comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi adũsus eẽs ñ uotareris. nͥ impius e̾es ñ iꝰ¬
reris. Nisi t̾renꝰ et abiectꝰ eẽs ñgłificareris.
quia peccatores eramꝰ quando sumꝰ iustifica¬
ti Agamus dõ gr̃as ne remaneamus ingͣti.¬
m ex ip̃o et ꝑ ip̃m et in ip̃o sunt omnia
ip̃igła in scła scł̃orum amen. Religet gͦ
nos religio uni ommipotẽtidõ. Quia inter
m̃tem uram qua illum i telligimus patrẽ.
⁊ u̾itatẽ .i. lucem int̾ioriorem ꝑ quam illum
intelligimꝰ. nulla int̾posita creat᷑a. ẽ Quͣre
ip̃am quoq u̾itatem nulla ex parte dissi¬
milem in ip̃o et cum ip̃o uen̾emur. Que
forma. t̃ omnium que a bono fundata st̃
⁊ inunum nituntur. Nñ apparet sp̃ualibꝰ
animis ꝑ hani formam facta. c̃ẽ. omuia.
que sola implet quod appetunt omnia.
Que tamen fomnia neq fierent a patre
perfilium. neq suis finib salua e̾e̾nt
nisid̾s sumine bonus e̾e̾t. Qui et nulli na-¬

Expanded text:
nisi aversus esses, non vocareris; nisi impius esses, non jusnisi aversus esses, non vocareris; nisi impius esses, non jusreris, nisi terrenus et abjectus esses, non glorificareris. quia peccatores eramus, quando sumus justificati: agamus Deo graQuoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia, ipsi gloria in saecula saeculorum amen. Religet ergo nos religio uni omnipotenti Deo; quia inter mentem nostram qua illum intelligimus Patrem, et veritatem, id est lucem interiorem per quam illum intelligimus, nulla interposita creatura est. Quare ipsam quoque Veritatem nulla ex parte dissimilem in ipso, et cum ipso veneremur, quae forma est omnium, quae ab uno facta sunt, et ad unum nituntur. Unde apparet spiritualibus animis, per hanc formam esse facta omnia, quae sola implet quod appetunt omnia. Quae tamen omnia neque fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset: qui et nulli na
Abbreviated transcription (Latin):
Quandodins debes mͥ. quia dedi t a te ꝓcessit
bñfiuum s mutuatũ ñ donatũ. Quando
autem antem ditis uabes mͥ quia ꝓmisiᷤ
timͥ. tu nichil dedisti.⁊ tamenmtħ exigiᷤᷤ
Bonitas enim mach¬
ne in malitiam fides conuertat᷑. qui aut̃
fallit malus. c̃ Deo autem numquid di
timus reddsm quia dedi tͥ. Quid dedimͤ
dõ. quando totum quod scimus ⁊ quod
habemus boni ab illo habemus Nuh̃
gͦ ei dedimus. Non .ẽ. que madmodum
ista uoce exigamxis debitorem deum
nouit sensum dñi. aut quis consilianꝰ
eius fuit aut quis pͥor dedit illi et retͥbu¬
et᷑ ei: Ilo qͦ ra pꝰsumus exig̾e dñm dm
quia ferimus quod issisti. ⁊ hõc tu fe¬
iõ me uotauit d̃s qr calui dm̃. Quomͦ co¬
luisses. siuotatꝰ ñ fuisses: Si ꝓpt̾ea te
uorauit deus qi coluistieũ. g pͥor dedisti
quando qui aliquid darẽt non eras: Quid
g fecit deus qũ p̃destinauit quiũ erat qnͣ
ait apłt quiuotat eat q̃ ñ sunt tamquam
ea que sunt. Suam esses non p̃destinareris.

Expanded text:
cessit beneficium, sed mutuatum, non donatum; quando autem dicis, debes mihi, quia promisisti mihi, tu nihil dedisti, et tamen exigis. Bonitas enimne in malitiam fides convertatur. Qui autem fallit, malus cimus, Redde mihi, quia dedi tibi? Quid dedimus Deo, quando totum quod sumus, et quod habemus boni, ab illo habemus? Nihil ergo ei dedimus. Non est quemadmodum ista voce exigamus debitorem Deum,novit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit? aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei ? Ilquia fecimus quod jussisti, et hoc tu feIdeo me vocavit Deus, quia colui Deum. Quomodo coluisses, si vocatus non fuisses? Si propterea te vocavit Deus, quia coluisti Deum: ergo prior dedisti,quando qui aliquid dares, non eras? Quid ergo fecit Deus, quando praedestinavit qui non erat? Quod ait Apostolus: Qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt . Si jam esses, non praedestinareris;
Abbreviated transcription (Latin):
trilamꝰ seq enĩ frtͣ dictũ ẽ inditiatua sic̃
abisꝰ multa. Cuiꝰ abissi altitudinẽ ueluti ex pa-
mire ꝓfunditatis dicens. Conclusit enĩ dis
omnes in incredulite. ut ominib misereat᷑ Cuiꝰ
ꝓfunditatis ueluti horrore ꝑtꝰs. o altitudinẽ

Expanded text:
iat. neque enim frustra dictum est: iudicia tua sicut multa abyssus. cuius abyssi altitudinem ueluti expauemirae profunditatis dicens: conclusit enim deus omnes in incredulitate, ut omnibus misereatur. cuius profunditatis ueluti horrore percussus; o altitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
ius. Nlam siue pat̾ sit iste siue filiꝰ. ex ip̃o ⁊ ꝑ
ip̃m ⁊ in ip̃o sunt omnia. Quom g ex patre
omnia non ex filio. ⁊ ꝑ filium om̃nia non ꝑ¬
per patrem. quandoquidem quemlibet eoꝵ
⁊ ꝑ ip̃m ⁊ in ip̃o sunt omnĩa. Su gͦ siue de
patre siue de filio u̾issime tamen dr̃. qͦd ex
ip̃oet ꝑ ip̃m ⁊ in ip̃o sunt omnia. sine dubio
patͥs ⁊ filii demonstiat᷑ equalitas. Si autẽ
qm̃ ñ nominauit patrem ⁊ filium ⁊ sp̃m¬

Expanded text:
i! Nam sive Pater sit iste, sive Filius, ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Quomodo ergo ex Patre omnia, non ex Filio; et per Filium omnia, non per Patrem: quandoquidem quemlibet eoruet per ipsum, et in ipso sunt omnia? Si ergo sive de Patre sive de Filio, verissime tamen dicitur, quod ex ipso et per ipsum, et in ipso sunt omnia; sine dubio Patris et Filii demonstratur aequalitas. Si autem quoniam non nominavit Patrem et Filium et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃t ꝑ quem omnia: et nos ꝑ ip̃m. humqͥd
non ex filio sunt omina. quandoquidẽ
ip̃e ditit. q̃tumq pat̾ facit: ħ et filiꝰ simiłr
facit. Si aut̃ ita distinguis. ut ñ sĩt ꝑ patrẽ
om̃a. s ex patre: nec omnia sint ex filios

Expanded text:
per quem omnia, et nos per ipsum. Numquid non et ex Filio sunt omnia: quandoquidem ipse dicit, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ? Si autem ita distinguis, ut non sint per Patrem omnia, sed ex Patre; nec omnia sint ex Filio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
miscłia ⁊ u̾itas occurrert̃ sibi. ut nͨ miscda
impediat u̾itatẽ. qua plectit᷑ dignꝰ nͥ u̾ita ᷤ
miscd̃iam qua lib̾at᷑ indignꝰ. Que gͥ sua
m̾ita iactaturꝰ. ẽ. lib̾atꝰ. cum si digna suiᷤ
S ut iustificent m̾ita ñ fuert̃. iꝰti aũ facti
sunt tum iustificati st̃. S sic̃ dic̃ apł̃s:

Expanded text:
ia et ueritas occurrerunt sibi, ut nec misericordia impediat ueritatem. qua plectitur dignus. nec ueritas misericordiam. qua liberatur indignus. quae igitur sua merita iactaturus est liberatus. cum, si digna suis ed ut iusti fierent, merita non fuerunt: iusti enim facti sunt, cum iustificati sunt s
Abbreviated transcription (Latin):
enun deꝰ omniain incredulitate: uͭ om̃iũ
misereat᷑. Non ħ iõ dictũ. ẽ. quod sit ne¬
minem dampnat᷑us. S suꝑnis apparet
uñ sit dictum. Nam ium de iudeis postea
tredituris apłt loqueretur ad gentes. ad
quas utiq iam credentes constribebat
estis illorum incredulitate. su et hii nõ
ietit Conclusit enun dͥs omnia in infi¬
delitate ut omnium misereat᷑. Quos
omnes nͥ dequib loquebat᷑. Tamqͣm
dicens et uos ⁊ illos: deus eͦ ⁊ gentiles
uideos quos p̃scunt ⁊ p̃destinauit: ꝯ¬
formes fieri imagies filii sui omnes ĩ
infidelitate conelusit ut de amaritu¬
dine infidelitatis sue penitendo ꝯfusi.
⁊ ad dulcedinem miscdie di credendo ꝯ¬
u̾si clamarent illud inpsalmo. Qͣm mag¬
na multitudo dulcedinis tue dñe: qͣm
abscondistitim̃tib te. ꝑferisti aũ sꝑ¬

Expanded text:
enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur, non ideo dictum est, quod sit neminem damnaturus, sed superius apparet unde sit dictum. Nam cum de Iudaeis postea credituris apostolus loqueretur ad gentes, ad quas utique iam credentes conscribebat am consecuti estis illorum incredulitate: sic et hi nunc non it: Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur. Quos omnes, nisi de quibus loquebatur, tamquam dicens: Et uos et illos? Deus ergo et gentiles et Iudaeos, quos praesciuit et praedestinauit conformes imaginis filii sui, omnes in infidelitate conclusit, ut de amaritudine infidelitatis suae paenitendo confusi et ad dulcedinem misericordiae Dei credendo conuersi clamarent illud in psalmo: Quam multa multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te. perfecisti autem sp
Abbreviated transcription (Latin):
scłorum am̃. Ualde gͦ paruum sensum ha¬
bemꝰ ad discuciendam iꝰtitiam iuditioꝵ dĩ.
ad discutiendam gr̃am gͣtuitam. Hulł̃ m̾itiᷤ
p̃cedentib ñ iquam q̃ nõ tã mouet c̃ p̃stat᷑
indignis. quam cum eq indignis aliis dene¬

Expanded text:
saeculorum amen. ualde ergo paruum sensum habemus ad discutiendam iustitiam iudiciorum dei, ad discutiendam gratiam gratuitam, nullis meritis praecedentibus non iniquam, quae non tam mouet, cum praestatur indignis quam cum aeque indignis aliis dene
Abbreviated transcription (Latin):
uidiciorum di. ut etiam iꝰtoꝵ omne os ob¬
struat᷑ in laude sua ⁊ ñ aꝑiat᷑ nͥ ĩ laude dĩ.
Hoc aũ aliquid quis pꝰsit scrutari: qͥs inues¬
tigare quis nosse: Tam st̃ instritabilia
iudicia eiꝰ: ⁊ inuestigabiles uie eiꝰ. Qsenĩ
cognouit sensũ dñi aut quis ꝯsiliariꝰ eiꝰ¬

Expanded text:
diciorum Dei, ut etiam justorum omne os obstruatur in laude sua, et non aperiatur nisi in laudem Dei. Hoc autem aliquid quis possit scrutari, quis investigare, quis nosse? tam sunt inscrutabilia judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis
Abbreviated transcription (Latin):
plicauit uͭ ait Quod querebat istł hoc ũ est
consetutꝰ. electio autem consetuta ẽ. cet̾iuͦ ex¬
cetati sunt In utrisq tamen idem ip̃e istł. u
ti sunt ibi intelligendi sunt inuimiti ꝓpt̾
nos. Uͥ uͦ audimꝰ electio aut̃ consecuta ẽ. ibi
intelligendi sunt dilecti ꝓpt̾ patres. quibus
parb unq ista ꝓmissa sinit. Abrabe dicte st̃¬
ꝓmissiones ⁊ semini eiꝰ. Uñ et in ista olea o¬
least̃ inserit᷑ gentium. Iam porro electionẽ
quam ditat. quia scłm gr̃am omnes ñ scd̾m
debitũ debet utiq otcurrere. qm̃ reliquie ꝑ
electionem gr̃e salue facte sunt. ħ electio ꝯsetu

Expanded text:
plicavit, ubi ait, Quod quaerebat Israel, hoc non est plicavit, ubi ait, Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus: electio autem consecuta est, caeteri vero excaecati sunt . In utrisque tamen idem ipse Israel. Ubi ti sunt; ibi intelligendi sunt inimici propter nos: ubi vero audimus, Electio autem consecuta est; ibi intelligendi sunt dilecti propter patres: quibus patribus utique ista promissa sunt. Abrahae quippe missiones et semini ejus . Undeet in ista olea oleaster inseritur Gentium. Jam porro electionem quam dicat, quia secundum gratiam, non secundum debitum, debet utique occurrere; quoniam reliquiae per electi
Abbreviated transcription (Latin):
enim inu̾itate in cuutate ista adu̾sus st̃m pu¬
erum tuum iħm. quem unxisti. herodes ⁊ pi-¬
latꝰ et popuiꝰ isrł. fat̾e quanta manꝰ tua.⁊ ꝯsili¬
um p̃destinauit fieri. Ecce ꝙ. dictũ. ẽ. scd̾m
euuangłiũ quidem inuniti ꝓpt̾ uos Tanta
quippe inmicis ab iudeis manꝰ dñi ⁊ ꝯsiliũ
predestinauit fieri: quanta necessaria fue-¬
rant enuangłio ꝓpt̾ nos. S quid. ẽ. qͦd seqͥt᷑:
scđm electionẽ autem dilecti ꝓpt̾ pãtres: Nũqͥ
illi inimiti qui in suis inimituũs perierũt
et adu̾santes xp̃o de gente ip̃a adhut ꝑeũnt
ip̃i sunt dilecti atq electi: Absit. Quis ħ itł
stultissimꝰ dix̾it᷑. S utrum licet int̾ se ꝯtͣriũ¬
.i. inimiti et dilecti. qͣmuis ñ in eos homĩe ᷤ.
tam̃ in eand gentẽ conuenit uideoꝵ ⁊ ad-
iadem carnale semeniscł aliis eoꝵ ad clandi¬
tationem aliis ad bñdictionem ip̃iꝰ isrł ꝑti¬
nentib. hunc eium sensum aꝑtiꝰ suꝑuis ex¬

Expanded text:
enim in civitate ista adversus sanctum puerum tuum Jesum quem unxisti, Herodes et Pilatus et populus Israel, facere quanta manus tua et consilium praedestinavit fieri . » Ecce quod dictum est, « secundum Evangelium quidem inimici propter eos. » Tanta quippe ab inimicis Judaeis manus Dei et consilium praedestinavit fieri, quanta necessaria fuerunt Evangelio propter nos. Sed quid est quod sequitur: Secundum electionem autem dilecti propter patres? Numquid illi inimici, qui in suis inimicitiis perierunt, et adversantes Christo de gente ipsa adhuc pereunt, ipsi sunt electi atque dilecti? Absit: quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed utrumque licet inter se contrariu inimici et dilecti, quamvis non in eosdem homines, tamen in eamdem gentem convenit Judaeorum, et idem carnale semen Israel, aliis eorum ad claudicationem, aliis ad benedictionem Israel ipsius pertinentibus. Hunc enim sensum apertius superius ex
Abbreviated transcription (Latin):
nouit etiam mał. non ut eis ꝓsint uasaᷤ ire
s ut ip̃o illis bñ utente ꝓsin̾t uasa miscdiȩ.
Quid enim aꝑtius diri potuit quam id qd
dictum.c̃. scđm euuangłium quid̃ inimu¬
u. ꝓpt̾ uos: E st gͦ in malorum potestate
peccare. Ut autem petcando hoc uel ħ illa
malitia faciant. ñ . ẽ. in eorum potestate s dĩ.
diuidentis tenebras ⁊ ordinantis eas. Uthĩc
etiam quod fatiunt contra uoluntatẽ dĩ
ñ impleat᷑ nͥ uoluntas d̃i. legimꝰ ĩ actibus
Apłorum qͦd cum dimissi a iudei apłi ue¬
nissent ad suos ⁊ inditassent quanta eis
uocem unanunes omnes ad dñm et dix̾unt.

