comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
burcardo alamannoꝵ pͥncipe ip̃iꝰ todul¬
fi socero. qui alpes cum ip̃o transmea¬
rat: italia regni gratia recuperandi
genero. Hugo presbiter. expuls us us¬
uirduo: defungitur. Ebrardus quoq
transgenensis in regnum lotharii mitti¬
tur abheuirico iusticiam faciendi cau¬
sa. ⁊ lotharienses inter se pace conso¬
tiat: Rodulfus comes filius heiloidis
obiit. non multo post etiam rotgarius
uictricus eius comes laudimensis pagi
decessis. hugo filius rotberti filiam
eaduardi regis anglorum sororẽ conui¬
gis karoli duxit urorẽ:
nno dccccixuu inter rodulfum

Expanded text:
Burcardo Alamannorum principe, ipsius RodulBurcardo Alamannorum principe, ipsius Rodulfi socero, qui Alpes cum ipso transmearat, Italiae regni gratia recuperandi genero. Hugo presbiter expulsus Virduno, defungitur. Ebrardus quidam Transrhenensis in regnum Lotharii mittitur ab Heinrico, justitiam faciendi causa, et Lotharienses inter se pace consociat. Rodulfus comes, filius Heiluidis, obiit. Non multo post etiam Rotgarius vitricus ejus, comes Laudunensis pagi, decessit. Hugo filius Rotberti filiam Eadwardi regis Anglorum, sororem conjugis Karoli, duxit uxorem. Anno DCCCCXXVII inter Rodulfum
Abbreviated transcription (Latin):
tota mutata est colorẽ. Corpus scĩ re¬
migii etaliorum quorundã scõꝵ pigne¬
ra: hungarorum metu remis asuis
uualt burgis reliquie ad quas non nul¬
la exercebant᷑ miracła. Exactio pecu¬
nie collatici normandnis pacto pacis
dande: publice fit ꝑfrantiam. atq
burgundiam.Data igitur pecunia:
exfrantia. atq buigundiam q cum
rodulfo rege etheriberto comite pro¬
ficiscitur suꝑ ligerim ⁊ acceptis obsi¬
dibus aburbe niuernensi quam frat̾
uullelmi contra regẽ tutabatur: ina¬
quitaniã ad ꝑsequendũ uullel mũ
quia rege forte desciuerat transeunt ĩ¬
secunturq fugitantem. donec rumor
infestationis hungaroꝵ. quod iterũ
iam renum transissent. exercitũ infrã¬
tiam repedare coegit. Hugo filius
b̾te: tex rome suꝑ italiam constituit᷑
Ex pulso todul focis alpinae gallie
rege qui regnum illud ꝑuerserat. ⁊¬
alteri femine iuuente uxore sua seco¬
pulauerat. Occisso quoq afiliis berte

Expanded text:
tota mutata est colorem. Corpus sancti Retota mutata est colorem. Corpus sancti Remigii et aliorum quorundam sanctorum pignera Hungarorum metu Remis a suis  quoque Walburgis reliquiae, ad quas nonnulla exercebantur miracula. Exactio pecuniae collaticiae, Nortmannis pacto pacis dandae, publice fit per Franciam atque Burgundiam. Data igitur pecunia, ex Francia Burgundiaque cum Rodulfo rege et Heriberto comite proficiscitur super Ligerim, et acceptis obsidibus ab urbe Nivernensi, quam frater Willelmi contra regem tutabatur, in Aquitaniam ad persequendum Willelmum, qui a rege forte desciverat, transeunt insecunturque fugitantem, donec rumor infestationis Hungarorum, quod iterum jam Rhenum transissent, exercitum in Franciam repedare coegit. Hugo, filius Bertae, rex Romae super Italiam constituitur, expulso Rodulfo Cisalpinae Galliae rege, qui regnum illud pervaserat, et alteri feminae vivente uxore sua se copulaverat; occiso quoque a filiis Bertae
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ quibusdam maritimis francis nor¬
mandnos inpago atrabatensi quodã
saltu coartatos obsidebat. Cum repẽte
post aliquod̾ dies eruptiõe ceꝑta: nor¬
mandni castra regis aggrediuntur.
ibiq regi nennormangiis cõprehen¬
deret᷑: suctursum abheribento. succen¬
sisq quasis quibusdam ꝑaignatum
ad castra. Normandni tandẽ a castro¬
rum ꝑuasiõne repulsi recedunt. Rex
ibi uulneratus. et hilgaudus comes
inter empcus est. Normandni mille
⁊ centũ dicuntur ibidẽ oocisi. Sicq ro¬
dulfus laudunum et reuertitur ⁊ nor.¬
mãdni usꝙ inpagum porceusẽ: silues¬
tria locadepredantur. Hungari quoq
transmeato. lsq inpagũ uozinsem p̃¬
dis incendiisq. deseuiunt. Luna quar¬
ta decima sabbato scõ pasche die kalẽ¬
darum aprilium passa defectum ⁊ in
pallorem conuersa est quadam luminis
relicta particula ueluti esset sccła. sicq
aurora iam incipiente. insanguineũ

Expanded text:
te et quibusdam maritimis Francis Norte et quibusdam maritimis Francis Nortmannos in pago Atrabatensi quodam saltu coartatos obsidebat, cum repente post aliquot dies noctu eruptione coepta, Nortmanni castra regis aggrediuntur; ibique regi, ne a Nortmannis comprehenderetur, succursum ab Heriberto, succensisque casis quibusdam, pugnatum ad castra. Nortmanni tandem a castrorum pervasione repulsi, recedunt; rex ibi vulneratus et Hilgaudus comes interemptus est; Nortmanni mille et centum dicuntur ibidem occisi. Sicque Rodulfus Laudunum revertitur, et Nortmanni usque in pagum Porcensem silvestria loca depraedantur. Hungari quoque Rheno transmeato usque in pagum Venzinsem praedis incendiisque desaeviunt. Luna quartadecima sabba o sancto paschae, die Kalendarum Aprilium, passa defectum et in pallorem conversa est, quadam luminis relicta particula, velut esset secunda; sicque aurora jam incipiente, in sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ tex: cum hugone ⁊burgundionib
inpago beluacensisedebat ꝑidem tẽpus
seulfus remorum archiepẽ obiit. exple¬
tis in episcopatu annis trib et diebus
quinꝙ. heribertus comes remis uenit.
et uassallos ipsuis eccłie. sedet cdericos
deelectione rectoris ad suum consiliũ
intende refecit. Hugo filius rotb̾ti pac¬
tũ securitatis accipit anormandius
terra filiorum baldumi rodulsi quoq
degaugeio. atꝙ hilgaudi extra secu¬
ritatẽ relicta. Episcopatꝰ remensis:
heriberto comiti cominisius est sub ob¬
tentu filii sui hugonis ad modũ par¬
uuili. necdum ceuferebat᷑. quinquennis
Abbo episcopus romã petit. cum legatis
heriberti comitis. heinrico cundise lo¬
tharienses committunt. et ip̃e berniu¬
no daclanis ep̃i nepoti episcopiũ uir¬
dunense concedit. quriexpulso hugo¬
ne presb̾to cui rodulfus illud dederat.
ibidem ordinatur ep̃c:
unus. dccccxxũi incipiebat. et
rodulfus rex cum heriberto comi¬

