comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magna sit multitudo dulce¬
dinis ens. Unicꝰ ex patre nat
est: et noluit remanere unꝰ
Descendit ad t̾ram. ubi fĩs sͥ
quib regnũ patris sin dare
posset adquireret. Deus ex d̃o
natus est: et noluit dei tan¬
tum filius remanere. Hõis
quocs filius fietii dignatꝰ
est nõ amittens qd̾̃ erat᷑. sed
assumens qd non erat. ut
ꝑhoc homines m̃ dei filios tͣn¬
ferret gleq sue faceret cohe¬
redes. qui quod ipse semper
habebat ꝑ naturam: incipe¬
rent habere ꝑ grãm. Conside¬
remus qͣnta uirtus est fidei.
cuius merito potestas datur
hominib filios dei fieri. Un¬
de bene scͥptum est: quid ius¬
tus exfide uiuit. dount eñĩ
iustꝰ ex fide. non illa que labi¬
oꝵ tantum cõfessione profert᷑.
sed ea q̃ ꝑdilectionẽ oꝑatur. Ali¬
Qqͥn fides si ñõ habeat oꝑa: mor¬
tua est insemet ip̃a. Nullus se¬
ip̃m despiciat. nullus de sua
salute desꝑet. Curramꝰ omnes.
turramus singuli. ut qui era¬
mus longe: mereamꝰ fieri ꝓ¬

Expanded text:
ri, quam magna sit multitudo dulcedinis ejus. Unicus ex Patre natus est, et noluit remanere unus; descendit ad terram, ubi fratres sibi, quibus regnum Patris sui dare posset, acquireret: Deus ex Deo natus est, et noluit Dei tantum Filius manere; hominis quoque filius fieri dignatus est, non amittens quod erat, sed assumens quod non erat, ut per hoc homines in Dei filios transferret, gloriaeque suae faceret cohaeredes: ut quod ipse semper habebat per naturam, inciperent habere per gratiam. Consideremus quanta virtus est fidei, cujus merito potestas datur hominibus filios Dei fieri. Unde bene scriptum est, Quia justus ex fide vivit . Vivit enim justus ex fide, non illa quae labiorum tantum confessione profertur, sed ea quae per dilectionem operatur; alioquin fides si non habet opera, mortua est in semetipsa. Nullus seipsum despiciat, nullus de sua salute desperet: curramus omnes, curramus singuli, ut qui eramus longe, mereamur fieri p
Abbreviated transcription (Latin):
sartina reuocetur. Quam¬
uis enim peccator: in hac
die de indulgentia non
debet desꝑare. Est enim pre-¬
togatiua non parua. Si eñ
latro paradisum mẽruit
cur non mereatur ueniam
xp̃iamus: Et si illi dominꝰ
cum crucifigitur miseretur.
multomagis huic misere¬
bitur cum resurgit. Et si
passionis humilitas tantũ
prestitit confitenti resurre¬
tionis gła quantũ tribu¬
et dep̾canti: largior enim
ad prestandum solet esse

Expanded text:
sarcina revocetur. Quamsarcina revocetur. Quamvis enim peccator, in hac die de indulgentia non debet desperare; est enim praerogativa non parva; si enim latro paradisum meruit, cur non mereatur veniam Christianus, et si illi Dominus, cum crucifigitur, miseretur, multo magis huic miserebitur, cum resurgit; et si passionis humilitas tantum praestitit confitenti, resurrectionis gloria quantum tribuit deprecanti? Largior enim ad praestandum solet esse
Abbreviated transcription (Latin):
cipiat. Et tanquam bonus
minist̾: sic̃ tunc obscuratꝰ
est ad exequias sepulture
modo choruscet in resurre¬
ctionis obsequium. In pas¬
sione enim xp̃i caliginũ
se nocte cirtuindedit. et iu¬
deorum facimis mundo
teste congemuit. Indicrũ
enim quoddã doloris in
sole est: tanto scẽleri offi¬
cium luminis denegasse.
et ultione quadam iude¬
orum oculis tenebras in¬
fudisse. Ut quorum men¬
tes cecitas inuaserat: eoꝵ
oculos cetitas occuparet.
Nec luceret eis mundi lum̃
a quibus fuerat lumen sa¬
lutis extinctum. Bampnã¬
tio igitur quedam ingeri¬
tur phariseis. ut tenebraᷤᷤ
in chie iudicii peccatorib
repmissas: iam apud suꝑ¬
os paciantur. Apud suꝑos
ergo crucifixo xp̃o ĩmorã¬
tur tenebre. Quid mirum
si apud suꝑos funt tenebre.
cum lux descendit ad infe¬
ros: Igitur frr̃s om̃s in hac
die exultare debemus. Hullꝰ
sea cõmum leticia peccatoꝵ
cõscientia subtͣhat. nulł a
publicis uotis delictorum

Expanded text:
cipiat; et tanquam bonus cipiat; et tanquam bonus minister, sicut tunc obscuratus est ad exsequias sepulturae, modo coruscet in resurrectionis obsequium; in passione enim Christi caliginum se nocte circumdedit, et Judaeorum facinus, mundo teste, congemuit: judicium enim quoddam doloris in sole est, tanto sceleri officium luminis 182 denegasse, et ultione quadam Judaeorum oculis tenebras infudisse; ut quorum mentem caecitas invaserat, eorum oculos caecitas occuparet, nec luceret eis mundi lumen, a quibus fuerat lumen salutis exstinctum. Damnatio igitur quaedam ingeritur Pharisaeis, ut tenebras in die judicii peccatoribus repromissas jam apud superos patiantur. Apud superos ergo, crucifixo immorantur tenebrae: quid mirum, si apud superos sunt tenebrae, cum lux descendit ad inferos? Igitur, fratres, omnes in hac die sancta exsultare debemus: nullus se a communi laetitia peccatorum conscientia subtrahat; nulla a publicis votis delictorum
Abbreviated transcription (Latin):
quo dicitur ꝑ ꝓph̾am dies
diei eructat uerbum: Ipse
est enim dies filius. c̾ui pa¬
ter dies diuinitatis sue e¬
ructat archanum. Ip̃e in ꝙͣ
est dies: qui ait ꝑ salomoñe.
Ego feci ut oriretur in celo
lumen indeficiens. Sicut gͦ
diem celi nox om̃ino non
sequitur: ita et xp̃i iusticiã
peccatorum tenebre non se¬
quuntur. Semꝑ enim dies
celi splendet. lucet et fulget.
nec aliqua potest obscurita¬
te concludi. Ita et lum̃e xp̃i
semꝑ emicat. racliat. chorus¬
cat. nec aliqua potest delic¬
torum caligine comp̾hen¬
di. Unde ait euangłista Iioħs.
Et lux in tenebris lucet: et
tenebre eam non cõprehen¬
derunt. In resurrectione ergo
xp̃i. elementa omĩa glorian¬
tur. Nam et solem ip̃m ar¬
bitror̃ ẽẽ. in hac die solito
clariorem. Necesse est enim
ut sol in eius resurrectione
gaudeat. in ciuiꝰ passione cõ¬
doluit. Et cuiꝰ mortem lu¬
gubri quadam caligine ꝓ¬
secitus est. eiusd̃e uitam ni¬
tidioris lucis splendore sus¬

