comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erem. Quis in me ħ posuit ⁊ in¬
s̾uit me płatatũ amaritudĩs
cum totus fierem adulcissimo
ex bono angło diaboꝰ fcũs est.
Uñ ⁊ in ip̃o uoluntas mala qͣ
dẏaboꝰ fieret qñ totus angłus
aconditore optimo fcũs ess boꝰ
hiis cͦgitationib deprimebar
it̾m et suffocabarss non usq
adillum infernum sb̾ducebar
erroris ubi nemo cibi ꝯfitetur
dum tu pocius malapati qm
hõ fac̾e putatur. Sic enim ui¬
tãbar inuenire cet̾a utiam ĩ¬
uen̾am melius ẽẽ incorrup¬
tibile qmͣ corruptibile et id̾o

Expanded text:
erem? quis in me hoc posuit et inerem? quis in me hoc posuit et inseuit mihi plantarium amaritudinis, cum totus fierem a dulcissimo ex bono angelo diabolus factus est, unde et in ipso uoluntas mala, qua diabolus fieret, quando totus angelus a conditore optimo factus esset?" his cogitationibus deprimebar iterum et suffocabar, sed non usque ad illum infernum subducebar erroris, ubi nemo tibi confitetur, dum tu potius mala pati quam homo facere putator. Sic enim nitebar inuenire cetera, ut iam inueneram melius esse incorruptibile quam corruptibile, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
cor s om̃s et omĩa non tenebã
ex plicitam et enodatã cãm ma
din sn ꝯmutabilem mutabilẽ
credere ne ip̃e fierem ce q̃relũ
Itaq securlis eam q̃ rebam et
toto animo fugiebã qr uidelũ
q̃rendo unde malum eẽt reple¬
tos malicia qua opinarẽtur tu¬
suam male fac̾e et intẽde lnͣm
ut c̾nerem ꝙ audiebam lib̾um
uol̃tatis arbitͥum cãm ẽẽ ut
male fec̾imꝰ et rectũ iudiciũ
tuũ ut pat̾emur ⁊ eã liqͥdo cͥ¬
n̾e nõ ualebam. Itaq aciem
m̃tis deꝓfundo educ̾e conatꝰ
m̾gebar it̾m ⁊ seꝑe conatꝰ mũge¬
bar it̾matq it̾m sbleuabat eĩ
me in lucem tuam ꝙ tam sciebã
me hr̃e uolun ͭ ͤ qmͣ me uiu̾e.
Itaq cum aliquid uellem aut
nollem non aliud qmͣ me uel¬
le aut nolle. Ctissimꝰ eram et ĩ
u̾tebam ꝙ aut̃ in uitus fat̾em
pati me pocius qmͣ fac̾e uidebã
⁊ id sĩ culpam s penam ẽẽ uidi¬
cabani qͣ meũ in iuste plectite
uistũ cogitans cito fatebar. S
rursus dicebam quis fecit me

Expanded text:
 sed omnes et omnia; non tenebam explicitam et enodatam causam mDeum incommutabilem mutabilem credere, ne ipse fierem quod quaerebam. Itaque securus eam quaerebam, ettoto animo fugiebam; quia videbam, quaerendo unde malum, repletos malitia, qua opinarentur tusuam male facere. 5. Et intendebam ut cernerem quod audiebam, liberum voluntatis arbitrium causam esse ut male faceremus et rectum iudicium tuum ut pateremur, et eam liquidam cernere non ualebam. itaque aciem mentis de profundo educere conatus mergebar iterum et saepe conatus mergebar iterum atque iterum. subleuabat enim me in lucem tuam, quod tam sciebam me habere uoluntatem quam me uiuere. itaque cum aliquid uellem aut nollem, non alium quam me uelle ac nolle certissimus eram et ibi uertebam. quod autem inuitus facerem, pati me potius quam facere uidebam et id non culpam, sed poenam esse iudicabam, qua me non iniuste plecti, te iustum cogitans, cito fatebar. sed rursus dicebam: "quis fecit me?
Abbreviated transcription (Latin):
litꝰ erani corubi adħebat ꝯci¬
sum et uuln̾atũ mͥerat et tra¬
hebat sariguinem ⁊ illa in
affricã redierat uouẽs tibi aliũ
se uirũ nest᷑am. Relicto ap̃te in
naturali ex illa filio mneo. ac ego
infelix nͥ feĩe urutator dila¬
tionis impaciens tamtx post
biennũ accepturꝰ eram qmͣ
pecebam qr nõ amator ꝯiu¬
gii s libidiruis seruꝰ eram ꝓcu¬

Expanded text:
litus eram, cor ubi adhaerebat, concilitus eram, cor ubi adhaerebat, concisum et vulneratum mihi erat, et trahebat sanguinem. Et illa in Africam redierat, vovens tibi alium se virum nescituram, relicto apud me naturali ex illa filio meo. At ego infelix nec feminae imitator, dilationis impatiens, tanquam post biennium accepturus eam quam petebam, quia non amator conjugii sed libidinis ser
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾emur nob̾ esse posse decem
ferme hoĩes in ead̾ societates
eeñt que inter nos p̃ diuites
romanͣus maxĩe ꝯmuniceps
ur̃ ꝙ̃ tunc graues estus negoti¬
oꝵ suoꝵ ad ꝯmitatũ attrax̾ãt
abi eunite etate mͥ familiaris¬
simus qui maxĩe instabat hu¬
ic rei. et magriam insuadẽdo
magrãtus oĩa ncc̃ia curarent.
cet̾is quietis. S pꝰ ea qmͣ cepit
cogitari utrum ħ muliercłe si¬
nerent quas ⁊ alii nrm iam
hẽbant et nos hẽre uolebamꝰ
totũ illud placitum ꝙ bñ for¬
mabamus. Dissiluit ĩmaĩb
atq ꝯfractum et abiectum ẽ.
Inde ad suspiria et genutus¬
das latas et tͥcas uias seculi qm̃
młte cogitatõnes erarit ĩ corde
in et̾num. Ex quo ꝯsilio de ri¬
debas nr̃a et tua p̃ꝑabas nob̾
daturus estam ĩ oꝑtunitate.
Et appiturus manũtuã atq
impleturus aĩas nr̃as bñdictõe
et arilsa a lat̾e meo tnͣꝙͣ ĩpedi¬
m̃to ꝯiugis cũ qua tubare so¬

Expanded text:
videremur nobis esse posse decem videremur nobis esse posse decem ferme homines in eadem societate, essentque inter nos praedivites, Romanianus maxime communiceps noster, quem tunc graves aestus negotiorum suorum ad comitatum attraxerant, ab ineunte aetate mihi familiarissimus; qui maxime instabat huic rei, et magnam in suadendo magistratus omnia necessaria curarent, caeteris quietis. Sed posteaquam coepit cogitari utrum hoc mulierculae sinerent, quas et alii nostrum bebant, et nos habere volebamus, totum illud placitum quod bene formabamus, dissiluit in manibus, atque confractum et abjectum est. Inde ad suspiria et gemitusdas latas et tritas vias saeculi, quoniam multae cogitationes erant in corde in aeternum . Ex quo consilio deridebas nostra, et tua praeparabas, nobis daturus escam in opportunitate, et aperturus manum tuam atque impleturus animas nostras benedictioneet avulsa a latere meo tanquam impedimento conjugii, cum qua cubare so
Abbreviated transcription (Latin):
turo matͥmonio meo ñ ꝙͣ uo¬
liusti et uidebat quedam ua¬
na et fantastica quo cogebat
impetus de hac resatagentis
humani sp̃c et narrabat mͥ
ñ cum fiducia cuia solebat
cũ tu de monstrabas ei. s ꝯtẽp¬
nens ea. dicebat enim disc̾n̾e
se nescio quo sapore quẽ u̾bis
explicare non pot̾at quid
inteẽt inter reuelantẽ te ⁊
aiãm suam sompniantẽ. In¬
stabatur tam̃ ⁊ puella pete¬
batur cuiꝰ etas ferme bienuio
minus qmͣ nbilis erat. et qr
ea placebat exp̾tabatur set mł¬
ti amici agitaueramꝰ aĩo et col¬
loqũtes ac detestantes curbu¬
lantas humane uite molesti¬
as pene iam firmau̾amꝰ remo¬
cia turbis ociose uiu̾e. Id ocium
sic moliti ut si quid hẽre possemꝰ
ꝯferremꝰ in mediũ unã quere
rẽ familiarẽ ꝯflaremꝰ ex onũb
ut ꝑ amicicie sinc̾itatem nõ
ess aliud huiꝰ ⁊ aliud illiꝰ. S ꝙ
ex cunctis fieret unũ et uiuũ¬
sũ singłoꝵ eẽt et omĩa oĩm cũ

