comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iugio facto. & diabolica facinoro¬
sitate completa: ac modico tͣnsado
tẽpore: designatꝰ est ã qͥbrdam puer
ñ introire in ȩccłam. neq appropinqͣre
immortalib & uiuificis misteriis:
& dicunt miserȩ coniugi eiꝰ. Scis
quia uir tuus quẽ elegisti non est
xp̃ianus. sed ꝑegrinus fidei & alie¬
nus: Tenebrarũ uero & dolorosȩ
plage repleta. prosternit se in humũ
& cepit discerꝑe seipsam ungulis. &
ꝑcutere pectus. ac clamare.Nemo ñ
obediens parentib. saluus fuit un¬
qͣm. Quis annuntiabit patri meo
meã confusionem: Heu mͥ miserȩ.
in qͣntam profunditatẽ ꝑditionis
descendi: Cur nata sum: Et nata.
continuo rapta non fui: Ita ergo la¬
m̃tari eam discens erratissimꝰ uir eiꝰ:
accucurrit ad eã. contendens non
haberi ita ueritatẽ. Illa autẽ in con¬
solationẽ uemiente. suadibilib eius
re & miserȩ animȩ mee: crastina

Expanded text:
jugio facto, et diabolica facinorojugio facto, et diabolica facinorositate completa, ac modico transeunte tempore, designatus est a quibusdam puer non introire in ecclesiam, neque appropinquare immortalibus et vivificis mysteriis. Et dicunt miserae 660 conjugi ejus: Scis quia vir tuus, quem elegisti, non est Christianus, sed peregrinus fidei et alienus? Tenebrarum ergo et dolorosae plagae repleta, prosternit se in humum, et coepit discerpere seipsam ungulis, et percutere pectus ac clamare: Nemo non obediens parentibus salvus fuit unquam. Quis annuntiabit patri meo meam confusionem? Heu mihi miserae, in quantam profunditatem perditionis descendi! Cur nata sum, et nata continuo rapta non fui? Ista ergo lamentari eam discens erratissimus vir ejus, accucurrit ad eam contendens non haberi ita veritatem. Illa autem in consolationem veniente suadibilibus ejus re et miserae animae meae, crastina
Abbreviated transcription (Latin):
ere. & in psalmis & hymnis & canticis
spiritalib cantare dõ festinabam.
& ꝑ te saluari sꝑabã: tu autẽ in amo¬
rẽ lasciuietatis insanisti: Sine me
sicut uolo desponsare te do. ne ducas
senectutẽ cũ tribulatione ad inferos:
neq nobilitatẽ parentũ tuoꝵ confu¬
sione oꝑias. lia autẽ ad nichilũ re¬
putans quȩ a patre dicebant᷑: insta¬
bat clamans. Pater mi. aut fac desi¬
dium meũ. aut post modicũ mori¬
entẽ indebis me. Pater ergo in mag¬
na defectione factus: ac in mensura¬
bilitatẽ tristiciȩ absortus. & amicoꝵ
consiliis credulus. ortantiũ ei non¬
differre uoluntatẽ eiꝰ. aut scipsam
exponere ñ credens pater: precepit
fieri desidiũ puellȩ. ne exitiali se
traderet morti. Et addircit quesitũ
puerũ ac ꝓp̾am filiã. dansq eis om¬
nẽ substantiã suã dix̃ filiȩ suȩ. Uade
filia. uere misera. Multũ enĩ plan¬
ges penitens in nouissimo. qͣndo ni¬
chil habes proficere. Iniqͦ enim con¬

Expanded text:
 canticis spiritalibus canere Deo festinabam, et per te salvari sperabam, tu autem in amorem lascivietatis insanisti? Sine me, sicut volo, desponsare te Deo, non ducas senectutem meam cum tribulatione ad inferos, neque nobilitatem parentum tuorum confusione operias. Illa autem, ad nihilum reputans quae a patre dicebantur, instabat clamans: Pater mi, aut fac desiderium meum, aut post modicum morientem videbis me. Pater ergo in magna defectione factus, ac immensurabilitate tristitiae absorptus, et amicorum consiliis credulus, hortantium ei deferre voluntatem ejus, aut seipsam exponere, concredens pater praecepit fieri desiderium puellae, ne exitiali se traderet morti. Et adduxit quaesitum puerum ad propriam filiam, dansque eis omnem substantiam suam dixit filiae suae: Vale, filia vere misera; multum enim planges poenitens in novissimo quando nihil habes proficere. Iniquo ergo con
Abbreviated transcription (Latin):
rũ corruptor draco tortuosus. misit
qui sunt suꝑ formcationes demo¬
nes. & inflãmauerunt puellã. in
amorẽ iuuenis. Quȩ ꝓiciens se in
terram. cepit clamare ad patrẽ. Mi¬
serere michi miserere pater: quia
torqueor propter talẽ nr̃m puerũ.
me unigenitã tuam paternũ amo¬
rem: & coniunge me puero quem
amo. Si autẽ hoc non uis facere.
uidebis me post modicũ morientẽ
amara morte. & sermonẽ dabis ꝓ
me in die iudicũ do. Pater autẽ cũ
lacrimis dicebat. heu michi peccato¬
ri. quid conuenit miserȩ filiȩ meȩ:
Quis meũ thesaurũ furatus est:
Qs meam inqͥnauit filiam: Quis
dulce lumen oculor meoꝵ extinxit:
Ego celesti ce uolebam nub̃e sponso

Expanded text:
rum corruptor draco tortuosus misit rum corruptor draco tortuosus misit qui sunt super fornicationem daemones, et inflammaverunt puellam in amorem juvenis, quae prospiciens in terram coepit clamare ad patrem: Miserere mihi, miserere, pater, quia dire torqueor propter talem istum nostrumme unigenitam tuam paternum amorem, et conjunge me puero quem amo. Si autem hoc non vis facere, videbis me post modicum morientem amara morte, et sermonem dabis pro me in die judicii Deo. Pater autem cum lacrymis dicebat: Heu mihi peccatori, quid convenit miserae meae filiae? quis meum thesaurum furatus est? quis meam iniquavit filiam? quis dulce lumen oculorum meorum exstinxit? Ego coelesti te volebam nubere sponso
Abbreviated transcription (Latin):
testatis tenebrarũ spiritalia neqͥtiȩ.
Et apprehendentes errantẽ: cũ gau¬
dio magno duxerunt eũ ubi erat
diabolus. & ostenderunt ei ipsũ se¬
dentẽ in sede alta: & in circuitu eiꝰ
malignitatis sp̃s stantes. Et suscipi¬
ens missas a malefico litt̾as: dix̃ ad
miserũ. Credis in me: Oait. Credo.
Et negas xp̃m tuum: Qui respon¬
dit. Ab nego. Dicit ei diabolus. ꝑ fi¬
di estis uos xp̃iani. Et qͣndoqͥdem
opus me habetis. uenitis ad me.
Qndoqͥdem conseqͥmini desideriũ
ur̃m. negatis me. & acceditis ad
mentissimꝰ: & suscipit uos. Sed fac
michi manuscriptã xp̃i tui & bap¬
tismatis abrenuntiationẽ uolunta¬
riam. & quȩ in me est in scła uolun¬
tariã ꝓfessionẽ. & quia mecũ sis in
die iudicii condelectans mnichi in p̃¬
paratis ȩc̃nis torm̃tis. & ego statim
desideriũ tuũ adimplebo. Qui dis¬
posuit propria manu scriptũ. sicut
quesitus fuerat. Statim autẽ anima¬

