comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prȩualerent : sauciatiilico ac uulnerati in medio pͦlio corruerunt: Quomͦ inꝗt cecider̾ potentes
in medio pugnȩ: hoc etiã modo piũ xp̃ĩ anoꝵ genꝰ nc̃ deflet eos. qͥ repugnantes dȩmonib: labun
in scło qđ est lubricũ : Gelboȩ enĩ montes lubrici interp̃tant᷑ : Et spẽ recuperationis sua
omittentes: ꝓpͥo muchrone desperatione uidelicet ꝑnitiosa euadendi hostẽ antiquũ sem&¬
ipsos interficiunt: sicut saul inruens suꝑ gladiũ suũ mortuus ẽ: Cui rei philistei hoces
malignisps̃ deinterfectis spolia uiftutũ auferentes: ꝓpͥȩ fortitudini adscribunt uictoriã.
quȩ iusta ꝑ missione dĩ inta lib euenit : Sed dđđ nr̃ in mebrissuis. hoc ẽ in electis & scis uiris. corru¬
entiũ casũ gemit: neclȩtat᷑ in ꝑditione morientiũ . s contradic̃ ne urbibꝰ allo philoꝵ talis fama

Expanded text:
praevalerent, sauciati illico ac vulnerati in medio praelio corruerunt. « Quomodo, inquit, ceciderunt potentes praevalerent, sauciati illico ac vulnerati in medio praelio corruerunt. « Quomodo, inquit, ceciderunt potentes in medio pugnae? » Hoc etiam modo pium Christianorum genus, nunc deflet eos qui repugnantes daemonibus labuntur in saeculo, quod est lubricum, Gelboe enim montes lubrici interpretantur, et spem recuperationis suae omittentes, proprio mucrone, desperatione videlicet perniciosa evadendi hostem antiquum, semetipsos interficiunt, sicut Saul irruens super gladium suum mortuus est. Cujus rei Philisthaei, hoc est, maligni spiritus de interfectis spolia virtutum auferentes, propriae fortitudini ascribunt victoriam, quae justa permissione Dei in talibentium casum gemit; nec laetatur in perditione morientium, sed contradicit, ne in urbibus Allophylorum talis fama
Abbreviated transcription (Latin):
mostuus e& saul: in ruit etiã ipse suꝑ gladiũ suũ et mortuus ẽ cu̾eo. Armigerũ saul. hebrei t¬
do ech idumeũ dicunt fuisse : qͥ cernensaul mortuũ. semet ipsũ obmetũ dđ interemerit
Mortuus ẽ gͦ saul & tres filii eiꝰ. & armiger illius. et uniuersi uiri eius. Uiri isti: pueri domes¬
tici esꝰ intellȩgendis: Hi tres filii saul. cũeo interfectis: ionathan. abinadab qͥ etlesui. &
melchisua : sboset aut̃ domi erat : qͥ anno qͦ saul rex consiitutꝰ ẽ. natus fuisse dr̃: Iui etiã xłͣ¬
alibi legat᷑ iesui : & alibi abinadãb Iesui eni: interp̃tat᷑ equalis: Equalis enĩ ideo dr̃: qͥa¬
equalis meriti fuisse. filii cũ patre memorant᷑ Ab inadab: interp̃tat᷑ pat̃ ms̃sponte : Spon¬
te & enĩ sua pat̾ eiꝰ saul male agendo ad qͥsiuit: Ut talit una cũ filiis ꝑ imeret᷑: Deniq
prius ꝓ pheta ddđ figuralit᷑ deflet saul & ionathan: qui cũ potentes essent & seꝑ hostibus

Expanded text:
gladium suum, et mortuus est cum eo. Armigerum istum Hebraei Doech Idumaeum dicunt fuisse, qui cernens Saul mortuum, seipsum ob metum David interemit. Mortuus est ergo Saul, et tres filii ejus, et armiger illius, et universi viri ejus. Viri isti, pueri domestici ejus intelligendi sunt. Hi tres filii Saul cum eo interfecti sunt, Jonathan, Abinadab, qui et Jesui, et Melchisua. Isboseth autem domi erat, qui anno, quo Saul rex constitutus est, natus fuisse dicitur, qui etiam alibi legatur Jesui, et alibi Abinadab? Jesui enim interpretatur aequalis. Aequalis ideo dicitur, quia aequalis meriti fuisse filius cum patre memoratur. Abinadab interpretatur pater meus sponte. Sponte etenim sua pater ejus Saul male agendo acquisivit, ut taliter una cum filiis perimeretur. Denique prius propheta David figuraliter deflet Saul et Jonathan, qui cum potentes essent, et semper hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ascendit gͦ dauid inde. & habitauit in locis tutissimis engaddĩ: & rełq̃ In here¬
mo engaddi cũ ꝑsequendũ đđ saul appeteret : In gressus ẽ dauid inspeluncã.
& ibi latebat: sed rex in ꝓisis exceptus insidus : qđ innocuo moliebatur. inciderat
Scriptũ ẽ enĩ : Qui fodit foueã ꝓximo suo : incidet in eã: Dauid bona ꝓmalis
retribuens. in imicũ foccĩdit: sed ꝓtestimonio facti orã regiȩ clamidĩs am̃putans.
abscĩdt: cutiq facilius ed̃. exceptũ inidus aduersariũ ꝑderenais qua fallere:
Quid est gͦ qđ iste fugiens a facie saul inspelunca latuit: quare autẽ latuit. nisi ut occul¬
perat deterra : et inea se occultabat: nea uid ȩis in ueniret᷑ ds̃ Si enĩ cognouissent num qrã¬

Expanded text:
Ascendit ergo David inde, et habitavit in locis tutissimis, Engaddi, » etc. In ereAscendit ergo David inde, et habitavit in locis tutissimis, Engaddi, » etc. In eremo Engaddi, cum persequendum David Saul appeteret, ingressus est David speluncam, et ibi latitabat. Sed rex improvisis exceptus insidiis, quod innocuo moliebatur, inciderat. Scriptum est enim: « Qui fodit foveam proximo suo, incidet in eam . » David bona pro malis retribuens, inimicum non occidit, sed pro testimonio facti, oram regiae chlamydis amputans abstulit. Cum utique facilius esset exceptum insidiis adversarium perdere magis quam fallere. Quid ergo est quod iste fugiens a facie Saul in spelunca latuit? Quare autem latuit, nisi, ut occulperat de terra, et in ea se occultabat, ne a Judaeis inveniretur. Si enim cognovissent, nunqua
Abbreviated transcription (Latin):
philistum eruit . significant infidelitatẽ seu in constantiã uidȩoꝵ: qui redẽptoris
nri semꝑ pietati ingrati existentes. apud scłi potestates contra eũ insidiandome-¬¬
ditabantur : Interptatur aut̃ ccila. ad fund ũ acta: siue extollens sibimet: Et in
psalmo scriptum ẽ : In circuitu impii ambulant: Et alibi: stultus ut lunam utatur:
nebulosus iuxta zyp in quo sedit dđ. ꝓpter chermelã qua inscripturis carmelus ap¬
pellatur sic enĩ appellatur uicus hõdie udȩoꝵ: unde fuit nabal carmelus sed et
apud se latitantẽ saul ꝓdiderunt. & cũ eo moftẽ eiꝰ meditatis : nisi qd iudȩi quoð riphei
merito significant. in terp̃tantur enĩ germinantes: Cũ interreno regno germina¬
re appetebant. a pud principessuos tractabant denece saluatoris. qualit̃ eũ
ꝑ discipulũ suũ ꝓditũ appͣderent & p̃sidi ad interficiendum traderent:¬

