comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nullo pacto non eris ingratus. Bebe¬
tur honoe. debet᷑ reuerentia. debetur
magna laudatio. Le attende qui sis.
lerra & cinis. Uide quis meruerit
quid uidere. Uide quis. quid. homo
dm Agnosco non meritũ hominis. s
miscđiam dei. Lauda gͦ miserantem.
Quomͦ inquis laudabo modicũ ipsũ
quod sentire possũ ex parte in enig¬
mate ꝑ speculũ: Lam explicare non

Expanded text:
Nullo pacto; non eris ingratus. DebeNullo pacto; non eris ingratus. Debetur honor, debetur reverentia, debetur magna laudatio. Attende te qui sis, terra et cinis: vide quis meruerit, quid videre; vide quis, quid, homo Deum. Agnosco non meritum hominis, sed misericordiam Dei. Lauda ergo miserantem. Quomodo, inquis, laudabo? Modicum ipsum quod sentire possum ex parte in aenigmate p
Abbreviated transcription (Latin):
re: Non ẽ ate longe quod uis uidere.
Apłi dicit. E quidem non longe posi¬
tum ab uno quoq nr̃m . in ipso enĩ
uiuimꝰ. mouemur & sumꝰ. Quanta
gͦ miseria ẽ longe esse ab eo qui ubiq
ẽ. Esto ergo similis pietate .&. diligenꝰ
cogitatione: qmͣ inuisibilia eius ꝑ
ea quȩ facta sunt intellecta conspi¬
ciuntur. Ea quȩ facta sunt intuere.
mirare. quȩre auctorẽ. Si dissimi¬
lis sis: repelleris. Si similis. exultabis.
Et cum accedere cȩꝑis similis . &. ꝑsen¬
tiscere dm̃ quantũ in te caritas crescit.
quia &. caritas deus ẽ senties quiddam
quod dicebas &. ñ dicebas. Ante enĩ quã
sentires dicere te putabas dm̃. Incipis
sentire. &. ibi sentis dici ñ posse quod
sentis. Cum autẽ ibi didiceris dici ñ
posse qđ sentis. tacebis ñ laudabis:
Ergo mutus eris in laudib dei.&. gra¬
tiarũ actionem dei. non reddis ei qui
uoluit se notum tibi facere: Lauda¬
bas cũ quȩreres. silebis cũ inueneris:

Expanded text:
re? Non est a te longe quod vis videre. re? Non est a te longe quod vis videre. Apostolus dicit equidem non longe positum ab unoquoque nostrum: «in ipso enim vivimus et movemur et sumus» . Quanta ergo miseria est; longe esse ab eo qui ubique est? 6. Esto ergo similis pietate, et diligens cogitatione: quoniam invisibilia ejus per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur ; ea quae facta sunt intuere, mirare, quaere auctorem. Si dissimlis sis, repelleris; si similis, exsultabis. Et cum accedere coeperis similis, et persentiscere Deum, quantum in te charitas crescit, quia et charitas Deus est , senties quiddam quod dicebas, et non dicebas. Ante enim quam sentires, dicere te putabas Deum: incipis sentire, et ibi sentis dici non posse quod sentis. Cum autem ibi didiceris dici non posse quod sentis, tacebis, non laudabis? Ergo mutus eris in laudibus Dei, et gratiarum actionem non reddes ei qui voluit se notum tibi facere? Laudabas, cum quaereres; silebis, cum inveneris?
Abbreviated transcription (Latin):
nũquã discessit a te. Recedit a te ds.
cum tu recedis adeo. Presentia st̃ cȩcis
omnia. sic̃ udentib Uno loco stant
cȩcus & uidens. isdem formis rerũ ut̃q
circũfunditur. Ille ẽ prȩsens reb. ille
absens. Ex duob uno loco stantib unꝰ
ẽ pręsens alius absens: non reb ipsis ad
alterum accedentib & ab altero rece¬
dentib sed ꝓpt̾ dissimilitudinẽ ocu¬
loꝵ suoꝵ. Ille qui cȩcus dr̃. quia extin¬
ctum ẽ ibi quod contẽplari solo. luci
cuncta uestienti frustra ẽ p̾sens reb
quas ñ uid&. immo rectius absens quã
p̃sens dr̃. Ubi enĩ non ẽ sensus eiꝰ. recte
ar̃ absens. Hoc ẽ enĩ absentẽ e̾e̾. sen¬
su ab esse. Sic & ds ubiq ẽ prȩsen.
ubiq totus. Sapientia eiꝰ attingit a
fine usq ad finem fortit̾. ꝙ disponit
omuia suauit̃. Quod autẽ ds pater.
hoc uerbũ eius. & sapientia eius: lux
de luce as de deo. Quid gͦ optas uide¬

Expanded text:
nunquam discessit a te: recedit a te Deus, nunquam discessit a te: recedit a te Deus, cum tu recedis a Deo. Praesentia sunt caecis omnia, sicut videntibus: uno loco stans caecus et videns, iisdem formis rerum uterque circumfunditur; ille est praesens rebus, ille absens: ex duobus uno loco stantibus, unus est praesens, alius absens; non rebus ipsis ad alterum accedentibus et ab altero recedentibus, sed propter dissimilitudinem oculorum suorum. Ille qui caecus dicitur, quia exstinctum est ibi quod contemperari solet luci cuncta vestienti, frustra est praesens rebus quas non videt; imo rectius absens quam praesens dicitur: ubi enim non est sensus ejus, recte dicitur absens; hoc est enim absentem esse, sensu abesse. Sic et Deus ubique praesens est, ubique totus. Sapientia ejus attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Quod autem Deus Pater, hoc Verbum ejus et Sapientia ejus, lux de luce, Deus de Deo. Quid ergo optas vide
Abbreviated transcription (Latin):
tanto erat longe factus. qͣnto ierat in
dissimilitudinẽ. Noneiũ locoꝵ int̾¬
uallis acceditur ad dm̃i. aut receditur
a deo. Dissimilis factus. longe recessisti.
Similis factus ꝓxime accedis. Uide
quomͦ nos uult accedere dñs. facien.
primo similes ut accedamꝰ. E stote ait
sicut pater ur̃ qui in celis ẽ: qui solẽ
suũ oriri facit suꝑ bonos ꝯ. malos. &.
pluit suꝑ iustos ꝙ iniustos. Disce dili¬
gere inimicũ. si uis cauere inimicum.
lu quantũ autẽ in te caritas crescit. ef¬
ficiens te & reuocans te ad similitudi¬
nem dei ꝑtendit usq ad inimicos.
ut sis ei similis qui facit solem suum
oriri non suꝑ bonos tantũ. sed super
bonos &. malos.&. pluit non suꝑ iustos
tantũ. sed suꝑ iustos & in iustos. Quan¬
tum accedis ad similitudinẽ. tantum
ꝓficis in caritate: ꝙ. tanto incipis sen¬
tire dm̃. Et quẽ sentis: Qui uenit ad
te. an ad quem tu redis: Nam ille