Expanded text:
on ut ei prosint vasa irae, sed ut ipso illis bene utente, prosint vasis misericordiae. Quid enim apertius dici potuit, quam id quod dictum est, Secundum Evangelium quidem inimici propter vos? Est ergo in malorum potestate peccare: ut autem peccando hoc vel hoc illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei dividentis tenebras et ordinantis eas; ut hinc etiam quod faciunt contra voluntatem Dei, non impleatur nisi voluntas Dei. Legimus in Actibus Apostolorum, quod cum dimissi a Judaeis Apostoli venissent ad suos, et indicassent quanta eis vocem unianimes omnes ad Dominum, et dixerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
quit apłt sp̃m s̾uitutis it̾um in timore. s idẽ
ip̃e apłc oleastro ind.serto in oluia timorẽ
precipit. hot. ẽ gentib additis radici abrabã
dĩ iusticiam ⁊ suam uolentes tonstituere iꝰ¬
titie di ñ st̃ subiecti. De his quippe uana ela-¬
uõe tum̃tib dictũ.c̃. Ꝙ ibunt in tenebͣs ext̾i¬
ores. quia iactantes se de semine abrahe. sem̃
abrahe fieri noluert̃ ut ee̾nt filii ꝓmissioni
qr fidem noui testam̃ti ñ receꝑunt uͥitituadĩ¬

Expanded text:
is iterum in timore. sed idem ipse apostolus oleastro inserto in oliua timorem praecipit, hoc est gentibus additis radici Abraham, dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. de his quippe uana elatione tumentibus dictum est, quod ibunt in tenebras exteriores, quia iactantes se de semine Abrahae semen Abrahae fieri noluerunt, ut essent filii promissionis; quia fidem noui testamenti non receperunt, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃igła iniustificandis impiis gratuta gr̃a
qui ciꝰ ignorantes iustiriam suam uolunt ꝯ
ores uolentes dare ut retribuat᷑ eis Et sua pti
tantes p̃ire m̾ita ad illunt quo audunt. aut
potiꝰ audire nolunt. qm̃i ex ip̃o ⁊ ꝑ ip̃m ⁊ ĩ ipo
sunt omnia. Quarum aũt diuinaꝵ. ẽ alti¬

Expanded text:
ipsi gloria in justificandis impiis gratuita gratia, qui ejus ignorantes justitiam, volunt suam priores volentes dare ut retribuatur eis ab itantes praeire merita ad illum, de quo audiunt aut potius audire nolunt: Quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia. quarum autem diuitiarum est alti
Abbreviated transcription (Latin):
Dinnes enim dotibiles di uenuint ad fili¬
um: qm̃ audiert et didit̾unt a patre ꝑfi
lium qui euidentissime dicit. Omnis qui
audiuit a patre ⁊ didicit uenit ad me. Istoꝵ
nemo ꝑit enim. quia om̃e quod dedit ei ꝑat̾:

Expanded text:
nes enim docibiles Dei veniunt ad Filium, quoniam audierunt et didicerunt a Patre per Filium, qui evidentissime dicit: « Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . » Istorum nemo perit, quia omne quod dedit ei Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph̃a ait mementote legis moysi serui mei:
quam mandaui ei in oreb. ad omnẽ isrł
int̾ obseruatores legis contemptoresq diᷤ¬
trimen. simul etiam ut disiant legẽ sp̃ua¬
lit̾ intellig̾e. ⁊ iuueniant in ea xp̃m per
quem uidicem facienda. ẽ. int̾ bonos ⁊ ma-¬
los ip̃a discrecio. Non enim frꝰtra idem
dominꝰ ait uideis. si credetis Moysi crede.¬
tis et mͥ. De me enim ille scͥpsit. Cum aũt
admonusset. ut meminissent legi̾ moy¬
si. qm̃ p̃uidebat eos multo adhut tempe
ñ eam sp̃ualit̾ sic̃ oportuerat. Accept᷑os.
continuo subiecit. E tee ego mutam uob̃
heliam thesbitẽ añqͣ ueniat dies. dñi
magnus ⁊ ilitͥs qui conu̾tat tor patͥs ad filium
⁊ tor hominis ad ꝓximum suum. ne forte ue¬
nies ꝑtutiam t̾ram penitꝰ. ꝑhunc heliam
magnum mirabilemq ꝓpħam exposita
sibi lege ultimo temꝑe ante iuditium uide¬

Expanded text:
opheta: Mementote legis Moysi serui mei, quam mandaui ei in Choreb ad omnem Israel, inter obseruatores legis contemtoresque discrimen; simul etiam ut discant legem spiritaliter intellegere et inueniant in ea Christum, per quem iudicem facienda est inter bonos et malos ipsa discretio. Non enim frustra idem Dominus aitludaeis: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. Carnalitsset, ut meminissent legis Moysi quoniam praeuidebat eos multo adhuc tempore non eam spiritaliter, sicut oportuerat, accepturos, continuo subiecit? Et ecce ego mittam uobis Heliam Thesbiten, antequam ueniat dies Domini magnus et inlustris, qui conuertet cor patris ad filium et cor hominis ad proximum suum, ne forte ueniens percutiam terram penitus. Per hunc Heliam magnum mirabilemque prophetam exposita sibi lege ultimo tempore ante iudicium Iud
Abbreviated transcription (Latin):
me nicħ potestis fat̾e u̾ũetiã dix̃. ñ uos me e¬
legistis s ego elegiuos.⁊ posui uos ut eatis:
eos ponente ut eant ⁊ fructum afferant
⁊ fuitꝰ eorum maneat. Quis audeat dit̾e
ñmanebit forsitan: quis audeat dic̾e ñ
enun et uotatio dĩ. S uotatio eorum qͥ
scdm ꝓpositum uotati st̃. ꝓ his gͥ int̾pel¬
lante xp̃o ne deficiat fides illoꝵ sñ dubio
ñ deficiet usq in finem. ac ꝑ hot ꝑseu̾abit
usq in finem. nec eam nͥ manentẽ uite
huius inueniet finis. Sit̃ enim aliqͣndo

Expanded text:
iam dixit, Non vos me elegistis; sed ego elegi vos, et posui vos, ut eatis, et eos ponente ut eant, et fructum afferant, et fructus eorum maneat, quis audeat dicere, Non manebit? quis audeat dicere, orum qui secundum propositum uocati sunt. pro his igitur interpellante Christo, ne deficiat fides eorum, sine dubio non deficiet usque in finem, ac per hoc perseuerabit usque in finem, nec eam nisi manentem uitae huius inuenit finis. Maio
Abbreviated transcription (Latin):
contra nat᷑am ñ incongrue dinmꝰ aliqͥ. deũ
fat̾e cum fatit contra id quod nouimus in nat᷑a.
Hani enim etiam appellamus nat᷑am cogni¬
tum nob̃ tͣsum solitumq nat᷑e Contra quẽ
deꝰ tum auquid fac̃ magnalia uł mirabilia
nominant᷑. Contra illam uͦ suminam nat᷑e le¬
gẽ a notiue remotam. siue impiorum siue ad¬
hin infirmoꝵ tamdis nullo mͦ fac̃ quam ꝯͣse.¬

