comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miserũt oĩa que habebant: Nũqͥd fidẽ:
Hiũquid metatẽ. Nũquid interioris hõis
bona qui est aute deũ diues: Hee sũt opes ꝓp̃i¬
anoꝵ: quib opulentꝰ dicebat apostolus. Est
autem questus magnus pietas cũ sufficiẽtia.
Alichil enĩ intubiuiꝰ in hũc mũdũ s net au¬
foroe quid possimiꝰ. habentes aute uicta et

Expanded text:
miserunt omnia quae habebant Numquid fidem? numquid pietatem? numquid interioris hominis bona, qui est ante Deum diues? Hae sunt opes Christianorum, quibus opulentus dicebat apostolus: Est autem quaestus magnus pietas cum sufficientia. Nihil enim intulimus in hunc mundum, sed nec auferre
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ ibi gignerent filiũ: et ideo non
posse illud tp̃s intelligi in eo qd̾ dictũ ẽ.
ueritas manifesta cõfirmet : uideo qͥppe
alterũ sensũ. ne dies pristiuos et ãuos
priores. carnaliũ sacrifitioꝵ nobis pro
magno nuuere ꝑ ꝓpħam promissos
fuisse credauius: hostie nãqz ille ue

Expanded text:
ibi nullum gignerent filium, et ideo non ibi nullum gignerent filium, et ideo non posse illud tempus intelligi in eo quod dictum est, veritas manifestata confirmet. Video quippe alterum sensum, ne dies pristinos et annos priores carnalium sacrificiorum nobis pro magno munere per Prophetam promissos fuisse credamus. Hostiae namque illae ve
Abbreviated transcription (Latin):
uixerũt. Recte itaq intelligit᷑ hͦ signifi¬
tatũ ẽẽ: cũ dictũ est. sicut dieb pristiuis
et sicut ãuis prioribz. Nain et ꝑ ysaiam
postea ꝙͣ celũ nouũ et terra noua ꝓmissa
est. inter tetera q̃ ibi de scõꝵ bt̃itudĩe per
allegorias et enigniata exequit᷑ quib
exposicionẽ ꝯgruam reddere nos ꝓhibuit
uitande longitudinis cura. scdm̃ dies ĩqͥt
ligni uite erũt dies ppłi mei. Quis autẽ
sacras lrãs uitigit et ignorat ubi deꝰ plã-¬
tauerit lignũ uite. a ciuꝰ tibo separatie illie
hoĩb qñ eos sua de paradiso eiecit ĩ iqͥtas:
eidem ligno circũposita ẽ ignea tabilisq
custodia. Qd̾ si quisꝙͣ illos dies ligni uite
qͦs cõuemiorauit ꝓpħ̃a ysaias istos qui
nũs agũtur eccłie xp̃i dies ẽẽ ꝯtendit
qr ip̃e est sapĩa dei de qua salomon ait.
lignũ uite est õib amplectentib eam.
nec ãnos egisse aliqͦs in paradiso illos
pͥmos hoĩes unde tãcito eiecti sũt: ut

Expanded text:
 hoc significatum esse, cum dictum est: Sicut diebus pristinis et sicut annis prioribus. Nam et per Esaiam postea quam caelum nouum et terra noua promissa est, inter cetera, quae ibi de sanctorum beatitudine per allegorias et aenigmata exsequitur, quibus expositionem congruam reddere nos prohibuit uitandae longitudinis cura: Secundum dies, inquit, ligni uitae erunt dies populi mei. Quis autem sacras litteras adtigit et ignorat ubi Deus plantauerit lignum uitae, a cuius cibo separatis illis hominibus, quando eos sua de paradiso eiecit iniquitas, eidem ligno circumposita est ignea terribilisque custodia? Quod si quisquam illos dies ligni uitae, quos commemorauit propheta Esaias, istos qui nunc aguntur ecclesiae Christi dies esse contendit quia ipse est Sapientia Dei de qua Salomon ait: Lignum vitae est omnibus amplectentibus eam , nec annos aliquos egisse in paradiso illos primos homines, unde tam cito ejecti sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
casuras. p̾ter qd̾ pt̃ multo ꝓbabiliꝰ et
aliter intelligi. magis ostendit mã¬
suros ẽẽ illos celos. si tñ stelle inde casure
sunt: cũ uel tropita sit lotucio. qd̾ ẽ cre-¬
dibilius uel in isto uo telo futurũ sit utiq
mirabilius ꝙͣ ñt sit. Unde et illa stella
uirgiliana facem ducẽs. multa tũ luce

Expanded text:
casuras, praeter quod potest multo probabilius et casuras, praeter quod potest multo probabilius et aliter intellegi, magis ostendit mansuros esse illos caelos, si tamen stellae inde casurae sunt; cum uel tropica sit locutio, quod est credibilius, uel in isto imo caelo futurum sit, utique mirabilius quam nunc fit. Unde et illa stella Vergiliana facem ducens multa cum luce
Abbreviated transcription (Latin):
et apostolicis libris legitur: p̾terit fig̾a
huiꝰ mũdi. Legit᷑. mũdus trãsit: legit᷑.
celũ et terra transibũt. S puto ꝙ p̾te
mũdatus qui tũc erat ꝑisse dictus est
mũdus. satis clarũ est: et que pars mũdi
a toto significata. et qt̃s ꝑisse dicta sit.
et qui celi repositi igni reseruãdi in diẽ
iudicii et ꝑdicionis hõim impioꝵ. Et
in eo ꝙ paulo post ait. ueniet dies dm̃n¬
ut fur. in quo teli magno impetu trãstur
rent. elementa autẽ ardentia resoluent᷑.
et terra et q̃ in ip̃a sunt oꝑa exurentur
ac deinde subiecit. Hiis om̃ib ꝑeũtib
quales oportet uos ẽẽ. possunt illi teli
intelligi ꝑituri qͦs dixit repositos igui
sa et turbulenta. In qua eosdem celos
dixit esse repositos: saliuis illis superiori-¬
b et in sua integritate manẽtib: ĩqͦꝵ
firmamẽto sunt sidera constituta. Nain
et illud qd̾ scriptũ est. stellas de celo esse

Expanded text:
et apostolicis libris legitur, Praeterit figura et apostolicis libris legitur, Praeterit figura hujus mundi : legitur, Mundus transit : legitur, Caelum et terra transibunt, . Sed puinundatus qui tunc erat perisse dictus est mundus, satis clarum est, et quae pars mundi a toto significata. et quatenus perisse sit dicta, et qui caeli repositi igni reseruandi in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum; et in eo quod paulo post ait: Veniet dies Dominurent, elementa autem ardentia resoluentur. et terra et quae in ipsa sunt opera exurentur: ac deinde subiecit: His omnibus pereuntibus quales oportet esse uos? possunt illi caeli intellegi perituri. quos dixit repositos igni sa et turbulenta, in qua eosdem caelos dixit esse repositos, saluis illis superioribus et in sua integritate manentibus, in quorum firmamento sunt sidera constituta. Nam et illud quod scriptum est, stellas de caelo esse
Abbreviated transcription (Latin):
maxime stulticie. etiã exoraculis deorũ
suorũ qd̾ istũ mũdũ dicũt ẽẽ periturum :
Ecte in lrĩs pietatis hebreoꝵ dicit᷑ deo. quẽ
confitente tanto philosopho. etiã ipsa
numima ꝑ horrestũt: oꝑa manũ tuaꝵ
sunt celi. ip̃i peribũt. Aũquid qñ celi
ꝑibũt: mũdus cuiꝰ idem celi superior
pars est et tutior non peribit: Si hec
snña ioui displicet. cuiꝰ ut stribit iste
pħs uelut granioris auctoritatis ora¬
culo in xp̃ianorũ crudelitate culpatur:
ĩuenitur: Porro si in illa sapiẽcia q̃
porphirio tam multũ placet ut eã deoꝵ
perituros: cur usq adeo uana est ista fal¬
latia. ut in fide xp̃ianoꝵ uel inter cetera
uel p̾ceteris hͦ detestentur. qd̾ in ea peri¬
turus creditur mũdus. quo utiq nisi p̾¬
eũte. teli non possint perire: Et ĩ lrĩs
quidem sacris que ꝓprie nr̃e sũt. nõ hebre¬
is nobisq ꝯmunes. id est in euãgelicis

