comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amalo cuiꝰcũq p̃lati: iu¬
rare cogentis. Et ita cogi. ui¬
demur tnͣsgredi p̃ceptũ dñi.
Item. Si om̃es alias ꝑfectões
ex uoto possum suscipere ⁊ ĩ¬
plere. qͣre ⁊ non si milr hoc con¬

Expanded text:
a malo cujuscunque praelati jurare cogentis, et ita cogi videmur transgredi praeceptum Domini. Item, si omnes alias perfectiones ex voto possum suscipere et implere; quare et non similiter hoc con
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sunt filii diffidentie. ul despe¬
ratõis.qr de nullo desꝑandum¬
ẽ: dum ẽ in uia. S nec mul¬
tum de talib sꝑandũ. nec sũt
filii spei. Nota mediũ int̾ fide

Expanded text:
non sunt filii diffidentiae vel desperationis, quia de nullo desperandum est in via, sed nec multum de talibus sperandum. Nec sunt filii spei, sed medium
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ beatitudines ꝑfecte. ꝯsũ¬
mantes scalam iacob. de qͥb
iam diximꝰ. Uerũ p̃ter has: res¬
tat pacĩa. q̃ octaua redit ad ca-¬
put. circueundo. purificando.
probando. ⁊ manifestando

Expanded text:
t beatitudines perfectae consummantes scalam Jacob , de quibus jam diximus; verum praeter has restat patientia, quae octava redit ad caput circumeundo, purificando, probando et manifestando
Abbreviated transcription (Latin):
mortis. Qͥ usq ad mortem a
natiuitate adu̾sa ⁊ ꝑsecutões
sustinuit. Idipm̃ etiam de fi
exͦ. Ostulti ⁊ tardi corde ad
credendũ. Nõne oportuit xp̃m¬

Expanded text:
t: qui usque ad mortem, a nativitate, adversa et persecutiones sustinuit. Id ipsum etiam de fin« O stulti et tardi corde ad credendum! nonne oportebat
Abbreviated transcription (Latin):
cisti in pcc̃is tuis. Prebuisti
mͥ laborem in iniquitatib¬
tuis. Ego sum ego sũ qͥ deleo
iniqͥtates tuas. propter me.
⁊ pcc̃orum tuorum nõ recorda¬

Expanded text:
cisti in peccatis tuis, prębuisti mihi laborem in iniquitatibtuis. Ego sum, ego sunt qui deleo iniquitates tuas propter me, et peccatorum tuorum non recorda
Abbreviated transcription (Latin):
Item. Contra hmͦi pessimos in
crassam. q̃ eqͥpollet errori. po
Oñus u̾itas dulcis ẽ in se bonis
⁊ si nõ malis quib u̾itas odiũ
parit.Qͥ bono odore moriunt᷑.
falsitas autem amara. Cauen¬
tate seqͣmur m̃dacium. pro
luce tenebras. pro dulci ama¬
tum uidentur enimq̃dã ui¬
e recte ⁊ iustissime. Nouissi¬
ma tñ earũ ducunt in ĩfernũ.
Est enim iustꝰ qͥ perit in ius¬

Expanded text:
Item contra hujusmodi pessimos intcrassam, quae aequipollet errori, « p veritas dulcis est in se, et bonis, etsi non malis; quibus, « veritas odium parit , qui bono odore moriuntur, falsitas autem amara. Caventate sequamur mendacium, pro luce tenebras, pro dulci amarum. Videntur » enim « quaedam viae recte et » justissimae, « novissima tamen earum ducunt in infernum . Est enim justus qui perit in
Abbreviated transcription (Latin):
magis puniat. Itẽ psalmo .e.
.xuiii. sub litt̾a lob. Da mͥ in¬
tellectum ut discam manda¬
ta tua. Glosa. Q alte st̃ intel¬
ligenda mandata. Item. apoc̾.¬
capło ultimo. Si qͥs apposu̾it
adhec traditões inutiles. uł pͣ¬
uas ⁊ molles expositoes addendo:
apponet dñs suꝑ illũ plagas
scriptas in libro hoc. Et siqͥs
diminuerit subtrahendo. uł
rigorem huiꝰ arc̃ leuigando:
auferet dñs ꝑtem eiꝰ de libroui¬

Expanded text:
se puniat. Item psalmus CXVIII, sub littera Job: « Da mihi intellectum, ut discam mandata tua. » Glossa: Quam alte sint intelligenda mandata. Item Apocalypsis ultimo: « Si quis apposuerit ad haec, » traditiones inutiles vel pravas, et molles expositiones addendo, apponet Deus super eum plagas scriptas in libro hoc. Et si quis diminuerit » subtrahendo, vel rigorem arcus hujus levigando, « auferet Deus partem ejus de libro vi
Abbreviated transcription (Latin):
se malle centies peccasse ĩ sp̃m
ti uicium: in contraria curr̃t. li¬
cet uirginitas maxĩe ꝯm̃den¬
da sit. similiter ⁊ continentia.
uirgines enim angłice ꝯu̾satõi

Expanded text:
se malle centies peccasse in Spiriti vitia, in contraria currunt, Licet virginitas maxime commendabilis sit, similiter et continentia. Virgines enim angelicae conversationi
Abbreviated transcription (Latin):
litt̾atꝰ audiens confessionẽ me¬
am: mͥ iniung̾et renuntiare
om̃ib dignitatib meis. p̃ter¬
ꝙͣ uni. cum met̾em ubi non
seminaui. ⁊ collig̾em ubi ñ
sparsi. ubi scił ñ ministraui.
Ip̃e uͦ hec sub silentio p̃t̾i̾ens:
prodelictis tm̃ iuuentutis me.
⁊ qͥbrdam minorib cͥminib
me corripuit. ⁊ satiffactdẽm¬

Expanded text:
litteratus, audiens confessionem meam, mihi injungeret renuntiare omnibus dignitatibus meis, praeterquam uni, « cum meterem, ubi non seminavi, et colligerem, ubi non sparsi, » nec ministravi. Ipse vero hoc sub silentio praeteriens, pro delictis tantum juventutis meae, et quibusdam minoribus criminibus me corripuit, et satisfacti
Abbreviated transcription (Latin):
Stat̾am hñt pessimi pond̾a¬
tales qͥ ignorant sacͣm scͥptu¬
ram ut eiꝰ rigorem leniunt.
hñtes stat̾am. ⁊ stat̾am. cum
quibdam cͥmina exaggent
⁊ arguant. aliis leuigent¬

Expanded text:
stam habent pessimi ponderaquod ignorent sacram Scripturam, vel ejus rigorem leniunt, habentes stateram et stateram, cum quibusdam crimina exaggerent et aggravent, aliis levigent et
Abbreviated transcription (Latin):
curramꝰ. nec ad dext̾am. nͨ ad
sinistram dedinemꝰ. Aquila
autẽ significantiꝰ tnͣstulit.
ue illis qͥdicunt malo bonꝰ es.
tellige. Ignorantia enĩ habita
circa ꝑsonam. uel fc̃m excusat.
Non autẽ circa ius. Ius enĩ di¬
uinũ debet ẽẽ in plano ⁊ lu
ce scientie. Qͥd gͥ uel qͦmͦ iudi¬
symonie. morose etiã delecta¬
tõĩs: Nunqͥd erit ue illis qͥ
uͥ difficile discernit᷑ int̾ bonũ
⁊ malũ. onimꝰ. Difficile ca¬
uemꝰ ħ maledc̃m. eo qd̾ de fa¬
cili malis adulem᷑. ꝓpt̾ eoꝵ po¬
tentiam: ⁊ bonos ꝯtempnamꝰ
nõ modicꝰ error est p̃pon̾e minꝰ

