comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diã: ħ aũ ita scimꝰ. nͥ testator aꝑcissime ⁊ exp̃si disposuit̃. ũ uni ꝗͣ res solida: aliis aũ extimatio rei singuł
ĩ solidũ p̃stet᷑ I Sin uͦ ñ os logatarii ꝗb seꝑatĩ res relicta sit. ĩ eiꝰ adꝗsicionẽ cõcurrãt: s unꝰ forte cã accipiat:
ħ solida eiꝰ sit. Qa smo testatoris oĩb pͥma facie solidũ assignare uidet᷑: aliis suꝑuenientibꝰ ⁊ partẽ a pͥore ab¬
rahentibꝰ: ii ex alioꝵ ꝗͥ cõcursu: pͥoris legatũ minuat᷑ ͣdinu̾ nemo aliꝰ ueniat. ł uenire potuit: tc̃ ñ
bat̃ pars q̃ desic̃. nec alii adcscit: u eiꝰ ꝗ pͥmꝰ accep̃ legatũ augẽ uideat᷑: s ap̃ ip̃m ꝗ ht̃ solida res maneat: nulliꝰ
cõcursu diminuta. Iidõ si honꝰ fuit̃ ĩ ꝑsonã eiꝰ ap̃ quẽ remanet legatũ adscͥptũ: h oĩmꝰ adimpleat: ũ uolũta¬

Expanded text:
ita fieri sancimus, nisi testator apertissime et expressim disposuerit, ut uni quidem res solida, aliis autem aestimatio rei singulis in solidum praestetur. Sin vero non omnes legatarii, quibus separatim res relicta sit, in eius adquisitionem concurrant, sed unus forte eam accipiat, haec solida eius sit, quia sermo testatoris ostrahentibus, ut ex aliorum quidem concursu prioris legatum minuatur, sin vero nemo alius veniat vel venire potuerit, tunc non vacuatur pars quae defecit nec alii adcrescit, ut eius qui primus accepit legatum augere videatur, sed apud ipsum qui habet solida res maneat nullius concursu deminuta. Et ideo si onus fuerit in personam eius, apud quem remanet legatum, adscriptum, hoc omnimodo adimpleat, ut volunta
Abbreviated transcription (Latin):
biaã al enestrato. Si socrus tua fundũ dedueto usu fructu uxori tuȩ donauit. tͥq indotẽ uxor
d ꝓpͥeratẽ : socrus aut̃ usũ fructũ dedit utore tua tereb humanis inimatmotuo exempta . fudui
ipa te remãsisse sđm placiti int̾ uos fidẽ nõ ambigit᷑: Nã si acceptura certũ ꝗͥ annuũ. fu

Expanded text:
 Menestrato. Si socrus tua fundum deducto usu fructu uxori tuae donavit tibique in dotem uxoroprietatem, socrus autem usum fructum dedit, uxore tua rebus humanis in matrimonio exempta fundum apud te remansisse secundum placiti inter vos fidem non ambigitur. Nam si acceptura certum quid annuum f
Abbreviated transcription (Latin):
ons uund a Mareo qunis fluminis nat̾alẽ curstĩ. oꝑe manusticto alio nõ liccat aũtẽ. tñ ripã suã aoũ¬
uit pͥoris diũ manet. Qđ si paulatĩ ita auferat. ut alteri parti applicet. id alliuuonis uire eiqueri¬
diciores ꝓt̾ris quas possident tributoꝵ ponteli onẽ agnosuit.⁊qͥsuũ deplorant patmoniũ iminutum

Expanded text:
ordianus A. Marco. Quamvis fluminis naturalem cursum opere manu facto alio non liceat avertere, tamen ripam suam adverumivit prioris domini manet. quod si paulatim ita auferat aliique parti applicet, id adluvionis iure ei quaeripro terris quas possident tributorum praestationem agnoscant. et qui suum deplorant patrimonium imminutum
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. Gorđd. a quilȩ didũ intuo matrimonio uror tua eẽt se ad ultĩo polluit: in ea ꝓuincia inqͣ io fuctũ.

Expanded text:
or Gordianus . Si, dum in tuo matrimonio uxor tua esset, se adulterio polluit, in ea provincia in qua id factu
Abbreviated transcription (Latin):
pdissociatũ matrimoniũ utorẽ licito more durẽt obq intẽtate aecusacionus aepotentis patrociniĩ
cei ai qͥ acrusacionẽ institiũt aurũ i argentũ decdit. adrecipiendũ id. ulais cendãs turpis luc̃ cupiditatt̃¬
oet p̃sios᷑ petꝰ qͥ eraminatis parciũ allegõnib. ⁊ inqͥsitu fide ueri. siq̃ io qͥabes qͥ ĩnocens ob illati cͥminis
onitꝰ datũ ẽe cognout. quensmodũ senteciã formare debeat. ex euidentib uiris placitis in struetur
slti censurã cũ elisimo flagicio accepit: priniri iubebit.

Expanded text:
dissociatum matrimonium uxorem licito iure duxerit obque intentatae accusationis ac potentis patrocinii metum ei qui accusationem instituerat aurum et argentum dedit, ad recipiendum id ulciscendamque turpis lucri cupiditatillati criminis timorem datum esse cognoverit, quemadmodum sententiam formare debeat, evidentibus iuris placitis instruetur. natus consulti censuram cum foedissimo flagitio accepit, puniri iubebit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut inqͥsicio. Et ħ ꝗͣ de ingenius ubisq ꝑsonis. Pane si seruus. aut eolonꝰ. ⁊ ass epͥti riꝰ. samila¬
ris suir libt̃. ⁊ huiꝰ moĩ aliq̃ ꝑsona domestiea tẽdicioni subdita. c̃quassatis reb ẽtis atq sub¬
mũ ħscire potuerĩt. ꝑ eos uiat ad qͥs ꝑtinet ipsis p̾sentib ꝓ ȩcclastiea discipliria.⁊ quala¬
te cmissi. aut uleione ẽpetenti. aut int̾cessioẽ. lumanissima ꝓ eedente. remissione Aeniȩ
religios yconomi siue defensoris eccłȩ sollicitudint̃. curĩq respiciunt: erit ⁊̃ illud obserũadũ

Expanded text:
isque personis. Sane si servus aut colonus vel adscripticius, familiaris sive libertus et huiusmodi aliqua persona domestica vel condicioni subdita conquassatis rebus certis atque sub scire potuerint, per eos videlicet ad quos pertinent, ipsis praesentibus pro ecclesiastica disciplina et qualitate commissi aut ultione competenti aut intercessione humanissima procedente, remissione veniae et religiosi oeconomi sive defensoris ecclesiae sollicitudinem curamque respiciunt, erit etiam illud observandum,
Abbreviated transcription (Latin):
lumꝰ et̃ cauteia ut si sola suspicione apđ aliquẽ asserant᷑. abseõ ata. ee sua ⁊ ꝯsciencia satiffa cere.¬

Expanded text:
lumus esse cautelalumus esse cautela
Abbreviated transcription (Latin):
comuls monitꝰ intra fines ȩocłȩ si inuenit᷑̾ p̃sentit. Caut̃ monitꝰ fuit̃ inpublieo pͥuato ue cĩractu.
octõne cuuli inei̾ sit arbitrio. sue ꝑse siue si magis elegit̃ instructo sollep̃nit̃ ꝓcuratore directo
inqꝰ iudieis cui pulsant᷑ sentẽtuis eramine responde. S sisi li faeẽ eetractat. aut differt. uidicioꝵ
leũꝙ soltꝰ ordo seruet᷑. Itaq si res ĩ nobiles possidet. p̃ edictorꝵ sollẽpniũ cura cionẽ. sentẽcra
udicĩts usq adomodũ debiti bonoꝵ eiꝰ. siue p̃dioꝵ tradieio. siue uẽdicio celebret᷑. Io si res mobdes
ht̃. easq extra t̾minos oecultat ȩxcłȩ sentẽtia iudic̾atis ⁊ exetutoris sollicitudine ꝑquisite.
fines im̃tur eecłȩ. ł ap̃ quelibet exdis. abscũditȩ suit depositę fuisse firmant᷑ studio ⁊ ꝓiudẽti¬
a uri reuerc̃tissi mi yconomi. siue defensoris ȩxcłȩ diligc̃eia inqͥsite qͦlibet loco ao sacro scam

