comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tempora genitus & tamen filiu s. ẽ.¬
enim ex infirmicate nr̃a surrexi ⁊
autem ex uirtute dĩ. humana enĩ
passibilitas ab eo qui inpassibilis
perman&. ita susceptus. ut cum
tiratus quando temptatus. & reliqua
Hylarius quoq uir acris ingeriii.
scribens ad constantium imperato¬
rem deincarnatione dñi: sic aiT.
Filius dĩ autem factus homo ds̃ est:
& preposterans repetit: Ds filius
hominis factus est ds̃: hominus
autem perfectus est ds. non deus
factus . ẽ. homo. & filius hominis
factus est filius dĩ Duperauit enĩ
magnitudo dñi paruitatem serui¬
per eum dñm qui eam assumpsit
Sienim qui natura non sunt filu
dĩ per ipsum efficiuntur filii dĩ.
quantomagis ipse qui natura
filius dĩ. ẽ. hunc cum quo uolun¬
tate sua aluo uirginali conceptus
& natus. ẽ. ita sublimauit indm̃.
ut ineuis nomine genu flectetur
caelestium & terrestrium & inferno¬
rum: & omnis lingua confiteatur

Expanded text:
tempora genitus, et tamen filius homtempora genitus, et tamen filius homenim ex infirmitate nostra, sed vivit ex virtute Dei . Humana enim passibilitas ab eo qui impassibilis permanet, ita suscepta est, ut cum tizatus, quando tentatus, quaHilarius quoque uir acris ingenii scribens ad Constantium imperatorem de incarnatione domini sic ait: Filius, inquit, dei factus homo deus est. Et praeposterans repetit: Deus, filius hominis factus, est deus — homo enim factus est deus, non deus factus est homo — et filius hominis factus est filius dei. superauit enim magnitudo Christi domini paruitatem seruiper eum dominum, qui eam adsumpsit. si enim, qui natura non sunt filii dei, per ipsum efficiuntur filii dei, quanto magis ipse, qui natura filius dei est, hunc, cum quo uoluntate sua aluo uirginali conceptus et natus est, ita sublimauit in deum, ut in cius nomine omne genu flectatur, caelestium et terrestrium et infernorum, et omnis lingua confitea
Abbreviated transcription (Latin):
blis. hoc est perfectus ds̃ filius dĩ
ES ARNOSIUS DIXIT
Ubi non est commixcio uiri qui cre.¬
ator extitit nati: Serapioꝵ dixr⁊.
aturam & carnem & homiNem
& filium hominis repetis: tamen
difilium dm̃ filium. eẽ. mariae
non fateris ARHOBIUS DIXIT
Sinon. eẽt. filius hominis filius dĩ
factus: maria mater dĩ. eẽ. non
poterat. Per filium ergo suum facta
ot mater fili dĩ: performam serui
quam assumpsit dñs facta. ẽ. mat̃¬
dĩ natum. dm̃ tentum. dm̃ erucifixũ.¬
& mortuum & sepultum dicere:
cum paulus dicat. non erubesco
euangelium uirtus dĩ est insalutẽ
omni credenti. Tu ergo cum erubes¬
cis hoc credere dñm quem dm̃ in¬
passibilem uolens ostendere libera¬
torem nr̃m hominem filium adsig¬
nas. unde necesse. ẽ. michi modo¬
passus est  Serapior dixi
& quomodo inpassibilem dm̃ dĩ filiũ
apassione humanitatis extianeum
reddis ARNOBIUS DIXIT
Sicut natus. ẽ. extempore cum sit ante

Expanded text:
bilis, hic est perfectus Deus, Filius Dei, bilis, hic est perfectus Deus, Filius Dei, est.--Arnobius dixit: Ubi non est commixtio viri, qui creator exstitit nati? XI. --Serapion dixit: aturam, et carnem, et hominem, et filium repetis, tamen Filium Dei Filium fuisse Mariae non fateris.--Arnobius dixit: Si non esset filius hominis Filius Dei factus, Maria mater Dei esse non poterat. Per filium ergo suum facta est mater Filii Dei; per formam servi quam assumpsit Dominus, facta est matum natum, Deum tentatum, Deum crucifixum, mortuum et sepultum dicere, cum et Paulus dicat: Non erubesco Evangelium; virtus enim Dei in salutem est omni credenti . Tu ergo eum erubescis hoc credere Dominum, quem Deum impassibilem volens ostendere, liberatorem nostrum solum hominem assignas. Unde necesse est mihi passus est.--Serapion dixit. Et quomodo impassibilem Deum Dei Filium a passione humanitatis extraneum reddis?--Arnobius dixit: Sicut natus est ex tempore, cum sit ante
Abbreviated transcription (Latin):
homo perfectus in uirginali uters
conceptus.ẽ. & natus est¬
Serapiert dixit. homo ergo cum
dõ natus est. ARNOBIUS SIO
Si pie hoc dixeris: finita erit incen¬
tio. Nunc autem quam impie hoc
dices: detegeris. Dicis enim. homo
cum dõ natus est: ut uideatur
nunc diuinitas filii dĩ sumpsisse
mitium. dico autem & ego ita. ho¬
mo cum dõ natus est.: ut ds qui
semper fuit sine mitio uoluntate
sua qua potest omnia quae uult
facere incaelo & interra & in mari
& in abyssis hoc illi placuit uesilua
& integra dealitate sua fier& filius¬
dĩ hominis. Dic michi serapioti
potuit hoc facere & noluit. ari
uoluit & non potuit: Si pociue¬
quem asumpsit. ut uman ilurs
scum salua sua substantia diuuna
sdua sͦ. substantia humana facer&
uoluit & nom potiuit: cessat esse
ommipotens qui suam implere
nonpotuit uoluntatem. Iui negat¬
hm xp̃m incarne uenisse. hic an.¬
achristus est. Est ergo caro hoc
& perfectus homo. ẽ: & qui ue¬
nit incarne hoc est filius dĩ inuisi¬

Expanded text:
irginali utero conceptus est et natus?--Serapion dixit: Homo ergo cum Deo natus est.--Arnobius dixit: Si pie hoc diceres, finita erat contentio; nunc autem quam impie dicas, hinc detegeris. Dicis enim, Homo cum Deo natus est, ut videatur nunc ipsa Divinitas Filii Dei sumpsisse initium. Dico autem et ego, Ita homo cum Deo natus est, ut Deus qui semper est, et sine initio, voluntate sua qua potest omnia quae vult facere in coelo et in terra, in mari et in abyssis, hoc illi placuit ut, salva et integra Deitate sua, fieret filius hominis. Dic mihi, Serapion, potuit hoc facere, et noluit; an voluit, et non potuit? Iquem assumpsit, ut unum secum esset, salva sua substantia divina, salva ejus substantia humana, fieret? Si voluit, et non potuit, cesset esse omnipotens, qui suam implere non potuit voluntatem.-- Serahristum in carne venisse, hic Antichristus est . Est ergo caro, hoc est, perfectus homo est; et qui venit in carne, hic est Filius Dei invisi
Abbreviated transcription (Latin):
Si contendis: iam tibi responsum est
cipio episcopum: qua tũ recipis
baptizatum. Si discere cupis. iIN
eandem aciem transgredere: ad¬
uersarius enim uincitur. discipu¬
Non possum ante esse discipulus: quam
magistrum audiam prȩdicantem.

Expanded text:
Si contendis, jam tibi responsum est. cipio, qua tu recipis baptizatum. Si discere cupis, in meam aciem transgredere. Adversarius enim vincitur, discipuNon possum ante esse discipulus, quam magistrum audiam praedicantem.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum lacrima fundere ꝓpecatis. &
corpus attractare dñi. non est ipsum
ad fratrum genua ꝓuolui. & desublimi
loco fratribus eucharistiam ministra
re. Aliud .ẽ. lugere quod fueris aliud
neglecto peccato. uiuere in ȩcclesia
gloriosum. Tu qui hesterno die
sacrilegus creaturam dĩ filium prȩ¬
dicabas. qui cotidie peior iudȩis
blasphemiarum lapides in xp̃m ia¬
ciebas. cuius manus sanguine plenȩ
sunt. cuius stilus lancea militis
fuit. ad unius horae conuersionem
uirginem adulter ingredieris
Si peccasse te penit&: depone officiũ
sacerdotis. Sitẽ non peccasse confidis.
ꝑmane quod fuisti¬
Rechoricaris. & dispu¬
tationũ spinetis ad campos libere
declamationis ex curis rerum. De.¬
sine quaeso cõmmunib locis. & in
gradũ rursus ac lineas regredere
Postea si placuerit : latius disseremuꝰ.
clamatio. ẽ. dolor patientiã superat.
ꝓpone ut lib&. argumentare ut
plac&. numquam persuadebis idẽ

Expanded text:
ipsum lacrymas fundere pro peccatis, et ipsum lacrymas fundere pro peccatis, et corpus attrectare Domini. Non est ipsum ad fratrum genua provolvi, et de sublimi loco eucharistiam ministrare populo. Aliud est lugere quod fueris, aliud neglecto peccato, in Ecclesia vivere gloriosum. Tu qui hesterno die sacrilegus creaturam Dei Filium praedicabas; qui quotidie pejor Judaeis, blasphemiarum lapides in Christum jaciebas, cujus manus sanguine plenae sunt, cujus stylus lancea militis fuit, ad unius horae conversionem virginem Ecclesiam adulter ingredieris? Si peccasse te poenitet, officium depone sacerdotis: si te peccasse confidis, permane quod fuistiRhetoricaris; et a disputationum spinetis, ad campos liberae declamationis excurris. Verum desine, quaeso, a communibus locis, et in gradum rursum ac lineas regredere: postea si placuerit, latius disseremus. clamatio hic est. Dolor patientiam superat; propone ut libet, argumentare ut libet, numquam persuadebis id
Abbreviated transcription (Latin):
diabolisunc: nicbul resert herticisne
lgitur fixum inter nos habemus dehe¬
mea cogere uolebat expressum.ẽ.
hereticos xpĩanos nonesse Nunc
restat conclusio. Si arriani hertie
sunt. & heretici omnes gentiles sunt:
Arriani. gentiles sunt. Si autẽ arani
gentilessunt: constat nullã eccłiat
dĩam quae ab arrianis id ẽ. agenai¬
libus episcopos recipit. non tam epis¬
copos recipere: quam decapitolio
sacerdotes: ac per hoc antixp̃i magis
Ioueam. & ipse incidit in eam¬
daboli baptiz atum recipis: Lucibe¬
canus dixit. Recipio. sed penitentẽ.¬
dicas non intelligis: quisquam nec
garailem recipit penicentem. Lucite¬
captiosa interrogatio fuit. primae
quaestionis tibi palmam tradens.
ad secundam uenio. in quo aio lai.¬
cũ abarrianis uenientem debere
suscipi penitentem: clericum uero
non debere¬
Qum in prima questione quã obtinuis.¬
se me dicis. & secundam obtinui.
Hescis & laicos & lericos unũ habere
ncos. qui recipiat laicos peniten¬

Expanded text:
diaboli sunt, 172 nihil refert haeretici sint, gitur fixum inter nos habemus, de haemea cogere volebat expressum est, haereticos Christianos non esse. Nunc restat conclusio. Si Ariani haeretici sunt, et haeretici omnes gentiles sunt, et Ariani gentiles sunt. Si autem Ariani gentiles sunt, et constat nullam societatclesiam quae ab Arianis, id est, a gentilibus, episcopos suscipit, non tam episcopos recipere, quam de Capitolio sacerdotes: ac per hoc Antichristi magis foveam, et ipse incidit in eamdiaboli baptizatum recipis? L. Recipio, sed poenitentem.dicas, non intelligis. Quisquamne gentilem recipit poenitentem? Lcaptiosa interrogatio fuit, primae quaestionis tibi palmam tradens, 173 ad secundam veniam in qua aio laicum ab Arianis venientem recipi debere poenitentem, clericum vero non deberequi in prima quaestione quam obtinuisse me dicis, etiam secundam obtinui. Nescis et laicos et clericos unum habere ricos, qui recipit laicos poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
luciferi discipulus dixit. Hoc primũ
ORTNOD OXUS¬
DIXIT Ego plus interrogo. utrũne
omnes heretici xp̃iani siNt.¬
dixeris: xpianum negas R¬
Omnes
ergo heretici: xp̃iani non sunt.
Si xpinonlunt : diaboli lunt. Eud¬

Expanded text:
LUCIFERIANUS dixit: Hoc primum ORTHODOXUS. Ego plus, inquit, interrogo, utrumne omnes haeretici Christiani sintdixeris, Christianum negasOmnes ergo haeretici Christiani non sunt? ti non sunt, diaboli sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ium ac potentiam seminis. qua &
anima animas repar&. & carne
omniũ nr̃m carnem in uidicio i¬
minente resuscit&: dũ per operatio¬
nẽ ꝓprie ditatis cuncta uiuificans.
ꝙx uno lulepti hominis grario¬
innumerabilem patri redditurus
esł messem. Tunc separatur
est a zizanus segetem: cum
iustis coeperit ad hiber

Expanded text:
vim ac potentiam seminis, qua et vim ac potentiam seminis, qua et anima animas reparet: et carne omnium nostrum carnem judicio imminente resuscitet, dum per operationem propriae deitatis cuncta vivificans, ex uno suscepti hominis granoinnumerabilem Patri redditurus est messem. Tunc separaturus est a zizaniis segetem , cum justis coeperit retribuer
Abbreviated transcription (Latin):
praesentiam dequo ista ꝓpter mi¬
nifestacionem certi operis dicim:
qui alicubi fuit. sicut qui ubique
non defuit. lacebat quantũ ad car¬
nem mortuus insepulchro. mortu¬
os resuscitans in inferno. uitam
tribuens uniuersis incaelo. Non
mundũ dimittens ad celũ ascen
uno atq eodẽ tempore totum tocis
manfestacione plus apparens: ag
niionem praesentiae suac indignis
nediatoris morte quid sentiam:
Innia quae ame insuperioribus
nedentium questionum necessitate
aspersa sunc: prorsus ista sententia
÷̃ qua credo mortuũ. eẽ. filiumdĩ
non scdm penam iniusticiȩ quam
atoto non habuit. sed scđm legem
naturȩ quã ꝓhumani generis re¬
demptione suscepit. Illa morte
qua dicitur. quis .ẽ. homo qui uiu&ꝰ
& non uidebit mortem: non illam
quam ilaias dicit. mortui autem
uitam non uidebunt. Illa quae
sccđm naturã generalis. ẽ. cunctis:
non illa quae specialis. ẽ. malis
Iutemus ergo in hoc. eẽ. quodã modo

