comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinam sequitur significatur : Huergo supra sex gradus hinc
atq: inde stant : qui a bonorum operum gressus hinc et in de suis doctrinis
atq exemplis munire certantꝰ. nepius labor bene incipientium in ope¬
rando uacillet : sed rectitudinem in progres suuir tutum fortiter con¬
seruet : Quod autem subditur non est factum taleopus in uniuersis reg¬
ns aptescãe ecclesiae conuenit de quascriptum est: fortitudo et decor
indumentum eius et ridebit in die nouissimo : Surrexerunt filu eius
ubeatissimam predicauerunt. uir eius et laudabiteam : multae filiae
iongre gauerunt diuitias tusuper gressaes uniuersa s: sequitur :
idecomnia uasa de quibus po tabat rex salo monerantaurea: et uni¬
ursa suppellex domus saltus libanide auro purissimo : Nonerat
gentum ne calicuius pretiiputabatur in diebus salo monis :Omnia
uasa quae pacificinr̃i minis terio funguntur aurea fiunt: quia omnes

Expanded text:
doctrinam sequitur, significatur? Hi ergo supra sex gradus hinc doctrinam sequitur, significatur? Hi ergo supra sex gradus hinc atque inde stant, quia bonorum operum gressus hinc et inde suis doctrinis atque exemplis munire certant, ne pius labor bene incipientium in operando vacillet, sed rectitudinem in progressu virtutum fortiter conservet. Quod autem subditur: « Non est factum tale opus in universis regnis, » apte sanctae Ecclesiae convenit, de qua scriptum est: « Fortitudo et decor indumentum ejus; et ridebit in die novissimo. Surrexerunt filii ejus, et beatissimam praedicaverunt, et vir ejus laudavit eam. Multae filiae congregaverunt divitias, tu supergressa es universas . » Sequitur: « Sed et omnia vasa de quibus potabat rex Salomon erant aurea, et universa supellex domus saltus Libani de auro purissimo. Non erat argentum, nec alicujus pretii putabatur in diebus Salomonis, etc. » Omnia vasa quae Pacifici nostri ministerio funguntur aurea fiunt, quia omnes
Abbreviated transcription (Latin):
num prouehunt et haec apte perbinarium numerum discriptast :
quia in utroq: testamento hoc predicatur. hoc maxime commenda t
quia nonnisi ꝑ diuinum adiut orium aliquid bonĩ ꝑfici potest: unde
ipsa ueritas dicit: sine menihil potestis facere : et duoleones stabant
uxta manus singulas : Quid perleones nisi patres utriusq testamenti
figurantur qui perfortitudinemanimi. et sibi et aliis dominaribene
didicerunt : Duo ergoleones iuxtamanus stabant : quia in lege et in euan¬
gelio scĩpatres quicquid bonifecerunt: non sibi sed dõ deputauerunt:
Vnde et psalmista dicit : Non nobis dñe non nobis sed nominituo daglo¬
riam: Supermisericor diamtuam etueritatemtuam : Et a postolus:
glorietur : Etduo decim leunculi stantes super sex gradus hincatq
inde : Quid per xii leunculos nisi prȩdicatorum ordo quia postolicam

Expanded text:
gnum provehunt? Et haec apte per binarium numerum descripta sunt, gnum provehunt? Et haec apte per binarium numerum descripta sunt, quia in utroque testamento hoc praedicatur, hoc maxime commendatur. Quia non nisi per divinum adjutorium aliquid boni perfici potest . » Unde ipsa Veritas dicit: « Sine me nihil potestis facere . » « Et duo leones stabant juxta manus singulas. » Quid per leones nisi patres utriusque testamenti figurantur, qui per fortitudinem animi et sibi et aliis dominari bene didicerunt? « Duo ergo leones juxta manus stabant, » quia in lege et in Evangelio sancti patres quidquid boni fecerunt, non sibi, sed Deo deputaverunt. Unde et Psalmista dicit: « Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam, super misericordia tua et veritate tua . » Et Apostolus: mino glorietur . » Sequitur: « Et duodecim leunculi stantes super sex gradus, hinc atque inde. » Quid per duodecim leunculos, nisi praedicatorum ordo, qui apostolicam
Abbreviated transcription (Latin):
illos tenentes gladios de quibus dicit a postolus et galcam salutis adsa¬
mite : et gladium sp̃s quod est uerbum dĩ: ad illa bella docts sini
de quibus idem ad monet dicens : induite uosar matura di ut posscosftari
aduersus in sidias diaboli: quia non est nobis conluctatio ad uersuscam
et sanguinem: sed aduersus principes et potestates et cetera
Et recte doctis simi: quia magnabellandi arte mn digent qui carneml¬
it hoc est quod addidit propter filias hieru salem id est propter animas
caelestium desiderio flagantes : Quanto enimmaiorem ds̃ caritatem
suam nobis pronobis patiendo commendauit: tanto plures ad seret¬
amandum acprose patiendum accendit: et duae manus hinc atq: inde
ienentes sedile : Quidergo duae manus tenentes sedile salo monissig¬
nificantꝰ nisi solatia diuinae gratiae quae scãm eccdesiam ad caelestere¬

Expanded text:
» Illos tenentes gladios, de quibus dicit Apostolus: « Et galeam salutis assu» Illos tenentes gladios, de quibus dicit Apostolus: « Et galeam salutis assumite et gladium Spiritus, quod est verbum Dei . » Ad illa bella doctissimi, de quibus idem admonet, dicens: « Induite vos armaturam Dei, ut possitis stare adversus insidias diaboli, quia non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates , etc. » Et recte, doctissimi, quia magna bellandi arte indigent, qui carnet hoc est quod addidit: « Propter filias Jerusalem, » id est, propter animas coelestium desiderio flagrantes. Quanto enim majorem Deus charitatem suam nobis pro nobis patiendo commendavit, tanto plures ad se redamandum ac pro se patiendum accendit. « Et duae manus hinc atque inde tenentes sedile. » Quid ergo duae manus tenentes sedile Salomonis significant, nisi solatia divinae gratiae, quae sanctam Ecclesiam ad coeleste re
Abbreviated transcription (Latin):
ne decipiant in nocentes : de quibus incantico canticorum seriptũ et
lectulum salo monis. lx fortes ambiunt. exfortissimis i srł omnestto¬
tes gladios et adbella doctissimi : quiaet presentem ecdesiae quiet̃
ac pacem predicatores sc̃i contrahereticorum tuentur incur sus eon¬
ternam caelestis patriae requiem ꝑfectores quiq fixa intentione
speculantur : Bene autem iterando adiungitur: ex fortissimis israhd
lsrł quippeuir uidens dm̃ interpraetatur. Omnes quidem qui addiu¬
naeuisionis gaudiatendunt: recte isrł nomine censentur: sed forus¬
simi in quit in eis sunt utiq illi : quisiue caelestis donos peculationis
sublimantur : seu p̃dicationis minis terium rite ꝑagendum susap¬
unt : quietapte sexa genario sunt numero designati : qui atalesnms
rum de narium aeternae re tributionis properfectione bone ope¬
rationis exspectant : Omnestenentes gladios et ad bella doctissimi

