comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsam pudicitiam coniugalẽ: Copulatio igitur
maris & femine. qͣntũ attinet ad genus mortali.¬
um: qđdã seminariũ est ciuitatis. Sed terrena
ciuitas generatione tantũ modo: cęlestis autẽ. etiã
regeneratione opus habet: ut noxã generationis
euadat. Utrũ autt̃ aliqđ fuerit. uł si fuit quale
fuerit corporale atq uisibile generationis signum
ante diluuiũ. sicut abrahȩ circũcisio postea est impe¬
rata : sacra historia tacet. Sacrificasse tam̃ dõ etiã
illos antiquissimos homines ñ tacet: qđ & in duob
primis fr̃ib claruit. & noe post diluuiũ cũ de arca
fuisset egressus. hostias dõ legitur immolasse. De
qua re in p̃cedentib libris iam diximꝰ non ob aliud
doemones arrogantes sibi diuinitatẽ deosq sẽ
credi cupientes sibi expetere sacrificiũ. & gaude.¬
re huiusmodi honoribus: nisi quia uerũ sacrifi¬
utriusq generis pater. idest & cuius series ad t̾renã.

Expanded text:
et ipsam pudicitiam coniugalem. Copulatio igitur et ipsam pudicitiam coniugalem. Copulatio igitur maris et feminae, quantum adtinet ad genus mortalium, quoddam seminarium est ciuitatis; sed terrena ciuitas generatione tantummodo, caelestis autem etiam regeneratione opus habet, ut noxam generationis euadat. Utrum autem aliquod fuerit, uel si fuit, quale fuerit corporale adque uisibile regenerationis signum ante diluuium, sicut Abrahae circumcisio postea est imperata, sacra historia tacet. Sacrificasse tamen Deo etiam illos antiquissimos homines non tacet; quod et in duobus primis fratribus claruit, et Noe post diluuium, cum de arca fuisset egressus, hostias Deo legitur immolasse. De qua re in praecedentibus libris iam diximus, non ob aliud daemones adrogantes sibi diuinitatem deosque se credi cupientes sibi expetere sacrificium et gaudere huius modi honoribus, nisi quia uerum sacrifiutriusque generis pater, id est et cuius series ad terrenam,
Abbreviated transcription (Latin):
curȩ. noipsa ꝓpinquitas se paulatĩ ꝓpaginũ ordi-¬
nib dirimens. longius abiret. & ꝓpinquitas eẽ de¬
sisteret: eam nondũ longe positã rursus matrimo.¬
nii uinculo colligare. & quodã modo reuocare
fugientẽ. Vnde iã pleno hominib: orbe terrarũ.
non quidẽ sorores eoc patre uel ex matre. uł ex am¬
bobus suis parentib natas: sed tamen amabant
de suo genere ducere uxores Uerũ quis dubitet
honestius hoc tẽpore etiã consobrinarũ ꝓhibita
esse coniugia. non solũ scđm ea quȩ disputauimꝰ
ꝓpter multiplicandas affinitates. ne habeat duas
necessitudines una ꝑsona cũ duȩ possint eas habe¬
re & numerũ ꝓpinqͥtatis augere. sed etiã qͥa nescio
quomodo in est humane uerecundiȩ quiddã natura.¬
le atq laudabile. ut cui debet causa ꝓpinquitatis
reuerendũ honorẽ ab ea contineat quãuis genera¬
tricẽ tamen libidinẽ. de qua erubescere uidemus

Expanded text:
curae, ne ipsa propinquitas se paulatim propaginum ordicurae, ne ipsa propinquitas se paulatim propaginum ordinibus dirimens longius abiret et propinquitas esse desisteret, eam nondum longe positam rursus matrimonii uinculo conligare et quodam modo reuocare fugientem. Unde iam pleno hominibus orbe terrarum, non quidem sorores ex patre uel matre uel ex ambobus suis parentibus natas, sed tamen amabant de suo genere ducere uxores. Verum quis dubitet honestius hoc tempore etiam consobrinorum prohibita esse coniugia? non solum secundum ea, quae disputauimus, propter multiplicandas adfinitates, ne habeat duas necessitudines una persona, cum duae possint eas habere et numerus propinquitatis augeri; sed etiam quia nescio quo modo inest humanae uerecundiae quiddam naturale adque laudabile, ut, cui debet causa propinquitatis reuerendum honorem, ab ea contineat, quamuis generatricem, tamen libidinem, de qua erubescere uidemus
Abbreviated transcription (Latin):
erit: Ad humanũ enĩ sensũ uł alliciendũ uł offendendũ.
mos ualet plurimũ: quicũ in hac causa immoderatio.¬
nem concupiscentiȩ coerceat. eũ designari atq corrũ¬
pi merito eẽ nefariũ iudicatur. Si enĩ est iiquũ
auiditate possidendi transgredi limitẽ agroꝵꝵ.
quantomagis est iniquius libidine concũbendi¬
subuertere limitẽ moꝵ : Exꝑti autt̃ sumus in conu.¬
buis consobrinarũ. ctiã nr̃is temporib ꝓpt̃ gradũ
ꝓpinquitatis fraterno gradiu ꝓximũ. quã raro per
mores fiebat. qđ ficri ꝑ leges licebat: quia id nec
diuina ꝓhibuit. & nondũ ꝓhibuerat lex humana:
Uerũtamen factũ etiam licitũ ꝓpter uicinitatẽ
horrebatur illiciti: & qđ fiebat cũ consobrina. pene
cum sorore fieri uidebat᷑: quia & ipsi inter se ꝓpter
tam ꝓpinquã consanguinitatẽ fr̃s uocant᷑. & pene
germani sunt. Fuit autẽ antiqͥs patrib religiosȩ

Expanded text:
erit. Ad humanum enim sensum vel alliciendum, vel offendendum erit. Ad humanum enim sensum vel alliciendum, vel offendendum mos valet plurimum. Qui cum in hac causa immoderationem concupiscentiae coerceat, eum dissignari atque corrumpi merito esse nefarium judicatur. Si enim iniquum est, aviditate possidendi transgredi limitem agrorum, quanto est iniquius libidine concusubuertere limitem morum! Experti autem sumus in conubiis consobrinarum etiam nostris temporibus propter gradum propinquitatis fraterno gradui proximum quam raro per mores fiebat, quod fieri per leges licebat, quia id nec diuina prohibuit et nondum prohibuerat lex humana. Verum tamen factum etiam licitum propter uicinitatem horrebatur inliciti et, quod fiebat cum consobrina, paene cum sorore fieri uidebatur; quia et ipsi inter se propter tam propinquam consanguinitatem fratres uocantur et paene germani sunt. Fuit autem antiquis patribus religiosae
Abbreviated transcription (Latin):
uerũetiã consobrini: quia & fratrũ filii. Om̃s autẽ istȩ
necessitudines quȩ uni homini tres homines coͣnecte.¬
bant. nouẽ conecterent si essent insingulis singulae:
ut unus homo haberet alterã sororẽ alterã uxorẽ. alte.¬
ram consobrinã. alterũ patrẽ alterũ auunculũ alterũ
socerũ. alterã matrẽ. alterã amitã. alterã socrũ: atq
ita se non inpaucitate coartatũ. sed latius atq nume.¬
rosius ꝓpinquitatib crebris. uinculũ sociale diffunde.¬
ret. Qđ humano genert crescente & multiplicato.
cciã inter impios deoꝵꝵ multoꝵ falsoꝵq cultores sic
obseruari cernimꝰ: ut etiã si ꝑuersis legib ꝑmittant᷑
fraterna coniugia. melior tam̃ consuetudo ipsam
malit exhorrere licentiã: & cũ sorores accipere in
matrimoniũ primis humani generis tẽporibus
omnino licuerit. sic auerset᷑ quasi nũquã licere potu.¬

