comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ⁊ dñs hylariꝰ quãuis tardiꝰ.
Qd̾ cũ a nuntiante dcm fuisset. ad¬
est hylarius pictauensis ep̃s pre
furili: papa uelutisero uemienti.
imo magis catiolico in dignatus uiã¬
sentatus siqͥd̃ uir dei concilio. lonore
pontificatꝰ papam p̾ueniens ip̃i cũc¬
tis q residentib u̾bum salutationis
digna renerentia inferens. auece
dieit. Cui ille qͣi que ignoraret in sul
tans respondisse talib fertur. Tũ gͦ
hylariꝰ gallꝰ es÷ ⁊le uͦ ad id qd̵ erat
fatendũ sermonẽ cõuertens: fic ait.
Non sum inqͥt hylariꝰ gallꝰ s de gal¬
lia. Nam gente aqͥtanicꝰ. pontificali
uͦ dignitate p̾minebat gallus. Ac si
dit̾et Non sum uatione gallus: sed
de gallia p̾sul. Et papa potiꝰ ammi
stomachacione ꝑ motus. lec in fit.
Et si tu hylarius de gallia. ego leo
romane sedis aplicus ⁊ iudex. Time
liylarius eius ꝑtinacem intelligens
iuda. Et si iudicans resides. ũ tamẽ

Expanded text:
venit et dominus Hylarius, quamvis tardius, venit et dominus Hylarius, quamvis tardius, Quod cum a nunciante dictum fuisset: 'Adest Hylarius Pictavensis episcopus pre foribus', papa velut sero venienti, immo magis catholico, indignatus, mansentatus siquidem vir Dei concilio, honore pontificatus papam preveniens, ipsique et cunctis residentibus verba salutationis digna reverentia inferens: 'Avete', inquit. Cui ille, quasi quem ignoraret, insultans, talibus respondisse fertur: 'Tu ergo Hylarius Gallus es'? Ille vero ad id quod erat fatendum sermonem convertens, dixit: 'Non sum', inquit, 'Hylarius Gallus, sed de Gallia'. Nam gente Aquitanicus, pontificali vero dignitate preminebat Gallis. Acsi diceret ei: Non sum natura Gallus, sed de Gallia presul. Et papa animi potius stomachatione permotus hec infit: 'Et si tu Hylarius de Gallia, ego sum Leo Romane sedis apostolicus et iudex'. Tunc Hylarius eius pertinacem intelligens Iuda; et si iudicans resides, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ credet dit̾e. sed tonare. Lc fuit
ultra lomines saꝑe. eñ tã caute de
religione censere. Sed qͥ uult eũ
agnoscere: eius exilia memoret.
m̃ta respiciat. uolumĩa relegat:
dcã ꝑpendat. signa cotidiana ꝑ¬
censeat. Qui dum suꝑstes fuit in
stł̾o. aut scripsit eccłiastice fidei do¬
cumenta. aut pugnando cal cauit
he̾tica crimina: aut petenti tribuit
iracłoꝵ susfragia. q̃ uolente deo
usq in lodiernũ diem eiꝰ orationib
ꝑseuerant. Sed mea lingua non
ẽ cuncta ferre. Det mͥ piꝰ ueniam
qr młta pret̾ii: qui uix pauca ꝯscͥp¬
a. Arriana qͦ leresi ꝑ orbem furẽ¬
te. mlti qui eccłie uidebant᷑ ẽẽ co¬
lũpne. hmmͦi uenenis infecti misere
ac desipienter a fidei salute lan¬
guebant: ni tantũ ut ipse t̾c̃ apłice
sedis papa leo ip̃ius lepre ꝯma¬
cd̾atione resꝑsꝰ. ueri dogiatis ⁊ ip̃e
p̾uaricator. ut ex antiquitatis rela¬
tu memorat᷑ exist̾et Cũq fere om̃s¬
ep̃i eius luñs cõmoniti uenissent.

Expanded text:
non credet dicere, sed tonare. Hoc fuit ultra hominem sapere, tam caute de religione censere. 15. Sed qui vult ipsum cognoscere, ejus exsilia memoret, merita respiciat, volumina relegat, dicta perpendat, signa quotidiana percenseat. Qui dum superstes fuit in hoc saeculo, aut scripsit ecclesiasticae fidei documenta, aut pugnando calcavit haeretica crimina, aut petenti tribuit miraculorum suffragia quae, volente Domino, usque in hodiernum diem ejus orationibus perseverant. Sed mea lingua non est, cuncta proferre. 16. Det mihi pius veniam, quia multa praeterii, qui vix pauca c. Arriana namque heresi per orbem furente, multi, qui ecclesie videbantur esse columpnae, huiusmodi veneno infecti misere ac desipienter a fidei salute languebant, in tantum ut ipse tunc apostolicae sedis papa Leo ipsius lepre commaculatione respersus, veri dogmatis et ipse prevaricator, ut ex antiquitate relatus memoratur, existeret. Cumque omnt,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dlaudus. nͥ uerba potert ꝓfet
quasi natans in pelagus ante
cluitũ eius eloquentie merge¬
uatiit. Ita intrigiam asye regi¬
onem missus exilio ad iirtutis
angm̃tũ gr̃as egit: quia q̃nĩ pro
ncmine xp̃i longiꝰ discedebat. de
uicimor celo. Qui dum ad locum
ꝑuemiset optabilem. nob̾ tacen¬
dum non est qd̾ illi diuintꝰ conces¬
sum est. NLam eodem tempore scõ
sibi sp̃u reuelante cognouit quod
cũ matre pictauis reliq̃rat. quidã
iuuiems nobilissimus. p̾diues. pul¬
aertimis coniugn iundõ sibi q̃re¬
ret ad uettentem. Sed ipse inter¬
uenti orationis assidue. celestem
illi sponsum sine otiminacione ꝓ¬

Expanded text:
et clodus nec uerba| poterat et clodus nec uerba| poterat quasi na+ in pelago| ante fluctos eloquentiae eius mergebatur. Itaque in fri| gia . asiae regionem missus exilio ad uirtutis augmentum| gratias agit quantum pro nomine christi longius discede| bat de uicino .| caelo qui dum illo cum peruenisset obtabilem . nobis tacendum| non est quid ei illic concessum est . nam et tempore sancto sibi| spiritu reuelante cognouit . liquerat, quidam iuvenis nobilissimus praedives pulcherrimus coniugii vinculo sibi quaereret annectendam. Sed ipse interventu orationis assiduae caelestem illi sponsum sine contaminatione
Abbreviated transcription (Latin):
satris altarib saterdos electus est.
Srescebat in eo tondie opinio fa¬
mulatix uitutum : net erat euis
fama contenta cretumiectas tantum
gallias illustrare. sed exteras nauo¬
ues ⁊ regiones implebat mitoꝵ
gratia perturiente. Idq actum est
ut in toto orbe nelocir̃ irati pontifi¬
cis gsã militaret. Igrir constñ¬
ci imꝑatoris tempores. uam. ab¬
Mana letesis uenenata de madur
dorus toxiti pulularet. tunt uir
sallumus. timore nudus. fidel
ceruore uestitus: quasi sigrife
teligerator ꝑ medias anes ne
lostises fremitus. mt̃ hereticoi giꝰ¬
midans. illud solũ meniebat
lente ⁊ usacio ep̃rs qui prania
ꝑsuasum est: ut mr enudinsu¬
mediolamensẽ. ⁊ eusebium uer¬
tesensem exilio ꝯdemꝑnaret.
Ritinil enĩ potãt ante msuꝑn¬
uilem seaniti hylar facundiam:
lostis fid̃i alicͥs se nebulas splen¬
dori catolico posse p̾tende. s re¬
trusus exilio talis uir acertami¬
uouit cu ilio tonfige: ac si mutꝰ

