comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñne fornicat᷑ abste: Et fidit in
falsis. et pascit uentos. s uideliez
sacrificari ꝓ me nollem demonib
quib me illa suꝑstitione ip̃e sa¬
crificabã. Quid est enĩ alud uen¬
tos pascere qͣm ipõs pascere. hoc est
errando eis esse uoluptati atq
derisui. Ideoq illos planos quoᷤ
mathematicos uocant plane cõ¬
sulere ñ desistebam. Quod quasi
nullũ eis esset sacrificiũ et nul¬
le preces ad aliquẽ sp̃m obdiuina¬
tionem dirigentur. Quod tñ xp̃i¬
ana et uera pietas conseq̃nter
repellit et dampnat. Honum est
enĩ confiteri tͥ dñe et dicere. Mi¬
serere mei. cura animã meã. qm̃
p̾caui t̾. Neq adlicentiã peccan¬
di abuti indulgentia tua. s me¬
minisse dnice uocis. Ecce sanus
factus es iam noli peccare neqͥd
tͥ deterius contingat. Qm totam
illi salubritatẽ interficere conã¬
tur cum dicunt. Se celo tibi ẽ
in euitabilis causa peccandi. et
uenꝰ hoc fectt. aut saturns aut

Expanded text:
nonne fornicatur abs te et fidit in nonne fornicatur abs te et fidit in falsis et pascit uentos? sed uidelicet sacrificari pro me nollem daemonibus, quibus me illa superstitione ipse sacrificabam. quid est enim aliud uentos pascere quam ipsos pascere, hoc est errando eis esse uoluptati atque derisui? Itaque illos planos, quos mathematicos uocant, plane consulere non desistebam, quod quasi nullum eis esset sacrificium et nullae preces ad aliquem spiritum ob diuinationem dirigerentur. quod tamen christiana et uera pietas consequenter repellit et damnat. bonum est enim confiteri tibi, domine, et dicere: miserere mei: cura animam meam, quoniam peccaui tibi, neque ad licentiam peccandi abuti indulgentia tua, sed meminisse dominicae uocis: ecce sanus factus es; iam noli peccare, ne quid tibi deterius contingat. quam totam illi salubritatem interficere conantur, cum dicunt: "de caelo tibi est ineuitabilis causa peccandi" et "V en us hoc fecit aut Saturnus aut
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm indaganerat uagus ardor
mobs prudentie. s uam tam̃.
Ei quoq seruans thori fidem.
in qua sane expirer exemplo
meo quid distaret int̾ coniugalis
placiti modũ qd̃ federatum essec
generandi gr̃a et pactum libidino¬
si amoris. ubi ꝓles etiam contra
uotũ nascitur. quãuis iam nata
cogat sediligi. Recolo etiã cum
mͥ theatrici carminis cercam̃ ini¬
re placuisset. mandasse mͥ nescio
quem aruspicẽ quid ei dare uel¬
lem mercedis ut uincerem. me
aũt feda illa sacram̃ta detestatũ
et ab hominatũ respondisse nec si
corona illa esset ĩmortaliter aurea.
muscam ꝓ uictoria mea necari si¬
nere. Necaturus enĩ erat ille in sacͥ¬
ficiis suis animantia et illis ho¬
norib inuitaturus mͥ suffragat᷑a
demonia uidebatur. S hoc quoq
malũ nõ ex tua castitate reꝑudi¬
aui d̾s cordis mei. ñ enĩ amare te
nou̾am. Qui nisi fulgores corpo¬
reos cogitare ñ noueram. Talib
enĩ figmentis suspirans anima

Expanded text:
quam indagauerat uagus ardor quam indagauerat uagus ardor inops prudentiae; sed unam tamen, ei quoque seruans tori fidem, in qua sane experirer exemplo meo, quid distaret inter coniugalis placiti modum, quod foederatum esset generandi gratia, et pactum libidinosi amoris, ubi proles etiam contra. uotum nascitur, quamuis iam nata cogat se diligi. Recolo etiam, cum mihi theatrici carminis certamen inire placuisset, mandasse mihi nescio quem haruspicem, quid ei dare uellem mercedis, ut uincerem, me autem foeda illa sacramenta detestatum et abominatum respondisse, nec si corona illa ita esset inmortaliter aurea, muscam pro uictoria mea necari sinere. necaturus enim erat ille in sacrificiis suis animantia et illis honoribus inuitaturus mihi suffragatura daemonia uidebatur. sed hoc quoque malum non ex tua castitate repudiaui, deus cordis mei. non enim amare te noueram, qui nisi. fulgores corporeos cogitare non noueram. talibus enim figmentis suspirans anima
Abbreviated transcription (Latin):
moria p̾terttos circuitus erroris
mei. et immolare tͥ hostiam iu¬
bilationis: Quid enĩ sum ego
mͥ sine te nisi dux in preceps:
aut qͥd sum cum mͥ bene est. nisi
sugens lac tuũ aut fruens te
cibo qui nõ corrumpitur: Et qͥs
homo ẽ quilibet homo cũ sit ho-¬
mo: S irrideant nos fortes et
potentes. nos aũt infirmi et in¬
opes confiteamur tͣ. Socebam
illis in annis artẽ rethoricam ⁊
uictoriosam loquacitatẽ uctꝰ
cupiditate uendebam. Malebã
tamen dñe tu seis bonos habere
discipłos sicut appellantur bo¬
ni. et eos sine dolo docebam do¬
los. nõ quib contra caput inno¬
centis agerent. s aliquando ꝓ
capite nocentis. et d̾s uidisti de
longinquo lapsantẽ in lubrico.
et in multo fumo scintillantẽ
fidem meã quã exhibebam in
illo magisterio diligentib ua¬
nitatem et querentib m̃daciũ
socius eoꝵ. In illis annis unã
habebam. non eo qd̃ legitimũ
uocatur cõiugio cognitam sed

Expanded text:
moria praeteritos circuitus erroris moria praeteritos circuitus erroris mei, et immolare tibi hostiam jubilationis. Quid enim sum ego mihi sine te, nisi dux in praeceps? Aut quid sum cum mihi bene est, nisi sugens lac tuum; aut fruens te cibo qui non corrumpitur? Et quis homo est quilibet homo, cum sit homo? Sed irrideant nos fortes et potentes, nos autem infirmi et inopes confiteamur tibi. in illis annis artem rhetoricam et uictoriosam loquacitatem uictus cupiditate uendebam. malebam tamen, domine, tu scis, bonos habere discipulos, sicut appellantur boni, et eos sine dolo docebam dolos, non quibus contra caput innocentis agerent, sed aliquando pro capite nocentis. et, deus, uidisti de longinquo lapsantem in lubrico et in multo fumo sciiitillantem fidem meam, quam exhibebam in illo magisterio diligentibus uanitatem et quaerentibus mendacium, socius eorum. in illis annis unam habebam non eo quod legitimum \'uocatur coniugio cognitam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
er idem tempus au¬
norum nouem ab
unde uigesimo an¬
no etatis mee. usq
ad duo detrigesimũ
seducebanur et seducebamꝰ. fal¬
si atq fallentes inuariis cuꝑidi¬
tatibꝰ ⁊ palam ꝑ doctrinas qͣs libe-¬
rales uocant. occulte aũt falso
nomine religionis hic superbi.l
bi suꝑstitiosi ibi uani ac popula¬
ris glorie sectantes manttatem.
usq ad theatricos plausus et con¬
tentiosa sarmina et agonẽ coro¬
narũ fenearꝵ. et spectaculoꝵ nu¬
gas. et in teperantiã libidinum.
illac aũt purgari nos ab istis sor¬
dib expectentes cũ eis qui appel¬
larent᷑ electi et scĩ afferromꝰ escas
de quib nobis in officina aqua¬
liculi sui fabricarẽt angelos et de¬
os ꝑ quos liberarem̃ et sectabar
ista atq faciebam cũ amicis me¬
is ꝑ me ac mecum deceptis. Irri¬
deant me arrogantes et nondum
salubrit̾ ꝓstrati et elisi a te deus
m̃s ego tamen cõfitea. ⁊ͥ dedecora
mea in laude tua. Sine me obse¬
ero. et damͥ cirtuire presenti me¬

