comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pis paruus est serpens: uipera ue¬
ro ꝑlixioris est corporis. Et aspides
stuiunt. Qui ruptis laterib ma¬
trum: ex eaꝵ uentrib ꝓcedunt.
unde it iꝑa: eo qd ui pariat. no-¬
minatur. Uiꝑa itaq sic nascitur.
ut iuolenter exeat: et tum ma¬
tris sue extinctione ꝓc̾ucatur. Qͥd
rrgo ꝑ aspides paruos: nisi lateu¬
tis suggestiones inmundoꝵ sp̃u¬
umn figurantur: Quid uero ꝑlin¬
uani uipere: nisi uiolenta dia¬
hli temptatio designatur: Priꝰ
nim leniter subripit: post mo¬
dum uero. etiam uiolenter tra¬
hit. Capud itaq aspidum sug¬
git. quia initium suggestionis.
otulte paruum prius incorde
nascitur. S occidit eum lingua
inpere: quia post modum capteꝰ
mens. ueneno uiolente tempta¬
tinis necatur. Primũ subtilib¬
consiliis: ad cor hominis inmundi
sp̃c loquuntur. Qui dum leniter
ꝑ suadent: quasi uenenũ aspidum
fundunt. Unde scriptum est. Oua
aspidum ruperunt: et telas ara
nee texuer̃t. Qui comederit de
ouis eoꝵ morietur. et qd̵ cõfotum

Expanded text:
pis parvus est serpens, vipera vero prolixioris est corporis; et aspides ventre saeviunt, qui ruptis lateribus matrum ex earum ventribus procedunt. Unde et vipera, eo quod vi pariat, nominatur. Vipera itaque sic nascitur ut violenter exeat, et cum matris suae exstinctione producatur. Quid ergo per aspides parvos nisi latentes suggestiones immundorum spirituum figurantur, qui cordiguam viperae, nisi violenta diaboli tentatio designatur? Prius enim leniter subripit, postmodum vero etiam violenter trahit. Caput itaque aspidum sugit, quia initium suggestionis occultae parvum prius in corde nascitur, sed occidit eum lingua viperae, quia postmodum capta mens veneno violentae tentationis necatur. Primum subtilconsiliis ad cor hominis immundi spiritus loquuntur, qui dum leniter persuadent, quasi venenum aspidum 476 fundunt. Unde scriptum est: Ova aspidum ruperunearum texunt. Qui comederit ex ovis ejus morietur, et quod confotum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ diligit partit: quia nõ he
inseniet ip̃o penitendo ꝑsequint
Unde et ad ditur: non derelinait
illud. Si enim uellet relinque¬
re nequaquam parceret: qua
ꝑ sequeretur. S hoc celat ingi¬
ture: quia sic seruat in togitatͥ¬
ne. ut nũqmͣ ꝓferat in uote ꝓ¬

Expanded text:
quod diligit, parcit, quia non hoc in semetipsum poenitendo persequitur. Unde et additur: Non derelinquet illud. Si enim vellet relinquere, nequaquam parceret, quia persequeretur. Sed hoc celat in gutture, quia sic servat in cogitatione, ut nunquam proferat in voce. S
Abbreviated transcription (Latin):
ad quam tamen increpationem.
quasi sub quadam reuerentia
descendunt. Unde sophar. subi
arguis audiam: et sp̃c intelli
gentie mee. respondebit michi.
Ac si aꝑte dicat. Tua quidam
uerba audio: s an recte ꝓlata¬
sint. sp̃u mee intelligentie dis¬
cerno. Nam qui docentis uer¬
ba despiciunt. doctrinam eius
non ad adiutorium. s ad occa¬
sioncm̃ certaminis sumunt:¬
i ut audita potius iudicent. quã
sequantur. His itaq sub quo¬
dam moderamine premissis: in
aꝑta iam beati uiri exprobratõ¬
ne ꝓ silit. cum sub iungit. Hoc

Expanded text:
ad quam tamen increpationem ad quam tamen increpationem quasi sub quadam reverentia descendunt. Unde Sophar subjicarggentiae meae respondebit mihi. - Ac si aperte dicat: Tua quidem verba audio, sed an recte sint, spiritu meae intelligentiae discerno. Nam qui docentis verba despiciunt, doctrinam ejus non ad adjutorium, sed ad occasionem certaminis sumunt, ut audita potius judicent quam sequantur. His itaque sub quodam moderamine praemissis, in apertam jam beati viri exprobrationem prosilit, cum subjungit: C
Abbreviated transcription (Latin):
uia amici bĩ
ꝑuersi esse
potuerint. so¬
phar naa¬
matitis uer¬
ba testantur:
qui de ore cius. terrorem uenturi
iudicis audiens ꝓtimis ad iungit.¬
Id circo cogitationes mee uarie
succedunt sibrmens indiuersa
Quia extremi iudicii terrorem
considero: idcirco cogitationum
tumultib intimore confundor
Tanto quippe se animus ampli¬
us incogitatione dilaniate quan¬
to aliud esse terribile. qd̾ nmiñet.
pensat. Et in diuersa mens. ra¬
pitur: quando modo mala que
egit. modo bona que agere ne¬
glexit modo reprchensibilia in qui¬
b est: modo recta que sibi ad huc
de esse conspicit. sollicito pauore ꝑ¬
pendit. S amici beati iob cum
ad siduitate uite illuis edocti. bene
uiuere nouerint: pensare tamen
subtiliter dei iudicia nescientes.
mala hic iustoꝵ quam piam. pos¬
se recipere non credebant. Unde
et eundem sc̃m uirũ et ini quum
esse suspitati sunt. quem flagel¬
latum uiderunt: atq ex hac
suspicione agitur. iit in eius
quoq increpatione dilabantur.

Expanded text:
uia amici beati perversi esse potuerint Sophar Naamathitis verba testantur, qui de ore ejus terrorem venturi judicii audiens protinus adjungitIdcirco cogitationes meae varie succedunt sibi, et mens in diversa Quia extremi judicii terrorem considero, idcirco cogitationum tumultibus in timore confundor. Tanto se quippe animus amplius, in cogitatione dilatat, quanto illud esse terribile, quod imminet, pensat. Et in diversa mens rapitur, quando modo mala quae egit, modo bona quae agere neglexit, modo reprehensibilia in quibus est, modo recta quae sibi adhuc deesse conspicit, sollicito pavore perpendit. Sed amici beati Job cum assiduitate vitae illius edocti bene vivere noverint, pensare tamen subtiliter Dei judicia nescientes, mala hic justorum quempiam posse recipere non credebant. Unde et eumdem sanctum virum iniquum esse suspicati sunt, quem flagellatum viderunt, atque ex hac suspicione agebatur ut in ejus quoque increpationem dilaberentur;
Abbreviated transcription (Latin):
recipiunt. in estimatione hominũ.
multis meliorib p̾feruntur. Et cũ
intus apud se tacita cogitatione su¬
ꝑbiaũt. foris se humiles demonstrãt.
Cuniq ab hominib inmoderate
laudantur: talesse ẽẽ quoq apud
deum existimant. quales se gau¬
dent hominib innotuisse. Unde fit:
ut etiam eterne uite. ꝑcepturos se
p̾mia p̾sumant: Et qui hic de hu¬
manis fauorib exultant. illic se
habituros requiem. omino non du¬
bitent. S inter hec. occulta uota¬
tionis hora subripit. et cũ carnis
ocłos claudunt. mentis apperiunt:
moxq ut supplicia eterna recepe¬
rint. ibi uident. quia uirtutum
estimatione. diuites insomnis fue¬
runt. Bene ergo de hoc hẏpochri¬
ta d̾r. transiet uelut uisio noctur¬
na: quia hoc qd̾ se ad momentum
diuitem. humanis estimationib
uidet. de ostensione est fe̾ntasma¬
tis. non desoliditate uirtutis. Nam
cum mens eius in morte carnis
euigilat. cognoscit ꝓculdubio.

