comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
purgemus: repleamus thesauros eius
diuer̃sorum munerum donis ut indie
scã. sit unde peregrini accipiant.
refitiantur uiduaẽ. pauperes uestian¬
tur. Nam quale erit siinuna eadẽq
domo interseruulos unius dñi. alter
exultet in olosericis. alter consum m&
in pannis: alius aestu& cibo. alius
famem frigusq sustineat: ille eruc¬
tu& hesterñam indi gestionem era¬
pulam. hic aesternãm ieiunii ine¬
diam non resoluat.e Aut qui erit
nr̃ae oratioris effectus: Petimus ut
liberemur abinimico qui nonsumus
liberales infratres.e Simus imi
caelesti gratia uoluit nobis eẽ consor¬
tes: Cur nobis non sint insubstan¬
tia terrena consortes. ne extranei sint
alimoniis qui fratres sunt sacramen¬
tis: Nisi quod rectius apud dm̃
per ipsos agimus causam nostram:
ut nr̃is alantur sumptib qui illi
gratias agant. Quic quid autem
pauper dnm benedicit: illi proficit
quo faciente dnm̃ benedicit: Et sic̃
scriptum est de illo: Uae illi homi¬

Expanded text:
purgemus, repleamus thesauros ejus purgemus, repleamus thesauros ejus diversorum munerum donis, ut in die sancta sit, unde peregrini accipiant, reficiantur viduae, pauperes vestiantur. Nam quale erit, si in una eademque domo inter servulos unius domini alter exsultet in holosericis, alter consumetur in pannis; alius aestuet cibo, alius famem frigusque sustineat; ille eructet hesternam indigestionis crapulam, hic hesternam jejunii inediam non resolvat? Aut quis erit nostrae orationis effectus? Petimus ut liberemur ab inimico, qui non sumus liberales in fratres. Simus imitcoelesti gratia voluit nobis esse consortes, cur nobis non sint in substantia terrena consortes? Nec extranei sunt alimoniis, qui 5 fratres sunt sacramentis, nisi quod rectius apud Deum per ipsos agimus causam nostram, ut nostris eos alamus sumptibus, qui illi gratiam agant. Quidquid autem pauper Domino benedicit, illi proficit, quo faciente Domino benedicit. Et sicut scriptum est de illo: Vae illi homi
Abbreviated transcription (Latin):
ricors. corruptus et uirgo: nisi quod
magis ingerendo se indignus offen¬
sioñem contrahit. cum minime secog¬
noscit Dum enim uult offitiosus
ẽẽ. inuiriosus existit: Sicut ille in eu¬
angelio qui incoetu scõrũ inuitatus¬
ad nuptias uenire ausus est. uestem non
habens nuptialem. Et cumalius ni¬
teret iusticla. alius luceret fide. alius
castitate fulgeret: ille solus conscientiȩ
foeditate pollutus. cunctis splenden¬
tib deformior rore sordebat Et
quanto plus simul discumbentium
beatorum candebat scĩtas: tanto ma¬
gis peccatorum illius apparebat imꝓ̃¬
bitas: Qui minus potuerat dis plicu¬
is se forsitan: si in consortium iustorum
minime se dedisset: Propterea er¬
go sublatus manib et pedib intene¬
bras exteriores expellitur. non solũ
quod peccator erat. sed quia cum
peccator ȩẽt: scĩtatis sibi meritum uin¬
dicabatgitur fr̃s suscepturi nata¬
lem dñi abomninos delictorum foece

Expanded text:
ricors, corruptus et virgo, nisi quod ricors, corruptus et virgo, nisi quod magis ingerendo se indignus offensionem contrahit, cum minime se cognoscit. Dum enim vult officiosus esse, injuriosus existit: sicut ille in Evangelio qui, in coetu sanctorum invitatusad nuptias venire ausus est vestem non habens nuptialem ; et cum alius niteret justitia, alius luceret fide, alius castitate fulgeret, ille solus conscientiae foeditate pollutus, cunctis splendentibus deformi horrore sordebat: et quando plus simul discumbentium beatorum candebat sanctitas, tanto magis peccatorum illius apparebat improbitas, qui potuerat minus displicuisse forsitan, si in consortium justorum minime se dedisset. Propterea ergo sublatus manibus et pedibus, in tenebras exteriores expellitur, non solum quod peccator erat, sed quia cum peccator esset, sanctitatis sibi meritum vindicabat. Igitur, fratres, suscepturi natalem Domini, ab omni nos delictorum faece
Abbreviated transcription (Latin):
tis lumbos operositatem mirãtur.
sed fortis castimoniae restringentis libi¬
dinem ad pudicitiam plus miratur:
Ambiamus ergo inueniri ante ip¬
sum ꝓbati fide. compti misericordia
morib accurati. et qui fidelius x p̃m
diligit. nitidius se mandatorum ei ᷤ
obseruatione conponat: ut uere nos
in se credere uideat. cum ita in eius sol¬
lempnitate fulgemus. et magis le¬
tus sit: quo nos ꝑ̃spexerit purĩores.
Atq. idõ ante conplures dies castifi¬
cemus cordanr̃ã. mundemus consci¬
entim. purificemus spmñ. ac nitidi
et sine macula inmaculati dñi susci¬
piamus aduentum : ut cuius natiui¬
tas ꝑ inmaculatam uirginem constitit.
eius natalis ꝑ inmaculãtos seruulos
ꝓcurctur. Quisq enim mil¬
la die sordidus fuerit ac pollutus.:
natalem xp̃i uotumq noncurat.
Inter sit licet dominicae festiuitati.
mente tamen longius a saluatore se¬
paratur. Nec sotiẽtatem habere pote¬
runt inmundus et sc̃s. auarus et mise¬

Expanded text:
tis lumbos operositatem miratur, tis lumbos operositatem miratur, sed fortis castimoniae restringentis libidinem ad pudicitiam plus miratur. Ambiamus ergo inveniri ante ipsum probati fide, compti misericordia, moribus accurati: et qui fidelius Christum diligit, nitidius se mandatorum ejus observatione componat, ut vere nos in se credere videat, cum ita in ejus solemnitate fulgemus, et eo magis laetus sit quo nos perspexerit puriores. Atque ideo ante complures dies castificemus corda nostra, mundemus conscientiam, purificemus spiritum, ac nitidi, et sine macula immaculati suscipiamus adventum: ut cujus nativitas per immaculatam virginem constitit, ejus natalis per immaculatos servos procuretur. Quisquis enim in illa die sordidus 4 fuerit, ac pollutus, natalem Christi, votumque non curat. Intersit licet dominicae festivitati corpore, mente tamen longius a Salvatore separatur. Nec societatem habere poterunt immundus et sanctus, avarus et mise
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas defitiat: quam substantia
largiendi Haec aut̃ẽ idõ sollicite fa¬
tiunt: quia maiorẽ sibi remunerationẽ
ꝓhac sollicitudine sperant futurã
p̃sentis honoris gloriã. terreni regis sui
natalis diẽ tanta apparitione suscipi¬
unt. qua nos accuratione aeterni re¬
gis nr̃i ihu xp̃i natalem suscipere
debemus: qui pro deuotione nra non
nobis temporalem largietur glo¬
riam sed aeternam: nec terren ħono¬
ris ad ministrationẽ dabit quae suc¬
cessore finitur: sed caelestis imperii
dignitatẽ quae non habet successo¬
rem̃ Qualisautem nr̃a remu¬
neratio sit futura: dicit propheta:
Quae oculus non uidit. nec auris au¬
diuit. nec in cor hominis ascendit.
quae preparauit deus diligentib
ri oportet. quod diximus nos hoc
est animas nr̃as. quia rex nr̃ xp̃e
non tam nitorem uestium. quam
animarum requirit affectũ. nec
inspicit ornamenta corporum.
sed considerat corda meritorum::
N ec fragilis cing uli p̃cingen¬

Expanded text:
voluntas donandi deficiat, quam substantia voluntas donandi deficiat, quam substantia largiendi. Haec autem ideo sollicite faciunt, quia majorem sibi remunerationem pro hac sollicitudine sperant futuram. praesentis honoris gloriam terreni regis sui natalis diem tanta apparitione suscipiunt: quanta nos accuratione aeterni regis nostri Jesu Christi natalem suscipere debemus, qui pro devotione nostra non nobis temporalem largietur gloriam, sed aeternam; nec terreni honoris administrationem dabit, quae successore finitur, sed coelestis imperii dignitatem, quae non habet successorem? Qualis autem remuneratio nostra sit futura, dicit propheta: Quia oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae preparavit Deus diligentibusri oportet. Quod autem diximus nos, hoc est animas nostras, quia rex noster Christus non tam nitorem vestium, quam animarum requirit affectum, nec inspicit ornamenta corporum, sed considerat corda meritorum; nec fragilis cinguli praecingen
Abbreviated transcription (Latin):
AETICIA QUANTA SIT quan¬
tusq concursus. cum imperato¬
ris mundi istius natalis caelebrandus
est bene nostis quemadmodũ duces
eiꝰ et principes. & iã militantes accu¬
rati sericis uestib ad cincti operosis
cingulis. auro fulgente pretiosis: ambi¬
unt̃ solito nitidius in conspectu regis
incedere Credunt enĩ maius cẽ ĩm¬
peratoris gaudĩ: si uiderit maiorẽ
suae apparitionis ornatũ: Tantoq
illũ lecũ futurũ: quanto ipsi fuerint
in eius festiuitate deuoti. ut quia im¬
perator tam quã homo corda non cons¬
picit: affectũ eorũ circa se probet. uel
habitum contuendo Ita fit: ut splen¬
didius se accuret. quisq regẽ fidelius
diligit: Deinde quia ñatale suosci¬
unt̃ cum largum futurũ acdonaturũ
plurima. uł ministris sius uł his qui
indomo eiꝰ abiecti putant᷑ & uiles.: tan¬
ta prius thesauros eiꝰ replere diuitia¬
rũ uarietate festinant. ut in quan¬
tum prerogare uoluerit: in tantum
prerogatio copiosa nondesit: et ante

Expanded text:
aetitia quanta sit, quantusque concursus, cum imperatoris mundi istius natalis celebrandus est, bene nostis, quemadmodum duces ejus et principes omnes, etiam militantes accurati sericis vestibus, accincti operosis cingulis, auro fulgente pretiosis, ambiant solito nitidius in conspectu regis incedere. Credunt enim majus esse imperatoris gaudium, si viderit majorem suae apparitionis ornatum, tantoque illum laetum futurum quanto ipsi fuerint in ejus solemnitate devoti: ut quia imperator tanquam homo corda non conspicit, affectum eorum erga se probet vel habitum contuendo: ita fit, ut splendidius se accuret, quisquis regem fidelius diligit. Deinde quia in die natalis sui sciunt eum largum futurum, ac donaturum plurima vel ministris suis, vel his, qui in domo ejus abjecti putantur, et viles, tanta prius thesauros ejus replere divitiarum varietate festinant; ut in quantum praerogativa voluerit, in tantum praerogatio copiosa 3 non desit, et ante
Abbreviated transcription (Latin):
dentiũ trib horis temporis licet non
ꝑ ipsam in effabilem dĩtatis suae sub¬
stantiã. sed potius per angelicã spe¬
tiem a meridie uisus ẽ: N obis tri¬
ginta trib annis interra apparuit.
ẽt cũ hominib conuersari dignatꝰ
gelum nihil ꝯminus apparuit conluc¬
tans cũ eo quiq se ab eo superari ꝑ misit
ut hunc mundi çordẽ merito benedi¬
cer&. atq. israhel nominar&: Nobis¬
cũ ds̃ mplius magisq pronobis
magnificũ certam̃en ad implens. et
usq̃ ad mortẽ accedens: ut morte sua
mortem occideret. & benedictionẽ¬
usq ad in mortalitatẽ mundo corde
po pulo condonara&. Qui fidutia¬
lit̾ dic̃ nobiscũ ds̃. ꝑ aeuangelistarũ
ris et sanguinis sacramentũ. ꝑ glori¬
osae crucĩs signaculũ Peristã gͦ om¬
nia nobiscũ deus: & ad nos atq ĩnno¬
bis sicut ipse ait Ecce ego uobiscũ
sum omnibus diebus usq ad consump¬
mationẽ secłi: Quicũdõ patre & spũ¬

Expanded text:
dentium tribus horis temporis, licet non dentium tribus horis temporis, licet non per ipsam ineffabilem deitatis substantiam, sed potius per angelicam speciem a meridie visus est : nobis triginta tribus annis in terra apparuit, et cum hominibus conversari dignatus gelum nihilominus apparuit colluctans cum eo , quique ab eo superari permisit ut hunc mundicordem merito benediceret, atque Israel nominaret. Nobiscum Deus, amplius magis pro nobis magnificum certamen adimplens, et usque ad mortem accedens, ut morte sua mortem occideret, et benedictionem ac immortalitatem mundo corde populo condonaret, qui fiducialiter dicit, Nobiscum Deus per evangelistarum ris et sanguinis sacramentum, per gloriosae crucis signaculum. Per ista ergo omnia nobiscum Deus, et ad nos atque in nobis, sicut ipse ait: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Qui cum Patre et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
conuertendam Pariet filium adde-¬
nuo reparandũ adam ad iobedien¬
tiam euae per mariȩ obedientiã ex¬
cludendam. aderigendũ iacentiũ
genus qͥuod ꝑmu lieris temerariã
crudelitatẽ fuerat ante deiectũ: Et
uocabis nomenei emmanuhel: quod
est interp̃tatũ nobiscumds̃: Uocant
nom̃ eiꝰ prius angeli psallentes in eiꝰ
omiũ & regẽ pacis ad homines ueni¬
entẽ: Dẽinde apłi unigeniti dĩ do¬
minationẽ atq uirtutẽ õmĩb gen¬
tib p̃dicantes: adhuc et sci marty¬
res contra ignes et gladios usq ad
mortẽ resistentes. deinde cuncticre¬
dentes. hoc ipsũ nom̃ usq in con¬
sumpmationẽ sȩculi memorantes
atq. laudantes Et uocabił nomen
eius emma nuhel: quod est interpre¬
tatũ nobiscũ ds̃ Quis uocabit nisi
isti quorũ uocabitur interra nouũ
nomen. Nonsicut prius infiguris
& imaginib: sed fadie ad fatiẽ appa¬
rente : Nobiscũ ds̃ Ab tabe patricre¬

Expanded text:
convertendam, pariet filium, ad deconvertendam, pariet filium, ad denuo reparandum Adam, ad inobedientiam Evae per Mariae obedientiam excludendam, ad erigendum jacentium genus, quod per mulieris temerariam credulitatem fuerat dejectum. Et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus. Vocant nomen prius angeli, psallentes in ejus omnium et regem pacis, ad homines venientem. Deinde apostoli, Unigeniti Dei dominationem atque virtutem omnibus gentibus praedicantes. Adhuc et sancti martyres, contra ignes et gladios usque in mortem resistentes. Deinde cuncti credentes, hoc ipsum nomen usque ad consummationem saeculi memorantes atque laudantes. Et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus. Qui vocabunt, nisi justit quorum vocabitur in terra nomen novum, non sicu, prius in figuris et in imaginibus, sed facie ad faciem apparentem? Nobiscum Deus. Abrahae patri cre
Abbreviated transcription (Latin):
illã. et ex illius conditione sump¬
sistis: uos quae intristicia generatis
filios. uel magis uos quae concupiscen¬
tiã corruptibilẽ non tenustis: audi¬
te & letamini. audite et consolamini.
Audite quod uirgo inutero accipi&.
non ex desiderio p̃artum concipiens.
neq serpentis ꝑsuasione decepta.
neq eiꝰ afflatib uenenosis infecta:
sed uirgo inuterũ accipiet. p̃dica¬
tionẽ angeli suscipiens: ꝓphecarũ
testimonia ad sumens Uirgo muterũ
accipiet: ut dm̃ dignanter in carnatũ.
admundi pariat̃ salutẽ : Ecce inquit:
Hoc ipsum quod dicit Ecce ad miran¬
tis ẽ tanti misterii magnitudinẽ. ut
om̃s uelut esomno suscitans ad hoc dic¬
tum euigilent E.cce uirgo dicit in
utero accipiet ec pariet filiũ: d con¬
ligandũ illũ fortẽ armatũ. ad concul¬
candũ serpentis imp̃ii caput. ad con¬
terendas uires eius: ad p̃dam eiꝰ diripi¬
endam. atq captiuitatẽ sui populi

Expanded text:
illam et ex illius condemnatione sumpillam et ex illius condemnatione sumpsistis; vos quae in tristitia generatis filios, vel magis vos quae concupiscentiam corruptibilem non timuistis. Audite et laetamini, audite et consolamini, audite quod virgo in utero accipiet, non ex desiderio partum concipiens. Neque serpentis persuasione decepta est, neque ejus afflatibus venenosis infecta est, sed virgo in utero accipiet, praedicationem angeli suscipiens, prophetarum testimonia assumens. Virgo in utero accipiet, ut Deum dignanter incarnatum ad mundi pariat salutem. Ecce, inquit. Hoc ipsum quod dicit, ecce, admirantis est tanti mysterii magnitudinem, ut omnes velut e somno suscitans, ad hoc dictum evigilent. Ecce virgo, dicit, in utero accipiet, et pariet Filium. Ad colligandum illum fortem armatum, ad conculcandum serpentis impii caput, ad conterendas vires ejus, ad praedam ejus diripiendam, atque captivitatem populi sui
Abbreviated transcription (Latin):
rat elocutus dicens: Dñs dix ad me.
filius m̃s estu: ego hodie genuite:
Pete ame et dabo tibi herẽditatẽ tuã¬
gentes: et possessionẽ tuã terminos
terrae: Ipse saluabit populũ suũ apeccatis
eorũ. Sanguie uidelicet suo cunceos re¬
dimens. morte sua demortis eos liberans
potestate. Ipse saluabit. hoc est saluator est¬
omniũ hominũ: fidelium atq credentiũ :
Hoc autẽ totũ factum ẽ: Quid totum. e¬
Hoc ꝑunigeniti descensionẽ. hoc deista
dñi incarnatione. hoc deangeli adiuir¬
ginẽ destinationẽ. hoc deipsius uirgi¬
nis desponsatione uel castitate Hõc
enim totũ factũẽ: Ad totius mun¬
di salutẽ: hoc totũ factũ ẽ: ut unũ cõ¬
pleretur. et unum consum maret᷑: Quid
illud.e Quoduirgo genuit. quod
uirgo permansit: quod mater fuit.
et in tacta uirgo ꝑseuerauit: Ecce in
utero accipiet̃ Audite quod dicit
om̃s filiae euȩ : audite om̃s uos quȩ
hereditatẽ doloris et tristiciae post

Expanded text:
rat elocutus, dicens: Dominus dixit ad me: rat elocutus, dicens: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae. Ipse salvabit populum suum a peccatis eorum, sanguine videlicet suo cunctos redimens, morte sua de mortis eos liberans potestate. Ipse salvabit, hoc est, salvator omnium hominum fidelium atque credentium. Hoc autem totum factum est. Quod totum? Hoc de Unigeniti descensione, hoc de ista Domini incarnatione, hoc de angeli ad Virginem destinatione, hoc de ipsius Virginis desponsatione, vel castitate. Hoc enim totum factum est ad totius mundi salutem: hoc totum factum est, ut unum compleretur, ut unum consummaretur. Quid illud? Quod virgo genuit, quod virgo permansit, quod mater fuit, et intacta virgo perseveravit. Ecce virgo in utero accipiet. Audite quod dicit, omnes filiae Evae: audite, omnes vos qui haereditatem doloris et tristitiae post
Abbreviated transcription (Latin):
enim saluũ fati& populũ suũ apecca¬
tis eorũ Uocabis ait nomeneiꝰ hoc quod
ante fuit : quod ante sȩcula nominatũ ẽ.
Non tuei pones nomen. nec exte ei uoca¬
bulũ constitues: sed nomina et uoca ex¬
ultando ihm̃: id est saluatorẽ Salua¬
torẽ eũ eẽ testare : nec extempore coepis.¬
se saluare. sediã antiquissimũ saluatorẽ:
Ipse enĩ saluũ fati& populũ suũ a pec¬
catis eorũ:: Ouo enĩ ꝑ hoc uerbũ p̃cla¬
ra designantur. quod & ds̃ fuerit et dñs
prius ante incarnationẽ xp̃c. & quod
populus eiꝰ ab ipso saluandus iam tunc ad¬
nuntiabatur: Et idõ dictũ ẽ. Ipse sal¬
uũ fati& populũ suũ apeccatis eorũ
ut uere ds̃ Dĩ enim est uirtutis apec¬
cato saluare: uel peccata dimittere. Iste
ergo filius dei habens populũ suum.
ipsũ uenit ut dictũ ẽ liberare a peccatis
atq saluare: siue exiuidaeis siue ex gen¬
tib: Dequo ipse iam prophetã fue¬

Expanded text:
enim salvum faciet populum suum a peccaenim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Vocabis, ait, nomen ejus hoc quod ante fuit, quod ante saecula nominatum est. Non tu ei impones nomen, nec ex te ei vocabulum constitues, sed nomina et voca exsultando Jesum, id est, salvatorem. Salvatorem eum esse testare, nec ex tempore coepisse salvare, sed etiam antiquissimum salvatorem. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Duo enim per hoc verbum praeclara designantur, quod et Deus fuerit et Dominus prius ante incarnationem Christus, et quod populus ejus ab eo salvandus jam tunc annuntiabitur. Et ideo dictum est: Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum, ut vere Deus. Dei enim est virtutis, a peccatis salvare vel peccata dimittere. Iste ergo Filius Dei habens populum suum, ipsum venit ut dictum est liberare a peccatis atque salvare, sive ex Judaeis, sive ex gentibus, de quo ipse jam per prophetam fue
Abbreviated transcription (Latin):
dit̃atq deitiã. ut legis instituta nondes¬
truã: et in consequentib demonstrabo
quod ista nec tua coniux secđm consue¬
tudinẽ coniugii habeatur. nec iste qui
licet cooperator huius natiuitatis sp̃s
sc̃s ẽ Nam unigenitus filius qui an¬
te sęcula in effabiliter ex solo patrena.¬
tus e iam sȩculi propinquante fine. ex
uoluntate patris in humano corpore
scõ cooꝑante sp̃u interhomines uenit :
Iste est dequo scriptura p̃nuntiauit
dicens Puer natus ẽ nobis: et filiusda¬
tus ẽ nobis Patris et enim unigenitus
filius ex uirgine generatus ẽ: ut illam
uirginẽ prĩorẽ eũam quae ceciderat.
iterum renouaret atq erigeret Et
qui ꝑprauã uoluntatẽ filii effecti
fuerant diaboli: ꝑ adoptionẽ gratiae fi¬
lios efficeret dĩ Pariet inquit filium.
et uocabis nomen eius iħm: Uirgo ge¬
nerat: et tuhunc genitũ uocabis ihm.
quod interpretator saluator: Ipse

Expanded text:
atque dejiciam, ut legis instituta non desatque dejiciam, ut legis instituta non destruam, et in sequentibus demonstrabo quod ista nec tua conjux secundum consuetudinem conjugii habeatur, nec iste qui licet cooperator hujus nativitatis Spiritus sanctus est: nam unigenitus Filius, qui ante saecula ineffabiliter ex solo Patre natus est, jam saeculi appropinquante fine, ex voluntate Patris in humano corpore, sancto cooperante Spiritu, inter homines venit. Iste est de quo Scriptura praenuntiat, dicens: Puer natus est nobis, et Filius datus est nobis . Patris etenim unigenitus Filius ex Virgine generatus est, ut per illam Virginem priorem Evam quae ceciderat, iterum renovaret atque erigeret; et qui per pravam voluntatem filii effecti fuerant diaboli, per adoptionem gratiae filios efficeret Dei. Pariet, inquit, filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Virgo generat, et tu hunc genitum vocabis Jesum, quod interpretatur salvator. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ secđm nuptiarum consuetudinẽ
et coniunctionẽ longe alienã Ac¬
cipe ergo ȩã sicut cõm̃endatũ cae¬
lestẽ thesaurũ ut dĩtatis diuitias.
sicut plenissimam scitatẽ: sicut ꝑ¬
fectam iusticiam: Accipe eam sicut
uni geniti mansionem. sicut honora¬
bile templum: sicut domũ dĩ. sic̃
creatoris omiũ ꝓpͥã: sicut regis spon¬
si caelestis domum in maculatam:
Ita ergo ioseph fili dauid necimu¬
eris accipere tibi commendatã: tuae re¬
ligiositati creditã: serua. fercurã ad ten¬
dẽ fugiens abherode duc inaegiptum.
ittrum remeans post herodis mortẽ. de¬
duc interrã is rahel Netimueris accipe¬
re mariam coniugẽ tuã: Coniugẽ au¬
diens non ex pauescas. ne conturberis
nec tu. nec quisq sequentũrusq in con¬
summationẽ sȩculi: Coniugẽ eã dico.
ꝓpterca ut diabolo uirginitatẽ ciꝰocul¬
tẽ : ut iudaeorũ prauitatẽ excludã. exclit¬

Expanded text:
sed secundum nuptiarum consuetudinem sed secundum nuptiarum consuetudinem et conjunctionem, longe alienam. Accipe ergo eam sicut commendatum coelestem thesaurum, ut Deitatis divitias, sicut plenissimam sanctitatem, sicut perfectam justitiam. Accipe eam sicut Unigeniti mansionem, sicut honorabile templum, sicut domum Dei, sicut Creatoris omnium propriam, sicut regis sponsi coelestis domum immaculatam. Ita ergo, Joseph, fili David, ne timueris accipere eam tibi commendatam, tuae religiositati creditam serva, fer curam, attende fugiens ab Herode, duc in Aegyptum, iterum remeans post Herodis mortem, deduc in terram. Israel. Ne timueris accipere Mariam conjugem tuam. Conjugem audiens, non expavescas, nec conturberis, nec tu nec quisque sequentium usque in consummationem saeculi. Conjugem eam dico propterea ut diabolo virginitatem ejus occultem, et Judaeorum pravitatem excludam
Abbreviated transcription (Latin):
eo cogitante: angelus dm̃ ꝑuisũ ap¬
parũit illi diceñs Quid dubitas
ioseph: quare in prudenter ocitas.e
Quare in rationabiliter mediraris.e
nerat Huius generatiõnis minis t̃
es et non largitor. seruus et non
dñs: mancipium et non plasmator:
Propterea minista. serui. custo di. fer
curam: intende echuic qui nascit᷑. et huic
quae generat Et enimsi tibi uxor
nominatur. si indes ponsatione tibi eẽ
dr̃. non tibi tamen uxor est: sed di uni¬
geniti clecta mater est Pro pterea io¬
seph fili dauid qui has promissiones
accepit. ciu ista fidelia data sunt testa¬
menta .oseph fili dauid. Nontantũ
rescius tamquam filius patris ĩdeo in
hereditatem accipe ea quae illi pro¬
missa sunt testamenta fidelia . Ioseph. IIi¬
fili dauid. netimueris accipere mariã
coniugẽ tuam: netimueris. net repi¬
dauer̃is. ne conturberis. sed securus
& intrepidus accipe eam. Secdm
legis p̃ceptum uxorẽ tibi nominatã.

Expanded text:
eo cogitante, angelus Domini per visum apeo cogitante, angelus Domini per visum apparuit ei, dicens: Quid dubitas, Joseph? quare imprudenter cogitas? quare irrationabiliter meditaris? neratur. Hujus generationis minister es et non largitor; servus, et non Dominus; mancipium, et non plasmator. Propterea ministra, serva, custodi, fer curam, intende et huic qui nascitur et huic quae generat. Etenim si tibi uxor nominatur, si desponsata tibi esse dicitur, non tamen tibi uxor est, sed Dei unigeniti electa mater est. Propterea, Joseph, fili David, qui has promissiones accepit, cui ista fidelia data sunt testamenta; Joseph, fili David, non tantumres ejus tanquam filius patris. Ideo in haereditatem accipe ea quae illi promissa sunt, testamenta fidelia. Joseph, fili David, ne timueris accipere Mariam conjugem tuam. Ne timueris, ne trepidaveris, ne conturberis, sed securus et intrepidus, accipe eam secundum legis praeceptum, uxorem tibi nominatam,
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ misterii & sacramentũ quoddã
magnificum in eadem cognoscebat.
cui ad proximare sese indignum aestima¬
bat: Ergo humilians se ante tantã
et tam ineffabilẽ rem: quaerebat selon¬
ge facere: sicut & beatus petrus dño
sehumilians a :ͥebat. Recede a me dñe.
quia homo peccator sum: uelsicut cen¬
turio ad eumdẽ dnm mittens dicebat:
Nonsum dignus ut sub tectum me¬
um intres. quia nec me ipsũ aestima¬
ui ad teuenire. Uel sicut sc̃a helisa¬
bethadipsam beatã locuta est ma¬
riam:dicens Et unde hoc mihi. ut¬
ueniat mater dñi mei adme. Sic
et iosephiustus humilans sese inom¬
nib cauebat ettimebat sibimet istius
tantae sanceitatis coniunctionẽ ad hibere:
Id circo uolebat eam occulte dimittert:¬
Dimitto eam dicens. & a mȩ longe fa¬
tiam eam. & a cognatione mea: Maor
est enim eiꝰ dignit̾as. super excellit ei scĩ.¬
tas. hec meaẽ congruit indignitati:
Ideo uolebat oculte dimittere eã. Hȩc

Expanded text:
tutem mysterii et sacramentum quoddam tutem mysterii et sacramentum quoddam magnificum in eadem cognoscebat, cui approximare sese indignum aestimabat. Ergo humilians se ante tantam et tam ineffabilem rem, quaerebat se longe facere, sicut et beatus Petrus Domino se humilians aiebat: Recede a me, Domine, quia homo peccator sum . Vel sicut ille centurio ad eumdem Dominum mittens, dicebat: Non sum dignus ut intres sub tectum meum, quia nec meipsum dignum existimavi ad te venire . Vel sicut sancta Elisabeth ad ipsam beatam locuta est Mariamveniat mater Domini ad me? Sic et Joseph juste humilians se in omnibus cavebat, timebat sibimetipsi tantae sanctitatis conjunctionem adhibere. Idcirco volebat eam occulte dimitterDimittam eam, dicens, et a me longe faciam eam, et a cognitione mea. Major est enim ejus dignitas, superexcellit ejus sanctitas, nec meae congruit indignitati. Ideo volebat eam occulte dimittere. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
lauit. Iosephiuir eius. cum eet homo ius¬
tus. Iustus autẽ in uerbo. iustus in facto:
iustus inlegis consum matione. iustus
ininitio grãtiae: Iustus itaq cum fius¬
set. et noll& eam traducere: uoluit
oculte dimittere: Noluit eam tradũ¬
cere. noluit eam accipere. noluit eam
male diffa mare: sed uoluit eam ocul¬
te dimittere O cculte eam ase dimit
tere uolebat: sicut mansuetus. sicut pi¬
us sicut misericors: Ialis ergo cum
eẽt ioseph cogitabat occultẽ eã dimit¬
tere. Haec illo cogitante : querendũ
ẽ nobis nunc quid cogitauerit: ut ocul¬
te ea dimitteret. Haec cogitabat ut eam
dimitteret Si suspitioñẽ in ea habebat.
quomodo iustus erat. Si ergononeẽt
sus picatus uel tale aliquid cogitauit.
cur eam dimittere uolebat. ut inmacu¬
latam et scãm uell& dimittere. Inius¬¬
tũ enim & hoc erat: sed enim simplicẽ
sensũ audihuius oꝑationis: Iosephus¬
tus erat: & illa uirgo inmaculata erat.:
sedidõ eam dimit̾tere uolebat. qm̃ uir¬

Expanded text:
lavit. Joseph vir ejus cum esset homo justus. Justus autem in verbo, justus in facto, justus in legis consummatione, justus in initio gratiae. Justus itaque cum fuisset, et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam. Noluit eam traducere, noluit eam accipere, noluit eam male diffamare, sed voluit eam occulte dimittere. Occulte eam a se dimittere volebat, sicut pius, sicut mansuetus, sicut misericors. Talis ergo cum esset Joseph, cogitabat eam occulte dimittere. Haec, inquit, illo cogitante. Quaerendum est nobis nunc quid cogitaverit, ut occulte eam dimitteret. Haec cogitabat ut eam dimitteret. Si suspicionem in ea habebat, quomodo justus erat? Si ergo non est suspicatus, vel tale aliquid cogitavit, cur eam dimittere volebat? ut immaculatam et sanctam voluit dimittere. Injustum enim et hoc erat. Sed enim simplicem sensum audi hujus dictionis. Joseph justus erat, et illa Virgo immaculata erat. Sed ideo illam dimittere volebat quoniam vir
Abbreviated transcription (Latin):
posset laque is mortalitatis absolui. nisi
ille in quosolo in nocens erat natura
omniums sineret se interfici manibus¬
eorum impiorum: Unde saluator nr̃
filius dĩ. uniuersis inse credentib et sa¬
cramentum condidit & exemplum: ut
unum adp̃henderent renascendo. alte¬
rum sequerentur imitando: Hoc enim.
docet beatus petrus apostolus dicens
Xp̃s passus est pronobis. relinquens uo¬
bis exemplum: ut sequamim uestigia eiꝰ.

Expanded text:
posset laqueis mortalitatis absolvi, nisi posset laqueis mortalitatis absolvi, nisi ille, in quo solo innocens erat natura omnium, sineret se interfici manibus impiorum. Unde Salvator noster Dei Filius universis in se credentibus, et sacramentum condidit, et exemplum: ut unum apprehenderent renascendo, alterum sequerentur imitando. Hoc enim docet beatus Petrus apostolus dicens: Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum, ut sequamini vestigia
Abbreviated transcription (Latin):
nibus sc̃is suis unus idemq sit xp̃s: et
sicut amembris caput. ita a capite di¬
uidi membra non possint: Quamuis
enim nonistius uitae sit sedaeternȩ. ut
sit ds̃ omnia in omnib tamen etiam
modo. templi quod est eccła indiuisus. ẽ.¬
Ecce ego uobiscum sum omnib diebus:
usq ad consummationem scł̃i: Quibus
apostolus consonans ait: Ipse est caput
corporis eccłae: quiest principium primo¬
genitus ex mortuis. ut sit inomnib ipse
primatum tenens: q̃uia inipso compla¬
cuit omnem plenitudinem habitare.
et per eum reconciliari omnia in ipso:
omnia ad eius imaginem renouemur.
qui permanens informa di. carnis petca¬
ti forma. ẽẽ. dignatus est: Omnes enim
infirmitates nr̃as qusueniunt depecca¬
to. absque peccati communione suscepit.
famis. escae. sitis. somni et lassitudi¬
nis. mer oris ac fletus. affectionib non
careret: doloresq saeuissimos usq ad
mortis extrema pateretur. quia nemo

Expanded text:
nibus sanctis suis unus idemque sit Christus; et nibus sanctis suis unus idemque sit Christus; et sicut a membris caput, ita a capite membra dividi non possint. Quamvis enim non istius vitae sit, sed aeternae, ut sit Deus omnia in omnibus ; tamen etiam modo templi sui, quod est Ecclesia , indivisus Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Quibus Apostolus consonans ait: Ipse est caput corporis Ecclesiae, qui est principium, primogenitus ex mortuis: ut sit in omnibus ipse primatum tenens, quia in ipso complacuit omnem plenitudinem habitare, et per eum reconciliari omnia in ipso .omnia ad imaginem ejus renovemur, qui permanens in forma Dei, carnis peccati forma esse dignatus est ? Omnes enim infirmitates nostras, quae veniunt de peccato, absque peccati communione suscepit, ut famis et sitis, somni et lassitudinis, moeroris ac fletus affectionibus non careret, doloresque saevissimos usque ad mortis extrema pateretur: quia nemo
Abbreviated transcription (Latin):
Intellectui negaretur: cum prophae¬
ticis uerbis. et rerum gestarum sig¬
nificationib salus quae in xp̃o erãt
uentura promissasit : quam nonso¬
lums pͣdicabant adeptisunt. sed
Una enim iustificat uniuersorum tem¬
porum scõs: & ad eandem spem fideli¬
um pertinet. quicquid permediato
confitemur factum. uel patres nr̃i
ad orauere faciendum: nec inter iudae¬
os at que gentiles ulla distinctio est:
Siquidem sicut ait apostolus. circum¬
torum dĩ: Quȩsi cum fidei integrita
te seruetur. ueros abrahȩ filios. id est
perfectos facis t xp̃ianos: dicente.
eodem apło: Quicumq enim in xp̃o
iħu baptizati estis: xp̃m induistis:
Nonest iudaeus. neq grecus. non est
seruus neq liber: nõnest masculus
neq femina oms enim uos: unum
simi. naturã humanam intantam
conexionem afilio dĩ. eẽ. susceptam: ut
non solum in illo homine qui est primo¬
genitus totius creaturae. sed etiam inom¬

Expanded text:
intellectui negaretur: cum et propheintellectui negaretur: cum et propheticis verbis, et rerum gestarum significationibus, salus quae in Christo erat ventura, promissa sit: quam non solum qui praedicabant adepti sunt, sed Una enim fides justificat universorum temporum sanctos, et ad eamdem spem fidelium pertinet, quidquid per mediatoconfitemur factum, vel patres nostri adoravere faciendum. Nec inter Judaeos atque gentiles ulla distinctio est. Siquidem, sicut ait Apostolus, circumtorum Dei ; quae si cum integritate fidei serventur, veros Abrahae filios, id est perfectos faciunt Christianos, dicente eodem Apostolo: Quicumque enim in Christo sto baptizati estis, Christum induistis. non est Iudaeus neque Graecus, non est seruus neque liber, non est masculus neque femina: omnes enim uos unum simi, naturam humanam in tantam connexionem a Filio Dei esse susceptam, ut non solum in illo homine qui est primogenitus totius creaturae , sed etiam in om
Abbreviated transcription (Latin):
adominate diaboli solo imperio suae
uoluntatis eruere. nisi diuinis ope¬
ribus maxime congruisset. ut ne¬
quitiae hostilis aduersitas deeo quo
ui cerat uinceretur. & per ipsam
materiam naturalis repararetur liber¬
tas. perquam generalis fuerat inlata
captiuitas: Dicente autem euuange¬
lista. quoduerbum caro factum est
et habitauit in nobis Et dicente
apło. quod ds̃ erat inxp̃o mundum
reconcilians sibi: ostensum est quia uni¬
genitus patris sumii. tale iniit cum
humana humilitate consortium:
ut suscepta nrãe carnis animaeq
substantia. unus adque idem dĩ fi¬
lius permaneret: nr̃a augendo non
propria. quia infirmitas erat ꝓue¬
henda non uirtus: ut cum suo creato¬
ri creatura esset unita. nihil as sumpto
diuinum. nihil assum̃ ti deesset huma¬
misericordiae di. licet in p̃teritis scłis
quibusdam uelaminib fuerit um¬
bratum: non tamen ita obtectum est.
ut scõrum. qui abinitio usq ad ad¬
uentum dñi laudabiles extiterunt

Expanded text:
dominatu diaboli solo imperio suae voluntatis eruere, nisi divinis operibus maxime congruisset, ut nequitiae hostilis adversitas de eo quod vicerat vinceretur, et per ipsam naturam naturalis repararetur libertas, per quam generalis fuerat illata captivitas. Dicente autem evangelista quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; et dicente Apostolo quod Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi : ostensum est, quia Unigenitus summi Patris tale iniit cum humana humilitate consortium, ut suscepta nostrae carnis animaeque substantia unus atque idem Dei Filius permaneret, nostra augendo, non propria: quia infirmitas erat provehenda, non virtus: ut cum suo Creatori creatura esset unita, ndivinum, nihil assumenti deesset humajustitiae Dei, licet in praeteritis saeculis quibusdam velaminibus fuerit obumbratum, non tamen ita obtectum est ut sanctorum, qui ab initio usque ad adventum Domini laudabiles exstiterunt,
Abbreviated transcription (Latin):
luminis radios idem ubiq splendor
appareait: nec possit nisi gła esse xp̃i.
cuius libet meritum xp̃ian: Hoc est
illud uerum lum̃ quod omnem homi¬
nem iustificat et inlustrat: Hoc est
quod eruit depotestate tenebrarum.
et transfer in regnum fili di hocest
quod per nouitatem uitae desideria
animi prouehit: et concupiscentias car¬
nis extinguit: Hocest quo pascha dñi
inazimis sinceritatis et ueritatis legitti¬
me caelebreͣtur: Dumfermento malitiȩ
ueteris abiecto. noua creatura deipso
dño inebriatur et pascitur: Nonenim
aliut ait participatio corporas etsangui¬
nis dñi. quam ut inid quod sumus tran¬
seamus: et in quo commortui et consepul¬
ti et cum resuscitati sumus. ipsum
per omniã et sp̃u et carne gestamus.
Dicente apło. Mortui enim̃ estis: et uita
ur̃a abscondita est cum xp̃o indõ: Cum

Expanded text:
luminis radios idem ubique splendor luminis radios idem ubique splendor appareat, nec possit nisi gloria esse Christi, cujuslibet meritum Christiani. Hoc est illud verum lumen, quod omnem hominem justificat et illustrat. Hoc est quod eruit de potestate tenebrarum, et transfert in regnum Filii Dei . Hoc est quod per novitatem vitae desideria animae provehit, et concupiscentias carnis exstinguit. Hoc est quo Pascha Domini in azymis sinceritatis et veritatis legitime celebratur : dum fermento veteris malitiae abjecto, nova creatura de ipso Domino inebriatur et pascitur. Non enim aliud agit participatio corporis et sanguinis Christi, quam ut in id quod sumimus transeamus: et in quo commortui, et consepulti, et conresuscitati sumus, ipsum per omnia et spiritu et carne gestemus, dicente Apostolo: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad petram. tam laetis tamq inriguis
pascuis alit: innumerȩ oues dilectio¬
nis pinguedine roboratȩ. sicut bonus
pastor dignatus. ẽ. pro ouib suis animam
suam ponere. Ita et ipsȩ non dubitent
pronomine pastoris occumbere Ipseest
cui non solum gloriosa martyrum
fortitudo: sed etiam omnium renas¬
centium fides regeneratione compati¬
tur: Dum enim̃ renuntiatur diabolo
et creditur dõ. dum innouitatẽ auetusta¬
te transitur: dum terreni hominis imago
deponitur. et caelestis forma suscipitur.
quaedam species mortis. et quaedam
similitudo resurrectionis inter uenit.
Nonidemsit post lauacrum qui ante bap¬
tismum fuit. sed corpus regenerati fiat
caro crucifixi Haec com̃mutatio dił mi
dexterȩ est excelsi quio peratur omnia
in omnibus. ut singulis fidelib per bonae
conuersationfs qualitatem. ipsum pioꝵ
operum intellegamus auctorem. grãs
rismatum donis ita uniuersum eccłae
corpus exornat. ut per multos unius

Expanded text:
ad petram tam laetis tamque irriguis ad petram tam laetis tamque irriguis pascuis alit, ut innumerae oves dilectionis pinguedine roboratae, sicut bonus pastor dignatus est pro ovibus suis animam suam ponere , ita et ipsae non dubitent pro nomine pastoris occumbere. Ipse est cui non solum gloriosa martyrum fortitudo, sed etiam omnium renascentium fides in ipsa regeneratione compatitur. Dum enim renuntiatur diabolo, et creditur Deo, dum in novitatem a vetustate transitur, dum terreni hominis imago deponitur, et coelestis forma suscipitur, quaedam species mortis et quaedam similitudo resurrectionis intervenit, non idem sit post lavacrum qui ante baptismum fuit, sed corpus regenerati fiat caro Crucifixi. CAP. VII. Haec commutatio, dilectissimi, dextrae est Excelsi , qui operatur omnia in omnibus : 247 ut in singulis fidelibus per bonae conversationis qualitatem ipsum piorum operum intelligamus auctorem; gratiarismatum donis ita universum Ecclesiae corpus exornat, ut per multos unius
Abbreviated transcription (Latin):
tasunt aucta : ut perfectiora et lucidiorae
essent. dantia salutem: Omnia igitur
quae dĩ filius ad reconciliationem mun¬
di etfecit et docuit: Non inhistoria tan¬
tum praeteritarum actionum nouimus.
sed etiam inp̃sentium operum uirtu¬
matre editus uirgine. incontaminatam
eccłam suam eadem inspiratione foe¬
cundat : ut per baptismatis partum
innumerabilis filiorũm dĩ multitudo
in quo semen abraham.totius mundi
adoptio benedicitur. et fit patriar¬
cha gentium pater: dum promissionis
filii fide non carne nascuntur: Ipseest
quinullius gentis exceptionem faciens.
deomni natione quae sub caelo est unũ
sc̃arum ouium efficit gregem & cotidie
implet quod promiserat dicens. Habeo
et alias oues quaenonsunt ex hoc ouili:
& illas oportetme adducere et uocem
meam audient. & erit unus grex et
unus pastor: Quamuis enim beato pe¬
tro principaliter dicat. pasce oues me¬
as. Ab uno tamen dño ipsa omnium
regitur cura pastorum. et uenientes

Expanded text:
246 sunt aucta: ut perfectiora et lucidiora 246 sunt aucta: ut perfectiora et lucidiora essent dantia salutem quam prquae Dei Filius ad reconciliationem mundi et fecit, et docuit, non in historia tantum praeteritarum actionum novimus, sed etiam in praesentium operum virtumatre editus Virgine incontaminatam Ecclesiam suam eadem inspiratione fecundat, ut per baptismatis partum innumerabilis filiorum Dei multitudo in quo semen Abrahae totius mundi adoptione benedicitur; et fit patriarcha gentium pater , dum promissionis filii fide, non carne nascuntur. Ipse est qui nullius gentis exceptionem faciens, de omni natione quae sub coelo est unum sanctarum ovium efficit gregem, et quotidie implet quod promiserat, dicens: Habeo et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient; et erit unus grex et unus pastor . Quamvis enim beato Petro principaliter dicat, Pasce oves meas , ab uno tamen Domino ipsa omnium regitur cura pastorum, et venientes
Abbreviated transcription (Latin):
non cõminabatur: Tradebat se iudicanti
iniuste: qui peccata ipse pertulit in cor
moest credentium diłmi cui dõna ne¬
gandas int grãe: ita nemoest qui non
si t xp̃ianẽ debitor disciplinȩ. quia quã uis
remotaest misticae legis asperitas.
uoluntariae tamen obseruantiae cre¬
uit utilitas. dicente euuangelista iohan¬
ne: Quia lex permossen data est.grã
autem et ueritas per iħm xp̃m facta est
mnia enim quae scđm legem siue incir
cumcisione carnis. siue indiuersitatib¬
hostiarum siue inabbati obseruatione
praecesserunt: p̃m. Testificata. xp̃i
sunt grã praelocuta. et ipseest finis le¬
gis. non euacuando significationes ipsius
sed implendo:  slicet idẽ ductor ueto¬
rum quinouorum: figuratarum tamen
promissionum sacramenta mutauit
quia promissa perfecit. et denuntiatio¬
nibus cessationem imposuit: Qm̃ denun¬
tiatus ad uenit: In preceptis autem mora¬
libus nulla prioris testamenti decreta re¬
probata. sed euuangelico magisterio mul