Expanded text:
Philisthiim eruerit, significant infidelitatem seu inconstantiam Judaeorum, qui Redemptoris Philisthiim eruerit, significant infidelitatem seu inconstantiam Judaeorum, qui Redemptoris nostri semper pietati ingrati existentes, apud saeculi potestates contra eum insidiando meditabantur. Interpretatur autem Ceila ad fundam jacta, sive extollens sibimet. Et in psalmo scriptum est: « In circuitu impii ambulant ; » et alibi: « Stultus ut luna mutatur .nebulosus juxta Ziph, in quo sedit David prope Chermelam, quae in Scripturis Carmelus appellatur. Sic enim appellatur vicus hodie Judaeorum, unde fuit Nabal Carmelius. Sed et Ziphaei David apud se latitantem Saul prodiderunt, et cum eo mortem ejus meditati sunt nisi quod Judaei, quod Ziphaei merito significant, et interpretantur germinantes, cum in terreno regno germinare appetebant, apud principes suos tractabant de nece Salvatoris, qualiter eum per discipulum suum proditum apprehenderent, et praesidi ad interficiendum traderent
Abbreviated transcription (Latin):
Dixitq gad ꝓpheta addđ: Noli manere in p̃sidio: ꝓficiscere et uade in terrã uida:
Miro mõdo hic introduoitur gad ꝓpheta: cũinp̃cedentib nulla eiꝰ facta fuerit mentio:
gala ad: Exore itaq dnĩ. gad ꝓpheta dđ dixit. ut non moraret᷑ inter gentes & int̾ra poluita.
s in terrã iuda rediret. ⁊ ibi uxta uoluntatẽ dnĩ ꝑsecutionẽ inimicoꝵferret. Porro eo
tẽpore qͦ fugerat abiathar filius achimelech adđđ : indie illa ephod secũ habens. descende¬
rat: Etcetꝰ Ephod illud erat. qđ moẏses iubente dño fecerat. sicut etrationale
inquo erat doctrina & ucritas: in quo etiã consuluit dđ dnm̃: Et ait dđ ad dnm̃¬
Si tradent me uiri cẽilȩ inmanussaul: et si descendet ipse. sicut audiuit seruuf tuus.
d& saul: & tradent te uiri ceilȩ. inmanus eiꝰ: Eorũ uoluntatẽ. ei indicabat: Et
merito: Uiri ceilȩ. quiingrati beneficiis dauid extiterant cũ eos ipse demanibus

Expanded text:
Dixitque Gad Propheta ad David: Noli manere in praesidio. Proficiscere et vade in terram Juda. Miro modo hic introducitur Gad Propheta, cum in praecedentibus ejus nulla facta fuerit mentio. Galaad . Ex ore itaque Domini Gad propheta David dixit, ut non moraretur inter gentes et in terra polluta, sed in terram Juda rediret, et ibi juxta voluntatem Domini persecutionetempore, quo fugerat Abiathar filius Ahimelech ad David in Ceila, ephod secum rat, » etc. Ephod illud erat quod Moyses, jubente Domino, fecerat sicut et rationale, in quo erat doctrina et veritas, in quo etiam consuluit David Dominum, et ait: « Si tradent me viri Ceilae in manus Saul, et si descendet ipse sicut audivit servus tuus? et Saul, et tradent te viri Ceilae in manus ejus. Eorum voluntatem ei indicebat. Et merito viri Ceilae, qui ingrati beneficiis David exstiterant, cum eos ipse de manibus
Abbreviated transcription (Latin):
quae erat in iabes : & ieiunauerunt uiiͣ diebus: Mostuus ẽ gͦ saul ꝓpt̃ iniqͥtatessuas eo qd̾ p̃uaricatus sit
mandatũ dni quod p̃ceperat. ⁊ ñ custodierit illudꝰ sed insuꝑ etiã phitonissã consuluerit. nec sperauit
in dño: ꝓpt̾ qđ interfecit eũ. & transtulit regnũ eiꝰ adđđ filiũ lsai Iuid ÷ qđ uiris iabes galaad dauid
gãs refest eo qđ sepelierint ossa saul: ⁊ filioꝵ esꝰ : nisiqđ redẽptori nrõ multuõ placet. qnͣdo quis praua
oꝑa maloꝵ qͥ in peccatissuis mortus obli uioni dãnando tradit : nec ea actone hnitat᷑ quȩscit dõ
displicuisse. s magis ea eligit facienda quaere cordat᷑ dñm in mandatis dedisse : o bner aut̃ filiusfier
princeps exercit̾ saul. tulit isboseth filiũ saul. ⁊ circũ duxit eũ ꝑ castra. Regẽq constituit super
galaad. & suꝑ gesuri. ⁊ suꝑ ierrael. ⁊ suꝑ effraim. et suꝑbeniamin. & suꝑ isrł uniuersũ. In hebreo¬

Expanded text:
e erat in Jabes, et jejunaverunt septem diebus. Mortuus est ergo Saul propter iniquitates suas, eo quod praevaricatus sit mandatum Domini quod praeceperat, et non custodierit illud: sed insuper etiam pythonissam consuluerit, nec speraverit in Domino: propter quod interfecit eum, et transtulit regnum ejus ad David filium Isaigratias refert eo quod sepelierunt ossa Saul et filiorum ejus, nisi quod Redemptori nostro multum placet, quando quis prava opera malorum, qui in peccatis suis mortui sunt, oblivioni damnando tradit, nec ea actione imitatur, quae scit Domino displicuisse, sed ea magis eligit facienda, quae recordatur Dominum in mandatis dedisse. « Abner autem filius Ner, princeps exercitus Saul, tulit Isboseth filium Saul, et circumduxit eum per castra, regemque constituit super Galaad et super Gessuri, et super
Abbreviated transcription (Latin):
modis soluunt: Aut ñ uidit eũ. quia quando iunctus ẽ saul cineo ꝓphetarũ.
abs condit se samuhel neuideret᷑ ab eo: Aut ñuidit eũ. indutũs habitu regio. qͦ
in dutus erat quando diciũ ẽ. Nonuidit eũ usq in diemmortis suȩ : sub auditur
indutũs habituregio: Ex poliasse uͦ se. non omnibus uestibus. s regalib tantũ.
intellęgendũ est: Itẽ quaẽritur quomͦ et illi nuntis quimissis ad tenendũ hominẽ.
& ad necẽ ducendũ tailis sp̃s participes effici meruerint: &saul ipse qͥ mise¬
rat ueniens & ipse sanzuinẽ in nocentẽ quȩrens effundere. accipere meruerit
spm̃ illõ et ꝓphetare : Quantũ enĩ adliiterã attinet. non ẽ mirũ. hominẽ reꝓ¬