Expanded text:
praesentiam; de quo ista propter mapraesentiam; de quo ista propter manifestationem certi operis dicimus, quia alicubi fuit sicut qui ubique non defuit. Jacebat quantum ad carnem mortuus in sepulcro, mortuos resuscitans in inferno, vitam tribuens universis in coelo: non mundum dimittens ad coelum ascenuno atque eodem tempore totum totus manifestatione operum plus parens, agnitionem praesentiae suae indignis mediatoris morte quid sentiam? Omnium quae a me in superioribus incidentium quaestionum necessitate dispersa sunt, prorsus ista sententia est: qua credo mortuum esse Filium Dei, non secundum poenam injustitiae quam ex toto non habuit, sed secundum legem naturae quam pro humani generis redemptione suscepit: illa morte de qua dicitur: Quis est homo qui vivet, et non videbit mortem ? non illa de qua Isaias dicit: Mortui autem vitam non videbunt . Illa quae secundum naturam generalis est cunctis, non illa quae specialis est malis. Putemus ergo hanc esse quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
sicut homines sentiunt. qui mori¬
ente carne. mentibus uiuunt:
Non sicut impii. qui inutraq parte
sicut idem ait gehennȩ ignibus
occiduntur. Q uidam sane cõmu¬
nẽ mortem. & iam hoc pacto defi¬
niunt dicentes. nichil aliud hanc. eẽ.
quam cum diuersarum rerum con¬
sensu uitam facientium. uelut per
discidiũ quoddam abinuicem fuerit
facta discessio. Haec sihominis mors
ed quae non consumit undta id
diuidit dum origini suae ituncue
restieuit. Quid desaluatons enoue
nunc dicemus. quae ut nondicam
ꝓpter habitantem diuinicatem
& ꝓpter iusticiam singularem cot
ꝓpter communẽ moriendi sortem.
corpus suum illo triduo sic potut
deserere ut ipsa non poss& pentis
interire. Non ergo inquis aps
inferos xp̃i anima: sed diunitas
fuit. Fuit inquam. Neq eni alt
cũ uideo potuisse se suscitare car¬
nem suam: si apud inferos prediceꝰ
uelut absentis dĩ non fuisse poten¬
tiam. Nec tamen ideo localem
nos dĩ credat aliquis predicare

Expanded text:
sicut omnes sentiunt, qui morisicut omnes sentiunt, qui moriente carne mentibus vivunt: non sicut impii, qui in utraque parte, sicut idem ait, gehennae ignibus occiduntur. Quidam sane communem mortem etiam hoc pacto definiunt; dicentes nihil aliud hanc esse quam cum diversarum rerum consensu vitam facientium, velut per dissidium quoddam ab invicem fuerit facta discessio. Haec si hominis mors est quae non consumit juncta, sed dividit, dum origini suae utrumque restituit, quid de Salvatoris nunc anima dicemus, quae ut non dicam propter inhabitantem divinitatem, 356 et propter justitiam singularem, certe propter communem moriendi sortem, corpus illo triduo sic potuit deserere, ut ipsa non posset penitus interire? Non ergo, inquis, apud inferos Christi anima, non divinitas fuit? Fuit, inquam. Neque enim aliter eum video potuisse resuscitare carnem suam, si apud inferos praedicem velut absentis Dei non fuisse potentiam. Nec tamen ideo localem nos Dei credat aliquis praedicare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmictebatur accipis. hodie inquit
mecum eris inparadyso. cuius corpꝰ
usq ad futuram resurrectionẽ mors
communis indusit: Anima igitur
et. cui dñs hoc ꝓmisit & prestitit.
Siigitur mortuo corpore ad paraclysũ¬
latronis anima mox uocatur. quem¬
quam nec adhuc impium eredimus
apud inferos custodiȩ mancipatur
&quis inquit. ẽ. aliquis qui instante
passione xp̃i ingemuit dicens. tristis
s. ania mea usq ad mortem.:
Trstis uq admortem propter affectũ
susceptae carnis non post mortem
cum beatitudinem spond& societas
dĩtatis. Non initidm meroris mors
ista: sed finis est: nec incipiunt post
hanc iustorum flagella sed desinunt.
cum & inpedimenta materiae fluc¬
tuantis exponunt. & auctorem suũ
plenioris intelligentiae contempla
pertulit: & in maiestate non sĩt
Quid ergo dicebas. eẽ. quod pertu¬
lit: Sensit prorsus & pertulit:
sed participatione morbi alieni. ñ
ꝓprietate uulneris sui. Sensit

Expanded text:
promittebatur accipimus? Hodie, inquitpromittebatur accipimus? Hodie, inquitmecum eris in paradiso: cujus corpus usque ad futuram resurrectionem mors communis inclusit. Anima igitur est cui Dominus hoc promisit et praestitit. Si igitur mortuo corpore, ad paradisum anima mox vocatur, quemquamne adhuc tam impium credimus,apud inferos custodiae mancipatur? Et quis, inquis, est alius qui instante passione Christi ingemuit, dicens: Tristis est anima mea usque ad mortem ? Tristis usque ad mortem, propter affectum susceptae carnis, non post mortem, cum beatitudinem spondet societas deitatis. Non initium moeroris mors ista, sed finis est. Nec incipiunt post hanc justorum flagella, sed desinunt, cum et impedimenta materiae fluctuantis exponunt, et auctorem suum plenioris intelligentiae contemplatpertulit, et in majestate non sensit? Quid ergo dicebas esse quod pertulit? Sensit prorsus et pertulit, sed participatione morbi alieni, non proprietate vulneris sui. Sensit
Abbreviated transcription (Latin):
& qualitate potentiȩ. non hoc credi¬
mus meriuisse. Suscepit ergo salua¬
tor condicionem nr̃ȩ mortis. sed
non ita ut deteriorem eam facer &
minari eam animae. sed potius ut
nichil hanc obesse animę pariter
fingamus lic& euangelus reclamati¬
b animas interire. Nonne insalua¬
tore nr̃o lic& inhis mortem ut no¬
lunt non repellenti. tertiũ tamen
atq speciale maiestas est: quam
non potuit mors humana continge¬
re Ad summam uideamꝰ incruice
positus quid latroni ꝓmiserat hodie
inquit metum cris in paradyso. Ho
die inquit non post triduum cũ carnẽ
meam desepulchri requie suscitauero:
non cum inme primitias futura e
resurrectionis ostendero. Cuiis pu¬
tamus haec uox est: Maiestatis. men¬
tis. ancorporis. Corpus autem
insepulchro fuisse. nullus ignorat.
Restat ut cliuinitati uel menti uox
ista conueniat. Sed dicit aliquis.
Diuinitatis hanc: non animȩ xp̃i
credimus uocem. & quid in eo cui

