comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes. gentes fortis simas posuerunt.
hocest cum eis: putauerunt scribiꝑ¬
elementi ductisimilitudine. cũ per
hetħ litteram senptum sit. Bahem
enim. cum ꝑtres litterasscribitur.
simediam .e. hab&. inter pretatur in
eis. Si autem h&h ut in presenti loco:
significat in hom Et reuertentes.
uenerunt ad fontem iudicii. hȩcẽ.
cades. Peranticipationẽ dicitur.
quod postea sicuocatum est. Sig¬
nificat autem locum apud petrã
quae fons iudicii nominatur: quia
ibi ds̃ populum iudicabit. Et per¬
cusserunt omnẽ regionem amale¬
chitarum & amorreorum sedentem
in asason thamar. hoc opidum est
quod nunc uocatur engad di: bal¬
samum & palmarum fertile. Por¬
ro sason thamar: inlingua nostra
resonat urbs palmarum. Thamar
quippe: palma dicitur. Sciendum
autem. proeo quod post paululũ
sequitur. & direxerunt intra eos aciẽ
adbellum inualle salinarum: in
hebreo haberi in ualle seddim. quod
aquila inter pretatur. TaN pINTΑ¬

Expanded text:
tes, gentes fortites, gentes fortihoc est cum eis, putaverunt scribielementi similitudine, cum per HETH scriptum sit. BAEM   enim cum per tres litteras scribitur: si mediam HE habet, interpretatur, in eis: si autem HETH, ut in praesenti, locum significat, id est, IN HOM  . Et revertentes venerunt ad fontem judicii, haec est Cades. Per anticipationem dicitur, quod postea sic vocatum est. Significat autem locum apud Petram, qui fons judicii nominatur: quia ibi Deus populum judicavit. Et percusserunt omnem regionem Amalecitarum et Amorrhaeorum sedentem in Asasonthamar. Hoc oppidum est, quod nunc vocatur Engaddi, balsami et palmarum fertile. Porro Asasonthamar, in lingua nostra resonat, urbs Palmarum. Thamar quippe palma dicitur. Sciendum autem pro eo, quod post paululum sequitur: Et direxerunt contra eos aciem ad bellum in valle Salinarum, in Hebraeo haberi, in valle SEDDIM  : quod Aquila interpretatur τῶν περιπ
Abbreviated transcription (Latin):
RATAITOCIC. id est deuoratio dicitur:
Tradunt igitur hebrei hanc eandem
in alio scripturarum loco salisa nomi
quod scilic& tertio motu terrae absor¬
tasit. & exeo tempore quosodoma
& gomorra adama & seboim diuino
igne subuersȩsunt: illa paruula
nuncupetur: Siquidem segor trans¬
fertur in paruã: qui linguã sira
zoara dicitur: U allis autem sali¬
narum sicut in hoc eodem libro scribi¬
tur. inqua fuerunt ante putei bitu¬
minis: postdĩ iram & sulfuris pluuiã.
inmare mortuum uersa est quod
st agnum bituminis appellatur
Et conciderant gigantes in astaroth
Ncarnaim & gentes fortes simul cũ eis.
I&emi meos in saue ciuitate: antequã
Isodomam ꝑ uenirent. Quat tuor
reges profecti debabilone inter fece¬
runt gigantes: hoc est raim robustos
quos que arabiȩ &tuzim. in hom¬
& enum. inciuitate sauę que usq
hodie sic uocatur: Tutim autem et
emim. terribiles & horrendi inter pre
quam uerbum ex uerbo trans feren¬

Expanded text:
κατάποσις, id est, devoratio dicitur. κατάποσις, id est, devoratio dicitur. Tradunt igitur Hebraei, hanc eamdem in alio Scripturarum loco Salisa nominquod scilicet tertio motu terrae absorpta sit . Et ex eo tempore, quo Sodoma et Gomorrha, Adama et Seboim divino igne subversae sunt, illa parvula nuncupetur. Siquidem Segor transfertur in parvam, quae lingua Syra Zoara dicitur. Vallis autem Salinarum, sicut in hoc eodem libro scribitur, in qua fuerunt ante putei bituminis, post Dei iram, et sulphuris pluviam, in mare Mortuum versa est: quod stagnum bituminis appellatur. Et condiderunt gigantes in Astaroth Carnaim, et gentes fortes simul cum eis: et Ominaeos in Save civitate, antequam Sodomam pervenirent. Quatuor reges profecti de Babylone, interrunt gigantes hoc est Raphaim, robustos quosque Arabiae, et Zuzim in Hom, Emim in civitate Save, quae usque hodie sic vocatur. Zuzim autem et Emim terribiles et horrendi interpretaquam verbum ex verbo transferen
Abbreviated transcription (Latin):
rius est uenir& addomum dt̃ ubi
fuerat tabernaculum eius in me
÷morum: mali & peccatores in cons¬
pectu dĩ uehementer: Suꝑ flue
hic in lax inter pretibus additũ
est: incons pectu dĩ siquidem so¬
domorum coloni: apud om nes
dr̃ in conspectu dĩ peccator. qui
potest apud omines iustus uideri :
quomodo de tacharia & helisa¬
b&h inpreconio ponitur quod
fuerint iusti ambo in conspectu
dĩ. & in psalterio dicitur: non
iusti ficabitur in cons pectutuo
omnis uiuens. Leua oculos tuos
& uide aloco in quo tununces.
ad aquilonẽ. & ad austrum. &
adorientẽ. & ad mare: quia om¬
nem terram quȩtu uides tibi
dabo eam & semini tuo Quat¬
tuor climata mundi posuit.
orientem. & occidentẽ. septem¬
trionem. & meridianum. Quod
autem in omnibus scripturis legit᷑
hic semel dixisse sufficiat. quod mare
Et rex balȩ: haecest segor Om̃s hic
consenser̃ apud uallem salsam. hoc est
mare salis. Balae lingua hebrea.

Expanded text:
rius est, veniret ad domum Dei, ubi rius est, veniret ad domum Dei, ubi fuerat tabernaculum 326 ejus inmorum mali et peccatores in conspectu Dei vehementer. Superflue hic in Septuaginta Interpretibus additum est, in conspectu Dei, siquidem Sodomorum coloni apud homines dicitur in conspectu Dei peccator, qui potest apud homines justus videri, quomodo de Zacharia et Elizabeth in praeconio ponitur, quod fuerint justi ambo in conspectu Dei . Et in Psalterio dicitur: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Leva oculos tuos, et vide a loco, in quo tu nunc es ad Aquilonem, et ad austrum, et ad orientem, et ad mare: quia omnem terram, quam tu vides, tibi dabo eam et semini tuo. Quatuor climata mundi posuit, orientem et occidentem, septentrionem et meridianum. Quod autem in omnibus Scripturis legitur, hic semel dixisse sufficiat, mare Et rex Bale, haec est Segor. Omnes hi consenserunt apud vallem Salsam, hoc est, mare Salis. Bale lingua Hebraea,
Abbreviated transcription (Latin):
& farao postea sit percussus ad nõ.
illa adhuc intacta ab eius concu¬
bitu permanente. Et ascendit
Nabraham ex aegipto. ipse &uxor
Neius. & omnia quae illius erant: et
Sloth cum eo indesertum: Erat aut̃
Nabraham diues ualde. pecore. &
Sargento. & auro: & abiit unde
Yuenit in desertum usquȩ bethel:
Pulchre de aegipto liberatus: ascen¬
disse dicitur. Sed occurrit huic
sensui. illud quod sequitur: quo¬
modo potuerit exiens de aegipto
fuis se diues ualde. Quod soluit᷑
illa hebraica ueritate: inqua
scribitur abraham grauis uehe¬
enim pondere grauabatu : ł tli¬
c& uideantur esse diuitie peco¬
ris. auri. & argenti : tamensiȩgip¬
ciȩsunt uiro scõ grauessunt. De¬
nique non ut in lax legimus abut
unde uenerat in desertũ us que
bethel: sed sicut inhebreo serptũẽ.
abiit initinere suo per austrum us¬
est ut non desertum ingrederetur
quod cum aegipto reliquerat: sex
ut ꝑ austrum qui aquiloni contra¬

