comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dirgiut Sa liuciteonucem i os calo scõ Ex hoc sermone adu q nonnullis similib mos ectis
Tumdeinde uts i malata non sint sicut fuerunt iude : Q ui osculum laibuisdabat & pdttionẽ¬
cordetractabat. Osculam uero fidelis primo utdiximus castumsit: Fumde in depacem in sȩ¬
olicitatẽ que habeat in caritate nonficta. sa lutantuos omnes: ecdesice xpĩ. Num quid non
inunaerat positus paulus H aecscribens : & quo modo uerum ẽ. qđ omnium simul eccle¬
um salutes romane mitit eclesiae : sed peo intellegere debemus ł qđ unus sp̃s erat in pau
lili gentius considerent & perspiant Qui sint quidis sensiones & offendicula ineceles
generent &alienisint ab illabeatitud ine quam dr̃ reꝓmisit. Beati pacifici qm̃ipsi filii dĩuo¬
abuntur. Hoc enim inquit ut pacificisitis ad nõ : ꝑeuangelium didicistis. Dis sensionei
uero commouere uelscandala : p̃t̃ doc trinã ẽ quamuor didicistis. D. Et ideo alienus

Expanded text:
utare videatur. In osculo sancto. Ex hoc sermone, ahisque nonnullis similibus, mos ecclesiis tum deinde ut simcorde tractabat. Osculum vero fidele, primo, ut diximus, castum sit, tum denique pacem simplicitatemque habeat in charitate non ficta. Salutant vos omnes Ecclesiae Christi: nunquid non in una Ecclesia positus Paulus hoc scribit? et quomodo verum est, quod omnium simul ecclesiarum salutes Romanae mittat Ecclesiae? sed pro eo intelligere debemus, vel quod unus spiritus erat in Paulo diligentius confiderent, et perspiciant, qui sint qui dissensiones et offendicula in ecclesiis generent, et alieni sint ab illa beatitudine, quam Deus promiserat. Beati pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur ; hoc enim, inquit, ut pacifici sitis, a Domino per Evangelium didicistis; dissensiones vero commovere vel scandala, praeter doctrinam est, quam vos didicistis, et ideo alienus
Abbreviated transcription (Latin):
quis in dño Saluta te trifenam ettrifosam q̃ multum laborantin dnõ: bonuindehis dattestimomũ:
uarum laborem non huius mundi neq communis uite. sed in dño. ẽẽ testatur. Multienĩ labor
sed ñ omnium laborẽ constat. eẽ. in dño. Salutate ꝑsidam carissimã q̃ multum labora uitindño.

Expanded text:
nomine meo. Salutate Tryphaenam et Tryphosam, quae laborant in Domino. Bonum de his dat testimonium, nomine meo. Salutate Tryphaenam et Tryphosam, quae laborant in Domino. Bonum de his dat testimonium, quarum laborem non hujus mundi neque communis vitae, sed in Domino esse testatur; multi enim laborant, sed non omnium laborem constat esse in Domino. Salutate Persidem charissimam, quae multum laboravit in Domino.
Abbreviated transcription (Latin):
bationem ꝓbatiouerospem. Videndur sane ÷ neforteipsẽfit hic quimactib apłorũ
appollono minatur alex andrinus. inscripturis eruditus: salutate cos quis ex aristoboli & m̃
neq dilectos neq ꝓbos neq aditores inxponominat: sed fortequi anihiltale habebant imperit
Idcirco eos solotitulo salutati oms honorauit. Salutate hero dionem cognatumingum: & hie simi
liter ut andronicus & iunia cognatus paulidicit᷑ : scdneq concaptiuus ut illi neq: nobilis in apłis mh
qui antepaulum fuer̃ in xponominatur. Vnde in tellegendũ ÷ &iam in his quos cognatos suos
paulus appellat cẽ multum defferentiam : secundum illa mutego arbitror rationem quams¬
perius aperire temptauimus : Salutate eos quis ex narcisi qui sunt in dnõ. Uidentur qui dem¬
elures fuis se ex domo ł famili a narcissi sed ñ omnes indño fuisse  & ideo addiditeos salucando

Expanded text:
robationem, probatio vero spem. Videndum sane est, ne forte ipse sit hic qui in Actibus apostolorum robationem, probatio vero spem. Videndum sane est, ne forte ipse sit hic qui in Actibus apostolorum Apollo nominatur, Alexandrinus, in Scripturis eruditus. Salutate eos qui sunt ex Aristobuli dneque dilectos, neque probos, neque adjutores in Christo nominat, sed forte quia nihil tale habebant in meritis, idcirco eos solo titulo salutationis honoraviliter ut Andronicus et Junia, cognatus Pauli dicitur: sed neque concaptivus uti illi, neque nobilis in apostolis, in his qui ante Paulum fuerunt in Christo, nominatur. Unde intelligendum est etiam in his quos cognatos suos Paulus appellat, esse multam differentiam secundum illam, ut ego arbitror, rationem, quam superius aperire tentavimus. Salutate eos qui sunt ex Narcissi domo qui sunt in Domino. plures fuisse ex domo, vel familia Narcissi, sed non omnes in Domino fuisse, et ideo addidit, eos salutando
Abbreviated transcription (Latin):
aeniertes dici cude bait: senstsqulnnciptuiatis ẽ rato q̃ longeareliquipopuli rationẽ duersa est
leniente a foulus sateraliquit dese  ardiraniao aciumiasuumdũacultioris sacrañti intuens umndul
Concaptiuoseos sibunbocmundo nomiat & nobiles i apła. S alutate ampliatũ dilectum meũ ndñe¬
Laudabilis & salutatione dignus efficitur. saluta te urbanum adiutoremmeumin xp̃o & stacrndi¬
ectũ meũ : & istos insalutatione c̃iungit : sed urbanum in laudib: p̃tulit: Illumenim ad iutorem inxp
stacinuero dilectum tancum modo icut ampliatum nominauit. Adiutor autem apłi inxpõ non
aliud intellegitur quam aposto lici operis par ticeps: salutate appellen ꝓbuminxpõ. Puto hunca¬
pellenꝑ multas tribulationes transis sepatienter & fortit̃ sustentatus : & ideo ꝓnuntiatũ ab apło
pbum secundum ea q̃ipse in aliis dixit. Quia tribulatioꝑ atientia moperatur pattentia uero ꝓ¬

Expanded text:
istis enim una captivitatis est ratio, quae longe a reliqui populi ratione diversa est. Ita ergo et Paulus tale aliquid de se, et Andronico ac Junia, secundum occultioris sacramenti intuens rationem, concaptivos eos sibi in hoc mundo nominat, et nobiles in apostolis. Salutate Ampliatum, dilectissimum laudabilis et salutatione dignus efficitur. Salutate Urbanum, adjutorem meum in Christo, et Stachyn dilectum meum. Et istos in salutatione conjungit, sed Urbanum in laudibus praetulit: illum enim adjutorem in Christo, Stachyn vero dilectum tantummodo sibi, sicut Ampliatum nominavit; adjutor autem Apostoli in Christo non aliud intelligitur quam apostolici operis particeps. Salutate Apellem probum in Christo. Puto hunc Apellem per multas tribulationes transisse patienter, et fortiter sustinuisse, et ideo pronuntiatum ab Apostolo probum, secundum ea quae ipse in aliis dixit : quia tribulatio patientiam operatur, patientia vero p
Abbreviated transcription (Latin):
meam Non puto inistis salutationib: inanit̃ fieri ꝑ singulos quosq: laadis & salutationis dif¬
lius carissimus alius laborans in dño. alius multum laborans in dnõ. alius electus: & hicrufi
dequo nunc nobis sermo ẽ : electus in dño salutatur. Credo qđ scire paulus. eẽ. eum denumero ñ mul¬
rum qui uocatis. sed yaucorum quielectis: cuius & mater tantũ meriti habuit. uteam paulus
suam nominauerit matrem. Cumquo eo ã ipsesicutihs cũ iohannelinũ partitur matris affectum

Expanded text:
m est, in istis salutationibus inaniter fieri per singulos quosque laudis et salutationis difalius charissimus, alius laborans in Dde quo nec nobis sermo est, electus in Domino salutatur, credo, quod sciret Paulus esse eum de numero non multorum qui vocati sunt, sed paucorum qui electi sunt; cujus et matrem tanti meriti habuit, ut eam Paulus suam nominaverit matrem, cum quo etiam ipse sicut Jesus cum Joanne unum patitur matris affectum
Abbreviated transcription (Latin):
ec uobis scribo. Quae ꝑ oboedientiam uerbo in me &opere expleuit. uerbo p̃dicationis operesi
& inp̃sentilo co compendiosuuis explicabimus: signa appellantur in quib: cumsit aliquid mirabile :
Indicatur quoq: aliquid fucurum: ꝓdigiauero inquib tantũ modo mirabile aliquidostendit sgna
ergo eꝙ digia : quasi q̃ utrum quae contineant dixit. scriptura tamen diuina incerdum tenet istas
ꝓ prietates interdum autem ab usiue cꝑdigia ꝓsignis & signa ꝓprodigus ponit . Paulus ergo ꝑpotes¬

Expanded text:
ec vobis scribo, quae per obedientiam gentium verbo in me et opere explevit, verbo praedicationis, opere si praesenti loco compendiosius explicabimus. Signa appellantur, in quibus cum sit aliquid mirabile, indicatur quoque aliquid futurum: prodigia vero, in quibus tantummodo mirabile aliquid ostenditur; signa vero et prodigia quasi quae utrumque contineant dixit. Scriptura tamen divina interdum tenet istas proprietates, interdum autem abusive et prodigia pro signis, et signa pro prodigiis ponit. Observanda s
Abbreviated transcription (Latin):
& assignauero eis fruct̃ hune: ꝓ ficiscar ꝑuos in his paniam. Suo enim qm̃ uenieni
aduos in habun dantia henedictionis xp̃i geniam : Ul id equanta cautella consignaturũ
sefructum offerentiumt Repmitit : quo putas signacalo fruetum scĩoperis con¬
signat apłs: illo puto quotnttitimagnodĩ expramiturꝰ Hoc ẽ: otin conplendo opere
nulla sit alienȩ cogitationis : ad mixtio. Hon laus ab homimb quȩ ratur. sed ut in
simplicitate cordis quitribuit tribuat & non extristitia hil a remenim datorem dilgitds̃
& ceterahis similia qui obseruat in oper edi Opus suum signa culodiuine imaginis signat mu
Cumer goinquit haec consam a uero tuncꝑuos ad his paniam ꝓficiscat: ꝓmittit iane grande mun
romanis & dicit Scioenim qm̃ ueniens aduos in habandantia benedictionis xp̃i ueniam
Ed non nisi ꝑspm̃scm & ꝓphetieg ratiam polluat᷑, sapra hominem Namq ẽ hacci ciredef¬
cos. Quo etuenientis gratiam & sus cipientũ pariter merita desiggantur. Dep̃cor igiur uos fi

Expanded text:
r vos in Hispaniam. Scio autem quoniam veniens ad vos, in abundantia benedictionis Christi veniam. Vide cum quanta cautela consignaturum se fructum offerentium repromittit. Quo putas signaculo fructum sancti operis consignat Apostolus? Illo puto, quo imago Dei exprimitur, hoc est, ut in complendo opere nulla sit alienae conversationis admistio, non laus ab hominibus quaeratur, sed ut in simplicitate cordis qui tribuit, tribuat, et non ex tristitia : Hilarem enim datorem diligit Deus . Et caetera his similia qui observat in opere Dei, opus suum signaculo divinae imaginis signat. Cum ergo, inquit, hoc consummavero, tunc per vos ad Hispaniam proficiscar. Promittit sane grande munus Romanis, et dicit: Scio enim quoniam veniens ad vos, in abundantia benedictionis Christi veniam: quod non nisi ad eos. In quo et venientis gratia, et suscipientium pariter merita designantur. Certus enim de di
Abbreviated transcription (Latin):
consolationens ps̃capient Ds ergoptientias & consolationis. det uobis inqutipsl saperemalaratrũ
secundũ i bm̃ xpm̃ in hoc paulus patriar charũ more xꝓphetarũ quorum beneditiones Cr aptere¬
runtur benedictiones tribuitromanis : ex oranseis diria dõ utipsũ sapiant in alterutrũ Gantis et
anũ consenserint deomnire quamcũq petierint adõ fictcis. & iterum de somnetipsodicit : qui a ubi fuerint
uel iii congregatun no minemeo. Hoc ẽ unum atqiidem sentientes in nomineihũ xp̃i ero in medio erum
Vis & aliud accipere exemplũ quo modo unũ sentientibi xp̃s medius fiat : uide in actib apłorũ quo modo
ost afcensionem dñi umeleuas sent inquit xi a postolicõceteris uocem & unanimit̃ orassent

Expanded text:
capiunt. Deus ergo patientiae et consolationis det vobis, inquit, ipsum sapere in alterutrum secundum Jesum Christum. In hoc Paulus patriarcharum more et prophetarum, quorum bedictiones scriptae referuntur, benedictiones tribuit Romanis, exorans eis dari a Deo ut idipsum sapiant in alterutrum. Grandis est unum consenserint, de omni re quamcunque petierint a Deo, fiet eis . Et iterum de semetipso dicens, quia Ubi fuerint duo vel tres congregati in nomine meo, hoc est, unum atque idem sentientes in nomine Jesu Christi, inquit, ero in medio eorum . Vis et aliud accipere exemplum, quomodo unum sentientibus Christus medius fiat? vide in Actibus apostolorum , quomodo post ascensionem Domini, cum elevassent, inquit, undecim apostoli cum caeteris vocem, et unanimiter orassent,
Abbreviated transcription (Latin):
immundorũ ciborũ diuersa sentientes ab inuicem discrepabant & ait. suscipite inuicẽ sicut:
& xp̃s suscepituos quinullius horruit immunditias necreputauitalicũ delicta sua Nihil erga
e immunditia amimaliũ iudicetis. sicutnec ille immundicias credentiũ reputauit: & qui iniape¬
orib: dixerat ÷ Quiautẽ mandu catñ manducantẽ noniudic& Ds̃ enim illũ as sumpsit Anedox a
quia Np̃s suscepit uos utostender& unũ atq idem eẽ. a dõ suscipiet axp̃o: addit & bocqrelonor di

Expanded text:
immundorum ciborum adversa sentientes ab invicem discrepabant, et ait, Suscipite invicem sicut et immundorum ciborum adversa sentientes ab invicem discrepabant, et ait, Suscipite invicem sicut et Christus suscepit vos, qui nullius horruit immunditias, nec reputavit alicui delicta sua. Nihil ergo de immunditiis animalium judicetis, sicut nec ille immunditias credentium reputavit. Et qui in superioribus dixerat: Qui autem manducat, non manducantem non judicet, Deus enim illum assumpsit, hic dixit, quia Christus suscepit vos; u
Abbreviated transcription (Latin):
nimiter ad dm̃ p̃cẽ penitentiae ꝓfudis se atq ex auditos adõ : N solumuemam poene sed exꝓpheue grati
meruis se. & hoc quoq eis adõ poscentib p̾stitũ nequid triste autexitiabilẽ ꝓphetareiuberentur
& ob hocomnes psalmos quicumq nominib eorum accitulati refferunt᷑ : Hihiltris teaduersun
eccatores aut as pere continere: hoc autẽ ꝓtulimus. at quantũ sit unanimitatis uirtus & unũ sentire¬
aliorumuo cabula secumiungit & dic̃ : paulus & sostenes fr̃ & alibi paulus & siluanus & timothe¬
s : puto nonin anit̃ factũ: sed ꝑ hocostendit quia duob: ł trib: inuno possitis sp̃s sc̃e unũ deeis sensũ
atq unũ licuerit sermonẽ : ut quiecles ias docere cupiebant unũ dicere om̃s atq unũ sapere. ipsi
mneq dbonũ ẽ. sapit. P ost hȩc ait ꝓpt̃ qđ suscipitem uicem : sicat et xp̃s suscepituos in honor
dĩ Qđ dic̃ scscipite inuicẽ ad illudrefferendum ẽ. qđ primoꝓposuerat ubioccassione mundoꝵ

Expanded text:
 non solum veniam poenae, sed et prophetiae gratiam meruisse, et hoc quoque eis a Deo praestitum, ne quid triste prophetare juberentur, et ob hoc omnes psalmi, quicunque nominibus eorum attitulantur, nihil triste adversus peccatores, aut asperum continent, hoc protulimus, ut quanta sit unanimitas monstrocabula secum jungit, et dicit, Paulus et Sosthenes frater , et alibi, Paulus, et Silvanus, et Timotheus , puto non inaniter factum, sed per hoc ostenditur quod duobus vel tribus in uno positis Spiritus sanctus unum de eis sensum in uno elicuerit sermone, ut qui Ecclesias docere cupiebant unum dicere omnes atque unum sapere, ipsi  sicut et Christus suscepit vos in honorem Dei. Quod dicit suscipite invicem, ad illud referendum est, quod primo proposuerat, ubi occasione mundorum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
obliuiscens ad futura meextendo ad pfectũ sequens palmã supernȩ uocationis.: Qđ autem dicit
corinhios laudat. hortatur romanos: facilius enim deuotementes ad bene faciendum ÷ Ex¬
emplis quam sermonib: inuitantur sed & in oo qđ addit placut enim eis debitoressunt eor ũ
Quid aliud sentir euult romanos insiutsi achiui & macedones debitores sant pauperibus
scõrũ quis untinhier ł : Eademratione qua unã qui fidem xp̃i etiam romanitenent aduerta

Expanded text:
obliviscens ad futura me extendo, ad perfectum sequens palmam supernae vocationis . Quod autem dicit,obliviscens ad futura me extendo, ad perfectum sequens palmam supernae vocationis . Quod autem dicit,Corinthios laudat, hortatur Romanos: facilius enim devotae mentes ad benefaciendum exemplis, quam sermonibus invitantur. Sed in eo quod addit, Placuit, et debitores sunt eorum, quid aliud sentire vult Romanos, nisi ut si Achaici et Macedones debitores sunt pauperibus sanctorum qui sunt in Hierusalem, eadem ratione etiam Romani, qui fidem Christi ten
Abbreviated transcription (Latin):
uobis scribere scioenim promptã uoluntatemuram̃ ꝓquagratulor deuobis macedonib: qui
achaia parata ẽ ab annopriore & urã emulatio ꝓuocauit multos. Quodaatem posthuius¬
modi macedoniae & achaiae. minis terium quod fitinscõs quis inhierusalẽ ꝓposuis set a posto
eti ã romã uidere. Indicatur inactib apłorũ hoc modo. cum autem expleta eent hȩ posuit
iulus in spũsuo utcumper ambulas sec macedoniam & achaiam. ꝓficisceretur hieru solim
dicens. Qui a postquam fuero ibi neces se ẽ me & romamuidere: ex hisautem omnib: uerbis col¬
ligitur: Quia non solum prima ad corinhios sed & secunda antescripta ẽ. Quamhaec ad
romanos quam habem : in manib: Simulq illud aduertitur. qđ quanto posterior paulus
in una quaq: inuenitur epła tanto et ꝑfectior. utuerus sitille cius sermo quem dix̃. quia p̃tern

Expanded text:
vobis scribere. Scio enim promptam voluntatem vestram, pro qua gratulor de vobis Macedonibus, quia vobis scribere. Scio enim promptam voluntatem vestram, pro qua gratulor de vobis Macedonibus, quia Achaia parata est ab anno priore, et vestra aemulatio provocavit multos. Quod autem post hujusmodi Macedoniae et Achaiae ministerium, quod fit in sanctos qui sunt Jerusalem, proposuisset Apostolus etiam Romam videre, indicatur in Actibus apostolorum hoc modo: Cum autem expleta essent haec, posuit Paulus in Spiritu sancto, ut cum perambulasset Macedoniam et Achaiam, proficisceretur Hierosolymam, dicens, quia postquam fuero ibi, necesse est me et Romam videre . Ex his autem omnibus verbis colligitur, quia non solum prima ad Corinthios, sed et secunda ante scripta est, quam haec ad Romanos quam habemus in manibus: simulque illud advertitur quod quanto posterior Paulus in unaquaque invenitur epistola, tanto et perfectior, ut verus sit ille sermo quem dixit, quia Praeterita
Abbreviated transcription (Latin):
inbierł. Pos sumus et desecunda ad coriñ episto ł plenius dicere in quahoc modo seribit
Notan autem facio uobis srs gratiamdĩ quȩdata ẽ. in ecclesus macedomae quia in multa ꝓba¬
iom caribulationis abundantia gaudi eorum & ꝓfunda pauꝑtas eorum abundauit: Addicu¬
gas simplicitatis corum . qm̃ secundumuir tutem testimoniũ ꝑ hibeoeis & suprauirtũtem sua
sponte moltis p̃cib: obsecrantes nos. Gratiã et cõmunionẽ quaefitinscõs &rł & sicutinhistesti¬
sedetinaliis conlaudans corinos qui erga communionem pauperum qui sunt in hierbmn prõpti
fuerint dic̃ & consilium in hocdo. hocenim uobis expedit qui non solum facere sed ecuelle coe¬
pistis ab annopriore. Nuncautem et facto ꝑficite: sed & inreliquis dehac eadem scõrum com¬
munione ꝓsequitur: & postali quanta addit. deministerio autem quod fit inscõs su ꝑ fluũ ẽ.

Expanded text:
is. Possumus haec et de secunda ad Corinthios Epistola plenius dicere, in qua hoc modo scribit: Notam autem facio vobis, fratres, gratiam Dei, quae data est in Ecclesiis Macedoniae, quia in multa probatione tribulationis abundantia gaudii eorum, et profunda paupertas eorum abundavit ad divitias simplicitatis, quoniam secundum virtutem testimonium perhibeo illis, et supra virtutem sua sponte multis precibus, obsecrantes nos gratiam, et communionem quae fit in sanctos, et reliqua. Et sicut in his testireliqua; sed et in aliis collaudans Corinthios, quia erga communionem pauperum, quasi in Jerusalem prompti fuerunt, dicit, et consilium in hoc do, hoc enim vobis expedit, qui non solum facere, sed et velle coepistis ab anno priore, nunc autem et facto perficite, sed et in reliquis de hac eadem sanctorum communione persequitur, et post aliquanta addit, De ministerio autem quod fit in sanctos, superfluum est
Abbreviated transcription (Latin):
adeos intdũ qui ex arcum cisione intdũ uero ad eos qui ex gentib credider̃ faceretuerbũ. Quod
nnullaetiã discritiorib: misceriis & ꝓfundiorib c̃tigerit : & scudio red denderationis pluraquȩ
habebantur in occultis patefecerit lucere. lic& in singulis dispensationem uerbi cauta moderati¬
eser uauerit & ex aliqua parteindicans exmultarur sum parte c̃texerit : Ideir codiõ: Auda¬
cus auto saripsiuobis e parte tã quã cõmemorans uos por gratiã q̃data÷ mihi. Audis apłmdicens
Iiscentũ ñ tituaoi taumf latus in crdatintam quã uniuersa cognouerit: Cumie sepano samoo
arben ser qsemutũ łs quã qulip semultascutel nectam̃ auder e milta sior reanda ciã sibifuis

Expanded text:
ibus crediderunt faceret verbum, quod nonnulla etiam de secretioribus mysteriis profundioribusque contigerit, et studio reddendae rationis plura quae habebantur in occultis patefecerit, licet in singulis dispensationem verbi cauta moderatione servaverit, et ex aliqua parte indicans, ex multa rursum parte contexerit, idcirco dicit: Audacius autem scripsi vobis ex parte, tanquam commemorans vos per gratiam quae data est mihi. Audis Apostolum dsub scientiae titulo ita inflatus incedat, tanquam universa cognoverit, cum ipse Paulus, a quam scripserit: tanquam quod ipse multa sciret, nec tamen auderet et multa proferre, audaciam sibi fuis
Abbreviated transcription (Latin):
e andemtatione quia supradixim: repleri omnigaudio etomnipacccredentes: etiam hic plenos. eẽ.
bonitate & omnis cientia eos adquos fitsermo c̃firmat. Similiterautem & corinthius scribens dic¬

Expanded text:
Eadem ratione qua supra diximus repleri omni gaudio et omni pace credentes, etiam hic plenos esse Eadem ratione qua supra diximus repleri omni gaudio et omni pace credentes, etiam hic plenos esse bonitate, et omni scientia eos ad quos fit sermo confirmat. Haec exhortationis
Abbreviated transcription (Latin):
dnus p̃catur urgueri. Ẽ autem benedictio huius modi. utrepleantur omnigaudio & omnipace
similiter autem & ꝓpheta inquodã locodicit. ȩterit indieb eius iustitia & multitudo pacis. usque quo
uferatur luna sed quia hȩc dexpodicuntur : In illo rectepossum: multito dinem pacis aduertere:
ꝑ eoqđ pacificauit ꝑ sanguine crucissuȩ nonsolũ quȩ interra sunt sed etiam quȩ in caelis s: in omnibus
uomodo pos sit impleri hoc qđ p̃caturapłs utrepleantur omnigaudio & omnipace. difficile
mihiuidet᷑ exponi. maximecũ etiam ipseapłs inbis in hisq̃ ꝑgratiam sp̃s consecutus ÷ expartese
dicatscre: & exparte ꝓphetare: Sed egoputo in eo habereposse credentes pbenitudinẽ pacis: Cum
ab omni inquunamento eceffecti fuerint uasa scã utita demum quis repletus uideatur ommipage
simplenitu dne er edideri trinitatis. Opter hocdeniq subiungitapłs &dic̃ Repieonoromn¬

Expanded text:
munus precatur augeri. Est autem benedictio hujusmodi, ut repleantur omni gaudio et oSimiliter autem et Propheta in quodam loco dicit: Et erit in diebus ejus justitia et multitudo pacis, usquequo auferatur luna . Sed quia haec de Christo dicuntur, in illo recte possumus multitudinem pacis advertere, pro eo quod pacificavit per sanguinem crucis suae non solum quae in terra sunt, sed etiam quae in coelis sunt . In omnibus autem quomodo possit impleri hoc quod precatur Apostolus, ut repleantur omni gaudio et omni pace, difficile mihi videtur exponi, maxime cum etiam ipse Apostolus in his quae per gratiam Spiritus consecutus est, ex parte se dicat scire, et ex parte prophetare ; sed ego puto in eo habere posse credentes plenitudinem pacis, cum ab omni inquinamento, et effecti fuerint vasa sancta, ut ita demum quis repleri videatur omni pace, si in plenitudine crediderit Trinitatis. Propter hoc denique subjungit Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
sunfirmus fuisset ficripotuis set infirmus : sed non ex hoc accipias cum quasi dn memorem mandati
uius loci quo dict᷑ Ludettȩ pximus tuus & noniuium osetraneus & noncua labio Cumil
eigo plauide ꝓpria sod gr erum conse quentia firmumsemet ipsũꝑmuntut: sienim psebiumli¬
tatis spece incer firmos uitas se tonumerariet Quis exlis quialiorum in firmitatos portaredeberent
aude forsabrtis aulo ffica aitquasi firmus i piẽsragilitas infir morumferrenteretue. se d iele

Expanded text:
s firmum semetipsum pronuntiare. Sed non ex hoc accipias cum quasi immemorem mandati illius loci, quo dicitur: Laudet te proximus tuus, et non tuum os; extraneus, et non tua labia ; non ergo pro laude propria, sed pro rerum consequentia firmum semetipsum pronuntiat: si enim ipse humilitatis specie inter firmos vitasset enumerari, quis ex his qui aliorum infirmitates portare deberent, auderet subire istud officium, ut quasi firmus ipse fragilitates infirmorum ferre niteretur? Sed ideo
Abbreviated transcription (Latin):
semalõ ẽ homini quiꝑ offensionẽ manducat: Quodergosui natura bonũ. ẽ exoffensiono
ficiturmalũ : Id ẽ in eo quo offenditur frac̃ tfutente his cibis inquib: illes candalũ patit
Alia utro causa ẽ qua commune ł immundum efficit. Quod natura sui in mundũ ñ .ẽ.
siexis timet quis eca pud se ita habeat qđ cõmunesit. Illiergo ipsi tantũ modo qui hoea
existimat

Expanded text:
Sed malum est homini qui per offensionem manducat. Quod ergo sui natura bonum est, ex offensionem efficitur malum, id est, in eo quod offenditur frater, te utente his cibis, in quibus ille scandalum patitur. Alia vero causa est qua commune vel immundum efficitur quod natura sui immundum non est, si existimet quis et apud se ita habeat quod commune sit; illi ergo ipsi tantummodo qui hoc ita existimat
Abbreviated transcription (Latin):
casdunaere isedoces atomporis uel sũbripiente neglegentia uel superante libidne id qdob se¬

Expanded text:
caste vivere, sed processu temporis, vel subripiente negligentia, vel superante libidine, id quod obsecaste vivere, sed processu temporis, vel subripiente negligentia, vel superante libidine, id quod obse
Abbreviated transcription (Latin):
Addidit autem habecoram dõ ucdocer& satis agendum nobis. Nonucapud homines fides nr̃a diffame
sedut a puddñ ꝓbetur: Multum ẽ autem haberecoramdõ ꝓ babilem fidem Apud dm̃ enĩ eti amapłoꝵ
qui coraidõ habet ꝓbabilemfidem. Beatus qui noniudicat seme ipsum in eo qđ pluc &rł usqidicit qđ non¬
oxfidepecatum ẽ. Beatus quis dictur non solumsi faciatea q̃ conpetit sed etsinon faciatei que noñcompetit. Ctille
beatus dict᷑ qui non habut in consilio impiorum a ille quinihil ominus beatus quia mbulat in legedñi: Ile
ergo quiñ ambulat in uia impiorũ. hiquia ambulat in lege dñbeatus ẽ. Ita & in p̃senti loco a postolus
Beatus in quit quiñ iudicat semet ipsum neo qđ ꝓbat. sed cuiu soperis sit iscabcatitudo uideamus IMultis
quis bant aliquid boni facert. Verbigrata qui audientes deprsmis ca fotatis ꝓbant etstatiunt

Expanded text:
Addidit autem: Habe coram Deo, ut doceret satagendum nobis, non ut apud homines fides nostra diffametur, Addidit autem: Habe coram Deo, ut doceret satagendum nobis, non ut apud homines fides nostra diffametur, sed ut apud Deum probetur; multum est coram Deo habere probabilem fidem: apud Deum enim etiam apostqui coram Deo habet probabilem fidem. Beatus qui non judicat semetipsum in eo quod probat. Hoobat. Beatus quis dicitur, non solum si faciat ea quae competit, sed et si non faciat ea quae non competit; ut ille beatus dicitur qui non abiit in consilio impiorum : sic ille nihilomrum, sicut ille qui meditatur quotidie in lege Domini beatus est. Ita et in praesenti loco Apostolus: Beatus, inquit, qui non judicat semetipsum in eo quod probat. Sed cujus operis sit ista beatitudo videamus. Multi sunt qui probant aliquid boni facere, verbi gratia, qui audientes de praemiis castitatis probant et statuunt
Abbreviated transcription (Latin):
admanducandũ qui in hocoffendit᷑ sed pillo qui non putat manducandũ abstiner ep̃cipit etiã his quii
igitur fierio portet ab hoc nedeseruatur opusdĩ Etideo & manducandũ ẽ. sun hoc frat̃ aedificat᷑ &ñ ẽ.
manducandũ : si perhoc noncrescit opusdĩ & bibendum .ẽ siꝑhoc ꝓficit frater adfidon: & non ẽ biber
sĩphoc frat̃ damnum fidea Auctude trimentũ caritatis incurrat. Post haecdic̃ tufidẽ quan habes
aput temet ipsum habecorãdõ. fidem hicillam dicit. q uacredit quismanducar eomnia sicut sũpradi
Alius creditmanducar eomnia. illes ine dubio quicredit qđ nihil increaturis dĩ cõmane. Nihilinmo¬
dumsit. sed sufficit inquiđ tibihaberecoramdõ huius modifidem. Non ta menidcirco cogendus .ẽ. &
alius a comnia manducet Quinondum habet talem fidem ut credat omnia eẽ manducandt̃. Qđ at
dixit habepꝰenes temetipsum: iac tantiam resecat. nemagis iostentationesit qđ credimus quaminuituet

Expanded text:
ad manducandum qui in hoc offenditur: sed pro illo qui non putat manducandum, abstinere praecipit etiam his qui igitur fieri oportet ne destruatur opus Dei, et ideo manducandum est, si in hoc frater aedificatur, et non est manducandum, si per hoc non crescit opus Dei; et bibendum est, si per hoc proficit frater ad fidem, et non est bibendum, si per hoc frater damnum fidei, aut tu detrimentum charitatis incurras. Tu fidem quam habes penes temetipsum, habe coram Deo. Fidem hic illam dicit, qua credit quis manducare omnia, sicut supra dixit: Alius credit manducare omnia, ille sine dubio qui credit quod nihil in creaturis Dei commune, nihil immundum sit; sed sufficit tibi, inquit, habere coram Deo hujusmodi fidem: non tamen idcirco cogendus est et alius, ut omnia manducet, qui nondum habet tatem fidem, ut credat omnia esse manducanda. Quod autem dixit, Habes penes temetipsum, jactantiam resecat, ne magis in ostentatione sit quod credimus, quam in virtute.
Abbreviated transcription (Latin):
Commune efficitur uelimmandum. Quib euidenterapłs edocet noninreb uelin substantus sed
inaccib: & cogita tionib: minus rectis immunditiam pollutionemq: confistere. Quãuis moy silex q̃dr̃
munda & q̃dã immunda signauerit. In quib: distinctiones quas damponere uoluit upopulus quisub
legecensebat᷑ discerniꝑhuius modi obseruantias acȩteris gentib: uideret᷑ : & quã diu quidem populus
ille sc̃s & segregatus accteris nationib: habeatur. &iamdis cretio demundis & immundis necessa
uidebatur que segrogar& et secerneret specia lem populumdĩ anationib: quas ignorantuadĩ
& idolorũ cultus faciebat immundas. ubiuero anua fidei gentib: aperitur et inuitantur
omnes addñ ostenduntur petro omnia qua drepeda etrepenta & uolatila expossita in
lintes qđ cue li tus fucrat dedactum. & diaiturei. surgens peteo ceide & manduca Cuq

Expanded text:
commune efficitur vel immundum. Ex quibus evidenter Apostolus edocet non in rebus, vel in substantiis, sed in actibus et in cogitationibus minus rectis immunditiam pollutionemque consistere, quamvis Moysi lex quaedam munda, et quaedam immunda signaverit; in quibus distinctiones quasdam ponere voluit, ut populus, qui sub lege censebatur, discerni per hujusmodi observantias a caeteris gentibus videretur: et quandiu quidem populus ille sanctus, et segregatus a caeteris nationibus habebatur, etiam discretio de mundis et immundis necessaria videbatur, quae segregaret et secerneret specialem populum Dei a nationibus, quas ignorantia Dei, et idolorum cultus faciebat immundas; ubi vero janua fidei gentibus aperitur, et invitantur omnes ad Deum, ostenduntur Petro omnia quadrupedia, et repentia, et volatilia exposita in linteo, quod coelitus fuerat deductum, et dicitur ei: Surge, Petre, occide, et manduca ; cumque
Abbreviated transcription (Latin):
ium ñ contristes eti ãlicitis abstineas : Tibi enim abstinere licitis crimen nullũ ÷ illiuero in quibus

Expanded text:
tuum non contristes, etiam a licitis abstineas? Tibi enim abstinere a licitis crimen nullum est, illi vero, in quibus tuum non contristes, etiam a licitis abstineas? Tibi enim abstinere a licitis crimen nullum est, illi vero, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
entis cibum quinatura sui communis uel pollutus non ẽ faciat pollutum Ax ereenim pollutus . ẽ.
qui idolis immolatur : simplicitas mentis & nulla cogitatione scrupulositas in iecta Omnisus picione
intaminationis absoluat: & rursum. & iam simundus sitcib: suspicionem tameni liquis fatia
quasi qđ idolis immolatus ut ꝑ ollui dicitur ꝓ conscientia coul ienimꝓꝑtercibum frat̃tuus contris¬
a postolico dogmate ꝑdnm̃ihm̃ nihil commune autinmandũ natura sui putandũ : & dediss& erga
sus ciborũ fi delib: quib:q absolutis simam libertatẽ : Rursus ad aedificationem fratniamoris
licentiã resecat libertatis & diẽ etiam si cõmunenihil ẽ. etusus omnium ciboꝵ licenterã mittitur:

Expanded text:
mentis cibum, qui natura sui communis vel pollutus non est, faciat pollutum, cum e contrario cibum vere pollutum vere enim pollutus est, mentis cibum, qui natura sui communis vel pollutus non est, faciat pollutum, cum e contrario cibum vere pollutum vere enim pollutus est, qui idolis immolatur, simplicitas mentis, et nulla cogitationis scrupulositas injecta, omni suspicione contaminationis absolvat. Et rursum, etiam si mundus sit cibus, suspicionem tamen aliquis patiatur, quasi quod idolis immolatus sit, pollui dicitur per conscientiae scrupulum. Si enim proptapostolico dogmate, per Dominum Jesum nihil commune vel immundum natura sui putandum, et dedisset erga usus ciborum fidelibus quibusque absolutissimam libertatem; rursus ad aedificandam auctoritatem fratrum amoris, licentiam revocat libertatis, et dicit: Etiamsi commune nihil est, et omnis usus ciborum licenter admittitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sciens ermonis huias hunceẽ. rationem paulus dic̃: sc̃io & confido indnõihã quianihilẽ cõmune pse
iosum Nindenim incrcaturisdĩ natura su inmundũ ẽ : omnia namq abonodõ ereatabona cẽ constat¬
simunda  sc̃d eunquic qui existimat aliquid cẽ commane ipsi commune ẽ. Hocẽ quuntention
cordis inmundum aliquid cogitat. & obseruantiã diuersitatis ammittit. Si cutetincons equen¬
tib: Quiautẽ discernit simanducauerit dampnatus ẽ Quia non ex fide: omnaenim qđ ñ ẽ exfide
pecatũ ã. Ncctameniti hisdistinc donem logis exdust ut abso lutedicer & nihil eẽ commune ãũtinmun¬
dũ eorum qde lex definiuitinmunda p̃ mi si cenim caus amncurꝑsemet ipsum nihil comimanedicatur
sediuit inquitquie x istimat & quiputataliquid commune eẽ ipsi commune ẽ: & nemireris qđ cogitatio:

Expanded text:
sciens sermonis hujus hanc esse rationem Paulus, dicit: Scio et confido in Domino Jesu, quia nihil est commune per sciens sermonis hujus hanc esse rationem Paulus, dicit: Scio et confido in Domino Jesu, quia nihil est commune per ipsum. Nihil enim in creaturis Dei natura suimunda. Sed ei, inquit, qui existimat aliquid esse commune, ipsi commune est: hoc est, qui intentione cordis immundum aliquid cogitat, et observantiam diversitatis non amittit, sicut et in consequentibus; Qui autem discernit, si manducaverit, damnatus est. Quia non est ex fide: omne enim quod non est ex fide peccatum est. Nec tamen in his distinctionem legis exclusit, ut absolute diceret nihil esse commune, aut immundum eorum quae lex definivit immunda. Praemisit enim causam, cur per semetipsum nihil commune dicatur:Sed illi, inquit, qui existimat et qui putat aliquid commune, ipsi commune est. Et ne mireris, quia cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
communem appellabant. sermonisusum si ne significationis intellegentia tenuer̃. Deq enuncibi
quos ds̃ ercauit aittignoranter aut simplicit̃ sũpti communem facere hominẽ poterant & immuandũ:
denens illa hominis q̃dõ soli sc̃gregata ẽ: meritomunda appellat᷑ : quȩ uero aliena adõ ÷ qm̃ñ ab un
spũ inmundo sed aplurimis possidetur : Idcircotalis homo cõmunis appellatur Qua si qui multorũ¬
emm sum: ÷ & secundũ illud qđ a saluatoredicit᷑. Quia cum exierit inmundus sp̃s ab homine circuitdoca
rida querens ecquiẽ. & non in ueniens reꝗdit : & inueniens domumi uacante & seopis mundatam
assumit secum vII alios sp̃s ne quiores sẽ & in trantes habitantineo & sinedubios tealis hono cõmunis
diciur corum uidelic& seruis effectus omnum spirituũ malgnorũ qui habitantineo MMeruoergo

Expanded text:
communem appellabant, sermonis usum sine significationis intelligentia tenuerunt. Neque enim cibi communem appellabant, sermonis usum sine significationis intelligentia tenuerunt. Neque enim cibi quos Deus creavit, aut ignoranter aut simpliciter sumpti communem hominem facere poterant et immundum: sed mens illa hominis, quae Deo soli segregata est, merito munda appellatur. Quae vero aliena a Deo est, quoniam non ab uno spiritu immundo, sed a plurimis possidetur, idcirco talis homo communis appellatur, quasi qui multoruenim sumus ; et secundum illud quod a Salvatore dicitur, quia cum exierit immundus spiritus ab homine, circuit loca arida, quaerens requiem, et non inveniens, redit: et inveniens domum vacantem, et scopis mundatam, assumit secum septem alios spiritus nequiores se, et intrantes habitant in ea ; et sine dubio iste talis homo communis dicitur, eorum videlicet servus effectus, omnium spirituum malignorum, qui habitant in eo. Merito ergo
Abbreviated transcription (Latin):
qđ scm̃ łmundũ ñ .e. commun e nominet᷑. Quaecamen appellatio innouo testamento frequentius inuentt:
iueront̃ recordor sicubi nominata ẽ. ut in euangeliis saluator dicit. Quia decordepcedunt
cogita tiones malȩ. homicidia. fornicationes. adulteria furta falsa testimonia : & istas q̃ cõmenicanT
iminẽ . ñ lotis autẽ manib: manducare ñ communica dominem Quãuis inimullis exem plaribus
latini ꝓ cõmuncant co inquinant posuerint : & licet ea demuirtus sit : ꝓprietas tamen sermonis com¬
ergo indec sum sermonis huius assũtũ : Vt quia uerbi gratia uasa tẽ pliminis terio segregata. uasa
nedubio dñi appellabantur Adhorum autẽ distinctionẽ reliqua uasa communa dicebantur
Ita & ad ciborũ distinctionem eoꝵ quos quasi mundos & secandum legem edendor scriptura segregauit
cliqui communes appellaris. Sed iudeiuim uerbi ignorantes unde cõmunis diceretur homo ali

Expanded text:
 vel mundum non est, commune nominetur: quae tamen appellatio in novo Testamento frequentius invenitur, in veteri vero non recordor sicubi nominata est, ut in Evangelio Salvator dicit, quia De corde procedunt cogitationes malae, homicidia, fornicationes, adulteria, furta, falsa testimonia, et ista sunt quae communicant hominem. Non lotis autem manibus manducare non communicat hominem . Quamvis in nonnullis exemplaribus Latini pro communicat, coinquinat posuerint, et licet eadem virtus sit, proprietas tamen sermonis commergo inde usum sermonis hujus assumptum, ut quia, verbi gratia, vasa templi ministerio segregata, vasa sine dubio Domini appellabantur, ad horum autem distinctionem reliqua vasa communia dicebantur, ita et ad ciborum distinctionem, eorum quos quasi mundos et secundum legem edendos Scriptura segregavit, reliqui omnes communes appellati sunt. Sed Judaei vim verbi ignorantes, unde communis diceretur homo, quem
Abbreviated transcription (Latin):
mibi qm̃ non potestunus atq idem bona si mul eecpere & mala. Neq enim simul &x ipars dusdetu
quus atit insegrb̃ caclorum & in gebennammitti potest. In illis tantũ modo rationem bonin haberi
quib: ualdep̃ponde rantmala : & in illis ratonẽmaliñaccipit in quib p̃ponderant bona & inqu
malorũuestigia pcenitentia conuersionis aboleuit. Vt aute adꝓpositi capituli finẽ c̃dusionenq:
ociudicate idẽ hoc scatuite Neꝑ obseruantiã uborũ offensiones fratrib: uelscandala generetis:
deoffensione łscandalo iam supra diximus qđ scandalũ sitcũinuia qua inceditar aliquidinuenitur ob¬
ctum E In quodoffendat scandentium uel incedentium pedes. hoc ẽ. ergo qđ patiunt᷑ hi qui uiam

Expanded text:
mihi, quoniam non potest unus atque idem bona simul recipere, et mala: neque enim simul et in paradisum mihi, quoniam non potest unus atque idem bona simul recipere, et mala: neque enim simul et in paradisum quis, aut in regna coelorum, et in gehennam mitti potest, in illis tantummodo rationem boni non habere, in quibus valde praeponderant mala; et in illis rationem mali non accipi, in quibus praeponderant bona, et in quibus malorum vestigia poenitentia conversionis abolevit. Ut autem ad propositi capituli finem conclusionemque  scandalum. Hoc judicate, id est, hoc statuite ne per observantiam ciborum offensiones fratribus, vel scandala generetis. De offensione vel scandalo jam supra diximus quod scandalum sit cum in via, qua inceditur, aliquod invenitur objectum, in quod offendant scandentium vel incedentium pedes; hoc est ergo quod patiuntur hi, qui viam
Abbreviated transcription (Latin):
nemur entem: & quȩ genua ini piriib eẽ credentur. autquȩ linguȩ inignis specie rẽquiretur.
qunon ali quid habucrit & mali uelitrum aliquem in malis qui nonbabuerit aliqnis bons enie
Pere scr pturam que dicit sp̃s enmmincorruptibilis inomnib ẽ. ꝑ pterea docerit utus quisq & som¬
sunsbena apmalis ł cipiatmala Anbonos illos dicit quib: nhilmali adiscribendumse : Rillos ialos
uib bomi nibil omnino debeat᷑: scd si hoc nouis simum putem : uudebimur contra cuidentem uenre
racionem Mulluseninut dixi itabonus inuenietur cui non aliquid insitũ sicmali : utex in ultorus coram
ꝑ faclecolligi cudet᷑ exemplis & rursus nemo ẽ persimorum etian supse iuda atorusco un
supraonneñ inpietatem impius fuit: atr̃ aliquid etiã ipsebonihabiis seuidcatur Namutillaomi
que cu  aołi eos sius quasiunus exisis gerebat quamiuis etibi iam bonis eius inis ceenturamuu

Expanded text:
ignem urentem . Et quae genua in spiritibus esse credentur, aut quae lingua in ignis specie requiretur? ignem urentem . Et quae genua in spiritibus esse credentur, aut quae lingua in ignis specie requiretur? on aliquid habuerit et mali: vel iterum aliquem in malis, qui non habuerit aliquid et boni, propter Scripturam quae dicit: Spiritus enim incorruptibilis in hominibus e malis recipiat mala, an bonos illos dicat, quibus nihil mali ascribendum sit, et illos malos quibus boni nihil omnino debeatur. Sed si hoc novissimum putemus, videbimur contra evidentem venire rationem. Nullus enim, ut dixi, ita bonus invenietur, cui non aliquid insitum sit mali, ut ex multorum sanctorum perfacile colligi videtur exemplis; et rursus, nemo est pessimorum, etiam si ipse Judas ponatur, qui supra omnem impietatem impius fuit, ut non aliquid etiam ipse boni habuisse videatur. Nam ut illa omittam, quae cum apostolis positus quasi unus ex ipsis gerebat, quamvis et ibi jam bonis ejus miscerentur et mala,
Abbreviated transcription (Latin):
utmn ssterium susa pte in carne dispensationis exerceat & honos qui demmanifercȩt: culpabiles autem
xemendatos omnes obculerit dõ & ad integrum mrs terium mundire concilia tionis expleuerit: Tanc
ait ante tribunaldĩ aditarcomnes utimpleatur hoc qđ sequit᷑. Viuo ego dicitdñs. qui a mibi flectetur
omnegenu & conficebitur omnis linguadõ. flectet autẽ genũ omnis creaturadõ innomineibã ꝑ qũem
reconciliata ẽ ei : seaindum ꝗdidem apostolus dic̃. Quia in nomineihũ omnegenu flectet᷑ nexelestium
nuflectere Carnalib membris fa cerchaec credantur. uerbi causa ue putetur uelsol uelluna ł
stelle ueletiam angeli & que tumq f̃ quȩ cȩlestia nominantur. Corporalib inflexa genib adorare:
titi um lingua carnali: & talĩ membro qualinos homines loquimur: ut putentur confiteridm̃ dec

Expanded text:
ut ministerium susceptae in carne dispensationis exerceat, et bonos quidem manifestet, culpabiles autem ut ministerium susceptae in carne dispensationis exerceat, et bonos quidem manifestet, culpabiles autem rsos et emendatos omnes obtulerit Deo, et ad integrum mysterium mundi reconciliationis expleverit, tunc, ait, ante tribunal Dei astare dicitur, ut impleatur hoc quod sequitur, Vivo ego, dicit Dominus, quia mihi flectetur omne genu, et confitebitur omnis lingua Deo. Flectet autem genu omnis creatura Deo in nomine Jesu, per quem reconciliata est ei, secundum quod idem Apostolus dicit, quia In nomine Jesu omne genu flectetur, coelestium, genu flectere, carnalibus membris facere hoc credantur: verbi causa, ut putetur, vel sol, vel luna, vel stellae, vel etiam angeli, et quacunque sunt quae coelestia nominantur, corporalibus inflexa genibus adorare, aut etiam lingua carnali et tali membro, quali nos homines loquimur, putentur confiteri Deum, d
Abbreviated transcription (Latin):
busodpatt Vded rinthios uero tribunal xp̃i poi sunit : Ego quidem nulla puto ec̃ differentiant
q uominus unum atqu idem tribunal xp̃i & tribunaldĩ nominetur secindum qđ psesaluator in euan¬
lio dic̃ : omnia quȩ habet pater measunt : &iterum : pat̃ omnia meatuas & tuamea: siquita men
putut in sermonib paulic Quianulla ineius litterũ otiosa uelsyllaba ẽ : causas uarietatis huius ẽẽ equirendas.
terit fortassis taleali quid dicere. Xp̃ĩ uocabulum quã tum ad pprietatem appellationis ipsius per¬
tinet uerbuincarnepositi & mundumdõ reconciliantis indicium ẽ. Sicutetidem paulus dic̃. Quia ds̃erat
xꝓ õmundũ reconcilians sibi: sed re conciliationis huius spatia conuersionis nr̃ȩ dilatio et emenda¬
onis noglegentia distendit: & longiora consatuit : & do nec euacuet omnes principatus & potes tates
ponat inimicos sab pedib:suis ac nouissimum inimicã destruat mortem : Ita cum̃ regͥnar copor

Expanded text:
d Corinthios vero « tribunal Christi » posuit, ego quidem nullam puto esse differentiam, quo minus unum atque idem « tribunal Christi » et tribunal Dei nominetur, secundum quod ipse Salvator in Evangelio dicit: Omnia quae habet Pater mea sunt . Et iterum: Pater, mea tua sunt, et tua mea . Si quis tamen putat in sermonibus Pauli, quia nulla in ejus litteris otiosa vel syllaba est, causas varietatis hujus esse requirendas, poterit fortasse tale aliquid dicere: Christi vocabulum, quantum ad proprietatem appellationis ipsius pertinet, Vert in Christo mundum reconcilians sibi ; sed reconciliationis hujus spatia conversionis nostrae dilatio, et emendationis negligentia distendit, et longiora constituit, et donec evacuet omnes principatus et potestates, et ponat inimicos sub pedibus suis, ac novissimum inimicum destruat mortem, ita eum regnare oportet,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpcercibum soluere opus dĩ. soluiteniopus dĩ etaedificiũ destruit caritatis. qui ꝓpt̾ciborũ in tem
manducat. bonum ẽ non manducarecarnem & nombiber euinũ neq inquofrat̾tuus offenditur

Expanded text:
propter escam aestruere opus Dei. Solvit enim opus Dei, et aedificium destruit charitatis, qui propter ciborum propter escam aestruere opus Dei. Solvit enim opus Dei, et aedificium destruit charitatis, qui propter ciborum manducat. Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum, neque in quo frater tuus offenditur
Abbreviated transcription (Latin):
soluere opus dĩ & q̃ edificationis in inuicem & sicutibioscendim: qualit̃ sectanda sit hospicalitas
ta & hic qualiter pax sectantusit intellegam : qui a dauid similiter dic̃. Inquire pacerssec
satare eã : lic& inlatinis codicib habeatur sequeretã sectaretamenetiã ibiscriptum ẽ In quob
mibi uidetur ostendi. Qm̃ quidem amultis inquiete & insolentera gentib: tur batapaxeceffus¬
gata uelut subter fugit ab hominib: Econtra rio ab his qui xpm̃ didicer̃ et ipsi seruiunt etiam̃
fugitans consectanda ÷ & modis omnibr euocanda Sectatur autẽ pacem quiea quib: pax cons¬
uitȩ famȩq custodit. Haec enim nonsolum pacem uerum aedificationem ad inuicem seruant
E dificatur enimhis qui uiderittẽ ñq̃ tibi solisedq̃ alii sexpediunt requirentem. & siccres cit a ec¬
ficiumdĩ actemplũ dĩ ex lapidib uiuis. et ꝑ constructionem caritatis ad surgit. & ideo addit. Noli

Expanded text:
ur, et quae aedificationis in invicem; et sicut ibi ostendimus qualiter sectanda sit hospitalitas, ita et hic qualiter pax sectanda sit intelligamus, quia David similiter dicit: Inquire pacem et sectare eam . Licet in Latinis codicibus habeatur sequere eam, sectare tamen etiam ibi scriptum est, in quo hoc mihi videtur ostendi. Quoniam quidem a multis inquiete et insolenter agentibus turbata pax et effugata velut subterfugit ab hominibus: e contrario ab his qui Christum didicerunt et ipsi serviunt, etiam fugitans consectanda est, et modis omnibus revocanda. Sectatur autem pacem, qui ea quibus pax consvitae famaeque custodit: haec enim non solum pacem, verum et aedificationem ad invicem servant. Aedificatur enim is qui viderit te non quae tibi soli, sed quae aliis expediunt requirentem, et sic crescit aedificium fidei ac templum Dei ex lapidibus vivis per constructionem charitatis assurgit; et ideo addit: Noli
Abbreviated transcription (Latin):
pim bonum ẽ legem spirita liter intellegere & impia atq mnepta heren cocuta
uesfals philo sõphne scudentium tloginata tãquã inmundos cibos pollatosq uitarre
enim e qđ spiritalilege s angairłamensiqui exudeis nemlencaisob ercexhis quien¬
gratte appellantur uelit eẜo credere: pucet tam̃ ñ pariũ ineẽ.momenti in obseru antia om¬
tinentiao uel corutiborum quilege ꝓhibentur. uel quos guasi casetiti niuem Vter ecun adeo¬

Expanded text:
r intelligere, et impia atque inepta haereticorum, vel falsae philosophiae studentium dogmata tanquam immundos cibos pollutosque vitare: hoc enim est quod spiritali lege sancitur. Tamen si quis ex Judaeis, verbi causa, aut ex his, qui Encratitae appellantur, velit Christo credere, putet tamen non parum inesse momenti in observantia continentiae, vel eorum ciborum qui lege prohibentur, vel quos quasi castitati adversante