Expanded text:
recipiunt, in aestimatione hominum recipiunt, in aestimatione hominum multis melioribus praeferuntur, et cum intus apud se tacita cogitatione superbiant, foris se humiles demonstrant. Cumque ab hominibus immoderate laudantur, tales esse se quoque apud Deum existimant, quales se gaudent hominibus innotuisse. Unde fit ut etiam aeternae vitae percepturos se praemia praesumant, et qui hic de humanis favoribus exsultant, illic se habituros requiem omnino non dubitent. Sed 472 inter haec occulta vocationis hora subrepit, et cum carnis oculos claudunt, mentis aperiunt, moxque ut supplicia aeterna receperint, ibi vident quia virtutum aestimatione divites in somnis fuerunt. Bene ergo de hoc hypocrita dicitur: Transiet velut visio nocturna. Quia hoc quod se ad momentum divitem humanis aestimationibus videt, de ostensione est phantasmatis, non de soliditate virtutis. Nam cum mens ejus in morte carnis evigilat, cognoscit procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
ent. uibi est. Quia neq hic ubi¬
daris fuerat apparet. neq in eter¬
itatis requie. de qua ẽẽ putaba
anbulans. non inuenietur: transi¬
et situt uisio nocturna. Quid
est uita ẏpochrite. nisi quedam
uisio fantasmatif: Que hoc os¬
tendit inimagine qd̾ non habet
peueritate. Unde recte quoq som¬
nio cõparatur: quia ab eo omĩs
laus et gła. quasi dum tenetur.
amittitur. Sepe namq in noctur¬
na uisione. non nulli pauperes fac¬
tos se diuites ammirantur: defer¬
ri sibi honores aspiciunt. diuitia¬
rum copiam. obsequentium mul¬
titudinem. pulcritudinem uesti¬
nm. habundantiam cỹboꝵ sibi¬
met ad ẽe considerant. gaudent
sr euasifisse penuriam. quam
tum gemitu tolerabant: s re¬
pente cum euigilent. in ueniunt
quam falsum fuerat. qd̵ gaude
bant. Eosq euigilasse penitet.
quia euigilantes in opia uera
tidiet. Sic hypochritarum men¬
tes. dum aliud est qd̾ agunt. atq
aliud qd̵ hominib ostendunt.
laudes de ip̃a sc̃itatis ostentatione

Expanded text:
--Liquet nunc quia, suae intelligeelatus fuerat apparet, neque in aetertra impios sententias profert avolans non invenietur, transiet sicut visio nocturna. - Quid est vita hypocritae, nisi quaedam visio phantasmatis, quae hoc ostendit in imagine quod non habet ex veritate? Unde recte quoque somnio comparatur, quia ab eo omnis laus et gloria quasi dum tenetur amittitur. Saepe namque in nocturna visione nonnulli pauperes factos se divites admirantur, deferri sibi honores aspiciunt, divitiarum moles, obsequentium multitudinem, pulchritudinem vestium, abundantiam ciborum sibimet adesse considerant; gaudent se evasisse penuriam, quam cum gemitu tolerabant; sed repente, cum evigilant, inveniunt dentur aliqua esse dum sunt. bant, eosque evigilasse poenitet, quia vigilantes inopia vera tenet. Sic hypocritarum mentes, dum aliud est quod agunt, atque aliud quod hominibus ostendunt, laudes de ipsa sanctitatis ostentatione
Abbreviated transcription (Latin):
usq at scam quippe eccłiam. in
diem iudicii reꝓbi ueniunt. qr
usq ad eiꝰ tunc conspiciendam
głam ꝑducuntur: ut ad maiora
reatis sui supplicia głam ꝑdu¬
cuntir repulꝯ si uideant ꝙ perdi¬
deruit. Tunc u̾o iniquos pudor
coopeit. tũ eos inconspectu iudi¬
cis teis conscientia addicit. Tũc
uidexxterius cernit᷑. s accusator
inteus toleratur. Tunc oĩs an¬
te oclos culpa reducitur. ⁊ mens
supegehenne incenclia. suo gra¬
usugne cruciatur. De quibus
recto proph̾am dicit᷑. Dñe ex¬
alteir manus tua ut ñ uideant:
uidert et confundant᷑. In tel¬
lecti quippe reꝓboꝵ nunc me¬
ritabscurant. s tunc cognitõ
reais illuminat: ut ⁊ modo se¬
queda ñ uideant. ⁊ tũc ea pͦ ꝙ
auserint cernant. Nunc qͥp
pe na intelligere negligũt.
uelppetere intellecta contẽp¬
nut. s tunc ea intelligentes.
ꝓcidubio desiderantesq con¬
spiunt. cũ desiderata assequi
neuaqmͣ possunt. Q ⁊̃ beati

Expanded text:
Usque ad sanctam quippe Ecclesiam in diem judicii reprobi veniunt, quia usque ad ejus tunc conspiciendam gloriam perducuntur, ut ad majora reatus sui supplicia repulsi videant quod perdiderunt. Tunc vero iniquos pudor cooperit, cum eos in conspectu judicis testis conscientia addicit. Tunc judex exterius cernitur, sed accusator interius toleratur. Tunc omnis ante oculos culpa reducitur, et mens super gehennae incendia suo gravius igne cruciatur. De quibus recte per Prophetam dicitur: Domine, exaltetur manus tua, ut non videant, videant et confundantur Intellectum quippe reproborum nunc merita obscurant, sed tunc cognitio reatus illuminat, ut et modo sequenda non videant, et tunc ea postquam amiserint cernant. Nunc quippe aeterna intelligere negligunt, vel appetere intellecta contemnunt; sed tunc ea intelligentes procul dubio desiderantesque conspiciunt, cum desiderata assequi nequaquam possunt.  Vet.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ peccantem regem nathan aggre¬
diens: cui prius similitutlinẽ por¬
petrate p̃uaricationis obiciens.
eũꝙ reũ per proprii uiclicii uoce
tenens. ꝓtinus adiunxit. dicens
Tu es ille uir: qͥ fecisti ham rem
Hinc ẽ ꝙ uir dei ad destruendam
ydolatriam samariã missus: ie
pidus auctoritatẽ libere uocis exer¬
cuit. dicens. Altare altare. hec dli
cit dñs. Ecce filiꝰ nascetur domui
dauid. iosias noĩe: ⁊ ĩmolabit sr̃
te sacerdotes excelsoꝵ. Hinc est ꝙ
achab suꝑb. ydoloꝵ seruitio sub¬
actus. cũ increpare helyam p̾su¬
meret dicens. Tune es ille qͥ contͣ¬
bas isrl̃ Helyas protinꝰ suꝑbi
regis stulticiã. obiurgationis li¬
bere auctoritate ꝑcussit. dicens.
Non ego conturbaui isrł. s tu ⁊ do¬
nuis patris tui: qui dere liquistis
mandata dñi. et secuti estis baali
Hinc est ꝙ helyseus uerã magrĩ
celsitudinẽ sequens: eundem a¬
chab adse cum iosaphat rege ue¬
nientẽ. ex reatu ꝑfidie confundit

