comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erat. ut qͥs testimoniũ ꝑhiberet de ho¬
mine: ip̃e enĩ sciebat. qͥd ẽẽt in homine.
nouerat qd̾ ẽẽt in homine: qd̃ ip̃e creatꝰ
homo ñ nouerat. Nonne hoc ꝓbamꝰ de
petro. q̾ͥa ñ nouerat. quid in ip̃o eẽt. qͣn¬
do dixit. tecum ero usq ad mortem:
Audi qͥa dñs nouerat. qͥd ẽẽt in boĩe.
tu mecum eris usq ad mortem: Am̃
am̃ dico tͥ. priꝰqͣm gallus cantet. ter me

Expanded text:
n erat ut quis testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat quid esset in homine. noverat quid esset in homine, quod ipse creatus homo non noverat. Nonne hoc probamus de Petro, quia non noverat quid in ipso esset, quando dixit, Tecum usque ad mortem? Audi quia Dominus noverat quid esset in homine: Tu mecum usque ad mortem? Amen, amen dico tibi, priusquam gallu
Abbreviated transcription (Latin):
Apłm petrũ pͥmum
oniũ a płoꝵ meministis in dm̃ pas¬
p̃sumptor prius. ⁊ postea factꝰ ẽ timi¬
dus negator. ꝓmiserat enim se ꝓ dño
moriturũ. cum priꝰ ꝓ illo ẽẽt dñs mo

Expanded text:
m Petrum primum omnium Apostolorum meministis in Domini paspraesumptor, et postea factus est timidus negator. Promiserat se pro Domino moriturum, cum prius pro illo esset Dominus mo
Abbreviated transcription (Latin):
qͦm regnaturꝰ ẽ in eo qd̾ dicimꝰ adueni¬
at regnũ tuũ. Semꝑ quidem ille cũ
patre regnat. scdmn qd̾. ẽ filiꝰ dei. u̾bũ
dei: u̾bum ꝑ qd̾ facta sunt omĩa. Pre¬
dixerunt aũ ꝓpħe regnũ eiꝰ. etiã scd̾m¬
modo colligit᷑. qd̾ m comparat᷑: qd mͦ
emit᷑ sanguine xp̃i. Erit aliqͣndo ma¬
nifestũ regnũ dei. qͣndo aꝑta erit cla¬

Expanded text:
quomodo regnaturus est in eo quod dicimus, Adveniquomodo regnaturus est in eo quod dicimus, Adveniat regnum tuum . Semper quidem ille cum Patre regnat secundum quod est Filius Dei, Verbum Dei, Verbum per quod facta sunt omnia. Praedixerunt autem Prophetae regnum emodo colligitur, quod modo comparatur, quod modo emitur sanguine Christi: erit aliquando manifestum regnum ejus, quando a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa in factis ⁊ dictis occisus ẽẽt a
pͥncipib sac̃dotũ. ⁊ nos inquiunt spe¬
rabamꝰ. quia ip̃e ẽẽt redemptio isrł Re¬
cte sperabatis. uerum sperabatis: in
illo est redemptio isrł. S qͥd festina¬
tis: Raꝑe uultis: Illud etiam indi¬
cat nob̾ hunc sensũ: qͥa cũ ab eo q̃re¬
rent discipłi de fine. dixerunt ei. Si
hoc in tempore p̃sentaberis: ⁊ qͣndo
regnum isrł: Iam enim ẽẽ cupiebãt.
iam uolebant: hoc est rapere uelle
⁊ regem facere. S ait discipłis. qͥa
adhuc solus ascensurꝰ erat. ñ ẽ in qͥt¬

Expanded text:
propheta in factis et dictis occisus esset a propheta in factis et dictis occisus esset a principibus sacerdotum; Et nos, inquiunt, sperabamus quia ipse esset redempturus Israel . Recte sperabatis, verum sperabatis: in illo est redemptio Israel. Sed quid festinatis? Rapere vultis. Illud etiam indicat nobis hunc sensum, quia cum ab eo quaererent discipuli de fine, dixerunt ei: Si hoc in tempore praesentaberis, et quando regnum Israel? Jam enim esse cupiebant, jam volebant; hoc est rapere velle, et regem facere. Sed ait discipulis, quia adhuc solus ascensurus erat: Non, inq
Abbreviated transcription (Latin):
de etiam ip̃e. uenite bñdicti patͥs mei.
ꝑcipite regnũ qd̃ uob̃ paratum est
ab origine mundi. Discipuli aũ ⁊
turbe credentes in eũ. putauert̃ illũ
sic uenisse. utiam regnaret. Hoc est
uelle raꝑe ⁊ regem facere: p̃uenire uel¬
le tempꝰ regni eiꝰ. qd̾ ip̃e apud se occul¬
tabat: ut oportune ꝓderet. ⁊ oportune
in fine scłi declararet.Nam ut noue¬
ritis quia uolebant regem facere. id
est ante uenire. iam habere manife¬
stũ xp̃i regnũ. quẽ primo oportebat
uidicati. ⁊ deinde iudicare: ubi cru¬
cifixus est ⁊ illi qui in eum sperabãt
spem resurrectionis eiꝰ ꝑdiderant. re¬
surgens a mortius. inuenit inde du¬
os. eum desperatione sermocinantes.
⁊ cũ gemitu que gesta fuerant collo¬
quentes.⁊ apparens eis ue.i. lut in¬
cognitꝰ. cum eoꝵ oculi tenerent᷑. ne ab
eis agnosceret᷑. sermonẽ tractantib
miscuit:at illi narrantes ei unde ser¬
mocinarent᷑. dixer̃t qd̾ ille magnaᷤᷤ

Expanded text:
de etiam ipse ait: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Discipuli autem et turbae credentes in eum, putaverunt illum sic venisse ut jam regnaret: hoc est velle rapere et regem facere, praevenire velle tempus ejus, quod ipse apud se occultabat, ut opportune proderet, et opportune in fine saeculi declararet. 3. Nam ut noveritis quia regem cum volebant facere, id est, antevenire, et jam habere manifestum Christi regnum, quem primo oportebat judicari, et deinde judicare: ubi crucifixus est, et illi qui in eum sperabant, spem resurrectionis ejus perdiderant, resurgens a mortuis invenit inde duos cum desperatione sibi sermocinantes, et cum gemitu quae gesta fuerant colloquentes; et apparens eis velut incognitus, cum oculi eorum tenerentur ne ab eis agnosceretur, sermonem tractantibus miscuit: at illi narrantes ei unde sermocinarentur, dixerunt quia ille magnus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾henderet᷑. quẽ admodũ post ea qͣnd
cum eis loquebat᷑. Aliqͥd gͦ significa¬
uit fugiendo. Quid est fugit: Non
potuit intelligi altitudo eiꝰ. Quicqͥ
enim ñ intellexeris. fugit me dicu
Ergo fugit in montem iterũ ip̃e sol
pͥmogenitꝰ a mortuis ascendens su
om̃s celos: ⁊ int̾pellans ꝓ nob̃. Intem