Expanded text:
quo dicitur per prophetam: Dies diei eructat Verbum . Ipse est enim dies Filius, cui Pater dies divinitatis suae eructat 181 arcanum. Ipse, inquam, est dies qui ait per Salomonem: Ego feci, ut orietur in coelo dies indeficiens . Sicut ergo diem coeli nox omnino non sequitur, ita et Christi justitiam peccatorum tenebrae non sequuntur; semper enim dies coeli splendet, lucet et fulget, neque aliqua potest obscuritate concludi; ita et lumen Christi semper micat, radiat, coruscat, nec aliqua potest delictorum caligine comprehendi; unde ait evangelista Joannes: Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . In resurrectione ergo Christi elementa omnia gloriantur; nam et solem ipsum arbitror esse in hac die solito clariorem; necesse enim est ut sol in ejus resurrectione gaudeat, in cujus passione condoluit; et cujus mortem lugubri quadam caligine prosecutus est, ejusdem vitam nitidioris lucis splendore sus
Abbreviated transcription (Latin):
Unde rogo uos fr̃es qͣntum pois¬
sumus cũ dei adiutorio corno¬
strum ad patientiam p̃paremꝰ
et in hominib malis homini¬
b medicoꝵ uicem agere ftude¬
amus et ñ ip̃os homines sedip¬
soꝵ maliciam odio habeamus.
probonis oremus ut semꝑad
meliora cõscendant pro malis
ut scito ademendationem uite
ꝑpenitentie lamenta cõfugiãt
Quam rem orantib uobis ip¬
se prestare dignet᷑. qui uiuit

Expanded text:
Unde ergo nos, fratres, quantum posUnde ergo nos, fratres, quantum possumus, cum Dei adjutorio cor nostrum ad patientiam praeparemus, et in omnibus malis hominibus medicorum vicem agere studeamus, et non ipsos homines, sed illorum malitiam odio habeamus; pro bonis oremus, ut semper ad meliora conscendant; pro malis, ut cito ad emendationem vitae per poenitentiae lamenta confugiant; quam rem orantibus nobis ipse praestare dignetur qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
uincimur enim certissima ra
tione. quia ꝓpt̾ deum possumꝰ
quidem sed nolumꝰ iniurias
sustinere. Beniq si nobis aliqua
potens ꝑsona in uiriam faciat
si nos etiam in facie malediot:
nec respondere aliqͥd aspum. ñ
dicam uicem reddere audemꝰ.
Quare: Ne ab illa ꝑsona potrẽte
adhuc maiora qͣm ꝑtulimus pa-¬
ciamur: Quod a nob̾ extorquet
hominis timor: debuerat᷑ nob̃¬
erigere xp̃i amor. Si ergo potẽs
ꝑsona seilit cõtra nos. tacemꝰ.
et nichil dicere ausi sumus gi
uero aut cqualis aut forte i¬
ferior. uel leuem nobis contu¬
meliam fecerit: quasi ferabe¬
stia sine ulla patientia acfine
aliqua dei cõtemplatione cõsir¬
gimus. Et aũt in presenti ñm
miuriam uindicamus: aut
certe ad maiorẽ uicem redden¬
dam nr̃m animum p̾paramus.
Quid est hoc qd̾ qñdo potens ꝑso¬
na nob̾ iniuriam intulit paci¬
enter accipimus. qndo inferior
nimio si fuore succendimur
Qd̾ ibi timuimus hominem.
hic deum timere nolumus.

Expanded text:
uincimur enim certissiuincimur enim certissitione quia propter Deum possumus quidem, sed nolumus injurias sustinere. Denique si nobis aliqua potens persona injuriam faciat, si nobis etiam in facie maledicat; nec respondere aliquid asperum, non dicam vicem reddere audemus; quare? ne ab illa persona potente adhuc majora quam pertulimus patiamur. Quod 206 a nobis extorquet hominis timor, debuerat exigere Christi amor. Si ergo potens persona saevit contra nos, tacemus et nihil dicere ausi sumus; si vero aut aequalis, aut forte inferior vel levem nobis contumeliam fecerit, quasi fera bestia sine ulla patientia ac sine aliqua Dei contemplatione consurgimus, et aut in praesenti nostram injuriam vindicamus, aut certe ad majorem vicem reddendam nostrum animum praeparamus. Quid est hoc, quando potens persona nobis injuriam intulit, patienter accepimus; quando inferior, nimio furore succendimur? Quod ibi timuimus hominem, hic Deum timere nolumus.
Abbreviated transcription (Latin):
um. Si inqͥt offers munꝰ tuum
ad altare. et ibi recordatus fue¬
ris quia frat̾ tuus habet aliquid
aduersum te: relinq̃ ibi munꝰ
tuũ ante altare et uadeprius
reconciliari fr̃i tuo. et tunc ue¬
niens offeres munꝰ tuũ. At noᷤ
pugnas habentes intrinsecus.
et dolos intrinsecus corde uer-¬
santes. quasi qui bonam cõsci
aliqͥs. Grandis labor est inimi¬
cos diligere ꝓꝑsecutorib suppli¬
care. Nec nos negamus fr̃s. Nũ
paruus qͥdem labor est in hoc
scło. sed grande erit p̾mium
in futuro. ꝑamorẽ enim ho¬
minis inimici. efficieris amicꝰ
dei. ĩmo ñ solum amicus sed
etiam filius. sicut ip̃e domi¬
mis dixit. Diligite inimicos
diues in hoc scło uellet ad opti-¬
uum filium facere. quomodo
seruires. qͣs indignitates etiã
seruoꝵ eius que seruitia duris¬
sima et aliquotiens etiam tur¬
pissima sustineres. ntad cadu¬
sustinet ꝓpt̾ suftĩciam t̾cenam.
tu suitine ꝓpt̾ uita et̾nam. Con¬

Expanded text:
um. Si, inquit, offers munus tuum um. Si, inquit, offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te, relinque ibituum ante altare et uade prius reconciliari fratri tuo et tunc ueniens offeres munus tuum. at nos pugnas habentes intrinsecus et dolos in corde uersantes, quasi qui bonam consciealiquis: grandis est labor inimicum diligere et pro persecutoribus subplicare. nec nos negamus, fratres. non paruus quidem labor est in hoc saeculo, sed grande est praemium in futuro. per amorem enim hominis inimici efficeris amicus dei, immo non solum amicus sed etiam filius, sicut et ipse dixit: diligite inimicos diues in hoc saeculo uellet adoptiuum filium facere, quomodo seruires, quas indignationes etiam seruorum eius, quae seruitia durissima et aliquoties etiam turpissima sustineres, ut ad cadusustinet propter substantiam terrenam, tu sustine propter uitam aeternam. con
Abbreviated transcription (Latin):
non dimiseritis: nec pater ũr
dimittet uobis pec̾ca ur̃a. Ui¬
detis fr̃s. quia cũ dei gr̃a in po¬
testate nr̃a positum est qualit̃
a dño iudicemur.Si inqͥt dimi¬
seritis dimittetur uobis. Iam
sepe dixi fr̃s. et frequentius di¬
cere debeo. Nemo secircũueniat.
nemo se seducat. Qui uł unũ
hominem in hoc mundo odio
habet qͥcqͥd deo in oꝑib bonis
obtulerit totũ ꝑdit. Quia non
mentitur paulus apls dicens.
Si dedero om̃s facultates meas
in cibos pauꝑum. et sitradidero
corpus meum ut ardeã. caritatẽ
autem non habuero: nichil mͥ
ꝓdest. Quam rẽ etiam beatus io¬
hes cõfirmat dicens. Om̃is eñi¬
qui nondiligit frẽm suũ. ma¬
net in morte. Et it̾um. Qui fra¬
trem suum odit omicida est.
Hocloco fr̃em. ommem homi¬
nem oportet intelligi. Ommes
enim in xp̃o fr̃es sumus. Nemo
nemo de orationib cõfidat. Qa
quamdiu inimiciciã in corde
audire cõsilium bonum. Au
diat non me sed ip̃m dñm su¬

Expanded text:
ominibus, nec pater uester ominibus, nec pater uester dimittet uobis debita uestra. uidetis, fratres, quia cum dei gratia in potestate nostra positum est, qualiter a domino iudicemur. si, inquit, dimiseritis, dimittetur uobis. iam saepe dixi, fratres, et frequentius dicere debeo, nemo se circumunemo se seducat; qui vel unum hominem in hoc mundo odio habet, quidquid Deo in operibus bonis obtulerit, totum perdit, quia non mentitur Paulus apostolus dicens: Si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, et si tradidero corpus meam, ut ardeam, caritatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Quam rem etiam beatus Joannes confirmat, dicens: Omnis qui non diligit fratrem suum, manet in morte. Et iterum: Qui fratrem suum odit, homicida est. hoc loco fratrem omnem hominem oportet intellegi. omnes enim in Christo fratres sumus. nemo nemo de orationibus confidat, quia, quamdiu inimicitiam in corde audire considiat non me, sed ipsum Dominum su
Abbreviated transcription (Latin):
quam suã mortem. Et recte plꝰ
leri. Illoꝵ impietatẽ mors seq̃¬
batur eterna. huius aũt mor¬
tem uita ꝑpetuã. Imittemur
ergo in aliquo dilectissimi fr̃
tanti magistri fidem. tam pre¬
clara martyris caritatẽ. Biliga¬
mus nos hocanimo in eccła
fr̃es nr̃os: quo illetũc dilexit
mimicos suos. Sed qd̃ peius
est aliquociens non solum mi
amitis quidem fidem integͣm
custodimus. s ed dicit aliquis
hon possum diligere inimicũ
meum. quẽ cotidie uelud hos¬
tem patior crudelissimũ. Ocͥ¬
cũq ille es. attendis quid tibi
fecerit homo. et nõ consideras
qͥd tufeceris deo. Cum enim tu
multo grauiora in deũ pecca
cõmiseris. quare ñdimittas ho¬
mini paruum. ut tibi dignetͦ
dimittere multum: Recole
qͥd tͥ meu̾ngłio ueritas ip̃a ꝓ¬
miserit et qͣm tͥ quodam mo¬
do cautionem fecerit. uel qͣle
tecũ pactũ inierit. Si enimĩ¬
qͥd dimiseritis hominib pec̃a
eorum: dimittet et uobis. pa¬

Expanded text:
quam suam mortem. et recte plusquam suam mortem. et recte plusrent. illorum impietatem mors sequebatur aeterna, huius autem mortem uita perpetua. imitemur ergo in aliquo, dilectissimi fratres, tanti magistri fidem, tam praeclari martyris caritatem. diligamus hoc animo in ecclesia fratres nostros, quo ille tunc dilexit inimicos. sed quod peius est, aliquotiens non solum non amicis quidem fidem integram custodimus. sed dicit aliquis: non possum diligere inimicum meum, quem cotidie patior uelut hostem crudelissimum. o quicumque ille es, adtendis, quid tibi fecerit homo, et non consideras, quid tu feceris deo. cum enim tu multo grauiora in deo peccata commiseris, quare non dimittas homini paruum, ut tibi deus dignetur dimittere totum. Recole, quid tibi in euangelio ueritas ipsa promiserit et quam tibi quodam modo cautionem fecerit uel quale tecum pactum inierit: si enim, inquit, dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et uobis pa
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipuus uidet᷑ ẽẽ qui primusẽ
Nam cũ sc̃s stephanus ab apłis
ip̃os beata ac triumphali mor¬
te p̾cessit. Ac sic qͥ erat inferi¬
or ordine: factꝰ est primus pas¬
sione. Et qui erat discpls gra
mus uoluit stephanꝰ martyr
dño. qd̾ cũ om̃i humano gn̾e
accepit adño. Mortem enim ꝙͣ
saluator dignatus est proũib
pati: hancille primꝰ reddidit
saluatori. Post hec subiecit scͥp¬
tura sacra. etait. Positis geni¬
b clamauit dicens. Dñe: ne
statuas illis hoc peccatũ. uide¬
te dilectissimi fr̃es affectum
beatũuiri. uidete magnam et
admirabilem caritatem. In ꝑ¬
secutione positus erat: et ꝓꝑse¬
cutorib supplicabat. Atq in il¬
la lapidum ruina. qͣndo alius¬
obliuisci poterat etiam carissi¬
mos suos: ille cõmendabat
mimicos. Quid enim dicebat
cũ lapidaretur.: Dñe. ne statuas
illis hoc pecẽm. Plus itaq tunc
illoꝵ dolebat pecc̃a. ꝙͣ sua uul¬
nera. Plus illorum impietatẽ.

Expanded text:
praecipuus videtur esse qui primus est. praecipuus videtur esse qui primus est. Nam cum S. Stephanus ab apostopostolos ipsos beata ac triumphali morte praecessit: ac sic, qui erat inferior ordine, prior factus est passione; et qui erat discipulus gimus voluit Stephanus martyr Domino, quod cum omni humano genere accepit a Domino; mortem enim, quam Salvator dignatus est pro omnibus pati, hanc ille primus reddidit Salvatori. Post haec subjecit Scriptura sacra, et ait: Positis genibus clamavit dicens: ne statuas illis hoc peccatum. Videte, dilectissimi fratres, affectum beati viri; videte magnam et admirabilem caritatem. In persecutione positus erat, et pro persecutoribus supplicabat, atque in illa lapidum ruina, qobliuisci poterat etiam carissimos suos, ille domino commendabat inimicos. quid enim dicebat, cum lapidaretur? domine, ne statuas illis hoc in peccatum. plus enim tunc illorum dolebat peccata quam sua uulnera, plus illorum impietatem
Abbreviated transcription (Latin):
ectio actuum phani.¬
aploꝵ que nobis hodie
lecta est dilectissimi fr̃s. cũ plu-¬
rimum habeat in ip̃a speciead¬
mirationis: ñ minus tamen
contnet in myst̾io dignitatiᷤ
Ecce inqͥt̾ beatꝰ stephamus uideo
celos aꝑtos. et filium hominis
stantem a dextris dei. Considera¬
teatẽtius dilectissimi fis. Cum
nis uidere status est. et non
si sedei potius qͣm hominis fili¬
um uidere dixistet: Sed certa
ratio postulabat: ut hoc ita
et ostenderetur in celo. et pre-¬
dicaretur in mundo. Om̃e eñi
iudeorum scandalũ in hoc enat.
nem est filius hominis. ẽe etiã
dei filius diceretur. Ideo ergo
pulchre spͥctura diuina filium
hominis ad dexteram dei patͥs
stare memorauit: ut ad cõfu¬
tandam iudeorum. increduli-¬
tatẽ ille martyri ostenderetur
in celo. qui a ꝑfidis negabatur
in mundo. Et illi testimoniũ
celestis ueritas daret. cui fidẽ
t̾rena impietas derogaret. un¬
de licet iuxta psalmum qui
lectus est p̾ciosa est incõspectu
distare int̾ martyres potest.

Expanded text:
ectio Actuum apostolorum quae nobis hodie lecta est, dilectissimi fratres, cum plurimum habeat in ipsa specie admirationis, non minus tamen continet in mysterio dignitatis: ecce, inquit beatus Stephanus, uideo caelos apertos et filium hominis stantem a dextris dei. considerate adtentius, dilectissimi fratres, cum nis uidere testatus est et non  uideretur, si se dei potius quam hominis filium uidere dixisset? sed certa ratio pos ostenderetur in coelo, et praedicaretur in mundo; omne enim Judaeorum scandalum in hoc erat, nem est Filius hominis, esse etiam Dei Filius diceretur. Ideo ergo pulchre Scriptura divina Filium hominis ad dexteram Dei Patris stare memoravit, ut ad confundendam Judaeorum incredulitatem, illi martyri ostenderetur in coelo, qui a perfidis negabatur in mundo; et illi testimonium coelestis veritas daret, cui fidem terrena impietas derogarat. Unde licet juxta psalmum, qui lectus est: Pretiosa in conspectu distare inter 203 martyres potest,
Abbreviated transcription (Latin):
morte. qua peccando in ani¬
ma patiter et carne cũ traxe¬
tant. Unde reste subiungie
ut om̃is qui credit mͣ ap̃m ñ
peat. sedhabeat intam eter¬
nam. Cuns quidem u̾bi patet
sensus. qͥa qui crẽdit in xp̃m.
ñ solum ꝑdicioñe euadet pe¬
narum. sed et uitam ꝑcipiet
eternam. Et hoc int̾ figurã
hanc uita donatur sine fine
mansura. Sed curandum so¬
lettet s̃ut q̃d intellectus bene
sentit. oꝑatio condigna ꝑfi¬
ciat. quatinus confessio rec.¬
te nr̃e ndei pre et sobrie conu̾
Uerũ quia hec de filio hominᷤ
dicuntur. qui exaltari in cru¬
ce et mortẽ pati potuit. neyu¬
taret nichodemus filium tin
tum hominis ẽe. cũ a quo uĩta
c̃ẽt expectanda ꝑpetua. curaũ¬

Expanded text:
morte quam peccando in animorte quam peccando in animo pariter et carne contraxerant; unde recte subjungitur: Ut omnis qui credit in ipso, non pereat, sed habeat vitam aeternamsensus; quia qui credit in Christum, non solum perditionem evadit poenarum, sed et vitam percipit aeternam. Et hoc inter figuramhanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum solerter est, ut quod intellectus bene sentit, operatio condigna perficiat, quatenus confessio rectae nostrae fidei, pie et sobrie converVerum quia haec de Filio hominis dicuntur, qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum eum hominis esse, a quo vita esset exspectanda perpetua, cura
Abbreviated transcription (Latin):
primi parentes nr̃i ad peccan¬
dũ ꝑsuasi ac deĩmortalib sũt
pecrando mortales effecti. Re¬
ste ꝑserpẽtem eneũ dominꝰ
ostenditur. qui uenit in si¬
militudine carnis pecci. Qa
sicut eneus serpens effigiem
quidem ignitis serpentib si¬
milem. sed nullum ꝓrsus ĩ
suis menbris habuit ardorem
ueneni nocetis. qͥn potius ꝑ¬
cussos a serpentib sua exał¬
tatione sanabat. sic nimirũ
sic redemptor humani genis
ñ carnem pecti sed similitudi¬
nem induit carnis pecci. inqͣ
mortem crucis patiendo. credẽ¬
tes inse ab om̃i pec̾̃co. et ab ip̃a
etiam morte liberaret. Sicut
ergo moyses exaltaiit ser¬
pentem in deserto ita inquit
quia ficitt qui exaltatum ꝓ
signo serpentem eneum al¬
piciebãt sanabantur ad tem¬
pus a corporali morte et pla¬
ga quam serpentium mor¬
fus intulerat: ita et qui my¬
sterium dominice passionis
cccdendo confitendo. sinceri¬
ter muitando aspiciunt: sal¬
uantur in ꝑpetuũ ab om̃i

Expanded text:
primi parentes nostri ad peccanprimi parentes nostri ad peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem aeneum Dominus ostenditur, quia venit in similitudine carnis peccati, quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis, quin potius percussos a serpentibus sua exaltatione sanabat: sic nimirum, sic Redemptor humani generis non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita, inquit, quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant, sanabantur ad tempus a corporali morte et plaga quam serpentium morsus intulerat, ita et qui mysterium Dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
afflictus in heremo ppłs isrłi
tineris longi aclaboris mur¬
murauerit. cõtra dñm et mo¬
ysen. ideoq et dommus ĩmise¬
rit in illum ignitos serpen¬
tes. ad quorum plagas et
mortes plurimorũ. cũclama¬
rent ad moysen. et ille oraret
es dominus facere serpentẽ
a pexetit eum. uiuet. Et ia
sasfiest.plage igitur serp̃e¬
tium ignitorũ. uenena sũt
tintentina uitiorum que
aumam q̃m tangunt. sp̃u¬
ali morte ꝑimunt. Et bene
murmur̃as contra dominũ
ppls serpentiũ morsib ster¬
nebatur ut exor dine flagel
herterioris agnosceret: q̃n¬
tam intus ꝑratiem murmu¬
iando pateretur. Eraltatio
autem serpentis enei que
dum ꝑcussi aspicerent sana¬
bantur. passio est nr̃i redem¬
ꝑtoris incruce. in cinꝰ solum
fide regnum mortis et pecci
suꝑatur. Recte et enim ꝑ ser¬
pentes pec̾ca que animam
simul et corpus ad interitũ
trahunt exprimũtur. ñ solũ
quia igniti. quia uirulenti.
qr ad ꝑimendũ sunt astuti.
uerũ etiam quia ꝑserpentẽ

Expanded text:
aesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuraverint contra Dominum et Moysen, ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes: ad quorum plagas et mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret eum Dominus facere serpentem aspexerit eum, vivet; et ita factum est. Plagae igitur serpentium ignitorum venena sunt et incentiva vitiorum, quae animum quem tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur ut, ex ordine flagelli exterioris, agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur, exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi perspicerent sanabantur, passio est nostri redemptoris in cruce, in cujus solum fide regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur, non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt statuti, verum etiam quia per serpentem
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ꝑ fragilitatem humam¬
tutis nostr restauuaret ad it¬
recipiendam quam ꝑdidera¬
mus uitam. Unde nobis sata
tes: digiligamus toto corde.
tota anima. tota uirtute d̃m
patrem. qui nos tanto amore
prior dilexit. ut ꝓprio filio suo ñ
parteret. sed ꝓ nobis om̃ib tra¬
deret illum. Diligamus ip̃m
alium. qui cũ in forma dei
eẽt: ñre lib̾tatis et inte gr̃a for¬
mam serui accepit. factusq

Expanded text:
per fragilitatem humanitatis nostrae, nos restauraret, ad recipiendam quam perdidimus vitam, unde nobis satagrependentes, diligamus toto corde, tota anima, tota virtute, Deum Patrem, qui nos tanto amore prior dilexit, ut proprio suo Filio non parceret, sed pro nobis omnibus traderet illum. Diligamus ipsum Filium, qui cum in forma Dei esset, nostrae libertatis et vitae gratia formam servi accepit, factusque
Abbreviated transcription (Latin):
one signati sumꝰ in die redẽp¬
tionis.qui ubi uult spirat.⁊
ubicũq spirat: cõtinuo flã¬
mam eiꝰdem diuine dilectio¬
nis ascẽdit. Credamus ip̃m
patr̃e et filium et sp̃m scm
uñu ẽẽ deũ. et dñm nr̃m. ac
debitis laudib exaltemꝰ nom̃
et potestas ante om̃ia et in oĩa¬

Expanded text:
one signati sumus in die redemptionis, qui ubi vult spirat, et ubicunque spirat, continuo flammam ejusdem divinae dilectionis accendit. Credamus ipsum Patrem, et Filium et Spiritum sanctum unum esse Deum et Dominum nostrum, ac debitis laudibus exaltemus nomen et potestas, etc. HOMILIA XIII. I
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e dicit. Nemo uenit ad parr̃s
nisi ꝑme. Hec ideo nichodemo¬
ideo cunctis dicuntur caticu¬
minis. ut discant eius men¬
bris renascendo incorporali.
y quem possint ascendere
pregnum dei. Et q ascen¬
Rio uel ingressus regnifieri
npotest absq fide et sacram¬
tis  dominice passionis rete
tubinfertur. Et sicut moyle
exaltauit serpentem indeset¬
to ita gxaltari ꝯportet filium
homuns. ut om̃is qui crẽdit
eretnam. Aira magisteri cele¬
etis arte dominus magitrum
legio mosaice ad sp̃ualem legi
eiusdem sensum inducit.
recordans hystorie ueteris.et
hanc infiguram sue passiois
atꝙ humane saluationis fa¬
ctam edisserens. Harrat qͥppe
lib̾ numerorum. qr ꝑtesus ut¬

Expanded text:
ipse dicit: Nemo venit ad Patrem ipse dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Haec ideo in Nicodemo cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari, per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel ingressus regni fieri non potest absque fide et sacramentis dominicae passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit aeternam. Mira magisterii coelestis arte dominus magistrum legis mosaicae ad spiritualem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis, atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum quia pertaesus
Abbreviated transcription (Latin):
go ascendit in celum nisi qͥ
deicendit de celo. filius homi
mo ascendit in celum mili xp̃c
in corpore suo qd est eccbia.
Qui in seip̃m quidem pri¬
mum cernentib apłis. emi¬
nentiorib nimirũ menbris
suis ascendit. et exinde mmn
bras fius cotidie ascendens se
colligit in celum. Hinc este
nmi. qd ip̃m corpus eius it
głatur et dicit. Nunc autem
exaltauit caput meum suꝑ
immicos meos. Ac si aꝑte di¬
cat. Qui occisum a iudeis xp̃m
caput uidelicet meũ suscita¬
uit a mortuis. ac frustitis om̃i¬
b inimicorũ insidiis subleua¬
uit ad celũ. sꝑo me etiam de
p̃sentib periculis eruens. meo
capiti coniunget in regno
Quia ergo nemo ascendit in
celum nisiqui descendie de
celo. qͥsquis in celum ascende
desiderat. ei qui descenclit de¬
celo et est in celo se uera fidei
et dilectionis unitate conũ¬
gat. aꝑte intelligens quia
nullus alio ordine nisi ꝑ eũ
qui descendit de celo potest
ascendere in celo. Unde alias

Expanded text:
go ascendit in coelum, nisi qui go ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius homimo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis eminentioribus nimirum membris suis ascmembris suis quotidie ascendens, se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus inter gloriatur, et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos . Ac si aperte dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis sublevavit in coelum, spero, me etiam de praesentibus periculis eruens, meo capiti junget in regno, quia nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo. Quisquis in coelum ascendere desiderat, ei qui de coelo descendit, et est in coelo, se vera fidei et dilectionis unitate conjungat. Aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias
Abbreviated transcription (Latin):
ante passionem iã fuisse in
celo. quia qd̾ in sua natura
habere non potuit. hoc in fi¬
lio dei a quo assũptus est ha¬
buit. Sicut ꝓpt eandem unĩ
xp̃i ꝑsonam que ex duab ex¬
ne suo. Neq enim in sua sub
stantia. sed in homine assũp¬
do sanguinẽ que ꝓ eccłia fun¬
deret habuit. Hinc ediam psal¬
mista dicit. Accendit deus m
iubilatione. Quomodo enim
deus nisi in homine ascẽderet
qui m̃ sue natura maiestatis
semꝑubiq presens ad est. Sed
et hoc quetendum quomodo
dictum sit et nemoascen m¬
dit incelũ nisi qui descẽdit
decelo. cum om̃s electi uera¬
citer confidant. ascensuros se
incelum. ꝓmittente sibi dño.
quia ubi sum ego illic et mi¬
nister meus erit. Cunis tam̃
nodum q̃stionis aꝑtissima ra¬
tio soluit. quia uidelicet medi¬
ator dei et hominum homo
pud est: itẽq om̃s electi eius¬
dem capitis menbra sunt di¬
cente apło. Et ip̃m dedit capud
Uos enim estis corpus xp̃i. et
menbra de menbro. Nemo ex¬