Expanded text:
uerum etiam consobrini, quia et fratrum filii. Omnes autem istae uerum etiam consobrini, quia et fratrum filii. Omnes autem istae necessitudines, quae uni homini tres homines conectebant, nouem conecterent, si essent in singulis singulae, ut unus homo haberet alteram sororem, alteram uxorem, alteram consobrinam, alterum patrem, alterum auunculum, alterum socerum, alteram matrem, alteram amitam, alteram socita se non in paucitate coarctatum, sed latius atque numerosius propinquitatibus crebris vinculum sociale diffunderet. 2. Quod humano genere crescente et multiplicato, etiam inter impios deorum multorum falsorumque cultores sic observari cernimus, ut etiamsi perversis legibus permittantur fraterna conjugia, melior tamen consuetudo ipsam malit exhorrere licentiam; et cum sorores accipere in matrimonium primis humani generis temporibus omnino licuerit, sic aversetur, quasi nunquam licere potu
Abbreviated transcription (Latin):
altera uxor: hominũ numero socialis ꝓpinqͥtas
augeret᷑. Sed hoc unde ficret tunc ñ erat: quando
nisi fr̃s & sorores ex ilis duob pͥmis nulli homines
erant. Fieri ergo debuit quando potuit. ut existente
copia inde ducerent᷑ uocores quȩ non erant iã soro¬
res: & non solũ illud ut fieret nulla necessitas er̃t.
uerũ etiã sifieret nefas eẽt. Namsi nepotes pͥmoꝵ
hominũ qui iã consobrinas poterant accipere con.¬
iuges. sororib matrimonio iungerent᷑: non iã duȩ
sed tres in homine uno necessitudines fierent. quȩ
ꝓpter caritatẽ numerosiore ꝓpinquitate neccendã.
disseminari ꝑsingulos singulȩ debuerunt. Esset
enĩ unus homo filiis suis. fratri scilicet sororiq conui-¬
gibus: & pater. & socer. & auunculus. Ita & uxor eius:
cisdẽ cõmunib filus & mater. & amita. & socrus. Idẽq:
inter se filii eoꝵ non solũ essent fr̃s atq coniuges.

Expanded text:
altera uxor, hominum numero socialis propinquitas altera uxor, hominum numero socialis propinquitas augeretur. Sed hoc unde fieret tunc non erat, quando nisi fratres et sorores ex illis duobus primis nulli homines erant. Fieri ergo debuit quando potuit, ut existente copia inde ducerentur uxores, quae non erant iam sorores, et non solum illud ut fieret nulla necessitas esset, uerum etiam si fieret nefas esset. Nam si et nepotes primorum hominum, qui iam consobrinas poterant accipere coniuges, sororibus matrimonio iungerentur, non iam duae, sed tres in homine uno necessitudines fierent, quae propter caritatem numerosiore propinquitate nectendam disseminari per singulos singulae debuerunt. Esset enim unus homo filiis suis, fratri scilicet sororique coniugibus, et pater et socer et auunculus; ita et uxor eius eisdem communibus filiis et mater et amita et socrus; idemque inter se filii eorum non solum essent fratres adque coniuges,
Abbreviated transcription (Latin):
factum ẽ damnabilius religione ꝓhibente. Habita
est enĩ ratiorectissima caritatis: ut homines quib
eẽt utilis atq honesta concordia. diuersarũ necessi¬
tudinũ uinculis necterent᷑: nec unus in uno multas
haberet. sed singulȩ spargerentur insingulos:
acsic ad socialem uitã diligentius colligandam.¬
ut plurimȩ plurimos optinerent. Pater quippe
& socer: duarũ sunt necessitudinũ nomina. Ut
ergo aliũ quisq habeat patrẽ. aliũ socerũ: nume.¬
rosius se caritas porrigit. Utrũq autẽ unꝰ adã
esse cogebatur & filus & filiab suis: quando fr̃s
sororesq conubio iungebant᷑. Sic & eua uxor cius:
utriq sexui filioꝵ fuit & socrus & mat̃. Quȩ siduȩ
feminȩ fuissent. mater altera & socrus altera:
copiosius se socialis dilectio colligaret. Ipsa deniq
iam soror quȩ etiã uxor fiebat . duas tenebat neces.¬
sitates: quib ꝑsingula distributis. ut altera cẽt soror

Expanded text:
factum est damnabilius religione prohibente. Habita factum est damnabilius religione prohibente. Habita est enim ratio rectissima caritatis, ut homines, quibus esset utilis adque honesta concordia, diuersarum necessitudinum uinculis necterentur, nec unus in uno multas haberet, sed singulae spargerentur in singulos ac sic ad socialem uitam diligentius conligandam plurimae plurimos obtinerent. Pater quippe et socer duarum sunt necessitudinum nomina. Ut ergo alium quisque habeat patrem, alium socerum, numerosius se caritas porrigit. Utrumque autem unus Adam esse cogebatur et filiis et filiabus suis, quando fratres sororesque conubio iungebantur. Sic et Eua uxor eius utrique sexui filiorum fuit et socrus et mater; quae si duae feminae fuissent, mater altera et socrus altera, copiosius se socialis dilectio conligaret. Ipsa denique iam soror, quod etiam uxor fiebat, duas tenebat una necessitudines; quibus per singulas distributis, ut altera esset soror,
Abbreviated transcription (Latin):
& fr̃s eius. Nũquid iudas pͥmogenitus fuit: ludas
inquit: genuit phares & zarã: Nec istoꝵ geminoꝵ
aliquis fuit pͥmogenitꝰ uidȩ: sel ante illos iã tres
genuerat. Eos itaq tenuit in ordine generationũ:
per quos ad dauid. atq inde quo intenderat
ꝑueniret. Ex quo intelligi potest ueteres quoq
homines ante diluuiũ non pͥmogenitos. sed eos
fuisse cõmemoratos. ꝑ quos ordo succedentiũ gene.¬
rationũ ad noe patriarchã duceret᷑. ne serȩ pub̾ta.¬
tis illoꝵ obscura & ñ necessaria quȩstio nos faciget.
uigitur genus humanũ post pͥmã
copulã uiri facti expuluere & coniugis eiꝰ eoc uiri
latere. marũ feminarũq conunctione opꝰ haberet
ut gignendo multiplicaret᷑. nec essent ulli homi¬
nes nisi qui ex illis duob nati fuissent: uiri sorores
suas coniuges acceperunt. Qđ ꝓfecto quanto ẽ.
antiquius cõpellente necessitate: tanto postȩa

