comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ferm̃to ueteri. sub̵ epulemur uł simꝰ : legimꝰ intxodo : qđ quando fili is: ł egressisunł
de egypto. ñdetuler̃ indeferm̃tutũ furinã sedtuntũ modo consꝑsũ: Cogentib eni egyp¬
tiis nemorũ fucerent egrediendi : reliquer̃ ibi ferm̃tũ : Aegẏptusquȩ int̃ p̃tut᷑ tenebrȩ.
sigiuificat tenebrts infidelitactis: fem̃tũ : significat prccatũ: Et nosȩgyptã relinqui¬
mus & ferm̃tũ peccati : quando ꝑfidẽ deserimꝰ infidelitatẽ. &relinquimꝰ peccatũ.

Expanded text:
 egressi sunt de Aegypto, non detulerunt inde fermentatam farinam, sed tantummodo conspersam. Cogentibus enim Aegyptiis ne moram facerent egrediendi, reliquerunt ibi fermentum. Aegyptus quae interpretatur tenebrae, significat tenebras infidelitatis: fermentum significat peccatum. Et nos Aegyptum relinquimus et fermentum peccati,
Abbreviated transcription (Latin):
nauerint : dispenscitores ergo fuer̃: quic sic̃ quis pat̃ ftcmilias eligit dispen¬
sectorẽ indomo suc qui conserius suis scđm suã uolunta tẽ singulis illorũ bonet
sua distribuat. quib: amplius quib: dã minus. & quib dẽ hora teru&. quib¬
dc̃ nona sic xp̃s elegit paulũ & reliquos. quimisteria eugłii sui scđm qua¬
litatẽ auditorũ distribuerent: ut ꝑfectis uidelicet. & quica patiores sen

Expanded text:
quis paterfamilias elegit dispensatorem in domo sua, qui conservis suis secundum suam voluntatem singulis illorum bona sua distribuat, quibusdam amplius, quibusdam minus, et quibusdam hora tertia, quibusdam nona : sic Christus elegit Paulum, et reliquos qui mysteria Evangelii sui secundum qualitatem auditorum distribuerent, perfectis videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
ubtu erauo suo exemplo : disꝑdet illũ ds̃ denumero fideliũ suorum &
cddu elortorũ sc latto uł homicida. siue quilibet reus abonis sententia
iudicis diuiditus &manib tortorũ in carcerẽ mittitur Teplũdĩ ult¬
teplũ sõs s̃patris &sfibi sc̃m est qđ estisuos ideoq ñ debetis ilud uiolare
fidelesallo quitiur : in quib ds̃ ꝑ fidem & dilectionẽ habitat Nemouos
suducatuestinemo falsorũ hominũ blandiendo decipiat uos. Si quisiu
din sinfiturp̃ Hos duplicit̃ potest intelligi  & distingui hoe modo Siquis
uus uerti sapuenta : habere ihic distinguȩ in hoc scło ftultus fict u udte hoc
saplensin pħq sđo ÷ a subinferendũ stultus fiat ut sit sapiens a pud
dm e qui potuit age re qđ humana sapientia denegabat. Sa pienti e

Expanded text:
t pravo suo exemplo, disperdet illum Deus de numero fidelium suorum et coetu electorum, sicut latro vel homicida, sive quilibet reus a bonis sententia judicis dividitur, et malus tortorum in carcerem mittitur. Templum tus sancti, Patris et Filii, sanctum est, quod estis vos: ideo non debetis illud violare. Fideles alloquitur, in quibus Deus per fidem et dilectionem habitat. Nemo vos seducat, id est, nemo falsorum hominum blandiendo decipiat vos. Si quis viDeum in futurum. Hoc dupliciter potest intelligi et distingui hoc modo: si quis vult veram sapientiam habere, hic, distingue in hoc saeculo, stultus fiat, id est hoc saeculo, et subinferendum stultus fiat, ut sit sapiens apud Deum, qui potuit agere quod humana sapientia denegabat. Sapientia e
Abbreviated transcription (Latin):
duplicit̃ potest intellegi: Scđm augustinũ contẽptibiles appellat simplices.
qui notitiã diuinȩ legis neq humanȩ habebant. neq prudentiã discernen¬
diinnegotios. & quoꝵ ꝑsonȩ de spicabiles habebant᷑. quo silli constituerunt
udites : Ideoq illi qui aliqđ negotiã habebant xpĩun: necessitacte cogen¬
te qr ñ habebant uidices utilessibi ꝑgebant adudices paganorũ. quun
circuitusuo erant : Et scđm hunc sensũ ñ dic̃ affirmatiue hoc : sed yronice

Expanded text:
ptibiles appellat simplices, qui nec notitiam divinae legis neque humanae habebant, neque prudentiam discernendi in negotiis et quorum personae despicabiles habebantur, quos illi constituerant judices, ideoque illi qui aliquod negotium habebant Christiani, necessitate cogente, quia non habebant judices utiles sibi, pergebant ad judices paganorum, qui in circuitu suo erant. Secundum hunc sensum, non dicit affirmative hoc, sed ironice
Abbreviated transcription (Latin):
culũ. siueonsio. uł ꝓmiraicula facti sumꝰ mundo &angłis uidelu& iđt malignis
sp̃iritib: & malis hominib: qui guudent demalis atq torm̃tis quȩ patimur ꝓ
uob: Spectuculũ dr̃ aspectando : iđt uidendo & com̃ tẽplando. qđđ &licatrũ diu
potest : Erat enĩ locus incuutatib ub exertebant᷑ ioca reguliu: &ubi de¬
collubant᷑ rei. & pleruq in nocentes ut erant sũ mari: res adquẽ confluebat¬

Expanded text:
o miraculo facti sumus mundo et angelis, videlicet in mundis spiritibus et malis, et hominibus, qui gaudent de malis atque tormentis quae patimur pro vobis. Spectaculum dicitur a spectando, id est videndo, contemplando; quod et theatrum dici potest; erat enim locus in civitatibus, ubi exercebantur joca regalia, et ubi decollabantur rei et plerumque innocentes
Abbreviated transcription (Latin):
inxp̃o iđt indoctiina fideixp̃i: sed ñ multos patres potestis habere
Peduo qo igi dicunt : eo qđ pedib agant iađt ductent siue ducant puenis
i das ꝗ pedi sequi: Pat᷑ prius generua filiũ. pͥmodõ uõ pedagogo cõmit¬
tur adnutriendu: Et cũ multos posset habere pedagogos : p̃tum̃ nisiunũ
pdiscessu euis acceper riultos peda gogos pis oli bonos sedetuẽ malos

