comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
detestantur. Dicunt animã creaturã dei eẽ
ñ partem: execrantur pͥscillianistarũ fal-¬
sa martẏria. Catholicos ep̃os a quib ipsa
heresis nudata. oppugnata. ꝓstrata est:
magnis efferunt laudib: & cetera huius
modi. Ecce ipsi uera dicunt qͣndo menti¬
untur: ñ quod simul possit hoc ipsum ue¬
rum eẽ qͦd mendum ẽ: s in alio qndo men¬
tiuntur. in alio uera dicunt. Qnͣdo enĩ
nr̃os se ẽẽ mentiuntur. de fide catholica
uera dicunt. ac ꝑ hoc ipsi ne pͥscillianiste
inueniantur. loquntur mendacit uera:
nos autẽ ut eos inueniamus ñ solũ men¬
daciter loquimur: ut ad illos ꝑtinere cre¬
damur: s etiam falsa loquimur. que ad
illorum errorem. ꝑtinere cognouimus.
Itaq illi qͣndo nr̃i putari uolunt: ce
falsum ẽ ex parte. & uerum ẽ ex parte qͦd
dicunt. Falsum ẽ enĩ eos nr̃os ẽẽ: uerũ
ẽ autem animã partem dei ñ eẽ. Nos uͦ
qͣndo ad eos ꝑtinere putari uolumus. fal¬

Expanded text:
detestantur; dicunt animam creaturam dei esse, detestantur; dicunt animam creaturam dei esse, non partem; exsecrantur Priscillianistarum falsa martyria; catholicos episcopos, a quibus illa haeresis nudata, oppugnata, prostrata est, magnis efferunt laudibus et cetera huius modi. ecce ipsi uera dicunt, quando mentiuntur, non quo simul possit hoc ipsum uerum esse, quod mendacium est, sed in alio quando mentiuntur, in alio uera dicunt; quando enim nostros se esse mentiuntur, de fide catholica uera dicunt. ac per hoc ipsi, ne Priscillianistae inueniantur, loquuntur mendaciter uera; nos autem, ut eos inueniamus, non solum mendaciter loquimur, ut ad illos pertinere credamur, sed etiam falsa loquimur, quae ad illorum errorem pertinere cognouimus. itaque illi quando nostri putari uolunt, et falsum est ex parte et uerum est ex parte, quod dicunt — falsum est enim eos nostros esse, uerum est autem animam partem dei non esse — nos uero quando ad eos pertinere putari uolumus, fal
Abbreviated transcription (Latin):
inuitamus: qm̃ qͦs ad dei laudes ꝑ deiblas¬
phemias molimur adducere. utiq si ad du¬
xerimus. ñ solum laudare discent. uerum.
etiam blasphemare. Hec illis beneficia con¬
ferimus: qͥs ñ ignoranter s scienter blasphe¬
mando ab hereticis liberamus. Et cum apłs
homines tradiderit etiam ipsi sathane. ut
discerent ñ blasphemare: nos conamur erue¬
re homines sathane. ut discant ñ ꝑ ignoran¬
tiam s ꝑ scientiam blasphemare: nobisq ip-¬
sis magistris eorum hoc tam magnũ impor¬
tamus exitium: ut ꝓpter hereticos capiendos
prius efficiamur qͦd certum ẽ dei blas phe¬
matores: quo possimus ꝓpter eos qͥd incer¬
tum ẽ liberandos. ueritatis eiꝰ eẽ doctores.
sum gͥ blasphimare deũ doceamus nr̃os
ut eos pͥscillianiste credant suos: uideamꝰ
qͥd mali dicant ipsi. qͣndo ꝓpterea menti¬
untur. ut eos nr̃os eẽ credamus. Anathe¬
matizant pͥscillianum: ce ad nr̃m arbitͥum

Expanded text:
inuitamus, quoniam quos ad dei laudes per dei blasinuitamus, quoniam quos ad dei laudes per dei blasphemias molimur adducere, utique si adduxerimus, non solum laudare discent, uerum etiam blasphemare. haec illis beneficia conferimus, quos non ignoranter, sed scienter blasphemando ab haereticis liberamus. et cum apostolus homines tradiderit etiam ipsi satanae, ut discerent non blasphemare, nos conamur homines eruere satanae, ut discant non per ignorantiam, sed per scientiam blasphemare, nobisque ipsis, magistris eorum, hoc tam magnum inportamus exitium, ut propter haereticos capiendos prius efficiamur, quod certum est, dei blasphematores, quo possimus propter eos, quod incertum est, liberandos ueritatis eius esse doctores? Cum igitur blasphemare deum doceamus nostros, ut eos Priscillianistae credant suos, uideamus, quid mali dicant ipsi, quando propterea mentiuntur, ut eos nostros esse credamus. anathematizant Priscillianum et ad nostrum arbitrium
Abbreviated transcription (Latin):
utholieus autẽ ñ ita credens. qͣmuis ita lo¬
quens. Ille ergo blasphemat nesciens: iste
aitim sciens. Ille contra scientiam: iste contͣ
onscientiam. Ille habet cecitatem falsa senti-¬
indi: s in eis habet saltem uoluntatem uera
diendi: iste latens uidet uera. & uolens loqui¬
ur falsa. S ille inquies hoc docet. &e ut erroris
sn furorisꝙ faciãt participes: iste autẽ hoc di¬
ut ait ab illo errore ac furore liberet homines.
imi quidem supra oftendi: qͣntum ce hoc
uat qͦd creditur ꝓfuturum. Uerum in¬
d̃lm si appendamus in his duob mala pre¬
lutia. q̃m futura bona que catholicus de cor¬
gendo heretico inquirit incerta sunt: qͥs
parat grauius. utrum qui hominẽ decipit
usciens. an qui deum blasphemat sciens:
fecto quid sit peuis intelligit: qui homi
deũ sollicita pietate p̃ponit. Huc accedit
laudandum uerumetiã ad blaspheman¬
un decũ eremplo ce doetrina nr̃a homines

Expanded text:
catholicus autem non ita credens, quamuis ita locatholicus autem non ita credens, quamuis ita loquens. ille ergo blasphemat nesciens, iste autem sciens; ille contra scientiam, iste contra conscientiam; ille habet caecitatem falsa sentiendi, sed in eis habet saltem uoluntatem uera dicendi; iste latens uidet uera et uolens loquitur falsa. sed ille, inquies, hoc docet, ut erroris sui faciat furorisque participes; iste autem hoc dicit, ut ab illo errore ac furore liberet homines. iam quidem supra ostendi, quantum et hoc noceat, quod creditur profuturum; uerum interim si appendamus in his duobus mala praesentia — quoniam futura bona, quae catholicus de corrigendo haeretico inquirit, incerta sunt — quis peccat grauius: utrum qui hominem decipit nesciens, an qui deum blasphemat sciens? profecto quid sit peius intellegit, qui homini deum sollicita pietate praeponit. huc accedit, non solum ad laudandum, uerum etiam ad blasphemandum deum exemplo et doctrina nostra homines
Abbreviated transcription (Latin):
ut scilitet ñ solum nos illis ipsiꝙ nab
omnis frater omni fratri ñ immeriol
deatur eẽ suspectus: Atq ita dum ꝑimꝰ¬
imn mentimur: quid tantũ mali poderit
illomendatio reꝑiri. qͥd tam qͣm sclestis¬
qnum omnimodo deuitare debeamus:
hmuinc aduerte qͣm tolerabilius pͥscilliam
in nr̃a comꝑatione mentiantur: qͣndo
sfallaciter loqui sciunt. quos nr̃o menda¬
ꝓ liberandos putamus ab eis falsis in qͥb
prando falluntur. Priscillianista dicit.
anima sit pars dei: ce eiusdem euiꝰ ẽ ille
nuire atq substantie. Magna hec ẽ e de¬
nstanda blasphemia. Sequitur enĩ tit dei
nnira captiuetur. decipiatur. fallatur.
intubetur: atq turpetur: dampnet᷑ atꝙ
encetur. At si hoc ce ille dicit qui de tan¬
omalo liberare cupit hominẽ ꝑ menda¬
tum: uideamus qͥd intersit inter utrũꝙ
blasphemum. Plurimum inquis. Nam
hoc priscillianista dicit. ita etiam credens:

Expanded text:
ut scilicet non solum nos illis ipsique nout scilicet non solum nos illis ipsique nobis, sed omnis frater omni fratri non inmerito uideatur esse suspectus. atque ita, dum per mecum mentimur, quid tantum mali poterit in ullo mendacio reperiri, quod tamquam scelestissimum omni modo deuitare debeamus? Sed nunc aduerte, quam tolerabilius Priscillianistae in nostra comparatione mentiantur, quando ae fallaciter loqui sciunt, quos nostro mendacio liberandos putamus ab eis falsis, in quibus errando falluntur. Priscillianista dicit, quod anima sit pars dei et eiusdem cuius est ille naturae atque substantiae. magna haec est et detestanda blasphemia. sequitur enim, ut dei natura captiuetur, decipiatur, fallatur, conturbetur atque turpetur, damnetur atque crucietur. at si hoc et ille dicit, qui de tanto malo liberare cupit hominem per mendacium, uideamus, quid intersit inter utrumque blasphemum. plurimum inquis; nam hoc Priscillianista dicit ita etiam credens,
Abbreviated transcription (Latin):
dandos ꝑuenire possimus. Quos tann
ñ emendamus. quib mendum quouti
tegendum existimant ñ auferimusli
nos potius immendamur: cum ꝑtal
mendum eos querimus. Nec muenins
quemadmodũ eis conuersis credere ia¬
amus. quib ꝑuersis mentiti sumue is
forte qͦd ut caꝑentur sint passi. faciantn
ti: ñ solum quia facere consuerunt s qui
&e in nob̃ ad quos ueniunt hoc inuemur
& quod ẽ mirabilius etiam ipsi iam qul
nr̃i effecti. quemadinodũ nobis credan
reꝑire ñ possunt. Si enĩ suspicentur et
ipsa catholica dogmata nos mendaca
loqui aut nescio qͥd aliud occultemus q
uerum putamus: certe alia suspicam
dicturus es. Hoc tunc ideo feci ut capil
te.s quid respondebis dicenti. unde g la
utrum etiam nunc io facias ne capians
me: An uero cuiqͣm ꝑsuaderi potest h
nem mentiri ne capiatur: quȩ menil
capiat: Cides ne quo tendat hoc mall

Expanded text:
ndandos peruenire possimus. quos tamen ndandos peruenire possimus. quos tamen non emendamus, quibus mendum, quo uerum tegendum existimant, non auferimus, sed nos potius inmendamur, cum per tale mendum eos quaerimus nec inuenimus. quemadmodum eis conuersis credere ualeamus, quibus peruer sis mentiti sumus, ne forte, quod ut caperentur sunt passi. faciant capti, non solum quia facere consuerunt, sed quia et in nobis, ad quos ueniunt, hoc inueniunt. Et quod est miserabilius, etiam ipsi iam quasi nostri effecti, quemadmodum nobis credant, reperire non possunt. si enim suspicentur etiam ipsa catholica dogmata nos mendaciter loqui, ut nescio quid aliud occultemus, quod uerum putamus, certe talia suspicanti dicturus es: hoc tunc ideo feci, ut caperem te. sed quid respondebis dicenti: unde igitur scio, utrum etiam nunc id facias, ne capiaris a me? an uero cuiquam persuaderi potest hominem non mentiri, ne capiatur qui mentitur, ut capiat? uidesne, quo tendat hoc malum?
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo. Hoc quippe in homine qͦd ueri¬
tatem tegendam putat ẽẽ mentiendo. qͣ
tandem fronte culpabimus: ce damnare
audebimus qͦd docemus: Remanet gͥ. ut
qͥd sentiunt pscillianiste seõm heresis sue¬
nefariam falsitatem. de deo. de anima
corꝑe. de ceteris rebus ñ dubitemus
raci pietate damꝑnare. Quod autẽ se
ut ueritas occultetur eẽ mentiendir.i
bis ce illis qͦd absit dogma cominune.
tam magnũ malũ ẽ. ut etiam si concno
hic nr̃ quo eos ꝑmendatium caꝑe cupi
&e mutare ita ꝓspetur. ut eos capiamioa
mutemus. nullis lucris compensentirs
dampna: quib : nos cũ ipsis pro eop ui
rectione deprauamus. Per hoc namayus
datium. ce nos erimꝰ ex hac parte ꝑuessile
si semicorrecti: qnde qͥdem istud qͦd pirs
ẽẽ pro ueritate mentiendum ñ in u n
gimus. quia idem nos dicimus ce dotiu
ce fieri oportere p̃cipimus: ut ad eos eni¬

Expanded text:
exemplo. hoc quippe in homine, quod ueriexemplo. hoc quippe in homine, quod ueritatem tegendam putat esse mentiendo, qua tandem fronte culpabimus et damnare audebimus, quod docemus? . Remanet igitur, ut, quod sentiunt Priscillianistae secundum haeresis sunefariam falsitatem de deo, de anima. de corpore, de ceteris rebus, non dubitemus ueraci pietate damnare; quod autem sentiunt, ut ueritas occultetur, esse mentiendum, sit nobis et illis — quod absit — dogma commune. hoc tam magnum malum est, ut etiamsi conatus hic noster. quo eos per mendacium capere cupimus et mutare. ita prosperetur, ut eos capiamus atque mutemus, nullis lucris conpensentur haec damna, quibus et nos cum ipsis pro eorum correctione deprauamur. per hoc namque mendacium et nos erimus ex ea parte peruersi et ipsi semicorrecti, quandoquidem istuc, quod putant esse pro ueritate mentiendum, non in eis corrigimus, quia idem nos didicimus et docemus et fieri oportere praecipimus, ut ad eos eme
Abbreviated transcription (Latin):
sereri eorum qͦs tantis errorum tenebris
tenebrarũ auctor inuoluerit. ut honorẽ
anime sue ac claritatem diuine ꝓsapie
ñ agnoscant. tum deinde dictinii uibrum
cuiꝰ nomen ẽ libre. eo qͦd ꝑtractatis duodecĩ
q̃stionib. uelut unciis explicatur. tantis
extulerit laudib. ut talem libram qua hor¬
rende blasphemie continentur. multis li¬
brarum auri milib p̃ciosiorem eẽ testetur
nempe hec astucia mentientis. animam
credentis interficit. aut iam interfectã in
eadem morte demergit ac deprimit. S in¬
quies postea liberabitur. qui si ñ fiat siue
aliquo interueniente impedimento necep¬
pta compleantur. siue obstinatione men-¬
tis heretice rursuf xadem negantis. etiãsi
aliqua iam ceꝑat confiteri: p̃sertim quia
si cognouerit se ab alieno fuisse temptatũ.
eo ipso audatius illa q̃ sentit studebit occul¬
tare mendatio: qͣndo so inculpare fieri mul¬
to cercius didicerit. etiam ipsius sui temꝑis

