comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tumn ẽ uoluntati cecide familia
conditione deficiunt ¶S stimo
ex familia hr̃dẽ instituto. ille fũ¬
dus extraneo relictumẽ. pinde
fideicõmissũ ex illotestõ petẽtũ.
ac sinemode familiahr̃dis hr̃s

Expanded text:
tum est uoluntati, ceteri condicione deficiunt. Sed si uno ex familia herede instituto ille fundus extraneo relictus est, perinde fideicommissum ex illo testamento petetur, ac si nemo de familia heredi heres
Abbreviated transcription (Latin):
et sempino filus suis ex equis ꝓ¬
nec legault. Q roqd is u̾b̃ relic
duob hr̃dib institutis. d̾fim¬
ctam testatricem.⁊ mancipia heͣ¬
clitaria duarũ psonaꝵ fuisse. ⁊
codicilł meħ relictum sit de pre¬
standis mancipus. nec possit¬
¶ Dutile fiteicõmissũ putar qd̃ da¬
tumño sit. cum̾legasse se dixit.
nec adiec̾it legati spẽm. ne abhꝰ¬
ete uti pr̃arent᷑ mancipia petiei̾.

Expanded text:
et Sempronio filiis suis ex aequis pnec legauit. quaero, quid his uerbis relicnstitutis defunctam test‹at›ricem et mancipia hereditaria duarum personarum fuisse, et codicillis nihil relictum sit de praestandis mancipiis nec possit utile fideicommissum putari, quod datum non sit, cum legasse se dixerit nec adiecerit legati speciem nec ab herede uti praestarentur mancipia petierit.
Abbreviated transcription (Latin):
ferebat cum ess inconsilio duce ̃
hãde instituta. lib̾to ducenta le¬
gass. petissq abco ut eͣa cõcub¬
tus inuoteͬstatore decessiss. ⁊ qd̾
ei relictum erat apud filiam re¬
mansiss. ceget̾ filia. id fideicõmi¬
ssũ concubine redd̾e. ¶ Qd aliciuꝰ ꝓ̃oiõ e¬
hr̃dis nominatĩ fideicomittit᷑. Pocuo pleao

Expanded text:
ferebat, cum esset in consilio Duceni herede instituta liberto ducenta legasset petissetque ab eo, ut ea concubrtus uiuo testatore decessisset et quod ei relictum erat apud filiam remansisset, cogeretur filia id fideicommissum concubinae reddere. Quod alicuius heredis nominatim fi
Abbreviated transcription (Latin):
est nõ ẽẽ consumpta de dot
ctõcmmuliei̾ cumpatii suo nõ
cõsñẜit. utiq nõ ignd̃rans si
ennures explicatur ut siqdẽ
maior qntitas in pͥore dote fu¬
it illi petĩtione sit tm̃mo ira
lier contenta. qd̃ insũma do¬
tis nomine legata amplius
ẽ qmin dote principali copẽsat̃o
fiat. usq ad eãdemsũmã que
cõc̃rit. ⁊ id trntũmõ quodexce¬
dit ui seq̃nti summa extestõ
duplici pr̃aticẽ dotis. filium
eundẽq hẽdem hon erare uolu¬
isse sp̃t̾ea cumputau̾nt seeffic¬
acit᷑. licet nõ cõsũciente filia
institiusse adũsꝰ gen̾um de do¬
te acͣciõẽ. ¶L ucus ticius relie¬
tis duob fũus sius hr̃dibdi¬

Expanded text:
e› consumptam de dote actionem mulieri, cum patri suo non consenserit, utique non ignoras. sic enim res ‹ex›plicatur, ut, si quidem maior quantitas in dote fuit, illius petitione sit tantummodo mulier contenta: quod si in summa dotis nomine legata amplius sit quam in dote principali, compensatio fiat usque ad eandem summam quae concurrit et id tantummodo, quod excedit in sequenti summa, ex testamento duplici praestatione dotis filium eundemque heredem onerare uoluisse, praeterea cum putauerit se efficaciter licet non consentiente filia instituisse aduersus generum de dote actionem. Lucius Titius relictis duobus filiis suis heredib
Abbreviated transcription (Latin):
tis benefitiũ ẽ. Q̾dẽ enim qd̾ de
suo uideat᷑ reliquisse. qui qd̃ re¬
liqd̾ omĩmõ reddẽ debuit ¶ It¬
iq sicum forte tres ex familiaẽs¬
t sent. eiꝰ qui fideicõmissu reliqd¬

Expanded text:
tis beneficium est: quid est enim, quod de suo uideatur reliquisse, qui quod relinquit omnimodo reddere debuit? Itaque si, cum forte tres ex familia essent eius, qui fideicommissum reliq
Abbreviated transcription (Latin):
.et masculini gen̾is ⁊ femimini
ub̃is legatũ ee uideatur. Nã su
tu scͥptum essi filus m̃is hos tu¬
tores do. R̾nsũ ẽ etiã filiab tut¬
ores dutos cẽ. qd nõ ẽ excõtrai
accipiend̾. ut filiarumnomĩe
etiã masculi contineant᷑ Eeem¬
ploenĩ pessimum ẽ. feminio
noc abło etiammasculos cõtin¬
eri. ¶ Si subͣ conlitõe. uł ex die
c̾ta nob̾legatum sit: ante cõdił¬
tionc̃. uł diemc̾tum repudiare
ñ possumus ⁊ lamnoc ptimad̃
c nos. anteꝙͣ dies ueniat. uł cor

Expanded text:
et masculini generis et feminini liberis legatum uideatur? nam si ita scriptum esset: 'filiis meis hosce tutores do', responsum est etiam filiabus tutores datos esse. quod non est ex contrario accipiendum, ut filiarum nomine etiam masculi contineantur: exemplo enim pessimum est feminino uocabulo etiam masculos contineri. Si sub condicione uel ex die certa nobis legatum sit, ante condicionem uel diem certum repudiare non possumus: nam nec pertinet ad nos, antequam dies ueniet uel c
Abbreviated transcription (Latin):
demscpelegatum. corpus nõ ho¬
nerare hr̃de̾. ad unum testm̃ ꝑti¬
nẽt.so̾bit᷑or̃ autẽ nõ semp qd̾ de¬
bet urelegat. S ita siplus sit
inspẽ legati / sienimidem sube¬
adem condcõe relinquitur. qd e
i molum̃tum legatifut᷑ũ ẽ ¶Dũ¬
db testam̃tis pars fundi q̃ me

Expanded text:
dem saepe legatum corpus non onerare heredem, ad unum testamentum pertinet. debitor autem non semper quod debet iure legat, sed ita, si plus sit in specie legati: si enim idem sub eadem condicione relinquitur, quod emolumentum legati futurum est? Duorum testamentis pars fundi, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝑ doli excepcicẽm sũmouer̾.
lnisi eudent̾ apparu̾it omittẽdi
fideicõmissi c̾a hoc eumfecisse.
Gaius seius cum domũ su amis
tiisiss: q̃stamres de domo suaĩ
eod̾ p̃torio transtulit. ibiq pꝰ
multos dies decedens. testõ ur
orẽ suam hĩdes. ⁊ alios ꝯplureᷤᷤ
reliquit. qui testõ significauit
u̾ba que infrascͥpta sunt. ĩ pͥmiᷤ
scias hr̃des ismullam pecumã
eẽ penes urorẽ meã. s nec ali¬
ud qcqm ideoq hoc nomine eã
lata sunt. comumhr̃ditatiuẽ¬
dicã possint. ⁊ an scõmuba te¬
stam̃ti p̃scribi hr̃dib possit

Expanded text:
nec per doli exceptionem summouetur, nisi euidenter apparuerit omittendi fideicommissi causa hoc eum fecisse. Gaius Seius cum domum suam tulisset, quasdam res de domo sua in eodem praetorio transtulit ibique post multos dies decedens testamento uxorem suam heredem et alios complures reliquit. quo testamento significauit uerba, quae insciant heredes mei nullam pecuniam esse penes uxorem meam, sed nec aliud quicquam: ideoque hoc nomine eam lata sunt, communi hereditati uindicari possint et an secundum uerba testamenti praescribi coheredibus possit
Abbreviated transcription (Latin):
liũ qd̃ nomiine familie reliq¬
tur. sinõ uolunt. ũ a fc̃ĩ sit alie¬
natio. s lõ hr̃dis uenrãt. cam¬
debĩtor haret bonis ñunditis
post mortẽ eiꝰ nõ habitus . ꝙ et
ex̃t hrds prare cegͥet᷑. ¶ Mater ͤ¬

Expanded text:
d nomine familiae relinquitur, si non uoluntaria facta sit alienatio, sed bona heredis ueneant, tamdebitor haberet bonis non uenditis, post mortem eius non habiturus quod exter heres praestare cogeretur. Mater
Abbreviated transcription (Latin):
Fet legatus. ilib̾ ẽẽ iussus sit. fa¬
norlib̾tatis p̃uali. sinantẽ ⁊ in
postiore scͥptura legatus ẽ ⁊ en¬
itens a demptio libertatis osten¬
diturlegatum pꝑ d̾ functiuoi¬
untatẽ prtu ab̃. ¶ Serno aliẽo
.hr̃de instituto. p̾mortẽ domini
eius cui acgsita ẽ hr̃ditas. litẽ¬
tatẽ fideicõmissãã dati posse ꝯ¬

Expanded text:
et legatus et liber esse iussus sit, fauor libertatis praeualet: sin autem et in posteriore scriptura legatus est et euidens ademptio libertatis ostenditur, legatum propter defuncti uoluntatem praeualebit. Seruo alieno herede instituto post mortem domini eius cui adquisita hereditas et libertatem fideicommissariam dari posse
Abbreviated transcription (Latin):
q̃legatũ seq̃nt᷑ aget᷑. ubigra. sify¬
dus pignori datus. u alienape¬
ssõ sit. nõ idemplacuit. decet̾is
ẜuituͣtibꝰ. sinautẽ res mea lege¬
tur m. legatum ppistas eãs nõ
ualeb̾. ¶a municipib ⁊ hr̃dib
scͥptis. detractousufructulegai
ꝓpͥetas pot̾. quia nõutͥendo poss
usumftuctũ ammitt̾e.¬

Expanded text:
legatum sequuntur, agetur, uerbi gratia si fundus pignori datus uel aliena possessio sit. non idem placuit de ceteris seruitutibus. sin autem res mea legetur mihi, legatum propter istas causas non ualebit. A municipibus heredibus scriptis detracto usu fructu legari proprietas potest, quia non utendo possunt usum fructum amitte
Abbreviated transcription (Latin):
onũbꝑ reb quem eodẽ fundo ei
mancipia quoq contuĩnt᷑. ¶Ci
itłil egat᷑ qcqd in orrcomõ erͣit.i
et is cui legatum ẽ ex reb nõle s  cei¬
legatisu gr̃a inorgeumintulĩt.

Expanded text:
us rebus, quae in eodem fundo erunt', mancipia quoque continentur. Cum ita legatur: 'quidquid in horreo meo erit' et is cui legatum est ex rebus non lelegati sui gratia in horreum intulerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ori suo extitit᷑ h̃s. S plane. iͦii¬
diendꝰ eĩt cohr̃s. si ꝑbare possit
ea mĩte cestatorẽ hr̃dem institui¬
sse. fr̃ẽ siumi sit contentus mĩs¬
stittioẽ fidcicõmisso abstiu̾et.
illud.⁊ illudhr̃s m̃s dãto. ⁊ terͣo¬
go sei fideiq tue mando. uti ea
omnia. que sup̃scͥptasunt. rez¬
ddus sine ulla mora e reddes
ipẽ. Q̾roantacitum ficcicõmis¬
sũ sit. cumpsonãtestator cui
restitui uesti testõ nõ signifi¬
cau̾nit. Marcellus i sun frau

Expanded text:
suo exstitit heres. sed plane audiendus erit coheres, si probare possit ea mente testatorem heredem instituisse fratrem suum, ut contentus institutione fideicommisso abstinere dillud et illud heres meus dato. et te rogo, Sei, fideique tuae mando, uti ea omnia quae supra scripta sunt reddas sine ulla mora ei redderes ipse'. quaero, an tacitum fideicommissum sit, cum personam testator, cui restitui uellet, testamento non significauerit. Marcellus respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
rii reclũcit᷑. Si post mortẽ sump¬
d̾cẽ aut sinolũit. homiñe  stichĩ
dolego. hoc casu duo legata sunt¬
. s uno contep̃tus eẽdbet ¶ Siqs
legau̾it ex illodolio. amphoras
̾decẽ ⁊ sinõ decẽ s panciores inue¬
niri possunt. nõ extinguit᷑ lega¬
uenit᷑. ¶ Sit̃t̾ duos dubitet᷑ de eda¬
odẽ legato cin pocius dan oportet.
utputa siticio relictũ est.⁊ duo
eĩdẽ nominis amicitestatoriᷤ u¬
miant. ⁊ legatũ petant. ⁊ h̃s solu̾
paratus sit deinde ambo d̾fend̾e
hrdẽ paratisint. elig̾e debe̾ he

Expanded text:
 si post mortem sumpdecem aut, si noluerit, hominem Stichum lego', hoc casu duo legata sunt, sed uni contentus esse debet. Si quis legauerit ex illo dolio amphoras decem, etsi non decem, sed pauciores inueniri possint, non exstinguitur legauenitur. Si inter duos dubitetur de eodem legato, cui potius dari oportet, ut puta si Titio relictum est et duo eiusdem nominis amici testatoris ueniant et legatum petant et heres soluere paratus sit, deinde ambo defendere heredem parati sint,
Abbreviated transcription (Latin):
ineuuimutalegauit. qd̾ michi
ticius debi memõlỹs m̃s dato.
qd̾ memus debi sẽio datohis u̾¬
bis bouerͤat hr̃dem. cum accioẽs
suas hr̃s menio pstit̾it adu̾sus
titium. uidt̾ menius fc̃o eiꝰ libe¬
ratus eẽ. ⁊ idcco seio hĩs tenebr̃.
Si is qui umł eum habebat.

Expanded text:
ium, ita legauit: 'quod mihi Titius debet, maeuio heres meus dato. quod Maeuius debet, Seio dato'. his uerbis onerat heredem: nam cum actiones suas heres Maeuio praestiterit aduersus Titium, uidetur Maeuius facto eius liberatus esse et idcirco Seio heres tenebitur. Si is qui unum reum habebat
Abbreviated transcription (Latin):
filius habuit apatre accepiss.
Cũ apostumo ita leget᷑. si h̃s e¬
rit.⁊ nõnaro postumo substito¬
ti adeant legata eos de̾bẽ. existi¬
mand̾ ẽ que ille siuiuet debit᷑¬

Expanded text:
filius habuit, a patre accepisset. Cum a postumo ita legetur 'si heres erit' et non nato postumo substituti adeant, legata eos debere existimandum est, quae ille, si uiueret, debit
Abbreviated transcription (Latin):
Q̾ situm ẽ an ea p̃dia que pigͦra
moniũ quod ferre cessãte debi¬
Fore sit. nõ sint redacta ¶ ꝑeto
fundũ meum ita uti est alũpñ
mee daĩ. Q̾situm ẽ anfund̾ ⁊ reͣ¬
liquacolonoꝵ⁊ mancipia si q̃
mortis tp̃c in eofundo fu̾unt.

Expanded text:
situm est, an etiam praedia, quae pignori monium quod fere cessante debitore fit non sint redacta. 'Peto fundum meum ita, uti est, alumnae meae dari.' quaesitum est, an fundo equa colonorum et mancipia, si qua mortis
Abbreviated transcription (Latin):
Abol .ł .ii. Ex postiorib labeo¬
nis. hĩs ms̃ damnas esto. lucuo  p¬
ticio. stichum ẜuumineũ redte
uł itaillum ẜmĩmeũ illi reddiͤ ͤ¬
to. casellius ait deb̃i. n idlab̾s
ĩꝓbat. quia quiredd̾e iubet᷑. si¬
mub ⁊ dare iubet᷑. ¶ Due statue. sar
mãmoree cuidã nominatĩ Itẽ pe.¬
cẽ mãmor erat legatũ guiliã.
statuam mãmoream p̃t̃ dũas
cascelliꝰ putat debi offiliꝰ. treb̾:
.qd i̾nimputo quia dias statya¬
Cas legando pot̾ uidi / nõ puta¬
sse mminãmore statuas legare.ẜ

Expanded text:
o secundo ex posterioribus Labeonis. 'Heres meus damnas esto Lucio Titio Stichum seruum meum reddere' uel ita: 'illum seruum meum illi reddito'. Cascellius ait deberi neque id Labeo improbat, quia qui reddere iubetur, simul et dare iubetur. Duae statuae marmoreae cuidam nominatim, item omne marmor erat legatum: nullam statuam marmoream praeter duas Cascellius putat deberi: Ofilius Trebatius uod uerum puto, quia duas statuas legando potest uideri non putasse in marmore se statuas legare.
Abbreviated transcription (Latin):
Elleri. Hic̃ cyrographa debitorũ.¬
i bẽ in lat̾lib cõdidit. ⁊ cprogra¬
phis exactis. qua pecuna c̾roͣ¬
gata reusꝰ in patͥam post bien¬
nium. alia cyrogͣphaꝵ p̃dioꝵ.

Expanded text:
rographa debitoruurbem, in lateralibus condidit et chirographis exactis quam pecunia erogata reuersus in patriam post biennium alia chirographa praediorum,
Abbreviated transcription (Latin):
grãd̾us sint hrdum. ⁊ scͥptum sit
hr̃s m̃s duto ad om̃s grad̾. Hic
hon̾are. s aliquos ex his nomin¬
W̾ .i. S̾. Nerius urhanis legatiꝰ
qdͣmiuiban amancipia. nõ loco
s ope separant. ut licet inp̃duꝰ
rusticis sint. tam̃siopus rustic̃.
nõ faciarit⁊ ulona uident᷑. Dicẽ¬
endi sunt. quos patͥfm̃. mñtin
urhanos adnumera solitus
sit Qd̃ maxittie bi¬

Expanded text:
gradus sint heredum et scriptum sit "heres meus dato", ad omnes gradus hic onerare, sed aliquos ex his, nomintione. Seruis urbanis legatis quidam urbana mancipia non loco, sed opere separant, ut, licet in praediis rusticis sint, tamen si opus rusticum non faciant, urbani uidentur. didenendi sunt, quos pater familias inter urbanos adnumerare solitus sit: quod maxime
Abbreviated transcription (Latin):
ea que ꝓpou̾entur posse ex cã fid̾¬
icommissi peti. qd apparuiss nõ
fuisse ex alia causa debitum..
Q dampdia legauit lib̾tis ad¬
iectis his u̾bis uti ame possessa
sunt.⁊ q̃ cumq ibi erunt cũmo¬
riar. Q situm ẽ anmancipia q̃
inhis p̃dus morata in diẽ mor¬
tis patrisfamił. fuer̃ opis rusti¬
gi cansa. uł alt̾ius offitũ. ceteq
res que ibi fuu̾nt. ad legatanoᷤ
. an qd̾ hrdes fratrib rogati esset
restitue. etiam ad sorores ꝑtin̾et
rorũ fundũ cun silius que ei ce¬
idest femim. pabulũ. palea. It̃
machina uasa uinaĩa .i. cuppe.
et dolia que incella defixa sũt.
Itẽ granaia legata essẽt.R. nõ re¬
cte peti qd̃ legatum nõ ess ¶ Ex
ꝑte dimidia hr̃de instituto ꝑ p̃cep

Expanded text:
ea quae proponerentur posse ex causa fideicommissi peti, quod apparuisset non fuisse ex alia causa debitum. Quidam praedia legauit libertis adiectis his uerbis: 'uti a me possessa sunt et quaecumque ibi erunt, cum moriar': quaesitum est, an mancipia, quae in his praediis morata in diem mortis patris familias fuerunt operis rustici causa uel alterius officii, ceteraeque res, quae ibi fuerunt, adt, an, quod heredes fratribus rogati essent restituere, etiam ad sorores pertinerrorum fundum cum siluis, quae ei ceid est faenum pabulum pale‹a›, item machina, uasa uinaria, id est cuppae et dolia, quae in cella defixa sunt, item granaria legata essent. respondit non recte peti, quod legatum non esset. Ex parte dimidia hered‹i› inst
Abbreviated transcription (Latin):
num̃atam dumitaxat pecuniã¬
pulationib emꝑte hereclitatiᷤ
apparet ⁊ simme appelło simi¬
ir accĩpi deb̾⁊. uͣtͣ mhis argim̃¬
Itis que relata essent ostenditur.
uoluntatemppea d̾ functi. que
maxime infideicõmissi suałet.
ei sententie suffragũ Neq emi
post eam p̃fatoẽm adiect̾um test¬
atoremfiusse. res corporales sidr¬
taxat. petumã nũitam pr̃anro¬
ex poaͣte hr̃s rogatus sit. meio
hr̃ditatem restitũe. ⁊ r̃sus titiõcoꝰ¬
hr̃s eius rogatus sit pãtẽmsua
aut partis pãtemrestituẽ. an hã
queq pãtẽ quam acohẽde ex std̃¬
icõmisso recep̃. ticius restitueme
uio debeat / dinus antoninꝰ cõsix

Expanded text:
numeratam dumtaxat pecuniapulationibus emptae hereditatis apparet et 'summae' appellatio similiter accipi deberet, ut in his argumentis quae relata essent ostenditur. uoluntatem praeterea defuncti, quae maxime in fideicommissis ualeret, ei sententiae suffragari: neque enim post eam praefationem adiecturum testatorem fuisse res corporales, si dumtaxatex parte heres rogatus sit Maeuio hereditatem restituere et rursus Titio coheres eius rogatus sit partem suam aut partis partem restituere, an hanc quoque partem, quam a coherede ex fideicommisso recipit, Titius restituere Maeuio d
Abbreviated transcription (Latin):
legau̾at ⁊ pecierat ut curarĩ. ne
de nomine suo exirẽt. Er rebat᷑
ex tͥb qui primus moriebat᷑. ut᷑
utriq uł alt̾i exhis qui sibim
legato comuncti eẽnt. relinq̃re
patrẽ suui̾m deb̾e̾t. an possit ił
alui ꝯlib̾to suo eamrelinq̃re p̃l¬
acuit. Et si uoluntatis qstioẽe.¬

Expanded text:
legauerat et petierat, ut curarent, ne de nomine suo exiret. quaerebatur, ex tribus qui primus moriebatur utrum utrique uel alteri ex his, qui sibi in legato coniuncti essent, relinquere partem suam deberet, an possit uel alii conliberto suo eam relinquere. placuit, etsi uoluntatis quaestio e
Abbreviated transcription (Latin):
cto. uti sinant eur hab̾e domꝰ
mãs inquib habitato nullo oĩ¬
no excepto cumonũ instr̃o. ⁊ re
x positis omĩbꝰ nõ udi testatorẽ
de pefuma num̾ata. aut ĩstrĩs
debitorum sensisse. U  ͦ iͥt pt

Expanded text:
to, uti sinant eum habere domus meas, in quibus habito, nullo omnino excepto cum omni instrumento et repositis omnibus' non uideri testatorem de pecunia numerata aut instrumentis debitorum sen
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ cum moriar. er̃ utioptimi.
maxime que funt utiq eos in
diemmortis mee possedi. ⁊ ut
plenius dicimita uti clandũt.
Infundo autẽ uno ex his qd̃ p̃¬
tiones. S ⁊ fundorũ ⁊ uaĩoꝵ ꝯe¬

Expanded text:
eorum cum moriar erunt, uti optimi maximique sunt utique eos in diem mortis meae possedi et, ut plenius dicam, ita uti cluduntur.' in fundo autem uno ex his, qui prtiones, sed et fundorum et uario
Abbreviated transcription (Latin):
suos hrdes fut᷑um. eitͣ ¶S et si
inc̾tũsit. aliquo tantũ caũ pos¬
sit existẽ. quoquieclit᷑ siuis fr¬
t̃us sit uñtiem mittemus. cͦq¬
us enĩ est. uł frustͣ nõmĩqͣm ĩ¬
penclia. fĩ qmͣ denegari aliqũ
filia nascipot. ut plures fiiit
filuis.⁊ filia. neuter inpossõẽ
mittet᷑./ Satis ẽ enim subĩc̃to.
eius quiedetur aliset̾ cum ꝗ
exhrdatus sitqmeum quin
sit exhr̃datus. famenecairat᷑̃¬
ius is nascat᷑ qui repellit᷑. Itẽ
erit dicc̃d̃. ⁊ simułr que fuit. ĩ
posscẽ abortum feciss. S ⁊ sisb̾
conditõe postumus sit̃ exhere¬

Expanded text:
erit. sed et si incertum sit, aliquo tamen casu possit existere, quo qui editur suus futurus sit, uentrem mittemus: aequius enim est uel frustra nonnumquam impendia fieri quam denegari aliquando filia nasci potest uel plures filii uel filius et filia, uenter in possessionem mittetur: satius est enim sub incerto eius qui edetur ali etiam eum qui exheredatus sit, quam eum qui non sit exheredatus fame necari: ratumamuis is nascatur, qui repellitur.Idem erit dicendum et si mulier, quae fuit in possessione, abortum fecisset.Sed et si sub condicione postumus sit exhere
Abbreviated transcription (Latin):
calumpniatrix mułr. debẽ eã
decretũ elige. ⁊ ubi omĩno iuste
dubitaripot̾it. anexeo p̃gnãs
sit/ decreto tuenda ẽ. ne p̃udit¬
ium pãtuifiat. Id̃ qd̾ est si stat̾
mulieĩs controu̾si a fiat ⁊ geniͣ¬
lit̾ ex quib caĩs bonorũ possc̃ẽ¬
lutus ẽ. ex hisdem causis ueritri
quoq. subuenire p̃torẽ debẽ. nõ
dubitamus. eo facilius qd fa¬
pãtui enimin hoc fauetur. ut ĩ
nascitur. ¶ Siqs primauꝑore.

Expanded text:
calumniatrix mulier, debere eam decretum eligere: et ubi omnino iuste dubitari poterit, an ex eo praegnas sit, decreto tuenda est, ne praeiudicium partui fiat. idemque est et si status mulieri controuersia fiat.Et generaliter ex quiblitus est, ex hisdem causis uentri quoque subuenire praetorem debere non dubitamus, eo facilius, quod fatui enim in hoc fauetur, ut in nascitur.Si quis prima uxore
Abbreviated transcription (Latin):
sola siñ quib se sustin̾i. ⁊ ad pã¬
stet. ꝓfacultatib d̾functi. ⁊ dig¬
primũ ex pecunia num̾atasiea
nõ fu̾it. ex his reb que prĩmo¬
nia hon̾aremg̃ ĩpendioꝙ aug¬
ere fructib cõsucu̾imͣt. ¶tez
si ꝑiculũ est. ne int̾ĩmres ufy¬

Expanded text:
sola, sine quibus fetus sustineri et ad parstet pro facultatibus defuncti et pro digprimum ex pecunia numerata: si ea non fuerit, ex his rebus, quae patrimonia onerare magis impendio quam augere fructibus consueuerunt.Item si periculum est, ne interim res u
Abbreviated transcription (Latin):
ttendu ẽ. Namaliquo casuspeᷤ
ex hr̃dass. quimichi intram̃se
tres mortis nicenatus erit/ ex¬
hr̃s esto. uł quipost sex m̃ses.
aliquo casusius hĩs institut᷑
est. Sanc benignioremẽt. p̃to¬
rem in hãs ꝑtrm oportebit. ne
qui sꝑat ante uitamnecetur.¬
¶ Rettissime autẽ p̃tor nisqͣm

Expanded text:
ttenda est: nam aliquo casu spesexheredasset: 'qui mihi intra menses tres mortis meae natus erit, exheres esto' uel 'qui post tres menses', aliquo casu suus heres futurus est: et sane benigniorem esse praetorem in hanc partem oportebit, ne qui speratur ante uitam necetur.Rectissime autem praetor nusquam
Abbreviated transcription (Latin):
ait patremm̾catorẽ ac fenera¬
torẽ qui duos filios totidẽq¬
m ꝯ filias hr̃des instituerat ita le¬
gassz.filus marib. domumm̃a
instructamdo lego. dariq iub̾o
m̾ces ⁊ pignori ancontineat᷑
q̃ri posse. s facile iudiciuolu¬
tatis coniectur̃ fore cetĩs ꝑitͥs
facultatib examinatis. ¶Cel¬
sus scrib̃. ẜuis quim fundo mo¬
rarent᷑ legatis. iicaõs eoꝵ nõ
contini nisi appareat. ⁊ de uica¬
in domo erant/ abh̾rde filia p̃¬

Expanded text:
ait patrem mercatorem ac faeneratorem, qui duos filios totidemque filias heredes instituerat, ita legass‹e›: 'filiis maribus domum meam instructam do lego darique iubeo', merces et pignora an contineantur, quaeri posse: sed facilem iudici uoluntatis coniecturam fore ceteris patris facultatibus examinatis.Celsus scribit seruis qui in fundo morarentur legatis, uicarios eorum non contineri, nisi appareat et de uicain domo erant, ab herede filia p
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ciumeiꝰ ut es aliorum dedy¬
donatus fu̾it. lͦ falcidiaint̾ue¬
miente totus undicari petune.
pot̾. s ⁊ si aliud pͣt̾ea capiat. le¬
gatarius. adhuc seruus totus
peti pot̾. qͣrtam autẽ utiiusq.¬
. ex legato retũmdam.ne ĩpedi¬
atur lib̾tas. ¶ Sunccum sit ͤ
anlib̾tas p̃stari debeat᷑. nesurĩ
qd̾ sub conditione ut post tp̃
dãta sicinumqd inc̾to eopͣstet᷑ ł¬

Expanded text:
alienum, deddonatus fuerit, licet Falcidia interueniente totus uindicari petiue potest. sed et si aliud praeterea capiat legatarius, adhuc seruus totus peti potest: quartam autem utriusque ex legato retinendam, ne impediatur libertas.Si incertum sit, an libertas praestari debeat, ueluti d sub condicione uel post tempus data sit, numquid inc
Abbreviated transcription (Latin):
ueĩt: nõ ueniunt inꝯtributĩs¬
.que ipĩhrdi ascmetipõ ut ẜucͦ
eius legata fidiue ꝯmissasiũ
saliacã ẽ corumque in dic ceta
indantur. Namsilib̾tãtis dies ce¬
pit. ced̾c ei debebuntur. ⁊ incõt¬
butcẽm ueniiint. ac nec ea qd̾¬
¶. lib̾tate legauit. fideiue ꝯmisi
ꝰ inꝯputationẽ eius legis oedt᷑.¬

Expanded text:
uenit, non ueniunt in contributiquae ipsi heredi a semetipso uel eius legata fideiue commissa causa est eorum, quae in die certa dantur: nam si libertatis dies cpit cedere, ei debebuntur et inbutionem ueniunt. ac ne ea q libertate legauit fideiue commisit, in computationem eius legis cedunt
Abbreviated transcription (Latin):
suumuł alienum regatus sit.
omimo prare debebit lib̾tatẽ.
nec hoc ꝯtrai̾um ẽ suꝑiori q̃r
fauor lib̾tatis sepe ⁊ alias beni
numitt̾e̾:nec p̃tei capias undsto e
cipe possis. senatus censuit ceł¬

Expanded text:
rogatus sit, omnimodo praestare debebit libertatem, nec hoc contrarium est superiori, quia favor libertatis saepe et alias benignumittere nec praeterea capias, unde ecipere possis, senatus censuit
Abbreviated transcription (Latin):
conditio defic̾e̾. int̾ini falcidia
amitcenda est. H̾inde curalb ͤ¬
tas compet̾e uł debĩ cepit. tigm
legatarius ilampãtem recipi¬
etꝰ q̃ifaicidia detrar̾. ceciliop
placelut. siqd ex opis ei med¬
iotp̃e consecutuis fuexit᷑ hr̃s. ita

Expanded text:
dicio deficere, interim Falcidia admittenda est, deinde cum libertas competere uel deberi coeperit, tum legatarius illam partem recipiuam Falcidia detraxit?Caecilio placebat, si quid ex operis eius medore consecutus fuerit heres, id
Abbreviated transcription (Latin):
functo eo augm̃tum r er decessi¬
oneue. sitales erut. ut in hẽ¬
deinquoq transeant. p̃stabũt.
Iulianus scb̃ sintruisq hr̃dis.
pãs exausta ẽ legatis. ⁊ alt̾ exc

Expanded text:
functo eo augmentum rei decessionemve, si tales erunt, ut in heredem quoque transeant, praestabunt. Iulianus scribit, si utriusque heredis pars exhausta est legat
Abbreviated transcription (Latin):
cuptumurtebat᷑ cessau̾unt ĩ ad¬
mmistratẽe tutele.⁊ ap̃side tutor
datꝰ ẽ pupillo. iussi aut̃ st̃ etiam¬
hũ qui datierant testõtutores.
tũtelã ammĩstrare ꝯuncto eo.¬
qr᷑ p̃side tatus ceꝑat ãmĩstrare.¬

Expanded text:
uptum uidebatur, cessauerunt in administratione tutelae et a praeside tutor datus est pupillo, iussi autem sunt etiamhi, qui dati erant testamento tutores, tutelam administrare coniuncto eo,a praeside datus coeperat administrare
Abbreviated transcription (Latin):
aquoẜuar possit. ioqd̃ pupͣui
ex litis estimatoẽ sũbieit S si
tutor soluũdo nõ ẽ: idenderit
utrũ calamitas pupilli andetͥ
suint̾iss simiłr atq ip̃e pupir
e x ps cuspe qd ex heditate dimin¬
iuss. corripuiss ꝑdidiss.De pͥo¬
ssore queq fũoso q̃ri pot̾. siqui

Expanded text:
uari possit id, quod pupillus ex litis aestimatione subierit. sed si tutor soluendo non est, uidendum erit, utrum calamitas pupilli an detrsu interisset, similiter atque ipse pupillus expers culpae quid ex hereditate deminuisset corrupisset perdidisset. de poss
Abbreviated transcription (Latin):
ele rõne puenerant. ad d̾furict̃
contutorẽ. usure ꝑueniant iã
etiã eio simme que ex sortis u¬
fis p̾npilio ancta post mortez
esꝰ aosuꝑstiti eque cum sortetͣ¬
nssata sit Iant rransferri obuit

Expanded text:
elae ratione peruenerat ad defunctum contutorem, usurae ueniant, an etiam eius summae, quae ex sortis usuris pupillo aucta post mortem eius ad superstitem aeque cum sorte translata sit aut transferri debuit
Abbreviated transcription (Latin):
expoitatũ est mai̾ti esse.⁊ ĩpens.
ẽ marmoꝵnisitale sitat lapis ibi
renascat᷑ quales ingallia sunt. et
masia. S et sicreti fodine argenti
fodine ł. auri. ut cuusubĩait̾ius
tuha bebunt᷑ ¶Int̾d̾ marito de
fructib amilie ciuet᷑ uicħ re¬
tinet si fruccibͣ stantib fundu
mulĩ recipiat int̾o̾ retineb intẽ¬

Expanded text:
exportatum est, mariti et impensa est marmor: nisi tale sit, ut lapis ibi renascatur, quales sunt in Gallia, sunt et in Asia.Sed si cretifodinae, argenti fodinae uel auri uel cuius alterius habebuntur.Interdum marito de fructibus a muliere cauetur etinet, si fructibus stantibus fundum mulier recipiet: interdum retinebit
Abbreviated transcription (Latin):
Si finidus indotẽ datus sit. ĩqͦla¬
pis ced̃r. lapilicinarũ ꝯmod̾ad
mai̾tum ꝑtin̾e cõstat./ Quia palaͥͥ
sit eo anmo dedisse. m̃ulierẽ fu¬
dũut iste fructus ad maĩtumꝑti
te danda dec larau̾it mułr. ¶Qd
in sem̃tẽ erogat᷑ sino respond̾int
nises. ex uintemia deducet᷑ qr tõ¬
biꝰ amu unus frugtus est.

Expanded text:
Si fundus in dotem datus sit, in quo lapis caeditur, lapidicinarum commodum ad maritum pertinere constat, quia palam sit eo animo dedisse mulierem fundum, ut iste fructus ad maritum perte danda declaraverit mulier. Quod in sementem erogatur, si non responderint messes, ex vindemia deducetur, quia totius anni unus fructus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ait᷑ qd marandoserendoq agro ĩ¬
piebant᷑. s hee impense no pͥetẽt᷑.
Cũmaritus frnctũtotũ annireti¬
net. quia ex fiuctib priꝰ impẽsis ̃¬
satłfaciend̃ ẽ sp̃lane sinouãũllã
necc̃io extrux̾. uł uet̾cntotã sine¬

Expanded text:
ait, quod in arando serendoque agro impiebantur. sed hae inpensae non petentur, cum maritus fructum totum anni retinet, qu‹i›a ex fructibus prius impensis satisfaciendum est. plane si nouam uillam necessario exstruxit uel uet
Abbreviated transcription (Latin):
etiã cłpã maritus pr̃are debrise
fc̃o mulieris inppetuũ agrum eiꝰ
cołe cõgͣͣt᷑ fructus tam̃ quipue¬
ta filia que nupta erat. ⁊ dotem
apatre ꝓfectãbabebat ibi decesẜit᷑
puto dicend̃. piñ etlã obẜuanda
omĩa ac sũmpta decessiss. ut et̾dͦ¬

Expanded text:
am maritus praestare debet, ne facto mulieris in perpetuum agrum eius colere cogatur: fructus tamen, qui perueta filia, quae nupta erat et dotem a patre profectam habebat, ibi decesserit, puto dicendum perinde obseruanda omnia ac si nupta decessisset, ut, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊superunt qd sceuolatadinari¬
ti. et admulieĩs impensas refet
marito uindemus diutit. ñ pu¬
tat eiudcĩ dum̃taxat isiu
fructus restitui. s et ĩpe̾nsas q̃
anteꝙͣ porciones fructini fiãt.

Expanded text:
supererunt: quod Scaeuola et ad mariti et ad mulieris inpensas refertmarito uindemiis diuortit, non putat ei undecim dumtaxat mensum fructus restitui, sed et impensas, quae, antequam portiones
Abbreviated transcription (Latin):
ad quq̃niũ cõputamus. ¶Nloͣ
solũ aut̃ de fundo. s etiã de pecore
idẽ dicimus ut lana ouium fe¬
ritus ꝓpe partus oues doti accep¬
it. sicẽ ꝓximas tõñsure pꝰ partu¬

Expanded text:
quennium computamus.Non autem de fundo, sed etiam de pecore idem dicemus, ut lana ouium fetus prope partum oues doti acceperit, item proximas tonsurae, post partu
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ am̃missã quam adiunct.
fu̾it fc̃a filia. neceb̾̃ ẽi ista stĩpło.¬
¶uolutatẽ autẽ filie cum pat̾ ag̃
de dote utrum sic accipiamus u̾
cõfũtiat. Anno ne ꝯtradieat fu¬
ia.⁊ ẽ. ab imꝑatore antonino re¬
scͥptum filiam nisi euident̾ ꝯ̃dic̃¬
lic. udi exꝑiri patrẽ. si furiosam
erit. nõ ex uoluntate eius id fac¬
tun cauendumq rãtãrẽ filiam
lubiturã. apatre. Ubi enĩ sapit
scux eã exigimus. ut uideat᷑ nõ¬

Expanded text:
onem amissam, quam adiuncta fuerit facta filia, nocebit ei ista stipulatio.Uoluntatem autem filiae, cum pater agit, de dote, utrum si‹c› accipimus, ut consentiat an uero ne contradicat filia? et est ab imperatore Antonino rescriptum filiam, nisi euidenter contradicliae uideri experiri patrem, si furiosam erit non ex uoluntate eius id factum cauendumque ratam rem filiam habituram a patre: ubi enim sapit, scire eam exigimus, ut uideatur no
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ siuĩndemie tp̃e fud̾ in dotẽ
dat̾̃ sit. eumq uir ex ĩteludis
nouẽb̾s primis fruend̃ locat̾ut.
m̃sis ĩãmual sułoma die facto
clinorcio. retin̾e iurũ undemie
fructus. ⁊ eiꝰ anniquo liuorci¬

Expanded text:
enim, si uindemiae tempore fundus in dotem datus sit eumque uir ex calendis Nouembribus primis fruendum locauerit, mensis Ianuarii suprema die facto diuortio, retinere uirum et uindemiae fructus et eius anni, quo diuorti
Abbreviated transcription (Latin):
quas det̾iore furdum fec̾it: maĩ¬
tus tenebr̃. s ⁊ suntempestatis ce¬
cid̾int. dicioport̃  p̃cium eaꝵ re¬
stituend mulieĩ. nec infructu
ced̾e ñ mag̃ quã si th̾saurus fuerit᷑
s pars eius dimi clia restituet᷑. ꝙiͣ ũ
iualieno inũnti. ¶ Siuir infũdo¬
mulleris dotalilapĩclicinas mã¬

Expanded text:
quasi deteriorem fundum fecerit, maritus tenebitur. sed et si ui tempestatis ceciderunt, dici oportet pretium earustituendum mulieri nec in fructum cedere non magis, quam si thensaurus fuerit sed pars eius dimidia restituetur quasi in alieno inuenti. Si uir inmulieris dotali lapidicinas ma
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ⁊ cassius qͣi impossibłda
eas conditiones intestõ posita ᷤ
consistit inconlitionibꝰ que
in nõ faciendo sunt concepte.
sutputa sim capitoliũnõ ascẽ¬
dit sistichumnõ manumise¬
rit. ⁊ insimilibꝰ.⁊ ita aristoĩo
gatis placuit. iniminheredit¬
Atib. quoq id remediũ adm¬
issum est unde siuxor mai̾tũ
suũ cui dotem ꝓmiẜat it hrdẽ
sc̃pẜit. ex parte. sidotẽ qm eip¬
nuntiare eum posse coherediin¬

Expanded text:
quoque et Cassius quasi impossibiles eas condiciones in testamento positas pro consistit in condicionibus, quae in non faciendo sunt conceptae, ut puta 'si in Capitolium non ascenderit' 'si Stichum non manumiserit' et in similibus: et ita Aristoni gatis placuit, uerum in hereditatibus quoque idem remedium admissum est. Unde si uxor maritum suum, cui dotem promiserat, ita heredem scribserit ex parte: 'si dotem, quam ei pnuntiare eum posse coheredi
Abbreviated transcription (Latin):
tũẽqb patronus legata pͣrat .
tempare d̾bi p̃tor contcõe. ut
et patrono ⁊ heredib scͥptis ꝓe
portione dentur conclitionis.
explende gr̃a. ¶ Sutn scͥptimsi se
natus ñ erit. tuns becemi seie he
dato Sititius ante mortuus.
sit: nõ statim seie decẽ deb̃i qͣr
łmitempꝰ signifig̾at popr doen¬

Expanded text:
quibus patronus legata praestat, temperare debet praetor condicionem, ut et patrono et heredibus scriptis pro portione dentur condicionis explendae gratia. Si ita scriptum sit: natus non erit, tum decem Seiae heres dato', si Titius ante mortuus sit, non statim Seiae decem deberi, quia ennii tempus significat
Abbreviated transcription (Latin):
nõ impedĩ eum quominus ad¬
eathrditatẽ. Namiure ip̃o uid¬
tur impleta conditio. eo qd nõ
est. quẽ possit. de dote conueniẽ
rit. hr̃s ms ei tantum dato. sica
latitans ptronum de medio
discessit. ut tum̃ consciliumie¬
tin̾et. habendisetum lib̃tos. de¬
bẽ eilegatum/ trebatius ⁊ labeo
s si cammũtẽ. ⁊ id ꝓpositum haibe¬
at. ne filium a semet dimictat.

Expanded text:
non impediri eum, quo minus adeat hereditatem: nam iure ipso uidetur impleta condicio eo, quod non est, quem possit de dote conuenire rit, heres meus ei tantum dato', si ea latitans patronum de medio discessit, ut tamen consilium retineret habendi secum liberos, deberi ei legatum Trebatius et Labeo sed si eam mentem et id propositum habeat, ne filium a semet dimittat
Abbreviated transcription (Latin):
testõ nõ cõmittit᷑ abhẽde uł le¬
gataĩouł eo qui ex ultima no¬
uintate aliqd uicrat᷑ qui alicꝰ
arbitratumonĩtu fac̾e uis¬
sus sit. si is ciius arbitrium ẽ
nõ uiuat. uł adeẽ nõ possit aũ
rei. arbitrarinolit. ¶ Siẜuos
c̾tos qs manumisiss hr̃s esse
uissus exat. quibdã exlis at̾
et mat̾ meaiuiuent. alt̾a iam
mortu nõ dficicõcrõe idẽ es

Expanded text:
ento non committitur ab herede uel legatario uel eo qui ex ultima uoluntate aliquid lucratur, qui alicuius arbitratu monumentum facere iussus sit, si is cuius arbitrium est non uiuat uel adesse non possit aut rei arbitrari nolit. Si seruos certos quis manumississet, heres esse iussus erat. quibusdam ex his ante et mater mea uiuent' altera iam mortua, non defici condicione. idem es
Abbreviated transcription (Latin):
¶gatis que relinq¬
mintur. aut dies incer¬
tirᷤlaut conclitio ad sc̃¬
br̃. aut sĩnicħ̾ horum
factum sit. p̃sertiast̃
nisi siut ip̃a coñclicio
insit. Tum dies c̾tus
ad scͥptus ẽ. quamiuis
dies ñdumuen̾it. sor¬

Expanded text:
gatis quae relinquuntur aut dies incertus aut condicio adscribitur aut, si nihil horum factum sit, praesentia sunt, nisi si ui ipsa condicio insit. Cum dies certus adscriptus est, quamuis dies n
Abbreviated transcription (Latin):
riet᷑ .x. datõ. namdic̃ inc̾tum
rius ante d̾cesẜit. adhrdem eiu
legatum nõ transit quia ñ ce̾¬
ssit dies niuo eo q̃minis c̾cum
fu̾it morit̾um. ħrdeminẽ aut̃
conclitiol egatsueluti cumita
legamus. Qd exaretus ꝗ natũ
fuerit. hr̃s dato. aut frũc̾cus q
exeo funto ꝓcepta fu̾int heres
tato. aut serum quẽ aliinõ

Expanded text:
o': nam diem incertum rius ante decesserit, ad heredem eius legatum non transit, quia non cessit dies uiuo eo, quamuis certum fuerit moriturum heredem. Inest autem condicio legati, ueluti cum ita legamus: 'quod ex Arescusa natum fuerit, heres dato' aut 'fructus, qui ex eo fundo percepti fuerint, heres dato' aut 'seruum, quem alii non
Abbreviated transcription (Latin):
ta accepisse uidebr̃. licet nich̾
fac̾e possit sensisse enimi libera¬
chil facere possit. si soli ei lib̾ati¬
one relicca e ̃ id̾o falcidiauitẽ¬
uenente trecenta accepto illi.
ceꝑit erigentur. abcodumt.¬
ꝯxat us ad .c. Idemq eĩt dicẽ¬
dum. ⁊ simortis cansa accepto.
ei q̃dringenta ferantur. unde e¬
legant dicit᷑ accepitil ationcor
impendenti fore. ut siqdẽ inq̃tis
tempore q̃dringenta totamue¬
manti: intreceuta ualcant. a¬
cceptilatiossiũo ͤ p̃t̾ea aliquid ĩ¬
ueniat᷑ qd̾ q̃drantem suppleat
heredianquadringenta accepti¬
latio. ⁊ ꝓficiet qd̾ si debet᷑ iste qͣ¬
dringentorum dumtaxat.c.
debitor sibi solu̾̃ndo sit euenet᷑.
ut sihe̾de aliquo instituto. ipsi
debitoriuberatis. ⁊alui quadri
genta legatasint. siqdẽ soluẽ¬
tineat auatentum quĩqͣgĩtale¬

Expanded text:
ta cepisse uidebitur, licet nihil facere possit: sensisse enim libeihil facere possit. si soli ei liberatio relicta est, et ideo Falcidia interueniente trecenta accepto illi erit, exigentur ab eo dumtaxat usque ad centum. idemque erit dicendum, et si mortis causa accepto ei quadringenta ferantur. unde eleganter dicitur acceptilationem in pendenti fore, ut, si quidem mortis tempore quadringenta tota inveniantur, in trecenta valeat acceptilatio: si vero praeterea aliquid inveniatur, quod quadrantem suppleat heredi, in quadringenta acceptilatio proficiet. quod si debitor iste quadringentorum dumtaxat debitor sibi soluendo sit, eueniet, ut, si herede aliquo instituto ipsi debitori liberatio et alii quadrigenta legata sint, si quidem solventineat, alia centum quinquaginta le
Abbreviated transcription (Latin):
exigi pot᷑ ꝑ rata fit cdistiibuto
demumin uerctlitate cõpute¬
tur. qͣntipionĩ oistrahi pot̃. S
cumdebitori libat̾o relinqt. ipẽ
cepto ferat᷑. id qd̾ debi q̃drĩgẽ¬

Expanded text:
rata fit distributio, demum in hereditate computetur, quanti nomen distrahi potest. sed cum debitori liberatio relinquitur, ipse cepto feratur id quod debet, quadringe
Abbreviated transcription (Latin):
it. nõ posse ticumimacum fiio
grad̃ substituitur. ¶ Hec u̾ba᷑ c̃¬
publiꝰ martus gaius inuicem
substituti. hr̃des michi sunto.
sic int̾p̃tanda sunt / ut breuiter
uid̾et᷑ testator tres mͣstituisse hx̃¬
des.⁊ inuicem eos substituisse. ꝑ
¶Quĩtres fuios habebatrita scͥpͣ¬
sit. fiuii mĩhr̃des sunto. pubuꝰ
filius m̃s ex hĩs esto. nideripot̃
prima ꝑte duos dumtaxat fili
dem post mortem filii ex parteteͣ¬
deminstitũe eodẽ modo pot̾. qmͣ
is qui seruum sempronio legat᷑.
eũdẽ post mortẽ semꝓnii cx pte.
hĩdẽ instituit᷑. ¶ Seruus testoͦͣ
hr̃s pure scriptus. lib̾ autẽ iussꝰ
esse. siintra tealndus decembͥs. xͥ¬

Expanded text:
una cum filio gradum substituitur.Haec uerba: 'Publius Marcus Gaius inuicem substituti heredes mihi sunto' sic interpretanda sunt, ut breuiter uideretur testator tres instituisse heredes et inuicem eos substituisse, pe.Qui tres filios habebat et ita scripserit: 'filii mei heredes sunto: Publius filius meus exheres esto', uideri potest prima parte duos dumtaxat filiodem post mortem filii ex parte heredem instituere eodem modo potest, quo is, qui seruum Sempronio legatum, eundem post mortem Sempronii ex parte heredem instituit.Seruus testamento heres pure scriptus, liber autem iussus esse, si intra kalendas Decembres
Abbreviated transcription (Latin):
ibi cet p̃indesi semus fui̾r mi¬
dominũ offendãt. qĩ ad tpe rele¬
gatus rensũest icum aduile
legatumnõ ꝑtine. Qrͣ nec ẜ̃ui
qdẽ qui opari inagro cõsueuer̃.
qui malios agros reu̾tebantur
et qĩ ab alio cõmodati. in ea sũt
cõdoc̃e ^ ut ad legatum ꝑtin̾eant.
Qͥa nõ ita in agrofu̾ant ut ei .a¬
grouid̾e̾nt᷑ destinatisque res in
ꝓposito quoq suggit. ut ytali¬
caꝵ rerumcẽ ẽdantur hec̃ res
q̃s inptalia testator eẽ uoluit.¬
pinde ⁊ si pecuniãmisit inꝓiũ

Expanded text:
ibi esset. proinde si seruus fuerit midominum offenderat, quasi ad tempus relegatus, responsum est eum ad uillae legatum non pertinere. quare ne serui quidem, qui operari in agro consuerunt, qui in alios agros reuertebantur, et quasi ab alio commodati in ea sunt condicione, ut ad legatum pertineant, quia non ita in agro fuerant, ut ei agro uiderentur destinati. quae res in proposito quoque suggerit, ut Italicarum rerum esse credantur hae res, quas in Italia esse testator uoluit.Proinde et si pecu
Abbreviated transcription (Latin):
rectissime ꝓbatui offitiouidicis.
canciones eẽ mͣt̾pom̃das. Cum
hec ita sint. hec q̃ institutio de q̃
q̃rit᷑. nõ est repellenda: si alius
rexum puintialium alius reꝵ
ytalicaꝵ hr̃s fui̾t scͥptus Õffinio¬
que iudicis actribuentur: singr¬
lis res q̃ ascͥpte sunt.snint taoi¬

Expanded text:
rectissime probatur officio iudicis cautiones esse interponendas.Cum haec ita sint, haec etiam institutio, de qua quaeritur, non est repellenda, si alius rerum prouincialium, alius rerum Italicarum heres fuerit scriptus, officioque iudicis adtribuentur singulis res quae adscriptae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
os esse hr̃des institutos. unum
ex funto cornelio. altum ex fuz¬
ut unicuiq eorum sioꝰ quite¬
lictus est adiudicet᷑. uł attirib¬
uat᷑. Gude scio q̃situm. aeris
alieni. honus ꝓ qua parte agy¬
osci debeat/ ⁊ reccit pap̃ cui siña
tib eos agnosc̾e es alienum de¬
seq̃nt̾ diceraus. iustitutiones
istas/ ex re fcãs ĩu̾llius eẽ mo¬
m̃ti ¶ et sĩ forte falcidia int̾ueiẽs.
recisionẽ ess legatorum fctuã
hĩs offitio ũdicis recicłit᷑ p̃cep¬
tieẽs istãs. ut nõ plus q̃sq bo

Expanded text:
os esse heredes institutos, unum ex fundo Corneliano, alterum ex funut unicuique eorum fundus qui relictus est adiudicetur uel adtribuatur.Unde scio quaesitum, aeris alieni onus pro qua parte adgnosci debeat. et refert Papiniatibus eos adgnoscere aes alienum desequenter dicemus institutiones istas ex re factas nullius esse momenti: et si forte Falcidia interueniens recisionem esset legatorum factur‹a, s›ic officio iudicis recidit praeceptiones istas, ut non plus quisque eo
Abbreviated transcription (Latin):
dũcõꝑate sint. dico pecunia qu
idcͥcomissa ẽ ut ꝑ eam m̾ces inꝑ
ytaliã aducherent᷑ in ytancopaͤ¬
trimonio aduingendũ. Namet
si dediss iupuintia de pecimus qͣ
in iralia excebat. ituras et redi¬
turas dicend̃ est. hanc quoqo y¬
talicipatrimomii eẽ rõnẽ fĩg ef¬
fic̾edixi. ut merces quo iste qͥ
compade sunt. ut romamuehe¬
rentur: siue ꝓuecte sint eoniro
siueñdũ ⁊ siue scit. siuc ignora¬

Expanded text:
pecuniam, quae idcirco missa est, ut per eam merces in Italiam adueherentur, in Italico patrimonio adiungendam: nam et si dedisset in prouincia de pecuniis, quas in Italia exercebat, ituras et redituras, dicendum est hanc quoque Italici patrimonii esse.Rationem igitur efficere dici, ut merces quoque istae, quae comparatae sunt ut Romam ueherentur, siue prouectae sunt eo uiuo siue nondum, et siue scit siue ignora
Abbreviated transcription (Latin):
et si emancipatus fuiꝰ ꝙ̃ post e ma¬
mancipatic̃e q̃sierat᷑ p̾atii suo
ĩ adopticem dederit ⁊ deces squero
et hic nepos iste ad ponorumpo
Alicuius puen̾it in adoptiuam
familiam filius nõ. anpat̾s sii
in adoptiua familia mortui uo¬
norum possonẽ acciꝑe possit. ⁊
arbitror humaniorẽ esse hanc
sentẽtiã. ut fili hic. qm̃uis . nõ
sit ineadẽ familiaqua pat̾ ad
admittat᷑. ¶ih̃i quiinstituis
redes. iure nõ possunt. neccont̃
tabłas bõꝵ possonẽ pet̾e posst̃.
ħaut̃ ũbainstituinõpossunt.
admortis tp̃s referunt᷑. ¶Sĩ qͣ
ex lib̾is hr̃s scͥptus si̾t: ad cõtͣ
tabłas bonorũpossõnẽ uccari

Expanded text:
emancipatus filium, quem post emancipationem quaesierat, patri suo in adoptionem dederit et decesserit: nam et hic nepos iste ad bonorum poalicuius peruenerit in adoptiuam familiam, filius non, an patris sui in adoptiua familia mortui bonorum possessionem accipere possit? et arbitror hmuis non sit in eadem familia, in qua pater, ad admittatur. Liberi, qui institui heredes iure non possunt, nec contra tabulas bonorum possessionem petere possunt. haec autem uerba 'institui non possunt' ad mortis tempus referuntur. Si quis ex liberis heres scriptus sit, ad contra tabulas bonorum possessionem uocari
Abbreviated transcription (Latin):
Sarrogato filio. ideto q̃ patͥ suo¬
iungͥendꝰ ẽ. ¶ S siemancipatus¬
nie nepos. post adoplcẽm ppon¬
at᷑ equissimũ erit eum absrin¬
debi pani suo iungi. ¶Sicmã¬
apatus fiuluxore nõ ex uolũ¬
etate pacris ducta fuiuinfuit so¬
titus / deind̾ nepos. patre ⁊apõ

Expanded text:
ato filio, idcircoque patri suoiungendus est. sed si emancipatusnepos post adoptionem proponatur, aequissimum erit eum abstinet patri suo iungi. Si emancipatus filius uxore non ex uoluntate patris ducta filium fuerit sortitus, dein nepos patre iam
Abbreviated transcription (Latin):
ã admitti filium. Habuit ex eo
nepotẽ. filiꝰ emancipatus. uel
inpotestate niam̃is deportatiiᷤ
ẽ. Critur annepoti nõceat. Uiꝰ
est inutroq casumepotẽ admi¬
ttend̃. B̾portatos enĩ locomoꝵ
morũ habendos/ Si ⁊ p̃r ⁊ fllius
deportuti sunt. ⁊ ambo restituti
elicemus ad bonorum possõnẽ¬

Expanded text:
mitti. Filium habuit et ex eo nepotem: filius emancipatus uel in potestate manens deportatus est: quaeritur, an nepoti noceat. et uerius est in utroque casu nepotem admittendum: deportatos enim mortuorum loco habendos. Si et pater et filius deportati sint et ambo restituti, dicemus ad bonorum posse
Abbreviated transcription (Latin):
temporis intͣ qd̾ pet̾e heres ueti¬
tus sit. ut usuras uł penas petĩ
possit. ⁊ prscus neratius existi
cõmissũ quociẽs enim cohẽt pẽ¬
sons. id qd̾ legat᷑ uelutipsona.¬
uł ẜuit᷑us ad urdemeis ñ trã

Expanded text:
temporis, intra quod petere heres uetitus sit, uel usuras uel poenas petere possit. et Priscus Neratius existimcommissum: quotiens enim cohaeret personae id quod legatur, ueluti personalis seruitus, ad heredem eius
Abbreviated transcription (Latin):
diubũ ad d̾bitũ referre setestatõe¬
uistiau Tontͣ autẽ. si debiror cre¬
dicorileget. nulãutllitatẽ ni¬
ti ampliat᷑. Qd̃ si. c aureos. qͦs
se debẽ dixlegauit. siqd̃ deb ĩ¬
utue ẽ legatum. qd̾ sinõ fuit d̾¬

Expanded text:
bum ad debitum referre se testator existimauerit. contra autem si debitor creditori leget, nullam utilitatem uiti ampliatur. quod si centum aureos, quos se debere dixit, legauit, si quidem debet, inutile est legatum, quod si non fuit de
Abbreviated transcription (Latin):
and̃ decẽ Nam ⁊ st enuginti ac¬
ceꝑto ferantur. indece i babr.
E si duob hr̃dib institutis al¬
c̃um ex his dampnau̾it. credi¬
tori solu̾e ual legatum. ꝓꝑcob̾
ut c̃clitori soluatur. ¶Lib̾atio ã
debitori legata. ita demin effec¬
tum nõ bab sind fu̾it accum.
id a debitore dunuiuat testatõ.
Cet̾innsi eractum ẽ. eu. anescit ie¬
gatimunde q̃rituilianꝰ si ab ĩ¬
pub̃is substituto sit liberatiore¬
licta. deinde impubes exeg̾it q
delet᷑ aͥs enanescat legatum. ⁊ c̃
constet pupillum inhis que
asubstituto relinquunt᷑ ꝓsc̃ã
sustin̾e ei. a quo sub cõditioẽ le¬
gut᷑. cõseg̃ns ẽ substitutũ accõe
ex testo trmi. si pupill a debito¬

Expanded text:
randum decem: nam et si ei uiginti accepto ferantur, in decem liberabitur. Sed si duobus heredibus institutis alterum ex his damnauerit creditori soluere, ualet legatum propter ut creditori soluatur. Liberatio autem debitori legata ita demum effectum habet, si non fuerit exactum id a debitore, dum uiuat testator: ceterum si exactum est, euanescit legatum. Unde quaerit Iulianus, si ab impuberis substituto sit liberatio relicta, deinde impubes exegerit quod debetur, an euanescat legatum. et cum constet pupillum in his, quae a substituto relinquuntur, personam sustinere eius a quo sub condicione legatur, consequens est substitutum actione ex testam
Abbreviated transcription (Latin):
pat extestam̃to ag̾e possit. ut
etiã filuis actione lberet᷑. qb.¬
dum eo usqͣ extenti accionẽm
placebat. quia patris int̾cẽ in.¬
deat᷑. si peculium filio post enã¬
cipatiõe concessiss integrũ isis
eius ꝑman̾e. ego cõtra sent̾io

Expanded text:
pater ex testamento agere possit, ut etiam filius actione liberetur. quibusdam eo usque extendi actionem placebat, quia patris interesse uideatur, si peculium filio post emancipationem concessisset, integrum ius eius permanere. ego
Abbreviated transcription (Latin):
suas p̾̃stare legatario. quẽadm̃
dampnatus heres. neareo petat¬
et dampnatus dare qd̃ fidei̾sor
deb. ⁊ teo acceptum fac̾e.⁊ lega¬
tariolitis estimagẽem sufferre

Expanded text:
stare legatario: quemadmodum damnatus heres, ne a reo petaet damnatus dare quod fideiussor et reo acceptum facere et legatario litis aestimationem sufferre