Expanded text:
sacris altaribus sacerdos electus est. sacris altaribus sacerdos electus est. Crescebat in eo quotidie opinio, famulatrix virtutum; nec erat fama ejus contenta circumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras nationes, et regiones implebat, meritorum gratia percurrente; sicque actum est ut in toto orbe velociter beati pontificis gloria militaret. 5. Igitur Constantii imperatoris tempore, cum Ariana haeresis, venenata de radice flore toxico pullularet, tunc vir sanctissimus, timore nudus, fidei fervore vestitus, quasi signifer belligerator per medias acies inter hostiles fremitus, inter haereticos glamidans, illud solum metlente et Vrsatio, qui prava persuasum est, ut virum eruditissMediolanensem et Eusebium Vercellensem exilio condemnaret. Nihil enim poterat ante insuperabilem sancti Hilarii facundiam hostis fidei aliquas se nebulas splendori catholico posse praetendere, si retrusus exilio talis vir a certamiuo| luit cum illo confligire quasi mutus
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssimꝰ hostes catholice religionis
ab horruit. ut non solum dicam
coniuum. sed neq suetit ei cum¬
his p̾tcreuntibus commums. ui¬
tabat lec dauitico fultus exemplo:
ne cum beretitis mensam participan¬
do fieret illi in scandalum. O quam
perfectusimum laicũ cuius imictãto¬
res ipsi etiam desid̾ant ẽẽ sacerdotes.
Cui non fuit aliud uiuere. nsi xp̃m
cum dilectione tinere: ⁊ cũ timore
diligere. Cunus sequaces currunt
ad gl̾am. diuertentes aĩ penani.
Credenti suctediunt pͥima: recusãti
tormenra. Qui om̃s de pio religio¬
nis oꝑe commonens. minc alioi de
confessione in estimabilis sancte
trinitatis conformans: inic reliqͦs
ꝓmissione regn celeitis muitans.
non cessabat in plebe ueros uerita¬
ns fructu fidei redundantia seĩare
Quo cognito de sancto hylario. qũ.
tantũ lumen et si uoluuset latere
alienas tenebras in lucemi tansfer¬
ret concordante faucrre ppli aut
sciarib muinsteriis deputatus aliqũ

Expanded text:
sanctissimus hostes catholicae religionis sanctissimus hostes catholicae religionis abhorruit, ut non dicam convivium, sed neque salutatio ei fuhis praetereunti communis. Vitabat haec, Davidico suffultus exemplo, ne cum haereticis mensam participando, fieret illi in scandalum. O quam perfectissimum laicum, cujus imitatores ipsi etiam esse desiderant sacerdotes; cui non fuit aliud vivere, nisi Christum cum dilectione timere, et cum timore diligere, cujus sequaces currunt ad gloriam, divertentes ad poenam; credenti succedunt praemia, recusanti tormenta! Qui omnes de pio religionis opere commonens, nunc alios de confessione inaestimabilis sanctae Trinitatis informans, nunc reliquos promissione regni coelestis invitans, non cessabat in plebem verba veritatis, fructum fidei redundantia, seminare. 4. Quo cognito de sancto Hilario, quoniam tantum lumen, etsi voluisset, latere alienas tenebras in lucem transferret, concordante favore populi, aut lim mysteriis deputatus, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
Ditur beatus hylarius pic¬
tauensium U dis ep̃s. regio¬
ins aquitame oriundus fint
qui ab occano britãnico fere
inilib nonagnnita se iungitur.
Apud gallicanas uero fãmili¬
as nobilitatis lampade ñ obscu¬
nis mimo magis preceteris
gracia generositans ornatus n¬
tore pectoris ad dito quasi reful¬
gens lucifer int̾ astra processit.
Cuius acunabulis tanta sapien¬
cia primitiua lactabatur infan¬
cia: ut iã tũnc potuisset intelli¬
gi xp̃m in suis causis ꝓ obtinen¬
da uictoria necessatiũ sibi insfisse
militẽ ꝓpagari. Deniq coniugẽ
habens et filiam. ita plemiudine
dm̃ uenerabiles animos eccl̾asti¬
ce regule traididit informandos:
ut ad liuc in baicali ꝓposito consti¬
tuitus. diuins nutu pontisitis gra¬
ciam possidecet. Ita se ipsum pro¬
pria disciplina coertebat intentꝰ
quasi futieram spetiem indicans.
ut in rep̾hensibilis in templo xp̃i
p̾pararetur sacerdos. Nam quod
int̾ mortales ad huc ualde uidetur

Expanded text:
itur beatus Hilarius Pictavorum urbis episcopus regionis Aquitaniae oriundus fuit, quae ab Oceano Britannico fere millibus nonaginta sejungitur: apud Gallicanas vero familias nobilitatis lampade non obscurus, imo magis prae caeteris gratia generositatis ornatus, nitore pectoris addito quasi refulgens Lucifer inter astra, processit. Cujus a cunabulis tanta sapientia primitiva lactabatur infantia, ut jam tunc potuisset intelligi Christum in suis causis, pro obtinenda victoria, necessarium sibi jussisse militem propagari. Denique conjugem habens et filiam, ita plenitudine Domini venerabiles animos ecclesiasticae regulae tradidit informandos, ut adhuc in laicali proposito constitutus, divino nutu, pontificis gratiam possideret; ita se ipsum propria disciplina coercebat intonsus, quasi futuram speciem indicans, ut irreprehensibilis in templo Christi praepararetur sacerdos. Nam quod inter mortales adhuc valde videtur
Abbreviated transcription (Latin):
referens fraus łe̾tica serpentino lap¬
su subrepserit: ⁊ quomͦ post ea le¬
gatis seleucensib ꝑ impatoris
imquitatẽ ipsa ẽ illata calump¬
ma. Quod tamen athleta xp̃i be¬
atus hẏlarius agnoscens: grauit̾
dolet apud ariimũdyaboli p̾ua¬
luisse mendaciũ in tantum. ut ori¬
ẽtales partes siłr composito pͣuita¬
tis suco infic̾et. Imꝑatori aũt trib
nbellis oblatis preces effudit: ut ĩ
conspectu eius collectis ad uersa¬
tiis. eẽt ei contra sxticos disceptãdi
de religione licentia. ne iutate sul¬
cita obimibraret. ne equitati i¬

