comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum deñ ⁊ non mireris iurgi¬
nis partum. Ut ergo nou̾i¬
tis antiquos scõs ⁊ iustos op¬
tasse uidere qd̃ concessum est hu
ad liscipulos. ait. Multi iusti
⁊ ꝓpħ̾e uoluerunt uidere que
uos uidetis. et non uiderunt:
et audire que auditis. ⁊ ñ au¬
dierunt. Multum sen ex iste fu
it ad audiendum serus: sed
ad uidendum maturus. Nõ
expectauit ut xp̃m uideret lo¬
quentem: qm̃ uidit infantem.
Et hoc illi concessum erat iã
decrepito: quasi desideranti et
suspiranti et dicenti cotidie
in orationib sius. Quando
ueniet: Quando nascetur. Qnͣ¬
do uidebo: putas durabo: pu¬
isti ocłi uidebunt. ꝑ quẽ cor¬
dis ocłi reuelabĩtur: Dice¬
bat ista in orationib sius. ⁊
pro desiderio suo accepit respõ¬
sum. quod non gustaret mor
stabat enim maria mat̾ eiꝰ
infantem. uidit ille agnouit
Ubi nouerat quod agnouit
intus est reuelatus. qui foris
est natus. Uidit et agnouir
et occiderũt iudei iuuenem mi¬
racula facientem¬

Expanded text:
tum Deum, et non miraberis virgitum Deum, et non miraberis virginis partum. Ut ergo noveritis antiquos sanctos et justos optasse videre, quod concessum est huic Multi justi et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae vos auditis, et non audierunt. Multum senex iste Simeon fuit ad audiendum serus, sed ad videndum maturus. Non exspectavit ut Christum audiret loquentem, quoniam vidit infantem. Et hoc illi tantum concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti, et dicenti quotidie in orationibus suis: Quando veniet? Quando nascetur? Putas videbo? Putas durabo? Puisti oculi videbunt, per quem cordis oculi revelabuntur? Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio suo accepit responsum, quod non gustaret mortstabat eum Maria mater ejus infantem, vidit ille et agnovit. Ubi noverat quod agnovit? Intus est revelatus, qui foris est natus, vidit et agnovit.et occiderunt Judaei juvenem miracula facientem
Abbreviated transcription (Latin):
t in masculino sexu tri¬
a ip̃a genera comm̃data¬
sunt. Ip̃e xp̃c puer natus est. ex¬
ultent pueri. continentiam uo¬
uentes puero. Ip̃e uere integrita¬
tem puericie consecrauit. qui su¬
e matri fecunditatem ñ abstulit.¬
Symeon ille sen ex diu iuxerat.
cuius etas ꝯꝑatur anne. ⁊ audi¬
erat responsum quod ñ esset ui¬
surus mortem. nisi uidisset xp̃m.¬
uenturum:⁊omnes qui cupie
bant dicebant. O si hic me in¬
ueniat illa natiuitas: O si qd̾
credo in scrituris dei. uideam o¬
cłis meis: Et ut noueritis. qͣnͣ¬
tum desiderium habebant scĩ
qui nouerant de scripturis uir
ginem parituram: sicut audi¬
stis cum ysaias legeretur. Ecce
uirgo in utero accipiet et pariet
filium. et uocabis nom̃ eius em¬
manuhel. Emmanuhel quid
sit euangelium nobis dicens.
qd̃ int̾pretatur nobiscũ deus.
on tibi ergo sit lo iii.
quecumq fidelis anĩa
non tibi uideatur impossibi¬
le. ut uirgo pareret: uirgo pa¬
riens ꝑmaneret. Intellige na¬

Expanded text:
t in masculino sexu tria ipsa genera commendatasunt. Ipse Christus puer natus est; exsultent pueri, continentiam voventes puero. Ipse vere integritatem pudicitiae consecravit, qui suae matri fecunditatem attulitSimeon ille senex diu vixerat, cujus aetas comparatur Annae; et audierat responsum; quod non esset visurus mortem nisi prius venturum, et omnes qui pie vivebant, dicebant, O si hic me inveniat illa nativitas! o si quod credo in Scripturis Dei, videam oculis meis! Et ut noveritis quantum desiderium habebant sancti, qui noverant de Scripturis sanctis virginem parituram, sicut audistis cum Isaias legeretur, Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Emmanuel quid sit, Evangelium nobis aperuit dicens, quod interpretatur, Nobiscum Deus . Non tibi ergo sit mirum, quaecumque infidelis anima, non tibi videatur impossibile ut virgo pareret, virgo pariens permaneret. Intellige na
Abbreviated transcription (Latin):
diatore dei et hominum. patefac¬
tam hominib celestis patrie ia¬
nuam cognouimus. Ad huius
ergo patrie illam ꝑpetuam fe¬
licitatem. omni studio festinemꝰ:
in hac qͥa nec dum corpore pos¬
sumus. desiderio semꝑ et mente
uersemur: iuxta uocem egregii p̾¬
dicatoris que sursum sunt que¬
ramus ubi xp̃c est in dextera di se¬
dens. Que sursum sunt sapiamꝰ.
non que suꝑ t̾ram. Queramus il¬
lum et confirmemur spe in uenti¬
onis: queramus faciem eius semꝑ.
Et cum ip̃e qui placidus ascendit
t̾ribilis redierit. nos paratos inue¬
niat: quos secum ad festa suꝑne
cuuitatis introducat iħc xp̃s dñs¬

Expanded text:
diatore Dei et hominum, patefacdiatore Dei et hominum, patefactam hominibus coelestis patriae januam cognovimus. Ad hujus ergo patriae perpetuam felicitatem omni studio festinemus. In hac quia necdum corpore possumus, desiderio semper et mente versemus. Juxta vocem egregii praedicatoris, quae sursum sunt quaeramus, ubi Christus est in dextra Dei sedens, quae sursum sunt sapiamus, non quae super terram. Quaeramus illum et confirmemur spe inventionis. Quaeramus faciem ejus semper, ut cum ipse qui placidus ascendit terribilis redierit, nos paratos inveniat, quos secum ad festa supernae civitatis introducat Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
manitatis assumpte discipulis.
immo omni eccł̃ie quib scĩficare¬
tur in uirtute dilectionis celi fie¬
ret. reliquit. Assumens helyseus
pallium helye. ꝑcussit eo aquaᷤᷤ
iordanis. et ubi inuocauit deum
helye. diuise sunt et transiit assũp¬
serunt apłi. assumpsit instituta
toris: quib spiritalit̾ erudita. ablu¬
ta et consecrata ip̃a quoq inuoca¬
to nomine dei patris impetum
mortis suꝑare. eiusq obstaculo
contempto: ad uitam transire didi¬
cit sempiternam. Hanc ergo do
dictis signabatur et gestis. et
post in ip̃o mediatore nr̃o com¬
pleta est. tota deuotione uenerem᷑:¬
et ut ip̃i quoq eius uestigia se¬
qui. atq ad celos mereamur as¬
cendere. Interim salubrit̾ humi¬
liemur in terra: memores semꝑ
quia sicut salomon ait. suꝑbum
sequitur humilitas: et humilem
sp̃u sequitur gła. Ecce in ascensi¬
onem redemptoris nr̃i. quo nr̃a sit
omnis intentio dirigenda didici¬
mus: ecce ascendente ad celos me¬