Expanded text:
testatis tenebrarum spiritalia nequitiae, testatis tenebrarum spiritalia nequitiae, et apprehendentes errantem cum gaudio magno, duxerunt eum ubi erat diabolus, et ostenderunt ei ipsum sedentem in sede alta, et in circuitu ejus malignitatis spiritus stantes, et suscipiens missas a malefico litteras dixit ad miserum: Credis in me? Qui ait: Credo. Et: Negas Christum tuum? Qui respondit: Nego. Dicit ei diabolus: Perfidi estis vos Christiani, et quando quidem opus me habetis, venitis ad me; quandoquidem consequimini desiderium vestrum, negatis me, et acceditis ad mentissimus, et suscipit vos. Sed fac mihi manuscriptam Christi tui et baptismatis abrenuntiationem voluntariam, et quae in me est in saecula voluntariam professionem, et quia mecum sis in die judicii condelectans mihi in praeparatis aeternis tormentis, et ego statim desiderium tuum adimpleo. Qui disposuit propria manu scriptum sicut quaesitus fuit. Statim autem anima
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ait ad eũ. Quecũq dixeris michi
faciam. Et ait adeũ. Abrenuntias
xp̃o inscripto: Dix̃ ei. Etiam. Iniqͥta¬
tis autẽ oꝑator dicit ei. Si in isto pa¬
ratus extiteris. cooꝑator tibi fiam. Et
ait ad eũ. Paratus sum: tantũ con¬
seqͣr desidium meũ. Et faciens ma¬
lignitatis minister epłam ad diabo
tet festinare me a xp̃ianoꝵ religione
abstrahere. & tuȩ abducere uoluntati.
ut multiplicet᷑ pars tua. misi tibi hunc
qui presentes meas defert litt̾as. cupi¬
ditate in puella exarsum. & postulo
cũ actionẽ istam consequi. ut in isto
glorier. & cũ multa alacritate congre¬
gẽ placitores tuos. Et dans ei epłam
dix̃. Uade scđm talem horam noctis
sta suꝑ monumentũ gentilis. & exal¬
ta cartam in aera. & astabunt tibi qͥ
debent ducere te diabolo. Qui ala¬
criter hoc faciens. iactauit miseram
uocẽ. inuocans diaboli auxiliũ. Et
continuo astiterunt ei pͥncipes po¬

Expanded text:
Qui ait ad eum: Quaecunque dixeris mihi Qui ait ad eum: Quaecunque dixeris mihi faciam. Et ait ad eum: Abrenuntias Christo in scripto? Dixit ei: Etiam. Iniquitatis autem operator dicit ei: Si in isto paratus exstiteris, cooperator fiam. Qui ait ad eum: Paratus sum, tantum consequar desiderium. Et faciens malignitatis minister epistolam ad diaboltet festinare me a Christianorum religione abstrahere, et tuae adducere voluntati, ut multiplicetur pars tua, misi tibi hunc qui praesentes meas defert litteras, cupiditate in puellam exarsum, et postulo eum actionem istam consequi, ut et in isto glorier, et cum multa alacritate congregem placitores tuos. Et dans ei epistolam dixit: Vade secundum talem horam noctis, sta super monumentum gentilis, et exalte chartam in aere, et astabunt tibi qui debent ducere te diabolo. Qui alacriter hoc faciens, jactavit miseram vocem invocans diaboli auxilium. Et continuo astiterunt 659 ei principes po
Abbreviated transcription (Latin):
lladius autẽ ipsius sc̃issimȩ me¬
moriȩ uisor & minister factus
ab eo ꝑfectoꝵ miraculoꝵ. & successor
sedis: post obitũ iam dictȩ memoriȩ
aplicȩ basilii: uir mi rabilis & om̃i
uitute decoratꝰ enarrauit mͥ. quia
senator qͥdam fidelis nomine ꝓteriꝰ.
abiit ad sc̃a & uenerabilia loca. & ibi
filiam suã consecrare. ac in uno de
bene actionalib domib monast̾ioꝵ
mittere. atq sacrificiũ dõ offerre uo¬
lens. Sed ab initio homicida diabo¬
lus inuidens diuinȩ uoluntati. mo¬
uit unũ de suis seruis. & incendit ad
puellȩ amorẽ. Is autem cũ fuisset huiꝰ¬
cemodi inchoationis indignꝰ. & non
audens appropinqͦre ad propositũ.
alloquit᷑ unũ abhominandoꝵ incanta¬
toꝵ. ꝓmittens se si meruit dñari ip¬
sius puellȩ. multã ei tribuere auri
qͣntitatẽ. Maleficus uero dix̃ ad eũ.
O homo. ego non istudp̃ualeo. Sed
si uis mitto te ad meũ procuratorẽ
diabolũ. & ipse ꝑficiet uoluntatẽtuã.

Expanded text:
lladius autem, ipsius sanctissimae memoriae visor et minister factus ab eo perfectorum miraculorum, et successor sedis post obitum jam dictae memoriae apostolicae Basilii, vir mirabilis, et in omni virtute decoratus, enarravit mihi quia senator quidam fidelis, nomine Proterius, abiit ad sancta et venerabilia loca, et ibi filiam suam consecrare, ac in uno de bene actionalibus domibus monasteriorum mittere, atque sacrificium Deo offerre volens. Sed ab initio homicida diabolus, invidens divinae voluntati, movit unum de servis suis, et incendit ad puellae amorem. Is autem cum fuisset hujusmodi inchoationis indignus, et non audens appropinquare ad propositum, alloquitur unum abominandorum incantatorum, promittens se, si meruerit dominari ipsius puellae, multam ei tribuere auri quantitatem. Maleficus vero dixit ad eum: O homo, ego in istud non praevaleo, sed si vis mitto te ad meum procuratorem diabolum, et ipse perficiet tuam voluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
accipiens cartã. scripsit pͥncipi.
hȩc muliercula pauꝑ accessit ad
me: dicens posse me apud te. Si
ego possum. ostende. Et dedit mu¬
lieri cartam. Quȩ abiens: dedit
epłam pͥncipi. Legens qͦq eã pͥnceps.
rescripsit hȩc. Propter uos õ pater
sc̃e uolui misereri mulierculȩ: sed
ñ potui. ꝓ eo qͦd tributis subiacet.
Sc̃s uero rescripsit ei. Siqͥdem uo¬
lens non potuisti. bene utcũq se
res habet. Si autẽ potens non uo-¬
luisti: ducet te xp̃c ad indigentiũ
chorũ. ut qͣndo uolueris ñ possis.

Expanded text:
accipiens sic scripsit principi: « Paupercula haec accessit ad me, dicens, posse me apud te. Si ergo possum, ostende. » Et dedit mulieri chartam. Quae abiens dedit epistolam principi; legensque eam princeps, rescripsit haec: « Propter vos, o Pater sancte, volui misereri mulierculae, sed non potui, pro eo quod tributis subjacet. » Sanctus vero rescripsit ei: « Siquidem volens non potuisti, bene utcunque se res habet; si autem potens noluisti, ducet te Christus ad indigentium chorum, ut quando voles, non possis.
Abbreviated transcription (Latin):
Sẽs autẽ dei ait ad eũ. Increpet te dñs dubole.
Qui respondens: ait ad eũ. Basili: preiudias me.
Non abii ego ad eũ: sed ipse uenit ad me Abne
dicẽ eũ duco. Sc̃s dei dixit. B enedictus dñs ds̃
nĩs. Non deflectet popłs iste manus de altitu.¬
dine cęli: donec reddas manu scriptũ. Et con¬
uertens se: dixit popło. Erigite manus ur̃as in
te popło in horã multã exgensas habente in cȩ
aerẽ delata. & ab omnib uisa uenit: & impo¬
sita ẽ manib memorabilis nr̃i patris & pastoris.
Suscipiens autẽ eã & grãs agens deo. gauisus
factus ẽ ualde: & corã om̃i popło dixit ad pue¬
rum. C ognoscis litteras has frater: Qui ait ad
eum. E tiã sc̃e dei manuscripta mea ẽ. Et dis¬

Expanded text:
Sanctus autem Dei ait ad eum: Increpat te Dominus, diabole. Sanctus autem Dei ait ad eum: Increpat te Dominus, diabole. Qui respondens ait ad eum: Basili, praejudicas me, non abii ego ad eum, sed ipse venit ad me. Abnedicem eum duco. Sanctus Dei dixit: Benedictus Dominus Deus meus, non deflectet populus iste manus de altitudine coeli, donec reddas manuscriptum. Et convertens se dixit populo: Erigite manus vestras ite populo in horam multam extensas habente manus aerem delata, et ab omnibus visa venit, et imposita est manibus memorabilis nostri Patris et pastoris. Suscipiens autem eam, et gratias agens Deo, gavisus factus est valde, et coram omni populo dixit ad puerum: Cognoscis litterulas has, frater? Qui ait ad eum: Etiam, sancte Dei, manuscripta mea est. Et dis
Abbreviated transcription (Latin):
cto. Et alacriter populo coaggerato: per
omnẽ noctem postulauerunt dm̃ cũ bono
pastore: cum lacrimis climantes pro eo &
ni multitudine populi accepit puerum sc̃s:
& tenens dexterã manũ eius. ducebat illum
in scãm dei eccłiam cum psalmis & hẏmnis.
Et ecce diabolus omniũ fascinans in tristem
uitam. cum omni ꝑnitiosa uutute aduenit:
& ininisibiliter apprehendens puerũ. conaba¬
tur rapere eum de manu scĩ. Et cepit clamare
puer. Sc̃ẽ dei adiuua me. Et tanta improbis
instantia eũ aggressus est: ut etiã memorabilẽ
uirũ cõpelleret trahens puerũ. Conuersus ergo
sc̃s ad diabolũ dixit. Imꝓbissime & animarũ
corruptor. pater tenebrarũ & ꝑditionis: ñ suffi¬
cit tibi tua ꝑditio. qua te & eos qui sub te suit
affecisti: nisi etiã & dei mei tẽptes plasma: Dia¬
bolus autẽ dixit ad eũ. P reiudicas me basiluta
ut multi ex nobis audirent uoces demonim
hec dicentiũ. Clamante popło: kyrieleysgi.

Expanded text:
cto. Et alacriter populo coaggerato, per cto. Et alacriter populo coaggerato, per omnem noctem postulaverunt Deum cum bono pastore, cum lacrymis clamantes pro eo: ni multitudine populi accepit sanctus puerum, et tenens dexteram manum ejus, ducebat illum in sanctam Dei ecclesiam cum psalmis et hymnis. Et ecce diabolus omnium fascinans in tristem vitam, cum omni perniciosa virtute advenit, et invisibiliter apprehendens puerum, conabatur rapere eum de manu sancti. Et coepit clamare puer: Sancte Dei, adjuva me. Et tanta improbus instantia aggressus est, ut etiam memorabilem virum compelleret, trahens puerum. Conversus ergo sanctus ad diabolum, dixit: Improbissime, et animarum corruptor, pater tenebrarum et perditionis, non sufficit tibi tua perditio, qua te et eos qui sub te sunt affecisti, nisi etiam et Dei mei tentes plasma? Diabolus autem dixit ad eum: Praejudicas me, Basili. Ita ut plurimi ex nobis audirent voces daemonum haec dicentium, clamante populo: Kyrie, eleison.
Abbreviated transcription (Latin):
lim: ac orans reclusit eum. Et post paucos
dis: uisitauit eum & dicit. Quomodo ha¬
besfili: Dicit ei. Pater sc̃e a longe clamores
coruaudio & minas: sed non uideo eos. Et
iterũ dans ei ȩscam & orans: claudensq osti¬
um.: ahiit. Et quadragesimo die rediit: & di¬
cit ei. Quomodo habes frater: Respondens.
dicit ad eum. Bene habeo sc̃e dei. idi enĩ
te hodie in uisu pugnantẽ pro me: & uin¬
centem diabolũ. Mox ergo sc̃s scd̾m consue¬
tudinẽ faciens orationẽ. eduxit eum: & ad¬
duxit in dormitorium suũ. Mane autem
facto uocauit sacrũ clerũ & monasteria. &
omnẽ xp̃o amabilẽ populũ: & dixit eis. Filio¬
ii mei dilectissimi: omnes grãs agatis deo.
Ecce enĩ ouem perditam debet pastor bonus
in humeris reportare: & offerre ȩccłiȩ. Q ua¬
propter debitũ est: & nos uigiliam facere
nocte. ac postulare eius benignitatẽ: ut non
uincat corruptor animarũ. etiam in hoc fa¬

Expanded text:
lum ac orans, reclusit eum. Et post paucos lum ac orans, reclusit eum. Et post paucos dies visitavit eum, et dicit: Quomodo habes, fili? Dicit ei: Pater sancte, a longe clamores eorum audio et minas, sed non video eos. Et iterum dans ei escam et orans, claudensque ostium abiit. Et quadragesimo die rediit, et dicit ei: Quo modo 661 habes, frater? Respondens dicit ad eum: Bene habeo, sancte Dei. Vidi enim te hodie in visu pugnantem pro me, et vincentem diabolum. Mox ergo sanctus secundum consuetudinem faciens orationem, eduxit eum, et adduxit in dormitorium suum. Mane autem facto vocavit sacrum clerum, et monasteria, et omnem Christo amabilem populum, et dixit eis: Filioli mei dilectissimi, omnes gratias agatis Domino. Ecce enim ovem perditam debet pastor bonus in humeris reportare et offerre Ecclesiae. Quapropter debitum est et nos vigiliam facere nocte, ac postulare ejus benignitatem, ut non vincat corruptor animarum etiam in hoc fa
Abbreviated transcription (Latin):
cit ei. Non sit tibi curȩ. B enignus est ds̃ ñr.
& recipiet te penitentẽ: compatitur enim
malitiis nr̃is. Et iactans se puella ad pedes
scĩ: euangelice deprecata est eum dicens.
Discipule xp̃i dei nr̃i: quantũ potes adiuua
nos. Dic̃ ad puerũ sc̃s Credis saluari: Qui
ait. Credo dñe: adiuua incredulitatẽ meam.
Et continuo app̃hendenꝰ manũ eius faciens
q xp̃i signũ in ipso & orans. reclusit eum
in uno loco interioris periboli: & dans ei
regulam conlaborabat ei per tres dies Post
quos uisitauit eum: s dicit ei. Quomodo
habes fili: Dicit ad eum. In magna sum
dñe defctione Sc̃e dei. non fero clamores
eorum & terrores ac faculationes. seu lapi¬
dationes eorum: tenentes enĩ manu scrip¬
ta mea. causantur me dicentes. Tu uenisti
ad nos: non nos ad te. Et dicit ei sc̃s. Noli
imere fili: tantũ crede. Et dans ei modicã
s̃cam. faciensq suꝑ eum xp̃i iterũ signacu¬

Expanded text:
cit ei: Non sit tibi curae, benignus est Deus noster, cit ei: Non sit tibi curae, benignus est Deus noster, et recipiet te poenitentem; compatitur enim malitiis nostris. Et jactans se puella ad pedes sancti, evangelice deprecata est eum dicens: Discipule Christi Dei nostri, quantum potes adjuva nos. Dicit ad puerum sanctus: Credis salvari? Qui ait: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam. Et continuo apprehendens manum ejus, faciensque Christi signum in ipso et orans, reclusit eum in uno loco interioris sacri periboli. Et dans ei regulam, collaborabat ei per tres dies. Post quos visitavit eum, et dicit ei: Quomodo habes, fili? Dicit ad eum: In magna sum, domine, defectione, sancte Dei, non fero clamores eorum et terrores, ac jaculationes seu lapidationes eorum. Tenentes manuscriptam meam, causantur me dicentes: Tu venisti ad nos, non nos ad te. Et dicit ei sanctus: Noli timere, fili tantum crede; et dans ei modicam escam, faciensque super eum Christi iterum signacu
Abbreviated transcription (Latin):
ego & tu unanimiter eamus ad ȩccłiam:
& coram me participa in contaminatoꝵs
misterioꝵ. & sic satis facta ero. Tunc coa-¬
ctus: dixit ei sententiã capituli. Conti¬
nuo ergo deponens illa muliebrẽ infir-¬
mitatẽ. & consilium bonũ consilians illi¬
cucurrit ad pastorẽ. & discipulũ xp̃i ba¬
silium: aduersus impietatẽ clamans. Mi¬
serere michi. miserere serue dei. miserere
discipule dñi: quȩ cũ dęmonib causam
egi. Miserere michi miserȩ: ꝓprium patrẽ
non obaudienti. Et docet eum rerũ ge¬
starum ordinẽ. S c̃s autem dei uocans pu¬
erum: sciscitatus est ab eo si ista in hunc
modum se habent. Qui ad sc̃m cum lacri¬
mis ait. Etiam sc̃e dei si ego siluero: opera
mea clamabunt. Et enarrat ei etiã ipse
a principio usq ad finẽ: consequentem
diaboli malã operationẽ. Tunc dicit ei sc̃s.
Uis reuerti ad dñm dm̃ nr̃m: Ad quem
puer. Utiq uolo: sed non ualeo. Dicit ei.¬
Et qua re: Respondit ei puer. S cripto ab

Expanded text:
ego et tu unanimiter eamus ad ecclesiam, et coram me participa incontaminatorum mysteriorum, et sic satisfacta ero. Tunc coactus dixit ei sententiam capituli. Continuo ergo deponens illa muliebrem infirmitatem, et consilium bonum consilians illi, currit ad pastorem et discipulum Christi Basilium, adversus impietatem clamans: Miserere mihi miserae, sancte Dei, miserere mihi, discipule Domini, quae cum daemonibus causam egi; miserere mihi miserae proprium patrem non obaudienti. Et docet ei rerum gestarum ordinem. Sanctus autem Dei vocans puerum, sciscitatus est ab eo si ista in hunc modum se habent. Qui ad sanctum cum lacrymis ait: Etiam, sancte Dei, si ego siluero, opera mea clamabunt, et enarrat ei etiam ipse a principio usque ad finem consequentem diaboli malam operationem. Tunc dicit ei sanctus: Vis reverti ad Dominum Deum nostrum? Ad quem puer: Utique volo, sed non valeo. Dicit ei: Quare? Respondit puer: Scripto abn
Abbreviated transcription (Latin):
dem misterio illo agente:
hebreus quidam se sicut
xp̃ianus popło cõmiscuit. officii.
ministeriũ & muneris explorare
uolens. uidit infantẽ partiri ma
nib basilii. Et cõmunicantib om̃i¬
b uenit & ipse. dataq est ei uere
carofacta. Inde accessit ad calicem
sangume repletũ ut uere est: &¬
ipsius factus est particeps. Atq de
utrisq seruans reliqͥas abiensꝙ
in domũ suam oftendit uxori suȩ
ad confirmationẽ dictoꝵ. & narra¬
uit quȩ propriis oculis uidat. Cre¬
dens ergo ut uere quia horribile
& admirabile est xp̃ianoꝵ miste¬
riũ: in crastino uenit ad basiliũ.
postulans se sine dilatione reciꝑe
qͦd in xp̃o est signaculũ. Basilius
autem sc̃s ñ differens. sed consue¬
tã eucharistiam uolenti om̃s sal¬
uare offerens: baptizauit eũ cum
om̃i domo credente in dño.¬

Expanded text:
na mysteria publice agente, Hebraeus quidam se sicut Christianus populo commiscuit, officii ministerium et muneris explorare volens; vidit infantem partiri in manibus Basilii, et communicantibus omnibus, venit et ipse, dataque est ei vere caro facta. Inde accessit ad calicem sanguine repletum, ut vere est, et ipsius factus est particeps, atque de utrisque servans reliquias, abiensque in domum suam, ostendit uxori suae ad confirmationem dictorum, et narravit quae propriis oculis viderat. Credens ergo ait: Vere quia horribile et admirabile est Christianorum mysterium. In crastino venit ad Basilium, postulans se sine dilatione accipere quod in Christo est signaculum. Basilius autem sanctus non differens, sed consuetam Eucharistiam volenti omnes salvare offerens, baptizavit eum cum omni domo sua credentem Do
Abbreviated transcription (Latin):
nioni misttrioꝵs & munerũ xp̃i: & faciens suscep¬
tionẽ magnã. refrigerauit omnẽ populũ. Et do-¬
cens puerũ ac instruens. seu dans ei regłam de¬
centẽ: reddidit cũ mulieri eius. intacibili ore
glorificantẽ & laud. antẽ dm̃ni¬

Expanded text:
iorum et munerum Christi. Et faciens susceptionem magnam, refrigeravit omnem populum, et ducens puerum ac instruens, seu dans ei regulam decentem, reddidit eum mulieri ejus intacibili ore glorificantem et laudantem D
Abbreviated transcription (Latin):
te eo quid hoc ẽẽt: uidit unũ uen¬
tilantiũ diaconẽ innuentẽ muli¬
eri inclinatȩ deorsum. Et tͣnspo¬
nens cum de altari infra ȩccłam.
iussit custodire. & ita uidens scĩ
sp̃c aduentũ. hortatꝰ est omnẽ po¬
płm septẽ dieb ibidẽ in oratione

Expanded text:
te eo quid hoc esset, vidit unum ventilantium diaconem innuentem mulieri inclinatae deorsum; et transponens eum de altari, infra ecclesiam jussit custodiri; et ita videns sancti Spiritus adventum, hortatus est omnem populum septem diebus ibi
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃s autem cũ armatura sua ad¬
bri habitu magnum basiliũ: dedit
ei librũ habentem in hystoria
omnẽ mundi facturam. Dextror¬
sũ uero. hominẽ plasmatũ a do.
In pͥncipio autẽ libri. suꝑscriptio
erat. Dic. In fine autẽ eiꝰ ubi plas¬
mat᷑ homo: parce. Suscipiens nã¬

Expanded text:
cum armatura sua adrat, Magnum Basilium, dedit ei librum habentem in historia omnem mundi facturam, dextrorsum vero hominem a Deo plasmatum. In principio autem libri superscriptio erat, Dic. In fine, homine jam plasmato, Parce. Suscipiens ita
Abbreviated transcription (Latin):
uera fides ẽẽ credat᷑. Quod cũ fecisset popłs:
monis. & in ꝑnitiẽ petri. Tc̃ petrus uix ĩpe¬
trato silentio ait ad ppłm. Si uiuit loquat᷑:
ãbulet. accipiat cibũ: reu̾tat᷑ in domũ suã.
monia eicite. infirmoscurate. & mortuos susci.¬
tate. excita puerũ istũ. ut oĩs hec turba cognos¬
cat. qͥa tu es ds̃. & ñ ẽ alius ds̃ pret̾ te: qͥ cũ pa¬

Expanded text:
vera fides esse credatur. » Quod cum fecisset populusmonis et in perniciem Petri. Petrus autem, vix impetrato silentio, ait ad populum: « Si vivit, loquatur, ambulet, accipiat cibum, revertatur ad domum suam. monia ejicite, infirmos curate, mortuos suscitate, excita puerum istum ut omnis haec turba agnoscat quia tu es Deus, et non est alius praeter te qui cum Pa
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ paulus & ioħes incenderent eos. Tunc
terentianꝰ ueniens ꝓstrauit se infaciẽ. cla-¬
mans qd̾ nesciens se malefecisse. homo pa-¬
ganissimꝰ iussionẽ cȩsaris adimplesset. Uin-¬
de factũ ẽ ut dato nomine suo. ꝓximo

Expanded text:
cenderent eum. Tunc Terentianus veniens, prostravit se in faciem clamans, quod nesciens quid faceret homo paganissimus, jussionem Caesaris adimplesset. Unde factum est, ut dato nomine suo, proximo
Abbreviated transcription (Latin):
& sepulto eo custodes adhibuert̃. Ille
autẽ militib meis custodientib. die ter¬
cio resurrexit. In tantũ autẽ exarsit ne-
quitia iudeoꝵ. ut darent pecuniã eis di
qd̃ factũ fuerat tacere ñ potuert̃. Nam &
illũ resurrexisse testati sunt se uidisse: &
a iudeis pecuniã accepisse. Hȩc ideo inges¬
si. ne quis alit̾ mentiat᷑: & estimet creden¬
dũ mendaciis iudeoꝵ. Cũq plecta fuis¬

Expanded text:
et sepulto custodes adhibuerunt. Ille et sepulto custodes adhibuerunt. Ille autem, militibus meis custodientibus, die tercio resurrexit. In tantum autem quitia Judaeorum, ut darent pecuniam custodiquod factum fuerat tacere non potuerunt; nam et illum resurrexisse testati sunt se vidisse et a Iudeis pecuniam accepisse. Hec ideo ingessi, ne quis aliter mentiatur et estimes credendum mendaciis Iudeorum. Cumque perlecta fuis
Abbreviated transcription (Latin):
recitari. Exemplar epłȩ. Pontius pilatꝰ
claudio salutẽ. Nuper accidit & qd̃ ipse
ꝓbaui: iudeos ꝑ inuidiã se suosq posteros
crudeli condẽpnatione punisse. Deniq
cũ ꝓmissũ haberent patres eoꝵs qd̾ illis
ds̃ eors mitteret de cęlo sc̃m suũ. qui eo¬
rũ rex merito diceret᷑. & hunc se ꝓmise¬
rit ꝑ uirginẽ missurũ ad terras: iste ita¬
set. & uidissent eũ cȩcos illuminasse. leꝑ¬
sos mundasse. paraliticos curasse. demõ¬
nes ab hominib fugasse. mortuos etiã sus¬
citasse. imꝑasse uentis. ambulasse siccis pe¬
dib suꝑ undas maris. & multa alia mira¬
bilia fecisse: cũ omĩs popłs udeoꝵ dei fi¬
liũ illũ eẽ diceret: inuidiã contra eũ pas¬
si sunt principes sacerdotũ. & tenuerunt
eũ. & michi tradiderunt. Et alia ꝓ aliis
michide eo mentientes. dixerunt eũ ma¬
gũ eẽ: & contra legẽ eoꝵ agere. Ego autẽ
credidi ita eẽ: & flagellatũ tradidi illũ
arbitrio eors. Illi autẽ crucifixerunt eñ:

Expanded text:
recta. CAPUT X. Pontius Pilatus Claudio salutem. Nuper accidit, et quod ipse probavi, Judaeos per invidiam se suosque posteros crudeli condemnatione punisse. Denique cum promissum haberent patres eorum, quod illis Deus eorum mitteret de coelo Sanctum suum qui eorum Rex merito diceretur, et hunc se promiserit per Virginem missurum ad terras: istum itaset, et vidissent eum caecos illuminasse, leprosos mundasse, paralyticos curasse, daemones ab hominibus fugasse, mortuos etiam suscitasse, imperasse ventis, ambulasse siccis pedibus super undas maris, et multa alia fecisse, cum omnis populus Judaeorum eum Fii filium diceret: invidiam contra eum passi sunt principes sacerdotum et tenuerunt eum et michi tradiderunt et alia pro alliis michi mentientes dixerunt hunc magum esse et contra legem eorum agere. Ego autem credidi ita esse, flagellatum tradidi illum arbitrio eorum. Illi autem crucifixerunt eum
Abbreviated transcription (Latin):
mei. Et ideo filioli. nolite impedire iter
meũ. Iam pedes mei uiã celestẽ ambulant.
Nolite tristari sed congaudete mecũ: qͥa
pastor. quia oues quas tradidisti michi. cõ-
hunc regere potui. Et hȩc dicens: emisit

Expanded text:
ite, filioli, nolite impedire iter meum. Jam pedes mei viam coelestem ambulant. Nolite tristari, sed gaudete mecum, quia pastor, quia oves quas tradidisti mihi compatihunc regere potui. » Et haec dicens, emisit
Abbreviated transcription (Latin):
considerandũ debetis. quia uos in regia
aula nutriti. ñ debetis decẽ a latere meo.
ut habeã uos inter primos in palatio
meo. Quod si contẽptus a uobis fuero.
necesse ẽ michi agere ut contẽpni ñ possĩ.¬
Tunc paulus & ioħ̃es dixerunt. Non tibi
faciemus iniuriã. ut p̾ponamꝰ tibi qualẽ¬
cũq ꝑsonã. Dm̃ tibi p̃ponemꝰ. qui fecit

Expanded text:
Considerare debetis, quia vos regia aula nutriti non debetis deesse a latere meo, ut habeam vos primos in palatio meo. Quod si contemptus a vobis fuero, necesse mihi erit agere, ut contemni non possim. Paulus et Joannes dixerunt: Non tibi facimus hanc injuriam, ut praeponamus tibi qualemcunque personam; Deum tibi praeponimus, qui fecit
Abbreviated transcription (Latin):
transacta die sponte ad me uenientes ami¬
cos uos habeã. ñ uenientes autẽ. quasi ho¬
stes publicos puniã. Tunc scĩ uiri iohes
& paulus. xp̃ianis ad se inuitatis. ordina¬
uerunt de om̃ib quȩ relinquere pote¬
rant. Ac ꝑ totos decẽ dies incessanter die
noctuq elemosinis insistentes erogauert̃¬
ꝓpria. Die uero undecima sunt constri-¬
cti intra domũ suã. Missus nãq ẽ terenti-¬
anus campi doctor ad eos cũ militib hora
cȩnandi. Qui ingressus inuenit eos oran-¬
tes. & dixit eis. Dñs nr̃ iulianus statun¬
culũ aureũ iouianors ad uos misit ut
adoretis eũ: & thura incendatis. Qui
si ñ feceritis. ambo modo gladio feriemi¬
ni. Nõ enĩ decet uos intra aulã regiã nu¬
tritos ut publice occidamini. Iohes &
paulus dixerunt. Iulianus si cuus dñs
ẽ. habeto partẽ cũ dño tuo. Nobis autẽ
alius dñs non ẽ: nisi unus ds̃. pater &¬

Expanded text:
transacta Dei sponte ad me venientes: amicos vos habeam, non venientes vero, tanquam hostes publicos punio. Tunc sancti viri Joannes et Paulus Christianos ad se invitantes, ordinaverunt de omnibus quae relinquere poterant, per totos decem dies incessanter die noctuque eleemosynis insistentes. Die vero undecima sunt constricti intra suam domum. Missus namque est Terentianus compiductor ad eos cum militibus hora coenandi. Qui ingressus, invenit eos orantes, et dixit eis: Dominus noster Julianus statunculum aureum Jovis ad vos misit, ut adoretis illud, et thura incendatis. Quod si non feceritis, ambo modo gladio feriemini. Non enim decet vos intra aulam nutritos, publice occidamini. Joannes et Paulus dixerunt: Julianus si tuus est Dominus, habeto partem cum eo: nobis autem dominus alius non est, nisi unus Deus, Pater
Abbreviated transcription (Latin):
rint. post ea uero tu ipse deponens has sericas¬
uestes quas indutus es. induas te seruilẽ tu¬
nicã. & descendens in cloacã mittas manus
tuas in stercorib. & anulũ aureũ simul
lorib liberati. Prefectus dixit. Hanc ꝓposi¬
tionẽ ad cuiꝰ similitudinẽ attulisti: Tran¬
quillinus respondit. Ut ostenderẽ tibi unũ¬

Expanded text:
rint; postea vero tu ipse, deponens has sericarint; postea vero tu ipse, deponens has sericas quas indutus es vestes, induas te servilem tunicam et descendens in cloacam mittas manus tuas in stercoribus, et annulum aureum simul loribus liberata. Praefectus dixit: Hanc propositionem ad cujus similitudinem attulisti? Tranquillinus respondit: Ut ostenderem tibi unu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quẽ colitis: xp̃m quẽ iudei crucifixerunt
non colitis. Tranquillinus respondit. R ectr
hȩc inquireres: si credere destinares. In eredu¬
omine quod uituperat uituperari desiderat:
& uult ut laudet᷑ ab omnib omne quod lau¬
dat. Sed sapientes ꝓ merito suo cuicũq rei
aut uituperationẽ suã impendere nitunt᷑
aut laudem. Prefectus dixit. Ego te de xp̃o
uro interrogo. Si enĩ a uobis hoc colit᷑ quod
istis oculis non uidet᷑. xp̃m non colitis: quia
uisus ẽ & auditus. & interrogatus: & omnia
quȩ humanȩ fragilitati cõpetunt. in eo le
gunt᷑ completa. Tranquillinꝰ respondit. Au¬
di tu similitudinẽ: & intellige ueritatẽ. U erbi
grã. Si hodie anulũ habentẽ geminã preciosã
uideas in cloaca aut in sterquilinio uolutan¬
tẽ. & ad hunc eruendũ mittas seruos tuos. illi
autẽ nec illũ potuerint liberare. sed & se ip¬
sos in aliquo dũ illũ conant᷑ eripere pollue¬

Expanded text:
est quem colitis, Christum, quem Judaei crucifixerunt, est quem colitis, Christum, quem Judaei crucifixerunt, non colitis? Tranquillinus dixit: recte haec inquiereres, si credere destinares. Increduomne quod vituperat vituperari desiderat; et vult ut laudetur ab omnibus omne quod laudat. Sed sapiens pro merito suo cuicumque rei, aut vituperationem suam impendere nititur aut laudem. Praefectus dixit: Ego te de Christo vestro interrogo. Si enim a vobis hoc colitur quod istis oculis non videtur, Christum non colitis qui et visus est, et auditus, et interrogatus, et omnia quae humanae frane completa? Tranquillinus dixit: Audi similitudinem et intellige veritatem: Verbi gratia, si hodie annulum tuum habentem gemmam pretiosam videas in cloaca, aut in sterquilinio volutantem, et ad hunc eruendum mittas servos tuos; illi autem nec illum potuerint liberare, sed et seipsos in aliquo dum illum conantur eripere, pollue
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid prestat: nullus nisi sol habebit᷑
ds̃. qui aspectu suo terrȩ uiscera uegetat:
ut semina suscepta parturiant. & genuinȩ
sobolis grana in culmo restituant: atq u¬
niuersis salutis nr̃e utilitatib & lumen &
restaurationẽ pariter tribuit & iugorem.
Tranquillinus respondit. Et in hoc erroe
ẽ infinitus. Nam si hodie ꝑ seruũ suũ quis¬
piam clientib sius tribuat quod rogatur.
infinita stulticia ẽ. si neglectus ille qui pre¬
stitit. seruus ꝑ quẽ prestitit honoret᷑. Et
ut aliquã huiꝰ dicti cõparationẽ exhibeã:
nunquid cũ naues alimenta romanis defe-¬
runt. nauib potius quã regib gr̃ȩ refe-¬
runtur: Si ergo non nauigantib sed im¬
perantib. homines quod donat᷑ ascͥbunt:
quantomagis solido agendȩ sunt gr̃ẽ. cuiꝰ
elementa deseruiunt. & sol ipse cotidie
terrȩ mariq pariter & clauditur in fine
dici. & in diei iterũ renouatione aperitur.

Expanded text:
aliquid praestat, nullus nisi sol habebitur aliquid praestat, nullus nisi sol habebitur deus, qui aspectu suo terrae viscera vegetat, ut semina suscepta parturiat, et genuinae sobolis grana in culmo restituat, atque universis salutis nostrae utilitatibus, et lumen et restaurationem pariter tribuat et vigorem. Tranquillinus respondit: Et in hoc error est infinitus. Nam si hodie per servum suum quispiam clientibus suis tribuat quod rogatur, infinita stultitia est, si neglectus ille qui praestitit, servus per quem praestiterit honoretur. Et ut aliquam hujus dicti comparationem exhibeam; numquid cum naves Romanis alimenta deferunt, navibus potiusquam regibus gratiae referuntur? Si ergo non navigantibus, sed imperantibus, homines quod annonantur ascribunt, quanto magis soli Deo agendae sunt gratiae, cujus elementa deserviunt, et sol ipse quotidie terrae marique pariter et clauditur in fine diei, et in diei iterum renovatione aperitur?
Abbreviated transcription (Latin):
no dicis. ds̃ adiuua me: Prefectus dixit.
Ex quo cȩpistis deos b lasphemare & a cui-¬
tura eors recedere: ex eo diuersis cladib ro¬
manus orbis opprimit᷑. Tranquillinus
respondit. Non ẽ uerũ. Nã si recenseas
decadas stilo liuii digestas. illic inuenies
ioui thura ponentes. una die uginti tri¬
a milia exercitus romani iuuenũ cecidis¬
se. Sed & illud non es ĩmemor. quod ue¬
nientes galli etiã capitoliũ occupauert̃:
& omnẽ romanã manũ suis ludibriis sub¬
iugarunt. Diu̾sas fames & in enarrabiles
diuersasq captiuitates. diu̾sas esfusiones
sanguinis romanus orbis ẽ passus: antequã
unũ homines colerent dm̃. Nunc uero ex
quo inuisibilis & uerus ds̃ cepit a creden¬
tib coli: aucta pace exultat romanũ impe¬
riũ. Sed quod peius ẽ ds̃ qui hoc prestat
non cognoscit᷑: & creaturȩ eius ascribit᷑. qͥc¬
quid a creatore prestat᷑. Prefectus dixit.
Si ille colendus ẽ qui humanis cõmodis

Expanded text:
no dicis: Adjuva me? 42. Praefectus dixit: no dicis: Adjuva me? 42. Praefectus dixit: Ex quo coepistis blasphemare deos, et a cultura eorum recedere, ex eo diversis cladibus Romanus orbis opprimitur. Tranquillinus respondit: Non est verum. Nam si recenseas decadas stylo Livii digestas, illic invenies Jovi thura ponentes, una die viginti tria millia Romani exercitus juvenes cecidisse. Sed et illud non es immemor, quod Senonenses Galli etiam Capitolium occupaverunt et omnem Romanam manum suis ludibriis subjugarunt. Diversas fames, et inenarrabiles pestes, diversas captivitates, diversas effusiones sanguinis Romanus orbis passus est, antequam unum colerent homines Deum. Nunc vero ex quo invisibilis et verus Deus coepit a credentibus coli, aucta pace exsultat Romanum imperium. Sed quod pejus est, Deus, qui hoc praestat, non cognoscitur; sed creaturae ejus ascribitur, quidquid a Creatore praestatur. 43. Praefectus dixit: Si ille colendus est, qui humanis commodis
Abbreviated transcription (Latin):
sint. & quã iniquos & crudeles & sceleratos
parentes habuerint: & quã inique & dolose
& fraudulent̾ uixerint: & quã miserabilit̾
mortui sunt. Nunquid ante quã saturnus
cretensib imperaret. & filioꝵ suoꝵ carnes
comederet: ds̃ in cęlis non erat: Aut cre¬
um eius imperare fluminib homuntionẽ
in quo malitia & libido regnabat. Quẽ
non ꝑsecutus ẽ qui patri suo ñ peꝑcit :
Aut quã sordẽ non exercuit: qui suã ger¬
manã accepit uxorẽ : In foro. in plateis.
in domib. atq in om̃i loco cotidie legit᷑.
quod sordidissima iuno se & sororẽ & con¬
iugẽ fuerit głata: & rapti ganimedis ho¬
nor turpissimus atq in cestissimus ab ipsis
a quib iouis colit᷑. non negat᷑. Non ergo
erras uir illustrissime. qui tales colis. quales
romanȩ iubent leges ꝓ sui qualitate facti¬
dampnari: & relicto deo om̃ipotenti qͥ
in cęlis regnat. lapidi dicis. ds̃ m̃s es. & lig¬

Expanded text:
nati, et quam iniquos et crudeles et sceleratos nati, et quam iniquos et crudeles et sceleratos parentes habuerint; et quam inique et dolose et fraudulenter vixerint; et quam miserabiliter mortui sint. Numquid antequam Saturnus Cretensibus imperaret, et filiorum suorum carnes comederet, Deus in coelis non erat, aut Creum ejus, imperare fulminibus, homuncionem in quo malitia et libido regnabat. Quem non persecutus est, qui patri non pepercit? Aut quam sordem non exercuit, qui suam germanam accepit uxorem? In foro, in plateis, in domibus, atque in omni loco quotidie legimus, quia sordidissima Juno quod et soror et conjux fuerit gloriatur: et rapti Ganymedis honor turpissimus atque incestissimus ab ipsis, a quibus Jovis colitur, non negatur. Non ergo erras, vir sublimissime, qui tales colis, quales Romanae jubent leges pro sui facti qualitate damnari, et relicto Deo omnipotente qui in coelis regnat, lapidi dicis, Deus meus es tu: et lig
Abbreviated transcription (Latin):
tutis. Prefectus dixit. Insanis tranquilline.
Tranquillinꝰ respondit. Insaniã passus sũ
& animȩ & corporis: sed statĩ ut credidi in¬
ratis filiis tiuis indutias dedisse cognoscor: ut
non solũ tu illos ab errore ñ tolleres. sed illi
te in suis errorib irretirent. Tranquillinꝰ¬
respondit. Per głam urãm nomen ipsũ er-¬
roris discutite: & uidete quȩ opera erro¬
ris nomine nuncupent᷑. P refectus dixit.
Tu dic quȩ opera erroris nomen accipi-¬
ant. Tranquillinus respondit. Primus er¬
ror ẽ uiam uitȩ relinquere: & ꝑ uiã mortis
gratanter incedere. Prefectus dixit. Et quȩ
est uia mortis: Tranquillinꝰ dixit. Non ti¬
bi uidet᷑ uia mortis eẽ. mortuis hominib
deitatis nomen imponere: & figuras eoꝵ per
ligna & lapides adorare: Prefectus dixit.
Ergo non sunt dii quos colimuse Tranquil¬
linus respondit. In tantũ non sunt dii. ut
legatur in codicib ur̃is. & quã male nati

Expanded text:
tutis. Praefectus dixit: Insanis, Tranquilline. tutis. Praefectus dixit: Insanis, Tranquilline. Tranquillinus respondit: Insaniam passus sum, et animae et corporis; sed statim ut credidi Chratis filiis tuis dedisse cognoscor, ut non solum tu illos ab errore non tolleres, sed illi te suis erroribus irretirent. Tranquillinus dixit: Per gloriam vestram, nomen ipsum erroris discutite, et videte quae opera erroris nomine nuncupentur. Praefectus dixit: Tu dic quae opera erroris nomen accipiant. Tranquillinus dixit: Primus error est viam vitae relinquere, et per viam mortis gratanter incedere. Praefectus dixit: Et quae est via mortis? Tranquillinus dixit: Non tibi videtur via mortis esse, mortuis hominibus Deitatis nomen imponere, et figuras eorum per ligna et lapides adorare? 41. Praefectus dixit: Ergo non sunt dii quos colimus? Tranquillinus dixit: Intantum non sunt dii ut legatur in codicibus publicis, et quam male sint
Abbreviated transcription (Latin):
nis: cromatius urbis romȩ prefectus
ad se tranquillinũ marcelliani et
marci patrẽ uenire iubet. Quẽ cũ de suoꝵ
ꝑquireret arbitrio filioꝵs: tranquillinus res¬
pondit. Ad referendas beneficii tui grãs: nul¬
lus michi oris sufficit sermo. Nisi enĩ curren¬
tes sententias frena ur̃i moderaminis tenuis¬
Congratulant᷑ michi om̃s quos tenet pater¬
nus affectus. & pungit caritatis stimulus:
etiã ur̃a credo quod michi congaudeat cel¬
situdo: quando morituris uita collata ẽ: an¬
xiis leticia reddita: sollicitis securitas restitu
ta. Tunc p̃fectus estimans filios eius suis uel¬
le ydolis inclinare ceruices: ait. Uenienti
die debita numinib a filiis tuis thura red-¬
dantur: ꝑ quȩ & tu cũ filiis ꝑseueres in co-¬
lumis. & tibi filii condonent᷑. Audiens hȩc
tranquillinꝰ: dixit. Illustrissime uirors. ex¬
aminis ur̃i librã si uelitis erga me & filios
meos ȩqualance pensare: agnoscere poteri¬
tis hoc xp̃ianũ uocabulũ magnȩ eẽ uir¬

