comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lis fcs ex hac urta migrauit ita
misertus es ñ solum eius s etiam
nr̃i. ne cogitantes egregiam erga
nos amici humanitatem. nͨ eum
ingrege tuo numantes dolore in¬
tolerabili cruciarem᷑. Gratias tͥ
d̾s nr̃ tui sumꝰ: indicant hortatõ¬
nes et esolationes tue fidelis pro¬
missor. Reddis uerecundo ꝓ rure
illo eis cassiciaco ubi ab estu scłi
requieuimꝰ inrte amenitatẽ sem¬
dimisisti ei pecc̃a suꝑ terrã in m̾õ¬
te incaseato monte tuo monte u¬
beri. Augebat̃ ergo tũc ip̃e. Nebͥ¬
dius aũt conlecabatur. Qũanis e¬
nĩ et ip̃e nondũ xp̃ianus in illam
foueam ꝑniciosissimi erroris in¬
ciderat. ut ueritatis filii tui carnẽ
fantasma crederet: tñ in de emergẽs
sic sibi erat ñdum imbutus ullis
ecclie tue sacram̃tis. sea inquisitor
ardentissimus u̾itatis. Quem ñ
multo post ꝯu̾sionẽ nr̃am et re¬
gen̾ationẽ ꝑbaptisiũ tuũ. ip̃m
etiã fidelem catholicũ castitate

Expanded text:
lis factus ex hac uita emigrauit. ita lis factus ex hac uita emigrauit. ita misertus es non solum eius sed etiam nostri, ne cogitantes egregiam erga nos amici humanitatem nec eum in grege tuo numerantes dolore intolerabili cruciaremur. gratias tibi, deus noster, tui sumus. indicant hortationes et consolationes tuae: fidelis promissor reddis Yerecundo pro rure illo eius Cassiciaco, ubi ab aestu saeculi requieuimus in te, amoenitatem semdimisisti ei peccata super terram in monte incaseato, monte tuo, monte uberi. Angebatur ergo tunc ipse, Nebridius autem conlaetabatur. quamuis enim et ipse nondum Christianus in illam foueam perniciosissimi erroris inciderat, ut ueritatis filii tui carnem phantasma crederet, tamen inde emergens sic sibi erat, nondum imbutus ullis ecclesiae tuae sacramentis, sed inquisitor ardentissimus ueritatis. quem non multo post conuersionem nostram et regenerationem per baptismum tuum ipsum etiam fidelem catholicum castitate
Abbreviated transcription (Latin):
dio tolerabã illud int̾uallum tem¬
poris donec decurreret nescio utrum
uel iuginti dies erant. S tñ fortit̾
tolerabant᷑. qr recesserat cupiditas
que mecũ solebat ferre graue nego¬
tiũ. et ego p̾mendus remanseram
nͥ patientia succederet. Peccasse me
tia tua passus me fuerim ł una
hora sedere in cathedra m̃clacii. At
ego ñ contendo. s tu dñe miseri¬
cordissime ñne et hoc pec̃m cum
cet̾is horrendis et funereis in aqya
scã ignouisti. et remisistimͥ: Ma¬
cerabatur anxietudine u̾etundus
quib tenacissime tenebatur dese¬
ri se nr̃o ꝯsortio uidebat. ñ lum xͣa¬
nus coniuge fideli. Ca ip̃a tñ ai¬
tiore p̾ ceteris compede abitinere
quo aggressi eramus retardabat᷑
nec xp̃ianũ esse alio mͦ se uelle di¬
cebat. qm illo quo ñ poterat. Be¬
ngne sane obtulit. ut qͣmdiu
ibi essemus: in re eius eẽmus. Re¬
tribue illi dñe in retributione iu¬
stoꝵ qr iam ip̃am sortem retribu

Expanded text:
dio tolerabam illud interuallum temdio tolerabam illud interuallum temporis, donec decurreret — nescio utrum uel uiginti dies erant — sed tamen fortiter tolerabantur, quia recesserat cupiditas, quae mecum solebat ferre graue negotium, et ego premendus remanseram, nisi patientia succederet. peccasse me tia tua passus me fuerim uel una hora sedere in cathedra mendacii. at ego non contendo. sed tu, domine misericordissime, nonne et hoc peccatum cum ceteris horrendis et funereis in aqua sancta ignouisti et remisisti mihi? Macerabatur anxitudine Verecundus  sua, quibus tenacissime tenebatur, deseri se nostro consortio uidebat. nondum Christianus coniuge fideli ea tamen ipsa artiore prae ceteris conpede ab itinere, quod aggressi eramus, retardabatur nec christianum esse alio modo se uelle dicebat quam illo, quo non poterat. benigne tamen obtulit, ut, quamdiu ibi essemus, in re eius essemus. retribues illi, domine, in retributione iustorum, quia iam ipsam sortem retribui
Abbreviated transcription (Latin):
ca ꝓfessione atq ante ocłos õium.
Si ita aute discederem ut conu̾sa
infactũ meu̾ ora cunctoꝵ intuen¬
tium. qm uicinũ uindemialiũ diẽ
p̃uenire uoluerim multidicerent
ꝙ quasi appetissem magnꝰ uideri.
Et quo mͥerat istuc ut putaretur.
et clispittaret᷑ de animo meo et blas¬
phemaret᷑ bonũ nr̃m: Quin etiã
ꝙ ipsa estate litterario labori nimi¬
o pulmo m̃s cedere ceperat. et diffi¬
culter trahere suspiria. doloribq
pectoris tristari se sauciũ. uocemq
clariorem productiorem ue recusa¬
re. Primo ꝑturbau̾at me qr magis¬
terii illius sarcinã pene iam ueces¬
sitate deponere cogitabar. aut sicu¬
rari et ꝯualescere potussem certe ĩ¬
termitt̃em. S ubi plena uoluntas
m̃s etiã gaudere cepi ꝙ hec quoq
suberat non m̃dax extusatio. que
offensionẽ hoĩm temperaret qui
ꝓpt̾ liberos suos me liberũ esse nũ¬
qua uolebant. Plenus gͥ tali gar¬

Expanded text:
ca professione atque ante oculos omnium ca professione atque ante oculos omnium sita ante discedere, ut conuersa in factum meum ora cunctorum intuentium, quam uicinum uindemialium diem praeuenire noluerim, multa dicerent, quod quasi appetissem magnus uideri. et quo mihi erat istuc, ut putaretur et disputaretur de animo meo et blasphemaretur bonum nostrum? Quin etiam quod ipsa aestate litterario labori nimio pulmo meus cedere coeperat et difficulter trahere suspiria doloribusque pectoris testari se saucium uocemque clariorem productioremue recusare, primo perturbauerat me, quia magisterii illius sarcinam paene iam necessitate ponere cogebat aut, si curari et conualescere potuissem, certe intermittere. sed ubi plena uoluntas meus — etiam gaudere coepi, quod haec quoque suberat non mendax excusatio, quae offensionem hominum temperaret, qui propter liberos suos me liberum esse numquam uolebant. plenus igitur tali gau
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾at inter nos ne passim cuiqͣm
effundetur: qmͣqͣm tu nobis a con¬
ualle plorationis ascendentib et
cantantib canticũ graduũ dede¬
ras sagittas acutas et carbones ua¬
statores aduersus linguã subdolã
uelut consulendo contradicentem:
et sicut cibum assolet amando cõ¬
suũtem: sagritaueras tu cor no¬
strũ caritate tua. et gestabamus
u̾ba tua tranffixa iuscerib. et exẽ¬
pla seruoꝵ tuoꝵ quos de nigris
ucidos. et de mortuis uiuos fe¬
ceras congesta insinũ cogitatio¬
nis nr̃e urebant et absumebant
grauem torporẽ ne inima u̾geremꝰ:
et accendebant nos ualide: ut om¬
nis ex lingua subdola ꝯtradictoĩs
fiatus inflãmare nos acrius pos¬
set ñ extinguere. Uerũptamen qr
ꝓpter nomen tuũ ꝙ sanctificasti
per t̾ras etiam laudatores ittiq
hr̃et uotũ et ꝓpositum nr̃m iactã¬
tie simile uidebatur ñ operiri tam
ꝓximũ feriaꝵ tempus: s de publi¬

