comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curatoris ap̃ p̃torẽ ut resc̾ptodi¬
uimarci ꝯtiñt᷑. His cõseqͣns est.
ut ⁊ si ꝓdigo cunitorẽ dedit pat̾.
uoliuitate ei sequi debeat p̃tor.
eumq dare curatorẽ. s utrũonnõ
anita si fut᷑umess ut nisipat̾ a¬
liqd testõ cauiss. p̃tor ei bonis in¬
t̃dicf᷑us ess ⁊ maxiẽ si fiios hãt
iste ꝓdigꝰ. Pocuit tam̃put᷑. et ał.¬

Expanded text:
rescripto diui Marci continetur. His consequens est, ut et si prodigo curatorem dederit pater, uoluntatem eius sequi debeat praetor eumque dare curatorem. sed utrum omnimodo, an ita, si futurum esset, ut, nisi pater aliquid testamento cauisset, praetor ei bonis interdicturus esset? et maxime si filios habeat iste prodigus? Potuit tamen pater et a
Abbreviated transcription (Latin):
cͥtumi legass. additacã necessita¬
teq uiditusu/ aut si nõ babuit
inpotãte nepotes qm̃emancipa¬
toiamfilionatifuisset̃. sub ꝯdecẽ
eos hrdes institue̾. ut emancipar¬
ent̾apatre ꝓdigo. ¶S qͥd sinec
mina iuditiũ testationis seq̃nd̃
est. neq pat̾ u̾o consilio ꝓdigũ
c̃did̾it. cum magrãtus ꝓpt̾ aliq

Expanded text:
certum legasset addita causa necessitateque iudicii sui: aut si non habuit in potestate nepotes, quoniam emancipato iam filio nati fuissent, sub condicione eos heredes instituere, ut emanciparentur a patre prodigo. Sed quid si nec omnia iudicium testatoris sequendum est, ne, quem pater uero consilio prodigum c
Abbreviated transcription (Latin):
fitiumbonã uñd̾e̾ mauẽt. sic̃ en ĩ
iptegrare pot̾as ipõnm ẽ ntrũ
ueliut eligendi itacum altum el¬
eg̾int. altõ. ibstiñe debent. multo
ẽ curator ꝓ quẽ bona distraherẽt᷑
qmuis ñdum explicato eo negõ
decesẜit. Nam ⁊ cunc exintegro. a¬
lius curator t̾aciẽdꝰ ẽ. n hẽs pͥoris
curatoris ẽ honerandꝰ cum accidẽ
iorẽ minoremue. quã in priore cu¬
ratore spectantu erat. ꝓbabłis nõ.
sit. possint etiamplures hẽdes ei
existẽ. n̃ aut ꝑom̃s io negociu
administrũ. expediat. aut qcqͣr
diciꝰ possit᷑ cur inius aliqs exhi
potissimũ honorand sit
rembonis int̾clc̃m ẽ. nch tranffẽ¬
re posse. adaliquẽ qui ambonis

Expanded text:
ficium bona vendere mallent: sicut enim integra re potestas ipsorum est utrum velint eligendi, ita cum alterum elegerint, altero abstinere debent. multoque est curator, per quem bona distraherentur, quamvis nondum explicato eo negotio decesserit. nam et tunc ex integro alius curator faciendus est neque heres prioris curatoris onerandus, cum accidere atem maiorem minoremue, quam in prior‹e› curatore spectata erat, habilis non sit, possint etiam plures heredes ei existere neque aut per omnes id negotium administrari expediat aut quicquam dici possit, cur unus aliquis ex his potissimum onerandus sitrem bonis interdictum est, nihil transferre posse ad aliquem, quia in bonis
Abbreviated transcription (Latin):
ratoris tuei̾debi. nõ solum pat̾¬
moniũ. s ⁊ corp̾ ac salus fiũosi
Curator dem̃ti tatus. dec̾to intẽ¬
posito uti satiscant nõ caũ.⁊ taoĩ
qsdã res de bonis eius legitimo
curator uñdidit. replicatio daiͣ
deb. aut᷑ si satisdatione in t̾posi¬
cioaccepto curator ereditores fi¬
riosi dimiẜint. trĩplicatio doli
tutos possõres p̃stab̾. ¶Cũ de¬
m̃tis curatorẽ quia satis nõ de¬
derat:⁊ res male aministraret.ꝓ
cõsul remou̾et abonis. aliumq̃.¬

Expanded text:
ratoris tueri debet non solum patrimonium, sed et corpus ac salus furiosi. Curator dementi datus decreto interposito, uti satisdaret, non cavit et tamen quasdam res de bonis eius legitimo curator vendiderit", replicatio dari debet "aut si satisdatione interposiretio accepto curator creditores furiosi dimisit, triplicatio doli tutos possessores praestabit. Cum dementis curatorem, quia satis non dederat et res male administraret, proconsul removerit a bonis aliumq
Abbreviated transcription (Latin):
ate. int̾ se⁊ curatoremutat. hr̃di¬
b replieatiodanda erit aut sus
qui egit satisded̾it. Szanrepli¬
catio cur̃atori ꝓfutura ess ⁊ iud̃
existimab̾. Nam sicurator seq̃ns
pecuniã. qͣmex cõdẽpnaticẽ con¬
sequutus fuat inremfiũosiuer¬
tiss. dolitriplicatõ obstab̃. ¶Q¬
sitũ est an altĩ excuratorib fuĩ¬
te solui. ¶Eumquoqrqui aba¬
lt̃o ex curatorib funtͥ fuĩosi leg¬
itime m̾caretur uslicaptuꝵ qr
solutio. nenlitio traditõ stĩma¬
gis qmiuris sunt. I dõq suffic̃
iinirs excuratorib ꝑscã. quia
intelłr alt̾ confũtire. P̾niq si

Expanded text:
ae inter se et curatorem utatur: heredibus replicatio danda erit: "aut si is qui egit satisdederat". sed an replicatio curatori profutura esset, iudex aestimabit: nam si curator sequens pecuniam, quam ex condemnatione consecutus fuerat, in rem furiosi vertisset, doli triplicatio obstabit. Quaesitum est, an alteri ex curatoribus furite solui. eum quoque, qui ab altero ex curatoribus fundum furiosi legitime mercaretur, usucapturum, quia solutio uenditio traditio facti magis quam iuris sunt ideoque sufficit unius ex curatoribus persona, quia intellegitur alter consentire: denique si
Abbreviated transcription (Latin):
dies oed̃ .R̾. Satis ẽ enimscire¬
mortuũ ẽẽ. seq ꝓximum cogr̃¬
tumfuisse. copiãq corũ quos
consułet habuisse sciãm eni
nõhane accipi que iuris prud¬
sehabebat. aut consułndo pry¬
dentiores adsequi pot̃.¬

Expanded text:
dies cedit. satis est enim sciremortuum esse seque proximum cognatum fuisse copiamque eorum quos consuleret habuisse: scientiam enim non hanc accipi, quae iuris prudse habeat aut consulendo prdentiores adsequi pot
Abbreviated transcription (Latin):
tenti dari bonorũ possõ potest.¬
ł si hoc ip̃mp̃tornõ ignoret. ẽg̃o
et femina pot̾itami bonorum
possõe pet̾e Impubes nec bõꝵ
mñfantifiliobonoꝵ possocm pe¬
te̾ possunt. ¶Dies quib tucor

Expanded text:
tenti dari bonorum possessio potest, si hoc ipsum praetor non ignoret. ergo et femina poterit alii bonorum possessionem petere. Impubes nec bonorinfanti filio bonorum possessionem petere possunt, dies, quibus tutor
Abbreviated transcription (Latin):
tie legauit. ea putabat sibile¬
gata. ⁊ ornam̃ta ⁊ monilia. ĩ
qͥb gemme ⁊ margarite ĩsũt
et anulos ⁊ uestenitam colori¬
an hec omnia. mundocõtiñnt᷑
Itẽ cum in aureis inquibꝰ due
margarite elenchi ⁊ sinaragdi¬
duo legass.⁊ postea elenchos e¬
istẽ det̾raxiss. ⁊ q̃reret᷑ annicħ¬
ominꝰ detractis elerchis. ma¬

Expanded text:
e legauit: ea putabat sibi legata et ornamenta et monilia, in quibus gemmae et margaritae insunt, et anulos et uestem tam colorian haec omnia mundo continenturItem cum inaures, in quibus duae margaritae elenchi et sduo, legasset et postea elenchos eisdem detraxisset et quaereretur, an nihilo minus detractis elenchis ina
Abbreviated transcription (Latin):
ubendum. ac suta legatum ess
si satis declissent se̾ita admo
set num̃tu ex ea pecunia factũoᷤ
labeo. trebatii sũam p̃pbat. qͦ
hec mens testantis fuiss. ut
eapecuma in monum̃tu cõsu¬

Expanded text:
bendum ac si ita legatum esset, si satisdedissent se ita id monumentum ex ea pecunia facturos. Labeo Trebatii sententiam probat, quia haec mens testantis fuisset, ut ea pecunia in monumentum consu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẽ dubiũcẽ qui dño debimẽ.¬
nõ impl⁊ conditõẽ dando ẜuoͣ
eumintali spẽ cõnecõẽ nesciẽ¬
tẽ meuel nolente ĩplere potest¬
Cumhrlitas ex trebelliano se¬

Expanded text:
non est dubium.Contra qui domino debenon implet condicionem dando seruo im in tali specie condicionem nesciente me uel nolente implere potest.Cum hereditas ex Trebelliano se
Abbreviated transcription (Latin):
ditur nis dandi. siis cuilegat᷑̃
est. nõ pot̃ partẽ hr̃oitatis sib̾
illos qui auferunt ab eo ꝙ pł
tus sit. tibihrditatemrestitur̃
tutitio ẽtam summã dare ⁊ bͣ¬
nefitio legis falcidie irestitu¬
est/ id erit. tantõinin te ticio

Expanded text:
ditur ius dandi, si is cui legatum est non potest partem hereditatis sibi partem illos, qui auferunt ab eo, quodtus sit tibi hereditatem restituere, tu Titio certam summam dare, et beneficio legis Falcidiae in restituestiterit, tanto minus te Titio
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tonimo dare debrinã ⁊ si a¬
lio hr̃de instinito. nissus ẽ ser¬
notitu dare. ip̃i seruo datur ꝙͣ¬
q̃ fcĩ sunt nõ transeunt ad do¬
minĩ quẽadid̃ simichiaut
ẜuo ticu stipulatus sim. nõ ticͦ¬
s ẜuo c̾ius dari pot̃. ⁊ hec uͥa sũt
S cum hrdi dare uissus ẽ. uidea¬
mus ne domino dand̾ sit. ⁊ cor¬
seq̃ns ẽ. ⁊ hic seruodar. Cetes
statłilib̾ qn domino dan debeat

Expanded text:
non domino dare debet. nam et si alio herede instituto iussus est seruo Titii dare, ipsi seruo datur, qcti sunt, non transeunt ad dominum, quemadmodum, si mihi aut itii stipulatus sim, non Tiseruo eius dari potest: et haec uera sunt. Sed cum heredi dare iussus est, uideamus, ne domino dandum sit: et consequens est et hic seruo dari. Certe statuliber quin domino dare debeat
Abbreviated transcription (Latin):
Que conditio ad gemis ꝑsdãꝵ
nõ adc̾tas ⁊ notas ꝑsonas ꝑ¬
tineat/ eamꝰ existimamus toci
eẽ test. am̃ti⁊ ad omnes hẽdes
tioad c̾cas p̾sonas accomoda¬
adeun dumntaxat grãdum qͦ
hxe ꝑsoẽ institute fuerũt. ¶Cuͣ
ita intestõ scͥptum eratut ali f¬
qd inforo fiat n ad scͥptũ erat
in quo forolabeoart. Sind̃ ap f sr¬
pareat qd mortuus senẜit. ĩ eiꝰ s
municipii foro faciend̾ in quo
his quicestam̃tũ fec̾it. dosnicil¬
Uuicinis tuns. teniapublica¬
.cũ ad par̃end̾ conclitioĩre uell:¬
es : ire ꝓhibiut/ nec ꝑtestaret. ̃¬
quominꝰ agẽndo obcalumpn¬
ias. eum sumoueas hi dies cõ¬
ditioĩ nõ imputabunt᷑. ¶Q¬
damata legauerat. Si publiꝰ
corneliꝰ impensã qͣmin fun dỹ¬
seianũ fec̾it. hr̃di meo decłit. tõ
h̃s m̃s publio cornelio fund̃¬
seianum dato. Cascelliꝰ aiebut.
et᷑ p̾cium fundi dari debẽ offiliꝰ

Expanded text:
Quae condicio ad genus personarum, non ad certas et notas personatineat, cum existimamus totius esse testamenti et ad omnes heredes ad certas personas accommodaad eum dumtaxat gradum, quo hae personae institutae fuerunt. Cum ita in testamento scriptum erat "ut aliquid in foro fiat" neque adscriptum erat in quo foro, Labeo ait, si non appareat, quid mortuus senserit, in eius municipii foro faciendum, in quo is qui testamentum fecerit domiciluicinus tuus te uia publicum ad parendum condicioni ire uelles, ire prohibuerit nec per te staret, quo minus agendo ob calumias eum summoueas, hi dies condicioni non imputabuntur. Qta legauerat: 'si Publius Cornelius impensam, quam in fundSeianum feci, heredi meo dederit, tum heres meus Publio Cornelio funeianum dato'. Cascellius aiebat etium fundi dari debere, Ofi
Abbreviated transcription (Latin):
tos ꝑueniat.q̃m ad plerum ꝑ¬
potuiss. ⁊ u̾ba q̃demuidẽt. repͣ¬
t sentare fideicomissũ. s nõ est
łiisiłe. ut maturiꝰ uoluent test¬
atrix ad substitutos id trãnsẜ¬
crre. nec qcꝙͣ mutat. qd septi

Expanded text:
tos perveniat, quam ad puerum ppotuisset. et verba quidem videntur repraesentare fideicommissum, sed non est verisimile, ut maturius voluerit testatrix ad substitutos id transferre. nec quicquam mutat, quod Septi
Abbreviated transcription (Latin):
br qd gͦ siquis ita scrpẜit. sti¬
chum. ⁊ pamphilũtitio dolego
simĩ crunt cuminoriar. ⁊ uny
exbis alienau̾it. anuel alt̾ po¬
ssit alegatario uñdicari splac
undicari. Namhũc ẜmcẽm licꝰ¬
et pluralis sit ꝓeo oport /ut ¬
accipiat . quesi scꝑatum dixiss
stichũ sim̃s eĩt. qunmoriar.¬

Expanded text:
ergo, si quis ita scribserit: 'Stichum et Pamphilum Titio do lego, si mei erunt cum moriar' et unum ex his alienauerit, an uel alter possit a legatario uindicari? placet uindicari, nam hunc sermonem, licet pluralis sit, pro eo oportet accipi, atque si separatim dixisset: 'Stichum, si meus erit cum moriar
Abbreviated transcription (Latin):
antonim eautum ẽis si contro¬
u̾sia sit. de nomine int̾ plures
qui ꝓbau̾it sensiss eẽ deflinct̃.
idcͥcolegatũ anũttit quia po¬
stea anuͣlos a bimpagõe accepe¬
nt hiam honor ei actus ẽ nõ ꝯ¬
ret antoninꝰ rescͥpfunt. ¶ Sĩc¬

Expanded text:
Antonini cautum est. Sed si controversia sit de nomine inter plures: qui probaverit sensisse de se defunctum, idcirco legatum amittit, quia postea anulos ab imperatore acceperit: nam honor eius auctus est, non cet Antoninus resc
Abbreviated transcription (Latin):
trauscunt actiones s si duo
as acciones/ nami sup̃e eamꝑ¬
temrestituiss. ꝓpãte interim
transituras mus ẽ ss ⁊ si plure  ͤ¬
hr̃tes extirerunt. eiquirogritu
est restitue̾ hr̃ditate si qdam ĩ x¬
tim restitu̾int. uł cum eicũi reͬ¬
stituid̾buit. plures hr̃des extiꝰ¬
coactus insolidum transibũt¬
ĩ eum actiones. ex hoc senatus¬

Expanded text:
unt actiones. sed si duo ras actiones: nam et si ipse partem restituisset, pro parte interim transituras uerius est. sed et si plures heredes extiterunt ei, qui rogatus est restituere hereditatem, si quidam im restituerint, uel cum ei, cui restitui debuit, plures heredes extitcoactus, in solidum transibun‹t› actiones ex hoc senatus
Abbreviated transcription (Latin):
quia ⁊ remoto fideicõmisso li
ncõmo frau̾dare. ⁊ ego nchil
t̃p̃it̾ faciamixcipiendo eamhe¬
reditatem qͣm remota postul¬
atione hac creditores compell¬
ere te ut adires nõ potuerint.¬
S ⁊ si filius suus hr̃s patri reg¬
atus sit apatre hr̃ditatem mre
stituẽ cum suorum c̾ditoꝵ fum¬
dundoꝵ consciliuminhis fiet.
tũqͣm suspectã ex decreto p̃toriᷤᷤ
restit̾uit michi ux frautatoĩo
int̾clicto locus ent. quia bonis
patris eius uẽnditis. nich ꝓpͥ¬
um creditores eiꝰ ex ea hr̾ditat᷑
ferre potuerint. nisi forte ꝓprii
creditores fiuii audu debeant
si postulent. ut dimssis cre¬
ditorib patris eius boãuñde̾
sibi ꝑmittit᷑. ¶ Si doñationis
cã suspectam hr̃dicatẽ sibi hr̃s¬
dix̃it. ⁊ eirestitu̾it. qui solidu
caꝑe nõ possit. auferet᷑ ei. idq
cape nõ pot᷑. Idẽ dicendũ est.
gatus hr̃ditatẽ restitue suspec¬
tam sibi dic̃ dubium no ẽ q̃ri

Expanded text:
quia et remoto fideicommisso libcommodo fraudare, et ego nihil turpiter faciam recipiendo eam hereditatem, quam remota postulatione mea creditore‹s› compellere te ut adires non potuerint.Sed et filius su‹u›s heres patri rogatus sit a patre hereditatem mihi restituere, cum suorum creditorum fraudandorum consilium inisset, tamquam suspectam ex decreto praetoris restituerit mihi, uix fraudatorio interdicto locus erit, quia bonis patris eius uenditis nihil proprium creditores eius ex ea hereditate ferre potuerint: nisi forte proprii creditores filii audiri debeant, si postulent, ut dimissis patris eius bona uendere sibi permitt‹a›tur.Si donationis causa suspectam hereditatei, qui solidum capere non possit, auferetur ei id quod capere non potest. idem dicendum est et gatus hereditatem restituere, suspectam sibi dicit, dubium non est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃psi. festinãs. ꝓpt̾ infũnitatẽ
id̾oq ei daĩuolo tantum qñtũ
ꝓuintia hr̃ditatis competeri.
uidi qd̾ m̃g qͣntitatẽ q̃ in porti¬
onẽ hr̾ditatis relictam: s sic

Expanded text:
scripsi festina‹n›s per infirmitatem: ideoque ei dari uolo tantum, quantum pro uncia hereditatis competeret' uideri quidem magis quantitatem, quam portionem hereditatis relictam,
Abbreviated transcription (Latin):
cesiterare possit. cumforte ñ po¬
sit qͣd̾ aliꝰquatenꝰ cͥe inuitos ex¬
pediripot̃ Nansi auditus. ca¬
paces sunt. uł int̾rogati. nuty
posst̾ sigͥficaẽ ulłe sẽ ꝑicuio su
hr̃ditate adire quomõ absen¬
tes ꝑmutitium. s et infanti
nõ dubito omĩnio subueniẽ¬
dũ adq ex similitudiẽ iuris
ciuilis. ut honorani ꝯstitued̃
ẽ siue hr̃s enim institutꝰ ess.¬

Expanded text:
esi›derare possit, cum fari non possit. quod aliquatenus circa mutos expediri potest, nam si auditus capaces sunt uel interrogati nutu possint signif‹ica›re uelle se periculo suo hereditatem adire, quomodo absentes per nuntium. sed et infanti non dubito omnimodo subueniendum idque ex similitudine iuris ciuilis uel honorarii constituendum est: siue
Abbreviated transcription (Latin):
transure. ant phec temp. quoi
cuirestitudebeb̃ hr̃ditas aliq̾
ex̾cã ñ potuit adire p̃torẽ ⁊ po¬
pstulareat petit.i bonorũ possc̃e s
solundonõ siriticio hr̃de instimne¬
et rogn̾ut titium hr̃ditate a¬
eidẽ restitus uĩx esse ut titius
tur ¶lam licet d̾sid̾ante ẜuo.
titius adieĩt br̃ditatem. ñtm̃ rde
pot̃ liu̾tas ẜuo competõ qĩ in
fruide creditorumdata. licet
ticius locuplex sit. quadecãne̾

Expanded text:
transire aut per hoc tempus, quo is, cui restitui debebit hereditas, aliqua ‹e›x causa non potuit adire praetorem et postulare, ut petita bonorum possessione soluendo non sit, Titio herede instiet rogauerit Titium hereditatem eidem restituere, uix esse, ut Titius tur. nam licet desiderante seruo Titius adierit hereditatem, non tamen potest libertas seruo competere quasi in fraudem creditorum data, licet Titius locuples sit: qua de causa nec
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit absũdimmi c̃iutiq aut̃ te¬
statornisi expleta sit conditio
ñ scͥptum hrtẽ adhrditatẽ uo¬
possit adire. ⁊ restituẽ. ¶Ed si
lianus ait. hactenus iubend̾ ẽ
ut constituat p̃corhis accõib̾¬
nes: tune restituta hrditate tĩi¬
ferat eas ex senatus consuito¬
sin̾o nominis fẽndi conditio
ẽ qm p̃to eͣxigit recce qd̾ fac¬
tus udt᷑. si eam cxpleu̾it nich
enimmali est. honestironiimiꝰ N

Expanded text:
uoluit, a‹b›surdum est: utique autem testator, nisi expleta sit condicio, neque scriptum heredem ad hereditatem uopossit adire et restituere.Quod silianus ait: hactenus iubendus est, ut constituat praetoris actionibunes tunc restituta hereditate transferat eas ex senatus consulto.Si uero nominis ferendi condicio est, quam praetor exigit, recte quidem facturus uidetur, si eam expleuerit: nihil enim male est hone
Abbreviated transcription (Latin):
abhrde. iprobatũ ꝯtẽplaticẽ
sui. serum esse hr̃deminstitut᷑.¬
Nescͥptodim antonini signifi¬
eat᷑. ut siqs accepta atitio. pe.¬
cuia que qͣrtamhỹditatis cõ¬
tinz. rogatus sit ei restituẽ hr̃e¬
ditatẽ licet tardius det̾ pecui.a.
sine usuris eamdarideb̾e. quia
qnͣto tarius qͥsq pccuniã daͭ
tanto tardiꝰ adfidei cõmissũ ꝑ¬
ueniet᷑. medui temporis fructꝰ

Expanded text:
e adprobatum contemplatione sui seruum esse heredem institutum.Rescripto diui Antonini significatur, ut, si quis accepta a Titio pecunia, quae quartam hereditatis continet, rogatus sit ei restituere hereditatem, licet tardius detur pecunia, sine usuris eam dari debere, quia quanto tardius quisque pecuniam dat, tanto tardius ad fideicommissum peruenit et medii temporis fru
Abbreviated transcription (Latin):
neoresfitũit. ex trebelliano herẽ¬
ditatẽ. oꝑarum actio q̃ tranffer¬
riũ potuit. apd̾ hr̃demmaneb.
nẽc ei neceb exceptio cum eade
ꝑdeẽ nõ poss. eiqu fideicõmis¬

Expanded text:
ario restituerit ex Trebelliano hereditatem, operarum actio, quae transferri non potuit, apud heredem manebit, nec ei nocebit exceptio, cum eadem prodesse non posset ei qui fideicommis
Abbreviated transcription (Latin):
alumpni fideicominifit. ut si
sinelib̾is d̾ced̾. ꝑtem restituẽt
sẽpnio ꝑtem septicie: q̾situm ẽ¬
d̾functo alumpno intraanur̃
ucesimũ. ansubstituti fideicõ¬
missũ pecẽ possint. anu̾o inid
tempꝰ sustine̾. quosiuiu̾et alũ¬
pms: uicesimũ amnum ĩpłet
pꝑdi. secund̃ ea que ꝓponent᷑ p̃o̾

Expanded text:
 ut, si sine liberis decederet, partem restitueret Sempronio, partem Septiciae. quaesitum edefuncto alumno intra annum uicensimum, an substituti fideicommissum petere possint an uero in id tempus sustinere, quo, si uiueret, aluus uicensimum annum impleret. respondi secundum ea
Abbreviated transcription (Latin):
rib hr̃ditariis ꝑceptas usuraᷤ¬
q̃rum diempost mortenred¬
itoris cessit restitu̾e nõ cõgit᷑.¬
qb ñ exactis omĩumusũraꝵ¬
Iaccio. Namhr̃ditariastipulos
fuit ex trebelliano transfert᷑.¬
et idõ nec ind̾biti petitio eͤrit.
ac simul et hr̃ditario credito¬
ri. si mediitẽporis. no soluant᷑
tũsefitcicõmissaĩum. in his qͦ¬
q trebelli amumteneb̃. nec. i¬
deopenelocus erit. qd de fruci¬
tib. h̃s quos iure suo rcipie¬
bat. fenus nõ soluit. qd̾ si for¬
nus hr̃s mecliitemporis sol
coactus. fitei cõmissaĩo nich̾¬

Expanded text:
ribus hereditariis perceptas, quardies post mortem creditoris cessit, restituere non cogiton exactis omnium usuraactio nam hereditaria stipulatio fuit ex Trebelliano transferet ideo nec indebit‹i› repetitio erit. ac similiter hereditario creditori si medii temporis non soluantur usurae, fideicommissarium in his quoque Trebellianum tenebit nec ideo querellae locus erit, quod de fructibus heres, quos iure suo perci‹pi›ebat, faenus non soluerit. quod si faenus heres medii temporis soluactus fideicommissario nih
Abbreviated transcription (Latin):
sit. anmandrant. qmiuis ei ca¬
ueat᷑. pꝑ fragilitatem cantioĩs
qd̃ sisponte̾ adierit hr̃ditatt̃ ñ
magna cauptionẽ. s acciones
siũ mandauit. transibunt eo
tempore quo rãtum habuci̾t.¬
rio datũ sit. licet ꝑ sermunc
hẽditaium heredi compet̾e ac
ract̾ões transcunt que ex boi̾
d̾funcci pendent. ¶Silegritus
rome opulsus adieĩt heredit¬
atẽ. et restitu̾it. coget᷑ romͣne ac¬
tiones pati fideicomissãi qmͣ

Expanded text:
sit, an mandauerit, quamuis ei caueatur, propter fragilitatem cautionis. quod si sponte adierit hereditatem, non magna captio est: sed actiones, si non mandauit, transibunt eo tempore, quo ratum habuerit.rio datum sit, licet per seruum hereditarium heredi competere acenim actiones transeunt, quae ex bonis defuncti pendent.Si legatus Romae compulsus adierit hereditatem et restituerit, cogetur Romae actiones pati fideicommissa
Abbreviated transcription (Latin):
.et cet̾os cognatos facultatẽ.
eligtndidatã. Ex cen̾s. int̃ cor¬
natis si nepotes suꝑesset̃. ũ rtͣ¬
cce mulierẽ electui .ĩ. ꝓꝑ grad̾
fiteicõmissi p̃scͥpt̃os deficiẽte.
u̾o gradu nepotũ ex cognatis
quamuelit ꝑscãnieligi posse

Expanded text:
et› ceteros cognatos facultatem eligendi datam: ex ceteris autem cognatis, si nepotes superessent, non recte mulierem electuram propter gradus fideicommissi praescriptos: deficiente uero gradu nepotum ex cognatis quam uelit personam eligi posse
Abbreviated transcription (Latin):
temmcam claudiã ꝑueĩre uolo
Dfuncto aito supstite filio uo¬
uissimo autẽ sin elibis neptisꝰ
prima quidem facie ꝑꝑ condcõ ⁊¬
nis u̾ba nõ admitti uidebatur
S cumn fideicoiissis noltĩ¬
tutẽ spectari conuieniat: aliẜ¬
dum eẽ i̾di. cessante prima
substitutione parͣtis neptipe¬
titiõẽ denegar. quͣiͣtotum has¬
he uoluit anus. sisioussimꝰ
frĩs qucq portice̾m susce̾piss.
peto de ceux or kaissimanti c̃

Expanded text:
tem meam Claudiam peruenire uolo': defuncto altero superstite filio, nouissimo autem sine liberis neptis prima quidem facie propter condicionis uerba non admitti uidebatur: sed cum in fideicommissis uoluntatem spectari conueniat, absurdum esse respondi cessante prima substitutione partis nepti petitionem denegari, quam totum habere uoluit auus, si nouissimus fratris quoque portionem suscepisset. 'Peto de
Abbreviated transcription (Latin):
ex trebelliano sempnio restit¬
uere debuit. ⁊ ipẽ restituẽ pote¬
rit. sic̃ alius quilib successõ.
acciones temporarie trebellia¬
ni. solent eẽ euicta hr̃ditate. ab.
eo quipostea qmfideicominiss
restituit. hr̃ditatẽ enictus ẽ scĩ¬
licet ante restitutõem lite cũ eo
cõtestata. pot̾as enim euictõi
tollit intellectũ restitutionis
in debito fideicõmisso ostituto
actiones trehelliam durare.

Expanded text:
restituere debuit, et ipse restituere poterit sic ut alius quilibet successor. Actiones temporariae Trebelliani solent esse evicta hereditate ab eo, qui, posteaquam fideicommissam restituit hereditatem, victus est, scilicet ante restitutionem lite cum eo contestata: potestas enim evictionis tollit intellectum restitutionis indebito fideicommisso constitutactiones Trebelliani durare.
Abbreviated transcription (Latin):
reb acceptis. hr̃ditatemrestito.¬
ere pat̾ uoluit. ante restitutã
hr̃ditatẽ. inpossõnẽ hr̃ditatis
filiam quoq mñti placuit. Cũ
¶autẽ int̾ca fimres uõꝵ in sol¬
didum distraxissent: Itẽ alias
pignori dedissent. hr̃ditate po¬
stẽa restituta constitit. ex eo fcõ
cet̾aꝵ quoq portionurliuendi¬
catões. Itẽ ꝑignora confimaĩ¬

Expanded text:
rebus acceptis hereditatem restituere pater uoluit: ante restitutam hereditatem in possessionem hereditatis filiam quoque mitti placuit. cum autem interea filii res bonorum in solidum distraxissent, item alias pignori dedissent, hereditate postea restituta constitit ex eo facto ceterarum quoque portionum uenditiones, item pignora confirma
Abbreviated transcription (Latin):
iura sepulchrorũ acquĩ inseꝯt᷑.
¶a deo senatus nich̾ apd̾ eu̾m cx
ea pãte qm dͥcreliquit. uoluit
relinq̃re. ut nec falcid̾iã ex̃cẽ
potuit. nec p̃cẽpͤtiolapd̃ euire¬
linqͣt᷑. nec substituta quoq se

Expanded text:
iura sepulchr‹o›rum adquiri insequuntur, adeo senatus nihil apud eum ex ea parte, quam derelinquit, uoluit relinquere, ut nec Falcidiam exercere possit nec praeceptio apud eum relinquatur nec substitutio quoque se
Abbreviated transcription (Latin):
stituta est hrditas. ⁊ siñdum.
earumnactus fuerat possõnẽ
Sihis qui hrditatem sibi redd
abhrs st̾ipulatus sit. neq ex
scipulatuagenti restituta finͣt
hrditas. constat nichominus
tranfferi actiones/ hoc ita ẽ si
is cum ͤaͣictum sit. restituat he¬
reditatẽ. siu̾o obid qd̃ nõ res¬
cituit. estimatõem hr̾diratis ꝯͥ

Expanded text:
um earum nactus fuerit possessionem. Si is qui hereditatem sibi reddi ab herede stipulatus sit eique ex stipulatu agenti restituta fuerit hereditas, constat nihilo minus transferri actiones. hoc ita est, si is cum quo actum sit restituat hereditatem: si vero ob id quod non restituerit aestimatione hered
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥum habuit distribui oport̾e
qd̾ mͥ uidet᷑ ñ tantũ equitatis
fcosse. cũ enĩ de confendis bo¬
nis fr̃ipꝰ ab emancipato fuio
tris fuerat adquisitum militi
relinquiplaẽet. consultus ĩpr
sumptus quos miles fecept¬

Expanded text:
um habuit, distribui oportere. quod mihi uidetur non tantum aequitatis fecisse. cum enim de conferendis bonis fratribus ab emancipato filio tris fuerat adquisitum militi, relinqui placer‹e›t, consultus imperator sumptus, quos miles fecera
Abbreviated transcription (Latin):
Ar̃s suspectam adire hrditate.
ab eo cuilib̾tas alegͥatario here¬
cditas abhĩde relicta ẽ. cum sta¬
tus hominis ex legato pende
at ⁊ nemose cõgntur. astͥngere

Expanded text:
eres suspectam adire hereditatem ab eo, cui libertas a legatario, hereditas a‹b› herede relicta est, cum status hominis ex legato pendeat et nemo se cogatur adstringere
Abbreviated transcription (Latin):
ta ea. inminio supstite fuia.̃
hr̃s eiꝰ cumpãte hr̃ditatis ei
quoq. qd̃ dotis nomine dã
nã contĩ inpãtẽ hr̃ditatis
que restituenda ẽ. s ⁊ si ꝓmissicẽ¬

Expanded text:
ta ea in matrimonio superstite filia, an heres eius cum parte hereditatis eius quoque quod dotis nomine datunon contineri in partem hereditatis quae restituenda est: sed et si e
Abbreviated transcription (Latin):
cum fruccib rogatus ẽ reddere¬
¶ S ⁊ sisine fructib rõgatus est
redde/ nõ erit ydonea qntitas
adinfe̾ndam adcundineccĩtatẽ.
nec adremꝑtineb̾: siprior etiã
lib̾tatẽ accep̃. ut enimpecumã
ita nec lib̾catem adcogendu
ĩstitutum accepisse satis ẽ. qd̃
si pͥor recusau̾it. ꝑlacuit ut rec¬
ta uia secund̾ possit postulare.
ergo sinõ alii. s ⁊ ip̃i hr̃dirtga¬
tus sit restitũe. quia nõ debet
ꝑꝑ huis portionis retentiõẽ
erit audiendus. ¶S nec iud
com̃issi petiticẽm denegandã
esse: cur enim nõ uideat᷑ in di¬
gnus Iut qui d̾stituit suppre¬
mas d̾functi p̃ce̾s ꝯ seqͣt alid
ex uoluntate. qd forcius ꝓba¬
ur. si post impletam conditic̃ẽ
ccactus ẽ adiie. Nam sipenden¬
te cõditione durumert idez
ꝓbure. Cum ⁊ faicidiã penitẽ¬
do potuit induc̾e. Necignoro
posseditinullomõ fidercõmis¬
si pet̾itionẽ denegandã eiquic¬

Expanded text:
cum fructibus rogatus est reddere: sed et si sine fructibus rogatus est reddere, non erit idonea quantitas ad inferendam adeundi necessitatem. nec ad rem pertinebit, si prior etiam libertatem accepit: ut enim pecuniam, ita nec libertatem ad cogendum institutum accepisse satis est. quod si prior recusauerit, placuit, ut recta uia secundus possit postulare, ergo, si non alii, sed ipsi heredi rogatus si huius portionis retentionem erit audiendus. sed nec illucommissi petitionem denegandam esse: cur enim non uideatur indignus, ut qui destituit supremas defuncti preces consequatur aliquid ex uoluntate? quod fortius probabitur, si post impletam condicionem coactus est adire. nam si pendente condicione, durum erit idem probare, cum et Falcidiam paenitendo potuit inducere: nec ignoro posse dici nullo modo fideicommissi petitionem denegandam ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
sset fitricõmissũ sedo locodutũ
int̾cidiss. Cumeñ semel ãdd¬
ita ẽ hrditas omĩs d̾funcci uo¬
luntas rata constituit᷑. nec est
ꝯͣium qd̃ legata cẽt̾era. ñ ultra
dodntemp̾stat. aliud ẽ enim
ex ꝑscã hĩdis conueniri. ni̾ud
ꝓpͥo nomine d̾ funcci p̃cib ast̾a¬
gi ¶ Scd̃m que pot̃ dicind eẽ. pͥo

Expanded text:
sset, fideicommissum secundo loco datum intercidisset: cum enim semel adita est hereditas, omnis defuncti uoluntas rata constituitur. non est contrarium, quod legata cetera non ultra dodrantem praestat: aliud est enim ex persona heredis conueniri, aliud proprio nomine defuncti prec‹i›bus adstringi. secundum quae potest di
Abbreviated transcription (Latin):
sabino placuit. hoc minus est
inpetuno legato p̃lus ait sa¬
binus. si stagilib̾ seriuimhered̾
uñoidit pinde desin̾e cumin
peculio eẽ atq si extraneo uen¬

Expanded text:
Sabino placuit, hoc minus esse in peculio legato. Plus ait Sabinus, si statuliber servum heredi vendiderit, perinde desinere eum in peculio esse, atque si extraneo ven
Abbreviated transcription (Latin):
uunta agris deseruiebant. uel
lccabantur. legtto nõ cedẽ. Cib¬
aĩa eorñ siue autẽ frum̃tum siũ
ꝗd leguminis incella penuaĩa
habuit. penoreilegato ꝯtim̃br̃¬

Expanded text:
nta agris deseruiebant uel locabantur, legato non cedere cibaria eorum. Siue autem frumentum siue quid leguminis in cella penuaria habuit, penori legato contineb
Abbreviated transcription (Latin):
philum seruos habelat / testõ e¬
os manumisit iumnicuiq pecu¬
liũsinĩ legauit p̃lacet qd alt̾̃
aiti debi/de petinio er deced̾e. et
altius accede̾ legato. ¶tẽ q̃rit᷑¬

Expanded text:
philum seruos habebat, testamento eos manumisit et unicuique peculium suum legauit. placet, quod ‹alter› alteri debet, de peculio eius decedere et alterius accedere legato. Item quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
soluit. iꝑit omnes eas res d̾b
qui cum eo uicãum comune
habebut. test̃o mamumẜat. et
peculium eilẽg̾auerat. deinde
nominatĩ ipret lib̾te sue lega

Expanded text:
soluit. respondi omnes eas res debequi cum eo uicarium communem habebat, testamento manumiserat et peculium ei legauerat, deinde nominatim et ipsi et libertae suae lega
Abbreviated transcription (Latin):
legnto transfuso/ anu̾o qntiea e ꝑ¬
primianni estimatois sola sĩt
ut tota summallico postꝙͣ cess¬
au̾it hr̃s dare. pemumniuxori pre¬
stet᷑ hĩdis indeuccione cõhercẽ¬

Expanded text:
legato transfuso, an uero quantitas primi anni aestimationis sola sit ut tota summa ilico, postquam cessauerit heres dare penum uxori, praestetur, heredis indeuotione coerce
Abbreviated transcription (Latin):
hu  tete semꝑ estusute pẽnuicedẽ. lac̾¬
oeutas quoq cum muria sua cottin¬
penu ea quenim loco pat̾famit
habuit. continebuntur. sup.
scͥpta u̾o nõ cominebunt᷑. pẽ¬
¶S qd diximns usus singrã pa¬
tum. accipiend̾ eĩt. ⁊ amicoru
eius. ⁊ elientum ⁊ uniu̾soram
quos cuxaseht. nõ etiam eius
deputati. quos quintus muci
sic chiffimebat. ut edrũ ciburia
contimputet. qui opus no fa

Expanded text:
 certe semper esculentae penui cedere, lacertas quoque cum muria sua continpenu ea, quae vini loco pater familias habuit, continebuntur, supra scripta vero non continebuntur. Pes 'usus sui gratia paratum' accipiendum erit et amicorum eius et clientium et uniuersorum, quos circa se habet, non etiam eius deputati. quos Quintus Mucius sic definiebat, ut eorum cibaria contineri putet, qui opus non fa
Abbreviated transcription (Latin):
Nich eoruncet̾e. quianõ hec̃ eẽ.
s ꝑ ea solemus. trebaciusinux
lemus. s ꝓculus omma hec cõn¬
timrecte sc̾b̃/ nisicontruã menꝰ
testatoris appureat/ escuu̾tau

Expanded text:
il eorum cedere, quia non haec esse, sed per ea solemus. Trebatius in mlemus. sed Proculus omnia haec contineri recte scribit, nisi contraria mens testatoris appareat. Escu
Abbreviated transcription (Latin):
phili uł stichi deducend̾ sit. R¬
Ipamphili qͥdẽ de peculio utiq de¬
ducend̾. qͣntacũq ea summa cẽ¬
idc̃ ⁊ sicum noxe dede expediss.
sit. in eo debicore in eũ dnĩ cõsti¬
tui. Qd̾ si pamphili peculiũ nõ
sufficiat. tunc ex peculio stichi
nõ ultra p̾cium pamphili declu¬
cidele. q̃ situm est. si ex alia q̃cũ
q cã pamphił pecuniã debiis
set domino. nec ea expeculio eiꝰ¬
Sseruariposs. inusq ad p̾cium
eĩ ex peculiostichi possit deduc̾e
negauit. N enim simile id su¬
piori eẽ. ibi enĩ. ꝓptea p̃ciumui¬
carii declucend̾ qd̾ eo nomĩe ip̃e
stichꝰ ob dfeusioeiiucarii sui
dño debitor constituat᷑. At in
p̃posito quiastichus nich debe

Expanded text:
phili vel Stichi deducendum sit. respondit Pamphili quidem de peculio utique deducendum, quantacumque ea summa eiam si eum noxae dedere expedisset: sit, in eo debitorem eum domini constitui. quod si Pamphili peculium non sufficiat, tunc ex peculio Stichi non ultra pretium Pamphili deduci debere. Quaesitum est, si ex alia qua causa Pamphilus pecuniam domino debuisset nec ea ex peculio eius servari posset, an usque ad pretium eius ex peculio Stichi possit deducere. negauit: neque enim simile id superiori esse. ibi enim propterea pretium uicarii deducendum, quod eo nomine ipse Stichus ob defensionem uicarii sui domino debitor constituatur, at in proposito quia Stichus nihil debea
Abbreviated transcription (Latin):
cui pr̃ peculium legauit. ẜuum
petulii uiuo patre mamimisit.¬
hor Sexuus cominis om̃iũ heredy
est exẽpt̾ peculio ꝑꝑ filii destiã¬
tionẽ. quia id peculium ad leg¬
ataĩum ptini. qd̾ in ea cã mori¬
ente patre inueniat᷑.
mussus sit ancẽ.
umissopeculium legatũ sit ⁊ ti¬
cio sexnus pecnliaĩs. qͣntũ pecu¬
lio detractum eĩt. ob id qd do¬
mĩo debet᷑. cuntum ei accedere
cuiuitaiꝰ legatꝰ ẽ. iuł. ait.¬

Expanded text:
cui pater peculium legauit, seruum peculii uiuo patre manumisit: seruus communis omnium heredum est exemptus peculio propter filii destinationem, quia id peculium ad legatarium pertinet, quod in ea causa moriente patre inueniatur:missus sit an contumisso peculium legatum sit et Titio seruus peculiaris, quantum peculio detractum erit ob id quod domino debetur, tantum ei accedere, cui uicarius legatus est, Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
primũ dic̾et᷑. aut scribe̾t᷑. Qre re¬
cte peculiã legatũ uidi ac si prĩ
lib̾eẽ deinde peculium sibi hr̃e
uxorilegauerat. inpecuno ser¬
urancilła fuit: seruieãm c̃e eĩt
neq referre utri prĩus legatu¬

Expanded text:
primum diceretur aut scriberetur: quare recte peculium legatum videri, ac si prius liber esse, deinde peculium sibi habeuxori legauerat: in peculio serui ancilla fuit. serui eam esse respondit neque referre, utri prius legatu
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ꝓ deposito apd̃ eum fu̾it. id
inpetulio eẽ p̾lacuit. ¶tẽ si ser¬
uo pecunimsit legatum. adeb¬
itore eius peculiarihẽs uetitus.
sit pet̾e. uͥum est. hoc minus cẽ
inlegato peculio. hoc ẽ detrahẽd
irad qd debitori legatum est ¶ Ii¬
t̾clũ ⁊ sinõ sit legatumpetuliũ
uelud legatimisit accipr̃. id in

Expanded text:
ret, pro deposito apud eum fuerit, id in peculio esse placuit. Item si servo peculium sit legatum et a debitore eius peculiari heres vetitus sit petere, verum est hoc minus esse in legato peculio, hoc est detrahendum id quod debitori legatum est. Interdum etsi non sit legatum peculium, velut legatum si
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ẜud quiipĩus peculio ẽ debe¬
tur. nõ deducitur ex legato pe¬
culio. quaniuis conẜuus eius
subripiat quocaũ sine dubio
nu̾uit᷑ petulium. s nõ ultra
cͥccid̾it: nch ẽ declucẽd̾̃ hoc no

Expanded text:
qui in ipsius peculio est, debtur, non deducitur ex legato lio, quamvis conservus eius subripiat? quo casu sine dubio minuitur peculium, sed non ultra occidit, nihil est deducendum hoc no
Abbreviated transcription (Latin):
quia nudanoluntate pot̃ dñs ẜ¬
no remittr̃ qd̃ ei debi. ¶ Uicaĩo
autẽ meꝯ michilegato. an ⁊ui¬
canii mei peculium ad me ꝑtĩe¬
at. q̃rit̾᷑. et purimus continẽi
legato ucarii eius peculium. nͥ
adñsa sit uoluptas testãtoris:
iissisunt. eisq peculia sixalega¬

Expanded text:
quia nuda voluntate potest dominus servo remittere quod ei debet. Vicario autem meo mihi legato an et vicarii mei peculium ad me pertineat, quaeritur. et putamus contineri legato vicarii eius peculium, nisi adversa sit voluntas testatoris. iussi sint eisque peculia sua
Abbreviated transcription (Latin):
.ẜuosuo. qui bonaliberti eͣus g̃¬
ssit. cͥł ẜparte diaudiatestõhe¬
res extiterat. in quib negous
duo. lib̾tatẽ declerat. sirc̃em re¬
doidiss. eiq petulipm suum p¬

Expanded text:
servo suo, qui bona liberti eius gessit, cui pro parte dimidia testamento heres exstiterat, in quibus negotiis suo libertatem dederat, si rationem reddidisset, eiq
Abbreviated transcription (Latin):
enum hoc ẽ qd̃ debet᷑ dominomi
roqd̾ dominus deb fuo augere
est. cum peculium seruo legatur.
ñetiã idconcelitur. ut petitiõe
pendisse dic̃/ Qdtam̃ sihec uotỹ¬
tas fuit testatoris Icur nõ pos¬
sit consequi c̾te ꝯpensari debetꝰ.
.hoc qd̃ impend̾. cum co qd̃ dño

Expanded text:
d debetur domino, quod dominus debet seruo augere  eius, quod ita est: 'Cum peculium seruo legatur, non etiam id conceditur, ut petitionem impendisse dicit'. quid tamen si haec uoluntas fuit testatoris? cur non possit consequi? certe compensari debet hoc quod impendit cum eo quod do
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpsit fundͥ ꝑ p̃cepcicẽmdedit ĩ
hec u̾ba. pamphile lib̾te p̃cipito
tibiq habeto fundum ncumti¬
cianũ. ⁊ ãgellu sepnianũcumin¬
str̃o ⁊ his que mneodẽ erunt cu
moriar familiaq que ĩ eodem
funto morat᷑. exceptis quoma¬
numiẜo. Q sitũ ẽ cumtestator ĩ
eofundo. aliq̃mulũ uini m do

Expanded text:
scripsit, fundum per praeceptionem dedit in haec verba: "Pamphile liberte, praecipito tibique habeto fundum meum Titianum et agellum Sempronianum cum instrumento et his, quae in eodem erunt cum moriar, familiaque, quae in eo fundo moratur, exceptis quos manumisero". quaesitum est, cum testator in eo fundo aliquantu
Abbreviated transcription (Latin):
fundos meositant instructi st̃
cassianũ. nonimum̃: cũ suis sa¬
lictis ⁊ siuis. Qsitumc̃. cũ silre.
.et salictanonin fundis sup̾scͥp¬
tis. s ĩ uectis agelł. ⁊ quos sit̾
restator ꝯpamuit / nec siñ hi ꝰ fũ¬
di cobꝰ possintͥ an legato cedẽt.
diurantienit instructus legaue¬
rat Nsitum est. findus instru¬
cus q̃ ad mod̾ daridebeatiutru
sic̃ instructus fui̾t mortis pat̾s

Expanded text:
fundos meos ita, ut instructi sunt, Cassianum Nonianum cum suis salictis et silvis". quaesitum est, cum silvae et salicta non in fundis supra scriptis, sed in adiectis agellis et quos simul testator comparavit nec sine his fundi coli possint, an legato cederentdum, uti erat instructus, legauerat. quaesitum est, fundus instructus quemadmodum dari debeat, utrum sic ut instructus fuit mortis patris
Abbreviated transcription (Latin):
Amque accessionũ locum optĩt.
ext̾iguit᷑. cumprincipales res
disolegatasunt scꝑata.¬
ariis serius legatus sit. serimis.
durat uicaĩorũ legatũs mõtuo
eõ. aut alienato aũmanumi̾so

Expanded text:
am quae accessionum locum optinent, exstinguuntur, cum principales res duo legata sunt separaariis suis legatus sit seruus, durat uicariorum legatum et mortuo eo aut alienato aut manumisso
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. nõ eẽ legatos. ¶ affini c¬
suoitalegauit. fundum corne¬
liũtitio / ita ut ẽ instructus cu
omnib reb ⁊ mancipiis ⁊ reli¬
ꝗs colonorumdariuolo. hec te¬
statrix rome litis cã ex afucaue¬
miers. mancipia qͥdam ex fũdo
sup̃scͥpto. quocitius ꝑ pemẽ op¬
am elegaret. secum abdux̃. Qsi¬
tum ẽ anea mancipia fideicõmi¬
ssocedant. cum q̃dam ex hĩs rũs¬
ticis offitus ad tempꝰ̾ pegrinatio¬
nis ab duga sunt. relictis ꝯfer¬
et ptrib iꝵ. mancipia de qb¬
die mortis clictimanẜint. fide¬
icõmisso cedunt: cum plenissiã
testatricis erga finẽ uoluritas
ab ea quoq manlfestet᷑ qd reli¬
qua colonorũ giustẽ possõmiᷤ ad¬

Expanded text:
rentur non esse legatos. Adfini suo ita legavit: "fundum Cornelianum Titio ita ut est instructus cum omnibus rebus et mancipiis et reliquis colonorum dari volo". haec testatrix Romae litis causa ex Africa veniens mancipia quaedam ex fundo supra scripto, quo citius per hiemem operam elegeret, secum abduxit: quaesitum est, an ea mancipia fideicommisso cedant, cum quaedam ex his rusticis officiis ad tempus peregrinationis abducta sunt relictis conseret patribdiem mortis coacti manserint, fideicommisso cedant, cum plenissima testatoris erga adfinem voluntas ab eo quoque manifestetur, quo reliqua colonorum eiusdem poss
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m ea que ꝓponent᷑ nõ debeĩ¬
filie quanimpotestite habebat¬
int̾ cetera legauit peculium. id̾
u̾tit. Qroanfilia eonomine c̃
heredib patris ag̾e possit. sR

Expanded text:
dum ea quae proponerentur non deberi.Filiae, quam in potestate habeber cetera legauit peculium: idemtit: quaero, an filia eo nomine cum heredibus patris agere possit. r
Abbreviated transcription (Latin):
uidi S his cantumiebquas
reformãss. ¶Cum post aꝑtas
tabulas festĩ priscillianus inx̃¬
it/ de cuius legato portiõe que
herelitatis mat̾ epła ita caue¬
rat. qm̃ cognoniprisculianum
filium meumin extremis esse.
tut si qd el hu̾manitus ꝯtigent᷑
.dolegodariq eis uolo postea c¬
ex eateminfĩmitate prisciuia¬
cainfirmitate omnimõ ⁊ lega¬
tum ad eos de quib q̃ret̾ tum¬

Expanded text:
uideri, sed his tantum reformasset.Cum post apertas tabulas testamenti Priscillianus uixerit, de cuius legato portioneque hereditatis mater epistula ita cauerat: 'quoniam cognoui Priscillianum filium meum in extremis esse, ut si quid ei humanitus contigerit, do lego darique eis uolo': postea ex eadem infirmitate Priscilliaea infirmitate, omnimodo et legatum ad eos de quibus qu
Abbreviated transcription (Latin):
lam qd̃ prem suummandass
int̾ficiend̾. seia post instituta
accusarionẽ codicillos cõfecit
nec ademit tino priuigno leg¬
atum. ⁊ añ finẽ accusationis
decessit. actã cã ꝓmintiatũ est
patrẽ titii scełe̾ seie. ñ int̾ceptr̃¬
qͣro cum ceͥdicuł legatum qd̃

Expanded text:
am, quod patrem suum mandasset interficiendum: Seia post institutam accusationem codicillos confecit nec ademit Titio privigno legatum et ante finem accusationis decessit: acta causa pronuntiatum est patrem Titii scelere Seiae non interceptaero, cum codicillis legat
Abbreviated transcription (Latin):
xx. dariuoluit his u̾bis hoc ãp¬
lius do lego dariqr uolo .xx. a
uri lib̃s adiecit. fideiq tue at̾it̾
cõmicto. ut in primis sempro¬
nia sororẽ tuam ꝓ tua pietate
et reg̾e ⁊ tueriuelis . Et si puta¬
ũis eam adbõmuite consue¬
tuoinẽ reu̾sam. ita niginti au¬
rilibras ei reddẽcum morieris
semisses ei p̃stes. postea cocdicił
admenuum legatauum/eastẽ

Expanded text:
 dari uoluit his uerbis: 'hoc amplius do lego darique uolo uiginti auri libras' et adiecit: 'fideique tuae, Atti, committo, ut in primis Semproniam sororem tuam pro tua pietate et regere et tueri uelis, et, si putaueris eam ad bonam uitae consuetudinem reuersam, ita uiginti auri libras ei reddere, cum morieris. semisses ei praestes'. postea codicillis ad Maeuium legatarium easdem
Abbreviated transcription (Latin):
utiłr adimat̾ tm̃ legatum ad
stitit enm ademptio: quia pos¬
sit redimisSic̃ ditio cumin eũ
confert᷑: quitestĩ facicudi temye
fu̾it testatoris. deinde alicnatoco¬
cdicilł lib̾tus datur quid gͦ sieũ
quẽ lib̾tumessequis uiss̾at ma¬
cua scripturanõnocet legato.
tur qd̾ ei legatumest. ualet ad¬
emitio. quia ⁊ legatum pot̃ ꝓc¬
de siredimat᷑. ¶ Seruo lẽgato. ⁊
int̾ uuos manmmisso. si lega¬
tum adimat᷑. nulliꝰ mom̃ti ad¬
emptio est. igͥ legatim qd ipsi
datũ est c̃ãpiet ilam⁊ si rsus¬
Legau̾o te. ut camtitiorestitue¬
te sit excũ fiteicõmissi elige̾. ut̾¬

Expanded text:
ter adimatur, tamen legatum ad stitit enim ademptio, quia possit redimi, sicut datio, cum in eum confertur, qui testamenti faciendi tempore fuit testatoris, deinde alienato codicillis libertas datur.Quid ergo, si eum, quem liberum esse quis iusserat, macua scriptura non nocet legato. tur quod ei legatum est, valet ademptio, quia et legatum potest procedere, si redimatur. Servo legato et inter vivos manumisso si legatum adimatur, nullius momenti ademptio est: igitur legatum, quod ipsi datum est, capiet. nam etsi rugauero te, ut eam Titio restituete sit ex causa fideicommissi eligere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ri adũsus debitorẽ acticẽs ad e¬
umfinc̃ mai itauit. quo p̃diũ
fuerat compatũ. cum postea p̃¬
diodistracto. citraullã offensã
incorp patrimonu reddiss. ñ
esse prandas actoẽs cohe̾di ixi.

Expanded text:
ri aduersus debitorem actiones ad eum finem mandauit, quo praedium fuerat comparatum. cum postea praedio distracto citra ullam offensam in corpus patrimonii redisset, non esse praestandas actiones
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutus testm̃ alud fac̾e ĩsti¬
tuiss. ñ ꝑfic̾e potuiss p̃teriit
hẽditarie ꝗd̾ actiones ciño d̾ñ¬
gabunt᷑.s legatum si petat ce
ultatib diuisis: filiam ex rõne
primipꝰui comodorũtreceutos ꝯ¬
aureos acciꝑeᷤ ilolintͣ. ac postea
de pecunia cõmotorũ possonẽ pa¬

Expanded text:
aliud facere instituisset neque perficere potuisset, praeteriit. hereditariae quidem actiones ei non denegabuntur, sed legatum si petat, exultatibus diuisis filiam ex ratione primipili commodorum trecentos aureos accipere uoluit ac postea de pecunia commodorum possessionem pa
Abbreviated transcription (Latin):
ut his. corpus eius curaret. in
patriam reportari. ⁊ adiecerat.
hec u̾bati contediuolo. siquid
ex ea petunia suꝑerit. eadẽ di
colicillos ad heredes suos ita
scripsat. peto auob̾ut siuem
prouintia siic inuia aliqo mͥ
hum̃anitus accicł̾it. corpꝰ in er̃
curetis in campania. ⁊ inmo¬
nũtũ filioꝵ meoꝵ repõtare.¬

Expanded text:
ut is corpus eius curaret in patriam reportari, et adiecerat haec verba: "cui concedi volo, si quid ex ea pecunia supererit". eadem die codicillos ad heredes suos ita scripserat: "peto a vobis, ut, sive in provincia sive in via aliquid mihi humanitus acciderit, corpus meum curetis et in Campania et in monumentum filiorum meorum reportare
Abbreviated transcription (Latin):
denarios .u ⁊ uestiariinomine
denarios centenos. uicenos. q¬
nos. id que fideiure coĩitto. cẽ¬
tus sũ aut̃ te meniꝓtua pietate
petit̾um abhẽde tuo. ut uolũtas
mea in ꝑscã. alumpne mee du¬
ret / Qsitum ẽ anmenius lega¬
tanꝰ cogend̾ sit post mortẽ suã

Expanded text:
denarios quinque et uestiarii nomine denarios centenos uicenos quinos, idque fidei uestrae committo: certa sum autem te, Maeui, pro tua pietate petiturum ab herede tuo, ut uoluntas mea in persona alumnae meae duret'. quaesitum est, an Maeuius legatarius cogendus sit post mortem sua
Abbreviated transcription (Latin):
latis libis legau̾it. repetita cõ¬
ditio ñ uidebi que fuit. in ꝓscã
structos filielegauit. postea q̃dã
ex mancipiis ortorumuxori do¬
nauit. siue donationes confim¬
auit. siue nõ confĩmauit. postĩ¬
orubͤunitas filie legato pocior

Expanded text:
legauerit, repetita conon uidebitur, quae fuit in persona structos filiae legauit: postea quaedam ex mancipiis hortorum uxori donauit. siue donationes confirmauit siue non confirmauit, posterior uoluntas filiae legato potior
Abbreviated transcription (Latin):
ex .xl. defiñt. etiã augm̃tum ad¬
eũm ꝑtineb̾. hoc est ut usq ad
summã q̃drĩgentoꝵ⁊ dãpna
et fructus computentur. qd
uerius esse arbittor qute arram
ex filus mortuus ẽ. partem hẽ¬
ditatis ꝓpinquo uoluit patẽ
dit ꝗs nouissimus obiss ꝑͦtẽ
hr̃ditatis nõ admitti. s matrẽ
ex t̃tulliano senatus ꝯsulto ad
itriusq hĩditatẽ admittiostaͭ.

Expanded text:
entis defuerit, etiam augmentum adertinebit, hoc est ut usque ad summam quadringentorum damni et fructus computentur: quod verius esse arbitror. Idemex filiis mortuus est, partem hereditatis propinquo uoluit pater is nouissimus obisset, hereditatis non admitti, sed matrem ex Tertulliano senatus consulto ad utriusq
Abbreviated transcription (Latin):
habelut. petit ab hr̃de suo ut
si sineliberis moreret᷑. qͣntape¬
cunia ex br̃ditate sua adeum
pueniss. meuio restituẽt᷑. sier
fructib medio tempe .xl. ꝑce
omi multũq tratrauit. ancũ
augm̾tum heres sensit. ⁊ꝑicu.¬
lum sustineat. an ꝓͥcõtrariu ue
nouissime ait iniquũ eẽ. ad
fideicõmissaumi dãpnũ ꝑtin̾e

Expanded text:
habebat petit ab herede suo, ut, si sine liberis moreretur, quanta pecunia ex hereditate sua ad eum pervenisset, Maevio restitueretur: si ex fructibus medio temporediu multumque tractavit, an, cum augmentum heres sensit, et periculum sustineat an per contrarium, novissime ait iniquum esse ad fideicommissarium damnum pertinere,