Expanded text:
ne decipiant innocentes. De quibus in Canticis canticorum scriptum est: ne decipiant innocentes. De quibus in Canticis canticorum scriptum est: Lectulum Salomonis sexaginta fortes ambiunt ex fortissimis Israel, omnes tenentes gladios et ad bella doctissimi , quia et praesentis Ecclesiae quietem ac pacem praedicatores sancti contra haereticorum tuentur incursus, et internam coelestis patriae requiem perfectiores quique fixa intentione speculantur. Bene autem iterando adjungitur, ex fortissimis Israel; Israel quippe vir videns Dominum interpretatur. Omnes quidem qui ad divinae visionis gaudia tendunt, recte Israel nomine censentur; sed fortissimi, inquit, in eis sunt, utique illi qui sive coelestis dono speculationis sublimantur, seu praedicationis ministerium rite peragendum suscipiunt; qui et apte sexagenario sunt numero desirum denarium aeternae retributionis pro perfectione bonae operationis exspectant. « Omnes tenentes gladios, et ad bella doctissimi.
Abbreviated transcription (Latin):
laudare nomen dñi : fecit quoq: rex salo monducenta scuta deaun
puro. sesentos aurisi clos dedit in lamminas scuti unius. et trecentas
peltas exauro probato : Tre cente enimminae auri unam peltamuen¬
ebant: posuitq earex in domo srluae libani: In uerbis quoq diers
ita scriptum est : fecitigitur rexsalo monducentas hastas aureas
de summa sescentorum aure orum qui in bastis singulis expendebo¬
tur : trecenta quoq scuta aurea trecentorum aureorũm quibusteq¬
bantur scutas ingulã posuitq: ea rex in armamentario. quodera
consitum nemore : Scuta ergosimul et hastae aureae quibus utebor¬
tur sicut insequentibus ostenditur Duces qui ex cubabant ante
ostium domus regis : quid significant nisi armaturam spiritalen
quam habent predicatores sc̃ qui custodiunt domum dĩ et exa¬
bant ad ostium eius ut callidis insidiatoribus interdudant aditum

Expanded text:
laudare nomen Domini . » « Fecit quoque rex Salomon ducenta scuta de auro laudare nomen Domini . » « Fecit quoque rex Salomon ducenta scuta de auro puro, sexcentos auri siclos dedit in laminas scuti unius, et trecentas peltas ex auro probato; trecentae enim minae auri unam peltam vestiebant. Posuitque ea rex in domo silvae Libani, etc. » In Vorbis quoque Dierum ita scriptum est: « Fecit igitur rex Salomon ducentas hastas aureas de summa sexcentorum aureorum, qui in hastis singulis expendebantur, trecenta quoque scuta aurea trecentorum aureorum, quibus tegebantur scuta singula. Posuitque ea rex in armamentario, quod erat consitum in nemore . » Scuta ergo simul et hastae aureae, quibus utebantur sicut in sequentibus ostenditur, duces qui excubabant ante ostium domus regis, quid signifquam habent praedicatores cuncti, qui custodiunt domum Dei, et excubant ad ostium ejus? ut callidis insidiatoribus intercludant aditum,
Abbreviated transcription (Latin):
Bene autem dicitur: qͥuod rex salo mondelignis pretiosis nimis fecerit
fulchradomus dñi et domus regiae : et crtharas lrrasq cantoribus. quia
unditor nt̃ ligna p̃tiosa. hoc est doctores scõs quorum uiror fideinũ quã
arscit nec folia uerborum decidunt : sed qui fructum bonorum operum
reddunt temporibus suis ad munimen domus dĩ et domus regiae. hoc
stad confirmationem ecclesiae suae ponit: ut eorum undiq uallata
doctrinis atq exemplis . ruinamerrorum et scelerum nonsentiat : talesq
urimerito quasi crthare et lyrae ad laudandum dñm fabricati dicuntur:
uia omnia quaecumq fecerint pros perabuntur : et laudem dñi inter
aduersa et prospera cordae oresimul etopere pronuntiare noncessant :
riam dĩ faciunt : De quibus expersonadñiper prophetamdicitur: s
muros hierusalem consutui custodes tota die et tota nocte non taes

Expanded text:
Bene autem dicitur, quod rex Salomon de lignis pretiosissimis fecerit Bene autem dicitur, quod rex Salomon de lignis pretiosissimis fecerit fulcra domus Domini, et domus regiae, et citharas lyrasque cantoribus, quia Conditor noster ligna pretiosa, hoc est, doctores sanctos, quorum viror fidei nunquam arescit, nec folia verborum decidunt, sed qui fructum bonorum operum reddunt temporibus suis , ad munimen domus Dei et domus regiae, hoc est, ad confirmationem Ecclesiae suae ponit, ut eorum undique vallata doctrinis atque exemplis ruinam errorum et scelerum non sentiat. Talesque viri merito quasi cytharae et lyrae ad laudandum Dominum fabricatae dicuntur, quia « omnia quaecunque fecerint prosperabuntur » et laudem Domini inter adversa et prospera corde, ore simul et opera pronuntiare non cessant. gloriam Dei faciunt. De quibus ex persona Domini per Prophetam dicitur: « Super muros Jerusalem constitui custodes, tota die et tota nocte non tacebunt
Abbreviated transcription (Latin):
fragilitas aut nescit. aut non presumit petere : gratuita munere largitur :
ecit rex delignis thinis fulcra domus dñi : et domus regiae. et ertha¬
ras lirasq cantoribus: non sunt allata huius cemodilignathinaneq
usausq: inpresentem diem : De quoio se phusita narrat: Eodem uerotem pr̃
delati sunt regiaterra quae uocatur aurea: Lapides p̃tiosi et lignapinea.
quibus usus est ad fortitudinem templidomumq: regalium: & ad stru¬
menta musi corum: fecitq ex eis cytharas et nablas : ut dicerent hrmnũ dõ
leuitae : Omnium uero rerum quae fuerunt quocumq tempore regi
dilata ea qua e illo die deuecta sunt magnitudinem et pulchritudinem
precellebant: nullus igitur arbitretur quia lignapinea quae nunc propt̃
pretiauendentium sic appellentur illis uicina sint. illa siquidem uisio¬
ne rotunda quasi pinea sunt sed multo candidiora: et ualde fulgentia :
hoc autem dixi : ut nullus naturam uere pinus ignoraret:

Expanded text:
fragilitas, aut nescit aut non praesumit petere, gratuito munere largitur. « fragilitas, aut nescit aut non praesumit petere, gratuito munere largitur. « Fecitque rex de lignis thyinis fulcra domus Domini, et domus regiae et citharas lyrasque cantoribus. Non sunt allata hujuscemodi ligna thyina, neque visa usque in praesentem diem. » De quo Josephus ita narrat: Eodem vero tempore delati sunt regi, a terra quae vocatur aurea, lapides pretiosi, et ligna thyina, quibus usus est ad fortitudinem templi domuumque regalium et ad instrumenta musicorum, fecitque citharas et nablas, ut dicerent hymnum Deo levitae. Omnium vero rerum quae fuerunt quocunque tempore regi delata, ea quae illo die delata sunt, magnitudinem et pulchritudinem praecellebant. Nullus igitur arbitretur, quia ligna thyina quae nunc propter pretium vendentium sic appellantur, illis vicina sint. Illa siquidem visione rotunda quasi pinea sunt, sed multo candidiora et valde fulgentia. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
laudabuntte : Illier gobeati et uerebeati sunt : quorum rex est xp̃s et quiaet᷑¬
nauisione eius per frui merentur et gloriam eius quam habetcum patre
e sp̃usc̃õ conspicere : et sapientiam per quam ipsemundiscordedignaturse
ostendere per petualiter percipere laetantur :Sicq probabunt uerũ
isse hoc quod scriptum est : quia necoculus uidit. nec auris audiuit: nec
incor hominis ascendit : quae p̃parauit ds̃ diligentibus se : Rex autẽ salomon
dedit reginae saba omnia quae uoluit et peuit ab eo : exceptis his quaeul¬
iro obtulerat ei munere regio: quia pacificus noster uere reginae ecdesiae
uidelicet suae: omnia quae petit dabit : De quoscriptum est: desiderium
animȩ eius tribuisti ei : et uoluntatem labiorum eius non fraudastieam:
iune uangelio ipsedicit: Quae cumq petieritis patremin nominem eo dabit
uol Non solum autem ea quae petimus immo etiam illa quaehum ana

Expanded text:
laudabunt te . » Illi vero beati sunt, quorum rex est Christus, et quia aeterna visione ejus perfrui merentur et gloriam ejus quam habet cum Patre et Spiritu sancto conspicere, et sapientiam per quam ipse mundus corde dignatur se ostendere, perpetualiter percipere laetantur. Sicque probabunt verum esse hoc quod scriptum: « Quia nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit quae praeparavit Deus diligentibus se . » « Rex autem Salomon dedit reginae omnia quae voluit et petivit ab eo, exceptis his quae ultro obtulerat ei munere regio, » id est quia pacificus noster, verae reginae, Ecclesiae videlicet suae, omnia quae petit, dabit. De quo scriptum est: « Desiderium cordis ejus tribuisti ei, et voluntate labiorum ejus non fraudasti eam . » Et in Evangelio ipse dicit: « Quaecunque petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis . » Non solum autem ea quae petimus, imo etiam illa quae humana
Abbreviated transcription (Latin):
dauid cum duabus uxoribus suis inhebron. significat conuocationes
duarũ plebium in ecclesiam catholicam: hebron enĩ . interpr&atur
coniugium: Et benesolascã ecclesi a nominatur coniugium. sola
quarum non est numerus. Vnaestolum bamea perfecta mea. una ẽ
matrisuae. electa genetricisuae. Illuc dux it dauid singulos uiros
cumdomosua : qui aunus quisq: fidelium in illam soci& atem ꝑ prędi¬
cationem euangelii conuocatur. Nec est distinctio ibi iuidaei & greci
Vnguent uiri iuda dauid in regem. ut regn& suꝑ domum iuda.
bona fama sacre praedi cationis & uirtutũ studio. Rite confitent᷑
xp̃m eẽ regem in uni uerso populosuo. ac ipsum eẽ ciuom̃is potes¬
tus a patredata in celo & in terra. ut in nomineihũ omne genuflec¬
t&ur celestium terres trium & infernorũ. Et nunciatũ ẽ dauid¬
paralipomenon libro quomodo gestũ sit narratur. Cũ audissent

Expanded text:
David cum duabus uxoribus suis in Hebron significat convocationes David cum duabus uxoribus suis in Hebron significat convocationes duarum plebium in Ecclesiam catholicam. Hebron enim interpretatur conjugium, et bene sola sancta Ecclesia conjugium nominatur. Sola quarum non est numerus. » Una est columba mea, perfecta mea, una est matris suae, electa genitrici suae. Illuc duxit David singulos viros cum domo sua: quia unusquisque fidelium, in illam societatem per praedicationem Evangelii, convocatur. « Non est ibi distinctio Judaei, et Graeci, » Ungunt viri Juda David in regem, ut regnet super domum Juda, electi quique bona fama sacrae praedicationis, et virtutum studio, rite confitentur Christum esse regem in universo populo. Ac ipsum esse, cui « omnis potestas a Patre data est in coelo et in terra, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum . » AliteParalipomenon libro quomodo gestum sit narratur. « Cum audissent,
Abbreviated transcription (Latin):
uncd stinortamis cuerunt & quia incis unctus recorporalit moritur
ipsit a scominigraus ae tore siccantur. Dequibus  benedicrenet arr
prinitiarum esse non porsint Superbe quippe ebreorumentes primi¬
tiuos fiuiciuns non ficribit : quia m redemptoris iduentu gepar tdmuna¬
fineuideos quos in iuesun& suscipit et exstremacolligens eos qua si
reliquias frugu n ponit de quibus nimirũ religdus eraia sdleit
si fuerit numerus filioru istł quasi arena mars reliquide salue faci
bos sunt tamen idcit coqgtil boe montes exore prphete maledici ut dum
frucius ermoa siente aerae nonoritur posps sores terre sierediratis
dam noferiantur qua tenus ipsi maledicti qnis sententiam accipe¬
stn qtar pudsemnortem iogis sustperein qustate sua exientemer ius
As cenditergo dauid & duȩ uxores eius achi noem iet rahelites &abi¬
gail uxornabal carmeli. sed & uiros qui erant cumeo duxit dauid
singulos cumdomosua & manserunt in oppidis hebron.: Ascensus isti

