comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ppt uniusdiculturam: quã p̃dicabiat
Periculis in ciuitcite: sepeint su
quodlongum ẽ enarrare .i Periculis
insolitudine
Periculum in solitudine
sustinuit aiudeis: quando factis insidus. uo¬
luerunt occidere eum inuia Uel &iam
periculis insolitudine int̾fuit: quia dia¬
bolus in iudeis. nonsolum ꝑ om̃s ministros
suos eum ꝑsequebatur: sed &iam bestias
fero cissimas contra eum excittibat. ne
auder& de loco ad locum transire: Peri
sus ẽ in mare ubi fuit inmedios fluctus
periculat in mari sustinuit: Unde quadã
uice : impeger̃ nauim adlitus : Quae
pr ora fixa manebat immobilis. pupis
uero soluebatur aui marisi Etquando
milites uolebant om̃s custodias occide¬
re. nequis poss& natatu peruenire ad
Periculis infalsis
fr̃ib sepe inter fui

Expanded text:
et propter unius Dei culturam quam praedicabat. et propter unius Dei culturam quam praedicabat. Periculis in civitate. Saepe interfuit, quod longum est enarrare. Periculis in solitudine. Pericula in solitudine sustinuit a Judaeis, quando factis insidiis voluerunt eum occidere in via: vel etiam periculis in solitudine interfuit, quia diabolus invidens ei non solum per homines ministros suos eum persequebatur, sed etiam bestias ferocissimas contra eum excitabat, ne auderet de loco ad locum transire. Pericsus in mare, ubi fuit inter medios fluctus pericula in mari sustinuit. Unde quadam vice impegerunt navem ad littus, quando prora fixa manebat immobilis: puppis vero solvebatur a vi maris; et quando milites volebant omnes custodias occidere, ne quis posset natatu pervenire ad Periculis in falsis fratribus. Saepe interfui
Abbreviated transcription (Latin):
sub audis int̾fui: Iterũ conuertit se ad alia
pericula memoranda: uolens hostendere¬
mari & multo plura se sustinuisse: quã
pseudo apłi Solent tẽpore hiemis & plu¬
uiarum trans gredi flumina alueos suos.
& nimium in tolerabile p̃bere iter uian¬
tib Quia ergo a płs hie mali tẽpore
solitus erat transire deloco ad locũ pede:
sepe incurrebat fluminũ pericula ⁊
Periculis latronũ: sepe int̾ fui .n
ẜseudo a płi & iudei increduli inmitteban
ei latrones. ut quia ipsi neq poteraut neq
audebant eum publice interficere: ab
ricula audeis fratribussuis scđm carnẽ.
qui dolebant qđ dereliett lege. ad euuan¬
głm se conuerter&  Vnde legimus.
quia quadã uice princeps sacerdotum¬
õs eius : Et longum ÷ enarrare: quoties
hoc factum ẽ:
ericulis exgentib i
Aphiloso phis gentium & principibus
multe in cõmoda passus ÷: ꝓpt̾ miste¬
rium incarnationis filuidĩ. passionis.
resurrectionis. ascensionisq. ad cȩlos

Expanded text:
subaudis fui. Iterum convertit se ad alia pericula memoranda, volens se ostendermari, et multo plura se sustinuisse, quam pseudoapostolos. Solent tempore hiemis et pluviarum transgredi flumina alveos suos, et nimium intolerabile praebere iter viantibus: quia ergo Apostolus hiemali tempore solitus erat transire de loco in locum per pedes, saepe incurrebat fluminum pericula. Periculis latronum saepe interfui. Pseudoapostoli et Judaei increduli immittebant ei latrones ut quia ipsi nec poterant, nec audebant eum publice interficere, ab ricula a Judaeis fratribus suis secundum carnem, qui dolebant quod derelicta lege ad Evangelium se converteret. Unde legimus quia quadam vice Ananias princeps sacerdotumos ejus , et longum est enarrare quoties hoc factum est. Periculis ex gentibus. A philosophis gentium et principibus multa incommoda passus est propter mysterium incarnationis Filii Dei, passionis, resurrectionis, ascensionisque ad coelos,
Abbreviated transcription (Latin):
do est lenitas: & tranquillitas animi: Am¬
bulate inquit & conuersamini cũ om̃i
humilitate & mansuetudine m̃tis: sub¬
portantes uos inuicẽ incaritate. id:
indilectione dĩ & ꝓximi: Iuxta illud:

Expanded text:
suetudo est lenitas et tranquillitas animi. Ambulate, inquit, et conversamini cum omni humilitate et mansuetudine mentis, supportantes vos invicem in charitate vel in dilectione Dei
Abbreviated transcription (Latin):
suis p̃cibus peccatorẽ. uł qui diues est:
sustent& sua elemosina pauperem
cem sp̃s. ut unũ sapiatis dexp̃o. ut
unam fidẽ habeatis. ut ñ sint inuob̾
scismata atq hereses Ethoc agite
Inuinculo pacis: id ÷ indilectione

Expanded text:
sustineat peccatorem; vel qui dives est, sustineat sua eleemosyna pauperem.tem spiritus, ut unum sapiatis de Christo, ut unam fidem babeatis; et non sint in vobis schismata atque haereses, et hoc agite in vinculo pacis, id est in dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
tribuitur. qui est unuiꝰ substanciȩ
cũdo patre & filio & non sola fides
ab illo nobis ddatur : sed quic quio
boni habemus ab illo nob̾ administrat᷑.
Nonefficiam᷑ in anisgłae cupidi

Expanded text:
buitur, qui est unius substantiae cum Deo Patre et Filio: et non sola fides ab illo nobis datur, etiam quidquid boni habemus ab illo nobis administratur. Non efficiamur inanis gloriae cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
appiȩ & archippo parices seripseri
eseo insequentib appbatur apłm
oistio modo adl philemonẽ seribere.
sqnsꝰ cum uno sermocinari: hunc
aam morẽ in aliis epłis eius in¬
uenire possumus. utcũ plures in
sfatione ponantur : postea ꝑ totũ
corpus epłȩ. unus disputans indu¬
atur: Quod aũt ait grãs ago
bͥmeo semꝑ memoriam tui faciens
emoriam ageret inorationib quo¬
ous in fide rectabonisq oꝑib per¬
herarent: Nec mirũ sulle quialios
itatur dicens in om̃ib gr̃ãs agite. et
ne intermissione orate: ipse enim
hoc oꝑe primũ exhibuerit: Etnota
qua cum dixiss& gr̃as ago dõ. statim

Expanded text:
chippo pariter scripserunt, tamen in sequentibus approbatur Apostolum tantummodo ad Philemonem scribere, et unum cum uno sermocinari. Hunc etiam morem in aliis Epistolis ejus invenire possumus, ut cum plures in praefatione ponuntur postea per totum corpus Epistolae unus disputans inducatur. Quod autem ait, Gratias ago Deo meo, semper memoriam tui faciens memoriam ageret in orationibus, quatenus in fide recta bonisque operibus perseverarent. Nec mirum si ille qui alios hortatur, dicens: In omnibus gratias agite, et sine intermissione orate , ipse etiam hoc opere primum impleverit. Et notandum quia cum dixisset, gratias ago Deo, statim
Abbreviated transcription (Latin):
solũ deseruitio illius fugtissub¬
Tibi inquit soli inutilis: nonceteris:
Nunc econtrario utilitatis conpen¬
satione qua & ipsi dño. & paulo ua¬
lisest. ceterisq ꝑpaulum : plusca¬
ritatis meretur. quã odii ante me¬
ruerat: Dño suo in hoc erat ian
suo: quodutiq dñs eius debuerat
agere si p̃sens essec:̃ A pło in hoc uusa

