comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hii u̾o dulces int̾ca capiũt sõpno
ne dicã instratis suis lascimũt. Ert
tũ ĩueĩre indie festo: ꝯues nasis au¬
reis ⁊ argẽteis mĩstroꝵ dextras. refer¬
tas/ narus opib mãticas. ꝑticas o̾¬
natas. ⁊ in iuscrinis tã multiplices
locisos ut si mẽsas ad hibins.: uiii
niularios putes. Quid fabros. ce¬
cesse ẽ nuiu̾are: Uictũ sibi młto la¬
bore q̃rũt. Illi madent deliciis: co¬
pus affluũt ociosi. alni nõ m̾ito poe
ta tales sb̾sanuet/ ne cũ forte suas re¬
petitũ uei̾t oli. greꝵ auiũ plun¬
mas: moueat coritła risũ. furti¬
ceꝑiit hoĩes. iniꝰquisq mordine suo
ubi putas gen̾aco ista locabitur. Si
sat. eũ sorciantur locũ: ubi ulłs or¬
do. s sepit̾mis horior in hĩtat.¬

Expanded text:
i; dulces interea capiant somnos, ne dicam, in stratis lasciviant suis. Erit tamen invenire in die festo graves vasis aureis et argenteis ministrorum dextras, refertas variis, opibus manticas, perticas oneratas, et in scriniis tam multiplices loculos, ut si mensas adhibueris, nummularios putes. Quid fabros cesse est numerare? Victum sibi multo labore quaerunt: illi madent deliciis, copiis affluunt otiosi. Annon merito tales poeta subsannet? Ne, cum forte suas repetitum venerit olim Grex avium plumas, moveat cornicula risum Furtire homines unusquisque in ordine suo, ubi, putas, generatio ista locabitur? Si sat, eum sortiantur locum, ubi nullus ordo, sed sempiternus horror inhabitat
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ insorte qua sumꝰ ipena reu̾su¬
ra ẽ incaput ista suũ.Quodã
messionis tp̃e: exiuit cũ fr̃ib ad la¬
lorem. Dñ gͦ monachi pausarẽt
isilẽcio: uidit albas tres ulleres
pscherimas. uenientes int̾ frẽs. Qͣꝵ
una: cet̾is mirabiłr p̾cellebat. Tũc
albas uit obunã illis et ait. Certe
multũ audaces estis: que sic int̾¬
er nõ d uẽire int̾ uos. iuter frẽs .s.¬
de ordine nr̃o: Gũc illa p̾clarior ce¬
res meos. ⁊ ista ẽ maria magdale¬
na uista ẽ maria egipciaca. Quo au
mortuo quidã fr̃ unũ de dentib eiꝰ
preliqͥis exͣtħe cogitauit: putans
hoc se facłe fucturũ. qr mortuus os
aꝑtũ hẽbat. Eũq se ad hoc faciẽd̾
ꝑaret: os ista clausũ et obstructũ
eꝑit. ut ꝓpositũ impłe ñ poss. xx¬

Expanded text:
ipsi in sorte qua sumus, et pena reversura est in caput ista suum; messionis tempore, exierat cum fratribus ad laborem. Dum ergo monachi pausarent in silentio, vidit abbas tres mulieres pulcherrimas venientes inter fratres, quarum una caeteris mirabiliter praecellebat. Tunc abbas ivit obviam illis, et ait: « Certe multum audaces estis, quae sic venier non debet venire inter nos, inter fratresde ordine nostro? » Tunc illa praeclarior caeres meos; et ista est Maria Magdalena, et ista est Maria Aegyptiaca. » Quo a Eo mortuo, quidam frater unum de dentibus ejus pro reliquiis extrahere cogitavit: putans hoc se facile facturum, quia mortuus os apertum habebat. Cumque se ad hoc faciendum praepararet, os ita clausum et obstructum reperit, ut propositum implere non posset.
Abbreviated transcription (Latin):
ei ꝯfessus ẽ.⁊ sacrã eutharilliã de
mami euis suscepit. ⁊ eciã habiti
ast̾ci eusis ordĩs suscepiss. si mrdͥ
ꝓmisiss. S sũptꝰ necessarios de¬
dit ei: ad faciendã ilłius ordĩs
umã offaciã. I q̃dam ecc̃a gal¬
licana orta ẽ dissentio int̾ clicol
de elercõne pontitiais. ip̃sens eat
ieũ tł̾ici. quod eduob quos illi
melior ĩ uenir nõ põt. Qũ ad¬
hut eẽt ĩ ualle regis: albas ex iuo¬
lencia mnorbi caꝑitis alt eduobꝰ
oculis eus. totus li q̃fc̃s effluxit.
its ẽ monocłs. Qui postea iocã¬
do dic̾e solebat. unũ se de mimicis

Expanded text:
e manu ejus suscepit; et etiam habitum Cisterciensis ordinis suscepisset, si vir Dei permisisset; sed sumptus necessarios dedit ei ad faciendam unam illius ordinis abbatiam. In quadam Ecclesia Gallicana orta est dissensio inter clericos de electione pontificis. Praesens erat in eum clerici, quod de duobus, quos illi melior inveniri non potest. » Cum adhuc esset in Valle Regis abbas, ex violentia morbi capitis alter a duobus oculis ejus totus liquefactus effluxit, et factus est monoculus. Qui postea jocando dicere solebat, unum se de inimicis
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa facis: miẜicordit̾ sublimaris. Si
nõ facis magua oꝑa fortassis salub̾¬
ter humilians. Melius nouit ille ꝙͥ
tͥ expedit: qmͣ tu. Et ob hoc. suns de
illo bene sentire totũ qd̾ ab illo tͥ
fit bñ fĩ intlłige. forte grãm uͥtutũ
nõ hẽs: s dñ incõꝵ impulsu cõcut̾is.
melius inhm̃litate solidaris. guauiꝰ¬
redolet deo hunulitas infirma. ꝙͣ
uͥtus clata. Nichil gͦ dispõni illiꝰ
p̾ iudicare audeas: s sẽꝑ cũ timore ⁊
reu̾encia ora eum ut ꝙͣ admod̾ ip̃e
nouit tibi lb̾ueniat. si qͣ ad huc n
mala inte ꝑmãserũt pie diluat: si
q̃ nchoata sũt bona bengne ꝑfici¬
at rea te qͣ ip̃e uolu̾it ma ad se ꝑdu¬

Expanded text:
opera facis; misericorditer sublimaris. Si non facis magna opera, fortassis salubriter humiliaris. Melius novit ille quid tibi expediat quam tu, et ob hoc si vis bene de illo sentire, totum, quod ab illo tibi fit, bene fieri intellige. Forte gratiam vitutum non habes, sed dum vitiorum impulsu concuteris, melius in humilitate solidaris. Suaviredolet Deo humilitas infirma, quam virtus elata. Nihil ergo dispositioni illius praejudicare audeas, sed semper cum timore et reverentia ora eum, ut quemadmodum ipse novit tibi subveniat. Si qua adhuc in te mala permanserunt, pie diluat, si qua inchoata sunt bona benigne perficiat, et ea te qua ipse voluerit via ad se perdu
Abbreviated transcription (Latin):
illũ castitatis thalamũ introduti
expetis. insi saltẽ pͥns cura aliqͣ ⁊stu¬
dio exculta reparenis: Nec te pude¬
bit tũc pͥsce turpitudinis cũ nicħ tͤ¬
pe. nicħ pudore dignũ habebis. Nũ¬
qmͣ audisti quid rex assuerus fecit.
qnͣdo nasti regniã pp̃ insolẽciã illius
ut una eliget᷑: illa scilicet q̃ oculis
instri regis multas elegerũt ad tultũ.
rex ip̃e unã elegit ad thalamũ. Po¬

Expanded text:
is et castitatis thalamum introduci expetis, nisi prius saltem cura aliqua et studio exculta abit tunc priscae turpitudinis, cum nihil turpe, nihil pudore dignum habebis. quam audisti quid rex Assuerus fecit, quando Vasthi reginam propter insolentiam illius ut una eligeretur, illa scilicet quae oculis ideretur. Ministri regis multas eligant ad cultum. Rex ipse unam eligit ad thalamum. P
Abbreviated transcription (Latin):
scq̃bat᷑ angłm p̾cedentẽ. Et cũ
nõ lõge ꝑg̾ent. fecor euanuit: de¬
structis q tenebris lux appanut. Fu¬
gato q timore: secuiritas rediit. Et
deposita tͥsticia. aĩa illa repleta est
gandio ⁊ leticia: ita ut se tã cito
Bũdc̃u sis. ne timueris. Hec ẽ enĩ
nuitacõ dext̾e excelsi. ꝑ aliã aut̃ in¬
am: redire debemꝰ in regionẽ nr̃am.

