoluendasque proferret; in illis autem res ipsae nunc nostrae professioni minus congruunt. haec autem omnia non facerem, nisi me post aegritudinem, in qua eram, cum homo tuus uenisset, aliquantum ab Hippone remouerem. quibus item diebus perturbatione ualitudinis febribusque repetitus sum. inde factum est, ut tardius, quam possent, tibi haec mitterentur. quae quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
nis admirantib ꝑt̾batisq crebresceret:
emergere ceperant. ad ꝓferendũ ata: api¬
endum quid plato sensisset. Tc plotim
scola romȩ floruit. habuitq condisci¬
pulos multos accutissimos ꝙ sollertis¬
simos uiros. S aliqui eoꝵ magicarũ
artium curiositate deprauati st̃: aliqͥ
attingere cognoscentes gestare ꝑsonam.
i eius militiam transierunt. Itaq to¬
tum culmen auctoritatis lumenq ra¬
tionis. in illo uno salutari nomine. atq
in una eius eccłia: recreando & reformã¬
d̾o humano generi constitutum ẽ. Nec
me tͥ diutissime in hac ȩpła locutum.
ꝙ si alia forte tu malles: oĩno ñ peni¬
tet ꝓbabis enim hec magis. qͣntomagis
in ueritate ꝓficies. Et tunc ꝓbabis con-¬
silium meum. qͦd nẽ utilitati studiorũ
tuor minus obsecutum putas: quãquã
etiam illis ipsis quęstionib tuis ñ solũ
quibusdam in hac ȩpła. s etiam cȩteris

Expanded text:
nis admirantibus perturbatisque crebresceret, nis admirantibus perturbatisque crebresceret, emergere coeperant ad proferendum atque aperiendum, quid Plato sensisset. tunc Plotini schola Romae floruit habuitque condiscipulos multos acutissimos et sollertissimos uiros. sed aliqui eorum magicarum artium curiositate deprauati sunt, aliquadtingere, cognoscentes gestare personam in eius militiam transierunt. itaque totum culmen auctoritatis lumenque rationis in illo uno salutari nomine atque in una eius ecclesia recreando et reformando humano generi constitutum est. Haec me tibi diutissime in hac epistula locutum, etsi alia forte tu malles, omnino non paenitet. probabis enim haec magis, quanto magis in ueritate proficies; et tunc probabis consilium meum, quod nunc utilitati studiorum tuorum minus obsecutum putas. quamquam etiam illis ipsis quaestionibus tuis non solum quibusdam in hac epistula sed etiam ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
qi iacere se a biectissime sentiunt. si ecꝵ
auctoritas cum auctoritate catholica
conferatur. Conantur gͦ auctoritatẽ
stabilissimam fundatissimȩ ȩccłiȩ: qͥsi
rationis nomine ꝙ. pollicitatione su¬
perare. O mĩum enim hereticoꝵ quasi
regularis ẽ ista temeritas. S ille fidi
clementissimꝰ imꝑator. ꝙ ꝑ conuentus
cȩlebimos ppłoꝵ atq gentium. sedesq
ipsas apłoꝵ. arcȩ auctoritatis munuls
ȩccłiam: ꝙ ꝑ pauciores pie doctos ꝙ ue¬
re sꝑitales uiros. copiosissimis apꝑatib
etiam inuictissime rationis armauit.
Uerum illa rectissima disciplina ẽ. i
ariem ficłi quam maximȩ recipi infir¬
mos: ut ꝓ eis iam tutissime positis for¬
assmaratione pugnetur. Placonigũ
qui falsoꝵ philosophoꝵ errorib illo
t̃ circumlatrantib non habentes
aiunam ꝑsonam qua imperarent
sidem sententiam suam querendam
tegere. quam polluendam ꝓferre ma.
luerunt: cum iam xꝑi nomen t̾renis reg¬

Expanded text:
quia iacere se abiectissime sentiunt, si eorum quia iacere se abiectissime sentiunt, si eorum auctoritas cum auctoritate catholica conferatur. conantur ergo auctoritatem stabilissimam fundatissimae ecclesiae quasi rationis nomine et pollicitatione superare. omnium enim haereticorum quasi regularis est ista temeritas. sed ille fidei clementissimus imperator et per conuentus celeberrimos populorum atque gentium sedesque ipsas n apostolorum arce auctoritatis muniuit ecclesiam et per pauciores pie doctos et uere spiritales uiros copiosissimis apparatibus etiam inuictissimae rationis armauit. uerum illa rectissima disciplina est in arcem fidei quam maxime recipi infirmos, ut pro eis iam tutissime positis fortissima ratione pugnetur. Platonici uero, qui falsorum philosophorum erroribus illo tempore circumlatrantibus non habentes diuinam personam, qua imperarent fidem, sententiam suam tegere luerunt, cum iam Christi nomen terrenis reg