comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si homines ad quos sermo nuni. ẽ. dĩ factꝰ dii
uotantur. utrum angłi uotandi sunt dii
mutatur equalitas angłorum. Et in scͥpturiꝰ
quidem. nestio utrum nel pꝰsit. uel facile pꝰ sit
reꝑiri. aꝑte dictos angelos dõs. S cumde dño
dõ dictũ sset. t̾ribilis suꝑomnes deos. Cur hoc
aũ celos fecit. Non ergo dii sine additamento
s dii gentium demonia. Suꝑiꝰ tam̃. terribił
inquit super omnes dõs. Non ait super deos
gentium quamuis hot intelligi uoluerit ad¬
dendo qͦd sequitur. qm̃ dii gentiũ demonia.
Oꝑante sp̃u. Etiam hoc dicioportuit qͦ. dictũ
ẽ di geninum demonia ut intelligͥemus
sit etiam inebreo positumdii genuum simulat᷑
ut demonia potius que sunt in simulatͥs signi¬
ficarent᷑. Nam quod actinet ad ip̃a simulatͣ que
grete appellantur idola. quo nomine ntim
iam ꝓ latino: occulos hñt et ñ uidẽt et cet̾a.
Que de his iõ dicuntur. qi om̃i sensu carent.

Expanded text:
si homines ad quos sermo Dei factus est, dii vocantur, utrum et Angeli vocandi sunt dii;romittatur aequalitas Angelorum. Et in Scripturis quidem nescio utrum vel possit, vel facile possit reperiri, aperte dictos Angelos deos; sed cum de Domino Deo dictum esset, «Terribilis super omnes deos,» cur hocquitur, «Dominus autem coelos fecit.» Non ergo, Dii sine additamento; sed, Dii Gentium daemonia: superius tamen, «Terribilis,» inquit, «super omnes deos;» non ait, super omnes deos Gentium, quamvis intelligi hoc voluerit, addendo quod sequitur, «Quoniam dii Gentium daemonia.ante Spiritu, etiam hoc dici oportuit quod dictum est, «Dii Gentium daemonia:» ut intelligeremus sic etiam in hebraeo positum, «Dii Gentium simulacra;» ut daemonia potius quae sunt in simulacris, significarentur. Nam quod attinet ad ipsa simulacra, quae graece appellantur idola, quo nomine jam utimur pro latino, oculos habent et non vident; et caetera quae de his ideo dicuntur, quia omni se
Abbreviated transcription (Latin):
nempe dixisti unum deumnon ex partib
.eẽ. compositum.⁊ quia de patre hoc uis in¬
telligi. ille inquis quod. ẽ nirtꝰ. ẽ ingenita sĩ¬
plex.⁊ tamenmhai simplici uirtute. Numqͥ.¬
bonitas ⁊ sapientia. ⁊ elementia ⁊ potentia
partes sunt unius uirtutis qͣm simplicẽ esse
dixisti. Si dix̾is partessunt. simplex gͦ uirtꝰ
ex partibus constat ⁊ simplex ista̾ uirtꝰ te de¬
fimente iuiꝰ. ẽ. deus. Ergo deum ex partibus
compositũ. ẽẽ. ditis: Non dico inquis. Non st̃
gͦ partes. ⁊ tamen quattuor sunt et una nͥtꝰ.ẽ.
cademq simplex ẽ. Sigͦ in una patͥs persona

Expanded text:
nempe dixisti unum Deum non ex partibus nempe dixisti unum Deum non ex partibus esse compositum, et hoc de Patre tantum vis intelligi. Ille, inquis, virtus est ingenita, simplex; et tamen in hac simplici virtute mbonitas et sapientia et clementia et potentia partes sunt unius virtutis, quam simplicem esse dixisti? Si dixeris, Partes sunt; simplex ergo virtus ex partibus constat, et simplex ista virtus te definiente unus est Deus. Unum ergo Deum ex partibus compositum esse dicis? Non dico, inquis. Non sunt ergo partes: et tamen quatuor sunt, et una virtus est, eademque simplex est. Si ergo in una Patris persona
Abbreviated transcription (Latin):
substantie sunt unu̾i st̃⁊ summe unũst᷑.
Uͥ nulla naf᷑arum nulla ẽ diu̾sitas uolunta¬
tũ.Si aũ nat᷑a unũ ẽẽnt:⁊ consensiõe ñ ẽẽnt: ñ
summe uñ. ẽent.Si uͦ nat᷑a dispares ẽẽnt:
unum non e̾ẽnt. Hĩ gͦ tres quia unum sunt
ꝓpt̾ ineffabilem coniunttionẽ deitatis qͥͣa
dicipotest. Alioquinfiliꝰ dĩ deus. añqͣm susci¬
pet formam serui. ñ erat totꝰ ⁊ creuit cum di
unitati eiꝰ hõ accessit. Quod si muna ꝑsona
ablurdissime dititur. quia pars rei ulliꝰ. ẽẽ.
ñ potest dĩ: quanto magis pars tͥnitatis
eẽ. ñ potest. quicumq unus in tribꝰ: Dem̃
uͥ ait apłs. qui adħet domino unus sp̃c est:
Numquid huiꝰ niꝰ pars. ẽ. dominus: Si em̃
hoc dicimus. quid aliud dic̾e rep̾hendim᷑:
nisi quod augeatur ad hente homins ⁊ re¬
unus deus. Nei huius tͥnitatis t̾cia par.ẽ unꝰ
aliquid sunt omnes quam singłi. qr sp̃itał
ñ cołnporał. ẽ. magnitudo. Qui potest caꝑe

Expanded text:
substantiae sunt, unum sunt, et summe unum sunt; ubi nulla naturarum, nulla est diversitas voluntatum. Si autem natura unum essent, et consensione non essent, non summe unum essent: si vero natura dispares essent, unum non essent. Hi ergo tres, qui unum sunt propter ineffabilem conjunctionem deitatis, qua dici potest: alioquin Filius Dei Deus antequam susciperet formam servi, non erat totus, et crevit cum homo divinitati ejus accessit. Quod si in una persona absurdissime dicitur, quia pars rei ullius esse non potest Deus; quanto magis pars Trinitatis esse non potest, quicumque unus in tribus? Deinde ubi ait Apostolus, Qui adhaeret Domino, unus spiritus est; ; numquid hujus unius pars est Dominus? Si enim hoc dicimus, quid aliud dicere deprehendimur, nisi quod augeatur adhaerente homine, et reunus Deus. Nec hujus Trinitatis tertia pars est unus, aliquid sunt omnes quam singuli, quia spiritalis, non corporalis est magnitudo. Qui potest capere
Abbreviated transcription (Latin):
Quamquam nec ab ip̃o uerbo tatuerit apostol
et aꝑtissime omnino dix̾it qui tum in forma¬
dĩ esset non rapinam arbitratꝰ. ẽ ẽc̃. equalis
dõ. Hic dm̃ ꝓprie patrem appellans sic̃ alibi.
Capud autem xp̃i deus. ẽ.

