comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reddere rationes: quorũ
in riumerabilia sunt exẽ¬
pla ⁊ de quib uno posito
plura possunt intelligi
si oportet./Ponamus ergo
illius maximi doctoris
heati gregorii unum exẽ¬
plum: et sit tocius seq̃n¬
tis materie fundameritũ.
Ait enuri suꝑ euangeliũ
beati ioħis ubi de resur¬
restione dñi agitur: in
hunc modum. Cum dis¬
cipulis consternatis fuit
nunciatum dñm de mo¬
numento fuisse sublatũ:
turit inquid. Currebant
duo simul. et ille alius
discipulus pretucurrit
citius petro. Quid ait be¬
atus gregorius. Quid
fratres quid cursus iste
significat: Ex interroga¬
tione sua uolens alicuiꝰ
significationis magnũ
elicere argumertũ. Huic
interrogationi uolo ali

Expanded text:
reddere rationes, quorum innumerabilia sunt exempla, de quibus uno posito plura possunt intelligi si oportet. Ponamus ergo illius maximi doctoris beati Gregorii unum exemplum, et sit totius sequentis materiae fundamentum. Ait enim super Evangelium beati Joannis, ubi de resurrectione Domini agitur, in hunc modum: « Cum discipulis consternatis fuit nuntiatum Dominum de monumento fuisse sublatum, tunc, inquit, currebant duo simul, et ille alius discipulus praecucurrit citius Petro. » Quid, ait beatus Gregorius, quid, fratres, quid cursus iste significat? ex interrogatione sua volens alicujus significationis magnum elicere argumentum. Huic interrogationi volo ali
Abbreviated transcription (Latin):
di. Item tractatus de pro¬
missione bcati thonge
martyris. Uidelicet quod
talis erat sibi successurus:
qui eccłie pontinia cerisi
recompcrisaret pro libcrali¬

Expanded text:
m. XIV. TRACTATUS DE PROMISSIONE BEATI THOMAE MARTYRIS, VIDELICET Quod talis esset sibi successurus, qui ecclesiae Pontiniacensi recompensaret pro liberali
Abbreviated transcription (Latin):
miracula fecerat nec nisi parici in
eum crediderunt. uñ supra uiso sig¬
no credidetunt ineum discipuliens¬
⁊ non alii ⁊ ideo a samaritanis qui sa¬
tue nulio signo unso credidetunt reũ¬
titur adiustos ut qui ꝑpriora non
credidetunt. uł modo credant. Si g̃eat
qd̾ gentib facile conũsis infine scłi.
reuercetur aduideos qui sunt patͥa¬
sua. quia prius meis honorem non
quia testatus est qd̃ ꝓpħa non ht̃ ho¬
norem in patria. alioqum nonindet᷑
debuisse ad hos reuectiui honorem fi
ht̃ s manere apud illos ubi benere¬
ceptusẽ¬

Expanded text:
miracula fecerat, nec nisi pauci in eum crediderunt, unde super viso signo crediderunt in eum discipuli ejus, non alii: et ideo a Samaritanis qui facile nullo signo viso crediderunt, revertitur ad istos, ut qui per priora non crediderunt, modo credant. Significat quod a gentibus facile conversis, in fine saeculi revertetur ad Judaeos qui sunt sua patria, quia prius in eis honorem non quia testatus est quod propheta non habet honorem in patria; alioquin videtur non debuisse ad hos reverti, ubi honorem non habet, sed manere apud illos ubi bene receptus
Abbreviated transcription (Latin):
putatione. et rei ueritate
conspicuus: Ferro eego
quod debuit: et ultro se
ne frontem daret infron¬
tib non ingessit. Sed
eoꝵ loco et patria se sub¬
traxit qui ut ipsum pos¬
sert retrahere libent̾ ad
tempus cum ipso extra
patriam exularent: et

Expanded text:
putatione et rei Christianitate conspicuus? Fecit ergo quod debuit, et ultro se, ne fontem daret in frontibus, non ingessit, sed eorum loco et patria se subtraxit, qui ut ipsum possent retrahere libenter ad tempus cum ipso extra patriam exsularent, et
Abbreviated transcription (Latin):
postquam resurrecit a mor¬
uerunt et hec fecerunt ei.
Ita uerissurrie ñ cognoue¬
runt fratres monasterii
pontiniaceñ. quid beatus
thomas uellet dicere per
hec u̾ba: scd postirodum
cognouerunt quod de hiis
diceret sicuti ir seq̃ntib
apparebit. Co enim passo
et martyrio: coronato. et
miraculis choruscantib
declarato quod ustam.
causam fuerat prosetutus:
aliis et aliis substitittis
martyris ore prolatum.
sed congruo tempori re

Expanded text:
posquam resurrexit a morposquam resurrexit a morverunt, et haec fecerunt ei. » Ita verissime non cognoverunt fratres monasterii Pontiniacensis quid beatus Thomas vellet dicere per haec verba; sed postmodum cognoverunt quod de his diceret, sicut in sequentibus apparebit. Eo enim passo et martyrio coronato, et miraculis coruscantibus declarato, quod justam causam fuerat prosecutus, aliis et aliis substitutis, martyris ore prolatum, sed congru
Abbreviated transcription (Latin):
peret redire in angliam
est hortatus. De qua uisio¬
ne sarictus pontifex et sta¬
suturus factus hylarĩor:
ad promissam sibi uictorie
coronam obtiꝰ properauit
Quem fratres ip̃ius mona¬
sterii uultu lugubri et pe¬
ne ut erat fimebri lacrima¬
biliter subsequentes suppli¬
citer exorabant ne eos dese¬
rerit ne ip̃oᷤ tante spei sola¬
tio destitueret. ne ap̃os tari¬
quam orphanos relinque¬
ret: sed apud ip̃os uł om¬
nirio maneret. uel si sic o¬
porteret quanta posset ce¬
litate rediret. Ad quod pius
pater breui se sermone ab¬
soluit dicers: sic fieri opor¬
tere: net diuinis iussioni¬
bus contraire. Sed hoc fore
sciendum quod graues xx¬
pensas et largoᷤ sumptus
quos iddem monasterium¬
ei tempore sue necessitatis
p̃buerat: aliquis succes
sterii illius multe simpli¬
citatis tunc quasi intel¬
ligere sĩ poterant: sed sub¬
sequens rei probauit euen¬
tus sicut legitur de disci¬
pulis iħu xp̃i ubi dicitur
hec non cognouerunt dis¬
cipuli eius primũ: sed

Expanded text:
peret, redire in Angliam est hortatus. De qua visione sanctus pontifex, et stafuturus, factus hilarior, ad promissam sibi victoriae coronam ocius properavit. Quem fratres ipsius monasterii vultu lugubri, et pene, ut erat, funebri lacrymabiliter subsequentes suppliciter exorabant, ne eos desereret, ne eos ipsos tantae spei solatio destitueret, ne ipsos tanquam orphanos relinqueret, sed apud ipsos vel omnino maneret, vel si sic oporteret, quanta posset celeritate rediret. Ad quod pius Pater brevi se sermone absolvit dicens: « Sic fieri oportere, nec divinis jussionibus contraire. » Sed hoc fore sciendum quod graves expensas et largos sumptus, quos monasterium tempore suae necessitatis praebuerat, aliquis successsterii illius multae simplicitatis, tunc quasi intelligere non poterant; sed subsequens res probavit eventus, sicut legitur de discipulis Jesu Christi, ut dicitur: « Haec non cognoverunt discipuli ejus primum; sed
Abbreviated transcription (Latin):
sancti antistitis Edmundi se fuisse sa¬
natũ. Uerũptñ fides nr̃a renitet in
multis scõꝵ uirtutib unum dñm ope¬
rari. et nec illos disĩctos uirtutib quos
celo pares miracuł dñs equales reddit

