comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quia in circumcisione ordinatus erat iaco¬
h apłs. curauit eos qui ex ciccumasione e¬
rant᷑ sicut presentes collo quendo docere sic et
cuttio magna in illa ecclesia que erat ieroso¬
lumis ⁊ omnes disꝑsi sunt ꝑ regiones iudee

Expanded text:
 in circumcisione ordinatus erat Apostolus, curavit eos qui ex circumcisione erant, sicut praesentes colloquendo docere, sic et cutio magna in Ecclesia que erat Hierosolimis: et omnes dispersi sunt per regiones Judee
Abbreviated transcription (Latin):
iunitatis sub̃a ꝯproba¬
tur. Incet̾is uero epłis
quantũ a nr̃a alioꝵ
distet editio lectoꝵ pri¬
dentie relinquo. S tu
iurgo xp̃i eustochium
dũ a me impensius scri¬
pture u̾itatem requiris
meã quodãmodo senec¬
tutẽ inuidoꝵ dentib cor¬
rodendã exponis. qui me¬
tiãt scripturaꝵ. S ego
in talioꝑe. nec̾ mulor

Expanded text:
vinitatis substantia comprobatur. In caeteris vero Epistolis, quantum a nostra aliorum distet editio, lectoris prudentiae derelinquo. Sed tu, virgo Christi Eustochium, dum a me impensius Scripturae veritatem inquiris, meam quodam modo senectutem invidorum dentibus corrodendam exponis; qui metiant Scripturarum. Sed ego in tali opere nec aemulor
Abbreviated transcription (Latin):
Ostenso suꝑ quos angłi
phialas suas effundant.
lupponit quid contigit ip¬
sis malis ꝑ effusionem
poterunt repugnabunt.
quasi ab ipsa effusione.
acceꝑint incrementũ. s
tantem decrudentur in
infernũ.
istam dampnationem.
⁊ p̃p poc̃a que ipsi addũt
dampnata est ipsa ciui¬
tas. ⁊ diuisa est pena
uncuiq ꝓ merito. iude¬

Expanded text:
Ostenso super quos angeli phialas suas effundant, supponit quid contingit ipsis malis per effusionem poterunt, repugnabunt, quasi ab ipsa infusione acceperint incrementum, sed tandem detrudentur in infernum. istam damnationem et propter peccata quae ipsi addunt, damnata est ipsa civitas, et divisa est poena unicuique pro merito, Jud
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. prima salutis
spes est. ipsa ꝯfessio. p̃l
humilitate quam ne
cessitate. deinde dilec¬
tio. qr diligimus eum
cui humiliamur. ⁊ ca¬
ritas operte misatu¬

Expanded text:
sumus, prima salutis spes est confessio plus ex humilitate, quam ex necessitate; deinde dilectio quia diligimus eum cui humiliamur, et charitas operit multi
Abbreviated transcription (Latin):
dei fieri prius debet soci¬
etati ecc̃e uniri. nec mi
tiqui non uiderunt
et crediderunt et itͥum.
pio eis qui credituri
sunt in me ꝑuerbum
Quare uerbum camo
tulit mundo. cur uerti
pati. ñ frustra fuit. Uide
quid uoluit docere. qr d̾s
lux est. hac snĩa diuine
puritatis excellenti am
monstrat quam imita¬
ri iubemur hiic man¬
chei ꝯfutantur. qui deina¬
turam a principe tenebra¬
rum dñt. bello iccã et
non spargit flatus. cib
diuellit societas:¬

Expanded text:
ociari, prius debet societati Ecclesiae adunari. Nec minti qui non viderunt et crediderunt . Et iterum: pro eis, qui credituri sunt per verbum Quare Verbum caro tulit mundo? Cur venit pati? Non frustra fuit, vide quid voluit docere, quia Deus lux est. Hac sententia divinae puritatis excellentiam monstrat, quam imitari jubemur. Hinc Manichaei confutantur qui Dei naturam a principe tenebrarum dicunt bello victam etnon spargit flatus, et ubdiuellit satietas
Abbreviated transcription (Latin):
qr sũma bonitas ubi
ꝓficere ualeat. ñ inuenit.
hõ. in luce ambulat. qr
iurtutũ oꝑib ad me¬
liora ꝓficit

