comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paratũ : deindeꝓgredientibus intro occurrebant iuteres ad lauandas ostias abutraq: partepositi :
intrabs. basis erat᷑ inea .U. cubitoium longitudinis & Y cubitorum Etitudinis. & trium cubitorũ
alticudinis : in qua stans salomon dedicabat tem plum: deinde ultra ꝓgredientibus. occurrebat
altare holo causti contramedium atrii deindeporticus templi siue uestibulũ: in quo erant
columnae aereꝑ circahostium templi: uo dergo mareposuit addexteram partem templi :
signisicat nos ꝑ lauachrum baptismi ad regnum caeleste qđ iuire uocabulo dextrȩ siguratur.
debere puenire : Quienim crediderit. & baptiratus fuerit s̃ al uuserit : Namq: ubidextrasimul
& sinistra in bono accipiuntur : uł iudeam & gentilitatem : ut in expositioneb asium supra dixi¬
mus : uł p̃sentem a ecła uitã & futuram : uł leta scłi & tristi & uł aliquid designat huuis modi:

Expanded text:
paratum. Deinde progredientibus intro occurrebant luteres ad lavandas hostias ab utraque parte positi. paratum. Deinde progredientibus intro occurrebant luteres ad lavandas hostias ab utraque parte positi. Intra hos basis erat aenea, quinque cubitorum longitudinis, et quinque cubitorum latitudinis, et trium cubitorum altitudinis, in qua stans Salomon dedicabat templum. Deinde ultra progredientibus occurrebat altare holocausti, contra medium atrii. Deinde porticus templi sive vestibulum, in quo erant columnae aereae circa ostium templi. Quod ergo mare posuit ad dextram partem templi, significat nos per lavacrum baptismi ad regnum coeleste, quod jure vocabulo dextrae figuratur, debere pervenire. « Qui enim crediderit et baptizatus fuerit salvus erit . » Namque ubi dextra simul et sinistra in bono accipiuntur, vel Judaeam et gentilitatem, ut in expositione basium supradiximus, vel praesentem Ecclesiae vitam et futuram, vel laeta saeculi et tristitia, vel aliquid designat hujusmodi.
Abbreviated transcription (Latin):
Dextram partem tem pli & sinistram: non inuentus in ipso templo. sed ante templumdicit᷑
idorientalem plagam : uidelic& in atrio interiore qđ sacer dotũ ꝓ priȩuocabatur: v aũt¬
posut ad dexteram partem tem pli ꝓpt̃ uideos quisole iusticiȩ ꝑdocttinam legis antiquitus ut sole¬
bant : Q .X. adsinistram ꝓpt̃ nos quiceco diutius cordeseruituti adherebamus eiusquiait: Ponam
sedem meam ad aquilonem: Quod ẽ aꝑtedicere: illis in cordibus requiescere desidero : quȩ a luce
ueritatis & flamma diuinȩ caritatis. aliena eẽ desidero: M areaut posuit ad dexterã partẽ templi
contra orientem ad meridiem: & hoc in eodem atriopositum ẽ ad orientem: Quod aut ait. ad
dexteram ꝑartem tem pli. hoc ẽ qđ rep&it dicens ad meridiem: in gredientibus enim atrium ab orien¬
te primo deuertendumerat ad meridiem abi mare in ipso angulo stabat ad lauandum sacer dotib:

Expanded text:
Dextram partem templi, et sinistram, non intus in ipso templo, sed ante templum dicit, Dextram partem templi, et sinistram, non intus in ipso templo, sed ante templum dicit, ad orientalem plagam videlicet, in atrio interiori, quod sacerdotum proprie vocabatur. Quposuit ad dexteram partem templi propter Judaeos, qui Sole justitiae per doctrinam legis antiquitus uti solebant; et quinque ad sinistram propter nos, qui caeco diutius corde servituti adhaerebamus ejus qui ait: « Ponam sedem meam in Aquilonem . » Quod est aperte dicere: Illis in cordibus requiescere desidero, quae a luce veritatis et flamine divinae charitatis aliena esse considero. « Mare autem posuit ad dextram partem templi contra Orientem ad Meridiem. » Et hoc in eodem atrio positum est ad Orientem. Quod autem ait ad dexteram partem templi, hoc est, quod repetit, dicens, ad Meridiem. Ingredientibus enim atrium ab Oriente, primo divertendum erat ad Meridiem, ubi mare in ipso angulo stabat, ad lavandum sacerdotibus
Abbreviated transcription (Latin):
seu ina titudine signisic& : intellectus misterii in promituẽ: luter enim unus quattuor erat cubitorũ.
chrum salutis ministratur dicente psalmo grapho: Quo s redemit demanuinimi cuderegionib:
congregauit cos : A solistu ortu & occasu aba quilone & mari : Quoduero supradixit pars̃q ha-
bebat unum cubitum & dimidium. & neque ibi altitudine anam plititudinem signisicar&.
adiecit : uidetur quia sundũ ipsius luteris. huuis eẽ amplitudinis uoluerit in tellegi: Quod
exmensura ni fallorbasis inqua positus erat quisq: luter facillime conicitur : quȩita describit̃
Insũmitate aũt basiserat quaedam rotunditas unius & dimidi cubiti: ita fabrefacta. uduter
de suꝑ poss& imponi: latitudo ergo sundi inluterib uniuserat cubiti acdimidi: ipsa uero capa¬
citas luterũ .IIII habebat cubitos : sed utrum in altitudine an inamplitudine. aninutroq:

Expanded text:
seu in latitudine, quid significet, intellectus mysterii in promptu est. Luter enim unus quatuor erat cubitorum, seu in latitudine, quid significet, intellectus mysterii in promptu est. Luter enim unus quatuor erat cubitorum, crum salutis ministratur, dicente psalmographo, Quos redemit de manu inimicorum, de regionibus congregavit eos; a solis ortu et occasu, ab aquilone et meridie . Quobebat unum cubitum et dimidium; et neque ibi altitudinem an amplitudinem significaret, adjecit, videtur quod fundum ipsius luteris unius esse amplitudinis voluerit intelligi. Quod ex mensura ni fallor basis, in qua posituIn summitate autem basis erat quaedam rotunditas unius et dimidii cubiti, ita fabrefacta ut luter superimponi posset. Latitudo ergo fundi in luteribus unius erat cubiti et dimidii. Ipsa vero capacitas luterum quatuor habebat cubitos, sed utrum in altit
Abbreviated transcription (Latin):
uero una erat fusura mensuraq: & sãlptura consimilis om̃ium ba sium siueluterũ : non in ea
signisicatione factum ẽ. quod equalia possint ee om̃ium merita doctorum : sed in ea poti¬
us quoduna fides euangelii quo instituuntur. unũ ẽ sacramentũ baptismi quo abluunt᷑:
unusidemq: ẽ sp̃s quo um̃s̃ conscerantur electi : lam̃ & sidonationes habent diuersas in ipso
rus. sol& magnȩ ꝑfectionis tẏpum tenere : Quia nimirum quater deni. faciunt xl. x aũt
libri. in quibus ꝑ dispensationem dominicȩ in carnationis caelestis patriȩ nob est pate factus
in tõitus : Et quia om̃s qui ad ministerium sacribaptis matis ꝑtinent. cũ fide & sacramentis euan.¬
gelii fructũ debent rectȩ operationis ostendere : apteliteres singuli inquib holo causta la¬
uabantur. quad ragintabatos capiebant. Qđ uero sequitur. eratq uiiͣ cubitorũsiue in alcitudine

Expanded text:
vero una erat fusura, mensuraque et sculptura consimilis omnium basium sive luterum, non in ea vero una erat fusura, mensuraque et sculptura consimilis omnium basium sive luterum, non in ea significatione factum est, quod aequalia possint esse omnium merita doctorum, sed in ea potius, quod una fides Evangelii, quo instituuntur, unum est sacramentum baptismi, quo abluuntur, unus idemque est Spiritus, quo omnes consecrantur electi, tametsi donationes habent diversas in ipso rus solet magnae perfectionis typum tenere, quia nimirum quater deni faciunt quadraginta.libri, in quibus per dispensationem Dominicae Incarnationis coelestis patriae nobis est patefactus introitus. Et quia omnes qui ad mysterium sacri baptismatis pertinent, cum fide et sacramentis Evangelii fructum debent rectae operationis ostendere, apte luteres singuli, in quibus holocausta lavabantur, quadraginta batos capiebant. Quod vero sequitur: « Erat quatuor cubitorum, » sive altitudine
Abbreviated transcription (Latin):
cubi mensurantur : qui a scriptum lectionis euangelice qualiter hi quiꝑ fecti e̾e ue¬
lnt. uiuere debeant ostendit : spem que nob aet nȩ r& ributionis in p̃senti demonstrent
Ipsã uero rembutionis illius qualitateꝰ: insuturo nob̵ pandendã simul & donandã eẽ ꝓmittit
B ases &iam ipsȩunum habebant cubitum ac semissem amplitu dinis. in sumitate sui ubi luteres
reciperent : Quia ipsi doctores sũ mi. ac ministri lauachri salutaris. operequidem ꝑfecti in hac
uita fulser̃ : sed luce contem plationis. ex parte sunt fruti: unde & aunt: ex parteenim cog¬
nosamus : & ex parteꝓphetamꝰ Cum aut uenerit qđ ꝑfectũ ẽ : euacuabitur qđ ex parte est:
in hunc modum fecit xba ses susura una & mensura salsturaq: consimili: fecit quoq: x luteres
aereos : Quare x. sint bases factȩ totidemq ei suꝑ positi luteres. supraiam dictum ẽ. Quod

Expanded text:
cubito mensurantur, quia studium lectionis evangelicae, qualiter hi qui perfecti esse vecubito mensurantur, quia studium lectionis evangelicae, qualiter hi qui perfecti esse velint, vivere debeant, ostendit; spemque nobis aeternae retributionis in praesenti demonstrat, ipsam vero retributionis illius qualitatem in futuro nobis pandendam, simul et donandam esse promittit. Bases et ipsae unum habent cubitum, ac semissem amplitudinis in summitate sui, ubi luteres reciperent, quia ipsi doctores summi, ac ministri lavacri salutaris, opere quidem perfecti in hac vita fulserunt, sed luce contemplationis ex parte sunt fruiti, unde et aiunt: Ex parte enim cognoscimus, et ex parte prophetamus; cum autIn hunc modum fecit decem bases fusura una, et mensura sculpturaque consimili; fecit quoque decem luteres aereos. » Quare decem sint bases factae, totidemque eis superpositi luteres, supra jam dictum est. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ & recedens amalo: est uero alter cubitus diuinȩ uisionis. qui ex parte non nulla &iam
in hac adhuc uitare tentis sidelib: donari consueuit : ut idem iob deuicto aduersario cũ dño
loquens ait: Auditu auris audiuite. nunc oculus m̃s uidete Scriptũ nam queẽ. Insequen
tibus. un a ro ta habebat altitudinis cubitũ & semis: & paulopost. insũ mitate aut basis erat
quȩdã rotunditas unius & dimidii cubiti: ita fabre facta. utluter desuꝑ poss& imponi.
Luitrum quip pem̃ sura unius erat cubiti & dimidii : Quia nimirũ caside in fonteui tȩ
lauamur. ut ꝑ opera iusticiȩ aduitam intrare meream᷑⁊ quam uissinepeccato dum hic
uiuimus. eẽ nequĩmͦ : Ipsam uero uitȩ calestis dulcedinem gustare exparte acdiligere in
hac interim uita: ꝑ fecte aut uidere nullaratione ualeamus: rotȩ quoq uno ac dimidio

Expanded text:
Deum, et recedens a malo ? » Est vero alter cubitus divinae visionis, qui ex parte nonnulla etiam Deum, et recedens a malo ? » Est vero alter cubitus divinae visionis, qui ex parte nonnulla etiam in hac adhuc vita retentis fidelibus donari consuevit, ut idem Job, devicto adversario, cum Domino loquens ait: « Auditu auris audivi te, nunc autem oculus meus videt te . » Scriptum est namque in sequetibus: Una rota habebat altitudinis cubitum et semis. Et paulo post: In summitate autem basis erat quaedam rotunditas unius et dimidii cubiti, ita fabrefacta, ut luter desuper posset imponi. Luterum quippe mensura unius erat cubiti et dimidii, quia nimirum ea fide in fonte vitae lavamur, ut per opera justitiae ad vitam intrare mereamur aeternam, quamvis sine peccato, dum hic vivimus, esse nequeamus. Ipsam vero vitae coelestis dulcedinem gustare ex parte, ac diligere in hac interim vita, perfecto autem videre nulla ratione valemus. Rotae quoque uno ac dimidio
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃unra om̃ium corda sirmar&. Os quoq luteris in trin secus erat in capitis sũmitate:
& qđ forin secus apparebat unius cubiti erattotũ rotundum: pariter quehabebat unum
cubitum & dimidium: os luteris. uniuserat cubiti ꝓpt̃ u nitatẽ confessionis & fidei. qua
fides unũ baptisma : unus ds̃ & pater om̃ium: & ipsum os. incapitis erat sũ mitate : ut
ad caelestia nobis regnaꝑbaptisma lter eẽ factum docer& Ipse uõ luter. in amplitu-¬
dine cubitũ habebat idẽ & dimidium : ꝑoperis nimirũ ꝑfectionẽ. & initium contem¬
plationis In teger & enim cubitus inlutere: ꝑ fectionem bonȩ designat actionis: quam
absq: ulla dubietate habebat ille dequo teptatori antiquo dñs agebat : Num quid conside¬
rasti seruum meum iob. quod non sit ei similis suꝑterram ÷ homosim plex & rectus actimens

Expanded text:
omnium corda firmaret. « Os quoque luteris intrinsecus erat in capitis summitate, omnium corda firmaret. « Os quoque luteris intrinsecus erat in capitis summitate, et quod forinsecus apparebat unius cubiti erat totum rotundum; pariterque habebat unum cubitum et dimidium. » Os luteris unius erat cubiti propter unitatem confessionis et fidei, qua fides, unum baptisma, unus Deus, et Pater omnium . » Et ipsum os in capitis erat summitate, ut ad coelestia nobis regna per baptisma iter esse patefactum doceret. Ipse vero luter in amplitudine cubitum habebat unum et dimidium, per operis nimirum perfectionem et initium contemplationis. Integre etenim cubitus in lutere perfectionem bonae designat actionis, quam absque ulla dubietate habebat ille, de quo tentatori antiquo Dominus aiebat: « Nunquid considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis super terram, homo simplex, et rectus ac timens
Abbreviated transcription (Latin):
euangelicis sedulo intendentia eos ab insirmorum app&itu suscollunt. uelut immissi rotis
axes alnusbasim aterra subleuent: Porro humeruli quirotis antepositine abaxibudelabi
possent: ob sistebant:. Preconia sunt ꝓphetarum. quibus euangelica & apostolica seriptura necui
legentium indubium forte ueniat consirmatur: Bene aut dicitur qđ humeruli quiꝑ iiͦii par¬
tes subter luterem erant positi contra se in uicem suerint respectantes: quianimirum om̃is
scriptura prophetica. simet inuicem consentanea ẽ. ut pote unodĩ spũ condita: Quattuor
aut fuere ꝑbases singulas humeruli uidelic& iuxta numerum : Naͣmͦ quia uiui sunt tantum
lubri ꝓphetici: sed quia in om̃ibis quȩ locuti sunt ꝓphetȩ & moysesdictis iuͦi. euangelista¬
rum testimonium tribuere: ut ex consensu utriusq testamenti aina sides & dilectio

Expanded text:
evangelicis sedulo intendentia eos ab infirmorum appetitu sustollunt, velut immissi rotis evangelicis sedulo intendentia eos ab infirmorum appetitu sustollunt, velut immissi rotis axes altius basim a terra sublevant. Porro humeruli, qui rotis antepositi, ne ab axibus dilabi possent, obsistebant, praeconia sunt prophetarum, quibus evangelica et apostolica Scriptura, ne cui legentium in dubium forte veniat, confirmatur. Bene autem dicitur quod humeruli, qui per quatuor partes subter luterum erant positi, contra se invicem fuerunt respectantes, quia nimirum omnis Scriptura prophetica sibimet invicem consentanea est, utpote uno Dei Spiritu condita. Quatuor autem fuere per bases singulas humeruli, videlicet juxta numerum rotarum, non quia quatuor sunt tantum libri prophetici, sed quia in omnibus quae locuti sunt prophetae et Moyses dictis quatuor evangelistarum testimonium praebuere, ut ex consensu utriusque Testamenti una fides et dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
ri ipsi ab eo cuius iudicium errare nequitꝰ mereantur Et quat tuor rotȩ ꝑ basessin
respectantes : Quat tuor rotȩ iuiͦiͦ iunt euangdiorum libri. qui aptissime rotis cõparant᷑
currum int̾ra subleuat. & sub leuatũ quo auriga dirigit portat : Ita euangelica p̃dicatio
m̃ tes electorum a t̃renis cupiditatib: incaelestia desideria suspendit: ac suspensas ad pfectũ
bong actionis siue ad ministerium p̃dicationis. quocũq ad iuuans grã sp̃s uoluerit ducit:
Namq in sequentibus dicit᷑ : quia taleserant rotȩ. quales solent incurra fieri: legimus au̾t
descis : Currus didecẽ milib multiplexmilia lactantium: Siergobases luterũ sc̃ sunt doctoes
qui a lauachrum nob̵ uitȩ ministrent. & rotȩ quat̃ nȩbasium quat tuor sunt libri euangeliorũ :
quid axes rotarum quibases gestant. nisi ipsa eorum demsunt corda doctorum: quȩdum p̃ceptis

Expanded text:
ri ipsi ab eo cujus judicium errare nequit mereantur. « Et quatuor rotae per bases sri ipsi ab eo cujus judicium errare nequit mereantur. « Et quatuor rotae per bases srespectantes. » Quatuor rotae, quatuor sunt Evangeliorum libri. Qui aptissime rotis comparantur, currum a terra sublevat, et sublevatum quo auriga dirigit portat, ita evangelica praedicatio mentes a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria suspendit, ac suspensas ad profectum bonae actionis sive ad ministerium praedicationis, quocunque adjuvans gratia Spiritus voluerit, ducit. Namque in sequentibus dicitur quod tales erant rotae, quales solent in curru fieri. Legimus autem de sanctis: Currus Dei decem millium multiplex, millia laetantium . Si ergo bases luterum sancti sunt doctores, qui lavacrum nobis vitae ministrant, et rotae quaternae basium quatuor sunt libri Evangeliorum, quid axes rotarum, qui bases gestant, nisi ipsa eorumdem sunt corda doctorum? Quae dum praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sursum ẽ nũ quam fraternȩ societatis quȩ iuxtaẽ. uincula dissoluunt. Habem
int̃coronulas & plectas. leones: cum ita ad speranda caelestia mentem engunt. Ita ad
diligen dos ꝑximosdilatant : ut in peccantes quosq: quisibi cõmissi sunt. feruorem asperȩ
inuectionis exercere non tardent: Habent cũ leonibus boues quando i psã in uectionẽ
cortipiendi cũ spũ mansue tudinis exhibent: quando in feruore arguendi num quam fis.¬
sam habere ungulam discretȩ actionis adoquelȩ:num quam uerba diuinȩlectionis
uelut ruminando in oreuoluere cessant: Et suꝑ leones & boues quasi lora exaeredepentia
uꝑ leones quippe & boues. lora dependent: quando scĩ doctores. & in seueritate districtionis
qua peccantes iudicant. & in mansuetudine lenitatis quapoenitentib remittunt iudi¬
tium suitiment auctoris. ne forte in iuste ligando aut soluendo quempiam. iuste liga¬

Expanded text:
quae sursum est, nunquam fraternae societatis, quae juxta est, vincula dissolvunt. Habent quae sursum est, nunquam fraternae societatis, quae juxta est, vincula dissolvunt. Habent inter coronulas et plectas leones, cum ita ad speranda coelestia mentem erigunt, ita ad diligendos proximos dilatant, ut in peccantes quosque, qui sibi commissi sunt, fervorem asperae inventionis exercere non tardent. Habent cum leonibus boves, quando ipsam invectionem corripiendi cum spiritu mansuetudinis exhibent, quando in fervore arguendi nunquam fissam habere ungulam discretae actionis ac loquelae, nunquam verba divinae lectionis velut ruminando in ore volvere cessant: « Et super leones et boves quasi lora ex aere dependentia. » Super leones et boves lora dependent, quando sancti doctores, et in severitate districtionis qua peccantes judicant, et in mansuetudine lenitatis, qua poenitentibus remittunt, judicium sui tenent auctoris, ne forte injuste ligando aut solvendo quempiam, jam juste liga
Abbreviated transcription (Latin):
Et ipsũ opus basium interra silȩerat: & scalpare in t̃iuncturas : Iuncturas dicere uidecur
unafier& basis Quales aut scalpturas bases interhas iuncturas idẽ in ipsissuis lateribus¬
ante & r&ro dextra & sinistra. & supra quoq habuerint: sub dendo aperitur cũdicitur
Int̃coronulas & plectas. leones & boues & cherubin : & iuncturassi militer desuꝑ: Non
gͦ plana erat ulla exparte suꝑficiesba sium. sed undiq uersum mysticis scalta figuris.
Quia scõiũ mentes immo unuiessa eorum conuersatio.uir tutũ in om̃ibus grãm p̃tendit.
Neq: aliqua illos ora in anis. & uacu ap̃terit : in quapiis uacare operibus. uł sermonibus
uel certe cogitationibus. desistant: Coronulas quippe in sescalptas habent : cũ ad ingressũ
uitȩ ꝑ hennis. infatigabili desiderio anelant Plectas habent cũ in t̃ desideria uitȩ cȩlestis

Expanded text:
Et ipsum opus basium interrasile erat. Et sculpturae inter juncturas. » Juncturas dicere videtur Et ipsum opus basium interrasile erat. Et sculpturae inter juncturas. » Juncturas dicere videtur una fieret basis. Quales autem sculpturas bases inter has ante et retro, dextra et sinistra, et supra quoque habuerint, subdendo aperitur, cum dicitur: « Inter coronulas et plectas leones et boves et cherubim et juncturas similiter desuper. » Non ergo plana erat ulla ex parte superficies basium; sed undique versum mysticis sculpta figuris, quia sanctorum mentes, imo universa eorum conversatio virtutum in omnibus gratiam praetendit; neque aliqua illos hora inanis et vacua praeterit, in qua piis vacare operibus vel sermonibus vel certe cogitationibus desistant. Coronulas quippe in se sculptas habent, cum ad ingressum vitae perennis infatigabili desiderio anhelant. Plectas habent, cum inter desideria vitae coelestis,
Abbreviated transcription (Latin):
enim ad pacientiam Longanimitatis latitudo ad latitudine dilectonis: alcitudo
ꝑ tin& ad spen suꝑnȩ r&ributionis uĩ aut sunt principales uirtutes cetera uirtutum
struc cura limin&: prudentia scilic&. & fortitudo tem perantia &iusticia &ideo qua¬
aer norum erat cubitorũ longitudo & latitudo bã sium: qui a scĩ p̃dicatores siue aduer¬
sa mundi. & longitudinem exitio laborũ p̃sentium foris tolerant seu cor indilectione
sui conditoris suorũq: ꝓximorum in terna exultatione dilatent : Semꝑ operã dare uirtua¬
bus qurant : prudenter uidelic& int̾bona & mala discernentes : Forcter ad uersa sustinen¬
tes ab appetitu uoluptatũ temperantes : iusticiam in operatione tenentes: Trium uero cabi¬
torum
sit altitudobasium: cũ ꝑ exeracium uir tutũ quas cũ pacienta malorũ & dilectione
bonorum exercenti continua intentione ad uisionem scȩ trinitatis ꝑ uenire satagunt:

Expanded text:
dilectionis, altitudo pertinet ad spem supernae retributionis. Quatuor autem sunt principales virtutes, quibus caetera virtutum structura imminet. Prudentia scilicet, fortitudo, temperantia, justitia. Et ideo quaternorum erat cubitorum longitudo et latitudo basium, quia sancti praedicatores sive adversa mundi et longitudinem exitus ac laborum praesentium foris tollerent: seu cor in dilectione sui Conditoris, suorumque proximorum interna exsultatione dilatent, semper operam dare virtutibus curant: prudenter videlicet inter bona et mala discernentes, fortiter adversa sustinentes, cor ab appetitu voluptatum temperantes, justitiam in operatione tenentes. Trium vero cubitorum fit altitudo basium, cum per exercitium virtutum, quas compatientia malorum et dilectione bonorum exercent, continua intentione ad visionem sanctae Trinitatis pervenire satagunt. «
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis confessi oneh abebant: Bene ergo custodesdomdĩ hastas & scuta aurea por¬
tant : quia scĩ p̃dicatores qui sunt aecđae scaẽ custo des. claritate suꝑnȩ sapientiȩ splen¬
dentes & uerborũ iaculis inimicos consõdiunt : & scuto sacrae fidertelaniquissima
ignea repellentes extingunt: Quod aut̃ ad iungit᷑ posuit earex indomo siluȩ libani:
aptehuc misterio congruit: Quidergo silua libani nisi gentium aeccłã signi ficat ÷
Quȩ desastu suꝑbiȩ ab scisa in fabrica domꝰ di conuenient᷑ aptatur : unde & ꝑpsalmis¬
tã dicitur: Ecce audiuimꝰ ea inefrata inuenimꝰ ea in campis siluȩ : & rłq xxxiiiii.
Necit &iam rex silo mon thronũ deebore grandem : & uestiuit cũ sul uonimis. Quihabe

Expanded text:
nitatis confessione habebant. Bene ergo custodes domus Dei hastas et scuta aurea pornitatis confessione habebant. Bene ergo custodes domus Dei hastas et scuta aurea portant, quia sancti praedicatores, qui sunt Ecclesiae sanctae custodes, claritate supernae sapientiae splendentes, et verborum jaculis inimicos confodiunt, et scuto sacrae fidei tela nequissimi ignea repellentes exstinguunt. Quod autem adjungitur, « posuit ea rex in domo silvae Libani, » apte huic mysterio congruit. Quid ergo silva Libani, nisi gentium Ecclesiam significat, quae de factu superbiae abscissa in fabrica domus Dei convenienter aptatur? Unde et per Psalmistam dicitur: « Ecce audivimus eam in Ephrata, invenimus eam in campis silvae , etc. » « Fecit etiam rex Salomon thronum
Abbreviated transcription (Latin):
nimirum denarium aet̃ nae r&ributionis sorcuntur: ꝓꝑfectione bon eo peratio¬
qͥb: idem ad monet dicens : Induiteuos armaturã dĩ. ut possitisstare ad uers insidias dia.¬
boli : Quia non ẽ nob̵ conluctacio aduersus carnẽ & sanguine : sed ad uers principes
& potestates &ctr̃ & recte doctissimii quia magnabellandi arte indigent. qui carne
in dusi. in t̃rispositi. contra spiritalia nequitiȩ in caelestibus certant: Magna arte.
hyͥmmo magnadĩ grã indigent : d in contra archangele to. tot milib: annorum adbel¬
la excercitum carnis fragilitas pugnat: Recte ergo ducentȩ a stȩ desũ masexcentorum
siclorum factȩ sunt litriusq: testam̃tidoctrna & operatione ꝑfectiee noscuntur :
cũ quic quid sermonedocuer̃. bonis exemplispbauer̃: nec ñ & trecenta scuta quorũ
singula trecenti aurei uestiebant: ꝑ fectã fidem eorum signisicant: quam in scae tri¬

Expanded text:
nimirum denarium aeternae retributionis pro perfectione bonae operationimirum denarium aeternae retributionis pro perfectione bonae operatioquibus idem admonet, dicens: « Induite vos armaturam Dei, ut possitis stare adversus insidias diaboli; quia non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates , » etc. Et recte doctissimi, quia bellandi magna arte indigent, qui carne inclusi, in terris positi, contra spiritalia nequitiae in coelestibus certant. Magna arte, imo magna Dei gratia indigent, cum contra archangelum tot millibus annorum ad bella exercitatum, carnis fragilitas pugnat. Recte ergo ducentae hastae de summa sexcentorum siclorum factae sunt, quia utriusque Testamenti doctrina et operatione perfecti esse noscuntur, cum quidquid sermone docuerint bonis exemplis probaverunt. Necnon et ducenta scuta quorum singula trecenti aurei vestiebant, perfectam fidem eorum significant, quam in sanctae Tri
Abbreviated transcription (Latin):
habent p̃dicatoresscĩ. quicusto diunt domũ dĩ & excubant adhostium ciꝰ. ut callidis
insidiatoribus interdudant aditum ned ecipi ant in nocentes : dequib: in cantico can-¬
ticorumscriptum ẽ : Lectulum salo monis quadiaginta fortes ambiunt
ex fortissimis isrł : om̃s tenentes gladios & adbella doctissimi: Quia & p̃sentem ecđa
quietẽ ac pacẽ p̃dicatoresscĩ contrahereticorum tuent̾ in cursus: & int̾nã caelestis pa-¬
triae requiẽ ꝑfectiores quiq: fixa intentione speculantur: Bene aũt i terando adiun¬
gitur. ex fortissimis i srł: Isrł quippe : uir uidensdm̃ int̃p̃tatur: Om̃squidẽ qui ad di¬
uinȩ uisionis grãmtendunt: rectͦsisrł nomine censentur: Sed fortissimi in eissunt
utique illi . qui siue caelestis donospeculationis sublimantur : seu p̃dicationis ministeri¬
um rite ꝑ agendũ suscipiunt : Qui & aptes exagenario s̃numero designati : quia tales

Expanded text:
habent praedicatores sancti, qui custodiunt domum Dei, et excubant ad ostium ejus, ut callidis habent praedicatores sancti, qui custodiunt domum Dei, et excubant ad ostium ejus, ut callidis insidiatoribus intercludant aditum, ne decipiant innocentes. De quibus in Cantico canticorum scriptum est: « Lectulum Salomonis sexaginta fortes ambiunt ex fortissimis Israel, omnes tenentes glaquietem ac pacem praedicatores sancti contra haereticorum tuentur incursus, et internam coelestis patriae requiem perfectiores quoque fixa intentione speculantur. Bene autem iterando adjungitur: « Ex fortissimis Israel. » Israel quippe, vir videns Deum interpretatur. Omnes quidem qui ad divinae visionis gaudia tendunt, recte Israel nomine censentur. Sed fortissimi, inquit, in eis sunt, utique illi qui sive coelestis dono speculationis sublimantur, seu praedicationis ministerium rite peragendum suscipiunt. Qui et apte sexagenario sunt numero designati, quia tales
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnuntiare non cessant: Hi scđm apłm quicquid agunt in uerbo aut in opere : om̃ia in
gloriã dĩ faciunt : Dequib: ex ꝑsona dñ i ꝑ ꝓpħam dicit̃: Suꝑ muros  hierłm constitui custo
dos totadie & tota nocte non tacebunt . laudare nom dñi: Fecit quoq rex salo mon
ducenta scuta dudenafent de auro puro: sex centos auri siclos dedit inlamin as scuti
ita scriptum ẽ: fecitigit᷑ rexsalo monducentas ꝓstas aurea desũma sexcentorum
aureorũ : qui in astis singulis expendebantur: Trecenta quoq scuta trecentorũ aureorum
quib tegebantur scuta singula : posuitq: ea rex in armam̃tario qđ erat consitũ nemore :
Scuta ergo simul & astȩ aureȩ quib utebantur sicut insequentibus ostendit̃ duces
qui ex cubabant ante ostiũ domꝰ regis : quid significant nisi armaturã spiritalem quã

Expanded text:
pronuntiare non cessant. Hi secundum Apostolum, quidquid agunt aut in opere, omnia in pronuntiare non cessant. Hi secundum Apostolum, quidquid agunt aut in opere, omnia in glodes, tota die et tota nocte non tacebunt laudare nomen Domini . » « Fecit quoque rex Salomon ducenta scuta de auro puro, sexcentos auri siclos dedit in laminas scuti iptum est: « Fecit igitur rex Salomon ducentas hastas aureas de summa sexcentorum aureorum, qui in hastis singulis expendebantur, trecenta quoque scuta aurea trecentorum aureorum, quibus tegebantur scuta singula. Posuitque ea rex in armamentario, quod erat consitum in nemore . » Scuta ergo simul et hastae aureae, quibus utebantur sicut in sequentibus ostenditur, duces qui excubabant ante ostium domus regis, quid significant, nisi armaturam spiritualem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
nunc ꝓpt̃ p̃tia uendentium sic appellantur: illis uicina sint : illa ĩ quidem uisione ro¬
tunda quasi pineas : sed multo candidiora & ualde sulgentia: hoc aut dixit : ut nullꝰ¬
naturam uerȩ pinus ignorar&: Bene aut dicitur qđ rexsalomondelignis nimis p̃ti-¬
osis fecert fulcra domꝰ dñi & domꝰ regiȩ & cyharas lirasq: cantoribus fidei: quia con¬
ditor nr̃ ligna p̃tiosa hoc ẽ doctoresscõs quorũ uiror nũ quã arescit. nec folia uerborũ
decidunt : sed qui fructum bonorũ operũ reddunt temporibussiuis : ad munimen domꝰ
dĩ & domꝰ regiȩ. hoc ẽ ad consirmationem aeccłaesuȩ ponit : ut eorum undiq ualla¬
rȩ & lirȩ adlaudandum dñm fabricati dicuntur. quia om̃ia quȩ cumq fecerint.
prosperabuntur : & laudem dñi int̃aduersa & prospera corde. ore simul& opere

Expanded text:
 quae nunc propter pretium vendentium sic appellantur, illis vicina sint. Illa siquidem visione ro quae nunc propter pretium vendentium sic appellantur, illis vicina sint. Illa siquidem visione rotunda quasi pinea sunt, sed multo candidiora et valde naturam verae pinus ignoraret. Bene autem dicitur, quod rex Salomon de lignis pretiosissimis fecerit fulcra domus Domini, et domus regiae, et citharas lyrasque cantoribus, quia Coniosa, hoc est, doctores sanctos, quorum viror fidei nunquam arescit, nec folia verborum decidunt, sed qui fructum bonorum operum reddunt temporibus suis, ad munimen domus Domini, et domus regiae, hoc est, ad confirmationem Ecclesiae suae ponit, ut eorum undique vallarae et lyrae ad laudandum Dominum fabricati dicuntur, quia omnia quaecunque fecerint prosperabuntur, et laudem Domini inter adversa et prospera corde, ore simul et opere
Abbreviated transcription (Latin):
lomondedit reginȩ saba om̃a quȩ uoluit & p&iuit ab eo ex ceptis his quȩ ultro obtulo¬
rat ei munere regio : quia pacisicus nr̃ uerȩ reginȩ: eccłe uidelic& suȩ om̃ia quȩ petit
dabit: Desqua scriptum ẽ: Desiderium animȩ eiꝰ tribuistiei : & uolũ tatelabiorum eius
nescit. aut ñ p̃sumit p&ere gratuito munere lagitur.
Hect rex delignis hyinis fulcra domꝰ dñi & dom̃ regiȩ & cyharas. lirasq: cantoribus
ñ s̃ ab latabuĩ cemodi lugna chyina neq: uisa usq in p̃sentem diem: Dequo iosephus
uita narrat : Codem uero tempore delati sunt regi. a terra quȩuocat᷑ aurea lapides
õtiosi & lign a pinea quibus ususẽ ad fortitudinem templi domũq: regalium & ad stru¬
menta musicorum: fecitq exeis cyharas. & nablas : ut dicerent ymnum dõ leui te
Om̃iũ uero rerum quȩ suer̃. quocũq: tempore regidelata : caquȩ illo die uectas̃ mag¬

Expanded text:
lomon dedit reginae omnia quae voluit et petivit ab eo, exceptis his quae ultro obtulelomon dedit reginae omnia quae voluit et petivit ab eo, exceptis his quae ultro obtulerat ei munere regio, » id est quia pacificus noster, verae reginae, Ecclesiae videlicet suae, omnia quae petit, dabit. De quo scriptum est: « Desiderium cordis ejus tribuisti ei, et voluntate labiorum ejus nescit aut non praesumit petere, gratuito munere largitur. ue rex de lignis thyinis fulcra domus Domini, et domus regiae et citharas lyrasque cantoribus. Non sunt allata hujuscemodi ligna thyina, neque visa usque in praesentem diem. » De quo Josephus ita narrat: Eodem vero tempore delati sunt regi, a terra quae vocatur aurea, lapides pretiosi, et ligna thyina, quibus usus est ad fortitudinem templi domuumque regalium et ad instrumenta musicorum, fecitque citharas et nablas, ut dicerent hymnum Deo levitae. Omnium vero rerum quae fuerunt quocunque tempore regi delata, ea quae illo die delata sunt, mag
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e qđ sibi antea deconarratum ẽ in cõparatione ꝑceptȩ grãe: unde & admirando in lau¬
dem eius crũ pit dicens: Beatiuiritui & seruituibeati : qui stant corante semꝑ. & audiunt
sapientiam tuã : Sit dñ sds̃tuus benedictus ciu placiusti. & posuit te suꝑ chronũ isrł. eo qd
dilexent dñs ds̃ isrł in sempit̃nũ : & constituit te regem ut facere sudicium & iusticiã:
His quoq: similia & psalmista in desiderio regnicaelestis ex ardescens: exꝑsonascõrũ ꝓtulit
diceris : Qũa amabilia sunt tab nacula tua dñe uirtutum: concupiuit & defecit anim ea
conspicere & sapientiã ꝑ quã ipse mundis corde digna tuse ostendere ꝑ p&ualiter ꝑcipe
re letantur : sicq: probabuds uerũ eẽ. hoc qđ scriptum ẽ quia nec oculus uidit nec auris
audiuit. nec in corhominis ascendit quep̃ parauit ds̃ diligentibusse : Rex aut sa¬

Expanded text:
omne quod sibi antea de eo narratum est, in comparatione perceptae. Unde et admirando in lauomne quod sibi antea de eo narratum est, in comparatione perceptae. Unde et admirando in laudem ejus erumpit, dicens: « Beati viri tui et beati servi tui, qui stant coram te semper, et audiunt sapientias Israel in sempiternum, et constituit te regem, ut faceres judicium et justitiam. » His quoque similia et Psalmista in desiderio regni coelestis exardescens ex persona eorum protulit, dicens: « Quam amabilia sunt tabernacula tua, Domine virtutum, concupiscit et deficit anima mea conspicere, et sapientiam, per quam ipse mundire laetantur. Sicque probabunt verum esse hoc quod scriptum: « Quia nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit quae praeparavit Deus diligentibus se . » « Rex autem Sa
Abbreviated transcription (Latin):
uenit temptareeum in enigmatib: & in gressa hierłm cũ multo comitatu & diuitus came¬
lis portantib: aromata & aurũ infinitũ nimis & gemmas p̃tios asuenit adsalomonẽ :
barbara gente ñ animo : Quȩ in aꝑto peregrina fuit. sed in occulto scõrũ sieri ciues obtabai :
unden solũ caelesti p̃mio resurrectionisbeata. sed &iam potestate a posto lica de udeis
ad ulteris iudicandis ipsius ore iudicis dignacensetur : Quia xp̃m in salomone mirata.
uerũ reginȩ caelestis affectumImagine mystica aeccła ꝓuidentis impleuerat: hincip-¬
sa regina saba uiso salomone & gloria eiꝰ stupens suꝑ prudentia eiꝰ dix̃: uerusẽ sermo quẽ
audiui in t̾ramea suꝑ sermonibustuis & suꝑsapientiatua : & non credebam narrantib:¬
consideratissce scripture testimoniis. diuinitatis eius potentiam agnoscenspͥarũ ei uidet᷑ eẽ

Expanded text:
venit tentare eum in aenigmatibus. Et ingressa Hierusalem cum multo comitatu et divitiis, camevenit tentare eum in aenigmatibus. Et ingressa Hierusalem cum multo comitatu et divitiis, camelis portantibus aromata, et aurum infinitum nimis, et gemmas pretiosbarbara natione, non animo, et in aperto pUnde non solum coelesti praemio resurrectionis beata, sed etiam potestate apostolica, de Judaeis adulteris judicandis, ipsius judiciis digna censetur, quia Christum in Salomonem mirata, verum reginae coelestis affectum imagine mystica Ecclesiae providentis impleverat. Hinc ipsa regina Saba, viso Salomone et gloria ejus, stupens super prudentiam ejus, dixit: « Verus est sermo quem audivi in terra mea super sermonibusconsideratis sanctae Scripturae testimoniis, Divinitatis ejus potentiam agnoscens, parum ei videtur esse
Abbreviated transcription (Latin):
cuiustirpeuenientes a fluuio cofne usq: ad regionem indiȩ quȩ uocat᷑ hieria. habi tasserefe¬
runtur. ut iosephus narrat: Classis itaq: quam fecit salo mon in asion gaber quȩ festinantes
aut sortes siue uiriliter in t̃p̃tatur : non aliam eẽ puto quã ȩccłam sidelium. quȩ in mare istius
mundi posita studium impendit thes auross apientiae & scientiae quȩrere. opesq uirtutũ
ad quirere : Ibi sunt seruiliyram uiri nautici& gnarimaris. cũ seruissa lomonis dumgent-
lesseculari sapientia eruditi. cđm his qui in legemoy si periti sunt. in unitate fidei sociantur:
hosergo salomon nr̃ in ophyr. quȩ int̃p̃tatur in firmans mittit. ut sũptũ inde aurum ad
se de ferant : cũ inuilitate litterȩ sensũ p̃ciosum iub & querere. Et si cacceptã sũmã quadrin-¬
gen torũ ax talentorũ auri ad regem deffer̃ : cũ sensum p̃tiosũ ͥstoriae. allegonae tropo

Expanded text:
cujus stirpe veniens a fluvio Cophne, usque ad regionem Indiae, quae vocatur Hieriam, habitasse refecujus stirpe veniens a fluvio Cophne, usque ad regionem Indiae, quae vocatur Hieriam, habitasse referuntur, ut Josephus narrat. Classis itaque quam fecit Salomon in Asiongaber, quae festinantes, aut fortes, sive viriliter interpretatur, non aliam esse puto quam Ecclesiam fidelium, quae in mari istius mundi posita, studium impendit thesauros sapientiae et scientiae, opesque virtutum acquirere. Ibi sunt servi Hiram, viri nautici les saeculari sapientia eruditi, cum his qui in lege Moysi periti sunt in unitate fidei sociantur. Hos ergo Salomon noster in Ophir, quae interpretatur infirmans, mittit, ut sumptum inde aurum ad se deferant, cum in utilitate litterae sensum pretiosum habet quaerere. Et sic accepta summa quadringentorum viginti talentorum auri ad regem deferunt, cum sensum pretiosum historiae allegorice et tro
Abbreviated transcription (Latin):
elaborat : iustumẽ ut totum in suauitate sp̃s sc̃i offerat dõ : Sicq: ad ol& thimiama corãdño :
quando orationem purã in cordis secreto p̃parat dõ & eaquȩ sunt digna & dõ placita postu-¬
lat: c& erũ qui transitoria poscit & quȩ adluxum sđi ꝑtinent. non corã dño ad olerehimi¬
ama dicit᷑ quia ñ in pura comnscientia orare comprobatur: Classem quoq: fec̃ quoq: rexsa-¬
lomon in asion gaber quȩ ẽ iuxta aulam in littore maris rubri. in t̃ra idumea : Misĩ iram
in dasse illa seruossuos uiros nauticos & gnarosmaris. cum seruissalo monis : Qui cum uenissent
in ophir : suptũ indeaurũ quadringentorũ uiginti talentorum detuler̃ ad regẽ salo monẽ:
Asion gaber fertur eẽ in sula aut ꝓcul ab aula in rubro mari. ubi classisio saphat. ui tem pes¬
tatis at tritaẽ: Ophir aut nom̃ ẽ ꝓuinciae. exophyruno deposteris ebernominata : ẽx

Expanded text:
elaborat, justum est, ut totum suavitate Spiritus sancti offerat Deo. Sicque adolebit thymiama coram Domino, elaborat, justum est, ut totum suavitate Spiritus sancti offerat Deo. Sicque adolebit thymiama coram Domino, quando orationem puram in cordis secreto praeparat Deo, et ea quae sunt Deo digna et placita postulat. Caeterum qui transitoria poscit, et quae ad luxum saeculi pertinent, non coram Domino adolere thymiama dicitur, quia non in pura conscientia orare comprobatur. « Classem quoque fecit rex Salomon in Asiongaber, quae est juxta Haylam in littore maris Rubri in terra Idumea. Misitque Hiram in classe illa servos suos viros nauticos, et gnaros maris, cum servis Salomonis. Qui cum venissent in Ophir, sumptum inde aurum quadringentorum viginti talentorum detulerunt ad regem Salomonem. » Asiongaber fertur esse insula haud procul ab Hayla in Rubro mari, ubi classis Josaphat vi tempestatis attrita est. Ophir autem nomen provinciae ex Ophir uno de posteris Eber nominatam, ex
Abbreviated transcription (Latin):
Ifferebat quoq rexsalomon tribus uicibus ꝑ annos singulos holo causta & pacisicas uicti-¬
mas suꝑ altare. qđ edifica uerat dño : & ad olebit thimiama corã dño: Offert quoq paci¬
ficus nr trib uicibus ꝑ annos singulos holo caustadno : cũ in menbris suis ꝑ scaȩ trinitatis fidẽ.
hostiam acceptabilem exhib&do: Offert enim unus quisq: sidelis holo causta dño : cũ corp̾
suum castigando macerant. & tota desideria carnis. igne sp̃ssci consumerefestinat: Offert
pacisi cas hostias : cũbonorum operum munus exhib& :offert uictimas cũ uota labiorum
suorum in laudedm̃ expendit: & haec om̃ia suꝑ altare qđ aedificauerat dño offerrede¬
b& : qui ain aracordis ibi dec& ignẽ diuinũ semꝑ ardere. hoc ẽ flammam caritatissem ꝑ fer¬
uere : quic quid in abstinentia. quicquid inbona operatione. quicquid in gratiarũ actione

Expanded text:
Offerebat quoque rex Salomon tribus vicibus per annos singulos holocausta et pacificas victiOfferebat quoque rex Salomon tribus vicibus per annos singulos holocausta et pacificas victimas super altare, quod aedificaverat Doicibus per annos singulos holocausta Domino in membris, cum per sanctae Trinitatis fidem hostiam acceptabilem exhibet Deo. Offert enim unusquisque fidelis holocausta Domino, cum corpus suum castigando macerat, et tota desideria carnis igne Spiritus sancti consumere festinat. Offert pacificas hostias cum bonorum operum munus exhibet. Offert victimas, cum vota labiorum suorum in laudem Domini expendit. Et haec omnia super altare quod aedificaverat Domino offerre debet, quia in ara cordis ubi decet ignem divinum semper ardere, hoc est flammam charitatis semper fervere, quidquid in abstinentia, quidquid in bona operatione, quidquid in gratiarum actione,
Abbreviated transcription (Latin):
uiros bellatores eẽ. qui contra spiritales nequitias. scuto fidei. & gladio sp̃s dimiaent. & mini¬
trossuosfieri. hocẽ spiritale obsequum in bonis operibus sibi p̃bere. & principes. & duces. sclic&
utbenesibi principentur : ut carnis lasciuiam doment. siue ut subditos sibibene regant & in
semitã iacȩ ducant. Quod aut sequitur. erant principes suꝑ om̃ia opera salomonis p̃positi
quin genti quinquaginta . quihabebant subiectũ popłm & statutis operib: imperabat. Quid
significat. nisi qđ hi qui in spu sc̃õ grã legis dñi scientiam haberemerent᷑. ipsi & sem & ipsos & alios
bene regere possunt : Lunqua gesimo ergo die postpascha . & inueteri cestamento lex insina
tributa ẽ : & in nouo suꝑ apłos & eosquicum ipsiserant. sp̃s para clitusuent. xxxu.

