comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cerent scdm legem moysi. & interfecerunt
eos: & saluatus ẽ sanguis innoxiꝰ in die il¬
la. Helchias autem & uxor eiꝰ laudauer̃t
deum pro filia sua susanna cum ioachim
marito eiꝰ & cognatis om̃ib: quia non est
in ea inuenta res t᷑pis. Daniel autẽ factꝰ
est magnꝰ in conspectu popłi: a dieilla ⁊ de¬
inceps. Et rex astyages appositus est ad
patres suos: & suscepit cyrus ꝑses regnũ
honoratꝰ suꝑ omnes amicos eiꝰ rat quoq
ydolum nõie bel apud babylonios. & im¬
pendebant᷑ in eo ꝑ singłos dies simile arta¬
be duodecim. & oues qͣdraginta: uiniq
amphore sex. Rex qͦq colebat eũ: & ibat
ꝑ singłos dies adorare eum. Porro danel:
adorabat dm suum. Dixitq ei rex. Qre
ñ adoras bel: Qͥ respondens ait ei. Quia
ñ colo ydola manu facta. sed uiuentem
deum qͥ creauit celum & t̾ram: & habet
potestatem om̃is carnis. Et dixit ad eum
rex. Non tͥ uidetur ẽẽ bel uiuens ds: An¬
non uides qͣntum comẽdat & bibat cotidie :

Expanded text:
 interfecerunt eos, et salvatus est sanguis innoxius in die illa. Helcias autem et uxor ejus laudaverunt Deum pro filia sua Susanna, cum Joacim marito ejus, et cognatis omnibus, quia non esset inventa in ea res turpis. Daniel autem factus est magnus in conspectu populi, a die illa, et deinceps. Et rex Astyages appositus est ad patres suos, et suscepit Cyrus Perses regnuhonoratus super omnes amicos ejus. Erat quoque idolum nomine Bel apud Babylonios: et impendebantur in eo per dies singulos similae artabae duodecim, et oves quadraginta, vinique amphorae sex. Rex quoque colebat eum, et ibat per singulos dies adorare eum: porro Daniel adorabat Deum suum. Dixitque ei rex: Quare non adoras Bel? Qui respondens ait ei: Quia non colo idola manufacta, sed viventem Deum, qui creavit coelum et terram, et habet potestatem omnis carnis, Et dixit ad eum rex: Non tibi videtur esse Bel vivens Deus? Annon vides quanta comedat et bibat quotidie?
Abbreviated transcription (Latin):
nauerunt eã ad mortem. Exclamauit autem
uote magna susanna: & ait. Peus eterne. qͥ
absconditoꝵ cognitor es. qͥ nosti omiia ante¬
quam fiant: tu scis q̃m falsum contͣ me tu¬
lerunt testimoniũ. Et ecce morior. cum nichil
hoꝵ fecerim: que isti malitiosi composuer̃t
adũsum me. Exaudiuit autẽ dñs uocem eiꝰ
umq duceret᷑ ad mortẽ. suscitauit dñs¬
sp̃m sc̃m pueri iunioris: cui nomen daniel.
Et exclamauit uoce magna: mundus ego
sum a sanguine huiꝰ. Et conũsus omnis po¬
pulus ad eum: dixit. Qͥs est iste sermo qͣm
loquutꝰ es:ͦ Qͥ cum staret in medio eoꝵ: ait.
Sic fatui filii isrł non iudicantes neq q̃d̃

Expanded text:
mavit autem voce magna Susanna, et dixit: Deus aeterne, qui absconditorum es cognitor, qui nosti omnia antequam fiant, tu scis quoniam falsum contra me tulerunt testimonium: et ecce morior, cum nihil horum fecerim, quae isti malitiose composuerunt adversum me. Exaudivit autem Dominus vocem ejus. Cumque duceretur ad mortem, suscitavit Dsanctum pueri junioris, cujus nomen Daniel, et exclamavit voce magna; Mundus ego sum a sanguine hujus. Et conversus omnis populus ad eum, dixit: Quis est iste sermo, quem tu locutus es? Qui cum staret in medio eorum, ait: Sic fat
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit disꝑsio manus popl̃i scĩ: complebun
ait. uade damel. qr clausi sunt signatiq ser¬
mones: usq ad tempꝰ prefinitum. Eligent᷑
& dealbabunt᷑. & quasi ignis ꝓbabuntur¬
om̃s impii. Porro docti intelligent. Et a tem¬
pore cum ablatum fuerit iuge sacͥficium. &
posita fuerit abhominatio in desolationem :
dies mulle ducenti nonaginta. Beatus qui
tum & requiesces: & stabis in sorte tua in
fine dierum. Hucusq danielem in hebrai¬
co uolumine legimꝰ. cetera que sequunt᷑ usq
ad finem libri: de theodotionis editione tͣns
ne nomine ioachim. & accepit uxorem no¬
mine susannã filiam helchie pulchram ni¬
mis: & timentem dñm. Parentes enim illiꝰ

Expanded text:
fuerit dispersio manus populi sancti, complebuntait: Vade, Daniel, quia clausi sunt signatique sermones usque ad tempus prefinitum. Eligentur multi et dealbabuntur et quasi ignis probabunturomnes impii, porro docti intelligent. Et a tempore cum ablatum fuerit juge sacrificium, et posita fuerit abominatio in desolationem, dies mille ducenti nonaginta. Beatus qui tum: et requiesces, et stabis in sorte tua in finem dierum. Hucusque Danielem in Hebraeo volumine legimus. Caetera quae sequuntur usque ad finem libri, de Theodotionis editione transet nomen ejus Joacim: Et accepit uxorem nomine Susannam, filiam Helciae, pulchram nimis, et timente
Abbreviated transcription (Latin):
liam isrł. Reu̾timini ad iudiciũ: qi falsũ
testimoniũ loquuti sunt adu̾sum eã. Re¬
uersus est gͦ popls cum festinatione: ⁊ dixe¬
runt ei senes. Ueni & sede in medio nr̃m &
indica nob̃: qr tͥ dedit d̃s honorem senectu¬
tis. Et dixit ad eos daniel: Separate illos
ab inuicem ꝓcul: & diiuidicabo eos. Cum
gͦ diuisi ẽẽnt alter ab altero. uocauit unũ
de eis: & dixit ad eum. Inueterate dierum

Expanded text:
um, quia falsum testimonium locuti sunt adversus eam. Reversus est ergo populus cum festinatione, et dixerunt ei senes: Veni, et sede in medio nostrum, et indica nobis: quia tibi Deus dedit honorem senectutis. Et dixit ad eos Daniel: Separate illos ab invicem procul, et dijudicabo eos. Cum ergo divisi essent alter ab altero, vocavit unum de eis, et d
Abbreviated transcription (Latin):
irruerent in eum uehement̾: & necessitate
compulsus tradidit eis danielẽ. Qui miser̃t
eum in lacum leonũ: & erat ibi diebus sex.
Porro in lacuerant septem leones. & daban¬
tur eis cotidie duo corpora & due oues: ⁊ tunc
ñ data sunt eis. ut deuorarent danielem. E

Expanded text:
in eum vehementer: et necessitate compulsus tradidit eis Danielem. Qui miserunt eum in lacum leonum, et erat ibi diebus sex. Porro in lacu erant septem leones, et dabantur eis quotidie duo corpora et duae oves: et tunc non data sunt eis, ut devorarent Danielem.
Abbreviated transcription (Latin):
non uidi: & lacum nescio. Et apprehendit eũ
angłs dñi in uertice eiꝰ. & portauit eũ capillo
capitis sui: posuitq eum in babylone super
lacũ in impetu sp̃s sui. Et clamauit abatuich
dicens. Baniel: tolle prandium qd̾ misit tͥ
ds. Et ait daniel. Recordatꝰ es enim mei cł̃s:
& ñ dereliquisti diligentes te. Surgensq da