Expanded text:
referens, fraus haeretica serpentino lapreferens, fraus haeretica serpentino lapsu subrepserit, et quomodo postea legatis Seleucensibus per imperatoris iniquitatem ipsa est illata calumnia. Quod tamen athleta Christi beatus Hilarius agnoscens, graviter dolet apud Ariminum diaboli praevaluisse mendacium, in tantum ut et Orientales partes similiter composito fuco inficeret, imperatori tribus libellis oblatis preces effudit, ut in eius conspectu collectis adversariis esset ei contra haereticos disceptandi de religione licentia, ne veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati i
Abbreviated transcription (Latin):
uit pet̾e nͥ signũ tracis ab ipso
sibi fieri fidełr ĩpetrasset. Quam flo¬
rencius pat̾ secutꝰ ⁊ cuncta famili¬
a: in noĩe dĩ meruer̃t parit bap¬
tiari. Que florentia relictis ꝑenti¬
bus. uestigns eius ml̾ens: usis pic¬
taiuis ꝑducta ẽ. Patrem uͦ habere
ũ a quo genãta ẽ: s ꝑ quem rege¬
n̾ata predicabat. Cunq seleuciam
ꝑ uenisset: magno fauore acunctis
exceptus est: eo quod diuina mĩa
talem uirũ prudentissiiũ ⁊ sigu¬
lari erudicione ꝯꝑtum. inspettatu¬
ium mundi ꝓdux̾at: uͥ erat de fide
censendum. Hic post examinatio¬
nem agnitis lostibus ⁊ opp̾ssis:
de tretis in scripto ꝯditis. prospera
gerens synodi dirigitur ad imꝑa¬
torem legatio Cumqͣ ꝑrexit sanctꝰ
liylarius ꝙͣuis ei ñ fuisset iniunc¬
tum. metuens ne ad huc contra re¬
ligionis dogmata respiraret dãp
nata ꝑfidia. Sed disserrere lon¬
gum est qͣłr in arimiuenu synodo
composita mentione. aliud ex alio

Expanded text:
vit petere, nisi signum crucis ab ipso vit petere, nisi signum crucis ab ipso sibi fieri fideliter impetrasset. Quam Florentius pater secutus est, et cuncta familia in nomine Domini meruerunt pariter baptizari. Quae Florentia, relictis parentibus, vestigiis ejus inhaerens, usque Pictavos perducta est; patrem vero se habere, non a quo generata et, praedicabat. 24 Cum vero Seleuciam pervenisset, magno favore a cunctis exceptus est, eo quod divina misericordia talem virum prudentissimum et singulari eruditione compertum in spectaculo mundi produceret, ubi erat de fide censendum. 25 Hinc post examinationem agnitis hostibus et oppressis, decretis in scriptura conditis, prospera gerens synodi dirigitur ad imperatorem legatio: cum qua perrexit sanctus Hilarius, quamvis ei non fuisset iniunctum, metuens ne adhuc contra relnata perfidia. Sed disserere longum est qualiter in Ariminensi synodo, composita mentione aliud ex alio
Abbreviated transcription (Latin):
paiionem precederei: ocdi gem¬
mat lumen illumminatent. ues is
uaidorene inuis opͥmeret. oenam̃¬
ea mestimabili fulgare ueraent
qb litpientia. in complensibilis ema¬
Reres dulteto seuii mela p̾tpopere.
pudicci in contamineta psiteatt.
O dõ suauitate flagraret. thesauri si¬
ne defectione conftarent. Ad dit gͦ
monita ut filia nulli se peius a m̃re
diuisa coniungeret: quai ut ex¬
sum ꝑit̾ cũ promissione uenturũ
Qd̃ abra dulcit̾ excipiens. ⁊ quasi
sponsum futurũ in epła pacris am¬
plectens: ammonitionẽ secuta ẽ.
nulli in ꝯiugiũ se resoluens. S
in ꝯsequenti declarat. Intẽa cum
pullularet: dato gen̾alit̾ imꝑatoris
edicto. iussum ẽ. ut omnes orienta¬
les ep̃i apd̾ seleutiã ysaurie oppi¬
duni cõuenirent: disceptat᷑ quid
sentirent de fidei u̾tate. Tinc int̾
reliquos quarto iã exilii anno de
ad synodum uenire ꝯpellitur. Qi
multitudinẽ ppłi: uoce magna
seruũ dei illuc ad uenisse testatur.
Et ad pedes eius occurrens. ñ cessa¬

Expanded text:
ationem praecederet, oculi gemmarum lumen obnubilarent, vestis candorem nivis opprimeret, ornamenta inaestimabili fulgore vernarent, ejus sapientia incomprehensibilis emanaret, dulcedo favi mella postponeret, pudicitia incontaminata persisteret, odor suavitate fragraret, thesauri sine defectione constarent. Addit ergo monitis ut filia nulli se prius a matre divisa conjungeret, quam ut sum pariter cum promissione venturum. Quod Abra dulciter excipiens, et quasponsum futurum in epistula . patris| amplectens . admonicione secuta est. Nulli in coniu| gio se resoluens. Sed in sequenti reseruatur Interea cum pullularet. Dato generali| ter imperatoris edicto . ut omnes orientalis episcopi. Apud| seleuciam . ysauriae oppidum conuenirent discepta| turi quid sentirent . de fidei . ueritatem. Tunc inter| reliquos quarto iam exilii sui anno de Ad synodum uenire conpellitur| His multitudinem popu| li. Voce magna seruum et ad pedes ejus accurrens non cessa
Abbreviated transcription (Latin):
i quid orignialis
peccati in propagatione ma
iuquit castanee confert ut
inter spinas ⁊ a spinis remo¬
ta concipiatur. alatur. et for¬
metur. non potuit hoc facere

Expanded text:
i quid originalis peccati in propagatione ejufuit. Castaneinter spinas remota punctione concipiatur, alatur, formetur, non potuit haec dare
Abbreviated transcription (Latin):
portare: regnum exꝓmissione
ꝑcipe: cunctumq isrłiticum po-¬
pulum sine ulla postmodũ con¬
tradictione possidere: Et tamen
in cunctis se despicit: qui in suis
Siigitur sc̃i uiri ętiam cũ fortia¬
agunt de semet ipsis uilia senti¬
unt: quid in sua excusatione
dicturi sunt. qui sine oꝑe uir¬
tutis intumescunt: Sed & si qͣli
bet adsint oꝑa:. nalla sunt: nisi
ex humilitate condiant᷑: Mirati¬
da quippe actio cum elatione
non eleuat sed frangit: Qui
enim sine humilitate uirtutes
congregat: inuento puluerem
portat: Et unde aliquid ferre
cernitur: inde deterius cecatur:
in cunctis ergo quȩ agitis fratres
mei radicem boni oꝑis humili¬
tatem tenete: nec quib: iam su¬
periores. sed quib adhuc inferi¬
ores estis aspicite: ut dum meli¬
ora nob̃ exempla ꝓponitis: ad
maiora semꝑ ascendere ex humi¬

Expanded text:
portare, regnum ex promissione portare, regnum ex promissione percipere, cunctumque Israeliticum populum sine ulla postmodum contradictione 1461 possidere? Et tamen in cunctis se despicit, qui in suis Si ergo sancti viri etiam cum agunt fortia, de semetipsis vilia sentiunt, quid in sua excusatione dicturi sunt qui sine opere virtutis intumescunt? Sed etsi quaelibet bona adsint opera, nulla sunt, nisi ex humilitate condiantur. Miranda quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congregat, in ventum pulverem portat; et unde aliquid ferre cernitur, inde deterius caecatur. In cunctis ergo quae agitis, fratres mei, radicem boni operis humilitatem tenete; nec quibus jam superiores, sed quibus adhuc inferiores estis, aspicite, ut dum meliorum vobis exempla proponitis, ad majora semper ascendere ex humi
Abbreviated transcription (Latin):
quia & quos agere aliqua praua
conspicitis: quȩ in eis lateant
bona nescitis: Magnus ergo unꝰ¬
quisq ẽẽ studeat: sed tam̃ aliqͦ
modo ẽẽ se nesciat: ne dũ sibi
magnitudinẽ arrogant̃ tribu¬
lus ait: Nolite ẽẽ prudentes:
apud uosmet ipsos: Hinc contͣ
suꝑbientem saul dicitur: Cum
eẽs paruulus in oculis tuis:ca¬
put in tribub isrł factus es:
ac si aꝑte diceretur: cum tu te
paruulum conspiceres: ego te
pre ceteris magnũ feci: Quia
uero tu te magnũ conspicis.
paruus ame estimaris: Quod
contra dauid cum regni poten¬
tiam coram archa dñi saltando
despiceret: dixit. ludam & ui-¬
lior fiam. plus quã factus sum:
& ero humilis in oculis meis:
Quẽ enim non extolleret ora le¬
onum frangere: ursorum bra¬
chia dissipare despectis priori¬
bus fr̃ibus eligiᷤ reprobato rege
ad regni gubernacła ungi:tim̃¬
dum cunctis uno lapide goliam
sternere: a rege ꝓposita extinctis
allophilis numerosa p̃putia re.¬

Expanded text:
quia et quos agere aliqua prava quia et quos agere aliqua prava conspicitis, quia in eis lateant bona nescitis. Magnus ergo unusquisque esse studeat, sed tamen aliquo modo esse se nesciat, ne dum sibi magnitudinem arroganter tribulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Hinc contra superbientem Saul dicitur: 1460 Cum esses parvulus in oculis tuis, caput in tribubus Israel factus es . Ac si aperte diceretur: Cum tu te parvulum conspiceres, ego te prae caeteris magnum feci. Quia vero tu te magnum conspicis, a me parvus aestimaris. Quo contra cum David regni sui potentiam coram arca foederis Domini saltando despiceret, dixit: Ludam et vilior fiam plus quam factus sum, et ero humilis in oculis meis . Quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita exstinctis allophylis numerosa praeputia re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfiteri: Ac si aꝑte dicat: Quid mi¬
rum si michi ille p̃latus ẽ quem
post me quide natũ considero
tiȩ sp̃u impletus mira scientia
emicat: & tam̃ illud de se insinu¬
at quod ignorat: Qua in re pen¬
sandum nob̃ est fratres km̃i. et
tota intentione cogitandũ: qͦmͦ
tutem custodiant: cũ quȩdam
mirabilit̃ sciunt illud: ante. men¬
tis oculos student reuocare qd̃
nesciunt: ut dum ex parte alia
infirmitatẽ suam considerant:.
ex ea parte qua ꝑfectus ẽ. eorum
animus se non extollat: Scientia
& enim uirtus ẽ: humilitas ȩtiã
custos uirtutis: Restat ergo ut
in om̃e quod scit sese mens depri¬
mat: ne quod uirtus scientiȩ con¬
gregat: uentus elationis tollat:
Cum bona fratres agits: semꝑ
ad memoriã mala acta reuoca¬
te: ut hũ caute culpa conspicit᷑
nusquam de bono oꝑe incaute
animꝰ letetur: Suꝑiores inuicẽ
eos maxime qui uob̃ commissi
ñ sunt ꝓximos ur̃os attendite.

Expanded text:
profiteri? Ac si patenter dicat: Quid miprofiteri? Ac si patenter dicat: Quid mirum si ille mihi praelatus est, quem post me quidem natum considero,phetiae spiritu impletus, mira scientia emicat et tamen illud de se insinuat quod ignorat. 4. Qua in re pensandum nobis est, fratres charissimi, et tota intentione cogitandum quomodtutem custodiant, cum quaedam mirabiliter sciunt, illud ante mentis oculos student revocare quod nesciunt, ut dum ex parte alia infirmitatem suam considerant, ex ea parte qua perfectus est eorum se animus non extollat. Scientia etenim virtus est, humilitas etiam custos virtutis. Restat ergo ut in omne quod scit sese mens deprimat ne quod virtus scientiae congregat ventus elationis tollat. Cum bona, fratres, agitis, semper ad memoriam male acta revocate, ut dum caute culpa conspicitur nunquam de bono opere incaute animus laetetur. Superiores invicem, eos maxime qui vobis commissi non sunt, proximos vestros attendite,
Abbreviated transcription (Latin):
na nr̃ȩ corruptionis assumpsit.
unde etiam ꝑꝓpħam dicitꝰ in n-¬
idumeam extendam calciamen¬
tum meum: Pidumeam quippe
gentilitas: ꝑcalciamentũ uero as¬
sumpta mortalitas designatur:
in idumeam ergo dñs calciam̃¬
tum suum se extendere asserit:
quia dũ ꝑcarnem gentib inno¬
tuit: quasi calciata ad nos diui¬
nitas uenit: Sed huius incarna¬
tionis mysteriũ: humanꝰ oculus.
penetrare non sufficit: Inuestiga¬
ri & enim nullatenus potest. quo¬
modo incorporatur uerbũ: quo¬
modo summus & uiuificator sp̃s
intra uterũ matris animatur.
quomͦ is qui initiũ non habet
existit & concipit᷑: Corrigia ergo
calciam̃ti. est ligatura mysterii:
lohannes itaq: soluere corrigiã
calciam̃ti non ualet: quia incar¬
nationis mysteriũ nec ipse inue¬
stigare sufficit: qui hunc ꝑpro¬
phetiȩ sp̃m agnouit: Quid est gͦ
dicere non sum dignus soluere
corrigiam calciam̃ti eius: nisi aꝑ¬
te & humilit̃ suam ignorantiã

