comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ dĩ. qm̃ omnis creatura uanitati subiecta est: sed
coȩternũ illi qui genuit. unũ cum illo qui genuit: & hoc
uerbũ creditis ad sumpsisse creaturam de uirgine maria:
ad sumpsisse mortalitatẽ : & passum fuisse ꝓnob Et legimꝰ:
et credimus ut saluem: Nec in eo immo atus sum. ut quic¬
quid facitis ꝓspe futura faciatis. noui enĩ omnium xp̃ianoꝵ
mentes : de futuro sło cogitare: Qui enĩ non defuͣro scło cogitat
nec ꝓpterea xp̃i anus est : ut id qđ infine ds̃ ꝓmittit
accipiat. non dũ xp̃ianus est: Neq in eo immorat᷑ sum
ubi dicit sermo dĩ : honora patrẽ tuũ & matrem tuã :
Multi enĩ honorant parentes : et raro inuenimus parentes
conquerentes de inꝓbitate filioꝵ. quã uis non de sint:
Sed tamen quã raro fit: tam breuit̃ monendũ fuit:
Nec in eo ubi dictũ est. Non. occides im mołari uolui: Non
enĩ credo hic esse turbã homicidarum: Illud uero malum

Expanded text:
Filium Dei. Quoniam omnis creatura vanitati subjecta est . Sed Filium Dei. Quoniam omnis creatura vanitati subjecta est . Sed coaeternum illi qui genuit, unum cum illo qui genuit; et hoc Verbum creditis assumpsisse creaturam, de virgine Maria assumpsisse mortalitatem, et passum fuisse pro nobis: ea legimus, et credimus, ut salvemur. Nec in eo immoratus sum, ut quidquid facitis, pro spe futura faciatis. Novi enim omnium Christianorum mentes de saeculo futuro cogitare. Qui enim non de futuro saeculo cogitat, nec propterea christianus est, ut id quod in fine Deus promittit, accipiat, nondum christianus est. Neque in eo immoratus sum, ubi dicit sermo Dei, Honora patrem tuum et matrem tuam. Multi enim honorant parentes, et raro invenimus parentes conquerentes de improbitate filiorum; quamvis non desint: sed tamen quam raro fit, tam breviter monendum fuit. Nec in eo ubi dictum est, Non occides, immorari volui: non enim credo esse hic turbam homicidarum. Illud vero malum
Abbreviated transcription (Latin):
domos habet: uirũ : et tam quã carnem feminam: Quo
caput ducit : illuc debet corpus sequi: Quare ergo uult
caput ire. quo non uult ut corpus sequat᷑. Quare uult
ire uir : quo non uult ut uxor sequatur : haec iubendo :¬
sermo dĩ aduersarus ÷: Nolunt enĩ homines facere : qđ uult
sermo dĩ : & quid dicam: quia aduersarius ÷ sermo dĩ.
qm̃ iubet : Timeo ne ego ipse aduersarius sim quibusdam.
quia haec loquor: Quid ad me pertinet : forte me faciat
qui terret : ut loquar. ut non timeam querelas hominum:
Nam qui nolunt castitatem seruare uxoribus suis & habundant.
tales nolunt me ista dicere Sed uelint nolint: dicturus sũ :
Si enĩ uos exortor ut cũ ad uersario concordetis: ego cum illo
inlittem manebo Qui uobis iubet ut faciatis: ipse nob̃
iubet ut loquam᷑: Si non faciendo qđ iubet ut faciatis.
dixi multis immoratus sum: hoc eñi prȩsumimus de caritate
ur̃a : quia unũ dm̃ colitis: hoc prȩsumimus de fide catholica

Expanded text:
domus habet caput virum, et tanquam corpus feminam . Quo caput ducit, illuc debet corpus sequi. Quare ergo vult caput ire, quo non vult ut corpus sequatur? Quare vult ire vir, quo non vult ut uxor sequatur? Haec jubendo sermo Dei adversarius est. Nolunt enim homines facere quod vult sermo Dei. Et quid dicam, quia adversarius est sermo Dei, quoniam jubet? Timeo ne ego ipse adversarius sim quibusdam, quia haec loquor. Quid ad me pertinet? Fortem me faciat qui terret ut loquar, ut non timeam querelas hominum. Nam qui nolunt castitatem servare uxoribus suis et abundant tales, nolunt me ista dicere. Sed velint nolint, dicturus sum. Si enim vos non exhortor ut cum adversario concordetis, ego cum illo in lite remanebo. Qui vobis jubet ut faciatis, ipse nobis jubet ut loquamur. Si non faciendo quod jubet ut faciatis, eris, quae supra dixi, multis immoratus sum? Hoc enim praesumimus de Charitate vestra, quia unum Deum colitis. Hoc praesumimus de fide catholica,
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus ille dicit qui neminẽ timet : et ꝑ quem fit in nomine
ipsius & ingloria misericordice ipsius . & ut nos neminem
timeamus : om̃s audiuimus. om̃s faciamꝰ. om̃s cũ nr̃o aduersario
concordemus: Puta te me cythare dũ eẽ. quid uobis
possũ amplius canere : Ecce psalteriũ fero: decem chordas
habet: hoc uos paulo ante cantastis. ante quam inciperẽ
ds̃ canticum nouũ cantabo tibi in psalterio decem cordarum
psalam tibi: Ipsas decem chordas modo ꝑcutio: Quare a mara ÷
uox psalteru dĩ : Psallam tibi inpsalterio decem cordarum
Non uob hoc canto qđ uos non faciatis: De calogus eñĩ legis.
decem prȩcepta habet: quȩ decem precepta sic sunt distri¬
buta: ut tria pertineant ad dm̃. seprẽ ꝑtineant ad homines
Tria ad dm̃ quȩ iam dixi : unus est ds̃ nr̃ & nullam simili¬
tudinẽ debemꝰ facere : & non fornicari post dm̃ qui unus est
qui ds̃ et xp̃s filius dĩ unus ÷ cum patre. & ideo non debet

Expanded text:
omnibus ille dicit, qui neminem timet, et per quem fit in nomine ipsius et in gloria misericordiae ipsius, ut et nos neminem timeamus; omnes audivimus, omnes faciamus, omnes cum nostro adversario concordemus. 6. Putate me citharoedum esse; quid vobis possum amplius canere? Ecce psalterium fero, decem chordas habet: hoc vos paulo ante cantastis, antequam inciperem Deus, canticum novum cantabo tibi, in psalterio decem chordarum psallam tibi ? Ipsas decem chordas modo percutio. Quare amara est vox psalterii Dei? Psallam tibi in psalterio decem chordarum. Non vobis hoc canto, quod vos non faciatis. Decalogus enim Legis decem praecepta habet: quae decem praecepta sic sunt distributa, ut tria pertineant ad Deum, septem pertineant ad homines. Tria ad Deum, quae jam dixi: Unus est Deus noster, ei nullam similitudinem debemus facere, et non fornicari post Deum, qui unus est: quia Deus et Christus Filius Dei unum est cum Patre. Et ideo non debet
Abbreviated transcription (Latin):
Nec amara sunt quȩ dico : aut si amara sunt curent᷑: Potio
ista si amara. ẽ accipiat᷑ : quia inpericulo sunt uiscera: amara ÷.
bibat᷑: Melius est modica a maritudo in facibus : quã aeternũ
tormentũ in uisceribus: Mutate ergo uos qui cumq non faci ebatis:
hoc bonũ castitatis: lam facite : nolite dicere non potest fieri:
Foedũ est fr̃s mei : turpe est ut uir dicat non posse fieri
qđ facit femin a: Scelus estͣ uir dicat non possum Quod potest
femina. uir non potest: quid eñi: illa carnẽ non portat:
Prior a serpente decepta ÷: Castȩ uxores ur̃ȩ ostendunt uob̾