Expanded text:
Et apprehendit eum angelus Domini in vertice ejus, et portavit eum capillo capitis sui, posuitque eum in Babylone supra lacum in impetu spiritus sui. Et clamavit Abacuc, dicens: Daniel, tolle prandium quod misit tibi Deus. Et ait Daniel: Recordatus es enim mei, Deus, et non dereliquisti diligentes te.
Abbreviated transcription (Latin):
ditꝰ: & cum ea concubuit. Porro nos cũ essemꝰ
in angulo pomerii uidentes iniqͥtatem cucur¬
rimꝰ ad eos: & uidimꝰ eos pariter commisceri.
Et illum quidem ñ quiuimꝰ comprehendere qi
fortior nob̃ erat: & aꝑtis ostiis exiliuit. Hanc
autem cum apprehendissemꝰ interrogauimꝰ
quisnam ẽẽt adolescens: & noluit indicare no

Expanded text:
. Porro nos cum essemus in angulo pomarii, videntes iniquitatem, cucurrimus ad eos, et vidimus eos pariter commisceri. Et illum quidem non quivimus comprehendere, quia fortior nobis erat, et apertis ostiis exsilivit: hanc autem cum apprehendissemus, interrogavimus, quisnam esset adolescens, et noluit indicare n
Abbreviated transcription (Latin):
ieci uultũ meum ad t̾ram & tacui. Et ecce qͣsi
similitudo filii hominis: tetigit labia mea.
Et aꝑiens os meum loquutꝰ sum: & dixi ad
eum qͥstabat coram mne. Dñe mi. in uisione
tua dlissolute sunt compages mee: & nichil
in me remansit uirium. Et qͦmͦ poterit ser¬
uus dñi mei loqͥ cum dño meo: Nichil in¬

Expanded text:
jeci vultum meum ad terram, et tacui. Et ecce quasi jeci vultum meum ad terram, et tacui. Et ecce quasi similitudo filii hominis tetigit labia mea: et aperiens os meum locutus sum, et dixi ad eum qui stabat contra me: Domine mi, in visione tua dissolutae sunt compages meae, et nihil in me remansit virium. Et quomodo poterit servus Domini mei loqui cum Domino meo? nihil
Abbreviated transcription (Latin):
habiu in me quicqͣm uirium. Et audiui uocẽ
sermonũ eiꝰ. & uidens iacebam consternatꝰ suꝑ
faciem mẽã: uultꝰq m̃s herebat t̾re. Et ecce
manus tetigit me & erexit me suꝑ genua mea.
& suꝑ articulos manuũ mearum: & dix̃ ad
me. Daniel uir desiderioꝵ intellige uerba
que ego loqͦr adte: & sta in gradutuo. Nunc
enim sum missus ad te. Cumq dixisset mͥ
sermonẽ istum steti tremens: ⁊ ait ad me.
Noli metuere damel: qr ex die pͥmo qͦ posu¬
isti cortuum ad intelligendũ ut te afflig̾es
in conspectu dei tui exaudita sunt u̾ba tua:
& ego ueni ꝓpter sermones tuos. Princeps
autem regni ꝑsarum restitit mͥ: uginti &
uno dieb. Et ecce michael unꝰ de pͥncipib
pͥmis uenit in adiutorium meum: & ego re¬
mansubi iuxta regem ꝑsarum. Ueni autem
ut docerem te que uentura sunt poplõ tuo
in nouissimis dieb: q̃m adhuc uisio in dies.
Cumq loqueretur mͥ huiꝰcemodi u̾bis: de¬

Expanded text:
habui quidquam virium. Et audivi vocem habui quidquam virium. Et audivi vocem sermonum ejus: et audiens jacebam consternatus super faciem meam, vultusque meus haerebat terrae. Et ecce manus tetigit me, et erexit me super genua meaet super articulos manuum mearum. Et dixit ad me: Daniel vir desideriorum, intellige verba mea, quae loquor ad te, et sta in gradu tuo: nunc ergo missus sum ad te. Cumque dixisset mihi sermonem istum, steti tremens. Et ait ad me: Noli timere, Daniel, quia ex die primo quo posuisti cor tuum ad intelligendum, ut te affligeres in conspectu Dei tui, exaudita sunt verba tua, et ego veni propter sermones tuos. Princeps autem regni Persarum restitit mihi viginti et uno diebus, et ecce Michael unus de principibus primis venit in adjutorium meum, et ego remansi ibi juxta regem Persarum. Veni autem, ut docerem te quae ventura sunt populo tuo in novissimis diebus, quoniam adhuc visio in dies. Cumque loqueretur mihi hujuscemodi verbis, de
Abbreviated transcription (Latin):
nomento balthasar: & uerbum uerũ. & forti¬
tudo magna: intellexitq sermonẽ. Intelligen¬
tia ẽ enim opꝰ i uisione. In dieb illis ego da¬
niel lugebam. tͥum ebdomadarũ dieb panẽ
desiderabilem ñ comedi: & caro & uinũ non
int̾ierunt in os meũ. sed neq unguento unctꝰ
sum: donec complerent᷑ trium ebdomadaR
dies. Die autẽ uicesima & quarta mensis
pͥmi eram iuxta fluuiũ magnũ qui est ty¬
gris: & leuaui ocłos meos & uidi. Et ecce uir
unus uestitꝰ lineis. & renes eiꝰ accincti auro
obrrio: & corpꝰ euis quasi chrisolitꝰ. & facies eiꝰ
uelut species fulgis: & oculi eius ut lampas
monum eiꝰ ut uox multitiidinis. Uidi autẽ
ego damel: solus uisionẽ. Porro uiri quie¬
rant mecum ñ uiderunt. s terror nimius
irruit suꝑ eos & fugerunt in absconditum :
ego autem relictꝰ sum solꝰ. Uidi uisionẽ gran¬
dem hanc: & ñ remansit in me fortitudo. sed
& species mea ĩmutata ẽ in me & emarcui: nͦ

Expanded text:
m verum, et fortitudo magna: Intellexitque sermonem: intelligentia enim opus est in visione. In diebus illis ego Daniel lugebam trium hebdomadarum diebus: panem desiderabilem non comedi, et caro et vinum non introierunt in os meum; Sed neque unguento unctus sum: donec complerentur trium hebdomadarum dies. Die autem vigesima et quarta mensis primi, eram juxta fluvium magnum, qui est Tigris, Et levavi oculos meos, et vidi: et ecce vir unus vestitobrizo et corpus eius quasi chrisolitus, et facies eius uelut species fulguris, et oculi eius ut lampas ox multitudinis. Vidi autem ego Daniel solus visionem: porro viri, qui erant mecum, non viderunt: sed terror nimius irruit super eos, et fugerunt in absconditum. Ego autem relictus solus vidi visionem grandem hanc: et non remansit in me fortitudo, sed et species mea immutata est in me, et emarcui, nec
Abbreviated transcription (Latin):
sum suũ. & declinauert oculos suos ut non
uiderent celum: neq recordarent᷑ iudiciorum
ustoꝵ. Erant gͦ ambo uulnerati amore eius:
nec indicauert sibi uicissim dolorem suum.
Erubescebant enim indicare concupiscentiã
suam: uolentes concumb̾e cum ea. Et obser¬
uabant cotidie sollicitiꝰ uidere eam. Dixitq
alter ad alterum. Eamꝰ domum: qr prandii
hora est. Et egressi: recesserunt a se. Cumq
reũtissent conuener̃t in unũ. & sciscitantes
ab inuicẽ causam: confessi st̃ concupiscentiã
suã. Et tunc in cõmune statuerunt tempꝰ:
qͣndo possent eã inuenire solam. Factum est
autẽ cum obseruarent diem aptũ. ingressa
est aliqͣndo sicut heri & nudiꝰ terciꝰ cũ duab so

