comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
centũ quinquaginta tres: Hinc ostendit illã capturã pisciũbos
hoc post resurrectionẽ factũ est: quia ibi nos significauit uocati
hic resuscitatos. Ibi retia ñ mittuntur indextera. ne solos significeit

Expanded text:
ctionem suam, hinc ostendit illam capturam piscium, bonos hoc autem post resurrectionem Domini factum est, quia ibi nos Christus significavit vocatos, hic resuscitatos. Ibi retia non mittuntur in dexteram, ne solos significent
Abbreviated transcription (Latin):
ergo humana conceptio sic ꝓcedere & ꝑfici. ut prius sex dieb quasi
lactis habeatsimilitudinẽ. sequentib nouẽ conuertatur insanguinẽ :¬
brorũ. Ethinc iam reliquo tẽpore usq ad partũ: inmagnitudine
sex. Quicũ fuerit multiplicatus ꝑsenariũ numerũ. qui huius ordi¬
usq in uiii kł Iañ quadie natusẽ. Nonergo absurde quadragin¬
ta sex annis dicitur fabricatũ esse tẽplũ quod corpus eiꝰ significabat:
ut quot annifuerant infabricatione tẽpli. tot dies fuerint
incorporis dominici perfectione

Expanded text:
ero conceptio sic perfici dicitur, ut primis sex diebus quasi lactis habeat similitudinem; sequentibus novem, convertatur in sanguinem; dbrorum, et hinc iam reliquo tempore usque ad tempus partus magnitudine sex. Qui cum fuerint multiplicati per ipsum senarium numerum, qui hujus ordis januarias, quo die natus est. Non ergo absurde quadraginta sex annis dicitur fabricatum esse templum, quod corpus ejus significabat : ut quot anni fuerunt in fabricatione templi, tot dies fuerint in corporis Dominici perfectione
Abbreviated transcription (Latin):
ntalite:. qui habent aliquiđ iã non carnis in carne: Vnde mirabiter decipiunt
upitant huꝰ continentiae. bonũ nonesse necessariũ ꝓpt regnũ caclorũ : sed ꝓpt
nesens saeculũ: Quod scilicet conuigia terrenis curis pluribus atque arti¬
dus distenduntur : qua molestia uirgines et continentescarent: Quia si
c tantum melius sit non coniugari. ut huius temporis relaxentur an¬
ustiae non quod infuturũ saeculum aliquid ꝓsit. hanc uanã sententiã. de
undisꝓpria uanitate ꝓtulisse uideantur. adhibent ex apostolo testimoniũ¬
biait: Deuirginibus autẽ p̃ceptum dnĩ non habeo. consiliũ autemdo : tam¬
um misericordiam consecutus adõ ut fidelis essem : existimo ita que hocbonũ
seꝓpcer p̃sentem necessitatem : quiabonũ ẽ homim sic esse: Ecce in quiunt

Expanded text:
mortalitate, qui habent aliquid iam non carnis in carne. Vnde mirabiliter desipiunt, mortalitate, qui habent aliquid iam non carnis in carne. Vnde mirabiliter desipiunt, qui putant huius continentiae bonum non esse necessarium propter regnum caelorum, sed propter praesens saeculum, quod scilicet coniugia terrenis curis pluribus atque artioribus distenduntur, qua molestia uirgines et continentes carent: quasi ob hoc tantum melius sit non coniugari, ut huius temporis relaxentur angustiae, non quod in futurum saeculum aliquid prosit. hanc uanam sententiam ne cordis propria uanitate protulisse uideantur, adhibent ex apostolo testimonium, ubi ait: de uirginibus autem praeceptum domini non habeo, consilium autem do tamquam misericordiam consecutus a deo, ut fidelis essem. existimo itaque hoc bonum esse propter praesentem necessitatem, quia bonum est homini sic esse. ecce, inquiunt
Abbreviated transcription (Latin):
go sacra. illa quae desponsata ẽ uniuiro castã ex hibere xpo: Ex illa nonta
corpore : sed totas uirgine spũ nascuntur : sanctae uirgines et corpore aspi
ditit coniugia bonum suum : non quia filios ꝓcreano: sed quia honestie. quia licitȩ
upudicȩ quia socialiter ꝓcreant : & ꝓcrentos pariter : salubriter instanter educant :¬
utori fidem in uicẽ seruant : quia sacramentum conubii non uiolant: Haec tamen
nu: humani o ffiai sunt munera : uirginalis autem integritas et perpiam conti¬
gtũ a bomni concubitu immunis angelica portio est : et in carne corruptibili
umuptionis perpetuae medicatio: Caedat huic omnis fecunditas carnis: ominis
iliticia conuigalis Illa nonẽ in potestate illa non est in aeternitate: fecundita
murnalem non habet : liberum arbitrium: pudicitiã omiugalem. non habet:
uilim ꝓfecto habebunt magnum aliquod praeter caeteros in illa commum in¬

Expanded text:
uirgo sacra, illa quae desponsata est uni uiro casta exhiberi Christo. ex illa non tota uirgo sacra, illa quae desponsata est uni uiro casta exhiberi Christo. ex illa non tota corpore, sed tota uirgine spiritu nascuntur sanctae uirgines et corpore et spiritu. Habeant coniugia bonum suum, non quia filios procreant, sed quia honeste, quia licite, quia pudice, quia socialiter procreant et procreatos pariter, salubriter, instanter educant, quia tori fidem inuicem seruant, quia sacramentum conubii non uiolant. Haec tamen omnia humani officii sunt munera; uirginalis autem integritas et per piam continentiam ab omni concubitu inmunitas angelica portio est et in carne corruptibili incorruptionis perpetuae meditatio. cedat huic omnis fecunditas carnis, omnis pudicitia coniugalis: illa non est in potestate, illa non est in aeternitate: fecunditatem carnalem non habet liberum arbitrium, pudicitiam coniugalem non habet caelum. profecto habebunt magnum aliquid praeter ceteros in illa communi in
Abbreviated transcription (Latin):
felitior mihi uidetur nubta mulier : quam uirgo nuptura: Habet enĩuila
quod ista adhuccupit: prȩsertim. si nondũ uel s̃ ponsa cuius quam sit : Illa un
studet placere cui dataest. haec multis incertaciu danda est: Hoc uno puo¬
ticiam cogitationib defendit a turba: quod non adulterum. sed maritũ que
inturba : Illa igitur uirgo coniugatae merito p̃ponitur: quȩ nec mulcitudis
amanda preponit cum amore unius exmultitudine inquirit: Nec seununs
componit inuento : cogitans quȩ sunt mundi quo modo placeat uiro: seds paos
forma p̃filuis hominũ sic amauit: ut quia eũ sicut maria concipere cars
non posset: ec corde concepto. &iã carnẽ inte grã custodiret: Hoc genus un¬
ginũ. nulla corporalis fecunditã f̃p̃t ule: non ẽ haecꝓles carnis et sangui
Siharum quaeritur mater ecclesia est: Non parit uirgines sacras. nsi

