comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo pristina reparetur semꝑ remanere conten¬
dunt: ita & hi possunt putare. qđ aliqͥd hominũ
percunte mundo relinquat᷑ inmundo. Sed sicut
ipsũ mundũ ex materia sua renasci existimant. ita
in illo ex elem̃tis eius genus humanũ. ac deinde apa¬
rentib ꝓgeniẽ pullu lare mortalium: sicut aliorũ
quęstio uerteretur eis qui nolunt credere non cũ sẽꝑ
fuisse sed eẽ coepisse. sicut etiã plato aꝑtissime confi
credatur: hoc etiam de prima hominis conditione
responderim. ꝓpter cos qui similiter mouent᷑ cur homo
ꝑ innumerabilia atq infinita retro tẽpora creatus
nonsit: tamq sero sit conditus. ut non minꝰ quam
sexc milia sint annoꝵ ex quo eẽ coepisse insacris litteris
inuenitur. Si enim breuitas eos offendit tẽporis: qđ
tam pauci eis uident᷑ anni ex quo institutus homo
in nr̃is auctoritatib legitur: considerent nichil eẽ

Expanded text:
multitudo pristina reparetur, semper remanere contenmultitudo pristina reparetur, semper remanere contendunt, ita et hi possunt putare, quod aliqui hominum pereunte mundo relinquantur in mundo: sed sicut ipsum mundum ex materia sua renasci existimant, ita in illo ex elementis ejus genus humanum, ac deinde a parentibus progeniem pullulare mortalium, sicut aliorum quaestio verteretur, eis qui nolunt credere non eum semper fuisse, sed esse coepisse, sicut etiam Plato apertissime confcredatur: hoc etiam de prima hominis conditione responderim, propter eos qui similiter moventur, cur homo per innumerabilia atque infinita retro tempora creatus non sit, tamque sero sit conditus, ut minus quam sex millia sint annorum, ex quo esse coepisse in sacris Litteris invenitur. Si enim brevitas eos offendit temporis, quod tam pauci eis videntur anni ex quo institutus homo in nostris auctoritatibus legitur; considerent nihil esse
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ non excedit annoꝵ: qui luteris nr̃is quȩ
uere sacrȩ sunt continent᷑. Porro si hȩc epła alexan¬
dri quȩ maximȩ innotuit multũ abhorreret in
spacus tempoꝵ aꝓbabili fide rerũ. quantõminus cre¬
dendum est illis litteris quas plęnas fabulosis uelut
antiquitatib ꝓferre uoluerunt contra auctoritatem
notissimoꝵ diuinoꝵq librorũ quȩ totũ orbc̃ sibi
crediturũ eẽ prȩdixit. & cui totus orbis sicut ab ea p̃.¬
dictum est credidit. quȩ uera se narrasse p̃terita. ex
iis quȩ futura p̃nunciauit. cũ tanta ueritate implent᷑
sempiternũ: siue non eũ solũ sed innumerabiles
opinantur. siue solũ quidẽ eẽ. sed certis scłorum
interuallis innum trabiliter oriri & occidere:
necesse est fateantur hominũ genus prius sinc homi.¬
nib gignentib extitisse. Neq enĩ ut alluuionib
incendusq terrarũ quas illi non putant toto ꝓrsus
orbe contingere. & ideo paucos homines ex quib

Expanded text:
excedit annorum, qui litteris nostris, quae uere sacrae sunt. continentur. Porro si haec epistula Alexandri, quae maxime innotuit, multum abhorret in spatiis temporum a probabili fide rerum: quanto minus credendum est illis litteris, quas. plenas fabulosis uelut antiquitatibus proferre uoluerint contra auctoritatem notissimorum diuinorumque librorum, quae totum orbem sibi crediturum esse praedixit, et cui totus orbis, sicut ab ea praedictum est, credidit; quae uera se narrasse praeterita ex his, quae futura praenuntiauit, cum tanta ueritate inplentur, sempiternum, sive non eum solum, sed innumerabiles opinentur, sive solum quidem esse, sed certis saeculorum intervallis innumerabiliter oriri et occidere; necesse est fateantur hominum genus prius sine hominibus gignentibus extitisse. Neque enim ut alluvionibus incendiisque terrarum, quas illi non putant toto prorsus orbe contingere, et ideo paucos homines ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
puloꝵ aquib colebant᷑ illa numina ñ curaru&:
ut tam horrendis eos & detestabilib malis. non
in agro & uitib. non indomo atq pecunia.
non deniq in ipso corpore qđ menti subditur.
sed in ipsa mente. inipso rectore carnis animo.
eos impleri ac pessimos fieri. sine ulla sua t̾ri¬
bili ꝓhibitione ꝑmitterent: Aut si ꝓhibebant:
hoc ostendatur potius. hoc ꝓbetur. Nec nob̾
nescio quos susurros paucissimoꝵ aurib anhe¬
latos. & archana ueluc religione trãditos iactea.
quib uitȩ ꝓbitas castitasq discat᷑: sed demons¬
trentur uel cõmemorent᷑ loca talib aliqͣndo
conuenticulis consecrata. nonu̾bi ludi agerent᷑
obscenis uocib & motib histrionũ:i & ubi
fugalia cęlebrarent᷑. effusa om̃i licentia tur.¬
pitudinũ: Et uere fugalia. sed pudoris
& honestatis: sedubi popli audirent quid du

Expanded text:
pulorum a quibus colebantur illa numina non curarunt, pulorum a quibus colebantur illa numina non curarunt, ut tam horrendis eos et detestabilibus malis non in agro et uitibus, non in domo adque pecunia, non denique in ipso corpore, quod menti subditur, sed in ipsa mente, in ipso rectore carnis animo, eos inpleri ac pessimos fieri sine ulla sua terribili prohibitione permitterent. Aut si prohibebant, hoc ostendatur potius, hoc probetur. Nec nobis nescio quos susurros paucissimorum auribus anhelatos et arcana uelut religione traditos iactent, quibus uitae probitas castitasque discatur; sed demonstrentur uel commemorentur loca talibus aliquando conuenticulis consecrata, non ubi ludi agerentur obscenis uocibus et motibus histrionum, nec ubi Fugalia celebrantur effusa omni licentia turpitudinum et uere Fugalia, sed pudoris et honestatis; sed ubi populi audirent quid d
Abbreviated transcription (Latin):
ut talib dea sacris ꝓpiciaret᷑ quib matrona
omines uiuerit nisi aures clauderit
stq subtraheret: erubescerent ꝓilla & ꝓpinqui.
& maritus. & liberi. Proinde talis mater deoꝵ ł Aeus¬
qualem habere matrẽ puderet quemlibet etiã
pessimũ uirũ. romanas occupatura mentes quęsi¬
uit optimũ uirũ. non quẽ monendo & adiuuan¬
do faceret. sed quem fallendo deciperet: ei similis
de qua scriptum ẽ. mulier autẽ uiroꝵ p̃ciosas
animas captat: ut ille magnȩ indolis animus
hoc uelut diuino testimonio sublimatus. & uere
se optimũ existimans. uerã pietatẽ religionẽq
non quȩreret: sine qua om̃e quamuis lauda.¬
bile ingeniũ. suꝑbia uanescit & decidit. Iuomͦ
igitur nisi insidiose quȩreret dea illa optimũ
urũ. cum talia quęrat insacris suis. qualia uiri
optimi abhorrent suis adhibere conuiuus:¬
Hinc. ẽ. qđ de uita & morib ciuitatũ atq po¬

