comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rius est amor habendi quo
ad iufficienciam rerum copia
queritur in quo auaricia labo¬
rat preter licitum possidere uel
scre ¶ Alter uero luxurie le¬
nocuna diffindit et defluit
in barias uoluptates dum ad
trausquillitatis et leticie gau¬
dia tendeus aspirat ¶ Tercius
uires colligit quibus tueaitur
nature libertatem et cuuisius
molestie propulsare possit u¬
iuricis et cum uiribus habun¬
dauerit prosuit in odibileui
tyranidis uenam. ¶ Quar¬
tus ab appetitu celebritatis ei
reuerencie dum emnenciam
querit sallaciter intumescit
hec sunt quatuor flrmina q̃
infidunt et crcumeunt or¬
bem Et de fonte peruerse uo¬
liuitatis staturiunt qui sedem
habet in ino et originem con¬
trahit a luto uauitatis cum
autem excreuerint diuersos
ex se paruint riuos et quasi in¬
tumrescentibus aquis dilium
nuudum obruunt ammancia
ꝑuiunt et sic ommia delent
ut terra iuideri possit in solitu¬
dinem redigendamn, usi quia
paucas .i. octo animas resurrec¬

Expanded text:
rivus est amor habendi, quo rivus est amor habendi, quo ad sufficientiam rerum copia quaeritur, in quo avaritia laborat praeter licitum possidere, vel scire. Alter vero luxuriae lenocinia diffundit, et defluit in varias voluptates, dum ad tranquillitatis, et laetitiae gaudia tendens aspirat. Tertius vires colligit, quibus tueatur naturae libertatem, et cujusvis molestiae propulsare possit injurias: et cum viribus abundaverit, prosilit in odibilem tyrannidis venam. Quartus ab appetitu celebritatis et reverentiae, dum eminentiam quaerit, fallaciter intumescit. Haec sunt quatuor flumina, quae infundunt et circumeunt orbem, et de fonte perversae voluntatis scaturiunt, qui sedem habent in imo, et originem contrahunt a luto vanitatis. Cum autem excreverint, diversos ex se pariunt rivos, et quasi intumescentibus aquis diluvii, mundum obruunt, animantia perimunt, et sic omnia delent, ut terra videri possit in solitudinem redigenda, nisi quia paucas, id est octo animas, resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
uilia sunt si non fiant ad fa¬
nicm sed ad conscienciam q̃
ouinia equaniunter portat
ut enui aat renopho conscia
iusti scit maledicta contemp¬
nere ¶ Usus ergo rerumi
laudabilis aut culpabilis
est rerum dum taxat indra
est unde diaspenis pecciua
profuso decus auaro suppli¬
caun est iugienda sunt inqͥt
matrobius ounubus urodis et
ab scuidenda Igue et ferro totoqz
artisicio separanda lauguor a
corpore impericia ab amiio.
luxuria a uentre a ciuitate se¬
dicio a domo discordia et in
couuine a ciurctis rebus intem¬
perancia
concurrunit ut ostendatur quie¬
turu statum in rebus publicis
aut prinatis uisi a fonte sapie
quicquid senciat epicurus ꝓue¬
iuire nou posse. hanc emii ee
ortum deliciarum uberrimiuu
superius dictum est de quo qua¬
tuor uirtutum flumina ori¬
iuitur. E diuerso et epycureo¬
riu ortus soutem sinum ht̃
libidiuem qui et ipse parter
sluiniua que irrigant uniuer¬
sam hanc uallem lacrumacum
et iuiserie in qua eiectus est

Expanded text:
bilia sunt, si non fiant ad fabilia sunt, si non fiant ad famam, sed ad conscientiam, quae omnia aequanimiter portat. Ut enim ait Xenophon: « Conscientia justi, scit maledicta contemnere. » Usus ergo rerum laudabilis aut culpabilis est, rerum duntaxat differentia est. Unde Diaspenis, pecunia profuso decus, avaro supplicium est. « Fugienda sunt, inquit Macrobius, omnibus modis, et abscindenda igne et ferro, totoque artificio separanda languor a corpore, imperitia ab animo, luxuria ventre, a civitate seditio, a domo discordia, et in commune a cunctis rebus intemperantiaconcurrunt, ut ostendatur quietum statum in rebus publicis aut privatis nisi a fonte sapientiae, quidquid sentiat Epicurus, provenire non posse. Hanc enim esse hortum deliciorum uberrimum, superius dictum est, de quo quatuor virtutum flumina oriuntur. E diverso et Epicureorum hortus fontem suum habet libidinem, qui et ipse parturit flumina, quae irrigant universam hanc vallem lacrymarum et miseriae, in quam ejectus est
Abbreviated transcription (Latin):
ii. ¶Ideoqz autem est aua¬
ricia studiosius decliuanda
quia tenatius inheret ab ỹ¬
magine utilitatis Et petin¬
ciosius uocet ab exteruuio
caritatis Inde est ꝙ redicu¬
lam et nuserandam cum ie¬
uibus contraxit samnlarita¬
tem ut quouiuus egeni aui¬
dius concupistant. et quo re¬
bus suni cicius carituri eas
parcius iniuistrent utilitati
nam et mauus in iuuentu¬
te porrecta ad daudum in
seuectute contrahitur et que
in iuuentute contracta est
cuit numꝙͣ aut raro in ie¬
nibus dilcitatur. Cum uero
eis beneficio nature libertas
biciua uniuneat seipos ua¬
uo tunore iuiserrime subi¬
cuuit seruituti. CSiquide
dyogenes ait iudigena na¬
ture fortunai uou tunet
¶ Beatus quoq ieronius
graudis inquit est exultaco
anume, cum paruo contentus
fueris nuuidum habere sub
pedibus et oinem eus po¬
tenciau, epulas libidiuo sas
et ea ꝓpter que diuicie coui¬
parantur uilibus mutare
cibis et grossiori tuuica
compeusare. hec quid̃ lauda¬

Expanded text:
ni. Ideoque autem est avani. Ideoque autem est avaritia studiosius declinanda, quia tenacius inhaeret ab imagine utilitatis, et perniciosius nocet ab exterminio charitatis. Inde est quod ridiculam et miserandam cum senibus contraxit familiaritatem, ut quo minus egent, avidius concupiscant, et quo rebus sunt citius carituri, eas parcius ministrent utilitati. Nam et manus in juventute porrecta ad dandum, in senectute contrahitur, et quae in juventute contracta est, aut nunquam, aut raro in senibus dilatatur. Cum vero eis beneficio naturae libertas vicina immineat, se ipsos vano timore miserrimae subjiciunt servituti. Siquidem Diogenes ait: « Indigentia naturae fortunam non timet. » Beatus quoque Hieronymus: « Grandis, inquit, exsultatio est animae, cum parvo contentus fueris, mundum habere sub pedibus et omnem ejus potentiam, epulas libidinosas, et ea propter quae divitiae comparantur, vilibus mutare cibis et grossiori tunica compensare. » Haec quidem lauda
Abbreviated transcription (Latin):
ponderosius esset explesse fui̾t
Ille sediciosus bouo pierit exem¬
plo clientis tamien scelesta fa¬
mes in has usq facentis iumu¬
rias esurire non debuit odus
merita septiuiili auaricia tho¬
lomei auteui regis cyprorum
prosequenda risu. ¶ Nam cui
auxiis sordibus maguas opes
corripuisset propter que eas
peritur se uideret. ¶ Et Ideo
omini peccunia imposita naui¬
bus in altim precessisset ut
cdasse perforata suo arbitrio
perirent. Et hostes preda ca¬
rerent non sustuuit mergere
cuirum et argentum sed fu¬
turum necis sue prenum
domum reuexit. ¶Procul
du bio hic non possedit diui¬
cias sed a diuiciis possessus
est. Titulo rex insult aumio
peccuie miserabile mancipiũ
h ualerius. ¶ Ded put etia
exempla si quidem prophete
occulos cupiditas execauit. Et
unocentem crucifigendum
tradidit manibus impioꝵ¬
¶ Posset quid̾ decurpari
uerbis sed non satis quia de¬
formuor est et turpior ꝙͣ
ut ore humano possit expo¬

