comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sima depopulauit in qua &eiam corporali ulsui sagtŗe
celitꝰ uenire & singulos quosq ferire uidebant̾. sieit mosti
stapbanus isde de functus ÷ Quidã uero miles in bae
exorpore exanimis ia cuit sed cicius redut. &ique eũeo
fueront gesta narrauit. o iebat eñi sicut tune res eadẽ
etiam multis in notuit: quia ponserat. sub quo miger
attq caligosus foetoris in tolerabilis nebule exalanis flut¬
uius decurrebat: T rans acto autẽ ponte amena eranta
prata atq uirencia odoriferis herbarũ florib ex ornata
in quib albatorum hominum conuenticula eẽ uide¬
bantur Tantusq in loco eodem odor suauitatis in erat
ut ipsa suauitatis fla grancia. illic de ambulantes ba¬
bitantesq saciaret. Ibi mansiones di uersoꝵ singulȩ
magnitudine lucis plenȩ. Ibi quȩdam nurȩ potencie he¬
dificabatur domus: que aureis udebat laterculis constra
Scuis eẽt: non potuit agnosci. Erant uͦ suꝑ ripam p̃dicꝰ ti

Expanded text:
e coelitus venire, et singulos quosque ferire videbantur, sicut nosti, Stephanus idem defunctus est. Quidam vero miles in hac Qui eductus in corpore exanimis jacuit, sed citius rediit, et quae cum eo fuerant gesta narravit. Aiebat enim, sicut tunc res eadem etiam multis innotuit, quia pons erat, sub quo niger atque caliginosus foetoris intolerabilis nebulam exhalans fluvius decurrebat. Transacto autem ponte, amoena erant prata atque virentia, odoriferis 433 herbarum floribus exornata, in quibus albatorum hominum conventicula esse videbantur. Tantusque in eodem loco odor suavitatis inerat, ut ipsa suavitatis fragrantia illic deambulantes habitantesque satiaret. Ibi mansiones diversorum singulae, magnitudine lucis plenae. Ibi quaedam mirae potentiae aedificabatur domus, quae aureis videbatur laterculis construi, sed cujus esset, non potuit agnosci. Erant vero super ripam praedicti
Abbreviated transcription (Latin):
utuur fern etĩ uidsse e ꝑtimuisse tor mentis ⁊ cstr
paterret din qui conuersatio lo queret snippe oram¬
potentis dĩ. nura largitare in morte ac tumei pemoricte¬
br issetm soquia humana grauis ualde duricia est dca¬
ut ipsam quoque poenarũ ostensionẽ que omibs tils et¬
co Neseomerapso Mmi inluster uit stephanus que bese nos¬
t desomet ioso puh narrare consueuenatisqle bonstano¬
tono poll suiae mbs proquadã cousa de moratus modestiar
huiatũ Eii ductus ad inferm loca uidit nuitu que
pus auelita non credidit S cum ꝑsenti uldit llca prre¬
senratas uisso abeo receptꝰ non est i ta ut diceredies on
hane adduci. sed stephanum ferrarium iushie &en statim
ceduc tus ur corpore est: uet stephanus ferrarius qui iux¬
tu eñ babitabat eadem hora defunotuse gicq s robatũ:
uerte folisse uerba que audierat dũ hec esfec ⁊urolati¬
tis istepbanu de monstrauit qante trenensum qioq:

Expanded text:
ut inferni eum vidisse et pertimuisse tormenta, etiamsi taceret lingua, conversatio loqueretur: quippe cui omnipotentis Dei mira largitate in morte actum est ne mori debuisset. Sed quia humanum cor gravis valde duritiae est, ipsa quoque poenarum ostensio non aeque omnibus utilis est. Nam illustris vir Stephanus, quem bene nosti, de semetipso mihi narrare consueverat, quia in Constantinopolitana urbe pro quadam causa demoratus, molestia humatum. Qui ductus ad inferni loca, vidit multa quae prius audita non credidit. Sed cum praesidenti illic judici praesentatus fuisset, ab eo receptus non est, ita ut diceret: Non hunc deduci, sed Stephanum ferrarium jussi. Qui statim reductus in corpore est, et Stephanus ferrarius qui juxta eum habitabat, eadem hora defunctus est. Sicque probatum est vera fuisse verba quae audierat, dum haec effectus mortis Stephani demon
Abbreviated transcription (Latin):
te attestatus ẽ Eo namq tpr. quo monastĩum pecii:
anus quȩdam redep̃ta nomine . scĩ momalis abitu con.¬
stituta. in urbe hac iuxta beatȩ mariȩ semꝑ uirginis
ȩccłam manebat: Hec illius hiruncdinis discipula fue¬
rat. quȩ magnis uirtutibus pollens. suꝑ prenestinos

Expanded text:
te attestatus est. Eo namque tempore quo monasterium petii, te attestatus est. Eo namque tempore quo monasterium petii, anus quaedam, Redempta nomine, in sanctimoniali habitu constituta, in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat . Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae, magnis virtutibus pollens, super Praenestinos
Abbreviated transcription (Latin):
set: menbrorum dolor aduitalia rediit Cumq se iam
morti ꝓximum agnouit: peregrinos uiros. atq in hospi-¬
talitatẽ susceptos. ammonuit ut surgerent : et cum eo
psalmos pro expectatione exitus de cantarent Eumq
cum eis et ipse moriens psallero: uoces psallentiũ. repente
conpescuit. Cum terrore magni clamoris : dicens: Tacẽte:
Numquto non auditis. quantȩ resonent laudes incaȩloͦ&
dum ad easdem laudes quas intiutus audierat: aurem
cordis intendero scã illa aĩa. carne solutaẽ Quascili¬
cet exeunte : tanta illie flagrantia odoris asꝑsa ẽ ut os
illi qui aderant. in estimabili suauitate replerentur
ita ut ꝑ hoc patent̃ agnoscerent. qđ eam laudes incȩlo
suscepissent Cui rei. monachusnr̃ in terfuit q̃ui nẽ
usq uiuit: et cum magno fletu testari sol&. quia quo¬
N Fus pea quoq homeliis. rem narrasse me rẽcolo
cui spetiosus conprbr ms qui hanc nouerat. me narran¬

