comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erit. cũ sit sp̃s patris ⁊ filii. Quia gͦ quer̃ ista homues ⁊ tedio nb s̃. ut si qͥd
hinc ea dono dĩ sapit infirmitaᷤᷤ nr̃a. edisseramꝰ eis ut possumꝰ. neq cũ
in iudia tabescente it̃ habeamꝰ si dicimꝰ nõ nichil detalibꝰ rebꝰ cogitare so¬
amore indagandę ueritatis. flagitant iure caritatis. ut eis indicemꝰ
qͥd linc excogitare potuerunꝰ. ñ quia iã acceꝑim aut ꝑfectus si. Nã si
pauluꝰ apłs sic ait. qͣnto magiᷤᷤ ego longe in fra illiꝰ pedes iacens dicã. ñ
me arbitror apphendisse. s ꝓmodulo mõ siea quȩ retro s̃ obliuis cor ⁊
in anteriora me extendo. ⁊ scd̾m intentionẽ seqͦr ad palmã suꝑnȩ uo
cationi. qͣntũ eiꝰdẽ iuȩ ꝑegerĩ ⁊ qͦ ꝑuenerĩ unde mͥ in finẽ reliquꝰ curs
ẽ. ut aꝑiã qd desid̾at᷑ ame illi̾ desiderantibꝰ qͥbꝰ me seriure cogit lib̾a ca¬
ritas. Oportet aut̃ ⁊ donabit ds̃ ut eis ministrando quȩ legat̃. ipse qͦq.

Expanded text:
ritus et Patris et Filii. Quia ergo quaerunt ista homines, et taedio nobis sunt; si quid hinc ex dono Dei sapit infirmitas nostra, edisseramus eis ut possumus, neque cum invidia tabescente iter habeamus . Si dicimus nihil nos de talibus rebus cogitare soamore indagandae veritatis, flagitant jure charitatis ut eis indicemus quid hinc excogitare potuerimus: non quia jam acceperim, aut perfectus sim; nam si Paulus apostolus, quanto magis ego longe infra illius pedes jacens non me arbitror apprehendisse? sed pro modulo meo, si ea quae retro sunt obliviscor, et in anteriora me extendo, et secundum ienerim, unde mihi in finem reliquus cursus est, ut aperiam desideratur a me, illis desiderantibus quibus me servire cogit libera charitas. Oportet autem, et donabit Deus, ut eis ministrando quae legant, ipse quoque
Abbreviated transcription (Latin):
te uideas. Ad sit tantũ ipsa. ut moueam᷑ caritate ad aliq bonũ.
quia cũ diligimus caritatẽ. aliquid diligentẽ diligimus. ꝓpt̃
hoc ipsũ quiꝰa diligit aliquid. gͦ q diligit caritas ẽ. ut possit
etiã ipsa caritas diligi. Karitas enĩ nõ ẽ quȩ nichil diligit. Si
aut̃ seipsũ diligit. diligit aliquid. oportet ut caritate se diligat.
Sic̃ enĩ uerbũ indicat aliqͥd. indicat etiã seipsũ. s ñ se uerbũ in¬
dicat. nisi se aliquid indicare in dicet. sic ⁊ caritas diligit quidẽ
se. s nisi se aliquid diligentẽ diligat. ñ caritate se diligit. Quid gͦ

Expanded text:
te uideas. adsit tantum ipsa, ut moueamur caritate ad aliquod bonum, te uideas. adsit tantum ipsa, ut moueamur caritate ad aliquod bonum, quia, cum diligimus caritatem, aliquid diligentem diligimus propter hoc ipsum, quia diligit aliquid. ergo quid diligit caritas, ut possit etiam ipsa caritas diligi? caritas enim non est, quae nihil diligit. si autem se ipsa diligit, diligat aliquid oportet, ut caritate se diligat. sicut enim uerbum indicat aliquid, indicat etiam se ipsum; sed non se uerbum indicat, nisi se aliquid indicare indicet: sic et caritas diligit quidem se, sed nisi se aliquid diligentem diligat, non caritate se diligit. qu
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. n noui qͥd diligã. Piligat frm̃. ⁊ diligit eandẽ dilectionẽ.
Magis enĩ nouit dilectionẽ qua diligit. quã frm que diligit. Eo¬
ce iã potest notiore dm̃ hab̾e quã frm. Plane notiorẽ. quia pie¬
sentiorẽ. Notiore qͥa interiore. Notiorẽ quia certiore. Amplee¬
tere dilectiore dm̃. ⁊ dilectione amplectere dm̃. Ipsa ẽ dilectio
quȩ om̃s bonos angło. ⁊ onĩs dĩ seruoᷤ cõsociat uineulo scitati.
nosq ⁊ illoꝰ cõuingit inuicẽ nob̾. ⁊ sub iungit sibi. Quanto gͥ
samores sumus atumore suꝑbiȩ. tanto sumu̾ dilectione ple¬
nores. &e quo. nisi dõ plenus ẽ. qui plenus ẽ dilertione: At enĩ
caritatẽ. caritate uideo. ⁊ quantũ possũ eã m̃te cõspicio.⁊ cre¬
do scripturȩ dicenti. qm̃ ds̃ caritas ẽ. ⁊ qui manet in caritate.
in dõ manet. S cũ illã uideo. ñ ina iudeo trinitatẽ. immo uͦ
udeo trinitatẽ. si caritatẽ uideo. S cõmonebo si pot̾ero ut uide

Expanded text:
iget eamdem dilectionem. Magis enim novit dilectionem qua diligit, quam fratrem quem diligit. Ecce jam potest notiorem Deum habere quam fratrem: plane notiorem, quia praesentiorem; notiorem, quia interiorem; notiorem, quia certiorem. Amplectere dilectionem Deum, et dilectione amplectere Deum. Ipsa est dilectio quae bonos omnes angelos et omnes dei seruos consociat uinculo sanctitatis, nosque et illos coniungit inuicem nobis, subiungit sibi. quanto igitur saniores sumus a tumore superbiae, tanto sumus dilectione pleniores. et quo nisi deo plenus est qui plenus est dilectione? at enim caritatem uideo et, quantum possum, eam mente conspicio et credo scripturae dicenti: quoniam deus caritas est, et qui manet in caritate, in deo manet. sed cum eam uideo, non in ea uideo trinitatem. immo uero uides trinitatem, si caritatem uides. sed commonebo, si potero, ut uidere
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus auctoritate p̃dicari. Cũ gͦ dedilectione diligimꝰ
fr̃m dedõ diligimꝰ fr̃m. nec fieri potest ut eandẽ dilertioñ
ñ p̃cipue diligamꝰ qͣ frm̃ diligimꝰ. Unde colligit᷑ duo illa p̾cep¬
tañ posse eẽ sine inuicẽ. qm̃ quippe ds̃ dilectio ẽ. dm̃ certe di¬
ligit. qui diligit dilectionẽ. dilectionẽ aut̃ necesse ẽ diligat.