Expanded text:
et Pharao postea sit percussus a Domino, et Pharao postea sit percussus a Domino, illa adhuc intacta ab ejus concubitu permanente. Et ascendit Abram ex Aegypto ipse et uxor ejus, et omnia quae illius erant: et Lot cum eo in desertum. Erat autem Abram dives valde in pecore, et argento, et auro: et abiit unde venit in desertum usque Bethel. Pulchre de Aegypto liberatus ascendisse dicitur. Sed occurrit huic sensui illud, quod sequitur: quomodo potuerit exiens de Aegypto fuisse dives valde? Quod solvitur illa Hebraica veritate, in qua scribitur: Abram gravis veheenim pondere gravabatur. Et licet videantur esse divitiae pecoris, auri, et argenti, tamen si Aegyptiae sunt, viro sancto graves sunt. Denique, non ut in Septuaginta legimus, Abiit unde venerat in desertum usque Bethel: sed sicut in Hebraeo scriptum est: Abiit itinere suo per Austrum usest, ut non desertum ingrederetur, quod cum Aegypto reliquerat: sed ut per Austrum, qui Aquiloni contra
Abbreviated transcription (Latin):
& fames facta est super terrã: Et inpre¬
senti . & in plurimis alus locis: ꝓ deserto.
ad austrum scriptum est inhebreo.
NHoc igitur notare debemus: Et uide¬
Nrunt eam principes pharaonis: & lau¬
Adauerunt eam ad faraonẽ. & introduxe¬
Nrunt eam indomo pharaonis: & abrahã
bene fecit propteream: Et fuerunt ei
Noues. & armenta. & asini. & serui. & ancil¬
Slȩ: muli & cameli: licet corpus scãrũ
mulierum nonuis macul et sed uolun¬
tas. & excusari possit saraĩ. quod famis
tempore solaregi inperegrinis locis
manto coniuente resistere nequi ue¬
rit: tamen potest & aliter foeda ne¬
cessitas excusari. quod iuxta librum
hester. quaecum que mulierũ placu¬
iss& regi apud ueteres. sex mensibus
ungebatur oleomirtino. & sex men¬
sibus inpigmentis uarus erat. & cura¬
tionibus feminarum: & tunc demũ
in gredi ebatur ad regem. at que
ita potest fieri. & sarai post quam
placuerat regidum perannum
eius adregẽ prepararetur introitus:
& abrahę farao multa donauerit.

Expanded text:
 fames facta est super terram. Et in praesenti et in plurimis aliis locis, pro deserto, ad Austrum, scriptum est in Hebraeo. Hoc igitur notare debemus. Et viderunt eam principes Pharaonis, et laudaverunt eam apud Pharaonem, et introduxerunt eam in domum Pharaonis: et Abram benefecit propter eam: et fuerunt ei oves, et armenta, et asini, et servi, et ancillae, muli et cameli. Licet corpus sanctarum mulierum non vis maculet, 325 sed voluntas: et excusari possit Sarai, quod famis tempore sola regis in peregrinis locis, marito connivente, resistere nequiverit; tamen potest et aliter foeda necessitas excusari: quod juxta librum Esther quaecumque mulierum placuisset regi apud veteres, sex mensibus ungebatur oleo myrtino, et sex mensibus in pigmentis variis erat, et curationibus feminarum, et tunc demum ingrediebatur ad regem. Atque ita potest fieri, ut Sarai postquam placuerat regi, dum per annum ejus ad regem praepararetur introitus, et Abrahae Pharao multa donaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
nãoñ: quod nos latine possumus dicere :
Haec uocabitur uirago: quia exuiro sũp¬
ta est. Porro theodotion: aliam &hioiõ¬
aõ TIo AÑ. suspicatus est dicens. hȩc uoca¬
bitur assumtio: quia exiuro sũptaest.
Pocest quoq hissa: secundum uarieta¬
tem accentus & assumptio intellegi:
Serpens autem erat sapientior cunctis
bestus superterram. Pro sapiente. in
hebreo hab&. aNOM. quod aquila &
theodotion. T̃anOΥΡTON. inter pretati
sunt: hoc est nequam & uersi pellem:
Magis itaque exhoc uerbo calliditas
&uer sutia: quam sapientia de monstra¬
tur: ¶tt audierunt uocem diũdĩam¬
bulantis in paradiso aduesperã. In ple¬
risque codicibus latinorum : ꝓeo qđ hic
posui mus aduesperam. posimeridiẽ
nẽ: ad uerbum transferre non posumꝰ.
Ero quo in hebreo scriptum est. InueA
da: quod aquila inter pretatus est. ⁊ane¬

Expanded text:
ἐλήφθη, quod nos Latine possumus dicere: ἐλήφθη, quod nos Latine possumus dicere: Haec vocabitur virago, quia ex viro sumpta est. Porro Theodotio aliam etymologiam suspicatus est, dicens: Haec 309 vocabitur assumptio: quia ex viro sumpta est. Potest quippe ISSA   secundum varietatem accentus et assumptio intelligi. Serpens autem erat sapientior cunctis bestiis super terram. Pro sapiente in Hebraeo habetur AROM  , quod Aquila et Theodotion πανοῦργον interpretati sunt: hoc est, nequam et versipellem. Magis itaque ex hoc verbo calliditas et versutia, quam sapientia demonstratur. Et audierunt vocem Domini Dei ambulantis in paradiso ad vesperam. In plerisque codicibus Latinorum, pro eo quod hic posuimus ad vesperam, post meridiem nem ad verbum transferre non possumus: pro quo in Hebraeo scriptum est, LARUE AIOM  , quod Aquila interpretatus est
Abbreviated transcription (Latin):
para disum ineden: a principio
Uomen uni fison: hunc eẽ. indiae
fluuium gangen putant: ubi est
carbunculus. & lapis parasinus
P ro carbunculus & lapide parisino:
¶ Et sum sit dñs ds̃ hominẽ & posuit
cum in paradisũ uoluptatis. Pro
uoluptate: inhebreo eden hab&
ante transtulerat: hic posuit
Inqua cumque autem die come¬
deris exeo : mort̾e morieris. Meli¬
us inter pretatus est sim machus
dicens mortalis eris : Et misit dñs
id est mentis excessu: in hebreo ha
rmionaster tentis sõno positũ est.
h oc os exos sibus mcis: & caro decarne
mea: haec uocabitur mulier: q̃m̃ ex uiro
sumptaest. Nonuidetur ingreco & in
latino resonare. curmulier appelletur
quia exuiro sumpta sit: sed ẽe iao aoua
in hebreo sermone seruatur. Virquippe
uocatur his & mulier hissa. Recte igit᷑.
ab his appellataẽ. mulier hissa. Unde
& sim machus pulchre. EtIMΟ AΟTIAN &¬
Lam ingrȩco uoluit custodire dicens.