Expanded text:
ut talibus dea sacris propitiaretur, qualibus matrona ut talibus dea sacris propitiaretur, qualibus matrona omines uiueret, nisi aures clauderet seseque subtraheret, erubescerent pro illa et propinqui et maritus et liberi. Proinde talis mater deum, qualem habere matrem puderet quemlibet etiam pessimum uirum, Romanas occupatura mentes quaesiuit optimum uirum, non quem monendo et adiuuando faceret, sed quem fallendo deciperet, ei similis de qua scriptum est: Mulier autem uirorum pretiosas animas captat, ut ille magnae indolis animus hoc uelut diuino testimonio sublimatus et uere se optimum existimans ueram pietatem religionemque non quaereret, sine qua omne quamuis laudabile ingenium superbia uanescit et decidit. Quo modo igitur nisi insidiose quaereret dea illa optimum uirum, cum talia quaerat in suis sacris, qualia uiri optimi abhorrent suis adhibere conuiuHinc est quod de uita et moribus ciuitatum adque po
Abbreviated transcription (Latin):
uir optimus asenatu electus. ẽ: cuius manib
ciusdẽ demonis simulachrũ susceptum .c̃. in
urbemq ꝑuectũ. habere de hac re iudicem
uellem. Diceret nob̾ utrũ matrẽ suã tamop¬
time de re publica uellet mereri. ut ei diuini
honores decernerent᷑: sicut & grecos & romanos
aliasq gentes constat quibusdã decreuis se mor.¬
talib quoꝵ ergase beneficia magnipendera&:
eosq immortales factos. atq indeoꝵ numerũ
receptos eẽ crecdiderant. Profe̾cco ille tantã feli.¬
citatem suȩ matri si fieri posset optaret. Porro
si ab illo deinde quereremꝰ utrũ inter ciꝰ diuinos
honores uellet illa turpia cęlebrari. nonne se
malle clamaret ut sua mat̾ sine ullo sensu mor.¬
tua iaceret. quam ad hoc dea uiueret ut illa
libent̃ audiret : absit ut senator popłi romani
ea m̃te pͣditus qua theatrũ ȩdificari inurbe
fortiũ uiroꝵ ꝓhibuit. sic uellet coli matrẽ suã:

Expanded text:
uir optimus a senatu electus est, cuius manibus uir optimus a senatu electus est, cuius manibus eiusdem daemonis simulacrum susceptum est in Urbemque peruectum, habere de hac re iudicem uellem. Diceret nobis, utrum matrem suam tam optime de re publica uellet mereri, ut ei diuini honores decernerentur; sicut et Graecos et Romanos aliasque gentes constat quibusdam decreuisse mortalibus, quorum erga se beneficia magnipenderant, eosque inmortales factos adque in deorum numerum receptos esse crediderant. Profecto ille tantam felicitatem suae matri. si fieri posset, optaret. Porro si ab illo deinde quaereremus. utrum inter eius diuinos honores uellet illa turpia celebrari: nonne se malle clamaret, ut sua mater sine ullo sensu mortua iaceret, quam ad hoc dea uiueret, ut illa libenter audiret? Absit, ut senator populi Romani ea mente praeditus, qua theatrum aedificari in urbe fortium uirorum prohibuit, sic uellet coli matrem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
Illam ꝓinde turpitudinẽ ob scenicoꝵ dictorũ
atq factorũ: sce̾nicos ipsos domi suȩ ꝓludendi
causa corã matrib suis agere puderet: quã per
publicũ agebant coram deorũ matre spectante
& audiente utriusq sexus frequentissima mul-¬
titudine. Iuȩ si illecta curiositate ad cẽ potuit
circũfusa: saltem offensa castitate debuit abire
confusa. Quȩ sunt sacrilegia. si illa erant sacra:
aut quȩ inquinatiosi illa lauatio: Et hȩc fercula
appellabantur: quasi celebraretur conuiuiũ.
quouelut suis epulis immunda docmonia
pascerentur: Iuis enĩ non sentiat cuius modi sp̃s
talib obscęnitatib delectent᷑. nisi uel nesciens
utrũ omĩno sint ulli immundi sp̃s deoꝵ nomi¬
ne decipientes. uel talem agens uitã. in qua istos
potius quã dm̃ uerũ & optet ꝓpicios. & formi
consuetudinis uicis oblectari magis quã obluc¬
tari student: sed illũipsũ nasicã scipionẽ qui

Expanded text:
Illam proinde turpitudinem obscenorum dictorum Illam proinde turpitudinem obscenorum dictorum adque factorum scaenicos ipsos domi suae proludendi causa coram matribus suis agere puderet, quam per publicum agebant coram deum matre spectante adque audiente utriusque sexus frequentissima multitudine. Quae si inlecta curiositate adesse potuit circumfusa, saltem offensa castitate debuit abire confusa. Quae sunt sacrilegia, si illa sunt sacra? aut quae inquinatio, si illa lauatio? Et haec fercula appellabantur, quasi celebraretur conuiuium, quo uelut suis epulis inmunda daemonia pascerentur. Quis enim non sentiat cuius modi spiritus talibus obscenitatibus delectentur, nisi uel nesciens, utrum omnino sint ulli inmundi spiritus deorum nomine decipientes, uel talem agens uitam, in qua istos potius quam Deum uerum et optet propitios et formidconsuetudinis uitiis oblectari magis quam obluctari student, sed illum ipsum Nasicam Scipionem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
curarent. Sed respondet᷑: quod uoluntate ꝓpͥa
quisq malus. ẽ. Quis hoc negauerit: Uerũ tam̃
ꝑtinebat ad consultores deos: uitȩ bonȩ p̃cepta
non occultare popłis cultorib suis. sed clara
predicatione prebere: ꝑ uates etiã conuenire.
atq arguere peccantes. palã minari poenas
male agentib: pręmia recte uiuentib polliceri.
Quid umquã tale indeoꝵ illorũ templis prõpta
& eminenti uoce concrepuit: Geniebamꝰ etiã
nos aliquando adolescentes adspectãcula ludi¬
briãq sacrilegioꝵ: spectabamus arreptitios.
audiebamꝰ simphoniacos. ludis turpissimis qui
diis deabusq exhibebant᷑ o blectabam᷑: cȩlesti
uirgini & berecintiȩ matri omniũ. ante cuius
lecticam die so lerni lauationis cius talia per
qualia nec matrẽ ipsoꝵ scenicorũ deceret a¬
re. Habet enim quiddã erga parentes humana
ucrecundia: qđ nec ipsa nequicia possit auferre