Expanded text:
turo matrimonio meo, numquam noturo matrimonio meo, numquam noluisti. et uidebat quaedam uana et phantastica, quo cogebat inpetus de hac re satagentis humani spiritus, et narrabat mihi non cum fiducia, qua solebat, cum tu demonstrabas ei, sed contemnens ea. dicebat enim discernere se nescio quo sapore, quem uerbis explicare non poterat, quid interesset inter reuelantem te et animam suam somniantem. instabatur tamen, et puella petebatur, cuius aetas ferme biennio minus quam nubilis erat, et quia ea placebat, exspectabatur. Et multi amici agitaueramus animo et conloquentes ac detestantes turbulentas humanae uitae molestias paene iam firmaueramus remoti a turbis otiose uiuere, id otium sic moliti, ut, si quid habere possemus, conferremus in medium unamque rem familiarem conflaremus ex omnibus, ut per amicitiesset aliud hujus et aliud illius; sed quod ex cunctis fieret unum, et universum singulorum esset, et omnia omnium: cum
Abbreviated transcription (Latin):
ta s pena uid̾etur. Stupebat
enim liber ab illo uintulo ã¬
mus seruitutẽ meã ⁊ stupẽdo
ibat snexꝑiẽdi cupidinem
uenturus in ip̃am exꝑiẽciã
at q in de fortasse lapsurus
in eam qmͣ stupebat sũitu¬
tem qm̃ sponsionem uole¬
bat fac̾e cum morte. et qui
amat ꝑicł̃m incidet in illud.
le decus inofficio regendi ma¬
trimonii et suscipiendoꝵ lib̾oꝵ
ducebat nusi te ninter. magna
illum aũt anmiratio capiẽd̾
trahebat. sic eramus donec tu
altissime ñ decens humũ nẽ m
miseratus miseros subuenires
miris et occulas mod̾ ¶ ⁊ ĩsta¬
batur inpigre ut duc̾em ux¬
ren iam petebam iã ꝓmitte¬
batur maxĩe matre daͣnte o¬
ꝑam quo meiam ꝯigatum
baptismus salutares ablu̾et
quo me in dies gaudebat apta¬
rs et uota sua ac ꝓmissa tua ĩ
mea fide ꝯpleri aĩadu̾tebat
cum sane et rogatu meo desi¬
d̾io suo forti clamore cordis ab¬
ste dep̃caretur cotidie ut ei ꝓ
insum ostende̾s aliquid de fͦu¬

Expanded text:
ta, sed, poena uideretur. stupebat ta, sed, poena uideretur. stupebat enim liber ab illo uinculo animus seruitutem meam et stupendo ibat in experiendi cupidinem uenturus in ipsam experientiam atque inde fortasse lapsurus in eam quam stupebat seruitutem, quoniam sponsionem uolebat facere cum morte, et qui amat periculum, incidet in illud. le decus in officio regendi matrimonii et suscipiendorum liberorum, ducebat nisi tenuiter. magna illum autem admiratio capiendum trahebat. sic eramus, donec tu, altissime, non deserens humum nostrum miseratus miseros subuenires miris et occultis modis. Et instabatur inpigre, ut ducerem uxorem. iam petebam, iam promittebatur maxime matre dante operam, quo me iam coniugatum baptismus salutaris ablueret, quo me in dies gaudebat aptari et uota sua ac promissa tua in mea fide conpleri animaduertebat. cum sane et rogatu meo et desiderio suo forti clamore cordis abs te deprecaretur cotidie, ut ei per msum ostenderes aliquid de fu
Abbreviated transcription (Latin):
Nebridius ecsam qui relicta pa¬
tria ratina cartagĩniatq ip̃e
cartagine ubi freqñtissimus
erat. relicto pat̾no rure optimo.
relicta domo. et ñ secutura mr̃e
ulłam obaliam cͥam mnediola¬
nũ uen̾at. nisi ut mecũ uiuet
bẽ uite inquinitor ardens et q̃s¬
tionũ s. difficiliniaꝵ scrutator
et innectabat atq sꝑgebat ꝙ
linguam meam dulces laq̃os
ĩ ua eus quib illi honesti et
ex pediti pedes implicarentur.
Cum enim me ille miraret᷑
illius uoluptatis ut me affir¬
marem quociensq inde int̾
nos queremus celibẽ uitam
ulło mͦ posse degereatq ita de¬
fenderem cũ illum mirãtẽ ui¬
derem ut et dic̾em multũ
neret et delectationes ꝯsue¬
tudinis mee ad qͣs si accessiss
honestum nom̃ mat̾monis
non eum mirari oꝑt̾et. Cum
gͦ illam uitam nequirẽ sꝑu̾e.
noluptatis s curiositatis. Di¬
cebat enim scĩre se cuꝑe quid¬
nam ess illud sine quo uita
mea q̃ illi sit placebat. ñ mͥ ui¬

Expanded text:
us. 17. Nebridius etiam qui relicta paus. 17. Nebridius etiam qui relicta patria vicina Carthagini, atque ipsa Carthagine ubi frequentissimus erat, relicto rure paterno optimo, relicta domo et non secutura matre, nullam ob aliam causam Mediolanum venerat, nisi ut mecum viveret beatae vitae inquisitor ardens, et quaestionum difficillimarum scrutatoret innectebat atque spargebat per linguam meam dulces laqueos in uia eius, quibus illi honesti et expediti pedes inplicarentur. Cum enim me ille mirareturillius uoluptatis, ut me adfirmarem, quotienscumque inde inter nos quaereremus, caelibem uitam nullo modo posse degere atque ita me defenderem, cum illum mirantem uiderem, ut dicerem multum neret, et delectationes consuetudinis meae, ad quas si accessisset honestum nomen matrimonii, non eum mirari oportere, cur ego illam uitam nequirem sperneruoluptatis, sed curiositatis. dicebat enim scire se cupere, quidnam esset illud, sine quo uita mea, quae illi sic placebat, non mihi ui
Abbreviated transcription (Latin):
eo tp̃r quidam potentissimꝰ
senator cꝰ et bñsiciis obstric¬
ti mlti. et tͥrore subditi erãt.
uoluit sibi litere nescio qͥdex
more potũciesue quid̾ ẽ et ꝑ
leges illicitũ restitit alypius.
ꝓmissum ẽ p̃miũ irrisit aĩo.
p̃tente mine calcauit mirã
fama celebrant᷑ et amicũ ñ
optaret. uł nõ formidaret ĩ¬
unicum ip̃e añt udex cui ꝯsi¬
liarius erat ꝙͣuis ⁊ ip̃e fieri
nollet. ñ tñ aꝑte recusabat.
s in istum cam̃ transferens:
abeo se non ꝑmitti asserebat.
qr reuera si ip̃e fac̾et. iste disce¬
deret. ħ solo aũt pene iam illec¬
tus erat studio licc̃ario ut p̃ciis
p̃torianis codices sibi ꝯficiẽcos
curaret. S ꝯsulta ustiã de li¬
b̾atõni in melius u̾tit utiliorẽ
iudicãs equitatem qua ꝓhibe¬
batur: qmͣ potestatẽ quãsineba
ne ꝙ tue u̾itatis ore ꝓcessit. si i
iniusto mãmona fideles non
fiustis qd̾ ur̃m est quis dabit
mͥ mecũ qui nutabat ĩ ꝯsilio.