Expanded text:
sequebatur angelum praecedentem; et cum non longe pergerent, fetor evanuit, destructisque tenebris lux apparuit, fugatoque timore securitas rediit, et deposita tristitia anima illa repleta est gaudio et laetitia; ita ut se tam cito Benedicta sis. Ne mireris, haec est mutatio dexterae Excelsi. Per aliam viam
Abbreviated transcription (Latin):
cãpũ pulcrũ odorifeꝵ florib ple¬
nũ lucidũ ⁊ satis amem̃ inqͦ młte
aĩe erãt ut̾usq sexus exultãtes. Et
nox ibi nũꝙ̃ fuit. neq sol illic im¬
qũi occidit. ⁊ ẽ ibi fous a q̃ inue. Tt̃
cos sibi notos: int̾ quos erãt conco¬
duo iuri erãt ĩiuta sua niiis cru¬
deles: N ̃t̾ se inuicẽ młtus mnimici.

Expanded text:
um pulchrum odoriferum, floribus plenum, lucidum et satis amoenum; in quo multae animae erant utriusque sexus, exsultantes: et nox ibi nunquam fuit, nec sol illis occidit, et est ibi fons aquae vivae. Tunc cos sibi notos, inter quos erant Cantaduo viri erant in vita sua nimis crudeles, et inter se invicem multum inimici.
Abbreviated transcription (Latin):
Id̾o ille p̾sb̾r q̃ pͥmũ pontẽ secure
tusire indisti. ductus ẽ ad supplici¬
ñ. ut isis penis ardẽtius laudet il¬
lũ qui nocanit eũ ad głam suani
Nam fidelis ẜus iprudens ĩuentus

Expanded text:
Ideo ille presbyter, quem primum pontem secure transire vidisti, ductus est ad supplicium, ut visis poenis ardentius laudet illum, qui vocavit eum ad gloriam suam. Nam fidelis et prudens servus
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. Ninditas cibi in explebilis ibi erat
nec sauati pot̾at nimietas gule. We¬
rẽda locadolorib cruciabãtur ꝑ max¬
mus: pudẽda ip̃a putredine corrup¬
ta. uidebãt᷑ staturire u̾mib. Et in
ip̃a uerenda iuroꝵ ac mulieꝵ nõ so¬
mntͣbant bestic. Ibiq aĩa tũdali se
inste pati talia fatebat᷑. S qñ d̾o
placuit: nesciẽs quo ordine se extͣ
torm̃ta eẽ cognouit. Sedebat aut̃
intenebris ⁊ inũbra mortis ⁊ iudẽs

Expanded text:
ditas cibi inexplebilis ibi erat, nec satiari poterat nimietas gulae. Venerea loca doloribus cruciabantur permaximis. Pudenda ipsa putredine corrupta videbantur scaturire vermibus: et in ipsa intrabant bestiae. Ibi anima Tundali se juste pati talia fatebatur. Sed quando Deo placuit, nesciens quo ordine, se extra tormenta esse cognovit. Sedebat autem in tenebris, et umbra mortis: et videns
Abbreviated transcription (Latin):
maltos decipit. Deus euĩ licet sit
iuẜicors ẽ tam̃ iustus. Multa m̃di¬
cat. s pła ꝯdonat. Tu iuste passus es
hõ iustus eẽt : Et si supplicia ñ ꝑti¬
mesc̾et: q̃re pc̃care tim̾et. uł auo¬
luptatib suis se au̾t̾et. Et quid opꝰ
eẽt ut ꝯfessi penit̾ent: Peccatori

Expanded text:
multos decepit: Deus enim licet sit misericors, est tamen justus. Multa vindicat, sed plura condonat. Tu juste passus es,homo justus esset? et si supplicia non pertimesceret, quare peccare timeret, vel a voluptatibus suis se averteret? Et quid opus esset, ut confessi poeniterent, si
Abbreviated transcription (Latin):
ẜicordit᷑ a do ꝑtit᷑. s tñ ꝓsuis m̾itis
pinuũt᷑. Iustis quoq ꝓ suis excessi¬
b. tẽporale ꝯmod̾ in corꝑre degen¬
tib iuste tollit᷑ s bona eis sine fi¬
ne mãsura. mmẜicordit̾ cũ angłis
reẜuãt᷑. Multa mala oꝑa ꝯdonat
deus. nullũ tũ opus bonũ. ab eo ir¬
reunm̾atũ relinquit᷑. Nemo eiũ¬
lib̾ ẽ apcc̃o nec ⁊̃ infaus mnꝰ hore.¬

Expanded text:
 pro suis meritis perimuntur. Justis quoque pro suis excessibus temporale commodum in corpore degentibus juste tollitur, sed bona eis sine fine mansueta misericorditer cum angelis reservantur. Multa mala opera condonat Deus, nullum tamen opus bonum ab eo irremuneratum relinquitur. Nemo liber est a peccato, nec infans unius hor
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrosa ⁊arida: apparuit eil
duꝰ aꝑta maxĩa. qͣiͣ quidam mons
ardiuis. p̾miima magnitudine ro¬
tũda qiͣ furuꝰ. flãma inde exibat. q̃
ꝑmille passus aĩas q̃s ĩuenire po¬
terat ꝯburebat. Or indẽs tũdalus.
dixit ad angłm. Ecce appĩq̃mꝰ ad
portas mortis. Quis me miẜũ lib̾abit.

Expanded text:
tenebrosa et arida, apparuit eis domus aperta maxima, quasi quidam mons arduus prae nimia magnitudine, rotunda quasi furnus. Flamma inde exibat, quae per mille passus animas quas invenire poterat comburebat. Quod videns Tundalus, dixit ad angelum: « Ecce appropinquamus ad portas mortis. Quis me miserum liberabi
Abbreviated transcription (Latin):
saugumis ꝓles accrescatur ⁊ fortius
uit̾ eos auncicie uicłm uigeat. De
possõnib rependis iudicia talia sũt
ualde ꝓbatas ꝑsonas suscipiũt ⁊ qͥb
sũ iuram̃to crede̾ possint. Inquibdã
⁊̃ aliis mosayse legis morẽ custodiũt
ut qui hõis sãgumẽ fud̾it: cadẽ pe¬
na plectatur. ⁊ quisquis madultio
dep̾hensus fu̾it cũ ad ult̾a parit̾ lapi¬
detur. Qui aũt cũ alia qͣl fornica¬
tus fu̾it lxxx. flagella sustineat. ꝓ¬

Expanded text:
sanguinis proles accrescat, et fortius inter eos amicitiae vinculum vigeat. De possessionibus repetendis judicia talia sunt ue personas suscipiunt et quibus sine juramento credere possint. In quibusdam etiam aliis Mosaicae legis morem custodiunt, ut qui hominis sanguinem fuderit, eadem poena plectatur , et quisquis in adulterio deprehensus fuerit, cum adultera pariter lapidetur . Qui autem cum qualibet alia fornicatus fuerit, LXXX flagellis subjacebit. F
Abbreviated transcription (Latin):
loqntis sit gestus uio destꝰ i hñilis. sonꝰ
demissuis ⁊ suanis. significacõ uerax ⁊
dulcis. Modestiam d hr̃e gestus loqñ¬
tis ut nec mordinate nec ĩpudice nͨ
mpudice nͨ t̾bulente int̾ loqũdũ me¬
bra moucat. Neq oculoꝵ untib aut
aliqͣ indecenti ꝯfor̾c̃one sine tnffoͣrcõe