Expanded text:
 summa bonitas ubi proficere valeat non invenit, homo in luce ambulat, quia virtutum operibus ad meliora proficit
Abbreviated transcription (Latin):
Et non pec. Ne malã secu¬
ritatẽ assumatis. audientes
uos adeomundari. s iti¬
lem timorem habeatis.¬
et si quis peccau̾it

Expanded text:
o, etc. Ne malam securitatem assumatis, audientes vos a Deo mundari, sed utilem timorem habeatis. Si quis peccaverit
Abbreviated transcription (Latin):
stineremus a desideriis
huius scł̃i. manducauit
docens in hoc nobiscũ
est usq ad ꝯsumationẽ
scłi. Ieuimũest in certa¬
mine. qr in agone est ab
oĩb se abstinet. cĩb est ĩ
spe pacis. q̃ ꝑfc̃a erit. cũ
mortale ħ induerit in mor¬
talitatẽ. Nos aũ cum ur̃a

Expanded text:
s a desideriis hujus saeculi. Manducavit, docens per hoc quod nobiscum est usque ad consummationem saeculi. Jejunium est in certamine, quia qui in agone est, ab omnibus se abstinet. Cibus est in spe pacis, quae perfecta erit, cum mortale hoc induerit immortalitatem. Nos autem cum viam
Abbreviated transcription (Latin):
rent.⁊biberent. nam ẽẽt
interponit quib eis iu¬
sus ñ est. ut t̾cio manifes¬
taretur.⁊totidẽdieb ie¬
uinauit añ mordẽ cibo
indigens. manducauit¬

Expanded text:
rent et biberent, nam esset interponit quibus eis visus non est, ut tertio manifestaretur, et totidem diebus jejunavit ante mortem, cibo indigens,
Abbreviated transcription (Latin):
ita indelligend̾
est quasi male
timi subiciendũ
dixit hoc semen
annis quadrin¬
iꝑbatonlegend̾.
qr pegrinume¬
rit semeneius
onns quadrin¬
qr scriptũ est in
ysaac uocabitur
tibi semen exan¬
no natiuitatis
ysaac.usq ãnũ
egresuonis de egip
toꝯputantur an¬

Expanded text:
ita intelligendum est quasi male ituti subjiciendum dixerit hoc semen annis quadrinerbaton legendum, quia peregrinum erit semen ejus  quadrinquia scriptum est: in Isaac uocabitur tibi semen, ex anno natiuitatis Isaac usque annum egressionis ex Aegypto computantur an
Abbreviated transcription (Latin):
turas oꝑatione sua com¬
pletas. parcm predican¬
co partim que de se dicca
erant complendo.tandẽ
Uox leonis. Ostendit
eius uirtutem ⁊ infert
terrorem. cumleo cau¬
da circa siluam sulcũ
fecerit ⁊ rugierit nulla
ferarum audet exire.
ita xp̃c suos in fide cõ¬
cludens rugit. neali
hic fert ꝑsonam eoꝵ
qui antixp̃i tempore uo¬
lent predicare ex pre¬
cedentum imitatione.

Expanded text:
turas operatione sua completas, partim praedicando, partim, quae de se dicta erant, complendo, tandem ox leonis ostendit ejus virtutem et infert terrorem. Cum leo cauda circa silvam sulcum fecerit et rugit, nulla ferarum audet exire: ita Christus suos in fide concludens, rugit ne aliqHic fert personam eorum qui Antichristi tempore volent praedicare ex praecedentium imitatione.
Abbreviated transcription (Latin):
sius hant offm̃ predicã¬
di.slli aũ ideo predicaue¬
tuti fuerunt xp̃c uero
et ipse ad hoc uenerat
S modouide destructio¬
nem tẽporis antrx̃p̃i con¬
trariã constructiom. ꝙͣ¬

Expanded text:
sint officium praedicandi; alii autem idem praedicavetuti fuerunt. Christus vero et ipse ad hoc venerat, sed modo vide destructionem temporis Antichristi contrariam destructioni
Abbreviated transcription (Latin):
pellaiit. ip̃o autem ħ appellante ad angusti rn
te rexagrupa. ut int̾rogatione fc̃a h̃am quid scri¬
bam. Sinrõne .N. michi uidetur mittere ĩctum.
⁊ cãm eius ñ sig̾care. Agrippa uero ad paulũ
ait. ꝑmitttur tibi loqui ꝓ temet ipso. tunc pau