Expanded text:
maximae stultitiae etiam ex oraculis deorum maximae stultitiae etiam ex oraculis deorum suorum, quod istum mundum dicunt esse periturum? Ecce in litteris pietatis Hebraeorum dicitur Deo. quem confitente tanto philosopho etiam ipsa numina perhorrescunt: Opera manuum tuarum sunt caeli, ipsi peribunt. Numquid quando caeli peribunt, mundus, cuius idem caeli superior pars est et tutior, non peribit? Si haec sententia Ioui displicet, cuius, ut scribit iste philosophus, uelut grauioris auctoritatis oraculo in Christianorum credulitate culpatur: inuenitur? Porro si in illa sapientia, quae Porphyrio tam multum perituros; cur usque adeo vana est ista fallacia, ut in fide Christianorum, vel inter caetera, vel prae caeteris hoc detestentur, quod in ea periturus creditur mundus, quo utique nisi perunte coeli non possunt perire? Et in Litteris quidem sacris, quae proprie nostrae sunt, non Hebraeis nobisque communes, id est, in evangelicis
Abbreviated transcription (Latin):
s multi doruuentiũ in terre aggere.
Pouit enĩ aliqñ scriptura ꝓ oĩb. młtos.
Propt̾ea et abrahe dictũ est. Patrẽ
multaꝵ gentiũ posuite. Cui tñ et
alio loco. in seĩe inquit tuo benedicẽt᷑
oñs gentes. De tali autẽ resurrectoe.
Et tu ueni et requieste: adhuc enĩ dies
in ꝯplecionẽ ꝯsũmacionis; et requiestes
et resurges in sorte tua in fine dierui.¬
¶ Capłm.zeͫ ¶ In psaliuis dauititis
que de fiue scli huiꝰ et q̃ de nouissiõ dei
iudicio preciuantur.
ulta de iuditio nonissimo dicũtur
in psaliuis: s eoꝵ plura trãseũter
Principio terrã tu fiuidasti dñe: et oꝑa
manuũ tuaꝵ sũt celi. Ip̃i ꝑibũt tuautẽ
ꝑmanes: et om̃s situt uestuuẽtũ uetera¬
scent: et sic oꝑtorrũ mutabis eos et mu¬
tabũtur: tu autẽidem ip̃e es: et ãni tui
non deficient. Quid est qd̾ porphirius
cũ pietatẽ laudat hebreoꝵ. ꝙͣ magnus
et uerus et ip̃is nuinib terribilis ab
eis colitur deus xpĩanos ob hͦ arguit

Expanded text:
e. Ponit enim aliquando Scriptura pro omnibus multos. Propterea et Abrahae dictum est, Patrem multarum gentium posui te; cui tamen alio loco, In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes . De tali autem resurrectioneEt tu ueni et requiesce; adhuc enim dies in conpletionem consummationis, et requiesces et resurges in sorte tua in fine dierum. CAPUT XXIIII. In psalmis Dauidicis, quae de fine saeculi huius et nouissimo Dei iudicio prophetentur. Multa de iudicio nouissimo dicuntur in psalmis, sed eorum plura transeunter Principio terram tu fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt caeli. Ipsi peribunt, tu autem permanes; et omnes siscent, et sicut opertorium mutabis eos, et mutabuntur: tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient. Quid est quod Porphyrius, cum pietatem laudet Hebraeorum, qua magnus et uerus et ipsis numinibus terribilis ab eis colitur Deus, Christianos ob hoc arguit
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpestas ualida: aduocauit celũ sursum:
et terram disteruere ppłm suũ: ꝯgregate
illic iustos eiꝰ: qui disponũt testamẽtũ
eiꝰ sr sacrificia. Hoc nos de dño ihũ xp̃o
rum. ad uiuos et mortuos iudicados.
Manifestus eñ ueni et inter iustos et
ĩiustos iuditaturus iuste: qui prius
uenit occultus. ab ĩiustis iudicãdus
ĩiuste. ip̃e in quã manfestus ueniet
et nõ silebit: id est in uote iudicis eui¬
dẽs apparebit: qui priꝰ cũ ueniss occul¬
tus ante iudicẽ siluit: qñ sicut ouis ad
ĩmolandũ ductus est: et sicut agnus
corã tondente se fuit siue uoce; quẽad
modũ de illo ꝑ ysaiam legimꝰ ꝓphetatũ:
et in euãgelio uidemꝰ impletũ. De igne
uero et tẽpestate cũ in ysaie ꝓphecia
tale aliquid tractaremꝰ quomiͦ essẽt hec
intelligenda iã diximꝰ. Qd̃ uo dct̃m
est. aduocauit celum sursũ. qm̃ saucti
et iusti recte celũ appellantur. niiuirũ
hͦ est qd̾ ait apłs: simul cũ illis rapiem

Expanded text:
sum et terram discernere populum suum. Congregate illi iustos eius, qui disponunt testamento eius super sacrificia. Hoc nos de Domino Iesu Christo rum ad uiuos et mortuos iudicandos. Manifestus enim ueniet inter iustos et iniustos iudicaturus iuste, qui prius uenit occultus ab iniustis iudicandus iniuste. Ipse, inquam, manifestus ueniet et non silebit, id est, in uoce iudicis euidens apparebit, qui prius cum uenisset occultus, ante iudicem siluit, quando sicut ouis ad immolandum ductus est et sicut agnus coram tondente fuit sine uoce, quem ad modum de illo per Esaiam legimus prophetatum et in euangelio uidemus inpletum. De igne uero et tempestate, cum in Esaiae prophetia tale aliquid tractaremus, quo modo essent haec intellegenda, iam diximus. Quod uero dictum est: Aduocabit caelum sursum: quoniam sancti ehoc est, quod ait Apostolus, Simul cum illis rapiemur
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝙͣ per nos missã qiͣ instet dies dñi.
Nequis uos seducat ullo mͦ: qm̃ nisi
uenerit refuga pͥmũ. et reuelatus fu̾it
homo pcc̃i filiꝰ interitus qͥ aduersatur.
et sr extollitur supra om̃e qd̾ dr̃ deus
aut qd̵ collitur itant in templo dei
sedeat ostentãs se tãꝙͣ sit deus. Non re-¬