Expanded text:
 peccantem regem Nathan aggreditur, cui prius similitudinem perpetratae praevar cationis objiciens, eumque reum per proprii judicii vocem tenens, protinus adjunxit, dicens: Tu es ille vir, qui fecisti hanc rem . Hinc est quod vir Dei, ad destruendam idololatriam Samariam missus, Jerpidus auctoritatem liberae vocis exercuit, dicens: Altare, altare, haec dicit Dominus Deus: Ecce filius nascetur domui David, Josias nomine, et immolabit super te sacerdotes excelsorum . Hinc est quod Achab superbus, idolorum servitio subactus, cum increpare Eliam praesumeret, dicens: Tune es ille vir, qui conturbas Israel ? Elias protinus superbi regis stultitiam, objurgationis liberae auctoritate percussit, dicens: Non ego turbavi Israel, sed tu et domus patris tui, qui dereliquistis 237 mandata Domini, et secuti estis Baalim. Hinc est quod Elisaeus, veram magistri celsitudinem sequens, Joram filium Achab ad se cum Josaphat rege venientem ex reatu perfidiae confudit,
Abbreviated transcription (Latin):
num considerat. postposita sel¬
sura silentii. Loquendo que con¬
gruunt. in usu se utilitatis imnpe¬
dat. Hinc salomon ait. Temꝰ
cacendi ⁊ tempꝰ loquendi. Discre¬
te quippe uicissitu ilinũ pensanda
sũt tempora. ne aut cum restrin
gi lingna debet per u̾ba se ĩutilit̾
soluat: aut cũ loqui utilit̾ potest.
sesemet ip̃am pigre restringat.
Quod bene psalmista conside¬
rans: breui postulatione comple¬
nãq aperitur. et claudit᷑. Qui gͦ
ori suo nequaqm poni obstacu¬
lum. s ostiũipetiit. aperte eclocut
it. ꝙ ⁊ ꝑ disciplinam retineri ũ¬
gua debeat. ⁊ ex necessitate laxa¬
ri quatinus os discretum. ⁊ con¬
gruo tempore uox aperiat. ⁊ rur¬
sum congruo taciturnitatis clau¬
dat. Quod qr uł amici bĩ iob. uł
os heretici quoꝵ spẽm tenent. ser¬
uare nesciunt: inuentũ u̾ba ꝓfr̾e
ꝑhibentur. Quia nimirum dc̃a
que discretioni pondus ñ solidat:

Expanded text:
num considerat, postposita cennum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. Hinc Salomon ait: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut cum restringi 242 lingua debet, per verba se inutiliter solvat; aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quod bene Psalmista considerans brevi postulatione complenamque aperitur et clauditur. Qui ergo ori suo nequaquam poni obstaculum, sed ostium petiit, aperte docuit quod et per disciplinam retineri lingua debeat, et ex necessitate laxari, quatenus os discretum et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. Quod quia vel amici beati Job, vel omnes haeretici, quorum hi speciem tenent, servare nesciunt, in ventum verba proferre perhibentur, quia nimirum dicta quae discretionis pondus non solida
Abbreviated transcription (Latin):
rat. tanto apud se cunctos libe¬
rius. qͣnͣto et secretius accusat
Plerumq autẽ nimis taciti.
cum non nulla iniusta pati¬
unttir: eo in acriorem dolouẽ
prodeunt. quo ea que susr¬
nent ñ locuntur. Nam si
latas molestias. lingua qł¬
quille diceret: a conscientu
dolor emanaret.uulneram
clausa plus cruciant :quian
putredo que intrinsecus fer
eicitur. ad salutẽ dolor apen
plerumq nimis taciti duniꝰ¬
rimdã in ala respiciunt. ⁊ tai
in silentio linguam p̾munt q
conspectis uulnerib. usum mr¬
dicaminis subtrahunt: ⁊ eo
mortis auctores fuint. quo
uirus ꝙ poterant. eicere loqͣn¬
do noluerunt. uñ et unmode¬
ratum silentiũ si culpa non
hec. nisi ststudiose luigna sub
magni moderaminis librationt
frenanda est. ñ in solubiliter olls¬
ganda: ne aut laxata inuitu
fluat. aut restricta ⁊ iam abt¬
tate torpescat: Hinc namq ꝑ quil¬
dam dicitur sapiens tacebit: usy
ad tempus. Ut nimirũ cũ oporti¬

Expanded text:
rat, tanto apud se cunctos liberat, tanto apud se cunctos liberius, quanto et secretius accusatPlerumque autem nimis taciti cum nonnulla injusta patiuntur, eo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatas molestias lingua tranquille diceret, a conscientia dolor emanaret. Vulnera enim clausa plus cruciant, quia cum putredo, quae intrinsecus fervet, ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Plerumque nimis taciti dum quorumdam mala respiciunt, et tamen in silentio 241 linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt. Eo enim mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant ejicere loquendo noluerunt. Unde et immoderatum silentium si in culpa non haec, nisi studiose lingua sub magni moderaminis libratione frenanda est, non insolubiliter obliganda, ne aut laxata in vitium defluat, aut restricta etiam ab utilitate torpescat? Hinc namque per quemdam dicitur: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportu
Abbreviated transcription (Latin):
uitas mentis. Et cũ se ꝑ u̾ba
extra semet ip̃am eicit: aꝑtã se
ad u̾sario ostendit. Qnͣto ille si¬
ne labore superat. tanto ⁊ hec
eadem que uncitur: contra se¬
Iinet ip̃am per multiloquiũ pũ
restringimur: interdum pluꝙͣ
ncc̃e est. intra clanstra silentii
coartamur. Et dum lingue ni¬
cia iucaute fugimnus: occulte de¬
teriorib implicam᷑. Nam sepe
dum ab eloquio iimoderate
compescimur. graue multiloqͥ¬
um in corde totleramus. Ut eo
plus cogitationes uimente f̾¬
ueant. quo illas uiolenta cu¬
stodia in liscreti silentii angꝰ¬
tat. Et pleriunq tanto latius
defluunt. qnto se eẽ securius
estimant: qr foris a repreh ensori¬
b ñ uidentur. Unde mens non¬
tñquam in suꝑbiam tollitur.
eosq ꝙͦ loquentes audit. qua¬
si infirmos despicit Ciunq os
corporis claudit. qnͣtũ se uitiis
suꝑbiendo aꝑiat. ñ agnoscit.
Luiguã et enun p̃mit: cogita¬
tionem erigit. Et cum se ꝑ ne¬
gligentiam minime conside¬

Expanded text:
itas mentis; et cum se per verba extra semetipsam ejicit, apertam se adversario ostendit, quam tanto ille sine labore superat, quanto et haec eadem quae vincitur contra semetipsam per multiloquium pugnrestringimur, interdum plus quam necesse est intra claustra silentii coarctamur; et dum linguae vitia incaute fugimus, occulte deterioribus implicamur. Nam saepe dum ab eloquio immoderate compescimur, grave multiloquium in corde toleramus, ut eo plus cogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscreti silentii angustat; et plerumque tanto latius diffluunt, quanto se esse securiores aestimant, quia foris a reprehensoribus non videntur. Unde mens nonnunquam in superbiam tollitur, eosque quos loquentes audit quasi infirmos conspicit. Cumque os corporis claudit, quantum se vitiis superbiendo aperiat non agnoscit. Linguam etenim premit, cogitationem erigit; et cum se per negligentiam minime conside
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ auiciis debet. qui curat alie¬
ua corrigere. ut t̾rena ñ cogi¬
tet. ut desideriis infimis non
succumbat. Quatinus tanto
ꝑspicatius aliis fugienda ui-¬
deat. quanto hec ip̃e ꝑ scientiã
et uitam uerius declinat. Q̾
nequaqmͣ pure maculã ĩm̃¬
bro considerat. oculus quẽ pul¬
uit grauat. Et super iectas
sordes tergere ñ ualent. manꝰ
que lutum tenent. Quod uxͣ
antiq translatiõsis seriem.
bene ad dauid gͣ exteriora bel¬
la laborantẽ ꝑ significatio¬
nem diuina uox innuit: cũ
dicit. Nõ tu elificabis mͥ tem¬
plũ. qr uir sanguinũ es. Dei
autẽ templũ edificat: qui cor¬
rigendis atq instruendis pro¬
ximoꝵ mentib uacat. Tem¬
plum quippe dei nos sumus.
qui ad u̾am uitã ex eiꝰ inhabita¬
tione ꝯstrium᷑. paulo attestante
qui ait. Templũ dei scm̃ e̾. ꝙ es¬
tis uos. S iur sanguinũ tem¬
plum d̾o edificare ꝓhibetur
qr quid ad huc actis carnalib
uicubat. necesse est. ut institue¬

Expanded text:
e a vitiis debet, qui curat aliena corrigere, ut terrena non cogitet, ut desideriis infimis non succumbat; quatenus tanto perspicacius aliis fugienda videat, quanto haec ipse per scientiam et vitam verius declinat. Quia nequaquam pure maculam in membro considerat oculus, quem pulvis gravat, et superjectas sordes tergere non valent manus quae lutum tenent. Quod juxta antiquae translationis seriem bene ad David erga exteriora bella laborantem, per significationem divina vox innuit, cum dicit: Non tu aedificabis mihi templum, quia vir sanguinum es. Dei autem templum aedificat qui corrigendis atque instituendis proximorum mentibus vacat. Templum quippe Dei nos sumus, qui ad veram vitam ex ejus inhabitatione construimur, Paulo attestante, qui ait: Templum Dei sanctum est quod estis vos . Sed vir sanguinum templum Dei aedificare prohibetur, quia qui adhuc actis carnalibus incumbit, necesse est ut instrue
Abbreviated transcription (Latin):
eruite me. docete me ⁊ ego tacebo
⁊ si ꝙͥ forte ignoraui. instruite
me: quid de semetipõ sentiat.
paulo in ferius manifestat.di¬
cens. Suꝑ pupillũ irruistis.
Luce itaq clarius patet:qnͣte se
infirmitatis conspiciat. quem
pupillum uocat. S equitur.¬

Expanded text:
eruite me? Docete me, et ego tacebo; eruite me? Docete me, et ego tacebo; et si quid forte ignoravi, instruite me; quid de semetipso sentiat, paulo inferius manifestat, dicens: Super pupillum irruitis . Luce itaque clarius patet quantae se infirmitatis conspiciat, quem pupillum vocat. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
lbertatem uocis erigit: consi
deratio infirmitatia ꝓpͥe. hu¬
militatem custodit. Culpas
quippe delinquentiũ. ⁊ si exal¬
to increpantes feriunt.semet¬
ip̃os tamen apud se subtilius
iuclicantes. qiͣ in abiectis ponũt:
Et quo praua in aliis insecũ¬
tur. eo ad repͥmendos se. atro¬
ciores recddunt. Rursumq qͦ
sibimet meliora agentib. ne¬
quaquã partunt: eo ugilan-¬
tius. aliena facta rep̾hendunt.
Quid enim de humana potẽ¬
tia mirari exterius poterunt.
qui semet ip̃os quoq despiciũt:
⁊ iam cũ intime pene lamar¬
cem sublunitatis app̃henclũt:
Idcuro gͥ bene foris diiuclicãt.
altitudinẽ t̾rene celsitudinis:
qr uitus oculũ ñ grauat pon¬
dus tumoris. Uñ ⁊ bs̃ iob. cũ
manicis dura loquentib t̾re¬
nam prudentiam. iuires. substã¬
tiã q despic̾et. dicens. nũquid di¬
xi. afferte mͥ ⁊ de substantia nrã¬
dnatemͥ. uł liberate me de ma¬
ni hostis. ⁊ de manu robustoꝵ

Expanded text:
libertatem vocis erigit, consilibertatem vocis erigit, consideratio infirmitatis propriae in humilitate custodit. Culpas quippe delinquentium etsi ex alto increpantes feriunt, semetipsos tamen apud se subtilius judicantes, quasi in abjectis ponunt; et quo prava in aliis insequuntur, eo ad reprimendos se atrociores redeunt; rursusque quo sibimet meliora agentibus nequaquam parcunt, eo vigilantius aliena facta reprehendunt. Quid enim de humana potentia mirari exterius poterunt, qui semetipsos quoque despiciunt, etiam cum intimae pene jam arcem sublimitatis apprehendunt. Idcirco igitur bene foris dijudicant altitudinem terrenae celsitudinis, quia intus oculum non gravat pondus tumoris. Unde et beatus Job, cum in amicis dura loquentibus terrenam prudentiam, vires, substantiamque despiceret, dicens: Nunquid dixi: Afferte mihi, et de substantia e de manu hostis; et de manu robustorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad eiun. et fcã est sic̃ priꝰ fueras
Quia enĩ suꝑbia gignere ui¬
tutes nescit: quanta ex hum¬
litate ꝓdeat uox in crepatios
ostenditur. qmͣ signa comitã¬
tur. Quomͦ natħã contͣ dd
regẽ per u̾ba inerepationis
tumuit. qui cũ increpanda cil¬
pa deess. in t̾ram se euis conspa
tui ꝓtinus strauit: sicut scrp¬
tum est. nuntiauerunt regi
dicentes. adest nathan ꝓph̾a.
cumq introiss ante conspe¬
tuni regis adorauit eum ꝓnꝰ
in terram: Quo modo moyses
regi egyptio ubere resistens. es
despicere potuit. qui dõ famili¬
riter conloquens. sequentẽ ses
thro cognatũ humilis adora¬
uit: cuius etiã consilio tõtam
obedientiã prebuit. ut post se¬
creta dei coilloquia. magraim
lucrũ cluceret. ꝙ foris ab hore
hoĩs audiret ex aliis ergo sc̃
feis discimui: ꝙ de aliis pensat
debemꝰ. Sci et enĩ uiri. nec elatõ¬
ne sunt liberi: nec ex timore sb̾¬
missi. S cum rectitudo eos ad

