comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum incuns gloria deui in¬
india proximum ira auferat
et semetipsum. ¶ Tristicia
solacu sit iguara aucricia
dum per exteriora uagcitur
edacitatis sue maceratur Ie¬
iuinio ut uero maciei sue in¬
digenciam expleat prolabitur
ad duo carius bicia que sequii¬
tur in quibus liquet ꝙ de uen¬
tris ingluine luxuria nascit᷑
dumi in Ipa distribucione mẽ¬
brorum uentri genitalia ui¬
decuitur eẽ subnexa. ¶ Uudẽ
dum unum mordincte re¬
ficitur aliud proculdubio ad
contumelias excitatur hoc
quide gregorius. Iniunio per gre¬
gorium spiritus sanctus. ¶ Ex
quo coustat ei qui ad salutem
tendit pͣ superbie sobolent
extinguendai que si paulisꝑ
subcreuerit omiium uiciorum
fructices dese ut predictum
est giguit. uami et si sit apud
aliquem quandoq precipua
nequaꝙͣ possibile est ut sit so¬
la. ¶ Si enu quempian
iauis gloria stinuilat. nccẽ
est ut per arrupta uiciorum pre¬
ceps ruat. hoc est autem quod
uobile ceusetur uicum adeo¬

Expanded text:
cum inanis gloria Deum, incum inanis gloria Deum, invidia proximum, ira auferat et se ipsum: tristitia solatii fit ignara, avaritia dum per exteriora vagatur, edacitatis suae maceratur jejunio. Ut vero maciei suae indigentiam expleat, prolabitur ad duo carnis vitia quae sequuntur. In quibus liquet quod de ventris ingluvie luxuria nascitur, dum in ipsa distributione membrorum, ventri genitalia videantur esse subnexa. Unde dum unum inordinate reficitur, aliud procul dubio ad contumelias excitatur. Haec quidem Gregorius, imo per Gregorium Spiritus sanctus. Ex quo constat ei qui ad salutem tendit, primam superbiae sobolem exstinguendam. Quae si paulisper succreverit, omnium vitiorum frutices de se, ut praedictum est, gignit. Nam, etsi sit apud aliquem quandoque praecipua, nequaquam possibile est, ut sit sola. Si enim quempiam inanis gloria stimulat, necesse est, ut per abrupta vitiorum praeceps ruat. Hoc est autem quod nobile censetur vitium, adeo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ma uamqz superbie soboles
dun oppressam mentem cor¬
ruperit. mox iuuidiam giguit
quia uimirum dum uani no¬
nuius potenciam appetit ne
quis alius adipisci ualeat hanc
intabescit. ¶ Iuiidia quoq
iram generat qui a quanto
luioris uuluere aniuius san¬
ciatur tauto etiam mansue¬
tudo trausquillitatis amuctit᷑.
Et quia quasi doleus membrũ
tangitur Idcirco oppo ͭ ͤ actiouis
manus uelud grauius pres¬
sa sentitur ¶ Ex gra quoq
bristicia oritur quia turbata
mens quo mordinate se cou¬
cutit eo ad dicendum mala
confudit et cum dulcedine
transquillitatis causerit nul
hanc nisi ex perturbacione sub¬
sequens meror pascit. ¶ Tri¬
sticia quoq ad auaricicun de¬
ruiatur quia dum confusum
cor bonum leticie in seinetipo
uitus amiserit unde consolari
debeat foris querit. et tauto
magis exteriora bona adipisci
desiderar quanto gaudium nõ
hi. ad quos iutriusecus recur¬
rat. ¶Et quidem singula coꝵ
sue perinciei afferunt fructũ

Expanded text:
Prima namque superbiae soboles, Prima namque superbiae soboles, dum oppressam mentem corruperit, mox invidiam gignit, quia nimirum dum vani nominis potentiam appetit, ne quis alius hanc adipisci valeat, intabescit. Invidia quoque iram generat, quia quanto interno livoris vulnere animus sauciatur, tanto etiam mansuetudo tranquillitatis amittitur. Et quia quasi dolens membrum tangitur, idcirco oppositae actionis manus, velut gravius pressa sentitur. Ex ira quoque tristitia oritur, quia turbata mens quo inordinate se concutit, eo ad dicendum mala confugit: et cum dulcedinem tranquillitatis amiserit, nihil hanc nisi ex perturbatione subsequens moeror pascit. Tristitia quoque ad avaritiam derivatur, quia dum consilium cor bonum in semetipso intus amiserit, unde consolari debeat foris quaerit. Et tanto magis exteriora bona adipisci desiderat, quanto gaudium non habet, ad quod intrinsecus recurrat. Et quidem singula eorum suae perniciei afferunt fructum,
Abbreviated transcription (Latin):
fere totum in maliguo ꝑo¬
situm pene operiant ¶Nam¬
iacteuicici ypocrisis conten¬
cioues pertinacie discordie
Et nouitatum presumpcoes
oruintur. ¶ De Iuiudia odi
insurracio detractio exuliaco
in aduersis proxum afflictio
cuutem in prosperis nascitur.¬
¶ De ira rixe tumor mentis
continuelie c amor indignaco
blaspheme ꝓferuutur ¶ De
tristicia malicia raucor pu¬
sillaminitas desperacio torpor
cirea precepta bagacio mentis
erga Illicita prodeunt. ¶ De
auaricia prodicio fraus falla¬
çia piuria Iuquietudo uiolen¬
cie Et contra nuam obdurci¬
ciones cordis egrediuntur.¬
¶ De uentris inglume uepte
leticia scurcilitas Iuimundiꝰ
multiloquia hebetudo seusus
circa intelligenciam ꝓpagantur¬
¶ De luxuria cecitas mentis
inconsideracio inconstancia.
precipitacio amor sui. odium
dei affectus presentis seculi
horror autem uel desperacio
futuri generatur. ¶ Ded quo¬
modo ab inincem principalia
prodeant Idem doc ͦ ͬ exponit

Expanded text:
fere totum, in malignum pofere totum, in malignum positum, pene operiant. Namjactantia, hypocrisis, contentiones, pertinaciae, diet nouitatum presumptiones oriuntur. 11 De inuidia odium, susuratio, detractio, exultatio in aduersis proximi, afflictio autem in prosperis nascitur. De ira, rixae tumor mentis, contumeliae, clamor, indignatio, blasphemiae proferuntur. De tristitia, malitia, rancor, pusillanimitas, desperatio, torpor circa praecepta, vacatio mentis erga illicita nascitur. De avaritia, proditio, fraus, fallacia, perjuria, inquietudo, violentiae et contra tiones cordis egrediuntur. De ventris ingluvie, inepta laetitia, scurrilitas, immunditia, multiloquia, hebetudo sensus, circa intelligentiam propagantur. De luxuria, caecitas mentis, inconsideratio, inconstantia, praecipitatio, amor sui, odium Dei, affectus praesentis saeculi, horror autem vel desperatio futuri generatur. Sed quomodo ab invicem principalia prodeant, idem doctor exponit.
Abbreviated transcription (Latin):
de solidi ͭ ͤᷤ uirtutis mor talibus
cissert. ¶ Cnm autem super¬
bia sit tous peccati inicium
hanc de se pruiain sobolem
giguit. ab hac emm biruleuta
radice superbie septem prin¬
cipatia uicia oruiitur que
quide principalia dicun tur
respectu iiuor que exhii
uelud ydre capitibus multipli¬
citer pullulant. ¶ Quoxi
ut nomia et sigure sidelius
tencautur qualiter hanc pe¬
stiferam arborem beatissinius
papa gregorius depingit in
moralibus si bacat paulisper
accende ¶Primos ergo ra¬
mos huius plante sic distiu¬
guit. ut sit pͥmus inais glo
¶ Uude et saluator quia
nos hiis superbie uicus captinos
doluit ad spirituale liberaciois
prelium septiforuus gracie
spiritu plems uenit. ¶ Cum
uero uiciorum quirq spũalia
suit duo carualia unum qd̃q
eorum tanta sibi cognacione
iuugitur ut non insi de alte¬
ro generetur. ¶Dabentq rami
suiguli de se ramusculos pro¬
cedentes tantai quid̃ amplitu¬
dine dilatatos ut mundu