Expanded text:
Nec amara sunt quae dico; aut si amara sunt, curant. Potio Nec amara sunt quae dico; aut si amara sunt, curant. Potio ista si amara est, accipiatur: quia in periculo sunt viscera, amara est, bibatur. Melius est modica amaritudo in faucibus, quam aeternum tormentum in visceribus. Mutate ergo vos. Quicumque non faciebatis hoc bonum castitatis, jam facite. Nolite dicere: Non potest fieri. Foedum est, fratres mei, turpe est, ut vir dicat non posse fieri quod facit femina. Scelus est, ut vir dicat: Non possum. Quod potest femina, vir non potest? Quid enim, illa carnem non portat? Prior a serpente decepta est. Castae uxores vestrae ostendunt vob
Abbreviated transcription (Latin):
& ideo reddat: quia iubet ille: Et si fornicat᷑ uir: castitatẽ¬
femina illa dõ exibet: Xp̃s em̃ loquit᷑ incordibus bonarum
feminarũ : Loquitur intus ubi non audit᷑ : quia nec dignus
est si talis ÷: Loquit ergo ille interius et dicit: et consolat᷑
filiã huiꝰ modi uerbis: De in uirus uiri tui torqueris: quid
tibi enĩ facit: dole sed ipsum noli imitari. ut male facias.
Sed ipse imitet᷑ inbono: Nam in eo qđ male facit noli eum
putare caput tuũ : sed me dm̃ tuũ. Nam et si in eo qđ male
facit caput est. & secuturũ est corpus caput suũ : eunt ambo
per preceps. Vt aũt̃ Non sequatur malũ caput suum: teneat
se ad caput aecclesiae xp̃m: huic debens castitatem suam :
huic deferens honorem suum: Absens sit uir : prȩsen sit uir:
Non peccat illa: quia numquã ÷ absens. cui debet Npeccet:
Haec fr̃s mei facite : ut possitis concordare cũ aduersario:

Expanded text:
et ideo reddat quia iubet ille, et si fornicatur uir, castitatet ideo reddat quia iubet ille, et si fornicatur uir, castitatem illa deo exhibet. Christus enim loquitur in cordibus bonarum feminarum, loquitur intus ubi non audit uir, quia nec dignus est, si talis est; loquitur ergo ille interius et dicit et consolatur filiam suam huius modi uerbis: "de iniuriis uiri tui torqueris; quid tibi enim fecit, dole; sed ipsum noli imitari, ut male facias, sed ipse te imitetur in bono. nam in eo quod maputare caput tuum, sed me Deum tuum. Nam si et in eo quod male facit caput est, et secuturum est corpus caput suum; eunt ambo per praeceps. Ut autem non sequatur malum caput suum, teneat se ad caput Ecclesiae Christum: huic debens castitatem suam, huic deferens honorem suum, absens sit vir, praesens sit vir, non peccat illa; quia nunquam est absens, cui debet ut non peccet. 12. Haec ergo, fratres mei, facite, ut possitis concordare cum adversario.
Abbreviated transcription (Latin):
In illa uideo plus laborare: Ipsã percuciendo quid dico:
Nolite moͬchari post ux ores : quia non uultis ut moehentur
post uos uxores ur̃ae: Nolite ire uos: quo eas sequi non uultis:
Sine causa uos ex cusare conamini: quando dicitis: Num quid
eo ad uxorẽ alienã : ad ancillam meam eo: uis ut dicat uxor¬
tua tibi : Num quid eo ad uirũ alienum: ad seruũ meum eo
Dicis: Non est uxor aliena: ad quã uado: Num quid uis dicat᷑
tibi. Non est uir alienus. ad quẽ uado : absit ut dicat hoc illa:
Melius em̃ dolet te : quã imitaturte: illa eñĩ casta et scã
femina et uere xp̃iana quȩ dolet fornicantem uirũ. et
non dolet ꝓpt̃ carnẽ. Sed dolet ꝓpt̃ caritatem: Non ideo
uon uult ut facias quia et ipsa non facit : sed quia tibi non
expedit: Nam si ꝓpter ea non facit ut tu non facias: si feceris
faciet: Si aũt dõ illud debeat: Si xp̃o illud debeat. qđ exigis.

Expanded text:
in illa uideo plus laborari. ipsam percutiendo quid dico ? in illa uideo plus laborari. ipsam percutiendo quid dico ? nolite moechari post uxores, quia non uultis, ut moechentur post uos uxores uestrae. nolite ire uos quo eas sequi non uultis. sine causa uos excusare conamini, quando dicitis: "numquid eo ad uxorem alienam? ad ancillam meam eo. uis ut dicat tibi: "numquid eo ad uirum alienum? ad seruum meum eo". dices: "non est uxor aliena, ad quam uado". r numquid uis dicatur tibi: "non est uir alienus, ad quem uado" ? absit, ut dicat hoc illa. melius enim dolet te quam imitatur te. illa enim casta et sancta femina et uere christiana, quae dolet fornicantem uirum, et non dolet propter carnem, sed dolet propter caritatem, non ideo non uult ut facias, quia et ipsa non facit, sed quia tibi non expedit. nam si propterea non facit, ut tu non facias, si feceris, faciet. si autem deo illud debeat, si Christo illud debeat quod tu exigis
Abbreviated transcription (Latin):
cybus egris quando reficiuntur : et peiorẽ horã deputant
egri refectionis suae quam accessionis. et tamen cogunt
se concordantes cũ medico : et quã uis inuiti et obluctantes
uincunt se ut aliquid ac cipiant: Quanta auiditate
sani maiora ꝑs xepturi sunt: unde egri minora uix accipiant:
Sed unde hoc factum est: quia oderunt febrẽ suam. cũ
medico concordauerunt : & simul per sequebantur febrẽ
medicus et ȩgrotus. Cũ ergo et nos talia dicimus : Non
odimꝰ nisi febras uras: Immo in nobis ipser sermo dĩ febres
uras odit : cũ quo concordare debetis : Nam nos quid sumꝰ
nisc liberandi uobiscum. sanandi uobiscũ : Modo non me
intueamini : sed sermonẽ dĩ : Nolite irasci medicamento
ur̃o : Non inueni enĩ aliud qua transirẽ: ueni ad quintam
chordã homo qui tango psalterium decem chordarum:
um quid prȩter missurus eram quintam : Immo assidue
ꝑcusurus: In illa enĩ uideo iacere totũ poene genus humanũ:

Expanded text:
cibus aegris quando reficiuntur: et pejorem horam deputant aegri refectionis suae, quam suae accessionis; et tamen cogunt se concordantes cum medico, et quamvis inviti et obluctantes vincunt se ut aliquid accipiant. Quanta aviditate sani majora percepturi sunt, unde aegri minora vix accipiunt? Sed unde hoc factum est? Quia oderant febrem suam, et cum medico concordaverunt, et simul persequebantur febrem medicus et aegrotus. Cum ergo et nos talia dicimus, non odimus nisi febres vestras: imo in nobis ipse sermo Dei febres vestras odit, cum quo concordare debetis. Nam nos quid sumus, nisi liberandi vobiscum, sanandi vobiscum? CAPUT IX. 11. Modo non me intueamini, sed sermonem Dei. Nolite irasci medicamento vestro; non inveni enim aliud qua transirem. Veni ad quintam chordam homo, qui tango psalterium decem chordarum; numquid praetermissurus eram quintam? immo assidue percussurus. in illa enim uideo iacere totum paene genus humanum,
Abbreviated transcription (Latin):
gatorius penis doctor egregius disputans
agustinus potest ait adistam tribulationẽ ꝑtinere. &iã
mors ista carnis quae deprimi peccati ꝑpetratione con¬
cepte est: ut scđm cuiusq aedifitium tempꝰ quod eã sequit᷑.
abuno quoq sentiatur: Persecutiones quoq quib martires
Alia sine ipsis siinueniunt: quia licet cũ dampno. salui erunt
ipsi: Alia uero non consumunt: Irepperiunt¬

Expanded text:
gatoriis poenis doctor egregius disputans Augustinus: Potest, ait, ad istam tribulationem pertinere etiam mors ista carnis, quae de primi peccati perpetratione concepta est, ut secundum cuiusque aedificium tempus quod eam sequitur ab unoquoque sentiatur. Persecutiones quoque, quibus martyres alia sine ipsis. si inueniunt, quia licet cum damno salui erunt ipsi; alia uero non\' consumunt, quia t
Abbreviated transcription (Latin):
mulier alligata: quã diu uir eius uiuit ł ece uir eius
uiuit. quia nec de corpore excessit: nec forni catus est qđ ꝓmorte
uis deputare. & tamen ei mulier alligata iam non est: Non ne
ad tendis quã sit hoc contra apłm dicentẽ. Mulier alligata ÷
quã diuuir eius uiuit: An forte dicturus es. uiuit quidem.
sed uir eius iam non est: cũ tunc esse destitit quando illa per
adulteriũ coniugale uinculũ soluit Quomodo igitur uiuente
uiro uocabit᷑ adultera si fuerit cũ adultero uiro. quando quidẽ
uir eius ille iam non est coniugali uinculo ꝑmulieres adulteriũ
iam soluto: Quo enĩ uiuente uiro nisi suo uocabit᷑ adultera si
fuerit cũ altero uiro  At si uir eius eẽ ille iam destitit : non
utiq uiuente uiro uocabit᷑ ad ultera si fuerit cum altero uiro:
sed nullũ habens uirum. nubendo erit cum suo uiro: hoc qui

Expanded text:
mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit? ecce uir eius mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit? ecce uir eius uiuit, quia nec de corpore excessit nec fornicatus est, quod pro morte uis deputare; et tamen ei mulier alligata iam non est. nonne adtendis, quam sit hoc contra apostolum dicentem: mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit? an forte dicturus es: uiuit quidem, sed uir eius iam non est, quoniam tunc esse destitit, quando illa per adulterium coniugale uinculum soluit? quomodo igitur uiuente uiro uocabitur adultera, si fuerit cum alio uiro? quandoquidem uir eius ille iam non est coniugali uinculo per mulieris adulterium iam soluto. quo enim uiuente uiro nisi suo uocabitur adultera, si fuerit cum alio uiro? at si uir eius esse ille iam destitit, non utique uiuente uiro uocabitur adultera, si fuerit cum alio uiro, sed nullum habens uirum nubendo erit cum suo uiro. hoc qui
Abbreviated transcription (Latin):
Proinde si alligata est quã diu uir eiꝰ uiuit: nullo modo nisi
uiro mortuo soluta ducenda ẽ ab hoc uinculo: Porro si morte
cuiꝰ libet eoꝵ intermaritũ & uxorem hoc uinculũ soluitur.
& ꝓ morte habenda est sicut dicis &iam fornicatio: ꝓcul dubio
erit ab hoc et mulier soluta. quando fuerit fornicata: Neq:
eñĩ dici poterit haec alligata uiro: quando ab illa fuerit uir
solutus : Ae ꝑ hoc post ea quã fornicando alligata uiro esse
destiterit : quis quis eam duxerit adulter non erit: Et uide
quã sit absurdũ: ut ideo non sit adulter quia duxit ad¬
ulterã : Immo uero qđ est monstruosius. Nec ipsa mulier
erit adultera. qm̃ non erit posterior uiro uxor aliena sed sua
Soluto enĩ ꝑ adulteriũ priore coniugali uinculo: Cumq
iam Nupserit coniugem non habenti. non adultera cũ adul¬
tero : sed uxor erit potius cũ marito: Quomodo ergo uerum.

Expanded text:
proinde si alligata est quamdiu uir eius uiuit, nullo modo nisi proinde si alligata est quamdiu uir eius uiuit, nullo modo nisi uiro mortuo soluta dicenda est ab hoc uinculo. porro si morte cuiuslibet eorum inter maritum et uxorem hoc uinculum soluitur et pro morte habenda est, sicut dicis, etiam fornicatio, procul dubio erit ab hoc et mulier soluta, quando fuerit fornicata. neque enim dici poterit haec alligata uiro, quando ab illa fuerit uir solutus. ac per hoc posteaquam fornicando alligata uiro esse destiterit, quisquis eam duxerit, adulter non erit. Et uide, quam sit absurdum, ut ideo non sit adulter. quia duxit adulteram. immo uero, quod est monstrosius, nec ipsa mulier erit adultera, quoniam non erit posteriori uiro uxor aliena, sed sua. soluto enim per adulterium priore coniugali uinculo cuicumque iam nupserit coniugem non habenti non adultera cum adultero, sed uxor erit potius cum marito. quomodo ergo erit uerum:
Abbreviated transcription (Latin):
maneat sine coniugio ut pudice reconciliari possit uxori: nisi forte
continentiã illa dilexerit . ne uxoris castȩ reconciliationẽ refugiens.
ipse illã cogat moechari. si se non continens uiuente illo nupserit
alteri: Si aũt fuerit ab uxore fornicante disuinctus: lam eum
nullo precepto ut se contineat detineri. nec omnino moechari
alligata ẽ quã diu uir eiꝰ uiuit. Quod si mortuus fuerit uir eiꝰ
liberata est eui uult nubat. Sic intellegendũ existimas. ut si uir
fuerit fornicatus ꝓmortuo deputet᷑. & uxor ꝓmortua. & ideo liceat
cui libet eoꝵ tamquã post mortẽ. ita post fornicationem coniugi
alteri: quibus tuis sensibus consideratis: abste quero utrũ quieũq
duxerit mulierem quȩ uiro alligata eẽ destiterit ad ulter
habeidus sit : qđ tibi existimo non uideri: Ideo enĩ mulier
uiuente non esset̃ sine ullo ad ulteru crimine alteri nuberet:

Expanded text:
maneat sine coniugio, ut pudicae reconciliari possit uxori, nisi forte maneat sine coniugio, ut pudicae reconciliari possit uxori, nisi forte continentiam illa delegerit, ne uxoris castae reconciliationem refugiens ipse illam cogat moechari, si se non continens uiuente illo nupserit alteri; si autem fuerit ab uxore fornicante disiunctus, iam eum nullo praecepto ut se contineat detineri nec omnino moechari, alligata est, quamdiu uir eius uiuit; quodsi mortuus fuerit uir eius, liberata est; cui uult nubat, sic intellegendum existimas, ut, si uir fuerit fornicatus, pro mortuo deputetur et uxor pro mortua, et ideo liceat cuilibet eorum tamquam post mortem ita post fornicationem coniungi alteri. Quibus tuis sensibus consideratis abs te quaero, utrum quicumque duxerit mulierem, quae uiro alligata esse destiterit, adulter habendus sit. quod tibi existimo non uideri. ideo enim mulier uiuente non esset, sine ullo adulteri crimine alteri nuberet.
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ primũ illud est : cui quidem arbiteor me respondere debere :
quod in his apłi uerbis ubi ait. ceteris autẽ ego dico non dñs.:
mulierem auiro non discedere : Quod s discesserit manere innuptã
aut uiro suo reconciliari. Non putas ita dictũ esse si discesserit
ut aiuiro fornicante discessisse intelligitur. qua sola causa
discedelicitũ est : sed potius existimas apudico. & ideo iussa manere
innuptã ut possit ei reconciliari. si continere ille noluisset. Neꝰ
uirum ad fornicandum id estͣ aliam se uiuente ducendã ipsa
non reconciliata conpelleret: Ceterum si auiro fornicante disces¬
serit: putas ei non precipiut innupta ꝑmaneat. sed hos eam
facere si continens esse uoluerit. non ut precepti uio latrix Inueniat᷑
esse si nupserit. quȩ tibi uidet᷑ forma & a uiro esse seruanda: ut
uxorẽ non dimittat excepta causa fornicationis: Si aut̃ dimiserit.

Expanded text:
Horum primum illud est — cui quidem arbitror me respondere debere — Horum primum illud est — cui quidem arbitror me respondere debere — quod in his apostoli uerbis, ubi ait: ceteris autem ego dico, non dominus, mulierem a uiro non discedere; quodsi discesserit, manere innuaut viro suo reconciliari, non putas ita dictum esse, si discesserit, ut a viro fornicante discessisse intelligatur, qua sola causa discedere licitum est; sed potius existimas a pudico, innuptam, ut possit ei reconciliari, si continere ille noluisset, ne uirum ad fornicandum, id est ad aliam se uiuente ducendam ipsa non reconciliata conpelleret. ceterum si a uiro fornicante discesserit, putas ei non praecipi, ut innupta permaneat, sed hoc eam facere, si continens esse uoluerit, non ut praecepti uiolatrix inueniatur esse, si nupserit. quae tibi uidetur forma et a uiro esse seruanda, ut uxorem non dimittat excepta causa fornicationis; si autem dimiserit,
Abbreviated transcription (Latin):
cripsi duos libros de conuigus adulterinis. quantum
potiu scđm scripturas: cupiens soluere difficillimam
questionem: Quod utrũ enodatissime fecerim nescio.
in tellegent̃ legit. ⁊ huius operis primus liber sic incipit. prima
questio ẽ frat̃ dilectissime pollenti .: Scđ aut̃ sic. ad ea que
OEA EUE MIHI SCRIPSERAS FRATER RELIGIOSE
pollenti : iam rescripseras non paruũ uolumen de his
qui uiuentibus coniugibus suis. aliis copulantur: Quod cum in no¬
tuisset dilectioni tuȩ: ad didisti aliqua ad libellum tuum.
&iam his me respondere de siderans: Sed cum facere disponerẽ.
addendo & ego ad meum. lta ut nullus liber esset etiam
responsioni meae :repente illud dictum est qđ absoluerem prius¬
flagitantibus fratibus. & nescientibus nr̃is. qđ ad huc aliquid esse
adtendendũ: hinc factũ est :ut altero seorsus opusculo ad ea quȩ
ad didisti respondere cõpellerer: Non aut̃ quȩ ad didisti ad iuncta
sunt fini opusculi tui: sed ubi uisũ est eius int̾ iecta sunt corpori:

Expanded text:
cripsi duos libros de Conjugiis Adulterinis, quantum potui secundum Scripturas, cupiens solvere difficillimamquaestionem. quod utrum enodatissime fecerim, nescio;intellegenter legit. Huius operis primus liber sic incipit: Prima quaestio est, frater dilectissime Pollenti, secundus autem sic: Adquae mihi scripseras, frater religiose Pollenti, iam rescripseram non paruum uolumen de his, qui uiuentibus coniugibus suis aliis copulantur. quod cum innotuisset dilectioni tuae,. addidisti aliqua ad libellum tuum, etiam his me respondere desiderans. sed cum facere disponerem, addendo et ego ad meum, ita ut unus liber esset etiam responsionis meae, repente illud editum est, quod absolueram priusflagitantibus fratribus et nescientibus, quod adhuc aliquid esset addendum. hinc factum est, ut altero seorsum opusculo ad ea, quae addidisti, respondere conpellerer. non autem quae addidisti, adiuncta sunt fini opusculi tui; sed ubi uisum est, eius interiecta sunt corpori.
Abbreviated transcription (Latin):
modo. Quanto minus possunt ferre que cumq de in corporea luce
potius claudat᷑ unde sumpsit exordium: eto non solum alios
cathicuminos. uerum &iam ipsos qui uiuentium coniuigiis copu¬
lati retinent adulterina consortia. cum saluo corpore in his¬
peccatum cum ceteris lauacro regenerationis ab soluatur: Qui
enĩ ob id fortassis adulterinȩ carnis in lecebra usq ad baptis m
statuerant de tineri. si ab illa de speratione recreati potuerint
uiuere : aut facient qđ statuerant. aut edocti obtemperabunt.
aut de contemptorib fiet qđ fieri &iam de baptizatis talibus
dedit: Quȩ aut̃ baptimatis eademq reconciliationis est causa.
si forte penitentẽ finiende uitȩ periculũ preocupauerit: Nec
ipsos enĩ ex hac uita sine arra siȩ pacis exire uelle debet mater