Expanded text:
— felicior mihi uidetur nupta mulier quam uirgo nuptura; habet enim iam illa — felicior mihi uidetur nupta mulier quam uirgo nuptura; habet enim iam illa quod ista adhuc cupit, praesertim si nondum uel sponsa cuiusquam sit. illa uni studet placere, cui data est, haec multis, incerta cui danda est; hoc uno pudicitiam cogitationis defendit a turba, quod non adulterum, sed maritum quaerit in turba. illa igitur uirgo coniugatae merito praeponitur, quae nec multitudini se amandam proponit, cum amorem unius ex multitudine inquirit, nec se uni iam conponit inuento, cogitans quae sunt mundi, quomodo placeat uiro, sed speciosum forma prae filiis hominum sic amauit, ut, quia eum sicut Maria concipere carne non posset, ei corde concepto etiam carnem integram custodiret. Hoc genus uirginum nulla corporalis fecunditas protulit; non est haec proles carnis et sanguinis. si harum quaeritur mater, ecclesia est. non parit uirgines sacras nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ciendi xp̃iani : multo plures emantur quã unius utero: quã libet fertli nasen¬
tur  Quod si stultissime dicit᷑. habeant fideles nupte bonũ suũ de quo inao
ulumine quantũ uisũ ẽ disseruimus. et honorent amplius. sicut rectissimȩ
consuerunt in sacris uirginibus melius earum. dequo isto sermone disserum
Nam ne illo quidem debent. continentiũ meritis se conferre coniugia quad
eis uirgines ꝓcreantur: Hoc enĩ non conuigu bonum ẽ sed naturae quaẽ sic dum¬
tus instituta est. ut ex quolibet humano utriusq sexus concubitũ si ue ordnto
& honesto siue curpi & inlicito : nulla femina nisi uirgo nascatur nulla tame
sacra uirgo nascitur : itai fit : ut uirgo nascatur : aiã destupro: Sacra aute un
nec de coniugio: nec nos hoc in uirginibus praedicamus : quod uirgines sunt:
sed quod deo dicatȩ pia continentia uirgines: Nam quod non temere dixerin

Expanded text:
faciendi christiani multo plures emantur, quam unius utero quamlibet fertili nascerenfaciendi christiani multo plures emantur, quam unius utero quamlibet fertili nascerentur. Quod si stultissime dicitur, habeant fideles nuptae bonum suum, de quo in alio uolumine, quantum uisum est, disseruimus, et honorent amplius, sicut rectissime consuerunt, in sacris uirginibus melius earum, de quo isto sermone disserimus. Nam ne illo quidem debent continentium meritis se conferre coniugia, quod ex eis uirgines procreantur; hoc enim non coniugii bonum est, sed naturae, quae sic diuinitus instituta est, ut ex quolibet humano utriusque sexus concubitu, siue ordinato et honesto siue turpi et inlicito, nulla femina nisi uirgo nascatur. nulla tamen sacra uirgo nascitur; ita fit, ut uirgo nascatur etiam de stupro, sacra autem uirgo nec de coniugio. Nec nos hoc in uirginibus praedicamus, quod uirgines sunt, sed quod deo dicatae pia continentia uirgines. nam — quod non temere dixerim
Abbreviated transcription (Latin):
iiteri poribus uenturo scđm carnẽ xp̃o ipsũ genus carnis in ampla quadã
plitiea gente necessarium fuit Nunc autem cũ ex hominũ õmni genere
ue ommil gentib ad populũ dei et ciuitatem regni caelorũ merbrã xpͥi col
possnit: sacrã uirginitatẽ qui potest capere capiat : et ea tantũ quae se
funtinet. nubat: Quid enĩ si aliqua mulierdiues. multã poecuma huic
per impendat : ut emat exdiũ sis gentib seruos. quos fatiat xpianos:
ne iberius atq numerosius: quã uteri quantalibet feracitate xp̃i men
sgenda curabit: Nec ideo tam̃ pecuniam suã cõparare muneri sa
ir gintatis audebit : at sꝓpter faciendos qui nati fuerint xpĩanos:
fecunditas carnis ꝓ amissa uirginiate. merito compensabitur: fructuosuis ert
hoc ne gotium : simagno pecumario practio uirgintas amittatur : quo puenfis

Expanded text:
quippe temporibus uenturo secundum carnem Christo ipsum genus carnis in ampla quadam et quippe temporibus uenturo secundum carnem Christo ipsum genus carnis in ampla quadam et prophetica gente necessarium fuit; nunc autem cum ex omni hominum genere atque omnibus gentibus ad populum dei et ciuitatem regni caelorum membra Christi colligi possint, sacram uirginitatem qui potest capere, capiat et ea tantum, quae se non continet, nubat. quid enim? si aliqua mulier diues multam pecuniam huic bono operi inpendat, ut emat ex diuersis gentibus seruos, quos faciat christianos, nonne uberius atque numerosius quam uteri quantalibet feracitate Christi membra gignenda curabit? nec ideo tamen pecuniam suam conparare muneri sacrae uirginitatis audebit. at si propter faciendos qui nati fuerint christianos fecunditas carnis pro amissa uirginitate merito compensabitur, fructuosius erit hoc negotium, si magno pecuniario pretio uirginitas amittatur, quo pueri
Abbreviated transcription (Latin):
s natresque up̃i sunt : infide scilicet quae perdilatione operit᷑: Nulli ergo
rssecunditas sanetie uirginitati : &iam carnis comparari: potost : Neque enĩ
mm̃idigione ac deuotione seruitur : c perhoc spitalis est &eiam urginitas
eris quĩ uouet᷑ & seruit continertia piecatis Sicut onim nemo impudice
unsi spũ prius iñ sita castiate: Porro autem si pudicitia oniugilis quam
uastodutur in carne : in animo tam̃ non carni tribiutir: Quo prȩside at que
tor ullip̃ter ꝓprium coniugium caroipsa miscetur : Quanto magis qu antoq
untus in animibonis. illa continentia. numeranda ẽ: quia inte gritas carnis
sataori animae e carnis uouetur consecnitur seruatur : Necillarũ ergo fecun¬
pserns: quae hoc tempore : nihil aliud in coniugio. quam prolem reqdrũt. quã

