comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dere : melius est ut insegor hoc. ẽ.
inparuula remaneat. contentus
laicali uita & comuni conuersatione:
quã post arreptũ uircutis mon¬
redeat: Uirginitas quoq ex celsi¬
simus mons est : adquẽ doctor gen¬
cium hortatur dicens. bonum. ẽ.
homini sisic ꝑmanserit sicut et
ego: Hortatur ergo angelus loth
ad hunc montem conscendat.
fugiens incendia libidinum: Sed
qui uiderit hoc non posse seruare: des¬
cendat ad segor hoc est utatur legitimo
coniugio quia melius est hoc mediocri
bono uti : quã p arrupta libidinũ pre¬
cipitari: unde & dñs apłis dicentibs.
sisic est causa uxoris non expedit nu¬
bere: respondit: Non omnes capiunt
uerbum hoc : sed quibus datum est.
Qui potest capere: capiat: a postolus ꝓpt̃
fornicationẽ inquit: Unusquisq suam
fecorem Quia ergo isti flãma libi dinis
arserant & infoetore carnis uersaban t᷑:
iuste igne simul & sulfure perierunt:
Considerandũ hoc loco quod primos

Expanded text:
dere, melius est ut in Segor, hoc est, dere, melius est ut in Segor, hoc est, in parvula remaneat, contentus laicali vita et communi conversatione, quam post arreptum virtutis monredeat. Virginitas quoque celsissimus mons est ad quem doctor gentium hortatur, dicens: Bonum est homini, si sic permanserit sicut et ego . Hortatur ergo angelus Lot ut ad hunc montem conscendat, fugiens incendia libidinum. Sed qui se viderit hoc non posse servare descendat ad Segor, hoc est, utatur legitimo conjugio, quia melius mediocri bono uti quam per abrupta libidinum praecipitari. Unde et Dominus apostolis dicentibus: Si sic est causa uxoris, non expedit nubere, respondit: Non omnes capiunt verbum hoc, sed quibus datum est: qui potest capere, capiat . Et Apostolus: Propter fornicationem, inquit, unusquisque suamfetorem. Quia ergo isti flamma libidinis arserant et in fetore carnis versabantur, juste simul igne et sulphure perierunt. Considerandum hoc loco quod primos
Abbreviated transcription (Latin):
post ꝑceptam gratiam uias uitae
in gressus. non debet ad ea quae
dereliquid iterum redire. iuxta
dicens: in illa die qui fuerit in tecto
uel in agro: non redeat retro. Exẽ¬
plum quoq commemorat uxoris
loth: quae cum retro respexisset
instatuam salis uersa remansit.
si gnificans eos qui post ꝓfessam
seruitutem dõ : relabuntur ad con¬
cupiscentias scłi. unde & merito in
statuam salis uersa fuisse dicitur.
quia suo exemplo ueluti salis condi¬
mento mentes legentiũ uel audientiũ
cebatur. seđm quod loth dixit: est
uula mystice mons celsi tudinan
uirtutum si gnificat. adquem nos
angelus cohortatur dicens. in monte
saluum te fac: sicut uerbi gr̃ã est
contemptus omniũ facultatum: ad
ꝑfectionem dñs inuitat dicens: siuis
ꝑfectus esse : uade & uende om̃ia
quae habes & da pauperibus. et
ueni sequere me. & habebis tes¬
aurum incaelo : qui uero se uiderit
ad huc montem non posse conscen¬

Expanded text:
post perceptam gratiam vias vitae post perceptam gratiam vias vitae ingressus non debet ad ea quae dereliquit iterum redire, juxta praecipiens: In illa die, qui fuerit in tecto vel in agro non redeat retro . Exemplum quoque commemorans uxoris Lot quae, cum retro respiceret, in statuam salis versa remansit, significans eos qui post professam servitutis Dei relabuntur ad concupiscentias saeculi. Unde et merito in statuam salis versa fuisse dicitur, quia suo exemplo, veluti salis condimento, mentes legentium vel audientium cebatur, secundum quod dixit: Est or, id est parvula. Mystice mons celsitudinem virtutum significat ad quem nos angelus cohortatur, dicens: In monte salvum te fac, sicut verbi gratia est contemptus omnium facultatum. Ad quam perfectionem Dominus invitat dicens: Si vis perfectus esse, vade, et vende omnia quae habes, et da pauperibus, et veni, sequere me, et habebis thesaurum in coelo . Qui vero se viderit ad hunc montem non posse conscen
Abbreviated transcription (Latin):
non poterant: moraliter loth iustos si¬
gnificat: Sodomite inuidos & detrac¬
tores designant qui quodam modo
hostium querunt ꝑ qđ ad lochirrum¬
pant. quando hominis bona facta re¬
prehendere uolunt. sed non possunt
inuenire aditũ reprthendendi quia
illo uirtutis claustro munito.
corruptores mentiũ nihil habent
quod reprehendant: locutus
loth habuisse filias quae uiros
haberent. quos appellat generos:
& illas cum maritis in sodomis reman¬
sisse : duabus aliis quae sine maritis
erant cum patre egressis: Sed alia
tranlatid apte dicit. lociitus est ad
sponsos : qui accepturi erant filias¬
suas. Ergo nondum erant generi:
sed esse uolebant. I Salua animã
tuã Allegorice fuga loth deso¬
doma quae iuxta aliã significa¬
tionem cecitas interpretatur.
significat abrenuntiationem cu¬
piditatũ & illecebrarum scłi p̃cipit᷑
ergo loth ut fugiat incendium so¬
domȩ ne retro respiciat: qui a om̃is

Expanded text:
non poterant. Moraliter Lot justos sinon poterant. Moraliter Lot justos significat, Sodomitae invidos et detractores designant, qui quodammodo ostium quaerunt per quod ad Lot irrumpant, quando homines bona facta reprehendere volunt, sed non possunt invenire aditum reprehendendi, quia illo virtutis claustro munito corruptores mentium nihil habent quod reprehendant. Vers. 14Lot habuisse filias quae viros haberent quos appellavit generos, et illas cum maritis in Sodomis remansisse, duabus aliis quae sine maritis erant cum patre egressis. Sed alia translatio dicit aperte: Locutus est ad sponsos qui accepturi erant filias. Ergo nondum erant generi, sed esse volebant. Vers. 17. Salva animam tuam. Allegorice Lot fuga de Sodoma, quae juxta aliam significationem caecitas interpretatur, significat abrenuntiationem cupiditatum et illecebrarum saeculi. Praecipitur ergo Lot ut fugiat incendium Sodomae et ne retro aspiciat: quia omnis
Abbreviated transcription (Latin):
adͣ ͤ. ꝑuenit: ostendit neminem pos¬
se saluari nisi eum qui crucem xp̃i
ferre eumq sequi studuerit & x ͨ le¬
gis precepta impleuerit. Denarius
enim cruee̾ xp̃i de signat. quia
xlittera qua denarius numerius
ex aluis multis scripturarũ locis uirtꝰ
hospitalitis commendatur: de qua
litatem nolite obliuisci per hanc eñi
placuerunt quidã angelis hospicio
susciptis : TH abeo duas filias: Quaeri
solet utrũ haec compensatio fieri debeat.
ut uidelicet minus peccatũ fieri per
mittamus ut grauius delictũ uitet᷑:
Ecce enĩ loth filias suas in cesturtra¬
dere uoluit: ne maus peccatũ con¬
tra naturam inuiros commiteretur:
Sed hoc ꝑturbato animo: dare debe¬
mus nesciens eñĩ quid ageret uel quo¬
modo hospites quos homines putabat
liberaret : hoc egisse credendus est:¬
dentia: qua quedam uident᷑. quȩ dam¬
uͦ non uidentur: So domite ergo alia
uidebant. sed hostium ad loch uidere