Expanded text:
ponderosius esset, explesse. Fuerit ponderosius esset, explesse. Fuerit ille seditiosus, bono perierit exemplo, clientis tamen scelesta fames, in has usque jacentis injurias, esurire non debuit. Odiis merita Septimuli avaritia: Ptolemaei autem regis Cyprorum prosequenda. Nam cum anxiis sordibus magnas opes corrupisset, propterque eas periturum se videret, et ideo omni pecunia imposita navibus in altum processisset, ut classe perforata, suo arbitrio perirent, et hostes praeda carerent, non sustinuit mergere aurum et argentum, sed futurum necis suae praemium, domum revexit. Procul dubio hic non possedit divitias, sed a divitiis possessus est: titulo rex insulae, animo pecuniae miserabile mancipium. » Haec Valerius. Sed possunt etiam exempla. Siquidem prophetae oculos cupiditas excaecavit, es, Dominum innocentem crucifigendum tradidit manibus impiorum. Potest quidem deturpari verbis, sed non satis, quia deformior est et turpior, quam ut ore humano possit expo
Abbreviated transcription (Latin):
niluicius iguotus fuerat
tabulis heredis inseruisset ꝙͣꝙͣ
euideus sraus erat tameu
uterq peccume cupidus faci¬
noris alieui munus nou re¬
pudiciuit qnͣtam culpami ꝙͣ
leuiter retuli liuuinai curie or¬
namenta fori quod scelus uii¬
dicare debuerant iuhonesti lu¬
cri captura iiuitati auctorita¬
tibus siuis texerur ¶ Derum
aliquanto maiores uires ini
quinto cassio exhibuit qui in
hispaniam sillum et albinũ
purmũ occidendi sui gracia
cum pugionibus deprehetisõs
quinꝯuagies sextercium ab
io ab hoc sexagies pactus
disit au me dubites si alte¬
rum tantum daretur iugu¬
lum quoq suum equo amino
Illis fuisse prebiturum. ¶ Ce¬
cunt auaricia aute oumes
picia seꝑ tumli precordia pos¬
sedit. ¶ Qui cum gan gͣcti
familiaꝵ fuisset capud eius
abscidere et per urbem pilo
sixum ferre susti ͭ  quia opi¬
iuius consul auro ipsi repen¬
surum edixerat. ¶ Sunt qui
t̃ dant liquato pluinbo eui
cauatam parteu capitis quo

Expanded text:
s Munitius ignotus fuerat, s Munitius ignotus fuerat, tabulis haeredis inseruisset, quanquam evidens fraus erat, tamen uterque pecuniae cupidus, facinoris alieni munus non repudiavit. Quantam culpam, quam leviter retuli! Lumina curiae, ornamenta fori, quod scelus vindicare debuerant, inhonesti lucri captura invitati, auctoritatibus suis texerunt. Verum aliquanto majores vires in Q. Cassio exhibuit; qui in Hispania Sillium et Albinum Purnium occidendi sui gratia, cum pugionibus deprehensos, quinquagies sestertium ab illo, ab hoc sexagies pactus dimisit. Anne dubites si alterum tantum daretur, jugulum quoque suum aequo animo illis fuisse praebiturum? Caeterum avaritia ante omnes Vitii Septimuli praecordia possedit: qui cum C. Gracchi familiaris fuisset, caput ejus abscindere, et per urbem pilo fixum, ferre sustinuit, quia Opimius consul auro ipsi repensurum edixerat. Sunt qui tradant liquato plumbo eum cavatam partem capitis, quo
Abbreviated transcription (Latin):
diciorem dico per instrumenta
uirtutem. ¶ Ceterum ut alias
dixisse me menum. cum omis
uirtus graciosa sit: liberalitas
gratissuna est eo ꝙ plurunis
prodest. et certe ubi facultas
deest. effundit uiscera. Idest
proprium largitur affectum.
Alioqum quomiodo iuxta apłin
in eo caritas manet qui pul¬
sante neccessitate proxum
mentis uiscera claudit ¶E¬
contra ingratissimum est et
odiosissinum uicium quod
uet effectu prodest aluis nec
asfectu hoc est auaritia la¬
tencium indaigratrix lucror
manfeste prede auidissuna
uorago neq habendi fruatu
selix et cupiditate quereñdi iur¬
serrima. ¶Quid non mor¬
talia pectora cogit ciuri sacra
saies heriphile uiri uitam
auro distraxit suam philippo
uendidit grecia libertetem. Et
in ipam ualerius maxinus
luiis exemplis inuchitur. ¶ Cũ
ad modum locupleti .l. ininincio
baisilio falsum testamentum
quid̃ in grecia subiecisset. E¬
iusdemqz confirmandi gracia
potentissuuos ciuitatis nr̃e
tum hortensium quibu¬

Expanded text:
ditiorem dico per instrumenta ditiorem dico per instrumenta virtutem. Caeterum ut alias dixisse me memini, cum omnis virtus gratiosa sit, liberalitas gratissima est, eo quod plurimis prodest; et certe nisi facultas adest, effundit viscera, id est proprium largitur affectum. Alioquin quomodo, juxta apostolum, in eo charitas manet , qui pulsante necessitate proximi, mentis viscera claudit? Econtra ingratissimum et odiosissimum vitium, quod nec effectu prodest aliis, nec affectu. Haec est avaritia latentium indagatrix lucrorum, manifestae praedae avidissima vorago, neque habendi fructu felix et cupiditate quaerendi miserrima. Quid non mortalia pectora cogis Auri sacra fames? Heriphile viri vitam auro distraxit. Suam Philippo vendidit Graecia libertatem. Et in ipsam Valerius Maximus his exemplis invehitur. « Cum admodum locupleti L. Munitio Basilio falsum testamentum quidam in Graecia subjecisset, ejusdemque confirmandi gratia, potentissimos civitatis nostrae . Hortensium, quibu
Abbreviated transcription (Latin):
sepelit hanc infatuat euer¬
nat et subuertit lex ergo ip̃i
non est. et ei natura sere
ociosa et ebria est querit se
natura nec iuuenit. Om¬
nibus ergo storta placent.
fractiqz euerui corpore gres¬
sus et laxi crines. Et tot
noua nomina uestis queqz
uirum querit. sed ũt in hac
dominacione suxurie inne¬
mantur uiri uel mulierib
suules nature tamen aut
legi obtemperantibus. ¶Ex
his patet quia nec ualitudis
nec generositatis nec copie
laus priuia sed uirtutis cuiꝰ
hec instrumenta sunt. Et Ideo
appetenda si quidem non decei
naturam que uirtutem aut
solai aut fecit pre ce teris ex¬
petendam ei non expetenda
secisse istrumenta ¶ Ineoq
rectius uidentur sentire pipa¬
tetici ꝙ cum uirtutem suis sa¬
teantur ad exercicium a gendo¬
rum egere instrumentis ip̃a
quoqz iustrumenta et si ꝓpter
aliud fatentur expetenda stoi¬
cis tamen placet sibi uirtire
sufficere ad beati tudinem ue
ego eos erroris arguo sed expe¬