Expanded text:
es matresque Christi sunt, in fide scilicet, quae per dilectionem operatur. Nulla ergoes matresque Christi sunt, in fide scilicet, quae per dilectionem operatur. Nulla ergocarnis fecunditas sanctae virginitati etiam carnis comparari potest. Neque enim et , spiritus tamen religione ac devotione servatur. Ac per hoc spiritualis est etiam virginitas corporis, quam vovet et servat continentia pietatis. Sicut enim nemo impudice orpore, nisi spiritu prius insita castitate. Porro autem si pudicitia conjugalis, quamvis custodiatur in carne, animo tamen, non carni tribuitur, quo praeside atque rectore nulli praeter proprium coniugium caro ipsa miscetur, quanto magis quantoque honoratius in animi bonis illa continentia numeranda est, qua integritas carnis ipsi creatori animae et carnis uouetur, consecratur, seruatur! Nec illarum ergo fecunditas carnis, quae hoc tempore nihil aliud in coniugio quam prolem requirunt, quam
Abbreviated transcription (Latin):
gines. nos simus matres uobis quodde fit in prole. consoletur seruata un¬
nitas. nobis ꝓlis lucro amissa compensetur inte gritas Haec uox fidelum
coniugatarum ad sacras uirgines. ut cumq ferenda esset. si xp̃ianos corpe
parerent. ut hoc solo esset mariae fecunditas carnis. excepta uirginitite
praestantior : quod illa ipsũ caput horum menbrorũ : hae autẽ menbra illo
capitis ꝓcrearent Nunc uõ &rã sitales hac uoce contendant. quae adhiod
tantum uiris iunguntur. at que miscentur. ut filios habeant. nihil q alae
defilus cogitant. nisi ut eos xp̃o lucrentur atque idmox ut potuerit
tat: nontamem xp̃iana exearum carne naiscunt᷑: sed postea fiunt ecclesii pariente
spoti o operantur & mitres quae non xp̃i anos corpore peperunt ut funt quod
upot parere nom potuisse uouerunt: Perboc tam̃ cooperant᷑ ubi et ipsȩ uuir¬

Expanded text:
uirgines, nos simus matres; uobis quod defit in prole, consoletur seruata uiuirgines, nos simus matres; uobis quod defit in prole, consoletur seruata uirginitas, nobis prolis lucro amissa compensetur integritas. haec uox fidelium coniugatarum ad sacras uirgines utcumque ferenda esset, si christianos corpore parerent, ut hoc solo esset Mariae fecunditas carnis excepta uirginitate praestantior, quod illa ipsum caput horum membrorum, hae autem membra illius capitis procrearent; nunc uero etiamsi tales hac uoce contendant, quae ad hoc tantum uiris iunguntur atque miscentur, ut filios habeant, nihilque aliud de filiis cogitant, nisi ut eos Christo lucrentur, atque id mox ut potuerint faciunt, non tamen christiani ex earum carne nascuntur, sed postea fiunt ecclesia pariente partui cooperantur et matres, quae non christianos corpore pepererunt, ut fiant quod se corpore parere non potuisse nouerunt; per hoc tamen cooperantur, ubi et ipsae uirgin
Abbreviated transcription (Latin):
corpore autem non tota : sedin quibus dã uirgo xp̃i. in quibusdã mater sed non
& coniugatȩ quippe fideles feminae. et dõ uirgines dicatae : sc̃is morib
ritate decorde parro & consientia bona. et fide nonficta. quia uoluntati
tris faciunt: xp̃i spitaliter matres sunt: Quae autem conuigali uita corpon
pariunt : non xpm̃ sed adam pariunt. Etideo currunt ut sacramentis inbiti
menbra fiant partus earum: quõ quid peperint norunt. Hoc dixi neforte a¬
deat fecunditas conuigalis. cũ uirgͥnali inte gritate contendere : atq ipsã mi
proponere. ac uirginibus dei dicere. Illa in corpore duas res habuit honoriili
uirginitatem. & fecunditatem. quia et in te gra permansit & pepert: hanest¬
citatem. qm̃ totã ut raeque habere non potuimus. patitae sumus. ut uossitis

Expanded text:
go Christi, corpore autem non tota, sed in quibusdam uirgo Christi, in quibusdam mater, sed nongo Christi, corpore autem non tota, sed in quibusdam uirgo Christi, in quibusdam mater, sed non Christi. et coniugatae quippe fideles feminae et deo uirgines dicatae sanctis moribus et caritate de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quia uoluntatem patris faciunt, Christi spiritaliter matres sunt; quae autem coniugali uita corporaliter pariunt, non Christum, sed Adam pariunt et ideo currunt, ut sacramentis inbuti Christi membra fiant partus earum, quoniam quid pepererint norunt. Hoc dixi, ne forte audeat fecunditas coniugalis cum uirginali integritate contendere atque ipsam Mariam proponere ac uirginibus dei dicere: illa in corpore duas res habuit honorandas, uirginitatem et fecunditatem, quia et integra permansit et peperit; hanc felicitatem quoniam totam utraque habere non potuimus, partitae sumus, ut uos sitis
Abbreviated transcription (Latin):
perdei gratiã ipsa utique parit: Itẽ mater eius est omnis anima pia fatiens uolun¬
atẽ patris eiꝰ fecundissia caritate in his quos parturit : donec in eis ipse formetur:
alara ergo fatiens uoluntatẽ deucorporaliter xp̃i tantũ modo mater est. sp̃italit̃
ditẽ & scror et maer: A perhoc illa una femina : non solum spũ uerũ &iam
or pore & mater et uingo Et mater quidem spũ non capitis nostri quod est
ipse saluator : ex quo magis illa spĩtaliter nata est quia omnes qui meũ iedie
quod nossumus : quia cooperata est caritate : ut fideles in ȩcclesia nascereru
quae illius capitis menbra sunt: corpore uõ ipsius capitis mater: Opoa
enĩ caput nostrũ ꝓpt̃ in signe miraculũ. secundum. carnẽ nascideuirgine o
significaret menbra sua de uirgine ecclesia : scđm spm̃ nascitura : Sola enrgi
ria &̃ corpore et spũ mater et uirgo. et mater xp̃i. & uirgo xp̃i: ȩ clesidu

Expanded text:
per dei gratiam ipsa utique parit. item mater eius est omnis anima pia faciens uolunper dei gratiam ipsa utique parit. item mater eius est omnis anima pia faciens uoluntatem patris eius fecundissima caritate in his quos parturit, donec in eis ipse formetur. Maria ergo faciens uoluntatem dei corporaliter Christi tantummodo mater est, spiritaliter autem et soror et mater. Ac per hoc illa una femina non solum spiritu, uerum etiam corpore et mater et uirgo. et mater quidem spiritu non capitis nostri, quod est ipse saluator, ex quo magis illa spiritaliter nata est, quia omnes qui in eum crequod nos sumus, quia cooperata est caritate, ut fideles in ecclesia nascerentur, quae illius capitis membra sunt, corpore uero ipsius capitis mater. oportebat enim caput nostrum propter insigne miraculum secundum carnem nasci de uirgine, quo significaret membritu et corpore mater et uirgo, et mater Christi et uirgo Christi; ecclesia uero
Abbreviated transcription (Latin):
inuaccepi iurginitatẽ esseliberã uoluit : Non ẽ ergo curdĩ uirgines contrs¬
titꝰ quodasiã ipsȩ uirginitate seruata. matrss esse carnis non possunt: Illum em̃
lĩ dicentes uirginitas parere possit : qui in sua natiuitate parẽ habere non possit
derumtam̃ illȩ unius santae uirginis parcus : ominiũ scarũ uirginũ ẽ decus:
& psȩ cuĩmaria matres xpĩ sunt : si patris eius facunt uoluntatem huc enĩ et
nura. laudabilius atq beatius xp̃i mater ẽ : secundum supramemoratũm eiꝰ senten¬
tum quicũque facit uluntatem patris mei qui incaelis ẽ. ipse mihi frater & soror
mater est has sibi omnes ꝓ pinquitatem in populo quem redemit sp̃italiter
dileo: Fratres et sorores habet scõs uiros & scõs feminas : quõ sunt illi incaelesti
mditate cohȩredes: Mater eius est tota ȩcclesia quia menbra eiꝰ. id est fidelesei

