comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti sacͣm̃ta finẽ accepisse.⁊ noui exor¬
dium putãt. Cõmodius aut̃ uidr̃ ut di¬
camus baptismũ pͥus ꝑ ioħm .⁊ deinde
ne a c̾suecudine ab horreret in usum
ꝓductum. nouissime aũ qñ in uniuer¬
sum mũdũ p̾dicatores bapticare missi s̃
gñalit̃ ĩsticutum. Uidentur aut̃ ħ tria
quedam ꝙ̃a distinguenda. Primũ enim
añ baptismũ circũcisio sola statũ hu̾it.
⁊ suscipiebatur ad itificationẽ sine bap¬
tismo. Nouissime aut̾ nẽ pꝰ cͥcũcisionẽ
solus baptismus statũ ht̃ ⁊ celebratur
simul cucͬrerunt. alud .i. circũcisio. ut fi¬
niret᷑. aliud .i. baptismus ut ꝯfiriaret᷑.
Oportuit enim ut ⁊ illa q̃ finienda erat̃.
nequaꝗͣ subito. uł p̃cipitant᷑. s paula¬
tim.⁊ qͣsi cum quadam reu̾entia dimit¬
t̾entur. ut ostendẽtur bona fuisse tp̃e
suo. ⁊ similit̃ quȩ incipienda erant. ñ
subito in auctoritatẽ assumt᷑. s cũ mo¬
ra ⁊ gͣuitate ĩchoarẽtur ne uelut alie¬

Expanded text:
menti sacramenta finem accepisse, et Novi exordium putant. Commodius autem videtur ut dicamus baptismum prius per Joannem, deindene a consuetudine abhorreret in usum productum; novissime autem, quando in universum mundum praedicatores baptizare missi sunt, generaliter institutum. Videntur autem haec tria tempora distinguenda: Primum enim ante baptismum circumcisio sola statum habuit, et suscipiebatur ad justificationem sine baptismo. Novissime autem nunc post circumcisionem solus baptismus statum habet, et celebratur simul concurrerunt: primum circumcisio, ut finiretur, aliud, id est baptismus, ut confirmaretur. Oportuit enim ut et illa quae finienda erant nequaquam subito vel praecipitarentur, sed paulatim, et quasi cum quadam reverentia dimitterentur, ut ostenderentur bona fuisse tempore suo, et similiter quae incipienda erant non subito in auctoritatem assumerentur, sed cum mora et gravitate inchoarentur ne velut alie
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur ⁊̃ qn̾ ĩsticutũ sit sacͣm̃tũ
baptismi exqͦ deinceps licitum
ñ fuit illud neglig̾e qn̾ illd̾ sciꝑe debi¬
cũ fuit. Et sunt quid̾ suꝑ ħ diuerse plu¬
ueniẽti mũ noue regenerationis insinu¬
ans ait. Nisi quis renatus fuerit ex aqͣ¬

Expanded text:
eritur quando institutum sit sacramenta baptismi, ex quo deinceps licitum non fuit illud negligere, quando illud suscipere debitum fuit. Et sunt quidem super hoc diversae pluvenienti modum novae regenerationis insinuans ait: « Nisi quis renatus fuerit ex aq
Abbreviated transcription (Latin):
consanguinitas quȩ in ꝓprio uiro
obseruanda est. hȩc nimirũ inuxoris pa¬
rentela de lege nuptiarũ custodiendaẽ.
qr constat eos duos fuisse in carne una
cõmunis illis utraq parentela ẽẽ creden¬
da ẽ. sic̃ scͥptũ ẽ. erunt duo in carne una.
Ex concilio cabillonensi.

Expanded text:
consanguinitas quae in proprio viro observanda est, haec nimirum in uxoris parentela de lege nuptiarum custodienda est; quia constat eos duos fuisse in carne una; communis illis utraque parentela esse credenda est, sicut scriptum est: Erunt duo in carne una . Ex concilio Cabilonensi.
Abbreviated transcription (Latin):
tiã pati potuit. qͦmͦ ⁊̃ mori ñ potuit:
Si aut̃ mori potuit qͦmͦ ĩmortał fu
it: Propt̾ huiꝰmͦi rõnes soluendas quȩ
ab his qͥ diligentius sec̾ta scrutari so¬
lent obiciuntur. tres status uitȩ huma¬
ne pͥma ꝯsid̾atione distinguimus
⁊ ĩ his qͣlis homo fuerit siue ĩ corꝑe.
siue ĩ aĩa. qͣntũq ab eo qd pͥmũ factus
÷ mutatꝰ sit. Aut in qͦ idẽ ꝑstiterit: ne

Expanded text:
it? Si autem mori potuit, quomodo immortalis it? Propter hujusmodi rationes solvendas quae ab iis qui diligentius secreta scrutari solent objiciuntur tres status vitae humanae prima consideratione distinguimus, et in his qualis homo fuerit sive in corpore sive in anima quantumque ab eo quod primum factus est mutatus sit, aut in quo idem perstite
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩs erat. om̃e uiolentiã repellere.
ꝓpcerea rõni humane adiuncta ÷ ꝓui¬
dentia diuina. qͣtinꝰ ratio humana in
parte una uigilaret: ꝯtͣ negligentiã.
ꝓudentia diuina ĩ parte altera star&&:
ꝯtra uiolentiã. Hac itaq gemina cus¬
todia munita ciuitas uitȩ humanę
nullis adu̾sis ledet᷑. qr si ratio humana
ñ tepuisset adũsus negligentiã: ꝓuidẽ¬
tia diuina nũquã ĩ hoĩe uiolentiȩ
locũ dedisset. Quia uͦ ratio pͥmũ per

Expanded text:
hominis erat omnem violentiam repellere. Propterea rationi humanae adjuncta est providentia divina, quatenus ratio humana in parte una vigilaret contra negligentiam, providentia divina in parte altera staret contra violentiam. Hac itaque gemina custodia munita civitas vitae humanae, nullis adversis laederetur, quia si ratio humana non tepuisset adversus negligentiam, providentia divina nunquam in homine violentiae locum dedisset. Quia vero ratio
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ resurrectionẽ amortuis. qn plene
& ꝑfecte tã apecc̃o. quã a pena pecc̃i
lib̾abitur .⁊ ñ solũ in id in quo fuit
ꝯditus. s supͣ id ⁊̃ usq ad illud ad qͥ
ꝯditus fuit restitueretur. In pͥmo statu
diuidit ds̃ ⁊ hõ. In scd̾o statu diuidit
diabolus ⁊ homo. In t̾cio statu totum

Expanded text:
 resurrectionem a mortuis, quando plene et perfecte tam a peccato quam a poena peccati liberabitur; et non solum in id in quo fuit conditus, sed supra id etiam usque ad illud ad quod conditus fuit restituetur. In primo statu divisit Deus et homo; in secundo statu divisit diabolus et homo; in tertio st
Abbreviated transcription (Latin):
ata ⁊ homini ratio ꝓuidentia ꝑ
quã hanc uitã suam inferiorẽ cũs¬
todiret. Eadẽ ꝓuidentia nat᷑ali fugien¬
do noria. salubria appetendo. medi is
ad utrũ libet utens. Hac gͦ custodia
munitus negligentiã uitare potuit.¬
s uiolentiã repellere ñ potuit. In ꝓui¬
dentia enĩ hominĩ erat. om̃ẽ negli

Expanded text:
ata est homini ratio et providentia per quam hanc vitam suam inferiorem custodiret; eadem providentia naturali fugiendo noxia, salubria expetendo, mediis ad utrumlibet utens. Hac ergo custodia munitus negligentiam vitare potuit, violentiam repellere non potuit. In providentia enim hominis erat omnem ne
Abbreviated transcription (Latin):
na pꝰ mũ ꝓuidentia it̾e sea custodia¬
sua subtrax̃. ut iã ĩ uita hõis ñ nũꝗͣ
iuolentia p̃ualeat. ⁊ ratio ipsa iã ñc̃
atur. qͣlit̾ homo añ pecc̃m iuolen¬
tiã aliꝗͣ pati potuisset. qui si ñ peccas¬

Expanded text:
stodia subtraxit, ut jam in vita hominis nonnunquam violentia praevaleat, et ratio ipsa jam nunc atur qualiter homo ante peccatum violentiam aliquam pati potuisset, qui si non pecas
Abbreviated transcription (Latin):
die usq in pascha int̾mutimꝰ. ⁊ ꝙ
hac hebraica uoce latinã .i. laust᷑¬
terrena ihrłm gerit imaginẽ patͥȩ
celestis. sic uor ista in supͣdicta ciuita¬
te quondã in dĩ laudibꝰ frequentata.