Expanded text:
curarent. Sed respondetur, quod uoluntate propria curarent. Sed respondetur, quod uoluntate propria quisque malus est. Quis hoc negauerit? Verum tamen pertinebat ad consultores deos uitae bonae praecepta non occultare populis cultoribus suis, sed clara praedicatione praebere, per uates etiam conuenire adque arguere peccantes, palam minari poenas male agentibus. praemia recte uiuentibus polliceri. Quid umquam tale in deorum illorum templis prompta et eminenti uoce concrepuit? Veniebamus etiam nos aliquando adulescentes ad spectacula ludibriaque sacrilegiorum, spectabamus arrepticios, audiebamus synphoniacos, ludis turpissimis, qui dis deabusque exhibebantur, oblectabamur, Caelesti uirgini et Berecynthiae matri omnium, ante cuius lecticam die sollemni lauationis eius talia per qualia nec matrem ipsorum scaenicorum deceret audire. Habet enim quiddam erga parentes humana uerecundia, quod nec ipsa nequitia possit auferre.
Abbreviated transcription (Latin):
quod contra deos suos ingentifama & p̃clarissima
celebritate ꝑ cuncta diffundit᷑. Recolant ergo
nobiscũ antequam xp̃s uenisset incarne. ante quã
eius nomen ea cui frustra inuident gła popłis inno¬
tesceret: quib calamitatib res nomanȩ mulcipli.¬
cter uarieq contritȩ sint: & i is defendant si
possunt deos suos. si ꝓpterea colunt᷑ ne ista mala
patiant᷑ cultores eoꝵ&: quorũ siquid nunc passi
fuerint: nobis imputanda eẽ contendunt
Cur enim ea quȩ dicturus sũ ꝑmiser accidere
cultorib suis. antequã eos declaratũ xp̃i nom̃
offenderet. corumq sacrificia ꝓhiberet.:
dii eoꝵ curare noluerunt: Ds̃ enĩ ucrus: eos
a quib non colebat᷑ merito neglexit. Di autẽ
illi aquorũ cultu se ꝓhiberi homines ingratissimi
conquerunt᷑. cultores suos ad bene uiuendũ qͣre
nullis legib adiuuerunt: qtiq dignũ erat:
ut quomõdo isti illoꝵ sacra. ita illi istoꝵ facta

Expanded text:
quod contra deos suos ingenti fama et praeclarissima quod contra deos suos ingenti fama et praeclarissima celebritate per cuncta diffunditur. Recolant ergo nobiscum, antequam Christus venisset in carne, antequam ejus nomen ea, cui frustra invident, gloria populis innotesceret, quibus calamitatibus res Romanae multipliciter varieque contritae sint; et in his defendant, si possunt, deos suos, si propterea coluntur, ne ista mala patiantur cultores eorum, quorum si quid nunc passi fueQuur enim ea, quae dicturus sum, permiserunt accidere cultoribus suis, antequam eos declaratum Christi nomen offenderet eorumque sacrificia prohiberet? di eorum curare noluerunt? Deus enim uerus eos, a quibus non colebatur, merito neglexit; di autem illi, a quorum cultu se prohiberi homines ingratissimi conqueruntur, cultores suos ad bene uiuendum quare nullis legibus adiuuerunt? Utique dignum erat, ut, quo modo isti illorum sacra, ita illi istorum facta
Abbreviated transcription (Latin):
stantẽ fecerant quando quidẽ inruina eiꝰ lapi¬
des & ligna. inistoꝵ autẽ uita. omĩa non mu-¬
roꝵ sed moꝵ munimenta atq ornam̃ta cecider̃:
cum funestiorib eorũ corda cupiditatib quã
ignib tecta illius urbis arderent. Quib dictis.
primum terminaui librũ. Danceps itaq dicere
institui quȩ mala ciuitas illa perpessa sit ab
origine sua: siue apud seipsam. siue in ꝓuinciis
rent. si iam tunc ȩuangłica doctrina aduersus
falsos & fallaces coꝵ deos. testificatione lib̾rima
conta imperitos agere: ex quoꝵ imperitia
d quoq ortum ẽ. uulgare ꝓuerbiũ. Pluuia
acsit: causa xp̃iani Sunt nanq qui coꝵ stucdlus
lberalib insticuti. amant historiã. qui facillime
ista nouer: sccd ut nob̾ ineruditoꝵ curbas infestis.¬
simas reddant. se nosst dissimulant. atq hoc apud
uulgus confirmare nitunt᷑: cades quib ꝑcerta
interualla locoꝵ & temporũ genus humanũ
opoitet affligi. causa accide̾re nomuus xp̃iani:

Expanded text:
ntem, quando quidem in ruina eius lapides et ligna, in istorum autem uita omnia non murorum, sed morum munimenta adque ornamenta ceciderunt, cum funestioribus eorum corda cupiditatibus quam ignibus tecta illius urbis arderent. Quibus dictis primum terminaui librum. Deinceps itaque dicere institui, quae mala ciuitas illa perpessa sit ab origine sua siue aput se ipsam siue in prouinciis tribuerent, si iam tunc euangelica doctrina aduersus falsos et fallaces eorum deos testificatione liberrimacontra imperitos agere, ex quorum imperitia illud quoque ortum est vulgare proverbium: Pluvia defit, causa Christiani. Sunt namque qui eorum studiis liberalibus instituti amant historiam, qua facillime ista noverunt: sed ut nobis ineruditorum turbas infestissimas reddant, se nosse dissimulant; atque hoc apud vulgus confirmare nituntur, clades quibus per certa intervalla locorum et temporum genus humanum oportet affligi, causa accidere nominis christiani,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa substantia cas qualitates habeb̾it. quȩ corporib
immortalib mirabili mutatione conueniant: ut
scilicet mundus in melius innouatꝰ. apte accõmodet᷑
hominib etiã carne in melius innouatis. Qđ autẽ ait
& mare iã non. c̃: utrũ maximo illo ardore siccct᷑ an et¬
id ipsũ uertat᷑ in melius. ñ facile dixerĩ: Celũ qͥppe no.¬
uũ & terrã nouã futurã legimꝰ. De mari autẽ nouo ali¬
quid me uspiã legisse ñ recolo: nisi qđ in hoc eodem
libro re perit᷑. tanq̃m mare uitreũ simile eristallo. Scd¬
tunc non de isto fine scłi loquebat᷑. nec ꝓprie diocisse
uidet᷑ mare. sed tanquã mare. quãuis & nunc sicut amat
ꝓphetica locutio ꝓprus ucrb̾ trans lata miscere. ac sic qͦ¬
dã modo uelare qđ dicit᷑: potuit de illo mari dicere. et
mare iã non ẽ. de quo supͣ dicerat. exhibuit mortuos
mare qͥ ineo erant: Iamenim tunc ñerit hoc sełm uita

Expanded text:
ipsa substantia eas qualitates habebit, quae corporibus ipsa substantia eas qualitates habebit, quae corporibus inmortalibus mirabili mutatione conueniant; ut scilicet mundus in melius innouatus apte adcommodetur hominibus etiam carne in melius innouatis. Quod autem ait: Et mare iam non e 81: utrum maximo illo ardore siccetur an et ipsum uertatur in melius, non facile dixerim. Caelum quippe nonum et terram nonam futuram legimus, de mari autem nouo aliquid me uspiam legisse non recolo; nisi quod in hoc eodem libro reperitur: Tamquam mare uitreum simile crystallo. Sedtunc non de isto fine saeculi loquebatur, nec proprie dixisse uidetur mare, sed tamquam mare. Quamuis et nunc, sicut amat prophetica locutio propriis uerbis translata miscere ac sic quodam modo uelare quod dicitur, potuit de illo mari dicere: Et mare iam non est, de quo supra dixerat: Et exhibuit mortuos mare, qui in eo erant. Iam enim tunc non erit hoc saeculum uita
Abbreviated transcription (Latin):
pliciũ ȩcernũ: sequit᷑ ut explicet qđ etiã ibi cõnectitur.
iusti autẽ inuitã ȩternã. Et uidi inqͥt celũ no uũ:
& terrã nouã. Nam primũ celũ & terra recesserunt: et
mare iã non est. Isto fiet ordine qđ supcrius p̃occupan¬
do iam dixit uidisse se suꝑ thronũ sedentẽ: cuius
a facie fugit cęlũ & terra Iudicatis quippehis qͥ scrip¬
ti non sunt in libro uitȩ & in et̃nũ ignẽ missis. qͥ ignis
cuiusmodi & in qua mundi uel retũ parte futurus
sit hominẽ scire arbitror neminẽ. nisi forte cui sp̃s di¬
uinꝰ ostendit: tunc figura huius mundi mundanoꝵ
igniũ conflagratione p̃teribit. sicut factũ est mun¬
danarũ aquarũ inundatione diluiuũ. Illa itaq ut
dixi conflagratione mundana. dem̃toꝵ corrupti¬
biliũ qualitates quȩ corporib nr̃is corruptibilib
congruebant ardendo penitus interibunt: atque