Expanded text:
er idem tempus annorum nouem, ab undeuicensimo anno aetatis meae usque ad duodetricensimum, seducebamur et seducebamus falsi atque fallentes in uariis cupiditatibus et palam per doctrinas, quas liberales uocant, occulte autem falso nomine reliibi superstitiosi, ubique vani. Hac popularis gloriae sectantes inanitatem, usque ad theatricos plausus, et contentiosa carmina, et agonem coronarum fenearum et spectaculorum nugas, et intemperantiam libidinum: illac autem purgari nos ab istis sordibus expetentes, cum eis qui appellarentur electi et sancti, afferremus escas, de quibus nobis in officina aqualiculi sui fabricarent angelos et deos per quos liberaremur; et sectabar ista atque faciebam cum amicis meis, per me ac mecum deceptis. Irrideant me arrogantes, et nondum salubriter prostrati et elisi a te, Deus meus; ego tamen confitear tibi dedecora mea in laude tua. Sine me, obsecro, et da mihi circumire praesenti me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑticeps fieret tanqͣm angelice cu-¬
rie et intrans in sanctuariũ dei in¬
tellig̾et in nouissima. deniq eigi¬
lans tanqͣm ꝓphetie plemis cum ad
se adductam costam mulierẽ suã
uid̾et eructiluit ꝯtinuo ed̃ magnũ
sacram̃tum ꝯm̃dat apłs. hoc nunc
os ex ossib meis. et caro de carne
mea. hec uocabitur uirago. qm̃ de
uiro suo sumpta est ⁊ ꝓpt̃ hoc relĩ¬
quet hõ pr̃em suũ et matrem et
adherebit uxori sue. et erunt duo
in carne una. Que uerba cum pͥ¬
mi hominis fuisse scͥptura ipsa
testetur dñs tñ in enuangłio d̾m
dixisse declarauit. ait enĩ. ñ legistis
qr qui fecit abinitio mascłm et fe¬
minam fecit eos et lycit. p̃p hoc
dimitcet homo patrem ⁊ matrem
et adherebit uxori sue. et erunt
duo in carne u̾na ut hinc intelli¬
geremuis pp̃ extasim que p̃cesserat
in adam hoc eum diuinitus tan-¬
qͣm ꝓphetam dicere potuisse. sed iã
iste huius libri t̃minus placet ut

Expanded text:
particeps fieret tamquam angelicae cuparticeps fieret tamquam angelicae curiae et intrans in sanctuarium dei intellegeret in nouissima. denique euigilans tamquam prophetia plenus, cum ad se adductam mulierem suam uideret, eructuauit continuo, quod magnum sacramentum commendat apostolus: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea. haec uocabitur mulier, quoniam de uiro suo sumta est . et propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. quae uerba cum primi hominis fuisse scriptura ipsa testetur, dominus tamen in euangelio deum dixisse declarauit; ait enim: non legistis, quia qui fecit ab initio masculum et feminam fecit eos? et dixit: propter hoc dimittet homo patrem et matrem et adhaerebit uxor.i suae, et erunt duo in carne una, ut hinc intellegeremus per extasin, quae praecesserat in Adam, hoc eum diuinitus tamquam prophetam dicere potuisse. sed iam iste huius libri terminus placet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sirmus qr in locum coste nõ costa
s caro suppleta est. ñ hũit ħ prima
rerum conclitio qñ sexto clie dc̃m
est mascłm et feminam fecit eos.
ut femina omĩno sic fieret. s tm̃
fieret ut om̃ino aliud futurũ nõ
eẽt absconditũ erat in deo qui imni
tum ut innotesc̾et princrpib et
potestatib in celestio ꝑ eccłiam.
mltiformis sapĩe dei ꝓbabłrter
creclitur sicut illud sem̃ cui ꝓmis¬
sum est dispoĩtum est ꝑ angelos
in manu mecliatoris. siõ omĩa que
ad ip̃ius seminis aduentũ uel p̃¬
nantiandũ uł annuntiandũ in re¬
rum natum p̃ter usitatũ nature
cursum mirabł̾iter fc̃a sunt mi¬
nistrantib angłis ẽẽ fõa ut cum
ubiq creator uel reꝑator creaturaꝵ
ñ sit nisi qui plantatore et rigato¬
re quolib solus increm̃tum dat
Ac ꝑ hoo etiam illa exta¬
sis qͣm d̾s̾ misit in adam ut sõpo¬
ratus cibdormui recte intelligitur
ĩmissa ut et ip̃ius mens ꝑ excasim

Expanded text:
firmus, quia in locum costae non costa firmus, quia in locum costae non costa sed caro suppleta est; non habuit hoc prima rerum conditio, quando sexto die dictum est, Masculum et feminam fecit eos, ut femina omnino sic fieret; sed tanfieret, ut omnino aliud futurum non esset, absconditum erat in Deo, qui univtum, ut innotesceret principibus et potestatibus in caelestibus per ecclesiam multiformis sapientia dei, probabiliter creditur, sicut illud semen, cui promissum est, dispositum est per angelos in manu mediatoris, sic omnia, quae ad ipsius seminis aduentum uel praenuntiandum uel adnuntiandum in rerum natura praeter usitatum naturae cursum mirabiliter facta sunt, ministrantibus angelis esse facta, ut tamen ubique creator uel reparator creaturarum non sit, nisi qui plantatore et rigatore quolibet solus incrementum dat deus. Ac per hoc etiam illa extasis, quam deus inmisit in Adam, ut soporatus obdormiret, recte intellegitur ad hoc inmissa, ut et ipsius mens per extasin
Abbreviated transcription (Latin):
q implet ñ in iłło oꝑẽ ꝓuidentie quo
naturas sb̾stituit ut sint s illo quo
eas admĩstͣt ut uolu̾it qͣs ut uolũ  di¬
dit ibi est et gr̃a ꝑ qͣm salui fiunt
pec̃cores. Iam qd̃ attinet ad
naturam iniqua sua uoluntate de¬
prauatam recursum ꝑ semet ip̃am
ñ ht̃ s ꝑ dei gr̃am quã acliuuatur
et instauratur. neq enim desꝑandi
sunt hoĩes in illa sententia in qua
ñ ex oꝑib ne forte extollatur. Prop
ditum dixit. ñ in mundo in quo st̃
absconcdite causales rõnes omin
reꝵ naturcilit̃ orituraꝵ sicut abscõ¬
clitus erat leui in lumbis abrahe
qñ et ip̃e decimatus est sed in deo qͥ
uniũsa creauit. Quam o¬
bem etiã omĩa que ad hnͣc gr̃am si¬
gnificandam ñ natumli motu reꝵ
s mirabłiter fc̃a sunt eoꝵ etiam¬
abscontlite cẽ in deo fuerant. Quo
rum si unũ erait qd̃ ita mulier fa¬
cta est de lat̾e uiri et ħ doemientis
que ꝑ ip̃m firma fc̃a est tanqͣm eiꝰ
osse firmata. ille aũt pp̃ ip̃am in¬