Expanded text:
solum de servitio illius fuga se subsolum de servitio illius fuga se subtus est. Tibi, inquit, soli inutilis, non caeteris, nunc econtrario utilitatis compensatione qua et ipsi domino et Paulo utilis est caeterisque, per Paulum plus charitatis meretur quam odii ante meruerat. Domino suo in hoc erat jam  domino suo, quod utique dominus ejus debuerat agere, si praesens esset. Apostolo in hoc era
Abbreviated transcription (Latin):
tibi quod adrem ꝑtinet hoc ÷ ad
utilitatẽ tucim ꝓpter caritatẽ magis
obsecro: cumsistalis ut paulus senex.
ihũ esse: utillũ infide ꝑfectissimum
redderet. nec de sꝑaret siei aliqua
contrarietas ꝓrumperet. siue etiam
utquia illi aliter subuenire poterat
posito intribulatione : saltẽ quod ob¬
secrabat ꝓseruo facilius impetrar&
Poterat aũt illi impetrare sicut
ipse manifestat. ut pote apłs sub¬
ieccõ. p̃sertim cuius studio ad
fidẽ uenerat: sed quia maximã
caritatẽ habebat erga om̃s scõs.
maluit obsecrare quam impe¬
rares Nec enĩ erat necesse: ut
ex auctoritate apostolica ei
imperaret: In hoc aũt quod elicit
cum sistalis ut paulus senex: ostendit
bilius allo qutur illum: qua si e
Noleus impetrare quod postulabas
ut fratrẽ. quã tormentis afficiat
ꝓ fuga & furto ut seruumĩ Genuetat
Aũt illũ inuinculis positus: non cam
illũ uenit onesimus ÷
dño suo philemoni: quando non

Expanded text:
tibi quod ad rem pertinet, hoc est, ad tibi quod ad rem pertinet, hoc est, ad utilitatem tuam. Propter charitatem magis obsecro, cum sis talis, ut Paulus senex, Jesu esse, ut illum in fide perfectissimum redderet, nec desperaret si in eum aliqua contrarietas prorumperet, sive etiam quia illi aliter subvenire non poterat positis in tribulatione, saltem quod obsecrabat pro servo facilius impetraret. Poterat autem illi imperare sicut ipse manifestat, ut pote Apostolus subjecto, praesertim cujus studio ad fidem venerat: sed quia maximam charitatem habebat erga omnes sanctos, maluit obsecrare quam imperare. Nec enim erat necesse ut ex auctoritate apostolica ei imperaret. In hoc autem quod dicit, cum sis talis, ut Paulus senex, ostendit bilius alloquitur illum, quam si esset s impetrare quod postulabat, ut fratrem, quam tormentis afficiat pro fuga et furto ut servum. Genuerat autem illum in vinculis positus non carneillum venit Onesimus, domino suo Philemoni, quando non
Abbreviated transcription (Latin):
philemonis audiebat. quol ma¬
ximum refrigerium prestaret
sc̃is intribulatione positisꝰ̃ UAnde
& plenius inculcat quure dixerit
grãs ago dõ meo. memoriã tu
faciens inorationib meisiDignũ
siquidẽ erat. grãs agere dõ ꝓta
ritate illius : qui in ternũ cordis
affectũ & ꝓfundos animisc̃orũ
reces sus. suscipiendo refrigera¬
uerat ÷ Uiscera si quidẽ aliquando¬
ponuntur ꝓfiliis. aliquando uero ꝓ¬
in terno & in menso dilectionis affectu
hic aũt ꝓ utroq accipi possunt : Uis¬
cera inquit scõrũ requieuerunt ꝑte.¬
in consolatione tua: & in sub ministra¬
tione qua eis ministrasti: Siue int̾̃ni
sensus & magni affectus scõrum:
requieuerunt ꝑte: Magnũ & eñi
refrigerium habent intribulatione
& aegestate positi: dũ aliquem reppe¬
riunt consolantẽ. quod aꝑte in¬
nuitur inplesse iste philemon
sub audis quia interni
affectus requieuerunt ꝑte. multt̃i
fiduciã habens in xp̃o ihũimperandi

Expanded text:
Philemonis audiebat, quia maPhilemonis audiebat, quia maximum refrigerium praestabat sanctis in tribulatione positis. Unde et plenius inculcat quare dixerit, Gratias ago Deo meo, memoriam tui faciens in orationibus meis. Dignum siquidem erat gratias agere Deo meo pro charitate illius, qui interno cordis affectu et profundo, animos sanctorum preces suscipiendo refrigeraverat. Viscera siquidem aliquandponuntur pro filiis, aliquando pro interno et immenso dilectionis affectu, hic autem pro utroque accipi possunt. Viscera, inquit, sanctorum requieverunt pein consolatione tua, et in subministratione, qua eis ministrasti, sive interni sensus et magni affectus sanctorum requieverunt per te. Magnum etenim refrigerium habent in tribulatione et egestate positi, dum aliquem repererint consolantem, quod aperte invenitur implesse istesubaudis quia interni affectus requieverunt per te, multam fiduciam habens in Christo Jesu imperandi
Abbreviated transcription (Latin):
lemon quitanta laude dignus erat
qud apłm. haut clubiũ quin caritatẽ
qioque habebat in dño ihũ credendo
ineum. & in om̃s scõs: imitator fidĩ
illorum existendõ Ille eñi fidẽ
& caritatẽ hab& in dm̃ & in om̃s
scõs: qui ipsam caritatẽ & fidem
inꝑationẽ uertit i Sequitur:
U tcom muni catio fidĩ tuȩ subadcditur
qua com mumcas & participas fidĩ¬
apostolicȩ : euidens ficit inagnitione
Potest ergo & suꝑioribus ita con¬
iungi: Gr̃as ago dõ meo audiens
caritatẽ & fidẽ quã habes in dño
tui facio inorationib meis: ut par¬
ticipͣio fidĩ tuȩ qua participas fidĩ
apostolicȩ. eudens seu manifesta
fiat: om̃e bonũ inse habere: Com¬
muni catio siquidẽ hicꝓparti¬
cipatione fidĩ apostolicae accipit᷑.
cin ille participabut : quam quã
& ad com municationem possit
referri. quaparticipabat fidelib
defacultatib suis : Maudiũ eñi
magnũ habui & consolationẽ
in caritate tua: quii iscera
erat beatus apłs. ibiq. famam