Expanded text:
loquentis sit gestus modestus et humilis, sonus demissus et suavis, significatio verax et dulcis. Modestiam debet habere gestus loquentis, ut nec inordinate, nec impudice, nec turbulenter inter loquendum membra moveat, neque oculorum nutibus, aut indecent
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑator post ad eptũ mꝑiũ ult
se elatus. ꝯsuetudines fiancoꝵ in lipẽ¬
dens. grecas głas ⁊ insolitos hitus af¬
fectabat ⁊ talari dalmatita indut᷑.
⁊ dessuꝑ balteo accĩctꝰ pendente usq
ad pedes. capite uͦ ĩuoluto uelamine
serico ⁊ dyademate sr̃ mposito ꝑtede¬
bat. et cũ eẽt lepore tmuidoꝵ ⁊ hostes
fug̾c̾ qmͣ fugare ꝑacior frm̃ sim̃ lu
douicũ lacessebat / minatus tautas
copias se ꝯduccum. ut ab equis flu¬
mine exhansto ip̃e ꝑ aridũ alueuin
g̾marie regnũ intraret. huic hemi¬

Expanded text:
ator post adeptum imperium ultra se elatus, consuetudines Francorum vilipendeus, Grecas glorias et insolitos habitus affectabat, et talari dalmatica indutus et desuper balteo accinctus pendente usque ad pedes, capite vero involuto velamine serico, et diademate superimposito, procedebat. Et cum esset lepore timidior, et hostes fugere quam fugare paratior, friae lacessebat: minatus ei tantas copias se conducturum, ut ab equis flumine exhausto, ipse per aridum alveum Germaniae regnum intraret. Henri
Abbreviated transcription (Latin):
karolꝰ magnꝰ apud aquilam capel
puerat qui alii dederant. spmneani co¬
ronã dm̃ ⁊ uniũ. declanis ⁊ de ligno cru¬
cis ⁊ alia q̃dam ibi attulit. Sudariũ
aũt: apud ꝯpendiũ reliquit. Et ħ in¬
stituit ip̃e: tp̃r ncholai pp̃e. Anteqmͣ
aut̃ reliquie iste ostende̾nt᷑ ppło t̾ãta
fames solebat eẽ ingallia. ut asmos⁊
lum iureditu a roma mortuũ fuisse
mantue. Alibi legi ego qd̾ romam ꝑ
dam monacho sc̃i dyonisii noĩe erchẽ¬
gario. ⁊ mead̾ nocte cuidam cł̾ico scĩ qn̾¬
tiui iuromandensis noĩe alfomi. dicẽs
utͥq se ẽc̃ karolũ caluũ ⁊ ex dei inssu
eis apparuisse. ut dic̾et eis qd̾ d̾o ⁊ sco
muu̾a ꝓdei honore ꝯtułat. Irẽt gͦ ⁊ di¬
c̾ent ludouico filio suo ⁊ꝑcerib regni.
nt eũ refe̾nt. Sic gͦ relatus est tp̃r u

Expanded text:
arolus Magnus apud villam suam puerat, quae alii dederant, spineam coronam Domini, et unum de clavis, et de ligno crucis, et alia quaedam ei obtulit. Sudarium vero apud Compendium reliquit. Haec instituit ipse tempore Nicolai papae. Antequam autem reliquiae istae ostenderentur populo, tanta fames solebat esse in Gallia, ut asinos et lum in reditu a Roma mortuum fuisse Mantuae. Alibi legi ego, quod Romam dam monacho Sancti Dionysii, nomine Erthongario, et in eadem nocte cuidam clerico Sancti Quintini Viromanduensis, nomine Alphoni, dicens utrique, se esse Carolum Calvum, et ex Dei jussu eis apparuisse, ut diceret eis, quod Deo, et sancto munera pro Dei honore contulerat. Irent ergo, et dicerent Ludovico filio suo, et proceribus regni, ut eum referrent. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
publicato eoꝵ ꝯsilo ꝑ dyaboliuũ ĩten¬
sedissent ⁊ de pͥoratu sedendi int̾ se ꝯsul¬
to decertarẽt. dato signo airis ꝯstan¬
tun ambo fr̃es solio deturbant᷑. ⁊ ton¬
sis capitib ad idem monastiñ ad qd̾
prẽm tñsmiẜant  p̃i ad philosophã¬
d̾ cũ mõachis t̃nsmittũt᷑. Ita enacna¬
to palat̾o abusinis mꝑatorib. ip̃e cõ¬

Expanded text:
publicato eorum consilio per Diabolinum incenonsedissent, et de prioratu sedendi inter se consulto decertarent, dato signo a viris Constantini, ambo fratres solio deturbantur, et tonsis capitibus ad idem monasterium, ad quod patrem transmiserant et ipsi ad philosophandum cum monachis transmittuntur. Ita evacuato palatio abusivis imperatoribus, ipse Con
Abbreviated transcription (Latin):
rentes se/ iusta pr̃is si seintate/ anuen¬
li leuitate coħ̾ceri. dispositis inpalacõ
insidus ignorãte alto ꝯstantino leonis
mꝑatoris filio prẽm de palacu solio de po¬
nũt ⁊ tonso ei ut moris ẽ capite. adnici¬
nam in sulam / inq̃ cenobite philosopha¬
bant᷑ tnͣsmiitũt/¶ Sol hor̾ibilem eclyp¬
sim passus ẽ. fer bĩ hora dici t̾tia. Quo
die mhyspania add̾am rex saracenorũ:
aradamiro x̾anissino rege gallicie ĩbel¬
lo suꝑatus esti In ytalia cometa mire
magnitudins apparuit: portendẽs fa¬
nĩe q̃ secuta est Rex otho: corpꝰ ĩnocẽni
martyris ut urbem magataburch tnͣs¬
locharingiam sibi sb̾ingauit resisten¬
te sibi solo metensiũ ep̃o ad elłone fr̃e
tes post pr̃is sui depulsionẽ ꝯstatinũ si¬
liũ leonis ĩꝑatoris ab oĩb sibi p̾fern⁊¬

Expanded text:
rentes se justa patris sui severitate a juvenili levitate coerceri, dispositis in palatio insidiis, ignorante altero Constantino Leonis imperatoris filio, patrem de palatii solio deponunt, et tonso ei ut moris est capite, ad vicinam insulam, in qua coenobitae philosophabantur, transmittunt. Sed horribilem eclypsim passus est feria 6, hora diei tertia. Quo die in Hispania Addaram rex Saracenorum a Radamiro christilo superatus est. In Italia cometa mirae magnitudinis apparuit, portendens famem quae secuta est. 945. Rex Otho corpus Innocentii martyris in urbe Magataburch transLotharingiam sibi subjugavit, resistente sibi solo Metensium episcopo Adeberone. tes post patris sui depulsionem Constantinum filium Leonis imperatoris ab omnibus sibi pr
Abbreviated transcription (Latin):
qͣͤndã hoĩem suũ satis fidelẽ cum
alio uiro ⁊ alia muliere. intͣ do¬
mũcłam ꝯburẽdos mbet ĩcludi.
domo ardente. ⁊ flãuia suꝑ ca¬
pita eoꝵ. ĩ modũ lucide mibis uo¬
lit̾ate: illesi ꝑ maẜmit. Quos fo¬
ras egressos. cũ ꝑseq̃retut iniqus
m̃x̾at ⁊ euagniato gladio uinĩ
ex eis fenre uoluiss: repente q̃dã

Expanded text:
suum satis fidelem, cum alio viro et una muliere, intra domunculam comburendos jubet includi. domo ardente, et flamma super capita eorum in modum lucidae nubis volitante, illaesi permanserunt. Quos foras egressos cum persequeretur iniquus junxerat, et evaginato gladio unum ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
pisins expugare nõ ualẽtes burgũ¬
diam agg̾dũt᷑. ⁊ senonis urbem oppug¬
nãt s nõ expugnant. de inde a senonis
pisius repetũt. ⁊ inde repulsi ꝑ matronã
fliuuũ trechas urbem incendũt. ⁊ usq¬
aduirdunũ ⁊ tullũ urbes cũcta de popu¬

Expanded text:
risius expugnare non valentes, Burgundiam aggrediuntur et Senonis urbem oppugnant sed non expugnant. Normanni a Senonis Parisius repetunt et inde repulsi per Matronam fluvium Trecas urbem incendunt et usque Virdinum et Tullum oppidum cuncta depopu
Abbreviated transcription (Latin):
fredenti primo rex fnͣcoꝵ lu¬
donitꝰ cũ uimo exc̃citu: normaũ
fines agressus castrũ uernõ inde¬
dicõnẽ recipit. Int̾im dux normã
manglia mortuo succedat/ emes¬

Expanded text:
ncorum Ludovicus cum nimio exercitu Normanniae fines aggressus, castrum Vernon in deditionem recepit. Interim dux Normannin Anglia, mortuo succedat. Re
Abbreviated transcription (Latin):
thisis. in exponendis scͥptnris dĩns ⁊ hu¬
gundia berno ex ꝯute albas gignia¬
censis cenobii a se fundati qui ĩ ex
dono ane countisse ꝯstruxit climia¬
cũ cenobiũ in cellam giginacensẽ.¬

Expanded text:
sis, in exponendis Scripturis divinis et hugundia Berno, ex comite abbas Gigniacensis coenobii a se fundati: qui etiam ex dono Aurae comitissae construxit Cluniacum coenobium in cellam Gigniacensem.
Abbreviated transcription (Latin):
nos pugnaturꝰ ꝓpat. cũ ualido ex̾titu.
Quos inp̃ fliuũ qui talia dr̃ pedestͥ
p̾lio adorsus. tautã ex eis strage fecit
ut ex inuim̃abili młtitudine iux
suꝑ eẽt qui ad classem adu̾sũ mũci¬
ñ ferret. Northinanoꝵ residui tnͣs¬
nadata mosa nbiuanam ⁊ arduen¬
uam uastando ꝑuagantes tñsmare

Expanded text:
os pugnaturus properat cum valido exercitu; quos supra fluvium, qui Thilia dicitur, pedestri prelio adortus, tantam ex eis stragem fecit, ut ex innumerabili multitudine vix superesset, qui ad classem adversum nuntium ferret. Northmannorum residui transvadata Mosa Ribuariam et Arduennam vastando pervagantes, trans mare
Abbreviated transcription (Latin):
sint cũ negligẽcias uderĩt se sb̾ si¬
lẽcio abscõdũt. Fugiñt. qui remo
sb̾itos bñ mu̾e cogt̃: errãtes reno¬
cãt s fortes occidũt. Renocãt nb̾.
occidt̃ ex̾ͥs. Religiosi uideri student.
qr religiosos sb̾ se hñt. Gloriãt᷑ de

Expanded text:
n cum negligentias viderint, se sub silentio abscondunt. Fugiunt, qui remotsubjectos bene vivere cogunt, errantes revocant, sed fortes occidunt. Revocant verbis, occidunt exemplis. Religiosi videri student, quia religiosos sub se habent. Gloriantur de
Abbreviated transcription (Latin):
a lita tũ leuiniẽ es in ira. bñ in arc¬
tolib̾ator. tu n lapsu telenatoꝵ ce¬
defectu. Si qiis ledit tu rependis. si
miuatur tu defendis. Qd̾ est anceps
tu dissolius. qd̾ tegend̾ tu ĩ uolius. bu
int̾re me nõ sinas infernales offici¬
nas ubi meror uͥ metus. uͥ fetor u̾
fietus ubi ꝓbra detegñtur uͥ rei ꝯfũ¬
dũt᷑. ubi tortor sꝑ cedens. uͥ u̾mis sꝑ
mors gehẽne. me receptet syon da
urbe lux sollẽpnis: uer et̾nũ pax ꝑ hẽ¬
uis. In hac odor implẽs celos celos. m
hac sꝑ festũ melos. Non ẽ ibi corrup¬
tela nõ defectũ nõ q̃rela. Nõ minu¬
ti. nõ deformes om̃s xp̃o sũt ꝯformes
urbs celestis urbs beata. supͣ petram
collocata. urbs in portu satis tuto.
de lõgniqno te saluato. Se saluato.
te suspiro. te affecto. te requiro. Qñ¬
Qͥs affectus eos stringat. aut q̃ gẽ¬
ma imuros pĩgat. Quis calcedon. qͥs
iacinctꝰ. norũt illi qui sũt intꝰ. In

Expanded text:
a lyra; Tu lenimen es in ira; Tu in arca lyra; Tu lenimen es in ira; Tu in arcto liberator, Tu in lapsu revelator. Modefectu. Si quis laedit, tu rependis; Si minatur, tu defendis. Quod est anceps tu dissolvis 1340 Quod tegendum tu involvis. Tu intrare me non sinas Infernales officinas, Ubi moeror, ubi metus. Ubi fetor, ubi fletus, Ubi probra deteguntur, Ubi rei confunduntur, Ubi tortor semper caedens, Ubi vermis semper mors gehennae, Me receptet Sion illurbe lux solemnis, Ver aeternum, pax perennis: In hac odor implens coelos, In hac semper festum melos; Non est ibi corruptela, Non defectus, non querela; Non minuti, non deformes, Omnes Christo sunt conformes. Urbs coelestis, urbs beata Super petram collocata; Urbs in portu satis tuto, De longinquo te saluto: Te saluto, te suspiro, Te affecto, te requiro. QuaQuis affectus eos stringat, Aut quae gemma muros pingat, Quis calcedon, quis jacynthus Norunt illi qui sunt intus. In
Abbreviated transcription (Latin):
xtra portam iam delatũ. Iã fetẽ¬
teni timmlatũ. uitta ligat.
lapis urget. S si iubes hic resurget
hbe lapis reuolnetur. iube. itta dis¬
rupet᷑. Exitus nescit moras. postꝙͣ
damas exi foras. In hoc solo mea ra¬
til infestat᷑ apiratis. Hĩc assultꝰ. i¬
de fuct. hĩc ⁊ ude mors iluctul. S tu
bone nauta neni: pͥme uentos ma¬
re leui. fac abscedãt hu pyrate. duc
ad portũ salua rate. Infecinda mea
coret᷑. fodiat᷑. Qd̾ si necdũ respodebit.
fleus hoc loqͦr tñt ardebit uetus hos¬
cis in me furit. aqͣs m̾sat. flãmus
unt. Inde languens ⁊ afflictus tibi so
tẽ ieumadi. des infirmo. des oran
notũ penitẽtẽ. Da timorẽ. quo pro¬
iecto. desalute nil ꝯiecto. Na spem.
lidẽ. caritatẽ. da discretã pietatõ
da ꝯtẽptũ t̾renoꝵ appetitũ suꝑnoꝵ
botũ deus intespero. dens ex te fotũ
q̃ro. Gn laus mea. meũ bonũ inca
cũcta tuũ donũ. Tu solam̃ ilabore.
meditamẽ in dolore. Tu in luctu me¬

Expanded text:
xtra portam jam delatum, Jam fetentem, tumulatum. Vitta ligat, lapis urget; Sed si jubes, hic resurget. Jube, lapis revolvetur; Jube, vita dirumpetur. Exiturus nescit moras Postquam clamas: Exi foras. In hoc salo mea ratis Infestatur a piratis; Hinc assultus, inde fluctus, Hinc et inde mors et luctus; Sed tu, bone nauta, veni, Preme ventos, mare leni; Fac abscedant hi pyratae, Duc ad portum salva rate. Infecunda mea rcoretur fodiatur; Quod si necdum respondebit, Flens hoc loquor, tunc ardebit. Vetus hostis in me furit, Aquis mersat, flammis urit. Inde languens et afflictus Tibi soltem jejunandi Des infirmo, des orandvotum, poenitentem Da timorem quo projecto De salute, nil conjecto; Da fidem, spem, charitatem; Da discretam pietatem; Da contemptum terrenorum, Appetitum supernorum. Totum, Deus, in te spero; Deus, ex te totum quaero. Tu laus mea, meum bonum, Mea cuncta, tuum donum; Tu solamen in labore, Medicamen in languore Tu in luctu me
Abbreviated transcription (Latin):
diligo dignatus ẽ. qͣndo tota turpis
duich adħuc decoris hũs finsti. qũto
magis ñc diliget te. Qnͣdo decorari
ipriscã turpitudiñe iã depon̾e.u
hoc ip̃m. qd̾ tu quoq intemet ip̃a
iam odisse cepisti que illi displicẽt.
Nõ enĩ tam statũ qm̃ ꝓpositũ respi¬
cit: nec quid sis s quid uelis ẽẽ attẽ¬
dit. si tam̃ inqnͣtũ potes satagis. ut

