comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utilitate nr̃a torqueant᷑. Et quo¬
modo itile fuit peccatum isrł in
salutem gentium: sic ittilis est
quoꝵ dam pena alioꝵ saluti. Et
ideo bonus et demens ds: non
parcam inquit et ñ miserebor
ab interitu eoꝵ Circum scͥpto
autem hoc capitulo: iudeamus
subsequens scͥptura quid doceat.
Audite et aurib ꝑcipite et no¬
lite extolli qm̃ dñs locutus est:

Expanded text:
utilitatem nostram torqueantur. Et quoutilitatem nostram torqueantur. Et quomodo utile fuit peccatum Israel in salutem gentium, sic utilis est quorumdam poena aliorum saluti. Et ideo bonus et clemens Deus: Non parcam, inquit, et non miserebor ab interitu eorum. Circumscripto autem hoc capitulo, videamus subsequens Scriptura quid doceat: Audite et auribus percipite, et nolite extolli, quoniam Dominus locutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
uidet quid toto mundo con¬
ducat et hominib uniu̾sis: ꝓ¬
udet quidem et ea que uni ex
Iccirco et ignis et̾nus p̃paratus
ẽ et gehenna et tenebre exteri¬
ores: que omĩa ñ tam obeum
qui puniendus ẽ quam ꝓpter
uniuersos homine̾ constitu¬
ta sunt. Si autemus hu¬
us rei testem accipere scͥpturã
quod in alioꝵ eruditionẽ lic⁊
iam desperabiles sint peccato¬
res. & acuratione penitus
alieni torqueant᷑: audi salo¬
monem in ꝓuerbiis dicentẽ.
Pestilente flagellato. impru¬
dens callidior erit. Non eum
qui flagellat᷑ dixit callidiorẽ
futurum. et sapientiorẽ ꝓpter
castigationẽ suam. s insipien¬
tem a stultitia in prudentiam
conu̾ti ꝓpter supplicia pestilen¬
tis. hoc quippe ex ipso nomine
calliditatis significat᷑: et con¬
uerti eum ad calliditatẽ. dum
alios cernit ꝓpter ea quibus
ipse obnoxius ẽ peccata crucia¬
ri. Igitur ꝓlest nobis si tamen
digni sumus salute: ut alii in

Expanded text:
rovidet quid toti mundo conrovidet quid toti mundo conducat et hominibus universis. Providet quidem et ea quae uni expdamno sit. Idcirco et ignis aeternus praeparatus est, et gehenna, et tenebrae exteriores: quae omnia non tam ob eum qui puniendus est, quam propter universos homines constituta sunt. Si autem vis hujus rei testem accipere Scripturam, quod in aliorum eruditionem, licet jam desperabiles sint peccatores, et a curatione penitus alieni, torqueantur, audi Salomonem in Proverbiis dicentem: Pestilente flagellato, imprudens callidior erit . 828 Non eum qui flagellatur dixit callidiorem futurum, et sapientiorem propter castigationem suam, sed insipientem a stultitia ad prudentiam converti propter supplicia pestilentis: hoc quippe ex ipso nomine calliditatis significatur, et converti eum a calliditate, dum alios cernit propter ea, a quibus ipse obnoxius est, peccata cruciari. Igitur prodest nobis, si tamen digni sumus salute, ut alii in
Abbreviated transcription (Latin):
incõmodum omĩum uenia
ꝓcedit: et laxatis frenis sceleri¬
bus pandit᷑ uia. Sin uero cum
rationabili deliberatione non
ut misericors nec rursus ut cru¬
delis iudex. s quasi et uni ꝓu-¬
dens et cle omĩum salute ꝑtrac-¬
tans considerauerit pplĩ damp¬
num in huius uenia: haut du¬
bium est  quid faciat ei. Eici¬
et unum de eccłia: ut multos
seruet incolumes. Age nunc con¬
sidera michi et mecdicũ. Si cessa¬
uerit a sectione eius uulneris
quod secandum ẽ si ñ usserit
id quod indiget cauterio. uide¬
licet ꝓpter dolores eoꝵ qui ex
talib remediis consecuntur sa¬
nitatem. quomodo crescat in¬
firmitas. et incleteriꝰ ueternũ¬
ulcus exuberet: Si uero ut ita
dicam temerariꝰ aduulnus sec¬
tor accesserit et inusserit plagã
curat eum qui secat᷑ et uritur:
quia paululum seueritatis as¬
sumpsit. licet iusus fuerit egro¬
tantis ad horam ñ misereri. Ita
Et cum hoc ꝓuudeat quod uni
commodum sit: multomagis ꝓ¬

Expanded text:
incommodum omnium venia incommodum omnium venia procedit, et laxatis frenis sceleribus panditur via: sin vero cum rationabili deliberatione non ut immisericors, nec rursum ut crudelis judex, sed quasi ut uni providens et de omnium salute pertractans, consideravit populi damnum in unius venia, haud dubium est quin faciat ejici unum de ecclesia, ut multos reservet incolumes. Age nunc, considera mihi et medicum: si cessaverit a sectione ejus vulneris, quod secandum est, si non usserit id quod indiget cauterio, videlicet propter dolores, quia ex talibus remediis consequuntur, quomodo crescat infirmitas et in deterius veternus exuberet: si vero, ut ita dicam, temerarius ad vulnus sector accescurat eum qui secatur et uritur, quia paululum severitatis assumpsit, licet visus fuerit aegrotantis ad horam non misereri. Ita Et cum hoc provideat, quod uni commodum sit, multo magis p
Abbreviated transcription (Latin):
possimus quomodo multis par
positam quietem ciuitati: et pa-¬
cem genti cui p̃sidet ꝓuidere.
Huic si offerat᷑ homicida honesta
forma etate satis integra exalio
latere mater sparsis crinib de¬
p̾cetur. ut senectutis sue misere¬
atur. ex alia uxor ne uirũ suum
int̾ficiat lacrimabili uoce deplo¬
ret. circunstent et paruuli libe¬
ri cito orbi futuri: quid faciet
iudex: Miserebit᷑ latronis an¬
non: Quid in commune expedit
ciuitati: Si misertus fuerit. re¬
uertet᷑ homicida ad pͥstinum
scelus: sin uero in uidiciaria se¬
ueritate ꝑmanserit. unus ho¬
mo interibit et uniu̾so ppło ꝓ¬
iudebit᷑. Sic ls si peꝑcerit pec¬
catori et miserans eius nolue¬
rit eum punire ꝓscelerib qͥs
loꝵ qui nc̃ saltim ꝓpter sup¬
plicia t̾rentur. ñ inuadet tem¬
pus ut expleat quecumq uo¬
luerit et p̃ceps ferat᷑ in uitia:
Hec autem et in eccł̃us sepeac
Peccaurz i lpiam et pole pec¬
catum postulat communie nẽ.
Si ei concedit᷑ quod rogat. in

