comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
specialiter signati sumus. qui
eum quem carne nonuidimus.
mente retinemus. Nos signati
sumus. sed si fidem nrãm operib
sequimur . Ille enim uere credit.
qui exercet operando quodcre¬
dit. Quod autem ait. beati qui
nonuiderunt & crediderunt.
prceteri temporis usus ẽ uerbo.
tamquam ille qui quod erat futu¬
rum insua nouerat prredestina¬
tione iam factum. Sed his uer¬
bis propriegentium ut diximus
fides designatur. Multa
QUIDEM ETALIA SIGNA
FECIT IH̃S IN COUSPECTU
discipulorũ suorum
QUAE NONSUNT SCRIP¬
TA IN LIBRO HOC
Significat euangelista plurima
fecisse ihm̃ signa & miracula salu¬
tis & prcedicationis. quae non
scripta essent propter multitu¬
dinem illarum rerum quae
gesta fuerant abeo. HaEC
AUTEM SCRIPTASUNT
Ixp̃s filius dĩ. credendo ipsum
filium inse habet. habendo fi¬
lium &uitam habet. quia ipse
dixit. ego sum uia ueritas &
uita. In super & uitam cum scĩs
possidebit aeternam. ubi erit
cesta securitas. sempiterna feli¬

Expanded text:
specialiter signati sumus, qui specialiter signati sumus, qui eum quem carne non vidimus, mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nostram operibus sequimur. Ille enim vere credit, qui exercet operando quod credit. Quod autem ait: Beati qui me non viderunt et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbo, tanquam ille, qui quod erat futurum in sua noverat praedestinatione jam factum, sed his verbis proprie gentium, ut diximus, fides designatur. Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in libro hoc. Significat evangelista plurima fecisse Jesum signa et miracula salutis et praedicationis, quae non scripta essent, propter multitudinem illarum rerum quae gesta fuerunt ab eo. Haec autem scripta suntChristus filius Dei, credendo ipsum filium in se habet, habendo filium, et vitam habet. Quia ipse dixit: Ego sum via, veritas et vita . Insuper et vitam cum sanctis possidebit aeternam, ubi erit certa securitas, sempiterna feli
Abbreviated transcription (Latin):
uelle sanari ut toto salutis decorisq
pristini statu recuperato. perpetua
secum tanti circum ferat signa triũ¬
phi. Sic profecto dñs perpetis ob
signum uictoriae non excepta pro
nobis uulner passionis. sed ipsorum
cicatrices caelo inferre quam abole¬
re maluit. nec tamen exhis quippiã
fidei nice resurrectionis prece iudi¬
cat. dequa uertrci promissione prre¬
dicitur. Et capillus de capite ur̃o Ñ
peribit RESPONDITTHoMaS
ET DIXIT EI DÑS MEUS ET
d̃s meus. Dicit ei ih̃s. quia
UIDISTIME ET CREDIDISTI
Iumergo uidit thomas dum pal¬
pauit.cur ei dicitur quia uidisti me
credidisti: sed aliud uidit. aliud cre¬
didit. Amostali quippe homine:
diuinitas inderi non potuit. Homi¬
nemigitur uidit &dm̃ confessus
est dicens. Dñs meus. & ds̃ meus.
Videndo ergo credidit. qui con¬
sideraendo hominem uerũ hunc
dm̃ quem uidere non poterat ex¬
clamauit. BEATI QUINON
UIDERUNT ET CREDIDEÑT
n hac nimirum sententia nos

Expanded text:
velle sanari ut, toto salutis decorisque velle sanari ut, toto salutis decorisque pristini statu recuperato, perpetua secum tanti circumferat signa triumphi. Sic profecto Dominus perpetis ob signum victoriae non excepta pro nobis vulnera passionis, sed ipsorum cicatrices coelo inferre quam abolere maluit. Nec tamen ex his quidpiam fidei nostrae resurrectionis praejudicat, de qua veraci promissione praedicitur: Et caperibit. Respondit Thomas, et dixit ei: Dominus meus et Deus meus. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me et credidisti. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: Quia vidisti me, credidisti, sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit, hominem igitur vidit, et Deum confessus est dicens: Dominus meus et Deus meus . Videndo ergo credidit, qui considerando hominem, verum hunc Deum, quem videre non poterat, exclamavit. Beati qui non viderunt et crediderunt. In hac nimirum sententia nos
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis astrueret. deinde ut:
patri pronobis supplicans quale
genus mortis promostalium uita
pertulerit semꝑ ostendat. Testio.
ut sua morte redemptis. quam mi¬
sericorditer sint adiuti. propositis
semꝑ eiusdem mortis innouet indici¬
is. Ideoq misericordias dñi inaeter¬
num cantare noncessent. sed dicant
Postremo. ut etiam perfidis iniudi¬
cio quam iuste damnentur ostensa
inter alia flagitia etiam uulnerũ
quae abeis suscepit cicatrice denun¬
tiet. Ueluti si miles aliquis for¬
tissimus iubente suorege prototius
gentis salute singulari cestamine
desudans. multis quidem uulnerib¬
exceptis. hostem tamen interficiat.
spolia eius diripiat. uictoriam suae
genti reportet: & interrogatus a
medico cui cuitendus committitur
itane uelit cunteri ut nec uestigia uul¬
nerum ulla resideant. an magis ita
ut cicatrices quidem remaneant. de¬
formitas uero prorsus omnis & foe¬
ditas absit. respondeat se potius ita

Expanded text:
surrectionis astrueret. Deinde ut surrectionis astrueret. Deinde ut patri pro nobis supplicans, quale genus mortis pro mortalium vita pertulerit, semper ostendat. Tertio ut sua morte redemptis quam misericorditer sint adjuti, propositis semper ejusdem mortis innovet indiciis, ideoque misericordias Domini in aeternum cantare non cessent, sed dicant cordia ejus. Postremo ut etiam perfidis in judicio quam juste damnentur, ostensa inter alia flagitia etiam vulnerum quae ab eis suscepit cicatrice denuntiet. Veluti similes aliquis fortissimus, jubente suo Rege, pro totius gentis salute singulari certamine desudans, multis quidem vulneribexceptis, hostem tamen interficiat, spolia ejus diripiat, victoriam suae genti reportet; et interrogatus a medico, cui curandus committitur, ita ne velit curari ut nec vestigia vulnerum ulla resideant, an magis ita ut cicatrices quidem remaneant, deformitas vero prorsus omnis et feditas absit, respondeat se potius ita
Abbreviated transcription (Latin):
dat. uideantq ut scriptum est
inquem pupunxerunt. & plan¬
gant se super eum omnes trib
tenire. Sane notandum quod
solent in hoc locogentiles calum¬
niam struere. & fidem speratae
anobis resurrectionis stulta
garrulitate deridere. Sienim
ipse ds̃ uester inquiunt nec sibi
inflicta aiudaeis uulnenx cura¬
re pioceualuit. sed cicatricum
uestigia caelum secum ut dicitis
inuexit. qua temeritate putatis
eum ur̃c depuluere membra ad
integrum. ẽẽ. restaur turum ͤ
Quib respondendum quia ds̃ nr̃
qui suam perpetua iam inmosta¬
litate glorificatam desepulchro
carnem resuscitare quando uolu¬
it & quomodo uoluit potuit. etiam
qualem uoluit suscitauit. Neque
enim consequens. ẽ. ut qui maioroc
fecisse probatur. minorr facere
nequiuerit: sed certae dispensatio¬
nis gratia qui maius fecit. minus
facere super sedit. Hoc est qui mor¬
tis regna destruxit. signa mostis
obliterare noluit. Primo uidelicet.
ut per haec discipulis fidem suae re:¬

Expanded text:
dat, videantque ut scriptum est dat, videantque ut scriptum est in quem pupugerunt, et plangant se super eum omnes tribus terrae . Sane notandum quod solent in hoc loco gentiles calumniam struere, et fidem speratae a nobis resurrectionis stulta garrulitate deridere. Si enim ipse Deus vester inquiunt nec sibi inflicta a Judaeis vulnera curare praevaluit, sed cicatricum vestigia coelo secum ut dicitis invexit, qua temeritate putatis eum vestra de pulvere membra ad integrum esse restauraturum? Quibus respondendum quia Deus noster qui suam, perpetua jam immortalitate glorificatam, de sepulcro carnem resuscitare quando voluit et quomodo voluit potuit, etiam qualem voluit suscitavit. Neque enim consequens est ut qui majora fecisse probatur minora facere nequiverit. Sed certe dispensationis gratia qui majus fecit, minus facere supersedit, hoc est, qui mortis regna destruxit, signa mortis oblitterare noluit. Primo videlicet ut per haec discipulis fidem suae re
Abbreviated transcription (Latin):
Sic quippe discipulum post
resurrectionem suam dubita¬
re permisit nectamen in dubi¬
tatione deseruit. sicut ante
natiuitatem suam habere ma¬
riam sp̃onsum uoluit. qui tam̃
ad eius nuptias non peruenit.
Nam ita factus . ẽ discipulus
dubitans & palpans tetis uenre
resurrectionis. sicut sponsus
matris fuerat custos integerri¬
manus & pedes quib: indicia cla¬
uorum claruere uestigia. sed
ad testante iohanne etiam latus
quod lancea fortum fuerat os¬
tendit. Vt uidelicet ostensa
uulnerum suorum cicatrice.
dubietatis atq in fidelitatis eorũ
uulnus sanaret. Uerum quo¬
modo post resurrectionẽ cla¬
uorum uellanceae loca panden¬
do discipulorum dignatus . ẽ. fi¬
dem spemq roborere. ita indie
iudicii & eadem suae passionis in¬
dicia. & ipsam pariter crucem
mons trando uenturus. ẽ. impi¬
etatem superborum in fidelita¬
temq confundere. Scilicet
ut ipsum se esse qui abimpus &
proimpus mostuus est cunctis
palam angelis & hominib osten¬

Expanded text:
Sic quippe discipulum post resurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit, sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae 639 resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimanus et pedes quibus indita clavorum claruere vestigia, sed, attestante Joanne, etiam latus quod lancea foratum fuerat ostendit. Ut videlicet ostensa vulnerum suorum cicatrice, dubietatis atque infidelitatis eorum vulnus sanaret. Verum quomodo post resurrectionem clavorum vel lanceae loca pandendo discipulorum dignatus est fidem spemque roborare, ita in die judicii et eadem suae passionis indicia, et ipsam pariter crucem monstrando venturus est impietatem superborum infidelitatemque confundere. Scilicet, ut ipsum se esse qui ab impiis et pro impiis mortuus est, cunctis palam angelis et hominibus osten
Abbreviated transcription (Latin):
discipulus tunc deesset. post haec
Non hoc casu. sed diuina dispensati¬
one gestum est. Egit namq miro
modo superna clementia. ut disci¬
pulus dubitans dum magistri sui
uulnera palparet carnis. In nobis
uulnesix sanaret infidelitatis
Plus enim nobis thomae ad fidem¬
infidelitas profuit. quam fidescre¬
dentium discipulorum. Quia dũ
ille ad fidem palpando reducitur.
nuũc mens omni dubitatione post¬
posita infide solidatur. DIX ERT
ERCOEI ALII DISCIPuLI. UI¬
DIMUS DÑGO. ILLEAUTEOO
DIXIT EIS. NISIUIDERO IN
MANIBUS EIUS FIXURAM

Expanded text:
discipulus tunc deesset? Post haec discipulus tunc deesset? Post haec non hoc casu sed divina dispensatione gestum est. Egit namque miro modo superna clementia ut discipulus dubitans dum in magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis. Plus enim nobis Thomae infidelitas ad fidem, quam fides credentium discipulorum fuit, quia dum ille ad fidem palpando reducitur, nostra mens omni dubitatione postposita in fide solidatur. Dixerunt ergo ei alii discipuli: Vidimus Dominum. Ille autem dixit eis: Nisi videro in manibus ejus fixuram
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit spm̃ scm̃ non patris solius
eẽ. sp̃m. sed & suum. QUORu
REMISERITIS PECCATA
REMITTUNTUR EIS. ET
QuoruM RETINUCRITIS
RETENTA SUNT
cipum suorum peccata dimittit.
eorum autem qui non sunt par¬
ticipes tenet. Ideo postea quã
tinuo depeccatorum remissione
ac detentione subiecit. Sciendũ
uero est quodhi qui primũ spm̃ scm̃
habuerunt ut &ipsi mn nocenter ui¬
uerent. & in precedicatione quib:dã
prodessent. Idcirco hunc postre¬
surrectionem dñi patenter accepe¬
runt. ut prodesse non paucis sed
plurib possent. THoMAS AUTẼ
UNUS DEDuODECIM Qui dici¬
TUR DIDIMUS. NON ERAT
CUM EIS QUANDOUENT IH̃S
ste imus discipulus defuit. reuer¬
sus quod gestum. ẽ. audiuit. au¬
dita credere rennuit. Venit iterũ
dñs. & noncredenti discipulo latus
palpandum prirebuit. manus os¬
tendit. &ostensa suorum uulnerũ
cicatrice. infidelitatis illius uulnus
haec anim aduertitis : Numquid
casu gestum creditis ut electus ille

Expanded text:
ficavit Spiritum sanctum non Patris solius ficavit Spiritum sanctum non Patris solius esse Spiritum, sed et suum. Quorum remiseritis, inquit, peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta sucipum suorum peccata dimittit; eorum autem qui non sunt ejus participes tenet. Ideo postquam dixtinuo de peccatorum remissione ac detentione subjecit. Sciendum vero est quod hi qui primum Spiritum sanctum habuerunt ut et ipsi innocenter viverent et in praedicatione quibusdam prodessent, idcirco hunc post resurrectionem Domini patenter acceperunt, ut non prodessent paucis, sed pluribus profuissent. Thomas autem unus de duodecim, qui dicitur Didymus, non erat cum eis quando venit Jesus. Iste unus discipulus defuit. Reversus quod gestum est audivit, audita credere renuit. Venit iterum Dominus et non credenti discipulo latus palpandum praebuit, manus ostendit, et ostensa vulnerum suorum cicatrice, infidelitatis illius vulnus haec animadvertistis? nunquid casu gestum creditis ut electus ille
Abbreviated transcription (Latin):
passionem mittitur. ita & dis¬
cipuli amantur adño qui tam̃
ad passionem mittuntur IN
mundum. Itaq dicitur. sicut
misit me pater . & ego mitto
uos. Idest ea caritate uos dili¬
go cum inter scandala persecu¬
torum mitto. qua me carita¬
ad tolerendas passiones fecit
FLAUIT ET DICIT EIS.
ACCIPITE SPM̃ SCM
dedit intenix consistens. & se¬
mel caelo prixesidens. Neq
enim alio in loco datus sp̃s sc̃s
a peste monstratur. nisi nunc
cumpersufflationem ꝑcipitur
& post modum cumdecaelo ue¬
niens in linguis uaruis demonstra¬
tur. Cur ergo prius intenir
discipulis datur. post modumde
caelo mittitur. nisi quod duo
sunt purecepta caritatis. dilectio
ix datur sp̃s ut diligatur proxi¬
mus. ecaelodatur sp̃s ut diliga¬
tur ds̃. Sicut ergo una est cari¬
tas & duo prrecepta. ita unus sp̃s
& duo data. Prius a consistente
dño inteni. post modum ecaelo.
Quia in proximi amore discitur.
qualiter perueniri debeat ad a

Expanded text:
passionem mittitur, ita et dispassionem mittitur, ita et discipuli amantur a Domino, qui tamen ad passionem mittuntur in mundum. Itaque dicitur: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos: id est, ea charitate vos diligo cum inter scandala persecutorum mitto, qua me charitaad tolerandas passiones fecit.flavit et dicit eis: Accipite Spiritum dedit in terra consistens, et semel coelo praesidens? Neque enim alio in loco datus Spiritus sanctus aperte monstratur, nisi nunc cum per insufflationem percipitur, et postmodum cum de coelo veniens in linguis variis demonstratur. Cur ergo prius in terra discipulis datur, postmodum de coelo mittitur, nisi quod duo sunt praecepta charitatis, dilectio ra datur Spiritus ut diligatur proximus: e coelo datur Spiritus ut diligatur Deus. Sicut ergo una est charitas et duo praecepta, ita unus Spiritus et duo data. Prius a consistente Domino in terra, postmodum e coelo; quia in proximi amore dicitur qualiter perveniri debeat ad am
Abbreviated transcription (Latin):
id est caro iuxta culpam uel mostali¬
tatem. Et tamen caro possidebit
regnum dĩ. idest caro iuxta natu¬
nrm. Quam & dñs post resurrec¬
tionem uidendam palpandamque
discipulis exhibuit. & dequa bea¬
tus iob cumgloriam resurrectionis
describeret. Ait. Et rursus cir¬
cumdabor pelle mea. & in carne
mea uidebo dm̃. Lege epistolam
beati agustini ad consentium de
corpore dñi postresurrectionem¬
teratio sermonis. confirmatio est
Quod autem dicit secundo paxuo¬
bis . ostendit pacificata. eẽ. quae in
caelis sunt & quae interris persan¬
guinem suum. SICUT MiSIT
MEPATER ET ECOMITIO UOS
Dater filium misit. qui hunc pro
redemptione generis humani IN¬
carnari constituit. Quem uidelic&
inmundo uenire ad passionem
uoluit. sed tamen amauit filiũ
quem ad passionem misit . Elec¬
tos uero apostolos dñs non ad
mundi gaudia. sed sicut ipse
missus . ẽ. ad passiones inmun¬
dum mittit. Quia ergo & fili
us amatur a patre &tamen ad

Expanded text:
id est, caro juxta culpam vel mortaliid est, caro juxta culpam vel mortalitatem. Et tamen caro possidebit regnum Dei, id est, caro juxta naturam. Quam et Dominus post resurrectionem videndam palpandamque discipulis exhibuit. Et de qua beatus Job, cum gloriam resurrectionis describeret, ait: Et rursum circumdabor pelle mea, et in carne mea videbo Deum . Lege epistolam sancti Augustini ad Consentium de corpore Domini post resurrectionemIteratio sermonis confirmatio est. Quod autem dicit secundo, Pax vobis, ostendit pacificata esse quae in coelis sunt, et quae in terris per sanguinem suum. Sicut misit me Pater, et ego mitto vos. Pater Filium misit, qui hunc pro redemptione generis humani incarnari constituit; quem videlicet in mundo venire ad passionem voluit, sed tamen amavit Filium quem ad passionem misit. Electos vero apostolos Dominus non ad mundi gaudia, sed sicut ipse missus est ad passiones in mundum mittit. Quia ergo Fus amatur a Patre, et tamen ad
Abbreviated transcription (Latin):
lis potentiae. sed palpabile per
ueritatem natunre. Neq huic
assertioni putetur a postoli sermo
repugnare. quia caro & sanguis
regnum dĩ non possidebunt. hoc
enim loco apostolus carnis & san¬
guinis nomine non substantiam
ueri corporis. sed corruptionem
mostalitatis significat. Sicut ipse
consequenter exposuit dicens. Neq
corruptio incorruptelam posside¬
bit. Aliternamq caro inscrip.¬
tunx sacra iuxta natunrm. aliter
iuxta culpam. aliter iuxta corrup¬
tionem mostilitatis quae exculpa
contigit appellatur. Iuxta natu¬
yem quidem. cumdictum . ẽ. hoc
nunc os exossib meis. & caro de
carne mea. Et uerbum caro fac¬
tum . ẽ. & habitauit in nobis: Iuxta
culpam uero cumdicitur. Caro con
tem autem. cum scriptum est. &
memorixtus . ẽ. quia caro sunt. id .ẽ.
fragiles & moribundi. Hoc enim
se carnis nomine designasse mani¬
festat ip̃se psalmista. qui protinus
addit. Sp̃s uadens & non rediens.
egnum itaq dĩ caro non possidebit.

Expanded text:
lis potentiae, sed palpabile per lis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae. Neque huic assertioni putetur Apostoli sermo repugnare: Quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Hoc enim loco Apostolus, carnis et sanguinis nomine, substantiam veri corporis, sed corruptionem mortalitatis significat. Sicut ipse consequenter exposuit dicens: Neque corruptio incorruptelam possidebit . Aliter namque caro in Scriptura sacra juxta naturam, aliter juxta culpam, aliter juxta corruptionem mortalitatis quae ex culpa contigit, appellatur. Juxta naturam quidem cum dictum est: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea . Et Verbum caro factum est et habitavit in nobis . Juxta culpam vero cum dicitur: Caro conctem autem, cum scriptum est: Et memoratus est quia caro sunt , id est, fragiles et moribundi, hoc enim se carnis nomine designasse manifestat ipse Psalmista, qui protinus addit: Spiritus vadens et non rediens . Regnum itaque Dei caro non possidebit,
Abbreviated transcription (Latin):
fidem. Et incorruptibilem se
ergo & palpabilem demonstra¬
uit. ut profecto. eẽ. post resur¬
rectionem ostenderet corpus
suum & eiusdem natunre. &
alterius glorie. DicIT
EIS. PAX UOBIS
Pacem offerebat. qui propter
pacem uenit. & quib ante dixit
pacem relinquo uobis. pacem̃ me¬
am do uobis. modo dicit pax uo¬
bis. Quam pacem nascente xp̃o.
angeli priredicauerunt mundo.
ET HOCCUM DIXISSET. OS¬
TENDIT EIS MANUS ET
LATUS. GAUISISUNT
ERCO DISCIPULI UISO DÑO
Parum fuit oculis se uidendũ
purebere. si non prrceberet
etiam manib: contrectandum.
Quidum palpanda discipulis ossa
carnemq piremonstrat. aper¬
te statum uertre resurrectio¬
nis quae & insefacta. & in nobis
futunx est significat. Quia
non sicut eutichius constanti¬
nopolitanae urbis ep̃s scripsit.
corpus nr̃m i illa resurrectionis
gloria erit inpalpabile uentis ae¬
riq subtilius. In illa enim resur¬
rectionis gloria erit corpus nrm
subrile quidem per effectum sp̃ita¬

Expanded text:
fidem. Et incorruptibilem se fidem. Et incorruptibilem se ergo et palpabilem demonstravit, ut profecto esse post resurrectionem ostenderet corpus suum, et ejusdem naturae et alterius gloriae. Dicit eis: Pax vobis. Pacem offerebat, qui propter pacem venit, et quibus ante dixit: Pacem meam relinquo vobis, pacem meam do vobis, modo dicit: Pax vobis. Quam pacem nascente Christo angeli praedicaverunt mundo. Et hoc cum dixisset, ostendit eis manus et latus. Gavisi sunt ergo discipuli viso Domino. Parum fuit oculis se videndum praebere, si non praeberet etiam manibus contrectandum. Qui dum palpanda discipulis ossa, carnemque praemonstrat, aperte statum verae resurrectionis quae in se facta, et in nobis est futura significat. Quia non sicut Eutychius Constantinopolitanae urbis episcopus scripsit, corpus nostrum in illa resurrectionis gloria erit impalpabile, ventis aereque subtilius. In illa enim resurrectionis gloria erit corpus nostrum subtile quidem per effectum spirita
Abbreviated transcription (Latin):
Rum. ET PORES ESSEÑ
CLAUSAECBIERANT DISCI¬
pulI CONCRECATI PROpt
Metu iudacorũ. uenit
uid mirum siclausis ianuis
post resurrectionem sium in
aeternum iam uicturus intra¬
uit. qui moriturus ueniens
non aperto utero uirginis ex¬
iuit : Sed quia ad illud cõr¬
pus quod uideri poterat fides
intuentium dubitabat. osten¬
dit eis protinus manus & latur
Palpandam carnem pirebuit.
quam clausis ianuis introdir̃
Clauus enim manus fixerat
lancea latus aperuerat. Ibi
ad dubitantium cordisitan¬
da uulnerum sit seruata
uestigia. Qua inre duomira
& iuxtahumanam itic nem
sibi ualde contraria ostendie:
dum post resurrectionem
corpus suum & incorruptibi
le & tamen palpabile demo¬
strauit. Nam & corrumpi
necesse est. quod palpari por
est & palpari non pot est qđ
non corrumpitur: Sed mi¬
ro modo atq: inaestimabili
redemptor nr̃ . & incorrup¬
tibile post resurrectionẽ &
palpabile corpus exhibuit
ut monstrando incorrurtiluie
inuitaret ad premium. price¬
bendo palpabile formaret ad

Expanded text:
essent clausae, ubi erant discipuli congregati propter metum Judaeorum, venit Quid mirum si clausis januis post resurrectionem suam in aeternum jam victurus intravit, qui moriturus veniens non aperto utero virginis exivit? Sed quia ad illud corpus, quod videri poterat, fides intuentium dubitabat, ostendit eis protinus manus ac latus: palpandam carnem praebuit, quam clausis januis introduxit. » Clavus enim manus fixerat, lancea latus aperuerat; ubi  Ms., ibi ad dubitantium corda sananda vulnerum sunt servata vestigia. « Qua in re duo mira et juxta humanam rationem sibi valde contraria ostendit, dum post resurrectionem corpus suum et incorle, et tamen palpabile demonstravit, nam et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur, sed miro modo atque inaestimabili redemptor noster, et incorruptibile post resurrectionem, et palpabile corpus exhibuit, ut monstrando incorruptibile invitaret ad praemium, praebendo palpabile formaret ad
Abbreviated transcription (Latin):
uod autem dicit iohannes non
cum illis fuisse tunc apos¬
tolum thomam. cum secundum lu¬
cam duo illi quorum erat unus cle¬
ophas regressi hierusalem inuene¬
runt congregatos undecim & eos
qui cum ipsis erant. procul dubio
intellegendum . ẽ. quod inde tho¬
mas exierit. antequam eis dñs
haec loquentib appareret

Expanded text:
uod autem dicit Joannes, non cum illis fuisse tunc apostolum Thomam, cum secundum Lucam duo illi, quorum erat unus Cleophas, regressi Jerusalem invenerunt congregatos undecim, et eos qui cum ipsis erant, procul dubio intelligendum est, quod inde Thomas exierit antequam eis Dominus haec loquentibus appareret
Abbreviated transcription (Latin):
Paptitato in iordane dño.
descendit sp̃s scs̃ inspecie
columbae super eum. testi¬
monium illi perhibens quia
ueritas. ẽ. hoc est uerus dĩ fili¬
us . uerus mediator dĩ & homi¬
num. uerus humani generis
redemptor Ac reconciliator.
uere ipse mundus ab omni
labe peccati. uere sufficiens
tollere peccata mundi. Quod
etiam ipse baptista uiso eiusdẽ
sp̃s aduentu intellegens ait.
Qui me misit baptitare in aqua.
ille mihidixit. Suꝑ quem
uideris spm̃ descendentem &
manentem super eum. hic .ẽ.

Expanded text:
aptizato in Jordane Domino, descendit Spiritus sanctus in specie columbae super eum, testimonium illi perhibens quia veritas est, hoc est, verus Dei filius, verus mediator Dei et hominum, verus humani generis redemptor ac reconciliator . Vere ipse mundus ab omni labe peccati, vere sufficiens tollere peccata mundi. Quod etiam ipse Baptista viso ejusdem Spiritus adventu intelligens ait: Qui me misit baptizare in aqua, ille mihi dixit, super quem videris Spiritum descendentem et manentem super eum,
Abbreviated transcription (Latin):
hisduab rebus exemplum. ut se
cie descendit columbae. Nam
& ipse desedñs ait . Egosum uia.
ueritas &uita. Siue sic dicendũ.
sp̃s . ẽ. qui testificatur quia ihs. ẽ.
ueritas. idest uerus homo. cui
utrumq idest aqua & sanguis.
testimonium uerae perhibent
in euangelio dicit. Inclinato ca¬
pite emisit spm̃. testificatur : id
est demonstrat quod ihs. ẽ. ueri¬
tas. idest uerus homo. exanima
constans & corpore. Vtrumq
enim suscepit. ut utrumq i
dimeret. QUIA TRESSUNT
Idereliquerunt fontem aquae
intellegitur homo: Et hi tres
inquit unum sunt. id est pater
semꝑ ꝑmanet indiuidua trini¬
tas
ALITER
estimonium perhibet salutis
Thumanae. aqua baptismi. san¬
guis mastrrii. & acceptio sp̃s
unum¬

Expanded text:
his duabus rebus exemplum, ut seqhis duabus rebus exemplum, ut seqcie descendit columbae. Nam et ipse de se Dominus ait: Ego sum via, veritas et vita. Sive hic dicendus spiritus est, qui testificatur quia Jesus est veritas, id est, verus homo, cui utrumque, id est aqua et sanguis, testimonium vere perhibent in Evangelio dicit: Inclinato capite, emisit spiritum. Testificatur, id est, demonstrat quod Jesus veritas est, id est, verus homo, ex anima constans et corpore. Utrumque enim suscepit, ut utrumque dimeret. Quia tres suntdereliquerunt fontem aquae intelligitur homo: Et hi tres, inquit, unum sunt, id est, Pater semper permanet individua trinitas. Aliter: Testimonium perhibet salutis humanae, aqua baptismi, sanguis martyrii, et acceptio spiriunum
Abbreviated transcription (Latin):
est testimonium purecursoris.
quod dĩ filio perhibens ait.
Ego baptiro uos aqua. ille uero
baptitabit uos spuscõ. Maius
est testimonium patris quospm̃
nus. etiam uisibiliter misit
QUI CREDIT IN FILIŨDI.
HABET TESTIMOXIŨDI INST
ui ita credit in filium dĩ ut
exerceat openindo qđ
credit. habet testimonium dĩ
inse. Illud utiq quia ipse quo¬
q infiliorum dĩ numero iure
computetur. Ipso unico dĩ
filio sic suis fidelib pollicente.
Siquis mihi minis trauerit. ho¬
nori ficabit eum pater meus.
Quod sidĩ testimonium habere
merueris. sidm̃ testem tuae
fidei intemeratae pos ederis.
quid te hominum infamia aut
persecutio laedit : Sienim
ds̃ pronobis quis contranos .e¬
ITEM ALMA EXPOSITIO
NE quodUATuM
EST EXDÕ
dest genus electũ &spĩtale
infide quacredit qnm̃ihs. ẽ. filius
dĩ. UINCIT MUNDUM
Illum utiq qui in maligno positus
est. dequo ait saluator. Confidi¬
te quia ego uicimundum. HiC. Ẽ

Expanded text:
est testimonium praecursoris est testimonium praecursoris quod Dei Filio perhibens, ait: Ego baptizavi vos aqua, ille vero baptizabit vos Spiritu sancto. Majus est testimonium Patris quo Spirnus etiam visibiliter misit. Qui credit in Filium Dei habet testimonium Dei in se. Qui ita credit in Filium Dei, ut exerceat operando quod credit, habet testimonium Dei in se, illud utique, quia ipse quoque in filiorum Dei numero jure computetur, ipso unico Dfilio, sic suis fidelibus pollicente: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quod si Dei testimonium habere merueris, si Deum testem tuae fidei intemerate possederis, quid te hominum infamia, aut persecutio laedit? Si enim Deus pro nobis, quis contra nos? ALIA EXPOSITIO. Omne quod natum est ex Deo, id est, genus electum et spirituale, in fide, qua credit quoniam Jesus est filius Dei, vincit mundum. Illum utique, qui in maligno positus est, de quo ait salvator: Confidite, quia ego vici mundum. Hic est,
Abbreviated transcription (Latin):
monium. sacraxmento consequit᷑
sp̃itali: SITESTIMONIUM
HOMINU ACCIPIMUS. TES¬
Timoniumo dĩ Maius est.
QNM HOC ESTTESTICOO¬
NIUM DĨ QuoDMAIUS Ẽ.¬
QUIA TESTIPICATUS EST
dEpILO Suo.
agnum ẽ. testimonium
hominis. quod perhibet
defilio dĩ dicens. Dixit dñs
dño meo. sede ad ex̾tris meis
Et expersona illius filii.
Dñs dixit ad me. filius meus
estu. Itemq expersona pa¬
tris loquentis defilio. Ipse
inuocabit me pater meus estu.
ds̃ meus & susceptor salutis
meae. Pater meus. quia ego
filius dĩ. Ds meus. quia ego
homo. Susceptor salutis meae :
quia ego passurus & amoste
saluandus sum. Et ego inquit
primogenitum ponam illum.
excelsum proce regib tenire
Magnum hoc testimonium¬
& uerax & omni acceptione
dignum. hoc ẽ. testimoniũ
defilio dĩ. sed multo maius. ẽ:
testimonium dĩ quod testifi¬
catus ẽ. ipse defilio. cum de
caelo illum alloquens ait.
Tues filius meus dilectus. inte
complacuit mihi. Magnum

Expanded text:
monium sacramento consequitur monium sacramento consequitur spiritali. Si testimonium hominum accepimus, testimonium Dei majus est. Quoniam hoc est testimonium Dei quod majus equia testificatus est de Filio suo. Magnum est testimonium hominis quod perhibet de Filio Dei, dicens: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis. Et ex persona illius Filii: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu. Itemque ex persona Patris loquentis de Filio: Ipse invocabit me, Pater meus es tu, Deus meus, et susceptor salutis meae. Pater meus, quia ego Filius Dei; Deus meus, quia ego homo; susceptor salutis meae, quia ego passurus et a morte salvandus sum. Et ego, inquit, primogenitum ponam illum excelsum prae regibus terrae. Magnum est hoc testimonium verax, et omni acceptione dignum hoc est testimonium de Filio Dei; sed multo magis est testimonium Dei, quod testificatus est ipse de Filio suo, cum de coelo illum alloquens ait: Tu es Filius meus dilectus, in te complacuit mihi. Magnum
Abbreviated transcription (Latin):
atq obid mysteriis aptum. &
testimonio ueritatis fuit congru¬
um. Vi delicet insinuans. quia
&ipsum dñi corpus melius post
mostem esset uicturum resuscita¬
tum ingloria. & ipsa mors illius
nobis uitam donaret. Hoc quoq
quod sudor eius instar guttarum
sanguinis decurrebat intenirm
testimonium perhibebat illi sacro¬
scõ mysterio. quod ecclesiam totũ
porbem suo sanguine lauaret.
ETTRES UNUM SUNT
ndiuidua namq haec manent.
nihilq eorum a sui conexione se¬
iungitur. quia nec sine uenx diui
nitate humanitas. Nec sine uertr
credenda est humanitate diuini¬
tas: Sed & in nobis haecunũ sunt :
Non natunre eiusdem subsistentia.
sed eiusdem openrtione mysterii.
Nam sicut beatus ambrosius ait.
sp̃s mentem renouat. aqua pro¬
ficit ad lauacrum. sanguis expec¬
tat ad pretium. Sp̃s enim nos ꝑ
adoptionem filios dĩ fecit. sacri
fontis unda nos abluit. sanguis
dñi nos redemit. Al terũ igitur
inuisibile alterum uisibile testi¬

Expanded text:
atque ob id mysteriis aptum et atque ob id mysteriis aptum et testimonio veritatis fuit congruum, videlicet insinuatur quia et ipsum Domini corpus melius post mortem esset victurum resuscitatum in gloria, et ipsa mors illius nobis vitam donaret. Hoc quoque quod sudor ejus instar guttarum sanguinis decurrebat in terram testimonium perhibebat illi sacrosancto mysterio, quod Ecclesiam totum per orbem suo sanguine lavaret. Et tres unum sunt. Individua namque haec manent, nihilque eorum a sua connexione sejungitnitate humanitas, nec sine vera credenda est humanitate divinitas. Sed et in nobis haec unum non natura ejusdem subsistentiae, sed ejusdem operatione mysterii. Nam sicut beatus Ambrosius ait: Spiritus mentem renovat, aqua proficit ad lavacrum, sanguis exspectat ad pretium. Spiritus enim nos per adoptionem filios Dei fecit; sacri fontis unda nos abluit, sanguis Domini nos redemit. Alterum igitur invisibile, alterum visibile, testi
Abbreviated transcription (Latin):
titurꝰ. ipse se ueritatem cog¬
nominat. baptista illum ueri¬
tatem piixedicat. filius tonitrui
ueritatem euangelizat. tace¬
ant blasphemi qui hunc fan¬
ta sma esse dogmatitant. pere¬
at detenix memoria eorum
qui eum uel dm̃ uel hominem. eẽ.
uerum denegant. QUIATRES
SUNT QUI TESTIMONIUM
p̃s dedit testimonium qm̃ ihs
est ueritas. quando super bap¬
tizatum descendit. Si enim ue¬
rus filius dĩ nonesset. nequaquã
in eum tanta manifestatione sp̃s
sc̃s ueniret: A qua etiam & san¬
guis dedere testimonium qnm̃
ihs̃ ẽ. ueritas. quando delatere:
eius incruce mostui manarunt
Quod nullatenus fieri posset. si
uenxm carnis natunrm non habe¬
ret. Sed & hoc quod ante passio¬
nem cum onrret factus . ẽ. sudor
eius sicut guttae sanguinis decur¬
rentis interoem. ueritati carnis
assumptae testimonium dat.
N ec reticendum quod in hoc quo¬
q: sanguis &aqua testimoniũ illi
dederunt quod delatere mostui
uiuaciter effluxerunt. quod e¬
rat contranaturem corporis.

Expanded text:
tatur, ipse se veritatem cognominat, Baptista illum veritatem praedicat, Filius tonitrui veritatem evangelizat, taceant blasphemi, qui hunc phantasma esse dogmatizant; pereat de terra memoria eorum qui eum vel Deum vel hominem esse verum denegant. Quoniam tres sunt qui testimonium us dedit testimonium quoniam Jesus est veritas, quando super baptizatum descendit. Si enim verus Dei Filius non esset, nequaquam in eum tanta manifestatione Spiritus sanctus veniret. Aqua etiam et sanguis dedere testimonium, quoniam Jesus est veritas, quando de latere ejus in cruce mortui manarunt: quod nullatenus fieri posset, si veram carnis naturam non haberet. Sed et hoc quod ante passionem, cum oraret, factus est sudor ejus sicut guttae sanguinis decurrentis in terram , veritati carnis aNec rejiciendum quod in hoc quoque sanguis et aqua testimonium illi dederunt quando de latere mortui vivaciter effluxerunt, quod erat contra naturam corporis;
Abbreviated transcription (Latin):
dem digitis sed non ea dẽ manu
quib: in leua manunuptae sig¬
nificantur &uiduaẽ. circulũ
faciens exprimit uirginitatis
coronam Aliter. Fructum
tricesimum uerbum profest :
quod fidem scãe trinitatis aedi¬
ficat. Sexagesimum. quodo pe¬
ris perfectionem docet. quia
sex diessunt in quib: opostetope¬
rorri Cente simũ quod addexte¬
rxmregniuitã prredicat aet̃na:
CONCORDIA
Terbum ueritatiscor in¬
thii ab apostolis accepe¬
nint sed hoc falsariis consenti¬
endo perdidenant. quos a posto¬
lus increpansait. Miror cũ sapi¬
entessitis. curlibenter insipien¬
tib: consentientis Euangelica
bene concordat sententia ubi
ait. Venit diabolus & tollit.
uerbum decorde eorum
IN QUIN QUA GESIM

Expanded text:
dem digitis, sed non eadem manu, dem digitis, sed non eadem manu, quibus in laeva manu nuptae significantur, et viduae, circulum fcoronam. Aliter, fructum tricesimum verbum profert, quod fidem sanctae trinitatis aedificat. Sexagesimum, quod operis perfectionem docet, quia sex dies sunt in quibus oportet operari. Centesimum, quod ad dexteram regni vitam praedicat aeternam. CONCORDIA. Verbum veritatis Corinthii ab apostolis acceperant, sed hoc falsariis consentiendo perdiderant, quos Apostolus increpans ait: Miror cum sapientes sitis, cur libenter insipientibus consentitis. Quibus evangelica bene concordat sententia, ubi ait: Venit diabolus et tollit verbum de corde eorum . IN QUINQUAGESIM
Abbreviated transcription (Latin):
sacculo mentis Nñre dilectio de¬
ficit. eiusdemsaeculia duersitas
crescit Hincest enim quod ple¬
rosque cernimus & bona agere
& tamen sub graui tribulãtio¬
num fasce desudare Sediuxta
uocemdñ fructum perpatien¬
tia mreddunt. Quia cumhum¬
liter flagella suscipiunt post
flagella ad requiem sublimit᷑
suscipiuntur. Quoduero scđm̃
matth eum dicitur & fructum
affest & facit aliud quidẽcentũ.
aliud autem sexaginta. porro
aliud triginta. triginta refe¬
runtur ad nuptias. Nam & ipsa
digitorum coniunctio & quasi
molleosculo secomplectens & fe¬
derans. maritum pingit & con¬
iugem Sexaginta aduiduas. eo
quodinangustia & tribulatione
sint positȩ̃. Vnde & insuperio¬
ridigito deprimuntur. Quan¬
toq: maior est difficultas exꝑtȩ
quondam uoluntatis in lecebris
abstinere. tanto maius & prȩ¬
mium Porrocente simũ nume¬
rũ quae sodiligenter lector
adtende. a sinistra traensfert᷑
addextenam. Et hisdem qui¬

Expanded text:
saeculo mentis nostrae dilectio desaeculo mentis nostrae dilectio deficit, ejusdem saeculi adversitas crescit, hinc est enim, quod plerosque cernimus, et bona agere, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare. Sed juxta vocem Domini, fructum per patientiam reddunt, quia cum humiliter flagella suscipiunt, post flagella ad requiem sublimiter suscipiuntur. Quod vero secundum Matthaeum dicitur: Et fructum affert, et facit aliud quidem centum, aliud autem sexaginta, porro aliud triginta ; triginta referuntur ad nuptias. Nam et ipsa digitorum conjunctio, quasi molli osculo se complexans et foederans, maritum pingit et conjugem. Sexaginta ad viduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde et in superiore digito deprimuntur. Quantoque major est difficultas expertae quondam voluptatis illecebris abstinere, tanto majus et praemium. Porro centesimus numerus quaeso, diligenter, lector, attende a sinistra transfertur ad dexteram, et iisdem qui
Abbreviated transcription (Latin):
quaediuitiis iungit: Sollicitudi¬
ne sudelicet. & uoluptates quia
profecto etpercunrm mentem
opprimunt & peraffluentia
resoluunt Reenim contnrria
possessores suos & afflictos & lu¬
bricos faciunt. Sed quia uolup¬
tas conuenire cum afflictione
non potest. alio quidem tẽpore
percustodiae suae sollicitudinẽ
affligunt atq alio perabun¬
dantiã ad uoluptate semolliunt
QUODAITEMIN BONAM
FERRAMD HISUNT QUII
CORDEBONOETOPTIMO
AUDIENTES UERBUM
AEFΕΝΩNTINΡΑΠEΝ
ona tenirut prrediximus
omnib trib: temixe nequi¬
Quarietatib contnrriasi¬
cit & libenter uidelicet semuer¬
bi suscipiendo & quod suscipitin¬
teraduersa & prosperx patient
ad fructus usq temporr seruanu:
Aliter Bonatenefructũ per
patientia m reddit. quia scilicet
nulla sunt bona qua eagimus si
non ae quanimiter etiam proxi¬
morum malatolermus Quan¬
toenimquisq altius profecerit:
tanto in hocmundo inuenit quod
durius postet: Quiadum a p̃senti

Expanded text:
quae divitiis jungit, sollicitudiquae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates, quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt: re enim contraria, possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas convenire cum afflictione non potest, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt. Quod autem in bonam terram, hi sunt qui in corde bono et optimo audientes verbum afona terra, ut praediximus, omnibus tribus terrae, nequaquam varietatibus contraria facit, et libenter videlicet semen verbi suscipiendo, et quod suscipit inter adversa et prospera patienter ad fructus usque tempora servando, aliter bona terra fructum per patientiam reddit, quia scilicet, nulla sunt bona quae agimus, si non aequanimiter etiam proximorum mala toleremus. Quanto enim quisque altius profecerit, tanto in hoc mundo invenit, quod durius portet, quia dum a praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
CIOIT. HISUNT QUI AUDIE R
EASOLLICI TUDI NIBUS ET
DIUITISETUOLUPTATIBUS
ETNONREPERUNTPRUCtŨ
rum quomodo dñs spinas
diuitias interp̃tatus sit:
cumille pungant istȩ delecter
Etta menspinae sunt. quia cogi¬
tationum suarum punctionib
mentem lacenent. Et cũ usq
ad peccatum pertrixhunt. qua¬
si inflicto uulnere cruentant:
Quas bene in hocloco alio euan¬
gelista testante nequaquam
dñs diuitias. sed falla ces diuitias
appellat ꝑ allaces enim sunt¬
quae nobi scum diu permanerenom
possunt pallacessunt quaemin¬
tis tinte in opiam non expellunt
Sola eautem diuitiae uerȩ sunt.
Quae nos diuites uistutib faciunt
Notandum uero est quod expo¬
nens dñs dicit. quia sollicitudines
& uoluptates & diuitiae suffocanNt
Suffocantenim. quiamn postunis
cogiationib suis gutturmentis
stningulant Et dumbonũ desi¬
derium intraore adcor nonsinun
quasiaditum flatus uitalis necaNt
Notandumetiam quod duo sunl

Expanded text:
cidit, hi sunt qui audierunt cidit, hi sunt qui audierunt et a sollicitudinibus, et divitiis et voluptatibus et non referunt fructum. Mirum quomodo Dominus spinas divitias interpretatus sit, cum illae pungant, istae delectent. Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene hoc in loco, alio evangelista testante, nequaquam Dominus divitias, sed fallaces divitias appellat. Fallaces enim suntquae nobiscum diu permanere non possunt. Fallaces sunt, quae mentis nostrae inopiam non expellunt. Solae autem divitiae verae sunt, quae nos divites virtutibus faciunt. Notandum vero est quod exponens Dominus dicit, quia sollicitudines et voluptates, et divitiae suffocant. Suffocant enim, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant: et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ehocsemine marcus itascri¬
bit. Hiautem sunt quicirca
audit uerbumregni& non intel¬
legit uenit malus &rxpit Ex
quo manifestedoceteos circauia
seminatos qui uerbum quod audi¬
unt nulla fide. Nullo intellectu.
Nulla saltim temptante ut ilitatis
occasione percipere dignantur
Porro superpetrosa et inspinis
ut dñs exponit seminantur hi.
qui auditiquidemuerbi etutilita¬
temprobant et desideriũ gustañ.
sed neadid quod probant ꝑ ueni¬
ant. huius uitaceos. uel aduersa
terrendo uel prosperablandi¬
endo retardant. Contrx quae
ut rirq: damna. semen quo dacce¬
penrttutari cunrbat quiait pet
armaiustitiae adextris&asinis¬
tris pergloriam. &ignobilitatẽ.
perinfamiam. & bonam famam.¬
ut seductores & uenrces. Hisergo
trib temre generib. scito om̃s
qui uerbum auditum non faciunt
eẽ designatos: A quib omnibus
qui se menacceptum seruat. ter¬
rabonaest. Excipiuntur sane
iuda ei & gentiles qud e neaudire
quidem merentur
QUOOAUTEMIAS PIUISCO¬

Expanded text:
De hoc semine Marcus ita scriDe hoc semine Marcus ita scribit: Hi autem sunt qui circaaudit verbum regni, et non intelligit, venit malus et rapit. Ex quo manifeste docetur eos circa viam seminatos, qui verbum quod audiunt nulla fide, nullo intellectu, nulla saltem tentante utilitatis occasione percipere dignantur. Porro super petrosa et in spinis ut Dominus exponit seminantur hi qui auditi quidem verbi et utilitatem probant, et desiderium gustant: sed ne ad id quod probant perveniant, hujus vitae eos vel adversa terrendo, vel prospera blandiendo retardant. Contra quae utraque damna, semen quod acceperat tutari curabat qui ait, Per arma justitiae, a dextris et a sinistris; per gloriam, et ignobilitatem, perut seductores et veraces . His ergo tribus terrae generibus scito omnes qui verbum auditum non faciunt, esse designatos, a quibus omnibus, qui semen acceptum servat terra bona est. Excipiuntur sane Judaei et Gentiles, qui nec audire quidem merentur. Quod autem in spinis ce
Abbreviated transcription (Latin):
DISCIPULIEIUS QUAE ES¬
SET HAECPARABOLA
emoput etfinita moxpa¬
rarbola discipulos haecin¬
terrogasse saluatorem Sedut
marcus ait cumesset singularis
INterrogauerunt eum hiquicũ
eo enant duodecimpanrbolas.
& dicebat eis. Vobisdatum . ẽ. nos¬
CETERIS AUTC̃ I PARABO¬
LIS. UT UIDENTES NUIDGAN
ETAUDIENTES UIN IEL LEGAT
¶arcusitadicit. Illisaut̃¬
qui foris sunt in parebolis omia
fiunt Ideoq: & nos cum discipu¬
lis xp̃i intremus in scũ arium dĩ.
ut intellegamus in nouis sima
misteriorum regnidĩ. Namqui
ad propinquant pedib: eius. acci¬
pient dedoctrina illius. Dicen¬
tes cumpsalmista: Reuela ocu¬
losnr̃os. & considenebimus minx¬
bilia delegetua Recte itaq: in pa¬
rabolis audiunt & in enigmate.
quiclausis sensibus cordis neq in¬
tnere neq cunrnt cognoscereue¬
ritatem. oblitidominicȩ p̃ceptio¬
nis quihabet aures audiendiaudiã
QUIA UDIUNT OE INDEUE¬
UITOIABOLUS ETTOLLIT
UERBUM OSCORDECORŨ
NECREDENTESSALUI FIAUT

Expanded text:
discipuli ejus, quae esdiscipuli ejus, quae esset haec parabola. Nemo putet finita mox parabola, discipulos haec interrogasse Salvatorem: sed, ut Marcus ait: Cum esset singularis, interrogaverunt eum ii qui cum eo erant duodecim, parabolam . Et dicebat eis: Vobis datum est noscaeteris autem in parabolis, ut videntes non videant, et audientes non intelligant. Marcus ita dicit: Illis autqui foris sunt, in parabolis omnia fiunt. Ideoque et nos cum discipulis Christi intremus in sanctuarium Dei, ut intelligamus novissima mysteriorum regni Dei. Nam qui appropinquant pedibus ejus, accipient de doctrina illius, dicentes cum Psalmista: Revela oculos nostros, et considerabimus mirabilia de lege tua . Recte itaque in parabolis audiunt et in aenigmate, qui clausis sensibus cordis, neque intrare, neque curant cognoscere veritatem, obliti dominicae praeceptionis, Qui habet aures audiendi, audiat. qui audiunt. Deinde venit diabolus, et tollit verbum de corde eorum, ne credentes salvi fiant.
Abbreviated transcription (Latin):
decalogimandatis coniuncta est.
quia in eo &amordĩ etamorserua¬
riproximiiubecur: amor quippe
dĩ ad contemplatiuam. Amor uõ
proximi pestinet adactiuã Dena¬
rius enimnumerus persemetip¬
summultiplicatus incente nariũ
surgit. Vnderecte ꝑcentenariũ
magna perfectio designatur. si¬
cut de illo qui sua prodño terrena
reliquit dicitur. Centuplũ acci¬
piet &uitamaeternã possidebit
Quia quisquis prodĩ nomine tẽpo¬
nxlia atq terrena contemnit.
& hic perfectionẽmentis recipit
ut iamea non appetat quae con¬
temnit. & in sequentis aeculo ad
ac ternam uita e gloriã ꝑuenit
Lemrergobona fructucentuplo
fecundantur quando cordocile
uistutum sp̃italium perfectione
donatur HAECDICENS
CLAMABAT. QUIHABET
AURESAUDIENDI AUOIAT
uoties hȩcadmonitiuncula
uel in euangelio uel in apocalypsin
iohannis interponitur misticũ ẽt
quoddicitur quaerendumq no¬
bis intentius ostenditur
INTERROGABANTAUTẼ EṼ

Expanded text:
decalogi mandatis conjuncta est, decalogi mandatis conjuncta est, quia in eo et amor Dei, et amor servari proximi jubetur. Amor quippe Dei ad contemplativam, amor vero proximi pertinet ad activam. Denarius autem numerus per semetipsum multiplicatus, in centenarium surgit. Unde recte per centenarium magna perfectio designatur, sicut de illo qui sua pro Domino terrena relinquit, dicitur: Centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . Quia quisquis pro Dei nomine temporalia atque terrena contemnit, et hic perfectionem mentis recipit, ut jam ea non appetat quae contemnit, et in sequenti saeculo ad aeternam vitae gloriam pervenit. Terra ergo bona fructu centuplo fecundatur, quando cor docile virtutum spiritalium perfectione donatur. Haec dicens clamabat: Qui habet aures audiendi, audiat. Quoties haec admonitiuncula, vel in Evangelio , vel in Apocalypsi Joannis interponitur, mysticum esse quod dicitur, quaerendumque a nobis intentius ostenditur. Interrogabant autem eum
Abbreviated transcription (Latin):
Semen quod secusuiã cecidit. du¬
plicilȩ sura disperb &auiantib
scilicet conculcatum. & a uolucrib
raptum. Via estergo corsedulo
malorum cogitationum troensi¬
tu a deritum atq arefactum. Ne
uerbi semen excipere acgermi¬
nare sufficiat Atq ideo quirquid
bonise minis uiciniatalis uiae con¬
tingit. pessimae cogitationis mea¬
tu conculcatum adae monibus
eripitur. Quia uolucres caelisiue
quia caelestis sp̃italis quae sint
natunre. seu quia peraerr uoli¬
tant appellantur. ETALIUO
mitum cor. acnullo uerȩ fidei
uomere penetratum. Hocest
humor adiadicem seminis. quod
iuxta aliam panrbola moleum
allam padas uirginũ nutrien¬
das idestamor & perseuerantia
uistutis. ETALIUO CECI¬
DIIINERRAM BONAM
ETORTUM PECIT FRUC¬
TUM CENTUPLuM
Fructumcentuplum fructũ¬
perfectum dicit: Namdenariis
numerus properfectione semꝑ
accipitur. quia indecemp̃ceptis
legis custodia continetur: Actiua
enim & contem platiua simul in

Expanded text:
Semen quod secus viam cecidit, duSemen quod secus viam cecidit, duplici laesura disperiit, et a viantibus scilicet conculcatum, et a volucribus raptum. Via est ergo cor sedulo malarum cogitationum transitu attritum atque arefactum, ne verbi semen excipere ac germinare sufficiat. Atque ideo quidquid boni seminis vicinia talis viae contingit, pessimae cogitationis meatu conculcatum a daemonibus eripitur, qui volucres coeli, sive quia coelestis spiritalisque sint naturae, seu quia per aera volitant, appellantur. Et aliudmitum cor, ac nullo verae fidei vomere penetratum. Hoc est autem humor ad radicem seminis, quod juxta aliam parabolam oleum ad lampades virginum nutriendas , id est, amor et perseverantia virtutis. Et aliud cecidit in terram bonam, et ortum fecit fructum centuplum. Fructum centuplum, fructuperfectum dicit: nam denarius numerus pro perfectione semper accipitur, quia in decem praeceptis legis custodia continetur. Activa enim et contemplativa vita simul in