comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N guis uocabulum omnium serpentium genꝰ:
quod plicari et contorqui potest. et inde an¬
guis quod angulosus sit : et nunquam rectus. An¬
gues autem apud gentiles progeniis lucorum e-¬
pueris. acer est lucus. Colubrum abeo dictum
quod colat umbras: uł quod in lubricos tractus
flexibus sinuosis labatur. Nam lubricum dicit᷑
quicquid labitur dum tenetur: ut piscis. serpens.
Serpens autem nomen accepit: quia occultis acces¬
sibus serpit. non aꝑtis passibus: sed squamarum
minutisimis ni sibus repit. Illa autem quȩ quatuor pe¬
dibus nituntur sicut lacerti et stelliones: non serpen¬
tes sed reptilia nominantur. Serpentes autem repti¬
lia sunt: quia uentre et pectore repiatit. quorum
tot uenena quot genera. tot ꝑnicies quot species.
tot dolores quot colores habentur: Draco maior
cunctorum serpentium siue omnium animanti um
suꝑ t̾ram : hunc greci dracontam uocant. Unde et
diriuatum ẽ in latinum. ut draco diceretur. qͥ sepe

Expanded text:
nguis vocabulum omnium serpentium genus quod plicari et contorqui potest; et inde anguis quod angulosus sit et numquam rectus. Angues autem apud gentiles pro geniis locorum epueri, sacer est locus. Colubrum ab eo dictum, quod colat umbras, vel quod in lubricos tractus flexibus sinuosis labatur. Nam lubricum dicitur quidquid labitur dum tenetur, ut piscis, serpens. Serpens autem nomen accepit quia occultis accessibus serpit, non apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit. Illa autem quae quattuor pedibus nituntur, sicut lacerti et stiliones, non serpentes, sed reptilia nominantur. Serpentes autem reptilia sunt, quia ventre et pectore reptant. Quorum tot venena quot genera, tot pernicies quot species, tot dolores quot colores habentur. Draco maicunctorum serpentium, sive omnium animantium super terram; hunc Graeci draconta vocant. Unde et derivatum est in Latinum, ut draco diceretur qui saepe
Abbreviated transcription (Latin):
tum accentũ habebit. si ueronaturalit̾ longa ut
res: circum flexum. Dissillaba pars orationis
si priorem naturalit̾ longam habet. et ultimam
breuem circum flectitur. ut musa. aliter acuit᷑.
Trissillaba pars orationis. si mediam breuem
habet ut tibia: tunc pͥmam acuimus. Si uͦ natu¬
ralit̃ longam habet secundam. et ultimã breuẽ
ut romanus: tunc mediam circum flectimus.
Tetrasillaba autẽ pars orationis et penta sillaba
ratione trissilla barum retinentur. Grãuis accentꝰ
cum uno accentii poni potest in dictione una. cũ
utrisq nunquam: ut catullus. In composita dicti¬
one unus accentus ẽ: ut armipotens. om̃ipotens.¬
Accentus autem reꝑti sunt uł ꝓpter distini ctionẽ.
ut uiridiq in littore conspicitur sus. Ne dicas
ursus uł ꝓpt̃ ꝓnuntiationẽ. ne dicas ineta bre¬
uiter: et ñ ꝓducte meta: uł discernende ambi¬
guitatis causa ur ergo. Nam cum ꝓducitur go.¬

Expanded text:
tum accentum habebit. Si vero naturaliter longa, ut tum accentum habebit. Si vero naturaliter longa, ut 'res', circumflexum. Disyllaba pars orationis si priorem naturaliter longam habet et ultimam brevem, circumflectitur, ut 'Musa'; aliter acuitur. Trisyllaba pars orationis si mediam brevem habet, ut 'tibia', tunc primam acuimus. Si vero naturaliter longam habet secundam et ultimam brevem, ut 'Metellus', tunc mediam circumflectimus. Tetrasyllaba autem pars orationis et pentasyllaba ratione trisyllabarum retinentur. Gravis accentus cum uno accentu poni potest in dictione una, cum utrisque numquam; ut 'Catullus'. In conposita dictione unus accentus eAccentus autem repertus est, vel propter distinctionem, ut viridique in littore conspicitur sus, ne dicas ursus; vel propter pronunciationem, ne dicas meta breviter et non producte meta; vel discernende ambiguitatis causa, ut ergo, nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
ccentus qui grece prosodia dicitur: ex greco
nomen accepit. Nam grece pros: latine ad:
ode grece. latine cantus ẽ. Hoc enim nom̃ de uerbo
ad uerbum expressum ẽ. Latini autẽ habent et alia
nomina. Nam accentus. et tonos. et tenores di¬
cunt: quia ibi sonus crescit et desinit. Accentꝰ
autẽ dictus quod iuxta cantum sit: sicut ad uerbi¬
um. quia iuxta uerbum ẽ. Acutus accentus
dictus. quod acuat et erigat sillabam. Grauis.
quod deprimat et deponat: ẽ enim contrariꝰ acu-¬
to. Circum flexus: quia de acuto et graui con¬
stat. Incipiens enim ab acuto in grauem desi¬
nit. atq ita dum ascendit et descendit circum¬
flexus efficitur. Acutus autẽ et circum flexus
similes sunt. nam uterq leuat sillabam. Qrauis
contrarius uidetur ambobus. Nam semꝑ depri-¬
titan. et nox ubi sidera condit. unde hic grauis
est. minus enĩ sonat quam acutus et circũflexus.
Monosillaba autẽ pars orationis si naturaliter
breuis ẽ ut uir. aut positione longa ut ars: acu¬

Expanded text:
ccentus, qui Graece prosodia dicitur ex Graeco nomen accepit. Nam Graece πρός, Latine 'ad' ᾠδή Graece, Latine 'cantus' est. Hoc enim nomen de verbo ad verbum expressum est. Latini autem habent et alia nomina. Nam accentus et tonos et tenores dicunt, quia ibi sonus crescit et desinit. Accentus autem dictus, quod iuxta cantum sit, sicut adverbium quia iuxta verbum est. Acutus accentus dictus, quod acuat et erigat syllabam, gravis, quod deprimat et deponat. Est enim contrarius acuto. Circumflexus, quia de acuto et gravi constat. Incipiens enim ab acuto in gravem desinit, atque ita dum ascendit et descendit, circumflexus efficitur. Acutus autem et circumflexus similes sunt. Nam uterque levant syllabam. Gravis contrarius videtur ambobus. Nam semper depriTitan, et nox ibi sidera condit. 'Unde' hic gravis est. Minus enim sonat quam acutus et circumflexus. Monosyllaba autem pars orationis si naturaliter brevis est, ut 'vir', aut positione longa, ut 'ars', acu
Abbreviated transcription (Latin):
balsamum dicitur: fructus siue semen carpo balsa¬
mum. sucus: opobalsamum. quodidõ cum adiectio¬
ne significatur: eo quod ꝑcussus ferreis ungulis
corter ligni ꝑ cauernas eximii odoris gutta distillat.
Cauerna enim greco sermone opo dicitur. cuius¬
guttam adulterant admixto ciprino oleo uł melle:
sed sincerum ꝓbatur a melle. si cum lacte coa cula¬
uerit. Ab oleo si instillatum aquȩ aut admixtũ
fuerit facile: resolutum. preterea et si lanee uestes
ex ipso pollute: non maculantur. Adulteratũ qͥdẽ
neq cum lacte coagulat. et ut oleum in aqua su¬
pernatat: et uestem maculat. Balsama autẽ
si pura fuerint tantam uim habent. ut si sol ex¬
canduerit sustineri in manu ñ possint.