Expanded text:
serui accepit, uirginitatem esse liberam uoluit. Non est ergo, cur dei uirgines contrisserui accepit, uirginitatem esse liberam uoluit. Non est ergo, cur dei uirgines contristentur, quod etiam ipsae uirginitate seruata matres carnis esse non possunt; illum enim solum decenter uirginitas parere posset, qui in sua natiuitate parem habere non posset. uerumtamen ille unius sanctae uirginis partus omnium sanctarum uirginum est decus, et ipsae cum Maria matres Christi sunt, si patris eius faciunt uoluntatem. hinc enim et Maria laudabilius atque beatius Christi mater est secundum supra memoratam eius sententiam: quicumque facit uoluntatem patris mei qui in caelis est, ipse mihi frater et soror et mater est. has sibi omnes propinquitates in populo, quem redemit, spiritaliter exhibet: fratres et sorores habet sanctos uiros et sanctas feminas, quoniam sunt illi in caelesti hereditate coheredes. mater eius est tota ecclesia, quia membra eius, id est fideles eius
Abbreviated transcription (Latin):
snesilum ditisset: quomodo fiet istud ÷ nec addidiset : qm̃ iurũ non cognosco: Nonquae¬
sse itique ꝓmissũ sibi filiũ. quomodo femina paritura esset : si concubitura nubsisse
sieit et iuberi urgo permanere : inquadeifilius formam serui cõgruenti miraculo ao¬
iaee. sed exemplo sinctis futura unginib neputaret᷑ sola uirgo esse debiisse quȩ ple
ni sine concubitu concipere meruisset: Virginitatem deo dicauit. cũ adhuc quid esset
ionoeptura nesciret: ut interreno mortalique corporo : caelestis uitȩ imitatio uoto fi¬
ot nuonpretepto: A more digendi : non necessitate seruendi : Ita xp̃s nascendo deiirgine
uic ante quã sciret. quis de illa fuerat nasciturus. uirgo statuerat permanere: uirg̃¬
ittẽ scuãm ad ꝓbare maluit. qua imperare : Ac sic & iam inipsa femina inqua forma

Expanded text:
hoc solum dixisset: quomodo fiet istud? nec addidisset: quoniam uirum non cognosco, non quaehoc solum dixisset: quomodo fiet istud? nec addidisset: quoniam uirum non cognosco, non quaesisset utique, promissum sibi filium quomodo femina paritura esset, si concubitura nupsisset. poterat et iuberi uirgo permanere, in qua dei filius formam serui congruenti miraculo acciperet; sed exemplo sanctis futura uirginibus, ne putaretur sola uirgo esse debuisse, quae prolem etiam sine concubitu concipere meruisset, uirginitatem deo dicauit, cum adhuc quid esset conceptura nesciret, ut in terreno mortalique corpore caelestis uitae imitatio uoto fieret, non praecepto, amore eligendi, non necessitate seruiendi. ita Christus nascendo de uirgine, quae, antequam sciret quis de illa fuerat nasciturus, uirgo statuerat permanere, uirginitatem sanctam adprobare maluit quam imperare. ac sic etiam in ipsa femina, in qua formam
Abbreviated transcription (Latin):
Immobeati qui audiunt uerbũ dĩ: ec custodiunt Denique fratribuseius: s
seđm carnẽ : qui non in eũ crediderunt. quid ꝓfuit illa cognatio: Sic et mad¬
na ꝓpincuunquitas. nihil mariȩ ꝓfuisset : nisi felitius xpm̃ corde qua es
gestasset: Ipsa quoque uirginitas eiuis. ideo qratior et acceptior: quia nondi
concoeptus xp̃s uiro uiolaturo quã conseruaret ipse praeriput: sed prius an
conciperet᷑ iamdõ dicatũ dequa nasceret᷑ elegit: Hoc indicant uerba . que s
fetũ adnuntianti angelo maria credidit: Quomodo inquid fiet istud. quo uis
non cognosco: Quod ꝓfecto non diceret: nisi dõ uirginẽ seante uouissẽ¬
sd qua hoc. is rahelitarum mores adhucrecusabant . desponsata est uro iusto. non uiolent᷑
slituro sed potius contra uolentias custodituro : quod illa iã nouerat : Quamquam a ii

Expanded text:
immo beati qui audiunt uerbum dei et custodiunt. denique fatribus eius, idimmo beati qui audiunt uerbum dei et custodiunt. denique fatribus eius, id est secundum carnem cognatis, qui non in eum crediderunt, quid profuit illa cognatio? sic et materna propinquitas nihil Mariae profuisset, nisi felicius Christum corde quam carne gestasset. Ipsa quoque uirginitas eius ideo gratior et acceptior, quia non eam conceptus Christus uiro uiolaturo quam conseruaret ipse praeripuit, sed priusquam conciperetur iam deo dicatam de qua nasceretur elegit. hoc indicant uerba, quae sibi fetum adnuntianti angelo Maria reddidit. quomodo, inquit, fiet istud, quoniam uirum non cognosco? quod profecto non diceret, nisi deo uirginem se ante uouisseed quia hoc Israhelitarum mores adhuc recusabant, desponsata est uiro iusto, non uiolenter ablaturo, sed potius contra uiolentos custodituro quod illa iam uouerat. quamquam etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
in utraque fecunditas: uirginitatẽ non adimit: Pinde cũ ecclesia unius
est in his menbris. ubi uirgo est & corpore. et spũ: Scriptũ est ineuangdo q
mater. & fratres xp̃i hocẽ cum sanguinei carnis eius: cũ illi nuntiati fuisser
foris expectarent: quia non possent eũ adire p̃turba: Ille respondit: Quaes
mater mea aut qui sunt fratres mei: Et extendens manũ superdiscipulos u
ait: hisunt fratres mei: Et quicũ que fecerit uoluntatẽ patris mer ipso mihi fa¬
ter & mater. et soror ẽ: Quid aliud nos docens. nisi carnali cognationi genus no¬
sspiritale p̃ponore : Nec indebeatos esse homines si iustis et santis. carnisppi¬
quitate uingunt᷑. sed sieorũ doctrinȩ. ac morib: oboediendo. atque imitanis
cohaerescunt: beatior ergo maria percipiendo fidem xp̃i: quã concipiendes
nẽ xp̃i: Nam et dicenti cuidam beatus uenter qui tȩ portauit: ipse res ponli