Expanded text:
sepelit. Hanc infatuat, enersepelit. Hanc infatuat, enervat et subvertit. Lex ergo ipsi non est, et ei natura fere otiosa et ebria est, Quaerit se natura, nec invenit. Omnibus ergo Scorta placent, fractique enervi corpore gressus, Et laxi crines, et tot nova nomina vestis, Quaeque virum quaerit. Sed utinam in hac dominatione luxuriae inveniantur viri, vel mulieribus similes, naturae tamen aut legi obtemperantibus. Ex his patet, quia nec valetudinis, nec generositatis, nec copiae est laus prima, sed virtutis, cujus haec instrumenta sunt, et ideo appetenda. Siquidem non decet naturam, quae virtutem aut solam, aut fecit prae caeteris expetendam, ei non expetenda fecisse instrumenta. In eoque rectius videntur sentire Peripatetici, quod cum virtutem suis fateantur ad exercitium gerendorum egere instrumentis, ipsa quoque instrumenta, etsi propter aliud, fatentur expetenda: Stoicis tamen placet sibi virtutem sufficere ad beatitudinem: nec ego eos erroris arguo, sed expe
Abbreviated transcription (Latin):
aut periciam exercere. ¶ Se¬
colunt quia animalia muta
uou generosa putat quis nͥ
sorcia nempe uolucrem si
laudauur equ facili cui plu¬
ria paliuia seruet et exultat
ranco uictoria c̾co sed ueuale¬
pecus cornithi posteritas ei hir¬
pum si rara iugo uictoria sedut
bentur exigius t̾toqz trahunt
epyredia collo si quidem uobi
litas iola est acq unica uirtꝰ
ergo generositas et clari sau¬
giius lumen et si ea mag¬
nium quid ẽẽ per se sunonides
glorietur. nichil aliud sunt
qnͣ miorum manisestacio
hlorio sa quidem si uoui fueru
ignomnoso si mali. ¶ Hoc
tamien unui meo iudicio
.quicquid ille senciat bonum
habet generositas quod necces¬
sitatem indicit probitatis
¶At rerum copra nnc aua¬
riciam accendit uuic in exi¬
ciumn et exteriminium sui lu
strepitumqz lucri suffragia
uertit, ut sit uenalis populus
uenalis curia patrum ħ uires
soluit et utruuiq sexinui
frangit in uenerem legis et
naiture imperio reluctatur
hanc abrogat extinguit et

Expanded text:
aut peritiam exercere. Reaut peritiam exercere. Recolunt quia aquis generosa putet nisi fortia? nempe volucrem sic laudamus equum, facili cui plurima palma fervet et exultat rauco victoria circo; pecus Coryphaei posteritas et Hirpini, si rara iugo victoria sedit;bentur exiguis, trito ducunt epirlitas sola est, atque unica virtus. Ergo generositas, et clari sanguinis lumen, etsi ea magnum quid esse per se Simonides glorietur, nihil aliud sunt quam morum manifestatio: gloriosa quidem, si boni fuerint, ignominiosa si mali. Hoc tamen unum meo judicio, quidquid ille sentiat, bonum habet generositas, quod necessitatem indicit probitatis. At rerum copia nunc avaritiam accendit, nunc in exitium et exterminium sui luxstrepitumque lucri suffragia vertit, ut sit Venalis populus, venalis curia patrum. Haec vires solvit, et utrumque sexum frangit in Venerem, legis et naturae imperio reluctatur. Hanc abrogat, exstinguit, et
Abbreviated transcription (Latin):
suam dictum noster simonides
opuietur actanis quide editus
regibus et capitoluus genero¬
sior et marcellis et ouinibus
ad podiumi spectantibus. Et
qͣi a purioribus et felicioribz
oiuis exclusus eruperit geriains
et uteruus ut ei attestautur
louge nobilior est. Credideri
facile quicquid suicerum et de¬
fecacioris nature in massa
generis eius ab fuicio extitit in
ipsum ut quasi geritis sue stel¬
la presulgeat consluxisse quod
uero seculencius. et obscurius
resedisse in geriauis et ute¬
riuis letantur taurea sicut ii
aaritate illius sic in propria
abiectione ne nobilitate gu̾is
cum res exegerit et causa con¬
uacionis prohibeantur cumt
siuitis matrimonio copulari¬
¶ Cesserunt ergo suuoinde re¬
ges et persides principes tribu¬
uos et centuriones et p̾mos
ꝓunciarum sua mediocritate
contenti iutiuitur uirtute sua
uichil in officus legitimis uile
ducunt auuit ignommosum et
culme si res exegerit non de¬
dignantur habere meiuoriam

Expanded text:
suam dictum noster Simonides suam dictum noster Simonides opinetur, atavis quidem editus regibus, et Capitolinis generosior, et Marcellis, et omnibus ad podium spectantibus: et quasi a purioribus et felicioribus ovis exclusus eruperit, germanis et uterinis, ut ei attestantur, longe nobilior est. Crediderim facile quidquid sincerum, et defaecatioris naturae in massa generis ejus ab initio exstitit, in ipsum, ut quasi gentis suae stella praefulgeat, confluxisse, quod vero faeculentius et obscurius, resedisse in germanis et uterinis. Laetantur tamen sicut in claritate illius, sic in propria abjectione, ne nobilitate generis, cum res exegerit, ex causa cognationis prohibeantur cum finitimis matrimonio copulari. Cesserunt ergo Simonidae reges, et praesides, principes, tribuni, centuriones, et primi provinciarum sua mediocritate contenti, nituntur virtute sua, nihil in officiis legitimis vile ducunt, aut ignominiosum; et culinae, si res exegerit, non dedignantur habere memoriam,
Abbreviated transcription (Latin):
honesto laudantur cetera et
nou insipienter optautur ui
boua ualitudo clarus sangus
rerum copra sed nichil horum
turpeui aut iu honestum honnes
sacit et landabilem ¶ Si quidẽ
de ualitudure boua uires. de ui¬
ribus temeritas de temeritate
uiolencia de uiolencia stunulus
ulcionis qͣi odii et bellorum fax
acceusa iuslaminatur sequi¬
turqz iusticie contemptus le¬
qum preuaricacio et concussio
iuiquieta publici status ¶Cla¬
Erus sangius elacionem parit.
potenciaui affectat. conculcat
inseriores. pares contempinit.
superiores habere dedignatur
loquitur grandia. totus tumet
alto magnorum sanguine tqͣ
secerit ipse ad ꝓpter quod no¬
bilis cẽ debeat sui iuimenior
corum qui retro ẽe uidentur
obliui scitur. et se in auteriora sine
cultu uirtutis rudiculus traso¬
uis iuutator extendit ¶ Inquit
ethicus malo pat̾ tͥ sit c̃sites
uulcaniaq arura capessas ꝙͣ
te e̾site suulem ꝓducat achil¬
les nolo tamen ut in iuiurĩa

