comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Illud aut̃ qd t̾giũsaris et dicif
te ea tͣnstulisse de greco que ego
pͥus latino sermone tͣnstułum.
nõ satis intelligo qͥd ueł dicẽ.
nͥ forte adhuc cõm̃tarios ad
ephesios cͥminaris. et qͣsi nicħ
tͥ suꝑ hoc responsũ sit obduras
frontis impudentiã. nec auribꝰ
obduratis uoces recipis incan¬
tantis. Nos in cõm̃tariis et illis
et aliis et nr̃am et alioꝵ sentẽ¬
tias explicauimꝰ. aꝑte ꝯfitentes
quȩ sĩt heretica que catholica.
hic est enĩ cõm̃tarioꝵ mos. ⁊ ex¬
planantiũ regula. ut oppiniones
in expositione uarias ꝓsequant᷑.
et qͥd uł sͥ uł aliis uideat᷑ edisse¬
rant. et hoc nõ solũ scãrũ int̾¬
p̃tes scͥpturarũ. s scłariũ quoq
litt̾arũ explanatores faciunt
tã latine lingue quã grece. Tu
in libris ꝑiarchon id ipsum atten¬
dere nõ potes. Arguet enĩ te p̃faci¬
uncula tua in qua polliceris de¬
truncatis mał et que ab ħeticis
addita fuerãt remansisse. ut qͥcqͥd

Expanded text:
Illud autem quod tergiversaris, et dicis, te ea transtulisse de Graeco, quae ego prius Latino sermone transtulerim, non satis intelligo quid velis dicere: nisi forte adhuc Commentarios ad Ephesios criminaris, et quasi nihil tibi super hoc responsum sit, obduras frontis impudentiam; nec auribus obturatis, voces recipis incantantis. Nos in Commentariis, et illis et aliis, et 541 nostram et aliorum sententiam explicavimus, aperte confitentes quae sunt haeretica, quae catholica. Hic est enim Commentariorum mos, et explanantium regula, ut opiniones in expositione varias persequantur, et quod vel sibi, vel aliis videatur, edisserant. Et hoc non solum sanctarum interpretes Scripturarum, sed saecularium quoque litterarum, explanatores faciunt, tam Latinae linguae, quam Graecae. Tu in libris περὶ Ἀρχῶν, idipsum obtendere non potes. Arguet enim te Praefatiuncula tua, in qua polliceris, detruncatis malis, et quae ab haereticis addita fuerant, optima remansisse: ut quidqui
Abbreviated transcription (Latin):
respondeã epłȩ tuȩ: expostulare tec̃
libet uetustissime monachoꝵ bo-
poteris occide. quẽ si tm̃ oderis.
homicida es. hoc a saluatore didi-¬
pondit. Si male locutꝰ sũ testimo¬
nium ꝑhibe de malo. si bñ quid
me cedis : Al ortẽ minaris: quã ⁊
serpentes inferre possũt. Mors oĩũ
est homicidiũ pessimoꝵ. Qd enĩ:
nisi tu me occiđis ego immortał
ero.: Cum potiꝰ habeo gr̃am : q̃d
facis de necessitate uͥtutẽ. Nõne ⁊
apłi saluis int̾ se amiciciis dissen¬
serunt. cũ raulꝰ ⁊ Barnabas ꝓpt̾¬

Expanded text:
respondeam epistolae tuae, expostulare tecum libet, vetutissime monachorum, bpotes occidere, quem si tantum oderis, homicida es? Hoc a Salvatore didio: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo: si bene, quid me caedis ? Mortem minaris, quam et serpentes inferre possunt. Mors omnium est, homicidium pessimorum. Quid enim? nisi tu me occideris, ego immortalis ero? Quin potius habeo gratiam, quod facis de necessitate virtutem. Nonne et Apostoli salvis inter se amicitiis dissenserunt; cum Paulus et Barnabas p
Abbreviated transcription (Latin):
facilior ei falsitas fu̾it qd aut nullꝰ
eas hab̾et. aut ad modũ pauci.
Et añ scͥpsi. et nc̃ eadẽ deo medi¬
ante ꝓtestor me nõ approbasse
secreto aut corriꝑe ualeas aut em̃¬
dare: S qr unꝰqͣsq uiuit stomacho
suo ⁊ amicꝰ nõ statĩ dñs ẽ alt̾iꝰ uo¬
luntatis sic̃ accusationẽ etiã ueram
rep̃hendo sic falsitatẽ scedulaꝵ in
scõ uiro nõ suscipio. Iuid ꝓp hõo
latinꝰ de int̾p̃tatione greca. potuit
ĩmutare auut qͥd subtrahere uel
adde in libris ꝑiarchon. uͥ sic con-¬
texta s̃ oĩa ⁊ alt̾ũ pendet ex alto
qͣsi pannꝰ in uestim̃to statĩ appare¬
at: Qd gͦ me mones ipse facito.
Paululũ saltẽ humani si ñ aͥan
pudoris assume. nec despecta. ⁊ cal¬
cata ꝯsciẽtia tua uerb̃ te purgãdũ
putes qͥ rebꝰ urg̾is. Si eusebiꝰ auro
Quãuis mutes. qͣmuis corrigas. ca¬
tholica nõ ꝓbab̾. Si pp error eẽt in
uerb̾ aut in paucis sensibꝰ possẽt
detrũcari mala ⁊ bona ꝓhis repo¬

Expanded text:
satae fuerint, quod aut nullus eas haberet, aut admodum pauci. » Et ante scripsi, et nunc eadem, Deo audiente, protestor, me non approbasse secreto aut corripere valeas, aut emendare? Sed quia unusquisque vivit stomacho suo: et amicus non statim dominus est alterius voluntatis: sicut accusationem etiam veram reprehendo, sic falsitatem schedularum in sancto viro non suscipio. Quid enim 535 homo Latinus de interpretatione Graeca potuit immutare? Aut quid subtraheret, vel adderet in libris περὶ Ἀρχῶν ubi sic contexta sunt omnia, et alterum pendetasi pannus in vestimento statim appareat? Quod ergo me mones, ipse facito: paululum saltem humani, si non Christiani pudoris assume, ne despecta et calcata conscientia tua, verbis te purgatum putes, qui rebus urgeris. Si Eusebius auroQuamvis mutes, quamvis corrigas, catholicas non probabis. Si enim error esset in verbis, aut in paucis sensibus, possent detruncari mala, et bona pro his repo
Abbreviated transcription (Latin):
ut ueniãt scandala. s ue hom̃i¬
illi ꝑ quẽ scandalũ uenit. Pot̾ã
et ego in te saltẽ falsa cõg̾ere. et
dicere me uł audisse uel uidisse
que nullꝰ ignorat. ut ap̃d igno¬
rantes impudentia u̾itas. ⁊ fu-¬
ror ꝯstantia putaret᷑. Sed absit
ut imitator tiri sim ⁊ q̃d in te
rep̃hendo ipse faciã. Ille loquat᷑
spurcicias qui pot̾ spurca cõmit¬
tere. Aalus hõo de malo cordis
thesauro ꝓfert ea q̃ mala s̃. et
ex abũdantia cordis os loqͥtur.
habeto int̾im lucrũ q̃d amicus
qͦndã tuus nec accusatꝰ turpia
tibi uult obice̾. ⁊ hoc dico nõ qͦ
accusationis tue gladiũ ꝑtimes¬
cam. s q̃d magis accusari uelim
ꝗͣ accusare. et pati iniuriã qͣm facẽ.
sciens p̃ceptũ ab apło nõ uosmet¬
ipsos defendentes hem̃i sed date locũ¬