Expanded text:
ante passionem fuisse in coelo, quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit; sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex duabus exsne suo . Neque enim Deus in sua sententia, sed in homine assumpto sanguinem, quem pro Ecclesia funderet, habuit. Hinc etenim Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus, nisi in homine, ascenderet, qui in suae naturae majestate semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum, quomodo dictum sit: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi se veraciter confidant ascensuros in coelum, promittente sibi Domino: Quia ubi sum ego, illic et minister meus erit . Cujus tamen nondum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet mediator Dei et hominum homo put est; itemque omnes electi ejusdem capitis membra sunt, dicente Apostolo: Et ipsum dedit caput Vos enim estis corpus Christi, et membra de membro . Nemo er
Abbreviated transcription (Latin):
hoc: Quis tͥ istud annuntia¬
intꝰ illuminauit. ut cũ illic
apud te captiui tenerentur
mimici iudei. sic diceres testi¬
monium filio dei: Sed qr
more duorũ uel trium testiũ
stat om̃e u̾bum: sicut ip̃e do¬
minus urãm contumatiam
confutans. in lege inqͥt ur̃a
scͥptum est qd̃ duorũ hominũ
testimonium uerũ sit: etiã
ex gentib t̾cius testis intro¬
ducatur. ut testimonium ue¬
ritatis ex om̃i parte roboretur
Quid sibilla uaticinando eci¬
am de xp̃o clamauerit in me-¬
dium ꝓferamus. ut ex uno
lapide utrorũq frontes percu¬
ciantur. iudeorũ scilicet atq
paganorũ atq suo gladio sic̃
golias xp̃i omnes ꝑcuciantur
mimici. Audite quio dixerit
Udicui signũ tellꝰ sudore madescet

Expanded text:
hoc? Quis tibi istud annuntiahoc? Quis tibi istud annuntiaintus illuminavit, ut cum illic apud te captivi tenerentur inimici Judaei, sic diceres testimonium Filio Dei? Sed quia in ore duorum vel trium testium stat omne verbum, sicut ipse Dominus vestram contumaciam confutans, in lege, inquit, vestra scriptum est quod duorum hominum testimonium verum sit , et jam ex gentibus tertius testis introducatur, ut ei testimonium veritatis ex omni parte roboretur. Quid Sibylla vaticinando etiam de Christo clamaverit, in medium proferamus, ut ex uno lapide utrorumque frontes percutiantur, Judaeorum scilicet atque paganorum, atque suo gladio, sicut Golias, Christi omnes percutiantur inimici. Audite quid dixerit: Judicii signum, tellus sudore madescet
Abbreviated transcription (Latin):
nium xp̃o fuisse ꝓlatum. q̃m
ueritas non tacuit claman¬
do etiam ꝑlinguas inimicoꝵ
suoꝵ. Non nequando ille poe¬
da facundissimꝰ int̾ sua carmi¬
na. iam noua ꝓgenies celo de¬
mittitur alto dicebat. xp̃o tes¬
timonium ꝑhibebat: Indu¬
bium hoc ueniat: nisi alios
ex gentib idoneos testes plu¬
raq dicentes in medium in¬
troducam. Illum regem qui
ur̃am suꝑbiam captiuantlo
ꝑdomuit. nabuchodonosor te¬
gem scilicet babilonis: non
pretermittam. Dic nabucho¬
donosor. quid in fornace quo
tres uiros iustos in iuste mise¬
ras. dic. dic quid tibi fuerit re¬
uelatũ. Nunne inquit tres
uiros misimus infornacem
ligatos: Et auint ei. uererex.
et corruptio nulla est in eis.
Et aspectus quarti: similis
ẽ filio dei. Oalienigena unde
tibi hoc: Quis tibi annũtiaũ
filium dei: Quelex qͥs ꝓph̾a
annuntiauit tibi filium
dei: hondum quidẽ mũdo
nascitur. et similitudo nascẽ¬
tis ate cognoscitur: Unde tͥ

Expanded text:
nium Christo fuisse prolatum, quoniam nium Christo fuisse prolatum, quoniam Veritas non tacuit, clamando etiam per linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova progenies coelo dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus idoneos testes pluraque dicentes in medium introducam. Illum regem qui vestram superbiam captivando perdomuit, Nabuchodonosor regem scilicet Babylonis non praetermittam. Dic, Nabuchodonosor, quid in fornace, quo tres viros justos injuste immiseras, dic quid tibi fuerit revelatum. Nonne, inquit, tres pueros misimus in fornacem ligatos? Et aiunt ei, Vere, rex. et corruptio nulla est in eis, et aspectus quarti similis est Filio Dei . O alienigena, unde tibi hoc? Quis tibi annuntiavit Filium Dei? Quae lex, quis propheta annuntiavit tibi Filium Dei? Nondum quidem mundo nascitur, et similitudo nascentis a te cognoscitur. Unde tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ce inquit agnus dei: ecce qui
tollit pecc̃a mundi. Et adie¬
cit. Eu ad me uenis baptizari.
ego a te debeo baptizari. Ag¬
nouit seruus dommũ. agno¬
uit uincłis pecc̃i originalis
obligatus: ab om̃i nexu per̃a
liberũ. Agnouit p̾co iudicem.
agnouit creatura creatorem.
agnouit paranymphus spõ¬
sum. Nam et hec uox ioh̾is est
Qui habet sp̃õ ⁊ sam sponsus
est. Amicus autem sponsi stat
et audit eum. et gaudio gau¬
det ꝓpt̾ uocem sponsi. Suffici¬
unt uobis ista o iuder:. Suffi¬
ciunt uobis tanti testes ex le
nationis homines xp̃o deberẽt
testimonium ꝑhibere: Sed si
hoc dicitis: respondet quidem
ille uobis. Non sum missus nͥ
adoues que perierunt domus
isrlł. Sed sicut uos in actib apo¬
stoꝵ increpat paulus. nob̃ pri
mum oportuerat annũciari
uerbũ dei. sed quia expulistis
illud. nec uos dignos uite et̾ne
iudicastis ecce inqͥt conu̾timꝰ
nos ad gẽtes: clemonstremus
eciam nos ex gentib testimo¬

Expanded text:
ce, inquit, Agnus Dei, ecce qui ce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu ad me venis baptizari? Ego a te debeo baptizari . Agnovit servus Dominum, agnovit vinculis originalis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco judicem, agnovit creatura Creatorem, agnovit paranymphus sponsum. Nam et haec vox Joannis est: Qui habet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Sufficiunt vobis ista, o Judaei, sufficiunt vobis tanti testes et tesnationis homines Christo debent testimonium perhibere? Sed si hoc dicitis, respondet quidem ille vobis, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed sicut vos in Actibus apostolorum increpat Paulus, Vobis, inquit, primum oportuerat annuntiare Verbum Dei, sed quia expulistis illud, nec vos dignos vitae aeternae judicastis, ecce, inquit, convertimus nos ad gentes . Demonstremus etiam nos ex gentibus testimo
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce enim ut facta est uox sa¬
lutationis tue in aurib meif:
exultauit in gaudio infans
in ut̾o meo. Intelligens enim
ioh̾es matrem dñi fui uenisse
ad suam matrem: int̾ ip̃as
angustias uteri adhuc positꝰ
motu salutauit:que uocen
non poterat. Qui post ea ip̃e io¬
hannes p̾cursor et amicus. hu-¬
milis et fidelissimus seruus testiˢ
idoneus effectus.tanto maior
innatis mulierum: quanto
existimabatur ẽẽ qd̃ non erat.
bant: sed ille non se ẽe.cla¬
mabat dicens. Quem me sus
picamini eẽ non sum ego.sed
et amice ueri sponsi. quantũ
te humiliauisses: si ad corrigi¬
am calciamenti eius soluen¬
dam dignum te ẽẽ dixisses.
Sed dum hoc ñ te dignum di¬
cis: iudeis falsis testib cont᷑¬
dicis. Et hecate dicta sunt an
acł te ip̃e uenit excelsus humi¬
lis implende dispensationis
sue gr̃a. ut atebaptigaretur
qui nullum hale bat om̃ino
peccatũ. quid responderis.ꝙ̃
cognoueris. quale testimons¬
um ꝓtuleris: audiant mi¬
mici qui audire nolunt. Et¬

