comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
numerus. Habet sane suos scopulos uerecundia. non quos
ipsa in uehit. sed quos sepe incurrit. si in in temꝑantiũ in cida¬
mus consorcia. qui sub spetiae iocunditatis. uenenũ effun¬
dunt bonis. Hi si assidui sint maxcime in conuiuio. ludo. risu.¬
ac ioco: eneruant grauitatem illam uirilem. & animos¬
amus itaq ne dum relaxare animum uolumus. solua¬
mus omnem armoniam. quasi concentum quendam bo¬
norum oꝑum. Usus enim cito inflectit naturam quam¬

Expanded text:
dum. 85. Habet sane suos scopulos verecundia, non quos ipsa invehit, sed quos saepe incurrit; si intemperantium incidamus consortia, qui sub specie jucunditatis venenum infundunt bonis. Hi si assidui sunt, et maxime in convivio, ludo ac joco, enervant gravitatem illam virileamus itaque ne dum relaxare animum volumus, solvamus omnem harmoniam, quasi concentum quemdam bonorum operum; usus enim cito inflectit naturam.
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e seniorib castitatẽ tueri. non asꝑnari humilitatẽ. diligere
clementiam ac uerecundiam. quae ornamenta. sunt minori
etati. Ut enĩ insenib grauitas. in uuenib alacritas ita in¬
pueris & ad olescentib uerecundia. uelud quadam dote cõm̃datur
solum infactis. sed etiã inipsisspectat᷑ sermonibus. ñe modũ ꝓgredi¬
aris loquendo nequid indecorũ sermoresonec tuus. Speculũ enĩ
mentis. plerumq inuerbis refulget. Ipsum uocis sonũ librat mo¬
destia. ne cuiꝰquam offendat auremuox fortior. Deniq in ipso
canendi genere. pͥma disciplina uerecundia est. immõ etiã in
om̃i usli loquendi. ut sensim quis aut psallere. aut canere. aut
postremoloqͥincipiat. ut uerecundiȩ pͥncipia cõmendent ꝓces¬

Expanded text:
habere senioribus, castitatem tueri, 19 non aspernari humilitatem, diligere clementiam ac verecundiam, quae ornamento sunt minori aetati. Ut enim in senibus gravitas, in juvenibus alacritas; ita in adolescentibus verecundia, velut quadam dote commendatursolum in factis, sed etiam in ipsis spectatur sermonibus; ne modum progrediaris loquendi, ne quid indecorum sermo resonet tuus. Speculum enim mentis plerumque in verbis refulget. Ipsum vocis sonum librat modestia, ne cujusquam offendat aurem vox fortior. Denique in ipso canendi genere prima disciplina verecundia est: immo etiam in omni usu loquendi; ut sensim quis aut psallere, aut canere, aut postremo loqui incipiat; ut verecunda principia commendent proces
Abbreviated transcription (Latin):
constantẽ. ꝓdigus liberal ẽ. auarus diligentẽ. temerariꝰ
fortẽ. in humanꝰ parcũ. gulosus humanũ. inpudencia.
ostendit eloquentiã uerbositas fingit. & curiositatis ma¬
lũ substudiis sp̃ualis colore delitescit. Nam inter dũ
sub p̃cextu iusticiȩ crudelitas agitur. & putatur ẽẽ uirtꝰ
qđ mirũ est uiciũ. sicut remissa segnities. mansuetudo
ẽẽ credit᷑. & qđ agit torpens neglegentia. putatur age¬
uitiũ timoris. Porro uitiũ in quietudinis uirtutẽ se uult
uocari sollicitudinis. & p̃cipitacionis facilitas. feruor
boni studii creditur. & bene agendi tarditas. consilii
mora. ẽẽ. credit᷑ dũ tam̃ ista sit uirt᷑. illa uitiũ. Hȩc & si

Expanded text:
constantem, prodigus liberalem, avarus diligentem, temerarius fortem, inhumanus parcum, gulosus humanum, ignavus quieobtendit, eloquentiam fingit verbositas, et curiositatis malum sub studii spiritualis colore delitescisub praetextu justitiae crudelitas agitur, et putatur esse virtus quod nimirum est vitium, sicut et remissa segnities mansuetudo esse creditur, et quod agit torpens negligentia putatur agevitiuvocari sollicitudinis, et praecipitationis facilitas fervor boni studii creditur, et bene agendi tarditas consilii mora esse videtur, dum tamen ista sit virtus, illa vitium. Tali i
Abbreviated transcription (Latin):
culũ condẽpnationis susciꝑe loquendo. cũ tacendo possis
quenquã tacendo. Ideoq tacere nosse quã loqui difficilius. ẽ.
moneo sermonẽ tuũ ne luxuriet. ne lasciuiat. & multiloqͥo
peccata sibi colligat. Sit restrictior. & ripis ipsius coherceatur.
Cito lutum colligit: amnis exundans. Sit tibi grauitas insensu:¬

Expanded text:
culum condemnationis loquendo, cum tacendo possis quemquam tacendo; ideoque tacere nosse quam loqui difficilius est.  sermonem tuum, ne luxuriet, ne lasciviat, et multiloquio peccata sibi colligat. Sit restrictior, et ripis suis coerceatur. Cito lutum colligit amnis exundans. Alliga sensu
Abbreviated transcription (Latin):
corporis locũ uirtutis nonponimꝰ. grãm tamenñ ex cludius.
quia uerecundia & uultus ipsos solet pudore obfundere. grati¬
oresq reddere. Ut enĩ artifex inmateria cõmodiore meliuĩ ope¬
rari solet : sic uerecundia in ipsoqͦq corporis decore plus emin&:
ita tam̃ ut eciã ipse nonsit affectatꝰ decor corporis. sed nat᷑alis.
simplex. neglectus magisquam expetitus. ñp̃ciosis & albentibus
adiutꝰ uestim̃tis sec cominunibus. ut honestati uel necessitati nil
desit: nil accedat nicori. Uooc ipsa non remissa. ñ fracta. nichil
femincum sonans. qualem multi grauitatis specie simulare
consuert̃. sec formã qͣndã & regulam ac suc cum uirilẽ reseruats.
Hoc est enim pulchritudinem uiuendi tenere: con ue¬
nientia cuiq sexui & ꝑsone reddere. Hic ordo ges¬
torum optimus. hic ornatus ad omnem actionem ac¬
cõmodus. Sed ut molliculũ & in fractum. aut uocis
sonum. aut gestum corporis non probo. ita neque

Expanded text:
corporis locum virtutis non ponimus, gratiam tamen non excludimus; quia verecundia et vultus ipsos solet pudore obfundere, gratioresque reddere. Ut enim artifex in materia commodiore melius operari solet, sic verecundia in ipso quoque corporis decore plus eminet; ita tamen ut etiam ipse non sit affectatus decor corporis: sed naturalis, simplex, neglectus magis quam expetitus, non pretiosis et albentibus adjutus vestimentis sed communibus; ut honestati vel necessitati nihil desit, nihil accedat nitori. 24 84. Vox ipsa non remissa, non fracta, nihil femineum sonans, qualem multi gravitatis specie simulare consuerunt, sed formam quamdam et regulam ac succum virilem reservans. Hoc est enim pulchritudinem vivendi tenere, convenientia cuique sexui et personae reddere. Hic ordo gestorum optimus, hic ornatus ad omnem actionem accommodus. Sed ut molliculum et infractum aut vocis sonum, aut gestum corporis non probo; ita neque
Abbreviated transcription (Latin):
firmus. inꝓsꝑis cautus. & humilis. Occultator uir¬
tutum. sicut alii uitiorũ. Uanȩ głȩ contemptor.
& bonorũ quib p̃ditus es non accerb exactor.
Nullius in prudentiã despitias. rarisermonis ipse.
sedloquentiũ patiens seuerus ac serius. sed hila¬
resnonasꝑnans. Sapientię cupidus. & docilis.
sine occultationẽ ignorant̾iȩ tͥ postulu imꝑtiri.

Expanded text:
firmus, in prosperis cautus et humilis: occultator virfirmus, in prosperis cautus et humilis: occultator virtutum, sicut alii vitiorum. Vanae gloriae contemptor, et bonorum quibus praeditus es, non acerbus exactor. Nullius imprudentiam despicias. Rari sermonis ipse, sed loquentium patiens. Severus, non saevus; sed hilarem non aspernens. Sapientiae cupidus et docilis: sine occultatione ignorantiae tibi postula impartiri.
Abbreviated transcription (Latin):
renti. facile responde. Contẽpnenti. facile ce¬
de. Nec in uirgia. execrationesq discedas. Di
continenses: & animi tui. & corporis motus
obserua. ne indecorisint. Nec idõ illos contẽpnas.
quia latent. Nã nihil differt si nemo uideat.
cũ ipse illos uides Mobilis esto. ñ leius: constans.
ñ ꝑtinax. Mlicuiꝰ reiscientiã te habe. nec igno¬
tumsit nec molestũ. Om̃s tͥ pares faties. si
inferiores suꝑbiendo non contẽpnas. suꝑiores
recte uiuendo ñtimeas. In reddenda offi¬
tiositate. neq neglegus. neq exactor appa¬
reas. Cunctis esto benignꝰ. nemini blandus.
Paucis famili aris. om̃ib ȩquus. seuerior esto
uditio quã sermone. uita quã uultu. Vltorele¬
seminator. neq alienȩ in uidus. Rumoribus.
criminib suspitionibus. minime credulus.
ad nocendum aliquib subripiunt oppositi simꝰ.
Adiram tardus. ad miscđiam promptꝰ. In aduersis

Expanded text:
renti facile responde, contemnenti facile cerenti facile responde, contemnenti facile cede: ne in jurgia exsecrationesque discedas. Si continens es, animi tui motus corporisque observa, ne indecori sint. Nec illos ideo contemnas quia latent; nam nil differt, si nemo videat, cum tu ipse illos videas. Mobilis esto, non levis; constans, non pertinax. Alicujus rei scientiam habere te nec ignotum sit, nec molestum. Omnes tibi pares facies: sed inferiores superbiendo non contemnes. Superiores, recte vivendo, non metuas. In reddenda officiositate, neque negligens, neque exactor appareas. Cunctis esto benignus, nemini blandus, paucis familiaris, omnibus aequus. Severior esto in judicio quam sermone, vita quam vultu: cultor cleseminator, neque alienae invidus. Rumoribus, criminibus, suspicionibus minime credulus vad nocendum aliquibus subrepunt, oppositissimus. Ad iram tardus, ad misericordiam pronus, in adversis
Abbreviated transcription (Latin):
honestiq tractaueris. Si continens es: adulatio¬
nes euita. sitq tibi tam triste laudari aturpib.
quã si laudaueris obturpia. Letior esto quoti¬
ens displices malis. & malorũ de te existimati¬
ones malas uerã tui laudationẽ ascribe. Dif¬
ficillimu continentiȩ opus . ẽ. ad sentationes
adulantiũ repellere. quorum sermones ani¬
mũ quadam uoluptate resoluunt. Nulliꝰ
ꝑabsentationẽ amicitiã merearis. nec tuũ
eris audax. ñ arrogans. submittes tu ñꝓities.
Grauitate seruata ammoneberis libent̃. responde¬
bis. patient̃. Si merito tẽ obuirgabit aliquis. scito
quia ꝑfuit. si in merito: scito quia prodẽe
uoluit. Non a cerba. sed uerba blanda time¬
acerbus rep̃hensor. sed sine ex probratione cor¬
rector. ita ut ammonitionẽ hilaritate p̃ue¬
nias. & errori facile ueniã dato. nec extollas
quẽquã. nec deitias. Dicentiũ estotacitus au¬
ditor. audientiũ promptus receptor. Requi¬

Expanded text:
honestique tractabis. Si continens es, adulatiohonestique tractabis. Si continens es, adulationes evita: sitque tibi tam triste laudari a turpibus, quam si lauderis ob turpia. Laetior esto, quoties displices malis, et malorum de te existimationes malas, veram tui laudationem ascribe. Difficillimum continentiae opus est, assentationes adulatione repellere, quarum sermones animum voluptate resolvunt. Nullius per assentationem amicitiam merearis, nec ad tuam eris audax, nec arrogans: submittes te, non projicies; gravitate servata, admoneberis libenter, et reprehenderis patienter. Si merito objurgabit aliquis, scito quia profuit; si immerito, scito quia prodesse voluit. Non acerba, sed blanda timeacerbus reprehensor, sed sine exprobratione correptor, ita ut admonitionem hilaritate praevenias, et errori facile veniam dato. Nec extollas quemquam, neque dejicias. Dicentium esto tacitus auditor, audientium promptus receptor. Requi
Abbreviated transcription (Latin):
exigue sunt: nonsint tam̃ angustȩ. Nec tua
defleas. nec aliena mireris. Si continentiã
diligis turpia fugito antequã accidant
nec quemquã aliũ plus uereberis quã te. Omĩa to¬
lerabilia preter turpitudinem crede: a uerbis
quoq turpib abstineto. quia licentia eorũ
impudentiã nutrit. Sermones utiles magis quã
facetos & affabiles ama. rectos potiꝰ quã obsecundan¬
tes. Miscebis int̃dum serus iocos sed temꝑatos. &
sine detrimͣto dignationis ac̃ uerecundiae. Nam
rep̃hensibilis risus. ẽ. in modicus. si puerilit̃. si mu-
liebrit̃ factus. Odibilẽ quoq hominẽ. facit risus.
alienis malis euocatis: Si gͦ tempus iocos exigit:¬
in his quoq cũ dignitate sapientiã gere. ut te nec
grauet. quisquã tan quã asꝑum. nec contempnat
quasi uilem. Non erit tibi sturrilis sed grata urba
sine clamore. in cessus sine tumultu. quies tibi
ñ desidia erit. & cũ abaluis luditur. tũscĩ aliqͥd