Expanded text:
declinaverunt oculos suos, ut non viderent coelum, neque recordarentur judiciorum justorum. Erant enim ambo vulnerati amore ejus, nec indicaverunt sibi vicissim dolorem suum: erubescebant enim indicare sibi concupiscentiam suam, volentes concumbere cum ea: et observabant quotidie sollicitius videre eam. Dixitque alter ad alterum: Eamus domum, quia prandii hora est. Egressi recesserunt a se. Cumque revertissent, venerunt in unum: et sciscitantes ab invicem causam, confessi sunt concupiscentiam suam: et tunc in communi statuerunt tempus, quando eam possent invenire solam. Factum est autem, cum observarent diem aptum, ingressa est aliquando sicut heri et nudiustertius, cum duabus
Abbreviated transcription (Latin):
confirma sententiã & scribe decretũ. ut non
ĩmitetur qd̃ statuitũ est amedis atq ꝑsis:
nec p̃uaricari cuiqͣm liceat. Porro rex daruis
ꝓposuit edictum: & statuit. Qd̃ cum damel
comꝑisset. idest constitutã legem. ingressus
est domũ suam: & fenestris aꝑtis in cenaculo
suo contra irłm. tͥb temporib in die flecte¬
bat genua sua & ad orabat. confitebat᷑q co¬
ram deo suo sicut & antea facere consueue¬
rat. Uiri igitur illi curiosiꝰ inquirentes inue¬
nerunt damelẽ: orantem & obsecrantẽ d̃m
suum. Et accedentes: loquuti sunt regi suꝑ
edicto. Rex. nunqͥd non constituisti ut om̃is
homo qͥ rogaret quẽquam de diis & hormin
lacum leonum. Ad qd̾ respondens rex ait. Ue¬

Expanded text:
confirma sententiam, et scribe decretum: ut non confirma sententiam, et scribe decretum: ut non immutetur quod statutum est a Medis et Persis, nec praevaricari cuiquam liceat. Porro rex Darius proposuit edictum, et statuit. Quod cum Daniel comperisset, id est, constitutam legem, ingressus est domum suam: Et fenestris apertis in coenaculo suo contra Jerusalem tribus temporibus in die flectebat genua sua, et adorabat, Confitebaturque coram Deo suo, sicut et ante facere consueverat. Viri igitur illi curiosius inquirentes, invenerunt Danielem orantem et obsecrantem Deum suum. Et accedentes locuti sunt regi super edicto: Rex, numquid non consthomo qui rogaret quemquam de diis et hominilacum leonum? Ad quos respondens rex ait:
Abbreviated transcription (Latin):
suo. & suꝑ eos pͥncipes tres: ex quib daniel
unꝰ erat. ut satrape illis redderent rationẽ: &
rex ñ sustineret molestiã. gitur daniel su¬
ꝑabat omnes pͥncipes & satrapas: qi sp̃s dei
amplior erat in eo. Porro rex cogitabat ꝯstitii¬
ere eum suꝑ omne regnũ. Unde pͥncipes & sa¬
trape querebant occasionẽ ut inuenirent da¬
melem ex latere regis. nullamq causam &
suspitionẽ reꝑire potuerunt: eo qd̃ fidelis
ẽẽt. & om̃is culpa & suspitio ñ inueniretur
ineo. Dixerunt gͦ uiri illi. Non inueniemꝰ
danieli huic aliqͣm occasionem: nisi forte in
lege dei sui. Tunc pͥncipes & satrape subripu¬
erunt regi: & sic loquuti st̃ ei. Dari rex: ineter¬
numuiue. Consiluim inierunt cuncti pͥnci¬
pes regni. magistratꝰ & satrape. senatores &
iudices: ut decretum imꝑatoꝵ exeat & edictũ.
ut om̃is qui petierit aliqͣm petitionem a qͦcũ¬
q deo & homine usq ad dies tͥginta nisi ate
rex: mittat᷑ in lacum leonum. Nunc itaqr ex

Expanded text:
 super eos principes tres, ex quibus Daniel unus erat: Ut satrapae illis redderent rationem, et rex non sustineret molestiam. Igitur Daniel superabat omnes principes et satrapas: quia spiritus Dei amplior erat in eo. Porro rex cogitabat constituere eum super omne regnum: unde principes et satrapae quaerebant occasionem ut invenirent Danieli ex latere regis. Nullamque causam et suspicionem reperire potuerunt, eo quod fidelis esset, et omnis culpa et suspicio non inveniretur in eo. Dixerunt ergo viri illi: Non inveniemus Danieli huic aliquam occasionem, nisi forte in lege Dei sui. Tunc principes et satrapae surripuerunt regi, et sic locuti sunt ei: Dari rex, in aeternum vive: consilium inierunt cuncti principes regni, magistratus, et satrapae, senatores, et judices, ut decretum imperatorium exeat, et edictum: Ut omnis qui petierit aliquam petitionem a quocumque Deo et homine, usque ad dies triginta, nisi a te rex, mittatur in lacum leonum. Nunc itaque, rex,
Abbreviated transcription (Latin):
te sco dei mer adhuc me loqͤnte in oratione. ec¬
ce uir gabriel qͣm uideram in uisione apͥncipio
cito uolans tetigit me in tempore sacrificiiues¬
Daniel: nunc ego egͣssus sum ut docerem te
& intelligeres: ab exordio p̃cum tuar egressꝰ
est sermo. Ego autem ueni ut indicarem tͥ: qr¬
domades abbreuiate sunt suꝑ popłm tuum.
& suꝑ uibem scãm tuam: ut consũmetur pre¬
uaricatio & finem accipiat peccatũ. & deleat᷑
iniquitas & adducat᷑ iusticia sempit̾na:⁊ im
Scito gͦ & amimadu̾te ab exitu sermoniᷤᷤ ut ite¬
& rursum edificabit᷑ platea & muri in angͥtia
tempoꝵ. & post ebdomades sexaginta duas oc¬
cidetur xp̃c: & ñ erit eiꝰ popłs qui eum negatui¬
rus est. & ciuitatem & scuarium dissipabit po¬
pulus cũ duce uenturo. & finis eius uastitas:
& post finem belli statuta desolatio. Confir¬
mabit autẽ pactum multis ebdomada una. &

