comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acutos acceperunt. Quib dicebat infeli¬
cissimus fabianus. Tandiu fixis stabitis
plantis: quã diu debitũ diis ex hibeatis
officiũ. Tunc ambo fr̃s in uno ligno con¬
fixi: psallebant dicentes. Ecce quã bonũ
& quã iocundũ: habitare fr̃s in unum.
Dicit eis fabianus. Infelices & miseri de¬
a cruciatib ĩminentib suꝑ uos. Cui
respondentes ãbo dixert̃. Nunꝗͣ tã bene epulati
sumꝰ: sic̃ mͦ cȩpimꝰ eẽ fixi in amore xp̃i. Vtinã
nos sic ẽẽ sic̃ sumꝰ tã diu ꝑmittas: quã diu huiꝰ
tegim᷑ corꝑis indum̃to. Cũq tͣnsisset una dies
& una nox. & illi in psalmis & ymnis ꝑseueras¬
sent: iussit eos ambos uͥ stabant lanceis ꝑ late¬
ra uerberari. Et sic ipsi per martyrii
głam. ad siderea regna migrarunt. Item
sepulti sunt in uia appia miliario scđo
ab urbe in loco qui uocat᷑ ad harenas:
quia criptȩ harenarũ ibi erant. ex quib
tus ẽ. Et quia ut diximus uidebat᷑ sub

Expanded text:
acutos acceperunt; quibus dicebat insanacutos acceperunt; quibus dicebat insanissimus Fabianus: Tamdiu fixis stabitis plantis, quousque diis debitum redhibeatis officium. Tunc ambo fratres in uno ligno confixi psallebant dicentes: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum. Dicit eis Fabianus: Infelices et miseri, dea cruciatibus imminentibus super vos. Cui respondentes ambo dixerunt: Numquam tam bene epulati sumus: modo coepimus esse fixi in amore Christi. Utinam nos sic esse sicut sumus tamdiu permittas, quamdiu hujus tegimur corporis indumento. Cumque transisset una dies et una nox, et illi in psalmis et hymnis perseverarent, jussit eos ambos ubi stabant lanceis per latera verberari: et ita per martyrii gloriam ad siderea regna migraverunt. Item sepulti sunt et ipsi in via Appia, milliario secundo ab Urbe, in loco qui vocatur Ad Arenas, quia cryptae arenarum illic erant, ex quibus tus est: et quia, ut diximus, videbatur sub
Abbreviated transcription (Latin):
at te non sentire feruorẽ ardoris. Nam mi¬
chi in nomine dñi mei iħu xp̃i uidet᷑ quod
suꝑ flores roseos gradiar: quia creatura ipsa¬
creatoris sui famulat᷑ imperio. Fabianus
dixit. Quis ignorat magicã artẽ. uos do
tesce infelix. & noli aurib meis hanc iniu¬
riam facere: ut audiã te rabido ore latran¬
tem mellifluũ nomen eius sc̃m nominare.
Tunc iratus fabianus dictauit sententiã
dicens. B lasphemator deoꝵ & reus atroci¬
um iniuriarũ: gladio animaduertat᷑. Du¬
fundens orationẽ ad dñm. uno ictu gla¬
sti: & in eodẽ loco apparente quodã xp̃ia¬
no sepultus ẽ: in quo loco multa benefi
torquatus egit: ut castulus ⁊ etarius palatii
hospes scõrs comp̃henderet᷑. Qui cũ fuissec
artatus. tercio appensus. tercio auditus in
confessione dñi ꝑdurans missus ẽ in foueã:
& demissa ẽ suꝑ eũ massa harenaria. Et
& ambo ligati ad stipitẽ in pedib aculeos

Expanded text:
at te non sentire fervorem ardoris. Nam miat te non sentire fervorem ardoris. Nam mihi in nomine Domini mei Jesu Christi videtur, quod super roseos flores gradior, quia creatura Creatoris sui famulatur imperio. 82. Fabianus dixit: Quis ignorat magicam vos docuisse Ctesce, infelix, et noli auribus meis hanc injuriam facere, ut audiam te rabido ore latrantem, mellifluum nomen ejus sanctum nominare. Tunc iratus Fabianus dictavit sententiam dicens: Blasphemator deorum, et reus atrocium injuriarum, gladio animadvertatur. Dufundens orationem ad Dominum uno ictu glaEt in eodem loco a parente quodam Christiano sepultus est: in quo loco multa beneficTorquatus egit ut Castulus zetarius palatii, hospes Sanctorum, comprehenderetur: qui cum fuisset arctatus, et hic tertio appensus, tertio auditus, in confessione Domini perseverans, missus est in foveam et dimissa est super eum massa arenaria, et et ambo ligati ad stipitem clavos in pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
& saturnũ filioꝵ occisorẽ colere nolo: infa¬
miã generositatis incurro: Et quia unũ
& uerũ dm̃ qui in celis regnat adoro & ue¬
neror: suppliciis me macerandũ eẽ minaris:
xp̃m filiũ dei ad hoc de cȩlo descendisse ad
terras: ut de terris ad cȩlos possit homo as¬
cendere. Ideo om̃s istas uanas effigies quas
colitis sine causa ꝓculcans pedib meis:
deo omĩpotenti me subieci. Tunc fabianꝰ
uissit ante pedes eius carbones ardentes
effundi: & ait ad eũ. Elige tibi unũ ẽ duo¬
bus: aut thura istis carbonib adice. aut
pedib suꝑ eos nudis incede. Tunc beatus
tiburtius faciens signũ crucis. constanter
nudis suꝑ eos ingressus ẽ plantis
& cȩpit prefecto dicere. D epõne infidelita¬
tẽ: & disce. quia hic solus ẽ ds̃ quẽ confite¬
mur creaturis omnib dñari. Nunc uero
mite tu si potes in nomine dei tui iouis
manũ in calidũ: & si potest iouis tuus faci¬

Expanded text:
et Saturnum filiorum occisorem colere nolo, infaet Saturnum filiorum occisorem colere nolo, infamiam generositatis incurro: et quia unum et verum Deum, qui in coelis regnat, adoro et veneror, suppliciis me macerandum esse minaris. mus; Christum Filium Dei ad hoc de coelo descendisse ad terras, ut a terris homo ad coelum posset ascendere; ideo istas omnes vanas effigies, quas colitis sine causa, proculcans pedibus meis, Deo me omnipotenti subjeci. 81. Tunc Fabianus jussit ante pedes ejus carbones ardentes effundi; et ait ad eum: Elige tibi unum e duobus, aut thura in istis carbonibus adjice, aut pedibus super eos nudis incede. Tunc B. Tiburtius faciens signum crucis, constanter nuda super eos ingressus est planta, et coepit praefecto dicere: Depone infidelitatem et disce quia hic solus est Deus, quem confitemur creaturis omnibus dominari. Mitte tu, si potes, in nomine Jovis dei tui manus in calidam aquam; et si potest Jovis tuus, faci
Abbreviated transcription (Latin):
& nunc xp̃ianos arguit. xp̃ianos accusat:
in nos mitẽ iudicẽ incitat. Gladiũ nolen¬
ti iudici porrigit: & ut demoniis ceruices
nr̃as inclinemꝰ hortat᷑. Uidemus uotũ tuũ
uidemus cruenta consilia: & scelerata arte
uerbors uenena tui pectoris intuem᷑. Accin¬
gere nunc o crudelissime: utere carnificis
na. ꝑcute. incende: uniuersa tormenta ad
tib totus ẽ mundus. Si suppliciũ: etiadi¬
mus mundicarcerẽ. Si ignes: maiora horũ
in cupiditatib uincimus. Decerne quic¬
quid libet. omĩs nobis uilis ẽ pena: ubi pu¬
ra comes ẽ conscientia. Eabianus dixit.
Restitue te generi tuo. & hoc esto quod te
natura ditauit. Nobilis enĩ natus. ad tan¬
tã deuolutus es fecẽ: ut possis & suppliciũ
simul & infamiã subire & mortẽ. Tibur¬
tius dixit. O prudentissimũ uiroꝵ & ro¬
manis iudicẽ constitutũ: quia meretricem
uenerẽ. & incestũ iouẽ. & mercuriũ fallacẽ.