Expanded text:
eo tempore quidam potentissimus eo tempore quidam potentissimus senator, cuius et beneficiis obstricti multi et terrori subditi erant. noluit sibi licere nescio quid ex more potentiae suae, quod esset per leges inlicitum; restitit Alypius. promissum est praemium; inrisit animo. praetentae minae; calcauit mirantfama celebratum uel amicum non optaret uel non formidaret inimicum. ipse autem iudex, cui consiliarius erat, quamuis et ipse fieri nollet, non tamen aperte recusabat, sed in istum causam transferens ab eo se non permitti adserebat, quia et re uera, si ipse faceret, iste discederet. hoc solo autem paene iam inlectus erat studio litterario, ut pretiis praetorianis codices sibi conficiendos curaret, sed consulta iustitia deliberationem in melius uertit utiliorem iudicans aequitatem, qua prohibebatur, quam potestatem, qua sinebatne, quod tuae ueritatis ore processit: si in iniusto mamona fideles non fuistis, uerum quis dabit mihi, mecumque nutabat in consilio,
Abbreviated transcription (Latin):
lescentis qui rem ꝯmiserat.
pu̾ uͦ ñerat aut̃ hostiũ et tam
ꝑuus erat ut nicħ ex in de do¬
minio suo metuens facile poss
totum iudicare. Cum eo cͥppe
inforo fuit pedi seqͦ quẽ p᷑ea¬
qm recoluit alipius architee¬
to intimauit. at ille securĩ de¬
monstrauit pu̾o q̃ rens ab eo
cuiꝰ ess. qui ꝯfestim nr̃a ĩqͥt.
Dem̃ int̾rogatus apꝑuit cet̾a.
sic in illã dom̃ translata cã ꝯfusis¬
q turbis que de illo triũphare
iam ceꝑant futurꝰ dispensator
u̾bi tui et multaꝵ in eccłia tua
causaꝵ examinator exꝑiẽcior.
instructior tr ie discessit hunc
gͦ rome inueneram et adhe¬
sit michi fortissĩo uĩculo. me¬
cũ ꝙ mediolanũ ꝓfectus est. ut
tinentia cet̾is. Cum ille mag̃
miraretur eos qui aur̃ in no¬
cericie p̾pon̾ent. temptata est.
quoq eius indoles nõ solũ ille¬
cebra cupiditatis. s ⁊̃ stĩmło
timoris rome assidebat comi¬
ti largitiorium ytalitaꝵ erat

Expanded text:
lescentis, qui rem conmiserat. lescentis, qui rem conmiserat. puer uero erat ante ostium et tam paruus erat, ut nihil exinde domino suo metuens facile posset totum indicare; cum eo quippe in foro fuit pedisecus. quem posteam recoluit Alypius, architecto intimauit. at ille securim demonstrauit puero quaerens ab eo, cuius esset. qui confestim "nostra" inquit; deinde interrogatus aperuit cetera. sic in illam domum translata causa confusisque turbis, quae de illo triumphare iam coeperant, futurus dispensator uerbi tui et multarum in ecclesia tua causarum examinator experientior instructiorque discessit. Hunc ergo Romae inueneram, et adhaesit mihi fortissimo uinculo mecumque Mediolanium profectus est, ut ontinentia ceteris, cum ille magis miraretur eos, qui aurum innocentiae praeponerent. temtata est quoque eius in-\', doles non solum de inlecebra cupiditatis sed etiam stimulo timoris. Romae adsidebat comiti largitionum Italicianarum. erat
Abbreviated transcription (Latin):
anmirans ꝯsid̾abat. Cum et ecte
illic qui missi erant repperũt
eũ solum ferentẽ ferrũ cuiꝰ so
ꝯgregatis inquilinis fori tãꝙͣ
furẽ maĩfestum se ꝯprehẽdis¬
se głiantur. et in de offendus
idiciis ducebatur. S hactenꝰ
docendus fuit statimẽi iudes dñe
sb̾uenisti innocẽcie cunꝰs testis
erastui solus. cũ enĩ ducͥetur uł
ad custodiam uł ad supeliciũ fit
eis obuiã quidã architectꝰ cuiꝰ
maxĩa erat cura publitaꝵ fabͥ¬
caꝵ gaudent illi eũ potissim̃
occurisse qu solebant insuspi¬
cionem uenire ablataꝵ reꝵ q̃
nosc̾e̾t a quib ħ fierent. u̾m
aũt uid̾at homo sepe alypũi
indomo cuiꝰdam senatoris ad
ꝙ̃ saluten dum uentitabat.
statimq cognitũ manu app̃¬
hensum se mouit a turbis. et
tanti mali cãm querens qͥd
gestum ess audiuit om̃s que
tumultuantes qui õderãt et
minatit̾ fremẽtes uissit uẽĩre
secũ et uen̾ũt ad dom̃ illiꝰ ado¬

Expanded text:
admirans considerabat, cum ecce admirans considerabat, cum ecce illi, qui missi erant, reperiunt eum solum ferentem ferrum, cuius sonahunt, congregatis inquilinis fori tamquam furem manifestum se conprehendisse gloriantur, et inde offerendus indiciis ducebatur. Sed hactenus docendus fuit. statim enim, domine, adfuisti innocentiae, cuius testis eras tu solus. cum enim duceretur uel ad custodiam uel ad supplicium, fit eis obuiam quidam architectus, cuius - maxima erat cura publicarum fabricarum. gaudent illi eum potissimum occurrisse, cui solebant in suspicionem uenire ablatarum rerumnosceret, a quibus haec fierent. uerum autem uiderat homo saepe Alypium in domo cuiusdam senatoris, ad quem salutandum uentitabat, statimque cognitum manu adprehensa semouit a turbis et tanti mali causam quaerens, quid gestum esset, audiuit omnesque tumultuantes, qui aderant, et minaciter frementes iussit uenire secum. et uenerunt ad domum illius adu
Abbreviated transcription (Latin):
si nisti ꝯprehendi abedicimis
fori tanqm furẽũ arbitror aliã
obcãm te ꝑmisisse deus nr nͥ
ut ille uir tantus futurus iã
inciperet disc̾e qmͣ non facile
incognoscendis causis hõ ab
homine dampnandus ess te¬
m̾aria credulitate quippe añ
tribunal deambulabat solus
cum tabulis ac stilo. cũ ecce ad¬
olescens quidam ex inim̾o sco¬
latitoꝵ fur uerus securim
clantulo apportans. illo ñ sen¬
ciente ingssus ad cantellog̾
plumbeos qui uico argenturio
desuꝑ p̾minent. et p̃cid̾e plũ¬
bum cepit. Sono aũt securis
audito submͣmurau̾ũt argẽ¬
tarii qui subter erant et mi¬
serurit qui app̃hendẽnt quẽ
forte ĩuenissent. Quoꝵ uoci¬
b auditis relicto instrum̃to
ille dicessit. timẽs necũ eo te¬
n̾etur. Alyppiꝰ aũt qui nõ ui¬
derat intrantẽ exeuntẽ sẽsit.
et cełit̾ ind̾ abeuntẽ. et cam
scire cupiens ingͥssrs est loc̾.
et inueritã securĩ stans at q