Expanded text:
et fratres ejus: numquid Judas primogenitus fuit? Judas, et fratres ejus: numquid Judas primogenitus fuit? Judas, inquit, genuit Phares et Zaram : nec istorum geminorum aliquis fuit primogenitus Judae, sed ante illos jam tres genuerat. Eos itaque tenuit in ordine generationum, per quos ad David, atque inde quo intenderat, perveniret. Ex quo intelligi potest, veteres quoque homines ante diluvium non primogenitos, sed eos fuisse commemoratos, per quos succedentium ordo generationum ad Noe patriarcham duceretur, ne serae pubertatis illorum obscura et non necessaria quaestio nos fatiget.igitur genus humanum post primam copulam uiri facti ex puluere et coniugis eius ex uiri latere manum feminarumque coniunctione opus haberet, ut gignendo multiplicaretur, nec essent ulli homines, nisi qui ex illis duobus nati fuissent: uiri sorores suas coniuges acceperunt; quod profecto quanto est antiquius conpellente necessitate, tanto postea
Abbreviated transcription (Latin):
patres illos ȩtate tam longa aut impub̾es fuisse aut
coniugib caruisse uł foetib. nec illos eoꝵ filios¬
primos eis natos fuisse credibile est. Sed cũ sacrȩ
scriptor historie adortũ uitãq noe cuius tẽpore
diluuũ factũ est ꝑ successiones gentrationũ notatis
temporib intenderet ꝑuenire: eas utiq cõmemo¬
rauit. non quȩ primȩ suis parentib fuerint. sed
quȩ in ꝓpagationis ordinẽ uenerint. Exemplĩ
grã quo id fiat aꝑtius aliquid int̾ponã: unde
nullus ambigat fieri potuisse qđ dico. Euange¬
lista matheus generationẽ dominicȩ carnis per
seriem parentũ uolens cõmendare memoriȩ: ordiens
a patre abra ham usq ad dauid primitus ut ꝑueniret
intendens. abrahã inqͥt genuit isaae. Cur ñ dixit
ismahel quẽ primitꝰ genuit: Isaac autẽ inquit:
nitus fuit: Quia scilicet ꝑ illos ad dauid ꝑuenire
non posset. Deinde sequit᷑ Lacob autẽ. genuit iudã

Expanded text:
patres illos aetate tam longa aut impuberes fuisse, aut patres illos aetate tam longa aut impuberes fuisse, aut conjugibus caruisse vel fetibus; nec illos eoprimos eis natos fuisse credibile est. Sed cum sacrae scriptor historiae ad ortum uitamque Noe, cuius tempore diluuium factum est, per successiones generationum notatis temporibus intenderet peruenire, eas utique commemorauit, non quae primae suis parentibus fuerint, sed quae in propagationis ordinem uenerint. Exempli gratia, quo id fiat apertius, aliquid interponam, unde nullus ambigat fieri potuisse quod dico. Euangelista Matthaeus generationem dominicae carnis per seriem parentum uolens commendare memoriae, ordiens a patre Abraham adque ad Dauid primitus ut perueniret intendens: Abraham, inquit, genuit Isaac; quur non dixit Ismael, quem primitus genuit? Isaac autem, inqnitus fuit? Quia scilicet per illos ad David pervenire non posset. Deinde sequitur, Jacob autem genuit Judam,
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitus ad monitꝰ dicere postea quã sech natus
est. suscitauit enĩ michi ds̃ semen aliud ꝓabel:
qm̃ talis erat futurus qui impleret illius sc̃itatẽ.
non qđ ipse prior post cũ temporis ordine nasce¬
retur. Deinde qđ scriptũ est. uixit autẽ sech qͥnq
& ducentos annos. uł scđm hębreos qͥnq & centũ
annos & genuit enos: quis possit nisi in conside.¬
ratus asseuerare hunc eius pͥmogenitũ fuisse: ut
ad mirantes merito requiramꝰ quomodo ꝑtot annos
immunis fuerit a conubio sine ullo ꝓposito c̃tinen¬
tiȩ. uł non genuerit coniugatus: quandoqͥdem
etiã de ipso loquit᷑ & genuit filios & filias. & fuer̃
om̃s dies sech duodecĩ & nongenti anni. & mortuus
est: atq ita deinceps quoꝵ anni connumerant᷑. nec
filios filiasq genuisse reticent᷑. Acper hoc ñ appa.¬
ret omnino utrũ qui nominat᷑ genitus. ipse fuerit
primogenitus: immouero qm̃ credibile non est

Expanded text:
diuinitus admonitus dicere, postea quam Seth natus diuinitus admonitus dicere, postea quam Seth natus est: Suscitauit enim mihi Deus semen aliud pro Abel, quoniam talis erat futurus, qui inpleret illius sanctitatem, non quod ipse prior post eum temporis ordine nasceretur. Deinde quod scriptum est: Vixit autem Seth quinque et ducentos annos uel secundum Hebraeos quinque eannos, et genuit Enos: quis possit nisi inconsideratus asseverare, hunc ejus primogenitum fuisse? Ut admirantes merito requiramus, quomodo per tot annos immunis fuerit a connubio sine ullo proposito continentiae, vel non genuerit conjugatus; quandoquidem etiam de ipso legitur, Et genuit filios et filias, et fuerunt omnes dies Seth duodecim et nongenti anni, et mortuus est . Atque ita deinceps quorum anni commemorantur, nec filios filiasque genuisse reticentur. Ac per hoc non apparet omnino, utrum qui nominatur genitus, ipse fuerit primogenitus: imo vero, quoniam credibile non est,
Abbreviated transcription (Latin):
terrenã terrenis tanquã sola sint gaudus in hiantẽ¬
uel inherentẽ: nullus de ꝓgenie caincũ dinumerata
sit connumerato adam usq ad octauã generationẽ.
quot annoꝵ fuisset expressus est: quando genuit
eum qui cõmemoratur post eũ. Noluit enĩ sp̃s dĩ
interrenȩ ciuitatis gencrationib tẽpora notare ante
diluuium: sed in cęlestis maluit tãquã essent me¬
moria digniores. Porro autẽ sech quando natus. ẽ.
non quidẽ taciti sunt auni patris eius. sediã genuerat
alios. Et utrũ solos cam & abel affirmarẽ quis
audeat: Non enĩ quia soli nominati sunt ꝓpter
ordines generationũ quas cõmemorart oportebat:
ideo consequens uideri debet. illos solos fuisse tune
generatos exadam. Cũ enĩ silentio cooꝑtis omniũ
nominib cȩteroꝵ legatur cũ genuisse filios et
filias. quota fuerit ista ꝓles eius quis p̃sumat assere¬
re. si culpã temeritatis euitat: Potuit quippe adã

