comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acit aliquis. Quomͦ ustifi¬
babitur. quomͦ palmã ueri¬
tatis hoc uerbum in eo quoq op¬
tinebit. qͦd talem hominẽ ihero¬
boam rege̾ suꝑ isrł ordinauit .
Sciebat aut nesciebat qͦd ille facturꝰ
ess& peccare isrł. Si sciebat. eur
illũ ordinabat . & quo uire punie¬
bat. Si nesciebat. quomodo semꝑ
uncit. cũ inscitia uł error adiuc¬
toriã ñ ꝑtineat. Ad hȩc inquã. Ns
nesciebat uerbũ & sapientia. sed
optime sciebat. & tam̃ iniudican¬
do integra illi ẽ ueritatis & iusti¬
ciȩ palma. ludicio nãq fecit hoc.¬
& iudiciũ eiꝰ in hac̾re ñ penitꝰ lat&.

Expanded text:
cit aliquis: Quomodo iustificabitur, quomodo palmam veritatis hoc verbum in eo quoque obtinebit, quod talem hominem Iheroboam regem super Israel ordinavit? Sciebat aut nesciebat, quod ille facturus esset peccare Israel? Si sciebat, cur illum ordinabat et quo iure puniebat? Si nesciebat, quomodo semper vincit, cum inscitia vel error ad victoriam non pertineat? Ad hęc inquam: Non nescieboptime sciebat, et tamen in judicando integra illi est veritatis et justitiae palma. Judicio hoc namque fecit, et judicium ejus non in hac re penitus latet.
Abbreviated transcription (Latin):
pheticis. excelsi statura suc ciden¬
tur. et sublimes humiliabunt᷑
et subũtent᷑ caensa saltꝰ ferro. et
libanꝰ cũ excelsis cadet. et egredie¬
tur uirga de radice iesse. et flos
de radice eiꝰ ascendet. & requiescet
sensus. suꝑbi uel diuites relin¬
quent᷑ et de puella humili siue
pauꝑcula. ꝓmissio ueritatis im¬
plebit᷑. simul ꝑ hoc dictũ qͦđ est
de radice iesse. uetꝰ experũtũ
m̃tibꝰ nr̃is addticit᷑. qͦd accidit
iesse reꝓbatis maioribꝰ filiis eiꝰ
& assũpto humili uel paruuilo
darid. qͥerat ninimꝰ. Idẽ gͦ ẽ ac¬
si dicat. Quid miramini quia
dioi excelsi statura succident᷑.

Expanded text:
et excelsi statura succidentur et sublimes humiliabuntur. Et subvertentur condensa saltus ferro: et Libanus cum excelsis cadet. Et egredietur virga de radice Jesse: et flos de radice eius ascendet. Et requiescet sensus: Superbi vel divites relinquentur et de puella humili sive paupercula promissio veritatis implebitur, simul per hoc dictum, quod est de radice Iessę, vetus experimentum mentibus nostris adducitur, quod accidit Iessę reprobatis maioribus filiis eius et assumpto humili vel parvulo David, qui erat minimus. Idem ergo est acsi dicat: Quid miramini, quia dixi: Excelsi statura succident
Abbreviated transcription (Latin):
tulũ inqͥt dñs de arm̃to tolles in
manu tua. & dices. Adimmolan¬
dũ dño ueni. Timebat enĩ samu¬
hel. Audiet inqͥt saul. et int̾ficiet
me. Impleuit cornu oleo uirta
p̃ceptũ dñi. & uit. Ad immolan¬
dũ dño ait ueni. Scĩficamini et
uenite mecũ. ut immole̾. Scĩfica¬
uit gͦ isai et filios eiꝰ et uocauit
eos ad sacͥficiũ. Cũq ingressi es¬
sent. uidit heliab et ait. Nũ corã
hel. Ne respitias uultũ eiꝰ. neq al¬
titudinẽ stature eiꝰ qm̃ ab ieci eum.
nec uixta intuitũ hominis iudico.
Homo enĩ uidet ea quȩ parent.
aĩ autẽ intriet᷑ cor. Uocauit isai
aminadab. ad dux̃ sẽma. similit᷑q
et alios filios suos qͥ fuere seꝑtem
numero. et ñ elegit dñs ex istis ait
samuhel adisar. Ad huc inqͥt isai
paruulus reliquus ẽ. et pascit o¬
ues. Iubente gͦ samuhele. misit &
ad dux̃ eũ. Qui cũ ueniss rufus &
pulcher aspectu. decoraq facie.

Expanded text:
tulum, inquit dominus, de armento tolles in tulum, inquit dominus, de armento tolles in manu tua et dices: Ad immolandum domino veni. Timebat enim Samuhel: Audiet, inquit, Saul et interficiet me. Implevit cornu oleo iuxta preceptum domini et ivit. Ad immolandum, ait, domino veni. Sanctificamini et venite mecum, ut immolem. Sanctificavit ergo Isai et filios eius et vocavit eos ad sacrificium. Cumque ingressi essent, vidit Heliab et ait: Num coram hel: Ne respicias vultum eius nec altitudinem staturę eius, quoniam abieci eum nec iuxta intuitum hominis iudico. Homo enim videt ea, quę parent, deus autem intuetur cor. Vocavit Isai Aminadab, adduxit Semma similiterque et alios filios suos, qui fuere septem numero, et: Non elegit dominus ex istis, ait Samuhel ad Isai. Adhuc, inquit Isai. parvulus reliquus est et pascit oves. Iubente ergo Samuhele misit et adduxit eum. Qui cum venisset rufus et pulcher aspectu decoraque facie:
Abbreviated transcription (Latin):
uidet suis interioribꝰ oculis qͦd uir¬
ga ista. uirga gracilis et pulchra.
uirga humilis qͥdẽ s recta. beata est
uirgo maria. et flos qͥ de uirga ista
ascendit. fructꝰ uentris eiꝰ ẽ xp̃s dei
filius. et uirginis filiꝰ ẽ. in qͦqͥ ꝓmisitꝰ¬
as fidelis et uerax inuentꝰ ẽ. qͥ iura¬
uͦ hic ẽ cur placuerit sp̃ui sco dicere.
egredietꝰ uirga de radice iesse. ma¬
gis quã dicere de radice dauid. siue
hȩc inquã. Si dixxiss de radice dauid.
iuctricẽ qͥdẽ ꝓnuntiaret uerita¬
tẽ ꝓmissionis. sed ipsa dictio minus
c̃tineret sacram̃ti. Hunc autem
plus habet mysterii. qr cũ p̾conio
ueritatis tendentis in semͣ dauid.
simul nos mittit insecretũ pat̾nę
domꝰ eiꝰ. in rationẽ tẽꝑis uel diei qͦ
missus ẽ ꝓpħa samuhel ad ungen¬
dũ rege. quẽ ꝓiecto saule ꝓ uide¬
rat sibi dñs infiliis iesse qͥ& isai
Quomͦ enĩ dictũ. qͦmͦ factũ ẽ. Ui¬