Expanded text:
exiguae sunt, non tamen sint angustae. Nec tua exiguae sunt, non tamen sint angustae. Nec tua defleas, nec aliena mireris. Si continentiam diligis, turpia fugito ante quam accedant; nec quemquam alium vereberis plus quam te. Omnia tolerabilia praeter turpitudinem crede. A verbis quoque turpibus abstineto, quia eorum licentiam imprudentiam nutrit. Sermones utiles magis quam facetos et amabiles ama, rectos potius quam obsecundantes. Miscebis interdum seriis jocos, sed temperatos, et sine detrimento dignitatis ac verecundiae. Nam reprehensibilis risus est, si immodicus, si pueriliter effusus, si muliebriter fractus. Odibilem quoque hominem facit risus, alienis malis evocatus. Si ergo ipsos jocos exigis, hoc quoque dignitate sapientiae gere, ut te nec gravent tanquam asperum, nec contemnant tanquam vilem. Non erit tibi scurrilitas, sed grata urbansine clamore, incessus sine tumultu: quies tibi, non desidia erit; et cum ab aliis luditur, tu sancti aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ONTINENTIÃ uͦsi diligis: circumcide suꝑ¬
flua. & arta desideria tua constringẽ.
Considera tecum quantum natura depos¬
cat. & quantũ cupiditas expectat. Si conti¬
nens fueris. usq eo ꝑuenies. ut te ipso con¬
temptus sis. Nam qui sibi ipsi satis.ẽ: cũ ui¬
tus natus. ẽ Inpone concupiscentiȩ tuae
ta uoluntate animũ trahunt reice. & co¬
mede citia crudelitatẽ bibe citra ebrieta¬
tem. Obserua ne in con uiuio. ne in quali¬
bet uitx̧ cõmunitate quos ñ imitaberis
sic: nec ad uoluptatem sed adcibũ acce¬
de. Palatum tuum non famis excitet: no
sapores. Desideria tua paruo redime : qr
hoc tantum curare debes ut desinant. Atq¬
Si continentie studes: habita ñ amȩne sed
salubrit᷑ Nec dñm notum uelis . eẽ. adomo.
sed domũ adño. Non tibi affingas qđ non
eris: nec qđ es maiꝰ quã es uideri uelis. hoc
sit: nec parsimonia sordida nec simplicitas
neglecta nec lenitas languida. Et si res tibi

Expanded text:
Continentiam vero si diligis, circumcide supContinentiam vero si diligis, circumcide superflua et in arctum desideria tua constringe. Considera tecum, quantum natura poscat, et non quantum cupiditas expetat. Si continens fueris, eo usque pervenies, ut te ipso contentus sis. Nam qui sibi ipsi satis est, cum divitiis natus est. Impone concupiscentiae tuae tam voluptatem trahunt, rejice. Ede citra cruditatem, bibe citra ebrietatem. Observa ne in convivio aut in qualibet vitae communitate, quos non imitaberis, sit, nec ad voluptatem, sed ad cibum accede. Palatum tuum fames excitet, non sapores. Desideria tua parvo redime, quia hoc tantum curare debes, ut desinant: atqSi continentiae studes, habita non amoene, sed salubriter: nec dominum esse velis notum a domo, sed domum a domino. Non tibi ascribas quod non eris, nec quod es; nec majus quam es videri velis. Hoc sit, nec parcimonia sordida, nec simplicitas neglecta, nec lenitas languida; et si tibi res
Abbreviated transcription (Latin):
tibi trem̃dũ descendenti cadũ sit. Tunc consilia
tibi salutaria aduoca: cũ tibi alludit uitȩ ꝓsꝑ¬
itas. Iunc te uelut in lubrico retinebis ac sistes.
nec tibi dabis impetus liberos. sed circũspities
quo eundum sit. uel quousq:
si insit animo tuo cũ magna fidu cia
uiuis.liber. intrepidus. ala cer. Magnum
tare sibi. & finẽ uitȩ intrepidi expectare.
Si magnanimꝰ fueris: numꝗ iudicabis tibi
contu meliã fieri. De ininico dices. ñ nocu¬
it mihi: sed animũ nocendi habuit. Et cũ
illũ mpo rtestate tuauideris: uindictã
putabis uindicare potuisse. Scito enĩ hones¬
Neminẽ susurro appetas: neminẽ suffodias.
Palã egredere. ñ geres conflictũ nisi in dixe¬
ris. Nã fraudes & doli: in becillũ decent.
Eris magnunimꝰ: si ꝑicula nec appetas ut te¬
merarius: nec formides ut timidus. Nam
timidũ non facit animũ: nisi rep̃hensibilis
uitȩ continentia.

Expanded text:
stanti tremendum, ascendenti cadendum sit. Consilia stanti tremendum, ascendenti cadendum sit. Consilia tibi salutifera advoca. Cum tibi alludit vitae prosperitas, tunc te velut in lubrico retinebis ac sistes, nec tibi dabis impetus liberos, sed circumspicies quo eundum sit, vel quousque.si insit animo tuo, cum magna fiducia vives liber, intrepidus, alacer. Magni tare sibi, et finem vitae intrepidus exspectare. Si magnanimus fueris, nunquam judicabis tibi contumeliam fieri. De inimico dices: Non nocuit mihi, sed animum nocendi habuit; et cum illum in potestate tua videris, vindictam putabis, vindicare potuisse. Scito enim honesNeminem susurro appetas, neminem suffodias, palam aggredere. Non geres, conflictum nisi indixeris; nam fraudes et doli imbecillum decent. Eris magnanimus, si pericula nec appetas, ut temerarius, nec formides, ut timidus; nam nil timidum facit animum, nisi reprehensibilis vitae conscientia.
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ ueritati. ñ amicitie reddas. Cũ conside¬
Si prudens est animꝰ tuus: trib temporib dispen¬
setur. Presentia ordina. futura p̃uide. p̃t̾ita recor¬
dare. Nã qui nihil dep̾terito cogitat. ꝑdit uitã.
Qui nihil de futuro p̃meditatur: in omĩa in cautꝰ
ut illa sustinere possis. ista moderari. Non sẽꝑ
in actu sis: sed int̃dum animotuore quiẽ dã¬
to. Et requies ipsa plena sit sapientiȩ studuis.
& cogitacionib bonis. Nã prudens: nũquã
ocio marcet. Animũ aliquando remissum
habet quã solutũ. Accelera tarda. ꝑ plexa
expedit. dura mollit: ardua exequat. Scit
.enĩ quid: quauia aggredi debeat. & scit sin¬
Exaꝑtis obscura estimet. expar uulis magna.
exꝑximis remota expartib tota. Nonce
moueat dicentis auctoritas. nec quis. sed qđ
dicat intendito. Nec quã multis. sed qͥb
potest. Ne altiorite rei imponas. in qua stanti