Expanded text:
terrenam terrenis tamquam sola sint gaudiis inhianteterrenam terrenis tamquam sola sint gaudiis inhianteuel inhaerentem: nullus de progenie Cain, cum dinumerata sit connumerato Adam usque ad octauam generationem, quot annorum fuisset expressus est, quando genuit eum, qui commemoratur post eum. Noluit enim Spiritus Dei in terrenae ciuitatis generationibus tempora notare ante diluuium, sed in caelestis maluit, tamquam essent memoria digniores. Porro autem Seth quando natus est, non quidem taciti sunt anni patris eius, sed iam genuerat alios; et utrum solos Cain et Abel, adfirmare quis audeat? Non enim quia soli nominati sunt propter ordines generationum quas commemorare oportebat, ideo consequens uideri debet solos fuisse tunc generatos ex Adam. Cum enim silentio coopertis omnium nominibus ceterorum legatur eum genuisse filios et filias: quota fuerit ista proles eius, quis praesumat adserere, si culpam temeritatis euitat? Potuit quippe Adam
Abbreviated transcription (Latin):
dixisset adam qđ dixisse: legitur. ad qͥsiui hominẽ
per dm̃: nisi illis duob ipse fuisset homo nascendo
additus. Primus hunc secutus abel quẽ maior
frater occidit. prȩfiguratione quadã peregrinan¬
tis ciuitatis dĩ qđ ab impiis & quodã modo
terrigenis idest terrenã originẽ diligentib & t̾renȩ
ciuitatis terrena felicitatt gaudentib ꝑsecutiones
iniquas passura fuerat: primus ostendit. Sed qͦt
annoꝵ erat adã cum eos genuit: non apparet.
Exinde digerunt᷑ generationes aliȩ de cain: aliae
de illo quẽ genuit adam in cius successione quẽ
frater occidit. & appellauit nom̃ illius sech dicens.
ut scriptũ est. Suscitauit enĩ michi ds̃ semen aliud
ꝓ abel: quẽ occidit cam. Cũ itaq istȩ duc scries
gencrationũ una de sech altera de cam has duas
de quib agimus distinctis ordinib insinuent ciui¬
tates. unã celestẽ interris peregrinantẽ. alteram

Expanded text:
dixisset Adam, quod dixisse legitur, Acquisivi hominem dixisset Adam, quod dixisse legitur, Acquisivi hominem per Deum; nisi illis duobus ipse fuisset homo nascendo additus primus. Hunc secutus Abel, quem major frater occidit, praefiguratione quadam peregrinantis civitatis Dei, quod ab impiis, et quodammodo terrigenis, id est terrenam originem diligentibus, et terrenae civitatis terrena felicitate gaudentibus, persecutiones iniquas passura fuerat, primus ostendit. Sed quot annorum erat Adam, cum eos genuit, non apparet. Exinde digeruntur generationes aliae de Cain, aliae de illo quem genuit Adam in ejus successionem, quem frater occidit, et appellavit nomen illius Seth, dicens ut scriptum est, Suscitavit enim mihi Deus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain. Cum itaque istae duae series generationum, una de Seth, altera de Cain, has duas, de quibus agimus, distinctis ordinibus insinuent ciuitates, unam caelestem in terris peregrinantem, alteram
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ filios generaturũ. nec habentẽ ꝓpositũ con¬
tinentiȩ centũ etiã & amplius uł scđm hębreos non
multominus idest octoginta. septuaginta. sexaginta
annos a concũbendi opere uacauisse. aut si ñ uacaret
nichil ꝓlis gignere potuisse : Hȩc quęstio: duob
modis soluitur: Aut enĩ tanto serior fuit ꝓportione
pubertas. quanto uitȩ totius maior annositas: aut qđ
magis uideo eẽ credibile. non hic primogeniti filu
cõmemorati sunt: sed quos suecessionis ordo posce.¬
bat ut ꝑueniret᷑ ad noe: aquo rursus ad abrahã uide¬
mus eẽ ꝑuentũ. ac deinde usq ad certũ temporis ar
ticulũ. quantũ oportebat signari etiã generationib
cõmemoratis cursũ gloriosissimȩ ciuitatis: in hoc mun¬
do peregrinantis & suꝑnã patriã reqͥrentis. Qđ
enĩ negari non potest: prior om̃ib cam ex c̃iunctio¬
ne maris & feminȩ natus est. Neq enĩ illo nato

Expanded text:
nem filios generaturum nec habentem propositum connem filios generaturum nec habentem propositum continentiae centum et amplius, uel secundum Hebraeos non multo minus, id est octoginta, septuaginta, sexaginta annos a concumbendi opere uacuisse, aut si non uacaret, nihil prolis gignere potuisse?\' Haec quaestio duobus modis soluitur. Aut enim tanto serior fuit proportione pubertas, quanto uitae totius maior annositas; aut, quod magis uideo esse credibile, non hic primogeniti filii commemorati sunt, sed quos successionis ordo poscebat, ut perueniretur ad Noe, amus esse perventum; ac deinde usque ad certum articulum temporis, quantum oportebat signari etiam generationibus commemoratis cursum gloriosissimae civitatis in hoc mundo peregrinantis, et supernam patriam requirentis. Quod enim negari non potest, prior omnibus Cain ex conjunctione maris et feminae natus est. Neque enim illo nato
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta interp̃tes in plurimis quȩ diuersa di¬
cere uident᷑. ex hȩbreis codicib emendare ausus est
nemo. Non eĩ est illa diuersitas putata mendositas:
nec ego ullomõdo putandã eoxistimo. Sed ubi
non est scriptoris error : aliqͥd eos diuino spu ubi
sensus eẽt consentaneus ueritati & p̃dicans ueri¬
tatt̃. non interp̃tantiũ munere: sed ꝓphetantiũ¬
libertate aliter dicert uoluisse eredendũ est. Vnde
merito non solũ hębreis. uerũetiã ipsis cũ adhibet testi.¬
monia de scripturis uti apłica inuenit᷑ auetoritas. Sed
hinc me oportuniori loco si ds̃ adiuuerit ꝓmisi dili.¬
gentius locuturũ: nunc qđ instat expediã. Non enĩ
ambigencdum est ab homine qͥ ex primo homine pͥmꝰ
est natus. quando tãdiu uiuebant potuisse constitui
ciuitatẽ. sane terrenã. non illa quȩ dicit᷑ ciuitas dĩ:
de qua ut scriberemꝰ laborẽ tantihuius operis in manꝰ