Expanded text:
curramus, « nec ad dextram, nec ad sinistram declinemus . » Aquila autem significantius transtulit: « Vae illis qui dicunt malo, bonus es; tellige. Ignorantia enim habita circa personam vel factum, excusat, non autem circa jus. Jus enim divinum debet esse in plano et in luce scientiae. Quid igitur vel quSimoniae, morosae etiam delectationis? Nunquid erit vae « illi, qui » ubi difficile discernitur inter bonum et malum? Hieronymus: Difficile cavemus maledictum, eo quod de facili malis adulemur propter eorum potentiam, et bonos contemnamus on modicus error est praepone
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. satrape.⁊ adulatores au¬
lici. Qui si c̃ romulide satirt
diuina poemata narrant. Qͥ¬
teneri ad omia p̃cepta dñi. s
posse dispensari cũ eis ꝓpt̾ ge¬
ñis sui nobilitatẽ. dignitatẽ.
famam ppłarem. ne decrescat

Expanded text:
nt maxime adulatores aulici, qui sicut. Romulidae saturi divina poemata narrant. teneri ad omnia praecepta Domini, sed posse dispensari cum eis propter generis sui nobilitatem, dignitatem, famam popularem, ne decrescat
Abbreviated transcription (Latin):
plum. iuxͣ illd̾. lauabit iustꝰ
Assimilantur ⁊̃ mittenti mañ
adaratrũ. S respicientes retͦ᷑:
ñ sunt apti regno dei. Hii ⁊̃ si¬
neq̃untes maiestatẽ eiꝰ sustin̾e:
putruerũt uelut ium̃ta in

Expanded text:
st Assimilantur etiam « mittenti manum ad aratrum, sed respicientes retro, non sunt apti regno Dei . » Hi sinequeuntibus majestatem ejus sustinere, putruerunt velut jumenta in
Abbreviated transcription (Latin):
Tales ⁊̃ similes fc̃ amalech. ħẽ
lingentib t̾ram. Qͥ non tm̃
t̾rena lingunt ⁊ comed̾t. sed
sic̃ bos allingunt radicitꝰ sub¬
stantiolas pauꝑum deuoran¬

Expanded text:
Tales similes sunt Amalec, hoc est, lingentibus terram, qui non tantum terrena lingunt et comedunt, sed, sicut bos, ablingunt radicitus, substantiolas pauperum devoran
Abbreviated transcription (Latin):
dñi manet in et̾num. hos tͦpes
moyses turpib comꝑat. Qͥ tem¬
ꝑalia ista uelut st̃cora in auro
uituli conflatilis redacto. ĩ pul¬
u̾em. dansq illd̾ sitientib ⁊ ao¬
orantib in potum. ĩmundis
simo stercoꝵ fimo. ⁊ fumi uri¬
ne ꝯdempnauit. Qi dic̾et ess.
stercora sitistis. stercorabibetis
Aurũ sitistis. aurũ bibetis. Hii
etiam similes sunt uxori loth
egresse de sodomis .i. de flagranti
cupiditate terrenoꝵ. Que exiẽs

Expanded text:
ni manet in aeternum . » Hos turpes Moyses turpibus comparat, qui temporalia ista, velut stercora in auro vituli conflatilis redacto in pulverem , datoque illud sitientibus et adorantibus in potum, immundissimo fimo stercorum, et fumo urinae, condemnavit. Quasi diceret eis: Stercora sitistis, stercora bibetis; aurum sitistis, aurum bibetis. Hi etiam similes sunt « uxori Lot egressae de Sodomis , » et de flagranti cupiditate terren
Abbreviated transcription (Latin):
postponunt temporalib. um¬
bratilit̾ tm̃ seruientes. ⁊ diligẽ¬
tes: mures ebullientes de t̾ra .i.
cure ⁊ sollicitudines. tẽporaliũ
b sicut ⁊ eternis obseruantes. cor¬
riuint cũ dagon. cũ ỹdolis ⁊
uariis uanitatib suis. ampu¬
tatis sibi capitib. qr qͥcqͥd eli¬

Expanded text:
postponunt temporalibus, umbratiliter tantum servientes, et diligentes mures ebullientes de terra, id est curae et sollicitudines temporalium, icut et aeternis observantes corruunt cum Dagon , cum idolis et variis vanitatibus suis, amputatis sibi capitibus. « Ve
Abbreviated transcription (Latin):
briam positi. sic ⁊ in piis causes¬
dianis subministrandis. sunt¬
auarissimi. letargici. sõpnolen¬
ti ⁊ pigri. De cuiꝰ modi poetaat
Seruoꝵ uentres modio castigai
do obiurgat seruos. nͨ pauꝑtatẽ
leuet. attollat ue ꝓpinquum.
uiciũ autem ꝓdigalitatis: sug¬
gillat dominꝰ in luca. Inducens
ꝑabolam de filio prodigo. qͥ ui¬
uendo luxuriose consũpsit bõa
pr̃is. Qͥb ꝯsumptis: in regione
longinqua pauit porcos.cupi¬
ens up̃e pasci de siliqͥs porcorũ.¬
litas temporalis pecunie. quam

Expanded text:
brii: sic et in piis causisdianis subministrandis avarissimi, lethargici, et somnolenti, et pigri. De cujusmodi poeta ait: Servorum ventres medio castigat do objurgat servos: Nec paupertatem levet attollatve propinquum. Vitium autem prodigalitatis sugillat Dominus in Luca, inducens parabolam de filio prodigo, qui vivendo luxuriose consumpsit bona patris, quibus consumptis in regione longinqua pavit porcos, pastus et ipse de siliquis porcorum.litas temporalis pecuniae, quam
Abbreviated transcription (Latin):
q̃q suo modulo ac pede ue¬
da ẽ m̃sura sua. spectandaq
reb. In sũmis. minimisꝙ. ⁊
cum piscis emetur. Nõ cupias
mulũ. cũ sit tͥ gobio tm̃. In
loculis. Ne fias cũ hiis colator¬

Expanded text:
quemque suo modulo, ac pede veda est mensura suae, spectandaque rebus In summis, minimisque; etiam cum piscis emetur, Nec cupias mullum cum sit tibi gobio tantum In loculis. Ne fias cum his colator
Abbreviated transcription (Latin):
auaricia: luxii peiore refundit.
Male enun accipiunt. ⁊ peꝰ ept¬
dunt. q meliꝰ ea seruarẽt ut ent
soluendo hiis a qͥb rapuer̃t. Ali
ob negligentiam uł insipientã
Qͥ profusores suoꝵ: fiunt petito¬
res alienoꝵ. Gen̾alr enim comi¬
auaricia. ⁊ rapina uñ poeta ut

Expanded text:
. Male enim accipiunt et pejus expendunt, quae melius ea servarent, ut essent solvenda his a quibus rapuerunt. Alii ob negligentiam vel inscientiam, qui profusores suorum fiunt, petitores alienorum. Generaliter enim prodiavaritia et rapina. Unde poeta:
Abbreviated transcription (Latin):
patͥam tñ obruit olim: Glã. lau.
ẽ fame : ut pueris placeas. ⁊ dͤcla.
fias. Alii ob excusatõem miserie
nib ⁊ indignis etiam dantes.
ut dicatur de eis. nicħ negant.¬

Expanded text:
patriam test famae? Ut pueris placeas et declamatio fias. Alii ob excusationem miseriae nibus et indignis etiam dantes, ut dicatur de eis: Nihil negant
Abbreviated transcription (Latin):
ueniatur ad unum. Qd̾ uiam
eunti aliqͥd sit extremũ. error
autẽ immensus. Hii itaq similes sũt
diabolo qͥ cutuit q̃rens q̃ deuoret.
hii st̃ lunatici. ⁊ limphatici. o¬
blati ad curandũ dño. qͥ mͦ sa¬
dunt in aqͣm luxurie. mͦ in ig¬
nem ire cupiditatis.⁊ alia fla¬
gitia. iterq suum ñ dirigẽtes
addm̃. in orbe curculari mouen¬
tur. de uanitate in uanitatem.
Solliciti circa suꝑflua. ⁊ ñ ne¬
cessaria. nõ contenti finibus
ꝑuenire ad octauam b̾itudinᷤ.
De hiis sic loqͥtur salomon in¬
ꝓũbiis. Uentilator impioꝵ rex
sapiens immittit eis rotã ma¬
lorũ. Qͥ semꝑ sunt discentes

Expanded text:
veniatur « ad unum , » quod viam eunti aliquid sit extremum, error autem immensus. Ii etiam similes sunt diabolo, « qui circuit quaerens quem devoret . » Hi sunt lunatici et lymphatici oblati ad curandum Domino , qui modo cadunt in aquam luxuriae, modo in ignem irae, cupiditatis, et alia flagitia, iterque suum non dirigentes ad Deum. In orbe circulari moventur, de vanitate in vanitatem, solliciti circa superflua et non necessaria, non contenti finibus rveniunt ad octavam beatitudinis. De his sic loquitur Salomon  Ventilator impiorum rex sapiens, immittit eis rotam malorum, » qui « semper sunt discentes
Abbreviated transcription (Latin):
lamitas. Que lacͥmula una
absorbet luxuriosum. fastidi¬
ens apd̃ illum cibos delicatos.
Cũ domi nigrũ ⁊ muscidum
panẽ cũ hesterno iure liguriat.