Expanded text:
ad decem pervenit, ostendit neminem posad decem pervenit, ostendit neminem posse salvari, nisi eum qui crucem Christi ferre eumque sequi studuerit, et decem legis praecepta impleverit. Denarius enim crucem Christi designat, quia decima littera qua denarius numerus ex multis aliis Scripturarum locis virtus hospitalitatis commendatur de qua litatem nolite oblivisci. Per hanc enim placuerunt quidam angelis hospitio receptis . Vers. 8. Habeo duas filias. Quaeri solet utrum haec compensatio fieri debeat, ut videlicet minus peccatum fieri pemittamus, ut gravius delictum devitetur. Ecce enim Lot filias suas incestui tradere voluit, ne majus peccatum contra naturam in viros committeretur . Sed hoc perturbato animo dare debemus. Nesciens enim quid ageret, vel quomodo hospites quos homines putabat, liberaret, hoc egisse credendus estdentia, qua quaedam videntur, quaedam non videntur. Sodomitae ergo alia videbant, sed ostium Lot videre
Abbreviated transcription (Latin):
liebria : iđ. menstrua. Quod cũ
peccatũ in actione peccatum
aũt cũ clamore. ẽ. peccatum
cũ libertate: quia ergo sodomi¬
te libe & inuerecunde omnem
inpudicram exercebant
Immo inpessimis sceleribus laetabart᷑
et exultabant : Ideo clamor eorum
quidem ad dm̃ peruenerat: sed non
statim puniuntur nisi angłus descen¬
disset & uidisset utrum clamorem oꝑe¬
perpetrassent: Mox aut̃ ut hoc in¬
uentũ est. absq dilatione misso caelitꝰ
igne consumpti suit: Ubi docemur
non facile auditis quorundam crimini¬
bus credere: Statim uͦ ut res ꝓbata
fuerit: continu ultio subsequitur. qđ
autem dr̃ descendã & uidebo: more
nr̃o ds̃ loquitur tamquam dubitans
& ignorans cũ tamen ipse scãm et in¬
narratam habeat scientiã. I Non de
& quinqua gesimus psalmus in poe¬
nitentia cantatus. ẽ quod ergo dic̃
se eos ab imminenti interitu liberari
si ad poenitentiã confugere uoluis¬
sent. quod paulatim descendendo

Expanded text:
liebria. Id est menstrua, quod cum liebria. Id est menstrua, quod cum peccatum in actione: peccatum autem cum clamore est peccatum cum libertate. Quia ergo Sodomitae libere et inverecunde omnem impudicitiam exercebant, imo in pessimis sceleribus laetabantur et exsultabant, ideo clamor eorum quidem ad Deum pervenerat, sed non statim puniuntur, nisi Angelus descendisset et vidisset utrum hoc perpetrassent. Mox autem, ut inventum est, absque dilatione misso coelitus igne consumpti sunt. Ubi docemur non facile auditis quorumdam criminibus credere: statim vero, ut res probata fuerit, continuo ultio subsequitur. Quod autem dicitur: descendam et videbo, more nostro Deus loquitur tanquam dubitans et ignorans, cum tamen ipse sanctam et ratam habeat scientiam. Vers. 26.et quinquagesimus psalmus in poenitentia cantatus est. Quod ergo dicitse eos ab imminenti interitu liberari, si ad poenitentiam confugere voluissent. Quod autem paulatim descendendo
Abbreviated transcription (Latin):
mundus crederet: panis significat
unitatẽ credentiũ. quia panis ex
multis granis conficitur : atimi uero
fuerunt: quia unitas scãe accłae
in corrupta .ẽ : Subcineritii uero:
quia scĩ ꝑ potentiã igne scĩ sp̃sde¬
cocti. sacrificiũ uel escam delec¬
tabilem se ipsos dõ faciunt: uitulus
nitatem expatribus de quo per
tum: Ideoq de signat ueterem
legem: Butirũ uero pingue et
coagolatũ: doctrina est euuan¬
gelica. solido cibo scõs reficens
uitulus coctus: xp̃m passũ signi¬
ficat ¶ Stabat sub arbore: arbor
crucẽsignificab at sub qua ab ra¬
ham stabat. quia mysteriũ passi¬
ones xp̃i inspirante dõ iam contẽ¬
plabatur Ecce in tabernaculo est:
abraham foris cum angłis erat:
sarra in tabernaculo latebat quit
sapientiũ & doctorum . ẽ. aꝑte
predicare: ex emplis alios instru¬
ere: Infirmi uͦ quiq & minus
docti se apud se continere debent:
iđ cessauerant sarre fieri mu¬

Expanded text:
mundus crederet. Panis significat mundus crederet. Panis significat unitatem credentium, quia panis ex multis granis conficitur. Azymi vero fuerunt, quia unitas sanctae Ecclesiae incorrupta est. Subcinericei vero, quia sancti per potentiam igne Spiritus decocti sacrificium vel escam delectabilem se ipsos Deo faciunt. Vitulus m humanitatem ex patribus, de quo per est, ideoque designat veterem legem. Butyrum vero pingue et coagulatum doctrina est evangelica solido cibo sanctos reficiens. Vitulus coctus Christum passum significat. Stabat sub arbore. Arbor crucem significabat, sub qua Abraham stabat, quia mysterium passionis Christi inspirante Deo jam contemplabatur Vers. 9. Ecce in tabernaculo est. Abraham foris cum angelis erat; Sara in tabernaculis latebat: quia sapientium et doctorum est aperte praedicare, exemplis alios instituere. Infirmi vero quinque et minus docti se apud se continere debent eId est, cessaverant. Sarae fieri mu
Abbreviated transcription (Latin):
ham: cur risit sarra uxor tua : negauit
eñi & dixit. non risi. Mystice abraham
triplicem gestat figuram. dĩ uidelicet
patris ineo quod isaae obtulit. gestat
et filii in eo quod de domo sua & de
cognatione exiuit. hic uero unamquã¬
q sc̃am significat animã quae dm̃ in
hospitio suae mentis cum gaudio sus¬
cępit: tres uiros qui ei apparuerunt:
quidam interpretantur ipsum xp̃m
in monte trans figurato. apparuer̃:¬
cũ his ergo dñs uenit quandomr¬
steriũ incarnationis abrahȩos¬
tendit : quia lex quae ꝑ moysen &
mensurae. tria sata tres signifi¬
cant filios noe aquibus disseminatũ¬
est omne genus hominũ post di lu¬
uium: ꝑ tria ergo sata : significabat᷑
aeccła et doctrina euuangelica ꝑ
tresmundi ꝑ artes disseminanda:
hinc et in euuangło mulier iđ sc̃ã
aeccła dicitur accepisse fermentũ
in tribus mundi partibus asiae
uidelicet africe. et europe: doneo
fermentaret᷑ totũ. iđ donec omnis