Expanded text:
plicium aeternum; sequitur ut explicet, quod etiam ibi conectitur: plicium aeternum; sequitur ut explicet, quod etiam ibi conectitur: Iusti autem in uitam aeternam. Et uidi, inquit, caelum nouum et terram nouam. Nam primum caelum et terra recesserunt, et mare iam non est. Isto fiet ordine, quod superius praeoccupando iam dixit, uidisse se super thronum sedentem, cuius a facie fugit caelum et terra. Iudicatis quippe his, qui scripti non sunt in libro uitae, et in aeternum ignem missis qui ignis cuius modi et in qua mundi uel rerum parte futurus sit, hominem scire arbitror neminem, nisi forte cui Spiritus diuinus ostendit, tunc figura huius mundi mundanorum ignium conflagratione praeteribit, sicut factum est mundanarum aquarum inundatione diluuium. Illa itaque, ut dixi, conflagratione mundana elementorum corruptibilium qualitates, quae corporibus nostris corruptibilibus congruebant, ardendo penitus interibunt. adque
Abbreviated transcription (Latin):
iudicati. Et mors & infernꝰ inqͥt. missi sunt in stagnũ
ignis: his nominib significans diabolũ. qm̃ mortis auc¬
tor est infernarũq poenarũ: uniuersãq simul doemo.¬
nũ societatẽ. Hoc est enĩ: qđ supra euidentiuꝰ p̃occupando¬
iam dixerat. Et diabolus qͥ seducebat eos. missus est
in stagnũ ignis & sulphuris. Qđ uero ibi obscurius
adiunxerat dicens. quo & bestia & pseudo ꝓpħa: hic aꝑ¬
tius. & qͥ non sunt inqͥt inuenti in libro uitȩ scripti: missi
sunt in stagnũ ignis. Non dm̃ liber iste cõmemorat
ne obliuione fallatur: sed p̃destinationẽ significat.
coꝵ. quib etna dabit᷑ u̾ita. Neq enĩ nescit eos ds̃. & in
hoc libro legit ut sciat: sed pocius ipsa eiꝰ prescientia de
illis quȩ falli ñ potest liber ẽ. uitȩ. in quosunt scripti.
iudicandos malos: restat ut etiã de bonis dicat. Iamenĩ
explicauit qđ breuit̃ adnõ dictũ est sic ibunt isti in sup¬

Expanded text:
judicati: Et mors et infernus, inquit, missi sunt in stagnum judicati: Et mors et infernus, inquit, missi sunt in stagnum ignis . Hic omnibus significans diabolum, qui est auctor mortis infernaliumque poenarum, cum universorum simul daemonum societate. Hoc est enim qiam dixerat: Et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris. Quod uero ibi obscurius adiunxerat dicens: Quo et bestia etpseudopropheta, hic apertius: Et qui non sunt, inquit, inuenti in libro uitae scripti, missi sunt in stagnum ignis. Non Deum liber iste commemorat, ne obliuione fallatur; sed praedestinationem significat eorum, quibus aeterna dabitur uita. Neque enim nescit eos Deus et in hoc libro legit, ut sciat; sed potius ipsa eius praescientia de illis, quae falli non potest, liber est uitae, in quo sunt scripti, iudicandos malos, restat ut etiam de bonis dicat. Iam enim explicauit quod breuiter a Domino dictum est: Sic ibuntaisti in sup
Abbreviated transcription (Latin):
in eo erant. qͥa nondũ obierant. Et mors & infernꝰ inquit
reddiderunt mortuos: quos inse habebant. Mare exchi¬
buit: quia sicut inuenti sunt affuerunt. Mors uero & in¬
fernus reddiderunt: qm̃ uitȩ de qua iã exierant reuocar̃
Nec frustra fortasse ñ satis fuit ut diceret mors aut infernꝰ:
sed utrũq dictum est. Mors ꝓpter bonos: qui tantũ modo
mortẽ ꝑpeti potuerunt. non & infernũ. Infernꝰ autẽ ꝓpt̃
malos: qui etiã poenas apud inferos pendunt. Sienim
non absurde crediuidetur antiquos etiã scõs qͥ uenturi
xp̃i cenuerunt fidẽ locis quidẽ a torm̃tis impioꝵ remo¬
tissimis sed apud inferos fuisse donec eos inde xp̃i san-¬
guis & ad ea loca descensus erueret: ꝓfecto deuiceps boni
fideles effuso illo p̃cio iam redemptoris. prorsus inferos nes¬
ciunt: donẽc etiã receptis corporib bona recipiant quȩ
merentur. Cũ autt̃ dixxisset. & iudicati sunt singuli

Expanded text:
in eo erant, quia nondum obierant. Et mors et infernus, inquit, in eo erant, quia nondum obierant. Et mors et infernus, inquit, reddiderunt mortuos, quos in se habebant. Mare exhibuit, quia, sicut inuenti sunt, adfuerunt; mors uero et infernus reddiderunt, quoniam uitae, de qua iam exierant, reuocarunt. Nec frustra fortasse non satis fuit ut diceret mors aut infernus, sed utrumque dictum est: mors propter bonos, qui tantummodo mortem perpeti potuerunt, non et infernum; infernus autem propter malos, qui etiam poenas aput inferos pendunt. Sinon absurde credi videtur, antiquos etiam sanctos qui venturi Christi tenuerunt fidem, locis quam a tormentis impiorum remotissimis et apud inferos fuisse, donec eos inde Christi sanguis et ad ea loca descensus erueret, profecto deinceps boni fideles, effuso illo pretio jam redempti, prorsus inferos nesciunt, donec receptis etiam corporibus, bona recipiant quae merentur. Cum autem dixisset, et judicati sunt singuli
Abbreviated transcription (Latin):
putauerit: Sed ꝓfecto conuenient̃ quidã hoc loco mare
ꝓ isto scł̃o positũ accipiunt. Cũ ergo & quos hic inueniet
xp̃s incorpore constitutos simul significaret cũ eis qͥ resur¬
recturi sunt iudicandos: etiã ipsos mortuos appellauit.¬
& bonos quib dicit᷑. mortui enĩ estis & uita ur̃a abscon.¬
dita est cũ xp̃o indõ: & malos de quib dicit᷑. sine mor¬
tuos sepelire mortuos suos. Possunt mortui etiã ꝓpt̃
hoc dici: qđ mortalia gerunt corpora. Unde apłs. corpꝰ
quidẽ inqͥt mortuũ est ꝓpter peccatũ: sp̃s autt̃ uita est
ꝓpter iusticiã . Utrũq in homine uiuente atq in hoc¬
corpore constituto eẽ demonstrans. & corpus mortuũ
& sp̃m uitã : nec tam̃ dicit corpus mortale sed mortuũ.
quãus eadẽ paulopost etiã mortalia corpora sicut usita¬
tius uocant᷑ appellet. Hos ergo mortuos exchibuit mare
qui in eo erant: idest exhibuit homines hoc scłm qͥcunq

