comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat. tunc timuit populus a facie ignis & ñ ascendit inmontẽ & rogauit ut ꝑ moy senpo¬
tius uerba dñi audir& quae uerba moyses cõmemorat indeutero nonnio dicta sibi apopulo.
ire iam nollent uocẽ dĩ sed ꝑ eũ peterent sibi dici quae dicebat ds̃. id
dñs dĩ nr̃ nobis głam suã & uocẽ eiꝰ audiuimꝰ e medio ignis & cetera. Non eadẽ prorsus
legunt᷑ in exodo ubi primũ narrata sunt : qua modo repetunt᷑. Vnde intelligamus
lũmosis tãquã repugnantia rep̃hendunt᷑. Neq enim magnũ erat moysi attendere
qua in exodo scripserat & eisdem om̃ino uerbis illa repetere. nisi ꝑtiner& ad scõs docto¬
nsinuare dicentib ut nihil aliud in uerbis loquentiũ quaerant nisi
uoluntat̾ẽ ꝓpt̃ quã enuntiandã uerba instituta sunt.

Expanded text:
rat, tunc timuit populus a facie ignis et non ascendit in montem et rogauit, ut per Moysen porat, tunc timuit populus a facie ignis et non ascendit in montem et rogauit, ut per Moysen potius uerba domini audiret. Quae uerba Moyses commemorat in Deuteronomio dicta sibi a populo, cum audire iam nollent uocem dei, sed per eum peterent sibi dici quae dicebat deus, iddeus noster nobis gloriam suam et uocem eius audiuimus e medio ignis et cetera, non eadem prorsus leguntur in Exodo, ubi primum narrata sunt, quae modo repetuntur. unde intellegamus, lumniosis tamquam repugnantia reprehenduntur. neque enim magnum erat Moysi adtendere quae in Exodo scripserat et eisdem omnino uerbis illa repetere, nisi pertineret ad sanctos doctos, ut nihil aliud in uerbis loquentium voluntatem propter quam enuntiandam verba instituta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bunt patrẽ in sp̃u & ueritate. Nã & pat̃ tales quaerit . qui ad orent eũ. Sp̃s ẽ ds̃. & eos qui ad¬
orant eũ inspũ & ueritate oport& ad orare. Mediũ gͦ dixit moy ses ñ int̃ dĩ substantiã & popu
ter uallo aliquo loci. sed quia ꝑ eũ placuit populo audire cetera dĩ uerba p
ter ẽ territꝰ audita de medio ignis uoce dĩ dicentis decalogũ legis. Sed merito quaerit᷑ quomodo
inter dñm & uos intempore illo annuntiare uobis uerba dm̃ dicens. egosum dñs ds̃ tu
ñ erit uerũ. Non enĩ haec uerba ꝑ moy sen populus : sed demedio ign
ut qͣd positũ ẽ dicens. ꝓ eo positũ intelligamꝰ acsi ess& ut diceret ut iste sit sensus & ego
bam int̃ dnm & uos intempore illo annuntiare uobis uerbadñi. q¬
ignis & ñ ascendistis inmontẽ. cũ dicer& ego sum dñs ds̃ tuus. ut subaudiat᷑ cũ dicer&
utiq dñs. Cũ enĩ haec uerba dicer& dñs quæe consequent̃ ex decalogo cuncta cõmemo¬

Expanded text:
bunt patrem in spiritu et ueritate. nam et pater tales quaerit qui adorent eum. spiritus est deus et eos qui adorant eum in spiritu et ueritate oportet adorare. medium ergo se dixit Moyses non inter dei substantiam et populum interuallo aliquo loci, sed quia per eum placuit populo audire cetera dei uerba, posteaquam uehementer est territus audita de medio ignis uoce domini dicentis decalogum legis. Sed merito quaeritur quomodo inter dominum et uos in tempore illo adnuntiare uobis uerba domini dicens: ego sum dn erit uei-um. non enim haec uerba per Moysen populus, sed de medio ignut quod positum est "dicens" pro eo positum intellegamus, ac si esset: "cum diceret", ut iste sit sensus: et ego stabam inter dominum et uos in tempore illo adnuntiar uobis uerba ignis et non ascendistis in montem, cum diceret: ego sum dominus deus tuus. ut subauditur "cum diceret utique dominus". cum enim haec uerba diceret dominus, quae consequenter ex decalogo cuncta commemo
Abbreviated transcription (Latin):
substantiã ex illis eiꝰ uerbis intellegi potest quib ait dõ si inueni grãm antete ostende mihi
tem& ipsũ ut scienter uideam te. Neq em̃ arbitrandũ ẽ hunc populũ cui moy ses loquebatur
sic tunc uidisse dm̃ facie ad faciem quando inmonte loquebat᷑ e medio ignis. que madmodũ apłs
dixit infine nos e̾e uisuros ubiait. uidemꝰ nunc ꝑspeculũ in enigmate : tunc autẽ facie ad faciem
Quid autẽ hoc & quantũ ess&. consequenter aperuit dicens. Nunc scio ex parte. tunc auten
cognoscã sicut & cognitus sũ. Qd etiam ipsum caute accipiendum est: ne tantã putetur ha¬
biturus homo cognitionẽ dĩ quantã nunc hab& hominis ds̃. sed ꝓ suomodo ita ꝑfectã ut ei
sicut pater ur̃ calestis ꝑfectus ẽ ĩdeo xqualitatẽ patris quã uerbũ hab& unigenitũ sperare

Expanded text:
substantiam ex illis eius uerbis intellegi potest, quibus ait deo: si inueni gratiam ante te, ostende mihi substantiam ex illis eius uerbis intellegi potest, quibus ait deo: si inueni gratiam ante te, ostende mihi temet ipsum, ut scienter uideam te. neque enim arbitrandum est hunc populum, cui Moyses loquebatur, sic tunc uidisse deum facie ad faciem, quando in monte loquebatur e medio ignis, quemadmodum apostolus dicit in fine nos esse uisuros, ubi ait: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. quid autem hoc et quantum esset, consequenter aperuit dicens: nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum. quod etiam ipsum caute accipiendum est, ne tantam putetur habiturus homo cognitionem dei, quantam nunc habet hominis deus, sed pro suo modo ita perfectam, ut ei sicut pater uester caelestis perfect
Abbreviated transcription (Latin):
& infra usq ad puerilem xtatem quae poss& illa quaȩ facta & dicta sunt & uidere & audire
& memoria retinere. Sed quid est qͣd ait faciem ad faciem locutus ẽ aduos quos paulo
ante maxime ad monere curauit q̃d nullã similitudinẽ uiderint. sed solam uocẽ de mnedi
ignis audierint : An ꝓpt̃̾ rerũ euidentiã & quod ã modo p̾̃sentiã manifestatȩ diuinitatis
ae qua dubitare nenio poss& his uerbis usus est : Qd siita ẽ : quid ꝓhib& de ipso mox se
hoc intelligi ieo quod de illo dictũ ẽ q̃d faciem ad faciem locut᷑ sit cũ eo dñs ut nec ipse aliquid oculis¬
uiderit p̃ter ignẽ: A naliquid amplius uidisse intelligit᷑ quia scriptũ ẽ eũ intrasse in nebulã uel
nimbũ ubierat dĩ: Sed & si aliquid amplius uidit quã illi ñ eũ tam̃ mortalib oculis uidisse dĩ

Expanded text:
se decem et nouem et infra usque ad puerilem aetatem, quae posset illa quae facta et dicta sunt et uidere et audire se decem et nouem et infra usque ad puerilem aetatem, quae posset illa quae facta et dicta sunt et uidere et audire et memoria retinere? Sed quid est quod ait: facie ad faciem locutus est dominus ad uos, quos paulo ante maxime admonere curauit, quod nullam similitudinem uiderint, sed solam uocem de medio ignis audierint? an propter rerum euidentiam et quodam modo praesentiam manifestatae diuinitatis, de qua dubitare nemo posset, his uerbis usus est? quod si ita est, quid prohibet de ipso Moyse hoc intellegi in eo quod de illo dictum est, quod facie ad faciem locutus sit cum eo dominus, ut nec ipse aliquid oculuiderit praeter ignem? an aliquid amplius uidisse intellegitur, quia scriptum est eum intrasse in nebulam uel nimbum ubi erat deus? sed etsi aliquid amplius uidit quam illi, non eum tamen mortalibus oculis uidisse dei
Abbreviated transcription (Latin):
uid est qͣd ait dñs ds ũr disposuit ad uos testamentũ inchorebñ patrib ur̃is disposuit
dñs testam̃tũ hoc sed ad uos uos hic om̃s uiuentes hodie faciem ad faciem locutus est dñs ad
uos in montẽ e medio ignis:. In quia illi qui non ingrediunt᷑ in terrã ꝓmissionis mortui sunt
eñi oiñs ñ ꝑtinent ad hoc testam̃tũ quorũ tunc recognitio facta ẽ cũ auiginti annis xtatis &
supra numerarent᷑ usq ad quinquaginta annos habiles ad bellũ: Quomodogͦ illis locutus
est dñs qui hodie uiuunt: An quia ex uiginti annis & infrapotuerunt multitunc esse qui ho
bene meminissent alieni ab illa poena quã ds̃ constituit illis qui tunc numerati sunt ñ intrare
in t̾ram ꝓmissionis: Et hos utiq appellat. qui quamuis uiginti annorum & supͣ ñ essent quan
ls̃ in monte loquebat᷑ ut numerari tunc possent. potuerunt tamen e

Expanded text:
uod ait: dominus deus uester disposuit ad uos testamentum in Coreb; non patribus uestris disposuit dominus testamentum hoc, sed ad uos, uos hic omnes uiuentes hodie. facie ad faciem locutus est dominus ad uos in monte e medio ignis? an quia illi qui non ingrediuntur in terram promissionis — mortui sunt enim omnes — non pertinent ad hoc testamentum, quorum tunc recognitio facta est, cum uiginti annis aetatis et supra numerarentur usque ad quinquaginta annos habiles ad bellum? quomodo ergo illis locutus est dominus, quid hodie uiuunt? an quia ex uiginti annis et infra potuerunt multi tunc esse, qui hoc bene meminissent, alieni ab illa poena, quam deus constituit illis, qui tunc numerati sunt, non intrare in terram promissionis, et hoc utique appellat, qui quamuis uiginti annorum et supra non essent, quando deus in monte loquebatur, ut numerari tunc possent, potuerunt tamen es
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ qͣd ait & egostabam int̾ dm̃ & uos in tempore illo annuntiare uobis
ba dñitã quã in loco ess& dñs. hoc ẽ in monte unde illi uoces audiebant: Qd sic accipiendũ ẽ: ut
ñ ex hoc suspicemur dĩ substantiã in ullo aliquo esse corpora liloco qui ẽ ubiq tot̾ nec
ꝑ locoꝵ interualla ꝓpinquat aut recedit. sed demonstrationes eiꝰ in
qͣd ipse ñ aliter humanis sensib exhibentur. Unde dñs uolens auferre ab huius modi suspi¬
cionib m̃tẽ nr̃ãm quib putat᷑ ds̃ loco aliquo contineri. ueni& inquit hora quando neq in
monte hoc neq inhierosolimis ad orabitis patrem. Uos adoratis qd nescitis. nos adoramus

Expanded text:
ego stabam inter dominum et uos in tempore illo adnuntiare uobis uerba domini, tamquam in loco esset dominus, hoc est in monte, unde illi uoces audiebant? quod sic accipiendum est, ut non ex hoc suspicemur dei substantiam in ullo aliquo esse corporali loco, qui est ubique totus, nec per locorum interualla propinquat aut recedit; sed demonstrationes eius in ea creatura. quae non est quod ipse. non aliter humanis sensibus exhibentur. unde dominus uolens auferre ab huius modi suspicionibus mentem nostram, quibus putatur deus loco aliquo contineri, ueniet, inquit, hora, quando neque in monte hoc neque in Hierosolymis adorabitis patrem. uos adoratis quod nescitis; nos adoram
Abbreviated transcription (Latin):
na quaestio quomodo intelligat᷑ infernus. utrum illic mali tantũ. an etiam bonĩ
mortui descendere soleant. Si ergo tantũ mali. quomodo iste ad filium suũ sedicit
gentem uelle descendere : Nonenim in poenis inferni eume
CXXUI.

Expanded text:
na quaestio, quomodo intelligatur infernus; utrum illuc mali tantum, an etiam boni mortui descendere soleant. Si ergo tantum mali, quomodo iste ad filium suum se dicit lugentem velle descendere? Non enim in poenis inferni eum eCXXVI
Abbreviated transcription (Latin):
escen¬
dens ergo uidebo si scđm clamorem ipsorum uenientẽ ad me consumant᷑. si au¬
tem non: ut sciam. Uerba haec si non dubitantis quid duorum potius euentu¬
rum sit sed irascentis & minantis accipiamꝰ. nulla questio est. More quippe hu¬
no dĩ inscripturis ad homines loquit᷑. & eius iram nouerui
one eius intelligere qui nouerunt. Solem̾ autẽ etiam sic minaciter loqui
Uideamus si non tibi facio. aut uideamꝰ sinon illi facio. Et si non potuero tibi face¬
re. uel sciam : id est hoc ipsum experibor utrum non possim. quod cuminand
nae locutionis & usitatus est : ut humanae infirmitati congruat cuids̃ coaptat
locutionem suam

Expanded text:
escendens ergo uidebo, si secundum clamorem ipsorum uenientem ad me consummantur; si autem non, ut sciam. uerba haec si non dubitantis, quid duorum potius euenturum sit, sed irascentis et minantis accipiamus, nulla quaestio est. more quippe humano deus in scripturis ad homines loquitur et eius iram nouerunt sine perturbatione eius intellegere qui nouerunt. solemus autem etiam sic minanter loqui: "uideamus, si non tibi facio" aut: "uideamus, si non illi fecero", et: "si non potuero tibi facere, uel sciam", id est: hoc ipsum experibor, utrum non possim . quod cum minahumanae locutionis et usitatus est et humanae infirmitati congruit, cui deus coaptat locutionem suam
Abbreviated transcription (Latin):
drꝰ loqueretur. Si autem om̃is inquit sinagoga filiorum isrł ignora uerit &¬
in eo . E.cce ubi dixit & deliquerint. ubi continuo peccatum qd peccauert᷑
addidit: hoc ipsum utiq qͣd deliquerunt. Et paulo post. Si autem prin¬
ceps in quit peccauerit & fecerit unum ab omnib praeceptis dñi dĩ sui ꝗd
nonfi& nolens. & deliquerit. Item in consequentib. Si aut᷑e anima inqͥt
ipso. Item alibi. Anima quaecumq urauerit distinguens labus male fa¬
cere aut bene facere scđm om̃a quaecumq distuxerit homo cum iure
iurando & latuerit eum & hic cognouerit & peccauerit unũ ex his &
confessus fuerit peccatum ꝓ quo peccauit aduersus ipsũ. offer& p eis
quae deliquit dño ꝓ eo peccato qđ petcauit. Item paulo post. Et locutꝰ

Expanded text:
 sacrificiis deus loqueretur: si autem omnis, inquit, synagoga filiorum Israhel ignorauerit et  sacrificiis deus loqueretur: si autem omnis, inquit, synagoga filiorum Israhel ignorauerit et in eo. ecce ubi dixit: et deliquerint, ibi continuo peccatum quod peccauerunt" addidit, hoc ipsum utique quod deliquerunt. et paulo post: si autem princeps, inquit, peccauerit et fecerit unum ab omnibus praeceptis domini dei sui quod non fiet nolens et deliquerit. item in consequentibus: si autem anima, inquipso. item alibi: anima quaecumque iurauerit distinguens labiis malefacere aut bene facere secundum omnia quaecumque distinxerit homuerit et peccauerit unum ex his, et confessus fuerit peccatum pro quo peccauit aduersus ipsum, et offeret pro eis quae deliquit domino pro eo peccato quod peccauit. et paulo post: et locutus
Abbreviated transcription (Latin):
facere & non facienti. peccatum ẽ illi. Sed siue illa siue ista siue alia aliqua
differentia sit peccati & delicti ĩ nisi aliqua ess& non scriptura ita loqueretur ut
ferenter autem plerumq dicunt᷑. ut & peccatum nomine delicti & delic¬
tum nomine peccati appelletur. Neq enim cum dicitur inbaptismo fieri re¬
missio peccatorum. num fit etiam delictorũ: Nec tamen utrumq intelligit᷑.
quid qm̃ non ait & delictoꝵ. ideo quisquam dicere audebit in sanguine ip¬
sius delictoꝵ ñ fieri remissionem: Item quod scriptũ est apud apłm nam
idicium quidem ex uno in condemnationẽ. gratia uero e
tis iniustificationem. quid aliud quam nomine delictorum etiam peccata
conprehensa sunt: In hac quoq ipsa scriptura leuitici qua cogimur ali¬
quam inter delictum peccatumq distantiã uel inuenire uel credere. ita
ur cum de his ipsis quae ꝓpeccatis offerenda iubebanti

Expanded text:
et non facienti peccatum est illi. sed siue illa siue ista siue aliqua alia et non facienti peccatum est illi. sed siue illa siue ista siue aliqua alia differentia sit peccati et delicti, nisi aliqua esset, non scriptura ita loqueretur, utto, lex una est eorum. Indifferenter autem plerumque dicuntur, ut et peccatum nomine delicti et delictum nomine peccati appelletur. neque enim cum dicitur in baptismo fieri remissio peccatorum non fit etiam delictorum; nec tamen utrumque dicitur, quiquid quoniam non ait et delictorum, ideo quisquam dicere audebit in sanguine ipsius delictorum non fieri remissionem? item quod scriptum est apud apostolum: nam iudicium quidem ex uno in condemnationem, gratia uero ex multis delictis in iustificationem, quid aliud quam nomine delictorum etiam peccata conprehensa sunt? In hac quoque ipsa scriptura Leuitici, qua cogimur aliquam inter delictum peccatumque distantiam uel inuenire uel credere. ita legitur, cum de his ipsis quae pro peccatis offerenda iubebantur
Abbreviated transcription (Latin):
Aliud neglegitur: nisi quod non legit᷑ id est non eligit᷑. Unde etiam legem a
endo ab eligendo. latini auctores appellatã esse dixerunt
modo uestigiis colligitur. quod ille delinquit qui bonum derelinquit: &
relinquendo abono cadit. quia neglegit id est non legit. Peccatũ uero unde
sit dictum qd grece maria dicitur. inneutra lingua mihi interim occurrit: Po
test etiam uideri illud esse delictũ qđ in prudenter id est ignorainter. illud pec¬
catũ q̃d absciente cõmittit̾. Huic differentiae uident᷑ ista testimonia consonare
diuina. delicta quis intelligit: & illud. qm̃ tu scisti in prudentiam meã. Con¬
aliomodo repetens eandem sententiã. nec ab eadem ratione discordat qͣd pau¬
lo ante cõmemoraui apłi dictum si p̃occupatꝰ fuerit homo in aliquo delicto
hinc enĩ qđ p̃occupatũ dicit. inprudentẽ lapsum esse significat. Peccatũ uero

Expanded text:
aliud negligitur nisi quod non legitur, id est non eligitur. Unde etiam legem, aaliud negligitur nisi quod non legitur, id est non eligitur. Unde etiam legem, a legendo, id est ab eligendo, Latini auctores appellatam esse dixerunt. His quodammodo vestigiis colligitur quod ille delinquit, qui bonum dereliquit, et relinquendo a bono cadit, quia negligit, id est non legit. Peccatum vero unde sit dictum, quod Graece ἁμαρτία dicitur, in neutra lingua mihi interim otest etiam uideri illud esse delictum quod inprudenter, id est ignoranter, illud peccatum, quod ab sciente committitur. huic differentiae uidentur ista testimonia consonare diuina: delicta quis intellegit? et illud: quoniam tu scisti inprudentiam meam; conondita, uelut alio modo repetens eandem sententiam. nec ab eadem ratione discordat quod paulo ante commemoraui apostoli dictum: si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto; hinc enim quod praeoccupatum dicit, inprudenter lapsum esse significat. peccatum uero
Abbreviated transcription (Latin):
ud facere malum. & illud delictum hoc peccatũ sit. Ilam & ipsũ uocabulum
si discutiatur. quid aliud sonat delictum. nisi derelictum: Et quid dereliqui
tiatur . iparaptomate tã quã decidere intelligit᷑ qui delinquit: unde cada¬
ẽ cadere. Qui gͦ peccando malum fecit. prius delinquendo abono cadit. Et
plemmelia. simile nomen est neglegentiae. Nam grece neglegentia. Amelia¬
dicitur : quia curae non est qđ neglegitur. Sic enĩ grecus dicit᷑. non curo umelli
moi. Particula ergo quae additur plen ut dicatur plemmelia praeter signi¬
ficat. ut amelia qđ uocat᷑ neglegentia uideatur sonare sine cura. plemmelia¬
p̃ter cura : qđ pene tantum dem est. hinc & quidam nr̃i plemmilian: non de¬
lictum sed neglegentiam in terp̃tari maluerunt . In latina autem lingua. quid

