comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mũ septẽ dona sp̃sscĩ. quae designantur ꝑ septẽ mulieres. ad p̃hender̃ dñm ihm̃
a tẽpore conceptionis plenissime in eo mansit. sicut bectꝰ augustinꝰ et boctius
in libro descã trinitate testantur Quod uero dicit panẽnrm comedemus
et uestim̃tis nr̃is operiemur: Ia ÷ intellegendũ qđ gratia sc̃isp̃s cunsta cũpatie
et filio possideat: & ꝗ in hominib: semꝑ paciebatur ob ypriũ dũ ꝑpet catumo
& cludebatur abilloꝵ cordibus. nullo ita uiuente. ut dona sp̃s sc̃i poscebant : id circo nom
ihũ sibi cupiunt in uocari. ut ab illo qui ÷ sal uitor et dr̃ iłis siuexp̃s homines saluati &
nen& omniũ ȩcłarũ : quae ꝑ uniuersũ orbẽ dilatte s unc Septenarius & enĩ nu¬
merus frequent̃ in sacro eloquio ꝓuniuersitate accipit᷑ Etcũ loquit᷑ uni etrũ
om̃ib: loquitur sic̃ infine sententiarũ unius cuiusq etrũ dic̃ Quihab& aures

Expanded text:
mum septem dona Spiritus sancti, quae designantur per septem mulieres, apprehenderunt Dominum Jesum, a tempore conceptionis plenissime in eo mansit: sicut beatus Augustinus et Boetius in libro de sancta Trinitate testantur. Quod vero dicitur: Panem nostrum comedemus, et vestimentis nostris operiemur: ita est intelligendum, quod gratia sancti Spiritus cuncta cum Patre et Filio possideat. Et quia in hominibus semper patiebatur opprobrium, dum per peccatum excludebatur ab illorum cordibus, nullo ita vivente, ut dona Spiritus sancti poscebant, idcirco nomen Jesu sibi cupiunt invocari, ut ab illo qui est Salvator et dicitur Jesus sive Christus, nent omnium Ecclesiarum, quae per universum mundum dilatatae sunt. Septenarius etenim numerus frequenter in sacro eloquio pro universitate accipitur. Et cum loquitur uni earum, omnibus loquitur: sicut in fine sententiarum uniuscujusque earum dicit: « Qui habet aures,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut çȩdrus in putribile lignũ est et nũ quã deficit & sicut lapis quadratus qua parte
inclinatus fuerit sem ꝑ stabit ttt & illi int̃ om̃a aduerse fortit᷑ ꝑ maneant sttbiles
Qđ aut̃ non cõmemortn ÷ hostes qui illas duas trib: succider̃ idẽ int̃ fecer̃ & in quoꝵ
manꝰ illi cecider: referendũ ÷ ad illa tẽpora quando philistum ł rtsin & siri. pugna¬
uer̃ comtria eos & multa milia ex eis occiderun & leuabit dñs hostes rasinsuꝑ eũ
Vox ꝓphi&ȩ contra rasin & siros & leuab̵ : id÷ ad duc& dñs hostes rasin sen nacherib

Expanded text:
sicut cedrus quod imputribile lignum est nunquam deficit, et sicut lapis quadrus qua parte sicut cedrus quod imputribile lignum est nunquam deficit, et sicut lapis quadrus qua parte inclinatus fuerit semper stabit: ita et illi inter omnia adversa fortiter permaneant stabiles. Quod autem non commemorant hmanus illi ceciderunt, referendum est ad illa tempora quando Philistiim vel Rasin et Syri pugnaverunt contra eos, et multa millia ex eis occiderunt. « Et elevabit Dominus hostes Rasin super eum. » Vox prophetae contra Rasin et Syros. Et elevabit, id est adducet, Dominus hostes Rasin, Sennacherib
Abbreviated transcription (Latin):
Quod significatur ꝑ lateres : hoc ꝑsic comoros uidelic& frgiles & in firmi Et qđ per
qua chnos lapides: hoc ꝑcetros fortis simi scilic& & belli cosissimi homines Si comorus
arbor÷ infrustuosa & fatuat : quã ficũ sil uestrẽ dicunt Cabrus: in pitribile ligiũ
Diximus superius ꝗ nisin& xtrib: dixerunt Ascenda mus adiudẽ & euellamꝰ eum
pestiue deuida etbeniamin Lateres cetider̃ : id÷ in becilles & in firmi uiriceci¬
der̃ ex iuda in manus hostiũ Sedcũ habuerimus ipsas duas trib: redactas sub nra
potestate : edificabimus nob̵ ex quadris lapidib: domũ id ÷ ex fortissimis & bellicosis¬
simis principib: & pugnatoribus constituemus nob̵ principatũ & impenũ & cd deban
Sic comoros sucider̃ : idẽ fragiles & sine robore iuros ex illis duceb: tribubus int̃ fecerunt
hostes quae pugnauer̃ Contna eos Sed noscũ habuerimus illos quiremanser̃ sub iuga¬
tos : proillis in becilib: in muttibimꝰ ex nobis ipsis catros idẽ fortissimos principes qui

Expanded text:
Quod significatur per lateres, hoc per sycomoros: videlicet fragiles et infirmi. Et quod per quadros lapides, hoc per cedros: fortissimi scilicet, et bellicosissimi homines. Sycomorus arbor est infructuosa et fatua, quam ficum sylvestrem dicunt. Cedrus imputribile liin et decem tribus dixerunt: « Ascendamus ad Judam et evellamus eum pective de Juda et Benjamin: Lateres ceciderunt, id est imbecilles et infirmi ceciderunt ex Juda in manus hostium. Sed cum habuerimus ipsas duas tribus redactas in potestate nostra: « aedificabimus » vobis ex « quadris lapidibus » domum, id est, fortissimis et bellicosissimis principibus et pugnatoribus, constituemus vobis principatum et imperium. Et addebant: « Sycomoros succiderunt, » id est, fragiles et sine robore viros ex illis duabus tribubus interfecerunt hostes, qui pugnaverunt contra eos. Sed nos cum habuerimus illos qui remanserunt subjugatos, pro illis imbecillibus immutabimus ex nobis ipsis cedros, id est fortissimos principes: qui
Abbreviated transcription (Latin):
tend& ꝑsonã hominis quia decõ scriptũẽ nonẽ ꝑsonarã accepords̃ sed inomni
gente quitim& cũ aceptus ẽ illi Argu& in equitate ꝓmansu&is terrae. Tuno
in crepauit dĩs rephetisores humiliũ: quando discipuli eius abulantes persata uel¬
lebantꝰ spicas et confricabant manib & manducabant Nã cũ uidis sent hoc
quidã : reprehender̃ apłos Sel quid fecit dñs  redarguit apłoꝵ contruaditores¬

Expanded text:
 personarum acceptor Deus, sed in omni gente qui timet eum acceptus est illi . » « Arguet in aequitate pro mansuetis terrae. » Tunc ncrepavit Dominus reprehensores humilium, cum discipuli ejus ambulantes per sata evellebant spicas, et confricabant manibus, et manducabant . Nam cum vidissent hoc quidam, reprehenderunt apostolos. Sed quid fecit Dominus? redarguit apostolorum contradictores
Abbreviated transcription (Latin):
merie tenebantur ꝓ is nchelitico populo qui p̃diactionẽ dñ contẽptui habuer̃. dequorũ ꝓsapia
ipsi originẽ digxerunt sicut dic̃ eximius doctorũ Opiterẽ ego anachema ẽẽ ꝓfratrib: meis
aut̃ homines quicaptiu tenebant᷑ dillo Ideo aut̃ dic̃ uictores apłos quit abstuler̃¬