Expanded text:
autem rex cum Hugone et Burgundionibus autem rex cum Hugone et Burgundionibus in pago Belvacensi sedebat. Per idem tempus Seulfus Remorum archiepiscopus obiit, expletis in episcopatu annis tribus et diebus quinque. Heribertus comes Remis venit, et vassallos ipsius aecclesiae sed et clericos de electione rectoris ad suum consilium intendere fecit. Hugo filius Rotberti pactum securitatis accipit a Nortmannis, terra filiorum Balduini, Rodulfi quoque de Gaugeio atque Hilgaudi extra securitatem relicta. Episcopatus Remensis Heriberto comiti commissus est sub obtentu filii sui Hugonis, admodum parvuli, necdum, ceu ferebatur, quinquennis. Abbo episcopus Romam petit cum legatis Heriberti comitis. Heinrico cuncti se Lotharienses committunt; et ipse Bernuino, Dadonis episcopi nepoti, episcopium Virdunense concedit, qui et expulso Hugone presbitero, cui Rodulfus illud dederat, ibidem ordinatur episcopus. Annus DCCCCXXVI incipiebat, et Rodulfus rex cum Heriberto comi
Abbreviated transcription (Latin):
expeditione cepta contra normanduos
cum militib remensis ecclie. arnultus
quoq comes ⁊ ceteri maritimi franci
presidiũ quoddam normandnorum
egrediuntur. quo ⁊ iam rollo pͥnceps
eorum mille normanduos preter ip̃iꝰ
inhabitatores opidi exrodomo trans¬
miserat idem uero castrum secus mare
sitũ: uocabatur auga. Quod circundã¬
tes franci: uallum quo pro ante mura¬
li cingebat᷑ irrumpunt. murũq infrĩ¬
gentes conscencdunt. et opido pugnã¬
do potiti: mares cunctos int̾imunt.
municionem succendunt. Non nulli
tam̃ euadentes: finitimã quandam
occupant insulam. Quam aggredien¬
tes franci: maiore licet mora qm oppidũ
ceperant capuint. Quod uidentes nor¬
mandni qui armis uitam proposse tuta¬
bantur: postqͣm spem uite amississent:
dẽ frantorum necabantur gladiis. alii
propriis se oppetebat telis. Sicq omĩb
prostratis: et preda non modica direp¬
ta franti reuertuntur ad sua. Rodulfꝰ

Expanded text:
expeditione coepta contra Nortmannos expeditione coepta contra Nortmannos cum militibus Remensis aecclesiae, Arnulfus quoque comes et ceteri maritimi Franci praesidium quoddam Nortmannorum aggrediuntur, quo etiam Rollo princeps eorum mille Nortmannos praeter ipsius inhabitatores oppidi ex Rodomo transmiserat. Idem vero castrum secus mare situm vocabatur Auga; quod circumdantes Franci, vallum, quo pro antemurali cingebatur, irrumpunt, murumque infringentes conscendunt; et oppido pugnando potiti, mares cunctos interimunt, munitionem succendunt. Nonnulli tamen evadentes, finitimam quandam occupant insulam, quam adgredientes Franci, majore licet mora quam oppidum coeperant, capiunt. Quod videntes Nortmanni, qui armis vitam pro posse tutabantur, postquam spem vitae amisissent, idem Francorum necabantur gladiis, alii propriis se oppetebant telis. Sicque omnibus prostratis, et praeda non modica direpta, Franci revertuntur ad sua. Rodulfus
Abbreviated transcription (Latin):
dam fidelib hugonis filiis roberti.
et quorundã castelloꝵ opidanis. par¬
tẽ quandã pagirotomagensis quipos¬
sidebatur a normandius cis cacanam
de populati sunt. uillis succensis
petoribus abductis. non nullis etiam
normandnoꝵ interfectis. Heribertꝰ
comes interea cum paucis franquoꝵ
quia parum adhuc herbe inuenie¬
batur equis: transitum normandius
ꝓhibendi gratia suꝑ isaram reside¬
bat. Normandn terre sue cognita
uastatioue: insua festinant redire
heiricus deniq rhenum transiens
oppidum quoddam noie tulpiacũ quod
gilleb̾ti fideles tutabantur ui cepit nec
dui demoratus infra regnum lothariil
ad sua transthenum regreditur. obsidib
agisleberto acceptis. Nilgaudus comes
⁊ ceteri maritimifranci. loca sibi uitina
nuꝑ a normandnis pocessa ꝑuadentes
deuastant. Rodulfus interea deburgun¬
dia reuertitur infraciam⁊ ut se adbellũ
contranomandnos preparent. francis
banno denuntiat. Heribertus igitur

Expanded text:
sdam fidelibus Hugonis filii Rotberti, sdam fidelibus Hugonis filii Rotberti, et quorundam castellorum oppidanis, partem quandam pagi Rotomagensis, qui possidebatur a Nortmannis cis Sequanam, depopulati sunt, villis succensis, pecoribus abductis, nonnullis etiam Nortmannorum interfectis. Heribertus comes interea cum paucis Francorum, quia parum adhuc herbae inveniebatur equis, transitum Nortmannis prohibendi gratia, super Isaram residebat. Nortmanni terrae suae cognita vastatione, in sua festinant redire. Heinricus denique Rhenum transiens, oppidum quoddam nomine Tulpiacum, quod Gisleberti fideles tutabantur, vi coepit, nec diu demoratus infra regnum Lotharii, ad sua trans Rhenum regreditur, obsidibus a Gisleberto acceptis. Hilgaudus comes et ceteri maritimi Franci loca sibi vicina nuper a Nortmannis possessa pervadentes, devastant. Rodulfus interea de Burgundia revertitur in Franciam, et ut se ad bellum contra Nortmannos praeparent Francis banno denuntiat. Heribertus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
euaciunt. Nrõꝵ uero quiq regrediũt᷑
ad sua. Ieumnus itaque coeptis quiadra¬
gesimalib. herib̾tum cum gisleberto
indeq cum hugone locutus regẽ ar¬
cessiut exburgundia. Qui festinant᷑
adueniens: camaracũ lotariensibus
atq gilleberto proficiscitur obiuam.
Quiq hoc placitum omittantes: suꝑ
mosam adeum ueniunt siuisq gile¬
bertus et octo efficiũntur. Normandni
derodomo feclus quod olim pepigerãt
irrumpentes: pagum beluacensẽ atq
ambianensẽ depopulantur:. ibia¬
nis ciuitas: male prouiso confugien¬
tium igne succensa est. Sic et atraba¬
tis subito exorto conflagrauit incen¬
dio. Normannuisq ad nouio magũ
predatum uenuint et suburba¬
na succendunt:
Castellam cum
sub urbanis egredientes: normandnos
repellunt. sternunt quos poterant
parte suburbiis liberant: Baiocenses
interim. terram normandnoꝵ ultͣ
sequanam depredantur. Quo comꝑ¬
to parisiati: et ip̃i quoq cum quib¬