Expanded text:
diligere dignatus est, quando tota turpis, et nihil adhuc decoris habens fuisti, quanto magis nunc diliget te, quando decorari, et priscam turpitudinem deponere hoc ipsum, quod tu quoque ea in temetipsa jam odisse coepisti quae illi displicent. Non enim tam statum quam propositum respicit, nec quid sis, sed quid esse velis, attendit, si tamen tu quantum potes satagis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cui tã uehem̃t̾ plac̾e̾ cupio uͥq mͥ
p̾sentẽ et oĩa occulta indẽtẽ intue¬
or. O quiͣ multa sũt in me de quib
coram oculis eius erubesco ⁊ ꝑqui¬
b iam magis illi displic̾e timeo.
qmi hiis ꝓ que in me laudãda sunt
din heretis: abite discedite ⁊ ne pͥ¬
sumatis amplnis oculos dilecti me
offend̾e. Nolite falłe nosiuet ip̃as.
nõ sꝑ metũ ip̃o ad innãte manebi¬
tis: quͣiuis ad huc me pigritãtẽ ey¬
t̾mmari nõ potiustis. Prorsus ab¬

Expanded text:
cui tam vehementer placere cupio, ubique mihi praesentem et omnia mea occulta videntem intueor. O quam multa sunt in me de quibus coram oculis ejus erubesco, et pro quibus jam magis illi displicere timeo, quam pro iis quae laudanda in me sunt diu haeretis? Abite, discedite, et ne praesumatis amplius oculos dilecti mei offendere. Nolite fallere vosmetipsas, non semper mecum ipso adjuvante manebitis, quamvis me adhuc pigritante exterminari non potuistis. Ego jura
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ a nobis infici. Qũto magis nñc.
qr palam ip̃i sũ : Et qr plus certe ꝯ
tristat᷑ eius offensio: qmͣ mea ĩ tir¬
ꝯformani cuꝑio: ⁊ ad illud iugit̾ ies¬
picõ. ac qnͣtũ possũ magis semꝑ al
magis ex inde sumlitudinẽ traho f
quo ⁊̃ hoc didici qd̾ nos ext̾minare
defeo: et qͣłr ħ faciã iam agnosco.
Honio. Dixisti dilectonẽ singulaĩ

Expanded text:
men a vobis infici. Quanto magis nunc quia palam ipso sum, et quia plus certe me contristat ejus offensio, quam mea etiam turconformari cupio, et ad aliud jugiter respicio, ac quantum possum magis semper ac magis exinde similitudinem traho. Et quo hoc etiam didici, quod vos exterminare debeo, et qualiter hoc faciam jam agnosco. HO
Abbreviated transcription (Latin):
reddiderũt. Prefatꝰ aũt monathꝰ
aduesꝑas epilepsie moro g̾iiter
arreptus.corani oĩ ppło int̾ram
cecidit. magnũ q timorẽ indẽtib
intussit. Campana ĩ maior tur¬
re cadens ꝯfracta ẽ ⁊ turris ip̃a m
suꝑiori ꝑte fixa crepuit. Monathꝰ
gͦ sero pe̾iitẽs uudis pedib coram
fc̃tro t̾re ꝓstratus celesti regine
hũiłr sat̾fecit. rogãs ut idem fere¬
trũ suꝑ manis altare refet᷑. 

Expanded text:
reddiderunt. Praefatus autem monachus reddiderunt. Praefatus autem monachus ad vesperam epilepsiae morbo graviter arreptus, coram omni populo in terram cecidit, magnumque terrorem videntibus incussit. Campana etiam major de turre cadens confracta est; et turris ipsa in superiori parte fissa crepuit. Monachus ergo sero poenitens, nudis pedibus coram feretro terrae prostratus, coelesti Reginae humiliter satisfecit, rogans ut idem feretrum super majus altare referretur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
Ade uen̾ũt turonis. Ibi q̃dam
femina q̃ delecto surg̾e nõ po¬
ire uisi portaret᷑ sanata ẽ hoc
mõ. apparuit ei dorimẽti mat̾
Et portata ẽ in uanno. suppõita¬
q feretro. ꝓtinis ob dormulit. ⁊sa¬
na surrexit / Ibidẽ apd̾ scm̃ marti¬
nũ sanatus inuenis anatiuitate
lurdꝰ ⁊nuitꝰ. ex toto corꝑe sudorẽ
emittẽs a uenis circa aures nnfla¬
tis. sanguis ub̃tmi ꝓfluxit exau¬
rib. Qui postea cũ fẽtro iuit lau¬
dunũ ¶Post hec ueiit illud fe̾t
ad scũi laurẽciũ de cala infesto eid̾
mirtyris. Monachꝰ aũt quidã ibi hĩ¬
ti fuerãt refentes miracła q̃ ude¬
rãt om̃s pegnos suꝑueniẽtes ad fe̾¬
trũ ĩ iitarent. mon̾achꝰ ille liuore
ꝑcussus fecit fe̾trũ ⁊ om̃s reliquias
de ecc̃a eiti. S p̾positus castelli tẽto¬
defentib fetrũ ⁊ matrone płima
defe̾ntes cortinas idẽ tentorm̃ de¬
centissume ornauunt ⁊ lumina¬
nb copiosis tota nocte splẽ didũ

Expanded text:
de venerunt Turonos. Ibi quaedam femina, quae de lecto surgere non poire, nisi portaretur, sanata est hoc modo. Apparuit ei dormienti MaterEt portata est in vano, suppositaque feretro protinus obdormivit, et sana surrexit. Ibidem apud Sanctum Martinum sanatus juvenis, a nativitate surdus et mutus, ex toto corpore sudorem emittens, et venis circa aures inflatis, sanguis ubertim fluxit ex auribus: qui postea cum feretro ivit Laudunum. Post haec venit illud feretrum ad Sanctum Laurentium de Cala in festo ejusdem martyris. Monachus autem quidam ibi habti fuerant referentes miracula quae viderant, omnes peregrinos supervenientes ad feretrum invitarent, monachus ille livore percussus, fecit feretrum et omnes reliquias de ecclesia ejici. Sed praepositus castelli tentodeferentibus feretrum, et matronae plurimas deferentes cortinas idem tentorium decentissime ornaverunt, et luminaribus copiosis tota nocte splendidum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ oĩb q̃ retͥbuit mͥ in pͥmo oꝑre
ie nuchi. dedit inscdo se. Et u̾
se dedit: me in reddidit. Datus
gͦ i redditꝰ. me ꝓ me debeo ⁊ bis de¬
sine mio auobis deus amari. mei¬
ruit: qui ut paucis qd dt̃m ẽ repe¬
tam pͥor ip̃e dilexit nos. tãtꝰ itan

Expanded text:
 quae retribuit mihi? In primo opere me mihi dedit; in secundo, se: et ubi se dedit, me mihi reddidit. Datus ergo, et redditus, me pro me debeo, et bis desine modo a nobis Deus amari meruerit; qui ut paucis quod dictum est repetam prior ipse dilexit nos, tantus, et
Abbreviated transcription (Latin):
oppidi fontanoꝵ. Mat̾ euis dc̃a est
aelez ex castro mõte barri. H uii.
lib̾os hñit .ui. mares fut̾os mona¬
chos ⁊ unã femmã fut᷑am scimoi¬
alem quos alienis ub̃ib itͥendos
nolebat ꝯmitt̾e. infudẽs eis nat᷑a
boni mat̾m cũ lacte mat̾no. Ron
paciebatur eos delicatõres assues
dorso sb̾rufũ ⁊ latnͣtẽ. Responsũ ẽ
qd̾ infans ille ꝯ̃ municos dei mãg̾
latratus ed̾et. ⁊ mũdã nitã duc̾ct.
imagnũ patĩe exemplũ p̾bet. ad¬
ultus pnͥ tͣdit̾ ẽ magr̃õ aput cas¬
tellionem. cuiꝰ castu ecc̃a postmo¬

Expanded text:
oppidi Fontanorum: mater ejus dicta est Alez ex castro Montebarri. Haec septem liberos habuit, sex mares futuros monachos, et unam feminam futuram sanctimonialem: quos alienis uberibus nutriendos nolebat committere, infundens eis naturam boni materni cum lacte materno. Non patiebatur eos delicatioribus assuedorso subrufum et latrantem. Responsum est, quod infans ille contra inimicos Dei magnos latratus ederet, et mundam vitam duceret, et magnum patientiae exemplum praeberet. Adultus puer traditus est magistro apud Castellionem; cujus castri ecclesia postmo
Abbreviated transcription (Latin):
enis. Hic beatꝰ b̾nardꝰ annos uatꝰ¬
xxii. cũ sociis plusꝙͣ .xxxͫ. ing̾ssus ẽ
cellam nouicioꝵ sb albate stepho.
Int̾ quos fuit hugo masticoñesũ.
Qui pontinacẽse ceuobiũ edificauͭ
qui postea fc̃s est autisiodorẽsis ep̃¬

Expanded text:
encis 15, beatus Bernardus annos natus 22, cum sociis plusquam 30 ingressus est cellam novitiorum sub abbate Stephano. Inter quos fuit Hugo Matisconensis, qui Pontiniacense coenobium aedificavit, qui postea factus est Antissiodorensis ep
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾et ꝑ passionẽ ⁊trucẽ tuã lib̾a eã
reddidit. ita ꝙ de inceps manũ suã
depou̾e nõ potuit qm ad se signifi¬
candã leuarat. Quadã u̾o nocte
instinctu demonis in iecta ẽ ĩ lec¬
tũ dormiẽtis b̾uardi puella nuda
quͣi ille sentiẽs u̾tit se inpartẽ al¬
t̾am ⁊doriniuit. Illa palpante esti¬
mulante ꝑmãsit ĩ mobił. sicq illa
uicta ⁊ ꝯfusa aufugit. Allio tẽpre
sollicitatꝰ ẽ aq̃dã hospita sua que
se milettũ eius iaciẽs. alliciebat eũ
ad carualẽ copulã. Ille a̾ ꝯsihi nõ
in ops clamauit latroues. latͦnes.
qd̾ illa audiẽs aufugit. Et hoc fcm̃

Expanded text:
Per passionem et crucem tuam libera eam, reddidit; ita quod deinceps manum suam deponere non potuit, quam ad se signandam levarat. Quadam vero nocte instinctu daemonis injecta est in lectum dormientis Bernardi puella nuda. Quam ille sentiens, vertit se in partem alteram, et dormivit. Illa palpante et stimulante permansit immobilis. Sicque illa victa et confusa aufugit. Alio tempore sollicitatus est a quadam hospita sua, quae se in lectum ejus jaciens, alliciebat eum ad carnalem copulam. Ille autem consilii non inops clamavit: Latrones! latrones! quod illa audiens aufugit: et factum
Abbreviated transcription (Latin):
tͣbit. Su ip̃e satił diu q̃sisti uiam
q̃ it᷑ ad illã. s ulła alia uia ꝙͣ ista
ducit ad eam. Hiis dictis cł̾icus a
sõpno enigilauit. ⁊ mirari cepit
de uisione. Cũ aũt nõ młto post
rediss ascola inpatam suaui:
narrauit ep̃o cabilonẽsi cui fami¬
liatis erat uisionẽ hanc. Qua au¬
dita. ep̃c suasit ei ut scłm reliu¬
q̃ret ⁊ religionẽ intͣret. ꝯmedãs
ordinẽ cistciẽsẽ. Ille uenit cist̾ciũ
inuenit locũ incultũ ⁊ desertum
i fres int̾ bestias ꝯu̾santes. ad por¬
tã u̾o mouastĩi q̃ de iniuiue fcã
erat. pendebat malleꝰ ferrens. ciꝰ
soitu ad portam portarins ap¬
pellabatur ab intͣre uolentib. H̾
lonitu uocatus portanꝰ uenit ad
eũ foras. ⁊ indinãs salutauit eũ.
Quẽ cl̾icus intuens statĩ recognouit
eiundẽ se iuidisse init̾ eos qui tum¬
cas suas inflĩne lauabãt. Rogaiͭ¬
q eũ ut ad duc̾et ad se abbatẽ.

Expanded text:
trabit. Tu ipse satis diu quaesisti viam, trabit. Tu ipse satis diu quaesisti viam, qua itur ad illam: sed nulla alia via quam ista, ducit ad eam » His dictis, clericus a somno evigilavit, et mirari coepit de visione. Cum autem non multo post redisset a schola in patriam suam, narravit episcopo Cabilonensi, cui familiaris erat, visionem hanc. Qua audita, episcopus suasit ei ut saeculum relinqueret et religionem intraret; commendans rdinem Cisterciensem. Ille venit Cistercium, et invenit locum incultum et desertum et fratres inter bestias conversantes. Ad portam vero monasterii quae de vimine facta erat, pendebat malleus ferreus; cujus sonitu ad portam portarius appellabatur ab intrare volentibus. Hoc sonitu vocatus portarius venit ad eum foras, et inclinans salutavit eum. Quem clericus intuens, statim recognovit eumdem se vidisse inter eos qui tunicas suas in flumine lavabant. Rogavitque eum ut adduceret ad se abbatem.
Abbreviated transcription (Latin):
de uendoꝑa cũ stude̾t inscolis
ipud lugdimũ uidit in iusione noc¬
tis q̃dam uallẽ sb̾ quodã mõte. suꝑ
qm̃ cuntas quedam pultħrima si¬
ta erat. cuiꝰ asp̾tus miniũ delectabt
nntuentes. ita ut quisquis eam ni¬
d̾et uid̾et de aspectu illuis laciari ñ
poss. ⁊ modis dĩb laboraret quo
ad illã ꝑuenure uałet. Int̾ca indit
flumũ ꝙdam sb̾ pede m̃otis. ĩmo cͥ̾ca
pedẽ currentẽ. Ꝙ dñ circuiret q̃reus
artẽ qũo illũ tnͣsmearet indit suꝑ
tes influmine tumitas fuas int̾ qs
erat quidam ueste caudidissima ĩ¬
dutus multũ aliis dissimilis. qui ad¬
uiuabat illos intunitaꝵ suaꝵ ab¬
lucõne. Qui postqmͣ adinu̾at unũ.
ibat adiuuare aliñ. Tũt cl̾i̾cus qui
qui ħ uidebat. accessit ad illũ qui
cet̾os adinualat ⁊ dixit. Que gens
estis uos: Qui ait. Isti panpes. Isti¬
pauꝑes hoies sũt pnĩam agentes ⁊
se apcc̃is sins lauantes. Et ego filius
ti nec alii possũt bñface. Ciuitas ħ

Expanded text:
de Vendopera, cum studeret in scholis apud Lugdunum, vidit in visione noctis quamdam vallem sub quodam monte, super quem civitas quaedam pulcherrima sita erat: cujus aspectus nimium delectabat intuentes, ita ut quisquis eam videret, de conspectu illius satiari non posset et modis omnibus laboraret, quomodo ad illam pervenire valeret. Interea vidit fluvium quemdam sub pede montis, imo circa pedem, currentem. Quem dum circuiret, quaerens artem, quomodo illum transmearet, vidit super tes in flumine tunicas suas. Inter quos erat quidam veste candidissima indutus, multum aliis dissimilis, qui adjuvabat illos in tunicarum suarum ablutione: qui postquam adjuverat unum, ibat adjuvare alterum. Tunc clericus qui haec videbat accessit ad illum, qui caeteros juvabat, et dixit ei: « Quae gens estis vos? » Qui ait: « Isti pauperes homines sunt poenitentiam agentes, et se a peccatis suis lavantes: et ego sum Filti, nec alii possunt bene facere. Civitas haec
Abbreviated transcription (Latin):
minis cũ sit simpły ꝑ õe qd̾ regit
corpꝰ diffimdit᷑: diguũ nõ ẽ ut ille
creator sp̃c qui oĩa regit ipossidet.
uno aliquo coarctari ⁊ uõ oĩa pociꝰ
impłe credat᷑. Nam ⁊ ip̃i roꝵ motus
qui tã c̾to ⁊ tã rõnabili ubiq mo¬
d̾auñe curtũt: uitã initͥusetus mo¬
uẽtem ẽẽ oñdũt. Nec tñ ullo mõ