Expanded text:
id est in doctrina fidei Christi, sed non multos patres potestis habere. id est in doctrina fidei Christi, sed non multos patres potestis habere. Paedagogi dicuntur eo quod pedibus agant, id est ductent, sive ducant pueros, iidem sunt et pedisequi. Pater prius generat filium, postmodum vero paedagogo committit ad instruendum: et cum multos possit habere post discessum ejus, acceperunt multos paedagogos, non solum bonos, sed etiam malos,
Abbreviated transcription (Latin):
quib: om̃ia generic torm̃torũ designat: Instubiles erant: quia pellebantur
neque ab aliis suis a ditoribus ud ibere potiuss& eorũ uitia reder¬
guere
& corripere : Mlaledicimur iđt blas phema mur ab infide¬
lib: qua si
magi malefici. atq: sacrilegi : & benedicmꝰ p̃dicando illis
xp̃miblus phemamur qua si seductores & obsecramꝰ. sub ut libere
audiant doctrinũ dnĩ quã illi detestunt᷑ uelut blas phemiã. petimꝰq ut
dent locũ reddendȩ rationis . quamanifeste ꝓbemꝰ ñ eẽ tules qualesblas
nũ : ꝑ ipsima ẽ ꝓprie : limatura & ra sunt ȩris aut alicui: metalli. ut pur¬
guintũ pomi siue quis quiliȩ domus : Non ut confundã uos hȩc scribo : iđe
n ut uerecundure uos faciã : sedut filios meos beurissi mos moneo quid
agere in exemplũ patris debeatis. uł indico uob qualiũ ꝑfenẽ : ut &uos
aimiliuin dubitetis sustinere ꝓ xp̃o ⁊ Nãsi decẽmilia peda gogorũ habeutis

Expanded text:
quibus omnia genera tormentorum designat; et instabiles sumus, qui pellebantur neque ab aliis auditoribus, ut libere posset eorum vitia redarguere et corripere. Maledicimur, id est blasphemamur ab infidelibus, quasi magi, malefici, atque sacrilegi, et benedicimus praedicando illis Christum. Blasphemamur quasi seductores, obsecramus, subaudis ut libere audiant doctrinam Domini, quam illi detestantur velut blasphemiam; petimusque ut dent nobis locum reddendae rationis, quo manifeste probemur non esse tales quales blasp. Peripsema est proprie limatura et rasura aeris, aut alicujus metalli, vel purgamentum pomi, sive quisquiliae domus. Non ut confundam vos, haec scribo, id est, non ut verecundari vos faciam, sed ut filios meos charissimos moneo quid agere in exemplum Patris debeatis, vel indico vobis qualia perferam, ut et vos similia non dubitetis sustinere pro Christo. Nam si decem millia paedagogorum habeatis
Abbreviated transcription (Latin):
Sine nob̵ regnatis : securi de p̃mio: Yronicos ẽ hoc legendũ. & ꝑ contrariũ:
quia ñ erunt illi qui seducti fuerant apseudo apłis saturati du mis misterus. neq
diuites. Neq regnabat̃ sine illis: Hocaut̃ qd iequitur : optanut atq affirma¬
tiue ẽ ꝓferendũ : Etuanã regnaretis modo : ut & pos uobcũ regnemꝰ : Illi in pre¬
senti sđo regnun cũdo : quitalia operc agunt ꝓͥquib: iũ securi s̃ dep̃mio aet̃ nȩ uitȩ

Expanded text:
sine nobis regnatis, securi de praemio. Ironice est legendum hoc, et per contrarium, sine nobis regnatis, securi de praemio. Ironice est legendum hoc, et per contrarium, quia non erant illi qui seducti fuerant a pseudoapostolis, saturati divinis mysteriis, neque divites, neque regnabant sine illis. Hoc autem quod sequitur optative atque affirmative est proferendum; et utinam regnetis modo ut et nos vobiscum regnemus; illi in praesenti saeculo regnant cum Deo, qui talia opera agunt, pro quibus jam se
Abbreviated transcription (Latin):
dlũ peusi sotit pcrte ognũ uobis prepa ntũ: Vituperaibit quoq inustus
lic& peuos ad inuidiã uł decractionẽ ꝓuocarẽ . ut imob discatis. sub humilitutẽ. ne
supra quã scripũ ẽ unus aduersus alterũ infletur ꝓalio: Concatenater ẽ hui: modi:
Vt in nob discatis humilitatẽ. pemfletur. iđt nesuꝑbiat unꝰ ad uersus alterũ pa¬
nouati quob aptis matoe ẽ baptiratus: Mlelioriinquid baptis mate sum
baptitutus quãtu : quia melior ẽ nouatus donato: Quis enĩ discernit. sub
qđ tibi donauit : uł quiste fecit melunt̃ odonat saquã sit nouatianus. do¬
nando tibi uirtutes quas ille ñ habet : dedittibi hoc donũ donatꝰ ands̃: utiq
d s̃ donis suis & gratia hoc fac̃. dansum qđ ñ habet alius: Qudaũt habes do¬
norũ diuinorũ. qđ ñ accepisti. sub adõ: lũ saturatieftis. sub diuinis misterus
uĩ diuites factiestis in om̃i uerbo & doctrina . & habundantia bonorũ operũ:

Expanded text:
 percipite regnum vobis paratum . Vituperabitur quoque injustus licet ne vos ad invidiam et detractionem provocarem, ut in nobis discatis, subaudis humilitatem, ne, supra quam scriptum est, unus adversus alterum infletur pro alio. Concatenatio est hujusmodi, ut a nobis discatis humilitatem, ne infletur, id est ne superbia unus adversus alterum pro aNovati cujus baptismate ipse est baptizatus: Meliori inquit baptismate sum baptizatus quam tu, quia melior est Novatus Donato. Quis enim te discernit? subaquod tibi donavit? Vel quis fecit te meliorem, o Donatista, quam sit Novatianus, donando tibi virtutes quas ille non habet? Dedit tibi hoc donum Donatus, an Deus? Utique Deus donis suis et gratia hoc facit, dans uni quod habet alter. Quid autem habes donorum divinorum quod non accepisti? subaudis a Deo. Jam saturali estis, subaudis divinis mysteriis, jam divites facti estis in omni verbo, et doctrina, et abundantia bonorum operum;
Abbreviated transcription (Latin):
ulteriũ publicũ fornicatio & c& ttilic: Cui. auctor ermninis pẽ alit̃ ꝑ¬
mittit᷑ nob̵ da pnare scđm ductoritatẽ canonũ. &scoꝵ patrũ . nisi aut
enuo animo fiant: sic̃ de abstinentit ieiunio. quano ple ruen homi¬
nũ dicunt señ posse abstinere a uino & ccrnibus & qđ ñ possumt ieosi¬
nũcacinon ẽ nrmn iudicare : quict possunt S bono animo & molosi¬
eti sic dide cogita tionib & dehis quȩ moc culto fiunt: quȩlicet dicurtur
entam̃ ꝑ ap̃pfobationẽ patent. sed debemꝰ dño uditiũ reseruare: quito
siquis uult dehis udicare quȩincertt habentur : om̃ potentdo qua ptumo

Expanded text:
Cujus auctorem criminis non aliter permittitur nobis damnare, secundum auctoritatem sanctorum Patrum, nisi aut ncertum est quo animo fiant: sicut est de abstinentia et jejunio, quando plerique hominum dicunt se non posse abstinere a vino et carnibus, et quod non possint jejunare, non est nostrum judicare: quia possunt et bono animo et malo fieri: sicut et de cogitationibus et de his quae in occulto fiunt, quae, licet dicantur, non tamen per approbationem patent, sed debemus Domini judicio reservare, quia si quis de his judicat quae incerta habentur, omnipotenti Deo, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ent leue petcata ⁊ tran se undo ꝑigne expiabitur. S consumentur ibi
sit foenu u ꝑsupula: siue ligna cõburentur abigne. tu m̃ ñ remane buiu
inignen sa de nupduet Sipbau ascendent ad dñm. At qui habueratt etu ua
peigaetui quharaegno catlonũ separant. & quȩ apłs cõmemorat alibim
quiens aduitrriñ fornicatione homicidiũ &cã telia: scut feriũ po¬

Expanded text:
nt levia peccata, transeundo per ignem expiabuntur, quia consumentur ibi sicut fenum vel stipula, sive ut ligna comburentur ab igne, tamen ipsi non remanebunt in igne, sed mandati et probati ascendent ad Dominum. At qui habuerint gravia peccata, quae a regno coelorum separant, et quae Apostolus commemorat alibi, inquiens: Adulterium, fornicationem, et homicidium, et caetera
Abbreviated transcription (Latin):
nfuslcsue opert el ogita tiones omiu elec torũ pecertt qđ suis quisqo¬
nisperict aopiris &labscondat alienis ubinulluis ente caliem e sumilit enre¬
dondue: amiuis esa esconsilia repborũ patene adcontamelicc aui mere¬
dendiũ ulorũ s qu modeo quadiu nuides cormeũ. &ñ udeo cortuũ nox
bunt steunsum lipsods ÷ quie uertilize Cideumus qud sibuseor ⁊upcon siliu

Expanded text:
ifestabit opera et cogitationes omnium electorum: nec erit quod suis non aperiat amicis, et abscondat alienis, ubi nullus erit alienus. Similiter credendum est omnia opera et consilia reproborum patere ad contumeliam et verecundiam illorum: nam modo quandiu non vides cor meum et non video cor tuum, nox bun
Abbreviated transcription (Latin):
sed aduersus principes & potesta tes tenebrtirũ harũ contra spiri¬
tuliti ne quitiȩ in glestib &i de quoꝵ̃ principednsait: Nunc princep
hui: mundi eicietur foras. Et uenit princeps mundi &inme nihil
inuenit. Qucc uisenĩ martus eugłista dicat dedȩmonib: sueb ant inquit
rant credereilũ ee filiũ dĩ iudentesillũ iterũ post sticta miticuled
esurise sitire: satigari. Sciebant quidẽ illũ et̃ ꝓmissũ in lege. sed nes¬
ciebant qđ potestatẽ quã in hoc mundo tenebant ꝑillũ. eent amissiri
&i qđ tantȩ potentiȩ eẽt futurus qua ꝓpt̃ subiungit aplsdeutroq or¬

Expanded text:
es et potestates tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in coelestibus : de quorum principe Dominus ait : Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras; et, Venit princeps mundi hujus, in me nihil invenit. Quamvis enim Marcus evangelista dicat de daemonibus : Sciebant, inquit, rant credere illum esse Filium Dei, videntes illum iterum post facta miracula esurire, sitire, fatigari. Sciebant quidem illum esse promissum in lege, sed nesciebant quod potestatem, quam in hoc mundo tenebant, per illum essent amissuri et quod tantae potentiae esset futurus. Quapropter subjungit Apostolus de utroque or
Abbreviated transcription (Latin):
laudetur ab auditorib: suis sed dĩ ut ds̃ glori ficetur ꝑ illũ. & qui non pro
lii cris tẽporalib & ut uentrẽ suũ impleat p̃dicationi insistit: sed ut adõ
quã apłs alibi diceret. Imitatores mei estote. sicut & ego xp̃i : M ulti
ergo dis pensatoress̃ ꝑ quorũ ministeriũ ꝑuenit᷑ ad et̃ nã salutẽ : Sed que¬
ritur adõ int̃ dispensatores ut fidelis quis inueniatur. uidelicet ut qđ p̃
dicatore. operib: ex ornet : Mihi aut ꝓminimo ẽ ut a uob̵ uidicer. aut
ab humanodie : ꝓseudo apłi atq philo sophi & quidã chorinthiorũ seducti
abillis. diuidica bant siuederidebant paulũ apłm. eo qđ ñ discreparet
a p̃dicatione petri aliorũq apłoꝵ. simplicit & rustue p̃dicans dicentes
Sipetrus andreas. iacob: &ioħs. quipiscatores fuer rustice p̃dicant
Qñ scolastice non ẽ adeo mirũ. quere aut paulus imitttor illorũ sit hastiee

Expanded text:
laudetur ab auditoribus suis, sed ut Deus glorificetur ipse illos: et qui non pro laudetur ab auditoribus suis, sed ut Deus glorificetur ipse illos: et qui non pro lucris temporalibus, et ut ventrem suum impleat praedicationi insistit, sed ut a Domino quam Apostolus alibi diceret: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Multi ergo dispensatores sunt per quorum ministerium pervenitur ad aeternam salutem; sed quaeritur a Deo inter dispensatoreminimo est ut a vobis judicer, aut ab humano die. Pseudoapostoli atque philosophi et quidam Corinthiorum seducti ab illis, dijudicabant seu deridebant Paulum, eo quod non discreparet a praedicatione Petri aliorumque apostolorum, simpliciter et rustice praedicans, dicentes: Si Petrus, Andreas, Jacobus et Joannes, qui piscatores fuerunt, rustice praedicabant, et non scholastice, non est adeo mirum; quare autem Paulus, imitator illorum, rustice, et
Abbreviated transcription (Latin):
in xpo lac uob potũ dedi nescã : Istorũ misteriorũ diuinorũ dispensator erat
& dispensator sacitim̃torũ eius. in quo ñ uerba tantũ sed uirtus fulgebat:
Hic iã querit᷑ int̃ dispensatores : ut fidelis quis inueniatur : licet quidã hunc
uersiculũ interrogatiue uel int legere. tam̃ scđm beatũ agustinũ potius affir¬
matiue legendũ. sic̃ sequens manifestabit sensus. hic. iađt in p̃senti scło quȩrit᷑
& conside ratur adõ : ut fidelisquis inueniatur dispensator. int̃ dispensaatares
alios sic̃ egosũ & barnabas: ꝓseudo igitur apłi quiuos decipiunt ñ sunt fide¬
les dispensatores : quia ad ulterabant uerbũ dĩ. & defraudabant: Paulus
aut fidelis dispensator erat : quia sicut ex dõ corã dõ inxpõ loquebatur: Ille
& enĩ fidelis dispensator eu głii ẽ : qui ñ alia predicat quã quȩ in eugło ha¬
bentur sine errore uidelic&ꝰ &mendactio & quinquerit suã glãm ut ipse

Expanded text:
 vobis, non escam. Istorum mysteriorum divinorum dispensator erat ter Christi et dispensator sacramentorum ejus, in quo non verba tantum, sed virtus fulgebat. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur. Licet quidam hunc versiculum interrogative velint legere, tamen secundum beatum Augustinum potius est affirmative legendus: sicut sequens manifestabit sensus: Hic, id est in praesenti saeculo, quaeritur et consideratur a Deo, ut fidelis dispensator quis inveniatur inter dispensatores alios, sicut ego sum et Barnabas. Pseudo igitur apostoli qui vos decipiunt non sunt fideles dispensatautem fidelis dispensator erat, quia sicut ex Deo coram Deo loquebatur. Ille etenim fidelis dispensator Evangelii est qui non alia praedicat quam quae in Evangelio habentur, sine errore videlicet et mendacio, et qui non quaerit suam gloriam ut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
minus. forsitan ueniens romã petrus. ꝑchorinthios transitũ fecit. Siue mun¬
dus sub uesterẽ quia propt̃ uos factus e. ut ut aminibene his quȩ in mundo
habentur & ut credatis illũ ꝑ uerbũ dĩ eẽfactũ. Siue uita. sub presens inqua
oportet bonũ operari urã ẽ : siitauiuitis ut do placeatis: uelura ẽ in hoc : ꝗx
bona & cõmoda urã s̃ ut pauperib: ea distribuatis a quib: recipi mere amini
& decetero uiuatis & uestiamim. Siue futura gaudia ura s̃: ut bene conuer¬
santes in hoc scło adec possidenda quandoq: ꝑueniatis . Omĩ aenĩ quȩ dixi
sub̵ serui eẽ debetis : duob modis Vel qr ꝑ illũ quie uerbũ dĩ patris cũn essetis
creatiestis: uł cũ ꝑditiessetis ꝑ illũ redẽpti estis: Xp̃s aut̃ dĩ sub̵ filius ẽ. &
abillo ab & eẽ tũ scđm diuinitatẽ quã scdm̃ humanitatẽ quia ante omia¬

Expanded text:
minus. Forsitan veniens Romam Petrus, per Corinthios transitum fecit, sive mundus, subaudis vester est, quia propter vos factus est, ut utamini bene his quae in mundo habentur, et ut credatis illum per verbum Dei esse factum; sive vita, subaudis praesens, in qua oportet bonum operari, vestra est, si ita vivitis ut Deo placcatis. Vel, vestra est, in hoc quia bona et commoda vestra sunt, ut pauperibus ea distribuatis, a quibus recipi mereamini, et de caetero vivatis et vestiamini; sive futura gaudia vestra sunt, ut bene conversantes in hoc saeculo, ad ea possidenda quandoque perveniatis. Omnia enim quae dixi se servi debetis duobus modis: vel quia per illum qui est Verbum Dei Patris, cum non essetis, creati estis: vel cum perditi essetis, per illum redempti estis. Christus autem Dei, subaudis Filius est, et ab illo habet esse, tam secundum Divinitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
su corrupit & ad suũ acrorẽ trahit: itumala doctrina uł unus homo¬
peccutor totũ congregationẽ & ecđum solet corrũpere suomalo exemplo
& om̃s quipossunt eũ corripere & non cormipiunt. utiq similes eiefficiunt᷑
in poena: Sicut enĩ praua doctrina. & sicut malus & indisciplinat᷑ pec¬
cator qͥ ñ uult se em̃dare. ab eccła debet expelli: ita & qui aliũ ñ uult¬
tũ : Pcecepit egregius p̃dicator chorinthus. forniattorẽ qui uxorẽ pa¬
tris habuerat a suo conuentu expellere. quẽ ille iũ traditũ habebat di¬
ubolo adpurgundũ : quatinꝰ quo suadente pec cauit. eo uexante purgaret᷑
die dñ: Expurgatẽ in quit uet ferm̃tũ iđt illũfornicatorẽ quun cestum
ꝑpetruit uxorẽpatris accipiendo: Quẽ dento uet̃ ferm̃tũ appellact:

Expanded text:
rumpit, et ad suum acorem trahit, ita mala doctrina vel unus peccator homo totam congregationem Ecclesiae solet corrumpere suo malo exemplo. Et omnes qui possent eum corripere et non corripiunt, utique similes ei efficiuntur in poena. Sive prava doctrina seu malus et indisciplinans peccator qui non vult se emtum. Praecipit egregius praedicator Corinthiis fornicatorem, qui uxorem patris acceperat, a suo conventu expellere, quem ille jam traditum habebat diabolo ad purgandum, quatenus quo suadente peccavit, eo vexante purgareturdie Domini: Expurgate, inquit, vetus fermentum, id est fornicatorem qui incestum perpetravit, uxorem patris accip
Abbreviated transcription (Latin):
ilũ amentẽ redderet uł exungueret: Non bona gloriatio urũ ocho¬
rinthu quigłamin inpeccato illius. putuntes uos cõpuratione eius
meliores eẽ: Nescitis qđ modicũ ferm̃ũ totũ massũ corrũpit : fer

Expanded text:
illum amentem redderet, vel exstingueret. Non est bona gloriatio vestra, o Coillum amentem redderet, vel exstingueret. Non est bona gloriatio vestra, o Corinthii, qui gloriamini in peccato illius, putantes vos comparatione illius meliores esse. Nescitis quia modicum fermentum totam massam corrumpit? Fe
Abbreviated transcription (Latin):
roboratur . uxtu qđ dñs dic̃: In oreduorũ uł triũ testiũ : stet omẽ uerbũ
Ab his trib: ꝑsonis it̃ uidica tũ habebat apłs tradere hui modi hominẽ
satunȩ iđt diabolo in interitũ carnis siue in afflicone. ut uexu retur
adiubolo incorpore graui egritudine . tam̃ amentẽ illũ neq freneticum
redderet : ut sp̃s iđt animaillius salua sit in die iudicu: Dic̃ beatus au¬
gustinꝰ: quiachȩc potestus & gratiu datu erut apło. ut peccatores & pȩ¬
nitentiũ nolentes agere. posset trudere diubolo aduexandũ incorpore
sic̃ istũ. nec ñ hermogenẽ. & philetũ dequib: ipsedic̃ : Quos tra didi
inquiens satune : ut discant ñblas phemure: Ficiebat enĩ illũ tũ ab¬
ecduc & om̃i ũ societate : & sic diuabolus ꝑimpenũ & ꝑmissionẽ illius nimi¬
ũ griui in firmitate uexabat . putuns se animã illius ꝑtulia posse
auferre: Sed pussim predicator in animã ñ dubat ei potestatẽ: ut

Expanded text:
it: In ore duorum vel trium testium stet omne verbum . Ab his tribus personis jam judicatum habebat Apostolus tradere hujusmodi hominem Satanae in interitum carnis, sive in afflictionem, et ut vexaretur a diabolo in corpore gravi aegritudine, non tamen amentem neque phreneticum illum redderet, ut spiritus, id est anima illius, salvus sit in die Domini nostri gustinus quia haec potestas et gratia data erat Apostolo, ut peccantes et poenitentiam nolentes agere posset diabolo tradere ad vexandum in corpore, sicut istum, necnon Hermogenem et Philetum, de quibus ipse dicit: Quos tradidi, inquiens, Satanae, ut discant non blasphemare . Ejiciebat enim illum taet ab omni societate, et sic diabolus per imperium et permissionem illius nimium gravi infirmitate vexabat illum, putans se animam illius per talia posse auferre, sed piissimus praedicator in anima non dabat ei potestatem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
lat cũ uenero : rĩ conside rabo sermonẽ illorũ pompaticũ quo mado suꝑbiunt
sed uirtitẽ iđt uitȩ meritũ & rationẽ ueritictis quomodo credant uł quas uir¬
tutes mireculorũ possunt operari: quiti influnt᷑ : N est enĩ in sermone pom¬
nũ dĩ appellatur eoqđ suos obseruatores ad regnũ dĩ ꝑducat. sed in uirꝰ¬
uirtute mirticuloꝵ consistit : quando qđ p̃dicutur mire¬

Expanded text:
rmonem eorum pompaticum, qui modo superbiunt, sed virtutem, id est vitae meritum et rationem veritatis, quomodo credant, vel quas virtutes miraculorum possunt operari, qui ita inflantur. Non enim in sermone pomum appellatur, eo quod suos observatores ad regnum Dei perducat, sed in virvirtute miraculorum consistit, quando quod praedicatur ve
Abbreviated transcription (Latin):
ñ amututis. & magna uultis sentire de xp̃o infiima denegantes: Nos insirmi.
tis : Vos nobiles : de nobilitate generis gloriantes: Nos ignobiles. utis pa¬
ittis : Naec omĩa ꝑ contnariũ intellegidebent. & yronicos ꝓferendũ: qm̃ qđ¬
ui detur denegure. hoc affirmat. & qđ affirmare. hoc denegit : Que si di
nobiles de genere patriarcharũ descentes : uos ignobiles iđt sine nominis digni¬
tiate degenere gentiliũ idola colentiũ: Vsq in hanc horã uđt usq ad p̃sens tẽpus.