Expanded text:
 autem monitus fuerit in publico privatove contractu actione civili, in eius sit arbitrio sive per se seu, si magis elegerit, instructo sollemniter procuratore directo in eius iudicis, cuius pulsatur sententiis, examine respondere. Sed si hoc facere detractat aut differt, iudiciorum legumque solitus ordo servetur. itaque si res immobiles possidet, post edictorum sollemnia io celebretur. Quod si res mobiles habet easque extra terminos occultat ecclesiae, sententia iudicantis et exsecutoris sollicitudine perquisitafines habentur ecclesiae vel apud quemlibet ex clericis absconditae sive depositae fuisse firmantur, studio et providentia viri reverentissimi oeconomi sive defensoris ecclesiae diligentia inquisitae quoli
Abbreviated transcription (Latin):
uiur. cũ ⁊ ĩtiatub ⁊ ĩsutis p̾sit penea dãpnationis una sc̃ pcioe cõphendi cͦifacies q̃ adsimilitu¬
dinẽ pulchritudinis celestis ẽ siguãta muime maculetur.
n arabie. Cũreis manifesta ꝓbac̃ c̃uictiꝰ spaciũ ãte sent̃nciã tꝑ̃is datur
sccultas supplieandi. ł qbdã inalignis artib tã p̃sidũ q̃ officialiũ penas euitandi c̃minosis
pati. cũ ĩhomicidii dmine. ⁊ inaliis d̾tectis grauiorib causis ulcio differenda ñsit. igͥ dcerõ

Expanded text:
ur, dum et in manibus et in suris possit poena damnationis una scriptione comprehendi, quo facies, quae ad similitudinem pulchritudinis coelestis est figurata, minime maculetur. . Dum reis manifesta probatione convictis spatium ante sententiam temporis datur, facultas supplicandi vel quibusdam malignis artibus tam praesidum quam officiorum poenas evitandi criminosissimis patet, cum in homicidii crimine et in aliis detect
Abbreviated transcription (Latin):
uissor. aut mandator c̃ductors. existat. alioqͥn: nullã obligacionẽ. neq locatori. neq conduetori.
ex hui modi ꝯtractu ct̃ petere sanccimus.
oẽ. Leo .ã. asꝑo. magistro militũ . Milites nr̃os alienaꝵ rerũ condustores. seu ꝓcuratores. aut fidei¬
iussores ł mandatores conductoꝵ fieri ꝓhibemꝰ ne omisso armoꝵ usu. ⁊ dd op rurestre se cõ¬
ferant. ⁊ uicinis gͣues p̃sũpcione oĩgłi militaris ex istant: armis aũt nõ pͥuatis nego ciis occu¬
it᷑ ut cuũs ⁊ signis suis uigit̾ inherentes: rẽ .p. aqua alunt᷑. ab onũ belloꝵ necessitate de

Expanded text:
iussor aut mandator conductoris existat. alioquin nullam obligationem neque locatori neque conductori ex huiusmodi contractu competere sancimus.O CONSS. Imperator Leo . Milites nostros alienarum rerum conductores seu procuratores aut fideiussores vel mandatores conductorum fieri prohibemus, ne omisso armorum usu ad opus rurestre se conferant et vicinis graves praesumptione cinguli militaris existant. Armis autem, non privatis negotiis occupentur, ut numeris et signis suis iugiter inhaerentes rem publicam, a
Abbreviated transcription (Latin):
srui eã integro legũ statu religiosum sit. ⁊ donacio maritalis antẽ tps cͥminis ac reatꝰ collata inuro m̃

Expanded text:
rui eam integro legum statu religiosum sit. Et donatio maritalis ante tempus criminis ac reatus collata in
Abbreviated transcription (Latin):
diocł. ⁊ eãr. aa. ⁊ ec̃. Faustini. Cũ te piȩtatis religionẽ nõ uiolasse. s mariti c̃iugiũ qͥ fuãs si¬
qrdã inferre non uetaberis.

Expanded text:
. Faustinae. Cum te pietatis religionem non violasse, sed mariti coniugium quod fueras soquerellam inferre non vetaberis.
Abbreviated transcription (Latin):
at uendiaa. dc̃ n oebitũ exeiꝰ ꝑsona res obligitas tenentes nõ traufferat iure ꝯmuni pignora

Expanded text:
ae vindica. Nam si debitum ex eius persona res obligatas tenentes non transferant, iure communi pignora
Abbreviated transcription (Latin):
bili causi foris scł ꝑnoctãtẽ. si cͥcensib aut tbeatralib luds. aut harenaꝵ spectacłis ⁊̃ in ipsis
lecis inquib hȩt assolent celebrari se ꝓhibente᷑ audentẽ. si s ueneno. aut gladio. aut alio simili mͦ
oit manꝰ audaces s ꝓbauĩt ingerentẽ. Tõ erum necessaria ei discedendi ꝑmatimꝰ facultatem. ⁊
cunsis discidũ legib ẽpbare. hec nͥ uir ut mulior obseruẽnt. ultriee ꝓuidentissimȩ legis. pera¬
onẽ amutat. nec intra qͣnquẽni ũ nubendi denuo hat potestatẽ: Equũ÷ enim eã interim

Expanded text:
pectaculis in ipsis locis, in quibus haec adsolent celebrari, se prohibente gaudentem, nisi sui veneno vel gladio aut alio simili modaut manus audaces sibi probaverit ingerentem: tunc enim necessariam ei discedendi permittimus facultatem et causas discidii legibus comprobare. Haec nonem amittat nec intra quinquennium nubendi habeat denuo potestatem: aequum est enim eam interim
Abbreviated transcription (Latin):
atd mertricabilis locũ ħat. Neq enĩ ferendũ: suponẽ quosdã ita eõ supinos. ut eundẽ seruũ ⁊ firdẽ
gutat̃ alicentes. siquis seruũ suũ uitestam̃to quidẽ lird ẽ ex parte sine lib̵tate scripsis. ineodicilis

Expanded text:
abilis tractatus locum habeat. Neque enim ferendum est supponere quosdam ita esse supinos, ut eundem servum et heredem proposuerunt ambiguitatem dicentes, si quis servum suum in testamento quidem heredem ex parte sine libertate scripsisset, in codicillis
Abbreviated transcription (Latin):
d .ã. Ad claudiũ. p̃sidẽ diciȩ. Iib̾i de in officioso querelã contra testam̃tũ parentũ mouẽtes. ꝓlicu¬
nes debent pr̃are: q obsequiũ debitũ iugit̃. ꝓut ipsi naturȩ religio flagitauãt parentib adhibura

Expanded text:
Claudium praesidem Daciae. Liberi de inofficioso querellam contra testamentum parentum moventes probationes debent praestare, quod obsequium debitum iugiter, prout ipsius naturae religio flagitabat, parentibus adhibu
Abbreviated transcription (Latin):
Iurs ue& hermiano. Si scđm mandatũ triphonis ac plrelicis. equos tua peounia comparatos. ut  e. Si fundũ

Expanded text:
et CC. Hermiano. Si secundum mandatum Tryphonis ac felicis equos tua pecunia comparatos vel in solutu
Abbreviated transcription (Latin):
s const̃. Ad marcellinũ. Rei annonariȩ emolum̃ta tractantes. cognouimꝰ hane eẽ causã
surims̃ reliquoꝵ. qđ nõ nulli captantes mom̃tarias necessitates. subhac condiccione fũdos

Expanded text:
num praesidem. Rei annonariae emolumenta tractantes cognovimus hanc esse causam maxime reliquorum, quod nonnulli captantes aliquorum momentarias necessitates sub hac condicione fundos
Abbreviated transcription (Latin):
mrat erigebat In p̃senti aũt qi assertoꝵ uana noĩa reieota st̃ si ꝑsona ꝓcusꝰ condicione lis agt̃ ne

Expanded text:
 exigebat. In praesenti autem, quia adsertorum vana nomina reiecta sunt, si persona pro cuius condicione lis agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uabitnio ⁊ alus. loũsus creditorẽ usuras maiores exstipulatii petẽntẽ. si ꝓbetur ꝑ
aitos ãnos mitiores peti c̃secutꝰ. utilis: pacti excepcio seđm qđ tueri causã potestis
adisus defensores ciuitatis maiores petentes ercaucione. si ꝓbauitis semꝑ̧ quineũce

Expanded text:
tipulatu petentem, si probetur per certos annos minores postea consecutus, utilis est pacti exceptio. Secundum quod tueri causam potestis etiam adversus defensores civitatis maiores petentes ex cautione, si probaveritis semper quincunce
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipale bͥnficiũ eis sub ea lege cõonamꝰ. ut si derelicta mala ⁊ inhonesta conũsacionẽ c̃m̃diore utã
amplerȩ fuiñt. ⁊ honeti sese decd̾int liceit eis nr̃o supplicare numini. ut duiuinos astes sunt
dubio mereant᷑. admatrinioniũ eas u̾enuirt ꝑmittẽtes legitunũ Ilis qui eis cõmãgendi sũ nulo
timore retinendis ne sectis p̃titau legũ infirmũ cẽ iuoeat᷑ tale ꝯuigĩ. s eta ualidũ hud noi

Expanded text:
inhonesta conversatione commodiorem vitam amplexae fuerint et honestati sese dederint, liceat eis nostro supplicare numini, ut divinos adfatus sine dubio mereantur ad matrimonium eas venire permittentes legitimum: 1a . His, qui eis coniungendi sunt, nullo timore tenendis, ne scitis praeteritarum legum infirmum esse videatur tale coniugium, s
Abbreviated transcription (Latin):
nolumꝰ eũ subuigari neq durũ aliqus nec aspum sustinere. qm̃ si do exleuetate ꝓcesit. cõtĩpnẽ
seienciã reseratur. ut exꝑsotis hoĩnũ dicta pensemꝰ. ⁊ itrũ p̃t̃miti an exquiri. debeat cẽstamꝰ

Expanded text:
subjugari, neque durum aliquid, neque asperum sustinere, quoniam si ex levitate processit, contemnendum ostram scientiam referatur, ut ex personis hominum dicta pensemus, et utrum praetermitti, an exquiri debeant censeam
Abbreviated transcription (Latin):
pulator ostendere eã accepisse pecuniã. ut res. ⁊ sic subisse obligacionẽ. repali
eã a senatꝰ ꝯsulti uiuanune. Sin uͦ ħi minime fuerit abeo ab ꝓbatũ tt̃ mulier

Expanded text:
pulator ostendere eam accepisse pecunias vel res et sic subisse obligationem, repelli eam a senatus consulti iuvamine. Sin vero hoc minime fuerit ab eo approbatum, tunc mulier
Abbreviated transcription (Latin):
haã ⁊ cc̃. Ualerio Cũ psentib partib litẽ inchoatũ ꝓponas. si pea ꝗͣ contra te licet absente ꝓmĩciatũ

Expanded text:
anus . Cum praesentibus partibus litem inchoatam proponas, si, posteaquam contra te licet absentem pronuntiat
Abbreviated transcription (Latin):
fundus datꝰ ÷ seqͥ non ꝑsperĩt: condidionis racione datũ restituere sic̃ postulas iubebit
actionem: uiris auctoritas de monstrat.

Expanded text:
fundus datus est, sequi non perspexerit, condictionis ratione datum restituere, sicut postulas, iubebitactionem iuris auctoritas demonstrat.
Abbreviated transcription (Latin):
gitime pãtis repleatur. uicer ñ
fuer̾t adiectũ boni um ãbnͣtu
tiehere eã cõpleri. Sititõ noĩe
pupilli ciũ tutelã gerebat exte¬
stam̃to patͥs sui legatũ acceꝑit
cũ nicħ eat̃ ip̃i tutori relictũ a
patre suo nichlomiinꝰ p̾sit noẽ
nicħ relictũ fueĩt d̃ ĩ officioso e¬
gertͣ ⁊ suꝑatt̃s ẽ ip̃ẽ tutõ. ꝙsibi
ĩ eotẽ testam̃to legatũ ẽ ñ ãinit

Expanded text:
 licet non fuerit adiectum, boni viri arbitratu debere eam repleri. Si tutor nomine pupilli, cuius tutelam gerebat, ex testamento patris sui legatum acceperit, cum nihil erat ipsi tutori relictum a patre suo, nihilo minus possit nomine nihil relictum fuerit, de inofficioso egerit et superatus est, ipse quod sibi in eodem testamento legatum relict
Abbreviated transcription (Latin):
Nu. uarcellino. Om̃s cognatores ⁊ uidices a pecunus at patrimonũs manꝰ ab stineant ne alienũ uirgiuĩ putent
pdã: Et enĩ pͥuataꝵ qͥ. litiũ cognitor idẽq mercator statutã legib eogetur subire iacturã.

Expanded text:
cuniis atque patrimoniis manus abstineant, neque alienum jurgium putent suam praedam. Etenim privatarum litium cognitor, idemque mercator, statutam legibus cogetur subire jacturam.
Abbreviated transcription (Latin):
oñ constantinꝰ .a. ao popłin ħat unus qͥsq licenciã scĩsimo catholico uenerabiliq coneilio deteꝰ¬
des bonoꝵ qd optauut rdinquere. ⁊ nõ sint cassa iudiciaꝰ Nich: enĩ qd magis hoĩb deb eatu

Expanded text:
 Idem A. ad populum. Habeat unusquisque licentiam sanctissimo catholicae venerabilique concilio decedens bonorum quod optavit relinquere. Non sint cassa iudicia. nihil est, quod magis hominibus debetu
Abbreviated transcription (Latin):
oes .S. ionar̃. aã. ⁊ cc̃. Licinine. Cũ ꝓponas curatorẽ patris tiu. nõ uit̃posito p̃sidis decrito¬
liũ rufic̃ hrdi creditoris. seu tutori eiꝰ destinasse uen̾dare. eãq uendicionẽ deceptũ

Expanded text:
et Maximianus AA. Liciniae. Cum proponas curatorem patris tui non interposito praesidis decretodium rusticum heredi creditoris seu tutori eius destinasse venumdare eamque venditionem deceptu
Abbreviated transcription (Latin):
irs ꝗplȩ. sonstantini ⁊ orat̃. ad onoꝵ ꝗ possessionẽ pupilli noẽ. agtioscẽ. tutorẽ potuisse. aꝑte declaratur ip
ait pupillus honioꝵ possessionẽ siue tutoris auctoritate amplecti nõ pot̃. nͥ. ĩ impuberi sine tutoris auctoritate
lo posulonti. sciens hoc cãpetẽs uderxꝰ bonoꝵ possessionẽ. tc̃ enĩ emolum̃tũ suscessionts. udetur p̃torio uire
ĩ const̾.̃. dedioni siũ. Quicũq res ex parentũ t primor suecessiotie. uire s̃ c̃petẽ confidit. sciat sͥ Iq̃ltũ esse.
obẽ si prustiatatẽ. ł ignorãciã facti. ł als enciã ł quãcũq aliã racionẽ utta p̃ficutũ tp̃s. bonoꝵ possessionẽ

Expanded text:
. Bonorum quidem possessionem pupilli nomine agnoscere tutorem potuisse aperte declaratur. Ipse autem pupillus bonorum possessionem sine tutoris auctoritate amplecti non potest, nisi etiam impuberi sine tutoris auctoritate hoc postulanti sciens hoc competens iudex dedit bonorum possessionem: tunc enim emolumentum successionis videtur praetorio iure Constantinus . Quicumque res ex parentum vel proximorum successione iure sibi competere confidit, sciat sibi non obesse, si per rusticitatem vel ignorantiam facti vel absentiam vel quamcumque aliam ratione
Abbreviated transcription (Latin):
B. ã. aurelio. Si ea paccione uxor tua mutuã pecunuiã dedit ut uice usurau in habita¬
t partoq ita ut õuenit ust ÷: nõ & locando doinũ pensionẽ redegit restrri
tõnẽ. quasi plus domꝰ redigẽt̃. si locaretur quã usuraꝵ legitimaꝵ racio colligit mi¬
nime oportet. licet enim ubiore sorte potuerit contrahi locacio. noͣ idõ tñ illii¬
tũ fenꝰ esse contractũ. s uliꝰ conducta habita cio iudetur.

Expanded text:
 inhabitaret, pactoque ita ut convenit usa est, non etiam locando domum pensionem redegit, referri quaestionem, quasi plus domus redigeret, si locaretur, quam usurarum legitimarum ratio colligit, minime oportet. Licet enim uberiore sorte potuerit contrahi locatio, non ideo tamen illicitum fenus esse contractum, sed vilius conducta habitatio videtur
Abbreviated transcription (Latin):
rint. ⁊pea frditas aoita sit. bellissunũ nob uidetur. du marci prudentissimi pͥncipis erticio
nc̃ in libtatib ꝓduc̃e ne pͥnceps philo sophiȩ plenꝰ aliꝗ udeat᷑ in ꝑfectũ. sanxise. s ctai in firdi

Expanded text:
rint et postea hereditas adita sit, bellissimum nobis videtur divi marci prudentissimi principis orationem et in libertatibus producere, ne princeps philosophiae plenus aliquid videatur imperfectum sanxisse: sed ita in heredi
Abbreviated transcription (Latin):
Mr̃. Gord iã asclepiati. Int̾ilocucio p̃sidis apł acta signata. nͥ solucioni debiti is qͥ cõuenit᷑ obsequiũ p̃stitisset du¬
lũ seu quadruplũ inferat: uoluntas pociꝰ ꝯminãtis. qͣsentẽcia uidicãtis:: cũ placitũ huimodi ne re
dicate auctoritatẽ optineat: iuiras rario declaret.
d .ã. Iocũdo Iuder qͥ disceptõni loc̃ dedat: parciũ allogõnes audirt ner aminare debuit: Nã subscͥpcionẽ
aolibellũ datã talẽ quȩ diuĩsã partẽ inpossessionẽs fundi mittet. iutẽ rei uidicate nõ optinẽ ñ ambigit᷑¬

Expanded text:
mp. Gordianus A. Asclepiadi. Interlocutio praesidis apud acta signata: "nisi solutioni debiti is qui convenitur obsequium praestitisset, duplum seu quadruplum inferat" voluntas potius comminantis quam sententia iudicantis est, cum placitum eiusmodi ne rei iudicatae au A. Iucundo. Iudex, qui disceptationi locum dederat, partium adlegationes audire et examinare debuit. nam subscriptionem ad libellum datam talem, quae diversam partem in possessionem fundi mitteret, vicem rei iudicatae non obtinere non ambigit
Abbreviated transcription (Latin):
bieũ p̾norit̃ mea fucrĩt editi. fird es sunto. ł ita dixit. filius t fila qͥ intra .x.iñses grimosmortis
so iasoentar firoes sunto. Iurgiũ antiqͥs int̃p̃tatorilꝰ legũ erortũ. aniuastustuur no contineri tes¬
ĩto ⁊ hoc ruptũ facere: Nlob itaq eoꝵ sentenoiã otio entibs. cũ frequentissimas leges posiuru¬
suntor uoluntates aouuiantes. er neitra hiũ modi ũboꝵ posicionie. ruptũsieri testantũ udet᷑.
ut sr ceniti maneat testoris uoluntas inmũlata. ne penã paciatin p̃ritiorus qui filios les¬

Expanded text:
post mortem meam fuerint editi, heredes sunto" vel ita dixit: "filius vel filia, qui intra decem menses proximos mortis meae nascentur, heredes sunto". iurgium antiquis interpretatoribus legum exortum est, an videantur non contineri testamento et hoc ruptum facere. Nobis itaque eorum sententias decidentibus, cum frequentissimas leges posuum positione ruptum fieri testamentum videtur, ilia fuerint progeniti, maneat testatoris voluntas immutilata, ne poenam patiatur praeteritionis, qui suos
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. Iutinianꝰ .ã. Mene pp̃ Serupiilosã inqͥli cionẽ utrũ pmortẽ ancũ mori etiur ł pͥdie qͣ morsetur
stipulatꝰ sit aliqs. Funtestam̃to legati ł sidĩ cõmusi noĩe. aliqd dereliquerit. penit ãputauntes omĩa que
ł inoͦcũq c̃tractu stipulati łpacti st̃ contrahentes. ł testator insuo testam̃to disposuit ⁊ĩ si p̃ mortem

Expanded text:
etur vel pridie quam morietur stipulatus sit aliquis vel in testamento legati vel fideicommissi nomine aliquid dereliquerit, penitus amputantes omnia, quae vel in quocumque contractu stipulati vel pacti sunt contrahentes, vel testator in suo testamento disposuit, etiamsi post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
expectari. licet antea pͥuato homini id nõ illustri. lite anobis delegata isp̾ea tp̃r defini cionis. illusti dcor
dignitat̃ repiat᷑. fod olseruãdo ⁊si alt̃ ei cõuict sit arbit̃ qui nõ uiustrẽ meruit dignitatẽ. Qiuieqͥ ait hac¬

Expanded text:
expectari, licet antea privato homini, id est non illustri, lite a nobis delegata is postea tempore definitionis illustri decoratus expectari, licet antea privato homini, id est non illustri, lite a nobis delegata is postea tempore definitionis illustri decoratus dignitate reperiatur: eodem observando et si alter ei coniunctus sit arb
Abbreviated transcription (Latin):
uir ullustris questor uidicat: ereqũetib iudicata. heo si appellacio fiũt ob lata uidiei: qͥ nõ ero degacione cognosait
oꝵ enĩ sentẽciis apellaciont suspensis. qͥ edel egõne: cognoscunt. necesse : eos estimart̃. iuste nene fũit ap ellatũ.
illustri uni plurib ue ut assolet nr̃a serenetas aorta delegaiũnt causã. ⁊ eͥoꝵ he disfinicio fũt appellacient¬
libellenses quȩ apd arburos gesta st̃ suscipiant: cogniciones inducant: ⁊ ea quȩ gerunt᷑ ercipiant scrilũt scpͥtas¬
litgatorib edant. qͥ ĩ apd arbitros. licet illustres suit. ex delagacione ũra cognoscẽtes excipiũt. si ui sagntisi¬
mo nr̃i numinis comitatu causȩ dicant᷑ ¶Sane si illustriũ ac magnificoꝵ udic̃ seatẽciȩ fiuĩnt appelle¬
cione suspensȩ: or uidł. quoꝵ sentõtias. licet apella cione suspendi: ꝑcõsultõnẽ nr̃am uolum audiẽtigam

Expanded text:
dici, qui non ex delegatione cognoscit. eorum enim sententiis appellatione suspensis, qui ex delegatione cognoscunt, necesse est eos aestimare, iuste nec ne fuerit appellatum, rivato, non illustri, uni pluribusve, ut adsolet, nostra serenitas adita delegaverit causam et eius eorumve definitio fuerit appellationlibellenses quae apud arbitros gesta sunt suscipiant, cognitiones inducant et ea quae geruntur excipiant scribant sclitigatoribus edant: qui etiam apud arbitros, licet illustres sint, ex delegatione nostra cognoscentes excipiunt, si in sacratissimo nostri numinis comitatu causae dicantur. Sane si illustrium ac magnificorum iudicum sententiae fuerint appellatione suspensae, eoru
Abbreviated transcription (Latin):
fidei in hac deuocione m̃tis. in hoc integre religionis studio sine defectu sui intẽ¬
pora longiora conseruet. ħ enĩ ⁊soĩs credimꝰ eectus expedire. Scͥptũ : enĩ labus
regit rex. Et tm̃. Cor regis in manu dĩ: ⁊ u uoluerit inclinabit illud .h. enim¬
auetort̃ sacti in sublune ꝓuectũ gͥta s tranqͥlutate eustodit. seq. si parua
en uicisitudo apotĩria duuna tribuit᷑ ꝑ quẽ nulus rugis cocta diuisa secr¬

Expanded text:
fidei, in hac deuotione mentis, in hoc integrae religionis studio sine defectu sui in tempora longiora conseruet: hoc enim et sanctis credimus ecclesiis expedire. scriptum est enim: labiis regit rex, et iterum: cor regis in manu dei et, ubi uoluerit, inclinabit illud. auctorem facti in sublime prouectum grata sibi tranquillitate custodit. neque enim parua ei uicissitudo a potentia diuina tribuitur, per quem nullis rugis ecclesia diuisa secer
Abbreviated transcription (Latin):
đ aã. ⁊ ec̃. dur̃ ⁊i lisimaco. Si dotẽ marito liłtȩ ur̃ȩ dedistis nec eã reddi soluto mat̾monio¬
uob inc̾ainenti. pacto uł stipulacione ꝓsperistis: hane culꝑa uxoris dissoluto maͥmonios¬
penes maritũ remansisse constinit. licet eã ingratã cirea uos fuisse. ostenditis.
ordinacionis testam̃ti cogitacio mortis anteoedẽs tps significat nõ condicionẽ s: eauisa con

Expanded text:
m AA. et CC. Aurelio et Lysimacho. Si dotem marito libertae vestrae dedistis nec eam reddi soluto matrimoniocontinenti pacto vel stipulatione prospexistis, hanc culpa uxoris dissoluto matrimonioum remansisse constitit, licet eam ingratam circa vos fuisse ostenderitis.ordinationis testamenti cogitatio mortis antecedens tempus significat nec condicionem, sed cau
Abbreviated transcription (Latin):
itaq nec cetã ꝓbacionũ indicia reꝓbent᷑. uire ꝯͥpetenti p̃dioꝵ quę inqͣstõnẽ ueniunt.
fr̃m seruilia fecisse ministeria: nõ sufficit: cũ neq ingenuoꝵ contueatta cõuinets ne¬
cessitudine p̃udicet. neq de serius exeadẽ matre natis unꝰ lib̾tatẽ aipiei ꝓ hibeatur

Expanded text:
itaque nec cetera probationum indicia reprobentur, iure competenti praediorum, quae in quaestionem veniunt, trem servilia fecisse ministeria non sufficit, cum neque ingenuorum coniventia coniunctis necessitudine praeiudicet neque de servis ex eade
Abbreviated transcription (Latin):
eninquis ceͥa stipulacionẽ usurȩ erigi solent. nec liceat iudici memoratã ggere taro¬
siide os cisionẽ consuetudinis in regone optinentis. Siqͥs aut̃ aliqͥd contra modũ ahiuẽ feoit

Expanded text:
ibus citra stipulationem usurae exigi solent. Nec liceat iudici memoratam augere taxationem occasione consuetudinis in regione obtinentis. Si quis autem aliquid contra modum huius fe
Abbreviated transcription (Latin):
em̃serit debitũ.s ĩ si honerosã qͥs inueniat eẽ ꝗͣ adierit hrditatẽ. Ita enĩ nec satis. necessariũ deliba¬
cionis erit auxiliũ nͥ hõib formidolosis. qͥ i ea timent quȩ nulla digna st̃ suspicione: Cũ gͥ
litas adquendã siue extestam̃to sue abintestato sit delata. siue exasso siue exparte.si ꝗͥ recta.¬
iua doire maliũt hrclitatẽ. ispe certissima hoc fecerit. ł sese inmiscuerit ut nõ postea eã repu.¬
D diet. nullo indiget inuentario. cũ om̃ib creditorib suppositꝰ : ut pote ħrditate ei ex sua uo
ciet. nullo neo inuentario faciendo. nec alio cireiutu expeotando ⁊ sit alieitꝰ hiuimodi ħrditat
suie honerosa suie iucrosa sit ¶in aũt dubius:÷ utrũ ne aonttenda sit neone defuncti hrditas.

Expanded text:
emerserit debitum, sed etiam si onerosam quis inveniat esse quam adierit hereditatem. ita enim nec satis necessarium deliberationis erit auxilium, nisi hominibus formidolosis, qui et ea timent, quae nulla digna sunt suspicione. Cum igitur hereditas ad quendam sive ex testamento sive ab intestato via adire maluerit hereditatem et spe certissima hoc fecerit vel sese immiscuerit, ut non postea eam repudiet, nullo indiget inventario, cum omnibus creditoribus suppositus est, utpote hereditate ei ex sua volntiet nullo nec inventario faciendo nec alio circuitu expectando, et sit alienus huiusmodi hereditate, sive onerosa sive lucrosa sit. Sin autem dubius
Abbreviated transcription (Latin):
le acconẽ. Set excõtraris tutõ cũ
st cbligatusaut reni suã creditori
sͣ obligauĩt.¶ Itẽ litt̃ aliquos coĩs
sit res sine societate uolati ꝙ perri¬
au ⁊ eis legata dc̃ãta eẽtet.⁊ alt̃ eoꝵ
alt̃i iõ teneat᷑ cõi dudunto u¬
dicio ꝙ solus fructus exea reꝑtepe¬

Expanded text:
rario tutor cum rit obligatus aut rem suam creditori eius obligaverit. Item si inter aliquos communis sit res sine societate, veluti quod pariter eis legata donatave esset, et alter eorum alteri ideo teneatur communi dividundo iudicio, quod solus fructus ex ea re percepe
Abbreviated transcription (Latin):
ut sitẽtiorẽ rõnẽ sequamur ma¬
gis ut sup dixutius ex distractu ꝗͣ
e ꝯt̾ctu pꝰsit dici cbligatus eẽ alã
⁊ soluendi aiõ petuniã tat ĩ nc
tare uidet᷑ ut distrahat potius ne

Expanded text:
ut, si certiorem rationem sequamur, magis, ut supra diximus, ex distractu quam ex contractu possit dici obligatus esse: nam qui solvendi animo pecuniam dat, in hoc dare videtur, ut distra
Abbreviated transcription (Latin):
icia q̃sier̃t. siue illa functõnib curialiũ ordinũ ꝓfutura s̃. seu quib cũq aliis eaudẽ ciuitatũ ul
ue tẽpeti uĩt. suie ꝓpͥa audacia siue nr̃o munit̾ oraoła ᷤ. sales ipsi una oeoꝵ p̃cio mãcipib ad dicentur
ꝑuener̃ cetau rei .p. oiuitatũ. atq ordinũ existimatis dispendũs quȩ publicis nec essittitib tolerare
nõ desinũt reseruent᷑: cũ duas portiones erario nr̃o ꝯferri pͥsca uistitucio disposuerat. atq huc̃ t̃tiã
ubemꝰ. adõ. indicione urbiũ. municipiũq osistẽ : ut ꝓpiĩ c̃p̃endũ curã nõ in aliena pociꝰ qͣ ins is
arbitrio nouĩnt constitutã: Designate gͥ c̃sorciũ porcionis. eateniꝰ. uiri ordiñ oiuitatũq obnoriũ

Expanded text:
inum profutura sunt seu quibuscumque aliis earundem civitatum usibus ve temptaverit, sive propria audacia sive nostro munitus oraculo, sales ipsi una cum eorum pretio mancipibus addicanturcessitatibus tolerare non desinunt, reserventur, cum duas portione aerario nostro conferri prisca institutio disposuerat : atque hanc tertiam iubemus adeo in dicione urbium municipumque consistere, ut proprii compendii curam non in alieno potius quam in suo arbitrio noverint c
Abbreviated transcription (Latin):
data: siulla marito competit accio.
tua de restituenda s parte. dotis hĩt accionẽ. eo ꝗͣ mat̾ ur̃a donanoi animo passa: part̃
dimidiam dotis p̃ obitũ matris siliam stipulari: metuere nõ debet doli exceptionẽ. q matͥs suģ̃ que
pactũ int̃posuit ħirs etminore quã dimidia porcione exstitit: nͥ liqͥdo ꝓbatũ fuit. matẽ
mutasse aocis pacti uoluntatẽ contentãq &e uoluille filiã suã ꝓportione ħrditatis plegatcias

Expanded text:
t, nulla marito competit actio: tua de restituenda sibi parte dotis habet actionem eo, quod mater vestra donandi animo passa est partem dimidiam dotis post obitum matris filiam stipulari, metuere non debet doli exceptionem, quod matri suae quae pactum interposuit heres ex minore quam dimidia portione extitit, nisi liquido probatum fuerit matrem eius mutasse dotis pacti voluntatem contentamque esse voluisse
Abbreviated transcription (Latin):
Iqͥcũq mͦ potat̃ quasdã acciones contra patrẽ habere: dubitauat᷑ apd̾ uetẽs utrũ ne
uideat᷑ pat̾ exipso debito dotis ut ante nupcias donacionis fecisse ꝓmissionem
onacionẽ. ut sose ab huiꝰ moĩ nexu liberet: an debitũ ꝗ remanet insua nati
lialitas aut̃ pat̾na dotẽ ut ante nupxias donacionẽ dare suggessit. Ei inttili dubita¬
dione multa pars legis latoꝵ sese duusit. alio ⁊̃ increm̃to hui moĩ dubitaciõni
acdeo. si forte dixĩti instrum̃to dotali erreb mat̾nis ⁊ paĩnis dotẽ uł ante nuprias

Expanded text:
cumque modo poterat quasdam actionem contra patrem habere, dubitabatur apud veteres, utrumne videatur pater ex ipso debito dotis vel ante nuptias donationis fecisse promissionem vel dationem, ut sese ab huiusmodi nexu liberet, an debitum quidem remanet in sua natura, liberalitas autem paterna dotem vel ante nuptias donationem dare suggessit. Et in tali dubitatione multa pars legislatorum sese divisit, alio etiam incremento huiusmodi quaestioni addito, si forte dixerit in instrumento dotali
Abbreviated transcription (Latin):
ripsisti. quã suscepisti. intelligis dehis quȩ de sut̃ petendis. pactũ cẽꝯ secutũ seo
biã ⁊ cc̃. Dasumiane. Si ꝓte pat̾ marito tuo stipulanti ꝓmisit dotẽ. nõ tͥ s. marito conIRẽ in ssen¬
tra successores soceri conpenit accio:¬
ñs. ⁊ heođ. ⁊ uat.aã. snierio ir̃ Qdenaccionẽ dotis. quã semel p̃stari placuit. qualiao
detaliũ minune fũit subsecuta.

Expanded text:
ripsisti quam suscepisti, intellegis de his quae desunt petendis pactum esse consecutum. SA. et CC. Dasumianae. Si pro te pater marito tuo stipulanti promisit dotem, non tibi, sed marito contra successores soceri competit actios Theodosius, Valentinianus . Ad exactionem dotis, quam semel praestari placuit, qualiacudotalium minime fuerit subsecuta.
Abbreviated transcription (Latin):
torie sic̃t q̃ ad ip̃s nocent.⁊ tp̃ris di¬
lationẽ tͥbuunt quales sũt pacti
cõuenii cũ cõuenerĩt ne inttra ce̾tũ
tp̃c ageretur. Uelim int̃ quinquẽ¬
niũ. llam finito eo tp̃e ñ inpedi¬
tur accõ rem exequi. ergo hi ꝗb¬
int̃ ce̾tũ tp̃c agẽ uolentib obicitũ
exciptio. aut pact cõuenti. aut ali¬
a similis cliffere debent acconẽ.⁊ pꝰ¬
tp̃e. ⁊ pagere. Iõ enĩ ⁊ dilatorie iste
excepticẽs appllintur. alioꝗn siũtra
tp̃s egerit obiectaq fit exceptio. ne¬
ꝙ eo iudicio quicquã cõseq̃rentũ
ꝑꝑ exceptionem. nec pꝰtẽ olim ageͣ
poterãt cũtemere rem ĩuidiium
delucebant. ⁊ cõsumabãt̃ qua rati¬
cẽ rem ãmittebarit. ¶ hõdieaũ
ñtra siricte hoc ꝓcetere uolumus.
oĩs litem inferi aususẽ genonia¬
ne cõstitutioni subiace̾ terisemũ
quã sacratissimus legii lator dehĩ
ꝗ tp̃e plus petierĩt ꝓtulit ut et ĩdu¬
tias quas ip̃e actor sponie induheit

Expanded text:
toriae sunt, quae ad tempus nocent et temporis dilationem tribuunt: qualis est pacti conventi, cum convenerit, ne intra certum tempus ageretur, veluti intra quinquennium, nam finito eo tempore non impeditur actor rem exsequi. ergo hi quibus intra tempus agere volentibus obicitur exceptio aut pacti conventi aut alia similis, differe debent actionem et post tempus agere: ideo enim et dilatoriae istae exceptiones appellantur. alioquin, si intra tempus egerint obiectaque sit exceptio, neque eo iudicio quidquam consequerentur propter exceptionem nec post tempus olim agere poterant, cum temere rem in iudicium deducebant et consumebant, qua ratione rem amittebant. hodie autem non ita stricte haec procedere volumus, onis litem inferre ausus est Zenonianae constitutioni subiacere censemus, quam sacratissimus legislator de his qui tempore plus petierunt protulit, ut et inducias, quas, sive ipse actor sponte indulserit
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝯdẽp nari. idõq datur tͥ excspco
metus q̃. aut doli mali. aut i factũ
cõpõita at ĩpugnandam accõnẽ
Itẽ iurtsẽ. sis quãi credendi cã pocu¬
niã scipłatus fucrtͣ neꝙ nũaunt. nã
eã pecumã ate petẽ posse eũ cẽtũ ẽ. da¬
re enĩxe opõtet cũ exstipłitu acc̃rã te

Expanded text:
te condemnari, ideoque datur tibi exceptio metus causa aut doli mali aut in factum composita ad impugnandam actionem. Idem iuris est, si quis quasi credendi causa pecuniam stipulatus fuerit neque numeravit. nam eam pecuniam a te petere posse eum certum est: dare eni
Abbreviated transcription (Latin):
nichilominus obligatus manet. ꝗa
pacto cõuento olligationes nõĩ mõ
disoluuntur. qua decã eficax ẽ adũ¬
sus eũ accõ qua accor t̃tendit. sipa
E que si debitõ teferente credi¬
tore iurauit nichil se dare opõtẽ.
achuc obligatus ꝑmanet. S⁊ ꝗai
niquũ ẽ deꝑiurio queĩ defenditũ
tam̃ exceptionẽ uirisiurandi.
Inhis quoq actõnib ꝗb ĩ rem agi¬
tur eq̃ necessarie sũt exceptiones
ueluti sipetitore deferente posses¬
sor iurauit eã rem suã ẽẽ.⁊ nichilo
petitor uendicet. licet enĩ uerũ sit ꝙ
i ntendit. i dest rem ciꝰ eẽ. iniquũ
ẽ tam̃ possessorem cõdẽpnari.
Itẽ si in udicio tetũ accũ fuei̾t siũ
ipͣirem siue ĩꝑsonam nichilominꝰ
obligatio did̾at. ⁊ iõ ip̃o iure poste¬

Expanded text:
nihilo minus obligatus manet, quia pacto convento obligationes non omnimodo dissolvuntur: qua de causa efficax est adversus eum actio qua actor intendit ‘ si pconventi. Aeque si debitor deferente creditore iuraverit nihil se dare oportere, adhuc obligatus permanet, sed quia iniquum est de periurio quaeri, defenditur per exceptionem iurisiurandi. in his quoque actionibus quibus in rem agitur aeque necessariae sunt exceptiones: veluti si petitore deferente possessor iuravent, eam rem suam esse, et nihilo petitor vindicet: licet enim verum sit quod intendit, id est rem eius esse, iniquum est tamen, possessorem condemnari. Item si iudicio tecum actum fuerit sive in rem sive in personam, nihilo minus ob id actio d
Abbreviated transcription (Latin):
dilatorie sut̃ excepriones quales sũ
ꝓcuaͣtorie. celiti siꝑlmilitem aut
mulierem ageͣ.suelit. nã militib
uoͣ exceptiones q̃ olĩ ꝓcua̾torib pꝑ ĩ¬
famiam ut tantis utipĩus procu¬
ratorii obponebantur cũ ĩ uidicĩ
frequentari nullo ꝓspeximus mõ
cõꝗesce̾ sanccimui. necdũ dehis al¬
tẽatur ip̃ius negotii disceptatio ꝓ¬
teletur

Expanded text:
dilatoriae sunt exceptiones: quales sunt procuratoriae, veluti si per militem aut mulierem agere quis velit: nam militibus vero exceptiones quae olim procuratoribus famiam vel dantis vel ipsius procuratoris opponebantur, cum in iudiciis frequentari nullo perspeximus modo, conquiescere sancimus, ne, dum de his altercatur, ipsius negotii disceptatio proteletur
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ nuo habet᷑. In extͣneis nr̃¬
dib illud obseuatur ut sit cũ es
testumm̃ti factio. siũ ip̃i nr̃des in¬
aituant̃. siũ hii ꝗ ĩpotestate eoꝵ
sit̃t. Et id duob tpͣib ĩ spicit̃. te

Expanded text:
eodem numero habetur. In extraneis heredibus illud observatur, ut sit cum eis testamenti factio, sive ipsi heredes instituantur, sive hi qui in potestate eorum sunt. et id duo
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃. Diod.imax̃. Diaponto. s̃ ꝓponas silios testam̃to sepͥtos ħrids rogatos eẽ. ut qͥ pͥmꝰ rebus
humanis eximeret᷑. altĩ porcionẽ rditatis restitueret. qm̃ p̃cariã substitucionẽ frum a¬
sensu remissa asseris sidĩ ꝯmissi ꝑserucio cessat lige uumanq inas tunte aooes

Expanded text:
us . Cum proponas filios testamento scriptos heredes rogatos esse, ut qui primus rebus humanis eximeretur, alteri portionem hereditatis restitueret, quoniam precariam substitutionem fratrum consensu remissam adseris, fideicommissi persecutio cessat. DIOCL. ET MAXIM. A
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥo nat᷑ale testator erubescat: itm̃ intes ductis testib cõsequenciã faccionis testam̃
a ꝓcede. Si tm̃ inquedã. ł in quosdã testiũ aliqͥd tale contingat. si qͥ exbreui int̃
uallo necessitas pot̾ transire: itm̃ eordẽ testiũ reu̾sũ expectam.⁊ sollepnia ꝑagi
S in aut̃ longiore spacio refectio fortuiti casus in digeat. ⁊ marime sisalus testato¬
ris ꝑiclitantis imineat. tc̃ illo łillis testib cic̾a qͦs aliꝗͥ tale euenit seꝑatis alios su¬
rogari. ⁊ abeo ł ablustã testatort̃ ꝗ̃ alios testes sciscttari. si ea quȩ eoꝵ p̃senciam

Expanded text:
ductis testibus consequentiam factionis testamenti procedere. Si tamen in quendam vel quosdam testium aliquid tale contingat, si quidem ex brevi temporis intervallo necessitas potest transire, iterum eorundem testium reversum expectari et sollemnia peragi. Sin autem longiore spatio refectio fortuiti casus indigeat, et maxime si salus testatoris periclitantis immineat, tunc illo vel illis testibus, circa quos aliquid tale eveniet, separatis alios subrogari et ab eo vel ab eis tam testatorem quam alios testes sciscitari, si ea, quae eorum praesentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ons sip osuer̃t.: aliaq omĩa sollennut᷑ intestam̃to pacta st̃ ⁊ testam̃tũ ex hoc de quo dubitabatur irritum

Expanded text:
ones supposuerunt aliaque omnia sollemniter in testamento peracta sunt et testamentum ex hoc, de quo dubitatur, irritum
Abbreviated transcription (Latin):
Mẽs. Philippꝰ.ã. & shilipꝰ.c̃. Saturnicio. di nulla culpa seu segnieia creditori imputari pot̃ pignorĩt
amissoꝵ dispendiũ ao ꝑicłum ei minime ꝑtinec. Sane si famulata amissione &̃ nc̃ eadẽ pignuora
ut asseueras a parte diuisa possid eantur.: adusus cũ erero poteer de firduns

Expanded text:
mp. Philippus A. et Philippus C. Saturnino. Si nulla culpa seu segnitia creditori imputari potest, pignorum amissorum dispendium ad periculum eius minime pertinet. sane si simulata amissione etiam nunc eadem pignora, ut adseveras, a parte diversa possidentur, adversus eum experiri potes. PP. VI
Abbreviated transcription (Latin):
petit. Frustra itaq desid̾as nõ tecũ ꝯgredi. s c̃ alictore tuo dniũ uendicantẽ: cũ te possid̃e con¬
tendas. Nã si den̾ciasti ei qͥ tͥ uendidit: intelligit euictonis ꝑicłm. Nec ii uiris dictõnus forma

Expanded text:
petit. Frustra itaque desideras non tecum congredi, sed cum auctore tuo dominium vindicantem, cum te possidere contendas. Nam si denuntiasti ei qui tibi vendidit, intellegit evictionis periculum. Nec enim iurisdictionis forma
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ magicis accuicti artib: aut contra salutẽ hoĩnũ moliti. aut pudicos animos ad libid inẽ reflexisse detegentur. Auli
ͥ cͥminacionib: inplicanda st̃ remedia humanis q̃lta corporibꝰ: aut in agg̃stib locis innocent̃ ad hibita sustragia:
ne maturis uindemuis metuerentur imbres: aut uentis tgrandinis lapi dacione quaterentur. quib nõ euĩcũq

Expanded text:
s adcincti artibus aut contra salutem hominum moliti aut pudicos animos ad libidinem deflexisse detegentur. Nullis vero criminationibus implicanda sunt remedia humanis quaesita corporibus aut in agrestibus locis innocenter adhibita suffragia, ne maturis vindemiis metuerentur imbres aut ruentis grandinis lapidatione quaterentur, quibus non cuiusq
Abbreviated transcription (Latin):
cepta dubitacionis oocasione hoc uetustas inmagnũ extulit ẽtam̃. Cũ gͥ nos sensũ hui modi legati
crebra indagacione agg̃dientes. duplicẽ eẽ cũ opinamur. aut enĩ putauit testator liłum fteri pos¬
se aparte seruũ. qͥ huiꝰ modi legatũ. ei dereliqͥt aut si hoc miniine cogitauit. affectu socũ fecit. ut
a ao qͥrat᷑. hrdes aut̃ suos eundẽ seruũ posstaere. minime uoluit. ut sit manifestũ a suo patͥmonio
pentꝰ eũ et̃ alienatũ. Intali itaq conparacione nos qͥ sautores libtitus sumꝰ. sic ambiguã testatoriꝰ
nñp̃tam̃ uoluntatẽ. tanꝗͣ siuoliut eũ lib tate insua parte donare. ⁊c̃iã dec̃munib seruis manu

Expanded text:
cepta dubitationis occasione hoc vetustas in magnum extollit certamen Cum igitur nos sensum huiusmodi legati crebra indagatione adgredientes duplicem esse eum opinamur: aut enim putavit testator liberum fieri posse ex parte servum, qui huiusmodi legatum ei reliquit, aut, si hoc minime cogitavit, adfectu socii fecit, ut ei adquiratur, heredes autem suos eundem servum possidere minime voluit, ut sit manifestum a suo patrimonio penitus esse eum alienatum: in tali itaque comparatione nos, qui fautores libertatis sumus, sic ambiguam testatoris interpretamur voluntatem, tamquam si voluit eum libertate in suam partem donare. Et cum iam de communib
Abbreviated transcription (Latin):
solis ⁊ ĩosororib uitestat᷑ qͥs łuntestata moriat᷑: incapita ditribuat᷑ es hrditas. nec licat mat̃
occasione soror martus ł mortuȩ ampliorẽ partẽ sibi uendicare. qͣ rata poroio capitũ puist̃¬
S patruo scł mortiu ł mortue ⁊ cifilio tnepote uullũ uis ao ei heditate matre hirde enisteo

Expanded text:
 sororibus intestatus quis vel intestata moriatur, in capita distribuatur eius hereditas nec liceat matri occasione sororum mortui vel mortuae ampliorem partem sibi vindicare, quam rata portio capitum exigit: patruo sci
Abbreviated transcription (Latin):
itã & si p̾ea ratũ pat̃ habuerit omactũ. ualioũ ec̃ hus moĩ contractũ. eũ testim oniñ
pat̾nũ respuere satis iniquũ÷. Neceẽ:⁊ enĩ patris rati habicionẽ. uł pͥncipali patris
mandatout consensiu nõ eẽ. ab similẽ eũ nr̃a nouella lege gnalit̾ omis rati habicio
ius trahit & cotfirmat ea abinicio quę subsecuta sunt. Et hȩe E de pͥuatis oñ bua
soĩenda sunt. Sin aut̃ miles filius familias. pecuniã creditã accepit. sur sine manato
uł esensu ut uoluntate. uł rati habicione pats stare oportet õtractũ. nulla diftrã
intro ducenda obqua causã pecunie credite. ui uͥ ꝯsũpte st̃ In plurib si uiris arti¬
culis filũ familias milites. nõ absimiles uident᷑ hominid qui sui iuris sunt. Ex p̃sũper¬

Expanded text:
a et si postea ratum pater habuerit contractum, validum esse huiusmodi contractum, cum testimonium paternum respuere satis iniquum est. necesse est enim patris ratihabitionem principali patris mandato vel consensui non esse absimilem, cum nostra novella lege et generaliter omnis ratihabitio prorsus trahitur et confirmat ea ab initio quae subsecuta sunt. et haec quidem de privatis hominibus sancienda sunt. Sin autem miles filius familias pecuniam creditam acceperit, sive sine mandato vel consensu vel voluntate vel ratihabitione patris, stare oportet contractum, nulla differentia introducenda, ob quam causam pecuniae creditae vel ubi consumptae sunt. in pluribus enim iuris articulis filii familias milites non absimiles videntur hominibus qui sui iuris sunt, et ex pr
Abbreviated transcription (Latin):
ũ nat̃e eꝰ obseruacio omĩ scrupulo sitate ⁊ oifficultate ꝯp̃osita ÷ c̃muitũ ꝯcurrere oebent ut ea nascatiu

Expanded text:
urae eius observatio cum omni scrupulositate et difficultate composita est, cum multa concurrere debent, ut ea nascatur.
Abbreviated transcription (Latin):
orestam̃to scripta reseret᷑ ł ne hũ scͥptos qͦs patuerit. hrdes in possessionẽ mitt̃at᷑. ausus fũit ꝓuocar¬
itpostãq appollacionẽ iscuiꝰ de ea re nocio erit recipiendã eẽ credidit .ix. librau argenti muleta ⁊ litiga¬
ñ qͥtã inportune appellaũt. ⁊ iudicẽ qͥ tã ignaue contiiuẽciã at hibuĩt. inuoluat.Napellari liceat.
t. drt̃ n⁊ hoñ. aã. a pollodoro com̃ reꝵ pͥuattaꝵ. Et publicaꝵ necessetatũ. ⁊ pͥuati trariĩ. deposait utilita
cõma quȩ domua nr̃ȩ debent᷑. caludis debitoꝵ artib differãt᷑ ꝗ eͣb.  apellacione refecta qͥ aꝑte ma¬

Expanded text:
estamento scripta reseretur, vel ne ii, quos scriptos patuerit heredes, in possessionem mittantur, et interpositamque appellationem is cuius de ea re notio erit recipiendam esse crediderit, viginti librarum argenti multa et litigatorem, qui tam importune appellaverit, et iudicem, qui tam ignave coniventiam adhibuerit, involvat. D. t Honorius AA. Apollodoro comiti rerum privatarum. Et publicarum necessitatum et privati aerarii deposcit utilitas, ne commoda, quae domui nostrae debentur, callidis debitorum artibus differantur. quamo
Abbreviated transcription (Latin):
u si erat destinatꝰ. aut destinata: omi sariã socient᷑. exceptis his facultatil quas forte censibꝰ aosc pͥ¬
ci uł uir patronatꝰ. subiecti. uł curiali condicioni obnoxii eti ł monachi ł cuicũq sint sex reliqaũt
eq i iustũ : bona seu peculia quȩ aut patrono legib debentur. aut dño possessionis. cui qͥs eoꝵ fue

Expanded text:
cui fuerat destinatus, omnifariam socientur, exceptis his facultatibus, quas forte censibus adscripti vel iuri patronatus subiecti vel curiali condicioni obnoxii clerici monachive cuiuscumque sexus relinquunt. Nec enim iustum est bona seu peculia, quae aut patrono legibus debentur aut domino possessionis, cui quis eorum fue
Abbreviated transcription (Latin):
tẽcionis ÷ͥ ao qͥrat. fscũ nuilũ ius incaoẽ re qͥcũq tp̃r habuit cc̃ licẽtia sit pͥori dño łereoitori qͥ nõie ypo¬
thece rẽ obligatã habuit. ⁊ hi dib eoꝵ abiniusto detentore eã uendicare. nõ ob sistente ei qđ pͥor posesse

Expanded text:
abuit, tunc licentia sit priori domino vel creditori, qui nomine hypothecae rem obligatam habuit, et heredibus eorum ab iniusto detentore eam vindicare, non obsistente ei, quod prior posse