Expanded text:
set, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque jam set, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque jam se morti proximum agnovisset, peregrinos viros, atque in hospitalitatem susceptos, admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione sui exitus decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit cum terrore magni clamoris, dicens: Tacete; nunquid non auditis quantae resonent laudes in coelo? Et dum ad easdem laudes quas intus audierat, aurem cordis intenderet, sancta illa anima carne soluta est. Qua scilicet exeunte, tanta illic fragrantia odoris aspersa est, ut omnes qui illic aderant inaestimabili suavitate replerentur, ita ut per hoc patenter cognoscerent quod eam laudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus noster interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attestari solet, quia quon eisdem quoque Homiliis rem narrasse me recolo, quam Speciosus compresbyter meus, qui hanc noverat, me narran
Abbreviated transcription (Latin):
bos quoos ẽuanglu. iam narrasse me mẽmini q& unea
porticis quȩ euntubus ad eccłam beaa chemertis uea
pona: fuit ꝯiidam seruulus nomine. Qui te queq
non ambigo meminisse. pauꝑ quidem rebus quo
mertts diues erat Quẽ longa egritudo. dusoluãt:
Iam erquo ilum scire potiunus usqs a d finenuu¬
de. paraliticus iacebat. Quid dicam: qiua staro ñ
potett qui nũquã in lecto surgere. ut ad sedeo ũ
ualebat. nunquã manum suam ad os ducere nũꝙ
sẽ potuit in latus declinare: Huic ad seruiendu
mater cum frẽ ad erat : & quicquid exhelemosina
potuisset accipe: hoc eoꝵ manibus erogabat.
dices e merat.⁊ religiosos quosq in hospitalitatẽ
scripturam discer&. cum sicut dixi: Litt̾as funditus
ignoraret Studebat in dolore. semꝑ grãs agere. him-¬
nis dĩ & laudibus. diebus ac noctibus uacare: Scum
iam tempꝰ e̾ẽt. ut tanta eiꝰ pacientia. remimerari debuis¬

Expanded text:
iis quoque Evangelii jam narrasse me memini quod in ea iis quoque Evangelii jam narrasse me memini quod in ea porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clementis est pervia, fuit quidam, Servulus nomine, cujus te quoque non ambigo meminisse, qui quidem pauper rebus, sed meritis dives erat, quem longa aegritudo dissolverat. Nam ex quo illum scire potuimus, usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat, qui nunquam in lecto surgere vel ad sedendum valebat, nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit ad latus aliud declinare? Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset accipere, hoc eorum manibudices emerat; et religiosos quosque in hospitalitate Scripturam disceret, cum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebat semper in dolore gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunerari debuis
Abbreviated transcription (Latin):
nato capite : annuit dicens Dimissa Ueni S quia
quã dam sc̃imoni alem feminam. in eodem monas.¬
terio. precet̃is disigebat: ilico galla sub iunxit Rogo
ut soror benedicta: metum ueniat Cui ille: respondit
Non. sed illa talis ueniet tecum Hȩc uͦ qu̾a petis: die¬
tẽ erit tricesimo: secuturaiHis gͥ expletis: uisiore apł
uẽ audierit: indicauta Petuid aut die c̾um ea que us.¬
safuerat sonor e de suncta ẽ. Ila uͦ quã ipsa poposcerit:
ie e tancessmo subsecuta Qlfactum. numnc ũq ieodẽ
motribus traditũ narrare illio subtilte solciet iuuie¬
morus que nuncs̃ scĩ moniales uirgines : Ac siniia
pr. huic tam grandi miraculo & ipse affiussent
&x iten siȩe scieue ent̃. quia sepe animabus
exeuntibus electoꝵ dulcedo solo laeres aeuena sers¬
per uit duimillas libenter audiunt . desolitiont carus
ab amunia sentire minime ꝑmittantur. Undene canus¬

Expanded text:
nato capite annuit, dicens: Dimissa; veni. Sed quia nato capite annuit, dicens: Dimissa; veni. Sed quia quamdam sanctimonialem feminam in eodem monasterio prae caeteris diligebat, illico Galla subjunxit: Rogo ut soror Benedicta mecum veniat. Cui ille respondit: Non, sed illa talis veniat tecum; haec vero quam petis, die erit trigesimo secutura. His itaque expletis, visio apostoli ve audierit, indicavit. Tertio autem die cum ea quae jussa fuerat sorore defuncta est; illa vero quam ipsa poposcerat die est trigesimo subsecuta. Quod factum nunc usque in eodem Matribus traditum narrare illic solent subtiliter juniores quae nunc sunt sanctimoniales virgines, ac si illo in tempore huic tam grandi miraculo et ipsae adfuissentSed inter haec sciendum est quia saepe animabus exeuntibus electorum, dulcedo solet laudis coelestis erumpere, ut dum illam libenter audiunt, dissolutionem carnis ab anima sentire minime permittantur. Unde in Homil
Abbreviated transcription (Latin):
rioris sponsi. spetiem. amauit Nec uerita ẽ si hoc̃ in illa fe.¬
daretur : qđ acaelesti sponso in ea amaretur Mox gͦ ut
eiꝰ conuix. defunctus ẽ : ab iecto scłari habitu. ad om̃i¬
atq orationi dedita: larga indigentibus helemosi¬
narum oꝑa impẽdit. Cumq om̾ips dẽ ꝑhennem
iam mercedem reddere eiꝰ laboribus decreuisset:
cancri ulcere. in mamilla ꝑcussaẽ Nocturno aut̃ tẽ¬
pore: ante lectum illuis. duo candelabra lucere
consueuerant: quia uidelic& amica lutis. non solum
spiritales. sed etiam torporales tenebras odio habebat:
Quȩ dum nocte quadam. exhao eadem iacẽros infir¬
mitate fatigata: uidit. beatum petrum apłm. inter
utraq candelabra. ante suum lectulum constitisse:
Neq ꝑterrita timuit : sed exmore sunens audatiam.
exultauit: eiq dixit. Quid ẽ dñe ms : dimissa sunt
peccata mea Cui ille benigniᷤsimi ut est uultus. indi¬

Expanded text:
rioris sponsi speciem amavit, nec verita est si hoc in illa foerioris sponsi speciem amavit, nec verita est si hoc in illa foedaretur, quod a coelesti sponso in ea non amaretur. Mox ergo ut ejus maritus defunctus est, abjecto saeculari habitu, ad omniatque orationi dedita, larga indigentibus eleemosynarum opera impendit. Cumque omnipotens Deus perennem jam mercedem reddere ejus laboribus decrevisset, cancri ulcere in mamilla percussa est. Nocturno autem tempore ante lectum ejus duo candelabra lucere consueverant, quia videlicet amica lucis, non solum spiritales, sed etiam corporales tenebras odio habebat. Quae dum nocte quadam ex hac eadem jaceret infirmitate fatigata, vidit beatum Petrum apostolum inter utraque candelabra ante suum lectum consistentem; nec perterrita timuit, sed ex amore sumens audaciam exsultavit, eique dixit: Quid est, Domine mi, dimissa sunt mihi peccata mea? Cui ille benignissimi ut est vultus, incli
Abbreviated transcription (Latin):
concite descenderunt: sed ȩgrum quẽ reliquerant.
iam defunctum in uenert̃ quia illi eum secum tule¬
rant. quoꝵ uisionem puer ferre non potuerat: qui
NTeRea neq hoc silendum arbitror. qđ mͥ ꝑsonarum
grauium. atq si delium: est relatione comꝑtum Eotho.¬
rum namq temporibus. galla huiꝰ urbis nobilissim a
puella. simmachi eon sulis. ac patricii filia: in tra ado¬
lescentiae tp̾ra. marito est tradita In huiꝰ anni spatio. ẽi
est morte uiduata Quã dum feruente mundi cõpia.
ad iterandum thalamum. & opes. ⁊ ȩtas. uocarent: ẽle-¬
git magis spiritalibus nuptiis. copulari dõ: in quibus
aluctu incipitur. sed ad gaudia ȩt̾̃na ꝑuenitur: quã
carnalibus nuptiis subici. quȩ aleticia semꝑ incipuint:
et ad finem cum luctu tendunt: Huio aut̃ cũ ualde ig¬
nea consꝑsio corporis in e̾e̾t : ceperunt medici dicere. qr
nisi ad anplesus uiriles redir& calore nimio. contra