Expanded text:
non amittatis, et magna vultis sentire de Christo infirma denegantes. Nos infirmi, tis; vos nobiles, de nobilitate generis gloriantes; nos ignobiles, ut vos putatis. Haec omnia per contrarium intelligi debent et ironice proferenda sunt: qunobiles de genere patriarcharum descendentes, vos ignobiles, id est sine nomine dignitatis, de genere gentilium idola cole
Abbreviated transcription (Latin):
sedetuuide cogittitionib: uidicare : Quantũ & eni possunt hominxes de alio
uidituĩ do pqus homno uti de seipso. sedds plus de homine quã homo dese
lanta ꝑfunditt sẽ i homine ut lateat plerũq ipsũ hominẽ in quo ẽ i quan¬
ta ꝓfunditas in firmitatis latebat in petro. quando quid intus inse agere
ne & dñs ẽ quidiscernit &iudicatme : Nolite ante tẽpus uidicare. quo ad¬
usq ueniat dñs adiuditiũ : De cꝑtisrebus quȩ cognosci possuNł quo a nimo

Expanded text:
de cogitationibus judicare. Quantum enim possunt homines de alio judicare, plus homo utique de seipso: sed Deus plus de homine, quam de se homo. Tanta profunditas est in homine, ut lateat plerumque ipsum hominem in quo est, quanta profunditas infirmitatis latebat in Petro, quando quid intus in se agerene, et Dominus est qui discernit et judicat me, nolite ante tempus judicare, quoadusque veniat Dominus ad judicium. De apertis rebus quae cognosci possunt quo
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰpartũ uirgo eẽ posset. Nec posse fieri ut homo pꝰmostẽ depuluere terȩ
resurgat & tailia luculentissimo sermone ꝓferebant. & ut credatur. stul¬
tũ eẽ dicebant : ideo qr ipsi ꝑ humanã sapientiã penetra re ñ uuleb anT
Spiritulis aut̃ uir diuidicat omĩa. iđt discernit & ꝓbat omĩ a quȩ audit
uidet. & cogitat quid sit uerũ & falsũ. quid sit bonũ & malũ. & cognoscit
uerti eẽ q̃ predicamꝰ uł discernit omia genera hominũ camnaliũ. Ipse aũt

Expanded text:
post partum virgo esse posset, nec posse fieri ut homo post mortem de pulvere terrae post partum virgo esse posset, nec posse fieri ut homo post mortem de pulvere terrae resurgat, et alia luculentissimo sermone proferebant: et ut hoc credatur stultum esse dicebant, ideo quia ipsi per humanam sapientiam penetrare non valebant. Spiritalis autem vir dijudicat omnia, id est discernit et probat omnia quae audit, videt, et cogitat: quid sit verum et falsum, quid sit bonum et malum, et cognoscit vera esse quae praedicamus, vel discernit omnia ge
Abbreviated transcription (Latin):
te : spiritulib: uiris docere quiposs̃ penetra re quȩ dicimꝰ. spiritalia mis¬
teria conferentes Quod tunc fit : quando capatiorib: diuina cõmit¬
licet ratione distet a pecore : ipsa ratione ñ beneutit᷑. quit ñ putat aliquid
eẽ post mortẽ. sed ritu animaliũ uersat᷑. ideoq: animalisẽ quia scđm¬
tur. & diuidicatur. iđt dũ n potest intellegere qđ audit nec uult crede¬
re: aspiritalib: uiris diuidicatur. & condẽpnatur. Philo sophi munda¬
na sapientes & hereticiapud chorinthiosdegentes. ut focilius animos
audientiũ ꝑuertere possent . & a rectitudinis studio deicere: sua prauat
dogmata honesto sermone poliebant. ideoq: dix̃ parũ ꝑ superius. non loqui¬
murnos in uerb̵ doctis humanȩ sapientiȩ. Dicebant enĩculto sermone : qđ
humana nactura ñ reciperet . ut ds̃ in cõprehensibilis & incorporeus homo fi¬
eri posset. nec eẽ credibile ut uirgo hominẽ sine semine uirili concpere aut

Expanded text:
te, spiritalibus viris qui possunt penetrare quae dicimus, spiritalia mysteria comparantes. Quod tunc fit, quando capacioribus divina commitlicet ratione a pecore distet, tamen ipsa ratione non bene utitur, quia non putat aliquid esse post mortem sed secundum ritum animalium versatur. Ideoque atur et dijudicatur. Et quia homo non potest intelligere quod audit, nec vult credere, a spiritalibus viris dijudicatur et condemnatur. Philosophi mundana sapientes, et haeretici apud Corinthios degentes, ut facilius animos auditorum pervertere possent, et a rectitudinis statu deficere, sua prava dogmata honesto sermone poliebant. Ideoque dixit parumper superius: Non loquimur nos in verbis doctis humanae sapientiae. Dicebant enim culto sermone quod humana natura non reciperet ut Deus incomprehensibilis et incorporeus homo fieri posset, et nec esse credibile ut virgo hominem sine virili semine conciperet, aut
Abbreviated transcription (Latin):
aut dic̃ xp̃m iħm fundtm̃tũ cẽ. quia quicũq fidẽ eius habent. in illorum
utiq cordib habitat ipse: Ideoq nemo potest aliud fundam̃tũ ponere
dicare afidelib ñ recipietur. &si aliquis illius doctrinã &errotem
suscepent ic̃ nonerit fundamentũ sed potius defiructio domsoSi quis aiẽt sip¬
edisirat suã suondirstũ hoc cidt subrtea fidẽ pi. auru e de donistn aie loqui

Expanded text:
um Jesum fundamentum esse, quia quicunque fidem ejus habent, in illorum utique cordibus habitat ipse. Ideoque nemo potest aliud fundamentum ponere dicare, a fidelibus non recipietur; et si quis illius doctrinam et errorem susceperit, jam non erit fundamentum, sed potius destructio domus. Si quis autem superaedificat supra fundamentum hoc, id est supra fide
Abbreviated transcription (Latin):
sicut &principes urĩ quidergosi ꝑignortntiã seru ocader filiũdĩ. nũquid
in munes s̃ apeccato : ab sit ut peccatũ eis ñ ad seribat᷑: q ꝑ opera mira¬
culorũ poterant cognoscere operatorẽ. qm̃ nisi filius di ec̃t: telia ne qua
habent depeccctosuo. Et quãuisdm eẽ nescirent : tam̃ quia rẽ impia
faciebant &iniustã in nocentẽdã pnantes. nonerant nescii. ideoq rei
tenentur. Alio modo principes hui: sđi possum intellegere aereas po¬
testates. demones uidelicet ꝑ hȩc aera discurrentes de quib dicitur¬