Expanded text:
videt suis interioribus oculis, quod virvidet suis interioribus oculis, quod virga ista, virga gracilis et pulchra, virga humilis quidem sed recta, beata est virgo Maria; et flos, qui de virga ista ascendit, fructus ventris eius, est Christus dei filius, et virginis filius est, in quo, quideus fidelis et verax inventus est, qui iuravero hic est, cur placuerit spiritui sancto dicere: Egredietur virga de radice Iesse, magis quam dicere de radice David sive hęc inquam: Si dixisset de radice David, victricem quidem pronuntiaret veritatem promissionis, sed ipsa dictio minus contineret sacramenti. Nunc autem plus habet mysterii, quia cum preconio veritatis tendentis in seinen David simul nos mittit in secretum paternę domus eius in rationem temporis vel diei, quo missus est propheta Samuhel ad ungendum regem, quem proiecto Saule providerat sibi dominus in filiis Iesse, qui et Isai. Quomodo enim dictum, quomodo factum est? Vi
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑ ferebat᷑ truculentꝰ homicida
nulli serui parcens. ñ ab uxori¬
bꝰ ꝓpͥis. ñ afiliis occasione sub orta
ferrũ differens. qmͣqͥda eiꝰ filũ ma¬
terno sangune regia c̃tingebant
progeniẽ. Unde gͦ uinceres ds̃. pro¬
missor fidelis. tinde iustificareris.
adimplendo qͦd ꝓmisisti & turasti
dauid. cuiꝰ sp̃s clamare ñ desinebat
in auribꝰ tuis. miserere mei ut ui¬
st ificeris insermonibꝰ tus et uin¬
cas cũ iudicaris: Nimirũ sciebas.
et disposueras iustificari et uince¬
re ex loco humili. unde impurus
herodes. immo diabolus cui serui¬
ebat herodes nichil posset suspica¬
yi qͦd ualeret ꝓcedere ad celsitu¬
dinẽ throni. Noc ẽ qͦd c̃tinuo per
ꝓpħam sub iunxisti. Et egrediet᷑
uirga de radice iesse. et flos ders¬
dice eiꝰ ascendet. et requiescet supe
eum spiritus domini x uiii.
bicu̾q ẽ xpͣiana uel catholicafi¬
des. ipsa suis auribꝰ audiuit. et ipsa

Expanded text:
riter ferebatur truculentus homicida, riter ferebatur truculentus homicida, nulli sexui parcens, non ab uxoribus propriis, non a filiis occasione suborta ferrum differrens, quoniam quidam eius filii materno sanguine regiam contingebat progeniem. Unde ergo vinceres, deus, promissor fidelis? Unde iustificaveris adimplendo, quo promisisti et iurasti David, cuius spiritus clamare non desinebat in auribus tuis: Miserere mei, ut iustificeris in sermonibus tuis et vincas cum iudicaris? Nimirum sciebas et disposueras iustificari et vincere ex loco humili, unde impurus Herodes, immo diabolus, cui serviebat Herodes, nihil posset suspicari, quod valeret procedere ad celsitudinem throni. Hoc est, quod continuo per prophetam subiunxisti: Et egredietur virga de radice Iessę et flos de radice eius ascendet et requiescet super eum spiritus dominibicumque christiana vel catholica fides ipsa suis auribus audivit et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
celsis cadet. Iã diximꝰ qr grande
illiꝰ libani excelsũ ceciderat. in eo
uidelicet qͦd sceptrũ de uida & dux
de femor ibꝰ eiꝰ de fecerat. Funestus
herodes regiã stirꝓẽ ferro exsir¬
pabat. & extirpare ñ cessabat Un¬
decũq regiũ qͥppiã sub intellexe¬
rat quacũq ex domo uel etiã sua
immo marime sua de domo uel
genitura regie qͥppi ã estimationis
olfȩcerat. quandã deniq c̃iugẽ re¬
giȩ stirpis habuerat pͣt̾ cõplures
alias mariamnẽ pontificis hircani
filia̾. de qua et filios alexanduͣ atq
aristobolũ susceperat. om̃ino un¬
decũq siue desoris. siue deintus
regale qͥppiã sperari posse ꝑsense¬
rat. seuiebat immanis belua. si¬
mulq pontificeset suosfilios rega¬
les trucidabat. uidelicet ne seip¬
sũ nimis cupide regnantẽ ulla
posset inqͥetare ꝑsona. ꝑ ullã eius¬
modi suspitionẽ. Iã dudũ qͥppe
regia cũ sac̃dotali familia ꝑ mix¬
ta fuerat. & iccirco inut᷑ãq pa¬

Expanded text:
celsis cadet. Iam diximus, quia grande illius libani excelsum ceciderat, in eo videlicet, quod sceptrum de Iuda et dux de femoribus eius defecerat. Funestus Herodes regiam stirpem ferro exstirpabat et exstirpare non cessabat. Undecumque regium quempiam subintellexerat, quacumque ex domo vel etiam sua, immo maxime sua de domo vel genitura regię quippiam estimationis olfecerat, quandam denique coniugem regię stirpis habuerat preter complures alias Mariamnem pontificis Hircani filiam, de qua et filios Alexandrum et Aristobolum susceperat, omnino undecumque sive deforis sive deintus regale quidquam sperare posse presenserat, sęviebat immanis belua simulque pontifices et suos filios regales trucidabat, videlicet ne seipsum nimis cupide regnantem ulla posset inquietare persona per ullam eiusmodi suspicionem. Iam dudum quippe regia cum sacerdotali familia permixta fuerat, et idcirco in utramque pa
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eũ sp̃s dñi. Nã ibi qͥdẽ aliquanta
fuit similitudo. hic atitẽ rese̾ mul¬
to ãplior. Ibi uirga in sensibilis flo¬
res & folia supͣ naturȩ usũ ꝓducens
atq nuces. querelas paucoꝵ rebel¬
liũ cessare fȩcit. hic uirga sensi¬
bilis uirga. idẽ uirgo. siue uterꝰ
uirginalis. flore̾ scilicet iã dictũ
speciosũ regẽ pariens. suꝑbiã dia¬
boli ꝑcussit. suꝑbię culpã. de toto
genere humano correrit. et irã
dĩ quȩ ꝓinde suꝑuenerat auertit.
placatũq dm̃ nob̾ reddidit. Itaq
tuã dñe. et aũtes abira indigna¬
tionis tuȩ. Nũꝗͣ enĩ te inqͥetabit
flos iste. Mitis qͥppe ẽ. et humilis corde.
Et moyses qͥd ẽ mitissimꝰ erat super
om̃es homines qͥ morabant᷑ int̾ra.
s ñ ita ut hic. ñita sẽꝑ. nita impas¬
sibilit᷑ Ueratꝰ enĩ et exrarerbatꝰ
distinxit in labi issuis. distinxit
et dñm ñ glorificauit. ad aquas conꝰ¬
tradictionis. loquendo ñ sic̾ mitis

Expanded text:
s domini. Nam ibi quidem aliquanta fuit similitudo, hic autem res est multo amplior. Ibi virga insensibilis flores et folia supra naturę usum producens atque nuces, id est querelas paucorum rebellium cessare fecit; hic virga sensibilis, virga id est virgo sive uterus virginalis, florem scilicet iam dictum speciosum regem pariens superbiam diaboli percussit, superbię culpam de toto genere humano correxit et iram dei, quę proinde supervenerat, avertit placatumque deum nobis reddidit. Itaque tuam, domine, et avertes ab ira indignitatis tuę. Numquam enim te inquietabit flos iste. Mitis quippe est et humilis corde. Et Moyses quidem mitissimus erat super omnes homines, qui morabantur in terra, sed non ita ut hic, non ita semper, non ita impassibiliter. Vexatus enim et exacerbatus distinxit in labiis suis, distinxit et dominum non glorificavit ad aquas contradictionis, loquendo non sicut mitis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ambigo et hoꝵ auctor nullus ext̾nꝰ ẽ.
rant qͥppe maxime ipsi de parte asfrx
idẽ diaboli. c̃tra cuiꝰ altitudinẽ tuirga
ista ascendit cũ suoflore. idẽ uirgo hu¬
milis cũ filio suo miti. et humili corde