Expanded text:
balsamum dicitur; fructus, sive semen, carpobalsabalsamum dicitur; fructus, sive semen, carpobalsamum; succus opobalsamum. Quod ideo cum adjectione significatur, eo quod percussus ferreis ungulis cortex ligni per cavernas eximii odoris guttam distillat; caguttam adulterant admixto cyprino oleo vel melle; sed sincerus probatur a melle, si cum lacte coagulaverit; ab oleo, si instillatus aquae aut admixtus facile fuerit resolutus; praeterea et si laneae vestes ex ipso pollutae non maculantur. Adulteratus quidem neque cum lacte coagulat, et ut oleum in aqua supernatat, et vestem maculat. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent, ut si sol excanduerit, sustineri in manu non possint.
Abbreviated transcription (Latin):
citur in syria et armenia. frutex botrosum semen
reddens sibi conexum. flore albo ueluti uiole. folus
similibus brioniȩ odore etiam bono: sominos suaui¬
ficat. Cassia nascitur in arabia uirga robusti cor¬
ticis et purpurei. foliis ut piperis. Est autem
uirtute cunamomi similis. sed potentia inferior:
unde ꝓcinnamomi uice duplex eiꝰ pondus in me¬
dicamentis ad miscetur. Calamus aromaticus a simi¬
litudine calami usualis uocatur: gignitur in in¬
dia multis nodis geniculatꝰ. fuluis. flagrans
sp̃s suauitate.qui cum frangitur in multas fit
partes scissilis. simulans gustu cassiam. cum leui
acrimomia remordenti. Bal sami arbor in iudea
intra t̃minos tantum uiginti iugerum erat. pꝰea¬
quam eadem regione romani potiti sunt. etiam la¬
tissimis collibus propagata ẽ. stirpe sim ilis uiti
foliis similis rute. sed albidioribus semꝑq manen¬
tibus. Arbor autem balsamum. lignum eius xilo¬

Expanded text:
citur in Syria et Armenia: frutex ejus botrosum semen citur in Syria et Armenia: frutex ejus botrosum semen reddens sibi connexum, flore albo veluti violae, foliis similibus brioniae, odore etiam bono, somnos suavificat. 12. Casia nascitur in Arabia, virga robusti corticis, et purpureis foliis, ut piperis. Est autem virtutis cinnamomi similis, sed potentia inferior; unde pro cinnamomi vice duplex ejus pondus in medicamentis admiscetur. 13. Calamus aromaticus a similitudine calami usualis vocatur. Gignitur in India multis nodis geniculatus fulvus, fragrans spiritus suavitate. Qui cum frangitur, in multas fit partes scissilis, simulans gustu casiam cum levi acrimonia remordente. 14. Balsami arbor in Judaea intra terminos tantum XX jugerum erat. Posteaquam eamdem regionem Romani potiti sunt, etiam latissimis collibus propagata est, stirpe similis viti, 347 foliis similis rutae, sed albidioribus, semperque manentibus. Arbor autem balsamum, lignum ejus xylo
Abbreviated transcription (Latin):
quod in corruptum ab igne piꝑ album. quod uero
cute rugosa et horrida fuerit. ex calore ignis trahit
et colorem et nomen. Piper si leue ẽ uetustum ẽ:
si graue nouellum. Uitanda est autẽ mercatoꝵ
fraus. solent enim uetustissimo piꝑi humecto ar¬
genti spumam aut plumbum asꝑgere. ut ponde¬
rosum fiat. Aloa in india atq arabia gignitur ar¬
bor odoris suauissimi ac summi. deniq lignum
ipsius uice timiamatum altaribus adoletur: un¬
de et nomen traxisse creditur. Cinanuum dictũ
quod cortex eius in modum canne sit rotundus
& gracilis. Qignitur autem in indie et et hio.¬
piȩ regionibus. frutice breui duoꝵ tantum cu-¬
bitoꝵ: colore subnigro uł cinereo tenuissimarũ
uirgarum. Nam quod in crassitudinẽ extendit᷑
despectui ẽ. quod uero gracilius ꝓuenerit eximiũ.
quod cũ frangitur uisibile spiramentũ emittit.
ad imaginem nebulȩ seu pulueris. Amomum uo¬
catum quod ueluti odorem cinamomi referat: nas¬

Expanded text:
quod incorruptum ab igne, piper album: quod vero quod incorruptum ab igne, piper album: quod vero cute rugosa et horrida fuerit, ex calore ignis trahit et colorem et nomen. Piper si leve est, vetustum est: si grave, novellum. Vitanda est autem mercatorum fraus: solent enim vetustissimo pigenti spumam aut plumbum aspargere ut ponderosum fiat. Aloa in India atque Arabia gignitur, arbor odoris suavissimi ac summi. Denique lignum ipsius vice thymiamatum altaribus adoletur; unde et nomen traxisse creditur. Cinnamomum dictum quod cortex eius in modum cannae sit rotundus et gracilis. Gignitur autem in Indiae et Aethiopiae regionibus, frutice brevi, duorum tantum cubitorum, colore subnigro vel cinereo, tenuissimarum virgarum. Nam quod in crassitudinem extenditur, despectui est; quod vero gracilius provenerit, eximium. Quod cum frangitur, visibile spiramentum emittit ad imaginem nebulae seu pulveris. Amomum vocatum, quod veluti odorem cinnamomi referat. Nas
Abbreviated transcription (Latin):
lacrima melior arabica. Est enu lucida subal-¬
bida leuis. pinguis. equaliter cerea et facile quȩ
molliatur. neq ligno uł terre conmixta amara odo¬
ris boni. Namex india sordida ẽ. et nigra. et ma¬
iori gleba. Adulteratur autem admixto gummi qͥ
ñ ita amarificat gustum. Mastix arboris lentisci
gutta ẽ. hȩc grano mastix dicta: quia modum grano¬
rum est. Melior autem in chio insula gignitur. odo¬
ris boni candoris cerȩ punicȩ. unde et splendorem
guttis pulchrificat: adulteratur interdum resina
nł thure. Piperis arbor nascitur in uidia. in late¬
re montis caucasi. quod soli obuersum.ẽ. folia
iuniperi similitudinem habent. cuiꝰ siluas serpen
tes custodiunt. sed incole regionis illius cum mat᷑e
fueruit incendunt. et serpentes igne fuganturꝰ:
et iide exflamina nigrum piꝑefficitur. Nlam na¬
tura piꝑis alba est. cuiꝰ quidem diuersus est fruct.
Nam quod inmaturũ est piꝑ longum uocatur.