Expanded text:
e ipso autem hoc appellante Augustum te rex Agrippa ut interrogatione facta habeam quid scribam sine ratione enim mihi videtur mittere vinctum et causas eius non significare Agrippa vero ad Paulum ait permittitur tibi loqui pro temet ipso tunc Pau
Abbreviated transcription (Latin):
In. hac .uiͣ. Gisione agit de
ultimis penis quas pacien¬
tur impii in inferno pro
singulis pcc̃is ⁊ primum
debabylone ostendit. post¬
ea de bestia psendo ꝓphis.
tandem de ipso diabolo ĩ
quo finis patet. in quo
dampnatio erit finis.

Expanded text:
In hac sexta visione, agit de ultimis poenis quas patientur impii in inferno pro singulis peccatis; et primum de Babylone ostendit; postea de bestia et pseudoprophetis; tandem de ipso diabolo in quo finis patet, in quo damnato erit finis.
Abbreviated transcription (Latin):
Besolatam . f. solatum
diaboli .i. est ꝑditio malo.¬
rum. quos ꝑdet ꝯpleto nu¬
mero impiorum.
Nudam. diabolus ht̃ po¬
testatem faciendi signa
ad decipiend̾. hanc ꝑdet
ꝯpleto numero bonoꝵ.
Carn̾es forncarie man¬
ducare dñr. quia in infe¬
rendis penis delectabũt᷑¬

Expanded text:
esolatam facient. Solatium diaboli est perditio malorum, quos perdet completo numero impiorum. Et nudam. Diabolus habet potestatem faciendi signa ad decipiendum, hanc perdet completo numero bonorumCarnes fornicariae manducare dicuntur, quia inferendis poenis delectabunt
Abbreviated transcription (Latin):
.i. moyses qui¬
ut deus erato
tum ad alios disputans cumpharaone al¬
tercaretur .i. signa fac̾et alterna ꝯtra signa
terẽt illos sacrificare deosuo. non est ausus ĩ¬
ferre penam blasphemie huius seculi. s dixit.
Imꝑet tibidñs. Uel alit̾. Cum dñs iħe altexcare¬
tur cũ puato de corpore moysi .i. de eccłia. nõ¬
luit aliquam blasphemiã inferre. l tanquã¬
ductus est.

Expanded text:
 Moyses, quut Deus erat cum ad alios, disputans cum Pharaone, altercaretur, id est signa faceret alterna contra signa teret illos sacrificare Deo suo, non est ausus inferre poenam blasphemiae hujus saeculi, sed dixit: Imperet tibi Dominus. Vel aliter: Cum Dominus Jesus altercaretur cum Pilato, de corpore Moysi, id est de Ecclesia, noluit aliquam blasphemiam inferre, sed tanquaductus.
Abbreviated transcription (French):
om noĩe cohortis angete l a scendentes aũ n auen
adrumetinam et incipientes nangne cica
asyesi sussiilimuo. ꝑseuerante nobiscum a-¬
ristarcho maçedone thessaloncense. sequentiã
die deuenumuii sy doner̃. humane ̃t detrars
uiliꝰ paulum ꝑmisit ad as i curati su
agere. ⁊ ince cum sustulissemus. subnaui gaui

Expanded text:
o cohortis Augustae ascendentes autem navem hadrumetinam incipientem navigare circa Asiae loca sustulimus perseverante nobiscum Aristarcho Macedone Thessalonicense sequenti autem die devenimus Sidonem humane autem tractans Iulius Paulum permisit ad amicos ire et curam sui agere et i
Abbreviated transcription (Latin):
iiuiria et multo dãpno ñ so
crecent. qm hiis que a paulo dicebantur. ⁊ cum
apuis portus ñ ẽẽt ad hiemand̾ plurimistatue¬
runt ꝯsilium nauigare inde si quomodo possẽt
deuemientes pͥfenicẽ hiemare portum crete respi

Expanded text:
iuria et multo damno non solcredebat quam his quae a Paulo dicebantur et cum aptus portus non esset ad hiemandum plurimi statuerunt consilium navigare inde si quo modo possent devenientes Phoenice hiemare portum Cretae respi
Abbreviated transcription (Latin):
ex deo pr̃e et ꝯdi¬
tore. s ex mun¬
di amore quẽ
deo preferimus.
fecit deus hoĩes¬
tos ipsi semis¬
cuerunt infinc¬
tis questionib.
tator maloꝵ est.
sunus quisq
teptatur aꝓpria
ꝯ cupiscencia.¬

Expanded text:
ex Deo Patre et conditore, sed ex mundi amore quem Deo praeferimus. Fecit Deus homtos, ipsi autem se miscuerunt infinitis quaestionibus . tator malorum est, sed unusquisque tentatur a propria concupiscentia
Abbreviated transcription (Latin):
anonia .i. iniquitas q̃
est contra legem l sine
lege. Iñ dicit. pc̃cm est in¬
quitas quiequid peccam᷑
contra legem deifatmmns
tam legen ꝯtempnunt.
s ⁊̃ qui in nocentiam na¬
turalis legis preuaricato
res sunt¬

Expanded text:
a, id est iniquitas, quae est contra legem vel sine lege. Inde dicit: Peccatum est iniquitas, quia cum peccamus, contra legem Dei facimustam legem contemnunt, sed etiam qui innocentiam naturalis legis corrumpunt. nes su
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ grãm dei fc̃i
sumus filii dei
ei siłes erimus.
tate liberamire.
qr ideo apparu¬
it ut pc̃ca tolle¬
ret. de qua mi¬
quidate nemo
se excuset. qr¬

Expanded text:
gratiam Dei facti sumus filii Dei, ei similes erimus; tate liberamur, quia ideo apparuit, ut peccata tolleret, de qua iniquitate nemo se excuset, q
Abbreviated transcription (Latin):
Responsum elemosinis
⁊orationib eius per an¬
gelum respondit dñs
In domũ. In ħ ⁊̃ suadent.
qr angłs uissit introire
in domũ eiꝰ quãuis genti¬
qui audierat ab angło
preceptũ ut intraret
indomũ gentilis ideo
gentes hospicio recepit.

Expanded text:
epit. Eleemosynis et orationibus ejus per angelum respondit Dominus. In domum. Per hoc suadent quia angelus jussit introire in domum ejus, quamvis gentiqui audierant ab angelo praeceptum ut intrarent in domum gentilis, ideo gentiles hospitio recepit.
Abbreviated transcription (Latin):
l ransfiguratio dñi ⁊
claritas eius signum
erat resurreccionis sue
eo apparut intelligitur
resurrectio eoꝵ qui fuer̃t
ante legem.ꝑ moysen

Expanded text:
ransfiguratio Domini et claritas ejus signum erat resurrectionis suaeeo apparuit, intelligitur resurrectio eorum qui fuerunt ante legem. Per Moysen,
Abbreviated transcription (Latin):
potest.
Quare uult mon̾e illos
qui scunt ⁊ ꝯfirmati
fixa mente custodiãt.
ris extidant asmplici¬
tate et castitate fidei.

Expanded text:
tes. Quare vult monere illos qui sciunt, et confirmati fixa mente custodiant, ris excidant a simplicitate et castitate fidei.
Abbreviated transcription (Latin):
disputationis qr primo
urum dm̃ auccorẽ mundi
iumus mouemur ⁊ sumꝰ.
ciuus et genus sumus.
generis diligendus ostẽ¬

Expanded text:
disputationis, quia primo unum Deum auctorem mundi ivimus, movemur, et sumus, cujus et genus sumus: generis, diligendus osten
Abbreviated transcription (Latin):
unt ipsam babylonẽ a¬
loq̃r de suo casuo. q̃i ꝯdo¬
lens miserie eius. nunc
ad auditores conuerti¬
tur ut fideles exhoriet᷑.¬

Expanded text:
ad ipsam Babylonem loquitur de suo casu, quasi condolens miseriae ejus; nunc ad auditores convertitur, ut fideles exhortet
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ maloꝵ uidet iple¬
tam. sicut a xp̃o audie¬
rat iplẽdam modo sub¬
iungit qd̾ de ista damꝑ.¬
natione sc̃ĩ exultant si¬
cut monuri erant ad
exultand̾ in uersu illo.
exultate suꝑ eam celi ꝑ
qd̃ multo grauior in¬
telligitur pena maioꝵ.¬

Expanded text:
tionem malorum vidi completam, sicut a Christo audieram complendam. Modo subjungit quod de ista damnatione sancti exsultant sicut moniti erant ad exsultandum in versu illo: Exsultate super eam, coeli, per quod multo gravior intelligitur poena malo
Abbreviated transcription (Latin):
Duritiam et distrine¬
tionẽ legis. quedicit o¬
culũ ꝓ oculo dentẽ ꝓ den¬
in quo purgantur sce
dando licentius peceãt

Expanded text:
Duritiam et districtionem legis: quae dicit oculum pro oculo, dentem pro denin quo purgantur sceltanto licentius peccant,
Abbreviated transcription (Latin):
scudio iurtutis
sublimen s ho¬
neꝯtẽptibilem
Int̾precatõnem
sus dorcades gre¬
ce uocantur.
lic meritis oꝑ¬
um excelsi suꝑ¬
nis intendur.
⁊ sibi cirtumspete uigilant simpłr uinunt
discreto gradu oꝑis quasi fissa ugula inced̃t¬
retur. Quam cum lauissert posuerunit eam

Expanded text:
studio virtutis sublimem, sed hocontemptibilem. Interpretationem sus dorcades Graece vocantur. Sic meritis operum excelsi superius intendunt, et sibi circumspecte invigilant, simpliciter vivunt discreto gradu operis, quasi fissa ungula incedretur. quam cum lauissent, posuerunt eam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ominũ qui
ueritatẽ nouerĩt.
unam dilectionẽ¬
ẽẽ in scõs. ut siłli¬
tudine cacholi¬
decerreat socie¬
tate. õs fideles
in unauerita¬
de consentiunt
heretici in erro¬

Expanded text:
qui veritatem noverunt, unam esse dilectionem in sanctos ut similitudine catholideterreat societate. Omnes enim fideles in una veritate consentiunt, haeretici in erro
Abbreviated transcription (Latin):
eligiosis fr̃ĩbꝰ qui in hyb̾nia sunt.
& his maxime ꝯgregationibꝰ qͣs
beate memorie malachias epc̃ fundauit
solationẽ. Si haberemꝰ hic manentẽ ci¬
uitatẽ: copiosissimis iure lacrimis plã¬
geremꝰ. talem nos amisisse conquiẽ. Ce¬
terũ si futurã mag̃ inquirimꝰ ut opor¬
tet. ẽ qͥdẽ ñ modica doloris occasio. tã
necessario duce destitui. debet tñ zelum
temꝑare scĩã. & dolorẽ spei fiducia delinre.
Nec mirari quẽpiã decet. si gemitũ extor

Expanded text:
eligiosis fratribus qui in Hibernia sunt, et his maxime congregationibus, quas beatae memoriae Malachias episcopus fundsolationem. 1. Si haberemus hic manentem civitatem, copiosissimis jure lacrymis plangeremus, talem nos amisisse concivem. Caeterum si futuram magis inquirimus ut oportet, est quidem non modica doloris occasio tam necessario duce destitui: debet tamen zelum temperare scientia, et dolorem spei fiducia delinere. Nec mirari quempiam decet, si gemitum extor
Abbreviated transcription (Latin):
mantissimo patͥ ⁊ dño innoẽ.
sũmo pontifici. suus .B. qd̾
bietatis scrupulus suspiciõis fecẽ re¬
tinet. Querimonia dnĩ treu̾ensis ñ
eius solius ẽ. s cõmunis multorũ eoꝵꝰ¬
nist̾ium suũ. Legite litt̾as has dño
meo. Ipse uid̾it qͥd de tali homine faci¬
endũ sit: ego lib̾aui animã meã. Dici
tñ p̃cipitatione qͣsoleo. Bonũ ẽ ei. sipͥg
ip̃e curiã suã: & si liberet ꝯsciãm suam.
Decreuerã ista tace: s uenerabilis prior
montis d̃i ad hoc me impulit. ⁊ anima¬
uit ut scriberẽ. Et scitote minꝰ me dix¬
isse. qm publice p̃dicatur. Ad hyber¬