Expanded text:
modis solvunt. Aut non vidit eum, quia quando junctus est Saul cuneo prophetarum, modis solvunt. Aut non vidit eum, quia quando junctus est Saul cuneo prophetarum, abscondit se Samuel ne videretur ab eo; aut non vidit eum indutum habitu regio quo indutus erat quando dictum est: « Non vidit eum usque in diem mortis suae; » subauditur, « indutum habitu regio. » Exspoliasse vero se non omnibus vestimentis, sed regalibus intelligendum est. Item quaeritur quomodo et illi nuntii qui missi essent ad tenendum hominem et ad necem ducendum, tales spiritu effici meruerunt: et Saul ipse qui miserat, veniens, et ipse sanguinem innocentem quaerens effundere, accipere meruit spiritum illum, et prophetare. Quantum enim ad litteram attinet, non est mirum hominem re
Abbreviated transcription (Latin):
locus ẽ in rama : ubi dauid sedit : Rama ił. intribu beniam in ciuitas ẽ saulis :¬
insexto miliario abhelia adseptentrionalẽ plagã contrabethel Meminit huius
& leremias : Alia aut̃ rama ẽ in tribu a ser̃ : Nachioth. pulchritudo interp̃tatur.
& rama excelsũ : Bene gͦ conueniunt haec nomina locoꝵ. rebꝰ in his expletis:
qͥa ꝓphetarũ dicta. & celꝰ situdin ẽ habent scientiȩ. ac uenuftatẽ locutionis.
coeperunt etic̃ ipsi: Et cet̃ Igitur dauid regiȩ manus ictũ deuitans eiusq
ꝑsecutiones declinans : fugit. uenitq ad samuhelem : Et misit saulnuntios quiad¬
contigit. & testus nihilominus: postea uͦ cũetipse sauluenisset. factus ẽ suꝑ¬
CŨ in p̃cedentibus legatur. & ñ uidit samuhel saulẽ usq in diem mortis suȩ : quõ¬
mo dohic ꝓphetasse corã samuhele dicatur: Quã quęstionẽ. hebrȩi his duobus¬

Expanded text:
locus est in Ramatha, ubi David sedit. Rama vero in tribu Benjamin civitas est Saulis locus est in Ramatha, ubi David sedit. Rama vero in tribu Benjamin civitas est Saulis in sexto milliario ab Helia, ad septentrionalem plagam contra Bethel. Meminit hujus et Jeremias. Alia autem Rama est in tribu Aser, Najoth, pulchritudo interpretatur; et Rama, excelsum. Bene ergo conveniunt haec nomina locorum rebus in his expletis, quia prophetarum dicta et celsitudinem habent scientiae ac venustatem locutionis. coeperunt etiam ipsi, » etc. Igitur David regiae manus ictum devitans, ejusque persecutiones declinans, fugit venitque ad Samuelem, et misit Saul nuntios, qui apcontigit, et tertiis nihilominus. Postea vero cum et ipse Saul venisset, factus est sucum in praecedentibus legatur: Et non vidit Samuel Saulem, usque in diem mortis suae, et hic prophetasse coram Samu
Abbreviated transcription (Latin):
tamquã domus: ad quã custodiendã. misit regnũ ui deoꝵ : quando custo des adhibitis
sepulchro xp̃ĩ. Quomodo gͦ custodita ẽ domus dđ si đd figurabat xpm ut xp̃sinter¬
ficeretur : dum xp̃s non in sepultura s incrucesit interfectus : Refestur hoc adcor pꝰ
datiũ p̃uideret custõdũ : qui corruptis ut dicerent. qr dormientib nobis uenerunt
discipuli eiꝰ & abstulerunt eũ: Hoc ẽ itaq uelle xp̃m interficere. nom̃ resur
rectionis eiꝰ extinguere: utmendatiũ eugłio p̃ferretur. sed sicut illud ñua¬
luit saul ot ontr siceret dd : sionec. portuit regnũ uideoꝵ efficere. ut memoriã
uoluerunt: offender̃ in lapidẽ offensionis tam quã instatuã : & eduseis uisus
erat agnus: qr in quopeccatũ non inuenerunt. qͣsi peccatorem ꝑsecuti sunt
Nuntiatumq ẽ sauli adicentibus: Eccedauid innachioth in rama. N achioth.

Expanded text:
tanquam domus, ad quam custodiendam misit regnum Judaeorum, quando custodes adhibiti sunt tanquam domus, ad quam custodiendam misit regnum Judaeorum, quando custodes adhibiti sunt sepulcro Christi. Quomodo ergo custodita est domus, si David figurabat Christum, ut Chrficeretur, dum non in sepultura Christus, sed in cruce sit interfectus? Refertur ergo hoc ad corpus m, si mendacium praevaleret custodum, qui corrupti sunt, ut dicerent: Quia dormientibus nobis venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum . Hoc rectionis exstinguere, ut mendacium Evangelio praeferretur. Sed sicut illud non valuit Saul ut interficeret David, sic nec potuit regnum Judaeorum efficere, ut memoriam  praesumere voluerunt, offenderunt in lapidem offensionis, tanquam in statuam, et haedus eis visus erat agnus: quia in quo peccatum non invenerunt, quasi peccatorem persecuti sunt. « Nuntiatum est autem Sauli a dicentibus: Ecce David in Najoth in Ramatha, » etc. Najoth
Abbreviated transcription (Latin):
saul arripitur. dauid canente. eiꝰ uesania tẽperatur: qͥa cũ sensus uidȩoꝵ ꝑblasphemiam
in furorem ueftitur : dignum ẽ ut ad salutẽ mentes eoꝵ quasi dulcedine cytharȩ locutioni
euangelicȩ tranquillitate revocentur. Nisus est saul. dauidysallentẽ configere lancea in
parietem : Et declinauit dauid a faciesaul: Lancea aut̃ casso uulnere ꝑ latac̾ in parietem.
Sic et p̃dicante xpõ euangeliũ. iudȩi meditactis ei mortẽ inferre: seddũ ab eis ille ad salutẽ
tessuos indomũ dauid: ut custodirent eũ. et interficerent mane: Abscessit aut̃ dauid nocꝰ¬
te : & fugit. atq salucitus est: Cũ ꝙ uenissent nuntii saul: inuenerunt statuã in lecto
miserits adtodiendã domũ dauid ut interficeretur : Hoc ñ adcrucẽ dnĩ: sed tam̃ ad pas¬
sionem eiꝰ ꝑtinet: Crucifixus enĩ xp̃s: & mortuus ẽ ac sepultus: Frat gͦ illa sepultura