Expanded text:
lacryma melior Arabica. Est enim lucida, suballacryma melior Arabica. Est enim lucida, subalbida, levis, pinguis, aequaliter cerea, 345 et quae facile molliatur, neque ligno, vel terrae commista, amara, odoris boni. Nam ex India sordida eiore gleba. Adulteratur autem admixto gummi, qui non ita amarificat gustum. Mastix arboris lentisci gutta est. Haec granomastix dicta, quia in modum granorum est. Melior autem in Chio insula gignitur, odoris boni, candoris cerae Punicae. Unde et splendorem cutis pulchrificat. Adulteratur interdum resina vel ture. Piperis arbor nascitur in India, in latere montis Caucasi, quod soli obversum est, folia iuniperi similitudites custodiunt: sed incolae regionis illius, cum maturae fuerint, incendunt: et sic serpentes igne fugantur, et inde ex flamma nigrum piper efficitur. Nam piperis natura alba est, cujus quidem diversus est fructus. Nam quod immaturum est, piper longum vocatur:
Abbreviated transcription (Latin):
et nomen accepit myrra. Qutta eiꝰ sponte ma-
nans preciosior est. elicita corticis uulnere: uilior
iudicatur. Sarmenta eius arabes ignibus fouent.
quorum fumosatis noxio nisi ad odorem storacis oc¬
currant: plerumq in sanabiles morbos contrahunt.
Mirra autem trogodite ab insula arabiȩ dicta.
ubi melior colligitur et purior. Storax arbor ara¬
biȩ similis molocidonii. cuiꝰ uirgule inter canicu¬
le ortum: cauernatim lacrimam fluunt. Distilla¬
tio eius in t̾ram cadens munda ñ ẽ: sed cum ꝓprii
corticis scrobe seruatur. Illa autem quȩ uirgis et
calamis in heserit munda ẽ et albida. dehinc ful¬
ua fit solis causa. et ipsa storax calamites pinguis.
resinosa odoris iocundi humecta: et ueluti mellosũ
liquoremrinittens. Storax autem dicta quod sit
gutta arboris profluens et congelata: nam grecisti-¬
riam guttam dicunt grece autem stirax latine sto¬
race dicitur. Bidella indiȩ et arabiȩ arboreuiꝰ

Expanded text:
et nomeet nomenans pretiosior est, elicita corticis vulnere vilior judicatur. Sarmenta ejus Arabes ignibus fovent, quorum fumo satis noxio, nisi ad odorem storacis occurrant, plerumque insanabiles morbos contrahunt. Myrrha autem Trogloditica ab insula Arabiae dicta, ubi melior colligitur, et purior. 5. Storax arbor Arabiae, similis malo Cydonio, cujus virgulae inter Caniculae ortum cavernatim lacrymam fluunt. Distillatio ejus in terram cadens munda non est, sed cum proprii corticis scrobe servatur. Illa autem quae virgis et calamis inhaeserit, munda est, et albida; dehinc fulva fit solis causa, et ipsa storax calamites pinguis, resinosa, odoris jucundi, humecta, et veluti mellosum liquorem emittens. Storax autem dicta, quod sit gutta arboris profluens, et congelata. Nam Graeci stiriam guttam dicunt, Graece autem στύραξ Latine storax dicitur. 6. Bdellium Indiae et Arabiae arbor, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
romata sunt quęq flagrantis odoris india arboribꝰ.¬
uł arabia iiitit. siue aliȩ regiones. Nomenau-¬
tem aromata traxisse uidentur. siue quod aris
imposita diuinis inuocationibus apta uideant᷑.
seu quod sese aeri inserere ac misceri probantur: nã¬
biȩ. inmensa atq ramosa lenissimi corticis: ramis
adaceris qualitatem. Amigdale modo sucum aro-¬
maticum fundens. album et masticatione uelut
in puluere resolutum. et cũ frangitur intus pin¬
gue et igni appositum. facile ardescens et appella¬
tur apud nos masculus.: eo quod sit natura retun
testiculorum. reliquum planumet pene scabrosum.
minus optimum. Adulteratur autem admixta resi¬
na siuegumni. sed dinoscitur sua proprietate. Nã
thus igni impositum ardeseit. resina fumescit: gum̃
uero liquescit calefacꝰtum. Thus autem a tundendo
dictuni hoc et libanum uocatum a monte arabie
ubi sabei sunt: nam mons eorum libanus dicitur ubi
thura colliguntur. Mirra arbor arabie altitu.

Expanded text:
romata sunt quaeque fragrantis odoris, quae India vel Arabia mittit, vel Italiae regiones. Nomen autem aromata traxisse videntur, sive quia aris imposita, divinis invocationibus apta videantur, seu quia sese aeri inserere ac miscere probantur bica immensa atque ramosa, levissimi corticis, ramis ad aceris qualitatem, amygdalae modo succum aromaticum fundens album, et ad masticationem velut in pulvere resolutum: et cum frangitur intus, pingue, et igni appositum facile ardescit: et appellatur apud nos masculus eo quod sit natura rotundum, testiculorum, reliquum planum, et pene scabrosum, minus optimum. Adulteratur autem mista resina sive gummi, sed dignoscitur sua proprietate. Nam thus igni impositum ardescit: resina fumescit. Gumen vero liquescit calefactum. Thus autem a tundendo dictum: hoc et Libanum vocatum a monte Arabiae, ubi Sabaei sunt. Nam mons eorum Libanus dicitur, ubi thura colliguntur. Myr
Abbreviated transcription (Latin):
fit cola. mediamq litteram puncto notamus.
et mediam distinctionem uocamus: quia pun¬
ctum ad mediam litteram ponimus. Ubi
uero iam ꝑ gradus ꝓnuntiando. plenam
sententiȩ clausulam facimꝰ: fit ꝑ iodus. pun¬
ctumq ad caput litterȩ ponimus et uocatur
distinctio. id ẽ disiunctio: quia integram se.¬
parauit sententiã. Hoc quidem apud orato¬
res cę̧t̾um apud poetas ubi in uersu post duos
pedes sillaba remanet. coma ẽ. quia ibi post
scansionem prȩcisio uerbi facta ẽ Tbi uero
post duos pedes de parte orationis nichil suꝑẽ.
color ẽ.: Totus autem uersus: ꝑ iodus est.
De notis
sententiarum. s.XII.