Expanded text:
non ambigo; et horum auctor nullus externus est. non ambigo; et horum auctor nullus externus est. Erant quippe maxime ipsi de parte Assur, id est diaboli, contra cuius altitudinem virga ista ascendit cum suo flore, id est virgo humilis cum filio suo miti et humili corde.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s dñi s in eiꝰmodi dutiꝰ immora¬
ri pͣsentis ñẽ ꝓpositi. Uerũ tam̃
ut ꝓposita similitudo decentius
explicet᷑. hoc solũ adhuc dicere li¬
bet. qr sic̃ cͣtigit suꝑbis illis. contra
quos indeserto ut iã dictũ ẽ uirga
floruit. ut noua et insolita ꝑditi¬
one perirent. ita c̃tigit excelsis
& sublimibꝰ illis. quoꝵ tẽꝑibꝰ egres¬
saẽ uirga de radice iesse: et flos de
radice eiꝰ ascendit. ut dissimili casu
caderent. et minteritu suo dissimi¬
lescȩt̾is hominibꝰ qͥcũq bello inte¬
riert᷑ existerent᷑. Testat᷑ hoc iosephꝰ
qͥ miserabile illoꝵ describens excidiũ.
dic̃ de illis. Singillatĩ qͥdẽ iniqͥtates
eoꝵ narrare ñ potero. ut autẽ bre¬
uit᷑ dicã. neq aliã ciuitatẽ unquã
talia ꝑpessã ẽẽ puto. neq ullã na¬
tionẽ pꝰ hominũ memoriã maliciȩ
ferotiorẽ fuisse. Et alibi. Deniq om̃iũ
calamitatibꝰ eͥferant᷑. suꝑatum iri

Expanded text:
s domini; sed in eiusmodi diutius immorari presentis non est propositi. Verumtamen ut proposita similitudo decentius explicetur, hoc solum adhuc dicere libet, quia sicut contigit superbis illis, contra quos in deserto ut iam dictum est virga floruit, ut nova et insolita perditione perirent, ita contigit excelsis et sublimibus illis, quorum temporibus egressa est virga de radice lesse et flos de radice eius ascendit, ut dissimili casu caderent et in interitu suo dissimiles ceteris hominibus, quicumque bello interierunt, existerent. Testatur hoc Iosephus, qui miserabile illorum describens excidium dicit de illis: Singulatim quidem iniquitates eorum narrare non potero; ut autem breviter dicam, neque aliam civitatem umquam talia perpessam esse puto neque ullam nationem poEt alibi: Denique omnium calamitatibus conferantur, superatum iri
Abbreviated transcription (Latin):
et subũtent᷑ c̃densa saltꝰ ferro. et liba¬
nus cũ excelsis cadet. et sub audire
licet. sic̃ succisi uel humiliatist᷑. sic̃
subũ̾si st̃. et cecidert̃. chore. dathan.
atq abyron. et cõplices eoꝵ. statiꝰq
sub uingit. et egrediet᷑ uirga de
radice iesse. & flos de radice eiꝰ ascen¬
det. & reqͥescet suꝑ eũ sp̃s dñi. Nimi¬
rũ et hic sub audire decet. si ẽ ascen¬
dit flos de uirga aanon. et sicut
reqͥeuit. idẽ abira sua cessauit. et

Expanded text:
et subvertentur condensa saltus ferro et libanus cum excelsis cadet; et subaudire licet: sicut succisi vel humiliati sunt, sicut subversi sunt et ceciderunt Chore, Dathan atque Abiron et complices eorum; statimque subiungit: Et egredietur virga de radice Iesse et flos de radice eius ascendet et requiescet super eum spiritus domini. Nimirum et hic subaudire decet: sicut ascendit flos de virga Aaron et sicut requievit, id est ab ira sua cessavit et
Abbreviated transcription (Latin):
causã uerã. propt̃ diabolũ dra¬
conẽ antiquũ. ueracit habitan¬
te in pectore aman. cuius uideli¬
c& draconis capita septẽ habentis
⁊uartũ caput fuisse iã dictũ est
regnũ ꝑsarũ & medoꝵ. maxime
propt̃ aman. & ꝓpt̾ gentes illiꝰ im¬
perii. suꝑ quas eũ eleuatus esset
aman: delere uoluit gentẽ de qua
nasciturus erat xp̃s. iuxta reꝓmis¬
sionẽ quã acceperat abrahã. Por¬
ro mardocheus draco non reuera.
smimicoꝵ scilic& eiusdẽ aman. &
cõplicũ eiꝰ accusatione falsa dicen¬
tiũ. qd genus eius. genus iuelaicũ.
genus esset hominũ sediciosũ. &
regno insidiosũ. Nec mirũ. quod
homo simplex & rectus. ꝓpt̾ falsã
oppinionẽ ꝑ draconẽ maliciosũ &
tortuosũ. in sõnio ẽ disignatus.
tt᷑ ȩneuͣ & pone eũ ꝓ signo. Qui ꝑcus¬
sus aspexerit eũ uiuet. Nempe si¬
cut ille serpensȩ neus fuit abq
ueneno. sic xp̃s cũ accusaretur
magus erat abq peccato. Similit᷑

Expanded text:
causam veram, propter diabolum dracausam veram, propter diabolum draconem antiquum veraciter habitantem in pectore Aman, cuius videlicet draconis capita septem habentis quartum caput fuisse iam dictum est regnum Persarum et Medorum, maxime propter Aman et propter gentes illius imperii, super quas cum elevatus esset Aman, delere voluit gentem, de qua nasciturus erat Christus iuxta repromissionem, quam acceperat Abraham. Porro Mardocheus draco non revera, sed inimicorum, scilicet eiusdem Aman et complicum eius accusatione falsa dicentium, quod genus eius, genus iudaicum genus esset hominum seditiosum et regno insidiosum. Nec mirum, quod homo simplex et rectus propter falsam opinionem per draconem malitiosum atque tortuosum in somnio est designatus, tem ęneum et pone eum pro signo. Qui percussus aspexerit eum, vivet. Nempe sicut ille serpensveneno, sic Christus cum accusaretur magus, erat absque peccato. Similiter
Abbreviated transcription (Latin):
& in aquas plurimas redundauit.
lux & sol ortus est. & humiles ex al¬
tati sunt. & deuorauerunt melitos.
tulũ hoc ferebatur. Dixitq mar¬
docheus. Adõ facta sunt ista. Riecor¬
datus sũ somnii quod uiderã hec ȩ¬
adẽ significantis. nec eoꝵ quicquã
irritũ fuit. Paruus fons qui cre¬
uit in fluuium. & in luce̾ solẽq
conuersus est. & in aquas pluri¬
mas redundauit. hester ẽ quam
rex accepit uxorẽ. & uoluit esse
reginã. Duo autẽ dracones ego
sũ & aman. gentes quȩ conuene¬
rant. hi sunt qui conati sunt de¬
bisto inquã tali somnio. narra¬
tionẽ incheare libet. eoꝵ quȩ con¬
tinentur in eodẽ libro hester. ic¬
circo ut excitatus animus. ꝑ sen¬
tiscat malũ fuisse. illud quod mo¬
litus est aman. ex diabolo dracone
antiquo trhonũ suũ habente in
pectore aman. Nã ecce draco dic¬
tus aman. Duo inquit dracones
ego sũ & aman. Et mardocheusqͥ¬
dẽ draco uisus. s ratione longe
diu̾sa. Deniq draco aman propr̃