Expanded text:
erat apud Apostolum, haud dubium quin charitatem quoque haberet in Domino Jesu credendo in eum et in omnes sanctos, imitator fidei illorum existendo. Ille enim fidem et charitatem habet in Deum et in omnes sanctos, qui ipsam charitatem et fidem in operationem vertit. Sequitur: Ut communicatio fidei tuae, subaudis quas comapostolicae, evidens fiat in agnitione Potest ergo ex superioribus ita conjungi: Gratias ago Deo meo, audiens charitatem tuam et fidem quam habes in Domino tui facio in orationibus meis, ut participatio fidei qua participas fidei apostolicae, evidens seu manifesta fiat omne bonum in se habere. Communicatio siquidem hic pro participatione fidei apostolicae accipitur, cui ille participabat: quanquam et ad communionem possit referri, qua participabat fidelibus de facultatibus suis. Gaudium enim magnum habui et consolationem in charitate tua, quia viscera erat beatus Apostolus, ibique famam
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem: cumtotũ quie quid
onbis est suscipitin aroginte. Aliquat
ꝓtenen incelliglntur sefilii duscipe
qbe illum ut mea uscera hoc est ut
dum carissimũ: uel iuillo suscipe
drui affectũ dilectionis mecde
to aoluera mecũ retinere

Expanded text:
cum totum quidquid in nobis est suscipitur a rogante: aliquando tamen intelliguntur et filii. Suscipe, inquit, illum ut mea viscera, hoc est ut filium meum charissimum, vel in illo suscipe internum affectum dilectionis meae. Quem ego volueram mecum retinere
Abbreviated transcription (Latin):
Et est sensus : Si paucitus quue exiudeis
credidit tantã salutẽ attulitgentib
Multomagis prodess&. quiaꝑ om̃s gentes
enĩ aliiq credentes ex iudeis. diuitiue s
gentium: qui aꝑ illorũ ministerium
acceperunt fidem. cognitionẽq: diuina¬
rum scripturtirũ. ubi noticiu dei est : Et
ipsi ordinauerunt gentibus episcopos pbros.
Etut amplius dicum: quicquid boniha¬
bemus grãdĩ cooperante aclargiente.
ꝑ illorum ministeriorum accepimus.
bbis enimdico gentib Quan ddiuqui¬
dem egosum gentium apłs. minis¬
terium meum honori ficabo.¬

Expanded text:
et est sensus: si paucitas quae ex Judaeis et est sensus: si paucitas quae ex Judaeis credidit tantam salutem attulit gentibus, Multo magis prodesset, quia per omnes gentes enim aliique credentes ex Judaeis divitiae sunt gentium, quiae per illorum ministerium acceperunt fidem cognitionemque divinarum Scripturarum, ubi notitia Dei est; et ipsi ordinaverunt gentibus episcopos, presbyet, ut amplius dicam, quidquid boni habemus gratia Dei cooperante ac largiente per illorum ministerium accepimus. bis enim dico gentibus quamdiu quidem ego sum gentium apostolus ministerium meum honorificabo
Abbreviated transcription (Latin):
cor inpenitens cum infidelitate : Cuius
morte: gentiles sunt redempti. & sucro
baptismate abluti. quos debent iudȩi
emuluri. id ÷ imituri infide ut
credentes sicut illi credunt.saliufiant ⁊
Qđ sidelictũ illorũ diuitię sunt mundro
propter delictũ iudȩorũ quod cõmiser
infilium dĩ. & ꝓpter infidelitatem illoꝵ:
dituta est multi tudo gentium. diuitis
legis. ꝓpheturum. psalmorũ. & gra fidei¬
quia abstulit illis ds om̃a ista: & tradidit
gentibus inse credentibus: Sicut in eugłio
minctus est eis dicens: Auferetur a uobis
regnumdĩ : & dubiturgenti facienti fruc¬
tus eius : Magnae & in cõpensabiles fu¬
erunt diuitiue iudȩorũ : quae totũ ditu¬
uerunt mundumş
Et si diminutio corũ
diuitiae sunt gentium. quanto magis
plenicudo eorum.
Diminutiohic
ꝓpaucitute accipitur: & paruo numero:
Diminutio autem infideliũ iudȩorũ apłi
fuerunt: aliiq credentes exetidẽ plebe :

Expanded text:
cor impoenitens cum infidelitate, cujus cor impoenitens cum infidelitate, cujus morte gentiles sunt redempti et sacro baptismate abluti, quos debent Judaei aemulari, id est imitari in fide, ut credentes sicut illi credunt, salvi fiant. Quod si delictum eorum divitiae sunt mundi. Propter delictum Judaeorum quod commiserunt in Filgentium divitiis legis, prophetarum, psalmorum, et gratia fideiquia abstulit eis Dominus omnia ista, et tradidit gentibus in se credentibus, sicut in Evangelio minatus est eis, dicens: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Magnae et incompensabiles fuerunt divitiae Judaeorum, quae totum ditaverunt mundum: et si diminutio eorum divitiae gentium, quanto magis plenitudo eorum? Diminutio hic pro paucitate accipitur et parvo numero; diminutio autem infidelium Judaeorum, apostoli fuerunt aliique credentes ex eadem plebe,
Abbreviated transcription (Latin):
Obscurentur oculi cordis illorũ. id ÷ intellectꝰ
etrum ut non intelligant xp̃mfiliũ dĩ eẽ:
etdorsum illorũ semꝑ incurua :Sicut qui
graue onusportat incuruatur in terra.
ita quodã modo peccator qui pondere
peccctorũ premitur incuruatur: Sicut
psalmista deplorat dicens. Iniquitates
meue suꝑgressues caput meum :Dicoero
Num quid sic offenderunt iudei. ut
caderent.
sub audissolũ modo
ut eorũ cusus nihil ꝓfueritꝰ
Et est sensus : Nonofferderunt dm̃ iudei so¬
lum modo ꝓpt̾ hoc ucipsi cuderent. sedut
multitudo gentium in eoꝵ locũ surger&.
et magnã utilitutẽ casus illorũ nob prestu¬
r& : Vnde sequitur : Sed illorũ delio
lemulentur Acsidiceret aluis uerb.
Inillorum delicto: salus gentib est ꝓcuratt ⁊
Quia nisi iudȩiꝑissent: nequaquã gentes sul¬
uarentur : Delictum dicitur: qua siderelic¬
tum : ł tdelictũ : sit incogitutione. P eccatũ
apłs indifferent̃ ponit delictũ propeccato ⁊
Delictumergo iudȩorum : mors xp̃i fuit. et

Expanded text:
s eorum, id est intellectus eorum, ut non intelligant Christum Filium Dei esse; et dorsum eorum semper incurva: sicut qui grave onus portat incurvatur in terram, ita quodammodo peccator qui pondere peccatorum premitur, incurvatur; sicut Psalmista deplorat, dicens: Iniquitates meae supergressae sunt caput meum . Dico ergo: Nunquid sic offenderunt Judaei ut caderent? subaudis solummodo, ut eorum casus nihil profuerit. Absit. Et est sensus: non offenderunt Deum Judaei solummodo propter hoc ut ipsi caderent, sed ut multitudo gentium in eorum locum surgeret, et magnam utilitatem casus illorum nobis praestaret; unde sequitur: Sed illorum delicto aemulentur. Ac si diceret aliis verbis: In illorum delicto salus gentibus est procurata, quia nisi Judaei perissent, nequaquam gentes salvarentur. Delictum dicitur quasi derelictum, et delictum fit in cogitatione, peccatum Apostolus indifferenter ponit delictum pro peccato. Delictum ergo Judaeorum mors Christi fuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ gratiarũ accione. uiꝰdelie& ut plum
credentes ꝑ nr̃am doctrinam: gras& l
des referant dõ : Quidã &iã coddices ha¬
bent. ut sapientia diuine habunde
dis ut sapientia diuine habund& pa
multos credentes in laudẽdĩ: nonde fian
int̃ pericula mortis a fide
Sed lic& s
qui foris ÷ nr̃ homo corrũ pat᷑: tano¬
intus ÷ renouat᷑ dedie indiemi
Homo exterior : appellatur corpus inte¬
rior uero: animet ÷ Lic& aut̃ exduab
substantus & naturis const& homo. tam̃
non sunt duo homines dnima & corpus
sed unus homo :̃ Homoqui foris ẽ corpis
uidelic&. quanto amplius corrũpitur
torm̃tis & tribulaitionib: eõ amplus
renouatur interior. id ÷ purgatior
existit anima :

