comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nde autem merens. et niio succẽ¬
sa dolore recedens. ꝓspicue ad no-¬
tandum sui redemptoris locum habẽs
sepulchri: emit aromata. et ip̃a nocte
in quantum ualuit unguenta pre¬
parauit. Sabbato uero: scom manda¬
tum legis siluit. Occidente enim sole.
quod supererat in preparandis un¬
guentis operam dedit. Mane autem
una sabbati cum adhuc tenebre essẽt.
cum preparatis aromatibus uenit
ad sepulchrum. cupiens sanctissimũ
eius corpus perungere. quem iauen¬
tem ninio dilexerat amore. Cum
enim serus femmeus tiidus sole¬
at esse ad ambulandum in tenebris.
nichil ista timunt. que toto corde deũ
dilexit. Erat porro in ea perfecta cari¬
tas: que foras mittit cimorem. Nam
neq ꝓpter sui sexus fragilitatem. ne
propter metum custodum accepto
itinere declinauit: quousqz ad sepul¬
chium domini intrepida peruenit.
Cuius mulieris constancia. in libͦ¬
regum pulchrie prefigurata est: quãdo
allophili archam dm̃ captam in terrã
israel: remittentes umxerunt duas

Expanded text:
nde autem mœrens & nimio succensa dolore recedens, perspicue ad notum sui Redemptoris locum abiens sepulchri, emit aromata. Et ipsa nocte in quantum valuit, vnguenta præparauit. Sabbatho vero secundum mandatum legis siluit. Occidente autē Sole, quod supererat, in pręparandis vnguentis operam dedit. Mane autem vna sabbathi, cum adhuc tenebrę essent, cum præparatis aromatibus venit ad sepulchrum, cupiens sacratissimum eius corpus perungere, quem viuentem nimio dilexit amore. Cum enim sexus femineus timidus soleat esse ad ambulandum in tenebris, nihil ista metuit quæ toto corde Dominum dilexit. Erat porro in ea perfecta charitas, quæ foras mittit timorem. Nam neque propter sui sexus fragilitatem, neqque propter metum custodum, a cœpto itinere declinauit, quousque ad sepulchrum Domini intrepida peruenit. Cuius mulieris constantia in libRegum pulchre praefigurata est, quando Allophyli arcam Domini captam in terram Israel remittentes, junxerunt duas
Abbreviated transcription (Latin):
ad ecclesiam pergeret. uidit pe torum
multitudinem suam segetem depas¬
centem. ingemuitqz et ait. Unde mͥ.
quia anmalis mei laboris opera
ita deperit: ut nichil prorsus ex ea
securi ramis: aditum sepis claudere

Expanded text:
ad ecclesiam pergeret, vidit pecorum multitudinem suam segetem depascentem, ingemuitque, et ait: Vae mihi, quia annualis mei laboris opera ita deperit, ut nihil prorsus ex ea putatis ramis, aditum sepis claudere
Abbreviated transcription (Latin):
uit ꝑ me. Quomodo per patrem
uiuit. eodem modo nos per carnem
eius uiuimus. Hec autem uite nr̃e
causa est: quod in nobis manere
conditione qua uiuit ille per patrẽ
Si ergo nos naturaliter scdm̃ car¬
turam sue carnis adepti. quomodo
non naturaliter scd̃m sp̃m in se
patrem habeat cum uiuat ip̃e per
de altari figura est: dum panis et
uinum extra uidetur. Ueritas autẽ
dum corpus xp̃i et sangnis in ue
ritate interius creditur. Lectio q¬
ec salutaris uictima illam
nobis mortem unigeniti re¬
parat: qui licet surgens a mortus
iam non moritur. mors illi ultra
non dominabitur. tamen in seip̃o
nitur: eius quoq ubiq corpus
sumitur. eius caro in populi salu¬
tem patitur. eius sangius nõ iam
in manus infidelium: sed in ora
fidelium funditur. Hinc ergo pen¬
tauit. Quis enim fidelium nabere
dubium possit. in ip̃a ĩmolatiois
pora ad sacerdotis uocem celos appe¬
chor& angelorum adesse sũma ⁊
uno inquit eodemq tempore et
momento et in celo rapitur my¬

Expanded text:
ter me . Quomodo per Patrem vivit, eodem modo nos per carnem ejus vivemus. Haec vero vitae nostrae causa est, quod in nobis manere conditione, qua ille vivit per Patrem. Si ergo nos naturaliter secundum carturam carnis suae adepti: quomodo non naturaliter secundum spiritum in se Patrem habeat, cum vivat ipse per de altari, figura est, dum panis et vinum extra videtur; veritas autem, dum corpus et sanguis Christi sumitur, interius creditur. Ex ec salutaris victima illam nobis mortem unigeniti per mysterium reparat, qui, licet resurgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur, tamen in semetipritur. Ejus quippe ibi corpus sumitur, ejus caro in populi salutem patitur, ejus sanguis non jam in manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Hinc ergo penQuis, inquam, fidelium habere dubium possit in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem coelos apechoros angelorum adesse, summis Uno, inquit, eodem tempore ac momento, et in excelsis rapitur mi
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. Qui edit carnem meam ⁊
bibit sanguinem meum. ip̃e ĩ me
manet et ego in eo. Non enim m
tamen in se assumptam habens
carnem: qui suam sumꝑserat. Si¬

Expanded text:
tus est: Qui edit carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo . Non enim quis s tantum in se assumptam habens carnem, qui suam sumpserit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓperas: Numquam sacrificium sine
ministro offerre consueueras. Quid
in me ergo displicuit tͥ pater: Num¬
quid degenerẽ probasti: Experire certe
utrum ydoneun ministrum elegeris
cui commiseris dominici sanguinis
consecrationeni. cui consummando
datur. Abiectio discipłi. detrimentũ
obtulit: petrus stephanum p̃misit
Tu pater ostende in filio uirtutem

Expanded text:
peras 55 tuo? Numquam sacrificium sine ministro offerre consueveras. quid in me ergo displicuit, pater? Num degenerem probasti? Experire certe utrum idoneum ministrum elegeris. Cui commisisti Dominici sanguinis consecrationem, cui consummandordatur. Abjectio discipuli detrimentum est obtulit , Petrus Stephanum praemisit . Et tu, pater, ostende in filio virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
ntra catholicam ecclesiam in my¬
sterio corporis xp̃i. nichil a bono
nichil a malo minus efficitur sacer¬
dote: quia non in merito consecran¬
tis: s in uerbo efficitur creatoris. et
in uirtute spũs sancti. Si enim in
merito esset sacerdotis: nequaquam
ad xp̃m pertineret. Nunc autem sic̃
ipse est qui baptzat. ita ip̃e est qui ꝑ¬
sp̃m̃ sanctum hanc suam efficit car¬
nem: et transit uinũ in sanguinẽ.
manus angeli tui. in sublime alta¬
re tuum: in conspectu diuine maie¬
statis tue. Ut quid deferenda in lucẽ
deposcit. insi ut intelligatur quod
ista fiant in eo sacdorio: Hanc gͦ
oblationem benedictam. qua bene
in celo ascribuntur. ratam. per quã
bilem. ut qui nobis ip̃is displicemꝰ.
per hanc acceptabiles eius unico fili¬
o simus. Nichil racionabilius. ut
quia nos iam similitudinẽ mortis
eius in haptismo accepimus: simili
in sacramento: et ridiculum nullum
fiat a paganis quod cruorem occisi
hominis bibamus