Expanded text:
 in aquas plurimas redundavit. Lux et sol ortus est, et humiles exaltati sunt, et adoraverunt inclytos . tulum hoc ferebatur. « Dixitque Mardochaeus: A Deo facta sunt ista, recordatus sum somnii quod videram, haec eadem significantis; nec eorum quidquam irritum fuit. Parvus fons, qui crevit in fluvium, et in lucem solemque conversus est, et in aquas plurimas redundavit; Esther est, quam rex accepit uxorem, et voluit esse reginam. Duo autem dracones: ego sum, et Aman. Gentes, quae convenerant, hi sunt, qui conati sunt deb isto, inquam, tali somnio narrationem inchoare libet eorum quae continentur in eodem libro Esther, idcirco ut excitatns animus persentiscat malum fuisse illud quod molitus est Aman ex diabolo dracone antiquo thronum suum habente in pectore Aman: Nam ecce draco dictus ego sum et Aman. Et Mardocheus quidem draco visus, sed ratione longe diversa. Denique draco Aman propter
Abbreviated transcription (Latin):
lausam puto idoneã apparere. cur
uł ipse nabugodonosor caput au¬
reũ dictꝰ sit. uł in manu babylonis
ẽe aureus calix. qͥa udelic& captialẽ
in saniã idolatriȩ subleuauit ille
faciendo statuã aureã tã magnã. tã¬
q operosam. tantis impensis stultis¬
simo labore usq ad staitũ ꝑducendã.
cuiꝰ fuluo aspectu cũ musica ut
iã dictũ ẽ dulcedine sic in ebriari
uł dem̃tari poterant animȩ mor¬
taliũ cupide. sic̃ qͥs in ebriat᷑ plenoca¬
lice. lã nc̃ & illud dicere res ipsa ammo¬
noc cur regnũ dmedoꝵ atq ꝑsarũ
illi regno succedens. ꝑ argentũ in pec¬
tore & brachiis statue quã nabugodo¬
nosor soniauit. cur regnũ grecoꝵ.
ꝑ es uentris & fȩmoꝵ cur regnũ ro¬
manoꝵ ꝑ tybias ferreas & pedes partĩ
ferreos. parti̾ fictiles significatũ sit.

Expanded text:
ausam puto idoneam apparere, cur vel ipse Nabuchodonosor caput aureum dictus sit, vel in manu Babylonis esse aureus calix, quia videlicet capitalem insaniam idololatriae sublevavit, ille faciendo statuam auream tam magnam, tamque operosam, tantis impensis stultissimo labore usque ad statum perducendo, cujus fulvo aspectu cum musica, ut jam dictum est, dulcedine, sic inebriari vel dementari poterant animae mortalium cupidae, sicut quis inebriatur pleno calice. Jam nunc illud dicere res ipsa admonet, cur regnum Medorum atque Persarum illi regno succedens per argentum in pectore, et brachiis statuae, quam Nabuchodonosor somniavit, cur regnum Graecorum per aes ventris et femorum, cur regnum Romanorum per tibias ferreas, et pedes partim ferreos, part
Abbreviated transcription (Latin):
aman c̃secutꝰ fuiss& effectꝰ. Saneqͦd
dixit daniel ad nabugodonosor. tu
es gͦ caput aureũ. & pꝰhec c̃surge
regnũ aliud minꝰ te. Libent᷑ sic ae¬
cipimꝰ minꝰ. tit sub intelligamꝰ ad ne
quitiȩ id malitie opꝰ. qͥa uidelic&
regnũ illud contͣ uerbũ ꝓmissionis.
minꝰ egit quã regnũ babylonis. Ea si
tanto p̾cellit regnũ illud suꝑ regnũ
ꝑsarũ & medoꝵ quanto aurũ suꝑ
argentũ. nũquid idẽ ipsũ regnũ
ꝑsarũ & medoꝵ tanto copiosius fuit
regno grecoꝵ & regno romanoꝵ qͣn¬
to ere & ferro p̃tiosuis ẽ argentũ:
Itaq quã ꝓpt̾ causam nabugodonosor
siue regnũ euis ꝑ aurũ ꝓpt̃ eandẽ reg¬
nũ medoꝵ & ꝑsarũ recte intelligitur
ꝑargentũ. qͥa uidelic& hic auro. illic
argento armatꝰ nttebat᷑ diabolus p̃¬
pedire ne ad impleretur ꝓmissionis
uerbũ¬

Expanded text:
Aman, consecutus fuisset effectus. Sane quod Aman, consecutus fuisset effectus. Sane quod dixit Danihel ad Nabuchodonosor: Tu es ergo caput aureum, et post hęc consurget regnum aliud minus te libenter sic accipimus 'minus', ut subintel quia videlicet regnum illud contra verbum promissionis minus agit quam regnum Babylonis. Quod etsi tanto precellit regnum illud super regnum Persarum et Medorum, quanto aurum super argentum, numquid idem ipsum regnum Persarum et Medorum tanto copiosius fuit regno Grecorum et regno Romanorum, quanto ęre et ferro pretiosius est argentum? Itaque quam propter causam Nabuchodonosor sive regnum eius per aurum, propter eandem regnum Medorum et Persarum recte intelligitur per argentum. Quia videlicet hic auro, illic argento armatus nitebatur diabolus prepedire, ne adimpleretur promissionis verbu
Abbreviated transcription (Latin):
enda stͣ. ut quasi in faiuillã redigant᷑.
& quasi faiullȩ quȩ uento arrepte
est nullus eoꝵ locus inueniatur.
ib & igͣ intueri. quia
siẽ regnũ babylonicũ. siue nabu¬
godonosor rex auro suo lapidẽ illũ
quẽ & c̃fessũ illũ ẽẽ recte miramur
dicentẽ. & species quarti similis ẽ
filio dĩ. ita & regni medoꝵ. suꝑbia.
uidelic& suꝑbissimꝰ aman argento
fuo lapidẽ eundem contͣ se c̃citauit.
Dixit enĩ regi assuero. Si tibi plac&.
decerne ut pereat gens uideoꝵ. et
decẽ milia talentoꝵ appendã archa¬
riis gazȩ suȩ. Dixitq ad eũ rex.
Argentũ qͦd polliceris tuũ sit. de
ppło age qͥd tͥ plae&. Nimirũ ñ
paruȩ csidãtionis ẽ aut e̾e deb&. argen¬
tũ qͦd appensum. siue oblatũ fuit. ob
iudaice gentis uniũsale ext̃miniũ.
c̃tra ꝓpositũ i. ẽtra uerbũ ꝓmissio¬
nis qͣd ñ ess& unde ad impleretur si
diaboli uoluntatẽ qͥ insaniebat ii

Expanded text:
enda sunt, ut quasi in favillam redigantur enda sunt, ut quasi in favillam redigantur et quasi favillę, que. vento arrepta est, nullus eorum locus inveniatur.ibet igitur intueri, quia sicut regnum babylonicum sive Nabuchodonosor rex auro suo lapidem illum quem et confessum illum esse recte miramur dicentem: Et species quarti similis est filio dei, ita et regni Medorum superbia videlicet superbissimus Aman argento suo lapidem eundem contra se concitavit. Dixit enim regi Assuero: Si tibi placet, decerne, ut pereat gens Iudeorum et decem milia talentorum appendam archariis gazę tuę, dixitque ad eum rex: Argentum quod polliceris, tuum sit, de populo age, quod tibi placet. Nimirum non parve, considerationis est aut esse debet argentum, quod appensum sive oblatum fuit ob iudaicę gentis universale exterminium contra propositum dei, contra verbum promissionis, quod non esset unde adimpleretur, si diaboli voluntatem, qui insaniebat in
Abbreviated transcription (Latin):
nos dictũ. uł usitatũ ẽ regnũ medoꝵ
atq ꝑsarũ. iccirco ꝑ argentũ signift¬
catũ ẽẽ. qͥa tanto uilius extiritꝰ reg¬
no babylonio. quantũ auroo uilius
estimatur argentã. quod ex hystoriis
cõꝑbare haud difficile ẽ. Regnũ autẽ
grecoꝵ ꝑ eris metallũ iccirco signifi¬
catũ ẽẽ auint. qͥa es & durũ & ualde
sonoꝵ ẽ. & greci fortes. & maxime fue
causas alias ad huc suggerit. quia ui¬
delica delectabile ẽ ꝓprias ꝓposse
reddere uł inuenire causas. qͥb reg¬
na illa lapidẽ illũ cont̾ se ꝓuocauerus
qͥ abscisus de monte sine manib sta¬
tuam ꝑcussit. & c̃triuit atq cõmi¬
nuit. Uerbũ naͣq di euiꝰ uictoriam
celebrare p̾sentis ẽ intentio opuscu¬
li. & lapis erat te̾ antequã caro fie¬
r&. et nc̃ ẽ postquã caro factũ ẽ. &
ꝑ ipsũ & in ipso & cũ ipso singula
regna suis temporib ꝑcussa atq
ẽtrita st̃ .&. in nouissimo ita cõminu¬

