comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiam consecuti sunt. frigeat sapientia quȩ in plerisq senib a&atemarcest¬
ut : Scd quod ado lescentia multacorporis sustin& bella: & interin centiua
uitiorum ose carnistitillationes quasi ignis in lignis uirib: suffoc&ur. ut su¬
um non possit eaplere sulgorem senectus uero eorum qui ad olescentia suam¬
dos iors asi tritiore processu temporis sapientior : & u&erum studio dulcisi¬
mos fructus m&it : Sed ipsius nominis abisac sacramentũ s apientia senuisi¬
dicat ampliorem : In t̃p̃tat᷑ eñ pat̃ m̃s suꝑfluus: uel patris mer rugitus: uerbũ
supflui ambiguumẽ sed imp̃senti locouir tutẽ sonat ÷ Quod amplior sitine¬
nibus & redindans ac larga sapientia: In alio aut loco suꝑ fluuis: qua si none
necesia rius ponitut: Abis ag aut id ẽ ruginis pro prie non cupatur. qde fars
flus tusre senati &ut itadicam depelago ueniens fremitus auditur Ex quo osten¬

Expanded text:
tiam consecuti sunt, frigeat sapientia, quae in plerisque senibus aetate marcesctiam consecuti sunt, frigeat sapientia, quae in plerisque senibus aetate marcescit, sed quod adulescentia multa corporis bella sustineat et inter incentiua uitiorum et carnis titillationes quasi ignis in lignis uiridioribus suffocetur et suum non possit explicare fulgorem. senectus uero doctior, usu tritior, processu temporis sapientior, et veterum studiorum dulcissimos fructus metet. Sed ipsius nominis Abisag sacramentum sapientiam senum indicat ampliorem; interpretatur enim pater meus superfluus, vel patris mei rugitus. Verbum superflui ambiguum est, sed in praesenti loco virtutem sonat, quod amplior sit in senibus, et redundans ac larga sapiennecessarius\' ponitur. \'sag\' autem, id est \'rugitus\', proprie nuncupatur, cum maris fluctus resonant et, ut ita dicam, de pelago ueniens fremitus auditur. ex quo osten
Abbreviated transcription (Latin):
spauificus baladtoris uirinato amplerus : Po si desapientiam. dooside mntescren¬
taenficues buiuasoatis a nededinaueris a uerbis orismeritie dereb iqeeroienta
⁊ adp̃ hen daite Am ailla : & seruabitte: P rincipium sapientiae. posside sapientiã:
Sinoina possessi onetia pͥoside intellegentiam: Circumda illa & eeatabidte
honora ubusea amplecabitur te : ut d& capiti tuo. coronam gratiarit. Esro
p &erescentaso la sa pientia. decrescunt c&era ieiinia. fames uigiliae. liue illue
discursus: ꝓeregrinorum susceptio. defenso o pauperum. instantia ora
tonum & per seuerentia i ausi taciolan quentium. labormanuusti
unde pbeantur elemosine: & nesermone longius trabam euneta
que ꝑcorpus excercentur. fracto corporeminora fiunt. Mec hoc dico
q dainiuuenib & adhuc solidioris aetatis. hisdum taxat qui labore & ardmn¬
tssimo studio. uitȩ quoq scĩ monia & orationis ad dñm frequentia seient¬

Expanded text:
pacificus bellatoris uiri narret amplexus: posside sapientiam, posside int.ellegenpacificus bellatoris uiri narret amplexus: posside sapientiam, posside int.ellegentiam. ne obliuiscaris et ne declinaueris a uerbis oris mei et ne dereliqueris eam et adprehendet te; ama illam et seruabit te. principium sapientiae: posside sapientiam et in omni possessione tua posside intellegentiam; circumda illam et exaltabit te; honora illam et amplexabitur te, ut det capiti tuo coronam gratiarum, coronet increscente sola sapientia decrescunt ceterae: ieiunia, chameuniae, huc illucque discursus, peregrinorum susceptio, defensio tionum, et perseverantia, visitatio languentium, labor manuum, unde praebeantur eleemosynae, et ne sermonem longius traham cuncta, quae per corpus exercentur, fracto cquod in iuuenibus et adhuc solidioris aetatis, his dumtaxat, qui labore et ardentissimo studio, uitae quoque sanctimonia et orationis ad deum frequentia scien
Abbreviated transcription (Latin):
roti qua cũ ergedormir& & senilecorpus calefacer&: Normetai buudoraoa si
dcci dentem̃ requaris ut teram ł sgmnentũ eẽde minicũ. ł adhenarum ludricap
srecides tem se obuol uitur uestimtis: & nisi complexu ad olescentulȩ. non te¬
pesct: Ui uebat ad huc bersabe᷑ : supererat abigail: & reliquȩ uxores & con-¬
cubine quas sen pͥtura commemorat: Om̃s quasi srigidȩ tepucdian ł seaun
cnius tantum grandeuus calescit amplexibus : abraha mult đeđ seon
suitus tatam ui ura tisara alia nion que siuit uxorem: i sa ac duplices dđ annos
sabuit ancũ rebetea iam u&ulanum quã refrixit: Ticẽ depriorib ante dilut¬
uuumuitis : quipost annos non gentos. non dicosenilibus. sed poene am
cariosi sartubus : nequaqua puellares quȩ siuere complexus Certe mou isdiian
mita s uxor paeliuir go tam feruens. ut siigidũ cale facer&: tam scĩ ut calentẽ ad¬
ubidine prouocaro : ex ponat sapientissimꝰ salomonpatris sui deliciasi &

Expanded text:
tis, quae cum rege dormiret, et senile corpus calefaceret. Nonne tibi videtur, si occidentem sequaris litteram, uel figmentum esse de mimo uel Atellanarum ludicra? frigidus senex obuoluitur uestimentis et nisi conplexu adulescentulae non tepescit. uiuebat adhuc Bersabee, supererat Abigea et reliquae uxores eius et concubinae, quas scriptura commemorat: omnes quasi frigidae repudiantur, in unius tantum grandaeuus calescit amfuit, et tamen vivente Sara aliam non quaesivit uxorem. Isaac duplices David annos habuit, et cum Rebecca vetula nunquam refrixit. Taceo de prioribus ante diluvium viris, qui post annos quingentos, non dico senilibus, sed pene jam cariosis artubus, nequaquam puellares quaesivere complexus. Certe Moyses dux mitis uxor elibidinem non prouocaret? exponat sapientissimus Salomon patris sui delicias et
Abbreviated transcription (Latin):
saturitatis abisag sunamitem corrumperegestiuit: qui a uida icus populus
consorcium cũius uiolare app&iuit in maculatũdiorum. Qđ aut dauidsa¬
lomoniflio suo p̃cepit deiusta r&ributione eorum. quisibi solatio suer̃
uł in iuste nocuerunt. lic& ipsepacientissime eos regnans tolerar&. Huid
melius significare potest quã suturã r&ributionem iudicii uenturi. in qua
impii pro mercede poenã ꝑp&uam. iusti au̾t ae ternam beatitudinem ꝑ¬¬
cipient : In presenti quoq tempore pacientia dĩ sepebonoscribulari
at que angustiari ꝑmittit: et cconnarioreprobos delicis temporalibꝰ
& prosperitate terrena uti concedit Quib tam̃ utrisq ꝑ iudicẽ uiuorum
& mortuorum p̃mia certa in funiro restitu&: quando his qui addexteram eiꝰ
sunt. dicturuserit : ueni tebenedicti patris mei: percipite regnum qđ uobis
paratum est ab origine mundi Illis aũt quia sinistris eiꝰ erunt. dic&: Discedi¬
te ame maledicti in igne a& num : quiparatus ẽ diabolo & angłis eius et