Expanded text:
evadunt; nostrorum vero quique regrediuntur evadunt; nostrorum vero quique regrediuntur ad sua. Jejuniis itaque coeptis quadragesimalibus, Heribertus, cum Gisleberto indeque cum Hugone locutus, regem accersiit ex Burgundia; qui festinanter adveniens, Camaracum Lothariensibus atque Gisleberto proficiscitur obviam. Quique hoc placitum omittentes, super Mosam ad eum veniunt, suique Gislebertus et Otto efficiuntur. Nortmanni de Rodomo foedus quod olim pepigerant irrumpentes, pagum Belvacensem atque Ambianensem depopulantur. Ambianis civitas male proviso confugientium igne succensa est; sic et Atrabatis subito exorto conflagravit incendio. Nortmanni usque ad Noviomagum praedatum veniunt, et suburbana succendunt. Castelliani cum suburbanis egredientes, Nortmannos repellunt, sternunt quos poterant, partem suburbii liberant. Bajocenses interim terram Nortmannorum ultra Sequanam depraedantur. Quo comperto Parisiaci, et ipsi quoque cum quibu
Abbreviated transcription (Latin):
to quoy comite se ꝓsequente. Collecta¬
q exburgundia militum manu uoN
pauca: uenit usq ad castra normandno¬
tum suꝑ se quanã. Ibiq ad his qui exfrã¬
cia ꝑrexerant: pedẽ stripugna certacũ
adcastra. U identes uero quod illi qui
erant cum reges pars scilicet exertitus
marima. neq castra inuadere ne equis
desilire temptarent cõpulsis in castra
normandnis qui fuerãt ad repugnan¬
dũ egressi. quibudã quoq prostratis:
acastroꝵ ꝑuasionẽ discedunt. castraq
duob uel tribus milib anormannoꝵ
castris metantur ingyrum: hugone
rotberti filio econtra suꝑ sequanam
hac ex parte castra metrato. Ubi propͥn¬
quiorẽ castroꝵ obsidionem pro crasti¬
nantib francis et dedie indiẽ differentib
naues aparisio uenturas expectando:
eruptione clam facta quoꝵdam nr̃oꝵ
ueluti fertur assensu normandni sua
castra linquẽtes. et saltum quendam
inter suum tutandi gratia petentes

Expanded text:
rto quoque comite se prosequente. Collectarto quoque comite se prosequente. Collectaque ex Burgundia militum manu non pauca, venit usque ad castra Nortmannorum super Sequanam; ibique ab his qui ex Francia perrexerant pedestri pugna certatum ad castra. Videntes vero, quod illi qui erant cum rege, pars scilicet exercitus maxima, neque castra invadere neque equis desilire temptarent, compulsis in castra Nortmannis qui fuerant ad repugnandum egressi, quibusdam quoque prostratis, a castrorum pervasione discedunt, castraque duobus vel tribus milibus a Nortmannorum castris metantur in girum, Hugone Rotberti filio econtra supra Sequanam hac ex parte castra metato. Ubi propinquiorem castrorum obsidionem procrastinantibus Francis et de die in diem differentibus, naves a Parisio venturas expectando, eruptione clam facta, quorumdam nostrorum veluti fertur assensu, Nortmanni sua castra linquentes, et saltum quendam iter suum tutandi gratia petentes,
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa frantie loca orto repente lumi¬
ne facte. et uisiones scõꝵ cuidam p̃s¬
bitero nomine ebrulfo inuillarimoso¬
mo ꝓrimo commanenti ostense. Remis
ineccł̃ia scẽ marie: sollempnitate oĩũ
scõꝵ quidam du contractus cuius coxe
crurib inheserant uincte poplitum ner¬
uis ita retractis: uirtute diuina solu¬
tust erect̃ est:¬
Anno dcxer xry. redintegrante¬
regenoldus cum suis normandnuis uur¬
guntliam. depopłabatur cum quo uuar¬
nerius⁊ manasses comites. anseglus ⁊ go¬
delmus presules congressi apud montẽ
calaum normandnorum plusqͣm dccct
sternunt. uuernerius comes ibi quo cui
sedebat occiso. captus et interemptus
e. et ansegissus trecasine urb̃ ep̃c uulne¬
ratus. Quorrꝵ rodulfus comꝑto: inbur¬
gundiam cum quibusdam ex frantia
militib scilicet remensis eccł̃ie: et abbo¬
ne suessionẽ si ep̃o paucis et iam aliis
secum comitantibus ꝓficiscitur. herib̾¬

Expanded text:
diversa Frantiae loca, orto repente lumidiversa Frantiae loca, orto repente lumine, factae, et visiones sanctorum cuidam presbytero nomine Ebrulfo in villari Mosomo proximo conmanenti ostensae. Remis in aecclesia sanctae Mariae sollempnitate omnium sanctorum quidam diu contractus, cujus coxae cruribus inhaeserant junctae poplitum nervis ita retractis, virtute divina solutus et erectus est redintegranteRaginoldus cum suis Nortmannis Burgundiam depopulabatur. Cum quo Warnerius et Manasses comites, Ansegisus et Gotselinus praesules, congressi apud montem Calaum, Nortmannorum plusquam octingentos sternunt. Warnerius comes ibi, equo cui sedebat occiso, captus et interemptus est, et Ansegisus Trecasinae urbis episcopus vulneratus. Quo Rodulfus rex comperto, in Burgundiam cum quibusdam ex Francia, militibus scilicet Remensis aecclesiae et Abbone Suessionensi episcopo, paucis etiam aliis secum comitantibus, proficiscitur, Heribe
Abbreviated transcription (Latin):
ac quoꝙ comes quoddam castellum ste¬
phani camaricensis episcopi. dolosa ĩ¬
festatione conprehendens incedit: Pre¬
siclii etiam heriberti turcis suꝑ mater¬
nam fluuium ubi karołus custodie¬
batur subitaneo confragrauit incendie
Ragenoldus cum suis normandns qͥa
nonlum possessionem intra gallias
acceperat: terram hugonis intelligeri
⁊ sequanam depopulatur: Synodus
episcoporum remensis. dioceseos apud
trosselum octobri mense habitat. seul¬
so archiepõ presidente. in qua y saae co¬
mes ademenclationem et satiffacionẽ
uenit prohis que praue aduers eccl̃iã
camaracensẽ perpetrauerat. et uadateᷤ
argenti libris cetum: pacatus cum ste
berto. et plurib francie comitib. Ro¬
dultus rex: castellum montis sciiohan¬
nis. id ragenardo in uito scilicet deserẽ¬
te recepit. sicq frantiam repetit: Uuil¬
lelmus et hugo rotberti filius. cum ra¬
ragenoldus cum suis normanduis in
burguncliam proficiscitur. Illumina¬
tiones candelarum. hoc anno multe p̃

Expanded text:
ac quoque comes quoddam castellum Stephani Camaracensis episcopi dolosa infestatione comprehendens, incendit. Praesidii etiam Heriberti turris super Maternam fluvium, ubi Karolus custodiebatur, subitaneo conflagravit incendio. Raginoldus cum suis Nortmannis, quia nondum possessionem intra Gallias acceperat, terram Hugonis inter Ligerim et Sequanam depopulatur. Synodus episcoporum Remensis dioceseos apud Trosleium Octobri mense habita, Seulfo archiepiscopo praesidente, in qua Isaac comes ad emendationem et satisfactionem venit, pro his quae prave adversus aecclesiam Camaracensem perpetraverat, et vadatus argenti libris centum, pacatur cum Stepberto et pluribus Frantiae comitibus. Rodulfus rex castellum montis sancti Johannis, id Ragenardo invito licet deserente, recepit, sicque Frantiam repetit. Willelmus et Hugo Rotberti filius cum RaRagenoldus cum suis Nortmannis in Burgundiam proficiscitur. Illuminationes candelarum hoc anno multae per
Abbreviated transcription (Latin):
et quatuor ebdomadib apd̾ scm̃ remigi¬
um demoratus: tandẽ redintegrata sa¬
nitate suessonicam petiit cuuitatẽ. Inde¬
q regreditur inburgundiam. Heiuri¬
cus eq in ip̃is sparmatarum finibus ua¬
litudine corporis tota detinetur estate.
Interim contentio inter gisleb̾tum et ra¬
genarium fratrem eius. nec minor int̾
bosonẽ et othonem cẽdibus. incendus.