Expanded text:
manitatis assumpte discipulis, manitatis assumpte discipulis, immo omni aecclesiae, quibus sanctificaretur in virtute dilectionis ac calefieret, reliquid. Assumens Heliseus pallium Heliae, percussit eo aquas Iordanis, et ubi invocavit Deum Heliae, divise sunt, et transiit. Assumpserunt apostoli, assumpsit instituta toris, quibus spiritualiter erudita, abluta, et consecrata; ipsa quoque, invocato nomine Dei Patris, impetum mortis superare, ejusque obstaculo contempto, ad vitam transire didicit sempiternam. Hanc ergo Domdictis signabatur et gestis, et post in ipso Mediatore nostro completa est, tota devotione veneremur, et ipsi quoque ut ejus vestigia sequi, atque ad coelos mereamur ascendere, interim salubriter humiliemur in terra, memores semper quia, sicut Salomon ait, Superbum sequitur ignominia, et humilem spiritu sequitur gloria . Ecce in ascensione Redemptoris nostri, quo nostra sit omnis intentio dirigenda didicimus; ecce, ascendente ad coelos Me
Abbreviated transcription (Latin):
derabant. qua non uni tantum
genti iudee. quam ip̃e presens in
carne docuit. sed et cunctis ꝑ orbẽ
nationionib predicare sufficerẽt
An non duplicem sp̃c sui grãm
pollicebatur cum ait. qui credit
in me oꝑa que ego facio ⁊ ip̃e fa¬
ciet: et maiora hoꝵ faciet:S er¬
mocicinantib helya ⁊ helyseo.
subito currus et equi ignei rapu¬
erunt helyam. quasi usq in celũ.
qui ꝓfecto currus et equi angłice
sunt intelligende uirtutes: de qͥb
rentem. Hoꝵ namq helẏas sub¬
sidio. ut pote homo purus quo
a t̾ra tolli posset. egebat. ⁊ dñs
cum apłis eius loquens subito
uidentib illis eleuatus est: et¬
si non angelico fultus auxilio.
angelico tamen comitatus ob¬
sequio: uereq assumptus est in
celum angelis quoq idipsum
attestantib qui illis dixerunt. hic
iħ̾s qui assumptus est a uobis ĩ
helyas. dimisit helyseo pal¬
lium quo erat indutus. Ascen¬
dens in celum dñs sacram̃ta hu¬

Expanded text:
derabant, qua non uni tantum derabant, qua non uni tantum genti Iudeae, quam ipse presens in carne docuit, sed et cunctis per orbem nationibus predicare sufficerent. Annon duplicem spiritus sui gratiam pollicebatur, cum ait: Qui credit in me, opera que ego facio et ipse faciet et maiora horum faciet? Sermocinantibus Helia et Heliseo, subito currus et equi ignei rapuerunt Heliam quasi usque in caelum. Qui profecto currus et equi angelicae sunt intellegendae virtutes, de quibus rentem. Horum namque Helias subsidio, utpote homo purus, quo a terra tolli posset, egebat, et Dominus cum apostolis loquens, subito, videntibus illis, elevatus est, etsi non angelico fultus auxilio, angelico tamen comitatus obsequio, vereque est assumptus in caelum, angelis quoque id ipsum attestantibus, qui illis dixerunt: Hic Iesus, qui assumptus est a vobis in Helias, dimisit Heliseo pallium quo erat indutus; ascendens in caelum Dominus, sacramenta hu
Abbreviated transcription (Latin):
gura concinat ueritati. Uenit
helyas ad iordanẽ. et exutus pal¬
lio suo ꝑcussit aquas ac diui¬
sit. Uenit dñs ad fluuium mor¬
tis. quo genus humanum mer
gi consueuerat. et exuens se ad
tempus habitu carnis quã as¬
sumpserat. mortem moriendo
ꝑcussit. ac iter nobis uite resur¬
gendo patefecit.
ecte etenim ꝑ iordanem flu¬
xus nr̃e mortalitatis ac de¬
fectus exprimitur. quia et iorda¬
nis latine descensus eoꝵ dicit᷑.
et ip̃e fluuius in mare mortuum
influens laudabiles suas ibi ꝑdit
resurgens a mortius saluator fi¬
delib quoq sius. spem resurgen¬
di tribuit. Transito iordane. hely¬
as dedit optionẽ helyseo postulã¬
di que uellet: et dñs impleta resur¬
rectionis gła. plenius discipulorũ
sensib inseruit quod et antea pro¬
misit: quia quodcumq petieritis
in nomine meo hoc faciam. Petiit
helyseus. ut fieret sp̃s helye du¬
plex in se: et edocti a dño discipuli
ꝓmissam sp̃s grãm accipere desi¬

Expanded text:
gura concinat veritati. Venit gura concinat veritati. Venit Elias ad Jordanem, et exutus pallio suo percussit aquas ac divisit. Venit Dominus ad fluvium mortis, quo genugi consueverat, et exuens se ad tempus habitu carnis quem assumpserat, mortem moriendo percussit ac vitae nobis iter resurgendo patefecit. Recte etenim per Iordanem fluxus nostrae mortalitatis ac defectus exprimitur, quia et Iordanis Latine descensus eorum dicitur, et ipse fluvius in mare Mortuum influens, laudabiles suas ibi perdit resurgens a mortuis salvator fidelibus quoque suis spem resurgendi tribuit. Transite Iordane, Helias dedit optionem Heliseo postulandi que vellet, et Dominus, impleta resurrectionis gloria, plenius discipulorum sensibus inseruit, quod et antea promisit, quia quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Petiit Heliseus, ut fieret spiritus Heliae duplex in se, et edocti a Domino discipuli promissam spiritus gratiam accipere desi
Abbreviated transcription (Latin):
pignus sui sp̃s dare. et in futuro
ꝓfecto ex omni parte. eccliam in
raculo figuram huius dñice
festiuitatis pretulit. Cum enĩ
instaret tempus quo tolleretur
de mundo uenit ad iordanem
cum discipulo helyseo: et in uo¬
luto pallio suo ꝑcussit aquas:
que diuise sunt. et transierunt
ambo ꝑ siccum. Dixitq ad he¬
lyseum. Postula quod ius ut fa¬
ciam tibi. antequam tollar
a te. At ille. Obsecro inquit ut
fiat duplex sp̃s tuus inme. Cũ¬
q incedentes sermocinarentur.
ecce curru igneo repente raptus he¬
lyas ut scriptura ait. ascendit
quasi usq in celum. Qua lecti¬
one significatur qd̵ helyas nõ
in ip̃m celum ut dñs noster. sed
in alta tamen aeris huius suble¬
uatus est: ac deinde inuisibiliter
ad para cdysum relatus. Leua¬
uitq helyseus pallium helye
qd̃ ceciderat ei. et ueniens ad
iordanem ꝑcussit aquas atq
inuocato deo helye. diuisit ac
transiit. Notet ergo dilectio ur̃a
fratres mei. quam ordinate fi¬