Expanded text:
de soliditate virtutis mortalibus de soliditate virtutis mortalibus affert. Cum autem superbia sit totius peccati initium, hanc de se primam sobolem gignit. Ab hac enim virulenta radice superbiae, septem principalia vitia oriuntur, quae quidem principalia dicuntur respectu minorum, quae ex his, velut hydrae capitibus, multipliciter pullulant. Quorum ut nomina et figurae fidelius teneantur, qualiter hanc pestiferam arborem beatissimus papa Gregorius depingit in Moralibus, si vacat, paulisper attende. Primos ergo ramos hujus plantae sic distinguit, ut sit primus, inanis glor Unde et Salvator, quia nos his superbiae vitiis captivos doluit, ad spirituale liberationis praelium septiformis gratiae spiritu plenus venit. Cum vero vitiorum quinque spiritualia sint, duo carnalia, unumquodque eorum tanta sibi cognatione jungitur, ut non nisi alterum de altero generetur. Habentque rami singuli ramusculos de se procedentes, tanta quidem amplitudine dilatatos, ut mundum
Abbreviated transcription (Latin):
n tota sigo
epicureorum fanũ¬
lia insignis est
traio. Et licet nou exierit pri¬
uius aut om̃i primus habendꝰ
est ant noi iniinius inter
pruos. ¶ Ei uciuqz licet in¬
eptus sit tota gnatonicorum
factio samulatur et sorte cõ¬
duxit seruum militis gloriosi
ut eleganter uuueret qui et
in uita houn et in assercione
moꝵ subest guatouica traso¬
mane altera tamen peudet
ex altera ad eo quĩdem ut In¬
incem sine se ee non possit
nam et guatonis opera inu¬
tilis est si nou sit nules glo¬
riosus. Et forte trasonis arro¬
gaucia conquie scet. si non ea
fallacia guatoius exceperit. Co¬
miai forte contempnis eminchu
sed in eumichofere oñi uitam
expressit. Et eo quidem liberius
et elegancius oines arguer
quo caucius fictio argumento
smne lesione persouarum uicia
denudauit. ¶ Si nobiliorẽ
queris auctorem multi proce¬
dunt ceuodoxie repressore
¶Est autem ceuodoria ut
patribus placuit gloria mais
que mentem inslat et aures
et nchil aliud enuolumenti

Expanded text:
n tota ergo Epicureorum familia insignis est Thraso; et licet non exierit primus, aut omnium primus habendus est, aut non minimus inter primos. Et namque, licet ineptus sit, tota Gnathonicorum factio famulatur. Et forte comduxit servum militis gloriosi, ut eleganter innueret, quoniam et in vita hominum et in assertione morum subest Gnathonica Thrasonianae. Altera tamen pendet ex altera, adeo quidem, ut invicem sine se esse non possint. Nam et Gnathonis opera inutilis est, si non sit miles gloriosus, et forte Thrasonis arrogantia conquiescet, si non eam fallacia Gnathonis exceperit. Comici forte contemnis eunuchum, sed in eunucho fere omnium vitam expressit. Et eo quidem liberius et elegantius omnes arguit, quo cautius fictitio argumento, sine laesione personarum, vitia denudavit. Si nobiliorem quaeris auctorem, multi procedunt cenodoxiae repressores. Est autem cenodoxia, ut Patribus placuit, inanis gloria, quae mentem inflat et aures, et nihil aliud emolumenti
Abbreviated transcription (Latin):
¶Q carturienses duu mo¬
deracionis habxius auariciam
cohibent et magius montis
noua religio dum ouinia nu¬
daua contempnens et de cra¬
stiuo non cogitans repellit oia
auariciam excludit ab ypocrita¬
tuui uota et nomine longius
absunt. Et qui suit secuilares
aui religiosi. Et que regula
actinorum et que ociorum. et
quis sit suus ypocriseo

Expanded text:
 Carthusienses, dum moderationis habenis avaritiam cohibent, et Magni Montis nova religio, dum omnia mundana contemnens, et de crastino non cogitans repellit omnia, avaritiam excludit, ab hypocritarum nota et nomine longius absunt: et qui sunt saeculares aut religiosi: et quae regalia activorum, et quae otiosorum: et quis sit finis hypocriseo
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Dumes scripturas ee le¬
gendas et de benedutione qͥ
primigeis data est et filus
uoe. Et ꝙ raciomi auctori¬
tas nullius gentilium preui¬
dicet¬
¶De me pcus iigatorum
qui sapieuciam uerba putãt
ꝙ aliter legendi sunt libri
diimi aliter gentiles.¬
¶Que sint neccessaria et
quasi claues philosophaudi
Et ꝙ simplicitas amicc ueri
tati est. et quid sit luctari cum
auglo uel cibare eun. et quid
su aut prosit aduocacione sa¬
piencie retinquere patriam

Expanded text:
 Omnes scripturas esse legendas: et de benedictione quae primigenis data est, et filiis Noe: et quod rationi auctoritas nullius gentilium praejudicetDe ineptiis ungatorum, qui sapientiam verba putant: et quod aliter legendi sunt libri divini, aliter gentilesQuae sint necessaria et quasi claves philosophandi, et quod simplicitas amica est veritati: et quid sit luctari cum angelo, vel cibare eum. Et quid sit aut prosit, ad vocationem sapientiae, relinquere patriam.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Q alia sensus. aliq ra¬
ciouis alia religionis aucto¬
ritate comꝓbantur. Et ꝙ
sides in ommi doctrina. aͥd
stabile uicium uendicat qd̾
probari non debet. et ꝙ alia
ꝑ se doctioribus inmotescunt
alia rudibus et quatenus
dubitã dũ sit. Et ꝙ pertina¬
cia ueritatis inquisicionem
plurumum impedit.