Expanded text:
septuaginta interpretes in plurimis, quae diuersa diseptuaginta interpretes in plurimis, quae diuersa dicere uidentur, ex Hebraeis codicibus emendare ausus est nemo. Non enim est illa diuersitas putata mendositas; nec ego ullo modo putandam existimo: sed ubi non est scriptoris error, aliquid eos diuino spiritu, ubi sensus esset consentaneus ueritati et praedicans ueritatem, non interpretantium munere, sed prophetantiulibertate aliter dicere uoluisse credendum est. Unde merito non solum Hebraeis, uerum etiam ipsis, cum adhibet testimonia de scripturis, uti apostolica inuenitur auctoritas. Sed hinc me opportuniore loco, si Deus adiuuerit, - promisi diligentius locuturum; nunc quod instat expediam. Non enim ambigendum est ab homine, qui ex primo homine primus est natus, quando tamdiu uiuebant, potuisse constitui ciuitatem, sane terrenam, non illam, quae dicitur ciuitas Dei, de qua ut scriberemus, laborem tanti huius operis in manus
Abbreviated transcription (Latin):
paulo amplius horas habebant. sed uicenas & qͣternas
die noctuq transactas: ac ꝑ hoc tã magnos annos ui¬
xerunt illi antiqͥ. usq amplius quã nongentos:
Quantos postea uixit abraham centũ septuaginta:
Et post eũ filius eiꝰ isaac: centũ octoginta. Et filius eiꝰ
iacob. aẜ pe centũ quinquaginta: Et qͥntos int̾posita
aliquanta ȩtate moyses: c̾entũ uiginti Et qͣͥntos
ctiã nunc uiuunt homines. septuaginta uł octogin.¬
ta uł non multo amplius de quib dictũ est: &am¬
plius cis labor & dolor. Illa uero numeroꝵ uarietas
quȩ inter codices hębreoꝵ inuenit᷑ & nr̃os. neq de
hac antiquoꝵ longeuitate dissentit: & siquid
habet ita diuersũ ut uerũ esse utrũq non possit. rerũ
gestarũ fides ab ea lingua repetenda est: ex qua inter¬
pretatum ẽ qđ habemus. Quȩ facultas cũ uolen:¬
tib ubiq gentiũ presto sit: non tam̃ uacat quod

Expanded text:
paulo amplius horas habebant, sed uicenas et quaternas paulo amplius horas habebant, sed uicenas et quaternas die noctuque transactas. Ac per hoc tam magnos annos uixerunt illi antiqui usque amplius quam nongentos, quantos postea uixit Abraham centum septuaginta et post eum filius eius Isaac centum octoginta et filius eius Iacob prope centum quinquaginta, et quantos interposita aliquanta aetate Moyses centum uiginti, et quantos etiam nunc uiuunt homines septuaginta uel octoginta uel non multo amplius, de quibus dictum est: Et amplius eis labor et dolor. Illa uero numerorum uarietas, quae inter codices Hebraeos inuenitur et nostros, neque de hac antiquorum longaeuitate dissentit, et si quid habet ita diuersum, ut uerum esse utrumque non possit, rerum gestarum fides ab ea lingua repetenda est, ex qua interpretatum est quod habemus. Quae facultas cum uolentibus ubique gentium praesto sit, non tamen uacat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
triduani: iuginti & septẽ dies habere non poterant.
Aut si pars tricesima tridui tunc appellabatur dies.
ut omia ꝓportione minuant᷑: ergo nec toto qͣtriduo
nr̃o factũ est illud tã grande diluuiũ. qđ memoratur
factũ quadraginta dieb & noctib. Quis hanc absur¬
ditatẽ & uanitatẽ ꝑferat : d inde remoueat᷑ hic
error. qui coniectura falsa ita uult astruere scriptu.¬
rarum nr̃arũ fidem: ut alibi destruat. Prorsus
tantus etiã tunc dies fuit. quantus & nunc est:
quẽ uginti & qͣttuor horȩ diurno curriculo noct᷑noq
determinant. Tantus mensis quantus & nunc est:
quem luna coepta & finita concludit. Tantus annꝰ
quantus & nunc est: quẽ duodecĩ menses lunares.
additis ꝓpter cursũ solarẽ quinq dieb & quadrante
consũmant qͣnti anni ses centesimi uitȩ noe scds̃
erat mensis. eiusq mensis uiccsimꝰ & septimꝰ dies qͣndo
ingentes pluuiȩ memorant᷑. Quidies non binas ac

Expanded text:
triduani, viginti et septem dies habere non poterant. triduani, viginti et septem dies habere non poterant. Aut si pars tricesima tridui tunc appellabatur dies, ut omnia proportione minuantur; ergo nec toto quatriduo nostro factum est illud tam grande diluvium, quod memoratur factum quadraginta diebus et noctibus. Quis hanc absurditatem et vanitatem ferat? Proinde removeatur hic error, qui conjectura falsa ita vult astruere Scripturarum nostrarum fidem, ut alibi destruat. Prorsus tantus etiam tunc dies fuit, quantus et nunc est, quem uiginti quattuor horae diurno curriculo nocturnoque determinant; tantus mensis, quantus et nunc est, quem luna coepta et finita concludit; tantus annus, quantus et nunc est, quem duodecim menses lunares additis propter cursum solarem quinque diebus et quadrante consummant, quanti anni sescentensimi uitae Noe secundus erat mensis eiusque mensis uicensimus et septimus dies, quando e ingentes pluuiae memorantur, qui dies non binas ac
Abbreviated transcription (Latin):
ta est suꝑterrã sescentesimo anno uitȩ noe scdĩ
mensis septima & uicesima die mensis. si annus
ille minimꝰ quales decẽ faciunt unũ nr̃m. triginta
sex habebat dies: Tantillus qͥppe annus si antiqͦ.
more hoc nom̃ accepit: aut non habebat menses.
aut mensis eius ẽ. triduũ: ut habeat duodecim
menses. Quomodo igitur hinc dictũ est sescente.¬
simo anno scdi mensis septima & uicesima die
mensis. nisi qͥa tales quales nunc sunt etiã tunc
erant menses: Nam quo pacto aliter uicesimo et
septimo dic scdĩ mensis diccret᷑ȩꝓptũ eẽ diluuiũ:
Deinde postea infine diluiui italegitur. Et sedit
arca in mense septimo. & septima & uicesima die
mensis supra montes ararat: aqua autẽ minue.¬
batur usq ad undecimũ mensẽ. Inundecimo
autẽ mense prima die mensis: paruer̃ capita mon¬
tium. Si igitur tales menses erant: tales ꝓfecto et
anni erant. quales nunc habemꝰ. Menses qͥppe illi

Expanded text:
ta est super terram sescentensimo anno in uita Noe, secundi ta est super terram sescentensimo anno in uita Noe, secundi mensis, septima et uicensimille minimus, quales decem faciunt unum nostrum, triginta sex dies habebat? Tantillus quippe annus, si antiquo more hoc nomen accepit, aut non habet menses, aut mensis ejus est triduum, ut habeat duodecim menses. Quomodo igitur hic dictum est, Sexcentesimo anno, secundi mensis, septima et vicesima die mensis; nisi quia tales quales nunc sunt, etiam tunc erant menses? Nam quo pacto aliter vicesimo et septimo die secundi mensis diceretur coeptum esse diluvium? Deinde postea in fine diluvii ita legitur: Et sedit arca in mense septimo, septima et vicesima die mensis, super montes Ararat. Aqua autem minuebatur usque ad undecimum mensem: in undecimo autem mense, prima die mensis, paruerunt capita montium . Si igitur tales menses erant, tales profecto et anni erant, quales nunc habemus. Menses quippe illi
Abbreviated transcription (Latin):
accipiatur. siue credat᷑ ita cẽ factũ siue ñ credatur.
siue postremo ita siue non ita sit: recte fieri nullo
modo dubitauerĩ. ut cũ diuersũ aliqͥd inutrisque
codicib inuenit᷑. quando qͥdẽ ad fidẽ rerũ gestarũ
utrũq eẽ non potest uerũ ei linguȩ pocius credat᷑.
unde est in aliã ꝑ interp̃tes facta trans latio Nam
inquibusdã etiã codicib grecis trib & uno latino.
& uno etiã syro. inter se consentientib inuentus. ẽ
matusalã sex annis ante diluuiũ fuisse defunctꝰ.¬
QUNCiã uideamꝰ quo nã modo euidenter
possit ostendi nontã breues ut illi decẽ unus eẽt
noster. sed tantȩ ꝓlixitatis annos qͣntȩ nunc ha¬
bemus. quos utiq circuitus conficit solis. in illoꝵ
hominũ uita ꝓlixissima cõputatos. Sescentesimo
nempe anno uitȩ noe: scriptũ est factum ẽe dilu.¬
uium. Cur ergo ibi legitur & aqua diluiui fac.¬