Expanded text:
monium veritati, non amicitie reddas. Semonium veritati, non amicitie reddas. SeSi prudens est animus tuus, tribus temporibus dispensetur. Praesentia ordina, futura praevide, praeterita recordare. Nam qui nil de praeterito cogitat, perdit vitam, qui nil de futuro praemeditatur, in omnia incautus ut illa sustinere possis et ista moderari. Non semper in actu sis, sed interdum animo tuo requiem dato: et requies ipsa plena sit sapientiae studiis, et cogitationibus bonis: nam prudens nunquam otio marcet. Habet autem aliquando remissum animum, nunquam solutum. Accelerat tarda, perplexa expedit, dura mollit, exaequat ardua. Scit enim quid qua via aggredi debeat: et distinex apertis obscura aestimat, ex parvulis magna, ex proximis remota, ex partibus tota. Non te moveat dicentis auctoritas, nec quis, sed quid dicat, intendito. Nec quam multis, sed qualibus potest. Nec altiori te rei imponas, in qua tibi
Abbreviated transcription (Latin):
dens. ẽe. cupis. infuturum ꝓspectũ intende.
& quȩ possunt contingere animo tuo cunct it¬
ꝓpone. Nichil tibi subitũ sit: sed totũ ante ꝓs¬
pities. Nam qui prudens. ẽ: non dicit nonpu¬
taui hoc fieri: quia ñ dubitat sed expectat.
nec suspicatur. sed cauet. Quiꝰcumq fucti
causam requirens. initia inueneris. exitus
cogitaueris. scito in quib dã ꝑseuerare te de¬
bere quia cepisti. quedã uͦ nec inciꝑe. in qͥb¬
somnio similes. non recipies. Quibusdã si ani¬
mũ tuũ oblectaueris. cũ om̃a disposueris.
tristis remanebis. Sed cogitatiotua. stabilis&
firma sit. Siue liberet. siue querat. siue contem¬
pletur. ñ recedat auero. Sermoquoq tuus non
sit in anis. sed aut suadeat:. aut moneat. aut
consoletur. aut p̾cipiat. Lauda parce. uitupa
parcius. Nãsimilit rephensibilis est nimia lau¬
datio quã inmoderata uituꝑatio. Illa siqͥdẽ
adulatione. ista malignitate suspecta . ẽ. Telti¬

Expanded text:
dens esse cupis, in futurum, prospectum intende; dens esse cupis, in futurum, prospectum intende; et quae possunt contingere, animo tuo cuncta propone. Nihil tibi subitum sit, sed per otium ante conspicies. Nam qui prudens est, non dicit: Non putavi quidem hoc fieri; quia non dubitat, sed exspectat; nec suspicatur, sed cavet. Cujuscunque facti causam require: cum initia inveneris, exitus cogitabis. Scito te in quibusdam debere perseverare, quia coepisti: quaedam vero nec incipere, in quibles, et velut somnio similes, non recipies; quibus si animus tuus se oblectaverit, cum omnia disposueris, tristis remanebis: sed cogitatio tua stabilis, et certa sit; sive deliberet, sive quaerat, sive contempletur, non recedat a vero. Sermo quoque tuus non sit inanis, sed aut suadeat, aut moneat, aut consoletur, aut praecipiat. Lauda parce, vitupera parcius. Nam similiter reprehensibilis est nimia laudatio, ut immoderata vituperatio. Illa siquidem adulatione, ista malignitate suspecta est. Testi
Abbreviated transcription (Latin):
reris. nec magni estimes qđ caducũ .ẽ. Nec
apud te quȩ habes tanq aliena seruabis. sed
prote tanquã tua & dispenses & utaris: Si pru¬
dentiã amplecteris: ubiq idem eris. Et pro¬
ut rerum ac temporum uarietas exigit. ita¬
te accomodes tempori. nec te in aliquib mutes.
sed potiꝰ aptes. Sicut manus quȩ eadẽ . ẽ & cũ¬
inpalmã extenditur. & cũ inpugnũ astringit᷑.
Prudentis propriũ. ẽ. examin are consilia :¬
& ñcito facili credulitate ad falsa prolabi.
De dubus ñ diffinias. sed suspensam tene sen
simile. ẽ. statim & uerũ. ẽ sicut & sepiꝰ qđ pͥmũ
incredibile uidet᷑ ñ continuo falsum est.
Crebrosiquidẽ fatiem m̃dacii ueritas retinet: cre¬
bro m̃datiũ specie ueritatis oculit᷑. Nam sicut.
aliquotiens tristem frontẽ amicus. & blandã
adulator ostendit. sic ueri simili coloratur ue¬
ritas. & ut fallat uel subripiat conatur. Si pru¬

Expanded text:
reris, nec magnum existimes quod caducum est; nec reris, nec magnum existimes quod caducum est; nec apud te quae habes tanquam aliena servabis, sed pro te tanquam tua dispenses et utaris. Si prudentiam amplecteris, ubique idem eris; et prout rerum ac temporum varietas exigit, itate accommodes tempori; nec te in aliquibus mutes, sed potiin palmum extenditur, et cum in pugnum astringitur. Prudentis est examinare consilia,non cito facili credulitate ad falsa prolabi. De dubiis non definias, sed suspensam teneas sesimile statim verum est; sicut et saepius quod primum incredibile videtur, non continuo falsum est. Crebro siquidem faciem mendacii veritas retinet. Crebro mendacium specie veritatis occulitur. Nam sicut aliquando tristem frontem amicus, et blandam adulator ostendit; sic verisimilitudine coloratur veritas et ut fallat vel subrepat, coloratur. Si pru
Abbreviated transcription (Latin):
conscripsi. quostius minisferiis adstantes
hȩx conuenit legere. intelligere. & tenere. Ti¬
tulus autem libelli. ẽ formula uitȩ honeste.
Quem idcirco tali uocabulo suꝑscripsi. qͣm non¬
solum illa ardua & ꝑfecta. quȩ apaucis & egre¬
gus dĩcolis patrantur instituit. sed ea magis
cõmonet quȩ & sine diuinarũscripturarum
p̃ceptis naturali tantũ humanȩ intelligentiȩ
lege ȩtiã alaicis recte honesteq uiuentibus
ualeant ad impleri.
VATGOR uirtutũ species multorum sapi¬
entiũ sentenciis diffinitȩ sunt: quibus hu¬
manus animꝰ conpeus. adhonestatẽ uite possit¬
accedere. harũ prima. ẽ. prudentia. Scđ & mag¬
nanimitas. Tercia: continentia. Quarta: iustĩ¬
cia. Singule gͥhis officuis quȩ subt̃ adnexa sł.
honestum ac bene moratũ uirũ efficiunt.
rationem recte uiuis: si omia prius existimes
& ꝑpenses. & dignitatẽ rebus ñ exopinione
multorũ. sed exearũ natura constituas. Nã