Expanded text:
honesto. Laudantur caetera, et honesto. Laudantur caetera, et non insipienter optantur, ut bona valitudo, clarus sanguis, rerum copia, sed nihil istorum turpem aut inhonestum hominem facit esse laudabilem. Siquidem de valetudine bona vires, de viribus temeritas, de temeritate violentia, de violentia stimulus ultionis, quasi odii et bellorum fax accensa inflammatur, sequiturque justitiae contemptus, legum praevaricatio, et concussio inquieta publici status. Clarus sanguis elationem parit, potentiam affectat, conculcat inferiores, pares contemnit, superiores habere dedignatur, loquitur grandia, totus tumet alto magnoque sanguine, tanquam fecerit ipse aliquid propter quod nobilis esse debeat sui immemor, eorum quae retro esse videntur obliviscitur, et se in anteriora sine cultu virtutis, ridiculus Thrasonis imitator extendit. Inquit ethicus: Malo pater tibi sit Thersites, vulcaniaque arma capessas, quam te Thersite similem producat Achilles. Nolo tamen ut in injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
persona risus est furor sit se¬
pius lata paciencia. ¶ Impro¬
be neptunum accusat qui ite¬
rum naufragium fecit nnini¬
umi altercando ueritas amic¬
titur par ueneficii est quod pe¬
titur si cito neges Ita amicũ
habeas ut posse iuimcum sieti
putes ueterem serendo iniu¬
riam inuitas nonam nunꝙͣ
periculum sine periculo uinci¬
tur ueccesse est ut nultos ti¬
ieat quem multi tunent
¶Postrenio uel tenui uiruitis
uidicio sine in uerbo sine in ope
sama protenditur et uirtute
relicta quantuslz sumptus no
tam gliam ꝙͣ ignonumam
pairit
cum ciceroui placuit srequens
sama cum laude a radice uir¬
uitis oritur et ipsuis luiuen
duuii taxat Illustratur Ita Igno¬
nuiua confusio et si quid a liuid
decet a uicio trahit orittinem et
prouectum. ¶ Siue enum aut
sola honestas bouun sit ui stoi¬
as quibusdem placet siue preci¬
puuui Et pre ceteris expetende
situt asseruit ꝑipatetici hoc us¬
qz quaq in dubium est quia
nichil expetendorum aduersatur

Expanded text:
persona risus est. Furor fit saepersona risus est. Furor fit saepius laesa patientia. Improbe Neptunum accusat, qui iterum naufragium fecit. Nimium attercando veritas amittitur. Pars beneficii est, quod petitur si cito neges. Ita amicum habeas, ut posse inimicum fieri putes. Veterem ferendo injuriam, invitas novam, Nunquam periculum sine periculo vincitur. Necesse est multos timeat, quem multi timent. Postremo vel tenui virtutis indicio, sive in verbo, sive in opere, fama protenditur, et virtute relicta, quantuslibet sumptus non tam gloriam quam ignominiam paritut Ciceroni placuit, frequens fama cum laude, a radice virtutis oritur, et ipsius lumine duntaxat illustratur, ita ignominia, confusio, et si quid aliud dedecet, a vitio trahit originem, et provectum. Sive enim aut sola honestas bonum sit, ut Stoicis quibusdam placet, sive praecipuum, et prae caeteris expetendum, sicut asserunt Peripatetici, hoc usquequaque indubium est, quia nihil expetendorum adversatur
Abbreviated transcription (Latin):
notuit auictis ualerius ma¬
xiuius strategemmata sic dis¬
fuiit ut dicat quia est pars
calliditatis egregia et au oĩ
reprehensione procul reuiota
cuius opera quia appellacione
uix apte expͥii possunt gre¬
ca ꝓuinciacione strategem¬
mata appellantur. ¶ Pro¬
prie trmen strategeniata
sunt que ad reu pertinent
nulitarem nam ei abeo di¬
cuntur stracilares que uero
contra proprie appellacionis
uotam ad res alias ꝑtineut
iulio froutino teste strategem¬
matica appellantur ¶ Distat
enuni strategeminaticum a stra¬
tegeiuuiate quomodo genus
publius candius ut ipsus pau¬
ca subiciam quorum uel nu¬
minum dixisse maus est et
sructuosius adgloriam ꝙͣ secis¬
se quod facuunt qui seipos eui¬
scerant ob mauem laudum
auiorem ait ergo beneficium
accepit daudo qui digno de dit
feras non culpes quod imutari
non potes cui plus licet ꝙͣ par
est plus uult ꝙͣ licet. ¶ Comes
sacundus in uia pro uehiculo
moris bomi heredis sletus sub

Expanded text:
nctis innotuit: Valerius Manctis innotuit: Valerius Maximus strategemata sic diffinit, ut dicat quia est pars calliditatis egregia, et ab omni reprehensione procul remota, cujus opera, quia appellatione vix apte exprimi possunt, Graeca pronuntiatione strategemata appellantur. Proprie tamen strategemata sunt, quae ad rem pertinent militarem. Nam et ab eo dicuntur stratilates. Quae vero contra propriae appellationis notam ad res alias pertinent, Julio Frontino teste, strategematica appellantur. Distat enim strategematicum a strategemate, quomodo genus Publ. Clodius, ut ipsius pauca subjiciam, quorum vel minimum dixisse, majus est, et fructuosius ad gloriam, quam fecisse quod faciunt, qui se ipsos eviscerant ob inanem laudis amorem. Ait ergo Beneficium accepit dando, qui digno dedit. Feras, non culpes, quod mutari non potest. Cui plus licet, quam par est, plus vult quam licet. Comes facundus in via pro vehiculo moris boni. Haeredis fletus sub
Abbreviated transcription (Latin):
piis que superueuerunt opor¬
teret duucari seuatu uero
acclamante oportei dimica¬
uit inquit iuicius et supe¬
ratus est non reluiqueus eis
libini ut dampuaren factum
quod ipĩ iudicaueraui facien¬
dumi. ¶ Corgias leontuus
ỹsocratis et complium mag¬
ui iugeim uirorum preceptor
ea iuuocencia uixit ut cen¬
tesimo et septimio anno in¬
terrogatus quare tam diu
uichil inquit habeo quod se¬
nectutem meam accuset
hoc credo accidisse ex gracia
et multa picia lrãrum quib
ciate sua prestabat ad eo ut
priuius in conuentu poste
ausus sit qua de re quisqz au¬
dire uellet. ¶ Pnde ei ei intem¬
plo delphici appollis uiuuersa
grecia statuam ex solido auro
posuit cum ceterorum ad id
tempus auratas collocasset
occurrent multa huioi que
laudis uere potuerunt prare
materiaui si quis antiquor
nafredica uel facta strate¬
geminatica et strategenma¬
tica quoq recenseai. ¶ Cete¬
rum quia strategenma tum¬
sepe mencio sacta esi. Et res