Expanded text:
ham: Cur risit Sara uxor tua? Negavit ham: Cur risit Sara uxor tua? Negavit enim, et dixit: Non risi. Mystice Abraham triplicem gessit figuram, Dei videlicet Patris in eo quod Isaac obtulit. Gestat et figuram Filii in eo quod de domo sua et cognatione exivit. Hic vero unamquamque sanctam significat animam quae Deum in hospitio suae mentis cum gaudio suscipit. Tres viros qui ei apparuerunt, quidam interpretantur Christum, ein monte transfigurati apparuerunt. Tunc ergo Dominus venit quando mysterium incarnationis Abrahae ostendit, quia lex quae per Moysen Satum genus est mensurae. Tria sata tres significant filios Noe, a quibus disseminatum omne genus humanum post diluvium. Per tria sata significabatur Ecclesia et doctrina evangelica per tres mundi partes disseminanda. Hinc et in Evangelio mulier, id est, Ecclesia dicitur accepisse fermentum d est, in tribus mundi partibus, Asiae videlicet, Africae, Europae, donec fermentaretur totum, id est, donec omnis
Abbreviated transcription (Latin):
& hostiarũ oblatione: Quomodo &iã
ante datũ preceptũ circũcisionis
sc̃ĩ homines mundabantur. iuxta
quod paulus dicit. fide purificans
iuxta litteram si abraham angłos
intelligebat esse qui infigura hominum
apparebant . cur eis ea quae mortalibs
conueniunt obsequia preparauit᷑ for¬
tasis quia primo homines esse credidit.
Post ea uero exhis quae ab illis dicta
sunt uel facta: angłos intellexit:
Intelligebant aut̃ eos esse angłos cũ
eos ad caelũ redire uidebant: sicut in
libro udicum demanue legimus. qui
primo uidens angelum. hominem puta¬
uit dicens: tu ne es ille uir qui locutꝰ
es multeri: Cumq ei humanitatis
causa hedũ facere uoluisset : dicit ei
angelus: si cogisme: non comedam
Sin autem : offer illũ dño: Cumq hoc
fecisset & flama sacrificii ascenderet:
angelus inflãma parit̾ ascendit:
Caeterũ desarra nulli dubiũ quod
homines esse putabat: nam et negare
ausa est. quod angelus dixit ad abra¬

Expanded text:
et hostiarum oblatione, quomodo et per et hostiarum oblatione, quomodo et per ante dictum praeceptum circumcisionis sancti homines mundabantur, juxta quod Paulus dicit: fide purificans juxta litteram, si Abraham angelos intelligebat esse qui in figura hominum apparebant, cur eis ea quae mortalibus conveniunt obsequia praeparavit? Fortassis quia primo homines esse credebat, postea vero ex his quae ab illis dicta sunt vel facta angelos intellexit. Intelligebat eos esse angelos, cum eos ad coelum redire videbat, sicut in libro Judicum de Manue legimus, qui primo videns angelum hominem esse putavit, dicens: Tu es ille vir qui locutus es mulieri ? Cumque ei humanitatis causa haedum fecisse voluisset, dicit ei angelus: Si cogis me, non comedam. Sin autem: offer illud Domino. Cumque hoc fecisset, et flamma sacrificii ascenderet, angelus in flamma pariter ascendit. Caeterum de Sara nulli dubium quod homines esse putabat. Nam et negare ausa est quod angelus dixit ad Abra
Abbreviated transcription (Latin):
cireidendi sunt oculi ne uideant uani¬
tatem: Circum cidende sunt auresiđ
obturande ne audiant sanguinem & sic
in omnibus sensibus celebranda . ẽ. circũ
cisio. PRisit non dubitatione. sed gaudio
credens ꝓmissioni dĩ. unde & filius eius
isaachiđ risus uocatus est. Sarra uero
post ea incredulitate risit. unde et incre¬
pari meruit . I Suꝑ is mael: quoq: ex audiui
te: diximus suꝑ ismahelẽ iudeos signifi¬
care. qui aucti sunt carnali generatione
in in mensam multitudinem : unde et
ꝑ ꝓphetam dr. Gloria eiꝰ ab utero: ac
uulut & conceptu. Duodecim duces gene¬
rabit .i. duodecim apłos maximos aeccłȩ
duces qui ex illo populonati sunt. uel
duo decim duces dic̃ duod ecim ipsius
populi tribus.  P actũ meũ statuam
cum isaac. quia misericordia & gr̃a
is mahelem : & cunctos mares Quaeri
solet si mares circumcisione salua¬
bantur : femine quo modo saluabant᷑.
quae non circumoidebantur: fide

Expanded text:
circumcidendi sunt oculi ne videant vanicircumcidendi sunt oculi ne videant vanitatem, circumcidendae sunt aures, id est, obturandae ne audiant sanguinem, et sic in omnibus sensibus celebranda est circumcisio. Vers. 17. Risit. Non dubitatione, sed gaudio credens promissioni Dei. Unde et filius ejus Isaac, id est risus vocatus est. Sara vero postea incredulitate risit, unde et increpari meruit. Vers. 20. Super Ismael quoque exaudivi te. Diximus superius Ismaele Judaeos significari qui aucti sunt carnali generatione in immensam multitudinem. Unde per prophetam dicitur: Gloria ejus ab utero, et vulva et a conceptu .-- Duodecim duces generabit. Id est duodecim apostolos, maximos duces Ecclesiae, qui ex illo populo nati sunt. Vel duodecim duces dicit duodecim ipsius populi tribus. Vers. 21. Pactum meum statuam cum Isaac. Quia misericordia et gratIsmaelem et cunctos mares. Quaeri potest, si mares circumcisione salvabantur, feminae quomodo salvabantur, quae non circumcidebantur? Utique fide
Abbreviated transcription (Latin):
Iure abraham lex ista constituta est. uit
quia primus homo ꝑp̃uaricationem
mandato dĩ displicuerat: abraham
ut ꝑhanc acęteris nationibus discerne¬¬
retur in corpore: Tercio ut hanc in eo
menbro suscipientes in quo dominari
libido solet : discerent castitatem sibi
seruandam. et omnem inpuditiciam
emptitius. Id est siue serui qui dominati
sunt. siue qlu exemptione uenerunt.
et quia dñs omnium creator est : nullũ
excipit asalute. nec cuiꝰquam accipit
personam. sed omnium miseretur. De
popło suo: idest decaetu scõrũ. Unde
et sepe legemus : tu autẽ ibis ad popłm
tuum : quia pactum meum uritũ fecit
Pactum scilicet illud quod adae in
paradiso datum est. in quo omnes
peccauerunt: om̃s enĩ causaliter in
adam fuinius. & ideo originalis peo¬
cati rei sumus haet autem circum¬
cisio quae in uno membro fiebat:
significabat circum cisionẽ sp̃irita¬
lem quae in corde & omnibus sensibꝰ p
exhibenda est. Gircuincidendum
est cor a noxus eogitationibus:

Expanded text:
ure Abraham lex ista constituta est ut, quia primus homo per praevaricationem mandatorum Dei displicuerat, Abraham  hanc a caeteris nationibus discernerentur in corporibus. Tertio, ut hanc eo membro suscipientes in quo dominari libido solet discerent castitatem sibi servandam et omnem impudicitiam emptitius. Sive servi qui dominati sunt, sive qui exemptione venerunt. Et quia Dominus omnium est creator nullum excipit a salute, nec cujusquam accipit personam, sed omnium miseretur. Vepopulo suo. Id est de coetu sanctorum. Unde et legimus: Tu autem ibis ad populum tuum, quia pactum meum irritum fecit. Pactum scilicet illud quod Adae in paradiso datum est, in quo omnes peccaverunt . Omnes enim causaliter in Adam fuimus, et ideo originalis peccati rei sumus. Haec autem circumcisio quae in uno membro fiebat significat circumcisionem spiritalem quae in corde et in omnibus membris exhibenda est. Circumcidendum est cor a noxiis cogitationibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sigurtãten& camdũ hominũ Hicergo urũ
uocat indomũ . & bene dietũ dm̃ appellat: quia car¬
nales quiq scõꝵ doctoꝵ uirtutes ammirantur
eosq honorant: nequaquã tam̃ ad illoꝵ ꝑfectionẽ
Qua sciebunt habraham ꝓ ph&ã esse: iocurto quod
habraam dix̃ ad ñõ egressũ csse dicunt: Siue d iam
quia seruus habraã signũ adño quesierat. ei que mor
signũ datũ fuerat: idcirco dm̃ hoc locutũ esse dixer :¬