Expanded text:
pignus sui Spiritus dare, et in futuro pignus sui Spiritus dare, et in futuro perfectam ex omni parte Ecclesiam in raculo figuram hujus Dominicae festivitatis praetulit. Cum enim instaret tempus quo tolleretur de mundo, venit ad Jordanem cum discipulo Eliseo, et involuto pallio suo percussit aquas: quae divisae sunt, et transierunt ambo per siccum, dixitque ad Eliseum: Postula quid vis ut faciam tibi antequam tollar a te. At ille: Obsecro, inquit, ut fiat duplex spiritus tuus in me . Cum incedentes sermocinarentur, ecce curru igneo repente raptus, Elias, ut Scriptura ait, ascendit quasi usque in coelum. Qua adjectione significatur quod Elias non in ipsum coelum ut Dominus noster, sed in alta tantum aeris hujus sublevatus est, ac deinde invisibiliter ad paradisi gaudia relatus. Levavitque Eliseus pallium Eliae quod ceciderat ei. Et veniens ad Jordanem percussit eo aquas, atque invocato Deo Eliae, divisit et transiit. Notet ergo dilectio vestra, fratres mei, quam ordinate fi
Abbreviated transcription (Latin):
ab adam ꝓgenitus est. figurauit
talis ordine: sed sp̃c sc̃i potenti a
concipiendum et nasciturum:
singularit̾ requieturam. ipsum
sp̃u sc̃õ baptizaturum: et eusdẽ
sp̃s dona credentib esse daturum.
In eo aut̃ qd trecentis sexaginta
quinq annis. prius quã transfer¬
retur apud homi nes uixitz qui ẽ
numerus dierum anni solaris.
eius fu cuturam incarne conuer¬
sationem figurauit. quia ascen¬
surus ad celos. unicam se mũdi
lucem esse monstrauit. Ego sum
inquiens lux mundi. qui sequit᷑
me. non ambulat in tenebris:
sed habebit lumen uite. Un de
a ꝓpheta sol iustitie uocatur
Quia ipse nimirum cunctas mũ¬
di partes a solis ortu usq ad occa¬
sum ab aquilone usq ad meri¬
diem. gratia fidei et ueritatis il¬
lustrare dignatus est. lc.iiii.¬
orro hoc enoch qui translat᷑
est dedicatio interpretatur.
significat eum qui resurgens a
mortius ascendit in celum: et nc̃
ad consetranda corda fidelium

Expanded text:
ab Adam progenitus est figuravit ab Adam progenitus est figuravit turae ordine, sed Spiritus sancti potentia concipiendum et nasciturum, singulariter requieturam, ipsum in Spiritu sancto baptizaturum, et ejusdem Spiritus dona credentibus esse daturum. In eo autem quod trecentis sexaginta quinque annis priusquam transferretur apud homines vixit, qui est numerus dierum anni solaris, ejus futuram in carne conversationem designavit, qui ascensurus ad coelos unicam se mundi lucem esse monstravit. Ego sum, inquiens, lux mundi; qui sequitur me non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae . Unde a Propheta sol mystice vocatur, quia ipse nimirum cunctas mundi partes a solis Ortu usque ad Occasum, ab Aquilone usque ad Meridiem, gratia fidei et veritatis illustrare dignatus est. Porro hoc quod Enoch, qui translatus est Dedicatio, interpretatur, significat eum qui resurgens a mortuis ascendit in coelum, et nunc ad consecranda corda fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
et animam. in qua ad celũ subi¬
re possit pse creauit. Promissi onẽ
uero suam suꝑ t̾ram fundauit.
quia misso de suꝑ sp̃u omnes
terrarum fines grã sue fidei ut
ꝓmiserat impleuit. cuius grãm
ꝓmissionis psalmista et uentu¬
ram in sp̃u preuidens. et cicius ue¬
nire desiderans ait. Exaltare suꝑ
celos deus:. et suꝑ omnem terram
gła tua. Ubi aꝑte significat. qͥa
priusquam redemptor nr̃ assũp¬
ta mortali carne mortis regnũ
dirueret: notus tantum erat in
iudea deus: in isrł magnũ nom̃
eius. At ubi resurgens a mortu¬
is celi alta deus homo penetͣuit:
et in toto terrarum orbe nominis
eus gła predicatur et creditur. le.¬
et uerbis solum modo .iii.¬
ꝓpheteuerum etiam gestis.
eiusdem dñice ascensionis predi¬
cauere misterium. Nam et septimꝰ
ab adam enoch translatus de mũ¬
do. et helyas in celum subleuatus
aerium. ascensuro suꝑ omnes ce¬
los dño testimonium prebuerũt.
Et quidem enoch in eo qd̵ septimꝰ

Expanded text:
et animam, in qua coelum subiet animam, in qua coelum subire posset, ipse creavit. Promissionem vero suam super terram fudit, quia, misso desuper Spiritu, omnes terrarum fines gratia suae fidei, ut promiserat, implevit: cujus gratiam promissionis Psalmista et venturam in Spiritu praevidens, et citius venire desiderans, ait: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua . Ubi aperte significat quia priusquam Redemptor noster, assumpta mortali carne, mortis regnum dirueret, notus tantum in Judaea erat Deus, in Israel magnum nomen ejus. At ubi resurgens a mortuis coeli alta Deus homo penetravit, toto jam terrarum orbe nominis ejus gloria praedicatur et creditur. Nec verbis solummodo prophtae, verum etiam gestis ejusdem Dominicae ascensionis praedicavere mysterium. Nam et septimus ab Adam Enoch translatus de mundo, et Elias in coelum sublevatus aerium, ascensuro super coelos Domino testimonium praebuerunt. Et quidem Enoch in eo quod septimus
Abbreviated transcription (Latin):
subuercit: quia uerbum caro fac¬
tum est. et habitauit in nobis. qͥa
immine ab omni sorde iniqui¬
tatis corpus assumpsit: in quo
mundum in grediens. ydolatriã
destrueret nigrisq et tenebrosis gẽ¬
tilium cordib uerum diuinitatiᷤ
lumen aꝑiret.
er hanc nature humane nu¬
qui loco non clauditur. ꝑ hancir¬
risionis flagella. et mortis uolu¬
it pati: qui impassibilis semꝑ in
diuinitate ꝑmanet. ꝑ hanc resur¬
rectionis uirtute coronatus. ascen¬
dit in celum: qui potentia diuinita¬
tis celum implet et terram. Hanc su¬
ꝑ pennas uentoꝵ euertit. cum as¬
sumptum det̾ris non solum suꝑ
uniũsa aeris huius spacia. sed e¬
tiam suꝑ omnem etheris altitudi¬
nem sustollens. in maiestatis pa¬
terne dextera collocauit. De hac as¬
sumpte humanitatis gła. etiam
amos ait. Qui edificat in celum
ascensionem suam: et ꝓmissionẽ
suam suꝑ terram fundat. In celũ
quippe ascensionẽ suam edifica¬
uit: qui humanam sibi carnem