Expanded text:
 regnum Medorum atque Persarum idcirco per argentum significatum esse, quia tanto vilius exstitit regno Babylonio quanto auro vilius estimatur argentum, quod ex hystoriis comprobare haud difficile est. Regnum autem Grecorum per eris metallum idcirco significatum esse aiunt, quia es et durum et valde sonorum est, et Greci fortes et maxime fuercausas adhuc alias suggerit, quia videlicet delectabile est proprias pro posse reddere vel invenire causas, quibus regna illa lapidem illum contra se provocaverint, qui abscissus de monte sine manibus statuam percussit et contrivit atque comminuit. Verbum namque dei, cuius victoriam celebrare presentis est intentio opusculi, et lapis erat tunc, antequam caro fieret, et nunc est, postquam caro factum est, et per ipsum et cum ipso et in ipso singula regna suis temporibus percussa atque contrita sunt, et in novissimo ita comminu
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ ẽ. ego feci mem& ipsũ. & ds ego
sũ de liberauit ad huc apud se & ꝓ
posuit. dix̃q incorde suo. Ascendã
suꝑ altitudinẽ nubiũ. similis ero
altissimo. Niirũ nubiũ nomine
cȩt̃os om̃s angłos cognominauit. for¬
tassis obimaginẽ & pulcͥtudinẽ sui
qͥa ñ paruuis erat in oculis sius. tanto
om̃s angłos sem& ipso uilior es uidicas.
qͣnto nubes lic& aliquatenus lucidȩ
uł candidȩ: obscuriores st̃ pulchritu¬
dine luciferi. Luciferũ nãq se uole¬
bat haberi. Unde & cũ imꝓperio dr̃¬
legitur. ascendã suꝑ altitudinẽ nu¬
biũ. ibidẽ cũ exꝓbratione lucifer
nũcupatur. datur intelligi qͦd cęt̾os
angłos incorde suo quasi nubes repu¬
tauerit. arbitrans de sem&. ipso qͦd
ess& tanꝗͣ lux. qua nubes indigent
ut illustrent᷑. Sed illud occurrit.
qͦd ibidẽ utrũq dixit. suꝑ astra dei
exaltabo soliũ meu̾. & ascendã super
altitudinẽ nubiũ. Ad qͦd dicendũ.

Expanded text:
locutus est: « Ego feci memetipsum, et Deus ego sum , » deliberavit adhuc apud se, et proposuit, dixitque in corde suo: « Ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo . » Nimirum nubium nomine, caeteros omnes angelos cognominavit, fortassis ob magnitudinem et pulchritudinem suam, quia non parvus erat in oculis suis, tanto omnes angelos semetipso viliores judicans, quanto nubes, licet aliquatenus candidae vel lucidae, obscuriores sunt pulchritudine luciferi. Luciferum namque volebat se haberi. Unde et cum improperlegitur: Ascendam super altitudinem nubium, ibidem cum exprobratione lucifer nuncupatur, datur intelligi, quod cęteros angelos in corde suo quasi nubes reputaverit arbitrans de semetipso, quod esset tamquam lux, qua nubes indigent, ut illustrentur. Sed illud occurrit, quod ibidem utrumque dixit: Super astra dei exaltabo solium meum et ascendam super altitudinem n
Abbreviated transcription (Latin):
bes tẽ erant. & iccirco ꝑ astroꝵ &
nubiũ uocabulũ intelligi oport&
ordines angłoꝵ qͦs ille quãuis essent
astra di reputabat nubes cõꝑatiõe
sui. Cȩterũ qͦq mͦ hȩc dixerit. illud
c̃stat qͥa  spectu cc̃̾tos habuit. naͣ
omẽ sublime uidet. & ipse ẽ rex suꝑ
om̃s filios suꝑbiȩ. Qd tandẽ ẽ qͦd
ait ascendã in cęlũ. suꝑ astra đ̃i. suꝑ
altitudinẽ nubiũ :N onne in cȩlo

Expanded text:
bes tunc erant, et idcirco per astrorum et nubium vocabulum intelligi oportet ordines angelorum, quos ille, quamvis essent astra dei, reputabat nubes comparatione sui. Ceterum quoquo modo hęc dixerit, illud constat, quia despectui cunctos habuit, nam omne sublime videt et ipse est rex super omnes filios superbię. Quid tandem est quod ait: Ascendam in cęlum super astra dei, super altitudinem nubium? Nonne in cęlo
Abbreviated transcription (Latin):
& faciant iusticiã & uidiciũ ut ad¬
ducat dñs ꝓptͣ abrahã omia quȩ lo¬
cutus ẽ ad eũ. Itidẽ de ysaac & ia¬
cob & de moyse. ad quẽ dix̃ idẽ dñs
ds̃. ego ostendã om̃e bonũ tͥ. & uoca¬
bo in nomine dnĩ corã te. diligenter
animadũ tendũ est qͥa ñ st̃ conditio¬
nales locutiones. sue ꝓmissiones. &
iecirco đm uolentẽ iustificari inser¬
monib suis. & uincere dũ uidicatur.
oportuit meminisse suȩ spontaneȩ
ꝓmissionis ut ess& ipse uerax. quantũ¬
cũq abundar& iniquitas seminis
illoꝵ quib ꝓmiserat. qͥb uirauerat.
Hoc scientes uirisꝑiti moyses atq dd
tenebant dm ille dicendo. recorda¬
re abrahã. ysaac & iacob. qͥb iura¬
sti. iste dicendo. miserere mer. ut
iustificeris insermonib tuis . & uin¬
cas cũ uidicaris.

Expanded text:
 iudicium, ut adducat dominus propter Abraham omnia, quę locutus est ad eum. Itidem de Ysaac et Iacob et de Moyse, ad quem dixit idem dominus deus: Ego ostendam omne bonum tibi et vocabo in nomine domini coram te. Diligenter animadvertendum est, quia non sunt conditionales locutiones sive promissiones; et idcirco deum volentem iustificari in sermonibus suis et vincere dum iudicatur, oportuit meminisse suę spontaneę promissionis, ut esset ipse verax, quantumcumque abundaret iniquitas seminis illorum, quibus promiserat, quibus iuraverat. Hoc scientes iurisperiti Moyses atque David tenebant deum, ille dicendo: Recordare Abraham, Ysaac et Iacob, quibus iurasti, iste dicendo: Miserere mei, ut iustificeris in sermonibus tuis et vincas cum iudicaris.
Abbreviated transcription (Latin):
ualem pittas haberent quȩ relã
nossent de sermonib di nͥ misertꝰ fu¬
iss& illi penitenti. ut iniuiolatã cͣser¬
uar& fide suȩ ꝓmissionis. Animad¬
uerte quȩ dicunt᷑. Alitͣ p̃cauendũ
erat do de sermonib suis. cũ dauid
habitis in ꝓmittendo. quã de his
sermonib quos locutꝰ ẽ ad multos
alios. Quare : Quia uidelic& cũ
multis aliis loquens bona sua c̃di¬
tionalit᷑ illis ꝓmisit. exempli gr̃a.
ut sauli & ppło qui rege̾ illũ sibi
expetiuit. Si inqt timueritis dñm
& ser uieritis ei . & audieritis uo¬
cẽ euis . & ñ exasꝑaueritis os
si ꝑseueraueritis in malitia. & uos.
& rex ur̃ parit̾ ꝑibitis. Similiter
ad salomonẽ. Si ambulaueris in ui¬
is meis & custodieris p̃cepta mea. &
mandata mea. sic̃ abulauit par̾ tuus.
longos faciã dies tuos. Porro ad dđ
absq c̃ditionib locitꝰ ẽ. quẽ ad modũ
& ad abrahã. de fructu inqͥens uen¬
tris tui ponã suꝑ sedẽ tuã. Nͥ dix̃

