comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnes homines udent. qui sunt inco¬
lumes. s ñ toti uident. quia tantum
occuł uident. Ita iomine omnis creat᷑a
ẽ. quia ⁊ intelligit ⁊ uiuit ⁊ corpꝰ habet.
S ñ tota treatura in ip̃o .ẽ. quia sunt pret̾
ipsum ⁊ angeli qui intelligãt ⁊ uiuãt.
Sunt ⁊ corpora que uiuant ⁊ sint ⁊ corpora
q̃ tantummͦ sint. Cum ip̃m uiu̾e magiᷤᷤ
sit quam ñ uiu̾e ⁊ ip̃m intellig̾e. magis
quam sine intellectu uu̾e. Cum qͦs miser
homo congemisut.⁊ dolet: omnis creat᷑a
congemiscit ⁊ dolet usq adhut. Uso
adhuc autem recte dixit quia etiam qͥ¬
si sunt aliqui iam in sinu abrahe.⁊ la
tro illecum dño inparadiso constitꝰ illo
die quo credidit dolere destit̾it. tam̃ usq
adhui omnis creat᷑a ꝯgemisut ⁊ dolet.
quia in his quiñdum lib̃ati sunt om
miscit ⁊ dolet. s ⁊ nos ip̃i. Idest ñ solum
in homine corpꝰ⁊ hanina ⁊ sp̃i si muldo¬

Expanded text:
omnes homines vident qui sunt incoomnes homines vident qui sunt incolumes, sed non toti vident, quia tantum oculis vident: ita in homine omnis creatura est, quia et intelligit et vivit et corpus habet; sed non tota creatura in ipso est, quia sunt praeter ipsum et Angeli, qui intelligant et vivant et sint, et pecora quae vivant et sint, et corpora quae tantummodo sint; cum ipsum vivere magis sit, quam non vivere, et ipsum intelligere magis sit, quam sine intellectu vivere. Cum ergo miser homo congemiscit et dolet, omnis creatura congemiscit et dolet usque adhuc. Usque adhuc autem recte dixit: quia etiam si sint aliqui jam in sinu Abrahae , et latro ille cum Domino in paradiso constitutus , illo die quo credidit, dolere destiterit; tamen usque adhuc omnis creatura congemiscit et dolet, quia in iis qui nondum liberati sunt, ommiscit et dolet, sed et nos ipsi: id est, non solum in homine corpus et anima et spiritus simul do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ. erimꝰ. libabitur gͦa seruitute int̾ituᷤ.
in lib̾tatẽ głe filiorum dĩ. idest erũt ⁊¬
ip̃i ex seruis lib̾i. ⁊ ex mortuis głosi in
uita perfectã quam habebunt filii dei.
Scimꝰ enim quia omnis creat᷑a ingemisrit
⁊ dolet usq ad huc. Omnis creat᷑a. ĩ homĩe
num̾at᷑. ñ qri ĩ eo st̃ omnes angłi. ⁊ suꝑemi¬
nentes uirtutes ac potestates. aut celum ⁊
partim corpoiał. Ex ut ab infiorib ꝯ sidemꝰ:
corporał creat᷑a ꝑ loca tendit᷑. Animał aũ
uiuificat corporalem. sp̃itał anmalem
regit. Et tum bene regit cum ip̃a regendã
se subitit dõ. Cum autem transgredit᷑
p̃cepta eius: laborib ⁊ erumpnis per ea¬
dem ip̃a que reg̾e pot̾at implitat᷑. Ita oĩs¬
creatura in homine eiꝰ. quia et intelligit
sp̃u ⁊ sentit anima. ⁊ localit̾ corpore mo¬
uet᷑ Omnis itaq creatura in homine ꝯ¬
gemiscit ⁊ dolet Non enim tota s omniᷤ
dixit. tamquam si quis dicat. qm̃ solem

Expanded text:
abitur ergo a servitute interitus in libertatem gloriae filiorum Dei: id est, erunt ipsi ex servis liberi, et ex mortuis gloriosi in vita perfecta, quam habebunt filii Dei. Scimus enim quod omnis creatura ingemiscit et dolet usque adhuc. Omnis creatura in homine numeratur, non quod in eo sint omnes Angeli, et supereminentes Virtutes ac Potestates, aut coelum epartim corporalis. Quod ut ab inferioribus consideremus, corporalis creatura per loca tenditur; animalis autem vivificat corporalem; spiritualis animalem regit, et tunc bene regit, cum ipsa regendam se subjicit Deo: cum autem transgreditur praecepta ejus, laboribus et aerumnis per eadem ipsa quae regere poterat implicatur. Quiintelligit spiritu, et sentit anima, et localiter corpore movetur. Omnis itaque creatura in homine congemiscit et dolet. Non enim totam, sed omnem dixit: tanquam si quis dicat, quod solem
Abbreviated transcription (Latin):
ita dictum. ẽ int̾pellat. quia int̾pellare
nos effitit. nob̃q int̾pellandi & gemẽdi
inspirat affectum. situt illud i euungłio.
Non enim nos estis qui loquimini. s sp̃s patͥᷤ¬
ur̃i qui loquit᷑ ꝑ uob̃. Neq enim ⁊ hoc ita
fit de nob̾. tamꝰquam nichil facientib nob̃̾
ut ip̃e fat̾e dic̾etur. quod̾ ut faciamꝰ nos:
faut. Nlam ñ. eͥtͣ. intelligendum sp̃m nr̃m
de quodictum. ẽ int̾peuat gemitib me¬

Expanded text:
ita dictum est ‛interpellat’, quia interpellare nos efficit nobis- w que interpellandi et gemendi inspirat affectum, sicut illud in euangelio: Non enim uos estis. qui loquimini. sed spiritri, qui loquitur in vobis . Neque enim et hoc ita fit de nobis tanquam nihil facientibus nobisut ipse facere diceretur quod ut faciamus facit. 17. Nam non esse intelligendum spiritum nostrum, de quo dictum est, interpellat gemitibus ine
Abbreviated transcription (Latin):
lauabo ꝑ singulas nottes lectum meum la
trimis meis stratum meum rigabo ⁊ ge¬
mitꝰ meus a te ñ .ẽ absconditꝰ a te et dolor
meusrenouatꝰ ẽ Aut uͦ ñ eiꝰ filii sunt qui
ingemis cunt grauati. in quo nolũt spo¬
liari s suꝑuestiri. ut absorbeat᷑ mortale.¬
hoc a uita: Nonne isti sunt qͥ pͥmitias habentes
sp̃c insemet ip̃is ingemiscunt adoptionẽ expec
tes redemptionem corporis sui: Apłc saluos

Expanded text:
gulas noctes lectum meum, in lacrimis meis stratum meum rigabo, et: Gemitus meus non est absconditus a te, et: Dolor meus renouatus est? Aut uero non eius filii sunt, qui ingemescunt grauati, in quo nolunt spoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita? Nonne ipsi sunt, qui primitias habentes Spiritus in semet ipsis intantes redemptionem corporis sui? Apostolus salvos
Abbreviated transcription (Latin):
bit ⁊ mortalia corpora ur̃a ꝓpt̾ sp̃m urũm
manentem in uob: ñ dum. ẽ holocaustũ.
Erit autem cum absorbebit᷑ mors in uicto¬
riam. cum ei duet᷑. uͥ ẽ mors contentio tua:
uͥ ẽ. mors atuleus tuus. Nunc aut̃ in qͥt
ñ solum omnis creat᷑a. idest cum corꝑe.
s etiam nos ip̃i primitias habentes sp̃c
idest nos anime. qui iam pͥmitias mentes
nr̃as obtulimus deo in nob̃ ip̃is congemis¬
umus. idest p̃t̾ corpꝰ adoptionem expectan¬
tes redemptionem corporis nr̃i idest ut et
ipsum corpꝰ acripiens bñficium adoptioniˢ
filiorum qua uocati sumus. totos nos li¬
batos transactis omnib molestiis ex om̃i
parte dĩ filios. ẽẽ manifestet. Spe enim
salui facti sumus. Spes autem que uidet:
ñ . ẽ. spes Tunt gͦ erit res que nunt spes est
cum apparuerit quid erimus. idest similes
illi qm̃ uidebimus eum sicuti . ẽ. Hoc capi¬
atur ñ intidimus in illas molestias. quib
pleriq homines dit̾e cogunt᷑ omnes an¬