Expanded text:
paradisum in Eden, a principio. paradisum in Eden, a principio. Nomen uni Phison. Hunc esse Indiae fluvium Gangen putant. 308 Ubi est carbunculus et lapis prasinus. Pro carbunculo et lapide prasino, unt. Et sumpsit Dominus Deus hominem, et posuit eum in paradiso voluptatis. Pro voluptate, in Hebraeo habet EDEN. disum transtulerat, hic posuit In quacumque autem die comederis ex eo, morte morieris. Melius interpretatus est Symmachus dicens, mortalis eris. Et misit Dominus id est, mentis excessu, in Hebraeo hat in Jonae I, 5 stertentis somno positum est. Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea: haec vocabitur mulier, quoniam ex viro sumpta est. Non videtur in Graeco et in Latino sonare, cur mulier appelletur, quia ex viro sumpta sit: sed etymologia in Hebraeo sermone servatur. Vir quippe vocatur IS  , et mulier ISSA  . Recte igitur ab IS, appellata est mulier ISSA. Unde et Symmachus pulchre etymologiam etiam in Graeco voluit custodire, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
lacu genesar&h mare appellasse
calumniatur: cũ omnis lacus &
aquarum congregatio. maria nun¬
cupentur: Et consũmauit ds̃ die
sexto opera sua quȩ fecit. Prodie
sexto in hebreo diem septima hab&.
Artaui mus igitur iudeos. quideotio
sabbati glonantur: quod iã tunc
in princĩpio sabbatũ dissolutum
sit : dum ds operatur insabbato
cõplens opera sua in eo. &bene¬
dicens ipsi diei. quia in illo uni¬
uersa cõpleuerit. Et plantauit
dñs ds paradisum ineden: contra
orientem. Pro paradiso: ortũ hab&.
pretañtur: pro quo sim machus
transtulit. paradisum florentẽ.
Tec non quod sequitur contra ori¬
entẽ inhebreo mẽceoẽu scribitur.
quod aquila posuit AOAExΠẼEN
& nos ab exordio posumus dicere :
non orientem sed principium sigi¬
nificat: Ex quo manifestissim e
cõprobatur: quod prius quã
caelum & terram ds̃ faceret. paradisũ
ante condiderit. Etlegitur in he¬
breo. plantauerat autem ds̃ dñs

Expanded text:
lacu Genezareth, mare appellasse lacu Genezareth, mare appellasse calumniatur, cum omnis lacus et aquarum congregatio maria nuncupentur. Et consummavit Deus in die sexto opera sua quae fecit. Pro die sexto, in Hebraeo habet diem septimum. Arctabimus igitur Judaeos, qui de otio sabbati gloriantur, quod jam tunc in principio sabbatum dissolutum sit, dum Deus operatur in sabbato, complens opera sua in eo, et benedicens ipsi diei: quia in illo universa compleverit. Et plantavit Dominus Deus paradisum in Eden, contra orientem. Pro paradiso, in Hebraeo hpretantur. Pro quo Symmachus transtulit, paradisum florentem. Necnon quod sequitur, contra orientem, in Hebraeo MECEDEM   scribitur, quod Aquila posuit ἀπὸ ἀρχῆς: et nos, ab exordio, possumus dicere. non orientem, sed principium significat. Ex quo manifestissime comprobatur, quod priusquam coelum et terram Deus faceret, paradisum ante condiderat, sicut et legitur in Hebraeo: Plantaverat autem Dominus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ubrorum omnium est. quã etiam in
principio iohannis: euangelistȩ cȩ¬
li & terre conditor approbatur. Vnde
& in psalterio dese ipso ait. Incapitulo
geneseos. Et in euangelio: Omnia per
ipsum facta sunt: & sine ipso factũ est
nihil. Sed & hoc sciendũ. quod apud
hebreos liber hic. bresith uocatur. hanc
habentium consuetudinem. utuolu¬
aquas: Pro eo quod in nris codicibus
scriptum est ferebatur: in hebreo hab&
MT AcsCTñ. quod nos appellare possumꝰ
incubabat. siue confouebat insimilitu¬
dinem uolucris oua calore animantis.
Exquo intellegimus nonde spũ mun
di dici. ut non nulli arbitrantur: sed
si conditor & ds̃: emittes ait spiritũ
tuum. & creabuntur: Eeneta¬
tiones aquarum uocauit maria.
Notandum quod omnis congregatio
aquarum siue salsint siuẽ dulces.
iuxta idioma linguȩ hebraicȩ maria
nuncupentur. Frustra igitur por¬
phirius euangelistas ad faciendũ
ignorantibus miraculũ . eo quod
dñs super mare ambulauerit ꝓ

Expanded text:
librorum omnium est, quam etiam in librorum omnium est, quam etiam in principio Joannis Evangelistae, coeli et terrae conditor approbatur. Unde et in Psalterio de seipso ait: In capituloGeneseos. Et in Evangelio: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Sed et hoc sciendum, quod apud Hebraeos liber hic BRESITH vocatur: hanc habentes consuetudinem, ut voluaquas. Pro eo quod in nostris codicibus scriptum est, ferebatur, in Hebraeo habet MEREFETH  , quod nos appellare possumus, incubabat, sive confovebat, in similitudinem volucris, ova calore animantis. Ex quo intelligimus, non de spdi dici, ut nonnulli arbitrantur; sed si conditor et Deus: Emittes, ait, Spiritum tuum, et creabuntur . Et congregationes aquarum vocavit maria. Notandum quod omnis congregatio 307 aquarum, sive salsae sint, sive dulces, juxta idioma linguae Hebraicae, maria nuncupentur. Frustra igitur Porphyrius, Evangelistas ad faciendum ignorantibus miraculum, eo quod Dominus super mare ambulaverit, pro
Abbreviated transcription (Latin):
runt. aquilam loquor. & simma¬
chum. & theodotionẽ. longe aliter
habent quam noslegimus: dextremum
qͥ uod &lam obtrectatores nostros placare
lic& cõponere magnis. meo nomine in¬
uidiosius est. Qđ cum in homelus suis
quas aduulgum loquitur cõmuni
aeditione loquatur: in tomis id est in
dis putatione maiore. hebraica uerita¬
te superatus. & suorum circum datus
agminibus interdũ linguȩ peregrinȩ
quaent auxilia. Bunum dico. quoduł¬
lem cum inuidia nominis cius habere
&iam scientiã scripturarum. floc ci
pendens imagines. umbrasque larua
paruulos. & in angulis garrire tenę¬
Nprincipio: creauit ds̃caelũ & terrã.
eleriq ȩstimant sicut in altercatione
quo que iasonis & papisci scriptum est.
& tertullianus in libro contra praxeam
Idisputat. nec non hilarius in expositione
cuiusdã psalmi ad firmat. inhebreo
itaque sedundum sensum. quã scđm
uerbi translationem. dexp̃o accipi potest:
quitam in ipsa fronte geneseos quȩ capud

