comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habebis : si a te mundi curas abieceris Semꝑ interna quiete
frueris : si te abstrepitu terrenarum actionũ sub trax eris:¬
Diuitiae : num quã sine peccato adquirunt᷑: Nullus res ter¬
renas sine peccato: ad ministrat: ualde rarũ ÷: ut qui diuitias
possident. ad requiem tendant Qui ad res terrenas se
inplicat : adĩ amore se se parat: Qui in rerũ amore defigit᷑
In dõ nullatenus delectatur. Curȩ enĩ rerum: ab intentione
dĩ auertunt: Nemo potest amplect dĩ gloriam: simul &
amari non possunt: Propt̃ dm̃ ergo renuntia omnibus. Ascli
curis : te ꝓpt̃ dm̃ suspende: sine impedimento scłi : dõ deser
sollicitudo rerũ : ab intentione di suspendat: Abicȩ ate: quic¬
quid impedire bonũ ꝓpositũ potest Toto animo & odi &
damna: quod diligit mundus: Esto mortus mundo: & mundus
tibi: Mundi gloriã : tam quã mortus non aspicias. Tam quã

Expanded text:
habebis, si a te mundi curas abjeceris; semper interna quiete habebis, si a te mundi curas abjeceris; semper interna quiete frueris, si te a strepitu terrenarum actionum subtraxerisdivitiae nunquam sine peccato administrantur. Nullus res terrenas sine peccato administrat. Valde rarum est ut qui divitias possident ad requiem tendant; qui curis terrenis se implicant, a Dei timore se separant. Qui in rerum amore defigitur, in Deo nullatenus delectatur. 94. Curae enim rerum ab intentione Dei avertunt. Nemo potest amplecti Dei gloriam simul, et riosus. Propter Deum ergo renuntia omnibus, a saeculi curis te propter Deum suspende, sine impedimento saeculi Deo servite sollicitudo rerum ab intentione Dei suspendat. Abjice a te quidquid impedire bonum propositum potest. Toto animo et odi, et damna, quod diligit mundus; esto mortuus mundo, et mundus tibi; mundi gloriam tanquam mortuus non aspicias, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
constipatus: semꝑ tamen in poena ÷: semꝑ in angustia. semper
in merore . semꝑ indiscrimine: Insyricis stratis cubat : sed
turbidus: In pluma iacet : sed pallidus In lectis aureis:
sed turpatus: Breuis est huiꝰ mundi felicitas: Modica est.
huiꝰ scłi gła: Caduca ẽ. & fragilis: temporalis potentia: Dic
ubi sunt reges. ubi principes. ubi imperatores. ubi locu¬
pletes rerum. ubi potentes scłi. ubi diuites mundi: Quasi
umbra transierunt: uelut somniã euanuerunt: Queruntur:
& non sunt: Diuitiae : usque ad periculũ ducunt: Diuitiȩ:
ꝓpter diuitias indiscrimen uenerunt: Multos exitiabi les. fecer̃
diuitiae: Multis: mortem generauerunt opes: Num quã requiẽ
mentis habet: qui curis terrenis se subdit: Sollicitudines enĩ
rerũ : mentẽ conturbant: Curȩ rerum: mentem exagitant:
Potentia eñĩ sollicitudinis: num quam caret angustia: Si ergo
uis esse qui etus: nihil scłi appetas Semꝑ mentis requiem

Expanded text:
tutus, semper tamen in poena est, semper in angustia, semper in moerore, semper in discrimine; in sericis stratis cubat, sed turbidus; in pluma jacet, sed pallidus; in lectis aureis, sed turbatus. 91. Brevis est hujus mundi felicitas, modica est hujus saeculi gloria, caduca est et fragilis temporalis potentia. Dic ubi sunt reges? ubi principes? ubi imperatores? ubi locupletes rerum? ubi potentes saeculi? ubi divites mundi? quasi umbra transierunt, velut somnium evanuerunt. Quaeruntur, et non sunt; divitiae usque ad periculum ducunt, divitiae t. Multi propter divitias in discrimen venerunt; multis exitiabiles fuerunt divitiae, multis mortem generaverunt opes. 92. Nunquam mentis requiem habet, qui curis terrenis se subdit; sollicitudines enim rerum mentem conturbant, curae rerum mentem exagitant. Potentia enim sollicitudinis nunquam caret angustiis. Si ergo vis esse quietus, nihil saeculi appetas; semper mentis requiem
Abbreviated transcription (Latin):
VERBORŨ ꝓmissionis dominicae quo dnm
henne supplitium itt se habet: ut p̃currat impiorũ dam¬
pnatio. et post sequatur remuneratio electorũ: xp̃o dnõ
p̾dicante. Ibunt impii in supplitium aeternũ. Iusti autẽ
inuitam aett̾nam: In a pocalipsin seruatum quoq hunc or¬
dinem legimus: ubi signanter ex pressum est Prius enim de
diabolo ac suorũ omiũ pena refertur et dicitur: mors etin¬
in librouitae : missus ẽ instagnũ ignis Post inde descõrũ be¬
atitudine futura subiuingitur: E tuidi caelũ nouũ. et ter¬
ram nouam: Quibus uerbis datur intelligi: quodiusto
dei uiditio prius peccatorib irrogetur supplitui. et postea

Expanded text:
verborum promissionis Dominicae, quo Domerenne supplicium, ita se habet, ut praecurrat impiorum damnatio, et post sequatur remuneratio, Chisto Domino praedicente: Ibunt impii in supplicium aeternum; justi autem in vitam . In Apocalypsi quoque servatum hunc ordinem legimus, ubi signanter expressus est. Prius enim de diaboli ac suorum omnium poena refertur, et dicitur: Mors et ininfernus missi sunt in stagnum ignis : post inde de sanctorum beatitudine futura subjungitur: Et vidi coelum novum, et terram novam . Quibus verbis datur intelligi quod justo Dei judicio prius peccatoribus irrogetur supplicium, et postea
Abbreviated transcription (Latin):
le non occurrit: Hoc unum tantũ de hacre ex omeliis pa¬
pe gregorii legisse recolo: ubi ait Credendũ ÷ autẽ quod
ante retributionẽ extremi uiditii. iniusti in requie quosdã
iustos conspitiant : ut eos uidentes et conspitientes ingaudio.
non solum desuo supplitio sed &iam deillorũ bono erucient᷑:
Iusti uero intormentis semꝑ intuent᷑ in iustos: ut hinc eorũ
gaudiũ crescat quia malum conspitiunt quod miseri cordit̃
ecillã tante beatitudinus claritaitẽ apudiustorũ animos
fuscat cons pectec poena reꝓborũ: quia ubuam compassio
miseriae nonerit. minuere ꝓculdubio beatorũ letieia non
ualebit. Quid autẽ mirũ si dum iusti inuistorũ torm̃¬
ta conspitiunt. hoc eis ueniet in obsequiũ gaudiorũ: quan¬
dodoinpictura niger color susternitur. ut albus uel rube-¬
us clarior uideat᷑: et quamuis eis sua gaudia ad perfruen¬
dum plene suffitiant: mala tamen reꝓborũ absq dubio semper¬