Expanded text:
veniant scandala; sed vae homini per quem scandalum venit . Poteram et ego in te falsa congerere, et dicere me, vel audisse, vel vidisse, quae nullus notat, ut apud ignorantes impudentia veritas, et furor constantia putaretur. Sed absit ut imitator tui sim; et quod in te reprehendo, ipse faciam. Ille loquatur spurcitias, qui potest spurca committere: Malus homo de malo cordis thesauro profert ea quae mala sunt. Ex abundantia cordis os loquitur . Habeto interim lucrum, quod amicus quondam tuus nunc 532 accusatus, turpia tibi non vult objicere. Et hoc dico, non quod accusationis tuae gladios pertimescam; sed quod magis accusari velim, quam accusare, et pati injuriam, quam facere, sciens praeceptum ab Apostolo: Non vosmetipsos ulciscentes, charissimi, sed date locu
Abbreviated transcription (Latin):
catholica discrepet latinꝰ lector
inueniat: nũc eosdẽ libros here¬
ticos cͥminaris. et u̾so stilo quẽ
p̃dicau̾as qr cõsortẽ putabas: ac
est mr̃is. ego qͥ illũ dico hereticũ
nõ fuisse. nec scͥpsisse librũ qui
ab om̃ibꝰ rep̃hendit᷑. an tu qͥ uo¬
lumen hoĩs arriam titulo com¬
mutato sub noĩe mr̃is edidisti. ñ
tͥ suffic̃ scandalũ greciȩ. nͥ illud
et in latinoꝵ auribꝰ ingeras. et
inditũ mr̃em tua qͣntũ in te
est tͣnsiatione deforines. Tu qͥdẽ
alia m̃te fecisti nõ ut mr̃em ar

Expanded text:
ector inveniat; nunc eosdem libros, haereticos criminaris: et verso stylo, quem praedicaveras, quia consortem putabas, accest martyris? Ego qui illum dico haereticum non fuisse, nec scripsisse librum, qui ab omnibus reprehenditur: an tu, qui volumen hominis Ariani, titulo commutato, sub nomine Martyris edidisti? Non tibi sufficit scandalum Graeciae, nisi illud et Latinorum auribus ingeras, et inclytum Martyrem tua quantum in te est translatione deformes. Tu quidem alia mente fecisti, non ut me
Abbreviated transcription (Latin):
eusebio ⁊ cet̾is data exẽplaria. quȩ
ita int̾ se cõgruũt atꝙ ꝯsentiunt:
ad purũ nõ erãt scedulȩ. ⁊ emen¬
dandos errores tuos iã alii posside¬
bant. Sentisne nõ herere int̾ se
m̃daciũ. ⁊ qͥ tͥ in articło tp̃ris ꝓ¬
fuit ut ep̃oꝵ sententias subt̾fu¬
geres: pat̾e discussũ. ⁊ tuis te
luntatẽ hr̃e mntiendi. artẽ fingẽdi
ut locutꝰ es u̾ba subnectã. E lo¬
meã laudasse me fateor. Etiã nũc
laudarẽ nͥ tu eã ꝯtͣ tullii tui
sententiã młta iactantia faces
odiosam. Uhi iactaui eloq̃ntiam
meã. qͥ etiã añ laudatam non
libent̾ accepi: An hoc dicis quia
nõ uis subdola p̃dicatione pal¬
pari: aꝑte accusab̾is ut qͥ laudãtẽ
respius sentias cͥminantẽ. Imꝑi-¬
tiam aut̃ tuã nõ tã stultꝰ erã ut
rep̃hend̾em quã nemo pot̾̃ fortiꝰ
accusare: nͥ tu ipse dũ scrib̾. S

Expanded text:
Eusebio et caeteris data exemplaria; quae Eusebio et caeteris data exemplaria; quae ita inter se congruunt, atque consentiunt, ad purum non erant schedulae; et emendandos errores tuos jam alii possidebant. Sentisne non haerere inter se mendacium? Et quid tibi in articulo temporis profuit, ut episcoporum sententias subterfugeres, patere discussum, et tuis te luntatem habere mentiendi, artem fingendi ut locutus es, verba subnectam. « Elomea laudasse me fateor; et etiam nunc laudarem, nisi tu eam contra Tullii tui sententiam, multa jactantia faceres odiosam. » Ubi jactavi eloquentiam meam, qui etiam a te laudatam non libenter accepi? An hoc dicis, quia non vis subdola praedicatione palpari? Aperte accusaberis, ut qui laudantem respuis, sentias criminantem. Imperitiam autem tuam, non tam stultus eram, ut reprehenderem; quam nemo potest fortius accusare, quam tu ipse dum scribis. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
date ⁊ nõdũ ad purũ digeste erant
scedule iccuto faciliꝰ ab eusebio fal¬
sate s̃. Aut ego tandior sũ aut michi
satis fatuũ ⁊ obtusũ uidet᷑. si nec¬
dũ em̃date nec ad purũ digeste erat̃
scedulȩ: error earũ nõ eusebio im¬
putabit᷑. s more ⁊ tarditati tue qui
em̃dare cessasti. ⁊ in eo solo erit ille
culpabił: qr scͥpta tua cito dissemi¬
nauit in uulgus q̃ tu paulatim
em̃dare decreu̾as. Sin aut̃ uͥ tu uis
hȩc falsaũ eusebiꝰ. qͥd causaris atq
p̃tendis mem̃datas ⁊ necdũ ad pu¬
rum digestas in publicũ ꝓrupisse:
piunt falsitatẽ. Nullus inqͥt eos
habebat libros. aut admodũ pau-
pauci habebãt cur nullũ habu¬
isse m̃tiris.: Cũ aut̃ dicas apud
paucos fuisse. ⁊ te ipso ꝯfitente
subu̾sum sit q̃ nullꝰ habuerit uͥ
est illud q̃ q̃reris auro redẽptum
notariũ tuũ: Dic nom̃ notarii
qͣntũ auri datũ sit. uͥ ꝑ quẽ aut
uerũ sit a paucis amicis tuis. et

Expanded text:
datae, et nondum ad purum digestae erant schedulae, idcirco facilius ab Eusebio falsatae sunt. Aut ego tardior sum; aut mihi satis fatuum et obtusum videtur. Si nondum emendatae, nec ad purum digestae erant schedulae, error earum non Eusebio imputabitur, sed morae et tarditati tuae, qui emendare cessasti. Et in eo solo erit ille culpabilis, quia scripta tua cito disseminavit in vulgus, quae tu paulatim emendare decreveras. Sin autem, ut tu vis, eas falsavit Eusebius: quid causaris, atque praetendis inemendatas, et necdum ad purum digestas in publicum prorupisse? piunt falsitatem. Nullus, inquis, eos habebat libros, aut admodum paucipauci habebant, cur nullum habuisse mentiris? cum autem dicas 536 apud paucos fuisse; et te ipso confitente subversum sit, quod nullus habuerit, ubi est illud, quod quereris, auro redemptum notarium tuum? Dic nomen notarii, quantum auri datum sit, ubi, per quem, aut verum sit, a paucis illis amicis tuis, et
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ artificio et a cuiꝰ ministris
in scẽ fabiole hospicio ⁊ uiri trͥa¬
ni ⁊ prudentis oceano unuentꝰ ẽ
codex. quẽ nũqͣm uid̾ant: an ic¬
curro te estimas innocentẽ. si qͥcqͥd
tuũ ẽ in alios ꝯferas : Cuicumq
te offendit ꝗͣuis simplex qͣmuis
innoxiꝰ sit. ilico cͥminosꝰ fiet. Habe