Expanded text:
siuisti eum conprehendi ab aeditimis siuisti eum conprehendi ab aeditimis fori tamquam furem, non arbitror aliam ob causam te permisisse, deus noster, nisi ut ille uir tantus futurus iam inciperet discere, quam non facile in noscendis causis homo ab homine damnandus esset temeraria credulitate. quippe ante tribunal deambulabat solus cum tabulis ac stilo, cum ecce adulescens quidam ex numero scholasticorum, fur uerus, securim clanculo apportans illo non sentiente ingressus est ad cancellos plumbeos, qui uico argentario desuper praeminent, et praecidere plumbum coepit. sono autem securis audito submurmurauerunt argentarii, qui subter erant, et miserunt qui adprehenderent quem forte inuenissent. quorum uocibus auditis relicto instrumento ille discessit timens, ne cum eo teneretur. Alypius autem, qui non uiderat intrantem, exeuntem sensit et celeriter uidit abeuntem et causam scire cupiens ingressus est locum et inuentam securim stans atque
Abbreviated transcription (Latin):
cecidit q miserabiliꝰ qmͣ ille
quo cadente fcũs est clamor
qui ꝑ eiꝰ aures intrauit et re¬
ẜauit eiꝰ luĩa ut ess qua feri¬
retur et deiceretur audax
ad huc pocius qmͣ fortis aĩmꝰ.
et eo infirmior quo de se pre¬
sumpserat: qui debuit dete.
ut enumuidit illum sangni¬
nem ĩ manitatẽ simul ebibit
et non se au̾tit. s fixit aspͤcũ
et huriebat fursas et nescie¬
bat et delectabatur scelere c̾¬
taminis et truenta uolupta¬
te in ebriebatur. et nĩ erat iã
ille qui uen̾at s unus deturba
ad qm uen̾at. et uerus eoꝵ sd¬
cius a quib ductus erat. Gd
plura: spectauit. clamauit
exarsit⁊ abstulit in de seꝰ in sa¬
niam qua stsmularetur re
et alios trahens et indetañ
manu ualidissima et miseri¬
cordissima eruisti eum tu⁊
turam ineiꝰ memoria repo¬
nebatur. Nam ⁊ illud ꝙ cum
adhuc studeret iam me audi¬
ens ap̃ carthaginẽ et medio die
cogitaret inforo ꝙ recitaturꝰ
erat. sicut exceri scolatiti solẽt.

Expanded text:
ceciditque miserabilius quam ille, quo cadente factus est clamor: qui per eius aures intrauit et reserauit eius lumina, ut esset, qua feriretur et deiceretur audax adhuc potius quam fortis animus et eo infirmior, quo de se praesumserat, qui debuit de te. ut enim uidit illum sanguinem, inmanitatem simul ebibit et non se auertit, sed fixit aspectum et hauriebat furias et nesciebat et delectabatur scelere certaminis et cruenta uoluptate inebriabatur. et non erat iam ille, qui uenerat, sed unus de turba, ad quam uenerat, et uerus eorum socius, a quibus adductus erat. quid plura? spectauit, clamauit, exarsit, abstulit inde secum insaniam, qua stimularetur redet alios trahens. et inde tamen manu ualidissima et misericordissima eruisti eum tu eturam in eius memoria reponebatur. nam et illud, quod, cum adhuc studeret iam me audiens apud Carthaginem et medio die cogitaret in foro quod recitaturus erat, sicut exerceri scholastici solent,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ẽẽt melsus deo meo nͥ tu eẽs
in corruptibił. ubi gͥ uidebã
in corrupcibile corruptibili ẽẽ
p̃fe̾nd̾ ibi te q̃ rere debebam
atq in de au̾tere ubi sit malũ
id est unde sit ip̃a corruptio qͣ
iuolari sub̾a tua ulło mͦ potest.
Nullo etĩ ꝓpsus modo uolat
nulla ncc̃itate ulło in ꝓuiso
casu qm̃ ip̃e est deus et quod
sibi uult bonũ ẽ ⁊ ip̃e est idẽ
bonũ corr̃pi asit nõ est bonũ
nͦ cogeris inuitus ad ad quia
uoluntas tua non ẽ maior ꝙͣ
potñcia tua. ess añt maior
site ip̃o tu ip̃e maior ẽes. uolũ¬
tas enim ⁊ potũtia dĩ deꝰ ip̃e ẽ¬
et quid inꝓuisum tibi qui nos¬
ti oĩa ⁊ nlła natura est nisi
qr nosti eam. et ut quid młta
dicimꝰ: cur ñ sit corruptibił¬

Expanded text:
eo, nisi tu esses incorruptibilis. ubi igitur uidebam incorruptibile corruptibili esse praeferendum, ibi te quaerere debebam atque inde aduertere, ubi sit malum, id est unde sit ipsa corruptio, qua uiolari substantia tua nullo modo potest. nullo enim prorsus uiolat nulla necessitate, nullo inprouiso casu, quoniam ipse est deus et quod sibi uult, bonum est et ipse est idem bonum; corrumpi autem non est bonum. nec cogeris inuitus ad aliquid, quia uoluntas tua non est maior quam potentia tua. esset autem maior, si te ipso tu ipse maior esses: uoluntas enim et potentia dei deus ipse est. quid inprouisum tibi, qui nosti omnia? et nulla natura est, nisi quia nosti eam. et ut quid multa dicimus, cur non sit corruptibi
Abbreviated transcription (Latin):
non põt̃ incunctant̾ p̃ponebã
iolabłi ⁊ qd̃ ulłam patit᷑ per
nutatõm melius ẽẽ qm id ꝙ
mutaripot̾. clamabat uiolẽt̾
mea ⁊ ħ uno ictu conabar abi¬
gere cirꝯuolantẽ turbã ĩm̃di¬
cie abacie m̃tis mee et uix di¬
mota in ictu ocłi ecce ꝯglobata
rursus ad erat et irruebat in
asp̾tũ meũ et obnubilabat
eum. ut ꝙͣ uis ñ forma huma¬
ni corͥs corͤum tam̃ aliquid co¬
gitare cogebarer ꝑ spacio locoꝵ
sue infusũ m̃do sui ⁊̃ extra m̃¬

Expanded text:
t, incunctanter praeponebam uiolabili, et quod nullam patitur mutationem, melius esse quam id quod mutari potest. clamabat uiolenter mea et hoc uno ictu conabar abigere circumuolantem turbam inmunditiae ab acie mentis meae: et nix dimota in ictu oculi ecce conglobata rursus aderat et inruebat in aspectum meam et obnubilabat eum, ut quamuis non forma humani corporis, corpoream tamen aliquid cogitare cogerer per spatia locorum siue infusu
Abbreviated transcription (Latin):
mentes magnitudines et qr
non pot̾am in ea uidere ĩ aĩo
putabã me non posse uid̾e
ar̃m meũ et cum̃ in uirtute
pacem amarẽ in uiciositate
añt odissem discordiã ĩ illa u¬
intatẽ ĩ ista uͦ qͣndam diuisi¬
onem notabã. In q̃ illa unutate
mẽs racõna ͬ et natura u̾itatis
ac sũmi boni mͥ ẽẽ iuidebatur.
In ista uͦ diuisione inratõnabił
uite nescio qmͣ sb̾stãciam et
om̃ia miser opinabar et illã
monadẽ appellebam tãꝙx sñ
ullo sexu m̃tem hãc u̾ediadẽ
ireni in facinorib libidinem
inflagiciis nesciens quid loq̃¬
rer. non enĩnou̾am n didi¬
c̾am ñ ullam subãm malũ ẽẽ
in ꝯmutabile bonũ. sic̃ enĩ
facinora sẜ si uiciosus ẽ ille a¬
nimi motus in quo est ĩpetus
et se iactat in solenter ac tur¬
bide adflagitia sit ẽ ĩmod̾ata
illa aĩe affcĩo qua carnales hau¬
risitur uoluptates ita erroreᷤᷤ
et false opiniones uitã ꝯta¬
minãt si racionał mẽs ip̃a ui¬