Expanded text:
subverteret, quia Verbum caro facsubverteret, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , quia immune ab omni sorde iniquitatis corpus assumpsit, in quo mundum ingrediens, idololatriae ritum destrueret, nigrisque ac tenebrosis gentilium cordibus verum divinitatis lumen aperiret. Per naturae humanae nugnatus est qui loco non clauditur: in hac irrisiones, et flagella, et mortem quoque voluit pati qui impassibilis semper in divinitate permanet; per hanc resurrectionis virtute coronatam ascendit in coelum qui potentia divinitatis coelum implet et terram. Hanc super pennas ventorum evexit, cum assumptam de terris non solum super universa aeris hujus spatia, sed etiam aetheris altitudinem sustollens, in majestatis paternae dextra collocavit. De hac assumptae humanitatis gloria etiam Amos ait: Qui aedificat in coelum ascensionem suam, et promissionem suam super terram fundit . In coelum quippe ascensionem suam aedificavit qui humanam sibi carnem
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua ad memoriam reducere.
gaudiuniq eunͣgelice sollemp¬
nitatis. etiam ꝓphetice assertiõ¬
ni accumulare. ac condire p̾co¬
niis. Loquitur ergo de hac sollẽp¬
nitate psalmista. Ascendit ds̃
in iubilatione: et dñs in uo¬
ce tube. Ascendit quippe in iu¬
bilatione: quia letantib de sb̾¬
leuationis eius gła discipulis.
celum petit. Ascendit et in uoce
tube. quia preconantib ange¬
lis reditum. eus ad iudicandos
uiuos ac mortuos. sedem regni ce¬
lestis a diit. Qualiter aut̃ deus as¬
cenderit qui semꝑ ubiq presens de
loco ad locum mutabilis non est:
idem alibi testatur dicens qui po¬
nit nubem ascensum suum. qui
ambulat suꝑ pennas uentorũ.
Nubem naniq dicit substantiã
humane fragilitatis: quasi sol iu
sticie.ut ab hominib ferri possit
in luit. unde dicit ysaias. Ecce as¬
et in gredietur egyptum. et com¬
mouebũtur simulachra egypti.
a facie eius. Suꝑ nubem quip¬
pe leuem dñs ascendit. et ing̾s¬
sus egyptum eius simulachra

Expanded text:
aliqua ad memoriam reducere, gaudiumque evangelicae solemnitatis etiam propheticae assertionis accumulare ac condire niis. Loquitur ergo de hac solemnitate Psalmista: Ascendit Deus in jubilatione: Dominus in voce tubae . Ascendit quippe in jubilatione, quia laetantibus de sublevationis ejus gloria discipulis, coelum petit. Ascendit et in voce tubae, quia praeconantibus angelis reditum ejus ad judicandos vivos et mortuos, sedem regni coelestis adiit. Qualiter autem Deus ascenderit, qui semper ubique praesens de loco ad locum mutabilis non est, idem alibi testatur dicens: Qui ponit nubem ascensum, qui ambulat super omnes pennas ventorum . Nubem namque dicit substantiam humanae fragilitatis qu ferri posset induit. Unde dicit Isaias: Ecce Doet ingredietur Aegyptum, et commovebuntur simulacra Aegypti a facie ejus . Super nubem quippe levem Dominus ascendit, ut ingressus Aegyptum ejus simulacra
Abbreviated transcription (Latin):
celum leuemus. Sed in offen¬
so pede iter nr̃m in t̾ra agitur.
si ds̃ ac ꝓximus integra m̃te
diligatur. Nec enim d̾s uere si¬
ne proximo: nec proximus uere si
te: post modum a dño celo p̾sidẽ¬
te. In terra quippe ut diligatur ꝓxi¬
mus: de celo uero ut diligatur deus.
Sed cur prius in t̾ra. post modum
de celo:nisi quod patent̾ datur in¬
telligi. quia iuxta iohannis uocẽ.
qui fratrem suum non diligit ꝙ̃
uidet: dm̃ quẽ nõ uidet quomodo
potest dili gere: Diligamus ergo
ꝓximũ frẽs: amemus eum qui iux¬
ta nos est: ut ꝑuenire ualeamus
ad amorem illius qui suꝑ nos
est. Meditetur mens in proximo
quod exhibeat deo: ut ꝑfecte me¬
reatur in deo gaudere cũ ꝓximo.
scĩ sp̃s pignus accepimus. Ad is¬
tum finem toto amore tendamꝰ:
in quo sine fine letabitur. Ibi suꝑ¬
noꝵ ciuium societas sc̃a: ibi sol¬
lempnitas certa: ibi requies secu¬
ra: ibi pax uera: que nobis iam ñ
relinquetur. sed datur. ꝑ ihm xp̃m

Expanded text:
coelum levemus. Sed inoffencoelum levemus. Sed inoffenso pede iter nostrum in terra agitur, si Deus ac proximus integra mente diligatur. Nec enim Deus vere sine proximo, nec proximus vere dilte, postmodum a Domino coelo praesidente. In terra quippe datur ut diligatur proximus, e coelo vero ut diligatur Deus. Sed cur prius in terra, postmodum e coelo, nisi quod patenter datur intelligi quia, juxta Joannis vocem, Qui fratrem suum non diligit quem videt, Deum quem non videt, quomodo potest diligere? Diligamus ergo proximum, fratres, amemus eum qui juxta nos est, ut pervenire valeamus ad amorem illius qui super nos est. Meditetur mens in proximo quod exhibeat Deo; ut perfecte mereatur in Deo gaudere cum proximo. sancti Spiritus pignus accepimus. Ad istum finem toto amore tendamus, in quo sine fine laetabimur. Ibi supernorum civium societas sancta; ibi solemnitas certa; ibi requies secura; ibi pax vera, quae nobis jam non relinquitur, sed datur per Dom
Abbreviated transcription (Latin):
certum nob̾ sit in eoꝵ mentib
deum Habundare. In re autem
corporea a reb corporalib unũ
trahamus. Nemo et enim nr̃m o¬
rientem clare solem. inspera illius
intendendo ualet conspicere: qͥa
tensi in eius raliis oculi reu̾be¬
rantur. Sed sole illustratos mõ¬
tes aspicimus: et quia iã ortus
est uidemus. Quia ergo solem
iusticie in seip̃o uidere ñ possum᷑:
illustratos montes claritate illiꝰ
ui deamus: scõs uidelicet apłos qͥ
uirtutib emicant: mira culis co¬
ruscant: quos nati solis claritas
ꝑfudit. Et cum in se ip̃o sit ĩui¬
sibilis: ꝑ eos nobis quasi ꝑ illu¬
stratos montes sese uisibiliter
prebuit. Uirtus enĩ diuinita¬
tis in se. quasi sol in celo est: uir¬
tus diuinitatis in hominibus.
sol in t̾ra. Solem ergo iustitie ĩ¬
tueamur in t̾ra: quem uidere ñ
possumus in celo: ut dum in¬
offenso pede oꝑis ꝑ hunc in t̾¬
ra gradimur: ad intuendum
illum: quandoq ocłos ⁊ in

