comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tuba cũ sonitũ trist̾ẽ demitia s
Orte gem̃es faciñ miserũ uanios¬
q labores.
Tartareũ q chaos monst̾bit t̾ra
deiscens.
Et corã hic domino reges siftẽcair
adunum.
Decidet ecelo ignisq et sulphu¬
ris annis.
ec dexp̃i natiuitate. passi¬
one et resurrectione. atose
cundo eius aduentu ita dicta
sunt: ut siqͥs in greco capita
hoꝵ u̾suum discernere uolu¬
erit. inueniat iesuys. crestos.
nũ tͣnslatis eisdem uersib apa¬
ret: p̾̃ter qd̾ grecarũ litteratũ
ꝓprietas nõ adeo potuit obser¬
uari. Credo iam uos omimi¬
ci iudei tantis testib ita obru¬
tos. confutatos q ipsa ueriti¬
te: ut nichil ultra repugna¬
re. nichil querere debeatis.

Expanded text:
Et tuba tum sonitum tristem dimittet ab Orbe gemens facinus miserum vanosque labores, Tartareumpue chaos monstrat terra deinceps, Et coram hic Domino reyes sistentur ad unum. Procedit e celo ignisque et sulphuris amnis. Hec de Christi nativitate, passione et resurrectione atque secundo eius adventu tradita sunt, ut si quis in Greco capitulo horum versibus discernere voluerit, inveniet: Iesus Christus, num translatis eisdem versibus apparet, preter quod Grecarum litterarum proprietas non adeo potuit observari. Credo vos, o inimici Iudei, tantis testibus ita obrutos confutaturos esse ipsa veritate, ut nichil aliquid repugnare, nichil querere debeatis.
Abbreviated transcription (Latin):
cientes in malo dixistis. Eude
teip̃o testimonium dicis: le¬
stimonium tuum non est ue¬
rum. Sed ad hec ille quid uob̃
responderit: adu̾tere noluistis
Nonne scriptum est in lege
ur̃a. qd duorum hominum
testimonium uerum sit: Ue¬
uaricatores legis: intendite
legem. Testimonium queri¬
tis dexp̃o. in lege ur̃a scͥptum
est qd̃ duorũ hominũ tesamo¬
nium uerũ sit. ꝓcedant ex le

Expanded text:
cientes in malo, aistis: Tu de teipso testimonium dicis, testimonium tuum non est verum . Sed ad haec ille quid vobis responderit, advertere noluistis. Nonne scriptum est in lege vestra, quod duorum hominum testimonium verum sit? Praevaricatores legis, intendite legem. Testimonium quaeritis de Christo? In lege vestra scriptum est, quod duorum hominum testimonium verum sit? Proced
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑet illum amando: qũe ter
negauerat.timẽdo. Dic et tu
moyses legis lator. dux ppłi
isrł. testimonium xp̃o. pro¬
phetam uob̃ excitabit deus
de fr̃ib ur̃is. Omĩs anima q̃
non audierit ꝓph̃am illum:
ext̾minabitur de ppło suo. pro¬
pħam autem dictũ est xp̃m. ip¬
sum audi in eungłio xp̃m. Nõ
est inqͥt ꝓpħa sine honore nisi
in patria sua. Acceclat autem
dauid sc̃s. testis fidelis ex cuiꝰ
semine ꝓcessit ip̃e: cui lex et ꝓph̾e
testimoniũ dict̃. Dicat et ip̃e de xpo
Uis audire cui: Dixit dominꝰ
domino meo sede adexteram
meam. donec ponam muni¬
cos tuos scabellum petlũ tuo

Expanded text:
peret, illum amando quem ter peret, illum amando quem ter negaverat timendo. Dic et tu, Moyses, legislator, dux populi Israel, testimonium Christo. Prophetam vobis suscitabit Dominus de fratribus vestris. Omnis anima quae non audierit prophetam illum, exterminabitur de populo suo . Prophetam autem dictum Christum, ipsum audi in Evangelio. Non est, inquit, propheta sine honore, nisi in patria sua . Accedat autem David sanctus, testis fidelis, ex cujus semine processit ipse cui lex et prophetae testimonium dicunt, dicat et ipse de Christo. Vis audire cui servient? Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos sc
Abbreviated transcription (Latin):
Si ut uos dicitis ñdum uenit
secd expectatur ut ueniat sc̃s¬
scõꝵ: demonstrate unctionẽ.
lapis ille abscisus demonte
sine manib cõcidentiũ. id est
xp̃c natus deuirgine sine ma-¬
nib cõplectentium. Qui tãtũ
creuit ut mons magnꝰ fieret.
et impleret uniu̾sam faciem
t̾re.De quo monte dicit ꝓpħa.
Uenite ascendamꝰ in montem
dñi. Et dequo dauid dicit. Mõs
dei mons uber. Ut qͥd suspica¬
mini montes in caseatos. mõ¬
tem in quo placuit deo habita¬
re in ip̃o. Cum enim ip̃e dñs
quem dicerent. ẽẽ homines fĩ
lium hominis: responderũt.
Alii helyam. alii ieremyam.
aut unum exprophetis. Et il¬
le. Ut quid suspicamini mõ¬
tes incaseatos. montẽ in quo
placuit deo habitare ineo:
Nunc cognouit petrus dicens.
Tn es xp̃c filius dei uiui. ag¬
nouit montem. etascendit
in montem. Testimonium
dixit u̾itati: et dilectus est
a u̾itate. Suꝑ petram fũdatꝰ
est petrus ut montem susci¬

Expanded text:
ut vos dicitis, nondum venit, ut vos dicitis, nondum venit, sed exspectatur ut veniat orum, demonstrate unctionem. lapis ille abscissus de monte sine manibus conscindentium, id est, Christus natus de virgine sine manibus complectentium, qui tantum crevit ut mons magnus fieret, et impleret universam faciem terrae. De quo monte dicit Propheta: Venite, ascendamus in montem Domini . Et de quo dicit David: Mons Dei mons uberrimus, ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in ipso? Cum enim ipse Dominquem dicerent homines esse Filium hominis, responderunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis. Et ille: Ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in eo? Hunc cognovit Petrus, dicens: Tu es Christus Filius Dei vivi . Agnovit montem et ascendit in montem, testimonium dixit Veritati, et dilectus est a Veritate. Supra petram fundatus est Petrus, ut mortem susci
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce inquit uirgo in ut̾o con¬
cipiet et pariet filium. et i¬
cabit nomen eius emmanu¬
el: quod est int̾pretatum no¬
biscũ deus. Accedat et alius
testis. Dic et tu ieremia. testimo¬
nium xp̃o. Hic est in qͥt deus
noster et non estimabituraliꝰ
absq illo. Qui inuenit omnẽ
uiam scientie. et dedit eam ia¬
cob puero suo: et isrł dilecto
et cũ hominib cõuersatꝰ est.
Ecce duo testes idonei ex lege
ur̃a. ex quoꝵ destimonio: nõ
sunt cõpuncta corda ur̃a. Sed
alii atqz alii ex lege xp̃i testes
introducantur. ut fcontes du¬
rissime inimicorum contera¬
tur. ueniat et ille danihel sc̃s.
iuuenis quidẽ etate. senior uͦ
scientia ac mansuetudine:
cõuincat om̃s falsos testes.
Sicut cõuicit seniores impu¬
dicos ita suo testimonio xp̃i cõ¬
ctio. Quare illo presente cui in¬
sultantes dicebatis. tu deterp̃o
testimomum dicis. testimom¬
um tuũ non est uerum. cessa¬
bit unctio ur̃a. insi quia ip̃e
est qui uenerat sc̃s scõrum:

Expanded text:
utero concipiet, et pariet Filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel, quod interpretatur Nobiscum Deus . Accedat et alius testis. Dic et tu, Jeremia, testimonium Christo. Hic est, inquit, Deus noster, et non aestimabitur alius absque illo, qui invenit omnem viam scientiae, et dedit eam Jacob puero suo, et Israel dilecto et cum hominibus conversatus est . Ecce duo testes idonei ex lege vestra, ex quorum testimonio non sunt compuncta corda vestra. Sed alii atque alii ex lege Christi testes introducantur, ut frontes durissimae inimicorum conterantur. Veniat et ille Daniel sanctus, juvenis quidem aetate, senior vero scientia ac mansuetudine, convincat omnes falsos testes; sicut convicit seniores impudicos, ita suo testimonio Christi conctio . Quare illo praesente cui insultantes dicebatis, Tu de te testimonium dicis, testimonium tuum non est verum, cessavit unctio vestra, nisi quia ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
quousq iidelicet ueram lu-¬
cem. Quem quidem iam e¬
tas cõpellebat ire. sedl expec¬
tabat suscipere quem sciebet
uenire. Cum iste senex ad mo¬
ante moreretur quam uide¬
cognoscens ꝑrexit ad templũ
ubi eũ uere portari matris
manib uidit. et diuinam
infantiam pia senectus ag¬
nouit: tulit infantem in
manib suis. Ille quidem xp̃m
ferebat: sed xp̃c senem rege¬
bat. Regebat qui portabatur:
ne ille ante ꝓmissum a corpore
solueretur. Euid tamen dixerit
quem confessus fuerit adũ¬
Benedicens deum exclama¬
uit senex ille et dixit. Hunc
dimittis dñe seruum tuum.¬
uiderunt ocłi mei salutare
tuum. Illi etiam parentes io-¬
hannis. ꝯacharias et helisa¬
bech: iuuenes steriles. in sene¬
cta fecundi: dicant etiam
sdoneum xp̃o nutriant. Aiũt
enim suo paruulo nato. Tu
puer ꝓpħa altissimi uocabe¬
tis: p̾ib̾ enim ante faciem do¬
mini parare uias eius. Ip̃iq
matri et uirgini helisabech:

Expanded text:
quousque videret veram luquousque videret veram lucem, quem quidem jam aetas compellebat ire, sed exspectabat suscipere quem sciebat venire, cum iste senex admoante moreretur quam videcognoscens perrexit in templum. Ubi vero eum portari matris manibus vidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit, tulit infantem in manibus suis. Ille quidem Christum ferebat, sed Christus senem regebat. Regebat qui portabatur, ne ille ante promissum a corpore solveretur. Quid tamen dixerit, quem tamen confessus fuerit, adveBenedicens Deum exclamavit senex iste, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuuviderunt oculi mei salutare tuum . Illi etiam parentes Joannis Zacharias et Elizabeth juvenes steriles, in senectute fecundi, dicant etiam idoneum Christo nutriant. Aiunt enim suo parvulo nato: Tu puer, propheta Altissimi vocaberis, praeibis enim ante faciem Domini parare vias ejus . Ipsique matri et virg
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sepedm̃ sui. In medio duũ
animaliũ cognosceris. Quidẽ
in meclio duum animaliũ
cognosceris. nͥ aut in mecho
duũ testamentorum. aut in
medio duoꝵ latronũ. aut in
medio moysi et helye. cũ eo
inmonte sermocinantium:
Ambulauit in qͥt u̾bum: et
exruit in campis. Uerbum
caro fcm̃ est. et habitauit mn
nobis. Hoc et ieremias ait.
Post hec in t̾ris uisus est: et
cũ hominib cõu̾satus est. Er¬
ce quem admodũ sibi conue¬
niunt testes ueritatis. ecce
quemadmodũ sibi cõintunt
filios falficatis. Sufficiũt
uobis ista o iudei. an adhuc
ad ur̃am cõfusionem ex le¬
ge et ex gente ur̃a alios intro¬
ducemus testes. ut illi testi¬
monium ꝑhibeãt cui ꝑdita
mente insultantes dicebatis:
hibes. testimonium tuum
lim ex lege et ex ꝓpħis omĩa
q dexp̃o dicta sũt colligere:
facilius me tẽpus qͣm copia
deserit.Uerũptamen senẽ
illum ex ur̃a gente natũ. sed
in errore ur̃o non relictum
introducam: qui meruit
teneri decrepitꝰ in hac luce.

Expanded text:
uum animalium cognosceris. Quid est, in medio duum animalium cognosceris, nisi aut in medio duorum Testamentorum, aut in medio duorum latronum, aut in medio Moysi et Eliae, cum eo in monte sermocinantium? Ambulavit, inquit, Verbum, et exivit in campis. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Hoc est Jeremias ait: Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Ecce quemadmodum sibi conveniunt testes veritatis, ecce quemadmodum convincunt filios falsitatis. Sufficiunt vobis ista, o Judaei, an adhuc ad vestram confusionem ex lege et ex gente vestra alios introducemus testes, ut illi testimonium perhibeant cui perdita mente insultantes dicebatis: hibes, testimonium tuum lim ex lege et prophetis omnia quae de Christo dicta sunt colligere, facilius me tempus quam copia deserit. Verumtamen senem illum ex gente vestra natum, sed in errore vestro non relictum, introducam, qui meruit teneri decrepitus in hac luce
Abbreviated transcription (Latin):
expauit. ħ qͥd fabrica mũdi iste mi¬
ratꝰ expaiit: Absit. s audi qͥd expa¬
uit. In medio ĩqͥt diũ aĩalmũ cognos¬
ceris. Opera tua d̾s uerbum ca¬
ro factũ es. In medio duũan¬
malium cognosceris. Qui quo¬
usq descendisti: ex pauescere

Expanded text:
expavit? Nunquid fabricam mundi iste miratus expavit? Absit. Sed audi quid expavit. In medio, inquit, duum animalium cognosceris. Opera tua, Deus, verbum caro factum est. In medio duum animalium cognosceris, qui quousque descendisti; expavescere
Abbreviated transcription (Latin):
conuenio oiudei qui usq
in hodiernum negastis filium
dei. Nonne uox ura est illa. qͣn¬
do eum uidebatis miracła fa¬
cientem. atq tẽptantes diceba¬
tis. quousq ammas nr̃as sus¬
pendis. si tu es xp̃c dlic nobis
palam: Ille autem uos ad con¬
siderationem miraculorum
mittebat dicens. Oꝑa que ego
facio ip̃a testimonium philĩt
deme. Ut xp̃o testimonum
dicerent: non u̾ba sed facta.