Expanded text:
putauerit? Sed profecto conuenienter quidam hoc loco mare putauerit? Sed profecto conuenienter quidam hoc loco mare pro isto saeculo positum accipiunt. Cum ergo et quos hic inueniet Christus in corpore constitutos simul significaret cum eis, qui resurrecturi sunt, iudicandos, etiam ipsos mortuos appellauit, et bonos, quibus dicitur: Mortui enim estis, et uita uestra abscondita est cum Christo in Deo, et malos, de quibus dicitur: Sine mortuos sepelire mortuos suos. Possunt mortui etiam propter hoc dici, quod mortalia gerunt corpora; unde apostolus: Corpus quidem, inquit, mortuum est propter peccatum; spiritus autem uita est propter iustitiam, utrumqcorpore constituto esse demonstrans, et corpus mortuum et spiritum uitam. Nec tamen dixit corpus mortale, sed mortuum, quamuis eadem paulo post etiam mortalia corpora, sicut usitatius uocantur, appellet. Hos ergo mortuos exhibuit mare, qui in eo erant, id est, exhibuit homines hoc saeculum, quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
tuos mare qͥ ineo erant: & mors & infernꝰ reddider̃ mortu¬
os quos inse habebant. Hoc ꝓculdubio prius factũ est quã
essent mortui iudicati: & tam̃ illud prius dictũ est. Hoc
est ergo qđ dixi. recapitulando eũ ad id redisse qđ inter¬
miserat. Nunc autẽ: ordinẽ tenuit: Atq ut explicaret᷑
ipse ordo cõmodius: etiã de iudicatis mortuis qđ iã dixe¬
rat suo repetiuit loco. Cũ cnĩ dixisset exhibuit mortu¬
os mare qͥ ineo erant. & mors & infernus reddider̃ mortu¬
os quos inse habebant: mox addidic qđ paulo ante po
suerat. & iudicati sunt singuli scđm facta sua. Hoc est
enĩ qđ supͣ dixerat: & iudicati sunt mortui scđm facta
sua. Sed qui sunt mortui quos exchibuit mare qͥ in eo
erant: Neq enĩ qͥ inmari moriunt᷑ non sunt in inferno.
aut corpora eoꝵ seruant᷑ in mari. Aut qđ est absurdius
mare habebat bonos mortuos. & infernꝰ malos: Quis hoc

Expanded text:
tuos mare, qui in eo erant, et mors et infernus reddiderunt mortutuos mare, qui in eo erant, et mors et infernus reddiderunt mortuos, quos in se habebant. Hoc procul dubio prius factum est, quam essent mortui iudicati; et tamen illud prius dictum est. Hoc est ergo quod dixi, recapitulando eum ad id redisse quod intermiserat. Nunc autem ordinem tenuit, adque ut explicaretur ipse ordo, commodius etiam de iudicatis mortuis, quod iam dixerat, suo repetiuit loco. Cum enim dixisset: Et ex hibuit mortuos mare, qui in eo erant, et mors et infernus reddiderunt mortuos, quos iixerat, Et iudicati sunt singuli secundum facta sua. Hoc est enim quod supra dixerat: Et iudicati sunt mortui secundum facta . Sed qui sunt mortui, quos exhibuit mare, qui in eo erant? Neque enim qui in mari moriuntur, non sunt in inferno, aut corpora eorum seruantur in mari, aut, quod est absurdius, mare habebat bonos mortuos et infernus malos. Quis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fecisset. siue qͥd fecisset. Qui liber si carnalit̃ cogitetur.
quis eiꝰ magnitudinẽ aut longitudinẽ ualeat estima.¬
re: Aut qͣnto tempore legi poterit liber. in quo scriptȩ
sunt uniuersȩ uitȩ uniuersoꝵ: Aut tantꝰ angłoꝵ nu¬
merus aderit qͣntus hominũ erit. ut uitã suã quisq ab
angło sibi adhibito audiat recitari : Non ergo unꝰ lib̾
crit omniũ: sed singuli singuloꝵ. Scriptura uero ista
unũ uolens intelligi: & alius inqͥt lib̾ aꝑtus ẽ Quedã
igitur uis. ẽ. intelligenda diuina. quȩ faciet ut cuiq
scientiã uł exccusit conscientiã. atq ita simul & om̃s et
singuli iudicent᷑: Quȩ nimirũ uis diuina: libri nom̃
accepit: Inea qͥppe quodã modo legit᷑: quicqͥd ea faci¬
eͥnte recolit᷑ Ut autẽ osttndat qͥ mortiu iudicandi sid̃
pusilli & magni. recapitulando dicit: tanquã ad id redi-¬
ens qđ p̃terierat. pociusue distulerat. Et exhibuit mor¬

Expanded text:
fecisset sine fecisset. Qui liber si carnaliter cogitetur, fecisset sine fecisset. Qui liber si carnaliter cogitetur, quis eius magnitudinem aut longitudinem ualeat aestimare? Aut quanto tempore legi poterit liber, in quo scriptae sunt uniuersae uitae uniuersorum ? An tantus angelorum numerus aderit, quantus hominum erit, et uitam suam quisque ab angelo sibi adhibito audiet recitari? Non ergo unus liber erit omnium, sed singuli singulorum. Scriptura uero ista unum uolens intellegi: Et alius, inquit, liber apertus est. Quaedam igitur uis est intellegenda diuina, qua fiet, ut cuique scientia conscientiam adque ita simul et omnes et singuli iudicentur. Quae nimirum uis diuina libri nomen accepit. In ea quippe quodam modo legitur, quidquid ea faciente recolitur. Ut autem ostendat, qui mortui iudicandi sint, pusilli et magni, recapitulando dicit tamquam ad id rediens, quod praeterierat potiusue distulerat: Et exhibuit mor
Abbreviated transcription (Latin):
tunc factũ est idest ante quã eẽt de uiuis & mortuis iu¬
dicatũ. sed eũ se uidisse dix̃ inthrono sedentẽ. acuiꝰ facie
fugit cȩlũ & terra: sed postea. Peracto quippe iudicio.
tunc eẽ desinet hoc cęlũ & hȩc t̾ra: qͣndo incipiet eẽ cȩlũ
nouũ. & terra noua. Mutatione qͥppe rerũ. ñ omĩmodo
interitu: transibit hic mundus. Unde & apłs ait. Prȩ
natura. Cũ ergo ioħs se uidisse dixisset sedentẽ suꝑ
thronũ. cuiꝰ a facie qđ postea futurũ est fugit cęlũ & t̾ra :
& uidi inqͥt mortuos magnos & pusillos: & aꝑtisunt libri:
Et alius liber aꝑtus t̃. qui est uitȩ unius cuiusque: & iudi¬
cati sunt mortui ex ipsis scripturis libroꝵ. scđm facta sua.
qui ẽ inqͥt uitȩ unius cuiusq Ergo illi libri qͦs pͥore
loco posuit. intelligendi sunt scĩ & ueteres & noui: ut in
illis ostenderet᷑ quȩ ds̃ fieri sua mandata iussisset. in
illo autẽ qui est uitȩ uniuscuiusq quid hoꝵ qͥsq ñ