Expanded text:
tamquam per nos, quasi instet dies domini, tamquam per nos, quasi instet dies domini, ne quis uos seducat ullo modo; quoniam nisi uenerit refuga primum et reuelatus fuerit homo peccati, filius interitus, qui aduersatur et superextollitur supra omne, quod dicitur deus aut quod colitur, ita ut in templo dei sedeat ostentans se, ta
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑali loco ẽẽ necesse sit. possuuus
respondere futuros eos esse in suꝑiorib
partib. qͦ ita non astendet flãma illiꝰ
intendii quẽadiuodũ nec unda diluiiii.
Talia qͥppe illis ĩerũt corꝑa. ut illic sint
ubi ẽẽ uoluerint: s nec ignẽ ꝯflagratõis
illiꝰ ꝑtimestũt ĩmortales atq ĩcorrup¬
tibiles facti. sicut uirorũ triũ corrupti¬
bilia corꝑa atq mortalia. in camnio
ardenti uiuere illesa potuerũt.
¶ Capłm. iꝯ. ¶ Quid apłs paulus
thessallonicensib scripserit; et de ma¬
infestacõe antixp̃i: cuiꝰ tempus dies
domini subsequatur.
ultas euãgelicas apostolicasq
sententias. de diuiuo isto indicio¬
I nouissimo uideo michi ẽẽ p̾tereuudas.
ne hͦ uoliuen in niiiã longitudinẽ
ꝓuoluatur: s nullomiͦ est p̾tereũdus
apłs paulus qui scribens ad thesalo¬
inisenses: rogamus inquit uos frẽs
ueamini mente neqz terreamini neq¬

Expanded text:
corporali loco esse necorporali loco esse nerespondere, futuros eos esse in superioribus partibus, quo ita non ascendet flamma illius incendii, quemadmodum nec unda diluvii. Talia quippe illis inerunt corpora, ut illic sint, ubi esse voluerint. Sed nec ignem conflagrationis illius pertimescent immortales atque incorruptibiles facti: sicut virorum trium corruptibilia corpora atque mortalia, in camino ardenti vivere illaesa potuerunt . CAPUT XIX.-- Quid apostolus Paulus Thessalonicensibus scripserit de manifestatione Antichristi, cujus tempus dies Domini subsequetur. 1. Multas evangelicas apostolicasque sententias de diuino isto iudicio nouissimo uideo mihi esse praetereundas, ne hoc uolumen in nimiam longitudinem prouoluatur; sed nullo modo est praetereundus apostolus Paulus, qui scribens ad Thessalonicenses: Rogamus, inquit, uos, fratueamini mente neque terreamini nequ
Abbreviated transcription (Latin):
aer iste uentosus. qd̾ celũ uel potiꝰ celos
uocat. s istos utiq nuos non illos supre¬
mos. ubi sol et luua et sidera ꝯstituta
suut: ꝯuersus fuerat in huiuidã quali¬
tatẽ. atq h ͦ uiͦ cũ terra ꝑierat. cuiꝰ t̾re
utiq pͥor facies fuerat deleta diluuio
Qui autẽ nũc sunt inqͥt celi et terra.
eodem uerbo repositi sunt. igni reseruãdi
in diem iudicii et ꝑdicionis hoĩm ĩpiorũ.
Proinde qui celi et que terra id est qui
nouissimo resernatur in diẽ iudicii et
ꝑdicionis hoĩm impiorũ. Ilam et ho¬
minũ ꝓpter magnã quãdã ꝯnintacõe
non dubitat dicere ꝑdicionẽ futuram.
cũ tñ eoꝵ quãuis inet̾nis penis sit mã¬
sura natura. Querat forsitan aliquis.
si post factũ iudiciũ iste mũdus ardebit
anteꝙͣ ꝓ illo celũ nouũ et terra noua
reponãtur. eo ip̃o tp̃e ꝯflagratõis eiꝰ.
ubi erũt sttĩ cũ eo habentes corꝑa ĩ aliqͦ

Expanded text:
aer iste ventosus quod coelum vel potius coelos aer iste ventosus quod coelum vel potius coelos vocat, sed istos utique imos, non illos supremos, ubi sol, et luna, et sidera constituta sunt, conversus fuerat in humidam qualitatem; atque hoc modo cum terra perierat, cujus terrae utique prior facies fuerat deleta diluvio. Qui autem nunc sunt, inquit, coeli et terra, eodem uerbo repositi sunt, igni reseruandi in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum. Proinde qui caeli et quae terra, id est, qunouissimo reseruatur in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum. Nam et hominum propter magnam quandam commutationem non dubitat dicere perditionem futuram, cum tamen eorum quamuis in aeternis poenis sit mansura natura. Quaerat forsitan aliquis, si post factum iudicium iste mundus ardebit, antequam pro illo caelum nouum et terra noua reponatur, eo ipso tempore conflagrationis eius ubi erunt sancti, cum eos habentes corpora in aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
querti. Ueĩet aũt dies dñi ut fur. ĩ qͦ teli
magno ipetu trãsturrẽt. elemẽta autẽ
ardentia resoluẽtur. et t̾ra. et q̃ in ip̃a
sunt oꝑa exurentur. Hiis gͦ oĩb peñtib.
qͣles oportet ẽẽ uos in sanctis ꝯuersacõibz
exspectantes. et ꝓperantes ad pñciam
et elemẽta ignis ardore decoquẽt᷑ Nouos
uero telos et terram nouã scdm̃ ꝓmissa
ip̃iꝰ expectamꝰ: ĩ quib iusticia ĩhabitat.
Nichil hic dixit de resurrectione mortuo¬
rũ. s sane de ꝑdicione mũdi huiꝰ satis:
ubi etiã ꝯmenioraus factũ ante diluuiũ
uidetur admonuisse quodãmͦ quatenus
in fine huiꝰ sclĩ mũdũ istũ ꝑiturũ esse
credamus. Nain et illo tp̃e ꝑisse dixit. qͥ
tũc erat mũdũ nec solũ orbem terre. ue
rũ eciã celos qͦs utiq istos aereos ĩtelligi¬
mus: qͦꝵ locũ ac spaciũ. tũc aqͣ crestẽdo
suꝑauerat. Ergo totus aut pene totus

Expanded text:
eli eli magno inpetu transcurrent, elementa autem ardentia resoluentur et terra et quae in ipsa sunt opera exurentur. His ergo omnibus pereuntibus quales oportet esse uos in sanctis conuersationibus exspectantes et properantes ad praesentet elementa ignis ardore decoquentur? Nouos uero caelos et terram nouam secundum promissa ipsius exspectamus, in quibus iustitia inhabitat. Nihil hic dixit de resurrectione mortuorum, sed sane de perditione mundi huius satis. Ubi etiam commemorans factum ante diluuium uidetur admonuisse quodam modo, quatenus in fine huius saeculi mundum istum periturum esse credamus. Nam et illo tempore perisse dixit, qui tunc erat, mundum; nerum etiam coelos, quos utique istos aerios intelligimus, quorum locum ac spatium tunc aqua crescendo superaverat. Ergo totus, aut pene totus
Abbreviated transcription (Latin):
nulla debeamus in lrĩs sacris querere
uel legere mauifesta: si hec putaue¬
riuus obstura.
Capłui. isͫ. ¶ Quid apłs petrus de
nonissimo dei iudicio p̾dicat.
Unc iã uideamꝰ quid etiam apłs¬
petrus de hͦ iudicio stripserit. Ue¬
ment inqͥt in nouissuo dierũ illusione
illudentes. sedm̃ ꝓprias ꝯcupistentias
suas eũtes et dicentes. Ubi est ꝓmissũ
latet enĩ illos hͦ uolentes qr celi erant
olini et terra de aqua. et ꝑ aquã ꝯstituta
dei uerbo per que qui tũt erat mũdus
aqua mundatus deperiit. Qui autem
nuĩt sũt teli et t̾ra: eodẽ u̾bo repositi sunt.
igni reseruãdi in diẽ iudicii et ꝑdicionis
hõmi ĩpioꝵ. Hoc unũ uero nõ lateat uos
carissimi: qr uius dies apud dum sicut
mlle ani. et mille ãui sicut dies unus
Non tardat dñs ꝓiissũ. sicut qͥdã tardi¬
tatẽ existiuant: s pacienter fert ꝓpter
uos. noleus aliquẽ ꝑire: s oĩis ĩ puĩam