Expanded text:
na nostrae corruptionis assumpsit. na nostrae corruptionis assumpsit. Unde etiam per Prophetam dicit: In Idumaeam extendam calceamentum meum . Per Idumaeam quippe gentilitas, per calceamentum vero assumpta mortalitas designatur. In Idumaeam ergo Dominus calceamentum suum se extendere asserit, quia dum per carnem gentibus innotuit, quasi calceata ad nos divinitas venit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Investigari etenim nullatenus potest quomodo corporatur Verbum, quomodo summus et vivificator spiritus intra uterum matris animatur, quomodo is qui initium non habet, et existit, et concipitur. Corrigia ergo calceamenti est ligatura mysterii. Joannes itaque solvere corrigiam calceamenti ejus non valet, quia incarnationis ejus mysterium nec ipse investigare sufficit, qui hanc per prophetiae spiritum agnovit. Quid est ergo dicere: Non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus, nisi aperte et humiliter suam ignorantiam
Abbreviated transcription (Latin):
lationis eius causas aꝑuit: cũ
subiunxit. quia prior me erat:
ac si aꝑte dicat: inde me etiam¬
post natus suꝑat: quo eũ na¬
tiuitatis suȩ tempora non an¬
gustant: Nam qui ꝑ matrẽ in
tempore nascit᷑: sine tempore
est apatre generat᷑: Cui quan¬
tȩ reuerentiȩ humilitatẽ debe
fuit: ut si quis eam quȩ sibi
competeret acciꝑe uxorẽ nollet:
illa ei calciamentũ solueret:¬
sus apparuit: de quo & iste io¬
hannes dicit. qui habet spon¬
sam sponsus ẽ:Sed quia iohan¬
nem homines xp̃m ẽẽ putaue¬
runt. quod isdem iohannes ne¬
gat: recte se indignũ esse ad sol¬
uendam corrigiam eiꝰ calciam̃¬
ti denuntiat: ac si aꝑte dicat:
Ego redemptoris uestigia denu¬
dare non ualeo: quia sponsi mͥ
nom̃ immeritus non usurpo:
Quod tam̃ intelligi et alit̃ potest
Quis enim nesciat quod calcia¬
menta ex mortinis animalib fi¬
ant Incarnatus uero dñs ueni¬
ens quasi calciatus apparuit:
qui indiuinitate sua mortici¬

Expanded text:
lationis ejus causas aperuit cum lationis ejus causas aperuit cum subjunxit: Quia prior me erat. Ac si apost natus superat, quo eum nativitatis suae tempora non angustant. Nam qui per matrem in tempore nascitur, sine tempore est a patre generatus. Qui quantae reverentiae humilitatem habeafuit, ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveretsus apparuit? De quo et idem Joannes dicit: Qui habet sponsam, sponsus est . Sed quia Joannem homines Christum esse putaverunt, quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendam corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris nostri vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immerito non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest. Quis enim nesciat quod calceamenta ex mortuis animalibus fiunt? Incarnatus vero Dominus veniens quasi calccatus apparuit, quia in divinitate sua mortici
Abbreviated transcription (Latin):
stat. quem uos nescitis: Ioħs
non sp̃u sed aqua baptirat: qͥa
peccata soluere non ualens bap.¬
tiratorũ corpora ꝑaquã lauat:
sed tam̃ mentẽ ꝑueniã non la¬
uat: Cur ergo baptriat qͥ pecca¬
ta ꝑbaptismũ ñ relaxat nisint
p̃cursionis suȩ ordinẽ seruãns.
qui nasciturum nascendo p̃ue¬
nerat. baptrraturũ quoq dñm
baptizando p̃ueniret: & qͥ pre¬
dicando factus ẽ p̃cursor xp̃i
baptizando ⁊tiam p̃cursor eius
fieret imitatione sacramenti:
Qui inter hȩc mysteriũ nr̃i re¬
demptoris annuntians: hunc
in medio hominũ & stetisse as¬
serit & nesciri: quia ꝑcarnẽ dñs
apparens: & uisibilis extitit cor¬
pore: & inuisibilis maiestate:
de quo ȩtiam subdit: Qui post
me uenit: ante me factus est:
Sic namq dicit᷑ ante me factus:
ac si dicatur ante me positus:
Post me ergo uenit: quia post¬
modũ natus: Ante autẽ factus
ẽ: quia michi prelatus: Sed hȩc
paulo suꝑius dicens: etiã pre¬

Expanded text:
stetit, quem vos nescitis. Joannes stetit, quem vos nescitis. Joannes non spiritu, sed aqua baptizat, quia, peccata solvere non valens, baptizatorum corpora per aquam lavat, sed tamen mentem per veniam non lavat. Cur ergo baptizat qui peccata per baptisma non relaxat, nisi ut, praecursionis suae ordinem servans, qui nasciturum nascendo praevenerat, baptizaturum quoque Dominum baptizando praeveniret; et qui praedicando factus baptizando etiam praecursor ejus fieret imitatione sacramenti. Qui inter haec mysterium redemptoris nostri annuntians, hunc in medio hominum serit et nesciri; quia per carnem Dominus apparens, et visibilis stetit corpore et invisibilis majestate. De quo etiam subdidit: Qui post me venit, ante me factus est. Sic namque dicitur: Ante me factus est, ac si dicatur, ante me positus. Post me ergo venit, quia postmodum natus; ante autem factus est, quia mihi praelatus. Sed haec paulo superius dicens, etiam prae
Abbreviated transcription (Latin):
paratur: Unde scriptum ẽ:Si qͥs
diligit me sermonẽ meũ seruabit:
& pater m̃s diliget cum: & ad eũ
ueniemꝰ: & mansionẽ apud eum
faciemꝰ: Quisquis ergo insuꝑbia
mentẽ eleuat: quisquis auaritiȩ
estib anhelat: quisquis se luxuriȩ
inquinationib polluit: cordis
ostium contra ueritatẽ claudit:
& ne ad se dñs ueniat. claustra
anumi seris uitiorũ dampnat:
Sed adhiic qui missi sunt ꝑcun
Quod quia non studio cognoscen¬
dę ueritatis sed malitiȩ exercen¬
dę emulationis dicitur: euuan¬
gelista tacite innotuit qͥ subiun¬
git. dicens: & qui missi fuerant
ex phariseis erant: ac si aꝑte di¬
cat:. Illi iohannẽ de suis actibus
requirunt. qui doctrinã nesci¬
unt querere: sed inuidere: Sed
sc̃s quisq etiam cum aꝑuersa
mente requiritur: abonitatis
suȩ studio non mutatur: unde
iohannes quoq: aduerba inui-¬
diȩ p̃dicamenta respondit uitȩ:
Nam ꝓtinus adiungit: Ego bap¬
tiro in aqua: medius aut̃ ur̃m