Expanded text:
Cujus artificio, et a cujus ministris Cujus artificio, et a cujus ministris in sanctae Fabiolae hospitio, et viri Christiani et prudentis Oceani, inventus est codex, quem illi numquam viderant? An idcirco te existimas innocentem, si quidquid tuum est, in alios conferas? Quicumque te offenderit, quamvis simplex, quamvis innoxius sit, i
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc ȩdificatio xͥana sic modestꝰ es
sic prudens. ut cat̾uatĩ de occidẽte
uenientes mͥ tua maledicta narra-¬
uerint. ita memorit̾ ⁊ ꝯsentanee
ut ego cog̾er nõ scͥptis tuis q̃ nec¬
dũ leg̾am. s scͥptoꝵ respondere
opinionibꝰ ⁊ uolantia toto orbe
iacła falsitatis clipeo u̾itatis exci
ꝑe. S eqͥtur in epła tua. Noli młto
auro redim̾e notariũ mm̃ sic̃ ami
aut nullꝰ hab̾et aut ad modũ pau¬
ci gͣtis a me missũ suscipe codicẽ.
quẽ censu magno cuꝑes cõparatũ.
Nõ te pudet p̃mii & ego auro redim̾ẽ
notariũ tuũ. Et qͥs tantꝰ ac tał ẽ
ut audeat cũ creso ⁊ dario pug¬
nare diuitiis. ut subitũ demara¬
tum et crassũ nõ ꝑtimescat.&
U sq ad eone obdurasti frontẽ. ut
m̃daciũ ponas spẽ tuã. ⁊ estimes
te ꝓtegi posse m̃dacio ⁊ quicqͥd
finãis tibi credendũ putes. Cuis
bethleem de cubicło fr̃is eusebii
furatus ẽ epłam laudatͥtem suam.

Expanded text:
haec aedificatio Christiana; sic modestus es, haec aedificatio Christiana; sic modestus es, sic pudens, ut catervatim de occidente venientes, mihi tua maledicta narraverint: ita memoriter et consentanee, ut ego cogerer 534 non scriptis tuis, quae necdum legeram, sed scriptorum respondere opinionibus, et volantia toto orbe jacula falsitatis, clypeo veritatis exciSequitur in epistola tua: « Noli multo auro redimere notarium meum: sicut amicaut nullus haberet, aut admodum pauci. Gratis a me missum suscipe codicem, quem censu magno cuperes comparatum. » Non te pudet prooemii? Ego auro redimerem notarium tuum? Et quis talis ac tantus est, ut audeat cum Croeso et Dario pugnare divitiis? Ut subitum Demaratum, et Crassum non pertimescat? Usque adeone obdurasti frontem ut mendacium ponas spem tuam: et existimes te protegi posse mendacio, et quidquid finxeris tibi credendum putes? Quis Bethleem de cubiculo fratris Eusebii furatus est epistolam laudatricem tuam?
Abbreviated transcription (Latin):
seqͣrq uestigia ꝓpositionis tuȩ. ser¬
uans cet̾a illis eruditissimis libriᷤᷤ
qͦs añ qͣm legem cõfutaui. Dicis te
accusationẽ meã ad eos tm̃ misis¬
se qͥ mĩs uerb lesi fuerãt. et non
ad plures qr nõ ad ostentationẽ s
ad edificationẽ xͥanis loq̃ndũ est.
R un oro te libroꝵ tuoꝵ ad me fa¬
ma ꝑuenit: qͥs eo romȩ. qͥs ĩ italia.
qͥs ꝑ dalmatie insulas disseminaũ.
si in scͥniis tuis et amicoꝵ tuoꝵ
latebant: ad me qͦmͦ mã cͥmina
ꝑuener̃. s et aides te dic̾e̾ nõ ad
ostentationẽ s ad edificationẽ qͣsi
xͥanũ loqͥ qͥd de sene senex tanta
cofingit qͣnta nõ dicẽt de lat̾ne
homicida. de scorto m̾etrix. scur-¬
ra de Mi e mo qͥ part̾is mͥ mõtes
basii tui ꝑ diu̾sas ꝓuincias cu-¬
currer̃. ut laudes mãs leg̾ent ut
panagericũ tuũ ꝑ angulos ⁊ pla-¬
teas ac muliercłarũ textͥna recita¬
rent. Hec ẽ tua illa scã u̾ecũdia

Expanded text:
Sequarque vestigia propositionis tuae, serSequarque vestigia propositionis tuae, servans caetera illis eruditissimis libris, quos antequam legeram, confutavi. Dicis « te accusationem meam ad eos tantum misisse, qui meis verbis laesi fuerant, et non ad plures: quia non ad ostentationem, sed ad aedificationem Christianis loquendum est. » Et unde, oro te, librorum tuorum ad me fama pervenit? Quis eos Romae? quis in Italia? quis per Dalmatiae insulas disseminavit? Si in scriniis tuis et amicorum tuorum latebant, ad me quomodo mea crimina pervenerunt? Et audes dicere te non ad ostentationem, sed ad aedificationem quasi Christianum loqui, qui de sene senex tanta confingis, quanta non diceret de latrone homicida, de scorto meretrix, scurra de mimo? Qui parturis mihi montes basii tui per diversas provincias cucurrerunt, ut laudes meas legerent? Ut panegyricum tuum per angulos et plateas, ac muliercularum textrinas recitarent? Haec est tua illa sancta verecundia,
Abbreviated transcription (Latin):
nit p̃dicationẽ ne in uacuũ cur¬
reret aut cucurisset. Nõne ĩ religiõe
etiã a parentibꝰ lib̾i. et cõiuges a
maritis salua pietate dissentiũt.
Uos si ita habetis ut habemꝰ cur noᷤᷤ
odistis.: si alit̾ creditis qͥd uultis
occid̾e  An qͥ uob̃ dissenserit occi¬
dendꝰ ẽ.: T estẽ inuoco iħm ꝯscien¬
ciȩ meȩ qͥ et has litt̾as. et tuã epłam
iudicaturꝰ ẽ me ad cõmonitionẽ
scĩ chromacii pape uoluisse reticẽ.
et finẽ facẽ simultatũ et uince̾ in
bono malũ. s qͥa minaris int̾itũ
nͥ tacuero responde cõpellor ne ui-¬
dear tacendo crim̃ agnosce̾. ⁊ leni¬
tatem meã malȩ ꝯscientiȩ signũ
sed ex carnificũ officina ⁊ medita-¬
tione ꝓbatũ si tacuero cͥminosꝰ ero.
si respondo: maledicꝰ Tu me gͦ ⁊
ꝓhibes et cogis ad respondendum.
In qͦ utrũq mod̾abor ut obiecta
diluã. ⁊ ab iniuria tẽꝑem. Iuiᷤᷤ pp
eũ nõ timeat qͥ ẽ paratꝰ occidere.

Expanded text:
icationem, ne in vacuum curreret, aut cucurrisset. Nonne in religione etiam liberi a parentibus, et conjuges a maritis salva pietate dissentiunt? Vos si ita habetis. ut habemus, cur nos odistis? Si aliter creditis, 533 quid vultis occidere? An qui a vobis dissenserit, occidendus est? Testem invoco Jesum conscientiae meae, qui et has litteras, et tuam epistolam judicaturus est, me ad commonitionem sancti papae Chromatii voluisse reticere, et finem facere simultatum, et vincere in bono malum; sed quia minaris interitum, nisi tacuero, respondere compellor, ne videar tacendo crimen agnoscere, et lenitatem meam, malae conscientiae signum sed ex carnificum officina et meditatione prolatum. Si tacuero, criminosus ero: si respondero, maledicus. Tu me ergo et prohibes, et cogis ad respondendum. In quo utrumque moderabor, ut et objecta diluam, et ab injuria temperem. Quis enim eum non timeat, qui est paratus occidere?
Abbreviated transcription (Latin):
cõsid̾o qͥd tu m̾earis s qͥd me
deceat. ⁊ saluatoris eloquiũ ꝑti¬
mesco dicentis: qͥ scandalizau̾it
unũ de pusillis istis qui ĩ me
credũt: expedit ei ut suspendat᷑
mola asinaria in collo eiꝰ ⁊ dem̾

