comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis quinatus.ẽ. exdõ peccatum
non facit. qm̃ semen ipsius mana
ineo & nonpotest pccare. quia ex
dõ natus ẽ. In hoc manifesti surit
flu dĩ. & filii diaboli: & infinc cpis¬
tolae Omnis quinatus c̃. exdõ.
illum. R tucra fertis obicctio.
& quae indissolubilis permancr&.
nisi ipsuis iobannis testanonio solue¬
itaur. Statimm mnim intulit filioli
custodit uos asimulacris. Si om̃is
qui natus .ẽ. ex dõ non peccat. &
adibolo temptari non potest. quo¬
modo precipit ut caueant netemp¬

Expanded text:
Omnis, qui natus est ex Deo, peccatum non facit, quoniam semen ipsius manet in eo; et non potest peccare, quia ex Deo natus est. In hoc etiam manifesti sunt filii Dei et filii diaboli. Et in fine epistolae: Omnis, qui natus est ex Deo, bolum. --Revera fortis objectio, et quae indissolubilis permaneret, nisi ipsius Joannis testimonio solveretur. Statim enim intulit: Filioli, custodite vos a simulacris . Si omnis qui natus est ex Deo non peccat, et a diabolo tentari non potest, quomodo praecipit ut caveant ne ten
Abbreviated transcription (Latin):
ITOÑ PATRẼ QUISUSCI¬
TAUIT ILLŨ AMORTUIS
ET QUI MEC̃ SUNTOMS
FR̃s aeccluis Galatui at:
UI ABHOMINIBNS
mittitur. mendax est.
qui per hominem mittt᷑
otest Nesse uerax. quia
& ds uerar potest per hominiem
mittere. Qui ergo neq ab homini¬
bus neq per hominem sed per
dm̃ mitcitur. ab illo uerax est: qui
& iam per hominem missos uera.¬
ces fecit. Priores uero apostoli
ueraces. qui non ab hominibus sed
adõ per hominem missi sunt: per
iħ̃m xp̃m scilic& adhuc mortalẽ.
uerax & iam nouissimus apostolus.
qui per iħim xp̃m totum iam dm̃
post resurrectionem eius missus. ẽ
Priores sunt caeteri apłi per xp̃m
adhuc exparte hominem id .ẽ. mor¬
talem: nouissimus est paulus apłs
ergo testimonii eius aequalis aue¬
toritas. in cuius honorem impl&
darificatio dñi. siquid habebat
ordo temporis minus. Ideo enĩ
cum dixiss& & dm̃ patrem. addidit.
qui suscitauit illum amortus.¬

Expanded text:
 Patrem, qui suscitavit illum a mortuis; et qui mecum sunt omnes fratres, Ecclesiis Galatiae. Qui ab hominibus mittitur, mendax est; qui per hominem mittitur, potest esse verax, quia et Deus verax potest per hominem mittere: qui ergo neque ab hominibus, neque per hominem, sed per Deum mittitur, ab illo verax est, qui etiam per hominem missos veraces facit. Priores ergo Apostoli veraces, qui non ab hominibus, sed a Deo per hominem missi sunt, per Jesum Christum scilicet adhuc mortalem. Verax etiam novissimus Apostolus, qui per Jesum Christum totum jam Deum post resurrectionem ejus missus est. Priores sunt caeteri Apostoli per Christum adhuc ex parte hominem, id est mortalem: novissimus est Paulus apostergo testimonii ejus aequalis auctoritas, in cujus honorem implet clarificatio Domini, si quid habebat ordo temporis minus. Ideo enim cum dixisset, Et Deum Patrem, addidit, qui suscitavit illum a mortu
Abbreviated transcription (Latin):
ALIQUE CTEXUINUS
faciliorem uiam putamus de bono
mortis conficere aliquid
Qual si anime noceat: malũ
uider⁊ pot est
ne malum quidem
¶uod aut em malumꝰ ełt.¬
id etiam bonium.
Iuonuam quod uit iosum.¬
id malum. Quod aut em
uit io caret: id botium.

Expanded text:
aliquem contexuimus, faciliorem viam putamus de Bono mortis conficere aliquid. Quae si animae noceat, malum videri potest: ne malum quidem. Quod autem malum id etiam bonum; quoniam quod vitiosum,id malum: quod autem vitio caret, id bonum;
Abbreviated transcription (Latin):
ut de unitate trinitatis quae
perfectus ds̃ semper ac summus
idq. me propriae infirmitatis
conscius sepius excusarem
multis modis exegisti. asserens
communis fidei rationem & re¬
ligiosos accipere. & sacerdot es
debere fidelibus nonnegare
ne aut illi dum non accipiunt
incipiant ab infidelibus facile
decipi. aut abhis cum desidera¬
di. Ied interra quodam mo do

Expanded text:
ut de unitate Trinitatis, quae perfectus Deus semper ac summus idque a me, cum propriae infirmitatis conscius saepius excusarem, multis modis exegisti; asserens communis fidei rationem, et religiosos accipere, et sacerdotes debere fidelibus non negare; ne aut illi dum non accipiunt, incipiant ab infidelibus facile decipi, aut ab his cum desideradi, sed in terra quodam modo
Abbreviated transcription (Latin):
UTQUIDA LUCT FERIEP̃I
sectator cum alio aecclesiae
alumno odiosa lo quacitat e
contendens caninam facundiam
familiare . ẽ. eis dicere factum de
econtrario rationabilit̾ quidem
meliora proficiens. deleram quod
male tenebam. Unum autem
tibi confiteoꝵ: quia mores meorũ
ad primę noui facilius eos uinci
posse quam per suader

Expanded text:
quidam Luciferi sectator, cum alio Ecclesiae alumno odiosa loquacitate contendens, caninam facundiam familiare est eis dicere, factum de e contrario, rationabiliter quidemmeliora proficiens, deseram quod male tenebam. Unum tamen tibi confiteor, quia mores meorum apprime novi, facilius eos vinci posse, quam persuader
Abbreviated transcription (Latin):
duo decimum librum scrip¬
sit porphirius. nolenseum
nomine esse compositum : sed a quodam qui temporibus
& nontam dani helem futura dixisse quamillum narras¬
se p̃terita. Deniq quicquid usque antiochum dixe¬
rit ueram historiam continere siquid autem ultra opi¬
natussit . quia futura nescierit. esse mentitum Cui sol¬
ler tissime responderunt eusebius caesa riensis epis¬
copus tribus uoluminibus: oc tauo decimo. & nono de¬
cimo &uicesimo. A polinaris quoq uno grandilibro.
nobis propositum . ẽ. non ad uersarii calumniis res¬
pondere quaelongo sermone indigent. sed ea quae a
propheta dicta sunt nostris disserere. o est xp̃ianis
illud prefatione commoneo. nullum prophetarum
uenturum. quod est cominune cumceteris: sed quo tẽ¬
pore uenturussit doc&. & reges per ordinem digerit¬
& annos enumerat: ac mani festissima signa p̾nuntiat:¬