Expanded text:
ntra Catholicam Ecclesiam in mysterio corporis Christi nihil a bono majus, nihil a malo minus percipitur sacerdote, quia non in merito consecrantis, sed in verbo efficitur Creatoris et in virtute Spiritus sancti. Si enim in merito esset sacerdotis, nequaquam ad Christum pertineret. Nunc autem sicut ipse est, qui baptizat, ita ipse est, qui Spiritum sanctum hanc suam efficit carnem et transfundit sanguinem.manus angeli tui sancti in sublime altare tuum in conspectu divinae majestatis tuae. Ut quid perferenda in lucem deposcit, nisi ut intelligatur, quod ista fiant in ejus sacerdotio? Hanc igitur oblationem benedictam, per quam in coelo adscribamur ; ratam, per quam bilem, ut qui nobis ipsis displicuimus per hanc acceptabiles ejus unico filio simus. Nihil ratioquia nos jam similitudinem mortis ejus in baptismo accepimus, similitin sacramento, et ridiculum nullum fiat paganis, quod cruorem occisi hominis bibamus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Uorro illa species iusibilis sacra¬
Nmentum est gemme rei: quia
utramiq rem significat. et utriusq
rez similitudinem gerit expressam
sram sicut pains pre ceteris cibis cor¬
pus reficit et sustentat: et iunum ho¬
minem letificat et mebriat. sic caro
interiorem hominem plus ceteris gra¬
ciis spiritualibus reficit et sagiiat
idest bona graua. quia ir hoc sacra¬
mento non modo est augnientum
uirtutis et gracie: sed ule totus su¬
mitur qui est fons et origo tocius gr̃e.¬
mabet etiam similitudĩem cum re
mistica. quod est unitas fidelium.
quia ex multis granis conficitur unꝰ
pamis. et ex plurib uius iunum in
unum confluit: sic ex multis fideliũ
sumus. eInus paius et unũ corpus.¬
ecclesia dicitm: pro eo qd̾ sicut unꝰ
panis ex multis granis. et unũ corpꝰ
ex muitis membris componitur: sic
ecclesia ex multis fidelibus caritate

Expanded text:
 Porro illa species visibilis, sacra Porro illa species visibilis, sacramentum est geminae rei; quia utramque rem significat, et utriusque rei similitudinem gerit expressam. Nam sicut panis prae caeteris cibis corpus reficit et sustentat, et vinum hominem laetificat atque inebriat, sic caro Christi interiorem hominem plus caeteris gratiis spiritualiter reficit et saginatid est, bona gratia; quia in hoc sacramento non modo est argumentum virtutis et gratiae, sed ille totus sumitur, qui est fons et origo totius grabet etiam similitudinem cum re mystica, quae est unitas fidelium: quia sicut et multis granis conficitur unus panis, et ex pluribus acinis vinum in unum confluit, sic ex multis fidelium Unus panis et unum corpusEcclesia dicitur, pro eo quod sicut unus panis ex multis granis, et unum corpus ex multis membris componitur, sic Ecclesia ex multis fidelibus charitate
Abbreviated transcription (Latin):
ret oculus: quia non habemꝰ usũ
dentibus fas non est: in misterio
carnem et sanguinem nobis com¬
mendauit. et etiam ideo ne ab in¬
ut sanguims similitudinem
sumamus. Ut ita et u̾itas nõ desit.
et ridiculum nullum fiat a paga-
nis: quod cruorẽ occisi hominis bi¬
sumitur. cum substancialiter unũ
totus sit xp̃s: Ut ostenderetur totũ
humanã naturam assumpsisse: ut
totam redimerit. Panis enim ad car¬
nem refertur: uinum ad animam.
quia uinum oyeratur sanguinem
in quo sedes anime a fisicis ẽẽ dicit᷑
Ideo ergo in duabus speciebus celebͣ¬
tur int anime et susceptio in xp̃o.
et utriusq liberatio in nobis signifi¬
cetur. Ualeti enĩ ad tuitionem corpis
et anime quod ꝑc punus: quia caro
pro amma nr̃a offertur: sicut p̃fi¬
gurauit moyses. Caro inquit pro-
corpore nostro offertur: sangius u̾o¬
pro amma. Sz tamen sub utraq
spene summtur: quod ad utrumq ua¬
let: quia sub utraq specie sumitur

Expanded text:
ret oculus, quia non habemus in usu ret oculus, quia non habemus in usu dentibus fas non est, in mysterio carnem et sanguinem nobis commendavit. Et etiam ideo, ne ab inut sanguinis similitudinem sumamus; ut et ita veritas non desit, et rnis, quod cruorem occisi hominis bisumitur, cum sub alterutra totus sit Christus? Ut ostenderetur totam humanam naturam assumpsisse, ut totam redimeret. Panis enim ad carnem refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes animae a physicis esse dicitur. Ideo ergo in duabus speciebus celebratur, ut animae et carnis susceptio in Christo, et utriusque liberatio in nobis significetur. Valet enim ad tuitionem corporis et animae quod percipimus, ut ait pro anima nostra offertur, sicut praefiguravit Moyses. Caro, inquit, pro corpore nostro offertur, sanguis pro anima; sed tamen sub utraque specie sumitur; quod ad utramque valet, quia sub utraque sumitur
Abbreviated transcription (Latin):
orte dicas. quomodo uera
caro. quomodo uerus san¬
gius: quia similitudinem nõ uideo
caris: non uideo sanguinis ueri¬
tatem. Primo omnium dixi tibi
et conuertere genera et instituta
nature. Deinde ubi non tulerunt
sermonẽ xp̃i discipuli eius. sed au¬
dientes quod carnem suam daret
manducare. et sanguinem suum
ad bibendum: recedebant. solus
tamen petrus dixit. Uerba uite
eterne habes: et ego a te quomodo
recedam: Ne igitur plures hoc dice¬
rent. et ne ueluti quidam horor cru¬
oris: sed manet gracia redemptoris.
ideo in similitudinem quidem acci¬
pis sacramentum. Sed uere nature
gloriam: uirtutemqz consequeris.
Ego sum inquit panis uiuus: qui
de celo descendi. Sub alia autem¬
specie tribz de causis carnem et san¬
guinem tradidit xp̃us: et deinceps
sumendum instituit. Ut scilicet¬
fides habeat meritum: que est de hiiᷤ
que non uidentur: quia fides non
habet meritum: cui humana ra¬
cio prebet experimentum. Et ideo
ne abhorreret animus. quod cerne¬

Expanded text:
orte dicas? Quomodo vera caro, quomodo verus sanguis, qui similitudinem non video carnis, non video sanguinis veritatem? Primo omnium dixi tibi et convertere genera et instituta ntur. Deinde ubi non tulerunt sermonem Christi discipuli eius, sed audientes, quod carnem suam daret manducare et sanguinem suum daret bibendum, recedebant, solus tamen Petrus dixit: Verba vitae aeternę habes, et ego a te quomodo recedam? Ne igitur plures hoc dicerent, / veluti quidam esset horror cruoris, sed maneret gratia redemptionis, ideo in similitudinem quidem accipis sacramentum, sed verae naturae gratiam virtutemque consequeris. Ego sum, inquit, panis vivus, qui de cspecie tribus de causis carnem et sanguinem tradidit Christus, et deinceps sumendum instituit, ut fides, scilicet, haberet meritum, quae est de his quae non videntur, quia fides non habet meritum, ubi humana ratio praebet experimentum. Et ideo etiam, ne abhorreret animus quod cerne
Abbreviated transcription (Latin):
esse participes. Nos autem in specie
painis et iuni quam uidemus: res
comprehendimus has duas species
quemadmodum ante consecracio¬
nem comprehendebamus: cum fi¬
deliter ante consecrationem fatea¬
mur panem esse. et uinũ quod na¬
tura formauit. post consecrationẽ

Expanded text:
speri. Nos autem in specie panis et vini quam videmus res comprehendimus duas species quemadmodum ante consecrationem comprehendebamus, cum fideliter fateamur ante consecrationem panem esse et vinum, quod natura formavit. Post consecrationem
Abbreviated transcription (Latin):
ichil in sacrificiis maius ẽẽ
potest quam corpus et san¬
guis xp̃i: nec ulla oblatio hac po¬
tior est. Sed hec omnes preceslit:
que pura consciencia dño offerenda
est: et pura mente sumenda atqz
ab omnib ueneranda. Et sicuti
potior est ceteris: ita potius extosui
pus dm̃. Pars oblata in calicem
missa: corpus xp̃i quod iam resur¬
rexit monstrat. Pars comesta:
ambulans adhuc suꝑ terram.
pars in altari usq ad finẽ misse
remanens. corpus in sepulchro: qͥa
usq in finem sclĩ corpora sanctoꝵ
in sepulchris erunt. Dum frangit᷑
hostia. dum sanguis de calice ĩ ora
fidelium funditur. quid aliud ꝙͣ
dm̃ci corꝑis in cruce ĩmolatio. eius¬
qz sanguinis de latere effusi desig¬
bet sed certa consecratione misticꝰ
nobis fit. Non nascitur proinde:
quod ita fit nobis. Quamius sit
panis et calix: alimentum ẽ resur¬
rectionis. Ante benedictionẽ alia
species nominatur: post benedictio
du cauerit hoc corpus: fiat ei remis¬
sio peccatorum. In illa mistica di¬

Expanded text:
ihil in sacrificiis majus esse potest, quam corpus et sanguis Christi, nec ulla oblatio hac potior est, sed haec omnes praecellit, quae pura conscientia Domino offerenda est, et pura mente sumenda, atque ab omnibus veneranda, et sicut potior est ceteris, ita potius excoli pus Domini. Pars oblata in calicem missa, corpus Christi quod jam surrexit monstrat, pars comesta ambulantem adhuc super terram; pars in altari usque ad finem missae remanens, corpus jacens in sepulcro; quia usque ad finem saeculi corpora sanctorum in sepulcris erunt. hostia, dum sanguis de calice in ora fidelium funditur, quid aliud quam Dominici corporis in cruce immolatio, ejusque sanguinis de latere effusio desigbet, sed certa consecratione mysticus fit nobis, non nascitur. Proinde, quod ita fit nobis, quamvis sit panis et calix, alimentum est resureodem. Ante benedictionem alia species nominatur, post benediction. Qui manducaverit hoc corpus, fiet ei remissio peccatorum. Item. Non est esca i
Abbreviated transcription (Latin):
bus deditus: totus tamen erat fide
catholicus: et erga dei cultores sup¬
plex: beniuolus. ac deuotus. Per¬
gens igitur filius cosdroe contra
heradyum: iuxta damibium mag¬
num fluuium cum suo consedit
exercitu. Tandem inspirante clemen¬
cia saluatoris. utrisq principibus
placuit: ut ip̃i singuli in medio põ¬
tis fiumine dimicaturi confligerẽt.
Et cui sors uictoriam contulisset:
ip̃i sine dampno utriusq excercitꝰ
imperium usurparet. Decretum ecĩ¬
am cum iuramento processit: ut
si aliquis ex eorum populo princi¬
pi suo uenire in auxilium presũp¬
sisset. cruribus excisis et brachiis¬
ab eo in flumine mergeretur
Cumq utroq populo hec pactio
placuisset inuicem ut dictum est.
tis medio sunt congressi. Icõ uꝰ¬

Expanded text:
actui deditus, totus tamen erat fide actui deditus, totus tamen erat fide catholicus; et ergo Dei cultoribus supplex, benevolus ac devotus. Pergens igitur filius Chosroe contra Gracchum, juxta Danubium magnum fluvium consedit exercitus. Tandem inspirante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors victoriam contulisset, ipse sine damno victorque exercitus imperium usurparet. Decretum etiam cum juramento processit ut si aliquis ex eorum populo principi suo venire in auxilium praesumpsisset, cruribus excisis et brachiis, in flumen mergeretur. Cumque utrique populo haec pactio placuisset, invicem ut dictum est tis medio sunt congressi.
Abbreviated transcription (Latin):
d sepulchrum ergo domini¬
cum uoluisset accedere: ter¬
ritus rediit. Sed tamen ligni salu¬
taris partem. quam religiosa regi¬
na ibi in testimonium uirtutis re¬
liquerat: asportauit. Ffecerat nã¬
q sibi turrim argenteam: in qua
interlucentibus genimis thronũ
extruxerat aureum: ubi sołis qua¬
drige et lune uel stellarum yma¬
gines collocauerat. a tqz per occultas
fistulas. aque meatus aquas ad¬
duxerat: ut quasi deus pluuiam de¬
super uideretur infundi. Et dum
sub terraneo specu equis in circiũ¬
tu trahentibus crcumacta turris
fabrica mouere uidebatur: qua si
quodam modo rugitu tonitriui.
iuxta possibilitatem artificis men¬
nebatur. In hoc itaq loco. sedem sͥ
parauerat: atq iuxta eam quasi
collegam deo crucem dominicam
posuerat. ffilio suo regno tradito.
ip̃e in fanum huiꝰcemodi residebat
lo itaq tempore. heradyus nii¬
arcem tenebat imperii. uir ar¬
mis strenius. lingua eruditus. cor¬
pore decorus. Et quamuis seculari

Expanded text:
d sepulcrum ergo Dominicum voluisset accedere, territus rediit; sed tamen ligni salutaris partem, quam religiosa regina ibi in testimonium virtutis reliquerat, asportavit. Fecerat namque sibi turrem argenteam, in qua interlucentibus gemmis thronum exstruxerat aureum, ubi solis quadrigam et lumen vel stellarum imagines collocaverat, atque per occultas fistulas aquae meatus adduxerat, et quasi deus pluviam desuper videretur infundi, et dum subterraneo specu equis in circuitu trahentibus, circumacta turris fabrica movere videbatur, quasi quodammodo rugitum tonitrui juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc itaque loco sedem sibi paraverat, atque juxta ea, quasi collega Deo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo regno tradito, ipse in fanum hujuscemodi residebat. Illo itaque tempore Gracchus arcem tenebat imperii, vir armis strenuus, lingua eruditus, corpore decorus, et quamvis saeculari
Abbreviated transcription (Latin):
ui sanctus ambrosius. Et¬
si ego indignus sum tanto
sacerdocio. tamen te non conuenit:
Unde timere debes iudicium dei: ne
tibi aliquid contingat. Die itaq a¬
lio mortuã. ip̃e ad sepulchrum dedu¬
xit. grãm pro contumelia reddens.
quod factum ualde om̃s terruit. et
magnũ ecdesie in eligendo pontificẽ
pacem dedit. Post hec reuersus medio¬
lanum. multas ꝑtulit insidias per
iustinam imperatricem honorib et
muneribus. contra eũ ppłm excitãtẽ
sum ergo multi eum Sexta¬
in exilium pellere interentur:
uus audatior ceteris domũ suam
iuxta ecclĩam locauit. et in ea qua¬
drigam qua cũ cicius iactatum in
exilium proueheret preparauit. S
iudicio dei ip̃o die quo eum capere
se putauit. ip̃e in eadem quadriga
de cadem domo in exilium expulsus
est. Cui tamen beatus ambrosius
reddens bonũ pro malo sumptus in
necessaria ministrauit. Le¬
ir quidem hereticus acerri

Expanded text:
ui sanctus Ambrosius ait: «Etsi ego indignus sum tanto sacerdotio, tamen te non conuenit us inicere. Vnde timere debes iudicium dei ne tibi aliquid contingat». Die itaque alio mortuam ipse ad sepulchrum deduxit, gratiam pro contumelia reddens. Quod factum omnes ualde terruit et magnam ecclesie in eligendo pontifice pacem dedit. Post hoc reuersus Mediolanum, multas pertulit insidias per Iustinam imperatricem honoribus et muneribus contra eum populos excitantem. Cum ergo multi eum in exilium pellere niterentur, unus audacior ceteris domum suam iuxta ecclesiam locauit et in ea quadrigam qua eum citius raptum in exilium proueheret preparauit. Sed iudicio dei ipso die quo eum capere se putauit, ipse in eadem quadriga de eadem domo in exilium expulsus est. Cui tamen beatus Ambrosius reddens bonum pro malo sumptus et necessaria ministrabat. Vir quidam hereticus acerri
Abbreviated transcription (Latin):
lege domini. Et ne putaretur hec-
uia ĩmaculatorum ac beatorum
ab imperitis passim: et rudibus
posse comprehendi: consequenter
adiunxit. et ait. Beati qui scrutã¬
tur testimonia eius: in toto corde
dauit mandata sua custodiri nimis.
ut dirigat ip̃e uias nostras ad cu¬
stodiendas iustificationes suas. Ip̃e
post custodiam mandatorum suoꝵ
ad beatitudinẽ nos sue perpetue u¬
domims noster: qui iuuit et reg

Expanded text:
lege Domini . Et ne putaretur haec lege Domini . Et ne putaretur haec via immaculatorum ac beatorum ab imperitis passim et rudibus posse comprehendi, consequenter adjunxit et ait, Beati qui scrutantur testimonia ejus; in toto corde qui mandavit mandata sua custodiri nimis, ut dirigat ipse vias nostras ad custodiendas justificationes suas, ipse post custodiam mandatorum suorum ad beatitudinem nos suae perpetuae vDominus n
Abbreviated transcription (Latin):
pro iuicem. Sed et si dimittit no¬
bis ille cui non habemus quod di¬
mittamus: multomagis oportet noᷤ
alterutrum dimittere nobis debita
nostra. Quod ip̃m aplũs quoq pre¬
cipiens ait. Estote autem inuicem
benigni. misericordes: donantes ĩ¬
uicem: sicut et deus in xp̃o donauit
uobis: Si hec inquit scitis: beati e¬
ritis si feceritis ea. Salutaris hec ml¬
tum nostri saluatoris. et sedulo est
cogitanda sentencia: quia bati eritiᷤ
sciendo celestia precepta: si tamen
ea que nouimus oꝑando sectemur.
Qui enim cognita eius mandata ser¬
uare negligit: beatus esse nõ ualet.
Qui hec uel cognoscere contemp¬
nit: mulco longius a beatorum
sorte seduatur. Congnut hiis psal¬
mista. qui mortalium corda perpẽ¬
dens: eque omnes beatitudinem a¬
mare. sed paucos ubi est querere cõ¬
spiciens: ipse que sit maxima in
hac uita hominis beatitudo mani¬
feste protestatus est: dicens. Btĩ ĩ¬
maculati in uia: qui ambulant ĩ

Expanded text:
pro invicem. Sed etsi dimittit nopro invicem. Sed etsi dimittit nobis ille cui non habemus quod dimittamus, multo magis oportet nos alterutrum dimittere nobis debita nostra. Quod ipsum Apostolus quoque praecipiens, ait, Estote autem invicem benigni, misericordes, donantes invicem, sicut et Deus in Christo donavit vobis . Si haec, inquit, scitis, beati eritis si feceritis ea. Salutaris haec multum nostri Salvatoris, et sedulo est cogitanda sententia, quia beati erimus sciendo coelestia praecepta, si tamen ea quae novimus operando sectemur. Qui enim cognita ejus mandata servare negligit beatus esse non valet; qui haec vel cognoscere contemnit, multo longius a beatorum sorte secluditur. Congruit his Psalmista, qui mortalium corda perpendens, aeque omnes beatitudinem amare, sed paucos ubi est quaerere conspiciens, ipse quae sit maxima in hac vita hominis beatitudo manifeste protestatus est, dicens, Beati immaculati in via, qui ambulant in
Abbreviated transcription (Latin):
bis pectata penitentibus dimittere
consueuit: ita etiam nos peccantibꝰ.
in nos fratribus dimittere festine¬
mus. Sicut ille lauit nos a pccĩs
nostris interpellando patrem pro
nobis: ita et nos si scimus fratrem
nostrum pectare peccatum non ad
mortem: petamus ut detur ei uita
peccanti non ad mortem: Et sicut
apostolus iacobus amonet. confite
iuicem ut saluemur. Sicut ille ꝓ
nobis animam suam posuit: sic
et nos instante temporis articulo:
pro fratribus animas ponamus.
apostolus maior eo qui misit illũ:
Hoc ideo dixit: quia lauerat pedes
seruorum dominus: et ip̃e qui mi¬
sit. eorum quos misit. a pl̾s grece.
latine dicitur missus. Ut ostend̾et
ea que excelsus fecit humiliter młto
magis humilibus et infirmis hũi¬
liter ẽẽ facienda: sed ut et hoc in loco
spiritualis intellectus cõmoneret¬
quia si ipse qui pectatum non fecit.
nec inuentus est dolus in ore eius
interpellat pro nostris excessibus:
multomagis ipsi debeamus orare

Expanded text:
bis peccata poenitentibus dimittere bis peccata poenitentibus dimittere consuevit, vita etiam nos peccantibus in nos fratribus dimittere festinemus. Sicut ille nos a peccatis nostris interpellando Patrem pro nobis, ita et nos si scimus fratrem nostrum peccare peccatum non ad mortem, petamus ut detur ei vita peccanti non ad mortem. Et, sicut apostolus Jacobus admonet, Confiteainvicem ut salvemur . Sicut ille qui pro nobis animam suam posuit, sic et nos, instante temporis articulo, pro fratribus animam ponamus. apostolus major eo qui misit illum. Hoc ideo dixit, quia laverat pedes servorum Dominus, et ipse qui misit eorum quos misit. Ἀπόστολος Graece, Latine dicitur missus, ut ostenderet ea quae Excelsus fecit humiliter, multo magis humilibus et infirmis humiliter esse facienda. Sed ut et hoc in loco spiritualis intellectus coquia si ipse qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus , interpellat pro nostris excessibus, multo magis ipsi debeamus orare
Abbreviated transcription (Latin):
pedes discipulorum dominus:
accepit uestimenta sua: Et cum re¬
cubuisset iterum: aperuit uerbo
ministerium lauationis: quod
cis paulo ante fato. nec dum sci¬
entibus exhibuerat: quia postꝙͣ
paciendo in cruce lauacrum remis¬
sioms consecrauit⁊ accepit membͣ
iam ĩmortalia: que mortalia po¬
suerat. Et cum post resurrectionẽ
apparuisset discipulis. ac familia¬
riter cum eis esset etiam in cõues¬
cendo per dies quadraginta cõuer¬
satus: exposuit eis humilitatem
sue passionis: cuius eatenus quia
uirtutem iusticiam nesciebant:
euentum satis timebant. Si ergo
inquit ego laui uestros pedes do¬
minus et magister: et uos debetis
alter alterius lauare pedes: Que
uidelicet sentencia et ad litteram
et ad misticum sensum recte acci¬
pi: et deuote debet impleri: A d
litteram quidem. ut per caritatem
seruiamus inuicem: non solum
in lauando pedes fratrum: s in
quibuscunq eorum necessitatib
adiuuandus. Ad misticum uero
intellectum. ut sicut dominus no¬

Expanded text:
pedes discipulorum Dominus, accepit vestimenta sua, et cum recubuisset iterum. Aperuit verbo mysterium lavationis, quod eis paulo ante facto necdum scientibus exhibuerat, quia postquam patiendo in cruce lavacrum nobis remissionis consecravit, accepit membra jam immortalia, quae mortalia posuerat; et cum post resurrectionem apparuisset discipulis, ac familiariter cum eis esset etiam in convescendo per dies quadraginta conversatus, exposuit eis utilitatem suae passionis, cujus eatenus quia virtutem mysticam nesciebant, eventum satis timebant. Si ergo, inquit, ego lavi vestros pedes Dominus et magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes. Quae videlicet sententia et ad litteram et ad mysticum sensum recte accipi, et devote debet impleri. Ad litteram quidem, ut per charitatem serviamus invicem, non solum in lavando pedes fratrum, sed in quibuslibet eorum necessitatibus adjuvandis. Ad mysticum vero intellectum, ut sicut Dominus no
Abbreviated transcription (Latin):
rus est: cum niuitis uirtutibus flo¬
ruisset. pene in illo arrogancie bara¬
tro ꝯbrutus octumberet: si eum ex¬
hortatio fratrum fidelium attenta¬
non recuperasset.
gitur heatissimus en och genere
thxiphalus pictaui pagi: quem

Expanded text:
rus est, cum multis virtutibus floruisset, pene in illo arrogantiae baratro obrutus occubuit, si eum non exhortatio fratrum fidelium attenta recuperasset. gitur beatissimus Senoch genere Theifalus Pectavi pagi, quem
Abbreviated transcription (Latin):
taq surgẽs ascende in
ihrsm: et cum peruenc¬
ris ad portã que aurea pro eo
quod deaurata fuerat uocatur
ibi pro signo uirũ tuũ pro cuiꝰ
incolumitatis statu sollicita
es obuiũ habebis. Quo facto¬

Expanded text:
 surgens ascende in Iherusalem; et cum ueneris ad portam auream – que aurea eo quod deaurata est uibi pro signo, virum tuum, pro cujus incolumitatis statu sollicita es, obvium habebis. Cum ha
Abbreviated transcription (Latin):
icebat enim quia et si de soro¬
re et neptibus nulla posset
nasci mala suspicio. quia tales ꝑ¬
sone sine aliiᷤ necessariis secumq̃z
manentibz esse non possunt: et
ad eas etiam alie aduentarent et
ex illis possent infirmiores aut tẽp¬
tationib humanis perire: aut cer¬
te malis hominũ suspicionib in¬
famari. Et si forte eum aliquam
feminarum ad se uidendum urge¬
ret necessitas. nũquam solus cum
sola loquebatur: nisi secretum ali¬
quid interesset. Hic itaqz sapiencie
lumen prefulgidum propinacu

Expanded text:
icebat enim quia et si de sorore et neptibus nulla posset nasci mala suspicio, tamen quia tales persone sine aliis necessariis secumque manentibus esse non possunt et ad eas etiam alie aduentarent et ex illis possent infirmiores aut temptationibus humanis perire aut certe malis hominum suspicionibus infamari. Et si forte cum aliqua feminarum ad se uidendum urgeret, nunquam solus cum sola loquebatur nisi secretum aliquid interesset. Hic itaque sapientie lumen perfulgidum propugnacu
Abbreviated transcription (Latin):
rum uxbe. que ab oeano britanico.
fere ducentorum milium spacio se¬
ningitur in uilla cathalatense. que
a predicta urbe sex circiter milibus
ad septentrionalem plagam uergit.
orundus fit.¬
st itaq prefãta ciuitas partib
sita armoriacanis in ulteriore
gallia: primaq aquitanma que ad

Expanded text:
rum urbae, quae ab oceano Brittanico fere ducentorum milium spatio seiungitur, in villa Catalacinse, quae a praedicta urbe sex circiter milibus ad septemtrionalem plagam vergit, oriundus fuit.st itaque praefata civitas partibus sita Armoricanis in ulteriore Gallia primaque Aquitania, quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
sicut me misit inquit uiuẽs
pater: et ego uiuo propter
patrem. Et qui manducat me: ⁊
ipse uiuet propter me. Non enm
filius participatione patris fit me¬
lior: qui est natus equalis sicut
participatione filii per unitatem
corporis et sanguinis. quam illa
manducatio potacioq significat
efficit nos meliores. Uimꝰ nos
ergo propter ip̃m manducantes
eum: idest ip̃m accipientes. uitã
eternã quam non habemus ex no¬
bis. ¶iuit autem ip̃e propter pa¬
trem iissus ab eo: quia semet¬
ip̃m exmaniuit factus obediens
usq ad signum crucis. Sicut mi¬
sit me pater uiuens: et ego uiuo
propter patrem. Et qui mandu¬
cat me: ip̃e uiuet ꝓpter me. Ac si
diceret et ego uiuo propter patrẽ:
id est ut ad illum tamquam ad
maiorem referam uitam meam.
exinanicio mea fecit in qua me
misit. Ut autem quisq uiuat ꝓp¬
ter me: participatio facit qui mã¬
ducat me. Ergo itaq humiliatuꝰ
uiuo propter patrem: ille rectus
uiuit ꝓpt̾ me. Non de ea natura

Expanded text:
Sicut me misit, inquit, vivens Pater, et ego vivo propter Patrem. Et qui manducat me, et ipse vivet propter me. » Non enFilius participatione Patris fit melior, qui est natus aequalis, sicut participatio Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, efficit nos meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum, id est, ipsum accipientes aeternam vitam, quam non habemus ex nobis. Vivit autem ipse propter Patrem, missus ab eo, quia semetipsum exinanivit, factus obediens usque ad lignum crucis . Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivit propter me. Ac si diceret: Et ego vivo propter Patrem; id est, ad illum tanquam ad majoexinanitio mea fecit, in qua me misit. Ut autem quisquam vivat propter me, participatio facit, quia manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille rectus vivit propter me. Non de ea natura
Abbreviated transcription (Latin):
uodam die aduesperascente dũ
ieronimus de scripturis cum
discipulis disputaret: subito leo
daudicans in cenobium ingressus
est. cuius timore dum fratres diffu-¬
gerent: ierommus ei quasi hospiti
obuiauit. Et dum leo sibi pedem o¬
stenderet: uibens illum a fratribus
ablui. iuenit quod a sentibz lesus
esset. Nec mora leo conualuit. et oĩ
feritate deposita: inter eos quasi do¬
mesticum animal habitauit. Tunc
ierommus uidens quod non tam
pro sanitate pedis sui qͣm pro eorũ
utilitate uenisset: ex consilio fratrũ
id ei miũxit officii. Ut asinũ qui
ligna de nemore deferebat: in pas¬
cuis custodiret

Expanded text:
uadam die aduesperascente dum Ieronimus de scripturis cum discipulis disputaret, subito leo claudicans cenobium ingressus est. Cuius timore dum fratres diffugerent Ieronimus ei quasi hospiti obuiauit et dum leo sibi pedem ostenderet, iubens illum a fratribus ablui, inuenit quod a sentibus lesus esset. Nec mora: leo conualuit et omni feritate deposita inter eos quasi domesticum animal habitauit. Tunc Ieronimus uidens quod non tam pro sanitate pedis sui quam pro eorum utilitate uenisset, ex consilio fratrum id ei iniunxit officium, ut asinum qui ligna de nemore deferebat in pascuis custodiret
Abbreviated transcription (Latin):
sum ergo uideret pater eius tan¬
tum filii ingenium: tradidit
eum ad imbuendum honorabili uiro
abboni uocabulo fabro aurifici proba¬
tissimo. qui eo tempore in urbe lemo-¬
uicina publicã fistalis monete offici¬
nam gerebat. A quo in breui huius
officii usus plenissime doctus cepit int̾

Expanded text:
um ergo videret pater ejus tantum filii ingenium, tradidit eum ad imbuendum honorabili viro, Abboni vocabulo, fabro aurifici probatissimo, qui eo tempore in urbe Lemovicina publicam fiscalis monetae officinam gerebat: a quo in brevi hujus officii usu plenissime doctus, coepit int
Abbreviated transcription (Latin):
aria autem stabat ad monu¬
mentum foris: plorans. Con¬
uderandum namq est: in hoc loco
hiuius mulieris mentem. quantus
amor domini accenderat: que etiã
discipulis a monumento domini
recedentibus non discedebat. Et qͥa
ab inquisicione non cessauit: ꝑ̃ma
uidere meruit. Plorat ergo: quia¬
eum quem multum desiderabat nõ
tabat. Dum uero fleret: inclimnauit
se et proppexit in monumento. Iã
enim momumentũ uacilũ uidat.¬
disciplĩs nũciauerat. Quid ẽ iterũ
quamuis huc illucq discurrendo
queramus. ad illum tamen sepius
locum recurrimus: et respicimus: uͥ
posuisse menimius: ita ⁊ hec scã
mulier. quãuis huc illucq corpus
domini quereret. anxia tamen de
eius absencia. frequenter monumẽ¬
tum aspiciebat: ubi eum positum
nouerat. Unde et si dnm statim
uidere non meruit. angelorum tñ¬
uisione priuata non est. Nam uidit¬

Expanded text:
aria autem stabat ad monumentum foris plorans. Considerandum est hoc loco, huius mulieris mentem quantus amor Domini accenderat, quæ etiam discipulis a monumento Domini recedentibus, non discedebat. Et quia ab inquisitione non cessauit, prima videre meruit. Plorat ergo, quia quem multum desiderabat, non tabat. Dum vero fleret, inclinauit se, & prospexit in monumento. Iam enim monumentum vacuum vider iterum quamvis huc illucque saepius discurrendo quaeramus, ad illum tamen saepius locum discurrimus et rhabuisse meminimus: ita et haec mulier, quamvis huc illucque Domini corpus quaereret, anxia tamen de ejus absentia, frequentius monumentum aspiciebat, ubi eum positum noverat. Unde etsi Dominum statim videre non meruit, tamen angelorum visione privata non est. Und
Abbreviated transcription (Latin):
tum fuerat corpus ihũ. Dicunt et
illi. Mulier quid ploras: quem que¬
ris: interro gabant enin an¬
geli non ut querendi minuerent
desiderium. sed ut augerent

Expanded text:
rat corpus Jesu. Dicunt ei illi: Mulier, quid ploras? Quem quris? Interrogabant angeli non ut quaerendi minuerent desiderium, sed ut augerent
Abbreviated transcription (Latin):
sus. Nec quando manducamꝰ: par¬
tes de illo facimus. et quidem in sa¬
cramento sic fit. Et norunt fideles
unusquisq accipit partem suam
mento: et manet integer totus in
quando uenit in uirginem: imple¬
uit illam nec recessit ab illo. Uenie¬
bat in carnem. ut homines man¬
ducarent. et manebat integer apd̃
patrem. ut angelos pasceret. Iniui¬
Qui manducat me: uiuit ꝓpter
manducatur. nec occiditur ut
manducetur: sed mortuos uiuifi¬
cat. Quando manducatur. reficit
sed non deficit. Non ergo fratres
timeamus manducare istum pa¬
nem: ne forte fimamus illum. ⁊
postea quid manducemus non in¬
ueniamus. Quod uidetur panis
est et calix: quod etiam oculi renũ¬
ciant. Quod autem fides postu¬
lat instruenda: panis est corpus
dicuntur sacramenta. quia in eis
aliud uidetur: et aliud intelligit᷑
Quod uidetur speciem habet corpo¬
ralem: quod intelligitur fructum
habet spiritualem.

Expanded text:
sus; nec quando manducamus, parsus; nec quando manducamus, partes de illo facimus. Et quidem in sacramento sic fit, et norunt fideles Unusquisque accipit partem suam;mento, et manet integer totus in quando venit in Virginem. Implevit illam, nec recessit ab illo; veniebat in carnem, ut eum homines manducarent; et manebat integer apud Patrem, ut angelos pasceret. QuQui manducat me, vivit propter atur, vita manducatur; nec occiditur ut manducetur, sed mortuos vivificat; quando manducatur reficit, sed non deficit. Non ergo timeamus, fratres, manducare illum panem, ne forte sinamus illum, et postea qui manducemusfra: § 1. Quod videtur panis est et calix, quod etiam oculi renuntiant. Quod autem fides postulat instruenda, panis est corpus dicuntur sacramenta, quia in eis aliud videtur, aliud intelligitur. Quod videtur speciem habet corporalem; quod intelligitur fructum habet spiritalem.
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexisse creditur. Sed utrum redi¬
erint in terre puluerem certum non
habemus: nisi quod legimus quia
xerunt ac uenerunt in sanctam ci¬
uitatem scilicet ihrlm: et apparuer̃t
multis. De quibus profecto non¬
nulli doctorum senserunt. etiam et
in suis reliquerunt scripturis. quod
iam in illis perpetua sit completa¬
resurrectio Nande et deatus petrus
dixisse legitur⁊ cum de dauid loque¬
retur in tectimonium. Et sepul¬
chrum inquit eius apud nos : q̃si
non sit ausus dicere: quod. ipse
aut corpus eius apud nos est: sed
tantum sepulchrum quo conditus
fuerat. Hinc aiunt resurcexisse et ip¬
sum cum ceteris sanctis: et ideo uacu¬
um remansisse monumentũ ut in¬
hunc beate marie cernitur. lcõ uiiͣ.

Expanded text:
resurrexisse credimus. Sed utrum rediresurrexisse credimus. Sed utrum redierint in pulverem terrae, certum non habemus, nisi quod legimus: Quia xerunt, et venerunt in sanctam civitatem Hierusalem, et apparuerunt multis. De quibus profecto nonnulli doctorum senserunt etiam, et in suis reliquerunt scriptis, quod jam in illis perpetua sit completresurrectio. Unde et beatus Petrus dixisse legitur, cum de David loqueretur in testimonium: Et sepulcrum, inquit, ejus apud nos est : quasi non sit ausus dicere, quod ipse, aut corpus ejus apud nos est: sed tantum sepulcrum quo conditus fuerat: hinc aiunt resurrexisse et eum cum caeteris sanctis: et ideo vacuum remansisse mausoleum, ut hunc beatae Mariae cernitur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
pro certo. nili quod hodierita die glo¬
riosa migrauit a corpore: Monstratꝰ
autem sepulchrum eius cernentib
nobis usqz ad presens in uallis io¬
saphat medio. Que uallis est. inter
montem syon et montem oliueti po¬
Ubi in eius honore fabricata est eccl̃a
miro lapideo tabulatu. in qua sepul¬
ta fuisse ut scire potestis ab omnib
quia multi nr̃orum dubitant utrũ
assumpta fuerit simul cum corpore:
an obierit relicto corꝑe. Q nomodo
autem uel quo tempore aut a quibz
ꝑsonis sanctissimum corpus eius
inde ablatum fuerit. uel ubi trans.¬
positum: utrum ue resurrexent nesci¬
tur: quamuis nonnulli adstruere
uelint eam iam resuscitatam: et bea¬
ta cum xp̃o immortalitate in celecti.¬
bus uestiri. Quod et de beato iohãne
non nisi manna inuenitur. Icõ ui.
censetur ambigimus. Melius tamen
deo totum cui nichil est impossibile
committimus. quam aliud temere
diffinire uelimus auctoritate nostra
quod non probaius. Sicuti et de hii

Expanded text:
pro certo, nisi quod hodierna die glopro certo, nisi quod hodierna die gloriosa migravit a cautem sepulchrum eius cernentibus nobis usque ad presens in uallis Iosaphat medio; que uallis est inter montem Syon et montem Oliueti poubi in ejus honore fabricata est Ecclesia miro lapide tabulata: in qua sepulta fuisse ut scire potestis ab omnibus quia multi nostrorum dubitant, utrum assumpta fuerit simul cum corpore, an abierit relicto corpore. Quomodo autem, vel quo tempore, aut a quibus personis sanctissimum corpus ejus inde ablatum fuerit, vel ubi transpositum: utrumne resurrexerit, nescitur: quamvis nonnulli astruere velint eam jam resuscitatam, et beata cum Christo immortalitate in coelestibus vestiri. Quod et de beato Joanne Enonnisi manna invenitur: quod et scenseatur, ambigimus. Melius tamen Deo totum, cui nihil impossibile est, committimus, quam ut aliquid temere definire velimus auctoritate nostra, quod non probemus: sicuti et de his,
Abbreviated transcription (Latin):
lacte nutris: tu ea melius reserabis.
que nescio si per speciem aliquam cer
tantis amici. si quomodo tandem
uobis aꝑiantur que reserata sunt
matri. Ueruntamen de hiis quid
plura dicam: Omĩa saluatoris ge¬
sta et beate marie obsequia ⁊ necnon
actus uite. ex euuangelio didicistis.
Et nunc quid suꝑest. ut ab aliquo
doctorum requiratis: De assumptioẽ¬
sentia absens scribere uobis curaui.
que absencia presens deuotus obtuli:
ut habeat sanctum collegium ur̃m
in die tants solennitatis munus la-¬
tini sermonis. in quo discat tenera
infancia. lactis experiri dulcedinem:
et de exiguis eximia cogitare: qualiter
fauente deo per singulos annos tota
het dies expendatur in laudem. et
cum gaudio celebretur. Ne forte si
pochriphum de transitu euisdem uir¬
ginis: dubia pro certis recipiate¬
lcõ quinta. Quod multi latinorũ
pietatis amore. studio legendi cari-¬
us amplectuntur: presertim ex hiis¬
cum nichil aliud experiri pocest

Expanded text:
lacte nutris: tu ea melius reserabis, lacte nutris: tu ea melius reserabis, quae nescio si per speciem aliquam, auttantis amici: si quomodo tandem vobis aperiantur, quae reserata sunt matri. Verumtamen de his quid plura dicam? Omnia Salvatoris gesta, et beatae Mariae obsequia, necnon actus vitae ex Evangelio didicistis. Et nunc quid superest, ut ab aliquo doctorum requiratis? II. De Assumptiosentia absens scribere vobis curavi, quae absentia praesens devotus obtuli, ut habeat sanctum Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera infantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: qualiter favente Deo, per singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur: ne forte si pocryphum, De Transitu ejusdem Virginis, dubia pro certis recipiatis: quod multi Latinorum pietatis amore, studio legendi charius amplectuntur: praesertim cum ex his nihil aliud experiri possit
Abbreviated transcription (Latin):
nant euuangelia. nisi nascentem
dm̃n ex maria uirgine: et omĩa
eius in crementa quousqz fuit in
mundo dum taxat diuinis efferũt
preconiis: Porro ab exordio scĩ eu¬
uangelii. gabrielem archangelum
colloquentem marie audistis: et de¬
inceps reliqua oĩa plenius legictis:
d presepe quoqz o paula le iiĩ¬
noui partus et querelas nescii plorat
pro feceninis gloria in excelsis deo et
in terra pax homimibus bone uolun¬
tes munera in uisione beatis oculis
consperisti: ip̃a cadem munera bene
intelligendo: uotis omnibus fide deo
obtulisti. Nam et cum eisdẽ magis
deum puerum in presepe adorasti.
S forte conquesta: delatorem quod
te prodiderim clamabis. at inquam
ego. Si celatum ẽẽ uolebas teste consci-¬
encia: michi narrare ante presepium
ubi plurimũ lacrimata es non debẽ¬
res. Quoniã ut uerum fatear. xp̃i
p̾conia etiam si uoluero adiuratus.
neq tuas laudes ommino tacere quẽo.
Idcirco tue te int̾rogent filie quas

Expanded text:
nant Evangelia, nisi Dominum nascentem nant Evangelia, nisi Dominum nascentem ex Maria virgine? et omnia ejus incrementa, quousque fuit in mundo dumtaxat, divinis efferunt praeconiis. Porro ab exordio sancti Evangelii Gabrielem archangelum colloquentem Mariae didicistis, et deinceps reliqua omnia plenius legistis. Ad praesepe quoque, o Paula, novi partus, et querelas nescii ploratus, pro fescenninis, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntes munera, in visione beatis oculis conspexisti: ipsa eadem munera bene intelligendo votis omnibus fide Deo obtulisti. Nam et cum eisdem magis Deum puerum in praesepio adorasti. Sed forte conquesta me delatorem, qui  Al. quod te prodiderim, clamabis. Ad quod ego: Si celatum esse volebas teste conscientia, mihi narrare ante praesepium, ubi plurimum lacrymata es, non debueras: quod ut verum fatear, Christi praeconia, etiamsi voluero adjuratus, neque tuas laudes omnino tacere queo. Idcirco tuae te interrogent filiae, quas
Abbreviated transcription (Latin):
ritas xp̃i me compel¬
lit. qui uobis dudũ
tractãtib loqui consueram. ut nõ¬
uo loquendi genere. sanctis que
uobiscum degunt uirginibus la ti¬
no utens eloquio. exortationis gr̃a
sermonem faciam de assumptione
beate et gloriose semꝑ uirginis ma¬
rie. more eoꝵ. qui declamatorie in
eccl̾iis solent loqui ad pplm̃. Quod
itaq genus docendi nec dum a ł ti¬
geram.S quia negare nequeo-
quicquid iniungitis nimia uestra
deuictus dilectione experiar que hor¬
tamini. affectu infancium ore bal¬
butientium. qui quecumq audie¬
rint fari gestiunt. cum nec dũ pos¬
sint ad plenum u̾ba formare: le iiͣ¬
axime quia ꝓpt̾ simpliciores.
quosqz id me depromere cõ-
quibz se occupent laudibz et ex eadẽ
die. quibz ue diuinis uacent lectio¬
nib: presertim cum et eadem in mł¬
tis festiuitatib multorum scõrum
patrum studia miro cuderunt elo¬
quio: que de hac quidem uberius
ubiq in scripturis diuinis predica¬
ta leguntur. Quid enim aliud so¬

Expanded text:
ritas Christi me compellit, qui vobis dudum tractatibus loqui consueveram, ut novo loquendi genere, sanctis quae vobiscum degunt virginibus, Latino utens eloquio, exhortationis gratia, sermonem faciam de Assumptione beatae et gloriosae semper Virginis Mariae, more eorum qui declamatorie in Ecclesiis solent loqui ad populum: quod utique genus docendi, necdum attigeram. Sed quia negare nequeo quidquid injungitis, nimia vestra devictus dilectione, experiar quae hortamini affectu infantium, more balbutientium, qui quaecumque audierint, fari gestiunt, cum necdum possint ad plenum verba formare: maxime, quia propter simpliciores quasque id me depromere compequibus se occupet laudibus eadem die, quibusve divinis vacet lectionibus: praesertim cum et eadem in multis festivitatibus, multorum sanctorum Patrum studia, miro cuderint eloquio, quae de hac quidem uberius ubique in Scripturis divinis praedicata leguntur. Quid enim aliud so
Abbreviated transcription (Latin):
dam possint lectione percurri. Huiꝰ
enim librorum tractatu et epy¬
stolarum numerus: plusquam a
mille triginta extenditur: ut meri¬
to illud ei dictum conueniat. Men¬
titur qui te totum legisse fatetur.
Tandem anno domini quatercen¬
tharum uandalos odio in sectans
etiam in affrica eos persequi dispo¬
suit. Sz morte preuentus obiit:
eiq in regnum theodoricus succes¬
irruentes: prouinciam uniuersã
deuastarunt. rapinis cede incendii ᷤ.
nulli sexui: nulli parcentes ordini
ub hac tribulatione beatus
augustinus amarissim am

Expanded text:
dem possunt lectione percurri. Huius enim librorum, tractatuum et epistolarum numerus plusquam ad mille triginta extenditur; ut merito illud ei dictum conueniat: ‘Mentitur qui te totum legisse fatetur’. Tandem anno domini Cthorum Wandalos odio insectans etiam in Affrica eos persequi disponit, sed morte preuentus obiit eique in regnum Theodericus succesirruentes et prouinciam uniuersam deuastant rapinis, cede, incendiis nulli sexui parcentes ordini ub hac tribulatione beatus Augustinus amarissimam
Abbreviated transcription (Latin):
In hiis ergo uirtutibus darus
Iin populo declaratus: cum esset
annorum circiter quadraginta. mo¬
dica pulsatus febre: per triduum in¬
lectulo decubauit. Nunciatumq ẽ mͥ:
quod transitus ip̃ius esset ꝓpinquus.
At ego uelocius illuc properans: ad
lectulum eius accessi. et nichil ab co
coslocutionis discere potu. Erat eñi
ualde fessus. Dehinc interposito qͥsi

Expanded text:
In his ergo virtutibus clarus in populis declaratus, cum esset annorum circiter quadraginta, modica pulsatus febre, per triduum lectulo decubavit, nuntiatumque est mihi cum transitus esset propinquus. At ego velocius illuc properans, ad lectulum ejus accessi, sed nihil ab eo collocutionis elicere potui, erat enim valde defessus: dehinc, interposito quasi