Expanded text:
possimus, quomodo multis parcropositum, quietem civitati, et pacem genti, cui praesidet, providere. Huic si offeratur latro honesta forma, aetate satis integer, ex alio latere mater expansis crinibus deprecetur, ut senectutis suae misereatur, et ex alio uxor ne virum suum interficiat, lacrymabili voce deploret, circumstent et parvuli liberi cito orbi futuri: quid faciet judex? miserebitur latronis, annon? quid in commune expedit civitati? Si misertus fuerit, revertetur homicida ad pristinum scelus: sin vero in judiciaria severitate permanserit, unus homo interibit, et universo populo providebitur. Sic Deus si pepercerit peccatori, et miserans ejus, noluerit eum punire pro scelere, 827 quis lorum? Qui hunc saltem propter supplicia terretur, nonpus, ut expleat quaecunque voluit, praeceps feratur in vitia? Haec autem et in ecclesiis saepe Peccavit quispiam, et post peccatum postulat communionem: si ei conceditur quod rogat, in
Abbreviated transcription (Latin):
sermonib consideremus. Auribus
ꝑcipere ẽ ut michi quidem iude¬
tur: aurib ea que dicunt᷑ audire.
Quod autem p̃cedit: audite: si ad
distinctionẽ eius p̃cepti dicitur.
quod postea infert. aurib ꝑcipi¬
de. hoc imperat ut in mentẽ et sen¬
sum ea que dicunt᷑ excipiant. Ne¬
q uero boc solo loco s in om̃ĩ scͥp¬
tura sunt quedam facilia et ꝓmp¬
ta acd intelligendum. statimq ut
lecta fuerint utilitatẽ legentib
tribuunt: sunt alia sacratiora &
in effabilia. et ut ita dicam quib
dam oscuritatib inuoluta. De
his gͥ que latent et expositione
indigent arbitror nunc dictum
ẽẽ audite: de his autem que sine
scrupulo int̾pretantis auditori
commoda sunt: aurib ꝑcipite.
ꝑcurramus uniuersas scͥpturaᷤˢ.
& ꝓbati nũmularii effecti dica¬
mus. hoc audire debemus. hoc
aurib ꝑcipere: deinde cum audi¬
erimus et ꝑceperimus auribus
que dicunt᷑ ñ eleuemur. Omnis qͥp¬
pe qui se exaltat humiliabit᷑. Et

Expanded text:
sermonibus consideremus. Auribus percipere est, ut mihi quidem videtur, auribus ea quae dicunt audire, quod autem praecedit, audite, si ad distinctionem ejus praecepti dicitur, quod postea infert, auribus percipite, hoc imperat, ut in mentem et sensum ea quae dicuntur excipiant. Neque vero in hoc solum loco, sed in omni Scriptura sunt quaedam facilia, et prompta ad intelligendum, statimque ut lecta fuerint utilitatem legentibus tribuunt. Sunt alia sacriora et ineffabilia, et, ut itsdam obscuritatibus involuta. De his igitur 829 quae latent, et expositione indigent, arbitror nunc dictum esse: Audite: de his autem quae sine scrupulo interpretantis auditori commoda sunt: Auribus percipite. Percurramus universas Scripturas, et probati nummularii effecti dicamus, hoc audire debemus, hoc auribus percipere. Denique cum audierimus et perceperimus auribus quae dicuntur, non elevemur: Omnis quippe qui se humiliat exaltabitur . Et
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a a facie contumelie. et dedy¬
cent oculi ur̃i lacrimas quia cõ¬
tritus ẽ grex dñi. Eosdem uult
audire et aurib ꝑcipere. non
contentus neq auditionem so¬
lumm neq auriũ ꝑceptione:
ꝓpter quod ait audite et auri¬
bus ꝑcipite. et quod his maiꝰ
est nolite extolli: et reliqua q̃
secunt᷑. Quid ẽ igitur audire
& quid aurib ꝑcipere: ex ipsis

Expanded text:
ra a facie contumeliae, et deducent oculi vestri lacrymas, quia contritus est grex Domini . Eosdem vult audire, et auribus percipere, non contentus, neque auditione solummodo, neque aurium perceptione; propter quod ait: Audite et auribus percipite, et quod his majus est, nolite extolli, et reliqua quae sequuntur. Quid est ergo audire, et quid est auribus percipere, ex ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
ad tactum ligni dulcis effecta
est. Ego quippe aio: legem non
intellectam. amaram aquam esse.
Cum autem uenerit lignum iħu
xp̃i. et sermo saluatoris mei descẽ¬
derit in eam: tunc dulcorat᷑ & fit
suauissimi saporis. intellecta ꝑa¬
riter et lecta lex moysi. Dicentes
gͥ uenite immittamus lignum
in panem eius. etiam hoc addũt:
nomen eius penitus eradicarent:
s ihc scit quare et quomodo mo¬
riatur. Propter quod ait. Nisi
granum frumenti cadens inter¬
ra mortuum fuerit: ipsum solũ
manet. Si autem mortuũ fuerit:
multum fructum affert. Ergo
ẽ: septuplum et multo ampluiᷤᷤ
restituens quam fuerat semina¬
tum. fingamus enĩ paulisper
ñ fuisse eum crucifixum: neq
post mortem ad inferos descen¬
disse. Sequit᷑ ut solum granũ
maneat frumenti et nichil na¬
scatur ex eo. Attende diligent
eloquia diuina. quid in se uelĩt
intelligi. Granum frumenti si
ñ cadens in t̾ram mortĩ fue¬
rit: multum fructum affert.¬

Expanded text:
ad tactum ligni dulcis effecta ad tactum ligni dulcis effecta est. Ego quippe aio legem non intellectam amaram aquam esse, cum autem venerit lignum Jesu Christi, et sermo Salvatoris mei descenderit in eam, tunc dulcoratur et fit suavissimi saporis, intellecta pariter et lecta lex Moysi. Dicentes igitur, « Venite, mittamus lignum in panem ejus, » etiam hoc addunt: nomen ejus penitus eraderent: sed Jesus scit quare et quomodo moriatur. Propter quod ait: « Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si vero mortuum fuerit, multum fructum affert . Ergoest, septuplum et multo amplius restituens quam fuerat seminatum. Fingamus enim paulisper non fuisse eum crucifixum, neque post mortem ad inferos descendisse: sequitur ut solum granum maneat frumenti, et multi non nascuntur ex eo. Attende diligenter eloquia divina, quid in se velint intelligi. Granum frumenti si non cadens in terram mortuum fuerit, non multum fructum affert
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Quia gͥ docente eo uoluert̃
quidam scandalũ ponere in doc¬
trinam eius: crucifigentes eum
dixerunt. Uenite mutamus lig¬
num in panem eiꝰ. Cum enĩ u̾bo
ih̾u et discipline eus coniungi¬
tur magistri crucifixi: in panẽ
lignum mittit᷑. Et illi quidem
insidiantes dicunt. uenite ĩmit¬
tamus lignum in panem eius:
ego uero admirabile quodam ĩ¬
feram. Lignum missum inpanẽ
eius. panem fecit meliorẽ. Exem¬
plum accipe de lege moysi. Lignũ
quod missum ẽ in amaram aqͣm¬
fecit illam dulcem. Sic lignum
passionis ihũ xp̃i. missum in do¬
ctrinam eius. fecit panem illius
dulciorem. Ante enim quam imn¬
mitteret᷑ lignum in panem eiuᷤ.
quando tantummodo panis e¬
rat. & non erat lignum. in uniu̾¬
sam terram ñ exierat sonus eiꝰ:
postea uero quam assumpsit for¬
titudinem ꝑ lignum. tẽ inuni¬
uersum orbem passionis eius diͤ¬
seminatus ẽ sermo: in cuius fi¬
gura et aqua in ueteri testam̃to