Expanded text:
stitis se fuisse sanatam. Verumtamen fides nostra retinet in multorum sanctorum virtutibus unum Dominum operari; et nec illos disjunctos virtutibus, quos coelo pares, miraculis Dominus aequales reddit
Abbreviated transcription (Latin):
statum int̾iminabilem
quietis eterne.
ortuus est itaq ine¬
tate bona mente se¬
cura. spe certa consumma¬
tione beata. Sepulture
sue locum eligens: ubi ip̃e
ut antecessores suiantea
aliquando fuit degens.
Uerum quia nunquam
post aurum abiit neo in
pecunie thesauris spera¬
uit: non habuit unde
pontiniacensi monasteri¬
o retribueret pro omnib
que retribuit illud sibi.
Ne tamen uideretur in¬
gratus fecit quod potuit:
et decem marcharurri reb¬
ditus priori pensioni qͣm

Expanded text:
statum interminabilem quietis aeternae. 5. Mortuus est itaque in aetate bona, mente secura, spe certa, consummatione beata, sepulturae suae locum eligens, ubi ipse et antecessores sui antea aliquando fuit degens. Verum quia nunquam post aurum abiit, nec in pecuniae thesauris speravit; non habuit unde Pontiniacensi monasterio retribueret, pro omnibus quae retribuit illud sibi. Ne tamen videretur ingratus, fecit quod potuit, et decem marcarum reditus priori pensioni q
Abbreviated transcription (Latin):
rit: quare separationẽ
dictoꝵ patrum dei dispen¬
satio sic prouidit. Certũ
est quod in anglia beati
edmundi regis et marty¬
ris refulgent miracula
preciosa ÷ quib patria il¬
la mirifice decoratur: et
deus in sco suo mirabilis
predicatur. Posito autẽ
et constante quod beatus
confessor xp̃i edmundus
locum sepulture sue fuis¬
set in illa regione sortit᷑ ⁊
ex equiuocatione nominis
saltem apud imꝑitos fuis¬
set ruraculoꝵ altributio
ob urribrata: et per consiq̃ns
forsitan diminuta. Et qͣm¬
uis inter sanctos nulla
sit prorsus dissensionis
materia ⁊ quin pocius
gaudium et exultatio
sicut de bono proprio de alb¬
terius prelatura: uulgus

Expanded text:
rit, quare separationem dictorum patrum Dei dispensatio sic providit. Certum est quod in Anglia B. Edmundi regis et martyris refulgent miracula pretiosa, quibus patria illa mirifice decoratur, et Deus in sancto suo mirabilis praedicatur. Posito autem et constante quod beatus confessor Christi Edmundus locum sepulturae suae fuisset in illa regione sortitus, ex aequivocatione nominis, saltem apud imperitos fuisset miraculorum attributio obumbrata, et per consequens forsitan diminuta. Et quamvis inter sanctos nulla sit prorsus dissensionis materia, quin potius gaudium et exsultatio, sicut de bono proprio de alterius praelatura: vulgus
Abbreviated transcription (Latin):
plum uel in quadruplũ
credimus rescitutum: qd¬
quod circa sacros pontifices
pia liberalitate fuit depen¬
sum. Et hec potuit cẽ una
ratio et ñ minima quare
sic duuiria prouidentia ut
beatus pater edmundus
se prose ac pro suis ante¬
cessorib quasi obsicdem
daret : et soluendo cari¬
tatis seu hospitalitatis
debitum ciuilit̾ tamen
indebitum. se et illos li¬
beraliter liberaret. Nec
putandum quod fratres
domus ip̃ius hoc debitũ
recipiant ut debitum: sed¬
a donatorib tanquam do¬
num omnia conu̾tentes
ad ip̃ius beati patris fe

Expanded text:
plum vel in quadruplum credimus restitutum quod circa sacros pontifices plura liberalitate fuit depensum. Et haec potuit esse una ratio et non minima quare sit divina providentia, ut beatus pater Edmundus se pro se ac pro suis antecessoribus quasi obsidem daret, et solvendo charitatis seu hospitalitatis debitum, civiliter tamen indebitum se et illos liberaliter liberaret; et putandum quod fratres domus ipsius hoc debitum recipiant, ut debitum a donatoribus tanquam donum omnia convertentes ad ipsum beati Patris fe
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur ip̃o facto quod p̃¬
sul martyrem honorauit:
cum locum ut dictum est
superius ci cessit. Nam
equiuocationis ab eo sorti¬
tus est uocabulum: et ñ
casualiter sed scõm diui¬
ne predestinationis euen¬
tum. Nara ut in eius le¬
gerida diffusius enarra

Expanded text:
idetur ipso facto quod praesul martyrem honoravit, cum locum, ut dictum est superius, ei cessit. Nam aequivocationis ab eo sortitus est vocabulum, et non casualiter, sed secundum divinae praedestinationis eventum. Nam ut in ejus legenda diffusius enarra
Abbreviated transcription (Latin):
di et in spe certaminis
iuctoriam obtinendi. Nec
oportebat ut tertius add̾e¬
tur : qui dispensatione
dilina ad ampliandum
ecclesiastici horioris titu¬
lum utiliter ad alia ser¬
uabatur. Non est enuira
in prcuidiciale cantuari¬
ensi ecclesie quod corpus
beati patris edmundi ibi¬
requiescit ⁊ quia ex hoc
cause nichil deperit. riet
honor eius inde uilescit:
immo bene rem intueriti
certum quod tam ꝑsone
quam loco ex hoc plurimũ
honoris accrescit. Manet
autem cius merrioriale qd̃

Expanded text:
di, et in spe certaminis victoriam obtinendi, nec oportebat ut tertius adderetur qui dispensatione divina ad ampliandum ecclesiastici honoris titulum utiliter ad alias servabatur. Non est enim inpraejudiciabile Cantuariensi Ecclesiae quod corpus B. Patris Edmundi ibirequiescit, quia ex hac causa nihil deperit, nec honor ejus inde vilescit. Imo bene rem intuenti, certum quod tam personae quam loco ex hoc plurimum honoris accrescit. Manet autem ejus memoriale q
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Qui accepto pallio
et litteris ad suum pro¬
positum necessariis nũtiis
ĩ angliam ante premissis:
subsequi properabat.S
ueniens in partes gal¬
lie a premissis nunciis
ad se redeuritib respon¬
sum accepit: quod rex

