comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t hoc ip̃m cum leo libenter face¬
net. quadam die expleto opere.
ad agrum exiit: quasi socium suum
querere adhuc uellet. Et ecce audit a
longe negociatores cum oneratis ca¬
melis. et precedente asio uenientes.
Moc enĩ est illi regioni. ut quando
cum camelis longus gradiuntur.
precedentem et collo fumculũ gestan¬
tem asinũ subsequantur. Cum uero
inuicem propinquarent: leo recogni¬
to asino cum magno rugitu sui
eos iuit. et hominib fugientibus.
terribiliter cauda feriens terram: one¬
ratos camelos ante se ad cellã ire coegit.
udiens hec ieronimus. uniiͣ¬
iubens sũmum silencium: beni¬
gne fores aperiri p̃cepit. Et exoneratis
camelis: uoluntatem dei super hoc ex¬
pectauit. Tunc leo ut solebat per mo¬
nasterum deambulans letus. et ad
fratres singulos se prosternens. quasi
de culpa quam non fecerat: cauda
ueniam postulabat. Unde fratres pe¬
nitenciam agebant: de culpa quam
leomi crudeliter imponebãt. Cumq
sicut eos ieronimus premonuerat.

Expanded text:
t hoc ipsum cum leo libenter faceret quadam die expleto opere ad agrum exiit quasi socium suum querere adhuc uellet. Et ecce uidit a longe negotiatores cum onustis camelis et precedente asino uenientes. Mos enim est illi regioni ut quando cum camelis longius gradiuntur precedentem et collo funiculum gestantem asinum subsequantur. Cum ergo inuicem propinquarent, leo recognito asino cum magno rugitu super eos irruit et hominibus fugientibus terribiliter cauda terram feriens honeratos camelos ante se ad cellam ire coegit. Audiens hoc Ieronimus iubens summum silentium benigne fores aperiri precepit et exhoneratis camelis uoluntatem dei super hoc expectauit. Tunc leo ut solebat per monasterium letus deambulans et ad fratres singulos se prosternens quasi de culpa quam non fecerat cauda ueniam postulabat. Vnde fratres penitentiam agebant de culpa quam leoni crudeliter imponebant. Cumque sicut eos Ieronimus premonuerat
Abbreviated transcription (Latin):
grossior houe. longior equo. os et¬
taput hirẽs leoninũ. dentes ut spa¬
ta acutos dias equinas. dorsũ
ueutũ et dolabrũ. leantas hirsutas
et ungues ursinos. caudã uipereaz.

Expanded text:
Grossior erat boue et longior equo, caput habens leoninum et dentes ut spata acutos, comas equinas, dorsum acutum ut dolabrum, squamas irsutas et ungues ursinos, caudam uipeream,
Abbreviated transcription (Latin):
astiterunt. Erat enim tunc. mediũ
paschalis festum solennitatis. Cũq
pro sue directionis medela. dei famu¬
lo supplicarent: et ille pro ea que ad
eclesiam conuenerat populi firquẽ¬
cia. hec agenda differret: indignũ
se clamitans. per quem deus infir¬
supplicantibus cunctis manus eoꝵ
sus suscepit in manibus. Quibus
actractis. directis digitis sanos abse¬
sos. tactu salutaris dextere benedicte
illuminata discessit. Sed nec illud
occultando oculis puto: quod sepius
eius oratio uirus serpentinum effu¬
gare obtinuit. Duo igitur tumidi-
morsu ydripedibus ens prostermnt᷑.
deprecantes ut uirus quod dens ma¬
le bestie artubus moribundis miecit.
sua uirtute discuteret. At ille oratio
ta creasti: et serpentem illum huma¬
is dignitatibus enulum. sub ma¬
ledicto esse sauxisti: tu pelle ab hiis fa¬
mulis tus. uenem huius malum:
ut non anguis de huis. sed hii de angue
ualeant triumphare. Hoc autem cum

Expanded text:
astiterunt, erat autem tunc medium paschalis festum solemnitatis; cumque pro suae directionis medela Dei famulo supplicarent, et ille pro ea quae ad ecclesiam convenerat populi frequentia haec agenda differret, indignum se clamitans, per quem Deus infirsupplicantibus cunctis, manus eorum suis suscepit in manibus, quibus attrectatis, directis digitis, sanos abssos, tactu salutaris dexterae benedicta, inluminata discessit. Sed nec illud occuli puto, quod saepius eius oratio virus serpentium exinanire obtenuit. Duo igitur tumidi morsu hydri eius pedibus prosternuntur, deprecantes, ut virus, quod dens malae bestiae artubus moribundis iniecit, sua virtute discuteret. At ille orationdi elementa creasti et serpentem illum humanis dignitatibus aemulum sub maledicto esse sancxisti, tu depelle ab his famulis tuis veneni huius malum, ut non angues de his, sed hii de angue valeant triumphare'. Haec autem cum
Abbreviated transcription (Latin):
bilis diuine potencie dextera operari
dignata est. accedamus. Cecus qui¬
dam pupositus nomine: ad cum
uenit. Erat enim tunc beatus enoch:
iam presbitec ordinatus. Qui dũ
aliquid alimenti postularet: tactis
a sancti sacerdotis manu oculis. ut
signũ salutare meruit. protinus ui¬
sum recepit. Alius quidem pictauen¬
sis puer. huiuscemodi morbo laborãs:
andi ᷤ cõnfessoris huius opera. pro lu¬
minis perditi recuperatione precatur
Nec moratur ille: sed inuocato xp̃i
nomie. crucem ceci oculis ĩponit.
Statimq fiuente riuo sanguinis:
lux intrauit. ac post uigrnti anno¬
rum curricula: orbate luci gemino
rum syderum ubar inclarut. Duo
pueri membris ommibus debiles. et
in modum spere in rotunditate con¬
tracti: eius conspectibus sunt delati
Quibus impositis manibus. reute¬
gratis artubus: uinius hore momen¬
to utrumq reddidit absolutũ .uiͣ

Expanded text:
bilis divinae potentiae dextera operari dignata est accedamus. Caecus quidam, Popusitus nomine, ad eum venit; erat enim tunc beatus Senoch jam presbyter ordinatus. Qui dum aliquid alimenti postulat, tactis a sancti Sacerdotis manu oculis, ut signum salutare meruit, protinus visum recepit. Alius quoque Pictavensis puer hujuscemodi morbo laborans, audita confessoris hujus opera, pro luminis perditi receptione precatur. Nec moratur ille, sed invocato Christi nomine, crucem oculis caeci imponit, statimque defluente rivo sanguinis, lux intravit, ac post viginti annorum rum siderum iubar inclaruit. Duo pueri, membris Omnibus debiles et in modum spherae in rotunditate contracti, eius conspectibus sunt delati. Quibus inposids manibus, redintegratis artubus, unius horae momento utrumque reddidit absolutum.
Abbreviated transcription (Latin):
nus indicans et expeticis. Euis
clamore uicini colles resultant
sũptuosisluĩarib exequie cele¬
brantur. Recenset quisq quã ue¬
ra fuerit sub eo libertas. quãtus
rerum prouectus que morum
gloria sub sacris eius discipłis.
Curritur in ter hec ad amplectã
da uestigia prĩs fletu uestes irri¬
gantur. et credit quisq parũ sibi
ꝓuisum nisi pedes eus uel oscu¬
lo uel oblatione reueretur. Sic
trãsacto in lacrimis studio pro¬
curato quo debuit honore cõuent᷑ꝰ
felix depositũ suscepit. Cransiit au¬
tem btũs abbas tertio kalendas