Expanded text:
 inplet non illo opere prouidentiae, quo naturas substituit, ut sint, sed illo, quo eas administrat, ut uoluerit, quas, ut uoluit, condidit. ibi est et gratia, per quam salui fiunt peccatores. nam quod adtinet ad naturam iniqua sua uoluntate deprauatam, recursum per semet ipsam non habet, sed per dei gratiam, qua adiuuatur et instauratur. neque enim desperandi sunt homines in illa sententia, in quanon ex operibus, ne forte extollatur. Proptditum dixit non in mundo, in quo sunt absconditae causales rationes omnium rerum naturaliter oriturarum, sicut absconditus erat Leui in lumbis Abrahae, quando et ipse decimatus est, sed in deo, qui uniuersa creauit. quamobrem omnia, etiam quae ad hanc gratiam significandam non naturali motu rerum, sed mirabiliter facta sunt, eoabsconditae causae in Deo fuerant: quorum etiam si unum erat, quod ita mulier facta est de latere viri, et hoc dormientis, quae per ipsum firma facta est, tanquam ejus osse firmata, ille autem propter ipsam in
Abbreviated transcription (Latin):
occulta manu medicine tue. Aci¬
esq conturbata et contenebiata m̃¬
tis mee acricollirio salubrium do¬
loꝵ meoꝵ de die indiem sanabat᷑.
Et pͥmo uolens ostendere mͥ qmͣ
resistas suꝓbis. humilib autem
des gr̃am et quãta miscd̾ia tua de¬
monstrata sit hominib uia hũi
litatis. Qd̃ uerbũ tuum caro fa¬
ctum est. et habitauit inter ho¬
mines ꝓcurasti mͥ ꝑ quendã ho¬
minẽ in manissimo tyfo turgidũ.
quosdã platonicoꝵ libros ex gre¬
ca lingua inlatinã uersos. Et ibi
legi non quidẽ his u̾bis. s hocidẽ
omnino multis. et multi plici¬
bus suaderi rationib. qd̃ in pͥn¬
cipio erat uerbum. et uerbũ erat
apud dm̃ et d̾s erat uerbũ. Hoc
erat in pͥncipio apud dm̃i. O mĩa

Expanded text:
occulta manu medicinae tuae aciocculta manu medicinae tuae aciesque conturbata et contenebrata mentis meae acri collyrio salubrium dolorum de die in diem sanabatur. Et primo uolens ostendere mihi, quam resistas superbis, humilibus autem des gratiam et quanta misericordia tua demolitatis, quod Verbum tuum caro factum est, et habitavit inter homines; procurasti mihi per quemdam hominem immanissimo typho turgidum, quosdam Platonicorum libros ex graeca lingua in latinam versos: et ibi legi, non quidem his verbis, sed hoc idem omnino multis et multiplicibus suaderi rationibus, quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio a
Abbreviated transcription (Latin):
ctum temperam̃tum et media regi¬
o salutis mee. ut manerem ad ina¬
ginẽ tuam. et tͥ seruiens dñarer cor¬
pori. S cum suꝑbe contra te surge¬
rem et currerem adu̾sus dñm incer¬
uice crassa scuti mei. et iam ista ĩ¬
firma supra me facta sunt. et p̾me-¬
bant et nũqm erat laxam̃tum et
respiram̃tum. ipsa occurrebant ũ¬
diq aceruatim ⁊ cõglobatim cer¬
nenti. Cogitanti autẽ imagines
corpoꝵ ipse opponebant᷑ redeunti.
quasi diceretur quo is indigne et
sordide: Et hec de uulnere meo creue¬
rant quia humiliasti tanqm uul¬
neratum suꝑbum et tunore meo
separabar abste et nimis inflata
facies mea claudebat ocłõs meos
Tu uero dñe ineternũ manes et ñ
in et̾num irasceris nobis. qͣm mise¬
ratus es t̾ram et cinerem et placu¬
it inconspectu tuo reformare de¬
formia mea et stimulis int̾nis a¬
gitabas me ut impiciens essem
donec mͥ ꝑinteriorem aspectum cer¬
tus esses et residebat tumor nĩs ex¬

Expanded text:
ctum temperamentum, et media regictum temperamentum, et media regio salutis meae, ut manerem ad imaginem tuam, et tibi serviens dominarer corpori. Sed cum superbe contra te surgerem, et currerem adversus Dominum in cervice crassa scuti mei , etiam ista infima supra me facta sunt, et premebant, et nusquam erat laxamentum et respiramdique aceruatim et conglobatim cernenti, cogitanti autem imagines corporum ipsae opponebantur redeunti, quasi diceretur: "quo is, indigne et sordide?" et haec de uulnere meo creuerant, quia humiliasti tamquam uulneratum superbum, et tumore meo separabar abs te et nimis inflata facies claudebat oculos meos. Tu uero, domine, in aeternum manes et non in aeternum irasceris nobis, quoniam miseratus es terram et cinerem, et placuit in conspectu tuo reformare deformia mea. et stimulis internis agitabus me, ut inpatiens essem, donec mihi per interiorem aspectum certus esses. et residebat tumor meus e
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s. Et ibi erant aures tue nesci¬
ente me. et cum insilentio forti¬
ter quererẽ magne uoces erant ad
mĩam tuam tacite contritiones
animi mei. Tu sciebas quid pa¬
tiebar et nullus hominũ. Quã¬
tum enĩ erat ꝙ in de digerebatur
ꝑ linguã meam in aures famili¬
arissimoꝵ meoꝵ: nũ quid totus
tumultus anime mee cui nec tẽ¬
pora nec os meũ sufficiebat sona¬
bat eis totum: Tam̃ ibat in auditũ
tuũ. ꝙ rugiebam agemitu cordis
mei. et arte te erat desideriũ meũ.
et lum̃ ocłoꝵ meoꝵ ñ erat metũ.
Intus eni erat. ego aũt foris nec
in loco illud. At ego intendebã
in ea que locis continert et nõ
ibi inueniebam locum ad requi¬
escendũ nec recipiebant me ista
ut dicerem. sat est. et bene est: nec
dimitrebant redire ubi mͥ satis
esset bene. Suꝑior enĩ eram istis.
te u̾o inferior et tu gaudiũ uerum
mͥ subdito tͥ. Et tu mͥ subieceras
que infra me creasti et hoc erat re¬