Expanded text:
mentes magnitudines et, quia mentes magnitudines et, quia non poteram ea uidere in animo, putabam me non posse uidere animum meum. et cum in uirtute pacem amarem, in uitiositate autem odissem discordiam, in illa unitatem, in ista\' quandam diuisionem notabam, inque illa unitate mens rationalis et natura ueritatis ac summi boni mihi esse uidebatur, in ista uero diuisione inrationalis uitae nescio quam substantiam et omnia, miser opinabar. et illam monadem appellabam tamquam sine ullo sexu mentem, hanc uero dyadem, iram in facinoribus, libidinem in flagitiis, nesciens quid loquerer. non enim noueram neque didiceram nec ullam substantiam malum esse inconmutabile bonum. Sicut enim facinora sunt, si uitiosus est ille animi motus, in quo est impetus, et se iactat insolenter ac turbide, et flagitia, si est inmoderata illa animae affectio, qua carnales hauriuntur uoluptates, ita errores et falsae opiniones uitam contaminant, si rationalis mens ipsa ui
Abbreviated transcription (Latin):
rent non accẽderer in eoͣ et ñ
excitarer. Et c̾teres non alie
forent nec homo ip̃e alius sed
tm̃ modo alius effcũs narrãci¬
um. Ecce ubi iacet aĩa infirma
nõdum herens solidati u̾itatis
sic̃ aure linguaꝵ  flauerũt a
pͤtorib opinanciũ ita ftur ⁊
uertitur. torqueturretor¬
mo me̾ et studia mea illi uiro
ĩnotescerent. Qd̾ si ꝯpꝑbarẽt
flagrarem mag̾. si aũt ĩ ꝓba¬
ret sauciaretur toruanũ et
mane soliditatis tue. et tam̃
pulcrũ illud atq aptũ unde
ad eum scripserant libẽte aĩo
u̾sabam᷑ ob os ꝯtempłonis mee
et ulło ꝯsaudatore mixabar.
¶S tante rei cardinẽ marte tua
nõdũ uidebam om̃ipotũs qui
fatis mirabłia solus et ibat a
et exemplis coris astruebam
et ꝯu̾time ad aĩmi nat᷑am et
non me sinebat falsa opinio
nerũ cͥnere et irruebat ĩ ocłoᷤᷤ
ip̃a ius u̾itatis et au̾tebam pal¬
pitantẽ mẽtem abincorꝑea
re ad limam̃ta et colores eͭ tu¬

Expanded text:
rent, non accenderer in eo et non rent, non accenderer in eo et non excitarer, et certe res non aliae forent nec homo ipse alius, sed tantummodo alius affectus narrantium. ecce ubi iacet anima infirma nondum haerens soliditati ueritatis. sicut aurae linguarum flauerint a pectoribus opinantium, ita fertur et uertitur, torquetur ac retormo meus et studia mea illi uiro innotescerent: quae si probaret, flagrarem magis; si autem inprobaret, sauciaretur cor nanum et inane soliditatis tuae. et tamen pulchrum illud atque aptum, unde ad eum scripseram, libenter animo uersabam ob os contemplationis meae et nullo conlaudatore mirabar. Sed tantae rei cardinem in arte tua nondum uidebam, omnipotens, qui facis mirabilia solus, et ibat anet exemplis corporeis adstruebam. et conuerti me ad animi naturam et non me sinebat falsa opinio, uerum cernere. et inruebat in oculos ipsa uis ueri et auertebam palpitantem mentem ab incorporea re ad liniamenta et colores et tu
Abbreviated transcription (Latin):
eos ⁊ ip̃e laudarem ⁊ amarem.
s eligens lat̾e qmͣ ita notus ẽe
et uelle hab̾i odio qmͣ sic ama¬
ri. ubi distribuũtur ista põd̾a
uarioꝵ et diu̾soꝵ amoꝵ ĩ aĩa
inca. Quid ẽ ꝙ amo in alio cꝑ
rursus nͥ ꝯdissem nõ ame de
amatur ab eo qui nollet. hoc
ẽẽ ⁊̃ si poss ħ et de hystrione
dicend̾ est qui nature nr̃e so¬
cuis est. Ergo ne amo ĩ hoĩe ꝙ
odi ẽẽ cumsim hõ grande ꝓfũ¬
dũ est ip̃e homo cuiꝰ eciam ca¬
pillos tudñe nuru̾atos habes.
⁊ ñ minuũt᷑ inte. et tam̃ capil¬
li eius mag̃ num̾abiles qm̃
affectus eius et motꝰ cordiseiꝰ
at ille rechor ex eo erat gn̾e ꝙ̃
sic amabam ut uellẽ ẽẽ talẽ.
et errabam tyꝑo et circũfere¬
bar om̃i uento et nimis ot¬
certus confiteor tͥ ꝙ illũ in a¬
more laudanciũ mag̃ amau̾¬
am qmͣ in reb ip̃is de quibus
laudabatur qr siñ laudatum
ando atq sꝑuendo ea ip̃a narra¬

Expanded text:
eos et ipse laudarem et amarem, eos et ipse laudarem et amarem, sed eligens latere quam ita notus esse et uel haberi odio quam sic amari. ubi distribuuntur ista pondera uariorum et diuersorum amorum in anima una? quid est, quod amo in alio, quod rursus nisi odissem, non a me detamatur ab eo qui nollet hoc esse, etiamsi posset, hoc et de histrione dicendum est, qui naturae nostrae socius est. ergone amo in homine quod odi esse, cum sim homo? grande profundum est ipse homo, cuius etiam capillos tu, domine, numeratos habes et non minuuntur in te: et tamen capilli eius magis numerabiles quam affectus eius et motus cordis eius. At ille rhetor ex eo erat genere, quem sic amabam, ut esse me uellem talem; et errabam tyfo et circumferebar omni uento et nimis occertus confiteor tibi, quod illum in amore laudantium magis amaueram quam in rebus ipsis, de quibus laudabatur? quia si non laudatum ando atque spernendo ea ipsa narra
Abbreviated transcription (Latin):
amau̾am hoiẽm ex doctrine fa¬
ma q illi clara erat et q̃dã u̾ba
eius audieram et placuerãt
michi s mag̃ q placebat ali¬
is et eum efferebant laudib
stupentes ꝙ ex hoĩe syro docto
pͥus grece facũdie pꝰ ea ĩ latina
⁊̃ doctor mirabił exsticiss et
ess scientissimꝰ reꝵ ad stu dũ̃
sapĩe ꝑtiuenciũ michi place¬
bat laudatur hõ et amat᷑ ab¬
sens. utͫ nam abore laudãtis
intrat in coraudientis amor
ille absit. s ex amãte alio attẽ¬
ditur alius huic enĩ amatur
qui laudat᷑ dũ nõ fallaci corde
laudatoris predicari credit᷑ id ẽ
cũ amãs eũ laudat. sic erũ tũc
amabam holes ex hõim iudi¬
cio. non enim ex tuo deus m̃s
inquo nemo fallitur. S tam̃
turꝰ sic̃ auriga nobił. sic̃ uena¬
tor studiis ppłarib diffamatꝰ.
s longe aliter et grauit̾ et ita
ꝙ̃ ad mod̾ et me laudari uellẽ.
nõ aut̃ uellem. ita laudari et
amarime ut hyst̾ones qmꝙͣ

Expanded text:
amaueram hominem ex doctrinae faamaueram hominem ex doctrinae fama, quae illi clara erat, et quaedam uerba eius audieram, et placuerant mihi. sed magis quia placebat aliis et eum efferebant laudibus stupentes, quod ex homine Syro, docto prius graecae facundiae, post in latina etiam dictor mirabilis extitisset et esset scientissimus rerum ad studium sapientiae pertinentium, mihi placebat. laudabatur homo et amabatur absens. utrumnam ab ore laudantis intrat in cor audientis amor ille? absit; sed ex amante alio accenditur alius. hinc enim amatur qui laudatur, dum non fallaci corde laudatoris praedicari creditur, id est cum amans eum laudat. Sic enim tunc amabam homines ex hominum iudicio; non enim ex tuo, deus meus, in quo nemo fallitur. sed tamen cur non sicut auriga nobilis, sicut uenator studiis popularibus diffamatus, sed longe aliter et grauiter et ita, quemadmodum et me laudari uellem? non autem uellem ita laudari et amari me ut histriones, quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
cis ardens igne caritatis ¶ Hec
tunc ñ nou̾am et amabã pul¬
cra inferiora. et ibam ĩꝓsun¬
dum ec dicebam amitis meis
non amamꝰ aliquid nisi pul¬
crum. Quid est gͦ pulcrũ et
quid est pulcritudo. quid est
tinod nos allicit et ꝯciliat reb¬
quas amamus nisi enĩ ess
meis decꝰ ⁊ spẽs ulło modo
nos ad semouerent. Et enĩ¬
ad u̾tebam et uidebã ĩ ip̃is
coͣrlib aliud ẽẽ qͣi totum et
ideo pulcrum. aliudaũt iꝑ id̾o
deceret qm̃i apte accõmodare¬
tur alicui sit̃ ꝑs cors aduniu̾sñ
suũ. aut calciamentũ ad pedẽ
et siłia et ista ꝯsid̾atio scaturi¬
uit in aĩo meo ex intimo cor¬
de meo et scͥpsi libros de pul¬
cro et apto puto duos aut tͤs
tu scĩs deus. Nam excidit mnichi
non enĩ habemus eos. s aber¬
rauerunt a nob̾ nescio qũo.
¶Quid ẽ aũt ꝙ me mouit dñe
deus meus ut ad hierum ro¬
mane urbis oracorẽ scͥb̾em il¬
los libros ꝙ̃ ñ nou̾am facie. s

Expanded text:
cis ardens igne caritatis. Haec cis ardens igne caritatis. Haec tunc non noueram et amabam pulchra inferiora et ibam in profundum et dicebam amicis meis: "num amamus aliquid nisi pulchrum? quid est ergo pulchrum? et quid est pulchritudo? quid est quod nos allicit et conciliat rebquas amamus? nisi enim esset in eis decus et species, nullo modo nos ad se mouerent." et animaduertebam et uidebam in ipsis corporibus aliud esse quasi totum et ideo pulchrum, aliud autem, quod ideo deceret, quoniam apte accommodaretur alicui, sicut pars corporis ad uniuersum suum aut calciamentum ad pedem et similia. et ista consideratio scaturriit in animo meo ex intimo corde meo, et scripsi libros "de pulchro et apto", puto, duos aut tres; tu scis, deus: nam excidit mihi. non enim habemus eos, sed aberrauerunt a nobis nescio quomodo. Quid est autem, quod me mouit, domine deus meus, ut ad Hierium, Romanae urbis oratorem, scriberem illos libros? quem non noueram facie, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm et occidit eam de habũ¬
dancia iute sue et tonuit cla¬
mans ut redeamus huic ad
eum in illd̾ secretũ unde ꝓcessit
ad uos in ip̃m primũ uͥgina¬
lem utm. ubi ei nupsit hũana
creatura caro mortał ne sꝑ ess
mortał. et iude uelut spõsus
ꝓcedens de thalamo suo ex¬
ultamt ut gygas adcurrẽdã
uiam ñ enĩtardauit s cut᷑rit
cdamans. dc̃is. fcĩs. morte. iuta.
Noluit nob̾cũ dui ẽẽ et ñ reli¬
quit nos. Illuc enĩ abscessit ñ¬
de nũꝙͣ recessit. Quia m̃dꝰ ꝑeũ
hũc mũdũ uenit pcc̃ores sal¬
uos facere. cui ꝯfitetur anuma
mea ut sanet eam qm̃ pecca¬
uit illi. filii hoĩm quousq gͣ¬
ues corde. Non quid et post des¬
censũ iute nõ uultis ascẽdere
et uiu̾e s quo ascenditis qñ ĩ
alto estis et posiustis ĩ celo os
tis ad d̾m. cecidistis enĩ ascen¬
dendo ꝯtra eũ Dices ista ut
plorent in ualle plorationis.
et sic eos rape tecum add̾m qr

Expanded text:
nostram et occidit eam de abunnostram et occidit eam de abundantia uitae suae et tonuit clamans, ut redeamus hinc ad eum in illud secretum, unde processit ad nos in ipsum primum uirginalem uterum, ubi ei nupsit humana creatura, caro mortalis, ne semper mortalis; et inde uelut sponsus procedens de thalamo suo exultauit ut gigans ad currendam uiam. non enim tardauit, sed cucurrit clamansNoluit nobiscum diu esse, et non reliquit nos. Illuc enim abscessit, unde nunquam recessit, quia mundus hunc mundum peccatores saluos facere. cui confitetur anima mea, et sanat eam,. quoniam peccauit illi. fili hominum, quo usque graues corde? numquid et post descensum uitae non uultis ascendere et uiuere? sed quo ascenditis, quando in alto estis et posuistis in caelo os tis ad deam. cecidistis enim ascendendo contra deam. dic eis ista, ut plorent in conualle plorationis, et sic eos rape tecum ad deum,
Abbreviated transcription (Latin):
si placent anime in deo amẽt᷑
qr et ip̃e mutabiles st̃ et fide
stabiliunt᷑. alioquĩirent et
pirent in illo gͦ amẽt᷑. et rape
ad eũ tecum quas potes et dic
eis. hũc amemꝰ ip̃e fent ħ et
ñ est longe. non enĩ secit ato
abiit. s ex illo in illo st̃. ecce uͥ
est ubi sapit u̾itas. Intimmꝰ cordi:
s cor errauit ab eo. Redite p̾ua¬
ricatores ad cor et inhere te illi
qui fecit nos. state cum eo et
stabitis requiescite meo et qui¬
eti eritis quo itis in asꝑo quo itis.
bonũ ꝙ amatis ab illo est. S
quãtum ẽ ad illũ bonũ ẽ et sua¬
ne s amar̃ erit iuste qr ĩ iuste
amatur deserto illo quictͥꝵ ab
illo est. Qͣ nob̾ ad huc et ad¬
huc ambłare uas difficiles et
laboriosas non est requies ubi
queritis eam. q̃rite ꝙ q̃ritis s
ibi ñ est ubi q̃ritis. beatã uitã
queritis iꝑ regione mortis ñ
ẽ illic quo ẽnĩ beata uita ubi
nͨ inta. et descendit huc ip̃a ui¬
ta uita nr̃a et tulit mortem

Expanded text:
deo amentur, quia et ipsae mutabiles sunt et illo fixae stabiliuntur: alioquin irent et perirent. in illo ergo amentur, et rape ad eum tecum quas potes et dic eis: "hunc amemus: ipse fecit haec et non est longe." non enim fecit atque abiit, sed ex illo in illo sunt. ecce ubi est, ubi sapit ueritas? intimus cordi est, sed cor errauit ab eo. redite, praeuaricatores, ad cor et inhaerete illi, qui fecit uos. state cum eo et stabitis, requiescite in eo et quieti eritis. quo itis in aspera? quo itis? bonum, quod amatis, ab illo est: sed quantum est ad illum, bonum est et suaue; sed amarum erit iuste, quia iniuste amatur deserto illo quidquid ab illo est. quo uobis adhuc et adhuc ambulare uias difficiles et laboriosas? non est requies, ubi quaeritis eam. quaerite quod quaeritis, sed ibi non est, ubi quaeritis. beatam uitam quaeritis in regione mortis: non est illic. quomodo enim beata uita, ubi nec uita? Et descendit huc ipsa uita nostra et tulit mortem
Abbreviated transcription (Latin):
lus ap̃me ipm̃ legẽs cognou̾ã
et satis aꝑte mithi iuudebãt᷑ lo¬
qñtes de substanciis sic̃ ẽ homo
ut que in illis eẽnt sicuti et fi¬
gura hominis qͣlis sit ⁊ stat᷑a
qͦt pedũ sit et cognatio tuus fra¬
ter sit aut ubi sit ꝯstitutus aut
qnͣ natus aut stet aut sedeat.
aut calciatus uł armatus sit ł
aliquid faciat aut patiat᷑ aligͥ
exẽpli gratia q̃dam gͣtis posui

Expanded text:
lus apud meipsum legens cognoveram, lus apud meipsum legens cognoveram, et satis aperte mihi videbantur loquentes de substantiis, sicuti est homo; et quae in illis essent, sicuti est figura hominis; qualis sit et statura, quot pedum sit; et cognatio, cujus frater sit; aut ubi sit constitutus; aut quando natus; aut stet, aut sedeat; aut calceatus vel armatus sit; aut aliquid faciat; aut patiatur aliquid: exempli gratia quaedam posui,
Abbreviated transcription (Latin):
scripsĩ uoluens ap̃ me coͣrlia
fignẽta obstrepẽtia cordis meiͦ
aurib quas intẽdebã dulcis u̾¬
itas in st̾iorẽ melodiam tuam
cogitans de pulcro et apto et
stare cupiens et audire te et
gaudio gaud̾e pp̃uocẽspõsi et
ñ pot̾am qr uocib erroris mei
rabiebar foras et pond̾e suꝑbie
mee. In uma decidebã ñ enĩda¬
bas auditui meo gaudiũ et le¬
ticiam aut exultabũt᷑ ossa q̃
humiliata nõ erãt. ẽt quid ali
ꝑderat ꝙ annos natꝰ ferme
iugiati cũ inmanꝰ meas ueĩs¬
sent aristotilica qͥdam qͣs appel¬
lant decem cathegorias quaꝵ
node iumea rechor cathagi¬
niensi magister meus buc¬
tis cypotrepantib ꝯmemora¬
bet. et alis qui tocti habebãtur
tanqmͣ innescio quid magnũ:
⁊ diuinũ suspẽsus inhiabam
legiea solus et intellexi quas
cũ tulissem cũ eis qui se dicebãt
iux eas magris erudissimis ñ
pingẽtib intlłexisse nicħ inde¬
aliud mͥ dic̾e pot̾unt qmͣ ego so¬

Expanded text:
scripsi, uoluens apud me corporalia scripsi, uoluens apud me corporalia figmenta obstrepentia cordis mei auribus, quas intendebam, dulcis ueritas, in interiorem melodiam tuam, cogitans de pulchro et apto et stare cupiens et audire te et gaudio gaudere propter uocem sponsi, et non poteram, quia uocibus erroris mei rapiebar foras et pondere superbiae meae in ima decidebam. non enim dabas auditui meo gaudium et laetitiam, aut exultabant ossa, quae humiliata non erant. Et quid mihi proderat, quod annos natus ferme uiginti, cum in manus meas uenissent Aristotelica quaedam, quas appellant decem categorias — quarum nomine, cum eas rhetor Carthaginiensis, magister meus, buccis tyfo crepantibus conmemoraret et alii qui docti habebantur, tamquam in nescio quid magnum et diuinum suspensus inhiabam — legi eas solus et intellexi? quas cum contulissem cum eis, qui se dicebant uix eas magistris eruditissimis non pingentibus intellexisse, nialiud mihi dicere potuerunt, quam ego so
Abbreviated transcription (Latin):
tua om̃s nos accipimꝰ. es enĩ tu
lum̃ uerũ ꝙ illuminat oẽm
hoĩem uenientẽ in hũc mũ¬
dum. qr inte non est trãsmu
suꝑbius qmͣ ut assererẽ mira
dementiã me id ẽẽ naturaliter
x tu es. Cum enĩ ego eẽm mu
ebam ut ex det̾iore melior fie¬
rem malebã calẽ ⁊̃ te opinari
bas uentose t̾uici mee et yma¬
gynabar formas cocͤas et ca¬
ro carnem aceusabam. et sp̃s
ambulans ñ dũ reu̾tebat᷑ ad te
et ambulãdo ambulabã ĩ ea q̃ ñ
Neq michi creabãt᷑ au̾tate
tua s a mea nauitate fĩgebãt᷑
ex corͤ et dicebam ꝑuulis fide¬
lib tius ciuib meis aqͥbr nes¬
ciens exulabam. Dicebã illis
garrulus. et meptꝰ. Cur gͦ er¬
rat aĩa qmͣ fecit deꝰ ⁊ mͥ uolebã
dici. cur gͦ errat deus. et ꝯcẽde¬
bam mag̾ in eõnutabilẽ tuã
sb̾am coactam errare ꝙͣ meã
mutabłem spõte deuiasse et
pene errare confitebar. et erã
etate ãnoꝵ fortasse ãnoꝵ uigĩ¬
tisex aut ieptẽ cũ illa uolumĩa

Expanded text:
tua nos omnes accepimus. Es enim tu lumen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum ; quia in te non est transmutsuperbius, quam ut assererem mira dementia me id esse naturaliter quod tu es? Cum enim ego essem muebam, ut ex deteriore melior fierem; malebam tamen etiam te opinari bas ventosae cervici meae: et imaginabar formas corporeas, et caro carnem accusabam, et spiritus ambulans nondum revertebar ad te ; et ambulando ambulabam in ea quae non neque mihi creabantur a ueritate tua, sed a mea uanitate fingebantur ex corpore, et dicebam paruulis fidelibus tuis, ciuibus meis, a quibus nesciens exulabam, dicebam illis garrulus et ineptus: "cur ergo errat anima, quam fecit deus?" et mihi nolebam dici: "cur ergo errat deus?" et contendebam magis inconmutabilem tuam substantiam coactam errare quam meam mutabilem sponte deuiasse et poena errare confitebar. Et eram aetate annorum fortasse uiginti sex aut septem, cum illa uolumina
Abbreviated transcription (Latin):
ois susiras enim erat qmͣ de
cogitabam ñ u̾itas et figm̃ta
miserie mee nõ firmam̃ta be¬
atitu ᷤ tue. Iusseras eĩ et ita fi¬
ebat in mne ut t̾ra spinas et tͥ¬
bulos pareret michi et cũ la¬
bore ꝑuenirem ad panẽ meũ¬
¶ et quid mͥ ꝓderat ꝙ om̃s libros
arciũ quas lib̾ales uocant tũc
nequissimꝰ malaꝵ cupiditatũ
seruus ꝑ me ip̃m legi et intlłexi
quosq leg̾e potui et gandebã ĩ
eis et nesciebam ũde eeñt. tͥd
ꝙͥe uͥ u̾m ⁊ c̾cũ ess. Dorsũ enim
habebã adlum̃ et ad eaq̃ illũa
tur faciem. Uñ ip̃a facies mea
qua illũi ͭ ͣ c̾uebam non illũ¬
nabat᷑. Quidꝙͥ de arte dya ͭͣ lo¬
qñdi ⁊ disserendi. quicꝙͥ dedi ge