Expanded text:
Quanquam nec ab ipso verbo tacuerit Apostolus, et apertissime omnino dixerit, Qui cum in Dei forma esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo : hic Deum proprie Patrem appellans, sicut alibi, Caput autem Christi, Deus . 13.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ deorum sit deus ⁊ dominꝰ qui ẽ u̾us deꝰ: m̾ito
queri solet. Et siͥptum. ẽẽ. inuenimus in alio
psalmo dõs etiam homines appellatos.Sũ . ẽ.
Desstet̾ in smnagoga dõrum in medio aut̃ deos
dist̾nit Et paulo p̾t E godixi dii estis et filii ex¬
telsi omnes. Uos aut̃ sit᷑ homines moriemu. et si¬
tut unus ex principib cadetis. Hong q bonist̃

Expanded text:
rum sit Deus et Dominus, qui est verus Deus; merito quaeri solet. Et scriptum invenimus in alio psalmo, deos etiam homines appellatos, sicuti est, «Deus stelit in synagoga deorum; in medio autem deos discernit:» et paulo post, «Ego dixi, Dii estis et filii Excelsi omnes; vos autem ut homines moriemini, et sicut unus ex
Abbreviated transcription (Latin):
udimi domine deus uocem meam tuam
pꝰ contupiscentias tuas. ne eas et a uolun¬
tate tua au̾t̾e. Audini et illam mun̾e cuo ex
quam multum amani. Neq simanducau̾imꝰ
habundabimus. neq si non mandutau̾imuᷤ
deerit nob̃. Hoc. õ dic̾e. Nec illa res me copiosũ
fatiet nec illa erumpnosum. Audimi ⁊ alt̾ã.
Egoenuim diditimquib sum sufficiens esse.
⁊ habundare noui. ⁊ penuriam pan. dt noui.
Omma possum in eo qui meconfortat. Ecce mi¬
lescastrorum celestium. ñ pulus qͦd sumus.
S memento domine quia puluis sumꝰ. et de
pulu̾e fecisti hominem.⁊ ꝑierat ⁊ inuentꝰ
ẽ. Nec ille in se popuit. quia idem puluis
fumꝰ. Quenitalia dicentem afflatu tue ins¬
pirationis adamaui. Omnia possum in¬
quit in eo qui me confortat. Conforta me
ut possim. Da quod iubes ⁊ iubequod ius. Is¬
te se Accepisse confitet᷑⁊ qͥd głat᷑ ĩ dũo głiat᷑.

Expanded text:
em tuam: post concupiscentias tuas non eas et a uoluptate tua uetare. audiui et illam ex munere tuo, quam multum amaui: neque si manducauerimus, abundabimus, neque si non manducauerimus, deerit nobis; hoc est dicere: nec illa res me copiosum faciet nec illa aerumnosum. audiui et alteram: ego enim didici, in quibus sum, sufficiens esse et abundomnia possum in eo qui me confortat. ecce miles castrorum caelestium, non puluis quod sumus. sed memento, domine, quia puluis sumus, et de puluere fecisti hominem; et perierat, et inuentus est. nec ille in se potuit, quia idem puluis fuit quem talia dicentem afflatu tuae inspirationis adamaui: omnia possum, inquit, in eo qui me confortat. conforta me ut possim; da quod iubes, et iube quod uis. iste se accepisse confitetur et quod gloriatur
Abbreviated transcription (Latin):
luc̾na accencdet᷑ in domo nõne adic̾es oleum ne
extingneret᷑: Porro luc̾na accepto oleo non
luc̾et non erat plane digna que in canda labͦ
pon̾et᷑ s que continuo frang̾et᷑. Uñ gͦ uinit᷑ ẽ.
netessitatis actipere ẽ caritatis preb̾e. ñ tãꝗͣ.
uenale sit euuangłium. ut illud sit p̃ciũ
eiꝰ quod sumunt. qui annuntiant uñ uiuãt.
Si emm sit uendunt magnam rem uili uen¬
dunt. Accipiant sustentationẽ necessitatiᷤ
a popło: mercedem dispensatiõis a dño.
Non enim.ẽ. idoneus populus redd̾s m̾tedẽ
ilł qui sibi in earitate enuangłii suunt.
Non expectant illi m̾cedem. nͥ uñ ⁊ isti salutẽ.

Expanded text:
lucerna accenderetur in domo, nonne adjiceres oleum, ne exstingueretur? Porro si lucerna, accepto oleo, non luceret, non erat plane digna quae in candelabro poneretur, sed quae continuo frangeretur. Unde ergo vivitur, necessitatis est accipere, charitatis est praebere: non tanquam venale sit Evangelium, ut illud sit pretium ejus, quod sumunt qui annuntiant unde vivant. Si enim sic vendunt, magnam rem vili vendunt. Accipiant sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. Non enim est idoneus populus reddere mercedem illis, qui sibi in charitate Evangelii serviunt. Non exspectent illi mercedem, nisi unde et isti salu
Abbreviated transcription (Latin):
nis uͥbum ẽ quando dr᷑ ab homine. iõ dubitãte
cumidm̃ nich utiq lateat. illa dubitatione
arguitur infidelitas. ñ oppinat᷑ diuinitas.
Homines dehis reb quas certas hñt. aliqͥndo
increpatiue dubitant .i. u̾bum dubitatiõiꝰ
ponunt tum corde ñ d̾ubitent. Uelud sũdig¬
nerisseruo tuo et dicas contempnis me. ꝯ¬
sid̾a forsitan dominꝰ tuus sum. Hint et apłs
ad quosdam contemptores suos loquesait.
dubitare uidet᷑ S ille intrepabat ñ dubita¬
bat. Et ip̃e domiinꝰ xp̃c alio loto intrepãs infi¬
delitatẽ fut᷑ã gn̾is humani. cum uen̾it in¬
quit filius hominis putas inuemet fidẽ ĩ

Expanded text:
meum sciretis. » Ille qui omnia scit, quando dicit cum Deum nihil utique lateat, illa dubitatione arguitur infidelitas, non opinatur divinitas. Homines enim de his rebus quas certas habent, aliquando increpative dubitant, id est, verbum dubitationis ponunt, cum corde non dubitent: velut si indigneris servo tuo et dicas, Contemnis me; considera, forsitan dominus tuus sum. Hinc et Apostolus ad quosdam contemptores suos loquens ait: dubitare videtur: sed ille increpabat, non dubitabat. Et ipse Dominus Christus alio loco increpans infidelitatem futuram generis humani: Cum venerit, inquit, Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
tutem cłi. In resurrectione enim nec nu¬
bent nec uxores ducent. Non enĩ incipi
nam. Potuit enim dicere. Erratis nes¬
cientes scͥpturas neq uitutẽ dĩ milla enĩ re¬
surrectione multinube iste ñ pot̾unt. cẽ. De
inde adad̾e. net aliqua ibi nubet. s net ip̃amuͭ
uidemus tor maritorum mulieram. ulla
sue sententie significatione dampnauit.
Qua ꝓpt̾ net contra humane u̾ecundie sẽ sũ
audeo dit̾e. ut quotiens uolũit uiris mortuᷤ
nubat femina. nec ex meo corde p̃t̾ scͥpture
sc̃e auctoritatẽ quotaslibet iptias audeo
condempnare. Quodant̃ dico uniire. ui¬
due: hocdito omni indue. Beatior erit erit
cuius uir mortuus fu̾it beatior aut̃ fuit
si sic ꝑmanserit serundum consilium meum
ne quis hoc consilium tamquambumanũ
⁊ ñ diuinum contempnendum putaret ad¬
ierit. Puto ant̃ quod et ego sp̃m dĩ habeo. ꝓ¬
inde intelligendum. c̃. etiam ip̃a q̃ ñ. ia dũo