Expanded text:
meus! Et ibi erant aures tuae, nescimeus! Et ibi erant aures tuae, nesciente me. Et cum in silentio fortiter quaererem, magnae voces erant ad misericordiam tuam, tacitae contritiones animi mei. Tu sciebas quid patiebar, et nullus hominum. Quantum enim erat quod inde digerebatur per linguam meam in aures familiarissimorum meorum? Numquid totus tumultus animae meae, cui nec tempora, nec os meum sufficiebat, sonabat eis? Totum tamen ibat in auditum tuum, quod rugiebam a gemitu cordis mei, et ante te erat desiderium meum, et lumen oculorum meorum non erat mecum . Intus enim erat, ego autem foris. Nec in loco illud: at ego intendebam in ea quae locis continentur, et non ibi inveniebam locum ad requiescendum; nec recipiebant me ista ut dicerem, Sat est, et bene est; nec dimittebant redire, ubi mihi satis esset bene. Superior enim eram istis, te vero inferior; et tu gaudium verum mihi subdito tibi, et tu mihi subjeceras quae infra me creasti. Et hoc erat re
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ inspiceret. Non gͦ arte. s sorte
uera diceret. Tu eni dñe iustissime
moderator uniu̾sitatis consulenti¬
b consultisq nescientib occulto
instinctuagis. ut dum quisqz con¬
sulit hoc audiat qd̾ eum oportet
audire occultis merttis animaꝵ
ex abysso iusti iudicii tui. Cum
ñ dicat homo quid est hoc. ut quid
culis solueras. et querebam unde
malum et ñ erat exitus. s me ñ
sinebas ullis fluctib cogitatõis
auferri ab ea fide qua credebam ⁊
eẽ te. et esse incõmutabilem sb̾¬
stautiã tuam et ẽẽ de hominib
curã et iudicium tuũ in xp̃o fili¬
o tuo dño nr̃o. atq scripturis scĩs
quas eccłie tue catholice cõmen¬
daret auctoritas uiam te posus¬
se salutis humane ad eam ui¬
tam q̃ post hanc mortẽ futura
est. His itaq saluis atq in con¬
cusse roboratis in animo meo.
querebam estuans unde sit ma¬
lum. que illa torm̃ta parturien¬
tis cordis mei. qui gemitus deus

Expanded text:
eadem inspiceret. non ergo arte, sed sorte eadem inspiceret. non ergo arte, sed sorte uera diceret. tu enim, -domine, iustissime moderator uniuersitatis, consulentibus consultisque nescientibus occulto instinctu agis, ut, dum quisque consulit, hoc audiat, quod eum oportet audire occultis meritis animarum ex abysso iusti iudicii tui. cui non dicat homo: "quid est hoc?" "ut quid culis solueras, et quaerebam, unde malum, et non erat exitus. sed me non sinebas ullis fluctibus cogitationis auferri ab ea fide, qua credebam et esse te et esse inconmutabilem substantiam tuam et esse de hominibus curam et iudicium tuum et in Christo, filio tuo, domino nostro, atque scripturis sanctis, quas ecclesiae tuae catholicae conmendaret auctoritas, uiam te posuisse salutis humanae ad eam uitam, quae post hanc mortem futura est. his itaque saluis atque inconcusse roboratis in animo meo quaerebam aestuans, unde sit malum. quae illa tormtis cordis mei! qui gemitus, Deus
Abbreviated transcription (Latin):
inspiciens diu̾sa dicerem si uera di¬
ratis constellarionib dicerentur ñ
arte dici s sorte. Que aũt falsa ñ
artis imperitia. s sortis m̃datio.
Hinc autẽ accepto ad itu ip̃e me¬
cum talia ruminando. nequis e¬
oꝵdem deliroꝵ qui talem questũ
sequerent᷑. Quos iam iãq inua¬
dere. atq iurisos refeslere cupiebã
Michi ita resisteree. quasi aut
firminus mͥ. aut illi pater falsa
narrauit. intendi considerationẽ
in eos qui gemim nascuntur. qͦꝵ
pleriq ita post inuicem fundunt
ex itero. ut paruũ ip̃m temporis
int̾uallum qnͣtamlibet nim in
rerũ natura habere contẽclant. Col¬
ligi tam̃ humana obseruatione
non possit. litt̾isq signari omino
ñ ualeat. quas mathemathicus in¬
specturus est ut uera ꝓnuntiet. et
non erunt uera qr easdem litteras
inspiciens eadem debuit diocre de
esan et iacob. S ñ eadẽ utriq acci¬
derunt. Lal sa ergo diceret. aut si
uera diceret ñ eadem diceret. At

Expanded text:
inspiciens diuersa dicerem, si uera diinspiciens diuersa dicerem, si uera diratis constellationibus dicerentur, non arte dici, sed sorte, quae autem falsa, non artis inperitia, sed sortis mendacio. Hinc autem accepto aditu ipse mecum talia ruminando, ne quis eorundem deiirorum, qui talem quaestum sequerentur, quos iam iamque inuadere atque inrisos refellere cupiebam, mihi ita resisteret, quasi aut Firminus mihi aut illi pater falsa narrauerit, intendi considerationem in eos qui gemini nascuntur, quorum plerique ita post inuicem funduntur ex utero, ut paruum ipsum temporis interuallum, quantamlibet uim in rerum natura habere contendant, colligi tamen humana obseruatione non possit litterisque signari omnino non ualeat, quas mathematicus inspecturus est, ut uera pronuntiet. et non erunt uera, quia easdem litteras inspiciens eadem debuit dicere de Esau et Iacob; sed non eadem utrique acciderunt. falsa ergo diceret aut, si uera diceret, non eadem diceret: at
Abbreviated transcription (Latin):
plo apud suos loco natus de alba¬
tiones uias sclĩ cursitabat. Au¬
gebatur diuitiis sublimabat᷑
honorib. seruus aũt ille condi¬
tionis iugo nullatenus relaxa¬
to dñis seruiebat. ip̃o indicante
qui nouerat eum. His itaq audi¬
tis et creditis. talis quippe narra.¬
uerat omis illa reluctatio mea
resoluta concidit. et pͥmo firmi¬
nũ ip̃m conatus sum ab illa curi¬
ositate reuocare. Cum dicerem cõ¬
stellationib eius inspectis. ut ue¬
ra p̾nuntiarẽ debuisse me utiq
uidere ibi parentes int̾ suos ẽẽ pͥ¬
marios. nobilem familiã ꝓprie
ciuitatis. Natales ingenuos. ho¬
nestam educationẽ liberalesqz do¬
ctrinas ac sime ille seruus ex isdẽ
constellationib. qr et illuis ipse
essent consuluisset: ut eidem quo¬
q uera ꝓferrem. debuisse me rur¬
sus ibi uidere abiectissimã fami¬
liam. conditionẽ seruilem. et cece¬
ra longe apͥoribz aliena longeqz di¬
stantia. Unde aũt fieret ut eadem

Expanded text:
plo apud suos loco natus dealbaplo apud suos loco natus dealbatiores uias saeculi cursitabat, augebatur diuitiis, sublimabatur honoribus, seruus autem ille conditionis iugo nullatenus relaxato dominis seruiebat ipso indicante, qui nouerat eum. His itaque auditis et creditis-talis quippe narrauerat—omnis illa reluctatio mea soluta concidit, et primo Firminum ipsum conatus sum ab illa curiositate reuocare, cum dicerem, constellationibus eius inspectis ut uera pronuntiarem, debuisse me utique uidere ibi parentes inter suos esse primarios, nobilem familiam propriae ciuitatis, natales ingenuos, honestam educationem liberalesque doctrinas; at si me ille seruus ex eisdem constellationibus — quia et illius ipsae essent — consuluisset, ut eidem quoque uera proferrem, debuisse me rursus ibi uidere abiectissimam familiam, conditionem seruilem et cetera longe a prioribus aliena longeque distantia. unde autem fieret, ut eadem
Abbreviated transcription (Latin):
gnͣdescebat. ꝙ latere ñ potuit dñm
qui etiam canũ suaꝵ partus aexa¬
minatissima diligentia nosse cu¬
rabat. Atq ita factum esse ut cũ
iste coniugis ille aũt ancille dies
et horas minutioresq horaꝵ arti¬
culos caitissima obseruatione ny¬
merarent enixe essent ambe simł
ita ut easclem constellationes usz
ad easdem minittias utriq nascẽ¬
ti facere cogerentur. Iste filio. il¬
le seruulo. Nam cũ mulieres par¬
turire cepisserit indicauerũt sibi
ambo quid sua cuiꝰq domo ag̾et᷑
et parauerũt quos ad se inuicem
mitterent. Simul ut natum qd̃
parturiebat᷑ esset cuiq nuntia¬
tum. ꝙ tam̃ ut continuo niuti¬
aretur tanqͣm in regno suo fa¬
cile effereraitt. Atq ita qui ab
alterutro missi sunt tam ex pari¬
bus domoꝵ interuallis sibi ob¬
uiam factos ẽẽ dicebat. Ut aliã
positionẽ siderum aliasq parti¬
culas mom̃toꝵ neuter eoꝵ nota¬
re sineret᷑. Et tam̃ firminus am¬

