comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tunica plus necessaria ẽ. usui ñr̃o ꝗͣ
pallium.ad fructũ dictũ peniten¬
die ꝑtinet. ut ñ solũ ext̾iora. ⁊ minꝰ
necessaria. s ipsa ualde nobis necessa¬
ria. diuidamus cũ ꝓximis: escam
scilicet ⁊ tunicã. Lex enĩ dic̃. Diligeᷤ
ꝓximũ tuũ. tamꝗͣ teipsũ. De una
tunica ñ dici potint ut diuideret᷑
qr tc̃ inde nemo uestiret᷑. De esca
ueriras dicit. date elemosinã ⁊ ecce
omĩa munda sunt uob. Uenerũt
autẽ ⁊ publicani ut baptizarent᷑. ⁊
dixert̃ ad illum. Magist̃ qͥd facie¬
mus : atille dixit ad eos. Nichil am¬
plius ꝗͣ constitũ ẽ uobis faciatis.
Magna uis in sermone ioħis. qͥ eti¬
am publicanos ⁊ milites cogit consi¬
liũ suȩ salutis inqͥrere. Precepit gͦ
ne ultͣ p̃seriptũ eis qͥcꝗͣ exigant.
Publicani st̃ qͥ uł uectigalia pub¬
lica exigunt. uel conductores sunt
uectigalium fisci. seu rerum pub¬
licarum. hi etiã qͥ secul huiꝰ luera
ꝑ negotia sectantur. eodẽ uocabulo

Expanded text:
tunica plus est necessaria usui nostro quam pallium, ad fructum dignum poenitentiae pertinet ut non solum exteriora et minus necessaria, sed ipsa valde nobis necessaria dividamus cum proximis, escam scilicet et tunicam. Lex enim dicit: Diliges proximum tuum tanquam te ipsum . De una tunica non dici potuit ut divideretur, quia tunc inde nemo vestiretur. De esca Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Venerunt autem et publicani ut baptizarentur, et dixerunt ad illum: Magister, quid faciemus? At ille dixit ad illos: Nihil amplius quam constitutum est vobis faciatis. Magna vis in sermone Joannis, qui etiam publicanos et milites cogit consilium suae salutis inquirere. Praecepit ergo ne ultra praescriptum eis quidquam exigant. Publicani sunt, qui vel vectigalia publica exigunt, vel conductores sunt vectigalium fisci, seu rerum publicarum. Hi etiam qui saeculi hujus lucra per negotia sectantur, eodem vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
diuisi. idest sacerdotes uideoꝵ qͥ se
diuidebant appło ꝑ ypocͥsim. Sa¬
ducei sũt̃ iustificati. uł iustifican¬
tes se. hii qͥnq libros moy s reci¬
punt. ꝓpħas respuunt. resurrecti¬
uperaꝵ uocant᷑. qr maloꝵ parentũ
acta imitantes bonis inuident. eos¬
q persequunt᷑ ⁊ ita uenenati filii
de uenenatis parentib nati st̃. Cũ
gͥ penitentia ⁊ correctione maxi¬
me indigerent. ĩcrepant᷑. qr ñ pri¬
us deponunt uenena. ut sic ad
baptismũ ueniant. Uentura ira ẽ
extrema dĩ uindicta. ꝗͣ tuc̃ fug̾e̾
peccator ñ ualet. qͥ nuc̃ ad lam̃ta
penitentie ñ recurrit. Facite gͦ
fructũ dignũ penitentie. Q neue¬
litis dic̾e int̾ uos patrẽ habemꝰ abͣ¬
ham. Dico enĩ uob̃. qm̃ pot̃ d̃s de¬

Expanded text:
s, id est, sacerdotes Judaeorum, qui se dividebant a populo per hypocrisin. Sadducaei, sunt justificati vel justificantes se. Hi quinque libros Moysi recipiunt, prophetas respuunt, resurrectiviperarum vocantur; quia malorum parentum acta imitantes, bonis invident, eosque persequuntur, et ita venenati filii de venenatis parentibus nati sunt. Cum igitur poenitentia et correctione maxime indigerent, increpantur, quia non prius deponunt venena, ut sic ad baptismum veniant. Ventura ira est extrema Dei vindicta, quam tunc fugere peccator non valet, qui nunc ad lamenta poenitentiae non recurrit. Facite ergo fructum dignum poenitentiae. Et ne velitis dicere intra vos: Patrem habemus Abraham. Dico enim vob
Abbreviated transcription (Latin):
te uagi oꝑib mutiles. uerbis quȩ¬
ruli. sede ꝑegrini. Nẽ autẽ sumus
elect simul cũ melle siluestri. qr
dulcissimũ cibũ prebituri sumus.
ñ ex alueariis legis. s ex nobis ue¬
luti ex trucis siluestriũ arboꝵ gẽ¬
tilitatis. Tunc exiebat ad eũ omnis
ab eo in iordane. confitentes pecca¬
ta sua. Baptirabat ioħs ñ ut
suum baptismũ remissionẽ pec¬
catorũ daret. s ut baptismũ xp̃i
remisfurũ peccata p̃curreret.
Saptizabant᷑ ĩ iordane. qui des¬
censio interpretat᷑: de suꝑbia uet̾is
hominis ad humilitatẽ confessioniᷤᷤ
⁊ emendationis descendentes¬

Expanded text:
te vagi, operibus inutiles, verbis quete vagi, operibus inutiles, verbis queruli, sede peregrini. Nunc autem sumus electi simul cum melle silvestri; quia dulcissimum cibum praebituri sumus non ex alveariis legis, sed ex nobis veluti ex truncis silvestrium arborum gentilitatis. Tunc exibat ad eum omnis ab illo, confitentes peccata sua. » Baptizabat Joannes, suum baptismum remissionem peccatorum daret, sed ut baptismum Christi remissorum peccata procurreret. antur ab eo in Jordane: qui descensio interpretatur, quia de superbia veteris hominis ad humilitatem confessionis et emendationis descende
Abbreviated transcription (Latin):
gauit. & confessus est qr ñ sum
xp̃m. ⁊ ñ negauit quod erat. scilie
se eẽ p̃cursorem: ut sequentia det̃¬
minant. hic humilitas ioh̾is com¬
mendat᷑ qͥ dum infirmitatẽ suam
humilit̃ studuit agnoscere. dĩ cel¬
situdinẽ meruit obtinere. Mira ce¬

Expanded text:
. » Confessus est se non non negavit quod erat, scilicet se esse praecursorem, ut sequentia determinant. Hic humilitas Joannis commendatur. Qui dum infirmitatem suam humiliter studuit agnoscere, Dei celsitudinem meruit obtinere. Mira cae
Abbreviated transcription (Latin):
dit uinquã. Unigenitꝰ
filius qͥ est in sinu patris. ipse narra¬
uit. Supͣ hominẽ est uidere dm. Idõ
paulus supͣ hominẽ raptus ẽ. ut ui¬
deret archana que ñ licet homini
loqui. uidit moy ses nubẽ ⁊ angłm
te ipsum. Sinum dicit: secretũ pa¬
tris. Inde filius uenit ꝑ assuptio¬
nem carnis. ⁊ narrauit qd̾ ibi uidit
id est reuelauit suis qd̾ in p̃senti oc¬
culata fide uident de tͥnitate dĩta¬
tis.⁊ qr introducet eos ad manifestã
usionẽ que beatos faciet. dicit enĩ
alibi. Nemo uenit ad patrẽ. nͥ ꝑ me
Itẽ nemo nouit patrẽ nis filius.⁊
eui uoluerit filius reuelare. Sic gͦ

