comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
debeo etiã eiꝰ hab̾e gratã beniuolentiã. cuiꝰ me necesse .ẽ. in ꝓbare
sententiã. Ac ꝑ ħ in eis q̃ ñ recte sapit. ad huc lenit̃ corrigendus
mͥ uidet᷑. ñ asꝑe de testandus. pͣsertĩ qͥa sic̃ audio nuꝑ catholiꝰ factꝰ
.ẽ. qđ ei gͣulandũ. ẽ. Caruit enĩ donatistarũ uł potiꝰ rogatistarum
diuisione et errore qͦ antea tenebat᷑. si tam̃ catholicã ueritatem
sic̃ oportet intelligat. ut uere de illiꝰ c̃ũsione gaudeam᷑. Habet enĩ
eloqͥũ qͦ possit explicare q̃ sentit. Unde cũ illo agendũ.ẽ. eiq obtan.¬
dũ ut recta sentiat. ne faciat ẽẽ delectabilia qͣ s inutilia. & qͣ diser¬
ta dixerit uera dixisse uideat᷑. ꝗͣuis & in ipso eloqͥo habeat multa
em̃danda. et a nimia exundantia repͥm̃da. qđ in illo tͥ qͦq ut uiro
gͣui sic̃ tua indicant scripta displicuit. S ħ uł facile corrigitur.

Expanded text:
eo etiam eius habere gratam beniuolentiam, cuius me necesse est inprobare eo etiam eius habere gratam beniuolentiam, cuius me necesse est inprobare sententiam. ac per hoc in eis quae non recte sapit adhuc leniter corrigendus mihi uidetur, non aspere detestandus, praesertim quia, sicut audio, nuper catholicus factus est, quod ei gratulandum est. caruit enim Donatistarum uel potius Rogatistarum diuisione et errore, quo antea tenebatur, si tamen catholicam ueritatem sicut oportet intellegat, ut uere de illius conuersione gaudeamus. I Habet enim eloquium, quo possit explicare quae sentit. unde cum illo agendum est eique optandum, ut recta sentiat. ne faciat esse delectabilia, quae sunt inutilia et quae diserta dixerit uera dixisse uideatur; quamuis et in ipso eloquio habeat multa emendanda et a nimia exundantia reprimenda, quod in illo tibi quoque ut uiro graui, sicut tua indicant scripta, displicuit. sed hoc uel facile corrigitur
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ gͣtũ ẽẽ debet qd ita nͣ tacuit ut id etiã leg̾e possimꝰ. deberes
qͥdẽ tu tantũ scribe potiꝰ ad me. ꝗͣ ad alterũ de me. S qd mͥ e̾et ignotꝰ.
ñ.ẽ. ausus se mͥ ingerere in meoꝵ refutatione dictoꝵ nec c̃sulendũ
me putauit ubi sibi uidet᷑ minime dubitandũ. s plone cognitã et cer-¬
tã ten̾e sententiã. Obtẽꝑauit aut̃ amico suo a qͦ se ut scrib̾et dicit
ẽẽ cõpulsũ. et si qͥd ut̾̃ disputandũ qđ in mea̾ c̃tumeliã redunda.¬
ret exp̾sit. ñ eũ cͣuitiantis uoluntate credidim. s diu̾sa sentientis
necessitate fecisse. Ubi enĩ mͥ animꝰ erga me hominis ignotꝰ ẽ. et
ncertꝰ: meliꝰ arbitror meliora sentire. ꝗͣ in explorata culpare. ⁊ or¬
tassis enĩ amore mei fecit. sciens ad me. ꝑuenire posse qđ scripsit. dũ
in eis reb errare me ñ uult. in qͥb se potiꝰ errare ñ putat. & ideo

Expanded text:
mihi gratum esse debet, quod ita non tacuit, ut id etiam legere possimus. debuisse mihi gratum esse debet, quod ita non tacuit, ut id etiam legere possimus. debuisse quis dixerit eum scribere potius ad me quam ad alterum de me; sed quod mihi esset ignotus, non est ausus se mihi ingerere in meorum refutatione dictorum. nec consulendum me putauit, ubi sibi uidetur minime dubitandam, sed plane cognitam et certam tenere sententiam. obtemperauit autem amico suo, a quo se, ut scriberet, dicit esse conpulsum. et si quid inter disputandum, quod in meam contumeliam redundaret, expressit, non eum conuiciantis uoluntate crediderim, sed diuersa sentientis necessitate fecisse. ubi enim mihi animus erga me hominis ignotus est et incertus, melius arbitror meliora sentire quam inexplorata culpare. fortassis enim amore mei fecit sciens ad me peruenire posse quod scripsit, dum in eis rebus errare me non uult, in quibus se potius errare non putat.
Abbreviated transcription (Latin):
nob amica diligentia demonstrasti. qđ michi duos
eiꝰ qͥdẽ hominis que̾ penitꝰ ignorabũ. nec tam̃ ido̾ c̃tẽ¬
ꝓxime pͣtita estate misisti. ꝗͣuis mͥ eoqd̃ absens fuissem in au-¬
tunni fine sint redditi. Quomͦ enĩ tu carissimꝰ m̃s posses uł
debes. Finmeã ñ ꝑferre noticiã. cũ in manꝰ tuas uenissent
cuiꝰ libet hõis qͣlescũq litt̾ȩ licet ad aliũ seribentis. ibi tam̃ nom̃
cõmemoraret᷑ et legeret᷑ meu̾̃ ita ut rtͣ dic̾et᷑ u̾bis meis q̃ inqͥbrs.¬
dã opꝰculis ed idissem  Hitaq fecisti qđ sincerissimꝰ & dilectissi¬
mꝰ amicꝰ fac̾e debuisti. S hinc angor paululũ. qđ ad huc tuȩ
sc̃itati minꝰ ꝗͣ uellẽ cognitꝰ sũ. quandoqͥdẽ putasti me sic accẽptu¬
rũ qͣsi tu mͥ iniuriã feceris. notũ faciendo qd alius fec̃. Quantũ an-¬
tẽ hoc absit ab animo meo. uide ut ne ab illo qͥdẽ me passũ itiuiri.

Expanded text:
nobis amica diligentia demonstrasti, quod mihi duoseius quidem hominis, quem penitus ignorabam. nec tamen ideo contemeni — proxime praeterita aestate misisti, quamuis mihi eo quod absens fuissem in autumni fine sint redditi. quomodo enim tu carissimus meus posses ucl deberes in meam non perferre notitiam, cum in manus tuas uenissent cuiuslibet hominis qualescumque litterae licet ad alium scribentis, ubi tamen nomen commemoraretur et legeretur meum, ita ut contradiceretur uerbis meis quae in quibusdam opusculis edidissem? hoc itaque fecisti, quod sincerissimus et dilectissimus amicus meus facere debuisti. Sed hinc angor paululum, quod adhuc tuae sanctitati minus quam uellem cognitus sum, quando quidem putasti me sic accepturum, quasi tu mihi iniuriam feceris notum faciendo quod alius fecit. quantum autem hoc absit ab animo meo, uide, ut ne ab illo quidem me passum iniuriam
Abbreviated transcription (Latin):
pͣsidia. Quȩ qͥdẽ si adhibi possent ꝓculdubio ñ baptitatis ꝓdesse
ĩ possent. sic̃ nec illa ꝗͣ de libro machabeoꝵ cõmemorauit
cia facta ꝓ peccatorib mortuis. eis aliqͥd ꝓfuissent si circu̾cisi ñ fu¬
issent. Inueniat gͦ si potest iste qͥd dicat. cũ ab illo qͣrit᷑ qͥd merue¬
rit ãa sine ullo petcato uł originali uł ꝓpͥo. sic ad subeundũ alienũ
peccatũ originale dãnari. ut ñ ab illaᷤ ualeat lib̾ari. et uideat qͥd eligat
e duob utrũ dicat etiã eas aas morientiũ paruuloꝵ. ꝗͣ hinc sine laua¬
cro regen̾ationis abscedunt. & ꝓqͥb nullũ sacrificiũ corporis dñici
offert᷑ a nexu peccati originalis absolui. cũ apłs doceat ex uno ire
peccatũ. & omimͦ in nocentes. simplices. puras. a uisto dõ cũ eas ipse
ñ lib̾andas carni uiserit peccatrici. ȩt̃na dãnatione puniri. ꝑ go nichil