Expanded text:
sti se morte miscuerunt. Et quia in eis unctus rex corporaliter moritur, ipsi ab omni gratiae rore siccantur. De quibus benedicitur, ut agri primitiarum esse non possint . Superbae quippe Hebraeorum mentes, primitivos fructus non fecerunt, qui in Redemptoris adventu ex parte maxifine Judaeos, quos invenerit, suscipiet, et extrema colligens eos quasi reliquias frugum ponet. De quibus reliquiis Isaias dicit: « Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient. » Possunt tamen idcirco Gelboe montes ex ore prophetae maledici, ut dum fructus exarescente terra non oritur, possessores terrae sterilitatis damno feriantur, quatenus ipsi maledictionis sententiam acciperent, quia apud se mortem regis « suscipere, iniquitate sua exigente, meruisAscendit ergo David et duae uxores ejus Achinoam Jezraelites, et Abigail uxor Nabal Carmeli, sed et viros qui erant cum eo, duxit David singulos cum domo sua et manserunt in oppidis Hebron. » Ascensus iste
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinem aquile atq leonis. Filiae isrł suꝑ saul fl&e qui uestie¬
estiebat eas coccino & praebebat ornamenta aurea cultui earum depdis
hostium quas agebat. Quo modo cecidert̃ fortes in proelio subaudit̾
in pecuto suo Ionathan in ex celsistuis occisus ẽ in ebreo ñ hab&ur ẽ
estenim sensus osaulionathan in excelsistuis id ÷ in peccato in oboedien¬
taetuae occisus subauditur .e. Eccerex & proph&a dauid quir&ri¬
buentibus mala non reddidit. cũ saul &ionatha bello occũ ber& in
camen tatione sua gelboe montib maledicit dicens: montes gelboe
nec ros nec pluuia ueniant suꝑ uos neq sint agri primitiarum quia abi
abictius est rppeus saul quasi noneet unctus oleo. Quidergo montesgelbo
sul morien tede liquerunt. quatenus in eis nec ros nec pluuia cadera
a ulomonicos iuriditatus germine sententiae sermosiccar& sedquua ge¬

Expanded text:
similitudinem aquilae atque leonis. « Filiae Israel, super Saul flete, qui vestiesimilitudinem aquilae atque leonis. « Filiae Israel, super Saul flete, qui vestiestro, » etc. Vestiebat eas coccino, et praebebat ornamenta aurea cultui earum de praedis hostium quas agebat. « Quomodo ceciderunt fortes in praelio: » subauditur in peccato tuo: « Jonathan in excelsis tuis occisus est. » In Hebraeo non habetur est. Est enim sensus: O Saul, Jonathan, in excelsis tuis, id est, in peccato inobedientiae tuae, occisus; subauditur, est. Ecce rex et propheta David, qui retribuentibus mala non reddidit, cum Saul et Jonathas bello occumberent, in lamentatione sua Gelboe montibus manec ros, nec pluviat veniat super vos, neque sint agri primitiarum, quia ibi abjectus est clypeus Saul, quasi non esset unctus oleo. QSaul moriente deliquerunt, quatenus in eis nec ros nec pluvia caderet: et ab omni eos viriditatis germine sententiae sermo siccaret? Sed quia Ge
Abbreviated transcription (Latin):
cens proph&a ingemit subitaneum casum. principũ populisui. & ꝓhib&
neullus l&etur intali casu. neq fama hoc diuulg& inciuitates inimicorũ.
gech enĩ & ascalon. urbes sunt alophilorũ. Montes gelboe nec ros nec
crppeus fortium clrppeus saul. quasi non eet unctusoleo. Propt̃ casũ
fortium & ruinã populisui. quasi in dignans loquit᷑ adipsũ locũ int̃fectio¬
nis ab hõminans factũ quod in eo erat gestũ. Tamen non sine grandi
mirsterio sicut paulo post ostenditur ⁊ sagus taamathan enuqua sedur
mescor suscut pluius saul non estreuersus in anis. Hoc uult insinuarnqde
iorit hal oncuss temporibus suis bellicosis simi & fortissimifuerunt in proe
uonit haut & ionathan amabiles & decori inuita sua in morte quomodo
non sunt diuisi: aquilis uelociores leonibus fortiores. laudat decore
sorie laudat & constantiã animi adiungens perhi perbolen tropũ

Expanded text:
cens propheta ingemit subitaneum casum principum populi sui, et prohibet cens propheta ingemit subitaneum casum principum populi sui, et prohibet ne ullus lactetur in tali casu, neque fama hoc divulget in civitates inimicorum. Geth enim et Ascalon, urbes sunt Allophylorum. Hactenus historiam, nunc est clypeus Saul, quasi non esset unctus oleo, » etc. Propter casum fortium et ruinam populi sui, quasi indignans loquitur ad ipsum locum interfectionis, abominans factum quod in eo fuerat gestum; tamen non sine grandi mysterio sicut paulo post ostenditur « Sagitta Jonathan nunquam rediit retrorsum, et gladius Saul non est reversus inanis, » etc. Hoc vult insinuare quod Jonathas et Saul temporibus suis bellicosissimi et fortissimi fuerunt in praenis. Saul et Jonathan amabiles et decori in vita sua, in morte quoque non sunt divisi, aquilis velociores, leonibus fortiores. formae, laudat et constantiam animi, adjungens, per hyperbolis tropum,
Abbreviated transcription (Latin):
sacer dotiscribȩ legis dĩ caeli doctis simo salutem. Sunt tamen quidicun
hunc librum iustorum intelligi debere ipsũ librũ regũ ubi continent᷑
proph&ȩ iusti. samuel uidelic& gad & nathan. inquorũ libro scriptũ ẽ
qualit̃ sa ul recedens atimore dñi. per in oboedientiam suamperiit.
Inditi tui isrł suꝑ montes tuos int̃fecti sunt. in ebreo hab& suꝑ ex cel¬
satua : & est sensus: osaulgloriosi isrł suꝑ excel satua interfectis unt
quia in peocato in oboedientia eiuae. unatecũ perierunt. In oboedientia
nãq: tua proidolis ÷÷ excelsis reputata ẽ sicut ẽ illud in libro samuhelis
Melior ẽ enĩ oboedientia quam uictime & ausculta remagis. quã offem
adipem ari&um. qm̃ quasi peccatũ ariolandi ẽ. repugnare. & quasi
ingeth nolite adnunciare. neq: ad nunci& is in comp&is ascalonis. neforie
l&ent᷑ filiae phrlistum neexultent filia e in circũ cisorũ. Opstups¬

Expanded text:
sacerdoti scribae legis Domini coeli doctissimo salutem . » Sunt tamen qui dicunt sacerdoti scribae legis Domini coeli doctissimo salutem . » Sunt tamen qui dicunt hunc librum Justorum intelligi debere ipsum librum Regum, ubi continentur prophetae justi, Samuel videlicet, Gad et Nathan. In quorum libro scriptum est qualiter Saul recedens a timore Domini, per inobedientiam suam periit. Inclyti tui Israel super montes tuos interfecti sunt. In Hebraeo habetur, super excelsa tua. Et est sensus: O Saul, gloriosi Israel super excelsa tua interfecti sunt, quia in peccato inobedientiae tuae una tecum perierunt. Inobedientia namque tua pro idolis, id est, excelsis reputata est, sicut est illud in libro Samuelis: Melior est enim obedientia, quam victimae: et auscultare magis, quam offerre adipem arietum: quoniam quasi peccatum  nolite adnuntiare in Geth neque adnuntietis in conpetis Ascalonis ne forte laetentur filiae Philisthim ne exultent filiae incircumcisorum mont
Abbreviated transcription (Latin):
dñi cuius in libro numerorum mentio .ẽ. neq carmina salo monis. neq
disputationes eius sapientissimas. delignorũ natura herbarũq: omniũ
Itẽ iumentorum uoluc rũ reptilium & piscium. uł qđ in libro uerboris
dierum dicit᷑. Reliqua uero opera salamonis priorũ & nouissimorum
scripta sunt in uerbis nathan ꝓph&e. & in libris ahiesalonitis. Inuisiora
quoq: iad douidentis contra hieroboam filium nabath. & multa huiusce¬
modi uolumina quescripta quidem fuisse probat scripta sed hodie c̃stat
congregata. interalias ꝓuinciae opus. hostili ẽ igne consumpta. ex qua
pauci qui nunc in scã scriptura continent᷑ libripost modũ etrȩpontisi¬
lone & ipse scriba uelox in legemorsi. Velox uidelic& quia promtio¬
res litterarum figuras. quam eatenus ebrei habebant repperit.
Et in epistola regis ꝑ sarũ it ascriptũ .ẽ. Artar terses rex regũ e⁊ rȩ

Expanded text:
ni, cuius in libro Numerorum mentio est; neque carmina Salomonis neque ni, cuius in libro Numerorum mentio est; neque carmina Salomonis neque disputationes eius sapientissimas de lignorum natura herbarumque omnium itemque iumentorum, volucrum, reptilium et piscium, vel quod in libro verba dierum dicitur; reliqua vero operum Salomonis priorum et novissimorum scripta sunt in verbis Nathan prophete et in libris Ahiae Silonitis, in visione quoque Addo Videntis contra Hieroboam, filium Nabath; et multa huius volumina, quae Scriptura quidem fuisse probat, sed hodie constat congregata inter alias provinciae opes hostili est igne consumpta, ex qua pauci, qui nunc in sancta Scriptura continentur libri, postmodum Esdrae pontifiilone, et ipse scriba velox in lege Moysi, – velox videlicet, quia promptiores litEt in epistola regis Persarum ita scriptum est: « Artaperses, rex regum, Ezrae
Abbreviated transcription (Latin):
cumeo & plancxerunt & fleuerunt & ieiunauerunt usq aduespe¬
ra suꝑsaul & suꝑ ionathan filium eiꝰ & suꝑ populũ dñi & super
supersaul & suꝑ ionathan filium eius & prȩcepit ut docer& filios
uda arcum sicut scriptum .ẽ in libro iustorũ. Quod scriptũ t̃ qm¬
plangebat interfecto saul & ionathan quia pręceperit ut docerent
filios uida arcu id eo fecit ut quia philisteos sagittaris habundare
iam nouerat unde & saul iam maxime horũ ictib perierat. eandem
bellandi artem & suimilites ad reuicendos eos didicerent. Aliter¬
praecepit ut docerent filios iuda arcum. hoc ẽ ut reges iuda docer&
fortitudinem scilic& ut fortes & intenti essent intimore dñi. & in
pracceptis dĩ neꝑ in oboedientiam a fortitudi ne&timoredñi sicut
saul recederent. & eomodo quo ille perierat. perirent. Quod uero
sequit᷑ sicut scriptũ ẽ in libro iustorũ ipsum librũ hodie nus quam
neq apud ipsos ebreos inuenire posse assuerant. sicut nec librum belloru

Expanded text:
fleverunt et jejunaverunt usque ad vesperam super Saul, super Jonathan filium ejus; et super populum Domini, et super super Saul, et super Jonathan filium ejus et praecepit ut docerent filios Juda arcum, sicut scriptum est in libro Justorum. Et ait: plangebat interfectos Saul et Jonathan: Et praecepit ut docerent filios Juda arcum, hoc ideo fecit, ut quia Philisthaeos sagittariis abundare jam noverat, unde et Saul maxime horum ictibus perierat, eamdem bellandi artem et sui milites ad revincendos eos discerent. Praecepit David ut docerent filios Juda arcum, hoc est, ut reges Juda docerent fortitudinem, scilicet ut fortes et intenti essent in timore Domini et in praeceptis Dei, ne per inobedientiam a fortitudine et timore Domini sicut Saul recederent, et eo modo quo ille perierat, perirent. Quod vero sequitur: Sicut scriptum est in libro justorum, ipsum librum hodie nusquam, neque apud ipsos Hebraeos inveniri posse asseverant, sicut nec librum bellorum
Abbreviated transcription (Latin):
actum est aut postquam mortuus ẽ saul. ut dauid reuerter&
aceuram alech & maner& insiceleth dies duos. indie autem
teetia ap paruit homo ueniens decastris saul ueste conscissa
& puluere aspersus caput & ut uenit ad dauid cecidit super faciem
supni& ador auit. dixitq ad cum dauid: undeuenis. qui ait ad eum.
Sctmseris isrł fugi : dixitad eum dauid: quod ẽ uerbum quod factũ ẽ.
indicamihi: quiait: Fugit populus deproclio & multi corruentes
de populo mortui sunt sed & saul &ionathan filius eius interiert &rł
łsominem istum amalechiten hebrei filium doet fuis sedicunt:
amaleehites enim &idumeus unum .ẽ. quia filius primogenitus esau
elifat fuit & hui filius amalech. Diadema aut̃ & armillã quaedđ
d& ulit apatre doec commendata sibi fuisse. ebrei ꝑhibent. Quid ẽ
aut quod ille amalechites qui sefinxit coram dauid saul regem in ter¬
fecisse ab eoiuste ultionis poenam multatus accepit. nisi quod om̃is
ius ter &ributionis poenam asuꝑno iudiceretipit: iux ta illud qđ

Expanded text:
est autem, postquam mortuus est Saul, ut David reverteretur a caede Amalec, et maneret in Siceleg dies duos. In die autem tertia apparuit homo veniens de castris Saul, veste conscissa, et pulvere aspersus caput; et ut venit ad David, cecidit super faciem suam, et adoravit. Dixitque ad eum David: Unde venis? Qui ait ad eum: De castris Israel fugi. Dixit ad eum David: Quod est verbum, quod factum est? indica mihi. Qui ait: Fugit populus de praelio, et multi corruentes de populo mortui sunt. Sed et Saul et Jonathan filius ejus interierunt, etc. » Hominem istum Amalecitem Hebraei filium Doeg fuisse dicunt. Amalecites enim et Idumaeus unum est, quia filius primogenitus Esau, Elifaz fuit, et hujus filius Amalec. Diadema autem et armillam quae David detulit, a patre Doeg commendata sibi fuisse Hebraei perhibent. Quid est autem quod ille Amalecites, qui se finxit coram David Saul regem interfecisse, ab eo justae justae retributionis poenam a superno judice recipiet? Juxta illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
scinderetur: Et idur cõnonde uallibus neque decampis nonde colibua
sed demonte epbrum ce dicitur hoc ẽ demonte frugifero inquo nobili¬
sto sui uxot abrabae sarra nobilior : secunda quid ẽ hoc est fenenna
focunela fut sicut abrabac secunli uxor id ẽagit aegoptia sedeg¬
nobilior e teffitus e a brahim primum pater deignobili postca deno¬
bili coniugios lta elchana quipos sessiodie priguoi des tuos cdaa ccore
ti sodi ducat hasduas uxores etiungat sibi prtm uonaun ga tus hobilior. e

Expanded text:
scinderetur; et idcirco non de vallibus, neque de campis, non de collibus, scinderetur; et idcirco non de vallibus, neque de campis, non de collibus, sed de monte Ephraim esse dicitur, hoc est, de monte frugifero, in quo nobiliit prima uxor Abrahae Sara nobilior , secunda quidem, hoc est, Phenenna, fecunda fuit, sicut Abrahae secunda uxor, id est, Agar Aegyptia, sed ignobilior. Et effectus est Abraham primum pater de ignobili, postea de nobili conjugio. Ita Elcana, qui possessio Dei est, primum de secunda uxore sessio Dei, ducat has duas uxores, et jungat sibi primum eam quae nobilior e
Abbreviated transcription (Latin):
VInde ꝑscripturam dicitur. insipiens sicut luna mutatur Tunacum uidet᷑
una c̃ẽ ꝓsubstantim permutationem dierum semꝑ a semetipsa alia ẽ
& diuersa Sicet peccatores quimutantur semperscientia & cupiunt
diuersa. in stabiles sunt in omnibus uiissuis. Vnus autem dictur ds
non de numero sed quianumquã a st̃metipso alter efficitur. ideo num¬
quammutatur Vt est illud ituautemidem ipsees & annitui non de ficient
uit in quit uirunus deramatha sophim demonte effraim oNcefacrt
siue armatha ut in aliquibus exemplaribus habetur. alttudo eorũ
interptatur sophimspecula uel scopulus Effrum fructificato
unmonte efsrum & in ramatha sophim commorasse dicitur. in alta scilic&
conteriplatione uirtutum ut anullis subiacentibus di circuimlatta stibo
iuinorrin cogitatiomibus mentiseius sublimitas dei ceretur ł unitas

Expanded text:
Unde per Scripturam dicitur: « Insipiens sicut luna mutatur . » Luna, cum videtur Unde per Scripturam dicitur: « Insipiens sicut luna mutatur . » Luna, cum videtur una esse per substantiam, per mutationem dierum semper a semetipsa alia est et diversa; sic et peccatores, qui mutantur semper scientia et cupiunt diversa, instabiles sunt in omnibus viis suis. Unus autem dicitur Deus, non de numero; sed quia nunquam a semetipso alter efficitur, ideo nunquam mutatur, ut est illud. « Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . » « Fuit, inquit, vir unus de Ramatha Sophim, de monte Ephraim. » Ramatha, sive Armatha, ut in aliquibus exemplaribus habetur, altitudo eorum interpretatur; Sophim, specula sive scopulus: Ephraim, fructificatio. Qui in monte Ephraim et in Ramatha Sophim commorasse dicitur, in alta scilicet contemplatione virtutum, ut a nullis subjacentibus et circumlatrantibus vitiorum cogitationibus mentis ejus sublimitas dejiceretur vel unitas
Abbreviated transcription (Latin):
anni reditum peperit anna puerum uocauitq nomeneius simued: qui inter¬
practatur postulatiodĩ si ue nom̃ eius ds̃ quia auctornatiuitatiscius dserat
Qui abstereli exoratus concessit haberefiliũ qui dignus haberetur intẽplo
dĩ cunctis diebus ad sistere ad seruitium eius Misticeaut̃ elchana pater
uenerabilis samuelis quierat possessiodi elchanaquippe in possessionem
dĩ trans fertur animiuirtute uirdicitur et noꝵsolumuir uerum etiam
uir unus appellatur : Nc̃ ienimindi uersi uagabundus uel mobilis atq
instabilis ferebatur. sed firmus atq in concussus persistens uirunus erat
Et non solum illeuir unusdicitur sedomnes competentes unusdicuntur unã
sipientium omnes habentes. qui unum xpm̃ihm̃ confitentur . in uno spũ
dĩ replentur. Indedicit apostolus Omnes quidem currunt sedunus
acespit palmam Vnusquisq insipientium non est utus sed multi

Expanded text:
anni reditum, peperit Anna filium, vocavitque nomen ejus Samuel, qui interpretatur postulatio Dei, sive nomen ejus Deus, quia auctor nativitatis ejus Deus erat, qui ab sterili exoratus, concessit habere filium, qui dignus haberetur in templo Dei cunctis diebus assistere ad servitium ejus. Mystice autem Elcana, pater venerabilis Samuelis, qui erat « possessio Dei » Elcana quippe in possessionem Dei transfertur animi virtute vir dicitur. Et non solum vir, verum etiam vir unus appellatur. Non enim in diversa vagabundus, vel mobilis atque instabilis ferebatur, sed firmus atque inconcussus persistens vir unus erat. Et non solum ille vir unus dicitur, sed omnes competenter unus dicuntur, unam sapientiam omnes habentes, qui unum Christum Jesum confitentur, in uno Spiritu Dei replentur. Inde dicit Apostolus: « Omnes quidem currunt, sed unus accipit palmam . » Unusquisque insipientium non est unus, sed multi.
Abbreviated transcription (Latin):
suum dñs scs: ut uincatur ã scĩs. quos dñs sc ̃s̃ scorumefficit scõs Acp
rietur quigloriatur intellegere et scire dnm̃ et facẽre iudicium
&liustitiam in medio terrae: non parua ex parte in tellegit et scit
sciatdnm Sed quia retributio iusta indieiudicii futura est ad ño
superfilios adac. in de sequitur : : Ons ascendit inquit caelos et
tonuit : Ipse uidicabit fines terrae quia iustus est : pror susordinem
tenuit confessionisfidelium haec prophetissa Ascendit enim
tuos Namquisa scendit sicudicta postolus nisi et qui descendio
in inferiores partesterrae : Quidescendit ipse est quia scendit
saperomnes caclos ut adimplere tomnia : per nubes ergo suas
merusadem hoc estingratae uineae comminatus est apudescarma
priphitam nepluant supereamimbrem : sic autemdictuna est ia

