comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid ⁊ ad conmunẽ omniũ timistormans ꝓfectum has ipsas creaturas queasemet¬
ipus utautã animoꝵ uarietatẽ distabant. in unĩ quendam reuocat. o ꝑis studĩ¬
p onsensum: ut diu̾sis licet motib animoꝵ uniꝰ tñ mũdi plenctudimẽ ꝑfec¬
qouemiq ꝯsũment. atq adunũ ꝑfectionis finem uarietas iꝑsa m̃tiũ teie
darama namq uirtus ẽ. que omem mũdi diu̾sttatẽ constringit. ⁊corainei.
atq sunũ opus uarios agit motꝰ ne scilicet tam ĩmensũ mũdi opus discidiis
solueretur animoꝵ. Et ꝓpt hoc opiuamur parentem omiũ dm̃ ꝓsalute umni¬
les subsistencie non contra arbitri lib̾tatẽ ui maluid quam motꝰ m̃tis sue age¬
et cogerentur. & ꝑhoc aduni abhis uideretur liberi arbitris facultas:. qͦo
itiq qualitatem iam nature ipsius in mutabat: ⁊ diu̾si motus ꝓpositi eaꝵ
ad unius mũdi consonantiam conpetenteratq utilit̾ aptarentur. dũ alie

Expanded text:
um transformans ac reparans profectum, has ipsas creaturas quæ a semetipsis in tantum animorum varietate distabant, in unum quemdam revocat operis studiique consensum, ut diversis licet motibus animorum, unius tamen mundi plenitudinem perfectionemque consumment, atque ad unum perfectionis finem variedat. Una namque virtus est quæ omnem mundi diversitatem constringit et continet, atque in unum opus varios agit motus, ne scilicet tam immensum mundi opus dissidiis solveretur animorum. Et propter hoc opinamur parentem omnium Deum pro salute uniles subsistentiæ, non contra arbitrii libertatem, vi in aliud quam motus mentis suæ ageret, cogerentur, et per hoc adimi ab his videretur liberi facultas arbitrii: quod utique qualitatem jam naturæ ipsius immutabat: et diversi motus propositi earum ad unius mundi consonantiam competenter atque utiliter aptarentur, dum aliæ
Abbreviated transcription (Latin):
ntiq si conseqñt᷑ dictũ uidetur. quam aliam ut diximꝰ causam putabimꝰ
motib ac desid̾iis agitati. unũ illud ⁊ ĩ discretũ nature sue bonum ꝓ
intencionis sue diu̾sitate in uarias deduxerunt mentiũ qͣlitates:¬

Expanded text:
utique si consequenter dictum videtur, quam aliam, ut diximus, causam putabimusutique si consequenter dictum videtur, quam aliam, ut diximus, causam putabimusmotibus ac desideriis agitati, unum illud et indiscretum naturæ suæ bonum pro intentionis suæ diversitate in varias deduxerunt mentium qualitates
Abbreviated transcription (Latin):
Sonsequens nunc uidet᷑. licet om̃ia que suꝑiore libello disserta sunt. de mub
atq eiꝰ ordinatione disserta sint. ꝓpͥ e tam̃ pauca de ipso mũdo repetu¬
seu dehis q̃ ante mũdũ facta ł pꝰ mũdũ fienda putantur. In qͦ hoc pͥmũ eis¬
denter apparet. qd̾ om̃is statꝰ eiꝰ qui ẽ uarius ac diu̾sus nonsolum exrdabli¬
bus ⁊ diuiniorib naturis ⁊ exdu̾sis corꝑib constet.s exmutis animantib
id⁊ feris bestiis ⁊ pecudib. ⁊ auib. atq om̃ib que in aquis uiuũt. Tum
etherem dicunt.atq exom̃ib que ꝓcedunt uel nascũt᷑ ext̾ra. Cũ gͦ cati
sit mũdi uarietas. atq in ipsis rõabilib animãtib sit tanta diu̾sitas. ꝓptr
quam ⁊ om̃is reliqua uarietas ac diuersitas putand̾a ẽ extitisse. quam eu¬
sam aliã dici oportebit. qua mũdus extiterit. precipue si intueamurili
finẽ ꝑ quẽ om̃ia restituenda instatũ mitii sui libro suꝑiore dissertũ est. qꝰ

Expanded text:
onsequens nunc videtur, licet omnia quæ superiori libello disserta sunt, de mundo atque ejus ordinatione disserta sint, proprie tamen de ipso mundo pauseu de his qui ante mundum facta vel post mundum facienda putantur. In quo hoc primum evidenter apparet, quod omnis status ejus, qui est varius ac diversus, non solum ex rationabilibus et divinioribus naturis, et ex diversis corporibus constet, sed ex mutis animantibus, id est feris, bestiis, pecudibus, et avibus, atque omnibus quæ in aquis vivunt; tum ætherem dicunt, atque ex omnibus quæ procedunt vel nascuntur ex terra. Cum ergo tanta sit mundi varietas, atque in ipsis rationabilibus animantibus sit tanta diversitas, propter quam etiam omnis reliqua varietas ac diversitas putanda est extitisse: quam causam aliam dici oportebit qua mundus extiterit, præcipue si intueamur illum finem per quem omnia restituenda in statum initii sui, libro superiori dissertum est? Quod
Abbreviated transcription (Latin):
sis adsercores ꝑ deceptiosa q̃dã sophismata sĩplicioꝵ qͦꝵq corda deciꝑe: absur¬
dum ñ puto si etiã ea q̃ in adsertionib sius ꝓferre solent ꝓponẽtes: subreptio¬
ꝙͣ. moyses p̾dicat.⁊ ab ipso moyse uisus est ⁊ ante apatͥb eiꝰ. Isnͦ qui asaluator¬
eius ad nũciantur: a nullo penitꝰ uisus ẽ. Int̾rogemꝰ gͦ eos ⁊ nos sihunc quẽ fatẽtur
dm̃ ⁊ aliũ eẽ eũ dñt quã c̾atorẽ dm̃ uisibilẽ eẽ an ĩuisibilẽ dicunt e & siqͥdẽ dixemt̃¬

Expanded text:
sis assertores per deceptiosa quædam sophismata simpliciorum quorumque corda decipere, absurdum non puto si etiam ea quæ in assertionibus suis proferre solent, proponentes subreptio Moyses prædicat, et ab ipso Moyse visus est, et antea a patribus ejus is vero qui a Salvatore annuntiatur, a nullo penitus visus est. Interrogemus ergo eos et nos si hunc quem fatentur Deum, et alium esse eum dicunt quam creatorem Deum, visibilem an invisibilem dicant es
Abbreviated transcription (Latin):
siunule hi ue diliges ꝓ rimũ tuũ sic̃ temet ipsũ. ⁊ his ad didit quia iistis duobui
datis om̃is lex pendet᷑ ⁊ ꝓpħe. Quo modo gͦ ei quẽ erudiebat atq indiscipul auobn¬
cebat. hoc mandatum ante om̃ia mandata conmendat. ꝑ quod sinc dubis uon
legis eiꝰ conciliaretur affectus eo qd ipsis his u̾bͣ ħ fuerant alege p̾dicata: s concelotꝰ
contra has om̃s euidentissimas ad ꝓbationes qr dealio nescio quo deo dicit saluam
diliges dñm dm̃tuum extoto corde tuo. ⁊ reliqua que dicta sunt. Et quomei
siler ⁊ ꝓphe creatoris sunt sicut dicunt id estaltꝰ dĩ p̾ter eum quem ait bomis
ñadaliquẽ nouũ d̾m̃ s ad rp̃m uenerit. Quos enim alios ꝓatos pauili opait¬
bit intelligi nͥ eos dequib ipse dicit. hebrei sunt. ⁊ ego. isrłite siuit. ⁊̃ ego. Sit
p̃facio ipsa epłe eiꝰ adromanos. Non ne hec ead his qui intelligere panli litas

Expanded text:
est huic:» Diliges proximum tuum sicut teipsum.» Et his addidit: Quia in istis duobus mandatis tota Lex pendet et Pro‫עphetæ.» Quomodo ergo ei quem erudiebat atque in discipulatum producebat, hoc mandatum ante omnia mandata commendat, per quod sine dubio in Deum Legis ejus conciliaretur affectus, eo quod ipsis his verbis hæc fuerant Lege prædicata? Sed concedatur contra has omnes evidentissimas approbationes, quia de alio nescio quo Deo dicat Salvator: «Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo,» et reliqua quæ dicta sunt. Et quomodo si Lex et Prophetæ Creatoris sunt sicut dicunt, id est alterius dei præter eum quem ait bonum, non ad aliquem novum Deum, sed ad Christum venerit. Quos enim alios proavos Pauli oportebit intelligi, nisi eos de quibus ipse dicit: «Hebræi sunt, et ego: Israëlitæ sunt, et ego??» Sed et præfatio ipsa Epistolæ ejus ad Romanos nonne hæc eadem his qui intelligere Pauli litteras
Abbreviated transcription (Latin):
amphilus pbr eusebii cesariensis ep̃i necessariꝰ. tanto bił kothe¬
ce diuine amore flagͣuit. ut maximã partẽ origenis uolumi¬
num sua manu descͥpserit: que usq hodici in cesariensi bibli¬
amplector et seruo gaudio: ut chresi opes habere me
credam. Si enĩ leticia est: uuã epistolam habere mar¬
tiris: quanto magis tot nulia uersuũ: que mͥ udecur
sui sanguinis signasse uestigiis: scripsit añ ꝙͣ eusebuis
senberet apologeticũ ꝓ ongene: et passus est cesarea
palestine: sub ꝑsecutione maximini.

Expanded text:
amphilus presbyter, Eusebii Caesariensis episcopi necessarius, tanto Bibliothecae divinae amore flagravit, ut maximam partem Origenis voluminum sua manu descripserit, quae usque hodie in Caesariensi bibliamplector et servo gaudio, ut Croesi opes habere me credam. Si enim laetitia est, unam epistolam habere Martyris, quanto magis tot millia versuum, quae mihi videtur sui sanguinis signasse vestigiis! Scripsit, antequam Eusebius Caesariensis scriberet, Apologeticum pro Origene, et passus est Caesareae Palaestinae sub persecutione Maximini.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmanib ñpiis gigantib extinguebat : S ħ ita senciunt qm̃i nichil auons
uttra litã norunt. Alio qͥn ostñdant quomodo uistũ ẽ scd̃m litt̾am ĩtaiami
rum post ipsos. A nob̾ autem talia ista ñ scd̾m littam intelliguntu.
miseruit e Noti enĩ pot̾ant si scd̾m istosuature male ⁊ ꝑdite erant alidͥ
boni ag̾e. Nam ⁊ quodiudicẽ eum dñt ñ tam gestorum quam natura¬
rum uidex uidetur. &ꝑpe si ntura mala bene fac̾e ñ potest. nec bona male.¬
tanse deinde cumn quembonum dicunt uadoras boruis est sine auibio ͤ taoe ne
cion. peuoe auinit borus et ⁊ quo modo non cos aluert e Si mon atilt iaa nt

Expanded text:
immanibus et impiis gigantibus extinguebat? Sed hæc ita sentiunt, quia nihil audire immanibus et impiis gigantibus extinguebat? Sed hæc ita sentiunt, quia nihil audire ultra litteram norunt: alioquin ostendant quomodo justum est secundum litteram, in tertiam et psorum filios post ipsos. A nobis autem talia ista non secundum litteram intelliguntur, sed  enim poterant si secundum istos naturæ malæ et perditæ erant aliquid boni agere. Nam et quod judicem eum dicunt, non tam gestorum quam naturarum judex videtur: quippe si natura mala benefacere non potest, nec bona maleTum deinde eum quem bonum dicunt, si ad omnes bonus est, sine dubio et ad eos qui perituri sunt bonus est: et quomodo non eos salvat?
Abbreviated transcription (Latin):
bon p̾ter unũ sit dm̃ patren. ⁊ ꝑhoc ausi sunt bonũ quidẽ nominar p¬
tre i sabiuttoris ib̾u iͥ. Alium aittem dicunt ẽe muncdi deum. que ms
eis non etiam bonumi placuit appellare. aquib primũ illud prigꝰ
puto. si scd̃m suam definitionem iustum possunt ostñd̾e conditore. pi¬
entem ꝓmercus. leos qui diluiii temꝑe ꝑierunt. ł sodomitas łeos qu
ex egupto ꝓfectifuerant. cum uideamꝰ interd̃ multo nequiora. ⁊ sadlei¬
ora ꝯmitti flagicia quam fuerant illa ꝓquib hi quos supradixinꝰ unt¬
emptisunt. nondũ tñ uidemꝰ unũ quemq peccancium pena luerent¬
ritoꝵ. nũqͥd mam bonũ dicent effectũ eũ qui aliqnͣdo iustus erat : anpi¬
ius illud putabunt qd̾ iustus quid̾ ẽ nc̃ s pacient᷑ feit humana oeuti
tune uͦ ne uistus quidem erat qui ĩ nocẽtes paruulos:⁊ lactantes simul ai

Expanded text:
bonus præter unum Deum patrem: et per hoc ausi sunt bonum quidem nominare Pbonus præter unum Deum patrem: et per hoc ausi sunt bonum quidem nominare Patrem Salvatoris Jesu Christi, alium autem esse dicunt mundi Deum, quem justum eis, non etiam bonum placuit appellare. II. A quibus primo illud exigendum puto, si secundum suam definitionem justum possunt ostendere Conditorem punientem pro meritis vel eos qui diluvii tempore perierunt, vel Sodomitas, vel eos qui ex Ægypto profecti fuerant, cum videamus interdum multo nequiora et scelestiora committi flagitia quam fuerint illa pro quibus hi quos supra diximus interempti sunt, nondum tamen videmus unumquemque peccantium pœnam luere meritorum; numquidnam bonum dicent effectum eum qui aliquando justus erat? an potius illud putabunt, quod justus quidem est nunc, sed patienter fert humana delicta, tunc vero nec justus quidem erat qui innocentes parvulos et lactentes simul cum
Abbreviated transcription (Latin):
mant e uonitatẽ affectum calem quendam eẽ qd̃ bene fieri om̃ib de beao.
ruam uelt̾ste aliquid infertur: iusticiã uero putarunt affectũ ẽ tulen
unicuiq put meretur retribuat. S ⁊ in hoc rursum definitionis Ae
sum ñ recte interp̾tantur Putant eñ quia qui iustus est quol iustui¬
malis mala faciat bonis bona id ⁊ ut scd̾m senseñ ipsoꝵ iustus maliis
uideatur bene uelle. s uelud odio quodam ferri adn̾sum eos. sẜ colligꝰ n
fortẽ uerbi causa de diluiiii penis ⁊ eoꝵ qui ineo extincti referuttut ue
cũ sodoma ⁊i gomorra ignei sulphureiq inbris uastacione populantur
uel cuni enoesereo prõpecc̃is suis om̃s decidunt.ita ut nullus exhilqu
egupto fuerant ꝓfecti inueniatur t̾rã reꝓmissionis intrare preter sr
i caleb de nouo autem testam̃to miscd̾ieᷤᷤ ac pietatis cong̾gant uerba. s
a saluatore discipuli informantur ⁊ quib ꝓnũciari uidetur. quia nas

Expanded text:
tur bonitatem affectum talem quemdam esse, quod bene fieri omnibus debeat eterum vel triste aliquid infertur. Justitiam vero putarunt affectum esse talem qui unicuique prout meretur retribuat. Sed et in hoc rursum definitionis suæ sensum non recte interpretantur. Putant enim quia quod justum est malis mala faciat, bonis bona; id est, ut secundum sensum ipsorum justus malis non videatur bene velle, sed velut odio quodam ferri adversus eos: et colliguntem, verbi gratia de diluvii pœnis, et eorum qui in eo extincti referuntur, vel cum Sodoma et Gomorra ignei sulphureique imbris vastatione depopulantur, vel cum in deserto pro peccatis suis omnes decidunt, ita ut nullus ex his qui de Ægypto fuerant profecti, inveniatur terram repromissionis intrare præter Jesum et Caleb. De novo autem Testamento misericordiæ ac pietatis congregant verba, quibus a Salvatore discipuli informantur, et quibus pronuntiari videtur quia nemo sit
Abbreviated transcription (Latin):
denuir induob istis diis respondeant. hoc quoq si uidetur eis bonitas numis
et̃ aliqua. qd̾ puto qr sine dubio fatebuntur quid ⁊̃ dicent de iusticia. Num sula
ꝓsecto ut mn uidetur ita Sesipient. ut iusticiam negent eẽ uirtatt̾e. Sriro su
bonũ iurtus ⁊ sticia uirtus ẽ: sine dubio iusticia bonitas ẽ. Si uͦ dixeruit ñ

Expanded text:
idetur, in duobus istis diis. Respondeant hoc quoque si videtur eis bonitas virtus idetur, in duobus istis diis. Respondeant hoc quoque si videtur eis bonitas virtus esse aliqua, quod puto sine dubio fatebuntur, quid etiam dicent de justitia? Nunquam profecto, ut mihi videtur, ita desipient, ut justitiam negent esse virtutem. Ergo si bonum virtus et justitia virtus est, sine dubio justitia bonitas est. Si vero dixe
Abbreviated transcription (Latin):
ae qil omon aenbosa inges diens rer uidere discumibentes qua fuerant uinis¬
biluiort᷑ quendam non uestitum nuptialib indim̃tais. ⁊ ait ei. Aridẽ
quomods huc untrasti nonhãs in dum̃tũ nuꝑta le. T unc ait muiistris. Li¬
qnates ei ꝑedes. ⁊ manꝰ mitrite eũ foras intenebias exteriores. i bi eddee les u
nimdor dettium. Duant nobis quis ẽ iste rex qui ingressus ẽ urdere di saũ¬
unitatis in dicatur affectus. Si uͦ neccẽ ẽ hoc debono d̾o idt ⁊ derep̾s E de pa¬
legis criminanitur. qualo est ut eum qui abhis seruis quos ipse miserat uo¬
are bonos amalos fuerat inuitatus iuberet eum ꝓsordidiorib mduradis uĩctũ
manib ꝑedib q inerttores cenebras pͥcipitari: E hec quib̾ susfiere de beitt
non tãinoecens udebitur si eciam ex rone ipsus consequentie paucis aganꝰ
cumeis. Int rogemꝰ gͦ eos si norunt que r̃o apuo homines uirtictis acmali¬
ae habeatur. & siuidetur eẽ conseq̃ns ⁊ uirtutes dicamꝰ indño uelut ipsis u¬

Expanded text:
ilominus parabola ingrediens rex videre discumbentes qui fuerant invitati, vidit quemdam non indutum nuptialibus indumentis, et ait ei: «Amice, quomodo huc intrasti non» habens indumentum nuptiale? Tunc ait ministris: Ligantes ei manus et pedes, mittite eum foras in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium.» Dicant nobis quis est iste rex qui ingressus est videre discumignitatis indicatur affectus. Si vero necesse est hoc de bono Deo, id est vel de Legis criminantur, quale est ut eum qui ab his servis quos miserat vocare bonos et malos, fuerat invitatus, juberet pro sordidioribus indumentis vinctum manibus pedibusque in exteriores tenebras præcipitari? III. Et hæc quidem sufficere debent Non tamen indecens videbitur, si etiam ex ratione ipsius consequentiæ paucis agamus cum eis. Interrogamus ergo eos si norunt quæ ratio apud homines virtutis ac malitiæ habeatur, et si videtur consequens esse, ut virtutes dicamus in Deo, vel, ut ipsis v
Abbreviated transcription (Latin):
terunt dr̃e qr malus ñ ⁊̃ iniustꝰ sit: ⁊ ĩ nustꝰ malus. Qd si ĩ istis contrariis ĩ dis¬
sociabilit inheret ł malo inusticia. ł in iusticie malũ: sine dubio ⁊ bonus ĩdillo¬
ciabilis erit iusto ⁊ iͥtꝰ bono. ut sic̃ unã eand̾q nequitiam malicie ⁊ in iusticie dici¬
mus. ita ⁊ bonitatis ac iusticie uirtutẽ unam eand̾q teneamꝰ. S it̾m ad scripturs¬
nos reuocant u̾ba. ꝓferentes illã suã famosissimã q̃stionẽ. Aiunt namq scͥptũ
ẽ. quia non p̃ arbor mala bonos fructꝰ fac̾e. Exfructu enĩ arbor cognoscetur. ald¬
gͦ ẽ: Aiunt. Qualis arbor sit lex ex fructib suis id ẽ exp̃ceptoꝵ sermonib delara¬
tur. Si enũ bona ĩueniatur lex: sine dubio ⁊ qui dedit eã bonus ds̃ ẽẽ c̃ditur.
Si uͦ uista magisquam bona. uistꝰ ⁊̃ legis lator putabitur ds̃. Paulus nͦ apłs mil¬

Expanded text:
ontrariis indisontrariis indissociabiliter inhæret vel malo injustitia, vel injustitia malum, sine dubio et bonus indissociabilis erit justo, et justus bono: ut sicut unam eamdemque nequitiam malitiæ et injustitiæ dicimus, ita bonitatis ac justitiæ virtutem unam eamdemque teneamus. IV. Sed iterillam suam famosissimam quæstionem. Aiunt namque Scriptum est, et quia non potest arbor mala fructus» bonos facere: ex fructu enim arbor cognoscitur.» Quid ergo aiunt? Qualis arbor sit Lex, ex fructibus suis, id est ex præceptorum sermonibus declaratur. Si enim bona inveniatur Lex, sine dubio et qui dedit eam bonus Deus esse creditur. Si vero justa magis quam bona, justus etiam legislator putabitur Deus. Paulus Apostolus nul
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ intertus ut mortificati requirerent dm̃. Ex quib om̃ib constat unum eĩ
tate punire. qr nec bonũ sine iusto. nec iͥtũ sine bono: dignitatẽ diuine p̾
ĩ dicare nature. Ad demꝰ adhuc ⁊̃ ħ uersuciis eoꝵ conpellentib nos. Si alius ẽ uis
quam bonũ. qͦ mͦ bonã malũ ꝯtrariũ est. ⁊ iusto ĩiustum : sine dubio ⁊ sͥcũ
aliud erit quam malũ. ⁊ sic̃ iustꝰ apud uos ñ ẽ: bonꝰ. ita neq iniꝰtꝰ erit malus.
Et rursum si c̃ bonus non est iustus: ita ⁊ malus non erit iniustus. Cui autẽ
non uidetur absurdum ut dõ quid̃ bono contrariꝰ sit malus. dõ autẽ tͥto quẽ
inferiorem bono dñt. contrariꝰ nemo sit : Non eñi sic̃ sathanas ẽ qui malus dr
ita ẽ aliquis alius qui dicat᷑ ũustꝰ. Qͥo gͦ ẽ Reascendamꝰ ea que ascendimꝰ. hon po¬

Expanded text:
erat interitus, ut mortificati requirerent Deum. Ex quibus omnibus constat unum eumderat interitus, ut mortificati requirerent Deum. Ex quibus omnibus constat unum eumd et cum bonitate punire: quia nec bonum sine justo, nec justum sine bono dignitatem divinæ potest indicare naturæ. Addemus adhuc etiam hoc versutiis eorum compellentibus nos. Si aliud est justum quam bonum, quoniam bono malum contrarium est, et justo injustum, sine dubio et injustum aliud erit quam malum: et sicut justus apud vos non est bonus, ita neque injustus erit malus: et rursum, sicut bonus non est justus, ita et malus non erit injustus. Cui autem non videtur absurdum ut Deo quidem bono contrarius sit malus, Deo autem justo quem inferiorem bono dicunt, contrarius nemo sit? Non enim sicut Satanas est qui malus dicitur, ita est alius aliquis qui dicatur injustus. Quid ergo est? Rescindam
Abbreviated transcription (Latin):
bettꝰ mals mala i non peo qd̾ austiorib curari moigent medicam̃t sh.
sensum doloris interre.⁊ non legunt quid scͥptum sit de spe illoꝵ qui ĩ dlur
fabricaretur archa inqua pauci io est octo anigme salue facte sunt ꝑaqi am
No ⁊ uos suuli forma nc̃ baptisma saluos facit. De sodoma autem ⁊ gomorra oiat
nob sicredunt catoris dł eẽ ꝓpħicas uoces. eius scilicet qui refertur suꝑeos is uicat
sulphuris imbrem pluisse. Qͥd tñ de ipsis dicit hierechiel ꝓpħa: Restituetur inquit
sodoma inantiquum. Qd̾ autẽ affligens eos. qui pena digni sunt non ꝓbono
affligit qui ⁊̃ adchaldeam dicit bñs carbones ignis sede suꝑ eos. ipsi ert̃ tͥ adiutoris
S i de his qui ĩ deserto cecidert̃ audiant quid inseptuagesimo psalmo quia saph
suꝑscribitur referat᷑. Ait enĩ. Cum occid̾et eos tunc exquirebant eum. Non drit
quia aliis int̾fectis alii requirebant eum. s ait quia hi qui occidebant᷑ talisent

Expanded text:
buit malis mala, et non pro eo quod austerioribus curari indigent medicamentis hsensum doloris inferre. Non legunt quid scriptum sit de spe illorum qui in diluvio fabricaretur arca, in qua pauci, id est octo animæ salvæ factæ sunt per aquam, quod et vos simili forma nunc baptisma salvos facit.» De Sodoma autem et Gomorra dicant nobis si credunt creatoris Dei esse propheticas voces, ejus scilicet qui refertur super eos ignis et sulphuris imbrem pluisse: quid dicit de ipsis Ezechiel propheta? «Restituetur, inquit, Sodoma in antiquum.» Quid autem affligens eos qui pœna digni sunt, non pro bono affligit? Qui etiam ad Chaldæam dicit: «Habes carbones ignis,» sede super eos, ipsi erunt tibi adjutorio.» Sed et de his qui in deserto ceciderunt, audiant quid in Lxxvii Psalmo, qui Asaph superscribitur, referatur: ait enim: «Cum occideret eos, tunc exquirebant eum ".» Non dicit, quià aliis interfectis alii requirebant eum, sed ait quia eorum qui occidebantur talis
Abbreviated transcription (Latin):
stitucionib eruditi scd̃m quod apłs dixit: doctͥnã sp̃uũ demonioꝵ seqñtes ꝓ hi¬
bentiũ nub̾e ad ĩt̾itũ ⁊ ruinã multoꝵ ⁊ ĩportune se abstinere acibis. ut ꝑ ostũ¬
tatiouẽ acͥoris obseruantie seducant animas inuocentũ. Oportet gͦ nos scire q¬
ita dix̾im paraditus est sp̃c sc̾s. docens maiora quam uoce ꝓferri possuit ⁊¬

Expanded text:
institutionibus eruditi, secundum quod Apostolus dixit: «Doctrinam spirituum dæmoniorum sequentes prohiinstitutionibus eruditi, secundum quod Apostolus dixit: «Doctrinam spirituum dæmoniorum sequentes prohibentium nubere ad interitum» et ruinam multorum, et importune se abstinere a cibis, ut per ostentationem acrioris observantiæ seducant animas innocentum.» IV. Oportet ergo nos scire quia Paracletus est Spiritus sanctus, docens majora quam voce
Abbreviated transcription (Latin):
aliis sermo sciencie. aliis fides ⁊ tta ꝑsingłos qui ẽñ caꝑe possunt. hoc effic¬
tur. ł hoc ĩtelligitur ipse sp̃c ÷ quo ĩdiget ille. qui eñ parcicipare meru¬
rit. Quos diuisiones ac diffr̾as ñ ad u̾tentes hi qui paraclitũ eñ ĩen᷑głio an¬
diunt nominari. neq ꝯsid̾antes ex qͦ oꝑe ł actu. paraclitꝰ nomingtur.
uilib eum nescio quib sp̃ib conpararunt ⁊ ꝑ hoc conturbare conati sunt eccłas y
ita ut dissensiones fr̃ib ñ modicas generarent. Cũgłium uͦ tante eum potencie ac
maiestatis o stñdit: ut dicat apłos nonposse caꝑe ad huc ea que uolebat eos doc̾e
saluator nisi cũ aduenerit sp̃c sc̃s. qui se eoꝵ aniab infundens in lumina¬
rorib se ac deceptionib tradiderunt erratico magis sp̃u depͣuati. quã sc̃i sp̾c ĩ

Expanded text:
aliis sermo scientiæ, aliis fides; et ita per singulos qui eum capere possunt, hoc efficaliis sermo scientiæ, aliis fides; et ita per singulos qui eum capere possunt, hoc efficitur, vel hoc intelligitur ipse Spiritus, quo indiget ille qui eum participare meruerit. Quas divisiones ac differentias non advertentes hi qui eum Paracletum in Evangelio audiunt nominari, neque considerantes ex quo opere vel actu Paracletus nominetur, vilibus eum nescio quibus spiritibus compararunt, et per hoc conturbare conati sunt Ecclesias Christi, ita ut dissentiones fratribus non modicas generarent. Evangelium vero tantæ eum potentiæ ac majestatis ostendit, ut dicat Apostolos non posse capere adhuc ea quæ volebat docere eos Salvator, nisi cum advenerit Spiritus sanctus, qui se eorum animabus infundens illuminaroribus se ac deceptionibus tradiderunt, erratico magis spiritu depravati, quam sancti Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
Pgn̾m gͦ sc̃ĩ sp̃c cum reliquis quã płimis ⁊̃ islud magnifi centissimũ demonso¬
tur. qd̾ ea que ĩꝓpħis scͥpta sunt ł inlege moysi pauci tunc idẽ. ipsi ꝓpħe.i
uix sicubi unus ex om̃i ppło suꝑare poterat untellig̾e ĩ lege ł ꝓpħis. Nunc¬
autẽ ĩ num̾e sunt multitudines credentiũ. qui licet ñ om̃s possint ꝑordi¬
nẽ atq ad liqͥdũ sp̃itał intelligentie explanare conseqñt̾iam: tñ om̃s ꝑsuasi
nis effusio pec oris. neq qd̾ de his moysi responsa darentur ⁊ adeo. Qui ntiq
ĩtellectus dexp̃o. qui utiq quãuis sapientie sit ñ tñ in omnib sapientiens
aut obtinet ium nͥ inhis qui ũpsa sapientia student. neq cũ medic᷑ dicatur
erga om̃s qͣ si medicꝰ agit. s erga illos tm̃ qui egritudinis s̃ne intellecto lan¬
sp̃u scõ in quo om̃is ẽ natura donoꝵ aliis nãq p̾betur ꝑ sp̾m serno sapĩẽm

Expanded text:
reliquis quamplurimis etiam illud magnificentissimum demonstratur, quod ea quæ in Prophetis scripta sunt, vel Lege Moysi, pauci tunc, id est ipsi Prophetæ, et vix sicubi unus ex omni populo superare poterat intellectum corporeuautem innumeræ sunt multitudines credentium, qui licet non omnes possint per ordinem atque ad liquidum spiritualis intelligentiæ explanare consequentiam, tamen omnes persnis effusio pecoris, neque quod de his Moysi responsa darentur a Deo: qui utique intellectus de Christo, qui utique quamvis sapientia sit, non tamen in omnibus sapientiæ agit aut obtinet vim, nisi in his qui in ipso sapientiæ student; neque cum medicus dicatur, erga omnes quasi medicus agit, sed erga illos tantum qui ægritudinis suæ intellecto lansancto in quo omnis est natura donorum. Aliis namque præbetur per Spiritum sermo sapientiæ,
Abbreviated transcription (Latin):
disputat ĩ qͥb philosophi om̃i sua etate ꝯsũpta ĩ uenire potuerunt nicħ. hic ã m̃¬
ad pietatẽ iste ꝯu̾̃teret. Si c nͥ gͦ nos ĩlibͥs eꝰ aliqͥd ꝯͣ id inuenimꝰ qd̃ ab ipso ĩ cet̾is lo¬
cis pie detͥnitate fuerat definitũ uelud adult̾atũ hoc ⁊ alienũ aut p̃t̾misimꝰ. ant
scd̾m eam regulam ꝓtulimꝰ ꝗͣ abipso freqñter ĩ ueniniꝰ adfirmatam. Si qͣ sane ue¬
lud peritis iam ⁊ scie ntib loqñs. dñ b̾uit᷑ transire uilt obscuriꝰ ꝓtulit. nos ut ma¬
nifestior fieret locus ea q̃ de ip̃are ĩ aliis libris aꝑtius legeramꝰ adiecimꝰ: ex plo¬
nationi studentes. Nicħ tñ nr̃m diximꝰ. s licet ĩ aliis locis dicta sua tũ sibi reddidum
hec autẽ id cͥco ĩp̾facione cõmonui. ne forte calũpmatores it̾m secminandi ꝑutẽt

Expanded text:
disputat, in quibus philosophi omni sua aetate consumpta inuenire potuerunt nihil. hic disputat, in quibus philosophi omni sua aetate consumpta inuenire potuerunt nihil. hic ad pietatem iste conuerteret. sicubi ergo nos in libris eius aliquid contra id inuenimus, quod ab ipso in ceteris locis pie de trinitate fuerat definitum, uelut adulteratum hoc et alienum aut praetermisimus aut secundum eam regulam protulimus, quam ab ipso frequenter inuenimus adfirmatam. si qua sane uelut peritis iam et scientibus loquens, dum breuiter transire uult, obscurius protulit, nos, ut manifestior fieret locus, ea, quae de ipsa re in aliis eius libris apertius legeramus, adiecimus explanationi studentes; nihil tamen nostrum diximus, sed, licet in aliis locis, dicta sua tamen sibi reddidimus. haec autem idcirco in praefatione commonui, ne forte calumniatores iterum se criminandi putent
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ uũtp̃ tando seqͣr regłam p̃cessoꝵ: ⁊ eius p̃cipue uiri cui suꝑiꝰ fetimꝰ m̃tionẽ q
cũ ultmi septuaginta libellos origenis quos omeliticos appęllauit aliqͣntos etiã
detlionis inapłmi scͥptis transtuliss ĩ latinũ ĩ quib cum aliqnͣta offendicula ĩ neni¬
antur ĩg̾co ita elimauit oĩa ĩint̾ꝑ̾tando atq purgauit: ut nicħ ĩ illis qdͥ afioe m̃a
isc̾pet latiuꝰ lector ĩuenuiat. hũc gͦ ⁊ nos licet ñ eloqntie irib discipline tã regri
ĩqͣnttũ. possumꝰ sequinur: obseruantes scilicet ne ea q̃ ĩlibriso igenis asein so dacres¬
pantia in ueniurt᷑ atq contraria : ꝓferamꝰ. Cuiꝰ diusitatis ca pleniꝰ tͥ ĩapologento quẽ panti¬
cipalib dicip̃. qui sunt reu̾a alias. ⁊ obscurisim ⁊ difficillimi. Tereb it ibi talib

Expanded text:
pretando sequar regulam praecessorum et eius praecipue uiri, cuius superius fecimus mentionem. qui, pretando sequar regulam praecessorum et eius praecipue uiri, cuius superius fecimus mentionem. qui, cum ultra septuaginta libellos Origenis, quos homileticos appellauit, aliquantos etiam de tomis in apostolum scriptis transtulisset in Latinum, in quibus cum aliquanta offendicula inueniantur in Graeco, ita elimauit omnia interpretando atque purgauit, ut nihil in illis, quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inueniat. hunc ergo etiam nos, licet non eloquentiae uiribus, disciplinae tamen regulis, in quantum possumus, sequimur, obseruantes scilicet, ne ea, quae in libris Origenis a se ipso discrepantia inueniuntur atque contraria, proferamus. cuius diuersitatis causam plenius tibi in Apologetico, quem Pamphici potest, qui sunt re uera alias et obscurissimi et difficillimi. de rebus enim ibi talibus
Abbreviated transcription (Latin):
tis eruditis uiris ⁊ gͥcaꝵ lit̾taꝵ peritis ut origenem romanũ fac̾ent:¬
maso dep̾catus omelias duas decantico canticoꝵ in latinũ tͣnstulisset ex g̾co ita ĩ illo oꝑe
ornate magnificeq p̾fatus ẽ. ut cui legendi origenẽ ⁊ auidissime ꝑquirẽdi deside¬
riũ ꝯmoueret: dicens illiꝰ anime ꝯuenire qd̃ dictũ ẽ. qr introduxit rex ĩcubiculũ
suũ adserens eũ qd̃ cũ incet̾is libris om̃s uĩcat: ĩcanticis canticoꝵ ⁊̃ ipse se uicerit.
pollicetur sane ĩ p̃facione se ⁊ ipsos ĩ cantica canticoꝵ libros ⁊ alios quampłimos ori¬
genisromanis aurib largiturũ. s ille ut uideo in stilo ꝓͥo placens. rẽ maioris głe se¬
quitur ut ꝑat̾ u̾bi sit pociꝰ quam ĩt̾pͥs. Nos gͦ rem abillo quid̾ ceptam sequinur ⁊
ibatam: s non equis eloqñtie uirib tanti uiri ornare possumꝰ dicta. Uñ uereor
ter exactorem. ⁊ contra ꝓpositũ meũ gressi. ea tñ lege atq eo ordine ut qͣntũ fu¬

Expanded text:
tis eruditis uiris et Graecarum peritis, ut Origenem Romanum facerent etmaso deprecatus homilias duas de Cantico canticorum in Latinum transtulisset ex Graeco, ita in illo opere ornate magnificeque praefatus est, ut cuiuis legendi Origenem et auidissime perquirendi desiderium commoueret, dicens illius animae conuenire, quod dictum est, quia introduxit me rex in cubiculum suum, adserens eum, quod, cum in ceteris libris omnes uincat, in Canticis canticorum etiam ipse se uicerit. pollicetur sane in ipsa praefatione se et ipsos in Cantica canticorum libros et alios quam plurimos Origenis Romanis auribus largiturum; sed ille, ut uideo, in stilo proprio placens rem maioris gloriae sequitur, ut pater uerbi sit potius quam interpres. nos ergo rem ab illo quidem coeptam sequimur et probatam, sed non aequis eloquentiae uiribus tanti uiri ornare possumus dicta. unde uereor, m grauem paterer exactorem, etiam contra propositum meum cessi, ea tamen lege atque ordine, ut, quantum f
Abbreviated transcription (Latin):
necessitati ẽẽ subiectos ut oĩmodo ⁊ si nolimꝰ ł mala ł bona ag̾e cogamur. si eñi nr̃i
arbitrii non essemꝰ: ĩpugnare nos fortasse possent alique uirtutes ad pecc̾m: ⁊ alie
tatẽ. s eoꝵ q̃ in nrã st̃ posita potestate. De anima uͦ utrũ ex seminis traduceducat᷑ ita
ut ro̾ ipsiꝰ ł substantia inserta ipsis corꝑalib seminib habeatur: an uͦ aliud hãt
initiũ. ⁊ hoc ipsũ initiũ sigenitũ ẽ aut ñ genitũ. ł certe si extͥnsecus corꝑi indit᷑.
nec ne: satis manifesta p̃dicatione oistinguit᷑. De diabolo ⁊ angłis eiꝰ contrariisq uir¬
it. Apuo plimos tñ ista habetur opinio qd̃ angłs fuerit iste diabolus. ⁊ apostata effec¬
tus quam płimos angłoꝵ secũ deliuare ꝑsuaserit. qui ⁊ nc̃ usq angłi ipsius nũ¬
quid pꝰ mũdũ erit iam ñ ꝓmanifesto multis ĩnotuit. Non enĩ euident̾ ĩ eccłastica.¬

Expanded text:
necessitati esse subjectos, ut omni modo, etiamsi nolimus, vel mala vel bona agere cogamur. Si enim nostri arbitrii sumus, impugnare nos fortasse possunt aliquæ virtutes ad peccatum, et aliæ rtatem, sed eorum quae in nostra posita sunt potestate. De anima vero utrum ex seminis traduce ducatur, ita ut ratio ipsius, vel substantia inserta ipsis corporalibus seminibus habeatur: an vero aliud habeat initium: et hoc ipsum initium si est genitum, aut non genitum: vel certe si extrinsecus corpori inditur, necne, non satis manifesta praedicatione distinguitur. CAPUT III. De diaboit. Apud plurimos tamen ista habetur opinio, quod Angelus fuerit iste diabolus, et apostata effectus quamplurimos Angelorum secum declinare persuaserit, qui et nunc usque angeli ipsius nunquid postmodum erit, non jam pro manifesto multis innotuit. Non enim evidens de his i
Abbreviated transcription (Latin):
iñ nulli eoꝵ diu̾sa apͥorib senciant.  ẜ ruit seruetur uͦ eccłastica p̾dicatio ꝑ succes¬
sionis ordinẽ ab apłis tradita ⁊ usq ad p̃sens in eccłasticis ꝑmanens: illa sola cre-¬
aenda ẽ u̾itas que in nullo ab eccłastica tradicione discordat. Illud tñ scire oportet.
qm̃ sc̃i apłifidem xͥ p̃dicantes. de quibdam quid̾ q̃ ꝯq necessaria crediderunt oĩb¬
credentib ⁊ his qui pigͥores erga inqͥsitionẽ diuine scie uidebant᷑ manifestissime
tradiderunt: rõnẽ scilicet adsertionis eoꝵ relinquentes ab his inquirẽdã qui sp̃c
rebantur. Dealiis ł oirerunt quid̾ qi sint quo mͦ autem aut unde suit siluert.
ungenii sui fructũ ostñoere ualerent. hi iudelicet qͥ dignos se nicapaces sapiẽtie pre

Expanded text:
ro ecclesiastica prædicatio per successionis ordinem ab Apostolis tradita, et usque ad præsens in Ecclesiis permanens: illa sola credenda est veritas, quæ in nullo ab ecclesiastica et Apostolica discordat traditione.m Christi prædicantes, de quibusdam quidem quæ cumque necessaria crediderunt, omnibus etiam his qui pigriores erga inquisitionem divinæ scientiæ videbantur, manifestissime tradiderunt, rationem scilicet assertionis eorum relinquentes ab his inquirendam qui Spiritus ent: de aliis vero dixerunt quidem, quia sint; quomodo autem, aut unde sint, siluerunt, abere possent in quo ingenii sui fructum ostenderent, hi videlicet qui dignos se et capaces ad re
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ. ł filius ⁊̃ ipse dĩ habendus sit nec ne. S in qͥrenda iam ista ꝓ uribus sunt de sc̃ã
scͥptura ⁊ sagaci ꝑ quisicione in uestiganda. Sane ꝙ iste sp̾c sc̃s unũ quẽq scõꝵ ł ꝓpħaꝵ¬
ł apłoꝵ inspirauerit: m on alius sp̃c inueterib alius uero mhis qui ĩ aduẽtũ xͥ ĩspirati
sunt fuerit: manifestissune meccłiis p̾dicatur. Post bec iam qd̾ anima substanciam
uitam.q. habens ꝓͥam cũ ex hoc mũdo discesserit ꝓsiuis meritis dispensabitur siue uite
et̾ne ac beatitudinis hereditate potitura. si hoc ei sua gesta p̾stiterint. siue igni et̾no ac
suppliciis mancipanda. si ĩ hoc eam scelerũ culpa detorserit: s ⁊ quia erit tẽpꝰ resurrecti¬

Expanded text:
filius etiam Dei ipse habendus sit, necne: sed inquirenda jam ista pro viribus sunt de sacra Scriptura, et sagaci perquisitione investiganda. Sane quod iste Spiritus unumquemque sa inspiraverit, et non alius Spiritus in veteribus, alius vero in his qui in adventu Christi inspirati sunt, fuerit, manifestissime in Ecclesiis prædicatur. V. Post hæc jam quod anima substantiam vitamque habens propriam, cum ex hoc mundo discesserit, pro suis meritis dispensabitur, sive vitæ æternæ ac beatitudinis hæreditate potitura, si hoc ei sua gesta præstiterint; sive igni æterno ac suppliciis mancipanda, si in hoc eam scelerum culpa detorserit: sed et quia erit tempus resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
ł seruus. ł thesaurus. ł cor bonũ ł arbor bona. hec om̃ia abusiue du̾r accidentẽ ñ sub¬
stancialẽ inse ꝯtiuẽtia bonitatẽ. Multũ aũ ẽ.⁊ ałtiꝰ łoꝑis uel temꝑis cong̾gare om̃ns fi¬

Expanded text:
vel servus, vel thesaurus, vel cor bonum, vel arbor bona, hæc omnia abusive dicuntur, accidentem, non subvel servus, vel thesaurus, vel cor bonum, vel arbor bona, hæc omnia abusive dicuntur, accidentem, non substantialem in se continentia bonitatem. Multum autem est
Abbreviated transcription (Latin):
matur exp̾simꝰ. Principalis namq bonitas sine dubio exqua filius natus est.
qui ꝑomnia imago est patris ꝓ culdubio etiam bonitatis euis conuenienter
imago dr̃. Non enuim alia aliqua scd̾a bonitas existit infilio: ꝑret̾ eã que ẽ ĩ
patie. Unde ⁊ recte ipse saluator in eũgłio dicit᷑. qm̃ nemo borꝰ nisi uiꝰ deus¬
pater quo salicer ꝑhoc inteligatur filius nonẽẽ alteruis bonitatis s ille soliuis
que inpatre ẽ cuiꝰ recte imago appellatur : quia neq aliunde ẽ nisi exipsa pͥnci¬
pali bonitate. ne alt̾a bonitas quam ea que inpatre est uideatur infilio. neq
aliqua dissimilitudo aut distancia bonitatis infilio ẽe. ꝓpter quod non debet ue¬
lud blasphenie aliquod genus putari in eo quod dictum est quia nemo bonꝰ nͥ unꝰ
sine dubio bonitatis eius naturam in se refert. que est in eo fonte. de quo ł natus :

Expanded text:
matur, expressimus. Principalis namque bonitas, sine dubio, ex qua Filius natus: qui matur, expressimus. Principalis namque bonitas, sine dubio, ex qua Filius natus: qui per omnia imago est Patris, procul dubio etiam bonitatis ejus convenienter imago dicetur. Non enim alia aliqua secunda bonitas existit in Filio præter eam quæ est in Patre. Unde et recte ipse Salvator in Evangelio dicit quoniam «nemo bonus nisi unus DeusPater:» quo scilicet per hoc intelligatur Filius non esse alterius bonitatis, sed illius solius quæ in Patre est: cujus recte imago appellatur, quia neque aliunde est, nisi ex ipsa principali bonitate; ne altera bonitas quam ea quæ in Patre est, videatur in Filio. Neque aliqua dissimilitudo, aut distantia bonitatis in Filio est. Propter quod non debet velut blasphemiæ aliquod genus putari in eo quod dictum est: «Nemo bonus nisi unus sine dubio bonitatis ejus naturam in se refert, quæ est in eo fonte de quo vel natus e
Abbreviated transcription (Latin):
dicit qm̃ non potest a se filius facere quicquam nisi quod uiderit patrẽ facientẽ.
Qm̃ gͦ innullo ꝓrsus filius aꝑatre uirtute oꝑi ĩmutatur ac differt. nec aliud.ẽ.
pus filii quam patris. s unꝰ atq idem ut ita dicam ⁊̃ motus in omnibus est:
idcrro speculum eum inmaculatum nominauit. ut ꝑ hoc nulla omnino
dissimilitudo filii intelligatur ad patrem. Ea sane que scd̃m similitudi nẽ
uel imitationem discipłi admagistrum a quib dam dicta sunt: uel qd̾ ĩmat̾ia
corꝑali ea afilio fiant que a patre insubstanciis spiritalib prius fuerint defor¬
nata. ꝯuenire quo mͦ possunt. cum ineuͣgłio filius dicatur nonsimilia facere
s cad similiter facẽ e su ꝑ est quid sit imago bonitatis eiuis inquirere. inquo
iad̾ ut opinor intelligi conuenit que suꝑuis deimagine que ꝑspeculum defor¬

Expanded text:
dicit, quoniam non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem.dicit, quoniam non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem.go in nullo prorsus Filius a Patre virtute operum immutatur ac differt, nec aliud est opus Filii quam Patris, sed unus atque idem, ut ita dicam, etiam motus in omnibus est; idcirco speculum eum immaculatum nominavit, ut per hoc nulla omnino dissimilitudo Filii intelligatur ad Patrem. Ea sane quæ secundum similitudinem vel imitationem discipuli ad magistrum a quibusdam dicta sunt, et quod in materia corporali ea a Filio fiant, quæ a Patre in substantiis spiritualibus prius fuerint deformata, convenire quomodo possunt, cum in Evangelio Filius dicatur non similia facere, sed eadem similiter facere? XIII. Superest quid sit imago bonitatis ejus inquirere: in quo eadem, ut opinor, intelligi convenit quæ superius de imagine ea quæ per speculum defor
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis splendor. sit sapientia sua. Quod si integre intelligatur: manifeste
eclarat quia subsistencia filii abipso patre descendit. s non temꝑalit᷑ neq ab ullo
alio initio nisi ut diximus abipso deo. s ⁊ speculum ĩmaculatum ersẽptͥiae. id est
inoꝑationis dĩ ẽẽ sapientia nominatur. Ergo inoꝑatione uirtittis dei que sit pͥꝰ
intelligenda est. que ẽ uigor quidã ut ita dixerim ꝑquem oꝑatur pater. ł cum¬
creat. uel cum ꝓuidet. uel cum iudicat. uel cum singła queq intemꝑore suo dis-¬
ionit atq dispensat. Sicut gͦ inspeculo omnib motib quib is qui speculum
intuetur mouetur ł agit hisdem ipsis etiam ea imago que ꝑspeculum defor¬
matur actib ⁊i motib ꝯmouetur uel agit. ĩnullo ꝓrsiis declinans: ita etiam sa-¬
nentia de se uisit intelligi cum speculum ĩmaculatũ paterne uirtutis oꝑati

Expanded text:
ternus, et æternitatis splendor sit sapientia sua. Quod si integre intelligatur, manifeste ternus, et æternitatis splendor sit sapientia sua. Quod si integre intelligatur, manifeste declarat quia subsistentia Filii ab ipso Patre descendit, sed non temporaliter, neque ab ullo alio initio, nisi, ut diximus, ab ipso Deo. XII. Sed et speculum immaculatum ἐνεργείας, id est, inoperationis Dei esse Sapientia nominatur. Ergo inoperatio virtutis Dei quæ sit, prius intelligenda est, quæ est vigor quidam, ut ita dixerim, per creat, vel cum providet, vel cum judicat, vel cum singula quæque in tempore suo disponit atque dispensat. Sicut ergo in speculo omnibus motibus quibus is qui speculum intuetur, movetur vel agit, iisdem ipsis etiam ea imago quæ per speculum deformatur, actibus et motibus commovetur vel agit, in nullo prorsus declinans; ita etiam Sapientia de se vult intelligi, cum speculum immaculatum paternæ virtutis inoper
Abbreviated transcription (Latin):
łe que non pure nec sincere gła dicitur. Om̃is uͦ natura que conũtibilis ẽ:⁊ con-¬
mutabilis etiam si glorificatur inoꝑib usticie uel sapientie ꝑhoc ipsum tã quod acci¬
entẽ habet iusticiam uel sapienciam. ⁊i hoc quod accidit etiam decidere potest:
gła euis sincera ac limpidissima. eẽ. non potest. Sapientia uero dei qui est unigeni¬
tus filius eius qm̃ inom̃ib in conuertibilis est ⁊ in conmutabilis: i substanciale ĩ
eius ac sincera gła p̾dicatur. Tẽrtio dr̃ sapientia eẽ splendor lucis eterne. cuius
ei uirtutem iam inprecedentibus exposuimus cũ solis similitudinem ⁊ radio¬
ntelligi. Addemꝰ tamen etiam hoc unum. Sempiternum ł et̾nũ ꝓꝓrie dicitur
qd̾ neq intrium ut eẽt habuit. neq cessare iunquam potest esse quod est. hoc ã.
designatur apud ioħem cũ dicit qm̃ d̾s lux est. splendar autem lucis eius sapiẽ¬

