comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uicium ẽẽ cognoscitur: in qͦ pͥus sibi animꝰ falso de uircute blandie¬
batur. Et rursũ inuenunt aliud adhuc ẽẽ. ꝓpt̾ quod circũspecͦtio bo¬
mini ubiq necessaria ÷: qm ad id etiã qͦdbonĩ ÷ agendũ tantomagis
homo ꝑitus efficitur. qͣnto diligentiꝰ facta sua circumspiciens. se ipsum
cotidie̾ in ꝑficiendo suꝑare conatur. Cum sollicite attendit quid aga
pleat. si alterius ut suũ bonũ diligat. si suũ alterꝰ malũ rep̃hendat¬

Expanded text:
vitium esse dignoscitur, in quo prius sibi animus falso de virtute blandievitium esse dignoscitur, in quo prius sibi animus falso de virtute blandiebatur. Et rursum invenitur aliud adhuc esse propter quod circumspectio homini ubique necessaria est, quoniam ad id etiam quod bonum est, agendum tanto magis homo peritus efficitur, quanto diligentius facta sua circumspiciens, seipsum quotidie in proficiendo superare conatur, cum sollicite attendit quid agatpleat; utrum alterius ut suum bonum diligat; utrum suum ut alterius ma
Abbreviated transcription (Latin):
estat hoc nouissimũ ⁊ maxime fortassis p̃ ceteris necessanũ.
tidiana discussione cogitationes locutiones parit̾ ⁊ facta sua
apud semetipsum examinet. Sapienͣs qͥppe semꝑ agendo discunt. ⁊
ꝑ exexuitium bonorum oꝑum cotidianis ꝓfestib in maiorẽ uirtutis agni¬
tionẽ extrescunt. ꝑ exꝑientiã nãq eorũ que faciunt: ad ea que pͦmodum
agenda fuennt cautiores fiunt. Hidñt enĩ qͥa sepe opus bona intentic¬
ne inchoari creditur ⁊ tanto ciciꝰ hominẽ indeceptionis laq̃um p̃cipi¬
tad: qnto de intentionis sue pͥncipio securus sinẽ actionis ñ obseruat.
Et imprudens qͣsi uia plana ad foueam currit. quia uidet quid fa¬
ciat: s quid factum suũ sequi debeat ñ attendit. Itẽ considerant qđ
ñ numqͣm euenire solet ut affectus animi ita ambiguus sit: ut nisi ex
fine opis discernere ñ possit homo qualitatẽ sue intentionis. Si uͦ dili¬
genter consideret ad quẽ finẽ tendat mentis affectio. tunc iã plane

Expanded text:
estat hoc novissimum et maxime fortassis prae caeteris necessarium, tidiana discussione cogitationes, locutiones pariter et facta sua apud semetipsum examinet. Sapientes quippe semper agendo discunt, et per exercitium bonorum operum quotidianis profectibus in majorem virtutis agnitionem excrescunt. Per experientiam namque eorum quae faciunt, ad ea quae postmodum agenda erunt, cautiores fiunt. Videt enim quod saepe opus quod bona intentione inchoari creditur, tanto citius hominem in deceptionis laqueum praecipitat, quanto de intentionis suae principio securus finem actionis minus observat, et imprudens quasi via plana ad foveam currit, quia videt quid faciat, sed quid factum suum sequi debeat, non attendit. Item non considerat quod nonnunquam evenire solet, ut affectus animi ita ambiguus sit, ut nisi ex fine operis discernere non possit homo qualitatem suae intentionis. Si vero diligenter consideret ad quem finem tendat mentis affectio, tunc jam plane
Abbreviated transcription (Latin):
Meliores diligere. suꝑiores honorare debemꝰ. qͥa ꝑcontu maciã:
siue in eo qͥ ꝓpt̾ infenorem gradũ in liomine uircutẽ despicit: siue in eo
qui ꝓpt̾ uit᷑am inferiorẽ gradũ suꝑiorẽ ꝯtẽpuit. Istis gͦ honor. illis amor
impendatur. sic tam̃ ut ⁊ houor istozũ sit uoluntarius: ⁊ illorũ amor uene¬
randus. Reuerentia enĩ sine amorͤ magis seruilis ÷: ⁊ amor sine reuerentia
puerilis iudicari debet. Cũ tantagͥ humilitate ⁊ reuerentia meliorib
exhibendũ ÷ beneficiũ dilectionis: ut illis qͣsi ex necessitate uideamur
ẽẽ subiecti. Et cũ tanto affectu atq hilaritate suꝑiorib soluendũ ÷ ob¬
seqͥũ subiectionis: ut solo potiꝰ dilectionis debito illis credam᷑ astricti.
Istis sic reddamꝰ sua. qͣsi nr̃m impenderimꝰ: illis sic exhibeamꝰ nr̃a. qͣsi
tiam. timorem. obseqͥũ. ⁊ uenerationẽ debemiꝰ exhibere. Cum eqͣlib
pacẽ. ⁊ ꝯcordiã custodire. inuicẽ obseqͥo. beneficio. ⁊ honore p̃uenire

Expanded text:
ontumacia est sive in eo qui propter inferiorem gradum, in homine virtutem despicit; sive in eo qui propter vitam inferiorem, gradum superiorem contemnit. Istis ergo honor, illis amor impendatur, sic tamen ut et honor istorum sit voluntarius, et illorum amor venerandus. Reverentia enim sine amore magis servilis est, et amore sive reverentia puerilis judicari debet. Cum tanta igitur humilitate et reverentia melioribus exhibendum est beneficium dilectionis, ut illis quasi ex necessitate videamur esse subjecti, et cum tanto affectu atque hilaritate superioribus solvendum est obsequium subjectionis, ut solo potius dilectionis debito illis credamur astricti. Istis sic reddamus sua quasi nostrum impenderemus; illis sic exhibeamus nostra, qutiam, timorem, obsequium et venerationem debemus exhibere, cum aequalibus pacem et concordiam custodire, invicem obsequio, ben
Abbreviated transcription (Latin):
cto sintelligetis q̃ uit uia discipline: q̃uos ꝑetertitiũ boni oꝑis ducit ad consũ¬
mationẽ bonitatis.S ⁊ siforte adñ inuestiganda atq discernenda qͣntũ expe¬
ait ꝓ uos run iufficitis: habebitis̃ dño adiuante doctrinã ⁊ exempla bonorũ. ubi
⁊ facienda auchetis: ⁊ facta uidebitis. Et ne in hac etciã parte uob̾ ministerium
nr̃e geportationis aesit: ostendia breuit̃ nunc qͣles uos uł ad ꝑcipiendã doct

Expanded text:
ia disciplinae, quae vos per exercitium boni operis ducat ad consummationem bonitatis. Sed et si forte ad haec investiganda atque discernenda quantum expedit per vos minus sufficitis, habebitis Domino adjuvante doctrinam et exempla bonorum, ubi et facienda audietis et facta videbitis. Et ne in hac etiam parte vobis ministerium nostrae exhortationis desit, ostendam nunc breviter quales vos vel ad p
Abbreviated transcription (Latin):
centie testimonium phibemꝰ. Cotidiana ig̾itur ⁊ frequens conu̾satio nr̃a cũ
mediis ⁊ equalib nobis ẽẽ debet. ita ut inter eos etiã qͦscũq in bono oꝑe fer¬
uentiores cernimꝰ: eorũ societatẽ atq familiaritatẽ auidius appetamꝰ. Cũbis
uͦ tanta nob̃ pacis ⁊ concordie seruande diligentia stẽ: ut in nullo uiꝗͣ
negocio qͣntum in nobis: fraterna dilectio ꝑturbetur. Studeamꝰ eis nũꝗͣ

Expanded text:
e testimonium perhibemus. Quotidiana igitur et frequens conversatio nostra cum mediis et aequalibus nobis esse debet, ita ut inter eos etiam quoscunque in bono opere ferventiores cernimus, eorum societatem atque familiaritatem avidius appetamus. Cum his vero tanta nobis pacis et concordiae servandae diligentia sit, ut in nullo, inquam, negotio quantu
Abbreviated transcription (Latin):
ddari exemplũ. neq ꝑmitti uidiciũ: qͥa ħ in eis fortassis ignorantia siue infir¬
mitas excusat. ꝙ si a nob fieret: excusationẽ ñ haberet. Itaq necesse ÷ ut
sic ꝑfectorũ societatẽ ꝓpt̾̃ reuerentiã appetere ñ p̃sumimꝰ. ita qͦ istorũ consorci¬
uin ꝓpt̾ cautelã fugiamꝰ: illos honorando. qͥa talib sociari digni ñ sumꝰ. istos
ciari semꝑ appetit se elatũ indicat. ita qui cũ peiorib aslidue conuersan
concupiscit: deprauatũ se ẽẽ demonstrat. Et ideo cũ malorũ consortiũ appi

Expanded text:
dari exemplum neque permitti judicium, quia hoc in eis fortassis ignorantia aut infirdari exemplum neque permitti judicium, quia hoc in eis fortassis ignorantia aut infirmitas excusat, quod si a nobis fieret, excusationem non haberet. Itaque necesse est ut sicut perfectorum societatem propter reverentiam appetere non praesumimus, ita quoque istorum consortium propter cautelam fugiamus, illos honorando, quia talibus sociari digni non sumus, istos bus semper sociari appetit, se elatum esse indicat, ita qui cum pejoribus assidue conversari concupiscit, depravatum se esse demonstrat. Et ideo cum malorum con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑimitationẽ tam̃ ñ ualeat coeqͣre. Iilorũ ꝯũsatio qͣsi par nob̾÷: quorũ oꝑa ita
nris uirib ꝯtẽꝑantur. ut in eis nichil sit qͣ possibilitatẽ nram excedat: ⁊ tamen
deuotio nt̃a satis in eis qͦd imitari possit inueniat. lilorũ ꝯu̾satio qͣsi inferio
nobis÷: qͥ uel tanta neq̃unt qͣnta nos facere possumꝰ. ł talia faciunt qͣlia nos
cumq fuerint. ñ p̃sumamꝰ impudent̾ eis nos qͣsi coeqͣndo ingerere. Sic nãq
debemꝰ in eiꝰ modi uututis exemplum qͦd imitemur qͦdammͦ taciti. ⁊ qͣsi delon¬
ge ꝯsiderare. ut tam̃ ꝯsortiũ cooꝑandi numqͣm p̃sumamꝰ expetere: quatinꝰ
dũ eis ubiq cedimꝰ. facile ex nr̃a modestia clareat: qͣm humilia de nob̃ti qͣm
sublimia deillis sentiamꝰ. Negligentes uͦ ⁊ maxime eos quorũ oꝑa uł studia.
rep̃hensione digna apparent. tali nos cautela declinare. oportet: ut ifugia¬
mus ꝙ faciunt. ⁊ tam̃ iudicare ñ p̃sumamꝰ ꝙ. st̃. Cogitemꝰ in eimodi nob̾ neq

Expanded text:
tionem tamen non valet coaequare. Illorum conversatio quasi par nobis est, quorum opera ita nostris viribus contemperantur, ut in eis nihil sit quod possibilitatem nostram excedat, et tamen devotio nostra satis in eis quod imitari possit inveniat. Illorum conversatio quasi inferior nobis est, qui vel tanta nequeunt, quanta nos facere possumus, vel talia faciunt qualia nos cunque fuerint, non praesumamus impudenter eis nos quasi coaequando ingerere. Sic namque debemus in ejusmodi virtutis exemplum quod imitemur, quodammodo taciti et a longe considerare, ut tamen consortium cooperandi nunquam praesumamus expetere, quatenus dum eis ubique cedimus, facile ex nostra modestia clareat, quam humilia de nobis, et quam sublimia de illis sentiamus. Negligentes vero et maxime eos quorum opera vel studia reprehensione digna apparent, tali nos cautela declinare oportet, ut et fugiamus quod faciunt, et tamen judicare non praesumamus quod sunt. Cogitemus in ejusmodi, nobis neque
Abbreviated transcription (Latin):
omni oꝑe ⁊ ꝑtinaciter insistentib cedere: ⁊ laborantib libenter subueni¬
te. Et quia int̾ paires ñ nũqͣm ꝑ uersa quedã uiitutis emulatio ẽẽ solet. ut
uidelicet sibi inuicẽ de successu mrtutũ inuideant. ⁊ ob ħ ĩ exercendo bo¬
no oꝑe tantũ ne inferiores uideantur alteruttũ se se p̃uenire contendant:
tanto nos discretionis modera mine continere necesse ÷. ut oꝑam nr̃am
sic dictũ ÷ neq ingeramꝰ nolentib. neq pecentib subtͣamus: qͥa muiꝰq

Expanded text:
nter subvenire. Et quia inter pares nonnunquam perversa quaedam virtutis aemulatio esse solet, ut videlicet sibi invicem de successu virtutum invideant, et ob hoc in exercendo bono opere tantum ne inferiores videantur, alter alterum praevenire contendant, tanto nos discretionis moderamine continere necesse est, ut operam nostram, sicut dictum est, neque ingeramus nolentibus, neque petentibus subtrahamus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
exẽplo sint cet̾is in u̾bo. in conu̾satione. incaritate. in fide. in castitate. ⁊ cet̾is
sp̃ualiũ donorũ uirtutib. Qui ⁊̃ si pͥoratus sui causa intumesc̾e ceꝑint. ⁊̃ curã
fratrũ nichił penderint. si crebro ad moniti in corrigibiles extiterint: anintat
ꝓ pellantur. aliiq in loco illorũ qui id streuue ꝑagere possint sub Etuan

Expanded text:
exemplo sint caeteris in verbo, in conversatione, in charitate, in fide, in castitate.exemplo sint caeteris in verbo, in conversatione, in charitate, in fide, in castitate.in castitate. Qui etiam, si prioratus sui causa intumescere coeperint, et curam fratrum nihili penderint, si crebro admoniti incorrigibiles exstiterint, a ministerio propellantur, aliique in loco illorum, qui id strenue peragere possint, substituan
Abbreviated transcription (Latin):
aliis erogare ꝓcurent. Huiꝰtemi aũ correptionis modus gͣ eos qͥ qͣrũlibet ar¬
tiũ disciplinis eruditi sunt. ⁊ detalento sibi diuinitꝰ collato. magis se aliis
dus est. Quales uice p̾latorũ inꝯgregacioẽ fungi debeano.
portet eccłe p̃latos ut de ꝯgregatione sibi cõmissa tales eligant
bom testimonii fr̃s. in qͥb hoũa regiminis secure possint partiri. Qͥb
eciã talẽ ꝯferant potestatẽ. ut uice illorũ fũgentes. ⁊ in obedientes
canonica censura corriꝑe. ⁊ obedientes hortando ad meliora ualeant ꝓuoca¬
re. Non enĩ ꝯstituendi sunt ꝑsonaliter. auͭ eo ordine qͦ in collegio fratrũ
admissi st̃: s scd̾m uite meritũ ⁊ sp̃ualiũ donorũ p̃rogatiuã. qͥ ⁊in ꝯgre¬
gatione assidui sint: ⁊ fratrũ curã ꝑuigili studio gerant. Et sic̃ alios p̃ce
dunt magistĩo: ita nimirũ innocentis uite informent exẽplo. ut iuxͥ apłm

Expanded text:
aliis erogare procurent. Hujuscemodi autem correptionis modus erga eos qui quarumlibet araliis erogare procurent. Hujuscemodi autem correptionis modus erga eos qui quarumlibet artium disciplinis eruditi sunt, et de talento sibi divinitus collato, magis se aliis  Quales vice praelatorum in congregatione fungi debeant. Oportet Ecclesiae praelatos, ut de congregatione sibi commissa tales eligant boni testimonii fratres, in quibus onera regiminis secure possint partiri. Quibus etiam talem conferant dignitatem, ut vice illorum fungentes, et inobedientes canonica censura corripere, et obedientes hortando ad meliora valeant provocare. Non constituendi sunt personaliter, aut eo ordine quo in collegio fratrum admissi sunt, sed secundum vitae meritum, et spiritalium donorum praerogativam: qui et in congregatiodunt magisterio, ita nimirum innocentis vitae informent exemplo, ut juxta Apostolum,
Abbreviated transcription (Latin):
aliorũ uoces dissonare cõpellant. Psalmi nãq in eccła ñ cursim ⁊ excelsis atq
in ordinatis seu intẽꝑatis uocib s plane ac dilucide ⁊ cum cõpunctione cor¬
dis recitentur. u̾recitantiũ mens illorũ dulcedine pascatur.: ⁊ audientium
aures illorũ ꝓnuntiatione demulceantur. Qm̃ qͣmuis cantilene sonus in
aliis officiis excelsa soleat ediuoce. in recitandis tam̃ psalmis huiꝰ cemodi
uitanda ÷ uox. Constituant᷑ int̾ea seniores fr̃s ꝓbabiliores scilicet uite. qͥ
tẽꝑe statato uicislim cũ cantorũ scola sut. nehi qͥ disc̾e debent aut ocio ua¬
cent: aut in anib ⁊ suꝑuacuis fabulis ĩsistĩt. Si uͦ cantores iuꝑbi extitenit.¬
⁊ artem quam diuinitus adiuti didicerunt aliis insinuare. renuerint:
grauit̾ ac seuere iudicentur. ut em̃dati atq correpti talentũ s̃ a d̃o collatũ

Expanded text:
aliorum voces dissonare compellant. Psalmi namque in ecclesia non cursim, et excelsis atque aliorum voces dissonare compellant. Psalmi namque in ecclesia non cursim, et excelsis atque inordinatis, seu intemperatis vocibus, sed plane ac dilucide, et cum compunctione cordis recitentur: ut et recitantium mens illorum dulcedine pascatur, et audientium aures illorum pronuntiatione demulceantur, quoniam quamvis cantilenae sonus in aliis officiis excelsa soleat edi voce, in recitandis tamen psalmis hujusmodi vitanda est vox. Constituantur interea seniores fratres, probabilioris scilicet vitae, qui tempore statuto vicissim cum cantorum schola sint, ne hi qui discere debent, aut otio vacent, aut inanibus et supervacuis fabulis instent. Si vero cantores superbi exstiterint, et artem, quam divinitus adjuti didicerint, aliis insinuare renuerint, graviter ac severe judicentur, ut emendati atque correcti, talentum sibi a Deo collatum
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃arũ uirtutũ ornamentis exornent. Quorũ melodia animos popłicͥcũ¬
astantis ad memoriã amorẽq celestiũ ñ solũ sublimitate uerborũ. s ⁊̃ suauita¬
te sonorũ que dicuntur erigat. Cantorẽ aũ sic tͣditũ ÷ a sc̃is patͥb ⁊ uoce ⁊ ar¬
te p̃clarũ illustrẽq ẽẽ oportec. ita ut oblestam̃ta dulcedinis animos incitent
audientiũ ⁊ cet̾a. Cantores itaq ñ ꝓpt̃ donũ sibi collatũ se cet̾is suꝑbiendo p̾fe¬
rant: s humilit̾ socios exhibeant. Et ꝓuidendũ ÷ illis q̃nq tẽꝑate. qñq sub¬
misse diuinũ agatur officiũ. scilicet ut scd̾m numerũ clericorum ⁊ officii qua¬
litatẽ ⁊ tẽꝑis plixitatẽ cantũ ꝓtendant. ⁊ uoces moderentur ceterorũ: sonũ ⁊̃
uocaliũ literarũ bñ atq ornate ꝑstrepant. His uͦ qͥ huiꝰ artis minꝰ capaces sunt:
donet erudiantur meliꝰ ꝯuenit ut sileant. quã cantare uolendo qd nesciũt:

Expanded text:
sanctarum virtutum ornamentis exornent: quorum melodia animos populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium non solum sublimitate verborum, sed etiam sauvitate sonorum, quae dicantur, erigat. Cantorem autem, sicut traditum est a sanctis Patribus, et voce et arte praeclarum illustremque esse oportet, ita ut oblectaudientium, etc. Cantores itaque non propter donum sibi collatum se caeteris superbiendo praeferant, sed humiliter socios exhibeant. Et providendum est illis, quando temperate, quandoque submisse divinum agatur officium: scilicet ut secundum numerum clericorum, et officii qualitatem, et temporis prolixitatem, cantum protendant, et voce moderentur caeterorum. Sonum etiam vocalium litterarum bene atque ornate perstrepant. His vero, qui hujus artis minus capaces sunt, donec erudiantur, melius convenit ut sileant, quam cantare volendo quod nesciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
i illi qͥsqͥs noluenit ẽẽ quietꝰ index sit uantatis sue: imistes qel
non fuerit studiosus testis pigncie. Carnales si qͥdẽ mentes neuel
millis dieb quiescant. uanitas exagitat: uel ne in istis in bono oꝑe se
exerceant: pigncialigat. Qua ꝓpt̾ non negligent̃ qͥdẽ habenda: in
bono oꝑe discretio temporũ. quia sic̃ malum opꝰ nullo tẽꝑe laudabile
est. itabonum opus quodam modo reprehensione iudicatur dignũ¬

Expanded text:
 illis quisquis noluerit esse quietus, judex sit vanitatis suae, et in istis qui non fuerit studiosus, testis pigritiae. Carnales siquidem mentes, ne vel in illis diebus quiescant, vanitas exagitat, vel ne in istis in bono opere se exerceant, pigritia ligat. Quapropter non negligenter quidem habenda est in bono opere discretio temporum; quia, sicut malum opus nullo tempore laudabile est, ita bonum opus quodammodo reprehensione dignu
Abbreviated transcription (Latin):
seunt᷑ a p̃latis ⁊ magistris cornigatur. ut cet̾ĩ ne quid tale agere ꝑtẽp¬
tent: exẽplo correptionis sibrexhibite terrorẽ incuciate Q uod̾ cano nca¬

Expanded text:
severiter a praelatis et magistris corrigatur, ut caeteris, ne quid tale agere pertenseveriter a praelatis et magistris corrigatur, ut caeteris, ne quid tale agere pertentent, exemplo correptionis sibi exhibitae terrorem incutiant. CAPUT C
Abbreviated transcription (Latin):
rateriia ꝯcorditer fruatur pace. Et si quẽlibet p̃latus aut qͥ eiuis ui¬
ce fungitꝰ. aut forte qͥlibet aliꝰ sp̃ualis frater intra claustra qͥ ppiã
nmoneste agentẽ aut extra in biuiis ⁊ plateis ocio uanisq ꝯfabulatio¬
mħ macantem repperit: pͥmo secreta admonitione eũ corripiat. ⁊ pͦ si
ntcesie fuerit corã fratrib idẽ negligens acnꝰ iudicetur: ut deinceps
em̃ctatus in meliꝰ ꝓficiat. feminis namq ñ solũ in mansionib ⁊ claustͥi
mnicorũ prandendũ aut requiescendũ ñ ÷: qumpotiꝰ nec inea intͣn
excepto ineccłam uila tͥbuenda facultas. quia ualde hoc a scĩs patͥb
legtu inhibitã. Siqͥa nͦ caritatis officio illis attͥbuendũ ÷: excͣ claustͣ
ꝯstitiat᷑ locuss inquo id accipiant. Nullus tam̃ fr̾m cum ip̃s nͥ testes co¬
tam fuerimt loquantur. Qni uͦ secus quã p̃missũ ⁊ agere tẽptauerit. ita

Expanded text:
fraterna concorditer fruatur pace: et si quemlibet praelatus, aut qui ejus vifraterna concorditer fruatur pace: et si quemlibet praelatus, aut qui ejus vice fungitur, aut forte quilibet alius spiritalis frater, intra claustra quempiam inhoneste agentem, aut extra in biviis et plateis otio vanisque confabulationibus vacantem, repererit, primo secreta admonitione eum corripiat, et post, si necesse fuerit, coram fratribus idem negligens acrius judicetur, ut deinceps emendatus in melius proficiat. Feminis namque non solum in mansionibus et claustris canonicorum prandendum aut requiescendum non est, quin potius nec in ea intrandi, excepto in ecclesiam, ulla tribuenda facultas, quia valde hoc a sanctis patribus legitur inhibitum. Si quid vero charitatis officio illis attribuendum est, extra claustra constituatur locus, in quo id accipiant: nullus tamen fratrum cum ipsis, nisi testes coram fuerint, loquatur. Qui vero secus, quam praemissum est, agere tentaverit, ita
Abbreviated transcription (Latin):
lis̃ uite. eui officii sit portã canonicorũ cũ sũma obedientia.
humilitate. cõpetenti tẽꝑe claudere ac reserare aut nulli peã
nͨ ꝑlicencia aditus pateat intrandi aut exeundi. Cui etiã obseruandũ
est᷑. ne eis quib cordi ⁊ plus ocuꝰuacare ꝙͣ diuinis obsequiis in cubare.
foras enagandi locũ p̃beat: ⁊ eorũ nugarũ q nefas ÷ particeps fiac. O¬
bet p̃tea aduenientes quosq cũ caritate susciꝑe. ⁊ pͥori ad uentũ eorũ
causamq nuntiare. Expleto itaq uesꝑtino ⁊ cõpletorio officio. obser¬
ratiq portis claues earũ idẽ portariꝰ ei qui uicem p̃lati tenet ferat.
ut nilli horis incõpetentib intrandi aut exeundi maneat facultas
qͣt ⁊̃ ab eodẽ incrastinũ tẽꝑe accipiat constituto. Si uͦ in obediens atq
ꝓteruis idẽ reꝑtꝰ suerit portariꝰ: sic̃ de aliis ininistris negligentib
portet elaustra canonicorũ ita diligenter custodiri. ut grex dñicus

Expanded text:
lis vitae, cui officii sit portam canonicorum cum summa obedientia et humilitate competenti tempore claudere ac reserare, ut nulli per eam nisi per licentiam aditus pateat intrandi aut exeundi. Cui etiam observandum est, ne eis quibus cordi est plus otiis vacare quam divinis obsequiis incubare, foras evagandi locum praebeat, et eorum nugarum, quod nefas est, particeps fiat. Debet praeterea advenientes quosque cum charitate suscipere, et priori adventum eorum causamque nuntiare. Expleto namque vespertino et completorio officio, obseratisque portis, claves earum idem portarius ei qui vicem praelati tenet, ferat, ut nulli horis incompetentibus intrandi aut exeundi maneat facultas: quas etiam ab eodem in crastinum tempore accipiat constituto. Si vero inobediens atque protervus idem repertus fuerit portarius, sicut de aliis ministris negligentibus et claustra canonicorum ita diligenter custodiri, ut grex Dominicus
Abbreviated transcription (Latin):
deuotione. qͣsi ex necessitate subiecti obedire. In feriorib sẽꝑ benefi¬
cium ⁊ auxiliũ impendere. numqͣm imꝑare. sine ꝯtumelia corriꝑe.
sine suꝑbia gubernare. sine crudelitate castigare. cum pietate fo¬
uere. Uenerationẽ exigere: societatẽ atq eqͣlitatẽ amare. Maiorib
ꝑtimorẽ subdi. equalib ꝑcaritatẽ obsequi minorib ꝑ humilitate
coeqͣri. p̃cipientib parati. obedientib modesti. maledicentib
taciti: laudartib: acecundi. Itẽ scdm ꝯuersationẽ alios nobis qͣsi
iatio inferior nobis ÷: quorum facta ⁊ si ꝯdẽpnare ñ p̃sumimꝰ.
imitari tam̃ ñ debemꝰ. Illorũ ꝯu̾̃iatio par nobis ÷: q̃ sic nr̃e infirmi¬
tati ꝯtẽꝑata :. ut ⁊ iurtutis exemplũ p̃beat: ⁊ cooꝑandi facilitate

Expanded text:
devotione quasi ex necessitate subjecti obedire. Inferioribus semper beneficium et auxilium impendere, nunquam improperare, sine contumelia corripere, sine superbia gubernare, sine crudelitate castigare, cum pietate fovere. Venerationem non exigere, societatem atque aequalitatem amare, majoribus per timorem subdi, aequalibus per charitatem obsequi, minoribus per humilitatem coaequari, praecipientibus parati, obedientibus modesti, maledicentibus taciti, laudantibus verecundi. Item secundum conversationem alios nobis quasiconversatio inferior est nobis, quorum facta etsi condemnare non praesumimus, imitari tamen non debemus. Illorum conversatio par nobis est, quae sic nostrae infirmitati contemperata est, ut et virtutis exemplum praebeat, et cooperandi facilitate
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ: ⁊ noua ⁊ uetꝰ p̃ceptio sac̃dotẽ censuit eligendũ. Quia digã os ad mina¬
Etiu pleriq ep̃i applicueit: sic asseruerint. Concubina fuit illa: ħ uxor. Quã
Hanc quia ꝯiugii tabulas ñ fec̃. ꝯcupiscentia alia fuis. Hullo pacto do ste
⁊ uxoi eiꝰ digama: noli eum administeriũ applicare. Htito p̃cepta idẽ apłs
de ordinandis dicis dedit. Et qͥa finẽ liber expectat. nec si due aut ues pa

Expanded text:
virum et nova et vetus praeceptio sacerdotem censuit eligendum. Quia digamos ad minivirum et nova et vetus praeceptio sacerdotem censuit eligendum. Quia digamos ad ministerium plerique episcopi applicuerunt, sic asseruerunt: Concubina fuit illa, haec uxor. Quasiaut quia conjugii tabulas non fecit, concupiscentia alia non fuit. Nullo pacto digamos, et uxor ejus digama, noli eum ad ministerium applicare . Haec Tito praecepta idem Apostolus de ordinandis clericis dedit . Et quia liber finem exspectat, ad id redea
Abbreviated transcription (Latin):
pudoris: honorẽ ꝯsolatur. Potuit eiĩ ⁊ manra mater dñi de choro apołorũ
ñ disced̾e: si siceret. ⁊̃ helaꝑꝑ tẽptationẽ passionis. authiochiȩ cum paulo
Sit tͥ cum castis uirginib longeua dilestio. ⁊ c̾ ĩ bono meritũ collocabis. ⁊ fa¬
mam meliorabis. S: si ꝯgregationes ꝯstituis puellarũ. pulchre censeo in eb
domada scda uisitatione adbenedicendã ꝯgregationẽ ꝯuenies. S ñ solus
ne rumigeruli linguis te lacerautib macerent. Alienã enĩ cupiunt uitã
humilitatis. q̃ frat̾no affectu calamo imꝑante exp̃ssimus: dulcit̾ lege. Iã
uͦ ut rep̃hensibilis diuini altaris ñ sit sacerdos: pauca de reliquis aplitesti¬
moniis qͣntã dñs donat ex ponã. Sufficiant suꝑiores cause. q̃ die̾te sunt.
Uerã ne aliquis minꝰ intelligens ad ep̃os sentiat apłm locutũ. qͥd de dia¬

Expanded text:
pudoris honorem consolatur. Potuit enim et Maria mater Domini de choro apostolorum pudoris honorem consolatur. Potuit enim et Maria mater Domini de choro apostolorum non discedere, si liceret. Thecla post tentationem passionis Antiochiae a Paulo sit tibi cum castis virginibus longaeva dilectio. Tunc in bono meritum collocabis, et famam meliorabis, si congregationes constituis puellarum: domada secunda visitatione ad benedicendam congregationem convenias, sed non solus, ne rumigeruli linguis te lacerantibus macerent. Alienam enim cupiunt vicinihumilitatis, quae fraterno affectu calamo imperante expressimus, dulciter lege. Jam vero ut reprehensibilis divini altaris non sit sacerdos, pauca de reliquis Apostoli testimoniis, quantum Dominus donat, exponam. Sufficiant superiores causae, quae dictae sunt. Verum ne aliquis minus intelligens ad episcopos sentiat Apostolum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
patũ ÷ ab initio peccatũ. ferceas m̃tes libido domat. Si alligat qͥs igne
insinũ. uestim̃ta eiꝰ ñ cõbutent᷑ : Aut ii qͥs ambulauerit suꝑ carbones . guis
pedes suos ñ combairet: Michi crede ũ p̾ toto corde. habitare cũ dũo. qͥ fenui¬
narũ accessib eopulat᷑. S dicis. Qui ambulat inqͥd simplicit̾ Ambulat con¬
fidũter. Bene ⁊ argute. S oꝑter testimoniũ bonũ hab̾e ab hũs qui foris et̃ ͤ¬
licet cora dño incedas . tam̃ a stuciores lc filui tenebrarũ suꝑ filios lucit. sũ a ce h
dei n ampucatur. das rep̃hendentib te locũ. Ip̃e te decrabentĩ morsib traai¬
disti. si agapetarũ ꝯsortium ñ dimiseris. Benignus es: gaudeo Pudicus falsũ :.
deuotionẽ honoris inte custodit. Honor eqͥem głosus. boni oꝑis fanam con¬
segregari. Si gͥ geñis gr̃a iudicas easde nullo mͦ dimitt̾e. mem̃to thamar qͥ¬

Expanded text:
patus est ab initio peccatum. Ferreas mentes libido domat: si alligaverit quis ignem patus est ab initio peccatum. Ferreas mentes libido domat: si alligaverit quis ignem in sinu suo, vestimenta ejus non comburentur? Aut si quis ambulaverit super carbones ignipedes suos non comburet? Mihi crede, non potest toto corde habitare cum Domino, qui feminarum accessibus copulatur. Sed dicis: Qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter. Bene et argute; sed oportet testimonium habere bonu bona providenda sunt: quia astutiores sunt filii tenebrarum super filios lucis. Cum a te hoc genus non amputatur, das reprehendentibus te locum. Ipse te detrahentium morsibus tradidisti, si agapetarum consortium non dimiseris. Benignus es? gaudeo. Pudicus? falsum edevotionem honoris in te custodit. Honorem quidem gloriosius boni operis fama consegregari. Si igitur generis gratia judicas easdem nullo pacto dimittere, memento quod Thamar
Abbreviated transcription (Latin):
me pleriq masedictis emuli p̃stolant᷑. qͥa ñ si leo u̾itatẽ. Pma eore
tẽptamenta it̃ clericorũ. feminarũ frequẽt accessus. Iste serus repre¬
hensibiles exhibet cłicos. Quid tͥ reuera cũ feminis. qͥ ad altare cũ dño faba¬
larise ⁊̃e cuncti in publico. te in agro rustici. aratores ac uinidores cotidier
grauit᷑ sacerabunt: ii ꝯͣ dispositũ ficłi cũ feminis habitare ꝯtenus.st qͥaut ar¬
bitor ꝯcupiscis irrep̃hensibilis inueniri. testimonio bono munire. dunquid
si ꝯsecralit᷑ ac solus ingrederis macules testimoniũ tuum. Alit̾ ꝯuigt. alatea¬
to ꝯuint̾ca p̃cipit᷑ conũsatio. Ianua diaboli uia iniquitatis. scorpionis ꝑcussus.
nocniũq genꝰ femina. Cũ ꝓximat stipula. incendit ignẽ. Nlamigero igne per¬
cutit femina ꝯscientiã parit᷑ habitantis. exuntq fundamenta montium. Ego
iudico. Si cũ uiris femine habitant. uiscariũ ñ deerit diaboli. Ex eis aucu¬

Expanded text:
emulis praestolantur, quia non sileo veritatem. Prima quidem tentamenta sunt clericorum, feminarum frequentes accessus. Iste sexus reprehensibiles exhibet clericos. Quid tibi revera cum feminis, qui ad altare cum Domino fabularis? Te cuncti in publico, te in agro rustici aratores ac vinitores quotidie graviter lacerabunt, si contra dispositum fidei cum feminis habitare contendis. Et quia ut arbitror concupiscis irreprehensibilis inveniri, testimonio bono munire. Nunquid dum secretaliter ac solus ingrederis, macules testimonium tuum. Aliter nato conjuncta praecipitur conversatio. Janua diaboli, via iniquitatis, scorpionis percussio, nocivumque genus est femina. Cum proximat stipula, incendit ignem. Flammigero igne percutit femina conscientiam pariter habitantis, exuritque fundamenta montium. Ego judico, si cum viris feminae habitent, viscarium non deerit diaboli, qui ex eis aucu
Abbreviated transcription (Latin):
xpletis religiosissimo obsequio horis cõpet̾entib diuruis offi¬
cus. ad omnib canonicis dato signo deuotissime ad cõplecoriũ
qͥꝗͣ. duo in lesto uno: s singłi in singłis iestis quiescant. Lucerna quocẜ.
in eodem dormitorio noctis temꝑe iugit̾ ardeat. Nichil deniq in honestũ
aut in decens. in dormitorio geratur ab aliqͦ. n quisqͣm aliquẽ inquieca¬
re p̃sumat. nͨ ad u̾ba incitilia ⁊ ociosa ꝓrumꝑe cogat. Huiꝰ uero capituli
contemptor specialit̾ a p̃latis ⁊ magistris seuerissime corripiatur.

Expanded text:
Expletis religiosissimo obsequio horis competentibus diurnis offiExpletis religiosissimo obsequio horis competentibus diurnis officiis ab omnibus canonicis, dato signo, devotissime ad completorium quaquam duo in uno lecto, sed singuli in singulis lectis quiescant. Lucerna quoque in eodem dormitorio noctis tempore jugiter ardeat. Nihil denique inhonestum aut indecens in dormitorio geratur ab aliquo; nec quispiam aliquem inquietare praesumat, nec ad verba inutilia et otiosa prorumpere cogat. Hujus contemptor specialiter a praelatis et magistris severissime corripiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
habitũ penitꝰ usurpare ñ debeant: a quorũ ꝓposito qͦdamͦ distant. Qui
sic̃ indecens ÷ ut arma militaria more laicorũ gestent. ita nimirum
inhonestũ ⁊ ualde indecorũ ÷: ut alteriꝰ ꝓpositi indumenta sibi im¬
ponant. Habitus namq singłorũ ordinum ic circo ineccłia ab inuicẽ
discreti sunt: ut his uisis cuiꝰ ꝓpositi sit gestans uł in qua ꝓfessione dño
militet liquido cognoscatur. Nã ⁊ dñi lege uir muliebrẽ ⁊ mulier ui
incedat. Sicut enĩ turpe ÷ uirũ uestem muliebrẽ ⁊ mulierẽ uestẽ uirilem
induere: ita ualde indecorũ ÷ canonicũ uestẽ monasticam induere: nͥ
tamen cũ ueste ⁊̃ ꝓpositũ uoluerit assumere. Et quia huicemi usus nulla
austoritate approbatur. s potius ab his qui sanũ sapiunt merito rep̃hen¬
dditur. ⁊ repudiatur: oꝑtet ut ab hͥnc ne fiat penitꝰ inhibitũ sit.
Ut õs canonici ad cõpletorm̃ ꝯuemiant.

Expanded text:
habitum penitus usurpare non debeant, a quorum proposito quodam modo distant: quia habitum penitus usurpare non debeant, a quorum proposito quodam modo distant: quia sicut indecens est, ut arma militaria more laicorum inhonestum et valde indecorosum est ut alterius propositi indumenta sibi imponant. Habitus namque singulorum ordinum idcirco in Ecclesia ab invicem discreti sunt, ut his visis cujus propositi sit gestans, vel in qua professione Domino militet, liquide cognoscatur; nam et Domini lege vir muliebrem, et mulier vincedat; sicut enim turpe est virum vestem muliebrem, et mulierem vestem virilem induere, ita valde indecorum est canonicum vestem monasticam induere, nisi tamen cum veste etiam propositum voluerit assumere. Et quia hujuscemodi usus nulla autoritate approbatur, sed potius ab his qui sanum sapiunt merito reprehenditur et repudiatur, oportet ut ab hinc, ne fiat, penitus inhibitum sit.Ut omnes canonici ad completorium conveniant.
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitas fecio. cũ ꝑfestione uirtutis uite neces¬
satia siu
maomib suis siue in congregatione iuuentes
accipiant. quia ad ea accipienda non eos habendi cupiditas ducit: s
lli autẽ qͥ tam infirmi sunt. ut possessionib suis renuntiare ñ possunt. ꝯtẽpñe¬
si ea q̃ accepturi erant dispensatori relinquant: nichil habentib con¬
ferendo. sine peccato possident sua. Quia ⁊ ip̃i quodãmͦ sua reluquun
q̃n ꝑͥis ꝯtenti reb nichil eorũ que labori uł ordim suo deberi arbitran¬
tur accipiunt. Quod si putant ido accipi debere eorũ que conferun¬
tur eccłe portionẽ ne eam uideantur abicere. se uͦ ñ posse sua relinq̃re
qͣ eis deforme sit int̾ suos pauꝑes reddi: nouerint se ẽẽ deformiꝰ possesso¬
res dde elemosinis pauꝑũ pasci. Ut canonici cucullas mouacorũ ñ ĩdu¬
ep̃hensibilem ⁊ eccłastica emendatione dignũ apud plerosq ar
canonicos mnoleuisse comꝑimꝰ usũ. eo q ꝯtra morem eccłasticũ

Expanded text:
cit, cum perfectione virtutis vitae necessaria, sive in domibus suis, sive in congregatione viventes accipiunt: quia ad ea accipienda non eos habendi cupiditas ducit, sed lli autem qui tam infirmi sunt, ut possessionibus suis renuntiare non possint, si ea quae accepturi erant, dispensatori relinquant, nihil habentibus conferenda, sine peccato possident sua: quia et ipsi quodammodo sua relinquunpropriis contenti rebus, nihil eorum quae labori vel ordini suo deberi arbitrantur, accipiunt. Quod si putant ideo accipi debere eorum quae conferuntur Ecclesiae, portionem, ne eam videantur abjicere, se vero non posse sua relinquere, quod eis deforme sit inter suos pauperes reddi, noverint esse deformius possessores de eleemosynis pauperum pasci. CAReprehensibilem et ecclesiastica emendatione dignum apud plerosque canonicos inolevisse comperimus usum, eo quod contra morem ecclesiastic
Abbreviated transcription (Latin):
sit calleo Saporib auiũ discerno ꝓuincias. & ciborũ mecaritas. Ac no¬
uissime dampna ipsa delectauit: iu qͥdẽ diuinas scripturas lege. iot¬
mo nunquã de manib tuis sac̃ lectio deponatur. Disce quod doceas. ob¬
tine eũ qͥ scđm doctrinã est fidelẽ sermonẽ. ut possis exhortari in doo¬
trina sana: & ꝯtͣdicentes uincere. Permane in is que ddidicisti. ⁊ credi¬
ta sunt tͥ. sciens ã quo didiceris: paratꝰ semꝑ ad satisfactionẽ omni
poscenti te rationẽ de ea que in te ÷ spe. Non ꝯfundent oꝑa sermonẽ
tuũ. ne cũ tu in eccłia loqueris: tacitꝰ qͥlibet respondeat. Cur ergo hec qͥ
cis que ip̃e non facis: Delicatꝰ magister ÷ qͥ pleno uentre de ieiunñs ai¬
putat: Accusare auariciam ⁊ latro potest. Sac̾dotis xͥ os cũ m̃te ꝯcor¬
ꝓdec.
Esto subiestꝰ pontifici tuo. ⁊ qͣsi aĩe parentẽ suscepe. Amare filiorũ÷: ti¬

Expanded text:
sit, calleo, saporibus auium discerno prouincias et ciborum me raritas ac nosit, calleo, saporibus auium discerno prouincias et ciborum me raritas ac nouissime damimo nunquam de manibus tuis sacra lectio deponatur. Disce quod doceas, obtine eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut possis exhortari in doctrina sana, et contradicentes revincere. Permane in his quae didicisti ac credita sunt tibi, sciens a quo didiceris, paratus semper ad satisfactionem omni poscenti te rationem de ea, quae in te est, spe. Non confundant opera sermonem tuum, ne cum in ecclesia loqueris, tacitus quilibet respondeat: Cur ergo haec quae dicis, ipse non facis? Delicatus magister est, qui pleno ventre de jejuniis disputat. Accusare avaritiam et latro potest. Sacerdotis Christi odent. Esto subjectus pontifici tuo, et quasi animae parentem suspice. Amare, filiorum; ti
Abbreviated transcription (Latin):
acolitus. si psaltes sequitur: non ornentur ueste s morib. Nec cala¬
mistro crispent comas: s pudiciciã habitu polliceantur. Solus cum
sola secreto. ⁊ abiq arbitro uł teste ñ sedeas. Si familiarius ⁊ aliqͥa
loqͥndũ. habet nutricẽ maiorẽ domꝰ: uirginẽ uiduã. maritatã. Non
÷ tã in humana: ut nullũ p̃ter te habeat cuise debeat credere.
caueto omnes suspitiones. & qͥcqͥd ꝓ babiliter fingi potest: ne fin¬
gatur ante deuita. Crebra munuscula ⁊ sudariola. ⁊ fasciolas. &
uetes or applicitas. ⁊ oblatoͥs. ac degustatos. cibos. blandasq &e
Aulces literas sc̃s amor ñ habet. Mel meũ. lumen meũ. meũq desidi¬
ũ xp̃c est. Natꝰ in paupe domo. ⁊ ĩtugurio iusticano. uqͥ uixmilio &
aibario pane rugientem satiare uentrem poterã. nunc similã & mel¬
iã fastidio. Noui & genera & nomina piffiũ. in qͦlittore ꝯcha lestao

Expanded text:
acolytus, si psaltes te sequitur, non ornentur veste, sed moribus; nec calaacolytus, si psaltes te sequitur, non ornentur veste, sed moribus; nec calamistro crispent comas, sed pudicitiam habitu polliceantur. Solus cum sola secrete et absque arbitro vel teste non sedeas. Si familiarius est aliquid loquendum, habet nutricem majorem domus, virginem, viduam, maritatam: non est tam inhumana, ut nullum praeter te habeat cui se audeat credere. Caveto omnes suspiciones: et quidquid probabiliter fingi potest, ne fingatur, ante devita. Crebra munuscula, et sudariola, et fasciolas, et vestes ori applicitas, et oblatos ac degustatos cibos, blandasque ac dulces litterulas sanctus amor non habet. Mel meum, lumen meum, meumque desiduitiis. natus in paupere domo et in tugurio rusticano, qui uix milio et cibario pane rugientem saturare uentrem poteram, nunc similam et mella fastidio, noui et genera et nomina piscium, in quo litore conca lecta
Abbreviated transcription (Latin):
ellas ⁊ urgines xͥ aut equaliter ignora. aut equaliter dilige. Ne sub
eodẽ tecto manseris. ne in p̃t̾ita castitate ꝯfidas. Nec Dauid sancior.
nec salo mone potes esse sapientior. Memento semꝑ q paradisi colo¬
nũ de possesione sua mulier eiecerit. Egrotanti tͥ sc̃s quilibet fr̃ assi¬
statꝰ ⁊ germana uł mater aut ꝓbata quelibet apud omnes fidei.
Quod si huius cemodi ñ fuerint ꝯsangͥnitatis castimonieq ꝑsone.
multas anus nutrit eccłia. q̃ ⁊ officium p̃beant ⁊ beneficium acci¬
piant ministrando: ut infirmitas qͦ tua fructũ habeat elemosi¬
ne. Scio qͦsdã ꝯualuisse corpore. ⁊ animo egrotare cepisse. periło se
tibi ministrat. eiuꝰ uultũ frequenter attendis. Si ꝓꝑter officiũ cle¬
ricatꝰ aut uidua uisitat᷑ aut uirgo. nunqͣm domũ solus introea
lales habeto socios quorũ ꝯtubernio non imfameris. Si lector. si¬

Expanded text:
ellas et uirgines Christi aut aequaliter ignora aut aequaliter dilige. ne sub ellas et uirgines Christi aut aequaliter ignora aut aequaliter dilige. ne sub eodem tecto manseris; ne in praeterita castitate confidas. nec Dauid sanctior nec Salomone potes esse sapientior; memento semper, quod paradisi colonum de possessione sua mulier eiecerit. aegrotanti tibi sanctus quilibet frater adsistat et germana uel mater aut probatae quaelibet apud omnes fidei. quodsi huiusce modi non fuerint consanguinitatis castimoniaeque personae, multas anus nutrit ecclesia, quae et officium praebeant et beneficium accipiant ministrando, ut infirmitas quoque tua fructum habeat elemosynae. scio quosdam conualuisse corpore et animo aegrotare coepisse. periculose tibi ministrat, cuius uultum frequenter adtendis. si propter officium clericatus aut uidua tibi uisitatur aut uirgo, numquam domum solus introeas talesque habeto socios, quorum contubernio non i
Abbreviated transcription (Latin):
erit p̃ter dñm: pars eꝰñ erit dñs. Uerbi gr̾a. Si aurũ.si argentã. si
possessio nes si uariã supplectilẽ. cũ istis partib dns pars eius fieri ñ
dignatur. Si autẽ ego pars dñi sũ.⁊ funcbus heditatis eiꝰ. nec acci¬
pio paitẽ int̾ ceteras trib s quasi leuita ⁊ sacdos uiuo de decimis. ⁊
altan seruiens altaris oblatione sustentor habens iuictũ & uestim̃tũ:
hisotentꝰ ero. ⁊ nudã crucẽ nudus seqͣt. Ob secro itaq te ⁊ dop̃aor
quando clericui esse cepisti: & dicatur tͥ. Cerici eorũ ñ ꝓderunt eis.
torẽ clericũ. ⁊ ex mope diuitẽ. ex ignobili głosũ: quasi quandam
pestẽ fuge. Corrumpunt bonos mores. ꝯfabulationes pessime. Lu
aurũ ꝯtẽpnis. alius diligit. Iu calcas opes. ille sectatur. Tibi cordi:
n platẽt. ⁊ medicorũ taberne. In tanta morũ discordia. que ꝑͥ esse ꝯcordia.
hospiciolũ tuũ aut raro. aut nunqͣm mulierũ pedes terant. Omnespi¬

Expanded text:
 pars eius non erit dominus. uerbi gratia, si aurum, si argentum, si possessiones, si uariam supellectilem, cum his partibus dominus pars eius fieri non dignatur. si autem ego pars domini sum et funiculus hereditatis eius nec accipio partem inter ceteras tribus, sed quasi leuita et sacerdos uiuo de decimis et altari semiens altaris oblatione sustentor, habens uictum et uestitum his contentus ero quando clericus esse coepisti, et dicatur tibi: Cleri eorum non proderunt eis . torem clericum et ex inope diuitem et ex ignobili gloriosum quasi quandam pestem fuge. corrumpunt mores bonos confabulationes pessimae. tu aurum contemnis, alius is diligit; tu calcas opes, ille sectatur; tibi cordi eet plateae ac medicorum tabernae: in tanta morum discordia quae potest esse concordia? hospitiolum tuum aut raro aut numquam mulierum pedes terant. omnes pu
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse ut si nollent susciꝑe socialẽ uitã mecũ: nullis collere ele¬
ricatũ. seorsũ manerent: q̃ eorsum uiuerent. Qmͦ uosient do uiuerent.¬

Expanded text:
dixisse, ut si nollent suscipere socialem vitam mecum, non illis tollerem cledixisse, ut si nollent suscipere socialem vitam mecum, non illis tollerem clericatum: sed seorsum manerent, et seorsum viverent, quo
Abbreviated transcription (Latin):
sẽ hab̃e uł in domo pr̃is m̃i: uł in illa scłari ꝓfessione inta. Non
decet. Talẽ debeo: qͣlem possim si ñ habueritꝰ frĩ m̃o dare. Qualem
potest hab̾e p̃sbiter. qualẽ potest hab̾e decenter diaiconꝰ ⁊ subdia¬
conus: talẽ uolo accipere qi in cõmune accipio. Si qͥs meliorẽ ded̃it
talẽ det d̃ qͦ ñ erubescã. Fateor .i. uobis. De p̃ciosa ueste erubesco.
quia ñ decet hanc ꝓfessionẽ. ñ decet hanc ammonitionẽ. ñ deca
ħ membra: non decet hoscanos. Eciã illud dico. si force in nr̃a &o¬
mo in nr̃a societate eger ÷ aliqͥs uł pͦ egͥtudinẽ ut necesse sit eũ
añ horã prandii reficere. ñ ꝓhibeo religiosos uł religiosos naiece.¬
re eis: qͥ eis uidetur ut mittant. Prandiũ tamen & cenã extͥ nec¬
mo habit. Ecce ego dico. Audistis: audiunt. Qui habere uolue
⁊ ut dicã ñ mecum manebit. s clericꝰ ñ erit. Dixerã enĩ  scionie

Expanded text:
sem habere vel in domo patris mei, vel in illa saeculari professione mea. Non sem habere vel in domo patris mei, vel in illa saeculari professione mea. Non decet. Talem debeo habere, qualem possum; si non habuerit, fratri meo dare; qualem potest habere presbyter, qualem potest habere decenter diaconus et subdiaconus, talem volo accipere, quia in commune accipio. Si quis meliorem dederitalem det, de qua non erubescam. Fateor enim vobis, de pretiosa veste erubesco, quia non decet hanc professionem, non decet hanc admonitionem, non decet haec membra, non decet hos canos. Etiam illud dico, si forte in nostra domo, in nostra societate aeger est aliquis, vel post aegritudinem, ut necesse sit eum ante horam prandii reficere, non prohibeo religiosos vel religiosas mittere eis quod videtur ut mittant. Prandium tamen et coenam extra nemo habebit. Ecce dico auditis? audiunt. Qui habere voluerest ut dicam, non mecum manebit, sed nec clericus erit. Dixeram enim, et scio me
Abbreviated transcription (Latin):
inde alantur qͥ sunt in ꝓposito. sc̃itatis: quo usq in hac uita
degunt. Scriptum ÷ enim: & hoc apłs loqͥtur. qͥuis autẽ suis & mar¬
ime domesticis non ꝓuidet: fidẽ denegat. ⁊ ⁊ infideli decerior. Añ
ocłos ur̃os uolo sit uita nr̃a. Scio qi querentes licentiã malef aci¬
endi. q̃runt sͥ exẽpla maleiuuentiũ. ⁊ młtos imf̾amant: ut socios
cia eorũ fou̾e ꝯtͣ me. Omnib offerte q uultis. offerte de uolunta¬
te ur̃a. Qd cõmune erit distribuetur unicuiq sic̃ cuiq opꝰ erit. baro¬
philatiũ attendite & omnes habebimꝰ. Ualde me delectat si ip̃m
fuerit p̃sepe nr̃m. ut nos simꝰ ium̃ta di: uos agͥ di. Nemo det bys
cõmune me uelle habere qͥcqͥd habeo. nolo talia offerat sc̃itas ur̃a:
qͥb ego solus qͣsi decentiꝰ utar. Offeratur mͥ u̾bi gr̃a bẏslũ p̃ciosũ. for¬
natũ. M odo dicturi st̃ homines qr inueni p̃ciosas uestes. qͣs non pos¬

Expanded text:
inde alantur qui sunt in proposito sanctitatis, quousque in hac vita inde alantur qui sunt in proposito sanctitatis, quousque in hac vita degunt. Scriptum est enim, et hoc Apostolus loquitur, Qui autem suis, et maxime domesticis, non providet, fidem denegat, stros volo sit vita nostra. Scio quia quaerentes licentiam male faciendi, quaerunt sibi exempla male viventium et multos infamant, ut socios tia eorum fovere contra me. Omne offerte quod vultis, offerte de voluntate vestra. Quod commune erit, distribuetur unicuique prout cuique opus erit. Gazophylacium attendite, et omnes habebimufuerit praesepe nostrum, ut nos simus jumenta Dei, vos ager Dei. Nemo det byrrhum, commune: dequibus ego solus quasi decentius utar. Offeratur mihi, verbi gratia, birrum pretiosum. Forinveni pretiosas vestes, quas non potuis
Abbreviated transcription (Latin):
suũ: S his uerbis qͥd ageret laudator m̃s: Nonne os eiꝰ quasi plũ¬
bo opilaret illi detractor: Nonne illũ laudasse peniteret: Non ne
reuerentia ꝑfusus & illius sermone ꝯfusus. uł nobis uł testatori
illi malediceret: hec fuit necessitas. ut ad istã diligentiã uenire¬
mus. Nuntio ergo uobis unde gaudeatis. Omnes fratres & clericos
meos qͥ mecũ habitant. presbiteros. diaconos. subdiaconos. & pa
tricium nepotem meũ tales inueni: quales desideraui. S quia
de sua qualicũq pauꝑtate quod statuerant non dũ fecerunt: hi
duo sunt ualens subdiaconus. & paulo ante dictus nepos meus
matris uita impediebat qr inde uiuebat. expectabatur in illo
etiam legittime etatis accessus: ut q faceret firmissime faceret.
Non dum autẽ fecit. qi ipsos agellos habet cum suo fr̃e cõmu¬
nes: & sub induusos possident. Si autẽ eos cupit eccłie ꝯferre. ut

Expanded text:
suum. Sub his verbis quid ageret laudator meus? Nonne os ejus quasi plumsuum. Sub his verbis quid ageret laudator meus? Nonne os ejus quasi plumbo oppilaret ille detractor? nonne illum laudasse poeniteret? nonne reverentia perfusus, et illius sermone confusus, vel nobis, vel testatori illi malediceret? Haec fuit necessitas, ut ad istam diligentiam veniremus. Nuntio ergo vobis unde gaudeatis. Omnes fratres et clericos meos, qui mecum htricium nepotem meum, tales inveni, quales desideravi. Sed qui de sua qualicumque paupertate, quod statuerant, nondum fecerunt, hi duo sunt, Valens diaconus, et paulo ante dictus nepos meus matris vita impediebat, quia inde vivebat. Exspectabatur in illo etiam legitimae aetatis accessus, ut quod faceret, firmissime faceret. Nondum autem fecit, quia ipsos agellos habet cum suo fratre communes, et sub indiviso eos possident. Si autem divisi fuerint, eos cupit Ecclesiae conferre, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ferebant precia illorũ ⁊ ponebant ante pedes apłorum. distribuebatur
autem unicuiq ꝓ ut cuiq opus erat. Cũm latarus diaconus recitaret.
& ep̃o codicẽ tradidisset: auousi̾nus ep̃c dixit. Et ego legere uolo. Plus
enim me delectat huius uerbi esse lectorem: quã uerbi mei disputato¬
tigit autem quedam necessitas ut hec diligentius agerẽ. quoniã sicut
arisadm nostis ꝓresbit̾ in nr̃a societate ꝯstitutus. quali societati ꝑ ibet testi¬
monium lectio quã mͦ cum recitaretur audistis. moriens testamentum
ficit: quia habuit unde fecerat. E rat ꝙ diceret suũ: cũ in ea societate
uiueret uͥ nemini licebat dicere aliquid suum: s esse illis omnia con¬
uens. dentem ꝓ mouens diceret. Ita uͦ sic ibi uiuitur. quo modo dicis:
Quare falsa laude honoras indignos: Nonne ibimͦ in eorũ societate
positꝰ p̃sbiter testamentũ fecit. ⁊ ꝙ habuit qͦmͦ uoluit disposuit &
reliquid: Certe ibi omnia sunt cõmunia: Certe ibi nemo dicit aliqͥd

Expanded text:
illorum, et ponebant ante pedes apostolorum, distribuebatur autem singulis, prout cuique opus erat . Cumque Lazarus diaconus recitaret, et episcopo codicem tradidisset, August. episcopus dixit: Et ego legere volo: plus enim me delectat hujus verbi esse lectorem, quam verbi mei disputatotigit autem quaedam necessitas, ut haec diligentius agerem. Quoniam sicut jam nostis, presbyter in nostra societate constitutus, quali societati perhibet testimonium lectio, quam modo cum recitaremus, audistis; moriens testamentum fecit, quia habuit unde faceret. Erat quod diceret suum, cum in ea societate viveret, ubi nemini licebat dicere aliquid suum, sed esse illis omnia comvens, dentem promovens, diceret: Ita vero, sic ibi vivitur quomodo dicis? Quare mentiris? quare falsa laude honoras indignos? Nonne ibi modo in eorum societate positus presbyter testamentum fecit, et quod habuit, quomodo voluit, disposuit et reliquit? Certe omnia ibi sunt communia, certe nemo dicit aliquid