Expanded text:
tur. Quia igitur docente eo, voluerunt tur. Quia igitur docente eo, voluerunt quidam scandalum ponere doctrinae ejus, crucifigentes eum dixerunt: Venite, mittamus lignum in panem ejus . Cum enim verbo Jesu et disciplinae ejus conjungitur magistri crucifixio, in panem lignum mittitur. Et illi quidem insidiantes dicant: Venite, mittamus lignum in panem ejus. Ego vero admirabile quiddam inferam. Lignum missum in panem ejus, panem fecit meliorem. Exemplum accipe de lege Moysi. Sicut lignum, quod missum est in amaram aqfecit illam dulcem: sic lignum passionis Jesu Christi missum in doctrinam ejus, fecit panem illius dulciorem, ante enim quam immitteretur lignum in panem ejus, quando tantummodo panis erat, et non erat lignum, in universam terram non exierat sonus ejus, postea vero quam assumpsit fortitudinem per lignum, tunc in universum orbem passionis ejus disseminatus est sermo. In cujus figura et aqua in Veteteri Testamento
Abbreviated transcription (Latin):
suum p̃nunciat. Et ibi quidem
Ego inquit ut agnus innocens
ductus sum adimmolandum.
& nesciebam. nec addidit quid
non cognouerit. Non enim dixit
ñ cognoui mala ñ cognoui bona.
ñ cognoui peccatum siue iusticiã:
uerum simplicit̾ ñ cognoui. Tibi
gͥ derelinquit. ut querã quid
nescierit. Lege apłm. Qui cum
peccatum ñ cognouisset: ꝓ nob̾
peccatum fecit. Peccatum quip¬
pe nosse peccare ẽ: iusticiã nosse
uiste ẽ agere: ex quo manifestum
ẽ eum qui iusticiam p̾dicet. et ñ
agat iuste. nescire iusticiã. Adu̾¬
sum me cogitauerunt consiliũ
dicentes. Uentte immittamus
lignũ in pane eius. Crucifixum
ẽẽ a iudeis dñm nulli dubium
ẽ : et hoc cum tota libertate p̃di¬
camus. Quom uero aptabrmus
ei quod dicit᷑. aduersum me co¬
gitauerunt consilium dicentes.
hoc quod infertur uenite mit¬
tamus lignum in panem eius: ni¬
mie difficultatis ẽ. Panis ih̾u qͦ
nutrimur: sermo eius int̾preta¬

Expanded text:
suum, pronuntiat: et ibi quidem suum, pronuntiat: et ibi quidem Ego inquit, ut agnus innocens ductus ad immolandum, et nesciebam . Nec addit quae non cognoverit. Non enim dixit: Non cognovi mala, non cognovi bona, non cognovi peccatum, sive injustitiam; 815 verum simpliciter, non cognovi. Tibi igitur dereliquit, ut quaeras, quod nescierit. Lege Apostolum: Qui cum peccatum non cognovisset, pro nobis peccatum fecit . Peccatum quippe nosse, peccare est: ut justitiam nosse, juste est agere. Ex quo manifestum est, eum qui justitiam praedicat, et non agit juste, nescire justitiam. Adversum me cogitaverus lignum in panem ejus. Crucifixum esse a Judaeis Dominum, nulli dubium est: et cum hoc tota libertate praedicamus, quomodo aptabimus ei, quod dicitur: Adversum me cogitaverunt consilium dicentes: hoc quod inferunt: Venite, mittamus lignum in panem ejus, nimiae difficultatis est. Panis Jesu quo nutrimur, sermo ejus interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
ter discipulum di duunoꝵ sermo¬
num magistrum dm̃ ascribere. Qͥ
enim docet hominem scientiam:
scdm psalmistam ds ẽ. Saluator
quoq ꝑhibet testimoniũ. nullũ
debere suꝑ terras magistrũ nun¬
cupari dicens. Et uos nolite uoca¬
re magistrum suꝑ t̾ram: unus
quippe ẽ ur̃ magister pater qui¬
est in celis. Pater autem qui ẽ in
ut ad minora ueniamus. erudit
&̾ cognoscam. Neq enim scire
possum. nisi tu michi reuelaue¬
ris. Sin autem demonstrante
tunc uidebo cogitationes singy¬
loꝵ et cognoscam quid unus
quisq gerat. et cuius sit uolun
mus quid saluator loquatur
ad ꝓpħam. Ego ut agnus in¬
nocens ductus sum adimmo¬
landum. et nesciebam: aduersũ
me cogitauerunt consiliũ dicẽ¬
tes. Uenite immitamus lignũ
in panem eius. et conteramus eum
a t̾ra iuiuentium. et nom̃ eius am¬
plius non memorabit᷑. ysaias qͦꝙ¬
quia xp̃c ut oiuis ad uictimam
ductus sit. et ut agnus coram tõ¬
dente se sine uoce sic ñ aꝑuit os

Expanded text:
tet discipulum Dei divinorum sermonum magistrum Deum ascribere. Qui enim docet hominem scientiam , secundum Psalmistam, Deus est. Salvator quoque perhibet testimonium, nullum debere super terras magistrum nuncupari, dicens: Et vos, nolite vocare magistrum super terram. Unus quippe est magister vester, Pater qui in coelis est : Pater autem qui est inut ad minora veniamus, erudit , Domine, et cognoscam. Neque enim scire possum, nisi tu mihi revelaveris. Sin autem, demonstrante tunc videbo cogitationes singulorum, et cognoscam quid unusquisque gerat, et cujus sit voluntmus quid Salvator loquitur in propheta: Ego ut agnus innocens ductus ad immolandum, et nesciebam. Adversum me cogitaverunt consilium dicentes: Venite, mittamus lignum in panem ejus, et conteramus eum a terra viventium, et nomen ejus non memorabitur amplius us ut ovis ad victimam ductus sit, et ut agnus coram tondente se sine voce, sic non aperuit os
Abbreviated transcription (Latin):
faciam ut hoc exponã: Tormen¬
ta scĩficationẽ uocat eoꝵ qui tor¬
quentur. Scĩfica quippe ait eos
in die int̾fectionis eoꝵ: idẽ per
hoc quod int̾ficis eos scĩfica eos.
Quem enim diligit dñs corripit
flagellat autẽ omnẽ filium qͤm
recipit. Quousq lugebit t̾ra. et

Expanded text:
faciam ut hoc exponam? Tormenfaciam ut hoc exponam? Tormenta sanctificationem vocat eorum qui torquentur. Sanctifica quippe eos, ait, in die interfectionis eorum, id est, per hoc, quod interficis eos, sanctifica eos. Quem enim diligit Dominus corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit . Quousque lugebit terra, et
Abbreviated transcription (Latin):
te: uerumptamen iudicia loqͣr
ad te. Quid ẽ quod uia peccatoꝵ
ꝓsperatur: habundauerunt oẽs
qui spreuerunt contempnentes:
Queramus anbonus sit ds̃: qui le¬
gem ꝓph̃as ꝙ largitus ẽ. Uiclei. tẽ
uiam impioꝵ ꝓsperari. et nichil
eos ab eo ꝓmerito sustinere habũ¬
dauerunt enim omnes qui spre¬
uerunt contempnentes: hi qui
adu̾sum conditorẽ rabidis fau¬
cib latrant: qui eum blasphe¬
mis sermonib criminantur.
Habundauerunt plantati sunt
&e radicem miserunt. ꝓcreauert
filios. et fecerunt fructum. Qnͣ¬
tos fructus marcion fecit. ꝓcre¬
ans filios inficdelitatis: quantoᷤ
basilides quantos ualentinus.
dehis quippe nunc ꝓphatur et
dicitur. Procreauerunt filios et
fecerunt fructum. Ppe esto orieo¬
rum: et longe arenib eoꝵ. Nomi¬
nant ihm: et non habent eum.
Neq enim illum confitentur ut
xp̃m. Et tu dñe nosti et ꝓbasti cor
meum in conspectu tuo: scĩfica
illos indie int̾fectionis eoꝵ. Qd