Expanded text:
 alia sensus, alia rationis, alia religionis auctoritate probantur: et quod fides in omni doctrina aliquod stabile initium vindicat, quod probari non debet: et quod alia per se doctioribus innotescunt, alia rudibus: et quatenus dubitandum sit: et quod pertinacia veritatis inquisitionem plurimum impedit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶De ambitione. et ꝙ cu¬
piditas stulticiam conitatur
Et quis sit ortus tyra̾mdis
et diuersiz uiciiz ambicio¬
sorum.¬
se uelle quod maxune appetunt
et quibus excuscicionihus ꝓpo¬
situm tegant
¶ De hiis qui impudencuis
irruunt sine dissimilacione
ambicionis quos neqz racio
uec auctoritas reprimere
pot.¬
¶ De elegibus seculatumi
principum quib curiales
et officiales arcentur ab hono¬
ribus eccãsticis et a quibu
exemplis dathaurte et abyra¬
inte uitantur obtiuere

Expanded text:
De ambitione, et quod cupiditas stultitiam comitatur: et quis sit ortus tyrannidis: et de diversis vitiis ambitiosorum.se velle quod maxime appetunt: et quibus excusationibus propositum tegant De his qui impudentius irruunt, sine dissimulatione ambitionis, quos neque ratio, nec auctoritas reprimere pot De legibus saecularium principum, quibus curiales et officiales arcentur ab honoribus ecclesiasticis: et quibus exemplis Dathanitae et Abironitae nitantur obtinere
Abbreviated transcription (Latin):
dalo uideorum genciumqz seul¬
ticia opera crucisixi que etiam
same testinionio roborabantur
exposuit cum apud ouines cõ¬
staret ꝙ ea uou posset facere
uisi deus sed quia multa in
utramqz partem crebro sama
mentitur. ipsam iuuabat fa¬
uami ꝙ discipuli ilus maio¬
ra faciebant dum ad umubra
discipuli a quacumq iufiru¬
tate sanabantur egroti quid
iulta astucia aristotilis cri¬
sippi acuiuua om̃qz philoso¬
phorum tendicula resurgenc
mortiui confutabat. decios
duces romanorum se pro
suis ex̾citibus deuouisse ꝑ¬
celebre et. ¶ Iulus quoq
cescir dux inquit. qui non
laborat ut nulitibu ca¬
rus sit militem uescit ar¬
mare. ne scit humanitatem
duci in exercitu aduersus
hoste ee. Idem numquam
diru militibir Ite huc sed
benite. dicebat enim quia pai¬
ticipatu cum duce labor
bideretur mulitibus ininor
¶Preterea uolupta⁊ corpo¬
ri codem auctore uitanda
est. arebat eium in bello cor¬
pora hominum gladri in
pace boluptatibus uulue¬

Expanded text:
dalo Judaeorum, gentiumque stuldalo Judaeorum, gentiumque stultitia, opera Crucifixi, quae etiam famae testimonio roborabantur, exposuit; cum apud omnes constaret, quod ea non posset facere, nisi Deus. Sed quia multa in utramque partem crebro fama mentitur, ipsam juvabat famam, quod, discipuli ejus majora faciebant, dum ad umbram discipuli, a quacunque infirmitate sanabantur aegroti. Quid multa? Astutias Aristotelis, Chrysippi acumina, omniumque philosophorum tendiculas resurgens mortuus confutabat. Decios duces Romanorum, se pro suis exercitibus devovisse percelebre est. Julius quoque Caesar: « Dux, inquit, qui non laborat ut militibus charus sit, militem nescit amare. » Nescit humanitatem ducis in exercitu adversus hostes esse. Idem nunquam dixit militibus: Ite huc; sed: Venite. Dicebat enim quia participatus cum duce labor, videtur militibus minor. Praeterea voluptas corporis, eodem auctore, vitanda est. Aiebat enim in bello corpora hominum gladiis, in pace voluptatibus vulne
Abbreviated transcription (Latin):
iurisuirandi in dissoluendis
legibus arbitrar eutur. his
quid̃ eremplis eosibentius u¬
tor ꝙ apostolum pauluni eis¬
dem usum dum athenensibz
ingerere ut per ignomuuã
crucis liberacionem mustor
exemplo gentilium ꝓuenisse
doceret sed et Ista ꝑsuasit fie¬
ri non solere nisi in sangiie
iustorum et eorum qui pplĩ
gererent magrãtum. ¶ Por¬
ro ad liberacionem omnium
s. Indeorum et gencium neo
sufficiens potuit inueniri ñ
ille cui in hereditatem sunt da¬
te gentes et p̾siuita est omis
terra et possessio eius. hunc
autem alium eẽ nou posse ꝙͣ
filurin oumpotent̾ dei asse¬
rint. cum preter deun gt̃s
et terras omnes nemo subegit
dum ergo sic crucis ignouuͣ
predicaret ut gentium pau¬
latun euacuaretur stutticia seu¬
sum ad dei uerbum dei qz sapiaz
et ipium etiam diuine maiesta¬
tis solium uerbum sidei et lui¬
guam predicacionis euerit et
ue uirtus enuangelii subcarins
insiriuitate uilesceret. a scan¬

Expanded text:
jurisjurandi in dissolvendis jurisjurandi in dissolvendis legibus arbitrarentur. His quidem exemplis eo libentius utor, quod apostolum Paulum eisdem usum dum Atheniensibuingerere, ut per ignominiam crucis, liberationem multorum, exemplo gentilium provenisse, doceret. Sed et ista persuasit fieri non solere nisi in sanguine justorum, et eorum qui populi gererent magistratum. Porro ad liberationem omnium, scilicet Judaeorum et gentium, nemo sufficiens potuit inveniri, nisi ille cui in haereditatem datae sunt gentes, et praefinita est omnis terra possessio ejus. Hunc autem alium esse non posse, quam filium omnipotentis Dei asseruit, cum praeter Deum gentes, et terras omnes, nemo subegerit. Dum ergo sic crucis ignominiam praedicaret, ut gentium paulatim evacuaretur stultitia, sensim ad Dei verbum, Deique sapientiam, et ipsum etiam divinae majestatis solium, verbum fidei, et linguam praedicatoris erexit. Et ne virtus Evangelii sub carnis infirmitate vilesceret, a scan
Abbreviated transcription (Latin):
ingreditur Ibi turba ab si¬
stencium a milite queui fal¬
ce percusserat inter ficeret
cornito regis corpore dorẽses
sine prelio discedunt. atq
ita athemenses uirtute ducis
pro salute patrie morti se of¬
ferent᷑ bello liberantur. Item
ligurgus in regno suo dec̾ta
constituens populum ini ob¬
sequia p̾ucipum pͥncipes ad
iusticiam imperiorum sirma¬
int auri et argenti usum et
onn scelerumi materiam iu¬
stulit seuatu custodiam legũ
popu lo sublenendi senatum
ptatem dedit. statuit uirgi¬
nem sinc dote nubere ut eli¬
gerentur uxores non peccuĩa
maximum honorem pro gra¬
du etatis senum c̃ẽ uoluit.
nec saue usꝙͣ terre locum ho¬
noraciorei seuectus hz. deiuide
et ut eterintatem sins legibz
daret iurenirando obligat ci¬
itatem nichil eos de euis le¬
iibus mutaturos anteꝙͣ re¬
uerteretur. proficiscitur aute
cuidam ĩ ꝑꝑetuum exilium egit
abitiqz moriens ossa suci in
mare iussit ne relatis lacede¬
monem solutos se religione

