comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lucere: nisi radiis penetrata solari¬
b Sol autem qui octies sua mag-¬
nitudine t̾ram uincit ut subtili
indagatione reꝑtum ẽ: numquã
ab ea totus tegi aut occultari pot̾.
quin radios suos etiam cum sub
ipsa t̾raẽ. undiq ad supiora remit.¬
tat: umbra t̾re contra mediam sig¬
niferi lineam cui potius subiacet
⁊ ꝑ quam solis ẽ iteraltius pene.¬
trante. Cum gͦ plena luna hemiᷤ¬
sꝑio a sole distans ꝑeamdem me¬
re solito respiciente. At siꝑ aliam ꝗͣ¬
libet utrimq positarum linearum
feratur quib t̾ra obsui exiguitatẽ.
solare numquã pot̾ adim̃e lumen:
ipsa luna obumbratione linee ex¬
orbitatione lucis sue dampnum
luna deficiat. quamqͣm nonnulli
asserant utrumq ⁊ solem scilicet
⁊ lunam raro suꝑne. frequent̃ aut̃
inferius deficere. Obhuꝰmodi causã
quod utriusq defectus lunaris acso
laris sit causa. Ciaret gͦ solem in
sua ecḣpsim. nicħ minui. s nos eiꝰ

Expanded text:
potest nisi radiis penetrata solaripotest nisi radiis penetrata solaribus. Sol autem, quia octies sua magnitudine terram vincit, ut subtili indagine repertum est, nunquam ab ea totus tegi aut occultari potest, quin radios suos et cum sub ipsa est, undique ad superiora remittat, umbra terrae contra mediam signiferi lineam, cui potius subjacet, et per quam solis est iter, altius penetrante. Cum ergo plena luna hemisphaerio a sole distans per eamdem mere solito respiciente. At si per aliam quamlibet utrarumque positarum linearum feratur, quibus terra ob sui exiguitatem solare nunquam potest adimere lumen, ipsa luna adumbraticae lineae exorbitatione lucis suae damnum luna deficiat, quanquam nonnulli asserant utrumque, et solem scilic lunam, raro superne, frequenter autem inferius deficere. Ob hujusmodi causam quod utriusque defectus, solaris ac lunaris, sit causa. Claret ergo solem in sua eclipsi nihil minui, sed non ejus
Abbreviated transcription (Latin):
linea qua solem uehi contig̾it. Siqͥ¬
dem latitudo signiferi .xͦiͦi. parcib
tendit᷑ quarum mediam tantũ sol
ꝑ ambulat. luna autẽ ꝑtotam eius
latitudinem uagatur. Terra autem
in medio mundi locata: eidem potiꝰ
media ne subiacet parti unde semꝑ
ambit᷑ asole. Cumgͦ sol supͣ: luna
feratur infra: t̾ra autem utͥq sic sub¬
iecta: illis scił sole acluna in media
linea coeuntib necc̃e ẽ terre eidem
lineȩ subiecte lunari obiectu sola¬
rem subtrahi aspectum. Cum gͦ ex
alia qualibet parte ex duodenis
partib signiferi .xxx. luna soli op¬
ponitur: quia illilineȩ tr̃a subiecta
non ẽ nec luna inter eam ⁊solem ẽ:
eius lum̃ nob̃ dum taxat int̾ra po¬
sitis cęlare non potest. se inde ẽ qb
Unaris sane
solet quamuis eiusdem lineȩ medi¬
ane scilicet rõne contingat: dissimi¬
lit̾ tamen conficitur. Constat enĩ
lunam ꝓpͥum ñ hr̃e lumen. s in
modum specłi a sole irradiatam reᷤ¬
plendere. Unde numquam potest

Expanded text:
linea qua solem vehi contigerit. Siquidem latitudo signiferi XII partibus tenditur, quarum mediam tantum sol perambulat. Luna autem per totam ejus latitudinem: terra autem,phaerae, in medio mundi locata, eidem potius medianae subjacet parti. Unde semper ambitur a sole. Cum ergo sol supra, luna feratur infra, terra autem utrique sit subjecta, illis, sole scilicet et luna in media linea coeuntibus, necesse est terrae eidem lineae subjectae lunari objectu solarem subtrahi conspectum. Cum vero ex alia qualibet parte ex duodenis partibus signiferi XXXma luna soli opponitur, quia illi lineae terra subjecta non est, nec luna inter eam et solem est, ejus lumen nobis duntaxat in terra positis celare non potest. Et inde est Lunaris sane solet, quamvis ejusdem lineae, medianae scilicet, ratione contingat, dissimiliter tamen conficitur. Constat enim lunam proprium non habere lumen, sed in modum speculi a sole irradiatam resplendere. Unde nunquam lucere
Abbreviated transcription (Latin):
radicitꝰ parata semꝑ ab intimis cordisq̃
suntagenda sirle docenda ꝑferunt:¬
S i pauimentum domus texit auro in¬
Diximus autem supͣ quod pauimenti eqͣ¬
litas humilem concordiam de signaret
sc̃ȩ fr̃nitatis. Ubi cum sint uidi igentes
barbari ⁊ scite. lib̾i ⁊ serui. nobiles ⁊ igno
secus ⁊ extͥnsecus: quia rex nr̃ pacificus
nangłos atq animas iustoꝵ in celis ꝑfecte
ac plenarie dono dilectionis impleuit:
⁊ ꝑegͥnantes in hoc scło ciues eiusdem pa-¬
triȩ cȩlestis cͥe nacło dilectionis a cęteroꝵ
mortalium uilitate secreuit: In hoc cog

Expanded text:
radicitus et parata, semper ab intimis cordis, radicitus et parata, semper ab intimis cordis, sunt agenda sive docenda, proferuntet pavimentum domus texit auro indiximus supra, quod pavimenti aequalitas humilem concordiam designaret sanctae fraternitatis, ubi cum sint Judaei et gentes, barbari et Scythae, liberi et servi, nobiles et ignobsecus et extrinsecus, quia Rex noster pacificus et angelos atque animas justorum in coelis perfecte ac plenarie dono dilectionis implevit, et peregrinantes in hoc saeculo cives ejusdem patriae coelestis signaculo dilectionis a caeterorum mortalium vilitate segre
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾it: cum eos in hoc mundo castitatem
angelicȩ conuersationis ꝓ modulo suo
docet imitari: quȩ maxime uigiliis ac
laudib diuinis dilectione sincera con¬
ditoris & ꝓximi geritur. Palmas facit:
cum memoriam ȩt̾nȩ retributionis eoꝵ
mentib infigit: ut eominus ab arce iꝰti¬
ciȩ labi queant: quo mercedem iusticie
ante cordisocłos semꝑhñt. Facit pict᷑as
uarias quasq ꝓminentes de pariete et
egredientes: cum multifarias uirtutũ
oꝑationes fidelib tribuit. Uerbi gr̃a.
uiscera miscdiȩ. benignitatẽ. humilita¬
tem. patientiã. modestiã. sufferentes in
uicem. & donare sibimecipsis. Suꝑ oĩa
aut̃ hȩc caritatem hr̃e: quȩ ẽ uincłm ꝑ
fectionis. Quȩ uidelicet uircutes cum
ut uelud nat᷑alr̃ eis ẽẽ uideantur insite:
quid aliud quam picte domus dñi ꝓ
minentes quasi de pariete exeunt: qͥa
uerba ce oꝑa ueritatis non adhuc ab aliis
extrinsecus discunt. s ut sibimet infixa

Expanded text:
facit, cum eos in hoc mundo castitatem facit, cum eos in hoc mundo castitatem angelicae conversationis pro modulo suo docet imitari, quod maxime vigiliis ac laudibus divinis, dilectione sincera Conditoris et proximi, geritur. Palmas facit, cum memoriam aeternae retributionis eorum mentibus infigit, ut eo minus ab arce justitiae labi queant, quo mercedem justitiae semper ante cordis oculos habent. Facit picturas varias quasi prominentes de pariete et egredientes: cum multifarias virtutum operationes fidelibus tribuit. Verbi gratia, viscera misericordiae, benignitatem, humilitatare sibimetipsis, super omnia autem hoc charitatem habere, quod est vinculum perfectionis. Quae videlicet virtutes, cum ut velut naturaliter eis videantur insitae, quid aliud, quam picturae domus Domini prominentes, quasi de pariete exeunt? quia verba et opera veritatis non adhuc ab aliis extrinsecus discunt, sed ut si sint sibimet infixa
Abbreviated transcription (Latin):
sui uirtutes ammirata dicebat. Ma¬
nus t̾ue tornatiles: auree plene iacinc¬
tis. Tornatiles quippe sunt manus eiꝰ.
quia apparens in carne sanitates & mi¬
racula quecumq uoluit. absq omni
moratuum tarditate absq ullis erroꝵ
ambagib dĩ uircus& sapientia ꝑfecit.
Auree sunt: quia foris quȩ u̾bo ussit.
intus ut fierent diuina plenus potentia
dedit. Plene sunt iacinctis: qr ad głam
patris uniuersa quȩ fecit retulit. qr ꝑ
sensus erigit. Om̃s gͦ parietes templi
ꝑgirum uariis celaturis &e torno scul
puntur: cum tota ꝑ mundum eccl̃a uir¬
tutum sp̃ualium executionȩ absq ullo
ꝓrsuserrore ꝓmpta deuotione insistit:
Unde bene subditur. Et fecit in eische¬
rubince palmas &e picturas uarias. qͣsi
ꝓminentes de pariete & egredientes.
Cherubin nanq in parietib templi fec̃
salomon: cum electos suos dñs ad reglam
scripturaꝵ scãꝵ in quib ẽ multitudo sci¬
entiȩ uitam dirigere donat. Cherubin

Expanded text:
sui virtutes admirata, dicebat: Masui virtutes admirata, dicebat: Manus ejus tornatiles aureae, plenae hyacinthis . Tornatiles quippe sunt manus ejus, quia apparens in carne sanctitates et miracula quaecunque voluit, absque omni morarum tarditate, absque ullis errorum ambagibus, Dei virtus et sapientia perfecit. Aureae sunt, quia quae foris verbo jussit intus ut fierent, divina plenius potentia dedit. Plenae sunt hyacinthis, quia ad gloriam Patris universa quae fecit retulit, quia per sensus erigit. Omnes ergo parietes templi per gyrum variis caelaturis et torno sculpuntur, cum tota per mundum Ecclesia virtutum spiritalium exsecutioni absque ullo prorsus errore prompta devotione insistit. Ubi bene subditur, Et fecit in eis Cherubin et palmas, et picturas varias, quasi prominentes de pariete, et egrCherub namque in parietibus templi facit Salomon, cum electos suos Dominus ad regulam Scripturarum sanctarum, in quibus est multitudo scientiae, vitam suam dirigere donat. Cherubin
Abbreviated transcription (Latin):
alii discretio sp̃uum: aliigña linguaꝵ.
alii interp̾tatio sermonũ. Et ut ad illas
ueniamus quas om̃s hr̃e ualemꝰ uirtu¬
tutes: caritas. gaudiũ. pax longanimi
nisi celat᷑ẽ pͭarietum templi: qui ornatus
sunt mentiũ ppłidei: Sculpunt᷑ idem
parietes ce torno: cum ꝓmpto pollent ani¬
mo fideles ad faciendum cuncta quȩ dñs
p̾cipit: ad patiendum cuncta quȩ ꝑmit¬
tit: dicentes ex animo ꝑ singła q̃ occurrt̃.
Benedicam dñm in omui tempore: & pa-
ratum cor meumds̃ paratum cor meũ:
cantabo&e psalmum dicam dño. Scul¬
punturtorno. cum in tantum uirtutib
oꝑam impendunt. ut ab harum trami¬
te nullis circumstantium rerum con-¬
trarietatib nullis possunt blandiciis
auerti. Quidenim tornat᷑a cet̾isartib
uelocitate precellit: & ipsa sibi regłam¬
dininȩ uoluntatis & obhoc absq diu̾ticłõ
errandi corriꝑe longo uirtutum usu
ex̾citata didicit. Unde & scã eccła incan¬
ticis canticorum sponsiac redemptoris

Expanded text:
alii discretio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum ; » et ut ad alias veniamus, quas omnes habere valeamus, virtutes, « Charitas, gaudium, pax, longanimitnisi caelaturae sunt parietum templi, quia ornatus sunt mentium populi Dei? Sculpuntur iidem parietes et torno, cum prompto pollent animo fideles ad faciendum cuncta quae Dominus praecipit, ad patiendum cuncta quae permittit, dicentes ex animo per singula quae occurrunt: « Benedicam Domino in omni tempore . » Et: « Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum; cantabo et psalmum dicam Domino . » Sculpuntur torno, cum in tantum virtutibus operam impendunt, ut ab harum tramite nullis circumstantium rerum contrarietatibus, nullis possint blandimentis averti. Quia enim tornatura caeteris artibus velocitate praecellit, et ipsa sibi regdivinae voluntatis, et hanc absque diverticulo errandi complere longo virtutum usu exercitata didicit. Unde et sancta Ecclesia in Canticis canticorum sponsi et Redemptoris
Abbreviated transcription (Latin):
templi ꝑcircuitum sculpsit uariis
fundam̃tum. xp̃i locatiᷤ totiꝰ ambitũ
orbis repleuit: ceptumq fideiedifici
quȩ sunt lapidum p̾ciosoꝵ ãdoptatione
suꝑ augmentare non desistit. Qui ni¬
mirũ parietesuariis celat᷑is sculpunt᷑:

Expanded text:
templi per circuitum sculpsit variis fundamentum Christi locatis totius ambitum orbis replevit, quasi lapidum pretiosorum appositione, superaugmentare non desistit. Qui nimirum parietes variis caelaturis sculpuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat confirmatur. Unde & apłs petrꝰ
de dũo loquens: ait. Et habemus firmio
ꝓpħicum sermonem: cui benefacitis atten-¬
dentes. S & om̃s euangłiste atq apłi ineis
quȩ scripsere legisae ppharum mentio¬
nẽ fac̾e̾ solebant. Deniq marcꝰ ita inci¬
pit. Initium euangłii iħu xp̃i filii dei:
sicut scriptum in ysaia ꝓpħa. Et matħs.¬

Expanded text:
veniat, confirmatur. Unde et apostolus Petrus veniat, confirmatur. Unde et apostolus Petrus de Domino loquens, ait: Et habemus firmiorem propheticum sermonem, cui benefacitis intendentes . Sed et omnes evangelistae atque apostoli in eis quae scripsere legis et prophetarum mentionem facere solebant. Denique Marcus ait: Initium Evangelii Jesu Christi Filii Dei, sicut scriptum est in Isaia propheta; et Mat
Abbreviated transcription (Latin):
posite ad currendum parabantur. cũ
eadem euangłia paulum et barnabã
ad p̾dicandum gentib ꝑ omnia discͣ¬
rere uoluerunt᷑. Rote basi supposite
ad portandum luterem templi a t̾ra su¬
stollebant: cum nr̃is nuꝑ temporib
beatus papa gregorius euangłicis ro¬
boratus eloquiis romanam rexit ec
mi patres. augustinus. paulius
& cet̾i socii eorum eisdem euangłicis
confirmati oracłis. iubente illo ue¬
nere bricanniam: &e uerbum dei
in credulis dudum commisere gen¬
tib. Sigͦ bases luterum scĩ doctores
sunt. qui lauacrum nobis uite mi
rotarum qui bases gestant. nisi ip¬
sa eoꝵdem sunt corda doctorum: que¬
dum p̾ceptis euangłii sedulo intenden¬
do eos ab infimoꝵ appetitu sustolluis
uelut inmissi rotis axes. altius basim
a t̾ra subleuant: Porro humeruli qͥ
rotis ante positi ne ab axib elabi possent
obsistebant. p̾conia sunt ꝓpħarum:
quib euangelica &e apłica scriptura
necui legentium indubium forte

Expanded text:
positae ad currendum parabant, cum positae ad currendum parabant, cum eadem Evangelia Paulum et Barnabam ad praedicandum gentibus per omnia discurrere voluerunt. Rotae basibus suppositae ad portandum luterem templi a terra sustollebant, cum nostris nuper temporibus beatus papa Gregorius evangelicis roboratus eloquiis Romanam rexit Eccmi patres Augustinus, Paulinus et caeteri socii eorum, eisdem evangelicis confirmati eloquiis, jubente illo venere Britanniam, et verbum Dei incredulis dudum commisere gentibus. Si ergo bases luterum sancti doctores sunt, qui lavacrum nobis vitae mirotarum, quae bases gestant, nisi ipsa eodum praeceptis Evangelii sedulo intenti eos ab infimorum appetitu sustollunt, velut immissi rotis axes altius basim a terra sublevant? Porro humeruli, qui rotis antepositi, ne ab axibus delabi possent, assistebant, praeconia sunt prophetarum, quibus evangelica et apostolica Scriptura, ne cui legentium in dubium forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
currusdi etquidem uelocissimi fuer̃t:
quia ꝑ cuncta discurrentes dm̃ ad cor-¬
dacredentium inducebant. At uͦ illi
qui uno in loco commorantes uerbũ¬
slne salutis ꝓximis annuntiabant: eosq
ad lauacrum uite. quod uel inbaptismo
uel in compunctione lacͥmarum cele¬
bratur accendunt. quasi bases sunt tẽ¬
pli que portant luteres ad lauandas ho¬
stias: quia ita fidelib quib presunt
minist̾e̾rium salutis impendunt: ut
longius excurrendi ad acquirendos
nouos ppłos laborib non succumnbant.
Rotegͦ basium rotis sunt curruum si¬
miles: quia idem libri euangłiorum
qui hos doctores ad predicandam fidẽ
ueritatis ignorantib mittunt: illos
ad confirmandum ampliꝰ fidem inter
doctos iam. ac sacramentis celestib inbu-¬
tos. manere p̾cipiunt. Rote qͣtuo bases
luteris sustentabant: cum euangłia
iacobum frẽm dñi ad confirmandam
in iherosolimis eccłam residere uisserũt.
Rote horum similes currumn dei suꝑ¬

Expanded text:
currus Dei, et quidem velocissimi fuerunt, currus Dei, et quidem velocissimi fuerunt, quia per cuncta discurrentes, Deum ad corda credentium inducebant. At vero illi qui uno in loco commorantes verbum salutis proximis annuntiabant, eosque ad lavacrum vitae, quod vel in baptismo vel in compunctione lacrymarum celebratur, accendunt, quasi bases sunt templi, quae portant luteres ad lavandas hostias, quia ita fidelibus quibus praesunt, ministerium salutis impendunt, ut longius excurrentes ad acquirendos novos populos labores non subeunt. Rotae ergo basium rotis sunt curruum similes, quia iidem libri Evangeliorum qui hos doctores ad praedicandum fidem veritatis ignorantibus mittunt, illos ad confirmandam amplius fidem inter doctos jam ac sacramentis coelestibus imbutos manere praecipiunt. Rotae quatuor basim luteris sustentabant, cum Evangelia Jacobum fratrem Domini ad confirmandum in Jerosolymis Ecclesiam residere jusserunt. Rotae earum similes curruum Dei sup
Abbreviated transcription (Latin):
contra se inuicem respectantes. Qͣtuor
rote: quatuor sunt euangłioꝵ libri.
Qui aptissime rotis comparantur:
quia sicut uolubilitas rote citissimo
cursu quocumq ducitur currit: ita
uit. Sicut rota suꝑimpositum sibi
currum at̾ra subleuat. et subleuatum
quo auriga dirigit portat: ita enangłi¬
ca p̾dicatio mentes electoꝵ aterrenis cu¬
piditatib incelestia desidia suspendit:
ac suspensas ad ꝓfectum bone oꝑati¬
onis. siue ad minist̾ium p̾dicationis
quocumq adiuuans gr̃a sp̃s uoluerit
ducit. Namq in sequentib dr̃᷑: quia
tales erant rote quales in curru fieri
solent. Legimus autem de scĩs: cur¬
rus dei decẽ milium multiplex. milia
letantium. Quid ẽ gͦ quod rote basiũ
rotis assimi lantur curruum: nisi quia
unus idemq sermo euangłii quosdam
eorum quos instituit. currꝰ di. quosdam
bases templi dei facit: Quicumq enim
ad euangłizandum u̾bum didoctores lon¬
ge lateq mutebantur in mundo: utiq

Expanded text:
contra se invicem respectantes. Quatuor contra se invicem respectantes. Quatuor rotae, quatuor sunt Evangeliorum libri, qui aptissime rotis comparantur, quia sicut volubilitas rotae citissimo cursu quocumque ducitur currit, ita vit. Sicut rota superimpositum sibi currum a terra sublevat, et sublevatum, quo auriga dirigit, portat, ita evangelica praedicatio mentes electorum a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria suspendit, ac suspensas ad profectum bonae operationis, sive ad ministerium praedicationis, quocumque adjuvans gratia spiritus voluerit, ducit. Nam in sequentibus dicit: Quia tales erant rotae, quales in curru fieri solent. Legimus autem de sanctis, Currus Dei decem millibus multa millia laetantium . Quid est ergo quod rotae basium rotis assimilantur curruum, nisi quia unus idemque sermo evangelicus quosdam eorum quos instituit, currus Dei, quosdam bases templi Dei facit? Quicumque enim ad evangelizandum verbum doctores longe lateque mittebantur in mundo, utique
Abbreviated transcription (Latin):
namiq constat scripturȩ sacrȩ typum te¬
nere. siue quia duocherubin in ꝓpiciatorio
arche . figam duoꝵ testamentoꝵ concordit̾
de xp̃o canentium fabricati sunt: seuq
nomen ipsum scientiȩ multitudinem
sonat. Quanto autem quisq studiosus
legendis diumnoꝵ eloquioꝵ paginis insti¬
cis examen ꝑtimescat:i ne aut aut plus
iuste in se peccantes uidicans. aut rursũ
absq moderamine iuste disceetionis igno ᷤ¬
scens. iram iusti udicis incurrat. Qui
enim addit scientiam: addit &e dolorem.
Unde hic quoq ꝓpter sculpturas cheru-¬
bin conueniteiter adiungitur. suꝑ
leones & boues lora dependent: qnͣdo¬
scĩ doctores& in seueritate districtioĩs
qua pecrantes iudicant& in mansue¬
tudine lenitatis qua penitentib re-¬
mittunt iudicium timent sui aucto¬
risꝰ ne forte in iuste ligando: ipsi abeo e¬
cuius iudicium errare nequit ligari
meruerint. Et quatuor rote ꝑbases
singlas. & ares erei ꝑ quatuor partes:
quasi humeruli subter luteres fufiles

Expanded text:
namque constat Scripturae sacrae typum tenere: sive quia duo Cherubin in propitiatorio arcae in figuram duorum Testamentorum concorditer de Christo canentium fabricati sunt, seu quod nomen istud scientiae multitudinem sonat. Quanto autem quisque studiosius legendis divinorum eloquiorum paginis insticis examen pertimescat, ne aut plus juste in peccantes vindicans, aut rursum absque moderamine justae discretionis ignoscens, iram justi judicis incurrat: qui enim addit scientiam, addit et dolorem. Unde hic quoque propter sculpturas Cherubin convenienter adjungitur, Et super leones et bosancti doctores et in severitate districtionis qua peccantes judicant, et in mansuetudine lenitatis qua poenitentibus remittunt, judicium sui timent auctoris, ne forte injuste ligando, ipsi ab eo cujus judicium errare nequit, ligare mereantur. Et quatuor rotae per bases singulas, axesque aerei per quatuor partes, quasi humeruli subter luterem fusiles
Abbreviated transcription (Latin):
onem scĩ sp̃s ad flagrantiã solere uere
caritatis accendi. Feruor etenĩ meridi¬
ani solis consueuit in script᷑is ar dorẽ
dilectionis & illustrationẽ signi ficare
scĩ sp̃c: per quem eadem dilectio diffu¬
ditur in cordib nr̃is.¬

Expanded text:
one sancti Spiritus ad flagrantiam solere verae one sancti Spiritus ad flagrantiam solere verae charitatis accendi: fervor et enim meridiani solis consuevit in Scripturis ardorem dilectionis et illustrationem significare sancti Spiritus, per quem eadem dilectio diffunditur in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
basis erat enen quinq cubitoꝵ longitudi¬
ins & quinq cubitoꝵ latitudinis &e crium
cubitor altitudinis: in qua stans salomon
dedicabat templum. Deinde ult᷑ ꝓg̾dien¬
tib occurrebat altare holocausti contra
medium atrii: deude porticꝰ templi. siue
uestibulum. in quo erant columne eree
cirea ostium templi. Quodgͦ mare posuit
ad dext̃am partem templi: significat nos
ꝑ lauachrum baptismi ad regnũ cȩleste
quod iure uocabulo dextẽ figurat᷑ debere
ꝑuenire. Qui enim credidit & baptizatꝰ
fuerit: saluus erit. Namq ubi dext̃a si¬
mul &e sinistͣ in bono accipiuntur. uel
iudeam &e gentilitatem ut in expositio¬
in bono ponitur. et̾na gaudia sepiꝰ de¬
monstrat. Quod uͦ contͣorientem po¬
suit mare ad eandem ꝓpe significatio¬
nem respicit: quod udelicet ꝑ lauacrũ
scĩ fontis splendor nobis internȩ cla¬
ritatis aꝑitur. Quod ad meridianũ
latus atrii. significat fideles ꝑ accepti¬

Expanded text:
basis erat aenea, quinque cubitorum longitudibasis erat aenea, quinque cubitorum longitudinis, et trium cubitorum latitudinis, et trium cubitorum altitudinis, in qua stans Salomon dedicabat templum. Deinde ultra progredientibus occurrebat altare holocausti contra medium atrium. Deinde porticus templi sive vestibulum, in qcirca ostium templi. Quod ergo mare posuit ad dexteram partem templi, significat nos per lavacrum baptismi ad regnum coeleste, quod jure vocabulo dexterae figuratur, debere pervenire; qui enim crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit. Namque ubi dextera simul et sinistra in bono accipiuntur, vel Judaeam et gentilitatem, ut in expositioin bono ponitur, aeterna gaudia saepius demonstrat. Quod vero contra orientem posuit mare, ad eamdem proprie significationem respicit, quod videlicet per lavacrum sancti fontis, splendor nobis internae claritatis aperitur. Quod ad meridianum latus atrii, significat fideles percepti
Abbreviated transcription (Latin):
atrio init̾iore: quod sacerdotũ ꝓprie uoca¬
batur. Quuiq autem posuit ad dext̾am par¬
tem templi ꝓpt̃ iudeos. qui sola iusticia ꝓ do
ctrina legis antiquitꝰ uti solebant. & quinq
ad sinistram ꝓpt̾ nos. qui cecodiutiꝰ corde ser¬
uitute adherebamus ei quiait. Ponam se¬
dem meam ad aquilonem. Quod ẽ aꝑte
dice̾. Illis in cordib requie sce̾ desidero: quȩ
aluce ueritatis & flammadiuinȩ caritatis
aliena eẽ considero. Mare autem posuit ad
dext̾am partem templi contͣ etꝰorientẽ ad
meridien. Et hoc in eodem atrio positũ ẽ
adorientem. Quod autem ait ad dexteram
partem templi. hoc ẽ quod repetit. dycens¬
ad meridiem. Ingredientib autem atͥum
aboriente. pͥmo diuertendum erat ad meri¬
diem. ubi mare in ipso angulo stabat ad
lauandum sacdotib paratum: denide ꝓg̾¬
dientib intro occurrebant lut̾es ad lauan¬
das hostias ab utraq parte positi. intͣ quos

Expanded text:
atrio interiore, quod sacerdotum proprie vocaatrio interiore, quod sacerdotum proprie vocabatur. Quinque autem posuit ad dexteram partem templi propter Judaeos, qui sole justquitus uti solebant; et quinque ad sinistram propter nos, qui caeco diutius corde servituti adhaerebamus ejus, qui ait: Ponam sedem meam ad aquilonem: quod est aperte dicere: Illis in cordibus requiescere desidero, quae a luce veritatis et flamma divinae charitatis aliena esse considero. Mare autem posuit ad dexteram partem templi, contra Orientem ad Meridiem. Et hoc in eodem atrio positum est ad Orientem. Quod autem ait: Ad dexteram partem templi, hoc est quod repetit dad Meridiem. Ingredientibus enim atrium ab Oriente primo divertendum erat ad meridiem, ubi mare in ipso angulo stabat ad lavandum sacerdotibus paratum. Deinde progredientibus intro occurrebant luteres ad lavandas hostias, ab utraque parte positi. Intra hos
Abbreviated transcription (Latin):
dicente psalmograplio: quos redemit de ma¬
a solis ortu &e occasu ab aquilone ce mari. Qd̃
supͣdixit. parit̾q habebat unum cubitum
an amplitudinem significaret adiecit:
uidetur qr fundum ipsiꝰ lut̾is huiꝰ esse
amplitudinis uoluerit intelligi. qd̾ ex m̃¬
sura nisi fallor basis. in qua positꝰ erat qͥsq
luter facillime conicitur. q̃d̾ ita describit᷑.
Insummitate autem basis erat quedam ro¬
tunditas unius &e dimidii cubiti ita fabre¬
facta. ut luter poss desuꝑ imponi. Latitu¬
do gͦ fundi in lut̾ib uniꝰ erat cubiti &e di¬
midii: ipsa uͦ capacitas luterum qͣtuor¬
habebat cubitos s utrum in altitudine
an amplitudine an inutroq dicat. quis
nouerit: Et constituit decem bases. qͥnq
ad dext̾am partem templi. & qͥnq ad sini¬
stram. Dextam partem templi & sinistͣm
non intꝰ in ipso templo. s ante templũ
dicit ad orientalem plagam. udelicet in

Expanded text:
dicente Psalmographo, « Quos redemit de dicente Psalmographo, « Quos redemit de a solis ortu et occast: pariterque habebat unum cubitum an altitudinem significaret, non adjecit: videtur quod fundum ipsius luteris hujus esse amplitudinis voluerit intelligi, quod ex mensura basis in qua positus erat quisque luter, facillime conjicitur, quod ita describitur: In summitate autem basis erat quaedam rotunditas unius et dimidii cubiti, ita fabrefacta ut luter superimponi posset. Latitudo ergo fundi in luteribus unius erat cubiti et dimidii. Ipsa vero capacitas luterum qhabebat cubitos; sed utrum in altitudine, an in amplitudine, an in utraque, dicat qui noverit. Et constituit decem bases, et quinque ad dexteram partem templi, et quinque ad sinistram. Dexteram partem templi et sinistram non intus in ipso templo, sed ante templum dicit, ad Orientalem plagam, videlicet in
Abbreviated transcription (Latin):
ũ merita doctoꝵ: s in ea potiꝰ. qͣ una
fides euangelii quo instituuntur. u¬
num sacramentum baptismi quo
abluuntur. unus idemq sp̃s ẽ. quo
om̃s consecrantur electi: tamae si do¬
nationes habent diuersas in ipsosp̃u aͥr
qui diuidit singłis ꝓut uult. Qua¬
draginta batos capiebat luter unꝰ.
Quadragenariꝰ numerꝰ solet magne
ꝑfectiones typum tenere: quia nimi¬
rũ quat̃ deni faciunt᷑ ginta. Decem
ctus intͦitꝰ. Et quia
om̃s qui ad ministe¬
rium sacͥ baptisma¬
tis ꝑtinent. cũ fide
e sacͣmentis euan¬
głii. fructum debeis
recte oꝑationis ostend̾e: idem apte lut̾es
singłi in quib holocausta lauabantur.¬
.xl. batos capiebant. Quod uͦ sequitur.
eratq quatuor cubitoꝵ: siue in altitudi¬
ne seu in latitudine signi ficãtio intelle¬
ctꝰ mist̾ici in ꝓmptu ẽ. Luter enim unꝰ
est. debet institui: uel certe ꝓpt̃ qͣtuor mundi
plagas quib lauacrum salutis ministratur

Expanded text:
um merita doctorum, sed in ea potius, quod una um merita doctorum, sed in ea potius, quod una fides Evangelii quo instituuntur, unum esse sacramentum baptismi quo abluuntur, unus idemque spiritus quo omnes consecrantur electi: tametsi donationes habent diversas in ipso Spiritu, qui dividit singulis prout vult . « Quadraginta batos capiebat luter unus. » Quadragenarius numerus solet magnae perfectionis typum tenere, quia nimirum quaterdeni faciunt quadraginta: decem ctus introitus. Et quia omnes qui ad mysterium baptismatis pertinent, cum fide et sacramentis Evangelii fructum debent rectae operationis ostendere, apte luteres singuli in quibus holocausta lavabantur batos capiebant. Quod vero sequitur: « Erat quatuor cubitorum, » sive altitudine seu in latitudine, quid significet, intellectus mysterii in promptu est. Luter enim unusest, debet institui, vel certe propter quatuor mundi plagas, quibus lavacrum salutis ministratur,
Abbreviated transcription (Latin):
spemq nobis et̾nȩ recͥbutionis in pre-¬
sentidemonstrat: ipsam uͦ retͥbutio¬
nis illiꝰ qualitatẽ in fut᷑o nobis pan¬
dendam simulce donandam esse ꝓ¬
mutit. Bases & ipse unũ habebant
cubitum ac semissem amplitudinis
in suminitate sui ubi lut̾es recipe¬
rent: quia ipsi doctores ac minist᷑¬
summi lauacri salutaris. oꝑe qͥdẽ
ꝑfecti in hac uita fulserunt: s luce
contemplationis ex parte sunt
fruiti. Unde &auint. Ex parte enĩ
cognoscimus: & ex parte ipħamus.
Cum autẽ uen̾it quod ꝑfectumẽ:
euacuabitur quod ex parte ẽ. In hc̃
modum fecit decembases. fursura
una &e mensura sculpt᷑aq consimili:
fecit quoq decem lut̾es ereos. Quare
decem sunt bases facte. totidemq eis
suppositi lut̾es. supͣ iam dictum est:
quod uͦ una erat fusura mensuraq
et sculpt᷑a consimilis omniũ basium
siue luterum. non in ea significatione¬
factum ẽ. qua equalia possint eẽ omĩ¬

Expanded text:
spemque nobis aeternae retributionis in praespemque nobis aeternae retributionis in praesenti demonstrat, ipsam vero retributionis illius qualitatem in futuro nobis pandendam simul et donandam esse promittit. Bases etiam ipsae unum habebant cubitum ac semissem amplitudinis in summitate sui, ubi luteres reciperent, quia ipsi doctores summi ac ministri lavacri salutaris opere quidem perfecti in hac vita fulserunt, sed luce contemplationis ex parte sunt fruiti. Unde et aiunt: Ex parte enim cognoscimus, et ex parte prophetavimus; cum autem venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est . In hunc modum fecit decem bases, figura una, et mensura sculpturaque consimili, Fecit quoque decem luteres aereos. Quare decem sunt bases factae, totidemque eis superpositi luteres, supra jam dictum est. Quod vero una erat figura mensuraque et sculptura consimilis omnium basium sifactum est, quod aequalia possint esse omni
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo post cubitum bone oꝑationis que
in hac uita ꝑfici pot̃ in scĩs. cubitus
incipit suꝑnȩ contemplationis: quȩ
infut᷑a uita incunctis iam ꝑficienda
constat electis: que uidelicet mensura
unius &e dimidii cubiti. non luterib
Scriptum nanq ẽ in sequentib. Una
rota habebat altitudinis cubitum &
semis. Et paulopost. In summitate
autẽ basis erat quedam rotunditas¬
unius & dimidii cubiti. ita fabrefacta:
ut luter desuꝑ poss imponi. Luterũ
quippe mensurã erat cubitiae dimidii:
quia nimirum ea fide infonte uite
lauamur: ut ꝑ oꝑa iusticiȩ ad uitam¬
sine pecc̃o dum hic uiumus esse neqͥmꝰ.
Ipsam uͦ uitȩ celestis dulcedinem gu¬
stare ex parte ac diligere in hac int̾im
uita: ꝑ fecte autem uidere nulla ratione
ualemus. Rote quoq uno ac dimidio
cubito mensurantur: quia scriptura
lectionis euangłice qualiter hi qͥ ꝑfecti
esse uelint uiuere debeant ostendit:

Expanded text:
Ideo post cubitum bonae operationis, quae Ideo post cubitum bonae operationis, quae in hac vita perfici potest in sanctis, cubitus incipit supernae contemplationis, quae in futuro in cunctis perficienda constat electis: quae videlicet mensura unius et dimidii cubiti, non luteribusScriptum namque est in sequentibus: Una rota habebat altitudinis cubitum et semis; et paulo post: In summitate autem basis erat quaedam rotunditas dimidii cubiti itut luter desuper posset imponi. » Luterum quippe mensura unius erat cubiti et dimidii, quia nimirum ea fide in fonte vitae lavamur, ut per opera justitiae ad vitasine peccato, dum hic vivimus, esse nequeamus, ipsam vero vitae coelestis dulcedinem gustare ex parte, ac diligere in hac interim vita, perfecte autem videre nulla ratione valeamus. Rotae quoque uno et dimidio cubito mensurantur, quia Scriptura lectionis evangelicae qualiter hi qui perfecti esse velint, vivere debeant ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
ostend̾et. Ipse uero luter in amplitudine
cubitum habebat unum &e dimidiũ: ꝓpt̾
oꝑis nimirum ꝑfectionem & mitium con¬
templationis. Integer etenim cubitus in
lut̾e ꝑfectionem bonȩ designat actionis:
quam absq ulla dubietate habebat ille
considerasti seruum meum iob. qd
non sit ei similis in t̾ra: homo sĩplex
et rectus ac timens deum &e recedens
amalo: Est uero alt̾ cubitus diume
uisionis qui ex parte non nulla etiam
in hac adhuc uita retinens fidelib
donari consueuit. ut idem iob deuic̃¬
to adu̾sario cum dño loquensait. Audi
iusus ẽ ad faciem: ut ysaie sedens in so¬
lio regni circumstantib cum laude
debita celi ciuib et cetis sepe uisus ẽ ꝓpħis
et beato stepħo in articulo passionis.
aꝑtis celi ianuis gła dei ostensa ẽ: ut
paulo introitus paradisi. et tercii celi
sunt pate facta facta mist̾ia: s uniu̾sa
hec ex parte ꝑmodica: incomꝑatatio¬
ne eiꝰ quȩ in fut᷑a reuelanda est gła.

Expanded text:
doceret. Ipse vero luter in amplitudine doceret. Ipse vero luter in amplitudine cubitum habebat unum et dimidium, per operis nimirum perfectionem, et initium contemplationis. Integer etenim cubitus in lutere perfectionem bonae designat actionis. Quam absque ulla dubietate habebat ille considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis in terra, homo simplex et rectus, ac timens Deum, et recedens a malo ? Est vero alter cubitus divinae visionis, qui ex parte nonnulla etiam in hac adhuc vita retentis fidelibus donari consuevit, ut idem Job, devicto adversario, cum Domino loquens ait: Auditvisus est ad faciem; ut Isaiae sedens in solio regni circumstantibus cum laude debita coeli civibus; ut caeteris saepe visus est prophetis; ut beato Stephano in articulo passionis, apertis coeli januis, gloria Dei ostensa est; ut Paulo introitus paradisi, et tertii coeli sunt patefacta mysteria. Sed universa haec ex parte permodica, in comparatione ejus quae in futuro revelanda est gloria.
Abbreviated transcription (Latin):
script᷑e ꝓpħarum: et cet̾a huiꝰmodi. Be¬
ne autem dicitur. qud humeruli qͥ ꝑ
quatuor partes subt̃ luterem erant
positi contra se inuicem fuerint respecꝰ¬
tantes. quia nimirum omnis script᷑a
ꝓpħica sibimet consentanea ẽ: utpote
ta numerum rotarum. Hanq quatuor
sunt tot libri ꝓpħici: s quia inomnib q̃
locuti sunt ꝓpħe & moyses. dictis qͣtuor
euangłistaꝵ testimonium p̾buere: ut
ex consensu utriꝰq una fides ce dilectio
xp̃i nr̃a omnium corda firmaret. Os
quoq lut̾is intͥnsecꝰ erat in capitis summi¬
tate. et quod forinsecus apparebat. unius
cubiti erat totum rotundum: pariterq
habebat. idẽ cubitum et dimidiũ. Os
luteris unius erat cubiti ꝓpt̾ unitatem
confessionis et fidei: quia om̃s in confes¬
sionem patrisae filii &e sp̃s scĩ baptizam᷑
dicente apło: unꝰ est dñs. una ẽ fides. unũ
baptisma: unus ds̃ & pat̾ omniũ. Et
ipsum oserat incapitis summitate: ut
ad çelestia nobis regna iter esse patefactũ

Expanded text:
rophetarum , et caetera hujusmodi. Bene autem dicitur quod humeruli, qui per quatuor partes subter luterem erant positi, contra se invicem fuerint respectantes, quia nimirum omnis Scriptura prophetica sibimet consentanea est, ut potta numerum rotarum, non quia quatuor sunt tantum libri prophetici, sed quia in omnibus quae locuti sunt prophetae et Moyses dictis quatuor evangelistarum testimonium praebuere, ut ex consensu utriusque una fides et dilectio Christi nostra omnium corda firmaret. Os quoque luteris intrinsecus erat in summitate capitis, et quod forinsecus apparebat unicubiti erat totum rotundum, pariterque habebat unum cubitum et dimidium. Os luteris unius erat cubiti, propter unitatem confessionis et fidei: quia omnes in confessione Patris, et Filii, et Spiritus sancti baptizamur, dicente Apostolo, Unus Dominus, una fidebaptisma, unus Deus et Pater omnium . Et ipsum os in capitis erat summitate, ut ad coelestia nobis regna per baptisma iter esse patefactum
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enim in illa uita ꝑ fide. xp̃i mar¬
tẏrium patiatur. ubi expulsis aduersi¬
tatib omnes electi in p̾sentia. xp̃i letant᷑:
Quis ibi mortuum sepeliat: ubi sola
uiuentium t̾raẽ: Quis lugentẽ conso¬
letur: ubi abst̾get ds̃ omnem lacͥmã
ab ocłis eoꝵ: Quis ibi domum ꝑ egͥno
et hospiti aꝑiat: ubi om̃s simul electi
habitationem ex dõ habent. domũ
non manufactã et̃nam in celis: Qͥs
mͥ illic panẽ esurienti. potũue afferat
siti enti ubi dominus pascet me
et niehil michi deerit: Diruptis ergo
formis uasoꝵ quondam necessariis. ua¬
sa ipsa in domo dñi splendida iam re¬
splendent: quia cessantib in fine seli
non solum ꝑsecutionib quas ꝓpter iꝰti¬
ciam patiuntur. uerum etiam laborio¬
sis iusticie oꝑib quib sua sponte ꝓ ȩter.¬
na beatitudine insudant electi sola in¬
uisione sui conditoris ꝑcept̾e immorta¬
litatis claritate letabuntur. De¬

Expanded text:
Quis enim in illa vita pro fide Christi marQuis enim in illa vita pro fide Christi martyrium patiatur, ubi, expulsis adversariis, omnes electi in praesentia Christi laetantur ? Quis ibi mortuum sepeliat, ubi sola viventium terra est? Quis lugentem consoletur, ubi absterget Deus omnem lacrymam ab oculis sanctorum? Quis ibi domum peregrino et hospiti aperiat, ubi omnes simul electi habitationem ex Deo habent, domum non manufactam, aeternam in coelis? Quis mihi illic panem esurienti, potumve afferat sitienti, ubi Dominus pascet me, et nihil mihi deerit? Diruptis ergo formis vasorum quondam necessariis, vasa ipsa in domo Domini splendida jam refulgent, quia cessantibus in fine saeculi non solum persecutionibus, quas propter justitiam patiuntur, verum etiam laboriosis justitiae operibus quibus sponte sua pro aeterna beatitudine insudant electi, sola visione sui Conditoris praecepta immortalitatis claritate laetabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
exempla qui inigne tͥbulationum
inuincibiles ꝑdurarunt. in omnib se¬
quenda premonstrat. Si uasa indo¬
mo dñi electa ac p̾ciosa esse concupisci¬
mus. esq quod in igne liquefactũ ar¬
gillȩ formas ingreditur. quouas possit
aptum minist̾iis cȩlestib effici: cũ ipsi
salubrit̾ humiliati & flamia siue di¬
uinȩ curitatis siue etiam humane ad¬
uersitatis emolliti uiam patrũ bene
oꝑando intramus: ut ad premia pa¬
trum bene currendo ꝑueniamus:
Neq enim semꝑ nos regulis necesse ẽ
bonȩ oꝑationis aptari: s completa
formis argille tenebant᷑ inclusa: uerũ
ubi ad ꝑfectionem sui ꝑuenerant. frac¬
tis formarum claust̾ͥs ꝑducebantur
in lucem: et in templo dñi ꝓsuis quȩq
locis disponebantur. Hoc autem dici¬
mus. non quod oꝑa scõꝵ unqmͣ sint int̾i¬
tura: s qr ubi coronam iusticiȩ qmͣ bene
oꝑando meruerunt acceꝑitit: laborio¬
se oꝑationis cuncta iam cessant officia.

Expanded text:
exempla, qui in igni tribulationum exempla, qui in igni tribulationum invincibiles perdurarunt, in omnibus sequenda praemonstrat. Si vasa in domo Domini electa ac pretiosa esse concupiscimus, sicut aes igni liquefactum argillae formas ingreditur, quo vas possit aptum ministeriis coelestibus effici, ita et ipsi salubriter humiliati, et flamma sive divinae charitatis, seu etiam humanae adversitatis emolliti, viam patrum bonum operando intramus, ut ad praemia patrum bene currendo perveniamus. Neque enim semper nos regulis necesse est bonae operationis aptari, sed completa formis argillae tenebantur inclusa, verum ubi ad perfectionem pervenerant, fractis formarum claustris producebantur in lucem, et in templo Domini pro suis quaeque locis disponebantur. Hoc autem dicimus, non quia opera sanctorum unquam sint interitura, sed quia ubi coronam justitiae, quam bene operando meruerunt, acceperint, laboriosae operationis cuncta jam cessent officia.
Abbreviated transcription (Latin):
nerant. ecce inquit audimus ea ineffra¬
ta: inuenimus ea in campis siluȩ. Audi¬
iumus quippe in effrata. id÷ in betibe¬
em sacramenta dñica. qr ꝓmissum le-¬
gimus dauid patriarchȩ qui erat ex
eadem ciuirate. de fructu uentͥs tui eiꝰ¬
xp̃m in carne uenturum. Inuenimꝰ
ea in campis siluȩ: qr reuelata ẽ. in la¬
titudine gentium ꝑ orbem. Ipsi cog¬
nouimꝰ. ipsi uidimus: ipsi participes
sumus facti. Fũdit gͦ rex uasa domꝰ
dñi in campestri regione iordanis: qͥa
dñs baptismo salutis de quo uasa mise¬
cdĩe face̾t ꝑ totam mundi latudinem
impleuit. Argillosa autem erat terra
de qua facte sunt forme: ad fundenda
lius qͣm sacͣ script᷑a. de qua regłam be¬
ne uiuendi accipimus ualet intelligiͤ
Quasi enim argillosa t̾ra ignib dura¬
ta. formam uasorum dni quanta
&e qualia fieri debeant exhibet: cũ
nobis scriptura regłam iusticiȩ qͣmͣ
sequamur ostendit: scõꝵq nobis

Expanded text:
nerunt, ait, Ecce audivimus ea in Ephranerunt, ait, Ecce audivimus ea in Ephrata, invenimus ea in campis sylvae . Audivimus quippe in Ephrata, id est in Bethleem, sacramenta Dominica, quia promissum legimus David patriarchae, qui erat ex eadem civitate de fructu ventris ejus Christum in carne venturum. Invenimus ea in campis sylvae, qtitudine gentium per orbem, ipsi cognovimus, ipsi vidimus, ipsi participes sumus facti. Fudit ergo rex vasa domus Domini in campestri regione Jordanis, quia Dominus baptismum salutis, de quo vasa misericordiae faceret, per totam mundi latitudinem implevit. Argillosa autem terra, de qua factae sunt formae ad fundenda lius quam Scriptura sacra, de qua regulam bene vivendi accipimus, valet intelligi? Quasi enim argilla ignibus durata formam vasis Domini, quanta et qualia fieri debeant, exhibet, cum nobis Scriptura regulam justitiae quam sequamur ostendit, sanctorumque nobis
Abbreviated transcription (Latin):
mnia uasa templi que fecit
hẏram regi salomoni in domo
dñi. de auricalco erant. In regione
iordanis fudit en rex: in argillosa t̃ra.
Apte in regione iordanis fusa sunt ua¬
sa domꝰ dñi: in quo uidelicet flumine
aquarum nobis elementum. in ablu¬
tionẽ pecc̃oꝵ conuertit: quia omne fi¬
fidelium baptisma quo dnõ consecran-
tur. in exemplum celebrantur baptis¬
matis illiꝰ. quo ipse aquas scĩficauit.
Recte in regione iordanis uasa sunt do¬
mus dñi facta. Neq enim alit̾ uasa
electionis &e miscđiȩ fieri possumꝰ: nisi
ad baptisma eiꝰ. quo ille in flumine sub¬
iit respicientes. & ipsi uitali flumine
satagamꝰ ablui. Notandum autem qͥa
non solum in regione iordanis. s in cam¬
pestri regione illuis factadicit eadem
uasa. significans multiplicitatem fideli¬
um. que non solum inuidea s et inom
campi et omnia quȩ in eis sunt. Cuisi itae
persona eoꝵ qui post completa eiꝰdẽ
incarnationis archana ad fidem ue¬

Expanded text:
mnia vasa quae fecit Hiram regi Salomoni in domo Domini de aurichalco erant. In regione Jordanis fudit ea rex in argillosa terra. » Apte in regione Jordanis fusa sunt vasa domus Domini, in quo videlicet flumine,que tinctus undis aquarum nobis elementum in ablutione peccatorum, convertit. Et quia omne fidelium baptisma, quo Domino consetur, in exemplum celebratur baptismatis illius, quo ipse aquas sanctificavit, recte in regione Jordanis vasa sunt domus Domini facta. Neque enim aliter vasa electionis et misericordiae fieri possumus, nisi ad baptisma ejus, quod illo in flumine subiit, respicientes, et ipsi in tali flumine satagamus ablui. Notandum autem, quod non tantum in regione Jordanis, sed et in cammpestri regione illius facta dicit eadem vasa, significans multiplicationem fidelium, qui non solum in Judaea, sed in omcampi, et omnia quae in eis sunt . Cui similepersona eorum qui post completa ejus incarnationis arcana ad fidem ve
Abbreviated transcription (Latin):
scrimine subboreas partes oͣceultꝰ qͣnto¬
iusus iter suum deflectens ad austrũ.
Porro mbruma. tm̃ sub t̾re inferiora
longe lateq circumfertur: quantum
in solsticio supra terre elita longo latoq
circumlabitur flexui. Similit estiuo.
idẽ. solsticiali decurrens in circło. tam
breuem sub aquilonia t̾re loca noctu
facit digressum: quam suꝑ meridiaia
euis loca dieb hib̾nis b̃uem facit ascen¬
sum. Sicut enim quelibet anni u̾ten¬
tis nox illam ht̃ longitudinem. quam
ante .ui. menses habuit. et post.ui. m̃ses
habitura est dies: ita omni noete sol
tantum agit iter sub t̾ra. quantũ ante
sex menses suꝑ t̾ram. et post .ui. m̃ses
acturus ẽ suꝑ t̾ram: tanͣtum nune no¬
ah sue:ia s tuunc inter diu gyrans ad me

Expanded text:
scrimine sub Boreas partes occultisus iter suum deflectens ad Austros. Porro in bruma tantum sub terrae inferiora longe lateque circumfertur quantum in solstitia supra terram edita longo latoque circumlabitur flexu. Similiter aestivo, id est, solstitiali, decurrens in circulo, tam brevem sub aquilonia terrae loca noctu facit digressum quam super meridiana ejus loca diebus hybernis brevem facit ascensum. Sicut enim quaelibet anni vertentis nox illam habet longitudinem quam ante VI menses habuit, et post VI menses habitura est dies, ita omni nocte sol tantum agit iter sub terra, quantum ante VI menses egit, et post VI menses acturus est super terram; et tantum nunc noum tunc interdiu gyrans ad me
Abbreviated transcription (Latin):
duos quondam stri¬
cto sermone libellos
discentib ut rebar necessarios compo¬
sui. Quos cum fr̃ib quibdam dare
atq exponere cepissem: dicebant eos

Expanded text:
duos quondam stricto sermone libellos discentibus, ut rebar, necessarios composui. Quos cum fratribus quibusdam dare atque exponere coepissem, dicebant eos
Abbreviated transcription (Latin):
nuam. liguriam. antipolim. massi
moni pͥedes .ix. umbre. uiii. longissi
ma spacia horarum equinoetialium
xi.addita nonapar te uniuis hore ut
nigidio placuit .iͫ. parte. Septima
diuisio ab altera caspii maris ora inci¬
pit. uadit suꝑ callatim. bospͥorum.
boristhenem. thomos. traciȩ auersa
triuallos. illiriei reliqua. adriaticum
mare. aquileiam. altinum. uenetiã.
niceciam. patauiam. ueronam. ere¬
monam. rauennam. anchonã. pice¬
num. marsos. pelignos. sabinos. um¬
briam. ariminum. bononiã. placen¬
tiam. mediolanum. omniaq ab ap-¬
pennino transꝙͣ alpes. galliam. aqͥ¬
taniam. Uiennam. pireneũ. celtib̾¬
iam. Umbilico.xxxx. pedes sunt

Expanded text:
nuam, Liguriam, Antipolin, Massilnuam, Liguriam, Antipolin, Massilmoni pedes IX, umbrae VIII. Longissima diei spatia, horarum aequinoctialium XV addita nona parte unius horae, aut, ut Nigidio placuit, quinta. Septima divisio ab altera Caspii maris ora incipit, vadit super Callatim, Bosphorum, Borysthenem, Tomos, Thraciae aversa, Triballos, Illyrici reliqua, Adriaticum mare, Aquileiam, Altinum, Venetiam, Vicentiam, Patavium, Veronam, Cremonam, Ravennam, Anconam, Picenum, Marsos, Pelignos, Sabinos, Umbriam, Ariminum, Bononiam, Placentiam, Mediolanum, omniaque ab Apennino, transque Alpes, Galliam Aquitaniam, Viennam; Pyreneum, Celtiberiam. Umbilico XXXV pedu
Abbreviated transcription (Latin):
sia. phrigia. helles pontus. a nbe¬
troedas. tenedos. abidos. cepsis. iliumi.
ida mons. cizicim. lamsacũ. senope.
amisum. eraclea in ponte pallogonia.
lemnus. ibrus. thasus. carandria.
thessalia. miacedonia. larissa amphi¬
polis. thessalonice. pella. edesus. bero¬
ea. pharsalia. caristum. euboea. boreo¬
toum. calcis. delphia. carnania. etholia
apollonia. brundisium. tarentum.
turi. locri. regium. lacani. neapolis.
puteoli. thuscum mare. corsica. bale¬
ares. hispͥania media. gnomonis .uii.
pedes umbris .rii. magnitudo diei
summa horaꝵ equinoctialiũ .xu.
Sexta comp̾hensio qua continetur
urbs roma amplectit᷑ capias gentes
caueasum. septentͥonalia armeniȩ.
apolloniam supͣ rhindaeũ. nicome¬
diam. neceam. calidonẽ. bi tatumi.
lisimachiam cheronesum. melam̃¬
sinum abdera. samotraciam. maro¬
neam. aenum. bessiam. traciã. medi¬
cam. peoniam. illiricos. dirrachiũ.
canusium apuliȩ exeͣtͣinia. campani¬
am. ethuriã. pisas. lunã. lucam. ge¬

Expanded text:
sia, Phrygia, Hellespontus, roas, Tenedos, Abydos, Scepsis, Ilium, Ida mons, Cyzicus, Lampsacus, Sinope, Amisus, Heraclea in Ponto, Paphlagonia, Lemnus, Imbrus, Thassus, Cassandria, Thessalia, Macedonia, Larissa, Amphipolis, Thessalonice, Pella, Edesus, Beroea, Pharsalia, Carystus, Euboea, Boeotum, Chalcis, Delphi, Acarnania, Aetolia, Apollonia, Brundusium, Tarentum, Thurii, Locri, Rhegium, Lucani, Neapolis, Puteoli, Tuscum mare, Corsica, Baleares, Hispania media. Gnomoni VII pedes, umbrae VI. Magnitudo diei summa horarum aequinoctialium XV. Sexta comprehensio, qua continetur urbs Roma, amplectitur Caspias gentes, Caucasum, Septentrionalia Armeniae, Apolloniam supra Rhyndacum, Nicomediam, Nicaeam, Chalcedonem, Byzantium, Lysimachiam, Chersonesum, Melanensium, Abderam, Samothraciam, Maroneam, Oenum, Bessicam, Thraciam, Mediam, Paeoniam, Illyrios, Dyrrachium, Canusium, Apuliae extima, Campaniam, Hetruriam, Pisas, Lunam, Lucam, Ge
Abbreviated transcription (Latin):
tagine noua & inde adoccasum.
Gnomoni .xxi. pedum. respondent
umbre .xui. pedum. Longissimꝰ dies
ht̃ equinoctiales horas.xiiii. Sib. bisse.i.¬
& tercias duasuniꝰ hore. o cual enot

Expanded text:
agine Nova et inde ad occasum. gnomoni XXI pedum respondent umbrae XVI pedum. longissimus dies habet aequinoctiales horas XIIII et tertias duas unius horae. Quint