Expanded text:
et quattuor ebdomadibus apud sanctum Remigiet quattuor ebdomadibus apud sanctum Remigium demoratus, tandem redintegrata sanitate, Suessonicam peciit urbem, indeque regreditur in Burgundiam. Heinricus aeque in ipsis Sarmatarum finibus valitudine corporis tota detinetur aestate. Interim contentio inter Gislebertum et Ragenerum, fratrem ejus, nec minor inter Bosonem et Othonem, caedibus, incend
Abbreviated transcription (Latin):
inter angustias collium alpinarum clau¬
dunt: unte mnopinato loco ꝑdeuia mon¬
tis euadentes: gothiam impetunt. qͦs
insequentes predicti duces. sternunt
ereis quos repperux poterant. Interea
berengarengariusntalierex asius int̾e¬
gonem. et heribertum comites. seulfũ
quoq. archiep̃m absente rege rodulfo
eius tam̃ consensu: terra illis aucta cino¬
mannis ⁊ baioce pacto pacis eis conces¬
se. Hungari qui gothiam uastabant:
pestem quandam ꝑ pessi capitum in¬
flatione ac dissinteria. pene cuncti pau¬
cis euadentib: nunciantur esse
rex frantie
placitum apud atini¬
acum. Tunc inde profectionẽ parans
inregnum lotharii: grauissimo lango¬
re corripitur:. cuius ui retidiua. dum
iam conualescere putabat᷑ oppͥmitur.
et pene desperat᷑ a pluribus remis ad scm̃
remigium se deferri peciit. Ubi non nul¬
la dona largitus. ceterum preter uxoris
partẽ quicquid sibi thesauroꝵ suꝑ erat
ꝑmonstaria francie burgundieq direx̃

Expanded text:
ngaros inter angustias collium Alpinorum claungaros inter angustias collium Alpinorum claudunt; unde inopinato loco per devia montis evadentes, Gothiam impetunt; quos insequentes praedicti duces, sternunt ex eis quos reperire poterant. Interea Berengarius, Italiae rex, a suis interHugonem et Heribertum comites, Seulfum quoque archiepiscopum; absente rege Rodulfo, ejus tamen consensu, terra illis aucta, Cinomannis et Bajocae pacto pacis eis concessae. pestem quandam perpessi, capitum inflatione ac dissinteria pene cuncti, paucis evadentibus, nuntiantur esse rex Frantiae placitum tenuit apud Atiniacum. Tunc inde profectionem parans in regnum Lotharii, gravissimo languore corripitur; cujus vi recidiva, dum jam convalescere putabatur, opprimitur, et pene desperatus a pluribus, Remis ad sanctum Remigium se deferre petiit. Ubi nonnulla dona largitus, ceterum, praeter uxoris partem, quicquit sibi thesaurorum supererat, per monasteria Franciae Burgundiaeque direxit;
Abbreviated transcription (Latin):
misit. Idẽ uero gislebert᷑ dimissus terrã
berengarii regenariiq frĩs sui et isa ac
comitis depredationib plurimis uas¬
tat. Post hec regi rodulfo legatos ut
abeo reciperetur dirigit. Quod rex fide¬
lium suorum consilio. ip̃ius ab homi¬
natus ꝑuiria et instabilitatẽ. facere
contempsit. Hungari ductu regis ber¬
engarii quem lagobardi reppulerant:
italia m depopłant᷑. papiam quoq. ur
popło sissimam. atq opulentis simam.
igne succendunt. ubi opes periere innu¬
merabiles. eccłie. xliul suc cen¬
se. urb̃ ip̃ius ep̃s cum epis¬
copo uercellensi qui se cũ erat igne
fumoq necatur. atq ex illa peue innu¬
merabili multitudine ducenti tantũ
suꝑ fuisse memorant᷑. qui exreliquiis
urbis incense. quas intercineres lege¬
rant. argenti modios octo dederunt
hungariis uitam murosq ciuitatis ua¬
cue redimentes. His expletis. hunga¬
ri ꝑ abruta transeuntes alpiũ iuga:

Expanded text:
misit. Idem vero Gislebertus dimissus, terram misit. Idem vero Gislebertus dimissus, terram Berengarii Ragenariique fratris sui et Isaac comitis depraedationibus plurimis vastat. Post haec regi Rodulfo legatos, ut ab eo reciperetur, dirigit. Quod rex fidelium suorum consilio, ipsius abominatus perjuria et instabilitatem, facere contempsit. Hungari ductu regis Berengarii, quem Langobardi reppulerant, Italiam depopulantur; Papiam quoque, urbem populosissimam atque opulentissimam, igne succendunt; ubi opes periere innumerabiles; aecclesiae 44 succensae, urbis ipsius episcopus cum episcopo Vercellensi, qui secum erat, igne fumoque necatur; atque ex illa pene innumerabili multitudine ducenti tantum superfuisse memorantur, qui ex reliquiis urbis incensae, quas inter cineres legerant, argenti modios octo dederunt Hungaris, vitam murosque civitatis vacuae redimentes. His expletis, Hungari per abrupta transeuntes Alpium juga,
Abbreviated transcription (Latin):
serat cum ciuitate biturigis. Heriberto
deniq ꝑronam: et hugoni filio rotber¬
ti cinomannis declit. Seulfus quoq ar¬
chiep̃c t̾ram scĩ remigii comacentẽ in
luclimens ꝓuncia. dequa heriueus
ep̃c nichil habuerat: abhugone deuiẽ¬
na qui eidẽ colloquio inter erat reimpe¬
trauit. Inde reuersi: cura quoddam cas¬
tellum uenimꝰ quos est mons sc̃i iohan¬
nis. hoc ragenaldus inuaserat ac retine¬
bat. hortatu tam̃ nepotum suoꝵ uualo¬
nis. et gilleb̾ti ceterorumq quos rex
adio expugnancdum miserat. obsidem
regi filiũ suum transmisit. Quẽ rexo¬
ratus a propinquis regenardi. et hugo¬
ne fr̃ẽ suo recipi ussit: et ragenardo in¬
ducias dedit ceterosq omnes qui cum
ragenardo eraut. obstricto sacram̃to re¬
liquit. Interea gislebertum berengariꝰ
qui sororẽ ip̃ius uxorẽ habebat cõprehẽ¬
dit quẽq obsidib oblatis sibi pro eo
filiis regenarii fratͥs ip̃us gisleberti di¬