Expanded text:
runt, Aquilam loquor, et Symmarunt, Aquilam loquor, et Symmachum, et Theodotionem, longe aliter habent, quam nos legimus. Ad extremum quod etiam obtrectatores nostros placare licet componere magnis, meo nomine invidiosius est, quod cum in homiliis suis, quas ad vulgum loquitur, communem editionem sequatur: in tomis, id est, in disputatione majori, Hebraica veritate superatus, et suorum circumdatus agminibus, interdum linguae peregrinae quaerit auxilia. Hoc unum dico, quod vellem cum invidia nominis ejus habere etiam scientiam Scripturarum, flocci pendens imagines umbrasque larvarparvulos, et in angulis garrire teneprincipio fecit Deus coelum et terram. Plerique existimant, sicut in Altercatione quoque Jasonis et Papisci scriptum est, et Tertullianus in libro contra Praxeam disputat: necnon Hilarius in expositione cujusdam Psalmi affirmat, in Hebraeo itaque secundum sensum quam secundum verbi translationem de Christo accipi potest: qui tam in ipsa fronte Geneseos, quae caput
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscatur: ipsa primum ut
apud nostestimonia proponimꝰ.
aexconlatione eorũ quȩ sequent᷑¬
quid in illis. aut minus. aut plus.
aut aliter sit indicantia. Neque
uero septuaginta interpretum.
ut inuidi lacerant errores argui¬
mus: nec nostrum laborẽ. illorũ
reprehensionẽ putamus : cum illi
ptolomeo regi alexandriȩ. mistica
quȩq inscripturis scĩs prodere no¬
luerint: & maxime ea quȩ xp̃i ad¬
uentũ pollicebantur. ne uideren¬
tur udȩi & alterũ dm̃ colere:
quod ille platonis sectator magni
id circo faciebat. quia unũ dm̃ co
nec non & paulus apłs multa qua¬
si deueteri testamento ꝓferunt.
quae in nris codicibus non habent᷑:
super quibus. insuis locis plenius
disferemus. Ex quo perspicuũ ẽ.
illa magis eẽ. exemplaria : quȩ cũ
noui testamenti auctoritate concor¬
dant: Accedit ad hoc. quod iose
morsi translatos refert. Quos nos
quo quae confitemur: p̃lus quam
cȩteros cumhebraicis consonare.
Sed hi qui postea interpretes extite¬

Expanded text:
gnoscatur, ipsa primum, ut apud nos sunt, testimonia proponemus, et ex collatione eorum quae sequuntquod in illis, aut minus, aut plus, aut aliter sit, indicabimus. Neque vero Septuaginta Interpretum, ut invidi latrant, errores arguimus: nec nostrum laborem, illorum reprehensionem putamus: cum illi Ptolemaeo regi Alexandriae mystica quaeque in Scripturis sanctis prodere noluerint, et maxime ea quae Christi adventum pollicebantur: ne viderentur Judaei et alterum Deum colere: quos ille Platonis sectator magni idcirco faciebat, quia unum Deum colnecnon et Paulus Apostolus, multa quasi de veteri Testamento proferunt, quae in nostris codicibus non habentur. Super quibus in suis locis plenius disseremus. Ex quo perspicuum est, illa magis vera esse exemplaria, quae cum novi Testamenti auctoritate concordant. Accedit ad hoc, quod JosepMoysi translatos refert: quos nos quoque confitemur, plus quam caeteros cum Hebraicis consonare. Sed et hi qui postea interpretes exstite
Abbreviated transcription (Latin):
breae linguę ueritatem. homo uel uir dr̃.
It pulchrẽ quia hoc uocabulum habuit.
deco scriptum est: tunc initium fuit in¬
uocandi nomen dñi: licet pleriq hebre
orum aliud arbitrantur. quod tũ primũ
in nomine dñi . & insimilitudinẽ eius fa¬
Nbricatasint idola: Uirum & mulierem
Yfecit eos. & benedixit eos. & uocauit nom̃
corum adam: id est homo hominis autẽ
nomen: tamuiri quam feminȩ conuenit.¬
N U ixit autem adam ducentos &uiginti
annos: & genuit adimaginẽ &similitu¬
dinẽ suam. & uocauit nomen cius s&h.
Sciendum quod usque ad diluuium
annorum genuisse quis dicitur.
inhebreo habeat centum annos. & reliquos
Squisecuntus: Fuerunt autem dies adã
Npost quam genuit s&h septingenti anni.¬
Sanni : Quia in .cc. tis errauerat: conse¬
quenter hic posuit. dce: cum inhebreo

Expanded text:
braeae linguae varietatem, homo vel vir dicitur. braeae linguae varietatem, homo vel vir dicitur. Et pulchre, quia hoc vocabulum habuit, de eo scriptum est, Tunc initium fuit invocandi nomen Dorum aliud arbitrentur, quod tunc primum in nomine Domini, et in similitudine ejus fabricata sint idola. Quid autem fecit eos, et benedixit eos, et vocavit nomen eorum Adam, id est, homo. Hominis autem nomen, tam viro quam feminae convenit. Vixit autem Adam ducentos et triginta annos, et genuit ad imaginem et similitudinem suam, et vocavit nomen ejus Seth. Sciendum quod usque ad diluvium, d excurrit annorum genuisse quis dicitur: in Hebraeo habeat centum annos, et reliquos qui sequuntur. Fuerunt autem dies Adam, postquam genuit Seth, septingenti anni. Quia in ducentis erraverat, consequenter hic posuit septingento
Abbreviated transcription (Latin):
Itranseamus incampum. Omnis quioc¬
Ncderit camn: septem uinditas exsolu&.
Proseptem uindictis: aquila septẽ plicit᷑
inter pretatus est. sim machus septimũ.
theodotion per ebdomadem: Suꝑ quo
capitulo: extat epła nostra adepm̃ da¬
masum: Et habitauit interra ÑaTħ:
nõd dicitur: & interpretatur cãreyome¬
otic. id est instabilis & fluctuans. acse¬
dis incertȩ: Nonest igitur terra naith.
ut uulgus nostrorum putat: sed explet̾
sententia dĩ. quod huc atq illuc uagus
& pro fugus oberrauit: uocauit nomen
cius seth. Suscitauit ds̃ mihi semen aliud
cic̃. id est positio dicitur. Quia igitur
posuent cum ds̃ proabel: propterea s&h
positio appellatur. denique aquila &
uocauit inquit nomen cius soeh dicens:
quia posuit mihi ds̃ semen alterum Et
uocauit nomen eius enos: Hic sperauit in¬
uocare nomen dñidĩ. Quomodo adam
homo inter pretatur: ita & enos iuxta he¬