Expanded text:
ud facere malum; et illud delictum, hoc peccatum sit. Nam et ipsum vocabulum ud facere malum; et illud delictum, hoc peccatum sit. Nam et ipsum vocabulum si discutiatur, quid aliud sonat delictum, nisi derelictum? et quid dereliquittiatur, in παραπτώματε tanquam decidere intelligitur qui delinquit. Unde cadab eo quod est cadere. Qui ergo peccando malum facit, prius delinquendo a bono cadit. Et πλημμέλεια simile nomen est negligentiae: nam Graece negligentia ἀdicitur, quia curae non est quod negligitur. Sic enim Graecus dicit: Non curo, οὐ μοι. Particula ergo, quae additur, πλὴν, ut dicatur πλημμέλεια, praeter significat, ut ἀμέλεια quod vocatur negligentia, videatur sonare sine cura; πλημμέλεter curam, quod pene tantumdem est. Hinc et quidam nostri πλημμέλειαν non dlictum sed negligentiam interpretari voluerunt al., maluerunt. In Latina autem lingua quid
Abbreviated transcription (Latin):
uit . XUIIII. Et istalex ẽ arietis qui ꝑdelicto ẽ scã sc̃oꝵ sunt: id est ad sacer¬
quod ꝓ delicto lex una est eorum: Quaeritur inter peccatũ & delictũ quae sit
differentia. qm̃ si nulla ess& nullomodo diceretur quomodo qđ ꝓpeccatoita &
quod ꝓdelicto. quamuis enimlex eius qua sacrificium nihil dist& quia lebe
una est eorum. tamen ipsa duo quorum una est sacrificium. idest peccatũ & delictĩ
sunter se nihil differrent & si unius reiduo nomina essent. non curar& scriptura
tam diligenter cõmendare unum esse utriusq sacrificium. Fortassis ergo pecca¬
tum est ꝑpetratiomali. delictum autem desertio boni: ut quemadmodũ in lau¬
dabili uita aliud est declinare amalo aliud facere bonũ qđ ad monem᷑ dicente scrip¬
tura declina amalo & fac bonum: ita indamnabili aliud sit declinare abono ali

Expanded text:
uit. Et ista est lex arietis qui pro delicto est: sancta suit. Et ista est lex arietis qui pro delicto est: sancta squod pro delicto: lex una est eorum? Quaeritur inter peccatum et delictum quae sit differentia; quoniam si nulla esset, nullo modo diceretur, Quomodo quod pro peccato, ita et quod pro delicto. Quamvis enim lex ejusque sacrificium nihil distet, quia lex una est eorum; tamen ipsa duo, quorum unum est sacrificium, id est peccatum et delictum, si inter se nihil differrent, et si unius rei duo nomina essent, non curaret Scriptura tam diligenter commendare unum esse utriusque sacrificium. Fortassis ergo peccatum est perpetratio mali, delictum autem desertio boni: ut quemadmodum in laudabili vita, aliud est declinare a malo, aliud facere bonum, quod admonemur dicente Scriptura, Declina a malo, et fac bonum ; ita in damnabili, aliud sit decli
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdoti holo caustum erit & ñ edet᷑. hoc gͥ dexerat omne consũ mabit᷑. XUI¬
e sacrificio pro peccato cũ dicer& sacerdos inquit qui in pon& illud manducabiti
id : non hoc qͣd inpon& manducabit. nam illud igni consume
manserit. Non enĩ holocaustũ est : ut totũ ardeat in altari. Dicit autẽ postea. om̃a
quȩ ꝓ peccato sunt ex quib in latũ fuerit asanguine eoꝵ in tabernaculũ testimo
exorari in sc̃o ñ edet᷑. sed igni concremabitur. Quomodo gͦ
nent manducanda quae remanent de sacrificiis ꝓpeccatis : Qd intelligendu
ẽ hac excepta e̾e̾ de quoꝵ sanguine tangit᷑ illud ad altare incensi in taberna¬
culo testimonii. Hoc enĩ iussit fieri superius de uitulo quẽ ꝓpeccato suo sacer
remanserint foris extra castra conburant᷑: hoc & mođo breuit̃ cõmemora¬

Expanded text:
sacerdotis holocaustum erit et non edetur. hoc ergo dixerat: omne consummabitur. Dsacerdotis holocaustum erit et non edetur. hoc ergo dixerat: omne consummabitur. De sacrificio pro peccato cum diceret, sacer dos, inquit, qui inponet illud, manducabit illud. non hoc quod inponet manducabit — nam illud igni consumetur — sed quod inde remanserit; non enim holocaustum est, ut totum ardeat in altari. dicit autem postea: omnia quae pro peccato sunt ex quibus inlatum fuerit a sanguine eorum in tabernaculum testimonii exorari in sancto non edetur, sed igni concremabitur. quomodo ergo ad sacerdotes pertinent manducanda, quae remanent de sacrificiis pro peccatis? quod intellegendum est haec excepta esse, de quorum sanguine tangitur illud altare incensi in tabernaculo testimonii. hoc enim iussit fieri superius de uitulo, quem pro peccato suo sacerdagogae, ut carnes quae remanserint foris extra castra conburantur; hoc et modo breuiter commemora
Abbreviated transcription (Latin):
illo qͣd grecus hab& erietu & pluralit̃ hoc posuit genere neutro. Non enĩ ait
fresam tanquã eandem similaginem quã dixerat conspersam. Haec autẽ fresa
rificiũ de fragmentis ẽeꝰ dr̃. Utrum ergo fresa dicat ipsa frun
minuta. anipsa minutissima similaginis fresa docerit. ñ est euidens. XUI.¬
equit᷑ aut̃ & dicit. Sacrificiũ in odorẽ suauitatis dño sacerdos unctus qui pro¬
illo est ex filiis eius faci& illud. Propter hoc fortassis dtxerat sempiternũ. ut hoc
uat om̃is sum mus sacerdos quando succedit mortuo eodie qi
Ad iunxit enim & ait lex aterna : cum possit etiã xternũ scđm id intellegi qd
significat. XUII.Sequit᷑ autem om̃e consummabit᷑. qd hab& grecus epi¬
teles thesete : & aliqui int̾p̃tes dicerunt om̃e imponet᷑. ubi uult intelligie̾t
holocaustũ quia nihil ex inde reman&. Deniq adiungit. Et om̃e sacrificiũ

Expanded text:
illo quod graecus habet ἐρικτὰ, et pluraliter hoc posuit genere neutro. Non enim ait illo quod graecus habet ἐρικτὰ, et pluraliter hoc posuit genere neutro. Non enim ait fresam, tanquam eamdem similaginem, quam disacrificium de fragmentis esse dicit. utrum ergo fresa dicat ipsa fragmenta, id est comminuta, an ipsa minutissima similaginis fresa dixerit. non est euidens. Sequitur autem et dicit: sacrificium in odorem suauitatis domino. sacerdos unctus qui pro eo ex filiis eius faciet illud. propter hoc fortasse dixerat "sempiternum", ut hoc faciat omnis summus sacerdos, quando succedit mortuo eo die quo unctus fuerit; adiunxit enim et ait: lex aeterna, cum possit etiam aeternum secundum id intellegi quod significat. Sequitur autem: omne consummabitur, quod habet graecus ἐπιτελεσθήσεται et aliqui interpretes dixerunt: omne inponetur. ubi uult intellegi esse holocaustum, quia nihil exinde remanet. denique adiungit: et omne sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
t locutus ẽ dñs ad moysen dicens. Istud do¬
nũ aaron & filiorũ eius. qđ offerunt dono indie quacumq: unxeris eũ. Ala
sunt sacrificia quaæ̧ cõmemorauit in exodo quib ꝑ septemdies scĩficantur
sacerdotes ut sacerdotio suo fungi incipiant. & aliud est quod modo cõmemorat
quid offerat summus sacerdos quando constituitur: id est quando unguitur. hoc
enĩ sequit᷑ & dicit. in die quacũq unaceris eũ. Non dixit unxeris eos. cũ etiam
ecundos sacerdotes ungui prȩcipiat. Demde dicit ipsum sacris
hodie offertur quo unguit᷑ sum mus sacerdos ab illo qui unctus ẽ: nisi ut semꝑ
hoc offerat᷑ indie quo unguitur sum mus sacerdos ab illo qui unctus est: nisi u
semꝑ hoc offeratur indie quo unguitur summus sacerdos. hoc est ꝑ successiones
sacerdotum : Quamuis & illo modo sempiternum possit intelligi. non hoc sed qd
san: idest eam similaginem. Deinde dicit fresa : si tam̃ hoc recte in t̾p̃tatũ ẽ ex

Expanded text:
t locutus est dominus ad Moysen dicens: istud donum Aaron et filiorum eius quod offerunt domino in die quacumque unxeris eum. alia sunt sacrificia, quae commemorauit in Exodo, quibus per septem dies sanctificantur sacerdotes, ut sacerdotio suo fungi incipiant, et aliud est, quod modo commemorat, quid offerat summus sacerdos, quando constituitur, id est quando ungitur. hoc enim sequitur et dicit: in die quacumque unxeris eum. non dixit: unxeris eos, cum etiam secundos sacerdotes ungi praecipiat. deinde dicit ipsum sacrifidie offertur, quo ungitur summus sacerdos, ab illo qui unctus est, nisi ut semper hoc offeratur in die quo ungitur summus semper hoc offeratur in die quo ungitur summus sacerdos, hoc est per successiones sacerdotum? quamvis et illo modo sempiternum possit intelligi, non hoc, sed qusam offeret eam, fresa, id est eam similaginem. Deinde dicit fresa, si tamen hoc recte interpretatum est ex
Abbreviated transcription (Latin):
coris mundi dumtaxat. Nam de inmundis nulla quaestio est. & quid de adipe
fier& quã uetuit in escam uenire: nunc autem dixit quid fier& de adipe morti¬
cini & afera capti. ut sit in om̃e opus. Om̃e opus utiq illud opus. cui tale aliqͥd
irium est. Unde remansit quaestio quid fi& de adipe ceterorum animaliũ
quae inmunda sunt aduescendum : sed cum dicit omnẽ animã perire de popu¬
lo suo qui ederit adipem eorum pecorũ ex quib dño offertur. uidet᷑ definisse
tantũ adipem de pecorib mundis phibitũ manducari ex
crificium: quamuis iudȩos audierimus nullum om̃ino adipem in escã sume¬
re. Sed quid scriptura uoluerit. non qͣd illi opinati fuerint requirendũ.
Deniq non inueniunt quid recte de adipe faciant unde se abstinent & quo¬
modo eũ ꝑiciant cumdictum sit omnis ad eps dño si non ad ipem sacrifici¬

Expanded text:
omnis omnino pecoris mundi dumtaxat — nam de inmundis nulla quaestio est — et quid de adipe omnis omnino pecoris mundi dumtaxat — nam de inmundis nulla quaestio est — et quid de adipe fieret, quam uetuit in escam uenire. nunc autem dixit quid fieret de adipe morticini et a fera capti, ut sit in omne opus; omne opus utique illud opus, cui tale aliquid necessarium est. unde remansit quaestio, quid fiat de adipe ceterorum animalium, quae munda sunt ad uescendum. sed cum dicit omnem animam perire de populo suo, qui ederit adipem eorum pecorum, ex quibus domino offertur, uidetur definisse illam tantum adipem de pecoribus mundis prohibitam manducari, ex quibus sacrificium fit, quamuis Iudaeos audierimus nullam omnino adipem in escam sumere. sed quid scriptura uoluerit, non quid illi opinati fuerint requirendum. denique non inueniunt quid recte de adipe faciant, unde se abstinent, m proiciant, cum dictum sit: omnis adeps domino, si non adipem sacrifici
Abbreviated transcription (Latin):
positũ est apud eũ aut ꝑditionẽ quã inuenit ab om̃i reliquã iurauit pea in
& qua die conuictus fuerit delicti sui. offer& dño arietem ab ouib sine macu
la p̃tio in quo deliquit. & exorabit ꝓ eo sacerdos ante dnm. & remitaetur illi
ab omnib quae fecit & deliquit ineo. Pene ergo in omnib fac
cit esse peccata. eadem etiam delicta dicit. Qua ꝓpter̾ & in differenter ea dicima¬
nifestum est multis scripturarum locis. & habere aliquid differentiae scriptu¬
ra testatur quae dicit sicut qͣd ꝓpeccato ita & qͣd ꝓdelicto .XXI. Omnem
adipem boum & ouium & caprarũ non edetis. & ad eps morticinorũ & afera
captorum fi& in om̃e opus: & cibo nonedetur. Om̃is qui ederit adipem de
pecorib quae offeretis ab eis ostiam dño. peribit anima illa de populosuo. Doce¬
t superius de adipe. om̃is ad eps dño : & quaesieramus utrun

Expanded text:
positum est apud eum aut perditionem quam inuenit ab omni re quam iurauit pro ea ipositum est apud eum aut perditionem quam inuenit ab omni re quam iurauit pro ea ii reddet et qua die conuictus fuela, pretio in quod deliquit: et exorabit pro eo sacerdos ante Dominum, et remittetur illi de uno ab omnibus quae fecit et deliquit in eo. paene ergo in omnibus factis quae dicit esse peccata, eadem etiam delicta dicit. quapropter et indifferenter ea dici manifestum est multis scripturarum locis et habere aliquid differentiae scriptura testatur, cum dicit: sicut quod pro peccato ita et quod pro delicto. Omnem adipem boum et ouium et caprarum non edetis. et adeps morticinorum et a fera captorum fiet in omne opus et cibo non edetur. omnis qui ederit adipem a pecoribus quae offeretis ab eis hostiam domino, peribit anima illa de populo suo. dixerat superius de adipe: omnis adeps domino, et quaesieramus utrum
Abbreviated transcription (Latin):
& quintas adici& suꝑ illud. & dabit illud sacerdoti & sacerdos ex orabit ꝓeo
cumq peccauerit & fecerit unum ab omnib praeceptis dñi quae non opor¬
t& fieri & cognouerit & deliquerit & acceperit peccatum suũ. offer&
arietem deouib p̃tio argenti in delictum ad sacerdotem. exorabit q p
eo sacerdos ꝓignorantia eius quã ignouit & ipse non sciuit. & remitte¬
tur illi.: deliquit enim delicto delictum ante dñm. Et adhuc ita dicit. Et locu¬
tus est dñs ad moy sendicens. Anima quaecumq peccauerit & despiciens
despexerit praẽcepta dñi & mentitus fuerit quae sunt ad paciniu de comen¬
datione aut de societite aut de rapina aut iniuriam fecerit aliqua paino. lut
inuenerit ꝑditionem & mentitus fuerit de eo & iurauerit iniuste de eo ab om̃ib
quaecumq fecerit homo ita peccauerit in his: erit cum peccauerit & deliquerte
redd& rapinam quam rapuit aut iniuriam quã nocuit aut cõmendatũ qd de¬

Expanded text:
 quintas adiciet super illud et dabit illud sacerdoti: et sacerdos exorabit pro eerit, et fecerit unum ab omnibus praeceptis Domini, quae non oportet fieri, et non cognoverit, et deliquerit, et acceperit peccatum suum; et offeret arietem de ovibus pretio argenti in delictum ad sacerdotem: exorabitque pro eo sacerdos pro ignorantia eius quam ignorauit et ipse non sciuit et remittetur illi. deliquit enim delicto delictum ante dominum. et adhuc ita dicit: et locutus est dominus ad Moysen dicens: anima quaecumque peccauerit et despiciens despexerit praecepta domini et mentitus fuerit quae sunt ad proximum de commendatione aut de societate aut de rapina aut iniuriam fecerit aliquam proximo aut inuenerit perditionem et mentitus fuerit de eo et iurauerit iniuste de uno ab omnibus quaecumque fecerit homo, ita ut peccet in his, et erit cum peccauerit et deliquerit et reddet rapinam quam rapuit aut iniuriam quam nocuit aut commendatum quod de
Abbreviated transcription (Latin):
d aut̃ẽ ait & dñs emundabit eã quia abnuit pat̾ eiꝰ. emundabit
dixit auoti ñ impleti crimine absolu&. sicut inmultis locis dicit᷑ : & mundabit eum
sacerdos. id ẽ mundũ habebit mundũ iudicabit : sicuti ẽ & u
mundabis reũ. id est ñ dices mundũ eũ quimmundus ẽ.

Expanded text:
d autem ait, Et Dominus emundabit eam, quia abnuit pater ejus; emundabit dixit, a voti non impleti crimine absolvet: sicut in multis locis dicitur, Et mundabit eum sacerdos, id est mundum habebit, mundum judicabit; sicuti est et illud, Mundatione non mundabis reum, id est, Non dices mundum eum qui immundus est.
Abbreviated transcription (Latin):
on declinabimꝰ in dexterã neq insi¬
nistram: Pluralit̃ dictũ ẽ : in ea quae dextra sunt ueł quae sinistra sunt

Expanded text:
on declinabimus in dextera neque in sinistra: pluraliter dictum est, in ea quae dextera sunt, vel quae sinistra sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
martheton id est sine peccato : sed eũ qui sine isto peccato ess& de quoloquebat᷑. sicut dicit
dñs in euangelio. Siñ uenissem & locutus eis fuissem peccatũ ñ haberent. ñ utiq omne.
sed hoc peccatũ qͥd ñ crediderint in eũ. Dicit etiam ds̃ ad abimelech de sara uxore abraha: scio
ia mundo corde fecistihoc: ñ utiq mundũ illius corita uoluit intelli
cor habebat : qm̃ quantũ ad ipsũ ꝑtinebat ñ concupiuerat coniugem alienã. Li¬

Expanded text:
ic dixerit ava;j.a..,TVitov, id est sine peccato, sed eum. qui sine isto peccato esset, de quo loquebatur: sicut dicit ic dixerit ava;j.a..,TVitov, id est sine peccato, sed eum. qui sine isto peccato esset, de quo loquebatur: sicut dicit dominus in euangelio: si non uenissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. non utique omne, sed hoc peccatum, quod non crediderunt in eum. dicit etiam deus ad Abimelech de Sarra uxore Abrahae: scio quia in mundo corde fecisti hoc; non utique mundum illius cor ita uoluit intellegcor habebat, quoniam quantum ad ipsum pertinebat non concupiuerat coniugem alienam.
Abbreviated transcription (Latin):
peccato ẽ. Iã quã dicer&. Cauete necui urm talia ꝑsuadeat. qui talia cogitat. Nol& dĩ ꝓpitia
ue talia cogitanti siue illi cui talia fuerint ꝑsuasa sicut ipse opinatꝰ ẽ
sint: & quasi hoc modo auertendo a se uim illius maledicti. Sed tunc accendet᷑ ira dñi & ze¬
lus eiꝰ in homine illo quando putauit eã se auertere. ista in corde suo dicendo. Et adhere bt̃
in eo om̃a maledicta testam̃tihuius. quae scripta sunt in libro legis huius. Non possunt qui
dicta sunt : sed om̃a dixit ꝓ quib lib& ut ñ sit inmunis ab om̃ib: cui euenerint aliqua eorũ
quib pereat. Qd autẽ ait ut ñ solũ ꝑdat peccator eũ quisine peccato ẽ qͣd gretus hab& anamar
sic accipiendũ ẽ tã quã ab om̃i prorsus peccato mundũ & inmunẽ h

Expanded text:
peccato est, tamquam diceret: cauete, ne cui uestrum talia persuadeat, qui talia cogitat. nolet deus propipeccato est, tamquam diceret: cauete, ne cui uestrum talia persuadeat, qui talia cogitat. nolet deus propitiare ei, siue talia cogitanti siue illi, cui talia fuerint persuasa, sicut ipse opinatus est dicendo: sancta mihi sint, et quasi hoc modo auertendo a se uim illius maledicti. sed tunc accendetur ira domini et zelus eius in homine illa. quando putabit eam se auertere ista in corde suo dicendo. et adhaerebunt in eo omnia maledicta testamenti huius, quae scripta sunt in libro legis huius. non possunt quidra mortis hic dicta sunt; sed omnia dixit pro quibuslibet, ut non sit immunis ab omnibus, cui euenerint aliqua eorum quibus pereat. quod autem ait: ut non simul perdat peccator eum qui sine peccato est, quod graecus habet avasic accipiendum est. tamquam ab omni prorsus peccato mundum et inmunem h
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ uos uir aut mulier uel famulus uel trib cuiꝰ mens declinauit ad ño dõ ur̃o ire seruire dus genti
maledictionis huiꝰ. & opinabit᷑ in corde suo dicens scã mihi fiant qm̃ in errore cordis mei incedo ut
ñ simul ꝑdat peccator eũ qui sine peccato ẽ : nol& ds̃ ꝓpitiare ei sed tunc incendet᷑ irodñidĩ. & ue
autem ess&. eũ interruit uehementer : neforte quisquam dicer& in corde suo audiens illa ma
ledicta sc̃ã mihi sint qm̃ in errore cordis mei incedo. id est absit ut mihi ista eueniant ñ mihi sint
haec mala sed sc̃a idest ꝓpitia & innoxia qm̃ in errore cordis mei incedo eundo scilic& post deos
gentiũ & eis tãquã inpune seruiendo. Non inquit erit sic. Nonꝑdat simul peccator eũ. qui sine

Expanded text:
inter uos uir aut mulier uel familia uel tribus, cuius mens declinauit a domino deo uestro ire seruire diis gentiinter uos uir aut mulier uel familia uel tribus, cuius mens declinauit a domino deo uestro ire seruire diis gentimaledictionis hujus, et opinabitur in corde ejus dicens: Sancta mihi fiant, quoniam in errore cordis mei incedo, ut non simul perdat peccator eum qui sine peccato est; nolet Deus propitiari ei, sed tunc incendetur ira Domini eautem esset, eum terruit uehementer, ne forte quisquam diceret in corde suo audiens illa maledicta: sancta mihi sint maledicta sancta mihi sint, quoniam in errore cordis mei incedo, id est: absit, ut mihi ista eueniant: non mihi sint haec mala, sed sancta, id est propitia et innoxia, quoniam in errore cordis mei incedo, eundo scilicet post deos gentium et eis tamquam inpune seruiendo. non, inquit, erit sic. non perdat simul peccator eum qui sine
Abbreviated transcription (Latin):
quoq culp̃a ꝑtinere intelligi uell&. nequisqũa se ex hoc excusabilem put&. Simul enim
ostendit & sine ad iutorio dñi dĩ eos intelligere & oboedire non posse oculis cordis & aurib
cordis : & tam̃ si ad uitoriũ dĩ desit ñ ideo ee excusabile hominis uiti
uerunt uestimenta ur̃a & calciam̃ta ur̃a ñ sunt attrita apedib ur̃is. panem ñ manducastis ui
tis potuisse portare israhelitas quando exierunt de egẏpto. qͥd possent cito consumere. Nlam
si om̃ino nihil secum tulissent. unde est illud de quodictũ ẽ sed it populus manducare & bi¬
bere & surrexerunt ludere: Nonemm hoc diceret᷑. cũ & ipsius moysi manifestissima uer¬
ba sint ñ fuisse illam uoce principiumbelli sed principiũ uini .lii. Num¬
umquid aliquis est

Expanded text:
quoque culpam pertinere intellegi uellet, ne quisquam se ex hoc excusabilem putet. simul enim quoque culpam pertinere intellegi uellet, ne quisquam se ex hoc excusabilem putet. simul enim ostendit et sine adiutorio domini dei eos intellegere et oboedire non posse oculis cordis et auribus cordis et tamen, si adiutorium dei desit, non ideo esse excusabile hominis uitiuuerunt uestimenta uestra et calciamenta uestra non sunt adtrita a pedibus uestris; panem non manducastis, uinum ret tantum uini in suis inpedimentis potuisse portare Israhelitas, quando exierunt de Aegypto, quod possent cito consumere. nam si omnino nihil secum tulissent, unde esset illud de quo dictum est: sedit populus manducare et bibere et surrexerunt ludere? non enim hoc de aqua diceretur, cum et ipsius Moysi manifestissima uerba sint non fuisse illam uocem principium belli, sed principium uini. Numquid aliquis est
Abbreviated transcription (Latin):
aet uerba testam̃ti qͣd mandãuiti dñs: hoysi statuere filiis
isrł in terra moab p̃t̃ testam̃tũ qͣd testatus ẽ eis inchoreb. Ostendit unde appellatꝰ sit liber deute¬
nomion quasi scđalex: ubi magis illius repetitio ẽ quam aliquid aliuo
cenda essent. iam non duo sed plura essent excepto nouo. Et inmultis enĩ locis scriptura dicit testa¬
mentũ. sicut illud q̃d factã ẽ ad abraham de circũcisione uel illud superius ad noe .l. Et uos
terrae illius tẽptationes magnas quas uiderunt oculitui. signa & ꝓdigia illa magna & manum
ualidam & non dedit dñs ds̃ uobis corscire & oculos uidere & audire¬
Quomodo ergo ait superius uos uidistis tẽptationes quas uiderunt oculitui si ñ dedit dñs eis
oculos udere & aures audire nisi quia uiderunt corpore & corde ñuiderunt. quia oculi
dicunt᷑ & cordis: ꝓpterea inde coepit. & ñ dedit dñs dĩ uobis corscire. Ad hoc ꝑtinent

Expanded text:
aec uerba testamenti quod mandauit dominus Moysi statuere filiis Israhel in terra Moab praeter testamentum quod testatus est eis in Coreb. ostendit unde appellatus sit liber Deuteronomion quasi secunda lex. ubi magis illius repetitio est quam aliquid aliudcenda essent, iam non duo, sed plura essent excepto nouo. multis enim locis scriptura dicit testamentum; sicut illud quod factum est ad Abraham de circumcisione uel illud superius ad Noe. Vos uidistterrae illius, tentationes magnas, quas uiderunt oculi tui, signa et prodigia illa magna et manum ualidam. et non dedit dquomodo ergo ait superius: uos uidistis tentationes magnas, quas uiderunt oculi tui, si non dedit dominus eis oculos uidere et aures audire? nisi quia uiderunt corpore et corde non uiderunt, quia oculi dicuntur et cordis. propterea inde coepit: et non dedit dominus deus uobis cor scire. ad hoc pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
enerunt autem in xgẏptum ad ioseph
ia cob & filii eiꝰ. & audiuit pharaorex aegypti. & ait pharao iosephdicens. Pater tuus
& fratres tui uenerunt ad te : ecce terra egyptiante te ẽ : in terra optima colloca pa
tuum & fratres tuos Haec repetitio ñ p̃termissȩ rei ad quam sȩpe.
pitulationem reditur. sed omnino aperta est. Iamenim dixerat scriptura quomodo
uenerint ad pharaonem fratres ioseph & quid eis dixerit uel ab eis audierit. sed hoc
nunc uelut ab initio repetiuit ut inde contexer& narrationem ab his uerbis quae so
eph pharaodixit : quorum om̃ium in codicib grecis qui adiligem
ti sunt quaedam oboeliscos habent. & significant ea quae in hebreo inueniuntur.
& in septuaginta inueniunt᷑. quaedam asteriscos quib ea significant᷑ quaæe habent he¬
brei. nec habent septuaginta.

Expanded text:
enerunt autem in Aegyptum ad Iosepli Iacob et filii eius; et audiuit Pharao rex Aegypti. et ait Pharao ad Ioseph dicens: pater tuus et fratres tui uenerunt ad te: ecce terra Aegypti ante te est. in terra optima conloca patrem tuum et fratres tuos. haec repetitio non praetermissae rei, ad quam saepe obscure per recapitulationem reditur, sed omnino aperta est; iam enim dixerat scriptura quomodo uenerint ad Pharaonem fratres Ioseph et quid eis dixerit uel ab eis audierit. sed hoc nunc uelut ab initio repetiuit, ut inde contexeret narrationem ab his uerbis, quae soeph Pharao dixit: quorum omnium in codicibus graecis, qui a diligentioribus conscripti sunt, quaedam obeliscos habent, et significant ea quae in hebraeo non inveniuntur, et in Septuaginta inveniuntur; quaedam asteriscos, quibus ea significantur quae habent hebraei, nec habent Septuaginta.
Abbreviated transcription (Latin):
annorum centum triginta quinq cum genuit camãn: & urxit arfaxathi post¬
& uixit arfaxatli post¬
quam genuit cauian annos qua dringentos uel sicut ingreco inuenimꝰ annos
trecentos. quaerit᷑ quomodo dixerit ds̃ ad noe erant an̾niuita eorum centũ
uiginti. nondum natus erat arfaxath quando dixit hoc ds̃. nec fuit in arca
cum parentib suis. Quomodo ergo intelliguntur de inceps anni uite hu
predicti centum uiginti. cum inueniatur homo utxisse a
drigentis annis. nisi quia intelligitur ante uigintiannos quam inciper&.
arcã fieri quae centum annis facta reperitur hoc dm̃ dixisse ad noe cum iam
p̃nuntiar& facturum esse diluuium. nec uitae humanae de inceps futurae in
his qui post diluuium nascerentur spatium predixisse. sed uite hominum
quos fuerat diluuio deleturus.

Expanded text:
annorum centum triginta quinque, cum genuit Cainan. et annorum centum triginta quinque, cum genuit Cainan. et uixit Arphaxat postquam genuit Cainan annos quadringentos, uel, sicut in graeco inuenimus, annos trecentos, quaeritur quomodo dixerit deus ad Noe: et erunt anni uitae eorum centum uiginti; nondum enim natus erat Arphaxat, quando dixit hoc deus, nec fuit in arca cum parentibus suis. quomodo ergo intelleguntur deinceps anni uitae humanae praedicti centum uiginti, cum inueniatur homo uixisse amplius quadringentis annis? nisi quia intellegitur ante uiginti annos quam inciperet arca fieri, quae centum annis facta reperitur, hoc deum dixisse ad Noe, cum iam praenuntiaret facturum se esse diluuium, nec uitae humanae deinceps futurae in his qui post diluuium nascerentur spatium praedixisse sed uitae hominum quos fuerat diluuio deleturus.
Abbreviated transcription (Latin):
suas tusi quia precapitulationem postea commnemorit quod prius erat. Sed obs¬
curitatem facit quod eo genere locutionis ista contexit. quasi narratio de his que
postea facta sunt consequatur .XXI. Uenite aedificemus nobis ciuitatem & ilta
turren cuius caput erit usq in celum. si hoc se posse crediderunt: nimium stułta¬
audacia & impietas deprehenditur. & quia obhoc dĩ uindicta secuta ẽ ut eorũ lingue
diuiderent᷑ non absurde hoc cogitasse credunt᷑.XXII. Cenite descendam¬
enite descendamus : cͦn¬
fundamus linguas eorumne audiat unusquisq uocem paimi. utrum ad angłos¬
dñs hoc dixisse intelligitur. an scđm illud accipiendum ẽ quod in exordio libri
legitur faciamus hominem adimaginem & similitudinem nram: Nam &
pͥpterea dicitur singulari numero. quia ibi confudit dñs labium terre sicut¬
non dictum ẽ fexerunt sed fecit ds̃
Quod scriptum est & erat arfaxat

Expanded text:
suas? nisi quia per recapitulationem postea commemoret commemorat, quod prius erat, sed obssuas? nisi quia per recapitulationem postea commemoret commemorat, quod prius erat, sed obscuritatem hic facit, quod eo genere lopostea facta sunt, consequatur. XXI. Ib. XI, 4. Venite aedificemus nobis civitatem, et turrim cujus caput erit usque in coelum. Si hoc se posse crediderunt, nimium stultaaudacia et impietas deprehenditur. Et quia ob hoc Dei vindicta secuta est, ut eorum linguae dividerentur, non absurde hoc cogitasse creduntur. XXII. Ib. XI, 7. Venite descendamus, et confundamus ibi linguam eorum, ne audiat unusquisque vocem pdominus hoc dixisse intellegitur ? an secundum illud accipiendum est quod in exordio libri legitur: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram? nam et quod postea dicitur singulari numero: quia ibi confudit dominus labia terrae, sic etnon dictum est 5 fecerunt Ii sed: fecit deus. Quod scriptum est: et erat Arphaxat
Abbreviated transcription (Latin):
inseipso sed infilio suo canaam
maledicit᷑. nisi quia ꝓphetatum ẽ que mad mo¬
dũ terram canaan eiectis cananeis inde & debellatis accepturos fuisse filios isrl
uaeritur quomodo dictum sit dene¬
brot hic coepit esse gigas suꝑ terram. cum gigantes & antea natos scripturacõ¬
memorat. anforte quia post diluuium nouitas generis humani reparandi de¬
nouo cõmemoratur. in qua nouitate hic coepit essegigas suꝑterram AUIIIII¬
ueritur quid sit: & heber nati sunt filiiduo. nomen unius falech quia in dieb
eius diuisa est terra. nisi forte in dieb eius linguarum illa diuersitas extiterit
ꝑ qua factum est ut gentes duiderentur AX. Eterat omnis tenui dab
ꝑ qua factum est ut gentes diiderentur
terat omnis terra labium
unum. Quo modo hoc potest intelligi quando superius dictum ẽ quod filii noe ue
filiorũ eius distributi essent ꝑ terram scđm trib & scđm gentes & scđm linguas¬

Expanded text:
in se ipso sed in filio suo Chanaan maledicitur. nisi quia prophetatum est quodam modo terram Chanaan eiectis inde Chananaeis et debellatis accepturos fuisse filios Israhel, ur, quomodo dictum sit de Nebroth: hic coepit esse gigas super terram, cum gigantes et antea natos scriptura commemoret. an forte quia post diluuium nouitas generis humani reparandi denuo commemoratur, in qua nouitate hic coepit esse gigas super terram? \'5 Quaeritur quid sit: et Heber nati sunt filii duo; nomen unius Phalec, quia in diebus eius diuisa est terra, nisi forte in diebus eius linguarum illa diuersitas extiterit, per quam factum est, ut gentes diuiderentur. Et erat omnis terra lab quam factum est, ut gentes diuiderentur. Et erat omnis terra labium unum. quomodo hoc potest intellegi, quando superius dictum est, quod filii Noe uel filiorum eius distributi essent per terram secundum tribus et secundum gentes et secundu