Expanded text:
ilia saturitatis, Abisag Sunamitidem corrumpere gestivit; quia Judaicus populus consortium cujus violare appetit immaculatum torum. Quod autem David Salomoni filio suo praecepit de justa retributione eorum qui sibi solatio fuerunt vel injuste nocuerunt, licet ipse patientissime eos regnans toleraret, quid melius significare potest quam futuram retributionem judicii futuri, in qua impii pro mercede poenam perpetuam, justi autem aeternam beatitudinem percipient? In praesenti quoque tempore patientia Dei saepe bonos tribulari atque angustiari permittit, et e contrario reprobos deliciis temporalibus et prosperitate terrena uti concedit: quibus tamen utrisque per Judicem vivorum et mortuorum praemia certa in futuro restituet, quando « his qui ad dexteram ejus sunt, dicturus erit: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Illis autem qui ad sinistram ejus erunt, dicet: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabol
Abbreviated transcription (Latin):
đđ intelle̾git᷑. quã conuentus populi catholiq. quae caput nrm regẽ uidelicet xp̃m
cor de credulo nobilit᷑ ambit. & digne conuersans decent̃ coronat : Omnis enĩ
scõꝵ labor & certam̃ atq uictoria. ad honorem cȩlestis regis refertur: qr ipse est
uocatur : cuiꝰ meminit & leremias ꝓpħa. Interp̃tatur gͦ rabath. multi: & salucctor In
eugłlio dicit. qr multi uenient aboriente & occidente. & recũbent cũ abrahã ⁊ isaac¬

Expanded text:
David intelligitur, quam conventus populi catholici, quae caput nostrum, regem videlicet Christum, David intelligitur, quam conventus populi catholici, quae caput nostrum, regem videlicet Christum, corde credulo nobiliter ambit, et digne conversans decenter coronat? Omnis enim sanctorum labor et certamen atque victoria ad honorem coelestis regis refertur, quia ipse est vocatur, cujus meminit et Jeremias propheta , interpretatur ergo Rabath multi: et Salvator in Evangelio dicit: « Quia multi venient ab oriente et occidente, et recumbent cum Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
te eduxit. & fecit suꝑ eos tribulas & trahas & ferrata carpenta transire : ita ut dissica
rentur. & contererentur: sic fecit dđ cunctis urbib filioꝵ ãmon: & reuersus est cum
omĩ populo in hierłm: Serrauit enĩ eos ferratis carpentis : & diuisit cultris sicut diuidi
lateres solent. qͥ expaleis & luto confictuntur: Uictoria aut̃ hac dđ in ã manitis
quã dux suus bellando inchoauit. s rex ipse ꝑfecit: quid fignifict nisi regis nr̃i
uictoriã incunctis gentibus. Dux enĩ đđ contra hostes bellũ a Egit. cumordo
scõꝵ p̃dicatoꝵ contra mundi potentes scutũ fidei opponit: sed finis certaminis
& triũ phus belli ad regẽ xp̃m solũ modo defertur: qr ipsi ominis potestas &
decapite tulit. & sibi met diadema in de formauit : cũ redẽptor nr̃ exxontraria po-¬
testatt regnũ auferens. sibimet insigne decõꝵ parauit: uaaut̃ melius coronauiri

Expanded text:
, eduxit; et fecit super eos tribulas et trahas, et ferrata carpenta tra, eduxit; et fecit super eos tribulas et trahas, et ferrata carpenta tra Sic fecit David cunctis urbibus filiorum Ammon; et reversus est cum omni populo in Jerusalem . » Serravit enim eos ferratis carpentis, et divisit cultris, sicut lateres dividi solent, qui ex paleis et luto conficiuntur. Victoria autem haec David in Ammonitis, quam dux suus bellando inchoavit, sed rex ipse perfecit, quid significat, nisi regis nostri victoriam in cunctis gentibus? Dux enim David contra hostes bellum agit, cum ordo sanctorum praedicatorum contra mundi potentes scutum fidei opponit. Sed finis certaminis et triumphus belli ad regem Christum solum modo defertur, quia ipsi omnis potestas et de capite tulit, et sibimet diadema inde formavit, cum Redemptor noster ex contraria potestate regnum auferens, sibimet insigne decorum paravit. Quae autem melius corona veri
Abbreviated transcription (Latin):
ma regis eoꝵ decapite eiꝰ pondo auri talentũ habens gẽmas p̃ciosassimas : & impositũ ẽ
suꝑca put dđ : & cet̃. In parali pomenon qͦq ita scriptũ est: Tulit aut̃ đđ coronã melchom
decapite eiꝰ: & inuenit in ea auri pondo talentẽ.&
& p̃ciosissimas gẽmas: fecitq sibi
in de diadema: Melchom quippe. non nomen ꝓprũ ẽ regis: s melchomꝰ interp̃tatur. rex
eorũ: Rex eoꝵ uocatur ut hebrei uolunt idolũ illoꝵ qđ hic uocatur. melchom: cuuis
diadematis aurũ & gẽmas conflasse & purgasse dr̃ dđ scđm legẽ. & fecisse sibi in de¬
populumq eiꝰ adducens serrauit. & circũ egit suꝑ eos ferrata carpenta : diuisitq cultris.
& trans duxit intẏpo laterũ: Sic fecit uniuersis ciuitatib filioꝵ ãmon: Etrłq Hinc uer¬
ba dierũ ita narrant: M anubias qͦq urbis plurimas tulit: ꝑopulũ aut quierat in ciuita¬

Expanded text:
ns gemmas pretiosissimas, et impositum est ns gemmas pretiosissimas, et impositum est super caput David, » etc. In Paralipomenon quoque ita scriptum est: « Tulit autem David coronam Melchom de capite ejus; et invenit in ea auri pondo talentum, et pretiosissimas gemmas, fecitque sibi inde diadema . » Melchom quippe non nomen proprium est regis, sed Mechom interpretatur rex eorum. Rex eorum vocatur, ut Hebraei volunt, idolum illorum, quod hic vocatur Melchom; cujus diadematis aurum et gePopulumque ejus, adducens serravit, et circumegit super eos ferrata carpenta; divisitque cultris, et transduxit in typo laterum. Sic fecit universis civitatibus filiorum Ammon, » etc. Hinc Verba Dierum ita narrant: « Manubias quoque urbis plurimas tulit. Populum autem qui erat in ea
Abbreviated transcription (Latin):
exister& equẽ constabat manxerẽ esse. Izitur pugnabat io ab contra rabath filiorum
ammon: ⁊ expugnabat urbẽ regiã Misitq io ab nuntios ad dđ dic̃s Dimicaui aduersũ
ne nominũ. ñ rabath s raba scribitur. Nuncgͥ congrega reliquã partẽ populi &
obside ciuitatẽ & cape eũ : necũ ame uastata fuerit urbs: nomini meo a dscribat᷑¬
uictoria : Ctrłq Hinciosephus : Porro inquit io ab ammanitas obsessione fortit̃ affligebat ⁊¬
aquã eis auferens. & rerũ ceterarũ ubertatẽ: multũq eos cogebat cibi & potus inopia
laborare: Ex i odico nãq puteo bibebant om̃s  licet e&̃ illis forte auxiliũ. netam̃
deficerent. non eo largius utebantur : luo facto. scripsit ad dđ hac significans : roganseũ
ut uenir et ad ciuitatẽ. quatinꝰ uictoriã eiꝰ nomini designar& Congregauit itaq dauid
omnẽ populũ. & ꝓfectus ẽ aduersũ rabath Cũq dimicas set coepit eã & tulit diade

Expanded text:
existeret, quem constabat manzerem esse. « Igitur pugnabat Joab contra Rabath filiorum Ammon, et expugnabat urbem regiam; misitque Joab nuntios ad David, dicens: Dimicavi adversum ne nominum non Rabbath, sed Rabba scribitur. « Nunc igitur congrega reliquam partem populi, et obside civitatem, et cape eam, ne cum a me vastata fuerit urbs, nomini meo ascribatvictoria. » Hinc Josephus: « Porro, inquit, Joab Ammonitas obsessione fortiter affligebat aquam eis auferens, et rerum caeterarum ubertatem, multumque eos cogebat cibi et potus inopia laborare. Ex modico namque puteo bibebant omnes. Et licet esset illis forte auxilium, ne tamen deficerent non eo largius utebantur. Quo facto, scripsit ad David, haec significans: rogans eum ut veniret ad civitatem quatenus victoriam ejus nomini designaret. Congregavit itaque David omnem populum, et profectus est adversum Rabbath. Cumque dimicasset, cepit
Abbreviated transcription (Latin):
alc̃idix̃ ei: Ascende. constitue dño altare marea ornan iebusei: Ftrłq
Penoi apetaranis pretituir archa : & ornan latine resonat lumen nob:
Beneerdo dd cum dm pro offensa qu a peccauit placere sarldx anaen nob¬
betur marea are anauh orne constrere. ut in de unusqusq conioat.
qui a aliter diumitas ab homine placari nom pote stnul quiso ponicat
dis per lum̃ rectefideio c ueredilettionis al potest qrisim adreha co

Expanded text:
ei: Ascende, constitue Domino altare in area Ornan Jebusaei, etc. » Denique Areuna interpretatur area, et Ornan latine resonat lumen nobis. Bene ergo David cum Dominum pro offensa, qua peccavit, placare vellet, altare jubetur in area Areuna vel Ornae construere, ut inde unusquisque conjiciat quia aliter Divinitas ab homine placari non potest, nisi in area cordis per lumen certae fidei et verae dilectionis altare illi devo
Abbreviated transcription (Latin):
re dignata ẽ. Gircũ dederunt me gemit᷑ mortis: scđo eccła loquitur. qua ante
aduentũ dnĩ innumeras ꝑtulit calamitates : posteaq misertꝰ ei medicina sc̃ȩ in-¬
carnationis indulsit: ⁊ baptismatis beneficio. xp̃i anũ populũ deorbis uniuersitate
toris illabit᷑: ubipulcherrimis allusionib uirtus etꝰ potestasq des cribitor
uerba nouissima : quaedixit dđ filius isai. Cur aut̃ uerba nouissima. nisi qo
ultimã confessionẽ laudis significant : quã superato hoste ⁊ ꝑacta uictoria mor¬
tis. laude scĩ in aeternũ dõ cantabunt : Oixit uir cui constitutũ ẽ de xpõdño
tacob egreguis psaltes i srł. Nohilis uidelicet psal mista. qui et pro phee
luculentis sime de xp̃o filio dĩ. & deincarnatione eiꝰ ac redẽptione humani generis

Expanded text:
ignata est. « Circumdederunt me gemitus mortis. » Secundo Ecclesia loquitur, quae ante ignata est. « Circumdederunt me gemitus mortis. » Secundo Ecclesia loquitur, quae ante adventum Domini innumeras pertulit calamitates, posteaquam misertus ei medicinam sanctae incarnationis indulsit, et baptismatis beneficio Christianum populum de orbis universitate  Salvatoris illabitur, ubi pulcherrimis allusionibus virtus ejus potestasque describitur. verba novissima, quae dixit David filius Isai, etc. » Cur autem verba novissima, nisi quia ultimam confessionem laudis significant, quam superato hoste, et peracta victoria mortis, laudem sancti in aeternum Deo cantabunt? « Dixit vir, cui constitutum est de Christo Dei Jacob egregius psaltes Israel. » Nobilis videlicet Psalmista, qui propheta luculentissime de Christo Filio Dei, et de incarnatione ejus ac redemptione huma
Abbreviated transcription (Latin):
psalmus. in libris regũ reperiatur conscriptus : Nec in merito psalmꝰ iste in reg¬
norũ libris solus inuenitur : qͥ regnũ illud significat. ubi aduersariũ ñ habebimꝰ
litulus enĩ eius e: indie qua eripuit eũ dñs demanu omniũ enimicoꝵ eiꝰ. & de
manu saul: Iius enĩ figurat᷑ in dđ. nisi ille qͥuenit scđm carnẽ ex semine dđ
qui utiq in corpore suo quod ẽ eccł a. adhuc patit᷑ inimicos.: Unde ⁊ illud ꝑse¬
cutori quẽ uoce mactauit. ⁊ insuũ corpꝰtrahiciens. Ali quomꝰ manducauit.
intonuit decȩlo: Saule saule : quid me ꝑsequeris : Quando aut̃ eripitur hoc eorpꝰ
eiꝰ. demanu omniũ inimicoꝵ eiꝰ÷ nisi cũ et illa nouissima inimica destruetur mors.
Ut ꝑ ueniat᷑ ad regnũ dĩ : Dñs inquit. petra mea ⁊ robur mex̃. Psalmꝰ hic. uni
tantũ non potest conuenire ꝑ sone: s uiiͣ diuisionib subiacebit: Nã primo ordi¬
ne ꝓphita loquit᷑ grãs agens. qđ eũ degrauib periculis diuinapietas libera¬

Expanded text:
psalmus in libris Regum reperiatur conscriptus. Nec immerito psalmus iste in Regnorum titulus enim eius est: In die qua eruit eum dominus de manu omnium inimicorum eius et dnisi ille qui venit secundum carnem ex semine David? Qui utique in corpore suo, quod est Ecclesia, adhuc patitur inimicos; unde et illud persecutori, quem voce mactavit et in suum corpus trajiciens aliquo modo manducavit, intonuit de coelo: « Saule, Saule, quid me persequeris ? » Quando autem eripitur hoc corpus ejus de manu omnium inimicorum ejus, nisi cum et illa « novissima inimica destruetur mors , » ut perveniatur ad regnum Dei. « Dominus, inquit, petra mea, et robur meum. » Psalmus hic uni tantum non potest convenire personae, sed quatuor divisionibus subjacebit. Nam primo ordine Propheta loquit
Abbreviated transcription (Latin):
conuertit in fugã: Iuorũ etiã multi. in pͦlio ceciderunt : Utrum aut̃ ipsũ ad eo¬
datũ ephan appellauerit. uł aliũ quẽ libet hoc nomine nota uerit Ancertum est
Quartũ bellũ fuit ingeth: in quo uir excelsus. quisen os in manib pedibus q habebat
digirosi ide oe ⁊ u. ⁊ erat degenere a rapha blas phemauit isrt  ꝑ cussit autꝰ¬

Expanded text:
convertit in fugam, quorum etiam multi in praelio ceciderunt. » Utrum autem ipsum Adeoconvertit in fugam, quorum etiam multi in praelio ceciderunt. » Utrum autem ipsum Adeodatum Ephan appellaverit, vel alium quemlibet hoc nomine notaverit, incertum est. « Quartum bellum fuit in Geth, in quo vir excelsus, qui senos in manibus pedibusque habebat digitos, id e
Abbreviated transcription (Latin):
Polimitarius : qr de genere beseleel. mat̃ eiꝰ fuit Pethleemites : qͥa noemi & ruth.
tẽpore ubertatis reuersȩs̃ in bethleem̃: Et qͥa panis causa. ruth boos nota eft:
ꝓpterea idem locus. domꝰ panis uocatus ẽ: Quod uͦ adõ datus ipse sit dđ: sequenticai
declarant ubi ait: Hi iiiͦiͦ natis de rapha in g&h: ⁊ ceciderunt inmanudđ ⁊ ser-¬
uoꝵ eiꝰ Iudȩi qͦq hanc araphã matrẽ gigantũ: orphã nurũ noemiarbitrantur:
Notandũ aut̃. qđ iosephus historio graphus iudeoꝵ. ubi istius loci inlibro antiqͥtatõ
septimo meminit : induob proeliis contra palestinos ꝑactis concordat cũscrip¬
tura regũ. De testio uͦ p̾lio. ita dicit: P osthanc uͦ cõpressionẽ. palestini denuo
pugnauerunt: Suꝑ quos exercitũ mittente dđ: uirfortis apparuit ephan cog.
natus ei: Nã contra fortissimos palestinoꝵ solus pugnando ꝑemit eos ⁊ alios

Expanded text:
Polimitarius: quia de genere Beseled mater ejus fuit. Bethleemites, quia Noemi et Ruth Polimitarius: quia de genere Beseled mater ejus fuit. Bethleemites, quia Noemi et Ruth tempore ubertatis reversae sunt in Bethleem, et quia panis causa Ruth Booz nota est, propterea idem locus domus panis vocatus est. Quod vero Adeodatus ipse sit David, sequentia declarant, ubi ait: Hi nati sunt de Arepha in Geth, et ceciderunt in manusus. » Judaei quoque hanc Arapham matrem gigantem, Orpham nurum Noemi esse arbitrantur. Notandum autem quod Josephus historiographus Judaeorum, ubi istius loci in libro Antiquitatum septimo meminit, in duobus praeliis contra Palaestinos peractis concordat cum Scriptura Regum. De tertio vero praelio ita dicit: « Post hanc vero compressionem Palaestini denuo pugnaverunt; super quos exercitum mittente David, vir fortis apparuit Ephan cognatus ejus. Nam contra singulos fortissimos Palaestinorum solus pugnando peremit eos, et alios
Abbreviated transcription (Latin):
fuit degenere arafa. cuiꝰ hasta cec untias appendebat. ⁊ accinctꝰ erat ense nouo.
nisus ẽ ꝑ cutere đđ: Prȩsidioꝙ ei fuit abisai filius sariuȩ : ⁊ ꝑ cussũ philisteũ inter-¬
fecit: Tc̃ uirauerunt uiri dd̃ dicentes: Non egredieris nobiscũ adbellũ : ne extin¬
deusathi.zaph. deftyrpe arapha Testui quoq fuitbellũ in gob contra philisteos.
in qͦ ꝑ cussit adeo datus filius saltus polimitarius bethleemites. golicth getheũ. cuiꝰ
astile haste erat qͣsi liciatori texentium. Hebreus gͦ ad eo dato. ita exponit dic̃s:
Gob enĩ. in terp̃tatur lacus: Id circo lacus: qr sicut in lacũ leonũ quis mittitur ÷
ita semet ipsũ contra goliath dd misit: Adeo datus: ipse ẽ đđ: Idcirco dr̃ adõ datꝰ:
qͥa adõ ẽ electus in regnũ: lilius saltus: qr desaltu ubi oues pascebat. est eductus:

Expanded text:
fuit de genere Arapha, cujus hasta trecentas incias appendebat, et accinctus efuit de genere Arapha, cujus hasta trecentas incias appendebat, et accinctus enisus est percutere David praesidioque ei fuit Abisai filius Sarviae et percussum Philistheum interfecit tunc iuraverunt viri David dicentes non egredieris nobiscum in bellum ne extinr: Tertium bellum fuit in Gob contra Philisthaeos, in quo percussit Adeodatus filius Saltus Polimitarius Bethleemites Goliath Gethaeum, cujus hastile hastae erat quasi liciatorium texentium . Hebraeus ergo de Adeodato ita exponit, dicens: Gob enim interpretatur, lacus. Idcirco lacus, quia sicut in lacum leonum quis mittitur, ita semetipsum contra Goliath David misit. Adeodatus ipse est David: idcirco dicitur Adeodatus, quia a Deo electus est in regnum. Filius saltus, qua de saltu, ubi oves pascebat, est eductus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam non famẽ panis nec siti aquȩ paciuntur: ẜ famẽ etsiti audiendi uerbͥũ
dñi: Necantur gͦ gabaonitȩ : cũ studiũ rectȩ conuersationis. &restauratio poeni
collis meroris interp̃tatur: Et bene gabaonitȩ interfecti dicunt᷑: cũ desidiosi qͥq
post ꝑ petrata scelera. uana spe securitatis adiabolo deludunt᷑: quidicunt. facia¬
mus mala . ut ueniant bona. Quoꝵ dãnatio iusta ẽ. Sed respha qua interp̃tat᷑
neostraton siue cursus. filia aia. quunterp̃tatur frat eiꝰ tollensciliciũ substrauit¬
sibi suꝑ petrã. doncestillar& aqua suꝑ eos decęlo. & ñ dimisit aues lacerare eos ꝑ
diem. neꝙ bestias ꝑ noctẽ: Cũpia sollicitudo scõꝵ talib succurrens rigore iunis
ulterius corrũpere. Factum ẽ aut̃ rursũ proeliũ philistinoꝵ. aduersus is rahel.
Et descendit dđ iserui eiꝰ cũ eo : & pugnabant Deficiente aut̃ đđ: iesbi de nob qui

Expanded text:
 Non famem, nec sitim aquae patiuntur, sed famem et sitim audiendi verbum Domini . » Necantur ergo Gabaonitae, cum studium certae conversationis, et restauratio poenitcollis moeroris interpretatur. Et bene Gabaonitae interfecti dicuntur, cum desidiosi quique post perpetrata scelera vana spe securitatis a diabolo deluduntur, qui dicunt: « Faciamus mala, ut veniant bona, quorum damnatio justa est . » « Sed Respha, » quae interpretatur neostraton, sive cursus, « filia Achia, » qui interpretatur frater ejus, « tollens cilicium substravitsibi super petram, donec stillaret aqua super eos de coelo. Et non dimisit aves lacerare eos per diem, neque bestias per noctem; » cum pia sollicitudo sanctorum talibus succurrens, rigore jejunii ulterius corrumpere. « Factum est autem rursum praelium Philistinorum adversum Israel, et descendit David et servi ejus cum eo, et pugnabant. Deficiente autem David, Jesbibenob, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Huiꝰ ultionis causa ingaba onitas : a chimelech sacerdos extitit. ł istoria hat qua
factã famẽ in isrł ꝓpter gabaonitas occisos narrat : figuraliter significatt sterili¬
tatẽ bonoꝵ operũ in plebibus ꝓpt̾ negleͥgentiã doctorũ: qui non ꝑcurant pastum

Expanded text:
Hujus ultionis causa in Gabaonitas Achimelech sacerdos exstitit. Historia haec, quae Hujus ultionis causa in Gabaonitas Achimelech sacerdos exstitit. Historia haec, quae famem factam in Israel propter Gabaonitas occisos figuraliter narrat, significat sterilitatem bonorum operum in plebibus propter negligentia
Abbreviated transcription (Latin):
saul & domũ eiꝰ & sangu̾ine. quioccidit gabaonitas: Etrłq Filu sauł quicum
doech idum eo dũ adhuc pueri essent. sacerdotes ⁊ gabaonitas in nobe occiderunt:
hisunt. armoni. & mifiboseth. quos peperit ei respħa filia aia : & .uͦ. filii michol filiȩ
saul. quos genuerat a drieli bergellai. qͥ fuit demolathi : Iuaritur cur filu michol
dicant᷑: cũ non michol sed eiꝰ soror merab uxor fuerit adrieli. filio bers ellas . Quod
ita soluitur: Merab quippe eos naturaliter genuit.: ⁊ michol uxor dđ qua& egla
dr. eos in loco filioꝵ nutriuit. ⁊ sibi infilios adoptauit: id circofilii ciꝰ dicuntur
Filii quippe isrł iurauerant eis: et uoluit saul ꝑcutere cos zelo qͥsi ꝓfiliis israhes
& uida :: Dicens iosue gratis eosdẽ gabaonitas uiuere ꝑmistfse. & filiis israhel
xiudã. p̃dã eoꝵ in iuste abstulisse : id circocos ꝑ imere iuber& qͣ s prelo usrł ⁊ uda

Expanded text:
Saul et domum ejus sanguinum, quia occidit Gabaonitas, etc. » Filii Saul, qui cum Saul et domum ejus sanguinum, quia occidit Gabaonitas, etc. » Filii Saul, qui cum Doeg Idumaeo dum adhuc pueri essent, sacerdotes et Gabaonitas in Nobe occiderunt, hi sunt: Armoni et Miphiboseth, quos peperit ei Respha, filia Aia, et quinque filii Michol filiae Saul, quos genuerat Adrieli filio Berzellai, qui fuit de Molathi. Quaeritur, cur filii Michol dicantur, cum non Michol, sed ejus soror Merab uxor fuerit Adrieli filio Berzellai? Quod ita solvitur: Merab quippe eos naturaliter genuit, et Michol uxor David, quae et Aegla dicitur, eos in loco filiorum nutrivit: et sibi in filios adoptavit; idcirco ejus filii dicuntur. « Filii quippe Israel juraverant eis, et voluit Saul percutere eos zelo quasi pro filiis Israel et Juda, » dicens, Josue gratis eosdem Gabaonitas vivere permisisse, et filiis Israel et Juda praedam eorum injuste abstulisse ; idcirco eos perimere jubet, quasi pro zelo Israel et Juda.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ eacgypto. sibã ide errorem secutusse sequestrabat a domođđ hoc ẽ ab eccła
semet ipsũ separabat: cy eius conuentũ exsecrando spernebat: Hic gͦ post quã ꝑmu¬
lieris sa pientis su ggestionẽ. hoc ẽ spĩtalis doctriȩ eruditione caput siba absciderat
hoc ẽ diabolii a corde suo ab iecerat: mox ad dđ reuertitur cũ xpͥm filiũ dĩ corde
credulo ueneratur. Dixit itaq io ab adamasã : Salue mi frater: Et tenuit mano
dextera mentũ amasȩ. qͦsi osculans eũ: Porro amasa. non obseru&uit gladiũ quem
habebat ioab Qui ꝑcussit euinlatere. & effũdit intestina eiꝰ interra & mortus:
trã ad gladiũ latenter mittens. eiꝰ uiscera effudit: nisi hoc qđ patent᷑ datur Ia¬
tellegi Oextra nãq mentũ tenere ẽ. quasi exbenignitatib blandiri: sedsinis¬
trã ad gladiũ mittit. quilatent̃ exmalitia ꝑcutit. Facta ẽ quoq fames¬

Expanded text:
de Aegypto , » Sibam, id est, errorem secutus, se sequestrabat a domo David, hoc est, ab Ecclesia de Aegypto , » Sibam, id est, errorem secutus, se sequestrabat a domo David, hoc est, ab Ecclesia semetipsum separabat, cum ejus conventum exsecrando spernebat. Hic ergo postquam per mulieris sapientis suggestionem, hoc est, spiritalis doctrinae eruditionem caput Siba absciderat, hoc est, diabolum a corde suo abjecerat, mox ad David revertitur, cum Christum Filium Dei corde et percutere dixit itaque Ioab ad Amasa salve mi frater et tenuit manu dextra mentum Amasae quasi osculans eum porro Amasa non observavit gladium quem habebat Ioab qui percussit eum in latere et effudit intestina eius in terram tram ad gladium latenter mittens, ejus viscera effudit, nisi hoc quod patenter datur intelligi? Dextera namque mentum tenere est, quasi ex benignitatibus blandiri. Sed sinistram ad gladium mittit qui latenter ex malitia percutit. CAPUT XX
Abbreviated transcription (Latin):
piens deciuitate fertur. Nonne egosũ quȩ respondeo ueritatẽ misrł: & tu quaeris
sub uertere ciuitatẽ : quere p̃cipitas hereditatẽ dnĩ : ꝓcsidicer&: Euruis des¬
truere ciuitatẽ hanc. antequã pacẽ interrogando offeras. sicut in lege iubetur.
Coretiã non eandẽ legẽ in nobis is rahelitis seruas. qua in alienigenis olim seruata ẽ
Reditus itaq isrłitici populi adđđ post interfectionẽ absaloñ: non nisi reditum
prioris populi ad xp̃m. p̾ interitũ prauoꝵ magistroꝵ significat: Siba gͦ filius bo¬
chri qui populũ seducendo a đđ auertebat : quẽ melius quã errorem significat
qui insinagoga iudȩoꝵ diutius dominabat᷑ & aueritatis auditu populũ subuertebat
Interp̃tatũr aut̃ siba. secta a secando. non a sectando. Bochriaut̃. interp̃tat᷑ primo¬
genitus ins̃. Isrł ergo de quo scriptum ẽ. filius is̃ primogenitꝰ isrł quem eduxi

Expanded text:
piens de civitate fertur: « Nonne ego sum, quae respondeo veritatem in Israel, et tu quaeris piens de civitate fertur: « Nonne ego sum, quae respondeo veritatem in Israel, et tu quaeris subvertere civitatem? » Quare praecipitas haereditatem Domini? Ac si diceret: Cur vis destruere civitatem hanc, antequam pacem interrogando offeras, sicut in lege jubetur? Cur etiam non eamdem legem in nobis Israelitis servas, quae in alienis olim servata est? Reditus itaque Israelitici populi ad David post interfectionem Absalom, non nisi reditum prioris populi ad Christum post interitum pravorum magistrorum significat. Siba ergo filius Bochri, qui populum seducendo a David avertebat, quem melius quam errorem significat, qui in Synagoga Judaeorum diutius dominabatur, et a veritatis auditu populum subvertebat? Interpretatur autem Siba secta, a secando, non a sectando. Bochri autem interpretatur, primogenitus meus. Israel ergo de quo scriptum est: « Filius meus primogenitus Israel, quem eduxi
Abbreviated transcription (Latin):
mifiboseth regi. Etic̃ cuncta accipiat post quã reuerfus ẽ dominꝰ m̃s rex indomũ suam
pacifice: Non hoc dixisse putat᷑ gratulanti animo. s in sultanti. & qͣsi contra dm̃ mur¬
muranti ÷ eo qđ đđ dñs in pace reduxiss& Et ait bermellaiadregẽ: quot s̃ annoꝵ¬
suspirans: luã du cũ patre ꝑ mansit : suspirans uocatus ẽ. Post quã uͦ indoctrinã đđ¬
Sermo dicitur in ꝓuerbio: luuinterrogant. in terrogent in abela : & sic ꝑficie nt:
nhebreo non habetur ꝓuerbio s sermo: Iste sermo legis ẽ : in qua iubetur ad nõ per
moysen. ut quando in gressuri essent terrã chanaan. & gentes deleturi : primũ pacẽ
offerrent: Et si pax abeis reciperetur pacẽ recipientes. tributarii eoꝵ efficerentur
Etsi pacẽ non reciperent: tuncafiluis isrł delerent᷑: Id circo exclamasse mulier sa¬

Expanded text:
Miphiboseth regi: « Etiam cuncta accipiat, postquam reversus est dominus meus rex in domum meam Miphiboseth regi: « Etiam cuncta accipiat, postquam reversus est dominus meus rex in domum meam pacifice, » non hoc dixisse suspicatur gratulanti animo, sed insultanti, et quasi contra Deum murmuranti, eo quod David Dominus in pace reduxisset. « Et ait Berzellai ad regem: Quot sunsuspirans; quandiu cum patre fuit, suspirans vocatus est: postquam vero ad doctrinam interrogant, interrogent in Abela, et sic proficient . » In Hebraeo non habetur proverbio. Iste sermo, sermo legis est, in qua jubetur a Domino per Moysen ut quando ingressuri essent terram Chanaan, et gentes deleturi, primum pacem offerant. Et si pax ab eis reciperetur, pacem recipientes tributarii eorum efficerentur. Et si pacem non reciperent, tunc a filiis Israel delerentur. Idcirco exclamasse mulier sa
Abbreviated transcription (Latin):
corã rege Israbel aut fugit intabernacula sua. Uniuersus populus quicoran
rege uenisse ꝑhibetur: hisunt quicũ dđ ꝑ manserant: d uod uero ait. israhei
fugit inta berna cula sua : huntellegendis quicũ absalon ꝑduellionẽ rebelles¬
exiterant: Mifiboseth quoq filius ionathan : descendit inoccursũ regis in¬
loris pedibus. Et norandũ qđ inhebreo nonilotis. s in fectis legur pcdibus¬
łecerat nãq sibi idem mifiboseth ut hebreitradunt. ligneos pedes. quibus uti qͣsi
ꝓnaturalib solebat: sicut solent facere claudi. quẽ anͦmodũ ulleerat. Ait aut̃¬
pere admifiboseth Quid ultra loqueris : fixum ẽ quod locutus sũ: Iuetsiba. diuidite
co dđ in memor fuit amicitȩ & foederis immo iuram̃ti qd habuit cũ ionathan.
& tã crudelededit uidiciũ dicens: Iu et siba diuidite agrũ: id circo roboã & hieroboa
diȩ: In paraly pomenon uͦ idem mifiboseth meriba allegit᷑: & in terp̃tat᷑ litigans cũ al-

Expanded text:
coram rege: Israel autem fugit in tabernacula sua. Universus populus qui coram rege venisse legitur, hi sunt qui cum David permanserant. Quod vero ait: Israel fugit in tabernacula sua, hi intelligendi sunt, qui cum Absalom perduelliones exstiterant. . Miphiboseth quoque filius Jonathan descendit in occursum regis illotis pedibus. Et notandum quod in Hebraeo non illotis Fecerat namque sibi, ut Hebraei tradunt, ligneos pedes, quibus uti quasi pro naturalibus solebat, sicut solent facere claudi, quemadmodum et ille erat. « Ait autem rex ad Miphiboseth: Quid ultra loqueris? Fixum est quod locutus sum. Tu et Siba dividite David immemor amicitiae fuit et foederis, imo juramenti quod habuit cum Jonathan, et tam crudele dedit judicium, dicens: « Tu et Siba dividite agrum. » Idcirco Roboam et Jeroboamdum. In Paralipomenon vero idem Miphiboseth Meribaal legitur, et interpretatur, litigans cum Alti
Abbreviated transcription (Latin):
in manu dđ ⁊ scruoꝵ cius. Quid aut̃ iiͦi bella ista dđ & seruoꝵ cus contra
palestimos signifi cant: nisi bellũ xpĩ quod om̃ĩ tẽpore istiuis utȩ. in mebris suis
conta ꝑfidos quosq istius scłi & contra spitales neqͥtias in cessant᷑ agit Licet
em̃ sastus mundanus uł ꝓteruitas m alignoꝵ spuũ se erigat contra eccdam xp̃i.
seruoꝵ suoꝵ disponente cedit. & om̃s aduersarii uincunt᷑: ꝓsternunt᷑. atq. adni¬
hilũ redigunt᷑: Vn de psalmista exꝑsona eedȩ confident᷑ dicit : Uana salus

Expanded text:
ra Palaestinos significant, nisi bellum Christi, quod omni tempore istius vitae in membris suis contra perfidos quosque istius saeculi, et contra spiritales nequitias incessanter agit? Licet enim fastus mundanus, vel protervitas malignorum spirituum se erigat contra Ecclesiam Chrservorum suorum disponente, cedit, et omnes adversarii vincuntur, prosternuntur atque ad nihilum redigu
Abbreviated transcription (Latin):
misit. quae illis maxime causa ꝑditionis erant: Suꝑbi fuerunt. quun contẽptu dĩ
Idola fabricauerunt : Cupidi fuerunt : qr res transitorias uirtutũ delicis p̃ponebunt
Pessi di uͦ ⁊ inuidi fuerant: qui nonsolũ dictis legis & ꝓphetarũ repugnabant: sed etiam
sucuibs asphema us psentiõ. sper rebcbair honeficus eiꝰ ingati extuerant : H incin passione
suc blasphema uoce ad pilatũ dicebant: Non habrmus regẽ nisi cesarem: ł t sihunc dimtus.
nomes amicus cȩsaris. Absalon quoq post interitũ in foueã grandẽ missus c̃. cu ini¬
quus quisꝙ postobitũ carnisinlacũ inferni mergitur. Suꝑ quẽ accrius lapidum
congeritur : eu duritia m̃tis suȩ. illi ex ꝓbratur: Sauid gͦ extincuĩ ab salon plo¬
rauit : cũ interitũ populi uidaici. dñs fleuit sicut in cugłio legitur. qr uidens ciui

Expanded text:
misit, quae illis maxime causa perditionis erant. Superbi fuerunt, qui in contemptum Dei misit, quae illis maxime causa perditionis erant. Superbi fuerunt, qui in contemptum Dei idola fabricaverunt. Cupidi fuerunt, qui res transitorias virtutum deliciis praeponebant. Perfidi vero et invidi fuerunt, quod non solum dictis legis et prophetarum repugnabant, sed etiam ipsius Salvatoris praesentiam spernebant, et beneficiis ejus ingrati exstiterant. Hinc in passione sua blasphema voce ad Pilatum dicebant: « Non habemus regem, nisi Caesarem ; » et: « Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris . » Absalom quoque post interitum, in foveam grandem missus est, cum iniquus quisque post obitum carnis in lacum inferni mergetur. Super quem acervus lapidum congeritur, cum duritia mentis suae illi approbatur. David ergo exstinctum Absalom ploravit, cum int
Abbreviated transcription (Latin):
Ut occurrer& absalon seruis đd. sedens mulo. Eũq in gressus fuiss et mulus subter
condensã quercũ ⁊ magnã: adhesit caput ciꝰ quercui Et illo suspenso inter celum
& terrã : mulus cui insed erat. ꝑtransiuit. Quid significat qđ absalon mulo fugiens
in quer eu ꝑ cȩsariem capitis suspensus ẽ : nisi qđ uideȩ stultitiȩ carnelis sensus in cum¬
bentes. ꝓpt̾ suꝑstiti ositatẽ pharisaicã legẽ corrũpentes. ꝑ ipsã quã ad correctionem
uitȩ ꝑceperant mortis occasionẽ habuerunt: Unde & saluator in eugłio dixit
ad eos: Nolite arbitrari qd ego accusaturussĩ uos apud patrẽ meũ: Moyses enim
in quẽ uos confiditis. ille uos a ccusat. Io ab gͦ incorabsalon tres lanceas infigit: con
antiquus hostis suꝑbiam. a uaritic̃. et inuidiã. seu ꝑfidiã. in cor uidaici populi i¬

Expanded text:
ut occurreret Absalom servis David, sedens mulo. Cumque ingressus fuisset mulus subter ut occurreret Absalom servis David, sedens mulo. Cumque ingressus fuisset mulus subter condensam quercum et magnam, adhaesit caput ejus quercui, et illo suspenso inter coelum et terram, mulus, cui insederat, pertransivit, etc. » Quid significat, quod Absalom, mulo fugiens, in quercu per caesariem capitis suspensus est, nisi quod Judaei stultitiae carnalis sensus incumbentes, propter superstitiositatem Pharisaicam legem corrumpentes, per ipsam, quam ad correctionem vitae acceperant, mortis occasionem habuerunt? Unde et Salvator in Evangelio dixit ad eos: « Nolite arbitrari quod ego accusaturus sim vos apud Patrem meum. Moyses enim, in quem vos confiditis, ille vos accusat . » Joab ergo in cor Absalom tres lanceas infigit, cum antiquus hostis superbiam, avaritiam et invidiam seu perfidiam in cor Judaici populi im
Abbreviated transcription (Latin):
uit saul Ipse etiã naas fecit miãm cũ dauid: quando fugiebat a facie saul Q uõ
mortuo : dixit đđ : Paciã miscđiam cũ ab non.: sicut fecit pater eiꝰ naas mecum:
Interempto uͦ dd amnon. qͥ ei indecaluandis seruissuis in iuriã fecerat: constitut
est ab eodẽ dͥd in loco fris Iste sobi. qui ad dd legitur cũ ceteris uenisse: & stra-¬
toria. & tapetia. & uasa fictilia. & cetera qua sccuntur. ei obtulisse. Ita que
egressus ẽ populus in campũ contra is rahel: & factum est proeliũ insalto effraim.
& cesus ẽ populus isrł ab exercitu dđ Factaq est plaga magnai indie illa. Ux miliũ¬
ł uit aut̃ ibi proeluĩ disꝑsũ suꝑ faciem omĩs terrȩ : & multo plures erant quossalt
consũpserat depopulo. quã hi quos uorauerat gladius in bello. Saltus hic qͥplo-¬
res consupsisse quã gladius uorasse legitur. bestias ferocissimas quae erant insalto
hebrei autumant: quib plures consũpti quã agladio uoratifuerant Accidit aut̃¬

Expanded text:
vit Saul. Ipse etiam Naas fecit misericordiam cum David, quando fugit a facie Saul: quo mortuo dixit David: Faciam misericordiam cum Anon, sicut fecit pater ejus Naas mecum. Interempto vero a David Anon, qui ei in decalvandis servis suis injuriam fecerat, constitutus est ab eodem David in loco fratris iste Sobi, qui ad David legitur cum caeteris venisse, et stratoria, et tapetia, et vasa fictilia et caetera quae sequuntur ei obtulisse. egressus est populus in campum contra Israhel et factum est proelium in saltu Ephraim et caesus est ibi populus Israhel ab exercitu David factaque est ibi plaga magna in die illa Fuit autem ibi praelium dispersum super faciem omnis terrae. Et multo plures erant quos saltus consumpserat de populo, quam hi quos voraverat gladius in bello. Saltus hic qui plures consumpsisse, quam gladius vorasse, legitur, bestias ferocissimas quae in saltu erant, Hebraei autumant, a quibus plures consumpti quam a gladio vorati fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
salomone filio eiꝰ post ea fabricactũ est: Hat eo cogitante : fac̾tũ ẽ uerbũ dĩ adnathanpłhetã. quod
ꝑferret ad regẽ : Ubi cũ dixiss & ds̃. quod ñ ab ipso dđ sibi a dificaretur dom: neq ꝑ tantõ tẽpus
semandasse cuiquã inpopulo suo. utsibi faceret domũ cedrma: & nc̃ in ꝗt hȩc dic seruo meo dđ:
seorsũ. Et non sollicitus erit ultra: ⁊ ñ apponet filius ini qͥtatis humiliarẽ eũsicut ab intio.
adiebus quib constitui uidi ces suꝑ populũ meũ isrł : & reqͥem dabo tibi ab omnib inimi¬
cistus ÷ & nuntia uit tibi dñs. qm̃ domũ aedificabis ipsi. Et erit cũrepleti fuerint diestui.
& d ormieris cũpatrib tuis  suscitabosem̃tuũ postte quierit deventre tuo : & p̃pa-

Expanded text:
Salomone filio eius postea fabricatum est. Hoc eo cogitante factum est uerbum Dei ad Nathan prophetam, quod Salomone filio eius postea fabricatum est. Hoc eo cogitante factum est uerbum Dei ad Nathan prophetam, quod perferret ad regem. Ubi cum dixisset Deus, quod non ab ipso Dauid sibi aedificaretur domus. neque per tantum tempus se mandasse cuiquam in populo suo, ut sibi fieret domus cedrina: Et nunc, inquit, haec dices seruo meo Dauid: seorsum, et non sollicitus erit ultra, et non apponet filius iniquitatis humiliare eum, sicut ab initio a diebus, quibus constitui judices super populum meum Israecis tuis, et nuntiabit tibi Dominus, quoniam domum aedificabis ipsi. Et erit, cum repleti fuerint dies tui, et dormies cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te, qui erit de ventr
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ magnoꝵ quis in terra . E eci in quit tĩbi dñs nom̃ grande. id ÷ sicut feci abraham
isaac & ia cob: ⁊ moysi & iosuȩ : quoꝵ nomina famosissimas̃ interra : Ponã locũ populo
meo isrł : & plantabo & habitabit subeo. Hoc in loco. tẽpus salo monis sermo describit
diuinus. quo filii isrł pacẽ essent habituri ꝑcircuitũ : & ñ essent affligendi ⁊ ob primendi
sicut tep̃ore iudicũ fuer̃ opp̃ssi & afflicti. Ouisiiniq aliꝗd gesserit: arquã eũ inuirga
uiroꝵ. et in plagis filioꝵ hominũ : Plagȩ filioꝵ hominũ s̃ in cõmoditates corpoꝵ humañoꝵ :
quib ꝓpeccatis suis adnõ merito homines flagellant᷑. Haec scđm historiã dicta: ttasen-¬
rãuenissent: cogitauit facere dõ domũ. tẽplũ illud scilicet excellentissime diffamatũ. qđ arege