Expanded text:
die usque ad Pascha intermittimus, et pro hac Hebraica voce, Latinam, id estterrena Jerusalem gerit imaginem patriae coelestis: sic vox ista, a supradicta civitate quondam in Dei laudibus frequentata,
Abbreviated transcription (Latin):
io ẽ. in ordinate iuiuentiũ diabolꝰ ẽ.
qͥ filios pacis ppłm ad suꝑnã uisionẽ
suspirantẽ duro p̃mit iugo serui¬
tutis. ⁊ qñ p̃ualet retardat are¬
lios adę a die exitꝰ de uentre ma¬
tris eoꝵ usq in diẽ reu̾sionis in
matrẽ omniũ. Nos in hac seruitu¬
te decepti qͣsi suꝑ flumina babilonis
sedimus dũ transitoriis huiꝰ mun
quenti desidĩo uisionis ȩt̾nȩ suspi¬
miscit ⁊ parturit usq adhuc.
Ꝙ nos ipsi primitias sp̃t habentes
ingemiscimus expectantes adopti¬
onem filioꝵ redẽptionẽ corporis nr̃i.
Hȩc qͥdẽ creatura ẽ. anima de corru¬
ptione peccati ad imaginẽ dĩ recte¬
ata. quȩ intͣ se de uanitate cui sub¬
iecta ẽ. gemit. ⁊ more parturien¬
tis nimio desidio fit anxia qͣmdiu
differt a patria. Sic parturiebat
tedio fatigati. ⁊ suꝑnȩ felicitatis
desidĩo afflati. qͣsi in salicibꝰ fuspen
cupiditatib radicatis opp̃ssorib
mulamꝰ. ne margaritas spargere

Expanded text:
id est, inordinate viventium rex diabolus est, qui filios pacis, populum ad supernam visionem suspirantem, duro premit jugo servitutis, et quantum praevalet, retardat a relios Adam, a die exitus a ventre matris eorum, usque in diem reversionis in matrem omnium . » Nos ergo in hac servitute detenti, quasi super flumina Babylonis sedemus, dum transitoriis hujus munquenti desiderio visionis supmiscit et parturit usque adhuc . » Et nos ipsi primitias spiritus habentes, ingemiscimus, exspectantes adoptionem filiorum, redemptionem corporis nostri. Haec quidem creatura est anima de corruptione peccati ad imaginem Dei recreata, quae infra se de vanitate, cui subjecta est, gemens, et more parturientis nimio desiderio fit anxia, quod tam diu differtur a patria. Sic parturiebat taedio fatigati, et supernae civitatis desiderio afflati, quasi in salicibus organacupiditatibus radicatis oppressoribumulamus, ne margaritas spargere
Abbreviated transcription (Latin):
cientes dilectissimi qr ꝗͣdiu
sumus in mundo ꝑegrinam᷑
a dõ. Cotidianis lam̃tis opor¬
tet nos huis exilii mala deflere.
et ad ȩt̾nã patriã toto dosidio anhelare.
S qe eccła multis oñata sacram̃tis. hoc
publicis lam̃tis ꝯuentibꝰ cotidie freq̃n¬
tare ñ ualet. sub tipo uniu̾si tpr̾is cõ¬
⁊ mortalitatis nr̃e dolores attenden¬
tes cotidie doleamꝰ. Uñ in introitu
hodierne missȩ sc̃a ȩccła ꝑ lapsũ pͥmi
parentis mortẽ sibi illatã ẽẽ deplorat
⁊ iã doloribꝰ huiꝰ uitȩ ad hȩc infe¬
riora detruse dolore clamat. Circũ¬
dedert̃ me gemitꝰ mortis. đ .i .c. da¬

Expanded text:
cientes, dilectissimi, quia quandiu sumus in mundo, peregrinamur a Domino , quotidianis lacrymis oportet nos hujus exsilii mala deflere, et ad aeternam patriam toto desiderio anhelare. Sed quia Ecclesia multis honorata sacramentis, hoc publicis conventibus quotidie frequentare non valet, sub typo universi temporis comet mortalitatis nostrae dolores attendentes, quotidie doleamus. Unde in introitu hodiernae missae sancta Ecclesia per lapsum primi parentis mortem sibi illatam esse deplorat, et in doloribus hujus vitae ad haec inferiora detrusae, dolere se clamat: « Circumdederunt me gemitus mortis, d
Abbreviated transcription (Latin):
alsum testimonium ⁊ cũ qͥs
alt̾ius m̃dacio de u̾itate testimo¬
nium ꝑhibet. qͥ ñ solũ m̃tiendo re
sciens fec̾it : dampnabił oĩo ma¬
licia ÷. si aut̃ ignorãs rephensibił
negligentia.

Expanded text:
alsum testimonium est cum quis alterius mendacio de veritate testimonium perhibet, qui non solum mentiendo reusciens fecerit damnabilis omnino malitia est; si autem ignorans, reprehensibilis negligentia.
Abbreviated transcription (Latin):
sine causa uirat. ̃ si uerũ iurat: ñ
melius ⁊ uiram̃tũ frang̾e ꝗͣ ad im¬
plere. Ita quid ut ⁊ malũ caueat
q̃ uirauit. ⁊ nicħ ominꝰ culpã agnos¬
cat. in eo qd male iurauit.
eruiruun ÷ m̃daciũ. sacrosanc

Expanded text:
urat, nonmelius esset juramentum frangere, quam adimplere, ita quidem ut et malum caveat quod juravit, et nihilominus culpam agnoscat, in eo quod male juravit. Perjurium est mendacium sacrosanc
Abbreviated transcription (Latin):
fallendi. Iocosa m̃dacia ⁊ irome.
⁊ parabole. m̃dacia ñs. Alioqͥn
scĩ rep̾hensibiles ĩuenirent᷑ qͥ in
paraboł ⁊ ironiis multa locutis.
tatis reatũ ñ ĩcidunt. leuitatis tñ
culp̃ã ñ euadt̾. Ẽ adhuc aliud gͦ
m̃dacii.cũ aliqͥs quasi humilitatis
causa m̃tiri uidet᷑. Ut pote cũ se
peccõrẽ dic̾.⁊ tñ ñ ita sentit ut dic̾.
De qͦ u̾issime dictũ ÷. qr cũ causa hu¬
militatis qͥs m̃tit᷑. si añꝗͣ m̃tiretur.
pecc̃or ñ erat. mentiendo efficit᷑
q̃ ñ erat. qr qͥ pecc̾orẽ sedic̃. ⁊ nõ ita

Expanded text:
dacia, et ironiae, et parabolae, mendacia non sunt; alioquin sancti reprehensibiles invenirentur, quia in parabolis et ironiis multa locuti sutatis reatum non incidunt levitatis tamen culpam non evadunt. Est adhuc aliud genus mendacii, cum aliquis quasi humilitatis causa mentiri videtur, utpote cum se peccatorem dicit, ettamen non ita sentit ut dicit, de quo verissime dictum est, quia cum causa humilitatis quis mentitur, si antequam mentiretur peccator non erat; mentiendo efficitur quod non erat, quia qui peccatorem se dicit, et non ita
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ sine culpa u̾itas celari. qñ
causa salutis nr̃e siue utilitatis
aliene ratio exposcit. Longe enĩ
falsum assere. Ipsa quippe ueritas
dicit. M ulta habeo ub̾ dicere. sed
ñ potestis portare mͦ. q̃ utiq non
dixisset. si ueritatẽ tacere. semꝑ
culpa esset.

Expanded text:
as sine culpa celari, quando causa salutis nostrae sive utilitatis alienae ratio exposcit. Longe enim falsum est asserere. Ipsa enim veritas dicit: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo ; quod utique non dixisset, si veritatem tacere semper cul
Abbreviated transcription (Latin):
illud malũ. Nisi enĩ malũ ẽẽt.
ñ opꝰ habet excusari. ⁊ rursum
nͥ remediũ habet deberet impu¬
tari. Si aut̃ coniugiũ nicħ boni ĩ
se habet remediũ contͣ malũ ẽẽ.
ñ posset. Nũc aut̃ ipsa quȩ ei in¬
sunt bona malũ quod abeo ñ
queritur. s in eo toleratur excu¬
sant: ut ñ imputet᷑ ad dampna¬
tionẽ quod necessitas imponit
non uoluntas exigit. Itẽ aug̾tiniꝰ
ad ualeriũ. Non tantũ fecundi¬
tas cuiꝰ fructꝰ ẽ. in ꝓle nec tant̾
pudicitia cuiꝰ uincłm fides ÷.
s etiã sacramentũ nuptiarũ co¬
mendatur fidelibꝰ coniugatis
Huiꝰ sacͣmenti res ẽ. ut legitime
parentR

Expanded text:
illud malum, nisi enim malum esset, illud malum, nisi enim malum esset, non opus haberet excusari. Et rursum nisi remedium haberet, deberet imputari. Si autem conjugium nihil boni in se haberet, remedium contra malum esse non posset. Nunc autem ipsa quae ei insunt bona, malum quod ab eo non quaeritur, sed in eo toleratur, excusant, ut non imputetur ad damnationem, quod necessitas imponit, non voluntas exigit. Item Augustinus ad Valerium: Non tantum fecunditas cujus fructus est in prole, nec tantum pudicitia cujused etiam sacramentum nuptiarum commendatur fidelibus conjugatis. Hujus sacramenti res est, ut legitime parentur
Abbreviated transcription (Latin):
sacͣmentũ. Infide attendit᷑. ue p̃¬
ter uinculũ coniugale cũ alt̾a
uel alt̾o concumbat᷑. In spe ꝓł¬
amantũ suscipiat᷑. religiose nu¬
cõiugiũ separet᷑. et dimissꝰ aut
dimissa nec causa ꝓł alt̾i copu¬
let᷑. Hȩc sunt bona que opponit
coniugiũ contͣ eam quȩ incarne
peccati ad huc manet concupiscẽ¬
ciã carnis sine qua carnis comix¬
tio fieri non pot̃. Bonũ quippe con¬
iugii ut dicit beatꝰ augꝰtinꝰ malũ
malũ inobeclientiũ membroꝵ li¬
mitat quodãmͦ et modificat. ut
concupiscentia carnał fiat saltẽ
pudicitia coniugał. Duobꝰ aut̃
modis bonũ hoc contͣ malũ illud
remediũ occurit. dũ ⁊ illũ inmo¬
derate ubidinis ardorem subcer¬
ta regła uniꝰ fełĩs limitando
auago concubitu modificat ⁊
iuncta excusat. Nec tñ facit ut
malum ꝓrsus ñsit s ut dãpna¬
bile ñ sit. quippe ꝓpt̾ hoc malũ
ñ fit culpabile illud bonũ im
mo ꝓpt̾ hoc bonum uenrale fit

Expanded text:
sacramentum. in fide adtenditur, ne praeter uinculum coniugale cum altera uel altero concumbatur; in pamanter suscipiatur, benigne nuconjugium separetur; et dimissus, aut dimissa, nec causa prolis alteri copuletur. Haec sunt bona quae opponit conjugium contra eam quae in carne peccati adhuc manet concupiscentiam carnis, sine qua carnis commistio fieri non potest. Bonum quippe conjugii, ut dicit beatus Augustinus, malum inobedientium membrorum limitat quodammodo et modificat, ut concupiscentia carnalis fiat saltem pudicitia conjugalis. Duobus autem modis bonum hoc contra malum illud remedium occurrit, dum et illum immoderatae libidinis ardorem, sub certa regula unius foederis limitando, a vago concubitu modificat; ebona sibi adjuncta excusat. Nec tamen facit ut malum prorsus non sit, sed ut damnabile non sit; quippe propter hoc malum non fit culpabile illud bonum; imo propter hoc bonum veniale fit
Abbreviated transcription (Latin):
uo sunt uoluntas et opus
uoluntatis. Ds̃ uoluntatem
pensat. homoopus iudicat. S st̃
tt̾m oꝑa alia occulta quia nesci.¬
untur. alia dubia quia ñ discer¬
nunt᷑. alia manifesta .i. uł ita mala
ut non ualeant abscondi. siue ita
bona ut de his non possit dubitari.
Occulta et dubia diuino uidicio
reseruant᷑. Quȩ aut̃ manifesta sũt
si bona sunt ꝑ approbationẽ udicat᷑.
sed ꝑ retributionem non uidicant᷑.
quia p̾miũ et merces illorum in
posttrum reseruatur. Mala uoluit
ds̃. hic iudicari et pinri. ne si
ñ ad correccionẽ s ad dãpuationem
om̃e uidiciũ ex̾ceretur. Propterea
positi sunt homĩes uidices uice dei.
ut culpas subiectoꝵ exanimando cas¬
tigent. ut in fine cum uenerit uidex
ds correctos saluare possit. qͦs corri¬
gendos humano iudicio subiec̃. Da¬
ta sunt gͦ uidicia. ⁊ contͣ culpas di¬
p̃figitur. ⁊ ẽ. scͥptꝰ liber penitencialis
in qͦ quasi sp̃alis medicine antidora
proponunt᷑. ubi medici animarii

Expanded text:
uo sunt, voluntas et opus voluntatis. Deus voluntatem pensat, homo opus judicat. Sed sunt iterum opera alia occulta quae nesciuntur, alia dubia quae non discernuntur, alia manifesta, id est vel ita mala ut non valeant abscondi sive ita bona, ut de eis non possit dubitari. Occulta et dubia divino judicio reservantur. Quae autem manifesta sunt si bona sunt per approbationem judicantur, sed per retributionem non judicantur, quia praemium et merces illorum in posterum reservatur. Mala voluit Deus hic judicari et puniri, ne si non ad correctionem, sed ad damnationem omne judicium exerceretur. Propterea positi sunt homines judices vice Dei, ut culpas subjectorum examinando castigent, ut in fine eum venerit judex Deus, correctos salvare possit, quos corrigendos humano judicio subjecit. Data sunt ergo judicia, et contra culpas dipraefigitur; et est scriptus liber poenitentialis in quo quasi spiritualis medicinae antidota proponuntur, ubi medici animarum
Abbreviated transcription (Latin):
huius hostis malicia. qͣsi eni parũ
de suis uirib p̃sumẽs humanã nat᷑ã
ĩ eã partẽ uͥ debilior uidebat᷑ agq̾ssus
ẽ. ut si forte illic aliqͣtenus p̃uarere
potuisset : pꝰ mũ cum maiori fiducia
ad alt̾am q̃ robustior fuit pulsandã
aut potius sub uertendã acced̾&. Sci¬
eus ergo quia urrum ẽẽt ꝗͣuis adhuc
dictum ñ esset. ue soli qr cũ oecidit
ñ ht̃ subleuantẽ. Et si quispiam p̃¬
ualuerit adu̾sꝰ unũ: duo resistunt
ei. pͥmũ diligent̾ solitariã feminam
explorauit.⁊ ĩueniẽs ĩ ea pͥmũ om̃ẽ
suȩ temptationis conatũ experiri
disposuit.

Expanded text:
parum de suis viribus praesumens humanam naturam in eam partem ubi debilior videbatur aggressus est, ut si forte illic aliquatenus praevalere potuisset, postmodum cum majori fiducia ad alteram quae robustior fuit pulsandam aut posterius subvertendam accederet. Sciens ergo quod verum esset quamvis adhuc dictum non esset Vae soli, quia cum ceciderit non habet sublevantem . Et si quispiam praevaluerit adversus unum duo resistunt ei; primum diligenter solitariam feminam exploravit, et inveniens; in ea primum omnem suae tentationis conatum experiri disposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
niret hr̃e ñ posset: diuina ordinatio¬
ne dispositũ ÷. Ueñ gͦad hoie ĩ serpen¬
te callidꝰ hostis qui fortassis si ꝑmissus
fuisset: ĩ forma colũbe uenire malu¬
isset. S hoc uas sp̃s sc̃s sibi reserua¬
uit. qr ꝓfecto dignũ ũ erat : ut sp̃s
malignus illã formã hõi odiosã fac̾ẽt.
inqua pꝰ mͦũ eidẽ sp̃s sc̃s apparere de¬

Expanded text:
niret habere non posset, divina ordinatione dispositum. Venit ergo ad hominem in serpente callidus hostis, qui fortassis si permissus fuisset in forma columbae venire maluisset. Sed hoc vas Spiritus sanctus sibi reservavit, quia profecto dignum non erat ut spiritus malignus illam formam homini odiosam faceret, in qua postmodum eidem Spiritus sanctus apparere de
Abbreviated transcription (Latin):
uia uͦ illi ꝑ iolentiã nocere
Dñ potuit. ad fraudẽ se
ꝯuertit. ut dolo hominẽ supplanta¬
ret. quẽ uͥtute suꝑare ñ posset. Ne
aut̃ fraus illiꝰ oĩo nulla eẽt. si nmis
manifestaret᷑: ĩ ꝓͥa forma uenire ñ
debutt. ne manifeste cognoscẽtur.

Expanded text:
uia vero per violentiam nocere non potuit ad fraudem se convertit, ut dolo hominem supplantaret quem virtute superare non posset. Ne autem fraus illius omnino nulla esset, si nimis manifestaretur; in propria forma venire non debuit, ne manifeste
Abbreviated transcription (Latin):
matorũ bonorũ. ⁊ ꝑ disciplinam ad
sũmũ ꝑfectum ꝑtingentium. Uñ
solũ sũmũq bonũ in eo collocatũ ẽ.
Infernꝰ t̃ locus ꝯfirmatorũ malorum.
⁊ disciplinã irrecuꝑabilit̃ deseren¬
positũ ÷. Purgatorius ignis ẽ locus
ĩ pͥma correctione minus correctoꝵ
⁊ in scda ꝑficiendorũ. ⁊ iõ solũ
malũ hr̃e debuit. ut pͥore peior
tit. Mundꝰ ÷ locus errantiũ ⁊ reꝑan¬
dorum. ⁊ iõ simul ponũ ⁊ malum
ĩ eo ordinatũ ÷ ut ꝑbonũ quidem
ꝯsolationẽ accipiat. ꝑ malũ uero
correctionẽ. Non tñ sũmũ bonum.
aut sũmũ malũ ibi ÷. ut sit qͦ ⁊ ꝑ
sistentes ĩ malo deficẽ. ⁊ recedentes
a malo ꝓficere possint. Sic gͥ celum
ĩ sũmõ ÷. pꝰ celũ paradisus. pꝰ paradi¬
sum mũdꝰ. pꝰ mũdũ ignis purgato¬
rius. pꝰ ignẽ p᷑gatorium infernus.
Diabolꝰ ergo qi a sũmo cecidat ĩ imo
detrusus ẽꝓpterea quia reꝑandus.
ñ erat. homo ait̃ qr ñ a sũmo cor¬

Expanded text:
matorum bonorum et per disciplinam ad summum profectum pertingentium. Unde solum summumque bonum in eo collocatum est. Infernus est locus confirmatorum malorum et disciplinam irrecuperabiliter deserenpositum est. Purgatorius ignis est locus in prima correctione minus correctorum, et in secunda perficiendorum; et ideo solum malum habere debuit ut priore pejor tit. Mundus est locus errantium et reparandorum; et ideo simul bonum et malum in eo ordinatum est, ut per bonum quidem consolationem accipiant, per malum vero correctionem. Non tamen summum bonum aut summum malum ibi est, ut sit quo et persistentes in malo deficere, et recedentes a malo proficere possent. Coelumin summo est, post coelum paradisus, post paradisum mundus, post mundum ignis purgatorius, post purgatorium infernus. Diabolus ergo qui a summo ceciderat, in imum detrusus est, propterea quia reparandus non erat. Homo autem quia non a summo cor
Abbreviated transcription (Latin):
uinq sunt loca. Unꝰ inqͦ÷ solũ
bonũ. ⁊ summũ bonũ. Unus
in quo ⁊ solum malũ. ⁊ sumũ malũ.
pꝰ hec alia duo. Ait̾ subsũmo in quo
ẽ solũ bonũ. s ñ sũmũ. Alt̃ supͣ unũ

Expanded text:
uinque sunt loca. Unus in quo est solum bonum et summum bonum. Unus in quo est solum malum et summum malum. Post haec alia duo. Alter sub summo in quo est solum bonum, sed non summum. Alter supra imum
Abbreviated transcription (Latin):
quasda uͦ fraudulent̃ ut a uiris
suis separentur ꝓprios filios corã ep̃is
ad confirmantũ tenuisse. Unde nos
dignũ duximus. ut siqua mulier
filiũ suũ desidia aut fraude aliqͣ
cora ep̃o tenuerit ad ꝯfirmandũ.
ꝓpt̾ fallaciã suã aut ꝓpt̾ fraudẽ

Expanded text:
quasdam vero fraudulenter ut a viris suis separentur proprios filios coram episcopis ad confirmandum tenuisse. Unde nos dignum duximus, ut si qua mulier filium suum desidia aut fraude aliqua coram episcopo tenuerit ad confirmandum, propter fallaciam suam aut propter fraudem,
Abbreviated transcription (Latin):
tinatio. ⁊ ꝓuidentia. Scientia existen¬
tium p̃scientia futurorũ. disp̃o facien¬
dorum. p̃destinatio saluãdoꝵ. puidẽ¬
tia subiectoꝵ. Et totũ hoc una erat
sap̃ia. ⁊ una disp̃o. ⁊ ipsa et̃na erat.
& cũ ipsa coȩt̃na uoluntas erat. ⁊ scd̾m
uoluntatẽ ipsa disp̃o erat.⁊ tn uolu̾

Expanded text:
tinatio, et providentia. Scientia existentium, praescientia futurorum, dispositio faciendorum, praedestinatio salvandorum, providentia subjectorum. Et totum hoc una erat sapientia, et una dispositio, et ipsa aeterna erat; et cum ipsa coaeterna voluntas erat, et secundum voluntatem ipsa di
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ĩ se ipso ĩmortalit̾. atq ĩ corrup¬
tĩo sacͤ oblationis ĩmolat ᷑. Ciꝰ qͥppe
ibi corpꝰ sumit᷑. eius cͦ in ppłi salu¬
te partit᷑ eius sanguis ñ iam ĩ manꝰ¬
nẽ unigeniti filii semꝑ imitatur.
Quis enim fidelium hr̃e dubiũ poᷤ¬
sit in ipsa ĩmolationis hora ad sacer¬
docis uocẽ cęlos aꝑiri. in illo iħu
ciari. t̾ram celestib iungi. imũ qͥd̾
exiusibilibꝰ. atq inuisibilib fieri.

Expanded text:
rtaliter atque incorrupterio sacrae oblationis immolatur. Ejus quippe ibi corpus sumitur, ejus caro in populi salute partitur, ejus sanguis a nem unigeniti filii semper imitatur. Quis enim fidelium habere dubium possit, in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem caelos aperiri, in illo Iesuciari, terrena caelestibus iungi, unum quoddam ex visibilibus atque invisibilibus fieri?
Abbreviated transcription (Latin):
orimꝰ papa constituit ce¬
rȩũ magnũ in sabb̃o scõ
paschȩ benedici. quẽ diaconꝰ ac¬
cepta benedictioe a sac̃dote bene¬
dicit. Hic cereus ap̃m designat.
ĩ cera humanitatẽ inigne diuini¬
tatẽ. Qͥ cathecuminos ad baptimũ
p̃cedit. illuminãs. sic̃ olim colũpna
ignis filios isrł mare rubrũ tͣnse¬
untes p̃cessit ꝑ ignẽ illuminans ⁊
obũbrans ꝑnubẽ. Subeadẽ fig᷑a
uixta ꝯsuetudinẽ antiqͣm indiȩ

Expanded text:
ozimus papa constituit cereum magnum in Sabbato sancto paschae benedici, quem diaconus accepta benedictione a sacerdote benedicit. Hic cereus Christum designat. In cera humanitatem, in igne divinitatem. Qui catechumenos ad baptismum praecedit illuminans, sicut olim columna ignis filios Israel mare Rubrum transeuntes praecessit, per ignem illuminans, et obumbrans per nubem . Sub eadem figura juxta
Abbreviated transcription (Latin):
Dunt qui ex quibusdam scͥpturarũ
locis munim̃tum erroris duce pu¬
cauerunt dicentes in sacͣm̃to altaris
ginem illius cm̃. ⁊ sp̾e ⁊ figuram. Prop¬
terea quia scͥptura aliquociens dicat
id q̃ ĩ eucharistia altaris sumitur. ima¬
ginem ẽẽ illius uł sp̃e q̃ in participatio¬
ne iħu ꝑcipietur. Qui ꝓfecto uere
erroris laqueum ñ incid̾ent siuł sacͣ¬
m̃ta dĩ recta ⁊ humili fide susciꝑent
tractarent. Nunc aut̃ qr in sacͣm̃tis
nunt. ⁊ fit ut sermo u̾itatis amplius
eos caligare faciat. dum ñ recte intel¬
lectus errorem ꝓu̾itate ministrat. Qd
tamen scͥpture uicium ñ ÷. s legentium
& ñ incelligentium cȩcitas. neq sacͣmen¬
torum dei ꝯfusio. s p̾sum̃tiun pͣuitas.
Hic aut̃ ꝑiculose errauerunt. tot mani¬
festis sententus ⁊ assertionib ñ dubus.
quȩdam ambigua p̾ferentes. ⁊ in ipsis
mag̾ mendacium. ꝗͣ u̾itatem eligentes.
ñ qr ħ ibi mag̾ dicebatur. s qͥa ħ ab ilł

Expanded text:
ui qui ex quibusdam Scripturarum locis in munimentum sui erroris ducere putaverunt, dicentes in sacramento altaris ginem illius tantum et figuram: propterea quia Scriptura dicit, id quod in eucharistia altaris sumitur, imaginem esse illius quod in participatione Jesu percipietur. Qui profecto in hunc erroris laqueum non inciderent, si vel sacramenta Dei recta, et humili fide susciperentractarent. Nunc autem, quia in sacramentis nunt, fit ut ipse sermo veritatis amplius eos caligare faciat, dum non recte intellectus errorem pro veritate ministrat. Quod tamen Scripturae vitium non est, sed legentium et non intelligentium caecitas; neque sacramentorum Dei confusio, sed praesumentium pravitas. Hic autem periculose errafestis sententiis et assertionibus non dubiis quidam ambigua praeferentes, et in ipsis magis mendacium quam veritatem eligentes, non quia hoc ibi magnum dicebatur, sed quia hoc ab illis
Abbreviated transcription (Latin):
bidinosũ. Q d̃ enĩ est. cibus ad
salutem hominis. hoc est. concu-¬
bitus ad salutẽ generis. Et utrũ¬
q non est. sine delectatione car-¬
nali. quȩ tam̃ modificata et re-¬
frenante tẽꝑantia in usum na¬
turalem redacta libido ẽẽ non
potest. Qd̃ enĩ est. sustentando
uictu illicitus cibus. Hoc est. inque¬
renda prole fornicarius uł adulte¬
rinis concubitus. Et qd̾ ẽ. in
cibo licito immoderatior appetitus.
hoc est. in coniugibus uenialis ille
concubitus

Expanded text:
bidinosum. Quod enim est cibus ad bidinosum. Quod enim est cibus ad salutem hominis, hoc est concubitus ad salutem generis, et utrumque non est sine delectatione carnali, quae tamen modificata et refrenante temperantia in usum naturalem redacta libido esse non potest. Quod autem est in sustentando victu illicitus cibus, hoc est in quaerenda prole fornicarius vel adulterinus concubitus; et quod est in cibo licito immoderatior appetitus, hoc est in conjugibus venialis ille concubitus
Abbreviated transcription (Latin):
bia sumerent exordium ubi ho¬
nestius attenderetur exemplum.
Item id̾e. Sicut non est. impar
meritum patientiȩ in petro qui pas¬
sus est. et in ioħe qui passus non est.
sic non est. impar meritum con¬
tinentiȩ in ioħe qui nullas exꝑtꝰ
est. nuptias. et in abrahã qui
filios gene rauit. Et illius
enĩ celibatus. et istius conubiũ
ꝓ temporũ distributione xp̃o
militauerunt. Sed continentiã
ioħes in oꝑe. habrahã in solo ha¬
bitu habebat. Melior aut̃ est.
castitas celibum quam castitas nup¬
tiarum. quarũ abraham unam
habebat in usu. ambas in habi¬
tu. Caste enĩ coniuigaliter uixit.
esse aut̃ iustus sine conuigio po¬
tuit. sed tunc non oportuit. Idẽ.
Iustus quãuis cupiat dissolui et
esse cum xp̃o. tamen sumit alim̃¬
tum non cupiditate uiuendi
sed officio consulendi. ut maneat
qd necessarium est. ꝓpt̾ alios. sic
misceri feminis uire nuptiarum
officiosum fuit scĩs uiris non li¬

Expanded text:
bia sumerent initium, ubi hobia sumerent initium, ubi honestius attenderetur exemplum. Item idem: Sicut non est impar meritum patientiae in Petro qui passus est, et in Joanne qui passus non est, sic non est impar meritum continentiae in Joanne, qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham qui filios generavit. Et illius enim caelibatus et istius connubium, pro temporum distributione Christo militaverunt. Sed continentiam Joannes in opere: Abraham in solo habitu habebat. Melior autem est castitas caelibum quam castitas nuptiarum quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim conjugabiliter vixit; esse autem castus sine conjugio potuit; sed tunc non oportuit. Idem justus, quamvis cupiat dissolvi et esse cum Christo , tamen sumit alimentum non cupiditate vivendi, sed officio consulendi, ut maneat quod necessarium est propter alios: sic misceri feminis jure nuptiarum, officiosum fuit sanctis viris non li
Abbreviated transcription (Latin):
e hoc similiter beatus
augustinus. sic ait. An¬
tiquis temporibꝰ cum adhuc sa¬
lutis nr̃e misterium uelaretur.
iusti officio ꝓpagandi nuptias
contrahebant. non uicti libidine
sed ducti pietate. qui multo
facilius continere possent et
uellent. Utebantur tamen con¬
uigibus. et plures uni uiro
habere licebat. Quas castius
habebat quã nunc unam quilibet
istorũ. in quibus uidemus qđ se¬
cundũ ueniam concedit apłs.
Habebant enĩ eas in oꝑe generan¬
di non in morbo desiderii. Idem¬
in libro de uirginibus. Antiqͥs
iustis non fuit peccatũ qd̾ pluribꝰ
feminis utebantur. neq contra na¬
turam hoc faciebant. cũ non lasci¬
uendi causa sed gignendi hoc fa¬
cerent. neq contra morem qr eo
tempore ea fiebant. neq contra
preceptũ quia nulla erat lege
ꝓhibitum. U eruntam̃ sicut idẽ
alibi testatur. magis ꝑtinet ad
bonum nuptiarũ unum cũ una
quã cum multis copulari. qd̾ indi¬
eat primi conuigii coniugii copu¬
la diuinitus facta. ut inde conu¬

Expanded text:
e hoc similiter beatus Augustinus sic ait. Antiquis temporibus cum adhuc salutis nostrae mysterium velaretur, justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate, qui multo facilius continere possent et vellent. Utebantur tamen conjugibus et plures uni viro habere lihabebat quam nunc unam quilibet istorum, quibus videmus quid secundum veniam concedat Apostolus . Habebant enim eas in opere generandi, non in morbo desiderii in libro De virginibus: Antiquis justis non fuit peccatum quod pluribus feminis utebantur, neque contra naturam hoc faciebant, cum non lasciviendi causa sed gignendi hoc facerent, neque contra morem, quia eo tempore ea fiebant, neque contra praeceptum quia nulla lege erat prohibitum. Verumtamen sicut idem alibi testatur, magis pertinet ad bonum nuptiarum unum cum una, quam cum multis copulari, quod indicat primi conjugis copula divinitus facta, ut inde connu
Abbreviated transcription (Latin):
icut suꝑius diximus aliud uiciũ
eẽ. atq aliud pecc̾m qd̾ ex ipso
uicio ꝓcedit: ita intelligimus aliud
ẽẽ uirtutes. atq aliud oꝑa iusticiȩ.
quȩ ex ipsis oruint᷑. Uirtus eni quasi
quedã sanitas ẽ. ⁊ integritas animȩ
rationalis. euiꝰ corruptio uiciũ uocat᷑.
ad actionis corporalis cõplectionem
ꝓcedens. Uirtutes in scripturis plu¬
rime numerant᷑. maxime uͦ quȩ in
ȩu̾głio quasi quȩdã antidota uł sani¬
tates ꝯtra septẽ uicioꝵ corruptionẽ
sub eodẽ numero disponunt᷑. Prima
est. humilitas. scda mansuetudo. ter¬
cia mentis ꝯpunctio. quartũ desidiũ
iusticiȩ. quinta miscctia. serta cordis
mundicia. septima pax m̃tis interna.
Homogͥ in peccatis lacens: egrotus est.
Uicia: uuln̾a. ds̃. medicus. Dona sp̃s
sc̃ĩ: antroota. Uirtutes: sanitates. beati¬
tudines gaudia. ꝑdona enĩ sp̃s scĩ ui¬
cia sanant᷑. Sanitas uicioꝵ: integri¬
tas est. uirtutũ. Sanus oꝑat᷑. oꝑans
remuneratur.
dic pꝰ uirtutes

Expanded text:
icut superius diximus aliud vitium esse, atque aliud peccatum, quod ex ipso vitio procedit, ita intelligimus aliud esse virtutes, atque aliud opera justitiae, quae ex ipsis oriuntur. Virtus enim quasi quaedam sanitas est, et integritas animae rationalis, cujus corruptio vitium vocatur. ris usque ad actionis corporalis completionem procedens. Virtutes in Scripturis plurimae numerantur, maxime vero quae in Evangelio quasi quaedam antidota vel sanitates contra septem vitiorum cosub eodem numero disponuntur. Prima est humilitas, secunda mansuetudo, tertia mentis compunctio, quarta desiderium justitiae, quinta misericordia, sexta cordis munditia, septima pax mentis interna. Homo igitur in peccatis jacens aegrotus est, vitia sunt vulnera, Deus medicus, dona Spiritus sancti antidota, virtutes sanitates, beatitudines gaudia, per dona enim Spiritus sancti vitia sanantur. Sanitas vitiorum integritas est virtutum. Sanus operatur, operans remuneratur. Sic post virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑. Primũ ẽ. esurientẽ pascere. Scđm
sicientẽ potare. Terciũ hospitẽ collig̾e.
Quartũ. nudũ uestire. Qntũ. infir¬
mũ iusitare. Sextũ ad in carceratũ
⁊ clausũ uenire. In his enĩ necessitatibꝰ
omĩs uite humanȩ molestia uł ꝯpre¬
hendit᷑. uł figurat᷑. in quibus quisqͥs¬

Expanded text:
scere, secundum sitientem potare, tertium hospitem colligere, quartum nudum vestire, quintum infirmum visitare, sextum ad incarceratum et clausum venire. In his enim necessitatibus omnis vitae humanae molestia vel comprehenditur vel figuratur, in quibus quisq
Abbreviated transcription (Latin):
oNtigit aut̃ aliqñ ut possessi¬
ones eccłȩ ut quelib alia
eccłĩastica bona corꝑalia ꝑ malos p̃la¬
tos data uł uendita ab usu eccłẽ alię¬
nent᷑. Inqͦ gn̾e cͥmen simoniȩ eȩ̃. non
uidetur: quãuis culpa gͣuis non desit.
Quanta enĩ iniqͥtas sit manifestũ ÷ͥ.
eos qui ad edificandas ⁊ custodiendas
ecclĩas positi sunt. destructioni illar̃
⁊ eoꝵ quȩ adillas ꝑtinẽt dissipatioĩ
oꝑam dare maxime siea quȩ abaliȩ¬
nant᷑ talia st̃ auȩ adusus aliȩnoꝵ
numꝙͣ licite tͣnsire possunt. sic̃ st̃
decimȩ que abinitio institute st̃. ad
eoꝵ tantũ sustentationẽ qͥ tabernacłõ
deseruiũt. Hȩc gͥ ad laicos tnͣs ferre
quid ÷. aliud quã sacr̃ũ de sacͦ au
ferre : Sic gͥ siunicuiq pecc̃o nom̃
culpe cõueniens datũ fuerit: nicħ¬
in ali fit in iuditio ȩquitatis In¬
De sacͣmento comugii. ccrror

Expanded text:
ontingit autem aliquando ut possessiones Ecclesiae vel quaelibet alia ecclesiastica bona corporalia per malos praelatos data vel vendita ab usu Ecclesiae alienantur. In quo genere crimen simoniae esse non videtur, quamvis culpa gravis non desit. Quanta enim iniquitas sit, manifestum est eos qui ad aedificandas et custodiendas ecclesias positi sunt, destructioni illarum et eorum quae ad illas pertinent dissipationi operam dare, maxime si ea quae abalienantur talia sunt, quae ad usus alienorum nunquam licite transire possunt, sicut sunt decimae quae ab initio institutae sunt ad eorum tantum sustentationem qui tabernaculo deserviunt. Haec igitur ad laicos transferre quid aliud est, quam de sacro sacrum auferre? Sic ergo si unicuique peccato nomen culpae conveniens datum fuerit, nihil mali fit in judicio aequitatisDE SACRAMENTO CO
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris
aduentu qui expectatur in fine.
tp̃ia dinum̾are ñ audeo. nec aliꝗͣ
ꝓpħam de hac re num̃ũ annoꝵ ex¬
istimo pͣfinisse. s illud pocius
pͣuałe. quod ipse dñs ait. Nemo
pͭ cognoscere tpͣa qͣ pat̾ posuit ĩ¬
sua potestate. Tẽpora gͦ ꝯputa¬
re ħ ẽ. CRONO Is̃. ut sciamus
posse. Oportunitas uͦ illius tp̃is
ꝓfecto non erit anteꝗͣ p̾dicetur
eu̾głm uniu̾so orbi. ĩ testimoniũ
om̃ib gentib. Aꝑtissima enim
de hac re legitur sentencia sal¬
uatoris dicentis. & p̾dicabitur
hoc eũgłm regni inuniu̾so orbe.
in testimonium õibꝰ gentibꝰ. ⁊ũc
bitare utiq ñ debemus. Si gͦ la¬
tet qͣn eccłia fructificante atq
crescente uniu̾sꝰ omnino amari
usq ad mare orbis ĩplebitur. ꝓcul
dubio latet: q̃n finis eyit. An
de ultima

Expanded text:
Salvatoris adventu, qui exspectatur in fine, tempora dinumerare non audeo; nec aliquem prophetam de hac re numerum annorum existimo praefiniisse, sed illud potius praevalere, quod ipse Dominus ait, Nemo potest cognoscere tsua potestate . » Tempora ergo computare hoc est chronologis, ut sciamus posse . » Opportunitas vero illius temporis profecto non erat, antequam praedicetur Evangelium universo orbi in testimonio omnibus gentibus. Apertissima enim de hac re legitur sententia Salvatoris dicentis: « Et praedicabitur hoc Evangelium regni in universo orbe in testimonio omnibus genbitare utique non debemus. Si ergo latet quando Ecclesia fructificante atque crescente universus a mari usque ad mare orbis implebitur, procul dubio latet quando finis erit. Ante . » De ultima
Abbreviated transcription (Latin):
totꝰ sciri. nec totꝰ ignorari potest
ropterea qͥppe ds apͥncipio nec
totꝰ c̃scientiȩ humane mani¬
festus ẽẽ uoluit. nec totꝰ absconditus.
ne si totꝰ manifestꝰ eẽt: m̾itũ fides
ñ hrẽt. nec ĩfidelitas locũ. Infideli¬
tas enim de manifesto ꝯuinc̾et᷑. ⁊ fi¬
des de occulto ñ ex̃ceretꝰ. Si uͦ abscon¬
ditꝰ totꝰ ess: fides qͥd̃ ad scientiã ñ ad¬
iuuaret᷑.⁊ ĩ fidelitas de ignorantia
excusaret᷑. Qͦ circa oportuit. ut ꝑda
se occultũ ds. ne totꝰ celaret᷑. ⁊ prsꝰ
nesciret᷑. ⁊ rursũ ad aliqͥd ꝓditũ se
⁊ agnitũ occultaret. ne totꝰ manifes¬

Expanded text:
totus sciri, nec totus ignorari potest. Propterea quippe Deus a principio nec totus conscientiae humanae manifestus esse voluit, nec totus absconditus; ne si totus manifestus esset, meritum fides non haberet, nec infidelitas locum. Infidelitas enim de manifesto convinceretur: et fides de occulto non exerceretur. Si vero absconditus totus esset, fides quidem ad scientiam non adjuvaretur, et infidelitas de ignorantia excusaretur. Quocirca oportuit ut proderet se occultum Deus ne totus celaretur et prorsus nesciretur; et rursum ad aliquid proditum se et agnitu
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ pͥmũ ds̃ occultꝰ ⁊ ab sc̃¬
ditꝰ. ⁊ lat̾es ĩ tm̃ a corde humano de¬
p̃hens ÷. ut sciri potuisset qr ds: uł
qͥd erat credi. Mlodi sunt duo. ⁊ uiȩ
duȩ ⁊ manifestationes due. qͥbꝰ a pͥn¬
cipio cordi humano latẽs ꝓditꝰ ÷ ⁊ in
na. part̃i reuelatione diuina. Et rõ
qͥd̾ humana dupplici ĩ uestigatione
dm̃ dep̃hendit. part̃i uidelicet ĩ se.
parcĩ ĩ his q̃ erãt extͣ se. Similit̃ ⁊ re¬
uelatio diuina dupplici ĩ sinuatio¬
ne eũ qͥ nesciebat᷑. uł dubie c̾debatur.
& ñ cognitũ ĩdicauit. ⁊ partĩ c̾ditũ
asseruit. Nã humana ignorãtiam
nc̃ abintꝰ ꝑ aspirõnẽ illuminans e¬
docuit. Nc uͦ foris. uł ꝑdoctrinȩ eru¬
ditionẽ in stͣuxit. uł miraculorum
ostẽsionẽ ꝯfirmauit. Utrq manifes¬
tationis diuine mͦũ qͦ uł rõne huma¬
na ds̃ ab hoĩe cognitꝰ ÷. uł reuelatiõe

Expanded text:
quomodo primum Deus occultus et absconditus et latens interim a corde humano deprehensus est, ut sciri potuisset quia Deus est, vel quod erat credi. Modi sunt duo et viae duae, et manifestationes duae, quibus a principio cordi humano latens proditus est na, partim revelatione divina. Et ratio quidem humana duplici investigatione Deum deprehendit; partim videlicet in se, partim in iis quae erant extra se. Similiter et revelatio divina duplici insinuatione eum qui nesciebatur vel dubie credebatur et non cognitum indicavit, et partim creditum asseruit. Nam humanam ignorantiam nunc intus per aspirationem illuminans edocuit, tunc vero foris vel per doctrinae eruditionem instruxit, vel per miraculorum ostensionem confirmavit. Utrumque manifestationis divinae modum quo vel ratione humana Deus ab homine cognitu
Abbreviated transcription (Latin):
metro politanã ꝯuenire debent. ut ab
omnib ipse ordinet᷑. oportet eñi ut ipse
qͥ ilł om̃ib p̃ eẽ debet. ab oĩbꝰ ilł eliga¬
tur ⁊ ordinet᷑. Alioqͥn cas sa uidicat᷑
tres m̾ses ꝯsecͣtionis suȩ ad fidẽ suam
exponẽdã. ⁊ palliũ suscipiendũ ad apłi¬
rarũ p̾fert᷑ eccłiis atq suꝑ se metropo¬
litanum hr̃e ñ pot̾. Cardinales ep̃i pro¬
culdubio metropolitani uice funguntur.
qui uidelicet electum antistitẽ ad apłi¬
ci culminis apicẽ ꝓuehunt. Facta aũ
electione si forte casꝰ uł uiolentia aliqͣ
obstitĩt. ut his qui electus ÷ in apłica
sede uixta ꝯsuetudinẽ intronirari ñ
ualeat. electus tñ quẽ admͦũ statutũ ÷.
sic̾ papa auctoritatẽ obtin̾e deb& regen¬
di scam romanã eccłã ⁊ disponendi fa¬
cultates illius.

Expanded text:
metropolitanam convenire debent, ut ab omnibus ipse ordinetur. Oportet enim ut ipse qui illis omnibus praeesse debet, ab omnibus illis eligatur et orditres menses consecrationis suae ad fidem suam exponendam et pallium suscipiendum ad apostolirarum praefertur Ecclesiis, atque supra se metropolitanum habere non potest: cardinales episcopi procul dubio metropolitani vice funguntur, qui videlicet electum antistitem ad apostolici culminis apicem provehunt. Facta autem electione si forte casus vel violentia aliqua obstiterit, ut is qui electus est in apostolica sede juxta consuetudinem inthronizari non valeat; electus tamen quemadmodum statutum est, sicut papa, auctoritatem obtinere debet regendi sanctam Romanam Ecclesiam et disponendi facultates illius.
Abbreviated transcription (Latin):
basilicarum ꝯsecͣtio. unctio altaris. ⁊ ꝯ¬
fectio cͥsmatis. manꝰ inpositio ⁊ ꝯmunis
suꝑ popłm benedictio. Ipse p̾dicta et¬
officia. ⁊ ordines eccłasticos distribuit.
ipse sacͬs ugines bñdic̃. Dũ enĩ p̾ces¬
sit unusquisq in singłis. iste p̾ordi¬
nator ⁊ in cunctis. Nullꝰ ep̃s alium
in ep̃m siue metropolitani ꝯsensu ꝯse¬
crare debet. metropolitanus ordinare

Expanded text:
basilicarum consecratio, unctio altaris, et cbasilicarum consecratio, unctio altaris, et confectio chrismatis, manus impositio, et communis super populum benedictio. Ipse praedicta officio et ordines ecclesiasticos distribuit, ipse sacras virgines benedicit. Dum enim praecessit unusquisque in singulis, iste praeordinator est in cunctis. Nullus episcopus alium in episcopum sine metropolitani consensu consecrare debet, nec metropolitanus ordinare
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hostia se ipsũ iara crucis ꝓpt̾ pecc̾m
gnĩs humani obtulit.⁊ ꝑ proprium
saguinẽ scã et̾na ing̾dies: celestia ⁊ t̾re¬
na pacificauit. In qͦ apparet ꝗͣta sit ex¬
cellẽtia sac̾dotał officii ꝑ q̃ cotidie in
a pecc̃is ꝯu̾sꝰ deo reꝯciliat᷑. qͥbꝰ omnib
ordinis dignitate. sic excellant uite
scitate. ut plebs eis ꝯmissa atq eorum
disciplinis edocta gͣtant̾ eis obediat.
et eorum imitatione de die in diem
proficiat.
ep̾m eligendũ nͥ qͥ pͥꝰ in sacͥs ordi¬
nib religiose fuerit ꝯuersatꝰ. Sacros
aut̃ ordines diaconatꝰ ⁊ presbit̾atus
tm̃ appelsados censent. qr hos solos
primitiua legit᷑ eccła habuisse. ⁊ de his
solis p̾ceptum hm̃s apłi. Subdiacones
tñ qui ⁊ ipsi sacͥs altarib amministrãt.
oportunitate exigente epõs eligi ꝯcedt̃.
S rarissime. ⁊ ipsũ ñ sine romani
pontificis siue metro politani licen

Expanded text:
et hostia seipsum in arca crucis propter peccata et hostia seipsum in arca crucis propter peccata generis humani obtulit, et proprium sanguinem sancta aeterna ingrediens coelestia et terrena pacificavit. In quo apparet quanta sit excellentia sacerdotalis officii, per quod quotidie in a peccatis conversus Deo reconciliatur. Quibus omnibus ordinis dignitate, sic excellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa atque eorum disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem proficiat. episcopum eligendum, nisi qui prius in sacris ordinibus religiose fuerit conversatus. Sacros autem ordines diaconatus et presbyteratus tantum appellandos censent; quia hos solos primitiva legitur Ecclesia habuisse, et de his solis praeceptum habemus apostoli. Subdiaconos tamen quia et ipsi sacris altaribus administrant, opportunitate exigente in episcopos eligi concedunt. Sed rarissime et ipsum non sine Romani pontificis sive metropolitani licent
Abbreviated transcription (Latin):
manus prb̃is sicut ep̾is. ut cognoscãt
se ħ sacram̃to gr̾ã ꝯsecrandi acciꝑe. et
ut intelligat se uicariũ eẽ illiꝰ de quo
ĩuocatiõẽ scĩ sp̃s stolam suꝑ utrumq
humerum accipiunt. q̃ ĩ modũ susten¬
taculorum dexcrũ latũ munit ⁊ sinis¬
trũ ut ex ħ incelligant se ꝑ arma iꝰciciȩ
adextͥs ⁊ a sinistris ẽẽ munitos. ut eos
nec aduersa fiangant. nec ꝓsꝑa ex¬
tollant. Accipiunt ⁊ calicẽ cũ uino
⁊ patenam cũ hostiis de manu ep̃i.
quatinus his ĩstrum̃tis potestatẽ seac¬
cepisse agnoscant placabiles deo hos¬
tias offerendi. Ad ipsos namq ꝑtinet
sacm̃tũ corporis ⁊ sanguinis domini
in altario dĩ ꝯficẽ. orones dice̾ ⁊ bene¬
dice dona dĩ. ħ officio usꝰ: dñs n̾r¬
⁊ sanguinẽ suum ꝯmutauit. ⁊ ut in
memoriã suȩ passionis id fac̾ent disci¬
pulos mon̾e ĩsticuit. ħ qͦ excellenter of¬
ficium in plens exhibuit. qñ ipse sac̃̾dos

Expanded text:
manus sicut episcopis, ut cognoscant se hoc sacramento gratiam consecrandi accipere, eut intelligat se vicarium illius esse de quo invocationem sancti Spiritus stolam super utrumque humerum accipiunt, quae in modum sustentaculorum dextrum latus munit et sinistrum, ut ex hoc intelligant se per arma justitiae a dextris et a sinistris esse munitos, ut eos nec adversa frangant, nec prospera extollant. Accipiunt et calicem cum vino, et patenam cum hostiis de manu episcopi, quatenus his instrumentis potestatem se accepisse agnoscant, placabiles Deo hostias offerendi. Ad ipsos pertinet sacramentum corporis et sanguinis Domini in altario Dei conficere, orationes dicere, et benedicere dona Dei. Hoc officio usus et sanguinem suum commutavit, ut in memoriam suae passionis idem facerent discipulos moriens instituit. Hoc quoque excellenter officium implens exhibuit, quando ipse sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
fices huius tp̃is sac̾dotes qͥ soł pontifi¬
cib addita ÷ cłicoꝵ ordinatio. basili¬
carum dedicõ. sacͥ cͥsmatis ꝯsec̾tio. ma¬
nus impositio. ⁊ ꝯmunis suꝑ popłm bñ¬
dictio. In aliis aũ sacram̃tis siue .s. ca
therizandi. siue baptirandi. siue mis¬
sam cȩlebrandi.⁊ ꝯsecrandi corꝑis et¬
sanguinis xͥ. siue in eccła u̾bũ faciendi
ꝯmunis ÷ utͥsq dispensatio. Sũmis
gͦ sac̾dotib supͣdicta iccirco singła¬
rit̾ reseruata sunt. ne ead̾ ꝓrsꝰ aucto¬
ritas potestatis ab omnib parsim un¬
dicata. in feriores gͣ supͣ positos in so
qui adiutores sunt ep̃oꝵ rudes ppłos
cathezizando miciant. baptizando
m̃tis usq ad manus inpositionem ppłõ
dĩ ministrant. Ep̃i uͦ successores sapłoꝵ¬

Expanded text:
fices, et hujus temporis sacerdotes, quod solis pontificibus addita est clericorum ordinatio. Basilicarum dedicatio, sacri chrismatis consecratio, manus impositio, et communis super populum benedictio. In aliis autem sacramentis sive scilicet catechizandi, sive baptizandi, sive missam celebrandi, et consecrandi corntum, sive in Ecclesia verbum faciendi, communis est utrisque dispensatio. Summis ergo sacerdotibus supradicta idcirco singulariter reservata sunt, ne eadem prorsus auctoritas potestatis ab omnibus passim vindicata, inferiores erga superpositos insolqui adjutores sunt episcoporum, rudes populo catechizando initiant, baptizando amentis usque ad manus impositionem populo Dei ministrant. Episcopi vero successores s
Abbreviated transcription (Latin):
sub ep̃oꝵ noĩe taxari. Uñ ⁊ ad timo¬
theum de ordinatione ep̃i. ⁊ diaconi
scͥbit. de prb̃is cacens qͦs sub nomine
ep̃orum itelligendos reliqͥt. Qͣ ꝓpter
auctoritatem secuti cestãtur. Prb̃i cũ
ordinant᷑ ep̃o eos benedicente ⁊ manꝰ
suꝑ capita eorum cenente. õs prb̃ri
qui p̾sentes s̃ manus iuxta manum
ep̃i suꝑcapita eorũ leuant.⁊ spm scm̃¬

Expanded text:
sub episcoporum nomine taxari. Unde et ad Timotheum de ordinatione episcopi et diaconi scribit de presbyteris tacens, quos sub nomine episcoporum intelligendos reliquit. Quapropter auctoritatem secuti testantur. Presbyteri cum ordinantur; episcopo eos benedicente, et manus super capita eorum tenente, omnes presbyteri qui praesentes sunt manus juxta manum episcopi super capita eorum levant, et S