Expanded text:
convenio, o Judaei, qui usque in hodiernum diem negastis Filium Dei. Nonne vox vestra est illa quando eum vidistis miracula facientem, atque tentantes dicebatis: Quousque animas nostras suspendis? Si tu es Christus, dic nobis palam . Ille autem vos ad considerationem miraculorum mittebat, dicens: Opera quae ego facio, ipsa testimonium perhibent de me, ut Christo testimonium dicerent non verba, sed
Abbreviated transcription (Latin):
frondes uł ramos de arbo.¬
rib cedunt: qui in doctrina
ueritatis u̾ba atq sententi¬
as patrum de eorum elo-¬
quio excerpunt. et hec in
uia dei ad aiditoris ani¬
mũ uenientis humili pre¬
dicatione sũmittunt. Lurbe
auteni que precedebant et
que sequebantur clamabẽt
dicentes. O sanna filio da

Expanded text:
Frondes vel ramos de arboFrondes vel ramos de arboribus caedunt, qui in doctrina veritatis verba atque sententias patrum de eorum eloquio excerpunt, et haec in via Dei et auditoris animum venientis humili praedicatione submittunt. Turbae autem quae praecedebant, et quae sequebantur, clamabant dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
rum. uel certe ecclesiasti-¬
corum dogmatum uari-¬
etates intelligi possunt.
quib illi corda hominum
ante nuda et frigida. quo
xp̃o possessore digna fiãt
oꝑiunt. Plurima autem
turba. strauerunt uestim̃¬
ta sua in uia. Portante do¬
minã asino. multi uesti¬
menta sua in uia sternũt:
quia scĩ marures ꝓprie se
carnis amictu exuentes
simpliciorib dei famulis
uiam suo sanguine parẽt
lu mentis ad suꝑie menia
ciuitatis quo iħ̾s ducit ĩ¬
ceclant. Item. Saluator nr̃
dit: qnͣdo uniꝰ cuiusq fide¬
lis animam regens uide¬
licet iumentum suum.
ad pacem iitime uisionis
ducit. Iumentum secdet
etiam cũ sce eccł̃ie uniũ¬
saliter presiclet tamq in
suꝑne pacis desiderium ac-¬
cendit. Multi autem ues¬
timenta sua in uia fter¬
nunt. quia corpora sua
ꝑ abstinentiam edomãt
ut ei it̾ ad mentem parẽt.
uel exempla bona sequẽ¬
tib prebeant. Alii autem
cedebant ramos de arber¬
rib: et sternebant in uia.

Expanded text:
rum, vel certe ecclesiastirum, vel certe ecclesiasticorum dogmatum varietates intelligi possunt, quibus ille corda hominum ante nuda et frigida quo Christo possessore digna fiant, operit. Plurima autem turba straverunt vestimenta sua in via. Portante Dominum asino multi vestimenta sua in via sternunt, quia sancti martyres propriae se carnis amictu exuentes, simplicioribus Dei famulis viam suo sanguine parant, su mentis ad supernae moenia civitatis, quo Jesus ducit, incedant. Item Salvator noster dit, quando uniuscujusque fidelis animam regens, videlicet jumentum suum ad pacis intimae visionem dicit; jumentum sedet, etiam cum sanctae Ecclesiae universaliter praesidet, eamque in supernae pacis desiderium accendit. Multi autem vestimenta sua in via sternunt, quia corpora sua per abstinentiam edomant, ut ei iter ad mentem parent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Alii autem caedebant ramos de arboribus, et sternebant in via.
Abbreviated transcription (Latin):
syon q̃ in arce posita erat
clicit. Sp̃ualiter uero scãm
significat eccłiam: ad quã
xp̃c uenire cligiratus est.
Quod dixit rex tuus: acf
dicat. Non extraneus. non
alienigena sed ꝓprius. ¶ã¬
suetus id est ñ ferox et ĩmi¬
tis ut cet̾i. Ip̃e enĩ de se ait
Discite a me: quia mitis sũ
et humilis corde. Euntes au¬
tem discipłi fecerũt sicut p̃¬
cepit illis ih̾s: et adcluxetĩt
asmam et uullum. Qui sol¬
uendo pullo contͣdixerant.
audito dñi nõe qͥescunt: ꝙ¬
entib ad salutem ntiuie
doctorib obsistebant. eatenꝰ
suas tenebras defenderunt:
donet miraculis attestait¬
bus ueri possessoris ac do¬
mini uirtus emicuit. At
postqͣm fidei dominice po¬
testas apparuit: cedentib
passim adu̾sariorum que¬
relis. liber credentium cetꝰ
ad cleum quem corde por¬
taret ad clucebatur. Et in¬
posuerunt suꝑ eos uestim̃¬
ta sua. et eũ desuꝑ sedere
fecerunt. Uestim̃ta aposto¬
lorum. uel doctrina uirtu¬
tum. uł edissercio scͥptura¬

Expanded text:
erat dicit: Spiritualiter vero sanctam significat Ecclesiam, ad quam Christus venire dignatus est. Quod dicit Rex tuus, ac si dicat, non extraneus, non alienigena, sed proprius, mansuetus, id est, non ferox et immitis, ut caeteri, ipse enim de se ait: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Euntes autem discipuli fecerunt, sicut praecepit eis Jesus, et adduxerunt asinam et pullum. Quid solvendo pullo contradixerant, audito Domini nomine, quiescunt, entibus ad salutem gentium doctoribus obsistebant, eatenus suas tenebras defenderunt, donec miraculis attestantibus, veri possessoris ac Domini virtus emicuit, ac postquam fidei dominicae potestas apparuit, cedentibus passim adversariorum querelis liber credentium coetus ad Deum, quem corde portaret, adducebatur. Et imposuerunt super eos vestimenta sua, et eum desuper sedere fecerunt. Vestimenta apostolorum vel doctrina virtutum, vel edisseratio scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
Funiculis enim peccatorum
suoꝵ unꝰqͥsq cõstrictꝰ erat.
nec solum nationũ: uerũ
etiam iudeorum. Om̃s eñi
peccauerunt. et egent gła
dei. Asina cͥppe que subui¬
galis fint et edomita: sina¬
gogam que iugum legis
traxerat. pullus asine las¬
ciuus et lib̃ ppłm natioñ
significat. Suꝑ quem nilł
adhuc hominum sedit. qr
nemo rationabilium dot¬
torum frenum correptio¬
nis quod uel linguam co¬
hiberet a malo. uel in artã
uite uiam ire cogeret. ne¬
mo indumenta salutis qͥb
spualiter calefieret. ppło gẽ¬
tium utilia suadendo con¬
tulerat. Secleret nanq suꝑ
illum homo: si aliqͥs ratiõe
utens eius stulticiam depri¬
mendo corrigerẽt. Et si qͥs uo¬
bis aliqͥd dixerit dicite quia
dominus his opus habet. et
confestim limittet eos. In
luca scriptum est. quia cdixe¬
rt eiꝰ domini ad illos. Quid
soluistis pullũ: Et aꝑte sa-¬
tis. Multos qͥppe habebat do¬
minos. qui ñ uni dogmati
et suꝑsticioni deditus. sed

Expanded text:
Funiculis enim peccatorum Funiculis enim peccatorum suorum unusquisque constrictus erat, nec solum nationum, verum etiam Judaeorum, omnes enim peccave. Asina quippe, quae subjugalis fuit et edomita Synagogam quae jugum legis traxerat, pullus asinae lascivus et liber populum nationum significat. Super quem nemo adhuc hominum sedit, quia nemo rationabilium dotorum frenum correctionis, quod vel linguam cohibere a malo, vel in arctam vitae viam ire cogeretur. Nemo indumenta salutis quibus spiritualiter calefieret, populo gentium utilia suadendo contulerat, sederet namque super illum homo, si aliquis ratione utens, ejus stultitiam deprimendo corrigeret. Et si quis vobis aliquid dixerit: Dicite quia Dominus his opus habet, et confestim dimittet eos. In Luca scriptum est, quia Dixerunt domini ejus ad illos: Quid solvitis pullum? et apte satis: Multos quippe habebat dominos, qui non uno dogmati et superstitioni deditus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ce siue domus maxil¬
larum int̾pretatur. qui sa¬
cerdotum uiculus erat et
confessionis portabat typũ
et erat sitꝰ in monte oliue¬
T. ubi lumen scientie ubi
laborum  a et do¬
lorum requies est. Tunc mi
puli ad exhibenda domino
animalia destinati: uo
predicatorum ordines unꝰ
indelicet in gẽtes. alt̾ in cir¬
telligi. Qui recte duo unt¬
tuntur. siue ꝓpter scientiã
ueritatis et oꝑationis m̃u¬
diciam. seu ꝓpter gemine
dilectionis dei uidelicet et
proximi sacramẽtum toto
orbe p̾dicandum. Ite in ca¬
stellum quod contra uos
est. Contra apłõs erat. nec
iugum doctrinarũ uole¬
bat᷑ acciꝑe. Missi isti disci¬
puli doctores significant.
quos ut indocta ac barbara
tocius orbis loca. quasi cõ¬
tra positi castelli menia
eungłi zando penetrarẽt.
destinauit. Et statim inue¬
netis asmam alligatam
et pullum cũ ea. Soluite
et ad ducite michi. Introeun¬
tes mundum p̾licatores sc̃i
inuenerunt ppłm nationũ
ꝑfidie uinculis irretitum.

Expanded text:
cae, sive domus maxillarum interpretatur, quia sacerdotum viculus erat, et confessionis portabat typumi, et erat situs in monte Oliveti, ubi lumen scientiae, ubi laborum et dolorum requies est. Tunc Jespuli, ad exhibenda Domino animalia destinati duo praedicatorum ordines, unus videlicet in gentes, alter in cirtelligi. Qui recte duo mittuntur, sive propter scientiam veritatis et operationis munditiam, seu propter geminae dilectionis Dei videlicet et proximi sacramentum tote orbe praedicandum. Ite in castellum quod contra vos est. Contra apostolos enim erat, nec jugum doctrinarum volebant accipere. Missi isti discipuli doctores significant, qui indocta ac barbara totius orbis loca, quasi contrapositi castelli moenia evangelizando penetrando destinavit. Et statim invenietis asinam alligatam et pullum cum ea; solvite, et adducite mihi. Introeuntes mundum praedicatores sancti, invenerunt populum nationum perfidiae vinculis irretitum.
Abbreviated transcription (Latin):
quantum in medico ẽ.
sanare uenit egrotũ. Ip̃e se in¬
terimit qui precepta medici
obseruare non uult.Uenit sal¬
uator ad mundum. Quare
saluator dictus est mundi. nͥ
ut saluet mundum. non ut
ndicet mundum: Saluari
non uis ab ip̃o exte et quid¬

Expanded text:
quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Ipse se interimit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum: quare Salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso; ex t
Abbreviated transcription (Latin):
nuta pecr̃a si neglegantur oc¬
cidunt. Minute sunt gitite. q̃
flumina implent. Mmnuta
sunt grana arene: sed si mul¬
ta arena imponatur: prerait
atq opprimit. hoc fac̃ senten¬
tia negleta. qd̾ facit fluctus ir¬
ruens. Paulatim ꝑsentina
intrat sed diu intrando et ñ
exhauriendo mergit nauẽ.
Quid est aũt exhaurire. insi
bonis oꝑib agere ne obruant
pecc̃a. gemẽdo. ienunando tri¬
buendo. ignoscendo. Iter aũ
huiꝰ scli molestum est: plenu
est temptationib. In reb ꝓspe¬
ris ne extollat. in reb aduersis
ne frangat. Qui tͥ dedit felicita¬
tem huns scłi. ad consolationẽ
tuam dedit. non adcorruptio¬
nem. Rursus q qui te flagel¬
lat in isto scło. ad emenclatio¬
nem ñ ad dampnationẽ facit.
ferto patrem erudientem ne
sentias iudicem punientem.
Iec cotidie dicimus uobis. et
sepe dicenda sunt. qͥa bonaet
salutaria sunt. Foe. iiͣi.¬

Expanded text:
ura peccata si negligantur, occidunt. Minutae sunt guttae quae flumina implent: minuta sunt grana arenae; sed si multa arena imponatur, premit atque opprimit. Hoc facit sentina neglecta, quod facit fluctus irruens: paulatim per sentinam intrat; sed diu intrando et non exhauriendo, mergit navim. Quid est autem exhaurire, nisi bonis operibus agere ne obruant peccata, gemendo, jejunando, tribuendo, ignoscendo? Iter autem hujus saeculi molestum est, plenum est tentationibus; in rebus prosperis ne extollat, in rebus adversis ne frangat. Qui tibi dedit felicitatem hujus saeculi, ad consolationem tuam dedit, non ad corruptionem. Rursus qui te flagellat in isto saeculo, ad emendationem, non ad damnationem facit. Ferto patrem erudientem, ne sentias judicem punientem. Haec quotidie dicimus vobis, et saepe dicenda sunt, quia bona et salutaria sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nationis illiꝰ seriem exordine
cognouimus. qui sacramen¬
tis illius imbuti sumꝰ in oĩb
glam eius ac laudem non so-¬
lũ u̾bo sed etiã factis p̾dicatt
neq unqũa obliuisci qd sd̃e
deus homo natꝰ est: ut nos
ad unagiñe et similitudiñe
sue diuinitatis renascendo
rum om̃ium fluenta fecũda¬
ret aquarum. ideo tempret᷑
tio destrueret imꝑium. i deo
resurrexit et ascendit in celũ.
ut nobis resurgendi a mortuis
atq in celestib ꝑpetuo regnan¬
di spem exemplumq p̃beret:
ꝓquib singulis reu̾si adintuitũ
piissime dispensationis enis gli¬
ficemꝰ et laudemus ip̃m deũ

Expanded text:
nationis illius seriem ex ordine nationis illius seriem ex ordine cognovimus, qui sacramentis illius imbuti sumus, in omnibus gloriam ejus ac laudem non solum verbo, sed etiam factis praedicare; neque unquam oblivisci quod ideo Deus homo natus est, ut nos ad imaginem et similitudinem suae divinitatis renascendo rum omnium fluenta fecundaret aquarum; ideo tentatus tis destrueret imperium; ideo resurrexit et ascendit in coelum, ut nobis resurgendi a mortuis, atque in coelestibus perpetuo regnandi spem exemplumque praeberet. Pro quibus singulis reversi ad intuitum piissimae dispensationis ejus, glorificemus et laudemus ipsum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm. Audiebat anglicas uir¬
tutes que sunt filie suꝑne cuii¬
tatis appariusse pastorib. in
loco qui a conuentu peccorũ
antiquitꝰ curris gregis uaca¬
batur. et est uno miliario ad
orientem bechleem: ubr etiã
nunc tria pastorum illorum
monumenta in eccl̃ia mons¬
trant. Nouerat cunc uenisse
in carne dñm. cui una et eter¬
na est cũ parre potestas. qui
tegnum datet eccłie. filie sci-¬
licet celestis iherłm. Confere¬
bat ergo maria ea que fienda
legerat. cũ hiis que iam facta
cognouit. ñ hec iamen ore ꝓ¬
mens. sed clausa seruans in
corde. Et reu̾si sunt pastores
glificantes et laudantes dm̃
in omnibz que audierant et
inderant sicut dictum estad
illos. Biscamus et nos fĩs km
dignatꝰ est: adagendas semꝑ
beneficus enis gr̃as reuerti.
Si lli enim sola ad huc nati¬
intate eius cognita. reu̾si lũt
gl̾ificantes et laudantes dm
in om̃ib queaudierant et
uiderant: quanto magis opu¬
tet nos qui iam totam in cr¬

Expanded text:
Jerusalem . Audiebat angelicas virJerusalem . Audiebat angelicas virtutes, quae sunt filiae supernae civitatis, apparuisse pastoribus in loco, qui a conventu pecorum antiquitus turris gregis vocabatur, et est uno milliario ad orientem Bethleem, ubi etiam nunc tria pastorum illorum monumenta in ecclesia monstrantur. Noverat tunc venisse in carne Dominum, cui una et aeterna est cum Patre potestas, qui regnum daret Ecclesiae, filiae scilicet coelestis Hierusalem. Conferebat ergo Maria ea quae fienda legerat, cum his quae jam facta cognovit: non haec tamen ore promens, sed clauso servans in corde suo. Et reversi sunt pastores, glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, sicut dictum est ad illos. Discamus et nos, fratresdignatus est, ad agendas semper beneficiis ejus gratias reverti. Si enim illi, sola adhuc nativitate ejus cognita, reversi sunt glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, quanto magis oportet nos, qui totam incar
Abbreviated transcription (Latin):
es in milib iuda. ex te michi
egeedit᷑ qui sit dñator in isrł.
et egressus eius ab initio. adi¬
eb et̾nitatis. Uidebat se in bech¬
leem peperisse dñacor̃e isrł. qͥ
eternꝰ expatre deus ante scla
natꝰ est. Uidebat se uirginem
concepisse. peꝑisse fibum. et
uocasse nomen eiꝰ ih̃m. Legerat
inꝓpħis. Ecce uirgo cõcipiet ex
pariet filiũ. et uocabit᷑ nom̃e
eius emmanuel. Legerat bos
cognouit possessorem suum
et asinus presepe dñi sui. ui¬
debat dñm positum in presepi.
quobos et asmꝰ solet nutrien-¬
dus aduenire. Meminerat sibi
dictum ab angło. Sp̃c sc̃s suꝑ¬
ueniet in te. et uirtꝰ altissimi
obunbrabit tibi. Ideo q et qd
nascet᷑ exte sc̃m. uocabitur fi¬
uus dei. legerat modum na¬
tiuitatis eius ñ nisi angło rẽ¬
uelonte potuisie cognosci. dic̃e¬
te ysaia. Benerationem enis
quis enarrabit: Legerat et
turris gregiᷤᷤ nebulosa. silie sy¬
on usq ad ce uenient. et ueni¬
et potestas prime regnũ filie

Expanded text:
uda, ex te enim egredietur qui sit dominator in Israel, et egressus ejus ab initio a diebus aeternitatis. Videbat se in Bethleem peperisse dominatorem Israel, qui aeternus ex Patre Deus ante saecula natus est; videbat se virginem concepisse et peperisse Filium, et vocasse nomen ejus Jesum. Legerat in prophetis: Ecce virgo concipiet, et pariet Filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Legerat: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui. Videbat Dominum positum in praesepi, quo bos et asinus solent nutriendi advenire. Meminerat sibi dictum ab angelo: Spiritus seniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Legerat modum nativitatis ejus, non nisi angelo revelante, potuisse cognosci, dicente Isaia: Generationem autem ejus quis enarrabit ? Legerat: Et tu, turris gregis nebulosa, filia Sion, usque ad te veniet, et veniet potestas prima, regnum filiae
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ sufficit pascere hos u̾
tus iunuere creditur. pastoris
officiũ tenet et sp̃ualem pas¬
cit gregem. iugilias q noctis
custodit supͣ illum: si bonoꝵ
actuũ cogitationum q mũ¬
darum sibi aggregans mul¬
titudinem hanc iusto mode¬
ramine gubernare. celeftib
scripturarũ pascuis nutrire.
et peruigili sollertia contra ĩ¬
mundoꝵ sp̃ũum insidias ser¬
uare contendie. Maria autẽ
conseruabat om̃ia u̾ba hec:
conferens in corde suo. Maria
uirginalis pudicie iura custo¬
diens: secreta xp̃i que nouerat.
nemini diuulgare uolebat. s
ip̃m hec quando uellet et quo¬
modo uellet diuulgare reue¬
rent̾ expectabat. Ip̃a autem
eadem secreta ore tacito. ingi¬
li tamen corde sedula scruta¬
batur. Et hoc est qõ ait. Con¬
ferens in corde suo. Confereba
quippe ea q̃ acta uidebat hiis
que agenda legerat. Uidebat
naince se de sticpe dauid ortã
in nazarech de sp̃u sc̃o filium
dei concepisse. legerat in ꝓph̾a.¬

Expanded text:
quantum sufficit, pascere hos verquantum sufficit, pascere hos vertus vivere creditur, pastoris officium tenet, et spiritualem pascit gregem, vigiliasque noctis custodit super illum, si bonorum actuum cogitationumque mundarum sibi aggregans multitudinem, haec justo moderamine gubernare coelestibus Scripturarum pascuis nutrire, et pervigili solertia contra immundorum spirituum insidias servare contendit. Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Maria virginalis pudicitiae jura custodiens, secreta Christi quae noverat nemini divulgare volebat, sed ipsum haec quando vellet, et quomodo vellet divulgare, reverenter exspectabat. Ipsa autem eadem secreta ore tacito, vigili tamen corde sedula scrutabatur. Et hoc est quod ait, Conferens in corde suo. Conferebat quippe ea quae acta videbat his quae agenda legerat. Videbat namque se de stirpe David ortam in Nazareth de Spiritu sancto Filium Dei concepisse. Legerat in pr
Abbreviated transcription (Latin):
gnouerunt de u̾bo qd̾ dictum
erat illis de xp̃o. quiã insõ dei
cognitio eiꝰ est. Et hec est sola
beata hominis uita ip̃o dicente
actestante. qui nos patri cõm̃e
et unũ dm̃. et qũe misisti iħm
rati sũt. et dehis que dicta eĩt
a pastorib ad ip̃os. Non celaue¬
re silentio pastores archana
que diuinitus agnouerant s
quibcũq potuere dicebant El
et sp̃ũales ecel̾e pastores in hoc
maxime sunt ordinati: ut u̾bi
dei myst̾ia p̾dicent. et mira q̃
in scripturis didicerunt: mi¬
randa suis auditorib osten¬
dant. Non solũ pastores. ep̃i ps¬
bit̾i. et diacones. uel etiam mo-
nasterioꝵ rectores sũt intelli¬
gendi sed et om̃s fideles quił
paruule domꝰ sue custodiam
gerunt pastores recte uocant᷑
inquãtum eidem sue domii
sollicita iugilantia p̃sunt.
Et quicũq ur̃m saltem uni
aut duob fr̃ib cotidiano regi¬
mine p̾est. pastoris eisdem de¬
bet officium implere. quia ĩ

Expanded text:
gnoverunt de verbo quod dictum gnoverunt de verbo quod dictum erat illis de Christo, quia visio Dei cognitio ejus est, et haec est sola beata hominis vita, homine ipso dicente ac testante, qui nos Patri commendet unum Deum, et quem misisti Jesum mirati sunt, et de his quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. Non celavere silentio pastores arcana quae divinitus agnoverant, sed quibuscunque potuere dicebant; quia et spirituales Ecclesiae pastores in hoc maxime sunt ordinati, ut Verbi Dei mysteria praedicent, et mira quae in Scripturis didicerint miranda suis auditoribus ostendant. Non solum autem pastores, episcopi, presbyteri et diacones, vel etiam rectores monasteriorum sunt intelligendi, sed et omnes fideles, qui vel parvulae suae domus custodiam gerunt, pastores recte vocantur, in quantum eidem suae domui sollicita vigilantia praesunt. Et quicunque vestrum saltem uni aut duobus fratribus quotidiano regimine praeest, pastoris ejusdem debet officium implere. Quia in
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is in usticia. uidentes aũt
cognouerunt de u̾bo. qd̾ dc̃m
erat illis de puero hoc. Et nos fr̾s
dilectissimi. que dicta sunt no¬
bis de saluatore nr̃o deo uero
et homine. interim pia fide ꝑ¬
cipere. plena dilectione festi.¬
nemus amplecti. ut hec in fu¬
turo ꝑfecte cognitionis uifu
comprehendere ualeamus.
Hec et enim sola ac uera est
beatorũ non solum hominũ
sed et anglorum uita faciem
ꝓpetuo sin cernere creatoris qͣm
desiderabat ardent̾ psalmista
qui dicebat. Sitiuit anima me¬
a ad d̃m inuum. Quando ue¬
niam et parebo ante faciem d̾iͤ
Cinus soliꝰ uisione. nõ au̾t ul¬
la t̾renarũ rerum affluentiã
desiderium suũ saciari posse
signauit. cũ ait. Saciabor dum
manifestabitꝰ glã tua. Uerum.
quia nõ ociosi ac desides. sed uir-¬
tutum oꝑib insudantes diui¬
na contemplatione sũt digni
sollicite p̾misit. Ego aũt cum
iusticia apparebo in cõspectu
tuo.uidentes ergo pastores co¬

Expanded text:
omnis injustitia. Videntes autem omnis injustitia. Videntes autem cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Et nos, fratres dilectisimi, quae dicta sunt nobis de Salvatore nostro Deo vero et homine, interim pia fide percipere, et plena dilectione festinemus amplecti, ut haec in futuro perfectae cognitionis visu comprehendere valeamus. Haec etenim sola ac vera est beatorum non solum hominum, sed et angelorum vita, faciem perpetuo sui cernere Creatoris, quam desiderabat ardenter Psalmista, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Cujus solius visione non autem ulla terrenarum rerum affluentia desiderium suum satiari posse signavit, cum ait: Satiabor dum manifestabitur gloria tua Verum, quia non otiosi ac desides, sed qui virtutum operibus insudant, divina contemplatione sunt digni, sollicite praemisit: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo. Videntes ergo pastores co
Abbreviated transcription (Latin):
hoc insibile nob̾ exhibuit. Et
uenerunt festinantes. et in¬
uenerunt mariam et ioseph
et infantem positũ in p̾sepio.
Uenerunt pastores festinantes.
et inuenerunt deum homyĩe
natũ. simul et eĩdem natiuita¬
tis ministros. Festinemꝰ et nos
fr̃s mei ñ passib pedũ sed bo¬
dem głificatam eandẽ huma¬
nitatem cũ eisdem ministris
digna serinitutis sue mercede
remuneratis. Festinemꝰ indere
illum. in diuina patris ac sua
maiestate fulgẽtem. festinemꝰ
inquam. Nam tanta beatitu¬
do ñcũ desidia ac torpore que¬
renda. sed alacrit sunt xp̃i se-
ouenda uestigia. Nam ip̃e cur¬
sum nr̃m data manu iuua-¬
re desiderat. delectat᷑q a nob̃̾
audire. Trahe me post te. cur¬
remus modorem uguentoꝵ
tuoꝵ. Cicius ergo uirtutũ g̾l¬
sib sequarur. ut meream᷑
consequi. Nemo tardet ad do¬
ferat de die in diem. Ip̃m per
om̃ia et ante om̃ia p̾cantes. ut
g̾ssus nr̃os dirigat scđm elo¬
quium susi. et ñ dñetur nr̃i

Expanded text:
xhibuit. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Venerunt pastores festinantes, et invenerunt Deum hominem natum, simul et ejusdem nativitatis ministros. Festinemus et nos, fratres mei, non passibus pedum, sed bodem glorificatam humanitatem cum ejusdem ministris digna servitutis suae mercede remuneratis; festinemus videre illum in divina Patris ac sua majestate fulgentem. Festinemus, inquam, nam non est tanta beatitudo cum desidia ac torpore quaerenda, sed alacriter sunt Christi sequenda vestigia. Nam ipse cursum nostrum data manu juvare desiderat, delectaturque audire a nobis: Trahe nos post te, curremus in odorem unguentorum tuorum. Citius ergo virtutum gressibus sequamur, ut mereamur consequi. Nemo tardet conveferat de die in diem, ipsum per omnia et ante omnia precantes, ut gressus nostros dirigat secundum eloquium suum, et non dominetur nostri
Abbreviated transcription (Latin):
uagientem. nos in patris soli¬
o mereamur regnantem. Et
uideamꝰ inqͥunt hoc u̾bum qd̃
fr̃m est. Quã recta et pura fidei
sc̃e cõfessio. In principio erat
uerbum. et u̾bum erat apud
deum. et deus erat u̾bum. Hoc
u̾bum natum ex patre non.
fẽm est quia creatura deus ñ
est. In qua natiuitate diuma
uideri ab hominib non potu¬
it. Sed ut inderi posset. u̾bum
caro fc̃m est. et habitauit inno¬
bis. Uideamus ergo inquiũt
hoc u̾bum qd̾ fc̃m̃ est: quia an¬
teqͣm factum ẽẽt. hoc uidere
nequiuimus. Quod fecit do¬
minus et ostendit nobis. Qd̃

Expanded text:
vagientem, nos in Patris solivagientem, nos in Patris solio mereamur videre regnantem. Et videamus, inquiunt, hoc verbum quod factum est. Quam recta et pura fidei sanctae confessio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum! Hoc verbum natum ex Patre, non factum est, quia creatura Deus non est. In qua nativitate divina videri ab hominibus non potuit; sed ut videri posset, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Videamus ergo, inquiunt, hoc Verbum quod factum est, quia antequam factum esset, hoc videre nequivimus. Quod fecit Domi
Abbreviated transcription (Latin):
oftendit nobis. Et uenerũt
festinantes. et inuenerunt
mariã et ioseph: et in fantẽ
positum in p̾sepio. Pastores
quidem illi felici gaudio festi¬
narũt uidere quod audierãt
et quia ardenti amore quesi¬
erunt: cũtinuo saluatorem
quẽ quesierunt inuenire me¬
ruerunt. Sed et intellectuali¬
um pastores gregũ. imimocũc¬
ti fideles. qua mentis indus¬
tria xp̃m querere debeant: di¬
ctis parit̾ sins ostenderũt et
factis. Transeamus inqͥunt
usq bethleem et indeamꝰ hoc
u̾hum qd̾ fc̃m est. Transeamꝰ
do usq bethleem ciuitatem
nis celebremus honoribus. Tran¬
seamus ab iectis cõcupiscenciis
carnalb totomentis desiderio
usq bethleem suꝑnam id est do¬
mum panis uiui nõ manu.¬
fcãm secd et̾nam in celis. et re¬
colamꝰ amando quia u̾bum ca¬
bis. Illuc carne ascendit. ubiĩ
dextema deipatͥs sedet. Illuc eũ
tota uirtutum instantia seqͣ¬
mur. et sollicita cordis ac cor¬
poris castigatione procuremꝰ:
ut quẽ illi in p̃sepio indere

Expanded text:
ostendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesierunt invenire meruerunt. Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamus, inquiunt, usque Bethleem, et videamus hoc verbum quod factum est. Transeamus do usque Bethleem civitatem nis celebremus honoribus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caest. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et sollicita cordis et corporis castigatione procuremus, ut quem illi in praesepio videre
Abbreviated transcription (Latin):
b se suos q subr ectos om̃s qui
ꝑfecte uigilant custodire non
desistunt. Et bene nato dño
pastores suꝑ gregem uigilãt.
Ille et enim natus est qui diẽ
Ego sum pastor bonus. Lonus
pastor animam suam dat peo
ouib suis. Sed et tẽpus ĩmme¬
bat. quo idem pastor sũme bo-¬
nus missis in mũdum pasto¬
rib: oues suas que longe late¬
cs disꝑse errabant. ad semꝑ ui-¬
rentia celestis uite pascua re-¬
uocaret. Quarum sũmo pa
Confirma fĩs tuos. Et fc̃mẽ
ut discesserũt ab eis angli
in celum: pastores loqueban¬
turad inuicem. Transeamus

Expanded text:
bus se suosque subjectos omnes qui bus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pasConfirma fratres tuos . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem: Transe
Abbreviated transcription (Latin):
it. exortũq mundo solem ni¬
sticie. ñ solum celestis uoce ser¬
monis. uerũ etiam claritate
diume lucis astruxit. Iusqͣm
enim in tota ueteris instrum¬
ti senie repperimus. angłos qͥ
tam. sedulo apparuere patrib.
cũ luce apparuisse. Sed hoc pri¬
uilegium recte hodierno tẽ¬
pori seruatũ est: quando exor¬
tum est in tenebris lumen re¬
ctis corde. misericors et mise¬
rator dominus. Uerũ ne par¬
ua unius angłi uideretur au-¬
ctoritas: post quam unus sa¬
cramentum noue natiuitatis
edocuit. statim multitudo cele¬
stium agminũ que glam dõ
caneret. pacemq simul homi¬
nib p̾dicaret affuie. aꝑte dem̃o¬
strans quia ꝑhanc natiuitatẽ
homines ad pacem unius fider
spei et dilectionis. atq ad głam
diuine laudationis eent cõuer¬
tendi. Significant autem mi¬
stice pastores isti gregũ. docto
res ac rectores fidelium amma¬
rum. Nox cinꝰ ingilias custodi¬
ebant suꝑ gregem suum. ꝑicu¬
la temptationũ indicat. a qui¬

Expanded text:
Solem justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a qui
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Plus fuit mortem sur¬
gendo destruere: qͣm uitã
descendendo seruare. Sel
cum iudes hunc ad insulta¬
tiones suas de cruce descen¬
dere minime cernerent. cũ
morientem uiderent: eum
se uicisse crediderunt. nom̃
eius quasi se extinxisse ga¬
uisi sunt. Sed ecce de moi¬
te nomen eius ꝑ mundũ
creuit. ex qua hoc infidelis
turba extinxisse se credi¬
dit. Et quem gaudebat oc¬
cisum dolet mortuum:
quia hunc ad suam glo¬
riam cognoscit ꝑuenisse

Expanded text:
dere. Plus fuit mortem resurgendo destruere quam vitam descendendo servare. Sed cum Judaei hunc ad insultationes suas de cruce descendere minime cernerent, cum morientem viderent, eum se vicisse crediderunt, nomen illius se quasi exstinxisse gavisi sunt. Sed ecce de morte nomen ejus per mundum crevit, ex qua hoc infidelis turba exstinxisse se credidit; et quem gaudebat occisum, dolet mortuum, quia hunc ad suam gloriam cognoscit pervenisse
Abbreviated transcription (Latin):
solũ facere sed etiã audire
lentia que nuꝑ huius ubis
ppł̾m magna exparte con¬
sumpsit: ꝑcussus iningu
Cumq extremum sp̃mage¬
ret. conuenetunt fr̃s ut egreᷤ¬
sum illius orando protege¬
rent. Iam corpus eius ab extre¬
ma fuerat parte pre mortu¬
tim. in solo tantum modo
pectore uitalis ad huc calor
anhelabat. Cuncti autem
fĩs.tanto pro eo ceperunte¬
nixius orare: quanto eum
iam uidebant sub sceleria¬
te discedere. Tunc repente
cepit eiscdem fr̃ib asfisten¬
tib annisu quo poterat cla

Expanded text:
solum facere, sed etiam audire solum facere, sed etiam audire lentia, quae nuper hujus urbis populum magna ex parte consumpsit, percussus in inguCumque extremum spiritum ageret, convenerunt fratres, ut egressum illius orando protegerent. Jam corpus ejus ab extrema fuerat parte praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc calor anhelabat. Cuncti autem fratres tanto pro eo coeperunt enixius orare, quanto eum jam videbant sub celeritate discedere. Cum repente coepit eisdem fratribus assistentibus a
Abbreviated transcription (Latin):
atorũ martyrũ ioħis et pau¬
li eccłiam situm est gr̃a con¬
u̾sationis uenit. Qlui cdiu
regularit᷑ prostractus. qͣn¬
doq susceptus est Quem
fr̾ suus ad monasterium
non conu̾sationis stucdio
sed carnali amore secutus
est.Is aũt qui ad conũsio¬
nem uenerat ualde fr̃ib
placebat. At cõtra fr̃ illius.
longe auita eiurꝰ at morib
discrepabat. Uiuebat tam̃
in monasterio. necessitate
potiꝰ quam uoluntate. Et
cũ incunctis actib suis per¬
uersus existeret: ꝓ fr̃e suo
ab om̃ib equanimit̾ tole¬
rabatur. Erat enim leuis
eloquio. paruus actione.
cultus uestib morib in¬
cultus. ferre uero ñ pote-¬
rat si qͥsqua illi de sc̃i ha¬
bitus conũsatione loquere-¬
tur. facta autem fuerat ui¬
ta illius cunctis fr̃ĩb usu
grauis. sed tam̃ ut dictum
est ꝓfr̃is sui gr̃a erat cũc¬
tis tolerabilis. Asꝑnabat᷑
ualde. siquis sibi aliquid
deprauitatis sue correcpti¬
one loqueretur. Bona ñ

Expanded text:
atorum martyrum Joannis et Pauatorum martyrum Joannis et Pauli Ecclesiam situm est, gratia conversationis venit, qui diu regulariter protractus, quandoque susceptus est . Quem frater suus ad monasterium non conversationis studio, sed carnali amore secutus est. Is autem qui ad conversationem venerat valde fratribus placebat; at contra, frater illius longe a vita ejus ac moribus discrepabat. Vivebat tamen in monasterio necessitate potius quam voluntate. Et cum in cunctis actibus perversus existeret, pro fratre suo ab omnibus aequanimiter tolerabatur. Erat enim levis eloquio, pravus actione, cultus vestibus, moribus incultus; ferre vero non poterat si quisquam illi de sancti habitus conversatione loqueretur. Facta autem fuerat vita illius cunctis fratribus visu gravis, sed tamen, ut dictum est, pro fratris sui gratia erat cunctis tolerabilis. Aspernabatur valde si quis sibi aliquid de pravitatis suae correctione loqueretur. Bona non
Abbreviated transcription (Latin):
bat in desiderio cogitatio¬
me. hoc post effiͣtu praue
astionis exercuit. Nam obli¬
ta dñia timoris. oblita pu¬
doris et reuerentie oblita cõ¬
samionis. conductorẽ agro¬
lum suorũ post modu ass¬
liam duxit. Ecce om̃s ties
lno prius ardore conuerse
lunt.: sed nͣ in uno eodenaqs
studio permanserunt. qr
iuxta dominicã uocem
multi sunt uocati pauri
uero electi. Hec igitur dixi¬
nequis in bono iam opere
positus sibi iures boni oꝑis
tribuat. neqͥs de ꝓpria asti¬
one confidat. qͥa et si iam¬
nouit hodie qualis sit ad huc
cras qͥd futurꝰ sit nescit. Ne¬
mo ergo de siis iam oꝑib
securꝰ gͦaudeat quando ad¬
huc inhuius uite incerci¬
tudine qͥs se finis sequat᷑
ignorat.Sed qͥa rem recu-¬
li que uos ex diuina diftri¬
ctione ꝑterrint. aliud ad¬
huc euicino refero. qd ex di¬
iuina misericordia ꝑt̾rita
corda ur̃a consoletur Quod
tamen in sermone alio iã
ennium fr̃ quidam in mo¬
nasteriũ meũ qd̾ iuxta be¬

Expanded text:
uit in desiderio cogitatiouit in desiderio cogitationis, hoc post effectu pravae actionis exercuit. Nam oblita dominici timoris, oblita pudoris et reverentiae, oblita consecrationis, conductorem agrorum suorum postmodum maritum duxit. Ecce omnes tres uno prius ardore conversae sunt, sed non in uno eodemque studio permanserunt, quia juxta dominicam vocem, Multi sunt vocati, pauci vero electi. Hne quis in bono jam opere positus sibi vires boni operis tribuat, ne quis de propria actione confidat; quia, etsi novit hodie qualis sit, adhuc cras quid futurus sit nescit. Nemo ergo de suis jam operibus securus gaudeat, quando adhuc in hujus vitae incertitudine quis se finis sequatur ignorat. Sed quia rem retuli quae vos ex divina districtione perterruit, aliud adhuc e vicino refero quod ex divina misericordia perterrita vestra corda consoletur; quod tamen in sermone alio jam me ennium frater quidam in monasterium meum, quod juxta be