Expanded text:
lis, qui accepto pallio et litteris ad suum propositum necessariis, nuntiis in Angliam ante praemissis, subsequi properabat. Sed veniens in partes Galliae, a praemissis nuntiis ad se redeuntibus responsum accepit, quod rex
Abbreviated transcription (Latin):
tas possumus: et si ñ. quan¬
tas cdebemus omnipotenti
deo. gratiaꝵ exsoluimus ac¬
tiones ⁊ quod in dieb nr̃is
ad confirmationẽ catholice
fidei. et confusionem here¬
tice prauitatis signa inno¬
uat eudent̾. et mirabilia
potent̾ immutat. faciens
illos chorus care miraculis.
qui fidem catholicam tam
corde quam ore nit ñ et oꝑe
tenuerunt. Sic enim fub¬

Expanded text:
tas possumus, etsi non quantas debemus omnipotenti Deo gratiarum referimus actiones, quod in diebus nostris ad confirmationem Catholicae Fidei et confusionem haereticae pravitatis, evidenter innovat signa et mirabilia portenta immutat, faciens illos coruscare miraculis, qui Fidem Catholicam tam corde quam ore necnon et opere tenuerunt. Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
tendurit. Et non est ineis
Qisi priuõ boni quod ni¬
chil ponit in re: sicut clau¬
dicatio in honurie uel
equo. nichil porut nisi
pruationem recte ambu¬
laridi. Quamuis igitur
ratio reddi ñ possit de om¬
nib quare hoc uel illud
fiat: manet tamen apud
deum de omnib certa cau¬
se redditio nobis quidem
octulta ei autem qui lucẽ
inhabitat in accessibilem
manifesta. Hinc est quod
sacri expositores atq docto¬
res cõnati sunt per misti¬
cas expositiones et allego¬
ricas significationes de re¬
bus notabilib probabiles

Expanded text:
tendunt, et non est in eis nisi privatio boni quod nihil ponit in re, sicut claudicatio in homine vel equo nihil ponit nisi privationem recte ambulandi. Quamvis igitur ratio reddi non possit de omnibus, quare hoc vel illud fiat, manet tamen apud Deum de omnibus certa causae redditio, nobis quidem occulta, ei autem qui lucem habitat inaccessibilem manifesta. Hinc est quod sacri expositores atque doctores conati sunt per mysticas expositiones et allegoricas significationes de rebus mirabilibus probabiles
Abbreviated transcription (Latin):
interris: et proculdubio
coꝵ qui credenda credide¬
rint est pius intertessor in
celis. S posito quod corpꝰ
cius humatum fuisset ĩ
anglia: quid honoris et
gratie pro tot beneficiis
tantis patrib et suitessiue
exulib gallia tunc hab̾et:
Anglia quidem tunc leta
foret: sed francoꝵ patria
in qua fluxerunt tam pre¬
clara miracula tractum mo¬
dici temporis tar celebrem
memoriam aboleret. Nunc
autem dispensatione diui¬
na ut creclimus melius
est prouisum. ut unumi
regnum gaudeat se talem
deo geniusse deuotum :
et taritum habuisse patro¬
num: et alurd regnum

Expanded text:
in terris, et proculdubio eorum qui credenda crediderint est pius intercessor in coelis. Sed posito quod corpus ejus inhumatum fuisset in Anglia, quid honoris et gratiae pro tot beneficiis tantis patribus et successive exsulibus Gallia tunc haberet? Anglia quidem tunc laeta foret, sed Francorum patria, in qua fulserunt tam praeclara miracula, tractum modici temporis tam celebrem memoriam aboleret. Nunc autem dispensatione divina, ut credimus, melius est provisum, ut unum regnum gaudeat, se talem Deo genuisse devotum, et tantum habuisse patronum; et aliud regnum
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Quamuis enim in¬
curia hominum neglestu
suo multa pretereat quib
optata successib prebere
debuerat incrementa: nos
tamen ea que digna rela¬
tu comꝑimus ne oblitera¬
ri ualeant pro parte. stu¬
duimus fideliter anriota¬
re.Si quidem hoc colende
occurrit memiorie recolen¬
dum. quod beatus thomas
cantuariensis archiep̃t
atq primas exilium eligẽs
rrialuit exulare: quam
cantuariensem ecclesiami
cui prefuit ancillare. E grel¬
sus igitur ab anglia ue¬
nit pontiniacũ et ibi sex
annis ut dicitur exilii
iura ꝑpessus: in iusione
admonitus ubiante aram
beati stepharu in contem

Expanded text:
dum. Quamvis enim incuria hominum neglectu suo multa praetereat, quibus optata successibus praebere debuit incrementa, nos tamen ea quae digna sunt relatu comperimus, ne obliterari valeant, pro parte studuimus fideliter adnotare. Siquidem colendae occurrit memoriae recolendum, quod beatus Thomas Cantuariensis archiepiscopus atque primas exsilium eligens maluit exsulare, quam Cantuariensem Ecclesiam cui praefuit ancillare. Egressus igitur ab Anglia venit Pontiniacum, et ibi sex annis, ut dicitur, exsilii jura perpessus, in visione admonitus, ubi ante aram beati Stephani in contem
Abbreviated transcription (Latin):
dem tumulatus. et post¬
modum ad locum honori
suo congruũ est translat᷑:
An hot totum quod cirta
tam exinnos tres uidelicet
patriarthas suic primates
quod iddem est in re sed di¬
u̾sum in nomine casui
uel fortune et ñ pocius
a scribi debeat dispõi diui¬
ne: uoluit ne ea fieri pro
nichilo qui dixit de duo¬
bus passeribus compara¬
tis dipondio quod nec alt̾
cadet suꝑ terram sine pr̃e
nr̃o cui est cura de omnib:

Expanded text:
dem tumulatus, et postdem tumulatus, et postmodum ad locum honori suo congruum est translatus? An hoc totum quod circa tam eximios tres, videlicet patriarchas sive primates, quod idem est in re, sed diversum in nomine, casui vel fortunae, et non patiens ascribi debeat dispositioni divinae? Voluitne ea fieri pro nihilo qui dixit de duobus passeribus comparatis dipondio, quod nec alter cadet super terram sine Patre nostro cui est cura de omnib
Abbreviated transcription (Latin):
creditis quod electus ille
ecclesiastici maximus pro¬
pugnator ecturrers de
anglia in pontiruacensi
monasterio se locauit et
ꝑ sex annoꝵ curricula ibi¬
dem aliasq ꝑerdinans
in dño militauit ⁊ et tan¬
dem rediens cursum su¬
um felici martyrio consũ¬
mauit: Nullius ne consi¬
derationis existit quod suc¬
cessor ip̃uis magnus ille
stephanus cardinalis con¬
summatus in archi ep̃mi
antequam ingrederetur
in angliam cãm ꝓ lib̾tate fe¬
re consimili apprehendens
antecessoris sui uestigia
subsecutus tot annuis ibi¬
dem est moratus. et tan¬
dem ad propria reuocatꝰ
in pace apud cantuariam
est sepultus: Nunquid
a misterio caritatis uacare
credimus quod tantoꝵ ⁊
si ñ inferior successor beatꝰ
pater edmundus in patri¬
a sua laudabiliter conu̾¬
iatus. absens et nesciens
ad apicem metropoleos
u̾iblimat᷑us. Tandem in¬
dutus lorica iusticie pro
iusticia exulans apud se¬
pedictum monasterium ĩ
assuctis sc̃e uite oꝑib ali¬
quamdiu conu̾satus. ibi¬