Expanded text:
accipiatur, sive credatur ita esse factum, sive non credatur, accipiatur, sive credatur ita esse factum, sive non credatur, sive postremo, sive non ita sit, recte fieri nullo modo dubitaverim, ut cum diversum aliquid in utrisque Codicibus invenitur, quandoquidem ad fidem rerum gestarum utrumque esse non potest, utrum ei linguae potius credatur, unde est in aliam per interpretes facta translatio. Nam in quibusdam etiam Codicibus Graecis tribus et uno Latino, et uno etiam Syro inter se consentientibus inventus est Mathusalam sex annis ante diluvium fuisse defunctNunc iam uideamus quonam modo euidenter possit ostendi. non tam breues, ut illi decem unus esset noster, sed tantae prolixitatis annos, quantae nunc habemus quos utique circuitus conficit solis, in illorum hominum uita prolixissima conputatos. Sescentensimo nempe anno uitae Noe scriptum est factum esse diluuium. Quur ergo ibi legitur : Et aqua diluuii fac
Abbreviated transcription (Latin):
in codicib nr̃is. ubi pocius addicentũ solent: et
post genitũ lamech cõplendã restituunt᷑ ad sũmã.
quȩ in codicib utrisq non discrepat. Si enĩcentũ
septuaginta annos ꝓpter pub̾tatis maturitatẽ
decẽ & septẽ uolebat intelligi: sicut nichil addere.
ita nichil detrahere iam debebat: qͥa inuenerat ȩcatẽ
idoneã generationi filioꝵ. ꝓpter qđ in alus centũ
illos annos ubi etiã non inueniebat addebat:. Hoc
autẽ de uginti annis merito putaremus casu
mendositatis accidere potuisse: nisi eos sicut s¬
pxius detraxerat restituere postea curaret. ut sũmȩ
conueniret in tegritas. Anforte astutius factũ ȩsti¬
mandũ est. ut illa quȩ centũ anni prius solent ad¬
ici & postea detrahi occultaret᷑ industria. cũ & illic
ubi necesse fuerat non quidẽ de centũ annis uerũ¬
tamen de quantulocũq numero prius detracto
post reddito. tale aliquid fieret: Sed quomͦ istud¬

Expanded text:
in codicibus nostris, ubi potius addi centum in codicibus nostris, ubi potius addi centum post genitum Lamech complendam restituuntur ad summam, quae in codicibus utrisque non discrepat. Si enim centum septuaginta annos propter pubertatis maturitatem, decem et septem volebat intelligi, sicut nihil addere, ita nihil detrahere jam debebat: quia invenerat aetatem idoneam generationi filiorum, propter quam in aliis centum illos annos, ubi eam non inveniebat, addebat. Hoc autem de viginti annis merito putaremus casu mendositatis accidere potuisse, nisi eos sicut prius detraxerat, restituere postea curaret, ut summae conveniret integritas. An forte astutius factum existimandum est, ut illa, qua centum anni prius solent adjici et postea detrahi, occultaretur industria, cum et illic ubi necesse non fuerat, non quidem de centum annis, verumtamen de quantulocumque numero prius detracto, post reddito, tale aliquid fieret? Sed quom
Abbreviated transcription (Latin):
detraxit. Sic quippe uoluit credibiles facere ido¬
nearũ generande ꝓli c̃uenientias ȩtatũ : ut tam̃ nume¬
ro ñ fraudaret uniuersas ȩtates uiuentiũ singulorũ.
uod autẽ insexta generatione ñ fecit hoc ĩpsũ est
Qd magis mouet ideo illũ fecisse cũ res qͣs dicimus
postulauit: quia non fecit ubi ñ postulauit. Inuenit
nanq in eadẽ generatione apud hębreos uixisse
anni sedecĩ. & aliqͥd minus quã menses duo. quȩ
iam ȩtas apta est ad gignendũ: & ideo addere centũ
annos breues ut nr̃i uiginti sex fierent. necesse ñ
fuit nec post natũ enoch eos detrahere. quos non
addiderat ante natũ. Sic factũ est: utͥ llic nulla
esset inter codices utrosq uarietas: Sed rursus mo¬
uet. cur inoctaua gencratione ante quã de matusa.¬
lam nasceretur lamech cũ apud hȩbreos legantur
centũ octoginta . uIi. anni. uiginti minꝰ inueniunt᷑

Expanded text:
detraxit. Sic quippe uoluit credibiles facere idodetraxit. Sic quippe uoluit credibiles facere idonearum generandae proli conuenientias aetatum, ut tamen numero non fraudaret uniuersas aetates uiuentium singulorum. & Quod autem id in sexta generatione non fecit, hoc ipsum est quod magis mouet ideo illum fecisse, cum res, quam dicimus, postulauit, quia non fecit, ubi non postulauit. Inuenit namque in eadem generatione aput Hebraeos uixisse anni sedecim et aliquid minus quam menses duo; quae iam aetas apta est ad gignendum, et ideo addere centum annos breues, ut nostri uiginti sex fierent, necesse non fuit, nec post natum Enoch eos detrahere, quos non addiderat ante natum. Sic factum est 15 ut hic nulla esset inter codices utrosque uarietas. Sed rursus mouet, quur in octaua generatione, antequam de Mathusalam nasceretur Lamech, cum aput Hebraeos legantur centum octoginta duo anni, uiginti minus inueniuntur
Abbreviated transcription (Latin):
describunt᷑. & neglegentius emendant᷑. Quis enĩ
sibi existimet eẽ discendũ quot milia hominũ trib
israhel singillatim habere potuerunt. qm̃ ꝓdesse
adaliquid non putatur. & quotus quisq hominum
est cui ꝓfunditas utilitatis huius appareat: Hic uero
ubi ꝑtot contextas generationes centũ anni alibi aes¬
sunt alibi desunt. & post natũ qui cõmemorandus
fuerat filiũ desunt ubi affuerunt. adsunt ubi defu.¬
erunt ut sũma concordet: nimirũ cũ uellet ꝑsua dere
qui hoc fecit ideo numerosissimos annos uixisse
antiquos quod eos breuissimos nũcupabant. & hoc
de maturitate pubtatis qua idonea filii generent᷑
conaret᷑ ostendere. atq ideo in illiscentũ annis decẽ
nr̃os insinuandos putaret incredulis. ne homines
tamdiui uixisse reciꝑe infide nollent: addidit centũ.
ubi gignendis filiis habilẽ non inuenit ȩcatem.
cosdemq post genitos filios ut congrueret sũmã