Expanded text:
in utraque fecunditas uirginitatem non adimit. proinde cum ecclesia uniuin utraque fecunditas uirginitatem non adimit. proinde cum ecclesia uniuest in his membris, ubi uirgo est et corpore et spiritu! Scriptum est in euangelio, quod mater et fratres Christi, hoc est consanguinei carnis eius, cum illi nuntiati fuissent et foris expectarent, quia non possent eum adire prae turba, ille respondit: quae est mater mea aut qui sunt fratres mei? extendens manum super discipulos suos ait: hi sunt fratres mei; et quicumque fecerit uoluntatem patris mei, ipse mihi frater et mater et soror est, quid aliud nos docens nisi carnali cognationi genus nostrum spiritale praeponere nec inde beatos esse homines, si iustis et sanctis carnis propinquitate iunguntur, sed si eorum doctrinae ac moribus oboediendo atque imitando cohaerescunt? beatior ergo Maria percipiendo fidem Christi quam concipiendo carnem Christi. nam et dicenti cuidam: beatus uenter qui te portauit, ipse respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
nit. non adhibenda est exhortatio. sed consolatio Quibus autẽ dictũ ẽ qui po¬
qt capere : capiat. ex ortandi sunt ne terreantur : & terrendi neextollant᷑:
donsolũ ergo predicanda est uirginitas ut ametur : uerũ & iammonenda
eufletur: Hoc isto sermone suscepimus. adiuuet xp̃s uirginis filius &
unginũ sponsus uirginali utero corporaliter natus : uirginali conubio
stelit̃ coniuigatus: Cũ igitur ipsa uniuersa ȩcclesia uirgo sit despor¬
sata uni uro xpo si cut dicit apostolus: quanto digna sunt honore menbra qns
quȩ hoc custodiunt: &iã in ipsa carnei quod tota custodit infide : quae initatir
matremiuri sui & ddũ sui: Nã ecclesia quoque et mater et uirgo est: Cuus
eni inte gritatẽ consulimus si uirgo non est: cuius ꝓlemad loquimꝰ simao
non ẽ .ł M aria corporaliter caput huius corporis peperit ecclesia spintas
menbra illius capitis parit : Inutraque uirginitas fecunditatẽ non impas

Expanded text:
nt, non adhibenda est exhortatio, sed consolatio, quibus autem dictum est: qui potest capere capiat, exhortandi sunt, ne terreantur, et terrendi, ne extollantur. non solum ergo praedicanda est uirginitas, ut ametur, uerum etiam monenda, ne infletur. Hoc isto sermone suscepimus; adiuuet Christus, uirginis filius et uirginum sponsus, uirginali utero corporaliter natus, uirginali conubio spiritaliter coniugatus. cum igitur ipsa uniuersa ecclesia uirgo sit desponsata uni uiro Christo, sicut dicit apostolus, quanto digna sunt honore membra eius, quae hoc custodiunt etiam in ipsa carne, quod tota custodit in fide, quae imitatur matrem uiri sui et domini sui! nam ecclesia quoque et mater et uirgo est; cuius enim integritati consulimus, si uirgo non est? cuius prolem adloquimur, si mater non est? Maria corporaliter caput huius corporis peperit, ecclesia spiritaliter membra illius capitis parit. in utraque uirginitas fecunditatem non inpedit,
Abbreviated transcription (Latin):
solus xpc̃ itsurrexit amortuis ꝓgloriam patris. sic & nos in
mo ait uitac ambulemus. Hinc c̃. & illud. Surge qui dor¬
mos: a ex urge amortuis: & illuminabit te xp̃c. Quod autem
dicunt nonposse surgere nisi quicadunt. & idõ putant resur¬
rectionẽ adcorpora non adanimas ꝑtinere. quia corporũ est
cadere. cur non audiunt. non recedatis ab illo necadatis. & qui se
in corpore casus iste cauendus ẽ. Sugitur cadentiũ ẽ. resurrec¬
tio: Cadunt autẽ & animae: ꝓfecto &̾animas resurgere consi¬
tendũ est. Cũ autẽ dixisset. inistisscđa mors ñ habet potesta¬
tt : adiunã atq ait. Sederunt sacerdotes dĩ & xpĩ: & regnabuNs
cũco mille annis. Non utiq de solis episcopis & p̃s biteris dic¬
tum c̃. qui ꝓprie uocant᷑ in acccłias sacerdotes: sed sic̃ om̃s xpĩans
dicimꝰ ꝓpter mistrcũ crisma. sic om̃s sacerdotes qm̃ membra
st̃ unius sacerdotis: de quib: apostolos petrus. Plebs inquit scã

Expanded text:
modum Christus resurrexit a mortuis per gloriam patris, sic et nos in nouitate uitae ambulemus. hinc est et illud: surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus. quod autem dicunt non posse resurgere nisi qui cadunt et ideo putant resurrectionem ad corpora, non ad animas pertinere, quia corporum est cadere, cur non audiunt: non recedatis ab illo, ne cadatis, et: suoin corpore casus iste cauendus est. si igitur cadentium est resurrectio, cadunt autem et animae, profecto et animas resurgere confitendum est. quod autem, cum dixisset: in istis secunda mors non habet potestatem, adiunxit atque ait: sed erunt sacerdotes dei et Christi et regnabunt cum eo mille annis, non utique de solis episcopis et presbyteris dictum est, qui proprie iam uocantur in ecclesia sacerdotes; sed sicut omnes christos dicimus propter mysticum chrisma, sic omnes sacerdotes, quoniam membra sunt unius sacerdotis; de quibus apostolus Petrus: plebs, inquit, sancta,
Abbreviated transcription (Latin):
riae. Prudent̃ ergo accipiat unusquisq monita p̃ceptoris.
non ꝑdat tẽpꝰ miscdłiae saluatoris. quae modo impendit̃. quãdiu
generi humano parcitur. Ad hoc enĩ parcitur homini ut con¬
conuertat᷑ & non sit quidampnetur. Uiderit ds̃ quando uenit
sinis scłi: est tam̃ modo tempꝰ fidei. Finis scłi utrũ hic aliquẽ
nr̃m inueniat nescio: & fortasse non inueniet. Tempꝰ cuiquã
nr̃m in paimũ ẽ: quia mortales sumꝰ. dũ int̾ caros ambulamꝰ
Siutti ssemus minus casis timcremus. Quid fragilius uase uitreo: Ittamen
seruatur & durat ꝑscła. Et sienim causus uitrei timentur. sencetus ci &
febris nontimetur: nos ergo fragiliores & infirmiores sumꝰ: qͥa
& casus om̃s qui ñcessant in rebus humanis. fragilitatẽ utiq
niãm cotidic formidamꝰ: & si ipsi casus non accedant. tempus
ambulat. Uitat homo ictũ. numquid uitat exitũ : U
extrinsctꝰ cueniunt. numquid quodintus nascit᷑ pellit̃¬