Expanded text:
concite descenderunt; sed aegrum quem reliquerant concite descenderunt; sed aegrum quem reliquerant jam defunctum invenerunt, quia illi eum secum tulerant, quorum visionem puer ferre non potuit, qui nterea neque hoc silendum arbitror quod mihi personarum gravium atque fidelium est relatione compertum. Gothorum namque temporibus Galla hujus urbis nobilissima puella Symmachi consulis ac patricii filia, intra adolescentiae tempora marito tradita, in unius anni spatio ejus est morte viduata. Quam dum, fervente mundi copia, ad iterandum thalamum et opes et aetas vocarent, elegit magis spiritalibus nuptiis copulari Deo, in quibus a luctu incipitur, sed ad gaudia aeterna pervenitur, quam carnalibus nuptiis subjici, quae a laetitia semper incipiunt, et ad finem cum luctu tendunt. Huic autem cum valde ignea conspersio corporis inesset, coeperunt medici dicere, quia nisi ad amplexus viriles rediret, calore nimio contra
Abbreviated transcription (Latin):
animonuit : cũ suo patre insuꝑiores episcopii sui par.¬
tes ascenderent. seq pꝰ laborem reficiendo : repararent.
O m̃s gͥ ascenderunt domum: unus ei tantũ modo pariubꝰ
relictus ẽ puer. quẽ nunc quoq p̃dictus ꝓbus. asserit
suꝑ esse: Qui dum lecto iacentis adsistet: subito aspex̾
in trantes ad uirũ dĩ. quosdã uiros: stolis candidis amic¬
tos. qui eundẽ quoq candorem uestium. uultuũ suoꝵ
luce uincebant : quiq exsplendoris eoꝵ claritate ꝑcussus.
qui nam illi ee̾nt: emissa coepit uoce clamare Qua uoce
etiam ꝓbus ep̾s commotus. in trantes eos aspexit. ⁊ agnouit:
atq eundem trementen uagientemq puerũ. consolare
coȩpit puerũ dicens Noli timere. quia ad me sc̾s uiuenat.
et sc̃s eleutherius uenerunt Ille aut̃ tante usionisno¬
uitatem non ferens . cursu concito. extra fores fugit:
atq eos quos uidati patri ac medicis nuntiauit Qui

Expanded text:
admonuit cum suo patre in superioris episcopii sui paradmonuit cum suo patre in superioris episcopii sui partes ascendere, seque post laborem reficiendo reparare. Omnes igitur ascenderunt domum, unus ei tantummodo parvulus relictus est puer, quem nunc quoque praedictus Probus asserit superesse. Qui dum lecto jacentis assisteret, subito aspexit intrantes ad virum Dei quosdam viros stolis candidis amictos, qui eumdem quoque candorem vestium, vultuum suorum luce vincebant. Qua splendoris etiam claritate perculsus, quinam illi essent, emissa coepit voce clamare. Qua voce etiam Probus episcopus commotus, intrantes eos aspexit et agnovit, atque eumdem stridentem vagientemque puerum consolari coepit, dicens: Nolerius martyres venerunt. Ille autem tantae visionis novitatem non ferens, cursu concito extra fores fugit, atque eos quos viderat patri ac medicis nuntiavit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
uersus : dicebat Ecce uenio: ẽcce uenio atq inter hȩc
aspiciant. ne ipsam mortis su&e pęnalẽ sententiam ꝑ.¬
timescant: Seddum eoꝵ menti ȩt̃noꝵ ciuium socie.¬
tas ostenditur :a carnis sue cõpula. sine doloris. ꝙfor¬
tentis dĩ famulus. qui nunc in hac urbe monastĩo p̃stoẽ
qđ appellat᷑ renati de ꝓbo patruo suo reatinȩ ciuitats
ep̾o: mͥ narrare consueuit dicens Quia apꝓpinquãte
uite eiꝰ termino. eum grauissima dep̃ssit egritudo
Cuiꝰ pater nomine maximus. pueris circũ quaq trans¬
missis. colligere medicos studuit : si fortasse eꝰi molestiȩ.
sub uenire potusset S congregati ex uicinis locis.
undiq medici: a tactu uenȩ denuntiauerunt. ei exitũ
citius ad fit᷑um Cum uͦ iai tempꝰ refectionis in cũb̾et:
atq diei hora. tardior excreuisset : uenerandus ep̃s.
de illoꝵ potꝰi quã de sua salute sollicitꝰ : eos qui ad erant

Expanded text:
ersus, dicebat: Ecce venio, ecce venio; atque inter haec ersus, dicebat: Ecce venio, ecce venio; atque inter haec aspiciant, ne ipsam mortis suae poenalem sententiam pertimescant, sed dum eorum menti internorum civium societas ostenditur, a carnis suae copula sine doloris et forotentis Dei famulus, qui nunc in hac urbe monasterio praeest, quod appellatur Renati, de Probo patruo suo Reatinae civitatis episcopo mihi narrare consuevit, dicens quia, appropinquante vitae ejus termino, eum gravissima depressit aegritudo. Cujus pater nomine Maximus, pueris circumquaque transmissis colligere medicos studuit, si fortasse ejus molestiae subvenire potuisset. Sed congregati ex vicinis locis undique medici, ad tactum venae denuntiaverunt ejus exitum citius adfuturum. Sed cum jam tempus refectionis it, venerandus episcopus de illorum potius quam de sua salute sollicitus, eos qui aderant
Abbreviated transcription (Latin):
nationis sile in ardescente grauit᷑ febre. corrept:
aed extremum deductus ẽ: S cum eum ꝓroareit
conspĩcer& solutis iam menbris. quasi morte dis¬
tensum si qđ ad huc ei uitale sptramen in esset
naribus eius ad posita aure. curauit dinoscere
d ille sentiens. ciui tenussimus. in erat festere
qnco adnisu ualuit. ut loqui potuisset. infer¬
uescente spũ collegit uocem. atq crupit dicens
Aecede ame mulier. ad huc igniculus uiuit. pͥa¬
leam tolle. Illa gͥ recedente crescente uirtut
corporis. eum magna coepit leticia clamare
clicens. Bene ueniant dñi mĩ: bene ueniant dñi
mei Iiud ad tantillũ seruulum urm̃ estisdig¬
nati conuenire: Uenio uenio. grãs ago grãs
ago: Cumq hoc iterata crebro uoce. repetit:
quib hoc dicer&. noti sui qui illum circũstẽte.¬
rant: requirebant Quibus ille ammirando
respondit dicens: Numquid con uenisse hic̃
scõs apłos non uidetis: beatum petrum ⁊ paulũ.
pͥmos apłoꝵ. non aspicits: ad quos iterum con-¬