Expanded text:
m sit simplex, per omne quod regit corpus diffunditur, dignum non est ut ille Creator qui omnia regit et possidet, uno aliquo in loco coarctari, et non omnia potius implere credatur. Nam et ipsi rerum motus, qui tam certo et tam rationabili ubique moderamine currunt, vitam intrinsecus moventem esse ostendunt. Nec tamen ullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
tus alt̾ius scli uidebat᷑. Propt̾ea ⁊ tã¬
tam nõi saluatoris reu̾enciã exhi¬
ueste locatũ reuent᷑ illud recoligẽs
nloco reponebat honesto. ne for
ebat pietatis dulcedine creat᷑ns.
Nam hic u̾e paupũ pr̃iarcha onu
nicam uicħ possõnis appet̾et nolu¬
it tñ ihac uuica necessartate
parte sibi ip̃i qn ⁊illani płies ĩ di¬
genti cuiꝙ̃ ꝓmptissime cuꝑet imp¬
tiri uestes qͣ din̾sas adiuitib ĩhye¬
postulabat illis libentissime danti¬
b ita ut nec ad restitucõnẽ ten̾et᷑
accipiẽs eas egenis. quos pͥus .s. hr̃e
ꝯtĩg̾et obiuos infrigore pornigẽ.¬
bat gͣuis suũ enĩ erat illi si alicũi
leste fieri. audiens enĩ tp̃re quodã
bũ inuectõnis inferre. Uide ne
forsitan falso similes pauptatem
dimus inccepatũ. fecit coram cod̾
osculatis hũilit̾ ab ip̃o uemã pos

Expanded text:
. Propterea et tantam nomini Salvatoris reverentiam exhineste locatum, reverenter illud recolligens, in loco reponebat honesto, ne fortebat pietatis dulcedine creaturas? Nam hic vere pauperum patriarcha omnium nicam nihil possessionis appeteret, noluit tamen in hac unica necessitate parcere sibi ipsi, quin et illam pluries indigenti cuiquam promptissime cuperet impertiri.Vestes quoque diversas a divitibus in hieuas, illis libentissime dantibus, ita ut nec ad restitutionem teneretur, accipiens, eas egenis, quos prius habere contingeret obvios, in frigore porrigebat. Gravissimum erat illi, si alicui pidquam molestiae fieri. Audiens enim tempore quodam verbum invectionis inferre: "Vide ne forsitan falso simules paupertatem!", durius increpatum fecit coram eodem osculatis hu
Abbreviated transcription (Latin):
S tũtũo assint aliqui. quoꝵ tes¬
timoniũ nacillare nõ ꝑmittat.
sexus aut infirmitas: aut etas aut
infainia. Sollẽpnit᷑ ĩ uouet᷑ corã
aũt noiusti coram młtis ⁊ gͣuibus

Expanded text:
tummodo adsunt aliqui, quorum testimonio vacillare non permittatur sexus aut infirmitas, aut aetas, aut infamia. Solemniter autem vovetur coram autem vovisti coram multi
Abbreviated transcription (Latin):
greges. ut recte aquodã sapiente
dictũ sit. Curia regis anglic nõ est
maiestatis diu̾sorm̃. s exoletoꝵ ꝓ
stibulũ.

Expanded text:
greges, ut recte a quodam sapiente dictum sit: « Curia regis Angliae non est majestatis diversorium, sed exoletorum prostibulum.
Abbreviated transcription (Latin):
mũisũ extolli uolebat dedignaris
siquis allemasset. Quodã mane cũ¬
calciaret᷑ nouas caligas. q̃siuit a
cubiculario qnͣti ꝯstarent. Cũq ille
respõdisset tres solidos. indignabũ¬
rex caligas tã exilis p̾cii uade ⁊ affer
michi ep̃tas marcha argẽti. Iuit il¬
le. ⁊ mlto uliores afferẽs qnͣti p̾ce¬
perat emptas m̃ititus est. At qui ĩ¬
quit rex. iste regie maiestati. ꝯ ueĩ¬
uut. Itaq ex eo cubiculariꝰ p̾ciũn
bat. młta ꝓude suis utilitatib nũ¬
diãs. T̃andẽ exhaustꝰ expensis ad
rapinas ꝯu̾tit amũ. ad inuãte eũ ĩ
ħ scełe ramlfo cħico ex infimo ge¬
n̾e honiũ. lingna ⁊ caliditate ꝑnet¬
to ad sũmũ. Duo auctore: sacn
ecc̃aꝵ honores mortuis pastoribus
uenũ locuti sũt. Nam audita mor
scͥpto excipet. omĩsq inpost̾um red¬
ditꝰ fisco regio inferret. sbstituclu¬
tur qr in loco defũcti quilz nõ ꝓ mo

Expanded text:
immensum extolli volebat, dedignans si quis alleviasset. Quodam mane calceaturus novas caligas, quaesivit a cubiculario, quanti constarent; cumque ille respondisset tres solidos, indignabunrex caligas tam exsilis pretii. Vade et affer mihi emptas marca argenti. » Ivit ille, et multo viliores afferens, quanti praeceperat emptas, mentitus est. « Atqui, inquit rex, istae regiae majestati conveniunt. » Itaque ex eo cubicularius pretium bat, multa perinde suis utilitatibus nundinans. Tandem exhaustus expensis, ad rapinas convertit animum, adjuvante eum in hoc scelere Ranulfo clerico, ex infimo genere hominum lingua et calliditate provecto ad summum: quo auctore sacri Ecclesiarum honores, mortuis pastoribus venundati. Nam audita mortscripto exciperet, omnesque in posterum redditus fisco regio inferret. Substituebaturque in loco defuncti quilibet, no
Abbreviated transcription (Latin):
freqũt̾ rogatus ut monachũ indue¬
ret: qͣtiꝰ qui angłice ꝯn̾sacõnis initia
haberet ꝑ seu̾antiam inhĩtu demostͣ¬
ret. Respondit excellẽtõris ẽẽ gr̃e qui
nacho fec̾it. eo qui se monast̾io dedit.
nec qͥcqm aliud p̾t̾ qmĩ ꝙ sibi statu¬
tñ ẽ post hec fac̾e potuit. Alt̾ũ in qͥt

Expanded text:
e rogatus, ut monachum indueret, quatenus qui angelicae conversationis initia haberet, perseverantiam in habitu demonstraret. Respondit ille excellentioris gratifecit, eo qui se monasterio dedit, nec quidquam aliud praeter quam quod sibi statutum est post haec facere potuit. Alterum, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
aĩas introrsũ rapuerat: q̃ ita sua
corpra foris expone ⁊ tormẽta ꝯ¬
tẽpue ualuerũt. Adpftõ doloris
acerrimi sensus. nõ potuit nͥ t̾ba¬
re sereñ: et si nõ ꝑt᷑bare. Qͥ d aũt

Expanded text:
animas introrsum rapuerat, qua ita sua corpora foris exponere, et tormenta contemnere valuerunt. At profecto doloris acerrimi sensus non potuit non turbare serenum, etsi non perturbare. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
is tm̃. Q d̾ ⁊fecit. Hic cũ postea
moneret cet̾os. ut iubono ꝓposito
alñ igastineto: iacẽs in lecto ple¬
no paseis. insolario quodam. Et cũ
uellem repansare: senciebam nes¬
cio quid. qd̾ se mouebat sb̾ rem¬
biis meis. Uixitqͦ hoc magr̃o
meo: Sed illa mocio nõ quieuit.
Quadã autẽ die inspirãte in doͦ.
cepi eũt̾e paleami lecci mei. Et
eu̾sa palea cũ nichil in neuirem
leuani unũ de assenbr solarii. sb
dẽ magnam massam denarioꝵ.
Quos cũ ĩuenissẽ. relictis illis cu
rẽ illos ad se. Qd̾ cũ fecissem: om̃s
fr̃ẽs iussit ꝯgͣgari. qui om̃s extoĩ¬
cau̾ũt illũ qui hoc fet̾at. Qd̾ cum
audiss carpentariꝰ quidã: dixit se