Expanded text:
serat cum civitate Biturigis. Heriberto serat cum civitate Biturigis. Heriberto denique Peronam, et Hugoni filio Rotberti Cinomannis dedit. Seulfus quoque archiepiscopus terram sancti Remigii conjacentem in Lugdunensi provintia, de qua Heriveus episcopus nihil habuerat, ab Hugone de Vienna, qui eidem colloquio intererat, reimpetravit. Inde reversi circa quoddam castellum venimus, quod dicitur Mons sancti Johannis. Hoc Raginardus invaserat, et retinebat. Hortatu tamen nepotum suorum, Walonis et Gisleberti, ceterorumque quos rex ad id expugnandum miserat, obsidem regi filium suum transmisit. Quem rex, exoratus a propinquis Ragenardi et Hugone fratre suo, recipi jussit, et Ragenardo inducias dedit, ceterosque omnes qui cum Ragenardo erant, obstrictos sacramento reliquid. Interea Gislebertum Berengarius, qui sororem ipsius uxorem habebat, comprehendit, quemque oblatis obsidibus sibi pro eo filiis Ragenarii, fratris ipsius Gisleberti, di
Abbreviated transcription (Latin):
to pacis daretur. et rodulfus rex profec¬
dionẽ parabat in aquitaniam quia u¬
uilelmus eiusdẽ regionis pͥnceps subdi
sibi cdlifferebat. Qui cõperto quod ro¬
dulfus inaquitaniam cum hostilli ma¬
nu properaret. ei obuiam suꝑ ligerim
uenit. et inter currentib alternatim le¬
gatis: tandem ad colloquiũ suꝑ ip̃m̃
flumen ligerim infra pagum augustu¬
dunensẽ conuenere. Ubi tota die inmo¬
rati: rodulfus exhac uiullelinus exilla
fluminis or nutus utrinq progredien¬
tib: sicq die consumpta flum̃ tandẽ
uiullelmus transiens: ad rodulfum iã
noctu ꝑuenit. Et equo desiliens: ad re¬
gem equo uisidentẽ pedib accessit. Quẽ
postqͣm rexoscłatus est: utrinq discessũ.
Incrastino ad regẽ regreditur uuillelmꝰ
et octo dierum acceptis induciis: post
finitam ebdomadam sese regi comnut¬
tit. et rex illi buturigensem pagum
restituit. quem illi nuꝑ auxilio fretus
rotberti. necdum tamen regis: ui dẽp¬

Expanded text:
to pacis daretur; et Rodulfus rex profecto pacis daretur; et Rodulfus rex profectionem parabat in Aquitaniam, quia Willelmus, ejusdem regionis princeps, subdi sibi differebat. Qui, comperto quod Rodulfus in Aquitaniam cum hostili manu properaret, ei obviam super Ligerim venit, et intercurrentibus alternatim legatis, tandem ad colloquium super ipsum flumen Ligerim infra pagum Augustidunensem convenere. Ubi tota die immorati, Rodulfus ex hac, Willelmus ex illa fluminis ora, nuntiis utrimque progredientibus, sicque die consumpta, flumen tandem Willelmus transiens, ad Rodulfum jam noctu pervenit, et equo desiliens, ad regem equo insidentem pedibus accessit; quem postquam rex osculatus est, utrimque discessum. In crastino ad regem regreditur Willelmus, et octo dierum acceptis induciis, post finitam ebdomadam sese regi committit. Et rex illi Biturigensem pagum restituit, quem illi nuper, auxilio fretus Rotberti necdum tamen regis, vi demp
Abbreviated transcription (Latin):
exeritum non modo efrancia quin ex
omĩ cogeret burgundia: insuo se regno
recepit. datis incluciis lothariensibus
usq kalendas octobri anni sequentis.
Otho tautum exhis quise rodulfo cõ¬
miserant: adheinricum defecit: Uiul¬
gericus episcopus zabre nam ut recepit:
euertit. Camaracus male prouiso cõ¬
flagrauit incendio. Alter rodulfus
cu alpine gallie rex quẽ italici accepto
rege suoberengario in regnũ receperãt:
cum ip̃o berengario iniegnum tacpe
diuicit. ubi mille quingenti iuri ceci¬
disse dicuntur. Seulfo archiepo archie¬
piscopalis infula qua epallium nomi¬
natur abiohanne paꝑa transmittitur.
Muititudo angłoꝵ limina sc̃ĩ petri ora¬
tionis gratia petentium: inter alpes
asaracenis cuicidatutur. dado uidu¬
nensium episcopus obiit: et episcopatꝰ
eius: hugoni abrodulfo rege concedit᷑.
quiq p̃sbiter remis abseulfo archiepo¬
intipiente: fic eractio ꝑ frantiã
pecunie collaticie que nor mandius pac¬

Expanded text:
exercitum non modo e Francia, quin ex exercitum non modo e Francia, quin ex omni congerat Burgundia, in suo se regno recepit, datis induciis Lothariensibus usque Kalendas Octobris anni sequentis. Otto tantum ex his qui se Rodulfo commiserant, ad Heinricum defecit. Wigericus episcopus Zabrenam ut recepit, evertit. Camaracus male proviso conflagravit incendio. Alter Rodulfus Cisalpinae Galliae rex, quem Italici abjecto rege suo Berengario in regnum receperant, cum ipso Berengario conflixit, eumque devicit; ubi mille quingenti viri cecidisse dicuntur. Seulfo archiepiscopo archiepiscopalis infula, quae pallium nominatur, ab Johanne papa transmittitur. Multitudo Anglorum limina sancti Petri orationis gratia petentium inter Alpes a Sarracenis trucidatur. Dado Virdunensium episcopus obiit, et episcopatus ejus Hugoni ab Rodulfo rege conceditur, quique presbiter Remis ab Seulfo archiepipiente, fit exactio per Frantiam pecuniae collaticiae, quae Nortmannis pac
Abbreviated transcription (Latin):
tib: tandẽ obsidib abeis acceptis.
laudimum aduxorẽ suam reuertitur.
Interea normanduis quosdam pagos
m̃os̾ transisaram et nostratib eoꝵ t̾rã
dep̃dantib. crebris alt̾natim directis
legationib pacẽ heriberto comiti et
seulfo archiepõ pollicentur. cetersq
francis qui cum ipis contra nordinand¬
nos sedebant. si tamen eis terra daret᷑
quam spaciosam petebant ultra se¬
quanam. Rodulfo interea rege uadic¬
tũ est laudunum reuerso: obͣsides illi
mittunt. et inclucias abeo usq ad me¬
diũ maium accipiunt. Dum ħet gerũ¬
cur: hemritus inuitantibus segisleb̾to
comite et rotgario treuirorum presu¬
le. qui necdum se rodulfo subdiderant:
rhenum transmisisse regnũq lotharii
dep̃dari nunciatur. De popłatus est
autẽ quod interrhenum et mosellam
inter iacet gregum armentoꝵq abduc¬
tione. acceterarũ opum exaustu. cũ
plurimorum quoq iuuentutis capti¬
uitate. Quiꝙ audito quod rodulfus