Expanded text:
onvenerat inter nos ne passim cuiquam onvenerat inter nos ne passim cuiquam effunderetur; quanquam tu nobis a convalle plorationis ascendentibus , et cantantibus canticum graduum, dederas sagittas acutas, et carbones vastatores adversus linguam subdolam , velut consulendo contradicentem, et, sicut cibum assolet, amando consumentem. 3. Sagittaveras tu cor nostrum charitate tua, et gestabamus verba tua transfixa visceribus; et exempla servorum tuorum, quos de nigris lucidos et de mortuis uiuos feceras, congesta in sinum cogitationis nostrae urebant et absumebant grauem torporem, ne in ima uergeremus, et accendebant nos ualide, ut omnis ex lingua subdola contradictionis flatus inflammare nos acrius posset, non extinguere. uerum tamen quia propter nomen tuum, quod sanctificasti per terras, etiam laudatores utique haberet uotum et propositum nostrum, iactantiae simile uidebatur non opperiri tam proximum feriarum tempus, sed de publi
Abbreviated transcription (Latin):
sũma suauitas: eiciebas: et intͣ¬
bas ꝓeis. Om̃i uoluptate dulci¬
or. s ñ carni et sanguini. omni
luce clarior. s oĩ secreto int̾ior:
om̃i honore sublimior s ñ subli¬
mib in se. Iamliber erat animꝰ m̃s
acuris mordacib ambiendi et adqͥ¬
rendi et uolutandi atq scalpendi
scabiem libidinũ: et garriebam ti¬
bi claritati mee et diuitiis meis et
saluti mee dño deo meo: et placuit
mͥ in ꝯspectu tuo ñ tu multuose abri¬
pere. s lenit̾ subtrahere minist̾ium
lingue mee nundinis loquacrtatis:
ne ult̾ius pueri meditantes ñ legẽ
tuam ñ pacem tuã s in sanias men¬
daces et bella forensia mercarent᷑
ex ore meo arma furori suo: et opor¬
tune. iã paucissimi dies suꝑerant
adundemiales ferias: et statui tole¬
rare illas ut solẽpniter abscederem
et redẽptus a te iam ñ redirẽ uenał
sonsiliũ ergo nr̃m erat corã te: Co¬
ram hõib aut̃ nisi nr̃is ñ erat. et ꝯ¬

Expanded text:
summa suauitas, eiciebus et intrsumma suauitas, eiciebus et intrabas pro eis omni uoluptate dulcior, sed non carni et sanguini, omni luce clarior, sed omni secreto interior, omni honore sublimior, sed non sublimibus in se. iam liber erat animus meus a curis mordacibus ambiendi et adquirendi et uolutandi atque scalpendi scabiem libidinum, et garriebam tibi, claritati meae et diuitiis et saluti meae, domino deo meo. Et placuit mihi in conspectu tuo non tumultuose abripere, sed leniter subtrahere ministerium linguae meae nundinis loquacitatis, ne ulterius pueri meditantes non legem tuam, non pacem tuam, sed insanias mendaces et bella forensia mercarentur ex ore meo arma furori suo. et opportune iam paucissimi dies supererant ad uindemiales ferias, et statui tolerare illos, ut sollemniter abscederem et redemtus a te iam non redirem uenalis. consilium ergo nostrum erat coram te, coram hominibus autem nisi nostris non erat. et
Abbreviated transcription (Latin):
dñe ego seruus
tiuis ego seruus
tuus. et filiꝰ ancil¬
le tue. Disrupi¬
sti uincła mea. tͣ
sacrificabo hostiam laudis. Lau¬
det te cor meũ et lingua mea. et oĩa
ossa mea dieant. Gñe quis simi¬
lis tui: Sicant. et responde mͥ. et
dic anime mee salus tua ego sum
Quis ego: Et qualis ego: Quid
ñ mali aut fr̃a mea. Aut si ñ frã
dicta mea. aut si ñ clicta. uoluntas
mea fuit: Tu au̾t dñe bonus et
misericors. et dext̾a tua respiciens
ꝓfunditatem mortis mee. et a fun¬
do cordis mei. ex hauriens abyssũ
corruptioĩs. et hoc erat totũ nolle
ꝙ uolebas. et uelle qd̃ nolebas.S
annoso tẽꝑe. et de qͦ imo altoq secre¬
to euocatum ẽ in mom̾̃to liberum
arbitͥum meũ. quo subdere ceruicẽ
leni iugo tuo. et humerũ leui sar¬
cine tue xp̃e ih̾u aduitor m̃s. et re¬
demptor m̃s. Qm suaue mͥ subi¬
to factum ẽ carere suauitatibus
nugarũ: et quas amitt̾e metus
fuerat. iã dimitt̾e gaudiũ erat.
Ciciebas enĩ eas a me uera tu et

Expanded text:
ego seruus tuus, ego seruus tuus et filius ancillae tuae. disrupisti uincula mea; tibi sacrificabo hostiam laudis. laudet te cor meum et lingua mea, et omnia ossa mea dicent: domine, quis similis tibi? dicant, et responde mihi et dic animae meae: salus tua ego sum. quis ego et qualis ego? quid non mali aut facta mea aut, si non facta, dicta mea aut, si non dicta, uoluntas mea fuit? tu autem, domine, bonus et misericors et dextera tua respiciens profunditatem mortis meae et a fundo cordis mei exhauriens abyssum corruptionis. et hoc erat totum nolle quod uolebam, et uelle quod uolebas. sed nnoso tempore et de quo imo altoque secreto euocatum est in momento liberum arbitrium meum, quo subderem ceruicem leni iugo tuo et umeros leni sarcinae tuae, Christe Iesu, adiutor meus et redemptor meus? quam suaue mihi subito factum est carere suauitatibus nugarum, et quas amittere metus fuerat, iam dimittere gaudium erat. eiciebus enim eas a me, uera tu et
Abbreviated transcription (Latin):
dederunt ubi ait. In prima mea de¬
fensione nemo mͥ affuit. s õs me
dereliquer̃t. ñ illis imputet᷑ Ista
enĩ debent᷑ eis qui ministrant do¬
ctrinam rationalem ꝑ intelligen¬
tias diuinoꝵ myst̾ioꝵ et ita eis de¬
bentur tanqͣm hominib. Deben¬
b se ad imitandũ in om̃i continẽ¬
tia. Item debent᷑ eis tanqͣm uolati¬
lib ꝓpt̾ bñdictiones eoꝵ que mul¬
tiplicant᷑ suꝑ t̾ram. qͣm in omnem
t̾ram exiit sonus eoꝵ. Pascuntur
aũt his escis qui letant᷑ eis nec il¬
li letantur eis quoꝵ d̾s uenter. Ne¬
q enĩ et in illis qui p̾bent ista. ea
que dant fructus est. s quo antõ
dant. Itaq ille qui deo seruiebat
ñ suo uentri. uideo plane. uideo¬
unde gaudeat. Uideo et ꝯgratulor
ei ualde. Acceperat enĩ a philyp¬
pensib que ꝑ epafroditũ miserãt.
s tñ unde gaudeat uideo. Unde aũt
gaudet. inde pascitur: qr inuerita

Expanded text:
dederunt, ubi ait: in prima mea dedederunt, ubi ait: in prima mea defensione nemo mihi affuit, - sed omnes me dereliquerunt: non illis inputetur. ista enim debentctrinam rationalem per intelligentias divinorum mysteriorum; et ita eis debentur, tanquam hominibus. Debenbus se ad imitandum in omni continentia. Item debentur eis tanquam volatilibus, propter benedictiones eorum quae multiplicantur super terram, quoniam in omnem terram exiit sonus eorum. Pascuntur autem his escis qui laetantur eis, nec illi laetantur eis, quorum deus uenter. neque enim et in illis, qui praebent ista, ea, quae dant, fructus est, sed quo animo dant. itaque ille, qui deo seruiebat, non suo uentri, uideo plane, unde gaudeat, uideo et congratulor ei ualde. acceperat enim a Filippensibus quae per Epafroditum miserant; sed tamen unde gaudeat, uideo. unde autem gaudet, inde pascitur, quia in uerita
Abbreviated transcription (Latin):
net et dicam nec uerebor. Uera eĩ
dicam te mͥ inspirante ꝙ ex eis uer¬
bis uoliusti ut dic̾e̾m. Neq enĩ alio
p̾ter te inspirante credo me uerum
dicere cũ tusis ueritas. omis homo
aũt m̃dax: et iõ qui loquitur mẽ¬
datium de suo loquit᷑. Ergo ut uerx
loquar. de tuo loquor. Ecce dedisti no¬
bis in escam om̃e fenũ satiuũ semi¬
nans sem̃ ꝙ est suꝑ omnẽ terram.
et õe lignum ꝙ habet in se fructũ
seminis satiui. nec nobis solis. s
et oĩb auib celi et bestiis t̾re atq re¬
pentib. piscib aũt et cetis magnis
nõ dedisti hec. Sicebamꝰ enĩ eos terre
fructib significari et in allegoria
tifera. Talis t̾ra erat piusonesipho¬
rus. cuiꝰ domui dedisti mĩam quia
freq̃nter paulum tuũ refrigerauit
et catenã eius ñ erubuit. Hoc fecer̃t
et fr̃es. et talifruge fructificauer̾e:
qui ꝙ ei deerat suppleuer̃t ex mace¬
donia. Quomͦ autem dolet quedã
ligna que fructum ei debitum nõ

Expanded text:
nec uerebor. uera enim dicam te mihi inspirante, quod ex eis uerbis noluisti ut dicerem. neque enim alio praeter te inspirante credo me uerum dicere, cum tu sis ueritas, omnis autem homo mendax. et ideo qui loquitur mendacium, de suo loquitur. ergo ut uerum loquar, de tuo loquor. ecce dedisti nobis in escam omne faenum satiuum seminans semen, quod est super omnem terram, et omne lignum, quod habet in se fructum seminis satiui. nec nobis solis sed et omnibus auibus caeli et bestiis terrae atque serpentibus; piscibus autem et coetis magnis non dedisti haec. dicebamus enim eis terrae fructibus significari et in allegoria tifera. talis terra erat pius Onesiforus, cuius domui dedisti misericordiam, quia frequenter Paulum tuum refrigerauit et catenam eius non erubuit. hoc fecerunt et fratres et tali fruge fructificauerunt, qui quod ei deerat suppleuerunt ex Macedonia. quomodo autem dolet quaedam ligna, quae- fructum ei debitum non
Abbreviated transcription (Latin):
poraliter edita. Generationes aqua¬
rũ ꝓpt̾ necessarias causas carnalis
ꝓfunditatis. Res aũt intelligibi¬
liter ex cogitatas gen̾ationes hũa¬
nas ꝓpt̾ rationis fecunditatẽ intel¬
leximus. et iõ credidimꝰ utriq eoꝵ
generi dictum ẽẽ abste dñe. crescite
et multiplicamini. In hanc eĩ bene¬
dictionẽ ꝯcessam nobis ate hanc po¬
testatẽ facultatẽ accipio et młtis
modis enuntiare ꝙ uno mͥ intel¬
lectum tenuerimꝰ et multis modis
intelligere ꝙ obscure uno mͦ enun¬
tiatum legerimus. Sic implentur
aque maris que ñ mouentur nisi
uariis significationib sic et feti¬
bus humanis ĩpletur et t̾ra. cuius
ariditas apparet in studio et dñat᷑
ei ratio. Uolo etiã dicere dñe d̾s m̃s¬

Expanded text:
poraliter edita generationes aquaporaliter edita generationes aquarum propter necessarias causas carnalis profunditatis, res autem intellegibiliter excogitatas generationes humanas propter rationis fecunditatem intelleximus. et ideo credidimus utrique horum generi dictum esse abs te, domine: crescite -et multiplicamini. in hac enim benedictione concessam nobis a te facultatem ac potestatem accipio et multis modis enuntiare, quod uno modo intellectum tenuerimus, et multis modis intellegere, quod obscure uno modo enuntiatum legerimus. sic implentur aquae maris, quae non monentur nisi uariis significatibus, sic et fetibus humanis impletur et terra, cuius ariditas apparet in studio, et dominatur ei ratio. Yolo etiam dicere, domine deus m
Abbreviated transcription (Latin):
que utiq ñ suꝑnacue solis aqua¬
tiliũ et hoĩm fecib istam bũdic¬
tionẽ ad tribuit inuenimꝰ qͥd est
multitudines et increaturis spi¬
ritalis atq corꝑalib tanqͣm in ce¬
lo et in terra. et animis iustis etĩ¬
iquis tanqͣm in luce et tenebris. ꝙ
in scĩs auctorib ꝑ quos lex mini¬
strata est tanqm infirmam̃to qd̃
solidatum ẽ inter aqͣm et aqͣm. ꝙ
societate amaricantiũ pplõꝵ tanꝙͣ
nalib et lignis fructiferis. et ĩ spi¬
ritalib donis manifestatis ad utili¬
tatẽ. sicut in luminarib celi. et in
affectionib formatis ad temꝑantiã
tanqͣm in aĩam uiuã. In his õmnib
nãciscimur multitudines. et uber¬
tates. et increm̃ta s ꝙ ita crescat et
młtiplicet᷑. ut una res multis modiᷤᷤ
enuntiet᷑ et una enũtiatio multis
modis intelligat᷑. Non inuenimus
nͥ insignis torꝑaliter editis et reb
intelligibiliter excogitatis signa cor¬

Expanded text:
quae utique non superuacue solis aquaquae utique non superuacue solis aquatilium et hominum fetibus istam benedictionem adtribuit — inuenimus quidem multitudines et in creaturis spiritalibus atque corporalibus tamquam in caelo et terra et in animis iustis et iniquis tamquam in luce et tenebris et in sanctis auctoribus, per quos lex ministrata est, tamquam in firmamento, quod solidatum est inter aquam et aquam, societate amaricantium populorum tamquam nalibus et lignis fructiferis et in spiritalibus donis manifestatis ad utilitatem sicut in luminaribus caeli et in affectibus formatis ad temperantiam tamquam in anima uiua: in his omnibus nanciscimur multitudines et ubertates et incrementa; sed quod ita crescat et multiplicetur, ut una res multis modis enuntietur et una enuntiatio multis modis intellegatur, non inuenimus nisi in signis corporaliter editis et rebus intellegibiliter excogitatis. signa cor
Abbreviated transcription (Latin):
ui enĩ multiplicit̾ significari ꝑ cor¬
pus ꝙ uno mͦ m̃te intelligitur et mnł¬
tiplicit̾ mente intelligi ꝙ uno mͦ ꝑ
corpus significat᷑. Ecce simplex di¬
lectio dei et ꝓximi qͣmͣ multiplicib
sacram̃tis et inmim̾abilib lingniꝰ
et in una quaq lingua unum̾abi¬
lib locutionũ modis corꝑalit̾ enun¬
tiatur. Ita crescunt et multiplicã¬
tur fecus aquaꝵ. Atcende iterum
qͥsqͥs hec legis. Ecce ꝙ uno mͦ scrip¬
tura offert et uox ꝑsonat. In pͥnci¬
pio fecit d̾s celum et t̾ram. nonne
multiplicit̾ intelligitur. ñne erio¬
rum fallacia. s ueraꝵ intellegenta¬
aꝵ gen̾ib. ita crescunt et multipli¬
cantur fecus hoĩm. Itaq sinaturs
ipãs rerũ nõ allegorice s ꝓprie co¬
gitemꝰ ad oĩa que de seminib gig¬
nuntur ꝯuenit u̾bum. Creseite et
multiplicamini. Si aũt figura¬
te posita ista tractamꝰ quod poti
arbitror intendisse scripturam

Expanded text:
vi enim multipliciter significari per corvi enim multipliciter significari per corpus, quod uno modo mente intelligitur; et multipliciter mente intelligi, quod uno modo per corpus significatur. Ecce simplex dilectio Dei et proximi, quam multiplicibus sacramentis, et innumerabilibus linguis, et in unaquaque lingua innumerabilibus locutionum modis corporaliter enuntiatur! ita crescunt et multiplicantur fetus aquarum. adtende iterum quisquis haec legis: ecce quod uno modo scriptura offert et uox personat: in principio deus fecit caelum et terram, nonne multipliciter intellegitur, non errorum fallacia, sed uerarum intellegentiarum generibus? ita crescunt et multiplicantur fetus hominum. Itaque si naturas ipsas rerum non allegorice, sed proprie cogitemus, ad omnia, quae de seminibus gignuntur, conuenit uerbum: crescite et multiplicamini; si autem figurate posita ista tractemus — quod potius arbitror intendisse scripturam,
Abbreviated transcription (Latin):
prie uoluisse largiri. nͥ hoc mͦ bene¬
clixisses et pisces et cetos. ut crescerẽt
et multiplicarent᷑. et implerent aqͣs
maris. et uolatilia multiplicarent᷑
sr̃ terrã. Item dic̾em ad ea rerum ge¬
nera pertin̾e beneclictionẽ hanc q̃
gignendo ex semet ip̃is ꝓpagant᷑.
si eam reperirem in arbustiis et fru¬
ctectis. et inpeccorib t̾re. Nunc aũt
nec herbis et lignis dictum ẽ. nec be¬
stiis et serpentib crescite et multi¬
plicamini. cũ hec quoq omĩa sicut
pisces et aues et homines gignen
cat hoc. Quia manit̾ ita clictum
ẽ.: Nequaqͣm pr̃ pietatis absie u̾
hoc dicat seruus u̾bi tui. Et si ego ño
intelligo qͥd hoc eloquio significes u¬
tant᷑ eo meluis meliores id est intel¬
ligentiores qmͣ ego sum. Unicuiq ꝙͣ¬
tum sapere dedisti d̾̃s m̃s. Placeat aũ
et ꝯfessio mea corã oculis tuis qͥa tͥ
nec uideo quid impediat ita me sen¬
tire dicta figurata libroꝵ tuoꝵ. no¬

Expanded text:
roprie voluisse largiri; nisi hoc modo beneroprie voluisse largiri; nisi hoc modo benedixisses pisces et cetos ut crescerent, et multiplicarentur, et implerent aquas maris, et volatilia multiplicarentur super terram. Item dicerem ad ea rerum genera pertinere benedictionem hanc, quae gignendo ex semetipsis propagantur; si eam reperirem in arbustis, et frutetis et in pecoribus terrae. Nunc autem nec herbis et lignis dictum est, nec bestiis et serpentibus, Crescite et multiplicamini; cum haec quoque omnia, sicut pisces et aves et homines gignendcat hoc, quia inaniter ita dictum est? Nequaquam, Pater pietatis; absit ut hoc dicat servus Verbi tui. Et si ego non intelligo quid hoc eloquio significes, utantur eo melius meliores, id est intelligentiores quam ego sum, unicuique quantum sapere dedisti, Deus meus. Placeat autem et confessio mea coram oculis tuis, qua tibi nec video quid impediat ita me sentire dicta figurata librorum tuorum. No
Abbreviated transcription (Latin):
respondeat ppłs̾ am̃. Quib om̃ib
uocib corporalit̾ enuntiandis cap¬
sa ẽ abyssus scłi et cecitas carnis qͣ
cogitata ñ possunt uideri ut opus
sit instrepere in aurib. Ita qͣmuis
multiplicene̾ uolatilia suꝑ terram.
ex aqͥs tam̃ originẽ ducunt. Iudicat
etiã spiritalis approbando ꝙ rectum.
oꝑib morib q fideliũ elemosinis
tanqͣm terra frustifera. et de anima
uiua mansuefactis affectionib in
castitate. in ieuiniis incogitatõib
piis de his que ꝑsensum corꝑis perci¬
punt᷑. De his enĩ iudicare nunc dr̃
in quib et potestatem corrigendi ht̃
Ecce bñdicis hoĩes o dñe ut crescant
et multiplicent᷑ et impleant t̾ram.
Nichil ne nob̾ ex hoc innuis ut intel¬
ligamꝰ aliꝙͥ: Cur ñ ita benedex̾is
lucem qͣm uocasti diem. nͨ firmam̃¬
tum celi. nec luminaria. nec sydera.
nec t̾ram. nec mare: Sicerem te deus
qͥ nos ad ymaguiẽ tuã creasti. dic̾em
te hoc donũ benelictionis homini ꝓ¬

Expanded text:
respondeat populus, Amen. Quibus omnibus vocibus corporaliter enuntiandis, causa est abyssus saeculi, et caecitas carnis, qua cogitata non possunt videri, ut opus sit instrepere in auribus: ita quamvis multiplicentur volatilia super terram, ex aquis tamen originem ducunt. Judicat etiam spiritualis, approbando quod rectum, operibus moribusque fidelium, eleemosynis tanquam terra fructifera, et de anima viva mansuefactis affectionibus, in castitate, in jejuniis, in cogitationibus piis, de iis quae per sensum corporis percipiuntur. De his enim judicare nunc dicitur, in quibus et potestatem corrigendi habeEcce benedicis homines, o Domine, ut crescant et multiplicentur, et impleant terram. Nihilne nobis ex hoc innuis ut intelligamus aliquid? Cur non ita benedixeris lucem quam vocasti diem, nec firmamentum coeli, nec luminaria, nec sidera, nec terram, nec mare? Dicerem te, Deus noster qui nos ad imaginem tuam creasti, dicerem te hoc donum benedictionis homini p
Abbreviated transcription (Latin):
gnus est ñ nisi ea ꝙͣ genuit magni¬
tudĩe. ita et est ñ nisi ea qm genuit essẽ¬
tia. Quia ñ aliud est illi esse: aliud
magnũ eẽ. Ita ne gͥ pr̃ est essentie sue
sicit pr̃ est magnitudinis sue. sicut
pe eiꝰ magnitudo que uͥtus et eadem
essentia que magnitudo.

Expanded text:
est, non nisi ea quam genuit magnitudine; ita et est non nisi ea quam genuit essentia; quia non est aliud illi esse, aliud magnum esse. Itane igitur pater est essentiae suae, sicut pater est magnitudinis suae, sicut pe ejus magnitudo quae virtus, et eadem essentia quae magnitudo.
Abbreviated transcription (Latin):
alio magnꝰ alio d̾s. s eo magnꝰ quo d̃s.
qr ñ aliud illi est magnũ esse. aliud de¬
um eẽ: ⁊ seq̃ns est nec d̾s singulus. s ea
et cũ ea deitate qm genuit. ut sic sit fi¬
lius deitas pr̃is sicut sapĩa et uirtus
prĩs et secuti ẽ u̾bũ et ymago prĩs. Et
qr ñ aliud illi est eẽ aliud dm̃ eẽ. ita sit

Expanded text:
alio magnus, alio Deus, sed eo magnus quo Deus, alio magnus, alio Deus, sed eo magnus quo Deus, quia non aliud illi est magnum esse, aliud Deum esse; consequens est ut nec Deus singulus, sed ea et cum ea deitate quam genuit, ut sic sit Filius deitas Patris, sicut sapientia et virtus Patris, et sicuti est Verbum et imago Patris. Et quia non aliud illi est esse, aliud Deum
Abbreviated transcription (Latin):
singulus sit sapiens. atqz ip̃a
sibi ipẽ sapĩa: an ita sit sapiens qͦmͦ
dicens. Uerbo eĩ ꝙ genuit dicens est.
Non u̾bo ꝙ ꝓfertur et sonat et tnͣsit:
s u̾bo ꝙ erat apud dm̃ et deus erat u̾¬
bum. et oĩa per ip̃m fc̃a sunt. Uerbo eqͣ¬
li sibi quo semꝑ atq in cõmutabilit̾
dicit seip̃m. Non est eĩ ip̃e uerbum: si¬
cut nec filius nec imnago. Sicens aũ
exceptis illis temꝑalib uocib dei q̃
increatura fiunt: nã sonãt et tͣnseut.
Sicens ergo. illo coet̾no u̾bo ñ singulꝰ
intellegitur. s cum ip̃o uerbo sine qͦ
ñ est utiq dicens. Ita ne et sapiens
et iam ẽẽ uirtutem. ut uirtus et sapĩa
et u̾bum idem sit. et relatine dicatur
sicut filius et ymago. atq ille ñ sin¬
gulus potens uel sapiens. s cũ ip̃a uir¬
tute atq sapĩa qm̃ genuit. sicut ñ sin¬
gulus dicens s eo uerbo et cum eo u̾bo
ꝙ genuit. atq ita magnus ea. et cũ
oa magnitudine ꝙͣ genute. et si non

Expanded text:
singulus sit sapiens, atque ipsa sibi ipse sapientia, an ita sit sapiens quomodo dicens. Verbo enim quod genuit dicens est; non verbo quod profertur, et sonat, et transit; sed Verbo quod erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt : Verbo aequali sibi, quo semper atque incommutabiliter dicit se ipsum. Non est enim ipse verbum, sicut nec filius, nec imago. Dicens autem: exceptis illis temporalibus vocibus Dei, quae in creatura fiunt; nam sonant, et transeunt: dicens ergo illo coaeterno Verbo, non singulus intelligitur, sed cum ipso Verbo, sine quo non est utique dicens. Itane et sapiens etiam esse virtutem, ut virtus et sapientia et Verbum idem sit, et relative dicatur, sicut Filius et imago: atque ille non singulus potens, vel sapiens, sed cum ipsa virtute et sapientia quam genuit; sicut non singulus dicens, sed eo Verbo, et cum eo Verbo quod genuit; atque ita magnus ea et cum ea magnitudine quam genuit? Et si non
Abbreviated transcription (Latin):
munes cũ animantib in rationali¬
bus hemus rationalis usus ad int̾i¬
orem hoĩem ꝑtinet nec recte dici potest
cũ inrationabilib aĩantib eũ nob̾
aliqͣnto diuitius disputare certa dis¬
positionis nr̃e ratione compellimur.
qm qui hñt fideles uocantur et qui ñ
hñt infideles sic̃ hii qͥ uenientem in

Expanded text:
munes cum animantibus irrationalimunes cum animantibus irrationalibus habemus, rationalis usus ad interiorem hominem pertinet; nec recte dici potest cum irrationalibus animantibus eum nobis aliquanto diutius disputare certa dispositionis nostrae ratione compellimur, quam qui habent, fideles vocantur, et qui non habent, infideles, sicut ii q
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ tactui cũ tenetur et tangit᷑ H̃t̃
etiã in memoria nr̃a ymaginem su¬
am in corꝑalem quidem. s corꝑali
similem. Mundi deniq ip̃ius mira¬
bilis pulchritudo formsecus presto
ẽ et aspectib nr̃is. et ei sensui qui dr̃
tactus si qͥd eius attingimꝰ: ht̃ etiam
ip̃e intꝰ in memoria nr̃a ymaginem
suã ad ꝙͣ recurrimꝰ: cũ eum uel septi
parietib uł etiã in tenebris cogitam᷑.
S de his ymaginib rerũ corꝑaliũ ĩ¬
corꝑalib quidem hñtib tñ similitu¬
dines corpoꝵ et ad uitam ext̾ioris ho¬
minis ꝑtinentib iam satis in un¬
decimo libro locuti sumus. ãc aũ
agimus de hoĩe int̾iore et eiꝰ ea scien¬
tia que rerum ẽ temꝑaliũ et mutabi¬
liũ. In cuiꝰ intentionem cũ assumit᷑
aliquid ⁊ de reb ad ext̾iorem hoĩem
ꝑtinentib. ad hoc assum̃dum est ut
aliquid inde doceat᷑ ꝙ rationalem ad¬
uiuet scientiã: hac ꝑ hoc rerꝵ qͣs com¬

Expanded text:
ditur; tactui, cum tenetur et tangitur: habet ditur; tactui, cum tenetur et tangitur: habet etiam in memoria nostra imaginem suam, incorporalem quidem, sed corpori similem. Mundi denique ipsius mirabilis pulchritudo forinsecus praesto est, et aspectibus nostris, et ei sensui qui dicitur tactus, si quid ejus attingimus: habet etiam ipse intus in memoria nostra imaginem suam, ad quam recurrimus, cum eum vel septi parietibus, vel etiam in tenebris cogitamus. Sed de his imaginibus rerum corporalium, incorporalibus quidem, habentibus tamen similitudines corporum, et ad vitam exterioris hominis pertinentibus, jam satis in undecimo libro locuti sumus. Nunc autem agimus de homine interiore, et ejus scientia, ea quae rerum est temporalium et mutabilium: in cujus intentionem cum assumitur aliquid, etiam de rebus ad exteriorem hominem pertinentibus, ad hoc assumendum est ut aliquid inde doceatur quod rationalem adjuvet scientiam: ac per hoc rerum quas com
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ꝑtĩ aĩ rõe didicimꝰ: nec ea uerba
nunc primum audiuimus sed que
iam andieramus. Et ñ solum ipsa:
uerũ etiã que significarent cognita
memoria tenebamus et hic agno¬
uim. Hoc eĩ nom̃ dissyllabum cũ
q corꝑalis per corpus innotuit id
est per aurem. S ⁊̃ ꝙ significat ꝑ
corpus innotuit. id est ꝑ oculos car¬
nis. Mundus quippe in qͣntum
notus est uidentib notus est. At hos
uerbum quattuor syllabaꝵ ꝙ est cͤ¬
dider̃t. sono suo qm̃ corpus est per
aurẽ carnis inlabitur. Qd̃ aũt sig¬
nificat nullo corꝑis sensu s animi
ratione cognoscitur. Nisi eĩ quid
sit crediderunt ꝑ animũ nossemꝰ.
ñ intelligeremꝰ quid ñ fecerint illi
de quib dcm est et sui eũ ñ recepert.¬
Sonus gͥ uerbi formseus instrepre
aurib corꝑis. et attingit sensũ qui
uocatur auditus. Species quoq ho¬
minis et in nobis ip̃is nobis nota est:
et foruisecꝰ in aliis. Ad est corpis sen¬
sib: ocłis cũ uidetur. aurib cum au¬

Expanded text:
animi rationem didicimus. Nec ea verba nunc primum audivimus: sed quae jam audieramus; et non solum ipsa, verum etiam quae significarent, cognita memoria tenebamus, et hic agnovimus. Hoc enim nomen dissyllabum cum que corporalis per corpus innotuit, id est, per aurem: sed etiam quod significat per corpus innotuit, id est, per oculos carnis. Mundus quippe in quantum notus est, videntibus notus est. At hoc verbum quatuor syllabarum quod est, Crediderunt, sono suo, quoniam corpus est, per aurem carnis illabitur: quod autem significat, nullo corporis sensu, sed animi ratione cognoscitur. Nisi enim quid sit, Crediderunt, per animum nossemus, non intelligeremus quid non fecerint illi de quibus dictum est, Et sui eum non receperSonus ergo verbi forinsecus instrepit auribus corporis, et attingit sensum qui vocatur auditus. Species quoque hominis et in nobis ipsis nobis nota est, et forinsecus in aliis adest corporis sensibus; oculis, cum videtur; auribus, cum au
Abbreviated transcription (Latin):
sit hõ. euiꝰ exteriorem partẽ id est corpꝰ
ꝑ corpis lumina didicer̃t. Int̾iorem
uero id est aĩam in se ip̃is. qr et ipsi
hoĩes st̃. et ꝑ humanam conu̾satio¬
nẽ cognitam tenent. ut possint co¬
gitare ꝙ dr̃ fuit hõ missus a deo cui
nom̃ erat ioh̾es: qr et noĩa sciunt lo¬
q̃ndo et audiendo. Qd̃ aũt ibi ẽ missꝰ
a deo. fide tenent qui tenent. Et qui
fide ñ tenẽt. aut dubitatõe ambig̃t.
aut in fidelitate derident. Utriq tñ
siñ sunt ex num̾o nimis insipien¬
tium qui dicũt in corde suo ñ est d̾s
hec audientes u̾ba utriũq cogitãt.
et qͥd sit d̾s et qͥd sit inttti a deo. et si n
sicut res se hñt. certe sicut ualent. Ei¬
dem porro ip̃am qͣm uidet qͥsq in cor¬
de suo eẽ si credit uel ñ eẽ si non credit
memoria tenemus eciã absentia cogi¬
tamꝰ. nec sic̃ ea que ñ uidimꝰ ex ex his
q̃ udimꝰ cogitatõe ut cũq formamꝰ

Expanded text:
sit homo, cujus exteriorem partem, id est, corpus sit homo, cujus exteriorem partem, id est, corpus per corporis lumina didicerunt: interiorem vero, id est, animam in se ipsis, quia et ipsi homines sunt, et per humanam conversationem cognitam tenent: ut possint cogitare quod dicitur, Fuit homo cui nomen erat Joannes: quia et nomina sciunt loquendo et audiendo. Quod autem ibi est, missus a Deo; fide tenent qui tenent: et qui fide non tenent, aut dubitatione ambigunt, aut infidelitate derident. Utrique tamen, si non sunt ex numero nimis insipientium, qui dicunt in corde suo, Non est Deus , haec audientes verba, utrumque cogitant, et quid sit Deus, et quid sit mitti a Deo; et si non sicut res se habent, at certe sicut valent. 3. Fidem porro ipsam quam videt quisque in corde suo esse, si credit, vel non esse, si non credit,memoria tenemus, etiam absentia cogitamus; nec sicut ea quae non vidimus, et ex iis quae vidimus cogitatione utc
Abbreviated transcription (Latin):
et lux intenebris lucet. et tenebre eã
ñ comp̾hender̃t. Contemplatiuã uitã
reqͥrit. et intellectuali mente cernẽ¬
dum est. Qua iurs qnto magis qͥsq
ꝓfec̾it tanto fiet sñ dubitatione sa¬
pientior. s ꝓpt̾ id ꝙ ait lux lucet in
tenebris. et tenebre eã non cõp̾hende¬
ĩt. fide utiq opus erat qua crederet᷑
ꝙ ñ uidetur. Tenebras quippe intelli¬
gi uoluit. adu̾sa ab huius modi luce
eãq. minꝰ idonea contueri corda mor¬
taliũ. Opt̾ ꝙ adiungit et dicit. fuit
hõ missus adeo. cui nom̃ erat iohes.
Hic uente in testimoniũ. ut testimo¬
niũ ꝑhiberet delumine. ut õs cred̾ent
ꝑ illum. Hoc iã temꝑaliter gestum ẽ.
et ad scientiã pertinet. que cognitõ-¬
ne historica etinet᷑. Hoĩem autem
ioh̾em in phantasia cogitamꝰ. que
de humane nature notitia impressa
est nr̃e memorie. et hoc eodem mͦ co-¬
gitant siue qui ista ñ credunt. siue
qui credunt. Utrisq eĩ notũ est. qͥd

Expanded text:
et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt; contemplativam vitam requirit, et intellectuali mente cernendum est. Qua in re quanto magis quisque profecerit, tanto fiet sine dubitatione sapientior. Sed propter id quod ait, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt; fide utique opus erat, qua crederetur quod non videretur. Tenebras quippe intelligi voluit, aversa ab hujusmodi luce eamque minus idonea contueri corda mortalium: propter quod adjungit et dicit, Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ualiter gestum est, et ad scientiam pertinet, quae cognitione historica continetur. Hominem autem Joannem in phantasia cogitamus, quae de humanae naturae notitia impressa est nostrae memoriae. Et hoc eodem modo cogitant, sive qui ista non credunt, sive qui credunt. Utrisque enim notum est quid
Abbreviated transcription (Latin):
tot eas audet qͥsqũa dicere quot fi¬
deles: et tn̾̃ qui dicit o mulr̾ magna
est fides tua et alteri modice fidei qͣ¬
re dubitasti. suã cuiq eẽ significat.
S ita dr̃ eadem credentium fides n¬
na ꝙ̃admodum eadem uolentiũ uo¬
luntas una. cum et in p̃is qui hoc
idem uolunt sua uoluntas sit eui¬
q conspicua. alt̾ius aũt lateat. ꝙͣ¬
uis idem uelit. Et si aliquib signis
sese indicet. creditur potius quam
uidetur. Unusquisq aũt sui animi
ꝯscius. ñ credit utiq hanc ẽẽ suã:
s plene p̾uidet uoluntẽ.¬

Expanded text:
, tot eas audet quisquam dicere quot fi, tot eas audet quisquam dicere quot fideles. Et tamen qui dicit, O mulier, magna est fides tua ; et alteri, Modicae fidei, quare dubitasti ? suam cuique esse significat. Sed ita dicitur eadem credentium fides una, quemadmodum eadem volentium voluntas una: cum et in ipsis qui hoc idem volunt, sua voluntas sit cuique conspicua, alterius autem lateat, quamvis idem velit; et si aliquibus signis sese indicet, creditur potius quam videtur. Unusquisque autem sui animi conscius non credit utique hanc esse suam, sed plane pervidet volunta
Abbreviated transcription (Latin):
udendũ oĩum ocłis qͥb p̾sto ẽ. Ex ip̃a
quippe una õium cernentiũ quodam
mͦ informat aspectus. s sicut dici potest
õib hõib eẽ facies humana cõmunis.
Nam hoc ita dr̃. ut tñ singuli suas ha¬
beant. Ex una sane doctrina imp̾ssam
fidem credentiũ cordib singuloꝵ. qui
hoc idem credunt u̾issime dicimus.
S alia sunt ea que credunt᷑. aliud
fides qua creduntur. Illa quippe in re¬
bus sunt q̃ uel eẽ uel fuisse uel futu¬
ra eẽ dñr. hec aũt in animo credentiᷤ
est. ei tm̃ conspicua cuiꝰ est: qͣmuis sit
et in aliis ñ ipsa s similis. Non eĩ nu¬
mero est una. s gen̾e: ꝓpter similitu¬
dinẽ tñ et nullam diuersitatẽ magiᷤᷤ
unã dicim̃ eẽ qmͣ multas. Nam ⁊ du¬
os hoĩes simillimos cũ udemus unã
faciem dicimꝰ. et miram᷑ amboꝵ. Eaci¬
lius itaq dr̃ multas aĩas fuisse sin
ma una qͣm ubi dixit apls una fides

Expanded text:
videndum omnium oculis quibus praesto est; ex ipsa videndum omnium oculis quibus praesto est; ex ipsa quippe una omnium cernentium quodam modo informatur aspectus: sed sicut dici potest omnibus hominibus esse facies humana communis; nam hoc ita dicitur, ut tamen singuli suas habeant. Ex una sane doctrina impressam fidem credentium cordibus singulorum qui hoc idem credunt verissime dicimus: sed aliud sunt ea quae creduntur, aliud fides qua creduntur. Illa quippe in rebus sunt quae vel esse vel fuisse vel futurae esse dicuntur: haec autem in animo credentis est, ei tantum conspicua cujus est; quamvis sit et in aliis, non ipsa, sed similis. Non enim numero est una, sed genere: propter similitudinem tamen et nullam diversitatem magis unam dicimus esse quam multas. Nam et duos homines simillimos cum videmus, unam faciem dicimus et miramur amborum. Facilius itaque dicitur multas animas fuisse singma una ; quam ubi dixit Apostolus, Una fides
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ corꝑis ꝑtinet qui appellatur
auditus qm̃ nõ est sonus. nec ad ocu
los huiꝰ carnis qm̃ ñ est color aut cor¬
poris forma: nec ad eum qͥ dr̃ tactus
lum õino sensũ corꝑis qm̃ cordis est
res ista ñ corꝑis. nec foris est a nobis
s initimis nobis: nec eam qͥsqͣm ho¬
minũ uidet in alio s unꝰ qͥsq in semet¬
ip̃o. Deniq potest et simulatione cõ¬
fingi. et putari eẽ in quo ñ est. Suã
gͥ quisq fidem a pd̃ seip̃m uidet. in
altero aut̃ credit eam ẽe ñ uidet. Et tã¬
to firmius credit. qͣnto fructus eius
magis nouit qͦs oꝑari solet fides per
dilectionẽ. Qͣmobrem oĩb de quib
euͣngelista subiungit et dicit qͦtqͦt
aũt receper̃t eũ dedit eis potestatem fi
lios dei fieri his qui credunt in noĩe
eius qui ñ ex sanguinib neq ex uolũ¬
tate carnis neq ex uoluntate uiri. s
ex deo nati st̾. sides ista cõmunis est: ñ
sic̃ aliqua corꝑis forma cõmunis ẽ ad

Expanded text:
sensum corporis pertinet, qui dicitur auditus, quia non los hujus carnis, quoniam non est color aut corporis forma; nec ad eum qui dicitur talum omnino sensum corporis, quoniam cordis est res ista, non corporis; nec foris est a nobis, sed in intimis nobis; nec eam quisquam hominum videt in alio, sed unusquisque in semetipso. Denique potest et simulatione confingi, et putari esse in quo non est. Suam igitur quisque fidem apud se ipsum videt: in altero autem credit esse eam, non videt; et tanto firmius credit, quanto fructus ejus magis novit, quos operari solet fides per dilectionem . Quamobrem omnibus de quibus Evangelista subjungit et dicit, Quotquot autem receperunt eum, dedie ejus, qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt, fides ista communis est: non sicut aliqua corporis forma communis est ad
Abbreviated transcription (Latin):
unigeniti a pre. Plenũ gratie et u̾i-¬
tatis. Hoc totum ꝙ ex eungłio po¬
sui in precedentib sus partib ht̃.
ꝙ inmutabile ac sempiternũ est
cuiꝰ contẽplatio nos beatos facit: ĩ
conseq̃ntib uero ꝑmixta cum tem¬
poralib cominemorant᷑ et̾na: as
ꝑ hoc aliqua ibi ad scientiã ꝑtinẽt
aliqua ad sapĩam. sicut in libro duo¬
decimo precessit nr̃a distinctio Nã
in pͥncipio erat u̾bũ ⁊ u̾bũ erat apd̃

Expanded text:
Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Hoc totum quod ex Evangelio posui, in praecedentibus suis partibus habet quod immutabile ac sempiternum est, cujus contemplatio nos beatos facit: in consequentibus vero permixta cum temporalibus commemorantur aeterna. Ac per hoc aliqua ibi ad scientiam pertinent, aliqua ad sapientiam, sicut in libro duodecimo nostra praecessit distinctio. Nam, In principio erat Verbum, et Verbum erat a
Abbreviated transcription (Latin):
N libro suꝑiore huiꝰ oꝑis duodecimo
satis egimus discernere rationalis
m̃tis officiũ intemꝑalib reb. ubi ñ
sola cognitio. uerũ et accio nr̃a u̾sat᷑:
ab exceslentiore eiꝰ dẽ m̃tis officio. ꝙ cõ¬
templandis et̾nis reb impenditur
ac sola cognitione finitur. Commodiꝰ
aũt fieri puto ut de scͥpturis scĩs ali¬
qͥd interseram. quo facilius possit ut᷑m¬
q dinosci. Euangłm suum ioh̾es euͣn¬
głista sic orsus est. In pͥncipio erat uer¬
bũ et u̾bũ erat apud dm̃i. et d̾s erat u̾¬
bum. Hoc erat in pͥncipio apd̾ dm̃. Sĩa¬

