comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lerit eã dilectimorte deceptã : qm̃ & infidelis
ad ꝑpetuitatẽ fuit . & amarꝰ ad grãm qͥ plus
doloris ex morte. quã suauitatis ex carita ce
generauerit . Itaq iterare c̃iunctionẽ recus.
nec pudoris iura. aut cõplaciti uiri resoluit
fordera. Illisoli suã caritatẽ reseruat. illi
custodit nom̃ uxoris. Discite mulieres quanta
sit uiduitatis grã. quȩ &iã in auib p̃ditatur.
Quis igit᷑ has leges turturidedit:Si hominẽ
quero ñ inuenio. Nomo enĩ nullus est ausus.
quandonec paulus ausus .ẽ. leges tenendȩ uidu¬
itatis p̃scribere. Deniq ipse ait. Volo ergo
iuniores nibere. filios ꝓcreare. Matres. eẽ.¬
familias. nullã occasionẽ dare aduersario.¬
Et alibi. Bonũ. ẽ illis. sisic manearł. Quod sise ñ con¬
tinent. nubant. Melius ẽ enĩ nubere quam uri.
Optat pauł. in mulierib qđ inturturib ꝑseuerit.
Et alibi iuniores ortat᷑ ut nubarT. qͥa mulieres

Expanded text:
lerit eam dilecti morte deceptam, quoniam et infidelis lerit eam dilecti morte deceptam, quoniam et infidelis ad perpetuitatem fuit, et amarus ad graqui plus doloris ex morte, quam suavitatis ex charitate generauerit. itaque iterare coniunctionem recusat nec pudoris iura aut deceptam uiri resoluit foedera, illi soli suam caritatem reseruat, illi custodit nomen uxoris. discite, mulieres, quanta sit uiduitatis gratia, quae etiam in auibus praedicatur. quis igitur has leges turturi dedit? si hominem quaero, non inuenio. homo enim nullus est ausus, quando nec Paulus ausus est leges tenendae uiduitatis praescribere. denique percussorem: uolo ergo iuniores nubere, filios procreare, matres familias esse, nullam occasionem dare aduersarioet alibi: bonum illis, si sic maneant; quod ai se non continent, nubant; indicatur est enim nubere quam uri. optat Paulus in mulieribus quod in turturibus perseuerat. et alibi iuniores hortatur ut nubant, quia mulieres
Abbreviated transcription (Latin):
erit. qͥsi degener &tanto indignus parente
reicit᷑. nec estimat᷑ educatione dignꝰ. qͥ fuit
indignꝰ susceptione. Non ergo eũ a cerbitate
naturȩ. sed iudicii integritate c̃dẽpnat. nec
qͣsi suũ abdicat. sed qͣsi alienũ recusat. Hanc
tam̃ ut qͥb dã uidet̾ regalis auis indementiã.
siue ñ agnitũ aqͥlȩ pullũ cũ sua ꝓle conectit.
atq in t̾miscens suis. eodẽ quo ꝓprios fortus
mat̃nȩ sedulitatis officio. & patͣris nutrim̃taꝵ
subministratione pascit & nutrit. Ergo fene
alienos nutrit. nos uͦ nrõs inmiti crudelitate
qͣsi degenerẽ non recognoscit. Nos quod peius. ẽ.
turturũ aut duos pullos colũbarũ. Hocest enĩ¬
uerũ xp̃i sacrificiũ pudicicia corporalis. & grã
spũalis. Pudicicia ad turturẽ refert᷑. ad colũ¬
bã grã. Fert̾ enĩ turtur. ubi iugalis proprii
fuerit amissione uiduata. ꝑtesũ usũ thalami.
& nom̃ habere c̃iugii eo qͦđ primꝰ amor fefel¬

Expanded text:
erit, quasi degener et tanta indignus parente erit, quasi degener et tanta indignus parente rejicitur; nec aestimatur educatione dignus, qui fuit indignus susceptione. Non ergo eum acerbitate naturae, sed judicii integritate condemnat; nec quasi suum abdicat, sed quasi alienum recusat. Hanc tamen, ut quibusdam videtur, regalis avis inclementiam sive non agnitum aquilae pullum cum sua prole connectit; atque intermiscens suis, eodem quo proprios fetus maternae sedulitatis officio et pari autrimentorum subministratione pascit et nutrit. Ergo φηνὴ alienos nutrit: nos vero nostros immiti crudelitate quasi degenerem non recognoscit: nos, quod pejus est, turturum, aut duos pullos columbarum Luc. Iverum Christi sacrificium pudicitia corporalis, et gratia spiritalis. Pudicitia ad turturem refertur, ad columbam gratia. Fertur etenim turtur ubi jugalis proprii fuerit amissione 105 viduata, pertaesum thalamos, et nomen habere conjugii; eo quod primus amor fefel
Abbreviated transcription (Latin):
Quod aliqͥ putauert fieri geminandoꝵ alim̃toꝵ
fastidio sed id ñ arbitror facile credendum.
p̃sertĩ cũ moyses tantũ testimoniũ pietatis
inpullos suos huic dederit aui. ut dicer&.
sic̃ aqͥla ꝓtegit nidũ suũ & suꝑ pullos c̃fidit.
expandit alas suas & ad sup̃sit eos. & suscepit
suꝑ scapulas suas. dñs solus ducebat eos. Quo¬
modo ergo expandit alas. si occidit alterum.
Vnde puto ñ auaritia nutriendi eã inclem̃tẽ fieri.
sed examine iudicandi. Sẽꝑ enĩ fert᷑ ꝓbare qͦs
genuit. negeneris sui int̃ om̃s aues quoddã re¬
gale fastigiũ. degeneris part̾ deformitas de¬
color&. Itaq ad serit᷑ quod pullos suos radiis
solis obiciat. atq in aeris medio pio par uulos¬
ungue suspendat. Atsi qͥs reꝑcusso solis lumi¬
ne intrepidã oculoꝵ aciẽ in offenso intuendi
uigore seruauerit. is ꝓbat᷑ qͦdueritatẽ natu¬
rȩ sinceri obtutꝰ constantia de monstrauerit.
Siuero lumina sua p̃strictus radiis solis inflex¬

Expanded text:
qui fieri putaverunt geminandorum alimentorum fastidio. Sed id non arbitror facile credendum, praesertim cum Moyses tantum testimonium pietatis in pullos suosicut aquila protegit nidum suum etsuperpullossuosconfidit: expandit alas suas et adsumpsit eos et suscepit eos super scapulas suas. dominus solus deducebat eos. quomodo ergo expandit alas, si occidit alterum unde puto non auaritia nutriendi eam inclementem fieri, sed examine iudicandi. semper enim fertur probare quos genuit, ne generis sui inter omnes aues quoddam regale fastigium degeneris partus deformitas decoloret. itaque adseritur quod pullos suos radiis solis obiciat atqungue suspendat. At si quis repercusso solis lumine intrepidam oculorum aciem inoffenso intuendi vigore servaverit, is probatur, quod veritatem naturae sinceri obtutus constantia demonstraverit. Si vero lumina sua p
Abbreviated transcription (Latin):
exanimant. In uoluunt ꝓmuscida oris sui aescam.
& quasi quidã altissimi dracones. serpentinis quos
cȩperint spiris flagellant. plerũq eas in orbe colli