Expanded text:
ymis indicans et expensis. Ejus ymis indicans et expensis. Ejus clamore vicini colles resultant, sumptuosis luminaribus exsequiae celebrantur. Recenset quisque, quam vera fuerit sub eo libertas, quantus rerum provectus. quae morum gloria sub sacris ejus disciplinis. Curritur inter haec ad amplectenda Patris vestigia, fletu vestes irrigantur; et credit quisque parum sibi provisum, nisi pedes ejus vel osculo vel oblatione veneretur. Sic transacto in lacrymis triduo, procurata, quo debuit honore, sepultura Sabbato felix depositum suscepit. Transivit autem B. abbas tertio Kalendas
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ qui ꝑitissa exuti tabula pro
fuerant ora. tot u̾tutum eius insi¬
gnia promebantur. Alii namq
ꝑtinax abb̃is odiũ in uicia refere¬
bant. Alii circa penitentes pr̃nũ
eius recensebant affectũ. lamẽtabãt᷑
nõ nulli pauperes amisisse pr̃em-
uiduas aduocatũ pupillos defenso¬
rem. Memorabantur aliqui colla¬
tam prĩ ꝓphetie grãm. plures spũũ
discretione desuper insignitũ fuerũt
eciã qui deplorarẽt hugonẽ timnis¬
se xp̃m irasti. si iratus solem uide¬
ret occidentem. Exuberabat uincuiq
quod in laudes eius declamaret et
lingue deferende deerant meritis nõ
longius meritaq referrent Inter
hos lamentãciuz cunecs et frequẽtiã
decumbenciũ super artus exanimes
uix uacaiit corpus ab lii uix ob¬
uoluit sacerdotalibus ĩdumẽtis.
Cui dum afrĩbus prefata soluere¬
tur hũanitas. modicũ balsami qd̃
nũme uidebatur ungendo capiti
sub suo profeterit patrocino. lacͥ¬

Expanded text:
filiorum, qui percussa exciti tabula, profiliorum, qui percussa exciti tabula, profuerant ora, tot virtutum ejus insignia promebantur. Alii namque pertinax abbatis odium in vitia referebant, alii circa poenitentes paternum ejus recensebant affectum. Lamentabantur nonnulli, pauperes amisisse patrem, viduas advocatum, pupillos defensorem. Memorabant aliqui collatam Patri prophetiae gratiam, plures spirituum discretione desuper insignitum. Fuerunt etiam qui deplorarent Hugonem timuisse Christum irasci, si iratus solem videret occidentem. Exuberabat unicuique quod in laudes ejus declamaret, et linguae referendis deerant meritis, non linguis merita quae referrent. Inter hos lamentantium cuneos et frequentiam decumbentium super artus exanimes, vix vacavit corpus ablui, vix obvolvi sacerdotalibus indumentis. Cui dum a fratribus praefata solveretur humanitas, modicum balsami quod minime videbatur ungendo capiti sub suo profecerit patrocinio, lacr
Abbreviated transcription (Latin):
ertia uero feria cũ iam cali¬
gantes oculi lingna defiriẽs
et cetera sensuum officia p̃sentem
transitum aclamarẽt. Interrogatꝰ
si uiuificatritẽ dnĩ carnẽ cognosc̾et.
cegnosco inquit adoro. oblatum
nissima studuit deuccione uenera¬
ri. Qui ut et moriens ostendẽt ꝙͣ
uigil et sollicitus fuerit circa com¬
missarũ sibi igilias oĩum quib
sariũ archi ep̃i gaufridi et uui¬
significans oportere defũctis frĩ¬
bus debita solui bñficia. Ueata
profecto aĩa que nec es tp̃re potuit
suoꝵ salutẽ obluusci qͦ nõnullis
de sua eciã salute succedere solet
obliuio. Porro exiturus exhac
egypto dei famulus. btĩ martelli
capsam sibi iubet pñtari. puun¬
cum la crinus ĩterpellans aduoca¬
tum. ut eius conductu post exili¬
um patrie redderetur. flent filii as
sistentes. nec alius aliũ consolat᷑ͣ.
ubi par omibus et ĩconsolabłis
erat causa lamentandi demnde¬
occubãte sol occubuit et exonerat᷑
sartina carnis spũs ĩcolatũ patri¬

Expanded text:
ertia vero feria, eum jam caligantes oculi, lingua deficiens, et caetera sensuum officia praesentem transitum acclamarent, interrogatus si vivificatricem Domini carnem cognosceret: « Cognosco, inquit, et adoro. » Oblatum nissima studuit devotione venerari. Qui ut et moriens ostenderet quam vigil et sollicitus fuerit circa commissarum sibi vigilias ovium, quibus rsarium archiepiscopi Gaufridi, et Guisignificans oportere defunctis fratribus debita solvi beneficia. Beata profecto anima, quae nec eo tempore potuit suorum salutem oblivisci, quo nonnullis de sua etiam salute succedere solet oblivio. 48. Porro exiturus ex hac Aegypto Dei famulus, B. Marcelli capsam sibi juvet praesentari, pium lacrymis interpellans advocatum, ut ejus conductu, post exsilium, patriae redderetur. Flent filii a sidentes, nec alius alium consolatur, ubi par omnibus et inconsolabilis erat causa lamentandi. Quioccumbente, sol occubuit, et exoneratus sarcina carnis spiritus, incolatum patri
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatis et gr̃e: relinquẽs fi¬
liis gaudium de corona: eremplũ
de uita. głiam de corpore: spent de
intercessione. Qui profecto ꝙͣte
forct apud deum gre. post transi¬
multis motuit argumentis et si¬

Expanded text:
auctoritatis et gratiae, relinquens filiis gaudium de corona, exemplum de vita, gloriam de corpore, spem de intercessione. Qui profecto quantae foret apud Deum gratiae, post transimultis innotuit argumentis.
Abbreviated transcription (Latin):
uinus hore spacio: sp̃m exalauit. Cõ¬
gregataq est ad eius exequias. mul¬
titudo illa redemptorum. quos supra
diximus: ab eo uel a iugo seruitutis.
uel a diuersis debitis absoiutos: quos
uel alebat cibo. nel uestitu tegebat. et¬
plangebant cum dicentes. Cur nos
pater sancte relinquis: Post hec sepr¬
ture locatus: sepius se manifestis uir¬
tutibus declarauit. Nam tricesuuo ab
cius obitu die. cum ad eius tumulũ
contractus. dum scipem postulat. ad
enis sepulturam accedit. Qui dum
solutis membrorum ligaturis directꝰ
est. Sed et multa alia ibi gesta cõperi:
de quibus hec memorie tantum haben¬