Expanded text:
e uiuis et mortuis iudicatum; sed eum se uidisse dixit in throno sedentem, a cuius facie fugit caelum et terra, sed postea. Peracto quippe iudicio, tunc esse desinet hoc caelum et haec terra, quando incipiet esse caelum nouum et terra noua. Mutatione namque rerum, non omni modo interitu transibit hic mundus. Unde et apostolus dicinatura. Cum ergo se Iohannes uidisse dixisset sedentem super thronum, cuius a facie, quod postea futurum est, fugit caelum et terra: Et uidi, inquit, mortuos magnos et pusillos, et aperti sunt libri; et alius liber apertus est, qui est uitae uniuscuiusque; et iudicati sunt mortui ex ipsis scripturis librorum secundum facta sua. Qui est, inquit, uitae uniuscuiusque. Ergo illi libri, quos priore loco posuit, intellegendi sunt sancti, et ueteres et noui, ut in illis ostenderetur, quae Deus fieri sua mandata iussisset; in illo autem, qui est uitae uniuscuiusque, quid horum quisque non
Abbreviated transcription (Latin):
breuit cõplectitur cotũ qđ ultimo iã iudicio diabolus.
& cũ suo principe ciuitas inimica passura est. Dicit enĩ
Et diabolus qͥ seducebat cos missus ẽ instagnũ ignis &e sul¬
phuris quo & bestia & pseudo ꝓpħa. & cruciabunt᷑ die et
nocte inscła seloꝵ Bestiã: bene intelligi ipsã impiã ciuita¬
aut imago illa idest figmentũ. de quo ibi locuti sumꝰ. Post
hȩc ipsũ nouissimũ iudiciũ qđ erit inscdã resurrectione
mortuoꝵ quȩ corpoꝵ est. recapitulando narrans quomͦ

Expanded text:
breviter complectitur totum, quod ultimo jam judicio diabolus, breviter complectitur totum, quod ultimo jam judicio diabolus, et cum suo principe civitas inimica passura est. Dicit enim: Et diabolus qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris, quo bestia et pseudopropheta; et cruciabuntur die nocte in saecula saeculorum. Bestia bene intelligitur ipsa impia civitaaut imago illa, id est figmentum, de quo ibi locuti sumus. Post haec ipsum novissimum judicium, quod erit in secunda resurrectione mortuorum, quae corporum est,
Abbreviated transcription (Latin):
iã diabolo ñ ligato. etiã ꝑtres illos annos acsemissẽ regna¬
bunt: Remanet igitur. ut cũ audimꝰ sacerdotes dĩ & xp̃ĩ
regnabunt cũ eo mille annis. & cũ finitifuerint mille
anni soluct᷑ sachanas de custodia sua: aut ñ regni huius¬
scõꝵ intelligamꝰ annos mille finiri. sed uinculis diaboli
atq custodiȩ. ut annos mille id est annos om̃s suos quȩq
pars habeat cliuersis ac ꝓpriis ꝓlixitatib finiendos. am¬
pliore scõꝵ regno. breuiore diaboli uinculo: aut certe qm̃
triũ annoꝵ & sex m̃sium breuissunũ spaciũ est. cõputari
noluisse credat᷑. siue qđ minꝰ sathanȩ uinculũ siue quod¬
amplius uidet᷑ regnũ habere scõꝵ: sicut de qͣ dringentis
annis in seaxto decimo huiꝰ oꝑis uolumine disputaui. qm̃
plus aliqͥ erant. & tam̃ qͣ dringenti sunt nuncupati: et
talia sȩpe re periunt᷑ inliteris sacris siqͥs aduertat.

Expanded text:
iam diabolo non ligato etiam per tres illos annos ac semissem regnaiam diabolo non ligato etiam per tres illos annos ac semissem regnabunt. Remanet igitur, ut, cum audimus: Sacerdotes Dei et Christi regnabunt cum eo mille annis. et cum finiti fuerint mille annisanctorum intelligamus annos mille finiri, sed vinculi diaboli atque custodiae; ut annos mille, id est, annos omnes suos, quaeque pars habeat diversis ac propriis prolixitatibus finiendos, ampliore sanctorum regno, breviore diaboli vinculo: aut certe, quoniam trium annorum et sex mensium brevissimum spatium est, computari noluisse credatur, sive quod minus satanae vinculuamplius uidetur regnum habere sanctorum, sicut de quadringentis annis in sexto decimo huius operis uolumine disputaui; quoniam plus aliquid erant, et tamen quadringenti sunt nuncupati; et talia saepe reperiuntur in litteris sacris. si quis aduertat.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dĩ non regnabant cũ xp̃o qͣndo patiebant᷑ ꝑsecu¬
tionẽ. & ipsi regnũ xp̃i non erant qͦs xp̃s excellentius
possidebat. Absurdissimũ id quidẽ & omi modo auersan.¬
dum: sed certe animȩ uictrices gloriosissimoꝵ martirũ.
om̃ib dolorib ac laborib superatis atq finitis: postea
quã mortalia mẽbra posuer̃. cũ xp̃o utiq regnauerunt¬
& regnant donec finiant᷑ mille anni: ut postea recep.¬
tis etiã corporib iã immortalib regnent; Pinde trib
illis annis atq dimidio. animȩ occisoꝵ ꝓeiꝰ martirio et
quȩ antea de corporib exierunt. & quȩ ipsa nouissima
ꝑsecutione sunt exiturȩ: regnabunt cũ illo donec finiat᷑
mortale scłm. & ad illud regnũ ubi mors ñ erit transeat᷑
Quocirca cũ xp̃o regnantiũ scõꝵ plures annierunt: quã
uinculi diaboli atq custodiȩ: qͥa illi cũ suo rege dĩ filio

Expanded text:
uerbum Dei, non regnabant cum Christo, quando patiebantur persecuuerbum Dei, non regnabant cum Christo, quando patiebantur persecutionem, et ipsi regnum Christi non erant, quos Christus excellentius possidebat. Absurdissimum id quidem et omni modo auersandum. Sed certe animae uictrices gloriosissimorum martyrum omnibus doloribus ac laboribus superatis adque finitis, postea quam mortalia membra posuerunt, cum Christo utique regnauerunt et regnant, donec finiantur mille anni, ut postea receptis etiam corporibus iam inmortalibus regnent. Proinde tribus illis annis adque dimidio animae occisorum pro eius martyrio, et quae antea de corporibus exierunt, et quae ipsa nouissima persecutione sunt exiturae, regnabunt cum illo, donec finiatur mortale saeculum et ad illud regnum, ubi mors non erit, transeatur. Quocirca cum Christo regnantium sanctorum plures anni erunt quam uinculi diaboli adque custodiae, quia illi cum suo rege Dei filio
Abbreviated transcription (Latin):
simul cessatura eẽ significat. ut deinde ꝑsccutionis illius
tempus nec ad scõꝵ regnũ nec ad custodiã sathanȩ quo¬
rũ utrũq inmille annis . ẽ. ꝑtinere. sed suꝑ additũ et
eaetra cõputandũ eẽ credat᷑: cogemꝰ fateri scõs in illa ꝑse¬
cutione regnaturos noneẽ cũ xp̃o. Sed qͥs audeat dice¬
re tunccũ illo ñ regnatura sua mẽbra. qͣndo ei maxune
atq fortissime coherebunt: Et quo tẽpore qͣnto erit acri¬
or impetus belli. tanto maior gła ñ cȩdenti. tanto densior
corona martirui : Aut si ꝓpt̃ tribulationes qͥs passuri sunł
non dicendi sunt regnaturi: consequens erit ut etiam
superiorib dieb in eisdẽ nulle annis quicũq tribula¬
bunt᷑ scõꝵ. co ipso tẽpore tribulationis suȩ cũ xp̃o ñ reg¬
nasse dicant᷑: ac ꝑhoc & illi quoꝵ animas auetor libri hu¬
ius uidisse se scribit occisoꝵ ꝓpt̾ testimoniũ iħu & ꝓpter