Expanded text:
omprehenderetur, quemadmodum postea quando omprehenderetur, quemadmodum postea quando cum eis loquebatur? Aliquid ergo significavit fugiendo. Quid est, fugit? Non potuit intelligi altitudo ejus. Quidquid enim non intellexeris, Fugit me, dicis. Ergo fugit iterum in montem ipse solus. Primogenitus a mortuis ascendens super omnes coelos, et interpellans
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ ex alto sp̃u sc̃o suꝑueniente
iudea ⁊ in samaria. ⁊usq in fines
t̾re. uultis ut iam exhibeam regnũ:
Orius colligam. qd̃ exhibeam. Alti¬
tudinẽ amatis. ⁊ altitudinẽ adipit¬
cemini: s ꝑ humilitatẽ me seqͥ̃min
Sic de illo etiam p̃dictum ẽ. ⁊ congu¬
gatio popłoꝵ circum dabit te.⁊ ꝓpte
hanc in altũ regredere. idest ut citel¬
det te congregatio popłoꝵ: ut muli
colligas. regredere in altum. Sie fecn
pauit ⁊ ascendit. Quare aũ dictum
est fugit.: Neq enim uere si nollet u¬
neret᷑: si nollet rapetur: qui si nollen
nec agnoscerer᷑. Nam ut noueriti h
mystice factũ. ñ ex necessitate s exsi¬
nificante dispositione modo in con¬
seq̃ntib uidebimꝰ. quia eisdem turo
que eũ querebant apparuit: ⁊ cũ en
loquens multa illis dixit. multa
de pane celesti disputauit. Non ni
cũ ipsis de panib disputans erat
a quib ne teneret᷑ aufugerat: No
gͦ ⁊ tunc poterat agere ut ñ ab eis q¬

Expanded text:
estes Judaea et Samaria, et usque in fines terrae . Vultis ut jam exhibeam regnum; prius colligam quod exhibeam: altitudinem amatis, et altitudinem adipiscemini; sed per humilitatem me sequimini. Sic de illo etiam praedictum est, Et congregatio populorum circumdabit te, et propter hanc in altum regredere ; id est, ut circumdet te congregatio populorum, ut multos colligas, regredere in altum. Sic fecit; pavit, et ascendit. 4. Quare autem dictum est, fugit? Neque enim vere si nollet teneretur, si nollet raperetur, qui si nollet nec agnosceretur. Nam ut noveritis hoc mystice factum, non ex necessitate, sed ex significante dispositione, modo in consequenti videbitis; quia eisdem turbis quae eum quaerebant apparuit, et cum eis loquens multa eis dixit, multa de pane coelesti disputavit: nonne cum ipsis de pane disputans erat, a quibus ne teneretur aufugerat? Non ergo et tunc poterat agere ut non ab eis c
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Unde ⁊ quinq illis porticib lan¬
guidi ꝓdebant᷑. ñ sanabant᷑. Iue aũ cu
rauit languidũ ibi: qui ⁊ hic tͣbas de
qͥnq panib pauit. Nam ⁊ suꝑ fenũ
discumbebant. Carnalit̾ gͦ sapiebant
⁊ in carnalib quiescebant. Omĩs eñ
caro fenũ. Que erant aũ illa fragm̃ta.
nisi que popłs ñ potuit manducare. In¬
telligunt᷑ enim quedam secretiora inta¬
gentie que ñ potest caꝑe multitudo. il¬
lis credant᷑ qui idonei sunt ⁊ alios doc¬
re sicut erant apłi: unde duodecĩ cop¬
ni impleti sunt. Factum ẽ hoc ⁊ mira¬
bilit̾ quia magnũ factũ est: ⁊ utilit̾
qͥa spiritualit factum ẽ. Qui tc̃ uidei
admirati sunt: nos aũ ñ miram᷑. cũ
audiuimꝰ. faccum est enĩ ut illi uide¬
rent. scriptũ est aũ ut nos audiremꝰ
Qd̾ in illis oculi ualuer̃t: hoc in nob̾
fides. Cernimꝰ qͥppe animo qd̾ oculis ñ
potuimꝰ. ⁊ p̃lati sumꝰ illis. qm̃ de nob̃

Expanded text:
tur? Unde et quinque illis porticibus lantur? Unde et quinque illis porticibus languidi prodebantur, non sanabantur. Ille autem ibi curavit languidum , qui et hic turbas de quinque panibus pavit. Nam et super fenum discumbebant: carnaliter ergo sapiebant, et in carnalibus quiescebant. Omnis enim caro fenum . Quae sunt autem illa fragmenta, nisi quae populus non potuit manducare? Intelliguntur ergo quaedam secretiora integentiae, quae non potest capere multitudo, illis credantur qui idonei sunt et alios docere, sicut erant apostoli? Unde duodecim cophini impleti sunt. Factum est hoc et mirabiliter, quia magnum factum est; et utiliter, quia spirituale factum est. Qui tunc viderunt, admirati sunt: nos autem non miramur cum audimus. Factum est enim ut illi viderent, scriptum est autem ut nos audiremus. Quod in illis oculi valuerunt, hoc in nobis fides. Cernimus quippe animo, quod oculis non potuimus: et praelati sumus illis, quoniam de nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent. Nostis aũ ordeum ita creatũ.
ut ad medullam eiꝰ uix pueniat᷑. Uesti¬
t᷑ enim eadem medulla tegmine palee.
⁊ ip̃a palea tenax ⁊ inherens ẽ: ut cũ
labore exuat᷑. Talis ẽ littera ueteris te¬
stam̃ti. uestita tegminib carnaliũ
sacram̃toꝵ S si ad eiꝰ medullam ꝑue¬
niat᷑. pascit ⁊ saciat. Ferebat gͦ qͥdam
puer quinq panes ⁊ duos pisces Si
q̃ramꝰ qͥs fuerit puer iste. forte popłs
isrł erat. sensu puerili portabat: nec
manclucabat. Iua enim que portabat.
clausa onerabant:aꝑta pascebant.
Duo aũ pisces uident᷑ nob̃ significa¬
re duas illas in ueteri testam̃to sub¬
limes ꝑsonas que ungebant᷑ ad po¬
pulũ scificandũ ⁊ regendũ sac̃doteᷤᷤ
⁊ reges. ⁊ ip̃e in ministerio uenit ali

Expanded text:
pertinent. Nostis autem hordeum ita creatum, pertinent. Nostis autem hordeum ita creatum, ut ad medullam ejus vix perveniatur: vestitur enim eadem medulla tegmine paleae, et ipsa palea tenax et inhaerens, ut cum labore exuatur. Talis est littera Veteris Testamenti, vestita tegminibus carnalium sacramentorum: sed si ad ejus medullam perveniatur, pascit et satiat. Ferebat ergo puer quidam quinque panes et duos pisces. Si quaeramus quis fuerit puer iste, forte populus Israel erat: sensu puerili portabat, nec manducabat. Illa enim quae portabat, clausa onerabant, aperta pascebant. Duo autem pisces, videntur nobis significare duas illas in Veteri Testamento sublimes personas, quae ungebantur ad populum sanctificandum et regendum, sacerdotis et regis. Et ipse in mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
as ait. Est hic puer qui habet qͥnq: pa¬
nes ⁊ duos pisces: s hec quid sunt int̾
tantos: Cum dixisset phylippꝰ int̾roga¬
tꝰ. ducentoꝵ denarioꝵ panes ñ suffice¬
re. ex quib tanta illa turba reficeret᷑:
erat quidã puer ibi portans qͥnq pa¬
nes ordeaceos ⁊ duos pisces:⁊ ait ihc.
facite homines discumbere. Erat aũ
fenum multũ:⁊ discubuert̃ ferme .uͦ.
milia hominũ. Accepit aũ dñs ihc pa¬
nes. gr̃as egit. Iussit. ⁊ fracti st̃ panes:
positi ante discumbentes. si iam qͥnq:
panes: s qd̃ adiecerat qui creauerat.
qd̃ auctũ erat. ⁊ de piscib qͣntũ suffi¬
ciebat. Parum ẽ turbam illam fuisse
saciatam: etiam fragm̃ta resederunt.
⁊ ip̃a colligi iussa st̾ ne ꝑirent:⁊ imple¬
uer̃t duodecim cophinos fragm̃torũ.
Breuit ut c̾ramus quinq panes intel¬
ligunt᷑ qͥnq libri moysi: merito ñ tri¬
ticei. s ordeacei: quia aduetꝰ testam̃tũ

