comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dentes aliis anmnciauest. Sz ualde
dolendum est: qd̾ subdidit. Et nolebant ue¬
nire. Et pulchre dicit᷑ nolebant uenire. qͥa
audierunt. s tam̃ uenturum mimine cre¬
didert̃. Offert cd̾s qd̃ rogari debuerat ũ
rogatꝰ dare pat̾ est qd̃ uix credi potuit ut
largiri dignaret᷑ etiam postulatꝰ. S reꝓ¬
bi ad nuptias uenire nolunt. qr eiꝰ iussi
unt a deo ñ postulant. uerũ etiã oblata
sibi acciꝑe renuunt. Nec tam̃ diuina
pietas contẽpnentes se contẽpuit. cũ
ad cos qui uenire nolebant iterũ misit
alios seruos. Serui qͥ scd̾o mittunt᷑ apłi
sunt intelligendi. qͥ post dm̃ incarna¬
tiorĩẽ ad p̾dicandum euangłium sũt mis¬
si. Qui tanto securiꝰ aduentũ xp̃i annũ¬
ciauerunt: quͣto ab ip̃o ore u̾itatis ube¬
rius u̾bũ diuinũ audiesunt. S qiia
plerũq apud auditoꝵ m̃tes plus exem-
ris et altilib utͥusq testam̃ti sc̃os patres
accipimꝰ: uet̾is sciłz ac nomi. Caurus enim

Expanded text:
dentes aliis annuntiaverunt. Sed valde dolendum est quod subdidit: « Et nolebant venire. » Et pulchre dicitur: « Nolebant venire. » Quia audierunt, sed tamen venturum minime crediderunt. Offert Deus quod rogari debuerat, non rogatus dare paratus est, quod vix credi potuit, ut largiri dignaretur etiam postulatus. Sed reprobi ad nuptias venire nolunt, quia ejus jusunt, a Deo non postulant, verum etiam oblata sibi accipere renuunt. Nec tamen divina pietas contemnentes se contemnit, cum ad eos, qui venire nolebant, iterum misit alios servos. Servi, qui secundo mittuntur, apostoli sunt intelligendi, qui post Domini incarnationem ad praedicandum Evangelium sunt missi. Qui tanto securius adventum Christi annuntiaverunt, quanto ab ipso ore veritatis uberius Verbum divinum audierunt. Sed quia plerumque apud auditorum mentes plus exemplris et altilibus utriusque Testamenti sanctos Patres accipimus, Veteris scilicet ac Novi. Taurus enim
Abbreviated transcription (Latin):
suos. uocare inuitatos ad nuptias. Si
seruũ legerimꝰ ut ñ milla habent exem¬
plaria: moy sen intelligere debemus.Si
aũ pluralit̾ seruos: priaichas et ꝓpħ̾as
accipe possumꝰ. Oꝯisit gͦ seruos suos uo¬

Expanded text:
suos vocare invitatos ad nuptias. » Si servum legerimus, ut nonnulla habent exemplaria, Moysen intelligere debemus; si autem pluraliter servos, patriarchas et prophetas accipere possumus. Misit ergo servos vo
Abbreviated transcription (Latin):
leranciã lacob. miciciam moysi. miscłiam
dauid. pacientiam iob audiuimr᷑ et finem
dm̃ indimꝰ. S reꝑbi om̃s dum t̾renis dimm¬
tiis ad qͥrendis studiose iniant. ñ solũ ser¬
noꝵ di exempla immnitari cõtẽpnunt. sẽd
etiam ip̃nis u̾b ddm̃ u̾ba intantis audire
neglegunt. Unde et subdit᷑. Iui aũ negle¬
xerunt. Et aluert̃ alius in uillam suam. Qdͥ
ꝑuillam. nͥsi t̾rena substancia designat᷑.
Ad uillam qͥpe nadit. qui t̾rena suꝑflue
diligens. celestẽ patͥam ñ reqͥrit. Quic̃q
nat᷑alẽ intelletũ ñ inseruitio dĩ s t̾rens
cõmodis occupat. ñ solũ ad mllam s etiã
ad negocrationẽ ꝑ git. Unde bene dr̃: Auꝰ
In negociationẽ nͦ hoc agit᷑. ut qd̃ uilnuis
emit᷑ carius ueniidet᷑. Quic̃q gͦ maite
uel innegocio in iuste lucra appetit: qͣsi

Expanded text:
iam David, patientiam Job audivimus, et finem Domini vidimus. Sed reprobi omnes, dum terrenis divitiis acquirendis studiose inhiant, non solum servorum Dei exempla imitari contemnunt, sed etiam ipsius Domini verba invitantis audire negligunt. Unde et subditur: « Illi autem neglexerunt, et abierunt, alius in villam suam. » Quid per villam, nisi terrena substanua diligens, coelestem patriam non requirit. Cumque naturalem intellectum non in servitio Dei, sed in terrenis commodis occupat, non solum ad villam, sed etiam ad negotiationem suam pergit. Unde bene subditur:In negotiatione vero hoc agitur, ut quod vilius emitur, carius venundetur. Quicunque ergo arte vel i
Abbreviated transcription (Latin):
abco. Et sic̾ ait apłs. nunc manent fides
tanta confusione a comuuio repudiat.
Ad qd̃ dicendũ qr tͦpice loquens ꝑ anti¬
frasin id ẽ ꝑ irrisionẽ amicũ appellat. qͥ
ñ meret᷑ diligi. Ac si dic̾et Amice: et nõ
Amice quia adnptias uenisti. s ñ amice
qr uestem nuptialẽ ñ habuisti. At ille
obinutuit. Increpatꝰ a rege is qͥ sine ue¬
ste nuptiali nuptias intrau̾at obmutu¬
it: qͥa in illa discussione diftͥcti examinis
nec fugiench nec menciendi. nec cuiqmͣ
se ocultandi locꝰ erit: qnͣdo ñ solũ d̃i p̾¬
sencia et angłoꝵr atq scõꝵ mułtitudo tes¬
tis erie. s euã ip̃a consciencia peccatͥx se¬
met ip̃am cur peccau̾it accusabit: teste
beato iob qui ait. Et t̾ra adu̾sum me cla¬
mat. Unde inꝑsona uide ꝓditoris siue
cuiꝰ libet impii: dr. Reuelabunt celi ini¬
qͥtatẽ eiꝰ. et t̾ra adu̾sus eũ consurget.
et mamfestũ erit pcc̃m illius indie fu¬
roris dm̃. Hanc quippe diftrictionem

Expanded text:
manet, fides, tanta confusione a convivio repudiat. Ad quod dicendum, quia tropice loquens, per antiphrasin, id est per irrisionem amicum appellat, qui non meretur diligi. Ac si diceret: Amice, et non Amice, quia ad nuptias venisti; sed non amice, quia vestem nuptialem non attulisti. « At ille obmutuit. » Increpatus a rege is qui sine veste nuptiali nuptias intraverat, obmutuit, quia in illa discussione districti examinis, nec fugiendi, nec mentiendi, nec cuiquam se occultandi locus erit, quando non solum Dei praesentia, et angelorum atque sanctorum multitudo testis erit, sed etiam ipsa conscientia peccatrix semetipsam, cur peccaverit, accusabit, teste beato Job, qui ait: « Et terra adversum me clamat . » Unde in persona Judae proditoris, sive cujuslibet impii dicitur: « Revelabunt coeli iniquitatem ejus, et terra adversus eum consurget, et manifestum erit peccatum illius in die furoris Domini . » Hanc quippe districtionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sẽquens a malechites repꝑit. ei q cibũ
et potũ tribuit: atq post ea duc̃e si itins
fecit. Amalechites qui lambens ppłs int̾¬
pretat᷑ mundi significat amatores: qui
alienis diuciis locupletari. et ext̾neis fa-¬
cultatib cupiunt augeri. Cũq ñnulli
electi cum talib p̾sentis uite cursum com¬
munẽ duc̃e desiderant insercordissima
bonitate aut flagelł atterunt᷑. aut pau¬
ꝑtate attenuant᷑. ut aliqͣ necessitate con¬
stringunt᷑. ut etiã nolentes ad dñm con

