comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
antequã causȩ eiꝰ excitus appareat. nulli xp¬
ano uideri iure potest. Iuodsi egrotans
fuerit ep̃s. autaliqua cũ grauis necessitas
detinuerit ꝓse legatu ad sy nodũ mital
nec a cõmunione suspendatur cui crimer
intenditur. nisi ad causam dicenda electo¬
rum iudicũ die statuta litteris euocatus
minime occurierit: hoc est nisi alia prtoci¬
quodsi exutraq parte ad causam dicendam
uenerint. quia unꝰ absq altero audiri non
debet: querendũ ẽ. iniudicio cuiꝰ sint c̃uersa¬
tionis & fidei. atq suspicionis accusatores.
autqua intentione hoc faciant. quia ad hoc
admitti non debent nisi bonȩ c̃uersationis
& recte fidei uiri. & hi qui om̃i suspicione
careant. & bona uita clareant. neq infames
existant. Quodsi accusatorum ꝑsonȩ inul¬
dicio ep̃or culpabiles apparuerint. ad ar
nontam̃ criminales uel aeccłasticas. Infa¬
mis enĩ ꝑsona: nec ꝓcurator potest ee̾ nec

Expanded text:
antequam causae ejus exitus appareat, nulli Chantequam causae ejus exitus appareat, nulli Christiano videri jure potest. Quod si aegrotans fuerit episcopus, aut aliqua eum gravis necessitas detinuerit, pro se legatum ad synodum mittat; nec a communione suspendatur, cui crimen intenditur, nisi ad causam suam dicendam electorum judicum die statuta litteris evocatus minime occurrerit, hoc est, nisi alia praeoccQuod si ex utraque parte ad causam dicendam venerint, quia unus absque altero audiri non debet, quaerendum est in judicio, cujus sint conversationis et fidei atque suspicionis accusatores, aut qua intentione hoc faciant: quia ad hoc admitti non debent, nisi bonae conversationis et rectae fidei viri, et ii qui omni suspicione careant et bona vita clareant, neque infames existant. Quod si accusatorum personae in judicio episcoporum culpabiles apparuerint, ad argnon tamen criminales vel ecclesiasticas. Infamis enim persona nec procurator potest esse, nec
Abbreviated transcription (Latin):
grauis necessitas ñ detinuerit. adeẽ debebit
quia ultra ꝓuintiȩ terminos accusandi ante
licentia non ẽ. quam audientia rogetur.
Namsi suis fuerit reb: expoliatus. aut quod
absit quod alienum ab om̃ib: eẽ debet fide¬
lib a sede ꝓpͥa ciectus. autdeintentione aliqͣ
asuis ouib fuerit sequestratus. tuncante
om̃a quaeabinsidus inimicorũ suorũ ei abla¬
ta fuerant rediate grentur. c̃uocari neciudica¬
ri poterit. nisi ipse ꝓsua necessitate minime
tam̃ iudicandꝰ aduenire sponte elegerit:
nec om̃ino a quoquã respondere rogetur.
antequa integerrime om̃a quac ꝑsuggesti¬
ones inimicorũ suorũ amiserat. potestatieꝰ
abhonorabili c̃cilio redintegrentur. & p̃sul
prius statui pristino reddatur. & ipse dispo¬
sitis ordinatisq libere ac secure suis tunc ca¬
nonice c̃uocatus ad tempꝰ synodo inlegitima
& canonica ueniat ad causam: & si ita u̾idetur¬
iuste accusantiũ ꝓpositionib respondeat

Expanded text:
gravis necessitas non detinuerit, adesse debebit, gravis necessitas non detinuerit, adesse debebit, quia ultra provinciae terminos accusandi ante licentia non est, quam audientia rogetur. Nam si suis fuerit rebus exspoliatus, aut, quod absit, quod alienum ab omnibus debet esse fidelibus, a sede propria ejectus, aut in detentione aliqua a suis ovibus fuerit seqomnia, quae ab insidiis inimicorum suorum ei ablata fuerint, redintegrentur, nec convocari nec iudicari poterit, nisi ipse pro sua necessitate, minime tamen iudicandi, advenire sponte elegerit. Nec omnino a quoquam respondere rogetur, antequam integerrime omnia, quae per suggestiones inimicorum suorum amiserat potestati ejus ab honorabili concilio redintegrentur, et praesul prius statui pristino restituatur; et ipse dispositis ordinatisque libere ac secure suis, tunc canonice convocatus, ad tempus synodo in legitima et canonica veniat ad causam, et si ita juste videtur, accusantium propositionibus respondeat.
Abbreviated transcription (Latin):
perscrute̾tur: Nam fides. om̃s actꝰ hominis
debet p̃cedere: quia dubius infide infideł ẽ.
nec eis omino credendũ qui ueritatis fidem
ignorant. aut non recte c̃uersationis uitã
ducunt: qm tales facile & indifferenter
lacerant & criminantur recte & pie uiuentes.
idõ suspicio eorum discutienda ẽ. primo:
Haec sunt quae deinceps ꝓpt̃ malorũ homi¬
nũ insidias qui in aeccłam & in aeccłasticos
in differenter seuiunt uiros conseruar i
firmissime uolumus in scła.
Siauis ep̃s abillis accusatorib qͥ recipien¬
di sunt fuerit accusatus. postquam ipse
abeis caritatiue c̃uictus fuerit. ut ipsam
causam emendari debeat. & cam corrigere
noluerit: non olim sedtunc adsummos p̃mats
causa ciꝰ canonice deferatur: qui in congrao
loco infra ipsam ꝓunciã tepore incanonib
p̃fixo nicenis conciliũ canonice conuocart
conuocatus si eũ aut infirmitas aut alia

Expanded text:
perscrutetur. Nam fides omnes actus hominis perscrutetur. Nam fides omnes actus hominis debet praecedere, quia dubius in fide infidelis est. Nec eis omnino esse credendum, qui veritatis fidem ignorant, aut non rectae conversationis vitam ducunt, quoniam tales facile et indifferenter lacerant et criminantur recte et pie viventes et credentes. Ideo suspicio eorum discutienda est primo Haec sunt quae deinceps propter malorum hominum insidias, qui in Ecclesiam et ecclesiasticos indifferenter saeviunt viros, conservari firmissime volumus in saecula. Si quis episcopus ab illis accusatoribus qui recipiendi sunt, fuerit accusatus, postquam ipse ab eis charitative conventus fuerit, ut ipsam causam emendare debeat, et eam corrigere noluerit, non olim sed tunc ad summos primates causa ejus canonice deferatur. Qui congruo in loco, infra ipsam provinciam, tempore a canonibus praefixo Nicaenis, concilium canonice convocare convocatus, si eum aut infirmitas, aut alia
Abbreviated transcription (Latin):
ł auctores aeccłȩ sepro ꝓriũ crediderit
habe negotium. prius ad eum recurrat
caritatis studio: ut familiari collo quio
cõmonitus ea sanare debeat. quae IN
querimoniã deducuntur. Iuam rem
si deferre uoluerit: sententiam suscipiat excõ¬
municationis. & rlꝗͣ
cui iussione dñi & meritis bẽati petri apłi sin¬
multipliciter pͥuata tradita ẽ. potestas. super
quib libet criminib pulsatus audiatur uel¬
nec inter acccłasticas ullomͦ reputabuntur.
nec ullas habebit uires quicqͥd ei obuiauit.
qm eadem sedes testante ueritatis uoce pͥmũ
pͥmatũ obtinuit. nec pͥma diceret᷑ si alia suꝑ
se haberet : quac &iam caput ẽ. omiũ aeccłarũ.
a qua om̃s sumpsere originem. Primatum
enĩ non sy nodalib aut aliquib commentis
meruit insticutis: sed dño largiente qui ait
Tues petrus: & suꝑ hanc petram edificabo
quib si aliquis suꝑbo sp̃u obiuauerit peepti¬
onib non exeat impunitus: sed gradꝰ sui
dericorum fides & uita blasphemantium

Expanded text:
 actores ecclesiae, se proprium crediderit habere negotium, prius ad eum recurrat charitatis studio; ut familiari colloquio commonitus, ea sanare debeat quae in querimoniam deducuntur. Quam rem ifferre deferre voluerit, sententiam suscipiat excommunicationis. III. De cui jussione Domini, et meritis beati Petri apostoli, sinmultipliciter privata tradita est potestas, super quibuslibet criminibus pulsatus audiatur nec inter ecclesiastica ullo modo reputabitur, nec ullas habebit vires quicquid ei obviaverit: quoniam eadem sedes testante veritatis voce primum primatum obtinuit. Nec prima diceretur, si aliam super se haberet: quae etiam caput est omnium ecclesiarum, a qua omnes sumpsere originem: primatum enim non sinodalibus aut aliquibus commentis meruit institutis, sed Domino largiente, qui ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Quibus si aliquis superbo spiritu obviaverit, praeceptionibus non exeat impunitus, sed gradus suiclericorum fides et vita blasphemantium
Abbreviated transcription (Latin):
cessum ẽ qͣntomagis deep̃is seruari c̃uenit:
Namsi ipse metropolitanũ aut iudices sus¬
pectos habuerit. aut infestos senserit apud
pͥmatẽ dioceseos aut apud romanȩ sedis
pontificem iudicetur
laCUrT utnullus seruus. nullꝰ libertus.
nulla infamis ꝑsona sac̃dotẽ accusent
Om̃s uͦ infames ẽẽ dicimꝰ. quos leges scłi
infames appellant: & om̃s qui cũlpis
eaxigentib ad sacerdotium non possunt
ꝓuchi. Indignum enim ẽ ut illi cis ic¬
cusent qui ẽẽ non possunt quod ip̃si suine.
qͣm sicut maiores aminorib: ñ iudicantꝰ.
ita nec criminari possunt.

Expanded text:
cessum est, quanto magis de episcopis servari convenit? cessum est, quanto magis de episcopis servari convenit? Nam si ipse metropolitanum aut judices suspectos habuerit, aut infestos senserit, apud primatem dioecesos aut apud Romanae sedis pontificem judiceturlacuit ut nullus servus, nullus libertus, nulla infamis persona sacerdotem accuset. Omnes vero infames esse didicimus, quos leges saeculi infames appellant, et omnes qui culpis exigentibus ad sacerdotium non possunt provehi. Indignum est enim ut illi eos accusent, qui esse non possunt quod ipsi sunt: quoniam sicut majores a minoribus non judicantur, ita nec criminari possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
fideliter ꝑtractentur. quia nihil alit̾ fieri
debet nisi impecitorum pͥus uita discutiat᷑.¬
i qui non sunt bonȩ conuersationis.a
ł eorum fides. uita & lib̾tas nescitur: non
possunt sacerdotes accusare. nec uiles per¬
sone inaccusationẽ eorum admittantur
uel qui sunt suspiciosi uocẽ aduers maiores
natu non habeant accusandi: sed hii qui
om̃i suspicione careant:¬
IUILUS ep̃s alterius parrochianũ psumat
retinere aut ordinare absq eiꝰ uoluntate
qui eum ordinare npotuit: nec iudicare
ullatenus poterit:
ꝓhibemꝰ : quia indignũ ẽ. ut ab externis
iudicetur. qui ꝓuinciales & a se clectos
debet habere iudices
ULLUs ep̾s exctra suam ꝓuinciã adiudiciũ
deuocetur. Sed uocato eo canonice in loco
om̃ib: congruo tẽpore sy nodali ab om̃ib
conꝓuincialib ep̃is audiatur. qͥccordem
suꝑ eũ canonicãq ꝓferre sententiã. quia
si hoc minorib tam clericis quã laçis con¬

Expanded text:
fideliter pertractentur, quia nihil aliter fieri fideliter pertractentur, quia nihil aliter fieri debet, nisi impetitorum prius vita discutiati qui non sunt bonae conversationis, vel quorum fides et vitae libertas nescitur, non possunt sacerdotes accusare, nec viles personae in accusationem eorum admittantur.vel qui sunt suspiciosi, vocem adversus majores natu non habeant accusandi, sed ii qui omni suspicione careantiscopus alterius parochianum praesumat retinere aut ordinare absque ejus voluntate, qui eum ordinare non potuit, nec judicare ullatenus poterit Xprohibemus, quia indignum est ut ab externis judicetur, qui provinciales et a se electos debet habere judicesepiscopus extra suam provinciam ad judicium devocetur; sed vocato eo canonice, in loco omnibus congruo, tempore synodali ab omnibus comprovincialibus episcopis audiatur; qui concordem super eum canonicamque proferre debent sententiam. Quia si hoc minoribus tam clericis quam laicis con
Abbreviated transcription (Latin):
tate modũ. & ille qui pͥmã sedem cenetu
tantumꝰ pͥme sedis appelletur ep̃s. salua
semꝑinom̃ib auctoritatebeati petri apli¬
UICANTIM Oportet cuncta rimari
& ordinẽ rerũ i ad qui sitione discutere
interrogandi acꝓponendi adiciendiq
pacientia prebita abeo ut ibi accio partiũ
limata sit pleniter. Nam pͥus litigantib
sua uelit sententia obuare. nisi qͣndo ipsi
pactis om̃ib iam nihil amplius habuerint
inquestione quod ꝓponant. & tamdiu

Expanded text:
itate modum. Et ille qui primam sedem retinet, itate modum. Et ille qui primam sedem retinet, tantummodo primae sedis appelletur episcopus, salva semper in omnibus auctoritate beati Petri apicantem oportet cuncta rimari et ordinem rerum plena inquisitione discutere, interrogandi ac proponendi adiciendique pacientia praebita ab eo, ut ibi actio partium limitata sit pleniter. Nec prius litigantibus sua velit sententia obviare, nisi quando ipsi peractis omnibus iam nihil amplius habuerint in quaestione, quod proponant. Et tamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
laCU IT utsi ep̃s accusatus appellauent
romanum pontificẽ: id statuendum quod
ipse censuerit¬
a qualibet ꝑsone fuerint accusati. quicũq
fuerit siue ille sublimis uir honoris. siue
ullius alteruus dignitatis qui hoc genus
in laudabilis intentionis arripuerit. no¬
uerit docenda ꝓbationib monstranda
docum̃tis sedebere inferri. Siquis ergo
circa huiꝰmodi ꝑsonas non ꝓbanda detu¬
lerit. auctoritate huiꝰ sanctionis intelligat
se iacturam infamiȩ ꝓpͥe sustinere: ut
dãpno pudoris existimationis dispendio
discat sibi aliene uerecundia impune insi¬
diari saltim decetero non licere. sed qualem
frĩ parauerit dãpnationẽ: talem inse susci
Nollus archiep̃orũ nisiquil piat¬
primas sedes tenent appelletur primas
aut pͥnceps sac̃dotũ. aut summus sacerdos.
uel aliquiꝰ huiꝰmodi: sed tantũ ille qui in
metropolis sedet. aut metropolitanꝰ aus
archiep̃s uocetur: & suum in canonibus
prefixum non eacceders teneat cũ humil¬

Expanded text:
lacuit, si episcopus accusatus appellaverit Romanum pontificem, id statuendum quod ipse censuerita qualibet persona fuerint accusati quicunque fuerit ille, sive sublimis vir honoris, sive ullius alterius dignitatis, qui hoc genus illaudabilis intentionis arripuerit, noverit docenda probationibus monstranda documentis se debere inferre. Si quis vero circa hujusmodi personas non probanda detulerit, auctoritate hujus sanctionis intelligat se jacturam infamiae propriae sustinere; ut damno pudoris, existimationis dispendio, discat sibi alienae verecundiae impune insidiari saltem de caetero non licere, sed qualem fratri paraverat damnationem, talem in se susciNullus archiepiscoporum, nisi qui primas sedes tenent, appelletur primas, aut princeps sacerdotum, aut summus sacerdos, vel aliquid hujusmodi: sed tantum ille qui in metropoli sedet, aut metropolitanus, aut archiepiscopus vocetur, et suum in canonibus praefixum non excedens teneat cum humil
Abbreviated transcription (Latin):
ACCUSM IN QUA
CONSTRIUONTOR
QUI EPOS ACCOSANT
uel condempnat: dum
minus sp̃italia quam terrena sectatur
Unde & ꝓpħa ait. Nolite tangere xpͥos
meos : & in ꝓpħis meis nolite malignari:¬

Expanded text:
accusat, in qua constituuntur, qui episcopos accusat vel condemnat, dum minus spiritalia quam terrena sectantur. Unde Propheta ait: Nolite tangere christos meos, et in prophetis meis nolite malignari
Abbreviated transcription (Latin):
Diquis autem prb̃r non trinã mersionem
unius mysteru celebrat: sed semel mergat
in baptismate quod dari uidetur in dnĩ
morte. deponatur. Non dixit nob̾ dñs
in morte mea baptizate: sed euntes docete
om̃s gentes. baptizantes eos in nomine patris

Expanded text:
us aut presbyter non trinam mersionem unius mysterii celebret, sed semel mergat in baptismate quod dari videtur in Domini morte, deponatur. Non enim dixit Dominus. In morte mea baptizate; sed: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris
Abbreviated transcription (Latin):
minoratum designauit in uerbo. qͥm
ipse in prophecis retro tempore loque
Ego inquit quilo quebar inseruos meos
ꝓpħas: ecce adsum. Et alius propha
Sicuti ẽ. ab initio usq inscłm: neq ad¬
iectum est neq minuetur illi. qmipse
uerbum breuiatum fecit dñs in orbem
terrarum. non illi quia ut illi putant
inferiorem patri intimar& homini
filium: sed quia nouissimum eiꝰ annun¬
tiar& aduentum. Si ergo ut p̃dictumẽ.
aaron filii prbrorum figura gestabant.
& aaron summi sacdotis id est ep̃i. mor¬
ses indubitanter xp̃i teneba formam
qm fuit similitudo mediatoris dĩ qui ẽ
sac̃dotum & dñs pontificum: cui est
CARDO FICAPUT SIT̃OUIG̃ EECLESIARU

Expanded text:
minoratum designavit in verbo, quoniam minoratum designavit in verbo, quoniam ipse in prophetis retro tempore loquebEgo inquit qui loquebar in servos meos prophetas, ecce adsum. Et alius propheta: « Sicut est ab initio usque in saeculum, neque adjectum est ei, neque minuetur illi , » quonverbum breviatum fecit Dominus in orbe terrarum, non quia, ut illi putant, inferiorem Patri intimaret hominibus Filium, sed quia novissimum ejus annuntiaret adventum. Si ergo, ut praedictum est, Aaron filii presbyterorum figuram gestabant, et Aaron summi sacerdotis, id est episcopi, Moyses indubitanter Christi tenebat formam, quoniam fuit similitudo mediatoris Domini Dei,sacerdotum, et Dominus pontificum, cui est cardo et caput omnium Ecclesiaru
Abbreviated transcription (Latin):
mortis captiuos subegerat. uirtutis
suae potentia in ipso paruo & exiguo
temporis spacio liberar&. De hoc &iã
exiguo tempore. discipłos instruebat:
dum eos inlucem cum ad huc tempus¬
haberent incedere p̃monebat. Pueri
inquit: nouissima hora est. Dũlucem
habetis ambulate inlucem: ne uos tene¬
bre comprehendant. Et in canonicis
apłorum legitur epłis. Filioli. nouis¬
sima hora est: quia multi pseudo ꝓpħae
exierunt in hunc mundum. Et paulus
apłs. Tempus enimbreue est. Et iterũ.
Precerit enim: figura huius mundi
Et iterum. Om̃a haec ad correptionẽ
nram facta sunt: in quos finis scłorum
obuenit. Nam dñs in ipsa oratione
dñica breuiauit nobis sermonem:
dum nos a multiloquio prohibens.
pauca docuerit quac pertincant adsaluitẽ
Cum oratis inquit: nolite multuloqui
Et infra. Uos autem cumoratis. dicto
Pater noster qui es in caelis: & cetinte.
Non enim ꝓpħa filium di in hoc capło

Expanded text:
mortis captivos subegerat, virtute mortis captivos subegerat, virtute suae potentiae in ipso parvo et exiguo temporis spatio liberaret. De hoc etiam exiguo tempore discipulos instruebat, dum eos in lucem, cum adhaberent incedere praemonebat. « Pueri inquit novissima hora est , » « dum lucem habetis, ambulate in lucem, ne vos tenebrae comprehendant . Et in canonicis Apostolorum legitur epistolis: Filioli, novissima hora est, quia multi pseudo-prophetae exierunt, in hunc mundum . » Et Paulus apostolus: « Tempus enim breve est . Et iterum: Praeterit enim figura hujus mundi : » Et iterum: Omnia ad correctionem nostram facta sunt, in quos fines saeculorum obvenerunt. Nam Dominus in ipsa oratione Dominica breviavit nobis sermonem, dum nos a multiloquio prohibens, pauca docuerit quae pertinent ad salutem. Cum oratis inquit, « nolite multum loqui . » Et infra: Vos autem cum oratis, dicite: « Pater noster qui es in coelis , » etc. Non enim propheta Filium Dei in hoc capitulo
Abbreviated transcription (Latin):
propter passionem mortis gła & hono¬
re coronatum. Et in fra. Pr̃opt̃ quam
causam: non confunditur fr̃s eos
uocare dicens: Annunciabo nomen
tuum fr̃ib meis: in medio aeccłae
laudabo te. Et propħa inquit
Minorasti eum paulominꝰ ab angłis.
gła & honore coronasti eum.¬
tuarum Et uerbum dĩ patris breuiatũ
non ẽẽ infilio doceamus: hanc isaiae
ꝓpħae uolumine sententiã apꝓbamus
Numquid adbreuiatus factus ẽ. sermo
m̃s. aut paruus ut non possim redime¬
re. aut non est uirtus in me ad lib̾an
possit. aut non potest uiuificare cor
humilium & sp̃m contritorum:. Et ut
brachium patris quae manus ẽ. filium
& uidebunt om̃s fines terrae saluture eiꝰ
Nam & in nouissimo tempore hic sens
non inaniter poterit coabtari. in quo
tempore dñs pro redemptione nr a
carnem suscipiendo aduenit: ut & illũ
qui habebat mortis imperium sua morte
destruer&. & eos quos intenebris & umbra

Expanded text:
propter passionem mortis gloria et honopropter passionem mortis gloria et honore coronatum. Et infra: Propter quam causam non confunditur fratres eos vocare, dicens: Annuntiabo « nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae laudabo te , » et propheta inquit: « Minorasti eum paulo minus ab angelis, gloria et honore coronasti eum.ut Verbum Dei Patris breviatum non esse in Filio doceamus, ex Isaiae prophetae volumine sententiam approbamus: Nunquid abbreviatus factus est sermo meus, aut parvus, ut non possim redimere? aut non est in me virtus ad liberandpossit ? Aut non potest vivificare cor humilium et spiritum contritorum. Et ut brachium Patris quae manus est, Filiumet videbunt omnes fines terrae salutare ejus . Nam et in novissimo tempore hic sensus non inaniter poterit coaptari, in quo tempore Dominus 402 pro redemptione nostra carnem suscipiendo advenit, ut et illum qui habebat mortis imperium sua morte destrueret, et eos quos in tenebris et umbra
Abbreviated transcription (Latin):
qm cum lumen scientiae perdunt
qui pereunt: sinedubio ad portanda
peccatorum onera inclinantur sequen¬
tes. Hinc ergo inter manus latronũ
& dentes furentium luporũ utcumq
uersamur.: idõ & docere alios & nos¬
ipsos pro ut dñs dederit prouidere
debemus. Sane percussor ille dicitur
doctor: qui sermone inutili conscientiam
percutit infirmorum. Idõ tenere suos
& om̃s fideles oport& eum qui scđm
doctrinam ẽ. fidelem sermonem: ut poters
sit consolari in doctrina sc̃a. & contra¬
dicentes redarguere: & recte uiuentes
atq rectam fidem tenentes consolidare
Illis ergo quidicunt quod filius in eo
minor est quia ꝓpħa inquit. uerbum
faci& dñs breuiatum uniuerso orbi:.
ita respondendum diuinis ẽ. testimo
nus. Uerbum breuiatum quod faci&
dñs super terram. non imminutionẽ
deitatis infilio dĩ significat: sed dispen¬
sationem susceptae carnis annunciat.
filium. sed & iam angłis legimꝰ mino¬
Eum autem inquit modice minus
quam angłis minoratum uidimꝰ iħm.

Expanded text:
m cum lumen scientiae perdunt qui praeeunt, sine dubio ad portanda peccatorum onera inclinantur sequentes. Hic ergo inter manus latronum, et dentes furentium luporum utcunque versamur. Ideo docere alios et nosipsos, prout Dominus dederit, providere debemus. Sane percussor ille dicitur doctor, qui sermone inutili conscientiam percutit infirmorum. Ideo tenere vos et omnes fideles oportet eum qui secundum doctrinam est fidelem sermonem, ut potens sit consolari in doctrina sancta, et contradicentes redarguere, et recte viventes atque rectam fidem tenentes consolidare. Illis ergo qui dicunt quod Filius in eo minor est, quia propheta inquit, verbum faciet Dominus breviatum universo orbi, ita respondendum est divinis testimo. Verbum breviatum quod Dominus faciet super terram, non imminutionem deitatis in Filio Dei significat, sed dispensationem sfilium, sed etiam angelis legimus, minoEum autem, inquit, modice minus ab angelis minoratum vidimus Jesum,
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritute erminentur. Haec ab
antiquis. haec ab apłis. haec a scĩs patrib
accepimus. uobisq ut postulastis r
rimanda. & futuris tenenda temporib
nittimus. & reliquis fr̃ib p̃dicanda.
ac cunctis fidelibus tradenda mandamꝰ.
ne pastorum imperitia. qui secuntur
deceriores fiant: dicente dño ꝑ ꝓpħam
Ipsi pastores: ignorauer̃ intelligenꝰ¬
tiam. Quos rursus dñs detestat᷑ ur
anescire se principatum nescientium
protestatur: quia profecto hi qui ea
quae sunt dñi nesciunt. a dño nesci¬
untur: paulo attestante qui ait
Siquis ignorat: ignorabitur. Hinc
& psalmista non obtantis animo.
sed propħantis mysterio denuntiat di¬
cens. Obscurentur oculi eorũ neuideaNt:
& dorsum eorum semper incurua

Expanded text:
ustissime terminentur. Haec ab antiquis, haec ab apostolis, haec a sanctis patribus accepimus, vobisque ut postulastis rimanda et futuris tenenda temporibus mittimus, et reliquis fratribus praedicanda, ac cunctis fidelibus tradenda mandamus, ne pastorum imperitia qui sequuntur deteriores fiant, dicente Domino per prophetam: « Ipsi pastores ignoraverunt intelligentiam , » quos rursus Dominus detestatur, conqueritur, et nescire se principatum nescientium protestatur, quia profecto hi qui ea quae sunt Domini nesciunt, a Domino nesciuntur, Paulo attestante, qui ait: « Si quis ignorat, ignorabitur : » hinc et Psalmista non optantis animo, sed prophetantis mysterio, denuntiat, dicens: « Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurva
Abbreviated transcription (Latin):
FILIO IUSTINO MOUSTO
hormisda ep̃s. Inter ea quae ad unitatẽ
elegit imperium. in litteris contulistis:
hoc qͦq uenerabilis imꝑator cura fidei cui
multiplicit̃ uos studere declarastis adiecit.
ut aliquorũ p̾ces perferendȩ ad humilitatis
meȩ noticiam iungerentur: qͥb ł qd questi¬
onis oriret᷑ agnoscere. uel ad subinouendũ
ꝓposite consultationis ambiguum. respon¬
sum ame religiosȩ scientiȩ c̃ueniers redde¬
retur. Legi om̃a sollicitudine quadecebat.¬
& licet ad responsi plenitudinẽ sufficere
potuisset. si illa tantum quae ab auctorib
sunt definita rescriberem: tamen ut religi¬
osi ꝓpositi ur̃i remunerarẽ affectum. Non
subtrahendum credidi meiqͦq sermonis
obsequium:¬

Expanded text:
filio JUSTINO, AUGUSTO, HORMISDA episcopus. Inter ea quae ad unitatem elegit imperium, in litteris contulistis, hoc quoque venerabilis imperator cura fidei cui multipliciter vos studere declarastis, aut aliquorum preces perferendae ad humilitatis meae notitiam iungerentur, quibus uel quid quaestionis oriretur agnoscerem uel ad summouendum propositae consultationis ambiguum responsum a me religiosae scientiae conueniens redderetur. legi omnia sollicitudine qua decebat, et licet ad responsi plenitudinem sufficere potuisset, si illa tantum, quae a ueteribus sunt definita, rescriberem, tamen ut religiosi propositi uestri remunerarer affectum, non subtrahendum credidi mei quoque sermonis obsequium
Abbreviated transcription (Latin):
adulterium est cauendum. non quantum
uoluntas expecierit. sed qͣntũ modusna¬
turae & causa posteritatis postulauerit.
uxorem. Si enim habuerit. non erit licita
quae licita fuit. Paulus ait quoq apłs.¬
Om̃e peccatum quod cumq fecerit homo
extra corpꝰ est. Qui autẽ fornicatur. iN
corpus suũ peccat. hoc est inconiugio po¬
situs quaecumq faecerit peccata non in fus¬
cant uxorem ꝓpriam. Si autẽ fornicatur
cum aliis. maculat eam ut non sit licita.
sed quasi adultera.
ltem nec illis dieb copulari. quadiu gra¬
uata suerit uxor. hoc ẽ. a quo filius inuto¬
eꝰ motũ fecerit. usq ad partum. Item ad
partũ. post xxx .iii. dies. si filius. Si autẽ

Expanded text:
adulterium est cavendum, non quantum voluptas expetierit, sed quantum modus naturae, et causa posteritatis postulaverit. ter uxorem suam. Si enim habuerit, non erit legitima quae licita fuit. Paulus quoque aposOmne peccatum quodcunque homo fecerit, extra corpus est. Qui autem fornicatur, in corpus suum peccat , hoc est in conjugio positus, quaecunque fecerit peccata, non infuscant uxorem propriam. Si autem fornicatur cum aliis, maculat eam ut non sit licita, sed quasi adultera.Item nec in illis diebus copulari quandiu gravata fuerit uxor, id est, a quo die filius in utero motum fecerit usque ad partum. Item a partu post, XXXIII dies si filius est, si autem
Abbreviated transcription (Latin):
rit recordare. uthonis tuis actib ꝑseuerat᷑.¬
alius in eiꝰ ascendas amore ꝑquẽ solitarium
corde suggerit. retroacta aliis mentib qͥͣsi
facib in ardescat: ꝓcuiꝰ amore uitȩ &iã uelis
ñr: qui est benedictus in scła

Expanded text:
rit recordari; utalios in ejus accendas amore propter quem solitarium imicus suggerit retro acta mentis proventibus quasi facibus inardescas, pro cujus amore vitam etiam velis us Dominus noster, qui est benedictus in sa
Abbreviated transcription (Latin):
iustificare uenit in obliuione peccantiũ
delicta derelinquit. quis hominũ condẽp¬
nanda reseruat. cum apłs dicat. si ds̃ iusti¬
sicat. quis est qui condempnet: Ad fontẽ
peccatore penitentiã agente. qua suꝑ¬

Expanded text:
justificare venit, in oblivione peccantium justificare venit, in oblivione peccantium delicta dereliquit, quis hominum condemnanda reservet, cum apostolus dicat: Si Deus justificat, quis est qui condemnet? Ad fontem peccatore poenitentiam agente, plus qu
Abbreviated transcription (Latin):
uferasame. Dum enĩ petut nea dõ pice¬
t᷑ prolapsi culpa qđ alienã rex & ꝓpħa
smul rapusset uxorem. tremefactus expa¬
Ut ꝓpħa indicante flagitium suũ: unde
penitentiam agens addidit. Redde mͥ
leciciam salutaris tui: & sp̾u pͥncipali con¬
firma me. Si enĩ dignam dõ penitentiã
non fecisset: nequaquam aliis predicaret
Lit enim. Doceam iniquos uias tuas. &
mpu adte cuertentur. Dũ enim peccata
su ꝓspexit ꝓpħa mundata ꝑ penitentiam.
non dubitauit p̃dicando curare aliena.
& sacrificiũ desemetipso offerre dõstuduit.
Adhaec ista suffecerat: Sed om̃is sententia
quo plus sacrȩ scripturȩ testimoniis confir¬
matur : facilius creditur. De hoc enim.
ꝓpħa dicit. Nolo mortem peccatoris.
sed ut conuertatur & uiuat. De ħ peccan¬
ab: dicitur. Peccator inquacumq die
conuersus ingemuerit: om̃s iniquitates
eiꝰ mobliuione traduntur. Si enĩ redẽp¬
tor noster qui peccatores non ꝑdere sed

Expanded text:
auferas a me . Dum enim petiit ne a Deo projiceretur prolapsus culpa, alienam rex et propheta simul rapuisse uxorem tremefactus expavit, propheta indicante flagitium suum: et poenitentiam agens addidit: Redde mihi laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me . Si enim se dignum Deo per poenitentiam non fecisset, nequaquam aliis praedicaret. Ait 729 enim: Docebo iniquos vias tuas, et impii ad te convertentur . Dum, inquit, peccata sua prospexit propheta mundata per poenitentiam, non dubitavit praedicando curare aliena, et sacrificium de semetipso offerre Dbulatus . » Ad haec ista suffecerant, sed omnis sententia quo plus sacrae Scripturae testimoniis confirmatur, facilius creditur, de hoc enim propheta dicit: « Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat ; » et hoc peccantibus dicitur: « Peccator in quacunque die conversus ingemuerit, omnes iniquitates ejus in oblivionem traduntur. » Si enim Redemptor noster, qui peccatores non perdere, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tas inde nobis requisiuit. ut tibi desac̃do
nequaquam posse. Ido nos generales
sy nodos a niceno incipientes cum reliquis
quattuor ueneramus : quia ipsam sequentes
incunctis sententiis unanimes c̃cordantur
Nam & nos p̃cedentes patres sequimur.
qui auctore dõ asacra doctrina illorum
non discordamus: Acapite itaq incipi¬
entes usq in quartum altaris ministrum
hanc formam seruandam cognoscimus.
utquia minorem maior p̃cedit. sicut
honore ita & crimine. & cui maior sequit
culpa. maior implicetur uindicta: & post
penitentiam credatur eẽ fructuosa. Quid
enim prodest triticum seminare. & fruccũ
illius non tollere: Autdomũ construere.
a nonilic habitire: Posteligiam satisfacti¬
oeoi crtdimus posse redire adhonorer. ꝓpha
as hurgat. & qui auersus est non reuertet᷑:

Expanded text:
tas tua a nobis requisivit ut tibi de sacerdnequaquam. Nam nos generaliter a Nicaena synodo incipientes, hanc cum reliquis quatuor veneramur, qui ipsam sequentes in cunctis sententiis unanimes concordant. Hos ergo praecedentes Patres sequimur, quia auctoritate Dei a sacra doctrina illorum non discordamus. A capite itaque incipientes usque in quartum altaris mihanc formam servandam cognoscimus, ut quia minorem major praecedit, sicut honore sic et in crimine, et quem major sequitur culpa, major importetur vindicta, et post poenitentiam credatur esse fructuosa. Quid enillius non colligere, aut domum construere, t non illic habitare? post dignam enim satisfactionem credimus posse redire ad honorem, proput resurgat: et qui aversus est, non revertetur?
Abbreviated transcription (Latin):
nos quidem qui uitã cũ plurib ducimꝰ. & si
formidolosi actimidi. tam̃ quia c̃tra anti
quid aliud quã monachos dixerim: Qui¬
& iam feruore uirtutis. ante aciem exire
festinatis. Cur gͦ eum singulariter non
impetat. a quo se impeti singulariter ex¬
pectat: Et nos quidem quĩ int̾ homines
uiuimꝰ: sepe ꝑhominem acallido hoste
ceptamur. Uos autẽ qui iam uitã p̾sentẽ
extra hominũ ducitis frequentiam. tanto
maiora certamina pati necesse ẽ: quanto
Neq enim uacare orationib: ac laudib
di sinc aliqua interruptione temporis
potestis. quia & si intentio continua ꝓmpta ẽ:
ipsa tamen humanitatis infirmitas insemet¬
ipsam relabitur. ut aliqndo fessa iaceat.
atq abstudiis sui exercitatione torpescat
Antiquus uero hostis mox ut ociosam intẽ
inuenerit. ad eam subquib:dam occasionib
locuturus uenit: & quidam ei degestis
p̃teritis ad memoriam reducit. & quam de¬

Expanded text:
nos quidem, qui vitam cum pluribus ducimus, etsi nos quidem, qui vitam cum pluribus ducimus, etsi formidolosi ac timidi, tamen, quia contrquid aliud quam monomachos dixerim, qui fervore virtutis etiam ante aciem exire festinatis? Cur ergo eum non singulariter hostis impetat, a quo se impeti singulariter spectat? Et nos quidem qui inter homines vivimus, saepe per homines a callido hoste tentamur. Vos autem qui viam vitae praesentis extra hominum frequentiam ducitis, tanto majora certamina pati necesse est, quanto Neque enim vacare orationibus ac laudibus Dei sine aliqua interruptione temporis potestis, quia etsi intentio continue prompta est, ipsa tamen humanitatis infirmitas ad semetipsam relabitur, ut aliquando fessa jaceat, atque a studii sui exercitatione torpescat. Antiquus vero hostis mox ut otiosam mentem 966 invenerit, ad eam sub quibusdam occasionibus locuturus accedit, et quaedam ei de gestis praeteritis ad memoriam reducit, aud
Abbreviated transcription (Latin):
ase sapucrunt. O quanta aspiratione uitȩ
neis cultus eloquentiȩ. non uerborũ trpus
ipparent: sedsola ueritatis atq caritatis ra¬
dcem tenentia perom̃e quod locuta sunt
adestis patriȩ amore flammabant. In eis
uͥ tua ame dilectio petere studuit: uthunc
ubellum exortatorium scribere deberem:
sead scire te necesse ẽ. fili hem̃e qͣntis podagre¬
dolorib quantisq curarũ tumultib p̾mor
utuamuis numqua mealiquid fuisse remi¬
niscar: ualde tamen me uideam non ẽe quod
fuerim: De eo uͦ qđ se tua caritas ultra ȩtatẽ
quinquagenariam adhuc iuuenilib desi¬
derus se asseruit subiacere. in hoc qͦq diuini
oraculi implet᷑ p̃ceptũ qđ scriptũ ẽ: iustus
in pͥncipio sermonis accusator ẽ. sui. N ec
tam dubito maioreste hostis callidi insidi
asꝓpeti: qui maiora contra eũ bella p̾paras¬
ti Ianto quippe ille deceptionis molimi¬
na ardentius exquirit: qͣnto te caelesti
patriȩ feruentius in hiare cognoscit. Etenĩ

Expanded text:
a sapuerunt. O quanta aspiratione vitae proferuntur! Non in eis cultus eloquentiae, non verborum typus apparebat, sed solam veritatis atque charitatis radicem tenentia, per omne quod locuta sunt, coelestis patriae amorem fragrabant. In eis vero tua a me dilectio petere studuit ut ad hanc libellum exhortatorium scribere deberem. Sedoloribus, tantisque curarum tumultibus premor, ut quamvis unquam me aliquid fuisse reminiscar, valde tamen me videam non esse quod fuerim. Quod autem se tua charitas ultra aetatem quinquagenariam adhuc juvenilibus desideriis asserit subjacere, in hoc quoque divini oraculi imples praeceptum, quo scriptum est: « Justus in principio accusator est sui . » Nec tamen dubito majores te hostis callidi insidias perpeti, qui majora contra eum bella praeparasti. Tanto quippe ille deceptionis molimina ardentius exquirit quanto te coelesti patriae ferventius inhiare cognoscit. Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
autnatũ autpassum uel in thro  sedentem
recordamꝰ. & dum nos ipsa pictura quasi
emulcat. Idõq direximus tibi tabulas du¬
as umaginem saluatoris & scȩ dĩ genitricis
mariȩ: beati petri & pauli apłorũ ꝑ supͣdic

Expanded text:
aut natum, aut passum, vel in throno sedentem aut natum, aut passum, vel in throno sedentem recordamur. Et dum nos ipsa pictura quasi mulcet. Ideoque direximus tibi su, imaginem Salvatoris, et sanctae Dei genitricis Mar
Abbreviated transcription (Latin):
uis carnale delicto admittit. Quod sine
quo multis pauci inueniunt᷑. autdĩ filiũ
timendum negare. in quo uͦ haec ipsa be¬
ata principem apłorũ petrũ ad cuiꝰ corpus
indigni sedemꝰ lapsum e cognoscimus.
quem conspicis delicta fletti delere. in cons
pectu diuinitatis non dubites miscdĩa c̃sequi.
qͥa nullum peccantẽ reuersum despicit. qͥ
dulcidiũ diaconũ tuũ rogasti. ualde nobis
postulatio tua placuit: qͥa illum incorde
tota intentione queris. cuiꝰ imaginẽ pre
oculis habe desideras: ut uisio corporalis
cotidiana reddat excortum. utdum pictu¬
rã uides. ad illum animo in ardescas. cuius
imaginem
qui uidere conatur si contingit utbalneum
Scimꝰ qͥa imaginẽ saluatoris nr̃i idõ ñ petis.
utquasi dm̃ colas. sed ut ob recordationem
filii di in eius amore recalescas. quos cui te¬
imaginem uidere desideras. & nos quidem
non quasi ante diuinitatẽ ante ipsos ꝓster¬
nimꝰ. sed illum adoramus. que ꝑimaginem

Expanded text:
vius carnale delictum admittere, sine quo non multi sed pauci inveniuntur, aut Dei Filium timendo negare? In quo peccato ipsum beatum principem apostolorum Petrum, ad cujus nunc corpus indigni sedemus, lapsum esse cognoscimus: quem conspicis delicta fletu pectu divinitatis non dubites misericordiam consequi, quia nullum peccantem conversum despicit qui Dulcerium, diaconem tuum, rogasti, valde nobis tua postulatio placuit, quia illum in corde tota intentione quaeris, cujus imaginem prae oculis habere desideras. Ut visio corporalis quotidiana reddat exoptatum, et, dum picturam vides, ad illum animo inardescas, cujus imaginem atque videre conatur, si contingit illam ad balneum Scimus quia tu imaginem Salvatoris nostri ideo non petis, ut quasi Deum colas, sed ob recordationem filii Dei ut in ejus amore recalescas, cujus imaginem videre desideras. Et nos quidem, non quasi ante divinitatem ante ipsam prosternimur, sed illum adoramus quem per imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
RIMUM ut iuxta decreta canonũ
unaquęq prouintia suo metropolitano
contenta sit: ut decessoris nr̃i data ad nar¬
uoensem ep̃m continent constituta: nec
usurpationes locus alicui sac̃doti inalteriuꝰ
nihil presumat

Expanded text:
rimum, ut juxta decreta canonum unaquaeque provincia suo metropolitano contenta sit, ut decessoris nostri data ad Narbonensem episcopum continent constituta ; nec usurpationis locus alicui sacerdoti in alteriusnihil praesumat
Abbreviated transcription (Latin):
tando non potuit Sed quia in his om̃ib:
diuinȩ ꝓtectionis auxilio opus est: uoce
cordis singuli clamemꝰ ad dñm dicentes.
Dñe nelonge facias auxilium tuum a me
ad defensionem meam aspice. Manifestũ
namq est quia nisi ipse auxiliatus fuerit.¬
& adse clamantes defenderit: hostis noster
anglorum directa. Non enim om̃s electi
miracula faciunt: sed tamen eorum om̃iũ
nomina incaelo tenentur ascripta. Uerita¬
tis & enĩ discipłis ẽẽ gaudium non debet.
nisi deeo bono quod cõmune cumomib:
habent: & in quo finem leticiȩ non haber&¬

Expanded text:
tando non potuit. Sed quia in his omnibus tando non potuit. Sed quia in his omnibus divinae protectionis auxilio opus est, voce cordis singuli clamemus ad Dominum, dicentes: Domine, ne longe facias auxilium tuum a me, ad defensionem meam respice. Manifestum namque est quia nisi ipse auxiliatus fuerit, et ad se clamantes defenderit, hostis noster n coelo. Non enim omnes electi miracula faciunt; sed tamen eorum omnium nomina in coelo tenentur ascripta. Veritatis enim discipulis esse gaudium non debet, nisi de eo bono quod commune cum omnibus habent, et in quo finem laetitiae non habe
Abbreviated transcription (Latin):
non uos ẽalercitui bellum p̃ponere. nisi
uobis labor eius fidesq consisteret. nisi eum
antȩ actȩ uitȩ uirtus & sollicitudo aptũ ẽẽ
monstrauerit: Siuͦ non aliis nisi huiꝰmodi
uiris cõmittit᷑ gubnandꝰ exercitus: qualis
dux ẽẽ debeat animarũ. ex istius bonȩ rex
cõparatione colligitur. Sed uerecundũ
nobis ẽ. & dicere pudet. quia sac̃dotes sibi
ducatũ arripiunt: qui exordiũ religiosȩ
dum aliud attenditur. aliud non cauet᷑
Oportet ut contra om̃s hostis insidias qͥsq
debeat ẽẽ sollicitus: nedum in uno uincit
suꝑetur in altero. Nam & terrenus hostis
qui munita loca cupit inuadere: pugnan¬
di arte sic utitur. Latenter quidẽ ponit
insidias. & ad unius seloci expugnationẽ
totus ostendit: utdũ ad defensionem loqi
illius ubi instat periculũ conuenitur. lo¬
ca alia dequib nulla ẽ. suspicio capiantur
Et euenit ut qui cognitus resistentis uirtu¬
te repulsus est: latens obtineat quod cer¬

Expanded text:
non vos ante exercitui ducem praeponere, nisi vobis labor ejus fidesque complaceret, et nisi eum anteactae vitae virtus et sollicitudo aptum esse monstraret. Si vero non aliis nisi hujusmodi viris committitur gubernandus exercitus, qualis dux esse debeat animarum, ex istius bonae rei comparatione colligitur. Sed verecundum nobis est dicere, et pudet, quia sacerdotes sibi ducatum arripiunt, qui exordium religiosae dum aliud attenditur aliud non cavetur, oportet ut contra omnes hostis insidias quisque debeat esse sollicitus, ne dum in uno vincit, superetur in altero. Nam et terrenus hostis, qui munita loca cupit invadere, pugnandi ante sic utitur: Latenter quidem ponit insidias, et ad unius loci se expugnationem totus ostendit, 790 ut dum ad defensionem loci illius ubi instat periculum convenitur, loca alia de quibus nulla est suspicio capiantur. Et evenit ut qui cognitus resistentis virtute repulsus est, latens obtineat quod cer
Abbreviated transcription (Latin):
suo conspectu recte pascere: ut ad acterne
uitȩ pascua ualeas cũ ipso quem pascis gre¬
hominis ꝑ diuinitatẽ: & mater uerbi per
carnem. Non autẽ pͥus in utero uirginis
caro c̃cepta ẽ. & postmodum diuinitas
uenit incarne: Sed mox uerbum uenit
in utero. mox uerbum seruata ꝓpriȩ
uirtutȩ nature factum ẽ. caro. & ꝑfectus
homo idest inueritate cartus & animae
rationalis. Natus ẽ. ꝑ uterũ uirginis

Expanded text:
suo conspectu recte pascere, ut ad aeternae suo conspectu recte pascere, ut ad aeternae vitae pascua 1092 valeas cum ipso quem pascis grehominis per divinitatem et mater verbi per carnem. Non autem prius in utero virginis caro concepta est, et postmodum divinitas venit in carne, sed mox verbum venit in utero, mox verbum, servata propriae veritate naturae, factum est caro et perfectus homo, id est in veritate carnis et animae rationalis natus est per uterum virginis
Abbreviated transcription (Latin):
audite. deuote ꝑagite. studiose in memo¬
riam rescruate: quia si uos eum quod¬
in eo quod ꝓ om̃ipotenti dõ loquitur audi¬
re prodõ: Tota igitur mentẽ cum co uos
inferuore fide stringite: atq ad nisum
illius uirtute quã uob̾ diuinitas tribuit.
adiuuate. utregni sui uos ipse faciat esse
participes: cuiꝰ uos fidem in regno uestro
colore aeccłastici regiminis mundi huius
fluctib uoluimur. qui frequenter nos ob¬
ruunt: sed caelestis grãc manu protegente
dȩꝓfundo releuamur. Uos gͦ qui intanta
quietis ur̃ȩ serenitate tranquillam uitam
ducitis. & securi quasi in littore statis. Nob̾
nauigantib autpotius naufragantibus
orationis ur̃ȩ manũ tendite. & conantes
ad terrã uiuentiũ pergere. qͣntũ potestis
precib adiuuate : ut nonsolum de uestra
uita. sed &iam deereptione nr̃a mercedem
dilectionẽ tuã suȩ ꝓtectionis dextera pͥtegat.
detq tibi cõmissum gregem orando. ammo¬
nendo. exempla boni oꝑis ostendendo in

Expanded text:
audite, devote peragite, studiose in memoria reservate: quia si vos eum in eo quod pro omnipotente Domino loquitur, audire pro Deo? Tota igitur mente cum eo vos in fervore fidei stringite, atque adnisum  Al., ad nisum illius virtute quam vobis divinitas tribuit, adjuvate  Al., adjuvante, ut regni sui vos ipse faciat esse participes, cujus vos fidem in regno vestro colore ecclesiastici regiminis mundi hujus fluctibus volvimur, qui frequenter nos obruunt. Sed coelestis gratiae manu protegente, de profundo relevamur. Vos ergo qui in tanta quietis vestrae serenitate tranquillam vitam ducitis, et securi quasi in littore statis, nobis navigantibus, aut potius naufragantibus orationis vestrae manum tendite, et conantes ad terram viventium pergere, quantis potestis precibus adjuvate; ut non solum de vestra vita, sed etiam de ereptione nostra mercededilectionem tuam suae protectionis dextera protegat, detque tibi commissum gregem orando, admonendo, exempla boni operis ostendendo, in
Abbreviated transcription (Latin):
nos pͥus peccatores homines existim. d
postmodum ꝑunctionẽ sc̃i sp̾s sc̃ificamur
nec ante c̃ceptus & postmodum unctꝰ esl
concipi. a sp̃ũ sc̃o ungui fuit. ł talibi ad
tissime oportet in omib adherere: utẽgrue
adorare: aliudmicture hystoria quid sit
adorandum addiscere: Nam quod legen¬
tib scriptura. hoc idiotis prestat pictura
cernentib qua in ipsa ignorantes uident
quod sequi debeant. in ipsalegunt. qui lute¬
ras nesciunt. Unde & p̃cipue gentib pro
lectione pictura est: quod magnoꝑe qͣui int̾
zelo incaute succenderis. ferocib animis
scandalum generares: Frangi gͦ ñdebuit
quod non adadorandum in aeccłus sed
ad instruendas solummodo mentes nescien¬
tiũ collocatũ: & quia in locis uenrabilibus
scõrũ depingi hystorias. non sine ratione
uetustas admisit: Si zelum discretionecon¬
disses. sine dubio & ea quae intendebas salu¬
briter obtinere: & collectũ gregem nor
disꝑgere. sed potius poteras congregare

Expanded text:
nos prius peccatores homines existimus, et postmodum per unctionem sancti Spiritus sanctificamur;nec ante conceptus, et postmodum unctus est. concipi a Spiritu sancto, ungi fuit Abundtissime oportet in omnibus adhaerere, ut congrue adorare, aliud per picturae historiam quid sit adorandum addiscere. Nam quod legentibus Scriptura, hoc idiotis praestat pictura cernentibus: quia in ipsa ignorantes vident quod sequi debeant, in ipsa legunt qui litteras nesciunt. Unde et praecipue gentibus pro lectione pictura est. Quod magnopere, tu qui zelo incaute succendereris, ferocibus animis scandalum generares. Frangi ergo non debuit quod non ad adorandum in Ecclesiis, sed ad instruendas solummodo mentes fuit nescientium collocatum. Et quia in locis venerabilibus sanctorum depingi historias non sine ratione vetustas admisit, si zelum discretione condidisses, sine dubio et ea quae intendebas salubriter obtinere, et collectum gregem non dispergere, sed potius poteras congregare,
Abbreviated transcription (Latin):
contra regulam facta reppereris. cohercere
atq ante om̃a quae sola unitate decernimꝰ.
hireneum ad aeccłam suam redire cõpelle¬
Ad quam sponte potius remeare debebit.
ne unius aeccłȩ duo eẽ permittant᷑ antistites.
quod oportunius supͣdicti subdiaconi fieri
delegamus instantia. quem &iam ꝓconser¬
uanda aeccłȩ disciplina cõmeare ad hispani¬
as dispositionis nr̃ȩ facit auctoritas. Ds
incolumem te custodiat frater lemẽ¬

Expanded text:
contra regulam facta repereris coercere, contra regulam facta repereris coercere, atque ante omnia quae sola unitate decernimus, Hireneum ad Ecclesiam suam redire coAd quam sponte potius redire  remeare  debebitNec unius Ecclesiae duo esse permittantur antistites, quod opportunius supradicti subdiaconi fieri delegamus instantia, quem etiam pro conservanda Ecclesiae disciplina, commeare ad Hispanias, dispositionis nostrae fecit auctoritas. Deus autem incolumem te custodiat, frater
Abbreviated transcription (Latin):
pariter & subcriptiones propͥas fr̃s singuli
comendassent. dilectionem tamentuam
rei dequa displic& summa tangebat: quia
pro loco tibi debito ceteri sac̃dotes docendi
fuerant non sequendi. Unde sicut genera¬
lib licterisindicaui. hireneus ad ꝓpͥam
reuertatur aeccłam: & barchilonensibus
desuo clero ꝓtinus consecretur antistes:
cui tamen statuta canonum & apłica p̾cep¬
ta concordent: & lic& hu qui preter noti¬
ciam atq consensum tuae dilectionis or¬
dinati sunt sac̃dotes cum suis debuerint
auctorib submoueri. nequid tam̃ intanta
necessitate decernamus austerum: eos qui
epi facti sunt ita uolumus permanere: si
aplicis p̃ceptionib & statutis sc̃orũ patrũ
non repperiuntur obnoxii. Ac deinceps
nihil quod contra disciplinam aeccłasticã
ueniat sicut hactenus factum est perpetret᷑.
tuae sollicitudinis est fr̃ hem̃e debitamt᷑ͥ
auctoritatem tueri: & inlicitis non modo
non p̃bere assensum. sed &iam cuncta quȩ

Expanded text:
t subscriptiones proprias factas singuli commodassent, dilectionem tamen tuam rei de qua displicet summa tangebat, quia pro loco et honore tibi debito caeteri sacerdotes docendi fuerant, non sequendi. Unde sicut in generalibus litteris indicavi, Hireneus ad propriam revertatur Ecclesiam, et Barcinonensibus de suo clero protinus consecretur antistes, cui tamen statuta canonum, et apostolica praecepta concordent. Et licet hi qui propter notitiam atque consensum tuae dilectionis ordinati sunt sacerdotes, cum suis debuerint auctoribus submoveri, ne quid tamen in tanta necessitate decernamus austerum, eos qui episcopi facti sunt ita volumus permanere, si apostolicis praeceptionibus et statutis sanctorum Patrum non reperiantur obnoxii, ac deinceps nihil quod contra disciplinam ecclesiasticam veniat, sicut hactenus factum est perpetretur, tuae sollicitudinis est, frater charissime, debitam tibi auctoritatem tueri, et illicitis non modo non praebere assensum, sed etiam cuncta quae
Abbreviated transcription (Latin):
ex his quae suꝑius diximus latenter in rep¬
serit. non erubescat qui animȩ suȩ curam
gerit confiteri haec huic qui preest: ut
abipso per uerbum di & consiliũ salubre
curetur. quo possit fide integra & oꝑibus
bonis penas aeterni ignis effugere. & ad
ꝑpetua uitae p̾mia peruenirẽ.

Expanded text:
ex hiis, que superius memoravimus, latenter irrepserit, non erubescat, qui anime sue curam gerit, confiteri hec huic, qui preest, ut ab ipso per verbum dei et consilium salubre curetur, quo possit fide integra et operibus bonis penam eterni ignis effugere et ad perpetua vite premia pervenire.