Expanded text:
duodecimum librum scripsit Porphyrius, nolens eum ab ipso, cujus inscriptus est nomine, esse compositum: sed a quodam qui temporibus et non tam Danielem ventura dixisse, quam illum narrasse praeterita. Denique quidquid usque ad Antiochum dixerit, veram historiam continere: si quid autem ultra opinatus sit, quia futura nescierit, esse mentitum. Cui solertissime responderunt Eusebius Caesariensis Episcopus tribus voluminibus, id est, octavo decimo, et nono decimo, et vicesimo; Apollinarius quoque uno grandi libro,nobis propositum est, non adversarii calumniis respondere, quae longo sermone indigent: sed ea quae a propheta dicta sunt nostris disserere, id est, Christianis, illud in praefatione commoneo, nullum prophetarum venturum, quod est commune cum caeteris: sed etiam quo tempore venturus sit docet; et reges per ordinem digerit, et annos enumerat, ac manifestissima signa praenuntiat
Abbreviated transcription (Latin):
scđm iohannem ex ordine lectionum.
nos solere tractare: sednunc inter posita
est sollempnitas scõrum dierum. quib
certas ex euuangelio lectiones oportet
in eccła recitari: Quae ita sunt annuae:
ut aliae esse non possint: Ordo ille quem sus ceperamus. necessita
paululum inter missus est: non amissus: Cum autẽ cogitarem quid
scđm hilaritatem praesentium dierum ꝑhanc ebdomadam uobisci
descripturis agerem: quantum dñs donare dignatur. quod possi
inistis septem uel octo dieb finiri: occurrit mihi epła beciti iołns¬

Expanded text:
m Joannem ex ordine lectionum nos solere tractare: sed quia nunc interposita est solemnitas sanctorum dierum, quibus certas ex Evangelio lectiones oportet in Ecclesia recitari, quae ita sunt annuae, ut aliae esse non possint; ordo ille quem susceperamus, necessitate paululum intermissus est, non amissus. Cum autem cogitarem quid secundum hilaritatem praesentium dierum per hanc hebdomadam vobiscum de Scripturis agerem, quantum Dominus donare dignatur, quod posset in istis septem vel octo diebus finiri, occurrit mihi Epistola beati Joan
Abbreviated transcription (Latin):
me uocasti & patrem: & pricipem uirgi¬
nitatis tuae : Vnde dapłs: ad credentes lo¬
quitur: Despondi uos uirginẽ castam:
ex hibere xp̃o: Quam diu cũ hac sponsa
sponsus fuerit: non potest ieiunare
nec plangere: Nec absenti sponso de¬
siderium lacrimis indicare: Cũ autẽ
ablatus fuerit sponsus ab ec: plangit
sponsus sit uirginalis: Uerum quia
iste sponsus siue maricus. non solum
uirginẽ Accepit sponsam. sed & mere¬
tricem Inosee dicit uxorẽ : ꝓterea
scriptũ est indeutero nomio: Si egressus
fueris contra inimicos tuos. & tradiderae

Expanded text:
me vocasti, et patrem, et principem virgime vocasti, et patrem, et principem virginitatis tuae . Unde et Apostolus ad credentes loquitur: Despondi vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Quamdiu cum hac sponsa sponsus fuerit, non potest jejunare , nec plangere, nec absentis sponsi desiderium lacrymis indicare. Cum autem ablatus fuerit sponsus ab ea, plangit sponsus sit virginalis: verum quia iste sponsus, sive maritus, non solum virginem accepit sponsam, sed et meretricem in Osee ducit uxorem, propterea scriptum est in Deuteronomio: Si egressus fueris contra inimicos tuos: et tradiderit
Abbreviated transcription (Latin):
lares illius quasi catuli leonis : ua
leonis uel eum intellege quied a
Pigenti ut ascendat in nob: statĩ
e uineam nr̃am indesertũ : dequa
laon facere solebamꝰ qđ letificat cor
orins Et ficus nr̃as decorticat siue
ostingit: Ne habeamꝰ in nobis sp̃s scĩ
ini dilcissima : ne sub nr̃a uineti &¬
ia uirss requuescat: Subqͥb cum fu¬
nnt: aduersariorũ Impetũ nontimebit :
oifficit huic genti. Uineam dispdere.
umq confringere : Nisi scrutans
betur eas. & quicquid in illis uita
lperit interficiat : ut omni uirore
inimpto : albi atq mortui ramusculi
untant: & compleatur in nobis: Si in
indiligno hoc faciunt. Insic co quid
iuent: ii Plange quasi uirgo acrin
alicio: suꝑ uirũ suum uirgineum:
ucint. eo quod primus florem uirgim¬
odeis absculerit: Non alius intellegit᷑
nsids: qui in abraam isaac & iacob
tipondit sibi uirginẽ sponsam. nulla
idolatri& sorde maculatam: Ad quam
& ꝑbieremiam loquitur: Non ut dñm

Expanded text:
lares illius quasi catuli leonis. Catulum leonis, vel eum intellige, qui elevatur huic genti, ut ascendat in nobis, statim ponet vineam nostram in desertum, de qua vinum facere solebamus, quod laetificat cor hominis : et ficus nostras decorticat, sive confringit, ne habeamus in nobis Spiritus sancti dona dulcissima, ne sub nostra vinea sub quibus cum fuerit, adversariorum impetus non timebit. Nec sufficit huic genti vineam disperdere, ficumque confringere, nisi scrutans scrutetur eas, et quidquid in illis vitale fuerit, interficiat: ut, omni virore consumpto, albi atque emortui ramusculi remaneant, et compleatur in nobis: Si in viridi ligno haec faciunt, in sicco quid facient ? Plange quasi virgo accinccilicio, super virum suum virgineum. virgineum vocant, eo quod primus florem virginitatis abstulerit, non alius intelligitur nisi Deus, qui in Abraham, Isaac et Jacob despondit sibi virginem sponsam nulla idololatriae sorde maculatam. Ad quam et per Jeremiam loquitur: Non ut dominum
Abbreviated transcription (Latin):
Aplantaui: Et ficũ meã decorͣuit. po¬
pulum iudxorũ ad quã uenit salua
ut comederet fructus & non inueni:
maledixitq ex. &aruit inaeternũ: has
autẽ omiã: sub metaphora locustirã
dicta nos camus Quae in tantum cin¬
ta populantur : ut derodant arborim
cortices : exustasq ꝓiciant : &omni
uirore consumpto. albos ramos &arli
derelinquant: Diximus iuxca histnĩ
transeamꝰ ad intellegentiam spirelit
ut cum senib audire possi mus lia¬
dit gens suꝑ terram dĩ: animamu
delic& humanam: Om̃s enĩ annas
dĩ sunt: Sicut anima patris : sic dlintu
filii: Et ascendit᷑ principum mundi
istius & tenebrarum. Ec spiritalia nequs
incaelestib: aduersum quos nobis łł
lucta atq certamen: Dequib dicius
Si sp̃s potestatẽ habentis ascendert suꝑt
locum tuum nedimiseris : Cuius gne
dentes sunt sic̃ dentes leonis: dequo

Expanded text:
et plantavi, et ficum meam decorticavit, poet plantavi, et ficum meam decorticavit, populum ut comederet fructus, et non invenit: maledixitque ei, et aruit in aeternum . Omnia autem sub metaphora locustarum, dicta noscamus: quae intantum cuncta populantur, ut derodant arborum cortices, exutasque projiciant, et omni virore consumpto, albos ramos et aridos derelinquant. Diximus juxta historiam; transeamus ad intelligentiam spiritualem, ut cum senibus audire possimus: Ascendit gens super terram Dei, animam videlicet humanam. Omnes enim animae Dei sunt: sicut anima patris, sic et anima filii. Et ascendit gens principum mundi istius, et tenebrarum, et spiritualia nequitiae in coelestibus, adversum quos nobis est lucta atque certamen, de quibus dicitur: Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris : cujus gentis dentes su
Abbreviated transcription (Latin):
post cempore fuisse cognouimꝰ: siue ulti¬
ios romanorũ dequib: supra diximus:
Lic& nunc nob̾ magis debabiloniis dici ui¬
deatur atq cbaldeis: quorum crudelitas
in populũ dĩ feritas ꝗ describitur : Ce ni
fallor: uideor mͥ in hoc prosieta aliquid
reꝑisse: Narratur impietas hostium sub
figura locustarũ : &rursum sic deipsis lo¬
custis dicitur. quasi hostib: comparentur:
Vt cũ locustas legeris: hostes cogites Cum
hostes cogitaueris : redeas ad locustas:
ne. siue exerutus chaldȩorũ suꝑ terram
dĩ : forcis & in numerabilis: Quid enini
locustis inmimerabilius & fortius. quib
humana industria resistere non potest :
dentes eius: gentis uidelic& locustarum:
dentes leonis : & molares illius ut catu¬
li leonis Vtqui infortitudine & mul¬
titudine locustis coaquantus : Inferoci¬
tate & crudelitate leonib: conpartan
Haec inquit gens posuit uineam neu
indesertũ : quã de aegy pto transtili

Expanded text:
tempore post fuisse cognovimus: sive ultitempore post fuisse cognovimus: sive ultimo Romanorum, de quibus supra diximus. Licet nunc nobis magis 175 de Babyloniis dici videatur atque Chaldaeis, quorum crudelitas in populum Dei feritasque describitur: et, ni fallor, videor mihi in hoc Propheta aliquid reperisse. Narratur impietas hostium sub figura locustarum: et rursum sic de ipsis locustis dicitur, quasi hostibus comparentur, ut cum hostes cogitaveris, redeas ad locustas. ne, sive exercilus Chaldaeorum super terram Dei, et fortis, et innumerabilis. Quid enim locustis innumerabilius et fortius, quibus humana industria resistere non potest? Dentes ejus, gentis videlicet locustarum dentes leonis; et molares illius, ut catuli leonis, ut qui in fortitudine et multitudine locustis coaequantur, in ferocitate et crudelitate leonibus comparentur. Haec, inquit, gens posuit vineam meam in desertum, quam de Aegypto transtuli
Abbreviated transcription (Latin):
Dentes eius dentes leonis: & molares eius
ut catuli leonis Posuit uineam in dissipa¬
tionem: & ficus meas in confractionem:
Serutans scrutatus est eam & prorecit:
dealbauit rtimos eius: Iudȩi putant in
dieb iohel tam innumerabilẽ locustarum
suꝑ iudȩam uenisse multitudinẽ : ut cuncti
complerent: Et non dicam fruges: sed Ne¬
uinearum quidem & arborũ cortices. ramos¬
q dimitterent: Ita : ut omni uirore consupto
albentes arborũ rami : & sicca uinearum
flagella remanerent: hoc utrũ faccũ
sit liquido ad firmare nom possum: Nequae
enĩ regnum & paraly pomenon: hoc narrat
historia: Quod utiq si fuisset: quo modo
famem sub elia trium annorum & sex men¬
sium legimꝰ : Numquã scriptura tacuiss&:
Tanitũ dicimꝰ: quod sub metaphorã locusta¬
rum. hostium describatur aduentus: Si¬
ue assiriorũ & babiloniorũ qui tunc lmmi¬
nebant: siue mȩdorũ atq ꝑscrum. qui post
futuri erant : siue machedonũ quos multo

Expanded text:
entes ejus, leonis: et molares ejus, ut catuli leonis. Posuit vineam meam in dissipationem, et ficos meas in confractionem: scrutans scrutatus est eam, et projecit: dealbavit ramos ejus. Judaei putant in diebus Joel tam innumerabilem locustarum super Judaeam venisse multitudinem, ut cuncta complerent: et non dicam fruges, sed vinearum quidem et arborum cortices ramosque dimitterent, ita ut, omni virore consumpto, arentes arborum rami, et sicca vinearum flagella remanerent. Hoc utrum factum nec ne sit, liquido affirmare non possumus: neque enim Regum et Paralipomenon narrat historia . Quod utique si fuisset, quomodo famem sub Elia trium annorum et sex mensium legimus, numquam Scriptura tacuisset. Tantum dicimus, quod sub metaphora locustarum, hostium describatur adventus, sive Assyriorum et Babyloniorum, qui tunc imminebant: sive Medorum atque Persarum, qui post futuri erant: sive Macedonum, quos multo
Abbreviated transcription (Latin):
s non ad onẽ illius qui dicitur fieri
cilibi legimus: Dñs mibi factus est
nsealutem: Quomodo autem in osce
ꝓpeti quem in princo duo decim
ꝑpbitirũ ante hunc librum explana
in hoc fieri mentionẽ: Tempora quoq
qub prophatauit: eadaem debemus icciꝑe
que linosee legimꝰ: Indieb orrȩ lo¬
acham Rachar & exechiae regũ iuda:
lindieb hieroboam filii ioas regis isrł:
Audite hoc senes: &aurib ꝑcipite om̃s
babitatores terr& Si ftctũ ẽ. istud in
Sup hoc filus ur̃is narrate: & filii ur̃i
filis suis: ⁊ filii eorũ generationi alterae
Lxx. Audite hoc senes: & aurib ꝑcipite
oms habitatores terrae: Si facta sunt
talia indieb ur̃is: aut indieb patrum
ur̃orum Prohis filuis ur̃is narrate: & filui
ur̃i filiis suis: & filii eorũ ingeneratio¬
ne alteram: Senes iubentur audire:
habitatores terra aurib ꝑcipere: Se¬
nib nondicitur audite oñs: habitato¬
res cerrae additur : aurib: ꝑcipece om̃s¬

Expanded text:
 conditionem illius qui fieri dicitur, ut alibi legimus: Dominus mihi factus est in salutem . Quomodo autem in Osee propheta, quem in principio duodecim prophetarum ante hunc librum explanavin hoc fieri mentionem. Tempora quoque, in quibus prophetavit, eadem debemus accipere, quae et in Osee legimus: In diebus Oziae, Joathan et Achaz et Ezechiae, regum Juda, et in diebus Jeroboam, filii Joas, regis Israel. Audite hoc, senes, et auribus percipite, omnes habitatoresuper hoc filiis vestris narrate, et filii vestri filiis suis, et filii eorum generationi alteri. LXX: Audite haec, senes, et auribus percipite, omnes habitatores terrae, si facta sunt talia in diebus vestris, aut in diebus patrum vestrorum: pro his, filiis vestris narrate, et filii vestri filiis suis, et filii eorum in generationem alteram. Senes jubentur audire, habitatores terrae auribus percipere. Senibus non dicitur, Audite, omnes; habitatoribus terrae additur, Auribus percipite, omne
Abbreviated transcription (Latin):
dnetas atq dulcedo: quac uos deceperat:
e quippe dũ sit ꝓuidentia: ut qui non cog¬
nueraunt cum ihpsꝑ is: cognoscant in ad u̾ir¬
sis. Et qui diuitus male ab usisunt ad uitia:
aduirtutes penuria corrigantur: Iuxca
hunc sensum audiant senes. babitatores aut
terrae ꝑcipiant aurib: deillo uino nunc
precipi inquo est luxuria : & quo qͥ inebri¬
ati fuerint: regnũ dĩ possidere ñ possunt:
Qui uini ebrietate sopitus est: euigil& &
fleat ebrium se fuisse: &ulul&. ut postea
ululatus eius & flectus uertatur in risũ:
& gaudeat se ebrietatis materiam non habe.
quae eum ꝑhabundantiam ebrium &uesa¬
num: Gens enĩ ascendit suꝑ terram¬

Expanded text:
ebrietas atque dulcedo quae vos deceperat. ebrietas atque dulcedo quae vos deceperat. Saepe quippe Dei fit providentia, ut qui non cognoverunt Deum in prosperis, cognoscant in adversis: et qui divitiis male abusi sunt, ad virtutes penuria corrigantur. Juxta hunc sensum audiant senes: habitatores autem terrae percipiant auribus, de illo vino nunc praecipi, in quo est luxuria, et quo qui inebriati fuerint, regnum Dei possidere non possunt . Qui vini ebrietate sopitus est, evigilet et ploret ebrium se fuisse, et ululet: ut postea ululatus ejus et fletus vertatur in risum, et gaudeat se ebrietatis materiam non habere, quae eum per abundantiam ebrium fecerat et vesanum. Gens enim ascendet Vulg. as
Abbreviated transcription (Latin):
Ml aliud amantem. ruisi id quod amat
gdare ꝑmitit: Annon est dicenda ebni
lum ꝓpter uile scortũ. dignominiosã
aporis patem. animae libertas in serui¬
ls banditias inclinatur: Cum laborẽ
sun al terius facit ẽẽ delicias. cum
futo selere atq ꝑiuriis. opes fucurat
reprat uoluptati: &cum uideatur
lomnib: se aestimat non uideri. dum¬
ndo potutur eo quod desiderat: Sed &
uitia excecat animum eius: Cui nibil
uist: &muliebris cimor: &dulcium
qdo uitiorũ Vnde dicitur ad eos:
Eigilte & ex ꝑgescimini qͥ ebri estis: ne¬
uquã uino ut in solis Lxx continetur:
babomi ꝑturbatione uitiorum: Fete
hlingite. &agite poenitentiam: &as su¬
nte tristitiam quaeducit aduitam: Rulula¬
t oñs quibibitis uinum indulcedine siue
nilrietate: Dulcia eni sunt uitia: qui a
nel distillat delabiis mulieris meretrics:
perit siue ablatum est ab ore ur̃o uinum.

Expanded text:
nihil aliud, amantem, nisi id quod amat, nihil aliud, amantem, nisi id quod amat, cogitare permittit. Annon est dicenda ebrietas, cum propter vile scortum, et ignominiosam corporis partem, animae libertas in serviles blanditias inclinatur? cum laborem suum alterius facit esse delicias? cum furto, scelere, atque perjuriis, opes futurae praeparet voluptatis? et cum videatur ab omnibus, se existimat non videri: dummodo potiatur eo quod desiderat. Sed et avaritia excaecat animum ejus, cui nihil satis est: et muliebris timor, et dulcium cupido vitiorum. Unde dicitur ad eos: Evigilate et expergiscimini, qui ebrii estis: nequaquam vino, ut in solis LXX continetur, sed omni perturbatione vitiorum: Flete, et plangite, et agite poenitentiam: et assumite tristitiam quae ducit ad vitam, et ululate, omnes qui bibitis vinum in dulcedine , sive, in ebrietate. Dulcia enim sunt vitia: quia mel distillat de labiis mulieris meretricis:periit, sive ablatum est de ore vestro vinum,
Abbreviated transcription (Latin):
& iuda & isrł. non conuertam tos dic
dñs: Quas nos ꝑturbationes mer¬
pretatisumus: greci Na EH appellorꝰ
Que si haif z ha ue in passiones ia¬
mus : uerbum magis quam sensun
uerbi exprimimus  Ex ꝑgescimimi
ebrii & flete. &ululate om̃s quibibi¬
tis uinum indulcedine: qm perit il
ore ur̃o Alxx: Euigilate qui ebni
estis uino ur̃o: &plorate & plangite ons
qui bibitis uinum inebrietatẽ : qͣm̃ abu¬
tũ est deore ur̃o: Quasi senes atq ps¬
biteri : audire debemus Nulla res ia
in ebriat: ut anini ꝑturbatio Est adb¬
tia quae ducit ad mortem: haet ab hons¬
ntinda ebrietas: est lra quax iusticu l
non oꝑatur. & est furori ꝓxima dledo¬
que suae in poces facit : incantum il
bia tremant : dentes concrepent u
pallore mutetur: Rec te que illal loꝰ¬
Aosis osset iratus: lamte inquit oc¬
domo tni iratus essem: Quid refe¬
eni degaudio &uoluptate. &inaxime
o quiexcaetat cordis oculos &

Expanded text:
 Juda, et Israel, non convertam eos, dicit Dominus . Quas nos perturbationes interpretati sumus, Graeci πάθη appellant, quae si κακοζήλως in passiones vertamus, verbum magis quam sensum verbi expresserimus. Expergiscimini, ebrii, et flete, et ululate, omnes qui bibitis vinum in dulcedine: quoniam periit ab ore vestro. LXX: Evigilate, qui ebrii estis in vino vestro: et plorate et plangite, omnes qui bibitis vinum in ebrietate: quoniam ablatum est de ore vestro. Quasi senes atque presbyteri audire debemus: nulla res ita inebriat ut animi perturbatio. Est tristitia quae ducit ad mortem: haec abominanda ebrietas est. Est ira quae justitiam Dei non operatur, et furori proxima, mentis suae impotem facit: intantum ut labia tremant, dentes concrepent, vultus pallore mutetur. Recteque illud lauvillico suo esset iratus: Jam te, inquit, occiderem, nisi iratus essem. Quid referam de gaudio et voluptate, et maxime amore, qui excaecat cordis oculos: et
Abbreviated transcription (Latin):
ut in omnib quactuor quadrigas. & quat¬
tuor cornua. & quattuor aquos rufos.
& uarios & albos &nigros. id est uel ad¬
uersa uel ꝓsꝑa uel exutroq sociata:
frenis sapientiae gub nem̃ Ego reor
erucam esse Incipientem in amo passio¬
nẽ : quae tarda est &discurrere ñ potest:
&mora ipsa ac ꝑͣnatia bibit. & exsiccat
omnẽ uirorem: Quam si non occideri¬
mus in nobis: crescit & auolat : ex nunc
deuorat quicquid attigerit: Nunc se¬
messa dimitens ꝑgit ad alico: reuertens¬
q ad pristinam sedem brucus efficitur.
Ut non solum fruges & folia. & cortices:
sed &ipsam medullam de uor&. tarditate:
S in autem cuenerit. quod tamen rañ ql
ut &iam post brucũ uitalis quppiam
in nob sp̃s resideat : cuncta ribigo
populatur : ita ut stipulam &uile for¬
num uertat innigredinẽ. Ut ñ solu
erui: sed & fimo inutilia sint : De hns
quattuor ꝑturbationib : in principo
quoq amos siuita comes fuerit dis¬

Expanded text:
ut in omnibus, quatuor quadrigas et quaut in omnibus, quatuor quadrigas et quatuor cornua, et quatuor equos rufos, et varios, et albos, et nigros, id est, vel adversa, vel prospera, vel ex utroque sociata, frenis sapientiae gubernemus. Ego reor erucam esse incipientem in animo passionem, quae tarda est, et discurrere non potest, et mora ipsa ac pertinacia ebibit et exsugit omnem virorem: quam si non occiderimus, in nobis crescit et avolat, et nunc devorat quidquid attigerit, nunc semesa dimittens, pergit ad alia: revertensque ad pristinam sedem bruchus efficitur, ut non solum fruges, et folia et cortices, sed et ipsam medullam devoret tarditate. Sin autem evenerit, quod tamen rarum est, ut etiam post bruchum vitalis quippiam in nobis spiritus resideat, cuncta rubigo populatur, ita ut stipulam et vile fenum vertat in nigredinem, ut non solum esui, sed et fimo inutilia sint. De his quatuor perturbationibus, in principio quoque Amos, si vita comes fuerit, 173 dis
Abbreviated transcription (Latin):
ȩgritudo &gciudium oꝑantur in prae¬
senti: metus & spes faciunt defuturo:
Dum ad uersa plus quam dec& timemꝰ
esse uentura: aut ꝓspera que sꝑamus.
intantũ nos faciunt exultare : ut non
ceneamꝰ modum: Maxime in his:
quae incerta sunt: Quia futura:
sꝑantur potius quam tenentur: Has ꝑtur¬
bationes : & nec pleno uersiculo in lustris
poeta conprehendit: hi metuunt cupi¬
untq hoc defuturo: Dolent gaudentq
hoc deprȩsenti Neque oculis inquit
respiciunt: clausi tenebris & carcere caxco:
Qui enĩ ꝑturbationũ tenebris obuoluutur.
clarum sapientiae lum̃ non ualant in tu¬
eri Cauendũ est igitur: ne egritudo
quasi eruca nos comedat: Ne lo custt
uastet gaudio. huc illucq uolitans : et
gestiente latitia : ꝑ diuersei se uictans:
Nebrucus id est pauor & futurorũ metus
radices sapientiae deuor& : Nerubigo &
desiderium futurorũ res inutiles con¬
cupiscat. & nos ꝑferat ad ruinam: Sed

Expanded text:
aegritudo et gaudium operantur in praeaegritudo et gaudium operantur in praesenti, metus et spes faciunt de futuro, dum aut adversa plus quam decet timemus esse ventura, aut prospera quae speramus intantum nos faciunt exsultare, ut non teneamus modum, maxime in his quae incerta sunt, quia futura sperantur potius quam tenentur. Has perturbationes uno et nec pleno versiculo illustris poeta comprehendit : Hi metuunt cupiuntque  hoc de futuro , dolent gaudentque  hoc de praesenti  neque auras, inquit, Respiciunt, clausi tenebris et carcere caeco. Qui enim perturbationum tenebris obvolvuntur, clarum sapientiae lumen non valent intueri. Cavendum est igitur ne aegritudo, quasi eruca, nos comedat; ne locusta vastet in gaudio, huc illucque volitans, et gestiente laetitia, per diversa se jactans; ne bruchus, id est, pavor et futurorum metus, radices sapientiae devoret, ne rubigo et desiderium futurorum res inutiles concupiscat, et nos perferat ad ruinam: sed
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qui egrediuntur aftacie dñi: ut
tus impleant uoluntatem : Cum ha¬
bitorib terrȩ ꝑcepimꝰ aurib quid eruca.
locusta brucus. rubigo signific&: nunc
cũ senib quod dictum est audiamus
Quattuor esse ꝑturbationes. quib ani¬
marũ sanitas sub uertatur: om̃s phi¬
losophorũ scolȩ conclamant: Duae
p̃sentes sibiq contrariae : duae fut᷑a¬
& mutuo dissidentes: Presentes: egri¬
tudo &gcuidium Egritudinẽ animi
dicimꝰ : alioquin corporis : Non egritu¬
do. sed egrotatio nominatur: Aut igit᷑
tristes sumꝰ. & merore conficimur:
tia absorbeatur frater. aut econtra¬
tio gaudemꝰ gestamusq laetitia : &
bona nr̃a moderanter ferre non pos¬
sumus: Iustiq & fortis uiri est: nec
ad uersis frangi : Nec ꝓsperis subleua¬
ri. sed in utroq esse moderatũ: Dixi¬
mus deꝑturbatione praxesentium
dicamus defuturorũ : in quib metus.
aut spes est: Aduersa timemus:
prospera prestolaimur: Et quod

Expanded text:
sunt qui egrediuntur a facie Domini, ut sunt qui egrediuntur a facie Domini, ut ejus impleant voluntatem. Cum habitatoribus terrae percepimus auribus quid eruca, locusta, bruchus, rubigo, significent: nunc cum senibus quod dictum est audiamus. Quatuor esse perturbationes, quibus animarum sanitas subvertatur, omnes philosophorum scholae conclamant. Duae praesentes sibique contrariae, duae futurae mutuo dissidentes. Praesentes, aegritudo et gaudium. Aegritudinem animi dicimus, alioquin corporis non aegritudo, sed aegrotatio nominatur. Aut igitur tristes sumus, et moerore conficimur, tristitia absorbeatur frater . Aut econtrario gaudemus, gestimusque laetitia, et bona nostra moderanter ferre non possumus; justique et fortis viri est, nec adversis frangi, nec prosperis sublevari, sed in utroque esse moderatum. Diximus de 172 perturbatione praesentium; dicamus et de futurorum, in quibus metus, aut spes est. Adversa timemus, prospera praestolamur; et quod
Abbreviated transcription (Latin):
ant adimpenem romanorum: qui
sti dultimi intantũ oppressere
adsos ut desuis finib pellerenit:
qdit plenius iosephus septẽ uolu¬
oib: uaspasiani &ttei narrans
qunphos: helii quoq adriani con¬
a iudxos expeditionẽ legimꝰ: qui
ia hierusalem murosq sub uertit.
e de urbis reliquiis acfauillis: sui
nomins heliam conder& ciuitatem :
hit quattuor regna qu& sub uertere
layam: Inquattuor cornib tacha¬
nas uidisse ͤ scribit: dicente ad eum
ngło: Haec sunt cornuci: qua uen
lidi: &ecce quattuor quadrige egre¬
diites demedio duorũ montium: &
untes montes acnei In quadriga pri¬
ii aqui rufi: & inquadriga secundti
aui nigri. & inquadriga tertia aequi
ilbi. dinquadriga quarta aqui uarii
łfortes: Cumque ꝓphaeta dixisset
ul angłm quiloq batur in eo. qui ast
hec domine mi : respondit angelus:
sbisunt quatuor uenti cali: quie gre¬
diuntur uestent coram dominato¬
se om̃is terrae Et est sensus Isti

Expanded text:
runt ad imperium Romanorum, qui runt ad imperium Romanorum, qui quarti et ultimi intantum oppressere Judaeos, ut de suis finibus eos pellerent. Scribit plenius Josephus septem voluminibus, Vespasiani et Titi narrans triumphos. Elii quoque Hadriani contra Judaeos expeditionem legimus, qui ita Jerusalem murosque subvertit, ut de urbis reliquiis ac favillis, sui nominis Eliam conderet civitatem. Haec quatuor regna quae subvertere Judaeam, in quatuor cornibus Zacharias vidisse se scribit, dicente ad eum Angelo: Haec sunt cornua, quae ventvidi, et ecce quatuor quadrigae egredientes de medio duorum montium, et montes, montes aenei: in quadriga prima, equi rufi; et in quadriga secunda, equi nigri; et in quadriga tertia, equi albi; et in quadriga quarta, equi varii fortes . Cumque propheta dixisset ad angelum qui loquebatur in eo: Quid sunt haec, Domine mi? respondit angelus: Isti sunt quatuor venti coeli, qui egrediuntur ut stent coram Dominatore omnis terrae: et est sensus: isti
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ẽ. Residuum eruca comedt lis¬
custa : & residuum locustȩ comedit
bruaus. & residuum bruci comedit
rubigo : lxx similiter: Exordium.
sequitur narratio: Ibi ut ad tantum
facer& auditorem magna & incredi¬
bilia se dicturũ esse ꝓmisit. que
nec uetus scir& historia. Nec prasos
atas facta cognosceret: herucam
locustam &brucum & rubigi nem positi
ut quae singula raro eueniunt.
om̃a simul facta memorenttu.
idõ mirabilia sint: Erucam que
hebraicȩ Gezem grece dicitur. fõ¬
aaTth: habrei assyrios interp¬
tantur: bribilonios aq chaudos
qui de uno orbis climate ꝓcedentis
tam decem tribuuro quam duarum
hoc est is rahelitici popłi cunc ta
uastarunt: Locustam autem maedes
Interpratantur & ꝑs as: qui sub ues¬
so impenio chaudeorum: ludxos ha¬
buere captiuos: Brucum macedons
& om̃s alexandri successores: mꝰ¬
me regem antiochum cognomento
deuorauit : Sub quo: machabtor
idi narrantur: Rubuginem rtfe¬

Expanded text:
omnes est . Residuum erucae comedit loomnes est . Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo. LXX similiter. Exordium sequitur narratio: ibi ut attentum faceret auditorem, magna et incredibilia se dicturum esse promisit, quae nec vetus sciret historia, nec praesens aetas facta cognosceret. Hic erucam, et locustam, et bruchum, et rubiginem posuit, ut quae singula raro eveniunt, omnia simul facta memorentur, et ideo mirabilia sint. Erucam quae Hebraice GEZEM  , Graece dicitur κάμπη, Hebraei Assyrios interpretantur, Babylonios atque Chaldaeos, qui de uno orbis climate procedentes, tam decem tribuum quam duarum, hoc est, Israelitici populi cuncta vastarunt. Locustam autem, Medos interpretantur et Persas, qui subverso imperio Chaldaeorum, Judaeos habuere captivos. Bruchum, 171 Macedonas, et omnes Alexandri successores, maximeque regem Antiochum cognomento devoravit, sub quo Machabaeorum bella narrantur. Rubiginem refe
Abbreviated transcription (Latin):
Si faccũ est inquit istud indieb ur̃is:
aut in dieb patrum ur̃orũ Arte rec¬
honca: exrerum magnitudine:
ad ttentũ auditorem facit Nulla
haec inquit xtas meminit quae dictu¬
rus sum: nec ur̃o nec patrũ ur̃orum
atq maiorum facta sunt tempore:
Patres autem: auos a tauosq cognosc&:
filios filiorũ : omnem deinceps sobolẽ:
uxta illud uirgilianum: Etnati
natorum: &qui nascentur ab illis:
Et senes ergo & habittitores terrae:
filus ur̃is posterisq narrate: Qui se¬
nex est. liberos suos doceat sacram̃ta
Qui habitatores terrae : simplicẽ narr&
historiam: Vnde usq hodie nos qͥ
in xp̃o credimꝰ. quorum cũ mos se ab¬
lacũ est uelamen ab oculis. & deqͥb
dicitur. cani hominis sapientia eius.
filiis nt̃is secreta & mira narramus:
udȩi autem qui habitant incerra. locunt᷑¬
terrena : & huni coherentia dequl
scriptum est : Quidetera ẽ fet¬
na loquitur: Quidecalo urnit sis

Expanded text:
Si factum est, inquit, istud in diebus vestris, Si factum est, inquit, istud in diebus vestris, aut in diebus patrum vestrorum. Arte rhetorica ex rerum magnitudine attentum auditorem facit: nulla haec, inquit, aetas meminit, quae dicturus sum, nec vestro, nec patrum vestrorum atque majorum facta sunt tempore. Patres autem avos atavosque cognosce et filios filiorum, omnem deinceps sobolem, juxta illud Virgilianum : Et nati natorum, et qui nascentur ab illis: Et senes ergo et habitatores terrae, filiis vestris posterisque narrate; qui senex est, liberos suos doceat sacramenta: qui habitator est terrae, simplicem narret historiam. Unde usque hodie nos qui in Christo credimus, quorum cum Moyse ablatum est velamen ab oculis, et de quibus dicitur: Cani hominis sapientia ejus , filiis nostris secreta et mira narramus. Judaei autem qui habitant in terra, loquuntterrena, et humi cohaerentia, de quibus scriptum est: Qui de terra est, de terra loquitur: qui de coelo venit, super
Abbreviated transcription (Latin):
Et ut sciamus sacrationem esse audi¬
tum. quam id qđ in aurib resonat:
iscua loquente discamꝰ: Audi calũ :¬
& aurib ꝑcipe terra Qui senes sunt
& ca lestes: audiunt spiritaliter: Qui ha¬
bitant in terra. apellanturq terreNi:
aurib ꝑcipiunt: Et hoc in omnib scri¬
turs notandum : ubi haec duo uerba
iuncta ponantur : qđ in lameh quo que
legimꝰ peccatore : qui locutus ẽ aduxo¬
res suas ada &sella: Audite uerba mea
uxores lamech: aurib ꝑcipite uerba
mea : quia uiru ocidi inuulnus meum:
diuuenem in liuorẽ meum: Sciebat
obscura ee quae loquebatur : id circo
uxores suas non ad simplicem tantũ uerbo¬
rum sonum: sed ad reconditam quaque
dictorũ intellegentiam ꝓuocabat Si
quis igitur senex est dmaturae aetectis
iix .lxx. interpreces legimꝰ ac paruuloru
reliquit infantiũ: audiat quȩ dicunt᷑:
Qui autẽ ad huc habitat in terra. & nori
potest dicere. ad uena sum & peregrinus
sicut om̃s patris mei: aurib ꝑcipiat:

Expanded text:
Et ut sciamus sacratiorem esse auditum, quam id quod in auribus resonat, Isaia. loquente, discamus: Audi, coelum, et auribus percipe, terra . Qui senes sunt et coelestes, audiunt spiritaliter; qui habitant in terra, appellanturque terreni, auribus percipiunt. Et hoc in omnibus Scripturis notandum, ubi haec duo verba juncta ponuntur. Quod in Lamech quoque legimus peccatore, qui locutus est ad uxores suas Ada et Sella: Audite verba mea, uxores Lamech, auribus percipite verba mea, quia virum occidi in vulnus meum, et juvenem in livorem meum : sciebat obscura esse quae loquebatur, et idcirco uxores suas non ad simplicem tantum verborum sonum, sed ad reconditam quoque dictorum intelligentiam provocabat. Si quis igitur senex est, et maturae 170 aetatis ginta Interpretes legimus, ac parvulorum reliquit infantiam, audiat quae dicuntur. Qui autem adhuc habitat in terra, et non potest dicere: Advena sum et peregrinus sicut omnes patres mei , auribus percipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
hebraicum ⁊icñ nũm̃: non for¬
nicariam & fornicationem ut
pleriq aestimant: sed multas
fornicationes sonat: Ex quo osten¬
ditur mulierẽ istam quã ꝓphe¬
ta sumit in con iugem: Nonse¬
mnel sed frequentius fornicatã
ut quanto illa sordidior ẽ : tanto
sit patientior : quitalem urorẽ

Expanded text:
Hebraicum ZANUNIM  , non fornicariam et fornicationem, ut plerique aestimant, sed multas fornicationes sonat. Ex quo ostenditur mulier ista, quam propheta sumit in conjugem, non semel, sed frequentius fornicatam, ut quanto illa 4 sordidior est, tanto sit propheta patientior, qui talem uxore
Abbreviated transcription (Latin):
Vst temporalitas siue mora quod
mandum amauerit: & in ipso diu¬
morari uitam puta uerit sem¬
sternam: ne quaquã futuris sed
qrtsentibus delectatus: Principi
principium uerbidñi adosee : quia
it supra dixinus in aliis ꝓphecis
qtferuntur intitulo ozias ioatham.
adut a techias quib regnantibus
ꝓphetauerunt : id circo nunc dicit
qud int̾ om̃s hos primũ inose e dñs
sit locutus: & postea ad c&eros. :¬
Aliud est autera lo qui dnm inosee:
aliud adosee : hiose e non ipsi loqui¬
tur osee : sed ꝑ osee ad alios : ad
ost e uero loquens ad ipsum signifi¬
catur conferre sermonẽ: Alu
atẽ non primũ omnium prophe¬
tarum uolunt fuis se ose e exeo
qod dicitur : Principium loquen¬
di dñm in ose e: sed ostendi qđ haec
quae sequitur primum adosee dñs
sit locutus : Et dixit dñs ad osee:¬
Vade su me tibi uxorem forica¬
tionũ. fac filios fornicationum:
quia fornicans fornicabitur

Expanded text:
est, temporalitas, sive mora: quod mundum amaverit, et in ipso morari diu, vitam putaverit, sempiternam, nequaquam futuris, sed praesentibus delectatus. PrincipiuPrincipium verbi Domini ad Osee. Quia, ut supra diximus, et aliis prophetis praeferuntur in titulo, Ozias, Joatham, Achaz, et Ezechias, quibus regnantibus prophetaverunt: idcirco nunc dicit quod inter omnes hos primum in Osee Dominus sit locutus, et postea ad caeteros. Aliud est autem loqui Dominum in Osee, aliud ad Osee. In Osee, non ipsi loquitur Osee, sed per Osee ad alios; ad Osee vero loquens, ad ipsum significatur conferre sermonem. Alii autem non primum omnium prophetarum volunt fuisse Osee, ex eo quod dicitur: Principium loquendi Domini in Osee: sed ostendi quod haec quae sequuntur, primum ad Osee Dominus sit locutus. Et dixit DVade, sume tibi uxorem fornicationum, et fac tibi filios fornicationum: Quia fornicans fornicabitur
Abbreviated transcription (Latin):
timete. & nos posuimꝰ silete: in haebreo in¬
teriectio est imperantis silentium: qua sepe
utuntur & comici Et absolute praxcipitur
incunctis silentium: qđ dies uentura sit
dñi Diem autẽ dñi: diem intellegamꝰ
captiuitatis &ultionis. in popłum pecca¬
torem Et hostiam subuersionis hie¬
rusalem: & sanc tificationẽ eorũ. quos
dedicauit in terfectioni: Scđm illud
qđ dicitur in hieremia Sc̃ĩfica eos
indie interfectionis eorũ Et est
sensus Uenit contra impium po¬
pulũ olim predicta captiuitas: iam
ꝓpe est Sub iosia enĩ rege: prophe¬
tia texitur Hoc interfecto: uasti
tas uenit: dequa & in hie zechi hel:
Venit inquit finis : finis uenio &cetera:
Haec mͥ uictima plac&. has michi
hostias sanccificaui Pocest autẽ hoc
qđ ait sanctificauit uocatos suos. &
debabi loniis accipi: quos in ultionẽ
popłi &iam seruos suos uocat:
uindicantes in iuriam suam: Vo¬
caui inquit nabogodonosor: serũu
meũ: Et in eodẽ uolumine : non

Expanded text:
timete, et nos posuimus, silete, in Hebraeo interjectio est imperantis silentium, qua saepe utuntur et Comici; sed et absolute praecipitur in cunctis silentium, quod dies ventura sit Domini. Diem autem Domini, diem intelligamus captivitatis et ultionis in populum peccatorem, et hostiam subversionis Jerusalem, et sanctificationem eorum quos dedicavit interfectioni, secundum illud quod dicitur in Jeremia: Sanctifica eos in die interfectionis eorum . Et est sensus: Venit contra impium populum olim praedicta captivitas, jam prope est. Sub Josia enim rege prophetia texitur: hoc interfecto, titas venit, de qua et in Ezechiel: Venit, inquit, finis: finis venit , et caetera. Haec mihi victima placet, has mihi hostias sanctificavi. Potest autem hoc quod ait, sanctificavit vocatos suos, et de Babyloniis accipi, quos in ultionem populi etiam servos suos vocat, vindicantes injuriam suam. Vocavi, inquit, Nabuchodonosor servum meum . Et in eodem volumine, non
Abbreviated transcription (Latin):
dicere : & spem sibi ac salutem cũ
dicibolo prepcirare: Yerum non qt
istius temporis contra dogna pes¬
cum docentiũ in angulis & inpib¬
lico denegantiũ: latius dispuai
Q nonio senserimus Et quasi
ꝯntirus breuiter intimare.
det apud homines seli eloquen
e sapientia secularis: testes
E demosten es. tullius. plato
itr oraitores. acphilosophis
uulud reges habentur hominũ.
tor respupliccis si cuit philosophi
aient. aut reges philoso phantur:
uam autem difficile. ut istius mo¬
ihomines credant indm̃o &
iquotidicina nobif exmpla
nteream. & sileam de ueteribus
uiris ethnicorum: sufficit nob
etoli testimonium. qui cid corin¬
m scribens: ait Uidete fraitres uo¬
utionem urãm. quia multi non¬

Expanded text:
dicere, et spem sibi ac salutem cum dicere, et spem sibi ac salutem cum diabolo praeparare. Verum non est istius temporis contra dogma percum docentium in angulis, et in publico denegantium, latius scribere hoc testimonio senserimus, et quasi in commentariis breviter intimare, valeat apud homines saeculi eloquentia et sapientia saecularis, testes sunt Demosthenes, Tullius, Plato, caeteri oratores ac philosophi, qui velut reges habentur hominum, fore respublicas, si aut philosophi regnent, aut reges philosophentur. 420 Quam autem difficile istiusmodi homines credant in Deum, ut quotidiana exempla praeteream, et sileam de veteribus historiis ethnicorum, sufficit nobis Apostoli testimonium, qui ad Corinthios scribens, ait: Videte, fratres, vocationem vestram, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Sic partit: ut iudicet Sic udicait:
ut misere atur: Miscđia & ueri¬
ttis obui cuierunt sibi: iusticia
& pax de osculaite sunt: Aie qui
siom̃s rationabiles crcaturesqui¬
les sunt & uel ex uirtutibus uo
uitus sponte propria aut susum
eriguntur. aut in ia mergunt
& longo post circuitu atq infim¬
tis seculis omnium rerum restias¬
tio fiet: & una dignitus militn¬
tum. que distantia erit inter ur¬
ginem & prostibulum. que dffp¬
rentia inter matrem domin &
qđ dictu quoq scelus est. uicames
libidinũ publicarumo Idan ne
erit gabriel & dicibolus: Idem apb
& demones: idem prophete & psca¬
do prophecue: idem martires &
perse cutores: finge quot libet an¬
nos. & tempora duplicia: & infi¬
nitus aeccites. congere cruciatibus
Sifinis omnium similis est: pntir¬
tum omne pro nihilo est: quia non
querimus quid aliquando fuerimꝰ.:
sed quid semper futuri sumus Nec
ignoro que aduersum hec solean

Expanded text:
sic parcit, ut judicet: sic judicat, sic parcit, ut judicet: sic judicat, ut misereatur. Misericordia et veritas obviaverunt sibi: justitia et pax osculatae sunt se . Alioquin si omnes rationabiles creaturae aequales sunt, et vel ex virtutibus, vel ex vitiis sponte propria aut sursum eriguntur, aut in ima merguntur, et longo post circuitu atque infinitis saeculis, omnium rerum restitutio fiet, et una dignitas militantium, quae distantia erit inter virginem et prostibulum? Quae differentia erit inter matrem Domini, et quod dictu quoque scelus est victimas libidinum publicarum? Idemne erit Gabriel et diabolus? Idem apostoli et daemones? Idem prophetae et pseudo-prophetae? Idem martyres et persecutores? Finge quod libet, annos et tempora duplica, et infinitas aetates congere cruciatibus: si finis omnium similis est, praeteritum omne pro nihilo est, quia non quaerimus quid aliquando fuerimus; sed quid semper futuri simus. Nec ignoro quae adversum haec soleant
Abbreviated transcription (Latin):
sit poenitentiã: & in locum pristinũ
restituendus: Ad cuius sensus conpro¬
bationem. etiam illud de damele
exemplum proferunt: ubi nabu¬
chodonosor acta per septem annos
poenitentia: in regnũ pristinum
restituitur: Sed hoc quia scriptura¬
scã non dicit. & euertit penitus timo¬
remdei: dum fticile homines labun¬
tur aduitia: puttintes etiã dicibo¬
lum qui auctor malorum est. &
omniũ peccatorum fons: acta poe¬
nitentia posse saluari. de nostris
mentibus abitiamus Et sciamus
peccatores in euuangelio mitti in
ignem ȩternum. qui paratus est di¬
abolo & angelis eius Et de his dici:
Uermis eorum non morietur: & ig¬
nis eorum non extinguetur: Scĩ¬
mus quidẽ clementem esse deum:
nec qui peccatores sumus. crudeli¬
tate illius delectamur: Sed le¬
gimus : Misericors & iustus domi¬
nus: & deus nr̃ miseretur Iusti¬
cia dei uallatur miscđia: & tali
ad iudicium ambitione procedit

Expanded text:
sit poenitentiam, et in locum pristinum sit poenitentiam, et in locum pristinum restituendus. Ad cujus sensus comprobationem etiam illud de Daniele exemplum proferunt: ubi Nabuchodonosor, acta per septem annos poenitentia, in regnum pristinum restituitur . Sed hoc quia sancta Scriptura non dicit, et evertit penitus timorem Dei, dum facile homines labuntur ad vitia, putantes etiam diabolum, qui auctor malorum est, et omnium peccatorum fons, acta poenitentia, posse salvari, de nostris mentibus abjiciamus. Et sciamus peccatores in Evangelio mitti in ignem aeternum, qui praeparatus sit diabolo et angelis ejus , et de his dici: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Scimus quidem clementem esse Deum, nec qui peccatores sumus, crudelitate illius delectamur; sed legimus: Misericors et justus 419 Dominus, et Deus noster miseretur. Justitia Dei vallatur misericordia, et tali ad judicium ambitione procedit:
Abbreviated transcription (Latin):
sacco & sedit incinere: Et predica¬
rege. & ab om̃ibus maioribus eius
dicens Homines. iumenta. & bo¬
ues & oues. non gustent quicquam
nec pascantur: & aquã non bibant:
Et co operti sunt saccis homines: &
iumentti clamauerunt ad deum
uehementer: Et reuersus est unus¬
quisq de uici sua mala: & ab ini¬
quittite quȩ erat in manibus eorũ
dicentium: Quis scitspoenitentiam
ris sui. & non pereamus: Scio ple¬
rosq regem niniue qui ex tremus
audicit predicationẽ. & descendct
de solio suo. & pristinum abitit
ornatum. uestitusq sacco sedeia
incinere. nec sua conuersione con¬
tentus. ceteris quoque cum ducibus
suis predicet po enitentiã dicens. ut¬
homines & uimenta: boues & peccora
cutientur fame. & oꝑiantur saccis.
& dampnatis pristinis uitus totos
seconstrant ad poenitentiã. super
dicibolo interprettiri: qui in fine
mundi quia nulla in rationcibilis
& que adeo fcicta sit creatura. des¬
cen dens de sua superbia. acturus

Expanded text:
sacco, et sedit in cinere, et praedicasacco, et sedit in cinere, et praedicarege, et ab omnibus majoribus ejus, dicentibus: Homines et jumenta et boves et oves non gustent quidquam, nec pascantur, et aquam non bibant: et cooperti sunt saccis homines et jumenta, et clamaverunt ad Dominum vehementer, et reversus est unusquisque de via sua mala, et ab iniquitate quae erat in manibus eorum dicentium: Quis scit si convertaturis sui, et non pereamus? Scio plerosque regem Ninive qui extremus audiat praedicationem, et descendat de solio suo, et pristinum abjiciat ornatum, vestitusque sacco, sedeat in cinere: nec sua conversione contentus, caeteris quoque conducibus suis praedicet poenitentiam, dicens: Homines, et jumenta, et boves, et pecora crucientur fame, operiantur saccis, et damnatis pristinis vitiis, totos se conferant ad poenitentiam super diabolo interpretari, qui in fine mundi quia nulla rationabilis, et quae a Deo facta sit, creatura pereat descendens de sua superbia, acturus