Expanded text:
ingreditur. In turba obsiingreditur. In turba obsistentium, a milite quem falce percusserat, interficitur. Cognito regis corpore, Dorenses sine praelio discedunt. Atque ita Athenienses virtute ducis, pro salute patriae morti se offerentis, bello liberantur. Item Lycurgus in regno suo decreta constituens, populum in obsequia principum, principes ad justitiam impiorum firmavit: auri argentique usum, et omnium scelerum materiam sustulit: senatui custodiam legum, populo sublegendi senatum potestatem dedit. Statuit virginem sine dote nubere, ut uxores eligerentur, non pecunia. Maximum honorem pro gradu aetatis senum esse voluit; nec sane usquam terrae locum honoratiorem senectus habet. Deinde ut aeternitatem suis legibus daret, jurejurando obligat civitatem, nihil eos de ejus legibus mutaturos, antequam reverteretur. Proficiscitur autem Cretam, ibi perpetuum exsilium egit, abjicique moriens ossa sua in mare jussit, ne relatis Lacedaemonem solutos se religione
Abbreviated transcription (Latin):
a pice in quisqz conscenderit obli¬
iusti debet et affectum carnus
et id solum agere quod subiec¬
torum salus exposcit. subiectis
itaq sit pater et maritus aut
si teueriorem nouerit affecti¬
ouem ptatur ea amari ma¬
gis studeat ꝙͣ tuneri et se ta¬
lem Illis exhibeat ut uitam
eius erdefectione p̾feraut sue
et incolumitatem illius quen¬
dam publicam reputent uita
et ei tunc omnia recte proce¬
deut et pancorum stipatus ob¬
sequio preualebit si opus est
aduersus unumerabiles sor¬
tis et enu est ut mors dilcio
et cuueus queni suiculi amo¬
ris coustruigunt uou saule
rumpitur. ¶ Doreuses cui
athenen pugnaturi de euen¬
tu p̾lii orcicula consuluerũt
rusum est. superiores fore
in regem athemensium occi¬
dissent. Cumi uentum esser
in uellum nulitibus cuite oĩa
regis custodia precipitur athe¬
mensibus eo tempore rex co¬
drux erat qui responso dei et
preceptis hostium coguitis mu¬
tato regis habitu sarmenta
collo gerens castra hostim

Expanded text:
apicem quisque conscenderit, obliapicem quisque conscenderit, oblivisci debet affectum carnis, et id solum agere, quod subjectorum salus exposcit. Subjectis itaque pater sit et maritus, aut si teneriorem noverit affectionem, utatur ea: amari magis studeat, quam timeri, et se talem illis exhibeat, ut vitam ejus ex devotione praeferant suae, et incolumitatem illius, quamdam publicam reputent vitam; et ei tunc omnia recte procedent, et paucorum stipatus obsequio, praevalebit, si opus est, adversus innumerabiles. Fortis etenim est ut mors dilectio ; et cuneus, quem funiculi amoris constringunt, non facile rumpitur. Dorenses cum Atheniensibus pugnaturi de eventu praelii oracula consuluerunt. Responsum est superiores fore, nisi regem Atheniensium occidissent. Cum ventum esset in bellum, militibus ante omnia regis custodia praecipitur. Atheniensibus eo tempore rex Codrus erat. Qui responso dei, et praeceptis hostium cognitis, mutato regis habitu, sarmenta collo gerens, in castra hostium
Abbreviated transcription (Latin):
gerere recorda᷑ et se nou sͥ
suami uitam sed aliis debere
cognoscit et eaui illis ordinata
caritate distribuit. totum et go
se deo debet plurimum sue prie
iltm parentibus et ꝓpuiquis
crͣueis nuuimum non nichis
tumeu sapientibus ergo ei
insipientibus debitor est pu¬
silis et maioribus. Que ꝯuĩd
iuspectio comuius est omuni
prelatorum et eorum qui spi¬
ritualium curam herunt. et
qui secularem uirisdicionem
ex̾cent unde et melchisedech
quem p̾mum scriptura regemi
iutroducit et sacerdotem ut ad
pus iusterium taceatur quo
p̾figurat xp̃m qui in celis sine
uatre et in terris siue patre
uatus est. Ille inꝙͣ nec prem
uec matrem legitur habuisse
non ꝙ utroqz caruerit sed qr
rettuum et sacerdocium de racõe
non paruint caro et sanguis
cum in alterutio creando pa¬
rentum respectus citra uirtutũ
merita p̾ualere nou debeai. s
salubria subiectorum sidelium
uota et au alterutrius culinis

Expanded text:
gerere recordatur, et se non sibi gerere recordatur, et se non sibi suam vitam, sed aliis debere cognoscit, et eam illis ordinata charitate distribuit. Totum ergo se Deo debet, plurimum suae patriae, multum parentibus, propinquis, extraneis minimum, nonnihil tamen. Sapientibus ergo et insipientibus debitor est, pusillis et majoribus. Quae quidem inspectio communis est omnium praelatorum, et eorum qui spiritualium curam gerunt, et qui saecularem jurisdictionem exercent. Unde et Melchisedech, quem primum Scriptura regem introducit et sacerdotem, ut ad praesens mysterium taceatur, quo praefigurat Christum, qui in coelis sine matre, et in terris sine patre natus est: ille, inquam, nec patrem nec matrem legitur habuisse, non quod utroque caruerit, sed quia regnum et sacerdotium de ratione non pariunt caro et sanguis, cum in alterutro creando parentum respectus citra virtutum merita praevalere non debeat, sed salubria subjectorum fidelium vota; et cum alterutrius culminis
Abbreviated transcription (Latin):
uidissem dei sacerdotem. aut
asiquem eorun qui mona ͨ ͦ
habitu arcuiuanucti suut
pectauteut claundem meum
explicareui et cooperirem euui
ue ab aliquo uideretur. Sed
et theodosius maguus impe¬
rator obi̾ntam uoxam. nõ
taien eoteuus grauem a
sacerdote mediolauen a re¬
galium usu et iusignibus
imperii suspensus est. Et
pacienter et solempuiter egit
Profecto ut doctoris gentiuin
testiuonio utar maior est qui
beuedicit ꝙͣ qui benedicitur et
penes quem est conserende dig¬
iitatis auctoritas eui cui dig¬
intas ipia confertur honoris
pͥuilegio autecedit. Porro de
racoe iuris eius est uolle cuius
est uelle et eius est auferre qͥ
de iure couserre pt. nouue sa¬
in regui apiceui huilem fi¬
luini ysay subrogauit. si uero
coustitutus princeps susceptum
numsterium sideliter gessz it
tatus houor ei exhibendus ẽ
et reuerencia tanta quantu
capud ouinibus membris cor¬
poreis antecelli. gerit autem
coudiciois meuior uiuuersi¬
tatis subiectorum se ꝑsonam

Expanded text:
Dei, aut aliquem eorum qui monachico habitu circumamicti sunt, peccantem, chlamidem meam explicarem, et cooperirem eum, ne ab aliquo videretur. » Sed et Theodosius magnus imperator, ob meritam noxam, non tamen eotenus gravem, a sacerdote Mediolanensi a regalium usu et insignibus imperii suspensus est, et homicidii patienter et solemniter egit. Profecto ut Doctoris gentium testimonio utar, major est qui benedicit, quam qui benedicitur, et penes quem est conferendae dignitatis auctoritas, eum cui dignitas ipsa confertur, honoris privilegio antecedit. Porro de ratione juris, ejus est nolle, cujus est velle, et ejus est auferre, qui de jure conferre potest. Nonne Sain regni apicem humilem filium Isai subrogavit? Si vero constitutus princeps susceptum ministerium fideliter gesserit, tantus ei honor exhibendus est, et reverentia tanta, quantum caput omnibus membris corporis antecellit. Gerit autem conditionis memor, universitatis subjectorum se personam
Abbreviated transcription (Latin):
docum Illicitum ẽe deorunr
erauuiare causas que non
possunt iusi a solo deo fudica¬
ri. librosqz quod receperat nou
iuspectos dedit iicendio prin
ueritus criunua uel conuicia
publicare et chaui repbi filu
maledictionem incurrere qͥ
patris uerenda nou texit. unĩ
et niscriptis ncholay roma

Expanded text:
dotum, illicitum esse deorum dotum, illicitum esse deorum examinare causas, qui non possunt nisi a solo Deo judicari. Libellosque quos acceperat non inspectos, dedit incendio, patrum veritus crimina vel convitia publicare, et Cham reprobi filii maledictionem incurrere, qui patris verenda non texit. Unde et in scriptis Nicolai Roma
Abbreviated transcription (Latin):
sibi in pontificibus aucto ͭ ͤ
reseruata. Est ergo priceps
sacerdocii quid̃ miuister et
qui sacrorum officiorum illã
partem ex̾ceret que sacerdocn
manibus uidentur indigna
sacrar ui namqz legum ome
officium religiosum et pium
est illud tameu inferuis ꝙ
in peuis crumiu exercetur
et quand̃ carnisici reputate
uidetur ymaguieu. uude et
constantinus romauoru
fidclissimus imperator cum
sacerdotum consilium incẽa
conuocasset. nec pͥmum locumt
tenere ausus est nec se pbror
immscere consessibus sed sedẽ
nouissumiam occupauit. Seu¬
tencias uero quas abeis aꝓpba¬
tas audunt ita ueueratus est
ac si eas de diuine maiestat¬
seussisset eianasse iudicio ẜ
et libellos iuscripcioniun quos
ad iuricem conceptos sacerdo¬
tum crimina continentes un¬
perari porrexerant. suscepit
quid̃ clausosqz reposuit in si¬
iui suo. Cim autem eosdem
ad caritatei et concordiant
reuocasset dixit sͥ tꝙͣ houuni
et qui iudicio subiacet sacer¬

Expanded text:
sibi in pontificibus auctoritate sibi in pontificibus auctoritate reservata. Est ergo princeps sacerdotii quidem minister, et qui sacrorum officiorum illam partem exercet, quae sacerdotii manibus videtur indigna. Sacrarum namque legum omne officium religiosum et pium est, illud tamen inferius, quod in poenis criminum exercetur, et quamdam carnificii repraesentare videtur imaginem. Unde et Constantinus Romanorum fidelissimus imperator, cum sacerdotum concilium Nicaeam convocasset, nec primum locum tenere ausus est, nec se presbyterorum immiscere consessibus, sed sedem novissimam occupavit. Sententias vero quas ab eis approbatas audivit, ita veneratus est, ac si eas de divinae majestatsensisset emanasse judicio. Sed et libellos inscriptionum, quos ad invicem conceptos, sacerdotum crimina continentes, imperatori porrexerant, suscepit quidem, clausosque reposuit in sinu suo. Cum autem eosdem ad charitatem et concordiam revocasset, dixit sibi tanquam homini, et qui judicio subjaceret sacer
Abbreviated transcription (Latin):
iuillam omnuo conapit ama¬
ritudinem. uam sicut iexcul¬
pas persequitur sine odio ꝓ¬
souarum. Ita et pͥnceps delui¬
quentes rectissuue punit uo
aliquo iracundie motu sed ma¬
suete legis arbitrio. nam et¬
si suos princeps uideatur hr̃e
lictores. Ipẽ aut solus aut p̾¬
cipius credendus est lictor cui
serire licitum est per suppositã
manum ut enim adstoicos
accedanius qui causas nomi
diligencius inuestigant. lictor
dicitur quasi legis Ictor. eo ꝙ
ad ipius spectat officuu fe¬
rire queuilex iudicat ferien¬
diun. unde et autiquitus opf¬
cialibus quorum inani iu¬
der uocentes prunt. cum reo
gladius imimineret obtempera
legis arbitrio dicebatur uel le¬
geui imple ut rei tristiciam
mitigaret uel mansueto uer¬
horum.
de manu ecclesie accipit prin¬
ceps cum ipsa tamen gladiu
sangunus omuino nou hẽbat
habent tamen et istum sedeo
utitur ꝑ principis manum
cui coherceudorum corporum
contulit potestatem spũaliuĩ

Expanded text:
nullam omnino concipit amanullam omnino concipit amaritudinem. Nam sicut lex culpas persequitur sine odio personarum, ita et princeps delinquentes rectissime punit, non aliquo iracundiae motu, sed mansuetae legis arbitrio. Nam etsi suos princeps videatur habere lictores, ipse aut solus aut praecipuus credendus est lictor, cui ferire licitum est, per suppositam manum. Ut enim ad Stoicos transeamus, qui causas nominum diligentius investigant; lictor dicitur, quasi legis ictor, eo quod ad ipsius spectat officium ferire, quem lex judicat feriendum. Unde et antiquitus ab officialibus, quorum manu index nocentes punit, cum reo gladius immineret, obtempera legis arbitrio dicebatur, vel legem imple, ut rei tristitiam mitigaret vel mansuetudo verborum. de manu Ecclesiae accipit princeps, cum ipsa tamen gladium sanguinis omnino non habeat. Habet tamen et istum, sed eo utitur per principis manum, cui coercendorum corporum contulit potestatem, spiritualium
Abbreviated transcription (Latin):
media punit. uirga quoq
cius et baculus adhibita mo¬
deracoe sapiencie coutractus
omn et errores ad uiam redu¬
cu equitatis ut merito ptãti
spiritus congratulẽ dicens.
uirga tua et baculus tuiis ipã
me consolata sunt. sed et clipens
eius sortis quid̃ sed uisirinor
ctipeus est et qui maliguan¬
cium iacula pro inuocentibus
potenter excipiat. Osicium
quoqz eius Illis qui ininnũ
put plurunui prodest. et
Illis qui nocere desiderant plu¬
rimum aduersatur. nou ergo
suue cau sa gladium portat quo
iuuocenter sanguiniem fundͭ¬
ut uir tamen san guium nõ
sit. et homines frequenter oc¬
cidat ut nou incurrat uome
honucidii uel reatum si eun
maguo creditur angͦ dauid
uir sanguinum dictus est. no
ꝓpter bella sed ꝓpter uriam¬
¶ Et samuel nusꝙ̃ uir sangui¬
num aut homicida scribitur
licet agag impussumui re¬
gem amaleih interfecit. hic
si quidem gladius est columbe
que sine selle rixatur sine ira¬
cundia ferit. et cum dumcat