Expanded text:
simul cessatura esse significat, ut deinde persecutionis illius simul cessatura esse significat, ut deinde persecutionis illius tempus nec ad sanctorum regnum nec ad custodiam satanae, quorum utrumque in mille annis est, pertinere, sed superadditum et extra conputandum esse credatur: cogemur fateri sanctos in illa persecutione regnaturos non esse cum Christo; sed quis audeat tunc cum illo non regnatura sua membra, quando ei maxime adque fortissime cohaerebunt, et quo tempore, quanto erit acrior inpetus belli, tanto maior gloria non cedendi, tanto densior corona martyrii? Aut si propter tribulationes, quas passuri sunt, non dicendi sunt regnaturi: consequens erit, ut etiam superioribus diebus in eisdem mille annis, quicumque tribulabantur sanctorum, eo ipso tempore tribulationis suae cum Christo non regnasse dicantur; ac per hoc et illi, quorum animas auctor libri huius uidisse se scribit occisorum propter testimonium Iesu et propter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere. ñ tanto tẽpore sed pliciore cũ xp̃o regnũ scõꝵ re¬
perict᷑ extendi: quã diabolus alligari. Pfccto enĩ scĩ cũ suo
regt etiã in ipsa p̃cipue ꝑsecutione regnabunt malatanta
uicentes: qͣndo iã diabolus ñ erit alligatus. ut eos ꝑseqͥ
om̃ib uirib possit. Quomodo ergo ista scriptura eisdẽ
mille annis utrũq det̃minat. diaboli scilicet alligationẽ
regnũq scõꝵ. cũ triũ annoꝵ & sex mensiũ int̾uallo pͥus
desinat alligatio diaboli. quã regnũ scõꝵ inhis annis mil¬
le cum xp̃o: Si autẽ dixcrimꝰ paruũ ꝑsecutionis huiꝰ hoc
spaciũ non cõputandũ in mille annis. sed eis impletis
potius adiciendũ ut possit intelligi qđ cũ dixissit sacer¬
dotes dĩ & xp̃i regnabunt cũ co mille annis adiccit. &
cũ finiti fuerint mille anni soluet᷑ sathanas de custo¬
dia sua istoenĩ modo & regnũ scõꝵ & uinculũ diaboli

Expanded text:
rtinere, non tanto tempore, sed prolixiore cum Christo regnum sanctorum rertinere, non tanto tempore, sed prolixiore cum Christo regnum sanctorum reperietur extendi, quam diabolus alligari. Profecto enim sancti cum suo rege etiam in ipsa praecipue persecutione regnabunt mala tanta vincentes, quando jam diabolus non erit alligatus, ut eos persequi omnibus viribus possit. Quomodo ergo ista scriptura eisdem mille annis utrumque determinat, diaboli scilicet adligationem regnumque sanctorum, cum trium annorum et sex mensum interuallo prius desinat adligatio diaboli quam regnum sanctorum in his annis mille cum Christo? Si autem dixerimus paruum persecutionis huius hoc spatium non conputandum in mille annis, sed eis inpletis potius adiciendum, ut proprie possit intellegi, quod, cum dixisset: Sacerdotes Dei et Christi regnabunt cum eo mille annis, adiecit: Et cum finiti fuerint mille anni, soluetur satanas de custodia sua; isto enim modo et regnum sanctorum et uinculum diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
plinatã: Et nunc ignis contrarios cõmedet. Et nc̃ utiq
excepto scilicet ultimi illius igne iudicii. Aut si eã plagã
qua ꝑcutiendi sunt ȩccłȩ ꝑsecutores ueniente iã xp̃o
quos uiuentes inueniet suꝑ terrã qͣndo int̾ficiet antichri¬
stũ spu oris sui ignẽ appellauit descendentẽ de celo
cosq comedentẽ: neq hoc ultimũ suppliciũ erit im¬
pioꝵ. sed illud qđ facta corpor resurrectione passu.
n sunt. Hec ꝑsecutio nouissima quȩ futura ẽ ab anti.¬
christo sicut iã diximꝰ. quia & in hoc libro superius. et
apud danihelẽ. ꝓpħam positũ est: trib annis & seac m̃sib:
erit. Qđ tempꝰ quãuis exiguũ. utrũ ad mille annos ꝑ.¬
tineat quib & diabolũ ligatũ dicit & scõs regnare cũ xp̃o.
an eisdẽ annis hoc paruũ spaciũ suꝑ addat᷑ atq extra
sit merito ambigit᷑: qͥa si dixerimꝰ ad eosdẽ annos hoc¬

Expanded text:
uditam, et nunc ignis contrarios comedet. Et nunc utique, uditam, et nunc ignis contrarios comedet. Et nunc utique, excepto scilicet ultimi illius igne iudicii. Aut si eam plagam, qua percutiendi sunt ecclesiae persecutores ueniente iam Christo, quos uiuentes inueniet super terram, quando interficiet Antichnstum spiritu oris sui, ignem appellauit descendentem de caelo eosque comedentem: neque hoc ultimum supplicium erit inpiorum, sed illud quod facta corp sit. Haec persecutio nouissima, quae futura est ab Antichristo sicut iam diximus, quia et in hoc libro superius et aput Danielem prophetam positum est, tribus annis et sex mensibus erit. Quod tempus, quamuis exiguum, utrurtineat, quibus et diabolum ligatum dicit, et sanctos regnare cum Christo, an in eisdem annis hoc parvum spatium superaddatur, atque extra sit, merito ambigitur: quia si dixerimus ad eosdem annos pe
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationis artabitur. urgebit᷑. concludet᷑: nec milieiã
suam deseret quȩ uocabulo ẽ. appellata castroꝵ. Qđ uero
ait. & descendit ignis de celo & comedit eos: ñ eatremũ
putandũ est id eẽ suppliciũ qđ erit cũ dicet᷑. Discedite¬
ame maledicti: in ignẽ ȩternũ. Tunc qͥppe inigne mit¬
tent᷑ ipsi: ñ ignis de cęlo ueniet suꝑ ipsos. Hic autẽ bene
intelligitur ignis de cęlo. de ipsa firmitate scõꝵ: qua
non cessuri sunt sȩuentib. ut eoꝵ faciant uoluntatẽ.
Firmam̃tũ est enĩcelũ: cuiꝰ firmitate illi cruciabunt᷑ arden¬
tissimo zelo. qm̃ non poter̃ attrahere in partes antichristi
scõs xp̃i: & ipse erit ignis qͥ comedet eos. Et hoc adõ: qͥa
dĩ munere insuperabiles fiunt scĩ. unde & cruciantur
inimici. Sicut enĩ in bono positũ est zelus domꝰ tuȩ co.¬
medit me: ita econtrario. zelus occupauit plebẽ in disci¬