Expanded text:
considero, quid tu merearis, sed quid me considero, quid tu merearis, sed quid me deceat; et Salvatoris eloquium pertimesco dicentis: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis, qui in me credunt, expedit ei, ut suspendatur mola asinaria
Abbreviated transcription (Latin):
prudentie tue quibꝰ in me inue¬
heris. ⁊ laudatũ qͦndã tuũ
quem u̾um collegã loquebaris ⁊
frẽm: nũc libris ad respõdendũ
ꝓuocas. t̾res cͥminibꝰ: intellexri il¬
lud salomonis in te ẽẽ cõpletum:
in ore stuł baculꝰ ꝯtumeliȩ. ⁊ non
recipit fatuus u̾ba prudentie nͥ
ea dix̃is q̃ u̾sant᷑ in corde eiꝰ Et
ysaias fatuꝰ in qͥt fatua loquet᷑. ⁊
cor eiꝰ uana intelliget ut cõpleat
iniqͥtates. ⁊ loqͣtur ꝯtͣ dm̃ menda¬
cium. Iuid enĩ necesse fuit accu-¬
sationis uolumina mitt̾e. ⁊ male¬
dicta ꝓferre in mediũ: si tu in
ultima parte epłę denunciata
me morte det̾res ne audeã respõde
criminibꝰ ĩmo laudibꝰ tuis.
eadẽ qͥppe ⁊ p̃dicas ⁊. accusas.
et de uno fonte dulce amarũq
ꝓcedit. Uñ obsecͦ te ut u̾ecũdiã
et pudorẽ que ame exigis prior
exhibeas. et qͥ m̃dacii alt̾um cri¬
minaris: desinas ipse m̃tiri.
Ego nulli scandalũ facio nec ac¬
cusator int̾im tui sum. Nõ pp

Expanded text:
dentiae tuae, quibus in me inveheris, et laudatum, quondam tuum, quem verum collegam loquebaris et fratrem, nunc libris ad respondendum provocas, terresque criminibus, intellexi illud Salomonis in te esse completum: In ore stulti baculus contumeliae . Et, non recipit fatuus verba prudentiae: nisi ea dixeris, quae versantur in corde ejus . Et Isaias: Fatuus, inquit, fatua loquetur, et cor ejus vana intelliget: ut compleat iniquitates, et loquatur contra Deum mendacium . Quid enim necesse fuit accusationis volumina mittere, et maledicta proferre in medium; si tu in ultima parte epistolae, denuntiata morte me deterres, ne audeam respondere criminibus, immo laudibus tuis? Eadem quippe et praedicas et accusas, et de uno fonte dulce amarumque procedit. Unde obsecro te, ut verecundiam et pudorem, quem a me exigis, prior exhibeas; et qui mendacii alterum criminaris, desinas ipse mentiri. Ego nulli scandalum facio, nec accusator interim tui sum. Non etenim
Abbreviated transcription (Latin):
U niꝰ uxoris uirũ. de hoc supͣ di¬
ximꝰ. Nũc aut̃ admonemꝰ ut si
uniꝰ uxoris uir. et̃ añ baptis¬
mum q̃rit᷑: cet̾a quoq q̃ p̃cepta
sũt: ante baptismũ requiramus.
Neq enĩ cõpetit uniu̾sa post baptis¬
mum. et unũ hoc mandatũ intel¬
ligere añ baptismũ. sobriũ siue ui¬
gilantem. NEI MOC. qͥppe utrũq
significat. prudentẽ. ornatũ. hospi¬
talem.doctorẽ. Sacdotes qͥ ministrãt
in templo dĩ. ꝓhibent̾ uinũ ⁊ sicerã
bib̾e: ne in crapula et ebrietate ag¬
grauent᷑ corda eoꝵ: et ut sensus
officiũ exhibẽs deo uigeat semꝑ. ⁊
tenuis sit. qd aut̃ infert prudẽtẽ:
excludit eos qͥ sub noĩe simplicita¬
tis: excusãt stulticiã sac̾dotũ. Nisi
enĩ cerebrũ sanũ fuerit: oĩa m̃bra

Expanded text:
uniusuxoris uirum: de hoc supra diuniusuxoris uirum: de hoc supra diximus. nunc tantum admonemus, ut, si unius uxoris uir etiam ante baptismum quaeritur, cetera quoque, quae praecepta sunt, ante baptismum requiramus. neque enim conpetit uniuersa post baptismum et unum hoc mandatum intellegere ante baptismum. sobrium siue uigilantem — quippe utrum que significat -, prudentem, ornatumhospitalem, doctorem: sacerdotes, qui ministrant in templo dei, prohibentur uinum et sicerabibere: ne in crapula et ebrietate aggraventur corda eorum; et ut sensus officium exhibens, Deo vigeat semper, et tenuis sit. Quod autem infert prudentem, excludit eos, qui sub nomine simplicitatis excusant stultitiam Sacerdotum. NISI ENIM cerebrum sanum fuerit, omnia m
Abbreviated transcription (Latin):
singłoꝵ ẽ. quales se ibi aspiciant:
ut uel dolere ad deformitatẽ uł gau¬
dere ad pulcͥtudinẽ possĩt. Siquis
ep̃atũ desidat: bonũ opꝰ desid̾ãt.
Opus nõ dignitatẽ. laborẽ. nõ deliciaᷤᷤ.
Gpꝰ ꝑ q̃d humilitate decrescat: non
intumescat fastigio. oportet gͦ ep̃m¬
irrep̃hensibilẽ eẽ. id ipsum quoq
ad titũ: siqͥs ẽ sine cͥmine. omnes
uͥtutes in uno sermone cõphẽdit:
et pene rẽ contͣ naturã exigit. Si
enĩ om̃e pecc̃m etiã in ocioso u̾bo
rep̃hensione dignũ ẽ. qͥs ẽ ille qͥ
absq pecc̃o .i. sine rep̃hensione
u̾setur in mũdo s fut᷑us pastor
ecłiȩ tał eligit᷑. ad cuiꝰ cõparatio¬
nem. recte grex cȩt̾i nominent᷑
Diffiniũt rethores oratorẽ. qui sit¬
uir bonus. dicendi ꝑitus. ante
uita. sic lingua irreprehensibił
querit᷑: ut doctus merito susci-¬
piatur. ꝑ dit enĩ auctoritatẽ dicẽ¬
di: cuius sermo oꝑe destruitur.

Expanded text:
singulorum est, quales se ibi aspiciant, singulorum est, quales se ibi aspiciant, ut uel dolere ad deformitatem uel\' gaudere ad pulchritudinem possint. si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat: opus, non dignitatem, laborem, non delicias: opus, per quod humilitate decrescat, non intumescat fastigio. oportetergoepiscopuminreprehensibilemesse:id ipsum, quod ad Titum: si quis est sine crimine, omnes uirtutes in uno sermone conprehendit et paene rem contra naturam exigit. si enim omne peccatum, etiam in otioso uerbo, reprehensione dignum est, quis est ille, qui absque peccato, id est sine reprehensione, uersetur in mundo? sed futurus pastor ecclesiae talis eligitur, ad cuius conparationem recte grex ceteri nominentur. definiunt rhetores oratorem: \'uir bonus, dicendi peritus.\' ante uita, sic lingua inreprehensibilis quaeritur, ut merito suscipiatur. perdit enim auctoritatem docendi, cuius sermo opere destruitur.
Abbreviated transcription (Latin):
graphi uet̾is pecc̃a deleta. solum
nom̃ uiuit uxoris: Dies me defi¬
ciet si cũcta q̃ ad potentiã baptis¬
mi ꝑtinẽt. de scͥpturis scĩs uolũ¬
ero dige̾re: et natiuitatis scd̃ę ĩmo
in xͦ primȩ pon̾e sacram̃ta: ante¬
quã dictandi finẽ faciã. Iã enim
intelligo me m̃surã excedere epłe:
ep̃i uita describit̾ cursum expon̾e:
ut apłm nõ ĩ uniꝰ uxoris elogio
sed in om̃ibꝰ quę p̃cipit. doctorem
gentiũ suscipiamꝰ. Simul obsecro
me in sugillationẽ istiꝰ tp̃ris sacer¬
dotum scripsisse quȩ scripsi estimet:
sed in eccłie utilitatem. Ut enĩ oratores
et philosophi describentes qualẽ
uelint ẽẽ ꝑfectũ oratorẽ et philo¬
sophum nõ faciũt mniuriam de¬
mosteni et platoni s rẽ ipsam
absq ꝑsonis diffiniũt: sic ĩ descͥp¬
tione ep̃i. et in eoꝵ expositione q̃
scͥpͥta s̃: qͣsi specłm sacerdotii ꝓpo¬
nitur. iam in potestate ⁊ ꝯscientia

