comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runt pullũ ligatum ante ianuã foris
inbiuo. Et soluunt eum. Et quidam
de illic stantibꝰ. dicebant illis. Quid
facitis soluentes pullum: Qui dixe¬
runt eis. sicut preceperat illis iħe.
&e dimiserunt eis. Et duxerunt pul¬
lum ad iħm imponentes illi uestim̃¬
ta sua: & sedit suꝑ eum. Multi autẽ
uestimenta sua strauerunt inuia.
Alii autẽ frondes ceclebant de arboribꝰ.
& qui sequebantur: clamabant dicen

Expanded text:
nuam foris in bivio: et solvunt eum. Et quidam de illic stantibus dicebant illis: Quid facitis solventes pullum? Qui dixerunt eis sicut praeceperat illis Jesus, et dimiserunt eis. Et duxerunt pullum ad Jesum: et imponunt illi vestimenta sua, et sedit super eum. Multi autem vestimenta sua straverunt in via: alii autem frondes caedebant de arboribus,  qui
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Et aduocans iterum turbã: dicebat
illis. Audite me om̃s & intelligite. Nichil
est extra hominẽ introiens ineum: quod
possit eum coinquinare. Sed quȩ de homi¬
ne ꝓcedunt: illa sunt quȩ coinquinant
homine. Siquis habet aures audiendi
audiat.
t cum introisset indomũ aturba.
interrogabant eumdiscipuli eius
parabolam. Et ait ilł. Sic & uos in pruden¬
tes estis. Non intelligitis quia om̃e extr̃i¬
secus introiens in hominẽ non potest eũ
cõmunicare: quia non introuit in coreiꝰ.

Expanded text:
tis. Et advocans iterum turbam, dicebat illis: Audite me omnes et intelligite. Nihil est extra hominem introiens in eum, quod possit eum coinquinare. Sed quae de homine procedunt, illa sunt quae communicant hominem. si quis habet aures audiendi, audiat. et cum introisset in domum a turba, interrogabant eum discipuli eius parabolam. et ait illis: sic et uos inprudentes estis ? non intellegitis, quia omne extrinsecus introiens in hominem non potest eum communica
Abbreviated transcription (Latin):
habentes non uidetis: & aures habentes
non auditis. nec recordamuni quando qͥnq
panes fregi inquinq milia. & quot cophi¬
nos fragentorum plenos sustulistis: Dict̃
ei Duodecim. Quando & septem panes
in quatuor milia. quot sportas fragmen¬
torumi s fulistis: Et dicunt ei. Septem. Et
ret. Et apprehensa manu cȩci: eduxit eũ
extra uicũ. Et exspuens inoculos eius
imposits manibꝰ suis interrogauit eũ
si aliquid uideret. Et aspiciens. ait. Yideo
homines uelut arbores ambulantes. De

Expanded text:
tes non videtis? et aures habentes non auditis? Nec recordamini, quando quinque panes fregi in quinque millia: quot cophinos fragmentorum plenos sustulistis? Dicunt ei: Duodecim. Quando et septem panes in quatuor millia; quot sportas fragmentorum tulistis? Et dicunt ei: Septem. Et ret. Et apprehensa manu caeci, eduxit eum extra vicum: et exspuens in oculos ejus, impositis manibus suis, interrogavit eum si quid videret. Et aspiciens, ait: Video homine
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dixit illi. Sine prius saturari filios.
Nonẽnim est bonum sumere pane filioꝵ
& mutere canibus. At illa respondit: &
dicit ei. Utiq dñe. Nam &e catelli sub men¬
sa comedunt: de micis puerorũ. Et ait
illi. Propt̃ hunc sermonẽ uade: exiit
demonium defilia tua. Et cũ abisset do¬
mu suam: inuenit puellã iacentẽ supͣ
lectum. & demoniũ exisse.
t iterum exiens definibꝰ tyri: uenit
ꝑ sẏdonem ad mare galileȩ inter me¬
dios fines decapoleos. Et adducunt ei
surdum & mutũ: & deprecabant᷑ eum

Expanded text:
 dixit: Sine prius saturari filios: non enim est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus. At illa respondet, et dicit ei: Utique, Domine. Nam et catelli sub mensa comedunt de micis puerorum. Et ait illi propter hunc sermonem vade exiit daemonium de filia tua et cum abisset domum suam invenit puellam iacentem supra lectum et daemonium exisse et iterum exiens de finibus Tyri venit per Sidonem ad mare Galilaeae inter medios fines Decapoleos et adducunt ei sur
Abbreviated transcription (Latin):
destructa erat. Quod cũ uidissẽ po¬
sui in corde meo.: & exemplo didici
disciplitiã. Usqueqͦ piger dormis:
usquequo de somno consurges: Parũ¬
inquã dormies: modicũ dormitabis.
pauxsilũ manus conseres ut quiescas:
& ueniet quasi cursor egestas tua.
& mendicitas quasi uir armatus.¬

Expanded text:
estructa erat. Quod cum vidissem, posui in corde meo et exemplo didici disciplinam . Usquequo piger dormis, usquequo de somno non consurgis? Paululum dormies, modicum dormitabis, pauxillum manus conseres ut quiescas, et veniet quasi cursor egestas tua, et mendicitas tua quasi vir armatus
Abbreviated transcription (Latin):
mit butyrũ: & qui uehement̃ emun¬
git elicit sanguinẽ. Et qui ꝓuocat
iras: ꝓducit discordias Uerbaꝰ lamuhe¬
lis regis: uisioqua erudiuit eũ mater
sua. Quid dilecte mi. quid dilecte ute¬
ri mei: quid dilecte uotoꝵ meoꝵ. ẜNe
dederis mulierib substantiã tuã: et
diuitias tuas addelendos reges. Noli
regib o lamuhel. noli regib dare ui
num: quia nullũ secretũ ẽ. ubi regnat
ebrietas: ne forte bibant & obliuucan¬
tur iudiciorũ. & mutent causã filioꝵ
pauꝑis. Date si cerã merentib: & ui¬
nũ his qui amaro sunt animo. Bibans
& obliuiscant᷑ egestatis suȩ: & dolores
non recordent᷑ amplius. Aperi os cuũ
muto.: & causis omiũ filioꝵ qui ꝑtran¬
seunt. Aꝑi os tuũ. decerne quodiustũ
est: & iudica in opem & pauperem.

Expanded text:
ementer emungitur elicit sanguinem et qui provocat iras producit discordias verba Lamuhel regis visio qua erudivit eum mater sua quid dilecte mi quid dilecte uteri mei quid dilecte votorum meorum ne dederis mulieribus substantiam tuam et vias tuas ad delendos reges noli rnum: quia nullum secretum est ubi regnat ebrietas. Ne forte bibant, et obliviscantur judiciorum, et mutent causam filiorum pauperis. Date siceram moerentibus, et vinum his qui amaro sunt animo. Bibant, et obliviscantur egestatis suae, et doloris sui non recordentur amplius. Aperi os tuum muto, et causis omnium filiorum qui pertranseunt: Aperi os tuum, decerne quod justum est, et judica
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad indignandũ facilis est. erit
ad peccata ꝓcliuior. Suꝑbum sequit᷑
humilitas. & humilem sp̃u suscipiẽt
gła. Qui cũ fure participatur odit
animã suã. adiurantẽ audit. et ñ
indicat. Qui timet hominẽ cito corru
Multi requirunt faciem principis.
& adño iudiciũ egredietur singłoꝵ
bhominant᷑ usti uirũ impiũ.
& abhominant᷑ impii eos qui in

Expanded text:
qui ad indignandum facilis est, erit qui ad indignandum facilis est, erit ad peccatum proclivior. Superbum sequitur humilitas: et humilem spiritu suscipiet gloria. Qui cum fure participaanimam suam; adjurantem audit, et non indicat. Qui timet hominem, cito corruMulti requirunt faciem principis, et a Domino judicium egreditur singulorum. Abominantur justi virum impium; et abominantur impii
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens differt & reseruat inpo¬
sterum. Princeps qui libent᷑ audit
uerba mendacia: om̃s ministros habe¬
bit impios. Pauꝑ & creditor obuiaue¬
runt sibi: utriusq illuminator est
dñs. Rex qui uidicat inueritate pau¬
pes. thronus eius in ȩternũ firmabit᷑.
Uirga atq correptio tribuent sapientiã.
puer autẽ qui dimittit᷑ uoluntati suȩ
confundet matr̃e suã. Inmultiplicati¬
one implorũ multiplicabunt᷑ scelera:
& iusti ruinas eorũ uidebunt. Frudi fili¬
um tuũ & refrigerabit te: & dabit deli¬
tias animȩ tuȩ. Cum ꝓpħia defecerit
dissipabitur populus. qui uero custo¬
dit legẽ beatus est. Seruus uerbis
non potest erudiri: quia quod dicis
intelligit & respondere contẽpnit.
Uidisti homine uelocẽ ad loquendũ:
stulticia magis sꝑanda ẽ. qũa illius cor¬
reptio. Qui delicate apuericia nutrit
seruũ suũ: postea illũ sentiet contu¬
macẽ. Uir iracundus ꝓuocat rixas: et

Expanded text:
sapiens differt et reservat in posapiens differt et reservat in posterum princeps qui libenter audit verba mendacii omnes ministros habebit impios pauper et creditor obviam fuerunt sibi utriusque inluminator est Dominus rex qui iudicat in veritate pauperes thronus eius in aeternum firmabitur virga atque correptio tribuet sapientiam puer autem qui dimittitur voluntati suae confundet matrem suam in multiplicatione impiorum multiplicabuntur scelera et iusti ruinas eorum videbunt erudi filium tuum et refrigerabit te et dabit delicias animae tuae cum prophetia defeceridissipabitur populus: qui vero custodit legem, beatus est. Servus verbis non potest erudiri: quia quod dicis, intelligit, et respondere contemnit. Vidisti hominem velocem ad loquendum? stultitia magis speranda est, quam illius correptio. Qui delicate a pueritia nutrit servum suum, postea illum sentiet contumacem. Vir iracundus provocat rixas: et
Abbreviated transcription (Latin):
mines: cum illi perierint multiplica¬
buntur iusti Uir qui corripientẽ du ANd¬
ra ceruice contemnit. repentinus su¬
ꝑueniet interitus: & eũ sanitas non
sequit᷑. In multiplicatione ustoꝵ leta¬
bitur uulgus:. cum impii sumpseria
principatum gemet popłs. Uit qui aa¬
mat sapientiam letificat patrẽ suum.
qui autẽ nutrit scortũ perdet substan¬
tiam. Rex iustus eriget terrã: uir a¬
uarus destruet eam. Homo qui blan¬
dis fictisq sermonib loquit᷑ amico suo.
rete expandit gressib eius. Peccantem
uirum iniquũ. in uoluet laqueus.
& iustus laudabit atq gaudebit. No¬
uit ustus causam pauꝑis. impius
ignorat scientiã. Homines pestilentes
dissipant ciuitatẽ: sapientes uero auer¬
tunt furorem. Uir sapiens si cũ stulto
contenderit: siue irascatur siue ride¬
at. non inueniet requiem. Uiri san¬
guinũ oderunt simplicem: iusti
dut̃ẽ querunt animã eius.
otum sp̃m suũ ꝓfert stultus.

Expanded text:
mines cum illi perierint multiplicamines cum illi perierint multiplicabuntur iusti viro qui corripientem dura cervice contemnit repentinus superveniet interitus et eum sanitas non sequitur in multiplicatione iustorum laetabitur vulgus cum impii sumpserint principatum gemet populus vir qui amat sapientiam laetificat patrem suum qui autem nutrit scorta perdet substantiam rex iustus erigit terram vir avarus destruet eam homo qui blandis fictisque sermonibus loquitur amico suo rete expandit gressibus eius peccantem virum iniquum involvet laqueus et iustus laudabit atque gaudebit novit iustus causam pauperum impius ignorat scientiam homines pestilentes dissipant civitatem sapientes avertunt furorem vir sapiens si cum stulto contenderit sive irascatur sive rideat non inveniet requiem viri sanguinum oderunt simplicem iusti quaerunt animam eius totum spiritum suum profert stultus
Abbreviated transcription (Latin):
ambulat᷑ simplicit̃ saluus erit. qui
ꝑuersis graditur uiis. concidet semel
Qui oꝑatur terrã suã saturabitur pani¬
bus  qui sectatur ocium. replebitur
egestate. Uiri fidelis multũ laudabit᷑:
qui autẽ festinat ditari. non erit in
nocens. Qui cognoscit in uidicio faci¬
em non facit bene iste: & ꝓbucella
panis deserit ueritatem. Uir qui fe¬
stinat ditari. & aliis inuidet. ignorat
quod egestas suꝑueniet ei. Qui corrip̃
hominem. grãm postea inueniet apud
eum: magis quã ille qui ꝑlingue
blandimenta decipit. Qui subt̾rahit
aliquid apatre suo & matre. & dicit
hoc non ẽ. peccatũ: particeps homici¬
dȩ est. Qui se iactat & dilatat: urgia
concitat. quiuͦ sꝑat indño sanabitur.
Qui confidit incorde suo stultꝰ ẽ. qui
autẽ graditur sapient̃ ipse saluabit᷑
Qui dat pauꝑi non indigebit: quides¬
picit deprecantẽ. sustinebit penuriam.
Cũ surrexerint impii abscondent᷑ ho¬

Expanded text:
ambulat simpliciter salvus erit qui ambulat simpliciter salvus erit qui perversis ingreditur viis concidet semel qui operatur terram suam saturabitur panibus qui sectatur otium replebitur egestate vir fidelis multum laudabitur qui autem festinat ditari non ernocens. qui cognoscit in iudicio faciem, non facit bene: iste et pro bucella panis deserit ueritatem. uir, qui festinat ditari et aliis . inuidet, ignorat quod egestas superueniet ei. qui corripit hominem, gratiam ipostea inueniet apud eum magis quam ille qui per linguae blandimenta decipit. qui subtrahit aliquid a patre suo et matre et dicit: hoc non est peccatum, particeps homicidae est. qui se iactat et dilatat, iurgia concitat: qui sperat in domino, sanabitur. qui confidit in corde suo, stultus est: qui autem graditur sapienter, ipse saluabitur. qui dat pauperi non indigebit qui despicit deprecantem sustinebit penuriam cum surrexerint impii abscondentur ho
Abbreviated transcription (Latin):
plicitate sua: quã diues prauis itine¬
fundit patrẽ suum. Qui coaceruat di¬
uicias usuris & fenore lib̾ali: inpau¬
ꝑes congregat eas. Qui declinat au¬
rem suam ne audiat legem: oratio eiꝰ
erit execrabilis.
ui decipit ustos inuia mala. in
interitu suo corruet. & simplices
possidebunt bona eius. Sapiens sibi
uidetur uir diues: pauꝑ autẽ pru¬
dens scrutabitur eum. In exultatione
iustorũ multa gła ẽ. regnantib mi¬
piis ruinȩ hominum. Qui abscondic
scelera sua non dirigetur: qui autẽ
confessus fuerit. & reliquerit ea. mi¬
scdĩam consequetur. Beatus homo
qui semꝑẽ. pauidus: qui uͦ mentis
est durȩ. corruet in malum. Leo rugi¬
ens & ursus esuriens: princeps impiꝰ
suꝑ populum pauꝑem. Uux indigers
prudentia: multos oppͥmet ꝑcalum¬
niam. qui autẽ odit auariciam. longi
fient dies eius. Hominẽ qui calumꝰ¬
niatur animȩ sanguinẽ. siusq ad
lacũ fugerit: nemo sustinet. Qui

Expanded text:
plicitate sua quam diues prauis itineplicitate sua quam diues prauis itinefundit patrem suum. Qui coacervat divitias usuris et fenore, liberali in pauperes congregat eas. Qui declinat aures suas, ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis. Qui decipit justos in via mala, in interitu suo corruet: et simplices possidebunt bona ejus. Sapiens sibi videtur vir dives: pauper autem prudens scrutabitur eum. In exsultatione justorum multa gloria: regnantibus impiis ruinae hominum. Qui abscondit scelera sua, non dirigetur: qui autem confessus fuerit, et reliquerit ea, misericordiam consequetur. Beatus homo, qui semper est pavidus: qui vero mentis est durae, corruet in malum. Leo rugiens et ursus esuriens princeps impius super populum pauperem dux indigens prudentia multos opprimet per calumniam qui autem odit avaritiam longi fient dies eius hominem qui calumniatur animae sanguinem si usque ad lacum fugerit nemo sustentet qui
Abbreviated transcription (Latin):
stultũ in pila quasi tipsanas feriente
de suꝑ pilo: non auferet᷑ ab eo stulticia
eius. Diligent̃ agnosce uultũ peccoris
tui: tuosq greges considera. Non enĩ ha¬
bebis iugiter potestatẽ : sed corona tribu¬
ctur ingeneratione & generationẽ.
perta sunt prata. & apparuerunt
herbe iurentes: & collecta sunt fena
de montib. Agni ad uestimentũ tuũ.
& hedi adagri p̃cium.Sufficiat tibi
lac caprarũ in cibos tuos. & in necessa¬
ria domus tuȩ: & aduictũ ancillis tu-¬
sis fugit impius nemine ꝑsequente.
iustus autẽ quasi leo confideis absq ter¬
rore erit. Propter peccata terrȩ. multi
principes eius: & ꝓpt̾ hominis sapien¬
tiam. & horũ scientiã quȩ dicunt᷑. ui¬
nians pauꝑes : similis ẽ hubri uehe¬
menti inquo paratur fames. Qui dere¬
linquunt legẽ laudant impiũ: qui
custodiunt succenduntur contͣ eum.
Uiri mali non cogitant uidicium: qui
autẽ requirunt dñm. animaduertuns
om̃ia. Melior ẽ. pauꝑ ambulans in sim¬

Expanded text:
stultum in pila quasi tisanas feriente desuper pilo non auferetur ab eo stultitia eius diligenter agnosce vultum pecoris tui tuosque greges considera non enim habebis iugiter potestatem sed corona tribuetur in generatione generationum aperta sunt prata et apparuerunt herbae virentes et collecta sde montibus. Agni ad vestimentum tuum: et hedi agri precium. Sufficiat tibi lac caprarum in cibos tuos: et in necessaria domus tue: et ad victum ancillis tuis. Fugit impius nemine persequente: justus autem quasi leo confidens absque terrore erit. Propter peccata terre: multi principes ejus: et propter hominis sapientiam: et horum scientiam que dicuntur vinians pauperes similis est imbri uehementi, in quo paratur fames, qui derelinquunt legem, laudant impium: qui custodiunt, succenduntur contra eum. uiri mali non cogitant iudicium: qui autem requirunt dominum, animaduertent omnia. melior est pauper ambulans in sim
Abbreviated transcription (Latin):
tiora sapientib. Formice. populus in¬
firmus: qui p̃ꝑat in messe cibũ suũ
Lepusculus płebs inualida: quȩ collo¬
cat inpetra cubile suũ. Regem locu¬
sta non habet: & egreditur uniuersa
ꝑturmas. Stellio manib nititur. &
morat᷑ in edib regũ. Tria sunt quȩ be

Expanded text:
ciora sapientibus: Formice, populus inciora sapientibus: Formice, populus infirmus, qui preparaverit in messe cibum sibi; lepusculus, plebs invalida, que collocat in petra cubile suum; regem locusta non habet et egreditur universa per turmas; stellio manibus utitur et moratur in edibus regum. Formice sunt humile
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõmedat in opes deterra. & pauꝑes
ex hominib. Sanguisuge duȩ sunt
filie: dicentes affer affer. Tria sunt in¬
saturabilia: & quartũ quod nũquã
dicit sufficit. In fernus & os uuluȩ:
& terra quȩ nũquã saturatur aqua.
Ignis uͦ: nũqua dicit sufficit. Oculũ
qui subsannat patrẽ. & despicit par¬
tum matris suȩ : effodiant eũ corui
de torrentibꝰ: & comedant illũ filii
aquile.¬
ria sunt difficilia michi: & quar¬
tum penitus ignoro. Uam aquile
in cęlo. uiã colubri suꝑ petrã : uiam
nauis in medio mari: & uiã uirim
adolescentia. Talis ẽ. & uia mulieris
adulterȩ. quȩ comedit: & tergens os
suũ dicit. Non sum opata malũ. ꝑ
tria mouetur terra: & quartũ non
potest sustinere. ꝑseruũ cũ regnaue¬
rit. ꝑstultũ cũ saturatus fuerit cibo.
ꝑodiosã mulierẽ cũ inmatrimonio
fuerit assumpta: & ꝑancillã cũ heres
fuerit dominȩ suȩ. Quatuor sunt
minima terre: & ipsa sunt sapien¬

Expanded text:
ut comedat inopes de terra, et pauperes ut comedat inopes de terra, et pauperes ex hominibus. Sanguisugae duae sunt, filiae dicentes: Affer, affer. Tria sunt insaturabilia, et quartum, quod numquam, dicit: Sufficit, Infernus, et os vulvae, et terra, quae non satiatur aqua: ignis vero numquam dicit: sufficit. Oculum, qui subsannat patrem, et qui despicit partum matris suae: Effodiant eum corvi de torrentibus, et comedant eum filii aquilTria sunt difficilia mihi, et quartum penitus ignoro: Viam aquilae in coelo, viam colubri super petram, viam navis in medio mari, et viam viri in adolescentia. Talis est et via mulieris adulterae, quae comedit, et tergens os suum dicit: Non sum operata malum. Per tria movetur terra, et quartum non potest sustinere: Per servum cum regnaverit per stultum cum saturatus fuerit cibo per odiosam mulierem cum in matrimonio fuerit adsumpta et per ancillam cum heres fuerit dominae suae quattuor suminima terre et ipsa sunt sapien
Abbreviated transcription (Latin):
noui sc̃oꝵ scientiam. Quis ascendit in
cȩlum. atq desendit: Quis continuit
sp̃m manib suis. Quis colligauit aqͣs
quasi inuestimento. Quis suscitauit
om̃s terminos terrȩ Quod nom̃ eius
est. & quod nom̃ filii eius si nosti:
mĩs sermo dĩ ignitus. clypeus est
sꝑantib inse. Ne addas quicquã
uerbis illiꝰ. & arguaris. inueniarisq
mendax. Puo rogaui tẽ nedeneges mͥ
ante quã moriarꝰ uanitatẽ & uerba
mendacia longe fac ame. Mend icitatẽ
& diuitias ne dederis michi: tribue
tantum uictui meo necessaria: ne for¬
te saturatus. illiciar ad negandũ &
dicam. Quis estdñs: & egestate com¬
pulsus furer. & ꝑiurẽ nom̃ dñi dĩ
mei. Neaccuses seriũi ad dñm suũ: ne
forte maledicat tibi & corruas. Genera
munda uidetur: & tamen non est lota
a sordib siuis. Generatio cuius excelsi
sunt oculi: & palpebre eius inalta sub¬
recꝰte. Generatio quȩ ꝓdentib gladi¬
os habet. & cõmanditꝰ molarib sius.

Expanded text:
cendit in caelum atque descendit quis continuit spiritum manibus suis quis conligavit aquas quasi in vestimento quis suscitavit omnes terminos terrae quod nomen eius et quod nomen filii eius si nosti omnis sermo Dei ignitus clypeus est sperantibus in se ne addas quicquam verbis illius et arguaris inveniarisque mendax duo rogavi te ne deneges mihi antequam morimendacia longe fac a me. mendicitatem et diuitias ne dederis mihi: tribue tantum uictui meo necessaria, ne forte saturatus inliciar ad negandum et dicam: quis est dominus ? et egestate copulaus furer et periurem nomen dei mei. ne accuses seruum ad dominum suum, ne forte maledicat tibi, et corruas Generatimunda videtur, et tamen non est lota a sordibus suis. Generatio, cujus excelsi sunt oculi, et palpebrae ejus in alta surrectae. Generatio, quae pro dentibus gladios habet, et commandit in molaribus suis,
Abbreviated transcription (Latin):
quã amor absconditus. Meliora
sunt uulnera diligentis: qua fraudu¬
lenta odientis oscula. Anima saturata
calcabit fauũ: anima esuriens & amaI¬
rum ꝓdulce sumet. Sicut auis trans¬
migrans de nido suo: sic uir qui re¬
linquit locũ suum. Unguento &e uariis¬
odorib delectat᷑ cor: & bonis amici con¬
siliis anima dulcorat᷑. Amicũ tuũ &
amicũ patris tui ne dimiseris: & domũ
fr̃is tui ne ingrediaris indie afflictionis

Expanded text:
quam amor absconditus meliora quam amor absconditus meliora sunt vulnera diligentis quam fraudulenta odientis oscula anima saturata calcabit favum anima esuriens et amarum pro dulce sumet sicut avis transmigrans de nido suo sic vir qui relinquit locum suum unguento et variisodoribus delectatur cor et bonis amici consiliis anima dulcoratur amicum tuum et amicum patris tui ne dimiseris et domum fratris tui ne ingrediaris in die adfli
Abbreviated transcription (Latin):
carbones ad prunas & ligna adignẽ.
sic homo iracundus suscitat rixas. Uerba
susurronis quasi simplicia. & ipsa ꝑue¬
niunt usq ad intima uentris. Quomͦ si
argento sordido ornare uelis uas fictile:
sic labia tumentia cũ pessimo corde soci
abiis suis intelli ata.¬
gitur inimicus: cũ incorde tractauerit
dolos. Quando sũmiserit uocẽ suã. ne
credideris ei: qm̃ septẽ nequitiȩ sunt
in corde illiꝰ. Quooꝑit odium fraudulen¬
ter. reuelabit᷑ malicia eius inconcilio.
Qui fodit foueã incidit in eam: & qui uol¬
uit lapidẽ reuertet᷑ ad eũ. Lingua fallax
non amat ueritatẽ. & õs lubricũ oꝑatur
ruinas Ne glorieris in crastinũ: ignorãs
quid suꝑ uentura pariat dies. Laudet
tẽ alienuᷤ &e non ostuũ. extraneus ce non
labia tua. Graue ẽ. saxũ & onerosa arena.
sed ira stulti utroq grauior. Ira non ha¬
bet miscdiam: nec erũpens furor. Et
impetũ concitati ferre quis poterit:
elior est manifesta correptio.

Expanded text:
carbones ad prunam et ligna ad ignem carbones ad prunam et ligna ad ignem sic homo iracundus suscitat rixas verba susurronis quasi simplicia et ipsa perveniunt ad intima ventris quomodo si argento sordido ornare velis vas fictile sic labia tumentia cum pessimo corde sociata labiis suis intellegitur inimicus cum in corde tractaverit dolos quando submiserit vocem suam ne credideris ei quoniam septem nequitiae sunt in corde illius qui operit odium fraudulenter revelabitur malitia eius in concilio qui fodit foveam incidet in eam et qui volvit lapidem revertetur ad eum lingua fallax non amat veritatem et os lubricum operatur ruinas ne glorieris in crastinum ignorans quid superventura pariat dies laudet te alienus et non os tuum extraneulabia tua. Grave est saxum, et onerosa arena: sed ira stulti utroque gravior. Ira non habet misericordiam, nec erumpens furor: et impetum concitati ferre quis poterit? Melior est manifesta correptio,
Abbreviated transcription (Latin):
qui tribuit insipiẽti honorẽ. Quomͦ
si spina nascatur in manu temulen¬
ti: sic ꝑabola inore stultoꝵ Iudiciũ
decerminat causas. & qui imponit
stulto silentium. iras mitigat. Sicut
canis qui reuertit᷑ ad uomitũ suũ.
sic imprudens qui iterat stultitiam
suã. Uidisti hominẽ sapientẽ sibiui¬
deri: magis illo spem habebit stultꝰ.
Dicit piger. leo inuia: leena initine¬
ribus. Sic̃ ostiũ uertitur in cardine
suo: ita piger in lectulo suo. Abscon¬
dit piger manꝰ subascellas suas: et
laborat si ad os̃ suũ eas conuerterit.
Sapientior sibi piger uidetur: septẽ
uiris loquentib sententias. Sicut qͥ
app̃hendit aurib canẽ: fic qui tnͣ¬
sit & impaciens cõmiscet᷑ rixe alteriꝰ.
Sicut noxuiꝰ ẽ. qui mittit lanceas. &
sagitas in morte: sic uir qui fraudu¬
lent̃ nocet amico suo. Et cũ fuerit dep̃¬
hensus: dicet ludens feci. Cũ defeceriq̃
ligna extinguet᷑ ignis: & susurrone
subtracto. iuirgia conquiescunt. Sicut

Expanded text:
nsipienti honorem quomodo si spina nascatur in manu temulenti sic parabola in ore stultorum iudicium determinat causas et qui inponit stulto silentium iras mitigat sicut canis qui revertitur ad vomitum suum sic inprudens qui iterat stultitiam suam vidisti hominem sapientem sibi videri magis illo spem habebit stultus dicit piger leaena in via leo in itineribus sicut ostium vertitur in cardine suo ita piger in lectulo suo abscondit piger manus sub ascellas suas et laborat si ad os suum eas converterit sapientior sibi piger videtur septem viris loquentibus sententias sicut qui adprehendit auribus canem sic qui transit et inpatiens commiscetur rixae alterius sicut noxius est qui mittit lanceas et sagittas et mortem sic vir qui fraudulenter nocet amico suo et cum fuerit deprehensus dicit ludens feci cum defecerint ligna extinguetur ignis et susurrone subtracto iurgia conquiescunt sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uoce grandi. de nocte consurgens: ma¬
ledicenti similis est. Tecta ꝑstillantia
in die frigoris: & litigiosa mulier cõpa¬
rant᷑. Quiꝰ retinet eam quasi qui uentũ
teneat: & oleum dexterȩ suȩ uocabit.
ferrũ ferro acuit᷑. & homo exacuet faci¬
em amici sui. Qui seruat ficũ. comedet
fructus eius: & qui custos ẽ. dñi sui glo¬
rificabitur. Quomͦ in aquis splendent

Expanded text:
maledicenti similis erit tecta perstillantia in die frigoris et litigiosa mulier conparantur qui retinet eam quasi qui ventum teneat et oleum dexterae suae vocabit ferrum ferro acuitur et homo exacuit faciem amici sui qui servat ficum comedet fructus eius et qui custos est domini sui glorificabitur quomodo in aquis resple
Abbreviated transcription (Latin):
in uestigare sermonẽ. Cȩlum sursũ
& terra deorsum: & corregũ in scruta¬
bile. Aufer rubiginẽ de argento: et
egredietur uas purissimũ. Aufer im¬
pietatẽ de uultu regis. & firmabitur
iusticia thronus eius. Neglorios appa¬
reas corã rege. & in loco magnoꝵ ne ste¬
teris. Melius ẽ. enĩ ut dicatur tibi as¬
cende huc: qua ut humilieris corã pͥn¬
cipe. Quȩ uiderunt ocłi tui ne ꝓferas
in iirgio cito: ne postea emendare ñ
possis. cum de honestaueris anicũ tuũ.
Causã tuã tracta cum amicotuo. &e secre¬
tum extraneo ne reueles: ne forte insul¬
tet tibi cũ audierit. & exꝓbrare ñ cesset.

Expanded text:
estigare sermonem. Coelum sursum, et terra deorsum, et cor regum inscrutabile. Aufer rubiginem de argento, et egredietur vas purissimum. Aufer impietatem de vultu regis, et firmabitur justitia thronus ejus. Ne gloriosus appareas coram rege, et in loco magnorum ne steteris. Melius est enim ut dicatur tibi: Ascende huc: quam ut humilieris coram principe. Quae viderunt oculi tui, ne proferas in jurgio cito: ne postea emendarpostis, cum dehonestaveris amicum tuum. Causam tuam tracta cum amico tuo; et secretum extraneo non reveles; ne forte insultet tibi cum audierit, et exprobrare non cesset.
Abbreviated transcription (Latin):
comede quod sufficit tibi: ne forte sa¬
ciatus euomas illud.
ubtrahe pedẽ tuũ de domo ꝓxi¬
mi tui: ne forte saciatus oderit te.
laculũ & gladius & sagita acuta: hõ
qui loquitur contra ꝓximũ suũ testi¬
monium falsum. Dens putridus &
pes lapsus: qui sꝑat suꝑ infideli in
die angustie:. & anittit palliũ indie
frigoris. Acetũ innitro: & qui cantat
carmina cordi pessimo. Sic̃ tinea uesti¬
mento: & uermis ligno. ita tristicia
uiri nocet cordi. Si elurierit inimicus
tuus ciba illũ: si sicierit daei aquã
bibere. Prunas enĩ congregabis suꝑ
caput eius: & dñs reddet eiꝰ. Uentus a¬
quilo dissiꝑat pluuias. & facies tristis
lingam detrahentẽ. Melius ẽ. sedere
inangulo domatis. qua cũ muliere
litigiosa indomo cõmuni. aqua frigi¬
da animȩ sicienti: & nuntius bonus
de terra longinqua. Fons turbatꝰ pede.
& uena corrupta: iustus cadens corã im¬
est ei bonũ: sic qui scrutator ẽ. maiesta¬
tis opprimet᷑ agła. Sicut urbs patens

Expanded text:
sufficit tibi ne forte saturatus evomas illud subtrahe pedem tuum de domo proximi tui nequando satiatus oderit te iaculum et gladius et sagitta acuta homo qui loquitur contra proximum suum testimonium falsum dens putridus et pes lapsus qui sperat super infideli in die angustiae et amittit pallium in die frigoris acetum in nitro et qui cancarmina cordi pessimo. Sicut tinea vestimento, et vermis ligno: ita tristitia viri nocet cordi. Si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitit, da ei aquam bibere: prunas enim congregabis super caput ejus, et Dominus reddet tibi. Ventus aquilo dissipat pluvias, et facies tristilinguam detrahentem. Melius est sedere in angulo domatis, quam cum muliere litigiosa, et in domo communi. Aqua frigida animae sitienti, et nuntius bonus de terra longinqua. Fons turbatus pede, et vena corrupta, justus cadens coram imest ei bonum: sic qui scrutator est majestatis, opprimetur a gloria. Sicut urbs patens
Abbreviated transcription (Latin):
eris & queras impiet̾atẽ in domo iu¬
sti. neq uastes requiem eius.
epties enĩ cadet iustꝰ & resurget:
impii autẽ corruent in malum.
Cum ceciderit inimicus tuus ne gau¬
deas: & inruina eius ne exulcet cor tu¬
um. ne forte uideat dñs & displiceat
ei. & auferat ab eo irã suã. Ne conten¬
das cũ pessimis. nec emuleris impios.
qm̃ non habent futuroꝵ sp̃e mali.
& lucerna impioꝵ extinguetur. Time
dñm fili mĩ & regem: & cũ detracꝰto¬
rib non cõmiscearis: qm̃ repente con¬
surget ꝑditio eoꝵ. Et runã utriuisq
quis nouit: Hȩc quoq sapientib.
Cognoscere ꝑsona iniudicio: non est
bonũ. Qui dicunt impio iustus es.
maledicent ei popłi. & de testabunt᷑
eos trib. Qui arguunt laudabuntur.
& suꝑtpsos ueniet benedictio. Labia
deosculabitur. qui recta uerba res¬
edifices domũ tuã. Ne sis testis fru¬
stra contra ꝓximũ tuũ: nec lactes
queque labiis tius. Nedicas qͦmͦ
fecit michi. sic faciam ei: reddam

Expanded text:
eris et quaeras impietatem in domo iusti neque vastes requiem eius septies enim cadet iustus et resurget impii autem corruent in malum cum ceciderit inimicus tuus ne gaudeas et in ruina eius ne exultet cor tuum ne forte videat Dominus et displiceat ei et auferat ab eo iram suam ne contendas cum pessimis nec aemuleris impios quoniam non habent futurorum spem mali et lucerna impiorum extinguetur time Dominum fili mi et regem et cum detractoribus non commiscearis quoniam repente consurget perditio eorum equis nouit? haec quoque sapientibus: cognoscere personam in iudicio non est bonum. qui dicit impio: iustus es, maledicent ei populi, et detestabuntur eum tribus. qui arguunt, laudabuntur, et super. ipsos ueniet benedictio. labia deosculabitur qui recta uerba resaedifices domum tuam ne sis testis frustra contra proximum tuum nec lactes quemquam labiis tuis ne dicas quomodo fecit mihi sic faciam ei reddam
Abbreviated transcription (Latin):
in medio mari: & quasi sopitus gub¬
nator amisso clauo. & dices. Uerbera¬
uerunt me sed non dolui: traxerunt
me & ego non sensi. Quando uigilabo.
quia rapinas meditatur metis eorũ:
& fraudes labia eorũ locunt᷑. Sapientia
edificabitur domus. & prudentia ro¬
borabitur. In doctrina replebuntur
cellaria: uniuersa substantia p̃ciosa &
pulcherrima. Uir sapiens & fortis est:
& uir doccus robustus & ualidus: qr
cũ dispositione initur bellũ: & erit
salus ubi multa consilia sunt. Excelsa
stulto sapientia. inporta non aꝑiet
os suũ. Qui cogitat mala facere: stultꝰ
uocabitur. Cogitatio stulti peccatũ ẽ.
& abhominatio hominũ detractor.
Si desꝑaueris lassus in die angustiȩ.
imminuet᷑ fortitudo tua.
rue eos qui ducunt᷑ ad mortẽ: et
qui trahunt᷑ ad interitũ lib̾are
ne cesses. Si dixeris uires ñ suppetunt.
qui inspector ẽ cordis ipse in tellig̃.
& seruatorẽ animȩ tuȩ nichil fallit.

Expanded text:
in medio mari, et quasi sopitus gubin medio mari, et quasi sopitus gubernator, amisso clavo: Et dices: Verberaverunt me, sed non dolui: traxerunt me, et ego non sensi: quando evigilabo,Quia rapinas meditatur mens eorum, et fraudes labia eorum loquuntur. Sapientia aedificabitur domus, et prudentia roborabitur. In doctrina replebuntur cellaria, universa substantia pretiosa et pulcherrima. Vir sapiens, fortis est: et vir doctus, robustus et validus. Quia cum dispositione initur bellum: et erit salus ubi multa consilia sunt. Excelsa stulto sapientia, in porta non aperiet os suum. Qui cogitat mala facere, stultus vocabitur. Cogitatio stulti peccatum est: et abominatio hominum detractor. Si desperaveris lassus in die angustiae: imminuetur fortitudo tua. Erue eos, qui ducuntur ad mortem: et qui trahuntur ad interitum liberare ne cesses. Si dixeris: Vires non suppetunt: qui inspector est cordis, ipse intelligit. Et servatorem animae tuae nihil fallit,
Abbreviated transcription (Latin):
sument᷑: & uestiet᷑ pannis dormitatio.
Audi patrẽ tuũ qui genuit te: & ne
contempnas cum senuerit mat̾ tua.
Ueritatem eme: & noli uendere sapi¬
entiam & doctrinã & intelligentiam.
Exultat gaudio pater iusti: qui sapi¬
entẽ genuit letabitur in eo. Gaudeat
pater tiuis & mat̾ tua. & exultet quȩ
genuit tẽ. Prebe fili mi cortuũ michi.
& ocłi tui uias meas custodiant. Fouea
enĩ ꝑfunda ẽ. meretrix: & puteus an¬
gustus aliena. Insidiatur inuia qͣsi
latro: & quos in cautos uiderit inter¬
ficiet. Cui ue cuius patriuẽ. cui rixȩ:
cui foueȩ: cui sine causa uulnera: cui
sub fusio oculoꝵ. Nonne his qui mo¬
rantur inuino. & student calicib e¬
potandis : Ne intuearis uinũ qnͣdo
flauescit: cum splenduerit inuitro
color eius. Ingreditur blande. sed in
nouissimo mordebit ut coluber: & si¬
cut regulus uenena diffundet. Oculi
tui uidebunt extraneas. & cortuũ lo¬
quetur ꝑuersa. & eris sicut dormiens

Expanded text:
sumentur et vestietur pannis dormitatio sumentur et vestietur pannis dormitatio audi patrem tuum qui genuit te et ne contemnas cum senuerit mater tua veritatem eme et noli vendere sapientiam et doctrinam et intellegentiam exultat gaudio pater iusti qui sapientem genuit laetabitur in eo gaudeat pater tuus et mater tua et exultet quae genuit te praebe fili mi cor tuum mihi et oculi tui vias meas custa est meretrix, et puteus angustus, aliena. Insidiatur in via quasi latro, et quos incautos viderit, interficiet, Cui vae? cujus patri vae? cui rixae? cui foveae? cui sine causa vulnera? cui suffusio oculorum? Nonne his qui commorantur in vino, et student calicibus epotandis? Ne intuearis vinum quando flavescit, cum splenduerit in vitro color ejus. Ingreditur blande, sed in novissimo mordebit ut coluber, et sicut regulus venena diffundet. Oculi tui videbunt extraneas, et cor tuum loquetur perversa. Et eris sicut dormiens
Abbreviated transcription (Latin):
chros sermones tuos. Inaurib in sipi¬
entium ne loquaris: quia despicien
doctrinã eloquii tui. Ne attingas
terminos paruulor: &agr̃u pupilloꝵ
ne introeas. Propinquus enĩ eoꝵ fortis
est: & ipse iudicabit contra tẽ causã
illoꝵ Ingrediatur ad doctrinã cortuũ.:¬
& aures tuę ad uerba scientiȩ. Noli
subtrahere a puero disciplinã: si enĩ
ꝑcusseris eũ uirga non morietur. Tu
uirga ꝑcutis eum: & animã eius de
inferno liberabis.
ili mi si sapiens fuerit animꝰ tuus.
gaudebit tecũ cor meũ: & exulta¬
bunt renes mei cũ locuta fuerint rec¬
tum labia tua. Non emulet᷑ cortuum
peccatores sed intimore dñi esto tota
die: quia habebit spem innouissimo
& prestolatio tua non auferetur. Audi
fili mĩ & esto sapiens: & dirige inuia
animũ tuũ. Noli eẽ inconuiuiis po¬
tatorũ. nec in cõmessationib eorũ qui
carnes ad uescendũ conferunt: quia
uacantes potib & dantes simbola con¬

Expanded text:
chros sermones tuos in auribus insipichros sermones tuos in auribus insipientium ne loquaris quia despicient doctrinam eloquii tui ne adtingas terminos parvulorum et agrum pupillorum ne introeas propinquus enim eorum Fortis est et ipse iudicabit contra te causam illorum ingrediatur ad doctrinam cor tuum et aursubtrahere a puero disciplinam: si enim percusseris eum virga: non morietur. Tu virga percuties eum: et animam ejus de inferno liberabis.ili mi si sapiens fuerit animus tuus gaudebit tecum cor meum et exultabunt renes mei cum locuta fuerint rectum labia tua non aemuletur cor tuum peccatores sed in timore Domini esto tota die quia habebis spem in novissimo et praestolatio tua non auferetur audi fili mi et esto sapiens et dirige in via animum tuum noli esse in conviviis potatorum nec in comesationibus eorum qui carnes ad vescendum conferunt quia vacantes potibus et dantes symbola con
Abbreviated transcription (Latin):
sumas scandalũ animȩ tuȩ. Noli
ẽẽ cũhis qui defigunt inanus suas.
& qui uades se offerunt ꝓdebitis. Si
enĩ non habes unde restituas. quid
cause est ut tollas oꝑimentũ decu¬
bili tuo. Ne trangrediaris terminos
antiquos: quos posuerunt patres tui.
Uidisti uirũ uelocẽsnoꝑe suo: corã regib sta¬
bit: nec erit ante̾ ignobiles. Quando
sederis ut comedas cũ principe: dili¬
gent̃ attende quȩ posita sunt ante
faciem tuã: & statue cultrũ ingut¬
ture tuo: si tam̃ habes in potestate ani¬
mã cuã. Nedesideres decibis eius in
quo ẽ panis mendacii. Noli laborare
ut diteris: sed prudentiȩ tuȩ pone
mod ũ. Ne erigas oculos tuos ad opes
quas habere non potes.: quia facient
sibi pennas quasi aquile & uolabuis
incelũ. Ne comedas cũ homine in ui¬
do : & ne desideres cibos eius: q̃m in
similitudine arioli & coniectoris esti¬
mat quod ignorat. Comede & bibe di¬
cet tibi: & mens eius non ẽ tecũ. Cibos
quos comederas euoines: & ꝑdes pul¬

Expanded text:
 noli esse cum his qui defigunt manus suas t qui vades se offerunt pro debitis si enim non habes unde restituas quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo ne transgrediaris terminos antiquos quos posuerunt patres tui vidisti virum velocem in opere suo coram regibus stabit nec erit ante ignobiles quando sederis ut comedas cum principe diligenter adtende quae posita sunt ante faciem tuam et statue cultrum in gutture tuo si tamen habes in potestate animam tuam ne desideres de cibis eius in quo est panis mendacii noli laborare ut diteris sed prudentiae tuae pone modum ne erigas oculos tuos ad opes quas habere non potes quia facient sibi pinnas quasi aquilae et avolabunt in caelum ne comedas cum homine invido et ne desideres cibos eius quoniam in similitudinem arioli et coniectoris aestimat quod ignorat comede et bibe dicet tibi et mens eius non est tecum cibos quos comederas evomes et perdes pul
Abbreviated transcription (Latin):
qui ambulat insimplicitate sua: beatos
post sẽ filios derelinquet. Rex qui sedet
in solio uidicii: dissipat om̃e malũ in¬
tiutu suo.
uis potest dicere mundũ ẽ cor meũ.
purus sum apeccato: Pondus et
pondus. mensura & mensura: utrũq
ab hominabile ẽ. apud dm̃. Ex studus
suis intelligitur puer: si munda et
recta sint oꝑa eius. Aurẽ audientẽ et
ocłm uidentẽ: dñs fecit utrũq. Noli di¬
ligere somnũ. ne tẽ egestas opprimat:
aꝑi oculos tuos & saturare panib. Malũ
est. malũ est dicit om̃is emptor: & cum
recesserit tunc gloriabitur. Aurũ & mul¬
titudo gemmarũ. & uas p̃ciosũ: labia
scientie. Tolle uestimentum eius qui fi¬
de iussor extitit alieni: & ꝓextraneis au¬
fer pignus abeo.Suauis ẽ homini pa¬
nis mendacii: & postea implebit᷑ õs
eius calculo. Cogitationes consiliis ro¬
borabunt᷑. & gubnaculis tractanda
sunt bella. Ei qui reuelat misteria. et
ambulat fraudulent̃. & dilatat labia

Expanded text:
qui ambulat in simplicitate sua beatos qui ambulat in simplicitate sua beatos post se filios derelinquet rex qui sedet in solio iudicii dissipat omne malum intuitu suo quis potest dicere mundum est cor meum purus sum a peccato pondus et pondus mensura et mensura utrumque abominabile est apud Deum ex studiis suis intellegitur puer si munda et si recta sint opera eius aurem audientem et oculum videntem Dominus fecit utrumque noli diligere somnum ne te egestas opprimat aperi oculos tuos et saturare panibus malum est malum est dicit omnis emptor et cum recesserit tunc gloriabitur est aurum et multitudo gemmarum vas autem pretiosum labia scientiae tolle vestimentum eius qui fideiussor extitit alieni et pro extraneis aufer pignus ab eo suavis est homini panis mendacii et postea implebitur os eius calculo cogitationes consiliis roborantur et gubernaculis tractanda sunt bella ei qui revelat mysteria et ambulat fraudulenter et dilatat labia
Abbreviated transcription (Latin):
mi. Abscondit piger manũ suã sub ascella.
nec ados suũ applicat eam. Pestilente fla¬
gellato. stultus sapientior erit: si autẽ
corripueris sapientẽ. intelliget discipli¬
nã. Qui affligit patre & fugit matrem.
ignominiosus erit & infelix. Non cesses
fili audire doctrinã: nec ignores sermo¬
nes scientie. Cestis iniquus deridet uidi¬
cium: & os impior dẽuorat iniquitatẽ.
Parata sunt derisorib iudicia: & mallei
uinũ. & tumultuosa ebrietas: quicũq
his delectatur non erit sapiens. Sicut
rugitus leonis: ita & terror regis. Qui
ꝓuocat eum: peccat inanimã suã. Ho¬
nor ẽ. homini qui seꝑat se a contentio¬
nibus. om̃s autẽ stulti miscent᷑ contume¬
liis. Propt̃ frigus piger arare noluit.
mendicabit ergo estate & non dabitur
ei. Sicut aqua ꝓfunda. sic consiliũ in
corde uiri. sed homo sapiens exhauriet
illud. Multi homines miscđes uocant᷑.
uirũ autẽ fidelem quis inueniet: Iustꝰ

Expanded text:
ub ascella, ub ascella, nec ad os suum applicat eam. Pestilente flagellato, stultus sapientior erit: si autem corripueris sapientem, intelliget disciplinam. Qui affligit patrem, et fugat matrem, ignominiosus est et infelix. Non cesses, fili, audire doctrinam, nec ignores sermones scientiae. Testis iniquus deridet judicium: et os impiorum devorat iniquitatem. Parata sunt vinum, et tumultuosa ebrietas. quicumque his delectatur, non erit sapiens. Sicut rugitus leonis, ita terror regis: qui provocat eum, peccat in animam suam. Honor est homini qui separat se a contentionibus omnes autem stulti miscentur contumeliis propter frigus piger arare noluit mendicabit ergo aestate et non dabitur ei sicut aqua profunda sic consilium in corde viri sed homo sapiens exhauriet illud multi homines misericordes vocantur virum autem fidelem quis inveniet iustus
Abbreviated transcription (Latin):
fremitus leonis. ita & regis ira: & sicut
ros suꝑherbã. ita & hilaritas eius. Dolor
patris filius stultus: & tecta iugit̃ ꝑstil¬
lantia litigiosa mulier: Domus &diui¬
ciȩ dantur a parentibus. a dño autẽ
propriȩ uxor prudens. Pigredo in mittit
saporem: & anima dissoluta esuriet.
Qui custodit mandatũ custodit animã
suã. qui autẽ negligit uias suas mortifi
eneratur dño qui
miseretur pauꝑi: & uicissitudiñe
suã reddet ei. Erudi filiũ tuũ ne desꝑes.
ad interfectionẽ autẽ eius ne ponas ani¬
m̃a tuam. Qui impatiens est sustinebit
dãpnũ: & cũ rapuerit aliud apponet.
Audi consiliũ & suscipe disciplinã: ut
sis sapiens innouissimis tuis. Multe co¬
gitationes in corde uini: uoluntas aut̃ẽ
dñi ꝑmanebit. Homo indigens miseri¬
cors est: & melior est pauꝑ quã uir men¬
dax. Timor dñi ad uitã.: & inplenitudi¬
ne cõmorabitur absq uisitatione pessi

Expanded text:
fremitus leonis ita et regis ira et sicut fremitus leonis ita et regis ira et sicut ros super herbam ita hilaritas eius dolor patris filius stultus et tecta iugiter perstillantia litigiosa mulier domus et divitiae dantur a patribus a Domino autem proprie uxor prudens pigredo inmittit soporem et anima dissoluta esuriet qui custodit mandatum custodit animam suam qui autem neglegit vias suas mortifieneratur Domino miseretur pauperis: et vicissitudinem suam reddet ei: Erudi filium tuum, ne desperes: ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam. Qui impatiens est, sustinebit damnum: et cum rapuerit, aliud apponet. Audi consilium, et suscipe disciplinam, ut sis sapiens in novissimis tuis. Multae cogitationes in corde viri: voluntas autem Domini permanebit. Homo indigens misericors est: et melior est pauper, quam vir mendax. Timor Domini ad vitam: et in plenitudine commorabitur, absque visitatione pessi
Abbreviated transcription (Latin):
cabilis adsocietatẽ: magis amicus erit¬
X quã fr̃ ¶Melior est pauꝑ qui ambulat
in simplicitate sua: qua diues torquens
labia insipiens. Ubi non ẽ scientia anunȩ
non ẽ. bonũ. & qui festinus est pedibus
offendit. Stultitia hominis supplantat
gressus eius. & contra dm̃ feruet anamo
suo. Diuitiȩ addunt amicos plurimos.
a pauꝑe autẽ & his quos habuit seꝑant᷑
Cestis falsus non erit impunitus: & qui
mendatia loquit᷑ non effugiet. Multi
colunt ꝑsonã potentis: & amici sunt
dona tribuentis. Fr̃s hominis pauꝑis
oderunt eum: in suꝑ & ãmici ꝓcul re¬
cesserunt abeõ. Qui tantũ uerba secta¬
tur nichil habebit. qui autẽ possessor
est mentis diligit animã suã. & custos
prudentiȩ inueniet bona. Testis falsus
non erit impunitus: & qui loquitur
mendacia ꝑibit. Nondecent stultũ de¬
liciȩ: nec seruũi dominari principib.
Doctrina uiri ꝑpacientiam noscitur:
& gloria eius est iniqua p̃tergredi. Sicut

Expanded text:
tatem magis amicus erit quam frater. Melior est pauper, qui ambulat in simplicitate sua, quam torquens labia insipiens. ubi non est scientia animae, non est bonum, et qui festinus est, pedibus offendit. stultitia hominis supplantat gressus eius, et contra deum feruet animo suo. diuitiae addunt amicos plurimos: a paupere autem et hi quos habuit separantur. testis falsus non erit inpunitmendacia loquitur, non effugiet. Multi colunt personam potentis, et amici sunt dona tribuentis. Fratres hominis pauperis oderunt eum: insuper et amici procul recesserunt ab eo. Qui tantum verba sectatur, nihil habebit: qui autem possessor est mentis, diligit animam suam, et custos prudentiae inveniet bona. Testis falsus non erit inpunitus et qui loquitur mendacia peribit non decent stultum deliciae nec servum dominari principibus doctrina viri per patientiam noscitur et gloria eius est iniqua praetergredi sicut
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ habebit amicum regẽ. Ocłi d̾ni
custodiunt scientiã: & supplan¬
tantur uerba iniqui. Dicit piger. leo
est foris: in medio platearũ occiden¬
dus sũ. fõuea ꝓfunda os aliene: cui
iratus ẽ dñs incidet in eam. Stultitia
colligata ẽ. in corde pueri: & uirga
disciplinȩ fugabit eam. Qui calumiu¬
atur pauꝑemꝰ ut augeat diuicias
suas: dabit ipseditiori & egebit. fili¬
ri inclina aurẽ tuã. & audi uerba sa¬
pientium: appone autẽ cor ad doccti¬
nã meã. Quȩ pulchra erit tibi cũ ser
cia tua. unde & ostendi eã tibi hodie.
Ecce descripsi eam tibi tripliciter in
cogitationib & scientia: ut ostenderẽ
tibi firmitatem & eloquia ueritatis.
respondere exhis ił qͥ miserunt tẽ.
Non facies uiolentiam pauꝑi quia
pauꝑ est: neq conteras egenũ in por¬

Expanded text:
orum habebit amicum regem. Oculi Domini custodiunt scientiam: et supplantantur verba iniqui. Dicit piger: Leo est foris, in medio platearum occidendus sum. Fovea profunda os alienae: cui iratus est Dominus, incidet in eam. Stultitia colligata est in corde pueri, et virga disciplinae fugabit eam. Qui calumniatur pauperem, ut augeat divitias suas, dabit ipse ditiori, et egebit. Inclina aurem tuam, et audi verba sapientium: appone autem cor ad doctrinam meam. Quae pulchra erit tibi, cum sercia tua, unde et ostendi eam tibi hodie. Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogitationibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitatem, et eloquia veritatis, respondere ex his, illis qui miserunt te. Non facias violentiam pauperi, quia pau per est: neque conteras egenum in por
Abbreviated transcription (Latin):
bhominatio est¬
apud dñm pondus & pondus: state¬
ra dolosa non est bona. Adño dirigun¬
tur gressus uiri. Quis aute hominum
intelligere potest uiã suã: Ruina ẽ.
homini deuorare scõs. & post uota tra¬
ctare. Dissipat impios rex sapiens: & cur

Expanded text:
bominatio esapud Deum pondus et pondus statera dolosa non est bona a Domino diriguntur gressus viri quis autem hominum intellegere potest viam suam ruina est hominis devorare sanctos et post vota tractare d
Abbreviated transcription (Latin):
& pauꝑ obiiauerunt sibi: utriuisq
oꝑator est dñs. Callidus uidet malũ
& abscondit se: innocens ꝑtransiit
et afflictus est damno. finis molestiȩ
Arma & gladii inuia ꝑuersi: custos
autẽ animȩ suȩ longe recedit ab eis.
łuerbium ẽ. Ad olescens iuxta uiã
suã: etiã cum senuerit ñ recedet ab

Expanded text:
 pauper obviaverunt sibi: utriusque operator est Dominus. Callidus vidit malum, et abscondit se: innocens pertransiit, et afflictus est damno. Finis modestiae Arma et gladii in via perversi: custos autem animae suae longe recedit ab eis. Proverbium est: Adolescens juxta viam suam, etiam cum senueri