Expanded text:
et nunc Christianos arguit, Christianos accusat, et nunc Christianos arguit, Christianos accusat, in nos mitem judicem incitat, gladium nolenti judici porrigit, et ut daemoniis cervices nostras inclinemus hortatur. Videmus votum tuum, videmus cruenta consilia; et scelerata arte verborum venena tui pectoris intuemur. Accingere nunc crudelissime: utere carnificis na, percute, incende, universa tormenta adhtibus totus est mundus; si supplicium, evadimus mundi carcerem; si ignes, majora horum in cupiditatibus vincimus. Decerne quidquid libet, omnis nobis vilis est poena ubi pura comes est conscientia. 80. FabianRestitue te generi tuo, et hoc esto quod te natura dictavit. Nobilis enim natus ad tantam devolutus es faecem, ut velis et supplicium simul et infamiam subire et mortem. S. Tiburtius dixit: O prudentissimum virorum, et Romanis judicem constitutum! quia meretricem Venerem, et incestum Jovem, et Mercurium fallacem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ̾ abianꝰ dix̃ad tiburtiũ. Consultiꝰ facies si salu¬
ti tuȩ consulas. & principũ decreta ñ con¬
tẽpnas. Tiburtiꝰ dixit. Ego saluti meȩ me¬
lius non consulo: quã ut deos deasq contẽp
fitear Torquatus dixit. Non solũ ipse xp̃i¬
anus crudelis ẽ. uerũ etiã multos ꝑsuadet
ac decipit: & docet om̃s deos deasq demo¬
nes esse. Ipse autẽ cũ sociis suis cũ quib
magicas artes exercet: die noctuq incan¬
tationib occupat᷑. Tiburtiꝰ dixit. Falsus
illustrissime uir malitiȩ suȩ curis exestu¬
ans. ad nichil aliud xp̃ianis ẽ iunctus:
nisi ut cogitaret quomodo se nobis qua
sixp̃ianũ ostenderet. quomodo aliis fidelis¬
simis mentiret᷑. Rep̃hendebã tam̃ in eo ci-¬
clopeã edacitatẽ. iniensũ uini potatorẽ.
& sepultã diuini nominis scĩtatẽ. Ebrius
patiebat᷑ sitim. & esuriẽ uomens: nec ut
xp̃ianus sed ut antonianus quondam ille
conuiua manducabat. bibebat. uomebat:

Expanded text:
abianus dixit: Consultius facies, si saluti tuae consulas, et principum decreta non contemnas. S. Tiburtius dixit: Ego saluti meae melius non consulo, quam ut deos deasque contemnfitear. Torquatus dixit: Non solum ipse Christianus crudelis est, verum etiam multos persuadet, et decipit, ac docet omnes deos daemones esse; ipse autem cum sociis suis, cum quibus magicas artes exercet die noctuque incantationibus occupatur. S. Tiburtius dixit: Falsus illustrissime vir, malitiae suae curis exaestuans ad nihil aliud Christianis est junctus, nisi ut cogitaret quomodo se nobis quasi Christianum ostenderet; quomodo aliis se fidelissimum mentiretur. Reprehendebam tamen in eo Cyclopeam edacitatem, et mersum vino pudorem, et sepultam divini nominis sanctitatem. Ebrius patiebatur sitim, et esuriem vomens: nec ut Christianus, sed ut Antonianus quoddam ille conviva manducabat, bibebat, vomebat,
Abbreviated transcription (Latin):
serunt autẽ cũ uenerabili papa hi mar¬
cellianus & marcus: simul quoq & pater
eoꝵ uir głosissimus tranquillinus. Item
nis sed mente pulchrior sc̃s tiburtiꝰ: & nico¬
stratus primiscriniꝰ cũ fratre suo castorio. &
cũ coniuge sua nomine eoe: itẽ claudius
cũ uictorino frẽ suo. & cũ filio suo simpho¬
riano. qui fuerat a morbo ydropis libera¬
tus. Hi tantũ uniuersis cũ chromatio ꝓfi¬
ciscentib: cũ gaio ep̃o remansert̃. Gaius¬
uero ep̃c marcũ & marcellianũ diaconis¬

Expanded text:
serant autem cum venerabili Caio papa hi, Marserant autem cum venerabili Caio papa hi, Marcellianus et Marcus, simul quoque et pater eorum vir clarissimus Tranquillinus, item nis, sed et mente pulchrior, S. Tiburtius, et Nicostratus ex primiscrinio cum fratre suo Castorio, et cum conjuge sua, Zoe nomine; item Claudius cum Victorino fratre suo et cum filio suo Symphoriano qui fuerat a morbo hydropis liberatus. Hi tantum, universis cum Chromatio proficiscentibus, cum Caio episcopo remanserunt: Marcum et Marcellianum diaconi
Abbreviated transcription (Latin):
dentib constituit gradus. confessionis scili¬
cet & martyrii: ut hi qui martẏrii pondus
se posse sufferre desperant. confessionis grãm
teneant: & dantes latus debellantib xp̃i mi
litũ qui ꝓ eius sunt nomine pugnaturi.
sollicitu dinẽ gerant. Pergant itaq qui uo¬
lunt una cũ filiis nr̃is chromatio & tibur
maneant. N on enĩ terrarũ nos spacia diui¬
dunt quos xp̃i caritas nectit. nec absentiã
urãm sentiunt oculi nr̃i: quia de interio¬
ris hominis uos intuem᷑ aspectu. Hȩc &
his similia dicente papa gaio: exclamauit
tiburtiꝰ uir clarissimus uoce magna dicens.
ris terga ꝑsequentib dare. Michi enĩ ual.¬
nitatẽ inueniã. quã nullus michi succes¬
sor eripiat. nulla michi tẽpora finẽ impo¬
nant. Cunc sẽs gauis congaudens fidei eiꝰ
lacrimas effundebat: orans ut om̃s qui
remanserant certaminis uictores exsisterent.
triumphũ martyrii capientes. Reman-¬