Expanded text:
figuram tenet carnalium hominum. Hic ergo virum figuram tenet carnalium hominum. Hic ergo virum vocat dominum et benedictum Domini appellat, quia carnales quique sanctorum doctorum virtutes admirantur eosque honorant, nequaquam tamen ad illorum perfectionem Quia sciebant Abraham prophetam esse, idcirco quod Abraham a Domino egressum esse dicunt, sive etiam quia servus Abraham signum a Domino quaesierat eique mox signum datum fuerat, idcirco Deum locutum esse dixer
Abbreviated transcription (Latin):
operatio quae sidem subsequitur. Ornam̃ta quib
seruis rebeccã decorauit: uiitutes & p̾ceptadoc¬
toꝵ sunt. Inauris enĩ humilitatẽ boni auditoris
signt᷑ qua indilectionedĩ&e proximiꝑficit: Vnde
& duoser dos in aures habuisse dñr. Armille uero
oboedientiambomi auditoris uł bonã oꝑatio nẽ sig¬
nificat᷑. quae appendebant xͣ siclos. quia om̃ĩs
significat qua eccła nulli deb& subtrahere uerbũ
p̃dicationis. sed sapientibius &stultis in cõmune
ad nuntiare. Hinc paulus dicit. grecis & bar¬
baris. sapientib & insipientib debitorsum Uel
aliter. Per ca melos carnẽ nr̃am debemꝰaccipere
Cameliergo ad aquant: quando cura corporisagitur.
non tam̃ in desiderus. sed in necessitate ut rebecca
antequã ad xp̃m uenir& habebat qua dr̃ quȩ¬
cũq uultis ut faciant uobis homines. cidẽ & uos
facite illis. Ergo ꝑhanclegẽ ñature: p̃para¬
rebecca frem nomine laban. Liaban

Expanded text:
operatio, quae fidem subsequitur. Ornamenta quibus operatio, quae fidem subsequitur. Ornamenta quibus servus Rebeccam decoravit virtutes et praecepta doctorum sunt. Inauris enim humilitatem boni auditoris significat qua in dilectione Dei et proximi proficit. Unde et duos siclos inaures habuisse dicuntur. Armillae vero obedientiam boni auditoris, vel bonam operationem significat. Quae appendebat decem siclos, quia omnis nsignificat quia Ecclesia nulli debet subtrahere verbum praedicationis, sed sapientibus et stultis in commune annuntiare. Hinc Paulus dicit: Graecis et barbaris, sapientibus et insipientibus debitor sum . Vel aliter. Per camelos carnem nostram debemus accipere. Cameli ergo adaquantur, quando cura corporis agitur, non tamen in desideriis, sed in necessitate, ut Rebeccaantequam ad Christum veniret, habebat, qua dicitur: Quaecunque vultis ut faciant vobis homines, eadem et vos facite illis . Ergo per hanc legem naturae praeparaRebecca fratrem nomine Laban. Laban
Abbreviated transcription (Latin):
aquae. Bcatus aug̃tinus quȩrithocloco adlit¬
terã utrũ hocagere debcamꝰ. ut signũ adõpaamꝰ.
Peneeni nihil uidetur differte abaugurio.
Sedaliud est signo aliquo inquo miraculũ sit
uoluntatẽ dĩquerere: aliud in uocibus auiũ
uel mutoꝵ animaliũ diuinationẽ captare. quã¬
us nec illud nisi insũma necessitate p̃sumendũ
missusest utinuitatos ad paratã cenã uenire facer&.
Misit seruis manũ sub sȩmore dñ sui abraliã.
quia doctores sũma uencratione in carnationẽ
xp̃i suscipiunt. & non suꝑfoemur sed sub foemon
manũ ponunt. quia carnẽ xpĩ acarnec& eroꝵ
hominũ longe distare intelligunt. Xpr̃enĩcaro
de uirgine sine labi seccatinataest Rebecca
quae pacientia inter pretatur. & desiaes ex gen¬
tibus quȩ ꝑ patientiã uirtutes suas custodit:
mensura. Bene aut̃ rdriã descapula s uperulnos
deposuisse dr̃. Persca pulã ent̃ intelligatur uolun¬
tasbona. inquaprimũ sidẽ suscepit. Per ulnã uero.

Expanded text:
aquae. Beatus Augustinus quaerit hoc loco ad litteram utrum hoc agere debeamus ut signum a Deo petamus. Pene enim nihil videtur differre ab augurio. Sed aliud est signo aliquo in quo miraculum sit voluntatem Dei quaerere, aliud, in vocibus avium vel mutuorum animalium divinationem captare, quamvis nec illud nisi in summa necessitate praesumendum missus est ut invitatos ad paratam coenam venire faceret. Misit servus manum sub femore domini sui Abraham, quisuscipiunt. Et non super femur, sub femore manum ponit, quia carnem Christi a carne caeterorum hominum longe distare intelligunt. Christi enim caro de Virgine sine labe peccati nata est. Rebecca quae patientia interpretatur, Ecclesia est ex gentibus quae per patientiam virtutes suas custodit. mensura. Bene autem hydriam de scapula super ulnas deposuisse dicitur. Per scapulas enim intelligitur voluntas bona in qua primum fidem suscepit. Per ulnam vero
Abbreviated transcription (Latin):
uis potuerit esse illotẽ pore iã puteus. Quodsi
it aestitunc perre capitulationẽ locus iste accipi¬
endus est ¶ Plantauit nemus inbersabee.
Supra dr̃ quod nondedent eids̃ hereditatem.
nec passum pedis ut paulus a postolus dicit:
sed intelligimus circaputeũ fuisse aliquod
spatiũ terrȩ. quod simul cũ puto indominiũ

Expanded text:
mvis potuerit esse illo tempore jam puteus. Quod si mvis potuerit esse illo tempore jam puteus. Quod si ita est, tunc per recapitulationem locus iste accipiendus est. Vers. 33. Plantavit nemus in Bersabee. Supra dicitur quod non dederit ei Deus haereditatem nec passum pedis , ut Paulus apostolus dicit. Sed intelligimus circa puteum fuisse aliquod spatium terrae quod simul cum puteo in dominium
Abbreviated transcription (Latin):
tenemanũ eius. Hoc est uingere illi & ambula
cũ eoisicut faci unt simul ambulantes. Iuxta
litteram intelligimus matrẽ se abscondisse quando
dix non uidebo morientẽ puerũ. Man& ergo
eum angłs ut reuertatur ad puerũ. & tollaceũ
ñ deerra erigendo uel portando. sed insua cura
& proui dentia suscipiendũ. ¶ Terra inqua uersa¬
tuses aduena. id est in palestina. Habraham
enĩ ingeraris halitabat peregiinus. Gerara uero
est que nc̃ palestina salutaris dr̃ ubi natus est
Uocatus est locus bersabee puteus septimus:
ꝓpt̃ septẽ agnas quae ibi immolatȩ sunt:
uelpuneus uranen. quia ut̃q bi uruent.
Sabet utrũq sonat: & septĩ. ui tamentũ. Hocdoco
quȩrendũ quid sit qđ superius legitur agar stecisse.
ad puttũ iuram̃ti quod postea longo t̃pare factũ
est: nec dũ enĩ uacabatur. ergo ꝑ prolemsin idest
ꝑ preoccupationẽ accipiendũ est: qui modus locu¬
tionis usitatissimus est indiuinis scripturis. qua¬