Expanded text:
certum nobis fit in eorum mentibus certum nobis fit in eorum mentibus Deum habitare. In re autem incorporea a rebus corporalibus usum trahamus. Nemo etenim nostrum orientem clare solem, in sphaeram illius intendendo, valet conspicere, quia tensi in ejus radiis oculi reverberantur; sed sole illustratos montes aspicimus, et quia jam sol ortus est videmus. Quia ergo solem justitiae in seipso videre non possumus, illustratos montes claritate illius videamus, sanctos videlicet apostolos, qui virtutibus emicant, miraculis coruscant, quos nati solis claritas perfudit, et cum in seipso sit invisibilis, per eos nobis quasi per illustratos montes se visibilem praebuit. Virtus enim divinitatis in se quasi sol in coelo est; virtus divinitatis in hominibus, sol in terra. Solem ergo justitiae intueamur in terra, quem videre non possumus in coelo, ut dum inoffenso pede operis per hunc in terra gradimur, ad intuendum illum quandoque oculos in
Abbreviated transcription (Latin):
In illa quippe deus in se creando
suscepit hominem: in ista uero ho
mines. uenientem desuꝑ suscepert
dm̃. In illa ds̃ naturalit̾ factus est
homo: in ista homines facti sunt
ꝑ adoptionem dii.Si ergo rema¬
nere carnales in morte nolumus:
amemus. Sed quia caro sp̃m nes-¬
cit: dicat fortasse carnali cogi¬
se. Quomodo diligere ualeo. ꝙ̃
ignoro: Hec et nos concedimiis:
quia mens uisibilib intenta.
uidere nescit inuisibilem. Ntła
enim uisibilis. nisi uisibilia co¬
gitat: eaq et cum non agit. eoꝵ
ẏmagines introrsus trahit. Dũ
surgere ad incorporea ñ ualet.
Unde fit: ut tanto deterius cre¬
atorem nesciat: quanto et cogi¬
tatione sua familiarius cor¬
poream creaturam portat. S
cum dm̃ uidere non possumꝰ:
habemus aliquid qd̃ agamꝰ
unde iter fiat quo ad eum nr̃e
intelligentie oculus ueniat.
Certe quem in se nullo modo
ualemus uidere: hunc ĩseruis
suis uidere iam possumus. Qs
dum mira conspicius agere:

Expanded text:
In illa quippe Deus in se permanens In illa quippe Deus in se permanens suscepit hommines venientem desuper susceperunt Deum; in illa Deus naturaliter factus est homo, in ista vero homines facti sunt per adoptionem dii. Si ergo remanere carnales in morte nolumus, amemus; sed quia caro spiritum nescit, dicat fortasse carnali cogiQuomodo diligere valeo quem ig visibilibus intenta, videre nescit invisibilem. Nulla enim nisi visibilia cogitat, eaque et cum non agit, eorum imagines introrsus trahit; dumqsurgere ad incorporea non valet. Unde fit ut tanto deterius Creatorem nesciat, quanto in cogitatione sua familiarius corpoream creaturam portat. Sed cum Deum videre non possumus, habemus aliquid quod agamus, unde iter fiat quo ad eum nostrae intelligentiae oculus veniat. Certe quem in se videre nullo modo valemus, hunc in servis suis videre jam possumus. Quos dum mira conspicimus agere,
Abbreviated transcription (Latin):
mutat. Ab negat hic repente qd
erat: exhibet repente qd non erat.
Pensemus ergo scõs predicato¬
res nr̃os. quales hodierna die rep¬
perit. quales fecit. Certe qui ĩ uno
conclaui ꝓ iudeoꝵ metu reside¬
bant: natiuitatis sue singuli
linguam nouerant: ⁊ tam̃ nec
ea ip̃a lingua quã nouerant. a¬
ꝑte xp̃m loqui presumebant.Ue¬
nit sp̃s: ⁊ in ore eos ꝑ diuersita¬
tem linguarũ docuit: in mente
aut̃ ex auctoritate roborauit. Ce¬
perunt et in aliena lingua xp̃m
eloqui: qui de illo prius ⁊ in sua
lingua metuebant. In flamma¬
tum etenim cor despexit torm̃ta
corꝑis: que ante metuebat. Uicit
uim carna lis formidinis. pre
amore conditoris. Et qui pͥus
suis aduersariis succum bebãt
formidine:eis iam preerant
auctoritate. Qui ergo in tante
hos celsitudinis culmen erexit:
quid aliud dixerim. nisi quod
mentes tẽrenoꝵ hominum ce¬
qualis sit hodierna sollempnitas:
de aduentu sp̃s sc̃ĩ. Sicut enim

Expanded text:
mutat; abnegat hunc repente quod mutat; abnegat hunc repente quod erat, exhibet repente quod non erat. 9. Pensemus sanctos praedicatores nostros quales hodierna die reperit, quales fecit. Certe qui in uno conclavi pro Judaeorum metu residebant, nativitatis suae singuli linguam noverant, et tamen nec ea ipsa lingua quam noverant aperte Christum loqui praesumebant. Venit Spiritus, et in ore eos per diversitatem linguarum docuit, in mente autem ex auctoritate roboravit . Coeperunt et in aliena Christum eloqui, qui de illo prius et in sua lingua loqui metuebant. Inflammatum etenim cor despexit tormenta corporis, quae ante metuebat; vicit vim carnalis formidinis prae amore conditoris. Et qui prius suis adversariis succumbebant formidine, eis jam praeerant auctoritate. Qui ergo in tantae eos celsitudinis culmen erexit, quid aliud dixerim, nisi quod mentes terrenorum hominum coeilii Dei qualis sit hodierna solemnitas de adventu Spiritus sancti. Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nomine ihu contumeliam pa¬
ti. Ecce gaudet petrus in uerberi¬
b: qui ante in uerbis timebat. Et
qui prius ancille uoce requisitus
timuit: post aduentum sci sp̃s.
uires principum cesus premit. Li¬
bet ocłos fidei in uirtute opificis
huius attollere: atq sparsim pa¬
tres testam̃ti noui ac ueteris cõ¬
siderare. Erce aꝑte eisdem ocłis
fidei. dauid. Amos. daniel petrũ.
paulum mathm intueor:⁊ sc̃s
iste sp̃s qualis sit artifex conside¬
rare uolo: et in ip̃a mea considera¬
tione deficio. Implet namq cy¬
tharedum puerum. et psalmis¬
tam facit. Implet pastorem. ar¬
mentarium. si comoros uellicã¬
tem: et ꝓpħam facit. Implet ab-¬
stinentem puerum. ⁊ iudicem
senum facit. Implet piscatorem:
et predicatorem facit. Implet
uangelistam facit. O qualis
est artifex iste sp̃e. nulla ad dis¬
cendum mora agrtur. In om̃e
quod uoluerit. mox ut tetigerit
mentem docet.Solumq docu¬
isse: tetigisse est. Nam humanũ
animum subito ut illustrat. ĩ¬

Expanded text:
 nomine Jesu contumelias pati . Ecce gaudet Petrus in verberibus, qui ante in verbis timebat. Et qui prius ancillae voce requisitus timuit, post adventum sancti Spiritus vires principum caesus premit. Libet oculos fidei in virtutem opificis hujus attollere, atque sparsim Patres testamenti novi ac veteris considerare. Ecce, apertis eisdem oculis fidei, David, Amos, Danielem, Petrum, Paulum, Matthaeum intueor, et sanctus iste Spiritus qualis sit artifex considerare volo, sed in ipsa mea consideratione deficio. Implet namque citharoedum puerum, et psalmistam facit . Implet pastorem armentarium sycomoros vellicantem, et prophetam facit . Implet abstinentem puerum, et judicem senum facit . Implet piscatorem, et praedicatorem facit . Impletevangelistam facit . O qualis est artifex iste Spiritus! Nulla ad discendum mora agitur in omne quod voluerit. Mox ut tetigerit mentem, docet, solumque tetigisse docuisse est. Nam humanum animum subito ut illustrat im
Abbreviated transcription (Latin):
alii int̾pretatio sermonum. Hec
autem omnia oꝑatur unus at¬
q idem sp̃e: diuidens singulis
ꝓut uult. Quot ergo bona sũt
predicantium: tot sunt ornam̃¬
ta celoꝵ. Hinc rursum scriptum
est. Uerbo dñi celi firmati sũt:
est patris. Sed eosdem celos ui¬
delicet scõs apłos. ut tota simul
gitur: et sp̃u oris eius omnis uir¬
tus eoꝵ. Celoꝵ igitur uirtus de
sp̃u sumpta est: quia mundi hꝰ
potestatib contra ire non presu¬
merent: nisi eos sp̃s sc̃i fortitu do
solli dasset. Quales namq docto¬
res scẽ eccłie ante aduentum huiꝰ
sp̃s fuerint scimus: et post aduen¬
tum illius. cuius fortitudinis sĩt
facti conspicimus. Certe ip̃e pas
indicat. Una enĩmulieris uoce
ꝑcussus dum mori timuit: uitã
gauit in terram: quẽ suspensus
latro confitetur in cruce. S uires
Fit conuentus magistratus. atq
senioꝵ: cesis denuntiant apłis. ne
in nomine ihu loqui debeant. Pe¬
trus magna auctoritate respon¬
dit. Obedire oportet deo magis

Expanded text:
alii interpretatio sermonum. Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Quot ergo sunt bona praedicantium, tot sunt ornamenta coelorum. Hinc rursus scriptum est: Verbo Domini coeli firmati sunt est Patris. Sed eosdem coelos, videlicet sanctos apostolos, ut tota simul gitur: Et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Coelorum ergo virtus de spiritu sumpta est, quia mundi hujus potestatibus contraire non praesumerent, nisi eos sancti Spiritus fortitudo solidasset. Quales namque doctores sanctae Ecclesiae ante adventum hujus Sptum illius cujus fortitudinis sint facti conspicimus. Certe ipse pastdicat. Una enim mulieris voce perculsus, dum mori timuit, vitam gavit in terra quem suspensum latro confessus est in cruce. Sed vir iste Fit conventus magistratus et seniorum, caesis denuntiatur apostolis ne in nomine Jesu loqui debeant. Petrus auctoritate magna respondit: Obedire oportet Deo magis
Abbreviated transcription (Latin):
uatuor itaq propositionũ
expleta ratione: ad dona e¬
iusdem sp̃s contemplanda tran¬
seamus. Deisto quippe sp̃u scrip¬
tum est: sp̃s eius ornauit celos.
Ornam̃ta enim celoꝵ: sunt uir¬
tutes predicantium. Que uideli¬

Expanded text:
uatuor itaque propositionum expleta ratione, ad dona ejusdem Spiritus contemplanda transeamus. 7. De isto quippe Spiritu scriptum est: Spiritus ejus ornavit coelos . Ornamenta enim coelorum sunt virtutes praedicantium. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
totusq fci huuis ordo. qͥd in ec¬
clesia cuius ip̃e tẏpum denet co¬
tidie geratur ostendit. Quod
uero subiungitur. ⁊ subductis ad
t̾ram nauib. relictis omnibus
secuti sunt eum: potest significa¬
re finem temporis: quo ab huiꝰ
penitus recessuri sunt. Sciendũ
est aut̃ hanc eandem ñ esse lecti¬
onem. qua matħs ⁊ mareus bi¬
nos de nauicłis piscatores. primo
petrum et andream de inde filioᷤᷤ
rebedei a dño narrant esse uoca¬
tos. Non enim eos lucas nunc a
petro fuisse predictum. quod ho¬
mines esset capturus in sinuat:
qd̾ non ita dictum est. quasi iã
pisces numqͣm esset capturus: nã
et post resurrectionẽ dñi. legimꝰ
eos ẽẽ piscatos. Unde datur in¬
telligi eos ad capturam pisciũ
ex more remeasse: ut postea fie¬
ret qd̵ matħs ⁊ marcus narrãt:
quando eos binos uocant. Tunt
enim nõ subluctis ad t̾ram na¬
uib tanquã cura redeundi: sed
ita eũ secuti sunt. tanquã uocã¬

Expanded text:
Totusque facti hujus ordo quid in EcTotusque facti hujus ordo quid in Ecclesia, cujus ipse typum tenet, quotidie geratur ostendat. Quod vero subjungitur: Et subductis ad terram navibus, relictis omnibus, secuti sunt eum, potest significare finem tempenitus recessuri sunt. Sciendum est autem hanc eamdem non esse lectionem, qua Matthaeus et Marcus binos de naviculis piscatores, primo Petrum et Andream, deinde filios Zebedaei a Domino narrant esse vocatos; non enim eos Lucas nunc a Petro fuisse praedictum, quod homines esset capturus insinuat, quod non ita dictum est quasi jam pisces nunquam esset capturus. Nam et post resurrectionem Domini legimus eos ivisse piscatum, unde datur intelligi, eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret, quod Matthaeus et Marcus narrant, quando eos binos vocavit. Tunc enim non subductis a terra navibus, tanquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tanquam vocan
Abbreviated transcription (Latin):
suis a se recedere ainmonent. Ut
honorificentiam eoꝵ significa¬
uerit petrus cadens ad pedes dñi.
mores aut̃ in eo qd̵ ait. exi a me
dñe. quia homo peccator sũ. Qd̃
tam̃ quia ñ fecit dñs nõ enim re¬
cessit ab eis: s eos subductis naui¬
b ad litus ꝑduxit: significat in
bonis et spiritalib uiris. non esse
oportere hanc uoluntatem. ut pec¬
catis turbarum commoti. quo qͣ¬
si securuis tranquillius q uuant.
munus eccłiasticum deserant. Et
ait ad symonem ihc. Noli tunere.
Confortat dñs timorẽ carnaliũ.
annnosq fragiliũ consolando e¬
rigit: ne quis uel de sua conscien¬
tia et culpa tremens. uel de alio¬
rum in nocentia stupens. sc̃itatĩ
iter formidet aggredi. Qd autẽ
sequit᷑ ex hoc iam homines eris
capiens: ad ip̃m petrum spetiali¬
t̾ ꝑtinet. Exponit enim ei dñs
quid hec captura piscium signi¬
ficet: qd̾ uidelicet ip̃e sicut nunc
ꝑ retia pisces: sic aliquando per
uerba sit capturus homines:

Expanded text:
suis a se recedere admonent, ut suis a se recedere admonent, ut honorificentiam eorum significaverit Petrus cadens ad pedes Domini. Mores autem in eo quod ait: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum, quod tamen, quia non fecit Dominus, non enim recessit ab eis, sed eos subductis navibus ad littus perduxit, significat in bonis et spiritualibus viris, non esse oportere hanc voluntatem, ut peccatis turbarum commoti, quo quasi securius tranquilliusque vivant, munus ecclesiasticum deserant. Et ait ad Simonem Jesus: Noli timere. Confortat Dominus timorem carnalium, animosque fragilium consolando erigit, ne quis vel de sua conscientia et culpa tremens, vel de aliorum inniter formidet aggredi. Quod autem sequitur, Et hoc jam homines eris capiens, ad ipsum Petrum specialiter pertinet. Exponit enim ei Dominus quid haec captura piscium significet. Quod videlicet ipse sicut nunc per reita pisces, sic aliquando per verba sit capturus homines.
Abbreviated transcription (Latin):
t uenerunt.⁊impleuerunt
ãbas nauiculas:ita ut mer¬
gerentur. Harum impletio nauiũ.
usq in finem scl̃i crescit: sed quod
implete mergunt᷑. hoc est in subm̾¬
sione premunt᷑. non enĩ subm̾sa.
sed tam̃ sunt ꝑiclitata duo illa¬
nauigia: apłs exponit dicens. In
nouissimis dieb. erunt tempora
ꝑiculosa: et erunt homines seip¬
sos amantes et cetera. Nã mergi
naues est. homines in scłm. ex qͦ
elati ꝑ fidem fuerant. morũ pra¬
uitate relabi: qua ⁊ ip̃e petrus
adhuc in in firmita te positus. hoc
loco demonstrat. Unde sequitur.
Quod cum uideret symon petrus:
procidit ad genua ih̃u dicens. Exi
a me.quia homo peccator sũ dñe:
quia carna les quiq in eccla regi¬
men sp̃alium in quib maxime
xp̃i ꝑsona eminet: a sequodam
modo repellunt. Non enm hoc
uoce lingue dicunt bonis mini¬
stris dei. ut eos a se repellant:s
uoce morum ⁊ actuum suorum
suadent a se recedi. ne ꝑ bonos
regantur: et eo uehem̃tus quo
deferunt eis honorem. ⁊ tam̃ fcĩs

Expanded text:
t venerunt et impleverunt ambas naviculas, ita ut mergerentur. Harum impletio navium, usque in finem saeculi crescit. Sed quod impletae merguntur, hoc est in submersione premuntur non enim submersae, sed tamen sunt periclitatae, Apostolus exponit, dicens: In novissimis diebus erunt tempora periculosa, et erunt homines seipsos amantes, etc. . Nam mergi naves est, homines in saeculum, ex quo elati per fidem fuerant, morum pravitate relabi. Quales et ipse Petrus adhuc in infirmitate positus, hoc loco demonstrat. Unde sequitur: Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Jesu, dicens: Exi a me, quia homo peccatorQuia carnales quique in Ecclesia regimen spiritualium in quibus maxime Christi persona eminet, a se quodmodo repellunt. Non enim hac voce linguae dicunt bonis ministris Dei, ut eos a se repellant, sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi, ne per bonos regantur. Et eo vehementius quod deferunt eis honorem, et tamen factis
Abbreviated transcription (Latin):
uisere et habitare dignatur: q̃ loca
orationis frequentantia. que laudi
et benedictioni diuine uiderit esse
nobis est testimonium oꝑis apłi¬
ci sollert̃ imitandum. uidelicet ut
qui celestia ꝓmissa habemus. qui
pro his accipiendis sedulo supplica¬
ri precipimur ut omnes ad adorã¬
dum conueniamus. et in oratione
ꝑsistamus. et unanimi dñm de¬
uotione precemur. Nec dubitand̃
est. qd̾ sic nob̃̾ orantib pius con¬
ditor auditum accommodare ⁊
apłoꝵ qui commorantem in mũ
do dñm. qui docentem et in mi¬
racula facientem. qui pest trium¬
phum mortis resurgentẽ. atq
ad celos redeuntem uidere me¬
ruerunt. certe ut eoꝵ dequib thome
apło dicit. quia uidisti me credidi¬
sti: beati qui non uiderunt et credide¬
runt. Cunctis etenim credentibus.
siue illis qui incarnationis eius tẽ¬
pora nascendo precessert̃. siue his qͥ
eum in carne uiderunt siue nobis
qui post ascensionem eius credimꝰ.

Expanded text:
visere et inhabitare dignatur, quae locum visere et inhabitare dignatur, quae locum orationis frequentantia, quae laudi et benedictioni divinae viderit esse nobis est testimonium operis apostolici solerter imitandum, videlicet, ut qui coelestia promissa habemus, qui pro his accipiendis sedulo supplicare praecipimur, et omnes ad orandum conveniamus, et in oratione persistamus, et unanimi Dominum devotione precemur. Nec dubitandum est quod sic nobis orantibus pius Conditor auditum accommodare, eapostolorum, qui commorantem in mundo Dominum, qui docentem et miracula facientem, qui post triumphum mortis resurrexisse atque ad coelos redeuntem videre meruerunt; certe ut eorum de quibus Thomae apostolo dicit: Quia vidisti me, credidisti; beati qui non viderunt et crediderunt . Cunctis etenim credentibus, sive illis qui incarnationis ejus tempora nascendo praecesserunt, sive his qui eum in carne viderunt, sive nobis qui post ejus ascensionem credimus,
Abbreviated transcription (Latin):
t ip̃i adorantes regressi .ix.¬
sunt in ierłm cum gaudio
magno: et erant semꝑ in tẽplo
laudantes et benedicentes deum.
Et semꝑ et in hoc maxime loco
sermonis dñi quo discipulos głi¬
ficans sicut paulo suꝑius retuli¬
mus. beati in quid ocłi qui udẽt
que uos uidetis. Quis etiam di¬
cere. quis digne ualeat cogitare.
quã beata compunctione oculos
ad terram deflexerunt. quib ip¬
sum quẽ ad orabant celi regem
deuicta mortalitate quã assũp¬
serat. ad pat̾ne claritatis soliũ
iam redire conspexerant: quam
dulces lacrimas. quanta spe ac
letitia fruentes ꝓ ingressu prĩe
celestis fuderint. qd̃ dm̃ ac dñm
suum patrem sue nature iam
ferre cernebant. Merito ergo ta¬
li spectaculo refecti postquam
adorauerunt in loco ubi steter̃t
pedes eius. postquã uestigia que no¬
iussime fixit. lacrimis rigauere ꝓ¬
fusis. confestim rediere ierosolimã:
ubi aduentum sc̃i sp̃s expectare st̃
uissi. Et ut digni ꝓmissis celestib

Expanded text:
orantes regressi sunt in Hierusalem cum gaudio magno, et erant semper in templo, laudantes et benedicentes Deum. Et semper, et in hoc maxime loco,sermonis Domini, quo discipulos glorificans, sicut paulo superius retulimus: Beati, inquit, oculi qui vident quae vos videtis . Quis etenim dicere, quis digne valeat cogitare quam beata compunctione oculos ad terram deflexerint, quibus ipsum quem adorabant coeli Regem, devicta mortalitate quam assumpserat ad paternae claritatis solium jam redire conspexerint! quam dulces lacrymas, quanta spe ac laetitia ferventes, pro ingressu patriae coelestis fuderint, quo Deum ac Dominum suum partem suae naturae jam ferre cernebant! Merito ergo tali spectaculo refecti, postquam adoraverunt in loco ubi steterunt pedes ejus, postquam vestigia quae novissime fixit lacrymis rigavere profusis, confestim rediere Hierosolymam, ubi adventum sancti Spiritus exspectare sunt jussi, et ut digni promissis coelestibus
Abbreviated transcription (Latin):
egisse recolitis: ualde de ip̃is ꝑ¬
timescite: ut non con cessa uobis
ꝓsꝑitas. eoꝵ dem remuneratio
sit bonoꝵ. Et cum quos libet pau¬
ꝑes non nulla reprehensibilia ꝑ¬
petrare conspicitis: nolite despi¬
cere. nolite desꝑare: qui a fortasse
quos suꝑfluitas tenuissima pͣu¬
tate inquinat: caminus pauꝑta¬
tis purgat. De uobis omnino ꝑ
timescite: quia non nulla etiam
male acta. ꝓsꝑa uita secuta est. De
illis uero sollicite pensate: qͥa eoꝵ
quousq ad rectitudinẽ ꝑducat.
equitur.Et in his

Expanded text:
egisse recolitis, valde de ipsis pegisse recolitis, valde de ipsis pertimescite, ne concessa vobis prosperitas eorumdem remuneratio sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspicitis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pravitatis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia nonnulla etiam male acta prospera vita secuta est. De illis vero sollicite pensate, quia eorquousque ad rectitudinem perducat. 7. Sequitur: Et in his
Abbreviated transcription (Latin):
pisti bona inuita tua: ⁊ lararus
similit̾ mala: nunc hic ꝯsolat᷑.
tu uero cruciaris. Ista fratres
kĩni sententia. pauore pocius
indiget qͣm expositone. Ham si
qui estis qui in hoc mundo ext̾i¬
oris boni aliquid accepisti. ip̃m
timescere debetis: ne uob̾ ꝓ quoꝵ dã
ne iudex qui hic bona exteriora re¬
stituit. a retributione boni intimi
repellat: ne honor hic uel diui¬
tie ñ adium̃tum uirtutis. s re¬
muneratio sit laboris. Etce enĩ
dum dicitur repisti bona in uita
tua: indicatur diues iste aliquid¬
boni habusse: ex quo in hacuita
bona reciꝑet. Rursumq dum de
lazaro dicitur. quia recepit mala:
ꝓfecto monstratur et lazarus ha¬
buisse malum aliqͦd. a quo pur¬
garetur. Sed ⁊ mala larari. pur¬
gauit in opia:⁊ bona diuitis. re¬
munera uit felicitas transeuntis
uite. Illum pauꝑtas afflixit ⁊ t̾sit:
istum habundantia remun̾auit
⁊ reppulit. Quicũq ergo bene in
hoc scło habetis. cum uos bona

Expanded text:
pisti bona in vita tua, et Lazarus pisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ista, fratres mei, sententia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepistis, ipsum, timescere debetis, ne vobis pro quorumne judex qui hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repellat, ne honor hic vel divitiae, non adjumentum virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti botua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse ex quo in hac vita bona reciperet, rursumque dum de Lazaro dicitur, quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarum habuisse malum aliquod, quod purgaretur, sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia remuneravit et repulit. Quicunque ergo bene in hoc saeculo habetis, cum vos bona
Abbreviated transcription (Latin):
uacantem dixerat. sed suꝑflue cõ¬
uiuantem: neq hunc de loquaci¬
tate narrauit. sed cum elatione ⁊
tenacitate de edacitate peccasse. S
quia habundare in conuiuiis lo¬
quacitas solet: is qui hic male cõ¬
uiuatus dicitur: apud infermim
grauius in lingua ardere ꝑhibet᷑.
Prima namq male conuiuantib
famulatur.culpa loquacitatis.
Post loquacitatem. ludendi etiã
leuitas sequitur. Nam quia e¬
dacitatem lusus sequatur: testa¬
tur sacra scriptura que ait. Sedit
popls manducare ⁊ bibere: et
surrexerunt ludere. S priusquam
ad lusum moueatur corpus: ad
iocos. ad uerba in ania mouetur
lingua. Quid ergo est qd̾ innui¬
tur. quia in dorm̃tis positus diues.
linguã suã refrigerari postulat:
nisi qd̾ is qui ꝯuiuando mag̃
de loquacitate peccauerat.ꝑ retri¬
butionis iustitiam in lingua a¬
trocius ardebat: Sed cum graui
ualde pauore pensandũ est hoc
qd̾ ei ꝑ abrahe responsionem
dicitur. Eili recordare quia rece¬

Expanded text:
vacantem dixerat, sed superflue convacantem dixerat, sed superflue convivantem. Neque hunc de loquacitate narravit, sed eum elatione et tenacia de edacitate peccasse. Sed quia abundare in conviviis loquacitas solet, is qui male hic convivatus dicitur, apud infernum gravius in lingua ardere perhibetur. Prima namque male convivantibus famulatur culpa loquacitatis, post loquacitatem vero ludendi etiam levitas sequitur. 1657 Nam quia edacitatem lusus sequatur, testatur sacra Scriptura, quae ait: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Sed priusquam ad lusum moveatur corpus, ad jocos ac verba inania movetur lingua. Quid ergo est quod innuitur quia in tormentis positus dives linguam suam refrigerari postulat, nisi quod is qui convivando magis de loquacitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius ardebat? 6. Sed cum gravi valde est pavore pensandum hoc quod ei per Abrahae responsionem dicitur: Fili, recordare quia rece
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mitte lararum. ut urtingat ex¬
tremum digiti sui in aqua ut re¬
frigerer linguã meã: quia cru¬
cior in hac flamma. O quanta ẽ
subtilitas iudicioꝵ dei: o quã di¬
stricte agitur bonoꝵ actuũ malo¬
rumq retributio. Certe suꝑius
dictum est. quia in hac uita la¬
carus cadentes micas de m̃sa diui¬
tis querebat ⁊ nemo illi dabat:
nunc de supplicio diuitis dicitur.
quia de extremo dign latari. dis¬
tillari aquã in ore concupiscit.
Hinc ergo hinc fratres colligite.
quanta sit districtio seueritatis
dei. Diues enim iste qui uuln̾ato
pauꝑi mense sue uel minima
dare noluit: in inferno positus.
usq ad minima querendi ꝑue¬
nit. Nam guttam aque petiuit:
qui micas panis negauit. Sed
notandum ualde est. quid sit qd̾
diues in igne positus. linguam
suã refrigerari petit. Mos qͥppe
est sacri eloquii. ut aliquando
aliud dicat: s ex eodem dicto a¬
liud insinuat. Suꝑius aut̃ hũc
suꝑbũ diuitem dñs ñ loqͣcitati

Expanded text:
tte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. O quanta est subtilitas judiciorum Dei! O quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! Certe superius dictum fuit quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat; nunc de supplicio divitis dicitur quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupiscit. Hinc ergo, hinc, fratres, colligite quanta sit districtio severitatis Dei. Dives enim iste qui vulnerato pauperi mensae suae vel minima dare noluit, in inferno positus, usque ad minima quaerenda pervenit. Nam guttam aquae petivit, qui micas panis negavit. Sed notandum valde est quid sit quod dives in igne positus linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri eloquii ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc superbum divitem Dominus non loquacitati