Expanded text:
stri . Quid ergo: si per ignorantiam servi occiderunt Filium Dei, nunquid immunes sunt apostoli? Absit ut peccatum eis non ascribatur, quia per opera miraculorum poterant cognoscere operatorem, quoniam, nisi Filius Dei esset, nequaquam habent de peccato suo. Et quamvis Deum esse nescirent, tamen, quia rem impiam faciebant et injustam, innocentem damnantes, non erant nescii, ideoque rei tenentur. Alio modo: principes hujus saeculi possumus intelligere aereas potestates, daemones videlicet per hunc aerem discurrentes, de quibu
Abbreviated transcription (Latin):
stilsorũ ponit : ab causcĩ suprta memoratã Quidigitur ẽ apollo quid
uo paulus si ħ nihil ꝑ se cõparttione xpi & ipse exponit quid sintn ddi¬
us mauiq sue anlenut ministitire : sic̃ dñs ministeriũ dedit. Ego planteriu
Ds aãt ini fem̃tũ uidt̃ auic m̃iũ dedit mihi p̃dicanti. & a pollo rigtnti. qui a
ego fidem exterius p̃dicaiui . ds̃ firmauit ec̃ in cordib: audientiũ &mul¬
tiplliant numesũ dredentiũ: Et apollo tincx̃ corpora sed ds pec cntt
dimist Domitt ex se alase habet: nos aũt exillo &abillo Neq qui

Expanded text:
 supra memoratam. Quid est Apollo? quid vero Paulus? subaudis nihil per se comparatione Christi, et ipse exponit quid sint: Miunicuique sicut convenit ministrat, sicut Dominus ministerium dedit. Ego plantavi, sed Deus incrementum, id est augmentum, dedit mihi praedicanti, et Apollo riganti, quia ego fidem exterius praedicavi, Deus firmavit eam in cordibus audientium, et multiplicavit numerum credentium: et Apollo tinxit corpora, sed Deus peccata dimisit. Deus omnia ex se et a se habet, nos autem et ex illo et ab
Abbreviated transcription (Latin):
distuoribus ddel ttmar Ioduentes & erte dicanes philosophice at ab heminbus
laudont suledneta cont u leges diuinas neq contra humanas aliquid e pocin di qui
laulent qulit nequ den diei cop aluti e& ili habent &uidentur clari dicamdi quo
inalis edocts E qu as somnior extoluntur: Sedneq meipsu iudico eide neq edo
mels et oerit hordo in aliquodo tit leges diunas authumanas gefinel liqsat millu¬

Expanded text:
oquentes et praedicantes philosophice, ut ab omnibus laudentur: quia neque contra leges divinas, neque contra humanas aliquid perpetro. Humanas leges vel laudes diei comparat, quia illi habentur et videntur clari et jucundi qui in illis edocti sunt, et qui ab hominibus extolluntur. Sed neque me ipsum judico, id est, neque meipsum reprehendo in aliquo contra leges divinas aut humanas egi
Abbreviated transcription (Latin):
pes iudȩorũ &milites nequaquã illoꝵ sucisionib: oboedirent ad hoc ut¬
sũ cruufigerent : si filiũ di ueracit eẽ crederent. Sed sic̃ scriptũ e
ascendit . quic cor iđt intellect᷑ hominis illuc debet ascendere. quo prȩ
mit p̃partiuit ds̃ his quidiligunt eũ. iađt qui eũ noffendunt corde uerbo
&opere. Nobis apłis & credentib inse reuelauit ds̃ ꝑ spmsuũ iađt ꝑ spm̃

Expanded text:
pes Judaeorum et milites nequaquam illorum suasionibus obedirent ad hoc utpes Judaeorum et milites nequaquam illorum suasionibus obedirent ad hoc ut crucifigerent, si Filium Dei esse veraciter crederent. Sed, sicut scriptum est ascendit, quia cor, id est intellectus hominis, illuc debet ascendere; quae praeparavit Deus his qui diligunt eum, id est, qui eum non offendunt corde, verbo, et opere
Abbreviated transcription (Latin):
tus in passibilis mansit : Videtimꝰ ex hoc aliquã simili tudinẽ Ru¬
tilante sole. &clart lapade lum̃ fundente. radius & splendor eius
inlustrat & ꝑfundit arborẽ : Dũ ergo ad eunt etindẽ arborẽ homi¬
nes cũ securib: in cidendam nũ quid erigendo & deponendo secures in¬
cidunt rediũ solis. licet arborem incidant : sic utiq sicut in passibilis ma¬
net radius solis lic& seꝑ uideatur feriri suꝑ arborẽ quã in lustrat : ita
illa diuinitas quȩ omĩat implet in passibilis mansit. quc̃ius homo quẽ
replebat incruce passionẽ sufferret. Multc poss ex hocdici: sed istt
pauca dicta suffiuant tenentes firmissine qr sidemones xp̃m eẽ fili¬
ũdi cognoscerent quiẽ dnsgłȩ & maiestacts ꝑquẽ ds̃ pat̃ glorificatur¬
ne quaquã ad eruci figendũ eũ uideos ac milites romanorũ cõpelleren
Ipsienĩ illũ crucifixer : qui aderuci figendũ sua serunt. Et ipsi princi¬

Expanded text:
tas impassibilis mansit. Videamus ex hoc aliquam similitudinem. Rutilante sole, et ex clara lampade fundente lumen, radius et splendor ejus illustrat et perfundit arborem; dum ergo adeunt eamdem arborem homines cum securibus incidendam, nunquid erigendo et deponendo secures incidunt radios solis, licet arborem incidant? Sic utique sicut impassibilis manet radius solis, licet semper videatur, ferit insuper arborem quam illustrat: ita illius divinitas, quae omnia implet, impassibilis mansit, quamvis ille quem replebat in cruce passionem sufferret. Multa possent ex hoc dici, sed ista pauca dicta nobis sufficiant tenentibus firmissime, quia si daemones Christum esse Filium Dei cognovissent, qui Dnequaquam ad crucifigendum eum Judaeos ac milites Romanorum compellerent. Ipsi enim illum crucifixerunt qui ad crucifigendum suaserunt, et ipsi princi
Abbreviated transcription (Latin):
ad uersa & prospera hui scł firmit̃ ꝑ manebit. quia iustus ex fideuiuit
Sed sic funda m̃tũ sine structura parietã ni hil utilitatis habet: ite qui¬
funda m̃tũ ergo aliud nemophilo sophorũ. nemo pseudorũ apłoꝵ̃. ne¬
mo hereticorã potest ponere. p̃ter id qđ posttũ ẽ. qđ ẽxp̃s iħs quica¬

Expanded text:
adversa et prospera hujus saeculi firmiter permanebit, quia justus ex fide vivit adversa et prospera hujus saeculi firmiter permanebit, quia justus ex fide vivit . Sed sicut fundamentum sine structura parietum nihil utilitatis habet, ita quiFundamentum ergo aliud nemo philosophorum, nemo pseudoapostolorum, nemo haereticorum potest ponere praeter id quod positum est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
terrã Simiłt paulus ut sapiens architectꝰ fundam̃tũ posuit: quic
corinthuis ipse primũs p̃dicauit. Nullus enĩ ante ipsũ. funda m̃tũ fidei
in illis locciuerat. Alius aũt bonꝰ aut malus edificator uł operator ui¬
deat & consideret quomodo suꝑ edificet. ut scđm firmieatẽ fidei siue
primũ fundam̃tũ ponit᷑ acde inde parietes eriguntur. itt primũ fides
collo canda ẽ incordib: auditorũ . ac deinde bona opera debent surgendo
apparere. Et sic̃ domus sine fundam̃to sifuerit : uł si fundam̃tũ infirmũ
& iñ solidũ habuerit ñ potest consistere ut ñ corruat inpulsc uentis &
hymbrib: itti opera n poss̃ eẽ bona neq dõ accepta sine fide ꝑ fecta. qr si ne
fide in possibile ẽ placeredõ Et sicut domꝰ firmũ funda m̃tũ habens im¬
mota ꝑmanet. iter quicũq uerã sincerissimãq: fidẽ habuerit inter

Expanded text:
terram: similiter Paulus, ut sapiens architectus, fundamentum posuit, quia terram: similiter Paulus, ut sapiens architectus, fundamentum posuit, quia Corinthiis ipse primum praedicavit. Nullus enim ante ipsum fundamentum fidei in illis locaverat: alius autem, bonus aut malus aedificator vel operator, videat, et consideret quid superaedificet, ut secundum firmitatem fidei sive primum fundamentum ponitur, ac deinde parietes eriguntur, ita primum fides collocanda est in cordibus auditorum, ac deinde bona opera debent surgendo apparere: et sicut domus sine fundamento si fuerit, vel si fundamentum infirmum et non solidum habuerit, non potest subsistere, ut non corruat impulsa a ventis et imbribus: ita opera non possunt esse bona neque Deo accepta sine fide perfecta, quia sine fide impossibile est Deo placere; et sicut domus firmum fundamentum habens immota permanet, ita quicunque veram sincerissimamque fidem habuerit, inter
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑ fidam in p̾̃dicatione : & soluit peccatt in baptis mate hui: operis partia¬
pes d ad uitores si qui p̃diant: & haptitatoꝵ corpore mergunt. Di agri¬
cultura estis. Ager est hi mundus. iđt euis habita tores. quorũ corda excolit
ꝑ predicatores suos Nãc sicut ager uomere & ligone. Ex colit᷑ acultore. ttti¬
& uomere p̃diccitionis excoluntur corda auditor&e ut sem̃tẽ fidei &pdica¬
tionis recipiant. & fructũ bonorũ operũ reddant. Dĩ edificatio estis : quici
ipse uos edificat in su fide ꝑ nrãm predicationẽ. uł edificat : ut ipsũ incorde
Vt sapiens architectus. funda m̃tũ posui Architectus dr̃. princeps instructura
domus. Sapiens architectus ẽ: quieius a quo edoctus e uoluntatẽ & a uo¬
toritatẽ imitatur. sic̃ fec̃ paulus xp̃idoc trinã n imitundo ñ elic p̃dicaps
quũ quȩ ab ipso ꝑcipiebat. &immen a te uide  bat. uł sapiens architettus
ẽ. qui suꝑ aliud fundam̃tũ ñ ponit suũ nesit infirmũ. sed suꝑ uiuec̃

Expanded text:
smate, cujus operis participes et adjutores sunt qui praedicant, et baptizandorum corpora mergunt. Dei agricultura estis. Ager est hic mundus, id est ejus habitatores, quorum corda excolit per praedicatores suos. Nam sicut ager vomere et ligone excolitur a cultore, ita vomere praedicationis excoluntur corda auditorum, ut sementum fidei et praedicationis recipiant, et fructum bonorum operum reddant. Dei aedificatio estis, quia ipse vos in sua fide per nostram praedicationem aedificat, ut ipsum in corde um sapiedomus; sapiens architectus est, qui ejus a quo instructus est, voluntatem et auctoritatem imitatur, sicut fecit Paulus Chricipiebat, et in mente videbat; vel, sapiens architectus est qui super arenam fundamentum non ponit suum, ne sit infirmum, ne super vacuam
Abbreviated transcription (Latin):
ruptione hocẽ in resurrettione genertli : ubi accipient om̃s electi in corruptionẽ & in¬
moritditatẽ in corpore & in cõmuttibilitatẽ in anima fulgentes sicut sol in regno pa¬
ΠIΜΟ T HΕVs filius fuit mulieris uiduȩ pͥatregentili greco ꝓcreatꝰ : Quẽ mat̃ dũ uel¬
l& circũ cidere scđm p̃ceptũ legis : pat̃ ꝓhibuit quierat in circũ cisus ut potegentilis : Tra¬
ditꝰ aut̃ literis : eruditꝰ ẽ tt̃ diuinis scripturis quã liberalib: artib: Eunccũ apłs uolu

Expanded text:
ruptione, hoc est in resurrectione generali, ubi omnes accipient electi incorruptionem et imruptione, hoc est in resurrectione generali, ubi omnes accipient electi incorruptionem et immortalitatem in corpore, et incommutabilitatem in anima , fulgentes sicut sol in regno paimotheus filius fuit mulieris viduae, patre gentili Graeco procreatus. Quae mater, dum vellet circumcidere secundum praeceptum legis, pater prohibuit, qui erat incircumcisus, ut pote gentilis. Traditus autem litteris, eruditus est tam divinis Scripturis quam liberalibus artibus: so
Abbreviated transcription (Latin):
sps scĩ. intelligit᷑ uerbũdi ut apłs ait. iđt doctrina & scientra diunarũ scripturarũ quȩ¬
perspm̃ scm̃ nob̵ tribuit᷑: Iadcirco aut̃ glaidius appellat᷑: qe sicuti gladio fugant᷑ hostes
it ꝑ cognitionẽ diuinarũ scripturtrũ. possumꝰ fugare om̃s in sidias &omĩt machina¬
menta diciboli appetendo illa quȩ scriptura sacra doc&s. &uitando quȩ ꝓhib&. Etñ
solũ doemones ꝑ eiuis cognitionẽ & adiuitoriũ dĩ possumꝰ supertre : sed etiã auctoritate illi
us hereticos conuincere. derrorẽ illoꝵ destruere : Gratia id ÷ fides & remissio peccatoꝵ¬
sit uob in in corruptione : id ÷ in inte gritate fidei cũ om̃ib: qui diligunt dnm̃ ihm̃ xpm̃:
Vł alit̃ : Gratia id ÷ fides remissio peccatoꝵ̃ socetas aet̃ na uob̵ cũ omĩb: scĩs in in cor¬