Expanded text:
conscripsi, quos ministeriis tuis astantes conscripsi, quos ministeriis tuis astantes haec convenit legere, intelligere et tenere. Titulus autem libelli est: Formula vitae honestae; quem idcirco tali volui vocabulo superscribi, quia non illa ardua et perfecta, quae a paucis et peregregiis Deicolis patrantur, instituit; sed ea magis commonet, quae et sine divinarum Scripturarum praeceptis, naturali tantum humanae intelligentiae lege etiam a laicis recte honesteque viventibus valeant adimpleri. Quatuor virtutum species multorum sapientium sententiis definitae sunt, quibus animus humanus componi ad honestatem vitae possit. Harum prima est prudentia; secunda magnanimitas; tertia, continentia; quarta, justitia. Singulae tibi in officiis quae subsunt, annexae sunt, ac bene moratum virum efficiunt. rationem recte vives, si omnia prius existimes et perpenses, et dignitatem rebus non ex opinione multorum, sed ex earum natura constituas. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
LORIDSISSIOO ACTRANQUIL¬
LISSIMO & insigni catholicȩ fidei p̃dito
pietate miridoni regi: martinus
humilis ep̃s. Non ignoro clem̃tissime
rex flagrantissimam animituisitim
sapientiȩ insatiabilit poculis inhiare. eaque
ardenter quib moraris scientiȩ riuuli manat
fluenta requirere: & obhoc humilitatẽ meam
tuis sepiꝰ litteris ammoneri. ut dignationi tuȩ
crebro aliquid ꝑ ȩpłam scribens. aut consola¬
tionis aut exhortacionis alicuiꝰ & siqua alia-¬
ꝓt̾uiam: siregalis reuerentię grauitatem.
aut assidius aut uilibus ut libet dictis attingãt
Et idõne aut egolicentia piȩ inuitacionis ab¬
uterer loquendo. aut magis ur̃o desiderio
obsisterẽ reticendo: libellũ hunc nulla so¬
phisinatũ ostentacione politum. sed simplitiȩ
purȩ sunplicitatis excerptum. capacib fiden¬
t̃ aurib obtuli recitandum. Quem non urȩ
specialit̃ institutionȩ. cui naturalis sapien¬
tiȩ sagacitas presto. ẽ. sed generalit᷑ his

Expanded text:
loriosissimo ac tranquillissimo, et insigni catholicae fidei praedito pietate, Mironi regi Martinus humilis episcopus. Non ignoro, clementissime rex, flagrantissimam animi tui sitim sapientiae insatiabiliter poculis inhiare, eaque te ardenter quibus moralis scientiae rivuli manant, fluenta requirere. Et ob hoc humilitatem meam tuis saepius litteris admones, ut Dignationi tuae crebro aliquid per epistolam scribens aut consolationis aut exhortationis alicujus, et qualiaingi propterviam, si regalis reverentiae gravitatem aut assiduis aut vilibus, ut libet, dictis adjungam. Et ideo ne aut ego licentia piae invitationis abuterer loquendo, aut vestro magis desiderio obsisterem reticendo, libellum hunc nulla sophismatum ostentatione politum, sed planitie purae simplicitatis excerptum, capacibus fidenter auribus obtuli recitandum. Quem non vestrae specialiter instituo potestati, cui naturalis sapientiae sagacitas praesto est, sed generaliter his
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ad falsi sed adueri custodiã. Et si contigere
fidelitatẽ m̃datio redimi. ñ mentieris. sed
potius excusabis. quia ubi honesta causa est
uistus secreta prodit. Tacenda enĩ tacet. loquen¬
da loquitur. Ntq: ita apta pax. ẽ: secura tran
mala. Hȩc gͦ si studere euraueris. letus & in¬
trepidus. cursus tui fine̾ expectans. prospi¬
tiens tristicia huiꝰ mundi hylaris. tumultu¬
osa quietus. extrema securus. his gͦ instituti¬
onib hȩ quatuor uirtutũ speties ꝑfectum
te faciunt uirum. si m̃surã rectitudinis earũ
ȩqͦ uiuendi finẽ seruaueris.
IAM PRUDENTIA sI t̃minos suos excedat.
tigator latentiũ. & scrutator qualiũcumq
noxiarũ ostenderis. notaberis suspitiosus.¬
quirens. Et qui subtilissimas suspitiones suas
monstraberis digito astudia plenus uersipel¬
lis & simplicitatĩs in imicus. cõm̃tator que
homo uocaberis. In has gͦ macula. prudentia in¬

Expanded text:
non ad falsi, sed ad veri custodiam; et si contigerit non ad falsi, sed ad veri custodiam; et si contigerit fidelitatem mendacio redimi, non mentieris, sed potius excusaberis: quia ubi honesta causa est, justus secreta non prodit, tacenda enim tacet, loquenda loquitur: atque illi aperta, et secura tranqmala. Haec ergo si studere curaveris, laetus et intrepidus cursus tui finem exspectabis, prospicies haec tristia hujus mundi hilaris, tumultuosa quietus, extrema securus. CAPUTis, quatuor virtutum species perfectum te facient virum, si mensuram rectitudinis earum aequo vivendi fine servaveris. Nam si prudentia terminos suos excedat, tigator latentium, et scrutator qualiumcunque noxarum ostenderis, notaberis timidusbitans, et subtilissimas suspiciones suas Monstraberis digito astutia plenus, versipellis, et simplicitatis inimicus, contemplatorque homo. In has ergo maculas prudentia im
Abbreviated transcription (Latin):
tutio. &. diuina lex: & uinculũ sotietatis hum a¬
nȩ : in hac non ẽ qđ estimemus. qđ ex pediat
expedib quicquid illa ditauerit. Quisquis
gͦ hanc sectari desideras. time prius dm̃. &
ama dm. ut ameris do. Amabis enĩ dm̃. si illũ
om̃s sequentur. uenerabuntur & diligent.
lustus enim ut sis non solũ ñ nocebis. sed etiã
nocentes ꝓhibebis. Nã nihil nocere non . ẽ. iusticia:
sed abstinentia alieni est. Abhis gͦ incipe ut no
auferas. & admaiora ꝓuehere. ut etiã ablata res¬
tituas. raptoresq ipsos ne aliis tim̃di sint castiga
& cohibe. Exnullu uocis ambiguitate contrõ¬
uersiam nectas. sed qualitatem animi speculare.
Nichil tibi int̾sit. anfirmes an iures. De religio
ne & fide scias agis ubicumq de ueritatẽ trac¬
tatur. Nã & si uire uirando ds ñ inuocetur.
etiã inuocanti testis. ẽ. tam̃ non transeas ue¬
ritatem. ne iusticiȩ transeas legẽ. Quod &¬
si aliquando coerceris uti m̃dãtio. utere

Expanded text:
tutio, sed divina lex est, vinculum societatis humanae. In hac non est quod aestimemus quid expediat: expedit tibi, quidquid illa dictaverit. Quisquis ergo hanc sectari deama Deum, ut ameris a Deo, Amabis autem Deum, si illum omnes, sequentur, venerabuntur et diligent. Justus enim ut sis, non solum non nocebis, sed etiam nocentes prohibebis: nam nil nocere, non est justitia, sed abstinentia alieni est. Ab his ergo incipe, ut non auferas, ut ad majora proveharis, et aliis ablata restituas. Raptores quoque ipsos ne aliis timendi sint, castiga et cohibe. Ex nulla vocis ambiguitate controversiam nectes, sed animi qualitatem speculare. Nihil tibi intersit, an firmes, an jures. De fide et religione scias agi, ubicunque de veritate tractatur: nam si jurejurando Deus invocetur, et non invocanti testis est, amen non transies veritatem, ne justitiae transeas legem. Quod si aliquando coarcteris uti mendacio, utere
Abbreviated transcription (Latin):
apostatȩ angłi excipiunt morientes. ut eis
sint ipsi tortores inpenis. qui fuerunt suaso
res inuitus. Et si pietas ꝓ defunctis fidelibus
flere iubeat: fides tam̃ ꝓeis lugere uetat. Iuui
enĩ deplorandi sunt inmorte. qͦs miseros infernꝰ
exhac uita recipit. ñqͦs cȩlestis aula lȩcificandos
in cludit