Expanded text:
ius horae spatio, spiritum exhalavit. Congregataque est ad ejus exsequias multitudo illa 1227 redemptorum, quos supra diximus, ab eo vel a jugo servitutis, vel a diversis debitis absolutos, quos vel alebat cibo, vel vestitu tegebat. Plangebant enim dicentes: Cui nos, Pater sancte, relinquis? Post haec sepulturae locatus, saepius se manifestis virtutibus declaravit. Nam trigesimo ab ejus obitu die, cum ad ejus tumulum dulphus quidam contractus dum stipem postulat, ad ejus sepulturam accedit: qui dum solutis membrorum ligaturis directus est. Sed et multa alia ibi gesta comperi, de quibus haec tantum me
Abbreviated transcription (Latin):
parentibus ortus: ciuium pene
primoribus castris regalibus alitus.
biturice fuit egregus pastor: et nũc
glorioso excessu patronus effectus
Qui in flore etatis primeue xp̃i mi
liciam. laqueis seculi ruptis: perse¬
uerancie definitione suscepit. Et in
tautum capessen de religionis ꝓposi¬
tum adhuc puerulus uir beatus
exarserat. ut ita dicam si ꝑsecuniõ¬
ms tempus non defuisset: periculis
se sponte preceps ingereret. Hie iam
lectionibus cepit se diuinorum uo¬
uiminũ mancipare: et in erudinq¬
mbus fidei semetip̃m insigniter
exercere. en autem.S¬

Expanded text:
parentibus, civium pene primoribus castrisque regalibus altus, Bituricae fuit urbis egregius pastor, et nunc glorioso excessu patronus est effectus. Qui in flore aetatis primaevae Christi militiam laqueis saeculi ruptis perseveranti definitione suscepit, et in tantum capessendae religionis proposito adhuc puerulus vir beatus exarserat, ut ita dicam si persecutionis tempus non defuisset, periculis se sponte praeceps ingereret. Hinc jam lectionibus coepit divinorum voluminum mancipari, et in eruditionibus fidei semetipsum insegniter exercere. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
ne repetita. a ccipite et bibite: hic
est sangius meus. Ergo ad meri-¬
tum prẽcipientis dei repente ex n¬
chilo substiterunt excelsa celorũ.
profunda auctuum: uasta frarũ.
ita pari potestate in spiritualib
sacramentis. Ubi precipit uirtꝰ.
seruit effectus.

Expanded text:
ne repetita: Accipite et bibite; hic ne repetita: Accipite et bibite; hic est sanguis meus. Ergo ad nutum praecipientis Domini, repente ex nihiprofunda fluctuum, vasta terrarum: ita pari potestate in spiritualibus sacramentis, ubi praecipit virtus, servit effectus.
Abbreviated transcription (Latin):
uia corpus assumptum ab¬
laturus erat dominus ab ocu¬
lis: et illaturus syderibus. necessa¬
num erat in die cene sacramentum
corponis et sanguinis nobis conse¬
craret. ut coleretur iugiter per myste¬
rium quod semel offerebatur in pre¬
cium: ut quia quotidiana et indef
fessa currebat pro hominum sauite
redemptio. perpetua esset redemptio¬
nis oblatio: et phemins uictima
illa iuueret in memoria. et semper
presens esset in gracia: uere unica ⁊
perfecta hostia. fide xistimanda non
specie: neqz exteriori censenda iusu.
sed interiori affectu. Unde merito
celestis affirmat auctoritas. quia
caro mea uere est cybus: et sangus
meus est potus. Recedat omne infi¬
delitatis ambiguum. qm̃quidem
qui auctor est muneris: ip̃e est et te¬
stis ueritatis. Nam et inusibilis¬
sacerdos uisibiles creaturas in sub¬
stanciam corporis sui et sanguinis
uerbo suo secreta potestate conu̾tit
ita dicens. Accipite et comedite: hoc
est corpus meum. Et sanctificatio¬

Expanded text:
uia corpus assumptum ablaturus erat ab oculis et illaturus sideribus, necessarium erat ut die coenae sacramentum nobis corporis et sanguinis consecraret: ut coleretur jugiter per mysterium, quod semel offerebatur in pretium, ut quia quofessa currebat pro hominum salute redemptio, perpetuo etiam esset redemptionis oblatio, et perennis illa victima viveret in memoria, et semper praesens esset in gratia. Vere unica et perfecta hostia, fide aestimanda, non specie: nec exterioris hominis censenda visu, sed interioris affectu. Unde merito coelestis confirmat auctoritas quia « caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. » Recedat ergo omne infidelitatis ambiguum: quandoquidem qui auctor est muneris, ipse etiam testis estsacerdos visibiles creaturas in substantiam corporis et sanguinis sui, verbo suo secreta potestate convertit, ita dicens: Accipite et comedite; HOC EST CORPUS MEUM: et sanctificatio
Abbreviated transcription (Latin):
inuenta aut aquo ĩuenta
est. Primo ab angelis custodiẽtibꝰ
cam: protegentibus cã. confuantibꝰ
De hinc nõ in cõgrue ĩuenta puta¬
tur ab ip̃o brato iosepħ sc̃o et iusto.
qui peue licencia maritali. licz cam
nõ contigerit. future eium tũ ut puta¬
batur uxoris omĩa nouerat. Ioscph
autẽ uir cuis inquit cũ esset iustus¬
hono ⁊ nolet eam traducere uirum.¬
cum appellauit cõtra uideoꝵ praui¬
tatem ut aduersus uirginem non
. seuirent. Propterea ⁊ desponsata fuit
ip̃i ioseph ut supradictũ est. Si enĩ
non fuisset desponsata ioseph oim
bonorum ĩcredibiles ⁊ mimici iu¬
dei lapidibus eani occiderent. Ideo
uirum eius hic enĩ euãgelista ioseph¬

Expanded text:
inventa, aut a a quo inventa est? Primo ab angelis custodientibus eam, protegentibus eam, conservantibDehinc inventa non incongrue putabatur ab ipso beato Joseph sancto et justo, qui pene licentia maritali, licet eam non contingeret, futurae tamen, ut putabatur, uxoris omnia noverat. Joseph autem vir ejus, inquit, cum esset homo justus, et nollet eam traducere. Virum appellat contra Judaeorum pravitatem, ut adversus virginem non saevirent: propterea et desponsata fuit ipsi Joseph, ut supra dictum est. Si enim non fuisset desponsata Joseph, omnium bonorum incredibiles et inimici Judaei lapidibus eam occidissent; ideo virum ejus hic eum evangelista ap
Abbreviated transcription (Latin):
et nolet cã tradutere. noluit eã acci¬
pere noluit eam male diffamare.¬
sed uo¬
cuulte eam a se dimitte uole
quomodo iustus erat. Si ergo nõ est
suspicatus uel tale aliquid cogitauit
cur eam dimictẽ uolebat. Cur sanctã¬

