comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uita qi d̾s deserit e¬
os. dũe quippe sunt
uite. una corpors:
altera aĩe et sicut uita corporis est aĩa. sic aĩe uita
est deus et qũo si aĩa deserat: moritur corpus sic
aĩa moritur. si deserat d̾s. aĩa recedens aluce sus¬
ticie qͣntomag̃. querit quid inueniat ꝯtra iusti¬
ciam. tanto plus repellitur alumine u̾itatis et
ciam .i. qi ignorant uitam dei que. ignorantia
⁊ pro sua turpitu

Expanded text:
quia Deus deserit eos. Duae quippe sunt vitae, una corporis, altera animae: et sicut vita corporis est anima, sic animae vita est Deus: et quomodo si anima deserat, moritur corpus; sic anima moritur si deserat Deus. Anima recedens a luce justitiae quanto magis quaerit quid inveniat contra justitiam, tanto plus repellitur a lumine veritatis, et tiam, id est quia ignorant vitam Dei quae ignorantia etiam pro sua turpitu
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm. nec dũ erãt
impleta peccata s
ꝯpleta sunt ueniẽ.¬
tib romanis. unde
subdit. peruenit enĩ
peccata effectus in¬
dicat. qr peruenit
ira dei .i. uindicta dei. super illos .s oppumens¬
eos usq infincm. Ira dei est aduentus roma¬
norum qñ percati sunt gladio. fame. pestilẽ¬
cia. captiuitate. q̃ ira durat eis captiun usq
infinem scħ̃. qi semꝑ erunt captiuit ł ũicut
dei ante uenit in hos seculo super iuos que du
pumientur preuenit ħ tpualis pena et post sed̃¬
tur eterna. uł de uindca interion agio. qua ds

Expanded text:
em necdum erant impleta peccata, sed completa sunt venientibus Romanis. Unde subdit: Pervenit enim,peccata, effectus indicat, quia pervenit ira Dei, id est vindicta Dei, super illos, sillos usque in finem. Ira Dei est adventus Romanorum, quando perditi sunt gladio, fame, pestilentia, captivitate, quae ira durat eis usque in finem saeculi, quia semper erunt captivi. Vel Dei ante venit in hoc saeculo super illos, quae durpuniantur, praevenit haec temporalis poena, et post sequitur aeterna. Vel de vindicta interiori agit, qua Deus
Abbreviated transcription (Latin):
in uidea sunt pas¬
si sunt a iudeis qui
et nos. apostolos x.
persecuti suunt. tã¬
secuti sunt nos di¬
co. in quo putant
se obsequi ⁊ pac̾e
loqui gentib ut
salue fiant. ideo
hec faciunt: ut se̾
ĩ pleant pec̃ca sude
.i ut in peccatis per
qui in sordib est:
sordescat adhue
et uindictã ꝑtc̃is
suis et parentum
post passionem do¬
mini dedit deus iu
credere ꝯpleta sunt

Expanded text:
in Judaea sunt, passi sunt a Judaeis, qui, et nos apostolos Christi persecuti sunt. secuti sunt. Nos, dico, in quo putant se obsequi et placere loqui gentibus, ut salvae fiant. Ideo hoc faciunt ut semper impleant peccata sua, id est ut in peccatis permQui in sordibus est, sordescat adhuc , et vindictam peccatis suis et parentum post passionem Domini dedit Deus Judcredere, completa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
le ipo absconcutas quoꝑdam fc̃oꝵ c̃as qual uel
conditis si inseruit easq implet ñ illo oꝑe ꝓui¬
dencie quonaturas sustit ut sunit. s eo quo ił¬
las administrat ut uolu̾it. quas ut uoluit odi¬
dit. ibi est ⁊ gr̃a per quam salui fiunt pec̃ores
Non enĩ natutã uitio deprauatam. s per deig
ciam homo restauratur. spea mist̾ium gr̃e hꝰ
absconditum dixit non in mundo in quo sũt¬
absconcdite rõnabiles cause oĩm req que natiua¬
liter fiunt. sicut absconclitus erat leui in lũbis
abra he qñ decimatus est. s modo in deo in quo¬
sunt abscondite cãe eoꝵ que per gr̃am fiuitt.
siue eoꝵ que ad ħ significanda mrabiłr nou
naturałr fiunt. ut ꝙ de osse uiri dormientis:
młs fc̃a est. et in locum coste. nõ costa. s caro
suppleta est. nõ hũit hoc prima res ꝯditõ ut fe¬
tabili uoluntate aliquid faceret. Ideoq abscõ
ditum erat in deo quid fieret. sic cãe oĩm q̃ ad

Expanded text:
o absconditas quorumdam factorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque implet non illo opere Providentiae quo naturas substituit ut sint; sed illo quo illas administrat ut voludit. ibi est et gratia, per quam salui fiunt peccatoresNon enim per naturam vitio depravatam, sed per Dei gratiam restauratur. Propterea mysterium gratiae absconditum dixit, non in mundo in quo absconditae sunt rationales causae omnium rerum quae naturaliter fiunt, sicut absconditus erat Levi in lumbis Abrahae, quando decimatus est; sed in Deo in quo abscondsive eorum quae ad haec significanda mirabiliter non naturaliter fiunt, ut quod de osse viri dormientis mulier facta est, et in locum costae non costa, sed caro suppleta est. Non habuit hoc prima rerum conditio ut fetabili voluntate aliquid faceret. Ideoque absconditum erat in Deo quod fieret. Augustinus Sic cau
Abbreviated transcription (Latin):
incelis. Nõn sane indiget deus nuntiis s̃ꝑ infe
ut eum de inferiorib ꝯsulant. et iussis eius obe¬
diant. ñ latuit eos misterium regni celoꝵ qđ opor¬
fuit quo post resurrectionem et uta ecc̃a ⁊gregan¬
da est. ut simus equales angłis dei. illis ergo ase¬
culis in notuit. qi omins creatura si añ scła s a se¬
culis. ab ip̃a enĩ exorta sunt scła. et ip̃a a scłis. qr ẽ
eis dẽ cepit filius u añ scła. per quem facta sunt
scła unde inpersona sapĩe añ scła fundauto me.¬

Expanded text:
ibus. Non sane indiget Deus nuntiis propter iut eum de inferioribus consulant, et jussis ejus obediant. Non latuit eos mysterium regni coelorum quod opporfuit: quo post resurrectionem et ista Ecclesia congreganda est, ut simus aequales angelis Dei. Illis ergo a saeculis innotuit, quia omnis creatura non ante saecula, sed a saeculis. Ab ipsa enim exorta sunt saecula, et ipsa a saeculis, quia cum eis coepit. Filius vero ante saecula, per quem facta sunt saecula. Unde in persona Sapientiae: Ante
Abbreviated transcription (Latin):
natura s scd̃ prefinitionem scłoꝵ qui enĩ in
sui natura simplex est. scd̾ ea que aguntur u
scło que deus prefimust .i. preorclinauit est mul¬
tiformis cum uarientur multiformĩt et ne usde
antur sibi contra dr̃e inp̾dictis sñiis sacce pagi¬
ne doctores ita pͥ determinari qd̾ dc̃m est. ut ilł
qui maioris diguitatis sunt et ꝑ quoꝵ miuistenũ
illa nunciata sunt cognita fuint ex parete. ut po