Expanded text:
ione, videlicet ut plurimi credentes per nostram doctrinam, gratias et laudes referant Deo. Quidam codices habent, ut sapientia divina abundet dis ut sapientia divina abundet per multos credentes in laudem Dei, non deficimus inter pericula mortis a fide. Sed licet is qui foris est noster homo corrumpatur, taintus est renovatur de die in diem. Homo exterior appellatur corpus, interior vero anima. Licet autem ex duabus substantiis et naturis constet homo, tamen non sunt duo homines, anima et corpus, sed unus homo. Homo qui foris est, corpus videlicet, quanto amplius corrumpitur tormentis et tribulationibus, eo amplius renovatur interior, id est purgatior exsistit anima.
Abbreviated transcription (Latin):
deo patri ꝑ mortẽ filii eius. mul¬
to magis reconciliati saluierim¬
mei set ussius ⁊ Simnquit cũ in immi¬
ciessemus id÷ peccatores. reconcilia¬
tisumus dõ patri ꝑ mortẽ filiieius.
multomagis quam meru imꝰ recon¬
ciliati & inamicitiã conuersi. salui
erimus inuita ipsius: id ÷ inuita xp̃i

Expanded text:
r mortem Filii ejus, multo magis reconciliati salvi erimus in vita ipsius. Si, inquit, cum inimici essemus, id est peccatores, reconciliati sumus Deo Patri per mortem Filii ejus, multo magis quam meruimus reconciliati et in amicitiam conversi, salvi erimus in vita ipsius, id est in vita ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
sumus: lli reconciliant᷑: qui inimicis
ab inuicem: Quomodo ergo extitit nob
tur quia nihil odit eorũ quaefecit.
Sciendum quia nonnaturã nr̃am quc̃aip¬
se fecit scãm & bonã odiohabebat: sedui¬
tia & peccatti quae ip̃si nob ad traximus:
qua propt̃ quadã iusticia dĩ traditi sumꝰ
diabolo ⁊ quandiu sub peccatis fu¬
imus: sicut legitur : Postquã enĩ me¬
ruit homo audire. terra es & in terrã
ibis. hoc est totus terrenꝰ effectus es et
iccirto morieris: dictũ est diabolo in
serpente: tram comedes: id÷ peccatores
deuorabis : Ablatis autem uitus et pec¬
catis ꝑ passionem filii eius: reconciliati
actibus non natura. ꝑ mortẽ xp̃i sal¬
uatisumus: quanto magis in eius glo¬
ri abimur uita. si eã imitati fuerimꝰ. i
amur indõ patre. siue incognitione dĩ¬

Expanded text:
sumus. Illi reconciliantur qui inimici sunt ad invicem. Quomodo ergo exstitit nobtur, quod nihil odit eorum quae fecit. Sciendum quod non naturam nostram, quam ipse fecit sanctam et bonam, odio habebat, sed vitia et peccata quae ipsi nobis attraximus. Quapropter quadam justitia Dei traditi sumus diabolo, quandiu sub peccato fuimus. Sicut legitur, postquam meruit homo audire: Terra es, et in terram ibis, hoc est totus terrenus effectus es et idcirco morieris. Dictum est et diabolo in serpente: Terram comedes, id est peccatores devorabis. Ablatis autem vitiis et peccatis, per passionem Filii ejus reconciliati actibus, non natura, per mortem Christi salvati sumus, quanto magis in ejus glorificabimur vita, si eam imitati fuerimus. amur in Deo Patre sive in cognitione D
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ubi ȩt̃nitas ÷: tempꝰ eẽ non potest: Uix
enimpro iusto quis moritur. namꝑ
bono forsitan quis audeat mori&
subaudis aut nullus: aut rarus: quis enĩ :
ꝓnullo accipitur: ut inpsalmo Ds quis
similis erit tibi. subaudis nullus: Pra¬
ro: ut hic et alibi ubi dicitur: quissapi¬
ens & intelligethaec: raro inueniet᷑:
Et est sensusꝯ uix potest aliquis inueniri.
quinon solũ ꝓ upus. sed nec ꝓ iustiset
bonis uelit mori: et cũ raro inuenia¬
tur qui ꝓiusto & bono audectomori.
xp̃spro impus mortuus ÷: Inter iustũ squidint̃¬
& bonum hocdistat quia iustus ficstu¬
dio et exercicatione uirtutũ. sicut sc¬
martyres: Bonus uero in nocentia. sic̃
sunt paruuli: qui mundantur inbap¬
tismate ꝯ ł otest ȩtiã & ꝓuno accipi:
iustus etbonus: : Commendat autẽ
suam caritatẽ ds in nobis. qm̃ cũ
ad huc peccatores essemus. id ÷ an¬

Expanded text:
nam ubi aeternitas est, tempus esse non potest. Vix enim pro justo quis moritur, nam pro bono forsitan quis audeat mori? Subaudis aut nullus, aut rarus. Quis enim, pnullo accipitur, ut in psalmis, Deus, Quis similis erit tibi? Id est nullus. Pro raro, ut hic, et alibi ubi dicitur: Quis sapiens et intelliget ista? Raro invenitur. Et est sensus: Vix potest aliquis inveniri, qui non solum pro impiis, sed nec ore pro justis et bonis audeat mori. Et cum raro inveniatur qui pro justo et bono audeat mori, Christus pro impiis mortuus est. Inter justum et bonum hoc distat, quia justus sit studio et exercitatione virtutum: sic smartyres; bonus vero in innocentia, sicut sunt parvuli qui inundantur in baptismate. Potest etiam et pro uno accipi justus et bonus. Commendat autem Deus suam charitatem in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, id est an
Abbreviated transcription (Latin):
pati: Iuã questionem. hoc modo¬
soluit: Ista duo. passio uidelicet xp̃i
et baꝑtismus ita sunt coniuncta.
ut neq baptismus possit saluare a
nem sine fide passionis xp̃iłpossit¬
remis si onem peccatoꝵ dare sine
gratia baptismatis. nisi in sangui¬
ne martrrii sui fuerit baptitatꝰ:
quia dñs dixit yhisi quis renatus
fuerit exaqua ex spu scõ nom potest
intrare in regnũ dĩ n Si enim cũ