Expanded text:
m, » quae lacrymula una absorbet luxuriosum, fastidiens apud eum cibos delicatos, cum domi nigrum et mucidum panem, cum hesterno jure liguriat.
Abbreviated transcription (Latin):
auit qͥ ariolos sciscitetur. ⁊ obstr¬
uet sompnia ⁊auguria. Nec sit¬
maleficus nec incantator. nec
phytones conscilat n diuines
⁊ q̃rat a mortuis u̾itatẽ ꝓpl̃¬

Expanded text:
ui ariolos sciscitetur, observet somnia vel auguria, nec maleficus, nec incantator, nec pythones consulat, nec divinos, et quaerat a mortuis veritate
Abbreviated transcription (Latin):
leui suspitione pͣue iudi¬
contra illos. qui dyabolicas ad¬
inuentões. ꝑegrina scił ꝓcurant
indicia. Ut in ferro candenti. uł
in aqͣ frigida. uel bullienti pͥ¬
mo facit contra illos illd̾ p̃ceptũ
mino. ne addas qͥcqͣm uel mi¬
nuas. Si surrexiti in medio tui
prophetes aut sompniator. et
p̃dixerit signũ atq portentum.
⁊ euen̾it qd̾ locutus ẽ. ⁊ dixit tͥ¬

Expanded text:
ione prave judicontra illos, qui diabolicas adinventiones, peregrina scilicet procurant judicia, ut in ferro candenti, vel in aqua frigida, vel bullienti. Primo: Facit contra eos illud praeceptum mino: non addas quidquam aut minuas. Si surrexerit in medio tui propheta, aut somniator, et praedixerit signum atque portentum, et evenerit quod locutus est, et dixerit t
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ datos panes ⁊ castos asac̾do¬
te conuerso suo: distribuit eoꝰ
pauperib ⁊ pastorib. iudicãs
monachos suos nõ debere cibis
tanqͣ furtiuis ⁊ raptis. uti.
Cũ dext̾a sac̾dotum płimorũ
⁊ archidiaconoꝵ repleta sit
in dext̾a ⁊ pro hiis q̃sũt dext̾e:
rapiunt ⁊ accipiunt. entes
peiores laicis feñatorib. qͥ in
sinistra ⁊ pro hiis q̃ st̃ sinistre

Expanded text:
qui datos panes et caseos a sacerdote converso suo, distribuit eos pauperibus et pueris, judicans monachos suos non debere eis, tanquam furtivis et raptis vesci, cum « dextera » sacerdotum plurimorum et archidiaconorum « repleta sit in dextera, et pro his, quae sunt dextrae, rapiunt et accipiunt, entes pejores laicis feneratoribus, qui in sinistra, et pro his, quae sunt sinistrae
Abbreviated transcription (Latin):
d indignam autẽ .liiii.¬
ꝓmotõem indignoꝵ ĩmo
uerius intrusionẽ repellendã
⁊ confutandã: intueri libet of¬
ficiũ platoꝵ. Qͦ nõie ruralis¬
etiam sacerdos comp̃henditur.
Ꝙ attemptare cũ tuneant ui¬
riles ⁊ ꝑfecti: desinant ad id exe¬
qñdum intrudi. uel etiam ca¬
nonice eligi indigni p̃sũptuo¬
si. De hoc ait moyses in num̾is.

Expanded text:
d indignam autem promotionem indignorum, imo verius intrusionem repellendam et confutandam, intueri libet officium praelatorum quo nomine ruralis sacerdos etiam comprehendatur. Quod attentare cum timeant viriles et perfecti, desinant ad id exsequendum intrudi, vel etiam canonice eligi, indigni praesumptuosi. De hoc ait Moyses, Numer. cap
Abbreviated transcription (Latin):
ħest a uisu conscientie: iam
dampnantis eos. Et ulula-
Audientib illis hãc uocem
terribilem. Ite maledc̃i in¬
tritio magna acollib. Glo.
Qa ñ habu̾unt uisum ⁊ au¬
ditũ. fenestras ad pͦcandum.
strictiꝰ ⁊ minꝰ peccantes. sed
portas. dilatando hos sensus ad
fenestras inpena. ut modicaᷤ
⁊ angustas patiant᷑ penas. sed

Expanded text:
est, a visu conscientiae jam damnantis eos, « et ululaaudientibus illis hanc vocem terribilem: « Ite, maledicttritio magna a collibus .n habuerunt visum et auditum, « fenestras » ad peccandum, strictius et minus peccantes, sed « portas, » dilatando hos sensus ad « fenestras » in poena, ut angustas et modicas patiantur poenas, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cura semꝑ. hoc studiũ. hec iu¬
giter in corde uirginis uoluã¬
tur. In hiis totiꝰ oiei u̾set᷑ labor.
In hiis etiam sompnꝰ noctis re¬
ponatur. In hec aĩa rursus e¬
uigilet. Nulluis labor dixtꝰ. mil
tempꝰ longum uideri debet.
qͦ gła eternitatis adqͥritur.

Expanded text:
cura semper, hoc studium; haec jugiter in corde virginis volvantur; in his totius diei versetur labor, in his etiam somnus noctis reponatur; in haec anima rursus evigilet. Nullus labor durus, nullum tempus longum videri debet, quo gloria aeternitatis acquiritur.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. dierum. noctiũq medita¬
tio ẽ. t̾ pro conscĩe puritate. do¬
mini ẽ optanda p̃sentia. Que
consũmatõem scłi qͣi certũ pre¬
mii tui tempꝰ expectas: exul¬
morem. Tunc enim tu scõrũ
mixta choris. ⁊ scõis comitata
obuiam subuolabis. ⁊ dices. I¬
ueni quem q̃siuit aĩa mea nͦ¬
mebis. q̃ semel immortalita.¬
tis gła. ⁊ incorruptõis splende¬
re donata es. cũ xp̃o semꝑ regna¬

Expanded text:
Christi dierum noctiumque meditatio est, cui pro conscientiae puritate Domini est optanda praesentia, quae consummationem saeculi quasi certum praemii tui tempus exspectas; exsulmorem. Tunc enim tu sanctorum mixta choris, et sanctis comitata obviam subvolabis, et dices: Inveni quem quaesivit aimebis, quae semel immortalitatis gloria et incorruptionis splendore donata es, cum Christo semper regna
Abbreviated transcription (Latin):
Alii uͦ. serue neqͣm ⁊ piger abscõ¬
dens talentũ dñi tui. Sciebas qr
homo austerꝰ sũ. meto ubi nõ
semino. ⁊ congrego uͥ ñ sꝑgo.
ñ ne oportuit te cõmitt̾e pecu¬
niam meam ñmulariis. ut
ego ueniens recepissem ꝗ meũ¬