Expanded text:
 Quae enim in sui natura simplex est secundum ea quae aguntur in saeculo quae Deus praefinivit, id est praeordinavit, est multiformis, cum varientur multiformiter. Haimo Et ne videantur sibi contradicere in praedictis sententiis sacrae paginae doctores, ita potest determinari quod dictum est, ut illis qui majoris dignitatis sunt, et per quorum mysterium illa nuntiata
Abbreviated transcription (Latin):
bitu ⁊ ẽ intentio a¬
sui officu diligẽtẽ
excusationẽ. et ad paliam martiri. ⁊ q̃ dam
ad huc addere de ep̃ali officio Modus ẽ talis
pͥmo salutat. de iñ gr̃as agit. de bono quod
ht̃ uͥ suũ uidendi eũ desideriũ ostendit. pꝰ¬
ea monet ad p̾dicand̾ ⁊ ad pacĩam matri¬
rii suo exemplo. ⁊ aliis modis. Iñ dicit qua
les fiiti sunt innouissimis dieb tandẽ
officii tu es particeps perfici ergo debitum of¬
ficũ opus. apłs dico. per uolũtatẽ dei. ñ meis

Expanded text:
Et est intentio Asui officii diligentem exsecutionem, et ad palmam martyrii, et quaedam adhuc addere de episcopali officio. Modus talis:  salutat, deinde gratias agit de bono quod habet, ubi suum videndi eum desiderium ostendit. Postea monet ad praedicandum, et ad patientiam martyrii, suo exemplo et aliis modis. Inde diles futuri sunt in novissimis diebus, tandem isti Jesu, cujus officii tu es particeps. Perfice ergo debitum officii opus. Apostolus, dico, per voluntatem Dei, non meis
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiat adiecit. s precipe. space. in deo uiuo
qui prestat nobis õĩa. hec habundanter .s. sine
diminione ad fruend̃. iẽterintate non modo
dum. et̃na ad fruend̾. illa: unde bona faciamꝰ.
ista: unde boni efficiamur. Si uͦ quid faciant
de suis diuiciis q̃rant p̾cipe diuites bñ agere
et diuites ficri in opetib bonis .i. precipe illos
bene operari ita ut diuites sint in operib bo¬
nuis. et precipe illũ tribuere sua ⁊ hoc facile
etiã uł ita et ad hoc̃ sunt. faciles et. precipẽ
hoc in fututum .i. in opus ñ alicꝰ p̾sentis: s
fututi bomi. ad quod diuine pmatuutur nõ
perduntur. ita hoc p̾cipe facere. ut appͥhendãt¬

Expanded text:
 adjecit: Sed, praecipe sperare in Deo vivo qui praestat nobis omnia abunde, scilicet sine diminutione, ad fruendum in aeternitate, non modo dum, aeterna ad fruendum: illa, unde bona faciamus; ista, unde boni efficiamur. Si vero quid faciant de suis divitiis quaerant, praecipe divites bene agere, et divites fieri in operibus bonis, id est praecipe illos bene operari, ita ut divites sint in operibus. Et praecipe illis tribuere sua: et hoc facile etiam, vel ita, et ad hoc sint faciles. Et praecipe hoc in futurum, id est in opus, non alicujus praesentis, sed futuri boni, ad quod divitiae praemittuntur, non perduntur: ita h
Abbreviated transcription (Latin):
est qui intex diuicias
isto morbo si tempta
magnus est qui nõ se io̾ magnũ putat᷑.
qd̾ qr diues est. etui ã ideo se magnũ putat.
se est in carne crepat. in corde mendicat. in fla¬

Expanded text:
est, qui inter divitias isto morbo non tentatur. Magnus est qui non se ideo magnum putat, quia dives est. Qui autem ideo se magnum putat, e turget, crepat in corde, mendicat, infla
Abbreviated transcription (Latin):
et contendunt. et blasphemie. in dm̃ qua alie¬
na tollit sibi. et suspinones male. qͣi hanc li¬
bertatem srxerimus ad luccum. et confucta¬
tiones. psendo predicatoꝵ ꝯtra alios .s. homiñ¬
uati sunt a ueritate .i. a uerarerum cogiutio¬
ne. ⁊ scriptura intelligentia. hoĩm dico gxisti¬
mancium q̃stũ eẽ pietatẽ. i. qui ideo opus pie¬
tatis faciuit .i. p̃dicant ut lucrum temporale
ab auditorib accipiant. qr pro q̃stu predicãt
non pro futuris. Est autẽ .q. putant quod
pietas sit q̃stus. s
pietas. est longe a¬
lius questus. quia
sufficientia. quam
habet ille cui sua
parua sufficiunt.
intulimus in hunc
dubium. est qr nec
moriendo possums
auferre quid .i. ali

Expanded text:
et contendunt: et blasphemiae in Deum, quia aliena tollit sibi; et suspiciones malae, quasi hanc libertatem finxerimus ad lucrum, et conflictiones pseudopraedicatorum contra alios, scilivati sunt a veritate, id est a vera rerum cognitione, et Scripturarum intelligentia. Hominum, dico, existimantium quaestum esse pietatem, tatis faciunt, id est praedicant ut lucrum temporale ab auditoribus accipiant, quia pro quaestu praedicant, non pro futuris. Est autem. Quasi dicat: Putant quod pietas sit quaestus, sed pietas est longe alius quaestus, quia sufficientia, quam habet ille cui sua parva sufficiunt, intulimus in hunc dubium est, quia nec moriendo possumus auferre quid, i
Abbreviated transcription (Latin):
guet circa q̃ ones
⁊ pugnas u̾borũ.
q̃stio enĩ erat an
aliquis Eẽt seruus
cum omnes ex eis¬
dem pt̃ib sint ortr̃
Item u̾bor pugne
idebantur. qr do¬
minus dicit. sifiliꝰ
libi entis. ħ enim
u̾bã uideutur re¬
pugnare u̾bis apłi.
l sensus ꝯ cordat. se

Expanded text:
guet circa quaestiones et pugnas verborum. Quaestio enim erat an aliquis esset servus, cum omnes ex eisdem patribus sint orti, Item, verborum pugnae videbantur, quia Dominus dicit: Si filius liberi eritis . Haec enim verba videntur repugnare verbis Apostoli, sed sensus concord
Abbreviated transcription (Latin):
laborantib. honorabile
etiãꝯnubium. non me
ducatur legituna tp̃ori
I os crrtis ab ea abstine
et thorus ĩiaculatus. non
aduberum. y sine macula fornicationis sit in uo¬
ater quidami putent dicentes peccata saruis dm̃i
non curare. Pint eriam mores .i. uita sine aua¬
ricia .i largiendi tenaci¬
te. monet ut si suie tena¬
nax est in largiendo. cu¬
pidus in accipiendo. hoc
facultatera: uolebant
ꝓhibet hic s ne forre d¬
cetent quid fc̃uri erimꝰ
si suffragia nob̾ necessa
ria defccetint. protinus
subdit ꝯ solonem adhi¬
bens destimonisĩ de libro.
iħu nane. Ip̃e eñ dñs
pidus. ħot post mortem moysi cdixit cdñs iosue. na
sicut fui cum moyse: ita oro tecu ꝯfortare ⁊ esto
robustus nõ te deseram neq decelinqͣm. hoc ã dic̃¬
oĩ sꝑanti inse sicut iosue. hoc enĩ nobis ꝓmittit
sim illo sꝑem nt̃am ponimus. si tenacib ñ cupi¬
cdis fit ista promissio. s sꝑantib in deo. unde sub