Expanded text:
num ejus. Hoc est junge te illi, et ambula cum illo. Sic faciunt ambulantes simul. Juxta litteram intelligimus matrem se abscondisse, quando dixit: Non videbo morientem puerum. Monet ergo eam angelus ut revertatur ad puerum, et tollat eum, non de terra erigendo vel portando, sed in sua cura et providentia suscipiendo. Vers. 23. Terra in qua versatus es advena. Id est in Palaestina, Abraham enim in Geraris habitabat peregrinus. Gerara vero est quae nunc Palaestina Salutaris dicitur ubi natus est m. Vers. 31. Vocatus est locus Bersabee. Puteus Septimus, propter sex agnas quae ibi immolatae sunt. Vel puteus Juramenti, quia uterque ibi juraverat. Sabee utrumque sonat, et septem et juramentum. Hoc loco quaerendum quid sit quod superius legitur Agar stetisse ad puteum juramenti quod postea longo tempore factum est. Necdum enim ita vocabatur. Ergo per prolepsin, id est per praeoccupationem accipiendum est: qui modus locutionis usitatissimus est in divinis Scripturis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ : Iuxta litterã quia aries cornib herebat
int̃ uepres . Inde uidei in sollẽp̃ nitatibus tubis
corneis solent canere ut per hoc memorsit eoꝵ
ꝓuerbiũ obtinuit apud iudȩos. ut quotiens
aliqua necessitate uel angustia tenentur.
dicant in monte dñs uidebit: uł ut in hebreo
habetur. in monte dñs uidebit᷑. Hoc est miscre¬
bitur & liberabitnos. ¶ Per me m& ꝓpsũ¬

Expanded text:
naturae. Juxta litteram quia aries cornibus haerebat naturae. Juxta litteram quia aries cornibus haerebat inter vepres, inde Judaei in solemnitatibus tubis corneis solent canere, ut per hoc memor sit Deus proverbium obtinuit apud Judaeos ut quoties aliqua necessitate vel angustia tenentur, dicant: In monte Dominus videbit, vel ut in Hebraeo habetur: In monte Dominus videbitur, hoc est miserebitur et liberabit nos. Vers. 16. P
Abbreviated transcription (Latin):
& sic om̃is isrł saluus fi&e : Quod uero dicit postquã
adorauerimus reuertemur ad uos: sigñ quod
impl&a passione. inultima scłi &ate reuerta tur
ds̃: & re concili&ur uideis credentib Quod
aut̃ dicit die cercio eleuatis oculis: Tresches.
tria signisicant scłitẽ pora: antelegẽ. sublege.
& sub gr̃ã Nã & di filius dietertio ad nuptias
dr̃ uenis se. & aquã in uinũ conuertisse: quia
tercio scł tẽpore uenit ad con umgendam
sibi ecclãm & legis lit teram inspintalem in tel¬
lectũ conuertendã. A nesquia pparuit habra¬
he: humanitatẽ xp̃i designat: dequo bene
d̃ quodherebat comibus interue presquia
aps̃ cruciaffixus est. & manus eius in manibus id est
in brachus crucis herebat᷑. Siueherebat interuepres
quia spinis coronatus ÷: Quod autẽ aries im mo¬
latus est isaacaut̃ euasit: signif quia perhuma¬
nitatẽ pati potuit. per diuinitatẽ uero in passibilis
mansit. Namduęsunt in xp̃o sub stantiae uł

Expanded text:
is Israel salvus fiat . Quod dicit: Postquam adoraverimus, revertemur ad vos, significat quod impleta passione in ultima saeculi aetate revertatur Deus, et reconcilietur Judaeis credentibus. Quod autem tertio die elevatis oculis, tres dies tria significant saeculi tempora ante legem, sub lege et sub gratia. Nam et Dei Filius die tertio ad nuptias dicitur venisse et aquam in vinum convertisse, quia tertio saeculi tempore venit ad conjungendam sibi Ecclesiam et legis litteram in spiritalem intellectum convertendam. Aries qui apparuit Abrahae humanitatem Christi designat de quo bene dicitur quod haereat cornibus inter vepres, quia Christus cruci affixus est, manus ejus in cornibus, id est, in brachiis crucis haerebant. Sive haerebat inter vepres, quia spinis coronatus est. Quod autem aries immolatus est, Isaac autem evasit, significat quia per humanitatem pati potuit, per divinitatem vero impassibilis mansit. Nam duae sunt in Christo substantiae vel
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i homines p̃uenunt sibiq obsecuntur quȩ gr̃
dulia dr̃. unde & seruus dulos uocatur. quod
uero in a pocalipsi angłus uolentẽ se iohannẽ
ad orare ꝓhibut dicens. uidenefeceris. Fortassis
aliquid diunũ in angło conspicatus fuerat iohs
dictus :÷ efron id est confirmatus & ꝑfectus. Sed
pꝰquã p̃tiũ exscpultura accep̃lic& cogente abra
ras mortuoꝵ uendunt. Sieñ ille quilic& inuntus
tamen quo quo modo adhoc adduci potuit. ut p̃¬
tiũ desepultura accipera& nominis immutatione
dap̃natꝰ ẽ: multo magis isti qui ñ coguntur.
sed ipsi exigunt dap̃nabuntur. & interꝑfectos
ñ cõputabuntur. In quo erat spelunca duplex
Mistice spelunca duplex operationẽ rectã & con¬
tẽ plationẽ signs actiuã uidelic& et c̃tẽplatiuã¬
uitã Sarra ergo induplici spelunca sepelitur.
Cuanimafidelis cupiditatibus & desideriis scłi
mortua subboni operis & contẽplationis teg¬

Expanded text:
ncti homines se praeveniunt sibique obsequuntur, quae Graece dulia dicitur. Unde et servos dulos vocamus. Quod vero in Apocalypsi angelus volentem se Joannem adorare prohibuit, dicens: vide, ne feceris, fortassis aliquod divinum in angelo suspicatus fuerat Joannes dictum est Ephron, id est confirmatus et perfectus, sed postquam pretium ex sepultura accepit, licet cogente Abrahras mortuorum vendunt. Si enim ille qui licet invitus tamen quomodo adduci potuit ut pretium de sepultura acciperet nominis immutatione damnatus est, multo magis isti, qui non coguntur, sed ipsi quid exigunt, damnabuntur et inter perfectos non computabuntur. In quo erat spelunca duplex. Mystice spelunca duplex operationem rectam et contemplationem significat, activam videlicet et contemplativam. Sara ergo in duplici spelunca sepelitur, cum anima fidelis cupiditatibus et desideriis saeculi mortua sub boni operis et contemplationis teg
Abbreviated transcription (Latin):
Pone manĩtuã sub femoremeo. Iudei dicunt in scĩ¬
ficatione abrahe id: in circũcione iuras se. Sed
melius ẽ. ut hoc ad incarnationẽ xp̃i referamus
Preuidens ergo sc̃s patriarcha xp̃m qui perfectus
ess&e homo. & ꝑfectus ds̃ desua progenienascitur.
sub fȩmoresuo p̃cepit ut manũ mitter& & uirar&
Quia em̃ hominẽ & desua carne nasciturũ p̃uidit.
ideo dix̃ pone manũtuã sub femoremeo: quia
uͦ dm̃euagnouit: ideo sibiunx̃. iura mihi