Expanded text:
te. Verumtamen judicia loquar te. Verumtamen judicia loquar ad te. Quid est, quod via peccatorum prosperatur? Abundaverunt omnes, qui spreverunt contemnentes . Quaeramus 818 an bonus sit Deus, qui Legem prophetasque largitus est, videntes viam impiorum prosperari, et nihil eos ab eo pro merito sustinere. Abundaverunt enim omnes qui spreverunt contemnentes, ii qui adversum conditorem rabidis faucibus latrant, qui eum blasphemis sermonibus criminantur: Abundaverunt, plantati sunt, et radicem miserunt; procreaverunt filios et fecerunt fructus. Quantos fructus Marcion fecit procreans filios infidelitatis? quantos Basilides? quantos Valentinus? De his quippe nae, prophetat dicens: Procreaverunt filios, et fecerunt fructum. Prope es tu ori eorum, et longe a renibus eorum . Nominant Jesum, et non habent eum, neque enim illum confitentur ut Christum. Et tu, Domine, nosti, et probasti cor meum in conspectu tuo. Sanctifica illos in die interfectionis eorum . Quid
Abbreviated transcription (Latin):
fames uenit in eos: non fames
panis neq sitis aque s fames
audiendi sermonẽ dñi. Iam qͥp¬
pe apud eos ultra ñ dicit᷑. hec
ꝓphice uocis cessantis in eis. S qd
loquar de ꝓphis: Neq magistri
neꝙ doctores inuidea aliqui re¬
manserunt. Et licet sint innume¬
rabiles qui sibi sapientiã uendi¬
cent: non ẽ iam sermo dñi in eis.
panis et uirtutem aque gygan¬
tem et fortem. et hominẽ bella¬
torem et uidicẽ et ꝓpham. et ar-¬
bitrum et senorẽ et quiqua ge¬
narium et admirabilem consiti¬
atorem. et sapientẽ architectũ.
& intelligentẽ auditorẽ. Iam ñ
est apud eos qui possit dicere.
quasi sapiens architectꝰ funda¬
mentum posui. Migrauerunt
ab eis architecti. uenerunt ad
eccłiam posuerunt fundamen¬
tum xp̃m iħm. Huic supra edi¬
ficant: quicumq post eos cre¬
lictus ẽ. Adducam quippe ait ma¬
la suꝑ inhabitantes in anatoth:
manno uisitationis eoꝵ. Iustus
es dñe. quia excusabo me apud

Expanded text:
fames venit in eos, non fames fames venit in eos, non fames panis neque sitis aquae, sed fames audiendi sermones Domini. Jam quippe apud eos ultra non dicitur: « e vocis cessantis in eis. Sed quid loquar de prophetis? Neque magistri, neque doctores in Judaea aliqui remanserunt. Et licet sint innumerabiles, qui sibi sapientiam vendicent, non est jam sermo Domini in eis. panis et virtutem aquae, gigantem, et fortem, et hominem bellatorem, et judicem, et prophetam, et arbitrum, et seniorem, et quinquagenarium, et admirabilem consiliarium, et sapientem architectum, et intelligentem auditorem. » Jam non est apud eos qui possit dicere, « Quasi sapiens architectus, fundamentum posui . » Migraverunt ab eis architecti, venerunt ad ecclesiam, posuerunt fundamentum Christum Jesum. Huic superaedificant, quicunque post eos crelictus est: Adducam quippe mala super inhabitantes Anathoth, in anno visitationis eorum. Justus es, Domine, quia excusabo me apud
Abbreviated transcription (Latin):
toth obedientia. Quia gͦ obedi¬
entia d̃i in illo pplõ fuit. sicut
iegnum eius. et factum ẽ de reg¬
no id quod nouimus p̃dictum.
auferetur auobis regnum et
dabitur genti facienti fructus
euis: nunc quoq uiri qui sunt
in anatoth. hoc ẽ in obedientia
querunt animã non iheremie.
neq enim hoc hystoria ulla cõ
memorat. quia uiri anatoth
q̃sierunt animã eius. Habemꝰ
regnoꝵ libros: meminit ibi scͥp¬
tura iheremie. nichil tale conscͥ¬
bitur. Habemus paralypome¬
non et ipsum quod nunc inter¬
p̃tamur uolumen ꝓpħe. nichil
lociti sunt uiri abanatoth: s
xp̃i querunt animam dñi mei.
qui dicunt non ꝓphabis in no¬
mine dñi. Legimus et hoc a iu¬
deis ꝓhibitum ne doceret xp̃c:
alioquin morieris in manibus
nr̃is. Ecce ego uisitabo in eos.
Iuuenes eoꝵ gladio cacdent: et
filii eoꝵ et filie morient᷑ in fa¬
me. Non iheremie temꝑibus
in gladio succubuerunt: sed
post aduentum dñi. Tunc et

Expanded text:
thoth, obedientia: Quia ergo obedithoth, obedientia: Quia ergo obedientia Dei in illo populo fuit, sicut regnum ejus: et factum est de regno id, quod novimus praedictum: Auferetur a vobidabitur genti facienti fructum ejus: » nunc quoque viri qui sunt in Anatoth, hoc est in obedientia, quaerunt animam non Jeremiae, neque enim historia ulla hoc commemorat, quia viri Anatoth quaesierunt animam ejus. Habemus Regnorum libros; meminit ibi Scriptura Jeremiae, nihil tale conscribitur. Habemus Paralipomena et ipsum quod nunc interpretamur volumen prophetae: nihil locuti sunt viri Anatoth. Sed Christi quaerunt animam Domini mei, « qui dicunt: non prophetavit in nomine Domini. » Legimus et hoc a Judaeis prohibitum ne doceret Christus, « alioquin morieris in manibus nostris. Ecce ego visitabo in eis, juvenes eorum gladio cadent, et filii eorum et filiae morientur in fame. » Non Jeremiae temporibus in gladio occubuerunt, sed post adventum Domini: tunc et
Abbreviated transcription (Latin):
Mors ih̾u. istos om̃s fructificaut d̃i
aiem mors tantas attulit frugẽ
resurrectio euius futura ẽ uberta¬
tis: Dñe uirtutum iuidicans iusta.
pbans renes et corda. uideam q̃
ex te est uindictam de eis. Epħice
orat: ut uideat uindictã de eis
apud patrem. Circundata ẽ qͥppe
ab exercitu ihrłm. et appropinqͣ¬
uit subuersio euis: et id quod di¬
ctum ad eam fuerat. ecce dimitte¬
tur uobis domus ur̃a deserta.
completum ẽ. Uideam gͦ que ex
te est uindictam de eis: quia ad
te reuelaui ustificationẽ meã.
ꝓpterea hec dicit dñs ad uiros
qui sunt inanatoth: qui que¬
runt animam meã. qui dicunt
non ꝓphabis in nomine dñi.
alioquin morieris in manib
nr̃is. Ecce ego usitabo in eos.
Iuuenes eoꝵ gladio cadent. et
filii eoꝵ et filie morientur in
fame. et reliquie eoꝵ non erũt:
qm̃ inducam mala suꝑ habitã¬
tes in anatoth in anno uisita¬
tionis eoꝵ. figuraliter nunc no¬
men anatoth assumit᷑: totum