Expanded text:
nulla debeamus in litteris sacris quaerere nulla debeamus in litteris sacris quaerere uel legere manifesta, si haec putauerimus obscura. CAPUT XVIII. Quid apostolus Petrus de nouissimo Dei iudicio praedicarit. Nunc iam uideamPetrus de hoc judicio scripserit: Venient, inquit, in novissimo dierum illusione illudentes, secundum proprias concupiscentias suas euntes, et dicentes, Ubi est promissum Latet enim illos hoc uolentes, quia caeli erant olim et terra de aqua, et per aquam constituta Dei uerbo, per quae. qui tunc erat mundus, aqua inundatus deperiit. Qui autem nunc sunt caeli et terra, eodem uerbo repositi sunt, igni reseruandi in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum. Hoc unum uero non lateat uos, carissimi, quia unus dies aput Dominum sicut mille anni et mille anni sicut dies unus. Non tardat Dominus promissum, sicut quidam tarditatem existimant; sed patienter fert propter uos, nolens aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
tencio tua. ubi ẽ mors aculeꝰ tuus ͤ
Aiculeus autẽ mortis: ẽ pct̃m̃. Qd̃
tũt utiq non erit qñ dicet᷑. ubi est
Nũc uero non quilibet infinius ciuis
illiꝰ ciuitatis. s idẽ iste iohãnes ĩ epła
sua clamat. Si dixerimꝰ qr petiñ non
habenius nos ip̃os seducimꝰ et ueritas
ĩ nobis non est. Et in hͦ quidẽ libro
cuiꝰ nomien est a pocalipsis. obstura
multa dicũtur ut mẽtem legentis
exerteãt. et panca in eo sũt. ex quoꝵ
manifestacõe indagentur cel̾a cum
labore: maxime qr sic eadẽ multis
modis repetit. ut alia atq alia dit̾e̾
uideatur. cũ uliter atq aliter hec ip̃a
dicere uestigetur. Uerũ in hiis u̾bis
ubi ait. Absterget om̃em lacrimam
ab ocłis eoꝵ et mors iã non erit. neq
luctus. neqz clanior. s nec dolor ullus
tanta luce dicta sũt de stlõ futiro et ĩ
mortalitate atq et̾nitate sãctoꝵ. Tũt
enĩ solũ atqz ibi solũ ista non erit ut

Expanded text:
tentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? tentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus autem mortis est peccatum. Quod tunc utique non erit, quando dicetur: Ubi est? Nunc uero non quilibet infimus ciuis illius ciuitatis, sed idem iste Iohannes in epistula sua clamat: Si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. Et in hoc quidem libro, cuius nomen est apocalypsis, obscure multa dicuntur, ut mentem legentis exerceant, et pauca in eo sunt, ex quorum manifestatione indagentur cetera cum labore; maxime quia sic eadem multis modis repetit, ut alia adque alia dicere uideatur, cum aliter adque aliter haec ipsa dicere uestigetur. Verum in his uerbis, ubi ait: Absterget omnem lacrimam ab oculis eorum, et mors iam non erit neque luctus neque clamor, sed nec dolor ullus, tanta luce dicta sunt de saeculo futuro et de inmortalitate adque aeternitate sanctorum tunc enim solum adque ibi solum ista non erunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatis erũpius. non dico ppłm
sanctũ. s unũquẽq scoꝵ qui hãc uel
dutat uel ducturus sit uel duxerit uitã.
fletus uberior : An non est uox ciuis
superne ihrłm. facte sũt michi lacriuie
mee panes die ac nocte. et lanabo per
singłas noctes lectũ meũ. ĩ lacriuus meis
stratũ meũ rigabo: et genutꝰ meꝰ nõ est
abstonditꝰ a te. et dolor meꝰ renonatus
est: Aut uero non eiꝰ filii sunt qui iu-¬
genustũt grauati. in qͦ uolũt expoliari.
s ĩuestiri ut absorbeatur mortale a uita ᷑
Nonue ip̃i sunt qui pͥmicias habentes
sp̃s in seiuetip̃is ĩgenustũt. adopcõem
exspectantes redẽptionẽ corꝑis sui: Au
ip̃e apłs paulus non erat supermus¬
i herosolimitanus. uel non multomia¬
gis hͦ erat. qñ pro israelitis fratrib
carnalib sius tristitia illi erat ma¬
gna et ꝯtiuis dolor cordis eiꝰ.
Quando autẽ mors nõ erit ĩsta ciui¬
tate: iusi qñ dicetur. Ubi est mors cõ¬

Expanded text:
mortalitatis aerumnis, non dico populum mortalitatis aerumnis, non dico populum sanctum, sed unumquemque sanctorum, qui hanc uel ducat uel ducturus sit uel duxerit uitam, fletus uberior? An non est uox ciuitatis supernae Hierusalem: Factae sunt mihi lacrimae meae panis die ac nocte, et: Lauabo per singulas noctes lectum meum, in lacrimis meis stratum meum rigabo, et: Gemitus meus non est absconditus a te, et: Dolor meus renouatus est? Aut uero non eius filii sunt, qui ingemescunt grauati, in quo nolunt spoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita? Nonne ipsi sunt, qui primitias habentes Spiritus in semet ipsis ingemescunt, adoptionem exspectantes, redeipse apostolus Paulus non erat supernus Jerosolymitanus, vel non multo magis hoc erat, quando pro Israelitis fratribus carnalibus suis tristitia illi erat magna, et continuus dolor cordi ejus ? Quando autem mors non erit in ista civitate, nisi quando dicetur, Ubi est, mors, con
Abbreviated transcription (Latin):
non erit: nec luctus. nec clanior. s nec
ullus dolor: qr priora abierũt. Et dixit¬
qui sedit in throno. Ecce noua facio oĩa.
De celo destendere ista ciuitas dicit᷑: quĩ
celestis est gr̃a quadeus eã fecit. Proptꝰ
qd̾ ei dicit eciã ꝑ ysaiam. Ego sũ dũs
faciẽs te. Et de celo quidẽ ab mitio sui
desuper ueniente ꝑ lauacrũ regeuera¬
cionis in spũ sco msso de celo. subinde
ciues eius accrestũt. S ꝑ indiciũ dei
ritas apparebit: ut nulla remaneant
uetustatis uestigia. qñ quidẽ et corꝑa
ad ĩcorruptõem atq ĩmortalitatẽ nouã
ex uetere corrupcõe atq mortalitate
transibunt. Nam hͦ de isto tꝑe accipere
quo reguãt cũ rege suo nulle anuis
impudentie niinie michi uidet᷑. cum
aptissime dicat. Absterget deus ouĩem
lacrimam ab occlis eoꝵ. et mors iam
non erit neqz luctus neq clamior. sed
nec dolor ullus. Quis uero tã sit tam¬
absurdus. et obstinatissima contencõe
uesanus qui audeat affirmare in huiꝰ