Expanded text:
creditis quod electus ille ecclesiastici maximus propugnator, excurrens de Anglia in Pontiniacense monasterium se locavit, et per sex annorum curricula ibidem aliasque perendinans in Domino militavit; et tandem rediens cursum suum felici martyrio consummavit. Nulliusne considerationis existit quod successor ipsius magnus ille Stephanus cardinalis consummatus in archiepiscopum, antequam ingrederetur in Angliam, eam pro libertate fere consimili apprehendens, antecessoris sui vestigia subsecutus, tot annis ibidem commoratus, et tandem ad propria revocatus, in pace apud Cantuariam est sepultus? Nunquid a mysterio charitatis vacare credimus quod tantorum etsi non inferior successor B. Pater Edmundus in patria sua laudabiliter conversatus, absens et nesciens ad apicem metropoleos sublimatus, tandem indutus lorica justitiae pro justitia exsulans apud saepedictum monasterium in assuetis sanctae vitae operibus aliquandiu conversatus, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
et fere cunctis pontificib
et principib. Aliisq reg¬
ni optimatib in aureo
et gemato quasi stellato
solio collocauit. Et modũ
translationis et ordinẽ
lucculento sermone descͥp¬
sit: et cum eo quem pru¬
denter descripserat in do¬
nurio obdormiuit. At be¬
atus presul edmundus
similem ñ in loco. sed in
modo omnino habere me¬
ruit sepulturam: et tͣns¬
i.latĩonis etiam modum
consinulem et consimilib
iudiciis gloriosam. Se¬
pultus est enim in pon¬
tiniat̃. ecclesia cum głia
et honore: sicut suꝑius
est narratum. S põstqͣm
Dño complacuit sanctũ
suum amplius sublira¬
re ut excellencior. locus ip¬
sur exciperet: et celebri¬
tatis eus meroriam dup

Expanded text:
et fere cunctis pontificibus et principibus, aliisque regni optimatibus, in aureo et gemmato quasi stellato solio collocavit, et modum translationis et ordinem luculento sermone descripsit, et cum eo quem prudenter descripserat in Domino obdormivit. At B. praesul Edmundus similem non in loco, sed in modo, omnino habere meruit sepulturam, et translationis etiam modum consimilem et consimilibus indiciis gloriosum. Sepultus est enim in Pontiniacensi ecclesia cum gloria et honore, sicut superius est narratum. Sed postquam Domino complacuit sanctum suum amplius sublimare, ut excellentior locus ipsum exciperet, et celebritatis ejus memoriam dup
Abbreviated transcription (Latin):
ta marcharum redditus
pontiñ. monasterio in per¬
petuum delegauit. Tunc
credebatur impletum qd̵
a beato thonia ut suꝑius
est expositum fuerat pro¬
phetatum: scilicet suctes¬
sorem ip̃ius aliquer post
ip̃m debere substitui qui
satisfaceret pro utroq. Ue¬
rum licet hec opinio ali¬
quantisꝑ durauerit et
uideretur a multis quod
sic omnirio ante promis¬
sum tunc fuisset solutũ
nec ẽẽt qui contrarium
aisp̾tumaret: tamen ali¬
.ter uidemus impletum.
Nam mortuo eodem archi¬
ep̃o et apud cantuariam
in pace sepulto: post ali¬
quantum temporis bea¬
tus edmnundus cathedrã
archiep̃alem suscepit. nõ
sponte sed inuitus. Cathe¬
dram cantuariensem elegit¬
luscipere ñ humana ambi¬
tione: sed diuina ut credi

Expanded text:
ta marcarum reditus Pontiniacensi monasterio in perpetuum delegavit. Tunc credebatur impletum quod a beato Thoma, ut superius est expositum, fuerat prophetatum sibi successorem aliquem post ipsum debere substitui, qui satisfaceret pro utroque, verum licet haec opinio aliquantisper duraverit, et videretur a multis quod sic omnino ante promissum tunc fuisset solutum, nec esset qui contrarium autumaret, tamen aliter videmus impletum. 4. Nam, mortuo eodem archiepiscopo, et apud Cantuariam in pace sepulto, post aliquantum temporis beatus Edmundus cathedram archiepiscopalem suscepit, non sponte, sed invitus. Cathedram Cantuariensem elegisuscipere non humana ambitione, sed divina, ut credi
Abbreviated transcription (Latin):
dei ueritatem. Alioquin
ñ diceret dñs in ꝓperanter
malis etlesiarum rectorib
per erechielem. Non oppo¬
siustis uos murum pro do¬
mo dñ ut staretis in p̾lio
contra ascendentes ex adu̾¬
so. Magna enĩ potestate

Expanded text:
ianitatem. Alioquin non diceret Dominus improperanter malis Ecclesiarum rectoribus per Ezechielem: « Non opposuistis vos murum pro domo Domini, ut staretis in praelio contra ascendentes ex adverso. » Magna enim potestate
Abbreviated transcription (Latin):
ta iam reuelatur gloria:
ignorantie ñ est passa ten̾i.¬
tanta suborta est et exube¬
rat exultatio: quod p̃gau¬
a laudib diuinis ñ possu¬

Expanded text:
ta iam revelatur gloria ignorantie non est passa tentanta suborta est et exuberat exultatio quoa laudibus divinis co
Abbreviated transcription (Latin):
tata fuerant in auro et
lapidib preciosis: ad tũ¬
bam sacri pontificis de¬
dicantur. Uileres ibi re¬
gales fibulas choruscare.
aurea discriminalia emi¬
care: monilia insertis gẽ¬
mis preciosissimis quo¬
dammodo scintillare.
Gemmatos de diuersis
preciosis lapidib anulos
radiare: et diu̾sarum yma¬
ginum species quasi sc̃m
dñi adorare. sed et promis¬
cui secus et uulgi oblati¬
ones ueluti quasdam mi¬
nucias et forte apud deũ
maximas quasi in garo¬
phylaciũ dñi comportare.
Et sic certe absq omni du

Expanded text:
tata fuerant in auro et lapidibus pretiosis, ad tumbam sacri pontificis dedicantur. Videres ibi regales fibulas coruscare, aurea discriminalia emicare, monilia insertis gemmis pretiosissimis quodammodo scintillare, gemmatos de diversis pretiosis lapidibus annulos radiare, et diversarum imaginum species quasi sanctum Domini adorare. Sed et promiscui sexus et vulgi oblationes veluti quasdam minutias et forte apud Deum maximas quasi in gazophylacium Domini comportare. Et sic certe absque omni du
Abbreviated transcription (Latin):
petruri cum tradita ei
potestate clauium ligan
adiecit pollicẽs quod por¬
te inferci contra hanc auc¬
toritatis potentiam mi