Expanded text:
fit cola, mediamque litteram puncto notamus; fit cola, mediamque litteram puncto notamus; et mediam distinctionem vocamus, quia punctum ad mediam litteram ponimus. Ubi vero iam per gradus pronuntiando plenam sententiae clausulam facimus, fit periodus, punctumque ad caput litterae ponimus; et vocatur distinctio, id est disiunctio, quia integram separavit sententiam. Hoc quidem apud oratores. Ceterum apud poetas ubi in versu post duos pedes syllaba remanet, comma est, quia ibi post scansionem praecisio verbi facta est. Ubi vero post duos pedes de parte orationis nihil superest, colon est. Totus autem versus periodus est. De notis sententiarum .
Abbreviated transcription (Latin):
ofitura ẽ figura ad distinguendos sensus. ꝑ cola
et comata. et ꝑhiodos. quȩ dum ordine suo
apponitur. sensum nobis lectionis ostendit. Di¬
ctȩ autem positurȩ uel quia punctis positis ad-¬
notantur: uł quia ibi uox ꝓ interuallo distincti¬
onis deponitur. Has greci thesis uocant. latini
posituras. Prima positura subdistinctio dicitur.
Eadem et coma. Media distinctio subsequers
est. ipsa et cola. ⁊ Ultima distinctio: quȩ totã
sententiã cludit: ipsa ẽ. periodos.⁊ Cuiꝰ ut
diximus partes sunt cola et coma. : Quarũ
diuersitas. punctis diuerso loco positis de¬
monstratur.: Ubi eñim initio ꝓnuntiatiõis.
necdum plena pars sensus ẽ: et tamen respirare
oportet. fit comma td est particula sensus. pun¬
ctusq ad imam litteram ponitur: et uocatur
subdistinctio. ab eo quod punctum subtus: id
est ad imam litteram accipit.Ubi autem in
sequentibus iam sententia sensum pręstat. sed
adhuc aliquid suꝑ ẽ de sententiȩ plenitudine:

Expanded text:
ositura est figura ad distinguendos sensus per cola et commata et periodos, quae dum ordine suo adponitur, sensum nobis lectionis ostendit. Dictae autem positurae vel quia punctis positis adnotantur, vel quia ibi vox pro intervallo distinctionis deponitur. Has Graeci θέσεις vocant, Latini posituras. Prima positura subdistinctio dicitur; eadem et comma. Media distinctio sequens est; ipsa et cola. Ultima distinctio, quae totam sententiam cludit, ipsa est periodus; cuius, ut diximus, partes sunt cola et comma; quarum diversitas punctis diverso loco positis demonstratur. Ubi enim initio pronuntiationis necdum plena pars sensui est, et tamen respirare oportet, fit comma, id est particula sensus, punctusque ad imam litteram ponitur; et vocatur subdistinctio, ab eo quod punctum subtus, id est ad imam litteram, accipit. Ubi autem in sequentibus iam sententia sensum praestat, sed adhuc aliquid superest de sententiae plenitudine,
Abbreviated transcription (Latin):
D eometriȩ disciplina pͥmum ab
egiptiis reperta dicitur. quod
inundante nilo et omniũ posses¬
sionibꝰ limo obductis. initiũ t̃rę
diuidende ꝑ lineas et mensuras nomen
arti dedit. Quȩ inde longiꝰ acumine sa¬
pientiun ꝓfecta: et maris et cęli et aeris
spatia metiuntur. Nam ꝓuocati studi-¬
osi ceperunt post terrȩ dimensionem
et eęli spatia querere. quanto interuallo
luna a t̃ris. a luna sol ipse distaret: et
usq ad uerticem cęli quanta se mensura
distenderet. sicq interualla ipsa cęli or¬
bisq ambitum ꝑ numerũ stadioꝵ ratione
ꝓbabili distinxerunt. Sed quia ex terrę
dimensione hȩc disciplina cepit. ex initio
sui et nomen seruauit. Nam geometria
de t̃ra et de mensura nuncupata ẽ. Ter-¬
ra enim grece. ge. uocatur. metra. m̃sura.
Huiꝰ discipline ars continet in se linram̃¬
tũ. interualla. magnitudines. et figuras.
et in figuris dimensiones et numeros.
De quatdriꝑtita diuisione geom etrię.

Expanded text:
eometria disciplina, primum ab Egyptiis reperta dicitur; quia inundante Nilo et omnium possessionibus limo obductis, initium terre dividende, per lineas et mensuras nomen arti dedit. Que inde longius acumine sapientium producta et maris et celi et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studiosi, ceperunt post terre dimensionem et celi spatia querere, quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret et usque ad verticem celi quanta se mensura distenderet. Sicque intervalla ipsa celi, orbisque ambitum per numerum stadiorum, ratione probabili distinxerunt: sed quia ex terre dimensione hec disciplina cepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim grece ge vocatur, metra mensura. Huius discipline ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitet in figuris dimensiones et numeros. De quadripertita divisione geometriae .
Abbreviated transcription (Latin):
medis socioᷤ in uolueres fuisse conuersos: non fabulo¬
somendatio. sed istorica ad firmatione confirmant:
sed et quidam asserunt strigas ex hominibus fieri.
ad multa enum latrocinia figure sceleratorum mu¬
tantur. et siue magicis cantibus. siue herbarum ue¬
neficio totis corporibus in feras transeunt. Siquidẽ
et ꝑ naturam pleraq mutationem recipiunt: et
corrupta in diuersas species transformantur.: sicut
de uitulorum carnibus putridis apes. sicut de equis
scarabei. de mulis locustȩ. de cancris seorpiones. Oui¬
dius. Concaua littorei si demas brachia cancri Scor

Expanded text:
medis socios in volucres fuisse conversos, non fabulomedis socios in volucres fuisse conversos, non fabuloso mendacio, sed historica affirmatione confirmant. Sed et quidam asserunt strigas ex hominibus fieri. Ad multa enim latrocinia figurae sceleratorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum beneficio, totis corporibus in feras transeunt. 3. Siquidem et per naturam pleraque mutationem recipiunt, et corrupta in diversas species transformantur, sicut de vitulorum carnibus putridis apes, sicut de equis scarabei, de mulis locustae, de cancris scorpiones. Ovidius: Concava littorei
Abbreviated transcription (Latin):
tabilem fecit: unde cĩmeram dicitur occidisse. Cen¬
tauris autem species uocabulum indidit. idest ho
minem equo mixtum. quos quidam fuisse equites tes¬
salorum dicunt. sed pro eo quod discurrentes in bel.¬
lo uelut unum corpus equorum et hominum uide¬
rentur. inde centauros fictos asseruerunt. Porro
monocentaurum nomen sumpsisse ex tauro et
homine. qualem bestiam dicunt fabulose in la.¬
berintho inclusam fuisse. de qua ouidius. semibo
autem uocari. eo quod media hominis specie. me-¬
dia asini ẽẽ dicatur: sicut et ipocentauros quod
equorum hominum. que in eis natura coniunc̾ta
fuisse putatur. IIII. De transformatis
hominum transformationes. et cõmutationeᷤ
in bestias: sicut de illa magna famosissima circe. quȩ
socios quoq ulixis mutasse fertur in bestias. et de arra¬
dibus qui sorte ducti transnatabant quoddam stag¬
num atq ibi conuertebantur in lupos. Nam et dio¬