Expanded text:
non erit neque luctus neque clamor. sed nec dolor ullus, quia priora abierunt. Et dixit sedens in throno: Ecce noua facio omnia. De caelo descendere ista ciuitas dicitur, quoniam caelestis est gratia. qua Deus eam fecit. Propter quod ei dicit etiam per Esaiam: Ego sum Dominus faciens te. Et de caelo quidem ab initio sui desuper ueniente per lauacrum regenerationis in Spiritu sancto misso de caelo subinde ciues eius adcrescunt. Sed per iudicium Dei, ritas apparebit, ut nulla remaneant uestigia uetustatis; quando quidem et corpora ad incorruptionem adque inmortalitatem nouam ex uetere corruptione ac mortalitate transibunt. Nam hoc de isto tempore accipere, quo regnat cum rege suo mille annis, inpudentiae nimiae mihi uidetur, cum apertissime dicat: Absterget omnem lacrimam ab oculis eorum; et mors iam non erit neque luctus neque clamor, sed nec dolor ullus. Quis uero tam sit absurdus et obstinatissima contentione uesanus, qui audeat adfirmare in huius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pc̃tis suis. Oũis em̃ qͥ sic offerũt ꝓfecto
ĩ pc̃tis sũt: ꝓ quib diuictendis offerũt: ut
cũ obtulerĩt. acceptũ q deo fuerit: tũc dimit
sc̃ti offerent deo sit placitura: quoni᷑ ĩ dieb
pͥstinis et amus priorib placuerunt.
Dlens antẽ deus ostendere tiuitatẽ

Expanded text:
pro peccatis suis. Omnes enim qui sic offerunt, profecto pro peccatis suis. Omnes enim qui sic offerunt, profecto in peccatis sunt, cum obtulerint, acceptumque Deo fuerit, tunc dimittsancti offerent Deo sic placitura, quomodo in diebus pristinis et annis prioribus placuerunt. 1. Volens autem Deus ostendere ci
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ et argentũ. et erũt dño offerentes
hostias ĩiusticia. et placebit dño sacrifi¬
niũ iude et ihrłm: utiq ostendit eos ip̃os
qui enũdabũtur. deinceps in sacrificiis
iusticie dũo eẽ platituros: ac ꝓ hͦ ip̃i a
displicebãt. Hostie porro in plena ꝑ¬
fectaq iusticia cũ mũdati fuerint ip̃i
erũt. Quid eñĩ acceptiꝰ deo tales offe¬
rũt ꝙͣ seipõs: Uerũ ista questio de puir-¬
gatoriis penis ut diligẽtiꝰ ꝑ tractetur:
in tẽpus aliud differenda est. Filios aũt
lem et iudã et ihrłm ip̃am dei eccłiam
de benus acciꝑe non ex hebreis tñ. sed
ex aliis etiã gentib congregatã: nec
talẽ qualis nĩt est. ubi si dixeriuꝰ qr
pctĩn non habenius. nos ip̃os seducimꝰ
et ueritas ĩuobis nõ est: s qualis tunt
erit uelut area ꝑ uentilacõemi. ita per
iidiciũ p̾gata nouissimũ: eis qͦ igne mũ¬
datis quib talis mũdario necessaria est
ita ut nullus õiuo sit qͥ offerat sat̾ficiũ

Expanded text:
et erunt Domino offerentes hostias in iustitia, et placebit Domino sacrificium Iudae et Hierusalem, utique ostendit eos ipsos, qui emundabuntur, deinceps in sacrificiis iustitiae Domino esse placituros, ac per hoc ipsi adisplicebant. Hostiae porro in plena perfectaque justitia, cum mundati fuerint, ipsi erunt. Quid enim acceptius Deo tales offerunt, quam se ipsos? Verum ista quaestio de purgatoriis poenis, ut diligentius pertractetur, in tempus aliud differenda est. Filios autem Levi et Juda et Jerusalem, ipsam Dei Ecclesiam debemus accipere, non ex Hebraeis tantum, sed ex aliis etiam gentibus congregatam: nec talem, qualis nunc est, ubi si dixerimus quia tum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est; sed qualis tunc erit, uelut area per uentilationem, ita per iudicium purgata nouissimum, eis quoque igne mundatis, quibus talis mundatio necessaria est, ita ut nullus omnino sit, qui offerat sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
super terrã fieri dicitur qd̾ fit utiq in
terra. ꝓfecto ip̃a opa miseritordie sũt
sacrifitia quib placetur deo: sicut in
libͦ huiꝰ oꝑis decimo me desseruisse re¬
ministor: in quib oꝑib disponũt
iusti testamẽtũ dei. qr ꝓpter ꝓiuissio¬
nes q̃ nouo eiꝰ testamento cõtiuentur
hec facũt. uñ congregatis sibi iustis
suis. et ad suã dexteram cõstitutis: no¬
nissimo utiq iuditio dicturus ẽ xp̃s.
Uenite bñdicti prĩs mei: possidete pa¬
zatũ uobis regnũ a cõstitucõe mũdi.
Esuriui eni et dedistis mͥ manducare:
et tetera que ibi proferũtur de bonor
operib bonis et eoꝵ p̾miis sepiternis
per ultimam sententiam iudicãtis.

Expanded text:
r terram fieri dicitur quod fit utique in terra: profecto ipsa opera misericordiae sunt sacrificia quibus placetur Deo sicut in libro hujus operis decimo me disseruisse reminiscor : in quibus operibus disponunt justi testamentum Dei, quia propter promissiones quae Novo ejus Testamento continentur, haec faciunt. Unde congregatis sibi justis suis, et ad suam dexteram constitutis, novissimo utique judicio, dicturus est Christus, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi. Esurivi enim, et dedistis mihi manducare ; et caetera quae ibi proferuntur de bonorum operibus bonis, et de eorum praemiis sempiternis per ultimam sententiam judicantis.
Abbreviated transcription (Latin):
atqz aliis muueris qͦs nũc ꝯmemorare
non est necesse: Alio loco idem dauiel.
Et erit inquit tẽpus tribulacõis qͣlis
non fuit ex quo nata est gẽs sr t̾ram :¬
et usq ad tp̃s illud. Et in tr̃e illo salua¬
bitur ppłs tuus: oĩs qui ĩuẽtus fuerit

Expanded text:
atque aliis numeris, quos nunc commemorare atque aliis numeris, quos nunc commemorare non est necesse? 2. Alio loco idem Daniel, Et erit, inquit, tempus tribulationis, qualis non fuit ex quo nata est gens super terram usque ad tempus illud. Et in tempore illo salvabitur populus tuus omnis qui inventus fue
Abbreviated transcription (Latin):
gnũ sc̃i accipiant sẽpit̾uũ: quid uel
dornutãs hec legit dubitare nõ siuitur
Tempus quippe et tp̃a et diiuidiũ tp̃is.
annũ unũ ẽẽ. et duos et diiuidiũ ac ꝑ
hͦ ꝑ tres anuos et semissem. eriã mio
dierũ posteriꝰ posito dilucessit: aliqñ ĩ
scripturis et mensiũ mͣo declaratur.
Uidẽtur enĩ tꝑa indiffinite liic dicta
lingua latiua: s ꝓ dualẽ nimerũ dc̃a
sũt quẽ latiui non habẽt. Sicut autem
greti: ita hũc dicũt᷑ habere et hebrei. Sit
gͦ dtã sunt tꝑa: tanꝙͣ dicerẽtur duo tp̃a.
Uererime sans fateor ne in decẽ regibz
qͦs tanꝙͣ decẽ hoĩes uidetur ĩuenturus
antixp̃s forte fallauuuir: atq ita ille
ĩopiu̾atus adueniat: non existẽtib
tot regib in orbe romano. Quid eiñ
si numero isto deuario. uniu̾sitas regũ
signifitata ẽ. post qͦs ille uenturus est.
sicut millenario. cẽtenario. septenarie
significat᷑ plerũq unuu̾sitas: et aliis