Expanded text:
grandescebat. quod latere non potuit dominum, grandescebat. quod latere non potuit dominum, qui etiam canum suarum partus examinatissima diligentia nosse curabat; atque ita factum esse, ut cum iste coniugis, ille autem ancillae dies et horas minutioresque horarum articulos cautissima obseruatione numerarent, enixae essejit ambae simul, ita ut easdem constellationes usque ad easdem minutias utrique nascenti facere cogerentur, iste filio, ille seruulo. nam cum mulieres parturire coepissent, indicauerunt sibi ambo, quid sua cuiusque domo ageretur, et parauerunt quos ad se inuicem mitterent, simul ut natum quod parturiebatur esset cuique nuntiatum: quod tamen ut continuo nuntiaretur, tamquam in regno suo facile effecerant. atque ita qui ab alterutro missi sunt, tam ex paribus domorum interuallis sibi obuiam factos esse dicebat, ut aliam positionem siderum aliasque particulas momentorum neuter eorum notare sineretur: et tamen Firminus am
Abbreviated transcription (Latin):
et excultus eloquio cũ me tanqmͣ
carissimũ de quibdã suis rebus
inquas secularis spes eius intu¬
inuerat consuleret quid mͥ scd̃m
suas quas constellationes appel¬
lant uideretur. ego aũt qui iam
de hac re in nebridu sententiã fle¬
cti ceꝑam ñ quidem abnuerem
conicere ac dicere ꝙ mitanti oce¬
rebat s tam̃ subicerem ꝓpe lam
eẽ mͥ persuasũ ridicula illa esse et
mania. Tum ille mͥ narrauit pa¬
trem suũ fuisse libroꝵ taliũ cu¬
riosissinũ et habuisse amicum
eque illa simulq sectantem. qui
pari studio et conlatione flagra¬
bant in eas nugas ignem cordis
sui. rta ut mutoꝵ quoq anima¬
liũ si qua domi parerent obserua¬
rent mom̾ita nascentiũ atq ad ea
celi positionẽ notarent. unde illiꝰ
quasi artis experim̃ita colligerent.
Itaq dicebat audisse se. a patre ꝙ
cum eundẽ firminũ pregnans
mater esset etiam illius paterni
amici famula quedã pariter ut̾o

Expanded text:
et excultus eloquio, cum me tamquam et excultus eloquio, cum me tamquam carissimum de quibusdam suis rebus, in quas saecularis spes eius intumuerat, consuleret, quid mihi secundum suas quas constellationes appellant uideretur, ego autem, qui iam de hac re in Nebridii sententiam flecti coeperam, non quidem abnuerem conicere ac dicere quod nutanti occurrebat, sed tamen subicerem prope iam esse mihi persuasum ridicula illa esse et inania, tum ille mihi narrauit patrem suum fuisse librorum talium curiosissimum et habuisse amicum aeque illa simulque sectantem. qui pari studio et conlatione flagrabant in eas nugas igne cordis sui, ita ut mutorum quoque animalium, si quae domi parerent, obseruarent momenta nascentium atque ad ea caeli positionem notarent, unde illius quasi artis experimenta colligerent. itaque dicebat audisse se a patre suo, quod cum eundem Firminum praegnans mater esset, etiam illius paterni amici famula quaedam pariter utero
Abbreviated transcription (Latin):
te omĩs erroris reuocat nos. nisi
uita que mori nescit: et sapĩa m̃¬
tes indigentes in luminans nul¬
lo indigens lumine qua mũdus
ãministrat᷑. Usq ad arboꝵ uola¬
tica folia. Tu ꝓcurasti ꝑuicatie mee.
Qua obluctatus sũ iundiciano
acuto semi. et nebridio adolescenti
mirabilis anime. illi uehem̃ter
affirmanti huic cũ dubitatione
quidẽ aliqua s tam̃ crebro dicẽti
non eẽ illam artem futura preui¬
dendi. Coniecturas aũt hoĩm hr̃e
sepe uim sortis. et multa dicendo.
dici pleraq uentura nescientib e¬
is qui dicerent. s in ea ñrtacendo ĩ¬
currentib: procurasti gͦ tu hoĩem
amicum ñ quidẽ segnem consul
torem mathemathicoꝵ. nec eas
litteras bene tallentem. S ut dixi
consultorẽ curiosum. et tam̃ scien¬
tem aliquid qd̃ a pr̃e suo se audisse
dicebat. Quod quantũ ualeret
ad illius artis opinionẽ euerten¬
dã ignorabat. Is ergo uir nomi¬
ne firminus liberaliter institutꝰ

Expanded text:
te omnis erroris reuocat nos nisi te omnis erroris reuocat nos nisi uita, quae mori nescit, et sapientia mentes indigentes inluminans, nullo indigens lumine, qua mundus administratur usque ad arborum uolatica folia? — tu procurasti peruicaciae meae, qua obluctatus sum Yindiciano acuto seni et Nebridio adulescenti mirabilis animae, illi uehementer adfirmanti, huic cum dubitatione quidem aliqua, sed tamen crebro dicenti non esse illam artem futura praeuidendi, coniecturas autem hominum habere saepe uim sortis et multa dicendo dici pleraque uentura nescientibus eis, qui dicerent, sed in ea non tacendo incurrentibus, procurasti tu ergo hominem amicum, non quidtorem mathematicorum, nec eas litteras bene callentem; sed, ut dixi, consultorem curiosum, et tamtem aliquid, quod a patre suo se audisse dicebat: quod quantum ualeret ad illius artis opinionem euertendam, ignorabat. is ergo uir nomine Firminus, liberaliter institutus
Abbreviated transcription (Latin):
et infinitũ bonũ: Aut si ñ erat
bene ut ñ aliquid boni et iam fa¬
bricaree᷑ et conderet qui bonus erat.
illa sublata et adnichilũ redacta ma¬
terie que mala erat. Bonã ip̃e insti¬
tueret unde om̃ia trearet: Non eĩ
esser omp̃c. si condere ñ posset et a¬
liqͥd boni. nisi ea qm ñ ipse condide¬
rat adiuuaret᷑ materia. Talia uo¬
luebam pectore misero ingrani da¬
to curis mordacissimis de timore
mortis. et ñ inuenta ueritate sta¬
biliter tñ herebat incorde meo in
catholica eccłia fides xp̃i tui et dñi
et saluatoris nr̃i. In multis quidẽ
ad huc informis et p̾ter doctrine
normã fluitans. s tam̃ nõ eam re¬
linquebat animꝰ. Inmo indies nia¬
gis magisq iubibebat. Iam et iã
mathematichoꝵ fallaces diuina¬
tiones et impia deliramenta reie¬
ceram. Confitoaut᷑ et iam hine t̾
deuitimis iuscerib anime mee
miserationes tue deus ñs. tu eĩ
tu omnino. nã quis alius a mor¬