Expanded text:
sancti Spiritus intelligitur verbum Dei, ut Apossancti Spiritus intelligitur verbum Dei, ut Apossanctum nobis tribuitur. Idcirco autem gladius appellatur, quia sicuti gladio fugantur hostes, ita per cognitionem divinarum Scripturarum possumus fugare omnes insidias et omnia machinamenta diaboli, appetendo illa quae Scriptura docet, et vitando quae prohibet: et non solum daemones per ejus cognitionem et aus haereticos convincere, et errorem illorum destruere. « Gratia, » id est fides et remissio peccatorum, « sit in incorruptione, » id est integritate fidei, « cum omnibus qui diligunt Dominum Vel aliter: Gratia, id est fides, remissio peccatorum, societas aeterna, sint cum omnibus sanctis in incor
Abbreviated transcription (Latin):
tis omiatela nequis simi ignec extinguere : Quic quid missile ẽ &iacit᷑. telũ potestap¬
pellcri: Propnetum̃ illud qđ in longũ ꝓtendit᷑ ut lanceti: Nã telondicunt grecilongũ
Vnde mustelai dicit᷑ mus longũ: Sic̃ ergo scutũ setenentẽ ꝓtegit. &tela repellit: ita
fides hominẽ munit & adiciboli iaculis & infestationib: defendit. illa tam̃ quȩ fuerit
bonisoperib: ad omata : Telci aut̃ diabolignea : appellat suggestionẽ prauã qua
nosincendit ad malt opert agenda. q̃ extinguit᷑ i đt supentt᷑ ꝑ uirtutẽ fidei : & galeã
uidelic& inoculis auditũ inaurib gustũ inore olftictũinncrib tactũ intotocaipite. quid
debemꝰ enginteligere ꝑgaletim q̃ ut diximꝰ om̃s sensus corporis ꝓtegit : dnm̃ ilim̃x pm̃¬
& ꝓtectione illius : Perca put uõ m̃tẽ : quia sic̃ capite regunt᷑ mẽbra itt cogitationes
hoste antiquo possint uulnertri : Etgladiũ sp̃s qđ ẽ uerbũ dĩ subaudit᷑ as sumitȩ : Sleidiũ

Expanded text:
missile est et jacitur, telum potest appellari, proprie tamen illud quod in longum protenditur, ut lancea. Nam telon dicunt Graeci longum. Unde mustela dicitur mus longus. Sicut scutum se tenentem protegit, et tela repellit, ita fides hominem munit, et a diabolo jaculis et infestationibus defendit, illa tamen quae fuerit bonis operibus adornata. Tela autem diabolnos incendit ad mala opera agenda, et quae exstinguitur per virtutem fidei. Et galeam m videlicet in oculis; auditum in auribus, gustum in ore, olfactum in naribus, tactum in toto corpore. Quid debemus ergo intelligere per galeam, quae, ut diximus, omnes sensus corporis protegit? Dominum tectionem illius. Per caput vero mentem, quia sicut capite reguntur membra, ita cogitationes hoste antiquo possint vulnerari. « Et gladium spiritus quod est verbum Dei, » subaudis assumite. Gladius
Abbreviated transcription (Latin):
Alit̃ : Percclcicim̃ta que ex mortius animantib: fiunt : debemꝰ intellegere dicta & exempla
niti. securi ad p̃diccindũ eugłm pacis actiilis accedimꝰ : Eugłm aut̃ pacis dict᷑ qͥuic ibi conti¬

Expanded text:
Aliter: per calceamenta quae ex mortuis animalibus fiunt, debemus intelligere dicta et exemplaAliter: per calceamenta quae ex mortuis animalibus fiunt, debemus intelligere dicta et exemplaniti, securi ad praedicandum Evangelium pacis accedimus. Evangelium autem pacis dicitur, quia ibi conti
Abbreviated transcription (Latin):
infide in bono opere. & restringite lũbos aluxuria ubi maxime uiget : Ethoc inueritate
facite : non in mendationeq ꝑ ypochrysin neq: ut laudẽ hominũ capittis : ł inuerittte
cõparaitur. qr sicut loria muluiscirculis contexit᷑ ati iustitia multis uirtutib: constat. alit̃:
lustiti & enĩ bene loricȩpotest cõparari : qr sic̃ lorica pectꝰ munit : uentrẽ stringit : femorti ꝓte¬
git : ittiiustitia suꝑflucis cogitationes quȩ in pectore uersari solent repellit . Ingluuiem uen¬
tris restringit᷑: luxunã quoq cõprimit : Et calciati pedes sub sint uob in p̃pcinatione eugłu
pacis : Et ẽ sensus : Sic̃ ile quicclcictos habet pedes serpentes spernit spinas omemq aspe¬
niatẽ iuiȩ ꝓnihilo duc̃ : itti &s uosdiabolũ serpentẽ antiquum : spincis quoq: iđt punctionef
passionũ omẽmq: asperitatẽ hui. iuitȩ contẽpnite . & liberi ad predicationẽ eugłii incedite:

Expanded text:
id est in bono opere, restringentes lumbos a luxuria ubi maxime viget, et hoc in veritate facite, non in mendacio neque per hypocrisim, nec ut laudem humanam capiatis. Vel in veritate comparatur, quia sicut lorica multis circulis contexitur, ita justitia multis virtutibus constat. Aliteri justitia etenim loricae potest comparari, quia sicut lorica pectus munit, ventrem stringit, femora protegit, ita justitia superfluas cogitationes quae in pectore versari solent, repellit, ingluviem ventris stringit, luxuriam quoque comprimit. Et calceati pedes, subaudis sint vobis, in praeparationem Evangelii pacis; et est sensus: Sicut ille qui calceatos habet pedes, serpentes spernit, spinasque omnemque asperitatem vitae pro nihilo ducit, ita et vos diabolum serpentem antiquum, spinas quoque, id est punctiones passionum, omnemque asperitatem vitae hujus contemnite, et liberi ad praedicationem Evangelii incedite.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃diccitor : aliusauris utbonꝰ auditor alius manquiẽbe limosincrius. alius pesquicurã in firmoꝵ̃
&mortuoꝵ̃ gent : Deccime corporis etus &deos sib: eius sumꝰ nos: Duplex intellegentia accipipotest
Deccirne euis &deossib: eius sumꝰ : qr sic̃ nos constamꝰ excaurne &ossib: utabsille uerũ corp. hab&
tari a fostib sicuti caro abossib Qui fortes &infirmi sicuti eius mebrt dicuntur : utt etã recte ossa
n& itte fit : Relinquit homo patrẽ & matrẽ & coniungit se suȩ uxori. & s̃ duo incarne una. id ÷ decar
tis qua ȩ qualis ÷ patri apparuit sed sem&ipsũ exinanuit. & adhȩsit uxori suȩ scãt eicle ꝑdileca¬
onẽ & ꝑccirnẽ quã assũ psit: & s̃modo duo x p̃s & ecđu incirne una. qr deuna carne s̃. Et xp̃s :¬

Expanded text:
tor: alius auris, ut bonus auditor: alius manus, qui est eleemosynator: alius pes, qui curam infirmorum et mortuorum gerit: De carne ejus et de ossibus ejus sumus nos. Duplici intelligentitamus ex carne et ossibus, ita et ille verum corpus habet tari a fortibus, sicut caro ab ossibus. Qui fortes et infirmi sicuti membra ejus dicuntur, ita etiam recte ossa net, ita fit: Relinquit homo patrem et matrem et conjungit se suae uxori, et sunt duo in carne una, id est de utis, quae aequalis est Patri, apparuit, sed semetipsum exinanivit, et adhaesit uxori suae sanctae Ecclesiae dilectione, et carne quam assumpsit, et s