Expanded text:
bit et mortalia corpora vestra propter spiritum manentem in vobis: nondum est holocaustum; erit autem, cum absorbetur mors in victoria, cum ei dicitur: Ubi est, mors, contentio tua; ubi est, mors, aculeus tuus? . Nunc ergo, inquit, non solum omnis creatura, id est, cum corpore, sed etiam nos ipsi primitias habentes Spiritus, id est, nos animae qui etiam primitias mentes nostras obtulimus Deo, in nobis ipsis congemiscimus, id est, praeter corpus adoptionem exspectantes redemptionem corporis nostri, id est, ut et ipsum corpus accipiens beneficium adoptionis filiorum, qua vocati sumus, totos nos liatos, transactis omnibus molestiis, ex omni parte Dei filios esse manifestet. Spe enim salvi facti sumus: spes autem quae videtur, non est spes. Tunc ergo erit res quae nunc spes est, cum apparuerit quid erimus; id est, similes illi, quoniam videbimus eum sicuti est. 7. Hoc capiur, non incidimus in illas molestias, quibus plerique homines dicere coguntur, omnes An
Abbreviated transcription (Latin):
in deo. Ac ꝑ hoc si uita nr̃a ibi. ẽ uͥ. ẽ. uerita ᷤ
ñ. ẽ. uita nr̃a sub sole. uͥ. ẽ. uanitas. S hoc tã
magnum bonum magis habemus ĩ spe:
ñ tenemus in re. Et scđ̃m spem nr̃am. beatꝰ
apłc i̾ta locutꝰ ẽ. Quia ⁊ illud cum dixisset
uanitati creat᷑a subiecta . ẽ. adiecit atq ait.
ñ sponte : ꝓppt̾ eum qui subiecit in spe. E rgo
in spe qua sꝑamus nos ad hesuros u̾itati
q̃ omnis m homine .ẽ. immo homo .ẽ. Sponte
peicauit ⁊ inumica facta ẽ u̾itati. D ut m̾ito
puniret᷑: ñ sponte subiecta ẽ. uanitati. De.¬
pͥmitias sp̃s habentes. id̃ qͥ ñ dũ qͥdẽ ex
toro qͦ sumꝰ. s exea parte qua peccatoribus
meliores sumꝰ dõ nͣ uanitati subditi sumus.

Expanded text:
in Deo» . Ac per hoc si vita nostra ibi est ubi veritas, non est vita nostra sub sole ubi vanitas. Sed hoc tam magnum bonum magis habemus in spe, non tenemus in re: et secundum spem nostram beatus Apostolus ista locutus est; quia et illud cum dixisset, «Vanitati creatura subjecta est,» adjecit atque ait, «Non sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» Ergo in spe, qua speramus nos adhaesuros contemplsque omnis in homine est; imo homo est. Sponte peccavit, et inimica facta est veritati: sed ut merito puniretur, non sponte subjecta est vanitati. Deprimitias spiritus habentes, id est qui nondum quidem ex toto quod sumus, sed ex ea parte qua peccatoribus meliores sumus, Deo, non vanitati subditi sumus;
Abbreviated transcription (Latin):
enim salui facti sumꝰ. Hoc capitulum
obsuirum. ẽ quia ñ hic satis apparet qͣm
nunc uoiet creat᷑am. Diit᷑ autem scdm
catholitam disciplinam creatura quicqͥ.
fecit⁊ condidit deus pat̾ ꝑ imigenitum
filium in unitate sp̃c sancti. Ergo ñ solum
corpora. s etiam anime nre ac sp̃c creature
nomine continentur. Sic autemdictũ. ẽ
ip̃a aut̃ creatura lib̾abitur. a seruitute
int̾it᷑ in lib̃tatem głe filiorum dĩ. quasi
nos ñ simus creatura. s filii dĩ: in quoꝵ
głe lib̾tatem lib̾abitur a seruitute cre¬
atura. Itemdicit. Suimus enim qr om̃iᷤ
treatura ingemisut.⁊ dolet usq adhut.
ñ solum autem illa. s ⁊ nos ip̃i. Tamqͣm
aliud simus nos aliud omnis creatura.
Totum gͦ capitulum. particulatim con¬
sidandum. ẽ. Existimo eniminquit. qͦd
indigne sint passiones huius temporis
ad fũturam głam que reuelabit᷑ in nob̾.
Hoc manifestum. ẽ Dix̾at enim suꝑiꝰ. Si

Expanded text:
ulum obscurum est, quia non satis hic apparet quam nunc vocet creaturam. Dicitur autem secundum catholicam disciplinam creatura, quidquid fecit et condidit Deus Pater, per unigenitum Filium, in unitate Spiritus sancti. Ergo non solum corpora, sed etiam animae nostrae ac spiritus creaturae nomine continentur. Sic autem dictum est, Ipsa creatura liberabitur a servitute interitus, in libertatem gloriae filiorum Dei: quasi nos non simus creatura, sed filii Dei, in quorum gloriae libertatem liberabitur a servitute creatura. Item dicit, Scimus enim quia omnis creatura congemiscit et dolet usque adhuc; non solum autem illa, sed et nos ipsi: tanquam aliud simus nos, aliud omnis creatura. Totum ergo capitulum particulatim considerandum est. 2. Existimo enim, inquit, quod indignae sint passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis: hoc manifest
Abbreviated transcription (Latin):
tati subiecta ẽ. que intelligitu in homine. ẽẽ
⁊ omnia uanitas. Que habundanna homĩs
in omm labore suo quo ip̃e laborat sub sole An
iste fortassis hoc orat ut ñ sit eiꝰ uita sub sole
uͥ omnnia uanitas. s in illo sit in quo iuuifica¬
ri se petit. Ille quippe ascendit ñ suꝑ solem
tantum. s suꝑ omnes celos ut adimpleret
omnia:⁊ in illo mag̃ quam sub sole uuuint.
qui ñ manit̾ audiunt quod dix̃ apłc Que

Expanded text:
intelligitur esse in homine; et, «Omnia vanitas: quae abundantia hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole» ? An iste fortassis hoc orat, ut non sit ejus vita sub sole, ubi omnia vanitas; sed in illo sit, in quo se vivificari petit? Ille quippe «ascendit» non super solem tantum, sed «super omnes coelos, ut adimpleret omnia» . Et in illo magis quam sub sole vivunt qui non inaniter audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c: si adhuc gemis: et quomͦ saluator sal¬
uum te fecit: Quigenint adhut ergrotat.
gemimus: quia quod sꝑamꝰ iam quidem
expectamus. s ñdum tenemus. Et donec
teneamur in tempore: suspiramus qͥ de-¬
sidamus quod ñdum renemus. Quare: qr
spe salui factisumus. Iam caro sumpta de
nob̾ in domino. ñ spe s re salua facta .ẽ. Re¬
surrex̾ enim et ascendit in capite nr̃o. caro
gaudeant membra: quia a tapite suoñ st̃

Expanded text:
 si adhuc gemis; et quomodo Salvator salvum te fecit? qui gemit, adhuc aegrotat: gemimus; quia quod speramus, jam quidem exspectamus, sed nondum tenemus, et donec teneamus, in tempore suspiramus, quia desideramus, quod nondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in Domino, non spe, sed re salva facta est. Resurrexit enim et ascendit in capite nostro carogaudeant membra, quia a capite suo non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dolet. Quamius enim adiuuent nos per
suas sublimitates dum temꝑant dõ qͥ
ꝓ nob̾ etiam inimicum filium suũ dig¬
natꝰ ẽ mitt̾e. tamen sine gemitu ⁊ dolorib
id fac̾e credenthst. ne miseri existimentur
feliciorq sit de num̾o nr̃o lazarꝰ ille qui
iam in abrahe sinu requiescit Presertĩ
quia dixͣ eamdẽ creat᷑ã q̃ congemiscit ⁊
dolet uanitati. eẽ. subiectã. Ꝙ de sũmis⁊
excellentib uirtutũ potestatumq treaturiᷤ
nefas. ẽ cred̃e. Deinde lib̾andam eand̃ dixit.
a seruitute int̾itꝰ. quo illos ceudisse qͥ inceł
s siue illi quam exetuti sumus. siue aliqͣ
huius capituli expositio ꝓferat᷑ id tͣmca¬
uendum .ẽ. ne uiolet aut uuln̾et catholicã
fidem. Scio enim uanos ħeticos de hoc capi¬
tulo multa impia & inepta iactasse. I a¬

Expanded text:
nos pro sua sublimitate, dum obtemperant Deo, qui pro nobis etiam unicum Filium suum dignatus est mittere; tamen sine gemitu et doloribus id facere credendi sunt, ne miseri existimentur, feliciorque sit de numero nostro Lazarus ille qui jam in Abrahae sinu requiescit. Praesertim quia dixit, eamdem creaturam quae congemiscit et dolet, vanitati esse subjectam; quod de summis et excellentibus Virtutum Potestatumque creaturis nefas est credere. Deinde liberandam eam dixit a servitute interitus; quo illos cecidisse, qui in coelis  sive illa quam exsecuti sumus, sive alia aliqua hujus capituli expositio proferatur; id tantum cavendum est, ne violet aut vulneret catholicam fidem. Scio enim vanos haereticos de hoc capitulo multa impia et inepta jactasse.
Abbreviated transcription (Latin):
se habebit. s ꝑ animam stabilitam in dõ
que rursus. non ꝑ se stabilitur. s ꝑ deum
quo fruitur. Ideoq amplius quam corpuᷤ
tabilem u̾tatẽ qͥ filiꝰ di uniꝰ natꝰ. ẽ. atq ita ⁊ cor¬
pus ꝑ ip̃m filium dĩ iugebit. quia omnia ꝑ
ip̃m. Dono etiam eius ꝙͦ. anime dat᷑ idest
siõ spͣu. non solum anima cuidat᷑ salua et
paciata.⁊ sc̃a fit. s ip̃m etiam corpꝰ uiuifita¬
bitur eritq in natura sua mundissimum.
Ille enim dicit. Mundate que intus sunt.⁊ q̃ fo¬
rissunt munda erunt. Dicit et apłs Uuufi
cabit ⁊ mortalia corpora ur̃a ꝓpt̾ sp̃m ma

Expanded text:
se habebit, sed per animam stabilitam in Deo. se habebit, sed per animam stabilitam in Deo. Quae rursus non per se stabilitur, sed per Deum quo fruitur; ideoque amplius quam corpus tabilem veritatem, qui Filius Dei unicus est; atque ita et corpus per ipsum Filium Dei vigebit, quia omnia per ipsum. Dono etiam ejus, quod animae datur, id est sancto Spiritu, non solum anima, cui datur, salva et pacata et sancta fit, sed ipsum etiam corpus vivificabitur, eritque in natura sua mundissimum. Ipse enim dixit: Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt . Dicit et Apostolus: Vivificabit et mortalia corpora vestra
Abbreviated transcription (Latin):
poris delectara negligit deum. intlinatur
ad nithilum ⁊ ista ẽ nequitia. hoc pacto
autem iuta tarnał ⁊ t̾rena efficitur. Et ob
hoc etiam caro ⁊ t̾ra nominatur.⁊ quam diu
ita. ẽ regnum di ñ possidebit. Si aut̃ dum
in hot stadio uite humane anima degit.
uintat eas quas adu̾sum se nutriuit cu¬
piditares fruendo mortalib ⁊ ad eas uin¬
cendas gr̃a di se aduuari credat. mente il¬
li seruiens⁊ bona uoluntate sine dubita¬
uone reparabitur. ⁊ a multis mutabilibus
ad unum incominutabile reu̾tet᷑ reforma¬
ta ꝑsapienuam. ñ formatam. s ꝑ quam
omnia uiditans. ut ip̃e a nemine nudxtur.
diligensdũm deum suum in totocorde. ⁊
in tota anuna ⁊ in tota mente. ⁊ diligens
ꝓximum suum ñ carnalit̾ s sp̃ualiter.
tamquam se ip̃m. Si autem sp̃icaliter
diligit. qui ex eͣo quod in eo unuit. dm̃ dili¬
ut pͦt moitem corporalẽ quam debemꝰ pͥmo
pectato tempore atq ordine suo hoc corpꝰ
restituatur pristine stabilitati quam ñ per

Expanded text:
poris delectata negligit Deum, inclinatur ad nihilum, et ista est nequitia. Hoc facto autem vita carnalis et terrena efficitur, et ob hoc etiam caro et terra nominatur, et quamdiu ita est, regnum Dei non possidebit, et eripitur in hoc stadio vitae humanae anima degit, vincat eas quas adversum se nutrivit cupiditates fruendo mortalibus, et ad eas vincendas gratia Dei se adjuvari credat, mente illi serviens et bona voluntate; sine dubitatione reparabitur, et a multis mutabilibus ad unum incommutabile revertetur, reformata per Sapientiam non formatam, sed per quam omnia judicans, ut ipse a nemine judicetur , diligens Dominum Deum suum in toto corde suo, in tota anima, in tota mente, et diligens proximum suum non carnaliter, sed tanquam seipsum. Se autem spiritualiter diligit, qui ex toto, quod in eo vivit, Deum diliut post mortem corporalem, quam debemus primo peccato, tempore suo atque ordine suo hoc corpus restituatur pristinae stabilitati, quam non per
Abbreviated transcription (Latin):
pse.ẽ. pax nr̃a qui fecit utraq unum. ut
duos conderet in se in unum hominem.¬
nouum faciens patem.⁊ commutaret utip¬
q in uno corpore dõ. In quo corpore sumus
filii dĩ clamantes abba pat̾. Abba ꝓp illoꝵ
linguam. pat̾ ꝓpt̾ nrãm. Hoc enimabba ꝙͦ
pater. Nñ dñs qui dix̃ ñ sum missus nͥ ad
oues q̃ perier̃t domus isrł. ostendens illi
genti redditam presentia ip̃iꝰ ꝓmissionẽ.
ait tamen alio loio. Habeo tamen alia ᷤ
oues q̃ ñ sunt ex hoc ouili. oportet me ip̃a ᷤᷤ
adduc̾e ͭ sit unus grex ⁊ unus ouile pastor.