Expanded text:
exanimant. inuoluunt promoscide nemora ad sui escam et quasi quidam altissimi dracones serpentinis quos ceperint spiris flagellant. plerumque eas in orbem colli
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine. ex altes te corde. & obliuiscaris dñm
dm̃ tuũ. Quid enĩ habes homo qđ non accepisti :
Nonne hȩc omĩa sicut umbra p̃tereunt : Nonne
domus tua hȩc puluis & cinis : Nonne hȩc omĩa
fabula: Nonne scłi thesaurus uanitas est : Nonne
tu ipse escinis: Respice insepulchra hominum.
& uide quid exte nisi cinis & ossa remanebunt.
hoc.ẽ. ex corpore tuo. Respice inquã. & dic
mihi. quis diues. quis pauꝑ sit. Discerne in opes
ac potentes. Nudi om̃s nascimur. nudi morimur.
Nulla discretio int̃ cadauera mortuoꝵ. nisi forte
qui grauius fetent diuitũ corpora. distantera

Expanded text:
multitudine exaltes te corde et obliuiscaris dominum multitudine exaltes te corde et obliuiscaris dominum deum tuum. quid enim habes, homo, quod non accepisti? nonne haec omnia sicut umbra praetereunt? nonne domus tua haec puluis est et ruina? nonne haec omnia falsa? nonne saeculi thensaurus uanitas est? nonne tu ipse es cinis? respice in sepulchra hominum et uide quid ex te nisi cinis et ossa remanebunt, hoc est ex corpore tuo, respice, inquam, et diedic mihi quia ibi diues et pauper sit ? discerne inopes ac potentes. nudi omnes nascimur, nudi morimur. nulla discretio inter cadauera mortuorum, nisi forte quia expleto fetent diuitum corpora distenta
Abbreviated transcription (Latin):
ne tibi nocturnus irrepat. Athleta es. manib:
aduersario ꝓpior esto quã uultu. ne oculũ fallat
tuum iber obtutus sit. argutus incessus. ut
irruentẽ effundas. cedentẽ occupes. uulnus uigi¬
lanti aspectu ex eas. forti congressu repellas
Quod si fueris uulneratus. ad tende tibi. curre
ad medicũ. quę̧re remediũ pęnitentiae
Ad tende tibi quia carnẽ habes quȩ tibi labitur.¬
ut ueniat tibi bonus animarũ medicus. sermo diuinꝰ.
Accõmodat tibi oracula dñi. tãquã medicamenta
salubria: Ad tendetibi. ne fiat uerbũ absconditũ
in corde tuo iniquũ. Serpit enĩ uenenũ. qđ &¬
lȩtalia infert contagia. Adtende tibi. ne obli¬
uiscaris dm̃ qui fecit te. ne nom̃ eius inuanũ accipias
Ad tende tibi lex dicit. ne cũ manducaueris & saciatꝰ
fueris & domos aedificaueris. & habitare cȩperis.
& pecorib tuis repletus fueris. & auro & argento
habundaueris. & omnib: quȩcũq. tibi fuerint inN

Expanded text:
ne tibi nocturnus irrepat: athleta es, manibus ne tibi nocturnus irrepat: athleta es, manibus adversario propior esto, quam tuum. liber optutus sit, argutus incessus, ut inruentem effundas, cedentem occupes, uulnus uigilanti aspectu exeas, forti congressu repellas. quod si fueris uulneratus, adtende tibi, curre ad medicum, quaere remedium paenitentiae. adtende tibi, quia carnem habes, quae cito labitur. ueniat tibi bonus animorum medicus sermo diuinus, aspergat tibi oracula domini tamquam medicamenta salubria. adtende tibi, ne fiat uerbum absconditam in corde tuo inicum; serpit enim sicut uenenum et letalia confert contagia. adtende tibi, ne obliuiscaris deum, qui fecit te, et ne nomen eius in uanum accipias.. Adtende tibi, lex dicit, ne cum manducaueris et satiatus fueris et domus aedificaueris et habitare coeperis et pecoribus tuis repletus fueris et auro et argento abundaueris et omnibus quaecumque tibi fuerint in
Abbreviated transcription (Latin):
incurras . qui rugit. circuit. quȩrens quẽ deuor&
Ad tende tibi ut consideres quid inte intr&. quid
exte exeat. Non incibo dico qui absorbetur
& egeritur. sed de cogitatione dico. de sermone
assero. Non inte intr& alieni thori concupiscen¬
tia. non irrepat tuãmentẽ. Non rapiat oculus
tuus transeuntis feminȩ pulchritudinẽ. animus
non inludat. ñ sermo tuus tẽptamentoꝵ machinas
nectat. ñ indolo ꝓdat. non maledi  ꝓximo asꝑ¬
gat obprobriũ. Uenatorẽ te fecit ds̃ non ex
pugnatorẽ. quidixit. Ecce ego mitto uenatores
U enatores ñ culpȩ. utiq sed grãẽ piscator xp̃i est
cui dicit᷑: Amodo eris hominis capiens uiuificans.
Sic mitte retia tua. sic mitte oculos tuos. sic mitte
sermones tuos. ut nullũ opprimas. sed ab soluas
cadas. sic curre ut adbrauiũ ꝑuenias. sic certato
ut sepe decernas. qui a legitimo debet corona
certamini. Miles es. hostẽ diligent̾ explora

Expanded text:
incurras, qui 133 rugit et circuit quaerens quem devoret. incurras, qui 133 rugit et circuit quaerens quem devoret. Attende tibi, ut consideres quid in te intret, quid ex te exeat. Non de cibo dico, qui absorbetur t egeritur, sed de cogitatione dico, de sermone assero. Non in te intret alieni thori concupiscentia, non irrepat in tuam mentem, non rapiat oculus tuus transeuntis feminae pulchritudinem, animus, non includat, non sermo tuus tentamentorum machinas nectat, non in dolo prodat, non maledico proximum aspergat opprobrio. Venatorem te fecit Deus, non expugnatorem, qui dixit: Ecce ego mitto venatores venatores non culpae utique, sed gratiae. Piscator Christi est, cui dicitur: Amodo eris homines vivificans Luc. V, 10. Sic mitte retia tua, sic mitte oculos tuos, sic mitte sermones tuos: ut nullum opprimas, sed alleves flcadas: sic curre, ut ad bravium pervenias: sic certa, ut saepe decernas; quia legitimo debetur corona certamini. Miles es, hostem diligenter explora;
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas munita. ego ciuitas obsessa. Munita ꝑ xp̃m
obsessa ꝑ diabolũ. Sed non deb& obsidionẽ uereri.
cui xp̃c adiutor est. Munitur enĩ gratia spiritali.
& secularib periculis obsidetur. Vnde & in canticis
habes dictũ. Ego muros. & ubera mea turres
Murus est eccłã. turres eius sunt sacerdotes: quibus
habundat & de naturalib uerbũ. & de mu̾ralib
disciplina. Cognosce ergo te decora anima.
quia imago esdĩ. Cognosce te homo quia gła
esdĩ Audi quomodo gloria. Propheta dicit
Mirabilis facta ẽ. cognitio tua ex me : Hoc est in
silio hominis tua sapientia p̃dicat᷑. dũ me intueor
quẽ tu ipsis cogitationib occultis & int̾nis affecͥ¬
tibus dep̃hendis. scientiȩ tua agnosco misteria
Cognosce ergo te homo quantussis. & ad tende
tibi. nequando laqueis implicatus diaboli fias
p̃da uenantis. ne forte in fauces t̾ribilis leonis