Expanded text:
tibus, tandem obsidibus ab eis acceptis, tibus, tandem obsidibus ab eis acceptis, Laudunum ad uxorem suam revertitur. Interea Nortmannis quosdam pagos nostros trans Isaram, et nostratibus eorum terram depraedantibus, crebris alternatim directis legationibus, pacem Heriberto comiti et Seulfo archiepiscopo pollicentur, ceterisque Francis qui cum ipsis contra Nortmannos sedebant, si tamen eis terra daretur, quam spaciosam petebant ultra Sequanam. Rodulfo interea rege, ut dictum est, Laudunum reverso, obsides illi mittunt, et inducias ab eo usque ad medium Maium accipiunt. Dum haec geruntur, Heinricus, invitantibus se Gisleberto comite et Rotgario Trevirorum praesule, qui necdum se Rodulfo subdiderant, Rhenum transmisisse regnumque Lotharii depraedari nuntiatur. Depopulatus est autem quod inter Rhenum et Mosellam interjacet, gregum armentorumque abductione ac ceterarum opum exhaustu, cum plurimorum quoque juventutis captivitate. Quique, audito quod Rodulfus
Abbreviated transcription (Latin):
fuera data. Partẽ quoq ipsius terre
rexcum francis quia ip̃i normandni
pacẽ qm pepigerant propter ꝓmis¬
siones karoliqui eis latitudinẽ t̾re
pollicitus fuerat infringere: cedib
ce lgne deuastat. his uero eum teb
intentũ: legati ad euite lothariensi¬
um sesuaq ipsi subdere spondentium.
Quoꝵ legatione reuocatus ab hac de-¬
uastatione: compͥmatum qui secum
aderant consilio lothariensibus obuiã
ꝑgit. hugone ⁊ heriberto comitibus
ad presidium patrie transisarã relictis.
Lotharienses illi obuiam uixta moso¬
mum uenunt et uxor ip̃ius nomine
emina regis rotberti filia remis interĩ
abseulfo archipraesule consetratur
regina. Rodulfus aplurimis lothari¬
ensium susceptus in regno
petitur auiugerico met¬
tensium episcopo. re¬
ceptum ire quoddam castrum inpa¬
gum elisatium nomine zabrenam.
Ubi toto pone demoratꝰ autumno.
castellanis quia tranhenenses erant
auxilium ab heirico c̾rustra expectã¬

Expanded text:
fuerat data. Partem quoque ipsius terrae fuerat data. Partem quoque ipsius terrae rex cum Francis, quia ipsi Nortmanni pacem quam pepigerant, propter promissiones Karoli, qui eis latitudinem terrae pollicitus fuerat, infregere, caedibus et igne devastat. His vero rebus eum intentum legati adeunt Lothariensium, se suaque ipsi subdere spondentium. Quorum legatione revocatus ab hac devastatione, cum primatum qui secum aderant consilio Lothariensibus obviam pergit, Hugone et Heriberto comitibus ad praesidium patriae trans Isaram relictis. Lotharienses illi obviam juxta Mosomum veniunt, et uxor ipsius nomine Emma, regis Rotherti filia, Remis interim ab Seulfo archipraesule consecratur regina. Rodulfus a plurimis Lothariensium susceptus in regno, petitur a Wigerico. Metensium episcopo, receptum ire quoddam castrum in pagum Elisatium nomine Zabrenam. Ubi toto pene demoratus autumno, castellanis, quia Transrhenenses erant, auxilium ab Heinrico frustra expectan
Abbreviated transcription (Latin):
les heriberti qui ꝑ castella remanserãt:
ad iunctis sibi rodulfo ꝑriuigno rot¬
geri et ingobranno comitibus. pre¬
clam ingentem eripuerunt. et capti¬
ui mile ibidẽ liberati sunt: Quod co¬
guito regenold exagitatus furore: ĩ
pagum atrabatẽsem predatum progre¬
ditur. Cui obuius factus comes adelel¬
mus: sexcentos exeis strauit ceteris
fuga prolapsis cum quibus ragenol¬
dus admunitionum suoꝵ properat
refugia indeq quantas potest ex¬
ercere non desuit predas et latroci¬
nia. Quib urgentibus causis rex ro¬
dulfus abhugone filio rotberti acci¬
tus. deburgandia uenit ad complẽ¬
dium supisaram. et audito quod nor¬
mandni pagum beluacensẽ dep̃daba¬
tur. illo transuit. cum. seulfo archiepõ
et heriberto comite aliiq quibusdam
et electis uiris fortibus ita fluuio tran¬
sito: ingressus est terram que dudum
normandnis ad fidẽ xp̃i uenientibus
ut hanc fidẽ colerent. et pacẽ haberẽt

Expanded text:
les Heriberti qui per castella remanserant, les Heriberti qui per castella remanserant, adjunctis sibi Rodulfo privigno Rotgeri et Ingobranno comitibus, praedam ingentem eripuerunt, et captivi mille ibidem liberati sunt. Quo cognito, Ragenoldus exagitatus furore, in pagum Atrabatensem praedatum progreditur; cui obvius factus comes Adelelmus, sexcentos ex eis stravit, ceteris fuga prolapsis. Cum quibus Ragenoldus ad munitionum suorum properat refugia, indeque quantas potest exercere non desinit praedas et latrocinia. Quibus urgentibus causis, rex Rodulfus ab Hugone filio Rotberti accitus, de Burgundia venit ad Compendium super Isaram; et audito quod Nortmanni pagum Belvacensem depraedabantur, illo transiit cum Seulfo archiepiscopo et Heriberto comite aliisque quibusdam et electis viris fortibus. Itta , fluvio transito, ingressus est terram, quae dudum Nortmannis ad fidem Christi venientibus, ut hanc fidem colerent et pacem haberent,
Abbreviated transcription (Latin):
dulfum cuncti regem eligunt. Rodul¬
fus filius richardi rex aput urbẽ sues¬
sonicam constituitur. et heribertus co¬
mes beruardum consobrinum suũ: cũ
aliis legatis consilium quod ꝑillos a¬
gebatur ut fertur ignorautib: ad karo¬
lum dirigit: qui ab eisdẽ sacrametis ꝑ¬
suasꝰ: ad heribertum cum paucis ꝓficis¬
ciscitur. Quiq eum incastello suo suꝑ
somnam apud scm̃ quintinũ suscepit.
indeq his qui tum eo uienerant remis¬
sis: karolum inquadam munitionem
suam que uocatur castellum theoderi¬
ci suꝑ maternam fluuiũ deduci fecit
ibiq illum suministratis uictui neces¬
sariis sub custodia detinuit: et sic ip̃e
rodulfum regem inburgundiam. pro¬
secutus est: Interea ragenold̃ princeps
normandnoꝵ qui influiio ligeri uer¬
sabant᷑ karoli frequentib missis iam¬
pridẽ excitus frantiam transisarã. cõ¬
uiicas sibi plurimis ex rodomo preda¬
tur. Cuius castris suꝑ uenientes fide¬

Expanded text:
dulfum cuncti regem eligunt. Roduldulfum cuncti regem eligunt. Rodulfus filius Richardi rex apud urbem Suessonicam constituitur. Et Heribertus comes Bernardum, consobrinum suum, cum aliis legatis, consilium quod per illos agebatur, ut fertur, ignorantibus, ad Karolum dirigit. Qui ab eisdem sacramentis persuasus, ad Heribertum cum paucis proficiscitur, quique eum in castello suo super Somnam apud Sanctum Quintinum suscepit, indeque his qui cum eo venerant remissis, Karolum in quandam munitionem suam, quae vocatur Castellum Theoderici, super Maternam fluvium deduci fecit, ibique illum, subministratis victui necessariis, sub custodia detinuit; et sic ipse Rodulfum regem in Burgundiam prosecutus est. Interea Ragenoldus, princeps Nortmannorum qui in fluvio Ligeri versabantur, Karoli frequentibus missis jampridem excitus, Franciam trans Isaram, conjunctis sibi plurimis ex Rodomo, depraedatur. Cujus castris supervenientes fide
Abbreviated transcription (Latin):
rotbert̃ quoq rex lanceis ꝑfossus ceci¬
dit. Hitamen qui erãt exparte rob̾ti
hugo scilicet filius ip̃iꝰ etherib̾tus cũ
ceteris uictoria potiti: karolum cum
lothariensib infugam uerterunt. sed
obmortẽ regis sui rotberti eos ꝑsequi
destiterunt. Campum uero obtinuert̃.
spoliaq ab eis maxime autẽ rusticanis
et exsuessonice urbis suburbio conflu¬
entibus direpta sunt. Lotharienses
deniq ꝑditis multis angariis quas
rotgarius comes accipiens. in lauduñ
castrum abduxtt. relictoq in regnũ
francie carolo: reuertuntur ad sua. ka¬
rolus de hinc heribertum comitẽ. seul¬
fum archiep̃m cetecosq regni pͥmates:
multis legationib ut ad se reuertat᷑
exorat. Quod illi tenuentes: pro rodul¬
fo inburgundiam transmiserunt. Qͥ
ocius cum multa suorũoꝵ manu illis oc¬
atq normanduos suꝑ isaram. fluuiũ
cum rodulfo medu resederunt. Tunq
karolo transmosam refugiente: ro¬

Expanded text:
Rotbertus quoque rex lanceis perfossus ceciRotbertus quoque rex lanceis perfossus cecidit. Hi tamen, qui erant ex parte Rotberti, Hugo scilicet ipsius filius, et Heribertus cum ceteris, victoria potiti, Karolum cum Lothariensibus in fugam verterunt; sed ob mortem regis sui Rotberti eos persequi destiterunt, campum vero obtinuerunt spoliaque ab eis, maxime autem a rusticanis et ex Suessonicae urbis suburbio confluentibus, direpta sunt. Lotharienses denique, perditis multis angariis, quas Rothgarius comes accipiens in Laudunum castrum abduxit, relictoque infra regnum Franciae Karolo, revertuntur ad sua. Karolus dehinc Heribertum comitem, Seulfum archiepiscopum, ceterosque regni primates, multis legationibus ut ad se revertantur exorat; quod illi renuentes, pro Rodulfo in Burgundiam transmiserunt, qui otius cum multa suorum manu illis ocatque Nortmannos super Isaram fluvium cum Rodulfo medii resederunt. Tumque Karolo trans Mosam refugiente, Ro
Abbreviated transcription (Latin):
lotharienses dederunt obsides: et indu¬
cias arotberto accepert̃ usq kalendas
octobris. Nordmanni aquitoniã acuer¬
niamq depredantur. Cuntra quos uiuil¬
lefmus cduix aquitanioꝵ. et ragemudus
pugnauerunt et cesa sunt ibi exnorman¬
nis duodetim milia. Boso filius richar¬
di ricuinum inlecto languẽtẽ occidit.
Rarolus cum suis lothariensibus indu¬
cias quas nuper arotberto acceperant
infringẽtib mosam transiens: adatini¬
acum uenit. et anteqm rotbertus suos
fideles adunare potuisset. suꝑ axonam
in sꝑate ubi rotbertum luburbe suessoni¬
ca sedere compererat a diit: et in crastinũ
die cliñca hora iam serta preterita frantis
de hinc illa die prelium non sperantib.
plurimis quoq prandentib karolus
axonam transiie. et suꝑ robertũ cum
armatis lothariensibus uenit. Rotb̃¬
tus uero armatis his qui cum eo erant
contra processit. commissoq prelio.
multis exutraq parte cadentibus:

Expanded text:
Lotharienses dederunt obsides, et induLotharienses dederunt obsides, et inducias a Rotberto acceperunt usque in Kalendas Octobris. Nortmanni Aquitaniam Arverniamque depraedabantur; contra quos Willelmus dux Aquitaniorum et Ragemundus pugnaverunt, et caesa sunt ibi ex Nortmannis duodecim milia. Boso filius Richardi Ricuinum in lecto languentem occidit. Karolus cum suis Lothariensibus, inducias quas nuper a Rotberto acceperant infringentibus, Mosam transiens, ad Atiniacum venit, et antequam Rotbertus suos fideles adunare potuisset, super Axonam insperate, ubi Rotbertum sub urbe Suessonica sedere compererat, adiit. Et in crastinum, die dominica, hora jam sexta praeterita, Francis dehinc illa die praelium non sperantibus, plurimis quoque prandentibus, Karolus Axonam transiit, et super Rotbertum cum armatis Lothariensibus venit. Rotbertus vero armatis his qui secum erant, contra processit; commissoque praelio, multis ex utraque parte cadentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
bat obsessum. Quo comꝑto karolus ob¬
sidionẽ reliquid: et hugo acceptis obsi¬
dibus aquibusdam lochariensib ad
patrẽ remeauit. terre motus in
pago camaracensi factus. ex quo domꝰ
inibi non nulle subuerse sunt. Inpago
quoq parisiaco inuilla que dicitur
iesedis multa muracula in eccł̃ia scĩ pe¬
tͥ a quarto suꝑiore anno ex quo scilicet
reliquie. de barba ip̃uis apłi illuc sũt
relate facta memorantur. ita ut inter
cecos et claudos uł contractos ampliꝰ
qͣm centum septuaginta sanitate do¬
nati referant᷑. Demoniaci uero quot¬
quot illo abierunt sano sensu pulsis
demonib tedierunt preter alia innu¬
merabilia que ibidẽ sunt acta.
gno. dcccexxiii rotbeitus in re¬
gnum lothariense proficiscitur.
locuturus cum heinrico: qui ei obuiã
uenit inpagum ribuarium suꝑ fluui¬
unm ruram. ibi se inuicẽ pauerunt. et̃
pacta amicicia. datiꝰq ab alt̾utro mu¬
nerib liscesserunt. Ubri iam quidã

Expanded text:
bat obsessum. Quo comperto, Karolus obbat obsessum. Quo comperto, Karolus obsidionem reliquid et Hugo, acceptis obsidibibus a quibusdam Lothariensibus, ad patrem remeavit. Terrae motus in pago Cameracensi factus, ex quo domus inibi nonnullae subversae sunt. In pago quoque Parisiaco, in villa quae dicitur Jesedis, multa miracula in aecclesia sancti Petri a quarto superiore anno, ex quo scilicet reliquiae de barba ipsius apostoli illuc sunt relatae, facta memorantur, ita ut inter caecos et claudos vel contractos amplius quam centum septuaginta sanitate donati referantur. Daemoniaci vero, quotquot illo abierunt, sano sensu, pulsis daemonibus, redierunt, praeter alia innumerabilia quae ibidem sunt acta. Anno DCCCCXXIII Rotbertus in regnum Lothariense proficiscitur, locuturus cum Heinrico, qui ei obviam venit in pagum Ribuarium super fluvium Ruram; ubi se invicem paverunt, et pacta amicitia, datisque ab alterutro muneribus, discesserunt. Ubi etiam quidam
Abbreviated transcription (Latin):
dens cum haganone cransmosam ꝓ¬
ficiscit᷑. franci robertum seniorẽ eligũt.
ipsiq sese committunt. Robertus ita¬
q rex remis apd scm̃ remigiũ. abepĩs
et pͥmatib regni constituit᷑ Herriue¬
us remorum archiep̃s. obiit tercia die
post consetrationẽ regis rotberti scili¬
cet uinouas iulii quarto die anteqm
uicesimum sccłm sui episcopatus ex¬
pleret annum. Cui successit inepisco¬
patũ se ulł qui tunc urbis eiusdẽ mi¬
nisterio fungebatur archidiconatus.
Apd̾ camaracum uisi sunt quasi tres
soles apparere uel sol tres orbes ase in¬
uicẽ distantes habere. Idem duo uice¬
lo spicła contrase utrinq propinquã¬
tia conec nube sunt cooꝑ ta. Item
duo stipites sibimet in celo ꝓꝑin¬
quantes quousq similiter oꝑti sũt
nube. Rotbertus filium suum hugo¬
nem in regnum lotharii mittit cum
aliquo francorum agmine propter
capre montẽ gisleberti castrum obsi¬
dione liberandum. quodkarolus p̃me¬

Expanded text:
dens cum Haganone trans Mosam pdens cum Haganone trans Mosam proficiscitur. Franci Rotbertum seniorem eligunt ipsique sese committunt. Rotbertus itaque rex Remis apud sanctum Remigium ab episcopis et primatibus regni constituitur. Heriveus Remorum archiepiscopus obiit tertia die post consecrationem Rotberti regis, scilicet 6 Nonas Julii, quarto die antequam vicesimum secundum sui episcopatus expleret annum. Cui successit in episcopatum Seulfus, qui tunc urbis ejusdem ministerio fungebatur archidiaconatus. Apud Cameracum visi sunt quasi tres soles apparere, vel sol tres orbes a se invicem distantes habere, item duo in coelo spicula contra se utrimque propinquantia, donec nube sunt cooperta, item duo stipites sibimet in coelo propinquantes, quousque similiter operti sunt nube. Rotbertus filium suum Hugonem in regnum Lotharii mittit cum aliquo Francorum agmine propter Capraemontem, Gisleberti castrum, obsidione liberandum, quod Karolus preme
Abbreviated transcription (Latin):
copii remensis abeũ tes p̃dari Qb
captis tͥbus tantum. occisis equos cũ
armis abstulit. et ait suos ignomi¬
nia oueratos: remisit ceteros. Hinc rot¬
bertus apud calmiciacum. et karolꝰ
circa remincastra metatis̃: Ubi cum
remorum: una tantum die dominica
uidelicet pencecostes contra urbẽ pu¬
guariurt ubi non nullis occilis exlotha¬
riensib uulneratiscy plurimis: nox p̃¬
liũ tliremit. Audito deniq quodhi qui
cum rocb̾to erant laudunum captum
haberent. ⁊ thesauios haganonis qui
mibi erant disꝑtiti eeñt. et unũ de fra¬
tͥb eius ibi comprehendissent. karo¬
lus cum aganone laudinũ contendit.
Locharienses quidam regrediuntur
adsua: quidam cum karolo ꝑgunt:
Rocbertus suꝑ axonam centoria fixit.
karolus abnegato sibi introitu lau¬
duni: resedit suꝑfluuium saram. et
robertus castra metatus est. suꝑ aleã
Et cum cotidie copus roberti crescenti¬
b decrescerent karoli: clam tandẽ sece¬

Expanded text:
copii Remensis abeuntes praedari; quibus copii Remensis abeuntes praedari; quibus captis, tribus tantum occisis, equos cum armis abstulit et ad suos ignominia oneratos remisit ceteros. Hinc Rotbertus apud Calmiciacum et Karolus circa Remis castra metati sunt; ubi cum Remorum, una tantum die, dominica videlicet pentecostes, contra urbem pugnarunt. Ubi nonnullis occisis ex Lothariensibus, vulneratisque plurimis, nox praelium diremit. Audito denique, quod hi qui cum Rotberto erant Laudunum captum haberent, et thesauros Haganonis, qui inibi erant, dispertiti essent, et unum de fratribus ejus ibi comprehendissent, Karolus cum Haganone Laudunum contendit. Lotharienses quidam regrediuntur ad sua; quidam cum Karolo pergunt. Rotbertus super Axonam tentoria fixit. Karolus, abnegato sibi introitu Lauduni, resedit super fluvium Saram , et Rotbertus castra metatus est super Aleam. Et cum cotidie copiis Rotberti crescentibus, decrescerent Karoli, clam tandem sece
Abbreviated transcription (Latin):
go laudunensi sedebat. ad colloquiũ
reuocatus reuertitur. Quo comꝑ¬
to karolus mosa retransmissa cũ
nõ nullis qui adse uenerant.  locha¬
riensib uillas remensis eccłie depre¬
dari. nec non incendere cepit. Altmõ¬
tẽ quoq. castrum bellando. nõ sine
suoꝵ cdade cepit atq diripuie. Rocb̾¬
tus igitur suꝑ maternam fluuium
rodulto filio richardi genero suo ꝓ¬
cedit obuiam. quem sequens karo¬
lus cum lothariensib mat̾nam tran¬
sut. et castrum sparnaci direptum
ẽ abbaganonis complicib. Rotber¬
tus etiam prefato rodulfo cum bur¬
gundionib ueniente fruuiũ transi¬
ens subter sparnacum non longius
tͥbus leugis abexercitu karoli castra
metatus est. Ubi una magis ebdoma¬
daconsederunt. utrinq. ad colloqui¬
um. ceteri preter haganonẽ et ka¬
rolum uenientes. Hugo interea filiꝰ
ricadi ad rotbertum. ueniens ducen¬
tos curiter exhis qui cum aganone
erant obuios habuit. inuillas epis¬

Expanded text:
go Laudunensi sedebat, ad colloquium go Laudunensi sedebat, ad colloquium revocatus, revertitur. Quo comperto, Karolo Mosa retransmissa, cum nonnullis qui ad se venerant Lothariensibus, villas Remensis ecclesiae depraedari necnon incendere coepit. Altmontem quoque castrum bellando, non sine suorum clade, cepit atque diripuit. Rotbertus igitur super Maternam fluvium Rodulfo filio Richardi, genero suo, procedit obviam; quem sequens Karolus cum Lothariensibus, Maternam transiit, et castrum Sparnaci direptum est ab Haganonis complicibus. Rotbertus etiam, praefato Rodulfo cum Burgundionibus veniente, fluvium transiens subter Sparnacum, non longius tribus leugis ab exercitu Karoli castra metatus est; ubi una magis ebdomada consederunt utrique, ad colloquium ceteri praeter Haganonem et Karolum venientes. Hugo interea filius Richardi ad Rotbertum veniens, ducentos circiter ex his qui cum Haganone erant obvios habuit, in villas epis