Expanded text:
tabilem fecit, unde Chimaeram dicitur occidisse. Centabilem fecit, unde Chimaeram dicitur occidisse. Centaminem equo mistum, quos quidam fuisse equites Thessalorum dicunt, sed pro eo quod discurrentes in bello velut unum corpus equorum scilicet et hominum viderentur, inde centauros fictos asseverant. Porro Monocenhomine, qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho inclusam fuisse. De qua Ovidius Art. Amautem vocari eo quod media hominis specie, media asini esse dicatur; sicut et Hippocentauri, quod equorum hominumque in eis natura coniuncta fuisse putatur. De transformatis hominum transformationes et commutationes in bestias, sicut de illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulyssis mutasse fertur in bestias, et de Arcadibus, qui, sorte ducti, transnatabant quoddam stagnum, atque ibi convertebantur in lupos. 2. Nam et Dio
Abbreviated transcription (Latin):
cerberum putant. quasi creobros idest carnem uoranᷤ.
Dicunt et ydram serpentem cum nouem capitibus.
quȩ latine scedra dicitur. quod uno sceso tria capita
excrescebant. Sed constat ydram locum fuisse euo
mentem aquas. uastantem uicinam ciuitatem.
in quo uno meatu clauso multi erumpebant. qͦd
hercules uidens loca ipsa exussit: et sic aquȩ clausit
meatus. Nam ydra ab aqua dicta ẽ: huius mentio.
nem facit̾ ambrosius in similitudinem heresum dicens.
Heresis enim uelut quȩdam ydra fabularum uulne¬
ribus suis creuit : et dum sepe reciditur pullulat. et
igni debita incendioq peritura. Fingunt et cimerã
tͥformẽ bestiã que ÷. ore leo. postremis partibus draco.
media caprea: quam quidam phisiologi ñ animal
sed ciliciȩ montem e̾ẽ auint. quibusdamꝰ locis leones
et capreasnutrientem. quibusdam ardentem. quibus¬
dam plenum serpentibus. Hunc bellorofontis habi¬

Expanded text:
Cerberum putant quasi κρεοβόρος, id est carnem vorans. Cerberum putant quasi κρεοβόρος, id est carnem vorans. Dicunt et Hydram serpentem cum novem capitibus, quae Latine excetra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant. Sed constat mentem aquas, vastantes vicinam civitatem, in quo uno meatu clauso multi erumpebant: quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aquae clausit meatus; nam hydra ab aqua dicta est. nem facit Ambrosius in similitudinem haeresium, dicens De fid. 1, 4: 'Haeresis enim velut quaedam hydra fabularum vulneribus suis crevit; et dum saepe reciditur, pullulavit igni debita incendioque peritura.' Fingunt et Chimaeram triformem bestiam: ore leo, postremis partibus draco, media caprea. Quam quidam Physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellorophontes habi
Abbreviated transcription (Latin):
gines. ex parte uolucres: habentes alas et ungulas.¬
quarum una uoce. altera tibiis. tercia lira canebat.
Quȩ in lectos nauigantes sub cantu: in naufragia
trahebant. Sodm ueritatem autem meretrices fuert̃.
quȩ transeuntes qm̃ deducebant ad egestatem: his
ficte sunt in ferre nauftagia. Alas autem habuisse
et ungulas: quia amor et uolat et uulnerat. quȩ
uide in fluctibus commorasse dicuntur: quia fluctꝰ
uenerem creauerunt. Scillam quoq ferunt feminã
capitibus succinctam caminis. cum latratibus magnis.
propter fretum siculi maris. in quo nauigantes uertici-¬
bus in se concurrentium undarũ exterriti. latrare
estimant undas. quas sorbentis estus uorago conlidit.
Fingunt et monstra quȩdam in rationabilium ani¬
mantium. ut cerberum inferorum canem tria capita
habentẽ. significantes ꝑ eum tres etates. ꝑ quas mors
.infantiam. iu-¬
uentutem et senectutem: quem quidam idõ dictum

Expanded text:
gines, ex parte volucres, habentes alas et ungulasgines, ex parte volucres, habentes alas et ungulasquarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebant. Quae inlectos navigantes sub cantu in naufragium trahebant. Secundum veritatem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat. Quae inde in fluctibus conmorasse dicuntur, quia fluctus Venerem creaverunt. Scyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam caninis, cum latratibus magnis, propter fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti latrari aestimant undas, quas sorbentis aestus vorago conlidit. Fingunt et monstra quaedam inrationabilium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem, significantes per eum tres aetates per quas mors infantiam, iuventutem et senectutem. Quem quidam ideo dictum
Abbreviated transcription (Latin):
dum staturam habentes. Est et gens ibi statura cubita¬
lis: quos greci a cubito pigneos uocant: de qua supra dixi¬
mus. Hi montana indiȩ tenent: quibus est uicinus oce-¬
anus. Perhibent et in eadem uidia eẽ gentem feminaꝵ
quȩ quinquennes concipiunt. et octauum uitȩ annum
non excedunt. Dicuntur autem et alia hominum fa¬
bulosa portenta: quȩ non sunt. sed ficta u causis rerum
interpretantur. ut gerionem hispaniȩ regem triplici
forma proditum. Fuerunt enim tresfratres tantȩ concor¬
diȩ. ut in tribus corporibus quasi una anima eẽt. Gor¬
gones quoq meretrices crinitas serpentibus: quȩ aspicien¬
tes conuertebant in lapides: habentes unum oculum qͦ
inuicem utebantur. Fuerunt autem tressorores uniꝰ
pulchritudinis. quasi unuis oculi. quȩ ita spectato.¬
res suos stupescere faciebant. ut uertere eos putarent᷑
in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte uir-¬