Expanded text:
dentibus constituit gradus, confessionis scilidentibus constituit gradus, confessionis scilicet et martyrii, ut hi qui martyrii pondus se posse perferre desperant, confessionis gratiam teneant, et dantes latus bellantibus, Christi militum, qui pro ejus sunt nomine pugnaturi, sollicitudinem gerant. Pergant itaque qui volunt una cum filiis nostris Chromatio et Tiburaneant. Non enim nos terrarum spatia divident, quos Christi charitas nectit, nec absentiam vestram sentiunt oculi nostri, quia de interioris hominis vos intuemur aspectu. 67. Haec et his similia dicente papa Caio, exclamavit Tiburtius, vir clarissimus dicens: ris terga persequentibus dare. Mihi enim valnitatem inveniam, quam nullus mihi successor eripiat, cui nulla tempora finem imponant. Tunc S. Caius, congaudens fidei ejus lacrymas effundebat, orans ut omnes qui remanserant certamine victores existerent, triumphum martyrii capientes. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ut opinio ipsa xp̃ianitatis eius celari ñ
posset: meruit ex sacro rescripto chroma¬
tius. ut medendi grã in cãpano littore
moraret᷑. in quo erat lati cespitis dñs: tribu¬
itq copiã om̃i xp̃iano ire uolenti cũ eodẽ
ad ꝑsecutionis rabiẽ declinandã. Tunc
remaneret: & quis iret cũ chromatio qͥ
tantũ popłm susceperat xp̃ianũ. Q uib
altercantib: uenerabilis papa gaus dixit.
Dũ ambo passionis coronã queritis: acqͥ-¬
sitũ xp̃o popłm desolatis. Unde michi
uidet᷑ ut tu frater policarpe qui & sacer¬
dotii rectũ tramitẽ tenes. & scientiȩ dei re¬
pletus es donis: ꝑgas simul ad confortandas
credentiũ mentes. & animos dubios confir¬
mandos. At ille his auditis acquieuit:
blandũq imperiũ papȩ ȩquanimiter tulit.
Uenit itaq dies dm̃ca. in qua gaius ep̃c a
gens quȩ dei sunt: intra domũ chroma
p̃scius fragilitatis humanȩ duos in se cre¬

Expanded text:
ut opinio ipsa Christianitatis ejus celari non ut opinio ipsa Christianitatis ejus celari non posset, meruit ex sacro rescripto Chromatius ut medendi gratia in Campano littore moraretur, in quo erat lati cespitis dominus, tribuitque copiam omni Christiano ire volenti cum eodem ad persecutoris rabiem declinandam. Tunc remaneret, et quis iret cum Chromatio, qui tantum populum susceperat Christianum. Quibus altercantibus venerabilis papa Caius dixit: Dum ambo passionis coronam quaeritis, acquisitum Domino populum desolatis. Unde mihi videtur, ut tu, frater Polycarpe, quia et sacerdotii rectum tramitem tenes, et scientia Dei repletus es, pergas simul ad confortandas credentium mentes et animos dubios aedificandos. At ille his auditis quievit et blandum papae imperium aequanimiter tulit. Venit itaque dies Dominica, in qua Caius episcopus agens quae Dei sunt intra domum Chromatesus Christus praescius fragilitatis humanae duos in se cre
Abbreviated transcription (Latin):
carinus autẽ cũ om̃i exercitu in partib gal
liarũ: & eius intuitu lenta ꝑsecutio diocle¬
tiani circa xp̃ianos ẽẽ cȩperat. Qui carmꝰ
habebat aliquos amicos: quos huiꝰ tituli
ꝓfessio decorabat. Igit᷑ occiso carino in ci-¬
uitate magontiaco maximiano & aquili-¬
no consulib. facta ẽ ꝑsecutio talis. ut nul¬
lus emeret uel uenundaret aliquid: nisi qui
statunculis positis in eo loco ubi emendi grã
uentũ fuisset. thuris exhibuisset incensũ.
Circa insulas. circa uicos circa nimphã quo¬
q erant positi cõpulsores: qui neq emendi
copiã darent. nec hauriendi aquã ipsã fa-¬
cultatẽ tribuerent. nisi qui idolis libassent.
Tunc scĩ gaii ep̃i accepto consilio. chroma¬
tius illustris uir om̃s xp̃ianos in domo sua
suscepit: & uniu̾sos ita fouebat. ut nullus
omĩno sacrificandi necessitate succũberet.
Uerũ quia tanta uis ꝑsecutionis extiterat.

Expanded text:
Carinus autem erat cum omni exercitu in partibus GalCarinus autem erat cum omni exercitu in partibus Galliarum positus: et ejus intuitu lenta persecutio Diocletiani circa Christianos esse coeperat; quia Carinus habebat aliquos amicos, quos hujus tituli professio decorabat. 65. Igitur occiso Carino in civitate Maguntiaco Maximiano et Aquilino consulibus, facta est persecutio talis, ut nullus emeret vel venundaret aliquid nisi qui statunculis positis in eo loco, ubi emendi gratia ventum fuisset, thuris exhibuisset incensum. Circa insulas, circa vicos, circa nymphea quoque erant positi compulsores, qui neque emendi copiam darent, aut hauriendi aquam ipsam facultatem tribuerent, nisi qui idolis delibassent. 66. Tunc S. Caii episcopi consilio habito, Chromatius illustris vir omnes Christianos in domo sua suscepit, et universos ita fovebat, ut nullus omnino sacrificandi necessitati succumberet. Verum quia tanta vis persecutionis exstiterat,
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui futurus erã aduocatus ad agendas
causas mortaliũ. suscipiã xp̃ianitatẽ ad agen¬
das actiones angłicas: cũ unus eẽ cȩpero ex
eors numero qui eternã uitã accipiunt. &
efficiunt᷑ causidici sc̃itatis. Tunc amplexa¬
tus ẽ eũ beatus sebastianus. Quẽ dũ bap¬
tirasset sc̃s policarpiis: ipse pater exceptio¬
nis eius ẽ factus. Igit᷑ dũ pauci ad modũ
transacti fuissent dies: omnib rite abrenun¬
tiatis a chromatio mundi negotiis. suscepit
chromatiꝰ sacri baptismatis nouitatẽ: & cum
eodẽ ex familia eius ꝓmiscui sexus mille
quadringentȩ animȩ. quos om̃s prius ma-¬
numissionis grã a seruitutis nodo absoluit:
quod isti qui dm̃ incipiunt habere patrẽ.
serui hominis eẽ non debeant. Erat autẽ
papa urbis romȩ nomine gaius uir magnȩ
prudentiȩ magnȩq uirtutis: imperantib¬
tunc carino. diocletiano. & maximiano.
Diocletianus in urbe erat cũ maximiano:

Expanded text:
et qui futurus eram advocatus ad agendas et qui futurus eram advocatus ad agendas causas mortalium, suscipiam Christianitatem, ad agendas actiones angelicas, cum unus esse coepero ex eorum numero, qui aeternam vitam accipiunt, et efficiuntur causidici sanctitatis. Tunc amplexatus est eum B. Sebastianus: quem cum baptizasset S. Polycarpus, ipse pater susceptionis ejus est factus. 63. Igitur dum pauci admodum transacti fuissent dies, omnibus rite abrenuntiatis a Chromatio mundi negotiis, suscepit Chromatius sacri baptismatis novitatem; et cum eodem ex familia ejus promiscui sexus mille quadringentae animae, quos omnes prius manumissionis gratia a servitutis nodo exsolvit, c: Illi qui Deum incipiunt habere patrem, servipapa urbis Romae nomine Caius, vir magnae prudentiae, magnaeque virtutis, imperantibus Carino, Diocletiano et Maximiano. Sed Diocletianus in Urbe erat cum Maximiano:
Abbreviated transcription (Latin):
ut omnib prius quib sũ iratus indulge¬
am: om̃ĩb debitorib meis ciro grafa resti¬
tuam. Si cui aliquid uiolent̾ abstuli: inte¬
grũ reddi precipiã. Duȩ michi post uxoris
obitũ concubinȩ sunt. & istis libertatẽ dabo:¬
& maritis tradã. Ab om̃i nexu seruili in ge¬
nuo priuato uel publico actuũ meoꝵ no¬
dos exsoluã: & ita demũ ꝓmittã me renun¬
tiaturũ omnib peccatis diabolicis. & uo¬
luptatib mundi. Dicit ei policarpus p̃sbi¬
ter. B eatiorẽ te cȩlestis unda ꝑfundet: cũ
ea quȩ arbitrio tuo te dicis eẽ facturũ to¬
ta festinatione cõpleueris. Nam & quadra¬
gesimȩ tempꝰ ideo baptizandis iniungit᷑.
ut totis dieb ipsis discant renuntiaturos.
Tunc tiburtiꝰ uiuenis sapientissimus ait.
Pater si tibi ꝓ renuntiandis negotis tempꝰ
flagitas: ego qui adhuc suscepturus erã ne¬
gotia solius susceptionis uoluntati renuntio.

Expanded text:
ut omnibus prius, quibus sum iratus, indulgeut omnibus prius, quibus sum iratus, indulgeam; omnibus debitoribus meis chirographa restituam; si cui aliquid violenter abstuli, integrum reddi praecipiam: duae mihi post uxoris obitum concubinae sunt, et istis dotem et maritis tradam, ab omni nexu servili, ingenuo, privato, vel publico actuum meorum exsolvam: et ita demum promittam renuntiaturum me omnibus peccatis diabolicis et voluptatibus mundi. Dicit ei Polycarpus presbyter: Beatiorem te coelestis unda perfundet, cum ea quae arbitrio tuo dicis te esse facturum, tota festinatione compleveris: nam et quadragesimae tempus ideo baptizandis injungitur, ut tot diebus ipsi discant renuntiaturos sni. 62. Tunc Tiburtius juvenis sapientissimus dixit: Pater, si tibi pro renuntiandis negotiis tempus flagitas, ego qui adhuc suscepturus eram negotia fori, soli susceptionis voluntati renuntio:
Abbreviated transcription (Latin):
la successorẽ: ut possis liber ab occupatio¬
nib mundi futurȩ uitȩ rudimenta sus¬
cipere: & scda natiuitate iterũ natus. eter¬
nis efficiaris parentib ꝓles. E odẽ itaq
die misit ad amicos suos in palatio posi¬
tos: ꝑ quos testimonialia scripta suscipi¬
ens. tirociniũ diuinȩ miliciȩ anteꝗͣ bap¬
titaret᷑ accepit. Quid memorẽ quã ple¬
nissimȩ fidei fuerit. quãq acris ingenii
contra infideliũ asserta constiterit: seq̃ns
lectio manifestat. Nam in initio qualiter
sit sacro scĩ fontis unda ꝑfusus. mentis eius
fides euident̾ enituit. Interrogatus si
crederet. dixit. Credo. Iterũ interrogatꝰ
utrũ renuntiaret omnib idolis: respondit.
A brenuntio. Prosecuta ẽ interrogatio sacer¬
dotis: utrũ renuntiaret omnib peccatis.
At ille ait. Ista debuisti prius inquirere:
antequã has aulas regis cȩloꝵs intrarem.
Nunc autẽ reinduã me non baptiratus.

Expanded text:
la successorem, ut possis liber ab occupatiola successorem, ut possis liber ab occupationibus mundi, futurae vitae rudimenta suscipere, ut secunda nativitate iterum natus aeternis efficiaris parentibus proles. Eodem itaque die mittit ad amicos suos in palatio positos, per quos testimonialia scripta suscipiens, tirocinium divinae militiae antequam baptizaretur accepit. 61. Quid memorem, quam plenissimae fidei fuerit, quamque acris ingenii contra infidelium asserta constiterit? Sequens lectio manifestat. Nam in initio qualiter sit sacrosancti fontis unda perfusus, mentis ejus fides evidenter enituit. Interrogatus si crederet, dixit: Credo. Iterum interrogatus, utrum abrenuntiaret omnibus idolis, respondit: Abrenuntio. Prosecuta est interrogatio sacerdotis, utrum renuntiaret omnibus peccatis; at ille ait: Ista prius debuisti inquirere antequam has aulas regis coelorum intrarem. Nunc autem reinduam me non baptizatus,
Abbreviated transcription (Latin):
& omne illud opus mecanicũ. Et subito
dũ scõrs manib frangerent᷑: apparuit an¬
te oculos chromatii iuuenis. cuiꝰ facies flã¬
meo radiabat aspectu. & dixit ei. Misit
omniũ membroꝵs tuoꝵ recipias sanitatẽ.
Add hanc uocẽ sanissimus redditus chroma¬
tius. cȩpit currere post iuuenẽ: ut pedes
eius oscularet᷑. At ille dixit ei. Aide ne
contingas me: quia nondũ baptismatis
U idens hȩc tiburtius filiꝰ eius: aduoluit᷑
pedib policarpi. Ipse autẽ chromatius
om̃ipotens unigenitus filiꝰ dei: quẽ predi¬
principatũ primȩ cohortis ago. sed utrũ
sit militia hominis nescire olim decreui:
ut nutantiũ animos instruerẽ. & dubitan¬
tes constantes efficerẽ: ne passionũ dolorib
cederent. quos fides fecerat bellatores. Tu
autẽ amplissimȩ potestatis apicẽ gerens.
non potes temet ipsũ nec a spectaculis tol¬
lere: neq iudicandis negotiis absentare.
Simulans igit᷑ egritudinẽ. tibi ipse postu¬

Expanded text:
 opus illud mechanicum: et subito, dum sanctorum manibus frangerentur, apparuit ante oculos Chromatii juvenis, cujus facies flammeo radiabat aspectu et dixit ei: Misit omnium membrorum tuorum recipias sanitatem. Ad hanc vocem sanissimus redditus coepit currere post juvenem, ut pedes ejus oscularetur. At ille dixit ei: Vide ne contingas me, quia nondum baptismatis Videns haec Tiburtius filius ejus, advolvitur ad pedes S. Polycarpi. Ipse autem Chromatius , verus et omnipotens unigenitus Filius Dei, quem praediprincipatum primae cohortis ago, sed utrum sit militia hominis, nescire olim decrevi, ut nutantium animos instruerem, et dubitantes constantes efficerem, ne passionum doloribus cederent, quos fides fecerat bellatores. Tu autem amplissimae potestatis apicem gerens, non potes temetipsum nec a spectaculis tollere, neque judicandis negotiis absentare. Simulans igitur aegritudinem, tibi ipsi postu
Abbreviated transcription (Latin):
sime hunc ẽẽ xp̃ianũ. qui in lenocinio
sui molliendo capitis fibras obmittit:
qui tonsurã diligit. qui scapulas mollit̾
gestat. qui fluxũ gressũ imꝓbo nisu di-¬
stendit: qui uiros negligent̾ agit. feminas
diligentius intuet᷑: Nunquã tales pestes.
habere xp̃c dignatus ẽ seruos. Uerũ qm̃
me hic se initaturũ asseruit: hic in tuo
qualis semꝑ fuerat: nunc euident ostendet.