Expanded text:
tizatis prodesse non possent, sicut nec illa quae de libro Machabeorum commemorauit sacrificia facta pro peccatoribus mortuis eis aliquid profuissent, si circumcisi non fuissent. Inueniat ergo, si potest, iste quid dicat, cum ab illo quaeritur, quid meruerit anima sine ullo peccato uel originali uel proprio sic ad subeundum alienum peccatum originale damnari, ut non ab illo ualeat liberari, et uideat quid eligat c duobus, utrum dicat etiam eas animas morientium paruulorum, quae hinc sine lauacro regenerationis abscedunt et pro quibus nullum sacrificium corporis dominici offertur, a nexu peccati originalis absolui, cum apostolus doceat ex uno ire peccatum et omni modo innocentes, simplices, puras a iusto deo, cum eas ipse non liberandas carni inserit peccatrici, aeterna damnatione puniri. Ego ni
Abbreviated transcription (Latin):
solu̾e. adhuc se inuoluit & dic̃. Anima si peccatrix ẽẽ meruit qͣ pec¬
atrix e̾eᷤ ñ potuit. tam̃ neq in peccatũ remansit. qr in xp̃¬

Expanded text:
solvere, adhuc se involvit, et dicit: « Anima si peccatrix esse meruit, quae pecsolvere, adhuc se involvit, et dicit: « Anima si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit, tamen neque in peccato remansit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ eã peccati religare uoluerit. cũ c̃sortio carnis peccatria ẽe inci.¬
pit. q̃ peccatrix e̾e̾ ñ potuit: In huiꝰ qͣstionis tãꝗͣ scopuloso gurgite
debuit utiq cau̾e naufragiũ. nec eo se cõmit t̾e. unde se nerueret tͣn-¬
seundo. s forte redeundo. idẽ. poenitendo. Nã de pͣsẽntia dĩ se nititur
libare. s frustra. Prese̾ntia qͥppe dĩ eos qͦs sanaturꝰ ẽ. peccatores p̃nostit.
ñ fac̃. Nã si eas aas lib̾at a peccato. qͣs innocentes et mundas ĩpli-
cuit ipse peccati uulnꝰ sanat. qđ intulit nob̾: ñ qđ inuenit in nob̃.
Aũtat aut̃ dĩ. et om̃ino absit. ut dicamꝰ qͣndo lauacro regen̾ationis
ds̃ mundat aas paruuloꝵ. tc̃ eũ mala sua corrig̾e ꝗͣ illis ipse fecit.
cũ eas nullũ habentes peccatũ peccatrici carni cinꝰ originali peccato
c̃taminarent᷑ admiscuit. Quas tam̃ iste accusans. dic̃ inqͥnari me¬
ruisse ꝑ carne̾̃. nec potest dic̃e unde tantũ mali meruerint ante

Expanded text:
corpus eam peccati relegare uoluerit, cum consortio carnis peccatrix esse incipit, quae peccatrix esse non potuit? in huius quaestionis tamquam scopuloso gurgite debuit utique cauere naufragium nec eo se committere, unde se non erueret transeundo, sed forte redeundo, id est paenitendo. nam de praescientia dei se nititur liberare, sed frustra. praescientia quippe dei eos quos sanaturus est peccatores praenoscit, non facit. nam si eascuit ipse peccato, vulnus sanat quod intulit nobis, non quod invenit in nobis. Avertat autem Deus, et omnino absit, ut dicamus, quando lavacro regenerationis Deus mundat animas parvulorum, tunc eum mala sua corrigere, quae illis ipse fecit, cum eas nullum habentes peccatum peccatrici carni, cujus originali peccato contaminarentur, admiscuit. Quas tamen iste accusans dicit inquinari meruisse per carnem, nec potest dicere unde tantum mali meruerint ante
Abbreviated transcription (Latin):
xit oĩa aut̃ ex dõ. nisi qr & corꝑora exdõ: Itaqͥppe ait. sic̃ eniͣ
mulier ex uiro. Ita et uir ꝑmulierẽ: oĩa autͣ ex dõ. Eligat gͦ
iste unde sit dictũ Si de corporib. ꝓfecto et corpora ea dõ s̃.
Quid ẽ. gͦ qđ ubicũq iste inscripturis legit ex dõ qͣndo de hõi¬
b agitur. ñ et corpora s tantũ aas & sp̃s uult intelligi : Siuͦi
uir exqͦ mulier. & illa mulier q̃ ex uiro. & ille uir qͥ ꝑ mulierẽ
Heq enĩ ille uir ꝑmulierẽ ex quo uiro mulier. s uir qͥ nat᷑. e
pꝰea ex uiro ꝑmulierẽ. quẽ admodũ hodieq nascunt᷑. Ac ꝑ hoc
si cuͣ ista dic̾et apłi de corporib loqͣlat᷑. ꝓculdubio corpora
linqͣtur eis qͥc̃tra aa̾rũ ꝓpaginẽ disputant. Si aut̃ ita duudit
ut dicat mulierẽ ex uitd esse scđm corpꝰ. ex dõ aut̃ scđ̾m aam¬

Expanded text:
ra ex deo? ita quippe ait: sicut enim mulier ex uiro ita et uir per mulierem. omnia autem ex deo. eligat ergo iste unde sit dictum. si do corporibus. profecto et corpora ex deo sunt. quid est ergo. quod ubicumque iste in scripturis legit \'ex deo\', quando de hominibus agitur, non et corpora, sed tantum animas et spiritus uult intellegi? si uero uir, ex quo mulier, et illa mulier, quae ex uiro, et ille uir. qui per mulierem ? neque enim ille uir per mulierem, ex quo uerem. quemadmodum hodieque nascuntur. ac per hoc si, cum ista diceret apostolus, de corporibus loquebatur, procul dubio corpora linquetur eis qui contra animarum propaginem disputant. si autem ita diuidit, ut dicat mulierem ex uiro esse secundum corpus, ex deo autem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ qͣstionẽ difficillimã solũe conaret᷑ de originali peccato. qͣtinꝰ
ad corpꝰ aam q ꝑtineat. si ãa ñ de parentib tͣhit᷑. s adõ noua in.¬
sufflat᷑. Hanc gͦ tã molestã et tã ꝑfundã enitens enodare qͣstionẽ.
merito inqͥt ꝑ carnẽ pͥscã reparat habitudinẽ. qͣm uisa fuerat
paulisꝑ amisisse ꝑ carnẽ. ut ꝑ eã incipiat renasci. ꝑqͣm merue¬
excedit in tã ĩmane p̃cipitium decidisse. ut dic̃et inqͥnari aam me¬
ruisse ꝑcarnẽ. cũ dic̃e nullomͦ possit. unde ħ meritũ traxerit an¬
te carnẽ. Si enĩ acarne incipit meritũ hab̾e peccati. dicat si potest
unde ante peccatũ suũ carne meruet inqͥnari. Nã ħ meritũ quo
in carne peccatrice missa ẽ. ut inqͥnaret᷑ ex illa ꝓfecto habuit ait.¬

Expanded text:
conaretur de originali peccato, quatenus conaretur de originali peccato, quatenus ad corpus animamque pertineat, si anima non de parentibus trahitur, sed a deo noua insufflatur, hanc ergo tam molestam et tam profundam enitens enodare quaestionem: merito, inquit, per carnem priscam reparat habitudinem, quam uisa fuerat paulisper amisisse per carnem, ut per eam incipiat renasci, per quam merueres eius excedit in tam immane praecipitium decidisse, ut diceret inquinari animam meruisse per carnem, cum dicere nullo modo possit, unde hoc meritum traxerit ante carnem. si enim a carne incipit meritum habere peccati, dicat, si potest, unde ante peccatum suum carne meruerit inquinari. nam hoc meritum, quo in carnem peceatricem missa est, ut inquinaretur ex illa, profecto aut
Abbreviated transcription (Latin):
fec̃. Qđ si ita esset. nec sic de ipso s de subiacenti re aliqͣ flabili pos¬
sec ẽẽ qd̃ flauit. S absit ut negemꝰ onũpotentẽ de nichilo flatũ
uitȩ fac̾e potuisse. qͦ fieret hõ in aam uiuã. atq in eas cͣtrudam᷑
m᷑. uł qđ mutabile factũ uidemꝰ de ipso fecisse credamꝰ. Qđ enĩ
de ipsor necesse ẽ. ut eiꝰdẽ nature cuiꝰ ipse ẽ. ac ꝑħ etiã ĩmutabile¬
aliud uult effic̃e ꝗͣ nos ñ ex aa et corpore. s ex duob uł etiã tribus
et om̃a ħ tria corpora ẽẽ asserit ꝓfecto ex trib corporib nospu¬
tat ẽẽ cõpactos. In qͣ opinione qͣnta eũ seqͣtur absurditas illi
potiꝰ ꝗͣ tͥ demonstrandũ puto. Uerũ iste tolerabilis error .e. hõis
qui ñdũ cognonit ẽeᷤ aliqͥd qđ cũ corpꝰ ñ sit. corporis tam̃ qͣmdã
similitudinẽ gerere possit. Illud plane qͥs ferat qđ in scđo libro

Expanded text:
imam fecit. quod et si ita esset, nec sic dc ipso, sed de subiacenti re aliqua flabili posimam fecit. quod et si ita esset, nec sic dc ipso, sed de subiacenti re aliqua flabili posset esse quod flauit. sed absit, ut negemus omnipotentem dc nihilo flatum uitae facere potuisse, quo fieret homo in animam uiuam. atque in eas contrudamur mur uel quod mutabile factum uidemus dc se ipso eum fecisse credamus. quod enim de ipso est, necesse est ut eiusdem naturae sit, cuius ipse ealiud uult efficere quam nos non ex anima et corpore, sed ex duobus uel etiam tribus et \'omnia haec tria corpora esse\' asserit, profecto ex tribus corporibus nos putat esse conpactos. in qua opinione quanta eum sequatur absurditas, illi potius quam tibi demonstrandum puto. uerum iste tolerabilis error est hominis, qui nondum cognouit esse aliquid, quod cum corpus non sit corporis tamen quandam simil
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse credat᷑ nese̾ eo se reuolui quod declinasse se putat. ut scilicet
nichil aliud aa ꝗͣ dĩ nat᷑a sit. ac sic c̃seqͣnt᷑ & de dĩ nat᷑a fiat aliqͥd ab
eodẽ dõ. cui faciendo mat̾ia de qͣ fac̃ sit ipse qͥ fac̃. ac ꝑ ħ & dĩ sit na-¬
tura mutabił. et mutata in det̾iꝰ eiꝰdẽ ipsiꝰ dĩ. ab eodẽ ipso dõ natura
dã̾net᷑. Qd̃ ꝓtua fideli intelligentia ꝗͣ ñ sit opinandũ. et qͣ sit a corde
catholico secludendũ. longe q fugiendũ uides. Ita qͥppe aa uł de fla-¬
tu facta uł dĩ flatꝰ factꝰ ẽ. ipsa. ut ñ de ipso sit. s ab ipso de nichilocre¬
ata sit. Neq enĩ sic̃ hõ qͣndo sufflat ñ potest de nichilo flatũ fac̾e.
s quẽ de isto aere duc̾. hunc reddit. ita dõ putandũ ẽ. auras aliq̃s
circũ fusas iã fuisse. qͣrũ exiguã ꝗͣndã particulã spirando tͣheret.
& respirando refundet. qͣndo in hõis faciẽ sufflauit. eiq illo mͦ aam

Expanded text:
fecisse credatur; nescit eo se revolvi, quod declinasse se putat, ut scilicet nihil aliud anima quam Dei natura sit; ac sic consequenter et de Dei natura fiat aliquid ab eodem Deo, cui faciendo materia de qua facit, sit ipse qui facit: ac per hoc et Dei sit natura mutabilis, et mutata in deterius ejusdem ipsius Dei ab eodem ipso Deo natura damnetur. Quod pro tua fideli intelligentia, quam non sit opinandum, et quam sit a corde catholico secludendum, longeque fugiendum, vides. Ita quippe anima vel de flatu facta, vel Dei flatus factus est ipsa, ut non de ipso sit, sed ab ipso de nihilo creata sit. Neque enim sicut homo quando sufflat, non potest de nihilo flatum facere, sed quem de isto aere ducit, hunc reddit; ita Deo putandum est auras aliquas circumfusas iam fuisse, quarum exiguam quandam particulam spirando traheret et respirando refunderet, quando in hominis faciem sufflauit eique illo modo an
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ nichil mali fec̾: Si aut̃ ħ meritũ ex dõ dr̃ habuisse qͥs ħ audiat.
qͥs ferat: qͥs dici ĩpune ꝑmittat: Non enĩ ħ loco qͣrit᷑ qͥd meruerit
ut uidicaret᷑ dãnanda pꝰ carnẽ. s qͥd meruerit ante carne̾ ita dam¬
nari ut in qͥnanda inittet᷑ in carnẽ. Explicet ħ si potest. qͥ.ẽ. ausus
lic̾e inqͥnari aam meruisse ꝑ carnẽ. Itẽ alio loco cũ eãdẽ qͣ se ipse in

Expanded text:
nihil mali fecit? si autem hoc meritum ex deo dicitur habuisse, quis hoc audiat, quis ferat, quis dici inpune permittat? non enim hoc loco quaeritur, quid meruerit, ut iudicaretur danmanda post carnem. sed quid meruerit ante carnem ita damnari, ut inquinanda mitteretur in carnem. explicet hoc, si potest, qui est ausus dicere inquinari animam meruisse per carn
Abbreviated transcription (Latin):
apłm paulũ. Nã in epła ad galathas ꝗͣ utiq sic̃ cet̾ȩ ad doctrinã
religionis pietatis q conscripta .ẽ. illo loco dicunt eũ ẽẽ m̃titum.
ubi ait de petro et barnaba. cũ uidissẽ qͥa ñ recte ingrediuntur
ad ueritatẽ euangłii. Cũ enĩ uolunt petrũ ab errore atq ab il¬
la in qͣ incidat uię pͣuitate defendẽ. ipsã religionis uiã in qͣ salus
ẽ. om̃ib c̃fracta & cõmutata scripturarũ autoritate conantur
euert᷑e. In qͦ ñ uident ñ solũ mͣdacu erim̃. s etiã ꝑuirii se obic̾e
apło in ipsa doctrina pietatis. hͤ in epła in qͣ p̃dicatur euangłm.¬

Expanded text:
nam in epistula ad Galatas, quae utique sicut ceterae ad doctrinam religionis pietatisque conscripta est, illo loco dicunt eum esse mentitum, ubi ait de Petro\' et Barnaba: cum uidissem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii. cum enim uolunt Petrum ab errore atque ab illa, in quam inciderat, uiae prauitate defendere, ipsam religionis uiam, in qua salus est omnibus, confracta et comminuta scripturarum auctoritate conantur euertere. in quo non uident non solum mendacii crimen, sed etiam periurii se obicere apostolo in ipsa doctrina pietatis, hoc est in epistula
Abbreviated transcription (Latin):
bitͣtur alioꝵ. Tanta porro cecitas hominũ aas occupauit. ut eis pa-¬¬
rũ sit si dicamꝰ qͣdã mͣdacia ñ esse peccata. nͥ etiã in qͥb dã peccatũ
dicant eẽ si m̃daciũ recusemꝰ. eoq ꝑducti s̃ defeu̾endo m̃dacium.¬

Expanded text:
arbitratur aliorum. Tanta porro cecitas hominum animas occupavit, ut eis paarbitratur aliorum. Tanta porro cecitas hominum animas occupavit, ut eis parum sit, si dicamus quaedam mendatia non esse peccata, nisi etiam in quibusdam peccatum esse dicant, si mendacium recusemus.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmoditas. aut salus tẽporalis ꝑficiendȩ fidĩ pͣferenda.e. nec siqͥsquã
in recte factis nr̃is tã male mouet᷑ ut fiat etiã animo detior. longe¬
q a pietate remotior. ꝓpt̾ea recte facta deserenda s̾. cũ id nob̾ p̾ci¬
pue tenendũ sit qͦ uocare atq inuitare debemꝰ qͦs sic̾ nosinet ipsos
diligimꝰ. fortissimoq animo bͥbenda.ẽ apłica illa sententia. Aliis
qͥdẽ sumꝰ odor uitȩ inuitã. aliis odor mortis in mortẽ. & ad ħ quis
idoneus.: Nec octauo gen̾e mͣtiendũ. ẽ. qͥa et in bonis castitas animi
pudicitia corporis. & in malis id qd ipsi facimꝰ eo qd̃ fieri sinimus
maius e. tumi aut deto grnib tant quisq peccat cu intit. qͥto¬
emergit ad pͥmo. Quis qͥs aut̃ esse aliqd̃ genꝰ mͣdacii qđ peccatũ ñ
sit putauerit. decipiet se ipsũ turpit᷑. cũ honestũ se decepto

Expanded text:
commoditas aut salus temporalis perficiendae fidei praeferenda est, nec, si quisquam commoditas aut salus temporalis perficiendae fidei praeferenda est, nec, si quisquam in recte factis nostris tam male mouetur, ut fiat etiam animo deterior longeque a pietate remotior, propterea recte facta deserenda sunt, cum id nobis praecipue tenendum sit, quo uocare atque inuitare debemus quos sicut nosmet ipsos diligimus, fortissimoque animo bibenda est apostolica illa sententia: aliis quidem odor uitae in uitam, aliis odor mortis in mortem; et ad haec quis idoneus? nec octauo genere mentiendum est, quia et in bonis castitas animi pudicitia corporis et in malis id quod ipsi facimus eo quod fieri sinimus maius est. in his autem octo generibus tanto quisque minus emergit ad primum. quisquis autem esse aliquod genus mendacii, quod peccatum non sit, putauerit, dec
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. inuiria. Non .ẽ. mͣtiendũ tͣcio gen̾e. qͥa cũ alt̾ius inuria c̾sulen-¬
dũ. ẽ. Non ẽ. mͣtiendũ qͣrto gen̾e ꝓpt̾ m̾dacu libidine̾. ꝗͣ ꝑse ipsã
uitiosa.ẽ. Non .ẽ. m̃tiendũ qͥnto gen̾e. qͥa nec ipsa ueritas fine placen¬
di hõib enuntianda.ẽ. qͣntominꝰ mndaciũ qd ꝑse ipsũ qͥa m̃daciũ. ẽ.
utiq turpe.ẽ. Non .ẽ. mͣtiendũ sexto gen̾e. neq enĩ recte etiã testi.¬
ui ueritas. ꝓcuiꝰꝗͣ tẽporali cõmodo ac salute corru̾pit᷑. Ad sei¬
pitnã uͦ salutẽ nullꝰ ducendus.ẽ. opitulante mdacio. Non enĩ malis
conu̾tentiũ morib ad bonos mores cͣuertendus .ẽ. qͥa si erga illum
faciendũ ẽ. debet etiã ipse cͣuersus fac̾e erga alios. atq ita nͣ ad bo¬
nos s ad malos mores cͣuertit᷑. cũ ħ ei pͣbet imitandũ c̃uerso. qđ
ei pͣstitũ .ẽ. cͣuertendo. Neq septimo gen̾e mͣtiendil ẽ. nͥ enĩ cuiꝰquã

Expanded text:
cum alterius iniuria consulendum est. non est mentiendum quarto genere propter mendacii libidinem, quae per se ipsa uitiosa est. non est mentiendum quinto genere, quia nec ipsa ueritas fine placendi hominibus enuntianda est, quanto minus mendacium, quod per se ipsum, quia mendacium est, utique turpe est. non est mentiendum sexto genere; neque enim recte etiam testimonii ueritas pro cuiusquam temporali commodo ac salute corrumpitur. ad sempiternam uero salutem nullus ducendus est opitulante mendacio; non enim malis conuertentium moribus ad bonos mores conuertendus est, quia, si erga illum faciendum est, debet etiam ipse conuersus facere erga alios, atque ita non ad bonos, sed ad malos mores conuertitur, cum hoc ei praebetur imitandum conuerso, quod ei praestitum est conuertendo. neque septimo genere mentiendum est; non enim cuiusquam
Abbreviated transcription (Latin):
laudabilit᷑ ħ utilit̾ et inculpabilit̾ faciat¶ Quȩ aut̃ sc̃itatis religio¬
nis q causa seruant᷑. cũ ħ uiolare inuiriosi uoluerint etiã pec̾ca
tis minoꝵib. ñ tam̃ iniuiriis alioꝵ. si c̃ditio ꝓponit᷑ et facultas da-¬
tur redim̃da s. & tc̃ iã illa desinunt e̾e̾ peccata. q̃ ꝓpt̾ gͣuiora ui¬
tanda suscipiunt᷑. Sic̃ enĩ in reb utilib uelut pecuniario allo
uocet᷑ et ħ peccatũ. dũ tam̃ suscipiendũ e̾e̾ ut ãpliꝰ uitet᷑. Ita ne¬
mo dubitet. sicͣ nemo dubitat cauendi maioris dãni causa patien.¬
dũ
misso facti tui: Flucet itaq discussis om̃ib nichil aliud illa testi¬
nec ulla exẽpla m̃datioꝵ imitatione digna in morib factisq scoͣꝵ
inueniant᷑. qd̃ ad eas attinet scripturas ꝗͣ ad nullã figurata
ficationẽ referunt᷑. sicuti s̃ gesta in actib apłoꝵ. Nã dĩũ om̃a in

Expanded text:
laudabiliter, hoc utiliter et inculpabiliter facit. quae autem sanctitatis religiolaudabiliter, hoc utiliter et inculpabiliter facit. quae autem sanctitatis religionisque causa seruantur, cum haec uiolare iniuriosi uoluerint, etiam petis minoribus, non tamen injuriis aliorum, si conditio proponitur et facultas datur, redimenda sunt. Et tunc jam illa desinunt esse peccata, quae propter graviora vitanda suscipiuntur. Sicut enim in rebus utilibus, velut in pecuniario aliovuocetur et hoc peccatum, dum tamen suscipiendum esse, ut amplius euitetur, ita nemo dubitet, sicut nemo dubitat cauendi maioris damni causa patiendum missio facti tui. Elucet itaque discussis omnibus nihil aliud illa testimonec ulla exempla mendaciorum imitatiinveniantur; quod ad eas attinet Scripturas, quae ad nullam figuratam significationem referuntur, sicuti sunt res gestae in Actibus Apostolorum.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsqͥs tẽplũ dĩ corruꝑit corrũpet illũ d. tẽplũ enĩ dĩ scmͣ. ẽ. quod
stis uos. & om̃a qͥde ista peccata. siue qͥb iniuria fit hõib
nocent. Om̃a g̾ ista peccata etiã si huic tẽporali utȩ ad aliqͣm di¬
lectionẽ uł utilitatẽ uident᷑ c̃sulere. nã nullus aliqͥd hoꝵ alio ꝓpo¬
sito ac fine cõmittit. tam̃ ad illã uitã quȩ sẽpit᷑na.ẽ. ĩplicatos om̃il
modis ĩpediunt. Hoꝵ aut̃ alia s̃ q̃ solos facientes ĩpediunt. alia ꝗ
eos etiã in qͥb fiunt naͣ illa qͣ utilitatis ad hanc uitã ꝑtinentis
gr̃a seruant᷑. caĩ auferunt᷑ ab iniuiriosis. illi soli peccant᷑. et auita
etna ĩpediunt᷑ qui ea faciunt. ñ hi qͥb faciunt. Itaq etiã si ea
ui auferri qͥsq c̃sentiat. uł ne faciat aliqͥd mali. uł ne in his ip.¬
sis maiꝰ aliqͥd incomodi paciat᷑. ñ solũ ñ peccat. s illud fortit᷑ et

Expanded text:
emplum dei corruperit, corrumpet illum deus; templum enim dei sanctum est, quod estis uos. Et omnia quidem ista peccata, siue quibus iniuria fit hominibnocent, omnia ergo ista peccata, etiamsi huic temporali uitae ad aliquam delectationem uel utilitatem uidentur consulere — nam nullus aliquid horum alio proposito ac fine committit - tamen ad illam uitam, quae sempiterna est, inplicatos omnibus modis inpediunt. horum autem alia sunt, quae solos facientes inpediunt, alia, quae eos etiam, in quibus fiunt. nam illa, quae utilitatis ad hanc uitam pertinentis gratia seruantur, cum auferuntur ab iniuriosis, illi soli peccant et a uita aeterna inpediuntur, qui ea faciunt, non hi, quibus faciunt. itaque etiamsi ea sibi auferri quisque consentiat, uel ne faciat aliquid mali uel ne in his ipsis maius aliquid incommodi patiatur, non solum non peccat, sed illud fortiter et
Abbreviated transcription (Latin):
iniuriã. et uł eiꝰ cõmoditati aliquid iniq et inlicite auferunt. aut
eã penitꝰ il lata morte adimunt. Itaq fures. & raptores. et c̾tumelio¬
sos et tortores. atq int̾fectores. magis oderͣ ꝗͣ lasciuos. ebriosos. lu-¬
xcuriosos. si nulli molesti sint. Non enĩ intelligunt aut om̃ino curant
qđ isti dõ faciant inuriã. ñ qͥdẽ in illiꝰ aliqd incõmodũ s in suã mag.¬
nã ꝑniciẽ. cũ dona eiꝰ in se corrũpunt etiã tẽporalia. atq ipsis corrũp

Expanded text:
injuriam, et vel ei commoditatis aliquid inique et illicite auferunt, aut injuriam, et vel ei commoditatis aliquid inique et illicite auferunt, aut eam penitus illata morte adimunt. Itaque fures, et raptores, et contumeliosos, et tortores atque interfectores magis oderunt, quam lascivos, ebriosos, luxuriosos, si nulli molesti sint. Non enim intelligunt, aut omnino curant, quod isti Deo faciant injuriam; non quidem in illius aliquod incommodum, sed in suam magnam perniciem; cum do
Abbreviated transcription (Latin):
aut inexẽplo aut in u̾bo script᷑arũ inuenire. ut diligendũ uł ñ
odio habendũ ullũ mͣdaciũ uideat᷑. s intͣdũ mͣtiendo faciendũ
ẽẽ qd̃ odis. ut qđ aͣpliꝰ detestandũ.ẽ. deuitet᷑. S in ħ errant hões.
qͦ subdunt pͣciosa uiliorib. Cũ enĩ c̾cesseris ad mittendũ e̾ẽ aliqđ
malũ ne aliud gͣuiꝰ admittat᷑. ñ ex regula ueritatis s ex sua qͥsq
cupiditate atq c̃ suetudine mͣtit᷑ malũ. et id prtat gͣuiꝰ qđ ipse
ãpliꝰ exhorresẽ. ñ qd ãpliꝰ re uera fugiendũ. ẽ. Hoc totũ ab amoris
ite gignit᷑ uiciũ. Cũ enĩ duȩ sint uitȩ nr̃ȩ. una sempit̾n¬
diuinit᷑ ꝓmittit᷑ alt̾a tẽporalis in qͣ nc̃ sumꝰ. cũ quisq istã tẽporalẽ¬
ãpliꝰ diligere coeꝑ it ꝗͣ illã sempit̾nã. ꝓpt̾ hanc diligit putat. esse
om̃a facienda. nec ulla ęstimat gͣuiora peccata ꝗͣ ꝗͣ huic uite faciunt

Expanded text:
aut in exemplo aut in uerbo scripturarum inuenire, ut diligendum uel non odio habendum ullum mendacium uideatur, sed interdum mentiendo faciendum esse quod oderis, ut quod amplius detestandum est deuitetur. sed in hoc errant homines, quod subdunt pretiosa uilioribus. cum enim concesseris admittendum esse aliquod malum, ne aliud grauius admittatur, non ex regula ueritatis, sed ex sua quisque cupiditate atque consuetudine metitur malum et id putat grauius, quod ipse amplius exhorrescit, non quod amplius reuera fugiendum est. hoc totum ab amoris peruersitate gignitur uitium. cum enim duae sint uitae nostrae: una sempitdivinitus promittitur; altera temporalis, in qua nunc sumus: cum quisque istam temporaleamplius diligere coeperit, quam illam sempiternam, propter hanc quam diligit, putat esse omnia facienda; nec ulla aestimat graviora peccata, quam quae huic vitae faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia scã dicet᷑. s alibi eẽ ñ negaretur. qđ libet ille senserit contͣ hȩc
uerba disputare ñ opꝰ ẽ. Si enĩ deme singula quererent᷑. utrũ unũ
eẽt baptisma. respondem unũ eẽ. Deinde si int̾rogarer utrũ ħeẽt in
eccłia scã. respondem hoc ẽẽ. Tercio si quereret᷑ utrũ h baptisma
credem. respondem ita me crede. Le ꝑ ħ unũ baptisma quod ae̾.
in eccłia scã me crede respond̾em. Si aut̃ quereret᷑ utrũ in sola
scã eccłia ẽẽt. & ap̃ hereticos uł scismaticos ñ eẽt. ñ me ita crede
cũ tota eccłia respondẽ. S qr hoc ille in sententia sua ñ posuit.
pitto eẽ imꝓbũ ut ego illi addã uerba contͣ qͣ disputẽ ꝗͣ ibi r̃
inueni. Ita enĩ si dic̾et. una .ẽ. aqͣ euphrate fluminis ꝗͣ. ẽ. in
paradyso. uerũ utiq dic̾et. S si int̾rogaret᷑ utrũ in solo paradsso.¬

Expanded text:
et alibi esse non negaretur, quodlibet ille senserit, contra haec uerba disputare non opus est. si enim de me singula quaererentur, utrum unum esset baptisma, responderem unum esse. deinde si interrogarer, utrum hoc esset in ecclesia sancta, responderem hoc esse. tertio si quaereretur, utrum hoc baptisma crederem, responderem ita me credere, ac per hoc unum baptisma quod est in ecclesia sancta me credere responderem. si autem quaereretur, utrum in soset ecclesia et aput haereticos uel schismaticos non esset, non me ita credere cum tota ecclesia responderem. sed quia hoc ille in sententia sua non posuit, puto esse inprobum ut ego illi addam uerba contra quae disputem, quae ibi non inueni. ita enim si diceret: \'una est aqua Eufratae fluminis quae est in paradiso,\' uerum utique diceret. sed si inter
Abbreviated transcription (Latin):
talibꝰ minat᷑ irrident. & scelerati. qr nefarie uuunt. & antixp̃i. quia
mores eoꝵ axp̃o adu̾sant᷑. Ꝙ a dõ maledicti. qr ubiq tales sc̃a scriptura
edcecrat᷑. Ꝙ mortui. qͥa carent uita usticię. & impacati. qr cont᷑riis
& sacri legi. qr in seipsis tẽplũ dĩ male uiuendo corrũpunt. & antisti-¬
tes diaboli. qr fraudi & auariciȩ q̃ .ẽ. idolatria seruiunt. Lales aũ non¬
Cur gͦ isti baptirant: Curetiã qͥdã qͥ scło uerb̾ & ñ factis renunciant.
ab huiꝰ modi moribꝰ ñ mutati baptirant᷑. & qͣndo mutant᷑ ñ rebapti

Expanded text:
talibus minatur inrident, et scelerati quia nefarie uiuunt, et antichristi, quia mores eorum Christe aduersantur, et a deo maledicti, quia ubique tales sancta scriptura execratur, et mortui, quia carent uita iustitiae, et inpacati, quia contrariis et sacrilegi, quia in se ipsis templum dei male uiuendo corrumpunt, et antistites diaboli, quia fraudi et auaritiae quae est idololatria seruiunt. tales autem noncur ergo isti baptizant? cur etiam quidam, qui saeculo uerbis et non factis renuntiant, et ab huiusmodi moribus non mutati baptizantur et quando mu
Abbreviated transcription (Latin):
let. siue int̾ eẽ uideat᷑. igni destinata .ẽ. Si eͦ ꝓpt̾ea baptirandi sti
ad ȩccłiã uenientes heretici. ut ab amicis dĩ baptizent᷑. nunqͥd illi
auari. raptores. homicidȩ. amici dĩ s̃. aut qͦs baptizaĩunt denuo bap¬
tirandi st̃. Felia a baga diã. Sic̃ cecꝰ cecũ ducens simul info¬
ueã cadunt. ita hereticꝰ hereticũ baptitans simul in mortẽ cadunt.¬

Expanded text:
let siue intus esse uideatur, igni destinata est. si ergo propterea baptizandi sunt let siue intus esse uideatur, igni destinata est. si ergo propterea baptizandi sunt ad ecclesiam uenientes haeretici, ut ab amicis dei baptizentur, numquid illi auari, raptores, homicidae amici dei sunt aut quos baptizauerint denuo baptizandi sunt? Felix a Bagai dixit: Sicut caecus caecum ducens simul in foueam cadunt, ita haereticus haereticum. baptizans simul in mortem cadunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sciamꝰ. hereticos ñ hab̾e nec patrẽ nec filiũ nec spm scm̃. debent uenien-¬
tes ad ȩccłiã matrẽ nr̃am uere renasci & baptirari. ut cancer qđ habebant
et dãnationis irȩ & erroris offectura. ꝑ scm̃ & cȩleste lauacrũ scificetur.
ta nec illos hab̾e. qͥ intꝰ ꝑdite & execrabilit̾ uiuunt S ecundinus
płs eos qͥ ab ȩccłia eaxeunt antixp̃os dicat. indubitant᷑ hostes xp̃i quiq
antiap̃i nominati st̃. gr̃am baptismi salutaris ministrare ñ possunt.
& idõ censeo eos qͥ de insidis hereticoꝵ c̃fugiunt ad ȩccłiã. baptirandos
eẽ a nob qͥ amici appellati sumꝰ de eiꝰ dignatione. Cui respondet᷑.
xp̃i adu̾sarios om̃s eẽ. qͥbꝰ dicentibꝰ. dñe in tuo nomine uirtutes mul.¬
tas fecimꝰ. et alia q̃ ibi dicunt᷑. in fine dicturꝰ ẽ. Non noui uos. rece¬
dite a me om̃s qͥ oꝑamini iniqͥtatẽ. Quȩ tota palea siusq ad ulti¬
mũ in malicia ꝑseuerabit. siue aliqͥd eiꝰ ante uentilationẽ foras uo¬

Expanded text:
sciamus haereticos non habere nec patrem nec filium nec spiritum sanctum, debent uenientes ad ecclesiam matrem nostram uere renasci et baptizari, ut cancer quod habebant et damnationis ira et erroris offectura per sanctum et caeleste lauacrum sanctificetuta nec illos habere qui intus perdite et execrabiliter uiuunt. Secundinus s eos qui ab ecclesia exeunt antichristos dicat, indubitanter hostes Christi quique antichristi nominati sunt gratiam baptismi salutaris ministrare non possunt. et ideo censeo eos qui de insidiis haereticorum confugiunt ad ecclesiam baptizandos esse n nobis qui amici appellati sumus dei de eius dignatione. Cui respondetur Christi aduersarios omnes esse quibus dicentibus: domine, in nomine tuo uirtutes multas fecimus et alia quae ibi dicuntur in fine dicturus est: non noui uos; recedite a me omnes qui operamini iniquitatem. quae tota palea si usque ad ultimum in malitia perseuerabit, siue aliquid eius ante uentilationem foras uo
Abbreviated transcription (Latin):
be manifestũ.ẽ. ut a blasphemia ssuȩ p̾sũptionis purificati. possint
nomine c̃secrat᷑. hereticoꝵ deputet᷑. & iniquũ a nob̾ oĩ ẽtestatione re

Expanded text:
bere manifestum est, ut a blasphemia suae praesumptionis purificati possint bere manifestum est, ut a blasphemia suae praesumptionis purificati possint Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eypͥanꝰ p̃dicꝰ auire cõmunionis ñ amouebant. ecce a qͥbꝰ ñ polluebant᷑
in c̃u̾satione unitatis. Ecce qͣntũ amandũ sit uincłm pacis. ecce quid
ħ sententia testis ẽ. ut heretici uenientes ad eccłiã cũ baptisinate qđ
habebant suscipent᷑. aut ħ recte fiebat. aut mali bonos inunitate ñ
maculant. Si recte fiebat. curorbẽ t̾rarũ qr sic recipiunt᷑ accusant.
Si aut̃ mali bonos munitate ñ maculant. qͦmͦ se acrimine sacrilegȩ se¬
parationis eacusant. E ucratius a thenis diãe. Fidẽ nr̃am et
baptismatis grãm et legis eccłiasticȩ regulã ds̃ et dñs nr̃ iħe aep̃e¬
quũ a nob̾ repellendũ ẽ. & oĩ c̃testacione refutandũ. de quoꝵ ore uirꝰ
ñ uita. nec grã cȩlestis s blasphemia trinitatis ex pͥmit᷑. & idõ uenien-¬
tes ad ȩccłiam hereticos integro & catholico baptismate haptirari de¬

Expanded text:
cut Cyprianus praedixit, a iure communionis non amouebant, ecce a quibus non polluebantur cut Cyprianus praedixit, a iure communionis non amouebant, ecce a quibus non polluebantur in conseruatione unitatis, ecce quantum amandum sit uinculum pacis, ecce quid haec sententia testis est, ut haeretici uenientes ad ecclesiam cum baptismate quod habebant susciperentur, aut hoc recte fiebat aut mali bonos in unitate non maculant. si recte fiebat, cur orbem terrarum, quia sic recipiuntur, accusant? si autem mali bonos in unitate non maculant, quomodo se a crimine sacrilegae separationis excusant? Eucratius a Thenis dixit: Fidem nostram et baptismatis gratiam et legis ecclesiasticae regulam deus et dominus nostequum a nobis pellendum est et omni detestatione refutandum, de quorum ore virus, non vita, nec gratia coelestis, sed blasphemia Trinitatis exprimitur. Et ideo venientes ad Ecclesiam haereticos integro et catholico Baptismate baptizari de
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ isti scło uerb̾ & ñ factis renunciantes si pꝰea corrigerent᷑ rursus
baptizarent᷑. s uno uitali baptis mate scĩficarent᷑. Qđ quidẽ incatho¬
lica.ẽ s ñ in sola. sic̃ nec in scis solis qͥ edificati s̃ suꝑ petrã. et ex quibꝰ
unica illa colũba ꝑficit᷑. Castꝰ a sicca dix̃. Qui c̃tẽpta ueritate
p̾sumit̃ consuetudinẽ seqͥ. aut circa fr̃s inuidꝰ ẽ. & malignꝰ quibꝰ ue¬
ritas reuelat᷑. aut circa dm̃ ingratꝰ.ẽ. cuiꝰ inspiratione ȩccłia eiꝰ instru-¬
it᷑. ste si c̃uinceret eos qui diu̾sa sentiebant. & ħ tenebant quod
ut c̃tẽnerent ueritatẽ. ħ u̾ba formidare deb̾emꝰ. Cũ uͦ illa c̃suetudo.¬
o.
&e a ueritate ꝓpagata. et ueritate roborata repiat᷑. nichil in hac sen¬
tentia ꝑtimescimꝰ. & tam̃ si illi circa fr̃s inuidi erant &x maligni. aut̃
circa dm̃ ingͣti. ecce qͣlibꝰ cõmunicabant. ecce qͣles diu̾sa sentientes si¬

Expanded text:
igerentur, rursus baptizarentur, sed uno uitali baptismate sanctificarentur. quod quidem in catholica est, sed non in sola, sicut nec in sanctis solis qui aedificati sunt super petram et ex. quibus unica illa columba perficitur. Castus a Sicca dixit: Qui contempta ueritate praesumit consuetudinem sequi, aut circa frritas reuelatur aut circa deum. ingratus est cuius inspiratione ecclesia eius instruitur. Iste si conuinceret eos qui diuersa sentiebant et hoc tenebant, quut contemnerent ueritatem, haec uerba formidare deberemus; cum uero illa consuetudo et a ueritate propagata et ueritate roborata repperiatur, nihil in hac sententia pertimescimus. et tamen si illi circa fratres inuidi erant et maligni aut circa deum ingrati, ecce qualibus communicabant, ecce quales diuersa sentientes, si
Abbreviated transcription (Latin):
puus ostanes et formã ueri dĩ negat conspici posse. et angłos ueros se¬
di eiꝰ dic̃ assistere. In qͦ et plato pari ratione c̃sentit. & unũ dm̃ seruans.
cȩt̃os angłos uł demonas dic̃. Hermes qͦq trimegistꝰ unũ dm̃ loqͥtur.
et eũ in cõphensibilẽ atq in estimabilẽ confitet᷑. Si gͦ isti uenissent
qͥd diuinũ inueniri recte q apꝓbari. qͦuis eis salꝰ adhuc a xp̃o pres¬
tanda sit. ñ oportet nos ita moueri etiã si peiores s̃ heretici. ut quod
in eis malũ ipsoꝵ .ẽ. uelimꝰ corrigere. & qđ in eis bonũ.ẽ xp̃i nolimus
agnosc̃e. S iã cęt̾as huiꝰ c̾cilu sententias ꝑtractandas ab alio suscipi-

Expanded text:
puus Ostanes et formam ueri dei negat conspici posse et angelos ueros sepuus Ostanes et formam ueri dei negat conspici posse et angelos ueros sedi eius dicit adsistere. in quod et Plato pari ratione consentit et unum deum seruans ceteros angelos uel daemonas dicit. Hermes quoque Trimegistus unum deum loquitur et eum inconprehensibilem adqquid divinum inveniri recteque approbari, quamvis eis salus adhuc a Christo praestanda sit; non oportet nos ita moveri etiamsi pejores sunt haeretici, ut quod in eis malum ipsorum est velimus corrigere, et quod in eis bonum est Christi nolimus agnoscere. Sed jam caeteras hujus concilii sententias pertractandas, ab alio suscipiemus
Abbreviated transcription (Latin):
diuina q̃ ap̃ udeos erant. talia erant qͣles ipsi erant. q̃ dñs qͦq ipse
ꝑceptt. et ad ea celebranda lepsos qͦs mundau̾at misit. & ea rachariȩ
ministranti angłs astitit. eũq in tẽplo sacrificantẽ ex auditũ eẽ
nunciauit. Hȩc eadẽ sacram̃ta et in bonis hõibꝰ illiꝰ tẽporis erant.
et in malis peioribꝰ ꝙͣ s̃ ethnici. qͣndoqͥdẽ in malicia sodomitis pͣlati
s. et tam̃ illa sacram̃ta erant in utrisq integͣ atq duuna. Nã et ipsi
gentiles si qͥd diuinũ et rectũ in doctrinis suis hab̾e potuer̃. ñ ĩpbaue¬
runt sc̃i nr̃i. ꝗͣuis illi ꝑsuas suꝑsticiones & idolatriã et suꝑbiã et cęt̾os
ꝑditos mores de testandi eẽnt. et nͥ corrigerent᷑ diuino uidicio pu-
rent agnosceret᷑ ineis ñ ĩꝓbaretur. & sc̃s cypͥanꝰ talibꝰ adũsꝰ cosdem
ethnicos utit᷑ testibꝰ. Nã cũ de magis loq̃ret᷑. quoꝵ tam̃ inqͥt p̃ci¬

Expanded text:
diuina, quae aput Iudaeos erant, talia erant quales ipsi erant, quae dominus quoque ipse suscepit et ad ea celebranda leprosos quos mundauerat misit et ea Zacchariae ministranti angelus adstitit eumque in templo sacrificantem exauditum esse nuntiauit? haec eadem sacramenta et in bonis hominibus illius temporis erant et in malis peioribus quam sunt ethnici, quandoquidem in malitia Sodomitis praelati sunt, et tamen illa sacramenta erant in utrisque integra adque diuina. Nam et ipsi gentiles si quid diuinum et rectum in doctrinis suis habere potuerunt, non inprobauerunt sancti nostri, quamuis illi per suas superstitiones et idolatriam et superbiam ceterosque perditos mores detestandi essent et, nisi corrigerentur, diuino iudicio punirent, agnosceretur in eis, non inprobaretur, et sanctus Cyprianus talibus aduersus eosdem ethnicos utitur testibus. nam cum de magis loqueretur, quorum tamen, inquit, praeci
Abbreviated transcription (Latin):
in delicus uiuit. qͦmͦ ñ st̃ mortui. qͥ scło u̾b̃ et ñ factis renunciant:
qͥdẽ habet. s ñ ei ꝓfic̃ ad salutẽ : Si aut̃ ille a qͦ baptitat᷑ talis.ẽ. iste uͦ
ñ falso ad dm̃ corde conũtit᷑. ñ ab illo mortuo baptizat᷑. s ab illo uiuo
de qͦ dictũ.ẽ ipse.ẽ. qͥ baptirat. qͦlibet corporalit̾ oꝑante baptuet. Qđ̃
aut̃ dit de hereticis.s enĩ qͥ ap̃ illos baptirant᷑ ꝑ remissionẽ peccatorũ

Expanded text:
in deliciis uiuit, quomodo non sunt mortui qui saeculo uerbis et non factis renuntiant? in deliciis uiuit, quomodo non sunt mortui qui saeculo uerbis et non factis renuntiant? dem habet, sed non ei proficit ad salutem? si autem ille a quo baptizatur talis est, iste uero non falso ad deum corde conuertitur, non ab illo mortuo baptizatur, sed ab illo uiuo de quo dictum est: ipse est qui baptizat, quolibet corporaliter operante baptizet. quod autem ait de haereticis
Abbreviated transcription (Latin):
nunciarent. Quietus ab uruc dix̃. Qui fide uiuimꝰ. obseqͥ his
q̃ instruendis nob̾ ante p̃dicta s̃ credula obseruacione debemꝰ. Nã
scriptũ. ẽ. ap̃salomonẽ. qui baptirat᷑ a mortuo. qͥd ꝓfic̃ lauatio eiꝰ.
ap̃ illos baptirantur. ꝑ remissionẽ peccatoꝵ uitã ętͣnã consecunt᷑. cur
ad eccłiã ueniunt: Si uͦ a mortuo salutis nichil accipit᷑ ac ꝓpt̾ea cog¬
nito errore pͥstino ad ueritatẽ cũ penitentia reu̾tunt᷑. uno uitali bap¬
tismate qđ in eccłia catholica. ẽ. scificari debebt. Quid sit a mortuo
baptitari. sine p̃ udicio diligentioris eiꝰdẽ scripturȩ considationis
alibi iã diximꝰ. Quero aut̃ cur hereticos solos uelint intelligi mor.¬
tuos. cũ apłs paulꝰ gen̾alit̾ de peccato dicerit. Stipendiũ peccati mors
& iterũ. Saꝑe aut̃ scđm carnẽ. mors .ẽ. Ꝙ cũ mortuã dicat uiduã quę

Expanded text:
nuntiarent. Quietus a Buruc fi.rit: Qui: fide uiuimus obsequi his nuntiarent. Quietus a Buruc fi.rit: Qui: fide uiuimus obsequi his quae instruendis nobis ante praedicta sunt credula obseruatione debemus. nam. scriptum est aput salomonem: qui bapti: atur a mortuo quid proficit lauatio eius?  illos baptizantur per remissionem peccatorum uitam aeternam consequuntur, cur ad ecclesiam ueniunt? si uero a mortuo salutis nihil accipitur ac propterea cognito errore pristino ad ueritatem cum paenitentia reuertuntur, uno uitali baptismate quod in ecclesia catholica est sanctificari debebunt. Quid sit a mortuo baptizari sine praeiudicio diligentioris eiusdem scripturae considerationis alibi iam diximus. quaero autem cur haereticos solos uelint intellegi mortuos, cum Paulus apostolus generaliter de peccato dixerit: stipendium peccati mors, et iterum: sapere autem secundum carnem mors est. et cum mortuam dicat uiduam quae
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ maiestatẽ. Memores gͦ ꝑiculi. ħ qͦq ñ tantũ obseruare debemꝰ
uerũ etiã ab oĩbꝰ nob̾ confirmare. ut om̃s heretici qͥ ad sinũ matris
eccłiȩ accurr᷑ baptizent᷑. ut mens heretica quȩ dut᷑na tabe pollu-¬
ta ẽ. scificatione lauacri purgata in meliꝰ reformet᷑. Fortassis
iste qͥ in diut᷑na tabe purgandã causã posuit. cur debent heretici
baptirari. parceret eis qͥ in aliqͣm heresẽ irruentes exiguo illic tp̃r
fuissent. & cito correcti ad catholicã inde migrassent. Deinde et
ipse parũ attendit. ita dici posse. Ut iniqͥ om̃s qͥ ad illã petrã in qua
eccłia significat᷑ accurr̃ baptirent᷑. ut mens iniqͣ q̃ extͣ petrã in are.¬
na eclificabat audiendo ũba xxp̃i &e ñ faciendo sc̃ificatione lauacri
purgata in meliꝰ reformetur. & tam̃ ñ fit si iã baptirati s̃. etiã si
ꝓbent᷑ tales fuisse cũ baptirarent᷑. idest ut scło u̾b̾ & ñ factis re-¬

Expanded text:
lem maiestatem. memores ergo periculi hoc quoque non tantum obseruarc debemus, uerum etiam ab omnibus nobis confirmare, ut omnes haeretici qui ad sinum matris ecclesiae adcurrunt baptizentur, ut mens haeretica quae diuturna tabe polluta est sanctificatione lauacri purgata in melius reformetur. Fortassis iste, qui in diuturna tabe purganda causam posuit cur deberent haeretici baptizari, parceret eis qui in aliquam haeresem inruentes exiguo illic tempore fuissent et cito correcti ad catholicam inde migrassent. deinde et ipse parum aduertit ita dici posse, ut iniqui omnes, qui ad illam petram in qua ecclesia significatur adcurrunt, baptizentur, ut mens iniqua, quae extra petram in harena aedificabat audiendo uerba Christi et non faciendo, sanctificatione lauacri purgata in melius reformetur; et tamen non fit, si iam baptizati sunt, etiam si probentur tales fuisse cum baptizarentur, id est ut saeculo uerbis et non factis re
Abbreviated transcription (Latin):
qdđ in eis ꝑu̾sũ. ẽ. euacuat illa ꝗͣ ibi recta st̃. s ab eis potiꝰ eu.¬
Sic̃ in ipso hõe bonȩ spei & ꝓhabilis fidĩ. s tam̃ hõe. si qͥd alit̾ sapit. ñ
inde euacuant᷑ q̃ recte sapit. donec eids̃ reuelet qđ alit̾ sapit. Si aut̃
malꝰ ẽ. ipse atq pũsꝰ. si p̾cẽ integrã dicat & nulla ex parte fidĩ catho¬

Expanded text:
quod in eis peruersum est euacuat illa quae ibi recta sunt, sed ab eis potius euquod in eis peruersum est euacuat illa quae ibi recta sunt, sed ab eis potius eusicut in ipso homine bonae spei et probabilis fidei, sed tamen homine, si quid aliter sapit, non inde euacuantur quae recte sapit, donec ei deus reuelet et quod aliter sapit. si autem malus est ipse adque peruersus, si precem integram dicat et nulla ex parte fidei catho
Abbreviated transcription (Latin):
dit. multi ñ solũ mali s etiã boni fr̃s in ipsa ȩccła ñ scĩficant aquam.
Multoꝵ enĩ p̾ces em̃dant᷑ cotidie si doctioribꝰ fuerint recitatȩ. et
multa in eis reꝑiunt᷑ contͣ catholicã fidẽ. Nunqͥd si manifestet᷑ aliqͦs
baptiratos cũ illȩ p̃ces dictȩ suꝑ aqͣm fuissent. ubebunt᷑ denuolup¬
titari. Quid ita . Quia plerunq pcis uitiũ suꝑat p̾cantis affectus
et qr certa illa u̾ba euangłica sine qͥbꝰ ñ potest baptisma ẽsecrari. tan¬
tatis affectũ qͦ possit illa ĩꝑitia suꝑari. & idõ similis .ẽ. ei qͥcunq in ipsa
catholica inuidꝰ & maliuolꝰ qͣles illic arguit cypͥanꝰ. afferat etiã aliqͣm
lũ ab ĩꝑitis loqͣcibꝰ s etiã ab hereticis cõpositas. & ꝑ ignorantię sĩplici¬
tatẽ ñ eas ualentes discerñe utunt᷑ eis arbitͣntes qđ bonȩ sint. ñ ta

Expanded text:
dit, multi non solum mali, sed etiam boni fratres in ipsa ecclesia non sanctificant aquam. dit, multi non solum mali, sed etiam boni fratres in ipsa ecclesia non sanctificant aquam. multorum enim preces emendantur cotidie, si doctioribus fuerint recitatae, et multa in eis repperiuntur contra catholicam fidem. numquid, si manifestetur aliquos baptizatos, cum illae preces dictae super aquam fuissent, iubebuntur denuo baptizari? quid ita? quia plerumque precis uitium superat precantis adfectus et quia certa illa uerba euangelica sine quibus non potest baptismus consecrari, tantatis affectum, quo possit illa imperitia superari, et ideo similis est ei quicunque in ipsa catholica invidus et malevolus quales illic arguit Cyprianus. Afferat etiam, ut fielum ab inperitis loquacibus, sed etiam ab haereticis conpositas, et per ignorantiae simplicitatem non eas ualentes discernere utuntur eis arbitrantes quod bonae sunt; nec tamen