Expanded text:
apostatae angeli excipiunt morientes, ut eis apostatae angeli excipiunt morientes, ut eis sint ipsi tortores in poenis, qui fuerunt suasores in vitiis. 362 12. Etsi pietas pro defunctis fidelibus flere jubeat, fides tamen pro eis lugere vetat. Illi enim deplorandi sunt in morte, quos miseros infernus ex hac vita recipit, non quos coelestis aula laetificandos includit
Abbreviated transcription (Latin):
tientis uita mundat᷑ Cuiꝰ enĩtam crudelis cer¬
nitur exitus. nonsolũ qui uiderit refugit. sed
alios ȩtiã abimitacione illiꝰ quanta ualuerit ex¬
ercitacione compescit. In exitu uitȩ. animae
electorũ nimio terrentur mȩtu. incertiutrũ
ad p̃mium. an ad supplitiũ transeant. Quidã
autẽ electi infine suo purgantur aleuibus
quib dã peccatis. quidã uero in ipso suo fine
hilarescunt aetͣnorum contemplatione bo¬
norũ. Quã uis enĩ quisq inhac uita sit uistus.
tam̃ dũ ecorpore isto egreditur. ꝑ timescit ne
dignus supplitiosit. Nullus enĩ homo absq
peccato. nec quisquã potest de dĩ securus. ẽẽ.
iuditio cũ ȩtiã & de ociosis uerb̾ reddendasit
ratio. Tinẽ iustorũ optima uocatio tranquilla
cõmendat: ut exeo intelligant᷑ scõrũ hab̾e ca¬
sortiũ angłorũ. ex quo ab hoc corpore sine ue¬
xatione iure tollunt᷑. Prauos aute homines

Expanded text:
cientis vita mundatur. Cujus enim talis crudelis ecientis vita mundatur. Cujus enim talis crudelis exitus cernitur, non solum qui viderit, refugit, sed alios etiam ab imitatione illius, quanta valuerit exhortatione, compescit. 7. In exitu vitae animae electorum nimio terrentur metu, incerti, utrum ad praemium an ad supplicium transeant. 8. Quidam autem electi in fine suo purgantur a levibus quibusdam peccatis; quidam vero in ipso suo fine hilarescunt aeternorum contemplatione bonorum. 9. Quamvis enim quis in hac vita sit justus, tamen dum ex corpore isto egreditur, pertimescit ne dignus supplicio sit. Nullus enim homo absque pjudicio, cum et de otiosis verbis reddenda sit ratio. Finem justorum optimum vocatio tranquilla consortium angelorum, ex quo ab hoc corpore sine vexatione dura tolluntur. 11. Pravos autem homines
Abbreviated transcription (Latin):
ñ existimat tollitur. Unde & unusqͥsq festinet
ne in iniquitatib suis rapiatur: simulq finiat᷑
uita cũ culpa. Nã incentor diabolus. eos quos
uiuentes accendit ad uitia: subito morientes
ꝑtrahere nititur ad tormͣta. Sepe diuites in
hac uita fallaci dũ depotencia gła uł rerũ
habundantia gestiunt. repente hora qua
nesciunt in ꝑuiso exitu rapiuntur. atq absor¬
bente ꝓfundo cruciandi aetͣnis gehenn a
in cendiis deputantur. De quib bene ꝑ ꝓpħã
dr̃. Ducunt inbonis dies suos: & inpuncto ad
inferna descendunt. Iniquus moriens qui
imitacione sua multos ad culpã traxerat
delectacione peccati: multos aculpa reuo¬
cat t̃rors torm̃ti. Qđȩtiã psalinista testat᷑ dic̃s.
Letabitur iustus cũ uiderit uindictã impiorum.
manus suas lauabit insanguine peccatorum.
Inpeccatorũ morientiũ sanguine iusti lauan¬
tur manꝰ qui adũ eoꝵ pęna conspicitur. conspi¬

Expanded text:
non existimat, tollitur. Unde unusquisque festinet non existimat, tollitur. Unde unusquisque festinet ne in iniquitatibus suis rapiatur, simulque finiatur vita cum culpa. Nam incentor diabolus eos quos viventes accendit ad vitia, subito morientes pertrahere nititur ad tormenta. 5. Saepe divites in hac fallaci vita, dum de potentiae gloria vel rerum abundantia gestiunt, repente hora qua nesciunt improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruciandi aeternis gehennae incendiis deputantur. De quibus per Prophetam dicitur: Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt . 6. Iniquus moriens, qui imitatione sui multos ad culpam traxerat delectatione peccati, multos a culpa revocat terrore tormenti. Quod etiam Psalmista testatur dicens: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum, manus suas lavabit in sanguine peccatorum . In peccatorum enim morientium sanguine justi lavant manus, quia dum eorum poena conspicitur, conspi
Abbreviated transcription (Latin):
iunctus. Hec . ẽ. enĩ uita uitalis. non ista morta¬
lis . ẽ. Mor homines oportet in carne mundo.
ne moriantur in anima xp̃o. Nã tunc quisq
uiuere creditur. si scđm scłm moriens. in solo
dõ uiuere delectetur. De mora uitȩ istius
tediũ patitur iustus. eo qđ ad desideratã pa¬
serius amittat. DE EXIPU.XX
cupiant: cito uolentes exire de corpore. dei
tamen dispositione plerũq du inhac uita uer¬
santur: ut ꝑlongum tolerantiȩ exꝑimentum
solidius eorũ pacientia roboretur. Multi uitã¬
odiohabent: & tam̃ moritiment. Qđ plerisq
in angustia contingere solet: sicq contrario
affectu. & uiuendi habent tediũ: & mori¬
endi mȩtum. Sollicite debet unusquisq uiuere .¬
& semꝑ t̾minũ uitȩ suȩ considerare. ut decor¬
Scriptum. ẽ. enĩ. In om̃ib oꝑib tuis memorare
nouissima tua. & mȩ t̃num non peccabis. Uen
turi exitus ignorantia incerta. ẽ. & dũ mori qͥsq

Expanded text:
junctum. Haec ejunctum. Haec elis est. Mori oportet hominem in carne mundo, ne moriatur in anima Christo. Tunc quisque vivere creditur, si secundum saeculum moriens, in solo Deo vivere delectetur. De mora vitae istius taedium patitur justus, eo quod ad desideratam paserius amittat. CAPUT LXII. rumnis liberari se cupiant, cito volentes exire de corpore, Dei tamen dispositione plerumque diu in hac vita versantur, ut per longa tolerantiae experimenta solidius eorum patientia roboretur. 2. Multi odio vitam habent, et tamen mori timent; quod plerisque in angustia contingere solet, sicque contrario affectu et vivendi habent taedium, et moriendi metum. 3. Sollicite debet unusquisque vivere et semper terminum vitae suae considerare, ut de conScriptum est enim: In omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis . 361 4. Venturi exitus ignorantia incerta est, et dum mori quis
Abbreviated transcription (Latin):
ANTUM enim mhac uita. ẽ.
licitũ oꝑari bonum. Illic naq non iam oꝑatio ex¬
pectatur: sed retributio meritorũ. Hec uita im¬
piis longa s grata ẽ: in oculis autẽ iustorum
amara & breuis. ẽ. Et licet uita istabreuis sit: mo¬
ras tam̃ sibi fieri creditur: quia quantũlibet bre¬
ue sit tẽporis spatiũ : tam̃ & siuiuentiparum est.
am anti ꝓculdubio longum . ẽ. Qui uitȩ p̃sentis
longitudinẽ non de suo spatio. sed de ciꝰ fine cor¬
siderat: quantũ sit breuis & misera. satis utilit̃
pensat. Uita enĩ presens. quia ipsis uis in cremͣtis
deficit. breuis. ẽ. Suo enĩ augm̃to ꝑit : dum id
qđ uidetur infuturo ꝓficere. inp̃cerito deficit.
ñꝑmanet sed finitur. Tela enĩ consu̾matur filis.
& uita hominis expletur dieb singulis Quod
in hac uita diuuiuitur: queritur utrũ augm̃tũ.
anrectius detrũtum dicatur. Sed quomͦ possit
recte dici augm̃tum. qđ ꝑ dim̃siones etatũ. ad
aet̃nam. non adistã dequa aderudiendã te des¬

Expanded text:
antum enim in hac vita est licitum operari bonum; illic namque non jam operatio exspectatur, sed retributio meritorum. 2. Haec vita impiis longa et grata est, in oculis autem justorum amara et brevis est. Et licet vita ista brevis sit, moras tamen sibi fieri creditur, quia, quantumlibet breve sit temporis spatium, tametsi viventi parum est, amanti procul dubio longum est. 3. Qui vitae praesentis longitudinem non de suo spatio, sed de ejus fine considerat quam sit brevis et misera, satis utiliter pensat. Vita enim praesens, quia ipsis suis incrementis deficit, brevis est; suo enim augmento perit, dum id quod videtur in futuro proficere in praeterito deficit. eo quod non permanet, sed finitur. Tela enim consummatur filis, et vita hominis expletur diebus singulis. 4. Quod diu in hac vita vivitur, quaeritur utrum augmentum an rectius detrimentum dicatur. Sed quomodo possit recte dici augmentum, quod per dimensiones aetatum ad aeternam; non ad istam, de qua ad erudiendum te des
Abbreviated transcription (Latin):
humano generi pęna diuinitꝰ illata. ẽ.
seruitutis. ita ut quib aspicit ñ con¬
gruere lib̾tatẽ his misericordit̃ irroga
seruitutẽ. Et licet hoc ꝑ peccatũ huma¬
nȩ originis. tam̃ ȩquus ds̃ idõ discreuit
hominib uitã alios seruos constituens. alios dominos.
ut licentia male agendi seruorum. potestate domi¬
nantiũ restringat᷑. Nã si om̃s sine metu fuissent. qͥs
esset qui amalis quẽpiã cohiberet : Inde &indigentib
reges principesq electisł: ut terrore suo popłos ama¬
lo cohercerent. atq adrecte uiuendũ legib subde¬
rent. Quantũ atctinet adrationẽ. non est ꝑsonarum
acceptio apud dm̃. qui mundi elegit ignobilia & cos¬
tẽpcibilia. & quȩ non st̃. ut ea qũȩ st destrueret.

Expanded text:
humano generi poena divinitus illata est servitutis, ita ut quibus aspicit non congruere libertatem, his misericorditer irroget servitutem; et licet hoc per peccatum contigerit originis, tamen aequus Deus ita discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dominos, ut licentia male agendi servorum, potestate dominorum restringatur. Nam si omnes sine metu essent, quis esset qui a malis quempiam cohiberet? Inde et in gentibus reges principesque electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, atque ad recte vivendum legibus subderent. Quantum attinet ad rationem, non est personarum acceptio apud Deum ; qui mundi eligit ignobilia et contemptibilia, et quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret,
Abbreviated transcription (Latin):
tes fidei iustificatione saluari. Hu igitur mittuntur aduincam.
Et cũ sero ẽr̾ coepisset: donũ constitute in totius dieilaborẽ mercedis
pͥmioꝑaru horȩ uesperis consecuntur. Merces qͥdẽ excdono nulla ÷
quia debetur ex oꝑe. Sed gratuitã grãm: ds om̃ib ex fidei iustifi¬
catione donauit. Uerũ scđ̃m insolentiã popłi iã submorse con¬
tumacis: hinc murmur oꝑantiũ: hinc gratuitȩ mercedis inuidia
est qd sine longi laboris difficultate. & sub ȩstus nomine ñ longo
in eozabuli instinctu calore flagrante idem p̃miũ redibatur õꝑan¬
tibus. Sed dõ qd̾ apud homines impossibile : possibile: apud dm̃:
qui mercedẽ legis optime et inculpabilit̃ custoditȩ donũ gr̃ãe ꝑfidẽ

Expanded text:
tes fidei justificatione salvari. Hi igitur mittuntur ad vineam. Et cum sero esse coepisset, donum constitutae in totius diei labore mercedis, primi operarii horae vesperis consequuntur . Merces quidem ex dono nulla est, quia debetur ex opere; sed gratuitam gratiam Deus omnibus ex fidei justificatione donavit: verum secundum insolentiam populi jam sub Moyse contumacis, hinc murmur operantium est, hinc gratuitae mercedis invidia est, quod sine longi laboris difficultate, et sub aestus nomine non longo in eos diabolici instinctus calore flagrante, idem praemium redhibeatur operantibus. Sed ideo quod apud homines impossibile est, possibile est apud Deum: ut merce
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa lex continebat: quia precepta legis. eorum quac gesturus erat
ipse formam cõplectebantur. Admonet igitur cognitionis ciꝰ quã
habere se gloriabantur inlege. dm̃ omipotentem.: om̃i affectum̃tis.
cordis. animae. diligendũ: ut admonitionẽ suã p̃missa legis man-¬
datum. Sed̃m uͦ: simile huic. Diliges pacimũ tuu: sicut teipsũ.
Sed inandatum sequens & siinile: significat idem ẽẽ & officii et me¬
riti inutroq. Neq enim aut di sine xp̃o. aut xxp̃isine dõ. potest
utilis cẽ dilectio. Alceru sine alcero: nullũ ad salutẽ nram affert