Expanded text:
media punit. Virga quoque media punit. Virga quoque ejus et baculus, adhibita moderatione sapientiae, contractus omnium et errores ad viam reducit aequitatis, ut merito potestati spiritus congratuletur, dicens: Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt . Sed et clypeus ejus fortis quidem, sed infirmorum clypeus est, et qui malignantium jacula pro innocentibus potenter excipiat. Officium quoque ejus illis qui minimum possunt, plurimum prodest, et illis, qui nocere desiderant, plurimum adversatur. Non ergo sine causa gladium portat, quo innocenter sanguinem fundit, ut tamen vir sanguinum non sit, et homines frequenter occidat, ut non incurrat nomen homicidii vel reatum. Si enim magno creditur Augustino, David vir sanguinum dictus est, non propter bella, sed propter Uriam. Et Samuel nusquam vir sanguinum, aut homicida scribitur, licet Agag pinguissimum regem Amalec interfecerit. Hic siquidem gladius est columbae, quae sine felle rixatur, sine iracundia ferit, et cum dimicat,
Abbreviated transcription (Latin):
uersantur. Oumes Itaqz ne¬
cessitate legis seruande teuẽ
cui funquitans licencia uidea᷑
uidulta. princeps tamen legis
nexibus dicitur absolutus no
quia ei unqua liceant sed
quia Is eẽ debet qui uou tuno¬
re peue sed amore iusticie
equitatem colat rei publice
procuret utilitatem. et in om¬
uibus aliorum ꝯmoda p̾nate
preferat uoluritati sed quis
uni negociis publicis loquetur de
suadet aut raco cominus utisiti
iuducit. Euis namiqz uoliuitas
uihis uim debet habere iudicu
et rectissune quod ei placet iita¬
libus legis habent uigorem co
ꝙ ab equitatis mente eius sua
non discordet. de uultu inquit¬
tuo iudicium meum prodeat
orculi tui uideant equitatem.
iudex et eium incorruptus est
cuius sentencia ex contemplacoe
assidua ỹmago est equitatis.
Publice ergo utilitatis iim st̾
et equitatis seruus est p̾uceps
et in eo personam publicam ge¬
rit ꝙ oim iuiurias et dam pua
sed et c̾uiia omnia equitate

Expanded text:
versantur. Omnes itaque neversantur. Omnes itaque necessitate legis servandae necescui iniquitatis licentia videatur indulta. Princeps tamen legis nexibus dicitur absolutus, non quia ei iniqua liceant, sed quia is esse debet, qui non timore poenae, sed amore justitiae aequitatem colat, reipublicae procuret utilitatem, et in omnibus aliorum commoda privatae praeferat voluntati. Sed quis in negotiis publicis loquetur de suadet, aut ratio communis utilitatis inducit? Ejus namque voluntas in his vim debet habere judicii; et rectissime quod ei placet in talibus legis habet vigorem, eo quod ab aequitatis mente ejus sententia non discordet. De vultu tuo, inquit, judicium meum prodeat, oculi tui videant aequitatem . Judex etenim incorruptus est, cujus sententia ex contemplatione assidua, imago est aequitatis. Publicae ergo utilitatis minister, et aequitatis servus est princeps, et in eo personam publicam gerit, quod omnium injurias et damna, sed et crimina omnia aequitate
Abbreviated transcription (Latin):
sibi pͥncipes¬
detrahi ar¬
bitrentur nͥ iusticie sue statu¬
ta preferenda crediderini iu¬
sticie dei. cuius iusticia. iusti.
in euum est et lex eius eqͥtas
Porro equitas ut iuris ꝑiti
asserunt rerum conuemencia
est que cuncta cocquiparat rõe
et in paribus rebus paria
uira desiderat. In omnes equa¬
bilis tribuens uiituiq quod
suuun est. lex uero eius iuter¬
pres est ut pote cui equitatis
et iusticie uolinitas iuuotuit
unde et eum om̃i rerum diui¬
uarum et humiancrum com¬
poteui eẽ crisippus asseruit.
Ideoq prãre omnibus boms
et incilis et tam rerum ꝙͣ lynii
principem et duceui ee. Cui
papiuniaus uir quid̃ iuris
ex pientissimus. et demoscenes
orator prepouens uidentur
suffragari et ominium hon
subicere obedienciami. eo ꝙ lex
omiuis inuencio quidam est
et donum dei dogina sapieu¬
tum correpcio uoluntarior
excessuum ciuitatis composi¬
cio et tocius cͥuius faga sedz
quam decet uiuere oinnes
qui in poli ͤ rei uniuersitate

Expanded text:
sibi principesdetrahi arbitrentur, nisi justitiae suae statuta praeferenda crediderint justitiae Dei, cujus justitia, justitia in aeternum est, et lex ejus aequitas. Porro aequitas, ut jurisperiti asserunt, rerum convenientia est, quae cuncta coaequiparat ratione, et in paribus rebus paria jura desiderat, in omnes aequabilis, tribuens unicuique quod suum est. Lex vero ejus interpres est, utpote cui aequitatis et justitiae voluntas innotuit. Unde et eam omnium rerum, divinarum et humanarum, compotem esse Chrysippus asseruit: ideoque praestare omnibus bonis et malis, et tam rerum quam hominum, principem et ducem esse. Cui Papinianus, vir quidem juris experientissimus, et Demosthenes, orator praepotens, videntur suffragari, et omnium hominum subjicere obedientiam, eo quod lex omnis inventio quidem est, et donum Dei, dogma sapientum, correctio voluntariorum excessuum, civitatis compositio, et totius criminis fuga; secundum quam decet vivere omnes, qui in politicae rei universitate
Abbreviated transcription (Latin):
alienun uirtutis uero pro¬
cepsus ambiguitatis huur.
nodum soluit cum et coni¬
cus uichil humau alienu
a se reputet et magister ce¬
lestis hominem honum dili¬
gendum docuerit inse ipũ
Uude patet indignum ẽe
tanto magistro discipulum
qui ueritati non corigaudet
et aduersus publice salutis
hostes non excandescit. Eos
uero pro parte presentis opu¬
sculi ali quatenus tangit
intencio. et nugas eorum
quo pot et cousueit telo