Expanded text:
Transeamus in campum. Omnis qui ocTranseamus in campum. Omnis qui occiderit Cain, septem vindictas exsolvet. Pro septem vindictis, Aquila septempliciter interpretatus est. Symmachus, septimum. Theodotio, per hebdomadem. Super quo capitulo exstat Epistola nostra ad episcopum Damasum. Et habitavit in terra Naid. NOD   dicitur: et interpretatur σαλευόμενος, id est, instabilis et fluctuans, ac sedis incertae. Non est igitur terra Naid, ut vulgus nostrorum putat: sed expletur sententia Dei, quod huc atque illuc vagus et profugus oberravit. Et vocavit nomen ejus Seth. Suscitavit enim mihi Deus semen aliud e θέσις, id est, positio dicitur. Quia igitur posuerat eum Deus pro Abel, propterea SETH, id est, positio appellatur. Denique Aquila: Et vocavit, inquit, nomen ejus Seth, dicens: Quia posuit mihi Deus semen alterum. Et vocavit nomen ejus Enos: hic speravit invocare nomen Domini Dei. Quomodo ADAM   homo interpretatur: ita et ENOS   juxta He
Abbreviated transcription (Latin):
N on ne sibene egeris dimit tetur cͥ
& si non bene egeris. ante fores pec¬
catum tuum sedebit: Et ad te
societas eius: sed tu magis dominare
euis: Quod autem dicit. hoc est quare iras¬
cens. & inuidiae infratrem liuore torque¬
rise curiratum uultum dimittis in terrã:
N on ne sibene feceris dimittetur cibi ome
delictum. siue ut theodotio ait. accep¬
tabile erit id munus tuum suscipiam ut
suscepi fris tui : Quod simale egeris.ilico
peccatum ante uestibulum tuum sede¬
bit: & tali ianitore comitaberis: uerum
quia liben arbitrues: moneo ut non tui
peccatum. sed tu peccato domineris: qđ
illud est. quia peccatum id est. AT TATH
in hebreo generis masculini est: ingreco
feminini. & qui inter pretati sunt: mas¬
culino illud ut erat inhebreo genere
Ntranstulerunt. Ꝙ̾dixit cain ad abel fra¬
Strẽ suum: Subauditur. ea quȩlocutus
est dñs: Suꝑ fluum est quod insama¬
ritanorum & nr̃o uolumine reppent᷑.

Expanded text:
Nonne si bene egeris, dimittetur tibi, Nonne si bene egeris, dimittetur tibi, et si non bene egeris, ante fores peccatum tuum sedebit? et ad te societas ejus: sed tu magis dominare ejus. Quod autem dicit, hoc est: Quare irasceris, et invidiae in fratrem livore cruciatus, vultum dimittis in terram? Nonne si bene feceris dimittetur tibi omne delictum tuum: sive ut Theodotion ait, acceptabile erit: id est, munus tuum suscipiam, ut suscepi fratris tui? Quod si male egeris: illico peccatum ante vestibulum tuum sedebit, et tali janitore comitaberis. Verum quia liberi arbitrii es: moneo ut non tibi peccatum, sed tu peccato domineris. Quoillud est: quia peccatum, id est, ATTATH   in Hebraeo generis masculini est, in Graeco feminini. Et qui interpretati sunt, masculino illud ut erat in Hebraeo genere transtulerunt. 312 Et dixit Cain ad Abel fratrem suum. Subauditur ea, quae locutus est Dominus. Superfluum ergo est, quod in Samaritanorum et nostro volumine reperitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius exprimensait. canit iu id est
possedi hominem perdm̃. lt respexit
ds̃ super abel & super munera eius:
Seiuis non respexit. Et contristatus :
ncain ualde. Unde scire poterat cain
quod fratris munera suscepiss &
ds̃. & sua repudiass&. nisi illa in¬
ter pretatio est uera quam theodo¬
cion posuit. & in flãmauit dñssuꝑ
ab el & super sacrificium eius. Suꝑ
cam uero. & super sacrificium eius
non inflãmauit: Ignem autem
ad sacrificium deuorandũ solitũ
uenire decęlo. & indedicationem
templi subsalomone legimus: &
quando helias inmonte carmelo
Nconstruxit altare. EEt dixit dñs
Nadcain. Quare concidit uultus
tuus.: Non ne si recte offeras non¬
Nrecte autem diuidas. peccasti : Qui¬
Nesce. Ad te conuersio eius: & tudo¬
Nminaberis eius: necessitate cõpelli¬
mur. insingulis diutius in morari.
Siquidem: multo alius in hebreo quã
Ait enim ds̃ ad cam. Quare irasceris.
x quare concidit uultus tuus.:

Expanded text:
ipsius exprimens ait, CANITHI  , id est, ipsius exprimens ait, CANITHI  , id est, possedi hominem per Deum. Et respexit Deus super Abel, et super munera ejus: ificia ejus non respexit, et contristatus est Cain valde. Unde scire poterat Cain, quod fratris munera suscepisset Deus, et sua repudiasset: nisi illa interpretatio vera est, quam Theodotion 311 posuit. Et inflammavit Dominus super Abel, et super sacrificium ejus: super Cain vero, et super sacrificium ejus non inflammavit. Ignem autem ad sacrificium devorandum solitum venire de coelo: et in dedicatione templi sub Salomone legimus, et quando Elias in monte Carmelo construxit altare . Et dixit Dominus ad Cain: Quare concidit vultus tuus? Nonne si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti? Quiesce, ad te conversio ejus, et tu dominaberis ejus. Necessitate compellimur in singulis diutius immorari. Siquidem et nunc multo alius in Hebraeo, quaAit enim Dominus ad Cain: Quare irasceris, et quare concidit vultus tuus?
Abbreviated transcription (Latin):
cordat: dicens. maledicta humus
gressione tua: Etuocauit adam no¬
men uxoris suae uitam: quia ips&÷
mater omnium uiuentium. Quare
quod mater sit omnium uiuentiũ.
Aeua quippe: transfertur inuitam.
Et ciecit adam: & habitare faecit con¬
tra paradisum uoluptatis. & statuit
cherubim. & flam mea rompheam.
quȩ uestitur ad custodiendã uiam
ligni uitȩ. Alius multo sensus in
hebreo est: quam intellegitur. Ait
enim. & eiecit adam. haud dubiũ
quin dñs: & habitare fecit ante pa¬
radisum uoluptatis. cherubim &
flãmeum gladium. aque uerteret᷑
& custo diret ui am ligni uite. Non qđ
ipsum adam quam ciecerat ds. habi¬
tare fecerit contra paradisum uolup¬
tatis: s& quo illo ciecto. ante fores
paradisi cherubim & flammeum
gladium posuerit. ad custodiendũ
paradisi uestibulum: nequis pos¬
s& intrare. Et concepit &peperit
cain &dixit. Ad qui siuisiue pos¬
sedi hominem perdm̃. Cain adqͥ
sitio siue possessio inter pretatur:

Expanded text:
cordat, dicens: Maledicta humus cordat, dicens: Maledicta humus gressione tua. Et vocavit Adam nomen uxoris suae, vitam, quia ipsa est mater omnium viventium. Quare quod sit mater omnium viventium. EVA quippe transfertur in vitam. Et ejecit Adam, et habitare fecit contra paradisum voluptatis. Et statuit Cherubim et flammeam romphaeam, quae vertitur ad custodiendam viam ligni vitae. Alius multo sensus est in Hebraeo quam hic intelligitur. Ait enim: Et ejecit Adam, haud dubium quin Dominus: Et habitare fecit ante paradisum voluptatis Cherubim, et flammeum gladium, qui verteretur, et custodiret viam ligni vitae. Non quod ipsum Adam, quem ejecerat Deus, habitare fecerit contra paradisum voluptatis; sed quod illo ejecto ante fores paradisi Cherubim, et flammeum gladium posuerit ad custodiendum paradisi vestibulum, ne quis posset intrare. Et concepit et peperit Cain, et dixit, acquisivi sive possedi hominem per Deum. Cain  , acquisitio, sive possessio interpretatur,
Abbreviated transcription (Latin):
diei: sorrotheo dotion manifestius. enta
meridiano calore trans acto. refrigerium
aurȩ spirantis ostender& Super pectus
in hebreo pectus tantum hab& : ut calli¬
ditatem &uersutias cogitationũ eius a¬
e&. & fraudis. Sed quod sequitur. terrã
manducabis: proterra. aqãa scriptũ est
quod nos fauillam & puluerẽ possum
dicere: Ipse seruabit caput tuum: & tu
seruabis eius calcaneum. Melius hab&
in hebreo. ipse conteret caput tuum &
tu conteres eius calcaneum : quia & nr̃i
gressus prepediuntur a colubre. & dñs
conterit satanan subpedibus nñs uelo¬
citer: Mulciplicans multiplicabo tris¬
titiastuas: & gemitus tuos. Protristi¬
tia & gemitu: in hebreo dolores & con¬
ceptus hab& Et ad uirum conuersio
tuo. Pro conuersione: aquila socie¬
tatẽ. sim machus appetitũ uel impetũ
transtulerunt. Maledicta terra in oꝑe
tuo. Opera hic: non ruris colendi. ut
plerique putant: sed peccata signifi¬
cant. in hebreo hab&. & aquila nondis¬

Expanded text:
diei. Porro Theodotion manifestius ἐν τῷ t meridiano calore transacto, refrigerium aurae spirantis ostenderet. Super pectus in Hebraeo pectus tantum habet: ut calliditatem et versutias cogitationum ejus aesset et fraudis. Sed et id quod sequitur: Terram manducabis: pro terra aphar scriptum equod nos favillam et pulverem possumus dicere. Ipse servabit caput tuum, et tu servabis ejus calcaneum. Melius habet in Hebraeo: Ipse conteret caput tuum, et tu conteres ejus calcaneum: quia et nostri gressus praepediuntur a colubro: et Dominus conteret Satanam sub pedibus nostris velociter. Multiplicans multiplicabo tristitias tuas et gemitus tuos. Pro tristitia et gemitu, in Hebraeo dolores et conceptus habet. Et ad virum conversio tua. Pro conversione 310 Aquila, societatem: Symmachus, appetitum vel impetum transtulerunt. Maledicta terra in operibus tuis. Opera hic non ruris colendi, ut plerique putant, sed peccata significantur: ut in Hebraeo habetur: Et Aquila non dis
Abbreviated transcription (Latin):
tionum. interris suis: iuir secundum lin¬
Nguam suam. & cognationem suam. & gen¬
Ntem suam: Deionibus idẽ grecis. nascunt᷑
helisae qui uocantur a eolides: Vnde &
quinta lingua greciae. aeolis appellat᷑.
tionis litteram uiciose aposteris inthar.
dicens fuisse corruptã Vnde & metro¬
polis eorum ciuitas tharsus appellat᷑:
Paulo apostolo gloriosa: Cethim: cithii.
aquibus usque hodie urbs cipricium no¬
minatur: Dodanim: rhodu : lta enim
lxx. inter pretes transtulerunt. legamus
uarronis deantiquitatibus libros. & sig¬
ni capitonis. & grecũ flegontam. cȩterosq
eruditissimos uiros: & uidebimus om̃s
pęne insulas. & totius orbis littora ter¬
ras que mari uicinas. grecis accolis occu¬
patas Qui ut supra diximus. ab amano
& tauro montibus: omnia maritima
loca usque adocȩanum possedere brit¬
tanicũ: Tilii cham: chus. & mes raim.
fu̾th. & chanaan: Chus. usque hodie
abhebreis & hiopia nuncupatur: Mesraĩ:
Multiscriptores tam greti quã latini:

Expanded text:
tionum in terris suis, vir secundum linguam suam, cognationem suam, et gentem suam . De Ionibus, id est, Graecis nascuntur Elisei, qui vocantur Eolides. Unde et quinta lingua Grtionis litteram vitiose a posteris in τ dicens fuisse corruptam: unde et metropolis eorum civitas Tarsus appellatur, Paulo apostolo gloriosa. Cethim, sunt Citii, a quibus usque hodie quoque urbs Cypri Citium nominatur. 319 Dodanim, Rhodii: ita enim Septuaginta Interpretes transtulerunt. Legamus Varronis de Antiquitatibus libros, et Sisinnii Capitonis, et Graecum Phlegonta, caeterosque eruditissimos viros: et videbimus omnes pene insulas, et totius orbis littora, terrasque mari vicinas, Graecis accolis occupatas: qui, ut supra diximus, ab Amano et Tauro montibus, omnia maritima loca usque ad oceanum possedere Britannicum. Filii Cham, Chus, et Mesraim, et Phuth, et Chanaan. Chus usque hodie ab Hebraeis Aethiopia nuncupatur: Mesraim, m scriptores tam Graeci quam Latini
Abbreviated transcription (Latin):
& scõrum liberis conuenit nomen
cadentium. noe uir iustus. ꝑfectꝰ
ingeneratione sua dõ placuit.
Signanter ait. ingenerationesua. ut
ostender& non ĩuxta iustitiã con¬
sũmatam. sed uixta generationis
Et hoc est quodinhebreo dicitur:
noe uir iustus. ꝑfectus erat in gene¬
rationibus suis. Cum dõ ambula
bat noe: hocest illius uestigia
sequebatur. Factibi archã delig¬
Nnis leuigatis: Proquadratis lig

Expanded text:
et sanctorum liberis convenit nomen et sanctorum liberis convenit nomen cadentium. Noe vir justus atque perfectus in generatione sua, Deo placuit. Signanter ait, 316 in generatione sua: ut ostenderet non juxta justitiam consummatam: sed juxta generationis Et hoc est quod in Hebraeo dicitur: Noe vir justus, perfectus erat in generationibus suis: cum Deo ambulabat Al. ambulat Noe: hoc est illius vestigia sequebatur. Fac tibi arcam de lignis quadratis. Pro quadratis lig
Abbreviated transcription (Latin):
N onigitur humana uita. ut multierrant
in centum uiginti annis contracta est
sed generationi illi. centum uiginti anni
adpenitentiam datisunt. Si quidẽ inue¬
nimus. quod post diluuium abraam
uixerit annos centum septuaginta .u.
& cȩteri amplius ducentis &centis annis.
Q uia uero agere penitentiam contẽpse¬
runt: noluit ds̃ tempus expectare de¬
cretum. sed uiginti annorum spacus
amputatis: induxit diluuium anno
centesimo. agendę penitentiae desti¬
nato Cigantes autẽ erant super t̃̾rã:
indiebus illis. Et posthȩc quomodo
ingrediebantur filii dĩ ad filias homi¬
nũm. & generabant eis: illi erant gi¬
gantes a saeculo homines nominati.
Inhebreo ita hab&. cadentes in terra.
indiebus illis id est anafilim. Et post
haec ingrediebantur filiideorum
ad filias hominum. & generabant
eis: hierant fortes apr̃incipio. uiri
nominati. Procadentibus siue gi¬
gantibus: iuolentos inter pretatus
est symmachus. Et angelis autem.