Expanded text:
describuntur et neglegentius emendantur. Quis enim describuntur et neglegentius emendantur. Quis enim sibi existimet esse discendum, quot milia hominum tribus Israel singillatim habere potuerunt? quoniam prodesse aliquid non putatur; et quotus quisque hominum est, cui profunditas utilitatis huius 10 appareat? Hic uero, ubi per tot contextas generationes centum anni alibi adsunt, alibi desunt, et post natum, qui commemorandus fuerat, filium desunt ubi adfuerunt, adsunt ubi defuerunt, ut summa concordet: nimirum cum uellet persuadere, qui hoc fecit, ideo numerosissimos annos uixisse » antiquos, quod eos breuissimos nuncupabant, et hoc de maturitate pubertatis, qua idonea filii gignerentur, conaretur ostendere, adque ideo in illis centum annis decem nostros insinuandos putaret incredulis, ne homines tamdiu uixisse recipere in fidem nollent, addidit centum, ubi gignendis filiis habilem ao non inuenit aetatem, eosdemque post genitos filios, ut congrueret summa,
Abbreviated transcription (Latin):
genitũ filiũ qui ordini inserit᷑ alibi suꝑsint centũ
anni alibi desint: post genitũ aute dcerant suꝑsiał.
ubi suꝑerant desint ut sũma conueniat. & hoc in pͥma
sccunda. tercia. quarta. qͥnta. septima generatione
inuenitur: uidetur habere quandã si dici potest
error ipse constan tiam. nec casũ redolet sed indus¬
triam. Itaq illa diuersitas numeroꝵ aliter se ha-¬
bentiũ incodicib grecis & latinis. aliter in hȩbreis.
ubi non est ista de centũ annis prius additis et
postea detractis ꝑ tot generationes ẽtinuata parili¬
tas. nec maliciȩ iudȩoꝵ. nec diligentiȩ uł pruden.¬
tiȩ septuaginta interp̃tum. sed scriptoris tribuat᷑
errori: qui de bibliothera supͣdicti regis codicẽ descri¬
bendũ primus accepit: Nam etiã nunc ubi numeri
non faciunt intentũ ad aliqͥd qđ facile possit intelli¬
gi uł qđ appareat utiliter disci: & neglegenter

Expanded text:
genitum filium, qui ordini inseritur, alibi supersint centum genitum filium, qui ordini inseritur, alibi supersint centum anni, alibi desint; post genitum autem ubi deerant supersint, ubi supererant desint, ut summa conueniat; et hoc in prima, secunda, tertia, quarta, quinta, septima generatione inuenitur: uidetur habere quandam, si s dici potest, error ipse constantiam nec casum redolet, sed industriam. . Itaque illa diuersitas numerorum aliter se habentium in codicibus Graecis et Latinis, aliter in Hebraeis, ubi non est ista de centum annis prius adbitis et postea detractis per tot 10 generationes continuata parilitas, nec malitiae Iudaeorum nec diligentiae uel prudentiae septuaginta interpretum, sed scriptoris tribuatur eirori, qui de bibliotheca supradicti regis codicem describendum primus accepit. Nam etiam nunc, ubi numeri non faciunt intentum ad aliquid, quod facile possit 15 intellegi uel quod appareat utiliter disci, et neglegenter
Abbreviated transcription (Latin):
tem gentib alienigenis inuidisse. & cõmuni istud
fecisse conslio. qͥs non uideat cui ꝓcliuius faciliusq
credatur: Sed absit ut prudens quispiã uł iudȩos
cuius libet ꝑuersitatis atq malicie tantũ potuisse
credat in codicib tã multis & tam longelateq disꝑsis:
uel septuaginta illos memorabiles uiros hoc de inui¬
denda gentib ueritate unũ cõmugasse consiliũ
Credibilius ergo qͥs dixerit. cũ primũ de bibliotheca
ptolomei describi ista coeperunt. tunc aliqͥd tale fieri
potuisse in codice uno: sed primitus inde descripto.
unde iam latius emanaret: ubi potuit quidẽ acci.¬
dere etiã scriptoris error. Sed hoc inilla quȩstione
de uita matusalȩ non absurdũ est suspicari: & in
illo alio ubi superantib uiginti qͣttuor annis
sũma non conuenit. In his autẽ inquib continu.¬
atur ipsius mendositatis similitudo ita ut ante

Expanded text:
tem gentibus alienigenis inuidisse et communicato istuc 15 tem gentibus alienigenis inuidisse et communicato istuc 15 fecisse consilio: quis non uideat quid procliuius faciliusque credatur? Sed absit ut prudens quispiam uel Iudaeos cuiuslibet peruersitatis adque malitiae tantum potuisse credat in codicibus tam multis et tam longe lateque dispersis, uel septuaginta illos memorabiles uiros hoc de inuidenda gentibus so ueritate unum communicasse consilium. Credibilius ergo quis dixerit, cum primum de bibliotheca Ptolomaei describi ista coeperunt, tunc aliquid tale fieri potuisse in codice uno, sed primitus inde descripto, unde iam latius emanaret; ubi potuit quidem accidere etiam scriptoris error. Sed hoc in illa quae- 1!5 stione de uita Mathusalae non absurdum est suspicari, et in illo alio, ubi superantibus uiginti quattuor annis summa non conuenit. In his autem, in quibus continuatur ipsius mendositatis similitudo, ita ut ante
Abbreviated transcription (Latin):
sedcentũ quinq fuit qͣndo genuit enos: ac ꝑ hoc
scđm istos nondũ habebat undecĩ annos. ętatis. Quid
dicã de caman eius filio quicũ apud nos centũ locg ͣ
re periatur. apud hȩbreos septuaginta legit᷑ fuisse
quando genuit malalehel: Quis generat homo
septennis: si tunc anni septuaginta nuncupabant᷑.
qui septẽ fuerunt: Sed cũ hoc dixero. continuo
refertur illud iudȩoꝵ eẽ mendaciũ de quo suꝑius
satis actum.ẽ. Nam̃ septuaginta interp̃tes lauda.¬
biliter celebratos uiros. ñ potuisse mentiri: Ubi si
quȩrã quid sit credibilius. iudȩoꝵ gentẽ tã longe
lateq diffusã in hoc conscribendũ mendaciũ uno c̃silio
conspirare potuisse. & dũ aluis inuident auctoritatẽ.
aibi abstulisse ueritatẽ. an septuaginta homines qͥ
eciã ipsl iuidei erant uno inloco positos qm̃ rex egip.¬
tius ptolomeus cos ad hoc opus ad sciuerat ipsã uerita¬