Expanded text:
tanto erat longe factus, quanto ierat in tanto erat longe factus, quanto ierat in dissimilitudinem. Non enim locorum intervallis acceditur ad Deum, aut receditur a Deo: dissimilis factus, longe recessisti; similis factus, proxime accedis. Vide quomodo nos vult accedere Dominus, faciens primo similes, ut accedamus. «Estote,» ait, «sicut Pater vester qui in coelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos» . Disce diligere inimicum, si vis cavere inimicum. Inquantum autem in te charitas crescit, efficiens te et revocans te ad similitudinem Dei, pertendit usque ad inimicos; ut sis ei similis qui facit solem suum oriri, non super bonos tantum, sed super bonos et malos; et pluit, non super justos tantum, sed super justos et injustos. Quantum accedis ad similitudinem, tantum proficis in charitate, et tanto incipis sentire Deum. Et quem sentis? qui venit ad te, an ad quem tu redis? Nam ille
Abbreviated transcription (Latin):
de uideas quod amas antequã uideas
Audito enuim deo &. nomine eius. cui ñ
dulce ẽ quod audit nisi impio. multũ
remoto. multũ longe facto: Qm̃ ecce
inquit qui longe faciunt se ate. ꝑib̃t.
Sequitur. Edidisti omnẽ qui formea¬
tur abste. Nobis autẽ quid: Quia
illi longe & ideo in tenebris. & ita sau¬
ciatis oculis in tenebris ut lumen non
solum non desiderent seo etiã ꝑhor¬
rescant. nobis in longinqͦ inuentis
quid dr̃: Alccectite ad eũ & illumina¬
mini. Ut autẽ accedas & illumineris.
displiceant tibi tenebrȩ tuȩ. Dampna
quod es. ut merearis esse quod ñ es. Et¬
si iniquiis: esse debes iustus. Nũquã
iusticiam ꝑcepturus es: si adhuc tibi
placo mniquitas. Contere illã in corde
tuo .&. muncta. Expelle illam de corde
tuo. ubi uult habitare quẽ uis uidere.
Accedit ergo ut cumq anima huma¬
na interior homo recreatus ad dĩ ina
giẽ. qui creatus ad imaginẽ dei. Qui

Expanded text:
de videas quod amas, antequam videas. de videas quod amas, antequam videas. Audito enim Deo et nomine ejus, cui non dulce est quod audit, nisi impio multum remoto, multum longe facto? «Quoniam ecce,» inquit, «qui longe faciunt se abs te, peribunt;» sequitur, «Perdidisti omnem qui fornicatur abs te» . Nobis autem quid? Quia illi longe, et ideo in tenebris, et ita sauciatis oculis in tenebris, ut lumen non solum non desiderent, sed etiam perhorrescant; nobis in longinquo inventis quid dicitur? «Accedite ad eum, et illuminamini» . Ut autem accedas et illumineris, displiceant tibi tenebrae tuae; damna quod es, ut merearis esse quod non es. Es iniquus, esse debes justus: nunquam justitiam percepturus es, si adhuc tibi placet iniquitas. Contere illam in corde tuo, et munda; expelle illam de corde tuo, ubi vult habitare quem vis videre. Accedit ergo utcumque anima humana, interior homo recreatus ad imaginem Dei, quia creatus ad imaginem Dei; qui
Abbreviated transcription (Latin):
& forte non potes dicere. Nullomodo
autẽ poteris dicere. quod non potueris
cogitare. Ergo cogita illũ. priusquã di¬
cas illum. Ut cogites illum. accede ad
illum. Quod enim uis bene uidere. ut
habeas quod loquaris: accedis ut inspi¬
cias. ne forte longe uidendo fallaris. Sed
ut oculis ista corꝑa: sic ille mente conspici¬
tur. Corde attenditur. & uidetur. Et ubi
ẽ coe unde ille uideatur: Beati ait
munti corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃. Audio.
credo. ut possum intelligo corde uideri
dm̃. nec posse nisi mundo corde c̃spici.
Sed audio aliam scripturã. Quis głabit᷑
mundũ se habere cor: Aut quis glabit᷑¬
se mundũ esse apeccato: Attendi ergo
uegeto. qui uocẽ intendo. qui linguam
moueo. qui uerba ꝓnuntio. sensusq
discerno. &. quando cõp̃hendo me in
me: Unde ergo possũ quod supra meꝰ
ꝓmittitur tamen cordi humano uisio
dei. & inde dr̃ quȩdã operatio mundan¬
di cordis. Hoc dr̃ a scriptura. Para un¬

Expanded text:
et forte non potes dicere; nullo modo et forte non potes dicere; nullo modo autem poteris dicere quod non potueris cogitare. Ergo cogita illum priusquam dicas illum; ut cogites illum, accede ad illum. Quod enim vis bene videre, ut habeas quod loquaris, accedis ut inspicias, ne forte longe videndo fallaris. Sed ut oculis ista corpora, sic ille mente conspicitur, corde attenditur et videtur. Et ubi est cor unde ille videatur? «Beati,» ait, «mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Audio, credo, ut possum intelligo, corde videri Deum, nec posse nisi mundo corde conspici; sed audio aliam Scripturam: «Quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato» ? Attendi ergo vegeto, qui vocem intendo, qui linguam moveo, qui verba pronuntio, sensusque discerno. Et quando comprehendo me in me? Unde ergo possum quod supra me? Promittitur tamen cordi humano visio Dei, et indicitur quaedam operatio mundandi cordis; hoc dicitur ab Scriptura: Para un
Abbreviated transcription (Latin):
re cursus aunoꝵ uidemꝰ. dimensiones
mensium. distentiones horarũ. in quȩ
his omnib nescio quid inuisibile quod
sp̃e uel anima dicitur. in esse omnibus
animantib ad appetandã uoluptatẽ
fugiendãq molestiam ad conseruandã
incolumitatẽ suã uestigiũ quoddã uni¬
tatis inesse etiam homini cõmune qͥd¬
dam cũ angelis dei. non cũ pecorib. sic̃
ẽ uiuere. audire. uiuere. ꝙ &̧tera. sed
quod intelligat dm̃ quod ad mentem
ꝓprie ꝑtineat. quod sicut oculus album
& nigrum ita ȩquitatẽ iniquitatemq
discernat: in hac tota consideratione cre¬
aturȩ quã nominare ut cũq &. ꝑcurre¬
re potuimus. interrog&. se anuna quis
fecit hȩc omnia. quis hȩc creauit. qui
in his te ipsam. quid sunt ista quȩ consi¬
deras. quid tu qui consideras. quis ille
qui fecit consideranda & considerantem.
Quis ẽ iste: Dic illum. Ut dicas illum.
cogita illũ. Potes enim aliquid cogitare.

Expanded text:
re cursus annorum, videmus dimensiones re cursus annorum, videmus dimensiones mensium, distentiones horarum; inque his omnibus nescio quid invisibile, quod spiritus vel anima dicitur, inesse omnibus animantibus ad appetendam voluptatem fugiendamque molestiam, ad conservandam incolumitatem suam vestigium quoddam unitatis; inesse etiam homini commune quiddam cum Angelis Dei; non cum pecoribus, sicut est vivere, audire, videre, et caetera, sed quod intelligat Deum, quod ad mentem proprie pertineat, quod sicut oculus albam et nigrum, ita aequitatem iniquitatemque discernat. In hac tota consideratione creaturae, quam nominare utcumque et percurrere potuimus, interroget se anima: Quis fecit haec omnia? quis creavit haec? quis in his teipsam? Quid sunt ista quae consideras? quid tu quae consideras? Quis ille qui fecit consideranda et considerantem? quis est iste? Dic illum; ut dicas illum, cogita illum. Potes enim aliquid cogitare,
Abbreviated transcription (Latin):
demiatores uel fructus aliquos meten¬
tes & in ipsa fecunditate terrȩ & fera¬
citate gaudentes exultando cantant.¬
& inter cantica quȩ uerbis enuntiant.
inserunt quasdam uoces sine uerbis
in elatione exultantis animi. & hȩc uo¬
catur iubilatio. Si quis forte ꝓpterea
non recognoscit quia nũquã aduertit.
aduertat de cȩcero. Atq utinam non
inueniat quos aduertat. ne d̃s inueniat
quos euertat. Sed tamen quia ñ qͥes-¬
cunt nasci spinȩ in male exultantib
aduertamus iubilationẽ imꝓbandam.
& offeramus deo iubilationẽ coronan¬
dam. Quando ergo nos iubilamus:
Quando laudamus quod dici ñ potest
Attendimus enim uniuersã creaturam.
terram & mare & celũ & omina quȩ
in eis sunt. Attendimus singula habe¬
re origines & causas suas. uĩ seminũ.
nascendi qr dinẽ. ꝑmanendi modũ. in¬
tereundi decessum. currere uolumina
scłoꝵ sine ulla ꝑturbatione. stellas uolui
quodãmꝰ ab oriente in occidentẽ ꝑage¬

Expanded text:
demiatores, vel aliquos fructus metendemiatores, vel aliquos fructus metentes, et in ipsa fecunditate terrae et feracitate gaudentes, exsultando cantant; et inter cantica quae verbis enuntiant, inserunt voces quasdam sine verbis in elatione exsultantis animi, et haec vocatur jubilatio. Si quis forte propterea non recognoscit, quia nunquam advertit, advertat de caetero. Atque utinam non inveniat quos advertat, ne Deus inveniat quos evertat. Sed tamen quia non quiescunt nasci spinae, in male exsultantibus advertamus jubilationem improbandam, et offeramus Deo jubilationem coronandam. 5. Quando ergo nos jubilamus? Quando laudamus quod dici non potest. Attendimus enim universam creaturam, terram et mare, et coelum, et omnia quae in eis sunt: attendimus singula habere origines et causas suas, seminum vim, nascendi ordinem, permanendi modum, intereundi decessum, currere volumina saeculorum sine ulla perturbatione, stellas volvi quodam modo ab oriente in occidentem, perage
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a sola iubil& & cor non iubilet:
Sonus enim cordis intellectꝰ ẽ. Quod
nostis dicturus sum. Qui uibilat: ñ
uerba dicit. sed sonus quidam ẽ le¬
ticiȩ sine uerbis. Uox ẽ enĩ animi
mentis affectum: non sensũ cõprehen-¬
dentis. Gaudens homo in exultatione sua
ex uerbis quibdam quȩ non possunt
dici & intelligi erũpit in uocẽ quan¬
dam exultationis sine uerbis. ut ap¬
pareat eũ ipsa uoce gaudere quidem.
sed quasi repletũ gaudio nimio non
posse uerbis explicare quo gaudet. Ani¬
maduertite hoc in eis qui cantant etiã
non honeste. Non enu talis erit iubi¬
latio nr̃a. qualis ipsoꝵ ẽ. Nos enim in
iustificatione iubilare debemꝰ: illi aut̃
iubilant in iniquitate. Itaq nos in con¬
fessione. illi non in confessione. Lamen
ut hoc quod dico intelligatis. inmo re¬
cordemini rem cognitã: maxime iubi¬
lant qui aliquid in agris oꝑantur copia
fructuũ iocundati uel messores uł un-¬

Expanded text:
nostra sola jubilet, et cor non jubilet? nostra sola jubilet, et cor non jubilet? Sonus enim cordis, intellectus est. 4. Quod nostis dicturus sum. Qui jubilat, non verba dicit, sed sonus quidam est laetitiae sine verbis: vox est enim animi mentis affectum, non sensum comprehendentis. Gaudens homo in exsultatione sua, ex verbis quibusdam quae non possunt dici et intelligi, erumpit in vocem quamdam exsultationis sine verbis; ita ut appareat eum ipsa voce gaudere quidem, sed quasi repletum nimio gaudio, non posse verbis explicare quod gaudet: Animadvertite hoc in eis qui cantant etiam non honeste. Non enim talis erit jubilatio nostra, qualis illorum est; nos enim in justificatione jubilare debemus, illi autem jubilant in iniquitate: itaque nos in confessione, illi in confusione. Tamen ut hoc quod dico intelligatis, imo recordemini rem cognitam, maxime jubilant qui aliquid in agris operantur; copia fructuum jucundati vel messores, vel ven
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ audiuit uniuersa tͣra. lam
iubilat dño uniuersa terra. & quȩ
adhuc non iubilat. iubilabit.
ꝑtendens enim iubilatio incipien
ubĩq construit. Et mixti sunt boni
malis. & mali ꝑ omnẽ terrã: & boni
ꝑ omnem terrã. In malis murmurat
omnis terra. in bonis iubilat omĩs tra.
Quid ẽ gͦ iubilare: Multũ enĩ attentoᷤᷤ¬
nos fecit adhoc uerbum & presentie.
psalmi titulus qui inscribitur in con¬
fessione. Quid ẽ in confessione iubilare:
Et alterius cuiusdã psalmi sententia
dicentis. Beatus populus qui intellig̃
iubilacionẽ. ꝓfecto magnũ aliquid ẽ:
quod intellectum beatos facit. Dñs
di mͥ intelligere quod dicã. det uo¬
bis intelligere quod auditis. Beatue:
populus qui intelligit iubilationem.
Curramus gͦ ad hanc beatitudinẽ. in¬
telligamus iubilationẽ: non eã sine
incellectu fundamus. Quid opus est.
iubilare. ꝙ ñ obtemperare huic psal¬
mo dicenti. iubilace deo omnis terra
& non intelligere iubilationẽ. ut uox

Expanded text:
ra. Jam jubilat Domino universa terra; et quae adhuc non jubilat, jubilabit. Pertendens enim benedictio, incipientubique construit: et mixti sunt boni malis, et mali per omnem terram, et boni per omnem terram. In malis murmurat omnis terra, in bonis jubilat omnis terra. Quid est ergo jubilare? Multum enim nos attentos facit ad hoc verbum et praesentis psalmi titulus, quia inscribitur, «In confessione.» Quid est, in confessione jubilare? Est alterius cujusdam psalmi sententia dicentis, «Beatus populus qui intelligit jubilationem» : profecto magnum aliquid est, quod intellectum beatos facit. Domindet mihi intelligere quod dicam, det vobis intelligere quod auditis: «Beatus populus qui intelligit jubilationem.» Curramus ergo ad hanc beatitudinem, intelligamus jubilationem, non eam sine intellectu fundamus. Quid opus est jubilare et obtemperare huic psalmo dicenti, «Jubilate Deo, omnis terra,» et non intelligere jubilationem, ut vox
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Nam non poner&. d̃s medica¬
mentũ. ubi uulnus non esset. Et roga¬
uit ut tolleretur. eger ille rogauit ut
auferretur medicanientũ. ꝓpt̾ quod
ter dũm rogaui inquit ut auferret
eũ ame. id ẽ stimulũ carnis a quo co-¬

Expanded text:
retur: nam non poneret Deus medicaretur: nam non poneret Deus medicamentum, ubi vulnus non esset. Et rogavit ut tolleretur; aeger ille rogavit ut auferretur medicamentum: «Propter quod ter Dominum rogavi,» inquit, «ut auferret eum a me,» id est, stimulum carnis a quo co
Abbreviated transcription (Latin):
multa quȩ patiebatur .& cepit dicere
interiora prȩt̃ illa quȩ extrinsecꝰ erant
quȩ patiebatur a malis ꝑsecutoribus
xp̃i. Incursus in me cotidianus. sollici¬
tudo omniũ ȩccłarũ. Et uide qualis
sollicitudo. quam paterna. quã mater-¬
na. Uidete quomͦ cedebatur. ut un¬
dicaretur in om̃s affectiones eiꝰ. Dicemꝰ¬
& affectiones ipsius in quas iundicabat
ds. Quis infirmatur inquit. & ego ñ
infirmor: Quis scandalizatur. & ego
non uror: Quanto maior caritas. tan¬
to maiores plage de peccatis alienis.
Acceꝑat quidem ille & stimulũ carnis.
angelũ satanȩ a quo colafiraretur.
Ecce quomͦ ꝓpicius ds erat uindicans
in om̃s affectiones eius. Que sunt affec¬
tiones in quas sic uindicabat: Ipse
exposuit. ipse dixit. In magnitudine
inquit reuelationũ ne extollar. datus
ẽ mͥ stimulus carnis meȩ angelus sa¬
tanȩ qui me colaphir&. Lam ꝑfectus
erat ut tamen tunendũ ee̾t ne extolle¬

Expanded text:
multa quae patiebatur, et coepit dicere multa quae patiebatur, et coepit dicere interiora, praeter illa quae extrinsecus erant, quae patiebatur a malis persecutoribus Christi, «incursus in me quotidianus, sollicitudo omnium Ecclesiarum.» Et vide qualis sollicitudo, quam paterna, quam materna; videte quomodo caedebatur, ut vindicaretur in omnes affectiones ejus: dicemut affectiones ejus, in quas vindicabat Deus. «Quis infirmatur,» inquit, «et non ego infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror» ? Quanto major charitas, tanto majores plagae de peccatis alienis. Acceperat quidem ille et stimulum carnis, angelum satanae, a quo colaphizaretur. Ecce quomodo propitius erat Deus, vindicans in omnes affectiones ejus. Quae sunt affectiones in quas sic vindicabat? Ipse exposuit, ipse dixit: «In magnitudine,» inquit, «revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet.» Tam perfectus erat, ut tamen timendum esset ne extolle
Abbreviated transcription (Latin):
qui corpore integro inter malos uersaris.
ꝓbabitis quicũq ꝓfeceritis. ꝓbatis. qͥ iã
ꝓfecistis. Toleranda ergo sunt ista. Et
forte hoc ꝑtinet ad illud. seruus qui no¬
uit uoluntatem dñi sui . &. non facit:
digne plagis uapulabit multis. In mul¬
tis enim quantũ nobis innotescit uo¬
luntas dei etiam reatus nr̃ innotescit
nobis. Quanto ille nobis innotescit. tan¬
to plus imus in flecus & lacrimas. Uide¬
mus enim quã sit iustum quod de nob̃
exigat ds̃. in quanta adhuc inꝑfectione
iaceamus. & fit in nobis quod dictum ẽ.
Qui apponit scientiam. apponit dolo¬
rem. Ecce abund&. in te caricas. plus
dolebis peccantẽ. Quanto in te maior
caritas ẽ tanto amplius te torquebit
quẽ toleras. Non torquebit tanquã
irascentẽ illi. sed tanquã dolentem ꝓ
illo. Uide paulũ apłm qurꝰ patiebat᷑.
Uidit quis quid patiebatur. Pret̃ illa
inquit quȩ extrinsecus sunt. Dix̃ enĩ

Expanded text:
qui corpore integro inter malos versaris. qui corpore integro inter malos versaris. Probabitis quicumque profeceritis, probatis qui jam profecistis. Toleranda sunt ergo ista; et forte hoc pertinet ad illud: «Servus qui novit voluntatem domini sui, et non» «facit digna, plagis vapulabit multis» . In multis enim quantum nobis innotescit voluntas Dei, etiam reatus noster innotescit nobis; et quanto ille nobis innotescit, tanto plus imus in fletus et lacrymas. Videmus enim quam sit justum quod de nobis exigat Deus, in quanta adhuc imperfectione jaceamus; et fit in nobis quod dictum est: «Qui apponit scientiam, apponit dolorem» . Ecce abundet in te charitas, plus dolebis peccantem. Quanto in te major charitas est, tanto amplius te torquebit quem toleras: non torquebit tanquam irascentem illi, sed tanquam dolentem pro illo. 13. Vide Paulum apostolum, quid patiebatur; vide quis quid patiebatur: «Praeter illa,» inquit, «quae extrinsecus sunt» dixit enim
Abbreviated transcription (Latin):
patiebantur iniq uiuentes: ꝙ. int̾ illos
uiuere cogebantur. quoꝵ uitã cotidie
rep̃hendebant. Hȩc autẽ undicta ñdũ
ꝓficit. cui parua ẽ. Cantũ enĩ te torquo
iniusticia aliena. quantũ recesseris a
tua. Cum enĩ fueris frumentũ id est
herba bona. de bono semine filius reg¬
ni. cũ ceꝑis fructũ dare: tunc tͥ appa¬
rebunt zitana. Cũ enĩ creuisso. her-¬
ba .&. fructum feciss&: tẽ apparuert̃
tirania. Cum ceꝑint apparere ziza¬
nia: udebis ce inter malos. uelle ha-¬
bes quasi separare a te malos. & se para¬
re ab ȩccła om̃s malos. Respondebit
tibi dñi sententia. Sinite utraq cres-¬
cere usq ad messem. ne forte cũ uultis
eradicare citania: eradicetis simul &
triticũ. Ex sententia dñi necesse erat
parcere eitaniis. ex conditione serui
necesse erit uiuere inter gitania.
Separare ea non potes. tolerare tͥ necesse ẽ.
Uide quantas plagas in corde patiaris

Expanded text:
patiebantur inique viventes; et inter illos patiebantur inique viventes; et inter illos vivere cogebantur, quorum vitam quotidie reprehendebant. Haec erat vindicta. Nondum proficit, cui parva est. Tantum te enim torquet injustitia aliena, quantum recesseris a tua. Cum enim fueris frumentum, id est herba bona de semine bono, filius regni, cum coeperis fructum dare, tunc tibi apparebunt zizania: «cum» enim «crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.» Cum coeperint apparere zizania, videbis te inter malos. Velle habes quasi separare a te malos, et separare ab Ecclesia omnes malos; respondebit tibi Domini sententia: «Sinite utraque crescere usque ad messem, ne forte cum vultis eradicare zizania, eradicetis simul et triticum» . Ex sententia Domini necesse erit parcere zizaniis, ex conditione servi necesse erit vivere inter zizania: separare ea non potes, tolerare tibi necesse est. Vide quantas plagas in corde patiaris,
Abbreviated transcription (Latin):
secuti sunt in illa terra: Magnũ erat
non dectisse illam terrã moysi: Sed
moysen uoluit gestare figurã illoꝵ
qui sub lege erant. quia ꝑ moysen
data ẽ lex: & ostendit eos qui sub le¬
ge esse uellent & sub grã e̾ẽ nollent.
non intraturos in terrã ꝓmissionis.
Ergo illud quod dictum ẽ moysi. figa
erat non pęna. Seni mors. quȩ pȩna:
Non intrare in illã terrã quo intra
ron autẽ quid dictum ẽ: Mortuuᷤ
ẽ &. ipse senex filii sui successerunt ei
in sacerdotio. filius eius sacerdocium¬
postea amministrauit. Quomͦ ꝙ. in
istũ uindicauit: Samuhel ꝙ. ipse sc̃s
senex mortuus ẽ: relictis filiis successo¬
rib suis. Quid ẽ quod in illos iundica¬
tum ẽ: Quęro. & scdm homines non
inuenio. Scd̃m autẽ quod scio pati
seruos dei. cotidie in illos uindicabat᷑.
Legite ꝙ. uidete uindictas: &. qui
ꝓficitis ferte uindictas. Cotidie pati-¬
ebantur populos contradicentes. cotidie

Expanded text:
secuti sunt in ipsa terra? Magnum erat secuti sunt in ipsa terra? Magnum erat non dedisse terram istam Moysi? Sed Moysen voluit gestare figuram eorum qui sub Lege erant, quia per Moysen data est Lex: et ostendit eos qui sub Lege esse vellent, et sub gratia esse nollent, non intraturos in terram promissionis. Ergo illud quod dictum est Moysi, figura erat, non poena. Seni mors quae poena? Non intrare in illam terram quae poenaron autem quid dictum est? Mortuus est et ipse senex, filii sui successerunt ei in sacerdotio; filius ejus postea sacerdotium administravit : quomodo et in istum vindicavit? Samuel et ipse sanctus senex mortuus est, relictis filiis successoribus suis . Quid est quod in illos vindicatum est quaero, et secundum homines non invenio: secundum autem quod scio pati servos Dei, quotidie in illos vindicabatur. Legite, et videte vindictas, et qui proficitis ferte vindictas. Quotidie patiebantur populos contradicentes, quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficer& ceptum: non ut dãpnaret
eiectum. Uindicans ergo in omnes
affectiones eoꝵ erat ds. Quomͦ uin¬
dicauit in samuhelem: Ubi ẽ un¬
dicta ipsa: Hoc dico ut nouerint
ad quos uenit in scabello pedũ suoꝵ
quos ita dilexit ꝓ quib sanguinem
fudit: nouerint quomͦ uapulent cũ
multũ ꝓfecerint. Querimꝰ uindictã
in moysen. Ppe nullam habes. nisi
quod extremũ ait illi ds. Ascende in
montem & morere. Ait seni. Morere.
Iam ꝑegerat ȩtates suas. Numquid
nũquã erat moriturus: Qualis illa
uindicta: Ostendit ibi undictã suã.
ut dicer&: non intrabis in t̾ram pro¬
missionis. quo intraturus erat populus
Quandam figurã quoꝵdã gerebat mo-¬
yses. Nani qui in regnũ celoꝵ intra¬
uit. magna illi pȩna erat uenire ñ
missa: ut umbrã ostender&. & transi¬
ret. Nonne multi ꝑfidi intrarunt
in illam t̃rã: Nonne in illa t̾ra ui¬
uentes multa mala fecert̃. & dm̃ of¬
fenderunt: Nonne & idolatriam

Expanded text:
perficeret coeptum, non ut damnaret perficeret coeptum, non ut damnaret ejectum. Vindicans ergo in omnes affectiones eorum erat Deus. Quomodo vindicavit in Samuelem? ubi est vindicta ipsa? Hoc dico, ut noverint ad quos venit in scabello pedum suorum, quos ita dilexit, pro quibus sanguinem fudit; noverint quomodo vapulent, cum multum profecerint. Quaerimus vindictam in Moyse; prope nullam habet, nisi quod ad extremum ait illi Deus: «Ascende in montem, et morere.» Ait seni, «Morere:» jam peregerat aetates suas: numquid nunquam erat moriturus? Qualis illa vindicta? Ostendit ibi vindictam suam, ut diceret, «Non intrabis in terram promissionis» , quo intraturus erat populus? Quamdam figuram quorumdam gerebat Moyses. Nam qui in regnum coelorum intravit, magna illi poena erat ad terram t promissa, ut umbram ostenderet et transiret? Nonne multi perfidi intrarunt in illam terram? nonne in illa terra viventes multa mala fecerunt, et Deum offenderunt? nonne et idololatriam
Abbreviated transcription (Latin):
de samuele. nichil ab hominibus.
Nouerat ibi forte ds̃ aliquid quod
purgar&. quia & qđ ꝑfectum iam
udecur hominib illius ꝑfectioni
adhuc inꝑfectum ẽ. Pleraq faciunt
artifices. & ostendunt unꝑitis: &. cũ
iam uidicauerint imperiti esse per-¬
fecta. expoliunt illa artifices qͥ noue-¬
runt adhuc quid illis desit. ut mi¬
rentur homines tantã expoliationẽ
reb accidisse. quas iam ꝑfectas pro¬
nuntiauerant. Fit hoc & in edificiis
& in picturis. & in uestib .&. ꝓpe in
omni genere artium. Primo iudicant
illud iam quasi ꝑfectum esse. ut ocłi
eoꝵ nichil amplius desiderent. Sed
aliud iudicat oculus imꝑitus. aliud
iudicat artificis regula. Sic ꝙ. illi scĩ
uersabantur ante oculos dei tanquã
sine culpa. tanquã ꝑfecti. tanquam
angeli. Nouerat autẽ quid illis de¬
esset. qui uindicabat in om̃s affectio¬
nes eoꝵ. Uindicabat autẽ ñ irascenᷤ
sed ꝓpicius. Ad hoc iundicabat. ut

Expanded text:
de Samuele, nihil ab hominibus. de Samuele, nihil ab hominibus. Noverat ibi forte Deus aliquid quod purgaret; quia et quod perfectum jam videtur hominibus, illi perfectioni adhuc imperfectum est. Pleraque faciunt artifices, et ostendunt imperitis; et cum jam judicaverint imperiti esse perfecta, expoliunt illa artifices, qui noverunt adhuc quid illis desit, ut mirentur homines tantam expolitionem rebus accidisse, quas jam perfectas pronuntiaverant. Fit hoc et in aedificiis, et in picturis, et in vestibus, et prope in omni genere artium. Primo judicant illud jam quasi perfectum esse, ut oculi eorum amplius nihil desiderent: sed aliud judicat oculus imperitus, aliud judicat artis regula. Sic et illi sancti versabantur ante oculos Dei, tanquam sine culpa, tanquam perfecti, tanquam angeli: noverat autem quid illis deesset, qui vindicabat in omnes affectiones eorum. Vindicabat autem non irascens, sed propitius: ad hoc vindicabat ut
Abbreviated transcription (Latin):
solum donans peccata. sed etiam undi-¬
cans ꝓpieuis fuisti. Uidete fr̃s mei qͥd
hic cõmendauit aduertite. Iui d̃s iras¬
citur. quem peccantẽ non flagellat.
Nam cui uere ꝓpitius ẽ. non solum
donat peccata ne noceant ad futurũ
dicam. Queramꝰ enim istas tres ꝑsonas
moysen & aaron &. samuhelẽ.& quomͦ¬
in illis sit uindicatũ. quia dixit: uindi¬
cans in om̃s affectiones eoꝵ. utiq ea
rat in cordib eoꝵ. quas homines non
nouerant. Et enim sine querela homiñ
uersabantur in medio plebis dĩ. Sed
quid dicimus. quia moyses habuit pͥ¬
mã uitã fortasse peccatricẽ: Nã &
ꝑcusso homine fugit de egypto. Ha-¬
buit & aaron primã uitã. quȩ displi¬
cer& deo. Nam & ipse insanienti po¬
pulo & furenti idolum ꝑmisit ut fierce
& factum ẽ populo dĩ idolũ qđ̃ adorar&.
Samuhel quid fecit: Infans ad tem¬
plũ datus om̃s ȩtates suas it̾ scã sa¬
cramenta dei ꝑegit. ab ineunte ȩtate
famulus dei. Nichil unquã dictũ ẽ

Expanded text:
a, sed etiam vindicans propitius fuisti. Videte, fratres mei, quid hic commendavit; advertite. Illi Deus irascitur, quem peccantem non flagellat: nam cui vere propitius est, non solum donat peccata, ne noceant ad futurum dicam. Quaeramus enim tres istas personas, Moysen, et Aaron, et Samuelem, et quomodo in eis vindicatum sit, quia dixit, «Vindicans in omnes affectiones erat in cordibus illorum, quas homines non noverant. Etenim sine querela hominum versabantur in medio plebis Dei. Sed quid dicimus? quia Moyses habuit primam vitam fortasse peccatricem? Nam et percusso homine, fugit de Aegypto . Habuit et Aaron primam vitam quae displiceret Deo. Nam ipse insanienti populo et furenti idolum permisit ut fieret, et factum est populo Dei idolum quod adoraret . Samuel quid fecit, infans ad templum datus? Omnes aetates suas inter sancta sacramenta Dei peregit, ab ineunte aetate famulus Dei. Nihil unquam dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
stare errante deo ad dexterã ponat᷑.
Non potest errare ut ibi ponat ma¬
lum ubi deb&. ponere bonũ. nec
ibi ponat bonũ ubi deb& ponere
malũ. Si errare non potest. nos er¬
ramus: si non timemꝰ. Si autem ti
carnẽ manaucat nisi prius adorauerit:
inuentũ ẽ quemadmodũ adoret᷑ tale
scabellum pedũ dñi. Et non solũ non
peccemus adorando. sed peccemus non
adorando. Numquid autẽ caro uiui¬
ficat: Ipse dñs dixit. cũ de ipsa cõm̃¬
datione eiusdem terrȩ loqueretur.
Sp̃c est qui iuuificat. caro aut̃ ñ ꝓd ÷¬
Ideo & ad terram quãlibꝰ cũ te incli¬
nas atq ꝓsternis non quasi terrã in¬
tuearis. sed illum scm̃ cuuis scabellum
pedum ẽ quod adoras. ꝓpter ipsũ enĩ
lum pedtũ eius. Et cum adoras illum.
ne cogitatione remaneas in carne. &
a sp̃u non uiuficeris. sp̃e enimẽ qui

Expanded text:
stare, errante Deo ad dexteram ponatur: stare, errante Deo ad dexteram ponatur: non potest errare, ut ibi ponat malum, ubi ponere debet bonum; nec ibi ponet bonum, ubi debet ponere malum. Si errare non potest, nos erramus, si non timemus; si autem ticarnem manducat, nisi prius adoraverit: inventum est quemadmodum adoretur tale scabellum pedum Domini, et non solum non peccemus adorando, sed peccemus non adorando. Numquid autem caro vivificat? Ipse Dominus dixit, cum de ipsa commendatione ejusdem terrae loqueretur: «Spiritus est qui vivificat; caro autem nihil Ideo et terram quamlibet, cum te inclinas atque prosternis, non quasi terram intuearis, sed illum sanctum, cujus pedum scabellum est quod adoras; propter ipsum enim lum pedum ejus. Et cum adoras illum, ne cogitatione remaneas in carne, et a spiritu non vivificeris: «Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
uũ nomen erat. iam mͦ nomen mag¬
nũ factum ẽ. Quȩ gens ẽ. quȩ ñ nom̃¬
paruo nomini tuo irascebant᷑. Confi¬
teantur nomini tuo magno. Quare
confiteantur: Qm̃ terribile & scm̃ẽ.
Ipsũ nomen tuũ terribile &. sc̃m ẽ.
Sic p̃dicatur crucifixus. sic p̃dicat᷑
humiliatus. sic p̃dicatur iudicatus.
ut ueniat excelsus. Ueniat uiuus.
in uirtute ueniat uidicaturus. Mͦ
parcitur populis blasphemantib.
quia pacientia dei ad penitentiam¬
te adducit. Non enĩ qui mͦ parcit
semꝑ habebit parcere. aut qui mͦ
p̃dicatur ut timeatur. non ẽ uentu¬
rus ut iudic&: Uenturus ẽ fr̃s mei
uenturus ẽ: timeamus illũ. & sic ui¬
uamus. ut ac dexterã illiꝰ inueniam᷑.
Uenturus ẽ enĩ & iudicaturꝰ. ut alios
ponat ad sinistram .&. alios ad dexte¬
ram. Et non illud facit ipse quomͦẽq
ut err& forte in hominib & qui ad
dexteram ponendus ẽ ad sinistram
ponatur: aut qui ad sinistrã debet

Expanded text:
vum nomen erat; jam modo nomen magvum nomen erat; jam modo nomen magnum factum est. Quae gens est quae noparvo nomini tuo irascebantur: «Confiteantur nomini tuo magno.» Quare confiteantur? «Quoniam terribile et sanctum est.» Ipsum nomen tuum terribile et sanctum est. Sic praedicatur crucifixus, sic praedicatur humiliatus, sic praedicatur judicatus, ut veniat et excelsus, veniat vivus, in virtute veniat judicaturus. Modo parcit populis blasphemantibus, quia patientia Dei ad poenitentiam adducit . Non enim qui modo parcit, semper habet parcere; aut qui modo praedicatur ut timeatur, non est venturus ut judicet. Venturus est, fratres mei, venturus est: timeamus illum, et sic vivamus, ut ad dexteram illius inveniamur. Venturus est enim, et judicaturus, ut alios ponat ad sinistram, alios ad dexteram . Et non illud facit ipse quomodocumque, ut erret forte in hominibus, ut qui ad dexteram ponendus est, ad sinistram ponatur; aut qui ad sinistram debet
Abbreviated transcription (Latin):
exaudiamur: ieuinemus ꝓillis. Non
enim nos nr̃ã ieiunia celebramꝰ ꝑ dies
festos illoꝵ. Alia sunt nr̃a ieiunia quȩ
celebramus ꝑ dies paschȩ futuros. per
in xp̃o. Pistos autem dies ad hoc ieui¬
namus. ut quando ipsi letant᷑ nos ꝓ
illis gemamus. Lȩticia enim sua am¬
mon&e dolorem nr̃m. & faciunt nos
recordari quã miseri sint adhuc.
Sed quia uidemus multos inde libe¬
ratos ubi & nos fuimus. nec de illi
desperare debemus. Et si adhuc iras-¬
cuntur nos oremus. Et si adhuc cõ¬
mouetur particula terrȩ que reman¬
sit. nos ꝑmaneamus in gemitu pro
ipsis: ut & ipsis tribuat intellectum.
ꝙ nobiscũ audiant uoces istas. de qͥb
populi supra quos magnus esin sy¬
on: iam confiteantur nomini tuo
magno. Paruũ fuit nomen tuũ qͣn¬
do irascebantur: factum ẽ magnũ.
iam confiteantur. Quomͦ dicimir.
paruũ fuisse nomen xp̃i antequam
prȩclare diffamaretur xp̃e: Quia
nomen ipsius fama ipsius dr̃. Par¬

Expanded text:
exaudiamur, jejunemus pro illis. Non exaudiamur, jejunemus pro illis. Non enim nos nostra jejunia celebramus per dies festos illorum. Alia sunt jejunia nostra quae celebramus per dies Paschae futuros, per in Christo: per istos autem dies ad hoc jejunamus, ut quando ipsi laetantur, nos pro illis gemamus. Laetitia enim sua admonent dolorem nostrum, et faciunt nos recordari quam miseri sint adhuc. Sed quia videmus multos inde liberatos, ubi et nos fuimus, nec de illis desperare debemus. Et si adhuc irascuntur, nos oremus; et si adhuc commovetur particula terrae quae remansit, nos permaneamus in gemitu pro ipsis, ut et illis Deus tribuat intellectum, et nobiscum audiant voces istas, de quibupopuli, super quos magnus es in Sion, jam «confiteantur nomini tuo magno.» Parvum fuit nomen tuum, quando irascebantur: factum est magnum; jam confiteantur. Quomodo dicimus parvum fuisse nomen Christi, antequam praeclare diffamaretur Christus? Quia nomen ipsius fama ipsius dicitur. Par
Abbreviated transcription (Latin):
festos ipsoꝵ quia uidemus eos qui reli-¬
qui facti sunt insanire adhuc in uo-¬
luptatib suis malis & ꝑuersis. rogamꝰ¬
dm̃ ꝓ illis: ut qui delectabilit̾ audi-¬
unt organũ. delectabilius audiant
uocem dei. Non enĩ quod sonat sine
ratione delectat aurem. & uerbũ di
non delectat cor. Sed ideo ꝓ illis ora¬
mus. quando dieb illoꝵ festis ieiunamꝰ:
ut siant ipsi sibi spectaculum. Qnͣdo
enĩ uiderint se: displicebunt sibi.
Sed ideo non sibi displicent. quia ñ
se attendunt. Ebrus non sibi displi¬
cet. sed sobrio displic&. Da hominẽ
qui iam iocundatur. in deo uiuit.
grauit suspirat in illam pacẽ et̃nã
quam illi ꝓmisit ds: & uide quia
quando respexerit hominẽ saltantẽ
ad organum plus illũ dolo. insani¬
entẽ. quã freneticũ febrientẽ Ergo¬
si nouimus mala illoꝵ: quia de ipsis maliᷤ
liberati sumus. doleamus illos. Et si
dolemus illos. oremus ꝓ illis. Et ut

Expanded text:
festos ipsorum, quia videmus eos qui relifestos ipsorum, quia videmus eos qui reliqui facti sunt, insanire adhuc in voluptatibus suis malis et perversis, rogamus pro illis Deum, ut qui delectabiliter audiunt organum, delectabilius audiant vocem Dei. Non enim quod sonat sine ratione delectat aurem, et verbum Dei non delectat cor. Sed ideo pro illis oramus, quando diebus illorum festis non jejunamus, ut fiant sibi ipsi spectaculum. Quando enim viderint se, displicebunt sibi; sed ideo non sibi displicent, quia non se attendunt. Ebrius non sibi displicet, sed sobrio displicet. Da hominem qui jam jucundatur in Deo, vivit graviter, suspirat in illam pacem aeternam quam illi promisit Deus; et vide quia quando respexerit hominem saltantem ad organum, plus illum dolet insanientem, quam phreneticum febrientem. Ergosi novimus mala illorum, quia de ipsis malis et nos liberati sumus, doleamus illos; et si dolemus illos, oremus pro illis; et ut
Abbreviated transcription (Latin):
irascuntur: Irascebant᷑ tunc: sed qͥa
plures erant aꝑte irascebantur. modo
quia pauci facti sunt occulte irascin¬
tur. Interim fracta ẽ audacia. fimet᷑
& irac̃dia. Putatis enĩ fr̃s quia illi
quoꝵ hesterno die organa concre pa-¬
bant. non irascantur ieuiniis nr̃is:
Non autẽ eis irascamur. sed ꝓ eis
ieiunemus. Dixit enim nobis dñs
ds nr̃ qui sedo in nobis. ipse nobis
mandauit. ut oremus ꝓ inimicie.
nr̃is. oremus ꝓ ꝑsequentib nos. Et enĩ
hoc facit ȩccła. ꝓpe finiti sunt ꝑsecu¬
tores. Exaudita ẽ enim cũ hoc faceret.
s. exauditur cum hoc facit. Preualebatb
malo suo. finiti sunt bono suo. Quomͦ
enim finiti sunt: Uultis nosse: Man¬
ducati sunt ab ęccła. Quęris illos in se:
& non inuenis. Queris in ea quȩ illos
manducauit. & in uiscerib eiꝰ inue-¬
niunt᷑. Transeuntes enĩ ad ecclesiam
xp̃iani facti sunt. Periert̃ ꝑsecutores
creuerunt p̃dicatores. Ideo per dies

Expanded text:
irascuntur? Irascebantur tunc: sed quia irascuntur? Irascebantur tunc: sed quia plures erant, aperte irascebantur; modo quia pauci facti sunt, occulte irascuntur. Interim fracta est audacia; finietur et iracundia. 5. Putatis enim, fratres, quia illi quorum hesterno die organa concrepabant, non irascuntur de jejuniis nostris? Non autem eis irascamur, sed pro eis jejunemus. Dixit enim nobis Dominus Deus noster qui sedet in nobis, ipse nobis mandavit ut oremus pro inimicis nostris, oremus pro persequentibus nos : et cum hoc facit Ecclesia, prope finiti sunt persecutores. Exaudita est enim cum hoc faceret, et exauditur cum hoc facit: praevalebant malo suo, finiti sunt bono suo. Quomodo enim finiti sunt, vultis nosse? Manducati sunt ab Ecclesia. Quaeris illos in se, et non invenis; quaere in ea quae illos manducavit, et in visceribus ejus inveniuntur. Transeuntes enim ad Ecclesiam, christiani facti sunt; perierunt persecutores, creverunt praedicatores. Ideo per dies
Abbreviated transcription (Latin):
uidere lucẽ. quȩ udenda ẽ. Nã si
ad suã intenderit tenebrat᷑. si ad luc̃¬
illuis attenderit illuminat᷑. Quia ta¬
men manifestum ẽ syon dei ciuitatẽ
esse: quȩ ẽ ciuitas dei nisi sca ȩccła:
Homines enim se inuicẽ amantes &¬
amantes dm̃ suũ qui in illis habitat
faciunt ciuitatem deo: quia lege qͣdã
ciuitas continetur. Lex ipsa eoꝵ ca¬
ritas ẽ.&. ipsa caritas ds ẽ. A perte
enim scriptum ẽ. Ds caritas ẽ. Qui
ergo plenus ẽ caritate. plenus ẽ deo.
Et multi pleni caritate ciuitatem faci¬
unt deo. Ista ciuitas dei uocatur syon.
Ergo eccła est syon: in illa ẽ magnus ds.
In illa esto .&. non erit preter te ds̃.
Cum autẽ fuerit in te d̃s quia tu fac¬
tus es de syon: membrũ de syon. ciuis
de syon. ꝑtinens ad societatem populi.
dei: excelsus inte erit ds̃ suꝑ om̃s po-¬
pulos. Suꝑ illos qui irascuntur. aut
suꝑ illos qui irascebantur: Putatis enĩ
quia tunc irascebantur & modo non

Expanded text:
videre lucem quae videnda est. Nam si videre lucem quae videnda est. Nam si ad suam attenderit, tenebratur: si ad lucillius attenderit, illuminatur. Quia tamen manifestum est Sion civitatem Dei esse; quae est civitas Dei, nisi sancta Ecclesia? Homines enim amantes se invicem, et amantes Deum suum qui in illis habitat, faciunt civitatem Deo. Quia lege quadam civitas continetur; lex ipsa eorum, charitas est; et ipsa charitas, Deus est: aperte enim scriptum est, «Deus charitas est» . Qui ergo plenus est charitate, plenus est Deo; et multi pleni charitate, civitatem faciunt Deo. Ista civitas Dei vocatur Sion: ergo Ecclesia est Sion. In illa est magnus Deus. In illa esto, et non erit praeter te Deus. Cum autem fuerit in te Deus, quia tu factus es de Sion, membrum de Sion, civis de Sion, pertinens ad societatem populi Dei; excelsus in te erit Deus super omnes populos, super illos qui irascuntur, aut super illos qui irascebantur. Putatis enim quia tunc irascebantur, et modo non
Abbreviated transcription (Latin):
qui sed& suꝑ cherubin nesciebas quid ẽ
cherubin. & forte tibi sigurabas animo.
quandã cathedrã celestem ingentẽ. gẽ¬
matam. & ipsam dicebas cherubin
carnali sensu uolitans ꝑfantasmata: di¬
ctum ẽ tibi quia cherubin plenitudo¬
ẽ scientiȩ & dictũ ẽ quia plenitudo sci¬
entiȩ non cuius lib& scientiȩ sed ple-¬
nitudo scientiȩ legis utilis ẽ homini
& ne desperares de ipsa scientia legis
breuiter tibi ẽ dictum. plenitudo le-¬
gis karitas: habeto ergo caritatẽ in
rubin ꝑtinebis. sed si adhuc non in¬
telligis: audi quio sequat᷑. Dñs in sy¬
on magnus. Quem tibi dixi suꝑ che¬
rubin: in syon magnus ẽ. lam quȩ re
quid ẽ syon. Syon nouimus ciuitatẽ
dei esse. Syon dicta ẽ ciuitas quȩ ẽ
ierłm. Dicta autẽ ex interp̃tatione qͥ¬
dam nomen accipiens. quia syon dr̃
Speculari enim ꝓspicere ẽ uel con¬
spicere. uel intendere ut uideas. Est
autem syon omnis anima. si intendit

Expanded text:
«Qui sedet super Cherubim,» nesciebas quid est «Qui sedet super Cherubim,» nesciebas quid est Cherubim; et forte tibi figurabas animo quamdam cathedram coelestem, ingentem, gemmatam, et ipsam dicebas Cherubim, carnali sensu volitans per phantasmata: dictum est tibi quia Cherubim plenitudo scientiae est; et dictum est quia plenitudo scientiae, non cujuslibet scientiae, sed plenitudo scientiae Legis utilis est homini; et ne desperares de ipsa scientia Legis, breviter tibi dictum est, «Plenitudo Legis charitas.» Habeto ergo charitatem in nebis ad Cherubim. Sed si adhuc non intelligis, audi quid sequatur: «Dominus in Sion magnus.» Quem tibi dixi super Cherubim, in Sion magnus est. Jam quaere quid est Sion? Sion novimus civitatem Dei esse. Sion dicta est civitas quae est Jerusalem; dicta autem ex interpretatione quadam nomen accipiens, quia Sion SpecSpeculari enim prospicere est, vel conspicere, vel intendere ut videas. Est autem Sion omnis anima, si intendit
Abbreviated transcription (Latin):
Nit enum apłs. Plenitudo autem legis
caritas. Quid ergo ẽ: Pdidisti totam
excusationẽ. Interroga cor tuũ. uide
utrũ habeat caritatem. Si ẽ ibi cari¬
tas. ẽ ibi plenitudo legis. Iam in te
habitat ds. sedes dei factus es. Irascant᷑
populi. Quid facient irascentes popłi
ei qui factus ẽ sedes dei: Qui contra
te seuiant attendis. qui in te sedeat ñ
attendis. Celum factus es. & terram
times: Dicit enim alio loco scriptura
Si ergo & tu habendo plenitudinẽ sci¬
entiȩ & habendo caritatẽ utiq sedes
dei factus es: cȩlum factus es. Non
enĩ hoc celũ oculis his nr̃is quod suspi¬
cimus ualde p̃tiosum ẽ deo. Cęlũ dei
anunȩ scȩ sunt. Celum dei mentes an¬
gelor sunt. & om̃s mentes seruoꝵ eus.
Ergo irascantur populi. cõmoueatur
terra. Quid facturi: Aut qͥd factura
sedi dei &. celo ubi sedet ds: Dñs in¬
Dñs in syon magnus & excelsus ẽ. Ecce
si obscurum tibi erat quia dictum est

Expanded text:
ait enim Apostolus, «Plenitudo autem Legis ait enim Apostolus, «Plenitudo autem Legis charitas» . Quid ergo est? Perdidisti totam excusationem. Interroga cor tuum, vide utrum habeat charitatem. Si est ibi charitas, est ibi plenitudo Legis; jam in te habitat Deus, sedes Dei factus es. «Irascantur populi;» quid facient irascentes populi ei qui factus est sedes Dei? Qui contra te saeviant, attendis; qui in te sedeat, non attendis. Coelum factus es, et terram times? Dicit enim alio loco Scriptura Si ergo et tu habendo plenitudinem scientiae, et habendo charitatem, utique sedes Dei factus es, coelum factus es. Non enim hoc coelum oculis his nostris quod suspicimus, valde pretiosum est Deo. Coelum Dei, animae sanctae sunt; coelum Dei, mentes Angelorum sunt, et omnes mentes servorum ejus. Ergo «irascantur populi, commoveatur terra;» quid facturi, aut quid factura sedi Dei, et coelo ubi sedet Deuinus in Sion magnus, et excelsus est si obscurum tibi erat, quia dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ne qui nouerunt illam linguã hebrȩa
quia hebrea lingua dictum ẽ cherubin
&. dixerunt esse cherubin. plenitudinẽ
scientiȩ. Ergo quia suꝑat ds omnẽ sci¬
entiam suꝑ plenitudinẽ scientiȩ sede¬
re dicitur. Sit in te gͦ plenitudo scien¬
tiȩ. & eris & tu sedes dei. Sed forte dic¬
turus es. Et quando in me erit pleni¬
tudo scientiȩ: Et quis potest ad tantũ
mus aut quod sint stellȩ. aut quot sint
grana non dico harenȩ sed tritici. aut
quot poma pendeant in arbore: Ille
omnia nouit. quia capilli nr̃i numera¬
ti sunt deo. Sed alia ẽ plenitudo scien¬
tiȩ. quam uoluit homiuẽ nosse. Ad le-¬
gem dei ꝑtin& scientia. quã uoluit te¬
habere. Et quis potest forte dicas mͥ ꝑ
fecte nosse regem. ut habeat in se ple-¬
nitudinẽ scientiȩ legis. & possit ẽẽ se-¬
des dei: Noli turbari. Breuiter tibi
dicitur quid habeas. si uis scientiȩ ple-¬
nitudinem habere. & esse sedes dei.

Expanded text:
ne, qui noverunt linguam illam hebraeam; ne, qui noverunt linguam illam hebraeam; quia hebraea lingua dictum est Cherubim; et dixerunt esse Cherubim Plenitudinem scientiae. Ergo quia superat Deus omnem scientiam, super plenitudinem scientiae sedere dicitur. Sit in te ergo plenitudo scientiae, et eris et tu sedes Dei. Sed forte dicturus es: Et quando in me erit plenitudo scientiae? et quis potest ad tantum mus aut quot sint stellae, aut quot sint grana, non dico arenae, sed tritici, aut quot poma pendeant in arbore? Ille novit omnia; quia capilli nostri numerati sunt Deo . Sed alia est plenitudo scientiae quam voluit hominem nosse; ad legem Dei pertinet scientia quam te voluit habere. Et quis potest, forte dicas mihi, perfecte nosse Legem, ut habeat in se plenitudinem scientiae Legis, et possit esse sedes Dei? Noli turbari; breviter tibi dicitur quid habeas, si vis habere plenitudinem scientiae, et esse sedes Dei: