comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cis humana natura dãpnata. c̃: excepto uno mediatore.
& post lauachrũ regenerationis quibusq adhuc paruulis.
nemo mundus a sorde. sicut scriptũ est: nec infans cuiꝰ est
umus dici uita suꝑterrã. Qđ si respondet᷑ etiã eos merito
dici posse offerre hostias iniusticia qͥ offerunt infide. iustꝰ
enĩ exfide uiuit: quãuis scipsũ seducat si dixerit se non
habere peccatũ. & ideo ñ dicat quia exfidẽ uiuit: nũqͥd
nũquid dicturus ẽ. quispiã hoc fidei tempus illi fini eẽ
coequandũ. qͣndo igne iudicii nouissimi mundabunt᷑
qui offert ant hostias iniusticia : Ac ꝑhoc qm̃ post talẽ
tͥmundationẽ nullũ peccatũ iustos habituros eẽ creden¬
dum. ẽ: ꝓfecto illud tempus quantũ attinet ad ñ habere
peccatũ nulli tẽpori cõparandũ est: nisi qͣͥndo pͥmi homines
in para dyso ante p̃uaricationẽ innocentissima felicitate

Expanded text:
mana in eis natura damnata est, excepto uno Mediatore mana in eis natura damnata est, excepto uno Mediatore et post lauacrum regenerationis quibusque adhuc paruulis nemo mundus a sorde, sicut scriptum est, nec infans. cuius est unius diei uita super terram. Quod si respondetur etiam eos merito dici posse offerre hostias in iustitia, qui offerunt in fide iustus enim ex fide uiuit; quamuis se ipsum seducat, si dixerit se non habere peccatum, et ideo non dicat, quia ex fide uiuit: numquid dicturus est quispiam hoc fidei tempus illi fini esse coaequandum, quando igne iudicii nouissimi mundabuntur, qui offerant hostias in iustitia? Ac per hoc quoniam post talem mundationem nullum peccatum iustos habituros esse credendum est, profecto illud tempus, quantum adtinet ad non habere peccatum, nulli tempori conparandum est, nisi quando primi homines in paradis
Abbreviated transcription (Latin):
adiunit atq ait. & placebit dño saerificiũ uidȩ & hierłm
sicut dieb pristirus & sicut annis priorib. frustra sibi iude¬
os scđm legẽ ueteris testam̃ti sacrificioꝵ suoꝵ p̃terita tẽpo¬
ra polliceri. Noncrũ tunc in iusticia. sed inpcecatis hostias
offerebant: qͣndo ꝓ peccatis precipue ac pͥmitus offerebant.
usq adeo ut saccidos ipse quẽ debemꝰ utiq credere cȩceris fu¬
isse iustiorẽ. scđ̾m dĩ mandatũ soleret ꝓsuis pͥmũ offerre
peccatis: deinde ꝓpopłi. Quaꝓpt̃ exponere nos oportet
quomodo sit accipiendũ qđ dictũ est: sicut dieb pͥstinis.
& sicut annis priorib Fortassis enĩ cempus illud cõme¬
morat: quo pͥmi homines in para drso fucrunt:. Tunc
enĩ puri atq integri ab om̃i sorde ac labe peccati: scip¬
sos dõ mundissimas hostias offerebant. Cȩterũ ex quo
cõmissȩ p̃uaricationis causa inde dimissi sunt atq in¬

Expanded text:
adiunxit adque ait: Et placebit Domino sacrificium Iudae et Hierusalem. adiunxit adque ait: Et placebit Domino sacrificium Iudae et Hierusalem. sicut diebus pristinis et sicut annis prioribus, frustra sibi Iudaeos secundum legem ueteris testamenti sacrificiorum suorum praeterita tempora polliceri. Non enim tunc in iustitia, sed in peccatis hostias offerebant, quando pro peccatis praecipue ac primitus offerebant, usque adeo ut sacerdos ipse. quem debemus utique credere ceteris fuisse iustiorem, secundum Dei mandatum soleret pro suis primum offerre peccatis. deinde pro populi. Quapropter exponere nos opquomodo sit accipiendum quod dictum est sicut in diebus pristinis et sicut annis prioribus ; fortassis enim tempus illud commemorat, quo primi homines in paradiso fuerunt. Tunc enim puri atque integri ab omsos Deo mundissimas hostias offerebant; ceterum ex quo commissae praeuaricationis causa inde dimissi sunt adque hu
Abbreviated transcription (Latin):
questio de purgatoriis poenis. ut diligentius ꝑtractet᷑:
in tempꝰ aliud differenda est. Filios autẽ leui & iudȩ et
ierłm: ipsã dĩ eccłam debemꝰ accipere. ñ ex hebreis tan¬
tum sed ex aliis etiã gentib congregatã: ncc talẽ qͣlis
nunc est ubi si dixerimꝰ quia peccatũ non habemꝰ nos ip¬
sos scducimꝰ. & ueritas in nob̾ non est: sed qualis tune crit
uelut area ꝑuentilationẽ ita ꝑiudiciũ purgata nouissimũ.
cis quoq igne mundatis quib talis mundatio necessaria
est: ita ut nullus omĩno sit qͥ offerat sacrificiũ ꝓpeccatis
suis. Om̃s enĩ qui sic offerunt. ꝓfecto inpeccatis sunt. pro
quib dimittendis offerunt: ut cũ obtulerint acceptũq
tatem suã tunc inista consuetudint ñ futurã: diocit filios
leui oblaturos hostias in iusticia: Non ergo in peccato: ac
per hoc ñ ꝓpeccato. Unde intelligi potest in co qđ secutꝰ

Expanded text:
quaestio de purgatoriis poenis, ut diligentius pertractetur, quaestio de purgatoriis poenis, ut diligentius pertractetur, in tempus aliud differenda est. Filios autem Leui et ludam et Hierusalem ipsam Dei ecclesiam debemus accipere, non ex Hebraeis tantum, sed ex aliis etiam gentibus congregatam; nec talem, qualis nunc est, ubi, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est; sed qualis tunc erit, uelut area per uentilationem, ita per iudicium purgata nouissimum, eis quoque igne mundatis, quibus talis mundatio necessaria est, ita ut nullus omnino sit, qui offerat sacrificium pro peccatis suis. Omnes enim qui sic offerunt, profecto in peccatis sunt, pro quibus dimittendis offerunt, ut, cum obtulerint acceptumque tatem suam tunc in ista consuetudine non futuram dixit filios Leui oblaturos hostias in iustitia; non ergo in peccato ac per hoc non pro peccato. Unde intellegi potest in eo quod secutus
Abbreviated transcription (Latin):
gentũ & sicut aurũ. & emundabit filios leui. & fundet
eos sicut aurũ & argentũ. quid aliud intelligendũ est: Dicit
tale aliqͥd & isaias: Lauabit dñs sordes filioꝵ & filiarũsion.
cõbustionis. Nisi forte siceos dicendũ est emundari a sordi¬
bus & cliquari quodã modo cũ abcis mali ꝑpoenaloiudi-¬
ciũ separant᷑: ut illoꝵ segregatio atq damnatio purga¬
tio sit iustoꝵ: quia sine taliũ de cęcero ꝑmixtione uictu.¬
ri sunt. Sed cũ dicit & emundabit filios leui & fundet
eos sicut aurũ & argentũ. & erunt dño offerentes hostias
iniusticia. & placebit dño sacrificiũ uidȩ & ierłm: utiq
ostendit eos ipsos qͥ emundabunt᷑ deinceps in sacrificus iusti¬
ciȩ dño cẽ placituros: ac ꝑ hoc ipsi a sua iniusticia munda¬
buntur. in qua dño displicebant. Hostiȩ porro inplena
perfectaq iusticia: cũ mundati fuerint ipsi erunt: Quid
ciũ acceptius dõ tales offerunt quã scipsos: Uerũ ista

Expanded text:
sicut aurum et emundabit filios Leui, et fundet eos sicut aurum et argentum: quid aliud intellegendum est? Dicit tale aliquid et Esaias: Lauabit Dominus sordes filiorum et filiarum Sion, t spiritu combustionis. Nisi forte sic eos dicendum est emundari a sordibus et eliquari quodam modo, cum ab eis mali per poenale iudicium separantur, ut illorum segregatio adque damnatio purgatio sit istorum, quia sine talium de cetero permixtione uicturi sunt. Sed cum dicit: Et emundabit filios Leui et fundet eos sicut aurum et argentum; et erunt Domino offerentes hoin justitia, et placebit Domino sacrificium Juda et Jerusalem, utique ostendit eos ipsos, qui emundabuntur, deinceps in sacrificiis justitiae Domino esse placituros, ac per hoc ipsi a sua injustitia mundabuntur, in qua Domino displicebant. Hostiae porro in plena perfectaque justitia, cum mundati fuerint, ipsi erunt. Quid enim acceptius Deo tales offerunt quam se ipsos? Verum ista
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ. in qua se altissimꝰ humillimũ prebuit: ipsuᷤ
hominis nom̃ eũ significando posuer̃. de cuiꝰ genere
eadẽ serui forma suscepta est. Datus ẽ. in eũ sp̃s sc̃s:
ciũ gentib ꝓtulit: qͥa ꝓnunciauit futurũ. qđ gen¬
tib erat occultũ. Mansuetudine ñ clamauit: nec tam̃
inp̃dicanda ueritate cessauit. Sed non. ẽ audita foris
uox eiꝰ nec audiet᷑: qͣndoquidẽ ab eis qui foris ab eius
corpore p̃cisi sunt ñ illi obocditur. ipsosq suos ꝑsecuto¬
res iudȩos qͥ calamo quassato ꝑdita integritate & lino
fumanti amisso lumine cõparati sunt ñ contriuit. non
extinit. qͥa peꝑcit cis: quia nondũ uencrat cos iudicare.
sed iudicari ab eis. Inueritate sane ꝓtulit iudiciũ: p̃di¬
cens cis qͥndo puniendi essent. siuinsua malignitate
persistirent. Refulst in monte facies cius: in orbe fama ciꝰ.
Neq confractus suit contritus. ẽ: quia neq inse neq in

Expanded text:
dictum est, in qua se Altissimus humillimum praebuit, ipsius dictum est, in qua se Altissimus humillimum praebuit, ipsius hominis nomen ad eum significandum posuerunt, de cuius genere eadem serui forma suscepta est. Datus est in eum Spiritus sacium gentibus protulit, quia praenuntiauit futurum, quod gentibus erat occultum; mansuetudine non clamauit, nec tamen in praedicanda ueritate cessauit; sed non est audita foris uox eius nec auditur, quando quidem ab eis, qui foris ab eius corpore praecisi sunt, non illi oboeditur; ipsosque suos persecutores Iudaeos, qui calamo quassato perdita integritate et lino fumanti amisso lumine conparati sunt, non contriuit, non exstinxit, quia pepercit eis, qui nondum uenerat eos iudicare, sed iudicari ab eis. In ueritate sane protulit iudicium praedicens eis, quando puniendi essent, si in sua malignitate persisterent. Refulsit in monte facies eius, in orbe fama eius; nec confractus siue contritus est, quia neque in se neque in
Abbreviated transcription (Latin):
filii hominis iudicabit. Nã ipse ꝑsuȩ p̃sentiȩ mani¬
festationt̃ non iudicat quenquã: sed omne iudiciũ
dedit filio. qui manifestabit᷑ homo iudicaturus: sicut
homo est iudicatus. Quis est enĩ alius de quo idẽ dĩ loqͥ¬
tur ꝑesaiã sub nomine iacob & isrł de cuiꝰ seminc̾ corpꝰ
accepit: Qđ ita scriptũ est. Lacob puer ms̃ suscipiã illũ:
isrł electus ms assũpsit eũ anua mea. Dedi spm̃ meũ
in illũ: iudiciũ gentib ꝓferet. Non clamabit neq cessa¬
bit: neq audict̾ foras uox eiꝰ. Calamũ quassatũ ñ c̃teret.
& linũ fumigans ñ extinguet: sed inueritate ꝓferet
iudiciũ Refulgebit & ñ confringet᷑. donec ponat in
terra iudiciũ: & in nomine eiꝰ gentes sꝑabunt. In hebreo
non legitur ia cob & isrł: sed qđ ibi legit᷑ seruus meus.
nimirũ septuaginta int̃̾pretes uolentes ad monere qͣ¬
tinus id accipiendũ sit. quia scilicet ꝓpter formã serui

Expanded text:
is judicabit. Nam ipse per suae praesentiae manifestationem non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio : qui manifestabitur homo judicaturus, sicut homo est judicatus. Quis est enim alius, de quo item Deus loquitur per Isaiam sub nomine Jacob et Israel, de cujus semine corpus accetus meus, adsumsit eum anima mea. Dedi Spiritum meum in illum, iudicium gentibus proferet. Non clamabit neque cessabit neque audietur foris uox eius. Calamum quassatum non conteret et linum fumans non exstinguet; sed in ueritate proferet iudicium. Refulgebit et non confringetur, donec ponat in terra iudicium; et in nomine eius gentes sperabunt. In Hebraeo non legitur Iacob et Israel: sed quod ibi legitur seruus meus, nimirum septuaginta interpretes uolentes admonere quatenus id accipiendum sit, quia scilicet propter formam serui
Abbreviated transcription (Latin):
nis coronato. & calamo in capite ꝑcusso. & irrident̃ fixis
genib adorato. & crucẽ suã portanti. & in ligno iam
pendenti: utiq insultauer̃ Pinde interp̃tationem
non sequentes unã sed utrãq iungentes. cũ & insulta¬
uerunt & confixer̃ legimꝰ plenius ueritatẽ dñicȩ pas¬
sionis agnoscimꝰ. Cũ ergo in ꝓpheticis litteris ad no¬
uissimũ iudiciũ faciendũ ds̃ legit᷑ ẽẽ uenturus: & si ciꝰ
alia distinctio ñ ponat᷑. cantũmodo ꝓpter ipsũ iudiciũ

Expanded text:
nis coronato et calamo in capite percusso et inridenter fixis nis coronato et calamo in capite percusso et inridenter fixis genibus adorato et crucem suam portanti et in ligno iam pendenti utique insultauerunt. Proinde interpretationem non sequentes unam, sed utramque iungentes, cum et insultauerunt et confixerunt legimus, plenius ueritatem dominicae passionis agnoscimus. Cum ergo in propheticis litteris ad nouissimum iudicium faciendum Deus legitur esse uenturus, etsi eius alia distinctio non ponatur, tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
& misedẽ. & aspicient ad me ꝓeo qđ insultauer̃: sed
tamen de illoꝵ stirpe uenientes qui ꝑ heliã illo tẽpore
credituri sunt. Sed sicut dicimꝰ iudçis uos occidistis
xp̃m. quãuis hoc parentes eoꝵ feccrint: sic & isti se
dolebunt fecisse quodã modo qđ fecer̃ illi ex quoꝵ stir¬
iam fideles. ñ damnabunt᷑ cũ impus parentib suis:
dolebunt tam̃ tanquã ipsi fecerint qđ ab illis factũ
est Non igitur dolebunt reatu criminis: sed affectu
pietatis. Sanc ubi dixerunt septuaginta int̃p̃tes.
& aspicient ad me ꝓco qđ insultauerunt: sic interp̃ta.¬
tum .ẽ. ex hebreo. Et aspicient ad me quẽ confixerunt:
Quo quidẽ uerbo: euidentius xp̃s crucifixus apparet:
Sed illa insultatio quã loca ponere malucrunt: ciꝰ uni¬
uersȩ non defuit passioni. Nam & de tento. & alligato.
& adiudicato. & obꝓbrio ignominiosȩ uestis induto. spi¬

Expanded text:
 et adspicient ad me pro eo quod insultauerunt; sed  et adspicient ad me pro eo quod insultauerunt; sed tamen de illorum stirpe uenientes, qui per Heliam illo tempore credituri sunt. Sed sicut dicimus Iudaeis: \'Vos occidistis Christum\', quamuis hoc parentes eorum fecerint: sic et isti se dolebunt fecisse quodam modo, quod fecerunt illi, ex quorum stiriam fideles non damnabuntur cum inpiis parentibus suis, dolebunt tamen tamquam ipsi fecerint, quod ab illis factum est. Non igitur dolebunt reatu criminis, sed pietatis adfectu. Sane ubi dixerunt septuaginta interpretes: Et adspicient ad me pro eo quod insultauerunt, sic interpretatum est ex Hebraeo: Et adspicient ad me, quem confixerunt; quo quidem uerbo euidentius Christus crucifixus apparet. Sed illa insultatio, quam septuaginta ponere maluerunt, eius uniuersae non defuit passioni. Nam et detento et adligato et adiudicato et obprobrio ignominiosae uestis induto et spi
Abbreviated transcription (Latin):
sibi subiciant. aut effundere suꝑ domũ dauid & super
habitatores ciusdẽ eiuitatis sp̃m gr̃ȩ & miscđȩ : hoc
utiq dĩ est. & ex persona dĩdicitur ꝑ ꝓpħam: & tamen
hunc dm̃ hec tã magna & tã diuna facientẽ se xp̃s osten¬
dit ad iungendo atq dicendo. Et aspicient ad me ꝓeo
qđ insultauer̃. & plangent suꝑ eo planctũ quasi super
c arissimũ siue dilectũ: & dolebunt dolore quasi suꝑ
unigenitũ. Poenitebit quippe iudeos indie illa: etiã eos
insultauerint xp̃o: cũ ad cũ aspexcrint in sua maiestate
uenientẽ. eũq eẽ cognouerint quẽ prius humilẽ insuis
parentib illuserunt: quãuis & ipsi parentes eoꝵ tante il¬
lius impietatis auetores resurgentes uidebunt cũ. seͣ
puniendi iã non adhuc corrigendi. Non itaq hoc loco¬
ipsi intelligendi sunt ubi dictũ est. & effundã super
domũ dauid & suꝑ habitatores erusalẽ sp̃m grẽ¬

Expanded text:
sibi subiciant; aut effundere super domum Dauid et super sibi subiciant; aut effundere super domum Dauid et super habitatores eiusdem ciuitatis spiritum gratiae et misericutique Dei est, et ex persona Dei dicitur per Prophetam: et tamen hunc Deum haec tam magna et tam divina facientem sese Christus ostendit, adjungendo atque dicendo, Et aspicient ad me, pro eo quod insultauerunt, et plangent super eo planctum quasi super carissimum siue dilectum et dolebunt dolore quasi super unigenitum. Paenitebit quippe Iudaeos in die illa, etiam eos, insultauerint Christo, cum ad eum adspexerint in sua maiestate uenientem eumque esse cognouerint, quem prius humilem in suis parentibus inluserunt; quamuis et ipsi parentes eorum tantae illius inpietatis auctores resurgentes uidebunt eum, sed puniendi iaipsi intellegendi sunt, ubi dictum est: Et effundam super domum Dauid et super habitatores Hierusalem spir
Abbreviated transcription (Latin):
missus c̃ in apłis suis. acsic impletũ est qđ in psalmo legit᷑:¬
erues me de contradictionib popłi. constitues me in caput
gentiũ: ut qͥ spoliauerant istahelitas. quibusq istahelitȩ
seruierant quando sunt gentib subditi: non uicissim eodẽ
modo spoliarent᷑. sed ipsi spolia fierent israhelitarũ. Hoc
enĩ apłis ꝓmiserat dicens. Faciã uos piscatores hominũ
Et uni eoꝵ: exhociã inqͥt homines eris capiens. Spolia
gͦ ficrent sed in bonũ. tãquã creptauasa illiforti sed fortius
quit indie illa quęrã auferre om̃s gentes quȩ ueniunt
contra luerłm: & effundã suꝑdomũ dauid & suꝑ habita E
qđ insulcauerunt: & plangent suꝑco planctũ qͣsi super
carissimũ. & dolebunt dolore quasi suꝑ unigenitum:
Nũquid nisi dĩ est auserre om̃s gentes inimicas scȩ̃ ciuita¬
tis hierłm quȩ ueniunt contra eã idest contrariȩ sunt cͥi.
uel sicut alii sunt interp̃tati ueniunt suꝑ cã id est ut cã

Expanded text:
num meam super eos, et erunt spolia his, qui seruierant eis;et cognosErues me de contradictionibus populi, constitues me in caput gentium : ut qui spoliaverant Israelitas, quibusque Israelitae servierant, quando sunt gentibus subditi, non vicissim eodem modo spoliarentur, sed ipsi spolia fierent Israelitarum. Hoc enim apostolis promiserat dicens: Faciam uos piscatores hominum, et uni eorum: Ex hoc iam, inquit, homines eris capiens; spolia ergo fierent, sed in bonum, tamquam erepta uasa illi forti, sed fortius : Et erit, inquit, in die illa quaeram auferre omnes gentes quae ueniunt contra Hierusalem, et effundam super domum Dauid et super habitad insultauerunt, et plangent super eo planctum quasi super carissimum, et dolebunt dolore quasi super unigenitum. Numquid nisi Dei est auferre omnes gentes inimicas sanctae ciuitatis Hierusalem, quae ueniunt contra eam, id est contrariae sunt ei, uel, sicut alii sunt interpretati, ueniunt super ... eam, id est, ut eam
Abbreviated transcription (Latin):
propter animas. terrã ꝓpt̃ corpora. Discernere porro po¬
płm suũ quid est nisi ꝑ iudiciũ separare bonos amalis. tan.¬
quã oues ab hedis: Deinde conuersio sermonis ad angłos
facta est. Congregate illi iustos eiꝰ aꝑ fecto enĩ: ꝑ angłi¬
cũ ministeriũ res tanta ꝑagenda est. Si autẽ quȩximꝰ
quos iustos ei congregaturi sint angłi: qui disponunt in¬
quit testam̃tũ eiꝰ suꝑ sacrificia. Hȩc est om̃is uita iustoꝵ.
disponere testamentũ dĩ suꝑ sacrificia. Aut enĩoꝑa mise¬
ricordiȩ sunt suꝑ sacrificia. idest sacrificus p̃ponenda
suꝑ terrã ficri dicit᷑ qđ fit utiq in terra: ꝓfecto ipsa oꝑa
huius oꝑis decimo me disseruisse reminiscor.: In quib
operib disponunt iusti testam̃tũ di: quia ꝓpter ꝓmissio.¬
nes quȩ nouo eiꝰ testam̃to continent᷑ hȩc faciunt. Unde con¬
gregatis sibi iustis suis & ad suã dexterã constitutis nouissi¬

Expanded text:
propter animas, terram propter corpora. Discernere porro popropter animas, terram propter corpora. Discernere porro populum suum, quid est, nisi per judicium separare bonos a malis, tanquam oves ab haedis? Deinde conversio sermonis ad Angelos facta est: Congregate illi justos ejus. Profecto enim per angelicum ministerium tanta res peragenda est. Si autem quaerimus, quos justos ei congregaturi sunt Angeli: Qui disponunt, inquit, testamentum ejus super sacrificia. Haec est omnis vita justorum, disponere testamentum Dei super sacrificia. Aut enim opera misericordiae sunt super sacrificia, id est sacrificiis praeponenda, super terram fieri dicitur quod fit utique in terra: profecto ipsa operhuius operis decimo me disseruisse reminiscor; in quibus operibus disponunt iusti testamentum Dei, quia propter promissiones, quae nouo eius testamento continentur, haec faciunt. Unde congregatis sibi iustis suis et ad suam dexteram constitutis nouissi
Abbreviated transcription (Latin):
litterȩ suꝑficiẽ. quomͦ aduocat᷑ celũ sursũ. quasi possit
eẽ nisi sursũ: Qđ autẽ adiunctũ est & terrã discernere
popłm suũ: si tantũ modo subaudiat᷑ aduocabit. idest
aduocabit & terrã. nec subaudiat᷑ sursũ: hunc uidetur
habere sensũ scdm rectã fidẽ. ut celũ intelligat᷑ in eis qͥ
cum illo uidic aturi sunt & terra in eis qͥ iudicandi sunt:
ut aduocabit cęlũ sursũ non intelligamꝰ rapiet in aera.
sed in iudiciarias eriget sedes. Potest & illud intelligi.
aduocabit celũ sursũ: ad uocabit angłos in suꝑnus & ex¬
celsis locis. cũ quib descendat ad faciendũ iudicium.
Aduocabit & terrã: idest homines int̾ra utiq iudicandos:
Si autẽ utrũq subaudiendũ. ẽ. cũ dicit᷑ & terrã id est
& aduocabit sursũ ut iste sit sensus aduocabit cȩlũ sursũ.
& terrã aduocabit sursũ: nichil melius intelligi existimo.
Iquam om̃s qͥ rapient᷑ in obuã xp̃o inaera: sed celũ diccũ

Expanded text:
litterae superficiem, quo modo aduocatur caelum sursum, quasi possit esse nisi sursum? Quod autem adiunctum est: Et terram discernere populum suum, si tantummodo subaudiatur aduocabit, id est aduocabit et terram, nec subaudiatur sursum, hunc uidetur habere sensum secundum rectam fidem, ut caelum intellegatur in eis, qui cum illo iudicaturi sunt, et terra in eis, qui iudicandi sunt; ut aduocabit caelum sursum non hic intellegamus \'rapiet in aera\', sed \'in iudiciarias eriget sedes\'. Potest et illud intellegi aduocabit caelum sursum \'aduocabit angelos in supernis et excelsis locis, cum quibus descendat ad faciendum iudicium\'; aduocabit et terram, id est homines in terra utique iudicandos. Si autem utrumque subaudiendum est, cum dicitur et terram, id est et aduocabit. et sursum, ut iste sit sensus: Aduocabit caelum sursum, et terram aduocabit sursum: nihil melius intquam homines qui rapientur in obviam Christo in aera, sed coelum dictum
Abbreviated transcription (Latin):
humana: quȩ contra p̃dicta ac ꝓmissa diuina. sapien¬
ter sibi miseri rodere uident᷑ : & salubris fidei nutrim̃¬
ta uelut falsa & ridenda contẽpnunt. Qui uero scdm̃
dm̃ sapiunt: omĩa quȩ incredibilia uident᷑ hominib
& tam̃ scripturis scĩs quarũ iã ueritas multis modis
asserta est continent᷑: maximũ argum̃tũ tenent uera¬
cẽ dĩ omĩpotentiã quẽ certũ habent nullomͦ in eis po

Expanded text:
humana, quae contra praedicta ac promissa diuina sapienhumana, quae contra praedicta ac promissa diuina sapienter sibi miseri rodere uidentur et salubris fidei nutrimenta uelut falsa et ridenda contemnunt. Qui uero secundum Deum sapiunt, omnia, quae incredibilia uidentur hominibus et tamen scripturis sanctis, quarum iam ueritas multis modis adserta est, continentur, maximum argumentum tenent ueracem Dei omnipotentiam, quem certum habent nullo modo in eis
Abbreviated transcription (Latin):
litteris nescio qua incredibili animositate seu cęcitate
non credit. quȩ iã ueritatẽ suã orbi demonstrauere t̾rarũ:
Nillo itaq iudicio. uł circa illud iudiciũ: has resdicimꝰ
ẽẽ uenturas. Heliã thesbiten. fidẽ iudȩoꝵ. antichristũ
ꝑsecuturũ. xp̃m iudicaturũ. mortuoꝵ resurrectionẽ.
bonoꝵ maloꝵq dirẽptionẽ: mundi conflagrationc̃.
eiusdẽq reuouationẽ. Quȩ omia quidẽ uentura cẽ
credendũ est: sed quib modis & quo ordine ueniad.
magis tunc docebit rerũ experientia: quã nunc ad
perfectũ hominũ intelligentia ualet conseqͥ. Existimo
tam̃: eo quo ame cõmemorata sunt ordine eõ uentura:
uo nobis ad hoc opus ꝑtinentes reliqͥ sunt
libri: ut adiuuante dño ꝓmissa cõpleamꝰ Quoꝵ erit
unꝰ de maloꝵ supplicio: alius de felicitate iustoꝵ In
quib maxime sicut ds̃ donauerit argum̃ta refellent᷑

Expanded text:
litteris nescio qua incredibili animositate seu caecitate litteris nescio qua incredibili animositate seu caecitate non credit, quae iam ueritatem suam orbi demonstrauere terrarum. In illo itaque iudicio uel circa illud iudicium has res didicimus esse uenturas, Heliam Thesbiten, fidem Iudaeorum, Antichristum persecuturum, Christum iudicaturum, mortuorum resurrectionem, bonorum malorumque diremtionem, mundi conflagrationem eiusdemque renouationem. Quae omnia quidem uentura esse credendum est; sed quibus modis et quo ordine ueniant, magis tunc docebit rerum experientia, quam nunc ad perfectum hominum intellegentia ualet consequi. Existimo tamen eo quo a me commemorata sunt ordine esse uentura. Duo nobis ad hoc opus pertinentes reliqui sunt libri, ut adiuuante Domino promissa conpleamus; quorum erit unus de malorum supplicio, alius de felicitate iustorum; in quibus maxime, sicut Deus donauerit, argumenta refellentur
Abbreviated transcription (Latin):
& peribit nom̃ eiꝰ: donec ponat int̾ra iudiciũ. Ecce mani¬
festatũ est qđ absconditũ quȩrebamꝰ. Hoc enĩ est nouis¬
simũ iudiciũ qđ ponet int̾ra cũ uenerit ipse de cęlo: de
quo iã uidemꝰ impletũ qđ hic ultimũ positũ est: & in
nomine eiꝰ gentes spcrabunt. Per hoc certe qđ negari
ñ potest: etiã illud credat᷑ qđ impudent̃ negat᷑: Quis
enĩ speraret. qđ etiã ii qͥ nolunt ad huc credere in
xp̃m iã nobiscũ uident: Et qm̃ negare ñ possunt: den¬
tib suis frendent & tabescunt. Quis inqͣm speraret gs̃
in xp̃i nomine speraturas qͣndo tenebat᷑. ligabatur.
cedebat᷑. illudebat᷑. crucifigebat᷑. q̃ndo & ipsi discipłi
spem ꝑdiderant quã in illo habere iã coeperant: Qđ tunc
uix unꝰ latro sperauit incruce: nunc sperant gs̃ longe
lateq diffusȩ. & ne ineternũ moriant᷑. ipsa inqua ille
mortuus.ẽ. qruce signant᷑. Nullus igitur uł negat uł
nunciatur nouissimũ futurũ eẽ iudiciũ: nisi qͥ eisdẽ

Expanded text:
anifestatum est quod absconditum quaerebamus. Hoc enim est novissimum judicium, quod ponet in terra, cum venerit ipse de coelo. De quo jam videmus impletum, quod hic ultimum positum est: Et in nomine ejus gentes sperabunt. Per hoc certe quod negari non potest, etiam illud credatur quod impudenter negatur. Quis enim speraret, quod etiam hi qui nolunt adhuc credere in Christum, jam nobiscum vident, et quoniam negare non possunt, dentibus suis frendent, et tabescunt? Quis, inquam, speraret gentes in Christi nomine speraturas, quando tenebatur, ligabatur, caedebatur inludebatur, crucifigebatur, quando et ipsi discipuli spem perdiderant, quam in illo habere iam coeperant? Quod tunc uix unus latro sperauit in cruce, nunc . sperant gentes longe lateque diffusae, et ne in aeternum moriantur, ipsa in qua ille mortuus est cruce signantur. Nullus igitur uel negat uenuntiatur, nouissimum futurum esse iudicium, nisi qui eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
mũ iudiciũ dñs ds̃ dicit᷑ ec̃ uenturus: possit iłis xp̃s intelli¬
gi. Est locus apud esaiã ꝓpħam: qui hoc qđ dico euident᷑
ostendit. Dicit᷑ enĩ ꝑ ꝓpħam. Audi me inqͥt iacob: & isrł
quẽ ego uoco. Ego sũ primꝰ. & ego insempiternũ. Et manꝰ
mea fundauit terrã: & dextera mea firmauit cȩlũ. Uocabo
eos & stabunt simul: & congregabunt᷑ om̃s & audient.
Quis ei nunciauit hȩc: Diligens te feci uoluntatẽ tuã suꝑ
babrlonẽ. ut auferrẽ semen chaldȩoꝵ: & locutus sũ & ego
uocaui.: Adduoi cũ : & ꝓspctã feci uiã cius. Accedite ad me:
& audite hȩc. Non a principio in abscondito locutus sũ. Qndo
fiebant ibi erã: & nunc dñs ds̃ misit me & sp̃s ciꝰ. Nempe ip¬
se est qͥ loquebat᷑ sicut dñs ds̃: nec tam̃ intelligeret᷑ iħs xp̃s.
poris uerbo: quẽ admodũ apud eundẽ ꝓpħam legitur.
Sicut ouis ad immolandũ ductus.ẽ. Non enim ait du¬
cetur: sed ꝓeo qđ futurũ erat prȩtcriti temporis uerbũ

Expanded text:
mum iudicium Dominus Deus dicitur esse uenturus, possit Iesus Christus intellegi. Est locus aput Esaiam prophetam, qui hoc quod dico euidenter ostendit. Deus enim per prophetam: Audi me, inquit, Iacob et Israel quem ego uoco. Ego sum primus et ego in sempiternum, et manus mea fundauit terram, et dextera mea firmauit caelum. Vocabo eos, et stabunt simul, et congregabuntur omnes et audient. Quis ei nuntiauit haec? Diligens te feci uoluntatem tuam super Babylonem, ut auferrem semen Chaldaeorum. Et locutus sum et ego uocaui; adduxi eum et prosperam feci uiam eius. Accedite ad me et audite haec. Non a principio in abscondito locutus sum; quando fiebant, ibi eram. Et nunc Dominus Deus misit me et Spiritus eius. Nempe ipse est, qui loquebatur sicut Dominus Deus; nec tamen intellegeretur Iesus Christus, poris uerbo, quem ad modum aput eundem prophetam legitur: Sicut ouis ad immolandum ductus est. Non enim ait: \'ducetur\', sed pro eo, quod futurum erat, praeteriti temporis uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
malachi qui & angłs dictus est qͥ etiã ezras sacerdos cuius
alia in canone scripta recepta sunt: ab aliquib creditur.
Nam de illo hanc eẽ hȩbreoꝵ opinionẽ dicit hieronimꝰ: ui¬
diciũ nouissimũ ꝓphetat dicens. Ecce uenit dicit dñs¬
omipotens: Et quis sustinebit diẽ aduentus eius: Aut
quis ferre poterit ut aspiciat cũ : Quia ipse ingreditur
quasi ignis conflatorii. & quasi herba lauantiũ: & sedebit
conflans & emundans. sicut argentũ & sicut aurũ: & mun¬

Expanded text:
Malachi, qui et angelus dictus est, qui etiam Esdras sacerdos, cuius alia in canonem scripta recepta sunt, ab aliquibus creditur nam de illo hanc esse Hebraeorum opinionem dicit Hieronymus, iudicium nouissimum prophetat dicens: Ecce uenit, dicit Domquis sustinebit aspectum ejus? Quia ipse ingreditur sicut ignis conflatorii, et sicut 96 herba lavantium: et sedebit conflans et purgans sicut argentum et sicut aurum . U
Abbreviated transcription (Latin):
Et accedã ad uos in uidicio: & cro testis uelox suꝑ male̾fi¬
cos. & suꝑ adulteros: & suꝑ cos qͥ urant in nonune meo
mendacit᷑. & qͥ fraud ant mercedẽ mercennario. & oppͥmua
per potentiã uiduas & ꝑcutiunt pupillos. & ꝑuertunt
detur eudentius appartre in illo iudicio quasdã quo¬
rundã purgatorias poenas futuras. Ubi enĩ dicitur qͥs
sustinebit dic̃ introitus eiꝰ aut quis ferre poterit ut aspi¬
ciat eũ. quia ipse ingreditur qͣsi ignis conflatorit & quasi

Expanded text:
ro testis uelox super maleficos et super adulteros et super eos, qui iurant in nomine meo mendaciter, et qui fraudant mercedem mercennario et obprimunt per potentiam uiduas et percutiunt pupillos et peruertunt detur euidentius apparere in illo iudicio quasdam quorundam purgatorias poenas futuras. Ubi enim dicitur: Quis sustinebit diem introitus eius, aut quis ferre poterit, ut adspiciat eum? Quia ipse in
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ uerba in cuangłio leguntur dicentis. tulerunt
dñm meũ & nescio ubi posuerunt eũ cum de sola xp̃i
carne loqueret᷑ quã sepultã de monum̃to putabat
ablatam: ita & a parte totũ carne nominata intelligit᷑
homo. sicuti ea sunt quȩ supra cõmemorauimꝰ Cũ
igicur multis modis quos ꝑscrutari & colligere lon.¬
gum est diuina scriptura nuncupet carnẽ: quid sit
scđm carnẽ uiuere qđ ꝓfecto malũ est cũ ipsa carnis
natura non sit malũ. ut indagare possimꝰ. inspiciamꝰ
galathas. ubi ait. Manifesta autẽ sunt: oꝑa carnis: Quȩ
sunt: Fornicationes. immundiciȩ. luxuriȩ. idolors
seruitus. uencficia. inimicitiȩ. contentiones. emulatio.

Expanded text:
nae uerba in euangelio leguntur dicentis: Tulerant nae uerba in euangelio leguntur dicentis: Tulerant Dominum meum et nescio ubi posuerunt eum, cum de sola Christi carne loqueretur, quam sepultam de monumento putabat ablatam: ita et a parte totum carne nominata intellegitur homo, sicuti ea sunt quae supra commemorauimus. Cum igitur multis modis, quos perscrutari et colligere longum est, diuina scriptura nuncupet carnem: quid sit secundum carnem uiuere quod profecto malum est, cum ipsa carnis natura non sit malum ut indagare possimus, inspiciamuGalatas, ubi ait: Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, inmunditiae, luxuria, idolorum seruitus, ue
Abbreviated transcription (Latin):
ra diuina: scđin carnẽ uiuere utriq monstrantur
Carnem quippe appellat non solũ corpus terreni
atq mortalis animantis. ueluti cũ dicit non om̃is
caro eadem caro. alla quidẽ hominis. alia caro
pecoris. alia uolucrũ. alia piscium: sed & alus mul.¬
tis modis significatione huius nominis utitur. Int̃
quos uarios locutionis modos. sȩpe ctiã ipsũ hominc̃
idest naturã hominis carnẽ nuncupat: modo locuti.¬
onis a parte totũ. quale est: ex oꝑib legis ñ iustificabit᷑
om̃is caro quid enĩ uoluit intelligi nisi om̃is homo:
Qđ aꝑtius paulopost ait: in lege non iustificat᷑ om̃is¬
homo. Et ad galathas. Scientes autt̃: quia ñ iustifica.¬
tur homo ex oꝑib legis. Scdm hoc intelligit᷑. & uer.¬
bum caro factũ est: idest homo. Qđ non recte accipien¬
tes quidã: putauerunt xp̃o humanã animã defiusse:
Sicut enĩ a toto pars accipitur. ubi marie magdale.¬

Expanded text:
ra diuina, secundum carnem uiuere utrique monstrantur. ra diuina, secundum carnem uiuere utrique monstrantur. Carnem quippe appellat non solum corpus terreni adque mortalis aninr.antis ueluti cum dicit: Non omnis caro eadem caro; alia quidem hominis, alia autem caro pecoris, alia uolucrum, alia piscium, sed et aliis multis modis significatione huius nominis utitur, inter quos uarios locutionis modos saepe etiam ipsum hominem, id est naturam hominis, carnem nuncupat, modo locutionis a parte totum, quale est: Ex operibus legis non iustificabitur omnis caro. Quid enim uoluit intellegi nisi omnis homo? Quod apertius paulo post ait: In lege nemo iustificatur, et ad Galatas: Scientes autem quia non iustificatur homo exoperibuslegis. Secundum hoc intellegitur: Et Verbum caro factum est, id est homo; quod non recte accipientes quidam putauerunt Christo humanam animam defuisse. Sicut enim a toto pars accipitur, ubi Mariae Magdale
Abbreviated transcription (Latin):
quas ciuitates duas scđm scripturas nr̃as merito ap¬
pellare possimus Una quippe est hominũ scđm
carnem. altera scđm sp̃m uiucre in sui cuiusq gene¬
ris pace uolentiũ: & cũ id qđ ex petunt assecuntur.
in sui cuiusq generis pace uiuentium.
quid scđm sp̃m uiuere. Quisquis enĩ hoc qđ diximꝰ
prima fronte inspicit. uł non recolens uł minus ad.¬
uertens quc̃ admodũ scripturȩ scẽ loquantur : po.¬
test putare philosophos quidẽ epicureos scđm car.¬
nem uiuere. quia sũmum bonũ hominis. incorporis
uoluptate posucrunt. Et siqui ali sunt qͥ quõ quomͦ
corporis bonũ. sũmũ bonũ eẽ hominis opinatisunt
et coꝵ omne uulgus qui non aliquo dognate uel
co modo philosophant᷑. scd ꝓcliues adlibidinẽ nisi
ex uoluptatib quas corportis sensib capiunt gau-¬
dere nesciunt: stoicos autt̃ qui sũmũ bonũ hominis
animus quid est nisi sp̃s: Sed sicut loquitur scriptu.¬

Expanded text:
quas ciuitates duas secundum scripturas nostras merito apquas ciuitates duas secundum scripturas nostras merito appellare pos- 25 semus. Una quippe est hominum secundum carnem, altera secundum spiritum uiuere in - sui cuiusque generis pace uolentium et, cum id quod expetunt adsequuntur, in sui cuiusque generis pace uiuentium. quid secundum spiritum uiuere. Quisquis enim hoc quod diximus prima fronte inspicit, uel non recolens uel minus aduertens quem ad modum scripturae sanctae loquantur, potest putare philosophos quidem Epicureos secundum carnem uiuere, quia summum bonum hominis in corporis uoluptate posuerunt, et si qui alii sunt, qui quoquo modo corporis bonum summum bonum esse hominis opinati sunt, et eorum omne uulgus, qui non aliquo dogmate uel eo modo philosophantur, sed procliues ad libidinem nisi ex uoluptatibus, quas corporeis sensibus capiunt, gaudere nesciunt; Stoicos autem, qui summum bonum hominis animus quid est nisi spiritus? Sed sicut loquitur scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
HUAIANŨ GENUS NON sOlũ Naturȩ similitudine sociandũ.
uerũ etiã quadã cognationis necessitudine in uni.¬
tatẽ concordẽ pacis uinculo colligandũ ex homine
uno dm̃ uoluisse homines instituere. neq hoc genꝰ
fuisse insingulis quibusq moriturũ nisi duo pͥmi
quoꝵ creatus est unus exnullo. alter ex illo id in.¬
oboedientia meruissent aquib ad missũ est tam
grande peccatũ. ut indeterius eo natura mutaret᷑
humana etiã in posteros obligatione peccati &
morcis necessitate transnuissa: mortis autẽ regnũ
in homines usq adeo dominatũ est. ut om̃s inscdam
quoq mortẽ cuiꝰ nullus est finis poena debita
prȩcipites ageret. nisi inde quosdã in debita dĩ
gratia lib̾aret: ac ꝑ hoc factũ est ut cũ tot tantęq
gentes ꝑterrarũ orbẽ diuersis ritib moribusq
uiuentes multiplici linguarũ. armoꝵ. uestiũ sul
uarictate distinctȩ: non tam̃ amplius quã duo
quȩdã genera humanȩ socictatis eocisterent.

Expanded text:
humanum genus non solum naturae similitudine sociandum, uerum etiam quadam cognationis necessitudine in unitatem concordem pacis uinculo conligandum ex homine uno Deum uoluisse homines instituere, neque hoc genus fuisse in singulis quibusque moriturum, nisi duo primi, quorum creatus est unus ex nullo, altera ex illo, id inoboedientia meruissent, a quibus admissum est tam grande peccatum, ut in deterius eo natura mutaretur humana, etiam imortis necessitate transmissa. Mortis autem regnum in homines usque adeo dominatum est, ut omnes in secundam quoque mortem, cujus nullus est finis, poena debita praecipites ageret, nisi inde quosdam indebita Dei gratia liberaret. Ac per hoc factum est, ut, cum tot tantaeque gentes per terrarum orbem diuersis ritibus moribusque uiuentes multiplici linguarum armorum uestium sint uarietate distinctae, non tamen amplius quam duo quaedam genera humanae societatis existerent,
Abbreviated transcription (Latin):
timor exterrens amalo qđ accidere potest: sed tenens
in bono qđ amitti non potest. Ubi enĩ boni adepti
amor immutabilis est: ꝓfecto si dici potest. mali ca-¬
uendi timor securus est. Timoris quippe casti no.¬
mine ea uoluntas significata est: qua nos necesse crit
nolle peccare. & non sollicitudine infirmitatis ne
forte peccemus. sed tranquillitate caritatis cauere
peccatum: aut si nullius omĩno generis timor esse

Expanded text:
timor exterrens a malo quod accidere potest, sed tenens timor exterrens a malo quod accidere potest, sed tenens in bono quod amitti non potest. Ubi enim boni adepti amor inmutabilis est, profecto, si dici potest, mali cauendi timor securus est. Timoris quippe casti nomine ea uoluntas significata est, qua nos necesse erit nolle peccare, et non sollicitudine infirmitatis, ne forte peccemus, sed tranquillitate caritatis cauere peccatum. Aut si nullius omnino generis timor esse
Abbreviated transcription (Latin):
& sine ulla tristicia futurã. Non ibi autẽ futurum
amort̃ gaudiũq quis dixerit. nisi omimodo a uen¬
tate scclusus: Si autẽ apħatia illa est ubi nec metꝰ
ullus exterret. nec angit dolor: auersanda est in hac
uita: si recte hoc est scdm dm̃ uiuere uolumus: In
ila uero beata quȩ sempiterna ꝓmittitur: plane
speranda est: Timor nãq ille de quo dicit aplłs
iohannes. timor non est incaritate sed ꝑfecta cari¬
tas foras mittit timorẽ quia timor poenã habet.
qui autẽ timet non est ꝑfectus in caritate: non c̃
eius generis timor. cuius ille quo timebat apłs
paulus ne chorinthii serpentina seduceren.¬
catis. Utur astutia. Hunc enĩ timorẽ habet cari¬
npitas: immo non habet nisi caritas. Sed illius
generis est timor. qui non est incaritate: de quo
in scłm scli: sierit & infuturo scł̃o. Nam quo alio
modo potest intelligi ꝑmanere in scł̃m scł̃i: Non erit

Expanded text:
et sine ulla tristitia futuram; non ibi autem futurum et sine ulla tristitia futuram; non ibi autem futurum amorem gaudiumque quis dixerit, nisi omni modo a ueritate seclusus? Si autem ducadeux illa est, ubi nec metus ullus exterret nec angit dolor, auersanda est in hac uita, si recte, hoc est secundum Deum, uiuere uolumus; in illa uero beata, quae sempiterna promittitur, plane speranda est. Timor namque ille, de quo dicit apostolus Iohannes: Timor non est in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem, quia timor poenam habet; qui autem timet, non est perfectus in caritate, non est eius generis timor, cuius ille, quo timebat apostolus Paulus, ne Corinthii serpentina seducerencerentur astutia; hunc enim timorem habet caritas, immo non habet nisi caritas; sed illius generis est timor, qui non est in caritate, de quo in saeculum saeculi, si erit et in futuro saeculo, nam quo alio modo potest intellegi permanere in saeculum saeculi? non est
Abbreviated transcription (Latin):
re. Quocirca illa quȩ aphatiã grece dicitur. quȩ
si latine posset impassibilitas diceret᷑. si ita intelli¬
genda est: iñ animo quippe non incorpore accipit᷑.
ut sinc his affectionib uiuat᷑ quȩ contra rationẽ
accidunt. mentẽq ꝑturbant: bona plane et
maxime optanda est sed nec ipsa huius est uitȩ
Non enĩ qualiũcũq hominũ uox est: sed maxime
peccatũ non habemus: nos ipsos seducimus: & ueri-¬
tas in nob̃ non est: Tunc itaq ap̃ atia ista erit: qͣn¬
do peccatũ in homine nullũ erit. Nunc uero satis
bene uiuitur: si sine crimine. Sine peccato autẽ
quise uiuere existimat: non id agit ut peccatũ
non habeat. sed ut ueniã non accipiat. Porro si ap̃ã¬
tĩa illa clicenda est cũ animũ contingere omnino
non potest ullus affcctus. quis hunc stuporẽ non
omnib uitiis iudicet et̃ pciorẽ: Potest ergo ñ absur.¬
de dici ꝑfectã beatitudinẽ sine stimulo timoris.

Expanded text:
re. Quocirca illa, quae arcflKteia Graece dicitur quae re. Quocirca illa, quae arcflKteia Graece dicitur quae si Latine posset inpassibilitas diceretur, si ita intellegenda est in animo quippe, non in corpore accipitur, ut sine his adfectionibus uiuatur, quae contra rationem accidunt mentemque perturbant, bona plane et maxime optanda est, sed nec ipsa huius est uitae. Non enim qualiumcumque hominum uox est, sed maxime peccatum non habemus, nos ipsos seducimus et ueritas in nobis non est. Tunc itaque andfeia. ista erit, quando peccatum in homine nullum erit. Nunc uero satis bene uiuitur, si sine crimine; sine peccato autem qui se uiuere existimat, non id agit, ut peccatum non habeat, sed ut ueniam non accipiat. Porro, si ajcofhta illa dicenda est, cum animum contingere omnino non potest ullus adfectus, quis hunc stuporem non omnibus uitiis iudicet esse peiorem? Potest ergo non absurde dici perfectam beatitudinem sine stimulo timoris
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit factus est homo. Pinde qđ fatendũ est etiã cũ
rectas & scdm dm̃ habemus has affectiones: huius
uitȩ sunt non illius quã futurã speramus. & sȩpe
illis etiã inuiti cȩdimus. Itaq aliquando quãuis ñ
culpabili cupiditate sed laudabili caritate moueam᷑:
etiam dũ nolumus flemus: habemus ergo cas ex hu.¬
mane conditionis infirmitate. Non autẽ ita dñs iħs.
cuius infirmitas fuit ex potestate. Sed dũ uitȩ huius
infirmitatẽ gerimus: si eas omino nullas habeamus.
tunc potius non recte uiuimꝰ. Uituperabat enĩ et
detestabatur apłs quosdã: quos etiã eẽ dixit sine
affectione: Culpauit etiã illos sacer psalmus: de
quib ait. Sustinui qui simul contristaret᷑: & ñ
fuit. Nam omino non dolere dũ sumꝰ in hoc loco
miseriȩ: ꝓfecto sicut quidã etiã apud scłi huius
litteratos sensit & dixit non sine magna mercede
contingit immanitatis in animo: stuporis incorpo¬

Expanded text:
voluit factus est homo. 4. Proinde, quod fatendum est, etiam cum voluit factus est homo. 4. Proinde, quod fatendum est, etiam cum rectas et secundum Deum habemus has affectiones, hujus vitae sunt, non illius quam futuram speramus, et saepe illis etiam inviti cedimus. Itaque aliquando, quamvis non culpabili cupietiam dum nolumus flemus. Habemus ergo eas ex humanae condicionis infirmitate; non autem ita Dominus Iesus, cuius et infirmitas fuit ex potestate. Sed dum uitae huius infirmitatem gerimus, si eas omnino nullas habeamus, tunc potius non recte uiuimus. Vituperabat enim et detestabatur apostolus quosdam, quos etiam esse dixit sine adfectione. Culpauit etiam illos sacer psalmus, de quibus ait: Sustinui qui simul contristaretur, et non fuit. Nam omnino non dolere, dum sumus in hoc loco miseriae, profecto, sicut quidam etiam aput saeculi huius litteratos sensit et dixit, non sine magna mercede contingit inmanitatis in animo, stuporis in corpo
Abbreviated transcription (Latin):
uitutes uocent᷑. Sed cũ rectã rationẽ sequant᷑ istę
affectiones quando ubi oportet adhibent᷑. quis eas
tunc morbos. seu uiciosas passiones audeat dicere:
Quamobrt̃ etiã ipse dñs informa serui agere uitã¬
dignatus humanam. sed nullũ habens om̃ino pecca.¬
tum: adhibuit cas ubi adhibendas cẽ iudicauit:
Neq enĩ in quo ucrũ erat hominis corpus. & utrus
hominis animus: falsus crat humanus affectus. Cũ
ergo eius in euangelio ista referuntur. qđ suꝑ duricia
cordis iudȩoꝵ cũ ira contristatus sit: qđ dixerit gau.¬
deo ꝓpter uos ut credatis. qđ lazarũ suscitaturus
etiam lacrimas fuderit. qđ concupiuerit cũ discipłis
suis manducare pascha. qđ ꝓpinquante passione
tristis fuerit anima eiꝰ usq ad mortẽ: non falso utiq
reftruntur. Uerũ ille hos motus certȩ dispensationis
gratia ita cũ uoluit suscepit animo humano: ut cum

Expanded text:
uirtutes uocentur. Sed cum rectam rationem sequantur istae uirtutes uocentur. Sed cum rectam rationem sequantur istae adfectiones, quando ubi oportet adhibentur, quis eas tunc morbos seu uitiosas passiones audeat dQuamobrem etiam ipse Dominus in forma servi agere vitadignatus humanam, sed nullum habens omnino peccatum, adhibuit eas ubi adhibendas esse judicavit. Neque enim in quo verum erat hominis corpus et verus hominis animus, falsus erat humanus affectus. Cum ergo ejus in Evangelio ista referuntur, quod super duritiam cordis Judaeorum cum ira contristatus sit ; quod dixerit, Gaudeo propter vos, ut credatis ; quod Lazarum suscitaturus etiam lacrymas fuderit ; quod concupiverit cum discipulis suis manducare pascha ; quod propinquante passione tristis fuerit anima ejus , non falso utique referuntur. Verum ille hos motus certae dispensationis gratia, ita cum voluit suscepit animo humano, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
mam suꝑnȩ uocationis in anteriore sectantẽ. õculis
fidei libentissime specta gaudere cũ gaudentibus.
flere cũ flentibus: foris habentẽ pugnas. initꝰ tunores:
cupientẽ dissolui & eẽ cũ xp̃o. desiderantẽ uidere
romanos ut aliquẽ fructũ habeat in illis sicut & in
cȩteris gentib emulantẽ corinchios. & ipsa emulatione
metuentẽ ne seducant᷑ eoꝵ mentes a castitate quȩ
in xp̃o est: magnã tristiciã & continuũ dolorẽ cordu
de istahelitis habentẽ. qđ ignorantes dĩ iusticiã et
suam uolentes constituere. iusticiȩ dĩ non essent subieeti:
nec solum dolorẽ. uerũetiã luctũ suũ denunciantem
quibusdã qui ante peccauer̃ & non egerunt poeniten.¬
ciam suꝑ immundicia & fornicationib suis. Hii motꝰ.
hu affectus de amore boni & de scã caritate uenientes.
si uicia uocanda sunt: sinamꝰ ut ea que uere uitia sua

Expanded text:
mam supernae uocationis in anteriora sectantem, oculis mam supernae uocationis in anteriora sectantem, oculis fidei libentissime spectant gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus, foris habentem pugnas, intus timores, cupientem dissolui et esse cum Christo, desiderantem uidere Romanos, ut aliquem fructum habeat et in illis sicut et in ceteris gentibus, aemulantem Corinthios et ipsa aemulatione metuentem, ne seducantur eorum mentes a castitate, quae in Christo est, magnam tristitiam et continuum dolorem cordis de Israelitis habentem, quod ignorantes Dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae Dei non essent subiecti; nec solum dolorem, uerum etiam luctum suum denuntiantem quibusdam, qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam super inmunditia et fornicationibus suis. Hi motus, hi adfectus de amore boni et de sancta caritate uenientes si uitia uocanda sunt, sinamus, ut ea, quae uere uitia sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
&cor meũ. Ut. doleant intẽptationibus: uident petrũ
flentẽ. Ut gaudeant intẽptationibus: audiunt iaco.¬
bum dicentẽ. Omne gaudiũ existimate fr̃s mei: cũ
intẽptationes uarias incideritis. Nonsolũ autẽ ꝓpter
scipsos his mouentur affectib: uerũctiã ꝓpter eos
quos lib̾ari cupiunt. & ne pereant metuunt. & dolc
si percunt: & gaudent si lib̾antur Illũ quippe op¬
timũ & fortissimũ uirũ qui insuis infirmitatibus
gloriatur. ut eũ potissimũ cõmemoremꝰ qui in eccłã
xp̃i exgentib uenimus doctort̃ gentiũ infide & ue¬
ritate. qui & plus om̃ib suis coaplis laborauit. & plurib
epistolis popłos dĩ non eos tantũ qui p̃sentes ab illo uide.
bantur. uerũ ctiã illos qui futuri p̃uidebant᷑ instruxit:
unctũ de illo. crucifixũ cũ illo. gloriosũ in illo. inthea.¬
tro huiꝰ mundi cuiꝰ spectaculũ factus c̃. & angłis et
homuub legitie magno agone certantẽ. & pal.¬

Expanded text:
et cor meum. Ut doleant in tentationibus, vident Petrum flentem; ut gaudeant in tentationibus, audiunt Jacobum dicentem: Omne gaudium existimate, fratres mei, cum in tentationes varias incideritis. Non solum autem propter seipsos his moventur affectibus, verumetiam propter eos quos liberari cupiunt, et ne pereant metuunt, et dolent si pereant, et gaudent si liberantur. Illum quippe optimum et fortissimum virum, qui in suis infirmitatibus gloriatur, ut eum potissimum commemoremus, qui in Ecclesiam Christi ex gentibus venimus, Doctorem gentium in fide et veritate, qui et plus omnibus suis coapostolis laboravit, ex pluribus Epistolis populos Dbantur, uerum etiam illos, qui futuri praeuidebantur, instruxit; unctum de illo, crucifixum cum illo, gloriosum in illo, in theatro huius mundi, cui spectaculum factus est et angelis et hominibus, legitime magnum agonem certantem et pal