comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atradito sibi sc̃o mandato Neque enĩ illud hoc loco intellegendum ẽ son re¬
tum: quo preceptum.ẽ ut indm̃ credamuis. quam eõ ipso totum continetur sun
intellegamꝰ fidem credentium : que ꝑ dilectionem oꝑatur: Sed apte expresst e
dicera& scm̃ mandatum: idẽ. quo preceptum .ẽ. ut abhuius inundi coinquniuns
recedentes casta conuersatione uiuamus Dic enim aits Dienim refugienis coni¬
nationes mundi in agnitionẽ dñi nr̃i & conseruatoris ibu xp̃i his rursus inplen
perantur : facta sunt illis posteriora deteriora prioribus: Nonait rsigienta
ignorantiam dĩ: aut refugientes in fidelitatẽ saeculi: ueltale aliquid: sedcomous¬
ones mundi. in quib utique omnis inmunditia flagitioꝵ: Nam dehis superus
quensi dixit: Coepulantes uobiscum: oculos babentes plenos adulteri: & mat¬
tis peccati: Ideo &iam fontes sic cos eos appellato: F ontes uidelica : quod acpra

Expanded text:
a tradito sibi sa tradito sibi smandatum, quo praeceptum est, ut in deum credamus - quamquam eo ipso totum continetur, si eam intellegamus fidem credentium, quae per dilectionem operatur — sed aperte expressit quid diceret sanctum mandatum, id est, quo praeceptum est, ut ab huius mundi coinquinationibus recedentes casta conuersatione uiuamus. sic enim ait: si enim refugientes coinquinationes mundi in agnitionem domini nostri et conseruatoris Iesu Christi his rursus inplexi superantur, facta sunt illis posteriora deteriora prioribus. non ait refugientes ignorantiam dei\' aut refugientes infidelitatem saeculi uel tale aliquid, sed: coinquinationes mundi, in quibus est utique omnis inmunditia flagitiorum. nam de his superius loquens dixit: coepulantes uobiscum, oculos habentes plenos adulterii et indesinentis peccati. ideo etiam fontes siccos eos appellat: fontes uidelicet, quod acceperint
Abbreviated transcription (Latin):
d ẽ mocassionẽ carnis detis: inde & ipse p&rus dicit: Liberi: nonficut uelam̃tum malitiae.
edntes libertatẽ.: A it de illis. & in secunda epistola sua: Hisunt fontes sicci: & nebulae atur¬
ne eraeitatae: quibus caligo tenebrarum reseruata ẽ Supba enim uanitatis loquentes
rore conuersati: libertatem illis ꝓmittentes : cum ipsi serui sint corrupoo
Aquo enim quis deuictꝰ e huic & seruus addictꝰ ẽp ienim refigients o¬
natio nes mundi i agnitionẽ dñi nr̃ & conseruatoris ibũ tp̃i ins rurus m¬
& suslota in uolutabriscȩn:. Quid adhuc ꝓmittitur contra istam manreils
ueritatt̃ conditio melior his qui cognouerunt uiam iustiiae : hoc .ẽ. dnmiri
&ꝑdite uiuunt. quam si omnino non cogno uissent : cum aptissime dicatur nus
erat illis non cognoscere uiam iustitiae : quam cognoscentibus retrorsimn ni

Expanded text:
tatem in occasionem carnis detis. unde et ipse Petrus dicit: liberi, non sicut uelamentum malitiae tatem in occasionem carnis detis. unde et ipse Petrus dicit: liberi, non sicut uelamentum malitiae habentes libertatem, ait de illis et in secunda epistula sua: hi sunt fontes sicci etnebulae a turbine exagitatae, quibus caligo tenebrarum reseruata est. superba enim uanitatis loquentes nt, in errore conuersati, libertatem illis promittentes, cum ipsi serui sint corruptionis. a quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus est. si enim refugientes coinquinationes mundi in agnitionem domini nostri et conseruum suum et: sus lota in uolutabris ceni. quid adhuc promittitur contra istam manifestissimam ueritatem condicio melior his, qui cognouerunt uiam iustitiae, hoc est dominum Christum, et perdite uiuunt, quam si omnino non cognouissentόt, cum apertissime dicatur: melius erat i
Abbreviated transcription (Latin):
elis qui in lege peccauerunt : cum dȩiud aeis & gentib ageret᷑: ut ad rp̃i gratiam utriquae
itorentur: Nequae enĩ dictum ẽ quisine. Eldepeccauerunt: sine fide ꝑibunt. qui autem
ie peceauerunt : ꝑfidẽ iudicabuntur. sed sine lege dictum.ẽ. & mlege : ut satis apparer&
lm causam tangi. que intergentes & iudaeos agebatur: non quae interbonos malos qua e¬
punos : Quaĩquã si illo loco legem ꝓfide accipi uolunt qđ nimisimportunum & absurdũ ẽ.
un hinc aꝑtissimam possunt legere sententiam a postoli p&ri: Quicum loqueretur de
Sa moccafionẽ carnis acceperant: & inuelamentum malitiae quod scriptum. ẽ: nos ad nouũ
idntum ptinentes: non ancillae filios. eẽ. sedlibere: qualibertate xp̃s nos liberauit: & putaue¬
tit hoc esse libere uiuere. ut tam̃quam detanta redeptione securi: quicquid liber& licere
n arltparentur : non intuentes qđ dictum. ẽ : uos in libertatẽ uocati estis frẽs. tantum neliber¬

Expanded text:
is, qui in lege peccauerunt, cum de iudaeis et de gentibus ageretur, ut ad Christi gratiam utrique inuitarentur?. Neque enim dictum est: qui sine fide peccauerunt, sine fide peribunt; qui autem in fide peccauerunt, per fidem iudicabuntur, sed \'sine lege\' dictum est et \'in lege\' ut satis adpareret illam causam tangi, quae inter gentes et iudaeos agebatur, non quae inter bonos malosque Christianos. Quamquam si illo loco legem pro fide accipi uolunt, quod nimis inportunum et absurdum est, etiam hinc apertissimam possunt legere sententiam apostoli Petri, qui cum loqueretur de his, qui in occasionem carnis acceperant et in uelamentum malitiae, quod scriptum est, nos ad nouum testamentum pertinentes non ancillae filios esse, sed liberae, qua libertate Christus nos liberauit, et putauerant hoc esse libere uiuere, ut tamquam de tanta redemptione securi, quidquid liberet, licere sibi arbitrarentur, non intuentes, quod dictum est: uos in libertatem uocati estis, fratres; tantum ne liber
Abbreviated transcription (Latin):
inlege spitales et iudȩi etx p̃iani : Vndo illi seruauerunt moremillũ patriũ
sideonera in solita credentib: gexitibus non imposuerunt : Etidõ & illi circũcisi su:
Sine lege autẽ gentes quȩ nomndũ crediderunt : quibus tamen sea postolus con¬
gruisse testaturꝰ permi sericordẽ compassionẽ nom peruersi pellem simula¬
tionem. Idest ut eo modo subueniret carnali iudaeo uel pagano. quomodo sibi
isse si hoe esset. subueniri uoluisset : Partans utiq eorũ in firmitatẽ in compas¬
sions similitudine non fallens inmendatis fictione : sicut continuo sequitur
ediat : faccus sũ infirmis infirmus. ut in firmos lucri facerem: Hinc enĩ lo¬
quebitur: ut &iã illa omnia diceret: Sicut ergo qđ factus est infirmis infirmꝰ.
noneat mendatiũ : siccetera illa superius : Quam enĩ dicit in firmitatem suam
ginfirmos fuisse Nisi compatiendi eis Intantũ ut neui derentur uenditor

Expanded text:
in lege spiritales et iudaei et christiani, unde illi seruauerunt morem illum patrium, in lege spiritales et iudaei et christiani, unde illi seruauerunt morem illum patrium, sed onera insolita credentibus gentibus non inposuerunt; et ideo et illi circumcisi sunt; sine lege autem gentes, quae nondum crediderunt, quibus tamen se apostolus congruisse testatur per misericordem conpassionem, non per uersipellem simulationem, id est ut eo modo subueniret carnali iudaeo uel pagano, quo modo sibi ipse, si hoc esset, subueniri uoluisset: portans utique eorum infirmitatem in conpassionis similitudine, non fallens in mendacii fictione, sicut continuo sequitur et dicit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem. hinc enim loquebatur, ut etiam illa omnia diceret. sicut ergo quod factus est infirmis infirmus, non erat mendacium, sic et cetera illa superius. quam enim dicit infirmitatem suam erga infirmos fuisse nisi conpatiendi eis in tantum, ut, ne uideretur uenditor
Abbreviated transcription (Latin):
tum facta est : Secundũ hanc ergo sententiã suã quadicit: circũ cisus quis uoca¬
as st. non adducat in prȩputio quis uocatus est̃. non circũ cidatur : fecit illa quae
anntelligentib & parũ atteridentibus. finxisse putatus est : Iudeus enĩ erat. et
tĩ isus uocatus noluit adducere : idest noluit itauiuere. acsi circũ cisus non es sec:
Qoc enĩ iam in potestate habebat. et suble quidem non erat. sicut illi qui eã seruili¬
ar opeabantur sed tamen in legedĩ & xp̃i : Hon enĩ alia erat lex illa: et alialex
u. sicut perditi mani cheisolenTdicere: Alio quin sicũ illa fecit finxisse putandus
s fuxit et paganũ. & sacrificauit idolis : quia dicit factũ se fuisse his quisine
lege sunt quasi sinelege : Quos utique non nisi gentiles quos paganos dicimus
ult intelligi:  liud est ergo esse sublegȩ : aliud sinelege : Sublege carnales uidȩi

Expanded text:
utium facta est. secundum hanc ergo sententiam suam, qua dicit: circumcisus quis uocautium facta est. secundum hanc ergo sententiam suam, qua dicit: circumcisus quis uocatus est? non adducat. in praeputio quis uocatus est? non circumcidatur, fecit illa, quae non intellegentibus et parum adtendentibus finxisse putatus est; iudaeus enim erat et circumcisus uocatus; noluit adducere, id est noluit ita uiuere, ac si circumcisus non esset. hoc enim iam in potestate habebat. et sub lege quidem non erat sicut illi, qui eam seruiliter operabantur, sed tamen in lege dei et Christi. non enim alia erat lex illa et alia lex dei, sicut perditi Manichaei solent dicere. alioquin si, cum illa fecit, finxisse putandus est, finxit et paganum et sacrificauit idolis, quia dicit factum se fuisse his qui sine lege sunt quasi sine lege, quos utique nonnisi gentiles, quos paganos dicimus, uult intellegi. aliud ergo esse sub lege, aliud in lege, aliud sine lege. sub lege carnales iudaei;
Abbreviated transcription (Latin):
poni cuangelium Idest ut non sit credentibus sumptuosã cuinglũ uepen
pedt & ã atq es iã : ut ostendat quid sibi iure dhũco. lccatua mipse ⁊ofura
lonuon abietar inquit potestate mea ineuangelio Iam uero qua ini fitnta
bominũ compatiens id fatiebat : audiamus se quenteri  Cu meni libro sa
in quid̃ ex omnibus omniũ me seruũ feci : ut pluros lucri facerem hi
sublege suret quasi sublege cum non sim ipse sub lege ut cosqusibles
erint luer facertm his quisine loge suas quasi si ne lege cum siri
Qud ioisimulandi uersutia faciebat. sed compatiendi misericordia: Id est non
isiut fingeret iuda eum sicut non nulli putauerunt. qua legitima uꝙ era hieru¬
uinis obseruauit: Fecit enĩ hoc secundũ liberã & manifestã sertentiã suã. inqua di
se ciaesis quis uocatus est : non adducat : Idest non sicuuat quasi prȩputiũ ad¬
sit et id quodnu dauerat texerit : sicut alioloco dicitur: Circũcisio tudi prȩ¬

Expanded text:
ponam euangelium, id est ut non sit credentibus sumptuosum euangelium, ne redit etiam atque etiam, ut ostendat, quid sibi iure dominico liceat et ipse non faciat. ut non abutar, inquit, potestate mea in euangelio. Iam uero quia infirmitati hominum conpatiens id faciebat, audiamus sequentia. cum enim liber sim, inquit, ex omnibus omnium me seruum feci, ut plures lucrifacerem: his qui sub lege sunt quasi sub lege, cum non sim ipse sub lege, ut eos qui sub lege erant lucrifacerem; his qui sine lege sunt quasi sine lege, cum sinei sine lege sunt. quod non simulandi uersutia faciebat, sed conpatiendi misericordia, id est non quasi ut se fingeret iudaeum, sicut nonnulli putauerunt, quia legitima uetera Hierosolymis obseruauit. fecit enim hoc secundum liberam et manifestam sententiam suam, in qua dicit: circumcisus quis uocatus est? non adducat, id est non sic uiuat, quasi praeputium adduxerit et id quod nudauerat texerit, sicut alio loco dicit: circumcisio tua praep
Abbreviated transcription (Latin):
quia & inipso opere corporali id quodbonũ est operabatur apostl
Quando autem soleret operari. id est quib: tem porũ spatus ned
cinis horis operabatur : ipse nontacuit : Veruntamen isti qui tam quam
Qc̃ hegotiosi et ocupati detem pore operationis in quirunt. quid agia:
in quq ip̃si abhierusalem per circuitum usque adilliricum. terras euan¬
in dalouerunt: Aut quic quid gentium barbararũ remansit adhuc ad

Expanded text:
quia et in ipso opere corporali id quod bonum est operabatur apostolus. quia et in ipso opere corporali id quod bonum est operabatur apostolus. Quando autem soleret operari, id est quibus temporum spatiis, nenocturnis horis operabatur, ipse non tacuit uerumtamen isti, qui tamquam multum negotiosi et occupati de tempore operationis inquirunt, quid agunt? numquid ipsi ab Hierusalem per circuitum usque ad Illyricum terras euangelio repleuerunt? aut quidquid gentium barbararum remansit adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
bia corum qui honesti uocari amant : sedesse non amant : Nonigitirini¬
naretur a postolus siue rusticanũ aliquod opus aggred. siue inopfa
di: Quos in hac causa reuereri posset ignoro :siudeos dixerint pta¬
chȩ petora pauerunt : si gregos quos &iam paganos dicimus s uns
losophos multum sibi ignorabiles sutores habuerunt: Sieadesu da
homo ille uistus et ad testimonium coniugalis sempermansume unr¬
nititis elettus. cui desponsata erat uirgo maria quȩ pepert ꝓ pi
faber fuit: Qui quid harũ ergo cũ in nocentia et sine fraude hon¬
nes operantur bonum est : Nam prȩcauet hoc ꝓ ipse a postolus ne
quis quam ex necessitate sustentandȩ uitȩ in mala opera dlabs
Quifurabatur in quit iam non furetur magis autem laboret manba
suis bonũ : ut habeat unde tribuat cui opus est: Hoc ergo scire suffis

Expanded text:
bia eorum, qui honesti uocari amant, sed esse non amant. non igitur dedigbia eorum, qui honesti uocari amant, sed esse non amant. non igitur dedignaretur apostolus siue rusticanum aliquod opus adgredi siue in opificum et ecclesiae dei, quos in hac causa reuereri posset ignoro. si Iudaeos dixerint, patriarchae pecora pauerunt; si Graecos, quos etiam paganos dicimus, etiam philosophos multum sibi honorabiles sutores habuerunt; si ecclesiam dei, homo ille iustus et ad testimonium coniugalis semper mansurae uirginitatis electus, cui desponsata erat uirgo Maria, quae peperit Christum, faber fuit. quidquid horum ergo cum innocentia et sine fraude homines operantur, bonum est. nam praecauet hoc et ipse apostolus, ne quisquam ex necessitate sustentandae uitae in mala opera delabatur. qui furabatur, inquit, iam non furetur; magis autem laboret manibus suis bonum, ut habeat unde tribuere cui opus est. hoc ergo scire sufficit,
Abbreviated transcription (Latin):
pecum fuerunt. hae manus seruierunt: Omnia ostendi uobis: quõ sic laboran¬
so portet iuuare in firmos: Memores ꝙiam uerborũ dnũ ihũ : quia ipse
hit Peatum est magis dare. quam accipere : hic fortasse aliquis dicat :
dic&r porale opus operabatur apostolus unde uitam istam sustentaret.
qudent ipsum opus Et quando ei uacabat & operari et euangeliun
prlicare: Cui respondeo: suto me nescire . corporaliter tamen
molibus contra dicentium conteratur aduersitis quidame qerus ul
leopus faciebat. uel quando faciebat: Vnum scio qua ne firtafals
net effrator. Aut latro erat: nec auriga. aut uenator. ait histaib nes
pilucrus. sed in nocenter ohoneste quae apta sunt humams usbura¬
batur.: Sicut sesehabent opera fabrorũ. structorũ sutorã ⁊ risticus:
hissimilia: Ne que enĩ honestas ipsa reprehendit quod re pre henltsur¬

Expanded text:
mecum fuerunt, hae manus seruierunt. omnia ostendi uobis, quoniam sic laborantemecum fuerunt, hae manus seruierunt. omnia ostendi uobis, quoniam sic laborantes oportet iuuare infirmos, memores etiam uerborum domini Iesu, quia ipse dixit: beatum est magis dare quam accipere. Hic fortasse aliquis dicat: si corporale opus operabatur apostolus, unde uitam istam sustentaret, quod erat ipsum opus et quando ei uacabat et operari et euangelium praedicare? cui respondeo: puta me nescire; corporaliter tamen s et crebris molibus contradicentium conteratur aduersitas, quid a me quaerunt, uel quale opus faciebat uel quando faciebat? unum scio, quia nec furta faciebat nec effractor aut latro erat nec auriga aut uenator aut histrio nec turpilucrus; sed innocenter et honeste quae apta sunt humanis usibus operabatur, sicut sese habent opera fabrorum, structorum, sutorum, rusticorum et his similia. neque enim honestas ipsa reprehendit, quod reprehendit super
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnthios. factussum infirmis infirmus: hoc ad tessa lonicenses: factus sum
riulus in medio uestrum tamquam si nutrix foueat filios suos: Pro iNde
tende sequentia: Ita inquit desiderantes uos placet impertire uobis non
di euangelium dĩ. uerum &iã anmas nr̃as: quõ carissimi nobis faciestis:
cerdamini enim fratres laborem nostrum. et a crumnã. nocte et die ope¬
ntes nequem uestrum grauaremus: hoc ergo superius ait: Cũ possemus
eri uobis esse : ut xp̃i a postoli Infirmorũ enimpericulis. ne falsis suspi¬
onbus agitati. odissent quasi uenale euangelium: tam quam paternis
naternis que uisceribus treme factus hoc fecit : Sic &iã in actibus a pos¬
tdorũ idem loquitur : cum amilato mittenis ẽphesum uocasset inde
resbiteros ȩt clesiae : Quibus intermulta. argentũ inquit uel aurũ. uel
utem nullius concupiui. ipsi scitis: quõ necessitatibus meis et eorum q ui

Expanded text:
Corinthios: factus sum infirmis infirmus, hoc ad Thessalonicenses: factus sum Corinthios: factus sum infirmis infirmus, hoc ad Thessalonicenses: factus sum paruulus in medio uestrum, tamquam si nutrix foueat filios suos. proinde adtende sequentia. ita, inquit, desiderantes uos placet inpertire uobis non solum euangelium dei, uerum etiam animas nostras; quoniam carissimi nobis facti estis. recordamini enim, fratres, laborem nostrum et aerumnam, nocte et die operantes, ne quem uestrum grauaremus: hoc ergo superius ait: cum possemus oneri uobis esse ut Christi apostoli. infirmorum enim periculis, ne falsis suspicionibus agitati odissent quasi uenale euangelium, tam quam paternis maternisque uisceribus tremefactus hoc. fecit. sic etiam in Actibus apostolorum idem loquitur, cum a Mileto mittens Ephesum uocasset inde presbyteros ecclesiae, quibus inter multa, argentum, inquit, uel aurum uel uestem nullius concupiui. ipsi scitis, quoniam necessitatibus meis et eorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
suppletas dicens necessitates suis : Venerat enĩ sicut apparet adts¬
tam indi genitim ut delonginquis ecclesus ei necessaria miterentu
dumtamen abeis apud quos erat nihiltale acciper& : Nunquida
catũ inquit feci me ipsum humiliando. ut uos ex al taremini: Quõ
tis euan gelium dei euangedi tiui uobis Alia sȩcolesias spoliaui ac cipi&s
stipendium aduestram ministratiorea:
an apadoos fuissem et egerem. ne mini grauis fui:. Namꝰ qđ deerat
u alimpleuerunt fueru fratres qui uenerunt a macedonia: et in omnib
inutem occasionem eorũ quiꝰ uolunt occasionẽ : ut in quo gloriantur in ue¬
Utur sicut & nos : De hac igitur occasione quã hic dicit uelle se amputare.
diut intelligi quod ibi ait. Neque in occasione cupiditatis ds̃ testis est : Et quod
di dixit me ipsum humiliando. ut uos exaltaremini : hoc in prima ad eosdem

Expanded text:
suppletas dicens necessitates suas. uenerat enim, sicut adparet, ad tasuppletas dicens necessitates suas. uenerat enim, sicut adparet, ad tantam indigentiam, ut de longinquis ecclesiis ei necessaria mitterentur, dum tamen ab eis, apud quos erat, nihil tale acciperet. numquid peccatum, inquit, feci me ipsum humiliando, ut uos exaltaremini, quoniam gratis euangelium dei euangelizaui uobis? alias ecclesias spoliaui accipiens stipendium ad uestram ministrationem; et cum apud uos fuissem et egerem, nemini grauis fui. nam id quod deerat mihi adinpleuerunt fratres qui uenerunt a Macedonia, et in omnibus amputem occasionem eorum qui uolunt occasionem, ut in quo gloriantur, inueniantur sicut et nos. de hac igitur occasione, quam hic dicit uelle se amputare, uoluit intellegi quod ibi ait: neque in occasione cupiditatis, deus testis est. et quod hic dixit: me ipsum humiliando, ut uos exaltaremini, hoc in prima ad eosdem
Abbreviated transcription (Latin):
pare aru ut posset deillis perquos sibi enangelium predicaretir Sieso
deret sumptus a ccipere quasi merci moni orũ nundinas sus pcagio
infirmitate sua : dicit alio loco: facti sumus paruili in medio uestron co
sinu̾trix foueat filios suos : Quod ergo et ad horinthios dici habets qu
tem a postolatus sui sicut et ceteri a postoi qua potestate usum sc̃ nonisseus
a postoli secundum quod dnis dicit dignus est operirids mercede suq : Nr
linc eũ dicere illud indicat quod supra posuit: Neque in occasiore cuo¬
tatis ds̃ testis est :Per hoc enim quod iure dominico debebatio hons ciu¬
listis non ꝓpter hoc euangelitantibus sed quȩ rentibus regnum do
ut hȩc omnia a pponerentur cis : inueniebunt al noccusionẽ : dequibus idenidet
que enĩ istideo seruiunt : sed suouentri : Quibus hanc occasionẽ ampitas
uolebat a postolus : ut &̧iã quod sibi iustȩ debebatur omitteret : A perte
quippe hoc ipse ostendit in setunda adcorinthios epistola : ab aliis crde

Expanded text:
se ita infirmaretur ut posset de illis, per quos sibi euangelium praediearetur, si eos uideret sumptus accipere, quasi mercimoniorum nundinas suspicari. De hac infirmitate sua dicit alio loco: facti sumus paruuli in medio uestrum, tamquam si nutrix foueat filiotestatem apostolatus sui, sicut et ceteri apostoli, qua potestate usum se non esse tee ut Christi apostoli, secundum quod dominus dicit: dignus est operarius mercede sua. nam hinc eum dicere illud indicat. quod supra posuit: neque in occasione cupiditatis, deus testis est. per hoc enim quod iure dominico debebatur bonis euangelistis, non propter hoc euangelizantibus, sed quaerentibus regnum dei, ut haec omnia adponerentur eis, inueniebant alii occasionem, de quibus idem dicit: neque enim isti deo seruiunt, sed suo uentri. quibus hanc occasionem amputare uolebat apostolus, ut etiam quod sibi iuste debebatur omitteret. aperte quippe hoc ipse ostendit in secunda ad Corinthios. ab aliis ecclesiis
Abbreviated transcription (Latin):
s quodhxit dnm̃ or di nasse. his qui euangeliũ annuntian deeuangelio
uere Ia est uitã istã cui opus est uictu et tegumento deeuangelio transige¬
t suit superius desuis coapostolis dixit : unde ipse dius ant dignus est opeta¬
tuis cbosuo ꝙ dignus est operarius mercedesua : Hunc itaque cibũ & hanie
nereidẽ sustentandȩ huius uitȩ. debitã euangelistis abeis qui euangeli¬
tnt᷑ non accepit a postolus uerũ dicens ego autẽ nullius horũ usus sum:
tsequtur et adiungit ne forte quisquã arbitretur ideo non eũ accepisse.
qualli non dederat . Non autem ideo scripsi hȩc : utita fiant inme : Bonũ
es mihi magis mori : quam gloriã meq̃ quis quã inanem faciat: Quã
deuiã. nisi quã habere uoluit apud dm̃ xpm. compatiens infirmis. sicut¬
mos apscris sine desartis stS ets cuangelit auero nquit nones

Expanded text:
legi, quod dixit dominum ordinasse his qui euangelium adnuntiant de euangelio legi, quod dixit dominum ordinasse his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, id est uitam istam, cui opus est uictu et tegumento, de euangelio transigere, sicut superius de suis coapostolis dixit, unde ipse dominus ait: dignus est operarius cibo suo, et: dignus est operarius mercede sua. hunc itaque cibum et hanc mercedem sustentandae huius uitae debitum euangelistis ab eis quibus euangelizabat non accepit apostolus uerum dicens: ego autem nullius horum usus sum. Et sequitur et adiungit, ne forte quisquam arbitretur ideo non eum accepisse, quia illi non dederant: non autem scripsi haec, ut ita fiant in me; bonum est mihi magis mori quam gloriam meam quisquam inanem faciat. quam gloriam? nisi quam habere uoluit apud deum, in Christo conpatiens infirmis, sicutmox apertissime dicturus est. si enim euangelizauero, inquit, non es
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sũ sexteratiã interprȩtari non posun. etiã cdara et mani
ibsiura e incerta esse respondeat quia praua et peruersa non
sant clamat homodei. dñs erdinã uit his qui euangeliũ annun¬
u drcuangelio uiuere. ego autẽ nullius horũ usus sum : et conatur ca
petsingus recta deprauare. aperta claudere. screna nubilare : Sp̃itale
sut pͥus faciebat: et inde uiuebat: Siitiest: de euangeliouiuebat :¬
ur ergo dicit. dñis ordinauit his qui euangeliũ annuntiant de euan¬
de uiuere ego autẽ nullius herũ usussũ ec ut si et hoc ipsũ quod
edietũ est uiuere. secundũ sp̃italẽ uitã uolunt interprx̧tari: Nul¬
n spem habebat a postolus addm̃ qui de euangelio non uiuebat. quia dixit
illus horũ u̾sus sũ Qua ꝓpter ut spes illi certa esset uitae aeternȩ. decit¬
uglis utique spĩtaliter uiuebat a postolus : Quidergo ait ego autem nulli
shrũ usus sũ : deuita ista quȩ in carne agitur sinẽ dubitatione facit intel¬

Expanded text:
dum suam sententiam interpretari non possunt, etiam clara et manifesta obscura et incerta esse respondent, quia praua et peruersa non audent. clamat homo dei: dominus ordinauit his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum, et conatur caro et sanguis recta deprauare, aperta claudere, serena nubilare. spiritale, inquit, opus faciebat et inde uiuebat. si ita est, de euangelio uiuebat. cur ergo dicit: dominus ordinauit his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum? aut si et hoc ipsum quod hic dictum est \'uiuere\' secundum spiritalem uitam uolunt interpretari, nullam spem habebat apostolus ad deum, qui de euangelio non uiuebat, quia dixit: nullius horum usus sum. quapropter ut spes illi certa esset uitae aeternae, de euangelio utique spiritaliter uiuebat apostolus. quod ergo ait: ego autem nullius horum usus sum, de uita ista, quae in carne agitur, sine dubitatione facit intel
Abbreviated transcription (Latin):
opera c& poralia quibus uictũ quererent : quia dignus est operarius cibosio
mercede sua sicut eu angeliũ loquitur : Nonergo soli paulus et hirib
sas e prehendisse uideraeur subiungit et dicit : Quis militat suis stipen
Sdi gegis non percipit: Numquid scđm hominẽ hȩc loquor: Aneclex
Numquid debobus pertin& addm̃: An ꝓpternos omni nodicit : &pter
eni scriptũ est : quia debet inspe quiarat arare. & triturans in spe par¬
quidi. His uerbis satis indicat a postolus paulus non sibi aliquid usur passe

Expanded text:
opera corporalia, quibus uictum quaererent, quia dignus est operarius cibo suo opera corporalia, quibus uictum quaererent, quia dignus est operarius cibo suo et mercede sua, sicut euangelium loquitur? non ergo soli Paulus et Barnabas suos reprehendisse uideretur, subiungit et dicit: quis militat suis stipenegis non percipit? numquid secundum hominem haec loquor. an et lenumquid de bubus pertinet ad deum? an propter nos omnino dicit? propter nos enim scriptum est, quia debet in spe qui arat arare et triturans in spe participandi. his uerbis satis indicat apostolus Paulus non sibi aliquid usurpasse
Abbreviated transcription (Latin):
rat aciptro: cetenetũ siã com militonũ eius more ꝓbaretur: ce negeslis cu
nibas non habemus potestatẽ non operatidi : Ecce abstulit omne aubtatior
dĩ tirdissimis cordibus : ut intelligant̃ dequa opertione dicat : Vt quden it
Anego selus et barnabas. non habemus potesatẽ nonoperandi : Nisi quuonu¬
gdiftae et minit riuerbidĩ habebant potestatẽ adño accept& ut nonopenita
manibus suis. sed ex euangelio uueren operantes tantũ modo sp̃italis ipri¬
tione regn celtũ et aedi ficatione pacis ȩcclesiae: Neque enĩ quiqui ntt
dicere de ipsa sp̃italia opertione dixisse a postolũ anego solus et batabis
habomius potestaitẽ non operind Hinc eñ potestatem nenoperandi onic iu
habebant: Dicat ergo qui conatur prȩcepta a postolica in serotentiũ sui l¬
uare atq peruertere : dicat si audet omnes eu ingelistas accepisse adiõ pata
intelligere quod omnib: patet accepisse illos quidem potestatt̃ nonopemils

Expanded text:
etiam commilitonum ejus more probaretur. An ego solus et Barnabas non habemus potestatem non operandi? Ecce abstulit omnem dubitationem etiam tardissimis cordibus, ut intelligant de qua operatione dicat. Utquid enim ait, An ego solus et Barnabas non habemus potestatem non operandi? nisi qutri uerbi dei habebant potestatem a domino acceptam, ut non operarentur manibus suis, sed ex euangelio uiuerent, operantes tantummodo spiritalia in praedicatione regni caelorum et aedificatione pacis ecclesiae. neque enim quisquam potest dicere de ipsa spiritali operatione dixisse apostolum: an ego solus et Barnabas nou habemus potestatem non operandi? hanc enim potestatem non operandi omnes illi habebant. dicat ergo qui conatur praecepta apostolica in sententiam suam deprauare atque peruertere, dicat, si audet, omnes euangelistas accepisse a domino pointellegere, quod omnibus patet, accepisse illos quidem potestatem non operandi, sed
Abbreviated transcription (Latin):
is. sicut agnos interlupos: Nolite portare sacculũ neque peram neque c̃al¬
umenta : et neminem peruiam salutaueritis. In quã cũ que domum intra¬
aritis primum dicite : pax huic domui: & si ibi fuerit filius pacis requiesc&
superillũ pax uestra sinautẽ : ad uos reuertetur : In eadẽ autem domo mane¬
t edentes etbibentes quae apud illos sunt: dignus enĩ est operarius mer¬
ide sua hic apparet. nonesse illa iussa sed permissa: ut quis quis utiuellet.
couteretur quod sibi licer& ex domini constitutione: Siquis autẽ uti noll&.
noncontra iussũ facer& : sed de suoiure deceder& misericordius et laborio¬
sus conuersatus in euangelio : in quo et debitã mercedẽ nollet accipere :
Alequn contra uissũ dñi fecit a postolus : qui postea quã ostendit sibi licere.
satori sibiceo: sedtamed ego nonsũ usus hac potestate: Sedado de¬

Expanded text:
s sicut agnos inter lupos. nolite portare sacculum neque peram neque calciamenta, et neminem per uiam salutaueritis. in quamcumque domum intraueritis, primum dicite: pax huic domui. et si ibi fuerit filius pacis, requiescet super illum pax uestra; sin autem, ad uos reuertetur. in eadem autem domo manete edentes et bibentes quae apud illos sunt; dignus enim est operarius mercede sua. hic adparet non esse illa iussa, sed permissa; ut quisquis uti uellet, eo uteretur, quod sibi liceret ex domini constitutione; si quis autem uti nollet, non contra iussum faceret, sed de suo iure decederet misericordius et laboriosius conuersatus in euangelio, in quo et debitam mercedem nollet accipere. alioquin contra iussum domini fecit apostolus, qui posteaquam ostendit sibi licere, statim subiecit: sed t a me n ego non sum usus hac potestate. Sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
Aut adiunctis uerbis facimus aut ecantraria intelligatur quod
loquimus. uelut sidicamus caue illũ quia bonus homo est.
aquis talia nondicit indoctus : Nec omnino sciens qui sint qui
uocentur in tropi. quorũ cognitio ꝓpterea scriptuiarũ ambigiu¬
catibus dissoluendis ẽ. necessaria. cũ sensus ad ꝓprictatẽ uerborum
siacipiatur absurdũ ẽ. querendus ẽ. utiq neforte illo uel illo tropo
dictum sit quod non intelligimꝰ. et sic pleraq inuenta sunt quac

Expanded text:
aut adjunctis verbis facimus ut a contrario intelligatur quod aut adjunctis verbis facimus ut a contrario intelligatur quod loquimur, veluti si dicamus, Cave illum, quia bonus homo est. Et quis talia non dicit indoctus, nec omnino sciens qui sint, vel quid vocentur hi tropi? Quorum cognitio propterea Scripturarum ambiguitatibus dissoluendis est necessaria, quia, cum sensus, ad proprietatem uerborum si accipiatur, absurdus est, quaerendum est utique, ne forte illo uel illo tropo dictum sit quod non intellegimus. et sic pleraque inuenta sunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
qui liber ali dicuntur arte cognosei Quamin coene opst dobs
lo quelis. qui nullos grãmaticos audicri neonci. quio tuales
uias sermone contenti sunt. Quis enim nondicit sic floreas
dopus rictaphora uocatur. Quis nondicit piscinam
dam quac non habet pisces nec facta ẽ. ꝓpter pisces. &aneni a
piscib nomen accepit. Qui tropus. catacresis dicitur. Lo. gũ
e stomodo ceteros ꝑsequi. Nam usq ad illas ꝑucni uulgi
locutio qui ꝓpterea mirabiliores sunt quia contra quã dicit̃
signsicant. sicuti ẽ. quae appellatur yronia uel antifrasis
g ãponia ꝓnuntiationẽ indicat. quid uelit intelligi. Ut
cun dicimus homini mala facienti resbonas facis. Antifra¬
sis uao ut contraria significet non uoce ꝓnuntiantis efficitur.
sed aut uerbasua habet. Quorũ origo e contrario ẽ. sicut ap¬
pellatus Idcus quod minime luccat. aut consueui aliquis ita
dici. Quãuis dicatur &iam non econtrario uelut cũ querimus
accipcit &iam quod ibi non est. &respondetur nobis abundat

Expanded text:
qui liberali dicuntur arte. cognosci, etiam in eorum reperiantur loquellis qui nullos grammaticos audierunt et eo quo uulgus utitur sermone contenti sunt. quis enim non dicit: "sic floreas"? qui tropus metaphora uocatur. quis non dicit piscinam etiam quae non habet pisces nec facta est propter pisces? et tamen a piscibus nomen accepit. qui tropus catacresis dicitur. longum est isto modo ceteros persequi; nam usque ad illos peruenit uulgi locutio. qui propterea mirabiliores sunt, quia contra quam dicitur significant; sicuti est quae appellatur ironia uel antiphrasis. sed ironia pronuntiatione indicat quid uelit intellegi, ut cum dicimus homini mala facienti: "res bonas facis"; antiphrasis uero ut contraria significet, non uoce pronuntiantis efficitur, sed aut uerba habet sua, quorum origo e contrario est, sicut appellatur lucus, quod minime luceat, aut consueuit aliquid ita dici, quamuis dicatur etiam non e contrario, uelut cum quaerimus accipere etiam quod ibi non est et resp
Abbreviated transcription (Latin):
GIAST AUTEM IITTERATI ALODIS GAINIPSE POCONIO
quos qram aticigieco nominc tropos uocant. auccors ros
usos fuisse multiplicius atq copicisius. qua possints nsi¬
mars uel erdere. qui nesciunt cos &inaliis ista didicctunt
Quos tamen tio pos qui noucrunt agnoscunt inlilienl ses e

Expanded text:
iant autem litterati modis omnibus locutionis, quos grammatici graeco nomine tropos uocant, auctores nostros usos fuisse multiplicius atque copiosius, quam possunt existimare uel credere qui nesciunt eos et in aliis ista didicerunt. quos tamen tropos qui nouerunt, agnoscunt in litteris sanc
Abbreviated transcription (Latin):
UAI UERO RES EADEAI NON INCONIRARIA SEO
tantũ indiuersa significatione ponitur: illud est in
fiuent deuentre cius: Et si quid aliud atq aliud ꝓlocis in
quibus ponitur aqua significart intelligitur: sic &aliac res
non singulȩ sed una quacq carum non solum duo aliqua di¬
uersa. sed &iam non nũquã multa significat ꝓloco senter¬
ciat sicut posita repperitur. Ubi autem aꝑtius ponuntur.
bi discendum c̃. quomodo inlocis intelligantur obscuris
qq cnĩ ilius potest intelligi quod dictũc. do. Appre¬
hende at ma escutum &cxurge in adiutoniũ michi: Su

Expanded text:
um uero res eadem non in contraria, sed tantum in diuersa significatione ponitur, illud est in fluent de uentre eius, et si quid aliud atque aliud pro locis, in quibus ponitur, aqua significare intellegitur. sic et aliae res, non singulae, sed unaquaeque earum non solum duo aliqua diuersa sed etiam nonnumquam multa significat pro loco sententiae, sicut posita reperitur. - Vbi autem apertius ponuntur, ibi discendum est, quomodo in locis intellegantur obscuris. neque enim melius potest intellegi quod dictum est deo: apprehende arma et scut
Abbreviated transcription (Latin):
incis de quib dictũ ẽ. reliquiae ꝑlectionẽ grãe salue facte sun
anittrum cõmemoratũ. Sed quodlibet horum sit suꝑ lapido
libauit iacob. ñlapidi libauit. Non ergo sicut ydolatrias
solent aras anec lapides constitucre. &tãquã dñs libare lapial¬

Expanded text:
in eis de quibus dictum est: reliquiae per electionem gratiae saluae factae sunin eis de quibus dictum est: reliquiae per electionem gratiae saluae factae sunan iterum commemoratum est? Sed quodlibet horum sit, super lapidem libavit Jacob, non lapidi libavit. Non ergo sicut idololatrae solent aras ante lapides constituere, et tanquam diis libare lapi
Abbreviated transcription (Latin):
hic & porta cacdi. Hacc uerba ad ꝓphetiam ꝑtinent. quia il
futurum erat tabernaculũ quod constituit ds in hominib in
primo populo. Portam auttm caclisic intelligere debemus. tãqu
inde fiat aditus credentib ad capienda regna caclorum. Quod¬
autem statuit lapidem quec̃ sibi ad caput posucrat. & ꝑfudit ole
cuidqtissimac ẽstitutũ. quod ꝑtinet adunctionẽ unde xp̃ĩnon
a crismate dictum est. Quod uͦ abillo angelo desiderat benedia
iacob cuiluctando praeualuit. magna c̃. de xp̃o prophetia
Nam coipso ammonet misticũ aliquid sapere. quia omĩs homo
amaiore uult benedici. Quomodo ergo abeo iste uoluit. quem
luctando superauit. Pracualuit enim iacob xp̃o. ulpotius pra¬
qui dicebat. Nam & ego israelita sũ ex genere abraham de tribu
beniamin. Unus ergo atq idem iacob & claudus & benedictis
Claudus in latitudinc femoris tamquã inmultitudine genens
dc quib dictũc̃. et claudicauerunt asemitis suis. benedictus as

Expanded text:
haec porta est caeli. haec uerba ad prophetiam pertinent, quia ibi futurum erat tabernaculum, quod constituit dominus in hominibus in primo populo suo. portam caeli autem sic intellegere debemus, tamquam inde fiat aditus credentibus ad capessendum regnum caelorum. Quod statuit lapidem Iacob, quem sibi ad caput posuerat, et constituiteuidentissima constitutum, quae pertinet ad unctionem: unde Christi nomen a chrismate est. Et uocauIacob, cui luctando praeualuit, magna est de Christo prophetia. nam eo ipso admonet mysticum aliquid sapere, quia omnis homo a maiore uult benedici. quomodo ergo ab eo iste uoluit, quem luctando superauit P praeualuit enim Iacob Christo uel potius praeibus erat qui dicebat: nam et ego Israhelita sum ex genere Abraham, tribu Beniamin. unus ergo atque idem Iacob et claudus et benedictus: claudus in latitudine femoris tamquam in multitudine generis, de quibus dictum est: et claudicauerunt a semitis suis; benedictus autem
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ poterunt icor pore spiritali co modo utiq &iam ipsi oculi
spiritales quantũ possunt isti quales nc̃ habemꝰ: ꝓculdubio ꝑ cos
ds uderi non poterit. Longe itaq alterius crunt potentiae. si
pcos uidebitur incorporea illa natura quae ñ continct᷑ loco sedubiq
uideunt quãquidam phibent uidere serpentes uel aquilas: sed¬

Expanded text:
tantum poterunt in corpore spiritali, eo modo utique etiam ipsi oculi tantum poterunt in corpore spiritali, eo modo utique etiam ipsi oculi spiritales, quantum possunt isti, quales nunc habemus, procul dubio per eos Deus videri non poterit. Longe itaque alterius erunt potentiae, si per eos videbitur incorporea illa natura, quae non continetur loco, sed ubique uideant, quam quidam perhibentur uidere serpentes uel aquilae — qua
Abbreviated transcription (Latin):
cor porã tun habebunt. ut ñpossint oculos claudere atque
opcrire q⁊ uolucrint: durius autẽ quod ibidm̃quis quis oculos
apsiueis nonuidebit. Sienĩ ꝓpheta heliscus puerũ suũ giezi
abscnscorpore uidit. quantomagis in illo corpore spiritaliui¬
adun scĩomĩa nonsolũ quioculos claudant. uerũ &iam unde st̃
ibsentes corpore :. Si enĩ heliseus accipientt̃ munera seruũ suũ
uidit ubi ipse nonerat. non necũ uenerit quod ꝑfectũ ẽ. nec iam
corpus corruptibile ad grauauit animã sedincorruptibilo nihil
impediet illis ad eaquae uidenda st̃ oculis corporeis indigebunt:
uiturꝙ illis sp̃s ꝑspiritale corpꝰ. Neq eni ille ꝓpheta qͥa ñ cis
indiguit ut uideret absentẽ noneis usus ẽ. aduidendũ: Quitam̃
alimipse nonerat. Absit ergo ut dicamꝰ illos scõs in illa uita dm̃
dausis oculis ñ uidere. quẽ sp̃ũ semꝑ uidebunt: sedutrũ uideant
ã poculos corporeos cũ cos aꝑtos habebunt. inde questioẽ. Sie nĩ

Expanded text:
corpora tunc habebunt, ut non possint oculos claudere atque aperire cum velint; durius autem quod ibi Deum quisquis oculos clauserit non videbit. Si enim propheta Eliseus puerum suum Giezi absens corpore vidit aidebunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, verum etiam unde sunt absentes corpore? CAP. um, ubi ipse non erat: itane cum uenerit quod perfectum est nec iam corpus corruptibile aggrauabit animam, sed incorruptibile nihil impediet, illi sancti ad ea quae uidenda sunt oculis corporeis, quibus uteturque illis spiritus per spiritale corpus. neque enim et ille propheta, quia non eis indiguit, ut ucum eis ipse non erat. Absit ergo ut dicamus illos sanctos in illa vita Deum clausis oculis non visuros, quem spiritu semper videbunt; sed utrum videbunt et per oculos corporis, cum eos apertos habebunt, inde quaestio est: si enim
Abbreviated transcription (Latin):
anbiguum ẽ. utrum herodes. mortui duterit aniuiuu fr̃is utorẽ: & ideo nonita dlato f
iobiannes ei nonlicere dicebat:. Deconcubina quoque si ꝑfessa fuerit. nillum se alum as

Expanded text:
ambiguum est, utrum Herodes mortui duxerit an uiui fratris uxorem, et ideo non ita claret, quid ambiguum est, utrum Herodes mortui duxerit an uiui fratris uxorem, et ideo non ita claret, quid Iohannes ei non licere dicebat. de concubina quoque, si professa fuerit nullum se alium
Abbreviated transcription (Latin):
quererentur. nec ꝑcuterentur haec uitia: Atque inde factum. ẽ.: ut inciperent a ds
quac tamen adhruc inbaptitatis rarasunt: siea nos neglegendo non densa faciaenis T
quippe in quibusdam neglegentiam. in aliis inperitiam. in aliis ignorantiam ꝓlibuit
inimicus & suꝑ seminauit zirania: Hinc autẽ existimandum ẽ. non ea primum apuod¬
do. & arguendo multa com memorura : quib: merito dicit indignationẽ đ fuisse comnos
ut intolerabili ꝑsecutione aecłam suam siner& flagellari: baec ibi omnino non nonns
cum &iam illud nontaceat & ad eosdẽ mores malos ꝑtinere confirm& iungere cum nfdeils
uinc̃ulum matrimoni nihil aliud ẽẽ asserens quam ꝓsticue regentiib mnembra xp̃i es
nr̃is temporib iam nomputantur esse peccata qm̃ reuera in nouo testamto: nihis ind
ceptum. ẽ. &ideo autlicere creditum ẽ aut uelut dubium derelictum: Dicut &ian ibla

Expanded text:
quaererentur nec percuterentur haec uitia, atque inde factum est, ut inciperent defendi: quaererentur nec percuterentur haec uitia, atque inde factum est, ut inciperent defendi: quae tamen adhuc in baptizatis rara sunt, si ea nos neglegendo non densa faciamus. talem quippe in quibusdam neglegentiam, in aliis inperitiam, in aliis ignorantiam probabilinimicus et superseminauit zizania. hinc autem existimandum est non ea primum adparuisplorando et arguendo multa commemoraret, quibus merito dicit indignationem dei fuisse commotam, ut intolerabili persecutione ecclesiam suam sineret flagellari, haec ibi omnino non nominat, cum etiam illud non taceat et ad eosdem mores malos pertinere confirmet, iungere cum infidelibus uinculum matrimonii nihil aliud esse asserens quam prostituere gentilibus membra Chrisris temporibus iam non putantur esse peccata, quoniam reuera in nouo testamento nihil inde praeceptum est et ideo aut licere creditum est aut uelut dubium derelictum. sicut etiam illud
Abbreviated transcription (Latin):
iat ersistentes. atq in eis se ꝑmansuros ꝓfitentes: ad accipiendum baptilmum non admit¬
tan. Quiautẽ opinant᷑ cetera elemosinis facile compensari: tria tam̃ mortifera esse nondu¬
tat & eccom municatiomib pumnienda: dmaec pęnitentia humilore sanentur impudi¬
ciam ido latriam honucidium : Neque nunc op̃ ẽ querere: qualis sit coꝵ staisertoru¬
trum corrigenda. an appbanda. ne opꝰ susceptum mittamꝰ in longum. ꝓpteran qus
quac huic ab soluendae minime necessaria ẽ: Sufficit enim: quia si omia noniti
mittenda adbaptismi sacramentum: inter haec omnia est adulterium iatm i
illa sola excipienda sunt. &iam in his tribus est adulterium: unde ista disputatonta
hoc malũ: ut alienas uxores ducerent unri aut alienis uiris faemine nuberent: inee fora
aput quasdã aeccdesias. neglegentia ista subrepsit : ut in cathecismis comp&entum u

Expanded text:
pant et resistentes atque in eis se permansuros profitentes ad accipiendum baptismum non admitpant et resistentes atque in eis se permansuros profitentes ad accipiendum baptismum non admittunt. Qui autem opinantur cetera elemosynis facile conpensari, tria tamen mortifera esse non dubitant et excommunicationibus punienda, donec paenitentia humiliore sanentur, inpudicitiam, idololatriam, homicidium. neque nunc opus est quaerere, qualis sit eorum ista sententia et utrum corrigenda an adprobanda, ne opus susceptum mittamus in longum propter eam quaestionem, quae huic absoluendo minime necessaria est. sufficit enim, quia si omnia non sunt admittenda ad baptismi sacramentum, inter haec omnia est adulterium; si autem tria illa sola excipienda sunt, etiam in his tribus est adulterium, unde ista disputatio nahoc malum, ut alienas uxores ducerent uiri aut alienis uiris feminae nuberent, inde fortasse apud quasdam ecclesias neglegentia ista subrepsit, ut in catechismis conpetentium nec
Abbreviated transcription (Latin):
tue omnes tales mutata inmelius uoluntate adbaptismum uidentur accedere: Sed si forte
iultros quos non lex humana sed diuna condẽpnat: idest qui alienas uxores. tamquã suas
dnt uel fueminȩ alienos imaritos. alicubi neglegenttus ad mittis olere aduerterunt: exillis
tas debent conari ista corrigere : hoc .ẽ. ut &iim isti non admittant᷑. non ex ins prauis
rata de prauare: Utneque demoꝵ correctione cathecirandos esse censeant competentes:
desaquenter omnes &iam illaruni publicarum turpitudinũ & scelerum ꝓfessores: hoc. ẽ.
mminces. lenones. gladiatores acsiquid huiꝰ modi.ẽ: &iam in illis malis ꝑmanentes: admitti
prtere arbitrent᷑ : Onnia quippe illa que a postolus enumerat. concludens. qm̃ quitalia
sgonti regnũ di nom possidebunt: Qui uehementius agunt: manifestã sibi congruenter incre¬

Expanded text:
atque omnes tales mutata in melius uoluntate ad baptismum uidentur accedere. sed si forte atque omnes tales mutata in melius uoluntate ad baptismum uidentur accedere. sed si forte adulteros, quos non lex humana, sed diuina condemnat, id est qui alienas uxores tamquam suas habent uel feminae quae alienos maritos, alicubi neglegentius admitti solere aduerterunt, ex illis rectis debent conari ista corrigere, hoc est, ut etiam isti non admittantur, non ex his prauis illa recta deprauare, ut neque de morum correctione catechizandos esse censeant conpetentes et consequenter omnes etiam illarum publicarum turpitudinum et scelerum professores, hoc est meretrices, lenones, gladiatores ac si quid huius modi est, etiam in illis malis permanentes admitti oportere arbitrentur. omnia quippe illa, quae apostolus enumerat, concludens, quoniam qui talia agunt, regnum dei non possidebunt, qui uehementius agunt, manifesta sibi congruenter incre
Abbreviated transcription (Latin):
qñs qualiter sapunt. cum debeant ab ista ł noua. ł u&er e ꝑniciosa tamen opinione discede¬
s is nsuꝑ dicunt nouam. eẽ. doctrinam. qua nequissimi homines insuis flagitus se ꝑseue
anhi meretrices &e histriones & quilib& alii publicae turpitudinis ꝓfessores: nsi solutis aut
srpis talib umculis: acgep̃ianã sacramenta non ꝑmittuntur accedere: Quiutiq sc̃dm
are E ella scilic&e liqui dissima ueritate uenientẽ quacertum hab& qm̃ quitalia agunt.
gum di nom possidebunt: &nisi egerint abhis mortuis oꝑib poenitentiam: accedere
iliptismnum non sinuntur Siautẽ subrepserint : nisi uel postea mutati egerint poeniten¬
in sailui eẽ. nom possunte Sed ebriosi. auari. maledici. & siqua alia uitia dampnabilia apertis
is coniunci redargui que nom possunt . p̃ceptis tam̃ & cathecismis. ualidissime flagellantur:

Expanded text:
fratres, qui aliter sapiunt, cum debeant ab ista uel noua uel uetere, perniciosa tamen opinione discedefratres, qui aliter sapiunt, cum debeant ab ista uel noua uel uetere, perniciosa tamen opinione discedere, ipsi insuper dicunt nouam esse doctrinam, qua nequissimi homines in suis flagitiis se persequando meretrices et histriones et quilibet alii publicae turpitudinis professores nisi solutis aut disruptis talibus uinculis ad christiana sacramenta non permittuntur accedere, qui utique secuneret, ex illa scilicet liquidissima ueritate uenientem, qua certum habet, quoniam qui talia agunt, regnum dei non possidebunt, et nisi egerint ab his mortuis operibus paenitentiam, accedere ad baptismum non sinuntur; si autem subrepserint, nisi uel postea mutati egerint, salui esse non possunt. sed ebriosi, auari, maledici et si qua alia uitia damnabilia apertis factis conuinci redarguique non possunt, praeceptis tamen et catechismis ualidissime flagellantnr