Expanded text:
sed centum quinque fused centum quinque fusecundum istos, nondum habebat undecim annos aetatis. Quid dicam de Cainan ejus filio, qui cum apud nos centum septuaginta reperiatur, apud Hebraeos septuaginta legitur fuisse, quando genuit Malalehel ? Quis generat homo septennis, si tunc anni septuaginta nuncupabantur s. 5 Sed cum hoc dixero, continuo referetur illud Iudaeorum esse mendacium, de quo superius satis actum est; nam septuaginta interpretes laudabiliter celebratos uiros non potuisse mentiri. Ubi si quaeram, quid sit credibilius, Iudaeorum gentem tam longe lateque diffusam in hoc conscribendum men- 10 dacium uno consilio conspirare potuisse et, dum aliis inuident auctoritatem, sibi abstulisse ueritatem, an septuaginta homines, qui etiam ipsi Iudaei erant, uno in loco positos, quoniam rex Aegyptius Ptolomaeus eos ad hoc opus asciuerat, ipsam uerita
Abbreviated transcription (Latin):
suadere impudent̃ existimant tã exiguũ tẽporis
spaciũ tunc annũ uocatũ. ut illi decẽ sint unꝰ nr̃.
& decẽ nr̃i centũ illoꝵ. Hoc autẽ falsissimũ esse:
docum̃to euidentissimo ostendit᷑. Qđ ante quã
faciam: non michi tacendũ uidetur quȩ credibi.¬
lor possit eẽ suspitio. Poteramꝰ certe hanc asseuera¬
tionẽ ex hebreis codicib redarguere atq c̃uincere:
ubi adam non ducentoꝵ triginta sed centũ xxx̃
annoꝵ fiuisse repperit᷑ quando terciũ genuit filiũ.
qui annitredeci nr̃i sunt: ꝓculdubio primũ qͣndo
genuit. undecĩ uł non multo amplius annoꝵ fuit
Quis potest hac etate generare. usitata ista nobisq
notissimna lege naturȩ : Sed hunc omittamꝰ qͥ fortasse
ctiam qͥndo creatusc̃ potuit. nonenĩ cũ tã paruũ
quã insfantes nr̃i sunt factũ fuisse eredibils est.
Set filius cuis non aucentoꝵ qͥnq sicut ros legimꝰ.

Expanded text:
suadere imprudenter existimant, tam exiguum spatium suadere imprudenter existimant, tam exiguum spatium temporis tunc annum vocatum, ut illi decem sint unus noster, et decem nostri centum illorum. Hoc autem falsissimum esse documento evidentissimo ostenditur. Quod antequam faciam, non mihi tacendum videtur, quae credibilior possit esse suspicio. Poteramus certe hanc asseverationem ex hebraeis codicibus redarguere atque convincere, ubi Adam non ducentorum triginta, sed centum triginta annorum fuisse reperitur, quando tertium genuit filium; qui anni si tredecim nostri sunt, procul dubio, primum quando genuit, undecim uel non multo amplius annorum fuit. Quis potest hac aetate generare usitata ista nobisque notissima lege naturae? Sed hunc omittamus, qui fortasse etiam quando creatus est potuit; non enim eum tam paruum, quam infantes nostri sunt, factum fuisse credibile est. Seth filius eius non ducentorum quinque, sicut nos legimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Plinius seds̃ cũ memorasset relatũ fuisse inlitteris
quendã uixisse centũ quinquaginta duos annos
aliũ decc̃ amplius: alios ducentoꝵ annoꝵ habuisse
uitam: alios trecentoꝵ. quosdã ad quingentos. alios
ad sexcentos. ñ nullos ad octingentos etiã ꝑuenisse:
hȩc om̃ia inscientia tẽpoꝵ accidisse arbitratus est
Mlii quippe inqͥt estate determinabant annum.
& alterũ hieme: alii quadriꝑtitis tẽporib sicut
arca des inqͥt estate quoꝵ anni trimenses fuerunt.
adiccit etiã aliquando egiptios quoꝵ paruos annos
quaternoꝵ mensiũ fuisse supra diximꝰ lunȩ fine
limitasse annũ. Itaq apud eos inqͥt: & singuli milia
annoꝵ uixisst ꝓdunt᷑. His uelut ꝓbabilib argum̃¬
tis quidã non destruentes fidẽ sacrȩ huius historiȩ
sed astruere nitentes. ne sit incredibile qđ tã multos
annos uixisse referunt᷑ antiqͥ: ꝑsuaserunt sibi nec se

Expanded text:
Plinius Secundus cum commemorasset, relatum fuisse in litteras, Plinius Secundus cum commemorasset, relatum fuisse in litteras, quemdam vixisse centum quinquaginta duos annos, alium decem amplius, alios ducentorum annorum habuisse vitam, alios trecentorum, quosdam ad quingentos, alios ad sexcentos, haec omnia inscitia temporum accidisse arbitratus est. « Alii quippe, inquit, aestate determinabant annum, et alterum hieme; alii quadripertitis temporibus, sicut Arcades, inquit, quorum anni trimestres fuere. Adjecit etiam, aliquando Aegyptios, quorum parvos annos quaternorum mensium fuisse supra diximus, lunae fine limitasse annum. Itaque apud eos, inquit, et singula millia annorum vixisse produntur. 2. His velut probabilibus argumentis quidam non destruentes fidem sacrae hujus historiae, sed astruere nitentes, ne sit incredibile quod tam multos annos vixisse referuntur antiqui, persuaserunt sibi, nec se
Abbreviated transcription (Latin):
annos. qͣndo ex illo natus c̃. filius cius caman: qͦs
annos dicit scriptura centũ nonaginta. & deinceps
per om̃s generationes inquib hominum anni¬
cõmemorant᷑ ante diluuiũ: nullus fere innt̃is cocłi¬
cib inucuit᷑ quicũ eẽt centũ annoꝵ uel infra ułctiã
centũ uiginti aut ñ multo amplius genuerit filiũ.
sed qͥ minimaȩtate genuerunt centũ sexaginta & qđ
excurrit fuisse referunt᷑: quia nemo inqͥunt decem
annoꝵ homo potest gignere filios. qͥ numerꝰ centũ
appellabant᷑ anni ab illis hominib sed in annis sede.
cim est matura pubertas. & ꝓlis iã idonea ꝓcreandȩ:
quos centũ & sexaginta annos illa tẽpora nuncupa.¬
bant. Ut autẽ aliter annũ tunc fuisse cõputatũ
non sit incredibile: adiciunt qđ apud plerosq scrip¬
tores historȩ repperit᷑ egiptios habuisse annũ qͣttuor
mensiũ. acarnanas seac mensiũ. lauinios tredecĩ m̃siũ

Expanded text:
annos, quando ex illo natus est filius eius Cainan, quos annos, quando ex illo natus est filius eius Cainan, quos annos dicit scriptura centum nonaginta. Et deinceps per omnes generationes, in quibus hominum annicommemorantur ante diluuium, nullus fere in nostris codicibus inuenitur, qui, cum esset centum annorum uel infra uel etiam centum uiginti aut non multo amplius, genuerit filium; sed qui minima aetate genuerunt, centum sexaginta, et quod excurrit, fuisse referuntur; quia nemo, inquiunt, decem annorum homo potest gignere filios, qui numerus centum appellabantur anni ab illis hominibus; sed in annis secim est matura pubertas, et proli jam idonea procreandae, quos centum et sexaginta annos illa tempora nuncupabant. Ut autem aliter annum tunc fuisse computatum non sit incredibile, adjiciunt quod apud plerosque scriptores historiae reperitur, Aegyptios habuisse annum quatuor mensium, Acarnanas sex mensium, Lavinios tredecim mensium.