Expanded text:
Saul arripitur, David canente ejus vesania temperatur: quia cum sensus Judaeorum per blasphemiam Saul arripitur, David canente ejus vesania temperatur: quia cum sensus Judaeorum per blasphemiam in furorem vertitur, dignum est ut ad salutem mentes eorum, quasi dulcedine citharae, locutionis evangelicae tranquillitate revocentur. Nisus est Saul David psallentem configere lancea in parietem, et declinavit David a facie Saul. Lancea autem casso vulnere perlata est in parietem. Sic et praedicante Christo Evangelium, Judaei meditati sunt ei mortem inferre. Sed dum ille ab eis ad salutem t ergo Saul satellites suos in domum David, ut custodirent eum, et interficerent mane. Abscessit autem David nocte, et fugit, atque salvatus est. Cumque venissent nuntii Saul, invenerunt statuam in lecto miserit Saul ad custodiendam domum David, ut interficeretur? Hoc non ad crucem Domini, sed tamen ad passionem ejus pertinet. Crucifixus enim Christus, et mortuus est, ac sepultus. Erat ergo illa sepultura
Abbreviated transcription (Latin):
Unde creditus ẽ regio perire uoto: inde auctus ẽ gloriosiore tͥruimpho: Ita et iudȩi dũ
contra uoluntatẽ dĩ xpm̃ interficere ntintur: ꝑ id salutẽ gentiũ egerunt. ꝑ quod credider̃
quodaxps non prius sinagogã conubio suo sponderet. nisi ante gloriosus ingeib fierit: Prius
enĩ innationib resecauit carnis polluti onẽ : & postea copulatus ẽ sinagogȩ : Scriptumẽ
enĩ Post quã brtrauerit plenitudo gentiũ : tunc om̃is isrł saluuserit: Dupla aut̃ hoc est
ccͣ p̃putia obtulit. stuȩ piudȩis & gentib ad quisitis : siue quia maior ẽ numerus adqͥsitio¬
nis populi gentiũ. quã credentiũ uiꝰdȩorũ: Auxit deinde odiũ saul aduersusdauid : in
tantũ ut rex obmedelã su sp̃s. demore psallentẽ. ia culo conaretur configere: Sed quid
saulem enĩ iudȩorũ elatio : ꝑ dauid aut̃. humiliicis xpi significatur. Cũ ergo abꝰim mundo spõ

Expanded text:
unde creditus est regio perire voto, inde auctus est gloriosiore tropaeo: ita et Judaei, dum contra voluntatem Dei Christum interficere nituntur, per id salutem gentium egerunt per quod crediderunt quod Christus non prius Synagogam connubio suo sponderet, nisi ante gloriosus in gentibus fieret. Prius enim in nationibus resecavit carnis pollutionem, et postea copulatus est Synagogae. Scriptum est enim: « Postquam intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus erit. » Dupla autem, hoc est, ducenta praeputia obtulit, sive pro Judaeis, et gentibus acquisitis, sive quia major est numerus acquisitionis populi gentium, quam credentium Judaeorum. Auxit deinde odium Saul adversus David in tantum, ut rex ob medelam sui spiritus David de more psallentem jaculo conaretur configere. CAPUT Saulem enim Judaeorum elatio, per David autem humilitas Christi significatur. Cum ergo ab immundo spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsi foedus cũ eo pacis inire uoluerint: cũ quo eẽ dnm uiderunt. Id circo aut̃
scriptura hic sententiã hanc p̃occupando interponerẽ uidetur. ⁊ ut testimonium
ionathȩ quod dixerat. quando eradicauerit dñs inimicos dđ unũ quẽq deterra.
uerã esse com ꝓbar& : qͥa uidelicet eradicatis in imici dđ deterra. non ipso se
de aduersariis ulciscente: sed iudicante dnõ. ꝓillo. Bene autem subiungitur:
Et ad didit ionatian deierare dauid: eo quod diliger& illum: Sicut anina enĩ suã :
ita diligebat eũ. Ut ille nimirõ quitã ꝑfecte iuxta legẽ dĩ amore cõplectebatur dauid.
aꝑditione inimicoꝵ eiꝰ ostenderet᷑ immunis: qui et sicito morte p̃reptus regnũ cũeo

Expanded text:
et ipsi foedus cum eo pacis inire voluerint, cum quo esse Dominum viderant. Idcirco autem et ipsi foedus cum eo pacis inire voluerint, cum quo esse Dominum viderant. Idcirco autem Scriptura haec sententiam hanc praeoccupando interponere videtur, ut testimonium Jonathae quo dixerat: Quando eradicaverit Dominus inimicos David unumquemque de terra, verum esde adversariis ulciscente, sed judicante Domino pro illo. Bene autem subjungit: Et addidit Jonathan dejerare David, eo quod diligeret illum. Sicut enim animam suam, ita diligebat eum » : ut ille nimirum qui tam perfecto juxta legem Dei amore complectebatur David, a perditione inimicorum ejus ostenderetur immunis. Qui etsi cito morte praereptus, regnum cum eo,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs demanu in imicoꝵ dđ : peranticipationẽ utiq fecit÷ prius historiȩ interseren¬
do qd multo p̾tẽpore factum ẽ. cu̾ interfecto saule regnũ addomũ dauid trans¬
latum ẽ : & qui innocentẽ eũ in iuste ꝑsequebantur. ustas̃ diuinitꝰ ultione multati
Tun cenĩ requisiuit dñs demanu inimicoꝵ dđ: quare uirũ scm̃ affluxerint:
Tunc cogebant᷑ rationẽ reddere odiorũ : quibus contra illũ tanto tẽpore seiuerant
Quod & deabsalon. & desiba filio bochrĩ. & deceteris hostib đđ. ȩque potest
intellegi: Alit̃ siscire uis quid demanu inimicoꝵ đd requisi erit dñs: potest rufal¬
lor exsuperiore sententia quadictũ ẽ. quod foedus pepigerit ionathan cũ domo
dđ ã pocinũ intellegi. quod hoc demanu in imicoꝵ dđ reqͥsierit. id ÷ quare Ñ

Expanded text:
Dominus de manu inimicorum David. « Per anticipationem utique fecit, prius historiae interserenDominus de manu inimicorum David. « Per anticipationem utique fecit, prius historiae interserendo, quod multo post tempore factum est, cum interfecto Saule, regnum ad Dominum David translatum est, et qui innocentem eum injuste persequebantur, justa sunt divinitus ultione multati. Tunc enim requisivit Dominus de manu inimicorum David, quare virum sanctum afflixerunt. Tunc cogebantur rationem reddere odiorum, quibus contra illum tanto tempore saevierant. Quod et de Absalon, et de Seba filio Bochri, et de caeteris hostibus David aeque potest intelligi. Aliter, si scire vis quid de manu inimicorum David requisierit Dominus, potest, ni fallor, a superiore sententia, qua dictum est, quod foedus pepigerit Jonathan cum domo David, aperte intelligi, quod hoc de manu inimicorum David requisierit, id est, quare non
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt quã uissit scm̃ atq uenerandũ : ipsi tam̃ nihilominus s̃ tanto indigniores
effecti p̃mio aeternȩ uitȩ : quantõ illis donis nonbene usisunt. quae in hac uita quȩ
transitoria ẽ acceperunt : Item exemplũ atq imago huiꝰ saul nunti orũq eiꝰ. in hoc
loco uideoꝵ non in congrue gestat ꝑsonã : quidũ aduersari cupiunt xp̃o. habent
in ore sacram̃ta legis & ꝓphetarũ ad testimoniũ sui: & cum eccła quasi cum ꝓphetis
des cripturis disputant: sicut illi cũ ꝓph&is uaticinabantur. Quod dicente ionatha¬
add auid. quẽ insecutionib patrissui ñiustis dolebat fatigarĩ. si uix ero facies mͥ
quando eradicauerit dñs inimicos đđ unũ quemq de terra : Qũ adiungeret scriptu
ra pepigit gͦ foedus ionathan cũ domođđ. continuo sub intulit dic̃f. Etr equisuit