Expanded text:
 Noluit eam traducere, noluit eam accipere, noluit eam male diffamarsed voculte eam a se dimittere volquomodo justus erat? Si ergo non est suspicatus, vel tale aliquid cogitavit, cur eam dimittere volebat? ut
Abbreviated transcription (Latin):
re imprudenter hesitas: Quare ura¬
cionabiliter meditaris. Deus est qͥ
gn̾ationis mĩster ⁊ uou largitor.
seruus et non drĩs. mãcipiũ et nõ
plasmator. Propterea mĩstra. Eua.
huic q̃ generat. Et enim si tibi uxor
noĩatur. si in desponsatic̃e tibi ẽe
dicitur non tũ tibi uxor est: sed dei
menta. Ioseph fili dauid non tiũ
tanꝙͣ filius patris: ideo ĩ hereditatẽ
accipe eã que illi pronussa sunt tes¬
tamenta fidelia. Ioscph fili dauid.
ne tunueris accipere mariã cõnigẽ
tuã. Ne tunueris. ne trepi daueris.
ne cõturberis sedsccurus ⁊ ĩtrepidus

Expanded text:
uare imprudenter cogitas? quare irrauare imprudenter cogitas? quare irrationabiliter meditaris? Deus est enim qui ationis minister es et non largitor; servus, et non Dominus; mancipium, et non plasmator. Propterea ministra, serva, huic quae generat. Etenim si tibi uxor nominatur, si desponsata tibi esse dicitur, non tamen tibi uxor est, sed Dei menta; Joseph, fili David, non tantum tanquam filius patris. Ideo in haereditatem accipe ea quae illi promissa sunt, testamenta fidelia. Joseph, fili David, ne timueris accipere Mariam conjugem tuam. Ne timueris, ne trepidaveris, ne conturberis, sed securus et intrepidus,
Abbreviated transcription (Latin):
erat: et illa uirgo ĩmaculata erat.
sed ideo eam dunicte uolebat qm̃ iur
tutẽ misterii ⁊ sacramentũ quoddã
magnificũ in cadẽ cognoscebat. cui
prorimare se se indignũ estumnabat.
Ergo huilians se ante tautã ⁊ ĩeffa¬
bilem rem q̃rebat se longe facẽ sicut
⁊ beatus petrus dño se huiliãs aiebat
dĩu mitteris dicebat. Non sũ dignꝰ
ut intres sub tectũ meũ qr neq
uel sicut sancta helizabeth ad ip̃am¬
beatam mariam locuta est dicẽs.
Et unde hoc michi ut ueniat mater
diũ mei ad me. Sic ⁊ ioseph iustue.
huĩlians se in om̃ibus cauebat¬
et tiebat sibinctipĩus tante scĩ¬
tatis cõiunctionẽ adhibere. Tu
te. dimitta cant dicens. et a me lõ¬
ge faciam eam. et a cõuinctiõe m̃a
Maior est eiũ eius dignitas super¬
excellit eius sanctitas. nec mee con¬
gruit indignitati. I deo uolebat occl¬
te dimittere eam. Hec ergo eo cogitã¬
te. angelus diui ꝑuisum apparuit
ei dicens. Quid dubitas ioseph. Q¬

Expanded text:
. Sed ideo illam dimittere volebat quoniam virtutem mysterii et sacramentum quoddam magnificum in eadem cognoscebat, cui approximare sese indignum aestimabat. Ergo humilians se ante tantam et tam ineffabilem rem, quaerebat se longe facere, sicut et beatus Petrus Domino se humilians aiebat: Dominum mittens, dicebat: Non sum dignus ut intres sub tectum meum, quia nec el sicut sancta Elisabeth ad beatam Mariam locuta est dicens: Et unde hoc mihi, ut veniat mater Domini ad me? Sic et Joseph juste humilians se in omnibus cavebat, timebat sibimetipsi tantae sanctitatis conjunctionem adhibere; et re: Dimittam eam, dicens, et a me longe faciam eam, et a cognitione mea. Major est enim ejus dignitas, superexcellit ejus sanctitas, nec meae congruit indignitati. Ideo volebat eam occulte dimittere. Haec autem eo cogitante, angelus Domini per visum apparuit ei, dicens: Quid dubitas, Joseph? q
Abbreviated transcription (Latin):
pũs panis est: de quo. lco pͣ¬
qui manducat uiuet ieter¬
num. De quo ip̃emet dixit. Et pa¬
nis quem ego dabo. caro mea est:
pro mundi uita. Determinat quo¬
modo sit panis. non solum scd̃m
uerbum. quo uiuunt omia: sed
secundum carnem assumptam ꝓ
mundi uita. Humana enini caro

Expanded text:
us panis est, de quo qui manducat vivit in aeternum, de quo ipsemet dicit: Et panis, quem ego dabo, caro mea est, pro mundi vita, etc. Determinat, quomodo sit panis, non solum secundum verbum, quo vivunt omnia, sed etiam secundum carnem assumtam pro mundi vita. Humana enim caro,
Abbreviated transcription (Latin):
uit de spũ xp̃i. Corpus et sangui¬
nem xp̃i dicimus illud quod ex fruc¬
tibus terre acceptum. et prece misti¬
ca consecratum. recte sumimus ad
manus hominis. ad iusibilem spe¬
ciem perducatur: non sanctificatur
ut sit tam magnum sacramen¬
tum. nisi operante minsibiliter
corporales motus fuint. in illo õpe
deus operetur. Secunde

Expanded text:
itate, c. 4. Corpus et sanguinem Christi dicimus illud, quod ex fructibus terrae acceptum, et prece mystica consecratum, rite sumimus ad manus hominum ad illam visibilem speciem perducitur, non sanctificatur, ut sit tam magnum sacramentum, nisi operante invisibiliter corporales motus in illo opere fiunt, Deus operetur.
Abbreviated transcription (Latin):
nius. nobilibus religiosisq
it: tanta suorum nutritus cura ut
nichil aliud preter parentes domũq
cognosceret. et cum iam puer esset
non se litteris erudiri: non ineptis
infancium iungi passus ẽ fabulis¬
M bonorum desiderio flagrans. se¬
cundum quod de iacob scriptum est.
innocenter habita bat domi. ad eccie¬
liam cum parentibus sepe cõueniẽs:
nec infancium. lasciuias. nec pue¬
rorum negligencias sectabatur. Ped
utilitatem. iute institutione serua¬
bat. Non suis ut assolet illa etas
pro uariis et delicatis cibis uniqͣm
tedio fuit. non esce mollioris blan¬
dimenta sectatus est. Hiis solum
que dabantur contentus. nichil
aliuid requisiuit.