Expanded text:
pere tenebantur pro Israelitico populo qui praedicationem Domini contemptui habuerunt, de quorum prosapia pere tenebantur pro Israelitico populo qui praedicationem Domini contemptui habuerunt, de quorum prosapia ipsi originem duxerant, sicut dicit eximius doctorum: « Optarem et ego anathema esse pro fratribus meis, autem homines, qui captivi tenebantur ab illo. Ideo autem dicit victores apostolos, quia abstuler
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os hanc aut̃ purgationẽ faci& in spũ udicii id ÷ inbaptis mate: et spũ ardoris. hoc÷
tertio modo intellegi tribulatio & tormentũ pessionis quo pu gant᷑ electi Hoctam̃ aduer¬
tendũ ÷ decipłis iddictũ : c& erisq ex eodẽ poulo credentibus Et creauit dñis suꝑomne locum
mentis sin e ubi in uocatus ẽ nube ꝑdien. & fumũ & splendont̃ ignis flã mantis in nocte
& abi inuoca bit᷑ afidelibussuis: cre abitins nubẽ ꝑdiem id est ꝓtectionẽ prosperis. & fumũ &
pera & aduersa ꝓteg& sperantes inse : ut nec hnt̃ prospera suꝑbiant & labant᷑ in peccatũ nec inter
ad uersa deficiant desperando ut sicut filios isỹlꝓtegebat indie colũna nubis ad repellendos ȩstus
& in nocte coluna ignis ad incuciendum timorẽ ita &iã in prosperis & aduersis ꝓteg& & guber¬

Expanded text:
nostros . » Hanc autem purgationem faciet in spiritu judicii, id est in baptismate, et spiritu ardoris, hoc est nostros . » Hanc autem purgationem faciet in spiritu judicii, id est in baptismate, et spiritu ardoris, hoc est tertio modo intelligi, tribulatio et tormentum passionis, quo purgantur electi. Hoc tamen advertendum est de apostolis dictum, caeterisque ex eodem populo credentibus. « Et creabit Dominus super omnem locum montis Sion, et ubi invocatus est, nubem per diem, et fumum, et splendorem ignis flammantis in nocte.et ubi invocabitur a fidelibus suis, creabit Dominus nubem per diem, id est, protectionem in prosperis, et fumum, et pera et adversa proteget sperantes in se, ut nec inter prospera superbiant et labantur in peccatum, nec inter adversa deficiant desperando, ut sicut filios Israel protegebat in die columna nubis ad repellendos aestus, et in nocte columna ignis ad incutiendum timorem, ita etiam in prosperis et adversis proteget et guber
Abbreviated transcription (Latin):
dens totis nisib: aduisionẽ pacis Om̃is igitur quirelictus & residuus fuerit in aecło ꝑ fidẽ &ope
sdoma fuissemus Istis &iã dñs loquebatur Gau&e qđ nomina ur̃a scripttas in caelo
liber nisi memoria & p̃sentiaði Siabluert dñs sordes filia rũ siom & sanguinẽ hierł
lauerit demedio eius : in spũ iudicii & spũ ardo rs Vst particula quae ÷si aliquando ne¬
gatiuã significationẽ hab& utibi si reddidi r&ribuentib mihi mala. hoc ÷ ñ reddidi
Aliquando uere ad firmatiue ponitur ut in p̃senti loco & in adiis multis. Acsidicer&
m̃s qui in eũ crediderint: uocabuntur scĩ & ablu& dñs sordes peccatoꝵ cibeis ꝑgra¬
tiã beptis matis & sanguinẽ ꝓph&arũ laualt demedio eius que ipsi fuder̃ & patres eorũ
insup & illũ quesibi populus errtns inp̃catus : dicens: Sanguis eius suꝑ nos & suꝑ filios

Expanded text:
dens totis nisibus ad visionem pacis. Omnis igitur qui relictus et residuus fuerit in Ecclesia, per fidemdens totis nisibus ad visionem pacis. Omnis igitur qui relictus et residuus fuerit in Ecclesia, per fidemSodoma fuissemus. Istis etiam Dominus loquebatur: « Gaudete quod nomina vestra scripta sunt in coelo liber, nisi memoria et praesentia Dei. « Si abluerit Dominus sordes filiarum Sion, et sanguinem Hierusalem laverit de medio ejus, in spiritu judicii et spiritu ardoris. » Ista particula, quae est si, aliquando negativam significationem habet, ut ibi: « Si reddidi retribuentibus mihi mala , » hoc est, non reddidi. Aliquando vero affirmative ponitur, ut in praesenti loco et in aliis multis. Ac si diceret: Omnes qui in eum crediderint, vocabuntur sancti. Et abluet Dominus sordes peccatorum ab eis, per gratiam bapinsuper et illum quem sibi populus errans in imprecatus est, dicens: « Sanguis ejus super nos et super filios
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ filius dĩ in magnificentia & gła. ꝙ uirtute miraculoꝵ & doctrina caglesti.
magnꝰ & gloriosus claruit Fructus quoq: terrȩ idẽ ipse filius uirginis sublimis
extitit: quando suꝑ om̃s ordinẽs angelorũ ÷ eleuatus: Tunc fuit ex ultatio maxi¬
ma his quised uati erant deisył. apłis uidelic&. aliisq: credentib: ex iuideis. de quib
dicit lucas quia crediderunt unadie tria milia altertdie .v. & de inceps multet milia
e contntt scribis & pharisȩis alusq: in infideluate manentib: quin meruer̃ sid uari: ñ fuit
ex ultatio s& maxima tristitia : uidentes apłos constant̃ p̃dicare nom̃ dñiihũ fidẽq illis
longe lateq diuulgari. Eterit om̃is quirelictus fuerit insion & residuus in hierus alẽ : scs uoca
bit᷑ om̃is quiscriptus fuerit inuita in hierusalẽ Sion quae int̃ pr&atur speculatio & hierusa¬
lem quidicit᷑ uisiopacis. scam aecclam significat. quae m̃tus contẽplatione caelestia intu&ur. ten¬

Expanded text:
 Filius Dei, in magnificentia et gloria: quia virtute miraculorum, et doctrina coelesti, magnus et gloriosus apparuit. Fructus quoque terrae ejusdem ipse filius Virginis sublimis exstitit, quando super omnes ordines angelorum est elevatus. Tunc fuit exsultatio maxima his qui salvati erant de Israel: apostolis videlicet aliisque credentibus ex Judaeis, de quibus dicit Lucas. « Quia crediderunt una die tr scribis et Pharisaeis, aliisque in infidelitate manentibus, qui non meruerunt salvari, non fuit exsultatio sed maxima tristitia videntibus apostolos praedicare nomen Domini Jesu, fidemque illius longe lateque divulgari. « Et erit. Omnis qui relictus fbitur omnis qui scriptus est in vita in Hierusalem si abluerit Dominus sordem filiarulem, quae dicitur visio pacis, sanctam Ecclesiam significant, quae mentis contemplatione coelestia intuetur: ten
Abbreviated transcription (Latin):
addiditq: cuius dĩ. dicens lacob Quod ÷ dictre: Addomũ illus di: qui ÷
ds̃ credentiũ inse sicut iacob credidit uenite et ascendamus. Cost quã
aut̃ uenerimus credendo ad montẽ dñi. et ascenderimus ad ecłam dĩ : do¬
cebit nos uias suas. idẽ mandata uite ꝑ euuangelicã doctrinã. et sic ambu¬
labimus in semitis eius idẽ in operib: illius imittindo illũ Sed prius dis¬
cen dȩ sunt uiȩ dñi idẽ mandatt illius ut beatus hieronimꝰ dicit : & poster ã¬
ad montẽ doũ. & ascendant ad domũ dĩ iacob: quia desion exibit lx et uerbã¬