Expanded text:
gnum sancti accipiant sempiternum, qui vel gnum sancti accipiant sempiternum, qui vel dormitans haec legit, dubitare non sinitur. Tempus quippe et tempora et dimidium temporis, annum unum esse et duos et dimidium, ac per hoc tres annos et semissem, etiam numero dierum posterius posito dilucescit, aliquando in Scripturis et mensium numero declaratur. Videntur enim tempora indefinite hic dicta lingua latina: sed per dualem numerum dicta sunt, quem latini non habent. Sicut autem Graeci, ita hunc dicuntur habere et Hebraei. Sic ergo dicta sunt tempora, tanquam dicerentur duo tempora. Vereri me sane fateor, ne in decem regibus, quos tanquam decem homines videtur inventurus Antichristus, forte fallamur, atque ita ille inopinatus adveniat, non existentibus tot regibus in orbe Romano. Quid enim si numero isto denario universitas regum significata est, post quos ille venturus est: sicut millenario, centenario, septenario significatur plerumque universitas, et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
mutare tya et legẽ: et dabit᷑ in manu
eiꝰ usq ad tp̃s et tꝑa: et diiuidiũ tẽporis.
Et iudiciũ sedebit. et p̾ncipatũ remone
bit ad exterminandũ et ꝑdendũ usq in
finẽ: et regnũ et ptas. et magnitudo
regũ qui sub oĩ celo sunt: data est sctis
altissimi. Et regnũ eiꝰ regnũ sepit̾uũ:
et onĩs p̾ncipatus ip̃i sermẽt et obandi¬
ent. Hucusq inquit fiuis ẜmonis.
Ego dauiel multũ cogitacões mee ꝯtur¬
babant me: et forma mea ĩuiutata ẽ
super me: et u̾liũ ĩtorde meo ꝯseruaui.
Quatuor illa regna exposuerũt qͥdã assi¬
rioꝵ. ꝑ sarũ. macedonũ et romanoꝵ. Quã
u̾o ꝯuenienter id fecerunit: qui nosse desi¬
derant legant p̾sbiteri iheronimi librũ
in dauielẽ satis erudite diligẽterq ꝯst̾p¬
tũ. Antixp̃i tñ aduersus ecclĩam seuis¬
siuiũ reg̾nũ licet exigno spacio tẽporis
sustiuendũ donec dei ultnmo iudicio re¬

Expanded text:
mutare tempora et legem: et dabitur in manu mutare tempora et legem: et dabitur in manu eius usque ad tempus et tempora et dimidium tempus. Et iubunt ad exterminandum et perdendum usque in finem; et regnum, et potestas, et magnitudo regum, qui sub omni coelo sunt, data est sanctis Altissimi. Et regnum ejus regnum sempiternum: et omnes principatus ipsi seruient et obaudient. Huc usque, inquit, finis sermonis. Ego Daniel; multum cogitationes meae conturbabant me, et forma mea inmutata est super me, et uerbum in corde meo conseruaui. Quattuor illa regna exposuerunt quidam Assyriorum, Persarum, Macedonum et Romanorum. Quam uero conuenienter id fecerint, qui nosse desiderant, legant presbyteri Hieronymi librum in Danielem satis erudite diligenterque conscriptum. Antichristi tamen aduersus ecclesiam saeuissimum regnum licet exiguo spatio temporissustinendum, donec Dei ultimo judicio re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯminuẽs et reliqua pedib suis ꝯtulcãs.
et de tornib eiꝰ decem que erãt ĩ capite
eius. et de altero quod astendit et ex¬
illo in qͦ erant oclĩ et os loquẽs magna.
et uisus eiꝰ maior ceteris. Uidebã. et¬
corm illud fatiebat bellũ cũ sctis. et p̾¬
ualebat ad ip̃os: donec uenit uetustus
dierũ. et regnũ dedit scĩs altissuii: et
tp̃s ꝑuenit. et regnũ obtinuerũt scti.
Hec dauiel quesisse se dixit. Deiude qͥd
audierit contiuuo subiũgẽs. et dixit
inquit id est ille a qͦ quesierat respon-¬
dit et dixit. Bestia quarta qͣrtũ re¬
guũ erit in t̾ra qd̾ p̾ualebit oĩb regnis :
et manducabit om̃em t̾rã: et ꝯcultas ͭ
eã et contidet. Et decem coruua eiꝰ.
decẽ reges surgent: et pꝰ eos surget aliꝰ
qui superabit suis malis om̃s qui aute
eũ fuerũt: et tres reges humiliabit.
et uerba aduersus altissimũ loquetur:
et sctos altissui ꝯteret. Et suspicabit᷑

Expanded text:
comminuebat et reliqua pedibus suis conculcabat. comminuebat et reliqua pedibus suis conculcabat. et de cornueius decimo, quod erat in capite eius, et de altero cornu quod ascendit et ssit, cuius oculi et os loquens magna, et uisus eicornu illud faciebat bellum cum sanctis, et praeualebat ad ipsos, donec uenit uetustus dierum, et regnum dedit sanctis Altissimi; et tempus peruenit, et regnum obtinuerunt sancti. Haec Daniel quaesisse se dixit. Deinde quid audierit continuo subiungens: Et dixit, inquit id est ille, a quo quaesierat. respondit et dixit: Bestia quarta quartum regnum erit in terra, quod praeualebit omnibus regnis; et manducabit omnem terram, et conculcabit eam et con c ide t. Et decem cornua eius decem reges surgent; et post eos surget alius, qui superabit malis omnes, qui ante eum fuerunt; et tres reges humiliabit et uerba aduersus Altissimum loquetur et sanctos Altissimi conteret et suspicabitur
Abbreviated transcription (Latin):
dimel de hͦ ultimo Iuditio sic ꝓphe¬
tat ut antixp̃m qͦ prius uenturũ
ẽẽ p̾mĩtiet: atq ad et̾uũ regnũ sauctorũ
ꝑducat narrationẽ suã. Cũ emñ uisione
ꝓphetita. qͣtuor bestias signifitãtes quatuor
regna uidiss. ip̃mq quartũ a quodam
rege superatũ qui autixp̃s agnostit᷑: et pꝰ
hec et̾nũ regnũ filii hoĩs qui intelligitur
xp̃s: horruit inꝯͥt sp̃s meus. Ego dauiel
in ebitudine mea et uisus capitis mei con¬
turbabant me. Et accessi inquit ad unũ
destantib et ueritatẽ querebã ab eo de
hiis oĩb: et dixit michi ueritaten. De¬
inde quid audierit ab illo a qͦ de oĩb hiis
quesunt. tanꝙͣ eo sibi expouẽte sic lo¬
quitur. Hee quatuor bestie magne qͣtu¬
accipient regnũ sc̃ti altissiuu: et obti¬
de bestia qͣrta que erat differẽs pre oĩb.
bestia terribilis amplius. dentes eiꝰ
feruei ungues eiꝰ erei. manducãs et