Expanded text:
Mors Jesu istos omnes fructificavit. Si autem mors tantas attulit fruges, resurrectio cujus futura est ubertatis? Domine virtutum, judicans justa, probans renes, et corda, videam quae ex te est, vindictam de eis . Prophetice orat, ut videat vindictam de eis apud Patrem; circumdata est quippe ab exercitu Jerusalem, et appropinquavit subversio ejus, et id quod dictum ad eam fuerat: Ecce dimittetur vobis domus vestra deserta , completum est. Videam ergo quae ex te est, vindictam de eis; quia ad te revelavi justificationem meam. Propterea haec dicit Dominus in viros qui sunt in Anathoth, qui quaerunt animam meam, qui dicunt: Non prophetabis in nomine Domini, alioquin morieris in manibus nostris. Ecce visitabo ego in eis: juvenes eorum gladio cadent, et filii eorum et filiae morientur in fame, et reliquiae eorum non erunt. Quoniam inducam mala super inhabitantes in Anathoth, in anno visitationis eorum . Figuraliter nunc  Al. nunc nomen Anathoth assumitur. Totum
Abbreviated transcription (Latin):
tutem. Exhibeant sacre littere
testimonium: quo pacto tormenta
seu repmissiones uinum nuncupẽ
tur. Accipe calicem uini meri istiꝰ:
et potabis omnes gentes ad quaᷤᷤ
ego te mitto. Iheremias autemħ
loquit᷑. Suꝑ quod infert. Et bibẽt
et uoment. et insanient et cadent.
Igitur supplicia in p̃senti loco ui¬
num meracum nuncupauit qd̃
bibunt meraco uino. idẽ meracis
cruciatib digni. Sunt alii autẽ¬
qui bibunt supplicia. uenum ñ
penitus meraca: s ex parte aliqͣ
temperata. Calix enim in manu
dñi uini meri plenus mixto et
inclinauit ex hoc in illud: uerũp¬
tamen fex eius non ẽ exinanita
bibent om̃s peccatores t̾re. Si
ius et benedictionis calicem ꝑ¬
spicere. quem bibunt iusti licet
sufficiat sapientie testimoniũ
in quo ait. bibite uinum quod
miscui uobis: tamen uide salua¬
torem ascendentem die pasche
grande cenaculum stratum atq
mundatum et agentem diem fe¬

Expanded text:
tutem. Exhibeant sacrae litterae tutem. Exhibeant sacrae litterae testimonium quo pacto tormenta seu repromissiones vinum nuncupetur  Al. nuncupantur. Accipe calicem vini meri istius et potabis omnes gentes, ad quas ego te mitto . Jeremias autem haec loquitur: super quod infert: Et bibent, et voment, et insanient, et cadent. Igitur supplicia in praesenti loco vinum meracum nuncupavit. Quidam bibunt meraca vina, id est meracis cruciatibus digni sunt: alii autem bibunt supplicia: vina quidem non penitus meraca, sed ex parte aliqua temperata: Calix enim in manu Domini vini meri plenus mixto, et inclinavit ex hoc in illud, verumtamen faex ejus non est exinanitabibent ex eo omnes peccatores terrae . » Si vis et benedictionis calicem perspicere, quem bibunt justi, licet sufficiat sapientiae testimonium in quo ait: « Bibite vinum quod miscui vobis . » Tamen vide Salvatorem ascendentem die paschae, grande coenaculum stratum atque mundatum, et agentem diem fe
Abbreviated transcription (Latin):
os et bibite uinum quod miscui
uobis. Est gͦ uinum de sodomis:
et est uinum quod miscuit sa¬
ri.Plantata a d̾o que uocatur
uinea sorech: electa quedã. et
inter om̃s uineas mirabilis.
Est autem alia uinea egyptioꝵ
quam ꝑcutit ds̃ scdm̃ id quod
scriptum ẽ: ꝑcussit in grandine
iuneas eoꝵ. et ficus eoꝵ ingelu.
Consideremus gͦ om̃s homines¬
paces eẽ uini. Nec aliud eis pos¬
sumus nomen imponere qui
capaces sunt uini quam utriũ:
et dicere quia nequam homo ple¬
nus sit uino deuinea sodomoꝵ
et egyptiors plenus sit uino
inimicoꝵ isrł: sc̃s uero et his
qui in uirtutib ꝓficit plenus
sit uino de uinea sorech. uino
de quo scriptum ẽ. calix tuus
in ebrians quam p̃clarus est:
uino quod miscuit sapientia.
Et hec quidem intellecta michi
sint scdm nequitiã atq uirtu¬
tem:ut agnoscamus quomodo
omĩs uter impletͣ iuno. Siue
autem nequitia siue uirtutib
impleantur utres: consequens
ẽ ut supplicus impleant᷑ ob ne¬
quitiam benedictionib ob iuir¬

Expanded text:
os, et bibite vinum quod miscui vobis . » Est ergo vinum de Sodomis, et est vinum quod Sapiri, plantata a Deo, quae vocatur vinea Sorec, electa quaedam et inter omnes vineas mirabilis. Est autem alia vinea Aegyptiorum, quam percutit Deus, secundum id, quod scriptum est: Percussit in grandine vineas eorum, et ficus eorum in gelu . Consideremus ergo omnes hominpaces esse vini, nec aliud eis possumus nomen imponere, qui capaces vini sunt, quam utrium, et dicere quia nequam homo plenus sit vino de vinea Sodomorum et Aegyptiorum, plenus vino inimicorum Israel: sanctus vero et is qui in virtutibus proficit, plenus sit vino de vinea Sorec, vino de quo scriptum est: Calix tuus inebrians quam praeclarus est , vino quod miscuit Sapientia. Et haec quidem intellecta mihi sint secundum nequitiam atque virtutem, ut agnoscamus quomodo omnis uter implebitur vino. Si autem nequitia, seu virtutibus impleantur utres, consequens est, ut suppliciis impleantur ob nequitiam, benedictionibus ob vir
Abbreviated transcription (Latin):
fenum omne agri arescit a malitia
hubitantium in terra: Quasi ani¬
mal sit t̾ra sic nunc loquit᷑ ꝓph̃a:
dicens lugere eam quando mali
sunt habitatores. qui in ea com¬
morantur. ꝑ unum quemq e¬
luget. letatur in uirtutib acco¬
larum. luget in uitiis. Si aittẽ¬

Expanded text:
fenum omne agri arescet a malitia habitantium in terra? Quasi animal sit terra, sic nunc loquitur propheta, dicens lugere eam quando mali sunt habitatores, qui in ea commorantur. Per unumquemque eaut laetatur in virtutibus accolarum, aut
Abbreviated transcription (Latin):
dederunt nubes: etenim sagit¬
te tue transierunt. Dereliqui
domum meã dissipaui heredita¬
tem meam: dedi dilectã animã
meam inmanus mimicoꝵ eius.
uide michi eũ qui in forma d̾i
consistebat in celis. uide domũ
eius. thronos et excelsas quas qi
uirtutes. Si autem uis aliquid
sublimius intelligere ꝓpter hoc
quod ait. ego in patre et pater
in me ẽ: iude domum euis pa-¬
trem dm̃ : reliquit patrẽ suum.
&e matrem suam celestem ibrłm:

Expanded text:
dederunt nubes, etenim sagitdederunt nubes, etenim sagittae tuae transierunt. Dereliqui domum meam, dimisi haereditatem meam . Dedi dilectam animam meam, in manus inimicorum ejus . Vide mihi eum qui in forma Dei consistebat in coelis. Vide domum ejus, Thronos, et excelsas quasque Virtutes. Si autem vis aliquid sublimius intelligere propter hoc quod ait: Ego in Patre, et Pater in me: vide domum ejus Patrem Deum. Relinquit patrem suum, et matrem suam coeles
Abbreviated transcription (Latin):
nec sensus recipit ut in sensibi¬
le corpus sentire credamus: nͥ¬
rit intelligamus omĩb reb
angłos p̾sidere. tam terre et
aque quam aeri et igni. id est
pͥncipalib elementis. et hoc or¬
dine ꝑueniri ad omĩa anima¬
lia et ad onre germen. ad ipsa
quoq astra celestia: aluis ange¬
angeli cum quib uersamur in
terra gaudent quando iuste
mus. Lugebit t̾ra ab om̃ibus
inhabitantib in ea. Eodem no¬
mine anglm t̾re appellauit qͦ
ipsa terra nuncupat᷑. Quomo¬
illud non quod maledictum sit
quod anima ac sensu caret s id
dicitur manufactum quod assi¬
det in sensibili simulachro. et eo¬
dem uocatur nomine quo uoca¬
tur id quod ꝑmanus factum ẽ:
sic et nunc t̾ra appellat᷑ is angłs
qui p̃positus ẽ terre. Nec hoc tã¬
tum accipias in t̾ra et aqua qd̃
angłs euis uocabulo nuncupat᷑.
uixta illud quod in alio loco đr.
Uiderunt te aque ds̃ et timue¬
runt. et turbate sunt abyssi mul¬
titudo sonitus aquarũ. uocem

Expanded text:
nec sensus recipit, ut insensibile corpus sentire credamus: nisi ut intelligamus, omnibus rebus angelos praesidere, tam terrae et aquae, quam aeri et igni, id est, principari elementis, et hoc ordine pervenire ad omnia animalia, ad omne germen, ad ipsa quoque astra coelestia. Alius angeangeli, cum quibus versamur in terra, gaudent quando juste . Lugebit 819 terra ab omnibus inhabitantibus in ea. Eodem nomine angelum terrae appellant, quo ipsa nuncupatur. Quomoillud, non quod maledictum sit, quod anima ac sensu caret, sed idem dicitur maledictus, qui assistet insensibili simulacro, eodem vocatus nomine, quo vocatur id quo manufactum est: sic et nunc terra appellatur is angelus qui praepositus est terrae. Nec hoc tantum aabulo nuncupatur, juxta illud quod in alio loco dicitur: Viderunt te aquae et timuerunt, turbatae sunt abyssi. Multitudo sonitus aquarum, vocem
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am. Et rursum alibi dicit᷑: quia
plura oꝑa di sunt inabsconsis. siar¬
dio legem: aut occulte audio eam.
aut non occulte. Iudeus quia legẽ
non audit occulte. in manifesto cir¬
cumcidit᷑. nesciens eum qui in ma¬
nifesto circuncidat᷑. uideum non
ẽẽ. neq eam quein palam ẽ in car¬
ne circumcisionẽ. Qui autẽ audi
tor ẽ circumcisionis õcculte: in
occulto circuncidit᷑. Qui autem
legem audit occulte de mysteruᷤ
pasche: oue uescit᷑ xp̃o: pascha
sciens carnem uerbi di uerum
cybum ẽẽ uescit᷑ eam occulte :¬
quippe de pascha audiuit occul¬
te. At uero miserabilis uideus
iccirco dñm iħm int̾fecit. et us¬
q in p̃sentem diem reus ẽ mor¬
tis eiuis: quia ñ audunt occul¬
te legem et ꝓph̾as. Si quando
legis de azimis: potes audire
occulte: potes audire manifeste.
Quicunq de uobis ꝓpe quippe
est pascha azima celebrauerit.
idẽ azima hec corporalia: non
audiuit mandatum dicens:

Expanded text:
nostram . Et rursum alibi dicitur, quia nostram . Et rursum alibi dicitur, quia plura operum Dei sunt in absconsis . Si audio legem, aut occulte audio, aut non occulte. Judaeus quia Legem non audit occulte, in manifesto circumciditur, nesciens 834 eum qui in manifesto circumciditur, Judaeum non esse, neque eam quae in palam est in carne circumcisionem. Qui auditor est autem circumcisionis occultae, et in occulto circumciditur. Qui audit Legem occulte de mysteriis Paschae, ove vescitur Christo; Pascha ; sciens carnem Verbi Dei vere cibum esse, vescitur ea. Occulte quippe de Pascha audivit. At vero miserabilis Judaeus idcirco Dominum Jesum interfecit, et usque in praesentem diem reus est mortis ejus, quia non audivit occulte Legem et prophetas. Si quando leges de azymis potes audire occulte, potes audire manifeste. Quicumque de vobis prope quippe est Pascha azyma celebraverit, id est, azyma haec corporalia, non audivit mandatum dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
tes tenebrosos: si fuerint cum dia¬
bolo et angelis eius montib tene¬
brosis. Et sustinebitis in lumen.
Potest quidem conungi huic qd̃
nebitis in lumen. Si dederitis
brosos: haut dubium quin etiã¬
si contenebrescat sustineatis in¬
lumen. ut uos suscipiat. Alus
uero dicit nescio primum recte
an ꝑperam: quia et hi qui offen¬
dunt suꝑ montes tenebrosos ex¬
pectantes sunt aliquando mise¬
ricordie lumen. Hoc enim uide¬
tur ostendere: et sustinebitis
in lumen. Si autem quis uenerit
ad montes tenebrosos: uide qͥd
ibi iueniat. Et illic umbra mor¬
tis. Ubi tenebrosi montes: ibi
umbra mortis ex ipsis montib
ꝓcreata. Et ponent᷑ intenebris.
Et nisi audieritis occulte. plora¬
bit anima ur̃a a facie contume¬
lie. De his qui audiunt quidã
occulte audiunt: quidam uero
cum aucdiant. ñ occulte audiũt.
Quidẽ itaq occulte audireͦ Nẽ¬
pe illud. S loquimur sapienti¬
am di in mysterio absconsam. qmͣ
p̃destinauit ds̃ ante scłã in glãm

Expanded text:
tes tenebrosos, si fuerint cum zabulo, et angelis ejus montibus tenebrosis. Et sustinebitis in lumen. Potest quidem aptari huic quod nebitis in lumen. Si dederitis brosos, haud dubium, quin etiamsi contenebrescat, et sustineatis lumen, vos suscipiat. Alius vero dicat, nescio utrum recte an perperam, quia et hi qui offendunt super montes tenebrosos, exspectant aliquando misericordiae lumen. Hoc enim videtur ostendere: Et sustinebitis in lumen. Si autem quis venerit ad montes tenebrosos, vide quid ibi inveniat. Est illic umbra mortis, ibi tenebrosi montes, ibi umbra mortis ex ipsis montibus procreata. Et ponentur in tenebras. Et nisi audieritis occulte, gloriabit anima vestra a facie contumeliae . De his qui audiunt, quidam occulte audiunt: quidam vero cum audiunt, non occulte audiunt. Quid est itaque occulte audire? nempe illud: Sed loquimur sapientiam Dei in mysterio absconsam: quam praedestinavit Deus ante saecula in gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ capit locus ad illam sapienti¬
am que celestis ẽ. que mundi li¬
mitem excecdit: hoc quod descen¬
dit ad homines. fatuum dĩ ẽ. Ue¬
rum idipsum fatuum dĩ. sapien¬
tius ẽ hominib. Quib homini¬
bus: Non utiq stultis. s sapien¬
tib. Dicas licet sapientes scli istiꝰ.
suie pͥncipes. siue uates: istis sa¬
pientib scłi hoc quod exposuimꝰ
entia sapientiam mundi. Non
in sapientia sua. infatuauit sa-¬
pientiam mundi. Nec potest ca¬
pere sapientiam dĩ sapientia
mundi: ut eẽ stulticia arguat᷑.
Neq enim dignatur sapientia
dei admundi sapientiã coniun¬
cendam tota descendere: s potiꝰ
modicum. hoc ẽ incarnationis
sacramentũ. quod necessarium
fuit quod modicũ fatuum dei
erat: ut hoc paruo et fatuo di
in fatuaret᷑ scłi sapientia. Non
enum ualebat scłi sapientia ma¬
gnitudinem in se uenientis sa¬
pientie dĩ sustinere. Uerum