Expanded text:
quod lex continebat; quia praecepta legis, eorum quae gesturus ipse quod lex continebat; quia praecepta legis, eorum quae gesturus ipse erat, formam complectebantur. Admonet igitur cognitionis ejus, quam habere se gloriabantur in lege, Deum omnipotentem omni affectu mentis, cordis, animae diligendum, ut admonitionem suam praemissa legis mandatum. Secundum vero simile huic: Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Sed mandatum sequens et simile significat idem esse et officii et meriti in utroque . Neque enim aut Dei sine Christo, aut Christi sine Deo potest utilis esse dilectio. Alterum igitur sine altero n
Abbreviated transcription (Latin):
ceis: temptantib pharisaei. Et illis quidem congruenter fuerat
deresurrectione responsum: ut inlege ipsa exquã crant profecti.
continuo de sperandȩ resurrectionis fide conuincerentur. Pharisȩi
uͦ habere se scientiam legis gloriabantur: quac ad futurorum speciẽ
p̃lata. imaginem consecutĩtrae continebat ueritatis. Quaerunt aut̃
qͦd madatum potissimum eẽt inlege: non contuentes meditationc̃
legis in xxp̃o fuisse ꝑfectam. Ec quidem: insolentium ignoranti ac
legis ipsius uerbis responsum est. Quac responsio: om̃cin in se ueri¬
tatis est complexa doctrinam. Proprium enĩ dninri iħu xp̃i otfi
tisq prȩstare. Missus enim uenerat: & ex̃ aet̾nitate deductus. his
quae erant dõ placita ꝑfungebatur. Respondit itaq primum ẽc̃
mandatum: diliges dñm dm̃ tuum in toto corde tuo. & in tota ani¬
ma tua: & in tota mente tua. Nonenim aliud ille efficiebat quã

Expanded text:
caeis tentantibus Pharisaei. Et illis quidem congruenter fuerat caeis tentantibus Pharisaei. Et illis quidem congruenter fuerat de resurrectione responsum, ut in lege ipsa, ex qua erant profecti, contineri sperandae resurrectionis fidem convincerentur. Pharisaei vero habere se scientiam legis gloriabantur, quae ad futurorum speciem praelata, imaginem consecuturae veritatis continebat. Quaerunt autem, quod mandatum esset potissimum in lege : non contuentes meditationem legis in Christo fuisse perfectam. Et quidem insolentium ignorantiae legis ipsius verbi responsum est: quae responsio omnem in se veritatis est complexa doctrinam. Proprium enim Domini nostri Jesu Chtisque praestare . Missus enim venerat, et ex aeternitate deductus, his quae erant Deo placita perfungebatur. Respondit itaque primum esse mandatum: Diliges Dominum Deum tuum in toto corde tuo, et in tota anima tua, et in tota mente tua . Non enim aliud ille efficiebat, quam
Abbreviated transcription (Latin):
potestas. futuras ẽẽ demonstrat qualis inscripturis auctoritas
est de angłis opinandi: talem inresurrectione spei nr̃ae sensũ
oportet eẽ defeminis. Et haec quidem de resurrectionis
conditionib: ꝓposite reddidit quęstioni. Deipsa uͦ resurre¬
ctione: aduersum infidelitatem eorum ita locutus est.
Non legistis quod dictum est uobis adõdicente. ego sum ds̃
abrahaẽ. & ds̃ isa ac. & ds̃ ia cob: Non est ds̃ mortuorum: sed
uiuorum. Sermo enim hic ad moysen: sc̃is istis patriarehis
iam pridem fuerat quiescentibus. Extiterant enim: quorum erat
est ut ẽẽ id necesse sit. cuius sit alterum. Atq ita habere dm̃ uiuentiũ
est. cum ds̃ aetnitas sit: & non sit eorum quae mortua sunt. habere
id quod acternum est. Et quomodo eẽ illi futuriq semꝑ negabunt᷑.
quorum se esse ꝓfiteatur acternitas: Pharisȩi aut̃ audientes qͦd¬
suentium imposuisset sadducȩis: congregati sunt aduersus cum.

Expanded text:
potestas futuras esse demonstrat; qualis in Scripturis auctoritas potestas futuras esse demonstrat; qualis in Scripturis auctoritas est de angelis opinandi, talem in resurrectione spei nostrae sensum oportet esse de feminis. Et haeconditionibus propositae reddit quaestioni. De ipsa vero resurrectione adversum infidelitatem eorum ita locutus est: Non legistis quod dictum est vobis a Deo dicente, Ego sum Deus Abrahae, Deus Isaac, et Deus Jacob; non est Deus mortuorum, sed viventium . Sermo enim hic ad Moysen sanctis istis patriarchis jam pridem quiescentibus exstiterat. Ergo quorum erat est, ut esse id necesse sit, cujus sit alterum. Atque ita Deum habere viventium est; 782 cum Deus aeternitas sit, et non sit eorum quae mortua sunt, habere id quod aeternum est. Et quomodo esse illi futurique semper negabuntur, quorum se esse profiteatur aeternitas? 6. Pharisaei scientia silentium imposuisset Sadducaeis, congregati sunt adversus eum,
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis ꝓphetalib contineri. Sed dñs ait. Orratis: nesci-¬
entes scripturas. neq uirtutem dĩ. Ergo scriptum est: et cessa¬
re debet ambiguitas quam auctoritãs tanta condempnat.
Hanc enim eandem calumpniam afferre plures solent: in
quam formam muliebris sexcus resurgat. & anrursum cum
ipsis naturae suac & corporis officus reformetur. Nos qͥdem
temere. locum hunc acunctis ferme preteritum contingimꝰ.:
sed ad monemus id tantum dño fuisse propositum. cuius
uxor sit deputanda de septem. Dñm aut̃ obiurgasse cur
errarent nescientes scripturas dĩq uirtutem: quiã non nu¬
bent neq nubentur. Et quidem suffecerat aduersus phari¬
sȩos ita sentientes opinionem illecebrae corporeae recidisse:
& officuis cessantib: in ania haec corporum gaudia sustulisse
Sed adiccit. Erunt similes angłis dĩ. Quia igitur eas an¬
głis similes sacramentum scripturarum et diuinae uirtutis

Expanded text:
scripturis prophetalibus contineri. Sed Dominus ait: Erratis nesciscripturis prophetalibus contineri. Sed Dominus ait: Erratis nescientes Scripturas, neque virtutem Dei . Ergo scriptum est; et cessare debet ambiguitas, quam auctoritas tanta condemnat. Hanc enim eamdem calumniam afferre plures solent, in quam formam muliebris sexus resurgat, et an rursum cum ipsis naturae suae et corporis officiis reformetur? Nos quidem temere locum hunc a cunctis ferme praeteritum contingimus: sed admonemus id tantum Domino fuisse propositum, cujus uxor sit deputanda de septem; Dominum autem objurgasse, cur errarent nescientes Scripturas Deique virtutem, quia non nubent neque nubentur v 30. Et quidem suffecerat adversus Sadducaeos ita sentientes, opinionem corporeae illecebrae recidisse, et officiis cessantibus inania haec corporum gaudia sustulisse: sed adjecit: Erunt similes angelis Dei. Quia igitur eas angelis similes sacramentum Scripturarum et divinae virtutis