Expanded text:
dum staturam habentes. Est et gens ibi statura cubitadum staturam habentes. Est et gens ibi statura cubitalis, quos Graeci a cubito pygmaeos vocant, de qua supra diximus, § 7. Hi montana Indiae tenent, quibus est vicinus oceanus. Perhibent et in eadem India esse gentem feminarum quae quinquennes concipiunt, et octavum vitae annum non excedunt. Dicuntur autem et alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regem triplici forma proditum. Fuerunt enim tres fratres tantae concordiae ut in tribus corporibus quasi una anima esset. Gorgones quoque meretrices crinitas serpentibus, quae aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum quem invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant ut vertere eos putarentur in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte vir
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis c̃tegant. Pan enĩ gc̃o sermone: om̃e. noti. auresdñr.
cormia in ftontibus: et caprarum pedibus similes. qua¬
sẽ in solitudine antonuis sc̃s uidit: qui etiam in terro.¬
gatꝰ a dĩ seruo respondisse fertur dicens: mortalis ego sũ
unus ex accolis heremi. quos uario delusa errore gen¬
tilitas. faunos incubos satirosq colit. Dicunt᷑ qͥdam et
siluestres homines: quos non nulli faunos ficarios uo¬
cant. Sciopodum gens fertur in et hiopia singulis cru.¬
ribus et celeritate mirabili. quos inde sciopolas greci
uocant: eo quod ꝑestum in terra resupini iacentes. pe-¬
dum suorum magnitudine adumbrentur. Antipodes
in libia plantas uersas habent post crura. et octonos
digitos in plantis. Ippodes in scitia sunt. humanam
formani. et equinos pedes habentes. In india ferunt
esse gentem: quȩ macrobii noncupantur. duodecim pe-¬

Expanded text:
ex eis contegant. Πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicuntur. ex eis contegant. Πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicuntur. cornua in frontibus, et caprarum pedibus similes, qualem in solitudine Antonius sanctus vidit. Qui etiam interrogatus Dei servo respondisse fertur dicens Hieron. Vit. Paul. erem. 8: 'Mortalis ego sum unus ex accolis heremi, quos vario delusa errore gentilitas Faunos Satyrosque colit.' Dicuntur quidam et silvestres homines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant. Sciopodum gens fertur in Aethiopia singulis cruribus et celeritate mirabili: quos inde σκιόποδας Graeci vocant, eo quod per aestum in terra resupini iacentes pedum suorum magnitudine adumbrentur. Antipodes in Libya plantas versas habent post crura et octonos digitos in plantis. Hippopodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos pedes habentes. In India ferunt esse gentem quae μακρόβιοι nuncupantur, duodecim pe
Abbreviated transcription (Latin):
quam homines conficetur. Hi in india nascuntur. Ci¬
clopes quoq eadem indiagignit: et dictos ciclopes eo qͦd
unum habere oculum in fronte media ꝑhibentur. Hiet
agriofagite dicuntur. propter quod solas ferarum carnes
edunt. Lemnias in libia credunt truncos sine capite
nasci: et os. et oculos habere in pectore. alios sine cer.¬
uicibus gigni. oculos habentes in humeris. In ultimo
autem orientis monstruosȩ gentium facies scribunt᷑.
Aliȩ sine naribus equalitotius oris planitie: informes
habentes uultus. Aliȩ labro subteriori adeo ꝓminente:
ut ui solis ardoribus totam ex eo faciem contegant
doriientes. Aliis concreta ora eẽ. modico tantum
foramine. calamis auenarum pͥastus haurientes. Non.¬
nulli sine lingnis ẽẽ dicuntur: inuicem sermonis uten¬
tes nutu siue motu. Panotios apud scitiam esse ferunt
tam diffusa magnitudine aurium: ut omne corpus:

Expanded text:
quam homines confitetur. Hi in India nascuntur. Cyquam homines confitetur. Hi in India nascuntur. Cyclopes quoque eadem India gignit; et dictos Cyclopes eo quod unum habere oculum in fronte media perhibentur. Hi et ἀγριοφαγῖται dicuntur, propter quod solas ferarum carnes edunt. Blemmyas in Libya credunt truncos sine capite nasci, et os et oculos habere in pectore. Alios sine cervicibus gigni, oculos habentes in humeris. In ultimo autem Orientis monstruosae gentium facies scribuntur. Aliae sine naribus, aequali totius oris planitie, informes habentes vultus. Aliae labro subteriori adeo prominenti ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliis concreta ora esse, modico tantum foramine calamis avenarum pastus haurientes. Nonnulli sine linguis esse dicuntur, invicem sermonis utentes nutum sive motum. Panotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffusa magnitudine aurium ut omne corpus
Abbreviated transcription (Latin):
di femina nuncupatur. Hi dextram manuillam uirilẽ.
sinistram muliebrem habentes. uicissim cocundo et
gignunt et pariunt. Sicut autem in singłis genti
bus quȩdam monstra sunt hominum: ita in uniuerso
genere humano quȩdam monstra sunt gentiũ. ut gi-¬
gantes. cenoce fali. ciclopes. et oetera. Gigantes dictos
uxta greci sermonis ethimologiam : qui eos gegines ex¬
istimant. idest terrigenas. eo quod eos fabulose parens
terra inmensa mole et similes sibi genuerit. Ge. enim
terra appellatur: genis genus licet et terrȩ filios uul¬¬
gus uocat. quorum genus inceitum est. Falso autem
opinantur quidam imperiti de scripturis scĩs preua-¬
rieitores angelos cum filiabus hominum ante dilu¬
uium concubuisse. et ex inde natos gegantes. id est
nimium grandes et fortes uiros: de quibus tra com¬
pleta est. Cenofali appellantur. eo quod canina
capita habeant. quosq ipse latratus magis bestias

Expanded text:
di femina nuncupatur. Hi dextram mamillam virilem, di femina nuncupatur. Hi dextram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes, vicissim coeundo et gignunt et pariunt. Sicbus quaedam monstra sunt hominum, ita in universo genere humano quaedam monstra sunt gentium, ut Gigantes, Cynocephali, Cyclopes, et cetera. Gigantes dictos iuxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos γηγενεῖς existimant, id est terrigenas, eo quod eos fabulose parens terra inmensa mole et similes sibi genuerit. Γῆ enim terra appellatur: γένος genus; licet et terrae filios vulgus vocat: quorum genus incertum est. Falso autem opinantur quidam inperiti de Scripturis sanctis praevaricatores angelos cum filiabus hominum ante diluvium concubuisse, et exinde natos Gigantes, id est nimium grandes et fortes viros, de quibus terra conpleta est. Cynocephali appellantur eo quod canina capita habeant, quosque ipse latratus magis bestias
Abbreviated transcription (Latin):
greci et heromorsian uocant. Alia que ex omini parte
trans figurantur. in alienȩ creationis portentum. ut ex
muliere uitulum dicit istoria generatum. alia quȩ
sine transfiguratione mutationem habent loxorum :
ut oculos in pectore uel in fronte. aures supra in timpo¬
ribus. uł sicut aristotiles tradidit : quenidam
in sinistra parte iecur in dextera splen habuisse. Alia
sc d̃m connaturationem ut in alia manu digiti plures .:¬
connaturati et coherentes repꝑiuntur. in alia minus
siue in manibus. siue in pedibus. Alia scd̃m inmatu-¬
ram et intemꝑatam creationem: sicut hi qui decita¬
ti nascuntur: siue barbati uł cani. Alia complexu
plurimarum differentiarum. sicut illud quod predixi¬
mus in alexandro multiforme portentum. Alia cõmixti¬
one generis ut androgeni et ermafrodite uocantur.
Ermafroditȩ autem noncupati. eo quod eis uterq sexꝰ
appareat. Erma quippe apud grecos masculiis. a fro¬