Expanded text:
nius nobilibus religiosisqueit, tanta suorum nutritus cura, ut nihil aliud praeter parentes domumque cognosceret. Et cum jam puer esset, non se litteris erudiri, non ineptis infantium jungi passus est fabulis; sed Dei desiderio flagrans, secundum quod scriptum est , innocenter habitabat domi. Ad ecclesiam quoque cum parentibus saepe conveniens, nec infantum lascivias, nec puerorum negligentiam sectabatur; sedum vitae institutione servabat; non suis, ut solet illa aetas, pro variis et delicatis cibis unquam taedio fuit; non escae mollioris blandimenta sectatus est; his solum quae dabantur contentus, nihil amplius requisivit.
Abbreviated transcription (Latin):
nterea leo sic obediens. quadam
die pascente asino. sompno pres-¬
sus dormiuit. Et ecce negociatores
asmũ sine custode uiderunt: et eum
secum duxerunt. Expergiscens leo
socium non inuenit. et eum diu
ubiqz perquirens: ad portam ceno¬
bii tristis uenit. Et uidentes fratres
quod tardius solito sine asino ueni¬
ens ingredi non auderet: putauerũt
quod fame compulsus. asinum co¬
medisset. et nichil ei dantes. sed ad
reliquias cadaueris quod comederat
remittentes. cum tamen hoc ambige¬
rent exierant ad pastua: si forte a li-¬
quod siortis eius indiciũ inueni¬
rent. Et nichil iuenientes. reuersi
ieronimo referunt. et momitis eius
dempnum pacienter ferentes. Et leo¬
nem moderate tractantes: eidem offi¬
cium ligna deferendi quod asinus̃
faciebat imponunt

Expanded text:
nterea leo sic obediens quadam die pascente asino sompno pressus dormiuit; et ecce negotiatores asinum sine custode uiderunt et eum secum duxerunt. Expergescens leo socium non inuenit et eum diu ubique perquirens ad portam cenobii tristis uenit; et uidentes fratres quod tardius solito sine asino ueniens ingredi non auderet, putauerunt quod fame compulsus asinum comedisset: et nichil ei dantes sed ad reliquum cadaueris quod comederat remittentes, cum tamen hoc ambigerent exierunt ad pascua si forte aliquod mortis eius indicium inuenirent. Et nichil inuenientes reuersi Ieronimo rem referunt et monitis eius dampnum patienter ferentes et leonem moderate tractantes eidem officium ligna deferendi quod asinus faciebat imponunt
Abbreviated transcription (Latin):
tio me me non mereri cõspec¬
tum tuũ tamen tu scis qr
mea in tua credulitate ꝑmansit.
Et nũc quoq sub cõfessione sac̃ti¬
nouuius tua sciens extremum xp̃e
hauelitum fundam Suscipe ergo
aperi michi ꝓperanti ianuas uite ⁊
principes tenebrare nõ occurrant mͥ
nec conturbent me potestates aeris
huius. Sed clemens dextera tua pro¬
tegat. et potencia tua defendat. ac
manus tua deducat me in locum re¬
frigerii et in ultimũ tabernaculum
qd̃ p̾parasti serus tuis ⁊ tuentibꝰ
te. Et hus dictis inter uerba or̃oms
flagitatũ a superis emisit sp̃m

Expanded text:
io me non mereri, conspectum tuum, tamen tu scis quiit, et fides mea in tua credulitate permansit; et nunc quoque sub confessione nominis tui ruens, extremum, Christe, habitum fundam; suscipe ergo aperi mihi properanti januam vitae, et principes tenebrarum non occurrant mihi, non conturbent me potestates aeris hujus, sed clemens dextera tua protegat, et potentia tua defendat, ac manus tua deducat me in locum refrigerii, et vel in ultimum tabernaculum quod praeparasti servis tuis et timentibus te. Et, his dictis, inter verba orationis f
Abbreviated transcription (Latin):
n pupillari adhuc illeicon¬
stitutus etate. morosam
uerbis et actu preferebat sencctutẽ
lam tunc in exorabiliter lasciuiã
ꝑsecutus: huilitatem pudicict
assupsit custedem. iam tñc mol¬
lioris cultus et deliciarũ cõtem¬
tor in illicebris illecebras igno¬
preter etatim fuit. Magna ei
cum raptoribus discordia. sĩ
afflictos mira compassio. uerhũ
dei truaci cõmendabat meõrie
toꝵ: timebat erũ prẽu suũ ocio
et iuectie. uictutũ pͥmicias as¬
signanten. Eo tpre antissicddr̃s.s
cpũs hugo noĩe. cabilonẽn
quoq consulatũ stremie gu¬
bernabat. Huius causa btũs
ꝓficiscendi cabilonũ licẽtiam
ertorsit. Prelibata in hac urbe:
gramatica quo ĩtroduce̾tur ad
diuinaꝵ altitudinem scriptura¬
rum inueni quodem uelut hosti¬
um aperuit. Ibi tandem diruptis
scłaribus ĩpedimẽtis. elegit abieitꝰ
esse in donio dei sui magisꝙͣ hĩta¬
re in tabernatulis pct̃oꝵ. Islud gͥ
enuãgelicum setutus qui non ba¬
uilat crucem suam et sequitur me.

Expanded text:
n pupillari adhuc ille constitutus aetate, morosam verbis et actu praeferebat senectutem. Jam tunc inexorabiliter lasciviam persecutus, humilitatem pudicitiae assumpsit custodem. Jam tunc mollioris cultus et deliciarum contemptor, in illecebris illecebras ignopraeter aetatem fuit. Magna illi cum raptoribus discordia, super afflictos mira compassio. Verbum Dei tenaci commendabat memoriae, o & inertiæ virtutum primitias assignātē. Eo tempore Antissiodorēsis Episcopus Hugo nomine, Cabilonensem quoq. Consulatū strenue gubernabat. Huius causa B. proficiscendi Cabilonum licentiā extorsit. Prælibata in hac vrbe Grāmatica, quo introduceretur ad diuinarum altitudinē scripturarum, iuueni quoddā velut ostium aperuit. Ibi tandem diruptis secularibus indumentis, elegit abiectus esse in domo Dei sui, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum. Illud igitur Euangelicū secutus, Qui non baiulat crucem suam & sequitur me,
Abbreviated transcription (Latin):
A india: que ad ethyopiã mit¬
ni. Secunda que ad medos: terciã q̃¬
sinem facit. Nam ex uno latere tenebͣ¬
ium regionem gerit: et ex alio latere¬
mare oceanum. In hac ergo india¬

Expanded text:
a India ad Aethiopiam mittit, secunda ad Medos, tertia finem facit; quia ex uno latere habet regionem tenebrarum et ex alio mare Oceanum. In hanc ergo India
Abbreviated transcription (Latin):
gitur cum beatus aqillus
obiisset in domino fratrũ
concordante consensu. uir din
philibertus sulcepit regiminis
locum. Coepit nanq humilita¬
te pollere. hospitalitatem sectari
abstinentia uigẽre. prudenties
lampade radiare. Florigera cht¬
ritate uernare zelo dei succendi
demum sibi traditam strenu
gubernare nullius personam
tis erant. radicitus extirpare
Cum nomuilli. ex fratribus
magnitatio spiritu inflamina¬
ti. alsumpta rebellione sanctũ
dei de ecelesia presumplerant ex¬
trabere. Sed ultrix manus domi¬
m hoc impunitum non pertulit.
Nam unus ex illis fulminis ic¬
tu interiit. Aliud morẽ arrii in
sterquilimum omnia sua intestiua
depoluit. atq indicnam uitam
digna morte fimuit. Cum reli¬
qui timore perculli. petentes ue¬
niam pro facinore eum in hono¬
rem pristinim studuerunt reub¬
care. atq ei deinceps cum cha¬
ritatis studio obedire. Tu. au.