Expanded text:
le occurrit. Hoc unum tantum de hac re in homiliis pale occurrit. Hoc unum tantum de hac re in homiliis papae Gregorii legisse me recolo, ubi ait: « Credendum est quod, ante retributionem extremi judicii, injusti in requie quosdam justos aspiciant, ut eos videntes et conspicientes in gaudio, non Justi vero in tormentis semper intuentur injustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia malum conspiciunt quod misericorditer Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud justorum animum fuscat conspecta poena reproborum, quia ubi jam compassio misericordiae non erit, minuere procul dubio beatorum laetitiam non valebit. Quid autem mirum, si, dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis eveniat in obsequiis gaudiorum, quando et in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Et quamvis eis sua gaudia ad perfruendum plene suffi
Abbreviated transcription (Latin):
didicimus. quod mortuo
diuite illo et sepulto ininfernũ. paupere quoq illo
lazaro insinu a brahae in requiẽ collocato: et diues in infer¬
no collocatus abraham uellazarum pauperẽ uiderit. et
abraham duitẽ illũ positũ intormentis aspexerit: &
haec si quidẽ ante aduentũ xpĩ apud inferos gestti eẽ accd¬
pimus Ceterum cũ dñs et saluator nr̃ ꝓ omĩb nobis mo¬
riens ad inferni in anima sola descendit: patriarchis
qui in locis inferi tenebantur. ccelestis paradysi ianuã reserauit:
Q uia ergo ittiest quod illos & deinferis eruit. et incaelesti regi¬
one collocauit : non in merito queritur utrũ modo abraham
ceteriq scĩ deilloloco caelestis paradysi quo resurgente xpõ
locati sunt. possint ita uidere impiorum animas in inferno:
sicut deloco illo unde moriente xpõ eductaͥ sunt facere potuer̃:
Hanc siquidẽ questionẽ sicut modo hic a me uidetur ꝓponi: oc¬
cupato mihi diuersis negotiorũ tumultib ubi legerim faci¬

Expanded text:
didicimus quod mortuo divite illo, et sepulto in inferno, paupere quoque illo Lazaro in sinu Abrahae in requie constituto, et dives in inferno collocatus Abraham vel Lazarum pauperem viderit, et Abraham divitem illum positum in tormentis aspexerit . Et haec siquidem ante adventum Christi ad inferos facta esse accepimus. Caeterum cum Dominus et Salvator noster, pro omnibus moriens, ad inferna anima sola descendit, patriarchis, qui in locis inferi tenebantur, coelestis paradisi januam reseravit. Quia ergo ita est, quod illos et de inferis eruit, et in coelesti regione locavit, non immerito quaeritur utrum modo Abraham caeterique sancti de illo loco coelestis paradisi, quo resurgente Christo locati sunt, possint ita videre impiorum animas in inferno, sicut de loco illo, unde moriente Christo educti sunt, facere poterant? Hanc siquidem quaestionem sicut modo hic a me videtur proponi, occupato mihi diversis negotiorum tumultibus, ubi legerim non faci
Abbreviated transcription (Latin):
et uirginẽ genuisse: et post partũ uirginẽ ꝑ mansisse :
Nec hoc blasphemiae heluidii ad quiescendũ quidiaẽ.
uirgo ante partũ : non uirgo post partũ: xxaui
abolenda ꝑignẽ: sed inmelius cõmutunda: Figu¬
rã autẽ mundi idest immaginẽ non substantiã tran¬
facultutes cũ dispensatione paupe¬
rib erogare : melius ẽ ꝓ intentione sequendi dnm̃
insemel donare. & absolutũ sollicitudine cũ xp̃o egere
CaRitũ

Expanded text:
et virginem genuisse, et post partum virginem permansisse. Nec est blasphemiae Helvidii acquiescendum qui dixit: Fuit virgo ante partum, non virgo post partum. CAPUT abolenda per ignem, sed in melius commutanda: figuram mundi, id est, imaginem non substantiam, tranfacultates cum dispensatione paupe erogare: melius est pro intentione sequendi Dominum insimul donare, et absolutum sollicitudine egere Maritu
Abbreviated transcription (Latin):
te ds̃ qualis es: sed amatte talẽ qualẽ te esse uult:¬
& ideo ille te ut muteris: hortatur : Concorda cum illo.
coeperis et tu odisse te talem. qualis es sicut te talem
odit ds̃ : Incipis ipsũ diligere dm̃ qualis est: Aegrum
ad tendite: Eger: egrotantem se odit qualis est: Inde
coepit concordare cũ medico : quia & medicus odit eum
qualis est: Nam ideo uult sanũ esse : quia odit eum febrientẽ:
& est medicus febris persecutor : ut sit hominis liberator:
Sic auaricia : Sic libido : Sic odid̃: concupiscentia :
luxuria: Sic nugacitas spectaculoꝵ febres sunt animȩ

Expanded text:
te Deus qualis es, sed amat te talem qualem te esse vult: ette Deus qualis es, sed amat te talem qualem te esse vult: et ideo ille te ut muteris hortatur. Concorda cum illo, coeperis et tu odisse te talem qualis es, sicut te talem odit Deus, incipis jam ipsum diligere Deum qualis est. 10. Aegrum attendite. Aeger aegrotantem se odit qualis est: inde incipit concordare cum medico. Quia et medicus odit eum qualis est: nam ideo vult sanum esse, quia odit eum febrientem: et est medicus febris persecutor, ut sit hominis liberator. Sic avaritia, sic libido, sic odium, concupiscentia, luxuria, sic nugacitas spectaculorum, febres sunt anim
Abbreviated transcription (Latin):
tu: Alit̃ est ĩmago tua infilio : Alit̃ inspeculo: In filio:
imago tua : scđm equalitatẽ substantiae: Inspeculo autẽ.
quantũ longe ẽ. a substantia : & tamen est quȩdam imago
tua : quã uis non talis qualis infilio tuo scđm substantiã:
Sic increatura non hoc est imago dĩ qđ ÷ infilio: qui hoc ÷
qđ pat̃. Idest uerbũ dĩ ꝑ qđ facta sunt om̃ia : Recipe ergo
similitudinẽ dĩ: quã ꝑ i ala facta amisisti Sicut em̃i
in nũmo imago imperatoris. a lit̃ ÷ & alit̃ infilio : Nam
imago et imago est: Sed alit̃ impressa .ẽ. in nũmo : alit̃
infilio: alit̾ insolido aureo lmago imperatoris: sic & tu
numus dĩ ex hoc melior quia cum intellectu. et cũ quadã
uita nũmus es : ut scias &iam cuꝰ imaginem geras. & ad
cuiꝰ imaginem factus sis : Nam nummus: nescit se habere
imaginem imperatoris : Ergo ut dicere coeperam odit