Expanded text:
piis, quae supervenerunt, oporpiis, quae supervenerunt, oporteret dimicari. Senatu vero acclamante: Oportet! « Dimicavit, inquit nuntius, et superatus est, non relinquens eis liberum, ut damnarent factum, quod ipsi judicaverant faciendum. » Gorgias Leontinus Isocratis, et complurium magni ingenii virorum praeceptor, ea innocentia vixit, ut centesimo et septimo anno interrogatus, quare tandiu nihil, inquit, habeo quod senectutem meam accuset. » Hoc credo accidisse ex gratia, et multa peritia litterarum, quibus aetate sua praestabat, adeo ut primus in conventu poscere ausus sit, qua de re quisque audire vellet: unde et ei in templo Delphici Apollinis universa Graecia, statuam ex solido auro posuit, cum caeterorum ad id tempus auratas collocasset. Occurrent multa hujusmodi, quae laudis verae poterunt praestare materiam, si quis antiquorum vafre dicta vel facta strategemata, et strategematica quoque recenseat. Caeterum quia saepe strategematum mentio facta est, et res
Abbreviated transcription (Latin):
tens hortatus est ut cum
eo niunꝙͣ aut Iocundissime
loqueretur. quo semel apud
regias aures uel silencio tu¬
cior uel sermone esset accep¬
cior at Ille dumi alexandrũ
psica exul salutacione exul¬
tantem obuirgat. Et mores
eius studet componere uita
pruicitus est. Idem aristoti¬
les de semetipo in neutrn
partem loqũdum eẽ dicebat
quoniam laudare se uani
et uituperare stulu est.
¶Agesilaus cum aduer¬
ortam sedicionem de nocte
comꝑisset leges ligurgi con¬
tue abrogauit que de indep¬
uatis suppliciumt suui uetebat
compreheusis autem et iuter¬
sectis soutibus et uestigio eas¬
deu restituit sinul utrumq
prouidens ne salutaris aui¬
maduersio uel iuiusta eset
bel iure impediretur. ¶ Hau¬
nibal nauali prelio uictus
tunens amsse dassis peuas
dare offensam auertit astucia
uami ex illa iufelici pugna
priusqͣm inuncius incili do¬
num ueneru unum ex ami¬
cis nusit cartagiue i qui
curiam ingressus stcitun que¬
suut an cum romanorum co¬

Expanded text:
tens, hortatus est, ut cum tens, hortatus est, ut cum eo nunquam, aut jucundissime loqueretur, quo scilicet apud regias aures vel silentio tutior, vel sermone esset acceptior. At ille dum Alexandrum Persica salutatione exsultantem objurgat, et mores ejus studet componere, vita privatus est. Idem Aristoteles de semetipso in neutram partem loquendum esse dicebat, quoniam laudare se vani, et vituperare se, stulti est. Agesilaus cum adverortam seditionem de nocte comperisset, leges Lycurgi continuo abrogavit, quae de indemnatis supplicium sumi vetabant. Comprehensis autem et interfectis sontibus, evestigio easdem restituit, simul utrumque providens, ne salutaris animadversio vel injusta esset, vel jure impediretur. Hannibal, navali praelio victus, timens amissae classis poenas dare, offensam avertit astutia. Nam ex illa infelici pugna, priusquam nuntius mali domum veniret, unum ex amicis misit Carthaginem. Qui curiam ingressus, statim quaesivit, an cum Romanorum co
Abbreviated transcription (Latin):
et modo uersentur, et in sequen¬
tibus seculis suit futuri. Et
uucte mortaliui in commõda
tꝙͣ propria deflere quia si
racione intendas urbes iu¬
chil aliud sunt ꝙͣ humana¬
ruui dadium miseranda
consepta ¶ Lex etiam iue
subtilis iudicii quem serunt
auctore ualerio traditum sͥ
dyademia priusꝙͣ capiti i¬
poneret recentem painum
diu considerasse atqz dixisse
nobileui magis ꝙͣ felicen
painun queur si quis penit
cognoscat ꝙͣ multis sollicitu¬
diuibus et periculis et mise¬
riis su refertus ne huiui qui¬
dem iacentem tollit. ¶ Ari¬
stophanes quoqz non oportere
uiquit in urbe nutrire leo¬
nem sin autei altus sit ob¬
sequi ei couuenire monet
eium ut p̾cipue nobilitatis
et concitati ingenii iuuenes
refreuentur ninuo uero fa¬
uore ac profusa iudulgen¬
obtineant ne impediantur
quid̃ quod stultum et muti¬
le sit eas obtrectare uires q̃s
ipse foueris. ¶ Aristotiles
quoqz calistenem auditorem
suumi ad alexandrum mit¬

Expanded text:
et modo versentur, et in sequenet modo versentur, et in sequentibus saeculis sint futuri, et mitte mortalium incommoda tanquam propria deflere. Quia si recte intendas, urbes nihil aliud sunt, quam humanarum cladium miseranda consepta. » Rex etiam ille subtilis judicii, quem ferunt, auctore Valerio, traditum sibi diadema priusquam capiti imponeret, recentem pannum diu considerasse atque dixisse: « O nobilem magis, quam felicem pannum, quem si quis penitus cognoscat, quam multis sollicitudinibus, et periculis, et miseriis sit refertus, ne humi quidem jacentem tolleret. Aristophanes quoque non oportere, inquit, in urbe nutrire leonem, sin autem alitus sit, obsequi ei convenire. » Monet enim ut praecipuae nobilitatis et concitati ingenii juvenes refrenentur: nimio vero favore, ac profusa indulgenobtineant, ne impediantur quidem, quod stultum et inutile sit eas obtrectare vires, quas ipse foveris. Aristoteles quoque Callisthenem auditorem suum ad Alexandrum mit
Abbreviated transcription (Latin):
stitutum utroqz occulo pͥuari
debuerit ac iõta curitas in
honorem patris neccessitatem
pene adolescentulo renucteret
aliqnͣdiu repugnanu ad ui¬
timum populi precihus emaꝰ¬
prius suo eructo deinide fin
occulo usum uidendi utrisqr
reliquit na debitum iupplicn
mõdum legis reddidit cquita¬
tis adiuirabili temperamento
se inter iusericordem prẽm
et tustum legis latoreni par¬
titus. ¶ Nonne me moria
ta lium sidelius in heret iueu¬
tibus anditorim ꝙͣ si uebue¬
lonuni alussent exercitum
aut imutatoria uestium ini¬
ꝑite multitudinis aspectib
ingessissent age quid soloiis
prudeucia ueruit felicitatis
inquit iudex dies pltimus est
honoreur confirmat rogus¬
iuicia debentur fortune. phia
¶ Unde cunt ex amicis qnͣd̾
grauiter merentem uideret
perduxit ad arcem horta tͦq
ui per omnes sub iectorum
edificiorum partes occulos cir¬
cumferret deuide cogita muc
tecumi in quit ꝙͣ multi luctus
sub his tectis. Et olun fuerint