Expanded text:
et infinitum bonum? aut si non erat et infinitum bonum? aut si non erat bene, ut non aliquid boni etiam fabricaretur et conderet qui bonus erat, illa sublata et ad nihilum redacta materie, quae mala erat, bonam ipse institueret, unde omnia crearet? non enim esset omnipotens, si condere non posset aliquid boni, nisi ea quam non ipse condiderat adiuuaretur materia". talia uoluebam pectore misero, ingrauidato curis mordacissimis de timore mortis et non inuenta ueritate; stabiliter tamen haerebat in corde meo in catholica ecclesia fides Christi tui, domini et saluatoris nostri, in multis quidem adhuc informis et praeter doctrinae normam fluitans, sed tamen non eam relinquebat animus, inmo in dies magis magisque inhibebat. Iam etiam mathematicorum fallaces diuinationes et inpia deliramenta reieceram. confiteantur etiam hinc tibi de intimis uisceribus animae meae miserationes tuae, deus meus! tu enim, tu omnino — nam quis alius a mor
Abbreviated transcription (Latin):
memꝰ. Pcirco aut est. malũ quod
timemus aut hoc malũ est qr
tunemꝰ. Unde est gͥ : qm̃ d̾s fecit
hec omnia. Bonus bona. Marꝰ
quidẽ et sumiũ bonum ininora
fecit bona. S tam̃ ee creans et crea¬
tabona sunt omĩa. Unde ẽ malũ:
Nut unde fecit ea: Materies ali¬
qua mala erat et forma uit ato
ordinauit eam. S reliquid aliꝙͥ
in illa. qd̾ in bonam s̃ conu̾teret.
Cur et hoc: An impotens erat to¬
tam uertere et cõmittare ut nichł
mali remaneret cum sit omnipo¬
tens: Postremo cur inde aliquid
facere uoluit: Ac ñ potius eadem
om̃i potentia fecit ut nulla eẽt
om̃ino: Aut uero existere poterat
contra eius uoluntatẽ: Aut si et̾¬
na erat. cur tamdiu ꝑ infuitta re¬
tro spatia tempoꝵ sic eam siuit eẽ
ac tanto post placuit aliquid ex ea
facere: Aut iam si aliquid subito
uoluit agere. hoc potius ageret õĩ¬
potens ut illa ñ esset. Atq ip̃e so¬
lus esset. Totum uerũ et suminũ

Expanded text:
memus. idcirco aut est malum, quod memus. idcirco aut est malum, quod timemus, aut hoc malum est, quia timemus. unde est igitur, quia deus fecit haec omnia bonus bona? maius quidem et summum bonum minora fecit bona, sed tamen et creans et creata bona sunt omnia. unde est malum? an unde fecit ea, materies aliqua mala erat, et formauit atque ordinauit eam, sed reliquit aliquid in illa, quod in bonum non conuerteret? cur et hoc? an inpotens erat totam uertere et conmutare, ut nihil mali remaneret, cum sit omnipotens? postremo cur inde aliquid facere uoluit ac non potius eadem omnipotentia fecit, ut nulla esset omnino? aut uero exsistere poterat contra eius uoluntatem? aut si aeterna erat, cur tam diu per infinita retro spatia temporum sic eam siuit esse ac tanto post placuit aliquid ex ea facere? aut iam, si aliquid subito uoluit agere, hoc potius ageret omnipotens, ut illa non esset atque ipse solus esset totum uerum et summum
Abbreviated transcription (Latin):
s qͣntum libuit. Undiq uersũ
sane finitũ. Ce aũt dñe ex omni
parte ambientẽ et penetrantem
eam. s usq quaq infinitum. tã¬
qͣm si mare esset ubiq et undiq
ꝑ inm̃sa infinitũ solum mare et
haberet infra se spongiam qͣmlibit
magnã: S finitam tñ plena sti
iidiqz spongia illa ex omni sua
parte et inmenso mari sic creatu¬
ram tuã finitã te infinito plenã
putabam et dicebam. Ecce deus. et
ecce q̃ creauit ds̃. et bonus d̾s. Ett¬
qz his ualidissime longissime q̃
prestantior. S tñ bonus bona eͤ¬
auit. et ecce quomͦ ambit atq im¬
plet ea. U̾bi gͦ malũ: et unde: et
qua huc in repsit: Que est radix e¬
ius: et qd̃ semen eius: An oĩno¬
ñ est: Cur ergo timemus et care¬
mus ꝙ nõ est: Aut si maniter ti¬
memius certe uel timor ipse mall
est. quo in cassum stimulatur et
excrutiatur cor. et tanto grauius
malũ qnͣto nõ est. ꝙ tumeamꝰ et ti¬

Expanded text:
sed quantum libuit, undiqueuersum sed quantum libuit, undiqueuersum sane finitam, te autem, domine, ex omni parte ambientem et penetrantem eam, sed usquequaque infinitum, tamquam si mare esset ubique et undique per inmensa infinitum solum mare et haberet intra se spongiam quamlibet magnam, sed finitam tamen, plena esset utique spongia illa ex omni sua parte ex inmenso mari: sic creaturam tuam finitam te infinito plenam putabam et dicebam: "ecce deus et ecce quae creauit deus, et bonus deus atque his ualidissime longissimeque praestantior; sed tamen bonus bona creauit: et ecce quomodo ambit atque implet ea? ubi ergo malum et unde et qua huc inrepsit? quae radix eius et quod semen eius? an omnino non est? cur ergo timemus et cauemus quod non est? aut si inaniter timemus, timor ipse malum est, quo incassum stimulatur et excruciatur cor, et tanto grauius malum, quanto non est, quod timeamus, et ti
Abbreviated transcription (Latin):
maior. si te ip̃o tu ip̃e maior esses.
Uoluntas enĩ et potentia dei d̃s
ip̃e est. et quid in ꝓuisum tͥ qui
nosti om̃ia: Et nulla natura ẽ
nisi qr nosti eam. et ut qͥd mul¬
ta dicimus: Cur nõ sit corrup¬
tibilis sb̃a que deus est: Qnͣdo
si hoc esset ñ esset d̾s. et querebam
unde malum. et male querebam
et in ip̃a inquisitione mea non
uidebam malũ et constituebã
in conspectu sp̃c mei uniu̾sam
creaturam qͥequid in ea cernere
possumꝰ. Sicuti ẽ terra et mare et
aer. et sidera. et arbores. et animalia
mortalia. et quicqͥd in ea ñ uidemꝰ.
sicut firmamentũ celi. In suꝑ et
om̃s angłos et cuncta spiritalia
eius. Sz et iam ip̃a quasi corpora es¬
sent locis et locis ordinauit ima¬
ginatio mea. Et feci unam massã
grandem distinctam genib corpo¬
rum creaturã tuã. Siue que reue
ra corꝑa erant. siue que ip̃e ꝓspi¬
rrtib finxerã et eam feci grandẽ
nõ quantũ erat ꝙ scire ñ poteram.