Expanded text:
 « Serve nequam et piger abscondens talentum domini tui, sciebas quia homo austerus sum, meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi: Nonne oportuit te committere pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem u
Abbreviated transcription (Latin):
pistole ad demetͥadem. Consid̾a
q̃so magnitudĩem p̃mii tui. si
tñ considerare pot̃. qͥcqͥd imm̃¬
sum ẽ. Post abscessũ aĩe. post car¬
nis interitum. post fauillas ⁊
cin̾em: in meliorem statũ uit¬
go reꝑanda es. mandatũ corpꝰ t̾re:
in celũ eleuand̾ ẽ. Mortale tuũ¬
in immoitalitatis honore. mu¬
tand̾ ẽ. Post hec: angłoꝵ donan¬
da es consortio. regnũ acceptu¬

Expanded text:
onsidera, quaeso, magnitudinem praemii tui, si tamen considerari potest quidquid immensum est. Post abscessum animae, post carnis interitum, post favillas et cinerem, in meliorem statum virgo reparanda es; mandatum terrae corpus in coelum elevandum est, et mortale tuum immortalitatis honore mutandum est. Post haec Angelorum es donanda consortio, regnum acceptu
Abbreviated transcription (Latin):
sua contur .e. Tercio audito
ent in abyssum inferni. qñ¬
mittentur in tenebras ext̾io¬
res. ubi erit fletus ⁊ stridor den¬
tium: tẽ deuorabit eos ignis
dor dentium. ꝓpt̾ gelu et̾nt
supplicii. Qͥa transibũt ab aqͥs¬
⁊ algore niuium: ad calorem
nimium. Sic q in triplici in¬
ferno punientur. Postquam

Expanded text:
bsconditi . » Tertio, audito ent in abyssum inferni: ite eos in tenebras exteriores, illic erit fletus et stridor dentium . » Tunc devorabit eos ignis dor dentium, » propter gelu aeterni supplicii, quia « transibunt ab aquis nivium, ad calorem nimium ; » sicque in triplici inferno punientur. Prim
Abbreviated transcription (Latin):
futuri iudicii ad incutiend̃
nobis timorem ⁊ horrorem. ut
accelaremꝰ pñiam: breuit̾ des¬
cribens ait. pones eos dñe ut
clibanũ ignis. ut ñ habeant
quo exeant. ut qͥescant. uel
respirent. Suꝑ singł̃is pcc̃is
suis. mordente ⁊ urente eos
igne ⁊ uerme conscie. sic̃ in
clibano. In tempore uultꝰ tui.
hoc ẽ uultuositatis ⁊ ire tue.¬

Expanded text:
futuri judicii, ad incutiendum nobis horrorem et timorem, ut acceleremus poenitentiam, breviter describens, ait: « Pones eos, Domine, ut clibanum ignis , » ut non habeant quo exeant vel ubi quiescant, vel respirent super singulis peccatis suis, mordente et urente eos igne et verme conscientiae, sicut in clibano, « in tempore vultus, » hoc est vultuositatis et irae tu
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nam. Nõ enim mac̾atõ car¬
nis. abiectꝰ cultꝰ. crebre uigilie.
ieiunia assioua. ⁊ arcta aus¬
nichil ꝯcupiscas. si nichil ꝑ¬
timescas. sciens qr q̃ stꝰ magis
ẽ: pitas cũ sufficientia Ad ma¬
nũ autem ẽ: qd̾ sat ẽ. Ht autẽ¬

Expanded text:
carnis, habitus incultus, crebrae vigiliae, jejunia assidua et arcta, ausnihil concupiscas, si nihil pertimescas, sciens, quia « quaestus magnus pietas cum sufficientia . » Ad manum autem est quod sat est. Habet aute
Abbreviated transcription (Latin):
licite ⁊ honeste ⁊ limitate. de qͣ ⁊
ritas. cũ singłis dieb consuetu¬
dinib pristinis aliqͥd adiciatur.
tũ scił. consuetudini uestiendi se.
tũ aliis: IItem. Qnͣtum sit mons¬
trũ suꝑbie: ostñdit ortꝰ eiꝰ. Orit᷑ enĩ¬

Expanded text:
et limitatae, de qua ritas, cum singulis diebus consuetudinibus pristinis aliquid adjiciatur, tum scilicet consuetudini vestiendi se, tum aliis? Item: Quantum sit monstruni superbiae ostendit ortus ejus. Oritur eni
Abbreviated transcription (Latin):
chium eiꝰ pͥmogenita mors deuo
ret. scił. sr̃bia. q̃ inter uicia pri¬
ma incelestib nata. pͥmã crea¬
turam .i. angelum occidit. Item.
cassiodorꝰ. Non ẽ t̾cia origo pec̃t
p̃ter occultum qͦ cecidit diabo¬
lus. ⁊ alienũ qͦ hõ seductꝰ ẽ. ⁊ cõ¬
suetudo fecit suũ. Uñ dc̃m ẽ in
psalmo. Et emundabor adelicto
tum qͣm apostatare a deo. qd̃ ẽ ui

Expanded text:
mogenita mors, » id est superbia, quae inter vitia prius in coelestibus nata, primam creaturam Dei, id est angelum occidit. Item, Cassiodorus : Non est tertia origo peccati praeter occultum, quo cecidit diabolus, et alienum, quo homo seductus est, et consuetudo fecit suum. Unde dictum est in Psalmo: « Et emundabor a delicto tum quam
Abbreviated transcription (Latin):
facierũ. Apd̾ poetas legimꝰ ianũ
bicipitem. ydram. septẽ capita¬
hñtem. Briarium. centinianũ.
Gerionem. bicorporem. alium
tricorporem. Nusꝙͣ legimꝰ missã.
bicipitem. bifaciem. uel bifacia¬
ẽ. missas bifaciare. trifaciare. ⁊

Expanded text:
em: Apud poetas legimus Janum bicipitem, hydram septicipitem, Briareum centimanum, Geryonem bicorporem, alium tricorporem, nusquam legimus missam bicipitem, bifaciatam, multifaciaest missas bifaciare, trifaciare, et
Abbreviated transcription (Latin):
subinfert. ẽ apponuntur uobis¬
cibum q̃ris: necc̃e ẽ ut modici¬
tatem apłice p̃dicatõis amplec¬
taris. ut obserues pͥncipiũ man¬
dati. scił ne possideas aurũ ułar¬
gentũ. si tͥ ut successori apłorum
expetis a subditis qͥb oꝑaris cibũ

Expanded text:
subinfert: « Quae apponentur vobicibum quaeris, necesse est ut modicitatem apostolicae praedicationis amplectaris, ut observes principium mandati, scilicet: « Ne possideas aurum vel argentum . » Si tibi, ut successori apostolorum, expetis a subditis, quibus operaris, cibum
Abbreviated transcription (Latin):
crepau̾is. hec regla seruanda est
cũ culpa senioris exemplo suo ñ
trahit ad int̾itum corda iumio¬
rum. Ubi autem senior uiuen¬
tib exemplũ ad int̾itum p̃bet.
ibi districta increpatõe feriendꝰ¬

Expanded text:
ed haec regula observanda est; cum culpa senioris exemplo suo non trahit ad interitum corda iuniorum. Ubi autem senior iuvenibus exemplum ad interitum prebet, ibi districta increpatione feriend
Abbreviated transcription (Latin):
subiectorum. Tunc int̾ fluctus
naute secure nauigant. qñ gu¬
b̾nator doctꝰ. atq artifex. ad cda¬
ui regimen sedet. Cũ sacerdotis
dignitas. aliis uideatur digni¬
tatib immin̾e. ita ut qͥsqͥs ea
ordinatꝰ ẽ. cunctis se imitandũ
debet ostendere. ⁊ exemplo nulli
noc̾e. s uitam potiꝰ ualeat cõ¬
pon̾e subiectoꝵ. Nã si actꝰ dissen¬
tiat a nõie. qͣnto pontificatꝰ plꝰ
eg̾̃it. tantomag̃ addicit. Syxtus.¬

Expanded text:
stra. Nam tunc inter fluctus nautae securi navigant, quando gubernator doctus atque artifex ad claunensi. Cum sacerdotalis dignitas aliis videatur dignitatibus eminere, ita quisquis ea ornatus est, cunctis se imitandum debet ostendere, ut exemplo suo nulli nocere, sed vitam potius valeat componere subjectorum. Nam si actus dissentiat a nomine, quanto pontificatus ipse plus erigit, tanto magis addicit. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
pra laicos. cũ oĩa inq̃rant q̃
gentes cũ thesaurizent sibi ꝯtͣ
p̃ceptũ dñi. multiplicantes au¬
rũ ⁊ argentũ. ⁊ euͦs ⁊ phaleras. ⁊
hibitum erat. ne reduc̾entur ĩ
x̾int qd̾ omĩa reliq̃rint. eo qd̃
prĩmonium ⁊ ꝓp̾a ñ habeant.