Expanded text:
sereri se eorum, quos tantis errorum tenebris sereri se eorum, quos tantis errorum tenebris tenebrarum auctor inuoluerit, ut honorem animae suae et claritatem diuinae prosapiae non agnoscant, tum deinde Dictinii librum, cuius nomen est Libra, eo quod petractatis duodecim quaestionibus uelut unciis explicatur, tantis extulerit laudibus, ut talem Libram, qua horrendae blasphemiae continentur, multis librarum auri milibus pretiosiorem esse testetur, nempe haec astutia mentientis animam credentis interficit aut iam interfectam in eadem morte demergit ac deprimit. sed, inquies, postea liberabitur. quid? si non fiat, siue aliquo interueniente inpedimento, ne coepta conpleantur, siue obstinatione mentis haereticae rursus eadem negantis, etiamsi aliqua iam coeperat confiteri? praesertim quia, si cognouerit se ab alieno fuisse temptatum, eo ipso audacius illa, quae sentit, studebit occultare mendacio, quando id inculpate fieri multo certius didicerit etiam ipsius sui temptatoris
Abbreviated transcription (Latin):
heretici ut catholicos lateant: qm̃ quisqͥs
credit hereticis mentiendo se occultantibus.¬
ñ ilesinit eẽ catholicus. Eͦd ut fiat planius.
aliqua ȩxempli gr̃a ꝓponamus ex eis potis¬
simum scͥptis. que mͥ legenda misisti. Ecce
constituamus ante oculos callidum explo¬
ratorem accedere ad eum quẽ pͥscillianistã
ẽẽ p̃sens erit. & dictinii ep̃i uel cogniti uitã
uel incogniti famam laudare mendaciter.
Est hoc tolerabilius adhuc: quia ille putatur
fuisse catholicus. atq ex illo errore correctus.
Deinde pͥscillianum. hoc enĩ sequitur in arce
mentiendi. uenerabiliter cõmemoratus ẽ ho¬
minem impium &e detestabilem: & pro suis
nefariis scelerib criminib ꝙ dampnatum.
In qua eius uenerabili cõmemoratione. si
forte illi cui retia tenduntur huiusmodi
firmus pͥscillianista ñ fuerat: hac eius pre¬
dicatione firmabit᷑. Cum autẽ ad cetera gius¬
plorantis sermo ꝓcesserit. ce dicentis se mi¬

Expanded text:
haeretici, ut catholicos lateant, quoniam quisquis haeretici, ut catholicos lateant, quoniam quisquis credit non desinit esse catholicus. quod ut fiat planius, aliqua exempli gratia proponamus et ex eis potissimum scriptis, quae mihi legenda misisti. Ecce constituamus ante oculos callidum exploratorem accedere ad eum, quem Priscillianistam esse praesenserit, et Dictinii episcopi uel cogniti uitam uel incogniti famam laudare mendaciter; est hoc tolerabilius adhuc, quia ille putatur fuisse catholicus atque ex illo errore correctus. deinde Priscillianum — hoc enim sequitur in arte mentiendi — uenerabiliter commemoraturus est, hominem inpium et detestabilem et pro suis nefariis sceleribus criminibusque damnatum. in qua eius uenerabili commemoratione si forte ille, cui retia tenduntur huius modi, firmus Priscillianista non fuerat, hac eius praedicatione firmabitur. cum autem ad cetera explorantis sermo processerit et dicentis mi
Abbreviated transcription (Latin):
tem qͣndo catholica dogmata p̃dicamus.
in quib rectam fidem tenemus: tunc si cre-¬
diderit inueniet᷑ quicũq ꝑierat. Qnͣdo uero
cum sint pͥscillianiste. ut sua uenena ñ per¬
dant. nros se eẽ mentiuntur. quisqͥs nr̃m eis
credit. etiam illis latentib ipse catholicus
ꝑseuerat: nos contra ut ad eorum ꝑuenia¬
mus indaginem. si pͥscillianistas nos esse
mentimur. quia eorum tam qͣm nr̃a sumꝰ
dogmata laudaturi: quisqͥs ea crediderit.
aut confirmabitur capud eos statim. aut
tns ferettir ab eos interim. Qd autẽ hora su¬
ꝑuentura pariat. utrum inde postea libe¬
rentur uera dicentib nobis qui decepti s̃
fallentib nob̃. & utrum uelint audire do¬
centem quem sic exꝑti sunt mentientem:
quis nouerit certum. qͥs hoc eẽ ignoret in¬
certum: Ex quo colligitur ꝑnitiosius aut
ut mitius loquar ꝑiculosius mentiri catho¬
licos ut hereticos capiant. qͣm mentiuntur

Expanded text:
tem quando catholica dogmata praedicamus, tem quando catholica dogmata praedicamus, in quibus rectam fidem tenemus, tunc si crediderit, inueniatur quicumque perierat; quando uero, cum sint Priscillianistae, ut sua uenena non prodant, nostros se esse mentiuntur, quisquis nostrum eis credit eperseverat: nos contra, ut ad eorum perveniamus indaginem, si Priscillianistas nos esse mentimur; quia eorum tanquam nostra sumus dogmata laudaturi, quisquis ea crediderit, aut confirmabitur apud eos, aut transferetur ad eos interim statim. quid autem hora superuentura pariat, utrum inde postea liberentur uera dicentibus nobis, qui decepti sunt fallentibus nobis, et utrum audire uelint docentem, quem sic experti sunt mentientem, quis nouerit certum? quia hoc esse ignoret incertum? ex quo colligitur perniciosius aut, ut mitius loquar, periculosius mentiri catholicos, ut haereticos capiant, quam mentiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
dles mentiendo capiamus. mendatia pe¬
iora doceamus. Aliud ẽ enĩ qͦd dicunt qͣndo
mentiuntur: aliud qnͣdo falluntur. Nam cũ
heresim suam docent. ea dicunt in qͥb fallun-¬
tur: qͣndo autẽ se dicunt sentire iiuod ñ senti¬
unt. uel ñ sentire qͦd sentiunt. ea dicunt in
quib mentiuntur: qͦd cum eis quisꝙ credit.
& si eos ñ inuenit ipse ñ perit. A regula qͥppe
catholica ñ recedit: qui hereticum catholica
dogmata mendaciter ꝓferentẽ catholicum
credit. Ac ꝑ hoc ñ ẽ ei ꝑnitiosum. quia in ho¬
minis mente de qua latente ñ potest iudi¬
care: ñ in dei fallitur fide. quã debet insitã
custodire. Porro autẽ qͣndo heresim suã do¬
cent. quisqͥs eas crediderit putando uerita¬
tem: erit particeps ut erroris ita damnatiõis
illoꝵ. Sic fit. ut cum illi sua nefaria dogma¬
ta fabulantur. in quib mortifero errore fal¬
luntur: tunc quisqͥs crediderit ꝑeat. Nos au¬

