comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec dubitantes sub dubio remunati¬
onis p̃mio. durum ꝑ exitum diutͣ¬
num inire exilium. S absitut pute¬
dau̾itate subnixum. oracuł ⁊ miracu¬
lis diuinitꝰ ꝑsuasum. stabilitũ ⁊ con¬
secͣtum partu uirginis. sangͥne re¬
demptoris. gła resurgentis. Testimo¬
ma ista credibilia.f. s. nimis. Si qͦmi¬
nꝰ: ip̃e pꝰtremo sp̃s redd̃ testimoniũ¬
audet dr̃e estimationẽ. nͥ qui sp̃m
istum ñdũ accepit. quiue eugłm au̾
ignoret aut fabulam estimet: Scio
sibilas. fides ẽ estimatio: Tumͥ ambigu¬
umgarris. qͦ nichil ẽ certiꝰ: S augusti
cuius ẽ. s certa scientia. acclamante
conscĩa. Absit gͦ absit: ut hos fines fi¬
des ħat xͥana. Achademicorũ sunt is¬
te estimationes: quorũ ẽ dubitare de
om̃ĩb scire nichil. Ego uͦ securus in
magistri gentium sent̾ntiam ꝑgo: ⁊
scio q̃m ñconfundar. Placet infateor
illius de fide diffinitio: ⁊si iste ⁊̃ ipsã

Expanded text:
nec dubitantes sub dubio remuneratinec dubitantes sub dubio remunerationis praemio durum per exitum diuturnum inire exsilium. Sed absit ut puteda veritate subnixum, oraculis et miraculis divinitus persuasum, stabilitum et consecratum partu Virginis, sanguine Redemptoris, gloria resurgentis. Testimonia ista credibilia facta sunt nimis. Si quo minus, ipse postremo Spiritus reddit testimoniuaudet dicere aestimationem, nisi qui Spiritum istum nondum accepit, quive Evangelium aut ignoret, aut fabulam putet? Scio sibilas, « Fides est aestimatio? » Tu mihi ambiguum garris, quo nihil est certius. Sed Augustincujus est; sed certa scientia, acclamante conscientia. » Absit ergo, absit ut hos fines fides habeat christiana. Academicorum sint istae aestimationes, quorum est dubitare de omnibus, scire nihil. Ego vero securus in Magistri Gentium sententiam pergo, et scio quoniam non confundar. Placet mihi, fateor, illius de fide definitio, etsi iste etiam ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
de celo .c. Sic debet cad̾e. qui ambulat
quas scalas ĩmo que p̾cipitia iste para¬
u̾it sͥ ad runam: Omĩpotntiam. se¬
mipot̾ntiam: nullam pot̃ntiam. Ip̃o
auditu horreo: ⁊ ip̃m horrorem puto
suffic̾e ad refellend̃. u̾ umt̾n testimoni¬
um pono: qd̃ turbato int̾im occurrit
qd̃ utiq satis aꝑte istiꝰ audacia ⁊ si ñ cõ¬
pͥmit᷑ conuincit᷑ tñ. Olingua magnilo¬
qua. Esto. ut inuiria filii ut prĩs re¬
mittat᷑ tͥ. nunqͥd blasphemia sp̃s: Ma-¬
net angelus dñ qui secet temedium.
dixistienim. Non est sp̃s sc̃s indo po¬
tentia: siue sapĩa. Ita pes suꝑbie ruit:
thesauros absconditospietatis tam ir¬
reu̾ent̃ inuad̃ atq discerpit: cũ de
ip̃apietate fid̾i nec pie nec fidełr sen¬
tiat. Deniq in pͥmo limine theologie
uł potiꝰ stultologie sue. fidem diffiñ
que libeat liceat: aut pendeant sub
incerto inuagis acuariis opinioni¬
b nr̃e fid̾i sacram̃ta: ⁊ ñmag̾̃ certau̾i¬
tate subsistant. Nonne si fluctuat fi¬

Expanded text:
de coelo . Sic debet cadere, qui ambulat quas scalas, imo quae praecipitia iste sibi paraverit ad ruinam. Omnipotentiam, semipotentiam, nullam potentiam. Ipso auditu horreo, et ipsum horrorem puto sufficere ad refellendum. Verumtamen testimonium pono, quod turbato interim occurrit quod utique satis aperte istius audacia, etsi non comprimitur, convincitur tamen. O lingua magniloqua! Esto ut injuria Filii vel Patris remittatur tibi: numquid blasphemia Spiritus? Manet angelus Domini qui secet te medium: dixisti enim, « Non est Spiritus sanctus in Deo potentia, sive sapientia. » Ita pes superbiae ruit thesauros absconditos pietatis tam irreverenter invadit atque discerpit; cum de ipsa pietate fidei nec pie, nec fideliter sentiat. Denique in primo limine Theologiae, vel potius Stultilogiae suae, fidem definit quae libeat liceat; aut pendeant sub incerto in vagis ac variis opinionibus nostrae fidei sacramenta, et non magis certa veritate subsistant. Nonne si fluctuat fi
Abbreviated transcription (Latin):
mantissimopatͥ ⁊d̾no innocen
nodi: eap̾sertim q̃ de fide contingunt.
Dignum nanq arbitror ibi potissimũ
resarciri dampna fid̃i: uͥ ñpossit senti
rẽ fides defectum. ħ quippe huiꝰ p̃rogati¬
ua sedis. Cui enim alt̾i aliq̃n dictum ẽ.
inqͥt .c.c. f.t. Id quid̃ mͦ necessariũ. Tem¬
pus ẽ uͥur magnoscatis pat̾ amantissi¬
me pͥncipatũ. ꝓbetis zelum: minist̾ium
honoretis. In eo plane petͥ impletis uicem
cuiꝰ tenetis ⁊ sedem: siurã ãmonitiõe cor¬
da in fide fluctuantia confirmatis. si
urã auctoritate cont̾itis fid̾i corrupto¬
magistro theologum. qui ab ineunte
etate sua in arte dialetica lusit: ⁊ nc̃
inscͥpturis sc̃is insanit. Olm dampna¬
ta ⁊ sopita dogmata tam sua uidt qͣm
aliena suscitare conat᷑. insuꝑ ⁊ noua
addit.Qͥ dum oĩum q̃ sunt incelosur¬
nescire dignat᷑. nescio. ponit incelum
os suum ⁊ scrutat᷑ altadĩ: rediensq
ad nos refert u̾ba ineffabilia q̃ñ. l.h .l.¬

Expanded text:
mantissimo patri domino INNOCENTno Dei, ea praesertim quae de fide contingunt. Dignum namque arbitror ibi potissimum resarciri damna fidei, ubi non possit fides sentire defectum. Haec quippe hujus praerogativa Sedis. Cui enim alteri aliquando dictum est: tuos . Id quidem modo necessarium. Tempus est ut vestrum agnoscatis, Pater amantissime, principatum; probetis zelum, ministerium honoretis. In eo plane Petri impletis vicem, cujus tenetis et sedem, si vestra admonitione corda in fide fluctuantia confirmatis, si vestra auctoritate conteritis fidei corruptomagistro theologum, qui ab ineunte aetate sua in arte dialectica lusit, et nunc in Scripturis sanctis insanit. Olim damnata et sopita dogmata, tam sua videlicet, quam aliena, suscitare conatur, insuper et nova addit. Qui dum omnium quae sunt in coelo surnescire dignatur; ponit in coelum os suum, et scrutatur alta Dei, rediensque ad nos refert verba ineffabilia, q
Abbreviated transcription (Latin):
cͥdis ꝓpħis sicsͥ concinentib de diabo¬
li potestate in hominẽ: uenimec̃ et
ad apłos. Dixisti nempe te ñsentire
cumilł. qui pꝰ apłos uen̾unit. assen¬
tas uł apłis. si forte ⁊ͥ contingat qd̃
unus eorum loquit᷑ de qͥb dã. ne q̃n
inquiens det ist penitñtiam d̃s ad̃
cognoscendam u̾itatẽ ut resipiscars
adiaboli laqueis: a qͦ captiui te¬
nent᷑ ad ip̃ius uoluntatẽ. Paulus ẽ
iste: qͥ homines adiabolo captiuos te¬
neri asserit ad ip̃ius uoluntatẽ. Au¬
dis ad eiꝰ uoluntatẽ. ⁊ negas potestatẽ:
Si ⁊ paulo ñcredis. ueniã ad ipsũ
dñm: si forte audias ⁊ quiescas. Nẽ¬
pe ab ip̃o appellat᷑ pͥnceps huiꝰ mũ¬
di. ⁊ fortis armatus. possessorq uasoꝵ.
⁊ dicis eum ñ hr̃e potestatẽ in homines:
Nisi tu aliud putas ħ loco intelligi atͥũ
qͣm mundum: uasaqͣm homines. Qd̾ si
atͥum diaboli mundus erat. uasaeius