Expanded text:
tu. Aliter est enim imago tua in filio, aliter in speculo: in filio est tu. Aliter est enim imago tua in filio, aliter in speculo: in filio est imago tua secundum aequalitatem substantiae; in speculo autem quantum longe est a substantia, et tamen est quaedam imago tua, quamvis non talis, qualis in filio tuo secundum substantiam. Sic in creatura, non hoc est imago Dei, quod est in Filio, qui hoc est quod Pater, id est, Verbum Dei per quod facta sunt omnia. Recipe ergo similitudinem Dei, quam per mala facta amisisti. Sicut enim in nummo imago imperatoris aliter est, aliter in filio: nam imago et imago est; sed aliter impressa est in nummo, aliter in filio, aliter in solido aureo imago imperatoris: sic et tu nummus Dei es, ex hoc melior, quia cum intellectu et cum quadam vita nummus Dei es, ut scias etiam cujus imaginem geras, et ad cujus imaginem factus sis: nam nummus nescit se habere imaginem imperatoris. Ergo ut dicere coeperam, odit
Abbreviated transcription (Latin):
te ds̃ facere similẽ sui : & conaris tu dm̃ facere similẽ tui:ꝰ
Placeat tibi ergo ds̃ qualis. ẽ: non qualem illũ esse uis. Euersus
enĩ es: & talem uis dm̃ qualis es: Non qualis ẽ: Si aut placeat tibi
qualis . ẽ corrigeris et diriges in eã regulam cortuũ aqua nunc
alienus distortus es: Placeat tibi ds̃ qualis est : Nonte ipse amat
qualis es. sed oditͭ᷑ qualis es:. Ideo tuimiseret᷑ quia odit te
qualis es: ut faciat te qualis non dum es. faciat dixi : qualis
non dum es Nã illud tibi non ꝓmittit quia faciat te qualis ::¬
Nam eris qualis ẽ : sed aquendã modũ : Id est imitator di
uel ut imago : sed non qualis imago est filius: nam etiam
imagines in homanibus : diuerse sunt: filius hominis
habet imaginem patris sui: & hoc ÷ qđ pat̃ eius : quia homo :
sicut pat̃ eius : Inspeculo autẽ imago tua : Non hoc est qđ

Expanded text:
te Deus facere similem sui, et conaris tu Deum facere similem tui. te Deus facere similem sui, et conaris tu Deum facere similem tui. Placeat tibi ergo Deus qualis est, non qualem illum esse vis. Perversus enim es, et talem vis Deum qualis es, non qualis est. Si autem placeat tibi qualis est, corrigeris, et diriges in eam regulam cor tuum, a qua nunc alienus distortus es. Placeat tibi Deus qualis est, ama qualis est: non te ipse amat qualis es, sed odit te qualis es. Ideo tui miseretur, quia odit te qualis es, ut faciat te qualis nondum es. Faciat te, dixi, qualis nondum es. Nam illud tibi non promittit, quia faciet te qualis esNam eris qualis est, sed ad quemdam modum; id est, imitator Dei velut imago, sed non qualis imago est Filius. Nam etiam imagines in hominibus diversae sunt. Filius hominis habet imaginem patris sui, et hoc est quod pater ejus, quia homo est sicut pater ejus. In speculo autem imago tua non hoc est quod
Abbreviated transcription (Latin):
onere portare: nec ꝑuenit ad canticũ nouũ : nisi iam cum
uoluptate cantans: Nam qui portat cum tinore : ad inͣ uetere
est: & quid ÷ qđ dico fratres: ad tendite Non concordabit
cũ aduersario suo : qui cũ timore ad huc facit Timet eñĩ
ne ueniet ds̃ : & damiet illũ : Nam nondũ delectat castitas
Non dũ illũ delectat iusticia. sed iudiciũ dĩ formidans:
a factis temperat: Non concupiscentiã ipsã damnat : quȩ
saeuit In eo: Nondum illũ delectat qđ bonũ ÷. Non ibi habet
suauitatem ut cantet canticũ nouũ. sed deuetustate poenas
timet : Nondum concordauit cũ aduersario: Tales eñĩ homines
plerũq supplantantur : tali cogitatione ut dicant sibi : Si fieri
posset. Non nobis minaret᷑ ds̃: Non talia ꝑ prohetas suos diceret
Ignosceret omnibus : post ea ueniret. ne minẽ mitteret Iri
gehennas: Iam quia iniquus est: Iniquum uult dm̃: Vult

Expanded text:
onere portare. Nec pervenit ad canticum novum, nisi jam cum onere portare. Nec pervenit ad canticum novum, nisi jam cum voluptate cantans. Nam qui portat cum timore, adhuc in vetustate est. Et quid est quod dico, fratres, attendite. Non concordavit cum adversario suo, qui cum timore adhuc facit: timet enim ne veniat Deus, et damnet illum. Nam nondum delectat castitas, nondum illum delectat justitia; sed judicium Dei formidans, a factis temperat: non concupiscentiam ipsam damnans, quae saevit in eo. Nondum illum delectat quod bonum est: nondum ibi habet suavitatem, ut cantet canticum novum; sed de vetustate poenas timet: nondum concordavit cum adversario. CAPUT VIII. 9. Tales enim homines, plerumque supplantantur tali cogitatione, ut dicant sibi: Si fieri posset, non nobis minaretur Deus, non talia per Prophetas suos diceret,ignosceret omnibus, postea veniret, neminem mitteret in gehennas. Jam quia iniquus est, iniquum vult Deum. Vult
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ: ut aut cantet canticũ nouũ: sit nouus homo:
Quomodo aũt esse possit nouus homo.: Audi non me sed
apostolũ dicentem: Exuite uos ueterem hominem: et
induite nouũ: & nequis putaret cum dixit exuite uos ueterẽ
hominẽ. & induite nouũ aliquid ponendũ esse & aliquid
accipiendũ : cum de mutando preciperet ds̃ hominẽ : subiecit
et ait: Qua ꝓpt̃ deponentes mendatiũ : loquimini ueritatẽ :
hoc ÷ qđ ait. exuite ueterem hominem et induite nouũ:
hoc dixit : mutate mores: Scłm diligebatis: dm̃ diligite:
Nugatoria inquitatis. temporales uoluptates diligebatis :
proximũ diligite: Si di lectione facitis: canticum nouũ
cantatis : Si timore faciatis: facitis tamen: Portatis quidẽ
psalteriũ : sed non dũ cantatis: Si aũt nec faciatis.
proicitis ipsũ psalteriũ: Melius ÷ ł portare : quã picere :
Sed rursus melius cum uoluptate cantare : quam cũ