Expanded text:
laborantibus vobis. Honorabile etiam connubium, non merducatur legitima temporibus, quia certis ab ea abstineatur. Et thorus immaculatus, non adulterium, id est sine macula fornicationis sit in voquidam putent dicentes peccata carnis Deum non curare. Sint mores, id est vita, sine avaritia, id est largiendi tenacitate. Monet ut non sint tenanax est in largiendo, cupidus in accipiendo. Hoc facultatem volebant hibet hic. Sed ne forte dicerent: Quid facturi erimus si suffragia necessaria nobis defecerint? Protinus subdit consolationem adhibens testimonium de libro Jesu Nave. Ipse enim Dominus pidus. Haimo Hoc post mortem Moysis dixit Dominus Josue: Ita sicut fui cum Moyse, ita ero tecum. Confortare et esto robustus, non te deseram neque derelinquam . Hoc autem dici speranti in se sicut Josue. Hoc enim nobis promittit si in illo spem nostram ponimus. Non tenacibus, non cupidis sit ista promissio, sed sperantibus in Deo. Unde subd
Abbreviated transcription (Latin):
peius est blasphema
auobis. qr per uitiem possunt prestare rasi amo¬
ueantur. ħ etiam s fiant accedentib cansis tr̃
temꝑamda sunt et q ulis pressis poterat maluru
cordis. ¶stote. Item. partis nom hoi hic ostẽ¬

Expanded text:
peius est blasphemariem possunt praestare, nisi amoveantur. Haec etiam, si fiant accidentibus causis, tamen temperanda sunt. Et quia illis pressis poterat malum cordis. Estote. Item partem novi hominis hic oste
Abbreviated transcription (Latin):
s pmittit. si quis frat᷑. no.
si quis ex infidelib uocat uos ad cenama et miltis
ire: oe quod appositũ suent manducate dĩcendo ã
noĩatur ostenit nõ temere et qͦmͦ libet s ꝑ iudi¬
cium auferendos malos eẽ ab ecc̃e coĩone ut si ꝑ¬
iulicium auferri non possunt: tołent᷑ pocius. Nlos
enim a coĩone quẽ qͣm prohibere nõ possir nͥ aut
sponte ꝯfessum. aut in aliquo iudicio uł etestico uł
hoĩtm ab hoĩe iuclicari ex arbitrio suspicationis
uł ⁊̃ extra ordinario usurpato iudicio. s pocius
ex leg̾e d̾i scd̾m ordinẽ ecc̃e siue ultro ꝯfessum siue
diciario atq ut tegritate profertur. Nam si noĩa¬
tio q̃libet sufficit multi dampnandi sunt in¬
nocentes. qr sepe falso in quo quã crimina nõim

Expanded text:
mittit: Si quis frater nomis ex infidelibus ad coenam, et vultis ire, omne quod appositum fuerit manducate . Dicendo autem nominatur, ostendit non temere et quomodo libet, sed per judicium auferendos malos esse ab Ecclesiae ferre non possunt, tolerentur potius. Nos enim a communione quemque prohibere non possumus, nisi aut sponte confessum, aut in aliquo judicio vel ecclesiastihominem ab homine judicari, ex arbitrio suspicionis, vel etiam extra ordinarium usurpato judicio, sed potius ex lege Dei secundum ordinem Ecclesiae, sive ultro confessum, sive diciario, atque integritate, profertur. Nam si quaelibet nominatio sufficit, multi damnandi sunt innocentes, quia saepe falso in quoquam crimina nom
Abbreviated transcription (Latin):
is sunt i mͥ attinet iudicare de hiis
clesiam. his enĩ potius
in ecc̃a sunt professione et nõmine Nonne¬
nim putcedo secanda ẽ.
nam cos qui foris simo
deus tm̃ indicabit non

Expanded text:
id est mihi attinet, judicare de his clesiam. His enim potius sunt, in Ecclesia professione et nomine, nnim putredo secanda est. Nam eos qui foris sunt Deus tantum judicabit; non
Abbreviated transcription (Latin):
eum in isbilem sicut
intelligitur. uł odorem noticie sue .i. miracula uł
doctne uerba quib ad noticiam eius uenitur. ma¬
nifestat per nos. miracula operanres et uecba pre¬
lis d̾r. ñ dñi nom̃ per uos blasphematur inter
gentes. et nota quod sue locutionis mod̾ sumit a¬
płs aueteri lege cum licit. bonus odor deo. qr ut

Expanded text:
eum invisibilem, sicut intelligitur. Vel, odorem, notitiae suae, id est miracula vel doctrinae verba quibus ad notitiam ejus venitur. Manifestat per nos, miracula operantes, et verba praelis dicitur: Nomen Dei blasphematur per nos inter gentes . Et nota quia suae locutionis modum sumit Apostolus a veteri lege cum dicit, bonus odor Deo, quia ut
Abbreviated transcription (Latin):
odor summis xr̃i utiq et in hic qui salui siunt. S¬
tĩa eius. et in his qui peteunt. iudicio eius .l. et
hoꝵ cespectu qui in de saluantur. et hoꝵ qui con¬
tempnentes peceunt. qr bona iutentione facimꝰ.
et uetitatẽ preclicamus. Miro mͦ hoc fit. ut bouo
odore. et bonĩ uiuant. ⁊ mali moriantur. Qũo tñ
fiat. qͣntũ dñs in spixare dignetur. uobis reuelate
s̃ negabo. apłs bene agens. bene uiuens iusticiã
uerbo prechicabat et opere demonstrabat ad bonã
famam usqiet᷑s disseminabat imitans doctorem
bant. Si enim nõ dẽt claritudo scõꝵ. inuidia ñ
ungueriti ampplius diffũ¬

Expanded text:
utique, Et in his qui salvi fiunt, gratia ejus, et in his qui pereunt, judicio ejus; et horum respectu qui inde salvantur, et horum qui contemnentes pereunt, quia bona intentione facimus, et veritatem praedicamus. Miro modo hoc fit, ut bono odore, et boni vivant, et mali moriantur. Quomodo tamen fiat, quantum Dominus inspirare dignabitur, vobis revelare non denegabo. Apostolus bene agens, bene vivens, justitiam verbo praedicabat, et opere demonstrabat, ac bonam famam quaqueusque disseminabat, imitans doctorem bant. Si enim non esset claritudo sanctorum, invidia non unguenti amplius diffu
Abbreviated transcription (Latin):
solum scd̃ opera ⁊ ideo ⁊̃ depotute desi deria que sunt
exroris .i. ab errore uenint. uł ad errorem ducunt
Non nulli putant qd̵ uetus homo corpus sit. ⁊ no¬
uus aĩa. s corpus exterior homo ẽ aĩa interior
et interiori agitur hoc uetrstas ⁊ nouitas. cum
ergo dicit. deponite uos ⁊ s. ũ hoc iubet ut corpꝰ
deponatur. s ut ita in melius mutitur. hõmo

Expanded text:
solum secundum opera. Et ideo deponite etiam desideria quae sunt erroris, id est ab errore veniunt, vel ad errorem ducunt. Nonnulli putant quod vetus homo corpus sit, et novus anima. Sed corpus, exterior homo est: anima, interior, et interiori agitur haec novitas et vetustas. Cum ergo dicit, deponite vos, etc., non hoc jubet ut corpus deponatur, sed ut vita in melius commutetur. Homo i
Abbreviated transcription (Latin):
qͣui est mens. Mens uł¬
rõł intelligẽtia. ł si qͦ
alio uocabulo ⁊modi¬
us appellantr. y ma¬
go dei ẽ. qua p̾est hõ
cet᷑is aĩalib q̃ creata
l̃ agnitione. dei postꝙͣꝵ
pcc̃o desipuro ĩ eadẽ
renouatur ut ĩcipiat
illa ymago ab illo re¬
formari. a quo forma¬
ta est. Non enĩ refor¬
mare se ip̃am pot̃ sis
potuit defornare q̃¬
dei corata s anteqͣn