Expanded text:
poterunt, quamvis sanctum sit atque venerandum, ipsi tamen nihil sunt, tanto indigniores poterunt, quamvis sanctum sit atque venerandum, ipsi tamen nihil sunt, tanto indigniores effecti praemio vitae aeternae, quanto illis donis non bene usi sunt quae in hac vita, quae transitoria est, acceperunt. Item exemplum atque imago hujus Saul nuntiorumque ejus, in hoc loco Judaeorum non incongrue gestat personam; qui dum adversari cupiunt Christo, habent in ore sacramenta legis et prophetarum: ad testimonium Christi, et cum Ecclesia quasi cum prophetis de Scripturis disputant, sicut illi cum prophetis vaticinabantur. CAPUT ad David, quem insecutionibus patris sui non justis dolebat fatigari: Si vixero, facies mihiquando eradicaverit Dominus inimicos David, unumquemque de terra; ra: pepigit ergo foedus Jonathas cum domo David: continuo subintulit dicens: requisivit
Abbreviated transcription (Latin):
guntur habuisse : sicut etbalacĩ ille rȩ ꝓbus. q uẽ nontacetꝰ scriptura iudicio
diuino eedã n atu : Sed tamen ꝓ phetiã habebat: Nec illa uerba parũ ad¬
testant᷑ huicsententiȩ quac in euglio scriptas. multos dic turor̃ in illa die. dnẽ
dnẽ in nominetuo manducauimus &bibuꝵs. et in nomine tuo uirtutes multas fecimos:
Quibus tam̃ dicturus ẽ Ñ noui uosum quã: Discedite ame. quio peramini iniquitatem:¬
Myftice aut̃ exemplũ huius saul nuntiorumq eiꝰ inhac sententia figurat non nullos
her& icos. qui ali quid boni demunerib scĩ sp̃s habent. sicut testamenta legis &
eu angelii & baptismi sacramentũ. ÷ quici cũ ad eccłam ueniunt catholicã. non ẽ¬
in eis ullomodo uiolandũ. aut qͣsi non habeant tradendũ : sed tam̃ eos non ideo de-¬
bere salutẽ confidere. quia nonim ꝓbamus quod ꝑ illos accepisse cernimꝰ. sed opost&
eos cognoscere unitatẽ & societatẽ inuiculo pacis. sine qua omĩno qui oquid habere

Expanded text:
Balaam ille reprobus, quem non tacet Scriptura judicio divino esse damnatum, sed tamen prophetiam habebat. Nec illa verba parum attestantur huic sententiae, quae in Evangelio scripta sunt, multos dicturos in illa die: Domine, Domine, in nomine tuo manducavimus, et bibimus, et in nomine tuo virtutes multas fecimus. Quibus dicturus est: Non novi vos: Mystice autem exemplum hujus Saul nuntiorumque ejus in hac sententia figurat nonnullos haereticos, qui aliquid boni de muneribus sancti Spiritus habent, sicut testamenta legis et Evangelii, baptismi sacramenta. Qui cum ad Ecclesiam catholicam vein eis ullo modo violandum, aut quasi non habeant tradendum: sed tamen eos non ideo debere confiteri salutem, quia non improbamus quod illos accepisse credimus. Sed oportet eos cognoscere unitatem et societatem vinculo charitatis, sine qua omnino quidquid habere
Abbreviated transcription (Latin):
Cibo pascit : qui scientia uerbi rẽficit: Ducẽ itineris eligit: qr suũ etiã p̃dicatorẽ eligtt:
Et qͥ ama lathitã seqͥ nonualuit dux đđ efficitur : qr is quẽ in dignũ mundus deseruit : non sobũ
conuersus in suc̃ mentẽ dm̃ recipit : s p̃dicando huncetiã usq ad aliena corda ꝑducit: Iuꝰ ui¬
delicet duce đd amalechitã coniuuantẽ inuenit ⁊ extinguit : qr ipsis p̃dicantib xp̾s mundi¬
letitiã des ñ  qͦs cõmites mundus habere despexit: lerumq gͦ ipsi p̃dicando intessec¬
lariũ superan : qͥ prius cũ s ecularib in hoc mundo currere ñ uodebant. Iꝯit᷑ ex osto proelio¬

Expanded text:
Cibo pascit: quia scientia verbi reficit. Ducem itineris eligit: quia suum etiam praedicatorem facit. Cibo pascit: quia scientia verbi reficit. Ducem itineris eligit: quia suum etiam praedicatorem facit. Et quia Amalecitam sequi non valuit, dux David efficitur; quia is quem conversus in suam mentem Deum recipit, sed praedicando hunc etiam usque ad aliena corda perducit. Quo videlicet duce David Amalecitas convivantes invenit, et exstinguitlaetitiam destruit, quos comites mundus habere despexit. Plerumque ergo ipsi praedicando mentes saecularium superant, qui prius cum saecularibus in hoc mundo currere non valebant. CAPUT XXXI
Abbreviated transcription (Latin):
dd. adysequendos a malechitas: inuenit egẏptiuĩ puerũ lascescentẽ quẽ a malechitȩ cgrotũ intq¬
nere reli q̃runt hunc dd inuentũ cibo reficit. ducemq sui itineris fecit : sicq amalechitas ꝑsẽ
ꝑlãbentẽ populũ. nisi m̃tes seculariũ designant᷑ : quȩ terrena cuncta ãbiendo qͥsilam biunt.
dũ solis tẽporalib delectant᷑: Iuasi enĩ popłs lãbiens p̃dã facit : dũ terrena diligentes. luera
dealienis dãnis ex aggertnt. Et hoc absente dd agunt : qͥa redẽptorem ante oculos erdis
habere negleguas. Quid est enĩ qđ agẏptius a malechitȩ puer inttinere lassatar: nisi qd̾ amator
p̃sentis scłi peccati sui nigredine oꝑtus. sepe abeo dẽ scło infirmꝰ despectusq relinqͥtur. ut cũ eo ne¬
qͣ quã currere ualeat. s fract ad uersitate torpescat:. Sed hunc dđ inuenit: qr redẽptor
nr̃ ueracit̃ manu fostis. nonnũ quã quos despectos amundigła repperit in suũ amorẽ conũtit:

Expanded text:
Reversus ergo David ad persequendos Amalechitas, invenit Aegyptium puerum lassescentem, quem Amalechitae aegrotum in itinere reliquerant. Hunper lambientem populum, nisi mentes saeculares designantur? quae terrena cuncta ambiendo, quasi lambiunt, dum solis temporalibus delectantur. Quasi enim populus lambiens praedam facit, dum terrena diligens, lde alienis damnis exaggerant. Et hoc absente David agunt: quia Redemptorem ante oculos cordis habere negligunt. Quid est enim quod Aegyptius Amalecitae puer in itinere lassatur, nisi quod amator praesentis saeculi, peccati sui nigredine opertus, saepe ab eodem saeculo infirmus despectusque relinquitur, ut cum eo nequaquam currere valeat, sed fractus adversitate torpescat? Sed hunc David invenit: quia Redemptor noster, veraciter manu fortis, nonnunquam quos despectos a mundi gloria reperit, in suum amorem convertit.
Abbreviated transcription (Latin):
erroris abducuntur. Subquo imperio quicũq neqͥ t̃seruientes ꝑscuerauerint : nec mera¬
buntur ꝑhu duc atũ regredi int̾ra uida ÷ tẽplumq dñi ibidem redificire: hiposterump¬
pnam p̃sentis uitȩ : tradent᷑ in carcerem mortis ꝑ p&euȩ : ubi uermis corum aNumquã
mori&ur.: &ignis ñ extingu&ur: Implebit᷑q in cis illa beati p&eri apłi sententia quadic̃:
M elius quippe erarcis non cognoscere uiã iustitiȩ : quã post agnitionẽ r&rorsũ conuer

Expanded text:
erroris abducuntur, sub quo imperio quicunque nequiter servientes perseveraverint, nec mereerroris abducuntur, sub quo imperio quicunque nequiter servientes perseveraverint, nec merebuntur per Jesu ducatum regredi in terram Juda, templumque Domini ibidem reaedificare: hi post aerumnam praesentis vitae tradentur in carcerem mortis perpetuae, ubi « vermis eorum nunquam morietur, et ignis non exstinguetur . » Implebiturque in eis illa beati Petri apostoli sententia qua dicit: « Melius quippe erat eis non cognoscere viam justitiae, quam post agnit
Abbreviated transcription (Latin):
sequestrant: etsex uiros euulgo quimuenti fuerant inciuitate. hocẽ stultos oꝑatores qͥ
merito uulgi nomine nunc cupantur.: Quia utilitatem consilioꝵ diuinoꝵ discere. &
factis implere neglexerant: hosscilic& om̃s collens naba zardan princeps militum.
dux̃ adregem babilonis in reblatha : ꝑcussitq eos rexbabylonis. & int̃fec̃ inreblatha
int̾ra emach: Quia antiquus hostis. cumꝑ nequitiam suã talem p̃dam ab ecda cuellens
collit hoc uo ͭ ambit. hoc toto studio agit. ut ad pp&uȩ mortis int̃fectionem eus ꝑducat: quos
ꝑcutt rex c̃fusionis inreblatha: hoc in multutu dine sederũ: & amore uoluptatum : Unde
et trans latusẽ uida docerra suã cũilli qua inc̃fusionem nominis dĩ in ȩcda uidebañ
habers : ꝑscelera & peccata mulu plicia deterra uirtutũ transiati in regnũ c̃fusionis. &

Expanded text:
sequestrant. « Et sex viros et vulgo, » qui inventi fuerant in civitate, hoc est, stultos operatores qui sequestrant. « Et sex viros et vulgo, » qui inventi fuerant in civitate, hoc est, stultos operatores qui merito vulgi nomine nuncupantur, quia utilitatem consiliorum divinorum discere et factis implere neglexerant. Hos scilicet omnes tollens Nabuzardan princeps militum duxit ad regem Babylonis in Reblatha. « Percussitque eos rein terra Emath: quia antiquus hostis cum per nequitiam suam talem praedam ab ecclesia evellens tollit, hoc voti ambit, hoc toto studio agit, ut ad perpetuae mortis interfectionem eos perducat. Quos percutit rex confusionis in Reblatha: hoc est, in mulitudine scelerum et amore voluptatum. Unde » Et translatus est Juda de terra sua: cum illi, qui confessionem nominis Dei in ecclesia videbantur habere, per scelera et peccata multiplicia de terra virtutum translati in regnum confusionis et
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem. qu imnepiscopis cst unor ẽ uoluptaus terrenȩ. &uituꝵ cauena c̃seringi: ulit qq si¬
milit̃ & sophoniam quint p̃tatur absanditꝰ sac̃ dotem scđm : cũ scđi ordins uiros hoce ps¬
biteros quitalentũ uerbi dẽ int̾ra fodientes absconderent insuũ onta subigis e t tresiani¬
fectus suꝑ uros bellatores: Eunichus iste signisicat cos quosalibi scriptura stultas uirgi nes
appellat. quiuasa oleo uacua in manib tenebant: Continentes uidelic&e: seacultu corpora¬
bellatores constituuntur: cum ar rogantiã p̃ cauere ñmeditant: t̃ ulit & quinq uiros
dehis quis teterant corã regȩ : Iilos ꝓficto quiquinq sensib corporas uoluptati seruientes
regi uitiorum semꝑ adsistebant: & sophar principem exercit᷑. quiꝓbabat tyrones deppło
terrȩ: Sophar int̃p̃tat̃ dissipans uł diuidens : Sugnificans cos quirudes ineccda quos ad
militiã xp̃i nutrire debuerant: Prauis exemplis dissipantes. a co&u fidelium ꝑerrorem

Expanded text:
inem, qui in episcopis est, amore voluptatis terrenae vitiorum catena constringit. Similiter Sophoniam, qui interpretatur absconditus, sacerdotem secundum, cum secundi ordinis viros, id est presbyteros qui talentum verbi in terra fodientes absconderant in suum dominium subigit. Et tresaefectus super viros bellatores. Eunuchus iste significat eos quos alibi Scriptura sacra stultas virgines appellat , qui vasa oleo bellatores constituuntur cum arrogantiam non praecaveant. Quinque viros de his qui steterant coram rege , id est, iregi vitiorum semper assistebant. « Et Sophar principem exercitus, qui probabat tirones de populo terrae. » Sophar interpretatur dissipans vel dividens, significans eos qui rudes in Ecclesia, quos ad militiam Christi nutrire debuerant, pravis exemplis dissipantes, in coetu fidelium per errorem
Abbreviated transcription (Latin):
Ut gaudere sol& fess iam nauta labore
Desiderata diu littora nauta uidens
Haudaliter scriptor optato fine libelli
Exultat uiso lassus & ipse u quidem

Expanded text:
Ut gaudere solet fessus jam nauta labore Desiderata diu littora nota videns, Haud aliter scriptor optato fine libelli Exsultat viso, lassus et ipse quidem
Abbreviated transcription (Latin):
chias iustumse asseruit. &iam incogitatione: Atq unde ille offendit : inde iste dñm placͦuit:
cur itaq hoc nisi quia omp̃s ds̃ singuloꝵ uerba accogitationes pensat: &ineiuis aurib supba
tertio ascendes templum dñi & addam dieb tus quindecim annos: Sed & demanu regis
asyrioꝵ liberabote. &cuutatem hanc : & ꝓycegam urbem istam ꝓpt̃ me & ꝓpt̃ dauid seruũ meũ
fleuut aut̃ fletu magno ꝓpt̃ ꝓmissionem diũ dauid. quã uidebat insua morte perituram: Co
enĩ tempore eŗechias filios ñ habebat : nãpꝰ mortem ciꝰ manasses cũ.xii. annoꝵ eã regnare

Expanded text:
chias justum se asseruit etiam in cogitatione, atque unde ille offendit, inde iste Domino placuit. chias justum se asseruit etiam in cogitatione, atque unde ille offendit, inde iste Domino placuit. Cur itaque hoc? Nisi quia omnipotens Deus singulorum verba ac cogitationes pensat, et in ejus auribus superba tertio ascendes templum Domini, et addam diebus tuis quindecim annos. Sed et de manu regis Assyriorum liberabo te, et civitatem hanc, et protegam urbem istam propter me et propter David servum meum. » Flevit autem fletu magno, propter promissionem Domini ad David, quam videbat in sua morte perituram. Eo enim tempore Ezechias filios non habebat; nam post mortem ejus Manasses, cum duodecim esse
Abbreviated transcription (Latin):
ramte inueritate & incorde ꝑfecto : & qđ placitũẽ coramce fecerim: Felix c̃scientia : quȩ
ad flictionis tempore. bonoꝵ operum recordatur : Beati enĩmundo corde : qm̃ ipsi dm̃ uide¬
& cc̃ẽ ficerit quȩ scriptura cõmemorat Plerumq iusti aliquib necesfitatib afflicti. sua oꝑa
cogunt̃ fateri Sedcum eoꝵ dicta inuisti audiunt:. haec ꝑdationem potiui queꝑ ueritatem exis.¬
timant ꝓlata: exsus enĩ cordib uerba iuistoꝵ pensant: x dicihumilit̃ possẽ uerbabona ñ ẽstiman:
Sic̃ grauis culpaẽ . sibi hoc hominem arrogare qđ nẽ sie plerũq cul pa nulla ẽ sihumilit̃ bonũ
possideo : siustificatꝰ magis publicanꝰ quãille exut: Erechias quoq rexcũ molestia corporis
lauerim corãte inueritate & incorde ꝑfecto: Nec tunc dñs haue confestonem psectionis cius
dispex̃ aut renuuit : quẽ mox insiuis p̃cib exauduut: Ecce phariseus seuistificauit inopere: erȩ¬

Expanded text:
ram te in veritate, et in corde perfecto, et quod placitum est coram te fecerim. » Felix conscientia quae afflictionis tempore bonorum operum recordatur. « Beati enim mundo corde quoniam ipsi Deum videet caetera fecerit quae Scriptura commemorat. Plerumque aliquibus justi necessitatibus afflicti sua opera coguntur fateri, sed cum eorum dicta injusti audiunt haec per elationem potius quam per veritatem existimant prolata. Ex suis enim cordibus verba justorum pensant, Sicut enim gravis culpa est sibi hoc hominem arrogare quod non est, sic plerumque culpa nulla est, si humiliter bonum possideo. Sed justificatus magis publicanus, quam ille exiit. Ezechias quoque rex cum molestia corporis Nec tamen Dominus hanc confessionem perfectionis ejus despexit, aut renuit, quem mox in suis precibus exaudivit. Ecce Pharisaeus se justificavit in opere. Eze
Abbreviated transcription (Latin):
mecha meo ue singulos ũbra descendens horarum sratia t̃mnar&&: e rat em̃ hora ditideci¬
ma quando haeerͥeg ꝓrhoea loquebat̃ : Uisgꝰ inquuid utascendat ũbra decem lincis: ꝓcedenes
sole sapratorram ꝑ horeales plagas usq adorientem qdđ subt trã cotiliana csuaudine
sues cursus erat facturus Anurcuertat̃ umbra totdilem gradib c̃uersi recfer sum fa-¬
cie solisipsoq paustralem plagam adoriente m ragreso: S faaleẽ inquĩd humbrã cres
cere deuem lincis nec hoc uolo uefiat seluercuertat᷑ raetorsum decm gradib: U idi nãq
quia maioris miraculi et̃ poterat sisol c̃trariũ suomori cursum ager&& : quãsi c̃ sueca
pcessu incedens tami &e simulto altiũ idẽ suprat̃rasdat᷑ adoruentem quasi seđt digi manȩ

Expanded text:
mechanica, ut per singulos umbra descendens, horarum spatia terminaret. Erat autem hora diei decimechanica, ut per singulos umbra descendens, horarum spatia terminaret. Erat autem hora diei decima, quando haec regi propheta loquebatur: « Vis ergo, inquit, ut ascendat umbra decem lineis, » procedente sole supra terram per boreales plagas usque ad orientem, quae subtus terram quotidiana consuetudine sui cursus erat facturus: an ut revertatur umbra totidem gradibus, conversa retrorsum facie solis, ipsoque per australem plagam ad orientem regresso? At rex, Facile esis; nec hoc volo ut fiat, sed ut revertatur retrorsum decem gradibus. Vidit namque quod majoris miraculi esse poterat, si sol contrarium suo mori cursum ageret, quam si consueto processu incedens; tametsi multo altius, id est, supra terras elatus ad orientem, quasi secundi diei mane
Abbreviated transcription (Latin):
gum untellgi uolunt cuiẽtraria pucant᷑: uł sapta incybo. ł apposita ncor pori quecũꝵ s dil¬
tia esgo uidẽ porenta monstrar&ur pres noxias & aduersas sanitas resiautat̃ : ali suin:
ñulds seda postoma suspie ant̃ : quando tuñs corpꝰ cocto & puirescente pure coplet e tiuxta
ariẽ medicoꝵ om̃is sanes sictiorib ficis atq c̃tusis incũts suꝑ ficiem ꝓuocatur: dep hoc ñs
nenlam eẽ medicinã. que usu ẽstoe et experumto: quia or hno seaeritds̃. Dixerat auitẽ
oteebias ad suam qder it siguũ quia dñs mesanabit : e quia ascensursim dieceruio teplin
dĩs cuu ait csuias: hocerit signũ adĩo qđł facstur sudñs sermone quẽ lo cutuse  Nis uta scendit
unbra decim lineis anutr euertat᷑ cõtidem gradib: oerłq: Datur au sigium ut olec mgri¬
dib reuerdtur: quos nueta simn machum in lincas. &oro logum uertim: quicgadus intel¬
lex̃ ilincis utmansesuorem sqisum legentib facer& : Siue ita erant extructi gradus arte

Expanded text:
pta in cibo, vel apposita corpori quaecumque sunt dulcia. Ergo ut Dei potentia monstraretur, per res noxias et adversas sanitas restituta est. Alii SIIN, non ulcus, sed apostema suspicantur: quando tumens corpus cocto et putrescente pure completur. Et juxta artem medicorum, omnis sanies siccioribus ficis atque contusis, in cutis superficiem provocatur: ac per hoc non spernendam esse medicinam, quae usu constet et experimento: quia et hanc Ezechias ad Isaiam: Quod erat signum, quia Dominus me sanabit, et quia ascensurus sum die tertio templum Domini? Cui ait Isaias: Hoc erit signum a Domino, quod facturus san ut revertatur totidem gradibus? » etc. Datur autem signum, ut sol decem gradibus revertatur, quos nos, juxta Symmachum, in lineas et horologium vertimus. Qui gradus intelligit in lineis, ut manifestiorem sensum legentibus faceret. Sive ita erant exstructi gradus arte
Abbreviated transcription (Latin):
aris. filius quippe m̃s uiuit. & filiustuus mor tuus ẽ: atq in hunc modũ conten-¬
debant corã rege: iuncrex salomon quimani feste saluator accipitur icđm psal.
mũ septua gesimũ primũ quititulis salomonis inscribitur. ubi nulla dubitatio
ẽ quicunctãq̃ dicant᷑ non salomonimortuo. sed xp̃i conueniant maiestati ::
simulat ignorantiam . & human᷑ ꝓ dispensatione carnis menut᷑ affectus : Sicuti
& in alio loco. ubipo suistis latarum : & ad muliere fluentẽ sangiune. iluisme
tetigit : gladiũ postulat. de quo dixerat. Noliteputare quoduenerim pacem¬
mittere suꝑ terram : nonuem mit tere pace sed gladium: uenienim diuidere
hominẽ cõntapatrẽ suum & filiã contramatresuam ÷ & nurũ contra socrum
suus  &inimici hominis domesticieius. Et tẽptat natura natue dns suilq sedm
possideat i sed ut int̃ ficiat. Aeccła que sid arum ee en bentral& ceuidi pueru: noni

Expanded text:
ntiris; filius quippe meus uiuit et filius tuus mortuus est. atque in hunc modum contenntiris; filius quippe meus uiuit et filius tuus mortuus est. atque in hunc modum contendebamum septuagesimum primum, cujus titulus Salomoni inscribitur, ubi nulla dubitatio est quin cuncta quae dicantur, non Salomoni mortuo, sed Christi conveniant majestati simulat ignorantiam et humanos, pro dispensatione carnis, mentitur affectus. Sicuti et in alio loco. « Ubi posuistis Lazarum? » Et ad mulierem fluentem sanguine: « Quis me tetigit? » Gladium postulat de quo dixerat, nolitemittere super terram; non ueni mittere pacem, sed gladium. ueni enim diuidere hominem contra patrem suum et filiam contra matrem suam et nurum contra socrum suam. et inimici hominis domestici eius — et temptat naturam naturae dominus uultqpossideat, sed ut interficiat; ecclesia, quem scit suum esse, libenter concedit aemulae, dum
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinȩ copulat: tenebrarum errore coopertaẽ: oppressitq: eum dormi-¬
ens mater sua: quȩ non poterat dicere. Ego dormio. & cormeum uigilat: Me-
dia nocte consurgens. tulit filiũ delatere eccłae dor mirntis & in suo collocauit
sinu: Relege totam apostoli ad galatas cpistolam : & anim aduertes. quomodo
silio s eccłȩ: suos facere festin& sina goga. & dicat apłs. filiolimei. quositerũ parturio.
donec formetur xp̃s in uobis: uiuum tulit. non ut possider& : sed ut occider& : Non
enim aonorefecit hoc filii sedemulȩ odio : & suum mortuum ꝑ legisceremonias
aeclesi asticos uiros intellexerit ecła non eẽ suũ filium qui tenebat᷑ in lege : & in lu¬
ce cogno uerit quem in tenebris non uidebat: Inde iurgium otum ẽ. p̃sente
rege. alttra dicente. filius tuus mortuus ẽ. m̃s aut uiuit : altera respondente. m̃¬

Expanded text:
doctrinae copulat, tenebrarum errore cooperta est. « Oppressitque eum dormidoctrinae copulat, tenebrarum errore cooperta est. « Oppressitque eum dormiens mater sua, » quae non potuit dicere: « Ego dormio, et cor meum vigilat . dia nocte consurgens tulit filium sinu. relege totam apostoli ad Galatas epistulam et animo aduertis, quomodo filios ecclesiae suos facere -festinet synagoga et dicat apostolus: filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in uobis. uiuum tulit, non ut possideret, sed ut occideret. non enim amore fecit hoc filii, sed aemulae odio, et suum mortuum per legis caerimonias ecclesiasticos uiros intellexerit ecclesia non esse suum filium, qui tenebatur in lege, et in luce cognouerit, quem in tenebris non uidebat. inde iurgium ortum est praesente rege altera dicente: filius tuus mortuus est, meus autem uiuit, altera respondente: me
Abbreviated transcription (Latin):
incantico canticorum : In tro dux̃merex incubi culũ suum Et iterũ: e quidẽ
ñ sꝑnentẽ assumens intro ducãte in domũ matrismeȩ: & incubiculũ eius quȩ
concepit me Tercia aut die post qũa ego peperipeperit & hȩc: Si consideres
peaum lauantem manꝰ atq: dicentem Mundus ego sum a sanguine iustihuiꝰ ÷
si centurione antepatibulum conficentẽ. uerehicerat filiusdi: si eosquian te
passione. ꝑ philipũ dñm uidere desiderant : aud ambigis. primã peperisse eccłam
& postea nacũ populũ iudeorũ. ꝓ quodñs p̃cabatur: Pater ignosce illis. quod
mꝰ simul Multitudinis au̾t credentium. erat anima una. & corunũ : Nullus¬
q alius indomonobiscũ : exceptis nobis duab:: Non blasphemantium iudeoꝵ
non gentiliũ idolis seruientium Martuus ẽenim filius mulieris huius noc¬
te. dũ enĩ legissequi tur obseruantiam. & gratiam euangelii iugo mosaicȩ

Expanded text:
in Cantico canticorum: introduxit me rex in cubiculum suum. et iterum: et quidem in Cantico canticorum: introduxit me rex in cubiculum suum. et iterum: et quidem non spernent te. adsumens introducam te in domo matris meae, in cubiculum eius, quae concepit me. tertia, ait, die post, quam ego peperi, peperit et haec. si consideres Pilatum lauantem manus atque dicentem: mundus sum ego a sanguine iusti huius, si centurionem ante patibulum confitentem: uere hic erat filius dei, si eos, qui ante passionem per Philippum dominum uidere desiderant,. haud ambiges primam peperisse ecclesiam et postea natum populum Iudaeorum, pro quo dominus precabatur: pater, ignosce eis; quod a. atque eramus simul —multitudinis enim credentium erat anima et cor unum — nullusque alius in domo nobiscum exceptis nobis duabus, non blasphemantium Iudaeorum, non gentilium idolis seruientium. mortuus est autem filius mulieris huius nocte. dum enim legis seq
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrat auditor. quomodo meretrix signisic& eccłam. quȩ ñ hab& maculã. neq
rugã. Non dicimꝰ a eccłam ꝑmansisse meretricem: sed suisse : Nam & simonis lepsido¬¬
mo. saluator inisse dicitur conuiuium: utiq ñ quia lepro suserat eotem pore. quo
i abebat hospitem saluatorem : sed quialepsus antesuerat. Matheus quoq: incha-¬
ta logo apłorũ publicanꝰ dicitur: non quo ꝑ manserit post apostolicã digni-¬
tatem. sed qđ priussuerat publicanus÷ ut ubi abundauit peccatũ. suꝑ abun¬
dar& gratia: Simulq: considera. quid dicat eccła. contra sinagogã calãniatricẽ:¬
ego & mulier liȩc habitabamꝰ indomo una : Postresurrectionẽ enim dñi salua¬
pud eam incubiculo Aeccła enim degentib quȩ ñ habebat priuslegem & ꝓphe¬
tas. peperit indomo sinagogȩ: nec egressaẽ decubiculo. sed ingressa: undedicit

Expanded text:
quaerat auditor quomodo meretrix significet Ecclesiam, quae non habet maculam neque quaerat auditor quomodo meretrix significet Ecclesiam, quae non habet maculam neque rugam . Non dicimus Ecclesiam permansisse meretricem, sed fuisse. Nam et Simonis leprosi domo Salvator scribitur inisse convivium , utique non quia leprosus erat eo tempore quo habebat hospitem Salvatorem, sed quia leprosus ante fuerat. Matthaeus quoque in catalogo apostolorum publicanus dicitur , non quod permanserit ptatem, sed qui prius fuerit publicanus, ut,. ubi abundauit peccatum, superabundaret gratia. Simulque considera, quid dicat ecclesia contra synagogam calumniatricem:egoetmulierhaechabitabamus in domo una. post resurrectionem enim domini saluapud eam in cubiculo! ecclesia enim de gentibus, quae non habebat prius legem et prophetas, peperit in domo synagogae nec egressa est de cubiculo, sed ingressa. unde dicit