Expanded text:
non comminabatur: tradebat autem judicanti se injuste. Qui peccata nostra ipse pertulit in corpmo est credentium, dilectissimi, cui dona neganda sint gratiae, ita nemo est qui non sit Christianae debitor disciplinae: quia etsi remota est mysticae legis asperitas, voluntariae tamen observantiae crevit utilitas, dicente evangelista Joanne: Quia lex per Mosen data est, gratia autem et veritas per Jesum Christum facta est . Omnia enim quae secundum legem, siveersitatibhostiarum, sive in sabbati observantia praecesserunt, Christum testificata, Christi sunt gratiam praelocuta. Et ipse est finis legis , non evacuando significationes ipsius, sed implendo. Qui licet idem sit auctor veterum qui novorum, figuratarum tamen promissionum sacramenta mutavit, quia promissa perfecit: et denuntiationibus cessationem imposuit, quoniam denuntiatus advenit. In praeceptis autem moralibus nulla prioris Testamenti decreta reprobata, sed evangelico magisterio multa
Abbreviated transcription (Latin):
uidere non possit aspectu. Cre¬
diderunt non quod xp̃c ihẽ fili¬
us eẽt uirginis quod scicbatur.
sed quod idem unigenitus es sec al¬
tissimi quod in opere probabatur:
Vn de et nos fiatres toto corde
credamus ipsum essedei filium:
quem filium hominis confite¬
l Eredamus illum et nr̃ȩ
consortem naturae. et paternȩ
substantice coaequalem: qnm̃
et nuptiis interfuit uthomo.
it aquas in uina mutauit ut
łs: quatinus fidei huius mei

Expanded text:
videre non possit aspectus. Crevidere non possit aspectus. Crediderunt non quod Christus Jesus filius esset virginis, quod sciebatur; sed quod idem Unigenitus esset Altissimi, quod in opere probabatur. Unde et nos, fratres, toto corde credamus ipsum esse Dei Filium, quem filium hominis confitemur. Credamus illum et nostrae consortem naturae, et paternae substantiae coaequalem: quoniam et nuptiis interfuit ut homo, et aquas in vina mutavit ut Deus; quatenus fidei hujus meri
Abbreviated transcription (Latin):
eroim grande miraculũ inter pa¬
uidi ciꝰ cum stantum silentia: se¬
latantum uoluntas dñi: tacencis
effecit N ec dubitadum Rm̃i. qui
ipseaquas traduxit inumum. quicus
ab initio concreuit in miues: durauit
inglatiem: aegyptus uerat in san¬
guinem: ethiebracis sicientib ma¬
nare arida derupe praecepit: quae
innumerabiliuma multituliñ po¬
pulorum stlliadio noui fontis.
uice maternorum uberum natrie¬
bit. Quid primum stur cas: quid
imiitris. e Uinum deaqua An
aquam depetra : Duliullac gnu
tas turbet: quod dubium nonist.
adnutum creatoris. creaturai um
credamus uirtute dominica uinum
fier potuisse deaqua cum nobiso pe¬
rante dõ fomentis imbrium terr
degremio per ministeria umearũ.
a qua surgat inuinum Hoc in¬
quit fecit ihẽ initium signorum
inchana galilcae et mañifesfitiu
gloriam suam: et credideri
cum discipulieiꝰ: Crediderum
discipuli nonutiq hoc qod fiem
cernebant: seillud qued carnalis

Expanded text:
et tam grande miraculum inter paet tam grande miraculum inter pavida circumstantium silentia, sola tantum voluntas Domini tacentis effecit. Nec dubitandum, carissimi, quia ipse aquas traduxit in vinum, qui eas ab initio concrevit in nives, duravit in glaciem, Aegyptiis vertit in sanguinem, et Hebraeis sitientibus manare arida de rupe praecepit, quae innumerabilium multitudinem populorum stillicidio novi fontis, vice maternorum uberum, nutriebat. Quid primum stupeas, 70 quid mireris, vinum de aqua, an aquam de petra? Sed nulla te, tas turbet, quod dubium non est ad nutum Creatoris creaturarum credamus virtute dominica vinum fieri potuisse de aqua, cum nobis, operante Deo, fomentis imbrium terrae de gremio per ministerium vinearum aqua surgat in vinum? Hoc, inquit, fecit Jesus initium signorum in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam, et crediderunt in eum discipuli ejus. Crediderunt discipuli non utique hoc quod fieri cernebant, sed illud quod carnalis
Abbreviated transcription (Latin):
rit uobis facite. Sciebat prophec¬
co mater scã obiurgationẽ illam
dr̃ filiiq sui: non irisuntis offen¬
sam patendere. se: hinqintis porta¬
re misterium. Turc diis increpa
iam aperiens muustatem: ex pec¬
cancibu: dic inurstiis. Implete hr
drias iqua. Hec mora obsequiũ
saum oboeduns minister exhibu¬
IC. et ecce repente aquae ille coc¬
perunt mirabilices fortitudinẽ
sumere: ducere colorem. odorẽ
prebere. saporem concipere.to¬
tamq simul mutare naturam.
Quae permutatio a quarũ a sua in
aliam crealuram: presentis creaco¬
risest testata uirtutẽ. N eq ie¬
ro quisquam conuertere aqus
inusus posset alios: nisulle qui
cas fuit ex nichilo. S tupuit. er¬
go minister atonitus. qui aquas
miserat: et uina sumebat. Le¬
tatusq nimium illa sesius hume¬
ris flenta portasse: perquae dei
eẽc gloria reuelata. Nemoeium
quĩcquam locutus in temyore:
Iriis precera quam inhil d¬
iectum: ars nulli conducta ei.

Expanded text:
rit vobis facite. Sciebat profecrit vobis facite. Sciebat profecto mater sancta objurgationem illam Domini filiique sui non irascentis offensam praetendere, sed miserationis portare mysterium. Tunc Dominus increpatjam aperiens majestatem, exspectantibus ait ministris: Implete 69 hydrias aqua. Nec mora obsequium suum obediens minister exhibuit: et ecce repente aquae illae coeperunt mirabiliter fortitudinem sumere, ducere colorem, odorem praebere, saporem concipere, totamque simul mutare naturam. Quae permutatio aquarum a sua in alienam creaturam, praesentis Creatoris est testata virtutem. Neque vero quisquam convertere aquas in usus posset alios, nisi ille qui eas fecit ex nihilo. Stupuit ergo minister attonitus, qui aquas miserat et vina sumebat, laetatusque nimium illa se suis numeris fluenta portasse, per quae Dei esset gloria revelata. Nemo enim quidquam locutus est in tempore: hydriis praeter aquam nihil adjectum: ars nulla conducta est: