comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicam: añ me: non fuit auus deus.⁊ pꝰ
me non crit. Quis gͦ hoc dicit: pat̾ an
filius: Si filius: ante me inquit non
fuit alius deus: si pater pꝰ me inquit
non erit: hic pͥorem. ille post̾iorem. nõ
ht̃. Inuicem enim inse ⁊ pater in filio.
⁊ filuis in pĩe: cognoscitur. cum enim
p̃rem dix̾is. eius etiam filium designas¬
ti. quia nemo sibi pater ẽ. Cum filium
nominas: etiam pr̃em fat̾is. qr nemo
ip̃e sibi filius ẽ. Itaq nec filuis sñ pr̃e.
omnipotens. deus pater non erat. et ds̃
erat: Nam si pater. eẽ cepit deus gͦ pri¬
mo erat et pꝰea factus ẽ pater. Quomͣ gͦ
deus immutabił deus ẽ: Si enim anl¬
ante deus. postea fuit pater. utiq gn̾a¬
tionis auessione: mutatus c̃. s au̾tat
deus. hanc amentiam. semꝑ hũit sapi

Expanded text:
dicam: Ante me non fuit alius Deus, et post me non erit. Quis ergo hoc dicit? Pater an Filius? Si Filius: Ante me, inquit, non fuit alius Deus. Si Pater: Post me, inquit, non erit, hic priorem, et ille posteriorem non habet. Invicem enim in se, et Pater in Filio, et Filius in Patre cognoscitur. Cum enim Patrem dixeris, ejus etiam Filium designasti, quia nemo ipse Pater est sibi; cum Filium nominas, etiam Patrem fateris, quia nemo ipse sibi Filius est. Itaque nec Filius sine Patre, omnipotens Deus Pater non erat, et Deus erat? Nam si Pater esse coepit, Deus ergo primo erat, et postea Pater factus est. Quomodo ergo immutabilis Deus est? Si enim ante Deus, postea Pater fuit, utique generationis accessione mutatus est; sed avertat Deus hanc amentiam. 8. Ineffabi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam dare. dicit in eodem. lisͦ.
subdens. de xͦ scriptum ẽ: quod acceꝑit
a prẽ ꝓmissionem sp̃s sancti.⁊ effudit
in quo: utraq natura monstrata ẽ. di-
mo. effudit ut deus. Nos autem acciꝑe
quidem ħ donum possumus ꝓ modu¬
lo nr̃o effunde uͦ suꝑ alios non utiq
possumus s ut hoc fiat dcum super eos
a quo id eflicitur inuocamus. His u̾b̾
expresse dicit nos sp̃m sanctum. nõ poᷤ¬
se suꝑ alios effundere .i. aliis dare.

Expanded text:
dicit in eodem lib. subdens: De Christo scriptum est quod acceperit a Patre promissionem Spiritus sancti, et effuderit: in quo utraque natura monstrata est, hummo, effudit ut Deus. Nos autem accipere quidem hoc donum possumus pro modulo nostro; effundere vero super alios non utique possumus, sed ut hoc fiat, Deum super eos a quo id efficitur invocamus. His verbis, expresse dicit nos Spiritum sanctum non posse super alios effundere, id est aliis dare.
Abbreviated transcription (Latin):
ed iam nũc ad ꝓpositum redeamꝰ
ceptoq insistamus. ostendentes q̃
magnitudine nulla tͥum pͣrum: ali¬
am suꝑat. quia nulla maior aliis. nͨ ma¬
ius aliquid sunt due: quam una. nec
tres: quam due. nͥ maior deus: quam
singuli: eorum quia singuiꝰ ilioꝵ ꝑfcctꝰ
ẽ. nec. ẽ. quo crestat illa ꝑfectio.
Quod

Expanded text:
ed jam nunc ad propositum redeamus coeptoquo insistamus, ostendentes quod magnitudine nulla trium personarum aliam superat, quia nulla major aliis, nec majus aliquid sunt duae quam una, nec tres quam duae, nec major Deus quam singuli horum, quia singulus horum perfectus est, nec est quo crescat illa perfectio. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
dictis adiciendum uidetur. an pec ade¬
cata p̃cedentium prum ad paruulos transe¬
ant: sicut illud pͥmi hominis delictum in
omnes carnalit̾ genitos. diximus redundasse¬
S ⁊ si peccata parentum transeunt in paruui¬
los uitum omnium qͥ fu̾nt ab adam usq
ad ip̃os an aliquorum ⁊ nõ omnium. Quid

Expanded text:
dictis adjiciendum videtur, an peccata praecedentium patrum ad parvulos transeant, sicut illud primi hominis delictum in omnes carnaliter genitos diximus redundasse. Et si peccata parentum transeant in parvulos, utrum omnium qui fuerunt ab Adam usque ad ipsos. an aliquorum et non omnium. 2. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
tionem interposita aliqua morula cecidis
se ita inquiens. Quod putatur diabolus
numquam in ueritate stetisse. numquam
beatam uitam duxisse: s ab inicio cecidisse
non su accipiendum ẽ. ut malus a bono deo
teq uite dulcẽdinem non gustauit. quam
acceptan non fastidiuit s nolendo actipere
amisit. Sui gͦ casus: prescius eẽ non potuit.
quia sapientia fructus. ẽ pietatis. cont inuo
autem: ut factus. ẽ. cicidit. non ab eo quod ac¬
cepit s ab eo quod actiꝑz: si deo subdi uoluis
licet breuissuma. q̃ origenes confirmat suꝑ
N uentrem suum ambulauit sic̃ adam ⁊ eua
nonstatim peccauerunt. Ita et serpens. ali¬
quando non serpenꝰ fuit cũ in ꝑadiso delicia¬
rum moraretur deus enim maliciam nõ
fecit. Ecce aperte dicit: pꝰ creationem int̾po¬
sita murula cecidisse. Lõq illa uerba: sic
qui homo dicitur in euangelio nec inu̾itate
stetit quia in ea non fuit. s ab inicio temꝑis
fuit uel mendar .i. ex quo homo conditus

Expanded text:
tionem, interposita aliqua morula, cecidisse, ita inquiens, lib. 11, c. 23: Quod putatur diabolus nunquam in veritate beatam vitam duxisse, sed ab initio cecidisse, non sic accipiendum est, ut malus a bono Deo eque vitae dulcedinem non gustavit, quam acceptam non fastidivit, sed nolendo accipere amisit. Sui ergo casus praescius esse non potuit, quia sapientia fructus est pietatis. Continuo autem ut factus est cecidit; non ab eo quod accepit, sed ab eo quod acciperet si Deo subdi voluisset. licet brevissima. Quod Origenes confirmat supe pectus et ventrem suum ambulavit: sicut Adam et Eva non statim peccaverunt, ita et serpens aliqnando fuit non serpens cum in paradiso deliciarum moraretur; Deus enim malitiam non fecit. Ecce aperte dicit post creationem, interposita morula, cecidisse. Ideoque illa verba sic aqui homo dicitur in Evangelio; nec in veritate stetit, quia in ea non fuit, sed ab initio tempofuit vel mendax, id est, ex quo homo fuit conditus,
Abbreviated transcription (Latin):
e simoniacis uͦ ñ ẽ ambigenł qͥn sĩt
ħetici qͥ tñ aute sententiam degͣda¬
tionis ⁊ ordinant ⁊ consecrart. ⁊ licet symo¬
niaci ꝓͥe dicantur instar simonis magi
inpreciabilẽ grãm precio conduc̾e uolunt.
⁊ qui ꝓ minist̾io sacro p̃tium recipiunt. ĩ
modu̾m gieri. gierite uocandi sunt. om̃s
tñ ⁊ dantes ⁊ accipientes simoniaci diĩr.
a simoniacis scient̾ ⁊ eos qui ignorãt
Qͥ eñiscient̃ a simoniacis se ꝑmiserint ꝯost¬
crari unmo execrari. eorum ꝯsectatio
omnino irrita ẽ. Qti uͦ ordinant᷑ a
simoniacis quos cum ordiantur nesciunt. ẽẽ.
simoniacos qui ⁊ tunc ꝓ catholitis hñtur
corum ordinatio miscdit̾ sustinetur
ei̾e s res ip̃as que ex consectiõe ꝓueni¬
unt penitus desciꝑe ꝓbantur. nam quisqͥs
horum alt̾um uendit sine quo alterum

Expanded text:
e simoniacis vero non est ambigendum quin sint haeretici; tamen ante sententiam degradationis, et ordinant et consecrant. Et licet simoniaci proprie dicantur qui instar Simonis magi impreciabilem gratiam pretio conducere volunt, et qui pro ministerio sacro pretium recipiunt in modum Giezi, Giezitae vocandi sunt; omnes tamen, et dantes et accipientes, simoniaci dicuntua simoniacis scienter, et eos qui ignoranter. Qui enim scienter a simoniacis permiserint consecrari, imo execrari, eorum consecratio omnino irrita est. Qui vero ordinantur a simoniacis, quos, cum ordinantur, nesciunt esse simoniacos, qui et tunc pro catholicis habentur; eorum ordinatio misericorditer sustinetur. emere, sed res ipsas quae ex consecratione proveniunt, penitus desipere probantur. Nam quisquis horum alterum vendit, sine quo alterum
Abbreviated transcription (Latin):
a pĩt mutti ꝑ filium et a pr̃e. te̾. ꝑfiliũ
Unde: hilarius ad deum pr̃em de sp̃u sc̃o
et filio loquens. in .xii. libro de tͥnitate:
ait. In sancto sp̃u tuo ex te ꝓfecto. ⁊ ꝑ e¬
um miss .o. Item ante temꝑa unigenitꝰ
tuus: ex te natus manet. ita quodexte ꝑ
eum sp̃s sanctus tuus ẽ. quod ⁊ si sensu
non ꝑcipiam tamen teneo constientia.
i sp̃ualib enim rebus tuis. hebes sum.
Item in eodem. Conserua hanc oro fidei
meẽ teligionem. ut quod in regen̾atoniˢ
meẽ. simbolo. ꝓtessus sum: semꝑ obti¬
neam. patrem s. te et filium tuum. u¬
na tecum adorem. sc̃m sp̃m tuum qi
ex te ꝑ unigenitum tuum ẽ: ꝓmetear.
Ecce aꝑte dicit: sp̃m sanctum: a patre ꝑ
filium. ⁊ mitti et ẽt̃ quod non ẽ. intelli
gendum: qͣi a patre. ꝑ filium minorẽ
mittat᷑ uel sit. s quia ex pr̃e ⁊ filio ist et
mittitur ab utroq s ħ ip̃m: ht̃ filius a
patre ut ab ip̃o et sic. ⁊ mittatur sp̃c sc̃s.
hoc gͦ uoluit sig̃care hilarius. distincti¬

Expanded text:
anctus mitti per Filium, et a Patre esse per Filium, unde Hilar. ad Deum Patrem de Spiritu sancto et Filio loquens, in lib. 12 de Trinit., ait: In Spiritu sancto tuo ex te profecto, et per eum misso. Item: Ante tempora Unigenitus tuus ex te natus manet, ita quod ex te per eum Spiritus sanctus tuus est; quod etsi sensu non percipiam, tamen teneo conscientia. In spiritualibus enim rebus tuis hebes sum. Item in eodem: Conserva hanc, oro, fidei meae religionem, ut quod in regenerationis meae symbolo professus sum, semper obtineam: Te Patrem scilicet et Filium tuum una tecum adorem: Spiritum sanctum tuum, qui ex te per Unigenitum tuum est promerear. Ecce aperte dicit Spiritum sanctum a Patre per Figendum quasi a Patre per Filium minorem mittatur vel sit, sed quia ex Patre et Filio est et mittitur ab utroque, sed hoc ipsum habet Filius a Patre, ut ab ipso sit et mittatur Spiritus sanctus. Hoc ergo voluit significare Hilar., distincti
Abbreviated transcription (Latin):
sine temꝑe genuisse. ut uita quam filio
pat̾ gignendo deilit: cocterna sit uite
pr̃is: qui dedit. Intelligat etiam sicut
ht̃ pater in semet ip̃o ut de illo ꝓcedat
sp̃e lanctus: sic dedisse filio: ũ ⁊ de illo
ꝓcedat idem sp̃s sanctus⁊ ut iumq sñ
tempore. Itagͦ dictum ẽ. sp̃m sanctum
de pĩe ꝓced̾e ut intelligatur quod eti¬
am ꝓcedit de filio: de patre tͥi. ⁊ filio.
Sienim quicquid ht̃ de patre ht̃ tilis
de pre ħt utiq ut et de ilio ꝓcedat sp̃s sc̃s¬
s nulla ibi tempora cogitantur. que
hñt pͥus ⁊ pꝰcerus. qr ibi omnino nul
ñ dicat᷑ genitꝰ uel filius. s tantum pro

Expanded text:
e tempore genuisse, ut vita quam Pater Filio gignendo dedit, cooeterna sit vitae Patris qui dedit; intelligat etiam sicut habet Pater in seipso ut de illo procedat Spiritus sanctus, sic dedisse Filio ut etiam de isto procedat idem Spiritus sanctus, et utrumque sine tempore. Ita ergo dictum est Spiritum sanctum de Patre procedere, ut intelligatur quod etiam procedit de Filio, de Patre esse et Filio. Si enim quidquid habet, de Patre habet Filius, de Patre habet utique ut de illo  nulla ibi tempora cogitentur, quae habeant prius et posterius, quia ibi omnino nullNON DICATUR GENITUS VEL FILIUS, SED TANTUM PRO
Abbreviated transcription (Latin):
tre ⁊ filio: ꝓudit sp̃e sanctus cut filius
dixit de p̃re ꝓcedit: cur putas nͥ quia so
non .ẽ. mea. s. eius qui misit me. Si gͥbͥ
intelligitur eius doctrina. quam tam̃
non dir suam. s pr̃is: quantomagis hic¬
uͥ sic ait. de p̃re ꝓcedit. ut non dic̾it. de
me non ꝓcedit: E quo autem hc̃ filius.
ut sit deus: ẽ. enim de deo deus. ab illo ht̃
de pr̃t: ab ip̃o ht̃ patre. qua ꝓpt̾ qui pͥ in¬
telligere. in eo quod ait filius. Sicut ht̃
patͥ uitam in semet ip̃o. sic dedit. ⁊ fĩ .u.h.¬

Expanded text:
tre et Filio procedit Spiritus sanctus, cur Filius dixit: De Patre procedit? Cur putas, nisi quia solnon est mea, sed ejus qui misit me. Si ergo hic intelligitur ejus doctrina, quam tamen non disic ait: De Patre procedit, ut non diceret, de me non procedit. A quo autem habet Filius ut sit Deus est enim de Deo Deus ab illo habet de Patre, ab ipso habet Patre. Quapropter qui potest intelligere in eo quod ait Filius: Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
salubrit̾ ꝓuisum sit. ut loc̃ illiꝰ humillune pe¬
nitentie semel in eccła concedat᷑ ne medicina:
uił minus utił esset egͦtis. que tanto mag̃ sa¬
lubris ẽ quanto minus contemptibił fu̾it. quiᷤᷤ
tñ audeat deo dr̃e. qrͣ hiuc homini qͥ p̃ peni¬
tentiam pͥmam rursus se laqueis iniquitatiᷤ
obstring̃ adhuc it̾um parcis: Origenes qͦ de
hac sollempni penitentia q̃ ꝓ gͣuiorib cͥminib
inungitur ait. Si nos aliqua culpa mortał in¬
uen̾it. que ñ ĩ cͥmine mortali ñ blasphemia fic̃
s in sermonis ł in morum uicio consistat. ħ cul¬
pa semꝑ reparari pͭ: nͨ int̾dicit᷑ aliqñ de huimͦi

Expanded text:
salubriterque provisum sit, ut locus illius humillimae poenitentiae semel in Ecclesia concedatur, ne medicina vilis minus utilis esset aegrotis, quae tanto magis salubris est, quanto minus tamen audeat Deo dicere: Quare huic homini qui post poenitentiam primam rursus se laqueis iniquitatis obstringit, adhuc iterum parcis? Origenes quoque de hac solemni poenitentia, quae pro gravioribus criminibus injungitur, ait: Si nos aliqua culpa mortalis invenerit, quae non in crimine mortali, vel in blasphemia fidei, sed in sermonis vel in morum vitio consistat; haec culpa semper reparari potest, nec interdicitur aliq
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ s s sp̃ualem morem eccłe di sollenni penitẽ¬
tia dictum intelligit᷑. q̃ ap̃ quosdam semel cele¬
semel usurpata ⁊ nͨ u̾e celebrata ⁊ fructum pͥoris
aufert. ⁊ usum sequentis amitit: De sollẽni
intelligit᷑ Sollempnis uͦ penitentia ut amb̾r
in eod ait ẽ. q̃ fit extͣ eccłiam ĩ manifesto ĩ ci¬

Expanded text:
ecundum specialem morem Ecclesiae de solemni poenitentia dictum intelligitur, quae apud quosdam semel celesemel usurpata nec vere celebrata, et fructum prioris aufert, et usum sequentis amittit, de solemni intelligitur. Solemnis ergo poenitentia, ut Ambros. in eodem ait, est quae fit extra ecclesiam i
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ penitentiam recipiunt: ⁊ semꝑ redimunt᷑
Communia dicit pecc̃a. uenialia ⁊ forte morta¬
lia quedam aliis minus guia. q̃ sic̃ sepe cõmit¬
tuntur. ita frequent̾ ꝑ penitentiam redimunt᷑
S de gͣuiorib cͥminib semel tm̃ agit᷑ penitentia

Expanded text:
per poenitentiam recipiunt, et semper redimuntur. Communia dicit venialia peccata, et forte mortalia quaedam aliis minus gravia, quae sicut saepe committuntur, ita frequenter per poenitentiam redimuntur. Sed de gravioribus criminibus semel tantum agitur poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
tis. que una ẽ ⁊ immutabił .s. dei benepla¬
citum. lõq diligent̾ distinguat lector:
u̾de uoluntate dĩ scͥptura commemorat
iurta quem mum accipi oporteat utrum
s. ꝑ beneplacito dei: an ꝓ aliquo signo eiꝰ.
Magna enim est adhibenda discretio. ĩ cog¬
nitione diine uoluntatis. quia ⁊ bene-¬
placitum dei ẽ. uoluntas cius. ⁊ signum
beneplaciti eiꝰ: dicitur uoluntas eiꝰ. Sed
beneplacitum cius: tt̾num ẽ. signum
uero beneplaciti: non. ⁊ consonat rerum af¬
fectib beneplacitum ip̃ius. ⁊ ip̃i effectus re¬
rum ab illo non discordant. Rit enim om̃e.
quod beneplacito uult fĩ. ⁊ omne quod uult
non fi: nequaquam fit. Non ita etiam ẽ de
singnis. quia precip̃ deus multis: ea que
non faciunt ⁊ prohibent: que ñ cauent.
⁊ consulit que non implent¬

Expanded text:
eneplacitum. Ideoque diligenter distinguat lector ubi de voluntate Dei Scriptura commemorat, juxta quem modum accipi oporteat, utrum pro beneplacito Dei an pro aliquo signorum ejus. Magna enim est adhibenda discretio in cognitione divinae voluntatis, quia et beneplacitum Dei est voluntas ejus, et signum beneplaciti ejus dicitur voluntas ejus. Sed beneplacitum ejus aeternum est, signum vero beneplaciti ejus non, et consonat rerum effectibus beneplacitum ipsius, et ipsi effectus rerum ab illo non discordant. Fit enim omne quod beneplacito vult fieri; et omne quod non vult fieri, nequaquam fit. Non ita autem est de signis, quia praecepit Deus multis ea quae non faciunt, et prohibet quae non cavent, et consulit quae non implent
Abbreviated transcription (Latin):
nidum. uͥ .x p .s. dicit quod uidei ⁊ hetici ⁊ pagani
oꝑa bona faciunt. quia uestiunt nudos. pascũt
pauꝑes. ⁊ huiusmi. s non in nido eccłiȩ .i. in fide

Expanded text:
n. 1, c. 12, dicit quod Judaei, haeretici, et pagani opera bona faciunt, quia vestiunt nudos, et pascunt pauperes, et hujusmodi; sed non in nido Ecclesiae, id
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝑ uirta istam considatõnem ũ ait
augustinus. in libro nono de tͥnitate. cre
tum uel pr̃em et uel filium. ẜ tnitatẽ
ait ip̃e in libro de fide ad petrum. una ĩ
natura siue e̾ẽntia pr̃is ⁊ filii et sp̃c sancti.
non una ꝑͣ. Si tnim su ẽẽt una ꝑsona. sit̃
ẽẽt uera. s unus deus trinitas ip̃a non ẽẽt¬
sic fuissent naturarum quoq diu̾sitate
discreti. Hides autem pñarcharum. ꝓpħa¬
rum: atq apłorum unum deum p̃dicat ẽẽ¬
teutatem. In illa ꝙͥ sancta trinitate. unuᷤ
ẽ deus pat̾. qui solus eẽntiałr de se ip̃o u
num filium genuit. ⁊ unus filius qui de
uno pr̃e solus eẽntiałr natus. ⁊ unus sp̃s
sanctus qui solus ẽẽntiałr apr̃e filioq ꝓcedit
gignat. ut sit¬

Expanded text:
uxta istam considerationem, ut ait beatus Augustinus in libro nono De Trinitate, credtum vel Patrem esse vel Filium, sed Trinitatem tinus in libro De fide ad Petrum, una est natura sive essentia Patris, et Filii, et Spiritus sancti, non una persona. Si enim sic esset una persona, sicut esset vera, sed unus Deus Trinitas ipsa non esic fuissent naturarum quoque diversitate discreti. Fides autem patriarcharum, proprum atque apostolorum unum Deum praedicat Trinitatem esse. In illa ergo sancta Trinitate unus est Deus Pater, qui solus essentialiter de seinum Filium genuit, et unus Filius qui de uno Patre solus essentialiter natus, et unus Spiritus sanctus, qui solus essentialiter a Patre Filioque procedit. gignat, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
deoq si queritur quare creatus sit homo uel
angelus brei sermone responderipotest.
deus: sumus et in quantum sumus: boni
sumus
ad quoͥd creata sit rõnał creat᷑a.

Expanded text:
deoque si quaeratur quare creatur homo vel angelus, brevi sermone responderi potest: Deus, sumus; et in quantum sumus, boni sumus. 6. Ad quid creata sit rationalis creatura.
Abbreviated transcription (Latin):
ati uͦ non fuerunt usq ad confirmatio¬
nem nisi beatitudo accipiatur ut iam dc̃m
uie status inocentie ⁊ bonitatis in quo con
stantium ⁊ auersone ⁊ lapsu cadentium.

Expanded text:
ati vero non fuerunt usque ad confirmationem, nisi beatitudo accipiatur, ut jam dictum est, ille status innocentiae et bonitatis in quo condSTANTIUM, ET AVERSIONE ET LAPSU CADENTIUM.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ait ambrosius: ut deus qui natura
inuisibił ẽ. ⁊̃ a uisibilib poss sciri: opꝰ fecit:
quod opilitem uisibilitate sui manifestauro.
sciri. ⁊ ille: ds̃ omnium eẽ cred̾etur. qui ħ fec̃.
quod ab homine impossibile. ẽ. fieri. Potuer̃
gͦ cognosc̾e siue cognouerunt: ultͣ omnem cre-¬
aturam ẽẽ illum: qui ea fecit. q̃ nulla creatura¬
rum fac̾e uel destruere ualet. ac cedat. qͥcum¬
q: uis creatura. & faciat tale celum. ⁊ talem tͥ¬
tam ⁊ dicam quia deusẽ. S quia nulla creat᷑a
talia fac̾e ualet: constat suꝑ omnem creat᷑am
ẽẽ illum: qui ea fecit. ac ꝑ ħ: illum ẽẽ. deum:
humana mens cognosc̾e potuit. Secunda rõ

Expanded text:
sicut ait beatus Ambrosius, ut Deus, qui natura invisibilis est, a visibilibus posset sciri, opus fecit, quod opificem visibilitate sui manifestavit: sciri, et ille Deus omnium esse crederetur, qui hoc fecit quod ab homine impossibile est fieri. Potuerunt ergo cognoscere, sive cognoverunt, ultra omnem creaturam esse illum qui ea fecit, quae nulla creaturarum facere vel destruere valet. Accedat quaecumque vis creatura, et faciat tale coelum et terram; et dicam quia Deus est. Sed quia nulla creatura talia facere valet, constat super omnem creaturam esse illum qui ea fecit, ac per hoc illum esse Deum humana mens cognoscere potuit. 3. Secunda r
Abbreviated transcription (Latin):
t ucet ex ħ sensu omne peccatum mortale
possit dici pena. ñ tamen om̃e potest di¬
ci pena peccati. pena enim peccatiut p̃dictum:
t̃ illud cuius causa ẽ aliud p̃cedens pucatum
Nam peccatum sic dicitur pena peccati. tespectu
precedentis. sic̃ dicitur causa pecc̃ĩ respectu se¬
quentis. quo fit ut idem peccm̃⁊ cã fit:⁊ pena

Expanded text:
t licet ex hoc sensu omne peccatum mortale possit dici poena, non tamen omne potest dici poena peccati. Poena enim peccati, ut praedictum est, est illud cujus causa est aliud praecedens peccatum. Nam peccatum sic dicitur poena peccati respectu praecedentis, sicut dicitur causa peccati respectu sequentis. Quo fit ut idem peccatum et causa sit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ diluitur: mor suo pondẽ ad aliud thit uñ
fit ut ñ solum peccatum fit: s. ⁊ cã pecc̃ ex illo
quippe culpa subsequens oritur. Peccm̃ uͦ q̃
et peccato oritur. ñ solum peccm̃ .s. ⁊ pena peccĩ:.
quia iusto iudicio deus cor peccantis obnubilat
ut p̃tedentis pecc̃i m̾ito. ⁊̃ ĩ alia cadat. quem
enim lib̾are noluit deserendo ꝑcussit. Prom̃ ut¬

Expanded text:
suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati; ex illa quippe culpa subsequens oritur. Peccatum vero quod ex peccato oritur, non solum peccatum, sed poena peccati est, quia justo judicio Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito etiam in alia cadat; quem enim liberare noluit, deserendo percussit. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
um autem his decausis facta sit mulier
de uiro. non de qualibet parte uiri forꝑis
e de latere eius formata est ut ostenderet᷑ quia
in consorcium creabatur dilectionis. ne forte
si fuiss de capite facta uiro ad dominatõnem
uideret᷑ p̃ferenda. aut si de pedib ad seruitu-¬
tem subicienda. Quia gͥ uiro nec domina nec
ancilla ꝑabatur s socia nec de capite nec de pedi-¬
b s de latere fuerat ꝓducenda ut iuita se ponẽ¬
dam cognosceret. quam de suo lat̾e sumptam
didic isset.
Quare dormienti non ugilanti

Expanded text:
um autem his de causis facta sit mulier de viro, non de qualibet parte corporis viri, sed de latere ejus formata est, ut ostenderetur quia in consortium creabatur dilectionis, ne forte si fuisset de capite facta, viro ad dominationem videretur praeferenda; aut si de pedibus, ad servitutem subjicienda. Quia igitur viro nec domina, nec ancilla parabatur, sed socia; nec de capite, nec de pedibus, sed de latere fuerat producenda, ut juxta se ponendam cognosceret, quam de suo latere sumptam didicisset. 4. Quare dormienti et non vigilanti
Abbreviated transcription (Latin):
illi dicentes. Nicħ facit aut dimit¬
tit: nͥ optima ⁊ rationabili causa. li¬
cet nob occulta sit secundum qͣmo
portet eum facere ⁊ dimitt̾e que facit
uel dimittit. Ratio enim penes eum
est: qua ula facit ⁊ illa dimittit. que
ratio eterna est: ⁊ semꝑ manens: p̃t
quam non pͭ aliquid face̾ uel di-¬
mittere. Iua gͦ manente non pͭ quod
facit dimutere nec quod dimittit fa¬
cere. ⁊ ita non potest facere nisi quod

Expanded text:
illi dicentes: Nihil facit aut dimittit, nisi optima et rationabili causa, licet nobis occulta sit; secundum quam oportet eum facere ac dimittere quae facit vel dimittit. Ratio enim penes eum est, qua illa facit et illa dimittit; quae ratio aeterna est et semper manens, praeter quam non potest aliquid facere vel dimittere. Illa ergo manente non potest quod facit dimittere, nec quod dimittit facere; et ita non potest facere nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
on enim uirta num̾um eorum qͥ ceci-¬
derunt. s eorum qui ꝑmanserunt: ho-¬
nunes ad beatitiulmem admiitunt᷑ Vñ
n̾is ascende quantum illie contig̃ anglos
remansisse sic̃ scͥptũ ẽ indeut̾onomio Statuit t̃minoᷤ

Expanded text:
on enim juxta numerum eorum qui ceciderunt, sed eorum qui permanserunt homines ad beatitudinem admittuntur. Unneris ascendere, quantos illic contigit angelos remansisse; sicut scriptum est in canti
Abbreviated transcription (Latin):
ic considandum ẽ cum p̃dictum sit per
gt̃am oꝑantem ⁊ p̃uenientem uoluntatem hoĩs. i¬
berari ac preparari ut bonum uent e⁊ ꝑgtam
uelit. utrum una et eadem sit gr̃a i unum mu¬
nus gratis datum quod oꝑetur & coopetͤ. an
due fsa alt̾um oꝑans. ⁊ alterum cooꝑans. Quib¬
dam non itrõnabiit uidetur. quod una ⁊ eadẽ
sit qr̃a idem donum eadem untꝰ que opatur

Expanded text:
ic considerandum est, cum praedictum sit per gratiam operantem et praevenientem voluntatem hominis liberari ac praeparari ut bonum velit; et per velit; utrum una et eadem sit gratia, id est, unum munus gratis datum, quod operetur et cooperetur; an diversa, alterum operans, et alterum cooperans? Quibusdam non irrationabiliter videtur quod una et eadem sit gratia, idem donum, eadem virtus, quae operatur
Abbreviated transcription (Latin):
solum pat̾ non sit maior quam filĩ
sint: quam sp̃c sanctus. aut q̃libet
p᷑ minꝰ aliquid sit: quam ip̃at̾nitas.
Qautem ita sit aliquo mͦ si fieri pͥ
demonstrandum. ẽ. Quantum gͦ ip̃e
creator adiuuat: attendamus inqͥt
augꝰ in eodem. quomͦ in hac tͥnitate:

Expanded text:
solum Pater non sit major quam Filiussunt quam Spiritus sanctus, quaelibet persona minus aliquid sit quam ipsa Trinitas. Quod autem ita sit, aliquo modo, si fieri potest, demonstrandum est. Quantum ergo Creator ipse adjuvat, attendamus, inquit Aug., in
Abbreviated transcription (Latin):
tuium suum factum ex muliere uͥ
satis ostendit: eo ip̃o missum filiũ
qͦ tc̃m ex muliere. Proinde mitti a
pr̃e sine sp̃u sancto: non potuit. qi
pater intelligit᷑ misisse eũ. cũ fecit
ex temina. quod utiq ñ fecit sine
sp̃u sancto. Ecce hic dicit filium
t quod a sp̃u sancto mat

Expanded text:
Filium suum, factum ex muliere; ubi satis ostendit eo ipso missum Filium, quo factum ex muliere. Proinde mitti a Patre sine Spiritu sancto non potuit, quia Pater intelligitur misisse eum cum fecit ex femina; quod utique non fecit sine Spiritu sancto. Ecce hic dicit Filium Et quod a Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiam. ⁊ inueniunt u̾am uitam in fut᷑o:¬
olite gͦ añ tempus uidicare. Er his ostenditur
ꝓ singuł peccõrib in hac uita ẽẽ. orandun. ñ de
aliquo eẽ diffidendum. quia conu̾ti pͥ. dum in
hat uta. ẽ quia ñ pͭ sciri de aliquo. utrum petia¬
u̾it ad mortem ł in sp̃m sanctum nͥ cum ab hac
uita discesserit. Hi si forte alicui ꝑ sp̃m scm mi¬

Expanded text:
paenitentiam et inueniunt ueram uitam ? propaenitentiam et inueniunt ueram uitam ? proemquam . Ex his ostenditur pro singulis peccatoribus in hac vita esse orandum; nec de aliquo esse diffidendum, quia converti potest dum in hac vita est; quia non potest sciri de aliquo utrum peccaverit ad mortem vel in Spiritum sanctum, nisi cum ab hac vita discesserit, nisi forte alicui per S
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ pecc̃i. iam ex dampnatõne peccĩ tales bre
traditur oppugnatio fr̃nitatis. p̃ agnitionem ⁊ mur¬
dentia gre. p̃ reconuliationem. q̃ spes quedam obsti
do se dixisse asserit ita dicens. Quod ꝗ ñ comfir¬
maui. quoniam ħ putare me dixi. S addendum
fuit. si in hac scłate mentis ꝑuersitate finierit hãc
uitam. quomam de quocumq pessimo. ĩ hac uita
constituto ñ ẽ. desꝑandum. Nec ꝓ illo imprudent̾
oratur. de quo non despatur. his u̾b̾ insinuat᷑ pec¬
catum p̃missa diffinitione descͥptum. tunc solum
deb̾e dici ad mortem ł in sp̃m sanctum. cum ñ ht̃
comitem penitentiam. Nec de aliquo peccõre ĩ hac
lud iohannis. ñ ꝓ eo dico ut quis oret. s accipiend
uidet᷑. ut ꝓ aliquo peccanti ad mortem. ł in sp̃m
de illo desꝑare. s ꝓ illo orare debemus. Uñ augꝰs.
nꝰ esthodie Iudeꝰ infideł ÷ hodie ħetitꝰ ẽ hodie scimaticꝰ ẽ hodie.¬
dampnas. añquam finiant istam uitam agunt

Expanded text:
nem peccati jam ex damnatione peccati tales habere traditur, oppugnatio fraternitatis post agnitionem, et invidentia gratiae post reconciliationem, quod species quaedam obstindo se dixisse, aperit, ita dicens: Quod quidem confirmavi, quoniam hoc putare me dixi. Sed tamen addendum fuit si in hac scelerata mentis perversitate finierit hanc vitam, quoniam de quocumque pessimo in hac vita constituto non est desperandum, nec pro illo imprudenter oratur de quo non desperatur. His verbis insinuatur peccatum praemissa definitione descriptum, tunc solum debere dici ad mortem vel in Spiritum sanctum, cum non habet comitem poenitentiam; nec de aliquo peccatore desperlud Joan. 5: Non pro eo dico ut quis oret, sic accipiendum videtur, ut pro aliquo peccante ad mortem vel in Spirde illo desperare, sed pro illo orare debemus. Unde Augustnus est hodie; judaeus infidelis est hodie; haereticus est hodiemodo damnas, antequam finiant istam uitam, agunt
Abbreviated transcription (Latin):
nuidentia gr̃e fr̃nitatem inpenitent̾ ĩnpug¬
nans. qui utiq obstinatio ẽẽ uidr ⁊ om nis
pͭ. quia impenitentia ꝓͥe obstinati : ⁊ uͭ qͥdan
Alia assigño peccĩ ĩ sp̃m sc̃m̃

Expanded text:
entia gratiae fraternitatem impoenitentis oppugnans; quae utique obstinatio esse videtur, et omnis potest, quia impoenitentia proprie obstinati est, et, ut quidam a
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e sibi quisquã imago ẽ: s eũ cuiꝰ imia¬
go est. necesse ẽ ut imago d̾monstret Inago
g.ẽ. rei ad rem coequandam.⁊ imagi¬
nata ⁊ indiscreta similitudo. Est gͦ
pater. ẽ ⁊ filius. quia imago patris
÷ filius. ⁊ quia unago ÷ ut rei inago
sit: sp̃em necẽe ẽ. ⁊ naturam ⁊ eẽntiã
secundum qd umago ẽ. inse ħat auctoriᷤᷤ
bilẽ ⁊ sine inicio dicat filium qͣi duo
sine pͥncipio.⁊ duo innascibilia ⁊ duo
innata dicens. duos fateam᷑ deos ana-¬
thema sit capd enim qd ÷ pͥncipium
omnium: filius. cap̃ autemn qd ÷ pͥncipi¬
fuium innascibilem confit̾i: impiis¬
simum. ẽ. Iam enim non erat unꝰ ds̃
quia deum unum p̃dicari n uniꝰ
innascibił dĩ exhigit. Cum gͦ ds sit
duo innascibiles ẽẽ ñ possunt. c̃ idcͥco
quia innascibilitas sola pene̾ umum
sit. filiꝰ autem idcirio ds̃: qr ex innasti¬

Expanded text:
ipse sibi quisquam imago est; sed eum, cujus imaipse sibi quisquam imago est; sed eum, cujus imago est, necesse est ut imago demonstret. Imago itaque est rei ad rem coaequandae imaginata et indiscreta similitudo. Est ergo Pater, est et Filius: quia imago Patris est Filius; et qui imago est, ut rei imago sit, speciem necesse est et naturam et essentiam, secundumbilem et sine initio dicat Filium, tanquam duo sine principio, et duo innascibilia, et duo innata dicens, duos dicat Deos, anathema sit. Caput enim est et principium omnium Filius, caput autem Chrisium innascibilem confiteri, impiissimum est. Jam enim non erit Deus unus: quia Deum unum praedicari natura unius innascibilis Dei exigit. Cum ergo unus Deus sit, duo innascibiles esse non possunt: cum idcirco quia innascibilitas sola penes unum sit. Filius autem idcirco Deus, quia ex innasci
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid: ars quedam ommipotentis. et
sapiens dei: plena omnium ratio¬
num uiuentium in commutabiliũ ⁊
omnes unum in ea. sicut ip̃a unum d
uno: cum qͦ unum. Ibi noũ omnia:
deꝰ. que fec ꝑ ip̃am. Est autem in effa¬
bilis quidem complerus ptis ⁊ imagĩs
qui non ẽ sine ꝑfruitione sine cati¬
tate sine gaudio. Iua gͦ diło delecta¬
tio. fe licitas uel beatitudo. si tam̃ aliqͥͣ
humana uoce digne dicit᷑. usus ab̃
illo apellata ÷ breuit̾. ⁊ ẽ. in tͥnitate
sp̃c sanctus: non genitꝰ. s genitoris.
genitiq suauitas. ingenti largita¬
te atq ub̃tate: ꝑfundens omnes
creaturas: ꝓ captu earum. Itaq il¬
la tria: ⁊ a se inuicem det̾minan
uident᷑. ⁊ in se infinita sunt. Qui¬
det ħ uel ex parte. uel ꝑ specłmꝰ in
eniginate. gaudeat cognoscens de
dat ꝑ pietatem ad uidendum nõ
ꝑ crcitatem ad calumpniandum:
quoniam unꝰ ÷ ds̃. s tamen tͥnitas.
maginat᷑. sp̃es. indifferens: Neq eñi

Expanded text:
aliquid, et ars quaedam omnipotentis et sapientis Dei, plena omnium rationum, viventium incommutabilium: et omnes unum in ea, sicut ipsa unum de uno, cum quo unum. Ibi novit omnia Deus, quae fecit per ipsam: ebilis quidam complexus Patris et imaginis, qui non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa ergo dilectio, delectatio, felicitas vel beatitudo si tamen aliqua humana voce digne dicitur usus ab illo appellata est breviter, et in Trinitate Spiritus sanctus non genitus, sed genitoris genitique suavitas, ingenti largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum. Itaqla tria a se invicem determinari videntur, et in se infinita sunt. Ividet hoc, vel ex parte, vel per speculum et in aenigmate, gaudeat cognoscens Deudat per pietatem ad videndum, non per caecitatem ad calumniandum; quoniam unus est Deus, sed tamen Trinitas.maginetur species indifferens sit. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
altutrum pecctã ur̃a. Ait enum Cotqualib com¬
aiana ⁊ leuia grauiora uͦ sacerdoti pandam̃
⁊ quanto uisserit tempore purgare curemꝰ.
quia sine consessione emendationis pecea
nequentit cdimitti. S ⁊ grauiora coequaub
pia. licet confit̾i coequau: sufficit ut quibus¬
ddam plaiet si tamen ex contemptu ñ pret̾¬
mittatur sacerdoꝰ Lutius ẽ tam̃ ⁊ ꝑfectius
utriusq gn̾is peccã. sacerdotib pandere:
⁊ consilium medicine ab eis querere. quib
concessa ẽ potestas ligandi ⁊ soluendi.

Expanded text:
alterutrum peccata vestra. Ait enim: Coaequalibus quotalterutrum peccata vestra. Ait enim: Coaequalibus quotidiana et levia, graviora vero sacerdoti pandamus, et quanto jusserit tempore purgare curemus, quia sine confessione emendationis, peccata nequeunt dimitti. Sed et graviora coaequalibus pia, licet confiteri coaequali, et sufficit, ut quibusdam placet, si tamen ex contemptu non praetermittatur sacerdos. Tutius est tamen et perfectius utriusque generis peccata sacerdotibus pandere, et consilium medicinae ab eis quaerere, quibus concessa est potestas ligandi et solvendi. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iacobo ⁊ ioħe ⁊ patre ⁊ mr̃e puelle in quib
figuralit̾ continentur. sacerdotes eccle. Quoᷤᷤ
autem extra inuenit. adu̾tendum ẽ. quomͦ
suscitauit. Flebat enim turba pꝰ filium ui¬
duȩ. fleuit martha ⁊ maria supplicantes ꝓ
frẽ. flebat ⁊ turba mariam secuta. In quo do¬
fic̃e m̃itum. Laboret gͥ penitens in eccłia. ẽẽ:¬
⁊ ad eccłe unitatem tende. nͥ enini unitatẽ
eecłe eccłe sucurrat. nͥ quod deest peccõri sua
oratione compleat de manib inimici nõ
eripietur anima mortui. Credendum enim
tem suam ad conu̾sionem. Iõq nemo dig
pam ab unitate eccłȩ diuisos. E satis apit᷑
⁊ ab soluitur p̃misse questionis articulus. Que¬
tendus ẽ enim sacerdos sapiens ⁊ disrerus
qui cum potestate simui hat iudicium. qui
si forte defu̾rt: confit̾i debet socio. Beda uͥ s Bedo
int confessionem uenialium ⁊ mortalium
cistinguit suꝑ ulum iocum. confitemini

Expanded text:
et Jacobo et Joanne, et patre et matre puellae, in quibus et Jacobo et Joanne, et patre et matre puellae, in quibus figuraliter continentur sacerdotes Ecclesiae. Quos autem extra invenit, advertendum est quomodo suscitavit. Flebat enim turba post filium viduae; flevit Martha et Maria supplicantes pro fratre; flebat et turba Mariam secuta. In quo do 12: Laboret ergo poenitens in Ecclesia esse et ad Ecclesiae unitatem tendere. Nisi enim unitas Ecclesiae succurrat, nisi quod deest peccatori sua oratione compleat, de manibus inimici non eripietur anima mortui. Credendum est enim tem suam ad conversionem. Ideoque nemo dignpam ab unitate Ecclesiae divisos. Ex his satis aperitur et absolvitur praemissae quaestionis articulus. Quaerendus est sacerdos sapiens et discretus, qui cum potestate simul habeat judicium, qui si forte defuerit, confiteri debet socio. Beda verointer confessionem venialium et mortalium distinguit super illum locum: Confitemini
Abbreviated transcription (Latin):
Qu uuit confit̾i pecc̃a ut inueniat gr̃am que¬
rat sacerdotem qui sciat ligare ⁊ solue ne eũ
negligens circa se extit̾it. negligatura ab illo.
quitum misericordit̾ monet᷑ et petit. ne am¬
bo in foueam cadant quam stultꝰ euitare
noluit. Tantaq uis confessionis. ẽ ut si cleist
satdos confiteatur ꝓrimo. Sepi enum c̃ting̃¬
quodd penitens nonͣ pͭ u̾ecundari. eoram sac¬
dote. quem desidanti nec tempus nec locus
offert: ⁊ suille cui confitebitur potestatem sol¬
uendi ñ ħat. fit tamen dignus uenia ex lacdo¬
tis desicłio. qui crimen confitet᷑ socio. Munda¬
deum ad cor respice: dum ex necessuate ꝓhi¬
bentur ad sacdotes ꝑuenire. Sepe eos quid̃¬
querunt sani ⁊ leti: s dum querunt añqͣ
catum occultum ẽ. sufficiat referre innoce¬
tiam sacdotis. Nam in resurrectione pueue.
erat seputta ñdum extra portam deiata. nđ
eitͣ domum innoticiam portata. Intꝰ resusci¬
tauit quam intus inuenit: telictis solis petͦ

Expanded text:
Qui vult confiteri peccata ut inveniat gratiam, quaerat sacerdotem qui sciat ligare et solvere, ne cum negligens circa se extiterit, negligatur ab eo, qui eum misericorditer monet et petit; ne ambo in foveam cadant, quam stultus evitare noluit. Tanta itaque vis confessionis est, ut si deest sacerdos, confiteatur proximo. Saepe enim cquod poenitens non possit verecundari coram sacerdote, quem desiderandi nec tempus nec locus offert, et si ille cui confitebitur potestatem solvendi non habeat, sit tamen dignus venia ex sacerdotis desiderio, qui crimen confitetur socio. MundaDeum ad cor respicere, dum ex necessitate prohibentur ad sacerdotes pervenire. Num igiquaerunt eos sani et laeti; sed dum quaerunt, antequam catum occultum est, sufficiat referre in notitiam sacerdotis. Nam in resurrectione filiae erat sepulta, nondum extra portam delata, nondum extra domum in notitiam portata. Intus resuscitavit quam intus invenit, relictis solis Petro
Abbreviated transcription (Latin):
unc prius quam premissis
auctoritatib que his contradic̾e uident᷑
respondeamus. t̾ciam questionem intueam᷑
Ꝙ enum secunda questio continebat .s. an sñ
suffic̾et: expeditum ẽ. ⁊ c̾tificatum in p̃missis
testimoniis. quod ñ sufficit confit̾i deo sñ sa¬
cerdote. nec ẽ u̾e humał ⁊ penitens. si ñ desid̾¬
at ⁊ requirit sac̾dotis iudicium.S numquid
eque ualet alicui confit̾i socio ł ꝓrimo suo.
saltem cum deest sacerdos: Sane ad ħ dicip̃
quod sac̾cdotis examen requirendum ẽ stu¬
diose: quia sac̾dotib concessit deus potesta¬
tem ligancdi ⁊ soluendi ⁊ iõ quib ⁊ ip̃i di¬
mitunt. ⁊ ds̃ dimittit. Si non defu̾it sacer¬
dos: ꝓximo ł socio confessio ÷ facienda. Quali

Expanded text:
unc priusquam praemissis auctoritatibus quae his contradicere videntur respondeamus, tertiam quaestionem intueamur. Quod enim secunda quaestio continebat, scilicet, sufficeret, expeditum est; et certificatum praemissis testimoniis, quod non sufficit confiteri Deo sine sacerdote, nec est vere humilis et poenitens, si non desiderat et requirit sacerdotis judicium. Sed numquid aeque valet alicui confiteri socio vel proximo suo, saltem cum deest sacerdos? Sane ad hoc potest dici quod sacerdotis examen requirendum est studiose, quia sacerdotibus concessit Deus potestatem ligandi atque solvendi; et ideo quibus ipsi dimittunt, et Deus dimittit. Si tamen defuerit sacerd
Abbreviated transcription (Latin):
temꝰ ne forte moriam᷑. In quo uerbo dedit lo¬
cum temptanti. cum dix̃ ne forte moriamur.
Iñ mor diabolus dix̃ ad mulierem. Nequaqͣm
moriemini. Scit enim deus qd in quocumq
die commeditis et eo aꝑientur oculi uestri.
it eritis sicut dii scientes bonum ⁊ malum
Sttende ordinem ac ꝓgresum humane ꝑdi¬
tionis. Primo deus direrat. Quacumq die
comineditis ex eͦ morte moriemini. dem̃ mu-¬
uerdixit. Ne forte moriamur. Nouidsime ser-¬
pens diẽ. nequaquam moriemini. ds̃. affir¬
mauit. Mulier: quasi ambigendo illud
dixit. diabolus negauit. Que gͥ dubitauit:
ab affirmante reces sit: neganti appinqͣuix.
De uersucia diaboli qui ut faciius ꝑsuade¬
rec malum remouit. et bonum in pollici¬

Expanded text:
 ne forte moriamur. In quo verbo dedit locum tentandi, cum dixit, ne forte moriamur. Unde mox diabolus dixit ad mulierem: Nequaquam moriemini. Scit enim Deus quia in quocunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri et eritis sicut dii, scientes bonum et malum. Attende ordinem ac progressum humanae perditionis. Primo Deus dixerat: Quacumque die comederitis ex eo, morte moriemini; deinde mulier dixit: Ne forte moriamur; novissime serpens dixit: Nequaquam moriemini. Deus affirmavit, mulier quasi ambigendo illud dicit, diabolus negavit; quae ergo dubitavit, ab affirmante recessit, et neganti appropinquavit. 4. De versutia diaboli, qui, ad facilius persuadendum, malum removit, et bonum in pollici
Abbreviated transcription (Latin):
emptatio autem ħ mͦ facta est. stans corã
femina hostis suꝑb non audet in u̾ba
persuasionis erire metuens deprehendi s. sub
interrogatione eam aggredit᷑. ut ex responsio¬
ne collig̃: qualit̾ in malicia ꝓcecłẽ poss Cũr
inquit precepit uob̃ ds̃ ut nõ commederetis
de omni ligno paradisi: Cui rep̃. mulier. de
fructu ugnorum que sunt in paradiso: uesci¬
mur. de fructu uͦ ligni qd÷ in medio paradisi¬

Expanded text:
entatio autem hoc modo facta est: Stans coram femina hostis superbus non audet in verba persuasionis exire, metuens deprehendi, sed sub interrogatione eam aggreditur, ut ex responsione colligeret, qualiter in malitiam procedere posset. Cur, inquit, praecepit vobis Deus, ut non comederetis de omni ligno paradisi? Cui respondit mulier: De fructu lignorum, quae sunt in paradiso, vescimur; de fructu
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sit originale peccatum hic queritur.
uod diligent̾ inuestigandum.ẽ. quid sit.
de ħ enim sancti doctores suboscure locu-¬
ti sunt atq scolatici doctores uaria senserunt.¬
rdã Quidam enim putant onginale peccm̃ ẽẽ rea-¬
tum pene ꝓ peccõ. pͥmi homines .i. debitum
uel obnonetatem qua obnorii ⁊ addicti sumus
pene temꝑali & et̾ne. ꝓ pͥmi hominis actuali pec¬
cator. quia ꝓ illo ut aiunt. omnib debet᷑ pena
et̾na: nͥ ꝑ gr̃am lib̾ent᷑. Turta horum sentẽ.¬
tiam. oportet dici originale peccm̃. nͨ culpam
ẽẽ nec penam. Culpam non eẽ: ip̃i fatentur
pena quoq secundum eos. ẽe. non pͣ. Suia
si debitum pene originale peccatum. ẽ cum
debitum pene non sit pena nec originale
peccm̃ ẽ pena. Quod etiam quidam eorum ad¬
mittunt dicentes. in scriptura originale pec¬
catum. sepe nominari reatum:⁊ reatum ibi
intelligunt. uͥ dictum ẽ. obnorictatem: pe¬
ne. Et ea rõne asserunt. peccatum originale