Expanded text:
enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo . Intelligens enim Joannes matrem Domini sui venisse ad suam matrem, inter ipsas angustias uteri adhuc positus, motu salutavit quem voce non poterat. Qui postea ipse Joannes praecursor et amicus et humilis et fidelissimus servus, testis idoneus factus, tanto major in natis mulierum, quanto aestimabatur esse quod non erat. bant, sed ille se non esse clamabat, dicens: Quem me esse suspicamini, non sum ego, sedet amice veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus solvendam dignum te esse dixisses. Sed dum hoc te non dicis dignum, Judaeis falsis testibus contradicis. Et haec ante dicta sunt quam ad te venit excelsus, humilis implendae dispensationis suae gratia, ut a te baptizaretur, qui nullum habebat omnino peccatum, quid responderis, quem cognoveris, quale testimonium protuleris, audiant inimici qui audire nolunt. Ec
Abbreviated transcription (Latin):
sciebat anima ꝓph̃alis. oꝑa dei
omñẽ meditationẽ humane
mentis excedere. Ppt̾ qd̾ sapien¬
tissimus patriarcha mortalis
sensus conclusus angustiis. que
inuestigare non peterat mira¬
batur. Quis ergo hominum
discutere aut inquirere ftu¬
deat. tantus qd̃ ꝓpħa miratur::
Mirabilia inqͥt oꝑa tua. et a¬
nima mea nouit ualde. Hoc
ip̃m enim qd̃ in cõprehensibi¬
lis est deus: anima eius no¬
uerat. caro sentire non pote¬
rat. Omnis ergo qui opera dei
magis uult examinare quã
credere: non sequitur anime
sensum. sed carnis errorem.I
deo fr̃es non discuciamus qua¬
lit̾ deus de deo natus est: secd
credamus. Nec retractemus par¬
tum uirginis sed miremur ut
unigenitum dei deum et ho¬
minem confitentes: in offen¬
sam teneamus celestis fidei ue¬

Expanded text:
sciebat anima prophetalis opera Dei sciebat anima prophetalis opera Dei omnem meditationem humanae mentis excedere, propter quod sapientissimus patriarcha, mortalis sensus conclusus angustiis, quae investigare non poterat, mirabatur. Quis ergo hominum discutere aut inquirere audeat, tantus quod propheta miratur? Mirabilia, inquit, opera tua, et anima mea novit valde. Hoc ipsum enim quod incomprehensibilis est Deus, anima ejus noverat, caro sentire non poterat. Omnis ergo, qui opera Dei magis vult examinare quam credere, non sequitur animae sensum, sed errorem: et ideo, fratres, non discutiamus, qualiter Deus de Deo natus est, sed credamus; nec retractemus partum virginis, sed miremur, ut Unigenitum Dei Deum et hominem confitentes inoffensam teneamus coelestis fidei ve
Abbreviated transcription (Latin):
ne subsistunt. Quomodo etiã
de t̾ra homo. de masclo femina.
lremq ꝑfeminam masculus.
Quid illud est. ꝑ om̃ia qd̾ lum̃e
gignit ac tenebras. qd̃ uitam
facit ac mortem. Si gͦ te ip̃m
o homo. et que ꝓpter te facta st̃
qualit̾ aut unde sint facta cõ¬
prehendere non uales: qua pre-¬
sumptione qͣue stultitia tin ip¬
sius atq omnium discutis cre¬
atorem: Natum ergo de deo pa-¬
tre dm̃n. eundemq hominem
factum de uirgine confitemur.
Sed hec kiñi rationi ceca sunt:
fidei manifesta. Tunc enim par¬
te exaliqͣ indefmite maiestatis
eius poterimius ĩmensa rimari.
si adu̾tamꝰ. qͣntus qualis uesit
deusa nobis non posse cognosci.
ut ait dominꝰ ad moysen. Tu aut
non poteris uidere faciem meã.
Io est non poteris carnalib oc¬
culis nreã sic̃ est inspicere deita¬
tem. Beatus nanq dauid uir¬
tutem om̃ĩpotentie eius inten¬
dens clamabat dicens. Mira¬
bilia oꝑa tua domine. et anima
mea nouit ualde. Ualde enim

Expanded text:
ne subsistunt; quomodo etiam ne subsistunt; quomodo etiam de terra homo, de masculo femina, itemque per feminam masculus; quid illud est post omnia, quod lumen gignit ac tenebras, quod vitam facit ac mortem? Si ergo te ipsum, o homo, et quae propter te facta sunt, qualiter, aut unde sint facta comprehendere non vales: qua praesumptione quave stultitia tuum ipsius, atque omnium discutis Creatorem? Natum ergo de Deo Patre Deum, eumdemque hominem factum de virgine confitemur. Sed haec, carissimi, rationi caeca sunt, fidei manifesta. Tunc enim parte ex aliqua indefinitae majestatis ejus poterimus immensa rimari si advertamus quantus qualisve sit Deus, a nobis non posse cognosci, ut ait Dominus ad Moysen: Tu autem non poteris videre faciem meam , id est, non potest carnalibus oculis meam, sicut est, inspicere Deitatem. Beatus namque David, virtutem omnipotentiae ejus intendens, clamabat dicens: Mirabilia opera tua, Domine, et anima mea novit valde . Valde enim
Abbreviated transcription (Latin):
Generationem ergo eius qͥs end¬
rabit:. Ft̃s generatio xp̃i si naria¬
ri non potest: credi potest.Si lin¬
gua deficit: fides proficit. Ma¬
gnus enim ꝓfectus est fidei. cũ
tantum de deo concipit: quan¬
tum sermo non potest parturi¬
re. Cauete dilectissimi ne quã¬
douos dehis incredulitas moue¬
at. Quia si hõ non ualet explica¬
re qd̾ sentit. deus sine dubio po¬
tuit implere qd̃ uoluit. Et ꝑab¬
surdum est fr̃s. ut in effabilem
deum infirmissimo fragilita¬
tis nr̃e sermone pensemus. Am̃¬
tie res est ut oꝑationes maiesta¬
tis immense. int̾ exigua corrup¬
tibilis ori conemur u̾ba con¬
cludere: Quocͦꝰ enim conprehẽ¬
deret homo deum. factus inge-¬
nitũ mortalis et̾num: Si in¬
uestigare niteris qualiter d̾s¬
uenit in hominem. uel homo
tͣnsiuit in deum: inuestiga
prius si potes quomodo ex ni¬
chilo fc̃s est mundus. celum
unde resplenduit.aquarum
liquor. t̾re soliditas. qua ratio¬