Expanded text:
ciuitusciuitas munita, ego ciuitas obsessa, munita per Christum, ciuitusciuitas munita, ego ciuitas obsessa, munita per Christum, obsessa per diabolum. sed non debet obsidionem uereri cui Christus adiutor est; munitur enim gratia spiritali et saecularibus periculis obsidetur. unde et in Canticis habes dictum: ego murus, et ubera mea turres. murus est ecclesia, turres eius sunt sacerdotes, quibus abundat et de natural.bus uerbum et de moralibus disciplina. 2 cognosce ergo te, decora anima, quia imago es dei. cognosce te, homo, quia gloria es dei. audi quomodo gloria. prophMirabilis facta est cognitio tua ex me Ps. CXXXVIIIsilio hominis tua sapientia praedicatur. Dum me intueor, quem tu in ipsis cogitationibus occultis et internis affectibus deprehendis, scientiae tuae agnosco mysteria. Cognosce ergo te, o homo, quantus sis, et attende tibi; ne quando laqueis implicatus diaboli fias praeda venantis; ne forte in fauces tetri illius leonis
Abbreviated transcription (Latin):
inuestitu ouiũ. intus autẽ sunt lupi rapaces
n his ergo non requiescit ds̃. sed requieuit in morib
humanis. quos fecit ds̃ adimaginẽ suã & similitu¬
dinẽ. quando fecit uirũ qui non deb& uelare caput
suũ. qm̃ imago & gloria est dĩ. Huius uiri animȩ
dicitꝰ. Ecce ego hierusalẽ pinxi muros tuos.
N on dixit pinxi uentrẽ tuũ. non dixit pinxi in¬
feriora tua. sed dixit pinxi muros tuos. ualida
se asserens homini muroꝵ dedisse p̃sidia. ut si ꝑuigil
speculator inportis sit. obsidionis possit periculũ
ꝓpulsare. Dicit itaq Non tibi uoluptates
dedi. non illecebras cupiditatũ. non incentiua
luxuriȩ. non alieni decoris concupiscentiã. sed
dedi tibi fundam̃ta muralia. deditibi turriũ
excelsa fastigia. inquib constitutus expugnari
abhoste ñ metuas: nec in congruentiũ legionum
terribilia lic& tẽptam̃ta formides. Deniq habes
in esaia. quia iusti anima dicit uł ecclesia. Ego

Expanded text:
in uestitu ouium, intus autem sunt lupi rapaces. in uestitu ouium, intus autem sunt lupi rapaces. in his autem non requiescit deus, sed requiescit in moribus humanis, quos fecit deus ad imaginem suam et similitudinem, quando fecit uirum, qui non debet uelare caput suum, quoniam imago et gloria est dei. huius uiri animae dicit: ecce ego, Hierusalem, pinxi muros tuos. non dixit: \'pinxi uentrem tuum\', non dixit: \'pinxi inferiora tua\' sed dicit: \'pinxi muros tuos- ualida se adserens homini murorum dedisse praesidia, ut si peruigil speculator in muris sit, obsidionis possit periculum propulsare. dicit itaque: <non tibi uoluptates dedi, non inlecebras cupiditatum, non incentiua luxuriae, non alieni decoris concupiscentiam, sed dedi tibi fundamenta muralia, dedi tibi turrium excelsa fastigia, in quibus constitutus expugnari ab hoste non metuas nec ingruentium legionum terribilia licet temptamenta formides\'. denique habes in Esaia quia iusti anima dicit uel ecclesia: ego
Abbreviated transcription (Latin):
talẽ hominẽ fecit. in quo caput suũ reclinar&.
Sed postea quã in pectore nr̃o non requies proximi
cȩpit esse sed fouea. postea quã alter alteri nectere
cepit insidias quẽ iuuare deber&: Caput suũ
xp̃c auertit a nobis: sed postea tamen maluit illud
morti offerre ꝓ nobis. Noli igit᷑ esse fraudulentꝰ¬
crudelis. immitis. ut inte xp̃c caput reclin&
Deniq cũ feciss& pisciũ beluas. cũ feciss& ferarũ genera
& bestiarũ non requieuit. requieuit autẽ postea quã
hominẽ adimaginẽ suã fecit. Inquo requiescat :¬
Audi dicentẽ Aut supraquẽ requiescã. nisi suꝑ humi¬
lem & quietũ & trem̃tẽ uerba mea. Esto ergo
humilis & qui etus. ut in tuo ds̃ requiescat affectu:
qui ñ requieuit inbestiis. multomagis ñ requiescit
in pectore bestiali. Sunt enĩ animi bestiales. sunt
ferȩ formã hominũ indutȩ. De quib dñs dicit
Ad tendite uobis a falsis ꝓphecis. qui ueniunt ad uos

Expanded text:
talem hominem fecit, in quo caput suum reclinaret: talem hominem fecit, in quo caput suum reclinaret: sed posteaquam in pectore nostro non requies proximi coepit esse, sed fouea, posteaquam alter alteri nectere coepit insidias, quem iuuare deberet, caput suum Christus auertit a nobis, sed postea tamen maluit illud morti offerre pro nobis. noli igitur esse fraudulentcrudelis, inmitis, ut in te Christus caput reclinet. IDemque cum feCIsset piscium beiuas, cum lecisset lerarum genera et bestiarum, non requieuit: requieuit autem, posteaquam hominem ad imaginem suam fecit. in quo requiescat audi dicentem: aut supra quem requiescam nisi super humilem et quietum et trementem uerba mea? esto ergo humilis et quietus, ut in tuo deus requiescat adfectu. qui non requieuit in bestiis multo magis non requiescit in pectore bestiali. sunt enim animi bestiales, sunt ferae forma hominum indutae,-de quibus dicit dominus: adtendite uobis a falsis prophetis, qui ueniunt ad uos
Abbreviated transcription (Latin):
Tulpes foueas habent. & uolucres cęli nidos ubi requi¬
escunt. filius autẽ hominis non hab& ubi caput suũ
reclin&. Auis seruatur innido. homo non abscon¬
ditur in fouea. sed decipitur. Fouea uera. os homi¬
nis est. Fouea alta. pectus . ẽ. hominis. ubi sunt
noxia & fraudulenta consilia malȩ cogitationis
Tu ambulas. & alius tibi foueã parat. In medio la¬
queorũ ambulas. quos absconder̃ tibi inuia in imici
tui. Omĩa ergo circũspice. ut fugias sic ut dãmula
de retib. & sicut auis de laqueo. Dãmula. retia
aspectus uiuacitate declinat : Auis euitat laqueos.
si ad superiora se conferat. & terrena suꝑ uolat
n superioribus enĩ nemo tendit retia. laqueum
nullus abscondit. Ideo cuius conuersatio insuꝑnis
est. huius ñ sol& in p̃dã ire captura. Sed quid
miraris si homo decipit᷑ ab homine. quando filius
hominis ubi requi escer& non habebat: & ille quidẽ

Expanded text:
Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos ubi requiVulpes foveas habent, et volucres coeli nidos ubi requiescant: Filius autem hominis non habet ubi caput suum ea, aues se tuentur in nido: homo non absconditur in fouea, sed decipitur. fouea uero os hominis est, fouea alta pectus est hominis, ubi sunt noxia et fraudulenta consilia, malae cogitationes. tu ambulas, et alius tibi fecit parat. in medio laqueorum ambulas, quos absconderunt tibi in uia inimici tui. omnia ergo circum inspice, ut effugias sicut dammula de retibus et sicut auis de laqueo. dammula retia aspectus uiuacitate declinat, auis euitat laqueos, si ad superiora se conferat et terrena superuolet; in superioribus enim nemo tendit retia, laqueum nullus abscondit. ideo cuius conuersatio in supernis est, huius non solet in praedam uenire captura. sed quid miraris, si homo decipiatur ab homine, quando filius hominis ubi requiesceret non habebat? et ille quidem
Abbreviated transcription (Latin):
si supra artificẽ aliquẽ inducas alterũ. qui opus illius
superioris nouis operib obducat. nonne indignat᷑
ille qui opus suũ ad ulteratũ esse cognouerit.
Noli tollere picturã dĩ. & picturã meretricis assumere.
quia scriptũ est. Tollã ergo membra xp̃i. & faciã
membra meretricis : Absit. Quod siquĩ ad ulterat
opus dĩ. graue crim̃ admittit. Graue . ẽ. enim
crimen. ut putes qđ melius te homo quã ds̃ pingat.
Craue est ut dicat dete ds̃. non agnosco uultũ que
ipse formaui. Reicio ego. qđ meũ non est
Illũ quęre qui te pinxit. cũ illo habeto consortiũ¬
ab illo sume grãm: Qui mercedẽ dedisti
Quid respondebis. qđ si graue. ẽ. ad ulterare opus
dĩ. quid de illis dicimꝰ. qui int̾ficiunt opus dĩ.
qui humanũ sanguinẽ fundunt. qui uitã quã
ds̃ donauit extorquent. qui dicunt tollamus iustũ.
quia in utilis est nobis: Unde bene lectũ esthodie.

Expanded text:
si supra artificem aliquem inducas alterum, qui opus illius si supra artificem aliquem inducas alterum, qui opus illius superioris novis operibus obducat, nonne indignatur ille, qui opus suum adulteratum esse cognoverit? Nolli tollere picturam Dei, et picturam meretricis assumere, quia scriptum est: Tollam ergo membra Christi, et faciam membra meretricis? Absit . Quod si quis adulterat opus Dei grave crimen admittit. Grave est enim crimen; ut putes quod melius te homo, quam Deus pingat. Grave est ut dicat de te Deus: Nipse formaui. reicio ego quod meum non est. illum- quaere qui te pinxit, cum illo habeto consortiuab illo sume gratiam, cui mercedem dedisti. Quid respondebis? 48. Quod si grave est adulterare opus Dei, quid de illis dicemus, qui interficiunt opus Dei, qui humanum sanguinem fundunt, qui vitam quam Deus donavit, extorquent, qui dicunt: Tollamus Justum, quia inutilis est nobis? Unde bene lectum est hodie:
Abbreviated transcription (Latin):
Quos autẽ p̃destinauit. hos & uocauit. Et quos
uocauit. hos & iustificauit. Quos autẽ iustificauit.
hos & clarificauit. Utrũ igitur scđm corpus an
scđm animã iustificatio tibi conferriuideatur.
quȩso respondeas. Sed dubitare non potes: cũ
iustitia unde iustificatio deriuata.ẽ mentis utiq
non corporissit. Pictus & ego o homo. & tupictus
adño dõ tuo. Bonũ habes artificẽ. atq pictorẽ¬
N oli bonam delere picturã. non fuco sed ueritate
fulgentẽ : non cera ex pressã. sed gracia. Deles picꝰ¬
turã mulier. si uultũ tuũ materiali candore oblinas.
si ad quisito rubore ꝑfundas. Illa pictura. uitii non
decoris est. Illa pictura. fraudis non simplicitatis ẽ:
Illa pictura tẽporalis est. aut pluuia aut sudore
teggitur. Illa pictura fallit. decipit. ut neq illi
placeas. cui placere desideras. Qui intellegis non
tuũ sed alienũ esse qđ placeas. & tuo displiceas
auctori. qui uid & opussuũ esse deletũ. Dic mihi.

Expanded text:
estinauit hos et uocauit et quos uocauit hos et iustificauit, quos autem iustificauit hos et glorificauit. utrum igitur secundum corpus an secundum animam iustificatio tibi conferri uideatur, quaeso respondeas. Sed dubitare non potes, cum justitia unde justificatio derivata est, mentis utique non corporis sit. Pictus es ergo, o homo, et pictus a Domino Deo tuo. Bonum habes artificem atque pictoreNoli bonam delere picturam, fulgentem, non cera expressam sed gratia. deles picturam, mulier, si uultum tuum materiali superiorum oblinas, si adquisito rubore perfundas. illa pictura uitii, non decoris est, illa pictura fraudis, non simplicitatis est, illa pictura temporalis est — aut pluuia aut sudore tergplaceas, cui placere desideras, qui intelligit non tuum, sed alienum esse quod placeas; et tuo displiceas auctori, qui videt opus suum esse deletum. Dic mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ quã corpori conuenire non dubium est
Qui rei. &iã illud iure concurrit dictũ. inthrenis hie¬
remiae. Bonus. ẽ. dñs sustinentib eũ. animȩ quae
quȩrit illũ. De hominib dixit. & animã adiciendã
putauit. Melius quȩrit ista si sola sit. ab ducensse
acorporis caeno. & acupiditate carnali. Ipsa est
ad imaginẽ dĩ. conformis dñi ihũ. Qui autem
conformes filii dĩ. scĩ sunt. Sic enĩ legimꝰ. dicente
paulo. Scimus autẽ qđ diligentib dm̃ omĩa c̃ curr̃¬

Expanded text:
animae quam corpori conuenire non dubium est. animae quam corpori conuenire non dubium est. cui rei etiam illud iure concurrit dictum in Threnis Hieremiae: bonus est dominus sustinentibus eum, animae quae quaerit eum. de hominibus dixit et animam adiciendam putauit; melius enim quaerit ista, si sola sit, abducens se a corporis caeno et a cupiditate carnali. ipsa est ad imaginem dei conformis domini Iesu, qui autem conformes fili dei sancti sunt. sic enim legimus dicente Paulo: scimus autem quoniam diligentibus deum omnia concurr
Abbreviated transcription (Latin):
huc atq illuc uno mom̃to sensus suos ꝑ totius orbis
fines & mundi secreta circũ fert. quȩ dõ iungitur
xp̃o adher&: Descendit in infernũ atq. ascendit.
libera uersatur incęlo. Deniq audi dicentem
N ostra autẽ conuersatio. incȩlis .ẽ Non est ergo
ad imaginẽ dĩ. inqua ds̃ non semꝑ est. Sed audi
quia ad imaginẽ dĩ. Dicit enĩ apłs. Nos itaq
om̃s reuelata facie gloriã dĩ speculantes. ad
eandẽ imaginẽ reformamur. agloria ingloriã
potuerit dici. faciamus hominẽ ad imaginem.
Sedaudi& istud. quia anima nomine hominis nuncu¬
patur. Scriptũ est enĩ ingenesi. Filii autẽ ioseph
qui facti sunt illi in aegypto. animȩ nouẽ. Om̃s ergo
animȩ quȩ intrauer̃ cũ iacob in aegyptũ. septuaginta
quinq. Et multo aptius anima uł homo. latine uel
grece. AN TΡI I ΩC. dicitur. alterũ abhumanitate.
alterũ ab intuendo habens uiuacitatẽ. quã magis

Expanded text:
huc atque illuc uno momento sensus suos per totius orbis huc atque illuc uno momento sensus suos per totius orbis fines et mundi secreta circumfert: quae Deo jungitur, Christo adhaeret, descendit in infernum, atque ascendit, libera versatur in coelo. Denique audi dicentem: Nostra autem conversatio in coelis est . Non est ergo ad imaginem Dei, in qua Deus semper est? Sed audi quia ad imaginem est Dei. Dicit enim Apostolus: Nos itaque omnes revelata facie gloriam Dei speculantes ad eamdem imaginem reformamur a gloria in gloriampotuerit dici: Faciamus hominem ad imaginem. Sed audi et istud, quia anima nomine hominis nuncupatur. Scriptum est enim in Genesi: Filii autem Joseph qui facti sanimae, quae intrauerunt cum Iacob in Aegyptum septuaginta et quinque. et multo aptius anima uel unitus latine uel graece ἄνθρωπος dicitur, alterum ab humanitate, alterum ab intuendi habens uiuacitate, quae magis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ratio: om̃s ferȩ laciores sunt homine. om̃s & iam
uelociores. Non ergo caro potest esse adimaginẽ
dĩ. sed anima nr̃a quȩ libera est. & diffusis cogi¬
tationib atq consiliis Huc atq. illuc uagatur.
quȩ considerando spectat omĩa. Ecce nunc
sumus in italia. & cogitamus quȩ ad orientales
aut occidentales partes exspectare uideant᷑. & cũ
illis uersari uidemur qui in ꝑsida sunt constituti.
& illos uidemus quid agunt in africa. siquos cognitos
nobis ea terra susciper&. Sequimur ꝓficiscentes.
inheremus peregrinantib. copulamur absentib.
alloquimur separatos. de functos quoq ad collo qͥũ
resuscitamus. eosq ut uiuentes cõplectimur & te¬
nemus & uitȩ officia his usumq deferimus
Ea igitur ẽ. ad imaginẽ dĩ. quȩ ñ corporea aesti¬
matur. sed mentis uigore absentes uid& transmarino
uisu nouit : Percurrit aspectu : scrutatur abdita.

Expanded text:
patio. Omnes ferae latiores sunt homine, omnes etiam patio. Omnes ferae latiores sunt homine, omnes etiam velociores. 45. Non ergo caro potest esse ad imaginem Dei, sed anima nostra quae libera est, et diffusis cogitationibus atque consiliis huc atque illuc vagatur, quae considerando spectat omnia. Ecce nunc sumus in Italia, et cogitamus ea quae ad Orientales aut Occidentales partes spectare videntur, et cum illis versari videmur qui in Perside sunt constituti, et illos videmus qui degunt in Africa, si quos cognitos nobis ea terra susceperit: sequimur proficiscentes, inhaeremus peregrinantibus, copulamur absentibus, alloquimur separatos, defunctos quoque ad colloquium resuscitamus, eosque ut viventes complectimur et tenemus, et vitae officia his usumque deferimus. Ea igitur est ad imaginem Dei, quae non corporeo aestimatur, sed mentis vigore: quae absentes videt, transmarina visu obit, percurrit aspectu, scrutatur abdita,
Abbreviated transcription (Latin):
paululũ uertice eminemus a terris : Sed id ñ pud&
eo nos similes dĩ dici. quia serpentib ceterisq rep¬
tantib. aut quia dãmulis atq ouib aut lupis cel¬
siores sumus: & quantũ in ea parte cameli nobis atq
elefanti ꝓceriores sunt. Obtutus . ẽ. quidẽ p̃stans :¬
spectare elem̃ta mundi. cognoscere quȩ nullus
ad nunti&. sed tuus dep̃hendat aspectus. Verũ
hoc ipsũ quantũ est qđ uidemus. ut eo ad similitudinẽ
dĩ nos esse dicamus. quia omĩa uid&. spectat om̃a.
latentes dep̃hendit affectos. scrutat᷑ cordis occulta:
Non pud& hoc dicere. cũ ipse totũ uidere ñ possim:
qđ ante pecles . ẽ. uideo. qđ a tergo est uidere
ñ possum : ceruicẽ meã nescio. non noui occipitiũ.
renes meos uidere ñ possum. Similit̃ quantum
est qđ audiuimꝰ. cũ id qđ paululũ dist& uidere
& audire ñ possimꝰ : Si interiecti parietes sint¬
impedit᷑ aspectus. impedit᷑ auditus. De inde
corpus nr̃m uno in loco her& angusto includitur.s¬

Expanded text:
paululum uertice eminemus a terris? sed ideo non pudet eo nos similes dei dici, quia serpentibus ceterisque reptantibus aut quia dammulis atque ouibus aut lupis celsiores sumus? et quantum in ea parte cameli nobis atque helefanti proceriores sunt! optutus est quidem praestans spectare elementa mundi, cognoscere quae nullus adnuntiet, sed tuus deprehendat aspectus: uerum hoc ipsum quantum est quod uidemus, ut eo ad similitudinem dei nos esse dicamus, qui omnia uidet, spectat omnia, latentes deprehendit affectus, scrutatur cordis occulta? non pudet hoc dicere, cum ipse me totum uidere non possim? quod ante pedes est uideo, quod a tergo est uidere non possum. ceruicem meam nescio, non noui occipitium, renis meos uidere non possum. similiter quantum est quod audimus, cum id quod paululum distet uidere et audire non possim ? si crimpeditur aspectus, impeditur auditus. Deinde corpus nostrum uno in loco haeret, angusto includitur s
Abbreviated transcription (Latin):
polo cęli. germinaturis terris pulchre sp̃s suꝑ fere¬
batur. quia ꝑ ipsũ habebant nouorũ partuũ semina
germinare. scđm qđ dixit ꝓpheta. Emitte ꝰ spm̃
tuum & creabuntur. & renouabis faciem terrae.
Deniq syrus qui uicinus hebreo est: & sermone conso¬
nat in plerisq & congruit. sic hab&. Et sp̃s dĩ
fouebat aquas. id est uiuificabat. ut in nouas coger&
nus qui fecit me. Siue ergo sp̃s ses ferebatur
esse non poterant : ubilocũ sibi tanta grã ułndi¬
cabat. siue ut quidã uolunt aerẽ accipiant.
respondeant qua ratione spm̃dĩ dixerit. cũ satis
fuerit sp̃m̃ nuncupare. Hiergo uolunt ad nõdõ
nr̃o quattuor primũ elementa generata. caelũ.
terrã. mare. aerẽ. eo quod causȩ rerũ. ignis &
aer. terra & aqua sint. ex quib: mundi species
constat & forma. Ubi igitur tenebrȩ nequitia¬
rum spũaliũ locũ habere potuerunt. cũ augustȩ

Expanded text:
polo caeli germinaturis terris pulchre spiritus superferebatur, quia per ipsum habebant nouorum partuum semina germinare secundum quod dixit propheta: emitte spiritum tuum, et creabuntur et renouabis faciem terrae. denique Syrus, qui uicinus Hebraeo est et sermone consonat in plerisque et congruit, sic habet: et spiritus dei fouebat aquas, id est uiuificabat, ut in nouas cogeret nus, qui fecit me. siue ergo sanctus spiritus suesse non poterant, ubi locum sibi tanta gratia uindicabat, siue ut quidam uolunt aerem accipiant, respondeant qua ratione spiritum dei dixerit, cum satis fuerit spiritum nuncupare. hi ergo uolunt a domino deo nostro quattuor primum elementa generata, caelum terram mare aerem, aer, terra et aqua sint, ex quibus mundi species constat et forma. Ubi igitur tenebrae nequitiarum spiritalium locum habere potuerunt, cum august
Abbreviated transcription (Latin):
cui rationẽ qͥdẽ ũbis ñ explicant. sed factis loquas
Pergunt enĩ aestatis tẽpore ad fretũ ponti. eo qeł
reliqͦ maris sinu hic sinꝰ dulciorsit. Honenĩ tã diu
solinfreco quã diuceteris inmorat᷑. eaq fit causa
ut ñ omẽ aquã exhauriat. ꝙͣ̃ dulcis atq. potabilis
sit. Qsautẽ ignor& qđ &iã eaqͣ maritimas aqͥs
plerũq dulcib delectent᷑: Deniq dũ flumima
sequiottꝰ & ad superiora a scendunt. frequent̃ alie

Expanded text:
cuius rationem quidem uerbis non explicant, sed factis locuntur? cuius rationem quidem uerbis non explicant, sed factis locuntur? pergunt enim aestatis tempore ad fretum Ponti, eo quod reliquo maris sinu hic sinus dulcior sit. non enim tamdiu sol ei fluctu quamdiu ceteris inmoratur, eaque mari causa ut non omnem aquam exhauriat, quae dulcis ac potabilis sit. quis autem ignoret quod etiam ea quae maritima sunt aquis plerumque dulcibus delectentur? denique dum flumina secu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ litterȩ dirigunt᷑. Dies statuit᷑. & pleriq ad
dius stitutos occurrere ñ queun. Quis ĩperato
piscib p̃ceptũ dedit: Quis doctor hane tribut
disciplinã: qͥ metatores itinera disponuns: qͥdi
ces it̃ dirigun ut nullus desit occursus: Sid
agnosce qͥs ille sit ĩperator. qͥ ordinatione
diuna sensib uniuersoꝵ suũ effundat ⁊̃periũ.
qͥtacitꝰ mutis animantib raturalis disciplinȩ or¬
dinẽ tribuat ñ solũ magna penetr&. sed &iã ꝑ
minima quȩq. sefundat. Diuinȩ legi piscis obse¬
qͥt᷑. & h omines c̃tradicuq piscis sollepnit̃ obaudit
mandata cȩlestia & homines irrita facuq dĩ p̃cep¬
ta : AAnc̃tẽptibilis tibi uidet᷑. qͥ amutꝰ ẽ. rationisq
expers: Sediude ne tu tibi magis incipias. eẽ. con¬
tẽptui. sunrationabili inrationabilior dep̃hen¬
daris. Quid autẽ rationabiliũ hoc pisciũ transitu

Expanded text:
tum litterae diriguntur, dies statuitur: et plerique ad tum litterae diriguntur, dies statuitur: et plerique ad dies statutos occurrere nequeunt. quis imperator piscibus praeceptum dedit, quis doctor hanc tribuit disciplinam, qui metatores itinera disponunt, qui duces iter dirigunt, ut nullius desit occursus? sed agnosco quis ille sit imperator, qui ordinatidivina sensibus universorum suum infundat imperium, qui tacitus mutis animantibus naturalis disciplinae ordinem tribuat; nec solum magna penetret, sed etiam per minima quaeque se fundat. Divinae legi piscis obsequitur, et homines contradicunt! Piscis solemniter obaudit mandata coelestia, et homines 92 irrita faciunt Dei praecepta! An contemptibilis tibi videtur, quia mutus est, rationisque expers? Sed vide ne tu tibi magis incipias esse contemptui, si irrationabili irrationabilior depdaris. quid autem rationabilius hoc piscium transitu,
Abbreviated transcription (Latin):
bitacula distributa. Manent in his in offenso¬
uicinorũ limite. Necuago transitu mutationis
quȩr̃ locorũ sedtãquã patriũ solũ diligunt. Eti
his in morari dulce arbitrant᷑. ꝙͣ iheo eleger̃ : utsi¬
tariã uitã remota possint arbitroꝵ int̾polatione
genii facilitate locamutent. sed fouendipartꝰ ni¬
cessitate: quẽ opostuno atq legitimo ꝓcurantes
tẽpore. explurimis locis ad diũsos sinꝰ maris inne¬
meri uelut cõmuni c̃ silio ẽuenientes. ẽ iuncto as¬
mine aqͥlonis flat̾ p&unt. Et ad illud septẽ tri¬
naliũ mare pastiũ qͣdã nature lege c̃tendunt.
Dicas siascendentes uideas. reuma qđ dã esse. Ita ꝓ¬
nuntiat locap̃cepta. tẽpora: qͥs tribuit dispo¬
sitionẽ uiandi. comeandi ordinẽ. metas & tẽpora
reuertendi: Hominess̃. imperatorẽ habent.
cũ expectat᷑ imperiũ: ꝓcedit tessara. ꝓponus
edicta ꝓuicialib ut c̃ueniant: Tribunis mili¬

Expanded text:
bitacula distributa. manent in his inoffensobitacula distributa. manent in his inoffensouicinorum limite nec uago transitu mutationes quaerunt locorum, sed tamquam patrium solum diligunt et in his inmorari dulce arbitrantur. quae ideo elegerunt, ut solitariam uitam remota possint arbitrorum interpellatione on ingenii facilitate loca mutent, sed fouendi partus necessitate, quem oportuno atque legitimo procurantes tempore ex plurimis locis ac diuerso maris sinu uelut communi consilio conuenientes coniuncto agmine aqonalium mare partium quadam naturae lege contendunt. Dicas, si ascendentes videas, rheuma quoddam esse, ita pronuntiat loca, praecepit tempora? Quis tribuit dispositionem viandi, comitandi ordinem, metas et tempora revertendi? Homines suum imperatorem habent, cuius expectatur imperium, procedit tessera, proponuntur edicta prouincialibus ut conueniant, tribunis mili
Abbreviated transcription (Latin):
deficit t̃ra hominib: sternunt᷑ & maria rurs
ꝓ singuliꝰ libitu incidit̾ t̃ra. mare in fundit᷑
ut insulas faciant. ut possideant freta: spatia ma
ris sibi uendicant iure mancipii. pisciũ iura sicut
ũ naculoꝵ ẽditione sibi seruituti subiectac̃ memoran.
Iste inqt sinꝰ maris m̃s. ille alterius. Diuidunt elem̃ta
sibi potentes: hi s ostrea influctib nutriunt᷑. his
inuiuario piscis includit᷑. luxuriã necmare efficit
nisi apu̾dthecas habrant ostrȩoꝵ. Itaq a&ates
eoꝵ numerant. & pisciũ receptacula instruunt.¬
q̃ sine c̃uiuiũ diuitis mare possit ĩplere. Nam
auiditatis rapina. Illina turalia captant secreta.
ulla sit posita. Illicigit᷑ ubi diffusũ late mare
omir̃ spectandiusũ utilitatis grãnauigandiint̃¬
qͥ uidere potuer̃. Illicqͥetũ euũ exigunt. difere¬
tũ quer̃ ab insulis. & abomĩ maritimarũ urbiũ
c̃tagiis. Separatas habent suas regiones. & ha¬