Expanded text:
pati? Quam quaestionem ita dispati? Quam quaestionem ita dissolvit: Ista duo, passio videlicet Christi et baptismus, ita sunt conjuncta, ut neque baptismus possit lavare a ere sine fide passionis Chriremissionem peccatorum dare sine gratia baptismatis, nisi in sanguine martyrii sui fuerit baptizatus, quia Dominus dixit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s pronob mortuus est : Adqd
cõmendat ds̃ suã caritatẽ in nobꝰ ut il¬
lam imitem eomodo quosuꝑius diximꝰ u
Multomagis igitur iustificati nuacenta
guine ipsius salui erimus ab ira per
remissionem peccatoꝵ habentes in sao¬
gume passionis eius & iustificat ꝑfi
legũmus inplerisq locis omipoteter¬
dnin iram habere. non debemus pu¬
tare quod inillũ cadat ulla ꝑturba¬
tio. quia ipse semꝑidem manet. iux¬
ta quod psalmista dicit. tusẽꝑidem
ipsees : S ed ira illius appellatur um¬
dicta & ultio ipsius. quã ille sine ali¬
qua in uttibilitate exerc&: scđm quod
eis apientissimus orator dicit: tuau¬
tem dnẽ sabaoht: cũ tranquillitate
iudicas: In hocloco ꝓponit sibi bea¬
tus agustincs questionẽ & dicit. si
inquit insanguine passionis filudĩ
accepimꝰ remissionẽ peccatorum.
quid necesse est ut baptitemur:
Etsinbaptis mate accipimꝰ remissionẽ
peceatorũ. & munda mur abom̃ib
sordib uitioꝵ. quid neces se fuit xpm

Expanded text:
s pro nobis mortuus est. Ad quid commendat Deus suam charitatem in nobis? Ut illam imitemur eo modo quo superius diximus. Multo magis igitur justificati nunc per guinem ipsius, salvi erimus ab ira per remissionem peccatorum habentes in sanguine passionis ejus, et justificati per legamus plerisque in locis omnipotenteDeum iram habere, non debemus putare quod in illum cadat ulla perturbatio, quia ipse semper idem manet juxta quod Psalmista dicit: Tu semper idem ipse es , sed ira illius appellatur vindicta et ultio ipsius, quam ille sine aliqua mutabilitate exercet, secundum quod ei sapientissimus orator dicit: Tu autem. Domine Sabaoth, cum tranquillitate judices . In hoc loco proponit sibi beatus Augustinus quaestionem, dicens: Si inquit, in sanguine passionis Filii Dei accepimus remissionem peccatorum, non necesse est ut baptizemur: et si in baptis mundamur ab omnibus sordibus vitiorum, quid necesse fuit Christum
Abbreviated transcription (Latin):
ficiens intribulatione : Est eti am ꝓ¬
batio honestas morũ: & laudabili¬
tas actionum : Vnde ꝓbus dicitur:
laude dignus : Probatio uero. õꝑat᷑
spem uite ęcernete : Spes est expecta

Expanded text:
ficiens in tribulatione. Est etiam probatio, honestas morum et laudabilitas actionum, unde probus dicitur laude dignus: probatio vero operatur spem, vitae aeternae. Spes est exspe
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m i Cum uidei & gentes intersẽ
disceptarent. & illi de antiquae le¬
tione presumptiue gloriarentur.
ꝑ tractata et elucid atci causa quia
nemo eorum exmeritosuo esset iusti¬
ficatus. sed om̃s ꝑ gr̃am quaefidem
infundit & ueriattẽ ostendit. & qđ
nec genus nec circum cisio faciat filiol
abrahae sed fidesrecta. qua daru¬
it abrahamꝰdõ illum natus et p̃uentꝰ¬
catiigitur exfide
addm patrem ꝑ medictorẽ. nr̃m iħ m xp̃m.¬

Expanded text:
m. Cum Judaei et gentes inter se disceptarent, et illi de antiquae letione praesumptive gloriarentur, pertractata et elucidata causa, quia nemo eorum ex merito suo esset justificatus, sed omnes per gratiam quam fidem infundit et veritatem ostendit, et quia nec genus, nec circumcisio faciat filios Abrahae, sed fides recta qua claruit Abraham, a Deo illuminatus et praeicati igitur ex fide, ad Deum Patrem, per mediatorem Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
Traditus est ergo propter delicta nr̃a. &
resurrexit propt̃ iustificctionẽ nr̃am:
ut dum credimus eũ passum ꝓsalute
te: ꝑhanc fidem iustificari meream᷑
Intradicione xp̃i in effabilis miscđia
extitit: in resurrectione quoq in com¬
prehensibilis potentia deitatis de mons¬
trata est.

Expanded text:
Traditus est propter delicta nostra, et Traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram, ut  hanc fidem mereamur justificari. In traditione Christi ineffabilis misericordia exstitit, in resurrectione quoque incomprehensibilis potentia deitatis demonstrata est,
Abbreviated transcription (Latin):
& refurrexit: propt̃ iustisicationẽ
nrãmt̃ Multis modis traditꝰ legitur:
ter sicut apłs dicit. qui proprio inqui¬
ens filio non peꝑcit: sed ꝓ nobomnib
tradidit illum : Tra didit ipse filius
seipsum. sicut idem ęgregius predica¬
tor dicit in presenti loco. & alias ubi
loquitur. qui dilexit me: & tradidit
semet ipsum prome : Tradiderunt illũ
demones: quipsua serunt iudȩ at tra¬
der& illumi unde dicit euangelistte. quia
intrauit satanas incor udȩ: ut trader&
illum: Et apłs manifestat̾ loquens dede¬
monibus : Si enim cognouissent: nũquam
dningłae crucifixissent ⁊ Tradidit illũ
iudas: propter trigintai argenteos. Tra¬
diderunt eum uidei pilato. Pilutus quoq
tradidit eũ militib qui crucifixerunt eũ.
Sed inter haec om̃a digna considertitione
ꝑpendendum ÷: quia quodds̃ pac̃ etfili¬
us fecerunt cause dilectionis et miscđiȩ.
hoc iudus causa cupiditatis: Demones
uero atq uidȩi & pilatus: caula in uidie

Expanded text:
 resurrexit propter justificationem nostram. Multis modis traditus legitur ter, sicut dicit Apostolus. Qui proprio, inquiens, Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Tradidit ipse Filius seipsum, sicut egregius praedicator dicit in praesenti loco, et alias ubi loquitur: Qui dilexit me, et tradidit semetipsum pro me . Tradiderunt illum daemones, qui persuaserunt Judae ut traderet illum, unde dicit Evangelista, quia intravit Satanas in cor Judae ut traderet illum , et Apostolus manifestat, dicens de daemonibus: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Tradidit illum Judas propter triginta argenteos. Tradiderunt eum Judaei Pilato. Pilatus quoque illum tradidit militibus, qui crucifixerunt eum. Sed inter haec omnia digna consideratione perpendendum est, quia quod Deus Pater et Filius fecerunt causa dilectionis et misericordiae, hoc Judas causa cupiditatis, daemones vero et Judaei atque Pilatus causa invidiae.
Abbreviated transcription (Latin):
tem nob cõmendauit. ut illã imite¬
mur. sicut discipulis dixit quando la¬
uit pedes eorum exemplũ inquiensde¬
di uobis: ut qualia facio uobis. talia
faciatis: Id ÷ sicut ego uoblami pedes.
ita et uos alterutrũ : E tsicut ego ꝓuo
b animã meã non dubitoponere. ita
et uos ñdubitetis. neq prome neque
ꝓfr̃ibus sinecessitas fuerit: causa
amoris mei animas ponere: Iuod
Beatus siquidem ambrosius: hoc modo
dicit qͥ Mortiuis ÷ scđm tẽpꝰ. quia paruo
et breui tempore: potuit teneri amorte
Tertia enim die resurrexte : ALITER
Scđ̾m tempꝰ mortuus ÷: id ÷ tuncquando
totus mund sub peccato tenebutur.
dequo tempore dicit apłs alibi: Postꝗ
uenit plenitudo temporis: misit deus
ad filiũ : tẽpore in quit accepto exau¬
diuite : Potest & tertio modo intelligi
ubi aliqua uarietas ÷ : uerbi grã :
Ubi oritur sol et occidit: ibi luna
augm̃ tum et detrim̃tũ capit: ubi¬

Expanded text:
tem nobis commendavit, ut illam imitaretem nobis commendavit, ut illam imitaremur, sicut discipulis dixit, quando lavit pedes eorum. Exemplum inquiens dedi vobis, ut qualia vobis facio, talia faciatis , id est sicut ego vobis lavi pedes, ita et vos alterutrum: et sicut ego pro vobis animam meam non dubito ponere, ita et vos non dubitetis, neque pro me, neque pro fratribus, si necessitas fuerit causa amoris mei animas ponere. Quod beatus si quidem Ambrosius hoc modo dicit: Mortuus est secundum tempus, quia parvo et brevi tempore potuit teneri a morte: tertia enim die resurrexit. Aliter; Secundum tempus mortuus est, id est tunc quando totus mundus sub peccato tenebatur. De quo tempore dicit Apostolus alibi: Postquam venit plenitudo temporis, misit Deus : Tempore inquit, accepto exaudivi te . Potest etiam tertio modo intelligi,ubi aliqua varietas est, verbi gratia: Ubi sol oritur sol et occidit, ubi luna augmentum vel decrementum capit,
Abbreviated transcription (Latin):
nos pacem quã ipse cõmendauit disci¬
pulis dicens: pacem relinquouobis÷
qui facit nos credere quod promittit i
Nec confundit nosspes: qm̃ amplius
dabit quã speremus. gaudia uideli¬
c& patriue cuelestis iUtquidenim
xp̃s cum adbuc in firmiessemus scđm¬
enim xp̃scam adhuc infirm essemꝰ
id ÷ peccatores. scđm tempꝰ ꝓ impus
id ÷ in religiosis mortuus ÷ nisiut.
abun dantiam et plenitudinem suȩ
caritatis nob cõmendar&: sicut se¬
quentia nobmanifestant: Infirm
est om̃ispeccator. & om̃is infidelis. ÷¬
Fortis uero iustus & fidelis atq ag¬
noscens dm Piettis ÷ cultus etreligi
odi: a quo diciturpius id ÷ religio¬
sus: E contra impiects id ÷ in reli¬
giositas: a quouenit impius id ÷
in religiosus: Tanta fuit caritas
xp̃i ut non solum ꝓillis qui comparatio¬
nereꝓborum religiosi erant. sed ȩciã
ꝓ impus moreretur: quos postea ꝑfi
dem suam iustos fecit : Quam curita¬

Expanded text:
nos pacem quam ipse commendavit discinos pacem quam ipse commendavit discipulis, dicens: Pacem relinquo vobis . qui facit nos credere quod promittit. Nec enim confundit nos spes quoniam amplius dabit quam speramus nos, gaudia videlicet patriae coelestis. Ut quid enim Christus, cum adhuc infirmi essemus senim Christus, cum adhuc infirmi essemus, id est peccatores secundum tempus pro impiis, id est irreligiosis mortuus est nisi ut abundantiam et plenitudinem suae charitatis nobis commendaret, sicut sequentia nobis manifestant. Infirmus est omnis peccator et omnis infidelis, fortis vero justus et fidelis atque cognoscens Deum. Pietas est cultus et religio Dei, a qua dicitur pius, id est religiosus. E contra impietas, est irreligiositas a qua venit impius, id est irreligiosus. Tanta fuit charitas Christi, ut non solum pro illis qui comparatione reproborum religiosi erant, sed etiam pro impiis moreretur quos postea per fidem suam justos fecit. Istam charita
Abbreviated transcription (Latin):
securi depremus. futurã beatitudinẽ
expectant ÷ Sp̾es. auteias nenxon
t qS pes siue expectatio futuroꝵ
bonorum: omnẽ confusionẽ & uerecon¬
diam huius scłi expellit: Sposergo
non confundit: id ÷ qui probatus est
in fide bonisq oꝑibus. et spemhab&
aeternorũ premiorũ: Non erubes¬
cit quicquid ad uersi in hoc scło susti¬
nuerit. securds depremio : Etquare
hoc: quia citritas dei. qua nos
diligit ds̃ uł quadiligimus dm̃. diffusa
est incordibus mr̃is tempore baptisma¬
tis. et tempore manus inpositionis. per
siue diffusionis largitatẽ muneris sig¬
nificat: sicut & iniohel habetur ⁊
Effundam despũ meo suꝑomnẽ carnẽ ⁊
Siue ergo Rarittis quadiligimꝰ dm̃ in no¬
bis sit ꝓcuius amore pacient̃ om̃a ad¬
uersa sustinemus. siue quadiligimus
ꝓximum: uł quicquid boni in nobis
habetur. non ꝑ meritum nr̃m . sed per
grãm dĩ spũ sc̃o cooꝑante nobis tribu¬
itur ĩ Idõq preceptis et uoluntati illius
obtemperare debemus. habentes inter

Expanded text:
securi de praemiis, futuram beatitudinem exspectant. Spes autem non t. Spes sive exspectatio futurorum bonorum omnem confusionem et verecundiam hujus saeculi expellit. Spes ergo non confundit, id est qui probatus est in fide bonisque operibus, et spem habet aeternorum praemiorum, non erubescit quidquid adversi in hoc saeculo sustinuerit, securus de praemio. Et quare hoc? quia charitas Dei qua nos diligit Deus, vel qua diligimus Deum, diffusa est in cordibus nostris tempore baptismatis, et tempore manus impositionis per Ssive diffusionis largitatem munerum significat, sicut in Joel habetur: Effundam de spiritu meo super omnem carnem . Sive ergo charitas qua diligimus Deum in nobis sit, pro cujus amore patienter omnia adversa sustinemus: sive qua diligimus proximum, vel quidquid boni in nobis habetur, non per meritum nostrum, sed per gratiam Dei, Spiritu sancto cooperante, nobis tribuitur: ideoque perceptis quibus voluntati illius obtemperare debemus, habentes inter
Abbreviated transcription (Latin):
quã mors corporis : Quoddicit usque
admorsen: ita est intelligendũ ut iã
diximus. id ÷ usq ad finẽ legis & initiũ
grãe : Permoysen enim intelligitur lex:
sicut dicit euangłm addiuitem. habent
morsen. id÷ legem: Et alibi Incipiens
autem amorse: hoc ÷ alege : Regna¬
uit inquiensmors animue in toto mun¬
do ex quo primus homo peccauit. usque
ad finem legis morsi: et exordium euan¬
glu : Nonsolum inalio. sed etiã in illos
qui non sponte neq scienter peccauerunt
sicut paruuli erant : qui origiialib
peccatis tenebantur obnoxuillli in
similitudinẽ preuaricationis adaepeo¬
cant : qui scient̃ et uoluntariae peccant:
Sicucille cuids̃ dixit : Exom̃i lignopa¬
radisi comede. deligno autem: scien¬
tiae boni et mali ne comedas : & cetã
Ille uero insimilitudinẽ adue non pec¬
cat: qui neq naturalem legẽ habet..
neq cumstudio peccat.
Qui est

