comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ cipłos. ut eorũ imittitoressi¬
nusil audo aut̾ uos fr̃s. quod
pomia mei memores estis .n
fonucos istti dicit: ł tqđ uide tur
affirmare: increpat etdenegat
lucdsi diceret: Honlcuido uos quia
nonestis mei memores: neq te¬
netis p̃cepiti quȩ tradidi uobis:
olo aut̾ uosscire. quonia̾ om̃is
uiri caput: xpistus est.
et origo : quit ab illo qui ÷ uerbũ
di patris crecitus . ẽ : Etnonsolũ
sit : eciput et princeps ÷ omĩ homi

Expanded text:
imitatores simus. Laudo autem vos, fratres, quod per omnia mei memores estis. Ironice ista dicit; et quod videtur affirmare, increpat et denegat, quasi diceret: Non laudo vos, quia non estis mei memores, neque tenetis praecepta quae tradidi vobis. Volo autem vos scire quod omnis viri caput Christus est. et origo, quia ab illo qui est Verbum Dei Patris, creatus est; et non solum sit, c
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt utiq: Itcietuos qui editis in
idolio carnes idolis consetratis:
parcicipes estis idolorum: Quid
ergo Dico quod idolis immola¬
tũ sit aliquid. aut qđ idolũ sit
aliquid: Non hocdico qđ aliqͥd
sit: quici idolũ nihil: ł tqđ ei of¬
fertur rihil est : Quicdento mlloo

Expanded text:
Sunt utique. Ita et vos qui editis in Sunt utique. Ita et vos qui editis in idolio carnes idolis consecratas, participes estis idolorum. Quid ergo? dico quod idolis immolatum sit aliquid, aut quod idolum sit aliquid? Non hoc dico quod aliquid sit, quia idolum nihil est, et fertur nihil est. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
eo efficiunt᷑: sic et qui cõmunicaanT
scienit̃ dedolotitis. unũ cũ dicibo¬
lo corpus existunt : Om̃sq.¬
accipimꝰ. et uniũ corpus xpĩ effi¬
cimur ÷ Videte inquid
id ÷ considerate isrł scđm carnem.
id ÷ qui carncilit̃ uiuit. etcarnales
hostics adhuc offert : Tunc tem¬
poris quando apłs istt loquebat᷑.
ad huc erat templũ hierusolimis:
in quo offerebat isrł carnaliter
uiuenis hosticis dõ : Carnalẽ aut̃
illũ appellat. quia legem car¬
nalit̃ uolebat obserure ł addif¬
ferentiã isrł spiritcilẽ qui iam
ueteres umbrtis non sequebatur:
excuius numero erat idem apłs
Vult aut̃ ostetidere corin thus.
quia sicut illi eranit socuet par¬
ticipes altari. qui cõme debant
eti quare in altari offerebant᷑:
ita et isti corinthii cõmedentes
carnes ido latricis. soci iertiait
demoniorum : Vnde et sequitur
Nonne qui edunt hosticis
sub aiudis uictimarũ. In lege par¬
ticipes suNt aaltaris.

Expanded text:
eo efficiuntur: sic et qui communicant eo efficiuntur: sic et qui communicant scienter de idolothytis unum cum diabolo corpus existunt; omnesqaccipimus, unum corpus Christi efficimur. Videte, inquit, id est, considerate, Israel secundum carnem, id est, quia carnaliter vivit, et carnales hostias adhuc offert. Tunc temporis quando Apostolus ista loquebatur, adhuc erat templum Hierosolymis, in quo offerebat Israel carnaliter vivens hostias Deo. Carnalem autem illum appellat, quia legem carnaliter volebat observare; vel ad differentiam Israel spiritalis, qui jam veteres umbras non sequebatur, ex cujus numero erat idem Apostolus. Vult autem ostendere Corinthiis, quia sicut illi erant socii et participes altaris, qui comedebant ea quae in altari offerebantur, ita et isti Corinthii comedentes carnes idolothytas, socii erant daemoniorum. Unde et sequitur: Nonne qui edunt hostias, subaudis victimarum in lege, participes sunt altaris?
Abbreviated transcription (Latin):
comedimus illũ pauẽ : Caro quã
uerbũ dĩ patris assumpsit in utero
uirginali inunitate suce ꝑsone.
et panis qui consecrotur in aecła :
unũ corpus xpĩ sunt qdicut enim
illa caro corpus ÷ xpĩ: ita iste pa¬
nis treinsit incorpus apũ : Mec suñ
duo corpora: sed uniũ corpus: Di¬
unitactis enĩ pleutudo qui fuit
in illo: replet et istũ paraem ÷⁊
Et ipsci diuinitas ubiq impl& cȩ¬
lum et terrã: et omĩa quae in
eis sunt: Ipsa replet corpus xp̃i
qđ amultis sacerdotib ꝑ uniuier¬
sum orbem scificatur : et facit unũ
corpus xp̃i. eẽ : Et sicut ille pcius
et sanguis incorpus xp̃r̃ transeuNT:
itti om̃s qui in aecłai comedunt
illud. unũ corpus xpi sunit : sicut
ipse dicit : Qui mainducat carnẽ
met̃. etbibit sanguitiẽ meum :¬
in me manet et ego in eo : Tam̃
illa caro quã assumpsit. et iste
pcinis omisq aeccła non faiciuNT
tria corpora xpĩ.: sed unũ corpus
Et sicut qui corpori et sanguini
dnĩ cõmunicint. unũ corpus cũ

Expanded text:
comedimus illum panem, caro quam Verbum Dei Patris assumpsit in utero virginali in unitate suae personae, et panis qui consecratur in Ecclesia, unum corpus Christi sunt. Sicut enim illa caro corpus nis transit in corpus Christi, nec sunt duo corpora, sed unum corpus. Divinitatis enim plenitudo, quae fuit in illo, replet istum panem; et ipsa divinitas Verbi, quae implet coelum et terram et omnia quae in eis sunt, ipsa replet corpus Christi quod a multis sacerdotibus per universum orbem sanctificatur, et facit unum corpus Christi esse. Et sicut ille panis et sanguis in corpus Christi transeunt, ita omnis qui in Ecclesia digne comedit illud, unum corpus Christi est, sicut ipse dicit: Qui manducat carnem meam et bibit meum sanguinem in me manet, et ego in eo . Tamen illa caro quam assumpsit, et iste panis, omnisque Ecclesia, non faciunt tria corpora Christi, sed unum corpus; et sicut qui corpori et sanguini Domini communicant, unum corpus cum
Abbreviated transcription (Latin):
fundamentũ: non debemus rursũ
iucere: impositionẽ manuum ap¬
pellat confirmutionẽ ꝑ quam
plenissime creditur accipi donũ
surrectionis & iudicii futura
habenda ÷ ÷ Unde sub iungit
apłs dicens
Acresur rectionis

Expanded text:
fundamentum non debemus rursus facere. Impositionem manuum appellat confirmationem per quam plenissime credisurrectionis et judicii futuri habenda est. Unde subjungit Apostolus dicens: Ac resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
erit utrumq & auaritia radix
peccati. & suꝑbia in itiũ peccati.e
Utrumq uerum ẽ.: quia ista sunt¬
duo conuncta. ut unũ sine Altero
nequaꝗ sit: Auaritia & enĩ nõ solũ
diuitiarum ẽ . sed & altitudinis
& dignitatis Om̃is namq suꝑbus.
id̾o se extollit: ut maior appareat
aliis: & auarus iđo congregã diuitias.
ut altior & potentior sit aliis in
dignitate. & p̃cella  eos in multitu¬
dine diuiticrum:¶ Quã subauđ
cupiditatẽ siue a uaritiã¬

Expanded text:
erit utrumque et avaritia radix erit utrumque et avaritia radix peccati, et superbia initium peccati. Utrumque verum est, quia ista duo conjuncta sunt, et unum sine  Avaritia etenim non solum divitiarum est, sed altitudinis et dignitatis. Omnis namque superbus ideo se extollit ut major appareat aliis, et avarus ideo congregat divitias ut altior et potentior sit aliis in dignitate, et praecellat eos in multitudine divitiarum; quam, subaudis cupiditatem sive avaritia
Abbreviated transcription (Latin):
Acsi dicer& : lus
scire ͦ thimothee. quidsit lucrum si
ue questus: Pietas ud÷ fides & cog¬
nitio scãe trinitatis estlucrum mag¬
num cũ sufficiencia: quando homõ
noti desiderit plus habere quam¬
necesse ÷: ad corporis necessitatem implen¬
incidunt intem ptationes¬
sub audis diuersas: quia die noctuq co¬
gitant quomodo possint ditari. & inci¬
dunt &iam inlaqueum. id est
indã pnationẽ diaboli Radix
siue iniciũ omnium malorum
est cupiditas. id est
amor pecuniarũ & honoris quae
& auaricia nominatur : quia omĩa
mala deilla ꝓcedunt: Uideamꝰ quo¬
modo: Uerbi grã. uolo adulteriũ
ꝑpetrare: occido uirũ mulieris: &
hoc cupiditas agit Volo habundare
deuitiis : Auferre aequum aliciu.
expolio alios & in hoc cupiditas est:
similit deceteris uitiis. intellegen¬
dũ: Sed questio ÷ in hoc loco. quare
diccit apłs radix om̃iũ malorũ est
cupiditas siue auaritia. cũ sapien¬
tia dicat. initiũ siue radix om̃is
peccati suꝑbia: Quo modo ergo

Expanded text:
Ac si diceret: Vis scire, o Timothee, quod sit lucrum magnum seu quaestus? Pietas, id est fides et cognitio sanctae Trinitatis est lucrum magnum cum sufficientia, quando homo non desiderat plus habere quamnecesse est ad corporis necessitatem implenincidunt in tentationes diversas, quia diu noctuque cogitant quomodo possint ditari, et incidunt etiam in laqueum, id est damnationem diaboli. Radix sive initium omnium malorum est cupiditas, id est amor pecuniarum et honoris: quae et avaritia nominatur, quia omnia mala de illa procedunt. Videamus quomodo? verbi gratia: Volo adulterium perpetrare, occido virum mulieris, et hoc cupiditas agit; volo abundare divitiis, aufero equum alicujus, et exspolio alios, et in hoc cupiditas est; similiter de caeteris vitiis intelligendum est. Sed quaestio est in hoc loco: quare dicat Apostolus: Radix omnium malorum est cupiditas sive avaritia? cum sapientia dicat: initium sive radix omnis peccati superbia: quomodo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis pon& xp̃s ÷ In euuangelio
intelligentiȩ litteralis in euuangłio
& obscuritictẽ. ut non possint fideles
głam spiritalis intelligentiȩ pene¬
trare : sicut in oyses ponebat. ne in
głam uultus eius intenderent: Quod
uelamensignificat obscuritatẽ & ob¬
umbrationem legis quod euacuatur.
quando a xp̃o reuelatur. & spirita¬
liter ẽadem lex intelligitur ii Uel
non itii occultabit xp̃s głam suam
electis: sicut moyses occultabat.¬

Expanded text:
in Evangelio intelligentiae litteralis in Evangelio et obscuritatem, ut non possint fideles gloriam spiritalis intelligentiae penetrare sicut Moyses ponebat, ne in gloriam vultus ejus intenderent, quod velamen significat obscuritatem et obumbrationem legis, quod evacuatur quando a Christo revelatur et spiritaliter eadem lex intelligitur: vel non ita occultabit Christus gloriam suam electis, sicut Moyses occultabat
Abbreviated transcription (Latin):
qua xp̃s resurrexit a mortuis & qua
modo uiuit. huic nr̃ae carni mortali
prestetur. inmortalitas uidelic& et in¬
corruptio. ut post resurrectionẽ ꝓmissa :
non timecemus mori
Ergo mors in nob

Expanded text:
rexit a mortuis, et qua modo vivit, huic nostrae mortalitati praestetur immortalitas et incorruptio, ut post resurrectionem promissam non timeamus mori. Ergo mors in nob
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fecti uos infide sicut ego sũ
modo nolite desperare deusguꝰ
quici & ego quonda m fiui infi¬
delis & peccator sicut uos estis
& eõ amplius : Obsecro A¬

Expanded text:
rfecti in fide, sicut et ego sum modo, et nolite desperare de venia, quia et ego quondam fui infidelis et peccator, sicut vos estis modo et eo amplius. Obsecro
Abbreviated transcription (Latin):
ł lementa dicuntur quasi eleuamentit :
eo qđ ex illis om̃a corporalica & uisibi¬
lia eleuata sunt : Quod uero dicitur
hic sub elem̃tis mundi eramus serui¬
entes. quantum adiudȩos ꝑtin&:
dupliciter potest intelligi Ad pri¬
mum intellectum elementu uo¬
cantur lex & ꝓphetiu. qui sunt¬
quattuor elementa : initium &
fundam̃tum sunt omniũ rerum
breos: elem̃ta appellubat legẽ.
Sub lege ergo & ꝓphetict: erant
seruientes dõ ħ ALITER Sub
elem̃tis &iam ser uiebant : qui
sub obseruatione solis & lunae
degebant. cele brantes neo meniasy mai¬
sunt dissseruiebatis : Nunc aut̃

Expanded text:
lementa dicuntur quasi elevamenta: eo quod ex illis omnia corporalia et visibilia elevata sunt. Quod vero dicitur hic, sub elementis mundi eramus servientes, quantum ad Judaeos pertinet, dupliciter potest intelligi: ad primum intellectum elementa vocantur lex et prophetae, quia sicut elementa initium et fundamentum sunt omnium braeos elementa appellat legem: sub lege vero et prophetia erant servientes. Aliter: sub elementis etiam serviebant, quia sub observationis solis et lunae degebant, celebrantes neomenias mentis servieb
Abbreviated transcription (Latin):
ent̃ me auduitis : Nihil me leu
sub audis quando primumena
sed cum pacientic audite quar
dicturussum : Testi moniu qiuib
beo uobis: quic si fieripos&

Expanded text:
enter me audiatis; nihil me laesistis, subaudis quando primum vobsed cum patientia audite quod dicturus sum. Testimonium enim perhibeo vobis, quia si fieri po
Abbreviated transcription (Latin):
siquidẽ aduentũ longe eramꝰ ado &
discordes eramusi tamꝰ do quã angłis:
sed ꝑpassionẽ filii dĩ ereconciliatĩ sumꝰ
do: Ita reconciliatio: necesse ẽ. ut sẽꝑ
nos custodiat Exsuperat aut̃ om̃em
sensũ pret̃ sensum di qui nemo an¬
sorum. nemo hominũ potest pene¬
mire misteriũ passionis filiidei. &