Expanded text:
alienum. Virtutis vero proalienum. Virtutis vero processus, ambiguitatis hujus nodum solvit, cum et comicus nihil humani alienum a se reputet, et Magister coelestis hominem homini diligendum docuerit ut se ipsum. Unde patet indignum esse tanto Magistro discipulum, qui veritati non congaudet, et adversus publicae salutis hostes non excandescit. Eos vero pro parte praesentis opusculi, aliquatenus tangit intentio; et nugas eorum, quo potest et consuevit, telo
Abbreviated transcription (Latin):
multorum
fio dum iuep¬
cias ngai¬
torum excu¬
cio qua de causa ociari dec̾ue¬
ram et silere sed alterum inͥ
negociorum tumultus excutit
alterum motus animi inter¬
rumpit. Qui cium sub po¬
tes tate constitus est si sapit
obtemperat imperio presi¬
dentis quen itimuli affectuui
pungunt dissunulare non
põt quin mouecitur ad for¬
mai passiontd ¶Exul¬
tat ergo quen gaudii aura
demulcet spes indricit hy¬
laritatem, metus trepidat
dolenti⁊ ammu merore
confiiditur hec apud sin¬
gulos alternat facie boni
aut mali. uerum sensu
malorum alcior est. et sepus
in omnes incurtit. Quis
est eniii qui malorum aspe¬
ritate sepis non uratur
ꝙͣ demulcecitur fomento bo¬
norum Raru est qui tocius
for ᷝ ͥ ͤᷤ impetum a se toto ar¬
preualet. in amiai aut fa¬
miliaꝵ corpore uel sorte
temptatur. licet parum hu¬
manus sit quem extraneor
icctura non concutit non
satis hõ est queui alicua nõ
mouent. sed sapiencioribu
Iam uenit in dubium an
quicꝙͣ homini recte sit ion

Expanded text:
multorum fio, dum ineptias nugatorum excutio. Qua de causa otiari decreveram et silere, sed alterum mihi negotiorum tumultus excutit, alterum motus animi interrumpit. Qui enim sub potestate constitutus est, si sapit obtemperat imperio praesidentis. Quem stimuli affectuum pungunt, dissimulare non potest, quin moveatur ad formam passionis. Exsultat ergo quem gaudii aura demulcet, spes inducit hilaritatem, metus trepidat, dolentis animus moerore confunditur. Haec apud singulos alternat facies boni aut mali. Verum sensus malorum altior est, et saepius in omnes incurrit; quis est enim qui malorum asperitate saepius non uratur, quam demulceatur fomento bonorum? Rarus est, qui totius fortunae impetum a se toto popraevalet, aut in amici aut familiaris corpore, vel sorte tentatur. Licet parum humanus sit, quem extraneorum jactura non concutit: non satis homo est quem aliena non movent. Sed sapientioribus jam venit in dubium, an quidquam hominis, recte sit, homini
Abbreviated transcription (Latin):
falsitatis uicio uirtuti que in
sola ueritate consistit ee oppo¬
fitam. et sapian sine uirtute
ee nou posse. quis ex sola lectioe
insi assit gracia Illustratrix crea¬
trix uainficatei uirtutum credat
posse. fieri homineui sapientem

Expanded text:
falsitatis vitio, virtuti, quae in falsitatis vitio, virtuti, quae in sola veritate consistit, esse oppositam, et sapientiam sine virtute esse non posse, quis ex sola lectione, nisi adsit gratia illustratrix, creatrix, vivificatrixque virtutum, credat posse, fieri hominem sapientem
Abbreviated transcription (Latin):
donium reduxerunt. ut possemꝰ
aliquando qui et ubi cemus ag¬
noscere. tu etatem patrie tu descp¬
cioues temporum tu sacrorum
Iuratu sacerdotum tu domestica
tu publicam discipluiam tu se¬
dium regionum locorum tu omi
diuinarun humancirumqz rer
nomina genera officia et cãs
aperiusti. ¶Iste ĩgitur uir tam
in signis excellentisq ꝑicie qui
tam multa legit. ut ei aliquid
scribere uacasse miremur. tam
multa scripsit ꝙͣ multa uix
quemꝙͣ legere potuisse credamus.
Iste inꝙͣ uir tantus ingerio
tantusqz doctrina si rerum uelud
diuirarum de quibus scribit op¬
pugnator esset atqz destructor
easqz non ad religionem sed
ad supersticionem diceret perti¬
nere: nescio utrum tam multa
in eis ridenda contempnenda
et detestanda couscriberet¬
¶ Cum ergo uiri acuitissum¬
et sine ulla dubitacõe/ cicerone
teste doctissum superiticio scͥptis
propriis eam connncentibus
argnatur. constetqz suꝑsticione

Expanded text:
domum reduxerunt, ut possemus domum reduxerunt, ut possemus aliquando qui, et ubi essemus, agnoscere. Tu aetatem patriae, tu descriptiones temporum, tu sacrorum jura, tu sacerdotum; tu domesticam, tu publicam disciplinam, tu sedium, regionum, locorum, tu omnium divinarum, humanarumque rerum nomina, genera, officia, et causas aperuisti. Iste igitur vir tam insignis excellentisque peritiae, qui tam multa legit, ut ei aliquid scribere vacasse miremur, tam multa scripsit, quam multa vix quemquam legere potuisse credamus. Iste, inquam, vir tantus ingenio, tantusque doctrina, si rerum velut divinarum, de quibus scribit, oppugnator esset atque destructor, easque non ad religionem, sed ad superstitionem diceret pertinere, nescio utrum tam multa in eis ridenda, contemnenda, et detestanda conscriberet. Cum ergo viri acutissimet sine ulla dubitatione, Cicerone teste, doctissimi, superstitio scriptis propriis eam convincentibus arguatur, constetque superstitionem
Abbreviated transcription (Latin):
sentenciam facillime cẽdo, qui nõ
tamen copia nequaqm phm
ma si quid̃ copia lr̃arum aut
ignorancia interdum aut ne¬
gligencia ueritatis est. sinc qua
ipossibile est queiqueui fieri
sapientem ¶Pnde et dator
ille ecclesie cuius nemo satis
meuior ee pt̾ augustumis uar¬
rouem argint queni tamen ut
irãtissimum fuisse doceat an
post cetera/ quibus singulari
p̾conioi commendatur deuiq et
ip̃e tullius hruic tale testiuioͫ
perhibet. ut uiilibris achadenu¬
ancis dicat. eamqz sibi uersatur
disputacionem se habuissem
cum. .m. uarrone homint inqͥt
onii facile acutissimo et sine
dubitatione doctissimo, non
ait eloquentissimo uel facun¬
dissimo. quonam reuera in
hae facultate multum impar
est sed om facile acutissuo
et indubitanter doctissuno.
¶In p̃mo autem libro cum
eiusdem uarronis licteraria oꝑa
predicaret: nos inquil in nr̃a
urbe peregrmantes errantesq
tanqũ hospites: tautum libri qͣi