Expanded text:
paratur. Unde scriptum est: Si qparatur. Unde scriptum est: Si qrmonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Quisquis ergo in superbiam mentem elevat, quisquis avaritiae aestibus anhelat, quisquis se luxuriae inquinationibus polluit, cordis ostium contra veritatem claudit; et ne ad se Dominus veniat, claustra animi seris vitiorum damnat. 3. Sed adhuc qui missi sunt percoQuod quia non studio cognoscendae veritatis, sed malitia exercendae aemulationis dicitur, Evangelista tacite innotuit cum subjungit, dicens: Et qui missi fuerant erant ex Pharisaeis. Ac si aperte dicat: Illi Joannem de suis actibus requirunt, qui doctrinam nesciunt quaerere, sed invidere. Sed sanctus quisque etiam cum perversa mente requiritur, a bonitatis suae studio non mutatur. Unde Joannes quoque ad verba invidiae praedicamenta respondit vitae. Nam protinus adjungit: Ego baptizo in aqua; medius autem vestrum
Abbreviated transcription (Latin):
sonuit: sed tam̃ aueritatis trami¬
te non recessit: Qui se ȩtiam prõ¬
phetam negat: quia uidelicet ñ
solum poterat redemptorẽ predi¬
care: sed ȩtiam demonstrare: Nã¬
quis sit continuo expͥmit: dum
subiungit: ego uox clamantis in
deserto: Scitis fratres km̃t. quia
unigenit᷑ filius uerbũ patris uo¬
catur: iohanne atcestante qͥ aitꝰ
in prir cipio erat uerbũ: Et uer¬
bum erat apud dm̃: & ds̃ erat uer¬
bum: Et ex ipsa ur̃a locutione cog¬
noscitis. quia prius uox sonat:
ut uerbum postmodũ uossit au¬
diri: Iohannes gͦ uocem se esse as¬
serit: quia uerbum p̃cedit: Aduen¬
tur: quia peius ministeriũ patͥs¬
quia derelictȩ ac destitutȩ iudeȩ
solatium redemptoris annuntiat:
Quid autẽ clamat insinuat. cũ
subiungit. dirigite uiam dñi. sic̃
dixit ysaias ꝓpħa. Uia dñi ad cor
dirigitur: cum ueritatis sermo
humilit̃ auditur: Uia dñi ad cor
dirigit᷑: cum ad p̃ceptum uitȩ pre¬

Expanded text:
sonuit, sed tamen a veritatis tramisonuit, sed tamen a veritatis tramite non recessit. 2. Qui cum se etiam prophetam negat, quia videlicet non solum poterat Redemptorem praedicare, sed etiam demonstrare, quisnam sit continuo exprimit, dum subjungit: Ego vox clamantis in deserto. Scitis, fratres charissimi, quia unigenitus Filius Verbum Patris vocatur, Joanne attestante, 1458 qui ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et ex ipsa vestra locutione cognoscitis quia prius vox sonat, ut verbum postmodum possit audiri. Joannes ergo vocem se esse asserit, quia Verbum praecedit. Adventur, quia per ejus ministerium, Patquia derelictae ac destitutae Judaeae, solatium redemptoris annuntiat. Quid autem clamet insinuat, cum subjungit: Dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta. Via Domini ad cor dirigitur, cum veritatis sermo humiliter auditur. Via Domini ad cor dirigitur, cum ad praeceptum vita prae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa ueritatis negat: Ilalde¬
est & non sum: Quomͦ ergo pro¬
pheta ueritatis ẽ. si eiusde ueri¬
tatis sermonib concors non ẽ:
Sed si subtiliter ueritas ipsa re¬¬
quirat᷑: hoc qđ inter se contra¬
rium sonuit. quomͦ contrariũ
non sit inuentt᷑: Ad zachariam
namq de iohanne: angl̃s dicit:
lpse p̃cedet ante illum: in sp̃u
& uirtute helye: Qui iccirco uen¬
turus in sp̃u & uirtute helyȩ di¬
cit᷑: qr sicut helyas scdm dñi ad¬
uentum p̃ueniet. ita iohannes
p̃uenit pͥmum: Sicut ille precur¬
soruenturus ẽ iudicis: ita iste pre¬
cursor factus est redemptoris: lo¬
hannes igitur in sp̃u helyas erat
in ꝑsona helyas non erat: Quod
gͦ dñs fatetur de sp̃u: hoc iohan-¬
nes denegat de ꝑsona: quia & iu¬
stum sic erat: ut & discipłis dñs
spũalem de iohanne sententiam
diceret: & iohannes isde turbis
carnalib non de suo sp̃u sed de
corpore responderet: Contrariũ
gͦ ueritati uidetur ẽẽ qd iohanne

Expanded text:
propheta Veritatis negatpropheta Veritatis negatet Non sum. Quomodo ergo propheta Veritatis est, 1457 si ejusdem Veritatis sermonibus concors non est? Sed si subtiliter veritas ipsa requiratur, hoc quod inter se contrarium sonuit, quomodo contrarium non sit invenitur. Ad Zachariam namque de Joanne angelus dicit: Ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae . Qui idcirco venturus in spiritu et virtute Eliae dicitur, quia sicut Elias secundum Domini adventum praeveniet, ita Joannes praevenit primum. Sicut ille praecursor venturus est judicis, ita iste praecursor est factus Redemptoris. Joannes igitur in spiritu Elias erat, in persona Elias non erat. Quod ergo Dominus fatetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat, ut et discipulis Dominus spiritalem de Joanne sententiam diceret, et Joannes idem turbis carnalibus non de suo spiritu, sed de corpore responderet. Contrarium ergo veritati videtur esse quod Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
tutis ẽẽt. ut xp̃c credi potuisset:
elegit solide subsistere in se. ne
humana opinione rapetur ina¬
niter suꝑse: Nam confessus est
& non negauit: confessus est
quia non sum egoxõc: Sed qd̃
dixit non sum. negauit plane
qd̃ non erat: sed non negauit qd̃
erat: ut ueritatem loquens eiꝰ
membrũ fieret. cuius sibi nom̃
fallacit̃ non usurparet: Cum
ergo non uult appetere nomen
dum infirmitatẽ suam studuit
humilit̃ agnoscere: illius celsitu¬
dinem meruit ueracit̃ obtinere:
Sed cum ex lectione alia redemp¬
toris nr̃i sententia ad mentẽ re¬
ducitur: ex huiꝰ nobis lectionis
uerbis questio ualde implexa
generat᷑. Alio quippe in loco in¬
quisitus a discipulis dñs de he¬
lye aduentu: respondit: helyas
iam uenit. & ñ cognouerunt eũ:
sed fecerunt in eum quȩcũq uo¬
luerunt: Et siuultis scire: iohan¬
nes ipse est helyas: Requisitus
autẽ iohannes: dicit: non sum
helẏas: Quid ẽ hoc fratres kmñi:
quia quod ueritas affirmat. hoc

Expanded text:
tutis esset ut Christus credi potuisset, elegit solide subsistere in se, ne humana opinione raperetur inaniter super se. Nam confessus est, et non negavit, et confessus est: Quia non sum ego Christus. Sed quia dixit Non sum, negavit plane quod non erat, sed non negavit quod erat, ut veritatem loquens, ejus membrum fieret cujus sibi nomen fallaciter non usurparet. Cum ergo non vult appetere nomen dum infirmitatem suam studuit humiliter agnoscere, illius celsitudinem meruit veraciter obtinere. Sed cum ex lectione alia Redemptoris nostri sententia ad mentem reducitur, ex hujus lectionis verbis nobis quaestio valde implexa generatur. Alio quippe in loco inquisitus a discipulis Dominus de Eliae adventu, respondit: Elias jam venit, et non cognoverunt eum, sed fecerunt in eum quaecunque voluerunt. Et si vultis scire, Joannes ipse est Elias . Requisitus autem Joannes, dicit: Non sum Elias. Quid est hoc, fratres charissimi, quia quod Veritas affirmat, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
aperi nobis: At ille respondens:
ait: Amen dico uob: nescio uos:
lbi iam adño non potest me¬
reri quod petitꝰ: qͥ hic noluit au¬
dire quod iussit: quia qͥ tempꝰ
congruş penitentiȩ ꝑdit fru¬
stra ante regni ianuam cum
precib uenit: Hinc est enim
quod ꝑsalomonẽ dñs dieit.
Nocaui: ꝙ renuistis. Extendi
manũ meam: & non fuit qui
aspiceret: Despexistis om̃e con