Expanded text:
Addiditque: Cujus Dei? Dei Jacob. Quod est dicere: Ad domum illius Dei, qui est Deus credentium sicut Jacob credidit, venite et ascendamus. Postquam autem venimus credendo ad montem Domini, et ascenderimus ad Ecclesiam Dei, docebit nos vias suas, id est, mandata vitae per Evangelicam doctrinam: et sic ambulabimus in semitis ejus, id est, in operibus illius, imitando illum. Sed prius discendae sunt viae Domini, id est, mandata illius, ut beatus Hieronymus dicit, et postea amad montem Domini, et ascendant ad domum Dei Jacob, quia de Sion exibit lex, et verb
Abbreviated transcription (Latin):
e retrudens in infernũ sine młtitud ine popłoꝵ in bellã c̃certantiũ Quid om̃i uio¬
abillo cũ ui. et cũ uiolentia : et mate& illũ uł inlua& cũtumultu. id ÷ cũ magno sontu in
in ferao siat dẽ psd miste tũderȩpbis que dediebolo Penit memoria corã cũsentu. Et¬
ue famtũ engtũ sanguino. Quio puestimentũ nisi dabolã quiplenꝰ ent sangune hemnũ.
ꝑsdirtns imnulta homiala inor bẽ : possumꝰ &iã ꝑuesti mentũ homines homicidis intellgere
quibus erte diabolas quas uesti m̃to circũ datus. & quorũ maenus plene erant sanguine
Q aod ait̃ dict incombustione erit et cibus ignis: hoce quadiabolus cũ suis imittoribus
a saquacib igni ꝑ pelas triltus : in cibũ. sicati ligna tnuduntꝰ foco Paruulus enĩ natis

Expanded text:
in infernum, sive multitudinem populorum in bellum concertantium. « Quia omnis vioab illo cum vi et cum violentia: et mittet illum, vel includet cum tumultu, id est, cum magno sonitu in inferno: situm sanguine. » Quid per vestimentum nisi diabolum, qui plenus erat sanguine hominum, perpetrans multa homicidia, in orbe? Possumus etiam per vestimentum omnes homicidas intelligere, quibus erat diabolus quasi vestimento circumdatus, et quorum manus plenae erant sanguine. Quod autem dicit, « in combustionem erit, et cibus ignis, » hoc est quia diabolus cum suis imitatoribus et sequacibus igni perpetuo traditus est in cibum, sicuti ligna tradu
Abbreviated transcription (Latin):
exigentis Nã exastoꝵ ꝓprie ÷ quucigit uł cogit reddere tributa regiae populo
Etdiabolus ex astor erat: quicogebat unuersũ orbẽ suã facere uoluntatẽ Sicut
inde madian Legimus in libro uidicũ quod madianitte tẽpore aiessisn& uinde¬
miȩ ueniebant interrũ rȩꝓmissionis &olligebant fructus terre & reuertebantur
Etille ubi sunt inquit signa & miracula que ostendit dñs ante patres nr̃os quando
egressi sunt exegipto inmanu forti: &e ei angłs In ea fortitudine uade : et
inccc uiris liberabis isrł Quod & fec̃ Eteligens cc̃c uiros exisrł telimodo sicuti
in historia hab&ur: p̃cepit unicuiq: tenere nmanu laguenã & intus lum̃ et in altert
tubã clangentib:q: illis tubas & lum̃ tenenti : iã confractas laguenas conturbatus ma¬

Expanded text:
exigentis. Nam exactor proprie est, qui exigit vel cogit reddere tributa regia populos. Et diabolus exactor erat, qui cogebat universum orbem suam facere voluntatem. « Sicut in die Madian. » Legimus in libro Judicum, quod Madianitae tempore messis et vindemiae, veniebant in terram repromissionis et colliEt ille: Ubi sunt, inquit, signa et miracula, quae ostendit Dominus ad patres nostros, quando egressi sunt ex Aegypto in manu forti? Et dixit angelus: In ea fortitudine vade, et in trecentis viris liberabis Israel. Quod et fecit. Et eligens trecentos viros ex Israel, tali modo sicut in historia habetur, praecepit unicuique tenere in manu lagenam et intus lumen, et in altera tubam. Clangentibusque illis tubas, et lumen tenenti
Abbreviated transcription (Latin):
id: par uil: suꝑ umerũ eius Suꝑ umerũ portauit suũ principatũ: quia eruc̃e pas¬
sonis suae ipse portuit. quando ducebatur adcrucifigendũ Propter quod sicut
quia sine illo consiliũ bonũ non est. sicut dicit deco angłs Erit megni consili nuntius
Ds est quia ipse fec̃ om̃a  Fortas: quia absq ulius solemine nemo sortas esse potest. Pat̃
fituri scł est: quia ipse sine fine manebit Princeps pecis: quia ipsenos pacifica uit
cũ angelis. & reddidit dõ patri Multiplicabitur eius imperiũ Quomodo ÷ multi¬
pdicatũ : quia ꝑuniuersum orlẽ ꝑp̃dicationẽ apłoꝵ nom̃ illius ꝓpelatũ÷ & cotidie
dicitur Telas id÷ amor dũ quo dilex̃ populũ suũ. omnegenus uidelic& hominũ
faci& istud: id ÷ mat& filiũ suũ. et liberebit genus humanũ defaucib diaboli

Expanded text:
i: « super humerum ejus. » Super humerum portavit suum principatum, quia crucem passionis suae ipse portavit, quando ducebatur ad crucifigendum. Propter quod sicut « Consiliarius est, » quia sine illo consilium bonum non est: sicut dicit de eo angelus: « Erit magni consilii angelus « Fortis » est, quia absque illius solamine nemo fortis esse potest. « Pater futuri saeculi » est, quia ipse sine fine manebit. « Princeps pacis » quia ipse nos pacificavit cum angelis, et reddit Deo Patri. « Multiplicabitur ejus imperium. » Quomodo multiplicabitur? Quia per universum orbem per praedicationem apostoldicitur. Zelus, id est amor Domini quo dilexerit populum suum, omne genus videlicet hominum faciet istud, id
Abbreviated transcription (Latin):
min. iã enĩ .x. trib ducte eran ultra montes medoꝵ et ꝑserũ. unde
postec nons̃ reuerse: potuit fieri ut mulieres multo plures remanserint
int̃ra. & ꝓpaucitate uirorũ. UII exillis adp̃henderint uirũ unũ dicenter¬
ł abemus panẽ & uestim̃tũ: sed marito priuatȩ sumꝰ Neergo absq semi¬
nesimꝰ & illud maledictũ legis suꝑ nos ueniat. mdedicta sterilis quae non
dimiserit sem̃ suꝑ terrã : ueniens auferdꝓpriũ sterilittis a nob. et
uoa&ur nom̃ tiũ suꝑnos. id ÷ sis uir nr̃e necbsq marito esse udeaimur.