Expanded text:
persequens, Amalechitas reperit, eique cibum et potum tribuit, atque postea ducem sui itineris fecit. Amalechites autem, qui lambens populus interpretatur, mundi significat amatores, qui alienis divitiis locupletari, et extraneis facultatibus cupiunt augeri. Cumque nonnulli electi cum talibus praesentis vitae cursum communem ducere desiderant, misericordissima Dei bonitate, aut flagellis atteruntur, aut paupertate attenuantur, aut aliqua necessitate constringuntur, ut etiam nolentes ad D
Abbreviated transcription (Latin):
angłici sunt sp̾c. uuide dñs salbaotħ id ẽ dͥñs
ex̾cituũ dr̃. De qͥb ait damhel Ethilia mn¬
lium ministrabant ei. et rł. Missis gͦ ex̾ci¬
tib suis ꝑdidit homicidas illos: qr om̃e
iudiciũ in hoĩb ꝑ angłos suos impleturꝰ ẽ:
sic̾ ip̃e ait in euangłio. Mittet filiꝰ hõĩs an¬
gelos suos et colligent de regno eĩ omma
scandala. et mittent ea incaminũ ignis.
Quia sic̃ hõ adtempꝰ inciuitate manet.
ita aĩa in habitat corpꝰ. Non solũ gͦ ho¬
mnicide ꝑdut᷑. s etiã ciuitas eoꝵ succen¬
dit᷑. qͥa nsq ad iudiciũ repbi iaĩabus
et post iudiciũ etiam in corꝑib dampnra¬
bunt᷑. S qͥ a suꝑius hunc regẽ di onũ¬
potentis speciẽ ten̾e diximꝰ: q̾nit᷑ qͦmͦ uat̃

Expanded text:
sunt spiritus, unde Dominus sabaoth, id est Dominus exercituum dicitur. De quibus ait Daniel: « Millia millium ministrabant ei , » et reliqua. Missis ergo exercitibus suis, perdidit homicidas illos, quia omne judicium in hominibus per angelos suos impleturus est, sicut ipse ait in Evangelio: « Mittet filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala, et mittent ea in caminum ignis quia sicut ad tempus homo in civitate manet, ita anima inhabitat in corpore. Non solum ergo homicidae perduntur, sed etiam civitas succenditur, quia usque ad judicium reprobi in animabus, et post judicium etiam cum corporibus damnabuntur. Sed quia superius hunc regem Dei omnipotentis speciem tenere diximus, quaeritur quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
litate iudicas. et cum magna reu̾encia
ñ mutor. Tunc ait serus suis. Nuptie
quidẽ ꝑate suit. s qͥ inuitati esant. nõ
fuert̃ digni. Ite gͦ ad exitꝰ maꝵ: et Rł.
De exitꝰ gͦ uiaꝵ gentilis ppłs uocatꝰ est:
qnͣdo muillam di cognitionẽ habens ab
sdoloꝵ citta ad credulitatẽ dĩ ad ductꝰ
est. S qͥa ñ ad solos iudeos hanc ꝑabolã
s ad nos ꝑtinere c̃redimꝰ sic̃ ias actiones
accipimus sic exit̾ uiaꝵ defectus dicimꝰ
actionũ. Sunt em̃ ñ nulli qui ñ facile
scli eis deficiat: sic̃ scͥptũ est. Et taritũ mͦ:¬
sola uexatio intellectũ dabit auctitui.
Et ꝑsalmista. Cum occid̾et eos querebãt
flagellis ꝑcussi ad salutẽ redeunt: qui

Expanded text:
litate judicas, et cum magna reverentia um Deus, et non mutor . » « Tunc ait servis suis: Nuptiae quidem paratae sunt, sed qui invitati erant non fuerunt digni. Ite ergo ad exitus De exitibus ergo viarum gentilis populus vocatus est, quando, nullam Dei cognitionem habens, ab idolorum cultura ad credulitatem Dei adductus est. Sed quia non ad solos Judaeos hanc parabolam, sed ad nos pertinere credimus, sicut vias actiones accipimus, sic exitus viarum defectus dicimus actionum. Sunt enim nonnulli qui non facile saeculi eis deficiat, sicut scriptum est: « Et tantummodo vexatio intellectum dabit auditui . » Et Psalmista: « Cum occideret eos, quaerebant fla
Abbreviated transcription (Latin):
dire dignant᷑. Sunt alii qui u̾bũ dłi audi¬
unt: s aꝑoiue lere contempiunt.
dei. despiciunt. s etiam p̾dicatores u̾bi
o diis et gladiis ꝑ sequunit᷑. Ini gͦ distͥc¬
te damprandi it̃ qͥ u̾bũ dĩ ñ audiũt:
s illi distͥctius qͥ aucditũ implere negle

Expanded text:
 sunt alii qui verbum Dei audiunt, sed opere implere contemnunt. Dei despiciunt, sed etiam praedicatores verbi odiis et gladiis persequuntur. Illi vero districte damnandi sunt qui verbum Dei non audiunt: sed illi districtius qui aud
Abbreviated transcription (Latin):
cat eccłiam: so ẽ congregationẽ iustoꝵ.
in qua dñs ñ solũ regnat. s etiam qͥescit.
sic̾ scͥptum est in salomone. Amma nisti:
sedes est sapĩe. Sunt aũ ñ milli qͥ hanc
eandem lectionẽ ẽẽ putant qũa lucas sub
appellatione cene descͥbit. s quedã int̾ se
diu̾sa contin̾e indent᷑. qr ibi cena: hic prã¬
dium noĩatur. Ibi nullus qui uttrauit
egressus legit᷑: hic qui cum ueste nuptia¬
li ñ intrauerat cum magno de decore expul¬
sus uairat᷑. Nam qmͣuis consuetusdo au-¬
tiqͥs fu̾it semel inclie prandeir et hoc con¬
uiuium et prandium et cena uocaret᷑. a

Expanded text:
iam, id est congregationem justorum, in qua Dominus non solum regnat, sed etiam quiescit, sicut scriptum est in Salomone: « Anima justi, sedes sapientiae. » Sunt nonnulli, qui hanc eamdem lectionem esse putant, quam Lucas sub appellatione coenae descripsit, sed quaedam inter se diversa continere videntur: quia ibi coena, hic prandium nominatur: ibi nullus qui intravit, egressus legitur: hic qui cum veste nuptiali non intraverat, cum magno dedecore expulsus narratur. Nam quamvis consuetudo antiquis fuerit, semel in die prandere, et hoc convivium et prand
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa sꝑamꝰ ꝑ adoptionẽ gr̃e cłi quia fumꝰ
dõ infilios computati et̾nã głam simul
cũ eo et cum om̃ib scĩs erus nos possessu¬
ros. Non solum aũ s et głamur intͥbu-¬
lationib. scientes qd̃ tͥbulatio pacienciã
oꝑat᷑. paciencia aũ ꝓbationẽ. Dei nãq¬