Expanded text:
daces mentiendo capimus, mendacia pedaces mentiendo capimus, mendacia peiora doceamus. aliud est enim quod dicunt, quando mentiuntur, aliud quando falluntur. nam cum haeresim suam docent, ea dicunt, in quibus falluntur; quando autem se dicunt sentire, quod non sentiunt, uel non sentire quod sentiunt, ea dicunt, in quibus mentiuntur. quod eis quisquis credit, etsi eos non inuenit, ipse non perit. a regula quippe catholica non recedit, qui haereticum catholica dogmata mendaciter profitentem catholicum credit. ac per hoc non est ei perniciosum, quia in hominis mente, de qua latente non potest iudicare, non in dei fallitur fide, quam debet insitam custodire. porro autem, quando haeresim suam docent, quisquis eis crediderit putando ueritatem, erit particeps ut erroris ita damnationis illorum. sic fit, ut, cum illi sua nefaria dogmata fabulantur, in quibus mortifero errore falluntur, tunc quisquis crediderit, pereat, nos au
Abbreviated transcription (Latin):
neses mendatiũ ueritas ꝙ contraria. Un
iquto amamus istã: tanto illud odisse de¬
limus herumptam̃ sunt q̃dam mendatia
quedere nichil obsit. qmuis etiã tali men¬
undi genere fallere uoluisse mentienti sit
noxium ñ credenti: tamqͣm si frater ille ser-¬
uus dei fronto. in his que tibi indicauit qͦd
ibsit aliqua mentiretur. sͥ nocuisset ꝓfecto
ñ ibi qͣmuis tu omnia credidisses sine tua
inquitate narranti: q̃m siue illa ita gesta
sio siue ñ ita. ñ habẽt tñ aliqͥd qͦd si qͥs credide¬
ĩ la eẽ gestum. etiamsi ñ sit ita gestũ re-¬
Ila ueritatis ce doctrina salutis ȩt̃ne iu-¬
ditur ẽẽ culpandus. Si autẽ hoc qͥsq men-¬
datir qͦd si qͥs crediderit aduersus doctrinã
aͣi hereticus erit: tanto ẽ nocentior men-¬
llis. qͣnto miserior credens. Uide gͦ quale
Allis. qͦd quisqͥs crediderit interibit. ut
micos eiusdem doctrine capiamus.
les ad ueritatem dum nos ad ea recedi¬
ius adducamus: immo uero eum men¬

Expanded text:
s mendaciumque contraria. Unde quanto amamus istam, tanto illud odisse debemus. Verumtamen sunt quaedam mendacia, quae credere nihil obsit: quamvis etiam tali mentiendi genere fallere voluisse, mentienti sit noxiumuus dei Fronto in his, quae tibi indicauit — quod absit — aliqua mentiretur, sibi nocuisset profecto, non tibi, quamuis tu omnia credidisses sine tua iniquitate narranti, quoniam siue illa ita gesta sint sine non ita, non habent tamen aliquid, quod si quis crediderit ita esse gestum, etiamsi non ita sit gestum, regula ueritatis et doctrina salutis aeternae iudicetur esse culpandus. si autem hoc quisque mentiatur, quod si quis crediderit aduersus doctrinam Christi haereticus erit, tanto est nocentior mentiens, quanto miserior credens. uide ergo, quarimus, quod quisquis crediderit interibit, ut inimicos eiusdem doctrinae capiamus, quos ad ueritatem, dum nos ab ea recedimus, adducamus, immo uero cum men
Abbreviated transcription (Latin):
mas hominum in pecora posse aliqnͣdo
ce mulierem eius bonos ce rectos &e sine pec¬
cato creatos. cum libero arbitrio: quo possẽt
atq obedire. Quo arbitͥo etiam possent si
uellent propͥa uoluntate peccare: eosq nõ
necessitate s propͥa uoluntate peccasse:
illoq peccato sic in deterius mutatam hu¬
manam naturam. ut ñ solum in ip̃is pri¬
mis hominib per peccatum mors obtine¬
ret regnum. s etiam in om̃s homines tnͣsi¬
ret pecẽi mortisq dominium.
irmissime dene ce nullatenus dubites
omnem hominem qui per concubitũ uiri
ce mulieris concipitur: cum originali pec-

Expanded text:
mas hominum in pecora posse aliquandomas hominum in pecora posse aliquandoet mulierem ejus, bonos et rectos, et sine peccato creatos esse cum libero arbitrio, quo possent ate servire atque obedire: quo arbitrio etiam possent si vellent, propria voluntate peccare; eosque non necessitate, sed propria voluntate peccasse; illoque peccato sic in deterius mutatam humanam naturam, ut non solum in ipsis primis hominibus per peccatum mors obtineret regnum, sed etiam in omnes homines transiret peccatum , mortisque dominium.irmissime tene, et nullatenus dubites, omnem hominem qui per concubitum viri et mulieris concipitur, cum originali pec
Abbreviated transcription (Latin):
irmissime tene ce nullatenus dubites
õmnnem creaturam naturaliter mutabilem
adeo in commutabili factam. nec tam̃ pos
se iam qͣmlibet angłorum scõrum in deteri¬
us mutari: quia sic acceꝑunt et̾nam bea¬
ltudinem. qua deo stabiliter ꝑfrumint᷑. ut
ea carere ñ possint: s hoc ip̃m quod ab illo
statu beatitudinis in quo sunt mutari in
decerius nullatenus possunt. ñ eis ẽ natu¬
raliter insitum: s postqͣm creati sunt. gratie
duie largitate collatum. Si enĩ angłi nat᷑a¬
lter in commutabiles fierent: nũqͣm de eoꝵ
sortio diabolus &e eius angħ cecidissent
irmissime tene ce nullatenus dubites an
summa tͥnitas fecit. solos sp̃s angłicos &
humanos intelligendi facultatem diui¬
nitus accepisse: ceteros uero sp̃s brutorum
animalium racionalem intelligentiam
fieri sicut equus ce mulus: quib ñ est in¬
tellectus. Et ideo animas hominum ⁊ pe¬
corum unius nature ñ eẽ: nec animas
pecorum in animas hominum. nec ani