Expanded text:
. Prudenter ergo accipiat unusquisque monita praeceptoris, ut non perdat tempus misericordiae Salvatoris, quae modo impenditur, quamdiu generi humano parcitur. Ad hoc enim parcitur homini, ut convertatur, et non sit qui damnetur. Viderit Deus quando veniat finis saeculi: est tamen modo tempus fidei. Finis saeculi utrum hic aliquem nostrum inveniat, nescio: et fortasse non inveniet. Tempus cuique nostrum, proximum est, quia mortales sumus. Inter casus ambulamus. Si vitrei essemus, minus casus timeremus. Quid fragilius vase vitreo? Et tamen servatur, et durat per saecula. Etsi enim casus vitreo vasi timentur, senectus ei et febris non timetur. Nos ergo fragiliores et infirmiores sumus: quia et casus omnes qui non cessant in rebus humanis, fragilitate utique nostra quotidie formidamus; et si ipsi casus non accedant, tempus ambulat: vitat homo ictum, numquid vitat exitum? vitat quae extrinsecus eveniunt, numquid quod intus nascitur pellit
Abbreviated transcription (Latin):
nle api nemo liberari potest. acꝑ hoc iudicantur utpereant¬
ne pligsuapulabit multis. Nec tamen idõ confugiendũ est
adignorantiae tenebras: utineis quisq requirat excusationem
ludẽ cnim nescisse. aliud scire noluisse: Uoluntas quippe
arguitur ineo quod dicitur. noluit intelligere utbene ageret
na ila ignorantia quac non ẽ corũ qui scirẽ nolunt. sed eorum
qutamquã simpliciter nesciant neminẽ sic excusat ut sẽpit̾ne
ait ñ ardeat. si propterea ñeredidit. quia ñ audiuit utere¬

Expanded text:
 fide enim Christi nemo liberari potest: ac per hoc ita judicabuntur ut pereantnescientem: nec tamen ideo confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisque requirat excusationem; aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse. Voluntas quippe arguitur in eo de quo dicitur: Noluit intelligere ut bene ageret, sed et illa ignorantia, quae non est eorum qui scire nolunt, sed eorum qui tanquam simpliciter nesciunt, neminem sic excusat ut sempiterno igne 65 non ardeat, si propterea non credidit quia non audivit
Abbreviated transcription (Latin):
hac similitudinis gła sui c̃ditoris amissa ad informem &inrationabi¬
lem brutorũ ium̃torũ delabatur similitudinc̃. Qua ꝓpt̃quisq
diligentius atteridat pͥmae c̃ditionis suae excellentiã & uencrap¬
dam seãc RINI IATIS inscipso imaginẽ agnoscat honorẽq similitu¬
dinis diuinae adquem creatus c̃ nobilitate morũ cxercitia uir tucũ
dignitute meritorũ habere c̃tendat. utq̃ndo ap̾pareat qͣlis sit tunc
similisei appareat qͥse mirabiliter adsimilitudinc̃ suã in pͥmo adam
condidit mirabiliusq inscdõ reformauit.

Expanded text:
hac similitudinis gloria sui Conditoris amissa, ad informem et ad irrationabihac similitudinis gloria sui Conditoris amissa, ad informem et ad irrationabilem brutorum jumentorum dilaberetur similitudinem? Eapropter quisque diligentius attendat primae conditionis suae excellentiam, et venerandam sanctae Trinitatis in seipso imaginem agnoscat, honoremque similitudinis divinae, ad quem creatus est, nobilitate morum, exercitio virtutum, dignitate meritosimilis ei appareat qui se mirabiliter ad similitudinem suam in primo Adam condidit, mirabiliusque in secundo reformavit.
Abbreviated transcription (Latin):
creatus ẽ. ut caritatẽ haberet ut bonꝰ eẽt. et iustus ut patiens atque
mitis mundus & miscricors foret. Quas uirtutes qͣnto plusquisq
inscipso habet tanto ꝓprius c̃. dõ &iaiorẽ sui conditoris gerit
similitudinem. Si uero quod absit aliquis ꝑdeuia uitiorũ & diuortia
criminũ abhac nobilissima suic̃ditoris similitudine degener ob¬
errat. cunc fiet de eo quod scriptũ c̃. Et homo cũ inhonorẽ c̾ẽt non
intellexit. cõparatus c̃. iumtis insipientib & similis factus ẽ. illis
Q uac maior honor potuit homini esse quã ut ad similitudinẽ sui
factoris conderctur & cisdem uirtutũ uestim̃tis ornaretur quib
condicor Dequo legitur. Dĩ S regnauit decore indutꝰ. id estom¬
niũ uirtutum splendore & totius bonitatis decorc ornatus. Uel qͦd
maus homini potest ẽẽ. dedccus aut infelitior miseria quã ut

Expanded text:
creatus est ut charitatem haberet, ut bonus esset et justus, patiens atque creatus est ut charitatem haberet, ut bonus esset et justus, patiens atque mitis, mundus et misericors foret. Quas virtutes quanto plus quisque in seipso habet, tanto propius est Deo, et majorem sui Conditoris gerit similitudinem. Si vero, quod absit, aliquis per devia vitiorum et divortia criminum ab hac nobilissima sui Conditoris similitudine degener aberret, tunc fiet de eo quod scriptum est: Et homo, cum in honore esset non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus et similis factus est illis . Qui major honor potuit homini esse, quam ut ad similitudinem sui Factoris conderetur, et eisdem virtutum vestimentis ornaretur, quibus Conditor, de quo legitur: Dominus regnavit, decore indutus , id est, omnium virtutum splendore et totius bonitatis decore ornatus? Vel quod majus homini potest esse dedecus, aut infelicior miseria, quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonas: ita & anima incellectus anima uoluritas anima memoria
Nontam̃ animae tres inuno corpore. sed una ania tres habens
dignitates. atq inhis trib cꝰ imaginẽ mirabiliter gerit in suanatura
nr̃ interior homo. Ex qͥb qͣsi excelleitiorib animae dignitutibus
intellectus. nisi fiat in amorc eiꝰ uoluntas immo nec haec duo suffi¬
ciunt nisi memoria addatur quasẽꝑ inmqite incelligentis &diligen¬
tis maneat ds̃. Ut sic̃ nullũ potest c̃. mom̃tũ quo homo ñututur
ud fruacur di bonitate & miscd̃ia. ita nullum debcat esse mom̃tum
quo p̾sentẽ eũ ñ habeat inemoria. & hacc de imagine habcto. Nunc
Ut sic̃ ds̃creator qui hominẽ adsimilitudinc̃ suacreauit. Est caritas
est bonus & uirtus patiens adquem mitis mundus &misericors et
caetera uirtutum scãrum insignia quac decoleguntur. Ita homo