Expanded text:
as ait: Est hic puer quidam qui habet quinque paas ait: Est hic puer quidam qui habet quinque panes et duos pisces. Sed haec quid sunt inter tantos? Cum dixisset Philippus interrogatus, ducentorum denariorum panes non sufficere quibus tanta illa turba reficeretur, erat ibi quidam puer portans quinque panes hordeaceos et duos pisces. Et ait Jesus: Facite hominefenum multum, et discubuerunt ferme quinque millia hominum. Accepit autem Dominus Jesus panes, gratias egit, jussit, fracti sunt panes, positi ante discumbentes. Non jam quinque panes, sed quod adjecerat, qui creaverat quod auctum erat. Et de piscibus quantum sufficiebat. Parum est turbam illam fuisse satiatam, etiam fragmenta resederunt: et ipsa colligi jussa sunt, ne perirent; et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum. 5. Breviter ut curramus, quinque panes intelliguntur quinque libri Moysi: merito non triticei, sed hordeacei; quia ad Vetus Testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
ait scriptura. Hoc aũ dicebat temptãs
eũ. discipulũ scilicet phylippũ. quem
int̾rogauerat: ip̃e enim sciebat quid
ẽẽt factuiꝰ. Cui gͦ bono temptabat. ni¬
si quia ignorantiam discipłi demon¬
strabat: Et forte in demonstratione ig¬
norantie discipuli. aliqͥd significauit.
Apparebit gͦ cum ip̃m sacram̃tũ de qͥn¬
q panib ceperit nob loqui ⁊ qd signi¬
ficet indicare. Ibi enim uidebimꝰ. qͣre
dñs in hoc facto ignorantiã discipli
uoluit int̾rogando qd sciebat ostende¬
re. Nos int̾rogamꝰ nãq aliqͣndo qd nes¬
qͣndo int̾rogamꝰ qd̾ scimꝰ: scire uolenteᷤ¬
utrũ ⁊ ille sciat quem int̾rogamꝰ. Utrũ¬
q hoc nouerat dñs.⁊ qd̾̃ int̾rogabat sci¬
ebat. Quid enim ẽẽt facturꝰ ip̃e nouerat:¬
⁊ hoc nescire phylippũ similit̾ sciebat.
Quare itaq int̾rogabat. nisi qͥa illiꝰ
ignorantiam demonstrabat: Et hoc qͣ¬
re fecerit. ut dixi post intelhgemꝰ. Andre¬

Expanded text:
ait Scriptura: Hoc autem dicebat tentans ait Scriptura: Hoc autem dicebat tentans eum, discipulum scilicet Philippum quem interrogaverat. Ipse enim sciebat quid esset facturus. Cui ergo bono tentabat, nisi quia ignorantiam discipuli demonstrabat? Et forte in demonstratione ignorantiae discipuli aliquid significavit. Apparebit ergo, cum ipsum sacramentum de quinque panibus coeperit nobis loqui, et quid significet indicare: ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat, ostendere. Nam interrogamus aliquando quod nesquando interrogamutrum et ille sciat quem interrogamus. Utrumque hoc noverat Dominus: et quod interrogabat sciebat, et quid esset facturus ipse noverat, et hoc nescire Philippum sciebat similiter. Quare itaque interrogabat, nisi quia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. Andre
Abbreviated transcription (Latin):
equus ⁊ mulus quib ñ est intellectꝰ. Er¬
go fr̃s mei aĩam habere ⁊ intellectũ ñ ha¬
bere. hoc est ñ adhibere. nec scdm eũ ui¬
uere: bestialis est uita. Est enim in nob̾
qͥddam bestiale. qd̾ in carne uiuimꝰ: s
intellectu regendũ est. Motꝰ enĩ anime
scdm carnem se mouentis. ⁊ in delicias
carnales ĩmoderate diffluere cupien¬
tis: regit desuꝑ intellectꝰ. Quiᷤ debet di¬
ci uir qui regit. an qui regit᷑: Pcul
dubio cũ ordinata uita ẽ: intellectus
animam regit. ad ip̃am asam ꝑtinenᷤ.
Non enĩ aliquid aliud est qͣm anima:
s aliqͥd anime est intellectꝰ: qm ñ ali¬
qͥd aliud qͣm caro est oculus. s aliq̃d
carnis est oculus. Cum aũ aliq̃d car¬
nis sit oculus: solus tam̃ luce ꝑfruit᷑.
cetera tam̃ m̃bra carnalia luce ꝑfundi
possunt: lucem sentire ñ possunt. Solꝰ
oculus eã ꝑfundit᷑. ⁊ ꝑfruit᷑. Sic in aĩa
nr̃a est quiddam qd̾ intellectꝰ uocat᷑: s

Expanded text:
quus et mulus, quibus non est intellectus . Ergo, fratres mei, animam habere, et intellectum non habere, hoc est, non adhibere, nec secundum eum vivere, bestialis est vita. Est enim in nobis quiddam bestiale quo in carne vivimus, sed intellectu regendum est. Motus enim animae secundum carnem se moventis, et in delicias carnales immoderate diffluere cupientis, regit desuper intellectus. Qui debet dici vir? qui regit, an qui regitur? Procul dubio cum ordinata vita est, intellectus animam regit, ad ipsam animam pertinens. Non enim aliquid aliud est quam anima, sed aliquid animae est intellectus: quomodo non aliquid aliud quam caro est oculus, sed aliquid carnis est oculus. Cum autem carnis aliquid sit oculus, solus tamen luce perfruitur: caetera autem membra carnalia luce perfundi possunt, lucem sentire non possunt; solus ea oculus et perfunditur et perfruitur. Sic in anima nostra quiddam est quod intellectus vocat
Abbreviated transcription (Latin):
est enim aĩam habere: Non ẽ magnũ:
nam ⁊ pecus habet. Unde tu melior: Qa
intellectũ habes: qd̾ pecus ñ habet. Q̾ d
ẽ gͦ uoca uirum tuũ: Non me capis: ñ
me intelligis.De dono dei t̾ loquor: tu
aũ carnem cogitas. Scd̾m carnẽ tu uiᷤ¬

Expanded text:
est enim animam habere? Non est magnum, nam et pecus habet. Unde tu melior? Quia intellectum habes, quod pecus non habet. Quid est ergo, Voca virum tuum? Non me capis, non me intelligis: de dono Dei tibi loquor, tu autem carnem cogitas; secundum carnem
Abbreviated transcription (Latin):
posito. discipuli in nauicula qͥd il¬
tiebant᷑: Nam illo in altis constiu¬
to: nauicula illa eccłiam p̃signabꝰ
Si ñ hoc pͥmo in eccłia intelligimꝰ A
illa nauicula patiebat᷑: ñ erant il
significantia. s simplicit̾ cͣn seune¬
cleticoꝵ. aliꝰ premit᷑ a potentiore. fugit
ad eccłiam. Alius uult ꝓ se int̾ueniri.
apd eum apd̾ quẽ parum ualet: ille
sic. ille sic: implet̃ cotidie talib eccł̃ia.