Expanded text:
 auctoritate praedicari. cum ergo de dilectione diligimus fratrem, de deo diligimus fratrem nec fieri potest, ut eandem dilectionem non praecipue diligamus, qua fratrem diligimus. unde colligitur duo illa praecepta non esse posse sine inuicem. quoniam quippe deus dilectio est, deum certe diligit qui diligit dilectionem. dilectionem autem necesse est diligat
Abbreviated transcription (Latin):
tendamꝰ. Qui diligit inqͥt frm̃ suũ. in lumine inanet. ⁊ scan¬
dalũ in eo ñ ẽ. Manifestũ ẽ qd iusticiȩ ꝑfectionẽ. in frĩs dilec¬
tionẽ posuerit. Nã in qͦ scandalũ ñ ẽ. utique ꝑfectusẽ.⁊ ta¬
men uidetur dilectionẽ dĩ tacuisse: Qđ nũquã faceret. nͥ qͥa
in ipsa fr̃na dilectione uult intelligi dm̃. Aꝑtissime enĩ in
eadẽ epła paulopꝰ ita dic̃. Dilectissimi diligamus inuicẽ. qͥa

Expanded text:
mine manet et scandalum in eo non est. manifestum est, quod iustitiae perfectionem in fratris dilectione posuerit; nam in quo scandalum non est, utique perfectus est. et tamen uidetur dilectionem dei tacuisse. quod numquam faceret, nisi quia in ipsa fraterna dilectione uult intellegi deum. apertissime enim in eadem e
Abbreviated transcription (Latin):
die resurrexisse. ⁊ incelũ ascendisse. s tantũ mͦ filiũ. Noc eindẽ
trintatẽ descendisse inspecie columbȩ suꝑ im baptizatũ. aut die pen¬
tecoste pꝰ ascensionẽ dñi sonitu facto decelo quasi ferret᷑ flatus ue¬
trinitatẽ dirisse decelo. tues filius m̃s. siue cũ baptizat ẽ aioħe. siue
in monte qͣndo eũ illo erant tres discpłi. aut qͣndo sonuit uordicẽs.
⁊ clarificaui ⁊ iterũ clarificabo. s tantũ mͦ patriᷤ uocẽ fuisse aofiliũ

Expanded text:
die resurrexisse, et in coelum ascendisse, sed tantummodo Filium. Nec eamdem Trinitatem descendisse in specie columbae super Jesum baptizatum ; aut die Pentecostes post ascensionem Domini, sonitu facto de coelo quasi ferretur flatus veTrinitatem dixisse de coelo, Tu es Filius meus , sive cum baptizatus est a Joanne, sive in monte quando cum illo erant tres discipuli ; aut quando sonuit vox, dicens, Et clarificavi, et iterum clarificabo : sed tantummodo Patris vocem fui
Abbreviated transcription (Latin):
Rat aut̃ mens cũ se istis imaginbꝰ tanto amore cõ uingi
ut etiã se aliqͥd eẽ huiꝰ modi existimet. Ita enĩ cõ formatꝰ
eis qđ̃ ammͦ ñ id existendo s putando. Nõ quo se unaginẽ
putet. s om̃ino illud ipsũ cuiꝰ unaginẽ secũ habet.Uiget
quippe in ea iudiciũ discernendi corpꝰ q foris relinquidꝰ ab
imagine quã de illo secũ gerit. nisi cũ ita exprimuntur
coꝵ imagines tanquã foris sentiant᷑. ñ intus cogitentur.
sic̃ dormientibꝰ aut furentibꝰ. aut in aliqͣ extasi accidere

Expanded text:
rat autem mens, cum se istis imaginibus tanto amore conjungit, ut etiam se esse aliquid hujusmodi existimet. Ita enim conformatur eis quodam modo, non id existendo, sed putando: non quo se imaginem putet; sed omnino illud ipsum cujus imaginem secum habet. Viget quippe in ea judicium discernendi corpus quod foris relinquit, ab imagine quam de illo secum gerit: nisi cum ita exprimuntur eaedem imagines tanquam foris sentiantur, non intus cogitentur, sicut dormientibus, aut furentibus, aut in aliqua ecstasi accidere
Abbreviated transcription (Latin):
ginalit̾ in trauer̃. Ut ꝓ corporalibꝰ rebꝰ qͣs corporeo foris posita
atingimꝰ sensu intꝰ corpoꝵ similitudines hab̾emꝰ inpssã me¬
moriȩ. ex quibꝰ cogitatio formaret᷑. tercia uolũtate utrũq iuĩ¬
gente. si c̃ formabat᷑ foris acies ocłoꝵ quã uoluntas ut uisio
fieret adhibebat rei usibili. ⁊ utrũq. uingebat etiã illie ipse
se admouens t̾ciã. S ñ ẽ hoc cohartandũ in hunc librũ. ut
in eo qui sequit᷑ si ds̃ ad uiuauerit cõ uenient̃ possit inqͥri.¬

Expanded text:
ginaliter intraverunt; ut pro corporalibus rebus quas corporeo foris positas attingimus sensu, intus corporum similitudines haberemus impressas memoriae, ex quibus cogitatio formaretur, tertia voluntate utrumque jungente: sicut formabatur foris acies oculorum, quam voluntas, ut visio fieret, adhibebat rei visibili, et utrumque jungebat, etiam illic ipsa se admovens tertiam. Sed non est hoc coarctandum in hunc librum, ut in eo qui sequitur, si Deus adjuverit, convenienter possit inqui
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃raliũ . ⁊ huic illã p̃ferendã eẽ ambigit nemo. Relinquẽtibꝰ
itaq nob̾ ea quȩ exterioris sunt hominis ⁊ abcisquȩ cõmunia
cũ peccoribꝰ habemus. in trorsũ ascende cupientibꝰ ante quã
ad cognitionẽ rerũ intelligibiliũ atq sũmaꝵ que sempit̾ne s

Expanded text:
temporalium, et huic illam praeponendam esse ambigit nemo. Relinquentibus temporalium, et huic illam praeponendam esse ambigit nemo. Relinquentibus itaque nobis ea quae sunt exterioris hominis, et ab eis quae communia cum pecoribus habemus introrsum ascendere cupientibus, antequam ad cognitionem rerum intelligibilium atque summarum quae sempiternae s
Abbreviated transcription (Latin):
stinctu sp̃uũ malignoꝵ atq. fallaciũ quibꝰ cura ẽ dereuolu¬
tionibꝰ am̃aꝵ falsã opinionẽ ad decipiendo homines firmare
uł asserere. ex hoc conici potest. qͥa fiuere recordarent᷑ illa quȩ
hic in aliis antea positi corporibꝰ uiderãt. multis ac pene oĩb
is cõtingerit. qͣndoqͥdẽ ut de uiis mortuos ita demortius
uiuo tanquã deuigilantibꝰ dormientes. ⁊ dedormientibus
uigilantes. sine cessatione fieri suspicant᷑. Si gͦ hȩc ẽ sapien¬
tię ⁊ scientiȩ recta distinctio. ut ad sapientiã ꝑtinrat et̾naꝵ
ficile uidicare. Si aut̃ alia ẽ adhibenda discretio q̃ dinoscant᷑
hȩc duo.quȩ ꝓcul dubio distare apłs docet dicens. alii quidẽ datꝰ
tam̃ etiã istoꝵ duũ quȩ nos posumꝰ euidentissima differentia
ẽ. Qđ alia sit in tellectualis cognitio ȩt̾̃naꝵ rerũ. alia rational

Expanded text:
uum malignorum atque fallacium, quibus curae est de revoluuum malignorum atque fallacium, quibus curae est de revolutionibus animarum falsam opinionem ad decipiendos homines firmare vel serere, ex hoc conjici potest, quia si vere illa recordarentur quae hic in aliis antea positi corporibus viderant, multis ac pene omnibus id contingeret: quandoquidem ut de vivis mortuos, ita de mortuis vivos, tanquam de vigilantibus dormientes, et de dormientibus vigilantes, sine cessatione fieri suspicantur. 25. Si ergo haec est sapientiae et scientiae recta disficile judicare. Si autem alia est adhibenda discretio, qua dignoscantur haec duo, quae procul dubio distare Apostolus docet, dicens, Alii datur tamen etiam istorum duorum quae nos posuimus evidentissima differentia est, quod alia sit intellectualis cognitio aeternarum rerum, alia rationalis
Abbreviated transcription (Latin):
discernit. quia ista iã nouerat ante quã in hac carne crearetur:
Deniq cũ desolis rebus intelligibilibꝰ id fieri potest. ut bene inter¬
rogatus quisq. respondeat ꝗ ad quãq ꝑtinet disciplinã etiã si
eius ignarus ẽ. Cur hoc facere derebus singulis nullus potest. nͥ
quas isto uidit in corpore cõstitutus. aut eis qͥ nouerant indican¬
tibꝰ credidit. seu litteris cuiꝰq seuerbis. Nõ enĩ ad quiescendũ
ẽ eis qͥ samiũ pitagorã fer̃ recordatũ fusse talia ñ nulla que
fuerat exꝑtus. cũ hic alio iã fuisset in corpore. & alio ñ nul¬
los nairant alii eiꝰ modi aliqͥd in suis m̃tibꝰ passos. cui falsas
fuisse mnemorias quales plerũq ex ꝑim᷑ in somnis q̃ndo nb̵
uidem᷑ reminisci. qͣ si egerimꝰ ut uidimꝰ qͥ nec egimꝰ om̃ino
nec uidimꝰ. ⁊ eo mͦ affectas eẽ illoꝵ m̃tes etiã uigilantiũ in¬