Expanded text:
aperi nobis. At ille respondens, ait: Amen dico vobis, nescio vos. Ibi jam a Deo non potest mereri quod petit, qui hic noluit audire quod jussit, qui tempus congruae poenitentiae perdidit, frustra ante regni januam cum precibus venit. Hinc est enim quod per Salomonem Dominus dicit: Vocavi, et renuistis; extendi manum meam, et non fuit qui aspice
Abbreviated transcription (Latin):
petro data uideatur adomino
absq ulla tamen dubietate
noscendum ẽ: quia & çeteris
apsis datur ipso teste: qui post
passionis resurrectionisq suȩ
triumphum apparens eis in¬
sufflauit & dixit om̃ibꝰ Acci¬
pite sp̃m sc̃m: quorũ remise¬
ritis peccata remittuntur eis:
& quorũ retinueritis retenta
sunt. Necnon ȩtiam nunc in
episcopis ac prbris om̃i ȩccliȩ
officium idem committitur
tt uidelicet agnitis peccanti¬
um causis: quoscũq humile
ac uiere penitentes aspexerit:
hosiam atimore ꝑpetuȩ mor¬
tis miserans absoluat: Quos:
uero in peccatis quȩ egerint
ꝑsistere cognouerit illos per¬
hennib supplicus obligandos
insinuet: Vn de alias dñs de
correpto semel & iterum ac ter¬
cio. sed non penitente fratre
p̃cepit: dicens: Sin autẽ ecclesi¬
am non audierit. sit tibi ficut
echnicus & publicanus: Et ne
leue quisquam putaret eccłiȩ
iuditio  condempnare. mox
terribilit̃ adiunxit: Am̃ dico

Expanded text:
Petro data videatur a Domino, Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: Accipite Spiritum sanctum; quorum remiseritis peccata, remittentur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt . Nec non etiam nunc in episcopis ac presbyteris omnibus Ecclesiae officium idem committitur, ut videlicet agnitis peccancium causis, quoscumque humiles ac vere penitentes aspexerit, hos iam a timore perpetue mortis miserans absolvit, quos ero in peccatis, que egerint, persistere cognoverit, illos perhennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias dominus de correpto semel et iterum ac 3, sed non penitente fratre precepit dicens: Sin autem ecclesiam non audierit: Sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Et ne leve quisquam putaret ecclesie se iudicio condempnari, mox terribiliter adiunxit: Amen dico
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ petram dño cooꝑante do¬
mum suȩ ꝓfessionis edificas¬
se sed iuxta alteriꝰ loci parabo¬
lam suꝑ harenam sine funda¬
mento posuisse credendus est:
hoc est non simplici acuera in¬
tentione xp̃m sequi sed terre¬
nam quamlibet fragilemq: ob
causam habitum p̃tendisse
xp̃ian: Sequitur: Et tibi dabo
claues regni celorũ: Qui regem
cȩlorũ maiori prȩ ceteris deuoti¬
one confessus ẽ. merito p̃cȩteris
ipse collatis clauib regni cęlesti:
donatus ẽ: ut constaret om̃ib
qui absq: ca confessione ac fide
regnum cȩlorũ nullus posset in¬
trare Claues autẽ regni cęlorũ
ipsam discernendi scientiam po¬
tentiamq: nominat: qua dig¬
nos recipe in regnum:indigno
secludere deberet a regno: Unde
manifeste fubiungit: Et quod¬
cũq ligaueris suꝑ terram: erit
ligatum incȩlis: Et quodcumq
solueris suꝑ terram: erit solu¬
tum incęlis: Quȩ soluendi ac
ligandi potestas quamuis soli

Expanded text:
supra petram Domino cooperante dosupra petram Domino cooperante domum suae professionis aedificasse, sed juxta alterius loci parabolam , super arenam sine fundamento posuisse credendus est, hoc est, non simplici ac vera intentione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequitur: Et tibi dabo claves regni coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris devotione confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus posset intrare. Claves autem regni coelorum ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solveris super terram, erit solutuligandi potestas, quamvis soli
Abbreviated transcription (Latin):
tiam mandatorum xp̃i: adsor¬
tem electorũ & et̃nam ꝑtingit
uitam. apło attestante qui ait:
fundamentũ enim aliud nemo
Et porte inferi non p̃ualebunt
aduersus eam: Porte inferi
doctrine sunt nequam. quȩ
seducendo imprudentes adin¬
feros trahunt: Porte quoq: in¬
feri & tormenta ꝙ& blandimen¬
ta sunt ꝑsecutorũ. qͣ infirmos
quosq deterrendõ uel emolli¬
endo a stabilitate fidei. introi
sunt inferi: inquantum suis
uel auctorib uel sequacib iter
ꝑditionis ostendunt: Nam et
fides siñ habeat opera: mortua
est in semet ipsa: & corrũpunt
mores bonos colloquia mala:
Multȩ itaq sunt portȩ inferiꝰ s
harũ nulla ȩccłiam qͦ sup petram
fundata p̃ualet: qͥa qui fidẽ xp̃rin
timo cordis amore ꝑceꝑit: om¬
ne quicquid exteriꝰ ꝑiculi tẽp¬
tantis ingruerit. facillime con-¬
tempnit: At quicũq credenti¬
um fidem uel oꝑe uel negatio¬
ne deprauat᷑ ꝑdidit:. non hic

Expanded text:
tiam mandatorum Christi, ad sortiam mandatorum Christi, ad sortem electorum et aeternam pertingitur vitam, Apostolo attestante, qui ait: Fundamentum enim nemo aliud Et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emolliendo a stabilitate fidei introitsunt inferi, in quantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bonos mores colloquia mala . Multae sunt itaque portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra petram fundata est, praevalet, quia qui fidem Christi intimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, facillime contemnit. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus prodiderit, non hic
Abbreviated transcription (Latin):
bis apatre. Dicit de sp̃u sancto
apls: hec autẽ omnia. opatur
unusatq: idem sp̃s: diuidens
singulis ꝓut uult: Pater ergo
incęlis ẽ. reuelauerit filio co¬
lumbȩ mysterium fidci:. quod
cicaro & sanguis reuelare ne¬
quibat: Caro autẽ & sanguis
recte intelligunt᷑ homines sa¬
pientia carnis inflati: colum¬
binȩ simplicitatis nescii: idoq
asapientia sp̃s omnimodis auer
cerent: De qualib dicit apls:
Carnalis autẽ homo: non per¬
cipit ea quȩ sunt sp̃s sc̃i. Sequi¬
tur: Et ego dico tibi quia tu es
petrus: & suꝑhanc petram ȩdi¬
ficabo eccłiam meã Petrus qui
symon antea uocabat᷑ ob forti¬
tudinẽ fide & confessionis con¬
stantiam adño petri nomen
accepit: Quia uidelicet illi fir¬
ma ac tenacimente adhesit
idest suꝑ dñm saluatorem: qui
fideli suo cognitori amatori
confessori participium sui no¬
minis donauit: ut scilicet a
petra petrus uocaretur: Edifi¬
lectionem xp̃i: ꝑfusceptionẽ
sacramentorũ xp̃i ꝑobseruan¬