Expanded text:
min: jam enim decem tribus ductae erant ultra montes Medorum et Persarum, unde postea non sunt reversae: potuit fieri, ut mulieres multo plures remanserint in terra, ut pro paucitate virorum septem ex illis apprehenderint virum unum, dicentes: Habemus panem et vestimentum, sed marito privatae sumus. Ne ergo absque semine simus, et illud maledictum legis super nos veniat, Maledicta sterilis quae non dimiserit semen super terram: veniens aufer opprobrium sterilitatis a nobis, et vocetur nomen tuum super nos, id est, sis vir noster, ne absque marito esse videam
Abbreviated transcription (Latin):
etbeniamin coepit : et partẽ &iã inferiorẽ dehierł tradente sonna seriba p̃timore
Iuod aut̃ dicit qui fugerit dedomo iacob: ad hoc respicit. ꝗ cũ ille om̃s ciuitates ude de¬
popular& : om̃s qui fuge p̃sidiũ capere potuer̃ in hierł adezechiã fugerunt
Et quoddicit non adici& inniti. idẽ confidere suꝑeo qui ꝑcicat eos : sic ẽ intellegendum
Tẽpore illo quo ficeȩ & rasin uoluer̃ uenire eo debellare duas tribus: misit acat rex

Expanded text:
et Benjamin cepit, et partem etiam inferiorem de Hierusalem, tradente Sobna scriba prae timore. et Benjamin cepit, et partem etiam inferiorem de Hierusalem, tradente Sobna scriba prae timore. Quod autem dicit « qui fugerint Jacob: » ad hoc respicit, quia cum illae omnes civitates Judae depopularentur, omnes qui fugae praesidium capere potuerunt in Hierusalem ad Ezechiam fugerunt. Et quod dicit « non adjiciet inniti, » id est confidere, « super eo qui percutit eos: » sic est intelligendum : Tempore illo quo Phacee et Rasin voluerunt venire, id est debella
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ lignorũ Et ẽ sensus Exercitus tuus quitantꝰ ÷ sicuti arbores insiluis
et in monte carmeli : peribit & in corpore et in anima. Eterit terrore profugus⁊
ũ surrexiss& mane sennacherib & uidiss& omne exercitũ suũ conbustũ igni: timore ꝑter¬
ritus fugit internt̃ suat̃ Et cũ adorar& hiciuitatẽ niniue. nes rach dm̃ suũ: filii sui inter¬
fecer̃ eũ Et puer scrib& eos Idẽ : quiante adduxerat tantũ multitudinẽ sicut are¬
nã que est in lutore maris: & sicut arbores ques in maximo saltu. a puero paruulo
potentnt numentri Quod ita factuẽ Non remanser̃ enĩ ex omni illa multitudine
nisi x uiri ꝙ pariter cũ illo fuga elapsisunt Eterit indie illa Digm. accipep¬
tẽpore. Non adici& residuũ isnthel Residiũ isnahel : uocat illos qui remanserunt
ex illis duadbus tribubus qui non sunt capti a sennacherib Om̃s enĩ ciutaattes muncats iudȩ

Expanded text:
multitudinem lignorum. Et est sensus: Exercitus tuus, qui tantus est, sicuti arbores in sylvis multitudinem lignorum. Et est sensus: Exercitus tuus, qui tantus est, sicuti arbores in sylvis et in monte Carmeli, peribit et in corpore et in anima. « Et erit terrore profugus. » Cum surrexisset mane Sennacherib, et vidisset omnem exercitum suum combustum igni: timore perterritus, fugit in terram suam. Et cum adoraret in templo Nesrach deum suum, filii sui interfecerunt eum . « Et puer scribit eos, » id est, quorum ante adduxerat tantam multitudinem sicut arenam quae est in littore maris, et sicut arbores quae sunt in maximo saltu, a puero parvulo poterunt numerari. Quod ita factum est. Non remanserunt enim ex omni illa multitudine nisi decem viri qui pariter cum illo fuga lapsi sunttempore. « Non adjiciet residuum Israel. » Residuum Israel vocat illos qui remanserunt ex illis duabus tribubus, qui non sunt capti a Sennacherib. Omnes enim civitates munitas Judae
Abbreviated transcription (Latin):
U milia Et subtus gła eius succensa andebit: quasi conbustio ignis: Dicit bectus
hieronimus quodã loco : quia quando exercitus illius int̃ fectus ÷ om̃a corpora exustas̃
abigne caelesti uestim̃tu aut̃ inlesa ꝑ manserunt. &uenientes iudei accipiebant sũ¬
mita tẽ uestis et excubant puluerẽ corporũ quia in puluerẽ redacit sunt Ppte¬
ret ergo dic̃ gła eius accensa ardebat subtus id ÷ subuestimentis Głam aut̃¬
appellat multitudinẽ exercitus : quia multitudo populi gła regis ÷  Eteritlum̃
inigne &t flã ma: assiriis quos om̃s combus sit igne i lum̃ aut̃ id ÷ angłm isrł dic̃
quia unicuiq gentiadõ delegatus ÷ angłs : & dicunt hebrei quod michahel ar¬
changelus fuerit cui commissa erat illagens is rahelitica : sicut inda nihele legim:
eius Gloriã appellat multitudinẽ populorũ: Cormelus : mons magnus ÷ habens

Expanded text:
ctoginta quinque millia . « Et subtus gloria ejus succensa, ardebit quasi combustio ignis. » Dicit beatus ctoginta quinque millia . « Et subtus gloria ejus succensa, ardebit quasi combustio ignis. » Dicit beatus Hieronymus quodam loco: Quia quando exercitus illius interfectus est, omnia corpora exusta sunt ab igne coelesti: vestimenta autem illaesa permanserunt. Et venientes Judaei accipiebant summitatem vestis, et excutiebant pulverem corporum, quae in pulvere redacta sunt. Propterea ergo dicappellat multitudinem exercitus. Quia multitudo populi gloria regis est . « Et erit lumen in igne et flamma Assyriis, quos omnes combussit igne. Lumen autem, id est angelum, Israel dicit: quia unicuique genti a Deo legatus est angelus. Et dicunt Hebraei, quod Michael archangelus fuerit, cui commissa erat illa gens Israelitica, sicut in Daniele legimus. « ejus. » Gloriam appellat multitudinem populorum. Carmelus mons magnus est, habens
Abbreviated transcription (Latin):
quod ÷ mutire Nũ quid gloriabitur securis Uox prophorȩ desennacherib Et ẽ
sensus Senna derib ultionẽ quã fecit suꝑ .x. tribus nondĩ uoluitati reputauit
sedsuae fortitudini Et dicit᷑ eia ꝓpli&a Si securis aut serra uł uirga aut &iam
baculus quilignũ ÷ ergantur in suꝑbuã & dicant. hoc quod sticimus nr̃e uirtute &
saga atate adimplemꝰ: sic fec̃ sennacherib: Sicut enĩ eti quae deximus nequeunt
operer & aliquid ad implere ꝑse si non fuerit quu neis oper&ur : sic sennacherib
hoc quod fecit non impless& nisidiõ ꝑ mittente. ꝓpt̾ peccate populi: Propt̃ hoc idest
debemꝰ intellegere duces & principes et fortes & bellatores quos attenuauit dĩs
quando misit angłm sicut in sub sequentib: uidebimus qui int̃ fecit ex eis c̃ ꝑxgo