Expanded text:
ad eum, et facta est sicut prius fuerat . ad eum, et facta est sicut prius fuerat . Quia enim superbia gignere virtutes nescit, quanta ex humilitate prodit vox increpationis ostenditur, quam signa comitantur. Quomodo Nathan contra David regem per verba increpationis tumuit, qui cum increpanda culpa deesset, in terram se in conspectu ejus pronus stravit, sicut scriptum est: Nuntiaverunt regi diccumque introisset ante conspectum regis, adoravit illum pronus in terra? Quomodo Moyses regi Aegyptio libere resistens eum despicere potuit, qui Deo familiariter colloquens, sequentem se Jethro cognatum humilis adoravit, cujus etiam consilio tantam obedientiam praebuit, ut post secreta Dei colloquia magnum lucrum duceret, quod foris ab ore hominis audiret? Ex aliis ergo sanctorum factis discimus quid de aliis pensare debeamus. Sancti etenim viri nec ex elatione sunt liberi, nec ex timore submissi, sed cum eos rectitudo ad
Abbreviated transcription (Latin):
spectu sto: ꝙ si ũ uultũ iosa¬
phat regis uide erubescerẽ
nec attendissem quidẽ te. nec
respexissem. Hinc est ꝙ is dẽ uir
naaman ad se cum equis eũ¬
et currib uenientẽ. ante osti¬
uin domus fixit. et talentoꝵ
copia ac uestium fulto ñ occͣ¬
ut ũ ianuã domus aperuit. s
ut lauari septies in iorda ne
debuiss. ꝑ nuntiũ uissit. uñ
et isdem na aman iratus: rece¬
debat dicens. Putabam ꝙ egre-¬
deretur ad me. Hinc est ꝙ pe¬
trus cũ eũ sacerdotes ac prin¬
cipes. etiam ꝑ flagella seui¬
entes. in ih̾u nomine loqui
ꝓphiberent: cum magna pro¬
tinus auctoritate respondit.
licens. Si iustuin est in con¬
pectu deruos potius auclire
quͣi deũ: iudicate. Non enun

Expanded text:
spectu sto, quod si non vultum Josaphat regis Judae erubescerem, nec attendissem quidem te, nec respexissem . Hinc est quod isdem vir Naaman ad se cum equis et curribus venientem ante ostium domus fixit, et talentorum copia ac vestium fulto non occurrit; non januam domus aperuit, sed ut lavari septies in Jordane debuisset per nuntium jussit . Unde et isdem Naaman iratus recedebat dicens: Putabam quod egrederetur ad me . Hinc est quod Petrus, cum eum sacerdotes ac principes etiam per flagella saevientes in nomine Jesu loqui prohiberent, cum magna protinus auctoritate respondit, dicens: Si justum est in conspectu Dei vos potius audire quam Deum, ju
Abbreviated transcription (Latin):
et oppressus iul patitur. et uo¬
luntarie stultus. carnalem sa¬
pientiã ñ miratur. Hinc est .n.
ꝙ oppressus alius pauꝑ dicit.
Aporiamur. s non destitiumur:
ꝑsecutionem patimur. s ñ dere¬
Hinc est ꝙ sapĩam sc̃e eccłie¬
stulticiam insinuans: ait. or̾
stulta sunt munidi elegit deus
ut confundat sapientes:Et si
quis udetur inter uos sapiens
paupertatis aperiens: dicit. orͣsi
morientes: et ecce uiuiuiꝰ. Ut
castigati. et ñ mortificati. Qiͣ
tristes: semꝑ autem gaudentes.

Expanded text:
et oppressus nihil patitur, et voet oppressus nihil patitur, et voluntarie stultus carnalem sapientiam non miratur. Hinc est enim quod oppressus alius pauper dicit: Aporiamur, sed non destituimur; persecutionem patimur, sed non dereHinc est insinuans, ait: Quae stulta sunt mundi, elegit Deus, ut confundat sapientes . Et: Si quis videtur inter vos sapiens paupertatis aperiens, dicit: Quasi morientes, et ecce vivimus; ut castigati, et non mortificati; quasi tristes, semper aut
Abbreviated transcription (Latin):
pendeat incertũ iudetur: utrũ
ad hoc subiuuctũ sit ꝙ iitule¬
rat. nũ qͥd dixi. ancerte distĩc¬
ta a superiorib sententia pro¬
mitur. quasi ꝑ iucrepationẽ
dicat᷑. docete me et ego tacebo
et siquid forte ignoraui in¬
strutte me. Quod tñ utriq
distinctioni conuenit: quia
ab urtellectus sani tramite.
ꝑ neutram recedit. S qr hec
in transcursu ꝑ allegoriã di¬
xunus:restat ut in oraliter
hystorie u̾ba ꝑscrutemͣ. Ss̃
malignoꝵ sp̃uum percussio¬
nib traclitus dolores uulne¬
rum sentiebat. S sapientẽ
dei stulticiam diligens: stul¬
tam mundi sapientiam. mẽ¬
tis despectu calcau̾at. Igitur
ioitra mundi diuites pau¬
per. ꝯtrapotentes obpressus.
contͣ sapientes stultus. dei tria
respondit: quia nec pauꝑ eoꝵ
substantiam. nec oppressus ad¬
iutoriũ contͣ robustos. nec stul¬
tus doctrinã sapĩe carnalis q̃rit.
Sc̃s etenun .ii. quia mente sr̃
et paꝑ inopia non angustatur.

Expanded text:
pendeat, incertum videtur; utrum pendeat, incertum videtur; utrum ad hoc subjunctum sit, quod intulerat: Nunquid dixi? an certe disjuncta a superioribus sententia promitur qua per increpationem dicatur: Docete me, et ego tacebo; et si quid forte ignoravi, instruite me. Quod tamen utrique distinctioni convenit, quia ab intellectus sani tramite per neutram recedit. Sed quia haec in transcursu per allegoriam diximus, restat ut moraliter historiae verba perscrutemur  malignorum spirituum percussionibus traditus dolores vulnerum sentiebat; sed, sapientem Dei stultitiam diligens, stultam mundi sapientiam mentis despectu calcaverat. Igitur contra mundi divites 236 pauper, contra potentes oppressus, contra sapientes stultus dicitur. Tria respondit, quia nec pauper eorum substantiam, nec oppressus adjutorium contra robustos, nec stultus doctrinam sapientiae carnalis quaerit. Sanctus etenim vir, quia mente super et pauper inopia non angustatur,
Abbreviated transcription (Latin):
spiritali intellectu transceneat.
Sepe u̾oheretici cũ peru̾sa de fi¬
de asserunt: ñ nulla contra anti¬
quũ hostem subtilia. de carnis
temptationib locuntur. Nam
ñ nũꝙͣ eo in se qiͣ sana menbra
operationis oftencdunt. quo ĩ fide
uulnerati serpentis morsu in
capite tenentur. S sc̃a ecͣc au¬
dire abhia subtilia de temptatõ¬
nib non uult: qr cdũ uera que¬
dam deconu̾satione asserunt.
ad falsa ꝑficlie ꝓducunt᷑. Unde
recte nunc dicitur. Nũ quid di¬
xi afferte michi.⁊ de substantia
ur̃a donate mͥ: uł liberate me
de inanu hostis ⁊ de manu ro¬
bustoꝵ eruite me: Manũ quipe
hostia sathane fortitudinem uo¬
cat: ⁊ mauũ robustoꝵ uires ma¬
lignoꝵ sp̃uum appellat. Quos
iccireo robustos memorat: qr
dum absq carnis infirmi¬
tate sunt cõditi. prauis eoꝵ
adnisib. imbecillitas ad iũta
ñ obiuat. Hoc uero ꝙ subdit᷑.¬
docete me. et ego tacebo. et si qͥd
forte ignoraui uistrui te me.
subcui distinctionis libramĩe

Expanded text:
spiritali intellectu transcendit. Saepe vero haeretici, cum perversa de fide asserunt, nonnulla contra antiquum hostem subtilia de carnis tentationibus loquuntur. Nam nonnunquam eo in se quasi sana membra operationis ostendunt, quo in fide vulnerati serpentis morsu in capite tenentur. Sed sancta Ecclesia audire ab his subtilia de tentationibus non vult, qui dum vera quaedam de conversatione asserunt, ad falsa perfidiae perducunt. Unde recte nunc dicitur: Nunquid dixi: Afferte mihi, et de substantia vestra donate mihi? vel: Liberate me de manu hostis, et de manu robustorum eruite me? Manum quippe hostis Satanae fortitudinem vocat, et manum robustorum vires malignorum spirituum appellat. Quos idcirco robustos memorat, quia dum absque carnis infirmitate sunt conditi, pravis eorum adnisibus imbecillitas adjuncta non obDocete me, et ego tacebo; et si quid forte ignoravi, instruite me. 51. Sub cujus distinctionis libramine
Abbreviated transcription (Latin):
Libet in ter heo oculos m̃tis
ad tolłe: et electos dei exterius
opp̾ssos. qnͣte intrinsecus arti pre¬
sideant uid̾e. Cuncta quippe que
foris eminent: occultis eoꝵ ob¬
tutib. ꝑ despectum iacent. Nam
super se interius rapti. ĩ alto aui¬
mum figunt: ⁊ q̃q ĩ hac iuta pa¬
tiuntur. qiͣ longe in fra labentia.
atq ad se aliena conspicuuit: At¬
ꝙ ut ita dixerun. dum mente ex¬
tra carnein fieri decertant: pene
ip̃a q̃ tolerant ignorant. In eoꝵ
ꝓfecto oculis: quicquid tempora.¬
liter eminet. altum ñ est. Nam
uelut in magni uertice montis
siti. p̾sentis uite. plana despici¬
unt. se ꝙ ip̃os perspiritalem cel¬
si tudinem transcendentes: subiec¬
ta sibimet intus uident. queq
per carnalem głam foris tu¬
ment. Unde et nullis contra ue¬
ritatẽ potestatib parcunt: sed
quos attolli ꝑ elationẽ conspi¬
ciunt. per sp̃e auctoritatẽ pre¬
munt. Hinc est enim ꝙ adeser¬
to moyses ueniens: egypti re¬
gem. ex auctoritate aggredit᷑.

Expanded text:
Libet inter haec oculos mentis attollere, et electos Dei exterius oppressos quantae intrinsecus arci praesideant videre. Cuncta quippe quae foris eminent, occultis eorum obtutibus per despectum jacent. Nam, super se interius rapti, in alto animum figunt; et quaeque in hac vita patiuntur, quasi longe infra labentia atque a se aliena conspiciunt; atque, ut ita dixerim, dum mente extra carnem fieri decertant, pene ipsa quae tolerant ignorant. In horum profecto oculis quidquid temporaliter eminet altum non est. Nam, velut in magni vertice montis siti, praesentis vitae plana despiciunt, seque ipsos per spiritalem celsitudinem transcendentes, subjecta sibimet intus vident, quaeque per carnalem gloriam foris tument. Unde et nullis contra veritatem potestatibus parcunt; sed quos attolli per elationem conspiciunt, per spiritus auctoritatem premunt. Hinc est enim quod, a deserto Moyses veniens, Aegypti regem ex auctoritate aggreditur,
Abbreviated transcription (Latin):
ris aspiciens: ait. Pusillũ adhur
et ñ erit poc̃or. Hinc it̾m dicit. hi
sicut fenũ dies cius. Hinc ysa¬
as ait. Oĩs caro fenum: ⁊ gloria
eus sic̃ flos feni. Hinc m̃tes pre¬
sumentiũ iacob corripit. dicens.
Q̾ ẽ .n. uita ur̃a : Uapor est ad mo¬
licum parens. Recte ergo drͣ᷑. expp¬
tate paulisper. qr et inmensũ est
ꝙ sñt̾mino sequit᷑.⁊ parũ est quic¬
quid finitur. Longũ quippe nobis
sui tpr̃is tenclit. ut ñ sit. Qclũ pa
mom̃ta ducit᷑. ip̃a hoc mom̃ta siu
q̃ deferunt in pellunt. Atq unde tt¬
neri cernitur: in de agitur ne teneat
Bene aũt b̾s iob post qmͣ breuia¬
tẽ p̃sentis uite despiciens intulit
⁊ͣ ini quos. ꝓtinus in uocẽ oĩm elei¬
toꝵ surgit. adiungens. Confusi¬
bi ingetunt. si hos abspe intima
iabe factari conspiciunt: effectu de¬
ceptionis hilarescunt. Lucrũ nãq
exteriorib adima reclinatur: pra¬
uoꝵ mentẽ confusio occ̃ pat. qr

Expanded text:
oris aspiciens, ait: Pusillum adhuc, oris aspiciens, ait: Pusillum adhuc, et non erit peccator . Hinc iterum dicit: Homo sicut fenum dies ejus . Hinc Isaias ait: Omnis caro fenum, et gloria ejus sicut flos feni . Hinc mentes praesumentium Jacobus corripit dicens: Quae est vita vestra? Vapor est ad modicum parens . Recte ergo dicitur: Exspectate paulisper, quia et immensum est quod sine termino sequitur, et parum est quidquid finitursui temporis tendit ut non sit; quod dum per momenta ducitur, ipsa hoc momenta sua quae differunt impellunt; atque unde teneri cernitur, inde agitur ne teneatur. Bene autem beatus Job, postquam brevitatem praesentis vitae despiciens intulit, contra iniquos protinus in voce omnium electorum surgit, adjungens: CAPUobi ingerunt, si hos a spe intima labefactari conspiciunt, effectu deceptionis hilarescunt. Lucrum namqueexterioribus ad ima reclinatur, pravorum mentem confusio occupat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dam sapientẽdicitur. Ue his qͥ per¬
diderunt sustinentiã. Sustinentiã
uidelicet percdunt:qui dum du se
in morari uisibilib estimant. spẽ
in uisibiliũ derelinquunt. Cũq m
mens in p̃sentib figitur. suta ter¬
minat᷑. Et repente ad supplicia ĩ¬
ꝓuisa ꝑueniunt. qͥ decepti siuis p̃¬
sumptionib aut nũqmͣ se contin¬
gere aut tardare crediderunt. Huic
u̾itas dicit. Uigilate itaq: qr nesci¬
tis diem neq horã. Hinc rursum
scriptum est. Dies dñi: sic̃ fur in
nocte. ita ueniet. Quia enĩ ad ra¬
piendã aĩam ꝓpinqͣns minime
conspicitur: furi in nocte compait
Tanto gͥ debet qiͣ semꝑ ueniens
metui: qnͣto a nobis ñ ualet ues¬
turus p̃sciri. Uñ et scĩ uiri qaba
uitatẽ uite in desi nenter aspitis̃t.
qͣiͣ coticlie morientes uiuunt. Et
tanto se solidius m̃suris p̃parant
quanto et nulla eẽ tnͣsitoria sempi
ex fine pensant. Hinc quippe psa¬
mista. ueli̾ci cursu fug̾e̾. uitã pcr̃i¬

Expanded text:
is qui perdiderunt sustinentiam . Sustinentiam videlicet perdunt qui, dum diu se immorari visibilibus aestimant, spem invisibilium derelinquunt. Cumque mens in praesentibus figitur, vita terminatur; et repente ad supplicia improvisa perveniunt, quae, decepti suis praesumptionibus, aut nunquam se contingere, aut tarde crediderunt. Hinc Veritas dicit: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam . Hinc rursum scriptum est: Dies Domini sicut fur in nocte, ita veniel . Quia enim ad rapiendam animam propinquans minime conspicitur, furi in nocte comparatur. Tanto igitur debet quasi semper veniens metui, quanto a nobis non valet ventura praesciri. Unde et sancti viri, quia brevitatem vitae indesquasi quotidie morientes vivunt; et tanto se solidius mansuris praeparant, quanto et nulla esse transitoria semper ex fine pensant. Hinc quippe Psalmista veloci cursu fugere vitam peccat
Abbreviated transcription (Latin):
cuinclusa ad suꝑiora colligitur.
qr illud repetit. unde descendit.
Et relaxata deperit. qr se ꝑ infir¬
ma in utiliter spargit. Quot
enun suꝑuacuis uerbis. a silen¬
tii sui censura dissipatur. qͣi tot
riuis extra se dittitur. uñ ⁊ re¬
dire interius. ad sui cognitionẽ
ñ sufficit: qr ꝑ multiloquium
exterius sparsa uum intime con¬
siderationis amittit. Totã se gͥ
insicdiantis hostis uulnerib de¬
tegit: qr nulla se munitione cu-¬
stodie curumdudit. Uñ scriptũ
est. Sicut urbs patens. ⁊ absq
muroꝵ ambitu: ita uir qͥ non
potest in loquendo cohib̾e sp̃m
suũ. Qui enĩ murũ silentii ñ

Expanded text:
cumclusa ad superiora colligitur, cumclusa ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium exterius sparsa, vim intimae considerationis amittit. Totam se igitur insidiantis hostis vulneribus detegit, quia nulla se munitione custodiae circumcludit. Unde scriptum est: Sicut urbs patens, et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Quia enim mur
Abbreviated transcription (Latin):
non lirigetur super t̾rã. Hĩc
salomon iterũ dicit. In multi
ias ait Cultus iusticie. silen¬
tium: iudelicet indicaus. quia
mentis iusticia desolatur. Qñ
ab ĩmoderata locutione ñ par¬
citur. Hinc iacob dicit. Si
quis putat se religiosũ esse.
non refrenans linguã suam
s seducens cor suũ. hiuꝰ uana
est religio. Hinc rursũ art. Sit
omĩs hõ uelox ad audiendũ.
tardus autẽ ad loquendum.
hincit̾m ad iungit. Lingua
inquietum malũ. plena ue¬
ueno mortifero. Huic ꝑsemet¬
ip̃am nos ueritas admonet
cuti fi̾unt hoĩes: reddituri st̃
deeorationẽ in die iudicii.
Ociosũ quippe u̾bũ e ꝙ aut
ratione iuste necessitatis. aut
intentiõe pie utilitatis caret
Si ergo ratio de ocioso sermone
exigit᷑. Pensendũ ualde est. q̃
pena illud multiloquiũ sequit᷑.
Sciendũ quoq est ꝙ ab oĩ rectitu¬
tudinis statu depereunt: qui ꝑ
noxia u̾ba dilabuntur. Huma¬
na et enim mens. atq̃ more. ⁊ cir¬

Expanded text:
non dirigetur super terram . Hinnon dirigetur super terram . Hinc quoque Salomon iterum dicit: In multilias ait: Cultus justitiae silentium , videlicet indicans quia mentis justitia desolatur quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus ait: Si quis putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Hinc rursum ait: Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum . Hinc iterum adjungit: Lingua inquietum malum, plena veneno mortifero . Hinc per semetipsam nos Veritas admonet, cuti fuerint homines, reddent in die judicii . Otiosum quippe verbum est, quod ratione justae necessitatis, aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo ratio de otioso sermone exigitur, pensandum valde est quae poena illud multiloquium sequitur, Sciendum quoque est quod ab omni rectitudinis statu depereunt, qui per noxia verba dilabuntur. Humana etenim mens, aquae more, et cir
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem qͦ stulte increpationis
effrenatur. Quibdam enum
riune sue gradib: cum desidio¬
sa mena. in foueam lapsusĩ¬
pellitur. Nam lũ ociosa caue
u̾ba negligimus. ad noxia ꝑ¬
uenimus: ut prius loqui alle¬
na libeat. et post modũ detͣ¬
ctõnib eoꝵ uitã de quib lo¬
quitur lingua mnordeat. qnͣ¬
doq autẽ usq ad aꝑtas conti
melias erumpat. Hinc sem¬
nantur stimuli. oriuntur i
accenlunt᷑ faces odioꝵ: pari
ta extinguitur cordiũ. Unde
bene ꝑ salomonẽ dicit᷑. Q̾ al¬
mittit aquã:. caput est iuigior¬
rẽm Aqm quippe dimitt̾e. est
linguã influxum eloqͥ relaxare
Quo. contra et in bonã parte
u̾ba ex ore uiri. Qui ergo di¬
qr qui linguã ñ frenat. con¬
cordiam dissipat. Unde ⁊ edi¬
u̾so scriptum est. Qͥ imponit
stulto silentiũ. iras mitigat
Quia autem multi loquio qͥs¬
q seruiens. rectituclinem uis¬
ticicie tenere ñ possit: testat᷑
ꝓpħha qui ait. uir linguosus.

Expanded text:
ritatem quoque stultae increpationis ritatem quoque stultae increpationis effrenatur. Quibusdam enim ruinae suae gradibus desidiosa mens in foveam lapsus impellitur. Nam dum otiosa verba cavere negligimus, ad noxia pervenimus, ut prius loqui aliena libeat, et postmodum detractionibus eorum vitam, de quibus loquitur, lingua mordeat, quandoque autem usque ad apertas comelias erumpat. Hine seminantur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces odiorum, pax exstinguitur cordium. Unde bene per Salomonem dicitur: Qui dimittit aquam, caput est jurgiorum . Aquam quippe dimittere est linguam in fluxum eloquii relaxare. Quo contra in bona etiam parte verba ex ore viri . Qui ergo diquia qui linguam non refrenat, concordiam dissipat. Unde e diverso scriptum est: Qui imponit stulto silentium, iras mitigat . Quod autem multiloquio quisque serviens, rectitudinem justitiae tenere nequaquam possit, testatur Propheta qui ait: Vir linguosus
Abbreviated transcription (Latin):
us ꝑsecutionib. reꝓbi uim mei
rgoris ñ emolluint:erubescen¬
tes ꝓculclubio. laborem sue cru¬
delitatis perclunt.Unde et mox
uenture retributioĩs bon aqͣsi
iam p̃sentia ꝯspicit.: ⁊ qui reatꝰ
inuidicio reprobos maneat. at.¬

Expanded text:
ionibus reprobi vim mei rigoris non emolliunt, erubescentes procul dubio laborem suae crudelitatis perdunt. Unde et mox venturae retributionis bona quasi jam praesentia conspicit, et qui reatus in judicio reprobos maneat at
Abbreviated transcription (Latin):
eñ. Confusi sunt quia spera¬
u ac si aꝑte diceret. Dũ me
statis increpationib. ad despe¬
raionẽ flectere nequeunt. ip̃i
tem̾itatis sue insania corfun¬
duntur. uener̃t n qͦ usq idme.
et pudore cooperti sunt. Aci aper¬
te dicat. Uidentes corporis uilne¬
ra: s mentis constantiã nscien¬
tes. dũ me de iniusticia inrepa¬
re ausi sunt. usq ad me nelũ
uenerunt. S clura me in ectõe
pulsantes. dum stare auinim
int̾ adu̾sa dep̾hendunt. qiͣ dme
uenientes erubescunt. Eo iiiii
ad me uenũt. qͦ me in intnis
agnoscũt. ibiq eos pudorxpe¬
rit ubi me stantẽ fortit̾. ex or
iactura ñ tangit. Sunt i̾mõ
nulli qͥ tunere deũ nescuit:
nͥ cũ uel in se exꝑta. uel inlii
cognita adu̾sitate t̾rentum s̃¬

Expanded text:
 Confusi sunt, quia speravi. Ac si aperte diceret: Dum me stultis increpationibus ad desperationem flectere nequeunt, ipsi temeritatis suae insania confunduntur. Venerunt quoque usque ad me, et pudore cooperti sunt. Ac si dicat: Videntes corporis vulnera, sed mentis constantiam nescientes, dum me de injustitia increpare ausi sunt, usque ad me necdum venerunt; sed dura me invectione 235 pulsantes, dum stare animum inter adversa deprehendunt, quasi ad me venientes erubescunt. Eo enim ad me veniunt quo me in intimis cognoscunt; ibique eos pudor cooperit, ubi me stantem fortiter exterior jactura non tangit. Sunt vero nonnulli qui timere Deum nesciunt, nisi cum vel in se experta, vel in aliis cognita adversitate terrentu
Abbreviated transcription (Latin):
clicens. Peutiet te deus paries de¬
albate. Et sedens uiclicas me se¬
cuncdum legem: et contra legẽ.
uibes me percuti: Huic est quod
stepħs contͣuim persequentiũ.
auctoritatẽ uocis exercere.nec mo¬
riturus expauit:clicens. Dura cer¬
uice. et incircũcisi cordib.⁊ auri¬
b. uos semꝑ sp̾ui sc̃o restitistis:
ad u̾ba tante altitudinis zeloue¬
ritatis. ñ aut̃ uitio elationis exi¬
liunt. ip̃i patent̾ indicant: qui
fcĩa dictisq aliis. et qͣnͣta humi¬
litate polleant. et erga eos quos
redargnunt. qnͣta caritate ferue¬
aut. manifestant. Suꝑbia qͥppe
odium generat. Humilitas a¬
morẽ. uerba itaq q̃ amor ex¬
asperat: ꝓfecto ex fonte humili¬
tatis mauant. Quomodo ergo
quos increpauerat. ad deteriora
crescentibz. se que lapidantibus.
flexis genib orauit. dicens: dñe
ne statuas illis hoc pcc̃m. qui a¬
paulus contra gentis sue sac̾¬
dotem ac pͥncipem asperitatis
u̾ba suꝑbiens intulit: qui hu¬
militate se etiam discipulorũ¬

Expanded text:
dicens: Percutiet te Deus, paries dealbate, et tu sedens judicas me secundum legem, et contra legem jubes me percuti ? Hinc est quod Stephanus contra vim persequentium auctoritatem vocis exercere nec moriturus expavit, dicens: Dura cervice, et incircumcisi cordibus et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis: ad verba tantae altitudinis zelo veritatis, non autem vitio elationis exiliunt, ipsi patenter indicant qui, factis dictisque aliis, et quanta humilitate polleant, et erga eos quos redarguunt quanta charitate ferveant manifestant: superbia quippe odium generat, humilitas amorem. Verba itaque quae amor exasperat profecto ex fonte humilitatis emanant. Quomodo ergo quos increpaverat ad deteriora crescentibus seque lapidantibus flexis genibus oravit, dicens: Domine, ne statuas illis hoc pecPaulus contra gentis suae sacerdotem et principem asperitatis verba superbiens intulit, qui humilitate se etiam discipuloru
Abbreviated transcription (Latin):
erubestat. Quasi enĩ abspeculo fe¬
da facies clisplicet. cũ mens auita si¬
mili in seip̃a ꝙ au̾set᷑ uidet. Ait gͦͣ cõ¬
sid̾ate semitas theman. itinera sabba.
et expectate paulisper. Ac si aꝑte dicẽt.
Sampna alieni teraporis attendite.
et tunc spẽ deet̾nis firmius sumitis:
si recto cordis oculo. ꝙͥ in aliis dis¬
tate paulisper. Sepe .ii. dũ p̃sentis
uite breuitas. qͣiͣ dui ꝑ seueratura
diligitur. ab et̾na spe animꝰ frangi¬
tur: et delectatus presentib. despe¬
rationis sue caligine reu̾beratur.
Cũꝙ longũ putat. ꝙ aduiuendi¬

Expanded text:
erubescat. Quasi enim a speculo foeda facies displicet, cum mens a vita simili in se ipsa quod aversetur videt. Ait ergo: Considerate semitas Theman, itinera Saba, et exspectate paulisper. Ac si aperte diceret: Damna alieni teporis attendite, et tunc spem de aeternis firmius sumetis, si recto cordis oculo quod in aliis distate paulisper. Saepe etenim dum praesentis vitae brevitas quasi diu perseveratura diligitur, ab aeterna spe animus frangitur, et delectatus praesentibus, desperationis suae caligine reverberatur. Cumque longum putat quod ad vivend
Abbreviated transcription (Latin):
spicit: dũ alio intentũ in suis actõ¬
nib rapere tontencdit. Uñ bñ pe
⁊ talem se fc̾m uid̾et. ꝙ̃ iam hoc se¬
culum concupiscere omnino noꝰ
posset:ruptis huiꝰ uite uinculis
liber dicit. Mͥ mundus crucifixis
est: et ego mundo. Mundus qͥpe
ei crucifixus fu̾at: qr hunc cordi
suo iã mortuũ ñ amabat. S i
ip̃m mundo crucifix̾at. qui talem
se ei exhibere stucluit: ut ab eo qͣl
mortuus concupisci ñ poss. Si.i.
uno in loco sĩt mortuus ⁊ uiuens
⁊ sie mortuis uiuũ ñ uidet: i¬
uus tam̃ mortuũ uidet. Si uen
utriq sint mortui: alt̾ alt̾um it¬
quaꝙͣ uidet. Ita qͥ iã mundũ an¬
amore mundũ retinet. nec tinsꝰ
a muncliamore retinet᷑. iuessim
sͥ utriq extincti sunt. qr dũ alta
alterum ñ appetit: qͣi mortuum
mundo. et muncdũ sͥ crucifixum
eẽ. głatur. Qͦd qr multi appetui
s tam̃ usq ad culmen extinctio
omnimode ñ resurgunt recte s¬

Expanded text:
spicit, dum alio intentum in suis actiospicit, dum alio intentum in suis actionibus rapere contendit. CAP. et talem se factum videret, quem jam hoc saeculum concupiscere omnino non posset, ruptis hujus vitae vinculis, liber dicit: Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Mundus quippe ei crucifixus fuerat, quia hunc, cordi suo jam mortuum, non amabat. Sed et seipsum mundo crucifixerat, quia talem se ei exhibere studuit, ut ab eo quasi mortuus concupisci non posset. Si uno in loco sint mortuus et vivens, etsi mortuus vivum non videt, vivus tamen mortuum videt; si vero utrique sunt mortui, alter alterum nequaquam videt. Ita qui jam mundum n in amore mundum retinet, nec rursus a mundi amore retinetur, vicissim sibi utrique exstincti sunt; quia dum alter alterum non appetit, quasi mortuum mundo, et mundum sibi crucifixum esse gloriatur. Quod quia multi appetunt, sed tamen usque ad culmen exstinctionis 141 omni modo non assurgunt, recte