Expanded text:
non capit locus: ad illam sapientinon capit locus: ad illam sapientiam quae coelestis est, quae mundi limitem excedit, hoc quod descendit ad homines fatuum Dei est. Verum idipsum fatuum Dei sapientius est hominibus: quibus hominibus? non utique stultis, sed sapientibus: dicas licet sapientes saeculi istius, sive principes, sive vates istis sapientibus saeculi, hoc quod exposuimuseus sapientiam mundi. Nam in sapientia sua infatuavit sapientiam mundi: nec potest capere sapientiam Dei sapientia mundi, ut esse stultitia arguatur. Neque enim dignatur sapieDei ad mundi sapientiam convincendam tota descendere, sed potius modicum, hoc est Incarnationis sacramentum. Quid necessarium fuit, quod fatuum Dei erat, ut hoc parvo et fatuo Dei, infatuaretur saeculi sapientia? Non enim valebat saeculi sapientia magnitudinem in se venientis sapientiae sustinere. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
te. Quomode gͦ renhabent iustici¬
am sodomoꝵ peccata ꝑ se s ad col¬
lationem maioꝵ scelerum iustifi¬
cantur: sic econtrario scientia parli
ad illam celestem scientiã ad illũ
tus ẽ omĩs homo ab scientia. Ta¬
le quiddam eccliastes ut arbitror
dep̾hendens effatus ẽ. Dixi sapiẽs
efficiar: et ipsa elongauit ame
longius quam erat. Et alta pro¬
funditas: quis inueniet eã. uo¬
dicere: qm̃ in hoc quod descendit
in mundũ euacuauit seipsum:
ut euacuatione euis munclus
compleret᷑. Si autẽ hoc quod de¬
scendit inmundũ euacuauit se.
euacuatio ipsa sapientia ẽ: qm̃
um cłi : quomodo aucupes ser¬
monum meoꝵ et semꝑ dediti
ad cͥminandum uenenatas in
me linguas iubrarent: Nunc
uero paulus quasi sapiens et
potestatem habens aplicam au¬
sus ẽ dicere omnem sapientiã
terrenam. que in se que in pet᷑.
que in ceteris apłis eiat. que ĩ
hunc mundum descenderat. stul¬
ticiam ẽẽ dĩ. Ad comꝑationẽ qͥp¬
pe illius sapientie quam t̾renus

Expanded text:
te . Quomodo ergo non habent justitiam Sodomorum peccata per se, sed ad collationem majorum scelerum justificantur: sic econtrario scientia Pauli ad illam coelestem scientiam, ad illumtus est omnis homo ab scientia. Tale quiddam Ecclesiastes, ut arbitror, deprehendens effatus est: Dixi, sapientia efficiar, et ipsa elongavit se a me longius quam erat, et Al. o alta profunditas, quis inveniet eam ? Vodicere: quoniam hoc quod descendit in mundum, evacuavit seipsum, ut evacuatione ejus mundus compleretur. Si autem hoc quod descendit in mundum evacuavit se, evacuatio ipsa sapientia est: quoniam um Dei, quomodo aucupes sermonum meorum, et semper dediti ad criminandum, venenatas in me linguas vibrarent? Nunc vero Paulus quasi sapiens, et potestatem habens apostolicam, ausus est dicere, omnem sapientiam terrenam, quae in se, quae in Petro, quae in caeteris apostolis erat, quae in istum mundum descenderat, stultitiam esse Dei: ad comparationem quippe illius sapientiae, quam terrenus
Abbreviated transcription (Latin):
Uquise⁊ autem resurger u lux
ordi.. Et non ut libet mucent᷑
ordines resurgentium. Alius ordo
erit in illo et in illo thesauio dei:
alius ordo in alio et in alio the¬
sauro cłi. Isti autem om̃s thesauri
unum habent thesaurum. in qͦ
sunt thesauri sapientie et scien¬
tie absconditi. Et quomodo possi¬
deo unam p̃ciosissimam marga¬
ritam ꝑ plurimas margaritas:
sic uenio ad thesaurum thesauroꝵ
cum dignus fuero sp̃itib in dei
thesauris commorantib. Eduxit
enim uentos dethesauris suis. In
fatuatus ẽ omĩs homo abscien¬
tia. Si omĩs homo infatuatꝰ est
a scientia et paulus homo ẽ: pau¬
lus infatuatꝰ ẽ ascientia. Ex par¬
te enim cognoscimꝰ: et exparte
portiunculam quandam uidẽs.
Et si sic expedit dicere ipsuis qͦ
portiuncule partem minimam
recognosce: et econtrario intelli¬
ges quid sit infatuatꝰ omĩs hõ
ab scientia. Comꝑatione peccatoꝵ
ihrłm. sodomoꝵ peccatũ iusticia
est. Iustificata ẽ enim sodoma ex¬

Expanded text:
que autem resurget in suo ordine , et non ut libet miscentur ordines resurgentium. Alius ordo erit in illo et in illo thesauro Dei: alius ordo in alio et in alio thesauro Dei. Isti autem omnes thesauri unum habent thesaurum, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Et quomodo possideo unam pretiosissimam margaritam per plures alias margaritas: sic venio ad thesaurum thesaurorucum dignus fuero spiritibus in Dei thesauro commorantibus. Eduxit enim ventos de thesauris suis. III. Infatuatus est omnis homo a scientia . Si omnis homo infatuatus est a scientia, et Paulus homo est, Paulus infatuatus est a scientia. Ex parte enim, ait, cognoscimus, et ex parte portiunculam quamdam videns, et si sic expedit dicere, ipsius quoque portiunculae partem minimam recognoscens. Econtrario autem intellige quid sit: infatuatus est omnis homo a scientia. Comparatione peccatorum Jerusalem, Sodomorum peccatum justitia est: justificata e
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ tuoꝵ oꝑum. in una manu
dñi. Sin autem pateris aliquid
me audentius dicere: sit in dex¬
tera manu euis calix uirtutũ.
sit in sinistra uitioꝵ. Cum gͥ cepe¬
ris ꝓpter peccata torqueri. qͥa
et bona oꝑa fecisti. calix in ma¬
nu dñi es: uini meri plenus
mixto. et inclinauit ex hoc in
illud: idẽ de eo qui erat in dexte¬
ra. in illum qui a sinistra conti¬
nebat᷑. Neq enim potes bonoꝵ
tantum calicem bibere. quasi bo¬
na tantummodo feceris. neq
rursum peccatoꝵ guippe quia
& bona aliquando gessisti. Iccirco
inclinauit ex hoc in illud: ut uix¬
ta compensationẽ operum tuoꝵ
misceat᷑ tibi supplicium aquatiꝰ
seu meratius: et scłm merita tua
aut obtundatur ire diuine aculeꝰ
aut exacuet᷑. Si uero bonus fue¬
ris. et dĩ mandata seruaueris:
attende quid dicas. Calicẽ saluta¬
ris accipiam: et nomen dñi into¬
cabo. Omĩs gͥ uter siue bonus.
siue malus. implebit᷑ uino qua¬
litatis sue: nec oleum mittitur

Expanded text:
norum tuorum operum in una manu norum tuorum operum in una manu Domini. Sin autem pateris aliquid me audacius dicere, sit in dextra manu ejus calix virtutum, sit in sinistra vitiorum. Cum igitur coeperis propter peccata torqueri, quia et bona opera fecisti, calix in manu Domini est vini meri plenus mixto, et inclinavit ex hoc in illud: id est de eo qui erat in dextera, in illum qui in sinistra continebatur. Neque enim potes bonorum tantum calicem bibere, quasi bona tantummodo feceris: neque rursum peccatorum tantum, quia et bona aliquando gessisti. Idcirco inclinavit ex 824 hoc in illud, ut juxta compensationem operum tuorum misceatur tibi supplicium aquatius, seu meracius, et secundum merita tua, aut obtundatur irae divinae aculeus, aut exacuatur. Si vero bonus fueris, et Dei mandata servaveris, attende quid dicas: Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Omnis igitur uter, sive bonus sive malus, implebitur vino qualitatis suae, nec oleum mittetur  Al. mittitur
Abbreviated transcription (Latin):
miscuerit eum. et ita tradiderit.
Iħ̾c enim letificans discipulos me¬
raco eis poculo ꝓpinat et dicit.
Accipite et bibite. hic ẽ sanguis
meus qui ꝓ uobis effundetur
in remissionẽ peccatoꝵ. hoc faci¬
te quotiens cumq bibitis in
meam commemorationẽ am̃ di¬
co uobis ñ bibam illud amodo
donec bibam illum uobiscum
nouum in regno đi. Uides cali¬
cem noui testamenti: uides ca¬
licem supplicioꝵ quem supra ex¬
posuimus uini meri plenum:
Est et alius calix qui ꝓ compẽ¬
ut fortuitu et pecudũ more
uiuant: bibentes calicem uini
meri quem de iheremie libro
ꝓtulimus: eos uero qui non
penitus recesserunt. s cum sĩt
peccatores et indigni iudicen¬
tur calice noui testam̃ti. et faci¬
ant sepe bona opera. sepe contͣ¬
ria: bibentes calicem mero mix¬
tum. Inclinauit enim ds̃ ex hoc
in illud. Quid ẽ quod ait. ex ħ
in illud: Duo pocula uidleo. In¬
clinauit enim ex hoc in illud: ue¬
rumptamen fex eius non ẽ exi¬
nanita. Animadũte calicem bo¬

Expanded text:
miscuerit eum, et ita tradiderit; Jesus enim laetificans discipulos meracum eis poculum propinat, et dicit: Accipite et bibite: Hic est sanguis meus qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum . Hoc facite, quotiescumque bibetis, in meam commemorationem . Et: Amen dico vobis, non bibam illud amodo, donec bibam illud vobiscum novum in regno Dei . Vides calicem novi Testamenti? vides calicem suppliciorum quem supra exposuimus, vini meri plenum esse? Est et alius calix, qui pro compenut fortuitu et pecudum more vivant, bibentes calicem vini meri quem de Jeremiae libro protulimus: eos vero qui non penitus recesserunt, sed cum sint peccatores, et indigni judicentur calice novi Testamenti, et faciant saepe bona opera, saepe contraria, bibentes calicem mero mixtum. Inclinavit enim Deus ex hoc in illud. Quid est quod ait, ex hoc in illud? duo pocula video. Inclinavit ex hoc in illud, verumtamen faex ipsius non est exinanita . Animadverte calicem bo
Abbreviated transcription (Latin):
uit autem sp̃c. Et seminamus ñ
in carne s in sp̃u: ut ñ metamus
corruptionẽ de carne s de spũ
uitam et̾nam. Dicit᷑ autem pec-¬
catorib. Seminastis triticum:
& sꝑinas metetis. Qui enim ñ
uixta uoluntatẽ scripturarũ.
neq uixta fidei ueritatẽ ꝓfert̃
eloquia di. seminant tͥticum &
metunt sꝑinas. Hoc heretici fa-¬
cuint qui legunt scripturas:
et spinas ñ delibris scĩs. s de
ꝓprus sensib metunt. Cleri eoꝵ
non ꝓderunt eis. Hec autẽ et
alii exposuerunt. Et quia non
imꝓbo int̾pretationẽ eoꝵ con¬
sentiens eandem ꝓfero ñ quasi
ipse reppererim. s reꝑta iam re¬
petens. ut michi parit̾ uobis¬
q conducat. si tamen que dicẽ¬
da sunt intentus animꝰ excipiat.

Expanded text:
vit autem spiritus, et seminamus non vit autem spiritus, et seminamus non in carne, sed in spiritu, ut non metamus corruptionem de carne, sed de spiritu vitam aeternam . Dicitur autem peccatoribus: Seminatis triticum, et spinas metitis . Qui enim neque juxta voluntatem Scripturarum, neque juxta fidei veritatem profert eloquia Dei, seminat triticum, et metit spinas. Hoc haeretici faciunt qui legunt Scripturas, et spinas non de libris sanctis, sed de propriis sensibus metunt. Cleri eorum non proderunt eis. Haec ante me alii exposuerunt, et quia non improbo interpretationem eorum, consentiens eamdem profero, non quasi ipse repererim, sed reperta jam repetens, ut mihi pariter, vobisque conducat: si tamen quae dicenda sunt, intentus animus excipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
me ext̾minata ẽ ext̾mi¬
loquit᷑. Nam ante aduentũ suũ
multa quidem peccata sunt facta
relinquerent᷑. et in longam trade¬
rentur captiuitatẽ. Quando au¬
tem compleuerunt mensuram
patrum suoꝵ et addiderunt ad
occisionem ꝓpharum ꝑsecutionẽ¬
q iustoꝵ etiam saluatoris inter¬
fectionem: tunc completum est
dimittet᷑ uobis domus ur̃a de¬
serta. Et quia ille ab eis hec q̃
in euangłio scripta sunt passus
ẽ: iccirco nunc dicit᷑ ext̾minio
ext̾minata ẽ omĩs terra. conside
ra eam que inte ẽ quomodo ext̾¬
minata sit terra: et tunc uide¬
bis post aduentum iħ̃u xp̃i ĩ
pleta ẽẽ que dicta sunt. Mortifi
ñ immundicia. ñ ultra luxuria
ñ idoloꝵ seruitus: ñ ueneficia.
Dñs loquitur. Quid putatis qͥa
ueni pacem mittere suꝑ t̾ram᷑.
Non ueni pacem mittere. sed
gladium. Uere antequam ille
erã neq caro cõcupiscebat adusq
um
sint sp̃c : doctrina eius quas gla¬
dius immissus duuisit carnem¬
uiuimus ultra iuxta carnẽ: ui¬

Expanded text:
me exterminata est extermiloquitur: nam ante adventum ejus multa quidem peccata fuerunt in relinquerentur, et in longam traderentur captivitatem. Quando autem compleverunt mensuram patrum suorum, et addiderunt ad occisionem prophetarum, persecutionemque justorum, et Salvatoris interfectionem, tunc completum est: Dimittetur vobis domus vestra deserta. Et quia iste ab eis, quae in Evangelio scripta sunt, passus est: idcirco nunc dicitur: Exterminio exterminata est omnis tra eam quae in te est quomodo exterminata sit terra, et tunc videbis, post adventum Jesu Christi impleta esse quae dicta sunt mortificnon immunditia, non ultra luxuria, non idolorum servitus, non beneficia. Dominus loquitur: Quid putatis, quia veni pacem mittere super terram? Non veni pacem mittere, sed gladium . Vere antequam ille neque caro concupiscebat adversus spiritus, et doctrina ejus, quasi gladius immissus, dvivimus ultra juxta carnem, vi