Expanded text:
quod est mutire. « Nunquid gloriabitur securis? » Vox prophetae de Sennacherib. Et est quod est mutire. « Nunquid gloriabitur securis? » Vox prophetae de Sennacherib. Et est sensus: Sennacherib namque ultionem quam fecit super decem tribus, non Dei voluntati reputavit, sed suae fortitudini. Et dicitur ei a propheta: Si securis, aut serra, vel virga, aut etiam baculusque lignum est, erigantur in superbiam et dicant: Hoc quod facimus, nostra virtute et sagacitate adimplemus. Sic dicebat Sennacherib. Sicut ea quae supra diximus nequeunt operari, et aliquid implere per se, si non fuerit qui in eis operetur: sic Sennacherib, hoc quod fecit non implesset, nisi Domino permittente propter peccata populi. « Propterea mittedebemus intelligere duces ac principes et fortes bellatores, quos attenuavit Dominus, quando misit angelum suum sicut in subsequentibus videbimus qui interfecit ex eis centum o
Abbreviated transcription (Latin):
tiue hocdut̃ quod sequitur. sub auditione ga& Et est sensus. Sicut si mulaert
& ragna quae superius cõmemoraui sub meo dominio redacta sunt: sic& simula
cõp̃hendit in feriorẽ partẽ : quã tradidit ei sonna scriba Nũ quid non ut feci
uindi cabo medeillo Suꝑ fructũ  idẽ suꝑ opera eus abistuli terminos populoꝵ
I pse enĩ senn herib multa regna comp̃hendit & conclusit sub uno termino: idẽ
sub una potestate Inuenit quasi nidũ manus mea Sicut destruitur nidus quand
receidunt pulli abillo a quo inuentur : siedestrigit ille om̃a regna. Et mettiphiorice
habent uuas sed felso scriptũẽ quia enĩ primitus dex̃ denido : sic post deouis
et est uox sennacherib Et non fuit qui mouen& pennã : idẽ qui auder& manum
contrame erigere Et gannin& Gannire ꝓpriae auiũ ÷: et posuit pro eo

Expanded text:
tive. Hoc autem quod sequitur, subauditione eget. Et est sensus: Sicut simulacra tive. Hoc autem quod sequitur, subauditione eget. Et est sensus: Sicut simulacra et regna, quae superius commemoravi, sub meo dominio redacta sunt: sic et simulcomprehendit inferiorem partem, quam tradidit ei Sobna scriba . « Nunquid non ut feci st ulciscar et vindicabo me de illo « super fructum, » id est super opera ejus. « Abstulit terminos populorum. » Ipse enim Sennacherib multa regna comprehendit, et conclusit sub uno termino, id est, sub una potestate. « Invenit quasi nidum manus mea. » Sicut destruitur nidus quo recedunt pulli, ab illo a quo invenitur, sic destruxit ille omnia regna. Et metaphorice lohabent uvas, sed falso scriptum est. Quia enim primitus dixit de nido, sic post de ovis. Et vox est Sennacherib. « Et non fuit, qui moveret pennam, » id est, qui auderet manum contra me erigere, « et ganniret. » Gannire proprie avium est, et posuit pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
Iuare commi natur dr̃ senna cherib: quia lic& ꝑ miserit eũ debellare x tribus ttem̃ non p̃¬
cepit ut penitus conteren& illos sed flagellan& & conculcar& eos sic̃ lutũ platetrum
lle aut elatus in suꝑbiã : puttuit se hoc facere suis uirib: & fortitudine Et non solĩ
illas .x. tribus captiuas digẽ: sed &iã maximã multitudinẽ eorũ deleuit: Uirgũa
tos reges addioxit secũ quos ipseiã sub iugecuerait  Nũ quid non ut carcamis su sunt sub
met potestite chalanna. & arphat. & emath: uox ꝓph&ae ex ꝑsona senna cherib
T alit̃ enĩ gloriabatur ille carcamis & ille elie ciuitiites quas enumerauit : gen¬
nium ciuitite erent quas ipse iã cocperat. Nũqud non ut damascus si samaria
quã condidit serius tb ra hã elieter suꝑ quã rognabat rasin. Quomado inuenit
manus meto idẽ potestus met regna idoli : uox sennacherib quadit̃ admine¬
latur desue petentia & non ÷ legendũ ad firmatiue : sod ad minitiue & in troga¬

Expanded text:
uare comminatur Deus Sennacherib? Quia licet permiserit ei debellare decem tribus, tamen non praecepit ei ut penitus contereret illos: sed flagellaret et conculcaret eos, sicut lutum platearum. Ille autem, elatus in superbiam, putavit se hoc facere suis viribus et fortitudine: et non solum illas decem tribus captivas duxit, sed etiam maximam multitos reges adduxit secum quos ipse jam subjugaverat. « Nunquid non ut Carchamis, sic sunt sub mea potestate Chalamno, et Arphat, et Emat? » Vox prophetae ex persona Sennacherib. Taliter enim gloriabatur. Illa Carchamis et illae aliae civitates quas enumeravit. gentium civitates erant, quas ipse jam ceperat. « Nunquid non ut Damascus, sic Samari regia, quam condidit servus Abraham Eliezer, super quam regnabat Rasin. « Quomodo invenit manus mea? » id est, potestas mea, « regna idoli » Vox Sennacherib qualiter admirabatur de sua potentia. Et non est legendum affirmative, sed admirative et interroga
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ reliquas tribus Quod fuit istus uerbũ: quantũ adlaterũ ꝑtimn& : misitdĩs
uerbũ in iacob quia complacuit ei & constituit ut extribu uida reges sem ꝑ eligerent
suꝑ uniuersũ istł atẽpore quo cepit regnare dauid mitissimus rex Cecidit aut̃ inisł
gerunt sibi regẽ hieroboã de tribu eplraim. a quo postea appellatesunt ephra imge¬
neraliter uel aliter uerbũ misit dñs iniacob: id÷ doctrinã cuuangelicã in apłos
et inscõs predicatores. & cecidit. id÷ p̃ uuaricatti ost illa p̃dicatio scĩ eugłi dhon&licis

Expanded text:
autem reliquis tribus. Quid fuit istud verbum? Quantum ad litteram pertinet, misit Dominus verbum in Jacob: quia complacuit ei, et constituit ut ex tribu Juda reges semper eligerentur super universum Israel, a tempore quo coepit regnare David mitissimus rex. Cecidit autem in Igerunt sibi regem Hieroboam de tribu Ephraim: a quo postea appellatae sunt Ephraim generaliter . Vel aliter: Verbum misit Dominus in Jacob, id est doctrinam Evangelicam in apostolos et in sanctos praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
suis made extollendo dissi pabant. Contna illud agentes: Nelaudes hominẽ inuite sua Stat
adiudicandũ dñs : stat adiudicandũ populos Nonsed& adiudicandũ adhoc ut in p̃senti ꝑdat
tẽpore sic̃ indani helis uolumine legitur : sed stat idẽ Considerat. & dis cernit omniũ opera. uo¬
lens statuere eos in fide bonisq operib: quorũ ui fuerat dissi pata uł &ũ considerat quomodo