Expanded text:
Petrum, cum tradita ei potestate clavium, liganadjecit pollicens, quod portae inferi contra hanc auctoritatis potentiam mi
Abbreviated transcription (Latin):
quod supra a beato thoma
me minimus repromis¬
sum.Sz certe largius siit
prouidere dei benignitas:
quam sperare audeat hu¬
mana inficmitas. Non
enim sine causa distum
est a dño qui reliquerit
domum uel fr̃es etc̃. prop¬
ter me: certuplum acci¬
piet in presenti. et iutam
eternam in futuro. Adeo
enun benignus et largꝰ
est nr̃ paterfamilias quod
ñ solum dilectores suos
remunerat infuturo:
sed etiam bñutentibus
prestat premia in p̃senti.
Unde quod dilcõ suo in
uita defuit: ip̃e predilc̃s
et diligens in dilectoris
sui morte. suppleuit slam
choruscantib miraculis
ad eius extubias egͥ ue

Expanded text:
quod supra a beato Thoma meminimus repromissum. Sed certe largius scit providere Dei benignitas quam sperare audeat humana infirmitas. Non enim sine causa dictum est a Domino: « Qui reliquerit domum vel fratres propter me, centuplum accipiet in praesenti, et vitam aeternam in futuro. » Adeo enim benignus et largus est noster paterfamilias, quod non solum dilectores suos remunerat in futuro, sed etiam bene utentibus praestat praemia in praesenti, unde quod dilecto suo in vita defuit, ipse praedilectus et diligens, in dilectoris sui morte supplevit. Nam coruscantibus miraculis, ad ejus excubias aegri ve
Abbreviated transcription (Latin):
octor gentium apłs
sanctos patres ueteris
testamenti in cathalogo
sub quodam epylogo ponẽs
nominatim expressis aliqui¬
bus aliis a iusticie operib
designatis: tandem con¬
cludit et dicit: quod tales
perfidem iucerunt regna.
Ffides enim testimonium
accipit ab opcrib. ab oꝑe
oꝑante magis quam ab
oꝑe operato. Unde sic con¬
cludit in fine. Et hii om̃s
testimonio probati sunt.
Patres etiam noui testa¬
menti testimoruo fidei ꝓ¬
bati sunt: quia testes fcĩ
sunt. usq ad mortẽ. Unde
in laude innocentum di¬
citur quod testimo¬
nium. reddiderunt
quentes: et ictirto a graco
uocabulo quod sonat testis
martyr uel martyres sunt

Expanded text:
octor gentium, Apostolus sanctus, Patres Veteris Testamenti in catalogo sub quodam epilogo ponens, nominatim expressis aliquibus aliis a justitiae operibus designatis, tandem concludit et dicit quod tales per fidem vicerunt regna. Fides enim testimonium accepit ab operibus, ab opere operante magis quam ab opere operato; unde sic concludit in fine: « Et hi omnes testimonio probati sunt. » Patres etiam Novi Testamenti testimonio fidei probati sunt, quia testes facti sunt usque ad mortem, unde in laude Innocentium dicitur quod testimonium reddiderunt quentes; et idcirco a Graeco vocabulo, quod sonat testis, martyr vel martyres sunt
Abbreviated transcription (Latin):
bio oculo ad oculum ho¬
die uiderrius impletiuri:
quod uoce ꝓphetica beati
thome martyris olim fu̾at
prelibatum. Nam in du

Expanded text:
bio oculo ad oculum hodie videmus impletum quod voce prophetica beati Thomae martyris olim fuerat praelibatum, nam in du
Abbreviated transcription (Latin):
culis. Quoꝵ assiduitas
in tarita iam reuelatur
gloria: quod apud ext̾as
regiones sub tenebris igno¬
rantie non est passa teneri.
Unde nobis talis ao tari¬
ta suborta est. et exuberat
sp̃uali linguam a laudi¬

Expanded text:
Quorum assiduitas in tanta iam revelatur gloria quod apud exteras regiones sub velamine ignorantie non est passa teneri Unde michi talis ac tanta suborta est et exuberat linguam a laudi
Abbreviated transcription (Latin):
supra de promistio¬
ne beati thorae martyris.
Ui delicit quod talis ẽẽt
sibr successurus. qui co¬
clesic pontiniactñ recom¬
pensaret pro libcralitati¬
bus sibi terripore sun eci¬
Ui guberna¬
tionem huiꝰ¬
mundi deo
atcribuunt
recte senci¬
urit ⁊ quia net folium qd
uento rapitur eius excedit
potentiari: nec ip̃e uertꝰ
qui de thesauris euis pro¬
ducitur. flandi habet po¬
tericiam contra ip̃ius uri¬
perium.Quamuis enim
homires ut pote animia¬
les quedam huius mũ¬
di opera admirentur qͣsi
absq gubernatoris magi¬
sterio contra rectitudinis
ordineri corruptibiliter
defluent et ecurrent ⁊ ut
ex clamare ualeant cum
propheta dicerites. Quare
uia impioꝵ prosperatur.
bene est hiis qui ꝑuerse a¬
gunt: tamen nequaqͣm
est ꝑtinaciter asserendũ
quicquam in hoc mundo
fieri nisi deo gubernante
aut aliquociens ꝓmittẽ¬
te. Lum eruim ip̃e sit cau

Expanded text:
S DE PROMISSIONE BEATI THOMAE MARTYRIS, VIDELICET Quod talis esset sibi successurus, qui ecclesiae Pontiniacensi recompensaret pro liberalitatibus sibi tempore sui exsiQui gubernationem hujusmodi Deo attribuunt, recte sentiunt, quia nec folium quod vento rapitur, ejus excedit potentiam; nec ipse ventus, qui de thesauris ejus producitur, flandi habet potentiam contra ipsius imperium. Quamvis enim homines, utpote animales, quaedam hujus mundi opera admirentur, quasi absque gubernatoris magisterio contra rectitudinis ordinem corruptibiliter defluant et excurrant, ut exclamare valeant cum propheta, dicentes: « Quare via impiorum prosperatur, bene est his qui perverse agunt? » tamen nequaquam est pertinaciter asserendum quidquam in hoc mundo fieri, nisi Deo gubernante, aut aliquoties permittente; cum enim ipse sit cau
Abbreviated transcription (Latin):
tameri ignarum facile con¬
tentionis materiam assu¬
meret: et de sc̃oꝵ miracu¬
lis et meritis plusquam
ratio exigeret disputaret.
Subtracta est igitur con¬
trou̾sie calumpnia: et ma¬
gis relucent miracula ab
urio ad alium relata. Et
hoc nescio an in sp̃u quasi¬
precise uidetur quod dei
confessor edmundus ut
regi edmurdo cum qua¬
dam reuerentia sanctis
congrua regnum ced̾et.
inquo prius ille pie reg¬
nauerat et per martyrii
gloriam terapus et locũ
preanticipauerat ⁊ ut qui
erat prior loco et tempore:
ei cederetur caritatis ho¬
nore. Et est uerisirmle qd̾
si tarti piura reger beati
presulis eilmunidi tempo¬
ra habuissent: quod ne¬
iquaquam de ila patria
occessisset. Quinimmo