Expanded text:
gloriæ, quæ non pure nec sincere gloria dicitur. Omnis vero natura, quæ convertibilis est et comgloriæ, quæ non pure nec sincere gloria dicitur. Omnis vero natura, quæ convertibilis est et commutabilis, etiamsi glorificatur in operibus justitiæ vel sapientiæ, per hoc ipsum tamen quod accidentem habet justitiam vel sapientiam, et quod accidit etiam discedere potest, gloria ejus sincera ac limpida dici non potest. Sapientia vero Dei, qui est unigenitus Filius, quoniam in omnibus inconvertibilis est et incommutabilis, et substantiale in tur Sapientia esse splendor lucis æternæ: cujus rei virtutem jam in præcedentibus exposuimus, cum solis similitudinem, et radiooc deberet intelligi. Addemus tamen etiam hoc unum. Sempiternum vel æternum proprie dicitur quod neque initium ut esset habuit, neque cessare unquam potest esse quod est. Hoc autem designatur apud Joannem cum dicit quoniam Deus lux est. Splendor autem lucis ejus sapien
Abbreviated transcription (Latin):
uel głe. Ut autem manifestius intelligatur q̃ sit gła ommipotencie: ⁊̃ ħ ad dimꝰ.¬
ds̃ pater omnipotens ẽ. eo qd̾ potentatũ omniũ tenet id est celi ⁊ t̾re. solis ⁊ lumꝰ
istellarum. ⁊ omniũ que in ipsis sunt. hoꝵ autem potentatum gerit ꝑ u̾bum si¬
um. qm̃ ĩ noĩe iħu omne genu flectetur. celestium. terrestriũ. et infernoꝵ. Et
si omnegenu flectitur iħu: si ne dubio iħc est cui subiecta sunt om̃ia. ⁊ ipse ẽ qͥ
potentatum agit inomnib ⁊ ꝑ quem subiecta sunt patri om̃ia. Ysapientian
namq id est u̾bo acr̾one non in hac necessitate subiecta sinit. et ideo in eo ipł
quo obtinet omnia: gła sua ẽ.⁊ hec ẽ omnipotñcia. purissima ac limpidissuna
gła: cũ roue et sapientia. nonui ac necessitate cuncta ei sub iecta sũt. Parissina¬
uero ac limpidissima gła sapientie satis ꝯuenienter dictum est ad distunctionem eiꝰ

Expanded text:
vel gloriae. Ut autem manifestius intelligatur quae sit gloria omnipotentiae, etiamvel gloriae. Ut autem manifestius intelligatur quae sit gloria omnipotentiae, etiamDeus pater omnipotens est, eo quod potentatum omnium tenet, id est cœli et terræ, solis et lunæ et stellarum, omniumque quæ in ipsis sunt. Horum autem potentatum gerit per Verbum suum, quoniam in nomine Jesu omne genu flectetur et cœlestium, et terrestrium, et infernorum. Et si omne genu flectitur Jesu, sine dubio Jesus est cui subjecta sunt omnia, et ipse est qui potentatum agit in omnibus, et per quem subjecta sunt Patri omnia per sapientiam namque, id est, verbo et ratione, non vi et necessitate subjecta sunt. Et ideo in eo ipso quod obtinet omnia, gloria sua est: et haec est omnipotentiae purissima ac limpidissima gloria, cum ratione ac sapientia, non vi aut necessitate, cuncta subjecta sunt. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
di cum deus sit pater. quod ⁊̃ deus saluator deus est: ita ⁊ cum omniꝑ otens dicius
pat̾. nullus debet offendi. qd̃ etiam filius dĩ ommipotens dicitur. hoc namq modo ue¬
rum erit illud qd̃ ipse dixit ad patrem. qr om̃ia mea tua sunt. ⁊ tua mea : ⁊ gloris¬
catus sum ineis. Si uero omnia que patris sunt. xp̃i sunt. int̾ om̃ia uero que est ra¬
ter. est etiam omnipotens. sine dubio ⁊̃ uingenttus filius c̃ẽ debet omnipotens ut oũ
que ht̃ pater etiam filius habeat. Et głificatus sum inquit ineis. In noĩe eñi iħu ĩ
genu flectetur. celestiũ ⁊ t̾restrium.⁊ infernoꝵ. ⁊omnis lingua confitebitur
qm̃ dñs iħs ingła est dei patris. Igitur aporro ea głe dĩ scd̾m hoc quod omnipotens
est pura ac limpida ipsa sapientia ẽ głifica. tam quam aporro ea omnipotẽci

Expanded text:
di cum Deus sit Pater, quod etiam Salvator est Deus: ita et cum omnipotens dicitur di cum Deus sit Pater, quod etiam Salvator est Deus: ita et cum omnipotens dicitur Pater, etiam nullus debet offendi quod etiam Filius Dei omnipotens dicitur. Hoc modo namque verum erit illud quod ipse dicit ad Patrem, quia «Omnia mea tua sunt et tua mea,» et glorificatus sum in eis.»Si vero omnia quæ Patris sunt Christi sunt, inter omnia vero quæ sunt Pater est etiam omnipotens, sine dubio etiam unigenitus Filius debet esse omnipotens, ut omnia quæ habet Pater etiam Filius habeat. Et glorificatus sum, inquit, in eis. In nomine enim Jesu» omne genu flectetur cœlestium, terrestrium, et infernorum, et omnis lingua confitebitur  in gloria est Dei Patris . Igitur aporrhoea gloriae Dei, secundum hoc quod omnipotens est, pura ac limpida ipsa sapientia est Dei glorificata tanquam aporrhoea omnipotentiae
Abbreviated transcription (Latin):
quam pater uocatur. qm̃ dicta ẽ aporroea ominipotentis głe purissima ẽẽ sapien
⁊ sine ipso factum ẽ nicħ. et intelligat ex hoc qr non potest antiquis ẽẽ in deo am̃¬
potentis appellatio. quam patris ꝑfiliũ. & enim omnipotens est pat̾. sed qm̃ gͥla
dixit eẽ ommipotñtis cuiꝰ gła aporroea est sapientia: hoc intelligi datur quod eui
inomnipotencie gła societatem habeat sapientia ꝑquam deus omnipotens dr̃
ꝑ sapientiam enm qui est xp̃c tenet deus omniũ potentatum. non solum oomi¬
nantis auctoritate: uerum etiam subiectoꝵ spontaneo famulatu. Ut autẽ unan
eamdemq omnipotenciam patris ac filii eẽ cognoscas. si cut umis atq idem est cum
patre ds̃ ⁊ dñs: audi hoc modo ioħem in apocalipsi dicentẽ. hec dicit dñs deus. qu
est ⁊ qui erat et qui uenturus ẽ. quis est alius nisi xp̃c : Et sicut nemo debet offen

Expanded text:
quam Pater vocatur, quoniam dicta est aporrhoea Omnipotentis gloriae purissima esse sapientia, quam Pater vocatur, quoniam dicta est aporrhoea Omnipotentis gloriae purissima esse sapientia, et sine ipso factum est nihil . Et intelliget ex hoc, quia non potest antiquior esse in Deo appellatio Omnipotentis quam Patris. Per Filium etenim omnipotens est Pater. Sed quoniam gloriam dixit esse Omnipotentis, cujus gloriae aporrhoea est sapientia, hoc intelligi datur, quod etiam in omnipotentiae gloria societatem habeat sapientia, per quam Deus omnipotens dicitur. Per sapientiam quae est Christus, tenet Deus omnium potentatum, non solum dominantis auctoritate, verum etiam subjectorum spontaneo famulatu. Ut autem unam eamdemque omnipotentiam Patris ac Filii esse cognoscas, sicut unus atque idem est cum Patre Deus et Dominus; audi hoc modo Joannem in Apocalypsi dicentem, Haec dicit Dominus Deus, qui est, qui erat