Expanded text:
Pone manum tuam sub femore meo. Judaei dicunt, in sanctificatione Abraham, id est, in circumcisione jurasse. Sed melius est ut hoc ad incarnationem Christi referamus. Praevidens autem sanctus patriarcha Christum, qui perfectus esset homo et perfectus Deus, de sua progenie nasciturum, sub femore suo praecepit ut manum mitteret et juraret. Quia enim hominem et de sua carne nasciturum praevidit ideo dixit: Pone manum tuam sub femore meo. Quia vero Deum agnovit, ideo subjunxit: Jura mihi
Abbreviated transcription (Latin):
populus postmortẽ salomonis quae dr̃ iuda cũ quib
erat & tribus sacerdotalis idest leui Asinus quẽ
secũ ducebant: stulticiã iudeoꝵ signif̃ asinus enĩ
quod portabat nesciebat. & uidei in libris ph&icis

Expanded text:
populus post mortem Salpopulus post mortem Salerat et tribus sacerdotalis, id est Levi. Asinus quem secum ducebant stultitiam Judaeorum designat. Asinus enim quod portabat nesciebat: et Judaei in libris propheticis
Abbreviated transcription (Latin):
Hebreiaũtumant hunc montẽ esse moria in quo
postea tẽplũ dĩ & dabir idẽ. oraculũ: est ediss¬
catũ. Vnde & mons moria lum̃ uł in luminatus
uł spissum interp̃tatur: Per qd̃ sigñ densitatẽ uir¬
gultorũ & uepriũ inquibus cornib: haerbat
aries. Iuxtalitterã magnũ nobis exemplũ datur:
magnȩ obedentiae sc̃ĩ habraam. Quicũ unicũ
haber& filiũ. audis &ꝰ que adno. in isaac uocabitur
tibisemen: ⁊ am̃ non d bitauit eũ offerre dõ eredeap
quod & apłsdicit. quod a mortuis eũ possa
resuscitare. Ale gorce habiaamdĩ patris. hoclo co
gert personã ⁊saac dñĩ ihũ xpĩ. Immolatio isaac.
passionẽ xp̃i designat. Beneautẽ dicitur. quod¬
ipse portabat ligna holo causti: quia xp̃scrucẽ
suã bauilaut. uxta quod incius passione dr̃ : &
bauilans sibicrucẽ: ex uit in locũ qui uocatur gol¬
gotha. Duo uin qui cõmitabantur cũ habraam.
populus est iudeorũ: duo autẽ ideo quia ille

Expanded text:
el autumant hunc montem esse Moria, in quo postea templum Dei et Dabir, id est oraculum est aedificatum. Unde et mons Moria lumen vel illuminatus vel spissum interpretatur, per quod significat densitatem virgultorum et veprium in quibus cornibus haerebat aries. Juxta litteram magnum nobis exemplum datur magnae obedientiae sancti Abraham, qui cuque a Domino: In Isaac vocabitur tibi semen, tamen non dubitavit eum offerre Deo, credens, quod et Apostolus dicit: Quod a mortuis eum posset resuscitare . Allegorice Abraham Dei Patris hoc loco gerit personam, Isaac Domini Jesu Christi. Immolatio Isaac passionem Christi designat. Bene autem dicitur: Ipse portabat ligna holocausti: quia Christus crucem suam bajulavit, juxta quod in ejus passione dicitur: Et bajulans sibi crucem exiit in locum qui vocatur Golgotha . Duo viri qui comitabantur cum Abraham, populus Judaeorum. Duo autem ideo, quia ille
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Duith uero dequoburtaes uocatusest. Heliu:
quẽ & iam autumant hebreiessebalaam.¬
¶ Chamuel patrẽ siroꝵ. Quod dicit patrẽ
sirorũ : nonẽ. referendũ eis quihoc nunti¬
abant. sed potius ei quilongo posttem pore¬
Surrex̃ &adorauit. Cũ dñs dicat inlege.
dñm dm̃ tuũ ad orabis & illi soli seruics.
quid est quod habraham homines legitur
adorasse: Sed aliud est dm̃ ad orare.
comodo quosolus colendus & adorandus: aliuo
quose sc̃i homines inucem uenerantur atque
suscipiunt. quã uis nondixerit dnm̃mdm̃ tiuũ
solũ ad orabis. Sicut dĩ. illi soli seruies. Esteñ
seruitus que solidõ debur quae gr̃ lata dr̃. unde¬

Expanded text:
: Buz vero, de quo Buzites, vocatus est Elia quem etiam autumant Hebraei esse Balaam. Gamuel patrem Syrorum. Quod dicit patrem Syrorum non est referendum eis qui hoc nuntiabant, sed potius ei qui longo post temporeSurrexit et adoravit. Cum Dominus dicat in lege: Dominum Deum tuum adorabis et illi soli servies, quid est quod Abraham homines legatur adorasse? Sed aliud est, Deum adorare eo modo, quo solus colendus et adorandus est; aliud, quo se sancti homines invicem venerantur atque suscipiunt, quamvis non dixerit: Dominum Deum tuum solum adorabis, sicut dixit: Illi soli servies. Est enim servitus quae soli Deo debetur, quae Graece latria d
Abbreviated transcription (Latin):
nãtiũ eẽt p̃miũ. ĩmo maiꝰ eoꝵ qui parua
quid̾ obtulerint: s maiora ꝓuirib ut ĩ
eremplum uidue pauꝑis. q̃ duo muniita
ĩgaxophilatii dona mittebat. ⁊ dñi ẽ indi¬
cio laudata dicentis. Uere dico uob̾ qr ui¬
hi ex habundanti sibi miserunt ĩ munera
dĩ hec autẽ ex eo qd̃ de est illi om̃em uctũ
suũ ꝙ̃ habuit misit: Sic̃ gͦdiximꝰ deoꝑib
supputata ꝑ quadrum. contineat milia
ducenta septuaginta sex ⁊ partem t̾tiam:
Si enĩ ugintiqͥnq milia calamoꝵ qui
senos cubitos hñt ⁊ palmũ unũ. faciũt
nr̃a hoc est romana sexaginta et unum mi-¬
lia. et sescentos sexaginta septem passus :.
nulli dubium ÷ hec inquadruplum suꝑ¬
putata suꝑiorẽ effic̾e numerũ. Ex quo

Expanded text:
i parva quidem obtulerint, sed majora pro viribus, in exemplum viduae pauperis, quae duo minuta in gazophylacii dona mittebat , et Domini est judicio laudata dicentis, « Vere dico vobis quia vihi ex abundantia sibi miserunt in munera Dei: haec autem ex eo quod deest illi, omnem victum suum quem habuit misit . Sicut ergo diximus de operibus supputata per quadrum contineat, millia ducenta quadraginta sex, et partem tertiam. Si enim viginti quinque millia calamorum, qui senos cubitos habent et palmum unum, faciunt nostra, hoc est, Romana sexaginta, et unum millia, et sexcentos sexaginta septem passus; nulli dubium est, haec in quadruplum supputata superiorem efficere numerum. 611 Ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ psalmista canit. ñqͥd syou dicet homo.
⁊ homo natꝰ ẽ in ea. ⁊ ip̃e fũdauit eã altissimꝰ:
ciuitatis ⁊ possessionis ordinẽ. ⁊ plagas tri¬
buũ sĩgłaꝵ. Primũ enĩ plage aqͥlonis op¬
ponũtur tres porte siue exitꝰ ciuitat isqͣn
ẽ pͥmogenitꝰ ruben. u iudas regie stirpis auc¬
tor. ⁊ leui suꝑcuiꝰ noĩe ĩtab̾nacło ⁊ sacͦrũ des.¬
cͥptione nil dictũ ẽ. ut pͥmogenita possi¬
dentes qͣsi genꝰ regale ⁊ sac̾dotale aqͥ lonis
frigora ꝯtẽnamꝰ. Scd̾o uͦ adorientẽ ẽ ioseph
benianun ⁊ dan ambo filii rachel ⁊ unus¬