Expanded text:
pra laicos, cum « omnia ea inquirant, quae gentes , » cum thesaurizent sic contra praeceptum Domini multiplicantes aurum et argentum, equos et phaleras, et hibitum erat, ne reducerentur in xerint quia « omnia reliquerint, » eo quod patrimonium
Abbreviated transcription (Latin):
um confert. ⁊ digno ⁊ gratis potꝰ
accipit ꝙͣ det. Si autẽ indigno.
obligatos eẽ putant ad obseqñdũ
in om̃ib. uel se eis fuisse bñficiᷤ.
turpiter imꝓperent. Nam si dig¬

Expanded text:
um, et digno et gratis, potius accipit, quam dat: si autem indigno obligatos esse putant ad obsequendum in omnibus, et se eis fuisse beneficos turpiter improperant? Si dig
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ canonib ꝯfirmatur. sñ pͥncipio
eiꝰdem: In ciuile ẽ ꝑtem legis ape¬
rire. ⁊ obseruandam ẽẽ asserere.
ꝑtem uͦ abscond̾e. uel de ea. qͣt
nõ obsertianda disputare. uel
qua auctoritate derogabit᷑ pͥme
ꝑti p̃cepti: Si dix̾is qi ꝯsuetu¬
dine ⁊ usu utentiũ in ꝯtͣrium
localia. ⁊ temꝑalia. asserens ese

Expanded text:
el confirmatur sine principio ejusdem? Incivile est partem legis aperire, et observandam esse asserere, partem vero abscondere, vel de ea, quasi non observanda, disputare. Vel qua auctoritate derogabitur primae parti praecepti? si dixeris consuetudine et usu utentium in contrarium, localia, et temporalia, et pe
Abbreviated transcription (Latin):
lerti cura specialia p̃cepta ꝑscru¬
tantur. s q̃ intelligendo penetͣnt:
uiuendo conculcant.Repente do¬
cent qd̃ ñ opere. s meditatõe di¬
dic̾ant. Et qd̾ u̾bo p̃dicant: mori¬

Expanded text:
lerti cura spiritualia praecepta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant, vivendo conculcant. Repente docent quae non opere, sed meditatione didicerunt; et quod verbis praedicant, mori
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite possidere aurũ uel argen¬
tum. neq pecuniam inzonis
temptũ diuiciaꝵ hortari debet:
minꝰ uacet off̾o̾ suo. Tanta enĩ
fiducia debet illi ẽẽ in deo. ut p̃lentis
uite sumptꝰ.⁊ si nõ p̃uideat: tñ
sibi non desituros eẽ certissime sciat.
Qre autẽ hoc ei p̃cipiatur: subdit.¬

Expanded text:
Nolite possidere aurum vel argentum, neque 155 pecuniam in vasis temptum divitiarum hortari debet, minus vacet officio suo. Tanta enim fiducia debet illi esse in Deo, ut praesentis vitae sumptus, etsi non praevideat, tamen sibi non defuturos certissime sciat. Quare autem haec eis praecipiat, subdit
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑum. q̃st dext̾e. cui si admis¬
ceatur sinistra: iam in fermento
uet̾i celebratur pascha. Paschace¬
lebrat sacerdos. quotiens ad alta¬
re accedit. ut agnũ paschalẽ

Expanded text:
uae sunt dextrae. Cui si admisceatur sinistra, jam in fermento veteri celebratur pascha. Pascha celebrat sacerdos, quoties ad altare accedit, ut Agnum paschalem
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ea ñ ꝓpter ea debet diligere
mandata dei. cuiꝰ uita debet eẽ
crux ⁊ martyrium. Ut illud hic
pectet in futuro sibi confe̾ndã
beatituoinẽ eternam. Item In¬

Expanded text:
super ea, non propter ea tenetur diligere mandata Dei. Cujus vita debet esse crux et martyrium, ut illud hic renam, ut exspectet in futuro sibi conferendam beatitudinem aeternam. Item
Abbreviated transcription (Latin):
sũma. sic̃ in hoc misero m̾cimõĩo.¬
Ꝙadmod̾ decus ⁊ laudabile fuit¬
olim chorum intrare. eccstica of¬
ficia celebrare. in hiis assiduum
eẽ: ita nẽ dedecꝰ ⁊ illaudabile fit.

Expanded text:
summa: Sicut ante hoc miserum mercimonim, decus et laudabile fuit chorum intrare, ecclesiastica officia celebrare, in his assiduum esse: ita nunc dedecus et illaudabile, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to lateret sub uelo gr̃a.
ꝓpter terrenam m̾cedem cona¬
bant᷑ fac̾e mandata. nͨ tñ faci¬
ebant. qr ñ amabant. S temꝑe¬
gr̃e cũ amantur sr̃ anrũ ⁊ to

Expanded text:
Testamento lateret sub velo gratia, propter terrenam mercedem conabantur facere mandata, nec tamen faciebant, quia non amabant; sed cum amantur super aurum, o
Abbreviated transcription (Latin):
nariꝰ enimẽ: qͥ dm̃ ob aliud ꝗͣ
ꝓpter se ip̃m laudat. Item. Con¬
fitebitur tͥ cũ bñfec̾is ei ⁊c̾. Item.
Gregoriꝰ. Apd̾ dm̃ despecta ẽ hosti¬
a confessionis: qͣm facit ꝓsꝑitas
temporalis. Item. Ieroꝰ. Sic con¬
fitens. ore cordis manducat ini¬
qͥtatem: qͣm in suppliciis infer¬
tium dñantur eoꝵ ⁊ qͥ potesta¬
tem hñt sr̃ eos bñfici uocantur.
ꝓpt̾ bñficia sibi ab eis collata.¬

Expanded text:
narius enim est, qui Deum ob aliud quam propter seipsum laudat. Item: « Confitebitur tibi cum benefeceris ei . » Gregorius: Apud Deum despecta est hostia confessionis, quam facit prosperitas temporalis . . . Hieronymus: Sic confitens ore, cordis manducat iniquitatem, quam in suppliciis infertium dominantur eorum, et qui potestatem habent super vos benefici vocantur , » propter beneficia ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
Obhanc etiam turpitudĩem
hore ñ interesset qua nũmi¬
Si chorum intraret: cupidita¬
te tangi notaretur. a laicis.Si nõ:
suꝑbia acl̾icis. Item. Ad hoc facit

Expanded text:
Ob hanc etiam turpitudinem horae illi interesset. Sed quiSi chorum intraret, cupiditte tangi notaretur a laicis; si non, superbia a clericis. Item: Quidam
Abbreviated transcription (Latin):
tiones p̃parate. ⁊ effuse aurib popłi:
plus hñt screpitus. minꝰ utilitatis.
Nemo consiliũ cdare dat. Submissa
u̾ba faciluis intrant ⁊ herent. Nec
multis opus ẽ s efficacib Nongͦ da¬
mandũ ẽ in disputatõib theologie.
nͨ disputand̾ de friuolis. S ut ait
seneca. de iusticia. de pietate. de
frugalitate. de utraq pudicicia