Expanded text:
irmissime tene, et nullatenus dubites, omnem creaturam naturaliter mutabilem a Deo incommutabili factam: nec tamen jam posse quemlibet sanctorum Angelorum in deterius commutari; quia sic acceperunt aeternam beatitudinem, qua Deo stabiliter perfruuntur, ut ea carere non possint. Sed hoc ipsum quod ab illo statu beatitudinis in quo sunt, mutari in deterius nullatenus possunt, non est eis naturaliter insitum, sed postquam creati sunt, gratiae divinae largitate collatum. Si enim Angeli naturaliter incommutabiles fierent, nunquam de eorum consortio diabolus et ejus angeli cecidissentirmissime tene, et nullatenus dubites, in summa Trinitas fecit, solos spiritus angelicos et humanos intelligendi facultatem divinitus accepisse; caeteros vero spiritus brutorum animalium rationem et intelligentiam fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus : et ideo animas hominum, et animas pecorum unius naturae non esse nec animas pecorum in homines,
Abbreviated transcription (Latin):
out honũ. & ab ip̃o ereatas eẽ naturas. bonas
quidem. quoniam a summo bono facte sunt:
s mutabiles. quia de nichilo facte s̃: nullãꝙ¬
eẽnaturam malam. quia omĩs natura in
qͣntum natura ẽ. bona ẽ: s quia in ea bo¬
num ce augeri &e minui potest. in tantum
mala dr̃. in qͣntum eius bonum minuitur.
Malum enim nichil aliud. qͣm pͥuatio boni.
Unde ꝯstat geminũ eẽ creature rationalis
malum: unum quo uoluntarie ip̃a deficit
a summo bono creatore suo: alterum in qͦ¬
uita punietur. ignis et̾ni supplicio. illud paᷤ¬
sura iuste. quia hoc amisit iniuste: ce quia
ordinem ñ seruauit ip̃a diuine ꝯstitutionis.
ordinem diuine ñ effugiet ultionis.
Angłos neq qͣmlibet aliam creaturam eius¬
dem eẽ nature. cuiꝰ est scđd̾m naturalem diuini-¬
tatem suam summa tͥnitas. que ẽ unus nat᷑a¬
liter ds̃. pater ce filius ce sp̃s sc̃s. Neq unius¬

Expanded text:
bile bonum; et ab ipso creatas esse omnes naturas, bonas quidem, quia a summo bono factae sunt; sed mutabiles, quia de nihilo factae sunt: nullanaturam, quia omnis natura, in quantum natura est, bona est. Sed quia in ea bonum et minui et augeri potest, in tantum mala dicitur, in quantum bonum ejus minuitur. Malum enim nihil est aliud nisi privatio boni. Unde constat geminum esse creaturae rationalis malum: unum quo voluntarie ipsa defecit a summo bono creatore suo, alterum quo invita punietur ignis aeterni supplicio: illud passura juste, quia hoc admisit injuste; et quia ordinem in se non servavit divinae institutionis, ordinem divinae non effugiet ultionis. angelos, neque quamlibet aliam creaturam ejusdem naturae esse, cujus est secundum naturalem divinitatem suam summa Trinitas, quae est unus naturaliter Deus Pater et Filius et Spiritus sanctus. Neque eni
Abbreviated transcription (Latin):
sciret quia iureiurando iurasset illi deus
de fructu lumbi eius sedere suꝑ sedẽ: pro¬
uidens locutus ẽ de resurrectione xp̃i: qͥa
neq derelicta est anima eius in inferno
neq caro eius uidit corruptionem
irmissime tene &e nullatenus dubi¬
des unum filium atq ip̃m eẽ deum ue¬
rum. qui cum patre deo sp̃uꝙ scõ deo fe¬
eit omnia temꝑa. ⁊ in monte syna lege
moysi dedit ordinatam ꝑ angłos. cẽ ip¬
sum deum uerbum carnem factũ: qui
ueniente plenitudine temꝑis. missus
fecit: solus factus ẽ sub lege quã dedit.¬
irmissime tene & nullatenus dubites
dei uerbum quod caro factum ẽ duas na¬
diumam quam habet communẽ cũ patre:
scđ̾m quam dicit. Ego &e pater unũ sumus.
Et qui uidet me. uidet ce patrem. Et ego in
patre. & pater in me ẽ. Scđm quam eum
apłs dicit splendorem głe. etiam figure sub¬
stantie dei. Aiteram ueram humanam: se¬
cundum quam ipse ideus incarnatus
dicit. Pater maior me ẽ.
deum uerbum carnem factum. unam ha¬

Expanded text:
sciret quia iureiurando iurasset illi Deus, de fructu lumbi eius sedere super sedem eius, prouidens locutus est de resurrectione Christi, quia neque derelictus est in inferno, neque caro eius vidit cirmissime tene, et nullatenus dubites, unum atque ipsum esse Deum Verbum, qui cum Patre Deo et Spiritu sancto Deo fecit omnia tempora, et in monte Sinai legem Moysi dedit ordinatam per Angelos ; et ipsum Verbum Deum carnem factum, qui veniente plenitudine temporis, missus est ex muliere quam fecit, solus factus est sub lege quam deditirmissime tene, et nullatenus dubites Dei Verbi quod caro factum est, duas nadivinam quam habet communem cum Patre, secundum quam dicit: Ego et Pater unum sumus ; et: Qui videt me, videt et Patrem ; et: Ego in Patre, et Pater in me est , secundum quam eum Apostolus dixit, splendorem gloriae et figuram substantiae Dei : alteram veram humanam, secundum quam ipse Deus incarnatus dicit: Pater major me est Deum Verbum carnem factum, unam ha
Abbreviated transcription (Latin):
siuit sanguine suo. In illis gͦ sacͥficus qͥ
nobis eẽt donandum figurate signis¬
cabatur: in hoc autem sacrificio quid uo¬
bis iam donatum. sit eudenter ofter¬
ditur. In illis sacrificiis p̃nuntiabatur
filius dei pro impiis occidendus: in hoc
autem pro impiis annuntiatur occisur

Expanded text:
quisivit sanguine suo . In illis ergo sacrificiis quid quisivit sanguine suo . In illis ergo sacrificiis quid nobis esset donandum figurate significabatur; in hoc autem sacrificio quid nobis jam donatum sit, evidenter ostenditur. In illis sacrificiis praenuntiabatur Filius Dei pro impiis occidendus: in hoc autem pro impiis annuntiatur occisus,
Abbreviated transcription (Latin):
irmissime dene & nullatenus dubi¬
des. ip̃m uinigenitum uerbum deu car¬
nem factum. se pro nobis obtulisse si¬
crificium &e hostiam deo in odorem su¬
uitatis: cui cum patre &e sp̃u sc̃o a patͥor¬
chis &e propħis. & sacerdotib demꝑe u
teris testamenti animalia sacͥficabartus
&e cui nunc idest temꝑe noui destamenti
cum patre & sp̃u sco. cum quib illi unã
diuinitas. sacrificium panis &e uini is
de ce caritate sca eccła catholica ꝑ uniu¬
sum orbem terre offerre ñ cessat. In illis
enim carnalib uictimis significatio si¬
it carnis xp̃i. quam pro peccatis nr̃is ip
sine pec̃co fuerat oblaturus: ce sanguim
quem erat effusurus in remissionẽ pe
catorum. In isto autem sacrificio gr̃artum
actio atq cominemoratio ẽ carnis xp̃iqui
pro nobis obtulit: &e sanguinis quem pu
nobis idem ds̃ effudit. De quo beatus pa
lus dicit. in actib apłorum. Attenditen
posut ep̃os. regere eccłam dei quam an¬

Expanded text:
irmissime tene, et nullatenus dubites, ipsum unigenitum Deum Verbum carnem factum, se pro nobis obtulisse sacrificium et hostiam Deo in odorem suavitatis: cui cum Patre et Spiritu sancto a patriarchis, a prophetis et sacerdotibus tempore Veteris Testamenti animalia sacrificabantur: et cui nunc, id est, tempore Novi Testamenti, cum Patre et Spiritu sancto, cum quibus illi est una divinitas, sacrificium panis et vini in fide et charitate sancta Ecclesia catholica per universum orbem terrae offerre non cessat. In illis enim carnalibus victimis significatio fuit carnis Christi, quam pro peccatis nostris ipse sine peccato fuerat oblaturus, et sanguis, quem erat effusurus in remissionem peccatorum nostrorum. In isto autem sacrificio gratiarum actio atque commemoratio est carnis Christi, quam pro nobis obtulit, et sanguinis quem pro nobis idem Deus effudit. De quo beatus Paulus apostolus dicit in Actibus apostolorum: « Attendite posuit episcopos regere Ecclesiam Dei, quam ac
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ euid̾nt᷑ oftñd̾ de carne sua. Palpate ⁊ uidete
quia sp̃s carnem &e ossa ñ habet: sicut me.
uidetis habere. Animam quoq se habere.
his uerbis ostendit dicens. Propterea me di
ligit pater: quia ego pono animam meam.
a me quia mitis sum &e humilis corde. Et
de ip̃o dñs ꝑ ꝓpħam dic̃. Ecce intelliget pu¬
er meus. & exaltabitur: ce sublimis erit ual¬
cde. Nam etiam beatus petrus. scđ̾m sanc

Expanded text:
dicens de carne sua: Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Animam quoque se habere his verbis ostendit, dicens: Propterea me Pater diligit, quia ego pono animam meam, a me quia mitis sum et humilis corde . Et de ipso Deus per prophetam dicit: Ecce intelliget puer meus, et exaltabitur, et sublimis erit valde . Nam e
Abbreviated transcription (Latin):
ait de dõ patre. Añ secula fundauit me: ce
omnes ante colles generauit me. De quo
etiam dicit apłs. quia cũ uenit plenitudo
tẽꝑis. misit ds filiũ suum. factum ex mu¬
here factum sub lege.

Expanded text:
ait de Deo Patre, Ante saecula fundavit me, et ante omnes colles genuit me ; de quo etiam dixit Apostolus, quia cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum
Abbreviated transcription (Latin):
esse de patre genitum. ait. Sic enim deus
dsexit mundum: uit filium suũ ũnigeni¬
um daret. Et paulopost. Qui autem nõ
cedit iam iudicatus ẽ: quia ñ credit in no¬
mine unigeniti filii dei. Sp̃m autem sc̃m¬

Expanded text:
esse de Patre genitum, ait: Sic enim Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret ; et paulo post, Qui autem non credit jam judicatus est, quia non credidit in nomine unigeniti Filii Dei . Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ternum eẽ. Propter quod sc̃ptum est. In pͥn¬
cipio erat uerbum. ce uerbum erat apud
deum. ce ds̃ erat uerbum. Hoc erat in pͥnci¬
pio apud deum. hec denuo sempiternitaᷤ
intimatur in psalmo: ubi dr̃. Ds̃ autem rex
nt ante secula.Et alio loco. Sempĩna q̃gͥ
eius uirtus ce diuinitas

Expanded text:
um est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . Haec denuo sempiternitas intimatur in Psalmo, ubi dicitur, Deus autem Rex noster ante saecula : et alio loco, Sempiterna quoque ejus virtus et divinitas
Abbreviated transcription (Latin):
tenus dubites. patrem & filium ce spiri¬
tum sc̃m. idest sc̃am tͥnitatem eẽ solum na¬
turaliter uerum deum: quia cũ tres deos
nobis colere ñ liceat. nisi unum solum ue-¬
rum deum: tam̃ sic̃ pater uerus d̃s dr̃. testã¬
te apło qui ait. conuersi estis ad dm̃ a si¬

Expanded text:
tenus dubites Patrem et Filium et Spiritum sanctum, id est sanctam Trinitatem, esse solum naturaliter verum Deum Dominum; quia cum tres deos nobis colere non liceat, nisi unum solum verum Deum: tamen sicut Pater verus Deus dicitur, testante Apostolo, qui ait: Conversi estis ad D
Abbreviated transcription (Latin):
ucitam pͥmitus habuerunt: s deo se debe
liuiscens que retro sunt. & in ante¬
riora se extendens seipsum. scđm qͦd in
quod scit eẽ licitum ⁊ ad profectum meli¬
oris uite ꝑtinere cognoscit. & libenter uo¬
ueat &e celeriter reddat: &e in hoc quod uo¬
tum reddit. meliore semꝑ conatu ꝓficiat.
Omni enim uouenti deo. & reddenti quod
uouit: ip̃e quoq ds̃ reddet celestis regni
premia que promisit. Capitulum primũ.
c̃ẽ naturaliter deum: in cuius nomine bap¬
tẏrati sumus. Cum enim aliud nomen sit
pater. aliud filius. aliud sp̃s sc̃s: hoc ẽ utiꝙ
unum naturale nomen horum tͥum quod

Expanded text:
licitam primitus habuerunt; sed Deo se deberlicitam primitus habuerunt; sed Deo se deberliviscens quae retro sunt, et in anteriora extendens se ipsum , secundum quod in quod scit esse licitum, et ad profectum melioris vitae pertinere cognoscit, et libenter voveat, et celeriter reddat, et in hoc quod votum reddit, meliore semper conatu proficiat. Omni enim voventi Deo et reddenti quod vovit, ipse quoque Deus reddet coelestis regni praemia quae promisit. CAesse naturaliter Deum, in cujus nomine baptizati sumus: cum enim aliud nomen sit Pater, aliud Filius aliud Spiritus sanctus: hoc est utique unum naturae nomen horum trium quod
Abbreviated transcription (Latin):
suerit aliqͥs ꝯugalis excessus. qui
lanen ñ legitimum iuolet tchorum. ha¬
bebit ñnullum s ueniale peccatum. Sed
hec illorum sunt: qui nullam uouerunt¬
castigauerit propter regnum celorum &
in corde suo continentiam deo uouerit: ñ
acciꝑe. aut mulier nubere uoluerit. scđm
apłi sententiam damnationem habebit
quia pͥmam fidem irritam fecit.
ut uir uxori debitum reddat. similiter ce
uxor uiro: quia si quis acceꝑit uxorem ñ
peccat. & si uirgo nupserit ñ peccat: ita
scađm eiusdem apł̃i dictum. qui statuit
in corde suo firmus ñ habens necessita¬
tem. potestatem audem habens uoluntatis¬
sue. ce uouerit continentiã dõ debet eã us¬
q in finem tota mentis sollicitiidine cu¬
stodire. ne damnationẽ habeat. si fidem
iri uł coniugate mulieres. si ex ꝯsensu ꝑ¬
hennem deo uouerint continentiam.
nouerunti se uoti sui obnoxios detineri: nec
iam sͥ debere commixtionem carnis. quã

Expanded text:
fuerit aliquis conjugalis excessus, qui fuerit aliquis conjugalis excessus, qui tamen legitimum non violet thorum, hbebit nonnullum, sed veniale peccatum. 46. Sed haec illorum sunt, qui nullam voveruntcastraverit propter regnum coelorum, et in corde suo continentiam Deo voverit, nonaccipere, aut mulier nubere voluerit, secundum Apostoli sententiam damnationem habebit, quia primam fidem irritam fecit .ut uxori vir debitum reddat, similiter et uxor viro; quia si quis acceperit uxorem non peccat, et si virgo nupserit non peccat: ita secundum ejusdem apostoli dictum, qui statuerit in corde suo firmus non habens necessitatem, potestatem autem habens suae voluntatis, et voverit continentiam Deo , debet eam usque in finem tota mentis sollicitudine custodire, ne damnationem habeat, si primam l conjugatae mulieres, si ex consensu perennem Deo voverint continentiam, noverint se voti sui obnoxios detineri; nec jam sibi debere commixtionem carnis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ne pcipitur. s̾c̃ificatur enim ꝑ uerbũ deiꝰ.
e ꝯracionem. Coniugium quoq in pri¬
nis hominib d̃s instituit: ce benedixit.
sropter quod apłs ait. honorabile conubi¬
um in omnib: &e thorus immaculatus.
Ietur serui dei quod a carne &e uino abs¬
anent. ñ tamqͣm res immundas refugi¬
unt. s medioes uite instituta sectantur:
ce in eo quod cõiugia ñ habent. ñ nupti¬
arum bonũ crimen eẽ existimant. s con¬
tinentiam coniugii. bonis nuptiis melio
tem ñ dubitant. isto qͣm maxime demꝑe:
quando dicitur de continentia. Qui po¬
test caꝑe capiat. De nuptiis uͦ dr̃: qui se
ñ continet nubat. In una enĩ orationis
uitus exoritur: in altera infirmitas re¬
nde quia egritudini semꝑ ternis.
consulendum. ꝓpterea si cui primo conti
peccatum habebit. si eas caste seruauerit:
idest si unus ce una legitime dumtaxat cõ¬
iuncti. fidem seruent: ut nec ille mulieri
preter uxorem. nec illa uiro p̃ter maritum.
nullatenus misceatur. In talib ce si

Expanded text:
Dei, et orationem . Conjugium quoque in primis hominibus Deus et instituit, et benedixit : propter quod Apostolus ait, Honorabile connubium in omnibus, et thorus immaculatus . Igitur servi Dei in eo quod a carnibus et vino abstinent, non tanquam res immundas refugiunt, sed mundioris vitae instituta sectantur: et in eo quod conjugia non habent, non nuptiarum bonum crimen esse existimant, sed continentiam jugem bonis nuptiis meliorem esse non dubitant; isto quam maxime tempore, quando dicitur de continentia, Qui potest capere, capiat ; de nuptiis vero dicitur, Qui se non continet, nubat, . In uno enim hortatione virtus erigitur, in altero infirmitas requia aegritudini semper est consulendum, propterea si cui primo contigpeccatum habebit, si eas caste servaverit; id est, si unus et una legitime duntaxat conjuncti fidem servant, ut nec ille mulieri praeter uxorem, nec illa viro praeter maritum ullatenus misceatur. In talibus etsi
Abbreviated transcription (Latin):
tholica bene uiuatur. Sicut enim sine u¬
clesie catholice societate nec baptysmus il¬
cui potest ꝓdeẽ. nec oꝑa miscd̾ie. nisi foiti
ut mitius torqueatur. ñ tam̃ inter filios
dei reputetur: sic intra eccłam catholican
ꝑ solum baptysmum uita et̾na ñ adqui¬
ritur. si post baptysiũ male uiuatur
nulla tamen cotidie contrahere peccati.
pro quib etiam scĩ & iusti semꝑ in hac ul
deo dicere deberent. Dimitte nobis debia
nr̃a sicut ce nos dimitaimus debitorib nĩs
Que peccata qnto etiam in reb licitis a di
concessis. frequenter hominib subreips
& qntomagis fortiorib cibis corpus uns¬
oletur: de carnalib cor hominis actibus
Qtq affectib implicatur.: tanto frequen¬
aroruilpa in hac mortalitate contrabitꝰ.
oño suo sine impedimento. absꝙ anime
oua eccupatione seruire: coniugia om¬
nino ñ appetunt. &e a carnib & uino ab¬

Expanded text:
tholica bene vivatur. 520 Sicut enim sine Ecclesiae catholicae societate nec baptismus alicui potest prodesse, nec opera misericordiae, nisi forte ut mitius torqueatur, non tamen ut inter Dei filios deputetur: sic intra Ecclesiam catholicam per solum baptismum vita aeterna non acquiritur, si post baptismum male vivatur. onnulla tamen quotidie contrahere peccata, pro quibus etiam sancti et justi semper in hac vita Deo dicere debeant: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quae peccata quanto etiam in rebus licitis et a Deo concessis frequenter hominibus subrepunt, et quanto magis fortioribus cibis corpus impletur, et carnalibus cor hominis actibus atque affectibus implicatur, tanto frequentior culpa in hac mortalitate contrahitur.Domino suo sine impedimento et absque animi noxia occupatione servire, conjugia omnino non appetunt, et a carnibus ac vino ab
Abbreviated transcription (Latin):
potest introire in regnum dei. Nil ꝓdest bap-¬
saeramento. preter eos qui in eccła catho¬
uel scismate quis qͣm in nomine patͥs⁊ q̃
rit. in tegrum sacramentum accepit: s si¬
tem que uirtus ẽ sacramenti ñ habet.i
tra eccłam catholicam ip̃m sacramentus
habuerit. Ergo ideo debet ad eccłam recin
cipiat. quod nemo debet in quolibet hõĩ
baptyrato repetere. s ut in societate catha¬
ca uitam et̾nam accipiat. ad quam obtino¬
dam nunqͣm potest eẽ idoneus. qui cunb
cramento baptismatis ab eccła catholican¬
serit alienus. Qui si elemosinas largas fu¬
at. & pro nomine xp̃i etiam sanguinẽ fu¬
dat pro eo quod in hac uita ñ denuit uni
Ubi enim cuiq prodẽe potest baptysnis
ibi potest &e elemosina prodẽe. Bapdmu
autem extra eccłam prodẽẽ nequit.¬

Expanded text:
troire in regnum Dei , asmatis, praeter eos qui in Ecclesia cathoel scismate quisquam in nomine Patria et m acceperit, integrum sacramentum accepit, sed salutem, que est virtus sacramenti, non habebit, si extra ecclesiam catholicam ipsum sacramentum habuerit. Ergo ideo debet ad Ecclesiam redire, accipiat, quod nemo debet in quolibet homine baptizato repetere; sed ut in societate catholica vitam aeternam accipiat, ad quam obtinendam nunquam esse potest idoneus, qui cum sacramento Baptismatis ab Ecclesia catholica remanserit alienus. Qui si et eleemosynas largas faciat, et pro nomine Christi etiam sanguinem fundat, pro eo quod in hac vita non tenuit Eccernam salutem. Ubi enim cuique prodesse potest Baptismus, ibi potest et eleemosyna prodesse. Baptismus autem extra Ecclesiam quidem esse p
Abbreviated transcription (Latin):
stantiam. Unus ẽ gͦ xp̃c uerbum factum
ds̃ benedictus in secula. Unus iħc: cui os
pater dicit. ex utero ante luciferum genui
te. Ubi significatur ante omnia tempora
sine iniao et̾na natiuitas. Unus iħc: de
quo &e eugłista dicit. quia uocatum ẽ no¬
men eius iħc. quod dictum ẽ ab angło pri

Expanded text:
factum Deus benedictus in saecula . Unus Jesus, cui et Pater dicit, Ex utero ante luciferum genui te : ubi significatur ante omne tempus sine initio aeterna nativitas. De quo et evangelista dicit, quia vocatum est nomen
Abbreviated transcription (Latin):
irmum dene ce nullatenus dubit
Patͥs &e filii ce sp̃c scĩ unam quidem et
naturam: dres uͦ eẽ ꝑsonas. Patrem soli
eẽ qui dix̃. Hic ẽ filius meus dilectur
in quo michi complacui. Et filiũ solu
eẽ. suꝑ quem illa uox solius patͥs sonit
qͣndo in iordane scđm carnem baptya¬
tus ẽunigenitus dei. qui carnem sole
accepit. Et sp̃m sc̃m patͥs ce filii soli
cendit: & qͥnquagesimo die post resurt¬
ctionem xp̃i fideles in uno loco positoss
ignearum linguarum uisione aduenio
repleuit. Illam uocem qua solus locutus
ds pater. illam carnẽ qua solus homofis
ẽ unigenitus ds̃. &e illam columbam mo
deles in uno loco constitutos repleuis
pera eẽ totiꝰ sc̃e ͥnitatis idest unius ds
fecit omĩa in celis ce in terra uisibilia &e¬

Expanded text:
ime tene, et nullatenus dubites, Patris et Filii et Spiritus sancti unam quidem esse naturam, tres vero esse personas: Patremque solum esse qui dixit, Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui : et Filium solum esse super quem illa vox solius Patris insonuit, quando in Jordane secundum carnem baptizatus est Unigenitus Deus, qui carnem solus accepit: et Spiritum sanctum Patris et Filii solum scendit , et quinquagesimo die post resurrectionem Christi fideles in uno loco positos in linguarum ignearum divisione adveniens replevit . Illam vero vocem qua solus locutus est Deus Pater, et illam carnem qua solus homo factus est Unigenitus Deus, et illam columbam in fideles in uno loco constitutos replevit, opera esse totius sanctae Trinitatis, id est, unius Dei, qui fecit omnia in coelo et in terra, visibilia
Abbreviated transcription (Latin):
N eucharistia ñ debet aqͣ pu. xxxix¬
ra offerri. ut quidam sobrietatis causa fal
luntur. s uinum cum aqua mixtum: quia
ce uinum fuit in redemptionis nr̃e mysterio
cum dicit. ñ bibam amodo de genimine
uitis. & aqua mixtum quod post cenam
dabatur. s de latere eius quod lancea per¬
fossum ẽ aqua cum sanguine egressa: ui¬
num de uera carnis eius uite cum aqua
expressum ostendit.
ut docuit florinus: nec ex bono ce malo ꝯ¬
pacta ut manicheus blas phemat. s cum
sit creatione bona. arbitrio anime efficit᷑
nobis uel bona uel mala. ñ mutatione sub¬
stantie. s executionis mercede. Ip̃a enim ẽ
que stabit ante tribunal xp̃i: in qua refe¬
ret anima ꝓpͥa corꝑis prout gessit siue bo
ex mortuis sexus forma ñ mutabitur. sed
uir mortuus resurget in forma uiri. &e fe¬
mina in forma femine: carens sexuum tan
ne ñ sit uera resurrectio si ñ id resurgit qͦd

Expanded text:
n eucharistia non debet pura aqun eucharistia non debet pura aqua offerri, ut quidam sobrietatis falluntur imagine, sed vinum cum aqua mixtum; quia et vinum fuit in redemptionis nostrae mysterio, cum dixit: Non bibam amodo de hoc genimine vitis ; et aqua mixtum, non quod post coenam dabatur, sed quod de latere ejus lancea perfosso aqua cum sanguine egressa , vinum de vera ejus carnis vite cum aqua expressum ostenditurut docuit Florianus; nec ex malo et bono compacta, ut Manichaeus blasphemat. Sed cum sit creatione bona, arbitrio animae efficitur nobis vel bona vel mala, non immutatione substantiae, sed exsecutionis mercede. Ipsa enim est quae stabit ante tribunal Christi, in quo perferat anima propria corporis prout gessit sive boex mortuis sexus forma non mutabitur: sed vir mortuus resurget in forma viri: et femina in forma feminae non carens sexu, sed tne non sit vera resurrectio: si non id resurgit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
diuino cultui mancipata: affectu piis¬
simo &e deuotione fi delissima adeundas.
di quis contra hanc sententiã uenit: nõ
aptoratis tantum. xxxuiii.
u eẽ salutis. nullum cathecuminum
suius in bonis oꝑib defunctum utã
eternam habere credamus: excepto marꝙy¬
rio. ubi tota baptysmi sacramenta complen-¬
tur. Baptyz andus confitetur sidem suam¬
coram sacerdote: ce interrogatus respondet.
Hoc ce martyr coram ꝑsecutore facit: qui
ce confitetur fidem. &e interrogatus respon¬
det. Ille post ꝯfessionem uel asꝑgitur uel
uel mtinguitur: ce hic uel aspergitur san¬
gume uel intinguitur. igne. Ille manus
impositione pontificis. accipit sp̃m sc̃m:
hic locutorium efficitur sp̃c scĩ. dum ñ est
ip̃e qui loquitur. s spiritus patͥs qui lo
quitur in illo. Ille ꝯmunicat eucharistie
moritur. Ille confitetur se mundi actib
renunciaturum. hic ip̃i renuntiat uite.
Illi pecc̃a oĩa dimittunt᷑: in isto extingunt᷑.¬

Expanded text:
divino cultui mancipata, affectu piisdivino cultui mancipata, affectu piissimo et devotione fidelissima adeundas. Si quis contra hanc sententiam venit, non Baptizatis tantum iter esse salutis. Nullum catechumenum, quamvis in bonis operibus defunctum, vitam aeternam habere credamus, excepto martyrio, ubi tota baptismi sacramenta complentur. Baptcoram sacerdote, et interrogatus respondet: hoc et martyr coram persecutore facit, qui et confitetur fidem suam, et interrogatus respondet. Ille post confessionem vel aspergitur aqua, vel intingitur; martyr vero vel aspergitur sanguine, vel contingitur igne. Ille manus impositione pontificis accipit Spiritum sanctum; hic habitaculum efficitur Spiritus sancti, dum non est ipse qui loquitur in illo. Ille communicat eucharistiaei Christo commoritur. Ille confitetur se mundi actibus renunciaturum, hic ipsi renunciat vitae. Illi peccata omnia remittuntur; in isto exstinguunt