Expanded text:
et Psalmista canit: Numquid Sion dicet homo, et Psalmista canit: Numquid Sion dicet homo, et homo natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus , civitatis, et possessionis ordinem, et plagas tribuum singularum. Primum enim plagae aquilonis opponuntur, tres portae, sive exitus civitatis, quorum est primogenitus Ruben, et Judas regiae stirpis auctor, et Levi super cujus nomine in tabernaculo et sacrorum descriptione nil dictum est, ut primogenita possidentes quasi genus regale et sacerdotale, aquilonis frigora contemnamus. Secundo vero ad orientem est Joseph, Ben
Abbreviated transcription (Latin):
has duodecim portas siue exitꝰ ꝓqͣlitate me¬
ritoꝵ atq uͥtutũ singłis tribubus sub
apłicis ⁊ patͥarcharũ nõłb arbitror de¬
legatas. deqͥb ⁊ ĩ apocalipsi ioħis aꝑtiꝰ
scribitur. ⁊ multa diuinaꝵ scͥpturaꝵ sa¬
cram̃ta testantur. Et necẽẽ ẽ ut tał cuutaᷤᷤ
decẽ ⁊ octomilla ꝑcirtuitũ teneat calamo¬
rũ. sub qͦnumero ⁊ ĩ duode uicesimo psal¬
mo lex nat᷑ał ẽ scͥpta. gr̾aq euͣgłii descͥbit᷑.
quib eccła id ÷ urbs saluatoris extructa

Expanded text:
Has duodecim portas, sive exitus, pro qualitate meritorum atque virtutum singulis tribubus sub Apostolicis et Patriarcharum nominibus arbitror delegatas: de quibus et in Apocalypsi Joannis apertius scribitur, et multa divinarum Scripturarum sacramenta testantur . Et necesse est, ut talis civitas decem et octo millium per circuitum teneat calamorum: sub quo numero, et in duodevigesimo psalmo lex naturalis est scripta, gratiaque Evangelii describitur: quibus Ecclesia, id est, urbs Salvatoris exstructa
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ĩ tiob̾ lum̃ scie ⁊ occasũ fortitudinũ
formidamꝰ. nequaquã p̃t̾ita s futura ꝯside¬
rantes nec hñtes certam uirturis posses¬
sionẽ. s cotidie moratione dicentes. ne ĩdu
sena cubita hñt ⁊ unũ palmũ ⁊ ꝑsĩgła la¬
t̾a faciunt passus sexcentos decẽ ⁊ septem
paulominꝰ. et ĩ ꝯmine mille calamos hñ¬
tes passus duo milia qͣdringentos sȩxagĩta
octo. ẽ spatia muros ꝑcirtuitũ ambiũt
ciuitatisut ĩter urbẽ ⁊ ea q̃ reliqͣ st̃ diui¬
dãt. Ex qͦ ostũditur nullũ de his spaciis ad
excẽdũ oꝑa ciuitatis capiendoꝵq fracta¬
um hr̃e licẽtiã. s udcare abusu ⁊ oꝑe hõiũ.
ut cͥcũ inuralia urbis sponte nascẽtm̃
habeant amenitatẽ. Qõ autẽ reliquũ fuent
ĩ logitudine scd̾m pͥmitias scñarii. decẽ mi¬

Expanded text:
tum in nobis lumen scientiae occasum fortitudinum formidamus, nequaquam praeterita, sed futura considerantes, nec habentes certam virtutis possessionem, sed quotidie in oratione dicentes: « Ne indsena cubita habent et unum palmum: et per singula latera faciunt passus sexcentos decem et septem paulominus, et in commune mille calamos habentes passus duo millia quadringentos sexaginta octo, quae spatia muros per circuitum ambiunt civitatis, ut inter urbem et ea quae reliqua sunt dividant. Ex quo ostenditur nullum dcendum opera civitatis capiendorumque fructuum habere licentiam, sed vacare ab usu et opere hominum, ut circum muralia urbis sponte nascentiumhabeant amoenitatem. « Quod autem reliquum fuerit in longitudine secundum primitias sanctuarii decem mi
Abbreviated transcription (Latin):
ne ⁊ inp̃t̾ita. inter tribũ uida ⁊ ben-¬
iamin urbs ⁊ templũ collocatũ sit. Et
ipriori quidem descͥptione iudas erat
abaustro ⁊ beniamin abaqͥlone. hic uͦ e
contrario fit ut uidas sit abaqͥlone. ⁊
beniamun abaustro. pꝰ quẽ sed̾s ẽ symeon.
t̃tiꝰ ysachar. qͣrtꝰ ⁊abulon. qͥntꝰ gad. qͥnq¬

Expanded text:
ne et in praeterita inter tribuum Juda, et Benjne et in praeterita inter tribuum Juda, et Benjamin urbs templum collocatum sit, et in priori quidem descriptione Judas erat ab austro, et Benjamin ab aquilone. Hic vero e contrario fit, ut Judas sit ab aquilone, et Benjamin ab austro: post quem secundus est Simeon, tertius Isachar, quartus Zabulon, quintus Gad, quinq
Abbreviated transcription (Latin):
sis exploratorib ꝑ singłas tͥbns. ⁊ descͥpti¬
onet̾re allata adiosue ⁊ eleatarũ bẽia¬
min uixta uidam a baustro. ⁊ iuxta effra¬
im ⁊ dimidiã tͥbũ manasse accepit pos¬
tum ẽ deleui ⁊ symeon. diuidã eos ĩ iacob:
⁊ disꝑdam eos in isrł. t̾cia ⁊abulon ga¬
lileam accepit ĩ qͣ est mons thabor. qrͣta
ysacar uͥ ẽ ierrahel usq ad iordan ẽ. Qͥnta
aser usq admontẽ charmelũ qͥ ĩmiuet
mari magno. tyrũq ⁊ sydonẽ:. Sexta
neptalim ĩ galilea usq ad iordanẽ. uͥ ty¬
b̾ias q̃ olim appellabatur cireneth. Sep
tima dan uiq ad ioppen uͥ sunt t᷑res ahi¬
laon ⁊ selebi ⁊ emuiaus q̃ nc̃ appellat᷑ ni¬
copolis. licet pꝰea legerimꝰ qd̃ ceꝑuit sibi
transcensis aliis tͥbubus urbẽ lesem. in
tͥbu dan. q̃ hodie appellat᷑ paneas. Cũ hec
se ita hãnt. ⁊ it̾ priorem tribuũ descͥptio¬
nẽ ⁊ q̃ nc̃ habetur tãta du̾isitas sit: hoc
consid̾emꝰ quomodo ⁊ ĩp̾senti descͥptio¬