Expanded text:
qui est mens, vel ratio, vel intelligentia, vel si quo alio vocabulo commodius appellatur. Imago Dei est qua praeest homo caeteris animalibus, quae creata in agnitione Dei, postquam peccato desipuit in eadem renovatur, ut incipiat illa imago ab illo reformari, a quo formata est. Non enim reformare seipsam potest, sicut potuit deformare:qui est mens, vel ratio, vel intelligentia, vel si quo
Abbreviated transcription (Latin):
seͥpsi uobłs timens uobis
oneti esse. quasi non potest
quisquam longitudinis
sermonis ab nuere. hoc
quipꝑe erat quod aduer¬
sarũ faciebant. ⁊ ideo la¬
tenter hoc tangit. Cognos
uł forsitan. dimissum.
mansuetiores S alu¬
tate omnes p̃positos ues¬
tros et omnes. subictos
sanctos i sanctificatos
in bap̃o. sicut generali¬
ter omnibus scribitata
generaliter omnib .s. pͥ¬
optat. Salutare enim ẽ
salutem optare. Salu¬
tant uos omnes fratres
de ẏtalia. per hoc notat
eum a roma scripsisse. gracia .i. purgatio pet¬
catorum. et alia de munera sit. cum omĩb¬

Expanded text:
psi, timens vobis oneri esse. Quasi dicat: Non potest quisquam longitudinem sermonis abnuere: Haimo hoc quippe erat quod adversarii faciebant: et ideo latenter hoc tangit. Cognoscvel forsitan, dimissum amansuetiores. Salutate omnes praepositos vestros et omnes subjectos sanctos, id est sanctificatos in baptismo. Sicut generaliter omnibus scribit, ita generaliter omnibus scioptat. Salutare enim est salutem optare. Salutant vos omnes fratres de Italia. Per hoc nota eum a Roma scripsisse. Gratia, id est purgatio peccatorum, et alia Dei munera sint cum omnib
Abbreviated transcription (Latin):
obscuram allegoriam. atͥcende quod adidit. in
ensginate qd̃ utiq mults in cogninm qui
ẽas luteras nesciunt in quib est doctͥna de
locutionũ modis quos greci tropos uocant. qͣrpo
uocabulo etiam nos itimmur polanno. ut e¬
erũ scismata usitatius dicinius qͣm figuras. ita
usitatius tropos qͣm modis. est ã allegona tro¬
allegona pro inde quantũ in uidetur sicut
noĩe speculi ymaginẽ sigc̃anit. ita noĩe eppig¬
matis siłitudinem qͣmuis opscuram. et ad
peccipienclum ditficilem utroq gͥ noĩe siłi¬
tudines sigc̃ate sunt que ualent ad intelli¬

Expanded text:
de quod addidit, in aenigmate, quod utique multis incognitum est, quia eas litteras nesciunt, in quibus est doctrina de locutionum modis, quos Graeci tropos vocant, quo vocabulo etiam nos utimur pro Latino. Ut enim schemata usitatius dicimus quam figuras, ita usitatius tropos quam modos. Est autem allegoria, troantum mihi videtur sicut nomine speciali imaginem significavit, ita nomine aenigmatis similitudinem, quamvis obscuram, et ad perspiciendum difficilem. Utroque igitur nomine similitudines significatae sunt, quae valent ad intell
Abbreviated transcription (Latin):
c udcee quos epo qmi rnsege fueram sũ ꝑͥmꝰͦ.
i macimus. ptior ens omnib sũ. qr peesecittor
qo non erat peior. semo enĩ accior inte pecsecu¬
tnes. ertonemo prior inter procatores priraus
ergo erat non orcline tep̃ris. s magrttuclie
iniquitatis. S ed¬

Expanded text:
 inter quos, ego, qui in lege fueram, sum primus, id est maximus, pejor enim omnibus sum, quia persecutor quo non erat pejor. Nemo enim acrior inter persecutores, ergo nemo prior inter peccatores, primus ergo erat non ordine temporis, sed magnitudine iniquitatis. VE
Abbreviated transcription (Latin):
dicant accipiendum
sit. uł non. Quod¬
si alii. melius reue¬
latum fuerit per spi¬
li qui audiebut ꝑri¬
illi locum ut dicat.¬
quia datuic aliqũ in¬
ideo dico ut det locũ

Expanded text:
an accipiendum sit an non. Quodliquid melius revelatum fuerit per Spiilli qui audiebailli locum ut dicat.Quia datur aliquando inIdeo dico ut det loc
Abbreviated transcription (Latin):
lus quẽ pius p̃t̃ in regresi oue nlis ꝓ clpi limola¬
uit. Ipse est et hyctus. qr pro percatonb oblanis
pontifex etiam ille. qͥ cũ sangͥne illoꝵ alalium
intrabat inscã scõꝵ oraturus ꝓ ppło. typum ge¬
rebut xp̃i qͥ c̃ sangͥne passionis sue inteniora
pr̃ie celestis penecrauit oraturus ꝓ fidelib suis
imumolabantur ã illa aĩalia uoca castra. carnes

Expanded text:
em pius Pater in regressione filii prodigi immolavit. Ipse est hircus qui pro peccatoribus oblatus. Pontifex etiam ille qui cum sanguine illorum animalium intrabat in sancta sanctorum oraturus pro populo, typum gerebat Christi, qui cum sanguine passionis suae interiora patriae coelestis intravit oraturus pro fidelibus. Immolabantur illa animalia intra castra, sed carnes
Abbreviated transcription (Latin):
qr ẽs sc̃ martres in altan fidu offerunt᷑ deo. Is¬
ta oĩa adimplentes persidem qua credunt se a
dro temunerati ad quos si audent accedere carna¬
les scłm amanites quasi tab̾naculo diseruientes.
cspͣ qd musterium ad implenctum iħc extra castꝰ
passus esti sicit postea dicitut. s prius qd̾ ad ean¬
dem legalem ꝯ suctudinẽ spectat: addm. referẽs
ad sp̃ualem intelligen

Expanded text:
 sancti martyres in altari fidei offeruntur Deo. Ista omnia adimplentes per fidem qua credunt se a Deo remunerari, ad quos non audent accedere carnales saeculum amantes, quasi dicat: Tabernaculo servientes. Propter quod mysterium adimplendum, Jesus extra castra passus est, sicut postea dicitur: sed prius quod ad eamdem legalem consuetudinem spectat, addit referens ad spiritualem intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
sunt igne passionis. qñ enĩ ad iudicatus est mor¬
a el am antib indeis. crucifige. quodara modo qͣsi¬
tum ad illos ꝑtinet immolatus est̃. uñ mactus
dicit eum crucifiesum hora tectia. Nam horauͣi. ĩ
ctuce eleuatus est altare ã uͥ extra castra oreme¬
tum esti s quia ip̃e eist cas̃ oĩm electoꝵ ꝑ carnes
illoꝵ aĩaluĩ possunt intelligi om̃s eleci. Sicut
erpõ xp̃: sic et sui ertra castra .i. extra ꝯu̾satio¬
nem cecularium carnaliumqs hoĩm feruore
sp̃e sc̃ accensi ꝯ sumunt quicquid carnale est
in eis. atq fluidum est et libidinosum mace¬
rando se et mortificando m̃bra sua csi uiciis et
concupiscentiis. uł enam martitium ꝓ xp̃i noĩe

Expanded text:
sunt igne passionis. Quando enim adjudicatus est morti, clamantibus Judaeis: Crucifige , quodammodo quantum ad illos pertinet immolatus est. Unde Marcus dicit eum crucifixum hora tertia . Nam hora sexta in cruce levatus est. Altare autem ubi extra castra tum est. Sed quia ipse est caput omnium electorum, per carnes illorum animalium possunt intelligi omnes electi. Sicut ergo Christus, sic et sui extra castra, id est extra conversationem saecularium carnaliumque hominum, fervore Spiritus sancti accensi consumunt quidquid carnale est in eis atque fluidum et libidinosum macerando se et mortificando corpora sua cum vitiis et concupiscenti
Abbreviated transcription (Latin):
legis consuetudinẽ ad misteciũ sꝑttalẽꝙ sen¬
sum legis siquidẽ p̾ceptũ fuit. ut dccima die
monus septam a festiuitate paschali. in festiui¬
tate iudelicit aꝑiciationis accipetent uitulum
et hyitum et mimolarent ĩter castra. quoꝵ san¬
guintm fectet solus ponifex ĩ scã scõꝵ oratut᷑¬

Expanded text:
legis consuetudinem ac mysterium spiritualemque sensum. Legis siquidem praeceptum fuit ut decima die septimi mensis a festivitate paschali, in festivitate videlicet propitiationis acciperent vitulum et hircum, et immolarent intra castra, quorum sanguinem ferret solus pontifex in Sancta sanctorum, oraturu
Abbreviated transcription (French):
docentes. et uos et ali¬
õs que ignoratis per
uos. et ꝯmonentes ues¬
met ipsos. de scitis ut¬
doctrina t̾iat sllis qui
tes et omonẽ¬

Expanded text:
docentes, et vos et alios quem ignoratis per vos. Et commonentes vosmetipsos de scitis, udoctrina fiat illis qui t, et common
Abbreviated transcription (Latin):
raut. et qĩ marruerarit refloruutis dico ita.
ut ostenderetis uos sentire. miscd̾i ꝯpassione
qd̃ me pungebat. sicut et olim senciebatis.
let ad incitationem. Ne ã uiderentur aliqua
mala cã intermisisse addit. O cenpatiã. qr¬

Expanded text:
rant, et quia marcuerant. Refloruistis, dico, ita ut ostenderetis vos sentire, misericordi compassione, quod pungebat me, sicut et olim sentiebatis. let ad incitationem. Ne autem viderentur aliqua mala causa intermisisse, addit: Occupati
Abbreviated transcription (Latin):
est hĩtus uiciori.
unde subdit. et ñ
estis filii noctis.
ne quis putet pã¬
tim posse ẽẽ cliei. et partim noctis Nlemo
ris negligenter agamus. Ideoq trib nos

Expanded text:
tus vitiorum. Unde subdit: Et non estis filii noctis ne quis putet partim posse esse diei, et partim noctis. Nemo ris, negligenter agamus. Ideoque tribus nos
Abbreviated transcription (Latin):
sitis sicut et xp̃e fu¬
it. Denuntiamꝰ¬
aũ. Incipit hic de
curiosis et ocrosisz¬
monens bonosut
eos corripiant qͣi ꝙ

Expanded text:
sitis sicut et Christus fuit. Denuntiamm. Incipit hic de curiosis et otiosis,monens bonos ut eos corripiant. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
a d̾o dacca ẽẽ. ⁊ pro eo laudare corde. uode. opere. fũnita
ergo p̃facione prius leuit eos quib scribit post gra¬
uiter eosdẽ in crepaturus. Congandit eñ hic de bono
in cepto eoꝵ. et precipue in hoc gaudete se dicit. qr fides
illoꝵ in omni loco curtebat. Ctu amuis eisĩ fidim ñ acce¬
pissent scd̾m regłam ab auctorib traclitam u̾itatis. tñ¬

Expanded text:
a Deo data esse, et pro eo laudare voce et opere et corde. Finita ergo praefatione, prius lenit eos quibus scribit, post graviter eosdem increpaturus. Congaudet enim hic de bono incoepto eorum, et praecipue in hoc gaudere se dicit, quia fides illorum in omni loco currebat, quamvis enim fidem non accepissent, secundum regulam ab auctoribus traditam veritatis, t
Abbreviated transcription (Latin):
fide spe. et caritare in quo seruio. in euuangelio.
predicando non inlege. nõ marcimicisione non
ineo quod moyses sermis tradidit. s in eo: quod
filius unius docuit. Qlnantũ .ii. distat seriuus a
dño tm̃ distat emmiãgłm a lege. enuãgłio dico fi¬
lii eius. qd̃ .s. filius euis tradidit. nõ scribendo
s mentib in spirando. S eq̃r. Obsecrans si quo

Expanded text:
fide, spe et charitate: In quo servio? In Evangelio, praedicando, non in lege, non in circumcisione, non in eo quod Moyses servus tradidit, sed in eo quod Filius unicus docuit. Quantum enim distat servus a domino, tantum distat Evangelium a lege. Evangelio dico Filii ejus, quod scilicet Filius ejus tradidit, non scribendo, sed mentibus inspirando. Obsecrans, si quo
Abbreviated transcription (Latin):
persuades. que in sirmitas intq malum est. unde
nos contimne lib̾ari precantur. dicentes. lib̾a nos a
malo. ideoq nõ dyat dñs. qd̾ amplius ĩ malũ est.
ta. in. faci maluĩ qui bñ nt᷑is iuratione. ut altrri
suades qd̵ utile ẽ. s a malo ẽ illius. ⁊ notandũ qr
muliũ mt̾est qui exigit iurationẽ si nouit illum¬

Expanded text:
persuades, quae infirmitas utique malum est unde nos quotidie liberari precamur, dicentes: Libera nos a malo . Ideoque non dixit Dominus quod amplius est, malum est: tu enim non facis malum qui bene uteris juratione, ut alteri suadeas quod utile est, sed a malo est illius. Et notandum quia multum interest, si exigit juratione
Abbreviated transcription (Latin):
rit semper habitis in hous constitutis ad oranclum
cum dait. oblitus. cũ cessat. et hoc. sñ intmissione.
memorem illoꝵ. In oĩonil. ut semet scminet ĩ illis
ut eum ament. et sic desiderent audite. Quis enim
nõ amet. eum quẽ audit memorem fuisse: Qd̃ aũ
tta sit: iuram̃to asfumat. destis ⁊ ẽ. q. d. ⁊ credend̾

Expanded text:
nt, semper habitis in horis constitutis ad orandum.cum dat, oblitus cum cessat. Et hoc, sine intermissione.memorem illorum in orationibus, ut seminet in illis ut eum ament, et sic desiderent eum audire. Quis enim non amet eum quem audit memorem sui esse! Quod autem ita sit, juramento affirmat, tes
Abbreviated transcription (Latin):
gratuas agere minic dicit se pro eisdẽ oiare. in quo ⁊̃
affcctum suum circa illos ostũclat. ut suadeat ills
caritatẽ. Ad hoc ã dñi testẽ dat cui seruit dicens. tes¬
tis ẽ mͥ d̾s. ut melius sibi credatur. qd̃ dicturus est
premissa est hic auctoitas .i. iuram̃tũ quo sit fides
dicencdis nͥ fort᷑e quis dicat qd̵ non iurau̾it. qr non
dxit per dm̃. s dxxit. destis est deus. ridiculum est
dem surat falsum peruitus ẽ. qr c̾atorem dm̃ ad¬
hibet testema. Nec facit apłe qui hͥ ⁊ alibi sepe iira¬
uit cͣe dm̃ mandatũ. qui nolens iꝰticiam nr̃am he¬
bundare plusqͣm scribar et pharis eoꝵ. dicit ĩ emͣ¬
gelio. Ego uobis dico ñ iurare omniuo. ⁊ it̃. Sit

Expanded text:
gratias agere, nunc dicit se pro eisdem orare, in quo etiam affectum suum circa illos ostendit, ut suadeat illis charitatem. Ad hoc autem Deum testem dat cui servit, dicens: Testis est enim Deus ut melius sibi credatur quod dicturus est. Praemissa est igitur auctoritas, id est juramentum quo sit fides dicendis: Nisi forte quis dicat quod non juraverit, quia non dixit per Deum, sed dixit testis est Deus: ridiculum est dem jurat falsum, perjurus est, quia creatorem Deum adhibet testem. Nec facit Apostolus qui hic et alibi saepe juravit, contra Domini mandatum, qui volens justitiam nostram abundare plus quam Scribarum et Pharisaeorum, dicit in Evangelio: Ego vobis dico, non jurare omnino . Et item: Sit
Abbreviated transcription (Latin):
ta sint talia in uobis pro quib gratias agere debeo.
srat enim ddisciplina mirabiles et bom operis cupidi.
stucdiosiq mag̃ agendi bñ qͣm lossndi. In hoc tñ pre.¬
ciput gttis ago q fides isra. et si nõ perfesta. anim
cati ierso mnunido. qi roena caput nunidi erat
et sdes fidei illoꝵ fama omnẽ locum pera grabat
unde ꝓficetent multi. et nota qd̾ nõ lau̾dat apłe:
fidem illoi tanqͣm perfectam s facibitatẽ fidei qr
ĩauditu auris crediderunt. ⁊ notũ erga. xp̃m i af¬

Expanded text:
ta sint talia in vobis, pro quibus gratias agere debeo erant enim disciplina mirabiles, et boni operis cupidi, studiosique magis agendi bene quam loquendi in hoc tamen praecipue gratias ago, quia fides vestra, etsi non periverso mundo, quia Roma caput mundi erat, et ideo fidei illorum fama omnem locum peragrabat, unde proficerent multi. Et nota quod non laudat Apostolus fidem illorum, tanquam perfectam, sed facilitatem fidei, quia in auditu auris crediderunt, et votum erga Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi faciatis. hec añ omina se agere dicit. qr fides illoꝵ
multis proficit. Nam ⁊ illi qui crediderant roboratu
sunt uidentes pͥncipes suos fr̾s sibi fcõs infide. ⁊ qͥñ
crediderant: facile poterant credere eoꝵ exemplo ꝓ i¬
pto .n. facit in ferioa qd iud̾it si a pocioie. uł ita le
ge. a gog. d. ꝓ .o.s. nobis ⁊ aliis ⁊c̾. proaliis. pͥm̃.
quidem .i. prccipue pro uobis de quib magna ittł¬
tas uenit sicut añ dc̃m ẽ. Eui ago gr̃as deo meo. quẽ
.s. mneum facio. qd̵ nõ nos romani facitis nõ ẽ hos oci¬
ose accipiend᷑. qd̾ ait. deo meo. slon .ii. uex ista ẽe po¬

Expanded text:
ipsi faciatis. Haec ante omnia se agere dicit, quia fides illorum multis proficit. Nam et illi qui crediderant roborati sunt, videntes principes suos fratres sibi factos in fide, et qui non crediderant, facile poterant credere eorum exemplo, prompte enim facit inferior quod viderit fieri a potiore. Haimo Vevobis et aliis; et cum pro aliis, primum quidem, id est praecipue pro vobis de quibus magna utilitas venit, sicut ante dictum est, cui ago gratias. Deo meo, quem scilicet meum facio, quod non vos, Romani facitis. Non est otiose accipiendum, quod ait, Deo meo, non enim vox ista po
Abbreviated transcription (Latin):
meris et in leuitico. qñi hõ
pena. qͥuia lex moysi reos illos non faciebat. si ser¬
uatetur. i iiuelant faciendo legem. ⁊ u̾ocat hic
iusticiam legis oꝑa ilia legalia. unde et in moyse
ita hẽtur. qui fecerit ex uiuet in illis T̃imebant
utiq ne si non ea fecisent: paterentur lapidatio¬
nem. uł aliquid hꝰi. biuet ergo in ea .i. lebit hoc
premium ne usta morte puniatur. non est gͦ mag¬
uat q̃ temporale hñt premium. nec illa q̃ eteruũ.¬

Expanded text:
meris et in Levitico, quoniam homo  est non punietur legali poena, quia lex Mosi reos illos non faciebat, si servaretur, id est vivebant faciendo legem. Et vocat hic justitiam legis opera illa legalia. Unde et in Mose ita habetur: Qui fecerit ea, vivet in illis . Timebant utique ne si non ea fecissent, paterentur lapidationem, vel aliquid hujusmodi. Vivet ergo in ea, id est habebit hoc praemium ne ista morte puniatur. Non est ergo magvat quae temporale habent praemium, nec illa quae aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
ExcidS. dio tribuas. alioquin .u. nisi per¬
manseris. et tu. sicut illi grcideris a sancta radice.
et senties seueritatem dex Sed et illi. quasi sĩ

Expanded text:
 Deo tribuas. Alioquin, id est nisi tu permanseris, et tu, sicut et illi, excideris a sancta radice, et senties Dei severitatem. Sed et illi. Quasi di
Abbreviated transcription (Latin):
figi qr non suggereret illur diabolus crucifi¬
gi pet q̃m ius se perdere sciret. uł de uideis pot
cognouerunt de ignorantib dicit petrus scio
fratres qr ꝑ ignorantiam ħ gessistis. isti ñ cognos¬
cebant illum esse qui mlege promissus erat. eis
maiores uͦut pͥncipes sac̾dotũ scribe ⁊ pħiser
cognou̾nt rp̃m esse. qd in lege ꝓ missus erao.s
sic accipi pot. Si cognouissent. uł minores illũ
esse messiam in lege promissum uł maiores
illum dm̃ esse uł dei filũs ñqͣm .do. q⁊ crucr
tunt pͥncipes Sciebant eiĩ ip̃m eẽ qͥ promissus
erat in lege. ñ tñ mist̾ium eius qd filius deierat
et ab eterno: nec sciebant sacram̃tũ in carnati¬
onis passionis ⁊ redemptionis. ad s ĩ euangłio
clamant demones. quid nobis ⁊ tibi iħu filidi̾
mag̃ ex susꝑitde qͣm ex cognitõe dixisse creden¬
di sunt. uł. si cog ᷑ ita qd menti eorbñ sed̾et:¬

Expanded text:
figi, quia non suggereret eum diabolus crucifigi, per quem jus suum se perdere sciret. Vel de Judaeis potest vero non cognoverunt. De ignorantibus dicit Petrus: Scio, fratres, quia per ignorantiam id gessistis . Isti non cognoscebant illum esse qui in lege promissus erat eis. Majores vero, ut principes sacerdotum, Scribae et Pharisaei cognoverunt ipsum esse qui in lege promissus erat; st accipi: si cognovissent, vel minores illum esse Messiam in lege promissum, vel majores illum Deum esse, vel Dei Filium, nunquam Dominum runt principes. Sciebant enim ipsum esse qui promissus erat in lege, non tamen mysterium ejus quod Filius Dei erat, et ab aeterno; neque sciebant sacramentum incarnationis, passionis et redemptionis. Quod ergo in Evangelio clamant daemones: Quid nobis et tibi, Jesu Fili Dei magis ex suspicione quam ex cognitione dixisse credendi sunt. Vel, si cognovi
Abbreviated transcription (Latin):
patitur opus auctoris esti que enĩ potestate sna
non alio cogente perpetitur ip̃e auctor ẽ operis
Non ͦg ad matiam locali motu uerbi diuiuitas ue¬
nit. s in effabili potentie sue plenttudine nõ pri¬
uata nec cdiusit pt̃em xp̃s cũ uenit ĩ uirginem
totus erat in inferno dotus in celo. u̾e mortuus u̾e
uilus in quo et morrem susceptio mortalitatis
excepit ⁊ uitam diuiuitas nõ pclidit. Mortem
igitur dei filius et ĩ ã nõ ꝑtulit et ĩ maiestatẽ
non sensit. s tm̃ ꝑticipatione infirmitatis rex głe
non crucifrtissent. set non cognouerinit. si c scͥpt̃
st. in ysaia ubi hoc est scriptũ. Quod ocu¬
lus corporis. non uidit¬
qr non est color. uec au¬
tis audiuit. q non esẜ

Expanded text:
patitur, opus auctoris est, quia enim potestate sua non alio cogente perpetitur. Ipse auctor est operis. Non ergo ad Mariam locali motu verbi divinitatis venit, sed ineffabili potentiae suae plenitudine non privata; nec dimisit Patrem Christus cum venit in Virginem.totus erat in inferno, totus in coelo, vere mortuus, vere vivus, in quo et mortem susceptio mortalitatis excepit, et vitam divinitas non perdidit. Mortem igitur Dei Filius, et in anima non pertulit, et in majestate non sensit, sed tantum participatione infirmitatis rex gloriae non crucifixissent, sed non cognoverunt, sicut scriptum est in Isaia, ubi hoc est scriptum: Quod oculus corporis non vidita non est color; nec auris audivit, quia non est
Abbreviated transcription (Latin):
persone non solum filius hoĩs descenclis se decele. s.
etiam dixit esse in celo cum loq̃retur uterra. absit¬
ã ut sic cp̃c senserit moritẽ. ut quantũ in se ẽ utta
uitam perdiderit. si enĩ hoc ita ess unte fons amuis¬
set. sensit ignur inortẽ participatione humani
affectus ꝙ̃ sponte susceperat nõ nature sue perdi¬
dit potentiam ꝑ qͣm cupcta uimificat. sic insepul¬
cro carnem suami ꝯmonendo ñ deseruit. sit̃ in
tero uͥginis ꝯnascendo formauit. mortuus ẽ igit᷑
nõ discedente uita. sic passuis est nõ peceunte poten

Expanded text:
personae, non solum filium hominis descendisse de coelo, sed etiam dixit esse in coelo cum loqueretur in terra. Absit ut sic Christus senserit mortem, ut quantum in se est vita, vitam perdiderit. Si enim hoc ita esset, vitae fons aruisset. Sensit igitur mortem participatione humani affectus, quem sponte susceperat; non naturae suae perdidit potentiam, per quam cuncta vivificat. Sic in sepulcro carnem suam commoriendo non deseruit, sicut in utero virginis cum nascendo formavit. Mortuus est ergo non discedente
Abbreviated transcription (Latin):
corpus non debetur foru
et ideo de hoc iudicum¬
non potest pret̾mitiuut
nos ocorrathii soletis¬
betur corpori ut glori¬
ficet illud et susciet
et suscitabit. ⁊ qr ł. do.¬
nr̃m suscita

Expanded text:
corpus non debetur fornicationi. Et ideo de hoc judicium potest praetermitti, ut vos, o Corinthii, soletisbetur corpori, ut glorificet illud et suscitet, et suscitabit, quia et Dominum suscita
Abbreviated transcription (Latin):
que ur̃a sunt .s. diuitias in anro et argento. ⁊ c̃.
s quero saluare uos quod ałr non fietet nisi a
sumptib abstinerem. ostendit se iõ accipere nol¬
le ab eis ut eos luccaretur ut inttelligentes qr
pecunie ĩponit eos tandem cognoscerent affectũ
illius erga se. Noñ querebat apłs datũ s fruc¬
tum . ne. quasi uenditor euuangłii putaretur.
ẽ tñ uener mercator dm̃ sui. nam porsus uen¬
cr̃it. dat eruĩ spͣualia ⁊ q̃rit. sĩ quid̃ carnalia. s
menta uendens in egypto. ñ argentum q̃re¬
bat. s ipsos ementes seruos regios faciebat. et sic
istam intellige gratuitatam et aliquis emt
grans. unde dic̾tum est. Scientes uenite ad acẜ
et emite uobis sine argerito. qũ emnis nõ argẽ¬
tum das. te ip̃m das. ⁊ ita enris. nec enĩ. q. ideo¬

Expanded text:
vestra sunt, scilicet divitias in auro et argento, etc., sed quaero salvare vos, quod aliter non fieret nisi a sumptibus abstinerem. Ostendit ideo accipere nolle ab eis, ut eos lucraretur, ut intelligentes quia pecuniae praeponit eos, tandem cognoscerent affectum illius erga eos. Non quaerebat Apostolus datum, sed fructum, ne quasi venditor Evangelii putaretur. Est tamen vere mercator Domini sui, nam prorsus vendit. Dat enim spiritualia, et quaerit non quidem carnamenta vendens in Aegypto, non argentum quaerebat, sed ipsos ementes servos regios faciebat, et sic istam intelligite gratuitam, et aliquis emit gratis. Unde dictum est: Sitientes, venite ad aquam, et emite vobis sine argento . Quando emis, non argentum das, teipsum das, et ita emis. Nec enim. Q
Abbreviated transcription (Latin):
aurrzatis psendo apłis. s pocius patentes sp̃u¬
ales debent. filiis sp̃nalib chesantizare diui¬
cias eterne uite. et etiam temporalia imꝑendͤe.
sarnales utiq utiq pr̃es filiis congreganti siam
et sp̃uales dignum est. ut afiliis sumptus acci¬
piant ad sustentandam uitam. hic ã in tr̃a¬
ꝓbat se nolle accipere ut transferat cãm car¬
nales patris ad sp̃ualem et dicit nõ solũ se ꝓ
salute eoꝵ uelle impendere sua. s etiã mori
paratum. Unde subdit. Ego ã enĩ libentissi.

Expanded text:
stolis, sed potius parentes spirituales debent filiis spiritualibus thesaurizare divitias vitae aeternae, et etiam temporalia impendere, Ambrosius Carnales utique patres filiis congregant; nam et spirituales dignum est ut a filiis sumptus accipiant ad sustentandam vitam. Hic autem probat se nolle accipere, ut transferat causam carnalis patris ad spiritualem, et dicit non solum se pro salute eorum velle impendere sua, sed etiam mori paratum. Unde subdit: Ego autem, vel
Abbreviated transcription (Latin):
sororem muli. ut nobis ministret. sicut et ceteri apłi
das et reliqui. et cephas .i. petrus qui princeps a¬
postoloꝵ est. non hos reprehendit apłs. s eon
more sibi probat licere. Mulieres enĩ desiderio
doctrne dñice et cupide uirtutũ seq̃bantur a¬
postolos. ministrarites eis et sumptus et sexui¬
cia. sic et saluatorem secute sunt. ministrantes
ministrabant in firmis ꝯ paciens loculos hũit
quib mitteretur pecumia a fidelib data uictui ne¬
centia quos ꝯm̃dauit inde ut etiam fures si nõ
possemus uitare: discrremus in ecc̃a dolerare. et
mulieres miniistraturas se qui se uoluto ostendens
hent asalute que et ministrabent er sicut etiã¬

Expanded text:
sororem mulierem, ut nobis ministret, sicut et caeteri aposdas et reliqui, et Cephas, id est Petrus, qui est princeps apostolorum? Haimo. Non hoc reprehendit, sed eorum more sibi probat licere. Mulieres enim desiderio doctrinae Dominicae et cupidae virtutum sequebantur apostolos ministrantes et sumptus et servitia, sicut et Salvatorem secutae sunt ministrantes ngeli ministrabant infirmis compatiens loculos habuit, in quibus mitteretur pecunia a fidelibus data victui necessaria, quos commendavit Judae, ut etiam fures, si non possemus vitare, disceremus in Ecclesia tolerare. Et mulieres ministraturas sequi se voluit, ostendens lienae a salute, quae et ministrabant ei sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
gentilis et eꝯͦ. gͦ quid am¬
ge. uł de legalib obseruantiis qui dr̃ ppłẽ peculia¬
ris dei qͣm gentili qui dr̃ carnis in mundus: aut q̃
est ei utilitas crrtũcisionis .i. quid consecutus est
de circumcisione ad hoc sꝑdet. ualuit quid olim
s ñ iõ cligniores sunt ĩ fide. et hoc ẽ qd̾ ait. multũ
plus est iulco scd̃m priorem statura qͣm gñtili et ħ
per omnem mod̃. Omins moclus est uł in ad ministͣ¬
tione temporalium uł in teseratione sp̃naliũ In qͦ
utroq multa uideis deus fecit q̃ nõ gñtib ⁊ ita scd̃
puorem statum digniores fuerunt. Seq̃r. P suñ¬
Dimum quidem¬

Expanded text:
go quid a de legalibus observantiis, qui dicitur populus peculiaris Dei, quam gentili qui dicitur canis immundus. Aut quae est ei utilitas circumcisionis, id est quid consecutus est de circumcisione? Ad hoc respondet: Valuit quidem olim, sed non ideo digniores sunt in fide. Et hoc est quod ait, multum, amplius est Judaeo secundum priorem statum, quam gentili Et hoc, per omnem modum. Omnis modus est vel in administratione temporalium, vel in reseratione spiritualium, in quo utroque multa Judaeis Deus fecit, quae non gentibus, et ita secundum priorem statum digniores fuerunt. Primum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ietłm qui est ppłe nouꝰ
regni caloꝵꝵ. et nõ alio.¬
h per eam libertatem. qua libertate .i. ꝑ qͣm
libertatem. xp̃c nos liberarat. qui ĩminimis
apeceato ex dilectione obediens fuit. libertas
remissio. et fid̾ei per dilectionem oꝑ exantis

Expanded text:
em, qui est populus novus regni coelorum, et non aliosed per eam libertatem. Qua libertate, id est per quam libertatem Christus nos liberavit, qui immunis a peccato, ex dilectione obediens fuit. Libertas o peccatorum, et fidei per dilectionem operantis
Abbreviated transcription (Latin):
.i. qui pertineat ad p̃saat. iter eos iuinte q̃
pertinent. ad hismael isti sutsum uolunt ał¬
cenderi. illi dcorsum uoluno trahete. isti uo¬
lare uolunt ad dm̃ illi corantur pennas euel¬
lere. et sicut isti pertinent. ad u̾siaał ⁊ ad

Expanded text:
id est qui pertinent ad Isaac inter eos vivunt qui id est qui pertinent ad Isaac inter eos vivunt qui pertinent ad Ismael. Isti sursum nolunt ascendere, illi deorsum volunt trahere. Isti volare ad Deum volunt, illi conantur pennas evellere. Et sicut isti pertinent ad Ismael et ad
Abbreviated transcription (Latin):
nata sic saca iudit pu¬
eros simul ludentes et
puero ysaat. qr ludebat cum illo. s illa lusio.
illusis erat. ilła lusio deceptionẽ sufeabat illũ
lum et sara intellpcit et apł. uocauit persetut¬
onem. qr lusus maioris ad minorem illusio est
et deceptio. qr sciens se ht̃e alia negotia que su¬
tercdit. sumilat quedam pueco. ł. infirmo. lu¬
dens cum illo et fraudes facit. Sĩcut et modo plus
persetuntur qui nos illudendo seclncipit. ẽt siẽ
sara intellexit lusum illum. ga it ecc̃a intelb̃¬
git lusum istum persecutionẽ. s quid dycit sarã
ace ancillam et si e. Ita qui pertinent ad agar.
et ysmad i. lex. ⁊ ĩuder eicti eiedti sunt ab ct̃a
⁊ a gr̃a p̃risñte non et hetici ⁊ filii coi om̃s
etiam qui in ecc̃a terrenam felicitatẽ quexint
a dño. ad huc ad ỹsmacł pectinent. ipsi siio
qui otradũt sp̃italib proficientib ⁊ detraht̃¬
hunit illis. et hñt labra uniqua et linguas:
subdolas̃. ergo psaac cum ẜsmaele uiuebat.

Expanded text:
nata sit Sara, vidit pueros simul ludentes; etpuero Isaac, quia ludebat cum illo? Sed illa lusio illusio erat, illa lusio deceptionem significabat; illum lusum Sara intellexit, et Apostolus vocavit persecutionem. Quia lusus majoris ad minorem illusio est et deceptio, quia sciens se habere alia negotia quae intendit, simulat quaedam puero, id est infirmo ludens cum illo et fraudes facit. Sic et modo plus persequuntur qui nos illudendo seducunt. Et sicut Sara intellexit lusum illum, ita et Ecclesia intelligit lusum istum persecutionem. Sed quid dixit Sara? Ejice ancillam et filium ejus; ita qui pertinent ad Agar et Ismael, id est lex et Judaei ejecti sunt ab Ecclesia et a gratia Patris, necnon et haeretici et filii eorum. Omnes etiam qui in Ecclesia terrenam felicitatem quaerunt a Domino, adhuc ad Ismaelem pertinent. Ipsi sunt qui contradicunt spiritualibus proficientibus, et detrahunt illis, et habent labia iniqua, et linguas subdolas. Ergo Isaac cum Ismaele vivebat,
Abbreviated transcription (Latin):
pocius. cousolantes tos. consolatur laborantem. qͥ
pariter in labore persulit. qr subleuatio laboris est
uisio collaborantis. ut in itiuere fit. et tantomag̃
osolemim qͣnto magis iudtrins diem. retributio.¬
estis fini. et p̾mio retributionis tantomagis in¬
peccantib nobis

Expanded text:
potius consolantes eos. Consolatur laborantem qui potius consolantes eos. Consolatur laborantem qui pariter in labore consistit, quia sublevatio laboris est visio collaborantis, ut in itinere fit. Et tanto magis consolemur, quanto magis videritis diem retributioestis fini et praemio retributionis, aut tanto magis inpeccantibus nobis