Expanded text:
Deficit terra hominibus, sternuntur et maria. Rursus Deficit terra hominibus, sternuntur et maria. Rursus pro singulorum libidine inciditur terra, mare infunditur, ut insulas faciant, ut poris sibi uindicant iure mancipii pisciumque iura sicut uernaculorum condicione seruitii sibi subiecta commemorant. iste, inquit, sinus maris meus, ille alterius: aurum elementa sibi potentes. his ostreae in fluctibus nutriuntur, his in uiuario piscis includitur. luxuriae nec mare sufficit, nisi apothecas habeant ostrearum. itaque aetates earum numerant et piscium receptacula instruunt, ne conuiuium maria mari non possit inpleri. nam auiditatis rapina! illi naturalia captant secreta eulla sit posita. illic igitur ubi diffusum late mare omnem spectandi usum, utilitatis gratia nauigandi intequi uidere potuerunt. illic quietum aeuum exigunt discreta ab insulis et ab omnibus maritimarum urbium contagiis separata habent suas regiones et ha
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑscriptã. Ñedificus domoꝵ. Nĩ agroꝵ finib limi¬
sit unicuiq quantũ ad usũ abund&. ñ quantũ
auiditas quȩdã inmoderata sibi uindic&. Lex
quidã naturȩ .x̃. tantũ querere. quantũ effici¬
at aduictũ: & ali m̃torũ modũ. sorte censeri
patrimonii. Hocgenꝰ pisciũ in illo sinumaris
alit̾ & gignit᷑ illudinalio. Deniq ñ reppe¬
ries ẽfusagenera pisciũ. Sed qđ hic habundat.¬
alibi de .ẽ. & iterũ ille sinꝰ maris erfalos alit.
lupos ille. Ille saxatiles liastas aliis ñ est libe¬
ra uagandi potestas. fiec tam̃ aut int̾ elusa
montib copia aut fluuis int̾labentib tran¬
sitꝰ ĩpedi sedusus natur&. ẽ. in p̃sus. tãquã
patrix infinib unũquẽq. seretinere . & ulto
in colis ꝓdire suspectĩ. At nobis longe
alia sententia. mutare ex ilio domͦ. incolarũ
fastidio teneri. aduenarũ captare gram.
trans ferre t̃minos ꝑpetuoꝰ qͦs posuer uatres
pirĩ. Agrũ ad agrũ uingere. domũ adlomũ:¬

Expanded text:
praescriptam, non aedificiis domorum, non agrorum finibus limisit unicuique quantum ad usum abundet, non quantum auiditas quaedam inmoderata sibi uindicet. lex quaedam naturae est tantum quaerere quantum sufficiat ad uictum et alimentorum modo sortem censere patrimonii. hoc genus piscium in illo sinu maris alitur et gignitur, illud in alio. denique non repperies alibi deest. Et iterum ille sinus maris cephalos alit, lupos ille: ille saxatiles, locustas alius. Non est libera vagandi potestas; nec tamen aut interclusa montibus copia, aut fluviis interlabentibus transitus impeditur, sed usus naturae impressus tamquam patriae finibus unumquemque sese tenere, et ultra incolas prodire suspectum. 27. At nobis longe alia sentefastidio teneri, aduenarum captare gratiam, transferre terminos perpetuos, quos posuerunt patres nostri, agrum ad agrum iungere, domu
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis obtẽperauit. Vnde & ipse ait
Dextera manus tua dñe glorificata. ẽ. inuistute.
dexteraman tua dñe confregit inimicos
llo igit᷑ scã plebs eleua mentẽ tuã. & totũ animũ
tuũ dõ confer. Nonsic ds̃ uid&. quẽ ad modũ
homo. Ds incorcle. homo infacie. Nec sic
igitur homo uid&. quẽ ad modũ ds̃: Audis.
quia ds uidit & laudauit. Noli igitur tuis
oculis aestimare quȩ facta sunt. opinionibusq
retractanda non putes: Et dixit ds̃
IAT FIRMamentũ inter me diũ aquarũ.
ET SIT DISCERNENS INTER AQuã ET AQuÃ¬
Et facrum est sic
udi uerba dĩ. Fiat dicit. Iubentis. ẽ. non
aestimantis: imperat naturȩ. non possi¬
bilitati obtẽperat. non mensuras colligit.
non pondus examinat. Glorificata est in¬

Expanded text:
potestatis obtemperans. unde et ipse ait: potestatis obtemperans. unde et ipse ait: dextera manus tua, domine, glorificata est in uirtute, dextera manus tua, domine, confregit inimicos. illo igitur, sancta plebs, eleua mentem tuam et totum animum tuum eo confer. non sic deus uidet quemadmodum homo. deus in corde, homo in facie. nec sic igitur homo uidet quemadmodum deus. audis quia deus uidit et laudauit. noli igitur tuis oculis aestimare quae facta sunt opinionibusqueretractanda non putes. Et dixit deus: fiat firmamentum inter medium aquae et sit discernens inter aquam. et factum est sic. audi uerba dei: fiat dicit. iubentis est, non aestimantis, imperat naturae, non possibilitati obtemperat, non mensuras colligit, non pondus examinat. uoluntas
Abbreviated transcription (Latin):
& sedulo ingenio pensare dignemini. non scđm
philosophiȩ traditiones & in anẽ seductionem.
suasoria ueri similia colligentes. sed scđm regulã
ueritatis. quȩ oraculis diuini sermonis exprimit᷑.
& contẽplatione tantȩ maiestatis fideliũ pecto¬
ribus in fundit. quia scriptũ est. Confirma
me in uerbis tuis. Narrauer̃ mihi in iusti exer¬
citationes. sed non sicut lex tua dñe. Omĩa
p̃cepta tua ueritas. Non ergo scđm elemen¬
uoluit fecit. abundans plenitudine diuini¬
tatis suȩ. consideremus quȩ facta sunt: anaturȩ
possibilitatẽ in terrogemus Neq enim cũ
in euangelio leprosũ curar&. cecis uisũ refun¬
der&. populus qui aderat & spectabat illa:
medicinȩ ordinẽ recognouit. sed potestatẽ
dñi miratus. dedit ut scripeũ est dõ laudem
Ieq scđm numeros aegrptiorũ & concursus srderũ.
mensurasq elementoꝵ extendit manũ suã morses
ut diuideretur mare rubrũ. sed diuinȩ imperio

