comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S
xꝑc ueniens in mundum. &
horum omium in seipso ge
designare uoluit salutẽ. In
abraham. ille pater. est omni¬
um credentium: & omnibus
clamare licitum est. & dicere.
abba pater. In isaac. omniũ
gaudium fidelium. de quo
angłs cecinit: ecce annuntio
uobis gaudium magnum. qđ
erit omni popło. In iacob. sup¬
plantator: quia ipse subner¬
uauit & contriuit diabolũ
uastatorem humani generis.
& uasa eius diripuit. In iu¬
da. confessio. sicut ipse dixte.
Confiteor tibi dñe pater cęli
& terrȩ. In phares. diuisio:
quia segregat oues ab hedis.
In zara. oriens ad nr̃am sa¬
lutem sicut dictum est: tim̃¬
tibus nomen dñi orietur sol
iusticiȩ. In esrom. sagitta sa¬
lutis dñi: sicut dictum est.
sagittȩ potentis acutȩ. In
aram electus. de quo pater
loquitur: ecce puer meus ele
qui sponte posuit animam
suam pro salute nr̃a: ut nos
efficeret sibi popłm. dõq au
id est propħa fortis qui di¬
cit. Cum uenerit filius ho¬
minis in maiestate sua. tẽ

Expanded text:
s r veniebat in mundum; et horum omnium in seipso alldesignare voluit salutem. In Abraham ille pater est omnium credentium, ad quem omnibus clamare licitum est, et dicere: Abba Pater ! In Isaac gaudium omnium fidelium, de quo angelus cecinit: Ecce annuntio vobis gaudium magnum, quod erit omni populo . In Jacob supplantator, quia ipse subnervavit et contrivit diabolum vastatorem humani generis, et vasa ejus diripuit. In Juda confesConfiteor tibi, Domine, Pater coeli et terrae . In Phares, divisio, quia ipse segregat oves ab haedis . In Zara, oriens ad nostram salutem, sicut dictum est: Timentibus nomen Domini, orietur sol to  . In Esrom sagitta salutis Domini, sicut dictum est: Sagittae potentis acutae . In Aram electus, de quo Pater loquitur: Ecce puer meus, quequia sponte posuit animam suam pro salute nostra, ut nos efficeret sibi populum spontaneid est, propheta, fortis, cum dicit: Cum venerit Filius hominis in majestate sua; tunc
Abbreviated transcription (Latin):
cce ego mitto uos :¬
sicut agnos inter
lupos. Contraria
sunt ista sibi animalia: ut
alia ab aliis deuorent᷑. Sed
bonus pastor: lupos gregi suo
timere non nouit. I deoq isti
discipuli ñ in prȩdam: sed
ad grãm diriguntur. Solli¬
citudo enim pastoris boni ef¬
ficit : ut lupi in agnos au¬
dere nichil possint. Lupi
quid significare uidentur:
debemus aduertere. Bestiae
nempe sunt quȩ insidiantur
ouibus: cirea pastorales uer¬
santur casas. habitacula do¬
morum intrare audent. So¬
num canum: absentiam aut
desidiam pastoris explorant.
Ouium guttur inuadunt:
ut cito strangulent. Feri.
rapaces. idemq natura cor¬
poris rigidiores: ut se facile
non possint inflectere. Im¬
petu quodam suo feruntur:
& ideo sepe luduntur. Tum
preterea si quem priores ho¬
minem uiderint: uocẽ eius
quadam naturȩ ui ferunt᷑
eripere. Si autẽ homo prius
eos uiderit: exagitari memo¬
rantur. Et ideo cauendum
michi est: ne si in hodierno
tractatu spiritalium myste¬

Expanded text:
cce ego mitto uos sicut agnos inter lupos. contraria sunt ista sibi animalia, ut alia ab aliis deuorentur. sed bonus pastor lupos gregi suo timere non nouit, ideoque isti discipuli non in praedam, sed ad gratiam diriguntur; sollicitudo enim pastoris boni efficit, ut lupi in agnos audere nihil possinquid significare uideantur debemus aduertere. bestiae nempe sunt quae insidiantur ouilibus, circa pastorales uersantur casas, habitacula domorum intrare non audent, somnum canum, absentiam aut desidiam pastoris explorant, ouium guttur inuadunt, ut cito strangulent. feri et rapaces idemque natura corporis rigidiores, ut se facile non possint inflectere, inpetu quodam suo feruntur et ideo saepe luduntur. tum praeterea si quem priores hominem uiderint, uocem eius quadam naturae ui feruntur eripere: si autem homo prius eos uiderit, exagitare memoratur. et ideo cauendum mihi est ne, si in hodierno tractatu spiritalium myste
Abbreviated transcription (Latin):
Seruum inquit dñi ñ oportet
litigare. sed mansuetum esse
ad om̃s: doctorem. patientem.
cum modestia corripientẽ eos
qui resistunt: ne quando det
ds̃ illis pęnitentiã ad cognoseen¬
dam ueritatẽ: & resipiscant a
diaboli laqueis a quo capti te¬
nentur ad ipsius uoluntatẽ.

Expanded text:
servum autem Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes, docibilem, patientem, cum modestia corripientem eos qui resistunt veritati; ne quando det Deus illis poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant a diaboli laqueis, a quo capti ten
Abbreviated transcription (Latin):
terra ꝑ sacra eloquia. ꝑ ꝓphe¬
tas atq apłos nuntiata. Nc̃
enim tanquã in speculo & in
enigmate: tune autẽ oculis
suis uidebit. id est facie ad fa¬
ciem. Tunc beata & illustris
anima int̾ stupendas remu¬
neratoris sui constituta diui¬
tias: mneffabilib reginȩ huius
uerbis uti ad dm̃ poterit di¬
cens. U erus est sermo quem
audiui in terra mea suꝑ ser¬
monibus tuis. Maiora sunt
oꝑa tua : quã rumor quem
audiui. Et re uera id quod
parat ds̃ diligentibus se. fide
non comprehendit᷑: spe non
attingitur. karitate ñ capit᷑.
desideria & uota transgredit᷑.
Acquiri potest: estimari nͣ
potest. Habebit de ꝑceptione
fructum: ñ habebit de satie¬
tate fastidium. Ad que bona
uos ꝑducat. qui uiuit & re¬

Expanded text:
terra per sacra eloquia, per Propheterra per sacra eloquia, per Prophetas atque Apostolos nuntiata. Nunc enim tanquam in speculo et in aenigmate, tunc autem oculis suis videbit, id est, facie ad faciem. Tunc beata et illustris anima inter stupendas remuneratoris sui constituta divitias, ineffabilibus reginae hujus verbis uti ad Deum poterit, dicens: Verus est sermo quem audivi in terra mea super sermonibus tuis. Majora sunt opera tua, quam rumor quem audivi. Et revera id quod parat Deus diligentibus se, fide non comprehenditur, spe non attingitur, charitate non capitur, desideria et vota transgreditur: acquiri potest, aestimari non potest. Habebit de perceptione fructum, non habebit de satietate fastidium. Ad quae vos bona perducat, qui vivit et re
Abbreviated transcription (Latin):
reficitur cȩlestib epulis pro¬
fectibũs nr̃is: Cibus eius sumꝰ
dum acquisiti ȩccłe in men¬
bra eius corpusq transimus :
uel cibosenis altaris sacram̃¬
ta celestia. de quib dicitur.
Panem cęli dedit eis: panẽ
angłorum manduca uit homo.
Uidit & ho locausta eius.
orationum sine dubio suppli¬
cationumq mysteria. & ob¬
stupuit ubi uidit in estimabi¬
les diuitias dñi sui. Dixitq
ad regem.U erus est sermo
quem audieram in t̾ra mea
suꝑ sermonib tuis. & suꝑ sa¬
pientia tua : & ñ credebam
narrantib donec ipsa ueni.
& uidi oculis meis. & ꝓbaui
quod media pars mͥ nuntia
ta non fuisset. Maiora sunt
sapientia & opera tua: quã
rumor quẽ audiuĩ. Cum gͦ
ꝑuenerit regina hȩc siue ec¬
clesia. siue quȩq anima scã.¬
rusalem. id est uisionẽ pacis.
& ingressa fuerit beatam reqͥ¬
em & głam cȩlestiũ promissoꝵ:
multo plura & magnificenti¬
ora ꝑspiciet quã ei sint in hac

Expanded text:
reficitur coelestibus epulis, proreficitur coelestibus epulis, profectibus nostris. Cibus ejus sumus, dum acquisiti Ecclesiae in membra ejus corpusque transimus. Vel cibus ejus altaris Sacramenta coelestia sunt, de quibus diPanem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo . Vidit et holocausta ejus, orationum sine dubio supplicationumque ministeria, et obstupuit ubi vidit inaestimabiles divitias Domini sui; dixitque ad regem: Verus est sermo quem audieram in terra mea super sermonibus tuis et super sapientia tua: et non credebam narrantibus, donec ipsa veni, et vidi oculis meis, et probavi quod media pars nuntiata mihi non fuisset. Majora sunt sapientia et opera tua, quam rumor quem audivi. Cum ergo pervenerit regina haec sive Ecclesia, sive quaecumque anima sarusalem, id est, visionem pacis, et ingressa fuerit beatam requiem et gloriam coelestium promissorum; multo plura et magnificentiora perspiciet, quam ei sunt in hac
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiam salomonis. & do¬
mum quã ȩdificauerat. & ci¬
bos mensȩ eus. & holocau¬
sta quȩ offerebat in domo
dñi: non habebat ultra spi¬
ritum. Quid erat rationis:
ut prȩpotens regina domũ.
expensas. & cibos regios tan¬
topere miraretur : Ergo hoc
loco: aliqua maiora nos opor¬
tet inquirere. Uidit ergo
ȩccła ex gentibus congregata
sapientiam xꝑi: id est post
carnalia instituta gentilium.
post bumanam & animalem
doctrinam philosophorum.
accepit intellectum salutis
& uitȩ: inspexit sꝑualium
mirabilia bonorum. agnouit
uerum fabricatorem cęli &
terrȩ. & potentissimũ huma¬
ni generis conditorem: de cuiꝰ
sapientia dicitur. Omnia in
ro constituisti. Uidit & domũ
quam ȩdificauerat. id est in¬
carnationem hominis assũpti.
in quo habitat om̃ĩs plenitu¬
do diuinitatis corporaliter.
Uidit & cibos salomonis: id ẽ uł
illos de quib dicebat. meus
cibus est ut faciam uolunta¬
tem eius qui misit me patris:
Cibus enĩ xꝑi est salus nr̃a.

Expanded text:
domum quam aedificavit, et cibos mensae ejus, et holocausta quae offerebat in domo Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis ut praepotens regina domum, expensas et cibos regios tantopere miraretur? Ergo hoc loco aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex gentibus congregata sapientiam Christi, id est, post carnalia instituta gentilium, post humanam et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis et vitae, inspexit spiritalium mirabilia bonorum, agnovit virum fabricatorem coeli et terrae, ac potentissimum humani generis Conditorem. De cujus sapientia dicitur: Omnia in re constituisti . Vidit et domum quam aedificaverat, id est, incarnationem hominis, in quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Vidit et cibos Salomonis, videlicet illos de quibus Dominus dicebat, Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui me misit Patris . Cibus enim Christi est salus nostra;
Abbreviated transcription (Latin):
culpa sit. Iam illud uirtu¬
tis alia ne de domo ad domũ
quis uaga facilitate demi¬
gret. ut seruemus etiam ho¬
spitali in amore constantiã.
nec collatam amicitiȩ neces¬
situdinem facile resoluamꝰ.
pacis preferamus nuntiũ.
ut ipse primus ingressus pa¬
cis benedictione celebretur.
cibo potuq oblato oportẽ¬
re nos ẽe contentos uexilla
fidei ñ premenda. & regni
cȩlestis ȩuangłium p̃dican¬
dum. excutiendum de pedib
puluerem siquis recipien¬
dos ciuitatis hospitio non
putauerit: docet etiam gra¬
uiori pęnȩ obnoxios fore qui
ȩuangłium ñ sequendũ quã
qui legem iudicauerient ẽẽ
soluendam: eo quod tyrus
& sidon si tanta operationũ
cȩlestium uidissent miracula.
ñ despexissent remedium pȩ¬
nitentiȩ. Istam quoq uel af¬
fluentiam uel insolentiam se¬
cularem neq cȩlesti munere
comparandam. neq rursus
sine remedio lerelinqui: eũ
unicuiq sit subsidium pe¬

Expanded text:
culpa sit. iam illud uirtuculpa sit. iam illud uirtus alia, ne de domo ad domum quis uaga facilitate demigret, ut seruemus etiam hospitali in amore constantiam nec coalitam amicitiae necessitudinem facile resoluamus, pacis praeferamus nuntium, ut ipse primus ingressus pacis benedictione celebretur, cibo potuque oblato oportere nos esse contentos, uexilla fidei non premenda et regni caelestis euangelium praedicandum, excutiendum de pedibus puluerem, si quis recipiendos ciuitatis hospitio non putauerit. Docet etiam grauiori poenM obnoxios fore qui euangelium non sequendum quam qui legem iudicauerint esse soluendam, eo quod Tyrus et Sidon, si tanta operationum caelestium uidissent miracula, non despexissent remedium paenitentiae. istam quoque uel afluentiam uel insolentiam saecularem neque caelesti muneri conparandam neque rursus sine remedio derelinqui, cum unicuique sit subsidium p
Abbreviated transcription (Latin):
inferiores suꝑiorum sibi fa¬
uorem coneiliare consuert̃.
Gentiles quoq cũ xꝑianis
habent huiusmodi officioꝵ.
commertia. Quomodo dñs
hunc usum humanitatis
auellit: Sed considera non
hoc solum eẽ. neminẽ saluta¬
ueritis: sed non frustra ad¬
ditum. in uia. D eniq heli¬
seus cum mitteret seruu
suum ut baculum eius po¬
neret supra corpus pueri
defuncti : mandauit ei. ne
in uia aliquem salutaret.
Festinato enim iubebat eũ
contendere. ut celebrande re¬
surrectionis exequeret᷑ offi¬
cium: ne confabulatione ali¬
euius obuii mandato refle¬
cteretur a munere. Ergo¬
litas aufertur: sed obstaculũ
impediendȩ deuotionis ab o¬
letur: ut quando diuina
mandant᷑. paulisꝑ sequestren¬
tur humana. Pulchra est sa¬
lutatio: sed pulchrior matu¬
ra executio diuinorum. quȩ
ꝑ moram sepe traxit offen¬
sam. Ideo autẽ & honesta ꝓ¬
hibentur: ne sollempnis gr̃a
obrẽpat officii. & impediat
ministerium: cuius mora

Expanded text:
inferiores superiorum sibi fainferiores superiorum sibi fauorem conciliare consuerunt, gentiles quoque cum Christianis habent huiusmodi officiorum conmercia. quomodo dominus hunc usum humanitatis auellit? sed considera non hoc solum esse: neminem salutaueritis, sed non frustra additum in uia. denique et Helisaeus, cum mitteret seruum suum, ut baculum eius poneret supra corpus pueruli defuncti, mandauit ei, ne in uia aliquem salutaret; festinato enim iubebat eum contendere, ut celebrandae resur rectionis exsequeretur officium, ne confabulatione alicuius obuii mandato reflecteretur a munere. ergolitas aufertur: sed obstaculum impediendae devotionis aboletur; ut quando divina mandantur, paulisper sequestrentur humana. Pulchra est salutatio, sed pulchrior matura exsecutio divinorum, quae per moram saepe traxit offensam. Ideo autem et honesta prohibentur, ne solemnis gratia 1426 obrepat officii, et impediat ministe
Abbreviated transcription (Latin):
uirgam quidem minatur:
sed in sꝑu mansuetudinis
uisitat delinquentes. Deniq
ut scias mitem ẽẽ doctorem:
eorum ipsorum quos arguit
consulit uoluntatẽ. Quid
uultis inquit in uirga ueni¬
am ad uos. an in karitate
sꝑuq mansuetudinis: Se¬
mel uirgam dixit. bis miti¬
ora subiecit: adiciens man¬
suetudinem karitati. Pri¬
us tam̃ minatus est: sed ex¬
hibuit mansuetudinem.
Nam in secunda epła ad
eosdem corinthios seribens
ait. Testem dm̃ inuoco in
anumã meam: quod parcens
uobis non ueni coruithum.
Audi qua ratione putaue¬
rit eẽ parcendum. Ne ite¬
rum inquit in tristicia ue¬
nirem ad uos. Abiecit uir¬
gam: & affectum karitatis
assumpsit. Et neminem sa¬
lutaueritis in uia. Fortasse
quibusdam hoc durum &
suꝑbum. nec mansueti nec
humilis dñi precepto conue¬
nire uidetur: quod ille qui
etiam accubitionis loco pre¬
cepit ẽẽ cedendum. hoc loco
mandet discipulis. neminẽ
salutaueritis in uia: cũ iste
commnunis sit usus gr̃e. Sic

Expanded text:
uirgam quidem minatur, uirgam quidem minatur, sed in spiritu mansuetudinis uisitat delinquentes. denique ut scias mitem esse doctorem, eorum ipsorum quos arguit consulit uoluntatem. quid uultis? inquit in uirga ueniam ad uos an in caritate spirituque mansuetudinis? semel uirgam dixit, bis mitiora sub iecit adiciens mansuetudinem caritati. prius tamen minitatus est, sed exhibuit mansuetudinem; nam in secunda epistula ad eosdem Corinthios scribens ait: testem deum inuoco in animam meam, quod parcens uobis non ueni Corinthum. audi qua ratione putauerit esse parcendum: ne iterum inquit in tristitia uenirem ad uos. abiecit uirgam et adfectum caritatis adsumsit. Et neminem salutaueritis in uia. fortasse quibusdam hoc durum et superbum nec mansueti et humilis domini praecepto conuenire uideatur, quod ille qui etiam accubitionis loco praecepit esse cedendum hoc loco mandet discipulis: neminem salutaueritis in uia, cum iste conmunis sit usus gratiae. sic
Abbreviated transcription (Latin):
rit mansuetudo: post pas¬
sionem correptio. Certe
mulceat dñs. increpet pau¬
lus. suadeat qui potest etiã
pectora dura mollire: argu¬
at qui ñ potest uniuersa su¬
adere. Uirgam gͥ paulus
ex doctrina legis assumpserat.
Legerat enim. Qui parcit
baculo : odit filium. Legerat
etiam. quia agnum mandu¬
antes baculum in manib
habere. precepto ꝓphetico
iubebantur. Et ideo dñs in
ueteri testamento ait. Uisi¬
tabo in uirga iniquitates
eorum. In nouo autẽ seipsũ
obtulit: ut ignosceret uni¬
uersis dicens. Si me queri¬
tis: sinite hos abire. Et ali¬
bi habes. quia cum aposto¬
li ignem de cęlo petere uel¬
lent. ut consumeret sama¬
ritanos qui iħm dnm intͣ
ciuitatem suam recipere
noluerunt: conuersus inere¬
pauit illos & ait. Nescitis
ouius sꝑc estis. Fil ius enim
hominis ñ uenit animas
hominũ ꝑdere: sed saluas
facere. Perfectiores ergo si¬
ne uirga diriguntur: in¬
firmiores cum baculo man¬
ducabant. Sed & paulus

Expanded text:
rit mansuetudo, post pasrit mansuetudo, post passionem correptio. certe mulceat dominus, increpet Paulus; suadeat qui potest etiam pectora dura mollire, arguat qui non potest uniuersa suadere. uirgam igitur Paulus ex doctrina legis adsumserat. legerat enim: qui parcit baculo odit filietiam quia agnum manducantes baculum in manibus habere praecepto prophetico iubebantur. et ideo dominus in ueteri testamento ait: uisitabo in uirga iniquitates eorum: in nouo autem se ipsum obtulit, ut ignosceret uniuersis dicens: si me quaeritis, sinite hos abire. et alibi habes quia cum apostoli ignem de caelo petere uellent, ut consumeret Samaritanos, qui Iesum dominum intra ciuitatem suam recipere noluerunt, conuersus increpauit illos et ait: nescitis cuius spiritus estis; filius enim hominis non uenit animas hominum perdere, sed saluas facere. perfectiores ergo sine uirga diriguntur, infirmiores cum baculo manducant. sed et Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
nium petri cum maledicere¬
tur ñ remaledixit: cum ꝑcu¬
teretur ñ repercussit. Hoc
est ergo dicere. Imitatores
mei estote: ulcionis studia
deponite. insolentiam uer¬
berantium ñ iniurie rela¬
tione. sed magnanunitate
patientiȩ uerberate. Nemo
ipse debet quod in alio rep̃¬
henderit imitari. Grauio¬
ra contumacib mansuetu¬
do uulnera refert. Hoc pu¬
gno repercussit dñs uerbe¬
rantem. dicendo. Qui te
ꝑcusserit in maxillam:
prebe ei & alteram. Eit enĩ
ut iudicio suo ipse se damp
net. & quodam stimulo sui
compungatur affectus:
qui relatam sibi sedulitatẽ
pro iniuria quã fecit ad¬
uerterit. H abet tam̃ quos
& cum uirga apłos mise¬
rit: sicut paulus testifi¬
catur dicens. Quid uultis.
in uirga ueniam ad uos:
an in karitate sꝑuq man¬
suetudinise Hanc uirgam
etiam timotheo dedit apłs
dicens. Argue. obsecra. in¬
crepa. Aut fortasse ante
passionem dñi. quȩ nutan¬
tium populorum corda fir¬
mauit. nec essaria sola fue¬

Expanded text:
nium Petri, cum maledicerenium Petri, cum malediceretur, non remaledixit, cum percuteretur, non repercussit. hoc est ergo dicere: imitatores mei estote, ultionis studia deponite, insolentias uerberantum non iniuriae relatione, sed magnanimitate patientiae uerberate. nemo ipse debet quod in alio reprehendit imitari; grauiora contumacibus mansuetudo uulnera. refert. hoc pugno repercussit dominus uerberantem dicendo: qui te percutit in maxilla, praebe ei et alteram. fit enim ut iudicio suo ipse se damnet et quodam stimulo sui conpungatur affectus qui relatam sibi sedulitatem pro iniuria quam fecit aduerterit. habet tamen quos et cum uirga apostolos miserit, sicut Paulus testificatur dicens: quid uultis? in uirga ueniam ad uos an in caritate spirituque mansuetudinis? hanc uirgam etiam Timotheo dedit apostolus dicens: argue obsecra increpa. aut fortasse ante passionem domini, quae nutantium populorum corda firmauit necessaria sola fue
Abbreviated transcription (Latin):
uipera in melita insula: &
uidentes pendentẽ de ma¬
nu eius uperam incolȩ loci
illius. putabant eum ẽẽ mo¬
riturum. Sed ubi in offensũ
stare uiderunt: dm̃ esse di¬
cebant. cui uenenum noce¬
re non poterat. Et ut scias
hoc uerum ẽe: ipse dñs ait.
Ecce dedi uobis potestatem
calcandi supra serpentes &
scorpiones. & supra omnẽ
uirtutem in imici: & nichil
uobis nocebunt. Non uirgaᷤᷤ
in manu iubentur tollere
apłi. Sic enim matheus seri¬
bendum putauit. Quid est
uirga. nisi preferendȩ pote¬
statis insigne: & ulciscendi
instrumentum doloris:
Ergo humilis dni. in humi¬
litate enim iudicium eius sub¬
latum est: humilis inquam
dñi preceptum discipłi eius
humilitatis officiis exequun¬
tur. Fos enim misit ad semi¬
nandam fidem: qui non cõ¬
gerent sed docerent. Nec uĩ
potestatis exercerent: sed do¬
ctrinam humilitatis attolle¬
rent. Quo lo eo humi¬
litati putauit etiam
patientiam copulandam:
quia ipse quoq iuxta testimo¬

Expanded text:
uipera in Melita insula. et uipera in Melita insula. et uidentes pendentem de manu eius uiperam incolae loci illius putabant eum esse moriturum, sed ubi inoffensum stare uiderunt, deum esse dicebant, cui uenenum nocere non poterat. et ut scias hoc uerum esse, ipse dominus ait: ecce dedi uobis potestatem calcandi supra serpentes et scorpiones et supra omnem uirtutem inimici et nihil uobis nocebunt. Non uirgas in manu iubentur tollere apostoli; sic enim Matthaeus scribendum putauit. quid est uirga nisi prae. ferendae potestatis insigne et ulciscendi instrumentum doloris? ergo humilis domini — in humilitate enim iudicium eius sublatum est - humilis inquam domini praeceptum discipuli eius humilitatis officiis exsequuntur; eos enim misit ad seminandam fidem, qui non cogerent, sed docerent nec uim potestatis exsererent, sed doctrinam humilitatis adtollerent quo loco humilitati putauit etiam patientiam copulandam, quia ipse quoque iuxta testimo
Abbreviated transcription (Latin):
nobis dñs iħe mortale uult
eẽ. D eniq ad moysen dicit.
Solue calciamentũ pedum
tuorum: locus enim in quo
stas terra scã est. Mortale itaq¬
& terrenum calciamentum
iubebatur soluere: cum mitte¬
retur ad populũ liberandũ.
Huius enim minister mune¬
ris timere nil debet: nec a su¬
scepto officio mortis periculo
retardari. Ipse enim cum de¬
fensionẽ frm̃ hoc est iudȩorũ
uoluntarius recepisset : ca¬
lumpniȩ terrore reuocatus
est ab incepto. & fugit ex egy¬
pto. Et ideo cum dñs affectũ
eius probasset. conditionem
autẽ uidisset infirmam: ani¬
mi eius mentisq uestigium.
mortalib uinculis censuit
exuendum. Quod si quẽ mo¬
dirigunt᷑:is considerare
debet. quia in egyp¬
to positus debet adhuc mor¬
sus cauere serpentis. Multa
enim uenena in egypto. Et
qui in tẏpo pascha celebrat:
patere potest uulneri. Qui au¬
tem minister est ueritatis: he¬
betat uenena non trepidat.
Deniq momorait paulum

Expanded text:
nobis dominus Iesus mortale uult nobis dominus Iesus mortale uult esse. denique ad Moysen dicit: solue calciamentum pedum tuorum; locus enim in quo stas terra sancta. est. mortale igitur atque terrenum calciamentum iubetur soluere, cum mitteretur ad populum liberandum; huius enim minister muneris timere nihil debet nec a suscepto officio mortis periculo retardari. ipse etenim cum defensionem fratrum, hoc est Iudaeorum, uoluntarius recepisset, calumniae terrore reuocatus est ab incepto et fugit ex Aegypto. et ideo cum dominus adfectum eius probasset, condicionem autem uidisset infirmam, animi eius mentisque uestigium mortalibus uinculis censuit exuendum. quod si quem modiriguntur, is considerare debet, quia in Aegypto positus debet adhuc morsus cauere serpentis — multa enim uenena in Aegypto — et qui in typo pascha celebrat patere potest uulneri, qui autem minister est ueritatis hebetat uenena, non trepidat. denique momordit Paulum
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ait. Argentum atq
aurũ non habeo. Ille glori¬
atur quod ñ habeat argen¬
tum. atq aurum: uob̃pudo¬
ri est minus adhuc habere
quam cupitis. Est ergo &
pauperies gloriosa. quia est
& beata pauꝑtas: sicut scrip¬
tum est. Beati pauꝑes sꝑu.
Tamen ñ tam hoc gloriatur
petrus quod argentum & au¬
rum ñ habeat: quam quod
seruet dũi mandatum. qui
precepit.olite possidere¬
aurum. Hoc est dieere. Ui¬
des me xꝑi ẽẽ discipulum: &
aurum ã me requiris: Ali¬
ud nobis multo pretiosus au¬
ro donauit: ut in nomine
eius operemur. Itaq non
habeo quod ñ dedit: sed qđ
dedit habeo. In nomine dñi
iħu: surge & ambula. Sieut
ergo qui horrea uult conge¬
rendis ȩdificare frumentis.
dominicȩ sententiȩ auetorita¬
te reprehenditur: ita qui
sacculum uult auro parare
condendo. neuum reprehensi¬
onis incurrit. Non peram:
neq calciamenta. Utrumq
de corio mortui animantis
confici solet. Nichil autẽ in

Expanded text:
tur, ait: argentum atque tur, ait: argentum atque aurum non habeo. ille gloriatur quod non habeat argentum atque aurum, uobis pudori est minus adhuc habere quam cupitis? est ergo et pauperies gloriosa, quia est et beata paupertas, sicut scriptum est: beati pauperes spiritu; tamen non tam hoc gloriatur Petrus quod argentum et aurum non habeat quam quod seruet domini mandatum, qui praecepit: nolite aurum possidere, hoc est dicere: uides me Christi esse discipulum et aurum a me requiris? aliud nobis multo pretiosius auro donauit, ut in nomine eius operemur. itaque non habeo quod non dedit. sed quod dedit habeo: in nomine domini Iesu surge et ambula. sicut ergo qui horrea uult congerendis aedificare frumentis dominicae sententiae auctoritate reprehenditur, ita E qui sacculum uult auro parare condendo naeuum reprehensonis incurrit. Non peram neque calciamenta. utrumque de corio mortui animantis confici solet; nihil autem in
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Dentes asperos. ora
tumida preferebat: & puta¬
bat quod uocem omnib ab¬
stulisset. quam solus amiserat.
Et ideo ut hos lupos effuge¬
re possimus: docet dñs quid
sequamur dicens. Nolite
portare sacculum: neq perã.
neq calciamenta. Quid sit
sacculum ñ esse portandum:
alibi euident̃ expressit. Scri¬
psit enim matheus. qm̃ dixit
ad discipulos dñs. Nolite pos¬
sidere aurum neq argentũ.
Si prohibemur aurum possi¬
dere: quid deripere quid au¬
ferre conamure Si quod ha¬
bes donare preciperis:
quemadmodũ con¬
geris quod non
habes: Qui predi¬
cas ñ furandum. furaris: qui
dicis ñ mechandũ mȩcharis:
qui execraris idola. sacrilegi¬
um facis: qui in lege glori¬
aris. ꝑ preuaricationẽ legis
dm̃ inhonoras. Nomen enĩ
di ꝑ uos blasphemat᷑. N on
sic apłs petrus. Qui primus
dominicȩ executor sententiȩ:
ut ostenderet ñ in uacuum
dñi effusa mandata. cum
posceretur a paupere ut
ei aliquid pecuniȩ largire¬

Expanded text:
retur. dentes asperos, ora retur. dentes asperos, ora tumida praeferebat et putabat quod uocem omnibus abstulisset. quam solus amiserat. et ideo ut hos lupos effugere possimus, docet dominus quid sequamur dicens: nolite portare sacculum neque peram neque calciamenta. quid sit sacculum non esse portandum alibi euidenter expressit; scripsit enim Matthaeus quoniam dixit ad discipulos dominus: nolite possidere aurum neque argentum. si prohibemur aurum possidere, quid eripere, quid auferre? si quod habeas donare praeciperis, quemadmodum congeris quod non habeas? qui, praedicas non furandum furaris? qui dicis non moechandum moecharis? qui exsecraris idola sacrilegium facis? qui in legegloriarisper praeuaricationem legis deum inhonoras? nomen enim dei per uos blasphematur. non sic apostolus Petrus, qui primus dominicae exsecutor sententiae, ut ostenderet non in uacuum domini effusa mandata, cum posceretur a paupere, ut ei aliquid pecuniae largire
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. Nec uos moueat:
quod formam pretendere
udent᷑ humanam. Et si foris
homo cernitur : intus bestia
fremit. Et ideo eos lupos esse
ñ dubium est: iuxta dñi iħu
diuinã sententiam qua ait.
Attendite uobis a falsis pro¬
phetis qui ueniunt ad uos in
uestitu ouium: intus autem
sunt lupi rapaces. Ex fructi¬
bus eoꝵ cognoscetis eos. Si qͥs
ergo specie mouetur: fructũ
interroget. Audis aliquem
sacerdotem dici: rapinas eius
agnoscis. Uestitum ouis ha¬
bet: facta predonis. Foris
ouis: intus lupus est. Qui
modum ñ habet rapinarũ:
qui tanquã in nocte scytico
menbra duratus gelu. cru¬
entus ora circum uolat que¬
rens quẽ deuoret. Nonne
uobis uidet᷑ lupus. qui hu¬
manȩ necis insaturabili eru¬
delitate fidelium morte po¬
puloꝵ. rabiem suam deside¬
rat expleres Ululat iste ñ
tractat: qui negat uocis au¬
ctorem. Et sacrilego sermo¬
ne bestiale murmur irt̃stre
Audiuimus eius ululatus:
eũ in orbem gladius mitte¬

Expanded text:
uerunt. Nec uos moueat uerunt. Nec uos moueat quod formam praetendere uidentur humanam; etsi foris homo cernitur. intus bestia fremit. et ideo eos lupos esse non dubium est iuxta domini Iesu diuinam sententiam, qui ait: adtendite uobis a falsis prophetis, qui ueniunt ad uos in uestitu ouium, intus autem sunt lupi rapaces. ex fructibus eorum cognoscetis eos. si quis ergo specie mouetur, fructum interroget. audis aliquem sacerdotem dici, rapinas eius cognoscis: uestitum ouis habet, facta praedonis: tons ouis, intus lupus est qui modum non habet rapinarum, qui tamquam in nocte Scythico membra duratus gelu, cruentus ora circumuolat quaerens quem deuoret. nonne uobis uidetur lupus, qui humanae necis insaturabilis cruditate fidelium morte populorum rabiem suam desiderauit explere? ululat iste, non tractat qui negat uocis auctorem et sacrilego sermone bestiale murmur interstrepulem uitae. audiuimus eius ululatus, cum in orbem gladius mitte
Abbreviated transcription (Latin):
rea quadam mentis intentio¬
ne duri ac rigidi. nequaquã
solent a suo errore deflectere.
Et ideo paulus apłs ait. He¬
reticum hominẽ post unam
correptionẽ deuita: sciens qͥa
subuersus est qui eiusmodi est.
Hos scripturȩ uerus int̾pres
xꝑc illudit : ut mnanes suos in
uanum effundant impetus.
& nocere ñ possint. Qui siqͥ¬
dem uersuta disputationis
suȩ circumscriptione preue¬
nerint: faciunt obinutesce¬
re. Mutus est enim: qui uer¬
bum di non eadem qua est
gła confitetur. Caue ergo
ne tibi uocem tollat hereticꝰ :
si prior eũ non ipse deprehen¬
deris. Serpit enim: dum la¬
tet eius ꝑfidia. Si autẽ com¬
menta impietatis eius agno¬
ueris: iacturam piȩ uocis
timere ñ poteris. Caue igit᷑
uersutȩ disputationis uene¬
na. Anuum petunt: gut¬
tur inuadunt. uitalibus
uulnus affigunt. O raues
sunt morsus hereticorum:
qui ipsis grauiores & rapa¬
tiores bestiis. nullum aua¬
ritiȩ finem impietatisq no¬

Expanded text:
rea quadam mentis intentiorea quadam mentis intentione duri ac rigidi nequaquam solent a suo errore deflectere. et ideo apostolus ait: haereticum hominem post unam correptionem deuita sciens quia subuersus est qui eiusmodi est. hos scripturae uerus interpres Christus inludit, ut inanes suos in uanum effundant inpetus et nocere non possint. qui si quem uersuta disputationis suae circumscriptione praeuenerint, faciunt ommutescere; mutus est enim qui uerbum dei non eadem qua est gloria. confitetur. caue ergo ne tibi uocem tollat haereticus, si prior eum non ipse deprehenderis. serpit enim, dum latet eius perfidia; si autem conmenta inpietatis eius agnoueris, iacturam piae uocis timere non poteris. caue igitur uersutae disputationis uenena; animam petunt, guttur inuadunt, uitalibus \'}\' adfigunt. graues sunt morsus haereticorum, qui ipsis grauiores et rapaciores bestiis nullum auaritiae finem inpietatisque no
Abbreviated transcription (Latin):
suffragium. Non¬
ne lupis istis here¬
tici comparandi sunt: qui
insidiantur ouilibus xꝑi:¬
Fremunt cirea caulas: noct᷑¬
no magis tempore quam di¬
urno. Semꝑ enim perfidis
nox est: qui lucem xꝑi seuȩ
nebulis interpretationis ob¬
ducere. & quantũ in ipsis est
fuscare conantur. Uersant᷑
ergo cirea caulas: stabula
tam̃ xꝑi intrare non audest.
Et ideo ñ sanantur: quia in
stabulum suum ñ uult eos
xꝑc inducere. in quo curatꝰ
est ille. qui de iherłm descen¬
dens incidit in latrones. Quẽ
uulnerib alligatis. infuso
oleo & uino. imponens in ui¬
mentum suum. samaritanus
ille duxit in stabulum: & sa¬
nandum stabulario de reliqͥt.
N on accipiunt gͦ medicinã:
qui medicum ñ requirunt.
Si enim requirerent: non de¬
rogarent. Explorant pastoris
absentiam: & ideo pastores
eccłarum uel necare uel in
exilium agere contendunt:
quia presentib pastorib oues
xꝑi incursari non possunt.
Spoliare ergo gregem dñi
raptores conantur: qui corpo¬

Expanded text:
suffragium. nonne lupis istis haeretici conparandi sunt, qui insidiantur ouilibus fremunt circa caulas nocturno magis tempore quam diurno? semper enim perfidis nox est, qui lucem Christi scaeuae nebulis interpretationis obducere et quantum in ipsis est fuscare conantur. uersantur ergo circa caulas, stabula tamen Christi intrare non audent et ideo non sanantur, quia in stabulum suum non uult eos Christus inducere, in quo curatus est ille qui de Hierusalem descendens incidit in latrones. quem uulneribus adligatis, infuso oleo et uino inponens in iumentum suum Samaritanus ille duxit in stabulum et sanandum stabulario dereliquit. non accipiunt ergo medicinam qui medicum non requirunt; si enim requirerent, non derogarent. explorant pastoris absentiam et ideo pastores ecclesiarum uel necare uel in exilium agere contendunt, quia praesentibus pastoribus oues Christi incursare non possunt. spoliare ergo gregem domini raptores conantur, qui corpo
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autẽ diligit iniquita¬
tem: ñ plane diligit. sed
odit animam suam. Hoc
ergo preceptũ dñi teneamꝰ :
ut nos inuicem diligamus:
& quicquid aliud precedit
faciemus: qm̃ quicquid est¬
aliud hic habemus. Discer¬
nitur quippe ista dilectio.
ab ea dilectione: qua se inui¬
cem diligunt homines. sicut
homines. Nam ut discer¬
neretur. adiunctum est: si¬
I cut dilexi uos. Ut quid
enim nos dilexit xꝑc: nisi
ut possimus regnare cum
xꝑo: Ad hoc ergo & nos
inuicem diligamus: ut di¬
lectionem nr̃am discernamꝰ
a cȩteris. qui ñ ad hoc se in¬
uicem diligunt: quia nec
diligunt. Qui autem se
ꝓpter habendum dm̃ dili
gunt : ipsi se diligunt. Er¬
go ut se diligant: dm̃ dili¬
gunt. Non est dilectio in
hominib omibus. ꝑ auci
se propt̾ea diligunt: ut sit
ds̃ omĩa in omnibus. Plem¬

Expanded text:
qui autem diligit iniquitaqui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus; et quidquid aliud praecepit, faciemus: qaliud, hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab ea dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est: sicut dilexi vos. Ut quid enim nos dilexit Christus, nisi ut possimus regnare cum Christo? Ad hoc ergo et nos invicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum dilgunt, ipsi se diligunt. Ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus. Pauci enim se diligunt, ut sit Deus omnia in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ne mandauit: ut alia non in¬
quiramus: Tria certe com¬
mendat apłs dicens. Manent
autẽ. fides. spes. karitas. tria
ritas. Et si in karitate hoc
est in dilectione concludunt᷑
duo illa precepta: maior ta¬
men dicta est. ñ sola. De fide
igitur nobis quam multa
mandata sunt. quã multa
de spe. quis potest cuncta col¬
ligere: quis enumerando suf
ficeree Sed intueamur qđ
ait idem apłs: plenitudo
legis karitas. U bi ergo ka¬
ritas est: quid est quod pos¬
sit deesse: ubi autem non est:
quid est quod possit ꝓdesse:
Demon credit: nec diligit.
Nemꝗͥ diligit: qui ñ credit.
Frustra quidem. sed tamen
potest sperare ueniam qui ñ
diligit: nemo autẽ potest des¬
perare qui diligit. Itaq ubi
dilectio est proximi. ibi neces¬
sario fides. & spes. Et ubi di¬
lectio proximi. ibi necessario
etiam dilectio di. Qui enim
ñ diligit dm̃. quomodo dili¬
git proximum tanquam se¬
ipsum: quandoquidem ñ
diligit & seipsum: Est
quippe impius & iniquus.

Expanded text:
ne mandavit, ut alia non inne mandavit, ut alia non inquiramus? Tria certe commendat Apostolus dicens: Manent autem fides, spes, charitas, tria ritas . Etsi in charitate, hoc est in dilectione, concluduntur duo illa praecepta, major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere? quis enuficere? Sed intueamur quod ait idem apostolus, Plenitudo Legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Daemon credit , nec diligit: nemo diligit, qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit: nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes: et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum; quandoquidem non diligit et seipsum? Est quippe impius et iniquus;
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum meũ:
ut diligatis in¬
uicem. sicut
dilexi uos. Si¬
ue dicatur pͣ¬
ceptum siue mandatum: ex
uno greco utrumq interp̃¬
tatur. quod est entole. Iam¬
uero istam sententiam &
antea dixerat: de qua me
uobis ut potui disputasse me¬
minisse debetis. Ibi enim sic
ait. Mandatum nouum do
uobis. ut diligatis inuicem.
sicut dilexi uos: ut & uos di¬
ligatis inuicem. Huius itaq
mandati repetitio. commen¬
datio est: nisi quod ibi man¬
datum inquit nouũ do uob̃:¬
hic autẽ. hoc est inqͥt man¬
datum meũ. Ibi tanquam ñ
fuerit ante tale mandatũ :
hic tanquã non sit aliud eiꝰ
mandatum. Sed ibi dictum
est nouum. ne in uetustate
nr̃a ꝑseueremus: hic dictum
est meum. ne contempnendũ
putemus. Q uod autẽ hic
ita dixit. hoc ẽ man¬
datum meũ. uelut nͣ
sit aliud: quid putamus frͣs
meie N umquid naͣ solum
eius de ista dilectione manda¬
tum est. qua diligamus inui¬
ceme Nonne est & aliud ma¬
uis ut diligamus dm̃: Aut
uero de sola nobis ds̃ dilectio

Expanded text:
ceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. Sive dicatur praeceptum, sive mandatum, ex uno verbo graeco utrumque interpretatur, quod est ἐντολή. Jamvero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem . Hujus itaque mandati repetitio, commendatio est: nisi quod ibi, Mandatum, inquit, novum do vobhic autem, Hoc est, inquit, mandatum meum: ibi, tanquam non fuerit ante tale mandatum; hic, tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est meum, ne contemnendum putemus. 3. Quod autem hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut vero
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicens. Maiorem ka
pro amieis suis. Quia gͦ
superius dixerat. hoc est
mandatũ meũ ut diligatis
inuicem. sicut dilexi uos.
quib uerbis addidit quod
nunc audistis: maiorẽ hac
dilectionem nemo habet ut
animã suam quis ponat ꝓ
amicis suis: fit ex hoc conse¬
quens quod idem iste ȩuan¬
gelista iohannes in epistola
sua dicit. ut quẽ admodum
pro nobis animã suam po¬
suit. sic & nos debeamus ani¬
mas pro fratrib ponere: di¬
ligentes utiq inuicem sicut¬
nos ipse dilexit. qui pro no¬
bis animam suam posuit.
Uimirum hoc est quod le¬
gitur in prouerbiis salomo¬
nis. Si sederis cęnare ad
mensam potentis: considerans
intellige quȩ apponuntur
tibi. & sic mitte manũ tuã:
sciens qmͣ talia oportet te¬
prȩparare. Nam quȩ men¬
sa est potentis: nisi unde

Expanded text:
icens: Majorem hac pro amicis suis. Quia ergo superius dixerat: Hoc est mandatum meum ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, quibus verbis addidit quod nunc audistis: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis, fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit , ut quemadmodum Christus pro nobis animam suam posuit, sic et nos debeamus animas pro fratribus ponere, diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa est potentis, nisi unde
Abbreviated transcription (Latin):
nis magnę suȩ sollempnitatis
reddat exsortem. Satagamꝰ
mutuo karitatis auxilio. ut
om̃s nos alacri corde & inde¬
fessos in oꝑibus quȩ ipse pre¬
cepit inueniens: omnes ad
prȩmia quȩ promisit ꝑpetuȩ
suȩ uisionis introducat. iħc¬

Expanded text:
nis, magnae suae solemnitatis nis, magnae suae solemnitatis reddat exortem. Satagamus mutuo charitatis auxilio, ut omnes vos alacri corde, et indefessos in operibus, quae ipse praecepit, inveniens, omnes ad praemia, quae promisit, perpetuae suae visionis introducat
Abbreviated transcription (Latin):
uinȩ suauitate compleuit:
porro octauum ante finem
psalteru de uictoria pugnȩ
qua gigantem strauerat. dñm
benedicendo confecit: ubi aꝑ¬
te. indicat: quia om̃s qui hic
maligni hostis certamina su¬
perant: illic in requie uera
laudem sui redemptoris & ad¬
iutoris decantant. Benedicen¬
tes inquit regi profecti sunt
in tabernacula sua: lȩtantes &
alacri corde suꝑ omnib bonis
quȩ fecerat dñs dauid seruo
suo. & ifrł populo suo. Le¬
tantes quippe iusti suꝑ bonis
quȩ a dño accipiunt. tab̃na¬
cula introeunt cȩlestium
mansionum: quia quamius
longi fuerint labores. breue
nimirum uidetur & leue to¬
tum quic quid ȩterna beati¬
tudine finitur. Ende opor¬
tet km̃i ut in edificatione
domus dĩ unusquisq nrͣm.
ex hortando. obsecrando. in¬
crepando. ipse piis actibus
desudando. quantum ualet
insistat: ne si quempiam rex
cȩlestis nunc desidem in oꝑe¬
sui templi conspexerit: hunc
in tempore futurȩ dedicatio¬