Expanded text:
suis male extollendo dissipabant contra illud agentes: « Ne laudes hominem in vita sua . » « Stat suis male extollendo dissipabant contra illud agentes: « Ne laudes hominem in vita sua . » « Stat ad judicandum Dominus, stat ad judicandum populos. » Non sedet ad judicandum ad hoc ut in praesenti perdat tempore, sicut in Danielis volumine legitur : sed stat, id est, considerat et discernit omnium opera: volens statuere eos in fide bonisque operibus, quorum via fuerit dissipata. Vel etiam, considerat quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
subditis tributa decimas & primitias. atq in suas usus redigere. ausaturpis lucri dĩ filiũ
negauer̃ & non solũ exactores uocant᷑ ꝙ populũ spoliabant: sed &iã mulieres despectius
eo qđ muliebrit̃ uiuerent. seruientes liidini om̃iq uoluptati Tanteͥ & enĩ cupiditate
erant dediti: utsi ꝑ om̃a nonreddidissen eoꝵ subiecti quedenda erant. flagellarent eos
publice. & multi plicit̃ abeis postec ex igerent dicentes Scriptũ : non a pparebis in cons¬
mentes subiectos ut illoꝵ diuiciis ditentur. & cupiditati seruientes muliebrit uiuan
Populemĩs : quibeatũ tedicun ipsite decipiunt. & uiã gressuũ tuorũ dissipant Seribe &
pharisei qui superius ex actores appellatis : illor a quib: munent accipiebant. beatos esse dice¬
lũ nȩ domꝰ dĩ axorisq: hissimilib: uerbis adulatorus decipiebant eos et uã actionũ illoꝵ laudib:

Expanded text:
subditis tributa, decimas et primitias, atque in suos usus redigere, eam turpis lucri Dei Filium negaverunt. Et non solum exactores vocantur, quia populum spoliabant: sed etiam mulieres despective, eo quod muliebriter viverent, servientes libidini, omnique voluptati. Tantae etenim cupiditati erant dediti, ut si per omnia non reddidissent eorum subjecti quae reddenda erant, flagellarent eos publice: et multipliciter ab eis postea exigerent, dicentes: « Scriptum est: Non apparebis in consmentes subjectos, ut illorum divitiis ditentur, et cupiditati servientes, muliebriter vivant. « Popule meus, qui beatum te dicunt, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant. » Scribae et Pharisaei, qui superius exactores appellati sunt, illos a quibus munera accipiebant, beatos esse dicecolumnae domus Dei, caeterisque his similibus verbis adulatoriis decipiebant eos, et viam actionum illorum laudibus
Abbreviated transcription (Latin):
more puerorũ Non enĩ pueros solũ modo &ate debemus intellegere : sed morib
& conuersatione Deitlib: pueris principibus in ȩcclȩsiaste legimꝰ Ve tibiterntt
cuius rex iuuenis ÷ : idẽ iuuenilit̃ agens Talis fuit robo ã quidespecto consilio.
senũ secutus ÷ consilioͫ iuuenũ Nonquo puer adut iuuenis e& xtacte quando ac
qui fortitudinẽ sitbilitatẽq: uirdẽ in femineat̃ molliciẽ habent redactã Tlesr̃
hodie principes uide puerilit̃ uidelic& cunctit agentes : nulliusq uirtutis ex¬
istentes & irru& populus uir aduirũ: unusquisq ad pximũ suũ Tumultu¬
abitur puor Contra senẽ : & ignobilis contra nobilẽ Cũ pueri fuerint principes

Expanded text:
more puerorum. Non enim pueros solummodo aetate debemus intelligere, sed moribus more puerorum. Non enim pueros solummodo aetate debemus intelligere, sed moribus et conversatione. De talibus pueris principibus in Ecclesiaste legimus: « Vae tibi, terra cujus rex juvenis est ! » id est, juveniliter agens. Talis fuit Roboam qui, despecto consilio senum, secutus est consilia juvenum . Non, quod puer aut juvenis esset aetate quando accqui fortitudinem stabilitatemque virilem in femineam mollitiem habent redactam. Tales sunt hodie principes Judaeorum, pueriliter videlicet cuncta agentes, nulliusque virtutis existentes. « Et irruet populus, vir ad virum, et unusquisque ad proximum suum. Tumultuabitur
Abbreviated transcription (Latin):
ariũ sapientẽ detirchitectis  et prudentẽ eloquai mistioi In hocloco aparte totũ acci
mus esse ablatos  lnt᷑ c&erats quoq gratias &ũ hoc aufen& dĩs audeis  ut nulli
habetor honort bilẽ uultu qu ꝓsue reuerentia honor&ur. nullu consilis piũ
sed cunciti facient absq consilio Principẽq artificũ qualis fuit beseleel Et prudentẽ
elo quii mistici : idẽ prudentẽ doctorẽ quidocetit eloquia mistica siue diuina. uł ut
quidã uolunt prudentẽ auditorẽ qui possit discernere p̃dicationẽ docentis aufer&
abeis Ad miranda ÷ enĩ sententia cuiusdã po&e greci quidic̃ primũ ẽẽ. beatum
qui ꝑse sapiat: scđm quisapientẽ audiat Et dabo pueros principes eorũ: et ef¬
feminati dominaibunt᷑ eis Loquente ꝓph&a ex ꝑsonasua et quae superius dicits¬
eorũ principes : idẽ sublatis his quȩ ante donauerã principẽ uidelic& quinqua¬
genariũ senẽq & prudentẽ consiliariũ : ꝓhis dabo principes lasciuos & dissolutos

Expanded text:
arium sapientem de architectis, et prudentem eloquii mystici. » In hoc loco a parte totum accimus esse ablatos. Inter caeteras quoque gratias, etiam hoc auferet Dominus a Judaeis: ut nullum habeant honorabilem vultu, qui pro sua reverentia honoretur: nullum consiliarium, sed cuncta facient absque consilio. Principemque artificum, qualis fuit Beseleel; et prudentem eloquii mystici, id est, prudentem doctorem, qui docet eloquia mystica sive divina; vel, ut quidam volunt dicere, prudentem auditorem, qui possit discernere praedicationem docentis: illum auferet ab eis. Admiranda est enim sententia cujusdam poetae Graeci: qui dicit primum esse beatum qui per se sapiat: secundum, qui sapientem audiat. « Et dabo pueros principes eorum, et effeminati dominabuntur eis. » Loquente ex persona sua pr principes eorum, id est, sublatis his quos ante donaveram principes, videlicet quinquagenario, seneque, et prudente consiliario: pro his dabo principes lascivos, et dissolutos,
Abbreviated transcription (Latin):
et que cũq quis uolebat sibi principẽ constituebat. non solũ aliũ sed &iã uesib⁊
haec sub manutua Et ẽsensus E abescibũ & uestim̃tũ: esto nob̵ princeps tan¬
tũ modo ut liberes nos ab ingruentȩ fame & miseria nr̃a tuo sustente t̃ auxilio
Et respondebit indie illadicens Non sũ mȩdicus : & in domo met non ÷ panis neq
uestimentũ. noliteme constituere principẽ populi Considerans isquielectus fuerit
in principẽ . pauꝑtatẽ & in becillititẽ sua: respondebit Nonsũ inqui ens medicꝰ