Expanded text:
suum, Dominus sanctus; ut uincatur a sanctis, quos Dominus sanctus sanctorum efficit sanctos. Ac per suum, Dominus sanctus; ut uincatur a sanctis, quos Dominus sanctus sanctorum efficit sanctos. Ac per rietur qui gloriatur: intelligere, et scire Dominum, et facere judicium, et justitiam in meligat et sciat Dominum. Sed quia retributio justa in die judicii futura est a Domino super filios Adae, inde sequitur: « Dominus ascendit, inquit, coelos et tonuit; ipse judicabit extremum terrae, quia justus est. » Prorsus ordinem tenuit confessionis fidelium haec prophetissa. Ascendit in ctuos. « Nam quis ascendit, sicut dicit Apostolus, nisi et qui descendit in inferiores partes terrae: qui descendit, ipse est qui ascendit super omnes coelos, ut adimpleret omnia . « Per nubes ergo suas Jerusalem, hoc est, ingratae vineae, comminatus est apud Isaiam prophetam, « ne pluant super eam imbrem . » Sic autem dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
orbem eclesiaesuae qua ea solisortu usq ad occasum laudat nom̃ cius
edes scõrum suorum seruabit : Hoc est electorum suorum opera inuiam
iustitae dirigit: et impii intenebris conticescent: quiamittentur
intenebras exteriores ibierit fletus et stridordentium: ubi contices¬
cent idestab ar rogantia superbiae sua ecessabunt. I Quia non infor¬
titudinesua roborabituruir. hoc est non in fortitudin epropria
sedinuirtute diuina potens est . uir. id est populus credentium
nm̃ formidabunt aduersariieius Quia dñs infirmum faciet aduersariũ
eius: Potest exambiguo greco intellegi et aduersarium suum Cum
enimdns possiderenos caeperit : profecto aduersarius qui nr̃ fuerat
ipsius fit. et uinceturã nobis non uiribus nostris quia non inuirtute¬
propria potens est uir : Oñsergo in firmum faciet aduersarium

Expanded text:
orbem Ecclesiae suae, quae a solis ortu usque ad occasum laudat nomen ejus. orbem Ecclesiae suae, quae a solis ortu usque ad occasum laudat nomen ejus. « Pedes sanctorum suorum servabit, » hoc est, electorum suorum opera in viam justitiae diriget. « Et impii in tenebris conticescent, quia mittentur in tenebras exteriores, ibi erit fletus et stridor dentium ; » ubi conticescent, id est, ab arrogantia superbiae suae cessabunt. « Quia non in fortitudine sua roborabitur vir, » hoc est, non fortitudine propria, sed in virtute divina potens est vir, id est, populus credentium. « Dominum formidabunt adversarii ejus, quia Dominus infirmum faciet adversarium ejus. » Potest ex ambiguo Grenim Dominus possidere nos coeperit, profecto aduersarius, qui noster fuerat, ipsius fit, et uincetur a nobis, sed non uiribus nostris, quia non in uirtute potens est uir. Dominus ergo infirmum faciet aduersarium
Abbreviated transcription (Latin):
qui propternos pauperfactus est cumdiuesesset uteius paupertate
sicut paulo antedictum est ditaremur Ipsumenim deterra suscitauit
tamcito : ut caro eius non uideret corruptionem Necillud ab illo
alienabo quod dictum est : et destercore erigitinopem Inops quip¬
peidem qui pauper : stercusuero unde erectus est. rectissime intel¬
leguntur ꝑsecutoresiudaei: inquorum numero cum sedixis set
a postolus ecclesiampersecutumuae mihi in quit fuerum
lucra haec proptxp̃m damna eẽ duxi : Nec solum detrimenta
uerumetiam stercora existimaui ẽe utxpm̃ lucrifica rem¬
atcum potentibus populi. quibus at: Sedebitis superduo decim sedes
s& sedemgloriae hereditatem danscis ¶Oñĩ enim sunt cardines
terrae : et posuit supereos orbem: Quia ipsedominatur amare usq
cardinesterrae . hoc est quattuor plagaemtuindi inquibus dilatabit

Expanded text:
qui propter nos pauper factus est, cum diues esset, ut eius paupertate, qui propter nos pauper factus est, cum diues esset, ut eius paupertate, sicut paulo ante dictum est, ditaremur. Ipsum enim de terra suscitauit tam cito, ut caro eius non uideret corruptalienabo, quod dictum est: « Et de stercore erigit inopem. » Inops quippe idem qui pauper; stercus vero, unde erectus est, rectissime intelliguntur persecutores Judaei: in quorum numero, cum se dixisset Apostolus Ecclesiam persecutum: « Quae mihi, inquit, fuerunt lucra, haec propter Christum damna esse duxi, nec solum detrimenta, verum etiam stercora existimavi esse, ut Christumat cum potentibus populi, quibus ait: « Sedebitis super duodecim sedes . » et sedem gloriae haereditatem dans eis. « Domini enim sunt cardines terrae, et posuit super eos orbem. » Quia ipse « dominatur a mari usqumini, inquit, sunt cardines terrae, » hoc est, quatuor plagae mundi, in quibus dilatavit
Abbreviated transcription (Latin):
ta est cumxp̃o indõ Eccequomodo eosdem ipsosuiui ficatds̃ Sed nũ¬
quid eos dem deduxitadinferos etreduxit Hocutrumq sine contro¬
uersia fidelium in illo potius uidemusimpletum capitescilicetnro : cũ
quo uitam nostram indõ a postolus dix̃ absconditam Nam qui proprio
filio non pepercit. sed pronobi somnibus tradiditeum : istomodo utiq
mortificatcĩ & quia resuscitauit a mortuis: cundem rursus uiuificauit
Et quia in prophetia uoxeius agnoscitur : Nonde relinques animam
meamin in ferno : Eundem deduxit ad inferos etreduxit. Haceius
sicutsciamus quod sequituraudiamus Humiliat etexaltat. Utiq
superbos humiliat ethumiles exaltat. Quod enim alibi legitur
Os superbis resistio humilibus autemdat gratiam: Hoctotus habet
serme : cuius nomen interp̃tatur gratiaeius : lamuero quod adiungi
uscitat a terra pauperem : denullomelius quam deillo intellego.

Expanded text:
ta est cum Christo in Deo; ecce quo modo eosdem ipsos uiuificat Deus. Sed numta est cum Christo in Deo; ecce quo modo eosdem ipsos uiuificat Deus. Sed numquid eosdem deduxit ad inferos et reduxit? Hoc utrumque sine controuersia fidelium in illo potius uidemus inpletum, capite scilicet nostro, cum quo uitam nostram in Deo apostolus dixit absconditam. Nam cum proprio filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, isto modo utique mortificauit eum; et quia resuscitauit a mortuis, eundem rursus uiuificauit. Et quia in prophetia uox eius agnoscitur: Non derelinques animam meam in inferno, eundem deduxit ad inferos et reduxit. Hac eius sit ut sciamus, quod sequitur audiamus: Humiliat et exaltat; utique superbos humiliat et humiles exaltat. Quod enim alibi legitur: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam, hoc totus habet sermo huius, cuius nomen interpretatur gratia eius. Iam uero quod adiungitur: Suscitat a terra pauperem, de nullo melius quam de illo intellego,
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem scribere Et in prouerbiis salomonis hocantea praefi¬
gurans : Sapientias aedificauit sibidomum et suffulsit colũ¬
pas septem Sterelis enimerat in omnibus gentibus di ciuitas :¬
Ante quam iste foctus quemcernimus oriretur Gernimus etum quac
multa infilus nuncinfirmatam hierusalem terrenam : qm̃ quicũq filu
liberae in ea erant uirtus ciuserant. Nunuero ibi qm̃ littera est
& sp̃snonest: amis sauirtute in firmata est ¶ Oñsmortificat & uiuificat
Nortificatillã quacmulta erat infiliis. & uiuificat hanc sterilem quae pe¬
perit septem : Quamuis commodius possit intellegi eosdemuiui ficare
quosmortificauerit: Id enimuel repetiuit addendo deducitad in feros
et reduct Quibu senimdicit a postolus : Simortuiestis cum xpo quae
sur sum sunt quaeritae ubixps est indextera dĩ sedens: salubriter mor¬
tificantur utiq ad nõ. quibus adiungit: Quae sursum sunt sapite

Expanded text:
tudinem scribere; et in prouerbiis Salomonis hoc antea praefitudinem scribere; et in prouerbiis Salomonis hoc antea praefigurans Sapientia aedificauit sibi domum et subfulsit columnas septem. Sterilis enim erat in omnibus gentibus Dei ciuitntequam iste fetus, quem cernimus, oreretur. Cernimus etiam, quae multa in filiis erat, nunc infirmatam Hierusalem terrenam; quoniam quicumque filii liberae in ea erant, uirtus eius erant; nunc uero ibi quoniam littera est et spiritus non est, amissa uirtute infirmata est. Dominus mortificat et uiuificat; mortificauit illam. quaperit septem; quamvis commodius possit iquos mortificauerit. Id enim uelut repetiuit addendo: Deducit ad inferos et reducit Quibus enim dicit apostolus: Si mortui estis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens, salubriter utique mortificantur a Domino: quibus adiungit: Quae sursum sunt sapite,
Abbreviated transcription (Latin):
multum esuriendo terram transierunt qui a in eis non terre na
sed caelestia sapuerunt Et hocuelut qua ereretur causa cur
factum sit: Do nasterilis ait peperit plurimos. & quae multos
habebat filios infirmata est In ebreo et inseptuaginta translatione
non plurimi sed septem leguntur Iuda ei hunc locumita intelle¬
gunt quod nato samuele mortuussit filius primogenitus fenennae
& singulis annae filii snascentibus singuli fenennae mortui sint
filii Sed quaerendum est quomodo hocstare possit cum fe¬
nenna septem. Annaautem non plus quam quinque filios habuerit
Quam questionem hebrei soluentes duosfilios samuelis cumfilus
annae adnumerant Quia sterelis inquit peperit septem
& multa in filiis infirmata est hic totum quod prophetabatur
eluxit agnoscentibus numerum septe narium quo est uniuersae
ecclesiae significata perfectio Propter quod et iohannes a pos¬
tolus ad septem scribit ecclesias eomodo scostendens ad unius pleni¬

Expanded text:
multum esuriendo terram transierunt; quia in eis non terrena, multum esuriendo terram transierunt; quia in eis non terrena, sed coelestia sapuerunt, et hoc velut quaereretur causa cur factum sit. « Donec sterilis peperit plurimos et quae multos habebat filios infirmata est. » In Hebraeo et in Septuaginta translatione non plurimi, sed septem leguntur. Judaei hunc locum ita intelligunt, quod nato Samuele mortuus sit filius primogenitus Fenennae, et singulis Annae filiis nascentibus, singuli Fenennae mortui sint filii; sed quaerendum est quomodo hoc stare possit, cum Fenenna septem, Anna autem non plus quam quinque filios habuerit. Hanc quaestionem Hebraei solventes duos filios Samuelis cum filiis Annae annumerant: Quia sterilis, inquit, peperit septem et multa in filiis infirmata est. Hic totum quod prophetabatur eluxit agnoscentiecclesiae significata perfectio. Propter quod et Iohannes apostolus ad septem scribit ecclesias, eo modo se ostendens ad unius pleni
Abbreviated transcription (Latin):
putantes non dedisposse placere dõ Sed qui est ds̃ scientiarum atq ideo
aquo ipsi homines sunt : Arcus fortium superatus est & infirmi
accinctisunt robore: Quitantã in dĩpietate confidunt &ab¬
illo solacia quaerunt dicentes cum propheta. miserere meid ne
qm̃ in firmus sum Infirmus erat populus gentilis quando alienus
a testamento dĩ fuerat Nuncergo praecinctus est robore cũ
indutus est. scuto fidei & galea salutis. & gladiosps hostis antiqui
tela ignea poterit Saturati prius propane selo cauerunt. &
familic saturati sunt Qui sunt intellegendi saturatipanibus
nisiidem ipsi quasi potentes id est isra helitȩ quibus credita sunt
eloquia dñi : sed in eopopulo ancillaefilii minorati sunt s cum se sub¬
traxerunt necrederent in saluatorem & in ipsis panibus. id est
diuini seloquiis quae illi soli tunc ex omnibus gentibus acceperunt
terrena tantum sapiunt Centes autem quibus exilla non eratdata
postea quam pernouum testamentum adeloquia illa uenerunt

Expanded text:
putantes, non de Dei posse placere. Sed quia est Deus scientiarum, atque ideo a quo ipsi homines sunt? « Arcus fortium superatus est et infirmi accinctiillo solatia quaerunt, dicentes cum Propheta: « Miserere mei, Domine, quoniam infirmus sum . » Infirmus erat populus gentilis, quando alienus a testamento Dei fuerat. Nunc ergo praecinctus est robore, cum indutus est scuto fidei et galea salutis, et gladio spiritus hostis antiqui tela ignea proterit. « Saturati prius pro pane se rocaverunt et famelici saturati sunt. » Qui sunt intelligendi saturati panibus, nisi iidem ipsi, quasi potentes, id est, Israelitae, quibus credita sunt eloquia Domini? sed in eo populo ancillae filii minorati sunt, cum se subtraxerunt, ne crederent in Salvatorem, et in ipsis panibus, id est, divinis eloquiis quae illi soli tunc ex omnibus gentibus acceperunt, terrena tantum sapiunt. Gentes autem, quibus lex illa non erat data, posteaquam per Novum Testamentum ad eloquia illa venerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
suictibimissa coram dno terramrepromissionis singubistora bues asclrt¬
bucrorteł st aud̃ selo in nonagesimomiliario nea spoleos iriegoseli
acraditena sed &iudic patrurchae filiumse lon a ppellitum Legimus
dbi an cergo urbem ascendit elchuna cumi domusui strtutis diebus secundũ
furui diebus hoc esttribus festiuitatibus pascha uidelss eto duuine edsten

Expanded text:
sorte ibi missa coram Domino terram repromissionis in singulis tribubus distrisorte ibi missa coram Domino terram repromissionis in singulis tribubus distribuerit. Est autem Silo in nonagesimo milliario Neapoleos, in regione Acrabitena. Sed et Judae patriarchae filium Seloh appellatum legimus. Ad hanc ergo urbem ascendit Elcana cum domo sua statutis diebus secundum tutis diebus » hoc est tribus festivitatibus, Pascha videlicet, Pentecoste