Expanded text:
Daniel de hoc ultimo iudicio sic propheDaniel de hoc ultimo iudicio sic prophetat, ut Antichristum quoque prius uenturum esse praenuntiet adque ad aeternum regnum sanctorum perducat narrationem suam. Cum enim uisione prophetica quattuor bestias significantes quattuor regna uidisset, ipsumque quartum a quodam rege superatum, qui Antichristus agnoscitur, et post haec aeternum regnum filii hominis, qui intellegitur Christus: Horruit, inquit, spiritus meus, ego Daniel, in habitudine mea, et uisus capitis mei conturbabant me. Et accessi, inquit, ad unum de stantibus, et ueritatem quaerebam ab eo de omnibus his, et dixit mihi ueritatem. Deinde, quid auquaesivit, tanquam eo sibi exponente, sic loquitur: Hae quatuor bestiae magnae, quaccipient regnum sancti altissimi dei et obtide bestia quarta, quod erat praeter ceteras bestias horribilis ualde. dentes eius ferrei et ungues eius aerei, manducabat et
Abbreviated transcription (Latin):
semen eius in ip̃o mauet: nomen uero.
de quo ꝑ hũt ysaiam dictũ est: nomen
et̾uũ dabo eis. Et erit eis mensis ex mẽ¬
se. et sabbatũ ex sabbato: tanꝙͣ luua ex
luua. et requies ex requie. Quoꝵ utrũ¬
q ip̃i erũt. cũ ex hiis umbris ueterib
et temporalibz. in illa luuina noua
at sempiterna trãsibũt. In penis autẽ
malorũ et in extinguibilis ignis. et uiua¬
cissimꝰ ueruus: ab aliis atq aliis aliter
atq aliter est expositus. Alii quippe
utrũq ad torpus: alii utrũq ad animũ
retulerũt. alii ꝓprie ad corpus ignẽ tro¬
pice ad animũ uerinẽ: qd̾ ẽẽ credibilius
uidetur. S nũc de hac differencia non
est huiꝰ temporis disputare. De iudicio
nãq ultimo qͦ fiet direptio bonoꝵ et ma¬
loꝵ: hͦ uolumen implere suscepimiꝰ. De
ip̃is uero premiis et penis: alias diligẽ¬
tius disserendũ est.¬
¶ Capłm. 23ͫ¶ Que ꝓphetauerit dauiel
de ꝑsecutõe autixp̃i: et de iudicio dei re¬
guoqz sanctorum

Expanded text:
semen eius in ipso manet; nomen uero de quo per hunc Esaiam dictum est: Nomen aeternum dabo eis Erit eis et mensis ex mense et sabbatum ex sabbato, tamquam luna ex luna et requies ex requie, quorum utrumque ipsi erunt cum ex his umbris ueteribus et temporalibus in illa lumina noua ac sempiterna transibunt. In poenis autem malorum et inexstinguibilis ignis et uiuacissimus uermis ab aliis adque aliis aliter adque aliter est expositus. Alii quippe utrumque ad corpus, alii utrumque ad animum rettulerunt; alii proprie ad corpus ignem, tropice ad animum uermem, quod esse credibilius uidetur. Sed nunc de hac differentia non est temporis disputare. De iudicio namque ultimo, quo fiet diremtio bonorum et malorum, hoc uolumen inplere suscepimus; de ipsis uero praemiis et poenis alias diligentius disserendum est. CAPUT XXIII. Quid prophetauerit Daniel de persecutione Antichristi et de iudicio Dei regnoque sanctorum.
Abbreviated transcription (Latin):
licũ iuinisterm̃ tãta res ꝑagenda est
Si autẽ q̃rimꝰ. qͦs iustos ei cõgregatu-¬
ri suit augłi: qui disponũt inqͥt testa¬
mentũ eiꝰ sr̃̾ sacrifitia. Hec est omĩs¬
sr̃ sacrificia. Dut enĩ oꝑa nusericordie
sũt sr̃ sacrificia id ẽ sacrifitiis p̃ponẽda.
iuxͣ sentenciã dei dicẽtis mĩam magis

Expanded text:
licum ministerium res tanta peragenda est. licum ministerium res tanta peragenda est. Si autem quaerimus, quos iustos ei congregaturi sunt angeli: Qui disponunt, inquit, testamentum eius super sacrificia. Haec est omnsuper sacrificia. Aut enim opera misericordiae sunt super sacrificia, id est sacrificiis praeponenda, juxta sententiam Dei dicentis, Misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. hũt uidetur hẽre seusum stdm̃ rectã
fidem: ut celũ intelligat᷑ in eis qͥ cum
illo iudicaturi sũt: et terra in eis qui
iuditãdi sũt: ut aduocauit celũ sursũ
s ĩiudiciarias eriget sedes. Potest et
illud intelligi. aduocauit celũ sursũ.
aduocauit angelos in suꝑuis et extel¬
sis lotis. tũ quib destendat ud faciẽdũ
iudiciũ. aduocanit et t̾rã: id ẽ hoĩes
in t̾ra utiq iudicandos. Si aũt utrũq
subaudiendũ est tũdr̃ et t̾rã id est et
aduocaiit et sursũ. ut iste sit seusus.
aduocauit celũ sursũ. et t̾rã aduotauit
sursum: nichil meliꝰ intelligi existimo
ꝙͣ oñis qui rapientur in obuiã xp̃o in
aera: s celũ dictũ ꝓpter aĩas. t̾rã ꝓpter
corpora. Disteruere porro ppłm suũ qͥd
est. nisi ꝑ iudiciũ seꝑare bonos a malis
tanꝙͣ oues ab hedis: Deinde ꝯuersio
sermonis adangłos fcã est. Congrega¬
te illi iustos eiꝰ. Profecto enĩ ꝑange¬

Expanded text:
hunc uidetur habere sensum secundum rectam fidem, ut caelum intellegatur in eis, qui cum illo iudicaturi sunt, et terra in eis, qui iudicandi sunt; ut aduocabit caelum sursum ra\', sed \'in iudiciarias eriget sedes\'. Potest et illud intellegi aduocabit caelum sursum \'aduocabit angelos in supernis et excelsis locis, cum quibus descendat ad faciendum iudicium\'; aduocabit et terram, id est homines in terra utique iudicandos. Si autem utrumque subaudiendum est, cum dicitur et terram, id est et aduocabit. et sursum, ut iste sit sensus: Aduocabit caelum sursum, et terram aduocabit sursum: nihil melius intellegi existimo quam omnes qui rapientur in obuiam Christo in aera, sed caelum dictum propter animas, terram propter corpora. Discernere porro populum suum, quid est nisi per iudicium separare bonos a malis, tamquam oues ab haedis? Deinde conuersio sermonis ad angelos facta est: Congregate illi iustos eius; profecto enim per ange
Abbreviated transcription (Latin):
uero sequitur. et cor hõis ad ꝓximũ suũ.
id est ꝯuertet helyas cor hoĩs ad ꝓximũ
suũ qͥd meliꝰ intellugitur: ꝙͣ cor hoĩs
ad hoĩem xpp̃m : Cur eñ sit in forma dei
deus nr̃: formã serui accipiẽs. ẽẽ dignatꝰ
est eciã ꝓxius nr̃. Hoc gͦ fatiet helias:
ne forte inꝙͣ ueniã. et ꝑtuciã t̾rã penitꝰ.
Terua sũt enĩ qui terrena sapuĩt: sicut
uidei caruales usq nũt. Ex qͦ uitio ꝯtra
deũ muruiura illa uenerũt: qr mali ei
placent: et uanus est qui seruit deo.¬
¶ Capłm.zxͫ ¶ Quod in libris uet̾is
testamenti cũ deus legitur iudicaturus:
non eudenter xp̃i ꝑsona monstret᷑: sed
ex quibusdam testimoniis ubi dñs deus