Expanded text:
sis exploratoribus per singulas tribus, et descriptione terrae allata ad Josue et Eleazar, Benjamin juxta Judam ab Austro, et juxta Ephraim et dimidiam tribum Manasse accepit postum est de Levi et Simeon: Dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Israel . Tertia Zabulon Galilaeam accepit, in qua est mons Thabor. Quarta Isachar, ubi est Jezrael, usque ad Jordanem. Quinta Aser, usque ad montem Carmelum, qui imminet mari magno, Tyrumque et Sydonem. Sexta Nephthali, in Galilaea usque ad Jordanem, ubi Tyberias, quae olim appellabatur Chetima Dan usque Joppen, ubi sunt turres Ahialon et Selebi et Emmaus, quae nunc appellatur Nicopolis; licet postea legerimus, quod coeperint sibi transcensis aliis tribubus urbem Lesem in tribu Dan, quae hodie appellatur Paneas. Cum haec se ita habeant, et inter priorem tribuum descriptionem, et quae nunc habetur tanta diversitas sit: hoc consideremus, quomodo et in praesenti descriptio
Abbreviated transcription (Latin):
urbana eius. ⁊ ĩmedio ciuitatis sc̾uariũ tẽ¬
pli. S de possessione leuitar̃ ⁊ de possessi¬
oue ciuitatis qͥcqͥd reliquũ ẽ pͥncipi depu¬
tabit᷑: eritq pars extrema pars seꝑtẽ tͥbuũ
uicina pͥmiciis ⁊ ciuitati ⁊ tẽplo intribu
uida: ⁊ pars extrema. u. tͥbuũ eod̃ iure qͦ su¬
pͣ intribu bẽiamin ipsa excrema parsad
pͥncipẽ ꝑtinebit. Ex qͦ scͥpture sc̾e sacͣm̃ta
miranda sunt ⁊ cogitanda: quã eloqͥo ꝓte¬
renda. In priori enĩ diuisione t̾raꝵ cnͣsior¬
danẽ ꝑ moysen duab tribubus ruben. ⁊
gad ⁊ dimidie tribui manasse t̾ra diui¬

Expanded text:
tatis sanctuarium templi. Sed et de possessione Levitarum et de possessione civitatis, quidquid reliquum est, principi deputabitur. Eritque pars extrema septem tribuum vicina primitiis et civitati et templo in tribu Juda, et pars extrema quinque tribuum eodem jure quo supra in tribu Benjamin ipsa extrema pars ad principem pertinebit. Ex quo Scripturae sanctae sacramenta miranda sunt, et cogitanda magis quam eloquio proferenda. In priori enim divisione terrarum trans Jordanem per Mosen duabus tribubus Ruben et Gad et dimidiae tribui Manasse ter
Abbreviated transcription (Latin):
S orientali usq ad plagam occidentalẽ:
symeonuna. ꝙ suꝑ t̾minũ symeonis
Sa plaga orientali usq ad plagã occidẽ¬
 talẽ ysachar una Et suꝑ t̾minũ ysa¬
char a plaga orientali usq ad plagan
occidentalẽ: ⁊ abulon una. Et suꝑt̾mi¬
nũ ⁊ abulon aplaga orientali usq¬
I ad plagam maris: gad una. Et suꝑt̾mi¬
nĩ gad: a pl plagam austri inm̾idiẽ. Et
erit finis de thamar usq adaquas ꝯ¬
‸ tradictionis cades. hereditas contra
mare magnũ. hec ẽ t̾ra ꝙͣ metiemini

Expanded text:
cidentalem, Simeon una. Et super terminum Simeonis, a plaga orientali usque ad plagam occidentalem, Issachar una. Et super terminum Issachar, a plaga orientali usque ad plagam occidentalem, Zabulon una. Et super terminum Zabulon, a plaga orientali usque ad plagam maris, Gad una. Et super terminum Gad, ad plagam austri in meridie: et erit finis de Thamar usque ad aquas contradictionis Cades, haereditas contra mare magnum. Haec est terra,
Abbreviated transcription (Latin):
I ad t̾minũ orientalem. s ⁊ amari eregione sue¬
similit̾ ĩ partib pͥncipis erit. Et erunt primi¬
tie scũarii. ⁊ scũarium templi inmedio eios.¬
. De possessione autẽ lenitaꝵ ⁊ depossẽs¬
adpncipẽ ꝑtinebit. De hoc pͥncipe
ciꝑet qnͣtũ una tͥb Mc̃ autẽ aliuo disci¬
mꝰ qd̃ excunctis tribubus quicqͥd reliqũ
fuerit hic solus accipiat. ut nullus tͥbꝰ
sit q̃ pͥncipi dona ñ offerat. ñ aliũde
s ex pͥmitiis q̃ tẽplo ⁊ scũario ⁊ delega¬
tis urbis pͣtib seruiunt. hoc ẽ enĩ qd̃

Expanded text:
 a mari, e regione vigsimiliter in partibus principis erit: Et erunt primitiae Sanctuarii, et Sanctuarium templi in medio ejus. De possessione autem Levitarum, et de possesad principem pertinebit. De hoc principeciperet quantum una tribus. Nunc autem aliud discimus, quod ex cunctis tribubus quidquid reliquum fuerit, hic solus accipiat: ut nulla tribus sit, quae principi dona non offerat: non aliunde, sed ex primitiis quae templo et sanctuario et delegatis urbis partibus serviunt. Hoc est enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ uerba mea: Post desertum cad es nsq
ad mare magnũ ĩm̾idie plage australis tor¬
rens ẽ de quo supͣdiximꝰ. qui ñ det̾ra s de ce¬
lo pluuias ht̃. diu̾saꝵ uirtutũ uarietate
collectas. Et plaga maris mare magnũ
a ꝯfinio ꝑdirectum. donec uenias hemath
hec ẽ plaga maris. D equa manifestiꝰ
⁊ b̾uiꝰ scribit numeroꝵ liber: Plaga aũ
occidentalis a mari magno incipiet.:⁊
ipso fine concludetur. hoc ẽ demari us¬
q admare. atorrente uidł rinochorure
qui ẽ contra hemath urbem syrie. deqͣ
supͣdiximꝰ. Occidens autẽ iuxta legis tro¬
pologiam semꝑ ĩmariẽ. semꝑ in salo
⁊ fluctib uͥ cotidie nanfragia suscitãt᷑.
⁊ miseroꝵ nẽces. ⁊ diuitiaꝵ. ⁊ mertiũ a¬
missio. Et tñ cũ hec oĩa pacientia frege¬
rimꝰ: uenimꝰ ꝑdirectil adhemath hoc est
addñi u̾itatẽ. qui uictis ꝑsecutionib et̾na
nob̃ p̾mia repmittit. Et diuidetis t̾rã¬

Expanded text:
mentem verba mea ? » Post desertum Cades usque ad mare Magnum in meridie plagae australis torrens est, de quo supra diximus, qui non de terra, sed de coelo pluvias habet diversarum virtutum varietate collectas. « Et plaga maris mare Magnum a confinio per directum donec venias Emath. Haec est plaga maris. » « De qua manifestius et brevius scribit Numerorum liber : « Plaga autem occidentalis a mari Magno incipiet, et ipso fine concludetur, » hoc est de mari usque ad mare, a torrente videlicet Rinocorure, qui est contra Emath urbem Syriae, de qua supra diximus. Occidens autem juxta leges tropologiae semper in mari est, semper in salo et fluctibus ubi quotidie naufragia suscitantur, et miserorum neces, et divitiarum et mercium amissio. Et tamen cum haec omnia patientia fregerimus, venimus per directum ad Emath, hoc est ad Domini veritatem, qui victis persecutionibus aeterna nobis praemia repromisit. Et ut br