Expanded text:
gitur cum beatus Agilus obisset in Domino, fratrum concordante consensu, vir Domini Filibertus suscepit regiminis locum. Coepit namque humilitate pollere, hospitalitatem sectare, abstinentiam vegere, prudentiae lampada radiare, florigera caritate vernare, zelo Dei succendi, domum sibi traditam strinuae gubernare, nullius personam vitia radicitus extyrpare. Tunc nonnulli e fratribus, malignitatis spiritu inflammati, adsumpta rebellione, sanctum Dei de ecclesia praesumpserunt extrahere; sed ultrix manus Domini hoc inpunitum non pertulit. Nam unus ex eis fulminis ictu interiit, alius more Arrii in sterquilinio omnia sua intestina deposuit atque indignam vitam dignam mortem finivit. Tunc reliqui timore perculsi, petentes veniam pro facinore, eum in honore pristinum studuerunt revocare atque ei deinceps cum caritatis studio oboedire. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
spũ fornicationis. nec corporis dolorib
superatur. Insuꝑ audacter latescite. Oĩa
arma corripite: acrius nobis impugnã¬
dus est: Senciat. senciat. Scire debet qͦs
prouocat. Dixit et adhortantis uocem
audiencium turba consensit. Quia in¬
numerabiles habet artes dyabolus nocẽ¬
di. Sonitus igitur repentinus increpu¬
it. ita ut in loco funditus exagitato et
parietibus patefactis multipharia de¬
monũ exinde turba se funderet. Nam
et bestiarum et serpentum formas in¬
duentes: omnẽ prochinus locum reple¬
re fantasiis leonum taurorum. lupoy
aspidum. serpentum scorpionũ. necnõ
et pardorum. atqz ursor. Et hec quidem
singula. scd̃m suas fremebant naturas.
Rugiebat leo. taurus mugitu et cornb
minabatur. Serpentes sibilis ꝑsonabãt.
actoris calliditates narias indicabat
Brutes omniũ uultus. et uoces horride.¬
atqz durus auditus

Expanded text:
spiritu fornicationis, nec corporis doloribus spiritu fornicationis, nec corporis doloribus superatus, insuper audacter lacessit nos. Omnia arma corripite, acrius a nobis impugnandus est. Sentiat, sentiat. Debet scire quos provocet. Dixit, et ad hortantis vocem audientium turba consensit, quia innumeras diabolus habet artes nocendi. Sonitus igitur repentinus increpuit, ita ut loco funditus agitato, et parietibus patefactis, multifaria daemonum exinde turba se effunderet; nam et bestiarum et serpentium formas induentes, omnem protinus locum replevere phantasiis 39 leonum, taurorum, luporum, aspidum, serpentium, scorpionum, necnon et pardorum atque ursorum. Et haec singula secundum suam fremebant naturam. Rugiebat leo, occidere volens; taurus mugitu et cornibus minabatur; serpens sibilo personabat; lauctoris sui calliditates varias indicabat. Truces omnium vultus, et vocis horridae dirus auditus
Abbreviated transcription (Latin):
suetos. Qui cum eum in terra fractis
cilium deportauit. Quo audito ingenᷤ
uicinorum atq affinũ multitudo cõ¬
currens tristis in medio positi funeris
reddebat officiũ. et iam media parte
noctis transgressa gratus ꝑuigiles oĩ¬
ui cculos uicerat sopor. Cum antho¬
mus aĩa paululum redeunte suspirãs.
eleuauit caput. Et postꝙͣ ceteris alta
quiete prostratis: cum a quo fuerat
delatus uigilare conspexit. mitu aduo¬
cans obsecrauit. ut nullo penitus ad¬
uocato. ad pristinum se referret habi
iterum manebat melotem
stare quidem propter recentes plagas
non poterat: orans uero prostratus
post orationem clara uoce dicebat. Ec¬
ce hic sum anthonius non fugio ur̃a
certantĩa. etiam si maiora faciatis:
nullus me separabit a caritate xp̃i.
psallebatq. si consistant aduersum
me castra: non timebit cor meum.
ẽ alia eo dicente. bonoꝵ hostis dyaboius
admurans quod post tot uera eum pro
furore se lamans. Uidetis ait quia nec

Expanded text:
suetos; atque eum jacentem in terra ssuetos; atque eum jacentem in terra scilium reportavit. Quo audito, ingens vicinorum atque affinium multitudo concurrens, triste in medio positi funeris reddebat officium. Et jam media noctis parte transgressa, gravis pervigiles omnium oculos vicerat sopor. Tum Antonius anima paululum redeunte suspirans, elevavit caput; caeteris vero alta quiete prostratis, eum, a quo delatus fuerat, vigilare conspexit; eumque nutu advocans, obsecravit ut, nullo penitus excitato, ad pristinum se referret habititerum permanebat; et stare quidem propter recentes plagas non poterat, orans vero prostratus, post orationem clara voce dicebat: Ecce hic sum ego Antonius, non fugio vestra certamina, etiamsi majora faciatis, nullus me separabit a charitate Christi . Psallebatque dicens: Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum . Talia eo dicente, bonorum hostis diabolus, admiratus quod post tot verbera fuissse furore dilanians: Videtis, ait, quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
toris sermonũ recordabr̃. qui ait.
Preterita obliuiscans: et in futuro
conualescens. Meminerat quoqz he¬
die in certamine constitutus. talem
se prebere cupiebat. qualem sciebat se¬
dignum dei esse: conspectibz purum
corde. et paratum obedire uolunta ti
dei Onilum ex instituto magni he¬
lix exemplum capere. et ueluti speculã¬
quoqz debere componere: ad sepulchrã
longe a uilla constituta recessit. uni
ex cognatis mandans ut statutis die¬
bus sibi alimenta deferret. Et cum
nua memoria supradictus frater
eum clausisset: solus ibidem perma¬
nebat. Metuens ergo diaboius ne ac¬
cessu tempis heremumq habitari face¬
ret: ita eum aggregatis satellis suis
uaria cede lacerauit. ut doloris mag¬
intudo. et motum auferret et uocem
Nam et ip̃e postea referebat uulnera
fuisse tam grauia: ut omnia huma¬
na tormenta suparent. Sed dei proui¬
dencia que nũquam in se sperantib
ximus superaduenit: cibos deferens as¬