Expanded text:
sententiam facillime cedo, qui non csententiam facillime cedo, qui non ctamen copia nequaquam phma siquidem copia litterarum, aut ignorantia interdum, aut negligentia veritatis est, sine qua impossibile est quemquam fieri sapientem. Unde et doctor ille Ecclesiae, cujus nemo satis memor esse potest, Augustinus, Varronem arguit, quem tamen ut litteratissimum fuisse doceat, ait post caetera, quibus singulari praeconio commendatur: Denique et ipse Tullius, huic tale testimonium perhibet, ut in libris Academicis dicat, eam quae ibi versatur disputationem, se habuisse cum M. Varrone, homine, inquit, omnium facile acutissimo, et sine dubitatione doctissimo. Non ait eloquentissimo vel facundissimo, quoniam revera in hac facultate multum impar est, sed omnium facile acutissimo, et indubitanter doctissimo. In primo autem libro, cum ejusdem Varronis litteratoria opera praedicaret: Nos inquit, in nostra urbe peregrinantes, errantesque tanquam hospites, tui libri quasi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ei quo familiarior fuit cum
labente societris: eo casus quẽq
magis absterret. ¶Si quidem
exemplis sepe magis ꝓficitur:
ꝙ̃ preceptis Miala eium uitan¬
tur facilius quo fidelius precog¬
nita fuerinit . uix et quodamm ͦ
uoluptates pauciores euadunt.
scousonat ei si liricum conti¬
cente lyra dignaris audire flac¬
cus: aut si manis oracius, qui
plus utilitatis et honestatis
se aprid meonũdemr iuuenisse
gratulatur. ꝙ plurium stoicoꝵ
sit preceptis expressum. saĩti
enim troiaui belli scriptorent
maxume solli diuii tu declamas
rome p̾neste relegi. Qui quĩd
sit pulcrum quid turpe quid
utile quid non pulchuns et
melius crisippo et cantore dicit
ratur amorem grecia barbarie
lento collisa duello stultorum
regum et populorum continet
estus antenoꝵ belli ceuset et¬
lis scelere atqz libidiue et ira
Ilacos intra muros peccatur ⁊ ext
¶Quicquid delirant reges ple¬
auitur achiui ego autem in illoꝵ

Expanded text:
. Et quo familiosior familiarior fuit cum . Et quo familiosior familiarior fuit cum labente societas, eo casus quemque magis absterret. Siquidem exemplis saepe magis proficitur, quam praeceptis. Mala enim vitantur facilius, quo fidelius praecognita fuerint. Vix, et quodammodo voluptates, pauciores evadunt. Consonat ei, si Lyricum conticente lyra dignaris audire, Flaccus, aut si mavis Horatius, qui plus honestatis et utilitatis se apud Maeonidem invenisse gratulatur, quam plurium Stoicorum sit praeceptis expressum. Ait enim: Trojans belli scriptorem, Maxime Lolli, Dum tu declamas Romae, Praeneste relegi: Qui quid sit pulchrum, quid turpe, quid utile, quid non, Pulchrius et melius Chrysippo et Crantore dicit.ratur amorem Graecia barbariae lento collisa duello, Stultorum regum et populorum continet aestus. Antenor belli censet lis, scelere, atque libidine, et ira, Iliacos intra muros peccatur et extra. Quidquid delirant reges, plectuntur Achivi. Ego autem in illorum
Abbreviated transcription (Latin):
uix ui expressit restinguet et
te ultro accusabit et dabis ei
euidens est quam seruus indu¬
cit sed quicquid in hanc parte
loquiitur. Ita accipitur ac si
nisanum amatorem reuocet
seruus ¶Eos tamen alibi cõm¬
mendat plurimum Idem cicero
dicens. ¶ Puetas et uarios sc̃p aͣ ꝯi¬
tores arcium, aut rerum gestar
solus Ille contemptibiles facit
qui non ueretur contempni,
nam et uir tutis habent usum
et phandi materiam prebent.
nlotant enum, non docent uicia.
et aut utilitatis causa grata
suut aut uoluptatis. sic autẽ
per moꝵ discrinitna trausemnt,
ut uirtuti faciant locum. llam
per tela per ignes per maris
uarias ꝓcellas per toi motus
sediciones et iusidias populoꝵ
scillam ꝑtransiit et caribdim
ut ad patriam suam saltem in
senectute ulixes repedaret, socios
uariis exilii aurisit casibus sz
eos, aut sortune uiolencia, aui
nature infirmitas aut aniim
uoluptas assumpsit. horum tam̃
oini Iocuuda relacõ est. ¶ Nam
ul auici preuisus casus et ama

Expanded text:
vix vi expressvix vi expresste ultro accusabis, et dabis ei evidens est, quam servus inducit: sed quidquid in hanc partem loquuntur, ita accipitur, ac si insanum amatorem revocet servus. Eos tamen alibi commendat plurimum idem Cicero dicens: Poetas et varios scrtores artium, aut rerum gestarum, solus ille contemptibiles facit, qui non veretur contemni. Nam et virtutis habent usum, et philosophandi materiam praebent. Notant enim, non docent vitiae, et aut utilitatis causa grata sunt, aut voluptatis. Sic autem per morum discrimina transeunt, ut virtuti faciant locum. Nam per tela, per ignes, per maris varias procellas, per tot motus, seditiones et insidias populorum, Scyllam pertransiit et Charybdim, ut ad patriam suam saltem in senectute Ulysses repedaret. Socios variis exsilii amisit casibus, sed eos aut fortunae violentia, aut naturae infirmitas, aut animi voluptas absumpsit. Horum tamen omnium jucunda relatio est. Nam vel amici praevisus casus, etsi a
Abbreviated transcription (Latin):
strages quantas isti faciunt
moꝵ. ¶ Comicus qui pre cete-¬
ris psacet in eunuicho refert ado¬
lescentis libidinem iin slamma¬
tam cum tabulam picturas
uideret continenteni: quo pacto
dens celi qui celi templa sonitu
concutit ꝑ impluiũ auro iisso
mclusam turre et sceptam custo¬
dibus corruperit danem si miles
in singulas picturas uidet: mi¬
ratur ei laudat multitudo. Na
que uir tutis iutitamenta
surit: rarus spectator acten¬
dit. Ere que res in se neq
consilium neqz modum ha¬
bet ullum uel et eam consilio
regere non potesz In amo¬
re hoc. Ouma insunt ui¬
cia iuiurie suspictione
Iumucicie Iuducie bellum
pax rursum Incerta
hec si postules racione certa¬
racione certa facere nnichi¬
lo plu  agas quam si¬
si des operam ut cum
Et quod iuic tute tecum iratus
cogitas ego ne illam que illum
que me que nou sine modo mori
me malimi senciet qui uir siem
hec uerba una me h̾ clare falsa
lacͥmula ꝙͣ occulos terendo misẽ

Expanded text:
strages, quantas isti faciunt strages, quantas isti faciunt morum? Comicus qui prae caeteris placet, in eunucho refert adolescentis libidinem inflammatam, cum tabulam pictam videret continentem, quo pacto deus, qui coeli templa sonitu concutit, per impluvium auro misso, inclusam turre, et septam custodibus, corruperit Danaen. Similes in singulis picturas videt, miratur, et laudat multitudo. Nam quae virtutis incitamenta sunt, rarus spectator attenita, Here, quae res in se neque consilium neque modun Habet ullum eam consilio regere non potes. In amore haec omnia insunt vitia; iniuriae, Suspiciones, inimicitiae, indutiae, Bellum, pax rursum. Incerta haec si tu postules Ratione certa facere, nihilo plus agas Quam si des operam ut cum Et quod nunc tute tecum iratus cogitas, "Egone illam quae illum? quae me? quae non? sine modo: Mori me malim: sentiet qui vir siem;" Haec verba una mehercle falsa lacrimula, Quam oculos terendo misere