Expanded text:
vinae suavitatis complevit. vinae suavitatis complevit. Porro octavum ante finem Psalterii de victoria pugnae qua gigantem straverat, Deum benedicendo complevit. Ubi aperte indicat quia omnes qui hic maligni hostis certamina superant, illic in requie vera laudem sui Redemptoris et adjutoris decantant. Benedicentes, inquit, regi profecti sunt in tabernacula sua laetantes et alacri corde, super omnibus bonis quae fecerat Dominus David servo suo et Israel populo suo. Laetantes quippe 100 justi super bonis quae a Domino accipiunt, tabernacula introeunt coelestium mansionum; quia quamvis longique labores, breve nimirum videtur et leve totum quidquid aeterna beatitudine finitur. Unde oportet, carissimi, ut in aedificatione domus Dei unusquisque nostrum exhortando, obsecrando, increpando, ipse piis actibus insudando, quantum valet insistat, ne si quempiam rex coelestis nunc desidem in osui templi conspexerit, hunc in tempore futurae dedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
regi profecti sunt in taber.¬
nacula sua. lȩtantes & alacri
corde suꝑ omnib bonis quȩ¬
fecerat dñs dauid seruo suo.
& isrł populo suo. Dimittet
enim ꝑacto resurrectionis
munere dñs electos suos in etͣ¬
na tabernacula lȩtantes: non
eos utiq ulterius a sua pͣsen¬
tia remouens. sed a discrimi¬
ne iudicii quod in aere futu¬
rum apło docente nouimus.
ad inhabitationẽ patriȩ cȩ̨le¬
stis immittens: ut pro sius
quiq meritis promissam re¬
gni sedem ꝑcipiant. Quod
enim hic populi in taberna¬
cula sua profecti ẽẽ dicuntur:
hoc est profecto qđ in euan
Bene autẽ dicitur. quia be¬
nedicentes regi profecti suNT
in tabernacula sua: quia hȩc
est nimirum sola actio quie¬
tissima ac felicissima ciuiuͣ
suꝑnorum. ymnos grãrum
suo dicere conditori. Hinc
& enim scriptũ est. B eati qͥ
habitant in domo tua. in
scłm seculi laudabunt te.
Hinc idem ꝓpħa ultimos
septem psalmos in laudis di¬

Expanded text:
Regi profecti sunt in taberRegi profecti sunt in tabernacula sua, laetantes, et alacri corde super omnibus bonis qufecerat Dominus David servo suo et Israel populo . Dimittet enim peracto resurrectionis munere Dominus electos suos in aeterna tabernacula laetantes; non eos utique ulterius a sua praesentia removens, sed a discrimine judicii, quod in aere futurum Apostolo docente novimus, ad inhabitationem patriae coelestis immittens, unde pro suis quisque meritis promissam regni sedem percipiat. Quod enim hic populi in tabernacula sua profecti esse dicuntur, hoc est profecto quod DominuBene autem dicitur, qui benedicentes regi profecti sunt in tabernacula; quia haec est nimirum sola actio quietissima ac felicissima civium supernorum hymnos gratiarum suo dicere Conditori. Hinc etenim scriptum est: Beati qui habitant in domo tua; in saeculum saeculi laudabunt te . Hinc idem propheta ultimos septem psalmos in laudes di
Abbreviated transcription (Latin):
quos adhuc in terris certare
conspiciunt: ñ habebunt ultra
quo intuitũ cogitationis suȩ
foras uel ad modicũ mittant.
habentes secum intus dm̃ de
cuius uisione sempiterna gau¬
deant. habentes & proximos
quorum felicitati sempiternȩ
congaudeant: ubi illud pͥmũ
& maximum dñi mandatum
ad integrum ꝑficietur. ad cuiꝰ
ꝑfectionem in hac uita iusti
pro suis quiq uirib accingun¬
tur : diliges dñm dm̃ tuum ex
toto corde tuo. & ex tota ani¬
ma tua. & in tota mente tua.
& diliges proximũ tuũ sicut
te ipsum: quia quo uicinius
presentem dĩ uultũ cernunt.
eo se ardentius eius dilectioni
totos impendunt: quo ꝓximos
suos om̃s electos ẽẽ ac dõ dilectos
agnoscunt. quo corda illorũ
non minus quã sua sincero
amore referta ꝑspiciunt: eo
illos ipsi ñ minus quã seipsos
amare delectantur. Sed &¬
ta dedicatione ac festiuitate.
subsecuta ita seriptura con¬
clusit. Et dimisit salomon
populos: qui bene dicentes

Expanded text:
quos adhuc in terris certare quos adhuc in terris certare conspicimus, non habebunt ultra, quo intuitum cogitationis suae foras vel ad modicum mittant, habentes secum intus Deum, de cujus visione sempiterna gaudeant; habentes et proximos, quorum felicitate sempiterne congaudeant, ubi illud primum et maximum mandatum Domini ad integrum perficietur. Ad cujus perfectionem in hac vita justi pro suis quique viribus accinguntur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et in tota mente tua; et diliges proximum tuum, sicut te ipsum: quia quo vicinius presentem Domini vultum cernunt, eo se ardentius eius dilectioni totos inpendunt; quo proximos suos omnes esse electos ac Deo dilectos agnoscunt, quo corda illorum non minus quam sua sincero amore referta perspiciunt, eo illos ipsi non minus quam se ipsos amare delectantur. Nam ta dedicatione, ac festivitate subsecuta, ita Scriptura conclusit : Et dimisit Salomon populos, qui benedicentes
Abbreviated transcription (Latin):
Ignis autẽ cȩlestis feruor est¬
nȩ ciues patriȩ & in sua alte¬
rutrum beatitudine. & in sui
conditoris conspecta claritate
semꝑ ardere lȩtantur. Hinc ẽ
enim quod quȩdam cęlestiũ
uirtutum agmina quȩ ex sin¬
gulari propinquitate condito¬
ris sui incomparabili ardent
amore : speciali nomine sera¬
phin id est ardentes uel incen¬
dentes uocantur. Completa
ergo dedicatione templi. ignis
e cęlo descendens oblatas dño
hostias deuorat: quia expleto
tempore nr̃ȩ resurrectionis cũ
introierint in gaudium dñi
ri amoris quo nunc angłicȩ
uirtutes inflammant᷑. eorum
quoq mentes uisa specie sui
redemptoris absorbet: qͣ qͥdẽ
face dilectionis: etiam nunc plu¬
rimos electorũ in suꝑna illa ci¬
uitate plene absortos esse non
dubium est : sed tunc nimirum
hoc multo ꝑfectius adimplebit᷑:
cũ recepta sua carne immortali.
receptis in eandem beatitudinẽ
conseruis suis & fr̃ibus cunctis.

Expanded text:
Ignis autem coelestis fervor estIgnis autem coelestis fervor este cives patriae, et in sua alterutrum beatitudine, et in sui Conditoris conspecta claritate semper ardere laetantur. Hinc est enim quod quaedam coelestium virtutum agmina, quae ex singulari propinquitate Conditoris sui incomparabili ardent amore speciali nomine Seraphim, id est ardentes vel incendentes vocantur. Completa ergo dedicatione templi ignis e coelo descendens oblatas Domino hostias devorat, quia expleto tempore nostrae resurrectionis, cum introierint in gaudium Domini sui rantes, quo nunc angelicae virtutes inflammantur, eorum quoque mentes visa specie sui Redemptoris absorbentur. Qua quidem facie dilectionis etiam nunc plurimos electorum in superna civitate plene absorptos esse non dubium est. Sed tunc nimirum hoc multo perfectius adimplebitur, cum recepta sua carne immortali, receptis in eadem beatitudine servis suis et fratribus cunctis