Expanded text:
toris sermonum recordabatur, qui ait: toris sermonum recordabatur, qui ait: Praeterita obliviscens, et in futurum convalescens . Meminerat quoque Edie in certamine constitutus, talem se praebere cupiebat, qualem sciebat dignum Dei esse conspectibus, purum corde, et paratum obedire voluntati eDei famulum ex instituto magni Eliae exemplum capere, et ad illud specul debere componere, ad sepulcra non longe a villa constituta secessit, uni de cognitis mandans ut statutis diebus sibi alimenta deferret. Et cum in una memoria supra dictus frater eum clausisset, solus ibidem morabatur. Metuens ergo diabolus ne accessu temporis eremum quoque habitari faceret, ita eum aggregatis satellitibus suis, varia caede laceravit, ut doloris magnitudo et motum auferret et vocem. Nam et ipse postea saepe referebat, vulnera fuisse tam gravia, ut universa hominum tormenta superarent; sed Dei providentia, quae nunquam in se sperantibusximus frater advenit, cibos deferens as
Abbreviated transcription (Latin):
isponebat igitur durioris se
uite lege constringere. cũ om̃s
infatigabilem adolescentis mirarẽ¬
tur instanciam. scm̃ tollerant̾ ferebat
laborem: quia uoluntarie seruitutis
longum in opere studiũ consuetudi
ens erat. ut credulitatem uirib uin¬
ceret. Pernoctabat in oratione sepis¬
sime. E debat semel in die: post solis
occasum. Non umꝙͣ biduo triduoq
sic ꝑmanens: quarta demũ die refi¬
ciebatur. Sumebat uero panem et
salem. potũqz aque paruulum. De
puto ꝙͣ quicquid dice̾: cum nec a¬
pud plurimos quidem monachos
istius modi aliquid reꝑiatur. Quieti
licio utebatur. aliquociens em̃ super
nudam humũ iacebat: unguenta
penitus repudiens cum diceret mi-
nũ corpora roborari. insi olei essent
fuissent impetus fatigati. Unde nec
tempoꝵ longitudinem nec merita¬
laborum pensabat. sed amorẽ famu¬
latum spontaneo semꝑ tamquã in
principiis constitutus ad profectũ
diuinũ suũ desideriũ conscitabat.
preterita. supra memorati doc¬

Expanded text:
isponens igitur duriori se vitae lege constringere, cum omnes infatigabilem adolescentis mirarentur instantiam, sanctum toleranter ferebat laborem, quia voluntariae servitutis longum in Dei opere studium, consuetudinens erat, ut incredulitatem viribus vinceret. Pernoctabat in oratione saepissime, edebat semel in die post solis occasum, nonnunquam biduo triduoque sic permanens, quarta demum die reficiebatur. Sumebat vero panem et sal, potumque aquae perparvum. De puto quam quidquam dicere, quando nec apud plurimos quidem monachorum istiusmodi aliquid reperiatur. Quieti licio utebatur. Nonnunquam etiam super nudam humum jacebat, unguenta penitus repudians. Dicebat enim num corpora roborari, si olei essent fuisset impetus fatigatus. Unde nec temporum longitudine laborum merita pensabat, sed amore et famulatu spontaneo semper, tanquam in principiis constitutus, ad profectum divini metus desiderium concitabat. praeterita, supra memorati Doc
Abbreviated transcription (Latin):
hortor uos et commoneo in hac sacꝰ
solenitate genitricis dei marie. no¬
lite cessare a laudibz. Quod si uirgo
es: gaude quia meruisti esse et tu
quod laudas. tantum cura ut sis
que digne laudare possis. Quod si
continens et casta: uenerare et lauda:
quia non aliunde constat ut possis
esse casta quam ex gracia xp̃i: que
fuit plenissime quam laudas in ma¬
ria. Quod si comugata. certe aut
pecratrix. nichilominus confitere et
uis non sit speciosa laus in ore pec¬
laudes. alioquim. nisi iuxta modulũ
ingenii nostri deum laudare in scĩs
sius studeamus: quomodo eum secũ¬
dum quod canimus iuxta magni¬
tudinem. magnitudims eius lau¬
dare poterimus: omnino hoc preter¬
mittendum non est: quod impleturi
sumus. quandoq scd̃m quod dicit᷑
Bean qui habitant in domo tua
domut na secula seculoꝵ laudabũt

Expanded text:
hortor vos et commoneo, in hac sacra hortor vos et commoneo, in hac sacra solemnitate genitricis Dei Mariae nolite cessare a laudibus. Quod si virgo es, gaude quod meruisti et tu esse quod laudas: tantum cura ut sis quae digne laudari possis. Quod si continens et casta es, venerare et lauda, quia non aliunde constat ut possis esse casta, quam de gratia Christi, quae fuit plenissime in Maria quam laudas. Quod si conjugata certe aut peccatrix, nihilominus confitere et is non sit speciosa laus in ore peclaudes. Alioqui nisi juxta modulum ingenii nostri Deum laudare in Sanctis suis studeamus: quomodo eum, secundum quod canimus, juxta multitudinem magnitudinis ejus, laudare poterimus? omnino quippe praetermittendum non est, quod impleturi sumus quandoque, secundum quod dicitur: Beati qui habitant in domo tua, Domine, in saecula saeculorum laudabunt
Abbreviated transcription (Latin):
onis infusum est euam: totum
abstulit benedictio marie. Insuper
et grãm refudit xp̃i ortus: quam
non habuit prius omnis mundus.
Igitur quod natura non habuit.
usus nescunt⁊ ignorauit ratio: mẽs
non capit humana: pauet celum:
stupet terra. creatura omins etiam
selestis miratur: hoc totum ẽ. quod
rer gabrieleni marie diuinitus m̃¬
ciatur: et per xp̃m adimpletur. inͣ¬
Qua de causa de tali tantaq: leqͥ
me indignum fateor: sed et puto qd̃
nemo qui presumat. iisi qui quãta
sint que panduntur penitus igno¬
rat. Candem et si adhec nemo idoneꝰ
inuenitur: uotis omnibus cessare nõ
debet quilibet eciam peccator a laudi¬
bus: quamuis expleri non queat
quod sentitur. Unde sermo diuinus
cum de peccatore ageret. in psalmis:
Illic iter est laudis ad eternã laudem
sine fine mansuram: sed nemo adp̃¬
hendet illud. insi ego p̃monstrauero.¬
lcõ u̾. Propt̾ea kaussime quia iter sa¬
lutis nr̃e in laudibus est saluatoris:

Expanded text:
tionis infusum est per Evam, totum tionis infusum est per Evam, totum abstulit benedictio Mariae. Insuper et gratiam refudit Christi ortus, quam non habuit prius omnis mundus. Igitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non cepit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur. Hoc totum est quod per Gabrielem Mariae divinitus nuntiatur, et per Christum adimpletur. Qua de causa, de tali tantoque loqui me indignum fateor. Sed et puto quod nemo praesumat, nisi qui quanta sint quae panduntur, penitus ignorat. Tamenetsi ad haec nemo idoneus invenitur, votis tamen omnibus cessare non debet quilibet etiam peccator a laudibus, quamvis explere non queat quod sentitur. Unde sermo divinus cum de peccatore ageret in Psalmis: illic iter est laudis ad aeternam laudem sine fine mansuram, sed nemo apprehendit illud, nisi ego praemonstravero. Propterea, charissimi, quia iter salutis nostrae in laudibus est Salvatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
est ex maria. ẽẽ non potuit. Scit eñi
deus omma: et pocest. Propterea
ita est: sciit se ac potuit in utero
uirginis sine sui corruptione misce¬
ri atq imi̾ri: ut unus esset xp̃s deꝰ
et homo. una ꝑsona: unaq substan¬
cia. Ic̃ ii Ob quod dei gentrix electa
et pelecta iure ab angelo gr̃a saluta¬
tur: et predicatur plena. Uere plena.
per quam largo sancti sp̃s ymbre
supfusa est omnis creatura: et ideo sa¬
tis eam deuotissime primũ angelus
ueneratur et salutat. Miratur itaq
et ip̃e: qualis aut quanta sit quã
sauitat. Non enim simplex fateor.
uel consueta fuit ista salutatio: s
omni admiratione digna. Si qui¬
dem uenerationis fuit delatio: obla¬
tio mueris. famulatus obsequio:
quia et si in sanctis patribus et ꝓphe¬
tis gr̃a fuisse creditur. non tamen
eatenus plena: se nͣ In mariam
uero tocius gr̃e que in xp̃o est pleni¬
tudo uenit: quamquã aliter. Et ideo
inquit. benedicta tu inter mulieres:

Expanded text:
est ex Maria, esse non potuit. Scit enim est ex Maria, esse non potuit. Scit enim Deus omnia et potest. Propterea quia ita est, scivit se et potuit in utero virginis sine sui corruptione misceri atque uniri, ut unus esset Christus Deus et homo, una persona, unaque substantia. Ob quod Dei genitrix electa et praeelecta jure ab angelo gratia salutatur et praedicatur plena. Vere plena, per quam largo sancti Spiritus imbre superfusa est omnis creatura. Et ideo satis eam devotissime primum angelus veneratur et salutat. Miratur itaque et ipse qualis aut quanta sit quam salutat. Non enim simplex, fateor, vel consueta fuit illa salutatio, sed omni admiratione digna. Si quidem venerationis fuit delatio, oblatio muneris, famulatus obsequii: quia et si in sanctis Patribus et prophetis gratia fuisse creditur, non tamen eatenus plena. In Mariam vero totius gratiae quae in Christo est, plenitudo venit, quanquam aliter. Et ideo, inquit, benedicta tu inter mulieres,
Abbreviated transcription (Latin):
pluuia in uellus. Uellus itaq cum
sit de corpore: nescit corporis passio¬
nem. Sic et uirginitas cum sit in
carne:uicia carnis nescit. Celestis
plane ymber: uirginem uellus pla¬
cido se infudit e lapsu. et tota diuini¬
tatis unda se contulit in carne.
quando uerbum caro factum est:
ac deinde per crucis patibulum ex¬
pressum. terris omnib pluuiam sa¬
lutarem effudit. et stillicidia gracie
humanis prestitit mentib. Dominꝰ
tecum inquit. Mira res etiã erat
cum uirgine. qui ad uirginẽ mit¬
tebat angelum. et prececsit nunciũ
suum deus. sed a deo non recessit sei
Lec teneu potuit locis: qui omnibꝰ
habebatur in locis. Et totus ubiq
est: sine quo nichil totum. Ergo
uerbum patris numquam a patre
discedens. homo proprie fier digna¬
tus est. secreto suo misteno qd̃ ip̃se
nouit. Qui quoniam totum susce¬
pit quod est hominis: homo totus
ẽ. et totum accipiens quod dei est:
omnino aliud quam deus qui natꝰ

Expanded text:
pluvia in vellus . Vellus itaque cum pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem; sic et sancta virginitas cum sit in carne, vitia carnis nescit. Coelestis plane imber in virgineum vellus placido se infudit illapsu, et tota divinitatis unda se contulit in carne, quando Verbum caro factum est, ac deinde per crucis patibulum expressum, terris omnibus pluviam salutis effudit, et stillicidia gratiae humanis praestitit mentibus. Dominus tecum, inquit. Mira res. Et jam erat cum virgine qui ad virginem mittebat angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis, qui omnibus habetur in locis, et totus ubique est, sine quo nihil totum. Ergo Verbum Patris nunquam a Patre discedens, homo pro nobis fieri dignatus est, secreto suo mysterio quo ipse novit. Qui quoniam totum suscepit quod est hominis, homo totus est, et totum retinens quod Dei est, omnino aliquid aliud quam Deus qui natus
Abbreviated transcription (Latin):
eodem diuinitus dedaratur cum aitt
Aue gr̃a plena: dñs tecumt. Benedic¬
ta tu in mulieribus. Talibus enim
decebat uirgmem oignerare mune¬
ri.bus: ut eẽt grã plena. que celis
dedit glãm terris deũ. pacemq refu¬
dit. fidem gentibz. finem uiciis. uite
ordinem. moribus disciplinã. Et
bene angelus ad uirginem mittitur:
quia semper est angelis cognata uir¬
ginitas. Profecto in carne preter
carnem uiuere: non t̾rena uita est.
sed celestis.Unde in carne
angelicam glãm acquirere: maius
est. meriti ẽẽ quam habere. Esse em̃
angelum felicitatis est: esse uero uir¬
ginem uirtutis. dum hoc obtinere
uiribus nititur cum gr̃a. qd̾ habet
angelus ex natura. Utrumq tamen
esse uirginem uel angelum diuini
muneris ẽ officium: non humanũ
Aue inquit grã plena. et bene ple-¬
na: quia ceteris per partes prestat᷑.
marie uero simul se tota infudit
plenitudo gracie. Hoc quippe
est:quod dauid canit. cescendet sicut

Expanded text:
eodem divinitus declaratur, cum ait: eodem divinitus declaratur, cum ait: Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus . Talibus namque decebat virginem oppignerari muneribus, ut esset gratia plena, quae dedit coelis gloriam, terris Deum pacemque infudit, fidem gentibus, finem vitiis, vitae ordinem, moribus disciplinam. Et bene angelus ad virginem mittitur, quia semper est angelis cognata virginitas. Profecto in carne praeter carnem vivere, non terrena vita est, sed coelestis. Unde in carne angelicam gloriam acquirere, majus est meritum quam habere. Esse enim angelum, felicitatis est, esse vero virginem, virtutis; dum hoc obtinere viribus virgo nititur cum gratia, quod habet angelus a natura, utrumque tamen et esse virginem vel angelum, divini muneris est officium, non humani. Ave, inquit, gratia plena. Et bene plena, quia caeteris per partes praestatur, Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit, Descendit sicut