Expanded text:
» quod et fecit. Hic cum postea moneret caeteros, ut in bono proposito aliquando in Gastineto jacens in lecto pleno paleis in solario quodam, et cum vellem repausare, sentiebam nescio quid, quod se movebat sub renibus meis. Dixi hoc magistro meo, sed illa motio non quievit. Quadam die inspirante mihi Domino coepi evertere paleam lecti mei: et eversa palea cum nihil invenirem, levavi unum de assedem magnam massam denariorum. Quos cum invenissem, relictis illis cucrem illos ad se. Quod cum fecissem omnes fratres jussit congregari; qui omnes excommunicaverunt illum, qui hoc fecerat. Quod cum audisset carpentari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ me. ⁊ post hec cepit intentissĩe
uigilare: trogare scm̃i stepħm. ut
oraret ꝓse. Incrastino cũ eẽt ire¬
głoso ⁊ꝑthomartire qui orat ꝓte:
Sũc aꝑti sũt oculi eius. ⁊ leuãs o¬
culos incelũ iuidit martirẽ orãtẽ

Expanded text:
t intentissime vigilare, et rogare sanctum Stephanum, ut oraret pro se. In crastino cum esset in reglorioso protomartyre, qui orat pro te. » Tunc aperti sunt oculi ejus, et levans oculos in coelum, vidit martyre
Abbreviated transcription (Latin):
piscopatu turonẽsi. qd̾ dr̃ gasti¬
netum. ubi dũ fortiter tempta¬
ret᷑ acarne sua: affligebat se. ĩ
q̃dragesiã ieinnabat: abstinẽs¬
se ab oĩ potu. p̾t̾ nnũ dieui ĩ sep¬
tumana. In hyeme stabat uestitꝰ
maqͣ frigida: usq ad collũ: disci¬
pliua sibimet dubat: usqͦ nirge
c̾et. ise cecidiss usq ad sangͥnẽ.
audint uotẽ aꝑte occidentis di¬
centẽ. Nil ꝓdest tibi ꝙ facis. Iste
deus quẽ iniclanias: nõ dabit tͥ
qd̾ petis. S ꝯu̾t̾e ad me: ⁊ auxili¬
abor t̾. Quodille audiens. intel¬
lexit uocẽ esse inimici. Et cum
pegͥnatõnẽ ad diu̾sos sanctos. ut
ita fiuiret uitam suã mꝑegͥnã¬
do. Et cũ dni hoc cogitass : accep¬
to bacło eg̾ssus ẽ nudił pedib. Et
cũ ueniss añ qͣndã ecc̃am: flexis¬
genib rogauit deũ. ut daret ei
bonũ ꝯsiliũ. uix ab or̃one surrex¬
erat ⁊ecce sensit fetorẽ magñ.
ꝑ qd̃ initlłyit dyabolũ ꝓpe astare.
qu ei suggebat relĩq̃re habitũ

Expanded text:
scopatu Turonensi, quod dicitur Gastine. Ubi dum fortiter tentaretur a carne sua, affligebat se. In Quadragesima jejunabat abstinens ab omni potu, praeter unum diem in septimana. In hieme stabat vestitus in aqua frigida usque ad collum. Disciplinam sibimet dabat usquequo virgae t, et se cecidisset usque ad sanguinem, audivit vocem a parte occidentis dicentem: « Nil prodest tibi, quod facis. Iste Deus, quem inclamas, non dabit tibi quod petis. Sed convertere ad me, et auxiliabor tibi. » Quod ille audiens, intellexit vocem esse inimici. Et cum peregrinationem ad diversos sanctos, et ita finire vitam suam in peregrinando. Et cum diu hoc cogitasset, accepto baculo egressus est nudis pedibus: et cum venisset ante quamdam ecclesiam, flexigenibus rogavit Deum, ut daret ei bonum consilium. Vix ab oratione surrexerat, et ecce sensit fetorem magnum; per quem intellexit diabolum prope astare, qui ei suggerebat relinquere habitum
Abbreviated transcription (Latin):
iacobũ int̾pellanit. ꝙ si filiũ ei nõ
redd̾et se uiuã cũ ip̃o fac̾et sepeliri.
sõpno excitatus reuixit. Et qͣłr eũ
sc̃s iacob in simi suo teni̾nt ⁊use¬
rit ei ut cũ ꝑentib it̾ ceptũ pag̾et
cunctis astantib euarrauit.xxxui¬

Expanded text:
ei non redderet, se vivam cum eo faceret sepeliri. somno excitatus revixit. Et qualiter cum sanctus Jacobus in sinu suo tenuerit, et jusserit ei ut cum parentibus iter incoeptum perageret cunctis astantibus narravit.
Abbreviated transcription (Latin):
inseq̃ñdo caꝑe siciebãt apparint ⁊
hostib illũ .ui. leugis inseqñtib cli¬
pei sui ꝓteccõe lib̾ant. Qͥ ne uoti
reus existe̾t. se requm suũ qui .xx. solid̾.
medietatis mouete nõ ualelat apło
ris gallie uir quidam uxore st̾ili fili
diens filiũ hũit. Cui iacobi nom̃ in¬
adire scm̃ iacobũ ⁊ eũ ei offerre ꝓpo

Expanded text:
e sitiebant, apparuit, et hostibus VI leucis insequentibus clypei sui protectione liberavit; qui ne voti reus existeret, se et equum suum, qui XX solidos medietatis monetae non valebat apostolo ris Galliae, vir quidam uxore sterili filidiens filium habuit cui Jacob nomen imadire sanctum Jacobum, et
Abbreviated transcription (Latin):
quidã negociator / nolẽs cũ
m̃cib ad nũdinas ꝓficisci/ ad do¬
minũ t̾re illiꝰ ad qmͣ ꝓfect᷑ꝰ erat.
qui forte tc̃ in uilla illa erat ac¬
cessit / rogãs ut eũ secũ ad m̃idi¬
uas illassalnũ duc̾et. Qd̃ ille fac
cipiens in carc̾em trusit fortit᷑q
ꝯst̾uxit. Qui cũ beatũ iacobũ ni¬
uocaret nocte qͣdã igilãtib ad¬
huc custodib ei nicart̾e apparuit.
imꝑãs ut surg̾et. usq ad sũmi¬
tatẽ turris eũ ꝑduxit. Ꝙ se in
tm̃i uclinauit qd̾ insa est cacu¬
mẽ suũ int̾rã de pon̾e. aqͣ lñ sal¬
tu ⁊ lesione descedẽs. solutus am̃¬
cłis abiit. Custodes u̾o illũ ĩ seqñ¬
tes iuxͣ eũ uenerũt ⁊ õ ĩ ueniẽ¬
tes extecati retro abierũt
lia milites ex duab cutatib¬
lũt. Quoꝵ una ꝑs ab aua sũpa¬
ta fug̾e cepit. Inqua uules quidã
bĩ iacobi luuina pet̾e solitus aufu¬
gẽs. iauiq uite slic diffidens beatũ
iacobũ ĩ uocauit dicẽs. Oleate iaco¬

Expanded text:
quidam negotiator volens cum mercibus ad nundinas proficisci ad dominum terrae illius ad quam profecturus erat, qui forte tunc in villa illa erat, accessit, rogans ut eum secum ad nundinas illas salvum duceret. Quod ille factcipiens in carcerem trusit, fortiterque constrinxit. Qui cum beatum Jacobum invocaret, nocte quadam, vigilantibus adhuc custodibus ei in carcere apparuit, et imperans ut surgeret, usque ad summitatem turris eum perduxit. Quae se in tantum inclinavit quod visa est cacumen suum in terram deponere: a qua sine saltu et laesione descendens, solutus a vinculis abiit. Custodes vero illum insequentes juxta eum venerunt. Et non invenientes excaecati retro abierunt. lia milites ex civitatibsunt. Quorum una pars ab alia superata fugere coepit. In quo miles quidam beati Jacobi limina petere solitus aufugiens, jamque vitae suae diffidens, beatum Jacobum invocavit dicens: « O beate Jaco