Expanded text:
nomen magnorum, qui sunt in terra. » « Feci, inquit, tibi Dominus nomen grande, » id est, sicut feci Abraham, nomen magnorum, qui sunt in terra. » « Feci, inquit, tibi Dominus nomen grande, » id est, sicut feci Abraham, Isaac, et Jacob, et Moysi, et Josue quorum nomina famosissima sunt in terra. « Et ponam locum populo meo Israel, et plantabo eum, et habitabit sub eo. » Hoc in loco tempus Salomonis sermo describit divinus, quo filii Israel pacem essent habituri per circuitum, et non essent affligendi et opprimendi, sicut tempore Judicum fuerant oppressi et afflicti. « Qui si inique aliquid gesserit, arguam eum in virga virorum, et inquibus pro peccatis suis a Domino merito homines flagellantur. Haec secundum historiam dicta, ita senprouenissent, cogitauit facere Deo domum, templum illud scilicet excellentissime diffamatum, quod a rege
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ innuit cũdicit: Nonto adificabis mͥ templũ : qr uir sanguinũ es: Di templũ adificat:
qui corrigendis. institubis ꝓximoꝵ m̃tib uacat: Iemplũ dĩ quippe nossumus. quia adueram
uitã ex ciꝰ in habitatione constriumur: Paulo attestante qͥait: Teplõ dĩ scm̃ est. qđ estis uos:
Sed uir sanguinũ. teplũ dĩ &dificare ꝓhibetur : q quiadhuc actib carnalib in cũbit: neces¬
ra loca. ubi tabernaculũ ⁊ arca dnĩ collocata sunt. Num quidloquens locutus sũ alicui iudici
dcirco anullo iudicũ ȩdificare sibi domũ cȩdrinã iussit : qr abomnib contra hostes pugnatũ
fuit. ⁊ om̃s effusores fuer sanguinũ: Filius tam̃ tuus. cui ñ instabunt bella hostiũ. & qͥñerit
uir sanguinũ : ipse adificabit mͥ domõ. Et nunc hacdices seruo meo dđ: Hae dicit dñs¬
exercituũ: Ego tuli tẽ depascius sequentẽ gregẽ: Et p̾pauca Peciq tibi nom̃ grande. uixta

Expanded text:
vox innuit cum dicit: « Non tu aedificabis mihi templum: quia vir sanguinum es. » Dei templum aedificat, qui corrigendis institutis proximorum mentibus vacat. Templum Dei quippe nos sumus, quia ad veram vitam ex ejus inhabitatione construimur, Paulo attestante qui ait: « Templum Dei sanctum est, quod estis vos . » Sed vir sanguinum templum Dei aedificare prohibetur, quia qui adhuc actibus carnalibus incubat, necesra loca, ubi tabernaculum et arca Domini collocata sunt. « Nunquid loquens locutus sum alicui judici omum cedrinam? » Idcirco a nullo judicum sibi aedificari domum cedrinam jussit, quia ab omnibus contra hostes pugnatum fuit, et omnes effusores fuerunt sanguinum. Filius tamen tuus cui non instabunt bella hostium et qui non erit vir sanguinum, ipse aedificabit mihi domum. « Et nunc haec dices servo meo David: Haec dicit Dpascuis sequentem greges. » Et post pauca: « Fecique tibi nomen grande juxta
Abbreviated transcription (Latin):
Hebreus non habet. dimirtite ut maledicat : sed tantũ maledicat: Abisai solus dixe-
filii saruiȩ . Ac si dicer& : Num quid uultis interficere istũ. sicut interfecistis abner:
Dñs enĩ p̃cẽpit ei : ut malediceret đđ: Et quis ẽ. quidicat. quare sic fecerit : Sub au
ditur. quare sic fecerit non dns sed semei: Semei qui maledixit dauid. ipse ẽ ut hebrei
dicunt nabath pater ieroboam. quifilius gemini dr̃ : & in zelo domꝰ saul. maledice¬
bat dauid: Nomen uͦ auiȩ eius. hiemini fuit : ⁊ipse semei extribu ephraim. filii ioseph.
extitit: Unde & idem semei adđđ dicit: Primus quoq ueni hodie de om̃i tribu iosepħ
ũ aut̃ uenisset chusai arachites amicus đđ adabsalon. locutus ẽ ad eum: Salue
rex : salue rex: Ad quẽ absalon: Haec ẽ in quit grã. adamicũ tuũ In hebreo le
ꝑnuntiandũ est: Et est sensus: Misediaẽ aut dici deb&. quod đđ amicũtuũ dimisisti:

Expanded text:
Hebraeus nHebraeus nfilii Sarviae? » Ac si diceret: Nunquid vultis interficere istum, sicut interfecistis Abner? Dominus enim praecepit ei ut malediceret David. Et quis est qui dicat, quare sic fecerit? Subaditur, quare sic fecerit, non Dominus, sed Semei. Semei, qui maledixit David, ipse est ut Hebraei dicunt Nabaath, pater Jeroboam, qui filius Gemini dicitur, et in zelo domus Saul maledicebat David. Nomen vero avi ejus Gemini fuit, et ipse Semei ex tribu Ephraim filii Joseph exstitit, unde et idem Semei ad David: « Primus quoque veni hodie de omni tribu Joseph . » « Cum autem venisset Chusai Arachites, ami cus David, ad Absalom, locutus est ad eum: Salve,  Joseph. Ad quem Absalom. Haec est, inquit, gratia ad amicum tuum? In Hebraeo legpronuntiandum est. Et est sensus: Misericordia est, aut dici debet, quod David amicum tuum dimisisti
Abbreviated transcription (Latin):
absalan interfecto amnon. ingessur apud tolmai regẽ tribus annis. & in hierłm
in de reuocatus ñuiso patre duob moratus annis fuerit. ⁊ sex annis faciem patris¬
uiderit. & contra eũ duellionẽ parauerit. Uotũ nãq fevo uisse. mentiendo
dixit: id est orationẽ facturũ in loco quo reqͥescunt. abrahã. isaac. et ia cob
Uenit aut̃ sadoch & uniuersi leuitȩ cũeo. portantes arcã foederisdĩ: & de posue¬
runt arcã dĩ. Etascendit abiathar. donec expletus ec̃ om̃is populus. quiegressꝰ fuerat
deciuitate. Ideo arcam dĩ de posuisse dicunt᷑: ut dñs ababi athar sacerdote consuleret᷑.:
qͦ uersus đđ ire deber& : Ascen disse aut̃ abiathar dr̃ : id est orasse : Et qr oraculum
diuinũ nonei responsũ ẽ : i dcirco insubsequentibus dixit dđ . vt reportaretur arca dĩ
in urbem. Et ait rex: Iuid mͥ et uobis filii saruiȩ: dimittite ut maledicat mihi.

Expanded text:
Absalom, interfecto Ammon, in Gessur apud Tolmai regem tribus annis, et in Jerusalem, Absalom, interfecto Ammon, in Gessur apud Tolmai regem tribus annis, et in Jerusalem, inde revocatus non viso patre, duobviderit, et contra eum perduellionem praeparavit. Votum namque se vovisse mentiendo dixit, id est, orationem facturus in loco quo requiescunt Abraham, Isaac et Jacob. « Venit autem et Zadoc, et universi Levitae cum eo, portantes arcam foederis Drunt arcam Dei. Et ascendit Abiathar, donec expletus esset omnis populus qui egressus fuerat de civitate. Ideo arcam Dei deposuisse dicuntur, ut Dominus ab Abiathar sacerdote consuleretur, quo versus David ire deberet. Ascendisse autem Abiathar dicitur, id est, orasse. Et quia oraculo divino non ei responsum est, idcirco in subsequentibus dicit David, ut reportaretur arca Dei in urbem. Quid mihi et vobis, filii Sarviae? Dimittite ut maledicat.