Expanded text:
ualem putas haberent querelam, nossent de sermonibus Dei, nisi misertus fuisset illi pęnitenti, ut inviolatam conservaret fidem suę promissionis? Animadverte quę dicuntur. Aliter precavendum erat deo de sermonibus suis cum David habitis in promittendo, quam de his sermonibus, quos locutus est ad multos alios. Quare? Quia videlicet cum multis aliis loquens bona sua conditionaliter illis promisit, exempli gratia ut Sauli et populo, qui regem illum sibi expetivit. Si, inquit, timueritis dominum et servieritis ei et audieritis vocem eius et non exasperaveritis os si perseveraveritis in malitia, et vos et rex vester pariter peribitis. Similiter ad Salomonem: Si ambulaveris in viis meis et custodieris precepta mea et mandata mea, sicut ambulavit pater tuus, longos faciam dies tuos. Porro ad David absque conditionibus locutus est, quemadmodum et ad Abraham: De fructu, inquiens, ventris tui ponam super sedem tuam. Non dixit
Abbreviated transcription (Latin):
am nc̃ ut c̃st& magis ac magis meri¬
to declamationes illas reꝓbari. ꝑpen¬
de qͥa ñ fuit speciosa laus inore illiꝰ
peccatoris. Tora naͣq respersa ẽ fer¬
m̃to tumidȩ uantiatis. Quomͦ enĩ
laudauit. Nabugodonosor rex
omĩb ppłis. gentib & linguis. qͦ
habitant in uniu̾sa t̾ra. pax in qͥt
uob multiplicet᷑. Signa & mirabi¬
lia fecit apud me ds excelsꝰ. Placuit
qͦ mͥ p̃dicare signa eiꝰ. Entus in
cuit gͦ mͥ: Qͥd enĩ ẽ apud me fecit.
& placuit mͥ. nͥ ob grãm mei fecit.
& felicit̾ c̃tigit illi do qͥa placuit
mͥ: Uere sic̃ ñ dignat᷑ ds excelsꝰ lau¬
dẽ nͥ ex humili spũ. ita iustũ & dig¬
nũ se fuit ut reꝓbar& extollentiã
sublimiũ oculoꝵ illuis. qͥa laudan¬
do laudabilẽ in ipsa laude m̃tiebat᷑.
N enĩ apud eũ signa fecerat ds excels
qͥa ñ erat amicꝰ. s fecerat cͣtra eũ.
qm̃ erat inimicꝰ di excelsi. & seruoꝵ
eiꝰ. & qͥsũquã iustoꝵ regũ. siue patͥ¬

Expanded text:
am nunc ut constet magis ac magis merito dedamationes illas reprobari, perpendes, quia non fuit speciosa laus in ore illius peccatoris. Tota namque respersa est fermento tumidę vanitatis. Quomodo enim laudavit? Nabuchodonosor rex omnibus populis, gentibus et linguis, quę habitant in universa terra: pax, inquit, vobis multiplicetur. Signa et mirabilia fecit apud me deus excelsus. Placuit ergo mihi predicare signa eius. Quantus in cuit ergo mihi! Quid enim est: 'apud me fecit', et: 'placuit mihi', nisi ob gratiam mei fecit et feliciter contigit illi deo, quia placuit mihi? Vere sicut non dignatur deus excelsus laudem nisi ex humili spiritu, ita iustum et dignum se fuit, ut reprobaret extollentiam sublimium oculorum illius, quia laudando laudabilem in ipsa laude mentiebatur. Non enim apud eum signa fecerat deus excelsus, quia non erat amicus, sed fecerat contra eum, quoniam erat inimicus dei excelsi et servorum eius. Et quis umquam iustorum regum sive patr
Abbreviated transcription (Latin):
lg sic̃ derege om̃ium filioꝵ suꝑbiȩ đs
excelsus dixit. nͥ parcã ei uerbis poten¬
tib & ad dep̃cantłum cõpositis. ita de
isto suꝑbiȩ filio recte dicas. qͥa nͣ ƿeꝑ¬
cit aut parcere debuit. illi đs idem
ꝓlaude clamosa & magnificentia

Expanded text:
de rege omnium filiorum superbię deus excelsus dicit: Non parcam ei verbis potentibus et ad deprecandum compositis, ita de isto superbię filio recte dicas, quia non pepercit aut parcere debuit illi deus idem pro laude clamosa et magnificentia
Abbreviated transcription (Latin):
fȩcimus impie egimꝰ & reces¬
simus. & declinauimꝰ a manda¬
tis tuis & iuidicus. Nobis con¬
fusio faciei regibus nr̃is & princi
fessionis. queq in principio accu¬
sare seipsũ. deinde iustificare
dđm. & ab ipso querere remis¬
sionẽ peccatorũ. At illi secłi
homines qualiũ hic unus ex¬
titit. numquid ad eusmo di
confessionẽ descendere dignati
sunt.oᷤᷤ lmmo dixerunt. lingua
nr̃am magnificabimus. labia
nrͣa a nobis sunt. Quis noster dñs
est. Om̃s suꝑbi & circa anime cau
sam prorsus indomiti. aut ipsi ꝓ
diis haberi uoluerunt. aut ta¬
libus seriure diis. quorũ non est
dare confiliui de cura animarũ.
de sollicitudine gerenda pro pec¬
cato. quȩ mors est animarũ. lgi¬
tur taliũi fortuita laudatio. ñ
tã salubris confessio. quã steri¬
lis dicenda est adulatio.

Expanded text:
fecimus, impie egimus et recesfecimus, impie egimus et recessimus et declinavimus a mandatis tuis et iudiciis. Nobis confusio faciei regibus nostris et prinfessionis, quemque in principio accusare seipsum, deinde iustificare deum et ab ipso querere remissionem peccatorum. At illi homines seculi, qualium hic unus exstitit, numquid ad eiusmodi confessionem descendere dignati sunt? Immo dixerunt: Linguam nostram magnificabimus; labia nostra a nobis sunt. Quis noster dominus est? Omnes superbi et circa anisam prorsus indomiti, aut ipsi pro diis haberi voluerunt, aut talibus servire diis, quorum non est dare consilium de cura animarum, de sollicitudine gerenda pro peccato, quae mors est animarum. Igitur talium fortuita laudatio, non tam salubris confessio quam sterilis dicenda est adulatio.
Abbreviated transcription (Latin):
gis redderet acceptã.
Oquod illa gratulatio confiten¬
tis dõ. cũ deus benefecerit er sit
confessio. immo udieatur ut est
adulatio. Quid enim ẽ confessio.
dequa psalmista loquitur. conses¬
sio & pulcritudo in conspectu eiꝰ.
& de qua tte dicit. introite por¬
tas eius in confessione. atria eius
in ymnis. confite mini illuua li¬
mirũ laus est integra. laus de¬
uota. laus ordinata. Quo uel qua¬
li ordine. nisi ut homo inprin¬
cipio accus& se ipsũ. deinde ius¬
tificet dm. & lustus nãq in prin¬
cipio accusator est sui. qua accu¬
satione preeunte. dũ đm iuisti¬
ficat. exempli gr̃a. dicendo. fide¬
lis cd̃is in om̃ibus uerbis suis. &
sc̃s in om̃ibus operibus suis. ni¬
mirũ confessione idẽ laudem
ꝑficit. Non longe exempla pe¬
tantur: damel ipse dierũ illoꝵ
exul siue captuius eo modo cͥ¬
fitetur Obsecro inquid dñe
ds magne & terribilis. custo¬
diens pactũ & miscdiam ailigen¬
tibus te & custodientibus man¬
data tua. peccauimus. iniquę