Expanded text:
bis Romae praefectus ad se Tranquillinum patrem Marcelliani et Marci venire jubet. Quem cum de suorum perquireret arbitrio filiorum, Tranquillinus respondit: Ad referendas beneficiis vestris gratias nullus mihi oris sufficit sermo. Nisi enim currentes sententias vestri frena moderaminis tenuisCongratulantur mihi omnes, quos tenet paternus affectus, et pungit charitatis stimulus; etiam vestra, credo, quod mihi congaudeat celsitudo, quando morituris vita collata, et anxiis laetitia reddita, sollicitis securitas restituta. 39. Tunc praefectus aestimans filios ejus suas velle idolis inclinare cervices, ait: Venienti ergo die debita numinibus a filiis tuis thura reddantur: per quae et tu filiis perseveres incolumis, et tibi filii condonentur. Audiens haec Tranquillinus dixit: Illustrissime virorum, examinis vestri libram si velitis erga me et filios meos aequa lance pensare, agnoscere poteritis hoc Christianum vocabulum magnae esse vir
Abbreviated transcription (Latin):
serunt dicentes: ne forte xp̃iani eũ sibi
martyrẽ faciant. Tunc beatus sebastianꝰ
apparuit in sõno sc̃ȩ lucinȩ cuidã matro¬
nȩ religiosissimȩ dicens. In cloaca illa quȩ
ẽ iuxta circũ. inuenies corpꝰ meũ pendens
in unco. Hoc tu dũ leuaueris: ꝓduces ad
catacũbas. & sepelies me in mnicio criptȩ¬

Expanded text:
serunt dicentes: ne forte Christiani eum sibi serunt dicentes: ne forte Christiani eum sibi martyrem faciant. Tunc B. Sebastianus apparuit in somnis S. Lucinae cuidam matronae religiosissimae dicens: In cloaca illa, quae est juxta circum, invenies corpus meum pendens in gompho. Hoc tu dum levaveris perduces ad catacumbas et sepelies in initio crypt
Abbreviated transcription (Latin):
liret. Et inueniens eũ uiuentẽ. ad duxit
ad domũ suã in scala excelsa ubi manebat
intra palatiũ: & ibi intra paucos dies salu¬
tem integerrimã recuperauit in omnib
nirent: hortabant᷑ eũ abscedere. Ille autẽ
oratione facta descendit: & suꝑ gradus
dixit. Iniquis arreptionib animos impe¬
rii ur̃i templors pontifices obsident: sug¬
gerentes de xp̃ianis falsa cõmenta. dicentes
eos rei publicȩ aduersarios. quoꝵ oratio¬
nib ipsa res publica meliorat᷑ & crescit:
qui ꝓ imperio ur̃o & ꝓ salute romani
exercitus orare ñ cessant. Cũ hȩc & talia
diceret: diocletianus ait. Tu ne es sebastia
nus. quẽ nos dudũ sagittis interfici iusse¬
ramus: Sc̃s sebastianus dixit. Ad hoc me
iniusto iudicio ꝑsecutionẽ ur̃am in xp̃i¬
famulos ebullisse. Tunc iussit eũ in ipo¬
dromũ palatii duci: & tam diu fustigari.
quã diu sp̃m exalaret. Post ea tulerunt
corpꝰ eius nocte. & in cloacã maximã mi¬

Expanded text:
liret. Et inveniens eum viventem adduxit liret. Et inveniens eum viventem adduxit ad domum suam in scala excelsa ubi manebat ad palatium, et ibi intra paucos dies salutem integerrimam recuperavit in omnibusnirent, hortabantur eum abscedere. Ille autem oratione facta descendit, et stans supeoribus dixit: Iniquis subreptionibus animos imperii vestri templorum pontifices obsident, suggerentes de Christianis falsa commenta, dicentes eos Reipubl. esse adversarios; quorum orationibus ipsa Respublica melioratur, et crescit; qui pro imperio vestro et pro salute Romani exercitus orare non cessant. Cum haec et talia diceret, Diocletianus anus quem nos dudum sagittis interfici iusseramus?». Sebastianus respondit: «Ad hoc me iniustfamulos ebullisse. 88. Tunc jussit eum in hippodromo palatii duci, et tam diu fustigari, quamdiu spiritum exhalaret. Tunc tulerunt corpus ejus nocte, et in cloacam Maximam mi
Abbreviated transcription (Latin):
clamide latere cũ miles eẽt dignissimus
xp̃i: subiecit de eo p̃fectus diocletiano im¬
peratori. Quẽ diocletianus ad se conuocans
ait. Ego te inter primos semꝑ in palatio¬
meo habui: & tu contra salutẽ meã in deo¬
rũ iniuriã hactenus latiusti : Sc̃s sebasti¬
anus dixit. Pro salute tua xp̃m semꝑ co¬
lui. & pro statu orbis romani illũ qui in
celis ẽ semꝑ ad oraui: considerans a lapi-¬
dib auxiliũ petere. insani capitis eẽ &
uani. Tunc iratus diocletiantis iussit eũ
duci in mediũ campũ: & ligari ad stipitẽ¬
quasi signũ ad sagittandũ. & iussit ut sa¬
gittarii cũ suerent. Tunc posuert̃ eũ mili¬
tes in medio campo. & hinc inde eũ ita re
pleuerunt sagittis: ut quasi hericius ita
eẽt hirsutus ictib sagittarũ. Estimantes
autẽ illũ mortuũ abierunt. Tunc relicta
martẏris castuli ⁊etarii uxor nomine here¬
nȩ: abiit nocte ut corpus eiꝰ tolleret & sepe¬

Expanded text:
chlamyde latere, cum miles esset dignissimus chlamyde latere, cum miles esset dignissimus Christi, suggessit de eo praefectus Diocletiano imperatori. Quem Diocletianus ad se convocans, ait: Ego te inter primos palatii mei semper habui. Et tu contra salutem meam in injuriam deorum hactenus latuisti. S. Sebastianus dixit: Pro salute ua semper Christum colui, et pro statu Romani orbis illum, qui in coelis est, semper adoravi, considerans a lapidibus auxilium petere insani capitis esse et vani. Tunc iratus Diocletianus jussit eum duci in medium campum, et ligari quasi signum ad sagittam, et jussit ut sagittarii eum figerent. Tunc posuerunt eum milites in medio campo et hinc inde eum ita sagittis repleverunt, ut quasi hericius ita esset hirsutus ictibus sagittarum. 86. Aestimantes autem illum esse mortuum abierunt. Tunc relicta martyris Castuli zetarii, nomine Irene, abiit nocte, ut corpus ejus tolleret et sepe