Expanded text:
maior, si te ipso tu ipse maior esses: maior, si te ipso tu ipse maior esses: uoluntas enim et potentia dei deus ipse est. quid inprouisum tibi, qui nosti omnia? et nulla natura est, nisi quia nosti eam. et ut quid multa dicimus, cur non sit corruptibilis substantia, quae deus est, quando, si hoc esset, non esset deus? . Et quaerebam, unde malum, et male quaerebam et in ipsa inquisitione mea non uidebam malum. et constituebam in conspectu spiritus mei uniuersam creaturam, quidquid in ea cernere possumus, sicuti est terra et mare et aer et sidera et arbores et animalia mortalia, et quidquid in ea non uidemus, sicut firmamentum caeli insuper et omnes angelos et cuncta spiritalia eius, sed etiam ipsa, quasi corpora essent, locis et locis ordinata, ut imaginatio mea; et feci unam massam grandem distinctam generibus corporum creaturam tuam, siue re uera quae corpora erant, siue quae ipse pro spiritibus finxeram, et eam feci grandem, non quantum erat, quod scire non poteram,
Abbreviated transcription (Latin):
ti. qm homo facere putatur. Sic
enĩ ntebar inuenire cetera ut iã
inuen̾am melius esse incorrup
ulla anima unqmͣ potuit. potẽ¬
rit ue cogitare aliquid qd̃ sit te
melius qui sũmum et optimũ
bonũ es. Cum aũt uerissime at¬
q certissime incorruptibile cor¬
ruptili p̾ponatur. sicut iam ego
p̾ponebam. Poteram iã cogtra¬
tione aliquid attingere ꝙ esset
melius deo meo: Nisi tu esses in¬
corruptibilis. U̾bi gͥ uidebam
incorruptibilẽ corruptibili esse
p̾ferendum. ibi te querere debebam
atq inde aduert̾e ubi sit malum
id est unde sit ip̃a corruptio qua
molari substantia tua nullomͦ
potest. Nullo enĩ ꝓrsus mͦ uolat
corruptio dm̃ nr̃m. nulla uolun¬
tate. nulla necessitate. nullo in¬
ꝓuiso casu. Qm̃ ip̃e est d̾s et ꝙ
sibi uult bonũ est et ip̃e est idem
bonũ. Corrũpiantẽ. non ẽ bonũ.
Nec cogeris inuitus ad aliquid
qr uoluntas tua ñ est maior.
qm potentia tua. Esset autem

Expanded text:
ti quam homo facere putator. Sic ti quam homo facere putator. Sic enim nitebar inuenire cetera, ut iam inueneram melius esse incorruptulla anima umquam potuit poteritue cogitare aliquid, quod sit te melius, qui summum et optimum bonum es. cum autem uerissime atque certissime incorruptibile corruptibili praeponatur, sicut ego iam praeponebam, poteram iam cogitatione aliquid adtingere, quod esset melius deo meo, nisi tu esses incorruptibilis. ubi igitur uidebam incorruptibile corruptibili esse praeferendum, ibi te quaerere debebam atque inde aduertere, ubi sit malum, id est unde sit ipsa corruptio, qua uiolari substantia tua nullo modo potest. nullo enim prorsus uiolat corruptio deum nostrum, nulla uoluntate, nulla necessitate, nullo inprouiso casu, quoniam ipse est deus et quod sibi uult, bonum est et ipse est idem bonum; corrumpi autem non est bonum. nec cogeris inuitus ad aliquid, quia uoluntas tua non est maior quam potentia tua. esset autem
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ qͣm me uelle ac nolle certis¬
simꝰ eram. et ibi eẽ causam pecc̃i
mei iam iãq animadũtebam. Qd̃
aũt inuit̾ facerem pati me potiuᷤ
qm facere uidebam et id ñ culpã.
s penam. ẽẽ iudicabam qua me
ñ inuste plectite iustum cogitãs
ecco fatebar. S rursus dicebam.
Quis fecit me: Nonne d̾s meus:
Non tm̃ bonus s ip̃m bonum. Un¬
de gͥ mͥ maleuelle et benenolle ut
esset: cur uiste penas luerẽ: Qͥs
in me hoc posuit et inseruit mi¬
chi plantariũ a maritudinis cũ
totus fierem ad ulcissimo deo mo:
Si diabolus auctor. unde ip̃e diabo¬
lus: Qd̃ si et ipẽ ꝑuersa uolunta¬
te ex bono angło diabolus factus
est. unde et in ipso uoluntas ma¬
la qua diabolus fieret. Qnͣdo totꝰ
angelus a conditore optimo fc̃s
esset bonus: Et his cogitatiõib
de primebar trerum et suffocabar.
s nonusq ad illum infernũ sub¬
ducebar erroris. ubi nemo tibi cõ-¬
fitetur: dum tu potius mala pa¬

Expanded text:
alium quam me uelle ac nolle certisalium quam me uelle ac nolle certissimus eram et ibi esse causam peccati mei iam iamque aduertebam. quod autem inuitus facerem, pati me potius quam facere uidebam et id non culpam, sed poenam esse iudicabam, qua me non iniuste plecti, te iustum cogitans, cito fatebar. sed rursus dicebam: "quis fecit me? nonne deus meus, non tantum bonus, sed ipsum bonum? unde igitur mihi male uelle et bene nolle? ut esset, cur iuste poenas luerem? quis in me hoc posuit et inseuit mihi plantarium amaritudinis, cum totus fierem a dulcissimo deo meo? si diabolus auctor, unde ipse diabolus? quod si et ipse peruersa uoluntate ex bono angelo diabolus factus est, unde et in ipso uoluntas mala, qua diabolus fieret, quando totus angelus a conditore optimo factus esset?" his cogitationibus deprimebar iterum et suffocabar, sed non usque ad illum infernum subducebar erroris, ubi nemo tibi cofitetur, dum tu potius mala pa
Abbreviated transcription (Latin):
et corpora. s omnes et omĩa ñ te¬
nebam explicatam et enodatam
causã mali. Quecũq tam̃ esset
sic eam quereclã uidebam ut ñ per
illam constringerer dm̃ incõmu¬
tabilem mutabilem credere. neip¬
se fierem ꝙ querebam. Itaq securͤ
eam querebã et certus ñ esse uerũ
qd̃ illi dic̾ent. quos toto animo
fugiebam: qr uidebam querẽdo
unde malum repletos malitia qͣ
opinarent᷑. tuam potius sb̾am ma-¬
le pati qͣm suam male facere ec ĩ¬
tendebam ut cernerem qd̃ audiebã
liberum uoluntatis arbitriũ cau¬
sam eẽ ut male faceremꝰ. et rectum
iudiciũ tuũ ut paterem᷑ et eam
liquidã cerne̾re ñ ualebam. Itaq
aciem m̃tis de ꝓfundo educere cona-¬
tus mergebar iterũ et sepe conatꝰ
mergebar iterũ atq it̾m. Suble¬
uabat eñ me in lucem tuam. Qd̃¬
alibi iã tam sciebam me habere
uoluntatẽ qmͣ me uiuere. Itaq
cũ aliquid uellem aut nollem. ñ