Expanded text:
siquidem Domini longe eramus a Deo, et discordes eramus tam Deo quam angelis, sed per passionem Filii Dei reconciliati sumus Deo. Ista reconciliatio necesse est ut semper nos custodiat. Exsuperat autem omnem sensum praeter sensum Domini, quia nemo angelorum, nemo hominum potest penetrare mysterium passionis
Abbreviated transcription (Latin):
qu selaiam cogitationes discernit
Ecotus ubiq est. Uudl necelse ese
a pministeriui Angloriũ renuntient᷑
aqͥute ꝗgimus  Nonergo idõ illi
cintiant qđ illũ aliquiđ lates ce
uetas qđ salomon liçit. tusolus nosti
ar filiorũ hominu sedut officium
& ministeriũ suũ empleant quia
iunta sunt:

Expanded text:
gitationes discernit, et totus ubique est, quid necesse est ut per ministerium angelorum renuntientur ei quae agimus? Non ergo ideo illi nuntiant, quod illum aliquid lateat, juxta quod Salomon ait: Tu solus nosti corda filiorum hominum, sed ut officium et ministerium suum adimpleant, quia nuntii sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
de mundanis: terrenisq rebus: sollia¬
tudo ẽ: suꝑflua cura: s usti non debeal
suꝑfluã curã assumere derebus tran¬
sitoriis: s in dño omnẽ spem habert
iuxta qđ psalmista ait lacta iidno

Expanded text:
de mundanis terrenisque rebus. Sollicitudo est superflua cura. Sed justi non debent superfluam curam habere de rebus transitoriis, sed in Domino omnem spem ponere, juxta quod Psalmista
Abbreviated transcription (Latin):
to est om̃ia
quȩ in euuanglio habentur cogitate.
utudesunt pudica & casta quia ab omi men¬
datio sunt iniuolata & incorrupta:
illa st̃¬

Expanded text:
d est omnia quae in Evangelio habentur cogitate, mnia vera sunt pudica et casta, quia ab omni mendacio sunt, inviolata et incorrupta. Illa s
Abbreviated transcription (Latin):
siquidem beniuolentiam dic&. quae
sic suam temper& largitatẽ. ut de illa &
pauperũ refectio gaudeat: & domestica
sufficientia non labor& qNotandũ ut
hinc distinctio sit: ubidicit sed ex ȩqua¬
quae spiritalis est in ieunus & orati¬
onib urae in opiȩ sit supplem̃tum ÷
Id ÷ ut quod minus habetis in spiritalib¬
rebus : in ipsis habectts ÷ Et quod illi
non habent intẽporalib : uos eis mi¬
nistretis ⁊ Ut fiat a equalitas inter
uos & illos. dantes uos illis quod ñ ha¬
bent : & ipsi uobis quod nonbab etis
Uos illis tẽporalia: & ipsi uobis aeterna
ui multum sub audis collegit ñ
dñs ꝑsingula capita plenumgomor coli
quae ẽ mensura tres sex tarios cont
quidam colleger̃ plus quid ãminis.
Sed cũ p̃parassent sibicibos in mortaso
pistillo. & ille qui plus collegeiat do
minus: unã mensurã post modĩ ren¬
rer̃: plenum scilic& gomori Spna¬
lit̾ aut̃ hoc uult hostendere : quas

Expanded text:
siquidem datorem benevolentia decet, quae siquidem datorem benevolentia decet, quae sic suam temperet largitatem ut de illa et pauperum refectio gaudeat, et domestica sufficientia non laboret. Notandum ut hic distinctio sit, ubi dicit, sed ex aequan jejuniis et orationibus, vestrae inopiae sit supplementum, id est, ut quod minus habetis in rebus spiritalibus, in ipsis habeatis et quod illi non habent in temporalibus, vos eis ministretis, ut fiat aequalitas inter vos et illos, dantes vos illis quod non habent, et ipsi vobis quod non habetis, vos illi temporalia, et ipsi vobis aeterna. Qui multum, subaudis collegit, noDominus per singula capita plenum gomor coligi, quae est mensura tres sextarios continens, quidam collegerunt plus, quidam minus. Sed cum praeparassent sibi cibos in mortario cum pistillo, et ille qui plus collegerat, et qui minus, unam mensuram postmodum reperierunt, plenum scilicet gomor. Spiritaliter autem hic vult ostendere, quia si
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis ut
sub audis facere
quoddico. qui nonsolũ facere sed
& uelle cepistis ab anno priore:
siue ab anno preterito u Erant
aliqui a pud illos qui uoluntatẽ qͥdem
h abuerunt aliquid mittere fratrib¬
i hierosolimam: sed nihil inde fecer̃
Frant & alii qui aliquid inde fecer̃.
sed÷ ffectum non ꝑduxer̃ : Quos
om̃s: modo hortatur dicensi Hoc
uobis utile ẽ facere. qui uelle ce¬
pistis: & qui ex parte fecistis iiunc uͦ
subaudis & dat. non scđm quod non hab&:
quia non ual& illud dare quod ñ hab&.
lic& uelit : Hoc quidem : apud bomines ÷
Ceterũ a puddm̃: ipsa uoluntas bona re¬
sub audis
idõ talia p̃cipio. ut a liissit remissio. id ÷
abundantia & refrigerium: sed ex aequa¬
litate subaudis hoc deb& facere. ⁊¬
U erbi grã : Quihab& centũ solidos:
quinquaginta secũ retineat. & quin¬
quagintet sec mittat his qui sunt in¬
hiero solimis ⁊ Uel ex aequalitate ut
aliquid mittat illis. & aliquid retine¬
at ad suos suorumq usus ꝗ Hilarem

Expanded text:
subaudis ut subaudis facere quod dico, qui non solum facere, sed et velle coepistis ab anno priore, sive ab anno praeterito. Erant aliqui apud illos qui voluntatem quidem habuerunt aliquid mittere fratribus Hierosolymam, sed nihil inde fecerunt. Erant et alii qui aliquid inde fecerunt, sed ad effectum non perduxerunt. Quos omnes hortatur modo dicens: Hoc vobis utile est facere qui velle coepistis, et qui ex parte fecistis. Nunc versubaudis et dat, non secundum id quod non habet, quia non valet illud dare quod non habet, licet velit. Hoc quidem apud homines est, caeterum apud Deum ipsa voluntas bona resubaudis ideo talia praecipio, ut aliis sit remissio, id est, abundantia et refrigerium, sed ex aequalitate, subaudis hoc debetis facere, verbi gratia: Qui habet centum solidos, quinquaginta secum retineat, quinquaginta mittat his qui sunt Hierosolymis. Vel ex aequalitate, ut aliquid mittat illis, et aliquid retineat ad suos suorumque usus. Hilarem
Abbreviated transcription (Latin):
nuta auidut quod ÷ quadrins id:
quarta pars denarii : dixit : Audu
haec : plus omnib misit. quia illi
multa sibi reseruauer̃: illa uero
totũ uictũ suũ misit. nihil sibi rea¬
nens : Cor namq & non substantiã
pensat ds̃ : Nec perpendit quani
in eius munere. sed ex quanto a most
ꝓferatur :
Qm̃ exortationẽ quila

Expanded text:
nuta, quod est quadrans, id est quarta pars denarii, dixit : Vidua haec plus quam omnes misit, quia illi multa sibi retinuerunt, illa vero totum suum victum misit, nihil sibi retinens: Cor namque, et non substantiam pensat Deus, nec perpendit quantum in ejus munere, sed ex quanto amore proferatur. Quoniam exhortationem qui
Abbreviated transcription (Latin):
quam nob̵ contulitO m̃abona quȩ
humano generidata sunt: grãdĩ sunt
possidens oma cũ patre: Propt̃
uos & om̃s credentes egenus factus
ẽ & pauꝑ: intantũ ut non baber&
quod habent uulpes:

Expanded text:
quam vobis contulit. Omnia bona quae humano generi data sunt, gratia Dei possidens omnia cum Patre, propter vos, et omnes credentes, egenus factus est, et pauper, intantum ut non haberet, quod habent vulpes,
Abbreviated transcription (Latin):
deuegat ÷ Quasi diceret : Nos
prudentes uos stulti. nos fortes¬
di sustinemus ꝓxpõ: uos in fir¬
mi qui tailia et similici non
audetis sustinere : Hos nobiles.
degenere patriarcharũ descen¬
detites : uos ignobiles . id÷ sine
nominus digiutate. degenere
genitiliũ idola colentium:
in hanic hortim. id ÷ usq
ad presetis tempus : esurimus ⁊

Expanded text:
detur, quasi diceret: Nos prudentes, vos stulti; nos fortesdi sustinemus pro Christo, vos infirmi qui talia et similia non audetis sustinere; nos nobiles de genere patriarcharum descendentes, vos ignobiles, id est sine nomine dignitatis, de genere gentilium idola colentium. Usque in hanc horam, id est usque ad praes
Abbreviated transcription (Latin):
supbiendo: Cognoscit se paulus rusti¬
acinũ eẽ nr̃i cõparatione. et ideo
nonuenut adnos : nec nobis curcie ẽ
quihcibemus nrõs philosophos ⁊ P ec¬
cateres nos deputrit eẽ. ideoq de¬
curde .ẽ. quic habemus nr̃os apłos¬

Expanded text:
thii: Cognoscit se Paulus rusticanum esse nostri comparatione, et ideo non venit ad nos, nec nobis curae est, quoniam habemus nostros philosophos. Peccatores nos putat esse, ideoque decurae est, quoniam habemus n
Abbreviated transcription (Latin):
sideraibo sermonẽ illorũ pompa¬
ticũ. qui modo suꝑbiunit: sed uir¬
tutẽ id÷ uite meritũ. et rationẽ
uerittitis quo modo credant. ł
quas uirtutes miraculorũ possuñ
oꝑciri: qui ita in flant᷑:¬

Expanded text:
orum pompaticum, qui modo superbiunt, sed virtutem, id est vitae meritum et rationem veritatis, quomodo credant, vel quas virtutes miraculorum possunt operari, qui ita inflant
Abbreviated transcription (Latin):
et in seueritaite correptionis. sicut
morses inciegrptũ : qđ significa¬
batur ꝑ uirgt̃i quã ferebatiAn
uultis ut in caritate siue dilec¬
tione et spũ mcuasuetudirus ue¬
nia. id÷ in lenittite mentis et
humilitete. atq tranquillitate .
Et est sensus idiuultis ut in uirga
ueniã: manebitis incorrepti ⁊
Sin aut̃ in arumo pacifico. et le¬
nitaite mentis : corrigite uos et
emetidate. a genteð penitentiã¬

Expanded text:
severitate correptionis, sicut Moyses in Aegyptum, quod significabatur per virgam quam ferebat: an vultis ut in charitate, sive dilectione, et spiritu mansuetudinis veniam? id est in lenitate mentis, et humilitate, atque tranquillitate, et est sensus: Si vultis ut in virga non veniam, manebitis incorrepti; sin autem in animo pacifico et lenitate mentis, corrigite vos et emendate agentes poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ in suꝑbic̃ eleuati
suꝑbitis : etã magis luctũ habuistis
ꝓhoc scelere. sicut samuhel luge
bcit ꝓsaul : Et ÷ sensus : Cũ debuis¬
setis lugere pecccitũ illius. et auro
consortio huius ma di separare:
magis insuꝑbiã eleuti estis. qͥa
intuitu illius scelestis: putatis uos
magnii meriti . eẽ. et scinctiores
illo apparere :
ł goaut̃ absenscor¬
pore presens uero spiritu.

Expanded text:
est in superbiam elevati superbitis, et non magis luctum habuistis pro hoc scelere, sicut Samuel lugebat super Saul, et est sensus: Cum debuissetis lugere peccatum illius, et a vestro consortio hujusmodi separare, magis in superbiam estis elevati, quia intuitu illius scelesti, putatis vos magni meriti esse, et sanctiores illo apparere. Ego quidem absens corpore, praesens autem Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
reddimus : NVos aut̃ prudentes
inxp̃o: sicut uobis uidetur
qui& sic uultis. eẽ xpĩcini. ut pru¬
dentiã munidi non amitaitis. et
magna uultis sentire dexpo
infirma denegciates

Expanded text:
reddimus; vos autem prudentes in Chrito, sicut vobis videtur: quia sic vultis esse Christiani, ut prudentiam mundi non amittatis, et magna vultis sentire de Christo infirma denegantes. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
L cibortibat pciulus sce nofticto¬
ria arte : a prima hora usq quix
et ciquitata predicationi insistela¬
aliquid acciꝑe. neq: ab aliis saudit¬
rib : ut libere potuis set eorũ uo
sacrilegi : etbenẽ dimꝰ p̃diccuado
õmib las phemam quasi
ductores : et obsecramus
subaiudis ut lib̾e audicint doctri
dnĩ. quȩ illi de testtint᷑ ueluti li¬
phemiam : petimꝰq utdent nobs
locũ reddeudȩ rationis. qua mo¬
blasphemam i¬
id÷ despectissimi et
ꝓprie limcitura et rasura eris
aut alicuius metcilli: ł purgam̃¬
tũ pomi. siue quisquiliae domus
id ÷ quid cigere in exemplũ parii
debetitis. ł indico uobis qualias
ferã ut etuos similia non dubite

Expanded text:
Laborabat Paulus scenofactria arte a prima hora usque ad quintam, et a quinta praedicationis usque aaliquid accipere, neque ab aliis auditoribus, ut libere posset eorum vitia sacrilegi, et benedicimus praedicando stum. Blasphemamur quasi seductores, obsecramus, subaudis ut libere audiant doctrinam Domini, quam illi detestantur velut blasphemiam; petimusque ut dent nobis locum reddendae rationis, quo mablasphemamest despectissimi et proprie limatura et rasura aeris, aut alicujus metalli, vel purgamentum pomi, sive quisquiliae domus. oneo quid agere in exemplum Patris debeatis, vel indico vobis qualia perferam, ut et vos similia non dubitet
Abbreviated transcription (Latin):
meritis etstudio deputut: Qui cuitẽ scđm
dm̃ sapiens ÷ in beneficus di non insul¬
tat ab iectis: sed timore gr̃as agit mise
qui quem libet peccutorẽ despicit: cum
potius ex consideratione peccatoris
humiliari comueniut : Quia unius
sumus om̃s naturae: licet ñ eiusdem
rio loquitur
Quiu cecitus ex parte

Expanded text:
meritis et studio deputat; qui autem secundum meritis et studio deputat; qui autem secundum Deum sapiens est, in beneficiis Dei non insultat abjectis, sed cum timore gratias agit miserqui quemlibet peccatorem despicit, cum potius ex consideratione peccatoris humiliari conveniat: quia omnes sumus unius naturae, licet non ejusdemrio loquitur: quia caecitas ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
tra consuetudinẽ insertuses inbonã oliua.
hoc est infide p̃cedentiũ putrũ. qui pingue
more humano loquitur. quia naturti¬
le est utsurculũ bonae arboris insertimꝰ
intruncomalȩ. Nonsurculũ malue: in
trunco bonue : Et hoc insertio dicitur
um: nihil contra natura facit
uos ignorare fratres.
misteriũ hoc ⁊
M isterium ÷ res occulta: & secretũ aliquod
inse continens: Alloquitur ergo gentiles
credentes considerare debere. quade cau¬
sa saluifacti sunt: suis merits angradi.
seeretum dĩ iudicium: quantũ homo
penetrare potest: nolo uos latert qua¬
re uideos quondã populũ peculiare
abietent. Et gentes peceatrices ꝑfidem
am monuerit ꝑ penderł: sub infertdicers.n
Ut nonsitis uobis ipsis sapientes.
id ÷ ut non suꝑbiatis. dicentes uos propri¬
is meritis fore saluctos: acꝑhoc alios des¬
piciutis : Sibi enim sapiens eẽ dicit᷑: qui
donum quod habet. ñ dĩgrãe sed suis

Expanded text:
tra consuetudinem insertus es in bonam olivam, tra consuetudinem insertus es in bonam olivam, hoc est in fidem praecedentium patrum, qui pinguedmore humano loquitur, quia naturale est ut surculum bonae arboris inseramus in trunco malae, non surculum malae in bono trunco, et hoc insertio dicitur.um et naturarum, nihil contra naturam facitos ignorare, fratres, mysterium hoc. Mysterium est res occulta, et secretum aliquod in se continens. Alloquitur ergo gentiles credentes ut consisterent qua de causa salvi facti sint, suis meritis, an gratsecretum Dei judicium, quantum homo penetrare potest, nolo vos lateat, quare Judaeos quondam populum peculiarem abjecerit, et gentes peccatrices per fidem admonuerit perpendere, subinfert et dicit: ut non sitis vobis ipsis sapientes, id est ut non superbiatis, dicentes vos propriis meritis fore salvatos, ac per hoc alios despiciatis. Sibi enim sapiens dicitur, qui donum quod habet, non Dei gratiae, sed suis
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ si a fide recesseris: pen¬
tus ꝑibis : Distat autẽ interfrangi &
ex cidi Quia fractus ramus potest u¬
cumq arborisuae solidari: Excisul
nulla tenusq E tnotundĩ quia iudȩos
dixit fractos. qui ap̃dicante heliue
enoch: solidabuntur infide. xp̃i : Genc¬
les autem si afide recesserint: penicus
ab scidendos a gratiu dĩ. acdeindeꝑdendos
unde sequitur Sedilli. sub autlis uidȩi
suis pmauserint in incredulitate. inserent᷑
fide xpͥi. efidei patriartharũ n łotens:
eiimds. iterũ in serere illos. subaudis
fide xp̃ii Nã situ ex naturalip̃cisus es
oleastro. & contra uaturã insertus es
inbonã oliuã: quantomagis hu scdm̃
naturam inserentur suae oliuue.
Gentilẽ allo¬
quitur suꝑbientẽ contrardonos qui fracti
sunt quasi suis meritis meruerits aluari. et
dicit: Situogentilis ꝑgrãm dĩ separatuses
apcgunismo. et abhis qui ab exordio sui
diuersis erroribus adõsunt separati. et con¬

Expanded text:
si a fide recesseris, penitus peribis. Distat autem inter frangi et excidi, quia fractus ramus potest utcunque arbori suae resolidari, excisus nullatenus. Et notandum quia Judaeos dixit fractos, qui praedicante Elia et Enoch, solidabuntur in fide Christi: gentiles autem, si a fide Christi recesserint, penitus abscindendos a gratia Dei, ac deinde perdendos; unde sequitur: Sed et illi, subaudis Judaei, si non permanserint in incredulitate, inserentur fidei Christi et fidei patriarcharum; potens est enim Deus iterum inserere illos fidei Christi. Nam si tu ex naturali praecisus es oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam, quanto magis hi qui secundum naturam inserentur suae olivae. Gentilem alloquitur superbientem contra ramos qui fracti sunt, et qui gloriatur quasi suis meritis meruerit salvari, et dicit: Si tu, o gentilis, per gratiam Dei separatus es a paganismo, et ab his qui ab exordio sui diversis erroribus a Deo sunt separati, et con
Abbreviated transcription (Latin):
& de hereditate reꝓmissionis
quia fidem habentes ꝑfectũ
quu crediderunt dm̃ implere
posse quȩ ꝓmisit & pacientiã
solidis simã. quia non inse sed
infilus suis ꝓmissiones expe¬
tuuerunt inplendas: meruer
amicidĩ es se. & infiliis sius ead̃
ꝓmissiones hereditare : Pocest
l ad apłos aliosq scos referes
quiꝑfidẽ & pacientiũ meruer̃
conłequi & hereditare ꝓmis¬
siones aet̾nȩ beatitudins. acdis

Expanded text:
e terrae repromissionis: qui fidem habentes perfectam, qua crediderunt Deum implere posse quae promisit, et patientiam solidissimam, qua non in se, sed in filiis suis promissiones exspectaverunt implendas, meruerunt amici Dei esse, et in filiis suis easdem promissiones haereditare. Potest et ad apostolos aliosque sanctos referri, qui per fidem et patientiam meruerunt consequi, et haereditare promissi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habuit maiorẽ ꝑquẽ uraret:
iurauit ꝑsemet ipsũ dicenis. nisi
benedicens benedicamte:
& multiplicanis.
multi plicubote
&ut firmius corroboraret eciquȩ
superius dixerat desc̃is. qđ heredi¬
tarent ꝓmissiones dĩ fide & pa¬
centic: Id circo utitur exemplis.
sedmira scipientia eius: aliquando
eñ laudib extollendo blanditur
eis. aliquando terrorib terret
Qam insuperiorib terr& eos ne infi¬
deles eeñt: om̃s & minus creduli
ꝓmissionib dĩ : Nunc aut̃ exẽplis
hortatur adpcicientiam & fidem.
Qindubitanter credant ñ solũ
dõ dicente : uerũ etiã iurante
ꝑsemet ipsũ: si dõ ꝓmittente ini¬
quũ ÷ ñcredere. quã impiũ ÷ dõ

Expanded text:
quem juraret, juravit per semetipsum, dicens: Nisi benedicens benedicam tibi, et multiplicans multiplicabo te. Ut firmius corroboraret ea quae superius dixerat de sanctis quod haereditabunt promissiones Dei fide et patientia, idcirco utitur exemplis. Sed mira est sapientia ejus: Aliquando enim laudibus extollendo blanditur eis, aliquando terroribus terret. Nam in superioribus terret eos, ne infideles essent, et minus creduli promissionibus Dei, nunc autem exemplis hortatur ad patientiam et fidem ut indubitanter credant, non solum Deo dicente, verum etiam jurante per semetipsum. Si promittente Deo iniquum est non credere, qua
Abbreviated transcription (Latin):
mauorẽ ꝑquẽ iuraret dicens: nisi
benedicens benedicãte. & cetera
Repetitio sermonis. confirmatio ÷
rei: nisi inhocloco adfirmatiue
sensus : certe sẽꝑ benedicãte in
filiis tuis: Sẽꝑque multiplicabote:
tsic longanimiter ferens ad¬
eptus ÷ repmussiones.

Expanded text:
r quem juraret, dicens: Nisi benedicens benedicam te, etc. Repetitio verbi confirmatio est rei. Nisi in hoc loco affirmative sensus: Certe semper benedicam te in filiis tuis semperque multiplicabo te. Et sic longanimiter ferens adeptus est repromissione
Abbreviated transcription (Latin):
sit benedictus ⁊ Recte ds̃ tocius consolatio¬
nis appellatur. quia quicumq consolari me¬
rentur: ab illo & per illum consolantur ꝗ It
possimꝰ & ipsi consolarieos ꝗͥ in omĩ
p̃ssura s̃ n idõ consolatur nos a postolos
liberando de afflictionibus ꝑsecutorum: ut
nositerum nr̃o uerbo & exemplo consolem᷑
eos qui in omni pressura & angustia sunt i
Et quomodo : per exortationẽ qua exortamur
i. docemur liberando & ipsi adõ : xortatio:
species est doctrinȩ i Verbigr̃ã. Dum aut
uerbo simplici aut exemplo suo uel aliorũ
consolatur aliquẽ : ne desper& de salute.
sed sit securus deuenia:
Nolouos igno

Expanded text:
sit benedictus. Recte Deus totius consolationis appellatur, quia quicunque consolari merentur ab illo, et per illum consolantur. Ut possimus et ipsi consolari eos qui in omni pressura sunt. Ideo consolatur nos Apostolus, liberando de afflictionibus persecutorum, ut nos iterum nostro verbo et exemplo consolemur illos qui in omni pressura et angustia sunt. Et quomodo? Per exhortationem qua exhortamur, id est docemur, liberandi, et ipsi a Deo. Exhortatio species est doctrinae. Verbi gratia: Cum aut verbo simplici, aut exemplo suo vel aliorum consolamur aliquem ne desperet de salute, sed sit securus de venia. Nolo vos igno
Abbreviated transcription (Latin):
d fraitres mei infide
mula miti. id: stude¬
tit etdiligite ꝓphetare
id: scripturts int̃prettiriq etu
apte exponere : E tetiã siqͥs uult
potest linguis loqui nolite
ꝓhibere.tnitũ ut habeat
interpretem : Om̃a aut̃ hones¬
te ficinit inuobis. id est

Expanded text:
ratres, mei infide, aeumulamini, id est, studetote et diligite prophetare, id est Scripturam interpretari, et aperte exponere, etiam si quis vult vel potest linguis loqui, nolite prohibere, tantum ut habeat interpretem. Omnia autem honesto fiant in vobis, id est
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ fidei sitenetis sub tiudis
modo cilit̃ quã tunc audis¬
tis. nisi qui frustra credidis¬
tis: Aut me p̃diccuite adepti
estis fidẽ suꝑfluci. et non uert̃ .e
cui non falsci. uert̃q fidem
ł rustra credit: qui c ab ipsci fide
post modũ recedit : lam in sequeri¬
tib exponit: quid predicauerit .ii
Tradidi enĩ uobis in primis.
id÷ in exordio mecie p̃diccitio¬
nis. Qđ et accepi si
subau¬
memorcit : quae futurã xpĩ pas¬
sionẽ cecinerunt : Dicit enim
escicis i Dicut oius adoccisionẽ
ducetur : et sicut agnus non
aperiet ossuũ : ł tquĩa sep¬
tus estsubaudis scđm¬
scripturcis iDabit inquit ꝓpħc¬

Expanded text:
verbum fidei, si tenetis, subuaudis verbum fidei, si tenetis, subuaudis modo aliter quam tunc audisti, nisi quia frustra credidistis? An me praedicante adepti estis fidem superfluam, et non veram? et non falsa, veramque fidem,Frustra credit, qui ab ipsa fide postmodum recedit. Jam in sequentibus exponit quid praedicaverit. Tradidi enim vobis in primis, id est in exordio meae praedicationis, quod et accepi, subaumemorat, quae futuram passionem Christi cecinerunt. Dicit enim Isaias: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et sicut agnus non aperiet os suum . Et quia sepultus est, subaudis sScripturas, dabit, inquit p
Abbreviated transcription (Latin):
F uerat apłs apud corinthios ꝑ
unũ annũ et sex menises: predi¬
cats illis aeugłm.: Sed post eius
discessum: introierurit in eos
pseudo cipłi. qui negcibauit
xp̃m ex uirgine natũ. passum:
amortuis suscitaitũ : HegcibaN
quoq resurrectioriẽ gen¬
ralẽ futurã: iccirco conpulsus
apłs : reccipitulat quae illos p̃¬
seris docuercit . Unde dicit .:
Notũ uobis facio aeugłm qđ accepis¬
tis siue suscepistis ame ł acceptũ
habuistis in quo etstcitis : Inunci¬
quaq plebe fideli duo sunt po¬
puli ꝑfecti et in ꝑfectied hic ꝑ¬
in ꝑfectos subiungit : Qua rei¬
tione predicciuerim uobissite¬
netis. nisi frustra credidistis.
Lit tertitura huius uersiculi. mi¬
nus quid ẽ sensus uidet᷑ habe :
qui pulchrius soncit ingreco .i
uobis. simodo decepti apseudo¬
apłis Alit̃ sustinietis. nisi quici
frustra siue in cnit̃ credidistis.
in hoc quod ai fide recessistis: Di¬
cit ergo : Qua ratione siue qua
utilittite p̃dicciuerim uobis

Expanded text:
Fuerat Apostolus apud Corinthios per unum annum et sex menses, praedicens illis Evangelium; sed, post ejus discessum, introierunt ineos pseudoapostoli, qui negabant Christum ex virgine natum, passum, a mortuis suscitatum: negabant quoque resurrectionem generalem futuram. Idcirco compulsus Apostolus recapitulat quae illos praesens docuerat. Unde dicit: Notum vobis facio Evangelium quod accepistis, sive suscepistis a me: vel acceptum habuistis, in quo et statis. In unaquaque plebe fideli duo sunt populi: perfecti, et imperfecti; sed hic pimperfectos subjungit: Qua ratione praedicaverim vobis, si tenetis, nisi frustra credidistis. Litteratura hujus versiculi minus quiddam sensus videtur habere, quia pulchrius sonat in Graeco. Nvobis, si modo decepti a pseudoapostolis aliter tenetis, nisi quia frustra sive inaniter credidistis, in hoc quod a fide recessistis? Dicit ergo: Qua ratione sive qua utilitate praedicaverim vobis
Abbreviated transcription (Latin):
e etdoctores. siue explana¬
tores pphecairũ: diiudicetat¬
iqusꝰ amplius aut mibius loqui
decessesit: et discernẽtat etic̃
atrũ seđm ueritcitẽ fidei illi
ueduit: Quodsi alii seder
prior quilo quebcit taceait
ad horcim Nscđm morem
uidcieorũ loquitur : qui hoc or¬
uili fuerit reuelcitũ qui sedet
mcathe drei A lit̃ quã expositor
loqu itur:. aut alicui horũ qui
sedeat in subselli is. ł inpciuim̃to:
tuiect quȩ ante loquebatur i¬
otestis enim om̃s ꝑsingłos ꝓphe¬
ttar utom̃s disccit̃ etoms exorteñ.
sicut doctores non aequali peri¬
tia imbutisunit: It et audito¬
res quadã incequalitate ca¬
Pacitatis. differri ꝓbcintur +¬
aeoq. ꝑfecti docti: ꝑ fectos audi¬
dores unaserisu docecinit: minus
docti: minus capcices instruaut : sic
singuli possunt ꝓphetare id÷ doce¬
re. ł ꝑsingulos ut unus post unum
loquaturꝰ : et sic ꝑordinẽ. p̃dicatio
ru prophetis subiectus:

Expanded text:
e et doctores, sive explanatores prophetarum, dijudicenquid amplius autminus loqui necesse sit, et discernant etiam utrum secundum veritatem fidei illi eant. Quod si alii sedentprior qui loquebatur, taceat ad horam. Secundum morem Judaeorum loquitur, qui hoc orsuiin cathedra, aliter quam expositor loquatur, aut alicui horum qui sedent in subseliis vel in pavimento, taceat qui antea loquebatur. Potestis enim omnes per singulos prophetare, ut omnes discant, et omnes exhortentur. Sicut doctores non aequali peritia imbuti sunt, ita et auditores quadam inaequalitate capacitatis differri probantur. Ideoque perfecte docti, perfectos auditores in sensu doceant: minus docti, minus capaces instruant. Sic singuli possunt prophetare, id est docere per singulos, ut unus post unum loquatur, et sic per ordinem praedicatio rum prophetis subjectus
Abbreviated transcription (Latin):
Sic dicitur iste sermo in illa lin¬
Qus loquit᷑ scđm duos subcu¬
dis ficit illai allocutio ⁊ Aut
multum: tresiid÷ autu¬
subcudis loqua¬
t̃precetur illorum lingua di
ꝑ partes : ut interpres possit i¬
terp̃ttiri ꝑ singulos: łtest en¬
sus ⁊ In conuetitu unius autdis
ł etiã tres loquant᷑. nec iph
simul sed ꝑpartes: itt utquod
unusquisq loquitur ab intpis¬
te matufestari possit adstas¬
Di aut̃ non fuerit intis¬
pres taceat sub ciudis doctos
habet linguc̃i in cognitt̃. ibi

Expanded text:
Sic dicitur iste sermo in illa linquis loquitur, secundum duos, subaudis fiat illa allocutio, aut ut multum tres, id estsubaudis loquannterpretetur illorum linguam obqui per partes, ut interpres possit interpretari per singulos: et est sensus: In conventu unus, aut duo vel tres loquantur, nec ipsi simul sed per partes: ita ut quod unusquisque loquitur, ab interprete manifestari possit astanSi autem non fuerit interpres, taceat, subaudis doctor qui habet linguam incognitam, si
Abbreviated transcription (Latin):
na sp̃s scĩ. id ÷ linguas. uirtutes.
eiectiones demonũ. sapientium
consiliũ : et reliqua : H aec aut̃ do¬
ne. sic suiat electis subdita: ut quan¬
do uolunt exercetuit illa. et
quatido uolunt retinetint qua¬
si occulta: His uerbis datur in¬
telligi. quod licet multi simul
doctores sint qui nouerint per
sp̃m scm̃ quid loqui debecint:
non ttim̃ itt ab ipso spũ scõ im¬
pellantur ut unio loquerite
tacere alii nonucledat : Non
enĩ ÷ dissensi onis ds. sed peicis:
quia ds pacem et nondissensi¬
onẽ docuit. quanido unus ad¬
uersus alterum tumens. illo ad¬
huc loquente loqui temptai¬
bat dissensionẽ faciebat : et¬
hoc dõ execrcibile erat ꝗicꝰ
in om̃ib: Aeccłus scorũ. sicsubaudis
in conuenitu docetit: et ꝑpas¬
tes unius int̾pretet᷑ ił tsi int̾¬
pres defuerit : tticeat: Mu¬
Pieres in aeccła tacecinit.
neseminent errorẽ : sicut
aeuci prima mulier fecit ⁊
ri potestateeris: Anauobs
ocorinthii uerbudi ꝓcesso
subciudis ad cilios Inflaibantꝰ

Expanded text:
 sancti, id est linguas, virtutes, ejectiones daemonum, sapientiam, consilium, et reliqua. Haec autem dona sic sunt electis subdita, ut quando volunt exerceant illa: et quando volunt, retineant quasi occulta. His verbis datur intelligi, quod, licet multi simul doctores sint, qui noverunt per Spiritum sanctum quid loqui debeant, non tamen ita ab ipso Spiritu sancto impelluntur, ut uno loquente, tacere alii non valeant. Non enim dissensionis est Deus, sed pacis, quia Deus pacem, et non dissensionem docuit. Quando unus adversus alterum tumens, illo adhuc loquente, loqui tentabat, dissensionem faciebat: et Deo exsecrabile erat. Sicut et in omnibus ecclesiis, sic, subaudis in convetu doceant: et partes, ut unus interpretetur: et si interpres defuerit, taceant. Mulieres in ecclesiae taceant, ne seminent errorem, sicut Eva prima mulier fecit ; viri potestate eris . An a vobis, o Corinthi, verbum Dei processit? subaudis ad alios. Inflabantur
Abbreviated transcription (Latin):
et explancitores ꝓphetarũ : qui ꝓ¬
pħę non in merito appellatit᷑ ii
illis om̃ib sp̃s scuoactus subiectus:
quod ã modo qm̃ non cogit subito
inuocem ꝓrumpere. sicut malig¬
tu sps inerguminos et arreptitios.
sedeorũ potestcitͥ tribuit. quan¬
dolo quarut᷑ etquando sileciñ ⁊
Uerbi grã: Propheta id ÷ p̃diccitoꝵr
quilibet uult semonẽ ad popłm
facere ueluti hieronimus alicui
ut instrucit etloquatur ꝑ illum
ut ceperit loqui. non tameti ilico
ut tetigerit librũ facit cũ crũ¬
pere in uocem: uelut freraeticũꝯ
Etbene idem sp̃s scuictus qui fu¬
it olim in ꝓphetis. dr̃ . eẽ. in ex¬
plaaicitorib illorũ : qm̃ aliter
non ualuissenit explaoacire
ducere : obscuritatẽ illorũ : Alt̃ n
Silegerimus plurcili numero. sp̃s ꝓ¬

Expanded text:
arum, qui prophetae non immerito appellantur, illis omnibus Spiritus sanctus subjectus est quodammodo, quoniam non cogit subito in vocem prorumpere, sicut malignus spiritus energumenos et arreptitios, sed eorum potestati tribuit quando loquantur, et quando sileant. Verbi gratia: Propheta, id est praedicator quilibet, vult sermonem ad populum facere, veluti Hieronymus alicujus ut instruat et loquatur per illum ut coeperit loqui, non tamen illico ut tetigerit librum, facit eum erumpere in vocem velut phreneticum. Et bene idem Spiritus sanctus, qui fuit olim prophetis, dicitur esse in explanatoribus illorum, quoniam aliter non valducere obscuritatem illorum. Aliter: Si legerimus in plurali numero, sp
Abbreviated transcription (Latin):
ad xpm̃: Uenit inciliciam quȩ inter¬
p̃tatur ad sumptio lamentabilis: utillam
ad sumeret ad fidẽ. xp̃i. & eam docera&
habitum poenitentiae & lamenti: Eram
aut̃ ignot us facie aedis iudeae quȩ
eram : xp̃o: Ignotus quidẽ erat facicie.
sed nomine &e fama erat notus Iam enĩ
idõ dicit pluraliter aeđis quod iuideȩ
&gentes mixti essent: sedtanta erat
multitudo uideorum credentium. ut
do: subaudis quando erat inudtus mo:
Nunc aut̃ euuangeli zat. fidem quã
aliquando expugnabat. id÷ contra
quã ualde puginabat: & in me clari¬
illud uideant oꝑa ur̃abona: Et qui¬

Expanded text:
istum; venit ad Ciliciam quae interpretatur assumptio lamentabilis, ut illam assumeret ad fidem Christi, et eam doceret habitum poenitentiae et lamenti. Eram autem ignotus facie Ecclesiis Judaeae, etc. Ignotus quidem erat facie, sed nomine et fama erat notus. Jam enim ideo dicit pluraliter ecclesiis, quod Judaei et gentes misti essent, sed tanta erat multitudo Judaeorum credentium, ut do, subaudis quando erat in judaismo, nunc evangelizat fidem quam aliquando expugnabat, id est contra quam valde pugnabat. Et in me clariillud: Ut videant o
Abbreviated transcription (Latin):
ante eũ ñ ÷ uocatus & saluatus pęcrus.
aliiq apłi. multiq credentes:  SuNt
utiq Notandũ quia sicut dr̃ pͥmus
inbono int̾ alios: ita &iã & pͥmus
sa humilitatis pͥmũ se dixit quasi peoreꝰ
aliis: aut pessimũ omniũ: Sic enĩ sola
sumus dicere: erbi grã: Transit rex
aut quelib& potestas ꝑ quendã locum:
& inuenit turbã litronũ. & dicit:
Quis ÷ pͥmus inuobis : Adducite illiꝰ
&iã dũ inuenit aliquis artifices. la¬
borantes. dicit : Quis ÷ hic primus:
Non
interrogat quis prior sit
aetate : sed quis prior sit art
ficut ille prior ÷ in arte. ita la¬
tro primus ininiquitate & beatusa płs¬
hoc dicit modo dese causa humilitatis.
Quorũ pͥmꝰ egosũ. id ÷ illorũ peccatouꝰ¬

Expanded text:
 vocatus et salvatus Petrus, aliique apostoli, multique credentes? Sunt utique. Notandum quia sicut dicitur primus in bono inter alios, ita etiam et primus causa humilitatis primum se dixit, quasi pejorem aliis, aut pessimum omnium. Sic enim soliti sumus dicere, verbi gratia: Transit rex aut quaelibet potestas per quemdam locum, et invenit turbam latronum, et dicit: Quis est primus in vobis, adducite illum,etiam dum invenit aliquis artifices laborantes, dicit: Quis est hic primus? Non interrogat quis prior sit aetate, sed quis prior sit arte; sicut ille prior est in arte, ita latro primus est in iniquitate. Et beatus Apostolus hoc modo de se dicit causa humilitatis: Quorum primus ego sum, id
Abbreviated transcription (Latin):
data ÷ lex:
ut illi eiꝰ timore desinant peccare:
Plagurus: sub audisposita: lex:
Plagiaru sunt seductores: qui homines
seducendo furantur & uendunt:¬
mꝰ egosũ: Ingreto habetur
humanꝰ sermo. id ÷ iocundus & gratus. &
acceptus: Quid enĩ iocundius. quio gra
nũ quid ÷ & diuinꝰ : Est utiq. quia nisi
ẽet diuinꝰ: nequaquã potuiss& peccato¬
res saluos facere. sed h umanũ illũ dix̃
alio modo: quia uerbũ carofactũ ÷
& habitauit innobis: Uel fidelis sermo
ẽ. id÷ uerus: & dignũ ÷ ut ab om̃ib accep¬
catores saluos facere. sic̃ ipse dix̃ : Non
ueni uocare iuistos. sed peccatores ad pe¬
nitenciã: Et uenit filius hominis saluare:
qđ ꝑierat: Sed querendũ ÷ quare dicat
apłs. quarũ pͥmꝰ egosũ: Nũ quid ante
cũ. ñ fuit peccator cam: Nũ qͥd ante eũ
ñ fuer̃ peccatores sodomite. & udei qui¬

Expanded text:
data est lex, ut illi ejus timore desinant peccare; plagiariis, subaudis posita est lex: plagiarii sunt seductores, qui homines seducendo furantur et venduntego sum. In Graeco habetur humanus sermo, id est jucundus, gratus et acceptus. Quid enim jucundius, quid gratnunquid est et divinus? Est utique, quia nisi esset divinus, nequaquam potuisset peccatores salvos facere. Sed humanum illum dixit alio modo, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; vel fidelis sermo est, id est verus et dignus est, ut ab omnibus accepixit: Non veni vocare justos, sed peccatores , ad poenitentiam, et venit Filius hominis salvare quod perierat. Sed quaerendum est quare dicat Apostolus: Quorum primus ego sum. Nunquid ante eum non fuit peccator Cain? Nunquid ante eum non fuerunt peccatores Sodomitae et Judaei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
: Peto nedeficiatis
in tribulationib meis prouobis.
id ÷ nerecedatis afide. xpĩ dum me
ulidetis tribulari ꝓuobis. Quac tribulatio:
est gła ur̃a: Conuenientius dicer&.
quae tribulationessunt głae uraẽ. Pro illis
ergo apłs tribulabatur. quia dũ illisuer

Expanded text:
 ne deficiatis in tribulationibus meis pro vobis, id est, ne recedatis a fide Christi, dum me videtis tribulari pro vobis, quae tribulatio est gloria vestra. Convenientius diceret, quae tribulationes sunt gloria vestra. Pro illis ergo Apostolus tribulabatur, quia dum illis pr
Abbreviated transcription (Latin):
Q d ꝓbari potest. ꝑhoc qđ angłi admi¬
randa dixer̃ illo ascendente. ad celos
ꝓpͥa iurtute : uis ÷ iste quiuenit de
edom. hoc ÷ decruento & sanguinolen¬
to mundo: Et inpsalmo uuis ÷ isterex
głae: Illis enĩ quimaioris dignitatissunt:
& ꝑ quorũ ministeria illa inunciata s̃:
cognita fuer̾.: ut pote consiliariis & nun¬
cus. Illis uͦ qͥminoris potestatis sunt po¬
testꝰ. ẽẽ: ut exparte incognita c̾ent :
Ethoc manifesta uit scđm p̃finitionẽ

Expanded text:
ri potest ex hoc quod angeli admirando dixerunt, illo ascendente ad coelos propria virtute: Quis est iste qui venit de Edom , hoc est, de cruento et sanguinolento mundo? Et in Psalmis: Quis est iste rex gloriae ? Illis enim qui majoris dignitatis sunt et per quorum ministerium illa mandata sunt, cognita fuerunt, utpote consiliariis et nuntiis: illis vero qui minoris dignitatis sunt, potest esse ut ex parte incognita essent, et hoc manifestat. Secundum praefinitionem,