comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te o anastasio prb̃o deisauria. post multa. fr̃i nr̃o eyriaco cons-¬
tantinopolitanȩ ciuitatis antistiti. qui nuꝑ in ioħis reueren¬
tissimi epi loco ordinatus ẽ: nra uolumꝰ scripta transmittere:
S quia ñ ẽ consuetudo. ut priusquã ad nos eius synodica defe¬
ratur. ei scribere debeamꝰ: id circo nunc distulimꝰ. pꝰtea aut̃ in
dicabimꝰ. Quam uidelicet consuetudinẽ siẽ nr̃i quoq qͥ ante
bienniũ ab adriano liberalissimo papa in scã octaua sẏno¬
do p̃fuere testantur. ita orientales p̃cipue retinent. usq ac-¬
tenꝰ sedes: ut insuis dypticis nulliꝰ pontificis nom̃ describant:

Expanded text:
tem Athanasio, presbytero de Isauria, post multa: « Fratri nostro Cyriaco, Constantinopolitanae civitatis antistiti, qui nuper in Joannis reverendissimi episcopi loco ordinatus est, nostra voluimus scripta transmittere; sed quia non est consuetudo ut prius quam ad nos ejus synodica deferatur ei scribere debeamus, idcirco nunc distulimus, postea autem 138 indicabimus. » Quam videlicet consuetudinem, sicut nostri quoque qui ante biennium ab Hadriano liberalissimo papa in sancta octava synodo praefuere testantur, ita Orientales praecipue retinent usque hactenus sedes, ut in suis dyptichis nullius pontificis nomen scribant
Abbreviated transcription (Latin):
ceo gracioso num̃tano ep̃o. curã gubernationẽq scĩ anthe
ẽ cuiqu̾a habitandi licentia. idõ hac te auctoritate terraci¬
nensis ȩccłȩ cardinalem constituimꝰ sacerdotẽ. Et post pau-¬
ca. Illud quoq fr̃nitatẽ tuã scire necesse ẽ. qm̃ sic te p̃dictȩ
terracinensis ȩccłȩ cardinalem eẽ consticiumꝰ sacerdotẽ: ut et
fundensis ȩccłȩ pontifex eẽ ñ desinas: nec curam gubernatio¬
nemq eius pretertas:

Expanded text:
em Gratioso Numentano episcopo curam gubernationemque sancti Anthemest cuiquam habitandi licentia: ideo hac te auctoritate nostra Terracinensis ecclesiae cardinalem constituimus sacerdotem. » Et post pauca: « Illud quoque fraternitatem tuam scire necesse est, quoniam sic te praedictae Terracinensis Ecclesiae cardinalem esse constituimus sacerdotem, ut et Fundensis Ecclesiae pontifex esse non desinas, nec curam gubernationemque ejus praetereas,
Abbreviated transcription (Latin):
ut uoluit magna miracła ostendit. Unde necesse ẽ. ut de eodẽ
dono celesti et timendo gaudeas: & gaudendo ꝑtimescas. Gau¬
deas uidelicet: quia angłoꝵ animȩ ꝑ exteriora miracła ad in-¬
terioram grãm ꝑ trahuntur. Pertimescas uͦ: ne inter signa quȩ
fiunt. infirmꝰ animꝰ in sui p̃sũptione se eleuet. ut unde foras
ꝑhonorẽ tollitur: inde ꝑ inanem głam cadat intus. et cetera.¬

Expanded text:
am eligi voluit, magna miracula ostendit. Unde necesse est ut de eodem am eligi voluit, magna miracula ostendit. Unde necesse est ut de eodem dono coelesti, et timendo gaudeas, et gaudendo pertimescas: gaudeas videlicet, quia Anglorum animae per exteriora miracula ad interiorem gratiam pertrahuntur; pertimescas vero, ne inter signa quae fiunt infirmus animus in sui praesumptione se elevet, ut unde foras per honorem tollitur, inde per inanem gloriam intus ca
Abbreviated transcription (Latin):
de doctrina suȩ ȩccłȩ: conuersione hereticoꝵ. concordiaq
fideliũ plausibilia referenti: gregorius itaq rescripsit. Qm̃ in
cem reddo: quia dũ gens angłoꝵ inmundi angulo posita.
incultu lignoꝵ ac lapidũ ꝑfida. nc̃ usq remaneret. ex ur̃ȩ mͥ
orationis ad iutorio placuit. ut ad eandem. monasterii mei
ad p̃dictam gentẽ infinẽ mundi ꝑductus ẽ. Et iam nc̃ de eiꝰ
salute. et oꝑe. ad nos scripta ꝑuenerunt: quia tantis miracłis
uł ipse uł hi qui cũ eo transmissi sunt ingente eadem
choruscant: ut apłoꝵ uirtutes. insignis quȩ exhibent.
imitari uideant᷑. In sollempnitate aut̃ dñicȩ natiuitatis. quȩ
prima inditione transacta ẽ. plusquã decẽ milia angli. ab eodẽ
nunciati sunt fre et coepõ nr̃o baptizati. Quod idcirco nar¬
raui: ut cognoscatis quid in alexandrino popło loquendo.
et quid in mundi finib agitis orando. Ur̃ẽ aut̃ orationes st̃
in eo loco ubi nonestis: quarũ oꝑationes scȩ̃ monstrantur in eo

Expanded text:
de doctrina suae Ecclesiae, conversione haereticorum, concordiaque fidelium plausibilia referenti, Gregorius ita rescripsit: « Quoniam in cem reddo, quia dum gens Anglorum, in mundi angulo posita, in cultu lignorum ac lapidum perfida nunc usque remaneret, ex vestrae mihi orationis adjutorio placuit ut ad eam monasterii mei ad praedictam gentem in finem mundi perductus est. Et jam nunc de ejus salute et opere ad nos scripta pervenerunt, quia tantis miraculis, vel ipse, vel hi qui cum eo transmissi sunt, in gente eadem coruscant, ut Apostolorum virtutes in signis quae exhibent imitari videantur. In solemnitate autem dominicae nativitatis, quae prima indictione transacta est, plusquam decem millia Angli ab eodem nuntiati sunt fratre et coepiscopo nostro baptizati. Quod idcirco narravi, ut cognoscatis quid in Alexandrino populo loquendo, et quid in mundi finibus agitis orando. Vestrae enim orationes sunt in loco ubi non estis, quarum operationes sanctae monstrantur in eo
Abbreviated transcription (Latin):
ine ẽ quia sicut amaioribꝰ tradit᷑. et nos usq ad tempora
niã dũ ad huc pubesceremꝰ ocłis nr̃is consperinꝰ consuetu¬
2do
cũq pulcherrima mercimonia detulissent. numquã pon-¬
tificalibꝰ alloquiis fruerentur. nunquã obtutibus apłicis
potirent᷑ sed: extra uelũ longissimȩ porticus ñ quidẽ inscam
merabant: ne uidelicet uiderentur. aliqͥđ de manu pon¬
tificis accepisse. Nam reuerendȩ memorię nicholaus pon¬
tifex.arseniũ quondã hortanȩ ciuitatis epm̃ iudaicas tc̃
primũ pellicias introducere molientẽ. ad eo ad uersat᷑ ẽ.
ut ei palatinã ꝓcessionẽ uellet ad imere: nisi suꝑstitiose
gentis uestes ab iurando. cũ sacerdotalib in fulis. consue

Expanded text:
inc est quod sicut a majoribus traditur, et nos usque ad tempora nostra, dum adhuc pubesceremus, oculis nostris conspeximus, consuetudo mcunque pulcherrima mercimonia detulissent, numquam pontificalibus alloquiis fruerentur, nunquam obtutibus apostolicis potirentur, sed extra velum longissimae porticus, non quidem in scamnmerabant, ne videlicet viderentur aliquid de manu pontificis accepisse. Nam reverendae memoriae Nicolaus pontifex, Arsenium, quondam Hortanae civitatis episcopum, Judaicas tunc primum peliicias introducere molientem, adeo aversatus est, ut ei palatinam processionem vellet adimere, nisi superstitiosae gentis vestes abjurando, cum sacerdotalibus infulis consue
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ monachoꝵ eũ uidere desiderans: nullo in¬
dicante ceteris p̃termissis ad antoniũ currebat: et animę
puritatẽ agnoscebat inuultu: et ꝑspeculũ corporis grãm
scẽ mentis intuebatur. Nam semꝑ hilarem faciem gereis:
liquido ostendebat se de cęlȩstib cogitare. sicut scriptura
ait. Corde letante. uultꝰ floret: in merore constituto. tris¬
tatur. Ita et iacob agnouit laban socerũ suũ. insidias sibi
iachinantẽ : dicens ad filias eius. Non ẽ facies patris ur̃i:
sicut heri et nudius tercius. Sic samuel agnouit dauid:
letificatos enã habebat occłos. et dentes sicut lac candidos.
Similit̾ agnoscebatur antonius: qr semꝑ eandem faciem
in ꝓsꝑa et aduersa tenens: nec secundis extollebatur. nec
manicheis aut aliis hereticis saltim amicabilia uerba lar.¬
gitus ẽ.: nisi tantũ ea quȩ possent eos abiniquitatis errore
reuocare: denuntians taliũ amicitias. atq sermones. ꝑdi¬

Expanded text:
multitudinem monachorum eum videre desiderasset, nullo inmultitudinem monachorum eum videre desiderasset, nullo indicante, caeteris praetermissis, ad Antonium currebat, et animae puritatem agnoscebat ex vultu, et per speculum corporis gratiam sanctae mentis intuebatur. Nam semper hilarem faciem gerens, liquido ostendebat se de coelestibus cogitare, sicut Scriptura ait: Corde laetante vultus floret, et in moerore constitutus tristatur . Ita et Jacob agnovit Laban socerum suum insidias sibi machinantem, dicens ad filias ejus: Non est facies patris vestri sicut heri et nudiustertius . Sic Samuel agnovit David: Laetificatos enim habebat oculos, et dentes sicut lac candidos . Similiter agnoscebatur Antonius, quia semper eamdem faciem inter prospera et adversa retinens, nec secundis extollebatur, nec uam Manichaeis aut aliis haereticis saltem amicabilia verba largitus est, nisi tantum ea quae eos possent ab iniquitatis errore revocare, denuntians talium amicitias atque sermones perdi
Abbreviated transcription (Latin):
rat reuelatum. causa iactantiȩ frĩb indicabat: s cũ orans
iugit̃. dĩ laudabat auxiliũ. interrogantib compellebat᷑
edicere: nec sp̃ualib filiis. pura in xp̃o anima occultare
quicquã uolebat: p̃sertim cũ huiꝰmodi signoꝵ reuelatio. et
amorẽ monstraret ꝓpositi: et fructũ laboris ostenderet:
Numquã ille aut ira subita concitatus. patientiã rupit:
aut humilitatẽ erexit in głam. Nam om̃s clericos usq ad
quasi humilitatis discipulus. ad benedictionẽ caput suũ¬
subinitebat. Diaconos uͦ qui ad eũ causa utilitatis ueniebañ.
cũ ꝓ ad iutorio eoꝵ eis p̃sentib disputaret. ad orandũ dnm̃
sibi p̃ponebat: ñ erubescens et ipse discere. Nam et inter¬
rogabat frequent̃ eos cũ quib erat: et si aliquid ab eis ne¬
cessariũ audiret. se fatebatur aduitum. Habebat aut̃ et
hoc munus acceꝑat. Si quis aut̃ ignarus fuisset eiꝰ: inter

Expanded text:
tantiae fratribus indicabat; sed cum orans tantiae fratribus indicabat; sed cum orans jugiter Dei laudaret auxilium, interrogantibus compellebatur edicere; nec spirituales filios pura in Christo anima occultare quidquam volebat, praesertim cum hujusmodi signorum relatio et amorem ministraret proposito, et fructum laboris ostenderet. Nunquam ille aut ira subita concitatus patientiam rupit, aut humilitatem erexit in gloriam. Nam omnes clericos usque ad quasi humilitatis discipulus, ad benedicendum se caput submittebat. Diacones vero, qui ad eum utilitatis causa veniebant, cum pro adjutorio eorum ejus praesentibus disputaret, ad orandum Dominum sibi praeponebat, non erubescens, et ipse discere. Nam et interrogabat frequenter eos cum quibus erat; et si aliquid ab eis necessarium audierat, se fatebatur adjutum. CAP. XL.--Habebahoc munus acceperat. Si quis enim ignarus ejus, inter
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset: et huimodi secũ in quireret noticionẽ. oranti ei
a dño reuelabatur: Et erat scđ̾m qđ scriptũ ẽ adeo doctꝰ.
Deniq cũ afr̃ib haberetur iste tractatus: ut ab eo sedule
sciscitarentur. quemadmodũ se post sarcinã corporis
anima gereret: quisue ei locus post exitũ concederetur:
celũ: uidit quendam longum.atq terribilem. caput ad
nubes usq tollentem. Uidit etiã pennatos quosdã eleua¬
re se cupiens ad cęlũ: atq illũ extensis manib ꝓhibere
transitum. Equib alios app̃hensos elidebat ad terrã. et
alios frustra retinere nitens: dolebat suꝑse ad cęlestiã
transuolare. Et maximũ gaudiũ mixtum merore: uicłi.
uictoresq tribuebant.Statimq ad eũ uox facta ẽ dicens.¬
Antoni: animaduerte qđ uides. Et tunc cȩpit illuminato
corde intelligere. animarũ illũ eẽ conscensũ. & diabolum
ꝓhibentẽ qui sibi retineret obnaxios: et inscõꝵ quos de¬

Expanded text:
fuisset, et ejus secum inquireret notionem, oranti ei fuisset, et ejus secum inquireret notionem, oranti ei a Domino revelabatur; et erat, secundum quod scriptum est, a Deo doctus . Denique cum a fratribus haberetur iste tractatus, et ab eo sedule sciscitarentur quemadmodum se post corporis sarcinam anima gereret, quive ei locus post exitum concederetur; oculis, vidit quemdam longum atque terribilem, caput usque ad nubes attollentem; vidit etiam pennatos quosdam se elevare cupientes ad coelum , atque illum extensis manibus prohibere transgressum; e quibus alios apprehensos elidebat ad terram 53 alios frustra retinere contendens, dolebat super se ad coelestia transvolare, et maximum gaudium mixtum moerore victi victoresque tribuebant. Statimque ad eum vox facta est dicens: Animadverte quod vides. Et tunc coepit illuminato corde intelligere animarum esse conscensum, et diabolum prohibentem; qui et sibi retineret obnoxios, et in sanctorum, quos de
Abbreviated transcription (Latin):
oblitus escȩ ab illa hora: noctem gemitu ac lamentatiõe
ꝑ egit: reputans secũ humanoꝵ hostiũ multitudinẽ.
ac colluctationẽ tanti exercitus: et laboriosũ ꝑ aerẽ iter
ad cȩlũ. Et hoc pauli apłi ẽẽ dictũ: qui ait. Nonẽ nob̾¬
colluctatio aduersus carnẽ et sanguinẽ: s ad uersus pͥn-¬
cipes & potestates huiꝰ aeris. Quia sciens aerias potesta¬
tes ob id semꝑ temptare. luctari contendere: ne nob̾ liber
transitus eẽt ad cȩlũ: hortabatur monens. Assumit te ar-¬
lo: ut nichil mali habens. qđ de uob̃ dicere possit inimi¬
cus confundatur. Nos aut̃ apłici sermonis recordemur
dicentis. Siue incorpore nescio: siue extra corpꝰ nescio ds̃
scit. Et paulus apłs usq ad terciũ cęlũ raptus: ibiq aͥdi¬
tis uerbis in effabilib descendit: Antonius aut̃ usq ad ae-¬
rem sublatus: post colluctationẽ liber apparuit. Habebat

Expanded text:
oblitus escae, ex illa hora noctem gemitu ac lamentatione oblitus escae, ex illa hora noctem gemitu ac lamentatione transegit, reputans secum humanorum hostium multitudinem, et colluctationem tanti exercitus, et laboriosum per aerem iter ad cdversus carnem et sanguinem, sed adversus principem potestatis hujus aeris . Qui sciens aereas potestates ob id semper tentare, luctari et contendere, ne nobis liber transitus esset ad coelum, hortabatur monens: Assumite ar; ut nihil mali habens quod de vobis dicere possit inimicus , confundatur. Nos autem apostolici sermonis recordemur, dicentis: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio, Deus scit . Et Paulus quidem usque ad tertium coelum raptus est, ibique auditis verbis ineffabilibus, descendit; Antonius autem usque ad aereum sublatus, post colluctationem liber apparuit. CAP. XXX
Abbreviated transcription (Latin):
bendus ẽ stupor: qr multoplus ea quȩ secuntur. condi¬
tionẽ nr̃e fragilitatis excedunt. Hora circit̾ nona. cũ
ante cibum orare cepisset: raptũ se sensit in spũ. & ab
angłis in sublime ferri. Prohibentib transitũ aeris demo¬
nib : ceꝑunt scĩ angłi contradicere: requirentes quȩ eẽt
causa retinendi: nullis in antonio criminib repertis.
Iilis uͦ ab exordio natiuitatis replicare peccata nitentibꝰ:
calũpniosa angłi ora clauserunt: dicentes ñ debere eos
a natiuitate eius delicta narrare: quȩ iam eẽnt xp̃i bo¬
nitate sopita. Si qua aut̃ scirent ex eo tempore quo fac¬
tus eẽt monachus. & dõ se consecrasset: liceret ꝓferri.
Accusabant demones: multa ꝓ cacit̾ mentientes. Et cũ
de eeñt ꝓbamenta fallacib: liber antonio ascensus
aperitur. Q statim rediens inse in eo loco in quo in quo
stare ceperat: hoc se rursũ uidit eẽ qd̾ fuerat. Lunc uero

Expanded text:
bendus est stupor, quia multo plus quae sequuntur condibendus est stupor, quia multo plus quae sequuntur conditionem nostrae fragilitatis excedunt. Hora circiter nona, cum ante cibum orare coepisset, raptum se sensit in spiritu, et ab angelis in sublime deferri: prohibentibus transitum aeris daemonibus, coeperunt angeli contradicentes requirere quae esset causa retinendi, nullis existentibus in Antonio criminibus. Illis vero ab exordio nativitatis replicare peccata nitentibus, calumniosa angeli ora clauserunt, dicentes non debere eos a nativitate ejus delicta narrare, quae jam Christi essent bonitate sopita; si qua autem scirent ex eo tempore quo factus esset monachus, et Deo se consecrasset, licere proferri. Accusabant daemones multa procaciter mentientes; et cum deessent probamenta fallacibus, liber Antonio conscensus aperitur. Et statim rediens in se, in eo loco in quo stare coeperat, hoc se rursum vidit esse quod fuerat. Tunc vero
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta carinã nauis se absconderat. repente exclamauit.
intellexere uniuersi diaboli illũ fuisse fetorem. Alius
tanta opp̃ssus insania: ut ñ sciret se ẽẽ apud antonuĩ: nec¬
non et corporis sui suꝑflua comederet. Quã obrẽ rogatꝰ¬
senex ab his qui eũ ad duxerant. ut ꝓillo dñm rogaret:
in tantũ iuiuenis miseriȩ condoluit: ut tota nocte cũ
inantonio facto. uehement̾ eũ impulisset: irasci ceꝑunt
qui eũ adduxerant. cur seni fecisset in ruriã. Quibus
antonius ait. Nolite alienã culpã: misero iuueni as¬
cribere. Furor iste obsidentis ẽ: ñ obsessi. Idcitco aut̃ in
hanc ꝓrupit dolens hostis audatiã: quia dñs ad aridã
regionẽ ire eũ iussit. Et expulsi sathanȩ indiciũ: iste ad¬
uersũ me impetus fuit. Nulla post hȩc uerba mora ad
mera et alia huiꝰmodi signa sunt: quȩ monachorũ con¬
cordi sepe relatione cognouimꝰ. Uerũ ñ tantũ his. adhi¬

Expanded text:
juxta carinam se navis absconderat, repente exclamavit. juxta carinam se navis absconderat, repente exclamavit. intellexere universi, diaboli illum fuisse putorem. CAP. Xtanta oppressus insania, ut non sciret se esse apud Antonium, necnon et corporis sui superflua comederet. Quamobrem rogatsenex ab his qui eum adduxerant ut pro illo Dominum oraret, intantum juvenis miseriae condoluit, ut tota nocte pervin Antonium facto, vehementer eum impulisset, irasci coeperunt qui eum adduxerant, cur seni fecisset injuriam. Quibus Antonius ait: Nolite alienam culpam juveni misero ascribere: furor iste obsidentis est, non obsessi. Idcirco autem in hanc proruit dolens hostis audaciam, quia Dominus ad aridam regionem ire eum jussit; et expulsi Satanae indicium iste adversum me impetus fuit. Nulla post verba mora, admera et alia istiusmodi signa sunt, quae monachorum concordi saepe relatione cognovimus. Verum non tantum his adhi
Abbreviated transcription (Latin):
ditiam: inuenit iuirginẽ incolumen. ꝑcunctatus diem
sanitatis: repperit tempꝰ medelȩ cũ annotatione congruiere.
Et om̃s ãmirati st̃: cognoscentes eo tẽpore illam adno a dolo
rum ante dies et menses: et causa p̃dixit et tempora. Nam
quosdam uidendi eũ tantũ desideriũ: alios in becillitas.
ñ nullos obsessa ademonib corpora ꝑtrahebant. Nemo
tam̃ umquã uexationẽ: aut detrimentũ laboriosi itineris
conquestus est. Regrediebantur om̃s: spuali cibo pleni.
At ille p̃cipiebat. ñ suȩ laudi hanc ammirationẽ ab eis am¬
plificare debere s dñi: qͥ sui notitionẽ hominib ꝓcapacitate mor
exteriora monasteria: et rogatus eẽt afrĩb. ut in naui qua
b solus fecorẽ sensit teterrimũ. Asserebant cuncti pisci
alterius rei fetorem. se sentire affirmabat. Ad huc eo loquen¬
te. ecce ad olescens quidã posessus ademone: qui p̃cedens

Expanded text:
diceam, et invenit virginem incolumem. Percontatus diem diceam, et invenit virginem incolumem. Percontatus diem sanitatis, reperit tempus medelae cum annotatione congruere 52. Et omnes admirati sunt, agnoscentes eo tempore illam a Domino fuirum, ante dies et menses, et causas praedixit et tempora. Nam quosdam videndi eum tantum desiderium, alios imbecillitas, nonnullos obsessa a daemonibus corpora pertrahebant: nemo tamen unquam vexationem aut detrimentum laboriosi itineris conquestus est, regrediebantur omnes spiritali cibo pleni. At ille praecipiebat, non suae laudi hanc admirationem ab eis applicari debere; sed Domini, qui sui notionem hominibus pro capacitate mortexteriora monasteria, et rogatus esset a fratribus ut in navi quadx omnibus odorem sensit teterrimum. Asserebant cuncti, piscialterius rei fetorem se sentire affirmavit. Adhuc loquente illo, adolescens quidam possessus a daemone, qui procidens
Abbreviated transcription (Latin):
dñici corporis hoc tantũmodo priuilegiũ asserens. &. eoꝵ
quib ipse ut apło petro donauerat: ut aquarũ leuitati
humanũ corpus insisteret. Hoc aut̃ theodorus ꝓmisso cem¬
pore ñ dixit: post cuiꝰ mortẽ retulit. Monachi ergo quib
dixerat antonius de morte amus. notauerunt diem:
& uenientib de nitria frĩbꝰ. post dies triginta sciscitan¬
tes: repperert̃ illo die. illaq hora dormisse amum: qua
animã eius ferri senex uiderat ad cęlũ. Utriq gͥ puritatẽ
mentis inantonio mirati st̃: quomodo res tam longe ges
eũ inuenisset in exteriori monte: rogauit ut oraret pro
policratia quȩ inlaoditia erat: ad mirabili et xp̃o deuota
uirgine sacrata. Patiebatur enĩ pessimos stomachi et late¬
ris dolores: quos ieuiniis nimiis uigiliisq contraxerat: et
erat penitus toto debilis corpore. Orauit antonius: et diem
quo oratio fuerat fact᷑a. annotauit archelaus. Rediit in lao¬

Expanded text:
Dominici corporis hoc tantummodo privilegium asserens, et eorum Dominici corporis hoc tantummodo privilegium asserens, et eorum quibus ipse, ut apostolo Petro, donaverit ut aquarum levitati humanum corpus insisteret . Haec autem Theodorus, promisso tempore non dixit, post ejus mortem retulit. Monachi vero, quibus dixerat Antonius de morte Ammonis, notaverunt diem: et venientibus de Nitria fratribus post dies triginta, sciscitantes repererunt illo die illaque hora dormisse Ammonem, qua animam ejus ferri senex viderat; utrique igitur puritatem mentis in Antonio mirati sunt, quomodo rei tam longe gesteum invenisset in exteriori monte, rogavit ut oraret pro Polycratia, quae in Laodicea erat, admirabili et Christo dedita virgine. Patiebatur enim pessimos stomachi et lateris dolores, quos jejuniis nimiis vigiliisque contraxerat, et erat penitus toto debilis corpore. Oravitque Antonius, et diem quo oratio fuerat facta annotavit Archelaus. Redit Lao
Abbreviated transcription (Latin):
mine nili: subitis aquis inundatũ tranuadare. Rogauit¬
q theodorũ qui cũ ipso erat: ut paululũ asuo segregaret᷑
aspectu: ne ut̃q inuicẽ corporis nuditatẽ conspicerent.
Recessit ab eo theodorus. Nichilominꝰ ille cũ se ipsũ nudare
uellet: erubuit. Cogitãtẽ aut̃ illũ: in alterã ripã uirtus
diuina transposuit. Rursusq theodorus uir et ipse deo
deuotus. transiens ad senem: mirari cepit. qđ tam uelocit̃
fluuiũ transuadasset. Cumq nichil humoris inpedibus.
nullũ in uestimentis eius aquę signũ conspiceret: toga¬
uit eũ ut tam in credibilem translationẽ. quasi filio pat̾
exponeret. Et nolente illo dicere quȩ acciderant: amplexa
sibi qd̾ celabat referret. Uidens gͦ senex contenciose uincere
noluit frẽm: s exegit uicissim ab eorut nulli hoc ante suã
mortẽ indicaret: atq ita confessus ẽ se subito in alterã ripã
fuisse translatum. Neq uͦ omino undis inp̃ssisse uestiga:

Expanded text:
mine Lycum subitis aquis inundatum transvadare ; rogavitque Theodorum, qui cum ipso erat, ut paululum a suo separaretur aspectu, ne nuditatem corporis invicem uterque conspicerent. Recessit Theodorus, nihilominus ille seipsum cum nudare vellet, erubuit. Cogitantem autem eum in alteram ripam virtus divina transposuit. Rursusque Theodorus, vir et ipse Deo devotus, transiens ad senem mirari coepit, quod tam velociter fluvium transvadasset. Cumque nihil humoris in pedibus, nulla in vestibus ejus aquae signa conspiceret, rogavit eum ut tam incredibilem translationem quasi filio pater exponeret. Nolente illo dicere quae acciderant, amplexusi id quod celabat referret. Videns ergo senex contentiose vincere volentem fratrem, exegit vicissim ab eo ut nulli hoc ante suam mortem indicaret; atque ita confessus est se subito in alteram ripam fuisse transpositum, neque omnino undis impressisse vestigia;
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnia agere p̃sũpsit iudicio cõmittimꝰ: qua debeat peni¬
tencia talis culpa purgari. Et ideo qͥcqͥd uob̃ scđm dm̃ placet
securi disponite: nec aliqͥd de nob̃ dubiũ habeatis. Nam qͥeqͥd
a uob̾ hac de causa fuerit ordinatũ. nos et grate susc pimꝰ. et
libent̃ admtitimꝰ. Hortam᷑ tam̃ ut debeatis eẽ solliciti. et ita
cõmunionẽ prestetis: et uigoris ęccłastici priuilegiũ congrua
ut oportet dispensatione seruetis. Supra scriptũ uͦ portitorẽ
in p̃senti quid uobiscũ ei sit agendũ instruximꝰ. Aquo cuncta
subtilit̾ ad discentes. sic uos in om̃ibꝰ exhibete: ut in urã solli-¬
citudine nrãm fuisse p̃sentiã sentiamus:¬

Expanded text:
solemnia agere praesumpsit, judicio committimus, qua debeat poenisolemnia agere praesumpsit, judicio committimus, qua debeat poenitentia talis culpa purgari. Et ideo quidquid vobis secundum Deum placet, securi disponite, nec aliquid de nobis dubium habeatis. Nam quidquid a vobis hac de causa fuerit ordinatum, nos et grate suscipimus, et libenter admittimus. Hortamur tamen ut debeatis esse solliciti, et ita communionem praestetis, et vigoris ecclesiastici genium congrua, ut oportet, dispensatione servetis. Suprascriptum vero portitorem in 131 praesenti quid vobis cum eo sit agendum instruximus: a quo cuncta subtiliter addiscentes, sic vos in omnibus exhibete, ut in vestra sollicitudine nostram fuisse praesentiam sentiamus
Abbreviated transcription (Latin):
Nter hȩc p̃uaricator maximꝰ. anno septimo ex conmunicationis
suȩ. post castigationes et flagella gregorii. ad cor reuertens.
rauennã petiit: et iactauit se tensus intra ciuitatẽ in media sili¬
ce. clamans et dicens. Peccaui dõ. et beatissimo papę gregorio.
Et agente eo penitenciam trib horis cucurrit gallinicꝰ exar¬
chus. et castorius cartularius eccłȩ romanȩ cũ mariniano ep̃o.
et eleuauerunt eũ de silice. Qui etiã cepit ampliorẽ penitentiã
coram eis agere. Quod gregorius ut audiuit. ad miscdĩã ꝓtinus
rediit. atq mariniano ep̃o int̾cetera serbens ait. Qualis de cau-¬
sa maximi fr̃nitatis ur̃ę uoluntas sit ac magis peticio. p̃sentiũ
latore castorio cartulario nr̃o renuntiante. cognoumꝰ. Ideoq
si isdẽ maximꝰ corã uobis et p̃dicto cartulario nr̃o de symoniaca
heresi p̃stito secũ sacram̃to purgauerit. atq de aliis ante corpꝰ
sam ipsius fr̃nitatis ur̃ȩ et de eo qd excõmunicatus missarũ

Expanded text:
nter haec praevaricator Maximus anno septimo excommunicationis suae post castigationes et flagella Gregorii, ad cor revertens, Ravennam petiit, et jactavit se tensus intra civitatem in medio silice, clamans et dicens: Peccavi Deo, et beatissimo papae Gregorio. Et agente eo poenitentiam tribus horis, cucurrit Callinicus exarchus, et Castorius, chartularius Ecclesiae Romanae, cum Mariniano episcopo, et elevaverunt eum de silice: qui etiam coepit ampliorem poenitentiam coram eis agere. Quod Gregorius ut audivit, ad misericordiam protinus rediit, Mariniano episcopo inter caetera scribens: « Qualis de causa Maximi fraternitatis vestrae voluntas sit, ac magis petitio, praesentium latore Castorio, chartulario nostro, renuntiante, cognovimus. Ideoque, si idem Maximus coram vobis et praedicto chartulario nostro, de simoniaca haeresi, praestito se sacramento, purgaverit, atque de aliis ante corpussam ipsius fraternitatis vestrae, de eo quod excommunicatus missarum
Abbreviated transcription (Latin):
melius fuerat bona ñ inciꝑe: quã ab his quȩ cepta sunt
cogitatione retrorsũ abire: sũmo studio dilectissimi fibii oportet
ut opus bonũ quod cępistis. auxiliante dño compleatis. Nec la-¬
bor uos ergo itineris. nec maledicoꝵ hominũ linguȩ deterreañ.
s om̃i instantia. omĩq feruore quȩ inchoastis dõ auctore ꝑagite:
scientes quod laborem magnũ. maior ȩternȩ retributionis gła
consequetur. Remeanti aut̃ augustino p̃posito ur̃o. quẽ et ab¬
batem uob̃ constitiumꝰ: in om̃ib humilit̾ obedite. Scientes hoc¬
ur̃is animabꝰ ꝑ omĩa ꝓfuturũ: qͥc qͥd a uobis fuerit in eius ad¬
monitione cõpletũ. Omĩpotens ds̃ sua uos grã ꝓtegat. et
ur̃i laboris fructũ. in ęt̾na me patria uidere concedat: quatinꝰ
&e si uob̃ cũ laborare nequeo. simuil ingaudio retributionis in¬
ueniar: quia laborare scilicet uolo:¬

Expanded text:
melius fuerat bona non incipere, quam ab his quae coepta sunt cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilectissimi Filii, oportet ut opus bonum quod coepistis, auxiliante Domino, compleatis. Nec labor vos ergo itineris, nec maledicorum hominum linguae deterreant, sed omni instantia, omnique fervore, quae inchoastis, Deo auctore, peragite, scientes quod laborem magnum major aeternae retributionis gloria consequetur. Remeanti autem Augustino praeposito vestro, quem et abbatem vobis constituimus, in omnibus humiliter obedite, scientes vestris animabus per omnia profuturum quidquid a vobis fuerit in ejus admonitione completum. Omnipotens Deus sua vos gratia protegat, et vestri laboris fructum in aeterna me patria videre concedat, quatenus et si vobiscum laborare nequeo, simul in gaudio retributionis inveniar, quia laborare scilicet volo
Abbreviated transcription (Latin):
pio in epła. paulo scolastico. Quicqͥd mͥ ex honore sacerdo¬
talis officii extranei arrident: ñ ualde penso. De uobis
aut̃ mͥ hac exre arridentib ñ minimũ doleo. qui desideri¬
ũ meũ plenissime scitis: & tamĩ ꝓfecisse tne creditis. Sũmꝰ
eiũ mͥ ꝓfectus fuerat: si potuissem implere quod uolui:
si uoluntatẽ meã quã diu cognitã habetis: ꝑficere obtatȩ
quietis ꝑceptione ualuissem. At nc̃ quia honoris huius.
leone exconsule ueniente. uos insicilia remanere ñ suspicor.
Et cũ ipso quoq tuo honore religatus romȩ retineri ceꝑis:
quid meroris. quid amaritudinis ego pacior agnosces. Ueni¬
ente aut̃ uiro magnifico donno maurientio cartulario: ei
quȩso in romanȩ urbis necessitate concurri te: quia hostili¬
b gladiis foris sine cessatione confodim᷑. s seditione
militũ. interno ꝑiculo grauius urgemur.

Expanded text:
pio, in epistola Paulo scholastico: « Quidquid mihi ex honore sacerdotalis officii extranei arrident, non valde penso: de vobis autem mihi hac in re arridentibus, non minimum doleo, qui desiderium meum plenissime scitis, et tamen profecisse me creditis. Summus enim mihi profectus fuerat, si potuissem implere quod volui, si voluntatem meam, quam dudum cognitam habetis, perficere optatae quietis perceptione valuissem. At quia honoris nunc huLeone exconsule veniente, vos in Sicilia remanere non suspicor; et cum ipse quoque tuo honore religatus, Romae retineri coeperis, quid moeroris, quid amaritudinis ego patiar agnosces. Veniente autem viro magnifico domno Maurentio chartulario, ei, quaeso, in Romanae urbis necessitate concurrite, quia hostilibus gladiis foris sine cessatione confodimur. Sed seditione militum, interno periculo gravius urgemur.
Abbreviated transcription (Latin):
continentiȩ ñ inuenit. neq castitatẽ antẽ ꝓposuit. compel
latur a sua uxore separari: atq ꝑhoc quod absit deterius
cadat. Unde uidetur mͥ. ut ap̃senti die epĩs om̃ib dicatur. ut
nullũ facere sub diaconũ p̃sumant: nisi qͥ se uicturũ caste ꝓ¬
miserit: quatenꝰ et p̃terita quȩ ꝑꝓpositũ mentis appetita
non sunt. uiolent̃ ñ exigant᷑: et futura caute caueantur.
Qui uͦ pꝰ eandem ꝓhibitionẽ quȩ ante trienniũ facta ẽ con¬
tinent̃ eũ suis coniuigib uixerunt. laudandi atq remuneran-
di sunt: et ut inbono suo remaneant exhortãdi. Eos aut̃ qui
pꝰ ꝓhibitionẽ factam se a suis uxorib continere noluert̃ ꝑue¬
nire ad sacrũ ordinẽ nolumꝰ: quia nullus debet administeriũ
altaris accedere: nisi cuiꝰ castitas ante susceptũ ministerium
fuerit approbata.

Expanded text:
continenticontinentilatur a sua uxore separari, atque per hoc, quod absit, deterius cadat. Unde videtur mihi, ut a praesenti die omnibus episcopis dicatur, ut nullum facere subdiaconum praesumant, nisi qui se victurum caste promiserit, quatenus et praeterita, quae per propositum mentis appetita non sunt, violenter non exigantur, et futura caute caveantur. Qui vero post eamdem prohibitionem, quae ante triennium facta est, continenter cum suis conjudi sunt, et ut in bono suo permaneant exhortandi. Eos autem qui post prohibitionem factam se a suis uxoribus continere noluerunt, pervenire ad sacrum ordinem nolumus. Quia nullus debet ad ministerium altaris accedere, nisi cuius castitas ante susceptum ministerium fuerit probata.
Abbreviated transcription (Latin):
ed cũ gregorius ꝓ conuertendis anglis. saxonibꝰ. quemadmno¬
aũ inmonachatu suo ꝓposuerat. assiduis cogitationib
fuctib urgerecur mox ubi eccłȩ statu composito. quartum
sui pontificatus annũ intrauit: augustinũ cũ aliis domus
suȩ monasterii monachis. inbritannias euuangłirandi grã
destinauit. Qui suscepte ꝑegrinationis post dies aliquot in¬
erti tedio p̾grauati. redire domũ potius quã barbarã. feram.
incredulãq gentem. cuiꝰ nec linguã quidem in telligerent adire
decreuerunt. Nec mora augustinũ quem eis ep̃m consecrandũ
si ab anglis exciperentur indixerat. romã remittunt: sũmum
p̃sulem dep̃cantes. ut tam laboriosam. tam in certam. tamque
ꝑiculosam ꝑegrinationẽ sibi nuꝑ impositã remoueret: suosq
reuerti ꝑmitteret. Quibꝰ ille rescripsit dicens:

Expanded text:
ed cum Gregorius pro convertendis Anglis Saxonibus, quemadmodum in monachatu suo proposuerat, assiduis cogitationum fluctibus urgeretur, mox ubi, Ecclesiae statu composito, quartum 55 sui pontificatus annum intravit, Augustinum cum aliis domus suae monasterii monachis in Britanniam evangelizandi gratia destinavit. Qui susceptae peregrinationis, post dies aliquot, inerti taedio praegravati, redire domum potius quam barbaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam quidem intelligerent, adire decreverunt. Nec mora, Augustinum, quem eis episcopum consecrandum, si ab Anglis exciperentur, indixerat, Romam remittunt, summum praesulem deprecantes ut tam laboriosam, tam incertam, tamque periculosam peregrinationem sibi nuper impositam removeret, et ad suos reverti permitteret. Quibus ille rescripsit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
Diuinoꝵ nos ammonent eloquia p̃ceptoꝵ: necessitatẽ
pacientib eccłasticũ p̃bere subsidiũ. Quia gͦ dilectissimꝰ
filius nr̃ cyprianꝰ diaconꝰ. gaudiosum defensorẽ sedis nr̃e
qui siracusis degere comꝓbatur. pauꝑtatis asseruit ino¬
pia constringi: Idcirco exꝑientiȩ tuȩ psenti auctoritate
mandamus: ut p̃senti scda in dictione sex solidos annis
singulis ei dare ñ differas. ut & ille huiꝰ remedii solatio
pociatur. et ut quod dederis sine dubio noueris tuis ratio¬
nibus inputandum.

Expanded text:
ssitatem patientibus ecclesiasticum praebere subsidium. Quia ergo dilectissimus filius noster Cyprianus diaconus, Gaudiosum defensorem sedis nostrae, qui Syracusis degere comprobatur, paupertatis asserit inopia constringi, idcirco experientiae tuae praesenti auctoritate mandamus ut a praesenti secunda indictione sex solidos annis singulis ei dare non differas, ut et ille hujus remedii solatio potiatur, et tu quod dederis tuis sine dubio noveris rationibus imputandum.
Abbreviated transcription (Latin):
participatione priuamꝰ. Aequum enĩ ẽ. ut asꝑos de iusticia
sentiat: quos erga se positos in caritate contempnit. Restituto
gͦ loco suo honorato archidiacono. instructã ꝑsonã supradic¬
tus antistes te cõpellente dirigat: qui intentionẽ eiꝰ eẽ. uł fu¬
isse iustam. suis nob allegationib possit ostendere.S et eundẽ
archidiaconẽ. ad nos uenire p̃cipimꝰ: ut qͥcqͥd iustũ qͥcqͥd
omĩpotenti dõ placitũ fuerit. cognitis assercionibꝰ partiũ
decernamus. Nos enĩ nullũ ꝓꝑsonali amore defendimꝰ: sed
auctore dõ normã iusticiȩ. pꝰ posita cuilibet acceptione serua
nr̃i nr̃aq p̃ceptio addilectionẽ tuã concurrerat. inqua et
de obiectis tͥ calũpniose capitulis fueras absolutꝰ: et .te in tui
gradus ordinẽ. sine aliqua instituimꝰ altercatione restituere.
sͦ: quia rursus ante ñ multũ temporis spaciũ. ad romanam

Expanded text:
participatione privamus. Aequum enim est ut asperos de justitia participatione privamus. Aequum enim est ut asperos de justitia sentiat, quos erga se positos in charitate contemnit. Restituto ergo loco suo Honorato archidiacono, instructam personam supradictus antistes, te compellente, dirigat, quae intentionem ejus esse vel fuisse justam, suis mihi allegationibus possit demonstrare. Sed et eumdarchidiaconum ad nos venire praecipimus, ut quidquid justum, quidquid omnipotenti Deo placitum fuerit, cognitis assertionibus partium decernamus. Nos enim nullum pro personali amore defendimus, sed auctore Deo, normam justitiae, postposita cujuslibet acceptione persons nostri nostraque praeceptio ad dilectionem tuam cucurrerat, in qua, et de objectis tibi calumniose capitulis fueras absolutus, et in tui gradus ordinem sine aliqua instituimus altercatione restitui. Sed quia rursus ante non multum temporis spatium, ad Romanam
Abbreviated transcription (Latin):
arbitram᷑. antistiti suo aliunde displicere ñ potuisse: nisi quod
eũ uasa sacra suis parentib tͥbuere ꝓhibebat. Quã causã subtili
post posuit destinare. Proinde exꝑientiã tuã p̃sentis p̃cepti
auctoritate duximꝰ fulciendam: quatenꝰ conueniens in salonã.
natalem frẽm coepm̃nq nr̃m. saltem tot scriptis admonitum
studeat ad hortari: ut supra memoratũ archidiaconẽ. in suo
statim loco suscipiat. Quod si facere hoc contumacit ut consu¬
euit forte distulerit: usũ ei pallii qui abhac sede concessus ẽ.
ex auctoritate sedis apłicȩ contradicito. Quem si etiã amisso
pallio. adhuc ineadem ꝑtinatia ꝑseuerare ꝑspexeris. dñiei qͦq
corporis ac sangiunis. eundẽ antistitẽ participatione priuabis.
ab eiusdem archidiaconatus honore depomi p̃cipimꝰ. Qui si
ulteriꝰ in loco eodẽ ministrare p̃sumpserit: cõmunionis sacrȩ

Expanded text:
arbitramur antistiti suo aliunde displicere non potuisse, nisi quod arbitramur antistiti suo aliunde displicere non potuisse, nisi quod eum vasa sacra suis dare parentibus prohibeat. Quam causam subtili am ad judicium postposuit destinare. Proinde experientiam tuam praesentis praecepti auctoritate duximus fulciendam, quatenus conveniens in Salonam, Natalem fratrem coepiscopumque nostrum saltem tot scriptis admonitum studeat adhortari, ut supra memoratum archidiaconum in suo statim loco suscipiat. Quod si facere hoc contumaciter, ut consuevit, forte distulerit, usum ei pallii, qui ab hac sede concessus est, ex auctoritate sedis apostolicae contradicito. Quem si etiam amisso pallio adhuc in eadem pertinacia perseverare perspexeris, Dominici quoque corporis ac sanguinis eumdem antistitem participatab ejusdem archidiaconatus honore deponimus. Qui si ulterius in loco eodem ministrare praesumpserit, se
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ eo mansionẽ quandoq ꝑciꝑe mereretur. S istiꝰ iam
scdi libri finis adueniat. ut quȩ secutura sunt auxiliante
dño tercius prosequatur. EXPLICIT UBER SCD̃S¬

Expanded text:
ut cum eo mansionem quandoque percipere mereretur. Sed istius jam ut cum eo mansionem quandoque percipere mereretur. Sed istius jam secundi libri finis adveniat, ut quae secutura sunt, auxiliante Domino, tertius prosequatur. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
rens. nil ex eiꝰ diuitiis possideret. Cumq nocte quadã dormiret:
cognoscit sibi reuelatũ fuisse. ut cũ gregorio romano pontifice
mansionẽ sibi p̃parandã sperare debuisset. At ille fortit̾ in¬
tis mundialib diuitiis redundaret. Cũ uͦ gregorianas diuici¬
as. suȩ pauꝑtati. die noctuq suspirando conferret: alia nocte
quiescens. audit sibi dũm in somnis dicentẽ. Quando di¬
uitẽ ñ possessio diuiciarũ faciat s cupido. cur audes pati¬
ꝑtatẽ tuã diuitiis gregorii comparare. qui magis illic cattã
quam habes cotidie palipando.nulliq conferendo. diligere
compbaris. quã ille qui tantas diuicias ñ amando ẜ contemp¬
nendo.cunctisq liberalit̃ largiendo disꝑgit: Ita solitarius
increpatus: deo grãs retulit: Et qui meritũ suũ decreuisse
putauerat. si gregorio conferretur. orare uehementius cȩpit.

Expanded text:
rens, nil ex ejus divitiis possideret. Cumque nocte quadam dormiret, rens, nil ex ejus divitiis possideret. Cumque nocte quadam dormiret, cognoscit sibi revelatum fuisse ut cum Gregorio Romano pontifice mansionem sibi praeparandam sperare debuisset. At ille fortiter intis mundialibus divitiis redundaret. Cum vero Gregorianas divitias suae paupertati die noctuque suspirando conferret, alia nocte quiescens, audivit sibi Dominum in somnis dicentem: « Quando divitem non possessio divitiarum faciat, sed cupido, cur audes paupertatem tuam Gregorii divitiis comparare, qui magis illam gattam quam habes, quotidie palpando, nullique conferendo, diligere comprobaris, quam ille qui tantas divitias non amando, sed contemnendo, cunctisque liberaliter largiendo, dispergit? » Ita Solitarius increpatus Deo gratias retulit; et qui meritum suum decrevisse putaverat, si Gregorio conferretur, orare vehementius coepit
Abbreviated transcription (Latin):
licet haberet unde xp̃i pauꝑib subueniret. frumenta compa¬
rare studebat: nullo mͦ p̃termittã. Ait enĩ in alia epła eidẽ petro
subdiacono. int̾cetera. Quinquaginta auri libris. noua frumenta
ab extraneis compara. et insicilia in locis in quib non ꝑeant
repone: ut mense febrdario illuc naues quantas possumus
dirigamꝰ: ut eandẽ ad nos frumenta deferant᷑. S et si nos trans¬
taxat frum̃tis. quȩ nc̃ mense septembrio uł octobrio. iuxta
consuetudinẽ transmitti p̃stolam᷑. Ita gͦ tua exꝑientia faciat:
dõ de sicilia frumenta congregent᷑. fames uehem̃ter inmineat.
Quiꝰ liberalitatis multitudinẽ. quidã xcii.¬
heremitarũ uir magnȩ̨ uirtutis. qͥ nichil inmundo p̃ter
tatricem in suis gremiis refouebat. cognoscens. orasse fertur
ad dnm. ut sibi ostendere dignaretur. quã futurę remunerati¬
onis mansionẽ sperasse debuiset: qui ꝓ illiꝰ amore scłm dese¬

Expanded text:
licet haberet unde Christi pauperibus subveniret, frumenta compalicet haberet unde Christi pauperibus subveniret, frumenta comparare studebat, nullo modo praetermittam. Ait enim in alia epistola eidem Petro subdiacono inter caetera: « Quinquaginta auri libris nova frumenta ab extraneis comparata, et in Sicilia in locis in quibus non pereant repone, ut mense Februario illuc naves quantas possumus dirigamus, ut eadem ad nos frumenta deferantur. Sed et si nos transtaxat frumentis quae nunc mense Septembrio vel Octobrio juxta consuetudinem transmitti praestolamur. Ita ergo tua experientia faciat, Deo, de Sicilia frumenta congregentur, 78 fames vehementer immineat. » 60. Hujus liberalitatis multitudinem quidam eremitarum, vir magnae virtutis, qui nihil in mundo possitatricem in suis gremiis refovebat, cognoscens, orasse fertur ad Dominum ut sibi ostendere dignaretur quam futurae remunerationis mansionem sperare debuisset, qui pro illius amore saeculum dese
Abbreviated transcription (Latin):
requirere: et qͥcqͥd uł apposuerat. uł uendiderat. apposita absol¬
ce gͦ quȩ illiꝰ sunt: et uxori filiisq eiꝰ sine aliqua mora restitue.
Hȩc omia sollicite relege: omẽmq illam familiarẽ tuã neglegen¬
ciã postpone. Scripta mea ad rusticos quȩ direxi. ꝑ om̃s massas
fac relegi. ut sciant qͥd sibi ẽt suas uiolentias ex auctoritate nr̃a
defendere debeant. eisq uł autentica uł exemplaria eoꝵ dent᷑.
Uide ut omĩa absq inminutione custodias: qͥa de his quȩ tibi
ꝑseruanda iusticia scribo. ego absoluor: et tu si neglegis obligaris.
Terribilem iudicẽ uenientẽ considera: et de aduentu illiꝰ nunc
tua consideratio contremescat. ne tẽ sine causa iam timeat. cũ
coram illo cęlũ et tr̃a tremuerit. Audisti quod uolo. uide qͥd agas
actenus de gregorianȩ liberalitatis in nocentia. x¬
me retulisse sufficiat. Ceterũ qͥa famis tempore. ut uide¬

Expanded text:
requirere, et quidquid vel apposuerat vel vendiderat, apposita absolrequirere, et quidquid vel apposuerat vel vendiderat, apposita absolce ergo quae ablata sunt, 77 et uxori filiisque ejus sine aliqua mora restitue. Haec omnia sollicite relege, omnemque illam familiarem tuam negligentiam postpone. Scripta mea ad rusticos quae direxi, per omnes massas fac relegi, ut sciant quid contra violentias suas ex auctoritate nostra defendere debeant, eisque vel authentica vel exemplaria eorum dentur. Vide ut omnia absque imminutione custodias, quia de his quae tibi pro servanda justitia scribo, ego absolvor, et tu si negligis, obligaris. Terribilem Judicem venientem considera, et de adventu illius nunc tua consideratio contremiscat, ne tunc sine causa jam timeat, cum coram illo coelum et terra tremuerint. Audisti quid volo, vide quid agas. » 59. Hactenus de Gregorianae liberalitatis innocentia me retulisse sufficiat. Caeterum, quia, famis tempore, ut vide
Abbreviated transcription (Latin):
e ancilla dĩ quȩ tecũ cũ theodosio fuit extranea nomine:
uidetur mͥ. ut ei continentiã facias. si utile conspicis.
aut certe donationẽ quã fecit reddas. Domũ monasterii.
quã antoninꝰ datis triginta solidis. amonasterio tulerat: re¬
cepcis solidis omi pꝰposita tarditate restitue. Amulas onichi-¬
nas requisita subtilit̾ ueritate restitue: quas ꝑportitorẽ p̃sen-¬
tiũ retransmisi. Saturninũ si uacat. et occupatus apud te non
ẽ ad nos dirige. Felix conductor domnȩ ciprianiȩ. quẽ liberũ
reliquerat. atq eẽ indiscussũ iusserat. dix̃ tibi amaximo dia¬
cono septuaginta duos solidos tultos. Pro quib dandis asseru¬
it. quia om̃s. res suas quas insicilia habuit. uł uenundauit
uł apposuit. S scolastici dixerunt: quia de fraudib indiscus¬
sus eẽ non potest. Dũ tam̃ ad nos de campania reuerteretur:
facta tempestate mortuus ẽ. Cuiꝰ te uolumꝰ uxorẽ et filios

Expanded text:
e ancilla Dei quae cum Theodosio fuit, Extranea nomine, videtur mihi ut ei continentiam facias, si utile conspicis, aut certe donationem quam fecit reddas. Domum monasterii quam Antonius, datis triginta solidis, a monasterio tulerat, receptis solidis, omni postposita tarditate, restitue. Amulas onychinas, requisita subtiliter veritate, restitue, quas per portitorem praesentium retransmisi. « Saturninum, si vacat et occupatus apud te non est, ad nos dirige. Felix, conductor domnae Campanae, quem liberum reliquerat, aut quem indiscussum esse jusserat, dixit sibi a Maximo subdiacono septuaginta duos solidos tultos; pro quibus dandis asseruit quia omnes res suas quas in Sicilia habuit vel venundedit vel apposuit. Sed scholastici dixerunt quia de fraudibus indiscussus esse non potest; dum tamen ad nos de Campania reverteretur, facta tempestate, mortuus est. Cujus te volumus uxorem et filios
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑib ea distribuere. Quod facere te. cũ confilio uiri reueren¬
cissimi domni ioħis epĩ. atq adriani carcularii et rectores
uolumꝰ. Si aut̃ necesse ꝓpt̾ consiliũ fuerit. etiã filius m̃s domnꝰ
uiliamis debet adhiberi: ita ut nullus alius hoc cognoscat. s
inpeccuniis eisdẽ colonis pauꝑib dari. eamdẽ continentia de-¬
beat. Quicqͥd uͦ cõmunit̾ steterit. prius descriptionẽ sic̃ p̃dixi
facite: et postmodũ singulis iuxta qualitatẽ suȩ pauꝑtatis
distribuere stude. Ego enĩ sic̃ magist̾ gentiũ testatur. habeo
omĩa et habundo: nec peccunias. s mercedem quero. Ita ergo
age: ut in die iudicii de eadẽ causa mercedis. quȩ exꝑientiȩ tuȩ
cõmissa ẽ. mͥ fructũ quem feceris ostendas. Quod si pure ac
strenue et fidelit̃ egeris: ce hic illũ infiliis tuis recipis: et post
tem idem petro

Expanded text:
pauperibus eas distribuere. Quod facere te cum consilio viri reverenpauperibus eas distribuere. Quod facere te cum consilio viri reverendissimi domni Joannis episcopi atque Adriani chartularii nostri et rectoris volumus. Si autem necesse propter consilium fuerit, etiam filius meus domnus Julianus debet adhiberi, ita ut nullus alius hoc cognoscat, sed pecuniis, eisdem colonis pauperibus dari eadem continentia debeat. Quidquid vero communiter steterit, prius descriptionem, sicut praedixi, facito, et postmodum singulis juxta qualitatem suae paupertatis distribuere stude. Ego enim, sicut Magister gentium testatur, habeo omnia, et abundo, nec pecunias, sed mercedem quaero . Ita ergo age, ut in die judicii de eadem causa mercedis quae experientiae tuae commissa est mihi fructum quem feceris ostendas. Quod si pure et fideliter ac strenue egeris, et hic illum in filiis tuis recipies, et postebis. » Item idem Petro
Abbreviated transcription (Latin):
eandem discussionis causam te tarde fecisse doluimꝰ. Quia u̾
eumdẽ modiũ te fregisse. et iustũ fecisse cõmemoras: gauisi
sumꝰ. S quia p̃dictus cartularius sũmã quoq nob̃ indicare stu-¬
duit: quȩ de fraudib conductoꝵ. apud exꝑientiã tuã. iã deduob
territoriis ẽ collecta: sicut te studiose fecisse fracto in iusto mo
dio gaudemꝰ: quia in futuro nobis etiã ita depeccatis p̾teritis
cogitamꝰ. ne si ea quȩ fraudulent̃ conductores a rusticis abstulert̃.
ad nos ꝑueniunt. peccata quȩ abipsis ꝑpetrata sunt. ad nos trahan¬
tur: & idõ uolum̾ cũ omĩ fide. om̃iq puritate. considerato
omĩpotentis timore dñi. reducta ad memoriã districtione beati
petri apłi. ꝑunã quãq massam colonos pauperes. et indigentes.
exꝑienciã tuã describere: atq ex eis pecuniis quȩ infraudib sunt
in uente. uaccas. oues. porcosq comparare: et singulis colonis

Expanded text:
eamdem discussionis causam te tarde fecisse doluimus. Quia ergo eamdem discussionis causam te tarde fecisse doluimus. Quia ergo eumdem modium te fregisse et justum fecisse commemoras, gavisi sumus. Sed quia praedictus chartularius summam nobis quoque indicare studuit, quae de fraudibus conductorum apud experientiam tuam jam de duobus territoriis est collecta, sicut te studiosdio, gaudemus; quia in futuro nobis etiam ita de peccatis praeteritis cogitamus, ne si ea quae fraudulenter conductores a rusticis abstulerunt, ad nos perveniant, peccata quae ab ipsis perpetrata sunt ad nos trahantur. Et ideo volumus cum omni fide, omnique puritate, considerato timore omnipotentis Dei reducta ad memoriam districtione beati Petri apostoli, per unamquamque massam colonos pauperes et indigentes experientiam tuam describere, atque ex eis pecuniis quae in fraudibus sunt inventae vaccas, oves porcosque comparare, et singulis colonis