Expanded text:
graphi ueteris peccata deleta: solum graphi ueteris peccata deleta: solum nomen uiuit uxoris? dies me deficiet, si cuncta, quae ad potentiam baptismi pertinent, de scripturis sanctis uoluero digerere et natiuitatis secundae, immo in Christo primae, ponere sacramenta. «. Antequam dictandi finem faciam — iam enim intellego me mensuram excedere episturi episcopi uita describitur, cursim exponere, ut apostolum non in unius uxoris elogio, sed in omnibus, quae praecipit, doctorem gentium suscipiamus. simul obsecro, ne quis me in sugillationem istius temporis sacerdotum scripsisse, quae scripsi, aestimet, sed in ecclesiae utilitatem. ut enim oratores et philosophi describentes, qualem uelint esse perfectum oratorem et philosophum, non faciunt iniuriam Demostheni et Platoni, sed res ipsas absque personis definiunt, sic in descriptione episcopi et in eorum expositione, quae scripta sunt, quasi speculum sacerdotii proponitur. iam in potestate et conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
circũcisio aliqͥd ualet. neq p̃puciũ:
sed noua creatura Unde et cantamꝰ
canticũ nouũ. et uet̾i hoĩe depo¬
sito: nõ ambulamꝰ in uetustate
litt̾e sed in nouitate sp̃s. Hic ẽ cal¬
culus nouus: cui nouũ nomen
scribitur.: qd nemo scit lege̾ nisi qͥ¬
qͥ illud acceꝑit. Cuot qͦt enĩ baptiza¬
ti sumꝰ in xxp̃o iħu. in morte illiꝰ
baptizati sumꝰ. cõsepulti ei ꝑ bap-¬
tismum in morte: ut qͦmͦ surrex̃¬
xp̃s a mortinis ꝑ głiam patͥs: ita
et nos in nouitate uite ambulemꝰ
Tociens nouitatẽ legimus. et tamen
macłosum nom̃ uxoris: nõ potest
ulla nouitate deleri. Cõsepulti sumꝰ
xͦ in baptismate. et resurreximꝰ ꝑ
fidẽ oꝑationis dĩ : qͥ suscitaũ eum
a mortuis. Cũq eẽmꝰ mortui in
delictis et in p̃putio carnis nr̃ȩ:
cõuiuificauit nos cũ illo. donans
om̃ia delicta: delens q̃d adu̾sum
nos erat cirographũ decreti. quod
erat ꝯtͣrium nob. et ipsum tulit
e medio affigens illud cruci. O ĩa

Expanded text:
circumcisio aliquid ualet neque praeputium, sed noua natura. unde et cantamus canticum nouum et ueteri homine deposito non ambulamus in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus. hic est calculus nouus, cui nonum nomen inscribitur, quem nemo scit legere, nisi qui illum acceperit. quotquot enim baptizati sumus in Christo Iesu, in morte illius baptizati sumus, consepulti ei per baptismum inmorte, ut, quomodo surrexs a mortuis per gloriam patris, ita et nos in nouitate uitae ambulemus. totiens nouitatem legimus et tamen maculosum nomen uxoris non potest ulla nouitate deleri? consepulti sumus Christo in baptismate et resurreximus per fidem operationis dei, qui suscitauit eum a mortuis. cumque essemus mortui in delictis et in praeputio carnis nostrae, conuiuificauit nos cum iomnia delicta; delens quod adversum nos erat chirographum decreti, quod erat contrarium nobis: et ipsum tulit e medio affigens illud cruci. omnia
Abbreviated transcription (Latin):
fautor istrionũ: nũc uͥginũ con¬
secrator. Num ignorabat apłs t̾gi¬
u̾sationes nr̃as et argum̃toꝵ inẽp¬
tias. Nesciebat qͥ dixc̃. uniꝰ uxoriᷤᷤ
uirũ: ipse mandauit irrep̃hensi¬
bilem. sobriũ. prudentẽ. ornatũ.
hospitalẽ. docꝰtorẽ. modestũ. non
uinolentũ. nõ ꝑcussorẽ. nõ litigio¬
sum. nõ auarũ. nõ neophitũ. Ad
om̃ia claudimꝰ ocłos: solas uidemꝰ¬
uaxores. Quod aut̃ ait: ne in suꝑ¬
biam elatus. incidat in iudiciũ
diaboli. qͥs nõ exẽplo uerũ ꝓbet.
ignorat mom̃taneus sacdos humi¬
litatem. et mansuetudinẽ rusticoꝵ.
ignorat blandicias xͥanas nescit se
ipsũ ꝯtempn̾e. De dignitate tͣns fer¬
tur ad dignitatẽ. Nõ ieiunaũ. nõ
fleuit. nõ mores suos sepe rep̃hen¬
dit. et assidua meditatione correxit.
Nõ substantiã pauꝑibꝰ erogauit. De
cathedra qͦmͦ ducit᷑ ad cathedrã.i.
de suꝑbia ad suꝑbiã. Iudiciũ aut̃

Expanded text:
fautor strionum, nunc uirginum confautor strionum, nunc uirginum consecrator: num ignorabat apostolus tergiuersationes nostras et argumentorum ineptias nesciebat? qui dixit: unius uxoris uirum, ipse mandauit inrepreliensibilem, sobrium, prudentem, ornatum, hospitalem, doctorem, modestum, non uinolentum, non percussorem, non litigiosum, non auarum, non neophytum. ad omnia claudimus oculos, solas uidemus mores, quod autem ait: ne in superbiam elatus incidat in iudicium diaboli, quis non exemplo uerum probet? ignorat momentaneus sacerdos humilitatem et mansuetudinem rusticorum, ignorat blanditias Christianas, nescit se ipse contemnere, de dignitate transfertur ad dignitatem; non ieiunauit, non fleuit, non mores suos saepe reprehendit et adsidua meditatione correxit, non substantiam pauperibus erogauit: de cathedra, quod dicitur, ad cathedram, id est de superbia ad superbiam. iudicium autem
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtissime notat. Domũ suã bñ
regentẽ. nõ ut opes augeat. non
ut regias paret epulas. Non ut
celatas patenas instruat. A fasidaᷤᷤ
aues lentis uaporibꝰ coquat: qui
ad ossa ꝑueniãt. et superficies car-
nium nõ dissoluãt: artificis tem¬
priꝰ a domestis exigat. filios ha¬
bentem subditos. cũ om̃i castitate.
ne sclt imitent᷑ filios heli: qui in
uestibulo tẽpli cũ mulieribꝰ dor¬
miebant. et religionẽ p̃dã putãtes
qͥcqͥd optimũ in hostiis erat. ĩ suaᷤᷤ
delicias ꝯu̾tebãt: nõ neophitum.
ne in suꝑbiã elatus: in iudiciũ¬
incidat diaboli. Mirari satis non
queo q̃ hominũ tanta sit cecitas.
De uxoribꝰ ante baptismũ disputare:
et uxorẽ in baptismate mortuam.
immo cũ xͦ uiuificatã: in calũniã
there: cũ tã aꝑtũ euidensq p̃cep¬
tum. nemo custodiat. Heri cathe¬
cuminus: hodie pontifex. H eri ĩ
amphiteatro: hodie ĩ eccłia. U esꝑe
in cuto mane in altari. Dudum