Expanded text:
personas; ita et anima intellectus, anima voluntas, anima memoria; personas; ita et anima intellectus, anima voluntas, anima memoria; non tamen animae tres in uno corpore, sed una anima tres habens dignitates; 340 atque in his tribus ejus imaginem mirabiliter gerit in sua natura noster interior homo: ex quibus quasi excellentioribus animae dignitatibus intellectus, nisi fiat in amore ejus voluntas: imo nec haec duo sufficiunt, nisi memoria addatur, qua semper in mente intelligentis et diligentis maneat Deus; ut sicut nullum potest esse momentum, quo homo non utatur, vel fruatur Dei bonitate et misericordia; ita nullum debeat esse momentum, quo praesentem eum non habeat in memoria. Et haec de imagine habeto. Hoc vut sicut Deus Creator, qui hominem ad similitudinem suam creavit, est charitas, est bonus et justus, patiens atque mitis, mundus, misericors, et caetera virtutum sanctarum insignia quae de eo leguntur: ita homo
Abbreviated transcription (Latin):
esumus. sic anima in suo cor porc ubiq tota uiget uiuificans eum
mouens &gubernans. Nec enĩmmaiorib. corporis sui menbris
maior &inminorib. minor sedinminimis tota. &in maximis tota
& hacc c̃. imago unitatis omĩpotentis dĩ quã animã habet inse. quş
Est qͦq & alia trinitas in ea qua adimaginẽ sui c̃ditoris ꝑfecte qͥdem
& sũmac trinitatis quae ẽ. inpatre & filio & spũ scõ condita c̃. etlicet¬
unius sit illa natura. tres cameni inse dignitates habet. Id est intel¬
lectũ uolupitatẽ. & mcmoriã. quod idem licet aliis uobis incuapgłio
Ae signatur dũ dr̃. Diliges dnm dm̃tuũ extoto corde tuo. &extota
anima tua. & ex tota uoluntate. & ex tota memoria. Iiam sicut
ex patre generatur filius. ex patre filioq ꝓcedit sp̃s sc̃s. ita ex intellec¬
tu generatur uoluntas. & ex his item ambob ꝓcedit memoria. Sicut
faciloa sapiente qilibet intelligi potest. Nec enĩ anima ꝑfecta

Expanded text:
sumus ; sic anima in suo corpore ubique tota viget, vivificans illud, movens, et gubernans. Nec enim in majoribus corporis sui membris major, et in minoribus minor: sed in minimis tota, et in maximis tota. Et haec est imago unitatis omnipotentis Dei, quam anima habet in se. Quae Est quoque et alia trinitas in ea, qua ad imaginem sui conditoris perfectae quidem et summae Trinitatis, quae ex Patre et Filio et Spiritu sancto condita unius sit illa naturae, tres tamen in se dignitates habet, id est, intellectum, voluntatem et memoriam. Quod idem, licet aliis verbis, in Evangelio designatur, cum dicitur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tex Patre generatur Filius, ex Patre Filioque procedit Spiritus sanctus; ita ex intellectu generatur voluntas, ex his item ambobus procedit memoria, sicut facile a sapiente quolibet intelligi potest. Nec enim anima perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
non in sipienter ꝓponi solent ut dicat qui potest. qua enam uidua meritis
p̃ferenda sit utrum uni uira quae cum uixiss& diutius cum marito filis
ꝓcreatis. salusq uiduata continentiam ꝓ fessa est anea quae adalestuli
intraduos annos amissis duob: uiris. nullis ad consolationem extantibus
liberis continentiam deo uouit & in ea perseuerantissima sanctitate consenit
Hic se exercent si possent disputando & nobis aliquid demonstrando. quͣmu¬
mero uirorum non de ipsius continentiae uribus pensant merita uduarũ
Sienim dixẽrint illibi uirae. illã uin uiram esse praeferondam: nisi attu¬
lerint spiritalem aliquam rationem uelauctoritatem : ꝓ fecto inuenientur
uirtuti animi non maiorem uirtutem animi. sed carnis felicitatẽ ante po¬
nere: Adfelicitatem quippe carnis ꝑtinuit & du cũ uiro uiuere & filios

Expanded text:
non insipienter proponi solet, ut dicat qui potest, quaenam uidua meritis non insipienter proponi solet, ut dicat qui potest, quaenam uidua meritis praeferenda sit: utrum uniuira, quae cum uixisset diutius cum marito, filiis procreatis saluisque uiduata continentiam professa est, an ea, quae adulescentula intra duos annos amissis duobus uiris nullis. ad consolationem extantibus liberis continentiam deo uouit et in ea perseuerantissima sanctitate consenuit. hic se exerceant, si possunt, disputando et nobis aliquid demonstrando, qui de numero uirorum, non de ipsius continentiae uiribus pensant merita uiduarum. si enim dixerint illi biuirae illam uniuiram esse praeferendam, nisi adtulerint spiritalem aliquam rationem uel auctoritatem, profecto inuenientur uirtuti animi non maiorem uirtutem animi, sed carnis felicitatem anteponere. ad felicitatem quippe carnis pertinuit et diu cum uiro uiuere et filios
Abbreviated transcription (Latin):
uram in re surrectionem cuius futura esset uxor: Increpans enĩ eos ait. Ertis
nonscientes scrpturas neque uirtutem dei. In resurrectione enim nec nubent
nec uxores ducunt: Non enim incipient mori. sederunt a equales angłi ÷
Eorumitaque resurrectionem commemoniuit qui re s urgunt aduitã non qu
resurgunt ad poenam. Potuit ergo dicere erratis nescientes scripturis nq
uirtutem dei In illa enim resurrectione multi nubae istae esse non poterin
deinde addere. quia nec aliqua ibi nubit. sed net ipsam ut uidemus tet maro¬
rum mulierem. ulla suae sententiae significatione damnauit: Qua progꝰ
ne contra humanae uerecundiae sensum audeo dicere. ut quotiens uoluent
uiris mortius nubat femina. nec exmeo corde praeter scripturae scãe duco¬
ritatẽ quotas libet nubtias audeo condemnare. Quod autem dico uni urae
uiduae hoc dico omni uiduae beatior eris. sic si permanseris: Nam et illud