Expanded text:
et quemcunque quis volebat sibi principem constituebat, non solum vernaculum patris sui,et quemcunque quis volebat sibi principem constituebat, non solum vernaculum patris sui, autem haec sub manu tua. » Et est sensus: Habes cibum et vestimentum, esto nobis princeps: tantummodo, ut liberes nos ab ingruente fame, et miseria nostra tuo sustentetur auxilio. « Respondebitque in die illa dicens: Non sum medicus, et in domo mea non est panis neque vestimentum: nolite constituere me principem populi. » Considerans is, qui electus fuerit in principem, paupertatem et imbecillitatem suam, respondebit: Non sum inquiens medicus,
Abbreviated transcription (Latin):
ullus ordo seruabit᷑ sed irru& atq: consurg& populus aduersus sem& ipsumo
soluto federe pacis & uuilitatis. uir sclic& contra uirũ & unusquisq contra
ꝓximũ suum Puerquoq eette murmurabit contra senẽ siue stultꝰ contre sapi¬
populi Auferunt᷑ enĩ principes adbellande p̃lia dñi fortes. rectoresq reli¬
giosi qui plebẽ dĩ scdm eius placitũ nouer̃ regere. consiliarii quoq & doctores
prudentes : sicq confunditur om̃is ordo & consurgit uir contra fratrẽ suũ Puer
sumit audaciã murmurandi contra senẽ : & ignobilis genere & conuersatione moꝵ.
contra nobilẽ Adp̃ hend& uir frarẽ suũ domesticũ patrissui : idẽ uernaculũ qũe
pat̃ eius nutriuit dũ ciuitas hierł obsidine uallar&ur aromano exercitu
uider infra moonia suae ciuittatis conclusi intres partes ꝓront dius Ali siquidẽ
tẽplũ arc̃eq sion tenebant : alii uero partẽ superiorẽ ciuittitis atq alii in ferurem

Expanded text:
us semetipsum, soluto foedere pacis et civilitatis: vir scilicet contra virum, et unusquisque adversus proximum suum. Puer quoque aetate murmurabit contra senem, sive stultus contra sapir peccata populi. Auferuntur enim principes ad bellanda praelia Domini fortes, rectoresque religiosi: qui plebem Dei secundum ejus placitum noverunt regere, consiliarii quoque, et doctores prudentes. Sicque confunditur omnis ordo, et consurgit vir contra fratrem suum: puer sumit audaciam murmurandi contra senem, et ignobilis genere, et conversatione morum, contra nobilem. « Apprehendet vir fratrem suum, domesticum patris sui, » id est, vernaculum, quem pater ejus nutrivit. Dum civitas Hierusalem obsidione vallaretur a Romano exercitu, Judaei infra moenia suae civitatis conclusi, in tres partes erant divisi. Alii siquidem templum arcemque Sion tenebant, alii vero partem superiorem civitatis, atque alii inferiorem:
Abbreviated transcription (Latin):
Ruit enĩ hierł & iudas concidit : ꝗ lingua eoꝵ & aduentiones eoꝵ contra
dñm. ut ꝓ uocarent oculos maiestatis eius Nonloquit᷑ hoc ille quẽ principem
uolebant Constituere : sed potius ꝓph&a quidicit id circo neminẽ ulle populo
suer̃ ei falsos testes dicentes Hic dix̃ Possũ destruere tẽplũ hoc manu factũ : &
intriduo aliud non manu factũ reedificare Qua ꝓpt̃ oculos maiȩstatis dñi. idẽ res¬
pectũ miscđae illius &clem̃tiã : ad amaritudinẽ : ꝓuocarent Li& enĩ romani

Expanded text:
cidit: quia lingua eorum et adinventiones eorum contra Dominum, ut provocarent oculos majestatis ejus. » Non loquitur hoc ille, quem principem volebant constituere, sed potius propheta, qui dicit idcirco neminem velle populo suerunt ei falsos testes, dicentes: Hic dixit, possum destruere templum hoc manufactum, et in triduo aliud non manufactum reaedificare. Quapropter oculos majestatis Domini, id est, respectum misericordiae illius et clementia
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii parit̃ in corpore & anima dãpnabitur. audiens adño illã terribilẽ uoce
librũ huius ꝓph&iae. ł quicu litis ꝑditionẽ iudeorũ : laudate iustitiã dñi. & dicite iusto

Expanded text:
judicii pariter in corpore et animajudicii pariter in corpore et animalibrum hujus prophetiae, vel qui audistis perditionem Judaeorum, l
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̃t̃ necẽ filiidĩ haec sibi aduȩnisse. Vł diter Agnitio uultus coꝵ respondit eis:
ꝗ sua receperint peccata uł ante oculos mentis semꝑ habuer ꝓpria delicta Et
pecatũ suũ quasi sodomã p̃dicauer̃: nec absconderunt dicut sodomigȩ neftn¬
dis criminib: inquinati inuerecunde doxer̃ adloth. educ foras uiros ut cancũ bamꝰ
cũ eis ita & isti eisdẽ peccatis irretiti. impudenter & absq om̃i reuenentia pecca¬
tũ suũ p̃dicauer̃ ad lamantes Contre dñm: Craci fige. Cruci fige istũ reus ÷ mortis¬
Vnde ab odema ꝓph&la principes selomorũ & populus gomorrȩ appellantur¬
Montliter aut̃ i us iuisq: pecatti suũ sicut sodomitȩ publicat : quiuitia quib in sete¬
tiã Pinquinatis aliis inuerecunde ꝓdit ad hoc uteos sui similes reddat. suq imi¬
tatnes efficiat Nec s. fficit ei immͥndiciã suc̃i uni ostendere : nisi &iã multos
sibi illiciat Quꝗ ꝓp̃t sicut sodomitȩ corpore & anima perio : it &iã ilbe indie

Expanded text:
propter necem Filii Dei haec sibi advenisse. Vel aliter: Agnitio vultus eorum respondebit eis, quia sua receperunt peccata, vel ante oculos mentis semper habuerunt propria delicta. « Et peccatum suum quasi Sodoma praedicaverunt, nec absconderunt. » Sicut Sodomitae nefandis criminibus inquinati, inverecunde dixerunt ad Loth, Educ viros foras ut concumbamus cum eis: ita et isti eisdem peccatis irretiti, impudenter et absque omni reverentia peccatum suum praedicaverunt, acclamantes contra Dominum: Crucifige, crucipes Sodomorum et populus Gomorrhae appellanturMoraliter autem unusquisque peccatum suum sicut Sodomitae publicat, qui vitia quibus ipse tenetur inquinatus, aliis inverecunde prodit, ad hoc ut eos similes reddat, suique imitatores efficiat. Nec sufficit ei immunditiam suam uni ostendere, nisi etiam multos sibi illiciat. Quapropter sicut Sodomitae corpore et anima perierunt, ita etiam ille in die
Abbreviated transcription (Latin):
uioinas nationes & ciuitates Orto aat̃ dño saluatorẽ quiuenit pacẽ dare
mundo ut nos reconciliar& do patri. & incuius natiuitate ciues angelici cante¬
uerunt gloria in excolsisdõ & intra pax hominib: bone uoluntatis : om̃a bella ces¬
sauerunt. & neq: studio bellandi ceper̃ se exenere sedculture agroꝵ deser¬
iuire Quod aut̃ dic̃ nec ex enebunt᷑ ultra adpliũ: sib audiendũ ÷ : sicut prus