Expanded text:
viros bellatores esse, qui contra spiritales nequitias scuto fidei et gladio spiritus dimicent ; et minisviros bellatores esse, qui contra spiritales nequitias scuto fidei et gladio spiritus dimicent ; et ministros suos fieri, hoc est, spiritale obsequium in bonis operibus sibi praebere ; et principes et judices, scilicet ut bene sibi principentur, et carnis lasciviam doment ; sive ut subditos sibi bene regant et in semita justitiae ducant. Quod autem sequitur: « Erant principes super omnia opera Salomonis praepositi quingenti quinquaginta, qui habebant subjectum populum, et statutis operibus imperabant, » quid significat, nisi quod hi qui Spiritus sancti gratia legis Domini scientiam habere merentur, et semetipsos et alios bene regere possunt? Quinquagesimo ergo die post pascha et in veteri testamento lex in Sina tributa est , et in novo super apostolos et eos qui cum ipsis erant, Spiritus paraclitus venit . «
Abbreviated transcription (Latin):
In uier sũ populum qui ñ suer̃ defiluis i srł. fecit pacificus nr̃ tributarios : cũ eos quinon
sunt insiliorum numero sed in seruili conditione positi. in potestate sua contin&. & sin¬
gulis utitur ad ꝓpriũ seruicium: Siue enĩ iudei si uegentiles. si ueheretii in eius domina¬
tione consistunt : quia ipseuni uersorum dominator eis utit̃ ad suam uolum tatem . in cuius
uolum tate uniuersa sunt posita : & ñ ẽ quipossit resistere uolum tatieiꝰ : Tales lic& immultis
aduersđnt̃. tam̃ frequenter usibus seruiunt ȩccłae : cum in p̃senꝰ tempore necessaria tribuunt. & de
reb suis solatia p̃bent defiliis au̾t isrł. hoc ẽ qui non ancillȩ filii sunt sed liberȩ: Quosipsefilius
dĩ sanguine suo liberauit : non constituit salo mon nr̃ seruire quem quam : quia nemine cogit
ritu gentili uiuere: neminẽ cerimonias ueteris legistem poribus noui testamenti seruare : sed

Expanded text:
niversum populum qui non fuerat de filiis Israel, fecit pacificus noster tributarios, cum eos qui non sunt in filiorum numero, sed in servili conditione positi, in potestate sua continet, et singulis utitur ad proprium servitium. Sive enim Judaei, sive gentiles, sive haeretici, in ejus dominatione consistunt, quia ipse universorum dominator est, et eis utitur ad suam utilitatem, in cujus voluntatem universa sunt positadversantur, tamen frequenter usibus serviunt Ecclesiae, cum in praesenti tempore necessaria tribuunt, et de rebus suis solatia praebent . De filiis autem Israel, hoc est, qui non ancillae filii sunt, sed liberi, quos ipse Filius Dei sanguine suo liberavit , non constituit Salomon noster servire quemquam, quia neminem cogit ritu gentili vivere, neminem caeremonias veteris legis temporibus novi testamenti servare; sed
Abbreviated transcription (Latin):
dñ inhirłm uidelic& caelestem. Quia ergo holo causta & sacrificia om̃ia in altari typico
uoteris testamenti nͦ potuer̃ offerri eo quod om̃ia ibi sigura lit̃ fiebant : Rexnr̃ & sacer¬
dos crex nouũ altare fidei in etcła catholica. in quopingiua holo causta & sacrificia accepta¬
bilia cotidie s̃pintaliter dõ ofstruntur: Hinc ẽ qđ dominꝰ repbansu&us sacri ficium ꝑphe¬
tã ait : Ne locausta & sanguinem uictimarũ nolui: et item in psalmis ꝓbans sacrifici

Expanded text:
Domini in Hierusalem coelestem. Quod ergo holocausta et sacrificia omnia in altari typico Domini in Hierusalem coelestem. Quod ergo holocausta et sacrificia omnia in altari typico Veteris Testamenti non potuerunt offerri, eo quod omnia ibi figuraliter fiebant, rex noster et sacerdos erexit novum altare fidei in Ecclesia catholica, in quo pinguia holocausta et sacrificia acceptabilia quotidie spiritualiter Deo offeruntur. Hinc est quod Dominus reprobans vetus sacrificium per prophetam ait: Holocausta et sanguinem victimarum
Abbreviated transcription (Latin):
aduitores : diagricultura estis : di hedisitio estis. & ccr̃ Igit᷑ ipsesanctificat suumtem plum
quasi ds̃ & dñs in habitando : nosaut dignehabitationi eiꝰ conuersando: sequic̃: Indie illa sano¬
t si cauit medium atrii qđ erat ante domũ dñi: fec̃ quippeibiholo caustam & sacrificium
& adipem pacisicorum : quia altare efeum qđ erat coram domino minꝰ erat & capere non
poterat holo caustum & sacrisicium & adipem pacificorum : Quidergo est qđ salomon scĩsi¬
cauit medium atrii . offerens ibi holo caustum & sacrificium ꝓpt̃ ea quia altare eneum
qđ iuxta constitutionem legis ante forestem pli positum erat. non poterat totũ capertꝰ nisi
quod xp̃s eaquȩ in lege ꝓpt̃ in firmitatem eius ꝑfici nom poterant. nunc in eccła catho¬
lica pleniter gerit : Ipsa c̃ enim atrium domus dnĩ quia ꝑ ipsam in gressus pater in templũ

Expanded text:
adjutores, Dei agricultura estis, Dei aedificatio estis , » etc. Igitur ipse sanctificat suum templum adjutores, Dei agricultura estis, Dei aedificatio estis , » etc. Igitur ipse sanctificat suum templum quasi Deus et Dominus inhabitando: nos autem digni habitationis ejus conservando. Sequitur: « In die illa sanctificavit rex medium atrii, quod erat ante domum Domini. Fecit quippe ibi holocaustum et sacrificium et adipem pacificorum, quia altare aereum quod erat coram Domino minus erat, et capere non ere holocausta et sacrificia et adipes. Quid ergo est quod Salomon sanctificavit medium atrii offerens ibi holocaustum et sacrificium? Propterea quia altare aeneum quod juxta constitutionem legis ante fores templi positum erat non poterat totum capere, nisi quod Christus ea, quae in lege propter infirmitatem ejus perfici non poterant, nunc in Ecclesia catholica pleniter gerit. Ipsa est enim atrium domus Domini, quia per ipsam ingressus patet in templum