Expanded text:
« me loquente in oratione, ecce vir Gabriel, quem videram in visione a principio, cito volans tetigit me in tempore sacrificii vesDaniel! nunc ego egressus sum, ut docerem te, et intelligeres. Ab exordio precum tuarum egressus est sermo; ego autem venidomades abbreviatae sunt super populum tuum et super urbem sanctam tuam, ut consumetur praevaricatio et finem accipiat peccatum, et deleatur iniquitas, et ad ducatur justitia sempiterna. MScito ergo et animadverte: Ab exitu sermonis ut ite rursum edificabitur platea et muri in angustia temporum. Et post ebdomadas sexaginta duas occidetur Christus, et non erit eius populus qui eum negaturus est; et civitatem et sanctuarium dissipabit populus cum duce venturo, et finis eius vastitas, et post finem belli statuta desolatio: confirmabit aut
Abbreviated transcription (Latin):
& diuidet᷑ in qͣtuor uentos celi: sed ñ in poste¬
ros eiꝰ. neq scđm potentiam illiꝰ qua dñatus
est. Lacerabit᷑ enim regnum eiꝰ etiam in ex¬
ternos exceptishis: & confortabit᷑ rex austri. &
de pͥncipib eiꝰ preualebit suꝑ eum: & dñabitur
ditione. Multa enim dnatio eiꝰ. & post finem
annoꝵ federabunt᷑. filiaq regis austri ueniet
ad regem aquilonis facere amiciciã: & ñ obtine¬
bit fortitudinem brachii. nec stabit semeneiꝰ.
Et tradetur ip̃a & qͥ adduxerunt eam adoles¬
centes eiꝰ & qͥ confortabant eam intemporib:
stabit de germine radicum eiꝰ plantatio. &
ueniet cũ exercitu & ingrediet᷑ ꝓuinciam re¬
gis aquilonis & abutet᷑ eis & obtinebit Insuper
& deos eoꝵ & sculptilia. uasa qͦq p̃ciosa argenti
& auri: captiua ducet in egyptũ. Ipse p̃ualebit
adu̾sum regem aqͥlonis. & intrabit in regnũ
rex austri: & reuertet᷑ ad t̾ram suam. filii autẽ
eius ꝓuocabunt᷑ & congregabunt multitudinẽ

Expanded text:
t dividetur in quatuor ventos coeli; Sed non in posteros ejus, neque secundum potentiam illius, qua dominatus est. Lacerabitur enim regnum ejus etiam in externos, exceptis his. Et confortabitur rex Austri: et de principibus ejus praevalebit super eum, et dominabitur ditione: multa enim dominatio ejus. Et post finem annorum foederabuntur: filiaque regis austri veniet ad regem aquilonis facere amicitiam; Et non obtinebit fortitudinem brachii, nec stabit semen ejus: Et tradetur ipsa, et qui adduxerunt eam, adolescentes ejus, et qui confortabant eam in temporibus. Et stabit de germine radicum ejus plantatio: et veniet cum exercitu, et ingredietur provinciam regis aquilonis: et abutetur eis; et obtinebit. Insuper et deos eorum, et sculptilia, vasa quoque pretiosa argenti et auradversus regem aquilonis, Et intrabit in regnum rex austri, et revertetur ad terram suam. Filii autem ejus provocabuntur, et congregabunt multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ostia pomerii claudite ut lauer. Et fecerunt
sicut p̃ceꝑat: clauseruntq ostia pomerii.
Et egresse sunt ꝑposticum ut afferrent que
iusserat: nesciebantq senes intꝰ esse abscondi¬
tos. Cum autem egresse ẽẽnt puelle: surrexe¬
runt duo senes & occͣrerunt ad eam & dixẽ¬
runt. Ecce ostia pomerii clausa sunt & nemo
nos uidet: & in concupiscentia tui sumꝰ. Quã
obrem assentire nob̃̾: & cõmiscere nobiscum.¬

Expanded text:
ostia pomarii claudite, ut laver. Et fecerunt sicut praeceperat, clauserunt ostia pomarii, et egressae sunt per posticum, ut afferrent quae jusserat: nesciebantque senes intus esse absconditos. Cum autem egressae essent puellae, surrexerunt duo senes, et accurrerunt ad eam, et dixerunt: Ecce ostia pomarii clausa sunt, et nemo nos videt, et nos in concupiscentia tui sumus: quam ob rem assentire nob
Abbreviated transcription (Latin):
set ꝓpe arietem. efferatꝰ est in eum & ꝑcussit
arietem & cõminuit duo cornua eiꝰ: & ñ pote¬
rat aries resistere ei. Cumq eum misisset in
t̃ram conculcauit: & nemo quibat liberare
arietem de manueiꝰ. Hyrcus autẽ caprarum:
magnus factus est nimis. Cumq creuisset:
fractum ẽ cornu magnum: & orta sunt cor¬
nua qͣtuor subter illud. ꝑ qͣtuor uentos celi.
De uno autem ex eis: egressum est cornu u¬
num modicũ. Et factum est grande contra
meridiem & contͣ orientem & cont fortitu¬
dinẽ. & magnificatum ẽ usq ad fortitudi¬
nem celi: & deiecit de fortitudine ⁊ de stelliᷤᷤ

Expanded text:
set prope arietem, efferatus est in eum, et percussit set prope arietem, efferatus est in eum, et percussit arietem: Et comminuit duo cornua ejus, et non poterat aries resistere ei: Cumque eum misisset in terra, conculcavit, et nemo quibat liberare arietem de manu ejus. Hircus autem caprarum magnus factus est nimis: cumque crevisset, fractum est cornu magnum, et orta sunt quatuor cornua subter illud per quatuor ventos coeli. De uno autem ex eis egressum est cornu unum modicum: et factum est grande contra meridiem, et contra orientem, et contra fortitudinem: Et magnificatum est usque ad fortitudinem coeli:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s gentes seruient ei &e obaudient. Hucus
tionib meis conturbabar & facieᷤᷤ mea mu
tata est in me: u̾bum autem in corde meo
uideram in pͥncipio. uidi in uisione mea cũ
ẽẽm in susis castro. qd̃ est in elam ciuitate. ui¬
di autem in uisione ẽẽ me supra portã ulai. &
eleuaui oculos meos & uidi: & ecce aries unꝰ
stabat ante paludem. habens cornua excel¬
sa. & unum excelsiꝰ altero: atq succrescens.
Postea uidi arietem cornib uentilantẽ con¬
tra occidentem & contͣ aquilonem & contra
meridiem. & omnes bestie ñ poterant resiste¬
re ei: neq lib̾ari de manu eiꝰ fecitq scł̃m uo¬
luntatem suã & magnificatꝰ est: & ego intel¬
ligebam. Ecce autem hyrcus caprarum ue¬
niebat ab occidente suꝑ faciem uniu̾se t̾re:
& ñ tangebat t̾ram. Porro hyrtus habebat
cornu insigne int̾ oculos suos. & uenit usq
ad arietem illum cornutũ quem uideram
stantemante portã: & cucurrit ad eum in
impetu fortitudinis sue. Cumq appropinqͣs¬

Expanded text:
s ipsi seruient et obaudient. Huc ustiones tata est in me: verbum autem in corde meo videram in principio, vidi in visione mea, cum essem in Susis castro, quod est in Elam civitate: Vidi autem in visione esse me super portam Ulai. Et levavi oculos meos, et vidi: et ecce aries unus stabat ante paludem, habens cornua excelsa, et unum excelsius altero atque succrescens. Postea vidi arietem cornibus ventilantem contra occidentem, et contra aquilonem, et contra meridiem, Et omnes bestiae non poterant resistere ei, neque liberari de manu ejus: Fecitque secundum voluntatem suam, et magnificatus est: Et ego intelligebam: ecce autem hircus caprarum veniebat ab occidente super faciem totius terrae, et non tangebat terram: porro hircus habebat cornu insigne inter oculos suos. Et venit usque ad arietem illum cornutum, quem videram stantem ante portam, et cucurrit ad eum in impetu fortitudinis suae. Cumque appropinquas
Abbreviated transcription (Latin):
cretum qd̃ constituit rex ñ liceat ĩmutara.
Tunc rex p̃cepit & adduxerunt damelẽ: &
miserunt eũ in lacum leonum. Dix̃q rex
dameli. Bs tuus qͦm colis semꝑ: ipse libe¬
rabit te. Allatusq est lapis unus: & positꝰ
est suꝑostium laci. Qͣm signauit rex anulo
suo & anulo optimatum suoꝵ: ne qͥd fie¬
ret contra danelem. Et abiit rex in domũ
suam: & dormiuit incenatꝰ. Cibiq non st̃
illaticoram eo: insuꝑ & sompnꝰ recessit
ab eo. Tunc rex pͥmo diluculo consurgens
festinꝰ ad lacum leonum ꝑrexit: appro¬
pinqͣnsq lacui damelem uoce lacmabili
inclamauit & affatus ẽ eum. Daniel ser¬
ue dei uiuentis. d̃s tuus cui tu seruis semꝑ.
putasne ualuit liberare te a leonib: Et da¬
niel regi respondens ait. Rex inet̾num ui¬
ue. Ds meus misit angłm suũ &e conclisit
ora leonum & ñ nocuerunt mͥ: qr corã eo
iusticia inuenta est in me. Sed & coramte
rex: delictum ñ feci. Tunc rex uehement̃
gauisus est suꝑ eo: & danielem precepit

Expanded text:
d constituerit rex, non liceat immutari. Tunc rex praecepit: et adduxerunt Danielem, et miserunt eum in lacum leonum. Dixitque rex Danieli: Deus tuus, quem colis semper, ipse liberabit te. Allatusque est lapis unus, et positus est super os laci: Quem obsignavit rex annulo suo, et annulo optimatum suorum, ne quid fieret contra Danielem. Et abiit rex in domum suam, et dormivit incoenatus, cibique non sunt illati coram eo, insuper et somnus recessit ab eo. Tunc rex primo diluculo consurgens, festinus ad lacum leonum perrexit: Appropinquansque lacui, Danielem voce lacrymabili inclamavit, et affatus est eum: Daniel, serve Dei viventis, Deus tuus, cui tu servis semper, putasne valuit te liberare a leonibus? Et Daniel regi respondens ait: Rex, in aeternum vive: Deus meus misit angelum suum, et conclusit ora leonum, et non nocuerunt mihi: Quia coram eo justitia inventa est in me: sed et coram te, rex, delictum non feci. Tunc rex vehementer gavisus est super eo. et Danielem praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
serunt. Et uenit cum parentib & filiis: & uni¬
uersis cognatis suis. Porro susanna erat deli¬
cata numis: & pulchra specie. At iniqͥ illi ius¬
serunt ut discooꝑiretur. erat enim cooꝑta: ut
uel sic saciarent᷑ decore eiꝰ. Nebant igitur sur: &
omnes qͥ nouerant eam. Consurgentes autẽ

Expanded text:
enit cum parentibus, et filiis, et universis cognatis suis. Porro Susanna erat delicata nimis, et pulchra specie. At iniqui illi jusserunt, ut discooperiretur erat enim cooperta, ut vel sic satiarentur decore ejus. Flebant igitur sui, et omnes qui noverant eam. Consurgentes au
Abbreviated transcription (Latin):
timere uir desiderioꝵ: paxtͥ. Confortare: &
esto robustꝰ. Cumq loqueret᷑ mecũ conualui:
& dixi. Loquere dñe mi: quia confortasti me.
Et ait. Numqͥd scis qͣre uenerim adte: Et
nunc reuertar: ut prelier adũsum pͥncipem
ꝑsarum. Cum gͦ egrederer: apparuit pͥnceps
grecoꝵ ueniens. Ueruntam̃ annunciabo tibi

Expanded text:
ir desideriorum: pax tibi: confortare, et esto robustus. Cumque loqueretur mecum, convalui, et dixi: Loquere, Domine mi, quia confortasti me. Et ait: Numquid scis quare venerim ad te? Et nunc revertar ut praelier adversum principem Persarum: cum ergo egrederer, apparuit princeps Graecorum venie
Abbreviated transcription (Latin):
uisum ẽ regnum tuũ. & datum est medis &
ꝑsis. Tunc iubente rege indutꝰ est daniel pͣ¬
pura. & cirtumdata est torqͤs aurea collo
eius: & p̾dicatum est de eo qd̾ hr̃et potesta¬
tem tertiꝰ in regno. Eadem nocte interfectus
est balthasar rex chaldeus. & dariꝰ medus
successit in regnũ: annos natꝰ sexaginta duos.¬

Expanded text:
visum est regnum tuum, et datum est Medis et visum est regnum tuum, et datum est Medis et Persis. Tunc, jubente rege, indutus est Daniel purpura, et circumdata est torques aurea collo ejus: et praedicatum est de eo quod haberet potestatem tertius in regno suo. Eadem nocte interfectus est Baltassar rex Chaldaeus. Et Darius Medus successit in regnu
Abbreviated transcription (Latin):
bestiis positum est: & cum onagris erat ha¬
bitatio eiꝰ. fẽnum qͦq ut bos comedebat. & rore
celi corpꝰ eus infectum est: donec cognosceret
qd̃ potestatem habebat altissimꝰ in regno ho¬
minũ. & quenicũq uoluerit suscitabit suꝑ¬
illud. Tu qͦq filius eiꝰ balthasar ñ humilia¬
sti cor tuum cum scires hec omnia. sed adũsũ
eiꝰ allata sunt corã te. & tu & optimates tui
&e uxores tue & concubine tue uinũ bibistis
i eis. Deos qͦq argenteos & aureos & ereos.
ferreos ligneosq & lapideos. qui ñ uident neq¬
audiunt. neq sentiunt: ipsos laudasti. Por¬
ro deum qͥ ħt flatũ tuum in manu sua & om̃s
uas tuas: ñ glorificasti. Idcirco ab eo missus
ẽ articulꝰ manus: que scripsit hoc qd̾ exaratũ
est. Hec ẽ autem scͥptura qͣ digesta ẽ: mane.
techel. phares. Et hec interpretatio sermonis.
Mane: numerauit ds regnum tuũ. & com¬
pleuit illud. Techel: appensum ẽ in statera.
& inuentum ẽ minus habens. Phares: di¬

Expanded text:
bestiis positum est, & cum onagris erat habitatio ejus: foenum quoque ut bos comedebat, & rore coeli corpus ejus infectum est, donec cognosceret, quod potestatem haberet Altissimus in regno hominum: & quaecunque voluerit, suscitabit suiam. Tu quoque filius eius Balthasar non humiliasti cor tuum, cum scires hęc omnia, quę super eueius allata sunt coram te et tu et optimates tui et uxores tuę et concubinę tuę vinum bibistis in eis, deos quoque argenteos et aureos et ęreos ferreosaudiunt, neque sentiunt, laudasti: Porro Deum, qui habet flatum tuum in manu sua, et omnes vias tuas, non glorificasti. Idcirco ab eo missus est articulus manus, quae scripsit hoc, quod exaratum est. Haec est autem scriptura, quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec est interpretatio sermonis. MANE: numeravit Deus regnum tuum, et complevit illud. THECEL: appensus es in statera, et inventus es minus habens. PHARES: di
Abbreviated transcription (Latin):
lium meũ placeat tͥ. & peccata tua elemosinis
redime: & iniqͥtates tuas misericordiis paupe¬
rum. forsitan ignoscat delictis tuis. Om̃ia ue¬
nerunt suꝑ nabuchodonosor regẽ Post finẽ
mensium duodecim in aula regis babylonis
deambulabat: responditq rex &ait. Non¬
ne hec est babylon magna qͣm ego edificaui
indomũ regni. in robore fortitudinis meẽ. &
ingloria decoris mei¶Ium adhuc sermo eẽt

Expanded text:
lium meum placeat tibi, et peccata tua eleemosynis lium meum placeat tibi, et peccata tua eleemosynis redime, et iniquitates tuas misericordiis pauperum: forsitan ignoscet delictis tuis. Omnia venerunt super Nabuchodonosor regem. Post finem mensium duodecim, in aula Babylonis deambulabat. Responditque rex, et ait: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, in robore fortitudinis meae, et in gloria decoris mei? Cum adhu
Abbreviated transcription (Latin):
& in ramis eiꝰ commorantes aues celi: tu es rex
qui magnificatꝰ es & inualiusti. & magnitudo
tua creuit & ꝑuenit usq ad celum: & potestas
tua in terminos uniu̾se terre. Qd̃ autem uidit
rex uigilem & scm̃ descendere de celo & dicere.
succidite arborem & dissipate illam. attam̃ ger¬
men radicum eiꝰ in terra dimittite: & uinciatur
ferro & ere in herbis foris. & rore celi consperꝰ¬
gatur: & cum feris sit pabulũ eiꝰ. donec septem
tempora cõmutent᷑ suꝑ eum. Hec est int̾pre¬
tatio sententie altissimi: que suꝑuenit super
dñm meum regem. Eicient te ab hominib. cũ
bestiis ferisq erit habitatio tua: & fenum ut
bos comedes & rore celi infunderis. Septem qͦ
ꝙ tempora mutabunt᷑ suꝑte: donec scias qd̃
dñetur excelsus suꝑ regnum hõium. & cui¬
cũq uoluerit det illd̃. Qd̃ autem p̃cepit ut re¬
linqueret᷑ germen radicum eiꝰ idest arboris:
regnum tuumtͥ manebit. postqͣm cognoueris
potestatem ẽẽ celestem. Quamobrẽ rex consi¬

Expanded text:
: Tu es rex, qui magnificatus es, et invaluisti: et magnitudo tua crevit, et pervenit usque ad coelum, et potestas tua in terminos universae terrae. Quod autem vidit rex vigilem et sanctum descendere de coelo, et dicere: Succidite arborem, et dissipate illam; Attamen germen radicum ejus in terra dimittite, et vinciatur ferro et aere in herbis foris, et rore coeli conspergatur, et cum feris sit pabulum ejus, donec septem tempora mutentur super eum: Haec est interpretatio sententiae Altissimi, quae pervenit super dominum meum regem: Ejicient te ab hominibus, et cum bestiis feris erit habitatio tua, et fenum ut bos com donec scias quod dominetur Excelsus super regnum hominum, et cuicumque voluerit, det illud. Quod autem praecepit, ut relinqueretur germen radicum ejus, id est, arboris: Regnum tuum tibi manebit, postquam cognoveris potestatem esse coelestem. Quamobrem, rex, consi
Abbreviated transcription (Latin):
archangłs pͥnceps iĩ Ego autem ab anno
pͥmo darii mẽdi stabam ut confortaret᷑ & ro¬
boraret᷑: & nunc ueritatem annunciabo tibi.
Ecce adhuc tͤs reges stabunt in ꝑside: & qͣrtꝰ
ditabit᷑ opib nimis suꝑ omnes. Et cũ inua¬
luerit diuiciis suis: concitabit om̃s aduer

Expanded text:
r. Cap. XI. Ego autem ab anno primo Darii Medi stabam ut confortaretur, et roboraretur. Et nunc veritatem annuntiabo tibi. Ecce adhuc tres reges stabunt in Perside, et quartus ditabitur opibus nimiis super omnes: Et cum invaluerit divitiis
Abbreviated transcription (Latin):
& omni isrł. his qui ꝓpe sunt & his qui ꝓcul
in uniũsis terris ad quas eiecisti eos. ꝓpt̾ iniqͥ¬
tates eorum in qͥb peccauerunt in te domine.
Nob̾ confusio faciei. regib nr̃is. pͥncipib nr̃i
& patrib nr̃is: qui peccauerunt. Tibi autem

Expanded text:
 omni Israel; His qui prope sunt, et his qui procul, in universis terris, ad quas ejecisti eos, propter iniquitates eorum, in quibus peccaverunt in te. Domine, nobis confusio faciei, regibus nostris, principibus nostris, et patribus nostris, qui peccaverunt. Tibi autem
Abbreviated transcription (Latin):
bat & cõminuebat. & reliqua pedib suis
conculcabat. & de cornib decem que habe¬
bat in capite & de alio qd ortum fuerat
ante qd̾ ceciderant tria cornua de corn illo
qd̾ habebat oculos & os loqͦns grandia: &
mauis erat ceteris. Aspiciebam. & ecce cor¬
nu illud faciebat bellum aduersus scõs
& p̃ualebat eis: donec uenit antiquus die¬
rum. & iudicium dedit scĩs excelsi: & tempꝰ¬

Expanded text:
omminuebat, et reliquias pedibus suis conculcabat: et de cornibus decem, quae habebat in capite: et de alio, quod ortum fuerat, ante quod ceciderant tria cornua: Et de cornu illo quod habebat oculos, et os loquens grandia, et majus erat caeteris. Aspiciebam, et ecce cornu illud faciebat bellum adversus sanctos, et praevalebat eis, Donec venit antiquus dierum, et judicium dedit s
Abbreviated transcription (Latin):
num: & omnes popłi tribꝰ ac lingue ip̃i ser¬
uient. Potestas eiꝰ potestas ẽt̾na que ñ aufe¬
retur: & regnum eiꝰ qd̃ non corrumpetuR.
Horruit sp̃s meus. ego danelterritꝰ sum
in his: & uisiones capitis mei conturbauẽ¬
runt me. Accessi ad unum de assistentib :
& ueritatem qͣrebam ab eo de omnib his:
Qui dixit mͥ int̃pretationem sermonum: &
docuit me. Hebestie magne qͣtuor: qͣtuor
regna consurgent de t̾ra. Suscipient autẽ
regnũ sc̃i dei altissimi. & obtinebunt regnũ

Expanded text:
 et linguae ipsi servient; Potestas ejus potestas aeterna, quae non auferetur: et regnum ejus, quod non corrumpetur. Horruit spiritus meus, ego Daniel territus sum in his, et visiones capitis mei conturbaverunt me. Accessi ad unum de assistentibus, et veritatem quaerebam ab eo de omnibus his. Qui dixit mihi interpretationem sermonum, et docuit me: Hae bestiae magnae quatuor, quatuor regna consurgent de terra. Suscipient autem regnum sancti Dei altissimi, et obtinebunt regnum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrta regnum qͣrtum erit in t̾ra. qd maius
erit omnib regnis: & deuorabit uniu̾sam
terrã.: & conculcabit & cõminuet eam.
Porro cornua decem ipsiꝰ regni decem regeᷤᷤ
erunt. & aliꝰ consurget post eos: & ip̃e poten¬
tior erit pͥorib. & tres reges humiliabit. &
sermones contͣ excelsum loquet᷑: & scos altiᷤ¬

Expanded text:
quartum erit in terra, quod majus erit omnibus regnis, et devorabit universam terram, et conculcabit, et comminuet eam. Porro cornua decem ipsius regni, decem reges erunt: Et alius consurget post eos, et ipse potentior erit prioribus, et tres reges humiliabit. Et sermones contra Excelsum loquet
Abbreviated transcription (Latin):
bant ei: & decies milies centena milia assiste¬
bant ei. In iudicium sedit: & libri aꝑti sunt.
Aspiciebam ꝑ uocem sermonis grandiũ qͦs
cornu illud loquebatur. & uidi q̃m int̾fecta
ẽẽt bestia & ꝑisset corpꝰ eius & traditum eẽt
ad comburendũ igni: aliarum qͦq bestiarum
ablata ẽẽt potestas. & tempora uite constitu¬
ta eẽnt eis usq ad tempꝰ & tempꝰ spiciebã