Expanded text:
contra naturam non incongrue dicimus aliquid deum facere, quod facit contra id, quod nouimus in natura. hanc enim etiam appellamus naturam, cognitum nobis cursum solitumque nã:turae, contra quem deus cum aliquid facit, magnalia uel mirabilia nominantur. contra illam uero summam naturae legem a notitia remotam siue inpiorum siue adhuc infirmorum tam deus nullo modo facit quam
Abbreviated transcription (Latin):
iectus. e̾õ in domodłi: magis quam habitare
intab̾natuł peccatoꝵ: Conutiq. Quig era
mus nͥ iniquiet ꝑditi: Neq enim iam ñ cre¬
didamus in eum̃ ut eligeret nos. Nam si iam
tredentes elegit electos elegit. Curgͦ dueret
ñ uos me elegistis nͥ quia mĩscd̃ia eius p̃ueñ
tio. qui p̃stientiam d̃i defendunt ꝯtͣ gr̃am
d̃i ⁊ ideo nos ditunt electos ante mundi ꝯsti¬
tutionem. quia prestuut nos ds fut᷑o  bono̾.
quia bonos fut᷑os. eẽ. p̃sciu̾at simul etiã pre¬
scisset ꝙ eum nos fuissemus priꝰ electi. Nõ eñ
alit̾ eẽ. possemus boni. Hisi forte dicendꝰ. ẽ bonꝰ:
quiñ eleg̃ bonum. Quid gͦ eleg̃ in ñ bonis:
Henimelesti sunt qr boni fuerunt qui boniñ

Expanded text:
am habitare in tabernaculis peccatorum ? Non utique. Quid ergo eramus, nisi iniqui et perditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, electos elegit. Cur ergo diceret: Non vos me elegistis, nisi quia misericordia ejus praevenit tio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, quia bonos futuros esse praesciverat, simul etiam praescisset quod eum nos fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus, qui non eligit bonum. Quid ergo eligit in non bonis; non enim electi sunt, quia bo
Abbreviated transcription (Latin):
Het siue gratant̾ siuit indignant̾ Audiant iuidei:
nos tamen uͥ pꝰsumꝰ tum eorum dilectione pre¬
dicemus. net suꝑbe głiemur adu̾sus ramos
fractos. s potiꝰ iogitemꝰ tuꝰ gr̃a ⁊ quanta mise¬
ritordia ⁊ qua radue inserti sumꝰ. ut ñ alta sa¬
piamus s humilib tonsentientes. ne is eũ pre¬
erubescent. Si aũ audiunt et ñ obaudiunt:
uident et inuident int̾ eos st̃ de qͥb dictũ est.
Pectator uidebit et irascetur dentib dentib

Expanded text:
 sive gratanter, sive indignanter audiant Judaei, nos tamen ubi possumus, cum eorum dilectione praedicemus. Nec superbe gloriemur adversus ramos fractos: sed potius cogitemus cujus gratia, et quanta misericordia, et in qua radice inserti sumus; ut non alta sapientes, sed humilibus consentientes , non eis cum praeestri non erubescent. Si autem audiunt et non obaudiunt, vident et invident, inter eos sunt de quibus dictum est: Peccator videbit, et irascetur; dent
Abbreviated transcription (Latin):
deant qͥ se ñ uid̾e ꝯficent᷑ illuminent᷑ ⁊ qui
uident ceti fiant .i. qui cetitatẽ suã ñ confi¬
tentur. grauius obdurentur. Deniq inple¬
tum. ẽ quiuident ceti fiant. legis defensore ᷤ.
legis tͣoͣres. legis doctores legis intellectores
anctore legis trunfix̾unt Otecitas. Ip̃a est
q̃ ex parte isrł facta. ẽ ut trutifig̾et᷑ xp̃t
⁊ plenitudo gentium intraret. Et cecitas ex
parte isrł facta . ẽ. Quid. ẽ ut qui ñ uident iu¬
deant: Ut plenitudo gentium intͣret. Et te¬
titas ex parte isrł facta . ẽ. Totꝰ orb cetꝰ iacebat
S uenit ille ut qui ñ uident uideant. ⁊ qͥuident
ceti fiant. Ignoratꝰ ẽ. a uideis. crucifixꝰ. eͥ a ui¬
deis. De sanguine suo collirium fecit cet is
Duriores fatti cetiores facti. quia se iactabãt
uid̾e lum̃. trutifixere lumen. Quanta cetitaᷤ.
illuminabat Audi uidentẽ qui ceiꝰ erat.
Etce in quam trucem male offendunt. qͥ ce¬
titatẽ suam medico cont̾it̾i noluert̃ Remãs

Expanded text:
deant: qui se non videre confitentur, illuminentur. Et qui vident, caeci fiant: id est, qui caecitatem suam non confitentur, gravius obdurentur. Denique impletum est, Qui vident, caeci fiant: Legis defensores, Legis tractatores, Legis doctores, Legis intellectores auctorem Legis crucifixerunt. O caecitas! ipsa est quae ex parte Israel facta e plenitudo Gentium intraret, caecitas ex parte Israel facta est. Quid est, Ut qui non vident, videant? Ut plenitudo Gentium intraret, caecitas ex parte Israel facta est . Totus orbis caecus jacebat: sed venit ille, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Ignoratus est a Judaeis, crucifixus est a Judaeis: de sanguine suo collyrium fecit caecis. Duriores facti, caeci facti qui se jactabant videre lucem, crucifixerunt lucem. Quanta caecitas! ium. Audi videntem, qui caecus erat. Ecce in quam crucem male offenderunt, qui caecitatem suam medico confiteri noluerunt. Reman
Abbreviated transcription (Latin):
met inuitem erubestunt. facuint a se lõge
salutẽ. quia ore confessio fit ad salutẽ. Qũid
ꝓdest corde credidisse ad iustiuiam. sios du-¬
bitat ꝓferre quod corde tonceptũ. ẽ. Intꝰ fidẽ
deus uinlet s parum .ẽ. he confitearis humi¬
lem time suꝑbos ⁊ ei p̃ponis suꝑbos quiꝓ te

Expanded text:
met invicem erubescunt, faciunt a se longe salutem: quia ore confessio fit ad salutem. Quid prodest corde credidisse ad justitiam, si os dubitat proferre quod corde conceptum est? Intus fidem Deus videt: sed parum est. Ne confitearis humilem, ti
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quam dimisit. Dimisit enim plebẽ suam:
bitis quam dimisit. Lux qͥppe dñi in qͣ ambu¬
lant gentes: illa . ẽ dequa idđ ꝓph̃a dic̃. Dedi te
in lucem gentium. ut sis salus m̃a usq ĩ fi¬
nes t̾re. Cuidictũ . ẽ. nͥ xp̃o: De qͦ impletũ. ẽ.¬

Expanded text:
in lucem domini. \'remi sit enim plebem suam, bitis, quam dimisit. Lux quippe Domini, in qua ambulant gentes, illa est de qua idem propheta dicit, Dedi te in lucem gentium, ut sis salus mea usque in fines te
Abbreviated transcription (Latin):
raditem portas. s radixte. Ergo de radite pa-¬
tͥarcharum dũ fractos quosdam tamos ꝓpt̾
infidelitatẽ ⁊ instum ibi oleastrũ. ut ẽẽt ibt
tib uenientem. Et quis inserit oleastrum ĩ
oliua: Oliua solet in oleastro. oleastrũ ĩ oliua.
numquam uidimus. Nam quisquis fec̾it.
ñ inuenit baccas nͥ oleastri. Ꝙ enim mu̾it᷑ ħ¬
suruili. Hot ostendit apł̃c dm̃ ommipoten¬
tia sua fecisse ut oleaster in radice oluie inse¬
reret᷑. ⁊ ñ bauas siluestres. s oliuam in ilaret