Expanded text:
Non igitur humana vita, ut multi errant, Non igitur humana vita, ut multi errant, in centum viginti annos contracta est: sed generationi illi, centum viginti anni ad poenitentiam dati sunt. Siquidem invenimus, quod post diluvium Abraham vixerit annos centum septuaginta quinque, et caeteri amplius ducentis et trecentis annis. Quia vero poenitentiam agere contempserunt, noluit Deus tempus exspectare decretum: sed viginti annorum spatiis amputatis, induxit diluvium anno centesimo agendae poenitentiae destinato. Gigantes autem erant super terram in diebus illis, et post haec quomodo ingrediebantur filii Dei ad filias hominum, et generabant eis. Illi erant gigantes a saeculo homines nominati. In Hebraeo ita habet: Cadentes erant in terra in diebus illis, id est, ANNAPHILIM  . Et post haec ut ingrediebantur filii deorum ad filias hominum, et generabant eis: hi erant fortes a principio viri nominati. Pro cadentibus, sive gigantibus, violentos interpretatus est Symmachus. Et angelis autem
Abbreviated transcription (Latin):
&rł. Et dixit dñs ds̃. Non permanebit
S sp̃sm̃s in hominibus istis in aeternum:
Nquia carnales sunt: In hebreo scriptum
est: non iudicabit sp̃s meus homines istos
insempiternum: quia carosunt. hoc est
quia fragilis est in homine conditio:
non eos ad aeͬrnos seruabo cruciatus.
sed hic illis restituam quod merentur.
Ergo nonse ueritatem ut in nostris codi¬
cibus legitur. sed clementiã dĩ sonat
dum peccator hic prosuo scelere uisitat᷑.
Unde &iratus ds̃. loquitur ad quosdam.
Non uisitabo filias eorum cum fuerint for¬
nicate: & sponsas eorum cum adultera¬
uerint. Et in alio loco. Visitabo inuir¬
ga iniquitates eorum: & inflagellis
peccata eorum. Uerum tameñ miseri¬
cordiã meã non auferã abeis. Porrone
uidere tur in eo. eẽ. crudelis. quod pec¬
cantibus locum ꝑoenitentiae nonde¬
dis s&: adiecit. Sed sunt dies centum
Nuiginti anni: hocest: habebunt centũ
uiginti annos. ad agendã poenitentiã:

Expanded text:
et reliqua. Et dixit Dominus Deus: Non permanebit et reliqua. Et dixit Dominus Deus: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis in aeternum, quia carnes sunt. In Hebraeo 315 scriptum est, Non judicabit spiritus meus homines istos in sempiternum, quia caro sunt: hoc est, quia fragilis est in homine conditio, non eos ad aeternos servabo cruciatus: sed hic illis restituam quod merentur. Ergo non severitatem, ut in nostris codicibus legitur, sed clementiam Dei sonat, dum peccator hic pro suo scelere visitatur. Unde et iratus Deus loquitur ad quosdam: Non visitabo filias eorum, cum fuerint fornicatae, et sponsas eorum, cum adulteraverint . Et in alio loco: Visitabo in virga iniquitates eorum, et in flagellis peccata eorum: verumtamen misericordiam meam non auferam ab eis . Porro ne videretur in eo esse crudelis, quod peccantibus locum poenitentiae non dedisset, adjecit: Sed erunt dies eorum centum viginti anni. hoc est, habebunt centum viginti annos ad agendam poenitentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
matusalam postquam genuit la
mech. septingentos octõginta duos
annos: & genuit filios & filias. Et
fuerunt om̃s dies matusalȩ. anni
nongenti sexaginta nouẽ: & mor¬
tuus est. Et uixit lamech centum
octoginta duos annos &genuit noe.
Adie ergo natiuitatis matule usque
addiem ortus noe: sunt anni trecenti
sexaginta nouem. his ad de sexcentos
anno uitae suȩ. matusalam mortuus
sit: eo anno quocȩpit eẽ diluuium
Et uocauit nomen eius noe dicens.
Iste requiescere nos faciet: aboperib
Nnostris. Noe requies interpretatur.
Ab eo igitur. quod subillo omniare¬
tro opera quieuerint perdiluiuũ.
appellatus est requies NUidentes
filii dĩ filias homi num: quiabonȩs:¬
U erbum hebraicum eloim: cõmunis
est numeri. Et ds̃ quippe. &dĩ si¬
militer appellantur. sropter quod aquila
plurali numero filios deorum aususest
dicere : deos intellegens scõs. siue angłos.
tes filii potentium filias hominum:

Expanded text:
Mathusalam, postquam genuit LaMathusalam, postquam genuit Lamech, septingentos octoginta duos annos et genuit filios et filias. Et fuerunt omnes dies Mathusalae, anni nongenti sexagintanovem, et mortuus est. Et vixit Lamech centum octoginta duobus annis, et genuit Noe. A die ergo nativitatis Mathusalae, usque ad diem ortus Noe, sunt anni trecenti sexaginta novem: his adde sexcentos nono vitae suae Mathusala mortuus sit, eo anno, quo coepit esse diluvium. Et vocavit nomen ejus Noe, dicens: Iste requiescere nos faciet ab operibus nostris NOE  , requies interpretatur. Ab eo igitur, quod sub illo omnia retro opera quieverunt per diluvium, appellatus est requies. Videntes autem filii Dei filias hominum, quia bonae sunt. Verbum Hebraicum ELOIM  , communis est numeri: et Deus quippe et dii similiter appellantur: propter quod Aquila plurali numero, filios deorum ausus est dicere: Deos intelligens, Sanctos, sive Angelos. tes filii potentium filias hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
lxuiiii: & mortuus est: Famosa ques¬
tio. & disputatituie omnium ecclesi¬
arum uentilata: quod iuxta dili¬
gentem sub putationẽ. quat cuordetĩ
annos post dilu uium matđsalam
uixisse referatur. Et enim cumeẽt
matusalam annorum centum sexa¬
ginta uii: genuit lamech. Rursum
lameth cum e& annorum centum octo¬
ginta octo: genuit noe: Et fuerunt
usque addiem natiuitatis noe : anni
uitę matusalȩ trecenti quin quaginta
quinque. Sexcentesimo autem anno
uitȩ noe : diluuium factum est. Ac
perhoc habita supputatione ꝑpartes:
non ge̾tesimo quinquagesimo .u. an¬
no matusalȩ diluuiũ fuisse conun¬
citur. Cum autem supra nongentos
sexaginta nouẽ annos uixissẽ sit dictꝰ:
nulli dubium est quattuor decim
cum annos uixisse post diluuium.
Et quo modo uerum est. quod octotantũ
ita & in hoc sit error innumero. Siqͥ¬
dem & in hebreis. & samaritanorũ
librisita scrptum rep̾peri: It uixit
matusalam. centũ octoginta septẽ
annis: & genuit lamech. Et uixit