Expanded text:
is, sic sibi concinentibus de diaboli potestate in hominem. Veni mecum et ad Apostolos. Dixisti nempe te non sentire cum illis qui post Apostolos venerunt. Assentias vel Apostolis, si forte et tibi contingat quod unus eorum loquitur de quibusdam: Nequando, inquiens, det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, ut resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentur ad ipsius voluntatem . Paulus est iste, qui homines a diabolo captivos teneri asserit ad ejus voluntatem. Audis ad ejus voluntatem, et negas potestatem? Si et Paulo non credis, veni jam ad ipsum Dominum; si forte audias, et quiescas. Nempe ab ipso appellatur Princeps hujus mundi , et fortis armatus , possessorque vasorum : et dicis eum non habere potestatem in homines? Nisi tu aliud putas hoc loco intelligi atrium, quam mundum; vasa, quam homines. Quod si atrium diaboli, mundus erat; et
Abbreviated transcription (Latin):
uiri religiosi.⁊ de ciuitatib magistri
scolarum ⁊ clerici litt̾ati multi: ⁊ rex
p̃sens erat. Itaq inp̃sentia oĩum adu̾sa¬
riostante ex adu̾so: ꝓducta sunt q̃dã
capitula de libris eius excerpta. Q cũ
cepissent legi. nolens audire exiuit:
appellans ab electis iudicib qd̾ ñ puta¬
mꝰ licere. P orro capitula iudicio õium
examinata. inuenta sunt fid̾i aduer¬
gocio putarer. Uum tu osuccessor petͥ
iudicabis andebeat hr̃e refugium se¬
dempetri: qui fidem petͥ impugnat.
paulo audaciꝰ loqͣr cum dño meo. att̃n¬
inte ẽ. Nonne cũ eẽs paruus in oculis
tuis. ip̃e te constituit suꝑ gentes⁊ reg¬
na: Ad quid. nͥu euellas. ⁊ destruas.⁊.e.¬
unctione mĩe sue. att̾nde queso. ex tc̃
⁊ deinceps qͣnta fecit anime tue. qͣnta
ꝑte eccłie sue qͣnta in agro dnico celo
⁊ t̾ra testib tam potent᷑ qͣm salubri¬
E euulsa sunt ⁊ destructa: quanta
rursum b̾n edificata. plantata ꝓpa¬
gata. Suscitauit ds furorem scismati¬

Expanded text:
viri religiosi, et de civitatibus magistri scholarum, et clerici litterati multi, et Rex praesens erat. Itaque in praesentia omnium, adversario stante ex adverso, producta sunt quaedam capitula de libris ejus excerpta. Quae cum coepissent legi, nolens audire exivit, appellans ab electis judicibus, quod non putamus licere. Porro capitula judicio omnium examinata, inventa sunt fidei advergotio putarer. 5. Verum tu, o successor Petri, judicabis, an debeat habere refugium sedem Petri, qui Petri fidem impugnat. paulo audacius loquar cum domino meo, attenin te est. Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, ipse te constituit super gentes et regna? Ad quid, nisi ut evellas, et destruas, ericordiae suae, attende, quaeso, ex tunc et deinceps, quanta fecit animae tuae; quanta per te Ecclesiae suae, quanta in agro dominico, coelo et terra testibus, tam potenter quam salubriter evulsa sunt et destructa; quanta rursum bene aedificata, plantata, propagata. Suscitavit Deus furorem schismati
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sunt de sub̾a carnis. aut u̾mes de lig¬
no putͥdo ꝓdeuntes aliunde qͣm de lig¬
ni sub̾a sunt. qui tn filii ligni ñ sunt:
S ⁊ tinee de sub̃a pannorum sub̾am
hñt: gen̾ationem ñ ħnt. Et multa in
hunc modum. Miroraut̃ hominem
qd̃ quid̃ inauditum ẽ ⁊ nefandum. Si
aut̃ nec is de illorum. nec illi de huius
sub̃a sunt. uͥ queso consub̾alitas: Aut
gͦ fateat᷑ cum eccłia sp̃m̃ sc̃m de sub̃a
illorum eẽ. aquib ñ negat ꝓced̾e: aut
certe cum arrio consubalitatem dene
necesse ẽ ase inuicem. ñ solum qr sp̃s¬
post̾iorem difserentiã: catholica hucus¬
q nesciuit. Si eam admittimꝰ. uͥtͥnitas.
uͥunitas: Si quid̃ sp̃u scõ filioq noua
a se differentiar̃ numositate distan¬
tib unitas dissipat᷑. p̃sertim cum
sub̾alẽ ẽẽ pateat diffi̾am. quã iste co¬
separare. ne duplici impietate nume-¬
rumttͥnitati minuat. ttͥbuat uni¬
tati: qd̾ utrunq fides abnuit xͥana.l

Expanded text:
non sunt de substantia carnis? aut vermes de ligno putrido prodeuntes, aliunde quam de ligni substantia sunt, qui tamen filii ligni non sunt? Sed et tineae de substantia pannorum substantiam habent, generationem non habent: et multa in hunc modum. 3. Miror autem hominem quod quidem inauditum est, et nefandum. Si autem nec is de illorum, nec illi de hujus substantia sunt; ubi, quaeso, consubstantialitas? Aut ergo fateatur cum Ecclesia, Spiritum saillorum esse, a quibus non negat procedere; aut certe cum Ario consubstantialitatem denegnecesse est a se invicem, non solum quia Spirposteriorem differentiam Catholica huc usque nescivit. Si eam admittimus, ubi Trinitas, ubi Unitas? Siquidem Spiritu sancto Filioque nova a se differentiarum numerositate distantibus, unitas dissipatur: praesertim cum substantialem esse pateat differentiam, quam iste coliique substantia separare; ne duplici impietate numerum et Trinitati minuat, et tribuat Unitati: quod utrumque fides abnuit christiana. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tud sane absq iniuria maiestatis. Qo¬
quid nam illud ẽ qd̃ deus sit: id sine
dubio ẽ qͦ ñ possit maiꝰ aliquid cogita¬
ri. Sigͦ in hacunica ⁊ sũma maiesta¬
te iuxta consid̾ationem ꝑsonarũ uł
parum aliquid claudicare recipimꝰ.
dum qd uni plus dat᷑. alt̾iminuitur:
minꝰ ꝓfecto ẽ totum ab eo qd̃ nilmaiuᷤ
ualeat cogitari. maiꝰ enm sine dubio
ẽ qd̃ totum maximumẽ: qͣm qd ex
parte. Ille uͦ digne ꝓ sua possibili¬
tate diuinam estimat magnificentiam.
qui nil in eacogitat dispar:uͥẽ totũ sũ¬
mum. nildistans. uͥ totum ẽ unum. nil
hians. uͥ totum ẽ integrum. nildeniq
imꝑfectum ut egens: uͥ totum ẽ totum.
Totum nempe c̃ pat̾ qd̃ pat̾ ⁊ filius. ⁊ sp̃s
nec suꝑhabundans in tͥbꝰ: nec inminu¬
tum insinguł. Nec enim u̾um sũmũ¬
q bonum qd̃ sunt aint̾ se particulari¬
t̾ diuidunt. q̃m nec participialit̾ idpoᷤᷤ

Expanded text:
tud sane absque injuria majestatis. Quidquid namque illud est quod Deus sit, id sine dubio est, quo non possit majus aliquid cogitari. Si ergo in hac unica et summa majestate juxta considerationem personarum vel parum aliquid claudicare recipimus, dum quod uni plus datur, alteri minuitur; minus profecto est totum ab eo, quo nihil majus valeat cogitari. Majus enim sine dubio est quod totum maximum est, quam quod ex parte. Ille vero digne pro sua possibilitate divinam aestimat magnificentiam, qui nil in ea cogitat dispar, ubi est totum summum; nil distans, ubi totum est unum; nil hians, ubi totum est integrum; nil denique imperfectum vel egens, ubi totum est totum. Totum nempe est Pater, quod Pater et Filius et Spiritus nec superabundans in tribus, nec imminutum in singulis. Nec enim verum summumque bonum, quod sunt, inter se particulariter dividunt: quoniam nec participalit
Abbreviated transcription (Latin):
nas ⁊ tͥbulos g̾minare mͥ: succisis succed̾e
nouas.⁊ rur sum ilł alias sine fine. sine
int̾missione succresc̾e. Audieram h s me¬
liꝰ ut nunc exꝑior ipsa uexatio dat intel¬
lectum auditui. Innouatus ẽ dolor ñ ex¬
t̃minatus. lacͥme inundau̾unt.qr inua¬
luerunt mala: ⁊ exꝑtis prumam.irru¬
it suꝑ eos nix. Ante faciem frigoris huiͦ
habundet iniquitas. Leonem euasimꝰ.
sincidimꝰ in draconẽ. qui ñ minꝰ forsi¬
tan noceat sedens in insidiis. qͣm ille
rugiens in excelso. Quanqͣm ñ iam
in insidiis. cuiꝰ uirulenta folia utmã
q̃m mali sunt impeg̾unt inlucem:
putantes lucem tenebras. Trbib ⁊ cas¬
tellis ing̾unt᷑ ꝓluce tenebre. ꝓmelle uł
potiꝰ in melle uenenum passim omĩb
ꝓpinat᷑. Transierunt de gente ingentẽ:

Expanded text:
nas et tribulos germinare mihi; succisis succedere nas et tribulos germinare mihi; succisis succedere novas, et rursum illis alias sine fine, sine intermissione succrescere. Audieram hoc: sed melius, ut nunc experior, ipsa vexatio dat intellectum auditui. Innovatus est dolor, non exterminatus; lacrymae inundaverunt, quia invaluerunt mala; et expertis pruinam, irruit super eos nix. Ante faciem frigoris hujusabundet iniquitas. Leonem evasimus, sed incidimus in draconem, qui non minus forsan noceat sedens in insidiis, quam ille rugiens de excelso. Quanquam non jam in insidiis; cujus virulenta folia utinamquoniam mali sunt, impegerunt in lucem, putantes lucem tenebras. Urbibus et castellis ingeruntur pro luce tenebrae; pro melle, vel potius in melle venenum passim omnibus propinatur. Transierunt de gente in gentem,
Abbreviated transcription (Latin):
c.i.ii.⁊ requiescam: Et apłs cupit dissol¬
ui ⁊ cũ xͦ quiesc̾e. Et alius quidam sc̃orũ.
suffic̃ mͥ dñe ait. tolle animã meam: neq
enim melior sum qͣm patres mei. Est ⁊
mͥmnc aliqͥd cõmune cũ sc̃is in uolun¬
tate duntaxat: ñ inm̾ito. Nam uellem
tipẽmͦ de mediofieri: uictus fateor apu
parit̾ affectus: itaparit̃ ⁊ ꝑatus inue¬
mar. Tedet uiu̾e. ⁊ anmori expediat ne ᷤ¬
cio. Lideo forte ⁊̃ inuotis distemascĩs qd̃
ip̃i ꝓuocent᷑ desid̾io meliorum. cũ ego
scandalis ⁊erumpnis compellar exire.
sus: s in hac miserrima uita nec ille
hr̃e qd̾ appetit bonum. nec ego qd̃ moleᷤᷤ¬
dem ambopari cupimꝰ uoluntate. s ñ
pari intentiõe. Stulte mͥ dudum reqͥẽ
ꝓmittebam: si quid̾ leonina rabies qͥe¬
uiss ⁊ pax eccłie redderet᷑. Nlam ecce il¬
la quieuit: s ñ ego. Nesciebam me ẽẽ
in ualle lacͥmarumi aut oblitus fu¬
eram habitare me int̾ra obliuiõis:¬
sion attendebam t̾ram inqua habito spi¬

Expanded text:
 requiescam? et Apostolus cupit dissolvi, et cum Christo quiescere. Et alius quidam sanctorum, Sufficit mihi, Domine, ait, tolle animam meam; neque enim melior sum quam patres mei . Est et mihi nunc aliquid commune cum sanctis, in voluntate duntaxat, non in merito. Nam vellem et ipse modo de medio fieri, victus, fateor, a ppariter affectus, ita pariter et paratus inveniar. Taedet vivere, et an mori expediat, nescio; et ideo forte etiam in votis distem a sanctis, quod ipsi provocentur desiderio meliorum, cum ego scandalis et aerumnis compellar exire. sus: sed in hac miserrima vita nec ille habere quod appetit bonum; nec ego quod molesc exire quidem ambo pari cupimus voluntate, sed non pari intentione. 2. Stulte mihi dudum requiem promittebam si quidem Leonina rabies quievisset, et pax Ecclesiae redderetur. Nam ecce illa quievit, sed non ego. Nesciebam me esse in valle lacrymarum, aut oblitus fueram habitare me in terra oblivionisNon attendebam terram, in qua habito, spi
Abbreviated transcription (Latin):
ñiam paruule nec paucule. s c̾te gͣndi¬
uscule ⁊ multe sint: nec nͥinmanu for¬
ti alit̾ auob̃ ext̾minabunt᷑. Iacinctus
multa mala ost̃nd̾ nob̃. nec enim q̃uo
luit fecit uł potuit. s uisus ẽ mͥpatien

Expanded text:
n jam parvulae nec pauculae, sed certe grandiusculae et multae sint, nec nisi in manu forti vel a vobis exterminabuntur. Jacinctus multa mala ostendit nobis: nec enim quae voluit, f
Abbreviated transcription (Latin):
ħeses ⁊ scismata ẽe: ut qui ꝓbati sunt
manifesti appareant. Et in scismate
en h̾eses surrex̾unt. Itaq ad consũma¬
tionem uirtutum. ⁊ ne quidmninꝰ fecis¬
se inueniamini amagnis ep̃is ances
pat̾ uulpes q̃ demoliunt᷑ uineã d̾ni
donec paruule sunt:ne si crescant ⁊
multiplicentur. quicqͥd talium ꝑuosex¬

Expanded text:
eses et schismata esse, ut qui probati sunt, manifesti fiant . Et in schismate en haereses surrexerunt. Itaque ad consummationem virtutum, et ne quid minus fecisse inveniamini a magnis episcopis an, vulpes quae demoliuntur vineam Domini, donec parvulae sunt: ne, si crescant et multiplicentur, quidquid talium pe
Abbreviated transcription (Latin):
głe cõmendamꝰ: ñ tanꝙͣ de ce¬
teris. s u̾e precet̾is unũ. Idq tã secu¬
re ꝙͣ securi sumꝰ de sua erga uos fide¬
li deuotione. sincera dilectione. uo¬
luntate subdita. atq obedientissima.
Honoret᷑: qm̃ uas ẽ in honorẽ. Sen¬
tiat qd̾ in uob̾ ẽ ñ frustra se honorificare
minist̾ium suũ. ñ frust᷑ pollere his
moribꝰ: qͥbꝰ honoret᷑ ds̃. ornet᷑ ecclã:
qui deniq deceant dñi sacerdotẽ.
Ad eundem.cxxiii..

Expanded text:
mendamus, non tanquam de caeteris, sed vere prae caeteris unum: idque tam secure, quam securi sumus de sua erga vos fideli devotione, sincera dilectione, voluntate subdita atque obedientissima. Honoretur, quoniam vas est in honorem. Sentiat, quod in vobis est, non frustra se honorificare ministerium suum: non frustra pollere his moribus quibus honoretur Deus, ornetur Ecclesia, qui denique deceant Domini sacerdotem. AD EUMDEM.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ qr q̃reret. s etiã qi effic̾et ut p̃¬
dictꝰ comes radulfꝰ & t̾ra eiꝰ tã in debi¬
te immo tã illicite ab solueret᷑. Quid
cauit comes theobaldꝰ ut irã ur̃am rur¬
sũ incurr̾e me̾at᷑. qͥ & absolutionẽ co¬
mitis radulfi licet iniustã sic̃ scitis
tanto labore ⁊ difficultate optinuit.
& rediuiuã excõmunicationẽ qͣuis
iustissime redeuntẽ nec q̃suit nec que¬
rit. uttpote qd̾ timore ur̃o ⁊ abiurauit.
Nolite q̃so. nolite dñe mixex. regi ur̃o
immo oĩum conditori tã euident̾
in suo regno & in sua possessione au¬
dere resiste̾. & manũ extend̾e tã freq̃ñ¬
ti & temerario ausu adu̾sũ t̾ribilem.
&e eũ qui aufert sp̃m pͥncipũ: t̾ribilẽ
apd̾ reges t̾re. Acrit̾ loquor. qr acͥora¬

Expanded text:
 quaereret, sed etiam quia efficeret ut praedictus comes Radulfus et terra ejus tam indebite, imo tam illicite absolveretur? Quid cavit comes Theobaldus, ut iram vestram rursum incurrere mereatur, qui et absolutionem comitis Radulfi, licet injustam, sicut scitis, tanto labore et difficultate obtinuit; et redivivam excommunicationem, quamvis justissime redeuntem, nec 204 qurit, utpote quod timore vestro etiam abjuravit? Nolite, quaeso, nolite, domine mi Rex, Regi vestro, imo onmium Conditori, tam evidenter in suo regno et in sua possessione audere resistere, et manum extendere tam frequenti et temerario ausu adversum terribilem, et eum qui aufert spiritum principum, terribilem apud reges terrae. Acriter loquor, quia
Abbreviated transcription (Latin):
norẽ urm & regni ur̃i itilitatẽ spec
uando in comitẽ radulfũ. & uultis
me dare oꝑam omĩmodis ut ñ fiat.
ob multa mala q̃ inde secitt᷑a puta¬
tis: prsꝰ ñ uideo qͦm implere possĩ.
&e mandato obuiare apłico. Qd̃ & si
possẽ: ñ uideo qd̾ rõnabilit̾ possẽ.
doleo qͥdẽ de malis si inde ꝓueniãt:
s ñ id̾o tñ debemꝰ face̾ mala ut ue¬
niant bona. Satiꝰ tittꝰq hoc totũ
ꝓfecto omĩpotentis d̾i iudicio & diͤ¬
positioni relinquimꝰ. q̃ potest fac̾e ut
& bona q̃ ipse uult fieri fiant & ma-¬
neant. & mala q̃ mali moliunt᷑ ñ
ueniant: aut certe in eos ipsos po¬
Ualde aũ ꝯtͥstat me unũ qd̾ ĩ litt̾is
ur̃e celsitudinis continet᷑. qi udel̃

Expanded text:
tatem spectvando in comitem Radulfum, et vultis me dare operam omnimodis ut non fiat, ob multa mala quae secutura inde putatis, prorsus non video quomodo implere possim, et mandato obviate apostolico: quod etsi possem, non video quod rationabiliter possem. Doleo quidem de malis, si inde proveniant: sed non ideo tamen debemus facere mala, ut veniant bona. Satius tutiusque hoc totum profecto omnipotentis Dei judicio et dispositioni relinquimus, qui potest facere ut et bona quae ipse vult fieri, fiant et maneant; et mala quae mali moliuntur, non veniant; aut certe in eos ipsos poValde autem contristat me unum quod in litteris vestrae Celsitudinis cont
Abbreviated transcription (Latin):
ctio. Paulũ imitari curato: in
honorificando minift̾iũ tuũ.
Honorificab̾ aũ grauitate moꝵ.
maturitate consilioꝵ: actuum
honestate. hec sunt quȩ officiũ
ep̃ale maxime nobilitant. ⁊ or¬
nant. Omĩa fac cũ consilio. nec
t̾n omniũ. aut quoꝵcũq: s tan¬
tũ bonoꝵ. Bonos in consilio. bo¬
nos in obsequio. bonoᷤ habeas cõ¬
tub̾nales: qui uitȩ ⁊ honestatis
tuȩ & custodes sint & testes. In ħ
enim te ꝓbabis bonũ: si testimo¬
niũ a bonis habueris. Sint
pietati ur̃ȩ cõmendati paupes
ft̃s nr̃i qui circa uos sunt alpẽ¬
ses illi de bono monte: ⁊ illi de
alra cumba. In his exꝑiem᷑ qnͣta
uob de nobis cura sit:

Expanded text:
ctio. Paulum imitari curato in ctio. Paulum imitari curato in honorificando ministerium tuum. Honorificabis autem gravitate morum, maturitate consiliorum, actuum honestate. Haec sunt quae officium episcopale maxime nobilitant et ornant. Omnia fac cum consilio, nec tamen omnium aut quorumcunque, sed tantum bonorum. Bonos in consilio, bonos in obsequio, bonos habeas contubernales, qui vitae et honestatis tuae et custodes sint, et testes. In hoc enim te bonum probabis, si testimonium a bonis habueris. Sint pietati vestrae commendati pauperes fratres nostri, qui circa vos sunt; Alpenses, illi de Bono-Monte, et illi de Altacumba. In his experiemur quanta vobis de nobis cura sit.
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ multoꝵ expetit m̾itoꝵ:
que in te aut nulla. aut non
qͣntum satis ẽ p̾cessisse dolemꝰ.
Siqͥdem & facta tua ⁊ studia tua
p̾t̾ita: in nullo prorsus uisa ft̃
ep̃ali conuenire officio. Qͥd tñ: Ñ pot̃¬
d̾s de lapide ħsuscitare filiũ abrahe:
Non potest ds face̾ ut quem p̾i¬
re debuerant bona. uł subseqͣnt᷑
Quod utiq ⁊ libentius accipimꝰ.
si contingat. Nescio enĩ quo pa¬
cto plus placebit subita ħ muta¬
tio dext̾ȩ excelsi: qm si uitȩ pͥoris
doctor gentium factus ẽ. Sic ma¬
theus de theloneo uocatꝰ sic am¬
brosius de palatio assumptꝰ ẽ:
iste ad ep̾atum. ille ad apłatum.
Sic alios qͣmplures nouimꝰ de ui¬
ta ⁊ habitu scłari. utilit̾ extitisse
ꝓmotos. Deniq nonne muttoti¬
tus exemplis: p̾cinge sic̃ uir lũ¬
bos tuos. bonas facito deincep
uiaᷤ tuaᷤᷤ & studia .t. qͣtinꝰ nouissima tu¬
a antiqͣ sopiant: & delicta iuuen¬
tutis tuȩ deleat uesꝑtina corre¬

Expanded text:
hominem multorum expetit meritorum: hominem multorum expetit meritorum: quae in te aut nulla, aut non quantum satis est, praecessisse dolemus. Siquidem et facta tua, et studia tua praeterita in nullo prorsus visa sunt episcopali convenire officio. Quid tamen? Non poteDeus de lapide hoc suscitare filium Abrahae? non potest facere Deus, ut quem praeire debuerant bona, vel subsequantur? quod utique et libentius accipimus, si contingat. Nescio enim quo pacto plus placebit subita haec mutatio dexterae Excelsi, quam si vitae prioris Doctor gentium factus est; sic Matthaeus de telonio vocatus, sic Ambrosius de palatio assumptus est: iste ad episcopatum, ille ad apostolatum. Sic alios quam plures novimus de vita et habitu saeculari utiliter exstitisse promotos. Denique nonne multotitus exemplis, praecinge sicut vir lumbos tuos, bonas facito deinceps vias tuas, et studia tua: quatenus novissima tua antiqua sopiant, et delicta juventutis tuae deleat vespertina corre
Abbreviated transcription (Latin):
redimus electionẽ tuã ẽẽ
a dõ. qͣm tanto cleri ppłiq
consensu fuisse celebratã accepi¬
mus. Gratulam᷑ grẽ eius ne di¬
cam meritis tuis: q̃m ne tͥ plus¬
sit sapis: erit exaltatio in ruinã.
Siaũ cognoscis gr̃am: uide ne in
uacuum acceꝑis. Bonas fac dece¬
tero uias tuas. ⁊ studia tua: & mi¬
nifst̾iũ sc̃m. si uitȩ sci̾tas ñ p̾cessit.
sequat᷑ saltem Tunc uere fatebi¬
mur te p̾uentũ in bñdictioni-¬
bus dulcedinis: tͥ de bonis meli¬
ora sꝑantes. Exultabimꝰ ⁊ letabimͣ
qͦd fidelis seruus ⁊ prudens con¬
stitutꝰ sit suꝑ familiam dñi: futu¬
rus ex ħ filius felix & potens. suꝑ
om̃ia bona patͥs constituendꝰ. Ali¬
tas oquin si altiorẽ qͣm meliorẽ ẽẽ de¬
lectat: ñ p̾miũ s p̾cipitiũ expecta¬
mus. Optamꝰ ⁊ oramꝰ ne ħ contin¬
gat. parati si opus ẽ. obiuas manꝰ
appone̾: &e ꝓ nr̃o exiguo posse iu¬
uare. ad id potius qd̃ decet ⁊ ex¬
pedit.¬
fiducialius loquar tͥ. Ca

Expanded text:
redimus electionem tuam esse a Deo, quam tanto cleri populique consensu fuisse celebratam accepimus. Gratulamur gratiae ejus, ne dicam meritis tuis, quoniam ne tibi plussit sapis, erit exaltatio in ruinam. Si 43 autem cognoscis gratiam, vide ne in vacuum acceperis. Bonas fac de caetero vias tuas, et studia tua, et ministerium sanctum: si vitae sanctitas non praecessit, sequatur saltem. Tunc vere fatebimur te praeventum in benedictionibus dulcedinis, tibi de bonis meliora sperantes. Exsultabimus et laetabimur, quod fidelis servus et prudens constitutus sit super familiam Domini: futurus ex hoc filius felix et potens, super omnia bona Patris constituendus. Alioquin si altiorem quam meliorem esse delectat, non praemium, sed praecipitium exspectamus. Optamus et oramus ne hoc contingat: parati, si opus est, obvias manus apponere, et pro nostro exiguo posse, juvare ad id potius quod decet et expedit.fiducialius loquar tibi. C
Abbreviated transcription (Latin):
nunꝗͣ remissa: int̾missa t̾n pler̃q
plus ꝓficit. Uigor iusticiȩ semper
feruidus: s nunꝗͣ p̾ceps. Sicut
ñ om̃e qͦdlib licet: sic ñ om̃e qͦd
licet. statim etiam expedit. Hec me¬
lius me ip̃e nosti: ideoq suꝑse¬
deo. Orari ꝓ me instant̾ postu-¬
anum ur̃am misistis ad for¬
tia: opꝰ ẽ fortitudine. Spe¬
culator domui isrł factus estis:
opꝰ ẽ prudentia. Sapientib ⁊ in¬
sipientib debitor estis: opꝰ ẽ iꝰticia.

Expanded text:
nunquam remissa, intermissa tamen plerumque nunquam remissa, intermissa tamen plerumque plus proficit. Vigor justitiae semper fervidus, sed nunquam praeceps. Sicut non omne quod libet, licet; sic non omne quod licet, statim etiam expedit. Haec melius me ipse nosti, ideoque supersedeo. Orari pro me instanter postuManum vestram misistis ad fortia, opus est fortitudine. Speculator domui Israel factus estis; opus est prudentia. Sapientibus et insipientibus debitor estis, opus est justiti
Abbreviated transcription (Latin):
ne: licet ip̃i fu̾it cum habitanti¬
b cedar corporalis cohabitatio. un¬
de ⁊ arguit quosdã ñ ueros isrłi¬
tas: qͦd cõmixti int̾ gentes didi¬
cerint oꝑa eoꝵ. ⁊ factum sit illis
in scandalum. Dico gͦ. Sufficie¬
bat tͥ ap̃ cluniacenses custodire
innocentiã sicut scͥptum ẽ: cum
uiro innocente innocens eris.
tia. quẽ admodũ docet apłs. ser¬
uum di inqͥens. ñ oportet litiga¬
re: s magis patientẽ ẽẽ ad om̃s.
Nec solum patientẽ quinolit
uinci a malo: s ⁊ pacificũ qui
iuincat in bono malũ. Alt̾m ut
malos portes: alt̾m ut & qͦs sustineᷤ
sanes. In patientia tua possides
animã tuam: s sis etiam pacificꝰ.
ut & cõmissas tͥ possideas. Quȩ
tanta gła qͣm dice̾ posse. cum hiᷤ
qui oderunt pacem eram pacificꝰ
Esto gͦ patiens. qr es cũ malis: esto
pacificus qr p̾es malis. Habeat ca¬
ritas zelum: s adhibeat ꝓ temꝑe
modũ seueritas. Censura qͥ dem

Expanded text:
ne, licet ipsi fuerit cum habitantine, licet ipsi fuerit cum habitantibus Cedar corporalis cohabitatio. Unde et arguit quosdam non veros Israelitas, quod commisti inter gentes didicerint opera eorum, et factum sit illis in scandalum . 2. Dico ergo: sufficiebat tibi apud Cluniacenses custodire innocentiam, sicut scriptum est, Cum viro innocente innocens eris . a, quemadmodum docet Apostolus: Servum Dei, inquiens, non oportet litigare, sed magis patientem esse ad omnes ; nec solum patientem, qui nolit vinci a malo, sed et pacificum, qui vincat in bono malum: alterum, ut malos portes; alterum, ut et quos sustines, sanes. In patientia tua possides animam tuam : sed sis etiam pacificus, ut et commissas tibi possideas. Quae tanta gloria quam dicere posse: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus? Esto ergo patiens, quia es cum malis: esto pacificus, quia praees malis. Habeat charitas zelum, sed adhibeat pro tempore modum severitas. Censura quidem
Abbreviated transcription (Latin):
i diei malicia inualescit: nõ
p̾ualeat. Si turbat: ñ ꝑtͣbet.
Mirabiles elationes maris: s mi¬
rabilior in altis dñs. Benigne si ñ
dissimulas egit tecum. usq ad huc
suꝑna miseratio: pat̾ illustris.
ꝓuida nanq dispensatione ñ priꝰ
p̾fectus es malis qͣm sociatꝰ bonis.
quoꝵ consortio ⁊ exemplo bonus
fieres: & sic postmodũ etiam int̾ ma¬
los uiu̾e bonus posses. Et qͥdem int̾
bonos bonum ẽẽ salutem h̃t: int̾
malos uͦ &e laudem. Illud tantȩ fa¬
cilitatis ẽ: qͣntȩ ⁊ securitatis. Hoc tã¬
tȩ uirtutis: qͣntȩ ⁊ difficultatis.
Quale nempe ẽ istud tange̾ picẽ.
⁊ ñ inquinari ex ea: in igne sine
lesione. u̾sari. ⁊ in tenebris absq ca¬
ligine: Palpabant qͦndam tenebraˢ
egyptii: cum t̾n de ppło łi scͥptura
dicat. Ubicũq isrł erat: lux erat.
Erat dauid uerus isrłita. ⁊ ideo
caute se dicebat habitare ñ in ce¬
dar. s cum habirantib cedar. tan¬
qͣm qui semꝑ habitaret in lumi-¬

Expanded text:
i diei malitia invalescit, non praevaleat; si turbat, non perturbet. Mirabiles elationes maris, sed mirabilior in altis Dominus. Benigne, si non dissimulas, egit tecum usque adhuc superna miseratio, pater illustris. Provida namque dispensatione, non prius praefectus es malis, quam sociatus bonis, quorum 42 consortio et exemplo bonus fieres, et sic postmodum etiam inter malos vivere bonus posses. Et quidem inter bonos bonum esse, salutem habet; inter malos vero, et laudem. Illud tantae facilitatis est, quantae et securitatis: hoc tantae virtutis, quantae et difficultatis. Quale nempe est istud, tangere picem, et non inqui ari ex ea; in igne sine laesione versari, et in tenebris absque caligine? Palpabant quondam tenebras Aegyptii, cum tamen de populo Dei Scriptura dicat: Ubicunque Israel erat, lux erat . Erat David verus Israelita, et ideo caute dicebat se habitare non in Cedar, sed cum habitantibus Cedar , tanquam qui semper habitaret in lumi
Abbreviated transcription (Latin):
ad illam qͣm ꝓ ea cõm utasti iusti-¬
ciam: Iusticia inqͥt eius manet in
scłm scłi. Num ita ⁊ petunia: Que¬
stuosum sane honestũq cõmerti¬
um: illam que p̾terit ꝓ illa dare
que ꝑmanet. Sic semꝑ tͥ negociari
detur: bone ⁊ omni laude ꝓseq̃n¬
de magist̾. Suꝑẽ ut laudabile
pͥncipiũ condignũ consequat᷑ fi¬
nẽ: ⁊ cauda hostiȩ capiti cõiunga¬
tur. Bndictionẽ tuam libent̾ acce¬
pimꝰ: p̾sertim qͦd tanta tuȩ huius
ꝑfectionis fu̾it cumulata iocundi¬
tate. Latorẽ epłȩ ⁊ si ꝓ se ip̃o satis
cõmendabilem: tn etiam ꝓme ur̃ȩ¬

Expanded text:
llam quam pro ea commutasti justitiam? Justitia, inquit, ejus manet in saeculum saeculi . Num ita et pecunia? Quaestuosum sane honestumque commercium, illam quae praeterit, pro illa dare quae permanet. Sic semper tibi negotiari detur, bone et omni laude prosequende magister. Superest ut laudabile principium condignum consequatur finem, et cauda hostiae capiti conjungatur. Benedictionem tuam libenter accepimus, praesertim quod tanta tuae hujus perfectionis fuerit cumulata jucunditate. Latorem epistolae, etsi pro seipso satis commendabilem, tamen etiam pro me
Abbreviated transcription (Latin):
diligit dñs corripit: flagellat
aũ omnẽ filiũ quẽ recipit. Fla¬
gellatum uideo ⁊ emendatũ:
i aliud suspicer qͣm unũ ẽẽ ex
filiis: Porro correctionis urȩ cla¬
rum satis insigne tenemꝰ: ip̃am
nunc pauꝑtatẽ ur̃am. Nobilis
reuera titulus pauptatis: qͣm
ip̃e d̾s ore cõmendans ꝓpħico.
ego sum ait uir uidens pauꝑ¬
tatẽ meã. Suꝑ om̃s regios thesauros
hic uos titulus nobilitat am¬
plius: ⁊ reddit illustrem. Scio
me ex scͥptura cõmemorasse su¬
ꝑius: ñ ẽẽ laudandũ hoi̾em
in uita sua. Uerum qͦmͦ me poᷤ¬
sum cohib̾e a laude illius. qͥ
pꝰ aurum abire iam desiit: &
sꝑare contempsit in petuniȩ
thesauris: De quali nimirũ
uiro scͥptura sic loqͥt᷑. Quis est
hic ⁊ laudabimꝰ eum: fecit enĩ
mirabilia in utta sua. An for¬
tasse ñ ẽ quidẽ laudandꝰ homo

Expanded text:
diligit Dominus corripit, flagellat autem omnem filium quem recipit . Flagellatum video et emendatum, et aliud suspicer quam unum esse ex filiis? Porro correctionis vestrae clarum satis insigne tenemus, ipsam nunc paupertatem vestram. Nobilis revera titulus paupertatis, quam ipse Deus ore commendans prophetico: Ego sum, ait, vir videns paupertatem meam . Super omnes regios thesauros hic vos titulus nobilitat amplius, et reddit illustrem. 2. Scio me ex Scriptura commemorasse superius, non esse laudandum hominem in vita sua. Verum quomodo me possum cohibere a laude illius, qui post aurum abire jam desiit, et sperare contempsit in pecuniae thesauris? De quali nimirum viro Scriptura sic loquitur: Quis est hic, et laudabimus eum? fecit 40 enim mirabilia in vita sua . An fortasse non est quidem laudandus homo
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o pauꝑ abbas pauꝑtatis
consequi p̾miũ: qd̃ ẽ regnũ cȩloꝵ.
Laudarẽ uos ⁊ iure laudareo:
si ñ me reuocaret illa sententia.
Neminẽ laudaius in uita sua.
Siquidem rẽ laude dignã egisti.
s ei laus ascͥbenda ẽ. a quo acce¬
pistis ⁊ uelle ⁊ ꝑficere. qͦd m̾ito
uos redderet głosum. Qui nimi-¬
rum cũ sit mirabilis in maiesta¬
te sua. etiã in scis suis głosꝰ apparere
dignat᷑ ne solus hãt głam. Ip̾e
nempe licet sit sibi sufficiens
ad omnẽ magnificentiã. que-
geat sibi. s ut sius cõmunicet.
Nouit aũ qui ft̃ eius: s nob̾ ñ
facile innotescunt. nͥ cum ip̃e
reuelare dignabit᷑. Scimꝰ sane
de qualib scͥptũ ẽ. In labore ho¬
minũ ñ sunt: & cũ hoĩb ñ fla-¬

Expanded text:
po pauper abbas, paupertatis consequi praemium, quod est regnum coelorum. 1. Laudarem vos, et jure laudarem, si non me revocaret illa sententia, Neminem laudaveris in vita sua ; siquidem rem laude dignam egistis: sed ei laus adscribenda est, a quo accepistis et velle, et perficere quod merito vos redderet gloriosum. Qui nimirum cum sit mirabilis in majestate sua, etiam in sanctis suis gloriosus apparere dignatur, ne solus habeat gloriam. Ipse nempe licet sit sibi sufficiens ad omnem magnificentiam, quaergeat sibi, sed ut suis communicet. Novit autem qui sunt ejus: sed nobis non facile innotescunt, nisi cum ipse revelare dignabitur. Scimus sane de qualibus scriptum est: In labore hominum non sunt, et cum hominibus non fla
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs ep̃c meldensis. cum accepit
littas ur̃as: forte tunc ad nos uisi¬
tandi gr̃a ueniebat. Cumq iam
ẽ domo nr̃a rescribere pararet.
lut̾as iungẽ curauit: suo sꝑans
negocio ꝓfuturas. Cui cũ ñ possẽ
negare qd uellet. id solum ur̃ȩ
reu̾entiȩ familiarit᷑ breuit᷑q in¬
timandũ putaui: qr si adu̾sus

Expanded text:
scopus Meldensis cum accepit litteras vestras, forte tunc ad nos visitandi gratia veniebat. Cumque jam e domo nostra rescribere pararet, litteras jungere curavit, suo sperans negotio profuturas. Cui cum non possem negare quod vellet, id solum vestrae Reverentiae familiariter breviterque intimandum putavi quia si adversus
Abbreviated transcription (Latin):
assensu. Qmꝙͣ & si illi u̾bo oĩo ꝑtinacit̾
adhereat adu̾sariꝰ. utpote iusticie ñ ꝯfi¬
dens. iusto ut putamꝰ iudicio p̃dicto ab¬
bati ñ debebit obeẽ. cũ uri illi in quoꝵ
ꝯtristabitis nos: neq ꝯturbabitis. Sic d̾s
letificet animã urãm. sic uos ab oĩ ꝑtur¬
batione ꝯseruet. pat̾ amande ⁊ honorã¬

Expanded text:
li verbo omnino pertinaciter adhaereat adversarius, utpote justitiae non confidens; justo, ut putamus, judicio praedicto abbati non debebit obesse: cum viri illi, in quorcontristabitis nos, neque conturbabitis. Sic Deus laetificet animam vestram, sic vos ab omni perturbatione conservet, Pater amande et honoran
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ: uideor mͥ ñ iam simplicit̾ fore cõmu¬
nit̃q petendũ: s clamandũ in uocife¬
ratione. Neq enĩ tenuit̾ seu eqͣnumtter
fero repulsã: quã hactenꝰ exꝑtꝰ ñ sum.
Facite itaq qd̾ debetis. facite qd̾ soletis:
nã ꝯsuetudo debitorẽ uos fectt. Facite
inqm. &e si ñ qi rogamini: c̾te qi iubemi¬
ni. Itaq reu̾timini ad udiciũ: nec enĩ
iusticie uid̾r eẽ ut uir religiosꝰ & amicꝰ¬

Expanded text:
 videor non jam simpliciter fore communiterque petendum, sed clamandum in vociferatione: neque enim tenuiter seu aequanimiter fero repulsam, quam hactenus expertus non sum. Facite itaque quod debetis, facite quod soletis: nam consuetudo debitorem vos fecit. Facite, inquam, etsi non quia rogamini, certe quia jubemini. Itaque revertimini ad judicium. Nec enim justitiae videtur esse, ut vir religiosus, et amic
Abbreviated transcription (Latin):
intt̾miscent. Cauete ꝓinde eos tamꝙͣ ue¬
neficos: & cognoscite in uestim̃tis oiuium
lupos rapaces. Sit uob̾ cõmendatꝰ la¬
tor epłe uen̾abilis abbas grandis silue:
ni ab ipso tradita: & eccłe̾ clareuallis
specialit̾ associata. Ostñdite nob̾ in ip¬
so & in scĩs qui cũ eo sunt. qntũ ꝓfec̾itis
deuotionis quã habetis erga nos. Qͥeqͥd
illis fec̾itis: mͥ factũ reputate. Grã dĩ
& pax sit uobiscũ. am̃.¬

Expanded text:
intermiscent. Cavete proinde eos tanquam veintermiscent. Cavete proinde eos tanquam veneficos; et cognoscite in vestimentis ovium lupos rapaces. Sit vobis commendatus lator epistolae venerabilis abbas Grandis-Silvae,ni ab ipso tradita, et ecclesiae Clarae-Vallis specialiter associata. Ostendite nobis in ipso, et in sanctis qui cum eo sunt, quantum profeceritis devotionis, quam habetis erga nos. Quidquid illis feceritis, mihi factum reputate. Gratia Dei et pax sit vobiscum, am
Abbreviated transcription (Latin):
Habete diligentiã hospitalitati: q ꝑ
banc multi placuerunt d̾o. Abrahã
ꝑegrinis hab̾e solitꝰ erat: angłos hos¬
pites susciꝑe meruit. Similit̾ ce loth
nepos eiꝰ ꝓ simili deuotione &e pia
ꝯsuetudine. de eoꝵ susceptione exul¬
tauit. Et uos itaq simili forma ñ
angłos s dñm angłoꝵ suscipite ĩ
ꝑegrinis. pascite in egenis. oꝑite in
nudis. iusitate in languentibꝰ. redi¬
mite in captiuis. Talibꝰ hostiis ꝓme¬
retur d̾s : qui in iudicio dicturꝰ est. Qd̃
uni ex his minimis meis fecistis: mͥ
fecistis. Hoc etiã moneo uos kmĩ qd̾¬
& dicebã uob̾ cũ p̃sens eẽm. ut nullũ ex¬
traneũ siue ignotũ p̃dicatorẽ recipia¬
tis: ñ qui missus a summo. seu a urõ ꝑ
missus pontifice p̃dicau̾it. Quomͦ inqͥt
p̃dicabunt nͥ mittant᷑ Ipsi sunt qͥ indu¬
entes sͥ formã pietatis & uirtutẽ eiꝰ penitꝰ
abnegantes. ꝓphanas nouitates uocũ &
sensuũ tamꝙ melli uenenũ u̾bis celestibꝰ¬

Expanded text:
Habete diligentiam hospitalitati, quia per hanc multi placuerunt Deo. Abraham peregrinis habere solitus erat, angelos hospites suscipere meruit . Similiter et Loth nepos ejus pro simili devotione et pia consuetudine de eorum susceptione exsultavit . Et vos itaque simili forma non Angelos, sed Dominum Angelorum suscipite in peregrinis, pascite in egenis, operite in nudis, visitate in languentibus, redimite in captivis. Talibus hostiis promeretur Deus, qui in judicio dicturus est: Quod uni ex his minimis meis fecistis, mihi fecistis . 3. Hoc etiam moneo vos,  dicebam vobis cum praesens essem, ut nullum extraneum sive ignotum praedicatorem recipiatis, nisi qui missus a summo, seu a vestro permissus pontifice praedicaverit. Quomodo, inquit, praedicabunt, nisi mittantur ? Ipsi sunt, qui induentes sibi formam pietatis, et virtutem ejus penitus abnegantes, profanas novitates vocum et sensuum, tanquam melli
Abbreviated transcription (Latin):
tenciã ad depositionẽ epõꝵ soliꝰ roma¬
& si alii multi uocati s̃ in partẽ sollicitu¬
dinis. solus ipse plenitudinẽ habeat
potestatis. Solus ꝓinde si dic̾e audeam
in culpa ẽ: si culpa ñ feritur q̃ ferien¬
da ẽ. & eo impetu quo fui̾t ferienda. Qͦ
autẽ impetu ñ dico ferienda s fulminã¬
da fui̾t p̃dicti eboracensis culpa: ur̃e
conscĩe d̾elinquo. Ctt̾m qd̾ factũ ñ ẽ uob̾
credimꝰ reseruatũ: ut in eo exꝑiatur ec¬
clesia d̾i cuupso actore p̃estis feruorẽ re¬
li ur̃i. potentiã brachii ur̃ĩ ⁊ animi sa¬
pientiã: & timeat omĩs ppłs sacerdotẽ
diũ. audiens sapĩam d̾i eẽ in illo. ad fa-¬
ciendum iudicium.

Expanded text:
tentiam ad depositionem episcoporum, solius Romatentiam ad depositionem episcoporum, solius Romarum, quod etsi alii multi vocati sunt in partem sollicitudinis, solus ipse plenitudinem habeat potestatis. Solus proinde si dicere audeam, in culpa est, si culpa non feritur, quae ferienda est: et eo impetu, quo fuerit ferienda. Quo autem impetu, non dico ferienda, sed fulminanda fuerit praedicti Eboracensis culpa, vestrae conscientiae derelinquo. Caeterum quod factum non est, vobis credimus reservatum, ut in eo experiatur Ecclesia Dei, cui ipso auctore praeestis, fervorem zeli vestri, potentiam brachii vestri et animi sapientiam: et timeat omnis populus sacerdotem Domini, audiens sapientiam Dei esse in illo ad faciendum judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
mportunꝰ sum: s habeo excusationẽ.
Eugenii apłatꝰ excusat me. aiunt ñ
uos ẽẽ papã s me. & undiq ad me ꝯ¬
fluunt qui hũt negotia. nec desunt
in tanta multitudine amicoꝵ qͥbꝰ offi¬
cium negare possim. ñ solũ absq scan¬
dalo. s etiã absq pecc̃o. Et nc̃ ẽ eciã a
nestissima ẽ. Contͣ idolũ illud ebora¬
cense it̾ato stilus dirigit᷑. ea scilicet ne¬
cessitate qd̾ sepe num̾o. hoc telo impe¬
titũ a nob̾. necdũ ꝯfossum ẽ. Cur hoc:
Qͥa nil forte a nob̾ tale directũ ẽ. qͣlis
fuit gladiꝰ ionathe qui nũqͣm rediit
retrorsum. Nec sane fuit culpa iaculi:
s dirigentis iacłm. Patet enĩ qd̾ ñ in ea
qͣ oportuit fortitudine missũ ẽ. Nec mi¬
rũ. Quis enĩ in manu forti sagittas mit¬
tere potest: nͥ filuis excussor: Qui loc̃
petͥ tenet: potest imo ictu extinguere
ananiã: uno symonẽ magũ. Et ut pla¬
niꝰ qd loqͥm᷑ fiat: ꝑemptoriã dare sen¬

Expanded text:
mportunus sum, sed habeo excusationem: Eugenii apostolatus excusat me. Aiunt non vos esse Papam, sed me: et undique ad me confluunt, qui habent negotia. Nec desunt in tanta multitudine amicorum, quibus officium negare non possum, non solum absque scandalo, sed etiam absque peccato. Et nunc est etiam anestissima est. Contra idolum illud Eboracense iterato stilus dirigitur: ea scilicet necessitate, quod saepenumero hoc telo impetitum a nobis, necdum confossum est. Cur hoc? Quia nil forte a nobis tale directum est, qualis fuit gladius Jonathae, qui nunquam rediit retrorsum. Nec sane fuit culpa jaculi, sed dirigentis jaculum. Patet enim quod non in ea, qua oportuit, fortitudine missum est. Nec mirum. Quis enim in manu forti sagittas mittere potest, nisi filius excussorum? Qui locum Petri tenet, potest uno ictu extinguere Ananiam, uno Simonem Magum: et, ut planius quod loquimur fiat, peremptoriam dare sen
Abbreviated transcription (Latin):
insidiis cũ diuitibꝰ in occultis: ut int̾¬
ficiant ĩnocentes. Fures sunt & latͦnes:
qͣles in eugłio dñs notat. Subu̾si s̃.
& parati ad subu̾tendũ. plane macła¬
tores fame ur̃e. corruptores fid̾i ur̃e.
Corrumpunt bonos mores colloquia.
mala. Presercĩ taliũ sermo. sicut dic̃
b̾s apłs. serpit ut cancer. Quis dabit
mͥ ut habeam oportunitatẽ. semel
adhuc ueniendi ad uos: Nam uolun¬
tatẽ habeo. si qͦmͦ possim in uolunta

Expanded text:
insidiis cum divitibus in occultis, ut inteinsidiis cum divitibus in occultis, ut interficiant innocentes. Fures sunt et latrones, quales in Evangelio Dominus notat . Subversi sunt, et parati ad subvertendum, plane maculatores famae vestrae, corruptores fidei vestrae. Corrumpunt bonos mores colloquia mala : praesertim talium sermo, sicut dicit beatus Apostolus, serpit ut cancer 2. Quis dabit mihi ut habeam opportunitatem semel adhuc veniendi ad vos? Nam voluntatem habeo
Abbreviated transcription (Latin):
one opꝰ eẽ testat᷑. Extant deniq litt̾e
ipsiꝰ de eo ad apłice sedis legatũ: in
quibꝰ manifeste manifestã asserit
intrusionẽ. electionẽ negat. Ita gͦ qͣm
sͥ parauerat defensorẽ.: accusatorẽ su¬
stinet. Ad hoc que ubiq de eo pub¬
lica fama concelebrat: etiã uirũ mi¬
litarem possent omĩ iure spoliare cin¬
gulo militari. Quomͦ iam pot̾it sta¬
re. ubi multiplex uob̾ subest ratio de¬
iciendi. & uoluntas ñ deest: Legi si
litt̾is urĩs: & iam exigo de manibꝰ ue¬
stris. Quanã uia ꝓcedendũ sit ad
tur: ñ ẽ meũ dictare sapienti. Nec
multũ nr̃a int̾est. qua parte arbor
infructuosa cadat: dum mͦ cadat.
Dico tñ. Qui sͥ possessionẽ uendicat
furtiuaꝵ cõmertio litt̾aꝵ : ñne fur
est & latro: Deniq uͥ asserit habuis¬
se se clandestinas lit̾as execratioĩs
giant de cunctis finibꝰ ur̃is: qi nͨ ẽ tutũ
dormire uicinis serpentibꝰ. Sedent in

Expanded text:
one opus esse testatur. Exstant denique litterae one opus esse testatur. Exstant denique litterae ipsius de eo ad apostolicae Sedis legatum, in quibus manifeste manifestam asserit intrusionem, electionem negat. Ita ergo quem sibi paraverat defensorem, accusatorem sustinet. Ad haec quae ubique de eo publica fama concelebrat, etiam virum militarem possent omni jure spoliare cingulo militari. 3. Quomodo jam poterit stare, ubi multiplex vobis subest ratio dejiciendi? et voluntas non deest? Legi siqlitteris vestris, et jam exigo de manibus vestris. Quanam via procedendum sit ad tur non est meum dictare sapienti. Nec multum nostra interest, qua parte arbor infructuosa cadat, dummodo cadat. Dico tamen, qui sibi possessionem vindicat furtivarum commercio litterarum, nonne fur est et latro? Denique ubi asserit habuisse se clandestinas litteras exsecrationis giant de cunctis finibus vestris, quia non est tutum dormire vicinis serpentibus. Sedent in
Abbreviated transcription (Latin):
ad radicẽ sterilium plantationũ: pur¬
gentur fructifere. ut fructũ plus affe-¬
rant. Presidente inqm humili euge¬
nio deponant᷑ suꝑbi de sede. & exal-¬
tentur humiles: esurientes implean¬
tur bonis. & diuites dimittant᷑ in a-¬
nes. Nuꝑ nempe exultationẽ uniu̾¬
se t̾re ita fcm̃ ẽ: in causa cuiꝰdam pau
ꝑis ep̃i. Age gͦ transeat iam sc̃s hic pi¬
etatis ⁊elus: & ad miserã illã eccłam
tnsmarinã. qr tempꝰ miserendi eiꝰ. Ui¬
nea dni sabaoth ẽ. uinea electa. unea
speciosissima. s heu in desertũ pene re¬
dacta: quia singłaris ferꝰ depascitur
eã. Cur dicunt int̾ gentes. ubi ẽ d̾s eiꝰ.
ubi quẽ posuerunt custodẽ in uineis:
Ubi manꝰ putans: ubi sarculꝰ excolen¬
tis: Quousq sarm̃to inutili occupa¬
tur tellus: suffocat᷑ fructꝰ: Et certe
tempꝰ putationis aduenit. Siquidẽ
homo pacis eiꝰ in qͦsꝑauit qd̾ se purga¬
re deb̾et: ñ purgatione s amputati¬

Expanded text:
ad radicem sterilium plantationum, purad radicem sterilium plantationum, purgentur fructiferae, ut fructum plus afferant. Praesidente, inquam, humili Eugenio, deponantur superbi de sede, et exaltentur humiles: esurientes impleantur bonis, et divites dimittantur inanes. Nuper nempe exsultatione univesae terrae ita factum est in i. 2. Age ergo, transeat jam sanctus hic pietatis zelus et ad miseram illam Ecclesiam transmarinam, quia tempus miserendi ejus. Vinea Domini Sabaoth est, vinea electa, vinea speciosissima: sed, heu! in desertum pene redacta, quia singularis ferus depascitur eam. Cur dicunt inter gentes, Ubi est Deus ejus? ubi quem posuerunt custodem in vineis? ubi manus putans? ubi sarculus excolentis? Quousque sarmento inutili occupatur tellus, suffocatur fructus? Et certe tempus putationis advenit. Siquidem homo pacis ejus, in quo speravit, quod se purgare deberet, non purgatione, sed amputati