Expanded text:
stitutum utroque oculo carere stitutum utroque oculo carere deberet, ac tota ciuitas in honorem patris necessitatem poenae adulescentulo remitteret, aliquamdiu repugnauit. ad ultimum populi precibus eprius suo eruto, deinde filii oculo, usum videndi utrique reliquit. Ita debitum supplicii modum legi reddidit, aequitatis admirabili temperamento, se inter misericordem patrem, et justum legislatorem partitus. Nonne memoria talium fidelius inhaeret mentibus auditorum, quam si nebulonum aluissent exercitum, aut mutatoria vestium imperitae multitudinis aspectibus ingessissent? Age quid Solonis prudentia meruit? « Felicitatis, inquit, judex, dies ultimus est, honorem sapienti confirmat roguinitia debentur fortunae, philo» Unde cum ex amicis quemdam graviter moerentem, videret, perduxit in arcem, hortatusque est, ut per omnes subjectorum aedificiorum partes oculos circumferret. Deinde: « Cogita nunc tecum, inquit, quam multi luctus sub his tectis, et olim fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
dixit in conciorie se habere reui
deliberacoe sua ꝓuisant que si
sortiretur effectum nichil maius
ant potencis populo athemen
suturum asseriii sed eam uul¬
gari non oportere postulans
aliquem dari au tante exporie¬
retur Ei ergo datus est ari¬
stides uel ut aliis placei aristo¬
tiles et si supputata raco tpris
iudicet temstodem et aristotilẽ
coeuos nou fuisse. ¶Is aute
postꝙ̃ coguouit eui uelle moendẽ
ilassem lacedemoniorum que
subducta erat apud guteum
ut ca consumpta dominacio
maris eis cederet processit ad
aues, Et retulit tenustoclem ut
utile consilium ita minime
iustum auimo uoluere Enesti¬
gio uniuersa concio clamat Id
quod iustum non est nnuuie
expedire eumqz iussit desistere
ab incepto. ¶ Sit ergo edicto
ciuium autelata est iusticia
prudencie iuimo et non ee pru¬
leucus urbe lodeusunui ai se sa¬
luberrinus. ⁊atqz utilissinus
legibus iniunta cum silius
eius adulterui cruume damp¬
natus secundiuu ius ab eo cõ¬

Expanded text:
dixit in concione se habere rem dixit in concione se habere rem deliberatione sua provisam, quae si sortiretur effectum, nihil majus aut potius populo Atheniensi futurum asseruit, sed eam vulgari non oportere, postulans aliquem dari, cui tacite exponeretur. Ei ergo datus est Aristides, vel, ut aliis placet, Aristoteles, etsi supputata ratio temporis indicet, Themistoclem et Aristotelem coaevos non fuisse. Is autem postquam cognovit eum velle incendere classem Lacedaemoniorum, quae subducta erat apud Gytheum, ut ea consumpta dominatio maris ipsis cederet, processit ad cives, et retulit Themistoclem ut utile consilium, ita minime justum animo volvere. E vestigio universa concio clamat, id quod justum non est, minime expedire, eumque jussit desistere ab incepto. Sic ergo edicto civium antelata est justitia prudentiae, imo et non esse pruleucus urbe Locrensium a se saluberrimis atque utilissimis legibus munita, cum filius eius adulteri crimine damnatus secundum ius ab ipso con
Abbreviated transcription (Latin):
operosioris dicitur appetisse in¬
torem, scieus quia purpura cau¬
sidicum uendit et postꝙͣ noti¬
ciam et faman assecutus est
eloquencie toga contentus est
diceus se uelle sͥ ase pocius ꝙͣ
a initore uestium aut cultu ex¬
quisito coustare glorian.
¶ Duius ariscippum decut
color et status Et res quolz iu
dutus celeberruma loca uadit
quem eium proprius actolit
houos uilitas aliena nou depri¬
uiit. ¶ Emĩdicatum laudis ui¬
detur ee suffragium quod ab
extruicesis paudet ¶Profecto
unius egregie uirtutis titulo
mo luxurie instrumento et
ouiui leuocuno uanitatis.¬
¶ Cum ergo uirtus omnis
a se polleai iusticia carius
eintescit. ¶ Duius rei tenu¬
stoddes testuuomio est et exeu¬
plo. Qui auni salubertimo con¬
silio atheuienses in classem nu¬
grare coenisset xexseqz rege a
copiis eius grecia puls riuuas
patrie in statum pͥstimun re¬
formaret et opes daudestinis
molicionibus ad principatum
grecie capessendum nutriret

Expanded text:
operosioris dicitur appetisse nioperosioris dicitur appetisse nitorem; sciens quia purpura causidicum vendit. At postquam notitiam et famam assecutus est eloquentiae, toga contentus est, dicens se velle sibi a se potius quam a nitore vestium, aut cultu exquisito constare gloriam. Omnis Aristippum decuit color, et status, et res, Quolibet indutus celeberrima per loca vadit. Quem enim proprius attollit honos, vilitas aliena non deprimit. Emendicatum laudis videtur esse suffragium, quod ab extrinsecis pendet. Profecto unius egregiae virtutis titulo mo luxuriae instrumento, et omni lenocinio vanitatis. Cum ergo virtus omnis a se polleat, justitia clarius enitescit. Hujus rei Themistocles testimonio est, et exemplo. Qui cum saluberrimo consilio Athenienses in classem migrare coegisset, Xerxeque rege, et copiis ejus Graecia pulsis, ruinas patriae in statum pristinum reformaret, et opes clandestinis molitionibus ad principatum Graeciae capessendum nutriret,
Abbreviated transcription (Latin):
contemptor dominacioius est
auidus bestias superat siue
crudelicatis uiciis siue luxurie
¶Tales quideu teste maguo
patre augustino romaui fue¬
runt. nam cum eorum uicia
percurruntur: gens nulla
deterior cum uirtutes nulla
potencior inuenitur alicis tñ
gentes non crudeli dominio
sed inausueto subiugautur
imperio Et quod moderacio
adquisuut aut crudelitas aut
luxuria perdidit non enimi exi¬
stiuaciouis aiissa domina¬
cioiis cupiditate caruerunt
sed huius uicii suiniuitatem¬
et qũdem quasi arcem uero
cesar priuus optuunt. ¶Cũ¬
uis tauta fuit luxuriez ut
tuendum tanta crudelitas
ut iul molle habere crederet᷑
si eẽt iguotus neuio eo gu¬
losior uenio cautoruui et
histrionum sumiliumqz ma¬
gis gandebat consorcio uemo
luxuriosior si quideui ut se ueu¬
dicaret a cultu et liberalitatis
ymagine nullam uestem bis
uiduit. Quis tauien ad eo
perditus est ut ipm̃ laudete¬
¶ Demostenes anteꝙͣ uirtus¬
eius eloquii uiurotiusset: cultus