Expanded text:
tribulationis artabitur, urguebitur, concludetur nec militiam tribulationis artabitur, urguebitur, concludetur nec militiam suam deseret, quae uocabulo est appellata castrorum. Quod uero ait: et descendit ignis de caelo et comedit eos, non extremum putandum est id esse suppliciua me, maledicti, in ignem aeternum. Tunc quippe in ignem mittentur ipsi, non ignis de caelo ueniet in ipsos. Hic autem bene intellegitur ignis de caelo de ipsa firmitate sanctorum, qua non cessuri sunt saeuientibus, ut eorum faciant uoluntatem. Firmamentum est enim caelum, cuius firmitate illi cruciabuntur ardentissimo zelo, quoniam non poterunt adtrahere in partes Antichristi sanctos Christi. Et ipse erit ignis, qui comedet eos, et hoc a Deo, quia Dei munere insuperabiles fiunt sancti, unde excruciantur inimici. Sicut enim in bono positum est: Zelus domus tuae comedit me: ita e contrario: Zelus occupauit plebem iner
Abbreviated transcription (Latin):
ut illȩ sint tectũ: ipse de crcto. Si autẽ utrũq reftramꝰ
ad gentes. ñ unũ hoꝵ ad illas alterũ ad diabolũ & tec.¬
tum ipsȩ sunt qͥa in eis nunc includit᷑ & quodã modo
tegitur inimicꝰ antiquus: & de tecto ipsȩ erunt. qͣndo
in aꝑtũ odiũ de oꝑto erupturȩ sunt. Qđ uero ait & ascen.¬
lectã cuitatẽ: non utiq ad unũ locũ uenisse uł uenturi
cẽ significati sunt qͣsi uno aliquo loco futura sint castra
scõꝵ & dilceta ciuitas. cũ hȩc ñ sit nisi xp̃i ȩccła toto t̃rarũ
orbe diffusa. Ac ꝑhoc ubi cũq tunc erit quȩ in om̃ibus
gentib erit. qđ significatũ est nomine latitudinis t̃ȩ:
ibi erunt castra scõꝵ. ibi erit & dilecta dĩciuitas Ibi ab
omnib inimicis suis qͥa & ipsi inomĩb cũ illa gentib eruas.
ꝑsecutionis illius immanitate cinget᷑: hoc ẽ in angustus

Expanded text:
ut illae sint tectum, ille de tecto. Si autem utrumque referamus ut illae sint tectum, ille de tecto. Si autem utrumque referamus ad gentes, non unum horum ad illas, alterum ad diabolum, et tectum ipsae sunt, quia in eis ntegitur inimicus antiquus. Et de tecto ipsae erunt, quando in apertum odium de operto erupturae sunt. Historia diclectam ciuitatem, non utique ad unum locum uenisse uel uenturi esse significati sunt, quasi uno aliquo loco futura sint castra sanctorum et dilecta ciuitas, cum haec non sit nisi Christi ecclesia toto terrarum orbe diffusa; ac per hoc ubicumque. tunc erit, quae in omnibus gentibus erit, quod significatum est nomine latitudinis terrae, ibi erunt castra sanctorum, ibi erit dilecta deo ciuitas eius, ibi ab omnibus inimicis suis, quia et ipsi in omnibus cum illa gentibus erunt, persecutionis illius immanitate cingetur, hoc est in angustias
Abbreviated transcription (Latin):
mala & uaria seducebat. Exibit autẽ dictũ est: in aꝑ¬
tã ꝑscrutiont̃ de latebris crũpet odioꝵ. Hȩc enĩ erit nouis¬
simna ꝑsecutio nouissimo imminente iudicio: quã scã
cccła coto terrarũ orbe patiet᷑. uniuersa scilicet cuitas
suꝑ terrã: Gentes quippe istȩ qͥs appellat gog & ma.¬
gog: ñ sic sunt accipiendȩ. tanqͣm sint aliqui in ali¬
qua parte terrarũ barbari constituti: siue qͦs quidã
suspicant᷑ getas & massagetas ꝓpt̃ litteras hore nomi¬
num pͥmas: siue alios aliquos alienigenas. & aromano
iure sciunctos. Toto nãq orbe terrarũ significati sunt
isti cẽ cũ dictũ est nationes quȩ sunt inqͣituor angulis
terrȩ: casq subiecit eẽ gog & magog. Quoꝵ int̃pre.
to: tanquã domus. & ipse qͥ ꝓcedit de domo. Gentes ergo
sunt in quib diabolũ uelut in abrsso suꝑius intelligebamꝰ
inclusũ. & ipse de illis quodãmo̾do sese eͥfferens & ꝓcedeis.

Expanded text:
multa et uaria seducebat. Exibit autem dictum est <in apmulta et uaria seducebat. Exibit autem dictum est <in apertam persecutionem de latebris erumpet odiorum.\' Haec enim erit nouissima peecclesia toto terrarum orbe patietur, uniuersa scilicet ciuitas super terram. gentes quippe istae, quas appellat Gog et Magog, non sic sunt accipiendae, tamquam sint aliqui in aliqua parte terrarum barbari constituti, siue quos quidam suspicantur Getas et Massagetas propter litteras horum nominum primas, siue aliquos alios alienigenas et a Romano iure seiunctos. toto namque orbe terrarum significati sunt isti esse, cum dictum est: nationes, quae sunt in quattuor angulis tto, tanquam domus et ipse qui procedit de domo. Gentes ergo sunt in quibus diabolum velut in abysso superius intelligebamus inclusum, et ipse de illis quodammodo sese efferens, et procedens
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ & xp̃i & regnabunt cũ co mille annis: non utiq desolis
episcopis & presbiteris dictũ est qui ꝓpric iã uocant᷑ in ȩccłã
sacerdotes. sedsicut om̃s xxp̃os dicimꝰ ꝓpter misticũ chrisma.
sic om̃s sacerdotes qm̃ membra sunt unius sacerdotis: de
licet breuit᷑ atq transcunt̃ insinuauit eẽ dm̃ xp̃m dicen¬
do sacerdotes dĩ & xp̃i. hoc est patris & filii: quãuis ꝓpcer
formã serui sicut hominis filius ita etiã sacerdos xp̃s effec¬
tus sit inet̃nũ. scđm ordinẽ melchi sedech. De qua re:
in hoc opere ñ semel diximꝰ. Et cũ finiti fuerint inqͥt
mille anni. soluet᷑ sachanas de custodia sua: & exibit
ad seducendas nationes quȩ sunt in qͣttuor angulis terrȩ.
gog & magog: & trahet eos inbellũ. quoꝵ numerus est
ut arena maris:Ad hoc ergo tunc seducet: ut in hoc ba.¬
lum trahat. Nã & antea: modis qͥb poterat ꝑ multa

Expanded text:
Dei et Christi et regnabunt cum eo mille annis: non utique de solis Dei et Christi et regnabunt cum eo mille annis: non utique de solis episcopis et presbyteris dictum est, qui proprie iam uocantur in ecclesia sacerdotes; sed sicut omnes christos dicimus propter mysticum chrisma, sic omnes sacerdotes, quoniam membra sunt unius sacerdotis; de licet breuiter adque transeunter, insinuauit esse Deum Christum dicendo: Sacerdotes Dei et Christi, hoc est Patris et Filii; quamuis propter formam serui sicut hominis filius, ita etiam sacerdos Christus effectus sit in aeternum secundum ordinem Melchisedech. De qua re in hoc opere non semel diximus. CAPUT XI. De Gog etmille anni, soluetur satanas de custodia sua, et exibit ad seducendas nationes, quae sunt in quattuor angulis terrae, Gog et Magog, et trahet eos in bellum, quorum numerus est ut harena maris. Ad hoc ergo tunc seducet, ut in hoc bellum trahat. Nam et antea modis quibus poterat per mala