Expanded text:
tiones praeparatae et effusae auribus populi, tiones praeparatae et effusae auribus populi, plus habent strepitus, minus utilitatis. Nemo consilium clare dat. Submissa verba facilius intrant et haerent: nec multis opus est, sed efficacibus . Non ergo clamandum in disputationibus theologiae; non disputandum de frivolis, sed, ut ait Seneca , de justitia, de pietate, de frugalitate de utraque pudicitia
Abbreviated transcription (Latin):
econtra. Uñ seneca. Quid mͥ
u̾ba captiosa componis: Cur
Iudet descẽdere in aciem prodiis.i.¬
lua. Multũ nobis temporis u̾bo¬
puit. Captiose etiam disputati¬
onis q̃ acumen irritum exercet:
nectimꝰ nodos ⁊ ambiguã u̾boꝵ
significatõem quasi nobis ua¬
ri sciamus. ⁊ infra. Cauendũ
est magis ne res nos ñ u̾ba deci¬
piant. Quid mͥ uocum dissimi¬
litudĩes distinguis: Qͥb nemo
unquã nͥ qui disputat captꝰ ẽ:
Res falunt. ideo illas discerne. Id̾̃¬
infra. Ilie cui probas hab̾e cornua.
ñ tam stultus est ut frontẽ suam
temptet ⁊ tangat. Sic ista sũ noxa
decipiunt. quomͦ p̃stigiatoꝵ accep¬
tatula. ⁊ calculi pigmeoꝵ in qͥb
ip̃a fallacia delectat. ut ait infra¬
ineptias. Ingens negocium in ma¬
nib ẽ. Nunc mortifera mecũ st̃.
Mors me seqͥtut. uita fugit. Ad¬
u̾sus hec me doce. Item nicħ tur¬
piꝰ celesti phylosophia captante
clamores. Item. intersit aliqͥd int̾ cla¬
morem theatri ⁊ scole. Item. disputa¬

Expanded text:
t . Item Seneca: Quid mihi verba captiosa componis? Cur Pudet descendere in aciem pro diisflua. Multum nobis temporis verbopuit, captiosae etiam disputationes, quae acumen irritum exercent. Nectimus nodos, et ambiguam verborum significationem, quasi nobis vari sciamus . Et infra: Cavendum est magis, ne res nos, non verba decipiant. Quid mihi vocum dissimilitudines diffinit quis, quibus nemo unquam, nisi dum disputat, captus est? Res fallunt, ideo illas discerne. Item; Ille cui probas habere cornua, non tam stultus est, ut frontem suam tentet et tangat. Sic ista sine noxa decipiunt, quomodo praestigiatorum acetabula, et calculi Pygmaeorum, in quibus ipsa fallacia delectat. Sed nineptias. Ingens negotium in manibus meis est. Nunc mortifera mecum sunt, mors me sequitur, vita fugit; adversus haec me doce . Item: Nil turpius coelesti philosophia captante clamores. Sid aliquid inter clamorem theatri et scholae. Disputa
Abbreviated transcription (Latin):
gicꝰ ⁊̃ ait. Uitatis simplex ẽ oratõ.
Ideo illam implicari non oportet.
Nec enim qͥcquam minꝰ ꝯuenit
ꝙͣ subdola ista calliditas animi
magna conantib. Seponamꝰ¬
gͣ huiꝰmi delirationis acute con¬
cinnatões. q̃stuincłas inutiles.
ne diutiꝰ cũ iudeis uideamur
montẽ seir multiplici ⁊ inani
circuitu circuire. ⁊ ramdiu in
ramesse ꝑuagando. ad terrã ꝓ¬
missionis .i. ad u̾itatẽ theologie

Expanded text:
gicus, Veritatis simplex oratio est. Ideoque illam inplicari non oportet; nec enim quicquam minus convenit quam subdola ista calliditas animis magna conantibus. VAigitur hujus declamationis acutae concinnationes, quaestiunculas inutiles, ne diutius cum Judaeis videamur montem Seir multiplici et vano circuitu circuire ; et tam diu in Ramesse pervagando ad terram promissionis, id est ad veritatem theologiae,
Abbreviated transcription (Latin):
ualemꝰ atting̾e. Ad maiora gͥ natus:
reb studeas non u̾bis. ut qͥcqͥd leg̾is.
mores inte. ⁊ in aliisexemplo tui
teformando referas. Prita inte mͣr¬
centia excita. tumida doma. fluida
coh̾ce. soluta constringe. cupidita¬
tes tuas uexa ⁊ extrpa. Ignorantiã
enim opere ⁊ exemplo ꝯͣ ydolatͥam
Apłi: u̾bo ⁊ exemplo. etiã morte
contͣ infidelitatem p̃dicau̾unt.
Doctores eccł̾ie contra h̾eses in de¬

Expanded text:
. Ad majorem igitur natus, rebus studeas, non verbis; ut quidquid legeris, mores in te, et in aliis, exemplo tui, 8 informandos referas. Puta, in te marcentia excita, tumida doma, fluida coerce, soluta constringe, cupiditates tuas vexa et exstirpa, ignorantiam enim opere et exemplo contra idololatriam Apostoli verbo et exemplo, et etiam morte contra infidelitatem praedicaverunt. Doctores vero Ecclesiae contra haereses i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ textum exponit. aliã glosam
deo qd̃ nobis difficilior est ad ĩ¬
telligendum. Item sic̃ ieronimꝰ
⁊ origenes. asteriscos ⁊ obelos il¬
luminandis et confodiendis

Expanded text:
per textum exponit, aliam glossam deoque nobis difficilior est ad intelligendum. Item: Sicut Hieronymus et Origenes asteriscos et obelos illuminandis, et confodiendis
Abbreviated transcription (Latin):
tinentem. m̾itis nr̃is exigentib.
puta uanis exercitationib. inqͥ¬
sitionib superfluis. ⁊ pcc̃is aliis.
glosaꝵ multitudĩe. lectionum
superfluitate. ⁊ prolixitate on̾ati
sumꝰ. In quib est tm̃ labor ⁊ afflic¬
tio sp̃s. puta inglosis illis que¬
ñ intra. s circa textum locunt᷑. Itẽ¬

Expanded text:
tinentem, meritis nostris exigentibus, puta vanis exercitationibus, et inquisitionibus superfluis, et peccatis aliis, glossarum multitudine, lectionum superfluitate et prolixitate onerati sumus, in quibus est tantum « labor et afflictio spiritus ; » puta in glossis illis, qun intra, sed circa textum loquuntur. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd mͥ u̾ba distorques. ⁊ siuabas di¬
g̾is s̃ .s. ñ pot̾o a fugiendis petenda se
dacium astrux̾o. Pudeat qd̾ in re
tam seria senes ludimꝰ. Et alibi.
O pueriles ineptie. In hoc barbam di¬
misimꝰ. hoc ẽ qd̾ tristes docemꝰ ⁊ pal¬
lidi. Celestis philosophia aliud ꝓ
ẽ locus iocandi. ad miseros ad uocat᷑ꝰ
es. Opem te laturum naufragis.
captis. egris. egentib. Intende secͦs
p̃stantib caput.Pollicitus es. Adu̾¬
sus uicia nobis est pugna. adu̾suͤ
pestes hebi. adu̾sus monstra huiꝰ
tem minuta iacła iacłaris: Si¬
bula leonem accipis: Acuta st̃ ista
q̃ dicis. Nichil acutiꝰ arista. s ip̃a sb̃¬
taitas q̃ dam inutilia ⁊ inefficacia
lemonis. Qui quid̾ cum eẽt uite
perditissime. sertis roseis redimitꝰ.
unguentis delibut᷑. nebulonũ ⁊
lenonum turba constipatꝰ. sco¬
las zenocͣtis intrauis. Pinde om̃es
discipuli indignati st̃. uehem̃ter.
frugalitate ⁊ bonis morib uir¬
tutes singulas cõmendans. eis¬