Expanded text:
ebre correptus, ad extrema deductus est. Sed cum eum presbytera sua conspiceret solutis jam membris, quasi in morte distentum, si quod adhuc ei vitale spiramen inesset, naribus ejus apposita curavit aure dignoscere. Quod ille sentiens, cui tenuissimus inerat flatus, quantulo adnisu valuit, ut loqui potuisset, infervescente spiritu collegit vocem atque erupit, dicens: Recede a me, mulier, adhuc igniculus vivit, paleam tolle. Illa igitur recedente, crescente virtute corporis, cum magna coepit laetitia clamare, dicens: Bene veniant domini mei; 389 bene veniant domini mei; quid ad tantillum servulum vestrum estis dignati convenire? venio, venio, gratias ago, gratias ago. Cumque hoc iterata crebro voce repeteret, quibus hoc diceret noti sui, qui illum circumsteterant, requirebant. Quibus ille admirando respondit, dicens: Nunquid hic convenisse sanctos apostolos non videtis? beatum Petrum et Paulum primos apostolorum non aspicitis? Ad quos iterum conv
Abbreviated transcription (Latin):
ut sororem diligens .: sed quasi hostem cauens. ad se
ꝓpius accedere nunquã sinebat Camq sibimu
ꝓpͥnquare nulla occasione ꝑmittens ab ea sibi com¬
nnionem funditus familiaritatis absciderat habũt
quippe scĩ iuri hoc ꝓprium. Nam ut semꝑ ab illia¬

Expanded text:
ut sororem diligens, sed quasi hostem cavens, ad se propius accedere nunquam sinebat, eamque sibimet propinquare nulla occasione permittens, ab ea sibi communionem funditus familiaritatis absciderat. Habent quippe sancti viri hoc proprium; nam ut semper ab illic
Abbreviated transcription (Latin):
dixisti ponã sedẽ meã ad aqͥlonẽiero similis altissi¬
mo. ecce ꝑsuꝑbiã tuã porcis n suricibꝰ similiᷤᷤ factꝰ es
& qͥ imitari dõ indigne uoluisti: ecce ut dignus es bes.¬
erubuit quę eadem domũ ad exhiben da
monstra quȩ consueuerat ulterius ñ intrauit.
sicq post modũ fideliũ habitaculũ factaẽ.
qui dũ inea unus ueraciter fidelis ingressus
est. ab ea protiuus mend. ax sp̃s aq infi¬
delis abscessit: Sed oport& iani ut priora
taccamus : ad ea quȩ dieb nr̃is sunt gesta
audam & enĩ religiosi uiri. apulię pro¬
iunciȩ partib cogniti hoc quod apuo multꝵ
noticiã longe latẽq percrebuit. desabino
canosinȩ urbis episcopo testari solent:
quia isdẽ uir longo iã senio oculorum
lum̃ a miserat. ita ut om̃i modo nil ui¬
der& Quẽ rex godiorũ totila prophe
sed probare studuit quod audiuit
Qcum cisdẽ: partib deueniss&: hunc
uirdiũ ad prandiũ rogauit: Cũq iani
uentũ e&̃ ad mensam: rei discube

Expanded text:
ilis Altissimo ; ecce per superbiam tuam porcis et soricibus similis factus es; et qui imitari Deum indigne voluisti, ecce, ut dignus es, beserubuit, qui eamdem domum ad exhibenda monstra quae consueverat ulterius non intravit? Sicque postmodum fidelium habitaculum facta est, quia dum eam unus veraciter fidelis ingressus est, ab ea protinus mendax spiritus atque infidelis abscessit. Sed oportet jam ut priora taceamus, ad ea quae diebus nostris sunt gesta dam etenim religiosi viri, Apuliae provinciae partibus cogniti, hoc quod apud multorum notitiam longe lateque percrebuit, de Sabino Canosinae urbis episcopo testari solent, quia isdem vir longo iam senio oculorum lumen amiserat, ita ut omnimodo nil videret. Quem rex Gothorum Totila prophetsed probare studuit quod audivit. Qui cum in eisdem partibus devenisset, hunc vir Domini ad prandium rogavit. Cumque iam ventum esset ad m
Abbreviated transcription (Latin):
de uirtute ñdebeat dubitare De cassio ep̃o orcã
eq hoc petre sileã. qđ multi nunc qͥ hic denarni¬
ense ciuitate ads̃. mͥ sedulo testificant᷑ Eodẽ nãq
gothorũ tẽpore cũ p̃fatꝰ rex totila narnis uenis¬
s& : ei uir uite ue nerabilis cassius eiꝰ urbis ep̃s
occurrit. Cui qͥa ex c̃sparsione sẽ perfaciesru¬
bere consueuerat: hocrex to̾tila nõ conspar¬
sionis eẽ credidit sed assidue potationis.
in narmensi campo quorer aduenerat.
malignas sp̃s corã om̃i exercitu eiꝰ spatariũ
inuasit. eũq uexari crudeliter cep̃ Qui

Expanded text:
 virtutem non debe virtutem non debee hoc, Petre, sileam, quod multi nunc, qui hic de Nar- niensi ciuitate adsunt, mihi sedulo testificantur. Gothorum nam- que tempore, cum impius rex Totila Narniam uenisset, ei uir uitae uenerabilis Cassius eiusdem urbis episcopus occurrit. Cui quia ex conspersione semper eius facies rubere consueuerat, hoc rex Totila non conspersionis esse credidit sed assiduae potationis, in Narniensi campo, quo rex aduenerat, malignus spiritus coram omni exercitu eius spatarium inuasit, eumque uexare crudeliter cepit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃atꝰ accensyᷤ. eũ extinȩuere uenen  molitus :
Qui cũ uni epueris eiꝰ animũ corrũpiss&. ut
mixtũ uino ei ueneni poculũ p̃ber& refecti¬
onis hora cũ iã uir dĩ ad edendũ discũber&.
ei p̃miis corruptꝰ puer. hoc qđ ab archidiacono
eiꝰ acceperat ueneni poculũ obtulit. Cui statim
uenerabilis ep̃s dix̃. Bibe tu hoe qđ mͥ bibendũ
p̃bes. Treme factꝰ puer. dep̃hensõ se ȩȩ̃ sentiens.
maluit moriturs bibere. quã pȩnas ꝑ illa tanti
homicidii culpas tolerare. Cũq sibi ad os calicẽ ducer&
uir dni c̃pescuit dic̃s Nonbibas.đdmͥ ego bibo
eduade dic ei. qͥ tibi illud dedit. ego qͥdẽ uenenũ
bibo sedtu ep̃s ñ eris. Pacto igit᷑ signo crucis. uenenũ
ep̃o bibit. securus. Ea dẽq hora in loco alio quo inerat
uiscera illa uenena transissent. Cui tam̃ ad inferendã
mortẽ uenenũ qͥdẽ tẽporale defuit. sed hunc in c̃spedu
eiꝰdẽ uiri uita ꝑhibet᷑. ut qͥ c̃uersationẽ eiꝰ cognouerit.¬

Expanded text:
molitus est. Qui cum vini fusoris ejus animum corrupisset, ut mistum vino veneni ei poculum praeberet, refectionis hora cum jam vir Dei ad edendum discumberet, ei praemiis corruptus puer hoc quod ab archidiacono ejus acceperat veneni poculum obtulit. Cui statim venerabilis episcopus dixit: Bibe tu hoc quod mihi bibendum praebes. Tremefactus puer, deprehensum se esse sentiens, maluit moriturus bibere quam poenas pro illa tanti homicidii culpa tolerare. Cumque sibi ad os calicem duceret, vir Domini compescuit, dicens: Non bibas, da mihi, ego bibo; sed vade, dic ei qui tibi illud dedit: Ego quidem venenum bibo, sed tu episcopus non eris. Facto igitur signo crucis, venenum episcopus bibit securus. Eademque hora in loco alio quo inerat viscera illa venena transissent. Cui tamen ad inferendam mortem venenum quidem corporale defuit, sed hunc in conspectejusdem viri vita perhibetur ut qui conversationem ejus agnoverit,
Abbreviated transcription (Latin):
scȩ̃ monialẽ feminam quã secũ prius habuerat: noluit ab.
episcopii sui cura repellere: sed certus desua eiq c̃tiñenta.
secũ hanc permisit habitare E quare actum est
utanͣquus hostis apud eiꝰ animũ aditũ tẽptationis ex qui¬
reret Nam cep̃spetiem illius occulis mentis eiꝰ in pͥmere:
ut inlectus nefanda cogitar& Quidam uero die:

Expanded text:
sanctimonialem feminam, quam secum prius habuerat, noluit ab sanctimonialem feminam, quam secum prius habuerat, noluit ab episcopii sui cura repellere, sed certus de sua ejusque continentia, secum hanc permisit habitare. Ex qua re actum est ut antiquus hostis apud ejus animum aditum tentationis exquireret. Nam coepit speciem illius oculis mentis ejus imprimere, ut illectus nefanda cogitaret. Quadam vero die
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ante regis o̾culos aduenerandũ uirũ cassiũ
fuisset ad ductus: hunc abeo uir dnĩ oratione
facta signo crucis expulit. Qui in eũ in gredi
ulterus non p̃sũpsit. Sicq factum est. ut rex
barbarus: seruũ dĩ ab illo iãdie ueneraretur
excorde: quẽ dispectũ ualde iudicabat ex
facie Nã quia uirũ tante uirtutis uidit.
ergi eũ illa mens effera ebelation fastu de¬
dũ facta uirorĩ fortiũ narro repente ad memo¬
riã uenit. quid erga andreã fundane ciuitatis
cp̃m. diuina mĩscđia fecerit. Qđ tam̃ ad hoc legen¬
tibꝰ ut ualeat exopto. quatinꝰ qͥ corpꝰ siũ c̃tinentiȩ
dedicant. habitare cũ feminid ñp̃sumant. neruina
m̃ti tanto repentina subripiat. quanto ad hoc qđ
male c̃cupiscitur &iã p̃sentia c̃cupite forme
famulet᷑ Nec res ÷ dubia quã narro. quia pene
tanti in ea testes s̃ : quanti ⁊ eiꝰ locih abitatores
custodra. in c̃tinentie arcȩ custodir&. quandã

Expanded text:
cum ante regis oculos ad uenerandum uirum Cassium fuisset adductus, hunc ab eo uir Do- mini, oratione facta, signo crucis expulit, qui in eum ingredi ulterius non presumpsit. Sicque factum est, ut rex barbarus seruum Dei ab illo iam die ueneraretur ex corde, quem despectum ualde iudicabat ex facie. Nam quia uirum tantae uirtutis uidit, erga illum illa mens effera ab elationis fastu dedum facta fortium virorum narro, repente ad memoriam venit quid erga Andream Fundanae civitatis episcopum divina misericordia fecerit. Quod tamen ad hoc legentibus ut valeat exopto, quatenus qui corpus suum continentiae dedicant, habitare cum feminis non praesumant; ne ruina menti tanto repentina subripiat, quanto ad hoc quod male concupiscitur etiam praesentia concupitae formae famulatur. Nec res est dubia quam narro, quia pene tanti in ea testes sunt, quanti et ejusdem loci habitatores custodia in continentiae arce custodiret, quamdam
Abbreviated transcription (Latin):
dus Disce in ꝗ ueritati. ł mꝰ ĩ erede c̃stestanti. sanis quẽ egodo. caro meaẽ
n sangiis ms uere ẽ potus. S p̃sciꝰ c̃ ditor nr̃ infirmitatis nr̃e. eapotestate
quacunt ⁊a fer ex nichilo. ⁊ corpꝰsibi excarne sẽꝑ in ginis ꝙꝑante sc̃o spũ
fabricaũ panẽ ⁊iumũ aqͣmixtũ manente ꝓpͥa spetie .ͥcarnẽ ⁊ sangumẽ suũ
ad catholicã precẽ obreparationẽ nrãni. sp̃s sui sc̃ĩficatione c̃ uertit. Indeq
unuĩ sos uussit dumã p̃cari potentiã ut in formã pristinã sacro scm refor¬
maret misteriũ qͦt inꝰ mulieri ad sum̃dũ fuiss& possibile. Iđ ⁊ factũ ẽ.
nde sepe fatta mulier. plurimũ in scã religione acfide ꝓficiens. participa:¬
tionẽ dñici sacram̃ti c̃secitaẽ.⁊ om̃s quiuidant indiuo amore ⁊ ortho

Expanded text:
 inquam, veritati vel modo jam credere contestanti: Panis quem ego do, caro mea est, et sanguis meus vere est potus . Sed praescius Conditor noster infirmitatis nostrae, ea potestate qua cuncta fecit ex nihilo, et corpus sibi ex carne semper Virginis, operante sancto Spiritu, fabricavit, panem et vinum aqua mistum, manente propria specie in carnem et sanguinem suum ad catholicam precem ob reparationem nostram Spiritus sui sanctificatione convertit. Indeque universos jussit divinam precari potentiam ut in formam pristinam sacrosanctum reformaret mysterium; quatenus mulieri ad sumendum fuisset possibile, quod et factum est. Unde saepefata mulier plurimum in sacra religione ac fide proficiens, participatione dominici sacramenti consecrata est. Et omnes qui viderant, in divino amore et ortho
Abbreviated transcription (Latin):
raliꝰ dñs respondit dicenᷤ. Uirentes herbaꝰ mͥ ad pran¬
diũ deferre c̃sueuit. has itaq: itaq adm̃sã eũ depor¬
queque uirentia de laturs uenit. Cũq hunc rex subito
qđ audisti Nã noc te hac in soninio sedentes intribunalib
c̃trame iudices uidi int̃quos iste &iã simul sedebati & fla¬
gellũ qđ aliquando acceperaleorũ mͥ uidin̾o tollebat᷑
Sed ꝑ contare qͥs nã sit Nã ego hunc tanti inirum popularẽ

Expanded text:
respondit, dicens: 'Virentes herbas mihi ad prandium deferre consuevit; has itaque huc? ad mensam eum deporquaeque et virentia delaturus venit. Cumque hunc rex subito quod audisti; nam nocte hac in somnio sedentes in tribunalibus contra me iudices vidi, inter quos iste etiam simul sedebat; et flagellum, quod aliquando acciperam, eorum mihi iudicio tollebatur. Sed percunctare, quisnam sit; nam ego h
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit. Suscepit itaq seruũ .⁊ roganti uidue reddidit
filiũ: Quo accẽpto uidua cab affricana regiones
discessit Paulinꝰ uͦ ex colendi horti suscepit curã Cũq
uisdẽ regis gener crebrouingrederet᷑ hortũ suũ
rae. amicoᷤ cepit fami¬
liares deserere:
& sepiiᷤ cũ suo horto lano
colloqui. atq eiꝰ sermonibꝰ delectari. Cui paulinꝰ
cotidie ad m̃sã holera. uirentesq herba deferre
c̃sueuerait. ⁊ accepto pane ad curã horti remeare
Cũq hoc diutiꝰ ageret᷑. quadã die suo dnõ secũ secretiꝰ
loquentiait: Uide qͥd agas ⁊  andalorũ regnũ qͣ lit̃
disponi debeat ꝓuide. qͥa rex citis ⁊ sub om̃i ÷ celeritate
morituri. Qđ ille audien. qͥ ab eodẽ rege p̃ceters

Expanded text:
Suscepit itaque servum, et roganti viduae reddidit filium. Quo accepto, vidua ab Africana regione discessit. Paulinus vero excolendi horti suscepit curam. Cumque idem regis gener crebro ingrederetur hortum, suumque ret, amicos coepit familiares deserere et saepius cum suo hortolano conloqui atque eius sermonibus delectari. Cui Paulinus cottidie ad mensam odoras virentesque herbas deferre consueverat, et accepto pane, ad cura horti remeare. Cumque hoc diutius ageretur, quadam die suo domino secum secretius loquenti ait: 'Vide, quid agas, et Wandalorum regnum qualiter disponi debeat, provide, quia rex citius et sub omni celeritate est moriturus'. Quod ille audiens, qui ab eodem rege prae ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
fac ta reliqueram: ita ut paulini mira culum
Ilanȩ urbis ep̃i. qui multos quorũ memi ni
iurtute tempore p̃cessit : memoriȩ defuisse uide¬
atur. Sed ad propria nc̃ redeo : eaq quanta ualeo
breuitate per stringo.Sicut enĩbonorũ facta i¬
no tescere ticius similib solent. seniorib nostris
per iustorũ ex empla gradientib: p̃dicti uene¬
rabilis uiri cȩlebre nom̃ in notuit. eiꝰq opꝰ adnuri.¬
bile ad eorũ sẽ instruendastudia tetendit. quoꝵ
me necesse fuit grand ȩuitati tam certo credere:
acsiea quȩ dicerent meis oculis iudissem.
lorũ tempore. fuiss& italia incampaniȩ partib
depopulata multiq eẽnt dehac t̃ra in affrica na
regione trans ducti. uir dñi paulinꝰ cuncta que
adepiscopii usũ habere potuit. captiuiȩ indigentibꝰ q
largitꝰ ẽ. Cũq iã nichil om̃i mͦ suꝑ eẽt qđ petentibꝰ dare

Expanded text:
facta reliqueram, ita ut Paulini miraculum, Nolanae urbis episcopi, qui multos quorum memini virtute et tempore praecessit, memoriae defuisse videatur. Sed ad priora nunc redeo, eaque quanta valeo brevitate perstringo. Sicut enim bonorum facta innotescere citius similibus solent, senioribus nostris per justorum exempla gradientibus praedicti venerabilis viri celebre nomen innotuit, ejusque opus admirabile ad eorum se instruenda studia tetendit, quorum me necesse fuit grandaevitati tam certo credere, ac si ea quae dicerent meis oculis vidissem. lorum tempore fuisset Italia in Campaniae partibus depopulata, multique essent de hac terra in Africanam regionem transducti, vir Domini Paulinus cuncta quae ad episcopii usum habere potuit captivis indigentibusque largitus est. Cumque jam nihil omnino superesset quod peten
Abbreviated transcription (Latin):
tradere ñ dubitar&. ser rexer̃ igit᷑ utriq ad affricam
scedente gͦ regiᷤᷤ genero. qͥ eiꝰ filiũ habebat. uidua rogatura
se obtulit. ac pͥ  peciit ut ei donari debuiss& Qđ cũ uir
barba  typo suꝑbie turgidis. gaudio transitorie ꝓsperitat᷑
inflatꝰ. ñ solũ facere᷑. sed &tiã audire despicerae. uidua sub¬
iunx̃ dicens: Ecoe hunc hominẽ ꝓ eo uicariũ p̃beo. solũ mͦ
pietatõ in me exhibe. mͥq unicũ filiũ redde. Cũq ille
uenusti uultꝰ hominẽ c̃spexissae. quã artẽ noss& inqͥsiuit

Expanded text:
n dubitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genero, qui eius filium habebat, vidua rogatura se optulit, ac prius petiit, ut ei donari debuisset. Quod cum vir barbarus typo superbiae turgidus; gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non solum facere, sed etiam audire dispiceret, vidua subiunxit, dicens: 'Ecce, hunc hominem pro eo vicarium praebeo; et solummodo pietatem in me exhibe mihique unicum filium redde'. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
si forte illꝰ dñs dignaretur accipere. thuno
concedera ad ꝓpͥa remeare: Sed uirdĩ magnopere
petenti femine qͥd dare potuiss& inqͥrene. nichil
apud se aliud nisi se inuenit petentq semine
respondit dicens.Mbulier quid possũ dare nor
habeo sed mem& ipsũ tolle me scruũ iuris
tui ȩẽ ꝓ fitere:atꝙ ue filiũ tuũ recipias
me uic illiꝰ inseruitiũ trade. Qđ illa

Expanded text:
s dominus hoc dignaretur accipere et hunc concederet ad propria remeare. Sed vir Dei magnopere petenti faeminae quid dare potuisset inquirens, nihil apud se aliud nisi se invenit, petentique faeminae respondit, dicens: 'Mulier, quid possim dare, non habeo; sed memet ipsum tolle, nie servum iuris ofitere, atque ut filium tuum recipias, me
Abbreviated transcription (Latin):
quanto illic eos nouit & non iacere corpore. & tam̃ non ẽ xdũ¬
deesse
ab exanditione. Vnde ipsa quoq nueritas ut fidẽ discpłis
augeret: dixit. Si enĩ ñ abiero : paraclitꝰ ñ ueuiet ad uos.
Cũ enĩ ẽstet qͥa paraditꝰ sp̃s ex patre sẽꝑ ꝓcedat & filio.
cur se filiꝰ recessurũ dicit. ut ille ueniat qui afilio nũ quã
recedit: S quia discipuli in carne dñm cernentes. cor-¬
poreis huc sẽꝑ oculis uidere siciebant: recte eis dr̃
Nisi ego abicro : paraclitꝰ non ueniet. Ac si aꝑte diceret᷑
Si corpus ñ subtrao : qui sit amor sp̃s ñ ostendo. & nisi
me desieritis oculis corporalib cernere : nũquã me
discetis spiritalit̃ amare. PETRUS. Placet qđ dicis.
GREGORI. Aliquantũ iã locutione cessandũ est: ut si
ad alioꝵ miracula en arrando. tendimꝰ: loquendi ureis

Expanded text:
quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoquaugeret, dixit: Si non abiero, Paraclitus non veniet ad vos . Cum enim constet quia Paraclitus spiritus ex Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat qui a Filio numquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hic semper oculis videre sitiebant, recte eis dNisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. Gregor. Aliquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires
Abbreviated transcription (Latin):
nesciens ingressa iansit. facto aut̃ mane: ita sanato sensu
egressa ẽ acsi eã insania nũ quã capitis ulla tenuisset.
Que omĩ uitȩ suȩ tẽpore in eadẽ quã acceperat salute ꝑmansit.
PeTRUS. Ꝙdnã esse dicimꝰ qđ plerũq in ipsis quoq patrociniis
martirũ sic esse sentimꝰ. ut ñ tantũ ꝑsua corpora quanta benefi¬
tia ꝑ reliqͥas ostendant: atq illic maiora signa fatiant. ubi
minime ꝑsemet ipsos iacent: GREGORIꝰ Ubi insius corpo¬
rib sc̃ĩ martires iacent: dubrũ petre non est: qđ multa ua¬
leant signa monstrare. sicut et faciunt. & pura m̃te querentib
innumera miracula ostendunt. S quia ab infirmis potest m̃tib
dubitari : utrũne ad exaudiendũ ibi p̃sentes sint.: ubi c̃stat quia
in suis corporib non sint: ibi eos necesse est maiora signa osten¬
dere: ubi de eoꝵ p̾sentia potest mens infirma dubitare.
Quoꝵ uͦ mens indõ fixa ẽ. tanto magis habet fider meritũ.

Expanded text:
nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Petr. Quidnam esse dicimus, quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per corpora sua, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa faciunt, ubi minime per semetipsos jacent? Gregor. Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa demonstrare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum,
Abbreviated transcription (Latin):
bis hoc si sanum sapit intelligat:
sed ex eo quod illio ostensum est. quis quis ille est cui mansio ista
construitur. aꝑte datur intelligi. quid ẽ. quod hic oꝑatur: Nã
qm̃ p̃mium lucis ȩternȩ elemiosinarũ largitate promerebit᷑.
nimirum constat quia auro ȩdificat mansionem suam.. Qđ
eñi superius memoriam fugit. ut dicerẽ quia isdem miles
qui hȩc uiderat narrabat quod eosdem laterculos aureos
ad ȩdificationẽ domus senes ac iuuenes puellȩ. & pueri fe¬
rebant. qua ex re colligitur quia hi quib hic pi&as facta ÷
ipsi illic oꝑatores eẽ. uideantur .:¬

Expanded text:
is hoc, si sanum sapit, intelligat? Sed per hoc quod illic ostensum est, quisquis ille est cui mansio ista construitur, aperte datur intelligi quid est quod hic operatur. Nam qui praemium aeternae lucis eleemosynarum largitate promerebitur, nimirum constat, quia auro aedificat mansionem suam. Quod enim superius memoriam fugit ut dicerem, idem miles, qui haec viderat, narrabat quod eosdem laterculos aureos ad aedificationem domus, senes ac juvenes, puellae et pueri ferebant. Qua ex re colligitur, quia hi quibus hic pietas facta est, ipsi illic operatores esse videbantur.
Abbreviated transcription (Latin):
oc quod ego petre intuli: concite
ualet ꝓbari. Certe etenĩ nosti quia ad abraham dñs dixit. In ysaac
uocabitur tͥ semen. Cui etiam dixerat. Patrem multarũ gentium
constitui te. Cui rursus promisit dicens. Penedicã tͥ. & multiplicabo
semen tuũ sicut stellas cęli. et uelut arenã quȩ ẽ. in littore maris.
x quare aꝑte constat quia om̃ip̃s ds̃ semen abrahe multiplicare ꝑ
ysaac p̃destinauerat. et tamen scriptũ ÷ dep̾catus ÷ ysaac dnm̃ pro
uxore sua. eo quod eẽt sterilis: qui exaudiuit eũ. et dedit conceptũ:
rebeccȩ. Sigͦ multiplicatio generis abrahȩ ꝑ ysaac p̃destinata fuit.
cur coniugem sterilem accepit: Sed nimirũ constat qr p̾destinatio
Quia secretum ratio aperuit: nichil mͥ dubietatis remansit. u̾ẜ
Tis tibi aliquid de tusciȩ partibus narrẽ. ut cognoscas quales in ca
iuri fuerint. et omĩpotenti dõ notitia quantũ ꝓpinqui : Petrus¬

Expanded text:
oc quod ego Petre intuli, concite valet probari. Certe etenim nosti, quia ad Abraham Dominus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen. Cui etiam dixerat Patrem multarum gentium constituite. Cui rursum promisit, dicens: Benedicam tibi et multiplicabo semen tuum sEx qua re aperte constat quia omnipotens Deus semen Abrahae multiplicare per Isaac praedestinaverat, 184 et tamen scriptum est: Deprecatus est Isaac Dominum pro uxore sua, eo quod esset sterilis, qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccae . Si ergo multiplicatio generis Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat quia praedestinatio Quia secretum ratio aperuit nihil mihi dubietatis remansit. GREGOR. Vis tibi aliquid de Tusciae partibus narrem, ut cognoscas quales in ea viri fuerint, et omnipotentis Dei notitiae quantum propinqui? PETR
Abbreviated transcription (Latin):
tico audierat. que egoscripto tradere ꝓ in¬
firmitate ñ potui. ipse ea suo sensu dic tauit.
ne obliuione deperirent. ut aptꝰ tẽpore
hec eadẽ mͥ inferr&. nem̃date dictarentur
Quecũ mͥ legiss& inueni dictoꝵ meoꝵ sensũ. ualde
inutiliꝰ fuisse ꝑmutatũ. Unde necesse ÷ ut tua
experientia. omi excusatione atq mora cessante :
ad eiꝰ monasteriũ accedat. c̃uenire srq faciat
⁊ cũ om̃i ueritate quanta ᷤᷤ cũq dediuersis serip¬
turiꝰ. chartulaᷤ detulit. ad medi ñ ducantur
Quas tu suscipe.imͥcelerrime transinitte
Enĩ uͦ qͥa studiotas gregoris qͥ pꝰt hec ferme
ut sub audias que iã in ueniri ñ possunt. Qm̃
reuera ante succensa s̃: quã edita sic̃ reliqa
ipsiꝰ oꝑa que nc̃ in scã romana retinentur¬

Expanded text:
teucho audierat, quae ego scripto tradere prae infirmitate non potui, ipse ea suo sensu dictavit, ne oblivione deperirent, ut apto tempore haec eadem mihi inferret, et emendatius dictarentur. Quae cum mihi legisset, inveni dictorum meorum sensum valde inutilius fuisse permutatum. Unde necesse est ut tua experientia, omni excusatione atque mora cessante, ad ejus monasterium accedat, convenire fratres faciat, et sub omni veritate quantascunque de diversis 170 Scripturis chartulas detulit, ad medium deducat: quas tu suscipe, et mihi celerrime transmitte. » Enimvero, quia studiositas Gregorii, qui post haec tribus Ut subaudias, quae jam inveniri non possunt, quoniam revera ante succensa sunt quam edita, sicut reliqua ipsius opera quae nunc in sancta Romana Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ tractandi tẽpꝰ. qͦ libroᷤᷤ qͥnẽ habentur
tatꝰ ab expositione libroꝵ desiterit. ab exponendiꝰ cam̃
epłis quãdiu uiuere potiuit. nũꝙ omnino cessauit Marũ
uidelic& tot libro inscrinio dereliqͥd. qm̃ ad e̾dẽ t̃ininĩ

Expanded text:
orii tractandi tempus quo libros qui nunc habentur tatus, ab expositione librorum destiterit, ab exponendis tamen epistolis, quamdiu vivere potuit, numquam omnino cessavit; quarum videlicet tot libros in scrinio dereliquit, quot annos advixi
Abbreviated transcription (Latin):
ue hem̃tissima fames eodẽ anno incubure:
⁊ quanto patrono tẽ ruma caruerit. lic& rerũ
in opia toto mundo monstrauerit: inuidorũ tam̃
ꝓdigũ delatorẽq multiplicis patriarchatꝰ thesauri
pstreperent. deficiente ꝑsonali materia ad con¬
burendo ᷤ eiꝰ libros ceper̃ parit̃ anhelare Quorũ
dũ quosdã iã c̾busissent. reliquoꝰ uellent ex urere:
petris dia conꝰ familiarissimꝰ eiꝰ. cuqͦ iIII miracłoꝵ¬
librõ disputauerat credit᷑. uel em̃tiꝰ restitisse dicen ᷤ
ad oblitterandã eiꝰ memoriã. libroꝵ ex ustionẽ
nichil ꝓficere. qͦrũ exẽplaria diuersis petentibꝰ
inundi ãbitꝰ penetrassent. Subiungens in mane
sacrilegiũ eẽ. tanti patriᷤ tot ⁊ tales libroᷤ ex urere:
suꝑ cuiꝰ capud ipse sp̃m scm̃ insi miltudinẽ colũbe
tractanaꝰ frequenassime ꝑ spexiss&. Cũq dudũ
deuotũ popłm dia conꝰ cernera oc casione tẽporis
ut si qđ dixerat iure uirando c̃firinans mori

Expanded text:
vehementissima fames eodem anno incubuit: et quanto patrono tunc Roma caruit, licet rerum inopia toto pene mundo monstraverit, invidorum tamen prodigum dilapidatoremque multiplicis patriarchatus thesauri perstreperent, deficiente personali materie, ad comburendos libros ejus coeperunt pariter anhelare. Quorum dum quosdam jam combussissent, ac reliquos vellent exurere, Petrus Diaconus familiarissimus ejus, cum quo quatuolibros disputaverat, creditur vehementissime obstitisse dicens, ad obliterandam ejus memoriam librorum exustionem nihil proficere quorum exemplaria, diversis petentibus, mundi ambitum penetrassent; subjungens immane sacrilegium esse, tanti Patris tot et tales libros exurere, super cujus caput ipse Spiritum sanctum in similitudine columbae tractantis frequentissime perspexisset. Cumque dudum devotum populum Diaconus cerneret occasione temporis ut, si quod dixerat jurejurando confirmans mori
Abbreviated transcription (Latin):
tio : non habet peccatoꝵ animas. ante uiditium cruciari:¬
i esse sc̃oꝵ aduiaias incȩlo. sacri eloquii. EREGORIS:¬
satis factione credidisti oporto ut ꝑomiã esse credas. iniquor
animas in inferno: Quia exretributione ȩternȩ iustici&. exqͣ
iam iusti. gloriantur necesse ẽ. ꝑ omiã: ut in iusti crucientur:
Iam sic̃ beatitudo. electos letificat t̃ta credi necesse ẽ. qđ adie
exitus sui. ignis rȩꝓbos : exurat: PETRUS: Ta UAn¬
Ueria raciore credendum ẽ. quia rein in corpoream tene-¬
re ignis corporeus possit : aRCCO AΙUSΥ aa
iuiuealuis hoautus. in corporeus sp̃s. tenetur in corpore:
cur non pͦmortem. cum in corpore sit sps. etiam corporeo ignd :¬
NIUeaa TUTe quolibet. id circo in corporeus sp̃s tenetur.

Expanded text:
tio non habet, peccatorum animas posse ante judicium cruciari.tio non habet, peccatorum animas posse ante judicium cruciari.--Si esse sanctorum animas in coelo sacri eloquii satisfactione credidisti, oportet ut per omnia esse credas iniquorum animas in inferno: quia ex retributione aeternae justitiae, ex qua jam justi gloriantur, necesse est per omnia, ut injusti crucientur. Nam sicut electos beatitudo laetificat, ita credi necesse est quod a die exitus sui ignis reprobos exurat. CAP. ua ratione credendum est quia rem incorpoream tenere ignis corporeus possit?--GREGORIUS : Si viventis hominis incorporeus spiritus tenetur in corpore, cur non post mortem, cum incorporeus sit spiritus, etiam corporeo igne vivente quolibet idcirco incorporeus spiritus tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
trescente carne illius. ꝓuermibus.  romata ferbuissent:
Q uod factum. dum narrantem me in omeliis. infirmis qͥb dã
uenisset in dubium. die quadam. sedemte me in conuentu
nobilium. ipsi artifices qui in sepulchro illius marmor
mutauerant. adfuerunt : aliquid mẽ depropria causa
rogaturi:. Quos ego. deeodem miraculo: coram clericis nobi¬¬
libus. ac plebe requisiui: Qui et eiꝰdem marmoris odoris
flagrantia. miro modo se repletos fuisse. testati sunt̃ : aquȩ¬
dam alia. in augniento miraculi : quȩ nunc narrare longũ
existimo. qd de eodem sepulchro eius addiderunit̾: Bexnus
t euisicioni mes. sufficient̾ iam uideo satis factum:. Seo
Ihoc est adhuc. qđ questio animum pulsat. quia cũ supius
dictum sit: ẽe iam scõꝵ animas incȩlo. restat proculdubio: ut
iniquoꝵ quoq animȩ. ẽẽ. non nisi in in ferno credantur.
Et quid hac derẽ habeat ueritas ĩgnoro:. Nam humana estima¬

Expanded text:
trescente carne illius pro vermibus aromata ferbuissent. trescente carne illius pro vermibus aromata ferbuissent. Quod factum dum, narrante me in homiliis , infirmis quibusdam venisset in dubium, die quadam, sedente me in conventu nobilium, ipsi artifices qui in sepulcro illius marmor mutaverant adfuerunt, aliquid me de propria causa rogaturi. Quos ego de eodem miraculo coram clero, nobilibus ac plebe requisivi, qui et eadem odoris fragrantia miro modo se repletos fuisse testati sunt, et quaedam alia in augmento miraculi, quae nunc narrare longum aestimo, de eodem sepulcro ejus addiderunt. PETR. Inquisitioni meae sufficienter jam hoc est adhuc quod quaestione animum pulsat, quia, cum superius dictum sit esse jam sanctorum animas in coelo, restat procuiniquorum quoque animae esse non nisi in inferno credantur, et quid de hac re habeat veritas ignoro. Nam humana aestima