Expanded text:
atre . Dicit de Spiritu sancto Apostolus: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Pater ergo in coelis est revelaverit Filio columbae mysterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia Spiritus omnimodis averscerent; de qualibus dicit Apostolus: Carnalis autem homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei . Sequitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhaesit id est super Dominum Salvatorem, qui fideli suo cognitori, amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut videlicet a petra Petrus vocaretur: lectionem Christi, per susceptionem sacramentorum Christi, per observan
Abbreviated transcription (Latin):
confessoremq: suum dñs remu¬
nerat: cum eum sancti spirit᷑
filium ẽȩ̃ testatur. a quo ipse
diuiui filius asseueratur:
quamuis hoc ipsum multũ
dissimilit̃ fieri nullus fideli
natus ẽ: Xp̃c filius di ante
tempora: ipse est enĩ diuir¬
tus. & di sapientia: ꝗͤ dicit:
Dñs possedit me in initio
uiarũ suarũ: antequã quic¬
quam faceret aprincipio:
Petrus filius sp̃s sancti ex eo
tempore quo ab ipso illumi¬
natus gr̃am diuinȩ cognitio¬
nis accepit: & quia una uolui¬
tas eadem est oꝑatio sc̃ȩ trini¬
tatis: Recte cum dixisset beatꝰ
es symon bariona. idest fili
gr̃ẽ spiritalis: ꝓtinus adiun¬
xit. quia caro & sanguis non
reuelauit tibi: sed pater m̃s
qui in celis ẽ: Pater qͥppe filio
columbe reuelauit. quia una
est gratia patris & sp̃s sanctiꝰ
eadem quoq & filii. quod facil¬
limis sacre scripturȩ ꝓbabitur
exemplis:dicit namq de patre

Expanded text:
confessoremque suum Dominus remuconfessoremque suum Dominus remunerat, cum eum sancti Spiritus filium esse testatur, a quo ipse Dei vivi Filius asseveratur, quamvis hoc ipsum multum dissimiliter fieri nullus fideliurenatus est. Christus Filius Dei ante tempora; ipse est enim Dei virtus et Dei sapientia, quae dicit: Dominus possedit me in initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio ; Petrus filius Spiritus sancti ex eo tempore quo ab ipso illuminatus gratiam divinae cognitionis accepit. Et quia una voluntas eadem est operatio sanctae Trinitatis, recte cum dixisset. Beatus est Simon Barjona, id est, fili gratiae spiritalis, protinus adjunxit: Quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est. Pater quippe filio columbae revelavit, quia una est gratia Patris et Spiritus sancti, eadem quoque et Filii, quod facillimis sacrae Scripturae probabitur exemplis. Dicit namque de Patre
Abbreviated transcription (Latin):
atitudinis mercede donemur:
Nam confitente illo xp̃m filiũ
diuiui: uideamꝰ quid sequit᷑:
Respondens autẽ ihe drxit:
Beatus es symon bariona:Con¬
stat ergo: quia post ueram xp̃i
confessionẽ uera beatitudinis
p̃mia restant.Sed intucamur
atcenti. quale quantum ue sit
ut huius etiam nos ueracit
confitendo eum mereamͣ ẽẽ
consortes: Beatus es inquit
symon bariona: Bariona sy¬
riace: latine dictt᷑ filius colũ¬
be: filius autẽ columbe recte
uocatur apłs petrus quia ui¬
delicet columba multũ fim¬
plex est animal: & ipse pruden¬
ti ac pia simplicitate dñm se¬
quebatur: memor illius pre¬
cepti: quod cum suis condisci
pulis ab eodem magistro sim¬
plicitatis ac ueritatis accepit:
Estote prudentes ficut serpen¬
tes: & simplices sicut columbe:
Uel certe quia sp̃s sanctus suꝑ
dñm in columbȩ speciȩ descen¬
dit: recte filius columbe nun¬
cupatur. qui spiritali gratia
plenus extitisse monstratur:
& iusta satis laude dilectorem

Expanded text:
atitudinis mercede donemur. atitudinis mercede donemur. Nam confitente illo Christum Filium Dei vivi, videamus quid sequitur: Respondens autem Jesus, dixit: Beatus es, Simon Bar Jona. Constat ergo quia post veram Christi confessionem, vera beatitudinis praemia restant. Sed intueamur attente, quale quantumve sit ut hujus etiam nos veraciter eum confitendo mereamur esse consortes. Beatus es, inquit, Simon Bar Jona. Bar Jona Syriace, Latine dicitur filius columbae. Filius autem columbae recte vocatur apostolus Petrus, quia videlicet columba multum simplex est animal, et ipse prudenti ac pia simplicitate Dominum sequebatur, memor illius praecepti quod cum suis condispulis ab eodem magistro simplicitatis et veritatis accepit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. Vel certe, quia Spiritus sanctus super Dominum in columbae specie descendit, recte filius columbae nuncupatur, qui spiritali gratia plenus exstitisse monstratur. Et justa satis laude dilectorem
Abbreviated transcription (Latin):
um hominũ: os habent & ñ
loquentur. & cetera: Notet au¬
tem dilectio ur̃a quam miran¬
da distinctione sit factumꝰ: ut
cum de utraq: eiusdem dñi
& saluatoris nr̃i natura ab ip¬
so dño & afideli eiꝰ discipulo
ẽẽt ꝓferenda sententia: dñs
ipse humilitatẽ assumptȩ
humanitatis ꝓfitet᷑ discipłs
excellentiã diuinȩ eternitatis
ostendit. Dñs de se quod mi¬
nus ẽ: discipulus dño intimat.
quod maius ẽ: dñs de se quod
fecit nos: Sic &. in euuanglio
dñs multo se crebrius filium
hominis quam filium di ap¬
pellare consueuit: & nos ãmo¬
neat dispensationis quam ꝓ
nobis suscepit: Sed nos neces¬
se est tanto humilius diumi¬
tatis eius alta uenerari quan¬
to illũ meminimꝰ ꝓnr̃a exulta¬
tione ad humanitatis infima
descendisse: Si enim int sacra¬
menta incarnationis ciꝰ quib
redempti sumꝰ potentiam diui¬
nitatis qua creati sumus pia
semꝑ mente recolimus: fit ut
ipsi quoq: cum petro suꝑnȩ be¬

Expanded text:
um hominum. Os habent et non um hominum. Os habent et non loquentur, etc. . Notet autem dilectio vestra quam miranda distinctione sit factum ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura ab ipso Domino et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostendit. Dominus de se quod minus est, discipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam Filium Dei appellare consuevit ut nos admoneat dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est tanto humilius divinitatis ejus alta venerari, quanto illum meminimus pro nostra exaltatione ad humanitatis infirma descendisse. Si enim inter sacramenta incarnationis ejus quibus redempti sumus, potentiam divinitatis qua creati sumus, pia semper mente recolimus, fit ut ipsi quoque cum Petro supernae be