Expanded text:
 verba distorques et syllabas digeris? Scilicet non potero a fugiendis petenda secdacium astruxero. Pudeat quod in re tam seria senes ludimus. O pueriles ineptiae! In hoc barbam demisimus? Hoc est quod tristes docemus et pallidi? Coelestis philosophia aliquid est locus jocandi: ad miseros advocatus es. Opem te laturum naufragis, captis, aegris, egentibus, intentae securi praestantibus caput pollicitus es . Adversus vitia est nobis pugna, adversus pestes erebi, adversus monstrum hujus tam minuta iacularis? Subula leonem excipis ? Acuta sunt ista, quae dicis: nihil est acutius arista. Quaedam inutilia et inefficacia lemone, qui quidem, cum esset vitae perditissimae, sertis roseis redimitus, unguentis delibutus, nebulonum et lenonum turba constipatus, scholas Xenocratis intravit. Proinde omnes discipuli indignati 7 sunt vehementer: frugalitate et bonis moribus, virtutes singulas commendans, eis
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ sensus deficit. Item seneca. Aliud
ẽ ꝓpoĩtum declamantib ⁊ assen¬
sum corone captantib: aliuo qͥo
ciosoꝵ aures disputatõe uaria aut
uolubili detinent. fac̾e docet phy¬

Expanded text:
 mentis tuae. Item Seneca : Aliud est propositum declamantibus et assensum coronae captantibus. Aliud his qui otiosorum aures disputatione varia aut volubili detinent. Facere docet
Abbreviated transcription (Latin):
int̾minabilem. Itẽ. naturale
⁊ uitare incõmoda. ad eo ut
ꝓ certion ⁊ maiori cõmodo appe¬
tendo. ⁊ pro certiori ⁊ maiori in¬
cõmodo uitando: sint pruden¬
tiores ⁊ sollertiores. S nichil est
certiꝰ fide. nͨ maiꝰ ꝯmodum głta
et̾na. uel maiꝰ inꝯmodum sup¬
plicio eterno. Ergo qͥ prominori
uł in ꝯmodo temꝑali uitando.
est prudentior ⁊ uigilantior:

Expanded text:
interminabilem. Item, naturale et vitare incommoda; adeo ut pro certiori et majori commodo appetendo; pro certiori et majori incommodo vitando, sint prudentiores et sollicitiores; sed nihil est certius fide, nec magis commodum gloria aeterna, vel majus incommodum supplicio aeterno. Ergo, qui pro minori vel incommodo temporali vitando, est prudentior et vigilanti
Abbreviated transcription (Latin):
euͦ. Om̃ia possibilia st̃ credenti
Item In eroͦ. Si habu̾itis tantam s¬
fidem ut granum sinapis. dice¬
tis moro tnͣsplantare: ⁊ tͣnsfere¬
tur plantabit᷑. It dicetis monti
sunt ocłi eoꝵ. Et centurioni ait:
uade: sic̃ credidisti fiat tͥ.Et sa¬
natus ẽ puer eiꝰ ex illa hora.¬

Expanded text:
 Omnia possibilia sunt credenti . » Idem: « Si habueritis tantam fidem, ut granum sinapis, dicetis moro transplantare, et transplantabitur; dicetis monti sunt oculi eorum . » Et centurioni ait: « Vade, et sicut credidisti, fiat tibi. Et sanatus est puer ejus in illa hora
Abbreviated transcription (Latin):
u̾aci ⁊ utili ñ credis. unde. ce¬
tro. Oqͣm sollicito qͥsꝙ labore.
occursat medico carnis amor.
De morbis aĩe nulla q̃rela. E¬
gressam sequitur tarda mede

Expanded text:
veraci et utili non credis; qui Ha quam solicito quisque labore Occursat medico carnis amore: De moribus anime nulla querela; Egressam sequitur tarda mede
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ib sum̃tes scutũ fidei.in
qͦ possitis om̃ia tela neqͥssimi ig¬
nea extinguere. Uñ ⁊̃ caprti ser¬
pentis fides .s. ꝯꝑatur. Qͥ caput
suum abscondit ⁊ protegit. re¬
pite enim illeso. ñ mortificat᷑.
Sic nͨ aliqͥs fidem seruans. Et si
enim in aliis cecid̾it: fide tam̃
firmiter seruata reuiuiscit. Uñ
dñs. Estote prudentes sic̃ serpen¬
reconciliauit uos xp̃c in corpe
carnis eiꝰ ꝑ mortem. exhibere
uos scos ⁊ immacłatos ⁊ irre¬
p̃hensibiles coram deo. Si tñ per¬
maneatis in fide fundati. firmi
⁊stabiles.⁊immobiles aspe e¬

Expanded text:
is « sumentes scutum fidei, in quo possitis omnia tela nequissimi ignea exstinguere. » Unde etiam capiti serpentis fides comparatur, quae caput suum abscondit et protegit, repite enim illaeso non mortificatur: sic nec aliquis fidem servans. Etsi enim in aliis ceciderit, 238 fide tamen firmiter servata reviviscet. Unde Dominus: « Estote prudentes sicut serpenreconciliavit vos Christus in corpore carnis ejus per mortem: exhibete vos sanctos et immaculatos, et irreprehensibiles coram Deo, si tamen permaneatis in fide fundati firmi, et stabiles, et immobiles a spe E
Abbreviated transcription (Latin):
mituatur pec̃or ⁊ ñ soluit: sic
aduocatus gratis talentũ nat᷑e.
talentum scĩe ⁊ gr̃e adeo accipit.¬
⁊ nullum gratis soluit. s ligiã
uenalẽ facit. licet modicum lit¬
m̃brum. ⁊ in udo situm. ⁊ de fa¬
dex uendere iustũ iudiciũ. aut
testis uerũ testimõium. qr aduo¬
⁊ iuris peritus uerum consilium.¬

Expanded text:
mutuatur peccator, et non solvet ,, » sic advocatus gratis talentum naturae, talentum scientiae et gratiae a Deo accipit, et nullum gratis solvit, sed linguam venalem facit, licet sit modicum membrum in udo situm, et de fadex uendere iustum iudicium aut testis uerum testimonium, quia ueet iuris peritus uerum consilium
Abbreviated transcription (Latin):
mou̾etur. Ergo positiua iusti¬
cia: tota pendet de uoluntate
dicau̾it. Ob qͣm cãm qd̾ ad eo mo¬
bilis ẽ positiua iusticia. ⁊ in sin¬
głis casib alia ⁊ alia ratio refor¬
mat pactum. qd̃ in ea plene in¬

Expanded text:
mativa. Ergo positiva justitia tota pendet de voluntate dicaverit. Ob quam causam, quia adeo mobilis est positiva justitia, et in singulis casibus alia et alia ratio reformat pactum, quod in ea plene in
Abbreviated transcription (Latin):
sion enim cũ nõ sitis mͥ pares. ha¬
betis me iuste iudicare. Itẽ om̃is
aduocatꝰ aut aduocat intuitu
qͥ intuitu d̾i: hodie rariꝰ inuenit᷑.
poss fac̾e̾. uñ dñs. Causa uidue in¬
tret adte. o iudice audienda. ⁊
t̾minanda. ad te o aduocate de¬
fendenda. Iob ⁊̃ fuit aduocatus
pauperũ incausis. uñ ip̃e. Ocls