Expanded text:
tutem dei. in resurrectione enim nec nututem dei. in resurrectione enim nec nubent nec uxores ducent; non enim incipienam. potuit ergo dicere: erratis, nescientes scripturas neque uirtutem dei; in illa enim resurrectione multinubae istae esse non poterunt, deinde addere: quia nec aliqua ibi nubit. sed nec ipse, ut uidemus, tot maritorum mulierem ulla suae sententiae significatione damnauit. quapropter nec contra humanae uerecundiae sensum audeo dicere, ut, quotiens uoluerit, uiris mortuis nubat femina, nec ex meo corde praeter scripturae sanctae auctoritatem quotaslibet nuptias audeo condemnare. quod autem dico uniuirae uiduae, hoc dico omni uiduae: beatior eris, cuius uir mortuus fuerit: beatior autem erit, si sic permanserit, secundum meum consilium, ne quis hoc consilium tamquam humanum et non diuinum contemnendum putaret. adiecit: puto autem, et ego spiritum dei habeo. proinde intellegendum est etiam ipsa, quae non a domino
Abbreviated transcription (Latin):
responsionis mee forte displiceat uberiꝰ dispu¬
tantem reprehensorem meũ audire paratꝰ
sũ. fortassis enim affert aliqͣm r̾onem. quare
Nam ego sic̃ in exordio sermonis huiꝰ admo¬
nui. ñ audeo płꝰ sapere qͣm oportet sapere. Qͥs
enim sum qͥ puto definiendũ qd̾ nec apłm
uideo definisse: Ait enim. Mulier alligata
ẽ. qͣm diuuir eiꝰ uiuit ñ dix̃ pͥmꝰ. aut scd̃s.
aut t̾cius. Aut quotꝰlibet s mulier inqͥt¬
alligata est. qͣm diu uir eiꝰ uiuit. si aut̃ mor¬
tuus fuerit uir eiꝰ lib̾ata ẽ. cui uult nubat
tantum in dño. Beatior aut̃ erit si sic per¬
manserit. Quid huic sententie qͣntũ ad hãc
rem pertinet. addi uł detrabi possit: ignoro
minum audio saduceis respondentẽ. tum ꝓ¬
posuissent mulierem ñ uniuiram ł bun¬
ram. s sidiposset septuuram in resur¬
rectionetiuus futura ẽẽt. inirepans enĩ
eos ait. Erratis nescientes scͥpt᷑as neq suir¬

Expanded text:
responsionis meae forte displiceat, uberius dispuresponsionis meae forte displiceat, uberius disputantem reprehensorem meum audire paratus sum. Fortassis enim affert aliquam rationem, quare nam ego, sicut in exordio sermonis huius admonui, non audeo plus sapere quam oportet sapere. quis enim sum, qui putem definiendum, quod nec apostolum uideo definisse? ait enim: mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit; non dixit: primus aut secundus aut tertius aut quartus; sed, mulier, inqautem mortuus fuerit uir eius, liberata est. cui uult nubat, tantum in domino; beatior autem erit, si sic permanserit. quid huic sententiae, quantum ad hanc rem adtinet, addi uel detrahi possit, ignoro.istrum et dominum audio Sadducaeis respondentem, cum proposuissent mulierem non uniuiram uel biuiram, sed, si dici potest, septiuiram in resurrectionem cuius futura esset uxor. increpans enim eos ait: erratis, non scientes scripturas neque uir
Abbreviated transcription (Latin):
totauirgo. t̃ Uniu̾se quippe eccl̃ȩ tuiꝰ illa
ommamembrasunt. apłs dicit. Aptaui
uos uniuirginem castam exib̃e xp̃o. Nouit
aũ illeconiugem uirginem sine corrupu¬
one. fetare quem inip̃a etiam carne potu¬
it mat̾ sine corruptione ꝓcreare. Qua ꝑꝑ¬
adultis eẽ. peiores sienim qͦd nullo mͦ
dnbitandũ ẽ. ad offensionẽ xp̃i ꝑtinet. cũ
inembrum eiꝰ fidem ñ seruat marito. qͣnto
grauiuis offenditur. tum illi p̃i ñ seruatur
fides ineoqd exigioblatum. qui ñ exeg̾at
otferendum: Lum eium quisquis ñ reddit
quod ñ imꝑiocompullus. s consilio com¬
monitus uouit tanto magis fraudatio
uoti auget iniquitatem quanto minꝰ has  o¬
buit uouendi necess itatem.
e t̾cus ⁊ de quartis et de ultͣ płibꝰ nuptus
solent homines mouere questionem. Unde
ut breuit̾ respondeam. nec ullas nuptias de¬
beo dampnare nec eis uerecundiam num̾o¬
sitatis auferre. d ne cuiquam breuitas huiꝰ

Expanded text:
tota uirgo est. uniuersae quippe ecclesiae, cuius illa tota uirgo est. uniuersae quippe ecclesiae, cuius illa omnia membra sunt, apostolus dicit: aptaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. nouit autem ille coniugem uirginem sine corruptione fetare, quem in ipsa etiam carne potuit mater sine corruptione procreare. fit adulteriis esse peiores. si enim, quod nullo modo dubitandum est, ad offensionem Christi pertinet, cum membrum eius fidem non seruat marito, quanto grauius offenditur, cum illi ipsi non seruatur fides in eo quod exigit oblatum, qui non exegerat offerendum ! cum enim quisque non reddit, quod non imperio conpulsus, sed consilio commonitus uouit, tanto magis fraudati uoti auget iniquitatem, quanto minus habuit uouendi necessitatem.ertiis et de quartis et de ultra pluribus nuptiis solent homines movere quaestionem. Unde ut breviter respondeam, nec ullas nuptias audeo damnare, nec eis verecundiam numerositatis auferre. Sed ne cuiquam brevitas hujus
Abbreviated transcription (Latin):
etiam caro xp̃i. Pinde sc̃a ruth tumsemen
quale illo temꝑe netessarium fuit ĩ isrł
ñ hab̾et. mortuoniro quesiuit alt̾um de qͦ
hab̾et Har itaq bis conugata ideo anna-
m̾uit. Quam credendum. ẽ etiam si filios
nullos habuit quod quidem siͥpt᷑a reticẽdo
uirgine. ꝓxime. ẽẽ. uenturum: quo potuit
agnosiere ⁊ parnuilum. Uñ m̾ito etiam si¬
ne filiis si tamen eos non habuit secundaᷤᷤ
nuptias retusauit: quia nou̾at iam tempꝰ
tinendi. nec coningalib fecandis iust̾ib
s castiticandis fidelibꝰ indualib meliꝰ serui¬
retur. Si nͦ etiam suebat ruch ꝑ suam carnẽ
ꝓpagari. semen. unde carnem xp̃c fuerat
habiturꝰ. ⁊ hincstientie nubendo exibuit
ministium. ñ audeo iam dit̾e beatiorẽ fu¬
isse. anne uiduitatẽ. quam illiꝰ fecunditatẽ.
uiduarum iste sit sensus ut xp̃c. eis uideat᷑
quasi serundus maritꝰ Ip̃m enim babebant¬
⁊ caritatis integritate. non in soł uirginb
st̃is s etiam inuiduis ⁊ comugatis fidelibꝰ

Expanded text:
es. Proinde sancta Ruth, cum semen quale illo tempore necessarium fuit in Israel non haberet, mortuo viro quaesivit alterum de quo haberet. Hac itaque bis conjugata ideo Anna i esse meruit; quam credendum est, etiamsi filios nullos habuit, quod quidem Scriptura reticendo uirgine proxime esse uenturum, quo potuit agnoscere et paruulum: unde merito etiam sine filiis, si tamen eos non habuit, secundas nuptias recusauit, quia nouerat iam temputinendi nec coniugalibus fetandis uisceribus, sed castificandis uidualibus moribus melius seruiretur. si uero etiam sciebat Ruth per suam carnem propagari semen, unde Christus carnem fuerat habiturus, et huic scientiae nubendo exhibuit ministerium, non audeo iam dicere beatiorem fuisse Annae uiduitatem quam illius fecunditatem.uiduarum iste sit sensus, ut Christus eis uideatur quasi secundus maritus; ipsum enim habebant et, caritatis integritate non in solis uirginibus sanctis, sed etiam in uiduis et coniugatis fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
inflat: quia caritas edificat. Preposuit
enu scientiam scientie. Preposuit sci¬
re infirmitatẽ suã magis quam scire
mundi menia fundamenta t̾rarũ et
fastigia celorum. Et hani apponendo
srientia apposuit dolorẽ. Dolorẽ ꝑegͥna¬

Expanded text:
inflat, quia charitas aedificat ; praeposuit inflat, quia charitas aedificat ; praeposuit enim scientiam scientiae, praeposuit scire infirmitatem suam, magis quam scire mundi moenia, fundamenta terrarum, et fastigia coelorum: et hanc apponendo scientiam, apposuit dolore
Abbreviated transcription (Latin):
sibi. ẽẽ. du̾et stimulum carnis angłm sa¬
thane a quo colafizaret᷑. Qui cola fizet᷑
capud eiꝰ tundit᷑ ne erigat᷑. Et ibi descien¬
cia metꝰ erat inflacionis. hoc ẽ elacioniᷤ
Ait enim. In magnitudine reuelationum
mearum ne excollat. Ibi gͦ metuenda. ẽ¬
rerũ. magni estimare solet genus hu¬
manum. In quo ꝓfecto melioressũt. qui
huit sriencie p̃ponunt nosse semet ip̃o ᷤ
Laudabiliorq . ẽ. animus. cui nota. ẽ ł infir¬
mitas sua. quam qui ea ñ respecta uias si¬
derum strutat᷑ etiam cogniturꝰ. aut qͥ iã
re uolens nec ualens. eoq sibi lucente. atcẽdit
inse. inuenitq se. suamq egͥtudinem. illiꝰ¬
immundicie contemꝑari ñ posse cogno¬
uit fleredulce ht̃. Et eum precari. ut etiã
atq etiam nusereat᷑. donec exirat totam
miscriam. ⁊ p̃cari tum fiduria iam gͣtuta
saluatorem hominis ⁊ iliminatorem
Hunt ita egentẽ ac dolentem stientia nõ

Expanded text:
sibi esse diceret stimulum carnis, angelum sasibi esse diceret stimulum carnis, angelum satanae, a quo colaphizaretur? Qui colaphizatur, caput ejus tunditur, ne erigatur: nam et ibi de scientia metus erat inflationis, hoc est elationis. Ait enim: In magnitudine revelationum mearum ne extollar. Ibi ergo metuenda rerum magni aestimare solet genus humanum: in quo profecto meliores sunt qui huic scientiae praeponunt nosse semetipsos; laudabiliorque est animus cui nota est vel infirmitas sua, quam qui ea non respecta, vias siderum scrutatur etiam cogniturus, aut qui jam are volens nec valens, eoque sibi lucente attendit in se, invenitque se, suamque aegritudinem illius munditiae contemperari non posse cognovit; flere dulce habet, cumque deprecari, ut etiam atque etiam miscreatur, donec exuat totam miseriam, et precari cum fiducia, jam accepto Salvatorem hominis et illuminatorem: hunc ita agentem et dolentem scientia non
Abbreviated transcription (Latin):
Osa origo nominis demonum. si diunos
intuemur libros. aliquid affert cogna¬
tione dignissimum. Demones enum di¬
tuntur. quoniam uotabulum gretũ. t̃
tutus ait. Scientia inflat. caritas uͦ edi¬
fitat. Quod recte Alit̾ non intelligitur.
nisi srientiam tunc ꝑdee. tum caritas
mest. Sine hac aut̃ inflare .i. in suꝑbiam
ianissime quasi uentositatis extollere.
Est ergo in demonib sciencia sine caritate
⁊ iõ taminflati hoc ẽ. tam suꝑbi sunt.
ciam fug̾e debetis.⁊ electuri estis nich
sure pocuus quam inflari. ut quid nob̾ lo¬
quimur. si melior. ẽ. ignorantia qͣ sciẽcia.
Ut quid nob̃ disputamus. ut quid ista distĩ¬
guimus ut quid qͦd nostis admonemus
Quod ñ nostis inferimꝰ. si srientia tauẽda ẽ.
ne inflet. ergo amate stientiã h añ pouite
Ibi ergo inflat suiencia uͥ taritas ñ edificat
Uaũ edificat solidata. ẽ. Non. ẽ ibi inflacio
uͥ petra. ẽ fundamentum. Tãmptat aut̃¬
untium etiamtantꝰ ille apłs appositũ

Expanded text:
sa origo huius nominis, si diuinos intueamur libros, aliquid adfert cognitione dignissimum. Daemones enim dicuntur quoniam uocabulum Graecum est u sancto locutus ait: Scientia inflat, caritas uero aedificat; quod recte aliter non intellegitur, nisi scientiam tunc prodesse, cum caritas inest; sine hac autem inflare, id est in superbiam inanissimae quasi uentositatis extollere. Est ergo in daemonibus scientia sine caritate, et ideo tam inflati, hoc est tam superbi sunt, tiam fugere debetis, et electuri estis nihil scire potius quam inflari? Utquid vobis loquimur, si melior est ignorantia quam scientia? utquid vobis disputamus? utquid ista distinguimus? utquid quod nostis admonemus, quod non nostis inferimus, si scientia cavenda est, ne inflet? Ergo amate scientiam, sed anteponiIbi ergo inflat scientia, ubi charitas non aedificat: ubi autem aedificat, solidata est. Non est ibi inflatio, ubi petra est fundamentum. CAPUT vitium etiam tantus ille Apostolus appositum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sp̃t sc̃s. Hoc u̾umditis. S quod nirtutẽ de
mutute genitam ⁊ uirtutẽ de uirtute ꝓcedẽtẽ
Nonuis eandem habere naturam. hot faisum
dicis. hoc contra fidem recctam.⁊ catholitam
dicis. Nam et si funt qui dicuntur dii siũ m
celo siue̾m t̾ra. siquidem sunt dii multi ⁊ dñi
multi. nob̾ tamen unus ds.ẽ. pat̾ ex qͦ om̃ia.
⁊ nosin illo ⁊ unus domius ih̾e xp̃c ꝑ quem

Expanded text:
 sanctus. Hoc verum dicis; sed quod virtutem de virtute genitam, et virtutem de virtute procedentem non vis eamdem habere naturam, hoc falsum dicis, hoc contra fidem rectam et catholicam is: Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive in caelo, sive in terra, siquidem sunt dii multi et domini multi, sed nobis unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
sirmꝰ nollemus. si quoddictũ.ẽ. domino deo
tuosoli seruies sic acciperemus. tamqͣm
de solo patre. ⁊ ñ de ip̃a trinitate sit dictũ.
Nos aũ cũ queritura uob̾ quem credatiꝰ. ec̃.
qͦ domino dõ tuo dictum sit. dñm dm̃ tuum
adorab̾ ⁊ illi soli seriues. Rursum respõdetiᷤᷤ
de dõ patre. Tum nob̾ dicitur.Si domniꝰ
titis duos dominos deos. dicendo etiã xp̃m
ac soli sermendũ .c̃. quomͦ obtemperatis
et huic. secundum fidem autẽ rectam qͥꝯq
ip̃am triuitatem. unum dominum deum
eẽ. nr̃m didicimus. ꝓfecto tum illi soli