Expanded text:
ia assistebant ei. Judicium sedit, et libri aperti sunt. Aspiciebam propter vocem sermonum grandium, quos cornu illud loquebatur: Et vidi quoniam interfecta esset bestia, et perisset corpus ejus, et traditum esset ad comburendum igni: Aliarum quoque bestiarum ablata esset potestas, et tempora vitae constituta essent eis usque ad tempus et tempus
Abbreviated transcription (Latin):
intellexi in libris numerũ annoꝵ de qͦ factꝰ
est sermo dñi ad ieremiam ꝓpħam. ut cõ¬
plerentur desolationis irłm septuaginta an¬
ni. Et posui faciem meã ad dñm deum meũ
rogare & dep̃cari ieiuniis sacco & cinere. &
oraui dñm deum meũ: & confessus sum &
dixi. Obsecro dñe d̃s meus. magne & terri¬
bilis custodiens pactum & misccłiam dili

Expanded text:
erum annorum, de quo factus est sermo Domini ad Jeremiam prophetam, ut complerentur desolationis Jerusalem septuaginta anni, Et posui faciem meam ad Dominum Deum meum rogare, et deprecari in jejuniis, sacco et cinere. Et oravi Dominum Deum meum, et confessus sum, et dixi: Obsecro, Domine Deus magne et terribil
Abbreviated transcription (Latin):
neq sacrificium. neq oblatio neq incensũ.
nec locus pͥmitiarum corã te: ut possimus in¬
uenire miscclłiam. sedin anima contrita &
sp̃u humilitatis suscipiam᷑. sicut in holocau¬
sta arietũ & tauroꝵ. & sicut in milib ag

Expanded text:
neque sacrificium, neque oblatio, neque incensum, neque locus primitiarum coram te, ut possimus invenire misericordiam, sed in anima contrita et spiritu humilitatis, suscipiamur sicut in holocaustum arietis, et taurorum, et sicut in millibus ag
Abbreviated transcription (Latin):
turam hanc legam tͥ rex: & int̾pretationem
eiꝰ ostendam tͥ. Orex ds̃ altissimus regnum ⁊
magnificentiã głam & honorem dedit na¬
buchodonosor patͥ tuo. & ꝓpt̾ magnificentiã
qͣm dederat ei: uniu̾si popłi tribꝰ & lingue
tremebant ⁊ metuebant eum. Qͦs uolebat
interficiebat: & qͦs uolebat ꝑcutiebat. Et qͦs
uolebat exaltabat: & qͦs uolebat humilia.

Expanded text:
 rex, et interpretationem ejus ostendam tibi. O rex, Deus altissimus, regnum et magnificentiam, et gloriam et honorem dedit Nabuchodonosor patri tuo. Et propter magnificentiam quam dederat ei, universi populi, tribus, et linguae, tremebant et metuebant eum: Quos volebat, interficiebat: et quos volebat, percutiebat: Quos volebat, exaltabat: et quos volebat, humili
Abbreviated transcription (Latin):
pit intra semet ipsum tacitꝰ cogitare qͣsi hora
una: & cogitationes eiꝰ conturbabant eum.
Respondens autem rex: ait ei. Balthasar:
sompnium & int̾pretationes eius ñ contur¬
bent te. Respondit balthasar: ⁊ dixit. Dñe
mi. sompnium his qͥ de oderunt: & interpre¬
tatio eiꝰ hostib tius sit. Arborem qͣm uidisti

Expanded text:
pit intra semetipsum tacitus cogitare quasi hora pit intra semetipsum tacitus cogitare quasi hora una: et cogitationes ejus conturbabant eum. Respondens autem rex ait: Baltassar, somnium et interpretatio ejus non conturbent te, Respondit Baltassar, et dixit: Domine mi, somnium his qui te oderunt, et interpretatio ejus hostibus tuis s
Abbreviated transcription (Latin):
nis caro. Uidebã in uisione capitis mei super
stratũ meum. & ecce uigil & sc̃s de celo descen¬
dit: clamauit fortit̾ & sic ait. Succidite arbo¬
rem &e pretidite ramoseiꝰ. & extutite folia eiꝰ:
ter eã sunt: & uolucres de ramis eiꝰ. Uerunta¬
men germen radicum eiꝰ in terra sinite. & alli¬
getur uinculo ferreo &e ereo. in herbis que foris
sunt & rore celi tinguat᷑: & cum feris pars eiꝰ
in herbaterre. Cor eiꝰ ab humano cõmutetur:
& cor fere detur ei: & septem tẽpora mutentur
suꝑ eum. In sententia uigilum decretum est.
& sermo scõrum & petitio. donec cognoscant
uiuentes q̃m dominat᷑ excelsus in regno ho¬
minũ: & cuicũq uoluerit dabit illud. & hu¬
millimũ hominẽ constituet suꝑ eo. Hoc som¬
nium uidi ego rex nabuchodonosor. Tu gͦ bal¬
thasar int̾pretationem narra festinꝰ. qr omneᷤ
sapientes regni mei ñ queunt solutionẽ edi¬
cere mͥ. Tu autem potes: qi sp̃s deorum scõꝵ
inte est. Cunc daniel cuiꝰ nomen balthasar ce¬

Expanded text:
ne ait: Videbam in visione capitis mei super stratum meum: et ecce vigil, et sanctus de coelo descendit. Clamavit fortiter, et sic ait: Succidite arborem, et praecidite ramos ejus, excutite folia ejus, ter eam sunt, et volucres de ramis ejus. Verumtamen germen radicum ejus in terra sinite, et alligetur vinculo ferreo et aereo, in herbis quae foris sunt, et rore coeli tingatur, et cum feris pars ejus in herba terrae. Cor ejus ab humano commutetur, et cor ferae detur ei: et septem tempora mutentur super eum. In sententia vigilum decretum est, et sermo sanctorum, et petitio: Donec cognoscant viventes, quoniam dominatur Excelsus in regno hominum; Et cuicumque voluerit, dabit illud, et humillimum hominem constituet super eum. Hoc somnium vidi ego rex Nabuchodonosor: Tu ergo, Baltassar, interpretationem narra festinus: quia omnes sapientes regni mei non queunt solutionem edicere mihi: Tu autem potes, quia spiritus deorum sanctorum in te est. Tunc Daniel, cujus nomen Baltassar, coe
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt coram rege. Damel de filiis capti¬
uitatis iude ñ curauit de lege tua ⁊ deedicto
qd̵ constituisti. sed trib temporib ꝑ diem
orat: obsecratione sua. Qd̃ uerbũ cum au¬
disset rex satis contͥstatus est: & ꝓ damele
posuit cor ut lib̾aret eum. & usc ad occasũ
solis laborabat ut erueret illũ Uiri autẽ

Expanded text:
dixerunt coram rege: Daniel de filiis captivitatis Judae, non curavit de lege tua et de edicto quod constituisti, sed tribus temporibus per diem orat obsecratione sua. Quod verbum cum audisset rex, satis contristatus est: Et pro Daniele posuit cor ut liberaret eum, et usque ad occasum solis laborabat ut eruer
Abbreviated transcription (Latin):
cio fecisti. & tradidisti nos in manibus
inimicoꝵ. iniquoꝵ. & pessimoꝵ: p̃uari¬
catoꝵq & regi miusto & pessimo ultͣ om¬
tradas nos inꝑpetuũ ꝓpt̃ nomen tuũ. &¬
ne dissipes testam̃tum tuum: neq aufe¬
qd̃ multiplicares semen eoꝵ sicut stellas
celi. & sicut harenã que est in litore mariͨ

Expanded text:
i nos in manibus inimicorum inicorum, pessimorum prevaricatorumque: et regi iniusto et pessimo ultra omtradas nos in perpetuum propter nomen tuum: neque dissipes testamentum tuum neque aufe multiplicaturum te semen eorum ut astra caeli
Abbreviated transcription (Latin):
ue sequunt᷑: in hebraicis uoluminib¬
snon reꝑi. Et ambulabant in medio
flamme laudantes d̃m: & benedicentes
dño. Stans autẽ ararias: orauit sic Ape¬
riensq ossuum: in medioignis ait. Be¬
nedictus es dñe d̃s patrum nr̃orum. ⁊
laudabilis. & głosum nom̃ tuum in se¬
cula: qriustꝰ es in om̃ib que fecisti nob̾.

Expanded text:
 in Hebraeis voluminibus non reperi. Et ambulabant in medio flammae, laudantes Deum, et benedicentes Domino. Stans autem Azarias oravit sic, aperiensque os suum in medio ignis, ait: Benedictus es, Domine Deus patrum nostrorum, et laudabile et gloriosum nomen tuum in saecula: Quia justus es in om
Abbreviated transcription (Latin):
angłm suum. & eruit seruos suo s qi credideit
in eo: & uerbum regis immutauer̃t. & tradi¬
derunt corpora sua ne seruirent. & ne adora
rent omnem deum excepto deo sud̾. Ame gͦ
positum est hoc decretum ut om̃is populus¬
& tribꝰ & lingue qͥcunq loquutꝰ fuenit blas¬
phemiam contra deum sydrach. mysach. & ab¬
denago: disꝑeat. & domus eiꝰ uastet᷑. Neq e¬
nim est d̾s alus: qui possit ita saluare. Tunc
rex ꝓmouit sydrach. mysach & abdenago: in
ꝓuinciam babylonis.  ãbuchodonosor rex
omnib popłis gentib & linguis qͥ habitant
in uniusa terra: pax uob̃ multiplicet᷑. Sig¬
na & mirabilia fecit apud me deus excelsus.
Placuit ergo mͥ predicare signa eiꝰ qr magna st̃.
& mirabilia eiꝰ qr fortia: & regnum eiꝰ regnum
sempit̾nũ. ⁊ potestas eiꝰ in gen̾ationẽ ⁊ genera

Expanded text:
Angelum suum, & eruit servos suos, qui crediderit Angelum suum, & eruit servos suos, qui crediderit in eum: & verbum Regis immutaverunt, & tradiderunt corpora sua, ne servirent, & ne adorarent omnem deum excepto Deo suo. A me ergo positum est hoc decretum, ut omnis populus, tribus et lingua, quecumque locuta fuerit blasphemiam contra Deum Sydrach, Misach et Abdenago, dispereat, et domus ejus vastetur: Neque enim est Deus alius, qui possit ita salvare. Tunc rex promovit Sidrach, Misach, et Abdenago, in provincia Babylonis. NABUCHODONOSOR rex, omnibus populis, gentibus, et linguis, qui habitant in universa terra, pax vobis multiplicetur. Signa et mirabilia Placuit ergo mihi praedicare signa ejus, quia magna sunt, et mirabilia ejus, quia fortia, et regnum ejus regnum sempiternum, et potestas ejus in g
Abbreviated transcription (Latin):
deo deoꝵ. laudate & confitemini:quia in
chodonosor rex obstupuit & surrexit ꝓꝑe:
& ait optimatib suis. Nonne tres uiros
misimꝰ in medio ignis compeditos: Qui
respondentes: dixerunt regi. Uere rex. Res¬
pondit rex & ait. Ecce ego uideo uiros quatu¬
or solutos & ambulantes in medio ignis.
& nichil corruptionis ieis est: & species
qͣrti similis filio dei. Cunc accessit nabu¬
chodonosor ad ostium fornacis ardentis: &
ait. Sydrach. mysach. & abdenago. serui
dei excelsi: egredimini & uenite: Statimq
egressi sunt sydrach. mysach. & abdenago
de medio ignis. & congregati sunt satrape¬
& magistratꝰ & iudices & potentes regis:
contemplabantur uiros illos qm̃ nichil
potestatis habuisset ignis in corporib eorũ
& capillus capitis eorum ñ eẽt adustus. &
saraballa eoꝵ ñ fuissent ĩmutata: ⁊ odor
ignis ñ transisset ꝑ eos. Et erumpens na¬
buchodonosor:ait. Benedictus ds eorum sy
drachuidelicet. mysach. & abdenago: qͥ misit

Expanded text:
in chodonosor rex obstupuit, et surrexit propere, et ait optimatibus suis: Nonne tres viros misimus in medium ignis compeditos? Qui respondentes dixerunt regi: Vere, rex. Respondit, et ait: Ecce ego video viros quatuor solutos, et ambulantes in medio ignis, et nihil corruptionis in eis est, et species quarti similis filio Dei. Tunc accessit Nabuchodonosor ad ostium fornacis ignis ardentis, et ait: Sidrach, Misach, et Abdenago, servi Dei excelsi, egredimini, et venite: Statimque egressi sunt Sidrach, Misach, et Abdenago de medio ignis. Et congregati satrapae, magistratus, et judices, et potentes regis, contemplabantur viros illos, Quoniam nihil potestatis habuisset ignis in corporibus eorum, et capillus capitis eorum non esset adustus, et saraballa eorum non fuisset immutata, et odor ignis non transisset per eos. Et erumpens Nabuchoddrach videlicet, Misach, & Abdenago qui misit
Abbreviated transcription (Latin):
uersis popłis tribub & linguis habitanti
b mumũsa terra: pax uob̾ multiplicetur
Ame constitutum est decretũ ut in uniu̾
deum danelis. Ipse est enim d̃s̃ uiuens &
eternus in scł̃a. & regnum eiꝰ ñ dissipabit᷑:
& potestas eiꝰ usq inet̾num. Ipse liberator
atq saluator. faciens signa & mirabilia
in celo & in terra: qͥ lib̾auit danielẽ de la¬
cu leonum. Porro daniel ꝑseuerauit usq
ad regnum darii: regnumq cyri perse.

Expanded text:
iversis populis, tribubus, et linguis, habitantibus in universa terra: PAX vobis multiplicetur. A me constitutum est decretum, ut in univeDeum Danielis. Ipse est enim Deus vivens, et aeternus in saecula, et regnum ejus non dissipabitur, et potestas ejus usque in aeternum. Ipse liberator, atque salvator, faciens signa, et mirabilia in coelo et in terra: qui liberavit Danielem de lacu leonum. Porro Daniel perseveravit usque ad regnum Darii, regnumque Cyri Persae.
Abbreviated transcription (Latin):
drach. mẏsach. & abdenago mitterent eos
in fornacem ignis ardentis. Et confestim
uiri illi uincti cum braccis suis & thiaris
& calciam̃tis & uestimentis missi sunt᷑
in medio fornacis ignis ardentis. Nam
iussio regis urgebat. fornax autẽ succen¬
sa erat nimis. Porro uiros illos qͥ mise¬
rant sydrach. mysach. & abdenago: int̾

Expanded text:
drac Misac et Abdenago mitterent eos in fornacem ignis ardentem et confestim viri illi vincti cum bracis suis et tiaris et calciamentis et vestibus missi sunt in medium fornacis ignis ardentis nam iussio regis urguebat fornax autem succensa erat nimis porro viros illos qui miserant Sedrac Misac