Expanded text:
dit unquam. Unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit. Supra hominem est videre Deum. Ideo Paulus supra hominem raptus est, ut videret arcana quae non licet homini loqui . Vidit Moyses nubem, et angelum, teipsum . Sinum, dicit secretum Patris. Inde Filius venit per assumptionem carnis, et narravit quod ibi vidit, id est revelavit suis quod in praesenti oculata fide vident de Trinitate Deitatis, et quia introducet eos ad manifestam visionem, quae beatos faciet. Dicit enim alibi: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Item: Nemo novit Patrem nisi Filius, et cui voluerit Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ penitentie. ut qͣnto qͥs gͣuiꝰ
peccaiit. tanto ãpliꝰ ꝓ qͣlitate cul¬
pe peniteat.⁊ bona oꝑa maiori lu¬
cro faciat. S uidei de generis nobi¬
litate głantes. idcirco se peccatoreᷤᷤ
ñ agnoscebant. qr de abraham des¬
cenderant. ꝑ lapides intelligunt᷑
corda gentilium. ad intellectũ dĩ in¬
sensibilia. Unde etiã dicit᷑ quib dã
uideis. Auferã cor lapideum de car
ne ur̃a. Merito lapidib gentes sig¬
nant᷑. que lapides coluert̃: innatu¬
ram lapidum ñ usu corporis s m̃tis
habitu conuerse. Unde illd̾. Simileᷤᷤ
illis fiant qui faciunt ea.⁊ om̃s qui
confidunt in eis. De quib lapidib

Expanded text:
gnum poenitentiae: ut quanto quis gravius peccavit, tanto amplius pro qualitate culpae poeniteat, et bona opera majori lucro faciat. Sed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco peccatores non agnoscebant, quia de Abraham descenderant. Per lapides intelliguntur corda gentilium, ad intellectum Dei insensibilia. Unde etiam dicitur quibusdam Judaeis: Auferam cor lapideum de carne vestra . Merito lapidibus gentes comparantur, quae lapides coluerunt, in naturam lapidum non usu corporis, sed mentis habitu conversae. Unde illud: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt
Abbreviated transcription (Latin):
ose arboris abscidunt᷑ : Cũ tota ꝓge¬
nes cũ parente tollit᷑: arbor radici¬
tus abscidit᷑. ne qͥd remaneat. unde
iterum aliqͥd germinis oriat᷑. Rami
quidem digni incendio. Alii st̃ ari¬
di ut pagani. alii ft̃ uirides. s sine
fructu ut ypoc̾te. Alii fructũ. sed
amarũ faciunt ut heretici. L.ix¬

Expanded text:
osae arboris abscinduntur? cum tota progeosae arboris abscinduntur? cum tota progenies cum parentibus tollitur, arbor radicitus abscinditur, ne quid remaneat unde iterum aliquid germinis oriatur. Rami quidem digni incendio alii sunt aridi, ut pagani; alii sunt virides, sed sine fructu, ut hypocritae; alii fructum, sed amarum faciunt, ut haeretici. L.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ iohs phariseos. ut qui diabolũ pa¬
trẽ per infidelitatẽ habere ceperant
cũ eis qui de lapidib excitarent᷑. rur¬
sũ abrahe filii ꝑfidẽ fiant. Iã enĩ se¬
curis ad radicem arborum posita ẽ.
rbor intelligit᷑ homo. radix uolun¬
tas. ex qua fructus operum ꝓcedit.¬
ad radicẽ ponere. qͥ mundiciã uolun¬
tatis ꝑquirit. docet enĩ premiũ in
bona uoluntate consistere. penã uͦ
in mala. Oꝑa autẽ quȩ lex moysi
dãpnabat. uel remunerabat. testi
excidet᷑ a cetu fideliũ. uel a p̾senti
uite in qͣ plantatꝰ est. ⁊ cremabitur
ĩ gehenna. uel alit̃. Arbores st̃ genꝰ
humanũ. Securis uͦ ẽ. redẽptor mr̃
qͥ uelud ex manubrio ⁊ ferro tenẽ¬
tur exhumanitate. s incidit ex di¬
uinitate. que securis iã ad radicẽ
posita ẽ. qr ⁊ si ꝑ patientiã expectat¬
seit tamen quid tandẽ factura sit.
Non ad ramos s ad radicẽ positam
dicit securĩ. Cũ enĩ filii maloꝵ tol¬
lunt᷑. quid aliud quã rami inf̾ructu¬

Expanded text:
ergo Joannes Pharisaeos, ut qui diabolum patrem per infidelitatem habere coeperant, cum eis qui de lapidibus excitarentur rursum Abrahae filii per fidem fiant. Jam enim securis ad radicem arborum posita est. Arbor intelligitur homo; radix, voluntas ex qua fructus operum proceditad radicem poni, quia munditiam voluntatis perquirit. Docet enim praemium in bona voluntate consistere, poenam vero in mala. Opera autem quae lex Moysi damnabat vel remunerabat, testimexcidetur a coetu fidelium vel a praesenti vita, in qua plantatus est, et cremabitur in gehenna. Vel aliter: Arbores sunt genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro tenetur ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae securis jam ad radicem posita est, quia etsi per patientiam exspectatscit tamen quid tandem factura sit. Non ad ramos, sed ad radicem positam dicit securim. Cum enim filii malorum tolluntur, quid aliud quam rami infructu
Abbreviated transcription (Latin):
iħm. qͥ dñs ⁊ filius dĩ est facta ẽ grã
qua declinamus amalo.⁊ facimus
bonũ. facta est rerum ueritas in le¬
ge ꝓmissa. ⁊ figurata. Uł intellige ue¬
ritatẽ suꝑne beatitudinis incõmuta¬
bilitatẽ. in quando similes erimus.

Expanded text:
i Dominus et Filius Dei est, facta est gratia, qua declinamus a malo et facimus bonum, facta est rerum veritas, in lege promissa et figurata. Vel intellige veritatem supernae beatitudinis incommutabilitatem, in qua Deo s
Abbreviated transcription (Latin):
at quasi ꝑ partes. riuulos qͦfdã acce¬
pimus. seilicet grãm ꝓ grã. Hoc ẽ.
ꝓpt̾ illã singularẽ donoꝵ gratiam
illi homins collatam. etiã nob̾ tamquã
huius capitis mẽbris gr̃a qͣ saluati sumꝰ
collata est. id ẽ. dona scĩ sp̃s. supra me¬
rita nr̃a impetͣuit nob̃ illa tanta ad¬
rentia exaudirz meruit a patre. uel
grãm accepinus ab eo ꝓ grã. idẽ. fi¬
dem. dilectionẽ. sacͣmenta ꝓ uita et̃¬
na merenda. Qla lex ꝑ moy sen da¬

Expanded text:
quosdam accepimus, scilicet gratiam pro gratia, hoc est, propter illam singularem donorum gratiam illi homini collatam, etiam nobis tanquam hujus capitis membris, gratia qua salvati sumus, collata est, id est dona sancti Spiritus supra merita nostra impetravit nobis illa tanta adrentia exaudiri meruit a Patre. Vel gratiam accepimus ab eo pro gratia, id est fidem, dilectionem, sacramenta, pro vita aeterna promerenda. Q
Abbreviated transcription (Latin):
dno. magis stella. qr uideis tãꝗͣ ratioẽ
utentib creatura rationał p̃dicare de¬
buit. ⁊ gentib qͣsi ratione carentib sig¬
na danda erant. & dignũ fuit ut iã
loq̃nte dno. apłi gentib p̃dicarent.
⁊ necdũ eo loquente. elem̃ta p̃dicarẽt.
Magi apellati sunt reges orientales.
uł qr de stirpe balaam fuer̃t. qͥmultũ
scuuit de incantationib. uł qr fefelle¬
runt herodẽ ꝑaliã uiã regressim pa¬
triam. Magi etiã dicunt᷑ qͥ uel ꝑ stel¬
las uel ꝑ aues. seu ꝑ quelib alia signa
batur. qr terrena altitudo confundit᷑.
cũ cȩlestis celsitudo aꝑitur. Turbatur
iherosolua fauens herodi. quẽ tume¬
bat. iuixta illd̾ salomonis. Rex iniustꝰ
omnes inuistos ht̃ impios. Et congre¬
Igans om̃s pͥncipes sacerdotum: &
seribas ppłi: seiscitabat᷑ ab eis ubixp̃s
sceretur:.M. Ui a. Lxxxiii.

Expanded text:
udaeis tanquam ratione utentibus creatura rationali praedicari debuit, et gentibus quasi ratione carentibus signa danda erant, et dignum fuit, ut jam loquente Domino apostoli gentibus praedicarent. Et necdum eo loquente elementa praedicarent. Magi appellati sunt reges orientales, vel quia de stirpe Balaam fuerunt, qui multum scivit de incantationibus, vel quia fefellerunt Herodem per aliam viam regressi in patriam. Magi etiam dicuntur qui vel per stellas, vel per aves, seu per quaelibet alia signa batus est, quia terrena altitudo confunditur, cum coelestis celsitudo aperitur. Turbatur Hierosolyma favens Herodi, quem timebat juxta illud Salomonis: « Rex injustus omnes ministros habet impios . » « Et congregans omnes principes sacerdotum et scribas populi sciscitabatur ab eis ubi nasceretu
Abbreviated transcription (Latin):
incensum in conspectu tuo. In mir¬
ra intellige. nr̃e carnis mortificati¬
onẽ. Unde illd̃. Manus meȩ di¬
tus pͥmũ a magis intellectꝰ. indicat
mox gentes ĩ xp̃m credituras. Stel
abolũ. qͥ cognita xp̃i natiuitate ꝑ¬
seqͥtur eũ in membris suis. A qͦ ma
gi ꝑgunt. dũ ab idolatria gentes
recedunt.⁊ ad domũ in qͣ xp̃s est
id est ad catholicã eccłam ꝑueni¬
unt. In quam ꝑfidẽ iitͣntes. inue

Expanded text:
incensum in conspectu tuo . » In myrincensum in conspectu tuo . » In myrrha intellige nostrae carnis mortificationem. Unde illud: « Manus meae ditus primum a Magis intellectus indicat mox gentes in Christum credituras. Stellabolum, qui cognita sibi nativitate persequitur eum in memgi pergunt, dum ab idololatria gentes recedunt, et ad domum in qua Christus est, id est ad catholicam Ecclesiam perveniunt. In quam per fidem intrantes,
Abbreviated transcription (Latin):
tes. ad orauerunt eũ. Intrantes
domũ. idẽ. in diuersoriũ qd̾ lucascõ¬
memorat. inuenert̃ puerũ ⁊ matrẽ
Ioseph aut̃ idcirco tacet᷑. qr nullũ de
officiis ad nutriciũ ꝑtinentib cõme¬
morat᷑. uł fortassis non aderat. ne ma¬
le suspicionis occasio ẽẽt. & ꝓeiden¬
tes tam mente ꝗͣ corpore humilit̃:
adorant in carne uerbũ. Et aꝑtis
thesauris sius. obtulert̃ ei mune¬
ra. aurum.thus. ⁊ mirrã.In au¬
ro regẽ. In thure dm̃. In mirrã mor¬
talem intellige. aurũ nãq ad tri¬
butũ. thusad sacrificiũ. mirrã ad
sepulturã ꝑtinet mortuoꝵ. qr so¬
lent mirra condiri ne putrescãt.
habes itaq in his ñ modicã sacra¬
mentoꝵ cognitionẽ. in homine mor¬
tis in dõ resurrectionis. in rege iu¬
dicii. In auro quoq sapientiã intel¬
lige. ut ait salomon. Thesaurꝰ de¬
siderabilis. reqͥescit in ore sapien¬
tis. In thure. uirtutẽ orationis ut
illud. Dirigat᷑ oratio mea. sicut

Expanded text:
 intrantes domum, id est diversorium, quod Lucas commemorat, invenerunt puerum et matrem ejus. Joseph autem idcirco tacetur, quia nullum de officiis ad nutritium pertinentibus commemoratur. Vel fortassis non aderat, ne male suspicionis occasio esset. Et procidentes tam mente quam corpore humiliter adorant in carne Verbum. « Et apertis thesauris suis obtulerunt ei munera, aurum, thus et myrrham. » In auro regem, in thure Deum, in myrrha mortalem intellige. Aurum namque ad tributum, thus ad sacrificium, myrrha ad sepulturam pertinet mortuorum, quia solet myrrha condiri ne putrescant. Habes itaque in his non modicam sacrorum cognitionem, in homine mortis, in Deo resurrectionis, in rege judicii, in auro quoque sapientiam intellige, ut ait Salomon: « Thesaurus desiderabitur, requiescet in ore sapientis . » In thure virtutem orationis, ut illud: « Dirigatur oratio mea sicut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tempore. ꝑsonã pueri ñ uult ignora¬
re.herodes significat ypocͥtas. aliud
dicentes. aliud cogitantes. qͥ dũ ficte
diũ querunt. numꝗͣ ĩuenire merẽ¬
tur. Q cum audissent regẽ abier̃t.
& ecce stella ꝗͣ uiderant in oriente
antecedebat eos. usq dũ uenienssta¬
ret supͣuͥ erat puer. ¶agis ap¬
ꝓpinqͣntib iherosolunã disparuit ste¬
lla. qr qͥcumq appropinqͣt adypocͥ¬
tas & hereticos.dĩ lucẽ amittit.S
postꝗͣ recedit abeis. diumã lucẽ re¬
cuꝑat. ut xp̃m credat de uirgine
natũ/ Stella domũ discernens. ñ te¬
nuit sydereas uias. s domui uicina
stetit supͣ subaudislocũ uͥ erat puer
Hec stella ut ait fulgentiꝰ nũꝗͣ antea
apparuit ꝗͣ magis p̃iua deputaretur.
s tuc̃ creata ẽ. ⁊ ꝑacto officio. mox
eẽ desiit. Uidentes autem stellam.¬
gauisi sunt gaudio magno ualde.
& intrantes domũ. inuener̃t pue

Expanded text:
et tempore personam pueri non vult ignorare. Herodes significat hypocritas aliud dicentes et aliud cogitantes, qui dum ficte Deum quaerunt, nunquam invenire merentur. « Qui cum audissent regem abierunt. Et ecce stellantecedebat eos, usque dum veniens steret supra ubi erat puer. Magis appropinquantibus Jerosolymam, disparuit stella; quia quicunque appropinquat ad hypocritas et haereticos Dei lucem amittit. Sed postquam recedit ab eis, divinam lucem recuperat, ut Christum credat de Virgine natum. Stella domum discernens, non tenuit sidereas vias; sed domui vicina stetit supra, subaudis locum ubi erat puer. Haec stella, ut ait Fulgentius, nunquam antea apparuit, quam magis praevia deputaretur; sed tunc creata est, et peracto officio mox esse desiit. Videntes autem stellam,sunt gaudio magno valde. Et intra
Abbreviated transcription (Latin):
de enĩ exiet dux qui regat populum
meũ ifrł. Hethleem uicꝰ quidẽ mi¬
numus ẽ. s nequaꝗͣ minima ẽ. in pͥn¬
cipib uida. id est in excellentia dig¬
nitatis principũ uida. In ea enĩ nas¬
cit᷑ saluator. Hoc testimoniũ michee
proph̾e est. s euangłista in ore suo.
sentenciã ꝓphetie sumens. uerba mu
clam uocatis magis. diligent᷑ di¬
dicit ab eis. tẽpus stelle quȩ apparuit

Expanded text:
ui regat populum meum Israel. » Bethlehem vicus quidem minimus est, sed nequaquam minima es in principibus Juda, id est in excellentia dignitatis principum Juda. In ea enim nascetur Salvator. Hoc testimonium Micheae prophetae est, sed evangelista more suo sententiam prophetae sumens verba mutat. clam vocatis Magis, diligenter didicit a
Abbreviated transcription (Latin):
ret princeps ex uida. neq dux de fe¬
morib euis. donec ueniat qͥ mittendꝰ
ẽ. Ex qͦ patres de egypto exierunt. suȩ
gentis ducib usq ad samuhelẽ ꝓpħam
regebant᷑. Deinde regib usq ad tͣnsmi¬
gͣtionẽ babilonie. Post redlitũ uͦ de
babilone ꝑ pontifices rerũ sũma g̾e¬
bat᷑. usq ad ircanum regẽ simul ⁊ põ¬
tificem. qͦ int̾empto fraude abherode.
cuꝰ patrẽ ipse de ignobiliaduena. hoc¬
gesimo primo anno. qͥ mittendus erat
alia bethleem in galilea. Magi ab oriẽ¬
te uenerunt. id est a partib q̃ sunt
uersꝰ orientẽ. Erant enĩ de terra ꝑsa¬
rum ⁊ caldeorum. ubi ẽ sabba fluuiꝰ.
unde sabea regio uocat᷑. Uidimꝰ enim
stellam eus in oriente. ⁊ uenimꝰ adora¬
re eũ. Ad confusionẽ iudeoꝵ dictũ ẽ¬

Expanded text:
x Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est . Ex quo patres de Aegypto exierunt, suae gentis ducibus usque ad Samuelem prophetam regebantur, deinde regibus usque ad transmigrationem Babyloniae. Post reditum vero de Babylone, per pontifices rerum summa gerebatur usque ad Hircanum regem simul et pontificem: quo interempto fraude ab Herode, cujus patrem ipse de ignobili adcesimo alia Bethlehem in Galilaea. agi ab Oriente venerunt, id est a partibus quae sunt versus Orientem. Erant enim de terra Persarum et Chaldaeorum, ubi est Saba fluvius, unde Saba regio vocatur. Vidimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eu
Abbreviated transcription (Latin):
tis thesauris suis. id est litt̾arũ ꝑi¬
tia. obtulerunt ei terrena mune¬
ia. scilie phisicã. logicã. ethicã. uel
historicã. allegoriã. tropologiã. uel
scẽ triitatis fidem. Nomina tri¬
um magoꝵ. ebraice appelluis. ame¬
rus. damascꝰ. Apelliꝰ. interp̃tat᷑ fi¬
delis. Amerus humił. damascus
misericors. Ereca lingua uocati st̃
Magalath. galgalath. saracm. ma¬
galath. int̾pretat᷑ nunciꝰ. Galga¬
lath. deuotꝰ. saracm. gr̃a. Et res¬
ponso accepto in sompnis ne redi¬
rent ad herodem. ꝑ aliã uiã re¬
uersi st̃ in regionẽ suam. Paffe

Expanded text:
ertis thesauris, id est litterarum peritia, obtulerunt ei terrena munera, scilicet physicam, logicam, ethicam, vel historiam, allegoriam, tropologiam, vel sanctae Trinitatis fidem. Nomina trium magorum Graece, Apellius, Amerus, Damascus. Apellius interpretatur fidelis, Amerus humilis, Damascus misericors. Hebraica lingua vocati sunt, Magalath, Galgalath, Saracin. Magalath interpretatur nuntius, Galgalath devotus, Saracin gratia. Et responso accepto in somnis, ne redirent ad Herodem, per aliam viam revers
Abbreviated transcription (Latin):
x. Si eni suꝑome tra tenebre tc̃ factȩ fuis¬
sent. sine dubio inueniret᷑ in hystoriis ali¬
qͥbꝰ eoꝵ qͥ in chronicis cõscͥpsert noua talia
facta. Usiusq ad horã nonã tenebre fuer
suꝑ om̃em trã uideã. manifestũ ẽ qm̃ it̾in¬

Expanded text:
. Si enim super omnem terram tenebrae tunc factae fuissent, sine dubio inveniretur in historiis aliquibus eorum qui in chronicis conscripserunt nova talia facta. Et si usque ad nonam horam tenebrae fuerunt super omnem terram Judaeam, manifestum est quon
Abbreviated transcription (Latin):
płosxͥ deliquiũ qd statutis tp̃rib accid̾e
solet ob imꝑitiã sub dño intptatos. cum
defectꝰ solis nunꝗͣfiat nͥ ortulune. Nul¬
li auit dubiũ ẽ paschȩ tp̃r lunã fuisse
plenã. Et ne uidet᷑ umbra tre ⁊ luna
soli opposita breuesfecisse tenebras. tͥu
horaꝵ spaciũ ponit᷑. ut om̃is causantiũ
occasio tolłet᷑. Tc impleta e hec ꝓphia.
Occumbet sol m̾idie. ⁊ contenebbi t᷑ suꝑ
t̃rã indie lux. ⁊ alibi. Occubuit solcum
adhuc media eẽt dies Retrax sol radios
ne aut pendentẽ dñm uidẽt. aut impii
recessuro acent᷑ mundi sole crucifixꝰ sit.
adȩ peccanti obcluserat ianuã paradisi.
pand̾et eã latͦni penitnti  sic̃ moyse ma¬
nꝰ extendente incelũ facte st̃ tenebre suꝑ
ad cȩlũ. suꝑppłm qͥ clamau̾at tolle de t̾ra
hunc ⁊ crucifige eũ. facte st̃ tenebre ⁊ ab
om̃̃i lumine st̃ priuati Itẽ sub moyse fac¬
te st̃ tenebrȩ suꝑ om̃ẽ trã egyptitribꝰ die

Expanded text:
solis deliquium, quod statutis temporibus accidere solet, ob imperitiam super Domino interpretatos, cum defectus solis nunquam fiat nisi ortu lunae. Nulli autem dubium est Paschae tempore fuisse plenam. Et ne videretur umbra terrae et luna soli apposita, breves fecisse tenebras, trium horarum spatium ponitur ut omnis causantium occasio tolleretur. Tunc impleta est haec prophetia: Occumbet sol in meridie, et contenebrabitur super terram in die lux . Et alibi: Occubuit sol cum adhuc media esset dies . Retraxit sol radios, ne aut pendentem Dominum videret, aut impii recessuro a centro mundi sole crucifixus sit.Adae peccanti occluserat januam paradisi, panderet eam latroni poenitenti, et sicut Moyse manus extendente in coelum, factae sunt tenebrae super ad coelum, super populum qui clamaverat, tolle de terra hunc, et crucifige eum, factae sunt tenebrae, et ab omni lumine sunt privati. Item sub Moyse factae s
Abbreviated transcription (Latin):
Morał insimiat᷑ locꝰ. Fac̃ q̃d faciendum
ammonet .s. ut apiis filiiscura paren¬
tibꝰ impendat᷑. Ex hac doctͥna didic̾at
paulꝰ qd docebat dicens. Si quis aũt su¬
is imaxĩe domesticis ñꝓuidet. fidẽ ne¬
gauit ⁊ ẽ infideli det̾ior. Qͥ daũt tam

Expanded text:
Moralis insinuatur locus. Facit quod faciendum admonet, scilicet ut a piis filiis cura parentibus impendatur. Ex hac doctrina didicerat Paulus quod docebat, dicens: Si quis autem suis et maxime domesticis non providet, fidem negavit, et est infideli deterior . Quid au
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ sententras ponemꝰ. ut lector
eligat. qd̾ sibi potissimũ uidebit᷑. Ieꝵ in
argum̃to ante euangłia. Qͣ tuor euange¬
lia multa ante p̃dicta. &i ezechieł uolu¬
men ꝓbat: in quo prima uisio tta conte¬
xitur. & in medio sic̃ similitudo .iiͦiͦiͦ. aĩa¬
liũ. ⁊ uultꝰ eoꝵ facies hominis ⁊ facies le

Expanded text:
Patrum sententias ponemus, ut lector eligat quod sibi potissimum videbitur. Hieronymus in argumento ante Evangelia: « Quatuor Evangelia multo ante praedicta, Ezechielis volumen probat, in quo prima visio ita contexitur: Et in medio sicut similitudo quatuor animalium et vultus eorum facies hom
Abbreviated transcription (Latin):
p̃figurat. Qͣrta ioħem: qͥ ad altiora festi¬
nans. de uerbo di disputat. & in apo¬
calipsi. eadẽ significatio ẽ. ubi dr̃. Aĩal
primũ: simile leoni. sed̾m: simile uitu¬
lo. Tercumm: simile homini. Qrtũ: si¬
mile aquile uolanti.
Sedulius.

Expanded text:
estinans, de verbo Dei disputat . Et in Apocalypsi eadem significatio est, ubi dicitur: Animal primum simile leoni, secundum simile vitulo, tertium simile homini, quartum simile aquilae volanti . » Sedulius
Abbreviated transcription (Latin):
egrederẽtur uindicte. lex ꝑmittit car¬
nalibus uicem rependere mali: quod
euangłium firmiorib uetat. Iumiliꝰ¬
in libro ad primasium epm̃.
eteris testam̃ti intentio ẽ. no¬
uum figuris ⁊ enigmatib de¬
monstrare: euangłii aut̃ ad et̃ne bĩ¬
tudunis głam mentes humanas ac
epła ad galathas. Non putemꝰ in uer¬
bis seripturarũ ẽẽ euangłiũ. s in sen¬
su. nõ in suꝑficie s in medulla. ñ in
sermonũ foliis: s in radice rationis.
Unde ambrosius suꝑ lucã. E ccła cum
.iiiͭͦiͦ. euangłii libros habeat. unũ euã¬
głium ht. unũ dñi docet. Beda quo¬

Expanded text:
egrederetur uindictae, lex permittit caregrederetur uindictae, lex permittit carnalibus uicem rependere mali, quod euangin libro ad Primasium episcopum: « Veteris Testamenti intentio est Novum figuris et aenigmatibus demonstrare; Evangelii autem, ad aeternae beatitudinis gloriam mentes humanas accEpistolam ad Galatas: « Non putemus in verbis Scripturarum esse Evangelium, sed in sensu; non in superficie, sed in medulla; non in sermonum foliis, sed in radice rationis. » Unde Ambrosius super Lucam: « Ecclesia, cum quatuor Evangelii libros habeat, unum Evangelium habet, unum Deum docet. »
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudine consũmant᷑. Itẽ lex pec¬
catum mõstrauit. ñ abstulit.⁊ sub suo
tp̃r redactos homines seruos effecit. ⁊
iñde spm̃ seruitutis habuisse pͥorem
populũ apłs docuit. Euangłium uͦ ue¬
niens crudelitatẽ legis ammouit. pec¬
cata que lex puniebat ꝑ spm̃ seruitutis
laxauit: ꝑ spm ad optionis filios ex ser¬
ius reddidit. Amorẽ implende legis õĩbꝰ
donauit. Et si deinceps punieida cõmi¬
serint. ꝑ eundẽ adoptionis spm̃ indulgae
Formã bñ agendi p̃buit. ⁊ ut possint
agi que docuit: adutorẽ sp̃m infun¬
dit. Nam precepta legalia cõparatiõe
piunt ñ ꝑficunt. Erã uͦ euangłii qd̾
exterius imꝑat: int̾iꝰ ut ꝑficiat᷑ uiuat.
Iezechielis enĩ testimonio dr̃. Bed
enĩ precepta ñ bona. Utiq ñ bona¬
mutilia infirmiorib sensib agenda
ꝑmissa st̃ sic̃ illd̾. ubi ds̃ isrłitaꝵ cu¬
piditatẽ spoliis egiptioꝵ saciari ꝑmi¬
sit. Nã ꝓ eo qd̾ carnalis ppłs modũ

Expanded text:
peccatum monstravit, non abstulit; sed sub suo terrore redactos homines servos effecit, et inde spiritum servitutis habuisse priorem populum Apostolus docuit . Evangelium vero veniens, crudelitatem legis amovit, peccata quae lex puniebat per spiritum servitutis laxavit, per spiritum adoptionis filios ex servis reddidit, amorem implendae legis omnibus donavit: et si deinceps punienda commiserint, per eumdem adoptionis spiritum indulget. Formam bene agendi praebuit, et ut possint agi quae docuit, adjutorem Spiritum infundit. Nam praecepta legalia comparatione piunt non perficiunt; gratia uero euangelii quod exterius imperat, interius ut perficiatur iuuat. Ezechielis enim testimonio dicitur: Dedi eis praecepta non bona. Vtique inutilia infirmioribus sensibus agenda permissa sunt, sicut illud, ubi Deus Israhelitarum cupiditatem spoliis Aegyptiorum satiari permisit. Nam et pro eo quod carnalis populus modum
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾iam ꝓ diuersitate metri. ⁊ uerboꝵ duo
sunt. ⁊ tñ ñ nisi unã cõtinẽt sententiã. sic
euangłistarum libri cũ sint .iiiiͦ. unũ
continẽt euangłium. qr unam doctri¬
nã faciunt de fide catholica: ⁊ de cõmu¬
nione sacͣm̃toꝵ. ac de p̃mio uirtutũ. Iux¬
iIII. dicant᷑. quia diuisum. ⁊ uario ordi¬
ne .iiͦii. ea p̃scripsere. tam̃ unũ st̃ in sũ¬
ma fidei catholice. Sic etiã dic̃ augusti¬
cłã. Plures quidẽ uarietate tribuũ: ⁊ lin¬
guarum &e ppłoꝵ: una st̃ participatoẽ
fidi ⁊ sacͣm̃toꝵ. E uangłiũ int̾pretatur
bona annunciatio. Erece enĩ eu bonũ.

Expanded text:
materiam, pro diversitate metri et verborum duo sunt, et tamen nonnisi unam continent sententiam, sic evangelistarum libri cum sint quatuor, unum continent Evangelium; quia unam doctrinam faciunt de fide catholica, de communione sacramentorum ac de praemio virtutum. » Juxquatuor dicantur, quia divisim et vario ordine quatuor ea perscripsere, tamen unum sunt in summa fidei catholicae. » Sic etiam dicit Augusticlesia. Plures quidem varietate tribuum et linguarum et populorum, una sunt participatione fidei et sacramentorum. » Evangelium interpretatur bona a
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fine iusticiã faciatis corã ho¬
minib ut laudẽ humanã ab eis
queratis. Alioqͥn hoc est si alit̾ fa¬
ciatis iusticiã. nͥ ita ut ds̃ singula¬
rit̃ sit in causa: ñ inde habebitis
mercedẽ apud ipsũ. Laus homi¬
nũ ñ debet appeti s subseqͥ. ut exẽ¬
plo inuitet allos. Iusticiã intelli¬
ge. ieiuniũ contͣ concupiscentiã
carnis. helemosinã contͣ concupis¬

Expanded text:
hoc fine justitiam faciatis coram hominibus ut laudem humanam ab eis quaeratis. Alioquin, id est, si aliter faciatis justitiam, nisi ita ut Deus singulariter sit in causa, non inde habebitis mercedem apud ipsum. Laus hominum non debet appeti, sed subsequi, ut exemplo invitet alios. Justitiam, intellige jejunium contra concupiscentiam carnis
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾us ꝑsone. dũ subspẽ bom lau¬
dẽ querit. Tuautẽ cũ oraueris. in¬
tra in cubiculũ tuũ. ⁊ clauso hosti¬
Io ora patrẽ tuum: in abscondito.
Et pat̾ tuus qͥ uidet in abscondi¬
to reddet tͥ. Cũ dicit intͣ in cubi¬
culũ. uanã głam iubet fugere.¬
a.
Sed uidetur hoc magis eẽ p̃ceptũ
ut inclusis cogitatione. labiisq cõ¬
p̃ssis. oremus: ut de anna legitur
in ubro regũ. Labia inqͥt tantũ eiꝰ¬

Expanded text:
alterius personae, dum sub specie boni laualterius personae, dum sub specie boni laudem quaerit. Tu autem cum oraveris, intra in cubiculum tuum; et clauso ostio, ora patrem tuum in abscondito, et Pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibi. Cum dicit, intra cubiculum, vanam gloriam jubet fugere. Sed videtur hoc magis esse praeceptum, ut inclusa cogitatione labiisque compressis oremus, ut de Anna legitur in libro Regum: Labia, inquit, i
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ. s causa uirtutis. apud dm̃ mer¬
cedẽ ht̃. At uͦ hypocͥte qͣndo faciunt
elemosinã canunt ante se tuba. idẽ
faciunt eã in manifestatione sic̃ ille
apertũ signũ dat qͥ tuba canit: ut
honorificent᷑ ab hoĩb ⁊ ñ a dõ. Te au¬
tem faciente elemosinã. nesciat si¬
instra tua. qͥd faciat dext̾a tua. ut
sit elemosina tua in abscondito. &
det tͥ. Merces y pocͥtarũ: est laus
hominũ. Sinistra significat dilec¬
tionẽ laudis. dextera uͦ intentionẽ
implendi p̃cepta dĩ. Cũ gͦ imples
diuinũ p̃ceptũ faciendo elemosinã
uł qd̾libet bonũ. noli humanã lau¬
dem ãmiscere. In abscondito. idẽ. in
conscientia. Si int̾iora ꝑtinent ad dex¬
teram. ext̾iora ꝑtinent ad sinistrã.¬
in sy nagogis ⁊ in angulis platearũ
stantes orare. ut uideant᷑ abhoĩbus
Am̃ dico uob̃. recepert̃ mercedẽ su
am. Pocet mundo corde eẽ oran¬
dũ. sic̃ ⁊ elemosinandũ hypoc̾ta ẽ
qͥ simulat qd̾ ñ est representator

Expanded text:
irtus, sed causa virtutis apud Deum mercedem habet. At vero hypocritae quando faciunt eleemosynam, canunt ante se tuba, id est, faciunt eam in manifestatione, sicut ille apertum signum dat qui tuba canit, ut honorificentur ab hominibus et non a Deo, Te autem faciente eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua, ut sit eleemosyna tua in abscoUST. Merces hypocritarum, est laus hominum. Sinistra significat dilectionem laudis, dextera vero intentionem implendi praecepta Dei. Cum ergo imples divinum praeceptum faciendo eleemosynam vel quodlibet bonum, noli humanam laudem admiscere. In abscondito, id est, in conscientia. Si interiora pertinent ad dexteram, exteriora pertinent ad sinistram.in angulis platearum stantes orare ut videantur ab hominibus. Amen dico vobis, receperunt mercedem suam. RABAN. Docet mundo corde esse orandum, sicut et eleemosynandum. Hypocrita est, qui simulat quod non est, repraesentator
Abbreviated transcription (Latin):
secłi. ⁊ contͣ fauorẽ humanũ. ne
oratio secreta impediat᷑. s in cõtẽ¬
platione diuina fundat᷑. Oratio
aut̃ est suauis animi eũ compũcti¬
one cordis dep̃catio. Uł ita. Oratõ
est oris ratio. qͥ humilit̾ uota ñra
pandimꝰ. ⁊ ab uno peccatoris ar¬
chano profertur

Expanded text:
s, et contra favorem humanum, ne oratio secreta impediatur, sed in contemplatione divina fundetur. Oratio autem est suavis animi cum compunctione cordis deprecatio. Vel ita: Oratio est oris ratio, qua humiliter vota nostra pandimus, et ab imo pectoris arcano profertur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ matura p̾latoꝵ sententia corripit ta¬
les. quẽ admodũ dñs inc̾pat iacobũ ⁊
ioħm. ubi ñ recepti inquadã ciuitate¬
dicunt. Dñe ius dicimus ut ignis descen¬
dat de celo: ⁊ consumat illos: o cxxuii.

Expanded text:
n matura praelatorum sententia corripit tan matura praelatorum sententia corripit tales, quemadmodum Dominus increpat Jacobum et Joannem, ubi non recepti in quadam civitatedicunt: Domine, vis dicamus ut ignis descendat de coelo, et consumat illos ? C
Abbreviated transcription (Latin):
sue puniet᷑ unus quisq: sͣ qui unitate
fidi amauert incelestes mansiones con¬
g̃gabunt. Hic iusticia notat᷑. longanimi¬
quod paulus dicit. auferte malũ de me¬
dio ur̃m: ⁊ nequaꝗͣ societatẽ habendã
cũ his quifr̃s nominant᷑. ⁊ st̃ adult̾ri forni¬
catores. s non ẽ. Int̾ triticum aũt anꝗͣ ue
mat adspicã ⁊ zizaniũ quod nos lolium
appellamꝰ grandissimilitudo ẽ: ⁊ uix pos¬
sunt distingui. Hoc gͦ. sinite utraq cres¬
cere. de ambiguis dictumẽ: illud uͦ au¬
ferte malũ. de manifestis. Itaq malito¬
lerandi st̃ int̾ bonos. donec eoꝵ malicia
manifesta fiat. ne uisti eradicent᷑ cũ in¬
iustis. Neq eñi de dubiis ẽ udicandũ
donecueniat dies in quo reuelabunt᷑
occulta cordũ⁊ simulationes impioꝵ.¬
entiam uitare p̃sumunt ñdũ conuic¬
tos incrimine. ñdũ confessos. acsidicãt.
Uisimus ⁊ colligimus eos .i. excomuni¬
cabimꝰ illos: Uerũ diuina sc̾ptura necñ¬

Expanded text:
qui unitatem fidei amaverunt, in coelestes mansiones congregabuntur. Hic justitia notatur. Longanimiquod Paulus dicit: Auferte malum de medio vestri , et nequaquam societatem habendam cum his qui fratres nominantur, et sunt adulteri et fornicatores; sed non est. Inter triticum enim antequam veniat ad spicam, et zizanium, quod nos lolium appellamus, grandis similitudo est, et vix possunt distingui. Hoc ergo, sinite utraque crescere, de ambiguis dictum est; illud vero, auferte malum, de manifestis. Itaque mali tolerandi sunt inter bonos, donec eorum malitia manifesta fiat, ne justi eradicentur cum injustis. Neque enim de dubiis judicandum est, donec veniat dies in quo revelabuntur occulta cordentiam, vitare praesumunt nondum convictos in crimine, nondum confessos: ac si dicant: Vis, imus et colligimus eos, id est excommunicabimus illos? Verum divina Scriptura, nec no
Abbreviated transcription (Latin):
qui inueniunt᷑ qui adiuuent᷑ boni. ꝓptea
qui hodie errat crasforsitan defendet u̾i¬
tatẽ ⁊ necesse ẽ. ut mali ꝑmixti sint boniᷤᷤ
ꝑ quos ex̾ceant᷑. uł quoꝵ comparatione
inuitant᷑ ad melius. Sinite utraq cresc̾e
usq ad messẽ. ⁊ intpre messis dicã messo¬
ribꝰ. Colligite pͥmũ ⁊ izania ⁊ alligate ea

Expanded text:
qui inveniuntur qui adjuventur boni. Praeterea qui hodie errat, cras forsitan defendet veritatem, et necesse est ut mali permisti sint bonis, per quos exerceantur, vel quorum comparatione nitantur ad melius. Sinite utraque crescere usque ad messem, et in tempore messis dicam messoribus: Colligite primum zizania, et alligate
Abbreviated transcription (Latin):
ficat cũbone spei oꝑa monstrat: ⁊ tc̃ in¬
cipiunt manifestari ħ eticoꝵ doginata.
nomine xͥ st̃ hereses. Uñ sequitur. Acce¬
dentes aũt serui patris familias. dix̾unt
ei. Dñe nne bonũ semen seminasti in agro

Expanded text:
ficat, cum bonae spei opera monstrat: et tunc inficat, cum bonae spei opera monstrat: et tunc incipiunt manifestari haereticorum dogmata. nomine Christi sunt haereses. Unde sequitur: Accedentes autem servi patris familias, dixerunt ei. Domine, nonne bonu
Abbreviated transcription (Latin):
liam parabolam ꝓposuit illis diens.
Simile factum ẽ regnũ celoꝵ homim qͥ
‸seminauit bonũ semen in agro suo. Reg
stib regnare. eiq seruire regnare ẽ. Bo¬
nũ quide ñ seminat nͥbonus. qui semen
bone uoluntatis adbona oꝑa studet ꝑ¬
duc̃̾e. Cũ aũt dormirent homines uenit
inimicus eius. ⁊ suꝑseminauit zizanla
in medio tritieri abiit. Cautelam mora¬
lit̾ intimat habendam. Dormientessunt
magistri eccłe cũ inhertia ⁊ incuria negli¬
gligunt sibi commissos. uł cũdormitio¬
nem mortis accipiunt. Tc siquidẽ p̃ceden¬
te nomine xͥ suꝑseminat diabłs ⁊ izania
inmedio tritici .i. inducit ħ eticos inter
iustos. Qͥ idõ triticũ appellatist̃. quia ex¬
cussi fuert̃ apaleis infidelitatis ꝑfidem.
Et abiit. quia int̾ iustos diustare ñ potu¬
it. Cũ aut creuisset herba ⁊ fructũ feciss
tc̃ apparuer̃t ⁊ ⁊ izania. Crescit herbacũ
ubũ p̃dicationis fideliũ ꝓmouet᷑. fructi¬

Expanded text:
liam parabolam proposuit illis, dicens: Simile factum est regnum coelorum homini, qui seminavit bonum semen in agro suo. RABstibus regnare; eique servire, regnare est. Bonum quidem non seminat nisi bonus, qui semen bonae voluntatis ad bona opera studet perducere. Cum autem dormirent homines, venit inimicus ejus, et superseminavit zizania in medio tritici; et abiit. Cautelam moraliter intimat habendam. Dormientes sunt magistri Ecclesiae, cum inertia et incuria negligunt sibi commissos, vel cum dormitionem mortis accipiunt. Tunc siquidem, praecedente nomine Christi, superseminat diabolus zizania in medio tritici, id est inducit haereticos inter justos. Qui ideo triticum appellati sunt, quia excussi fuerunt a paleis infidelitatis per fidem. Et abiit, quia inter justos diu stare non potuit. Cum autem crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt et zizania. Crescit herba, cum verbum praedicationis fidelium promovetur; fructi
Abbreviated transcription (Latin):
uiso illo ptiit.Similit̾ ⁊ leuita cũ eẽt
secuslocũ ⁊ uidet eum ꝑ tͥnsiit. Sacdos
⁊ leuita qui sauciatu tnsiert. sac̾dociũ
⁊ minist̾iũ ueteris testam̃ti sig̾cant. ubi
mundi languentis uuln̾a monstrari
pot̾ant ñ aũt curari. Ait enĩ apłs. quia
impossibile erat sanguine uituloꝵ⁊
agnoꝵ ⁊ hircoꝵ auferri pec̃ca. Itaq sa¬
cdosannuntians di legẽ inmundum
descendentẽ ꝑ moysen. nullã sanitatẽ
contulit homini. Sic ⁊ descensus leuite
quitypĩ ostendit ꝓpħaꝵ nullũ sanat:
s cum ꝑecca arguit ꝑtͣnsit qr indulgen¬
tiam ñ largitur. S amaritanꝰ auit iter
mi sełia motus ẽ. Samaritanꝰ qui custoᷤ
latͥnes istos ita supplicat. Custodi me a¬
laqueo quẽ statuert mͥ: ⁊ ab scandalis
opantium iniquitatẽ. Ip̃e diis homo
factꝰ uite p̃sentis it arripuit: ⁊ uenit se¬
cusuuln̾atum. compassionis nr̃e suscep
cinus. Lex aũt ñ habuit miscdiã. s ui¬

Expanded text:
iso illo praeterivit. Similiter et levita cum esset iso illo praeterivit. Similiter et levita cum esset secus locum et videret eum pertransivit. » Sacerdos et levita qui sauciatum transierunt, sacerdotium et ministerium Veteris Testamenti significant, ubi mundi languentis vulnera monstrari poterant, non autem curari. Ait enim Apostolus, quia « impossibile erat sanguine vitulorum et agnorum et hircorum auferri peccata . » Itaque sacerdos Dei, lege in mundum descendente per Moysen, nullam sanitatem contulit homini. Sic et descensus levitae qui typum ostendit prophetarum, nullum sanat; sed cum peccata arguit pertransit, quia indulgentiam misericordia motus est. Samaritanus qui custos latrones istos ita sscandalis operantium iniquitatem . Ipse Dominus homo factus, vitae praesentis iter arripuit, et venit secus vulneratum, compassionis nostrae susccinus. Lex autem non habuit misericordiam, sed ju
Abbreviated transcription (Latin):
ñ usisumꝰ hac potestate ne quẽ ur̃ in gͣuare¬
mus. Debitor rediens reddet qͥd ꝓmisit. cũ
dns iniudicio dicet. Quia suꝑ pauca fuisti
fidelis. supra multa te constituam. intra
ingaudiũ dñi tui. Quis hoꝵ triũ uidet᷑
tͥ ꝑximꝰ fuisse illi. qui incidit in latrones:
Et ille dix. Qui fecit miscłiam in illũ.

Expanded text:
n usi sumus hac potestate, ne quem vestrum gravaremus . Debitor rediens reddet quod promisit, cum Dominus in judicio dicet: Quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam, intra in gaudium Domini tui . Quis horum trium videtur tibi proximus fuisse illi qui incidit in latrones? At ille dixit: Qui fecit misericordiam in
Abbreviated transcription (Latin):
ditis. quia nẽ psonarĩ acceptio apuddm̃.
s tim̃tiũ eũ. Ergo uosqͦ regnũdĩ acci¬
Si uultis acciꝑe pͥus humiliamini
barent᷑ si peticio eoꝵ suscepta fiuisset:
Ideo neq dixit n sedebitis ne duoscon¬
fundet. neꝙͥ sedebitis ne cȩtero sirrita¬
ret. s tanq benignꝰ pat sic respondit ut
int fr̃sconcordian rumpetur. ⁊ om̃s
sꝑarent. slam quoduniaut duob speti

Expanded text:
iter; quia non est personarum acceptio apud Deum, sed timentium eum. Ergo vos quoque regnum Dei acciSi vultis accipere, prius humiliamini.barentur, si petitio eorum suscepta fuisset? Ideo neque dixit, non sedebitis, ne duos confunderet; neque sedebitis, ne caeteros irritaret. Sed tanquam benignus pater sic respondit, ut inter fratres concordia non rumperetur, sed omnes sperarent. Nam quod uni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa morte uita finierit.S si noscamꝰ eĩ
missu inferuentis olei dolium. uidebimꝰ
euis animũ mr̃io n defuisse. ⁊ eũ calicẽ
confessionis bibisse. Hinc aug̃ de hono
conuigali. Sicut ñ ẽ impar mitũ pati¬
entie in petro qui passus e ⁊ in ioħe qui
passus nẽ: sic nẽ impar m̃itũ continentiȩ
in ioħe qui nullas exꝑtus ẽ nuptias. ⁊
⁊ ip̃i mres st̃. Q uod eñi faciunt angłi in
cęlis. to monachi psallentes die ac nocte

Expanded text:
a morte vitam finierit. Sed si noscamus eum a morte vitam finierit. Sed si noscamus eum missum in ferventis olei dolium, videbimus ejus animum martyrio non defuisse, et eum calicem confessionis bibisse. Hinc Augustinus de bono conjugali: « Sicut non est impar meritum patientiae in Petro qui passus est, et in Joanne qui passus non est, sic non est impar meritum continentiae in Joanne, qui nullas expertus est nuptias, et et ipsi martyres sunt. » Quod enim faciunt angeli in coelis, hoc monachi psall
Abbreviated transcription (Latin):
lix passio ẽ. baptisma mors. Et dr baptis¬
ma adsimilitudinẽ lanȩ intincte. Sict̃
eniintingitur ⁊ accipit alicirꝰ coloris dig¬
nitatem lana: sic ⁊ nos inmortẽ descendimꝰ
corꝑales ⁊ resurgimꝰ sp̃uales. Unde apłs.
Sem̾inam᷑ in infirmitate. surgimꝰ in uir¬
tute. Seminat᷑ corpꝰ animale. surgit corpꝰ
spuale. Omis morsht passionẽ.s nom̃is paꝰ¬
sio morte. Confessores eni passi fuert. ⁊ nõ
occisi. Om̃s eni calice bib̾unt dñi. ñ tamen
oĩs baptismo eius baptiz atist. cassiotorꝰ
psalmo.xͦ. Calix dictus e eo qͦd assidue ca¬
lidam soleat susciꝑe potione. Macrobius
theodo siꝰ dicit gentem cylicranoꝵ fuisse
tu cylicos. qđ poculi genus una litt̃a im¬
mutata calice dixit. Unde hoc nom̃ me¬
moriȩ constat infixum. Ioem p̃s. lxxiiii.
Calix dracalidapotione quautuntur cõn¬
Calicẽ quidẽ meũbibetis. ⁊ baptismo meo
bus ab herode capite truncatꝰ sit. ioħsasit¬

Expanded text:
lix, passio est; baptisma, mors. Et dicitur baptislix, passio est; baptisma, mors. Et dicitur baptisma, ad similitudinem lanae intinctae. Sicut enim intingitur et accipit alicujus coloris dignitatem lana, sic et nos in mortem descendimus corporales, et resurgimus spirituales. Unde Apostolus: Seminamur in infirmitate, surgimus in virtute. Seminatur corpus animale, surgit corpus spirituale . Omnis mors habet passionem, sed non omnis passio mortem. Confessores enim passi fuerunt, et non occisi. Omnes ergo calicem biberunt Domini, non tamen omnes baptismo ejus baptizati sunt. Cassiodorus psalmo decimo: « Calix dictus est eo quod assidue calidam soleat suscipere potionem. » Macrobius Theodosius dicit gentem Cylicranorum Ciritu cylicos, quod poculi genus una littera immutata, calicem dixit. Unde hoc nomen memoriae constat infixum. Idem psalmo LXXIV: « Calix dicitur a calida potione, qua utuntur conCalicem quidem meum bibetis, et baptismo meo bus ab Herode capite truncatus sit, Joa
Abbreviated transcription (Latin):
eo. Mat fillioꝵ ⁊ ebedei ẽ salome: ⁊ intp̃tat᷑
pacifica. q genuit filios pacis. Intratps
nocationis apłoꝵ ⁊ passionẽ dñi mortuuᷤ
consicłatam confessa peticione corrigat᷑.
Audierat illum mulier tcia die resurrec¬
turum ⁊ putabat complendũ in pͥmo ad¬
uentu qͦd ꝓmittit᷑ in scło. Ergo aiiditate
trus uolens fac̾e tria tabnacła erraret.
Respondens aũt iħc dixit eis. Nescitis qͥd
tam. ⁊ uoscurritis ad sinistram: Regnare
uultis qui ñm̃uistis culmen honoris: Ma¬
t postulat ⁊ dñs discipłis loquit᷑. intelli¬
gens p̃ces matris descende exfilioꝵ uolun¬
tate. Ido forsitan res ꝑfeminã agebat᷑. qr
diabłs nualebat adũsus eos. Qui ut adã
spoliauit ꝑmulierẽ. ita istosseparare uo¬
lebat ꝑmatrẽ suã. S iam ñ pot̾at ꝑdicio
introire ꝑmulierẽ. ex quode muliere
salus nr̃a ꝓcessit. Potestis bibe calicẽ quẽ
egobibiturꝰ sum. aut baptismo quoego
baptiz or baptizari: Dicc̃ ei. Possumꝰ. Ca¬

Expanded text:
O. Mater filiorum Zebedaei est Salome, et interpretatur pacifica, quia genuit filios pacis. Intra tempus vocationis apostolorum et passionem Domini, mortuus consideratam confessa petitionem corrigatur. Audierat illum mulier tertia die resurrecturum et putabat implendum in primo adventu quod promittitur in secundo. Ergo aviditate trus volens facere tria tabernacula, erraret. Respondens autem Jesus, dixit eis: Nescitis quidteram, et vos curritis ad sinistram. Regnare vultis, qui non meruistis culmen honoris. Mater postulat, et dominus discipulis loquitur, intelligens preces matris descendere ex filiorum voluntate. Ideo forsitan res per feminam agebatur valebat adversus eos. Qui ut Adam spoliavit per mulierem, ita istos separare volebat per matrem suam. Sed jam non poterat perditio introire per mulierem, ex quo de muliere salus nostra processit. Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? aut baptismo quo ego baptizor, baptizari? Dicunt ei: Possumus. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
opa face. Thesaurus cordis intentio e ex
qua ds udicat oꝑa: ut aliqnminora
maior aliqn maiora minor mercesse¬
quatur.

Expanded text:
 Thesaurus, cordis intentio est, ex qua Deus judicat opera, ut aliquando minora major, aliquando majora minor merces sequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ bonii. aut facite arborẽ mala
⁊ fructũ eiꝰ malũ. Siquidẽ ex fructu
arbor cognoscit᷑. Me uidetis oꝑabona
fac̃e ⁊ me uituꝑatis. in quo magnadis¬
sonantia apparet. Igͥ aut facite .i. di¬
cite me boni sic opꝰ meu: aut utrũq
malĩ si potestis ⁊ me ⁊ opꝰ meii. Nicħ¬
ei mediũ ẽ qͥn boni auctoris bonatin
sint oꝑa ⁊ mali malasi gͦ facta que cer¬
ipsudicit arbore. sui opꝰ fructii. Pro¬
genies uiꝑarĩ quom potestis bona lo¬
qui cũ sitismali: Ex abundantia en
cordis osloquit᷑. Hic ostendit illos ma¬
lam ẽẽ arbore.⁊ malos fructꝰ dare cii in
intentione cordis malicia eoꝵ abundat.

Expanded text:
 malam, et fructum ejus malum. Siquidem ex fructu arbor cognoscitur. Me videtis opera bona facere, et me vituperatis: in quo magna dissonantia apparet. Igitur aut facite, id est, dicite me bonum sicut opus meum, aut utrumque malum, si potestis, et me et opus meum.  medium est, quin boni actoris bona tantum sint opera, et mali mala. Si ergo facta quae ceripsum dicit arborem; suum opus, fructum. Progenies viperarum, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali? Ex abundantia enim cordis os loquitur. Hic ostendit illos esse malam arborem, et malos fructus dare, cum in inten
Abbreviated transcription (Latin):
peccm. Qui uult ordinate dare elemosi¬
nama seipso debet inciꝑe. ⁊ eam sibi pri¬
mosina o pꝰ misericordie. uerissimeq est
dictum. miser̾e animȩ tue placens dõ.
Prima elemosinae. cũ renascimur seda
qͥcqͥd boni postea facimꝰ. Mundatis gͦ cor¬
dib ꝑfidem munda st̃ om̃ia.i. nulla co¬
inquinant intem.Lx¬

Expanded text:
enim vult ordinate dare eleemosynam, a seipso debet incipere, et eam sibi priemosyna opus misericordiae, verissimeque dictum ePrima eleemosyna est, cum renascimur; secunda, quidquid boni postea facimus. Mundatis ergo cordibus per fidem, munda sunt omnia, id est nulla coinquinant mentem.