Expanded text:
contemptor, dominationis est contemptor, dominationis est avidus, bestias superat sive credulitatis vitiis, sive luxuriae. Tales quidem, teste magno Patre Augustino, Romani fuerunt. Nam cum eorum vitia percurruntur, gens nulla deterior; cum virtutes, nulla potior invenitur. Alias tamen gentes non crudeli dominio, sed mansueto subjugaverunt imperio. Et quod moderatio acquisivit, aut crudelitas, aut luxuria perdidit. Non enim existimationis amissa, dominationis cupiditate caruerunt. Sed hujus vitii summitatem, et quasi arcem quamdam, Nero Caesar primus obtinuit, cujus tanta fuit luxuries, ut tuendum: tanta crudelitas, ut nihil molle habere crederetur, si esset ignotus. Nemo eo gulosior, nemo cantorum, et histrionum, similiumque magis gaudebat consortio, nemo luxuriosior. Siquidem ut se vindicaret a cultu et liberalitatis imagine, nullam vestem bis induit. Quis tamen adeo perditus est, ut ipsum laudet? Demosthenes antequam virtus eloquii ejus innotuisset, cultus
Abbreviated transcription (Latin):
ta in incuoribus boua de qui¬
bus multi beue uidicant qͣ¬
ius ea multi uon habeant et
quo Rariora eo predariora sunt¬
¶ Per ca ergo nituntur quide
ad gloriam ad imperium ad
dominacionem. Quisquis cuit
sine cupiditate glorie qua ue¬
retur homo bene indicantibz
displicere dommari atqz impe¬
rare desiderat enam per aper¬
tissima scelera querit pluiq
optinere quod dirigit ¶ Pro¬
uide qui gioriam concupiscit
aut uera uia iititur aut cer¬
te dolis et fallaciis contendit
uolens uideri quod non est ẽe
bonus ¶ Et Ideo uirtutes ha¬
benti incigna uirtus est con¬
tempuere gloriaur quia con¬
temptus eius i couspectu dei
est iudicio autem nou aperi¬
tur humano in laudatoribus
autem sus ꝙͣuis parupendat
ꝙ eum laudant non tamen
par iupendit quod amant.¬
¶ Nec eos uult fallere lau¬
dantes ne decipiait diligentes
Ideoqz iustat ardenter ui po¬
cius Ille laudetur a quo habet
homo quicquid in eo iure lau¬
datur. ¶ Qui autem glorie

Expanded text:
ta in moribus bona, de quita in moribus bona, de quibus multi bene judicant, quamvis ea multi non habeant, et quo rariora, eo praeclariora sunt. Per ea ergo nituntur quidam ad gloriam, ad imperium, ad dominationem. Quisquis autem sine cupiditate gloriae, qua veretur homo bene judicantibus displicere, dominari atque imperare desiderat, etiam per apertissima scelera quaerit plerumque obtinere quod diligit. Proinde qui gloriam concupiscit, aut vera via nititur, aut certe dolis et fallaciis contendit, volens videri bonus esse, quod non est. Et ideo virtutes habenti, magna virtus est contemnere gloriam, quia contemptus ejus in conspectu Dei est, judicio autem non aperitur humano. In laudatoribus autem suis quamvis parvipendat quod eum laudant, non tamen parvipendit quod amant. Nec eos vult fallere laudantes, ne decipiat diligentes. Ideoque instat ardenter ut potius ille laudetur, a quo habet homo, quidquid in eo jure laudatur. Qui autem gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nisꝰ et eurialus uran
non actigiisent etatem nͥ eos
obliuioni diuina uarois car¬
nuna subduxissent implet adͤ
ꝓurissi fidem et nomna eor
situ nou patitur aboleri ¶ Pĩ¬
uite felices si quid mea cariuia
pũt nulla dies umꝙͣ memiori
uos exiuiet eno. ¶ Quid est
ergo ꝙ qui scurrarum uili¬
uiqz mancipiorum ignoni¬
uie tanto sumptu conducuut
grai honestis uiris peritisqz
et iaixime scriptoribus place̾
non appetunt. Numꝙͥ suas
iuepacis transuncti uolunt
ad posteros. ¶ Iguõtus esset
lucilus insi enm eꝑle senece
Illustrarent. CLaudibus cesa¬
reis plus uirgilius et uarco
iensum illud erarium quo
urbem et orbem spoliauit.
¶Nemo prudenciam itachi
ant pelide uires aguosc̾et nͥ
eas homerus diuino publicas¬
set iugenio. ¶Unde nl mͥ
uidetur consulcius uiro ad
gloriam ꝓperanti fideliuui fa¬
uore scriptoruur nichil stultiꝰ
ꝙͣ captare igellium qui nec
suam potis est redunere fa¬
mami. ¶Nuit cuitem mul¬

Expanded text:
Nisus et Euryalus nostram Nisus et Euryalus nostram non attigissent aetatem, nisi eos oblivioni divina Maronis carmina subduxissent. Implet adhuc promissi fidem, et nomina eorum situ non patitur aboleri. Vivite felices, si quid mea carmina possunt Nulla dies unquam memori vos eximet aevo. Quid est ergo, quod qui scurrarum, viliumque mancipiorum ignominiae tanto sumptu conducunt gratiam, honestis viris, peritisque, et maxime scriptoribus, placere non appetunt? Nunquid suas ineptias transmitti nolunt ad posteros? Ignotus esset Lucilius, nisi eum epistolae Senecae illustrarent. Laudibus Caesareis plus Virgilius, et Varus, mmensum illud aerarium, quo urbem et orbem spoliavit. Nemo prudentiam Ithaci, aut Pelidae vires agnosceret, nisi eas Homerus divino publicasset ingenio. Unde nihil mihi videtur consultius viro, ad gloriam properanti, fidelium favore scriptorum. Nihil stultius quam captare Tigellium, qui nec suam potis est redimere famam. Sunt autem mul
Abbreviated transcription (Latin):
est. ¶Nolo inquit sapiens
as huie laudari quorum
laus uituperium est. nec ab
hii culpari uereor quorum
crumuacio lans est. ¶ Cum
ergo histrione⁊ nuni para¬
siti et hunisimnodi mepcie houn
nichil indice uita laudabili¬
um probent nonne perspi¬
cue desipiencie est illorum ui
quis sulgeat ancupari fauo¬
reu qui sordibus. obsiti sunt
et quorum gracia iusi per
turꝑia adquiri uou ꝑt.¬
¶ Quius modi monstris
hominum amplissunum pa¬
truuonium pompen Et fere
tocus orbis opes contulit mar¬
cus autouius Et taimie eorum
p̾couis nou clarescit sed eo sor¬
didior occurrit posteritati.i
unius sapientis si scripioris
egregn gram meruiss aͥd cele¬
bre Illius mauass ad posteros¬
¶ Uirgiliꝰ marcelli citͣ magna
uirtutũ n̾ta ppetuauit gliam
et poetica licc̾ꝰ sidẽ pũtẽs historie
didonẽ licet pudicissinia fu̾it hospi¬
tis quem ex rõe tprin uide̾ nõ
potuit incesto amore posteris
persuasit puisse corruptam¬