Expanded text:
apertissime notat. domum suam bene apertissime notat. domum suam bene regentem: non ut opes augeat, non ut regias paret epulas, non ut caelatas patinas struat et Phasides aues lentis uaporibus coquat, qui ad ossa perueniant et superficiem car- Dium non dissoluant artifici temprius a domesticis exigat. filios habentem subditos cum omni castitate: ne scilicet imitentur filios Heli, qui in uestibulo templi cum mulieribus dormiebant et religionem praedam putantes, quidquid optimum in hostiis erat, in suas delicias conuertebant. non neophytum, ne in superbiam elatus in iudiciumincidatdiaboli: mirari satis non queo, quae hominum tanta sit caecitas de uxoribus ante baptismum disputare et rem in baptismate mortuam, immo cum Christo uiuificatam, in calumniam trahere, cum tam apertum euidensque praeceptum nemo custodiat. heri catechumenus, hodie pontifex; heri in amphitheatro, hodie in ecclesia; uespere in circo, mane in altari; dudum
Abbreviated transcription (Latin):
ra sua: que ꝑ sexcentos anno ᷤᷤ so¬
brietate cõtexerat. Loth ꝑ temu¬
lentiam nesciẽs. libidini miscet
incestũ : et quẽ sodoma nõ uicãt:
uina uicer̃. ꝑ cussorẽ aut̃ ep̃m
ille ꝯdẽpnat: qͥ dorsũ posuit ad
flagella. et maledictus nõ rema-¬
ledixit. sed modestũ. Duobꝰ mał
unũ opposuit bonũ. ut temulẽtia
et ira modestia refrenet᷑. N õ litigio¬
sum. nõ auarũ. Nichil ẽ impotẽtiꝰ
arrogantia rusticoꝵ: qͥ garrulita-¬
tem auctoritatẽ putant. ⁊ parati
semꝑ ad lites. in subiectũ sͥ gregẽ:
tumidis sermonibꝰ tonãt. A ua-¬
riciam in sac̾dote uitandam: et
Samuel docet nichil corã ppło
eripuisse se cuiqͣm ꝓbans: et
apłoꝵ pauꝑtas qui refrig̾ia sũp¬
tuum. a fratͥbꝰ accipiebãt. et p̃t̾
uictũ. atq uestitũ. nichil se ałd̾
nec hab̾e. nec uelle: głiabantur.
quã ad timotħm. auariciam ad
titũ: turpis lucri cupiditatẽ:

Expanded text:
ra sua, quae per sexcentos annos sora sua, quae per sexcentos annos sobrietate contexerat. Loth per temulentiam nesciens libidini miscet incestum et, quem Sodoma non uicerat, uina uicerunt. percussorem autem episcopum ille condemnat, qui dorsum suum posuit ad flagella et maledictus non remaledixit. sed modestum: duobus malis unum obposuit bonum, ut temulentia et ira modestia refrenetur. non litigiosum, non auarum: nihil enim inpotentius arrogantia rusticorum, qui garrulitatem auctoritatem putant et parati semper ad lites in subiectum sibi gregem tumidis sermonibus tonant. auaritiam in sacerdote uitandam et Samuel docet nihil coram populo eripuisse se cuiquam probans et apostolorum paupertas, qui refrigeria sumptuum a fratribus accipiebant et praeter uictum atque uestitum nihil se aliud nec habere nec uelle gloriabantur. quam ad Timotheum auaritiam, ad Titum turpis lucri cupiditatem
Abbreviated transcription (Latin):
in incessu. ⁊ in habitu. ⁊ ĩ sermone
cõmuni: risũ expectantibꝰ tͥbuãt.
et qͣsi intelligentes qͥd sit ornatus:
comũt se uestibꝰ et mũdiciis cor¬
poris. et lautioris m̃sȩ epulas parãt.
cũ om̃is istiusmodi ornatꝰ et cultus.
sordibꝰ fedior sit. Qd aut̃ doctrina¬
a sacdotibꝰ expectat᷑ et uet̾is p̃cepta
sũt legis. et ad titũ pleniꝰ scribit᷑.
Innocens enĩ et absq sermone cõu̾¬
satio qͣntũ exrẽplo ꝓdest: tantum
silẽtio nocet. Nã latratu canum
bacłoq pastoris. lupoꝵ rabies: de¬
t̾rende s̃. Nõ uinolentũ. nõ ꝑcus¬
sorem. uͥtutibꝰ uitia opposuit. Di¬
dicimꝰ quales ẽẽ debeamꝰ. Discamꝰ
quales nõ ẽẽ debeat sac̾dotes. uino¬
mero estuans cito despumat in
libidinez. In uino luxuria. ĩ lu¬
xuria uoluptas. In uoluptate:
impudicicia ẽ. Qui luxuriatur.
uniens mortuꝰ ẽ. Eigo qͥ inebriat᷑:
et mortuꝰ et sepultus ẽ. Noe ad
uniꝰ hore ebrietatẽ nudat femo¬

Expanded text:
in incessu et in habitu et in sermone communi risum spectantibus tj-ibuant et quasi intellegentes, quid sit ornatus, comant se uestibus et munditiis corporis et lautioris mensae epulas parent, cum omnis istius modi ornatus et cultus sordibus foedior sit. quod autem doctrina sacerdotibus expetatur, et ueteris praecepta sunt legis et ad Titum plenius scribitur. innocens enim et absque sermone conuersatio quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet; et latratu canum baculoque pastoris luporum rabies deterrenda est. non uinolentum, non percussorem: uirtutibus uitia obposuit. Didicimus, quales esse, discamus, quales non esse debeant sacerdotes. uinomero aestuans cito despumat in libidines. in uino luxuria, in luxuria uoluptas, in uoluptate inpudicitia est. qui luxuriatur, uiuens mortuus est: ergo, qui inebriatur, et mortuus et sepultus est. Noe ad unius horae ebrietatem nudat femo
Abbreviated transcription (Latin):
Cuia ab aqͥs ceꝑat. funt in aqͥs. Latꝰ
xͥ ꝑcutit᷑ lancea : et baptismi atq
martirii parit̾ sacram̃ta fũdunt᷑.
Post resurrectionẽ apłos mutit ad
gentes. p̃cipit eis ut baptizẽt eas
in misterio tͥnitatis. Penitet facti
ppłm uideoꝵ: et statĩ a setͦ ad bap¬
tisinum mitit᷑. Ante qͣm partiat
parit sion: et nascit̾ gens simul.
P aulꝰ ꝑsecutor eł̃ie. et lupus rapade
beniamin. ananiȩ oui subimitit
cap̃t. Nec ante recuꝑat aspectum:
qͣm curet baptismo cecitatẽ. E unu¬
chus candacis reginȩ ethiopũ lcõne
cont᷑ nat̾am ethiopꝰ pellẽ suã. et
parlus uarietates suas. qui ioħis
acceꝑant baptisma qͥa sp̃m scm̃