Expanded text:
Graeci ἑτερομορφίαν vocant. Alia, quae ex omni parte Graeci ἑτερομορφίαν vocant. Alia, quae ex omni parte transfigurantur in alienae creationis portentum, ut ex muliere vitulum dicit historia generatum. Alia, quae sine transfiguratione mutationem habent locorum, ut oculos in pectore vel in fronte, aures supra tempora: vel sicut Aristoteles tradidit quendam in sinistra parte iecur, in dextera splen habuisse. Alia secundum connaturationem, ut in alia manu digiti plures connaturati et cohaerentes reperiuntur, in alia minus, ia minus, sive in pedibus. Alia secundum immaturam et intemperatam creationem, sicut hi, qui dentati nascuntur, sive barbati vel cani. Alia complexu plurimarum differentiarum, sicut illud, quod diximus in Alexandro multiforme portentum. Alia commistione generis, ut androgyni et hermaphroditae nuncupantur. Ermaphroditae autem nuncupati eo quod in eis uterque sexus appareat. Erma quippe apud Graecos masculus, aphro
Abbreviated transcription (Latin):
infans. Portentuosa uero leuem sumunt muta¬
tionem: exempli causa cum sex digitis nati. Porten¬
igitur uł portentuosa existunt: alia magnitudine
totius corporis. ultra cõmunem hominum modum:
quantus fuit tition in nouem iugeribus iacens home¬
ro testante. alia paruitate totius corporis: ut nani.
uł quos greci pigneosuocant : eo quod sint statura
cubitales. Alia magnitudine partium ueluti capite
informi. aut suꝑfluis menbrorum partibus. ut
bicipites et trimani. uł scinodontas qͥbꝰ gemino ordi¬
ne ꝓcedunt dentes. alia defectu partium in quibus
altera pars plurimum deficit ab altera: ut manus
amanu. uł pes a pede. Alia discissione. ut sine manu
aut capite generata. quos greci steresios uocant. alia
ꝑ numeria quando solum capiit aut crus nascitur. alia
quȩ in parte trausfigurantur. sicut quȩ leonis habent
nultum uł canis: uł quod taurinum caput aut corpꝰ
ut ex pasipha memorant genitũ minotaurum: quod

Expanded text:
infans. Portentuosa vero levem sumunt mutainfans. Portentuosa vero levem sumunt mutationem, exempli causa cum sex digitis nati. Portenigitur vel portentuosa existunt alia magnitudine totius corporis ultra communem hominum modum, quantus fuit Tityon in novem iugeribus iacens, Homero testante: alia parvitate totius corporis, ut nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitales. Alii a magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites et trimani, vel cynodontes, quibus gemini procedunt dentes. Alii a defectu partium, in quibus altera pars plurimum deficit ab altera, ut manus a manu, vel pes a pede. Alii a decisione, ut sine manu aut capite generata, quos Graeci steresios vocant. Alia praenumeria, quando solum caput aut crus nascitur. Alia, quae in parte transfigurantur, sicut qui leonis habent vultum vel canis, vel taurinum caput aut corpus, ut ex Pasiphaë memorant genitum Minotaurum; quod
Abbreviated transcription (Latin):
autem portentorum creationes. in significationibus
futuris constituta uidentur. Uult enim ds̃ interdũ
uentura significare ꝑaliqua nascentium noxia: sicut
et ꝑ somnos et ꝑ oracula qͣtinus p̃moneat et signifi¬
cet. quibusdam uł gentilibus uł hominibꝰ futurã
cladem: quod plurimis etiam experimentis ꝓbatum
est. Xersen quippe uulpes ex equa creata: solui reg¬
num portendit. Alexandro ex muliere monstrum
creatum : quod superiores corporis partes hominis.
sed mortuas habuerit. inferiores diuersarum bestiarũ
seduiuentes : significasse repentinam regis int̃fecti¬
onem. Suꝑuixerant enim de teriora melioribus.
Sed et monstra quȩ in significationibus dantur:
non diuuiuunt. sed continuont nata fuerint
occidunt. Int̃ portentum autem et portentuosũ
differt. Nam portenta sunt quȩ transfigurant᷑:
sicut fertur in umbria mulierem peperisse ser.¬
pentem. Inde licanus. Alatremq suus cont̃ruit

Expanded text:
autem portentorum creationes in significationibuso autem portentorum creationes in significationibuso futuris constituta videntur. Vult enim deus interdum ventura significare per aliqua nascentium noxia, sicut et per somnos et per oracula, qua praemoneat et significet quibusdam vel gentibus vel hominibus futuram cladem; quod plurimis etiam experimentis probatum est. Xerxen quippe vulpis ex equa creata solvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum, quod superiores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit, inferiores diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam regis interfectionem: supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec monstra quae in significationibus dantur non diu vivunt, sed continuo ut nata fuerint occidunt. Inter portentum autem et portentuosum differt. Nam portenta sunt quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus1,563: Matremque suus conterruit
Abbreviated transcription (Latin):
tu. Sepelire autem est condere corpus: nam humare
obruere dicimus. hoc est humum inicere. I. De
naturam nata uidentur. sed non sunt contra
naturam: quia diuina uoluntate fiunt : cum uo¬
luntas creatoris cuiusq conditȩ reinatura sit. Un.¬
de et ipsi gentiles dm̃ modo naturam. modo dm̃ ap¬
pellant. Portentum gͦ sit ñ contra naturam. sed con¬
tra quam est nota natura. Portenta autem et osten-¬
ta. monstra atq prodigia idõ non cupantur: quod
portendere atq ostendere. monstrare ac predicere
aliqua futura uidentur. Nam portenta dicta ꝑhi-¬
bent a portendendo. id est preostendendo. Osten¬
ta autem: quod ostendere quicquam futurum uide.¬
antur. Prodigia quod porro dicant. id est futura pre¬
dicant. Montra uero a monitu dicta: quod aliquid
significandũ demonstrent. siue quod statim monstreq̃
quid apparcat. et hoc ꝓprietatis est. Ab usione ta¬
men scriptorum plerumq corrumpitur. Quȩdam