Expanded text:
Non enim, cum non sitis mihi pares, haNon enim, cum non sitis mihi pares, habetis me juste judicare. Item: Advocatus, vel advocat intuitu qui intuitu Dei hodie rarus invenitur; posset facere. Unde Dominus: « Causa viduae intret ad te , » judicem; audienda vel terminanda: « Ad te, » advocatum defendenda. Job etiam fuit advocatus pauperum in causis. Unde: «
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo qd̃ turpe ⁊ ignomĩosumẽ
alicui exꝓbiari eiꝰ lingnam ẽ
uenalẽ. uel qd̃cunꝙ m̃brum. Mere¬
tricũ enim ẽ uenalitati m̃bra su¬
a expon̾e. membra hal̾e uenalia.
Item. ex u̾bo sapientis tractantis
cãs. s impediti uidere u̾um ꝓpt̾
turbam aduocatoꝵ garrientiũ.
amou̾unt ab ecc̃a. Qui si eam
a coterellis aduocatis mundas¬
ꝑegissent Item. hii in nouissimiᷤᷤ
suis maxime inueniuntur insi¬
pientes. turpiq morte decedenteᷤᷤ
Qͥdam enim qr linguã uenalẽ
habu̾unt: muti ⁊elingues mor¬
tem añcesserunt. Cuidam ⁊̃ mo¬
rienti: uisa ẽ lingua celeriꝰ aura
moueri. Qiͣ dic̾et. grauit̾ ⁊ de facili.
sicut harundo uento agitat᷑. pecca¬
n in lingua. Cuidã uisum ẽ ĩ feriꝰ
labium mou̾i citiꝰ labio cocodrili.
Quidã ⁊̃ cũ offerret᷑ ei eucharis¬
tia inextremis: ait. iudicetur pͥ¬
us utrum rectũ sit qd̾ accipiam.
dum ⁊ iustum iudicamꝰ. Qͥb ille.
son est inqͣm hoc rectũ iudicium.

Expanded text:
pe et ignominiosum est alicui exprobrari ejus linguam esse venalem, vel quodcunque membrum. Meretricum enim est venalitati membra sua exponere, membra habere venalia. Item: Ex verbo sapientis tractantis causas, sed impediti videre verum propter turbam advocatorum garrientium. amoverunt ab ecclesia, qui si eam a coterellis advocatis mundasperegissent. Item: Hi in novissimis suis maxime inveniuntur insipientes, turpique morte decedentes. Quidam enim quia linguam venalem habuerunt, muti et elingues mortem antecesserunt. Cuidam etiam morienti visa est lingua celerius aura moveri, quasi diceret: Graviter et de facili, sicut arundo vento agitatur, peccavi in lingua. Cuidam visum est inferius labium moveri citius labio crocodili. Quidam etiam cum offerretur eucharistia in extremis, ait: Judicetur prius utrum rectum sit quod accipiam. tum et justum judicamus. Quibus ille: Non est, inquam, rectum judicium.
Abbreviated transcription (French):
tut canone contrario. tacito ꝯsen¬
su romane eccł̃ie. ⁊ usu utentiũ
incontrariũ. Qͥ si sufficit adabro¬
gandũ canonẽ. qͣmcuinq nt cano
nem thelesphori pp᷑. de inchoando
canonem lat̾anensis concilii. ne¬

Expanded text:
tur canone contrario, tacito consensu Romanae Ecclesiae, et usu utentium in contrarium. Qui si sufficit ad abrogandum canonem quemcunque ut canon est Thelesphori de inchoando canon est Lateranensis concilii
Abbreviated transcription (Latin):
mones eum ut paciscat᷑ de alieno.
ut alienũ .s. tapiat. ⁊ ita ut rapiat
⁊ cumaliena lactura ditet᷑. Eigo¬
Tuꝙ si conductꝰ fi̾is. salariũ tuũ¬
⁊ stipendiũ tuũ accipies ex rapina
cũ de sic extorto ⁊ acquisito. aliquid

Expanded text:
mones eum, ut paciscatur de alieno, ut alienum recipiat, et ita ut rapiat, et cum aliena jactura dicettuque si conductitius fueris, salarium et stipendium tuum accipies ex rapina, cum de sic extorto et acquisito aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
uel patrocinum uir qͥdã iustuᷤ
⁊ prudens. comꝑiens cãm a muici siu
ĩnustam. ꝙͦ ptius fouerat. reliqͥt¬
eam. transferens se ad ꝑtem adu̾sa¬
rii tuendam. ñ tñ sicut proditor

Expanded text:
 vir quidam justus et prudens, et comperiens causam amici sui, injustam quam prius foverat, reliquit, transferens se ad partem adversarii tuendam, non tamen sicut proditor
Abbreviated transcription (Latin):
hsis addimꝰ scd̃m ⁊ t̾cium genꝰ affi¬
nitatis. qͥb plures laquei ⁊ doli dã¬
cur plurib ad iungendũ ⁊ seꝑan¬
tint. Item. ad hoc ualet illd̾ decre¬
tum captiosum. hoc scił qd̃ aliqͥs
ducat filiam compatris sui: nec
laudo. nec uituꝑo. nec prohibeo
nec p̃cipio. Ꝙ si eam dux̾it: con¬
iunctos nõ separo. Reqͥre supͣ de

Expanded text:
His addimus secundum et tertium genus affinitatis, quibus plures laquei et doli dantur pluribus ad conjungendum, vel separanrint. Item : Ad hoc valet illud decretum captiosum, hoc scilicet: Quod aliquis ducat filiam compatris sui, nec laudo, nec vitupero, nec prohibeo, nec praecipio, sed si eam duxerit conjunctos non separabo. Item: Quia pe
Abbreviated transcription (Latin):
sone. qͣm dñs p̃cipit tueri. Q in¬
tret ad te iudicem ⁊ aduocatum.
Gr̃a autẽ amici aduocare: ꝑicl̃osiꝰ
rii cũ multos sollicites: płimum
odii ⁊ ꝑpetui colligis. Uñ cuidã¬

Expanded text:
minus praecipit tueri intraret ad te judicem, vel advocatum. Gratia autem amici advocare, periculosius rii, cum multos sollicites, plurimum odii et perpetui colligis. Si di
Abbreviated transcription (Latin):
facundia. Ꝙ officiũ. seu pestem
uel iniustũ. uite ꝙ contrarium:
statim respuebat. Item. sydonius.
hii st̃ quos timent. etiam ⁊ qͥ ti¬
m̃tur. hii sc̃ qui soliti st̃ infr̾e
calumpnias. afferre minas. pecu¬
nias auferre ⁊ substantias. Hii
st̃ qui cãs morantur admissi.
impediunt p̃termissi. fastidiũt
admoniti. obliuiscunt᷑ potati.
dedignantur locuplerati. hii st̃
quiemunt lites. uendunt inter¬
cessiones. Iudicanda dictant. dic¬
trahunt litigaturos. ꝑtrahunt
audiendos. trahunt adductos.
retrahunt transigentes. ⁊ retras¬
tant transactões. hii st̃ qͥ inui¬
dent reu̾entiam cłicis. originẽ
nobilib. consessum pͥorib. con¬
gressum equalib. cunctis iura.
discretis pͥuilegia. scolas institu¬
ad intelligendum saxei. ad iu¬
dicandũ lignei. ad suctendendũ
clammei. ad ignoscendũ ferrei ad.
fallendum uulpes. ad irascendum¬
tỹgres. ad seuiendũ tauri. Ad con¬
sum̃dum minotauri. Qrũ si na¬
res efflau̾it. rubiginosi aura mat¬

Expanded text:
quod officium, ceu pestem et injustum, vitaeque contrarium, statim respuebat. Item Sidonius: Hi sunt qui timent etiam qui timentur; hi sunt, qui soliti sunt inferre calumnias, afferre minas, auferre substantias. Hi sunt, qui causas morantur admissi, impediunt praetermissi, fastidiunt admoniti, obliviscuntur potati, dedignantur locupletati. Hi sunt qui emunt lites, vendunt intercessiones judicanda dictant, dictrahunt litigaturos, pertrahunt audiendos, trahunt addictos, retrahunt transigentes, retractant transactiones. Hi sunt qui invierentiam clericis originem nobilibus, consessum prioribus congressum aequalibus, cinctis iura discinctis privilegia, scholas instituad intelligendum saxei, ad iudicandum lignei, ad succendendum flammei, ad ignoscendum ferrei, ad fallendum tigres, ad saeviendum tauri, ad consumendum minotauri. Quorum si nares afflaverit uspiam rubiginosi aura mar