Expanded text:
posito, discipuli in navicula quid patiebantur? Nam illo in altis constituto, navicula illa Ecclesiam praesignabat. Si non hoc primo in Ecclesia intelligimus, quod illa navicula patiebatur; non erant illa significantia, sed simpliciter transeunclericorum; alius premitur a potentiore, fugit ad ecclesiam; alius pro se vult interveniri apud eum apud quem parum valet: ille sic, ille sic; impletur quotidie talibus ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m u̾bũ di. Sic aũ ꝓpħa xp̃c. dñs ꝓphe¬
tarũ. sicut angelus xp̃c. dñs angeloꝵ.
Nam ⁊ ip̃e dictꝰ estmagni consilii an¬
gelus Uerum tam̃ alibi quid dicit ꝓ¬
gatũ. ñ mittet angelũ: s ueniet ipse.
Quis ueniet: Ip̃e angelus. Certe ñ per
angelũ. nisi quia ip̃e sic angelus: ut
etiam dñs angeloꝵ. Et enim angeli.
latine nuntii sunt. Si xp̃e nichil an¬
nuntiaret: angelus ñ diceret᷑. Si xp̃e¬

Expanded text:
phetarum, sicut angelus Christus Dominus angelorum. Nam et ipse dictus est magni consilii angelus . Verumtamen alibi quid dicit progatum, Quis veniet? Ipse angelus. Certe non per angelum, nisi quia iste sic angelus, ut etiam Dominus Angelorum. Etenim Angeli latine nuntii sunt. Si Christus nihil annuntiaret, angelus non diceretur: si
Abbreviated transcription (Latin):
ñ intellexit. Et uere nos pasti sumꝰ: qu
ad medullam ordei ꝑuenire potuimsꝰ
Deniq hoĩes illi qui uider̃t̃ hoc: qͥd pu¬
tauerunt: Illi inquit hoĩes cũ uidis¬
sent qd̃ fecerat signũ: dicebant. Qui
hic est uere ꝓpha. Forte adhuc id̾o ꝓph¬
tam xp̃m putabant: qͥa suꝑ fenũ dil¬
cumbebant. Erat aũ ille dñs ꝓpħatũ.

Expanded text:
sumus, qui ad medullam hordei pervenire potuimus. Denique homines illi qui viderunt hoc, quid putaverunt? Illi, inquit, homines cum vidissent quod fecerat signum, dicebant, quia hic est vere propheta. Forte adhuc ideo prophetam Christum putabant quia super fenum discumbebant. Erat autem ille Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Sufficit enim ut samaritanos int̾ ali¬
nigenas deputemꝰ. Et ne hoc audatius
me arbitremini dixisse qͣm ueriꝰ: au¬
dite ip̃m dñm iħm. quid dixerit de illo
samaritano uno. de decem lepsis quos
mundauerat: qui solus redit. ut gr̃as
ageret. Nonne decem mundati sunt.⁊
nouẽ ubi sunt: Non erat alius qͥ daret
głam deo: nisi hie alienigena. Iste ꝑti¬
net ad imaginẽ rei. qd̃ ab alienigenis
uenit ista mulier: que typũ gerebat
eccł̃ic. Uentura enim erat eccł̃ia de gen¬
tib. aliena a genere uideoꝵ. Audians
gͦ in illa nos. ⁊ in illa agnoscamꝰ nos
⁊ in illa gr̃as agamꝰ deo ꝓ nob̃. Illa e¬
nim figura erat. ñ ueritas: qͥa ⁊ ipsi
p̃misit siguram ⁊ facta ẽ ueritas: nã
credidit in eum. qui de illa nob̾ figu¬
ram p̃tendebat. Uenit gͦ haurire aqͣm
Simplicit̾ uenit haurire aqͣm. sicut

Expanded text:
sufficit ergo ut Samaritanos inter alisufficit ergo ut Samaritanos inter alienigenas deputemus. Et ne hoc audacius me arbitremini dixisse quam verius, audite ipsum Dominum Jesum, quid dixerit de illo Samaritano, uno de decem leprosis quos mundaverat, qui solus rediit ut gratias ageret: Nonne decem mundati sunt? et novem ubi sunt? non erat alius qui daret gloriam Deo, nisi alienigena iste . Pertinet ad imaginem rei, quod ab alienigenis venit ista mulier, quae typum gerebat Ecclesiae: ventura enim erat Ecclesia de Gentibus, alienigena a genere Judaeorum. Audiamus ergo in illa nos, et in illa agnoscamus nos, et in illa gratias Deo agamus pro nobis. Illa enim figura erat, non veritas; quia et ipsa praemisit figuram, et facta est veritas. Nam credidit in eum, qui de illa figuram nobis praetendebat. Venit ergo haurire aquam. Simpliciter venerat haurire aquam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
unam etatem. ab adam usq ad noe.
scd̾am a noe usq ad abraham: t̾ciam ab
abrabam usq ad dauid: qͣrtam a dauid:
usq ad tͣn smigͣtionẽ babylonis. qͥntã
a tnͣsmigͣtione babylonis: usq ad bap¬
tismũ iohannis. inde sexta agit᷑. Quid
miraris: uenit iłx ⁊ humiliando se ue¬
nit ad puteũ. Fatigatꝰ uenit: qͥa in fur¬
mam carnem portauit. Hora sexta: qͥa
etate seculi sexta. Ad puteum: quia ad
ꝓfunditatem huiꝰ habitationis nr̃e un¬
de dicit᷑ in psalmis. De ꝓfundis clama¬
ui ad te dñe. Sedit ut dixi: quia humi¬
liatꝰ est. Et uenit mulier. forma eccłie.
ñ iam iustificata: s iustificanda. Nam
hoc ait sermo. Uenit ignara. inuenit eu¬
⁊ loquit᷑ cum illa. Uideamꝰ quid: ui deamꝰ
qͣre. Henit mulier de samaria haurire
aqͣm Samaritani ad uideoꝵ gentẽ ñ ꝑ¬
tinebant: a lienigene enim fuerunt:
qͣmius uicinas t̾ras in colerent. Longũ
multa teneant. ⁊ necessaria ñ loqͣmur.

Expanded text:
unam aetatem ab Adam usque ad Noe; unam aetatem ab Adam usque ad Noe; secundam a Noe usque ad Abraham; tertiam ab Abraham usque ad David; quartam a David usque ad transmigrationem Babyloniae; quintam a transmigratione Babyloniae usque ad baptismum Joannis: inde sexta agitur. Quid miraris? Venit Jesus, et humiliando se venit ad puteum. Fatigatus venit, quia infirmam carnem portavit. Hora sexta, quia aetate saeculi sexta. Ad puteum, quia ad profunditatem hujus habitationis nostrae. Unde dicitur in Psalmis, De profundis clamavi ad te, Domine . Sedit, ut dixi, quia humiliatus est. 10. Et venit mulier. Forma Ecclesiae, non jam justificatae, sed jam justificandae; nam hoc agit sermo. Venit ignara, invenit eum, et agitur cum illa. Videamus quid, videamus quare: Venit mulier de Samaria haurire aquam. Samaritani ad Judaeorum gentem non pertinebant: alienigenae enim fuerunt, quamvis vicinas terras incolerent. Longum multa teneant, et necessaria non loquamur:
Abbreviated transcription (Latin):
miens meruit acciꝑe uxorem.⁊ de costa
dormiente. futura erat eccłia de latere
eiꝰ. de latere scilicet dormientis: qͥa ⁊ de
latere in cruce dormientis lancea ꝑeus¬
so: sacramenta ecclłie ꝓfluxert. S quare
hoc dicere uolui fr̃s: Qͥa infirmitaᷤ xp̃i.
nos facit fortes. Magna ibi imago p̃¬
cessit. Potuit d̾s carnem detrahere hõi
unde faceret feminam: ⁊ magis uidet᷑
congriere potuisse. fiebat enim sexus ĩ¬
firmior. ⁊ magis de carne infirmitas
fieri debuit. qͣm de osse. Ossa enim in car¬
ne firmiora sunt. Non detraxit carnem
unde faceret mulierẽ. s detraxit os. ⁊ de¬
tracto osse formata est mulier.⁊ in lo¬
cũ ossis caro adimpleta est. Poterat
posse os reddere: poterat ad faciendam
mulierem ñ costam. s carnem detͣhere.
Qͥd gͥ significauit: facta ẽ mulier ĩ
costa tamqͣm fortis: factus est adam
gͦ hora sexta: Qa etate seculi sexta. Com¬
puta in eyͣngelio tanqͣm unam horã

Expanded text:
miens meruit accipere uxorem, et de costa miens meruit accipere uxorem, et de costa n cruce dormiente futura erat Ecclesia de latere ejus, de latere scilicet dormientis; quia et de latere in cruce pendentis lancea percusso Sacramenta Ecclesiae profluxerunt. Sed quare hoc dicere volui, fratres? Quia infirmitas Christi nos facit fortes. Magna ibi imago praecessit. Potuit Deus carnem detrahere homini unde faceret feminam, et magis videtur quasi congruere potuisse. Fiebat enim sexus infirmior, et magis de carne infirmitas fieri debuit quam de osse: ossa enim in carne firmiora sunt. Non detraxit carnem unde faceret mulierem; sed detraxit os, et detracto osse formata est mulier, et in locum ossis caro adimpleta est. Poterat pro osse os reddere, poterat ad faciendam mulierem non costam, sed carnem detrahere. Quid igitur significavit? Facta est mulier in costa tanquam fortis: factus est Adam ergo hora sexta? Quia aetate saeculi sexta. Computa in Evangelio tanquam unam horam,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntur: si filios ñ uideas: matrẽ tam̃
cognoscas. Ita fit alis demissis plumiᷤᷤ
hispida: uoce tauca: omĩb m̃bris demiᷤ¬
sa ⁊ abiecta: ut quẽ admodũ dixi. si fi¬
lios etiam si uideas: matrẽ dam̃ intel¬
ligas. Sic gͦ infirmꝰ iħe: fatigat᷑ abiti¬
nob̃. Quomͦ enim iter habet. qui ubi¬
q est. qui nusqͣm deest: Quo it aut
unde it. nisi quia ñ ad nos ueniret
nisi formam uisibilis carnis assu¬
meret:Quia gͦ uenire ad nos eo modo
dignatꝰ est. ut in forma serui assump¬
ta carne appareret: ip̃a catnis assũp¬
tio. est iteripsiꝰ. Ideo fatigatꝰ ab itinere.
qͥd est aliud qͣm fatigatꝰ in carne. Infir¬
mus in carne iħe: s noli tu infirmari.
In illiꝰ infirmitate tu fortis esto: qͥa qd
infirmũ ẽ dei. fortiꝰ est hominib. S hac
rerũ imagine. adam qui erat forma fu¬
turi. p̃buit nob̾ magnũ indiciũ sacra¬
menti. ĩmo d̾s in illo p̃buit. Nam ⁊ dor¬

Expanded text:
quantur, filios non videas, matrem tamen quantur, filios non videas, matrem tamen agnoscas. Ita fit alis demissis, plumis hispida, voce rauca, omnibus membris demissa et abjecta, ut quemadmodum dixi, etiamsi filios non videas, matrem tamen intelligas. Sic ergo infirmus Jesus, fatigatus ab itiumpta. Quomodo enim iter habet qui ubique est, qui nusquam deest? Quo it, aut unde it, nisi quia non ad nos veniret, nisi formam visibilis carnis assumeret? Quia ergo venire ad nos eo modo dignatus est, ut in forma servi assumpta carne appareret, ipsa carnis assumptio est iter ipsius. Ideo fatigatus ab itinere quid est aliud, quam fatigatus in Carne? Infirmus in carne Jesus: sed noli tu infirmari; in illius infirmitate tu fortis esto, quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . 8. Sub hac rerum imagine Adam qui erat forma futuri , praebuit nobis magnum indicium sacramenti; imo Deus in illo praebuit. Nam et dor
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ illo fortius ꝑ qͣm sine labore facta st̃
uis nosse: uerbũ caro factum ẽ.⁊ ha
bitauit in nob̃. fortitudo xp̃i te creaute
infirmitas xp̃i te recreauit. Fortitudo
xp̃i fecit. ut qd̃ ñ erat ẽẽt: infirmitas
xp̃i fecit. ut qd̃ erat ñ periret. Condidit
nos fortitudine sua: quesiuit nos infir¬
mitate sua. Nutrit gͦ ip̃e infirmꝰ infir¬
mos. tanqͣm gallina pullos suos. Huie
enim se similem fecit. Quotiens in qͥt
ad ierłm uolui congregare filios tuos
sub alas. tanqͣm gallina pullos suos:⁊
noluisti. Uidetis aũ fr̃s. quẽ admodũ
gallina infurmet᷑ cum pullis suis.
Nulla alia auis. qd̃ sit mat̾ agnoscit᷑.
uidemꝰ nidificare passeres qͦslibet ante
oculos nf̃os. hyrundines. cyconias. colũ¬
bas: cotidie uidemꝰ nidificare: qͦs nisi
qͣndo in nidis uidemꝰ. parentes ẽẽ ñ cog¬
noscimꝰ. Gallina uero sic infirmat᷑ in
pullis sius. ut etiam si ipsi pulli ñ se¬

Expanded text:
ergo illo fortius, per quem sine labore facta sunt ergo illo fortius, per quem sine labore facta sunt vis nosse? Verbum caro factum est, et habitavitsti te recreavit. Fortitudo Christi fecit ut quod non erat esset: infirmitas Christi fecit ut quod erat non periret. Condidit nos fortitudine sua, quaesivit nos infirmitate sua. 7. Nutrit ergo ipse infirmus infirmos, tanquam gallina pullos suos; huic enim se similem fecit: Quoties volui, inquit ad Jerusalem, congregare filios tuos sub alas, tanquam gallina pullos suos, et noluisti ? Videtis autem, fratres, quemadmodum gallina infirmetur cum pullis suis. Nulla alia avis quod sit mater agnoscitur. Videmus nidificare passeres quoslibet ante oculos nostros; hirundines, ciconias, columbas quotidie videmus nidificare; quos nisi quando in nidis videmus, parentes esse non agnoscimus. Gallina vero sic infirmatur in pullis suis, ut etiamsi ipsi pulli non se
Abbreviated transcription (Latin):
omnis puteus fons. ñ omnis
fons puteus. ubi enim aqua de t̾ra
manat. ⁊ usu p̃bet᷑ haurientib:
fons dicit᷑. S si in ꝓmptu ⁊ in suꝑ¬
ficie sit: fons tantum dicit᷑. Si aũ in
alto ⁊ in ꝓfundo sit: ita puteus uocat᷑.
gatꝰ ex itinere: sedebat sic suꝑ fontem.
Hora erat qͣsi sexta. Iam incipiunt my¬
steria. Non enim frustra fatigat᷑ iħc
ñ enim frustra fatigat᷑ uirtꝰ di:. ñ enim
frustra fatigat᷑ ꝑ quem fatigati recre.¬
ant᷑. ñ enim ftustra fatigat᷑. quo dese¬
tꝰ sedet. Omnia ista innuunt aliq̃d indi¬
care uolunt aliquid: intentos facunt.
ut pulsemꝰ hortant᷑. Ip̃e gͦ aperiat ⁊ nob̾
⁊ uob̃: qui dignatꝰ est ita hortari ut
est ab itinere iħc. Inuenimꝰ for umiħm.
ũbũ. ⁊ ũbum erat apd d̾m. ⁊ d̾s erat uer¬
bũ. Hoc erat in pͥncipio apd dm. Uis
uidere qͣm iste filius dĩ fortis sit: Om¬
nia ꝑ ip̃m facta sunt. ⁊ sine ip̃o factũ
est nichil: ⁊ sine labore facta sunt. Qd

Expanded text:
omnis puteus fons, non fons puteus: Ubi enim aqua de terra manat, et usui praebetur haurientibus, fons dicitur: sed si in promptu et superficie sit, fons tantum dicitur; si autem in alto et profundo sit, ita puteus vocatur, gatus ex itinere, sedebat sic super fontem. Hora erat quasi sexta. Jam incipiunt mysteria. Non enim frustra fatigatur Jesus; non enim frustra fatigatur Virtus Dei; non enim frustra fatigatur, per quem fatigati recreantur; non enim frustra fatigatur, quo desetus sedet. Omnia ista innuunt aliquid, indicare volunt aliquid; intentos nos faciunt, ut pulsemus hortantur. Ipse ergo aperiat et nobis et vobis, qui dignatus est ita hortari ut est ab itinere Jesus. Invenimus Virtutem m, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. videre quam iste Filius Dei fortis sit? Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil; et sine labore facta sunt. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
da eorum: Et in epostola sua beatus
petrus: Sic ⁊ uos inquit baptisma
saluos facit: non carnis depositio sor¬
dium: s conscientie bone interrogatio:
hoc ẽ uerbum fidei qͣd precdicam᷑ qued
sine dubio ut munclare possit conse¬
crat᷑ ⁊ baptismus: Xp̃c quippe nobis¬
cum uitis cum patre agricola clilexit
eccłiam. ⁊ se ip̃m tradidit ꝓ ea: Lege
apostolum ⁊ uide quid adiungat ut
eam sc̃ificaret inquit mundans cam
lauacro aque in uerbo: Mundatio
igit᷑ nequaquam flrycui ⁊ labili tribue¬
ret᷑ elemento: nisi adderet᷑ inuerbo: Hor
uerbum fidei tantũ ualet in eccl̃ia di
tem quamuis non dum ualentẽ corde
credere ad iusticiam ⁊ ore confiteri ad
salutem: totum hoc fit uerbum de qra
dñs ait: iam uos mundi estis ꝓpt̾ uet¬
bum quod locutus sum uobis:¬

Expanded text:
da eorum . Et in Epistola sua beatus da eorum . Et in Epistola sua beatus Petrus, Sic et vos, inquit, baptisma salvos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hoc est verbum fidei quod praedicamus: quo sine dubio ut mundare possit consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit Ecclesiam, et seipsum tradidit pro ea. Lege Apostolum, et vide quid adjungat, Ut eam sanctificaret, inquit, mundans eam lavacro aquae in verbo . Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur in verbo. Hoc verbum fidei tantum valet in Ecclesia Dentem: quamvis nondum valentem corde credere ad justitiam, et ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit per verbum, de quo Dominus ait, Jam vos mundi estis, propter verbum quod locutus sum vobis
Abbreviated transcription (Latin):
nobis peccata. ⁊ mundet nos ab omni in¬
iquitate: Mundet utiq mundos hoc
ẽ fructuosos: ut tanto sint fructuosi¬
ores quanto fuerint mundiores: Iam
uos mundi estis ꝓpt̾ uerbum qd̃ locu¬
tus sum uobis: Quare non art mũ¬
di estis ꝓpt̾̃ baptismum quo loti estis.
s ait ꝓpt̃ uerbum qd̃ locutus sum uob̾.
nisi quia ⁊ inaqua uerbum mun-¬
dat : Detrahe uerbum. ⁊ quid ẽ aqua
nisi aqua: Accedit uerbum ad elemẽ¬
tum. ⁊ fit sacram̃tum eciã ip̃m tamꝙ̃ͣ
uisibile uerbum: Nam ⁊ hoc utiq di¬
ta aque. ut corpus tangat ⁊ cor ablu¬
at. nisi faciente uerbo: Non quia dici¬
tur. s quia creditur: Nam ⁊ in ip̃o
uerbo. aluid ẽ sonus transiens: ali¬
ud uirtus manens: Hoc ẽ uerbum
fidei qd̾ p̃dcamus ait apostolus: qͥa
lum suscitauit amortuis saluus eris:
Porde enim credit᷑ ad iusticiam. ore aut̃
confessio fit ad salutem: Unde inactib
apłorum legitur. fide mundans cor¬

Expanded text:
nobis peccata, et emundet nos ab omni innobis peccata, et emundet nos ab omni iniquitate : mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, mundi estis propter Baptismum quo loti estis, sed ait, propter verbum quod locutus sum vobis; nisi quia et in aqua verbum mundat? Detrahe verbum, et quid est aqua nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit Sacramentum, etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam et hoc utique ditus aquae, ut corpus tangat et cor abluat, nisi faciente verbo: non quia dicitur, sed quia creditur? Nam et in ipso verbo, aliud est sonus transiens, aliud virtus manens. Hoc est verbum fidei quodlum suscitavit a mortuis, salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . » Unde in Actibus apostolorum legitur: « Fide mundans cor
Abbreviated transcription (Latin):
crementum. impendunt tamen aliqued
aduimentum: sed non de suo. quia si
di etiam ipsos confitentes: Quid aut̃
ẽ apollo: quid autem paulus: Mini¬
stri ꝑ quos credidistis. Et unicniq si¬
cut dñs dedit. ego plantaui apollo xi¬
gauit. ⁊ hoc ergo sicut imnicuiꝙ añs
dedit. non itaꝙ de suo: Iam uero quod
sequit᷑ s deus in crementum dedit non
ꝑ illos sed ꝑ ipsum facit. Extedit hoc
humanam humilitatem: extelit ange¬
licam sublimitatem. nec omnino ꝑtinet
nisi ad agricolam trinitatem: Iam uos
essent fructam feree potiussent. Et ta¬
men omnẽ qui fert fructum purgat
agricola ut frattum plus afferat: feis
fructum quia mundus ẽ atꝙ ut plus
afseiat purgat᷑ ad huc Quid enimẽ
in hac urita sic mundis. nt non sit
magis magis ꝙ mundandus. Ubi si
dirccrimus qunia pertatum non babem
nos ip̃os seducimus: ⁊ ueritas in nob
non est: Si autem confessi fuerimus pet
cata nr̃a:. fidelis ẽ ⁊ iustus qui dimittat

Expanded text:
crementum, impendunt tamen aliquod crementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo, quia sindi etiam ipsos confitentes. Quid autem est Apollo? Quid autem Paulus? Mini ὥν credidistis, et unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Et hoc ergo sicut unicuique Dominus dedit: non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est: si autem confescata nostra, fidelis est et justus, qui dimittat
Abbreviated transcription (Latin):
palmitem ĩ me non ferentem fructum tol¬
let eum: ⁊ omnẽ qui fert fructũ purga¬
bit eum ut fructꝰ plus afferat: Numqͥd
md ẽ. Sccłm autẽ id qd̾̃ ait ego ⁊ pater
nuim sumus: ⁊ ipse agricola ẽ: Nec ta¬
ll quales sunt qui extrinsecus operan
d gchibent ministeriũ: sed talis ut det
alan in tensetus incrementuma Nam
neq qui plantat ẽ aliquid neꝙ qui rigat.
sed qui in crementum dat deus. Et uti¬
q deus ẽ xp̃s: quia deus erat uerbum un¬
de ipse ⁊ pater unum sunt: Et si uerbũ
caro ft̃m est quod non erat: manet qd̵ erat
Deniq cum de patre tamqͣm de agricola
dixisset. qd̾ infructuosos palmites tollat.
fructuosos autem purget ut plus afferĩt
fructum: continuo etiam se ipsum mũ
datorem palmitum ostendens. iam uos
inquit mundi estis ꝓpter sermonem quẽ
locutus sum uobis: Ecce ⁊ ipse munda¬
tor ẽ palmitum quod ẽ agricole non
uitis officium: qui etiam palmites ope¬
rarios suos fecit: Nam ⁊ sindant in¬

Expanded text:
mitem in me non ferentem fructum, tollet eum: et omnem qui fert fructum, purgabit eum, ut fructum plus afferat. Numquid me est : secundum autem id quod ait, Ego et Pater unum sumus , et ipse agricola est. Nec talis qualesdo exhibent ministerium, sed talis, ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat, Deus . Et utique Deus est Christus, quia Deus erat Verbum , unde ipse et Pater unum sunt, et si Verbum caro factum est, quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset, quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget, ut plus afferant fructum, contdatorem palmitum ostendit. Jam vos, inquit, mundi estis, propter sermonem quem locutus sum vobis . Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant in
Abbreviated transcription (Latin):
homo ut nullo essec uitis humana na¬
ua. cuuis ⁊ nos bomines palmites eẽ
ussemus. Quid ergo ẽ. ego sum uitis
uit Numquid ut adcerit uera. boc ad
a uitem retulit unde ista similitudo
nunslata ẽ: Sic enim dicitur uitis ꝑ
sinilitadinem non ꝑ ꝓprietatem. quẽ¬
amodum dicitur ouis. agnus. leo. re
qne magis ipsa sunt uera: ex quib du¬
unt᷑ iste similitudines non ꝓprietates:
dul cum dicit ego sum uitis uera: ab il

Expanded text:
esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possemus. Quid ergo est, Ego sum vitis vera? Numquid ut adderet vera, hoc ad eam vitem retulit, unde ista similitudo translata est? Sic enim dicitur vitis, per similitudinem, non per proprietatem; quemadmodum dicitur ohujusmodi, quae magis ipsa sunt vera, ex quibus dicuntur istae similitudines, non proprietates. Sed cum dicit, Ego sum vitis vera , ab il
Abbreviated transcription (Latin):
cere. qd̾ dñs int̾rogauerat. Non enĩ sim¬
plicit᷑ dixerat dñs diligis me. s addidn
plus his diligis me. id est plus me dili¬
gis qͣm isti. de aliis discrpulis. Ille ñ po¬
tuit clicere nisi amo te. si ausus ẽ dicere
plus his. Noluit iterũ ẽẽ mendax. sufsi¬
ceret ei testimoniũ phibere cordi suo.
si debuit ẽẽ iudex cordis alieni. Ueraxs¬
tra fecerat. Petra enĩ erat xp̃c. Et qͥd e
nuntiauit. qͣndo t̾cio respondit se xp̃n¬

Expanded text:
cere quod Dominus interrogaverat. Non enicere quod Dominus interrogaverat. Non eniinus dixerat, Diligis me? sed addiderat, Plus his diligis me? id est, Plus me diligis quam isti? De aliis discipulis dicebat: ille non potuit dicere nisi, Amo te: non ausus est dicere, Plus his. Noluit iterum esse mendax. Suffecerat ei testimonium perhibere cordi suo: non debuit esse judex cordis alieni. CAtra fecerat: Petra enim erat Christus . Et quid ei nuntiavit, quando tertio respondit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ me ponis: Am̃ dico tͥ priꝰqͣm gallus
canter. terme negabis. Uentũ ẽ ad horã.
ta ẽ scͥptura. ego dixi in pauore meo:
legeret᷑. ⁊ dicit ei Simon ioħis diligis
me plus his: Respondit ille. Etiã dñe.
int̾rogauit: ⁊ t̾cio. Hoc int̾rogauit. ⁊ re¬
spondenti dilectionẽ. cõm̃dauit gregẽ.
dicenti amo te. Pasce agnos meos:pas¬
In uno petro figurabat᷑ unitas om̃iũ
pastoꝵ. s bonoꝵ: qui sciant oues xp̃i
mendax erat. aut amare se d̾m menda¬
citer respondebat. qd̾ in corde suo uidebm.¬
Qnͣdo aũ dixerat aĩam meam ꝓte ponqͥ.
de futuris uoluit p̃sumere u̾bis. Omĩs
aũ homo qualis sit. tc̃ cũ loquit᷑ forte
scit. qualis crastino futurꝰ sit qͥs seire
Reuocabat gͦ oculos ad cor suũ petrꝰ qͣn¬
do int̾rogabat᷑ a dño. ⁊ fidens responde¬
bat qd̃ ibi uidebat. Etiam dñe tu scis qͥ
amo te. Qd̾ t̾ dico tu scis: qd̾ hic uideo ĩ
corde meo. uides ⁊ tu: ñ ausus ẽ tai di¬

Expanded text:
lus cantet, ter me negabis . Ventum est ad horam: ta est Scriptura, Ego dixi in pavore meo, legeretur, et dicit ei: Simon Joannis, diligis me plus his? Respondit ille, et dixit: Etinterrogavit, et tertio hoc interrogavit. Et respondenti dilectionem, commendavit gregem. tro dicenti, Amo te: Pasce agnos meosIn uno Petro figurabatur unitas omnium pastorum, sed bonorum, qui sciant oves Chrismendax erat, aut amare se Dominum mendaciter respondebat? Veraciter hoc respondebQuando autem dixerat, Animam meam pro te ponam, de futuris voluit praesumere viribus. Omnis autem homo qualis sit tunc cum loquitur, forte scit; qualis crastino futurus sit, quis scit? Revocabat ergo oculos suos ad cor suum Petrus, quando interrogabatur a Domino, et fidens respondebat quod ibi videbat: Etiam, Domine, tu scis quia amo te. Quod tibi dico, tu scis: quod hic video in corde meo, vides et tu. Non ausus est tamen di
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo pri uocauit discipłos. nam i
dixit sequereme s tc̃ ad deccrina.
ad coronam. Nunqͥd ñ qͣndo negauit
xp̃m occidi timuit: Hoc timuit pati
qd passus ẽ xp̃c. s iam timere debuit.
uidebat enim in carne uiuentem. qͣm
uiderat in ligno pendentẽ. Resurgen¬
do xp̃c abstulit mortis timorem. ⁊ qm̃
timor: ter confessus ẽ amor. Trinitas
negationis. desertio ueritatis: trinrras
confessionis testimoniũ dilectionis:¬

Expanded text:
ndo vocavit discipulos. Nam et tunc dixit, Sequere me: sed tunc ad doctrinam, modo ad coronam, Numquid non quando negavit Christum, occidi timuit? Hoc timuit pati, quod passus est Christus. Sed jam timere non debuit. Videbat enim in carne viventem, quem viderat in ligno pendentem. Resurgendo Christus abstulit mortis timorem: et quotimor, ter confessus est amor. Trinitas negationis, desertio veritatis: trinitas confessionis, testimonium dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
amant᷑. Nam si amet ⁊ sentiat quia
odio habet᷑: magis irascit᷑ qͣm diligit.
Quare magis irascit᷑ qͣm diligit: Qra
uiñ redditur qd̾ impendit. Si gͦ ipsi
corpoy amatores. reamari se uolunt
t hoe eos magis delectat si ament᷑: qles
ł amatores animoꝵ: Et si magni st̃
amatores animoꝵ. qͣles st̃ dei amatores
apulchros animos facit: Si cut enim
nmꝰ facit decus in corpore.: sic ds̃ in a¬
umo. Non enim facit corpori unde a¬
net. nisi animꝰ: qui cũ migrauerit. ea¬
Auet horrescit. ⁊ qͥntũ cũq pulcra il
ambra dilexeris: sepelire festinas. de¬
uis gͦ corporis animꝰ: decus animi des.
Lamat gͣ dñs. ut ueniamꝰ ⁊ bibamꝰ:¬

Expanded text:
amantur. Nam si amet et sentiat quia amantur. Nam si amet et sentiat quia odio habetur, magis irascitur quam diligit. Quare magis irascitur quam diligit? Quia non ei redditur quod impendit. Si ergo ipsi corporum amatores redamari se volunt, et hoc eos magis delectat si amentur; quales sunt amatores animorum? Et si magni sunt amatores animorum, quales sunt amatores Dei, qui pulchros animos facit? Sicut enim animus facit decus in corpore, sic Deus in animo. Non enim facit corpori unde ametur nisi animus: qui cum migraverit, cadaver horrescis; et quantumcumque pulchra illa membra dilexeris, sepelire festinas. Decus ergo corporis, animus: decus animi, Deus. 4. Clamat ergo Dominus ut veniamus et bibam
Abbreviated transcription (Latin):
rediit ut nos ñ derelinqueret. Qͥd m¬
mini: Ds̃ enĩ hoc fecit. Homo enl scd̃a
corpꝰ in loco est. ⁊ de loco migrat. ⁊ cus
ad aliũ locũ uenerit. in eo loco und̾
uenit ñ erit: d̾s aũ implet omĩa
cis. Erat tam̃ dñs xp̃c scd̾m ui sibl
homo aĩam qͣm corpꝰ. Qd enim ama¬
t᷑ in amico ubi ẽ amor sincerior ⁊ ca¬
stior: Quid amat᷑ in amico. animꝰ. an
corpꝰ: Si si des amat᷑: animꝰ amat᷑. Si
beniuolentia amat᷑:. beniuolentie se¬
des. animꝰ est.Si hoc amas in altero.
qͥa ⁊ ip̃e amat te:animũ amas. qͥa ñ
caro: s animꝰ amat. Ideo enĩ amas:
qͥa ille te amat. Quere unde te amet:
⁊ uide qͥd ames. plus gͣ amat᷑. ⁊ ñ uide¬
t̃. Aliquid etiam uolo dicere. ubi magi
apparea  dilectioni ur̃e. qͣntũ amet᷑ ani¬
mꝰ.⁊ quẽ admodũ corpori p̃ponat᷑. Illi
ip̃i lasciui amatores. qui pulcritudi¬
ne corpoꝵ delectant᷑. ⁊ forma m̃broꝵ ac¬
cindunt᷑. tunc amant ampliꝰ. qͣndo

Expanded text:
rediit, ut nos non derelinqueret. Quid miramini? Deus hoc facit. Homo enim secundum corpus in loco est, et de loco migrat; et cum ad alium locum venerit, in eo loco unde venit non erit: Deus autem implet omnia, locis. Erat tamenhomo animam quam corpus. Quid enim amatur in amico, ubi est amor sincerior et castior? Quid amatur in amico; animus, an corpus? Si fides amatur, animus amatur: si benevolentia amatur, benevolentiae sedes animus est: si hoc amas in altero, quia et ipse amat te, animum amas; quia non caro, sed animus amat. Ideo enim amas, quia te amat: quaere unde te amet, et vide quid ames. Pius ergo amatur, et non videtur. 3. Aliquid etiam volo dicere, ubi magis appareat Dilectioni vestrae quantum ametur animus, et quemadmodum corpori praeponatur. Illi ipsi lascivi amatores, qui pulchritudine corporum delcetantur, et forma membrorum accenduntur, tunc amant amplius quando
Abbreviated transcription (Latin):
Ascendit aũ postea ut eiͣngeliũ loqͥt᷑
mediato die festo. ad est cũ iam illiꝰ diei
cesti tot dies p̃terissent. quot remansis¬
snt. Ip̾am enim festiuitatẽ. qͣntũ intel¬
ligendũ est. dieb plurib celebrabant.
diclant gͦ. ubi est ille: Et m̃mur mul¬
tisceo erat in tͣba. Unde m̃mur: De
ontentione. Que fuit contentio: Qdã

Expanded text:
Ascendit autem postea, ut Evangelium loquitur, Ascendit autem postea, ut Evangelium loquitur, mediato die festo, id est cum jam illius diei festi tot dies psent. Ipsam enim festivitatem, quantum intelligendum est, diebus plurimis celebrabant. Dicebant ergo: Ubi est ille? et murmur multus de eo erat in turba. Unde murmur? De contentione. Quae fuit conte
Abbreviated transcription (Latin):
sia linguis omiũ gentiũ loqui tl¬
mota. ẽ. Xp̃c erat in occulto. in scenophẽ
iter agere in heremo.Si enĩ agnoscamꝰ.
in heremo sumꝰ. Quid ẽ in heremo: In
deserto. Quare in deserto: Quia in isto
mundo. ubi sitit᷑. in uia in aquosa.S
sitiamꝰ: ut saturemͣ. Beati enim qui
esuriunt ⁊ sitiunt iusticiam: qm̃ ip̃i
ꝑcussa est: quia duo ligna st̃ crucis.
Omĩa gͦ hec que fiebant in figura: tna¬
nfestant᷑ in nob̾. Et ñ uacat qd̾ de dño
dictũ est. a scendit ad diem festũ. non
manifeste. s tanqͣm in occulto. figura
enim erat ip̃m in occulto: quia in ip¬
so die festo xp̃c latebat. quia rp̃e dies
festus xp̃i m̃bra ꝑegrinatura signifi¬
abat. Iudei gͦ querebant eũ in dre festo.
anteqͣm ascenderet. Priores enĩ frẽs as¬
undert̃. ⁊ ñ tc̃ ascendit ille. qnͣdo illi
putabant ⁊ uolebant: ut etiam hoc im
pleret᷑ qd̾ ait ñ ad hunc. id est ad quẽ
uos uultis primum uł sed̾m diem

Expanded text:
sia linguis omnium gentium loquisia linguis omnium gentium loquit. Christus erat in occulto, in Scenopegiaiter agere in eremo: si enim agnoscamus, in eremo sumus. Quid est in eremo? In deserto. Quare in deserto? Quia in isto mundo, ubi sititur in via inaquosa. Sed sitiamus, ut saturemur. Beati enim qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi percussa est , quia duo ligna sunt crucis. Omnia ergo haec quae fiebant in figura, manifestantur in nobis. Et non vacat quod de Domino dictum est, Ascendit ad diem festum, non manifeste, sed tanquam in occulto. Figuratum enim erat ipsum in occulto, quia in ipso die festo Christus latebat; quia ipse dies festus, Christi membra peregrinatura significabat. 10. Judaei ergo quaerebant eum in die festo: antequam ascenderet. Priores enim fratres ascenderunt, et non tunc ascendit ille, quando illi putabant et volebant: ut etipleretur quod ait: Non ad hunc, id est, ad quem vos vultis, primum vel secundum diem.