Expanded text:
tu. Sepelire autem est condere corpus. Nam humare tu. Sepelire autem est condere corpus. Nam humare obruere dicimus, hoc est humum inicere. § 3 Dera naturam nata videntur: sed non sunt contra naturam, quia divina voluntate fiunt, cum voluntas Creatoris cuiusque conditae rei natura sit. Unde et ipsi gentiles Deum modo Naturam, modo Deum appellant. Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Portenta autem et ostenta, monstra atque prodigia ideo nuncupantur, quod portendere atque ostendere, monstrare ac praedicare aliqua futura videntur. Nam portenta dicta perhibent a portendendo, id est praeostendendo. Ostenta autem, quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significando demonstrent, sive quod statim monstrent quid appareat; et hoc proprietatis est, abusione tamen scriptorum plerumque corrumpitur. Quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
nata est littera .u. nomen ẽ. non participium: ut
fatiuis. ardiuis. Conuenient̃ itaq factum ut quẽ¬
admodum id quod significat non potest agendo. ita et
ipsũd nomen non possit loquendo declinari. Omnis
autem mortuus aut funis est. aut cadauer Fũnis ẽ
si sepeliatur: et dictum funus a funibus accensis. qͦs
ante feretrum papiris cera circumdatis ferebant.
Cadauer autem est si in sepultum iacet. nam cada.¬
uer nominatum a cadendo quia iam stare ñ potest.
Quod dum portatur exequias dicimus: crematum re¬
liquias. conditum iam sepultum. Corpus autẽ consue
Defunctus uocatus: quia compleuit uite officium.
Nam dicimus functos officio: qui officia debita com.¬
pleuerunt. Unde est. et honoribus functus. Hinc gͦ
defunctus: quod ab officio sit uitȩ depositus. siue qͦdᷤ
sit die functus sup̃mo. Sepultus autem dictus: eo
quodiam sine pulsu et palpitatione est. idest sine mo¬

Expanded text:
nata littera U, nominativus est, non participium, ut nata littera U, nominativus est, non participium, ut fatuus, arduus. Convenienter itaque factum ut quemadmodum id, quod significat, non potest agendo, ita et ipsud nomen non possit loquendo declinari. Omnis autem mortuus aut funus est, aut cadaver. Funus est, si sepeliatur. Et dictum funus a funibus accensis, quos ante feretrum papyris cera circumdatis ferebant. Cadaver autem est, si insepultum iacet. Nam cadaver nominatum a cadendo, quia iam stare non potest. Quod dum portatur, exsequias dicimus: crematum reliquias: conditum iam sepultum. Corpus autem consuetDefunctus vocatus, quia conplevit vitae officium. Nam dicimus functos officio, qui officia debita conpleverunt; unde est et honoribus functus. Hinc ergo defunctus, quod ab officio sit vitae depositus, sive quod sit diem functus. Sepultus autem dictus, eo quod iam sine pulsu et palpitatione est, id est sine mo
Abbreviated transcription (Latin):
cata a candore: quasi candicies. Unde est illud. Flo¬
rida uuentus lactea canicies. pro ut diceret candida.
Senectus autemmulta secum et bona affert et ma¬
la. Bona quia nos a potentissimis dominis libe¬
rat: uoluptatibus imponit modum. libidinis fran¬¬
git impetus: auget sapientiam. dat maturiora consi¬
lia. Mala autem: quia senium miserrimum est
nectus. Nam duo sunt quibus minuuntur corporis
uires: senectus et morbus. Mors dicta quod sit ama-¬
ra: uł a marte qui est effector mortium. siue mors
a morsu hominis pͥmi: quod uetitum arboris pomũ
mordens mortem in currit. Tria sunt autem genera
mortis. acerba. inmatura. naturalis. Acerba infan-¬
tum: inmatura iuuenum. maturaidest naturalis se¬
num. Mortuus autem: ex qua parte orationis decli¬
netur incertum ẽ. Nam sicut ait cesar ab eo quod ẽ
morior in participio preteriti temporis in.tusexire
debuit. ꝑ unum scilicet.u. ñ ꝑ duo. Nam ubi gemi¬

Expanded text:
cata a candore, quasi candities. Unde est illud: 'flocata a candore, quasi candities. Unde est illud: 'florida iuventus, lactea canities,' prout diceret candida. Senectus autem multa secum et bona adfert et mala. Bona, quia nos ab inpotentissimis dominis liberat, voluptatibus inponit modum, libidinis frangit impetus, auget sapientiam, dat maturiora consilia. Mala autem, quia senium miserrimum est nectus'. Nam duo sunt quibus minuuntur corporis vires, senectus et morbus. Mors dicta, quod sit amara, vel a Marte, qui est effector mortium sive mors a morsu hominis primi, quod vetitae arboris pomum mordens mortem incurrit. Tria sunt autem genera mortis: acerba, inmatura, naturalis. Acerba infantium, inmatura iuvenum, merita, id est naturalis, senum. Mortuus autem ex qua parte orationis declinetur incertum est. Nam sicut ait Caesar, ab eo quod est morior in participio praeteriti temporis in 'tus' exire debuit, per unum scilicet U, non per duo. Nam ubi est gemi
Abbreviated transcription (Latin):
nior inter iuuenemq senemq. Terentius.
sedminus: ut senior minus senex. ubi comparatiuus
gradus minus significat. positiuo. Ergo senior ñ satis:¬
perem. Senes autem quidam dictos putant a sensus
diminutione: eo quod iam ꝑ uetustatem despͥiant.
Nam fisici dicunt stultos ẽẽ homines frigidioris san¬
guinis. prudentes calidioris. Unde et senes in quibus
iam friget. et pueri in quibiis necdum calet minus sa¬
piunt. Inde est quod conuenit sibi infantum etas et
senum: senes enim proniia etate delirant: pueri
ꝑ lasciuiam et infantiam ignorant quid agant. Se-¬
nior autem tantum masculini generis est: sicut anus
feminei. Nam anus dicitursola mulier. Anus autem
a multis appellata annis: quasi annosa. Nlam si cõmu¬
ne esset nomen cur diceret terentius senem mulierem :
Hinc et uetula. quia uetusta sicut autem a sene senectꝰ
ita ab anu anilitas nominata est. Canicies autem uo-

Expanded text:
nior inter juvenemque senemque. Terentius: nior inter juvenemque senemque. Terentius: sed minus, ut senior minus est quam senex, ubi comparativus gradus minus significat positivo. Ergo seniorperem. Senes autem quidam dictos putant diminutione, eo quod jam prae vetustate desipiant. Nam physici dicunt homines stultos frigidioris esse sanguinis, prudentes calidioris, unde et senes, in quibus jam friget, et pueri in quibus nondum calet, minus sapiunt. Inde est quod convenit in hoc infantium aetas et senum. Senes enim per nimiam aetatem delirant, pueri per lasciviam et infantiam ignorant quid agant. Senex autem tantum masculini est generis, sicut anus feminini. Nam anus dicitur sola mulier. Anus autem appellata a multis annis, quasi annosa. Nam si commune nomen esset, cur non diceret Terentius senem mulierem? hinc etiam vetula, quasi vetusta. Sicut autem a sene senectus, ita ab anu anilitas nomi