Expanded text:
tamen ignarum facile contentionis materiam assumeret, et de sanctorum miraculis et meritis plusquam ratio exigeret, disputaret. Substracta est igitur controversiae calumnia, et magis relucent miracula ab uno ad alium relata. Et hoc nescio an in spiritu quasi videtur, quod Dei confessor Edmundus, ut regi Edmundo cum quadam reverentia sanctis congrua, regnum cederet, in quo prius ille pie regnaverat, et per martyrii gloriam tempus et locum praeanticipaverat, ut qui erat prior loco et tempore, ei cederetur charitatis honore. Et est verisimile, quod si tam pium regem B. praesulis Edmundi tempora habuissent, quod nequaquam de illa patria excessisset. Quin imo
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiatum p̃lati contra pͥn¬
cipes et tyrarinos noĩete¬
nus xp̃iarios. In hac igit᷑
ultima acie: fortes facti

Expanded text:
esiarum praelati contra principes et tyrannos nomine tenus Christianos. In hac igitur ultima acie fortes facti
Abbreviated transcription (Latin):
miram suauis nouitatis
spirante fraglantiã. et au
culis scilicet recolende re¬
quondam cantuariensis¬
archi ep̃i: desiderio deside¬

Expanded text:
miram suavis novitatis spirante fragrantiam qua sicculis scilicet beate mequondam Cant episcopi desiderio deside
Abbreviated transcription (Latin):
quod quam sit pretiosa ĩ
conspectu dñi mors dicti¬
dei cultoris diuina oꝑan¬
te gratia. ad declaranda

Expanded text:
quod quasi sit preciosa in conspectu domini mors dicti patris divina operante clementia ad declaranda
Abbreviated transcription (Latin):
seruatum. post aliquos
enim clicti martyris suc¬
cessores tandem in can¬
tuariensem etclesiam in¬
stituitur per apłice sedis
prouidenciam magnus
ille et famosus doctor
ecclesie iudelicet dñs ste¬
phanius de languetone
romane ecclesie cardina

Expanded text:
servatum. 3. Post aliquos enim dicti martyris successores tandem in Cantuariensem Ecclesiam instituitur per apostolicae sedis providentiam, magnus ille et famosus doctor Ecclesiae, videlicet dominus Stephanus de Languetone Romanae Ecclesiae cardina
Abbreviated transcription (Latin):
similiter tale sibi collatũ
celitus fore donum retin̾s.
scilicet thesaurum uas in¬
quam corporis sui magis¬
omri lapide preciosum.
st et aliuid memorabi¬
le et considerabile in
hoc facto.

Expanded text:
similiter tali sibi collatum coelitus fore donum, retinere scilicet thesaurum, vas, inquam, corporis sui omni lapide pretiosius. 9. Est et aliud memorabile et considerabile in hoc facto.
Abbreviated transcription (Latin):
probabiliter togitatum
chalamo licet humili ex¬
arare. Et qui dictum cãri
uoluerit habeat licenciam
cancellandi: uel materiã
ip̃am in meliorem formã
et habitum transformandi.

Expanded text:
probabiliter cogitatum calamo licet humili exarare, et qui dictum causari voluerit, habeat licentiam cancellandi, vel materiam ipsam in meliorem formam et habitum transformandi.
Abbreviated transcription (Latin):
tur mater sc̃i preiuilis cũ
ip̃m gestaret in utero ue¬
niens ad turribam beati
martyris motus uitales
pruriũ sensit ĩparuulo
quem gestabat in ut̾o:
et infans edmundus.
nondum edmuridus
uidetur motu suo mar¬
tyrem salutasse: et per
hoc cominunis uocabuli
gratiam impetrasse. Iam
uiuus mortuum salu¬
tauit: et moriens uiuen

Expanded text:
tur, mater S. praesulis cum ipsum gestaret in utero veniens ad tumbam B. martyris, motus vitales primum sensit in parvulo quem gestabat in utero, et infans Edmundus nondum Edmundus videtur motu suo martyrem salutasse, et per hoc communis vocabuli gratiam impetrasse. Jam vivus mortuum salutavit, et moriens viven
Abbreviated transcription (Latin):
ccundum ergo pre¬
ceptum legis diui¬
ne qua dicitur in ore duo¬
rum uel trium testium
stabit omne u̾bum: ma¬
nifestum est quod per hos
tres testes eximios proba¬
ta est peroptime
causa atq
sio ecclesiastice lib̾tatis.
Et pro ireditio demonstta¬
tiue probationis ratiopos¬
cebat ut duo saltem ex tri¬
b in cantuariensi ecclia
cuius causa agebatur in
monumentum uictorie

Expanded text:
cundum ergo praeceptum legis divinae qua dicitur: « In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum, » manifestum est quod per hos testes tres eximios probata est peroptime causa atque defensio ecclesiasticae libertatis, et pro indicio demonstrativae probationis, ratio poscebat ut duo saltem ex tribus in Cantuariensi ecclesia, cujus causa agebatur, in monumentum victori
Abbreviated transcription (Latin):
retcum ad ornandum.
unc igitur conu̾tere
aliquantulũ olcõr
si ius simplici or̃one fore
contentus: et dic cũ beato
gregorio u̾ba ip̃ius ad tuũ
referenis intellectum. Quid
fratres quid cursus iste sig¬
nificat: an casu gestumi

Expanded text:
retrum adornandum. 6. Nunc igitur convertere aliquantulum, o lector, si vis simplici oratione fore contentus, et dic cum B. Gregorio verba ipsius ad tuum referens intellectum. Quid, fratres, cursus iste significat? An casu gestum
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si ñ omnes hiis exe¬
queridis potueritis inter¬
esse: tu frater archiep̃e cumi
eoꝵ altero nichilomirus
exequaris.

Expanded text:
Quod si non omnes hiis exequendis potueritis interesse, tu, frater episcope, cum eorum altero nichilominus exe/quaris.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ derelinquetur in setula
quod talis fuit cantuarieñ
archiep̃c. et qui illius sedis
patronus fuit et defensor

Expanded text:
n derelinquetur in saecula, quod talis fuit Cantuariensis archiepiscopus, et qui illius sedis patronus fuit et defensor
Abbreviated transcription (Latin):
titudinem fidelium popu¬
loꝵ cũ om̃i uerieratione qͣ
fieri decuit et oportuit et
potuit est completa. ut ip̃o

Expanded text:
titudinem fidelium populorum cum omni veneratione, qua fieri decuit et oportuit et potuit, ut completa, ut ipso
Abbreviated transcription (Latin):
osius xp̃iani ppłi confluat
multitudo. ac celebrius eiꝰ
reuerentia illuc in codem¬
festo annuatim accesserint
ip̃ius suffragia petituri.
de omnipotentis dei miscd̃ia
et beatoꝵ petri et pauli apo¬
stoloꝵ eius auctoritate con¬
fili unum annum et qua¬
draginta dies. Accedentib
uero annis singulis ad p̃¬
dictum sepulcrum infra
ciusdem festi ostauas qua¬
draginta dies de iniuncta¬
sibi penitentia misericor