Expanded text:
discernit, quia ista jam noverat antequam in hac carne crearetur. discernit, quia ista jam noverat antequam in hac carne crearetur. Denique cur de solis rebus intelligibilibus id fieri potest, ut bene interrogatus quisque respondeat quod ad quamque pertinet disciplinam, etiamsi ejus ignarus est? Cur hoc facere de rebus sensibilibus nullus potest, nisi quas isto vidit in corpore constitutus, aut eis quae noverant indicantibus credidit, seu litteris cujusque, seu verbis? Non enim acquiescendum est eis qui Samium Pythagoram ferunt recordatum fuisse talia nonnulla quae fuerat expertus, cum hic alio jam fuisset in corpore: et alios nonnullos narrant alii, ejusmodi aliquid in suis mentibus passos: quas falsas fuisse memorias, quales plerumque experimur in somnis, quando nobis videmur reminisci quasi egerimus aut viderimus, quod nec egimus omnino nec
Abbreviated transcription (Latin):
plato ille philo sophus nobilis ꝑ suade conatus ẽ uixisse hicamãs
ꝑuerũ quondã nescio quẽ ex geometria interrogatũ sic respõ¬
disse tanquã si eẽt illiꝰ ꝑuissimȩ disciplinȩ. Gradatĩ utiq atq ar¬
tificiose interrogatus. uidebat qd uidendũ erat. dicebatq qͥderat.
D si recordatio hȩc eẽt rerũ antea cognitaꝵ. ñ utiq om̃s uł pene
oñs cũ illo mͦ interrogarentur hoc possent. Hõ om̃s enĩ inprio¬
ri uita geomege fuer᷑. cũ tã rari sint in genere humano. ut
uix poffit aliqͥs in ueniri.s pocus credendũ ẽ m̃tis in tellec¬
tualis ita cõditã eẽ naturã. ut in rebus intelligibilibꝰ naturali
ordine disponente cõditore sub iuncta. sic ista uideat inqͣdã
luce sui generis in corporea. quẽ ad modũ ocłs carnis uidet.
quȩ in hac corporea luce circũ ad iacent. cuiꝰ lucis capax eiqe.
congruens ẽ creatus. Hõ enĩ ⁊ ipse idõ sine magistro alba ⁊ nigra

Expanded text:
Plato ille philosophus nobilis persuadere conatus est vixisse hic animas puerum quemdam nescio quae de geometrica interrogatum, sic respondisse, tanquam esset illius peritissimus disciplinae. Gradatim quippe atque artificiose interrogatus, videbat quod videndum erat, dicebatque quod viderat. Sed si recordatio haec esset rerum antea cognitarum, non utique omnes vel pene omnes, cum illo modo interrogarentur, hoc possent. Non enim omnes in priore vita geometrae fuerunt, cum tam rari sint in genere humano, ut vix possit aliquis inveniri: sed potius credendum est mentis intellectualis ita conditam esse naturam, ut rebus intelligibilibus naturali ordine, disponente Conditore, subjuncta sic ista videat in quadam luce sui generis incorporea, quemadmodum oculus carnis videt quae in hac corporea luce circumadjacent, cujus lucis capax eique congruens est creatus. Non enim et ipse ideo sine magistro alba et nigra
Abbreviated transcription (Latin):
cati sunt. & tam̃ alio loco ipse saluator. oportebat in qͥt im¬
pleri om̃ĩa quȩ scripta sunt in lege ⁊ ꝓpħis ⁊ psalmis deme.
hic rursus ꝓpħaꝵ nomine exceptis psalmis intelligi uoluit.
moysen data ẽ. Itẽ dicunt᷑ cõmunit̃ ꝓpħȩ simul cũ psalii

Expanded text:
cati sunt, et tamen alio loco ipse saluator: oportebat, inquit, imcati sunt, et tamen alio loco ipse saluator: oportebat, inquit, impleri omnia quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me. hic rursus prophetarum nomine exceptis psalmis intellegi uoluit. Mosen data est. item di
Abbreviated transcription (Latin):
defilio sp̃s ses̃ ꝓcedere reppitur.S hoc quoq illi pat̾ dedit. nõ
iã existenti ⁊ ñdũ habenti. s quicqͥd unigenito uerbo dedit
gignendo dedit. Sic̃ gͦ eũ genuit ut etiã deillo donũ cõmune
s diligent̃ intuenda. in separabilis trinitatis ista distinc̾io.
in illa simplici sũmaq natura ñ sit aliud substantia ⁊ aliud
caritas. s substantia ipsa sit caritas. ⁊ caritas ipsa sit substantia.
fiue in patre. siue in filio. siue in spũ scõ. Et tam̃ ꝓprie sp̃s sc̃s¬
teris instrum̃ti scãꝵ sertpturaꝵ significant᷑ eloqͥa. Nã ex ꝓpħa
isaia testimoniũ ponens apłs ubi ait in aliis linguis ⁊ in aliiꝰ
labiis loqͣr ppło huic. p̃misit tam̃ in lege scriptũ ẽ. Etipse
dñs. in lege inqͥt eoꝵ scriptũ ẽ. quia oder̾ me gratis. cũ hoc
legatur in psalmo. Aliqͣndo aut̃ ꝓprie uocatur lex quȩ data
lata ẽ demonte sina : Epħaꝵ aut̃ nomine. etiã psalmi signifi¬

Expanded text:
procedere reperitur. sed hoc quoque illi pater dedit non iam exsistenti et nondum habenti, sed quidquid unigenito uerbo dedit, gignendo dedit. sic ergo eum genuit, ut etiam de illo donum communesed diligenter intuenda inseparabilis trinitatis ista distinctio. in illa simplici summaque natura non sit aliud substantia et aliud caritas, sed substantia ipsa sit caritas et caritas ipsa substantia, ita siue in patre siue in filio siue in spiritu sancto; et tamen proprie spteris Instrumenti sanctarum scripturarum significantur eloquia. Nam ex propheta Isaia testimonium ponens Apostolus, ubi ait, In aliis linguis et in aliis labiis loquar populo huic; praemisit tamen, In Lege scriptum est . Et ipse Dominus, In Lege, inquit, eorum scriptum est, quia oderunt me gratis ; cum hoc legatur in Psalmo . Aliquando autem proprie vocatur Lex, quae data lata est de monte Sina. prophetarum autem nomine etiam psalmi signifi
Abbreviated transcription (Latin):
patre ꝓcedit. quẽ pocius eoꝵ hic debeamꝰ acciꝑe. dictũ eẽ dilec¬
tionẽ dm̃. merito querit̾. Pat̃ enĩ solus ita ds̃ ẽ. ut ñsit exdõ.
Acꝑ hoc dilectio quȩ ita ds̃ ẽ ut exdõ sit. aut filiꝰ ẽ. aut sp̃s sc̃s.
S in cõsequentibꝰ cũ dilectionẽ dĩ cõmemorasset. ñ qua noꝰ eũ
s qͣ ipse dilex̃ noᷤ.⁊ misit filiũ suũ littatorẽ ꝓpeccatis nr̃is. ⁊
hinc exortatus ẽẽt. ut ⁊ nos inuicẽ diligamus. atq ita ds̃
in nob̾ maneat. quia utiq dilectionẽ dm̃ dixerat. statĩ uoles
dehac re aꝑtius aliqͥd eloqui. in hoc inqͥt cognoscimꝰ quia in
ipso manemꝰ. ⁊ ipse in nob̾. quia despũ suo dedit nob̾. Sc̃s
itaq sp̃s de quo dedit nob̾ fac̃ no ᷤᷤ in dõ manere.⁊ ipsiũnob̾.
oc aut̃ fac̃ dilectio. Ipse ẽ gͥ ds̃ dilectio. Deniq. paulo pꝰ̾cũ idip¬
sũ repetisset atq dixisset ds̃ dilectio ẽ. cõtinuo subiec̃. & qͥ

Expanded text:
e dictum esse dilectionem Deum, merito quaeritur. Pater enim solus ita Deus est, ut non sit ex Deo: ac per hoc dilectio quae ita Deus est, ut ex Deo sit, aut Filius est, aut Spiritus sanctus. Sed in consequentibus cum Dei dilectionem commemorasset, non qua nos eum, sed qua Ipse dilexit nos, et misit Filium suum litatorem pro peccatis nostris; et hinc exhortatus esset ut et nos invicem diligamus, atque ita Deus in nobis maneat, quia utique dilectionem Deum dixerat, statim volens de hac re apertius aliquid eloqui, In hoc, inquit, cognoscimus quia in ipso manemus et ipse innobis, quiade spiritu suo dedit nobis. sanctus itaque spiritus, de quo dedit nobis, facit nos in deo manere et ipsum in nobis; hoc autem facit dilectio. ipse est igitur deus dilectio. denique paulo post, cum hoc ipsum repetisset atque dixisset: deus dilectio est, continuo subiecit: et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ocłoꝵ locis quacũq ꝑgebant. ita ipsi sensui memoria uinge¬
batur. nullomͦ id qd uider̃. etiã recentissimũ ineminisse potuer.
ã porro abeo ꝗđ in memoria ẽ ami aciẽ uelle auertere nichilẽ
aliud quã ñ inde cogitare

Expanded text:
oculorum locis quacumque pergebant, ita ipsi sensui memoria jungeoculorum locis quacumque pergebant, ita ipsi sensui memoria jungebatur, nullo modo id quod viderunt etiam recentissimum meminisse potuerunt. Jam porro ab eo quod in memoria est, animi aciem velle avertere, nihil est aliud quam non inde cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
aliud intenta ñ ei siit inherere p̃sentia. Qd̾ anim ad uertere
facile ẽ. cũ sepe corã loquentẽ nob̾ aliquẽ aliud cogitando ñ au¬
disse nob̾ uidem᷑. falsũ ẽ aut̃. Audiuimꝰ enĩ s ñ meminimus.
Subito ꝑ auriũ sensũ labentibꝰ uocibꝰ alienato nutu uolũtatis.
ꝑ quẽ solent in figi memoriȩ. uerius itaq dixerimꝰ cũ tale
aliqͥd accidit ñ meminimꝰ. qͥa ñ audiuimꝰ. Nã ⁊ legentibꝰ euenit
⁊ mͥ sepissime. ut ꝑlecta pagina uł epła. nesciã quid legerĩ.
⁊ repetã quippe in aliud intento uultu uolũtatis ñsic ẽ ad hi¬
bita memoria sensui corporis quomͦ ipse sensus adhibrtus e
litteris. Ita ⁊ ambulantes in tenta in aliud uoluntate nescuit᷑
qua transier̃. Qđ si ñ uidissent. ñ ambulassent. Aut maiore
intentione palpando ambulassent. p̃sertĩ si ꝑ incoguita ꝑgeret᷑.
s quia facile ambulauerint. utiq uider̃. Quia uͦ ñ sic̃ sensus

Expanded text:
aliud intenta non ei sinit inhaerere praesentia. Quod animadvertere facile est, cum saepe coram loquentem nobis aliquem aliud cogitando non audisse nobis videmur. Falsum est autem: audivimus enim, sed non meminimus, subinde per aurium sensum labentibus vocibus alienato nutu voluntatis, per quem solent infigi memoriae. Verius itaque dixerimus, cum tale aliquid accidit, Non meminimus, quam, Non audivimus. Nam et legentibus evenit, et mihi saepissime, ut perlecta pagina vel epistola, nesciam quid legerim, et repetam. In aliud quippe intento nutu voluntatis, non sic est adhibita memoria sensui corporis, quomodo ipse sensus adhibitus est litteris. Ita et ambulantes intenta in aliud voluntate, nesciunt qua transierint: quod si non vidissent, non ambulassent, aut majore intentione palpando ambulassent, praesertim si per incognita pergerent: sed quia facile ambulaverunt, utique viderunt: quia vero non sicut sensus
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝰ ante mundi cõstitutionẽ dilex̃. sic̃ p̃destinauit. S cũ cõ
uertunt᷑ ⁊ in uenuit̃ illũ. tuẽ inciꝑe ab eo diligi dicunt᷑. si
mine cẽ aognoscimus uł hominis formã. Scam noticiã haẽ cogud¬

Expanded text:
suos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedestinauisuos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedestinauivertuntur, et inveniunt illum, tunc incipere ab eo diligi dicuntur, utminem esse cognoscimus vel hominis formam. CAPUT V. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
mus ñ erat. In nob̾ gͦ fid aliqua mutatio. Deteriores enĩ
fuimus ante quã ad eũ refugeremus. ⁊ efficiamur ad eũ
refugiendo meliores. In illo aut̃ nulla. Sic ⁊ pat̾ nr̃ eẽ in¬
cipit. cũ ꝑ eius grãm regeneramur. qm̃ dedit nob̾ potesta¬
tem. filios dĩ fieri. Substantia itaq nr̃a. mutatur in
melius. cũ filii eius efficim᷑.simul ⁊ ille pat̾ nr̃ eẽ inci¬
pit. s nulla sue comutatione substantię. Qđ gͦ tp̃ralit̃
dici incipit ds̃ qd antea ñ dicebat᷑. manifestũ ẽ relatiue dici.
Iec tam̃ scđ̃m accidens dĩ. qd ei aliqͥd accidit. s plane seđ̾m acci¬
dens eius. ad qd dici aliquid ds̃ incipit relatiue. ⁊ qd̾ amicꝰ dĩ
iustꝰ eẽ incipit ipse mutat᷑. ds̃ aũt abfit ut tp̃ralit̾ aliquẽ
diligat quasi noua dilectione quȩ in ipso ante ñ erat. apud
que nec p̃terita transier. ⁊ futura iã facta s̃. Itaq om̃s scõs

Expanded text:
mus non erat ? in nobis ergo fit aliqua mutatio — deteriores enim mus non erat ? in nobis ergo fit aliqua mutatio — deteriores enim fuimus, antequam ad eum refugeremus, et efficimur ad eum refugiendo meliores — in illo autem nulla. sic et pater noster esse incipit, cum per eius gratiam regeneramur, quoniam dedit nobis potestatem filios dei fieri. substantia itaque nostra mutatur in melius, cum filii eius efficimur, simul et ille pater noster esse incipit, sed nulla suae commutatione substantiae. quod ergo temporaliter dicinon tamen secundum accidens dei, quod ei aliquid acciderit, sed plane secundum accidens eius, ad quod dici aliquid deus incipit relatiue. et quod amicus dei iustus esse incipit, ipse mutatur, deus autem absit, ut temporaliter aliquem diligat quasi noua dilectione, quae in ipso ante non erat, apud quem nec praeterita transierunt et futura iam facta sunt. itaque omnes sanctos
Abbreviated transcription (Latin):
iam eẽt. Cuomͦ gͥ obtinebimꝰ nichil scđm accidens diei dedõ. nisi
quia ipsius naturȩ nichil accidit quo mutet᷑: ut ea sint acciden¬
tia relatiua. quȩ cũ aliqͣ mutatione eaꝵ rerũ dequibꝰ dicunt᷑
accidut̃. sic̃ amicus relatiue dr̃. Neq enĩ eẽ incipit. nisi eũ
amare ceꝑit.F. it gͦ aliqͣ mutatio uoluntatis. ut amicus dicat᷑.
potest nulla sui mutatione tociens dici relatiue. ut neq cũ
incipit dici neq cũ desinit. aliqͥd in eiꝰ natura uł forma quã
nũmꝰ ẽ mutationis fiat qͣnto facilius deilla in comutabili sub¬
stantia dĩ debemꝰ acciꝑe. ut ita dicat᷑ relatiue aliqͥd ad erea
accidisse intelligit᷑. s illi creaturȩ ad quã dr̃. Dnẽ in qͥt refugiũ
factus es nob̾. Refugiũ gͦ nr̃m relatiue dr̃ adnos enĩ re¬
fertur. ⁊ nc̃ refugiũ nrm̃ fid. cũ ad eũ refugimus. Nũquid
tt̃ fit aliquid in eius nat᷑a.qͣndo ante quã ad eũ refugere¬

Expanded text:
itur obtinebimus nihil secundum accidens dici in Deum, nisi quia ipsius naturae nihil accidit quo mutetur, ut ea sint accidentia relativa, quae cum aliqua mutatione rerum de quibus dicitur, accidunt. Sicut amicus relative dicitur, neque enim esse incipit nisi cum amare coeperit: fit ergo aliqua mutatio voluntatis ut amicus dicatur. potest nulla sui mutatione totiens diei relatiue, ut neque cum incipit dici neque cum desinit, aliquid in eius natura uel forma qua nummus est mutationis fiat, quanto facilius de incommutabili Dei substantia, debemus accipere, ut ita dicatur relatiue aliquid ad creaaccidisse intelligatur, sed illi creaturae ad quam dicitur: Domine, refugium factus es nobfertur et tunc refugium nostrum fit, cum ad eum refugimus. numquid tunc fit aliquid in eius natura, quod antequam ad eum refugere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃suis resuirectionis ꝗm̃ nouimꝰ qͥd sit om̃ipotentia. deoitũpo¬
tenti dõ credimꝰ. ⁊ scđm species ⁊ genera rerũ. uł natura upstta
uł exꝑientia collecta defactis huiꝰcemodi cogitamꝰ. ut ñ sit ficta
fides nr̃a. Neq enĩ nouim faciẽ uirginis mariȩ. exqua ille aiuro
untacta. neq in ipso partu corrupta. mirabilit̃ natus ẽ. Nec qͥb
mbroꝵ lianrentis fuerit la arus. nec bethaniã. nec sepul¬
erũ. lapideq̃ illũ quẽ remoueri iussit cũ ea resuscitaret uidi¬
mus. nec monum̃tũ nouũ excisũ inpetra. unde ipse resure¬
xerit. nec montẽ oliueti unde ascendit incelũ. neq om̃ino sec¬
mus qͥcũq ista ñ uidimꝰ. an ita sint ut ea cogitamꝰ. y̾mmo uͦ p
hominis uł cuiꝰ libet corporis eadẽ occurerit ołis nr̃is quȩ

Expanded text:
omnipotentia, de omnipotente Deo credimus, et secundum species et genera rerum vel natura insita vel experientia collecta, de factis hujuscemodi cogitamus, ut non ficta sit fides nostra. Neque enim novimus faciem virginis Mariae, ex qua ille a viro intacta neque in ipso partu corrupta mirabiliter natus est. Nec quibus membrorum lineamentis fuerit Lazarus, nec Bethaniam, nec sepulcrum lapidemque illum quem removeri jussit cum eum resuscitaret, vidimus, nec monumentum novum excisum in petra unde ipse resurrexit, nec montem Oliveti unde ascendit in coelum: neque omnino scimus, quicumque ista non vidimus, an ita sint ut ea cogitamus, imo vero hominis vel cujusli
Abbreviated transcription (Latin):
ea facie fuit.quę nob̾ oceuiritꝰ deillo cogitantibꝰ ⁊ hoc penitus
ignorantibꝰ nouimꝰ tam̃ qͥd sit homo. Ut enĩ longe ñ eamu.
hoc sumꝰ. ⁊ illũ hoc fuisse ⁊ am̃ã eiꝰ corpori copulatã mortalit̃
uxisse manifestũ e. Hoc gͦ deillo qedimꝰ ꝗđ in uenimꝰ in nob̾. uix¬
ta speciẽ uł genus. qͦ humana om̃is natura parit̃ cõtinetur.
Q uid gͥ deilla excellentia trinitatis siue specialit̃ siue generalit̃
nouimꝰ. qͣuasi multȩ sint tales trinitates quaꝵ aliqͣs exꝑti si¬
mus. ut ꝑ regulã similitudinis inp̃ssã. uł specialẽ uł generalẽ
noticiã. illã quoq talẽ eẽ credamꝰ. atq ita pẽ quã credimꝰ ⁊ ñdũ

Expanded text:
ea facie fuit quae nobis occurrit de illo cogitantibus, et hac penitus ea facie fuit quae nobis occurrit de illo cogitantibus, et hac penitus ignoramus, novimus tamen quid sit homo. Ut enim longe non eamus, hoc sumus: et illum hoc fuisse, et animam ejus corpori copulatam mortaliter vixisse manifestum est. Hoc ergo de illo credimus, quod invenimus in nobis, juxta speciem vel genus, quo humana omnis natura pariter continetur. Quid igitur de illa excellentia Trinitatis sive specialiter sive generaliter novimus, quasi multae sint tales trinitates, quarum aliquas experti sumus, ut per regulam similitudinis impressam vel specialem vel generalem notiti
Abbreviated transcription (Latin):
gine. quȩ maria uocabat᷑. Quis sit aut̃ uirgo ⁊ qͥd sit nasci
⁊quid sit nom̃ ꝓpriũ ñ credimꝰ. s ꝓrsus nouimꝰ. Utrũ aut̃
illa facies miariȩ fuerit quȩ occurrit am̃o cũ ista loquim᷑
aut recordam᷑. nec nouimus om̃ino nec credimꝰ. Itaq hie
salua fide licet dicere. forte talẽ habelut faciẽ. forte ñtalẽ.
forte aut̃ deuirgine natus ẽ ap̃s. nemo salua fide apĩana¬
duxerit. Quã obre qm̃ trinitatis ȩc̃nitatẽ. ⁊ equalitatẽ.
unitatẽ. quantũ datur intelligere cupimꝰ. prus aut̃ qͣm intel¬
ligamus credere debenius uigilandũq. nob ẽ neficta sit fides nr̃a
Eadẽ quippe trinitate fruendũ ẽ. ut bẽ uiuaniꝰ Si aut̃ falsũ de
illa credidimꝰ. inanis erit spes ⁊ ñ casta caritaᷤᷤ. Quomͦ gͥ eandẽ tri¬
nitatẽ qͣm ñ nouimꝰ credendo diligimꝰ : An scđm specialẽ gene¬
raleue notieiã. scđ̾m quã diligimꝰ apłm paulũ: qui etia siñ

Expanded text:
Quid sit autem virgo, et quid sit nasci, et quid sit nomen proprium non credimus, sed prorsus novimus. Utrum autem illa facies Mariae fuerit quae occurrerit animo cum ista loquimur aut recordamur, nec novimus omnino, nec credimus. Itaque hic salva fide licet dicere, Forte talem habebat faciem, forte non talem: Forte autem de virgine natus est Christus, nemo salva fide dixerit. 8. Quamobrem quoniam Trinitatis aeternitatem, et aequalitatem, et unitatem, quantum datur, intelligere cupimus, prius autem quam intelligamus credere debemus, vigilandumque nobis est, ne ficta sit fides nostra: eadem quippe Trinitate fruendum est, ut beate vivamus; si autem falsum de illa crediderimus, inanis erit spes, et non casta charitas: quomodo igitur eam Trinitatem quam non novimus, credendo diligimus? An secundum specialem generalemve notitiam, secundum quam diligimus apostolum Paulum. Qui etiam si non
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ñ iudemꝰ. ⁊ qualẽ nũquã udim. possumꝰ credendo diligere:
ac morientes aliquãdo iudimꝰ. atq exꝑti sumꝰ. Quid ẽ aut̃ aliud
resurgere nͥ reuiuiscere. idẽ exmorte ad uitã redire: Cũ gͦ dicimi
⁊ credimꝰ eẽ trinitatẽ: nouimꝰ qͥd sit trinitas. qͥa nouimꝰ qͥd sit̃
tria. S ñ hoc diligimꝰ. Nã id ubi uolumꝰ. facile uolumꝰ. facile
habemuꝰ. Ut alia omittã uł micando digitis tribꝰ. anuͦ diligi¬
mus. ñ q om̃is trinitas s qͥ trinitas ds̃.hoc gͦ diligimꝰ intrini¬

Expanded text:
us, possumus credendo diligere? ac morientes aliquando vidimus et experti sumus. Quid est autem aliud resurgere, nisi reviviscere, id est, ex morte ad vitam redire? Cum ergo dicimus et credimus esse Trinitatem, novimus quid sit Trinitas, quia novimus quid sint tria; sed non hoc diligimus. Nam id ubi volumus, facile habemus, ut alia omittam, vel micando digitis tribus. An vero diligimus, non quod omnis trinitas, sed quod Trinitas, Deus? Hoc ergo diligimus in Trini
Abbreviated transcription (Latin):
chil accidit dõ tpralit̾. quia ñ ẽ mutabilis sic̃ inexordio hui
dosputatio nistractauimus. Ecce dñm eẽ ñ sempit̾nũ habet.
necogamur etiã crratura sempit̾nã dicere. quia ille semi¬
piterne ñ dñanet᷑. nisi etiã ista sempit̾ne famularem᷑. Sic̃
aut̃ ñ potest eẽ seruus quiñ habet dñm. sic necdnis qui ñ ha¬
bet seruũ. Etquis qͥs axtiterit qui ȩt̃nũ quidẽ dm̃ solũ dicat.
ne qui intpre factus ẽ. euiꝰ utiq dñs ñ erat ante quã ẽẽt¬
cui eẽt. Certe ułut dñs hominis ẽẽt extp̃re accidit do. &

Expanded text:
nihil accidit deo temporaliter, quia non est mutabilis, sicut in exordio huius disputationis tractauimus? ecce dominum esse non sempiternum habet, ne cogamur etiam creaturam sempiternam dicere, quia ille sempiterne non dominaretur, nisi etiam iste sempiterne famularetur. sicut autem non potest esse seruus qui non habet dominum, sic nec dominus qui non habet seruum. et quisquis extiterit qui aeternum quidem deum solum dicat, ne qui in tempore factus est, cujus utique Dominus non erat antequam esset? Certe ut Dominus hominis
Abbreviated transcription (Latin):
ifrł. quia ⁊ si ia erat am̃ȩ nat᷑a. qͣm ille ppłs habebat. quo
mͦ ñ querimꝰ tam̃ ille ppłs ñ dũ erat. ⁊ quando eẽ cepit ap¬
paret. Postremo ut dñs eẽt huiꝰ arboris ⁊ huiꝰ segetis extp̃re
accidit quȩ mͦ eẽ ceꝑunt. quia ⁊ si matheries ipsa iã erat.
aliud ẽ tam̃ dñm eẽ matheriȩ. aliud eẽ dnm̃ iã faccȩ nat᷑e.¬

Expanded text:
at animae natura, quam ille populus habebat, quod modo non quaerimus, tamen ille populus nondum erat et quomodo esse coepit apparet. postremo, ut dominus esset huius arboris et huius segetis, ex tempore accidit, quae modo esse coeperunt, quia, etsi materies iam erat, aliud est tamen dominum esse materi
Abbreviated transcription (Latin):
fili: sub iectus erit ei qͥ illi sub iec̃ om̃ia. aut idõ dictũ ẽ neqͥs quã
prtant habitũ xp̃ĩ qͥ exh umana creatura susceptꝰ ẽ. cõ uersũ postea in
ipsã diuinitatẽ ułut certius exp̃sserĩ di̾tatẽquȩ ñ ẽ ceatura. s ẽ unitas
trinitatis in corporea ⁊ in comutabił.⁊ sibi met cõ substantiał ⁊ coet̾nia
erit ei. qͥ illi sub iec̃ om̃ia ut ipsã sub iectionẽ comutationẽ ⁊ cõuersionẽ
qedat̃ futurã ereatȩ. in ipsã substantiã uł eẽntiã geatoriᷤ. idẽ ut quȩ fu¬
erat substantia creat᷑ȩ. fiat substantia creatorĩ. Certe uł hoc cõcedit qͥnul
lã habet dubitationẽ. ñ dũ hoc fuisse factũ cũ dñs diceret. pat̾ inaior me
ẽ. Dix̃ enĩ hoc. ñ solũ ante ꝗͣ ascendisset in celũ. uerũ etiã ante ꝗͣ passus

Expanded text:
 subjectus erit ei qui illi subjecit omnia; aut ideo dictum est, ne quisquam putaret habitum Christi, qui ex humana creatura susceptus est, conversum iri postea in ipsam divinitatem, vel, ut certius expresserim, deitatem, quae non est creatura, sed est unitas Trinitatis incorporea et incommutabilis et sibimeterit qui illi subiecit omnia, ut ipsam subiectionem commutationem et conuersionem credat futuram creaturae in ipsam substantiam uel essentiam creatoris, id est ut quae fuerat substantia creaturae fiat substantia creatoris, certe uel hoc concedit quod non habet ullam dubitationem, nondum hoc fuisse factum, cum dominus diceret: pater maior me est. dixit enim hoc, non solum antequam ascendisset in caelum, ue
Abbreviated transcription (Latin):
stantiã mutat homo xp̃s tħs. illud certe negare ñ poss đ adhuc nata
hominiꝰ manebat. qͣndo ante passionẽ dicebat. qm̃ pat̾ maior meẽ
rit quia om̃ia subierta s̃. manifestũ ẽ quia p̃ter eũ qͥ illi subiec̃ omĩa.
ita existunet depatre intelligendũ. qͣ sub iecerit om̃ia filio. ut qpsũ
filiũ sibi omĩa sub tecisse ñ putet. In separabilis enĩ ẽ oꝑatio patris
⁊ filii. Alioqͥn nec ipse pat̾ sibi sub iec̃ omĩa. s filiꝰ ei sub iec̃ omĩa.
qͥ ei regnũ tradidit ⁊ euacuat oñem pͥncipatũ. ⁊ om̃ẽ potestatẽ

Expanded text:
tatus homo Christus Jesus; illud certe negare non possunt, quod adhuc natura hominis manebat, quando ante passionem dicebat, Quoniam Pater major me est: rit, quia omnia subiecta sunt, manifestum, quia praeter eum qui subiecit illi omnia, ita existimet de patre intellegendum, quod subiecerit omnia filio, ut ipsum filium sibi omnia subiecisse non putet; insepet Filii. Alioquin nec ipse Pater sibi subjecit omnia, sed Filius ei subjecit, qui ei regnum tradidit, et evacuat omnem principatu
Abbreviated transcription (Latin):
substantiã mutari atq cõuerti.⁊ ita dictũ tẽ ⁊ ipse filiꝰ sub iectꝰ erit
ei. qͥ illi subiec̃ om̃ia. Ac si diceret. tẽ ⁊ ipse filliꝰ hominis. ⁊ auerbo dĩ
suscepta humana nat᷑aͣ. comutabit᷑ in eiꝰ naturã qͥ ei subiec̃ omia. tẽ fu¬
turũ putant cũ pꝰ diẽ iudicii tradid̾it regnũ dõ ⁊ patri. Acꝑ hoc
etiã scđm istã opinionẽ adhuc pat̾ inaior me ẽ ꝗͣ serui forma quȩ

Expanded text:
Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia, ac si diceretur, Tunc et ipse Filius hominis et a Verbo Dei suscepta humana natura commutabitur in ejus naturam, qui ei subjecit omnia; tunc futurum putant, cum post diem judicii tradiderit regnum Deo et Patri. Ac per hoc etiam secundum istam opinionem adhuc Pater major est, quam q
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is qͥ querit inuenire uult. & si id querit᷑ ꝗ ad noticiam
ꝑtinrat. om̃is qui querit nosse uult. Qđ si ardent̃ atq instant̃
uult studere dr̃. q maxime in assequendis atq ad ipiscendis
quibꝰq. doctrinis dici solet. Partũ gͦ m̃tis ante cedit appetit.
quidã. Qio qd nosse uolumus querendo ⁊ inueniendo nascit᷑
ꝓles ipsa noticia. ac ꝑ hoc appetitus ille quo cõ cipit᷑ parit᷑q
noticia partus ⁊ ꝓles. iecte dici ñ potest. Idẽq appetitus qd ini¬
atur rei cognoscende. fid amor cognate dũ tenet atq ampleo¬
titur placitã ꝓlẽ. idẽ noticiã gignentiq cõungit. & est
quedã imago trinitatis. ipsa mens ⁊ noticia eiꝰ q e ꝓle ei.¬

Expanded text:
t si id quaeritur quod ad notitiam pertineat, omnis qui quaerit nosse vult. Quod si ardenter atque instanter vult, studere dicitur: quod maxime in assequendis atque adipiscendis quibusque doctrinis dici solet. Partum ergo mentis antecedit appetitus quidam, quo id quod nosse volumus quaerendo et inveniendo, nascitur proles ipsa notitia: ac per hoc appetitus ille quo concipitur pariturque notitia, partus et proles recte dici non potest; idemque appetitus quo inhiatur rei cognoscendae, fit amor cognitae, dum tenet atque amplectitur placitam prolem, id est, notitiam, gignentique conjungit. Et est quaedam imago Trinitatis, ipsa mens, et notitia e
Abbreviated transcription (Latin):
inueniendi qd idẽ ualet sidicas repꝑiendi. Quȩ aut̃ reppiunt᷑
quasi pariuntur. unde ꝓli similia sũt. Ubi nisi in ipsa noticia:
Ibi enĩ quasi exp̃ssa formant᷑. Ha ⁊ siiã erant res qͣs querendo in¬
uenimꝰ. noticia tam̃ ipsa ñ erat quã sic̃ ꝓlẽ nascentẽ deputamꝰ.
querenti copulctꝰ. Qui appetitus idẽ in qͥsitio qͣm uis amor ẽẽ ñ
uidcatꝰ qio qd notis ẽ amat᷑. hoc eni adhiue ut cognoscat᷑ agit᷑.¬

Expanded text:
inveniendi, quod idem valet si dicas, reperiendi. Quae autem reperiuntur, inveniendi, quod idem valet si dicas, reperiendi. Quae autem reperiuntur, quasi pariuntur: unde proli similia sunt; ubi, nisi in ipsa notitia? Ibi enim quasi expressa formantur. Nam etsi jam erant res quas quaerendo invenimus, notitia tamen ipsa non erat, quam sicut prolem nascentem deputamus. quaerenti copuletur. Qui appetitus, id est, inquisitio, quamvis amor esse non videatur, quo id quod notum est, amatur; hoc enim adhuc ut cognoscatur agit
Abbreviated transcription (Latin):
se nouit quã ẽ. nec alterus eẽntiȩ ẽ noticia eius. ñ solũ qͥa ipsa
se amat ipsũ qͦq amorẽ sui geniusse udeat᷑. Est enĩ amabiliᷤᷤ
sibi.⁊ ante quã se amaret quia se poterat amare sic̃ erat sibi noc̾i¬
bilis ⁊ ante quã se nosset quia se poterat nosse. Nã sic̃ sinõ sibl eãt
nõcibilis. nuquã se nosse potiusset. ita si ñ sibi eẽt amabilis nũquã
se amare potuisset. Cur itaq amando se ñ geniusse ditat᷑ amorẽ
suũ. sic̃ cognoscendo segenuit noticiã suã. An eo quidẽ manifeste
ostenditur. hoc amori eẽ principiũ unde ꝓcedit. Ab ipsa qͥppe inte
ꝓcedit. quȩ sibi ẽ amabilis. ante quã se amet.atii. ita principiũ
ẽ amoriꝰ sui qͦse amat. S ideo ñrecte dr̃ genitꝰ ab ea. sic̃ noticia
sepe p̃cedit inquisitio. eo fine quietura. Nã in qͥsitio ẽ appetitꝰ

Expanded text:
se novit quam est, nec alterius essentiae est notitia ejus, non solum quia ipsa se novit quam est, nec alterius essentiae est notitia ejus, non solum quia ipsa se amat, ipsum quoque amorem sui genuisse videatur? Erat enim amabilis sibi, et antequam se amaret, quia poterat bilis, et antequam se nosset, quia poterat se nosse. Nam si non sibi esset noscibilis, nunquam se nosse potuisset: ita si non sibi esset amabilis, nunquam se amare potuisset. Cur itaque amando se non genuisse dicatur amorem suum; sicut cognoscendo se genuit notitiam suam? An eo quidem manifeste ostenditur hoc amoris esse principium, unde procedit: ab ipsa quippe mente procedit: quae sibi est amabilis antequam se amet; atque ita principium est amoris sui, quo se amat: sed ideo non recte dicitur genitus ab ea, sicsaepe praecedit inquisitio eo fine quietura? Nam inquisitio est appetitus
Abbreviated transcription (Latin):
randãq sedeamꝰ. ubi tpralit̃ existens. ñ nullaꝵ rerũ noticia
quȩ ante ñ erat ⁊ aliquaꝵ rerũ amor quȩ antea ñ amabant᷑.
distinctius nob̾ aꝑit qͥd dicamus. Quia ⁊ ipsi locutioni tpr̃alit
digereude. facilior ẽ ad ex plicandũ res quȩ in ordine tp̃rm cõpħ¬
enditur. Primo itaq manifestũ sit posse fueri. ut sit aliqͥd scibile
idẽ qd sciri possit ⁊ tam̃ nesciat᷑. Illud aut̃ fteri ñ posse. ut sciat᷑
q scibile ñ fuerit. Unde liquido tenendũ ẽ. q om̃is res quã cũq. cog¬
noscimus cõgenerat in nob̾ noticiã sui. Ab utroq enĩ noticia parit᷑.
acognoscente ⁊ cognito. Itaq mens cũ seipsa cognoscit sola parens ẽ
noticiȩ suȩ. & cognitũ enĩ ⁊ cognitor ipsa ẽ. Erat aut̃ sibi ipsa no¬
cibilis ⁊ ante quã nosset. S noticia sui ñ erat inca. cũ seipsa ñ no¬
uerat. Qđ gͦ cognoscit se. parẽ sibi noticiã su gignit. qͥa ñ minꝰ