Expanded text:
vire nolimus, si quod dictum est, Domino Deo tuo soli servies, sic acceperimus, tanquam de solo Patre, et non de ipsa Trinitate sit dictum. Vos autem, cum quaeritur a vobis, quem credatis esse dquo Domino Deo dictum sit, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies; rursus respondetis, De Deo Patre. Tunc vobis dicitur: Si Dominuquare vos facitis duos dominos deos, dicendo etiam Chrisac soli serviendum est; quomodo obtemperatis et huic. Secundum fidem autem rectam, quicumque ipsam Trinitatem unum Dominum Deum esse nostrum didicimus, profecto cum ei
Abbreviated transcription (Latin):
pensa ꝓnunciatio. Uide quid rospondeat.
Et euuangłium preditans sine sumptu
ponam enuangłium. Id .ẽ. ut ñ sit cre¬
dentib sumptuosum euuangłium. Ne
puten ad hot sibi euuangłizari. ut id euͣn¬
gliste quasiuende iudeant᷑ E t tamẽ redit
etiam atq etiam. ut ostendat quid sibi iure do¬
tati hominum compauens id faciebat au¬
diamus sequentia. Iamtum lib̾ sim ex¬

Expanded text:
id respondeat. ut euangelizans, inquit, sine sumptu ponam euangelium, id est ut non sit credentibus sumptuosum euangelium, ne putent ad hoc sibi euangelizari, ut id euangelistae quasi uendere uideantur. et tamen redit etiam atque etiam, ut ostendat, quid sibi iure doquia infirmitati hominum conpatiens id faciebat, audiamus sequentia. cum enim liber sim
Abbreviated transcription (Latin):
seputat aliquid stire. ñdum sut quemadmo¬
dum oportet stire. Et mox ostendens quid dix¬
erit. Quisquis aũ inqͥt diligit dm̃ hic cogni¬
tus. ẽ ab illo. Nec su dic̾e uoluit. cognouit illũ.
D ditendo cognitꝰ. ẽ ab illo. expressuis uoluit
commnendare. etiam hoc ab illo nob̾. ẽẽ. ut eũ
diligamus. Caritas emm dĩ diffundit᷑ ĩ cordibꝰ
ab illo. sa se ip̃o bonum se arbitrat᷑ effectũ.
Uñ aũ fieri potest ut taus ñ in se ip̃o s in dominꝰ

Expanded text:
se putat aliquid scire, nondum scit, quem ad modum oportet scire; et mox ostendens, quid dixerit: Quisquis autem, inquit, diligit deum, hic cognitus est ab illo. nec sic dicere uoluit: Cognouit illum, sed dicendo \'cognitus est ab illo\' expressius uoluit commendare etiam hoc ab illo nobis esse, ut eum diligamus. caritas enim dei diffunditur in cordibus ab illo, sed a seipso bonum se arbitratur effectum: unde autem fieri potest ut talis non in seipso, sed in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
uptiarũ qͥdẽ bonũ. semꝑ. ẽ. qͥdẽ bonũ. s ĩ popło
dĩ fuit aliquando legiobsequiũ. Nunc ĩ fir¬
mitatis. ẽ remedium. in quibusdam uͦ huma¬
nitatis solatium. filiorum quippe ꝓtreatõni
minarum s honesto ordine coningali. ñ. ẽ
in homine improbandꝰ affectꝰ. Etiam ip̃m
tamen laudabilius transcendit ⁊ uincit.
celestia cogitans animus xͥanꝰ. S qͣm sitd¬

Expanded text:
onum semper est quidem bonum: sed in populo onum semper est quidem bonum: sed in populo Dei fuit aliquando legis obsequium; nunc est infirmitatis remedium, in quibusdam vero humanitatis solatium. Filiorum quippe procreationminarum, sed honesto ordine conjugali, non est in homine improbandus affectus: etiam ipsum tamen laudabilius transcendit et vincit coelestia cogitans animus christ
Abbreviated transcription (Latin):
melius uͥait qui dat niptum bene facit¬
atiꝰ uͥait. Beatior aũ erit si sit ꝑmanserit.
Sit̃ gͦ bono melius ⁊ beato beatius. sic honeᷤ¬
to honestiꝰ. ẽ. quod honestum uoluit ap¬
pellare. Absit enim ut tͦpe lit. uñ loquens
rem. quasi coħedib gr̃e. Et illas alloquẽs:
subditas ẽe uiris suis exemplo sare adhor¬
domino sꝑabant. ornabant se obsequentes
uirissuis. Qnomodo sara obediebat abrahe:
dñm illum uotans cinus facte estis filie be-¬
nefacientes. ⁊ ñ timentes ullã ꝑturbationẽ
i quis aut̃ turpem se uideri existimat
suꝑ nirgine sua quod sit sr̃ adulta ⁊ ita
oportet fieri. quod uult fatiat. ñ precat sinu
i sc̃ continet nubat. hat conditio ¶ bat¬
ne non continere ꝑmittitur. ut tamen
nubat. Si ergo eleg̾it nub̾e. cogiũ potest ꝯti¬
nere. Sic gͦ ista intontintus compellit᷑ nb̾e
nt p̾sit quod ñ continet ñ ẽc. dampnabile.

Expanded text:
melius, umelius, uatius, ubi ait, Beatior autem erit, si sic permanserit . Sicut ergo bono melius et beato beatius, sic honesto honestius est, quod honestum voluit appellare. Absit enim ut turpe sit unde loquens rem, quasi cohaeredibus gratiae. Et illas at loquens, subditas esse viris suis exemplo Sarae ad hor, quae in Deum sperabant, ornabant se, obsequentes viris suis: quomodo Sara obediebat Abrahae, dominum illum vocans, cujus factae estis filiae benefacientes, et non timentes ullam perturbai quis autem turpem se uideri existimat super uirginem suam, quod sit superadulta, et ita oportet fieri, quod uult faciat: non peccat: nu non continet, nubat, hac utique condicione non continere permittitur, ut tamen nubat. si ergo elegerit nubere, cogi non potest continere. sicut ergo ista incontinens conpellitur nubere, ut possit quod
Abbreviated transcription (Latin):
onquia innuptarum bonũ bonestũ
dix̃. iõ putare debemus turpe. ẽẽ. iun¬
tulum coniugale. alioquin etiam pͥmas¬
nuptias condempnamꝰ qͣs nͭ cathafriges. nec no¬
uatian. nec dissertissmꝰ eorum aistipulator
tertullianus turpesausus c̃ die. S quemad¬
modum tum ait. dico aut̃ innuptis ⁊ uidmiᷤᷤ
bonum. ẽc̾ illissi si ꝑmanserint: utiq bo¬
num posuit ꝓ meliore. qm omne qͦd bono
comparatumꝰ meluis dr̃. etiam hot ꝓculdu¬
biobonum. t̃ Namquid. c̃ anud quod ita
dicitur melius. nisi ꝗͦd magis bronum est:
Nerideo consequent̾ eum sensisse arbitram᷑
malum. eẽ si uupserint. q̃m dix̾ bonum ẽe.
iuissi sic ꝑmanserint. Ita etiam cum ait s
ad i qͥd honestum. ẽ. ñ matͥmonium t᷑pe
eẽ monstrauit. s quod honesto erat honestiꝰ
gen̾at honestinomine commendauit. Qͥꝯ
honestius quid. ẽ. nisi quod magis honẽtũ
t̃r Magis aut̃ honestum. utiq honestum
ẽ aꝑte quippedeclarauit. hoc. ẽẽ illo bono

Expanded text:
on quia innuptarum bonum honestum dixit, ideo putare debemus turpe esse uinculum coniugale; alioquin etiam primasnuptias condemnabimus, quas nec Cataphryges nec Nouatiani nec disertissimus eorum astipulator Tertullianus turpes ausus est dicere. sed quemadmodum, cum ait: dico autem innuptis et uiduis bonum esse illis, si sic permanserint, utique bonum posuit pro meliore, quoniam omne, quod bono conparatum melius dicitur, etiam hoc procul dubio bonum est - nam quid est aliud quod ita dicitur melius, nisi quod magis bonum est? — nec ideo consequenter eum sensisse arbitramur malum esse, si nupserint, quoniam dixit: bonum esse illis, si sic permanserint, ita etiam cum ait: sed ad id quod honestum est, non matrimonium turpe esse monstrauit, sed quod honesto erat honestius generalis honesti nomine commendauit, quia honestius quid est, nisi quod magis honestum est? magis autem honestum utique honestum est. aperte quippe declarauit hoc esse bono illo
Abbreviated transcription (Latin):
et omma fr̃s qi tognonimus id qͦda pͥntipi
.ẽ. qr fortes sumus qi cognouimus patrem.
omnia ista quasi cognitionei commendant.
caritatem ñ cominendant. Si cognouimꝰ ame¬
mꝰ. Nam cognitio sine caritate ñ saluos faut.
Stiencia inflat caritasedificat. Si confit̾i multiᷤᷤ
⁊ ñ amare intipitis demonib sumles. ẽẽ. Con¬
fitebantur demones filium dĩ ⁊ dicebant qͥd
nob̾ et tͥ: ⁊ repellebantur. Confitemini ⁊ am¬
plectimini. Ii enimtimebant de miquitati¬
b suis. nos amate dimissoreminiqͥtatũ ur̃aꝵ.¬
ñ inflat. Dic itaq adbibeat᷑ scientia. tãꝗͣ.¬
machina q̃dam ꝑ quam structura caritatis as¬
surgat. q̃ manet in et̾num etiam tum sciẽtia
destruet᷑ que ad finem caritatis adhibita mul¬
tum ẽ utił ꝑse aut̃ ip̃a sine tali fine ũ m suꝑtluͣ
s et iamꝑniuosa. probata est.

Expanded text:
 fratres, quia cognovimus id quod a principio est quia fortes sumus, quia cognovimus Patrem: omnia ista quasi cognitionem commendant, charitatem non commendant? Si cognovimus, amemus: nam cognitio sine charitate non salvos fecit. Scientia inflat, charitas aedificat . Si confiteri vultis et non amare, incipitis daemonibus similes esse. Confitebantur daemones Filium Dei, et dicebant, Quid nobis et tibi ? et repellebantur. Confitemini, et amplectimini. Illi enim timebant de iniquitatibus suis; vos amate dimissorem iniquitatum . sic itaque adhibeatur scientia tam, per quam structura caritatis adsurgat, quae manet in aeternum, etiam cum scientia destruetur, quae ad finem caritatis adhibita multum est utilis, per se autem ipsa sine tali fine non modo superflua sed etiam perniciosa probata est.
Abbreviated transcription (Latin):
on. ẽ mirumsi lux lucet in tenebris. ⁊ te¬
nebre eam ñ comp̃hendunt ioh̾e lux
dicit. Ecte qualem dilectionẽ dedit nob̃ pat̾
ut filii dĩ uocemur et stimus. Et in pela¬
giams tenebre dicunt. Dilectio nob̾ ex nob̾
b̾ent: scirent et uñ hab̾ent. Sic̾ sciebat apꝰ¬
tolus quidicebat. Nos aũ ñ sp̃m huiꝰ mundi
accipimus. s sp̃m qui ex deo. ẽ ut sciamus

Expanded text:
on est mirum, si lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehendunt . In Joanne lux dicit, Ecce qualem dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus . Et in Pelagianis tenebrae dicunt, Dilectio nobis ex nobiberent, scirent et unde haberent; sicut sciebat Apostolus, qui dicebat, Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
eptiꝰ: immo uͦ quid ẽ. amentius. ⁊ ab ip̃a sc̃i¬
tate caritatis auiemꝰ. quam confit̾i ex do. eẽ.
stientiam q̃ sine taritate inflat. ⁊ ex nob̾
cẽ caritatẽ. que fant ut suentia inflare ñ
pꝰsit Item cum dicat apłs suꝑ eminentẽ
scientie caritatẽ xp̃i. quid .ẽ. insamꝰ qͣm
putare ex dõ. eẽ. stienuam q̃ subdita . ẽ ca¬
ritati ⁊ ex hominib caritatem q̃ suꝑemi¬
net sciencie: fidem aũ u̾am ⁊ doctrinam¬

Expanded text:
 amentius, et ab ipsa sanctitate charitatis alienius, quam confiteri ex Deo esse scientiam, quae sine charitate inflat, et ex nobis esse charitatem, quae facit ut scientia inflare non possit? Item cum dicat Apostolus, supereminentem scientiae charitatem Christi ; quid est insanius, quam putare ex Deo esse scientiam, quae subdenda est charitati, et ex hominibus charitatem, quae supereminet scientiae? Fide
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ celũ et t̾ra ⁊ mare ⁊ aer. et sol et luna. ⁊ ceta
sid̾a. omnia b manifesta occuł apparent.
atq ip̃is sensib presto sunt. Que cum pa¬
gam tamqͣm deos colunt. ł tamꝗͣ. partes
unnis magnidĩ. Namuni̾isum mundũ
quidam eoꝵ putant maximum dm̃. ea
ut ea ñ colant. ñ eis dicimꝰ quod nulla sit.
s quod colenda ñ sint. E isq colendum
horum omnium conditorem dñi. inui¬
sibilem suademꝰ. tuiꝰ soliꝰ partinpatione
beatꝰ bõ fieri potest. quod omnes uelle
nemo ambigit. d quia ñ nulli eorũ inui¬
sibilem et incorpoream creat᷑am colunt
quod. c̃. ⁊ anuua mensq humana. tam̃
quia nec buimodicreature partitipati¬
one sit hõ beatꝰ. ille ñ solum inuisibił
u̾um etiam in commutabił deus .i. u̾uꝰ¬
deꝰ colendꝰ.ẽ. quosolo fruens beatꝰ fit eiꝰ
.ẽ. qualibet realia ꝑfruat᷑. Uos aut̃ cum ea
colatis que ommno ñ sunt. s ur̃arum fal¬
latium fabularum uauitate finguntur

Expanded text:
vero coelum et terra, mare et aer, sol et luna, et caetera sidera, omnia haec manifesta oculis apparent, atque ipsis sensibus praesto sunt. Quae cum Pagani tanquam deos colunt, vel tanquam partes unius magni dei; nam universum mundum quidam eorum putant maximum dut ea non colant, non eis dicimus, quod nulla sint, sed quod colenda non sint, eisque colendum horum omnium conditorem deum inuisibilem suademus, cuius solius participatione beatus homo fieri potest: quod omnes uelle nemo ambigit. sed quia nonnulli eorum inuisibilem et incorpoream creaturam colunt — quod est et anima mensque humana — tamen, quia nec eiusmodi creaturae participatione fit homo beatus, ille non solum inuisibilis uerum etiam incommutabilis deus, id e colendus est, quo solo fruens beatus fit culest, qualibet re alia perfruatur. uos autem cum ea colatis, quae omnino non sunt, sed uestrarum fallacium fabularum uanitate finguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
le prementes. que rebat tangentes. Atque
utinam fr̃s a piis premat᷑ corpꝰ xp̃i. a quibꝰ
primi solent xͥam non premant corpꝰ xp̃i.¬
Siqueritis un uncantur pagani uñ illu¬
minentur. un ad salutẽ uocent᷑: deserite
sollempnitates eorum. deserite nugas ip¬
sorum. Et si consentiunt u̾itati nr̃e: eru¬
bescant falsitati sue.
psa. ẽ ergo lexxp̃i: ut inuicẽ on̾a nr̃a por¬
tomus: xp̃maucẽ diligendo facile susti¬
nemus confirmitatẽ alt̾iꝰ. etiam quem nõ¬
dumꝓpt̾ bona sua diligimus. Cogitamus
enim᷑ qui ille quem diligimus. dominꝰ ꝓpt̾
cum mortuus. ẽ. Quam caritatem nobis-¬
in quo infirmus. ẽ. minus diligimus: illũ
in illo considemus. qui mortuus . ẽ. ꝓpter
s mors.ẽ. Qua ppt̾ ingenti tura ⁊ implorata
deimiscdłia cogitandum. ẽ. ne xp̃m negliga¬
mus ꝓpt̾ infirmum. cum infirmum debe¬

Expanded text:
le prementes, quaerebat tangentes. Atque le prementes, quaerebat tangentes. Atque utinam, fratres, a Paganis prematur corpus Christi, a quibus premi solet; Christiani non premant corpus ChriSi quaeritis unde vincantur Pagani, unde illuminentur, unde ad salutem vocentur: deserite solemnitates eorum, deserite nugas ipsorum; et si non consentiunt veritati nostrae, erubescant paucitati suae.psa est ergo lex Christi, ut invicem onera nostra portemus. Christum autem diligendo, facile sustinemus infirmitatem alterius, etiam quem nondum propter bona sua diligimus. Cogitamus enim quia ille quem diligimus, Dominus propter eum mortuus est. Quam charitatem apost quo infirmus est, minus diligimus, illum in eo consideremus, qui mortuus est propter sed mors est. Quapropter ingenti cura et implorata Dei misericordia cogitandum est, ne Christum negligamus propter infirmum, cum infirmum debe
Abbreviated transcription (Latin):
numquid sit. Nam et ego tecum scio quia lapi
.ẽ. si genium ornamentum aliquod .ẽ tiues
cartaginis bene uiuant⁊ ip̃i erunt gen. iñ
cartaginis. Si autem genium demoniumyẽ.
audisti et ibi. que immolant gendes demõib
immolant et nondõ. Lolouos socios fieri de¬
moniorum. Homimus quia ñ ẽ dĩ. Utinam
⁊ ip̃i sit noruit. S ꝓpt̾ eos qui hoc non norũt
infirmos. non deb̾et ꝑcuti concientia Ip̃oꝵ
Hoc monet apłs. Nam et illi quod numen ha¬
beant ⁊ ꝓ numine accipiant. illam statuã
aratestatur. Quid illic facit ara si illud non
habetur ꝓ numine. Nemo indicat. ñ. ẽ nu¬
men nonͣ. c̃ .ds. Iam dixi. Utinam ip̃i sic no¬
runt hoc. quomodo nouimus om̃s nos.
S quid hãnt quare habeant quidibifatiãt
arailla testatur. Conumeit hominum co¬
lentium mentes. ñ coniuncat recumbenteᷤ.
gani corpꝰ xp̃i ẽ Nonne hoc dicebamꝰ qi corpꝰ
xp̃i premebat᷑ et non tangebat᷑ Tolerabat il¬

Expanded text:
non quid sit. Nam et ego tecum scio quia lapis non quid sit. Nam et ego tecum scio quia lapis est. Si genium ornamentum est aliquod; cives Carthaginis bene vivant, et ipsi erunt genium Carthaginis. Si autem genium daemonium est, audisti et ibi: Quae immolant Gentes, daemonibus immolant, et non Deo: nolo vos socios fieri daemoniorum . Novimus quia non est Deus; utinam et ipsi sic norint: sed propter eos qui hoc non norunt infirmos, non debet percuti conscientia ipsorum. Hoc monet Apostolus. Nam et illi quod numen habeant et pro numine accipiant illam statuam, ara testatur. Quid illic facit ara, si illud non habetur pro numine? Nemo mihi dicat. Non est numen, non est Deus. Jam dixi, Utinam sic ipsi norint hoc, quomodo novimus omnes nos. Sed quid habeant, pro qua re habeant, quid ibi faciant, ara illa testatur. Convicit omnium colentium mentes, non convincat recumbentes.gani. Corpus Christi est. Nonne hoc dicebamus, quia corpus Christi premebatur, et non tangebatur,? Tolerabat il
Abbreviated transcription (Latin):
accende.⁊ tum morte xp̃i totum mundum
appende. Et ne adhuc putares te ininfirmũ
peccare ⁊ leue duc̾es peccatum ac paripẽ
alud in idoliocum retumberes didicisti: Nõ
admitit istam doctrinam xp̃i doctrina. Qe-
solent dic̾e. Uide quid facunt mense male. ui¬
des quoniam corrumpunt bonos mores. col¬
loquia mala. Tnibi de enuangłio loqui ñ po¬
tes et de idoł loquentes audis: Amittis ibi
quod xp̃c deus. ẽ et quod ibibibis in eccłia uo¬
mis. forte hic audes loqui. forte inter turbas
audes murmurare: Numquid xp̃c nõ bõ
fuit: Nonne crucifixꝰ. ẽ a paganis: hoc di¬
dicisti. salutem ꝑ didisti. fimbriam non teti¬
gisti. Tangeet in hoc fimbriam. recipe sa¬
bentem tangeillam et de diumitate xp̃i
De uideis dicebat eadem fimbria. Quorũ pr̃s
u̾um deum peccas dum discumb̾ apud dõs
cartaginis. quasi si mars aut merturiꝰ ẽẽt
deus eesãt. S quomodo ab ip̃is hãt᷑ attende

Expanded text:
attende, et cum morte Christi totum mundum attende, et cum morte Christi totum mundum appende. Et ne adhuc putares te in infirmum peccare, et leve duceres peccatum ac parvi pealiud, in idolio cum recumberes, didicisti? Non admittit istam doctrinam Christi doctrina. Quaero solent dicere. Vides quid faciunt mensae malae? Vides quoniam corrumpunt mores bonos colloquia mala ? Tu ibi de Evangelio loqui non potes, et de idolis loquentes audis. Amittis ibi quod Christus Deus est: et quod ibi bibis, in Ecclesia vomis. Forte hic audes loqui, forte inter turbas audes murmurare: Numquid Christus non homo fuit? nonne crucifixus est? A Paganis hoc didicisti, salutem perdidisti, fimbriam non tetigisti. Tange et in hoc fimbriam, recipe sabentem: tange illam et de divinitate Christi. De Judaeis dicebat eadem fimbria, Quorum patreverum Deum peccas, dum discumbis apud deosCarthaginis. Quasi si Mars aut Mercurius esset, Deus esset. Sed quomodo ab ipsis habeatur, attende;
Abbreviated transcription (Latin):
audistis quia peccantes in fr̃s :⁊ ꝑcuricientes
conscientiam eorum infirmdeum in xp̃m
percatis. Nolite contempn̾e si nonuultis de¬
lere in librouite. Quam diu conamur lutu¬
lente et delectabiliter nob̃ dit̾e. quoddolor nr̃
uoluerint ista contempn̾e in xp̃m peccant.
U ideant quid agant. paganos reliquos colligi
uolumus lapides estis inuia. Uenire uolenteᷤᷤ
offendunt et redeunt. Dicunt enmincor¬
dib suis. Quare nos relinquamus deos quoᷤ
xp̃iani ip̃i ip̃inobiscum colunt. Absit a me
inquit. ut ego deos gentium colam. Nomm
telligo tredo. Quid facis deconscientia infir¬
mi quam ꝑrutis: Quid facis de precio si contẽ¬
pnis quod emptum. ẽ: Uide quantiemptũ
x̃. ꝑibit inquit infirmus in tua scientia qͣo
te dicis habere. ut suas quia nicħ ẽ. idolum
⁊ animo cogites dm̃. ⁊ sic recumbas in idolio.
n hac sciencia perit int̾irmus. Et ne contẽp¬
nas infirmum. addidit ꝓpt̾ quem xp̃c mor
tuus. ẽ. Quem uis contempnere. pretium ip̃iꝰ

Expanded text:
audistis, quia peccantes in fratres, et percutientes conscientiam eorum infirmam, in Christum peccatis. Nolite contemnere, si non vultis deleri de libro vitae. Quamdiu conamur luculenter et delectabiliter vobis dicere, quod dolor noster voluerint ista contemnere, in Christum peccant, videant quid agant. Paganos reliquos colligi volumus, lapides estis in via; venire volentes offendunt, et redeunt. Dicunt enim in cordibus suis: Quare nos relinquamus deos, quos Christiani ipsi nobiscum colunt? Absit, a me, inquit, ut ego deos Gentium colam. Novi, intelligo, credo. Quid facis de conscientia infirmi, quam percutis? Quid facis de pretio, si contemnis quod emptum est? Vide quanti emptum est, Peribit, inquit, infirmus in tua scientia: quam te dicis habere, ut scias quia nihil est idolum, et animo cogites Deum, et sic recumbas in idolio. In hac scientia perit infirmus. Et ne contemnas infirmum, addidit, propter quem Christus mortuus est. Quem vis contemnere, pretium ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
A facie ouis scientia ⁊ intellect ꝓcedit. Et stͥp¬
tum .ẽ. Caritas aũ ex dõ. ẽ. Et ĩegimus sp̃m
scientie et piecatis. legimus sp̃m untuti
⁊ caritatis ⁊ continencie. s mauis. ẽ. domim
caritas quam scientia. Nam scientia q̃n
.ẽ in homine: caritas ẽ. netessaria nẽ ĩflet᷑.
Caritas aũ ñ emulat᷑ ñ agit ꝑperã ũ ĩflat᷑.¬
uio aũ x̃ pietas nͥ dĩ eraitus Et uñ ille
colitur nͥ caritate: Caritas enĩ de carde puro⁊
consrientia bona ⁊ fide ñ ficta magna et uera
iurtꝰ ẽ. quia ip̃a. ẽ. ⁊ finis p̃cepti m̾itodicta ẽ.
fortis sit̃ mors sine qi nemo eam uintit sic̃
mortẽ: siue quiai hat uita usq ad mortẽ
ẽ mensura caritatis sit̃ dñs ait. Maiorẽ ⁊
caritatem nemo ht̃: quam ut animam
suam ponat quis ꝓ amitis sius. Siũ po¬
cius qi sit̃ mors animam auellit a sensib
carnis sic caritas a concupiscenciis carna¬
lib hinc subserint leientia cum. ẽ. utilis.

Expanded text:
entia et intellectus procedit : scriptum est, Charitas ex Deo est . Et legimus, Spiritum scientiae et pietatis : legimus, Spiritum virtutis et charitatis et continentiae . Sed majus est donum charitas quam scientia: nam scientia quando est in homine, charitas est necessaria, ne infletur; charitas autem non aemulatur, non agit perperam, non inflati cultus ? et unde ille colitur nisi caritate ? caritas enim de corde puro et conscientia bona et fide non ficta magna et uera uirtus est, quia ipsa est et finis praecepti. merito dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue quia in hac uita usque ad mortem est mensura caritatis, sicut dominus ait: maiorem hac caritatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis, siue potius, quia, sicut mors animam auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic subseruit scientia, cum est utilis;
Abbreviated transcription (Latin):
bona superari. Mala sunt enim ad ult̾ium
ł fornicatio. Ab his aut̃ illuitis uasde lõge
.ẽ. q̃ noti lib̾tate se obstrixit. Et sibi etiam
licita ne lu̾ent. ñ imꝑio legis. s consilio caᷤ¬
titatis effecit. ⁊ bonum. ẽ pudicitia ꝯigał
s melius bonum . ẽ. continentia uidualꝰ.
Hoc ergo illius bom summissione honorat᷑.
ñ illud bonum melioris huiꝰ laudedãpnat᷑¬
Nec quia dixiruth beatam annam beatiorẽ
tum illã nubserit bis. hec un uiro uitom
duata diunix̾it: continuo etiam te meliorẽ
putes. ẽt̃ quam tuth. Ana quippe ꝓpħitiᷤᷤ
temporib sc̃arum teminarum dispen¬
sario fuit. quas nub̾e obedientia ñ ꝯmpis¬
tẽtꝑa compellebat. ut ꝓpagaret᷑ populꝰ¬

Expanded text:
etiam superari. mala sunt enim adulterium etiam superari. mala sunt enim adulterium uel fornicatio. Ab his autem inlicitis ualde longe est, quae uoti libertate se obstrinxit et sibi etiam licita ne licerent non imperio legis, sed consilio caritatis effecit. et bonum est pudicitia coniugalis, sed melius bonum est continentia uidualis. hoc ergo melius illius boni submissione honoratur, non illud bonum melioris huius laude damnatNec quia dixi Ruth beatam, Annam beatiorem, cum illa bis nupserit, haec univira cito viduata diu vixerit, continuo etiam te meliorem putes esse quam Ruth; alia quippe propheticis temporibus sanctarum feminarum dispensatio fuit, quas nubere obedientia, non concupiscentia compellebat, ut propagaretur popul
Abbreviated transcription (Latin):
domino induam beatiorẽ hoi ẽ. ut scͥpt᷑arum
nontantum u̾b̾ u̾um etiam exempł loqͣr
beatam. ec̃. ruch. s annam beatiorem O¬
ꝓpt̾ hoi pͥmum oportet ut nou̾s bono qͦd
elegisti. non dampnari secundũ nupcias.
s inferiꝰ honorari. Namsit̃ boneum sancte
uirginitatis qͦd elegit filia tua. ñ dãnat
unas nupcias tuas. sit nec indiutas tua tuꝰ¬
quam secundas. Hinc enim maxime ka¬
tafrigarum. ⁊ nouatianorum heses tͣmu¬
erunt. quas butissonantib ñ sapientibuᷤ
etiam t̾tulliamis inflaiit dum secundas
nuptias tamquam illicitas maledico
dente contidit. quas omnino licitas apłi
sobria mente contedit. Ab hac sanitate
doctrine nulliuis indocti. nullius docti.
disputatione mouearis. Nec ita. tollasbo¬
numtuum. ut quod malum ũ. ẽ. tamqͣm
malum cruni̾isalienum. s tanto magiᷤᷤ
gaude tuo bono. quantomagis uides non
tantum illo diuitari mala. s quedã etiã

Expanded text:
domino uiduam beatiorem: hoc est, ut scripturarum domino uiduam beatiorem: hoc est, ut scripturarum non tantum uerbis, uerum etiam exemplis loquar, beatam esse Ruth, sed Annam beatiorem. Quapropter hoc primum oportet ut noueris, bono, quod elegisti, non damnari secundas nuptias, sed inferius honorari. nam sicut bonum sanctae uirginitatis, quod elegit filia tua, non damnat unas nuptias tuas, sic nec uiduitas tua cuiusquam secundas. hinc enim maxime Cataphrygarum ac Nouatianorum haereses tumuerunt, quas buccis sonantibus, non sapientibus etiam Tertullianus inflauit, dum secundas nuptias tamquam inlicitas maledico dente concidit, quas omnino licitas apostolus sobria mente concedit. ab hac sanitate doctrinae nullius indocti, nullius docti disputatione mouearis; nec ita extollas bonum tuum, ut quod malum non est, tamquam malum crimineris alienum, sed tanto magis gaude tuo bono, quanto magis uides non tantum illo deuitari mala, sed quaedam bona