Expanded text:
enim pax nostra, qui fecit utraque unum, ut duos conderet in se in unum novum hominem, faciens pacem, et coadunaret utrosque in uno corpore Deo ; in quo corpore sumus filii Dei, clamantes, Abba, Pater : Abba propter illorum linguam, Pater propter nostram; hoc est enim Abba, quod Pater. Unde Dominus qui dixit, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel , ostendens illi genti redditam praesentiae ipsius promissionem; ait tamen alio loco, Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et ipsas adducere, ut sit unus grex
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse dicit. qui paciebat᷑ ⁊ sciebat pro quo
nomine paciebatur.⁊ quo fructu patie.¬
bat᷑. Non sunt condigne passiones huius
temporis ad fut᷑am głam. que reuelabitur
in nob̾. Seuiat mundus fremat munda
increpet linguis. coruscet armis. quicqͥd
potest seuiat. Quid fatiet ad id quod ac¬
cepturi sumus. Appendo quod pauor
contra id quod spero. Hoc senuo: illud
tredo. Et tamen itud ualet plus qͦd credo
quam quod sentio. Quicquid. ẽ q. seuit
ꝓ nomine xp̃i. si potest uintitołabile est:
łi ñ potest uinu migrare huic facit. Non
extinguit s accełat quid accełat: Ipsum
p̃mium. ip̃am dulcedinem. q̃ cumuen̾it
sine fine erit. Opꝰ cum fine: merres sine fi

Expanded text:
Ipse dicit qui patiebatur, et sciebat pro quo nomine patiebatur, et quo fructu patiebatur. Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Saeviat mundus, fremat mundus, increpet linguis, coruscet armis, quidquid potest faciat: quid faciet ad id quod accepturi sumus? Appendo quod patior, contra id quod spero. Hoc sentio, illud credo. Et tamen plus valet quod credo, quam quod sentio. Quidquid est quod saevit pro nomine Christi, si potest vivi, tolerabile est: si non potest vivi, migrare hinc facit. Non exstinguit, sed accelerat. Quid accelerat? Ipsum praemium, ipsam dulcedinem; quae cum venerit, sine fine erit. Opus cum fine, merces sine fi
Abbreviated transcription (Latin):
õ nob̃. secntꝰ adiunxit. Non enim aitepistis
sp̃m seruitutis it̾um in tunore Quid. ẽ. it̾ũ:
Quomͦ t̾rente molestissimo pedagogo. Quid
ẽ. it̾um: Sicut in monte syna auepistis
sp̃m seruitutis. Dicet aliquis. Alius e sp̃s
seruitutis: alius ẽ. sp̃c lib̾tatis. Si alius ẽet:
deis intimorẽ. in tabulis cordis. indilectiõẽ
ignis fumus. in monte t̾rebat. qͦmͦ aut̃ spͣc
s in dilectione. ut ñ serui s filũ simus Q.
enim id̾o ad hut bñ agit. quia penam ti¬
met ⁊ dm̃ ñ amat. ñ dum. ẽ int̾ filios. Uti¬
nam camen uel penam timeat. Tumor ser¬
non dum potes amore ustiue. Uemet dña
⁊ seruus abscedet. quia consummata caritaᷤ
foras mittit timorem. S accepistis sp̃m¬

Expanded text:
nobis : secutus adjunxit, Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Quid est, iterum? Quomodo terrente molestissimo paedagogo. Quid est, iterum? Sicut in monte Sina accepistis spiritum servitutis. Dicit aliquis: Alius est spiritus servitutis, alius spiritus libertatis. Si alius esset,deis in timore, in tabulis cordis in dilectione. ignis, fumus in monte terrebat ; quomodo sed in dilectione; ut non servi, sed filii simus. Qui enim adhuc ideo bene agit, quia poenam timet, Deum non amat, nondum est inter filios: utinam tamen vel poenam timeat. Timor sernondum potes amore justitiae. Veniet domina, et servus abscedet: quia consummata charitas foras mittit timorem , Non enim accepistis sp
Abbreviated transcription (Latin):
agna beniuolentia. magna misccl̃ia. uimniꝰ natꝰ
ẽ ⁊ noluit reman̾e unꝰ Multi homines tñ filioᷤ
ñ hũerint. ꝑatta etate adoptant sibi ⁊ uo¬
luntate fatiunt qͦ. nat᷑a ñ potuer̃t. Hoc fa-¬
tiunt homines. Si aut̃ aliquis hãt unicum
lus possessurꝰ. ẽ.⁊ ñ habebit qui cum illo di¬
uidat ħeditatem ut pauꝑior remaneat. Nõ
sic deus. Unuum eundem ip̃m quem genue¬
rat ⁊ ꝑ quem cuncta treau̾at misit in huni
mundum ut ñ eẽt unus. s hab̾et fratres ad¬
optatos. Non enim nos natisumus. de deo
qͦmͦ ille unigenitꝰ s adoptati ꝑ gr̃am ipsiꝰ.
llc enim uenit unigenitus soluere peccata:
quib peccatis inplicabam᷑. ne adoptaret
nos ꝓpt̾ impedimentũ eorum. Quos sibi
fratres fai̾e uolebat. ip̃e soluit ⁊ fecit cohe¬
redes. Sit enim diuit apłc. Si autem filiꝰ ⁊¬
heredes xp̃i. Non timuit ille hab̃e coh̃edeᷤ
quia heredrtas euis ñ fit angͦta si multi
possed̾int. illi ip̃i c̾te illo possidente fiũt

Expanded text:
ntia, magna misericordia. Unicus natus est et noluit manere unus. Multi homines cum filios non habuerunt, perhacta etate adoptant sibi; et voluntate faciunt, quod natura non potuerunt; hoc faciunt homines. Si autem aliquis habeat filium nia possessurus est et non habebit, qui cum eo dividat hereditatem, ut pauperior remaneat. Nec sic Deus. Unicum eundem ipsum, quem genuerat et per quem cuncta creaverat, misit in hunc mundum, ut non esset unus, sed fratres haberet adoptatos. Non enim nos nati sumus de Deo, quomodo ille Unigenitus, sed adoptati per gratiam ipsius. Ille enim venit Unigenitus solvere peccata, quibus peccatis implicabamur, ne adoptaret nos propter impedimentum eorum: quos sibi fratres facere volebat, ipse solvit, et fecit cohaeredes. Sic enim dicit Apostolus, Si autem filihristi . Non timuit ille habere cohaeredes; quia haereditas ejus non fit angusta, si multi possederint. Illi ipsi certe illo possidente fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾et: ñ eẽt similitudo carniꝰ peccati. Ialis
uenit saluator. Uenit mortuus. ẽ s mortẽ octi¬
dit finuit in se quam timebamꝰ. Suscepit il¬
lam ⁊ occidit illã. Quomͦ summus uenator le¬
onem suscepit ⁊ netauit Nlam prudencia
carnis mors ẽ prudentia aut̃ sp̃c: uita ⁊ pexx. Exi¬
uuficab̾ nos ⁊ nomen tuum inuotabimꝰ. ꝓsa.