Expanded text:
modo, quanto minus possunt ferre, quaecumque de incorporea luce potius claudatur, unde sumpsit exordium, ego non solum alios catechumenos uerum etiam ipsos, qui uiuentium coniugiis copulati retinent adulterina consortia, cum saluos corpore peccatum cum ceteris lauacro regenerationis abluatur. quis enim nouit, utrum fortassis adulterinae carnis inlecebra usque ad baptismum statuerant detineri? si autem ab illa desperatione recreati potuerint uiuere, aut facient, quod statuerant, aut edocti obtemperabunt aut de contemptoribus fiet, quod fieri etiam de baptizatis talibus debet. quae autem baptismatis, eadem reconciliationis est causa, si forte paenitentem finiendae uitae periculum praeoccupauerit. nec ipsos enim ex hac uita sine arra suae pacis exire uelle debet mater
Abbreviated transcription (Latin):
accusa. & di iustiam lauda: ad purgationem tuã ꝓficit.
si ea quȩ pateris ad iusticiam dĩ retuleris: Si ꝓ in rogata
miseria humilis dm̃ glorificaberis: Corripit enĩ te ds̃. flagello
piȩ castigationis te arguit : exercet inte disciplinam & qui
parcendo te ad se reuocabat : feriendo clamat ut redeas:
Cogita homo quos libet mundi cruciatus : Intende animo
quascumq scłi poenas. quoscumq tormentoꝵ dolores. quos :¬
cumq dolorum acerbitates: conpara hoc totum gehennȩ:¬
& leue ẽ omne qđ pateris si times illas poenas: Istȩ enim
recedunt : In illis moriendo aeternus dolor succedit: Si eñi

Expanded text:
accusa, et Dei justitiam lauda; ad purgationem tuam proficit, accusa, et Dei justitiam lauda; ad purgationem tuam proficit, si ea quae pateris ad justitiam Dei retuleris, si pro irrogata injuria humilis Deum glorificaveris. Corripit enim te Deus flagello piae castigationis, exercet in te disciplinam, et qui parcendo te ad se revocabat, feriendo clamat, ut redeas. Cogita, o homo, quoslibet mundi cruciatus, intende animo quascunque saeculi poenas, quoscunque tormentorum dolores, quascunque dolorum acerbitates; compara hoc totum gehennae et leve est omne quod pateris; si times, illas poenas time; istae recedunt, in illis moriendo aeternus dolor succedit. 31. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ infuturo gaudebimus: Si hic flagellis atterimur: purgati
in iuditio inueniemur: Semper ds̃ hic uulnerat : quos ad salutẽ
perpetuam pręparat: Infornace ꝓbatur aurum : eu ut sorde
careas: tribulationis camino purgaris: ut purior pareas : persecu¬
tionis igne conflaris: ut omni peccatorum sorde purgeris: ad
probationẽ sunt ista omnia quȩ sustines: Non igitur murmu¬
dic: ut eram dignus ñon recipio: ł qualem uindi ctam peccatĩ
mei. nescio: Minus me percussum quã merebar: agnoseo: Iuxta
modũ criminis : minor est retributio ultionis: Scđm meritum
peccatorum: dispar est causa poenarũ ÷ Non sunt tanta suplicia
quanta extiterunt peccata: Qui enĩ inflagellis murmurat:
dm̃ contra se plus inritat: furorem dñi plus ꝓuocat : Iram
dĩ indignantis plus sibi exagitat: Qui uero aduersa patient̃
tolerat : dm̃ citius placat : Si eñĩ uis purgari inpoena: te

Expanded text:
tantum in futuro gaudebimus. Si hic flagellis atterimur, purgati tantum in futuro gaudebimus. Si hic flagellis atterimur, purgati in judicio inveniemur. Semper Deus hic vulnerat quos ad salutem perpetuam praeparat. In fornace probatur aurum, tu, ut sorde careas, tribulationis camino purgaris, ut prior appareas, persecutionis igne conflaris, ut omnium peccatorum sorde purgeris, ad probationem sunt ista omnia quae sustines. 29. Non igitur murmudic: Peccavi, ut eram dignus recipio. Aequalem vindictam peccati mei non sentio, minus percussum me quam merebar agnosco, juxta modum criminis minor est retributio ultionis, secundum meritum peccatorum dispar est causa poenarum, non sunt tanta supplicia quanta exstiterunt peccata. Qui enim in flagellis murmurat, Deum 482 contra se plus irritat, furorem Dei amplius provocat, iram Dei indignantis plus sibi exaggerat. 30. Qui vero adversa patienter tolerat, Deum citius placat. Si enim vis purgari, in poena te
Abbreviated transcription (Latin):
caelo finem suum omnia: In possibile est ut homo sis.: &
nongustes angustias: dolor & tristicia : omnibus comunia sue
Omnia in hoe seło: euentu simili sustinemus : Nemo in perpecim
expers mali est: Nemo est qui in hoc scło non doleat: Nullus
est: qui in hac uita positus non suspiret : Malis omnia plena
Confirmato animo : nullũ periculũ pertimescis: Opostet nos
per multas tribulationes: intrare in regnũ dĩ: Non sunt con¬
dignȩ passiones huiꝰ temporis: ad futuram gloriam: Quod in
presȩnti est momentaneum est : & leue tribulationis in nob:
Quod aeternum est supra modũ est : pondus excellens gloriae:
utilis est tribulatio: utiles sunt uitae huius praessure: maloꝵ
prauitas nonte occidit : sed erudit: Prauoꝵ ad uersi tas
non te deicit: sed extollit: humana tempͣtio arguit te:
Non interficit: Quantum enĩ in hoc scło frangimur: tanto
inperpetuum solidamur: Quantum in presenti ad fligimur:

Expanded text:
coelo finem suum habent; impossibile est ut homo sis, ut coelo finem suum habent; impossibile est ut homo sis, ut non gustes angustias: dolor, et tristitia omnibus communia sunt, omnia in hoc saeculo eventu simili sustinemus. Nemo in perpetuum expers mali est, nemest qui in hac vita positus non suspiret. Malis omnia plena confirmato animo, nullum periculum pertimescis. Oportet nos per multas tribulationes intrare in regnum Dei . Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gpraesenti est, momentaneum est, et leves tribulationes in nobis: quod aeternum est, supra modum est, pondus excellens gloriae; utilis est tribulatio, utiles sunt hujus vitae pressurae. 28. Malorum pravitas non te occidit, sed erudit; pravorum adversitas non te dejicit, sed extollit; humana tentatio arguit te, non interficit; quantum enim in hoc saeculo frangimur, tantum in perpetuo saeculo solidamur; quantum in praesenti affligimur,
Abbreviated transcription (Latin):
casibus firmus: Patienter tollera omnia : omnia aduersa
aequo animo tolera: Noli singularem conditionem tuam¬
intendere: Non est ate sola tua pensanda acerbitas. Non
sola tua ate consolanda. calamitas: Respice similes alioꝵ
casus: Intende miserias eoꝵ quibus acerbe aliquid accedit:
dum tibi aliena pericula memoras: mitius tua portas : Alioꝵ
enĩ exempla : dolorem releuant: Alienis malis: facilius
consolatur homo: Quid incusas acerbissima tua decreta.
Quid causas tui periculi ttintũ luges: Non sunt noua tua
supplicia. habes exempla calamitatis: Quanti tales causas.¬
ł NQuantĩ t̾aliã pẽrioulã pertulerunt. Patient̃ ab uno ferendũ
est: qđ multis accidit tolerabile : Poena huius uitae: breuis
est & qui ad fligit & qui affligitur: mostalis est ⁊ Tribulatio
huiꝰ temporis: finem habet: Transeunt omia scłi huiꝰ: Nec
permanent Omne qđ uenit: stare non potest: Nihil ÷ diu.
Nihil tam longum: qđ non in breui finiatur: habent sub

Expanded text:
casibus firmus, patienter tolera omnia, omnia adversa aequo animo tolera. Noli singularem tuam conditionem attendere, non est tua a te sola pensanda acerbitas, non est sola tua a te consideranda calamitas; respice similes aliorum casus, intende miserias eorum quibus acerbe aliquid accidit; dum tibi aliena pericula memoras, mitius tua portas; aliorum enim exempla dolorem relevant, alienis malis facilius consolatur homo. 25. Quid incusas acerbissima tua decreta? quid causas tui periculi tantum luges? non sunt nova tua supplicia, habes exempla calamitatis. Quanti tales casus, quanti talia pericula pertulerunt? Patienter ab uno ferendum est quod multis accidit tolerabile. Poena hujus vitae brevis est, et qui affligit et qui affligitur, mortalis est. Tribulatio hujus temporis finem habet. 26. Transeunt omnia saeculi hujus, nec permanent; omne quod venit stare non potest. Nihil est tandiu, nihil tam longum, quod non brevi finiatur, omnia sub
Abbreviated transcription (Latin):
HVMANi generis cum apparue¬
rit: mi tis iustis. et terribilis erit iniustis Quemenĩ
mansuetum aspitient electi: hunc eundẽ pauendũ acq
cerribilem conspitient reꝓbi Sed hunc idõ electi terribilẽ
nota uidebunt: quia modo terrorẽ illius conside rare non de-¬
sinunt: & ido rȩꝑbi terribilẽ illũ conspitient. quia modo
ul timi illius uidicu post ponunt terrorẽ: & quod pcius ẽ quasi se.¬

Expanded text:
humani generis cum apparuerit, et mitis erit justis, et terribilis injustis. Quem enim mansuetum aspiciunt electi, hunc pavendum atque terribilem conspiciunt reprobi. Sed hunc ideo electi terribilem non videbunt, quia modo terrorem illius considerare non desinunt. Et ideo reprobi terribilem illum conspicient, quia modo ultimi illius judicii postponunt terrorem, et, quod est pejus, quasi sec
Abbreviated transcription (Latin):
asserit quod hic uehemȩnt̃ a mauerunt. ut siue nobiles si¬
ue sint ignobiles filii nesciant. quorũ eos semꝑ cura fatiga
inferos .ex quo scĩs iteratũ ẽ iter ad caelos aspicere ualeant

Expanded text:
asserit, quod hic vehementer amaverunt, ut sive nobiles,asserit, quod hic vehementer amaverunt, ut sive nobiles, sive ignobiles sint filii, nesciant, quorum eos semper cura fatigabinferos, ex quo sanctis reseratum est iter ad coelos, aspicere valeant
Abbreviated transcription (Latin):
R Edendum ẽ omnino. quod sicut uiuentes mor¬
tuorũ gestis inter eẽ non possunt: ita adefunctis cau¬
sae iuuentiũ nesciantur: Quam ta men ignorantiã scõ¬
uidentẽ omiã deũ sciunt. et scientẽ omĩa contemplantur:
Namet beatus gregorius in libris mortiliũ locoillo quo testi¬
monium illud deuerbis iob tractare uidetur ubi ait. si ue
nobiles fuerint filii eiꝰ siue ignobiles non intelligec: itt de¬
finiens dicit Sicut enĩ hi qui ad huc uiuences sunt mortuo¬
rũ animas quoloco habeant᷑ ignorant : ite mortui uitit̃ in
carne uiuentiũ. post eos qualit̃ disponant᷑ nesciunt: quia¬
et uita sp̃s longe ẽ auita carnis. et sicut corporea. atq in cor¬
porea diuersa sunt genera : itii &iã distinctt cognitione: qđ
ta men deanimab scĩs: sciendũ non ÷ quia quae intus omĩpo
nino quodignorent: Sed carnales quiq quiamorẽ p̃cipu¬
um filiis impendunt: hoc eos beatus iobnescire post modũ¬

Expanded text:
redendum omnino est quod sicut viventes mortuorum gestis interesse non possunt, ita a defunctis causae viventium nesciantur. Quam tamen ignorantiam sanctovidentem omnia Deum sciunt, et scientem omnia contemplantur. Nam et beatus Gregorius in libris Moralium, loco illo quo testimonium illud de verbis Job tractare coepit, ubi ait: Sive nobiles fuerint filii ejus, sive ignobiles, non intelligit , ita definiens, ait: « Sicut enim hi qui adhuc vivunt mortuorum carne viventium post eos qualiter disponantur nesciunt, quia vita spiritus longe est a vita carnis. Et sicut corporea atque incorporea diversa sunt genere, ita etiam distincta cogitatione. Quod tamen de animabus sanctis sentiendum non est, quia quae intus omnipotid quod ignorent. Sed carnales quique qui amorem praecipuum filiis impendunt, hoc eos beatus
Abbreviated transcription (Latin):
a płs ait. Cum dño semꝑ erimus: cer¬
tumẽ quod eum sine intermissione uidebimus: Finis igi¬
debitur. sine fatigatione laudabitur Hoc munus et hic
affectus. hic actus ꝓfecto erit omnib sicut ipsa uitr ae¬
terna communis.
.LxI. Quod ipse dius tunc nobis

Expanded text:
Apostolus, Cum Domino semper erimus , certum est quod eum sine intermissione videbimus. « Finis igiebitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. Hoc munus, et hic affectus, hic actus profecto erit omnibus, sicut ipsa vita aeterna, communis » . CAPUT LXI. Quod ipse Dominus tunc nobis
Abbreviated transcription (Latin):
malorumq dirẽptio. siue &ĩam separa¬
tio ꝑ angelos implere posse credenda ẽ. Nam cum
p̃scl mista diceret. ad uocabit caelos sursũ & terrã utdis¬
nisiutiq angeloͥs : sic enim sc̃s agustinus in hoc loco dicit:
Conuersiosermonis adangelos facctiẽ: cum ꝓphecci dicer&
congregate illi scõseiꝰ : ꝓ fecco enim: ꝑangelicũ ministeriũ
res tanta ꝑagenda ẽ:

Expanded text:
malorumque diremptio, sive etiam separatio, per angelos impleri posse credenda est. Nam cum Psalmista diceret: Advocavit coelos sursum, et terram disnisi utique angelis? Sic enim sanctus Augustinus dicit in hoc loco : « Conversio sermonis ad angelos facta est, cum Propheta diceret: Congregate illi sanctos ejus. Profecto enim per angelicum ministerium res tant
Abbreviated transcription (Latin):
ł HiS interroganti beato petro beatum gregoriũ.
itai legimus respondisse Hoc neq deom̃ib iustis fateri
possum: neq deom̃ib negare Nam sunt quorumdit̃ animae :
quae calesti regno quibus dã ad huc mansionib differunt᷑.
nquo dilationis dampno quid aliud innuitur: nisi quod de
ꝑ fecta iusticia. aliquad minus abuerunt: E tcamen luce
claribs constat: quia ꝑ fectorũ iustorũ animae. max ut
huius carnis caustra exeunt: incaelestib sedibus recipiunt᷑:¬
Quod & ipsa ꝑseueritas ad testaitur dicens: Vbicumq fuerit
corpus: illic congregabunturꝰ aquilȩ. Quia ubi ipse redemp¬
tor nr̃ ẽ corpore: illic ꝓculdubio colliguntur & animae iuis¬
gat: ui & ia dedissolutione sui corporis: atq in habitatio¬
ne patriȩ ccelestis dicit Scimus qm̃ siterrestris domus
nrã huius habittitionis dissoluatur. quod aedifficationẽ
Quod nunc animae defunctorũ inquib: dã receptaculis te¬
BMPUS

Expanded text:
 his interroganti Petro beatum Gregorium ita legimus respondisse: « Hoc neque de omnibus justis fateri possumus, neque de omnibus negare. Nam sunt quorumdam justorum animae, quae a coelesti regno quibusdam adhuc mansionibus differuntur: in quo dilationis damno quid aliud innuitur, nisi quia de perfecta justitia aliquid minus habuerunt? Et tamen luce clarius constat, quia perfectorum justorum animae, mox ut hujus carnis claustra exeunt, in coelestibquod et ipsa Veritas attestatur dicens: Ubi fuerit corpus, illic congregabuntur et aquilae , quia ubi ipse Redemptor noster est corpore, illic procul dubio colligentur et animae jusnegat, qui etiam dissolutione sui corporis atque inhabitatio patriae dicit : Scimus quia si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem  » . CAPUT IX. Quod nunc animae defunctorum in quibusdam receptaculis teempus
Abbreviated transcription (Latin):
ta men spiritales carnalib nonegebunt: Haec siquidẽ
iulianus pomerius Caecerũ plurimorũ doctorũ euideas
definitͥo. uixta quod & clara p̃ceptoris nr̃i sententia con¬
testatur: Hoc astruit quod in illa futurae gloriae resur¬
rectionis. ubi nulla corporib sc̃ĩs deformitas. nulla quoq
doloris aut laboris erit aduersitas : non sit quoq tegmi¬
num necessarius usus. quibus erit omĩa & in omib xp̃c̃:¬

Expanded text:
tamen spiritales carnalibus non egebunt. » Haec siquidem tamen spiritales carnalibus non egebunt. » Haec siquidem Julianus Pomerius. Caeterum plurimorum doctorum evidens definitio, juxta quod et clara ptestatur, hoc astruit: « Quod in illa futura gloria resurrectionis, ubi nulla corporibus sanctis deformitas, nulla quoque doloris aut laboris erit adversitas, non sit quoque tegminum necessarius usus, quibus erit omnia et in omnibus C
Abbreviated transcription (Latin):
curitate distenttnt: Aut forsitan illius generis indum̃¬
ta futura sunt: qualibus se indutũ ꝓphetti sub aecclesiae
tpo gratulcitur & dicit: Quia induit me uestimentũ scilu¬
tis. & indumento iusticiae circumdedit me: Uestimentũ salu¬
tis idem doctor ad carnem: indumentũ uero iusticiae adani¬
mam referens Item sequitur idẽ doctor. Quodsiitec est &
sic concedatur resurgentes uestimentis usuros: nec talia illus
e runt. qualia fiusse leguntur is rahelitica uestimenta: quia
tamen solitȩ ut uestimenta consumpta sunt: nec qualia
fuerunt in quibus moyses & helias in monte cum dño uel
scĩ angeli iuisi sunt: quae & innichilum de quoerant ꝓtem¬
pore sumpta soluta sunt : sed forte talia erunt. qualib das
resurgens uestitus apparuit: Sitamen & illa non fuerur
ad tempus ꝓpter usus humanos assumptit sed ꝓpria.
qm si ibi erunt quaetumq uelqualiacũq fuerint spirita¬
lium corporũ spiritalia erunt : Hac sic & sinudieioner̃

Expanded text:
curitate distendant: aut forsan illius generis indumenta erunt, qualibus se indutum propheta sub Ecclesiae typo gratulatur, et dicit: Quia induit me vestimento salutis, et indumentis justitiae circumdedit me » , vestimentum salutis idem doctor ad carnem, indumentum vero justitiae ad animam referens. Item sequitur idem doctor: Quod si ita est, et si concedatur resurgentes vestimentis usuros, non talia illis erunt, qualia fuisse leguntur Israelitica vestimenta , quiatamen solita vetustate consumpta sunt. Nec qualia fuerunt in quibus Moyses et Elias in monte cum Domino , vel sancti angeli visi sunt, quae et ipsa in nihilum, de quo erant pro tempore sumpta, soluta sunt; sed forte talia erunt qualibus Dominus resurgens vestitus apparuit : si tamen et illa non fuerunt ad tempus propter usus humanos assumpta, sed propria. Quoniam si ibi erunt, quaecunque vel qualiacunque fuerint, spiritalium corporum spiritalia erunt: ac sic etsi nudi non erunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Nihil prorsus : Nihil poenitus. Nihil ommnin
Fateor esse uerum: Quis hoc dubitat. Quis istud ambigit.
Quis istud negat.¬
I ita est

Expanded text:
nihil prorsus, nihil penitus, nihil omnino,fateor esse verum; quis hoc dubitat? quis istud ambigit? quis istud negati ita est
Abbreviated transcription (Latin):
assiduitas eñi mores facit : iugis usuf in naturam uertiturs¬
om̃ia usui cedunt: usui om̃ia parent Resita se agit. utteris
Quod cumdifficultate coeperis: per usũ eũ uoluntate per ficies

Expanded text:
assiduitas enim mores facit, jugis usus in naturam se verassiduitas enim mores facit, jugis usus in naturam se verOmnia usui cedunt, usui omnia parent, res ita se agit, ut uteris. Quod cum difficultate coeperis, per usum cum voluptate perficies
Abbreviated transcription (Latin):
Sus eñi difficile uincit᷑: consuetudinis uincula uix
soluuntur: In olita diu: tardius corriguntur: Ancipitẽ
diu delibera sententiã : Ante factũ cogita dui. ante opus
premeditare diu: Matura consiliũ : ut ꝑficere possis qđ¬
uis: Quod ius agerẽ diu exquire: diu ꝓba & sic age:
Nihil exprecepiti magnũ: Consilu mora : melior est: In rebs
autẽ certis. bene agendi tarditas remoueat᷑ ate: Tolle moras :
incrastinũ nihil differas: In bonis dilatio nocet : in his qđ
expedit differri impedit: Absit inbonis remissa segnities:
torporem enĩ.: uires & ingeniũ defluent: Neglegentia et corpor.
dissoluunt animum: Desidia : natura corrumpit᷑: Torpor eni.
sollertia aut̃ meliorẽ reddit: P eiorem facit Neglegentia: Sensũ.
ingenium sub iuncto studio: Tardiora eñĩ ingenia : studus
acuuntur: Torporẽ naturȩ Industria excitat: sensus tarditatẽ¬
asiduitas acuit: Exercitatione ꝓficit sensus : Experientia

Expanded text:
sus enim difficile vincitur. Consuetudinis vincula vix solvuntur, inolita diu tardius corriguntur. Ancipitem diu delibera sententiam, ante factum cogita diu, ante opus praemeditare diu: matura consilium, ut perficere possis; quod vis agere diu exquire, diu proba, et sic age:nihil ex praecipiti magnum, consilii mora melior est. In rebus autem certis bene agendi tarditas removeatur a te, tolle moras, in crastinum nihil differas: in bonis dilatio nocet, in his quod expedit differre impedit; absit in bonis remissa segnities, torporem enim vires et ingenium defluunt. Negligentia et torpor dissolvunt animum, desidia natura corrumpitur, desidia frisolertia autem sensum meliorem reddit, pejorem facit 514 negligentia, sensum ingenium subjuncto studio. Tardiora enim acuuntur. Torporem naturae industria excitat, spiritus tarditatesiduitas acuit. Expergiscentia perficit spiritum, expergiscentia
Abbreviated transcription (Latin):
ait beatissimus abilla ꝑditionis massa
mediatorẽ dei ethominũ. resurgent quidẽ aetiã ipsi unus quisq
cũsua carne. sedut cũ diabolo & eius angelis puniantur: U trum
sane ipsi cũ uitiis & deformitatib suorũ corporũ resurgant quȩ¬
cumq in eis otiosa et deformia menbra gestetuerunt. in quiren¬
dolaborare quid opusẽ: Neq enim fatigare nos debet incerca
eorũ habitudo uel pul chritudo: quarũ erit certa et sempiter
nisi ubi felieit̃ uiuitur: Necuera in corruptioris: ubi salus ullo
dolore corrumpitur: Vbi autẽ infelix mori nonsinitur : aut ut
ite dicã morsipsa non moritur. & ubi dolor ꝑpetuus noninteri¬
mit sed affligit. Ipsa corriptio non finitur. haec in sc̃is scriptũ¬
ris secunda mors dicitur.¬

Expanded text:
 Quicumque ab illa perditionis massa per Christum, resurgent quidem etiam ipsi, unusquisque cum sua carne, sed ut cum diabolo ejusque angelis pusane ipsi cum vitiis, et deformitatibus eorum corporum resurgant, quaecunque in eis vitiosa et deformia membra gestaverunt, inquirendo labincerta habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiternnisi ubi feliciter vivitur; nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, aut, ut ita dicam, mors ipsa non moritur, et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, et ipsa corruptio non finitur, haec in sanctis Scripturis secunda mors dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
cruciat peccatores.
quidem ẽ gehenne ignis: sed nonuno modo
om̃s erutiat peccatores: Unius cuiusq et enim quantũ
exigit culpa.: tantum illic senti tur & pena: Ham sicut¬
et in hoc mundo sub uno sole multi consistunt. necta m̃
eius dẽ solis ardorẽ aequalit̃ sentiunt. qui alius plus aestiu¬
at. atq alius minus itt illic muno igne. non unus est
modus incendii. Quia quod hic diuersitas cor¬
porũ.⁊ hoc illic agit diuersitas peccatorũ : ut & ig
nẽ dissimilẽ non habeant. et tam̃ eosdẽ singulos
dissimiliter exurat:
XUIIII. Quod post mortẽ: pur¬
gatorius ignis eẽ credatur:
UR

Expanded text:
cruciet peccatores. Unus quidem est gehennae ignis, sed non uno modo omnes cruciat peccatores. Uniuscujusque enim quantum exigit culpa, tantum illic sentietur et poenae. Nam sicut in hoc mundo multi sub uno sole consistunt, nec tamen ejusdem solis ardorem aequaliter sentiunt, quia alius plus aestuat, alius vero minus ; ita illic in uno igne non unus est modus incendii, quia quod hic diversitas corporum, hoc agit illic diversitas peccatorum, ut et ignem non dissimilem habeant, et tamen eosdem singulos dissimiliter exurat. CAPUT XIX. Quod post mortem purgatorius ignis esse credatur. Pur
Abbreviated transcription (Latin):
mittit: Ad poenas tartari: hominẽ libido ꝑduc̃: Quod si ad huc carnis
molestias sentis: Si ad huc carnis stimulis tangeris. si ad huc libidinis
suggestione pulsaris : si animũ tuũ fornicationis adhuctitillat memonia
si te adhuc caro inpugnat. si ad huc te luxuria temptat si ad huc libido
inuitat : memoriam mortis tibi obice: Diẽ exitus tui tibi ꝓpone : finẽ
uitȩ tuae ante oculos adhibe: Propone tibi futurum iudiciũ : ꝓpone

Expanded text:
mittit, ad poenas tartari hominem libido perducit. 11. Quod si adhuc carnis molestias sentis, si adhuc carnis stimulis tangeris, si adhuc libidinis suggestione pulsaris, si animum tuum adhuc fornicationis titillat memoria, si adhuc caro te impugnat, si te adhuc luxuria tentat, si adhuc libido invitat, memoriam mortis tibi objice, diem exitus tui tibi propone, finem vitae tuae ante oculos adhibe; propone tibi futurum judicium, propone tibi
Abbreviated transcription (Latin):
tinet : licite nubat. necurpit̃ generet : Aut turpius concũ bendo
non generet quã quã hoc qđ ultimũ dixi. non nulli fatiaat¬
&iam licite coniugati: Illicite namq & turpiter &iam
& occidit illũ ꝓpter hoc ds̃ ꝗł pagatio itaq filioꝵ: ipsit est
prima et naturalis & legitima causa nuptiarum : Ac ꝑ hoc

Expanded text:
tinet, licite nubat, ne turpiter generet aut turpius concumbendo tinet, licite nubat, ne turpiter generet aut turpius concumbendo non generet. quamquam hoc, quod ultimum dixi, nonnulli faciant etiam licite coniugati. inlicite namque et turpiter etiam et occidit illum propter hoc deus. propagatio itaque filiorum ipsa est prima et naturalis et legitima causa nuptiarum. ac per hoc