Expanded text:
uero sequitur: et cor hominis ad proximum suum, uero sequitur: et cor hominis ad proximum suum, id est conuertit Helias et cor hominis ad proximum suum, quid melius intellegitur quam coad hominem Christum? Cum enim sit in forma Dei Deus noster, formam servi accipiens esse dignatus est etiam proximus noster. Hoc ergo faciet Elias. Ne forte, inquit, veniam, et percutiam terram penitus. Terra sunt enim, qui terrena sapiunt, sicut Iudaei carnales usque nunc; ex quo uitio contra Deum murmura illa uenerunt: Quia mali ei placent, et: Vanus est qui seruit Deo. CAPUT XXX. Quod in libris ueteris testamenti, cum Deus legitur iudicaturus, non euidenter Christi persona monstretur, sed ex quibusdam testimoniis, ubi Dominus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
do legem spũaliter. quã nũt iudei carna¬
liter sapĩt: cõuertet tor prĩs ad filiũ id ẽ
cor patrũ ad filios. Singularem quippe
munero plurali interpretes .lxx̃. posuerũt.
Et est seusus ut eciã filii sit intelligant
legem id est indei. quẽadmodũ pr̃es eam
intellexerũt. id est ꝓphete in quib erat
et ip̃e moyses. Sit em̃ tor patrũ cõuertet᷑
ad fiuios : cũ intelligencia patrũ ꝑducet᷑
ad intelligenciã filiorũ. et cor filiorum
ad pr̃es eoꝵ: dũ in id qd̾ seuserũt illi ꝯsẽ¬
cĩt et isti. Ubi septuaginta. dixerunt.
bis septuaginta interpretũ. qui ꝓphetite
interpretati sũt. potest seusus aliꝰ idẽq
rectior ĩueniri: ut intelligatur helias
cor dei prĩs ꝯuersurus ad filiũ. non utiq
agendo ut pr̃ diligat filiũ: s docendo qd̾
pr̃ diligat filiũ: ut et iudei quẽ priꝰ ode¬
cõuertetur ad filiũ: cũ ipi cõuerso corde
didicerint dilectionẽ prĩs in filiũ. Qd̃

Expanded text:
gem spiritualiter, quam nunc Judaei carnaliter sapiunt, convertet cor patris ad filium, id est, cor patrum ad filios: singularem quippe pro numero plurali interpretes Septuaginta posuerunt. Et est sensus, ut etiam filii sic intelligant legem, id est Judaei, quemadmodum patres eam intellexerunt, id est Prophetae, in quibus erat et ipse Moyses. Sic enim cor patrum convertetur ad filios, cuad intellegentiam filiorum et cor filiorum ad patres eorum, dum in id quod senserunt illi, consentiunt et isti; ubi Septuaginta dixerunt: ebis septuaginta interpretum, qui prophetice interpretati sunt, potest alius sensus idemque electior \'inueniri, ut intellegatur Helias cor dei patris conuersurus ad filium; non utique agendo, ut pater diligat filium, sed docendo, quod pater diligat filium; ut et Iudaei quem prius odeconuertetur ad filium, cum ipsi conuerso corde didicerint dilectionem patris in filium. quod
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet ad uiuos et mortuos indicãdos
xp̃s: nisi pͥus ueniat ad seducendos in
ad occultũ iam iudiciũ dei ꝑtiueat. ꝙ
ab illo seducẽtur. Presentia quippe eiꝰ
erit sicut dictũ est scdm̃ oꝑacõem satha¬
ne: in oĩ uirtute. signis et ꝓdigiis mẽ

Expanded text:
ueniet ad uiuos et mortuos iudicandos ueniet ad uiuos et mortuos iudicandos Christus, nisi prius uenerit ad seducendos in ad occultum iam iudicium Dei pertineat, quod ab illo seducentur. Praesentia quippe eius erit, sicut dictum est, secundum operationem satanae in omni uirtute et signis
Abbreviated transcription (Latin):
octultũ: hortari autẽ apłm fideles ut
in fide quã tenent tenaciter ꝑ seuerent
dicendo. tnñ qͥ nͦ tenet teneat donec de
medio fiat: hͦ ẽ douec exeat de medio
eccliẽ misteriũ iniqͥtatis qd̾ nũt occultũ
est. Adip̃m enĩ misteriũ ꝑtiuere arbitrãt᷑:
qd̾ ait in epła sua iohẽs euãgelista. pueri:
nonissima hora ẽ: et sicut audistis quod
antixp̃s sit uenturus. nũt autẽ autixp̃i¬
multi facti sunt Unde cognostiuiꝰ: qr
nouissima sit hora. Ex nobis exierũt:
s non erant ex nobis. Quod si fuissẽt
ex nobis: ꝑmausissent utiqz nobistum.
Sicut gͦ ante fiẽ in hac hora inquiũt
quã ioħes nouissimã dicit. exierũt multi
herititi de medio eccłie. qͦs multos dicit
antixp̃os: ita omĩs tũc inde exibũt. qui
ꝑtinebunt: et tũc reuelabitur. Alius gͦ
sic. aliꝰ autẽ sic apłi obstura u̾ba cõiec¬
tat: qd̾ tñ eũ dixisse non dubiũ ẽ: non

Expanded text:
occultum; hortari autem apostolum fideles, ut occultum; hortari autem apostolum fideles, ut in fide, quam tenent, tenaciter perseuerent dicendo: tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat, hoc est donec exeat de medio ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. Ad ipsum enim mysterium pertinere arbitrantur, quod ait in epistula sua Iohannes euangelista: Pueri, nouissima hora est; et sicut audistis, quod Antichristus sit uenturus, nunc autem Antichrimulti facti sunt; unde cognoscimus quod nouissima sit hora. Ex nobis exierunt; sed non erant ex nobis. Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Sicut ergo ante finem in hac hora, inquiunt, quam Iohannes nouissimam dicit, exierunt multi haeretici de medio ecclesiae, quos multos dicit Antichristos: ita omnes tunc inde exibunt, qui ichristum pertinebunt, et tunc reuelabitur. Alius ergo sic, alius autem sic apostoli obscura uerba couiectant; quod tamen eum dixisse non dubium est: non
Abbreviated transcription (Latin):
imperio male optauerit cũ speraretur
eteruũ: ut hͦ qd̾ dixit. iam enĩ msteriũ
iniquitatis operatur. neronẽ uoluerit
intelligi: auꝰ iam facta uelut autixp̃i
uidebantur. Unde non nulli ip̃m resur¬
recturũ et futurũ anti xp̃m suspicant᷑:
alii uero nec occisum putant. s subtrat¬
tũ potius ut putaretur occisus. et uinũ
occultare in uigore ip̃iꝰ etatis in qͣ fuit
cũ crederetur ex tuictus: donec suo tp̃e
reueletur et restituatur in regnũ. S
absurde de ip̃o romano imperio creditur
dictũ: tãꝙͣ dictum sit. Tantũ qui mͦ
imperat imperet. donec de medio fiat
id est de medio tollatur. Et tũt reue¬
labit᷑ iniquus quẽ signifitari antixp̃m
nullus ambigit. Dilii uero et qd̾ ait.
quid detiueat stitis. et misteriũ operari
iniquitatis nõ putãt dictũ uisi de malis
et fictis qui sunt in eccliã: donec ꝑueniãt
tiat. et hͦ ẽẽ msteriũ iuiqͥtatis. qr uidet᷑

Expanded text:
imperio male optauerit, cum speraretur imperio male optauerit, cum speraretur aeternum; ut hoc quod dixit: iam enim mysterium iniquitatis operatur, Neronem uoluerit intellegi, cuius iam facta uelut antichristi uidebantur. unde nonnulli ipsum resurrecturum et futurum antichristum suspicantur. alii uero nec occisum putant, sed subtractum potius, ut putaretur occisus, et uiuum occultari in uigore ipsius aetatis, in qua fuit, cum crederetur extinctus, donec suo tempore reueletur et restabsurde de ipso Romano imperio creditur dictum, tanquam dictum sit, Tantum qui modo imperat imperet, donec de medio fiat, id est, de medio tollatur. Et tunc revelabitur iniquus: quem significari Antichristum, nullus ambigit. Alii vero et quod ait, Quid detineat scitis; et, mysterium operari iniquitatis, non putant dictum, nisi de malis et fictis, qui sunt in Ecclesia, donec perveniant ciat, et hoc esse mysterium iniquitatis, quia uidetur