Expanded text:
Generationem ergo ejus quis enarGenerationem ergo ejus quis enarrabit ? Fratres, generatio Christi si narrari non potest, credi potest. Si lingua deficit, fides proficit. Magnus enim profectus est fidei, cum tantum de Deo suo concipit, quantum sermo non potest parturire. Cavete, dilectissimi, ne quando vos de his incredulitas moveat, quia si homo non valet explicare quod sentit, Deus sine dubio potest implere, quod voluit. Et perabsurdum est, fratres, ut ineffabilem Deum infirmissimo fragilitatis nostrae sermone pensemus. Amentiae res est, ut operationes majestatis immensae inter exigua corruptibilis oris nostri conemur verba concludere. Quomodo enim comprehendere potest homo 28 Deum, factus ingenitum, mortalis aeternum? Si investigare niteris, qualiter Deus in hominem, vel homo transivit in Deum; investiga prius, si potes, quomodo ex nihilo factus est mundus, coelum unde resplenduit, aquarum liquor, terrae soliditas qua ratio
Abbreviated transcription (Latin):
ut tolleret mortem. Ibi patri
natus: hic hominib ꝓcreatus.
Illa natiitate hominem fecit
hac generatione hominem
lberauit. Utras q fr̃s genera¬
tiones eius ñ posse narrari: sẽ¬
tentia hec una cõplectitur. Illꝗ
enim est ante hominem: Nta
supra hominem. Illa incogita¬
bilis ista mirabilis. Cum auẽ
bis asseritur dei filius natꝰ sed
geruma in uno dei filio cõfrr¬
matur ẽẽ substantia. Ibi qd̾ eit
natꝰ est: hic qd̾ non erat fact᷑ẽ
Ait dehis beatus eũngłista so¬
hannes. In principio erat u̾bũ
et u̾bum erat apud dm̃. et d̃s
erat u̾bum. Et it̾um. Et u̾bũ
caro fcm̃ est. Igitur deus quia¬
pud dm̃ erat. ꝓdiuit adeo. et
caro dei qui in deo non erat ꝓ¬
cessit exfemina. Ita u̾bum caro
factũ est: non ut deus uacuare¬
tur in homine: secd ut hõ glifica¬
retur in deum. Itaq nobis natꝰ
est deus. sed ex duab natiuitati¬
b io est dei et hominis seipsum
unigenitus patris atq inse ly¬

Expanded text:
ut tolleret mortem. Ibi Patri ut tolleret mortem. Ibi Patri natus, hic hominibus procreatus. Illa nativitate hominem fecit, hac generatione hominem liberavit; utramque, fratres, generationem ejus non posse narrari sententia haec una complectitur. Illa enim est ante hominem, ista supra hominem. Illa incogitabilis, ista mirabilis. Cum autembis asseritur Dei Filius natus, sed gemina in uno Dei Filio confirmatur esse substantia. Ibi quod erat, natus est; hic quod non erat, factus est. Ait de his beatus evangelista Joannes : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Et iterum: Et Verbum caro factum est. Igitur Deus, qui apud Deum erat, prodivit a Deo, et caro Dei, quae in Deo non erat, processit ex femina. Ita Verbum caro factum est: non ut Deus vacuaretur in hominem, sed ut homo glorificaretur in Deum. Itaque non bis natus est Deus, sed ex duabus nativitatibus, id est Dei, et hominis seipsum Unigenitus Patris, atque sese ho
Abbreviated transcription (Latin):
renati. Hodie saluator mundi
ꝑmatrem nascendi tempꝰ acce¬
pit. qui de patre natiuitatis nõ
habet tempus. Hodie ꝑhominẽ
filiꝰ dei in gressus est mundũ.
cuiꝰ manu ante hominem fc̃s
Hodie habitator celi uenitad
t̾ras qui t̾rarũ in colas reuo¬
caret ad celum. Mirabilis in¬
quit deus in scĩs suis. Si in scĩs
suis deus mirabilis: quomodoñ
in seip̃o mirabilis: Si mirabi¬
lis in ioħe. qũe nasci de patre
senissimo et sterili de matre p̃¬
cepit. quanto magis inse est.
mirabilis. qui ut nr̃e cõditio¬
nem carnis indueret. nouum
uirgini. et cõceptum dedit et
et timui. consideraui oꝑa tua
et expaui. Quis non expeueseet
et metuat tanti ꝓfundiratem
mysterii. qͣndo quidem unꝰ ideq
sine cõceptione natꝰ est deus. ⁊
sine creante factꝰ est homo: Du¬
as in xp̃o gñationes legimus.
exsemet ip̃o genuit deus. hic eũ
uirgo deo oꝑarite cõcepit. Ibi
sine initio. hic sine exemplo. Ibi
natꝰ ut᷑ crederet uitam. hic fẽs

Expanded text:
renati. Hodie Salvator mundi per matrem nascendi tempus accepit, qui de Patre nativitatis non habet tempus. Hodie per hominem Filius Dei ingressus est mundum, cujus manu ante hominem factus Hodie habitator coeli venit ad terras, qui terrarum incolas evocaret ad coelum. Mirabilis, inquit, Deus in sanctis suis . Si in sanctis suis mirabilis Deus, quomodo non in se ipso mirabilis? Si mirabilis in Joanne, quem nasci de Patre senissimo et sterili de matre praecepit, quanto magis in se est mirabilis, qui, ut nostrae conditionis carnem indueret, novum virgini et conceptum dedit et et timui; consideravi opera tua, et expavi. Quis non expavescat et metuat tanti profunditatem mysterii, quandoquidem unus idemque 27 sine conceptione natus est Deus, et sine creante factus est homo. Duas in Christo generationes legimus, ex semetipso genuit Deus: hic eum virgo Deo operante concepit. Ibi sine initio, hic sine exemplo. Ibi natus ut conderet vitam, hic factus
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ iacet ĩcultꝰ dẽsis ĩ ueprib orbis.
Deiciẽt simulacͣ uiri: cũctã qͦq gaz̃ã.
Exuret t̾ras ignis: põtũq polumq.
Inqͥrens tetri portas effr̃iget au̾ni.
Scõꝵ s em̃ cũcte lux lib̾a carm.
Tradetᷤ. sontes et̾n flãma cremabit.
Occultos actꝰ retegẽs tẽ qͥsq loq̃tur.
Secreta atq d̾̃s reserabit pectora luci.
Tc̃ erit iluctꝰ. stridebt̃ dẽtib om̃s.
Eripitur solis iubar. ⁊ chorꝰ ĩteritastrĩ
Soluet᷑ celũ lunatis splẽdor obibit.
Deiciet colles ualles excollet abimo.
Dõ erit ĩ reb hõm sullime ł altũ.
Iã eqͣntur cãpis motes ⁊ cerula põtił.

Expanded text:
pribus orbis, Reicient simulacra viri, curam quoque gaçam Exuret terras ignis, pontumque polumque Inquirens tetri portas effringet averni. Sanctorum sed enim cuncte lux libera carni Tradetur, sontes eterna fama cremabit. Ocultos actus retegen tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis iubar et solis interit astris. Volvetur celum, lunaris splendor obibit. Deiciet colles, valles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Iam equantur campi, montes et cerula