Expanded text:
vicinas nationes et civitates. Orto autem Domino Salvatore, qui venit pacem dare vicinas nationes et civitates. Orto autem Domino Salvatore, qui venit pacem dare mundo, ut nos reconciliaret Deo Patri, et in cujus nativitate cives angelici cantaverunt, « Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bonae voluntatis , » omnia bella cessaverunt, et nequaquam studio bellandi coeperunt se exercere, sed culturae agrorum deservire. Quod autem dicit, nec exercebuntur ultra ad praelium, sub
Abbreviated transcription (Latin):
randi agri culture deseruian Sp̃ĩtalit̃ aut̃ gladii mutientur in uomeres
& lanceȩ in stlces quando seditiones discordiarũ ot ire longe pelluntiq & duri
uitiorũ ut sem̃ sermonis dĩ crescat h fruges. & postea labores manuũ nr̃rũ man¬
ducemꝰ adueniente tẽpore messionis id ÷ morts Non leuabit gens contragentem
gladiũ nec eenebunt᷑ ultra adpliũ Ea que superius dictitsunt demxtacione gla
diorũ & que &iã nunc dicuntꝰ tẽpore dominice incarnationis Compl&a sun
Siquidẽ ut istoriȩ diuine maximeq: gentiliũ tradunt : in toto orbeterrarũ tanta¬
huto fuit discordia ante dñi natiuitatẽ usq adiuicesimũ octiuum annũ octauiani
august sub quo dñs natus ÷. ut ñ ꝑ matem&ur deregno inregnũ et depuincia inpuin¬
ciã transire. accensis omnib: studio p̃liandi non solũ contra exteras sod &liã contra

Expanded text:
randi, agriculturae deserviant. Spiritualiter autem gladii mutantur in vomeres, randi, agriculturae deserviant. Spiritualiter autem gladii mutantur in vomeres, et lanceae in falces: quando et seditiones discordiarum longe pelluntur a nobisvitiorum, ut semen sermonis Dei crescat in fruges, et postea labores manuum nostrarum manducemus: adveniente tempore messionis, id est, mortis. « Non levabit gens contra gentem gladdicuntur, tempore incarnationis completa sunt. Siquidem, ut historiae divinae, maximeque gentilium tradunt, in toto orbe terrarum tanta fuit discordia ante Domini nativitatem, usque ad vigesimum annum Octaviani Augusti, sub quo Dominus natus est, ut non permitteretur de regno in regnum, id est de provincia in provinciam transire, accensis omnibus studio praeliandi: non solum contra exteras, sed etiam contra
Abbreviated transcription (Latin):
uisio patis: intelligitur primiti ua ecła que fuit in apłis aliu credentibus
ex iudeis. dequa ꝓcessit ad om̃s nationes lox ueteris teslemti spiritalit̃ intellecta
& uerbu dñi doctrina scilic& euuangelii Potest &iã & degenerali ecła intel¬
gentes & arguere populos multos Sed melius ÷ ut distincte accipiamus ꝑ
gentes gentiles credentes & ñ credentes ꝑpopulos aut̃ multos siue ꝑpopulã mul¬
generalit̃ indie iudicii : idõ discretionẽ faci& int̃ credentes & noncredentes Alit̃
enĩ iudicabuntur credentes alit̃ noncredentes quia qui non credit iã iudicatꝰ ÷
Argu& aut̃ populos multos : idẽ dãpnabit iudeos incredulos & infideles Et confla¬
bunt gladiosstios inuomeres & lancets suas infidces Id ÷  omne bellandi stu¬
diũ uert&ur in pacẽ. & ꝓdiscondia erit in toto orbe concondia Gladii si quidem¬
muttibunt᷑  In uomeres et lanceȩ in stlces ut amisso furore et suꝑbia bellige¬

Expanded text:
is intelligitur primitiva Ecclesia, quae fuit in apostolis aliisque credentibus ex Judaeis, de qua processit ad omnes nationes lex Veteris Testamenti spiritualiter intellecta, et verbum Domini doctrina Evangelii. Potest etiam et de generali Ecclesia intelgentes, et arguere populos multos. Sed melius est, ut distincte accipiamus per gentes, gentiles credentes et non credentes; per populos multos, sive per populum mulgeneraliter in die judicii, id est discretionem faciet inter credentes et non credentes. Aliter enim judicabuntur credentes, aliter non credentes: quia qui non credit, jam judicatus est. Arguet autem populos multos, id est damnabit Judaeos incredulos et infideles. « Et conflabunt gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces. Omne bellandi studium vertetur ad pacem, et pro discordia erit in toto orbe concomutabuntur in vomeres, et lanceae suae in falces: ut amisso furore et superbia bellige
Abbreviated transcription (Latin):
quod ÷ animal lumine oculorũ carens. aut ues ꝑtilionis queẽ auis luci fuga seddes¬
pectiue atq irrisoriȩ ꝓtulit idola corũ talpis & ues ꝑtilionib: compartns quecũ oculos
uidecntur habere minime uiden. sicut psalmista dicit Simulacra gentiũ argentũ
& aurũ openꝵ manuũ hominũ oculos habent et non uident. etreliqua Quiescite
ergo ab homine cuius sp̃s hnarib eius. qua oxcelsas reputatꝰ ÷ ipse Consideraens ꝓ¬
ph&a isaias uideos conciues suos ꝑdendos ꝓpt̃ mala que xp̃o ꝑfida mente intuler̃: horta
et spirttns. & alitũ trahens narib:. sicut nos puri homines spiramus & uiuimus.
sed scđm diuinã magestatẽ excelsus reputatur ipse. & creditur quia equadis ẽdõ patri
catdicens Excelsus suꝑ om̃s gentes dñs & su ꝑcaelos gła eius Et quo d dicit cuius sp̃s
innarib: eius ttde ÷ acsidicer& Incuius naribus ÷ flatus quiplenio sp̃s appol¬

Expanded text:
quod est animal lumine carens oculorum, aut vespertilionis, quae est avis lucifuga. Sed desquod est animal lumine carens oculorum, aut vespertilionis, quae est avis lucifuga. Sed despective atque irrisorie protulit, idola eorum talpis et vespertilionibus comparans, quae cum oculos videantur habere, minime vident, sicut Psalmista dicit: « Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Oculos habent et non vident . » « Quiescixcelsus reputabitur ipse. » Considerans propheta Isaias Judaeos concives suos perdendos propter mala, quae Christo perfida mente intulerunt, hortatet spirans, et halitum trahens naribus, sicut nos puri homines spiramus et vivimus, sed secundum divinam majestatem excelsus reputatur ipse, et creditur, quia aequalis est Deo Patri. cat, dicens: Excelsus super omnes gentes Dominus, et super coelos gloria ejus. Et quod dicit, cujus spiritus in naribus ejus, tale es