Expanded text:
novum. Ut autem cantet canticum novum, sit novus homo. novum. Ut autem cantet canticum novum, sit novus homo. Quomodo autem possit esse novus homo, audi, non me, sed Apostolum dicentem, Exuite, vos, veterem hominem, et induite novum. Et ne quis putaret, cum dixit, Exuite, vos, veterem hominem, et induite novum; aliquid deponendum esse et aliquid accipiendum, cum de mutando praeciperet homine, subjecit et ait, Quapropter deponentes mendacium, loquimini veritatem . Hoc est quod ait, Exuite veterem hominem, et induite novum: hoc dixit, Mutate mores. Saeculum diligebatis, Deum diligite: nugatoria iniquitatis, temporales voluptates diligebatis; proximum diligite. Si dilectione facitis, canticum novum cantatis: si timore facitis, facitis tamen; portatis quidem psalterium, sed nondum cantatis: si autem nec hoc facitis, projicitis ipsum psalterium. Melius est vel portare, quam projicere: sed rursus, melius cum voluptate cantare, quam cum
Abbreviated transcription (Latin):
lapideis conscripta erant decem precepta legis: qđ est
psalteriũ decẽ chordarum: Tria in una tabula ad dm̃
pertinentia : septem in altera tabula ad proximũ : In altera
ergo tabula primũ est : honora patrẽ tuũ & matrem tuã:
Secundũ Non meechaberis : Tercium non occides : Quartũ :
non furaberis: Quintũ non falsum testimonium dices: Sextũ :
ad dilectionẽ dĩ pertinentibus : si in psalterio decem:
chordarum uolumus cantare canticũ nouũ: Ad tendat eñĩ
iudeorum: ista indecalogo non obseruabit: & qui cumq
obtemperabant timore: ob temperabant poene non amore
iusticiȩ: Portabat psalteriũ : non cantabat: Cantanti eñĩ
uoluptas : timenti onus est: Ideo uetus homo aut nori facit :
aut timore facit Noni amore scĩ tatis : Non dilectione
castitatis : temperantiȩ caritatis sed timore. uetus enim
homo ẽ. & uetus homo canticum uetus potest cantare: Non

Expanded text:
lapideis conscripta erant decem praecepta legis — quod et lapideis conscripta erant decem praecepta legis — quod et psalterium decem chordarum — tria in una tabula ad deum pertinentia, septem in altera tabula ad proximum.. in altera ergo tabula primum est: honora patrem tuum et matrem tuam; secundum: non moechaberis; tertium: non occides; quartum: non furaberis; quintum: non falsum testimonium dices; sextum: nad dilectionem dei pertinechordarum volumus cantare canticum novum. CAPUT VII. 8. AtJudaeorum istam in decalogo: non observavit. Et quicumque obtemperabant, timore obtemperabant poenae, non amore justitiae: portabant psalterium, non cantabant. Cantanti enim voluptas est, timenti onus est. Ideo vetus homo aut non facit, aut timore facit; non amore sanctitatis, non delectatione castitatis, temperantiae, charitatis, sed timore. Vetus enim homo est; et vetus homo canticum vetus cantare potest, non
Abbreviated transcription (Latin):
proximi : ad duo itaq precepta. id est ad dilectaonẽ dĩ
et ꝓximi : ꝑtinet de calogus: Ad primũ preceptũ tres chordȩ
pertinent : quia ds̃ trinitas : Ad alterum preceptum id est
ad dilectionẽ ꝓximi : septem chordȩ quomodo uiuatur
inter homines: Nam ipse numerus septenarius tam quam
septem chordarũ : Incipit ab honore parentũ: honora patrẽ
tuũ & matrem tuã: Ad parentes enĩ suos homo aperit oculos:
& haec uita ab eoꝵ amicitia sumit exordiũ: Quis quis autem
suis parentibs non defert honorem. quibus parcere poterit :
honora patrẽ tuũ et matrẽ tuã: & dicit apostolus: honora
patrẽ et matrẽ : qđ est mandatũ primũ: Quo modo primũ.
quando quartum mandatũ est . nisi quia inseptenario numero
est primũ : Ad dilectionem ꝓximi: primũ est in altera tabula
Nam ideo duae tabulȩ legis datȩ sunt: Ds enĩ famulo suo
moysi inmonte duas tabulas dedit : Inquibus duabus tabulis

Expanded text:
proximi; ad duo itaque praecepta, id est ad dilectionem dei proximi; ad duo itaque praecepta, id est ad dilectionem dei et proximi, pertinet decalogus. ad primum praeceptum tres chordae pertinent, quia deus trinitas. ad alterum praeceptum uero, id est ad dilectionem proximi, septem chordae: quomodo uiuatur inter homines. nam ipse numerus septenarius tamquam septem chordarum incipit ab honore parentum: honora patrem tuum et matrem tuam. ad parentes enim suos homo aperit oculos et haec uita ab eorum amicitia sumit exordium. quisquis autem suis parentibus non defert honorem, quibus parcere poterit? honora patrem tuum et matrem tuam; et dicit apostolus: honora patrem et matrem, quod est mandatum primum. quomodo primum, quando quartum mandatum est, nisi quia in septenario numero est primum ? ad dilectionem proximi primum est in altera tabula. nam ideo duae tabulae legis datae sunt. deus enim famulo suo Mosi in monte duas tabulas dedit, in quibus duabus tabulis
Abbreviated transcription (Latin):
turum. & sine fine requieturũ: Nam om̃ia superiora
que dicta sunt id est dies superiores: habent uesperã :
Septimus iste dies non habet uesperam: ubi ds̃ scĩ ficauit
requiem: Dicit᷑ ibi. factũ ÷ mane : Inciperet ipse dies:
Non dictũ est factũ ÷ uespere ut finiretur : sed dictum ÷
factũ est mane ut fieret dies sine fine : Sic incipit ergo
requies nr̃a quasi mane. sed nonfinitur : quia in aeternũ
uiuemus: Ad hanc spem quicquid facimus: si facimus sabbatũ
obseruamus: Ipsa tercia chorda huiꝰ decalogs id est psal¬
terii dechacordi. In tribus chordis. ad dm̃ pertinent
tua : et de ꝓximo nr̃o nihil diceretur: non essec
dechachordũ sed trichordũ: Quia uero ad didit dñs
& diliges ꝓximũ tuũ tam quã te ipsum. et contexuit
dicens: In his duobus preceptis tota lex pendet & ꝓphȩ:
Tota lex induobus preceptis ẽ. dilectione dĩ. & dilectione

Expanded text:
turum, et sine fine requieturum. Nam omnia superiora turum, et sine fine requieturum. Nam omnia superiora quae dicta sunt, id est, dies superiores habent vesperam: septimus iste dies non habet vesperam, ubi Deus sanctificavit requiem. Dicitur ibi, Factum est mane, ut inciperet ipse dies. Non dictum est, Factum est vespere, ut finiretur dies: sed dictum est, Factum est mane, ut fieret sine fine dies. Sic incipit ergo requies nostra, quasi mane: sed non finitur, quia in aeternum vivemus. Ad hanc spem quidquid facimus si facimus, sabbatum observamus. Ipsa est tertia chorda hujus decalogi, id est, psalterii decachordi: in tribus enim chordis ad Deum pertinent tua, et de proximo nostro nihil diceretur, non esset decachordum, sed trichordum. Quia vero addidit Dominus, Et diliges proximum tuum tanquam te ipsum; et contexuit dicens, In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae : tota Lex in duobus praeceptis est, in dilectione Dei et dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃s sc̃s: In spũ scõ hoc ÷ indono dĩ. requies nobis sempit̾na
promititur : In de modo pignus accepimus: Sic enĩ dicit
apłs: qui dedit nob: pignus sp̃s. Si pignus accepimus ut in¬
cipiamus indño et indõ nostro eẽ tranquilli. ut simus in dõ
nr̃o mites. simꝰ indõ pacientes : erimus etiam in illo unde
pignus accepimus in aeternũ quieti. Quod erit sabbatum
sabbatoꝵ. propt̃ ipsam requiem ꝑtinentem ad donũ sp̃s sc̃ĩ:¬
Terciũ itaq preceptũ de sabbato qđ diximꝰ. qđ carnaliter
udȩi celebrant : nos spiritalit̃ agnoscamus : Nam quia sp̃s
omĩa oꝑa sua sicut ingenesi scriptũ legimꝰ. Non ibi habes
nomina tam scĩficationẽ : nisi illo die ubi dicitur requi euit
ds̃ ab operibus suis: Non enĩ fatigatus erat ds̃ ut diceret᷑.
requieuit ds̃ ab operibus suis: Sed in illo uerbo tibi laboranti:
requiem ꝓmisit: Vt quia fecit omnia ualde bona. & sic
dicit᷑ requi euit ds̃: Intellega s etiã te post bona requie¬

Expanded text:
 Spiritu sancto, hoc est, in dono Dei, requies nobis sempiterna promittitur. Inde modo pignus accepimus. Sic enim dicit Apostolus: Qui dedit nobis pignus Spiritum . Si pignus accepimus, ut incipiamus in Domino et in Deo nostro tranquilli esse, ut simus in Deo nostro mites, simus in Deo patientes; erimus etiam in illo unde pignus accepimus, in aeternum quieti; quod erit sabbatum sabbatorum, propter ipsam requiem pertinentem ad donum Spiritus sanctTertium itaque praeceptum de sabbato, quod diximus, quod carnaliter Judaei celebrant, nos spiritualiter agnoscamus. Nam quia Spiritomnia opera sua, sicut in Genesi scriptum legimus. Non ibi habes nominatam sanctificationem, nisi illo die ubi dicitur, Requievit Deus ab operibus suis. Non enim fatigatus erat Deus, ut diceretur, Requievit Deus ab operibus suis : sed in illo verbo tibi laboranti requiem promisit; ut quia fecit omnia bona valde, et sic dicitur, Requievit Deus, intelligas etiam te post bona opera requie
Abbreviated transcription (Latin):
discrecio p̃missa latet. Nam subditur. Ponec atteratur cae¬
lum non euigilubit: nec consurget desompnosuo. Liquet
enim quia non resurget: sed donec atteratur caelũ. quia nisi
mundi huius finis aduenerit: humanum genus a somno mor¬
tis aduitum noneuigilabit Non ergo quia omi modo non resur¬
gat. sed quia ante cõntricionẽ caeli humanum genus minime
resurgcet insinuat. Aliter. Notandum quoq ẽ cur post quã
superius hominẽ mortuũ dix̃. inferius non mortuum sed
dormientem nominat. eumq de somp nosuo minime con¬
surgere donec caelum atteratur narrat. Nisi quod patenter
dcitur intelligi: quic incorruptionẽ ligniuirentis hominẽ
mortuum peccatorẽ memorat auita scilicet iusticicie extinc¬
tum. Ubi autẽ demorte carnis loquitur non hanc mortem
sed somnum maluit uocare: Spem ꝓculdubio resurretionis insinuars̃
quia sicut totus homo asomno euigilans: ita concite ad conditoris

Expanded text:
discretio in praemissa lateat. Nam subditur: Donec atteratur coediscretio in praemissa lateat. Nam subditur: Donec atteratur coelum, non evigilabit nec consurget de somno suo. - Liquet enim quia non resurget, scilicet donec atteratur coelum, quia nisi mundi hujus finis advenerit, humanum genus a somno mortis ad vitam non evigilabit. Non ergo quia omnino non resurgat, sed quia ante contritionem coeli, humanum genus minime resurgat, insinuat. Notandum quoque est cur postquam superius hominem mortuum dixit, inferius non mortuum, sed dormientem nominat, eumque de somno suo minime consurgere, donec coelum atteratur narrat, nisi quod patenter datur intelligi quia in comparatione ligni revirentis hominem mortuum peccatorem nominat, a vita scilicet justitiae exstinctum. Ubi autem de morte carnis loquitur, non hanc mortem, sed somnum maluit vocare, spem procul dubio resurrectionis insinuans, quia sicut citius homo a somno evigilat, ita concite ad conditoris
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Haec loco recede dicitur. uim flagelli moue Quisenĩ
ualet deo recedente quiescere. cum solus ipse sit requies: et a qͦ
quisq quanto longe fuerit. fit tanto et inquietus. Ituq
sic recedere ab eodicitur. ut intelligis feriendo: A pte autẽ
subiungitur. donec obtuta ueniat. Sicut mercenarii dies
eiͦ. Mercenarius quanto longe est a fine operis. tanto &¬
dum longe est a bexitu uitȩ p̃sentis conspicit longe se cẽ
ab ecernis gaudiis gemit. Quid ÷ ergo dicere paululũ
recede ut quiescat: nisi iam flagella uitȩ p̃sentis subtrahe. et
bona aeternae quietis ostende. quomodo sirecedant aque dema
ri et fluuius uacue factus arescat: sic homo cum dormierit
non resurget. Curitiq laboramus. si in resurrectionis retri
butionẽ non intendimus: quomodo autem dicitur non re¬
surget cum scriptũ sit. om̃s quidem resurgemus. sed non
om̃s inmutabimur. Et rursum. Si in hac uita tantũ spe¬
resurrectionẽ uitue Sed subiuncta sententia indicat: quae

Expanded text:
Hoc loco recede dicitur vim flagelli amove. Quis enim valet Deo recedente quiescere, cum solus ipse sit requies, et a quo quisque quanto longe fuerit, fit tanto et inquietus? Itaque sic recede ab eo, dicitur, ut intelligas feriendo. Apte enim subjungitur: Donec optata veniat, sicut mercenarii dies ejus. Mercenarius quanto longe est a fine operis, tanto edum longe se esse ab exitu vitae praesentis conspicit, longe se esse ab aeternis gaudiis gemit. Quid est ergo dicere: Recede paululum eo, ut quiescat, nisi: jam flagella vitae praesentis subtrahe, et bona aeternae quietis ostende? Unde etiari et fluvius vacuefactus arescat, sic homo cum dormierit non rbutionem non tendimus? Quomodo autem dicitur: Non resurget, cum scriptum sit: Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur . Et rursum: Si in 397 hac vita tantum mmutabimur . » Sed subjecta sententia indicat quae
Abbreviated transcription (Latin):
scorum om̃iũ corpora: omĩ felici¬
trate & gła in mortalitatis conspicua Sicut sine ulla
corruptione difficultate uel honere. ita sine ulla defor¬
mittite. in quibus ut ait sc̃s agustinus. tanta felitͥts: quan¬
ta fecilitaserit: Namidẽ doctor ipsas quoq cicatrices incor¬
poribus marty rum posse quidẽ uideri docet. sed sine ullo
deformitatis intiuitu id fieri ꝑhibet Non utidẽ doctor

Expanded text:
orum corpora, omni felicitate et gloria immortalitatis conspicua, sicut sine ulla corruptione, difficultate, onere, ita sine ulla deformitate. In quibus, ut ait sanctus Augustinus, tanta erit facilitas, quanta felicitas. Nam idem doctor ipsas quoque cicatrices in corporibus martyrum posse quidem videri docet, sed sine ullo deformitatis intuitu id fieri perhibet. « Non enim, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pe superius & omĩpotentis dei potentiã et firmititẽ suam¬
et detluxit ante oculos se et deum Pensauit quis cum quo: ad
uiditium ueniat. Uidit hinc hominẽ. in de conditorẽ: idem

Expanded text:
pe superius et omnipotentis Dei potentiam, et infirmitatem suam; deduxit ante oculos se et Deum, pensavit quis cum quo ad judicium veniat. Vidit hinc hominem, inde conditorem, id
Abbreviated transcription (Latin):
Unde
stutu ꝑ manet Fixum etenim statum hic habere non possu¬
te culpã habere non pocuit. quia tempora eos ante transiebaNT
Ced postquam adȩ deliquit. in quodam se quasi lubrico tempora¬
litutis posuit. et quia cibum comedit uetitum status sui protinus
inuenit defectum: Quia igitur homo uelut flos nascitur et
conteritur: quia sicut umbra fugit atq instatu suo numꝗ
permanet: Quid in hacconsideratione: adiungit audiam:¬

Expanded text:
unde it. Fixum etenim statum hic habere non possute culpam habere non potuit, quia tempora, eo stante, transibant. Sed postquam deliquit, in quodam se quasi lubrico temporalitatis posuit; et quia cibum comedit vetitum, status sui protinus invenit defectum. Quam tamen muconteritur, quia sicut umbra fugit, atque in statu suo nunquam permanet, quid in hac consideratione subjungat audiam
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimus agustinus: ꝑacto finitoq iuidi¬
tio. tunc ẽẽ desinet hoc caelum & haec terra: quan¬
do incipiet eẽ caelum nouum & terra noua Mutcitione
namq rerum : non omnimodo interitu transibit hic mund
Unde et apłs dicit Preterit enim figura huius mundi-
ligura ergo preterit: nonnatura:¬

Expanded text:
beatus Augustinus, peracto finitoque judicio tunc esse desinet hoc coelum et haec terra, quando incipiet esse coelum novum et terra nova . Mutatione namque rerum, non omnimodo interitu transibit hic mundus. Unde et Apostolus dicit: Praeterit enim figura hujus mundi , figura ergo praeterit, non natura
Abbreviated transcription (Latin):
eu anima
quid est qđ malũ metuis. quid est qđ temagis
corripit quid est qđ amplius ad mesticiam te inpellit : quid
Perpendo quidem malũ qđ tollero: Sed amplius quod
restat formido Lugeo quȩ in hac uita iampatior: Sed post
hanc negrauiora iam patiar. ꝑtimesco sententiã: licet iam
colero in poena: Tormenta tamen gehenne formido exculpa
lam presens poena me laniat: sed futura magis conturbat :
Crauia sunt quȩ sustineo: grauiora inperpetuũ timeo: De pre¬
sentibus quidem doleo: sed de futuris amplius pertimesco :
uecurre mihi dĩ meus ante quã moriar: ORATIO.¬
ante quã mors me preueniat: Ante quã me tar tara
rapiant: Ante quã me flamina conburat. Ante quã me
tenebre inuoluant: Sub ueni prius quã ad tormenta ꝓperem:

Expanded text:
eu anima! quid est quod multum metuis? quid est quod te magis corripit? quid est quod ad moestitiam te amplius impellit? quid Perpendo quidem malum quod tolero, sed amplius quod restat formido, lugeo, quae in hac vita jam patior, sed post hanc ne graviora patiar pertimesco. Sententiam licet jam tolerem in poena, tormenta tamen gehennae formido ex culpa. Jam praesens poena me laniat, sed futura magis conturbat. Gravia sunt quae sustineo, graviora quae in perpetuum pertimesco; de praesentibus quidem poenis doleo, sed de futuris amplius ingemisco. 63. Succurre mihi, Deus meus, antequam moriar, antequam mors me praeveniat, antequam me tartara rapiant, antequam me flamma comburat, antequam me tenebrae involvant. Subveni prius quam ad tormenta properem,
Abbreviated transcription (Latin):
enit nuper ad marꝰ meas quedam scedula quam sinoni¬
mã dicunt: Cuiꝰ formula persuasit animo qd̾dã
lamentum. mͥ uel miseris condere. Imitatꝰ ꝓfec̾to
libent̾ id prolege: Et dum aduersitatib mundi
tang̾is. te ip̃m censorio iuditio discite. Q statim
agnosces qͥa quascumq afflictiones pateris.
In hoc scło. retbutione ł t̾tissima inferunt. Duoꝵ
aũ ꝑsone hic inducunt᷑: deflentis hominis. et
admonentis rationis: Explicit prologus:¬

Expanded text:
enit nuper ad manus meas quaedam schedula, quam Synonyma dicunt; cujus formula persuasit animo quoddam lamentum mihi, vel miseris condere. Imitatus profectlibenter id perlege, et dum adversitatibus mundi tangeris, te ipsum censorio judicio discute, et statim agnosces quia quascunque afflictiones pateris in hoc saeculo, retributione tibi justissima inferuntur. Duorum autem personae hic inducuntur, deflentis hominis, et admonentis rationis. LIBER PRIMUS
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimo pio epõ acdaltare dñi cominemorabat. Post̃
annũ uͦ & dieb urginti & octo. egritudine detentus. ẽ. po-
uatus: & absenserit aconspectu beatae uirgiis PRACEDIS:
Pio autem epõ cogitante deominib xpĩanis una cum iurgi¬
ne paredis. reqͥritur Nouatus uir dĩ. E c dũ auclitũ fuissce
qͥa egritudine detinebat᷑. contristati sumus om̃s. B eatt¬
praredis: dix̃ adpatrẽ nr̃m sctã pium epm̃. Lubeat scĩ.¬
moraiũ urm. ut eamus adeũ. ee insitatio tua una cũ eratio¬
nabus uris saluabit eũ ch̃o Et facta constitutione
Cire omnes congregatos adse uenisse. grãs coepit

Expanded text:
beatissimo Pio episcopo ad altare Domini commemorabat. Post annum vero et dies viginti octo, aegritudine detentus est idem Novatus, et absens erat a conspectu virginis Praxedis. Pio autem episcopo cogitante de omnibus Christianis una cum virgine, requiritur Novatus vir Dei. Et dum auditum fuisset, quia aegritudine detinebatPraxedis dixit ad patrem nostrum sanctum Pium: Jubeat sanctitas vestra, ut eamus ad eum, et visitatione nostra una cum orationibus vestris salvabitur. Et facta constitutione, tus, omnes congregatos ad se venisse gratias coepit
Abbreviated transcription (Latin):
miratidi oꝑis atq eiꝰ martyrio condigne erstructa. In quo
uidelic& loco. usq adhanc diem curatio irofirm orũ.
sx frequentiũ operatio turgitũ celebsare Non desinit
Passi sunt ea tempestate aaton &e iuluis legionum urbis
ciues. alnque utriusquȩ serus. dinersis mlocis ꝑ plures qui ca¬
uersis cruciatibus torti. & maudita menbrorũ discerptiorie
lacerati. ammas adsuꝑne cuntatis gauclia. ꝑfecto agone
miserunT.

Expanded text:
mirandi operis, atque ejus martyrio condigna exstructa. In quo mirandi operis, atque ejus martyrio condigna exstructa. In quo videlicet loco usque ad hanc diem curatio infirmorum et frequentium operatio virtutum celebrari non desinit. Passi sunt ea tempestate Aaron et Julius legionum urbis cives, aliique utriusque sexus diversis in locis perplures, qui diversis cruciatibus torti et inaudita membrorum discerptione lacerati, animas ad supernae civitatis gaudia perfecto agone miserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
se. Sed ille qui piis ceruicibus mmpias intulit manus. gaudere
super martuũ non . ẽ. ꝑmissus. Nam quae oculi enis mterrẽ
una cum beatimart:ris capite deciderunt. D ecollatus. ẽ. ibi¬
& iam tum miles ille qͥ antea suꝑno nutu coneptus scm̃ dĩ c̃fes.¬
sorem ferire rt̾cusauit. Dequo nimirum corstat. qͥa ce si
fonte baptismatis Non est ablutus. suitamer. ẽ. sangumis laua-¬
cro mundatus. ac regni caelestis dignus factus ingressu. Tunc
niqͥex tanta miraculoꝵd caelestiũ Nouitate perculsus. cessari
mcr aꝑsecutione p̃cepit. hondrem referre incipiens cedi scoꝵ.
ꝑ quã eos opinabatur prius arpĩane fidei posse deuotione cessa.¬
re. Passus. ẽ. autem beatus ALBANUS die decimo Kalendarũ
iuliarũ. iuxta ciuitatem lamium quȩ nunc agente anglor
ueslamacertis: siue ueccertis lingua eoꝵ apellatur. ubi
postea redeunte tẽporũ xp̃ianoꝵ serenitate ȩclesia est

Expanded text:
se. Sed ille qui piis cervicibus impias intulit manus gaudere se. Sed ille qui piis cervicibus impias intulit manus gaudere super mortuum non est permissus: namque oculi ejus in terram una cum beati martyris capite deciderunt. Decollatus est ibi tum etiam miles ille, qui antea superno nutu correptus sanctum Dei confessorem ferire recusavit: de quo nimirum constat, quia etsi fonte baptismatis non est ablutus, sui tamen est sanguinis lavacro mundatus ac regni coelestis dignus factus est ingressu. Tum judex tanta miraculorum coelestium novitate perculsus, cessari mox a persecutione praecepit, honorem referre incipiens caedi sanctorum, per quam eos opinabatur prius a Christianae fidei posse devotione cessare. Passus est autem beatus Albanus die decimo Kalendarum Juliarum, juxta civitatem Verolamium, quae nunc a gente Anglorum Verlamacaestir sive Vaetlingacaestir appellatur, ubi postea redeunte temporum Christianorum serenitate ecclesia est
Abbreviated transcription (Latin):
tesima quingentis fere passibus abharena situs est
uariis herbarum floribus depictus. imino usquequaq
uestitus. in quo nichil repente arduum. Nichil abrup-¬
tum. Quẽ laterib longe latequȩ deductũ. inmodũ
aequoris natura complanat. Dignũ uidelicet eum
ꝓ insita sibi spetiae uetustatis iam olĩ reddeN. qui
beati martyris cruore dicaretur. In huius ergo
uertice sc̃s ABAOS dari sibi adõ aquam rogauit. Sta.¬
timquȩ icluso meatu ante pedes erus fons ꝑheniis ex ortus est
ut om̃s cognoscerent &e iam torientem martyrn obsequium
detulisse. N eque enam fieri poterat ut marduo montis
cacumine martyr aquam quatti influmno nonreliquerat
peterst si hoc oportutium ẽẽ non unideret. Qui uidelicet fluuiꝰ.
ministerio ꝑsoluto. deuotione conpleta. offitu testirum relinquerꝰ
reuersus est adnaturam. Decollatus itaque martsr fortisim.¬
us. ibidem accepit coronam uitae. quã reꝓmisit ds̃ diligentaib

Expanded text:
tissima, quingentis fere passibus ab harena situs est, tissima, quingentis fere passibus ab harena situs est, variis herbarum floribus depictus, immo usquequaque vestitus, in quo nihil repente arduum, nihil praeceps, nihil abruptum, quem lateribus longe lateque deductum in modum aequoris natura complanat, dignum videlicet eum, pro insita sibi specie venustatis, jam olim reddens qui beati martyris cruore dicaretur. In hujus ergo vertice sanctus Albanus dari sibi a Deo aquam rogavit, statimque incluso meatu ante pedes ejus fons perennis exortus est, ut omnes agnoscerent etiam torrentem martyri obsequium detulisse: neque enim fieri poterat ut in arduo montis cacumine martyr aquam quam in fluvio non reliquerat, peteret, si hoc opportunum esse non videret. Qui videlicet fluvius ministerio persoluto, devotione completa officii testimonium relinquens, reversus est ad naturam. Decollatus itaque martyr fortissimus ibidem accepit coronam vitae quam repromisit Deus diligentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Que sine dubio diuintitis instinctu aciobseqͥum beatissimri
confessoris ac martyris uocabatur. Eicita fluminis ipsi.¬
iis occupabat pontem. ut intra uestieratu transire uix pos¬
sic. Demq cunctis pene egressis. nider sine obseqͥo incuuta¬
te subsisterat. Igitur sc̃s ALBANꝰ cui ardens merat
deuotio mentis ad martyriũ ocius ꝑuenire. accessit addor¬
rentẽ. & dirigens ad caelũ oculos. ilixo siccato alueo.ui.¬
dit undã suis cessisse. ac inam dedisse uestigiis. Quod
cũ inter alios & iam ipse carnfer qͥ eũ ꝑcussurus erat
uidisset. festinauit ei ubi adlocũ destinatũ morti uene.¬
rat occurrere. diuino nimirum ad monitus instinctu.
P iectoquae ense quem strictum tenuerat: pedibus
eius aduuoluitur. Multum desiderans ut cum
tur ꝑcudi. Dum gͦ his erꝑsecutore factus esset collega
ueritatis & sidei. ac iacente ferro. e̾ẽt inter carnifices
iusta cunctatio. montẽ cũ turbis reuerentissifrus dĩ
confessor ascendit. Qui oportune letus grã decen¬

Expanded text:
quae sine dubio, divinitatis instinctu ad obsequium beatissimi confessoris ac martyris vocabatur, et ita fluminis ipsius occupabat pontem ut intra vesperam transire vix posset. Denique cunctis pene egressis, judex sine obsequio in civitate substiterat. Igitur sanctus Albanus cui ardens inerat devotio mentis ad martyrium ocius pervenire, accessit ad torrentem, et dirigens ad coelum oculos, illico siccato alveo, vidit undam suis cessisse ac viam dedisse vestigiis. Quod cum inter alios etiam ipse carnifex qui eum percussurus erat, vidisset, festinavit ei ubi ad locum destinatum morti venerat occurrere.: divino nimirum admonitus instinctu, projectoque ense quem strictum tenuerat, pedibus ejus advolvitur, multum desiderans ut cum tur percuti. Dum ergo is ex persecutore factus esset collega veritatis et fidei, ac jacente ferro esset inter carnifices justa cunctatio, montem cum turbis reverentissimus Dei confessor ascendit: qui opportune laetus, gratia decen
Abbreviated transcription (Latin):
in dño moriuntur A modo iam dicit sp̃s: ut requiescant
alaboribus suis: namoꝑaeorũ sequuntur eos R egnat
itaq cum ap̃o nunc primũ aeclesia inuius et mortius. ꝓp¬
animas com memorauit: quia ipsi p̃cipuȩ regnant mortui qui
usq ad mortẽ ꝓueritate cercati sunt: Sed a parte totũ &iã cete

Expanded text:
in Domino moriuntur. Amodo etiam dicit Spiritus, ut requiescant in Domino moriuntur. Amodo etiam dicit Spiritus, ut requiescant a laboribus suis; nam opera eorum sequuntur eos. Regnat itaque cum Christo nunc primum ecclesia in uiuis et mortuis. Propanimas commemorauit, quia ipsi praecipue regnant mortui, qui usque ad mortem pro ueritate certarunt. Sed a parte totum etiam cete
Abbreviated transcription (Latin):
AGUSTINUS definitione certissima cupiens doce¬
modo cũ xpõ regnent incaelũ: de a pocalipsi iohannis testimo¬
nium illud ponit. ubilegitur qđ animae occisorum ꝓpter tes¬
timoniũ ihũ & ꝓpter uerbũ dei regnent cũ xpomille a nnis.
animae scilicet marty̧rũ nondũ sibi corporib sius redditis.:
Q uodne aliquis putaret quod tantũ martẏrũ et non cete¬
rorũ fideliũ animae mortuorũ separentur abaeelesia. quae
nunc & iam eẽt regnumap̃i: alioquin nec adaltare fieret eorum
memoria in cõmemorationec̃orporis xp̃i. nec aliquid prodeẽt
ad eius baptismũ inpericulis currere. nisi illo finatur haec
uita : nec ad recontiliationẽ si forte perpenitentiã malã uel¬
conscientiã quisq ab eode corpore separatus ÷ Cur enim isca
uis ergo cum suis corporib nondum sint. ĩam tameneorũ ani
mae regne̾nt cumillo. dum isti anni mille decurrunt: Un¬
de in hoc eodẽ libro: et alibi legitur Beati mortui: qui

Expanded text:
gustinus definitione certissima cupiens doce modo cum Christo regnent in coelis, de Apocalypsi Joannis testimonium illud ponit, ubi legitur quod animae occisorum propter testimonium Jesu, et propter verbum Dei, regnent cum Christo mille annis : animae scilicet martyrum, nondum sibi corporibus redditis. Quod ne aliquis putaret quod tantum martyrum, non etiam caeteorum animae mortuorum separantur ab ecclesia, quae nunc etiam est regnum Christi. Alioquin nec ad altare Dei fieret eorum mead ejus baptismum in periculis currere, ne sine illo finiatur in hac vita; nec ad reconciliationem, si forte per pravam vel malam conscientiam quisque ab eodem corpore separatus est. Cur enim ista vis ergo nondum cum suis corporibus, mae regnant cum illo, dum isti anni mille decurrunt. Unde in hoc eodem libro et alibi legitur: Beati mortui, qui
Abbreviated transcription (Latin):
qđ non licet non expedit . nec tamen omne quod non
expedit : &iam non licet: Sunt quippe licita que
expediunt : sicut apło teste didicimus: Sed interitd
qđ illicitum est : & ideo non expedit. atq id quod licitũ ÷
nec tamen expedit quid intersit: aliqua uniuersali
regula ad finire difficile est. Citius enĩ quisq dixerit.
omne quod fieri non expedit peccatum est : omne autẽ
peccatum illicitum est: Omne ergo quod non expedit: illicitũ ÷ i
Etubi erunt illa. quȩ  esse sed non expedire apłs dixit.

Expanded text:
quod non licet non expedit nec tamen omne quod non quod non licet non expedit nec tamen omne quod non expedit etiam non licet. sunt quippe licita, quae non expediunt, sicut apostolo teste didicimus. Sed inter id, quod inlicitum est et ideo non expedit, atque id, quod licitum est nec tamen expedit, quid intersit, aliqua uniuersali regula definire difficile est. citius enim quisque dixerit: omne quod fieri non expedit, peccatum est; omne autem peccatum inlicitum est. omne ergo quod non expedit, inlicitum est. et ubi erunt illa, quae licita esse, sed non expedire apost
Abbreviated transcription (Latin):
quanto magis ostendunt᷑ indebita : Sed ea que in his talia
sunt ut quã uis sint licita non expediunt. non in eis dici
potest honũ est hoc : sed illud melius. sicut dictũ est quidat
nuptum bene facit: & qui non dat nuptum melius facit:¬
lbi eni utrumq libet & hoc aliquando: aliquando illud
expeditꝰ Nam illis qui se non continent : utique expedit
nubere: & quod licet : expedit: Que aut̃ uouerint
continentia : nec licet nec expedit : Porro discedere ab in¬
fideli conuige licet : sed non expedit: manere autem
cum illo sico habitare consentit: & licet & expedit. qui
sinon liceret expedire non posset : i P otest ergo aliquid
licere & non expedire: Expedire aut̃ qđ non licet
non potest: Ac ꝑ hoc non omnia que licita sunt expedunt
Omnia uero licita : non expediunt.  Sicut enĩ omnis qui
xp̃i sanguine redemptus ẽ homo ẽ : Non tamen omnis qui
homo est. &iam sanguine xp̃i redemptus est : Ita omne

Expanded text:
quanto magis ostenduntur indebita. Sed ea, quae in his talia quanto magis ostenduntur indebita. Sed ea, quae in his talia sunt, ut, quamuis sint licita, non expediant, non in eis dici potest: bonum est hoc,. sed illud melius, sicut dictum nuptum bene facit, et qui non dat nuptum melius facitibi enim utrumque licet, et hoc aliquando, aliquando illud expedit. nam illis, quae se non continent, utique expedit nubere, et quod licet, expedit; quae autem uouerint continentiam, nec licet nec expedit. porro discedere ab infideli coniuge licet, sed non expedit; manere autem cum illo, si cohabitare consentit, et licet et expedit, quia, si non liceret, expedire non posset. potest ergo aliquid licere et non expedire; expedire autem quod non licet non potest. ac per hoc non omnia quae licita sunt, expediunt, omnia uero inlicita non expediunt. sicut enim omnis, qui Christi sanguine redemptus est, homo est, non tamen omnis, qui homo est, etiam sanguine Christi redemptus est, ita omne