Expanded text:
radicem portas, sed radix te. Ergo de radice Patradicem portas, sed radix te. Ergo de radice Patriarcharum dicit fractos quosdam ramos propter infidelitatem, et insertum ibi oleastrum, ut esset partex Gentibus venientem. Et quis inserit oleastrum in oliva? Oliva solet in oleastro; oleastrum in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis fecerit, non inveniet baccas nisi oleastri. Quod enim isurculi. Hoc ostendens Apostolus omnipotentia sua Deum fecisse, ut oleaster in radicem olivae insereretur, et non baccas silvestres, sed olivam daret;
Abbreviated transcription (Latin):
semen estis. secundum ꝓmissionem heredes.
⁊ iacob. Arborem quidem bñdix̃ quandam
eamq oliuam creauit. Sic̃ dixit apłe. Ip̃os
patͥarc has sĩos. uñ effloruit populus dei.
S ħ arbor oliue putata.ẽ. ñ amputata.⁊ mñ
suꝑbi rami fracti sunt. lp̃e. c̃ blaspbemus ⁊
impius populus iudeoꝵ. Mhanserũt tam̃
ramiutiles relicti c̾e̾nt: ꝑ dĩ miscdiã instꝰ
.ẽ. ⁊ oleast̾ gentium tuidicit apłs. lu autẽ
ium eẽs oleaster: insertꝰ es millis ⁊ parti
ceps oliuefactꝰ es. Noli głari adu̾sꝰ ramos.
Quod sigłiaris ñ tu radiẽ portas. s radixte.
enĩ ꝑ fragm̃tũ iã ñ ibi sc̃. Oleast̾ ñ ibierat
et ibi c̃. Illi ꝑ suꝑbiam frangi m̾uert̃. iste per
humilitatẽ inserim̾uit. Illi amiser̃t raditẽ
iste trnuit eã Gentes iam tredentes in xpͣm
⁊ quasi suꝑuebire cupientes ꝯͣ uideo ᷤᷤ qͥ truti¬
ex naturali inusus oleastro. instꝰ.ẽ. ĩ illqͥ ᷤᷤ no¬
lt głiari adu̾sus ramos Namsi głiaris nõ tu

Expanded text:
e estis, secundum promissionem haeredes» . et Jacob. Arborem quidem benedixit quamdam, eamque olivam creavit, sicut dixit Apostolus, ipsos Patriarchas sanctos, unde effloruit populus Dei: sed haec arbor olivae putata est, non amputata, et inde superbi rami fracti sunt; ipse est blasphemus et impius populus Judaeorum. Manserunt tamen rami utiles relicti essent, per Dei misericordiam insertus est et oleaster Gentium, cui dicit Apostolus: «Tu autem cum esses oleaster, is olivae factus es. Noli gloriari adversus ramos: quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te» . enim per fragmentum jam non ibi sunt; oleaster non ibi erat, et ibi est: illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit; illi amiserunt radicem, interrogemus. Gentes jam credentes in Christum, et quasi superbire cupientes contra Judaeos qui cruciex naturali incisus oleastro, insertus es in illis, noli gloriari adversus ramos. Nam si gloriaris: non tu
Abbreviated transcription (Latin):
tamqͣm ñ acceꝑit. Ob hoi eidictum . ẽ. Noli
altum saꝑe: s time. Et timor iste p̃cpit᷑ etiã
his quiex fide uenientes ħedes sunt noui
testamenti atq inlb̾tatem uocati Altum
emm saꝑe: dictum .ẽ suꝑbire. Ꝙ alio loio
e contͣrio satis ostendit: ubi ait. Non alta sa¬
pientes. s humilib consentientes. Ex hoc
ꝙ ait humilib consentientes: utiq aꝑuiͣ
nicħ aliud se dixisse alta sapientes quam
suꝑbientes Timor gͦ ñ . ẽ caritate: s ꝑfecta
caritas foras mitt̃ timorem. S illum serui¬
lem. Illumds quo cumse quisq ab opere
malo abstinet pena t̾ret᷑ non iustitia de¬
lectat᷑ hunc foras caritas mitt᷑. qͣm non
delectat iniquitas etiam si ꝓponat᷑ im¬
punicas. ñ illum qͦ tumet anima ne am¬
nutat ip̃amgrãm ꝑ qͣm in ilia factũ. ẽ.
ut eam ñ pectare delectet qͦ timet ne eã ds
deseret etiam si nullis dolorum cruuiati¬
b puniat. Hic timorcastꝰ ẽ ñ eum eitit

Expanded text:
tamquam non acceperit. ob hoc ei dictum est: Noli altum sapere, sed time. et timor iste praecipitur etiam his, qui ex fide uiuentes heredes sunt noui testamenti atque in libertatem uocati. altum enim sapere dictum est superbire, quod alio loco e contrario satis ostendit, ubi ait: Non alta sapientes sed humilibus consentientes. ex hoc, quod ait \'humilibus consentientes\', utique aperuit nihil aliud se dixisse \'alta sapientes\' quam superbientes. Timor ergo non est in caritate, quia perfecta caritas foras mittit timorem sed illum seruilem, illum, quo, cum se quisque ab opere malo abstinet, poena terretur, non iustitia delectatur; hunc foras caritas mittit, quam non delectat iniquitas, etiamsi proponatur impunitas, non illum, quo timet anima, ne amittat ipsam gratiam, qua in illa factum est, ut eam non peccare delectet, quo timet, ne deus eam deserat, etiamsi nullis dolorum cruciatibus puniat. hic timor castus est; non eum eicit
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nunt uiu̾e ñ in m̾ito tredit᷑ Curru
namq igneo raptꝰ. ẽ de humanis rebus¬
qͦd euidentissime sc̃a scͥptura cestat᷑. Cum
uen̾it gͦ exponendo legem sp̃ualiter. quã
nunc iudei carnalit̾ sapiunt. conu̾tet cor
patͥs ad filium .i. cor patrum ad filios. Sĩ¬
gularem quippe ꝓ uim̾̃o plurali intͥp̃tes
filii sit intelligant legem .i. iudei quẽad
modum eam patres intellex̾unt .i. ꝓpħe
patrum conu̾tet᷑ ad filios cũ intelligẽtia
patrum ꝑdutet᷑. ad intelligentiã filioꝵ
Et cor filiorum ad patres eorum. Dum id qͦ
runtet cor hominis ad ꝓximum suũ.
Sunt enim int̾ se ualde ꝓximi patres. ⁊

Expanded text:
urru namque igneo raptus est de rebus humanis, quod euidentissime sancta scriptura testatur. Cum uenerit ergo, exponendo legem spiritaliter, quam nunc Iudaei carnaliter sapiunt, conuertet cor patris ad filium, id est cor patrum ad filios: singularem quippe pro numero plurali interpretefilii sic intellegant legem, id est Iudaei, quem ad modum eam patres intellexerunt. id est patrum conuertetur ad filios, cum intellegentia patrum perducetur ad intellegentiam filiorum; et cor filiorum ad patres eorum, dum in id,ta dixerunt: Et cor hominis ad proximum s u u m. Sunt enim inter se ualde proximi patres et
Abbreviated transcription (Latin):
s ego elegiuos. Non. ẽ ut duas. Iõ electus sũ:
quia iam tredebam. Si enim credebas ĩ eũ
iam elegeras eum. S audi ñ uos me elegis
ideo electꝰ sum. Quid enim boni oꝑãbaris
do ñ uos me elegistis nͥ quia mali eramꝰ et
electi sumꝰ ut boni ꝑ gr̃am nos eligentis es¬
semus. Nõ. ẽ. enim gr̃a: si p̃scesserant m̾ita.

Expanded text:
sed ego elegi vos. Non est ut dicas, Ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: Non vos me elideo electus sum. Quid enim est boni operis do: « Non vos me elegistis, » nisi quia mali eramus, et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus. Non est enim gratia, si praecesserant merita:
Abbreviated transcription (Latin):
cata eoꝵ. Consilium inopis confudistis.¬
spem pon̾ent ñ in reb transeuntib. Quis da¬
inclaritate uenturus .ẽ. ad iudiuum iu¬
uorum et mortuorum regnumq itorum.
Ut qm̃ in isto humili aduentu facta ẽ. cetitas
ex parte isrł. in ut plenitudo gentiũ ĩtͣret.
illo alio fiat quͦdsoquit᷑ ⁊ sic irł omnis sal
uus fioret. ꝓ uideis enim apłe illud etiã
isaie testimonium accep̃ quodictũ .ẽ. ue¬

Expanded text:
atori. Consilium inopis confudistis,spem ponerent, non in rebus transeuntibusin claritate venturus est ad judicium vivorum et mortuorum, regnumque justorum, ut quoniam isto humili adventu facta est caecitas ex parte in Israel, ut plenitudo gentium intraret: illo alio fiat, quod sequitur, et sic omnis Israel salvus fieret . Pro Judaeis enim Apostolus etiam illud Isaiae testimonium accep
Abbreviated transcription (Latin):
quo mͦ emulari pot̾o tarnem meã ⁊ saluos fa¬
tiam aliquos ex ilł. S etiam altos etiã mediti
quamuis ñ de suo turent. quia nec mediticor¬
poris turant de suo tam̃ qͣntũlibet ꝑ fidele
nunst̾ium opitulent᷑ saluti uiuentes t᷑are
posst̃. ñ mortuos extitare. De quib dictũ est
Numquid mortuis faties mirabilia. Hunis
enimoiculta di gr̃a. ẽ. qͣ hominum mente ᷤ
quodammͦ reuiuistunt. ut p᷑sunt a quibꝰ eiꝰ

Expanded text:
quo modo aemulari potero carnem meam, ut salvos faciam aliquos ex illis» . Sed etiam tales medici, quamvis non de suo curent, quia nec medici corporis curant de suo; tamen quantumlibet per fidele ministerium opitulentur saluti, viventes curare possunt, non mortuos excitare: de quibus dictum est, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Nimis enim occulta Dei gratia est, qua hominum mentes quodam modo reviviscunt, u
Abbreviated transcription (Latin):
quem foras caritas mittit: ꝓpt̾ea pungit animã
ne ammittat᷑ aliquid quod cͥreat᷑a diligitur.
uel ip̃a salus ⁊ requies corporał aut aliquid
tale post mortem. ꝓpt̾ea enim timentur ⁊
apud inferos pene ⁊ dolores ⁊ tormenta ge¬
hennarum. Cum uͦ cauet anima ne illam
deus desertꝰ deserat: timor. ẽ. tastꝰ ꝑmanenᷤ

Expanded text:
quem foras charitas mittit, propterea pungit animam, ne amittatur aliquid, quod in creatura diligitur, vel ipsa salus et requies corporalis, aut aliquid tale post mortem? Propterea enim timentur et apud inferos poenae et dolores ac tormenta gehennarum. Cum vero cavet anima, ne Deus illam desertus deserat, timor est castus permanens
Abbreviated transcription (Latin):
aue o xͥane: caue suꝑbiam. Licet enim mu¬
tator sĩorum sis: totum semꝑ gr̃e reputa. Qa
ut eẽt aliquid reliquum gram te dĩ. ñ tuñ
m̾itum fecit. De ip̃is deniq reliquiis dixerat
ꝓpħa isaias cominemorans. Hisi dñs sabaotͥ
reliquisset nob̃ semen sic̃ sodoma facti eẽmꝰ
⁊ sicut gomorra similes fuissemꝰ. Sic g ĩqͥt

Expanded text:
iane, cave superbiam. Licet enim imiiane, cave superbiam. Licet enim imitator sanctorum sis, totum semper gratiae reputa: quia ut esset aliquid reliquum, gratia in te Dei, non tuum meritum fecit. De ipsis denique reliquiis dixerat propheta Isaias commemorans, Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorrha simile
Abbreviated transcription (Latin):
responsum: Reliqui mͥ septẽ milia uirorum:
qͥñ curuau̾unt genua ante baal. Solũ te pu¬
tas. ẽẽ. suum bene laborantẽ. St̃ ⁊ alii me ti¬
mentes ⁊ ñ pauti. Nam septẽ milia ibi habeo.
Et adituxit. Dic gͦ ⁊ in boctẽꝑe. C redidũt aliqͥ
uulpium toueas gestabat in animo. Sie gͦ
inquit ⁊ in hoc temꝑe reliqͥe ꝑ electionẽ gr̃e
Qui et illi tunt hele dix̃ reliqui mͥ. Quid. ẽ.
teliqͥ mͥ: Ego illos elegi. qi uidim̃tes toꝵ
de me p̃sumentes ñ de se nec de baal. ñ sunt
mutati sic sunt ut a me factisunt. Et tu qͥ
loqueris nͥ de me p̃sum̾es uͥ eẽs: Hisi gr̃a m̃a
plenus ec̃s. nonne ante baal etiam ip̃e genu
flectis: Gr̃a autem mea plenus es. quia nicħ
de tua uͥtute. s totum de mea gr̃a p̃sumpsisti.
Holigͦ in hoi głarr ut putes te in s̾uitio meo
ñ hab̾e tonseruos. Sunt quos elegi sit̃ et te:
de mosciłz p̃sumentes. Sic ait apłt. Et nunt
reliquie ꝑ electionem gr̃e salue facte sunt.¬

Expanded text:
num? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal. Solum te putas esse servum bene laborantem: sunt et alli me timentes, et non pauci. Nam septem millia ibi habeo. Et adjunxit: Sic ergo et in hoc tempore. Crediderunt enim vulpium foveas gestabat in animo. Sic ergo, inquit, et in hoc tempore, reliquiae per electionem gratiae qui et illi tunc Eliae dixit, Reliqui mihi. Quid est, Reliqui mihi? Ego illos elegi, quia vidi mentes illorum de me praesumentes, non de se, nec de Baal. Non sunt mutati, sic sunt ut a me facti sunt. Et tu qui loqueris, nisi de me praesumeres, ubi esses? Nisi gratia mea plenus esses, nonne ante Baal etiam ipse genu flecteres? Gratia autem mea plenus es; quia nihil de tua virtute, sed totum de mea gratia praesumpsisti. Noli ergo in hoc gloriari, ut putes te in servitio tuo non habere conservos: sunt quos elegi, sicut et te, de me scilicet praesumentes: sicut ait Apostolus, Et nunc reliquiae per electionem gratiae salvae factae s
Abbreviated transcription (Latin):
ego isrłita sum ex gen̾e isił: de tͥbu ben¬
iamiti. Hic ostendit quod plebẽ dix̾it utiq
beniamin. adhibet aut̃ ualde necessari¬
um testimonium dicens. An nescitis in
helia quid dic̃ stͥpt᷑a. quemadmodum ĩt¬
relictus sum solus ⁊ querunt animã meã.
milia iurorũ qui ñ curuat̾iunt genua añ
baal. su g ⁊ in boe tẽꝑe reliquie ꝑ electionem
gr̃e salue fatte st̃. Iste reliquie sunt ex illa

Expanded text:
ego Israelita sum ex genere Israel, de tribu Benjamin. Hic ostendit quam plebem dixerit, utique Benjamin. Adhibet autem valde necessarium testimonium, dicens: « An nescitis in Elia quid dicit Scriptura, quemadmodum intrelictus sum solus, et quaerunt animam meam. unt genua ante Baal. Sic ergo et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. » Istae reliquiae sunt ex illa
Abbreviated transcription (Latin):
Necẽe ẽ ut de inferiorib togitẽt. Q bñ audiũt
sursũ eoꝵ: tͣuum dorsum nõ hñt. Precta qͥppe
statura. ẽ Expectat spem repositã sibiin celo.
maxime si premictat thesaurũ suũ: qͦ seqͣt᷑
cor eiꝰ. At uͦ qui fut᷑e uite spẽ ñ intelligũt: iã
extecatide inferiorib cogitant. Et hoc e̾. dor-
sum hab̾e tͣuum. A qͦ morbo dominꝰ mulierẽ
illam lib̾auit. Alligauit eam sathanas an¬
nis decẽ ⁊ octo.⁊ eam turatã erex̃. ed illoꝵ¬
qui enm ocridunt ⁊ in eum trecłe noluerũt
qr oportebat eũ mori ⁊ resurg̾e. uastati ĩfeliciꝰ
a romanis funditꝰq a suo regno uͥ iam eiꝰ alie¬
ngene dominabant᷑ eradĩcati. disꝑsiq ꝑ
t̾ras. qͣndoquidẽ uͥq ñ dest̃ ꝑ scͥpt᷑as suas tes¬
timonio nob̾ st̃. ꝓpħtias nos ñ finxisse de xp̃o
quas pluruni eoꝵ ꝯsid̾antes ⁊ añ passionẽ ⁊
maxime pꝰ eiꝰ resurrectionẽ credidert̃ ĩ eum.

Expanded text:
necesse est ut de inferioribus cogitent. Qui bene audit, Sursum cor, curvum dorsum non habet. Erecta quippe statura exspectat spem repositam sibi in coelo; maxime si praemittat thesaurum suum, quo sequatur cor ejus . At vero qui futurae vitae spem non intelligunt jam excaecati, de inferioribus cogitant: et hoc est habere dorsum curvum; a quo morbo Dominus mulierem illam liberavit. Alligaverat enim eam satanas annis decem et octo; et eam curvatam erexit, et qui eum occiderunt et in eum credere noluerunt, quia oportebat eum mori et resurgere, uastati infelicius a Romanis funditusque a suo regno, ubi iam eis alienigenae dominabantur, eradicati dispersique per terras quando quidem ubique non desunt per scripturas suas testimonio nobis sunt prophetias nos non finxisse de Christo; quas plurimi eorum considerantes et ante passionem et maxim
Abbreviated transcription (Latin):
ham isaat triacob in regnocelorum. Itaq ill̃
patͥarchis in radue uinentib ⁊ infideł suꝑ¬
bia nat᷑auum ramorum uistadiseu̾itate ꝯ¬
stringitur et fideł humilitas oleastͥ gr̃a di¬

Expanded text:
ham et Isaac et Jacob in regno coelorum . Itaque illis ham et Isaac et Jacob in regno coelorum . Itaque illis Patriarchis in radice viventibus, et infidelis superbia naturalium ramorum justa Dei severitate confringitur, et fidelis humilitas oleastri gratia di
Abbreviated transcription (Latin):
torgentium infide ⁊ u̾itatẽ exhortans nos
ut in eadem fide cuiꝰ idoneus minist̾ effectꝰ
ẽ stabiles firmiq maneamus p̃cepto ad¬
monet. t̾ret exemplo. Uides inquit bonita¬
tem ⁊ seu̾itatẽ d̃i. in eos quid̃ qui cecidunt
seu̾itatem. in te aut̃ bonitatẽ si ꝑmanseris
in bonitate. Hoc dixͣ utiq de uideis qͥ tamqͣ
rami ex illa olea que. ẽ. in sanctis pr̃iarchiᷤ
tamquam in radice fructifera ꝓpt̾ infide¬
litatem fracti st̃ ut gentium ꝓpter fidem in¬
sereret᷑ oleast̾. ist fieret particeps pinguedinis
olee ramis naturalib amputatis. s noli inqͥt
głiari adu̾sus ramos. Nam si głiaris non tu
tate inserent᷑. Potens. ẽ enim deus it̾um in¬
serere eos. Illi aut̃ qui ꝑmanent in infide
uͥ ait filii aut̃ regni ibunt in tenebras ex¬
t̾iores. ibierit fletus ⁊ stridor dentium.
Gentes aũ ꝑmanentes in bonitate ad ilio
quod suꝑius ait. ¶uiti ab oriente et ot¬
tidente uenient ⁊ recumbent tum abra¬

Expanded text:
tor Gentium in fide et veritate, exhortans nos ut in eadem fide, cujus idoneus minister effectus est, stabiles firmique maneamus, praecepto admonet, terret exemplo. Vides, inquit, bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui ceciderunt, severitatem; in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate. Hoc dixit utique de Judaeis, qui tanquam rami ex illa olea, quae in sanctis Patriarchis tanquam in radice fructifera, propter infidelitatem fracti sunt; ut Gentium propter fidem insereretur oleaster, et fieret particeps pinguedinis oleae ramis naturalibus amputatis, Sed noli, inquit, gloriari adversum ramos: nam si gloriaris, non tutate, inserentur: potens est enim Deus iterum inserere eos . Illi autem qui permanent in infideltinent, ubi ait: Filii autem regni hujus ibunt in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium. Gentes autem permanentes in bonitate, ad illud quod superius ait: Multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abra
Abbreviated transcription (Latin):
aster humił inserat᷑. Uide inserentẽ: iud
p̾cidentẽ. ꝓpterea dico uob̾: qr multi ab
oriente et occidente uenient. Multꝰ uem¬
et oleaster inserendus in oliua. Et recũbẽt
cũ abraham ⁊ ysaac ⁊ iacob in regno celoꝵ
Audistis quẽ admodũ humił inserat᷑ olea¬

Expanded text:
aster humilis inseratur. Vide inserentem, vide aster humilis inseratur. Vide inserentem, vide praecidentem: Propterea dico vobis, quia multi ab oriente et occidente venient; multus veniet oleaster inserendus in oliva; et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum. Audisti quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ex egipto. lib̾ati in manu potenti ꝑ rubrũmare
tͣiecti ꝑ siccum euadentes. hostib inseq̃ntib
carentes manna pasti. dĩsuitute eruti. ad reg¬
num ꝑducti. tot bñficiis empti. in oliua erant
siluestrioleastro. s tam̃ ꝑ humilitatẽ ibi
m̾uit inseri: uñ oliua suꝑbiendo p̃cidi Au¬
di oliuam suꝑbientẽ: ⁊ frangidignã. Hos de
seruitute ñ sumus nati patrem ĩt dit abrabam¬
ãdint habemꝰ. Responddet᷑. Di filii abraham e̾c̾tiᷤ
fasta abrahe fac̾etis. Contra id quod dictũ ẽ. de
seruitute ñ sumus nati. si uos filius lib̾au̾it¬
tunt u̾e lib̃i epitis. lib̾os uos. ẽẽ. iactatis. Om̃i
qui facit peuiatum seruus. ẽ. pectati. Quãto
gͦ mitꝰ hõ seruus esses hominis: qͣm ꝑuerse
cupiditatis. Ili tñ suꝑbiendo humilem ñ re¬
ceperunt. Uide oleastrum dignũ inseri. cen-¬
turionẽ illum ñ de isrłitis: s de gentibus.
Dñe ñ sũ dignꝰ ut sub tectũ meũ intres. Et
uem. Ergo olua suꝑbiens precicdat᷑: ole¬

Expanded text:
ex Aegypto, liberati in manu potenti, per Rubrum mare trajecti, per siccum evadentes, hostibus insequentibus carentes, manna pasti, de servitute eruti, ad regnum perducti, tot beneficiis empti. Ecce sui, qui nsilvestri oleastro: sed tamen per humilitatem ibi meruit inseri, unde oliva superbiendo praecidi . Audi olivam superbientem, et frangi dignam: Nos de servitute non sumus nati, patrem habemus Abraham. Respondetur: Si filii Abrahae essetis, facta Abrahae faceretis. Contra id quod dictum est, De servitute non sumus nati: Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis. Liberos vos esse jactatis? Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Quanto ergo tutius homo servus esses hominis, quam perversae cupiditatis? Illi tamen superbiendo humilem non receperunt. Vide oleastrum dignum inseri, Centurionem illum, non de Israeliticis, sed de Gentilibus: Domine, non sum dignus, ut sub tectum meum intres. Et . Ergo oliva superbiens praecidatur, ole
Abbreviated transcription (Latin):
didit q̃d sunt iudei ꝗͣuis a romanis fu̾ĩt deuite.
⁊ opp̃ssione obliti legẽ dĩ. ad ħ de qͦ agimꝰ testi¬
monium ñ uałent. Iõ parum fuerat ut dit̾et
nt ouidas eos. nequando obliuisiant᷑ legẽ tuã
n ada̾et etiam disꝑge illos. Qm̃ si tum istotes¬
timonio stͥpt᷑arum in sua tantũmͦ t̾ra. ñ uͥq

Expanded text:
didit quod sunt Iudaei, quamuis a Romanis fuerint deuicti et obpressi, ne obliti legem Dei ad hoc, de quo agimus, testimonium nihil ualerent. Ideo parum fuit, ut diceret: Ne occideris eos, ne quando obliuiscantur legem tuam, nisi adderet etiam: Disperge eos; quoniam si cum isto testimonio scripturarum in sua tantummodo terra, non ubique
Abbreviated transcription (Latin):
sumptto ut coram ip̃is muscipula sit ⁊ ĩci¬
dant in eã. Obscurent᷑ occłi eoꝵ ne uideant.
S eqͥt᷑ hoc ut qm̃ sine causa uidunt: fiat illiᷤ
⁊ nõ uid̾e fiat g m̃sa coꝵ corã ip̃is ĩ mꝰcipłã.
Corã ip̃is fiat in mꝰcipłã. ñ optantis. ẽ ꝓͥphe¬

Expanded text:
sumptio, ut et coram ipsis muscipula sit, et incidant in eam. Obscurentur oculi eorum, ne videant, sequitur hic; ut quoniam sine causa viderunt, fiat illis et non videre. Fiat ergo mensa eorum coram ipsis in muscipulam. Coram ipsis fiat in muscipulam, non optantis
Abbreviated transcription (Latin):
ti in xp̃o iħu m oꝑib bonis que preparauit
d̾s̃ nt in illis ambulemus. In hot itaq intel¬
lectu grẽ mest timor in quo dr̃. nolialtum
ne intidat᷑ intorm̃tum supplicii. isto aut̃
ne dimuitat᷑ gr̃a bñficii. Qua ꝓpt̾ quaminᷤ
fidelib ad nouum testam̃tum ꝑtinẽtib
dicat apłs. q̃d paulo añ commemorani. nõ

Expanded text:
 in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. in hoc itaque intellectu gratiae inest timor, de quo dicitur: Noli altum ne incidatur in tormentum supplicii, isto autem, ne amittatur gratia beneficii. Quapropter quamuis fidelibus ad nouum testamentum pertinentibus dicat apos
Abbreviated transcription (Latin):
et ego isrłita sum ex semine abraham de
tͥbũ beniamin. Non reppulit d̾s plebẽ suã
quam p̃seiuit. Utiq si repelleret dñs plebẽ
s quemadmodum stͥptũ. ẽ. reliquie salue
erunt ñ in omnib S area uentilata mafsa
intromissa . ẽ. palea iacet. Dotum quitquid
uides iudeorum repborum. paleam uideᷤ.
Uñ uides istam paleam. iam inde exiit massa. iã

Expanded text:
Israelita sum, ex semine Abrahae, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit» . Utique si repelleret Dominus plebsed, quemadmodum scriptum est, «Reliquiae salvae erunt» . Non in omnibus; sed area ventilata, massa intro missa est, palea jacet . Totum quidquid vides Judaeorum reproborum, paleam vides. Unde vides istam paleam, jam inde exiit massa, jam
Abbreviated transcription (Latin):
laudabit᷑. anima mea. audiant mansu-
etieclecent᷑ Quid enim bomiamat. qr
forte hoc ip̃m ꝓpt̾ hoc ip̃m amat nicħ
tim̾e Potest enim hoc sibi ꝑsuade. ñ sa¬
nitate s immanitate Uerbi gr̃a. Est a¬
liquis andatissimꝰ latro quanto ꝑu̾se
fortior: tanto ꝑuulose irudelior. qui ꝓpt̾
ip̃m amorem suum. qͦ amat nicħ ti¬
mere ingentia fatinora moliat᷑. ut quͦd
amat ex̾ceat.⁊ ex̾cendo corroboret. quanto
eiꝰ fu̾int maiora nrominissa. tanto maior
erit ñ timentis audatia Non hoc gͦ ꝓ
magno bono timendum. ẽ ꝙ. ⁊ ĩ homĩe
pessimo inueniri potest. Qua ꝓpt̾ time
tit timorẽ. Credat et intelligat se ꝑegͥna¬
ri a dño quam diu uiuit incorꝑe quod cor-¬
rumpit᷑ ⁊ aggͣuat animam. Tanto minor
fit timorqͣno patͥa quo tendimus ꝓpior.
Maior enimtimor debet. ẽẽ. ꝑegͥnantium
minor ꝓꝓinquantium. nullus ꝑueniẽ¬
tium: sic ⁊ timor ꝑducit ad caritatẽ ⁊ ꝑ
fecta caritas foras mitit timorẽ ĩ imeat

Expanded text:
udiant mites, et jucundentur . Quid enim boni amat, qui forte hoc ipsum propter hoc ipsum amat nihil timere? Potest enim hoc sibi persuadere, non sanitate, sed immanitate. Verbi gratia, est aliquis audacissimus latro, quanto perverse fortior, tanto periculose crudelior, qui propter ipsum amorem suum quo amat nihil timere, ingentia facinora moliatur, ut quod amat exerceat, et exercendo corroboret: quanto ejus fuerint majora commissa, tanto major erit non timentis audacia. Non hoc ergo pro magno bono amandum est, quod et in homine pessimo inveniri potest. 3. Epicurei tat timorem: credat et intelligat se peregrinari a Domino, quamdiu vivit in corpore quod corrumpitur et aggravat animam. Tanto minor sit timor, quanto patria quo tendimus propior. Major enim timor debet esse peregrinantium, minor propinquantium, nullus pervenientium. Sic et timor perducit ad charitatem, et perfecta charitas foras mittit timorem. Timeat
Abbreviated transcription (Latin):
plebs dĩ ad eam ꝓpħe missi in illa natiqui
missi ei tradita et tredita eloquia d̃i. Quidͦ:
Totum illum dampnatum. ẽ. Absit. Arbor oluie
ip̃a dicta. t̃ ab apło. Cep̃ enim ista arbor a patͥ¬
archis. S fuerunt ibi rami aridi. quia miniꝰ
alti ꝑ suꝑbiam. Pretsi gͦ ꝓpt̾ st̾ilitatẽ insertꝰ ẽ.
oleast᷑ ꝓpter humilitatem. uerumptam̃ km̃i

Expanded text:
plebs Dei; ad eam Prophetae missi in illa nati qui plebs Dei; ad eam Prophetae missi in illa nati qui missi; ei tradita et credita eloquia Dei. Quid ergo? totum illud damnatum est? Absit. Arbor olivae ipsa dicta est Apostolo, coepit enim ista arbor a Patriarchis: sed fuerunt ibi rami aridi, quia nimis alti per superbiam; praecisi ergo propter sterilitatem, insertus oleaster propter humilitatem.