Expanded text:
 mortuus est. Famosa quaestio, et disputatione omnium Ecclesiarum ventilata, quod juxta diligentem supputationem, quatuordecim annos post diluvium Mathusala vixisse referatur. Etenim cum esset Mathusala annorum centum sexaginta septem, genuit Lamech. Rursum Lamech, cum esset annorum centum octoginta octo, genuit Noe. Et fiunt simul usque ad diem nativitatis Noe, anni vitae Mathusalae, trecenti quinquaginta quinque. Sexcentesimo autem anno vitae Noe, diluvium factum est. Ac per hoc, habita supputatione per partes, nongentesimo quinquagesimo quinto anno Mathusalae, diluvium fuisse convincitur. Cum asexaginta novem annis vixisse dicitur, nulli dubium est quatuordecim eum annos vixisse post diluvium, et quomodo verum est quod octo tantumita et in hoc sit error in numero. Siquidem in Hebraeis, et in Samaritanorum libris ita scriptum reperi: Et vixit Mathusalam centum octoginta septem annis, et genuit Lamech; et vixit
Abbreviated transcription (Latin):
cappadoces arbitrantur. Thiras: traces.
quorum nonsatis inmutatũ uocabu¬
lum est. Scio quendam: gog. & magog
tam de presenti loco quam de ez echiel.
ad gothorum nuper interra nostra bac¬
chantium historiam retulisse: quod
utrum uerum sit & prelusit ipsius fine
monstratur: & certe gothos. om nes retro
eruditi: magis getas quamgog & magog
appellare consueuerunt. Haec itaque
septem gentes. quas deia f&h uenire stir¬
pe memoraui: ad aquilonis partem
h abitant: Tili gomer: ascenet. & rifan.
& togorma: Aschener: greci reginos uo

Expanded text:
Cappadoces arbitrantur: Thiras, Thraces, Cappadoces arbitrantur: Thiras, Thraces, quorum non satis immutatum vocabulum est. Scio quemdam Gog et Magog, tam de praesenti loco, quam de Ezechiel, ad Gotthorum nuper in terra nostra bacchantium historiam retulisse, quod utrum verum sit, praelii ipsius fine monstratur. Et certe Gotthos omnes retro eruditi, magis Getas, quam Gog et Magog appellare consueverunt. Hae itaque septem gentes, quas de Japheth venire stirpe memoravi, aquilonis partem inhabitant. Filii Gomer, Aschenez, et Riphath, et Thogarma. Aschenez Graeci Reginos voc
Abbreviated transcription (Latin):
dine quȩ iaf&h dicitur. latitudo
nomen accepit. Quod autem ait.
& habitet intabernacuł sem : de
nobis ꝓphetatur. qui ineruditi¬
one &scientia scripturarum eiecto
luuium trecentis quinquaginta
uixit noe annis. Ex quo perspicu¬
um est: centum uiginti annos gene¬
rationi illi ut supra diximus ad
penitentiam datos. & non uitȩ mortali¬
Num constitutos. ¶Filii ia f&h: gomer. &
⁊magog. & madai. & iauan. & tubal
N&mosoc. & thiras. Ia ftch filio noẽ. nati
sunt septem filii: qui possederunt ter¬
ram in asia. ab amano. & tauro srriȩ
coelis. & ciliciȩ montibus: usque ad
fluuium tanam. In euro pauero. us¬
que ad gadirã nomina locis & genti¬
bus relinquentes: equibus postea
in mutata sunt plurima. caetera per¬
manent ut fuerunt. Sunt autem gomer
galathȩ: magog: scitae: madai: medi:
iauam. iones: qui & greci unde & ma¬
reionium. Tubal: iben qui & hispani.
equibus celtiberi. licet quidam italos
suspicentur: Mosoc. capadoces unde

Expanded text:
dine, quae IAPHETH   dicitur, latitudo dine, quae IAPHETH   dicitur, latitudo nomen accepit. Quod autem ait: Et habitet in tabernaculis Sem, de nobis prophetatur, qui in eruditione et scientia Scripturarum, ejecto luvium trecentis quinquaginta annis vixit Noe. Ex quo perspicuum est, centum viginti annos generationi illi, ut supra diximus, ad poenitentiam datos, et non vitae mortalium constitutos. Filii Japheth, Gomer, et Magog et Madai, et Javan, et Thubal, et Mosoch, et Thiras. Japhet filio Noe, nati sunt septem filii, qui possederunt terram in Asia ab Amano et Tauro, Syriae Coeles et Ciliciae montibus, usque ad fluvium Tanain. In Europa vero usque ad Gadira, nomina locis et gentibus relinquentes: e quibus postea immutata sunt plurima, caetera permanent ut fuerunt. Sunt autem Gomer, Galatae: Magog, Scythae: Madai, Medi: Javan, Iones, qui et Graeci: unde et mare Ionium. Thubal Iberi, qui et Hispani, a quibus Celtiberi, licet quidam Italos suspieentur. Mosoch, Cappadoces: unde
Abbreviated transcription (Latin):
cies arcȩ: uolens fenestrã intellegi:
ratos. omnes inter pretes transtu¬
lerunt. Et proeo quod sequitur.
torrentes. per occultas uenas ad¬
Nemisit coruum: & egressus non¬
Nrediit ad eum. donec sic carent᷑
Naꝙ̃ de terra: Ero ostio: fenestra
scriptaest inhebreo. Et decoruo alit̃
dicitur. Emisit coruum: & egressus
est exiens & reuertens. donẽc sicca¬
Nrentur aquę deterra. Et erant fi¬
Nlu noe. qui egressisunt dearcha:
Nsem. cham. & iafeth frequenter
septuaginta inter pretes nonualen¬
tes. h&ħ. lit teram quȩ duplicem
aspirationẽ sonat. ingrecũ sermo¬
nẽ uertere: chim grecam litteram
addiderunt. ut nos docerent in
istius modi uocabulis aspirare de¬
bere. Unde & in presenti loco. chã
trastulerunt: proeo quod est ham:
A quo & egiptus. usque hodie egiptioꝵ
Nlingua ham dicitur ¶ Bilatĩt ds̃
Nia foch: & habitet in tabernacuł sem.
Desem hebrei: deiafeth populusgen¬
tium nascitur. Quia igitur lataẽ.
multitudo credentium : alatitu¬

Expanded text:
cies arcae, volens fenestram intelligi. ratos, omnes interpretes transtulerunt. Et pro eo quod sequitur: torrentes, per occultas venas ademisit corvum, et egressus non rediit ad eum, donec siccarentur aquae de terra. Pro ostio, fenestra scripta est in Hebraeo. Et de corvo aliter dicitur: Emisit corvum et egressus est, exiens et revertens donec siccarentur aquae de terra. Et erant filii Noe, qui egressi sunt de arca, Sem, Cham, et Japheth. Frequenter Septuaginta Interpretes non valentes HETH   litteram, quae duplicem aspirationem sonat, in Graecum sermonem vertere, chi  χ Graecam litteram addiderunt: ut nos docerent in istiusmodi vocabulis aspirare debere: unde et in praesenti loco, Cham transtulerunt, pro eo quod est HAM, a quo et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua HAM dicitur. Dilatet Deus Japheth, et habitet in tabernaculis 317 Sem. De Sem, Hebraei; de Japheth, populus gentium nascitur. Quia igitur lata est multitudo credentium, a latitu
Abbreviated transcription (Latin):
nis: bi tuminata legimus inhebreo.
quod est colligens facies archam:
in hebreo hab&. meridianum faci¬
es arcȩ. Quod manifestuis inter¬
pretatus est simmachus dicens.
AIADANEC̃. hoc est dilucidum fa

Expanded text:
nis, bituminata legimus in Hebraeoquod est, colligens facies arcam, in Hebraeo habet, meridianum facies arcae, quod manifestius interpretatus est Symmachus, dicens, διαφανὲς, hoc est, dilucidum fa