Expanded text:
sitas enim erat, quam de te cogitabam, non ueritas, et figmenta miseriae meae, non firmamenta beatitudinis tuae. iusseras enim et ita fiebat in me, ut terra spinas et tribolos pareret mihi et cum labore peruenirem ad panem meum. Et quid mihi proderat, quod omnes libros artium, quas liberales uocant, tunc nequissimus malarum cupiditatum seruus per me ipsum legi et intellexi, quoscumque legere potui? et gaudebam in eis et nesciebam, unde esset quidquid ibi uerum et certum esset. dorsum enim habebam ad lumen et ad ea, quatur, faciem: unde ipsa facies mea, qua illuminata cernebam, non illuminabatur. Quidquid de arte loquendi et disserendi, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
mee satagi hab̾e in potestate
et fortitudinẽ meã ñ adtecͦto¬
diebam. s ꝓfectus sum abste
ĩ lõgĩcam regionẽ ut eãdissi¬
ꝑarem ĩ m̾etͥces cupidi ͭ ͥ ᷤ mee.
Nam quid michi ꝓderat boua
res non utenti bñ nonem̃ sen¬
ciebam illas artes ⁊̃ abstudiosis
et ingeniosis difficili me ĩtlłi¬
gi nisi cum eis easd̾ conarer ex¬
ponaͣre. Et erat ille excellẽtissi¬
mus meis qui me exponẽtẽ
non tardius sequeret᷑. S tͥymͥ
m̃sum. et ego frustum de illo
corpore nimia ꝑu̾sitas. s sit erã.
qui non erubui tũt ꝓfic̾i hoĩb
blasphemias uicas et latrare ad
nlło auũcło hũam magistͥii tot
nodosissimi lib̾ enodati. cũ de for¬
mit̾ et sacrilega turpitudine ĩ
doctͥna pietatis errarẽ. aut quid
tm̃ oberat ꝑuuł tuis lõge tardiꝰ
ingeniũ cũ ate longe non rece¬
derent ut ĩ uido ecc̃e tue tutiplu¬
iuesc̾ent et alas cari ͭ ͥ salim̃tosa¬
ne fid̾i nut̾rent. o dñe deus ñr

Expanded text:
meae sategi habere in potestate et fortitudinem meam non ad te custodiebam, sed profectus sum abs te in longinquam regionem, ut eam dissiparem in meretrices cupiditates. nam quid mihi proderat bona res non utenti bene? non enim sentiebam illas artes etiam ab studiosis et ingeniosis difficillime intgi, nisi cum eis easdem conabar exponere; et erat ille excellentissimus in eis, qui me exponentem non tardius sequeretur. 31. Sed um et immensum, et ego frustum de illo corpore? Nimia perversitas! sed sic eram. qui non erubui tunc profiteri hominibus blasphemias meas, et latrare advnullo adminiculo humani magisterii tot nodosissimi libri enodati, cum deformiter et sacrilega turpitudine in doctrina pietatis errarem? Aut quid tantum oberat parvulis tuis longe tardius ingenium, cum a te longe non recederent, ut in nido Ecclesiae tuae tuti plumescerent, et alas charitatis alimento sanae fidei nutrirent? O Domine, Deus noster,
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ipe sacrifi¬
tium ꝯfessionũ
meaꝵ de manu lĩgue
mee qm formasti et excitasti ut
confiteatur nomini tuo et sana
omĩa ossa mea. et dicãt dñe qͥs
siłis tibi. neq enim docet te qͥd
nͦ manũ tuam replłit duricia
hoĩm s solius eam tũ uoles aut
misans aut iiditans et ñ ẽ qui
se absꝯdat acalore tuo s te lau¬
det animam̾a ut amet te et
ꝯfiteatur tibi miserationes tu¬
as ut laudet te. nĩ cessat nͨtacet
laudes tuas uniu̾sa c̾atura tua

Expanded text:
cipe sacrificium confessionum mearum de manu linguae meae, quam formasti et excitasti, ut confiteatur nomini tuo; et sana omnia ossa mea, et dicant: Domine, quis similis tibi? Neque enim docet te quid nec manum tuam repellit duritia hominum: sed solvis eam, cum voles, aut miserans aut vindicans; et non est qui se abscondat a calore tuo. Sed te laudet anima mea, ut amet te; et confiteatur tibi miserationes tuas, ut laudet te. Non cessat nec tacet laudes tuas universa creatura tua;
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ex adu̾sa mole solent opͥto¬
nere. sĩtu cum ea pugnar
liusses. Si respond̾etur alicio
fuisse nociturã molabił tu
et corruptił fores sĩaũt ni¬
cħ̾ ea noc̾e potuisse dic̾etur
nulla aufferretur causa pug¬
nandi. et itapugnandi ut q̃dã
porcõ tua ⁊ m̃brum tuũ uł ꝓleᷤᷤ
de ip̃a sb̃a tua nusc̾etur adu̾siᷤ
potestatib et non ate creatis
naturis atq in tantũ abeis
corrũꝑetur et ꝯmutaret᷑ ĩde¬
t̾uis ut abeatitudine ĩmisiã
u̾teretur et indig̾et auxilio
quo erui purgariq poss et
hanc ẽe. aiãm tũ tuus sermo
seruienti lib̾ ⁊ ꝯtamĩate purꝰ
et corrupte integ̃ sb̃ueniret.
S ⁊ ip̃e corrupti ᷝ ͥ qr ex una

Expanded text:
quam ex aduersa mole solent propoquam ex aduersa mole solent proponere, si tu cum ea pugnare noluisses? si enim responderetur aliquid fuisse nocituram, uiolabilis tu et corruptibilis fores. si autem nihil ea nocere potuisse diceretur, nulla afferretur causa pugnandi et ita pugnandi, ut quaedam portio tua et membrum tuum uel proles de ipsa substantia tua misceretur aduersis potestatibus et non a te creatis naturis atque in tantum ab eis corrumperetur et conmutaretur in deterius, ut a beatitudine in miseriam uerteretur et egeret auxilio, quo erui purgarique posset, et hanc esse animam, cui tuus sermo seruienti liber et contaminatae purus et corruptae integer subueniret, sed et ipse corruptibilis, quia ex una
Abbreviated transcription (Latin):
eum ñ disrimpendo aut ꝯcidẽ¬
do s implendo eum totũ sic̃
tibi putabam non solum celi
piendam presũciam tuã oc¬
culta inspiratione intͥnsecus
ex extrinsecus ad mĩstrãtẽ oĩa
qĩ creasti ita suspitabar q cogi¬
tare aluid non potͥam ñ falsũ
erat. illo enim modo maior ꝑs
t̾re maiorẽ cui ꝑtem hẽret ⁊¬
minorem minoratos ita ple¬
na eeñt oĩa ut ampluis tui ca-¬
pet elefanti corpus qmͣ passe¬
ris quo eẽt isto gnͣdius gnͣ¬
dioremq occuparet locum
atq sta frustratim ꝑtib m̃di
maguis magnas brenib bͤ¬
nes partes tuas presentes ẜa¬
ces. non est aũt ita s ñdum
illũinaueras tenebras meas.
¶Suͣt erat mͥ dñs adu̾sus illos
de ceptores et loquaces nutos
qm̃ non ex eis sonabat u̾bũ tu¬
ũ. Sat erat gͦ illd̾ ꝙ iam diu
abs cartagine a nebridio ꝓpo¬
nĩ solebat et om̃s qui audie¬
ramus ꝯcussi sumꝰ quid erat tͥ
factura nescioq gens te nebͣꝵ

Expanded text:
eum non dirrumpendo aut concideneum non dirrumpendo aut concidendo, sed implendo eum totum, sic tibi putabam non solum caeli piendam praesentiam tuam, occulta inspiratione intrinsecus et extrinsecus administrante omnia, quae creasti. ita suspicabar, quia cogitare aliud non poteram; nam falsum erat. illo enim modo maior pars terrae maiorem tui partem haberet et minorem minor, atque ita te plena essent omnia, ut amplius tui caperet elephanti corpus quam passeris, quo esset isto grandius grandioremque occuparet locum, atque ita frustatim partibus mundi magnis magnas, breuibus breues partes tuas praesentes faceres. non est autem ita. sed nondum inluminaueras tenebras meas. Sat erat mihi, domine, aduersus illos deceptos deceptores et loquaces mutos, quoniam non ex eis sonabat uerbum tuum, sat erat ergo illud quod iam diu ab usque Carthagine a Nebridio proponi solebat et omnes, qui audiebamus, concussi sumus: quid erat tibi factura nescio qua gens tenebrarum,