Expanded text:
hristiani populi confluat multitudo ac celebrius eiusreverentia illuc in festo annuatim accesserint ejus suffragia petituri, de Omnipotentis Dei misericordia, & Beatorum Petri, & Pauli Apostolorum ejus authoritate confisi unum annum , & quadraginta dies , accedentibus verò annis singulis ad prædictum sepulcrum infra ejusdem festi octavas, quadraginta dies de injunctis eis pœnitentiis misericor
Abbreviated transcription (Latin):
fidelior. ex negacõne constancior. Sic sit no¬
uit omp̃s sapiencie spiritus ex malis eli¬
gere bona. tanqͣm ex arida uiolam. ex spi¬
na rosam. mel de petra. oleum q de saxo du¬
est hominis pocior. tanto constat curacor
ip̃ius gloriosius esse miraculum

Expanded text:
fidelior, ex negatione constantior. Sic novit Omnipotens sapientiae spiritus ex malis elicere bona, tanquam si ex arida violam, ex rosa spinam, mel de petra, oleumque de saxo dus hominis est potior, tanto constat curationem ipsius gloriosius esse miraculum
Abbreviated transcription (Latin):
anglie pro eo quod aliũ
instituere detreuerat.
eum admittere recusabat.
Suꝑ quo licet sepuis per
apłice seclis litteras et le¬
gatos rex fuisset ammo¬
nitus: tamen in suo pro¬
posito ꝑstitit induratus.

Expanded text:
Angliae pro eo quod alium instituere decreverat, eum admittere recusabat: super quo licet saepius per apostolicae sedis litteras et legatos rex fuisset admonitus, tamen in suo proposito perstitit induratus
Abbreviated transcription (Latin):
plicaret. Tunc in quam
auctoritate apłica est pro¬
uisum ut ad huius trãs¬
lationis gloriam cominiẽ¬
tea rothomagensis archi¬
ep̃c. et ñ solum ip̃e uerũ
etiam tusculanus ep̃t si
mulcter cardinalis cum
plurib archiep̃is et ep̃is
aduenirent: et corarn
francoꝵ rege illustri et
quasi coram tota familia
procetum regni francie
translationis obsequium
deuotissime celebrarent.
Similitudo igitur per¬
maxima est in istis quod
utraq translatio de man¬
dato surrmi pontificis ꝑ

Expanded text:
plicaret, tunc, inquam, auctoritate apostolica est provisum, ut ad hujus translationis gloriam commentea Rothomagensis archiepiscopus, et non solum ipse, verum etiam Tusculanus episcopus, similiter cardinalis, cum pluribus archiepiscopis et episcopis advenirent, et coram Francorum rege illustri, et quasi coram tota familia procerum regni Franciae translationis obsequium devotissime celebrarent. Similitudo igitur permaxima est in istis, quod utraque translatio de mandato summi pontificis per
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃m ẽẽ credatur: ꝑ queni
quicquid inuiuis agi¬
tur aut mortius ordĩna¬
tione restissima siue occul¬
ta seu etiam manifesta
ꝑ dei prouidenciam dis¬
pensatur.

Expanded text:
m esse credatur, per quem quidquid in vivis agitur, aut mortuis, ordinatione rectissima sive occulta seu et i am manifesta, per Dei providentiam dispensatur.
Abbreviated transcription (Latin):
laudabilem et suꝑ exalta¬
bilem in omnb et ex om¬
nibus et pre omnib pre¬
dicari: Cui est honor et
gloria imꝑiumt et potestas
per infinita secula seculo

Expanded text:
laudabilem et superexaltabilem in omnibus et ex omnibus et prae omnibus praedicari. Cui est honor et gloria, imperium et potestas per infinita saecula saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
tib et probatis. Etenim
preter oꝑa sc̃ĩtatis. et sig¬
na uirtutis quib in carne
et diu̾soꝵ iam curatis lan¬
ba corporis habitauerit.

Expanded text:
tibus et probatis. Nam preter opera sanctitatis & signa uirtutis quibus in carne . diuersorum curatis lanba corporis habitauit.
Abbreviated transcription (Latin):
quam uero procellosa tem¬
pestas post nubilum con¬
quieuit ⁊ prefatus aritistes
curti honore debito uoca¬
tur in angliam. ex quo
sibi et sius ortum est gau¬
adium: sibi autem soli
magne sollicitudinis ⁊
cangustie incitameritũ.
Pensabat autem uir pru¬
dens largos sumptus sibi
et sius exhibitos recom¬
pensare : sed uncde tunc
temporis compensaret
net habuit nec unde hab̾e
posset de facili ñ inuenit.
Quantum ergo ad hoc
tristis abiit: sed hanc tri¬
sticiam postmodum no¬
bili compensatione rede¬
mit. NIam postquam
honoris sui plenitudinẽ
est adeptus: quinquagin

Expanded text:
quam vero procellosa tempestas post nubilum conquievit, praefatus antistes cum honore debito vocatur in Angliam, ex quo sibi et sui ortum est gaudium, sibi autem soli magnae sollicitudinis et angustiae incitamentum. Pensabat autem vir prudens largos sumptus sibi et suis exhibitos recompensare; sed unde tunc temporis compensaret nec habuit, nec unde habere posset de facili non invenit. Quantum ergo ad hoc tristis abiit! Sed hanc tristitiam postmodum nobili compensatione redemit. Nam, postquam honoris sui plenitudinem est adeptus, quinquagin
Abbreviated transcription (Latin):
ñ homo ad honorerri scõꝵ suoꝵ
et adexcitandum deuocio¬
nerri fidelium het insig¬
nia uoluit procurari. Qui
se uult in sc̃is gloriosum
et admirabilem et super

Expanded text:
n homo ad honorem sanctorum suorum et ad excitandum devotionem fidelium haec insignia voluit procurari. Qui se vult in sanctis gloriosum et admirabilem et super
Abbreviated transcription (Latin):
sed postquam suꝑ caridela¬
brum est elata ÷ tunt certe
patuid hiis qui in domo
dñi ambulant confiderit.
Nam in dieb suis placuit
deo et inuentus est iustus
et pro zelo iusticie net re¬
gem pertimuit: nec regni
maiores. net etiam dome¬
sticos quos rex allexerat ĩ
ꝑsuasionib effeminatis
tempus redimere uolenti¬
bus exaudiuit. S ed poten¬
ti uirtute accinctus mu¬
rum pro domo dñi se po¬
suit ⁊ et malens instar p̃¬
decessoꝵ suoꝵ affligi pro
populo dei in ecilio: qͣm
temporalis petcati habere
iocunditatem in patria.
Se igitur subtraxit ab
anglia et monasterium

Expanded text:
sed postquam super candelabrum est elata, tunc certe patuit his qui in domo Dei ambulant confidenter. Nam in diebus suis placuit Deo, et inventus est justus, et pro zelo justitiae, nec regem pertimuit, nec regni majores, nec etiam domesticos, quos rex allexerat in persuasionibus effrenatis tempus redimere volentes, exaudivit; sed potenti virtute accinctus, murum pro domo Domini se posuit, et malens instar praedecessorum suorum affligi pro populo Dei in exsilio quam temporalis peccati habere jucunditatem in patria. Se igitur subtraxit ab Anglia, et monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
Sicq prefatum archiep̃m
stephanurri ad pontinia¬
cense monasterium con¬
tigit accedere: et finem
cause ꝑ sex annos instar
beati thome martyris in
exilio expectare. In tantũ
enim inualuit regis com¬
mocio: quod tota anglia
propter hoc ecclesiastico
supposita extitit int̾dicto.
Quinimmo inualescen¬
te contraclictionis procel¬
la plures ex ep̃is angli¬
canis pro deuotione et obe¬
diencia de ip̃o regno opor¬
tuit secedere: et ad archi¬
presulem suum se trans¬
ferre. In cuius rei argu¬
mentum unus exip̃is
uidelicet Wigorniensis
ep̃c: apud pontiniac̃ post¬
modum est sepultus.
Limor autera erat archipre