Expanded text:
existens nonnullarum rerum notitia, quae antea non erat, et aliquarum rerum amor, quae antea non amabantur, distinctius nobis aperit quid dicamus: quia et ipsi locutioni temporaliter dirigendae, facilior est ad explicandum res quae in ordine temporum comprehenditur. 18. Primo itaque manifestum sit, posse fieri ut sit aliquid scibile, id est, quod sciri possit, et tamen nesciatur: illud autem fieri non posse, ut sciatur quod scibile non fuerit. Unde liquido tenendum est quod omnis res quamcumque cognoscimus, congenerat in nobis notitiam sui. Ab utroque enim notitia paritur, a cognoscente et cognito. Itaque mens cum se ipsam cognoscit, sola parens est notitiae suae: et cognitum enim et cognitor ipsa est. Erat autem sibi ipsa noscibilis, et antequam se nosset: sed notitia sui non erat in ea, cum se ipsa non noverat. Quod ergo cognoscit
Abbreviated transcription (Latin):
inm̃te humana. ut cũq uestigare conam᷑ ut ex inferiore una¬
gine in qua nob̾ familiarius natura ipsa nr̃a quasi in terroga¬
ta respđet exercitatiore m̃tis aciẽ. ab in luminata creatura ad
lum̃ in comutabile dirigamꝰ. si tam̃ ueritas ipsa ꝑ suaseritgiẽ
dĩ uerbũ filiũ eẽ nullus xp̃ranoꝵ dubitat. ita caritatẽ eẽ spm̃¬

Expanded text:
nte humana utcumque investigare conamur, ut ex inferiore imagine, in qua nobis familiarius natura ipsa nostra, quasi interrogata respondet, exercitationem mentis aciem ab illuminata creatura ad lumen incommutabile dirigamus: si tamen veritas ipsa persuaserit, sicut Dei Verbum Filium esse nullus christianus dubitat, ita charitate
Abbreviated transcription (Latin):
quando ap̃s occisus ẽ. Tc̃ enĩ sanguis ille qm̃ eius erat qͥ nullũ l abut
om̃ino peccatũ ad remissionẽ nr̃oꝵ fusus ẽ peccatoꝵ Ut qͥa eo ara¬
bolus merito tenebat quoꝰ peccati reos cõditione mortis obstrinr᷑
bos ꝑeũ merito dimitteret quẽ nulliꝰ peccati reũ in merito pęna
mortas affec̃. Hac iusticia uictus. ⁊ hoc unculo unnetꝰ ẽfortis. ut¬

Expanded text:
m ejus erat qui nullum habuit omnino peccatum, ad remissionem nostrorum fusus est peccatorum, ut quia eos diabolus merito tenebat, quos peccati reos conditione mortis obstrinxit, hos per eum merito dimitteret, quem nullius peccati reum immerito poena mortis affecit. Hac justitia victus, et hoc vinculo vin
Abbreviated transcription (Latin):
femina nasceretur. quando quidẽ ⁊ antea mittebat᷑ cũ illis
formis corporalit̾ apparebat. Aut si ñrecte missus diceretur
natio talis nõ facta ẽ: Siuͦ ꝑ illas antiqua̾ demonstrationes
missus cũ illis modis ⁊ antea mitteret᷑. : deinde subdiuisimꝰ
ut hȩc diligentissime tractarent᷑. ⁊ triꝑtitã fecimus questio¬
nẽ. cuiꝰ una pars in scđo libro explicata ẽ. Due s̃ reliquȩ deqͥbꝰ
deincebs disserere aggrediar. Iã enĩ quesitũ atq tractatũ ẽ
te ꝑsonã. quã lectionis textus indiciis circũ stantibꝰ significaret.

Expanded text:
femina nasceretur ; quandoquidem et antea mittebatur, cum in illis femina nasceretur ; quandoquidem et antea mittebatur, cum in illis formis corporaliter apparebat. Aut si non recte missus diceretur,natio talis non facta est. Si vero per illas antiquas demonstrationes,missus, cum illis modis et antea mitteretur. Deinde subdivisimus, ut haec diligentissime tractarentur, et tripartitam fecimus quaestionem, cujus una pars in secundo libro explicata est, duae sunt reliquae, de quibus deinceps disserere aggrediar. Jam enim quaesitum atque tractatum est, te personam, quam lectionis textus indiciis circumstantibus significaret.
Abbreviated transcription (Latin):
usq seds ꝑuenerat. Cũ enĩ ad iduentũ ẽẽt. ut uellem ostende. tps
nõ ideo minorẽ patre filiũ. qͥa ille nusit hic missus ẽ. nec ideo locitis
suscepimꝰ hoc querere cũ illuc missus sit filiꝰ ubi erat. qͥa in huc̃
mundũ uenit. ⁊ in hoc mundo erat. cũ illuc etiã sps sẽs ubi ⁊¬
ipse erat. qm̃ sp̃s dni repleuit orbẽ trarũ.⁊ hoc qd continet om̃ia
scientiã habet uocis. uerũ ꝓptea missus sit dñs. quia exocculto
in carne natꝰ e. ⁊ desinu patris ad oculoᷤᷤ hominũ in formã serua
tanquã egressus apparuit. Idõ etiã sps sc̃s quia ⁊ ipse corporali
specie quasi coluba uisus ẽ.⁊ linguis duusis ułut ignis ut hoc
eis fuerit mitti ad aspectũ mortaliũ in aliq forma corporea.
dictꝰ sit missus. si ꝑillas species corporales que oculis antiqͦ
apparuer ipse demõstrabat᷑. Siaut̃ filius tantũ ꝑ illas species
tanto pꝰ missus diceret᷑. eũ plenitudo tempori uenit. ut ex

Expanded text:
 Cum enim ad id ventum esset, ut vellemus ostendere, non ideo minorem Patre Filium, quia ille misit, hic missus est; nec ideo minoremsuscepimus hoc quaerere, cum illuc missus sit Filius ubi erat, quia in hunc mundum venit, et in hoc mundo erat: cum illuc etiam Spiritus Spiritus Domini replevit orbem terrarum, et hoc quod continet omnia scientiam habet vocis : utrum propterea missus sit Dominus, quia ex occulto in carne natus est, et de sinu Patris ad oculos hominum in forma servi tanquam egressus apparuit; ideo etiam Spiritus sanctus, quia et ipse corporali specie quasi columba visus est , et linguis divisis velut ignis : ut hoc eis fuerit mitti, ad aspectum mortalium in aliqua forma corporea dictus sit missus, si per illas species corporales quae oculis antiquorum apparuerunt ipse demonstrabatur. Si autem Filius tunc demonstanto post missus diceretur, cum plenitudo temporis venit, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
beate iuuere. ac ñ ita querat᷑ ubi sit bĩtudo. sic̃ querit᷑ quȩ sit
Hã utiq si in corporis uoluptate ẽ. ille beatꝰ ẽ qui fruit᷑ corporis
uoluptate.si in uirtute amĩ ille qͥ hac fruit᷑. si in utraq ille qui
fruit᷑ inutraq Cũ itaq aliꝰ dic̃ bcate uiuere ẽ uoluptate corpo¬
ris fru. aliꝰ aut̃ beate uiuere ẽ uirtute amĩ frui. ñne aut aml
nescũt quȩ sit beata uita. aut ñ ambo seiunt: Cuomͦ gͦ ambo
eã amant. si nemo potest amare qd nescit: An forte falsu ẽ q ple
nissimo certissimoq. posuimꝰ beate uiuere. om̃s homines uelle:
Di enĩ beate uiuere ẽ uerbi grã scd̾m amĩ uirtutẽ uiuere. qͦ mͦ¬

Expanded text:
o, sicut quaeritur quae sit. Nam utique si in corporis voluptate est, ille beatus est qui fruitur corporis voluptate: si in virtute animi, ille qui hac fruitur: si in utraque, ille qui fruitur utraque. Cum itaque alius dicit, Beate vivere est voluptate corporis frui; alius autem, Beate vivere est virtute animi frui: nonne aut ambo nesciunt quae sit beata vita, aut non ambo sciunt? Quomodo ergo ambo amant eam, si nemo potest amare quod nescit? An forte falsum est quod pro verissimo certissimoque posuimus, beate vivere omnes homines velle? Si enim beate vivere est, verbi gratia, secundum animi virtutem