Expanded text:
est. « Nolo, inquit sapiens, est. « Nolo, inquit sapiens, ab his laudari, quorum laus vituperium est, nec ab his culpari vereor, quorum criminatio laus est. » Cum ergo histriones, mimi, parasiti, et hujusmodi ineptiae hominum nihil, indice vita, laudabilium probent, nonne perspicuae desipientiae est, illorum, ut quis fulgeat, aucupari favorem, qui sordibus obsiti sunt, et quorum gratia nisi per turpia acquiri non potest? Hujusmodi monstris hominum amplissimum patrimonium Pompeii, et fere totius orbis opes contulit Marcus Antonius; et tamen eorum praeconiis non clarescit, sed eo sordidior occurrit posteritati. Si unius sapientis, si scriptoris egregii gratiam meruisset, aliquid celebre illius manasset ad posteros. Virgilius Marcelli, citra magna virtutum merita, perpetuavit gloriam, et poetica licentia fidem pervertens historiae, Didonem, licet pudicissima fuerit, hospitis, quem ex ratione temporum videre non potuit, incesto amore posteris persuasit fuisse correptam
Abbreviated transcription (Latin):
inter manus centurionu
concubiuarumqz factabatur
¶ Dec quidem aut uera fuerut
aut uerisiuulia nichil eium
hiis ueqz credibilius suigi uz
uehementius exprobari ueq
mauisestius ostendi potuit
In sununa ergo aut uirtuti
iunsistendum est aut de glo¬
ria desperandum gloria
si quidem aliunde nou proue
nterest sane
uiter cupiditaiem
olorie humane et cupiditatis
ardorem nam licet ꝓliue
suit ut qui huiana gloria
iuniums delectantur etiam do¬
iuiuari ardenter affectant.
tii qui uera licet humanarũ
landum gliam cõcupiscurt
dant opera bñ iudicãtib non
displicẽ. ¶ Refert eni plun qͥs
cui et uñ placeͬt n ͨ ẽ aheo lau¬
dari głiosum cuiꝰ familiaritas
ignom ͣ redolet. laus uuꝰ stu¬
diosi multis ꝓsecit et suffecit
ad gliam et multoꝵ sepe cõmẽ¬
dacio inscuuã peꝑit. ¶ In re¬
thoricis locus est celebris a
conuictu morumqz similitũdi¬
ueui indicat. Et abea auu¬
cicie et conurendaciois ma¬
nare origiem sepe ꝓditum

Expanded text:
inter manus centurionum inter manus centurionum concubinarumque jactabatur. » Haec quidem aut vera fuerunt aut verisimilia. Nihil enim his neque credibilius fingi, neque vehementius exprobari, neque manifestius ostendi potuit. In summa ergo aut virtuti insistendum est, aut de gloria desperandum. Gloria siquidem aliunde non proventerest sane inter cupiditatem gloriae humanae, et cupiditatis ardorem. Nam licet proclives sint, ut qui humana gloria nimium delectantur, etiam damnari ardenter affectent: tamen qui veram, licet humanarum laudum, gloriam concupiscunt, dant operam bene judicantibus non displicere. Refert enim plurimum quis, cui, et unde placeas. Nec est ab eo laudari gloriosum, cujus familiaritas ignominiam redolet. Laus unius studiosi multis profecit, et suffecit ad gloriam: et multorum saepe commendatio, infamiam peperit. In rhetoricis locus est celebris a convictu, morumque similitudinem indicat: et ab ea amicitiae et commendationis manare originem, saepe traditum
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝙ cudierat ipsum ad carita¬
tem donnu sue exertendai
uenuuem muitasse nec tam
crediderun ꝙ tantus pater lu¬
xuriosum coniunm uellet in¬
strui inuitat. ¶ Qus gͦ am¬
bigit auaricia posse scugalit̾
declinari: aut quis audebit
abrahau loth thohiaui et iob
auaricie nota respergere: bt
rob descripcionem audisti iuine
si uis audi quomodo martus
celuis describit autonium in¬
gredientes inquit ipsum offen¬
dunt tenuilento sopore prosli¬
gatum totis precordiis sttentẽ
rituosos spiritus geminare
p̾clarasqz contuberuales ab
oniibz spondis transuersas
incubare et reliquas circumace̾
passim que tame examinate
terrore ab hostium aduentu
percepto excitare au tonium
concibantur nomen iuslama¬
bant srustra ceruiabus tolle¬
bant hlandius cilie cid aurẽ
alie uehemẽtius iunocabant
¶Nomuille ctiau fernebai
quarum cum omi uoceui tactũq
nosceret proxime cuiusqz collum
amplexu petebat neqz dormire
excitatus neqz uigilare ebrius
poterat sed seuusompuo sopore

Expanded text:
eo quod audierat eum ad charitatem domi suae exercendam, neminem invitasse. Nec tamen crediderim quod tantus pater luxuriosum convivium vellet instrui invitatis. Quis ergo ambigit avaritiam posse frugaliter declinari? Aut quis audebit Abraham, Loth, Tobiam, et Job avaritiae nota respergere? Beati Job descriptionem audisti. Nunc si vis, audi quomodo M. Coelius describit Antonium: « Ingredientes, inquit, ipsum offendunt temulento sopore profligatum, totis praecordiis stertentem, ructuosos spiritus geminare, praeclarasque contubernales ab omnibus spondis transversas incubare, et reliquas circumjacere passim, quae tamen exanimatae terrore ab hostium adventu percepto, excitare Antonium conabantur: nomen inclamabant, frustra cervicibus tollebant, blandius aliae ad aurem, aliae vehementius invocabant, nonnullae etiam feriebant. Quarum cum omnium vocem tactumque nosceret, proximae cujusque collum amplexu petebat, neque dormire excitatus, neque vigilare ebrius poterat, sed semisomno sopore,
Abbreviated transcription (Latin):
domum dounui in mnuueribz
manus aut luigue aut obse¬
quii aut eos substituant expla¬
tatis quos elegit affectio carns
Idest aut geintos a se aut sͥ
ab aliis carnaliter geuitos.
¶Imuensum hic aperitur
opus ei uia calauio dilatatur
sed subsisto parceus articulis
qui publicis aspectibus iuge¬
runitur si quis autem hic ꝯͥp¬
picun dici durius calumpina¬
tur si ea que a patribus dicta
sunt legerit michi facile ue¬
miam indulgebit. ¶ Si
enun tyrampnus secularis
iure diuino et humano peri¬
mitur qui tyrampnum in sa¬
cerdocio diligendum censeat
aut colendum. ¶ Quod si
Istud uidetur acerbum Illum
qui uou nisi uera loque batur
et dulcia in patrocimum ad¬
noco beatum gregorium qui
acerbius ista persequitur. Et
ut cetera taccani hoc ipsui.¬
omnibue¬
ouinibus notumi est quia scire
prelati debent cm ip̃i deluiquit
toi mortibus diguisunt quot

Expanded text:
domum Domini in muneribus domum Domini in muneribus manus, aut linguae, aut obsequii, aut eos substituant explantatis, quos elegit affectio carnis, id est aut genitos a se, aut sibi ab aliis carnaliter genitos. Immensum hic aperitur opus, et via calamo dilatatur; sed subsisto parcens articulis, qui publicis aspectibus ingeruntur. Si quis autem hic quidpiam dici durius calumniatur, si ea quae Patribus dicta sunt, legerit, mihi facile veniam indulgebit. Si enim tyrannus saecularis, jure divino et humano perimitur, quis tyrannum in sacerdotio diligendum censeat, aut colendum? Quod si istud videtur acerbum, illum qui non nisi vera loquebatur et dulcia, in patrocinium advoco beatum Gregorium, qui acerbius ista persequitur. Et ut caetera taceam, hoc ipsiomnibus notum est, quia scire praelati debent, quod cum ipsi delinquunt, tot mortibus digni sunt, quot