Expanded text:
 esset similitudo carnis peccati. Talis venit Salvator. Venit, mortuus est, sed mortem occidit. Finivit in se quam timebamus. Suscepit illam, et occidit illam, quomodo summus venator leonem suscepit et necavit. Nam prudentia carnis mors est; prudentia autem spiritus, vita et pax. Vivificabis nos
Abbreviated transcription (Latin):
ad benet̾icia: u̾um etiã ad uindictã ꝯmemo¬
Nam sp̃c ue euis. quib notuit aquarum diuisio
ut intrantes possent aquis recedentib obrui.
filiis uͦ isrł quibus ꝓfuit ꝙͣ. aqua duusa. ẽ
ñ fuit ille sp̃c ire diͨ. Uñ signifuat᷑ ꝓpt̾ diu̾¬
sas operationes ⁊ effeitꝰ. sp̃c dĩ dissimilit̾ ap¬
pellari. tum sit unus atq idem dum taxat¬
ille. qui etiam sp̃i sc̃s in unitate trinitatis ac¬
tipitur. Pinde non arbitror illũ alium quã
eundem significari. uͥ dicit apłe. Nonen
aciepistis sp̃m seruitutis it̾um in timore. sed
auepistis sp̃m adoptionis filiorum. in quo
clamamus abba pat̾. Quia eodem sp̃udĩ iddest
digito dĩ. quod lex intabulis lapideis ꝯscͥpta
ẽ. timor inuissus ẽ. eis qui gr̃am ñ dum in¬
telligebant ut de sua infirmitate atque
pectatis per legem conuint̾ent᷑. s lex ilł
fieret pedagogꝰ. quo perducentur ad

Expanded text:
ad beneficia uerum etiam ad uindictam commemoad beneficia uerum etiam ad uindictam commemospiritus irae eius, quibus nocuit aquarum diuisio, ut intrantes possent aquis redeuntibus obrui, filiis uero Israhel, quibus profuit quod aqua diuisa est, non fuit ille spiritus irae dei. unde significatur propter diuersas operationes et effectus spiritum dei dissimiliter appellari, cum sit unus atque idem ille dumtaxat, qui etiam spiritus sanctus in unitate trinitatis accipitur. proinde non arbitror alium quam eundem significari, ubi dicit apostolus: non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in accepistis spiritum adoptionis, in quo clamamus, Abba Pater . Quia eodem spiritu Dei, id est digito Dei, quo lex in tabulis lapideis conscripta est, timor incussus est eis qui gratiam nondum intelligebant, ut de sua infirmitate atque peccatis per legem convincerentur, et lex fieret illis paedagogus quo perducerentur ad
Abbreviated transcription (Latin):
desperanda. ẽ agentib penitentiam sidm
modum sui tuuisq peccati. In actione autẽ
penitentie uͥ tale commissum. ẽ ut his qui
commisit a xp̃i etiam corpore seꝑet᷑. non tam
considanda. ẽ mensura temporis qͣm doloriᷤ
Hon enim qui sp̃u suo agunt᷑ s qͦt qͦt sp̃us
dĩ aguntur hii filii sunt dei. ñ quia ip̃i nicħ
agunt. s ne nicħ boni agant. a bono agãt᷑¬
ut agãnt Nam tanto mag̃ efficitur qͥsq
filius bonus quanto largiꝰ dicit᷑ ei a patre. sp̃c
bonus. Plus ẽ ꝓculdubio agi quam regi.¬
Qui enim regit᷑ aliquid agit. ⁊ ideo regitur
ut recte agat. Ꝙ autem agit᷑. ag̾e ip̃e aliqͥd̃
uix intelligit᷑. Et camentantum prestat uo¬
luntatib nr̃is gr̃a saluatoris. ut nõ dubitet
apłc dic̾e. Quot qͦt sp̃ucdĩ agunt᷑: hi filii sũt
dĩ. Net aliquid in nob̾ lib̾a uoluntas melius
ag̾e potest. quam ut ilu se commendet. qͥma¬
eosmare. Memin̾imus aut̃ sp̃m ci. ñ solum

Expanded text:
desperanda est agentibus poenitentiam secundum modum sui cujusque peccati. In actione autem poenitentiae, ubi tale commissum est, ut is qui commisit a Christi etiam corpore separetur, non tam consideranda est mensura temporis quam doloris. Non enim qui spiritu suo agunt, sed quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei : non quia ipsi nihil agunt; sed ne nihil boni agant, a bono aguntut agant. Nam tanto magis efficitur quisque filius bonus quanto largius ei datur a Patre spiritus bonus. Plus est procul dubioqui enim regitur, aliquid agit et ideo regitur, ut recte agat; qui autem agitur, agere ipse aliquid uix intellegitur. et tamen tantum praestat uoluntatibus nostris gratia saluatoris, ut non dubitet apostolus dicere: quotquot spiritu dei aguntur, hi filii sunt dei. nec aliquid in nobis libera uagere potest, quam ut illi se commendet, qui maeos mare. meminerimus autem spiritum dei non solum
Abbreviated transcription (Latin):
mum: ñ autem sumus in carne. ex ẽõ qͦd sp̃c
pͥmitias dedimus do. si tamen possimꝰ dic̾e. qr
amus dõ. pedib aut̃ tamquam extremis aĩe
partib ad hui lubritum sentiamus. Si qui ᷤ
commendauit in manducatione carnis su
⁊ potauone sanguinis sui. ut in illo ma¬
neamus. ⁊ ip̃e in nob̃. Manemus autẽ in illo
cum sumus membra eius. Manet autem ip̃e
in nob̾: cum sumus templum eiꝰ Ut aut̃ simꝰ
membra eiꝰ: unitas ñ compaginat Ut cõpa¬
ginat unitas.⁊ id facit nͥ caritas: ⁊ caritas
di unde: Apłm int̾roga. Caritas inquit di
diffusa. ẽ. in cordib nr̃is: ꝑ sp̃m sc̃m qͥ datꝰẽ.

Expanded text:
: non autem sumus in carne ex eo quod spiritus primitias dedimus Deo, si tamen possimus dicere quamus Deo, pedibus autem tanquam extremis animae partibus adhuc lubricum sentiamus, audi commendasse in manducatione carnis suae et potatione sanguinis sui, ut in illo maneamus et ipse in nobis. Manemus autem in illo cum sumus membra ejus, manet autem ipse in nobis cum sumus templum ejus. Ut autem simus membra ejus, unitas nos compaginat; ut compaginet unitas, quid facit, nisi charitas Dei? Unde Apostolus: « Charitas, inquit, Dei diffus
Abbreviated transcription (Latin):
libet nͥ ꝙ licet. cum aliud hãt in uoluntate
q̃ mauet si fieri pꝰset. lic̾e quod ñ licet. Et illi
gͦ credunt dõ. Nam si omnino ñ cred̾ent:
nec penam legis utiq formidarent. Sed
ñ hanc fidem commendat. apłc qui ditit.
Non enim accepistis sp̃m seruitutis it̾um in
timore. s accepistis sp̃m adoptionis filioꝵ
in quo clamamus abba pat̾. Limor gͦ ille
seruilis. ẽ ⁊ ideoin illo quamuis deo cre¬
dat᷑. ñ tamen iustitia diligitur. s damp¬
nauo timetur. filii uͦ clamant alba pat̾.
Quariun duarum uotum. una ẽ. ex circum¬
cisione alt̾a ex prepuuao iudei pͥmum ⁊

Expanded text:
e quod licet. cum aliud habeat in uoluntate qua mallet, si fieri posset, licere quod non licet. et illi ergo credunt deo; nam si omnino non crederent, nec poenam legis utique formidarent. sed non hanc fidem commendat apostolus, qui dicit: non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in timorem, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo c 1 amamus: abba pater. timor ergo ille seruilis est et ideo in illo quamuis domino credatur. non tamen iustitia diligitur. sed damnatio timetur. filii uero clamant: abba pater. quarum duarum uocum una est ex circumcisione, altera ex praeputio, Iudaei primu
Abbreviated transcription (Latin):
cordis ẽ nõ fantium ñ labiorum Iut̾ sonat¬
in aurib di. clauso ore labiisq immotis. su¬
sanna ista uoce clamabat. Cor clamet. pat̾ nr̃ qͥ
es in ceł. Quare ñ tm̃ pat̾: Quid sibiuult ab¬
ba pat̾: Si enuqueras quid sit abba: res¬
pondinst᷑ t. Pat̾ abba enim ebraite pat̾ dr.
bat lapidem angularem. quem reꝓbau̾ũt
quiedificau̾unt factum. eẽ in capud angu¬
li ñ sinecausa angularem dictum. nisiquia
inosculum recipit utrumq parietem de
diu̾so uenientem. hinc circumcisio. hinc p̃¬
purium. in abba inde pat̾ concordia pari-¬

Expanded text:
cordis est, non faucium, non labiorum: intus sonat, auribus Dei sonat. Clauso ore labiisque immotis, Susanna ista voce clamabat . Cor clamet, Pater noster qui es in coelis. Quare non tantum Pater? Quid sibi vult Abba Pater? Si enim quaeras quid sit abba, respondetur tibi, pater. Abba enim Hebraice pater dicitur. bat lapidem angularem quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli , non sine causa angularem dictum, nisi quia in osculum recipit utrumque parietem de diverso venientem. Hinc circumcisio, inde praeputium; inde abba, inde pater; pari
Abbreviated transcription (Latin):
eadem uina. contra diabolum pͥnupem
regemq uitiorum multo ugilantiis &
atriꝰ ip̃a orauone c̾tantes ne ualeant au.¬
quid mortifire suggestiones. quib insti¬
gat insuꝑ peccatorem. ad sua excꝰanda
pouꝰ quam auꝰanda peccata. ai sit illa
uulnera. ñ mͦ si sanentur. u̾um etiam ⁊¬
si mortifera ñ erant grauit̾ ⁊ letalit̾ insig¬
Ut quid nob̃ preditat᷑. atq precipit᷑. ut dedi¬
nemus a malo ⁊ fatiamus bonum. si hot ñ
agimus s id uelle ⁊ oꝑat᷑ ds. operatur in nob̾:
S potius intelligant si filii di sunt sp̃u deise
agi. ut quod agendum. ẽ. agant ⁊ ium eg̾int
illi a quo aguntur gr̃as agant. Agunt᷑ enim
ut agant non ut ip̃i nich agant. s ad hoc eis
ostendit᷑. quid agere debeant. ut qñ id agunt
sit agendum. ẽ. idest eum dilectione ⁊ delec¬
tatione iusticie suauitatem quam dedit

Expanded text:
eadem uitia et contra diabolum, principem eadem uitia et contra diabolum, principem regemque uitiorum, multo uigilantius et acrius ipsa oratione certantes, ne ualeant aliquid mortiferae suggestiones eius, quibus instigat insuper peccatorem ad sua excusanda potius quam accusanda peccata, ac sic illa uulnera non modo non sanentur uerum etiam, etsi mortifera non erant, grauiter et letaliter infigUt quid nobis praedicatur atque praecipitur ut declinemus a malo et faciamus bonum, si hoc nos non agimus, sed id velle et operari Deus operatur in nobis? Sed potius intelligant, si filii Dei sunt, spiritu Dei se agi, ut quod agendum est agant; et cum egerint, illi a quo aguntur gratias agant. Aguntur enim ut agant, non ut ipsi nihil agant, et ad hoc eis ostenditur quid agere debeant, ut quando id agunt sicut agendum est, id est, cum dilectione et delectatione justitiae, suavitatem quam dedit
Abbreviated transcription (Latin):
ideo debetis in homine. hoc. ẽ in uob̃ ip̃is
ñ in domino głari. quando ñ secundum
carnem uiuitis. s sp̃u actiones carnis mor¬
tificatis. Ut enim se non excollerent. qͥb
ista dicebat. existimantes se suo sp̃utan¬
cum dixisset. si autem sp̃u actiones carnis
mortifiau̾itis iuuetis. continuo subiecit.
Quot quot enim sp̃u di aguntur. hii filii st̃
d̃i. Quando g̃ sp̃u actiones carnis mortifi¬
catis ut uiuatis illum głificate illum lau¬
date illi gr̃as agite cui sp̃u agimini. uͭ ista
ualeatis. ut uos filios dei. et̃. monstretis.
legis. sine adiutorio gr̃e. confidentes in
urtute sua suo sp̃u aguntur. ñ sunt filii
fuemus. sp̃u d̃i agimur. quidat continen¬
tiam qua frenemur domemus ⁊ uncamꝰ
contupiscenuam. In hoc tam magno p̃lio ĩ
tamen strenius bellatorib ⁊ oꝑum carniᷤ
quamuis inuictis mortifuatorib aliqua
iuiln̾a peccatorum. ꝓpt̾ que sananda cotidie
u̾aut̾ diant. dimitte nob̃ debita nr̃a. Contͣ

Expanded text:
ideo debetis in homine, hoc est, in vobis ipsis, non in Domino gloriari, quando non secundum carnem vivitis, sed spiritu actiones carnis mortificatis. Ut enim non se extollerent quibus ista dicebat, existimantes se suo spiritu tanterea cum dixisset, Si autem spiritu actiones carnis mortificaveritis, vivetis, continuo subjecit, Quotquot enim spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei . Quando ergo spiritu actiones carnis mortificatis ut vivatis, illum glorificate, illum laudate, illi gratias agite, cujus spiritu agimini ut ista valeatis, ut vos filios Dei esse monstretis. legis, sine adjutorio gratiae, confidentes in virtute sua, suo spiritu aguntur, non sunt filii ficemus, spiritu dei agimur, qui dat continentiam, qua frenemus, domemus, uincamus concupiscentiam. in hoc tam magno proelio, tamen etiam strenuis bellatoribus et operum carnis quamuis inuictis mortificatoribus aliqua uulnera peccatorum, propter quae sananda cotidie ueraciter dicant: dimitte nobis debita nostra, contra
Abbreviated transcription (Latin):
in corda nr̃a clamantem abba pat̾. Oportu¬
it enim ut bonus magister ⁊ u̾us saluator
infirmiorib compauens in se ip̃o demonᷤ¬
traret. ñ deb̾e suos martires desꝑare. si qͣ
foite tordib eoꝵ irreꝑet sub tempꝰ passio¬

Expanded text:
in corda vestra, clamantem Abba, Pater . Oportuin corda vestra, clamantem Abba, Pater . Oportuit enim ut bonus magister et verus salvator infirmioribus compatiens, in se ipso demonstraret non debere suos martyres desperare, si qua forte cordibus eo
Abbreviated transcription (Latin):
Mandatum dĩ si fit timore penȩ ñ amore iusti¬
ciȩ seruilit̾ fit ñ liberalit̃. ce ideo nec fit. Non
cedit. S accepistis sp̃m adoptionis filioꝵ in
quo clamaniꝰ abba pat̾. Qualis res ẽ si pignus
tale ẽe Nec pignꝰ s arra dicenda ẽ. Pignus enim
qn̾ ponitur: cum fuerit res ipsa reddita. pignꝰ aufer
Arra aũt de ipsa re datur. que dando ꝓmittit᷑. ut res
qñ redditur impleatur. qͦd datũ ẽ. ĩi mutet᷑.
uod aũt marcꝰ ñ solum pat̾. s abba pat̾
dnimn dixisse cominemorat. hoc ẽ. abba he¬
braice qͦo ẽ latine pat̾. Et fortasse dñs ꝓpt̾
aliquod saramentum utrumq dix̾it uolẽ
ostend̾e illamse tristitiam in persona sui
corꝑis idest eccłie suscepisse. Cui factꝰ. ẽ angu¬
laris lapis uementi ad eum partim ex he¬
breis ad quos ꝑtinet. quodait abba: partim
ex gentib ad quas pertinet. quod ait pater
pat̾. Et it̾um ait. Misit deus sp̃m filii sui.

Expanded text:
mandatum si fit timore poenae, non amore iustimandatum si fit timore poenae, non amore iustitiae, seruiliter fit, non liberaliter et ideo nec fit. non cedit. Sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus; Abba, Pater. Qualis res est si pignus tale est; nec pignus sed arrha dicenda est. Pignus enim quando ponitur, cum fuerit res ipsa reddita, pignus aufertur. Arrha autem de ipsa re datur quae danda promittitur, ut res quando redditur impleatur quod datum est non mutetur. m ipse Marcus, non solum Pater, sed Abba, Pater, eum dixisse commemorat, hoc est Abba hebraice, quod est latine Pater. Et fortasse Dominus propter aliquod sacramentum utrumque dixerit, volens ostendere illam se tristitiam in persona sui corporis, id est Ecclesiae, suscepisse, cui factus est angularis lapis, venienti ad eum partim ex Hebraeis, ad quos pertinet quod ait, Abba; partim ex Gentibus, ad quas pertinet quod ait, PaterPater : et iterum ait, Misit Deus Spiritum suum
Abbreviated transcription (Latin):
manet in et̾num. Am̃itaq dedit nob potes
tatem filios di fieri ut ñ serui s filii simu¬
ut mro quodam ⁊ ineffabili. s tamen ueromͦ
serui. ñ serui eẽ pꝰsimus. serui sulicet. timo¬
recdsto. adquem ꝑtinet seruus intrans in
domini sui gaudium. ñ serui aut̃ timore
foras mutendo. ad quem ꝑtinet dñseriuᷤ
ñ manens indomo in et̾num. Ut autem
tales serui ñ seruisimus. dñm fat̾e sumuᷤ.
Hoc seruus ille nescit qui nescit. quid fauiat
dominus eiꝰ ⁊ cum aliquid boni faut sic ex¬
tollitur. quasi hoc ip̃e fauat. ñ dominuᷤ eiꝰ
⁊ głiatur inse ñ ĩ domino głat᷑. cũ se ip̃e de¬
cẽptrit. quia sic głat᷑ quasi ñ acceꝑit¬
mo inuitus bñ facit. etiam si bonum ẽ. quod facit.
quia nichil ꝓdest sp̃s timoris ubi nonꝰ sp̃s cari¬
tatis. Plenitudo legis caritas ẽ qi ꝑ caritatẽ
lex impletur non ꝑ timorem. In tm̃ enim fiunt
mandata iusticiȩ. in qnͣtum adiuuat sp̃s gr̃ȩ.

Expanded text:
manet in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis pomanet in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis po sed filii simus: miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi, non servi esse possumus. Servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus intrans in domini sui gaudium; non servi autem, timorem foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, dominum facere scimus. Hoc servus ille nescit, qui nescit quid faciat dominus ejus: et cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse faciat, non dominus ejus; et gloriatur in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse deceperit, quia sic gloriatur quasi non acceNemo invitus bene facit etiam si bonum est quod facit, quia nihil prodest spiritus timoris ubi non est spiritus charitatis. Plenitudo legis charitas est, quia per charitatem lex impletur, non per timorem. In tantum enim fiunt mandata justitiae, in quantum adjuvat spiritus gratiae.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e diligit. s qua nos facit dilectores suos.
sit̃ iꝰtitia dĩ qua iusti eiꝰ mun̾e effitimur. ⁊
dñi sauis. quanos saluos fatit. ⁊ fides iħu
xp̃iqua nos tideles fatit. ħ ẽ. iꝰtitia dĩ quã
ñ solum docet ꝑ legis p̃ieptum u̾um etiam
dat ꝑ sp̃c donum. Situt enim duo sunt¬
timores. qui facunt duo gña timentium
attendebat apłc cum dicebat. Non enim
auepistis sp̃m seruitutis it̾um intimore.
llum aut̃ timorẽ timorẽ castum aitende¬
bat cum dicebat. Noli altum saꝑe. s time.
n illo timorequem foras caritas mitit. s̃
etiam scruitꝰ simul foras cũ ip̃otimore mit
tis sp̃m seruitutis it̾um in timore. Ad hant
seruitutẽ seruum ꝑtinentem intuebat᷑ ⁊ do¬
minus duens. Iam ñ dico uos seruos qͥa suuꝰ
nescit quid fatiat dominus. Non utiq ille
seruus ad timorem nesciens castum ci dr̃.¬
mittendum de quo alibi dicit. Seruus
non manet indomo in et̾num: filius autẽ

Expanded text:
ipse diligit, sed qua nos facit dilectores suos, ipse diligit, sed qua nos facit dilectores suos, sicut iustitia dei, qua iusti eius munere efficimur, et domini salus, qua nos saluos facit, et fides Iesu Christi, qua nos fideles facit. haec est iustitia dei, quam non solum docet per legis praeceptum, uerum etiam dat per spiritus donum. Stimores qui faciunt duo genera timentium,n enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . Illum autem timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mitttis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem servum pertinentem intuebatur et Dominus dicens, Jam non dico vos servos; quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Non utique ille sermittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; filius autem
Abbreviated transcription (Latin):
tint ⁊ sitiunt.⁊ hoc quid.c̃. nͥ quod de ilł dic¬
tum ẽ beati qui esuriunt ⁊ siciunt ĩticiam¬
qm̃ ip̃i saturabunt᷑. Huc gͦ transeant qui
sub lege sunt ut ex seruis filii fiant nec sit
tamen ut serui. ẽc desistant. s ut tamquã
filii dño ⁊ patri lib̃aliter seriuant qͥa ⁊ hoc
accepunt. Dedit enim potestatem unicꝰ ille
filios di fĩ credentib in nomine eiꝰ. eosq ad¬
monuit pet̾e. querere. pulsare. ut arcipiãt
⁊ inueniant. ⁊ aꝑiat᷑ eis addens increpatio¬
nem et dicens. Si uos tum sitis mali nostis.
bona cdata dare filiis ur̃is ⁊ quantomagiᷤᷤ
H. ẽ. fides que ꝑ dilectionem oꝑatur ñ ꝑ ti¬
morem ñ formidando penam: s amando
ĩtiuam. Nñ gͦ ista dilectio. idest caritas
ip̃a impetrauit. Neq enim ee̾t in nob̃ qͣn¬
tacumq sit in nob̾. nͥ diffundet᷑ in cordib¬
nr̃is. ꝑ sp̃m sc̃m qui datꝰ. ẽ nob̃. Caritas qͥppe
dĩ dicta. ẽ diffundi in cordib nr̃is. ñ qua noᷤᷤ

Expanded text:
 quod de illis dictum est: beati qui esuriunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur? huc ergo transeant qui sub lege sunt, ut ex semis filii fiant, nec sic tamen, ut serui esse desistant, sed ut tamquam filii domino et patri liberaliter seruiant, quia et hoc acceperunt; dedit enim potestatem ille unicus filios dei fieri credentibus in nom i ne eius eosque admonuit petere, quaerere, pulsare, ut accipiant et inueniant et aperiatur eis, addens increpationem et dicens: si u o s, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis nostis, quanto magis  est fides, quae per dilectionem operatur, non per timorem, non formidando poenam, sed amando iustitiam. unde ergo ista dilectio, id est caritas, ipsa inpetrauit ? neque enim esset in nobis, quantacumque sit in nobis, nisi diffunderetur in cordibritum sanctum, qui datus est nobis. caritas quippe dei dicta est diffundi in cordibus nostris, non qua nos
Abbreviated transcription (Latin):
dum. nͭ sic ut tantum ex mortuo uiuum fiat.
u̾um etiam ex mortali immortale. Quamꝗͣ
itaq u̾ear. ne res manifesta exponendo po¬
cende. Si aut̃ xp̃c inquit in uob̾. corpꝰ quidẽ
mortuum. ẽ ꝓpt̾ petiatum. sp̃i aut̃ uita ẽ ꝓpt̾
iustiuam Hoc dictum. ẽ ne ideo putarent ho¬
mines uel nullum uel paruum. se hab̾c bene¬
fuium degr̃a xp̃i. quia necessario morit᷑i sũt
corpore. Attend̾e quippe debent. corpus quidẽ
adhuc peccati mitum gerere. qͦ condicionȩ
fuerat quadam morte infidelitatis extinctꝰ.
Non igitur inquit parum uob̾ mun̾is pute¬
in corpore ꝓpt̾ peccatum mortuo iam ꝓpter
iꝰtitiam sp̃c uest̾ inuit. nec id̾o de uita quoq
ip̃ins corporis desperetis. Si eium sp̃m eiꝰ qͥ
sustitauit xp̃m a mortuis habitat in nob̾
qui suscitanit xp̃m a mortuis habitat in uo

Expanded text:
dum nec sic, ut tantum ex mortuo uiuum fiat, dum nec sic, ut tantum ex mortuo uiuum fiat, uerum etiam ex mortali inmortale. Quamquam itaque uerear, ne res manifesta exponendo pouit, in uobis, corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem uita est propter iustitiam. hoc dictum est, ne ideo putarent homines uel nullum uel paruum se habere beneficium de gratia Christi, quia necessario morituri sunt corpore. adtendere quippe debent corpus quidem adhuc peccati meritum gerere, quod condicionifuerat quadam morte infidelitatis exstinctus. \'non igitur\', inquit, \'parum uobis muneris putein corpore propter peccatum mortuo iam propter iustitiam uester spiritus uiuit, nec ideo de uita quoque ipsius corporis desperetis. si enim spiritus eius qui suscitauit Christum a mortuis habitat in uobis, qui suscitauit Christum a mortuis uiui
Abbreviated transcription (Latin):
ante petcatum. ñ ait qui suscitauit iħ̃m xp̃m
a mortus uiuificabit ⁊ mortua corpora ur̃a.
tum supradixisset corpꝰ mortuum. s uu¬
ficabit inquit ⁊ mortalia corpora ur̃a. ut
scilicet iam non solum ñ sint mortua. s
immortalia cum animale resurget in spiri
tale. ⁊ mortale hoc induet immortalitatem
⁊ absorbebitur mnortale a uita. Cum enim
presentis temporis grãm det̾minans. diceret
mortuum quidem. eẽ corpꝰ ppt̾ peccatum. qͥ a
in eo ñ dum ꝑ resurrectionem renouatio pec¬
cati meritum manet hoc. ẽ necessitas mor¬
tis. sp̃m autem uitam. eẽ. ꝓpt̾ iusticiam qͥa
licet adhuc corpore mortis huius honerem᷑.
iam scdm int̾iorem hominem cepta reno¬
uatione in fidĩ iustitiam respiramus. tam̃
ne humana ignorantia de resurrectiõe cor¬
poris nichil sꝑãret etiam ip̃m quod ꝓpt̾ m̾itũ
peccati in presenti scło dix̾at mortuum in
futuro ꝓpter iustinem̾itum duuit iuiufuan¬

Expanded text:
ante peccatum, non ait \'qui suscitauit Christum Iesum ante peccatum, non ait \'qui suscitauit Christum Iesum a mortuis uiuificabit et mortua corpora uestra\', cum supra dixisset \'corpus mortuum\', sed: uiuificabit, inquit, et mortalia corpora uestra, ut scilicet iam non solum non sint mortua, sed nec mortalia, cum animale retuale, et mortale hoc induet immortalitatem, et absorbebitur mortale a vita. Cum enim praesentis temporis gratiam determinans, diceret mortuum quidem esse corpus propter peccatum, quia in eo nondum per resurrectionem renouato peccati meritum manet, hoc est necessitas mortis, spiritum autem uitam. esse propter iustitiam, quia licet adhuc corpore mortis huius oneremur iam secundum interiorem hominem coepta renouatione in fidei iustitiam respiramus, tamen, ne humana ignorantia de resurrectione corporis nihil speraret, etiam ipsum, quod propter meritum peccati in praesenti saeculo dixerat mortuum, in futuro propter iustitiae meritum dicit uiuifican
Abbreviated transcription (Latin):
in uobis qui sustitauit iħm xp̃m a mor¬
tuis uiuificabit.⁊ mortalia corpora uostra
ꝑ inhabitantem sp̃m eius in uob̃. Puto qͦ.
non expositore s tantum lectore opꝰ ht̃. tam̃
clara et aperta sentencia. Corpꝰ inquit mor¬
tͥum. ẽ. ñ ꝓpt̾ fragilitatem t̾renam. quia de
querimus amplius. Nigilantissime nõ ait
mortale. s mortuum Namq añquam ĩ illã¬
quamius ñ morit᷑um sicut hot nr̃m potẽt
ut itadicam egrotabile. quamuis ñ egrota¬
turum. Cuius enim caro. ẽ que ñ egrotare
possit. etiam si aliquo casu priusquam egro¬
tet attumbat. sit ⁊ illud corpus iam erat mor¬
tale. quam mortalitatem fuerat ab sump¬
tura mutauo in et̾nam incorruptionẽ
siin homine iustitia ẽẽt. idest obedienuia
ꝑman̾et. S ip̃m mortale ñ ẽ factum mor¬
tuum ꝓpt̾ peccatum. Quia uͦ illa resurreo¬
tione futura mutatio. ñ solum nullã mor¬
tem q̃ facta.ẽ. ꝓpt̾ peccatum. s nec mortalita¬
tem habitura. e quam corpꝰ animale habuit

Expanded text:
m Iesum a mortuis uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. puto quod non expositore, sed tantum lectore opus habet tam clara et aperta sententia. \'corpus\', inquit, \'mortuum est\' non propter fragilitatem terrenam, quia de tum\'. quid quaerimus amplius? et uigilantissime non ait \'mortale\' sed \'mortuum\'. Namque antequam iquamuis non moriturum, sicut hoc nostrum potest, ut ita dicam, esse aegrotabile, quamuis non aegrotaturum. cuius enim caro est, quae non aegrotare possit, etiamsi aliquo casu priusquam aegrotet occumbat? sic et illud corpus iam erat mortale. quam mortalitatem fuerat absumptura mutatio in aeternam incorruptionem, si in homine iustitia, id est oboedientia, permaneret; sed ipsum mortale non est factum mortuum nisi propter peccatum. quia ucro illa in resurrectione futura mutatio non solum nullam mortem, quae facta est propter peccatum, sed nec mortalitatem habitura est, quam corpus animale habuit
Abbreviated transcription (Latin):
tum apparuerit similes ei erimꝰ: qm uide¬
bimus eum sicuti ẽ. Seruatur gͦ nob̃ nestio
quod dulte spectatulum. omnino ⁊ si co¬
gitari ex aliqua parte in eingmate.⁊ ꝑspe¬
iulum potest dici tamen nullo mͦ potest
pulcritudo illius dulcedinis. quam ser¬
uat deus timentib se. ꝑfuit aut̃ sꝑanti¬
pararis. Unde uox cuiusdam iusti confir¬
mat Non sunt condigne passiones huiꝰ
temporis. ad futuram głiam q̃ reuelabit᷑

Expanded text:
les ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Servatur ergo nobis nescio quod dulce spectaculum omnino: et si cogitari ex aliqua parte in aenigmate et per speculum potest, dici tamen nullo modo potest pulchritudo illius dulcedinis, quam servat Deus timentibus se, perficit autem sperantipararis. Unde vox illa justi confirmati: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur