comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
upradc̃is prĩb. Bernardꝰ de soiliato uir eximiẽ scĩtatis successit. qui multos
predecessoꝵ scã simplicitate ⁊ simplici scitate pͥcessit qui cũ gn̾is nobłitate
polleret: moꝵ tũ precelens nobłic̃as. sic eam pallio huilitatis obtexit. ut sed̾m ap łm̃
non alta sapet. sec hũlib consentiret. Cuius ueu̾anda canicies. uulc serenitas.
ueretondꝰ aspectꝰ odinatꝰ incessus. sermonis modestia. casta conu̾satio. aense flu¬
galitas. argum̃ta uirtutis int̾uis redundantis. efficacusima ministbant. Et quia suc¬
na sub modio abscondi non debuit: sed suꝑ candelabrũ poni: ut ingredientib domũ
lumen refund̾et. Primo a supͣdc̃o uenabili patͣ hugone de Noeris autisli. d̾.
antistite p̾bñdale bñficiũ in autissio doreñ. eccsiã conse qͥtꝰ est: obi sac̃dos estec¬
tus. ad eo se diuinis officis mãcipauit: qd̾ sicut ip̃i ꝓpͥs ocułis iudimꝰ. die no tu¬

Expanded text:
ccessit; qui et multos praedecesso rum sancta simplicitate et simplici sanctitate praecessit. Qui cum generis nobilitate polleret, morum tamen praecellens nobilitas sic eam pallio humilitatis obtexit, ut secundum Apostolum non alta saperet, sed humilibus consentiret . Cujus veneranda canities, vultus serenitas, verecundus aspectus, ordinatus incessus, sermonis modestia, casta conversatio, mensae frugalitas, argumenta virtutis interius redundantis efficacissima ministrabant. Et quia lucerna sub modio abscondi non debuit, sed super candelabrum poni, ut ingredientibus domum lumen refunderet , primo a supradicto venerabili Patre Hugone de Noeriis Antissiodorense antistite praebendale beneficium in Antissiodorense ecclesia consecutus est, ubi sacerdos effectus adeo se divinis officiis mancipavit, quod sicut ipsi propriis oculis vidimus, diu noctu
Abbreviated transcription (Latin):
pitans dño confitebat᷑. Quid plura: tandẽ
egritudo ꝑartus diffusa. ad uitalia rediit.
Conuenit illic copiosaciuitatis multitudo
Occurrunt om̃s benedictionis mnun̾a im¬
plorantes. Aderat clerus eiulans: & ꝓ exitu
anime psalmos decantans. M oxq p̾para¬
tis cinerib & suꝑiecto cilicio. ut uirum de¬
cet. xp̃icolã. se desuꝑ extendi iussit. Sicq cũ
aliis grates dño ꝑsoluens. & sc̃e crucissig¬
no. se cunctosq qui aderant muniens:fe¬
lici transitu migrauit ad dñm. Sepultusq
ẽ honorifice ante altare semꝑ uirginis ma¬
rie infra urbismenia: cui uuens ꝑpetuo se
deuouerat seruiturum:. xlii
.Xlii

Expanded text:
pitans Domino confitebatur. Quid plura? Tandem pitans Domino confitebatur. Quid plura? Tandem aegritudo per artus diffusa ad vitalia rediit. Convenit illic copiosa civitatis multitudo. Occurrunt omnes benedictionis munera implorantes, aderat clerus ejulans, et pro exitu animae psalmos decantans, moxque praeparatis cineribus, et superjecto cilicio ut virum decet Christicolam se desuper extendi jussit, sicque cum aliis grates Domino persolvens et sanctae crucis signo se cunctosque, qui aderant, muniens, felici transitu migravit ad Dominum, sepultusque est honorifice ante altare semper virginis Mariae intra urbis moenia, cui vivens perpetuo se devoverat serviturum. CAP. XLII
Abbreviated transcription (Latin):
toris benedictione indigens: eumq duitino
langore fatigari suspirans lam̃tabant᷑. Pre¬
sul autẽ ut uicinũ sensit ad ꝓpinqͣre exitũ:
sciens ñ posse qd̃ delib̾auerat ꝑficere. sũmã
cdenarioꝵ quam adhoc collegerat disꝑtiuit.
triginta scilicet libras ad faciendam ante
altare sc̃i stepħi tabulã. uiginti quoq ador¬
nanda sc̃e mariȩ. beatiq ioħis altaria. Re¬
miniscens eccł̃iam sc̃i eusebii penitꝰ ẽẽ destruc¬
tam: dedit eiin loconnaco uilla. mansa duo
& cdimidiũ. Incerinco: similit̾. In aqͣniolo t̾ci¬
am partẽ mansi. medietatẽ altari conferens:
alterã canonicis eiusdẽ loci largiens. Idq
longe ante mortẽ: coe piscopoꝵ suoꝵ manib¬
ꝑpetuo duraturũ firmauit. Reliqua om̃ia
canonicis. siusq erogauit fidelib. nudus
inquiens more sc̃i iob E gressus sum ex ut̾o
matris meȩ. nudus & reuertar illuc. O mib
enĩ m̃bris emortus: sola in ore lingua pal¬

Expanded text:
toris benedictione indigens, eumque diutino toris benedictione indigens, eumque diutino languore fatigari suspirans, lamentabatur. Praesul autem ut vicinum sensit appropinquare exitum, sciens non posse quod deliberaverat proficere, summam denariorum, quam ad hoc collegerat, dispertivit, triginta scilicet libras ad faciendam ante altare sancti Stephani tabulam; viginti quoque ad ornanda beatae Mariae beatique Joannis altaria: reminiscens ecclesiam sancti Eusebii penitus esse destructam, dedit ei in Loconuaco villa mansa duo et dimidium, in Ceriaco similiter, in aqua Niolo tertiam partem mansi, medietatem altari conferens, alteram canonicis ejusdem loci largiens, idque longe ante mortem coepiscoporum suorum manibrpetuo duraturum firmavit, reliqua omnia canonicis suisque erogavit fidelibus. Nudus, inquiens, more sancti Job, egressus sum ex utero matris meae, nudus et revertar illuc; omnibus enim membris emortuis sola in ore lingua pal
Abbreviated transcription (Latin):
ret: s ut bo nus pastor gregẽ sibi creditũ. ie¬
iunando. ꝑ noctans orando.iugit̾ defende¬
bat. Dum talia agunt᷑: om̃i potentissima
dispositrix & mod̾atrix eqͥssima dĩ uirtus.
dĩq sapientia. famuli sui meritũ ꝓbare ñ
distulit. Nam ꝓlixus langor cõpagem cor¬
poris gͣuiter dissoluere cepit. ita ut nullum
m̃brum suo ualeret fungi offitio. Nec ta¬
men sicadĩ sui cessabat obseqͥo. Lingua
enĩtantũ in columis laudes dñi ꝑsonabat:
eiusq mtẽ diuinarũ scripturarum medi¬
tatio confouebat. Utq infuturo salutari hostia
que xp̃s est ñ indigeret: ipse in p̃senti hostia ui¬
ua fiebat. usus egregii predicatoris pauli exem¬
plo dicentis. Ego iã immolor: & tempus mex
resolutionis instat. Fidenter dici potest qͥ a
ad suũ om̃ps ds illũ inuitabat collegiũ: cuiꝰ
in t̾ris positus. sectabat᷑ exemplũ. Tristabat᷑
clerus lugubri meroris pallio obsitus. ac pas¬

Expanded text:
ret, sed ut bonus pastor gregem sibi creditum jeret, sed ut bonus pastor gregem sibi creditum jejunando, pernoctando, orando jugiter defendebat. Dum talia aguntur, omnipotentissima dispositrix et moderatrix aequissima Dei virtus Deique sapientia famuli sui meritum probare non distulit: nam prolixus languor compagem corporis graviter dissolvere coepit, ita ut nullum membrum suo valeret jungi officio. Nec tamen sic a Dei sui cessabat obsequio: lingua enim tantum incolumis laudes Domini personabat, ejusque mentem divinarum Scripturarum mtatio confovebat, utque in futuro salutari hostia, quae Christus est, non indigeret, ipse in praesenti hostia viva fiebat, usus egregii praedicatoris Pauli exemplo dicentis: Ego jam immolor et tempus meae resolutionis instat: fidenter dici potest, quia ad suum omnipotens Deus invitabat collegium, cujus in terris positus sectabatur exemplum: tristabatur clerus lugubri moeroris pallio obsitus, ac pas
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentia frui mererent᷑: omnẽ neeo die uir.¬
gis aut bacło cedent᷑ exclusam ẽe formidi¬
nẽ. Om̃ib quippe: om̃ia factus ẽ. Senes¬
& enĩ ad pociora suo inuitabat exemplo:
iuuenes placido nedesiꝑent corrigebat al¬
lo qͥo: Ad olescentes pietatis sũme sustenta¬
bat gremio. Diuites ut sua dño largirent᷑.
seq diuitiarũ dispensatores ñ dños cõsti¬
tutos ẽẽ reminiscerent᷑ iugi studio informa¬
bat: pauꝑib etiã uelut hilarisdator. sua
minime negabat. Nam clericosstipe & ues¬
tib in digentes. quãdui aderat. secum ut
filios reficiebat: cunctaq necessaria submi¬
nistrabat. Aliubi quoq ꝓficiscens: noĩatim
singulos qͦs. necessitas urgebat p̃ter cano¬
nicum uictũ. iugit̾ diario donec rediret
ministris alere p̾cipiebat. Huiꝰ erat studii.
huiꝰ sollicitudinis ut de ouili dñico nullã
ouem lupi iugit̾ insidiantis morsus lacera¬

Expanded text:
praesentia frui mererentur, omnem, ne eo die virpraesentia frui mererentur, omnem, ne eo die virgis aut baculo caederentur, exclusam esse formidinem: omnibus quippe omnia factus est; senes enim ad potiora suo invitabat exemplo, juvenes placido, ne desiperent, corrigebat eloquio, adolescentes pietatis summae sustentabat gremio, divites ut sua domino largirentur, seque divitiarum dispensatores non dominos constitutos esse reminiscerentur, jugi studio informabat; pauperibus etiam velut hilaris dator sua minime negabat: nam clericos stipe et vestibus indigentes, quandiu aderat, secum ut filios reficiebat, cunctaque necessaria subministrabat. Alicubi quoque proficiscens nominatim singulos, quos necessitas urgebat, propter canonicum victum jugiter diario, donec rediret, ministris alere praecipiebat. Hujus erat studii, hujus sollicitudinis ut de ovili Dominico nullam ovem lupi jugiter insidiantis morsus lacera
Abbreviated transcription (Latin):
Qppe qui letus & in columis thoro mbra in¬
tempeste noctis silentio locauerat:asomno
excitatus. in gentẽ febriũ dolorem in toto
corpore sensit. Qua egritudine ꝑcussus ad
scĩ andree ȩccłiam ꝑ nici gressu confugit:
ibiq qd̃ residuũ noctis fuerat dño supplicans
ꝑegit. In lucescente de hinc die. sacra missaꝵ
sollempnia celebraturus accingit᷑. Qͦ hausto
aduuino fonte consilio. corporis & sangur¬
nis dñi libam̃ sumeret. ut eiꝰ uirtute cuncta
infirmitatis infestatio cõquiesceret. Qđ di¬
uina uirtus. petenti ñ denegauit. Ilico enĩ
ut redemptionis ñr̃e donũ in estimabile
ore sumꝑsit:febriũ calor ac si nunqͣm in ec
fuisset extinctus ẽ. Illud p̃terea ñ omitten¬
dũ: qd̃ & insede pontificali & in locis circũ¬
positis diuulgatũ nouimꝰ. Asserunt enĩ hi
qui illius tempore scolarib studiis insiste¬
bant. qd si mane eiꝰ benedictione aut saltẽ

Expanded text:
quippe qui laetus et incolumis toro membra inquippe qui laetus et incolumis toro membra intempestae noctis silentio locaverat, a somno excitatus ingentem febrium dolorem in toto corpore sensit, qua aegritudine percussus ad sancti Andreae ecclesiam pernici gressu confugit, od residuum noctis fuerat, Domino supplicans peregit, dehinc illucescente die sacra missarum solemnia celebraturus accingitur. Quo hausto a divino fonte consilio, corp. et sang. Dom. libamen sumeret, ut ejus virtute cuncta infirmitatis infestatio conquiesceret. Quod divina virtus petenti non denegans. Illico enim ut redemptionis nostrae donum inaestimabile ore sumpsit, febrium calor ac si nunquam in eo fuisset, exstinctus est. Illud praeterea non omittendum, quod et in sede pontificali, et in locis circumpositis, divulgatum novimus; asserunt enim hi, qui illius tempore scholaribus studiis insistebant, quod si mane ejus benedictione, aut saltem
Abbreviated transcription (Latin):
magnificentiã hermenb̃tus illi fidelissimꝰ
quo in eccłiam sc̃i andree que ẽ ingurgiaco¬
ea nocte moraturus secedet. Ciuid qd petebat
concessit. Ubi ea die: moratus ẽ. Cumq ea que
pontificem decebant p̾facus ermenb̃tus pre¬
pararet: repente febriũ uapore sic accensus
est ut nichil nisi feruorem sentiret. Qͦd heri¬
fridus głosus aspiciens: inuocato nõie dñi. ne
amplius hanc sustineret molestiã. ꝑ eundẽ
dñm interdixit. M oxq dolor om̃is: in eo cõ¬
quieuit. Deinde cybo sumpto: nox ruit. &
prescͥp tus p̃sul cubitũ ꝑrexit. Igit᷑ om̃ps d̃s
sicut secretorũ scrutator ẽ incircũ scriptꝰ.
ita etiam seruos suos diuersis occulte exami¬
nauit generib. Namq ut se habet huma¬
na fragilitas ꝓpter tantum sibi collatũ munꝰ
ne se p̾sul extolleret: estus qͦs sua obtestatio¬
ne & merito abalterius corpore submouit.
ad ꝓpͥas uires iusta dĩ sententia retorsit.

Expanded text:
magnificentiam Hermembertus illi fidelissimus, magnificentiam Hermembertus illi fidelissimus, quo in ecclesiam sancti Andreae quae est in Gurgiacoea nocte moraturus secederet, cui id quod petebat concessit. Ubi ea die moratus est; cumque ea quae pontificem decebant, praefatus Hermembertus praepararet, repente febrium vapore sic accensus est, ut nihil nisi fervorem sentiret. Quod Herifridus gloriosus aspiciens, invocato nomine Domini, ne amplius hanc sentiret molestiam, per eumdem Dominum interdixit, moxque dolor omnis in eo conquievit: deinde cibo sumpto nox ruit, et praescriptus praesul cubitum perrexit. Igitur omnipotens Deus sicut secretorum scrutator est incircumscriptus, ita etiam servos suos diversis occulte examinavit generibus: namque ut se habet humana fragilitas, propter tantum sibi collatum munus ne se praesul extolleret, aestus, quos sua obtestatione et merito ab alterius corpore submovit, ad proprias vires justa Dei sententia retorsit,
Abbreviated transcription (Latin):
ebulliens aquas: quas uir magnificus heri¬
fridus ep̃s intuens lagenã fictilem eadem
limpha plenã deferruiussit. equoq insi¬
dens & facto desuꝑ crucis signo. uas acce¬
pit. Ast equus ferocissimus lagenã in so¬
litam suꝑ se sentiens exiliuit: sicq uas ut
plenũ fuerat solotenus ꝓiecit. Mira res.
Uas enĩ ut plenũ fuerat. ac si manib leni¬
ter deponeret᷑ suꝑ tellurẽ resedit: & aqͣs
insese ne uergerent᷑ retinuit. Mirati st̃
om̃s qui aderant. Isdem quoq li inphã
ad se demũ reportari ussit. & nom̃ dñi be¬
nedicens. sufficientissime hausit: suoq co¬
ep̃o. & reliqͥs illic hoc ammirantib bibendã
tradidit. Hoc meritũ fuisse pontificis heri¬
fridi. & domni richuei:nemo sanũ sapiens
dubitet. Ceterũ post longa inter se affami¬
na & dulcia inter sc̃os oscula: quiq redier̃t
insua. Cumq ad ciuitatis menia domnus
herifridus redire disponeret. dep̾catus ẽ eiꝰ

Expanded text:
ebulliens aquas, quas vir magnificus Heriebulliens aquas, quas vir magnificus Herifridus episcopus intuens lagenam fictilem eadem lympha plenam deferri jussit, equoque insidens, et facto desuper crucis signo vas accepit. Ast equus ferocissimus lagenam insolitam super se sentiens exsilivit, sicque vas ut plenum fuerat solo tenus projecit: mira res: vas enim ut plenum fuerat, ac si manibus leniter deponeretur, super tellurem resedit, et aquas in sese, ne vergerentur, retinuit. Mirati sunt omnes qui aderant. Idem quoque lympham ad se demum reportari jussit, et nomen Domini benedicens sufficientissime hausit, suoque coepiscopo et reliquis hoc admirantibus bibendam dedit. Hoc meritum fuisse pontificis Herifridi, et domini Rithuei nemo sanum sapiens dubitet. Caeterum post longa inter se affamina et dulcia inter sanctos oscula, quique redierunt in sua. Cumque ad civitatis moenia dominus Herifridus redire disponeret, deprecatus est ejus
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ die ualidissimus tumor pedib eiꝰ sese
ingessit: ad eo ut sopiendi ac mandendi fa¬
cultatẽ ei penitus uetaret. Tum subito cor¬
uus ales cadauerũ amica. oblita ꝓpͥe nate.
partẽ stagni quo fuerat coclea cooꝑtum.
ore patulo arripuit: & ante ep̃i fenestram
uixta qͣm cubitabat ꝓiecit. Que stagni par¬
ticula. ante p̾sulem adlata ẽ. Quã pontifex
arripiens: inuocato dñi nõie. fidensq se
meritis sc̃i stepħi posse sanari: stagnum
pedib suꝑ posuit. moxq dolor omnis abs¬
cessit. Nec mirũ si hec auis dñi imꝑio ma¬
lagma pedib sc̃i uiri contulit: que etiam
helie famem carnis edulio refecit. Aliquã¬
diu p̃terea desid̾ans uti colloqͥo domni rich¬
uei augustetricoꝵ ep̃i. uillarẽ supra fluui¬
u ichaune adiit. qͦ p̃fatus pontifex alacriter
obuius ꝓcessit. Ubi mutuis sese confouen¬
des amplexib: longã de religione ꝓculere
sententiam. Erat aut̃ in ibi fons delicabiles¬

Expanded text:
autem die validissimus tumor pedibus ejus sese autem die validissimus tumor pedibus ejus sese ingessit, adeo ut sapiendi ac mandendi facultatem ei penitus velaret: tum subito corvus ales cadaverum amica oblita propriae naturae partem stanni, qua fuerat cochleare coopertum, ore patulo arripuit, et ante episcopi fenestram juxta quam cubitabat, projecit: quae stanni particula ante praesulem allata est, quam pontifex arripiens, invocato Domini nomine, fidensque se meritis sancti Stephani posse sanari stannum pedibus superposuit, moxque dolor abscessit, nec mirum, si haec avis Domini imperio malagma pedibus sancti viri contulit, quae etiam Eliae famem carnis edulio refecit. Aliquandiu praeterea desiderans uti colloquio domini Rithueri Augustaetricorum episcopi, villarem supra fluvium Ichaunae adiit, quo praefatus pontifex alacriter obvius processit, ubi mutuis sese confoventes amplexibus, longam de religione protulere sententiam. Erat autem ibi fons delicabil
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑomeredo uilla supͣ fluuiũ orose. qͦd wlfla¬
gius sc̃o stepħo dedit ad restaurandã eccłiȩ
ipsius m̃ris fabricã. inministerio archicla¬
ui contulit. Eo tam̃ tenore. ut & uillã & alo¬
dum iam dictus wlflagius ac filius eiꝰ anse¬
isus teneant & incensu soł .xuͦ. Archiclauo ꝑ¬
soluant. Illis uͦ mortuis eedem resin miste¬
rium redeant archiclaui. In numera qͥppe
sunt sc̃itatis eiꝰ insignia: que penitꝰ narra¬
re carnalis lingua minime sufficiet. Hc
siquidẽ beatũ uirũ de xp̃o iugit̾ ruminan¬
tem. egritudo podagrice passionis subito
inuasit: Chiragrie etiã: ac omĩum incor¬
pore artuũ langor ingens. Qua diu multũ¬
q grauatus ẽ molestia: s tam̃ animꝰ adi¬
uina meditatione nunquã uacabat. beate
semꝑ uirginis mariȩ ac sci ioħis dñice in¬
carnationis p̃uii. nec ñ etiã domni stepħi suf¬
fragiis iuigit̾ se efflagitans releuari. Quadã

Expanded text:
in Pomerio villa supra fluvium Orosae, quod Wulfain Pomerio villa supra fluvium Orosae, quod Wulfagius sancto Stephano dedit ad restaurandam ecclesiae ipsius martyris fabricam in ministerio archiclavi contulit, eo tamen tenore, ut et villam et alodium jam dictus Wulfagius ac filius ejus Anseisus teneant, et in censu XV, solidos archiclavo persolvant. Illis vero mortuis, eaedem res in ministerium redeant archiclavi. Innumera quippe sunt sanctitatis ejus insignia, quae penitus narrari carnalis lingua minime sufficiet. Nunc siquidem beatum virum de Christo jugiter ruminantem aegritudo podagricae passionis subito invasit, chiragrae etiam ac omnium in corpore artuum languor ingens, qua diu multumque gravatus est molestia: sed tamen animus a divina meditatione nunquam vacabat beatae semper virginis Mariae ac sancti Joannis Dominicae Incarnationis praevii, necnon etiam domini Stephani suffragiis jugiter se efflagitans relevari. Quadam
Abbreviated transcription (Latin):
post p̾libatũ pontificẽ insudauit. eisdem
reb ad huc uiuens frueret᷑. unusq post illũ
quẽ eligeret ꝓpinquus. Sicq necessaria
p̃fato subministrarent oratorio: & die fes¬
tiuitatis sc̃i clem̃tis m̃ris. congruũ canoni¬
cis imꝑtirent pastũ. qͣtinus ipsius apud
omĩpotentẽ deũ interuentus. cui angeli¬
cis manib etiã in mari p̃parata ẽ domus:
criminũ fluctib exoneratũ. ad et̾ne qͥetiᷤ
portũ. sue uirtutis anchora introduc̾et: &
clem̃tie sue sinu iugit̾ confoueret. Idq dom¬
ni ciaut̾ii archimandrite. sueq dioceseos pon¬
tificũ auctoritate. imꝑpetuũ durabile san¬
xit. In arbrico quoq mansa quatuor: altari¬
eccłie sc̃i stepħi in archiclaui dñio condonauit.
Insenonico etiã pago. & comitatu apud noe¬
roliũ uillam supra fluiiũ ichaune. mansa
uidelicet. xxxui. & t̾ciam partẽ mansi. qͦd
qͦndam fuit beneficiũ aganonis. cũ alodͥo

Expanded text:
post praelibatum pontificem insudavit, eisdem post praelibatum pontificem insudavit, eisdem rebus adhuc vivens frueretur, unusque post illum, quem eligeret, propinquus, sicque necessaria praefato subministrarent oratorio, et die festivitatis sancti Clementis martyri congruum canonicis impertirent pastum, quatenus ipsius apud Deum omnipotentem interventu, cui angelicis etiam manibus in mari praeparata est domus, criminum fluctibus exoneratam ad aeternae quietis portum suae virtutis anchora introduceret, et clementiae suae sinu jugiter confoveret. Idque domini Gauterii archimandritae, suaeque dioeceseos pontificum auctoritate in perpetuum durabile sanxit. In Arbrico quoque mansa quatuor, altaesiae S. Stephani, in archiclavi dominio condonavit, in Senonico etiam pago et comitatu apud Noerolium villam supra fluvium Ichaunae mansa videlicet XXXVI, et tertiam partem mansi, quod quondam fuit beneficium Aganonis, cum alodio
Abbreviated transcription (Latin):
loco restituit. Ex quib malliaci cũ suis ad iacẽ¬
tiis medietatẽ altari ad concinnanda lumina¬
ria contulit: alteram canonicis ad refectionẽ
die obitus sui p̾parandã concessit. Creuen¬
nũ etiam uillam. & narciacũ. ac nouicum.
cum suis appendiciis: sibi suisq successorib
ꝑpetuo seruituras. diu multumq laboran
impetrauit. Artadum deniq & incapillia¬
co mansũ .iͣ. in lindriaco aliũ. & farmariũ.
qd̃ est secus murũ urbis: ad parandũ indie
ordinationis sue eduliũ. fr̃ib concessit. Ora¬
toriũ sane beatissimi clem̃tis qd est in eadẽ
urbe flãmis exustũ restaurauit: eiq ꝑdep̃¬
cationẽ herm̃b̃ti. qui his iure beneficiario
utebat᷑: chimiliacũ uillam cũ eccłia sc̃i an¬
dree que ẽ ingurgiaco adtribuit. precepto
cõfirmans regio: eoscilicet pacto. ut idem
hermb̾tus eccłiȩ sibi cõmisse fidelissimus
filius. qui omniũ ȩccłiarũ restaurationi

Expanded text:
loco restituit, ex quibus Malliaci cum suis adjacenloco restituit, ex quibus Malliaci cum suis adjacentiis medietatem altari ad concinnanda luminaria contulit, alteram canonicis ad refectionem die obitus sui praeparandam concessit. Crevennum etiam villam et Narciacum ac Novicum, cum suis appendiciis sibi suisque successoribus perpetuo servitura diu multumque laborans impetravit. Artadum denique et in Capilliaco mansum unum in Lindriaco alium, et farinarium, quod est secus murum urbis, ad parandum in die ordinationis suae edulium fratribus concessit. Oratorium sane beatissimi Clementis, quod est in eadem urbe, flammis exustum restauravit, eique per deprecationem Herimberti, qui his jure beneficiario utebatur, Chimiliacum villam cum ecclesia sancti Andreae, quae est in Gurgiaco, attribuit, praecepto confirmans regio. Eodem pacto, ut idem Herimbertus Ecclesiae sibi commissae fidelissimus filius, qui omnium ecclesiarum restaurationi
Abbreviated transcription (Latin):
puigil tendit muscipulas: diuersa huic ui¬
ro apłico ingessit temptamina. ut auerita¬
tis tramite exorbitantẽ ad sua male suadenꝰ
uerteret cõsilia. Nam ciuitas in ꝓuise flã¬
mis exusta: penitus uersa ẽ in cineres tan¬
tũ & rudera. Hisita gestis: carus dñi heri¬
fridus hoc animo in dixit suo. nunqͣm sibi
aliqͦd facturũ in urbe habitaculum: do¬
nec edes dĩ. eccłia scilicet beate semꝑ uirginis
marie. ac sc̃i ioħis. simulq pͥmi mr̃is stepħi.
inpͥstinũ redigerent᷑ statum. Quas paruo cõ¬
tentus tuguriolo. mox reedificare cepit & fun
funditus eas oꝑe mirifico exornans: in huiꝰmo¬
di studio usq ad uite t̾minũ ꝑmansit. Sicq
eccłiis nobilit̾ restructis: antecessoꝵ suoꝵ do¬
mos condere. mors infelix ꝓhibuit. Multa
deniq p̃fate sedi subtracta erant beneficia:
que sollerti cura sũmaq: uigilantia. rega¬
lib p̃ceptis ac apłicis pͥuilegiis sancita suo

Expanded text:
pervigil tendit muscipulas, diversa huic vipervigil tendit muscipulas, diversa huic viro apostolico ingessit tentamina, ut a veritatis tramite exorbitantem ad sua male suadens verteret consilia. Nam civitas improvise flammis exusta, penitus versa est in cineres tantum et rudera. His ita gestis, charus domini Herifridus hoc animo induxit suo, nunquam sibi aliquod facturum in urbe habitaculum, doecclesia, scilicet beatae semper virginis Mariae ac sancti Joannis, simulque primi martyris Stephani in pristinum redigerentur statum. Quas parvo contentus tuguriolo mox reaedificare coepit, et funditus eas opere mirifico exornavit. In hujusmodi studio usque ad vitae terminum permansit, sicque ecclesiis nobiliter restructis, antecessorum suorum domos condere mors infelix prohibuit. Multa denique praefatae sedi subtracta erant beneficia, quae solerti cura summaque vigilantia regalibus praeceptis ac apostolicis privilegiis sancita suo
Abbreviated transcription (Latin):
congerie: de eligendo pastore cõsiliũ querit᷑.
atq ad regie magnificentie aures nuntius
ꝑcito gressu dirigit᷑. Nec mora rex audito
antistitis obitu: om̃i cupiditatis ardore
deposito. diuina p̾ordinante clem̃tia. cõsi¬
lio aule regie ꝓcerũ ad elamantib cuncti¬
domno herifredo cũ sũma reuerentia no.¬
minando pastoralem confert bacłm.atq
ad senonensem urbem dirigit ordinan¬
dum. Quẽ diuinissimꝰ archiponcifex
Raut̾ius cũ sũmo honore excipiens: con¬
sensu cleri & plebis illuc huiꝰ reigr̃a cõflu¬
entis: festiuitate sc̃i ioħis qua capite p̃ciso
celestib ẽ insinuatus sacrariis. innigelle
cenobio ordinauit: & cũ sũma exultatio¬
ne in hanc sedem intronirauit. Ubi qͣliter
uixerit. & quã mitẽ se normãq uirtutũ
om̃ib p̾buerit: plurimi suꝑ sunt. qͥ hec lu¬
ce clarius norunt. & qm̃ hostis humani ge¬
neris aduersus iustos amplius fraudis sue

Expanded text:
congerie, de eligendo pastore consilium quaeritur, congerie, de eligendo pastore consilium quaeritur, atque ad regiae magnificentiae aures nuntius percito dirigitur: nec mora rex audito antistitis obitu, omni cupiditatis ardore deposito, divina perordinante clementia consilio aulae regiae procerum, acclamantibus cunctidomino Herifredo cum summa reverentia nominando pastoralem confert baculum, atque ad Senonensem urbem dirigit ordinandum. Quem divinissimus archipontifex Gauterius cum summo honore excipiens consensu cleri et plebis illuc hujus rei gratia confluentis, festivitate sancti Joannis, qua capite praeciso coelestibus est insinuatus sacrariis, in Nigello coenobio ordinavit, et cum summa exsultatione in hanc sedem inthronizavit. Ubi qualiter vixerit, et quam nobilem se normamque virtutum omnibus praebuerit, plus supersunt, qui haec luce clarius norunt: et quoniam hostis humani generis adversus justos amplius fraudis suae
Abbreviated transcription (Latin):
deriuatus herifridꝰ nõie. moꝵ sc̃itate ꝓbatis¬
simus uultu & conu̾satione angłicus arden
inhumanistenebris diuine cõtemplationis
radius. Huiꝰ pat̾ herifridus nõiatus ẽ: mat̾
uͦ hisemb̾ga ẽ nuncupata. nobiles gen̾e. no¬
biliores sc̃itate. Qui licet forent coniugati scło:
erat tam̃ incelestib illoꝵ conuersatio. Qui
p̃fatam ꝓlem tenere diligentes. omnipo¬
tentis & beate marie seruitio tradiderunt:
incarnotensi urbe unde & ipsi oruindi erãt.
Ingenti gratulatione eũ tonsorantes. Ibi
aliquantisꝑ lib̾alib institutus studiis. ut
in eũ licteralis scientie sũma concurreret:
dicti imꝑatoris famulatũ seruiturus diri¬
git᷑. Illic plene scͥpturarũ ꝑscrutans pagi¬
nas. senioris sic in hesit seruitio: ut nunqͣm
ab eius uellet p̃sentia disceðe. nunꝙͣ ab ec¬
clesiasticis negociis separari. Int̾ea urbis au¬
tissiodorensis in unũ collata cleri & plebis

Expanded text:
derivatus, Herifridus nomine, morum sanctitate probatisderivatus, Herifridus nomine, morum sanctitate probatissimus, vultu et conversatione angelicus, ardens in humanis tenebris divinae contemplationis radius. Hujus pater Herifridus nominatus est, mater vero Hisemberga est nuncupata. Nobiles genebiliores sanctitate. Qui licet forent conjugati saeculo, erat tamen in coelestibus illorum conversatio: qui praefatam prolem tenere diligentes, Omnipotentis et beatae Mariae servitio tradiderunt. In Carnotensi urbe, unde et ipsi oriundi erant, ingenti gratulatione eum tonsorantes: ibi aliquantisper liberalibus institutus studiis, ut in eum litteralis scientia concurreret, adicti imperatoris famulatum serviturus dirigitur. Illic plene Scripturarum perscrutans paginas, senioris hic inhaesit servitio, ut nunquam ab ejus vellet praesentia discedere, nunquam ab ecclesiasticis negotiis separari. Interea urbis Antissiodorensis in unum collocata cleri et plebis
Abbreviated transcription (Latin):
uixit głose inepiscopatu anñ.xx .ii. m¬
se .i. dies .xui. Hic uir nobilissimus qͣlit̾
hanc suscepit dignitatẽ. qualis inpontificatu¬
qͣlis & ante fuerit: ñ alligare literis in decentis¬
simũ est. Eo siquidem tempore: karolus nulli
uirtute scd̃s tocius orbis gub̾nabat imꝑium.
Quo sospite. felices exstitere res mundi: qr &
rex philosofabat᷑. & philosophus regni moda¬
batur habenas. Nam licet indiuersa. ut pote
regũ omniũ potentissimus extenderetur
animus. lib̃aliũ artiũ ferulas a palatio nũ¬
qͣm uides de ẽẽ: s regie dignitatis aulam to¬
cius sapientie gymnasiũ mirareris existere
Adhunc locũ quiq nobiles & regni optima¬
tes discendi gr̃a humani et ȩccłiastici habitꝰ.
soboles destinabant: certi utriusq disci¬
pline dogia oppido refulgere. Inter alio
deniq suꝑbi sanguinis iuuenes. inibi exul¬
tantib animis confluentes: aderat p̾fatus
uir ex nobilissima armoricani tractꝰ ꝓsapia

Expanded text:
ixit gloriose in episcopatu 22 ann., mensem 1, dies 16. Hic vir nobilissimus qualiter hanc suscepit dignitatem, qualis in pontificatuqualis et ante fuerit non allegare litteris indecentissimum est, eo siquidem tempore Carolus nulli virtute secundus totius orbis gubernabat imperium, quo hospite, felices exstitere res mundi, quia et rex philosophabatur, et philosophus regni moderabatur habenas: nam licet in diversa, utpote regum omnium potentissimus, extenderetur animus, liberalium artium ferulas a palatio nunquam videret deesse, sed regiae dignitatis aulam totius sapientiae gymnasium mirareris existere. Ad hunc locum quique nobiles, et regni optimates discendi gratia humani, et ecclesiastici habitus soboles destinabant, certi utriusque disciplinae dogma oppido refulgere. Inter alios denique superbi sanguinis juvenes, inibi exsultantibus animos confluentes, aderat praefatus vir ex nobilissima Armoricani tractus prosapia
Abbreviated transcription (Latin):
ceret: cassari contigit. Conquerebat᷑ gͦ suꝑ
hoc tota unanimis cõtio canonicoꝵ fr̃m ac
reliqͥ totius plebis sanũ sapientes. ab usiue
fieri testabant᷑: idcirco maxime qͦd clerico¬
rũ electione ut antiquus mos habet. deb̾et
institui pastor eccłiȩ. Qd̃ cõꝑiens archiep̃s:
ad ꝓpͥa rediit. dicens nolle se loco pastoris oui¬
li. xp̃i leonem seu lupũ constituere. Int̾ea
mittit᷑ ad regẽ: apꝑitur ei querela simul
& cõmune decretum utriusq conditioni
hominũ sexus & ordinis: nempe ioħem
ex uoto illoꝵ omniũ idoneũ fore pontificẽ.