Expanded text:
et sedulo ingenio pensare dignemini, non secundum et sedulo ingenio pensare dignemini, non secundum philosophiae traditiones et inanem seductionem suasoriae ueri similia colligentes, sed secundum regulam ueritatis, quae oraculis diuini sermonis exprimitur et contemplatione tantae maiestatis fidelium pectoribus infunditur, quia scriptum est: confirma me in uerbis tuis: narrauerunt mihi iniusti exercitationes, sed non sicut lex tua, domine. omnia praecepta tua ueritas. non ergo secundum elemenuoluit fecit abundans plenitudine diuinitatis suae, consideremus quae facta sunt et naturae possibilitatem interrogemus. neque enim cum in euangelio leprosum curaret, caecis uisum refunderet, populus qui aderat et spectabat illa medicinae ordinem recognouit, sed potestatem domini miratus dedit, ut scriptum est, deo laudem. neque secundum numeros Aegyptiorum et concursus siderum et mensuras elementorum extendit manum suam Moyses, ut diuideretur mare rubrum, sed diuinae imperio
Abbreviated transcription (Latin):
teria ẽuidet᷑ ergo ereandȩ pocestas materiae
defuisse. & ab ea operationi subiacentia mutuata:
Siuero incõposita. mirũ ad modũ. coaeternã dõ
materiã decorẽ sibi non potuisse conferre.
quȩ substantiã non acreatore acceperit.
sed sine tẽpore ipsa possederit. Nus ergo inue¬
nit operator omĩum. quã contulit. Inuenit
materiã inqua poss& operari. contulit autẽ
figurã. quȩ decorẽ inuentis reb afferr&
Unde excipiendus aceteris tamquã diesunus. non
conferendus cũ ceteris tamquã dies primus est .
unde fundamenta rerũ omium posita & causȩ esse
cȩperint. quib mundi huiusq uniuersȩ uisibilis
creaturȩ fulta substantia est. Quare ad secundi
diei miranda opera. sermo nobis ꝓdeat. quorũ
eminentia non secundũ tractatus nr̃i possibilitatẽ.
sed scđm scriptoris ueritatẽ ad laudẽ referenda
est creatoris. Vosigit᷑ quȩso. ut naturaliter ȩsti¬
mare quȩ dicimus. ꝓbabilit̾ ac simplici mente.

Expanded text:
teria, videtur ergo Deo creandae potestas materiae defuisse, et ab ea operationi subjacentia mutuata. Si vero incomposita, mirum admodum coaeternam Deo materiem decorem sibi B non potuisse conferre, quae substantiam non a creatore acceperit, . sed sine tempore ipsa possederit. plus ergo inuenit operator omnium quam contulit: inuenit materiem, in qua posset operari, contulit autem figuram, quae decorem inuentis rebus adferret. unde excipiendus a ceteris tamquam dies unus, non conferendus cum ceteris tamquam dies primus est, quo fundamenta rerum omnium posita et causae esse coeperunt, quibus mundi huius atque uniuersae uisibilis creaturae fulta substantia est. quare ad secundi diei miranda opera sermo nobis prodeat, quorum eminentia non secundum tractatus nostri possibilitatem, sed secundum scripturam ad laudem refe- renda est creatoris. uos igitur quaeso ut naturaliter aestimare quae dicimus probabiliter ac simplici mente
Abbreviated transcription (Latin):
Uoluntas eius. mensura rerũ est. sermo eius.
finis . ẽ. operis. Fiat inquit firmam entũ¬
inter mediũ aquarũ. Firmũ est omne qđ statuit ds̃.
Et satispulchre prȩmisit. fiat firmamentũ. ante¬
quã subicer& inter mediũ aquarũ. ut tuprius
crederes firmamentũ exp̃cepto dĩ factũ. quã
de aquarũ ꝓflua qualitate dubitares. Sinatu¬
ram elementorũ consideres. quomodo inter aquas
solidatũ est firmamentũ: Illae ꝓfluunt. illud
constringitur. illȩ currunt. hoc man&. Et sit

Expanded text:
uoluntas eius mensura rerum est, sermo eius finis est operis. \'fiat\' inquit \'fauoruinter mediam aquam\'. firmum est omne quod statuit deus. et satis pulchre praemisit ferunt firmamentum\\ antequam subiceret \'inter mediam aquam>, ut tu prius crederes firmamentum ex praecepto dei factum quam de aquarum proflua qualitate dubitares. si naturam elementorum consideres, quomodo inter aquas solidatum est firmamentum? illae profluunt, illud constringitur: illae currunt, hoc manet. et sit
Abbreviated transcription (Latin):
accipiunt. aliqui prospũ quẽ spiramus. & carpi¬
mus aure huius uitalis sp̃s. nos tamen cũ scõrum
& fideliũ sententia congruentes: spm̃ scm̃ accipimꝰ.
ut inconstitutione mundi operatio trinitatis elu¬
ceat. Pręmisso enĩ quia in principio fecit ds̃
cęlũ & terrã. id est in xp̃o fecit ds̃. uel filius dĩ
ds̃ fecit. uel ꝑfiliũ ds̃ fecit. quia omĩa ꝑ ipsum
facta sunt. & sine ipso factũ est nihil. suꝑ erat
plenitudo operationis inspũ sicut scriptũ est
Uerbo dñi cęli firmati sunt. & spũoris eius omĩs
uirtus eorũ. Itaq quẽ ad modũ in psalmo
docemur operationẽ uerbi qđ esta uerbũ dĩ.¬
& de uirtute quã dedit sp̃ssc̃s. ita hic propheticũ
Ornando enim

Expanded text:
accipiant, aliqui pro spiritu, quem spiramus et carpimus aurae huius uitalis spiritum, nos tamen cum sanctorum et fidelium sententia congruentes spiritum sanctum accipimus, ut in constitutione mundi operatio trinitatis eluceat. praemisso enim quia in principio fecit deus caelum et terram, id est in Christo fecit deus uel filius dei deus fecit uel per filium deus fecit, quia omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil, supererat plenitudo operationis in spiritu, sicut scriptum est: uerbo domini caeli firmati sunt et spiritu oris eius omnis uirtus eorum. itaque quemadmodum in psalmo docemur operationem uerbi, quod est uerbum dei, et uirtutem, quam dedit spiritus sanctus, ita hic propheticum ornando enim
Abbreviated transcription (Latin):
indie honeste ambulemus. & abiciamus opera
tenebrarũ. Noctẽ enĩ ad quietẽ corporis
datã esse cognoscimus. non ad muneris alicuius
& operis finctionẽ. quȩ somno & obliuione trans¬
curritur. Non sit in nobis comesatio ebrieta¬
tis. cubile impudicitiȩ: non dicamus tenebrae
& parietes operiunt nos. & quissit si uidebit
altissimus: Sed sit in nobis amor lucis. &
cura honestatis. & tam quã indie ambulante
opera nr̃a corã dõ lucere cupiamus. cui est
honor. laus. gloria. & potestas. cũ dño nr̃o

Expanded text:
in die honeste ambulemus, et abjiciamus opera in die honeste ambulemus, et abjiciamus opera tenebrarum. Noctem enim ad quietem corporis datam esse cognoscimus, non ad muneris alicujus vel operis functionem, quae somno et oblivione transcurritur. Non sit nobis commessatio, ebrietas, cubile, impudicitia. Non dicamus: Tenebrae et parietes operiunt nos, et quis scit si videbit Altissimus? Sed sit in nobis amor lucis, et cura honestatis, ut tamquam in die ambulantes, opera nostra coram Deo lucere cupiamus, cui est honor, laus, gloria, potestas, cum Domino