Expanded text:
n libro superiore hujus operis duodecimo satis egimus discernere rationalis mentis officium in temporalibus rebus, ubi non sola cognitio, verum et actio nostra versatur, ab excellentiore ejusdem mentis officio, quod contemplandis aeternis rebus impenditur, ac sola cognitione finitur. Commodius autem fieri puto, ut de Scripturis sanctis aliquid interseram, quo facilius possit utrumque dignosci. 2. Evangelium suum Joannes evangelista sic exorsus est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud D
Abbreviated transcription (Latin):
credebantur uident᷑. Numqͥd eĩ adhuc
fides dicenda est cum definita sit in
ꝑalit̾ eĩ testimonium ꝑhibet᷑ etiã
de re sempit̾na: ꝙ est intelligibile
lum̃. De quo ut testimonium ꝑhi¬
beret uenit iohe̾s qui ñ erat lux: sed
ut testimoniũ ꝑhiberet delumine.
Adiungit eĩ. Erat lux uera. que in¬
luminat oẽm hõem uenientem ĩ
mundũ. In munido erat. et mundꝰ¬
ꝑ eũ fc̃s est: et mundus eũ ñ cogno¬
uit. In ꝓpria uenit et sui eum non
receperunt. Hec u̾erba omĩa qui lati¬
uã linguã sciunt. ex reb intelleg̾e
qͣs nouerunt: quaꝵ alique nobis in¬
nocuer̃t ꝑ corꝑis sensus sicut homo
sicut ipse mundus cuiꝰ tam oiuidemi¬
tem magnitudinẽ cernimus sicut
eoꝵ dẽ u̾boꝵ somi. nã ⁊ auditꝰ sensus ẽ

Expanded text:
credebantur, videntur. Numquid enim adhuc credebantur, videntur. Numquid enim adhuc fides dicenda est, cum definita sit in poraliter enim testimonium perhibetur etiam de re sempiterna, quod est intelligibile lumen. De quo ut testimonium perhiberet venit Joannes, qui non erat lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Adjungit enim: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. In mundo erat, et munds eum non cognovit. In propria venit, et sui eum non receperunt. Haec verba omnia qui latinam linguam sciunt, ex rebus intelligunt quas noverunt. Quarum aliquae nobis innotuerunt per corporis sensus, sicut homo, sicut ipse mundus, cujus tam evidentem magnitudinem cernimus, sicut eorumdem verborum soni; nam et auditus sensus est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ si ñ uidemꝰ ex nr̃a conicimꝰ et ex mo¬
tib corꝑalib hoĩem uiuũ. sic̃ uiuen¬
do didicimus intuem̃ etiã cogitando:
nõ sic uidetur fides in corde in quo est
ab eo ciuiꝰ est s eã tenet certissima sciẽ¬
tia clamatq ꝯscientia. Cum itaq
ꝓpt̾ea credere iubeamur qr id ꝙ crede̾
iubem᷑ uidere ñ possumus ipsam tñ
fidẽ qñ inest in nobis uidenius in no¬
bis: qr et rerũ absentũ p̾sens ẽ fides.
et reix que foris st̾ intus est fides. Et
rerũ que ñ uident᷑ uidet᷑ fides. ⁊ ip̃a
tñ temꝑalit̾ fit in cordib hoĩm: et si
ex fidelib infideles fuint ꝑit ab eis.
Aliq̃n aũt: et reb falsis accomino¬
dat᷑ fides. Loqͥmur eĩ sic: ut dicamus
hĩta est ei fides et decepit. Qualis fi¬
des si t̾n et ip̃a dicenda est fides: non
culꝑabiliter de cordib perit. q̃n eã ĩ¬
uenta u̾itas pellit. Optabiliter aũ
rerũ ueraꝵ. in easdem res fides trã¬
sit. Non eĩ dicendũ est perit. qn ea q̃

Expanded text:
etiamsi non videmus, ex nostra conjicimus, et ex motibus corporalibus hominem vivum, sicut videndo didicimus, intuemur etiam cogitando. Non sic videtur fides in corde, in quo est, ab eo cujus est: sed eam tenet certissima scientia, clamatque conscientia. Cum itaque propterea credere jubeamur, quia id quod credere jubemur, videre non possumus; ipsam tamen fidem quando inest in nobis, videmus in nobis: quia et rerum absentium praesens est fides, et rerum quae foris sunt intus est fides, et rerum quae non videntur videtur fides, et ipsa tamen temporaliter fit in cordibus hominum; et si ex fidelibus, infideles fiunt, perit ab eis. Aliquando autem et rebus falsis accommodatur fides: loquimur enim sic, ut dicamus, Habita est ei fides, et decepit. Qualis fides, si tamen et ipsa dicenda est fides, non culpabiliter de cordibus perit, quando eam inventa veritas pellit. Optabiliter autem rerum verarum in easdem res fides transit. Non enim dicendum est, Perit, quando ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
b utilib necessariam. illi uani¬
tati frustra impenderẽ. dicens.ita
se illa didicisse ut eius ꝓfessionẽ
primis annis etatis sue deferre
uoluisset qua uitam degeret et
si pochraten intellexisset et illas
utiq litteras potuisse intelligere.
et tam̃ ñ ob aliam causam se ptꝰ¬
ea illis relictis medicinã assecũ¬

Expanded text:
bus utilibus necessariam illi uanibus utilibus necessariam illi uanitati frustra inpenderem, dicens ita se illa didicisse, ut eam professionem primis annis aetatis suae deferre uoluisset, qua uitam degeret, et si Hippocraten intellexisset, et illas utique litteras potuisse intellegere: et tamen non ob aliam causam se postea illis relictis medicinam adsecu
Abbreviated transcription (Latin):
mars. scilicet ut homo sine cul¬
pa sit caro et sanguis et suꝑba
putredo culpandus sit autem ce¬
li acsiderũ creator et ordinator.
Et quis ẽ hic nisi d̾s noster sua¬
uitas et origo iusticie qui red¬
des unicuiq scd̃m oꝑera eius et
cor contritum et humiliatũ ñ
spernis. Erat eo temꝑe uir sagax
medicine artis peritissimus at¬
q in ea nobilissimus qui ꝓ con¬
sule manu sua coronam illam
a gonisticã imposuerat ñ sano
capiti meo. s ñ ut medicus. nã
illius morbi tu sanator qui re¬
sistis superbis humilib autẽ
das gr̃am. Numqͥd tam̃ etiã
ꝑ illum senem defuisti mͥ. aut
destitisti mederi anime mee: qr
eni factus ei eram familiaror
et eius sermonib. Erant eĩ sine
u̾boꝵ cultu iuuacitate senten¬
tiarꝵ iocundi et graues assiduꝰ ⁊
fixus inherebam. Ubi cognouit
ex colloquio meo libris geneth¬
liacoꝵ esse me deditum benig¬
ne ac paterne monuit ut eos
abicerem. neq curã et operam re¬

Expanded text:
Mars," scilicet ut homo sine culMars," scilicet ut homo sine culpa sit, caro et sanguis et superba putredo, culpandus sit autem caeli ac siderum creator et ordinator. et quis est hic nisi deus noster, suauitas et origo iustitiae, qui reddes unicuique secundum opera eius et cor contritum et humiliatum non spernis? Erat eo tempore uir sagax, medicinae artis peritissimus atque in ea nobilissimus, qui proconsul manu sua coronam illam agonisticam inposuerat non sano capiti meo, sed non ut medicus. nam illius morbi tu sanator, qui resistis superbis, humilibus autem das gratiam. numquid tamen etiam per illum senem defuisti mihi aut destitisti mederi animae meae? quia enim factus ei eram familiarior et eius sermonibus — erant enim sine uerborum culta uiuacitate sententiarum iucundi et graues — adsiduus et fixus inhaerebam, ubi cognouit et ex conloquio meo libris genethliacorum esse me deditum, benigne ac paterne monuit, ut eos abicerem neque curam et operam re