Expanded text:
Quia speramus per adoptionem gratiae Dei quia sumus Deo in filios computati; aeternam gloriam simul cum eo et omnibus sanctis ejus nos possessuros. Non solum autem, sed et gloriamur in tribulationibus, scientes quod tribulatio patientiam operatur, patientia au
Abbreviated transcription (Latin):
bus dignos eiꝰ habitationi p̾paremꝰ. Si em̃
ex toto corde dm̃ diligimꝰ: nichil ent in no¬
bis unde pcc̃i desideriis senuamꝰ. Et qͥd ẽ di¬
ligere dm̃ nsi illi occupare aninũ cõciꝑe
fruenda uisionis eiꝰ affectũ. ꝑ cc̃i odiũ. mũ-¬
di fastidium. diligere etiam ꝓximũ que
ip̃e cenfuit diligendũ. in ip̃o amore:serna¬
re legitimũ modũ ꝑ iħ̾m xp̃m dñm nr̃m¬

Expanded text:
bus dignos ejus habitatione praeparemus. Si enim bus dignos ejus habitatione praeparemus. Si enim ex toto corde diligimus, nihil erit in nobis, unde peccati desideriis serviamus. Et quid est diligere Deum nisi illi occupare animum concipere fruendae visionis ejus affectum, peccati odium, mundi fastidium, diligere etiam proximum quem ipse censuit diligendum, in ipso amore servare legitimum modum per
Abbreviated transcription (Latin):
ad quiramꝰ de tͥbulatione fimenda pre¬
mium in fut᷑m. In confideratione em̃ p̾¬
mioꝵ: nullũ possumꝰ condignũ estima¬
relaborẽ. Habemꝰ enĩ unde honeste głe¬
mur: ac sine ꝑicl̃o. Ethagna enĩ gła ẽ
de ymis ad sũma cresc̾e de nichilo ad mi¬
xima ꝑuemire: qd̾ et delimo ad celũ et de ser¬
uitute uocam᷑ ad regnũ. sitam̃ om̃i sclari
gła et iocunditate. contẽpta millo qd nob̾¬
Spes añ ñ confuncdit. Nam spes fut᷑oꝵ bonoꝵ:
omnẽ confusionẽ expellit. Unde ꝓbat᷑ hũc
non hab̾e spem qui in p̾cepuis confunditur
xp̃i. Sequit᷑. Quia caritas d̃ĩ diffusa ẽ incor¬
dib nr̃is. Cthagnitudo enim ꝓmissoꝵ bene¬
ficioꝵ excitat in hoĩe caritatis magnitudi¬
nẽ: que ꝑfecto confidit nec timere nͨ desꝑa
solũ nob̃ ꝑfilii sui mortẽ ꝑcc̃a dimisit. sẽd
et sp̃m sc̃m nob̃ delit: qui nob̾ omĩa fut᷑a
demonstrat. et infide recta. in spe firma et
caritate ꝑfecta corroborat.si nos bonis oꝑi¬

Expanded text:
 de tribulatione finienda praemium infinitum. In consideratione enim praemiorum nullum possumus condignum aestimare laborem. Habemus enim quod honeste gloriemur ac sine periculo. Magna enim gloria est de imis ad summa crescere, de nihilo ad maxima pervenire; quod et de limo ad coelum et de servitute vocamur ad regnum: si tamen omni saeculari gloria et jucunditate contempta, in illo spes autem non confundit. Nam spes futurorum bonorum omnem confusionem expellit: unde probatur hunc non habere spem, qui in praeceptis confunditur Christi. Sequitur: Quia charitas Dei diffusa est in cordibus nostris. Magnitudo enim promissorum beneficiorum excitat in homine charitatis magnitudinem, quae perfecte confidit, nec timere nec despesolum nobis per filii sui mortem peccata dimisit, sed et Spiritum sanctum nobis dedit qui nobis omnia futura bona demonstrat, et in fide recta, in spe firma et charitate perfecta corroborat: si nos bonis operi
Abbreviated transcription (Latin):
nemo exoꝑib ueceris legis fab¬
uus fieri potinss: adiunxit qd inpie¬
senti lectione audistis. Iustificati igit᷑
ex fide ad exemplum abrahe. cuiꝰ filii
ẽẽ om̃s dicuntur fideles. quia abrahã
pat̾ om̃ium credentiũ int̾p̾tatur. Qua
ratione: ostendit᷑ qd̃ nulla gen̾is no¬
bilitate qͥs iustificabit᷑ ante dm̃ nsiqͥ
recte crediderit indm̃ patre et filiũ et
nũ dm̃ eẽ uniꝰ substancie et uniꝰ maie¬
statis: in om̃ib et ꝑ omĩa equał. Qua
ratione conclusa: pacẽ nos ortat᷑ habere
dicens. Pacẽ habeamꝰ ad dm̃ ꝑ dñm nr̃n¬

Expanded text:
veteris legis salvus fieri potuisset, adjunxit quod in praesenti lectione audistis. Justificati igitur ex fide, ad exemplum Abrahae cujus filii esse omnes dicuntur fideles, quia Abraham pater omnium credentium interpretatur. Qua ratione ostenditur quod nulla generis nobilitate quis justificabitur ante Deum, nisi qui recte crediderit innum Deum esse unius substantiae et unius majestatis in omnibus et per omnia coaequalis: qua ratione conclusa pacem nos habere hortatur, dicens: Pacem habeamus ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a mat̾ egisse dicat᷑. qd̾ ab eius tͥbu
factum cognoscatur. Es̃t et aliud qd̾
in hoc loco prudens lector adic̾e po¬
test. Quia sic̾ genesis nar¬
rat historia rachel sepulta est ꝓpe bech¬
lcẽ iuxta uiam que ducit ebron sic̾ titu¬
lus monum̃ti eius testat᷑. Qd̃ gͦ ab aliis
constat factũ ip̃a ꝓpħico more fecisse
dicit᷑ ex cuiꝰ sepilchia locꝰ ille insigne
nom̃ habebat. Sꝑitalit̾ uͦ rachel qͦ
ouis uel uisum pͥncipiũ int̾p̾tatur.
eccłiam significat: que recte uisum

Expanded text:
ipsa mater egisse dicitur, quod ab ejus tribu ipsa mater egisse dicitur, quod ab ejus tribu factum cognoscitur. Est et aliud quod in hoc loco prudens lector adjicere potest, quia sicut Genesis narrat historia , Rachel sepulta est prope Bethlehem, juxta viam quae ducit Hebron, sicut titulus monumenti ejus testatur. Quod ergo ab aliis constat factum, ipsa prophetico more fecisse dicitur, ex cujus sepultura locus ille insigne nomen habebat . Spiritualiter vero Rachel quae ovis vel visus principium interpretatur Ecclesiam significat, quae rec
Abbreviated transcription (Latin):
confirmat: cũ suis sermonib ora¬
cula inserit ꝓpħarũ. qd̃ aũ ait. uox
uirama auclita est. ñ hicramanonĩ
urbis uel loci ut quidam putant sim¬
plicit̾ sonat. s potius in excelsũ sig¬
uificat. qd est dic̾e̾. Uox inrama au¬
dita est. so est dire ꝑsecutionis ꝓcella
longe lateq diffusa. Querit᷑ ad
ltteram quomͦ rachel filios suos plo¬
rasse dicit᷑. cum bethleẽ in qͣ pueri oc¬
cisi sunt ñ intͥbu beniamin qͥ de rachel
ortus est. s in tͥbu iuda fuent. qͥ delta
sorore eiꝰ natus est. Ad qd̃ respondenclũ
qͥa tͥb iuda et beniamin ut uetꝰ narrat
historia iuxta se hereditatẽ acceꝑunt.
et funicłs sortis beniamin ꝓpebechle¬
em ꝑueniebat. Et quia herodes p̾ceꝑat
ñ solum in bethleẽ s etiam mom̃ib
finib eius pueros occidi. intelligimꝰ
ꝑ hanc occisionẽ mł̾tos destirpe ben¬
iamin ẽẽ celos: qͦs rachel mat̾ eleuata
in excelsum uoce plorasse dr᷑. ut ꝑse¬
cutionis hũmanitas exageret᷑. qnͣdo

Expanded text:
confirmat, cum suis sermonibus oracula infert prophetarum. Quod autem ait: « Vox in Rama audita est, » non hic Rama nomen urbis vel loci, ut quidam putant, simpliciter sonat, sed potius in excelsum significat. Quod est enim dicere: Vox in Rama audita est, idem est dicere, persecutionis procella longe lateque diffusa est. Quaeritur ad litteram, quomodo Rachel filios suos plorasse dicitur, cum Bethlehem, in qua pueri occisi sunt, non in tribu Benjamin, qui de Rachel ortus est, sed in tribu Juda fuerit, qui de Lia sorore ejus natus est? Ad quod respondendum, quia tribus Juda et Benjamin, ut vetus narrat historia, juxta se haereditatem acceperunt, et funiculus sortis Benjamin prope Bethlehem perveniebat. Et quia Herodes praeceperat non solum in Bethlehem, sed etiam in omnibus finibus ejus pueros occidi, intelligimus per hanc occasionem permultos de stirpe Benjamin esse caesos, quos Rachel mater elevata in excelsum voce plorasse dicitur, ut persecutionis immanitas exaggeretur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
dum dicturus erat. Non uemi uoca¬
re tustos s pcc̃ores ad penitẽtiam. Et
erat ibi usq ad obitum herodis. Qm
ñ nulli pt̾ quadrienniũ alii pt̾ bi¬
enniũ fcm̃ ẽẽ cõmeinorant. Sꝑita¬
nt̾ aũ mana et ioseph legem sinago¬
gamq significant. Egiptꝰ qͦ que
tenebre uel meror interp̾tat᷑ mun¬
dum significat: qͥ post dm̃ in cartia¬
tionẽ intenebris ignorancie et ni¬
bra mortis uel meroris angustie
positꝰ sedebat. Sic̾ apłs dicit. Tribu¬
latio ⁊ angustia: in om̃em aiãm
hõis oꝑantis malum udei pͥmũ et
greti. Quasi enĩ maria et ioseph por¬
tantib dñm inegiptũ uenit: qnͣ¬
do lege et sinagoga p̾dicentib mũ¬
dum intenebris erroris positũ sua
uisitatione illustranit. Impleta ꝓpħ̾ia
isaie ꝓpħe dicentis. Ecce dñs ascendet su-¬
ꝑ nubem leuẽ et ingrediet᷑ egiptum.

Expanded text:
dum dicturus erat: « Non veni vocadum dicturus erat: « Non veni vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . » « Et erat ibi, usque ad obitum Herodis. » Quod nonnulli post quadriennii tempus, alii post biennii factum esse commemorant. Spiritualiter autem Maria et Joseph, legem Synagogamque significant. Aegyptus quoque, quae tenebrae vel moeror interpretatur, mundum significat, qui post Domini incarnationem in tenebris ignorantiae, et umbra mortis vel mribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum et Graeci . » Quasi enim Maria et Joseph portantibus, Dominus Aegyptum venit quando lege et Synagoga praecedentibus, mundum in tenebris erroris positum, sua visitatione illustravit, impleta prophetia Isaiae, dicentis: « Ecce Dominus ascendit super nubem
Abbreviated transcription (Latin):
ti fuerint inuna ciuitate: fugite i
aliam. Quare aũ tam sollicite cũ pue¬
ro et matre eis fugere angelus ine¬
giptũ monuenit: manifeste cũ dicit.
erũ ad ꝑdendũ eum. Queret in qͥt
ad ꝑdendum: s ñ inueniͤt ad int̾fici¬
encdũ. Quanto aũ studio ioseph et
sollicitudine paratꝰ eẽt angłicis obe¬
dire p̾ceptis manifestat᷑ cũ subiun¬
gitur. Qui consurgens accepit pue¬
rum et matrẽ eiꝰ nocte et secessit in
egiptum. Non eñi noctis tenebras
metuens lucem expectauit ñ ꝑfide
gentis crudelitatẽ pauens in alt̾am
partẽ declinauit: s consurgens acce¬
pit puerũ et matre eiꝰ nocte et seces¬
sit inegiptũ. Ehagna potẽtia dm̃:
s ũ minor eius claret humilitas. Ii¬
ie em̃ ante faciẽ ꝑ secutoris fug̾e no¬
luit: cui angłi ministrant. fũgit
enĩ dñs megiptũ idolis plenã. cuna¬
bula iudee gentis relinqͣns: etiam
ip̃o situ corꝑis ostendens qd̾ ptꝰ mo¬

Expanded text:
ti fuerint in una civitate, fugite in ti fuerint in una civitate, fugite in aliam . » Quare autem tam sollicite cum puero et matre ejus fugere angelus in Aegyptum moneret, manifestat cum dicit: rum ad perdendum eum. » Quaeret, inquit, ad perdendum, sed non inveniet ad interficiendum. Quanto autem studio Joseph et sollicitudine paratus esset angelicis obedire praeceptis, manifestatur cum subjungitur: « Qui consurgens accepit puerum et matrem ejus nocte, et secessit in Aegyptum. » Non enim noctis tenebras metuens, lucem exspectavit, non perfidae gentis crudelitatem pavens, in alteram partem declinavit, sed « consurgens, accepit puerum et matrem ejus nocte, et secessit in Aegyptum. » Magna potentia Domini, sed non minor ejus claret humilitas. Ille enim ante faciem persecutoris fugere voluit, cui angeli ministrant. Fugit Dominus in Aegyptum idolis plenam, cunabula Judaeae gentis relinquens, etiam ipso situ corporis ostendens, quod postmo
Abbreviated transcription (Latin):
ret. qui ꝓ om̃ib mori uen̾at. s cẽꝑe
congruo nũqmͣ ꝑsequutor inferre
uolebat. s qmͣ ip̃e disposuerat susti¬
nere mortẽ. ostendens potestatẽ se ha¬
bere ponendi aĩam suam. ⁊ iterũ su¬
mendi eam. Oido enim rerum neces¬
sarius erat ue pͥus miracła faciendo se dm̃
inuotesc̾et. et pt̾ modũ mortẽ ꝓ nr̃a re¬
demptione sustin̾et uidelicet turpissi
mam crucis: qm̃ dignũ erat. ut qͥa pͥ¬
mus hõ ꝑ lignũ uetitũ peccando oecsde¬
rat. ꝑ lignũ sc̃e crucis restauraret᷑. Si
enim tunc occid̾et᷑. qͥs eũ dm̃ cognos¬
ceret. exceptis eñi maria et ioseph. he
tabat᷑. Et ideo distulit mortẽ ñ timuit:
ostendens fidelib suis ibi rabiẽ ꝑsecuto¬
rum ñ ẽẽ timendam. ubi mortẽ suam
ad alioꝵ uitam uiderint ꝓfice. ibi aũ
eẽ mortẽ fugiendam ubi eam ad nul¬
lius ꝓfectũ uid̾int ꝓuenire. iuxta il¬
iud qd̾ dñs alibi ait. Cum uos ꝑsecu¬

Expanded text:
ret, qui pro hominibus mori venerat, sed ret, qui pro hominibus mori venerat, sed congruo, non quam persecutor inferre volebat, sed quam ipse disposuerat, sustineret mortem, ostendens potestatem se habere ponendi animam suam, et iterum sumendi eam . Ordo enim rerum necessarius erat, ut prius miracula faciendo se Deum innotesceret, et postmodum mortem pro nostra redemptione sustineret, videum erat, ut quia primus homo per lignum vetitum peccando ceciderat, per lignum sanctae crucis restauraretur. Si enim tunc occideretur, quis eum Dominum cognosceret, excepto Maria, et Joseph, et tabatur, et ideo distulit mortem, non timuit, ostendens fidelibus suis, ibi rabiem persecutorum non esse timendam, ubi mortem suam ad aliorum vitam viderint proficere: ibi autem esse mortem fugiendam, ubi eam ad nullius profectum viderint provenire, juxta illud quod Dominus alibi ait: « Cum vos persecu
Abbreviated transcription (Latin):
uisderat. et sompnia prudent᷑ interp̾¬
tando p̾latus uel dñs egipi constitutꝰ
fu̾at. Quantũ aũ ad moralẽ sensum
ꝑtinet. angelus ioseph in sompnis
apparuit: ut oftenderet quia illi ad
angeloꝵ consortiũ sunt ꝑuenti. qͥa
mũdis impedim̃tis ac carnalib curis
uelut dormientes sunt alieni. Qua¬
si gͦ dñs dormiens ugilat: qͥ mundi
suꝑ fluas sollicitudines post ponens
angelus apparens dicat: audiamꝰ.
Surge et accipe puerũ et matrẽ eiꝰ
et fuge in egiptũ et esto ibi usq dñ
dicam tibi. Ubi notandũ qͥa ñ dix
accipe filiũ tuũ ut falso iudei uolue¬
banilus et nutͥcius. ñ quasi pat̾ ꝓpͥns.
Non dix̾ accipe uxorẽ tuã ut fotimani
dic̾e uoluerunt. quãuis et sponse uxo¬
res dici possunt. s accipe matrẽ eius.
io est accipe quasi custos castitatis ⁊ su¬
stentator fragilitatis ñ ut uiolator
uirginitatis. fũgit gͦ puerih̾c ante
ꝑsecutionẽ herodis ñ qd̾̃ mortẽtime¬

Expanded text:
nia prudenter interpretando, praelatus vel dominus Aegypti constitutus fuerat . Quantum autem ad moralem sensum pertinet, angelus Joseph in somnis apparuit, ut ostenderet quia illi ad angelorum consortium sunt perventuri, qui a mundi impedimentis ac carnalibus curis velut dormientes sunt alieni. Quasi ergo dormiens vigilat, qui mundi superfluas sollicitudines postponens, angelus apparens dicat, audiamus: « Surge et accipe puerum, et matrem ejus, et fuge in Aegyptum, et esto ibi usquedum dicam tibi. » Ubi notandum, quia non dixit, Accipe filium tuum, ut falso Judaei diceius, non quasi pater proprius. Non dixit, accipe uxorem tuam, ut Photiniani dicere voluerunt, quamvis et sponsae uxores dici possint, sed accipe matrem ejus, id est, accipe quasi custos castitatis et sustentator fragilitatis, non ut violator virginitatis. Fugit autem puer Jesus ante persecutionem Herodis, non quod mortem time
Abbreviated transcription (Latin):
ux qͥa ñ est consilium. ñ est sapien¬
cia. ñ est prudencia: contͣ dm̃. Unde
abimatu et infra pueros iussit occidi:
rie iosephi indeł et egisippi qd̃ eo tẽ¬
pore quando natũ regem iudeoꝵ a
magis audierat: accusantib ad u̾sa¬
riis. uocatꝰ ab imꝑatore romã uenit.
Et cũ uenisset ante cesarẽ et uniu̾sũ
senatũ: ut erat callidus anmo et pͣ¬
dens eloqͥo potentissime et honestis¬
sune pͣgauit qͦcũq sibi fu̾ant obiec¬
ta. Cumq alit̾ ab inimicis putaret᷑.
maiori gła ab imꝑatore est exaltatꝰ.
intantum ut ei regͥũ diadema tͥbu¬
eret et regnancli potestatẽ in iidea
confurmaret. Et cũ post duos annos ĩ
reu̾sus: recogitans qd̃ audierat a ma¬
gis natũ ẽẽ regẽ ui deoꝵ mittens occi¬
dit om̃s pueros qͥ erant in bethleem
et in om̃ib finib eius abimatu ecin

Expanded text:
lix, quia non est consilium, non est sapienlix, quia non est consilium, non est sapientia, non est prudentia contra Deum. Unde « a bimatu et infra » pueros jussit occidere, riae Josephi et Hegesippi, quod eo tempore quando natum regem Judaeorum a magis audierat, accusantibus adversariis, vocatus ab imperatore, Romam venit: et cum venisset ante Caesarem et universum senatum, ut erat callidus animo et prudens eloquio, potentissime et honestissime purgavit quaecunque sibi fuerant objecta. Cumque aliter ab inimicis putaretur, majori gloria ab imperatore est exaltatus, in tantum ut ei regium diadema tribueret, et regnandi potestatem in Judaea confirmaret: et cum post duos annos in reversus, recogitans quod audierat a magis natum esse regem Judaeorum: « Mittens occidit omnes pueros qui erant in Bethlehem, et in omnibus finibus ejus, a
Abbreviated transcription (Latin):
defilio d̃i accipi. qd̃ pt̾ obitum hero¬
dis it̾m monente angło ad t̾ramisrlꝰ
est reu̾sus. Tunc herodes uidens qm̃
illusus ẽet a magis: mittens occidit
om̃s pueros qui erant in bechleem
et in om̃ib finib eius abimatu et
infra scd̾m tẽpus qd̃ exqͥsierat a
magis. Qd̃ aũ ait. Tunc herodes iu¬
dens qm̃ sslusus ẽẽt a magis: ad su¬
ꝑiora etiam euangłia respicit ubi
dictũ est. qͥa cũ herodes mitt̾et magoᷤᷤ
in bechleẽ: dix̾. Ite et in t̾rogate di¬
ponso accepto insompnis ne re¬
dirent ad herodẽ. ꝑ aliam uiam reu̾si
sunt inregionẽ suam: uidens insidi¬
as eẽ frustratas iratꝰ est ualde qd̃ illu¬
sus eẽt a magis. Et qͥa occulte puerũ
ꝑd̾e ñ potuit. in manifestã ꝑsecutio¬
nẽ continuo exarsit. Et mittens occi¬
dit om̃s pueros qui erant in bethleẽ:
et in om̃ib finib eiꝰ. Putabat enim
qd̃ si om̃s pueri occid̾ent᷑. unus quẽ
qͤrebat euad̾e ñ poss: ñ estimans infe¬

Expanded text:
de Filio Dei accipi, qui, post obitum Herodis, iterum monente angelo, ad terram Israel est reversus. « Tunc Herodes, videns quoniam illusus esset a magis, mittens occidit omnes pueros, qui erant in Bethlehem et in omnibus finibus ejus, a bimatu et infra, secundum tempus quod exquisierat a magis. » Quod autem ait, « Tunc Herodes videns quoniam illusus esset a magis, » ad superiora Evangelii respicit, ubi dictum est, quia cum Herodes mitteret magos in Bethlehem, dixit: « Ite et interrogate diin somnis ne redirent ad Herodem, per aliam viam reversi sunt in regionem suam, videns suas insidias esse frustratas, iratus est valde, quoniam illusus esset a magis. Et quia occulte perdere puerum non potuit, in manifestam persecutionem continuo exarsit. « Et mittens occidit omnes pueros qui erant in Bethlehem, et in omnibus finibus ejus. » Putabat enim, quod si omnes pueri occiderentur, unus quem quaerebat evadere non posset, non aestimans, infe
Abbreviated transcription (Latin):
occisi sunt: illi significant᷑ qui ꝑfecti
sunt in oꝑe et doct̾na. Qui cũ bene in¬
uendo et recte docendo. alioꝵ neqͥtiam
increpant usq ad effusionẽ sangni¬
nis decertant. ꝑ illos uͦ qͥ infra signifi¬
cant᷑ simplices. qͥ scientes xp̃m tãtũ
et hunc crucifixum magis eligunt
mori: qmͣ eiꝰ fidẽ negare. Qd̃ aũ ñso¬
lum in bethleẽ s etiam in om̃ib fim¬
bus eiꝰ puer occisi sunt: significatũ ẽ
qͥ a ñ solũ inuidea unde eccłia origi¬
nẽ sumpserat ꝑsecutio erat fut᷑a: s
fugit: significat electos ꝓpt̾ ꝑsecutio¬
nem prauoꝵ aliqͦtiens aꝓpͥis sedib
eẽ fugandos exilio q relegandos. Qd
uͦ defuncto herode iterũ angło mo¬
nente ad t̾ram isrł reu̾sus est signifi¬
cauit eosdẽ electos post cõp̾ssam heti¬
coꝵ falsitatẽ ad ꝓpͥas sedes cẽ reu̾suros.
qd̃ de hilario pictauẽsi ⁊ athanasio a¬
lexandrino et płib aliis legimꝰ. Tc̃
ad impletũ est qd̃ dictũ est ꝑ ieremi¬

Expanded text:
occisi sunt, illi significantur qui perfecti sunt in opere et doctrina, qui cum bene vivendo et recte docendo, aliorum nequitiam increpant, usque ad effusionem sanguinis decertant. Per illos vero qui infra, significantur simplices, qui, scientes Christum tantum et hunc crucifixum, magis eligunt mori, quam ejus fidem negare. Quod autem non solum in Bethlehem, sed etiam in omnibus finibus ejus pueri occisi sunt, significatum est, quia non solum in Judaea, unde Ecclesia originem sumpserat, persecutio erat futura, sefugit, significat electos propter persecutionem pravorum, aliquoties a propriis sedibus esse fugandos, exsilioque relegandos. Quod vero defuncto Herode, iterum angelo monente, ad terram Israel reversus est, significavit eosdem electos post compressam haereticorum falsitatem, ad proprias sedes esse reversuros: quod de Hilario Pictaviensi, et Athanasio Alexandrino, et pluribus aliis legimus. « Tunc adimpletum est, quod dictum est per Jeremi
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑ ꝓpħ̾am dicentẽ: Ex egipto uo¬
caui filium meũ. Consuetudo huic
ter suam narrationẽ oracłis ꝓph̾aꝵ cõ¬
firmet. Quia enĩ hebreis hebreo sermo¬
ne suũ euangłium primꝰ scͥpsit: ubi¬
cũq loci oportuntas se dedit suã nar¬
rationẽ ex coꝵ libris cõfirma re studuit
Unde cum cdixiss dñm monente angło
a parentib in egiptum fuisse depor¬
tatũ adiecit continuo oracłm ꝓphe¬
ticũ dicens. Ex egipto nocaui filiũ
meũ. Hoc testimoniũ in osceꝓph̾a le¬
gitur. Iuxta hebraicam u̾itatẽ. s int̾
septuaginta int̾pretes ñ habet᷑. Quia
enĩ ptolomeo rege nibente scͥpt᷑as in
gretũ u̾tebant eloqͥum:. indei prudẽ¬
ti cõsilio dicunt factum ut ubic̃q ma¬
nifeste de filio di m̃tio fieret: aut alit̾
int̾p̾tarent᷑. aut om̃ino p̾t̾mtt̾ent:
ne ptolomeus qui unius d̃i cultorui¬
debatur trinitatẽ ñ intelligendo in
uarios deos deos incid̾et. Unde plura
in nĩis codicib legunt᷑ que in septu¬

Expanded text:
am dicentem: Ex Aegypto vocavi filium meum. » Consuetudo est huic ter suam narrationem oraculis prophetarum confirmet. Quia enim Hebraeis Hebraeo sermone suum evangelium primus scripsit, ubicunque loci opportunitas se dedit, suam narrationem ex eorum libris confirmare studuit, unde cum dixisset Dominum monente angelo a parentibus in Aegyptum fuisse deportatum, adjecit continuo oraculum propheticum, dicens: « Ex Aegypto vocavi filium meum. » Hoc testimonium in Oseae propheta legitur juxta HeSeptuaginta interpretes non habetur. Quia enim, Ptolemaeo rege jubente, Scripturas in Graecum vertebant eloquium, Judaei prudenti consilio dicunt factum, ut ubicunque manifeste de filio mentio fieret, aut aliter interpretarentur, aut omnino praetermitterent, ne Ptolemaeus, qui unius Dei cultor videbatur, trinitatem non intelligendo, in varios deos incideret: unde plura in nostris codicibus leguntur, quae in Septu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥis humeris impo suit. et sic repor¬
tauit ad gregẽ. Plorat gͦ rachel fili¬
os suos: qͥ a eccłia ꝓ ꝑsecutione fide¬
lium gemit. Non uult aũ cõsolari
suꝑ eos qͥa ñ sunt: qͥa illam consola¬
tionẽ ñ uult reciꝑe ut it̾m redeant
ad certamina scłi pugnati. qͥ regnãt

Expanded text:
eris imposuit, et sic reportavit ad gregem . Plorat ergo Rachel filios suos, quia Ecclesia pro persecutione fidelium gemit. Non vult autem consolari super eos, qui non sunt, quia illam consolationem non vult recipere, ut iterum redeant ad certamina saeculi pugnaturi, qui regnant
Abbreviated transcription (Latin):
ruit in sompnis ioseph. Ubi considerã¬
dũ est qd̃ minister celestis angłs insi¬
dias herodis p̾uenit. monens ioseph¬
cum puero fugere inegitũ: ne rabiẽ
sui furoris herodes sic̃ incet̾os in puerũ
ih̾m explere posset. S forte qͦrit aliqͥs
quare angl̾s ioseph insompnis appa¬
ruit. cum legetur pastorib iuugilan¬
tib apparuisse. et dñi natiuitatẽ nũ¬
tiasse. Sz ad hoc dicendũ est quia in hec
angłoꝵ diu̾sa apparitione scĩtas simł
et prisdencia ioseph cominendat᷑. pͥasto¬
res enĩ qͥa rudes erant ut pote pastores
et diuina mist̾ia dinosc̾e ñ pot̾ant: uͦ¬
ẽẽ fuit ut illis angelus uisibilit appa¬
reret. et occultũ mnist̾ium manifeste
panderet. Ioseph uͦ qm̃ ñ solum sanctꝰ
s etiam prudens erat ñ necesse fuit ui¬
gilanti apparere.s tantũ in sompnis:

Expanded text:
oseph. » Ubi considerandum, quod minister coelestis angelus, insidias Herodis praevenit, monens cum puero fugere in Aegyptum, ne rabiem sui furoris Herodes, sicut in caeteros, in puerum Jesum explere posset. Sed forte quaeret aliquis, quare angelus Joseph in somnis apparuit, cum legatur pastoribus vigilantibus apparuisse, et Domini nativitatem nuntiasse? Sed ad hoc dicendum, quia in hac angelorum diversa apparitione, sanctitas simul et prudentia Joseph commendatur: pastores enim, quia rudes erant, utpote pastores, et divina mysteria dignoscere non poterant, necesse fuit ut illis angelus visibiliter appareret, et occultum mysterium manifeste panderet. Joseph vero, quia non solum sanctus, sed etiam prudens erat, non necesse fuit vigilanti apparere, sed tant
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut ñ nũqmͣ ex ordia subsequẽtis
facilius intelligant᷑ ex confideratio¬
ne p̾cedentis. Qd̾ in hac lectione facile
nientes. herodes in bethleẽ misissee. di¬
xit eis. Ite ct inqͥrite diligent depue

Expanded text:
uam exordia subsequentis, facilius intelligantur ex consideratione praecedentis, quod in hac lectione facile nientes, Herodes Bethlehem misisset, dixit eis: « Ite et inquirite diligenter de pu
Abbreviated transcription (Latin):
responcdit om̃is ppłs una uoce dicens.
Omĩa u̾ba que locutꝰ est dñs: audie¬
mus et faciemꝰ. Hic acceptmillustra¬
tione sp̃c: uascentis eccl̃ie cetus om̃i¬
um nationũ linguis dl̃i magnalia lo¬
quehat᷑. Certeutiq discretionis gr̃ã
quȩ legis obseruatio uni tantũ legi
indee data sit. Herbum uͦ euangeli
cunctis ꝑ orbem gentib p̾dicandum:
que dicit. Asolis ortu usq adoccasũ:
laudabile nom̃ dm̃. Excelsus suꝑ om̃s
gentes dnis. Sed et hoc qd̃ inuen̾atio¬
nẽ accepte legis om̃ib annis sacͥficiũ
nouum dño die pentecostes offerri ins¬
sum est: in nr̃a quoq festuntate sꝑita¬
lit̾ agi excepte gr̃e tempore nũqm de¬
siit. Nonum quippe in ea sacͥficiũ of¬
fert eccł̃ia: cum salłu incipientis sc̃e pẽ¬
tecostes nouum adoptionis ppłm ꝑ lap¬
tisma dño consecrat. Bitu uere de cen

Expanded text:
respondet omnis populus una voce, dicentes: respondet omnis populus una voce, dicentes: Omnia verba quae locutus est Dominus, et audiemus et faciemus . Hic accepta illustratione spiritus nascentis Ecclesiae, coetus omnium nationum linguis Dei magnalia loquebatur, certe utique discretionis gratia: quia legis observatio uni tantum genti Judaeae data sit, verbum vero Evangelii cunctis per orbem gentibus praedicandum, quae dicit: A solis ortu usque ad occasum laudabile nomen Domini, excelsus super omnes gentes Dominus . Sed et hoc quod in venerationem acceptae legis omnibus annis sacrificium novum Domino Dei Pentecostes offerri jussum est, in nostra quoque festivitate spiritualiter agi ex acceptae gratiae tempore nunquam desiit. Novum quippe in ea sacrificium offert Ecclesia, cum sabbato incipientis sanctae Pentecostes, novum adoptionis populum per baptism
Abbreviated transcription (Latin):
stabat: acpauci senioꝵ montis ꝑtem
conscenderant. Solus aũ moyses in
ip̃m eius u̾ticem ubi igne et caligine
diuina maiestat p̾fulgebat ascen¬
dit. Quia ninirũ altiora et ratima
legis airhana: ꝑfectiores solum caꝑe
et seruare nouerunt. Populus uͦ car¬
nał litt̾e suꝑficie contentus: qͣsi ext̾ius
et infra positꝰ u̾bi celestis astabat andi¬
telligenda sublimius simul et implenda
ꝑfeclius. sci euangelii dicta fidelium cor¬
da subleuant᷑. Ibi int̾ flammas ignium
⁊ micantia fulgura fragor quoq tom¬
truoꝵ. et clangor sonabat bucine. hic
cum igneaꝵ usione linguaꝵ sonitus pa¬
rit̾ de celo tamqmͣ sp̃c uehxinentis adue¬
nit. Sed cum in utrac datione et le¬
gis uidelicet et gr̾e foris audiret᷑ sonit̾.
hic tam̃ ampliore miracło. cũ
auditu sonitꝰ adfint unrtꝰ dom or¬
lestis que intꝰ sine sonitu discipłorũ
coida doc̃et Ibi ancditis legalib eclictis:

Expanded text:
stabat, at pauci seniorum montis partem stabat, at pauci seniorum montis partem conscenderant. Solus autem Moyses in ipsum ejus verticem, ubi in igne et caligine divina majestas praefulgebat, ascendit; quia, nimirum, altiora et intima legis arcana perfectiores solum capere et servare noverunt: populus vero carnalis litterae superficie contentus, quasi exterius et infra positus verbi coelestis astabant audius, ad intelligenda sublimius simul et implenda perfectius sancti Evangelii dicta fidelium corda sublevantur. Ibi inter flammas ignium et micantia fulgura, fragor quoque tonitruorum, et clangor sonabat buccinae, hic cum ignearum visione linguarum sonitus pariter de coelo tanquam spiritus vehementis advenit. Sed cum in utraque datione, et legis videlicet et gratiae, foris audiretur sonitus, hic tamen ampliori miraculo cum auditu sonitus adfuit virtus doni coelestis, quae intus sine sonitu discipulorum corda doceret. Ibi, auditis legalibus edictis,
Abbreviated transcription (Latin):
uerus est agnus: qui abstulit pectata
munch. Qi sin sangninis p̃cio nos¬
apcc̃oꝵ seruitute redenit sue resurrec¬
tionis exemplo nob̃ spem uite et ꝑpe¬
tue lib̾tatis ostendit. Quinqͣgesima
uͦ die post occisionẽ agni: data estlex.
Descendente dño suꝑ montẽ mnigne
et qͥnqͣgesima eqͣ die post resurrec¬
tionẽ nr̃i redemptoris que est hodie
culo constitutis. Que apparente
foris igne iusibilx inunsibilit̾ eoꝵ
pectora luce scientie racliauit. et in¬
extinginbil caritatis ardore snccẽ¬
dit. Et hic autẽ altitudo ce nacłi
⁊ ibi cacum̃ montis sublimi¬
tatem p̾ceptoꝵ ⁊ do noꝵ indicat ce¬
lestium. Et quia uenio infimis ad¬
huc desicl̾iis in herens: uel diuinis
optẽꝑare mandatis. uel suꝑnis possit
dignus exist̾e donis. S hic in maio¬
ris signũ ꝑfectionis om̃s qui accipie¬
bant sp̃m incenacło erant positi illic
ad designanda insirmoꝵ corda aucdi¬
torum. Popłs qͥdẽ om̃is infra montẽ

Expanded text:
verus est agnus, qui abstulit peccata verus est agnus, qui abstulit peccata mundi, qui sui sanguinis pa peccatorum servitute redemit, suae resurrectionis exemplo nobis spem vitae et perpetuae libertatis ostendit. Quinquagesimo vero die post occisionem agni data est lex, descendente Domino super montem in igne, et quinquagesima aeque die post resurrectionem nostri Redemptoris, quae est hodie,culo constitutis, quae, apparente foris igne visibili, invisibiliter eorum pectora luce scientiae irradiavit, ac inexstinguibili charitatis ardore succendit. Et hic autem altitudo coenaculi, et ibi cacumen montis, sublimitatem praeceptorum et donorum indicat coelestium; et quia nemo infimis adhuc desideriis inhaerens, vel divinis obtemperare mandatis, vel supernis possit dignus existere donis, sed hic in majoris signum perfectionis omnes qui accipiebant Spiritum, in coenaculo erant positi; illic ad designanda infirmorum corda auditorum, populus quidem omnis infra montem
Abbreviated transcription (Latin):
gulis in ea baptismatis mift̾ia celebren
tur. Ablutis q fonte salutarz creden¬
tib suꝑuenienti spn sc̃õ templũ uene¬
rabile paret᷑ Ac ꝑ hoc ñ solum uet̾is
facti recordatio. uerum etiam in no¬
uos ad optionis filios. nouus in ea
festiuitati legalis festi typus et fig᷑a
filii isrl. ꝑ immolationẽ agni pascha¬
lis exierunt indesertum: ut uenirẽt
ad t̾ram ẜmissionis ꝑ ueneruntq
ad montẽ synai: et descendens dñs
migne suꝑ montẽ comitante som¬
tum bucine tonitruis ac fulgorib.
Quinquagesimo die ꝑ acui paschi
legis decalogum eis aꝑta uoce tlispolu¬
it atq inmeioriam datelegis: statu¬
it eo die ꝑ annos singłos sacͥficium si¬
bi nouũ defrugib eiusde anni paneᷤ
iudelicet pͥmiciaꝵ dnos ad altare de
ferii. Que aũ sit anni paschał nmo¬
latio que egipne sernitutis absolutio
cunctis legentib liqnet. qr uidelicet
pascha nr̃m immolatus est xp̃c. Et ip̃e