Expanded text:
aequalitate potentiae non hoc crediaequalitate potentiae non hoc credimus meruisse. Suscepit ergo Salvator conditionem mortis nostrae, sed non ita ut deteriorem faceret, cumermittebat animae, sed potius ut nihil hanc obesse animae pariter fingamus, licet Evangeliis reclamantibus, animas interire. Nonne in Salvatore nostro, licet in his mortem non repellente, tertium tamen atque speciale majestas est, quam non potuit mors humana contingere? Ad summam videamus, in cruce positus quid promisit? Hodie, inquit, mecum eris in paradiso . 355 Hodie, inquit, non post triduum, cum carnem meam de sepulcri requie suscitavero, non cum in me primitias futurae resurrectionis ostendero. Cujus putamus haec vox est? majestatis, mentis, an corporis? Corpus autem in spelaeo fuisse nullus ignorat. Restat ut divinitati, vel menti vox ista conveniat. Sed dicit aliquis: Divinitatis hanc, non animae Christi credimus vocem. Et quid in eo cui
Abbreviated transcription (Latin):
sumi: audiat quid dehoe dñs in
euangelus generali auctoritate
definiat. Nolite inquit timere
eos qui corpus occidunt. animna
autem non possunt occidere. Sedei¬
mete eũ pocius qui animã & comꝰ¬
potest occidere ingehenna ignis
Si ergo superstite anima corpꝰ consta
occidi. & ꝓpterea consequens ae ne¬
cessarium non . ẽ. animas corporũ
int̾necione consumi: hoc si ita est
& iam post mortem corporis nichil¬
hominus mentibus uiuitur
Quod si deuno quoq nr̃m hoc recte
sentitur. quomodo fons uitȩ ꝓpt̃
participationẽ humanȩ mentis
quisicandi potentiam perdidisse
uatatiur. secd potest inquis anima
Qiod aduersum nos primum iccuto
nonsfaicit: quia mors ista non condi¬
nonis uidetur. cẽ sed criminis. Nam
tmota culpa: iubemur homines
aon cimere. qui cum possunt corpus
inimam tamen negantur occidere
Ndine qm̃ hoc dõ tantum dicitur. eẽ.
possibile. dequo filium suum unige¬
nicum. & communione natura e

Expanded text:
sumi, audiat quid de hoc Dominus in sumi, audiat quid de hoc Dominus in Evangeliis generali auctoritate definiat: Nolite, inquit, timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere; sed timete eum potius qui animam et copotest occidere in gehennam ignis . Ergo superstite anima corpus constat occidi; et propterea consequens ac necessarium non est, animas, corporum internecione consumi. Hoc si ita est, etiam post mortem corporis nihilominus mentibus vivitur. Quod si id de unoquoque nostrum recte sentitur, quomodo fons vitae propter participationem humanae mentis, vivificandi potentiam perdidisse jactatur? Sed potest, inquis, animanis. Quod adversum nos primum idcirco non facit, quia mors ista non conditionis videtur esse, sed criminis. Nam remota culpa jubemur homines non timere, qui cum possint corpus, animam tamen negantur occidere. Dehinc, quoniam hoc Deo tantum dicitur esse possibile, de quo Filium suum unigenitum et communione naturae, et
Abbreviated transcription (Latin):
do substantiam noctis ltaq una
lucis substantia. & noctem facere
uidetur & diem: sed non uno mͦ.
Nam diem cumuenit: noctem aut̃¬
efficit cum recedit. Unde & ma¬
nichȩorum non in religiosam tantũ
uerum & iam stultam diuisionẽ
qua bona amalis ȩquȩ exstantib
nituntur separare substantus: ple¬
rumq confundimus. ostendentes
eis luminare maius. quo fier
nouimus diem: & cogentes ut &
ipsisimilit̃ nos docerent quod. eẽt.
si dictu fas. ẽ. tenebrȩ mauis. quo
substantialit fieri crederemꝰ & noc¬
tem. Sed dehis alias qui ꝓstulticiã
blasphemi dogniatis: aut pro
cxstantabus non exstarti at oo
principalibus consecuta. autrors
contrariis uidentur affi maro
communia. Quae siquis fidei oeala
non priuatis excussent. om̃s eoru
machinas facili ratione confanut
Tigo ut dicere cocperamus anima
non aliter quam sol lucem dii ui¬
tam tribuit carni dum uener
mortem efficit cum recedic. Qum
ne quis put& corporis morte con¬

Expanded text:
do substantiam noctis. Itaque una do substantiam noctis. Itaque una lucis substantia et noctem facere videtur et diem, sed non uno modo. Nam diem cum venit, noctem efficit cum recedit. Unde et Manichaeorum non irreligiosam tantum, verum etiam stultam divisionem, qua bona a malis, aeque exstantibus nituntur separare substantiis, plerumque confundimus: ostendentes eis luminare majus, quo fieri novimus diem; et cogentes ut et ipsi similiter nos docerent, quod esset, si dictu fas est, tenebrale majus, quo substantialiter fieri crederemus et noctem. Sed de his alias, qui per stultitiam blasphemi dogmatis, aut pro exstantibus non exstantia, aut pro principalibus consecuta, aut pro contrariis videntur affirmare communia. Quae si quis fidei oculis non privatus excusserit, omnes eorum machinas facili ratione confundit. Ergo, ut dicere coeperamus, anima non aliter quam sol vitam tribuit carni cum venerit, mortem efficit cum recedit. Quam ne quis putet corporis morte con
Abbreviated transcription (Latin):
ric: non amittendo quod uiuit.
Itaq hominis mori nichil aliud.
quam carnis occasus. ẽ. Aqua cũ
uis potentiȩ uiuificantis abscesserit.
interram dequa sumpta . ẽ. amis¬
sis quos nonper ipsam habuit sen¬
sibus redit. At cũ contraria in¬
quis: uitae mors. ẽ. Fateor:
sed non ex eo genere contrariorum.
quȩ existentis substantiȩ oppositi¬
one sẽ perimunt. sed exeorũ potiꝰ
quȩ dum cuilib& accidunc simul
quidem. cẽ. non possunt. sed unius
tantũ substantiȩ habitu ac priua¬
tione gignuntur. Sicut uerbigr̃a.
Noctem docemus & diem. Nam &
hȩc cuidem generis docentur. eẽ
contraria. cum non utriusq seduniꝰ
tantũ uideatur.eẽ. substantia. lece
enim diem dicimus. eẽ: cum sol
est super terram. Solem autem
constat esse substantiam. Hic cũ
peracto diurni temporis cursu
abhumani uisus contemplatione
discesserit: nocte discedendo mox
facit. Facit inquam subtrahendo
copiam luminis. non inse recipien¬

Expanded text:
rit, non amittendo quod vivit. rit, non amittendo quod vivit. Itaque hominis mors nihil aliud quam carnis occasus est: a qua cum vis potentiae vivificantis abscesserit, in terram de qua sumpta est, amissis quos non per se ipsam habuit sensibus redit. Atqui contraria, inquis, vitae mors est. Fateor: sed non ex eo genere contrariorum, quae existentis substantiae oppositione se perimunt; sed ex eorum potius quae dum cuilibet accidunt, simul quidem esse non possunt, sed unius tantum substantiae habitu ac privatione gignuntur. Sicut, verbi gratia, noctem docemus ac diem: nam et haec ejusdem generis docentur esse contraria, cum non utriusque, sed unius tantum videatur esse substantia. Ecce enim diem dicimus esse, cum sol est super terram: solem autem constat esse substantiam. Hic cum, peracto diurni temporis cursu, ab humani visus contemplatione discesserit, noctem discedendo mox facit. Facit, inquam, subtrahendo copiam luminis, non in se recipien
Abbreviated transcription (Latin):
tonis &iam incaclo. Illie patiens
muriam carnis: hi e non relinqu.¬
n qłiam dĩcatis. Erat apud infe.¬
ros resuirrectio mortuorum: erat
super caclos uita uiuentiũ. Uere
mortuus: uere uiuus. Inquo mor¬
tem susceptio mortalitatis suscepit.
&uitã diumitas seruata ñ ꝑdidit.
Quotiescumq ergo haec quȩ axp̃o
humilic̾ sunt tolerata consideras.
ipsũ auctorem uoluntariȩ passio¬
nis agnosce:. Ita fiet. ut dũ humi¬
litas pacienti facienti uirtus ad¬
scribitur: idem xp̃e uno atq eodẽ
tempore cũ patitur infirmus.
cũ facit omnipotens doceatur. sed
ne adhuc in morte filii dĩ aliquam
insensibilitatem nos credatis acipere
In portunum non .ẽ. quae de eius¬
morte sensa sint uestigare. Inqua
sine dubio destituit cum corpus
uita nr̃a non perit. dum discedens
anima. non uitam suam perdit.
sed quod uiuificauerat hoc dimittit.
& quantum inse. ẽ. alterius mor¬
tem facit. ipsa non recipit. Lacit
inquam non uiuificando qđ dese¬

Expanded text:
totus in coelo: illic patiens totus in coelo: illic patiens injuriam carnis, hic non relinquens gloriam deitatis. Erat apud inferos resurrectio mortuorum, erat super coelos vita viventium. Vere mortuus, vere vivus: in quo et mortem susceptio mortalitatis excepit, et vitam divinitas servata non perdidit. Quotiescumque ergo haec quae a Christo humiliter sunt tolerata, consideras, ipsum auctorem voluntariae passionis agnoscas. Ita fiet, ut dum humilitas patienti, facienti virtus ascribitur; idem Christus uno atque eodem tempore cum patitur infirmus, cum facit omnipotens doceatur. Sed ne adhuc in morte Filii Dei aliquam insensibilitatem nos credatis accipere, importunum non est quae de morte sensa sint investigare: in qua sine dubio destituit corpus, vita nostra non periit; dum discedens anima non vim suam perdit, sed quod vivificaverat hoc dimittit, et quantum in se est, alterius mortem facit, ipsa non recipit. Facit, inquam, non vivificando quod dese
Abbreviated transcription (Latin):
Fecit carnem inutero matris hã¬
bes auctorem operis. ipse inhiua
nasci cdignatus. ẽ: habes opus dis¬
toris. Una tamen persona bli
tuus. ẽ. non discedente uita. sic
passus. ẽ. non pereunte potencia.
Nemo aufert animam eius. abeo:
quia potestatem hab& ponendi
& potestatem sumendi eam ha¬
bes &iam hic auctorem operis
Ponit animam suam pro amicis
suis: habes opus auctoris. Ud
ut generali definitione concludam.
quotiens incarne xp̃c aliquid patit᷑.
opus auctoris.ẽ. Sed quia id¬
ipsum sua potestate non alio cogen¬
te ꝑpetitur: ipse auctoꝵ .ẽ. operis
Non ergo ad mariam locali motu¬
uerbi diuinitas̾ uenit. sed inqftalis
pectimtiae suae mansestacione. &e uteruã
mani. gigiendus impleuit.& qđ
tocum .s. substantiȩ suac plenitudi¬
nem non priuauit. Nondimisie
panems cum uenit aduirginem. ãbi¬
q totus ubiq perfectus. quia nec
diuisionem mcorpore simplicitas
saripi: se partis nomen plenitudo
nonnouit. Prac ergo uno atq. eodẽ

Expanded text:
Fecit carnem in utero matris; haFecit carnem in utero matris; habes auctorem operis: ipse in hac nasci dignatus est; habes opus auctoris: una tamen persona est,tuus est non discedente vita, sicut passus est non pereunte potentia. Nemo aufert animam ejus ab eo; quia potestatem habet ponendi, et potestatem assumendi eam; habes etiam hic auctorem operis: ponit animam pro amicis suis , habes opus auctoris. Quod ut generali definitione concludam: quoties in carne Christus aliquid patitur, opus auctoris est: sed quia idipsum sua potestate, non alio cogente perpetitur, ipse auctor est operis. Non ergo ad Mariam locali motu divinitas venit, sed ineffabili potentiae suae manifestatione et uterum matris gignendus implevit: et quod totum est substantiae suae plenitudine non privavit. Non dimisit patrem cum venit ad virginem, ubique totus, ubique perfectus, quia nec divisionem incorporei simplicitas recipit, et partis nomen plenitudo non novit. Erat ergo uno atque eodem
Abbreviated transcription (Latin):
Absit absit afidelibus ista suspicio. ut
sic xp̃c senserit mortem nr̃am. ut
quantum inse est uita perder& uitã
Nam si hoc uita ess&. quomodo illo
triduo potusse dicimus aliquid
uiuere. siuitae fontem credimus
aruisse. Sensit igitur mortẽ diui¬
nitas xp̃i participatione humani
affectus quem sponte susceperat.
non naturae suae potentiam per¬
didit per quem cuncta uiuificat.
sic insepulchro carnem suam con¬
moriendo non deseruit. sicut iNi
utero uirginis cũ nascendo forma¬
uit: & sic in utroq & nasci & mori
noncoactus ab altero sed sponte
uoluit ut hoc eum const& pertulis.¬
sẽ quod fecit. Nec ideo non paci¬
entem: quia ipse faciebat. Nec ideo
non facientem: quia non alius
tolerabat. Nam si dominicae
incarnationis mysteriũ salua
indiuiduȩ trinitatis cooperatione
considerds. idem sibi ibiathum¬
litate auctor & opus .ẽ. ideum
auccor. quia si sponte nascraur
sponte patitur . Idem opus ar
utrumq lic& non alio cogende
solus tamen ipse perpeitur

Expanded text:
Absit, absit a fidelibus ista suspicio, ut sic Christus senserit mortem nostram, ut quantum in se est, vita perderet vitam. Nam si hoc ita esset, quomodo illo triduo potuisse dicimus aliquid vivere, si vitae fontem credimus aruisse? Sensit igitur mortem divinitas Christi, participatione humani affectus quem sponte sua susceperat, non naturae suae potentiam perdidit, per quam cuncta vivificat. Sic in sepulcro carnem suam commoriendo non deseruit, sicut in utero virginis connascendo formavit: et sic in utroque et nasci et mori, non coactus ab altero, sed sponte Dominus voluit, ut hoc eum constet pertulisse quod fecit: nec ideo non patientem, quia ipse faciebat; nec ideo non facientem quia non alius tolerabat. Nam si dominicae incarnationis mysterium salva individuae Trinitatis cooperatione consideres, idem sibi in hac humilitate auctor et opus est: idem auctor, qui sponte nascitur, sponte patitur; idem opus, quia utrumque licet non alio cogente, solus tamen ipse perpetitur.
Abbreviated transcription (Latin):
mercedem aclipiscitur: nisi hoste
superato: A ors igitur stipendior
plenitudo. sumna mercedis grã¬
remissio. ẽ. Quantum autem mor.¬
ti dedit sc̃s iob qui dixit: Benedic¬
tio morituri uniueniat meꝰ. Nam
& isaac benedixerit filios suos
moriens. & iacob benedixerit patri.¬
archas: benclictionis ilius gratia
poterat solis benedicentiũ meritis
deputari. uel pietati paternae Hic
uero nulla prerogatiua meritorum
nulla .ẽ. pietatis: sed solus mortis
priuilegium: cum benedictio cuiuisq
morituri tantum uirtutis habet:
ut cam sibi sc̃s propheta optauerit
Ac perhoc cogitemus semper hunc
uersiculum. & corde teneam us
Si quem uidemus pauperem moritu.¬
rum. sumptu iuuemus: & dicat
unusquisq nr̃m: Benedictio moritu.¬
RI: in me ueniat. Siquem uidemus
debilem: nondeseramus: Siquem
uidemus inextremis positum: non
relinquamus. Occurrat & nobis
dicere Benedictio morituri: in me
ueniat. laudet & tẽ unusquisq

Expanded text:
mercedem adipiscitur, nisi hoste mercedem adipiscitur, nisi hoste superato. Mors igitur stipendiorum plenitudo, summa mercedis, gratia missionis est. 36. Quantum autem morti dedit sanctus Job, qui dixit: Benedictio morituri in me veniat ? Nam etsi Isaac benedixerit filios suos moriens, et Jacob benedixerit Patriarchas: tamen benedictionis illius gratia poterat solis benedicentium meritis deputari, vel pietati paternae. Hic vero nulla praerogativa meritorum est, nulla pietatis, sed solius mortis privilegium: cum benedictio cujusque morituri tantum virtutis habeat, ut eam sibi sanctus Propheta optaverit. Ac per hoc cogitemus semper hunc versiculum, et corde teneamus. 37. Si quem viderimus pauperem moriturum, sumptu juvemus; et dicat unusquisque nostrum: Benedictio morituri in me veniat. Si quem viderimus debilem, non deseramus: si quem in extremis positum, non relinquamus: occurrat et nobis dicere: 405 Benedictio morituri in me veniat. Laudet et te unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
quieui. & resurrexi: qm̃ dñs suscepit
me. Dulcis igitur: quies mortis Deniq
dñs suscitat quiescentes: quia dr̃is
resurrectio Illud quoque egregium
quod ait scriptura. Ante mortem
non laudaueris quemquam. Unus¬
quisq enim innouissimis suis cognos¬
citur. & infilus estimatur. Sibene
filios suos instituit. & disciplinis cõ¬
petentibus erudiuit: Si quidem
ad neglegentiam patris refertur.
dissolutio filiorum Tum quia unus¬
quisq quandiu uiuit. obnoxius. ẽ.
lapsui: nec senectus inmunis acri.¬
mine. Ileo legis. quia abraham mor
M ors igitur: uitae est testimoniũ
Nam si laudari ante gubernator
non potest. quam inportum nauem
deduxerit. quomodo laudabis homi¬
nem priusquam instacionem mortis
successerit: & ipse sui.ẽ. gubernator:
& ipse uitae huius iactatur ꝓfundo:
quandiu insalo isto: tamdiu inter
naufragia. Dux ipse nisi confecto
prelio: non sumit lauream: nec
miles arma deponit. nec stipendu

Expanded text:
requievi, et surrexi; quoniam Dominus suscepit requievi, et surrexi; quoniam Dominus suscepit me . Dulcis igitur quies mortis. Denique Dominus suscitat quiescentes, quia Dominus est resurrectio. 35. Illud quoque egregium, quod ait Scriptura: Ante mortem non laudaveris quemquam . Unusquisque enim in novissimis suis cognoscitur, et in filiis suis aestimatur, si bene filios suos instituit, et disciplinis competentibus erudivit. Siquidem ad negligentiam patris refertur dissolutio filiorum. Tum quia unusquisque, quamdiu vivit, obnoxius est lapsui, nec senectus immunis a crimine; ideo legis quia Abraham mortMors igitur vitae est testimonium. Nam si laudari ante gubernator non potest, quam in portum navem deduxerit, quomodo laudabis hominem, prius quam in stationem mortis successerit? Et ipse sui est gubernator, et ipse vitae hujus jactatur profundo, quamdiu in salo isto, tamdiu inter naufragia. Dux ipse nisi confecto praelio non sumit lauream, nec miles arma deponit, nec stipendii
Abbreviated transcription (Latin):
inter epulas impendentem ruinã
Haec plena sunt fabularum: nec tam̃
negauerim penas. eẽ. post mortem.
Sed quid admortem. id quod post
mortem est: Si autem quȩ post
mortem sunt referantur ad mor¬
tem. eadem &iam quae post ui¬
tam sunt. referantur aduitam:
Nulla ergo erunt supplicia. quae
referantur ad mortem: Mlors enim
ut supradiximꝰ. absolutio .ẽ.: & se¬
paracio animȩ & corporis Non .ẽ.
autẽ mala solutio: quia dissolui. et
cum xp̃o esse multo melius Non
igitur mala mors: Deniq mors pec¬
catorum pessima. Non utique morꝰ
pessima generaliter: sed pessima spe¬
cialiter peccatorum. Deniq precio.¬
sa mors iustorum. Unde liquet
acerhitatem non mortis. eẽ: sed
culpae PPulcre autem greci afine mor¬
Teleuten enim mortẽ appellant: eo qđ
finis istius uitae sit Sed &tam som.¬
num mortem scriptura nuncupat:
sicut .ẽ. illud: Lazarus amicus nir̃
dormit: sed uado ut suscitem eum.
Somnus autem bonus: qm̃ quies est.
sicut scriptum est. Ego dormiui et

Expanded text:
inter epulas impendentem ruinam. 404 Haec plena sunt fabularum, nec tamen negaverim poenas esse post mortem. Sed quid ad mortem id quod post mortem est? Si autem quae post mortem sunt, referantur ad mortem, eadem etiam quae post vitam sunt, referantur ad vitam. Nulla ergo erunt supplicia quae referantur ad mortem. Mors enim, ut supra diximus , absolutio est et separatio animae et corporis: non est autem mala solutio; quia dissolvi et esse cum Christo multo melius . Non igitur mala mors. Denique mors peccatorum pessima. Non utique mors pessima generaliter: sed pessima specialiter peccatorum . Denique pretiosa justorum. Unde liquet acerbitatem non mortis esse, sed culpae . 34. Pulchre autem Graeci a fine morenim mortem appellant, eo quod finis istius vitae sit. Sed etiam somnum Scriptura nuncupat mortem, sicut est illud: Lazarus amicus noster dormit: sed vado ut suscitem eum . Somnus autem bonus, quoniam quies est, sicut scriptum est: Ego dormivi, et
Abbreviated transcription (Latin):
cando auximus. quod ab origine
peccati humani dampnationisq
trahebamus. Aliud . ẽ. enim noni
peccare. aliud non habere peccatũ.
Nam in quo peccatum non regnat
non peccat. idest qui non obędit
desideris cius. Inquo autem non
existunt omnino ista desideria.
non solum non peccat. sed & iam
non habet peccatum. Iuod & iam
si exmultis partibus inista uita
possit effici. ex omni tamen parte
non nisi in resurrectione carnis atq
commutacione sperandum . ẽ. Potest
autem mouere quod ait quae pre¬
dico uobis sicut predixi qm̃ qui
talia agunt regnum dĩ non possi¬
debunt. Si quęratur ubi ista pre¬
dixerit: nam in hac epła non in¬
uenietur. Ergo aut cum presens
ett̃. hoc predixerat aut cognouerat
ꝑuenisse ad illos epłam quȩ missa ẽ.
adcorinchios. ibi enim sic ait. Nolite
ertare. Neque fornicatores. neque
idolis seruientes. neq adulteri. neq
molles. neque masculorum concu¬
bitores. neque fures. neq auar

Expanded text:
cando auximus quod ab origine cando auximus quod ab origine peccati humani damnationisque trahebamus. Aliud est enim non peccare; aliud, non habere peccatum. Nam in quo peccatum non regnat, non peccat, id est, qui non obedit desideriis ejus: in quo autem non existunt omnino ista desideria, non solum non peccat, sed etiam non habet peccatum. Quod etiam si ex multis partibus in ista vita possit effici, ex omni tamen parte nonnisi in resurrectione carnis atque commutatione sperandum est. Potest autem movere quod ait, Quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt, si quaeratur ubi ista praedixerit; nam in hac Epistola non invenitur. Ergo aut praesens cum esset, hoc praedixerat; aut cognoverat pervenisse ad illos Epistolam quae missa est ad Corinthios. Ibi enim sic ait: « Nolite errare; neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari,
Abbreviated transcription (Latin):
consenserint. tunc duci carne non spũ
quae sunt: fornicationes. inmundiciȩ
idolorum seruitus. Ueneficia. ini¬
micitiȩ. contentiones. animositates.
aemulationes. dissensiones. hereses.
inuidiae. ebrietates. comessationes.
& his similia quae p̾dico uobis sic̃
predixi. qm̃ qui talia agunt regnũ dĩ
non possidebunt. Agunt autem hȩc
qui cupiditatib carnalib consenti¬
entes. facienda. eẽ. decernunt. & iã
si adimplendum facultas ñdatur
Ceterum qui tanguntur huius modi
motib & immobiles in maiore
caritate consistunt. non solum ñ eis
exibentes menbra corporis ad male
operandum. sedneq nutu consensi¬
onis ad exhibendum consentientes:
non haec agunt & ideo regnum di
possidebunt. Non enim iam regnat
peccatum ineorũ mortali cor¬
pore ad obediendũ desideriis eus
Quamius habitet in eodem mortali
corpore peccatum. nondum extinc¬
to impetu consuetudinis naturalis
quia mortaliter nati sumus. & ꝓ

Expanded text:
consenserint, tunc duci carne, non spirconsenserint, tunc duci carne, non spirquae sunt fornicationes, immunditiae, idolorum servitus, veneficia, inimicitiae, contentiones, animositates, aemulationes, dissensiones, haereses, invidiae, ebrietates, comessationes, et his similia; quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. » Agunt autem haec qui cupiditatibus carnalibus consentientes facienda esse decernunt, etiam si ad implendum facultas non datur. Caeterum qui tanguntur hujusmodi motibus, et immobiles in majore charitate consistunt, non solum non eis exhibentes membra corporis ad male operandum, sed neque nutu consensionis ad exhibendum consentientes; non haec agunt, et ideo regnum Dei possidebunt. Non enim jam regnat peccatum in eorum mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus; quamvis habitet in eorum mortali corpore peccatum, nondum exstincto impetu consuetudinis naturalis, qua mortaliter nati sumus, et p
Abbreviated transcription (Latin):
ponadbuc estis sublege. Ut intelli¬
ganus eos. et̃. sublege. quorum sp̃s
ita concupiscit aduersus carnem.
ut non ea quae uolunt faciant. id ẽ.
nonse teneant coniunctos incari¬
tate iusticiae. sed aconcupiscent e
aduersum se carne uincantur.
Non solum ea repugnante legi m̃tis
corum. sed & iam captiuante illos
sublege peccati quãẽ in est inmen¬
bris mortalibus. Quienim nonducun¬
cur spũ. sequitur ut carne ducant᷑.
Non autem pati aduersitatem carnis
sed dici ac arne. dampnatio. ẽ. Et
ideo quod sispũ inquit ducimini:
non ahuc estis sublege. Nam et
iuperius non ait. spũ ambulat e
xoncupiscentias carnis non habueri¬
iosed neperfeceritis. Iuippe noN
us omnino habere non iam certamen
led certaminis prȩmiũ. ẽ. si optinue¬
ntis uictoriam ꝑseuerando sub gratia.
Cõmutacio enĩ corporis iimmortalẽ
statum solas carnis concupiscentias
carnis enumerare. ut intelligant se
si ad operandũ ista desideriis carnalib

Expanded text:
non adhuc estis sub Lege: ut intellinon adhuc estis sub Lege: ut intelligamus eos esse sub Lege, quorum spiritus ita concupiscit adversus carnem, ut non ea quae volunt faciant; id est, non se teneant invictos in charitate justitiae, sed a concupiscente adversum se carne vincantur ; non solum ea repugnante legi mentis eorum, sed etiam captivante illos sub lege peccati, quae est in membris mortalibus . Qui enim non ducuntur spiritu, sequitur ut carne ducantur. Non autem pati adversitatem carnis, sed duci a carne, damnatio est. Et ideo, Quod si spiritu, inquit, ducimini, non adhuc estis sub Lege. Nam et superius non ait, Spiritu ambulate, et concupiscentias carnis non habueritis; sed, ne perfeceritis . Quippe non eas omnino habere, non jam certamen, sed certaminis praemium est, si obtinuerimus victoriam perseverando sub gratia. Commutatio enim corporis in immortalem statum sola carnis concupiscentias carnis enumerare, ut intelligant se, si ad operandum ista desideriis carnalibus
Abbreviated transcription (Latin):
sensionẽ peccati non subiugant.
ta iam non regnat percatum in nr̃o
mortali corpore. quamiuis nonpossit
nisi inhabitare in eo quamdu mor¬
taliter portatur̃. P rimo eium non
regnat cum mente seruimus legidi
quamius carne legi peccati. idest
pęnali consuetudini. cum illo exis¬
tant desideria quibus tamen non
obedimus. P ostea uero ex omni par¬
Nunc ergo implendus. ẽ. gradus
sub gratia. ut faciamus quod uolumꝰ
spũ & iam si carne non possumus.
id.ẽ. non obȩliamus desiderus pec¬
cati ad prebendum illi menbra
nr̃a arma inquitatis. & iam si non
ualemus efficere ut eadem desidena
non existant ut quamuis nondum
simus inpace illa aeterna ex om̃i
hominis parte perfecta. iam tamen
desinamus. eẽ. sublege. ubi p̃uarica¬
tionis rea mens tenetur. dum eã
concupiscentia carnis inconsenlio.¬
nem peccati captiuam̃ ducit. Simꝰ
autẽ sub gratia. ubi nulla .ẽ. cori¬
quia noncertantem̃ sed uictum po
subiungit. Q uod si spũ ducimini:

Expanded text:
sensionem peccati non subjugant. sensionem peccati non subjugant. Ita jam non regnat peccatum in nostro mortali corpore ; quamvis non possit nisi inhabitare in eo, quamdiu mortale corpus est. Primo enim non regnat, cum mente servimus Legi Dei, quamvis carne legi peccati , id est, poenali consuetudini, cum ex illa existunt desideria, quibus tamen non obedimus. Postea vero ex omni parNunc ergo implendus est gradus sub gratia, ut faciamus quod volumus spiritu, etiamsi carne non possumus; id est, non obediamus desideriis peccati ad praebenda illi membra nostra arma iniquitatis , etiamsi non valemus efficere ut eadem desideria non existant: ut quamvis nondum simus in pace illa aeterna ex omni hominis parte perfecta, jam tamen desinamus esse sub Lege, ubi praevaricationis rea mens tenetur, dum eam concupiscentia carnis in consensionem peccati captivam ducit; simus autem sub gratia, ubi nulla est conquia non certantem, sed victum poesubjungit, Quod si spiritu ducimini,
Abbreviated transcription (Latin):
aequitatem. Sicut enim prima homi¬
nis uita . ẽ. ante legem cum nulla ne¬
quitia & malitia ꝓhibetur neq ulla
ex parte prauis cupiditatib resistit
quia non . ẽ. qui ꝓhibeat. sic secunda
ẽ. sublege ante grãm: quando pro¬
hibetur quidem & conatur apeccato
abstinere sẽ. sed uincitur. quia non¬
dum iusticiam ꝓpter dm̃ & ꝓpter
ipsam iusticiam diligit. sed eã sibi
uult ad conquirenda terrena seriure.
Itaq ubi uiderit ex alia parte ipsam.
ex alia cõmodũ temporale trahitur
pondere temporalis cupiditatis. sicq.
relinquit iusticiã quam ꝓpterea te¬
nere conabatur. ut haberet illud qđ
se nunc uidet amictere. si illam te¬
nuerit. Tercia. ẽ. uita sub gratia.
quando nichil temporalis cõmodi
iusticiae p̾ponitur. quod nisi carita.¬
te spiritali quã dñs exemplo suo
docuit & gratia donauit fieri non
potest. In hac enĩ uita & iam si ex¬
istant desideria carnis demortali¬
tate corporis: tamen mentẽ ad con¬

Expanded text:
aequitatem? Sicut enim prima homiaequitatem? Sicut enim prima hominis vita est ante Legem, cum nulla nequitia et malitia prohibetur, neque ulla ex parte pravis cupiditatibus resistit; quia non est qui prohibeat: sic secunda est sub Lege ante gratiam, quando prohibetur quidem et conatur a peccato abstinere se, sed vincitur; quia nondum justitiam propter Deum et propter ipsam justitiam diligit, sed eam sibi vult ad conquirendum terrena servire. Itaque ubi viderit ex alia parte ipsam, ex alia commodum temporale, trahitur pondere temporalis cupiditatis, et relinquit justitiam: quam propterea tenere conabatur, ut haberet illud quod se nunc videt amittere, si illam tenuerit. Tertia est vita sub gratia, quando nihil temporalis commodi justitiae praeponitur: quod nisi charitate spirituali, quam Dominus exemplo suo docuit, et gratia donavit, fieri non potest. In hac enim vita etiamsi existant desideria carnis de mortalitate corporis, tamen mentem ad con
Abbreviated transcription (Latin):
uerba mea. Q uod autem ait.
card enum concupiscit aduersus spm̃
uultis faciatis. Putant hic homines
liberum uoluntatis arbitrium nega¬
re apłm nos habere. nec intelligunt
hoc eis dictum si gram fidei suscep¬
tam tenere nolunt per quam solam
possunt spũ ambulare & concupis¬
centias carnis non perficere. Si ergo
nolunt eam tenere. non pot erunt
ea quae uolunc facere. Uolunt enĩ
operari opera iusticiae quae sunt
in lege. sed uincuntur concupiscen¬
tia carnis. Iuam sequendo deserunt
gram fidei. unde & ad romanos
dicit. Prudentia carnis inimica in
dm̃. legi enim dĩ non est subiectaenĩ
neq potest. Cum enim caritas legem
impleat. prudentia uero carrus
cõmoda temporalia consectando
spiritali caritati aduersetur. Iuo¬
modo potest legi dĩ. eẽ. subiecta. id
ẽ. libenter atq obsequent̃ implere
iusticiam eiq non aduersari. quani¬
do & iam dum conatur uincatur
necesse. ẽ. ubi inuenerit maius cõ¬
modum temporale deiniquitate
se posse assequi. quam si custodiat

Expanded text:
 17. Quod autem ait, Caro enim concupiscit adversus spirivultis faciatis; putant hic homines liberum voluntatis arbitrium negare Apostolum nos habere, nec intelligunt hoc eis dictum, si gratiam fidei susceptam tenere nolunt, per quam solam possunt spiritu ambulare, et concupiscentias carnis non perficere; si ergo nolunt eam tenere, non poterunt ea quae volunt facere. Volunt enim operari opera justitiae, quae sunt in Lege, sed vincuntur concupiscentia carnis, quam sequendo deserunt gratiam fidei. Unde et ad Romanos dicit, Prudentia carnis inimica in Deum: Legi enim Dei non est subjecta; neque enim potest . Cum enim charitas Legem impleat, prudentia vero carnis commoda temporalia consectando spirituali charitati adversetur; quomodo potest Legi Dei esse subjecta, id est, libenter atque obsequenter implere justitiam, eique non adversari; quando etiam dum conatur, vincatur necesse est, ubi invenerit majus commodum temporale de iniquitate se posse assequi, quam si custodiat