Expanded text:
et corpora, sed omnes et omnia, non teet corpora, sed omnes et omnia, non tenebam explicitam et enodatam causam mali. quaecumque tamen esset, sic eam quaerendam uidebam, ut non per illam constringerem deum in-, conmutabilem mutabilem credere, ne ipse fierem quod quaere-\' bam. itaque securus eam quaerebam et certus non esse uerum quod illi dicerent, quos toto animo fugiebam, quia uidebam quaerendo, unde malum, repletos malitia, qua opinarentur tuam potius substantiam male pati quam suam male facere. Et intendebam, ut cernerem quod audiebam, liberum uoluntatis arbitrium causam esse, ut male faceremus et rectum iudicium tuum ut pateremur, et eam liquidam cernere non ualebam. itaque aciem mentis de profundo educere conatus mergebar iterum et saepe conatus mergebar iterum atque iterum. subleuabat enim me in lucem tuam, quod tam sciebam me habere uoluntatem quam me uiuere. itaque cum aliquid uellem aut nollem, non
Abbreviated transcription (Latin):
retur causa pugnandi et ita pugnã¬
di ut quedam portio tua et membrr̃
tuũ uel ꝓles de ip̃a sb̾a tua mistere¬
tur aduersis potestatib: Et ñ ate
retur et cõmutaretur indet̾ius. ut
abeatitudine in miseriam uertere¬
tur et indigeret auxilio qͦ erui p᷑¬
gariq posset et hanc ẽẽ animã cui
tuus sermo seruienti liber et con¬
caminate purꝰ et corrupte integ̾
subueniret. S et ip̃e corruptibił.
qr ex una eademq substantia. Ita
esse illa om̃ia et execrabilia. Si aũ
corruptibilem. idip̃m iam falsum
et pͥma uoce ab hominadum. Sat
erat gͦ istud adu̾sus eos omini mͦ
euomendos a pressura pectoris qͥa
ñ habebant qua exirent sine hor¬
ribili sacrilegio cordis et lingue
sentiendo de te ista et loq̃ndo. Sed
et ego adhuc qͣmuis incontamina¬
bilem et inconu̾tibilem. et nulla
ex parte mutabilem dic̾em firme
qui fecisti nõ solum aĩas nr̃as.
s et iam corꝑa. Nec tm̃ nr̃as aĩas

Expanded text:
retur causa pugnandi et ita pugnanretur causa pugnandi et ita pugnandi, ut quaedam portio tua et membrum tuum uel proles de ipsa substantia tua misceretur aduersis potestatibus et non a te retur et conmutaretur in deterius, ut a beatitudine in miseriam uerteretur et egeret auxilio, quo erui purgarique posset, et hanc esse animam, cui tuus sermo seruienti liber et contaminatae purus et corruptae integer subueniret, sed et ipse corruptibilis, quia ex una eademque substantia. itaqesse illa omnia et exsecrabilia; si autem corruptibilem, id ipsum iam falsum et prima uoce abominandum. sat erat ergo istuc aduersus eos omni modo euomendos a pressura pectoris, quia non habebant, qua exirent sine horribili sacrilegio cordis et linguae sentiendo de te ista et loquendo. Sed et ego adhuc, quamuis incontaminabilem et inconuertibilem et nulla ex parte mutabilem dicerem firmequi fecisti non solum animas nostras sed etiam corpora, nec tantum nostras animas
Abbreviated transcription (Latin):
falsum erat. Illo enĩ mͦ maior pars
t̾re maiorẽ tui partẽ haberet. et
minorem minor atq ita te plena
eẽnt om̃ia. Aut amplius tui ca¬
peret elefanti corpus qmͣ passeris
quo esset isto grandius. grandio¬
remq occuparet locuni atq tta
frustratim partib mundi mag-¬
ni magnas breuib: Breues par¬
tes tuas p̾sentes faceres: ñ es aũt
ita s ñcdum in luminau̾as tenl¬
bras meas. Sat erat mͥ dñe ad u̾¬
sus illos deceptores et loquaces
mutos. qm̃ nõ exeis sonabat uer¬
bũ tuũ. Sat erat gͦ illud ꝙ iam
diu abusq carchaginea nebridio
ꝓponi solebat. Et omnes qͥ audie¬
ramus. concussi sumꝰ. Quid erae
tibi factura nescio qua egens tene¬
braꝵ. qm ex adu̾sa mole solent op¬
ponere. Si tu cum ea pugnare no¬
iusses: Si eñ respond̾etur aliqͥd
fuisse nocitura uolabilis tu et cor¬
ruptibilis fores. Si aũt nichil ea
nocere potuisse diceret᷑. nulla affer¬

Expanded text:
falsum erat. illo enim modo maior pars falsum erat. illo enim modo maior pars terrae maiorem tui partem haberet et minorem minor, atque ita te plena essent omnia, ut amplius tui caperet elephanti corpus quam passeris, quo esset isto grandius grandioremque occuparet locum, atque ita frustatim partibus mundi magnis magnas, breuibus breues partes tuas praesentes faceres. non est autem ita. sed nondum inluminaueras tenebras meas. Sat erat mihi, domine, aduersus illos deceptos deceptores et loquaces mutos, quoniam non ex eis sonabat uerbum tuum, sat erat ergo illud quod iam diu ab usque Carthagine a Nebridio proponi solebat et omnes, qui audiebamus, concussi sumus: quid erat tibi factura nescio qua gens tenebrarum, quam ex aduersa mole solent proponere, si tu cum ea pugnare noluisses? si enim responderetur aliquid fuisse nocituram, uiolabilis tu et corruptibilis fores. si autem nihil ea nocere potuisse diceretur, nulla affer
Abbreviated transcription (Latin):
nec uidebam hanc eandem intenti¬
onẽ qua illas ipãs imagines for¬
mabam ñ eẽ tale aliquid. Que ta¬
men ip̃as ñ formaret iuisi esset ma¬
gnũ aliquid. Ita et iam te uita ui¬
te mee grandem ꝑ infinita spatia
uidiq cogitabam penetrare totã
mundi molem. et extra eam qua¬
qua u̾sum ꝑ inm̃sam sine t̾mino
ut haberet te terra haberet celum.
haberent omĩa. et illa finirentur
inte. Tu aũt nusqͣm. Sicnt autẽ
luci solis ñ obsisteret corpus aeris
huiꝰ qui supͣ terram ẽ. Quominus
ꝑ eũ traiceretur penetrans eũ. nõ
disrumpendo. aut concidendo. s im¬
plendo eum totũ. Sic tͥ putabam
ñ solum celi et aeris et maris. s et¬
iam t̾re corpus ꝑuiũ. et ex om̃ib
maximis minimisq partib pe¬
netrabile ad capiendam p̾sentiam
tuã. Occulta inspiratione intrin¬
secus et extrinsecus ad ministrãte
oĩa que creasti. ita suspicabar qͥ a
cogitare aluid ñ poteram. Nam

Expanded text:
nec uidebam hanc eandem intentinec uidebam hanc eandem intentionem, quaillas ipsas imagines formabam, non esse tale aliquid: quae tamen ipsas non formaret, nisi esset magnum aliquid.. ita etiam te, uita uitae meae, grandem per infinita spatia undique cogitabam penetrare totam mundi molem et extra eam quaquauersum per inmensa sine termino, ut haberet te terra, haberet caelum, haberent omnia et illa finirentur in te, tu autem nusquam. sicut autem luci solis non obsisteret aeris corpus, aeris huius, qui supra terram est, quominus per eum traiceretur penetrans eum non dirrumpendo aut concidendo, sed implendo eum totum, sic tibi putabam non solum caeli et aeris et maris, sed etiam terrae corpus peruium et ex omnibus maximis minimisque partibus penetrabile ad capiendam praesentiam tuam, occulta inspiratione intrinsecus et extrinsecus administrante omnia, quae creasti. ita suspicabar, quia cogitare aliud non poteram; nam