comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imposuit. quia tunc natus ẽ. qͣndo ꝑ linguas
t̃radiuisaẽ.T hara. exploratio ascensionis.
Mel chisedech. rex iustus .rex. quia ipse post¬
ea imperauit salem. Iustus ꝓ eo quod discernens
sacramenta legis et euangłii ñ pecudum uicti¬
mas. sed oblationem panis. et calicis in sacrifi¬
cium obtulit. Loth. declinans. factis enim so¬
domoꝵ ñ consensit. sed eorum inlicita carnis
incendia declinauit. Moab ex patre: et totũ
nomen ethimologiam habet. Concepit enun¬
eum eum primogenita filia de patre. Am¬
mon. cuiꝰ causa nomen redditur filius poplĩ
mei. sic diriuatur ut ex parte sensus nominis.
ex parte ipse sit sermo. Ammi eiuim a quo di¬
cti sunt ammanite uocatur populus m̃s.
Sarai int̃pretatur princeps mea: eo quod ẽẽt
unius tantummꝰ domus mater familias. Post¬
ea causa nominis inmutata. ablata de fine.i.
littera dicitur sara. ⁊dest princeps: omnium
quippe gentium futura princeps erat: sicut et

Expanded text:
inposuit, quia tunc natus est, quando per linguas inposuit, quia tunc natus est, quando per linguas terra divisa est. Thara exploratio ascensionis. Melchisedech rex iustus. Rex, quia ipse postea imperavit Salem. Iustus, pro eo quod discernens sacramenta Legis et Evangelii, non pecudum victimas, sed oblationem panis et calicis in sacrificio obtulit. Loth declinans. Factis enim Sodomorum non consensit, sed eorum inlicita carnis incendia declinavit. Moab ex patre. Et totum nomen etymologiam habet. Concepit enim eum primogenita filia de patre. Ammon, cuius causa nomen redditur filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo. Ammi enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Sarai interpretatur princeps mea, eo quod esset unius tantummodo domus materfamilias. Postea causa nominis inmutata, ablata de fine I littera, dicitur Sara, id est princeps. Omnium quippe gentium futura princeps erat, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
ex presagio futuri cognominatus. Posteritas
uicino sole calentior ẽ. Unde et egiptiis
usq hodie egiptiorum linguacram dicitur.
nascitur. Et quia lata ẽ. ex gentibus multitu¬
do credentium: ab eadem latitudine iafeth¬
dictus ẽ. Canaati. filius cam. interp̃tatur
mo tuus eorum. quod quid ẽ aliud nisi opus co.¬
rum: ꝓ motu enim patris id est ꝓ opere eus.
maledictus ẽ. Arfaxatb sanans depopulationẽ.
Chus. hebraice ethiops interpretatur: a poste¬
ritate sui generis nomen sortitus. Ab ipso
enim sunt ꝓgeniti ethiopes. Nembroth. in.¬
terpretatur tẏrannus. Iste enim prior arripu¬
it insuetam in populis tyrannidẽ. et ipsead¬
gressꝰ est aduersus dm̃ impietatis edificare tur¬
rem. Heber. transitus. Et himologia eius inisti¬
ca ẽ. quod ab eius stirpe transiret ds̃: nec ꝑse¬
ueraret in eis translata in gentibus gratia.
Ex ipso enim sunt exorti hebrei. Ealech.
diuisio. Cui pater propterea tale nomen

Expanded text:
ex praesagio futuri cognominatus. Poex praesagio futuri cognominatus. Pobsidet, quae vicino sole calentior est. Unde et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua Cam dicitur. nascitur, et quia lata est ex gentibus multitudo credentium, ab eadem latitudine Jadictus est. Canaan filius Cham interpretatur motus eorum. Quod quid est aliud nisi opus eorum? Pro motu enim patris, id est pro opere eius, maledictus est. Arfaxat sanans depopulationem. Chus Hebraice Aethiops interpretatur; a posteritate sui generis nomen sortitus. Ab ipso enim sunt progeniti Aethiopes. Nembroth interpretatur tyrannus. Iste enim prior arripuit insuetam in populo tyrannidem, et ipse adgressus est adversus Deum impietatis aedificare turrem. Heber transitus. Etymologia eius mystica est, quod ab eius stirpe transiret Deus, nec perseveraret in eis, tralata in gentibus gratia. Ex ipso enim sunt exorti Hebraei. Phaleg divisio, cui pater propterea tale nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Cainan lamentatio uł possessio corum. Sicut
enim cam possessio. ita diriuatũ nomen quod
est cainan facit possessio eoꝵ. Matu salam
int̃p̃tatur mortuus ẽ. Euidens et himologia
nominis. Quidam enim eum cũ patre transla¬
tum fuisse. et diluuium preterisse putauert̃.
ob hoc signanter transfertur mortuus ẽ. ut os¬
tenderetur ñ uixisse eũ post diluuium: sed in
eodem cataclismo fuisse defunctum. Soli enim
octo homines diluuium in arca euaserunt.
L amech ꝑcutiens. Iste enim ꝑcussit et int̾fecit
cam: quod etiam ipse postea ꝑpetrasse uxoribꝰ
confitetur. Noe. requies interpretatur: pro eo
quod sub ilło omnia retro opera quieuerunt
ꝑ diluuium. Unde et pater eius uocans no¬
natus. quod nomen ex presagio posteritatis
accepit. Ex ipso enim patriarc be. et apłi. et
populus dĩ. Ex eius quoq stirpe et xp̃e: cuiꝰ
ab ortu solis usq ad occasum magnum est
nomen in gentibus. Cham. calidus. et ipse

Expanded text:
Cainan lamentatio vel possessio eorum; sicut Cainan lamentatio vel possessio eorum; sicut enim Cain possessio, ita derivatum nomen, quod est Cainan, facit possessio eorum. Matusalam interpretatur mortuus est. Evidens etymologia nominis. Quidam enim eum cum patre translatum fuisse, et diluvium praeterisse putaverunt. Ob hoc signanter transfertur: mortuus est, ut ostenderetur non vixisse eum post diluvium, sed in eodem cataclysmo fuisse defunctum. Soli enim octo homines in arca diluvium evaserunt. Lamech percutiens. Iste enim percussit et interfecit Cain: quod etiam ipse postea perpetrasse uxoribus confitetur. Noe requies interpretatur, pro eo quod sub illo omnia retro opera quieverunt per diluvium. Unde et pater eius vocans nonatus, quod nomen ex praesagio posteritatis accepit. Ex ipso enim patriarchae et apostoli et populus Dei. Ex eius quoque stirpe et Christus, cuius ab ortu solis usque ad occasum magnum est nomen in gentibus. Chain calidus, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uita et calamitas appellata ẽ.: quia sepe mu¬
lier uiro causa salutis ẽ. sepe calamitatis et
mortis quod. ẽ. ue. Caui. possessio int̾pretat᷑.
unde ethimologiam ipsius exprimens mat̃
Iem et lamentatio. eo quod ꝓ interfecto abel
interfectus sit: et penam sui sceleris dederit.
bel luctus interpretatur: quo nomine pre-¬
figurabatur occidendus. Idem et uanitas.
quia cito solutus ẽ atq substratus. Seth in-¬
terpretatur resurrectio. eo quod post frĩs in¬
terfectionem natus sit. quasi resurrectionẽ
frĩs ex mortius suscitaret. Idem et positio.
quia posuit cum ds̃ pro abel. Enos. iuxta
ꝓpriȩ linguę uarietatem. homo uł uir dici¬
tur. Et congrue hoc uocabulum habuit. De
candi domini nomen. licet pleriq hebreoꝵ
arbitrentur quod tunc primum in nomine
dñi et in similitudine eius fabricata sunt
idola. Enoc dedicatio. In ipsius enim nomi¬
ne ciuitatem postea edificauit cairi.

Expanded text:
vita et calamitas appellata, quia saepe muvita et calamitas appellata, quia saepe mulier viro causa salutis est, saepe calamitatis et mortis, quod est vae. Cain possessio interpretatur, unde etymologiam ipsius exprimens paterhominem per Deum.' Idem et lamentatio, eo quod pro interfecto Abel interfectus sit, et poenam sui sceleris dederit. Abel luctus interpretatur, quo nomine praefigurabatur occidendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est atque subtractus. Seth interpretatur resurrectio, eo quod post fratris interfectionem natus sit, quasi resurrectionem fratris ex mortuis suscitaret. Idem et positio, quia posuit eum Deus pro Abel. Enos iuxta propriae linguae varietatem homo vel vir dicitur. candi nomen Domini. Licet plerique Hebraeorum arbitrentur quod tunc primum in nomine Domini et in similitidola. Enoch dedicatio. In ipsius enim nomine civitatem postea aedificavit Cain.
Abbreviated transcription (Latin):
Irriq primorum hominum ex propriis
causis originem nominum habent.
quibus ita propheticȩ indita sunt uocabula.
ut aut futuris aut precedentibus eorum cau¬
sis conueniant. In quibus tamen manente
spiritali sacramento: nunc tantum ad litterã
intellectum historiȩ ꝓsequimur. Ubi autẽ
et himologiȩ int̃pretationem ñ adtigimus.
solam ipsam ethimologiam in latinũ posui-¬
mus. Quod autem unum nomen hebraicum
aliter atq aliter interpretatur. hoc scđ̾m accen¬
tuum et litterarum euenit diuersitatem:
ut in uariis significationibꝰ nomina cõmu¬
tentur. Ndam sicut heatus hieronimus
tradit. ħomo siue terrenus siue terra rubra
interp̃tatur. Ex terra enim facta ẽ caro. et
humus. hominis faciendi materies fuit. Eua
interp̃tatur uita siue calamitas: siue ue.
Uita. quia origo fuit nascendi. Calamitas
et ue. qui ꝑ preuaricationem causa extitit
moriendi. A cadendo enim nomen sumpsit
calamitas. Alii autẽ dicunt qm̃ ob boc eua

Expanded text:
rique primorum hominum ex propriis causis originem nominum habent. Quibus ita prophetice indita sunt vocabula; ut aut futuris, aut praecedentibus eorum causis conveniant. 2. In quibus tamen manente spirituali sacramento, nunc tantum ad litteram intellectum historiae persequemur. Ubi autem etymologiae interpretationem non attigimus, solam ipsam etymologiam in Latinum posuimus. 3. Quod autem unum nomen Hebraicum aliter, atque aliter interpretatur, hoc secundum accentuum et litterarum evenit diversitatem, ut in variis significationibus nomina commutentur. 4. Adam, sicut beatus Htradit, homo sive terrenus sive terra rubra interpretatur. Ex terra enim facta est caro, et humus hominis faciendi materies fuit. Eva interpretatur vita sive calamitas sive vae. Vita, quia origo fuit nascendi: calamitas et vae, quia praevaricatione causa extitit moriendi. A cadendo enim nomen sumpsit calamitas. Alii autem dicunt: ob hoc Eva
Abbreviated transcription (Latin):
idõ diuina templa basilice nominantur: quia ibi re¬
gi omnium dõ cultus et sacrificia offerunt᷑. Alarty¬
rium. locus martyrii greca diriuatione: eo quod in
memoriam martyris sit constructũ. uł quod sepulchra
scõꝵ ibi sunt martyrum. Aram quidã uocatam dixer̃.
quod ibi incensȩ uictime ardeant. Alii aras dicunt
a precationibus id est quas greci aras dicunt : unde
contra imprecatio satura dicitur. Alii uolunt ab
altitudine aras. sed male. Altare autem ab altitudine
constat eẽ nominatum: quasi alta ara. Pulpitum
quod in eo lector uł psalmista positus. in publico con¬
spici a populo possit. quo liberiꝰ audiatur. Tribunal.
eo quod inde a sacerdote tribuantur precepta uiuendi.
Est enim locus in sublimi constitutus: unde uniuer¬
si exaudiri possint. Alias tribunal a tribubus de¬
nominatum. quod ad illud tribus conuocentur. Ana¬
logium dictũ. quod sermo inde predicetur. Nam logos

Expanded text:
ideo divina templa basilicae nominantur, quia ibi reideo divina templa basilicae nominantur, quia ibi regi omnium Deo cultus et sacrificia offeruntur. Martyrium locus martyrum Graeca derivatione, eo quod in memoria martyris sit constructum, vel quod sepulchra sanctorum ibi sint martyrum. Aram quidam vocatam dixerunt quod ibi incensae victimae ardeant. Alii aras dicunt a precationibus, id est quas Graeci ἀρὰς dicunt; unde contra inprecatio κατάρα dicitur. Alii volunt ab altitudine aras, sed male. Altare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. Pulpitum, quod in eo lector vel psalmista positus in publico conspici a populo possit, quo liberius audiatur. Tribunal, eo quod inde a sacerdote tribuantur praecepta vivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unde universi exaudire possint. Alias tribunal a tribu denominatum, quod ad illud tribus convocetur. Analogium dictum quod sermo inde praedicetur; nam λόγος
Abbreviated transcription (Latin):
deprecaretur. rectum aspiceret orientem. Fana dicta:
a faunis quibus templa error gentilium construebat.
unde consulentes. demonum responsa audirent. De¬
lubra ueteres dicebant. templa fontes habentia. e quibꝰ
ante ingressum deluebantur. Et appellari delubra
a diluendo. Ipse sunt nunc edes cum sacris fontibus:
in quibus fideles regenerati purificantur. Et bene quo¬
dam p̃sagio delubra sunt appellata sunt enim in ab¬
lutione peccatoꝵ. Fons autem in delubris locus rege¬
neratorum ẽ. in quo septem gradus in sp̃s scĩ myste¬
rio formantur. tres in descensu et tres in ascensu. sep¬
timus uero is est qui et quartus: idest similis filio ho¬
minis extinguens fornacem ignis. stabilimentum pe¬
dum fundamentum aquȩ. in quo plenitudo diuini¬
tatis habitat corporaliter. Basilicȩ priꝰ uocabantur
regum habitacula: unde et nomen habent. Nam ba¬
sileus rex: et basilicȩ regiȩ habitationes. nunc autem

Expanded text:
que precaretur rectum aspiceret orientem. Fana dicta que precaretur rectum aspiceret orientem. Fana dicta a Faunis, quibuso templa error gentilium construebat unde consulentes daemonum responsa audirent. Delubra veteres dicebant templa fontes habentia, quibus ante ingressum diluebantur; et appellari delubra a diluendo. Ipsa sunt nunc aedes cum sacris fontibus, in quibus fideles regenerati purificantur: et bene quodam praesagio delubra sunt appellata; sunt enim in ablutionem peccatorum. Fons autem in delubris locus regeneratorum est, in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur; tres in descensu et tres in ascensu: septimus vero is est qui et quartus, id est similis Filio hominis, extinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae; in quo plenitudo divinitatis habitat corporaliter. Basilicae prius vocabantur regum habitacula, unde et nomen habent; nam βασιλεὺς rex et basilicae regiae habitationes. Nunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
pene intus. Oratorium orationi tantum ẽ conse¬
cratum : in quo nemo aliquid agere debet. nisi ad
quod est factum. unde et nomen accepit. Aonaste¬
rium uniꝰ monachi habitatio est. Mono enim apud
grecos solus. sterio statio id est solitarii habitatio. Ce¬
nobium uero ex greco et latino uidetur eẽ compositũ.
Est enim habitaculum plurimorum in commune
uiuentium. Coeno enim grece cõmune dicitur
Templi enim nomen generale: ꝓ locis enim quibuscũ¬
q magnis antiqui templa dicebant. Et templa
dicta: quasi tecta ampla. Sed et locus designatus
adorientem. a contemplatione templum dicebatur.
ouiꝰ partes quatuor erant. antica ad ortum. portica¬
ad ortum. portica ad occasum. sinistra ad septentrio¬
dextia ad meridiem spectans. Unde et quando tẽplũ
construebant orientem spectabant. equi noctialem.
ita ut lineȩ ab ortu ad occidentem misse. fierent par¬
tes cȩli dextra sinistra equales. ut qui consuleret ao¬

Expanded text:
pene intus. Oratorium orationi tantum est consepene intus. Oratorium orationi tantum est consecratum, in quo nemo aliquid agere debet nisi ad quod est factum; unde et nomen accepit. Monasterium unius monachi habitatio est. Μόνος enim apud Graecos solus, στηριονo statio; id est solitarii habitatio. Coenobium ex Graeco et Latino videtur esse conpositum. Est enim habitaculum plurimorum in commune viventium; κοινὸν enim Graece commune dicitur. Templi nomen generale; pro locis enim quibuscumque magnis antiqui templa dicebant: et templa dicta quasi tecta ampla. Sed et locus designatus ad orientem a contemplatione templum dicebatur. Cuius partes quattuor erant: antica ad ortum, postica ad occasum, sinistra ad septentriodextra ad meridiem spectans. Unde et quando templum construebant, orientem spectabant aequinoctialem, ita ut lineae ab ortu ad occidentem missae fierent partes caeli dextra sinistra aequales; ut qui consuleret at
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis cultibus instituta: ut pote ea in quibꝰ
altaria litantibus de more pontificibus conseerantur.
Scã. iuxta ueteres. exteriora templi sunt. Sc̃a aut̃
scõꝵ locus templi secretior: ad quem nulli erat acces¬
sus nisi tantum sacerdoti. Dicta autem sc̃a scõꝵ : quia
exteriori oraculo scĩora sunt: uł quia scõrum cõpara¬
tione sanctiora sunt. sicut cantica canticoꝵ. quia
cantica uniuersa p̃cellunt. Sc̃m autẽ: a sangui¬
ne hostie noncupatum. Nichil enim sc̃m̃ apud
ueteres dicebatur. nisi quod hostiȩ sanguine esset
consecratum aut conspersum. Item sc̃m: quod extat
esse sanccitum. Sancire ẽ autem confirmare: et in¬
rogatione penȩ ab iniuria defendere. Sic et leges
sc̃ẽ. et mores sci eẽ dicuntur. Propitiatorium quasi pro¬
pitiationis oratorium. Propitiatio enim placatio est.
Oracula dicta: eo quod inde responsa reddantur. et
oracula ab ore. Penetralia secreta sunt oraculoꝵ: et
penetralia dicta sunt ab eo quod est penitus. hoc ẽ

Expanded text:
divinis cultibus instituta, utpote ea in quibus altaria litantibus de more pontificibus consecrantur. Sancta juxta veteres exteriora templi sunt. 2. Sancta autem sanctorum, locus templi secretior, ad quem nulli erat accessus, nisi tantum sacerdoti. Dicta autem Sancta sanctorum, quia exteriori oraculo sanctiora sunt, vel quia sanctorum conparatione sanctiora sunt; sicut Cantica canticorum, quia cantica universa praecellunt. Sanctum autem a sanguine hostiae nuncupatum; nihil enim sanctum apud veteres dicebatur nisi quod hostiae sanguine esset consecratum aut consparsum. Item sanctum, quod extat esse sancitum. Sancire est autem confirmare et inrogatione poenae ab iniuria defendere; sic et leges sanctae et muri sancti esse dicuntur. Propitiatorium quasi propitiationis oratorium; propitiatio enim placatio est. Oracula dicta eo quod inde responsa redduntur; et oracula ab ore. Penetralia secreta sunt oraculorum; et penetralia dicta sunt ab eo quod est penitus, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
usica ẽ pericia modulationis sono
cantuq consistens. et dicta mu
sica ꝑ diriuationem a musis. Mu¬
sȩ autem appellatae a potuma¬
son . id. ẽ. a querendo. quod ꝑ eas sicut antiqͥ
uoluerunt. uis carminum et uocis modula¬
tio quereretur. Quarum sonus quia sensibiliᷤ
enim ab homine memoria teneantur. soni
pereunt: quia scribi ñ possunt.
De inuentorsus eius

Expanded text:
usica est peritia modulationis, sono cantuque consistens. Et dicta etiam musica per derivationem a musis. Muse autem appellate sunt apo tu muson, id est a querendo, quod per eas, sicut antiqui voluerunt, vis carminum et vocis modulatio quereenim ab homine memoria teneantur soni, pereunt, quia scribi non possunt. § 16 De inventoribus eius
Abbreviated transcription (Latin):
cardo stridebat ȩneis. Origo exis cadinia et calcite¬
os. Purgamenta exis cadmnia et origo et ȩris flos.
Cadinia gignitur in metalloꝵ exis atq argenti for¬
nacibus. insidente nitore : namq ut ipse lapis ex
quo fit es cadnua uocatur. Sic rursus in fornacibꝰ
existit. et nominis sui originem recipit. Eris flos
fit seu gignitur conflationibus. resoluto atq reli-¬
quato ere: suꝑfusa frigida. repentina enim densa¬
tione tamquam de sputo reparatur flos. E ruginẽ
quoq ȩscirat. Nam lamminȩ ereȩ suꝑuas aceti
asꝑruni sarmentis suꝑpositȩ. atq ita distillantibꝰ
quod ex eo cecidit in ipsum acetum. teritur et
cribratur.
XX. De ferro

Expanded text:
cardo stridebat aenis. Origo aeris cadmea et chalcitcardo stridebat aenis. Origo aeris cadmea et chalcitis. Purgamenta aeris cadmea, et aerugo, et aeris flos. Cadmia gignitur in metallorum aeris atque argenti fornacibus insidente nidore. Namque ut ipse lapis, ex quo fit aes, cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit et nominis sui originem recipit. Aeris flos fit seu gignitur conflationibus, resoluto atque reliquato aere, superfusa frigida. Repentina enim densatione tamquam de sputo reparatur flos. Aeruginem quoque aes creat. Nam lamminae aereae super vas aceti asperrimi sarmentis superpositis atque ita distillantibus, quod ex eo cecidit in ipsum acetum teritur et cribratur. § 21 De ferro
Abbreviated transcription (Latin):
lor uocauit. namq in singulas uncias exis. additis
auri scripulis senis. pre tenui brattea ignescit. flam¬
masq imitatur. unde et piropumdicitur. Regu-¬
lare es dicitur. quod ab aliis ductile appellatur:
quale omne cyprium ẽ. Ductile autem dicitur. eo
quod malleo producatur: sicut contra fusile. quod
tantum funditur. Hoc et caldarium quod tantũ
funditur. Nam malleis fragile ẽ: siquidem om̃e
es diligentiꝰ purgatis igne uitiis. ex coctisq regulare¬
efficitur. Campanumꝰ quoq inter genera exis uo-¬
catur a cam pania scilicet ꝓuincia. quȩ est in italiȩ
partibus. utensilibus et uasis omnibis ꝓbatissimũ.
Es omne frigore magno meliꝰ funditur. Es rubigi¬
nem celeriꝰ trahit. nisi oleo ꝑungatur. Seruari autẽ
id optime etiam in liquida pice tradunt. Inter om-¬
nia metalla es uocalissimum ẽ: et maxime potesta¬
tis. ideo et enea limina. Unde et uirgiliꝰ. In foribus

Expanded text:
lor vocavit. Namque in singulas uncias aeris, additis lor vocavit. Namque in singulas uncias aeris, additis auri scrupulis senis, praetenui bractea ignescit, flammasque imitatur, unde et pyropum dicitur. 7. Regulare aes dicitur, quod ab aliis ductile appellatur, quale omne Cyprium est. 8. Ductile autem dicitur, eo quod malleo producatur, sicut contra fusile, quod tantum funditur. Hoc et caldarium, quod tantum funditur. Nam malleis fragile est. Siquidem omne aes, diligentius purgatis igne efficitur. Campanum quoque inter genera aeris vocatur a Campania scilicet provincia quae est in Italiae partibus, utensilibus et vasis omnibus probatissimum. Aes omne frigore magno melius funditur. Aes rubiginem celerius trahit nisi oleo perunguatur; servari autem id optime etiam in liquida pice tradunt. Inter omnia metalla aes vocalissimum est et maximae potestatis. Ideo et aenea limina; unde et VergiliusAen. 1, 449: In foribus
Abbreviated transcription (Latin):
grecorum. calconuocatur. Eit autem ex ere et igne
multo. ac medicaminibus. ꝑducitur ad aureum colo¬
rem. Corintheum ẽ commixtio omnium metallorum.
Quod ca sus pͥmum miscuit coriitho : cum caꝑetur
incensa. Namdum hanc oiuitatẽ hanibalcepisset.
om̃s statuas eneas et aureas et argenteas in unum ro-¬
gum congessit. et eas incendit. Ita ex hac conmixtione
fabri sustulerunt. et fecerunt parapsides sic corint hea
nata sunt ex omnibus in unum. nec hoc nec illud. Unde
et usq in hodiernum diem siue ex ipso siue ex imita¬
tione eius es corintheum uł corinthia uasa dicuntur.
Huiꝰ tria genera: candidum unum. ad argenti nito.¬
rem accedens. alterum in quo ipsius auri fulua Nat᷑a
est: tercium in quo equalis cunctorum tẽperies. Co¬
ronarium ex ductili ere tenuatur in lamminas: tau¬
rorumq felle tinc̾tum. speciem auri in coronisistrionũ
prebet. unde et appellatum. Piropum igneus co-¬

Expanded text:
Graecorum χαλκὸς vocatur. Fit autem ex aere et igne Graecorum χαλκὸς vocatur. Fit autem ex aere et igne multo, ac medicaminibus perducitur ad aureum colorem. Corintheum est commixtio omnium mquod casus primum miscuit, Corintho, cum caperetur, incensa. Nam dum hanc civitatem Hannibal cepisset, omnes statuas aeneas et aureas et argenteas in unum rogum congessit, et eas incendit. Ita ex hac commixtione fabri sustulerunt, et fenata sunt ex omnibus in unum, nec hoc nec illud. Unde et usque in hodiernum diem sive ex ipso sive ex imitatione eius aes Corintheum vel Corinthea vasa dicuntur. Huius tria genera: candidum unum, ad argenti nitorem accedens; alterum, in quo ipsius auri fulva natura est; tertium, in quo aequalis cunctorum temperies. 5. Coronarium ex ductili aere tenuatur in laminas, taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet, unde et appellatum. 6. Pyropum igneus co
Abbreviated transcription (Latin):
forat. Potui autem datum interficit: ponderis causa.
Argenti purgam̃ta litargyros. quam nos spumam ap-¬
sient aurum et argentum. Apud antiquosaut̃.
puor eris quam ferri cognitus usus. Ere quippe pͥ¬
mi proscindebant terram: et certamina belli gere¬
bant. Eratq in pretio magis es: aurum uero et ar-¬
gentum ꝓpt̾ inutilitatem reiciebant᷑. Nunc uer-
in precio. fit nullo deniq in honore.Usus exis pꝰ-¬
ea transtit in simulacris: in uasis. in edificiorum
structuris. maxime. et ad ꝑpetuitatem monuim̃toꝵ
etiam publicȩ in eis constitutiones scriptȩ sunt. Cypri¬
um es in cypro insula prius reꝑtum. unde et uocatum.
factum ex lapide aeroso quem cadmniam uocant: et est
ductile. Hiuc si addatur plumbum. colore purpu.¬
reo fit. Auricaloum dictum. quod et splendorem au¬
ri et duriciam aeris possideat. Est autem nomen cõ¬
positum ex lingua latina et greca. Es enim sermone

Expanded text:
forat. Potui autem datum interficit ponderis causa. forat. Potui autem datum interficit ponderis causa. Argenti purgamenta λιθάργυρος, quam nos spumam arsicut aurum et argentum. Apud antiquos autem prior aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe primi proscindebant terram, aere certamina belli gerebant, eratque in pretio magis aes; aurum vero et argentum propter inutilitatem reiciebantur. Nunc versin pretio fit nullo denique honore. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris; maxime et ad perpetuitatem monumentorum etiam publicae in eis constitutiones scriptae sunt. Cyprium aes in Cypro insula prius repertum, unde et vocatum, factum ex lapide aeroso, quem cadmiam vocant; et est ductile. Huic si addatur plumbum, colore purpureo fit. Aurichalcum dictum quod et splendorem auri et duritiam aeris possideat. Est autem nomen compositum ex lingua Latina et Graeca; aes enim sermone
Abbreviated transcription (Latin):
Rgentum ñ longe a greca appellatione distat.
Hoc enim illi argiron uocant: cui mirum in mo¬
dum illud est ut dum candidum sit: impressum corpori
lineas nigras reddit. Argentum uiuum dictum. qͦd
excedat materias in quibus inicitur. hoc et liquidum.¬
quia ꝑcurrit. Inuenitur specialiter in mettillis siue
in argentariis fornacibus guitarum concretione tectis
inherens. sepe etiam et in sterçore uetustissimo cloa¬
carum uł puteorum limo. Fit etiam et ex mineo imn¬
posito conculȩ ferreȩ. patena testea suꝑposita. Tum
circum lito uasculo circumdantur carbones: sicq argen¬
tum uiuum ex mineo distillat. Sine hoc neq argentũ
neq es inaurari potest.Tante autem uirtutis est.
ut si suꝑ sextarium argenti uiui centenariũ saxum
suꝑ ponas. oneris statim resistit. Sin uero auri scri¬
pulum leuitatem eius raptim sinu recipit. Ex quo intel¬
ligitur. ñ pondꝰ sednaturam eẽ cui cedit. Seruatur au¬
tem melius in uitrcis uasculis. nam ceteras materias ꝑ¬

Expanded text:
rgentum non longe a Graeca appellatione distat. Hoc enim illi ἄργυρον vocant. Cui mirum in modum illud inest, ut, dum candidum sit, impressum corpori lineas nigras reddat. 2. Argentum vivum dictum, quod excquia percurrit. Invenitur specialiter in metallis sive in argentariis fornacibus guttarum concretione tectis inhaerens, saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum vel puteorum limo. Fit etiam et ex mineo inposito conchulae ferreae patena testea superposita; tum circumlito vasculo circumdantur carbones, sicque argentum vivum ex mineo distillat; sine hoc neque argentum neque aes inaurari potest. Tantae autem virtutis est ut, si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas oneris, statim resistit. Sin vero auri scripulum, levitatem eius raptim sinu recipit; ex quo intellegitur non pondus, sed naturam esse cui cedit. Servatur autem melius in vitreis vasculis; nam ceteras materias per
Abbreviated transcription (Latin):
pleonasmos molotis ⁊ hissimilia At contra t̾am̃¬
orationem extollit et exornat inergia. Tum̃
fasis. quȩ plus quidam. quam dixerit in¬
telligi facit. ut si dicas ad głam scipionis
nem. Cum enim dicit lapsi. altitudinem
imaginis suggerit. Huic contraria uirtus
est uerbis minuere: quȩ natura sua mag¬
De figuris uerboꝵ et sententiaꝵ

Expanded text:
Pleonasmos et his similia. At contra Pleonasmos et his similia. At contra orationem extollit et exornat †energia tum† Emphasis, quae plus quiddam quam dixerit intellegi facit; ut si dicas: 'Ad gloriam Scipionis nem. Cum enim dicit lapsi, altitudinis imaginem suggerit. Huic contraria virtus est, verbis minuere quae natura sua magDe figuris verborum et sententia
Abbreviated transcription (Latin):
N uerbis quoq cauenda sunt uitia ut non
imꝓpria uerba ponantur. quȩ greci a ciro.¬
logian uocant. Amanda ẽ ergo ꝓprietas.
sic tamen ut ñ aliquando ꝓꝑter humilita¬
tem sordidi aut spurci uocabuli trans latis
nominibus sit utendum. ñ tamen longe ac¬
citis sed ut ueris ꝓxima et cognata uideant᷑.
fugienda etiam hyꝑbata longiora. quȩ fieri
sine aliorum sensuum confusione ñ possunt.
Ambiguitas quoq et uitium illud cauendum
cum quidam iactatione eloquentiȩ ducti. qͦd
uno aut duobus uerbis significare poterant.
interpositis inanibus uocibus longa et circũ¬
plexa ambage concludunt: quoduitium
perisologia uocatur. cui contrariũ criminis
uitium ẽ. ut breuitatis studio etiam necessa¬
ria uerba furari. fugienda sunt quoq sicut
in litteris et uerbis. ita et in sententiis uitia.
quȩ int̾ grammaticorũ pͥma studia cognos¬
cuntur. Sunt autem cacem fato tautologia
eclipsis. acirologia. macrologia. ꝑissologia

Expanded text:
n verbis quoque cavenda sunt vitia, ut non inpropria verba ponantur, quae Graeci Acyrologian vocant. Amanda est ergo proprietas, sic tamen ut aliquando propter humilitatem sordidi aut spurci vocabuli translatis nominibus sit utendum, non tamen longe accitis, sed ut veris proxima et cognata videantur. Fugienda etiam Hyperbata longiora, quae fieri sine aliorum sensuum confusione non possunt. Ambiguitas quoque et vitium illud cavendum, cum quidam iactatione eloquentiae ducti, quod uno aut duobus verbis significare poterant, interpositis inanibus vocibus longa et circumflexa ambage concludunt: quod vitium Perissologian vocatur. Cui contrarium criminis vitium est et brevitatis studio etiam necessaria verba furari. Fugienda sunt quoque, sicut in litteris et verbis, ita et in sententiis vitia, quae inter prima Grammaticorum studia cognoscuntur. Sunt autem Cacemphaton, Tautologia, Ellipsis, Acyrologia, Macrologia, Perissologia,
Abbreviated transcription (Latin):
ne mouentẽ. Omoeonteleutoti ẽ cũ uno mͦ
pape marco spondente. recusas marcus dixit. ita
ẽ. assigna marce tabellas. Urmos ẽ sententia con¬
tinuatȩ orationis tenorem suum usq ad ultimum
seruans. ut. ẽ. in secessu longo locus in sola portum.
et reliqua. Hic enim in longum uadit sensus. usq
Polisindetor ẽ dictio multis concatenata coniun
canẽq. Dialitor. uł asindetor ẽ figura quȩ con¬
trario sine coniunctionibꝰ solute ac simpliciter
effertur: ut uenimus. uidimus. placuit. Anti¬
teton ubi contraria contrariis opponuntur.
et sententiȩ pulchritudinem reddunt. ut il
mollia cum duris. sine pondere habentia pondꝰ.
uentis naues demus.: ñ nauibus uentos.
De tropis

Expanded text:
ne moventem. Homoeon teleuton est, quum uno modo ne moventem. Homoeon teleuton est, quum uno modo Papae! — Marco spondente, recusas? Marcus dixit. — Ita est. — Adsigna, Marce, tabellas. Hirmos est sententia continuatae orationis tenorem suum usque ad ultimum servans, utVirg. Aen. 1, 159: Est in secessu longo locus, insula portum, et reliqua. Hinc enim in longum vadit sensus usque Polysyntheton est dictio multis concatenata coniuncanem. Dialyton vel asyntheton est figura, quae e contrario sine coniunctionibus solute ac simpliciter effertur, ut: 'Venimus, vidimus, placuit'. Antitheton, ubi contraria contrariis opponuntur et sententiae pulchritudinem reddunt, ut illmollia cum duris: sine pondere habentia pondus. ventis naves demus, non navibus ventos. De tropis
Abbreviated transcription (Latin):
guitiȩ uitrea te focinus unda te liquidi fleue-¬
re lacus. Epireusis in unosensu congeminatio
lemsis ẽ sermonis in principio uersus positi.
eiusdem in fine replicatio: ut ẽ illud. Crescit
Paranomasia ẽ in significatione diuersa dictio
pene ipsa ut illud. abire an obire te conuenit.
ldẽ. ex ulem fierran mori.
chesisonomatori: multitudo nominũ
coniunctorũ quodã ambitu copulata. ut.
ñubila nix grando. ꝓcellȩ. fulmina uenti. Pa
romoenon ẽ multitudo uerborum ex una lit¬
tera inchoantiũ: quale ẽ apud enniũ. Otite
tute tati tibi tanta tiranne tulisti. Sed bene
hoc tẽperat uirgiliꝰ dum ñ toto uersu utitur
hac figura. ut enniꝰ. Sed nunc in principio uer¬
sus tantum. ut ẽ illud. seua sedens suꝑ arma.
Nunc in medio ut quȩq lacus late liquidas
queq asꝑa dumis. Nunc autẽ in fine ut. sola
ẽ. cum plurima nomina ꝑ unũ casum denun¬
noscit euntẽ: tollentẽq manu saxumq in ma-¬

Expanded text:
guitiae, vitrea te Focinus unda, te liquidi fleveguitiae, vitrea te Focinus unda, te liquidi flevere lacus. Epizeuxis in uno sensu congeminatio lempsis est sermonis in principio versus positi eiusdem in fine replicatio, ut est illudJuven. 14Paronomasia est in significatione diversa dictio pene ipsa, ut illud: Abire an obire te convenit, id est, exsulem fieri, an mori? 13. Schesis onomaton, multitudo nominum conjunctorum quodam ambitu copulata, ut nubila, nix, grando, procellae, fulmina, venti. 14. Paromoeon est multitudo verborum ex una littera inchoantium, quale est apud Ennium: O Tite tute Tati tibi tanta tyranne tulisti. Sed hoc bene temperat Virgilius, dum non toto versu utitur hac figura ut Ennius, sed nunc in principio versus tantum, ut est illud: Saeva sedens super arma; nunc in medio, ut: Quaeque lacus late liquidos, quaeque aspera dumis; Nunc autem in fine, ut: Sola est, quum plurima nomina per unum casum denunnoscit euntem, tollentemque manu saxumque inma
Abbreviated transcription (Latin):
Silempsis ẽ in dissimilibus clausulis. aut
pluralis dictio singulari uerbo finita. ut so
tiis et rege receptoaut singularis dictio. plu-¬
rali uerbo expleta. ut sunt nobis mitia poma.
et pressi copia lactis. Supra enim sunt. dix̃.
Hic debuit dicere.ẽ. et pressicopia lactis. Fit
autem si lempsis ñ solum ꝑ partes orationis: sed
et ꝑ accidentia partibꝰ orationis. Nam ubi et
ꝓ multis unus. et ꝓ uno multi ponuntur.
multis militibus. Item ꝓuno multi. ut in
imꝓperabant ei: ubi ꝓ uno uterq inducit᷑
blasphemasse. Anadiplosis ẽ quando ab eodẽ
uerbo quo prior uersus finiuit. sequens uer
sit titirus orpheus. orfeus in siluis inter del¬
phinas oriori. Anafora ẽ repeticio eiu̾dem
uerbi ꝑ principia uersuum plurimoꝵ. ut.
nos te dardania incensa tuaq arma secu¬
ti. tos tumidum sub te ꝑmensi classibus eqͦꝵ.
Epanafora ẽ. in uno uersu ꝑ principia sensu-¬
um eiusdem uerbi repeticio. ut. te nemus an¬

Expanded text:
Syllempsis est in dissimilibus clausulis aut Syllempsis est in dissimilibus clausulis aut pluralis dictio singulari verbo finita, utVirg. Aen. 1, 553: Sociis et rege recepto, aut singularis dictio plurali verbo expleta, utVirg. Ecl. 1, 81: Sunt nobis mitia poma, et pressi copia lactis. Supra enim 'sunt' dixit. Hic debuit dicere: 'est et pressi copia lactis' Fit autem Syllempsis non solum per partes orationis, sed et per accidentia partibus. Nam ubi et pro multis unus et pro uno multi ponuntur, multis mio improperabant ei; ubi pro uno uterque inducitur blaverbo quo prior versus finivit, sequens verssit Tityrus Orpheus, Orpheus in silvis, inter delphinas Arion. Anaphora est repetitio eiusdem verbi per principia versuum plurimorum, utVirg. Aen. 3, 157: Nos te Dardania incensa tuaque arma secuti, nos tumidum sub te permensi classibus aequor. Epanaphora est in uno versu per principia sensuum eiusdem verbi repetitio, utVirg. Aen. 7, 759: Te nemus An
Abbreviated transcription (Latin):
cemata ex greco inlatinum eloquium fi-¬
gure int̃pretantur. que fiunt in uerbis
uł sententiis ꝑ uarias diconum formas: ꝓpt̃
eloquii ornamentũ. Hȩ dum multȩ sint. apud
grammaticos istȩ inueniuntur. Prolempsis est
p̃sũptio ubi ea quȩ sequi debent ante ponunt᷑.
enĩ sic dicere. interea reges ingenti mole. et sta¬
tim adicere quod sequitur. ꝓcedunt castris:
deinde dicere latiniis. et oetera. Sed facta ẽ
ꝑornamento p̃sũptio rei. et qui sequi debuer̃
reges interpositi sunt in septem uersibus: et
postea additum. ẽ. ꝓcedunt castris. Inde et
p̃sumptio rei: quia ante posita sunt que sequi
debuerunt. Teuma.ẽ. clausula cũ plures sen-¬
sus uno uerbo clauduntur: quȩ fit tribus mo.¬
dis. Nam aut in pͥmoaut in postremo. aut
in medio id uerbũ ponitur. qͦd sententias iun.¬
git. In pͥmo. ut uertitur enofori fundus sen¬
sequium amicos: ueritas odium parit. Ypo¬
⁊ eusis figura ẽ suꝑiori contraria: ubi in singu

Expanded text:
emata ex Graeco in Latinum eloquium figurae interpretantur, quae fiunt in verbis vel sententiis per varias dictionum formas propter eloquii ornamentum. Haec dum multae sint apud Grammaticos, istae inveniuntur. Prolempsis est praesumptio, ubi ea, quae sequi debent, anteponuntur,enim sic dicere: 'Interea reges ingenti mole', et statim adicere, quod sequitur: 'procedunt castris', deinde dicere: 'Latinus', etc.; sed facta est pro ornamento praesumptio rei, et qui sequi debuerunt reges interpositi sunt in septem versibus, et postea additum est: 'Procedunt castris'. Inde et praesumptio, quia anteposita sunt quae sequi debuerunt. Zeugma est clausula, quum plures sensus uno verbo clauduntur, quae fit tribus modis. Nam aut in primo, aut in postremo, aut in medio id verbum ponitur, quod sententias iungit. In psequium amicos, veritas odium parit. Hypozeuxis est figura superiori contraria, ubi in singul
Abbreviated transcription (Latin):
olem ꝑ seipsum moueri: ñ cũ mundo
uerti. Nam si fixus cęlo maneret: om̃s
dies et noctes equales existerent. Sed quoniã
alio loco eras occasurum alio occidisse hest̾ño
uidemus: apparet eum ꝑ se ipsum moue¬
ri. ñ cum mundo uerti. Spatiis enim ine.¬
qualibus orbes annuos conficit ꝓpt̃ tẽpoꝵ
mutationes. Oriens diem facit: occidens noctẽ
inducit. Nam uadens longius ad meridiem
hiemem facit. ut ibernis humoribus ac prui¬
nis tra pinguescat. Accedens ꝓpiꝰ ad septen¬
trionem estatem reddit. ut fruges mat̾itate
durentur. et quȩ sunt in humidis in cocta.¬
feruefacta mitescant.¬

Expanded text:
olem per se ipsum moveri, non cum mundo verti. Nam si fixus caelo maneret, omnes dies et noctes aequales existerent; sed quoniam alio loco cras occasurum, alio occidisse hesterno videmus, apparet eum per se ipsum moveri, non cum mundo verti. Spatiis enim inaequalibus orbes annuos conficit propter temporum mutationes. Oriens diem facit, occidens noctem inducit. Nam vadens longius ad meridiem hiemem facit, ut hibernis humoribus ac pruinis terra pinguescat. Accedens propius ad septentrionem aestatem reddit, ut fruges maturitate durentur, et quae sunt in humidis incocta,fervefacta mitescant
Abbreviated transcription (Latin):
Umeri disciplinam apud grecos pͥmum
pitagoran autumant conscripsisse. ac
deinde a nicomaco diffusius eẽ dispositam:
quam apud latinos pͥmus apuleius. deinde

Expanded text:
umeri disciplinam apud Graecos primum Pythagoram autumant conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam, quam apud Latinos primus Apuleius, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
Us militare ẽ. belli inferendi solempnitas.
federis faciendi nexus. signo dato egressio
in hostem uel cõmissio. Item signo dato re-¬
ceptio. Item flagitii militaris disciplina
si locus deseratur. Item stipendioꝵ modꝰ.
dignitatum gradus. p̃mioꝵ honor: ueluti
decisio et ꝓ ꝑsonarum qualitatibꝰ et labo¬
ris iusta diuisio. item principis portio.
UII. Quid sit ius publicum
us publicum. ẽ. in sacris. et sacerdotibus.
in magistratibus. Ulll. Quidsit iusqͥritũ.

Expanded text:
us militare est belli inferendi solemnitas, foederis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem, vel pugnae commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti decisio, et pro personarum qualitatibus et laboribus justa divisio, item principis portio. CAPUT VIII. Quid sit jus publicum. 1. Jus publicum est in sacris, et sacerdotibus, et in magistratibus. CAPUT IX. Quid sit jus Quiritium.
Abbreviated transcription (Latin):
nomen uł fomam diminutiui habere uidet᷑.
quia ab auo uenire monstratur. Amita ẽ
soror patris. quasi alia mater. Matertera
est soror matris: quasi mater altera. Socer est:
qui filiam dedit. Qener ẽ: qui filiam duxit.
Qener autem dictus: quod adsciscatur adau¬
gendum genus. Socer autem et socrus: quod
generum aut nurũ sibi sociauit. Uitricus
est. qui uxorem ex alio uiro. filium aut filiã
habentem duxit. Et dictus uitricus: qua¬
si nouitricus. quoda matre suꝑducat᷑ nouuꝰ
Priuignus ẽ qui ex alio patre natus ẽ: et priuignꝰ
dici putatur: quasi priui genus. quasi priusgenitꝰ.
Unde et uulgo ante natꝰ. Uocabula hȩc agente uiden¬
tur declinata. Genitor. genitoix. agnati. agnatȩ.
cognati. cognatȩ. progenitores. progenitrices. ger-¬
mani. germanȩ.

Expanded text:
nomen formam diminutivi habere videtur, nomen formam diminutivi habere videtur, quia ab avo venire monstratur. Amita est soror patris quasi alia mater. Matertera est soror matris, quasi mater altera. Socer est, qui filiam dedit. Gener est, qui filiam duxit. Gener autem dictus, quod adsciscatur ad augendum genus. Socer autem et socrus, quod generum vel nurum sibi adsocient. Vitricus est, qui uxorem ex alio viro filium aut filiam habentem duxit. Et dictus vitricus quasi novitricus, quod a matre superducatur novus. Privignus est qui ex alio patre natus est; et privignus dici putatur quasi privigenus, quia prius genitus. Unde et vulgo antenatus. Vocabula a gente haec videntur declinata: genitor, genetrix, agnati, agnatae, cognati, cognatae, progenitores, progenetrices, germani, germanae.
Abbreviated transcription (Latin):
qui in duo scinduntur: spiritale et cõmuni.
Sp̃itale : quo omnes xp̃iani fr̃s uocamur: ut.
ecce quam bonum et quam iocundũ habitare
fr̃s inunum. In cõmune: cum et om̃s homines
ex uno patre nati : pari int̃ nos germanitate
coniungimur: scriptura loquente. Dicite his
qui oderunt uos: fr̃s nr̃i uos estis. Eermana
ita intelligitur: ut germanus eadem genitrice
manans. Soror autem ut frater. Nam soror
est ex eodem semine dicta. quod sola eum fr̃ibus
in sorte agnationis habeatur. Fr̃m filii patrueles
dicti. eo quod patres eorum germani fratres int̃
se fueruit. Consobrini uero uocati: qui aut ex
sorore et fr̃e. aut ex duabus sororibus sunt nati
quasi consorini. Fratrueles autẽ : materterȩ fi.¬
lii sunt. Sobrini: consobrinorum filii. titius
grecum nomen ẽ. Patruus frater patris ẽ: qͣsi
pater alius. unde et moriente patre pupillũ
prior patriuis suscipit. et quasi filium lege
tuetur. Auunculus ẽ matris frater. cuius

Expanded text:
qui in duo scinduntur; spiritale et commune. qui in duo scinduntur; spiritale et commune. Spiritale, quo omnes Christiani fratres vocantur, ut: Ecce quam bonum, et quam jucundum habitare fratres in unum . Commune, cum omnes homines ex uno patre nati pari inter nos germanitate conjungimur, Scriptura loquente: Dicite iis qui oderunt vos. Fratres nostri vos estis 11. Germana ita intelligitur, ut germanus, eadem genitrice manans. 12. Soror autem, ut frater; nam soror est ex eodem semine dicta, quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. 13. Fratres patrueles dicti, eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. 14. Consubrini vero vocati, qui, aut ex sorore, et fquasi consororini. Fratrueles autem materterae filii sunt. Sobrini consobrinorum filii. Tius Graecum est. Patruus frater patris est, quasi pater alius. Unde et moriente patre pupillum prior patruus suscipit, et quasi filium lege tuetur. Avunculus est matris frater, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
fructu. germani ex eadem genitrice manantes:¬
Uterini uocati: quod sint ex diuersis patribus¬
et unoutero editi. Nam uterus tantum mulieris
est. Quatuor autem modis in scripturis diuinic
fr̃s dici solent. natura. gente. cognatione. affecto
Natura : ut esau et iacob. Andreas et petrus.
iacobus et iohannes. Qente. ut omnes iudei in¬
Si autem emeris frẽm tuum qui ẽ hebreus. Et
apostolus. Optabam inquit ego anathema eẽ
a xp̃o pro fr̃ibus meis qui sunt cognati mei sed̃m
carnem. qui sunt israelitȩ. Porro cognatione fr̃s
uocantur: qui sunt de una famalia. id est pa¬
tria. quas latini pat̃nitates int̃p̃tantur. cum ex
una radice multa generis turba diffunditur
Et in genesi dixit abraham ad loth. Non sit
rixa inter me et te : et inter pastores tuos et
pastores meos. quia omnes fr̃s nos sumus. Et
certe loth non erat frater abrahe : sed filius
frĩs eius aran. Quarto modo affectu fratres dicti.

Expanded text:
fructu, germani ex eadem genitrice manantesfructu, germani ex eadem genitrice manantesUterini et utero uno editi: nam uterus tantum mulieris est. Quatfratres dici: natura, gente, cognatione, affectu. Natura, ut Esau et Iacob, Andreas et Petrus, Iacobus et Iohannes. Gente, ut omnes Iudaei frSi autem emeris fratrem tuum, qui est Hebraeaus . Et Apostolus: Optabam, inquit, ego anathema esse a Christo pro fratribus meis, qui sunt cognati mei secundum carnem, qui sunt Israelitae . Porro cognatione fratres vocantur, qui sunt de una famtria, quas Latini paternitates interpretantur, cum ex una radice multa 445 generis turba diffunditur, ut in Genesi dixit Abraham ad Loth: Non sit rixa inter me, et te, et inter pastores tuos, et pastores meos, quia omnes fratres nos sumus . Et certe Loth non erat frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. 10. Quarto modo affectu fratres dicti,
Abbreviated transcription (Latin):
gnati dicti : eo quod accedant ꝓ natis. dum
desunt filii. Qui idõ prius in gente ag¬
noscuntur. quia ueniunt ꝑ uirilis sexus ꝑsonas.
ueluti frater eodem patre natus: uel frĩs filius
nepos. uł ex eo idem patruus. Cognati dicti : quia
sunt et ipsi ꝓpinquitate cognationis coniuncti.
qui inde post agnatos habentur: quia ꝑ feminini
sexis ꝑsonas ueniunt. nec sunt agnati. sed alias
naturali iure cognati. Preximus. ꝓpter ꝓximita-¬
tem sanguinis appellatur. Consanguinei uo-¬
cati: eo quod ex uno sanguine id est ex uno
patris semine nati sunt. Nam semen uiri
spuma ẽ sanguinis. ad instar aquȩ in scopu¬
los collisȩ. quę spumam candidam facit: uel
sicut uinum nigrũ quod in calice agitatum
spumam albentem reddit. Fratres dicti: eo qͦd
sint ex eodem fructu. idest ex eodem semine na¬
ti. Germani uero de eadem genitrice manan¬
tes. ñ ut multi dicunt. de eodem germine. qͥ
tantũ fratres uocantur. Ergo fratres ex eodẽ

Expanded text:
gnati dicti, eo quod accedant pro natis, dum desunt filii. Qui ideo prius in gente agnoscuntur quia veniunt per virilis sexus personas, veluti frater eodem patre natus, vel fratris filius, neposve ex eo, item patruus. 2. Cognati dicti, quia sunt et ipsi propinquitate cognationis conjuncti. Qui inde post agnatos habentur, quia per feminini sexus personas veniunt, nec sunt agnati, sed alias naturali jure cognati. 3. Proximus propter proximitatem sanguinis appellatus. 444 4. Consanguinei vocati, eo quod ex uno sanguine, id est, ex uno patris semine nati sunt; nam semen viri spuma est sanguinis, ad instar aquae in scopulos collisae, quae spumam candidam facit, vel sicut vinum nigrum, quod in calice agitatum spumam albentem reddit. 5. Fratres dicti, eo quod sunt ex eodem fructu, id est, ex eodem semine nati. 6. Germani vero de eadem genitrice manantes; non, ut multi dicunt, de eodem germine, qui tantum fratres vocantur. Ergo fratres ex eodem
Abbreviated transcription (Latin):
sent. Hinc et tibicen quasi tibiarum cantꝰ.
Calamus nomen ẽ ꝓprium arboris. a ca¬
nendo id. ẽ. fundendo uoces uocatus. Fistulã
quidam putant a mercurio inuentam. alii
a fauno quem greci pan uocant. Nonnul
li eam ab idi pastore agri gentino ex sicilia.
Fistula autem dicta quod uocem emittat.
nam grece.fos. latine uer. stolia. missa appel¬
latur. Sambuca in musicis species. ẽ. simpho¬
niarum. est enĩ. genus ligni fragilis. unde
et tibiȩ componuntur. Pandoriꝰ ab inuento¬
re uocatus. De quo uirgiliꝰ. pan pͥmus cala¬
mos cera coniungere plures instituit. pan.
curat oues ouiumq magistros. fuit enim
apud gentiles ds̃ pastoralis. qui primum dis¬
pares calamos ad cantum aptauit: et studio¬
sa arte composuit

Expanded text:
sent. Hinc et tibicen, quasi tibiarum cantus. sent. Hinc et tibicen, quasi tibiarum cantus. Calamus nomen est proprium arboris a calendo, id est fundendo voces vocatus. Fistulam quidam putant a Mercurio inventam, alii a Fauno, quem Graeci vocant li eam ab Idi pastore Agrigentino ex Sicilia. Fistula autem dicta, quod vocem emittat. Nam Graece PHOS vox, STOLA missa appellatur. 7. Sambuca in Musicis species est symphoniarum. Est enim genus ligni fraet tibie componuntur. Pandorius ab inventore vocatus, de quo Virgilius. Pan primus calamos cera coniungere plures Instituit, Pan curat oves omniumque magister. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis qui primum dispares calamos ad cantum aptavit et studiosa arte composuit.