Expanded text:
iuiram in resurrectionem cuius futura esset uxor. increpans enim eos ait: erratis, iuiram in resurrectionem cuius futura esset uxor. increpans enim eos ait: erratis, non scientes scripturas neque uirtutem dei. in resurrectione enim nec nubent nec uxores ducent; non enim incipient mori, sed erunt aequales angelis dei. eorum itaque resurrectionem commemorauit, qui resurgunt ad uitam, non qui resurgunt ad poenam. potuit ergo dicere: erratis, nescientes scripturas neque uirtutem dei; in illa enim resurrectione multinubae istae esse non poterunt, deinde addere: quia nec aliqua ibi nubit. sed nec ipse, ut uidemus, tot maritorum mulierem ulla suae sententiae significatione damnauit. quapropter nec contra humanae uerecundiae sensum audeo dicere, ut, quotiens uoluerit, uiris mortuis nubat femina, nec ex meo corde praeter scripturae sanctae auctoritatem quotaslibet nuptias audeo condemnare. quod autem dico uniuirae uiduae, hoc dico omni uiduae: beatior eris, si sic permanseris. Nam et illud
Abbreviated transcription (Latin):
displiceat : uberius disputantem rep̃henso rem meum audire paratus sum.
fortasis enim ad ferat aliquam rationem. quare secundae nubtiae  dam¬
nentur tertia e damnentur: Nam ego sicut in ex ordio sermonis huis
ad monui. non aud eo plus fapere : quam o portet sapere: Quis enĩ sum
qui puten deffiniendum quod ned apostolum uideo definisse: Ait enim.
Alligata est quã diuuir eius uiuͥt: Nondixit primus aut setundus aut
tertius. aut quartus : sed mulier inquit alligata est. quam diuuir eius ui
uit Si autem mortuus fuerit uir eiꝰ. liberata est. cui uult nubat tantum
in dnõ: Betior autem erit sisic permanserit. Quad huic sententiae quan¬
tũ adhancrem attin&. addi uel detrahi possit ignoro: Deinde ipsum quo¬
que a postolum ac nostrum magistrum. & dnm̃ acdidio saducaeis responderi¬
tem cum ꝓposussent milierem nonuni uirx̃. uel bi urm. sed sidici potest sept¬

Expanded text:
displiceat, uberius disputantem reprehensorem meum audire paratus sum. displiceat, uberius disputantem reprehensorem meum audire paratus sum. fortassis enim adferat aliquam rationem, quare secundae nuptiae non damnentur, tertiae damnentur. nam ego, sicut in exordio sermonis huius admonui, non audeo plus sapere quam oportet sapere. quis enim sum, qui putem definiendum, quod nec apostolum uideo definisse? ait enim: mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit; non dixit: primus aut secundus aut tertius aut quartus; sed, muleius. quodsi dormierit uir eius, libera est: cui uult, nubat, tantum in domino; beatior autem erit, si sic permanserit. quid huic sententiae, quantum ad hanc rem adtinet, addi uel detrahi possit, ignoro. deinde ipsum quoque apostolorum ac nostrum magistrum et dominum audio Sadducaeis respondetem, cum proposuissent mulierem non uniuiram uel biuiram, sed, si dici potest, sept
Abbreviated transcription (Latin):
adoffensionem xp̃i pertin& cum menbrum eius fidem non seruat marito : quan¬
to grauius offenditur cum illi ipsi non seruatur fides ineo quod exigit oblatum
qui non exegerat offerendum: Cum enim quisq non reddit quod nonimperio
inpulsus sed consilio commonitus uout. tanto magis fraudati uoti aug& iniqui¬
tatem quanto minus habuit uouendi necessitatem: Hȩc ideo disputo ne ar¬
uelis esse sed s̃pretas: bonum ergo continentiae uidualis luculentius decet
um ꝓ illo uiuendo & ꝓfitendo possunt contemnere feminae quod et lib&
elicet: Sed post uoti. ꝓfessionem. perseueranter frenandũ & uincendũ
est: quod lib&. quia iamnonlicet: Deteroiis & de quartis & de ultra plu
nbus nubtus solent homines mouere questionem: Vnde ut breuiter
respondeam. necullas nubtias audeo damnare: nec eis uerecundiam nume¬
rositatis. auferre Sed necuiquam breuitas huius responsionis meae forte

Expanded text:
ad offensionem Christi pertinet, cum membrum eius fidem non seruat marito, quanad offensionem Christi pertinet, cum membrum eius fidem non seruat marito, quanto grauius offenditur, cum illi ipsi non seruatur fides in eo quod exigit oblatum, qui non exegerat offerendum ! cum enim quisque non reddit, quod non imperio conpulsus, sed consilio commonitus uouit, tanto magis fraudati uoti auget iniquitatem, quanto minus habuit uouendi necessitatem. haec ideo disputo, ne aruelis esse, sed spretas. bonum ergo continentiae uidualis luculentius decet, cum pro illo uouendo et profitendo possunt contemnere feminae quod et libet et licet; sed post uoti professionem perseueranter frenandum et uincendum est quod libet, quia iam non licet. De tertiis et de quartis ribus nuptiis solent homines movere quaestionem. Unde ut breviter respondeam, nec ullas nurositatis auferre. sed ne cuiquam breuitas huius responsionis meae forte
Abbreviated transcription (Latin):
& coniugatis fidelibus tota uirgo est: Uiniuersae quippe ecclesiae cuiusila
omnia menbra sunt a postolus dicit : Apta uiuos uni uiro uirginem castom
ex hibere xp̃o: Nouit autem ille coniugem uirginem. sine corruptione fita¬
re queminipsa &iam carnem̃ potuit mater sine corruptione ꝓcreare:
Ft autemm̃unls hꝑhanc consideratam opiuionem quaputant lapsarim
a scõ ꝓposito feminarũ si nubserint sine conuigia nomn paruum malum itama¬
ritis separentur uxores quasi adulterae sint. non uxores & cũ uolunt eas
separatas reddere continentiae. faciunt maritos earũ adulteros uiros cum
ux oribus suis uiuis alteras duxeri Qua ꝓpter non possum quidem dice¬
re aꝓposito meliore lap̃sas si nubserint feminas ad ulteria esse non
ionoiugia. sed pla ne non dubitauerim dicere lapsus. & riunas acastitate sanctiore
quae uouetur dão adulterus esse peiores. Sienm quodnullo modo dubitandũ ẽ-

Expanded text:
et coniugatis fidelibus tota uirgo est. uniuersae quippe ecclesiae, cuius illa et coniugatis fidelibus tota uirgo est. uniuersae quippe ecclesiae, cuius illa omnia membra sunt, apostolus dicit: aptaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. nouit autem ille coniugem uirginem sine corruptione fetare, quem in ipsa etiam carne potuit mater sine corruptione procreare. fit autem per hanc minus consideratam opinionem, qua putant lapsarum a sancto proposito feminarum, si nupserint, non esse coniugia, non paruum malum, ut a maritis separentur uxores, quasi adulterae sint, non uxores; et cum uolunt eas separatas reddere continentiae, faciunt maritos earum adulteros ueros, cum suis uxoribus uiuis alteras duxerint. Quapropter non possum quidem dicere a proposito meliore lapsas, si nupserint, feminas adulteria esse, non coniugia, sed plane non dubitauerim dicere lapsus et ruinas a castitate sanctiore, quae uouetur domino, adulteriis esse peiores. si enim, quod nullo modo dubitandum est,