Expanded text:
ceret, cessari contigit. Conquerebatur ergo super ceret, cessari contigit. Conquerebatur ergo super hoc tota unanimis concio canonicorum fratrum, ac reliqui totius plebis sanum sapientes abusive fieri testabantur, idcirco maxime quod clericorum electione, ut antiquus mos habet, deberet institui pastor Ecclesiae. Quod comperiens archiepiscopus ad propria rediit, dicens nolle se loco pastoris ovili Christi leonem seu lupum constituere. Interea mittitur ad regem, aperitur ei querela simul et commune decretum utriusque conditionis hominum sexus et ordinis, nempe Joannem ex voto illorum omnium idoneum fore pontificem.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ scolasticos illius Girb̾tiuiri ut cũq doc¬
tissimi. tunc remoꝵ archip̃sulis. de hinc
rauenne.ad ultimũ romane sedis. cathe¬
drã indeptus. petalũ pontificale meruit:
culm̃ scientie arciũ liberaliũ. Ioħs ꝑ horan¬
do roborauit. De hinc efficacissimus pue¬
rors didascalus pͥmitus. post hec pedago¬
gus clarus refulsit: & ad honorem pre elec¬
tus ẽ archidiaconatꝰ. Decedente namq ab
hac luce supradicto p̃sule herbto: ñ nulli
clericoꝵ quos alcitudo scł̃i ad hoc illiciens im¬
pulit qualiter inepiscopalem cathedram.
tam fastu parentele quam ꝓmulgatione
pecunie inueherentur. Cumq regi ro¬
b̾to deqͥbdam ac p̃cipue de quodã q̃uido¬
ne nimiũ scłarissimo ꝑhenricũ ducẽ sua¬
sũ fuisset ut cõsecraretur ep̃s. & rex quẽ¬
admodũ eũ hortabant᷑ assensũ p̾b̾et. ac
iam metropolitanus senonũ pontifex̃. iu¬
delicet sew inꝰ euocatus ẽẽt ex more ut ꝑfi¬

Expanded text:
inter scholasticos illius Gerberti viri, utcunque docinter scholasticos illius Gerberti viri, utcunque doctissimi, tunc Remorum archipraesulis, dehinc Ravennae, ad ultimum Romanae sedis cathedram indeptus, petalum pontificale meruit. Culmen scientiae artium liberalium Joannes perorando roboravit; dehinc efficacissimus puerorum didascalus primitus, post haec paedagogus clarus refulsit, et ad honorem perlectus est archidiaconatus, decedente namque ab hac luce supradicto praesule Heriberto, nonnulli clericorum quos altitudo saeculi ad hoc illiciens impulit qualiter in episcopalem cathedram, tam fastu parentelae quam promulgatione pecuniae inveherentur. Cumque regi Roberto de quibusdam, ac praecipue de quodam Guidone nimium saecularissimo per Henricum ducem suasum fuisset, ut consecraretur episcopus, et rex quemadmodum eum hortabatur, assensum praeberet, ac jam metropolitanus Senonum pontifex, videlicet Sewinus vocatus esset, ut de more perfi
Abbreviated transcription (Latin):
cognom̃to bonifacii. Imꝑatoꝵ autẽ. octo¬
nis scd̃i & t̾cii. Archipresulũ senonũ uͦ:
anastasii uiri optimi & seuuini. Sedit
aut̃ in ep̃atu annos.x.xͦͣ. m̃ses .uiͣ. & dies
xui. Obiitq apud castrũ tociacũ. qͦd ut
suꝑius diximus. ipse construxerat .xlł
Sep̃t̾. qd etiã ualde displicuit quibq reli¬
giosis. Qd̃ dum cepit infirmari. ñ se ꝓtinuᷤ
ꝓpͥe sedi deferri mandauit. Sẽpultusq est
ineccłia Sc̃e Mariȩ: infra muros ciuitatis.
fuit aut̃ ciuitas sine ep̃o: m̃s .uii. & diesxui.
oħs natione autissiodorensis¬
patre an saldo matre Raingarda parentib
qͥdẽs mediocrib editus. s scdm ꝓprii nõis
sui: insigne p̾sagiũ. diuina sibi gr̃a largi¬
ent̾e. mtis nobilitate que carnis preciosiorẽ
excellent̾ uiguit. Licterarũ studiis apͥme¬
ue etatis indole oꝑam dans. quib luculen¬
tissime institutus claruit. ac post modũ

Expanded text:
cognomento Bonifacii; imperatorum autem Ottocognomento Bonifacii; imperatorum autem Ottonis secundi et tertii, archipraesulum Senonum, vero Anastasii viri optimi, et Sewini. Sedit autem in episcopatu annos 25, menses 7 et dies 16. Obiitque apud castrum Tociacum, quod, ut superius diximus, ipse construxerat, X Kal. Septemb.; quod etiam valde displicuit quibusque reliod dum coepit infirmari, non se protinus propriae sedi deferri mandavit. Sepultusque est in ecclesia sanctae Mariae infra muros civitatis. Fuit autem civitas sine epis natione Antissiodorensispatre Ansaldo, matre Raingarda, parentibus quidem mediocribus editus, sed secundum proprii nominis sui insigne praesagium, divina sibi gratia largiente, mentis nobilitate, quae carnis pretiosior est, excellenter viguit, litterarum studiis a primaevae aetatis indole operam dans, quibus luculentissime institutus claruit, ac postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ seminiũ altitudinis carnis humane
corruptionẽ messuit: qr d̃s alta alonge
cognoscit. Multũ enĩ alit̾ quã estimare
potuit mortaliũ qͥsquã: post modũ conci¬
git. Imꝑante deniq tirannica rapacitate¬
fuer̃t post modũ ad exterminiũ dadis eiusdẽ
ꝓuintie. & facti sunt habitatores illoꝵ
rebelles ep̃is: & ꝑuasores eccłiasticorũ. Ad
ornam̃ta tam̃ eccłiȩ que tc̃ ꝑ plura erãt
tã in libris multoꝵ auctoꝵ. quã in reliqͥs
utensilib minus manũ extendit: ut ea
exstirpando disꝑget. Et hoc ex parte fuit
ad ꝓbabile: qm si ea suo studio non auxit.
nequaꝙͣ tam supra modũ minuit. Eccl̃ias¬
ticas ac monasteriales institutiones pre¬
decessoꝵ suoꝵ: iuxta morẽ antiquu alacri
aĩo a clericis seruari consensit. Fuit enum
tẽporib regũ hugonis fr̃is sui: ac filii eiꝰ
rotb̃ti: Pontificũ quoq romanoꝵ. mari¬
ni cognomto petri. Sergii atq brunoni

Expanded text:
enim seminium altitudinis carnis humanae enim seminium altitudinis carnis humanae corruptionem messuit, quia Deus alta a longe cognoscit . Multum enim aliter quam aestimare potuit mortalium quisquam postmodum contigit. Denique tyrannica rapacitatefuerunt postmodum ad exterminium ejusdem provinciae, et facti sunt habitatores illorum rebelles episcopis et pervasores ecclesiasticorum, ad ornamenta tamen ecclesiae, quae tunc perplura erant, tam in libris multorum auctorum, quam in reliquis utensilibus minus manum extendit, ut ea exstirpando dispergeret, et hoc ex parte fuit approbabile, quoniam si ea studio suo non auxit, nequaquam tamen supra modum minuit. Ecclesiasticas ac monasteriales institutiones praedecessorum suorum juxta morem antiquum, alacri animo a clericis servari consensit. Fuit enim temporibus regum Hugonis fratris sui ac filii ejus Roberti; pontificum quoque Romanorum Marini, cognomento Petri, Sergii atque Brunonis,
Abbreviated transcription (Latin):
uia. adunguẽ correx̃. Post modũ uͦ uir sc̃s
ac uenerabilis maiolus. p̾fecit ibidem ui¬
rũ honorabilem heloricũ abbatẽ: qͥ & ipse
p̃dictũ locũ ad regularis beati benedictitra¬
mitis in formauit callem. Quem p̾dictus
ep̃s. nec ñ & frat̾ eiꝰ dux henricus: nimio
cũ suis om̃ib dilexert amore. S ut p̃dixi¬
mus scłari pompe oppido innitens. lar¬
ga militib plus iusto exhibebat donati¬
ua.In tantum scilicet. ut odo carnotensis
& heribtus trecoꝵ comites. gr̃a beneficioꝵ.
eiꝰ dicioni parerent. In ꝓpͥa deniq diocesi.
nulla cõpellente terroris indigentia. qͥn
potius uenandi lasciuia duo stabiliens cas¬
tra muniuit: unũ in riuo launto apud¬
sc̃ĩ ferreoli uillam. aliud aciuitate . xͦ
miliario tuciacũ uocabulo. Que uideli¬
cet castra. dicebat ñ minꝰ eccłie sibi cõmis¬
se. qͣm ad munim totius pagi. ualde in lon¬
gum ꝓfutura: S ne quiequã. Ab initio

Expanded text:
via, ad unguem correxit. Postmodum vero vir sanctus via, ad unguem correxit. Postmodum vero vir sanctus ac venerabilis Maiolus praefecit ibidem virum honorabilem, Heldricum, abbatem, qui et ipse dictum locum ad regularis beati Benedicti tramitis informavit callem, quem praedictus episcopus, nec non et frater ejus dux Henricus nimio cum suis dilexerunt amore; sed, ut praediximus saeculari pompae oppido innitens, larga militibus plus justo exhibebat donativa, in tantum scilicet, ut Odo Carnotensis, et Heribertus, Trecorum comites gratia beneficiorum ejus ditioni parerent, in propria denique dioecesi nulla compellente terroris indigentia, quin potius venandi lascivia duo stabiliens castra munivit, unum in Rivo Lanuto apud Ferredi villam, aliud a civitate X milliario Tuciacum vocabulo, quae videlicet castra dicebat, non minus ecclesiae sibi commisae, quam ad munimen totius pagi valde in longum profutura; sed nequidquam: ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ hugonis ducis cognom̃to magni.
ex cõcubina Raingarda nomine nobilita¬
tem pat̾nã mat̾na disparitate obliquauit:
ex patre enĩ supradicto hugone fr̃e hugoni
post modũ regis. acduoꝵ ducũ burgundie
otconis scił. atq henrici editꝰ exticit. Qui
qͣnto ꝑsona carnee molis elegantior. tan¬
to ꝓnior scłarib desicłiis ac uoluptatibus
apparuit: Religiosis tam̃ qͥbq clericis &
p̃cipue monachis. reuerentiam sũmi im¬
pendebat honoris. Huiꝰ gͦ pontificatꝰ tp̃r.
dux henricꝰ fr̃ eiꝰ. ut erat totius religiosita¬
tis amator. monasteriũ bĩ aermani dom¬
no maiolo cõmisit ab̃b̃i: qͣlit̾ uidelicet re¬
gularis norme tramitẽ inibi cõstitueret.
sicuti ꝑmulta loca tã initalia quã ingalliis
dinoscebat᷑ fecisse monachoꝵ: Longo enĩ
iã tp̃r transacto: locus isdem absq abbate
ap̃positis rege bat᷑. Qͥ gratant̾ illũ suscipienᷤᷤ
regulari districtione queq repꝑerat de¬

Expanded text:
filius Hugonis ducis, cognomento Magni, ex concubina, Raingarda nomine, nobilitatem paternam, materna disparitate obliquavit; ex patre enim supradicto Hugone frater Hugonis postmodum regis ac duorum ducum Burgundiae, Ottonis scilicet atque Henrici, editus exstitit, qui quanto persona carneae molis elegantior, tanto pronior saecularibus desideriis ac voluptatibus apparuit. Religiosis tamen quibusque clericis, et praecipue monachis reverentiam summi impendebat honoris: hujus ergo pontificatus tempore dux Henricus ejus frater, ut erat totius religiositatis amator, monasterium beati Germani domino Maiolo commisit abbati, qualiter videlicet regularis normae tramitem inibi constitueret, sicuti per multa loca, tam in Italia quam in Gallia dignoscebatur fecisse monachorum. Longo enim jam transacto tempore, locus ibidem absque abbate a praepositis regebatur, qui gratanter illum suscipiens regulari districtione quaeque repererat de
Abbreviated transcription (Latin):
largitus ẽ beneficia. Qua ꝓpt̾ memoria illius
scͥpto p̾senti uiuens. nec a nr̃is recedet cordib:
nec nr̃is carebit orationibus:
Pontificũ gestis alioꝵ. gestaduoꝵ Clericꝰ amboꝵ uitas e sc̃psit eoꝵ.
Adnectens frodo. ci offrid pͥꝰ. iñ rob̃ti: fidꝰ eas egit. qi ñ nͥ cognita dix̃.

Expanded text:
largitus est, beneficia, quapropter memoria illius largitus est, beneficia, quapropter memoria illius scripto praesenti vivens, nec a nostris recedet cordibus, nec nostris carebit orationibus. Pontificum Gestis aliorum gesta duorum Clericus amborum vitas descripsit eorum, Adnectens Frodo, Goffridi prius inde Roberti Fidus eas egit, quia non nisi cognita dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
do uinũ bib̾et: Cumq sepius amedicis mone¬
retur. ut ñ nͥ cito mori uellet. sic unũ extoto
uitaret: ñ qͥa ipse mori uolebat. s causam mor¬
tis & fomitẽ libidinis. nat᷑a & etate feruidus
metuebat. nullis monitis. nullis exortationib
passus ẽ pͥus ad qͥesce. quã abstinentia illa sic
infirmatus ẽ nob uidentib. ut iuxta medicoꝵ
sententiã iuuenis adhuc omĩum necessitatũ
nouissima. atq maxima morte uidelicet ante
tempus rapetur. Quȩ & si pot̾at medela parũ¬
ꝑ differri. neqͥbat tam̃ omĩno qͥn ueniret diuti
retineri. Ergo niuernis tota egritudine captꝰ.
induto ut aiunt. harunt habitu scĩ benedicti
amarisq lacͥmis deflens mala que fecerat. & in
cõfessione defunctus catholica. & ibidem in be¬
ati ꝓthom̾ris felicit̾ sepultus ẽ basilica .ii. idꝰ
feb̃r. Illic honorem magnificũ prestant eius
m̃bra. hic nob dieb cunctis fructũ ferunt que

Expanded text:
do vinum biberet. Cumque saepius a medicis monedo vinum biberet. Cumque saepius a medicis moneretur, ut non, nisi cito mori vellet, sic vinum ex toto vitaret, non quia ipse mori volebat, sed causam mortis et fomitem libidinis natura et aetate fervidus metuebat, nullis monitis, nullis exhortationibus passus est prius acquiescere, quam abstinentia illa sic infirmatus est nobis videntibus, ut juxta medicorum sententiam juvenis adhuc omnium necessitatum novissima atque maxima, morte videlicet, ante tempus raperetur, quae et si poterat medela parumper differri, nequibat tamen omnino quin veniret diutius retineri. Ergo Nivernis tota aegritudine captus, induto, ut aiunt, habitu sancti amarisque lacrymis deflens mala quae fecerat, et in confessione defunctus catholica, et ibidem in beati protomartyris feliciter sepultus est basilica II Idus Febr. Illic honorem magnificum praestant ejus membra, hic nobis diebus cunctis fructum ferunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
notaret illũ. nec ipsius oris locutio uł irati.
quenquã sibi lucraret᷑ inimicũ. Immo uidi¬
mus. nec inimicꝰ illius siqͥs ẽ cõtradice̾ ualet.
qͦd cũ ab indigno qͦlibet sibi uidenti uł audienti
detraheret᷑. aut aliqͦd contumelie uerbũ infer¬
retͣ. sic mitis & mansuetus sese continuit. ut
sepe is qͥ maledictis illũ ꝓuocarat. pacientiã
eiꝰ intuitus. & ex eo inscipso pauore correptꝰ.¬
tanto confestim penitudinis dolore. pugnis pectꝰ
& labia tundens seipsũ affic̾e̾t. quatinꝰ qui uis
intuitꝰ hoc iudicaret multũ ei parci. si meritos
penarũ cruciatꝰ pocius adiundictã susciꝑet. Bre¬
uius dicã. Nulla fuit unꝙͣ asꝑitas malignitatiᷤ
quã ñ poss lenire eiꝰ pulchritudo blandi sermonis
S & de uoluptuosis tẽptationib. hoc ẽ lasciuis
motib carnis ipsius qͥd dicemꝰ. quos anfrenare
atq conpmere tã studiosus fuit. ut uix aliqͣn¬

Expanded text:
notaret illum, nec ipsius oris locutio vel irati notaret illum, nec ipsius oris locutio vel irati quemquam sibi lucraretur inimicum; imo vidimus: nec inimicus illius si quis est contradicere valet, quod cum ab indigno quolibet sibi videnti vel audienti detraheretur, aut aliquod contumeliae verbum inferretur; sic mitis et mansuetus esse continuit, ut saepe is qui maledictis illum provocaret, patientiam ejus intuitus, et ex ea in seipso pavore correpttanto confestim poenitudinis dolore, pugnis pectus et labia tundens seipsum afficeret, quatenus quivis intuitus hoc judicaret multum ei parci, si meritos poenarum cruciatus potius ad vindictam susciperet. Brevius dicam, nulla fuit unquam asperitas malignitatis, quam non posset lenire ejus pulchritudo blandi sermonis: sed et de voluptuosis tentationibus, hoc est lascivis motibus carnis ipsius quid dicemus? quos refrenare atque comprimere tam studiosus fuit, ut vix aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
lumꝰ illatam̃ nuda ueritate breuit̾ anno¬
tare quã uerboꝵ florib luculentis ad lecto.¬
ris fastidiũ colorare. Ecce in introitu suo
dorsale coloris sanguinei obtulit. pulpitũ
alio tempore qͣdringentis solidis ex ꝓpͥo datiᷤ
fieri fecit: post modũ excepto capite parietes
chori eccłiȩ uitreauit. deinde criptas antea ni¬
miũ tenebrosas geminis in gressib illustra¬
uit. demũ signoꝵ turres abimis eccł̃iȩ teguł
sursũ edificans consũmauit. Cet̾a iam illiꝰ
bona desinimꝰ hic. ñ qr nulla sint memora¬
re. s qm̃ unũ habuit scilicet animi temꝑa¬
mentũ. de qͦ si differimꝰ ulterius loqͥ. scelusẽ
inpiissimũ. ne dũ si uelimꝰ omĩno r̾etic̃e. Nã
uir sũme nobilitatis & inm̃se potentie quẽ
gła mũdi sequebat᷑. & om̃is felicitas temꝑalis
adorabat. tanta semꝑ animũ uigilantia cuꝰ¬
todiuit. ut nec semel fede uoluptatis actio

Expanded text:
luimus illa tamen nuda veritate breviter annoluimus illa tamen nuda veritate breviter annotare, quam verborum floribus luculentis ad lectoris fastidium colorare. Ecce in introitu suo dorsale coloris sanguinei obtulit, pulpitum tempore quadringentis solidis ex proprio datis fieri fecit, postmodum excepto capite parietes chori ecclesiae vitreavit, deinde cryptas antea nimium tenebrosas geminis ingressibus illustravit; demum signorum turres ab imis ecclesiae regulis sursum aedificans, consummavit. Caetera jam illius bona desinimus hic, non quia nulla sint, memorare; sed quoniam unum habuit, scilicet animi temperamentum, de quo si differimus ulterius loqui, scelus est impiissimum, nedum si velimus omnino reticere. Nam vir summae nobilitatis et immensae potentiae, quem gloria mundi sequebatur, et omnis felicitas temporalis adorabat, tanta semper animum vigilantia custodivit, ut nec semel foedae voluptatis actio
Abbreviated transcription (Latin):
moria cum obisset celebraret᷑. iste tanto clem̃¬
tior illis factus in hac bonitate. qͣnto incet̾is ẽẽ
uidebat᷑ inferior. addidit & stabiliuit ut nulluᷤ
iam abobitu suo canonicus usq ad annũ indegri¬
tate p̾bende pͥuet᷑ s totos inde reclitus prb̃r ñ
sam cotidie celebret. horarũ uictimas soluat. iu¬
git̾ oret. Ex quo de clĩ confidimꝰ pietate. ñquã
suoꝵ carebit remissione peccatoꝵ: quitã benig¬
nus fuit ininꝑatione remissionis sibi subdi¬
toꝵ. Adhuc aut̃ & aliud. Cum suo tẽpore
miles qͥdam atco dictus. partẽ molendinoꝵ
que sub muro sunt. & ita uocant᷑. manu firma¬
ta abep̾istenens. canonicis quoꝵ erat altera
pars placitũ egiss. ipse gratis laudauit. ex cep¬
to qd̃ anniu̾sariũ suũ ꝓmisimꝰ ideo qͦt annis
faciendũ.  Sunt alia pie sollicitudinis eiꝰ que
circa eccłiam hanc habuit indicia. que cum
ornent ipsũ eccłie corpꝰ aut insticuant. ma¬

Expanded text:
moria, cum obiisset, celebraretur, iste tanto clemenmoria, cum obiisset, celebraretur, iste tanto clementior illis factus in hac bonitate, quanto in caeteris videbatur inferior, addidit et stabilivit, ut nullus jam ab obitu suo canonicus usque ad annum integritate praebendae privetur, sed totos inde redditus presbytersam quotidie celebret, horarum victimas solvat, jugiter oret, ex quo de Dei confidimus pietate, nunquam suorum carebit remissione peccatorum, qui tam benignus fuit in impetratione remissionis sibi subditorum, adhuc autem et aliud: cum suo tempore miles quidam, Atto dictus, partem molendinorum, quae sunt sub muro, et ita vocantur, manu firmata ab episcopis tenens canonicis, quorum erat altera pars, placitum egisset, ipse laudavit, excepto quod anniversarium suum promisimus ideo quotannis faciendum. Sunt alia piae sollicitudinis ejus, quae circa ecclesiam hanc habuit indicia, quae cum ornent ipsum Ecclesiae corpus, aut instituant, ma