Expanded text:
sime, hunc esse Christianum, qui in lenocinio sime, hunc esse Christianum, qui in lenocinio sui moliendo capitis fimbrias committit, qui tonsorem diligit, qui scapulas molliter gestit, qui fluxum gressum improbo nisu distendit, qui viros negligenter agit, feminas diligentius intuetur. Numquam tales Christus habere dignatus est servos. Verum quoniam me hic se imitaturum asseruit, hic in tuo qualis semper fuerit nunc evidenter ostendet.
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ad eũ. qui se arte tradiderat. Quis
diceris: At ille respondit. Torquatus.
Fabianus dixit. Quid ꝓfiteris: Torqua¬
tus respondit. Xp̃ianus sũ. Fabianꝰ dixit.
Ignoras quod iusserunt inuictissimi pͥnci¬
pes. ut qui sacrificare diis noluerint: diu̾¬
sis suppliciis macerent᷑: Torquatus ait.
Hic magister m̃s ẽ. & ipse me semꝑ docu¬
it: quod hunc uideto facere. necesse̾ ẽ ut
hoc faciã. Eabianus conu̾sus ad tiburti-¬
um dixit. Audis tu quod torquatꝰ asserat:
Quid ad ista respondes: Tiburtiꝰ dixit.
Torquatus diu ẽ quod se xp̃ianũ eẽ men¬
titur. Qtirtus enĩ ipsius nominis scĩ gra¬
uiter fert. & moleste suũ nomen ñ a suis
amatorib usurpatũ. Reuera enĩ uir il¬
lustrissime hoc xp̃ianũ uocabulũ diui¬
nȩ uircutis ẽ. sectators scilicet xp̃i qui
uere philosophati sunt: qui uere xp̃ia
ni sunt. qui ad obterendas libidines for¬
titer dimicarunt. Credis ne uir illustris¬

Expanded text:
dixit ad eum, qui se arte tradiderat: Quis dixit ad eum, qui se arte tradiderat: Quis diceris? At ille respondit: Torquatus. Fabianus dixit: Quid profiteris? Torquatus dixit: Christianus sum. Fabianus dixit: Ignoras quod jusserunt invictissimi principes, ut qui sacrificare diis noluerint diversis suppliciis macerentur? Torquatus dixit: Hic magister meus est, et ipse me semper docuit: quod hunc videro facere, necesse est ut faciam. 78. Fabianus conversus ad S. Tiburtium dixit: Audisti quid Torquatus asserat? quid ad ista respondes? S. Tiburtius dixit: Torquatus diu est quod se Christianum esse mentitur; virtus enim nominis ipsius sancti graviter fert et moleste, suum nomen non a suis amatoribus usurpari. Revera enim, vir illustrissime, hoc Christianum vocabulum, divinae virtutis est, sectatorum videlicet Christi, qui vere philosophati sunt, qui vere Christiani dicti sunt, qui ad obterendas libidines fortiter dimicarunt. Credisne, vir illustris
Abbreviated transcription (Latin):
mensis itaq artati ponderib pelagi flucti¬
bus dati sunt: ut in loco mundo int̾ aquas
martyrii coronã celebrarent. Insidiabant᷑
fide sociasset. dicens se eẽ xp̃ianũ: porro
hic apostata extiterat. & erat fraudulentꝰ
in om̃i sermone. & callidus in om̃i cõmisso.
Quid multa: Dũ a beato tiburtio sco
lasticissimo & nobili & scõ frequent̾ argue¬
retur. quod capillos supra apicẽ frontis ton-¬
do pranderet. quod licentius feminarũ se
aspectib daret. & quod a ieuiniis se & ora¬
tionib tolleret. quod sõno deditus non int̾¬
esset uigiliis. & in ymnis dei ducentib no¬
ctes. Dũ ꝓ his ut diximus a beato tibur¬
tio acrius argueret᷑. simulat se equanimit̾
monentẽ accipere: & egit arte quatinꝰ orantẽ
sc̃m tiburtiũ cõprehenderent infideles. In
qua comp̃hensione se ipsũ teneri fecit: &¬
simul ad secretariũ ꝑduci iudicis seuientis
At ubi introducti sunt: fabianus p̃fectus

Expanded text:
mensis igitur arctati ponderibus, pelagi fluctimensis igitur arctati ponderibus, pelagi fluctibus dati sunt, et in loco mundo inter aquas coronam martyrii celebrarunt. Insidiabanturfide sociasset, dicens se esse Christianum; porro hic apostata exstiterat et erat fraudulentus in omni sermone, et callidus in omni commisso. Quid multa? dum a B. Tiburtio viro scholasticissimo et nobili et sancto frequenter argueretur, quod capillos super apicem frontis tondo pranderet; et quod licentius feminarum se aspectibus daret, et quod a jejuniis se et orationibus tolleret, quod somno deditus non interesset pervigil in hymnis Dei ducentibus noctes; dum pro his, ut diximus, a B. Tiburtio acrius argueretur, simulat se aequanimiter monentem accipere: et egit arte quatenus orantem S. Tiburtium comprehenderent infideles. In qua comprehensione seipsum teneri fecit, et simul ad secretarium perduci judicis saevientis. At ubi introducti sunt, Fabianus praefectus
Abbreviated transcription (Latin):
ter fumũ de sterquilinio adhiberi. Statĩ
autẽ ut suspensa ẽ: in confessione dñi
emisit sp̃m. Illi autẽ auferentes corpus eiꝰ¬
saxo ligauerunt. & in tiberis alueũ mise
beatũ sebastianũ: & narrauit ei qualiter
marty riũ dñ suscepisset. Quod cũ nar-¬
& ipse ꝑpessus insidias tentus ẽ. & a popło
lapidatus. & mortuus ẽ: & corpꝰ eius tiberi¬
lii. Itẽ nichostratꝰ & claudius una cũ casto¬
rio & uictormo & simphoriano. dũ corpora
scõꝵs ꝑ ora tiberina requirent: a ꝑsecutori-¬
b tenti sunt. & ad urbis prefectũ deducti¬
sunt. Erat autẽ iudex fabianus qui eos hor¬
tatus ẽ ad sacrificandũ: & ꝑ decẽ dies minis
eos & blanditiis agens: in nullo penitꝰ po
tuit cõmouere. Tunc fecit de his suggesti¬
onẽ imꝑatorib diocletiano & maximiano:
qui iusserunt eos tercio torqueri. Et cũ
nulla ratione tormentis cõpulsi cederent:
iussit eos in medio mari p̾cipites dari. Im¬

Expanded text:
ter fumum ex sterquilinio adhiberi. Statim ter fumum ex sterquilinio adhiberi. Statim autem ut suspensa est, in confessione Domini emisit spiritum. Illi autem auferentes corpus ejusB. Sebastiano, et narravit ei qualiter martyrium Domini suscepisset. Quod cum naret ipse perpessus insidias tentus est, et a populo lapidatus mortuus est, et corpus ejus Tiberitem Nicostratus et Claudius una cum Castorio et Victorino et Symphoriano, dum corpora Sanctorum per ora Tiberina requirerent, a persecutoribus tenti sunt, et ad Urbis praefectum perducti. Erat judex Fabianus, qui eos hortabatur ad sacrificandum, et per decem dies minis eos et blandituit commovere. Tunc fecit de his suggestionem imperatoribus Diocletiano et Maximiano: qui jusserunt eos tertio torqueri, cumque nulla ratione tormentis compulsi cederent, jussi sunt in medio mari praecipites dari. Im
Abbreviated transcription (Latin):
beatissima ⁊ oe apłors natali dũ ad confessi¬
onẽ sc̃ĩ petri apłi oraret: ab insidiatorib
paganis artat᷑. ducit᷑q ad patronũ regio¬
nis naumachiȩ. & cõpellit᷑ martis statun¬
culo quod illic stabat thuris guttã incen¬
dere. Tunc illa respondit. Mulierẽ mar¬
ti sacrificare cõpellis: ut ostendas martem
urm muliebria delectari. Sed ille ĩpudicis¬
simȩ ueneri potuit pudorẽ eripere: michi
uero tropheũ fidei in fronte portanti ñ põ¬
terit p̃ualere. Non enĩ ego meis uirib con
Tunc patronus regionis misit eã in custo¬
diam obscurissimã: & ꝑ quinq dies fecit.
ut nec lumen uideret. nec cibũ nec potũ
acciperet: solũ modo uox eius qui eam in
cluserat ibi audiebat᷑. Ibi morieris fame
& siti & cęcitate: nisi te libaturã ꝓmiseris
diis. Sed cũ transissent sex dies: suggessert̃
de ea p̃fecto seuienti. Qui iussit eam a collo
& capillis in arborẽ excelsã suspendi: & sub¬

Expanded text:
Beatissima Zoe in Apostolorum natale dum ad Confessionem Petri apostoli oraret, ab insidiantibus paganis arctatur, duciturque ad patronum regionis Naumachiae, et compellitur Martis statunculo, quod illic stabat, thuris guttas incendere. Tum illa respondit: Mulierem Marti sacrificare compellitis, ut ostendatis Martem vestrum mulieribus delectari. Sed ille impudicissimae Veneri potuit pudorem eripere, mihi vero tropaeum fidei in fronte portanti non poterit praevalere. Non enim ego meis contra eum Tunc patronus regionis misit eam in custodiam obscurissimam, et per quinque dies fecit eam nec lumen videre, nec cibum nec potum accipere. Solum voxebatur dicentis: Ibi morieris fame, et siti, et caecitate, nisi te libaturam repromiseris diis. 74. Sed cum pertransissent sex dies suggesserunt de ea praefecto saevienti: qui jussit eam a collo et capillis in arborem excelsam suspendi et sub
Abbreviated transcription (Latin):
res: in te ipsũ quod uerũ ẽ didicisses.
Audiens hec cromatius dixit. Uerus ille
ds̃ est: qui uos ꝓbat᷑ tales habere cultores.
Nam omĩs sermo ur̃ ita rationib affluit:
ut & pecudũ ad rationẽ urãm mentes in-¬
clinet. Unde hoc ipsũ etiã quod ad orna¬
tũ domus uisus sũ excepisse: ne impediat
saluti meȩ. eius incolumits dissipet᷑. Cre¬
do enĩ & hec fides mea ẽ quod his omnib
merear salutẽ consequi & futurã. Audiens
hȩc filius eius tiburtius dixit. Nulla pa¬
tior ratione. hoc opus preciosũ & p̃ciptiũ
& incõparabile deici. Sed ne paternȩ sa¬
luti uidear uenire contrarius: deferant᷑
duo clibana. & accensa ante lanuã cubi¬
culi p̃parent᷑. ut dũ destructũ ab eis fue¬
rit. & pater m̃s non receperit sanitatẽ.
ambo in singłis clibanis ardentib di¬
mergant᷑. Audiens hȩc pater: ꝓhibebat
fieri. Scĩ uero non solũ non metuebant

Expanded text:
res, in temetipso quod verum est didicisses. res, in temetipso quod verum est didicisses. 57. Audiens haec Chromatius dixit: Verus ille Deus est, qui vos tales probatur habere cultores. Nam omnis sermo vester ita rationibus affluit; ut et pecudum ad rationem veram mentes inclinet. Unde etiam hoc ipsum quod ad ornatum domus visus sum excepisse, ne impediat saluti meae ejus incolumitas, dissipetur. Credo enim, et haec fides mea est, quod his omnibus ntem merear salutem consequi et futuram. 58. Audiens haec filius ejus Tiburtius dixit: Nulla patiar ratione hoc opus pretiosum et praecipuum et incomparabile dejici. Sed ne paternae saluti videar venire contrarius, deferantur duo clibani et accensi ante januam cubiculi praeparentur, ut dum destructum ab eis fuerit, et pater meus non receperit sanitatem, ambo in singulis clibanis ardentibus demergantur. Audiens haec pater ejus, prohibebat fieri. Sancti vero non solum non metuebant
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsis tẽporib tibi euenire debuerint
bona. Circulũ & enĩ tenet ex om̃i parte
collectũ. in quo diuersas & uarias causas
accipit: ex quib occasionẽ capiat dicen¬
di quod uoluerit. Nam futura dũ penitꝰ
p̾uidere non possunt. de macterica dixe¬
runt.: idest naturȩ ei incerta ꝑfugia. Nã
diuersis tẽporib nati: uno naufragio peri¬
erunt. Et una hora diei uel noctis exorti.
alter ad mendicitatẽ deponit᷑. alter ascen
puncto in domo duȩ natȩ feminȩ una pu¬
dicissima. altera efficit᷑ impudica. Attrisq¬
igit᷑ si stellȩ meritũ contulerunt. nec me¬
retrix uituperanda ẽ: nec casta laudanda.
Certe legũ latores & principes sacra sua
p̃uaricata puniunt: & ideo forũ. ideo iu¬
iniusti merito puniant᷑. Et hoc nolo ut
ociosũ eẽ existimes: quod te ipsũ nondũ
saluatũ attendis. Nã si ex integro a te im¬
mici generis humani cerimonias abice¬

Expanded text:
in ipsis tibi temporibus evenire debuerint in ipsis tibi temporibus evenire debuerint bona. Circulum etenim tenet ex omni parte collectum, in quo diversas et varias causas accipit, et quibus occasionem capiat dicendi quod voluerit. 56. Nam futura dum penitus praevidere non possunt, climactericas dicunt, id est naturae rei incerta profugia. Nam diversis temporibus nati uno naufragio perierunt, et una hora diei vel noctis exorti, alter ad mendicitatem deponitur, ascendit alpuncto, in una domo, duae feminae, pudicissima altera, altera efficitur impudica: utriusque stellae si meritum contulerint, nec meretrix vituperanda est, nec casta laudanda. Certe legum latores et principes sacra sua praevaricata puniunt, et ideo forum, ideo juinjusti merito puniantur. Et hoc nolo ut otiosum existimes, quod te ipsum nondum salvatum attendis. Nam si ex integro a te inimici generis humani caeremonias abjice
Abbreviated transcription (Latin):
falsa: deceptionisq ministra sunt. Simi¬
litudo enĩ in eis ueritatis ẽ: ñ ipsa ueri¬
festius aperiemꝰ. Precipe hodie ad te ma¬
thesis uenire doctorẽ. cui dicas illo tẽpore
te asperis casib laborasse: & inquire ꝑ quas
stellas hoc tibi euenerit mali .R. espon¬
sa eius erunt ꝓcul dubio talia: quod tẽ¬
pus tuũ a malitioso marte susceptũ est.
Aut saturnus apostaticus fuit: aut an¬
nus tius ex diametro susceptus ẽ. aut cli-¬
macterica tibi in centro sint nata: aut si¬
inditus fuit cũ malo. aut inuisibilis. aut
instigmate. aut ĩmobilis circa te extitit
cursus in stellis. Hȩc & his similia cũ di¬
xerit: rationes tibi ueri similes assignare
nitit᷑ & ꝓbare. Age nunc. Interroga al¬
terũ mathematicũ. cui ipsas horas ipsũ
tempus in bonis te exuberasse casib di-¬
cas. Ilico uidebis eũ tibi rationabilia sce¬
mata infinita afferre: quib apꝓbet quȩ

Expanded text:
falsa deceptionisque ministra sunt: simifalsa deceptionisque ministra sunt: similitudo in eis veritatis est, non ipsa verifestius aperiemus. Praecipe hodie ad te mathesis venire doctorem, cui dicas, illo tempore te asperis casibus laborasse, et inquire per quas stellas hoc tibi evenerit mali; responsa ejus erunt procul dubio talia, quod tempus tuum a malitioso Marte susceptum est, aut Saturnus apocatasticus fuit, aut annus tuus ex diametro susceptus est, aut climacterica tibi in centro sunt nata, aut syndetus fuit cum malo, aut invisibilis, aut in schemate, aut immobilis circa te exstitit cursus in stellis. Haec et his similia cum dixerit, rationis tibi verisimile assignare nititur aliquid et probare. Age nunc, interroga alterum mathematicum, cui ipsas horas ipsumque tempus in bonis tibi exuberasse casibus dicas, illico videbis eum tibi rationabilia schemata infinita afferre, quibus approbet, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nos certũ gerimus: quod aut ẽ aliquid
quod nondũ ẽ fractũ. aut si omĩa fracta
sunt quid animo geras nobis euidentius
stellarũ ac matesis. maetenica ẽ arte con¬
structa: in cuiꝰ fabrica pater m̃s tarqui¬
nius. ampliꝰ quã ducenta auri dinoscit᷑
expendisse. Cui sc̃s sebastianus dixit.
Si hoc tu integrũ habere uolueris: te
xit. Quid autẽ mathesis aut efemeris
horarũ spacia distingunt᷑: & lunaris glo¬
bi plenitudo uel diminutio digitoꝵ mo¬
tu. rationis magisterio. & calculi cõputa¬
dixit. Illic signa leonis & capricorni &
sagitarii & scorpionis: & tauri sunt. Li¬
lic in ariete luna: in cancro hora. in ioue
stella. in mercurio tropica. in uenere
mars: & in omnib his monstruosis de¬
monib. ars deo inimica cognoscit᷑. Ista
qui non ita recusant. ut non solũ ipsa ñ
habeant. ñ colant. ñ credant. ñ teneant.
uerũ etiã nec amicos illos habeant qui
huiuscemodi nugis suũ occupant pectꝰ.¬

Expanded text:
nos certum gerimus, quod aut est aliquid, nos certum gerimus, quod aut est aliquid, quod nondum est fractum; aut si omnia fracta sunt, quid in animo geras nobis evidentius stellarum ac mathesis mechanica est arte constructa, in cujus fabrica pater meus Tarquinius amplius quam ducenta pondo auri dignoscitur expendisse. Cui S. Sebastianus dixit: Si hoc tu integrum habere volueris, te xit: Quid enim? Mathesis aut ephemeris horarum spatia distinguuntur? et lunaris globi plenitudo vel diminutio, digitorum motu, rationis magisterio, et calculi computdixit: Illic signa Leonis et Capricornii et Sagittarii, et Scorpionis, et Tauri sunt, illic in Ariete luna, in Cancro hora; in Jove stella, in Mercurio tropica, in Venere Mars, et in omnibus istis monstruosis daemonibus ars Deo inimica cognoscitur. Ista Christiani ita recusant, ut non solum ipsi non habeant, non colant, non credant, non teneant; verum etiam nec animos illos habeant, qui hujuscemodi nugis suum occupant pect
Abbreviated transcription (Latin):
dicent infideles ꝓpterea eos lesos eẽ. quia
idola confregerunt. Nisi enĩ loricã ha¬
bens. non eripit᷑ ictib sagittarũ. G alea
enĩ & scuto & hasta utitur docta manus
audaciã. & terga non uertat. Similiter &
milites dei qui scuto fidei muniunt᷑: et
lorica tegminis xp̃i ꝓtegunt̾: habentes
galeã spei & salutis ipsis ẽ tutũ inire certa¬
men. Pugnant enĩ acerrime & fortit̾ uin¬
cunt: quia contra inuisibilẽ hostẽ die
noctuq infatigabilit̾ preliant᷑: & sunt
tecti in omnib membris. fide potius ar¬
mati quã ferro. Chromatiꝰ dixit. Fiat
uoluntas dei & ur̃a. Tunc sc̃s policarpus
p̃sbiter. & beatus sebastianus p̃cingentes
se orauerunt. Et post orationẽ. amplius
quã ducenta idoloꝵs signa confringentes:
cȩperunt grãs agere deo suo. Post hec ac¬
cesserunt ad chromatiũ. dicentes ei. Con¬
fringentib nobis ydola. tu debuisti sani¬
tatẽ recipere: nisi forte aliqua infidelitas

Expanded text:
dicent infideles, propterea eos laesos esse quia dicent infideles, propterea eos laesos esse quia idola confregerunt. Nisi enim loricam habens non eripitur ictibus sagittarum. Galea enim et scuto et hasta utitur docta manus audaciam, et terga non vertat. Similiter et milites Dei, qui scuto fidei muniuntur, et lorica tegminis Christi proteguntur, habentes galeam fidei et salutis, ipsis est tutum inire certamen. Pugnant enim acerrime et fortiter vincunt, quia contra invisibilem hostem die noctuque infatigabiliter praeliantur; et sunt tecti in omnibus membris, fide potius armati quam ferro. Chromatius dixit: Fiat volontas Dei et vestra. Tunc S. Polycarpus presbyter, et B. Sebastianus praecingentes se oraverunt; et post orationem amplius quam ducenta idolorum signa confringentes, coeperunt gratias agere Deo suo. CAcesserunt ad Chromatium dicentes ei: Confringentibus nobis idola tu debuisti sanitatem recipere, nisi forte aliqua tibi in anim
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Da nobis potestatẽ ut omĩa idola
quȩ in domo tua inuenerimꝰ. lapidea con¬
fringamꝰ. lignea incendamꝰ: aurea uero¬
aut argentea. uel erea conflemus: & p̃cia
eors egentib diuidamꝰ. Chromatiꝰ dixit.
Et dũ hȩc feceritis: michi quis fructus
accidet: Sc̃s sebastianus dixit. Omniũ
neruoꝵ tuoꝵs quoꝵ nodositate constringe¬
ris. statĩ consequeris sanitatẽ: & quasi qui
nichil unquã dolueris ita pedib tuis
currere incipies: & agnosces quod inimicoᷤ
tuȩ salutis deos dilexeris. tuũ uero creatorẽ
hunc eẽ qui te statĩ ut eius noticiã atq
culturã inueneris. restaurat & saluat.
Chromatiꝰ dixit. Nolite uosmet ipsos ad
hanc iniuriã deponere: sed seruis meis pre¬
cipiã. & ipsi uniuersa confringant. Sẽs
sebastianus respondit. Dubis & timidi &
infideles si ea confregerint: inueniet diabo¬
lus ꝑ quãcunq negligentiã eoꝵs occasio¬
nẽ ledendi eos: & statim ut lesi fuerint

Expanded text:
dixit: Da nobis potestatem ut omnia idola, dixit: Da nobis potestatem ut omnia idola, quae in domo tua invenerimus, lapidea confringamus, lignea incendamus, aurea et argentea vel aerea conflemus, et pretia eorum egentibus dividamus. Chromatius dixit: Et cum haec feceritis, mihi quid fructus accedet? S. Sebastianus dixit: Omnium nervorum tuorum, quorum nodositate constringeris, statim consequeris sanitatem; et quasi qui numquam dolueris, ita pedibus tuis currere incipies, et agnoscere quod inimicos tuae salutis deos dilexeris; tuum vero parentem hunc esse, qui te statim ut ejus notitiam atque culturam inveneris, restaurat et salvat. 53. Chromatius dixit: Nolite vosmetipsos ad hanc injuriam deponere: sed servis meis praecipiam; et ipsi universa confringent. S. Sebastianus dixit: Dubii et timidi et infideles si ea confregerint, inveniet diabolus per quamcumque negligentiam eorum occasionem laedendi eos, et statim ut laesi fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
habuit rationẽ: & iuxta finẽ mundi
ueniens non elegit grãmaticos & oratores.
sea piscatores & simplices: & ipsis tradidit
noticiã suã. Chromatius dixit. Cur ergo
me dicis prius debere cognoscere quissit
creator m̃s: quẽ nisi cognouerĩ salutẽ in¬
uenire ñ possim: Sc̃s sebastianus dixit.
Quia multos deos & multas deas coluisti.
nisi ergo hos a corde tuo excluseris. & ima¬
gines eoꝵ confregeris. & cognoueris unũ
uerũ dm̃: uitã & salutẽ inuenire ñ pote¬
ris. Chromatius dixit. Indica ergo mi¬
chi: quis ẽ unus & uerus ds̃. Sc̃s sebastia¬
nus respondit. Si seruũ tuũ ad hauri¬
endã aquã miseris. dũ ad fontẽ uenerit.
aspicit prius ne sordes aliquȩ intus late
nisi mundatũ a sordib uiderit: Nos
tibi quomodo poterimus tradere fontẽ
ueritatis: nisi prius te ab omnib ydolo¬
rũ sordib & squalorib feceris alienum:
Chromatius dixit. Et quo ordine pote¬
ro alienus effici ab his: Sc̃s sebastianus

Expanded text:
habuit rationem, et juxta finem mundi veniens non elegit grammaticos et oratores, sed piscatores et simplices, et ipsis tradidit notitiam suam. 52. Chromatius dixit: Cur ergo me dicis prius debere agnoscere quis sit creator meus, quem nisi agnoverim salutem invenire non possim? S. Sebastianus dixit: Quia multos deos, et multas deas coluisti. Nisi ergo hos a corde tuo excluseris, et imagines eorum confregeris, et cognoveris unum et verum Deum, vitam et salutem invenire non poteris. Chromatius dixit: Indica ergo mihi quis sit unus et verus Deus. S. Sebastianus respondit: Si servum tuum ad hauriendam aquam miseris, dum ad fontem venerit, aspicit prius ne sordes aliquae intus lateanisi mundatum a sordibus viderit; nos tibi quomodo poterimus tradere fontem veritatis, nisi prius te ab omnibus idolorum sordibus et squaloribus feceris alienum? Chromatius dixit: Et quo ordine alienus effici potero ab his? S. Sebastianus
Abbreviated transcription (Latin):
parentes eius dicentes. Ueni & habe eũ ser¬
uum. & omĩa bona nr̃a tibi trademꝰ cũ eo:
quia ipsũ unicũ quẽ habebamꝰ nobis iã
mortuũ: reddidisti sanũ. Dicit eis. Si ea
quȩ uobis dixcro feceritis: magnipendam
mercedẽ sanitatis huiꝰ. Dicunt ei parentes
eius. Nosmet ipsos si seruos habere digne¬
ris contraire ñ possumus: quinĩmo & opta¬
mus si ipse iudicaueris dignũ. Tunc app̃¬
hendens manũ eoꝵ segregauit eos a tur¬
bis: & indicauit eis uirtutẽ nominis xp̃i.
Et uidens animũ eors fixũ fortit̾ in timo¬
re dñi: ꝑduxit eos ad papã gaiũ. & dixit¬
ei. L enerabilis papa ac diuinȩ legis anti¬
uella primũ ꝓrupit in fructũ. Tunc sc̃s

Expanded text:
parentes ejus dicentes: Veni et habe eum serparentes ejus dicentes: Veni et habe eum servum et omnia bona nostra tibi tradimus cum eo, quia ipsum unicum, quem habebamus, nobis jam mortuum reddi listi vivum. Dicit eis: Si ea quae vobis dixero feceritis, magni pendam mercedem sanitatis hujus. Dicunt ei parentes ejus: Nosmetipsos si servos habere digneris, contraire non possumus: quin immo et optamus, si ipse judicaveris dignum. Tunc apprehendens manus eorum, segregavit eos a turbis, et indicavit eis virtutem nominis Christi. Et videns animum eorum fixum fortiter in timore Domini, perduxit eos ad papam Caium et dixit: Venerabilis papa ac divinae legis antivella, primum prorupit in fructum. Tunc S. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
numero sc̃oꝵ martyrũ sociari. Ascendebant
autẽ ad eos occulte uiri religiosi. religiosȩq fe¬
minȩ: & ut pote a scĩs diuersassibi sanitatũ
grãs impetrabant. Nam & cȩcoꝵs oculi illu
minabant᷑ eoꝵs precib. & sanabant᷑ infirmi:
& ex obsessis corporib demones pellebant᷑.
Interea cũ hȩc agerent᷑ transiens beatus ti¬
burtius occurrit homini qui de alto lap¬
sus. caput & omĩa membra quassauerat:
ita ut de sola sepultura eius agerent. hi quo¬
rũ filius dinoscebat᷑. Tunc dicit eis flentib.
Permittite me p̃ cantare ei: forsitan recupe¬
rabit sanitatẽ. Cũq om̃s dedissent spaciũ
accessit uixta eũ: & dicente eo supra uul¬
nera eius lente orationẽ dominicã & sim¬
bolũ. ita confestim solidata sunt ossa eius &
caput & omĩa uiscera: ut quasi nichil ei
euenisset eẽt factus incolumis. Hec itaq
cũ fecisset: cepit ire. Tenebant autẽ illum

Expanded text:
numero sanctorum martyrum sociari. 70. Ascendebant numero sanctorum martyrum sociari. 70. Ascendebant autem ad eos occulte religiosi viri et religiosae feminae, et a Sanctis diversas sibi sanitatum gratias impetrabant. Corroboratos minabantur eorum precibus, et sanabantur infirmi, et ex obsessis corporibus daemones pellebantur. 71. Interea dum haec aguntur, transiens B. Tiburtius occurrit homini qui de alto lapsus, et caput et omnia membra quassaverat, ita ut de sola sepultura ejus agerent hi, quorum filius esse dignoscebatur. Tunc dicit eis flentibus: Permittite me praecantare ei, forsitan recuperabit sanitatem. Cumque omnes dedissent spatium, accessit juxta eum, et dicens supra vulnera ejus lente orationem Dominicam et symbolum, ita solidata sunt ossa ejus, et caput et omnia viscera, ut quasi nihil ei evenisset, ita factus sit incolumis. 72. Haec itaque cum fecisset coepit ire. Tenebant autem illum