Expanded text:
gis redderet acceptam. quod illa gratulatio confitentis deo, cum deus benefecerit ei, sit confessio; immo dicatur, ut est, adulatio. Quid enim est confessio, de qua psalmista loquitur: Confessio et pulchritudo in conspectu eius, et de qua item dicit: Introite portas eius in confessione, atria eius in ymnis, confitemini illi? Nimirum laus est integra, laus devota, laus ordinata. Quo vel quali ordine, nisi ut homo in principio accuset seipsum, deinde iustificet deum? Iustus namque in principio accusator est sui, qua accusatione preeunte, dum deum iustificat exempli gratia dicendo: Fidelis dominus in omnibus verbis suis et sanctus in omnibus operibus suis, nimirum confessionem, id est laudem, perficit. Non longa exempla petantur. Danihel ipse dierum illorum exsul sive captivus eo modo confitetur: Obsecro, inquit, domine deus magne et terribilis custodiens pactum et misericordiam diligentibus te et custodientibus mandata tua. Peccavimus, inique
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥ nouit acdiligit nom̃ hoc. sic eo
quasi ignito ꝓtegit᷑ clipeo. Bene gͦ
c̃fortans cognitorẽ sui. ꝓtegã inꝗͥt
eũ. qm̃ cognouit nom̃ meũ. Cũ igit᷑
cognitionis eiꝰ tã magnũ sit p̃miũ.¬

Expanded text:
et qui novit ac diligit hoc nomen, sic eo et qui novit ac diligit hoc nomen, sic eo quasi ignito protegitur clipeo. Bene ergo confortans cognitorem sui: Protegam, inquit, eum, quoniam cognovit nomen meum. Cum igitur cognitionis ei
Abbreviated transcription (Latin):
cognouit nom̃ meũ. Nimirũ qͥa cog¬
nitio nominis eius magno p̃mio dig̾¬
na ẽ. ut uidelic& cognitor eiꝰ ab ipso
ꝓtegat᷑. loqͥtur sapientia in parabo¬
lis. desiderans ut diligent᷑ cognosca¬
tur. Qͥs suscitauit om̃s t̃minos tͣrȩ :
Cũq tu sine dubio responderis đs.
statĩ ꝑcunctatur & dicit. QA nom̃
ẽ euus.: Et qͦd nom̃ filii eiꝰ si nosti: Sic
ꝑcunctante sapientia ꝓfecto te̾ tẽ¬
poris implerisq responsio deficie¬
bat. immo pͣter paucissimos duu¬
nũ et ꝓpħicũ habentes spm̃. fere
nullus respondere nouerat. qͦd eiꝰ¬
dẽ di nom̃ ess& pat̾. & qd filius eiꝰ
uerbũ siue sermo uocaretur. Ipsa
gͦ sapientia quȩ ꝑcc̃tata fuerat sa¬
pient᷑ & discrete. multũq tẽperant᷑
suȩ ꝑ cc̃tationi respond&. ita ut
margaritas ante porcos ñ ꝓiciat.
Sequitur enĩ. Omĩs sermo d̃ĩ ignitꝰ
clipeus ẽ. sperantib in se. Idẽ naͣq ẽ
ac sidicat. Nom̃ filii eiꝰ sermo đi ẽ.

Expanded text:
cognovit nomen meum . » Nimirum, quia cognitio nominis ejus magno praemio digna est, ut videlicet cognitor ejus ab ipso protegatur. Loquitur Sapientia in Parabolis, desiderans ut diligenter cognoscatur: « Quis suscitavit omnes terminos terrae? » Cumque tu sine dubio responderis, Deus, statim percunctatur et dicit: Quod nomen est eius et quod nomen filii eius, si nosti? Sic percunctante sapientia profecto tunc temporis in plerisque responsio deficiebat, immo preter paucissimos divinum ac propheticum habentes spiritum fere nullus respondere noverat, quod eiusdem dei nomen esset pater, et quod filius eius verbum sive sermo vocaretur. Ipsa ergo sapientia, quę percunctata fuerat, sapienter et discrete multumque temperanter suę percunctationi respondet ita, ut margaritas ante porcos non proiciat. Sequitur enim: Omnis sermo dei ignitus clipeus est sperantibus in se. Idem namque est ac si dicat: Nomen filii eius sermo dei est,
Abbreviated transcription (Latin):
si in tẽpestiua fuiss& a ꝑ sequentib
illata in uiria mortis. facultatem
p̃pedisset implende ꝓmissionis. le¬
circo uerbũ ipsũ futurȩ carnis suȩ
pat̾res custodiuit: testante psalmo
cũ dicit. N on religͥt hominẽ noce¬
re ei s: & corripuit ꝓ eis reges.
Nolite tangere xp̃os meos: & in ꝓphetis
meis nolite malignari. & quid ad
cautelam istã tam idoneũ. quã prȩ¬
missa c̃fusio linguarũ . Et quidẽ
expedierat & utile fuerat quod
ubi c̃fudit ds̃ linguas. turrim illã
ȩdificantiũ. ñ audiit unꝰquisq
uocẽ ꝓximi sui. & ȩdificare cessaue¬
rt᷑: s magis expeduut. utiliusq
fuitꝰ quod gentib ignorantib prȩ
c̃fusione linguarũ scã scriprura
turris uera᷑ & uere ꝑtingens usq
ad altitudinẽ cęli. c̃struenda erat:

Expanded text:
si intempestiva fuisset a persequentibus si intempestiva fuisset a persequentibus illata injuria mortis, facultatem praepedivisset implendae promissionis. Idcirco Verbum ipsum futurae carnis suae patres custodivit, testante psalmo cum dicit: « Non reliquit hominem nocere eis, et corripuit pro eis reges. Nolite tangere christos meos, et in prophetis meis nolite malignari . » Et quid ad cautelam istam tam idoneum quam praemissa confusio linguarum? Et quidem expedierat et utile fuerat, quod ubi Deus confudit linguas turrim illam aedificantium, non audivit unusquisque vocem proximi sui, et aedificare cessaverunt. Sed magis expedivit, utiliusque fuit, quod gentibus ignorantibus prae confusione linguarum, sancta Scriptura turris vera et vere pertingens usque ad altitudi
Abbreviated transcription (Latin):
trib ad quos factũ ẽ hoc uerbũ &
ipsi đo đi uerbo. cooꝑata ẽ inbonũ.
Oportebat enĩ ꝓtpr̃e ut fier& occul¬
tũ tale mysteriũ. neq suꝑ eo discep¬
taretur ꝑ publicũ: quia dignꝰ eo ñ
erat mundus fere totꝰ ubiq lasciui¬
ens. & petulcus: nimiũq ferox atq
suꝑb quãuis recent᷑ seueritate in¬
undantis diluiui ꝑcussus: & usq
ad paruas reliquias una strage con¬
sup̃tus. Oportebat inquã interim
manere occultũ. talẽ. tantȩ ꝓmissio¬
nis thesaurũ: pͥmo ne ꝑegrĩni illi
qͥb hoc bonũ erat creditũ. iã tunc
inuidiã intolerabilẽ paterent᷑: de¬
inde ne diuinȩ uocationis & suꝑnȩ
spei margarita ante porcos missa
c̃culcaretur. Sic erat uerbo dĩ ꝓ
scĩs patrib ab hominũ impioꝵ ił
scłariũ inuidia cauendũꝰ quomͦ
cauet᷑ ꝓ radice nouella. dũ ad huc
bonũ speras : uel desiđas fructũ.
Sic̃ enĩ stirpatio radicis spem frue¬
tus ꝑcipiendi p̃cidit. ita patrib

Expanded text:
ctum est hoc verbum, et ipsi deo dei verbo cooperata est in bonum. Oportebat enim pro tempore, ut fieret occultum tale mysterium neque super eo disceptaretur per publicum, quia dignus eo non erat mundus fere totus ubique lasciviens et petulcus nimiumque ferox atque superbus, quamvis recenter severitate inundantis diluvii percussus et usque ad parvas reliquias una strage consumptus. Oportebat, inquam, interim manere occultum talem tantęque promissionis thesaurum, primo ne peregrini illi, quibus hoc bonum erat creditum, iam tunc invidiam intolerabilem paterentur, deinde ne divinę vocationis et supernę spei margarita ante porcos missa conculcaretur. Sic erat verbo dei pro sanctis patribus ab hominum impiorum vel secularium invidia cavendum, quomodo cavetur pro radicebonum speras vel desideras fructum. Sicut enim exstirpatio radicis spem fructus percipiendi praecedit, ita patribus,
Abbreviated transcription (Latin):
Et abrahã ꝓpt̾ pulchritudine̾ sa¬
rȩ. & ysaac ꝓpt̾ pulchritudinem
rebeccȩ. & iacob ꝓpter benedictio¬
nẽ quã subripuerat frĩ suo mo¬
ritimuit: idemq ꝓpter laban
de mesopotamia fugitꝰ sed ut iam
dictũ est uerbũ dñi quẽquã eis
nocere n ꝑmisit: nolite inqͥens tan¬
gere xpos meos. & in ꝓphetis meis
nolite malignari. lta contigit.
ut nũquã eis nocere pͣualer& ini¬
mieus: nullũ ex eis . siue inanima.
siue incorpore ledere posset ille

Expanded text:
Et Abraham propter pulchritudinem SaEt Abraham propter pulchritudinem Sarę et Ysaac propter pulchritudinem Rebeccę et Iacob propter benedictionem, quam surripuerat fratri suo, mori timuit idemque propter Laban de Mesopotamia fugit. Sed ut iam dictum est verbum domini quemquam eis nocere non permisit, Nolite, inquiens, tangere christos meos et in prophetis meis nolite malignari. Ita contigit, ut nusquam eis nocere prevaleret inimicus, nullum ex eis sive in anima sive in corpore lędere posset i
Abbreviated transcription (Latin):
balaã nominat᷑. Porro iam dictꝰ iob
in t̾ra hus qͥ fuit ut iã dictũ ẽ ex na¬
chor pͥmogenitusꝰ. dine quoq filiȩ
iacob: ut filo ꝑhib& extitit maritꝰ.
lstũ c̃sidauerat sathan ci reueundo
tͣram & ꝑ ambulando eã. qͦd esset
homo simplex & rectus. ac timens
dm: & recedens ã malo. Quomͦ gͦ
ñ etiã c̃siderasset abrahã. & ysaac.
& lacob. fidẽ ꝓmissionis habentes:
& ꝓpt̾ illã sƿem ꝑegrinando de
gente ingentẽ. & de regno ad po¬
płm alterũ ꝑtranseuntes : Plane
c̃sidauit istos. & sciuit esse cuies
regni đi. regnosuo c̃trarios. & de
ipsis semen mulieris ꝑcepit fore
nasciturũ suo semini c̃trariũ.
S quid ager&: Quomꝰ bonã radi¬
cẽ illã corrũper&. aut quoꝵ ꝑ manus
hominũ ex tyrpar&. Uerbũ dnĩ
frequent̃ illos uisitans: & intus fi¬
dẽ illoꝵ incorruptã custodiebat.
& foris ꝓ eis reges corripiebat. ho¬
minẽq eis nocere ñ relinquebat.

Expanded text:
Balaam nominatur. Porro iam dictus Iob Balaam nominatur. Porro iam dictus Iob in terra Hus, qui fuit ut iam dictum est ex Nachor primogenitus Dinę quoque filię Iacob, ut Philo perhibet, exstitit maritus. Istum consideraverat Sathan circumeundo terram et perambulando eam, quod esset homo simplex et rectus ac timens deum et recedens a malo. Quomodo ergo non etiam considerasset Abraham, Ysaac et Iacob fidem promissionis habentes et propter illam spem peregrinando de gente in gentem et de regno ad populum alterum pertranseuntes? Plane consideravit istos et scivit esse cives regni dei regno suo contrarios et de ipsis semen mulieris percepit fore nasciturum suo semini contrarium. Sed quid ageret? Quomodo bonam radicem illam corrumperet aut quorum per manus hominum exstirparet? Verbum domini frequenter illos visitans et intus fidem illorum incorruptam custodiebat, et foris pro eis reges corripiebat hominemque eis nocere non relinquebat.
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitus : Circuibat enĩ tͣrã.
& ꝑ ambulabat eã tanquã fortis
armatꝰ custodiens atriũ suũ:
attendens ne quid forte c̃tra suũ
pͥncipatũ sub oriretur. scđm illud
quod audierat dicentẽ sibi deum.
inimicitias ponã int̾ te & mulie¬
re & sem̃ tuũ. & semen illuis.
I inc & enĩ requisitus ẽ sub eisdẽ
fere tẽporib ã dno dicente. Un¬
de uenis sathan: & respondens
ait. Cir cuiui t᷑ram: & ꝑ ambu¬
laui eã. & dñs ad eũ. Nũquid ait
considerasti seruũ meũ iob qͦd
ñ sit ei similis in tͣra: homo sim¬
plex & rectus. ac timens d̃mꝰ &
recedens ã malo. Erat autẽ iob
de stirpe hus pͥmogeniti nachor. frĩs
abrahȩ: cuiꝰ uidelic& hus seript᷑a
libri genefeos hoc mͦ meminit. His
ita gestis. nuntiatũ ẽ abrahã quod
melcha quoq genuiss& filios frĩ suol¬
nachor. hus primogenitũ: & buz
frẽm eius. De styrpe bu⁊ helyu.¬
buzites dictꝰ ẽ: qͥ & in libro numeri

Expanded text:
sollicitus? Circuibat enim terram sollicitus? Circuibat enim terram et perambulabat eam tamquam fortis armatus custodiens atrium suum, attendens ne quid forte contra suum principatum suboriretur secundum illud, quod audierat dicentem sibi deum: Inimicitias ponam inter te et mulierem et semen tuum et semen illius. Hinc etenim requisitus est sub eisdem fere temporibus a Domino dicente, « unde venis Satan? et respondens ait: Circumivi terram et perambulavi eam. Et Dominus ad eum: Nunquid, ait, considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis in terra, homo simplex et rectus ac timens deum et recedens a malo? Erat autem Iob de stirpe Hus primogeniti Nachor fratris Abrahę cuius videlicet Hus scriptura libri geneseos hoc modo meminit: His ita gestis nuntiatum est Abrahę, quod Melcha quoque genuisset filios Nachor fratri suo: Hus primogenitum et Buz fratrem eius. De stirpe Buz Heliubuzites dictus est, qui et in libro numeri