Expanded text:
quia ab aquis coeperat, finiuit in aquis: latus quia ab aquis coeperat, finiuit in aquis: latus percutitur lancea et baptismi atque martyrii pariter sacramenta funduntur. post resurrectionem apostolos mittit ad gentes, praecipit eis, ut baptizent eas in mysterio trinitatis. paenitet facti populum Iudaeorum et statim a Petro ad baptismum mittitur. antequam parturiat, parit Sion et nascitur gens simul. Paulus, persecutor ecclesiae et lupus rapax Beniamin, Ananiae oui submittit caput nec ante recuperat aspectum, quam curet baptismo caecitatem. eunuchus Candacis reginae lectione prophetcontra naturam Aethiops pellem suam et pardus uarietates suas. qui Iohannis acceperant baptisma, quia spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
masti in uͥtute tua mare. tu contͥ¬
uisti cap̃t drachonũ in aqͥs. tu cõ¬
fregisti caput drachonis magni.
Ende ⁊ reguli et scorpiones arentia
queq sectant᷑: et postquã ad aqͣs
uenerint: ydrofobas et limphati¬
coratis legis gurgitibꝰ irrigant᷑. Abra¬
ham et ysaac puteos fodiunt. re-¬
pugnãt allofili ⁊ bersabee ciuitas
iuiram̃ti. regnũq salomonis. nom̃
sumit a fontibꝰ Rebecca inuenit᷑
ad puteum. Rachel ꝓpt̾ aqͣs. sub-¬
plantatoris osculo salutat᷑. A oyses
filias sac̾dotis madian: aꝑto puteo ab
iniuria uindicat. p̃cessor dñi ĩ aqͥs
fontiũ iuxta salim q̃d int̾pretatur
Ipse saluator post baptisma. ⁊ scĩfi¬
catas suo lauacro iordanis aquas:
regnũ celoꝵ incipit p̃dicare. ł rimũ
signũ ex aqͥs facit. Samaritana uo¬
catur ad puteũ: sicientes inuitant᷑
ad potũ. Nichodemo ait occulte:
nͥ quis renatꝰ fuerit ex aqͣ et sp̃u
scõ. nõ intͣre eũ in regnũ celorũ.

Expanded text:
masti in uirtute tua mare, tu contrmasti in uirtute tua mare, tu contriuisti capita draconum in aquis, tu confregisti caput draconis magni. unde et reguli et scorpquaeque secuntur et postquam ad aquam venerint hydrophobos et limphaticoratis legis gurgitibus inrigantur. Abraham et Isaac puteos fodiunt, repugnant allophyli. et Bersabee, ciuitas iuramenti,. regnumque Salomonis nomen sumit a fontibus. Rebecca inuenitur ad puteum. Rachel propter aquas subplantatons osculo salutatur. Moyses filias sacerdotis Madiam aperto puteo ab iniuria uindicat. praecessor domini in aquis fontium iuxta Salim, quod interpretatur ipse saluator post baptisma et sanctificatas suo lauacro Iordanis aquas regnum caelorum incipit praedicare. primum signum ex aquis facit, Samaritana uocatur ad puteum, sitientes inuitantur ad potum. Nicodemus discit occulte, nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto, non intrare eum regna caelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
batur: et nascentẽ mũdũ in figa
baptismi part̾iebat. int̾ celum ⁊
t̾ram mediũ extruit᷑ firmam̃tũ
Etneuxta hebraici sermonis. & oͥiͣ¬
ex aqͥs sortit᷑ uocabulũ. et aque
quȩ suꝑ celos ̃. in laudes dñi se¬
parantur. Unde et in ezechiel xxp̃al-
mum de aqͥs q̃d uniat egreditur:
et pennatos fideles de t̾ra ad celũ
leuat. F abricat᷑ homo de limo. ⁊
int̾ manꝰ dei. aqͣrũ sacram̃ta uer-¬
santur. P lantat᷑ paradisꝰ ĩ eden ⁊
unꝰ fons in qͣtuor pͥncipia diuidit᷑.
Cui postia egrediens de templo et
cõtra soł ortũ uadens. amaraᷤᷤ aqͣs
mortuasq uiuificat. Peccat mundꝰ
et sine aquarũ diluuio nõ purgat᷑.
mo: ita ad noe qͣsi ad xp̃m in ior-¬
dane deuolat. et ramo refectionis
ac luminis pacẽ orbi annunciat.
Farao cũ exxercitu suo nolens ppłm
dei exire de egipto: in tipo baptis¬
matis suffocatur. Et in psalmiᷤᷤ de
intfectione illiꝰ scribit᷑. T̃ u confir¬

Expanded text:
batur , et nascentem mundum in figura batur , et nascentem mundum in figura baptismi parturiebat. Inter coelum et terram, medium exstruitur firmamentum; et juxta Hebraici sermonis ex aquis sortitur vocabulum: et aquae quae super coelos sunt, in laudes Dei separantur. Unde et in Ezechiele Prophetmum de aquis, quod vivit, egreditur et pennatos fideles de terra ad coelum levat. Fabricatur homo de limo , et inter manus Dei aquarum sacramenta versantur. Plantatur paradisus in Eden ; unus . fons in quattuor principia diuiditur, qui postea egrediens de templo et contra solis ortum uadens amaras aquas mortuasque uiuificat. peccat mundus et sine aquarum diluuio non purgatur.mo ita ad Noe quasi ad Christum in Iordane deuolat et ramo refectionis ac luminis pacem orbi adnuntiat. Pharao cum exercitu suo nolens populum dei exire de Aegypto in typo baptismatis suffocatur. et in Psalmis de interfectione illius scribitur: tu confir
Abbreviated transcription (Latin):
declinare: et ancillas suas hab̾e
tore stolam millis m̾uerĩt. Cõfestĩ
apło colla submittet: et inuitus
int̾ uaores eas reciꝑe coget᷑. sin ãt
pͥncipale rescͥptũ eadẽ tenuitas
impet᷑re nõ quiu̾it: cũ romanis
legibꝰ scita ȩccłiȩ mutabunt᷑ Uide
ne hoc qd dr̃ uniꝰ uxoris uirũ:
uniꝰ mulieris possit intelligi. ut
ad coitũ magis referat᷑: quã ad do¬
tales tabulas. hec uniuersa ꝓfe¬
rimus nõ q̃d iuri et simplici in¬
telligentiȩ resistamꝰ: s ut doceamꝰ
te scͥpturas scãs sic intellige̾ ut
scͥpture s̃: nec euacuare baptismũ
saluatoris. et totũ patibuli sacram̃¬
tum irritũ face̾. Reddamꝰ q̃ paulo
ante ꝓmisimꝰ. et de scola rethoꝵ
aquarũ laudes et baptismi p̃dicemꝰ
Rudis mundꝰ necdũ sole rutilante.
nec pallente luna. nec astris micã-¬
tibus. incõpositã ⁊ inuisibilem
mat̾iem abissoꝵ magnitudo ⁊ de¬
formes tenebix oppͥmebãt: solꝰ sp̃s
dĩ in aurige modum suꝑ aqͣs fere

Expanded text:
declinare, et ancillas suas haberetore, stolam illis meruerint, confestim Apostolo colla submittent, et inviti inter uxores eas recipere cogentur. Sin autem Principale rescriptum eadem tenuitas impetrare non quiverit, cum romanis legibus scita Ecclesiae mutabuntur. Vide ne hoc quod dicitur: unius uxoris virum, unius mulieris possit intelligi, ut ad coitum magis referatur, quam ad dotales tabulas. Haec universa proferimus, non quo verae et simplici intellegentiae resistamus, sed ut doceamus te scripturas sanctas sic intellegere, ut scriptae sunt, nec euacuare baptismum saluatoris et totum patibuli sacramentum initum facere. Reddamus, quod paulo ante promisimus, et de schola rhetorum aquarum laudes et baptismi praedicemus. rudis mundus necdum sole rutilante nec pallente luna nec astris micantibus inconpositam et inuisibilem materiem abyssorum magnitudine et deformibus tenebris obprimebat. solus spiritus dei in aurigae modum super aquas fe
Abbreviated transcription (Latin):
clames ẽẽ q̃d diximꝰ accipe ⁊ aliã
ex planationẽ ne tͥ soli liceat nõ
uoluntatẽ legi: sed legẽ iuingere
uoluntati. Quidã coacꝰte interp̃¬
tantur uxores ꝓ eccłiis uiros pro
ep̃is deb̾e accipi: et hoc in nicea
quoq sinodo a patbꝰ eẽ decretũ.
Nede alia ad aliã eccl̃iã ep̃s tͣns fe¬
ratur. ne uͥginał pauꝑculȩ socie¬
tate cõtẽpta. ditioris adulterȩ q̃rat
amplerus. & qͦmͦ culpa et uitiũ

Expanded text:
clames esse, quod diximus; accipe et aliam clames esse, quod diximus; accipe et aliam explanationem, ne tibi soli liceat non uoluntatem legi, sed legem iungere uoluntati. quidam coacte interpretantur uxores pro ecclesiis, uiros pro episcopis debere accipi — et hoc in Nicena quoque synodo a patribus esse decretum, ne de alia ad aliam ecclesiam episcopus transferatur, ne uirginali pauperculae societate contempta ditioris adulterae quaerat amplexus — et, quomodo culpa et uitium
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ tue sordes lote sint. et meę
mundiciȩ sordidate si in eodem¬
statu ꝑmansissẽt. quo fuerant.
Si enĩ sordes fuissent lotȩ: utiq
fuissẽt et meȩ. Rogo que ẽ ista
t̾giu̾satio. et acum̃ om̃i pistillo
qͥa nõ ẽ sordidũ. Sordidũ ẽ. non
dimisit dñs qͥa nõ habuit quod
habeat baptisma et aqua in xxp̃o
scĩficata grãm: paululũ pꝰ docebo:
int̾im uixta uulgare ꝓuerbium
malo arboris nodo: malꝰ cuneus
reqͥrendꝰ ẽ. Hoc q̃d dic̃ uniꝰ uaoris
uirũ: pot̾̃ alit̾ disseri. Ex uideis
reliquiis ꝯgregabat᷑. sciebat lege
cõcessum et exẽplo patͥarcharum
ac moysi familiare ppło nou̾at:
in multis uxoribꝰ lib̾os sparg̾e.
ipsis qͦq sacdotibꝰ huiꝰ licentiȩ
patebat arbitͥũ. P recepit gͦ ne ean¬
dem licentiã eccłiȩ sͥ uendicent.
sacdotes ne bina parit̾ et̾na con-¬
uigia sortiant᷑. sed et singłaᷤᷤ uno
tp̃re uxores habeãt. Ne cõtẽptiosũ

Expanded text:
quomodo tuae sordes lotae sunt et meae quomodo tuae sordes lotae sunt et meae munditiae sordidatae? \'non dstatu mansisse quo fuerant; si enim sordes fuissent, lotae utique fuissent ut meae. Rogo quae est ista tergiversatio, et acumen omni pistillo quia non est sordidum, sordidum est? Non dimisit Dominus, quia non habuit quod habeat baptisma, et aqua in Christo sanctificata gratiam, paululum post docebo: interim juxta vulgare proverbium: Malo arboris nodo, malus cuneus requirendus est. Hoc quod dicit, unius uxoris virum, potest et aliter disseri. Ex Judaeis reliquiis cogebatur. sciebat lege concessum, exemplo patriarcharum ac Moysi familiare populo nouerat in multis uxoribus liberos spargere, ipsis quoque sacerdotibus huius licentiae patebat arbitrium: praecipit ergo, ne eandem licentiam ecclesiae sibi uindicent sacerdotes, ne bina pariter et trina coniugia sortiantur, sed ut singulas uno tempore uxores habeant. contentiosum
Abbreviated transcription (Latin):
uxor et scortũ imputat᷑ infeli¬
citas cõtugis mortue: et libido
m̾etricia coronant᷑: Ille si prior
uxor uiu̾et. aliã nõ hab̾et: tu ut
passim caninas nuptias uĩgeres:
qͥd potes excusare. forsitan timu¬
isse te dicas: si matͥmoniũ copu-¬
lasses. nõ posses aliqño cłicꝰ ordinari.
Ille in uxxore optauit lib̾os: tu m
metrice sobolẽ ꝑdidisti. Illũ nat̾e
et bñdictioni seruientẽ crescite ⁊
multiplicamini ⁊ replete t̾rã cu¬
biculoꝵ secreta texer̃ te cubantẽ
ad coitũ. publica facies execrata ẽ
Ille qd licebat u̾ecundo pudore ce¬
lauit: tu qͥ nõ licebat impudent̾̃
om̃iũ ocłis ingessisti illi scͥptũ
ẽ. honorabiles nuptię. et cubile
immacłatũ: tͥ legit᷑. fornicatores¬
pit tẽplũ dĩ: corrũpit illum ds̃
Om̃ia inqͥt nob̾ in baptismate cõ¬
donata s̃ cͥmina. Nec post indul¬
gentiam: iudicis metuenda se-
bene et fidelit̾ cõdonata. S q̃ro

Expanded text:
uxor et scortum? inputatur infeliuxor et scortum? inputatur infelicitas coniugis mortuae \'et libido meretricia coronatur? ille, si prior uxor uiueret, aliam non haberet; tu, ut passim caninas nuptias iungeres, quid potes excusare? forsitan timuisse te dicas, ne, si matrimonium copulasses, non Ille in uxore optavit liberos, tu in meretrice sobolem perdidisti. Illum naturae et benedictioni Domini servientem: Crescite et multiplicamini, et replete terram , cubicuad coitum publica facies exsecrata est. Ille quod licebat verecundo pudore celavit; tu quod non licebat impudenter omnium oculis ingessisti. Illi scriptum est: Honorabiles nuptiae, et cubile immaculatum ; tibi legitur: Fornicatorespit templum dei, corrumpet illum deus. omnia, inquit, nobis in baptismate condonata sunt crimina — nec post indulgentiam iudicis metuenda seue-, bene et fideliter condonata. sed quaero:
Abbreviated transcription (Latin):
quã idõ accepi: ne facẽm qd fecisti:
Audiãt ethnici messes ęccłiȩ de qͥbꝰ
cotidie horrea nr̃a cõplent᷑. Audiãt
cathecumini qͥ s̃ fidei cãdidati
ne uxores ducãt añ baptisma. ne
honesta uingãt matͥmonia. sed
scortoꝵ et articoꝵ ritu. ac de re
publica platonis ꝓmiscuas uxo¬
res: cõmunes lib̾os habeãt. ĩmo
caueãt qͣletũq uocabulũ ꝯiugis.
ne postquã in xͦ credid̾int: noceat
eis q̃d aliqño nõ cõcubinas. nec
metrices. sed urrores habuerint.
Recolat unꝰquisq ꝯscientiã suã. et
totiꝰ uuln̾a pingat etatis. Cumq
uerũ udicẽ pͥoꝵ se exhibuerit
delictoꝵ: audiat increpantẽ iħm.
U̾ pocͥta eice pͥmũ trabẽ de ocło
tuo. et tũc uideb̾ eicere. festu¬
cam de ocło fr̃is tini: uere scri-¬
barum et phariseoꝵ similes cu-¬
licem liqͣntes: et camelũ glutiẽtes:
Decimamꝰ m̃tam. ⁊ anetũ. et dĩ iu-¬
dicium p̃t̾mittimꝰ. Iuid simile

Expanded text:
quam ideo accepi, ne facerem, quod fecisti? quam ideo accepi, ne facerem, quod fecisti? audiant ethnici, messis ecclesiae, de quibus cotidie horrea nostra conplentur; audiant catechumeni, qui sunt fidei candidati, ne uxores ducant ante baptisma, ne honesta iungant matrimonia, sed Scottorum et Aticottorum ritu ac de Re publica Platonis promiscuas uxores, communes liberos habeant; immo caueant qualecumque uocabulum coniugis, ne, postquam in Christo crediderint, noceat eis, quod aliquando non concubinas nec meretrices, sed uxores habuerint! Recolat unusquisque conscientiam suam et totius uulnera plangat verum judicem priorum se exhibuerit delictorum, audiat increpantem Jesum: hypocrita, eice primum trabem de oculo tuo et tunc uidebis eicere festucam de oculo fratris tui. uere scribarum et pharisaeorum similes, culicem liquantes et camelum glutientes decimamus mentam et anetum et dei iudicium praetermittimus. quid simile