Expanded text:
Quid sit originale peccatum hic inquiritur. Quod diligenter investigandum est, quid sit. De hoc enim sancti doctores sub obscuritate locuti sunt, atque scholastici doctores varia senserunt. Quidam enim putant originale peccatum esse reatum poenae pro peccato primi hominis, id est, debitum, vel obnoxietatem, qua obnoxii et addicti sumus poenae temporali et aeternae pro primi hominis actuali peccato, quia pro illo, ut aiunt, omnibus debetur poena aeterna, nisi per gratiam liberentur. Juxta horum sententiam oportet dici originale peccatum nec culpam esse, nec poenam. Culpam non esse ipsi fatentur; poena quoque secundum eos esse non potest: quia si debitum poenae originale peccatum est, cum debitum poenae non sit poena, nec originale peccatum est poena, quod etiam quidam eorum admittunt, dicentes in Scriptura originale peccatum saepe nominari reatum; et reatum ibi intelligunt, ut dictum est, obnoxietatem poenae; et ea ratione asserunt peccatum originale
Abbreviated transcription (Latin):
uacare. ꝙ int̾ eos dum uniunt uincłm
coniugale ꝑmanet. ut alu se copulare
ñ liceat. ⁊ ut inuicem alt̾ alti exhibeat.
ꝗ quisq sͥ. Hac autem descͥptiõe: legiti
elium tantum matmonium.
De consensu qui efficit conu

Expanded text:
inculum conjugale permanet, ut alii se copulare non liceat; et ut invicem alter alteri exhibeat quod quisque sibi. Hac autem descriptione legitimorum et fidelium tantum matrimonium De consensu qui efficit Con
Abbreviated transcription (Latin):
creati: in loco et transeunt de loco
ad locum.⁊ quodammꝰ loquales. et cir¬
cumscriptibiles. s non omni eo mͦ. qͦ
creature corporee Sp̃c autem increatꝰ:
qui ds̃ est: in loco quidem est.⁊ ĩ omni
loco. s omnino ils illoqualis. et incir¬
cumscriptibił est. Unde beda super
lucam ait. cum ad nos angeli ueniũt
sic exteriꝰ implent ministerium. ut ta¬
men ante deum interiꝰ ꝑ contempla¬
tionem assistant. quia et si angłs est
sp̃c circuinscriptus summus tamen
currit angelus: quocumq mittatur.¬
Ecce hic dicitur quia sp̃c angelicus cir
tiam ostendens int̾ sp̃m increatum. ⁊
sp̃m creatum: dicit. seraphin: de loco
ad locum transire ina inquiens: in
li. de trinitate. dix̃ isaias qui missꝰ¬
c̃ unus ad me de seraphin. ⁊ spiritꝰ
quidem sanctus: missus dicitur. s
seraphin ad unum. sp̃c ad omnes. se¬
raphin: mittitur in ministerio: Sp̃c
oꝑatur ministerium. Serapħ de lo¬
co ad locum transit. ñ enim complec

Expanded text:
creati in loco et transeunt de loco ad locum, et quodammodo locales et circumscriptibiles, sed non omni eo modo quo creaturae corporeae. Spiritus autem increatus qui Deus est, in loco quidem est, et in omni loco, sed omnino illocalis est et incircumscriptibilis. Unde Beda super Lucam ait: Cum ad nos angeli veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen ante Deum interius per contemplationem assistant, quia etsi angelus est spiritus circumscriptus, summus tamen ntra quem currit angelus quocumqEcce hic dicitur quia spiritus angelicus circtiam ostendens inter spiritum increatum et spiritum creatum, dicit, seraphim de loco ad locum transire, ita inquiens in libro De Trinitate: Dixit Isaias, quia missus est ad me unus de seraphim . Et Spiritus quidem sanctus missus dicitur, sed seraphin ad unum, Spiritus vero ad omnes. Seraphin mittitur in ministerio, Spiritus operatur mysterium. Seraphin de loco ad locum transit; non enim complet
Abbreviated transcription (Latin):
intit uta ẽ cͥcumcisio in pͦpło dĩ q̃ erat tc̃ sige¬
naculum iusticie fidi: ad purgationem ua¬
lebat magnis ⁊ pariuił originał uet̾isq pecc̃.
sicut baptismus ex illo uale cepit ad ioua¬
tionem hominis ex quo institutus ẽ. It beda.
d̾ salutife curationis auxilium ccumcisio
ĩ legc ꝯͣ originał peccĩ uulnꝰ agebat. q̃ bap

Expanded text:
instituta est circumcisio in populo Dei, quae erat tunc signaculum justitiae fidei, ad purgationem valebat magnis et parvulis originalis veterisque peccati, sicut Baptismus ex illo valere coepit ad innovationem hominis, ex quo institutus est. Item Beda: Idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus ag
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo instituta funt remissionem peccati
originał ⁊ actualis paruulis. ⁊ maiorib do
p̃stitam. sicut nunc ꝑ baptismum datur
De uiris qui fuerunt añ circumcisioneo.
& de feminis qui fuerunt ante ⁊ post.

Expanded text:
ex quo instituta fuit, remissionem peccati originalis et actualis parvulis et majoribus a Deo praestitam, sicut nunc per Baptismum datur. 7. De viris qui fuerunt ante circumcisionem, et de feminis quae fuerunt ante et post.
Abbreviated transcription (Latin):
t sic̃ duȩ sunt res illius
sacram̃ti: ita &̃ ⁊ duomͦi manducan
tem sp̃ualit enim manducat. qui in unitate
Nam qui ddiscordat a xͦ. nec carnem rͥ mandu¬
tat ñ sanguinem bibit. ⁊ si tante rei sacra¬
ratum ad iudicium cotidie accipiat Spua¬
uentiem: crede ⁊ manducasti. Crede enim ħ¬
cred in eum: mandueat eum. It quo mͦ mã¬

Expanded text:
t sicut duae sunt res illius sacramenti, etiam duo modi manducandtem. Spiritualiter enim manducat, qui in unitate Nam qui discordat a Christo, nec carnem Christi manducat, nec sanguinem bibit, etsi tantae rei sacramentum ad judicium sui quotidie accipiat. Spirituadentem? crede, et manducasti. Credere enim credit in eum, manducat eum. Item,
Abbreviated transcription (Latin):
meam ⁊b. sanguinem meum in me manet
⁊ ego in ip̃o. Si in me manet ⁊ ego in illo: tunc
bibit. Qui uͭ  in me manet nͥ ego in illo. ⁊ si ac¬
quimq corꝑis ⁊ sanguinis domini partici¬
nan ab illuis panis calicisq consortio ⁊ si
añquam panem illum edat ⁊ calicem bibat
de ħ seculo in unitatem corꝑis xͥ constitutꝰ
abscedat. quia illius sacram̃ti beneficio ñ
pͥuatur. qñ ille ħ quod illud sacm̃tum
sigiat inuenitur. In illo enim sacramento
corpꝰ ⁊ sanguinem suum cominendauit
nob. quod ⁊ ferit nos ip̃os. Ham ⁊ nos corpuᷤ

Expanded text:
et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo. Si in me manet, et ego in eo, tunc bibit; qui vero non in me manet, nec ego in illo; et si acquemquam corporis et sanguinis Domini particinari ab illius panis calicisque consortio, etiam si antequam illum panem edat et calicem bibat, de hoc saeculo in unitate corporis Christi constitutus abscedat, quia illius sacramenti beneficio non privatur, quando ille hoc quod illud sacramentum significat invenitur. In illo enim sacramento corpus et sanguinem suum commendavit nobis, qui etiam fecit nos ipsos. Nam et corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ.⁊ f̾as .s. s hoc dirit eis pꝰ resurrectiõem
p̃cipiens eis de uocatione gñtium qͦs añ
passionem binoᷤᷤ ⁊ binos misat ad predi¬
candum in uideam ⁊ ad baptizandum di
institutus erat baptismꝰ: quia baptiabant
simł ⁊ p̃dicabant.
de forma in qua bapti

Expanded text:
 sancti. Sed hoc dixit eis post resurrectionem, praecipiens eis de vocatione gentium, quos ante passionem binos miserat ad praedicandum in Judaea et ad baptizandum, diitis. Jam ergo institutus erat Baptismus, quia baptizabant simul et praedicabant. 7. De forma in qua bapti