Expanded text:
quam mors corporis. Quod dicit usque quam mors corporis. Quod dicit usque ad Moysen ita est intelligendum ut jam diximus, id est usque ad finem legis et initium gratiae. Per Moysen enim intelligitur lex, sicut dicitur in Evangelio ad divitem: Habent Moysen, id est legem. Et alibi: Incipiens a Moyse , hoc est a lege. Regnavit, inquit, mors animae in toto mundo, ex quo primus non peccavit usque ad finem legis Moysi et exordium Evangelii, non solum in alios, sed etiam in illos qui non sponte neque scienter peccaverunt, sicut parvuli erant, qui originalibus peccatis tenebantur obnoxii. Illi in similitudinem praevaricationis Adae peccant, qui scienter et voluntarie peccant, sicut ille cui dixit Deus: Ex omni ligno paradisi comede, de ligno autem scientiae boni et mali ne comedas, etc. . Ille vero in similitudinem Adae non peccat, qui neque legem naturalem habet, neque cum studio peccat. Qui est
Abbreviated transcription (Latin):
minum finiendae legis :Sicenĩ soliti sum
dicere u Regnauerunt hu ni usq ad at
regis :usq ad tempus. id ÷ usq ad finem
legis & grae initium: peccatum origina¬
actualia deletasunt: Peccatum autem
tonim puttttr cum lex nones sec.
hoc tripliciter intelligi potest quandui
lex naturalis non ÷ in homine sicuti in
paruulis. quicquid agat paruuilus non
inputatur ẽẽ peceatũ : quia nescit quid
sit bonũ autinalũ: ALITER: Anteꝗ
lex daretur. non agnoscebatur pecca¬
tũ tam graue malum ẽẽ sicut ꝑlegẽ
ostensum ÷ uł alit̾: Cum lex non eẽt¬
m non imputabatur. id ÷ ignoraba¬
tur: quia poena dignũ esset illud pecca¬
tum. quo usq ipsa lexdixit. qui hoc uel
illud fecerit : Morte morietur
Sed reg¬
nauit mors ab adam usq admor senꝰ
etiam it eos qui non peccauerunt
insimilitudisiem preuaricationis
adȩ : Ideo dicit regnasse mortem qui
uniuersũ orbẽ tenuit: tam mors peccati

Expanded text:
minum finiendae legis. Sic enim solliciti sumus minum finiendae legis. Sic enim solliciti sumus dicere. Regnaverunt Huni usque ad Attregis. Usque ad tempus, id est usque ad finem legis et initium gratiae, peccatum originaactualia deserta sunt. Peccatum autem non imputabatur cum lex non esset. Hoc tripliciter intelligi potest. Quandiu lex naturalis non est in homine sicut in parvulis, quidquid agat parvulus, non imputatur esse peccatum, quia nescit quid sit bonum aut malum. Aliter: Antequam lex daretur, non agnoscebatur peccatum tam grave malum esse, sicut per legem ostensum est. Vel aliter: Cum lex deesset, non imputabatur, id est ignorabatur qua poena dignum esset peccatum, quousque ipsa lex dixit: Qui hoc vel illud fecerit, morte moriatur. Sed regnavit mors ab Adam usque ad Moysen, etiam in eos qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationiatum, ideo dicit regnasse mortem, quia universum tenuit orbem tam mors peccati,
Abbreviated transcription (Latin):
tum intrauit. et ꝑpeccatum mors
et ita in omnes homines mors ꝑ tran¬
sut̾. in quo omnes peccauerunt ⁊ de fec¬
tus defectionis: isto in loco est huius modiesic̃
padã peccatum etmors intrauit: itti et
ꝑ xp̃m iustificatio et uita ȩt̾na uenit:
ꝓpterea inquit apłs quia reconciliatisumꝰ
dõ. sicut ꝑ unũ hominẽ adã in huncmun¬
dũ. id ÷ in uniuersitatem generis humani
pret̾ xpm̃ qui desuꝑnis ÷ peccatũ intra¬
uit. & ꝑ peccatum morsuenit: Etita
inom̃s homines mors corporis & animȩ
ui inlumb erat patris: quando decima¬
tus : Et congrue dicit primũ intras se
peccatum. Acdeinde ꝑpeccatũ sub intra¬
se mortem: quia statim ut peceauit mor¬
talis effectus ÷. Sicut eids̃ ante p̃dixerata
Inquacumq inquiens die comederis exeo
morte morieris : Peccauit concupiscen¬
do atq comedendo : & mortalis effectus:
peccando  Usque ad legem enim. pe¬
catum erait inmundõ: Nondicitusq
ad tempus quodatu: lex. sedusq adt̃¬

Expanded text:
tum intravit, et per peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Defectus dictionis isto in loco est hujusmodi: Sicut per Adam peccatum et mors intravit, ita per Christum justificatio et vita aeterna venit. Propterea, inquit Apostolus, reconciliati sumus Deo, quia sicut per unum hominem Adam in hunc mundum, id est in universitatem genestum qui de supernis est peccatum intravit, et per peccatum mors venit, ita et in omnes homines mors corporis et animae vi in lumbis erat patris, quando decimatus est . Et congrue dicit primum intrasse peccatum ac deinde per peccatum subintrasse mortem, quia statim ut peccavit, mortalis factus est, sicut ei Deus ante praedixerat: In quacunque die, inquiens, comederis ex eo, morte morieris. Peccavit concupiscendo atque comedendo, et mortalis factus est in peccando. Usque ad legem enim peccatum erat in mundo. Non dicit usque ad tempus, quo data est lex, sed usque ad ter
Abbreviated transcription (Latin):
hominib bonae uoluntatis q Tunc enĩ
pacem habemus apud dm̃: si int̾ nospa¬
cem & concordia fraternã tenemus
Acsidicer& ÷ Iam quia reconciliatisumꝰ
ꝑ sanguinem filiidi. & pacẽ habemus
apud dmñ patrem: simus & int̾nospa¬
cẽ habentes. non p̃sum̃ tes innullo deno¬
bis: cum omĩa ex fide dĩ habeamus ⁊
Perquem & accessum habemus ꝑfidẽ:
in gr̃am istam inqua stamus ꝑxi
inquit quinos pacificauit dõpatri. per

Expanded text:
minibus bonae voluntatis . Tunc enim pacem habemus apud Deum, si inter nos pacem et concordiam fraternam tenemus. Ac si diceret: Jam quia reconciliati sumus per sanguinem Filii Dei, et pacem habemus apud Deum Patrem, simus et nos inter nos pacem habentes, non praesumentes in aliquo de nobis, cum omnia ex fide Dei habeamus: Per quem habemus accessum per fidem in gratiam istam in qua stamus. Per inquit nos
Abbreviated transcription (Latin):
latio et afflictio. pacienti amope¬
ratur inelectis. qui pacienter aduersa
huius scłi ꝑferunt : P acientia: apauen¬
do id ÷ feriendo dicitur: Et est pacien¬
tia: quando corpus aut animꝰ timo¬
re & afflictione torm̃toꝵ fertur. sed
uindicta non expetitur  Perhancscĩ
martrres uicerunt ꝑ secutionẽ et se¬
uitiam trrannoꝵ: non reddentesuicẽ
sed pacientiat̃ siue tolerantiã seruan¬

Expanded text:
latio et afflictio patientiam opelatio et afflictio patientiam operatur in electis qui patienter adversa hujus saeculi perferunt. Patientia a patiendo, id est a feriendo dicitur, et est patientia quando corpus et animus timore et afflictione tormentorum feritur, sed vindicta non petitur. Per hanc sancti martyres vicerunt persecutionem et saevitiam tyrannorum, non reddentes vicem, sed patientia
Abbreviated transcription (Latin):
Gram appellat in hocloco fidem ꝑ quam
plenitudinẽ iustificationis ꝑ cepimus gra¬
tis adõ tempore baptismatis: & insuꝑꝰ¬
habemus spiritalium : Nomine grãe
isto in loco comprehendit. inqua ł adquã
grãm introitum & accessũ habemus ꝑ
ipsum. qui ante eramus longe: quiip¬
se est ostium. sicut dixit egosum ostium ÷
& nemo uenit ad pacrem: nisi ꝑme : l nqua
gratia id ÷ fide iustificationis et indul¬
gentia peccatoꝵ stare debemꝰ: in bonis
udelic& oꝑibus uirilit̃ laborando. qui
ante iacebamus inluto: etfecore uitioꝵ:
tgloriemur in spegloriac fliorum
dei: In presenti seculo: filudei sumus
inspẽ. In altera autẽ uitai erim in re:
sinbonis opibus articulus morais nos
inuenerit: Unde dicit iohannes. Luni
filii dĩ sumus inspẽ. & nondũ apparu¬
it quid erimꝰ inre : Nonsolum autẽ
subaudis gloriamur inspe głȩ filioꝵ
dĩ: sed etgloriam intribulationib
id ÷ in angustus & aduersitatib ꝑsecuti¬
Scientes quod tribu¬

Expanded text:
am appellat in hoc loco fidem per quam plenitudinem justificationis percepimus gratis a Deo tempore baptismatis, et inshabemus spiritualium, nomine gratiae isto in loco comprehendit. In qua vel ad quam gratiam, introitum vel accessum habemus per ipsum qui ante eramus longe, quia ipse est ostium sicut dixit: Ego sum ostium , et nemo venit ad Patrem nisi per me . In qua gratia, id est fide justificationis et indulgentia peccatorum stare debemus, in bonis scilicet operibus viriliter laborando, qui antea jacebamus in luto et fetore vitiorum, gloriamur in spe gloriae filiorum Dei. In praesenti saeculo filii Dei sumus in spe, in altera autem vita erimus in re, si in bonis operibus articulus mortis nos invenerit, unde dicit Joannes: Charissimi, filii Dei sumus in spe, et nondum apparuit quid erimus in re . Non solum autem, subaudis gloriamur in spe gloriae filiorum Dei, sed et gloriamur in tribulationibus, id est angustiis et adversitatibus persecutiscientes quod tribu
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ hoc est int̾ continentiã & casti¬
tatem. qr continentia potest ẽẽ.
conuigatorũ : uiducrũ & iducirũ
atq uirginũ : Castitas uͦ ꝓ prie uir¬
ginum est : Aduersus huiusmodiñ ÷ lex
Huiusmodi hominib talia oꝑantib
non est lex contraria: neq est illis
necessaria. et enim alienai sunt
ab ea : Quare non est illis lex
necessaria. Aut contraria.  Dic̃
illa. non adulterabis. non occides i
Illi non solum hoc non faciunt. sed
& iam castitatem seruant uirgini¬
tatis: & non solũ ab homicidio se abs¬
tinent. sed insuꝑ inimicos suos diliguaT̃ i¬
Qui aut̃ sunt xp̃i. hoc est quiꝑtin̾e̾nt
ad sortem xp̃i. uitia & concupiscen¬
tias malas in carne sua mortificc¬
uerunt : Quot enĩ peccata a nob

Expanded text:
Et hoc est inter continentiam et castiEt hoc est inter continentiam et castitatem, quia continentia potest esse conjugatorum, viduarum et viduorum atque virginum: castitas vero virginum proprie est. Adversus hujusmodi non est lex, hujusmodi hominibus talia operantibus non est lex contraria neque illis necessaria: etenim alieni sunt ab ea. Quare non est lex illis necessaria, aut contraria? dicit illa: Non adulterabis, non occides. Illi non solum hoc non faciunt, sed etiam castitatem servant, et custodiunt se non solum ab homicidio, sed insuper inimicos suos diligunt. Qui autem sunt Christi, id est qui pertinent ad sortem Christi, vitia et concupiscentias malas in carne sua mortificaverunt. Quot enim peccata a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
&les: bonitas et bona uoluntts bebenta¬
ngnitas: est uolũtes. ꝓmptissima ITeig
& dulci allo quio temperita. inuitans
nonsolum beniuolos ad se diligendos:
sed insuꝑ illos qui contrarii uid&q ben
eẽ. Unde dr̃ benignus quasi ualde
ninisq bonus: Fides est qua credimus st̃des¬
dm̃ omipotentem trinitatẽ habere
inꝑsonis. unitate in substantia. Et
qua sꝑamul & credim : ea quȩ nec dũ
uidemus : Illarum enĩ rerumꝰ quas
udem non ẽ fides neq spes: sed illar̃m
que needum uisci sunt nob Uerbigrã ⁊
bassum eẽ. resurrexisse ã mortuis.
endisse ad cęlos uenturum adiu¬
dicum: reddere unicuiq scđm qd
meret̾ ÷ fides est credulitas: qua sꝑa¬
pis ca quȩ non cernimꝰ oculis corpor¬
es. Modestia est man luctudo
lenitas mentis. quȩ lesa ñ facile irascit᷑.
Continentia est abstinentia. qua
se ꝓhib& homo a coitu & mulier
iudu similit̃ : & ab om̃ib in lece¬
bris. Castitas est ꝓprie uirginũ. ⁊
unde dr̃ castus: quasi castratus.

Expanded text:
 Bonitas est bona voluntas. Benignitas est voluntas promptissima moribus et dulci eloquio temperata, invitans non solum benevolos ad se diligendos, sed insuper illos qui contrarii videbantur esse. Unde dicitur benignus, quasi valde nimisque bonus. Fides est qua credimus Deum omnipotentem trinitatem habere in personis, unitatem in substantia: et qua speramus et credimus ea quae necdum videmus. Illarum enim rerum quas videmus, neque est fides, neque spes, sed illarum quae necdum visae sunt a nobis; verbi gratia: passum esse, resurrexisse a mortuis, et ascendisse ad coelos, venturum ad judicium reddere unicuique secundum quod meretur. Fides est et credulitas, qua speramus ea quae non cernimus oculis corporis. Modestia, est mansuetudo et lenitas mentis, quae laesa non facile irascitur. Continentia est abstinentia qua se cohibet homo a coitu, et mulier vidua similiter ab omnibus illecebris. Castitas vero proprie virginum est, unde dicitur castitas quasi castratus.