Expanded text:
sicque praefatum archiepiscopum Stephanum ad Pontiniacense monasterium contigit accedere, ac finem causae per sex annos instar beati Thomae martyris in exsilio exspectare. In tantum enim invaluit regis commotio, quod tota Anglia propter hoc ecclesiastico supposita exstitit interdicto. Quin imo, invalescente contradictionis procella, plures ex episcopis Anglicanis pro devotione et obedientia de ipso regno oportuit secedere, et ad archipraesulem suum se transferre. In cujus rei argumentum unus ex ipsis videlicet Wigorniensis episcopus apud Pontiniacum postmodum est sepultus. Timor autem erat archipr
Abbreviated transcription (Latin):
certamiruis: contra princi¬
pes sed pagarios. Profide
sacrameritoꝵ et potestate
clauium: constiterurit
doctores ecclesie contra here¬
ticos atq scismaticos a fide
denios. Profide ecclesiastice
libertatis: pugnatum est
et pugnant hodie fortes

Expanded text:
certaminis contra principes, sed paganos. Pro fide sacramentorum et potestate clavium constituerunt doctores Ecclesiae contra haereticos atque schismaticos a fide devios. Pro fide ecclesiasticae libertatis pugnatum est et pugnant hodie fortes
Abbreviated transcription (Latin):
sa prima et principalis in¬
fluens suꝑ orainia causata
fluycu ordinatissumo ⁊ sere¬
nissurrio: certur est quod
illa que ab ip̃o causam at¬
cipiunt ad finem bonum
rectissime ordinantur.
Mala autem in causalia
sunt: nec hñt rectum or

Expanded text:
sa prima et principalis influens super omnia causata fluxu ordinatissimo et serenissimo, certum est quod illa quae ab ipso causam accipiunt, ad finem bonum rectissime ordinantur. 2. Mala autem incausalia sunt, nec habent rectum or
Abbreviated transcription (Latin):
ed et hoc infine cre¬
dimus anectendũ
quod ratio suꝑius posita
exigebat beatum thorriã
martyrem in doroborneñ.
ecclesia tumulari. ad cuiꝰ
gloriam est prouisum ut
tantus doctor et pontifex
cardinalis et primas
taridem ei succederet ⁊ qui
de loco sepulture ip̃ius
sc̃m corpus ip̃ius lauda¬
biliter et condigne trans¬
ferrec: et scripturarum
suꝑtranslatione ip̃a mo¬
nimenta relinqueret. sic̃
hodie in cantuaũ eccłia
reperitur. Quod iudeli¬
cet prefatus domnus ste¬
phanus archipontifex
beati thome martyris cor¬
pus de scripta in qua sta¬
tim in morte ip̃ius colla¬
tum fuerat ꝓpriis marub
ad suꝑiora suppremi al¬
taris loca transposuit: et
presente rege angeloꝵ ⁊

Expanded text:
ed et hoc in fine credimus adnectendum, quod ratio superius posita exigebat B. Thomam martyrem in Dorobernensi Ecclesia tumulari, ad cujus gloriam est provisum, ut tantus doctor et pontifex cardinalis et primas tandem ei succederet, qui de loco sepulturae ipsius sanctum corpus ipsius laudabiliter et condigne transferret, et Scripturarum super translatione ipsa monumenta relinqueret, sicut hodie in Cantuariensi Ecclesia reperitur, quod videlicet praefatus dominus Stephanus archipontifex B. Thomae martyris corpus de crypta in qua statim in morte ipsius collocatum fuerat, propriis manibus ad superiora supremi altaris loca transposuit, et praesente rege Anglo
Abbreviated transcription (Latin):
ergo deus meluis ut sine
ip̃is consummaretur in
patria ⁊ in qua ñ erat eis
caluripniandi uel insul¬
tandi larga data licencia:
que ip̃ius patris uitam
atq miracula facile suf¬
focasset: si eius corporis
presentiam in patris ip̃iꝰ
patria habuisset. Unde
prouisum est ut illis de¬
traheretur de tͣctionis ma¬
teria: et dñs sc̃m suum
per hoc proueheret ad ma¬
iora. Extant enim ip̃ius
miracula miraculosa
tam in anglia cui prefuit:
quam infrancia quam ad¬
lia et ut uidetur ub̾i

Expanded text:
ergo Deus melius, ut sine ipsis consummaretur in patria, in qua non erat eis calumniandi vel insultandi larga data licentia, quae ipsius patris vitam atque miracula facile suffocasset, si ejus corporis praesentiam in patris ipsius patria habuisset. Unde provisum est ut illis detraheretur detractionis materia, et Dominus sanctum suum per hoc proveheret ad majora. Exstant enim ipsius miracula miraculosa tam in Anglia, cui praefuit, quam in Francia quam adAlia, et ut videtur, ub
Abbreviated transcription (Latin):
.i. eccłiam ⁊ credunt ꝑistamfamam
Ide aput eos manet ꝑduos dies line
mentione noctis ut lux eoꝵ duob
preceptis caritatis iustruens.¬
Pluis audierunt famam. post cõ¬
specetunt p̃sentem. nec satis est eis
sapud se manete faciunt. ut ip̃ius
dis mislieris in quib omnib ecctio
argurtut dinicia indeoꝵ qmi necimi¬
raculis credunt.

Expanded text:
 Ecclesiam, et credunt per istam famam. Inde apud eos manet per duos dies sine mentione noctis, ut lux eorum duobus praeceptis charitatis instruus audierunt famam, post conspexerunt praesentem, nec satis est eis, sed apud se manere faciunt, ut ipsius rbis mulieris. In quibus omnibus econtrario arguitur duritia Judaeorum, qui nec miraculis credunt.
Abbreviated transcription (Latin):
redetessores sui bcatꝰ
thomas et doririus
stephanus fuerurit ad suã
ecelesiam sollempniter re¬
ficte nos facti ignari existi¬
mus. et melius rei proba¬
uit euentus. Sanctus
dus non fuit aliqua sol¬
lempnitate debita adhibita
reuocatus. Quomodo ergo ue¬
nasset inuitus ⁊ uel pociꝰ
impudicus: qui pudici¬
cia tam meritis quam cor¬
poris fuit homiriuri ro

Expanded text:
edecessores sui B. Thomas et dominus Stephanus fuerunt ad suam ecclesiam solemniter refictitie, nos facti ignari existimus, et melius rei probavit eventus. Sanctus dus non fuit aliqua solemnitate debita adhibita revocatus. Quomodo ergo venisset invitus, vel potius impudicus, qui pudicitia tam mentis quam corporis fuit hominum r