Expanded text:
gulis in ea baptismatis mysteria celgulis in ea baptismatis mysteria celtur; ablutisque fonte salutari credentibus, supervenienti Spiritui sancto templum venerabile paretur: ac per hoc non solum veteris facti recordatio, verum etiam in novos adoptionis filios novus in ea festivitati legalis festi typus et figurafilii Israel, post immolationem agni paschalis, exierunt per desertum ut venirent ad terram repromissionis, perveneruntque ad mortem Sinai; et descendens Dominus in igne super montem, comitante sonitu buccinae, tonitruis ac fulguribus, quinquagesimo die peracti Paschae, legis decalogum eis aperta voce disposuit : atque in memoriam datae legis statuit eo die, per annos singulos, sibi sacrificium novum de frugibus ejusdem anni, panes videlicet primitiarum duos, ad alferri. Quae autem sit agni paschalis immolatio, quae Aegyptiacae servitutis absolutio, cunctis legentibus liquet, quia videlicet Pascha nostrum immolatus est Christus, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ponendo diximus. Uidet᷑ aũ oportu¬
nĩ de sollempnitate ad huc hodier
euangelicis tantum consecrata caris¬
matib uerum etiam legalib iam o
lim est p̾signata mist̾us: ac dño iuben¬
te ꝑ om̃s annos sacͥs obseruata cetimo¬
ignis apparens: scienciam ist om̃ium
linguarum tradidit. facta aũ hac no¬
ce comienere inri religiosi que de di¬
n̾sis nationib ierosolimam paschal
sestunitatis gr̃ã confluxerant. Stupe¬
bant q mirantes qm̃ aucliebat mins¬
quisq lingua sua illos loqͦntes mag¬
nalia dĩ. Exponentib autẽ discipłis
quia sp̃c scĩ eẽt gr̃a: qmͣ cernebant. O¬
lim quidẽ uoce ꝓph̾arum ꝓmisit. tunc
autem xp̃i muere missa: crecliderũt¬
eis ex eis tria milia iuroꝵ ⁊ baptizati
acceperunt eciam ip̃i donum sc̃i sp̃c.
hec est diei huius amia celebritas
hec gr̃e celestis semꝑ grata festiuitas.
obhuĩ memoriam fidelium cordib
arcius imprimendam pulchertimꝰ
sc̃e ecclienos moleuit: nt annis sin¬

Expanded text:
ponendo diximus. Videtur autem opportunum de solemnitate adhuc hodiernc solemnitas non evangelicis tantum consecrata charismatibus, verulim est praesignata mysteriis, ac Domino jubente, per omnes annos sacris observata caeremoignis apparens, scientiam illis omnium linguarum tradidit . Facta autem hac voce, convenere viri religiosi qui de diversis nationibus Hierosolymam paschalis festivitatis gratia confluxerant, stupebantque mirantes, quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquentes magnalia Dei. Exponentibus auteus sancti esset gratia, quam cernebant, olim quidem voce prophetarum promissa, tunc autem Christi munere missa, crediderunt ex eis tria millia virorum, et baptizati acceperunt etiam ipsi donum Spiritus sancti. Haec est diei hujus annua celebritas, haec gratiae coelestis semper grata festivitas. Ob hujus memoriam fidelium cordibus arctius imprimendam pulcherrimus sanctae Ecclesiae mos inolevit, ut annis sin
Abbreviated transcription (Latin):
moclicũ ⁊ mundus me iam ñ uidet.
uos aũ uidetis me: qͥa ego uiuo et
uos uiuetis. Ac si aꝑte dicat. Adhuc
mnodicũ et mundi amatores me mor¬
talem ultra desistunt uid̾e resurgen¬
tem uͦ amortuis cern̾e nequennt.
qͥa illam nesciunt uitam: ciiꝰ soli
amatores głam mee resuirectionis
merent᷑ intueri. uos aũ ideo me ptꝰ
hec uid̾e ualetis qr et ego uiuo resus¬
citatꝰ amortuis. et uos digni estis
mee resmrectionis exemplo cõforta
In illo die uos cognoscetis qi ego in
patre meo et uos in me. et ego in uob.

Expanded text:
modicum, et mundus me jam non videt: modicum, et mundus me jam non videt: vos autem videtis me, quia ego vivo, et vos vivetis. Ac si aperte dicat: Adhuc modicum, et mundi amatores me mortalem ultra videre desistunt, resurgentem vero a mortuis cernere nequeunt: quia illam nesciunt vitam, cujus soli amatores gloriam meae resurrectionis merentur intueri. Vos autem ideo me post haec videre valetis, quia et ego vivo resuscitatus a mortuis, et vos digni estis meae resurrectionis exemplo confortarIn illo die vos cognoscetis quia ego in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m latius exeqͣͤns: qnͣtum causa illoꝵ
de gente ñ scã sit discreta denuntiat.
Adhuc modicũ et munduis me ec mũ¬
qr ego inuo et nos inuetis. Nam qͥa hec
ad passionẽ itur̾ loq̃bat᷑. modicũ erat
usq adtempus explete passionis ex qͦ
li et enim iusti qui morte illuis erant
contͥstati gandium resimectionis eius¬
uid̾e meruerunt. At qui uisa morte emis
exultabant nequaqmͣ ip̃i insa eius re¬
surrectione letari: s audita conturbaiz
ac dolore ꝓut decebat habebant. uos
autẽ indetis me inqͥt. qr ego inuo et
uos uinecis. Ego uiuo p̾sentis temꝑs n̾bo
pofuit. Et uos inuetis futĩ. Quia mim¬
rum inꝓximo ad ẽẽ cernebat. i deo q
quasi p̾sentẽ nõiabat horam. inqͣ ip̃a
morte destincta met̾nam resurg̾et in¬
tam. Irioꝵ uero uitam in fut᷑m nou̾at
ẽẽ differendam qͥs et usq ad p̾finitũ
mortis sue tempus singlos ꝓ in greᷤ¬
su uite ꝑhennis agonirari: et usqz

Expanded text:
ipsum latius exsequens, quantum causa illorum ipsum latius exsequens, quantum causa illorum de gente non sancta sit discreta denuntiat. Adhuc modicum, et mundus me quia ego vivo, et vos vivetis. Nam quia haec ad passionem iturus loquebatur, modicum erat usque ad tempus expletae passionis, ex quo li etenim justi qui morte illius erant contristati, gaudium resurrectionis videre meruerunt. At qui visa morte ejus exsultabant, nequaquam ipsi visa ejus resurrectione laetari, sed audita conturbari ac dolere prout decebat, habebant. Vos autem videtis me, inquit, quia ego vivo, et vos vivetis. Ego vivo praesentis temporis verbo posuit, et vos vivetis futuri, quia nimirum in proximo esse cernebat: ideoque quasi praesentem nominabat horam, in qua ipse, morte destructa, in aeternam resurgeret vitam: illorum vero vitam in futurum noverat esse differendam, quos et usque ad praefinitum mortis suae tempus singulos pro ingressu vitae perennis agonizari, et usque