Expanded text:
mantissimo Patri et domino INNOCENTIO summo Pontifici, suus BERNARDUbietatis scrupulus suspicionis faecem retinet. Querimonia domini Treverensis non est ejus solius, sed communis multorum, eonisterium suum. Legite litteras has domino meo. Ipse viderit, quid de tali homine faciendum sit: ego liberavi animam meam. Dico tamen praecipitatione qua soleo: Bonum est ei si purget ipse curiam suam, et sic liberet conscientiam suam. Decreveram ista tacere: sed venerabilis Prior Montis-Dei ad hoc me impulit, et animavit ut scriberem. Et scitote minus me dixisse, quam publice praedicatur. E
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ẽẽtis xͥ bonus odor dõin omĩ loco:
ip̃i ad głam. angelis ad leticiam. hõi¬
nib ad exemplum. Si quid̃ gaudiũ
g̃ suꝑ tot ⁊ talib uiris. ⁊ de tali urbe
conu̾sis: Et ego fr̃es tanta leticia ꝓ¬
mos fr̃es othonem ⁊ ambrosium quoᷤᷤ
ad ħ ip̃m direxistis. decreu̾am simt
cumip̃ĩs uenire ad uos. Cet̾m melius
existimans ñ in articulo t̃ꝑis neq in
ꝑuos do auriliante reu̾suri. consili¬
um ⁊auxilium quod scd̃m r̃onem

Expanded text:
ti bonus odor Deo in omni loco; ipsi ad gloriam, angelis ad laetitiam, hominibus ad exemplum: si quidem gaudium gis super tot et talibus viris, et de tali urbe conversis? Et ego, fratres, tanta laetitia pmos fratres Ottonem et Ambrosium, quos ad hoc ipsum direxistis, decreveram simul cum ipsis venire ad vos. Caeterum melius existimans, non in articulo temporis, neque in per vos Deo auxiliante reversuri, consiliumet auxilium, quod secundum rationem
Abbreviated transcription (Latin):
mĩb fr̃ib de mediolanonu
no exitu consummare. Bndictꝰ ds̃
qui fecit uob̃ uilesc̾e mundi głam:
largit᷑us suam. Oqͣm uani filii hoĩ¬
num. qͣm m̃daces. F.h. in stat̾is. qui

Expanded text:
mis fratribus de Mediolano, nno exitu consummare. Benedictus Deus, qui fecit vobis vilescere mundi gloriam, largiturus suam. O quam vani filii hominum, quam mendac
Abbreviated transcription (Latin):
sũ monast̾iũ destrui patiat᷑. Et enĩ ñ par¬
cet nr̃o: qͥ suũ pene destruxit. Uñ ad do
solita p̾sũptione. Si puero ur̃o credẽtis.
hoĩemħc qͥ bnficio pietatis ur̃e abutit᷑ in
claustr̃ suũ remitt̾etis. ⁊ dño abb̾i case¬
di mandaretis. ut ĩmonasti̾o qͦd ille
inutiłr occupat. uirũ religiosũ ꝓemo¬
ueret: ⁊ regłarẽ orlinaret ꝯuentum.
Hoc plane dignũ apłatu ur̃o hoc be¬
neplacitũ dõ. hoc honor dño abbicase¬
di: suoq monastĩo. Si etiã lib̾aretis ani¬
mã p̃dicti hoĩs: ⁊ ip̃m cui incubat mo

Expanded text:
sum monasterium destrui patiatur. Etenim non parsum monasterium destrui patiatur. Etenim non parcet nostro, qui suum pene destruxit. Unde addo solita praesumptione: Si puero vestro crederetis, hominem hunc, qui beneficio pietatis vestrae abutitur, in claustrum suum remitteretis, et domino abbati Casae-Dei mandaretis ut in monasterio, quod ille inutiliter occupat, virum religiosum promoveret, et regularem ordinaret conventum. Hoc plane dignum apostolatu vestro, hoc beneplacitum Deo, hoc honor domino abbati Casae-Dei, suoque monasterio. Sic etiam liberaretis animam praedicti hominis, et ipsum, cui incubat, mo
Abbreviated transcription (Latin):
sque qͦ ⁊ supbitimpiꝰ. uncenditur
pauꝑ: usque qͦ a tantainpudentia.
innocentia tanta uexat᷑.i hociuiuo inno¬
centio: Peccata sine dubio nr̃a hoc fa¬
cunt. quod dñs meꝰ tam sero adu̾tit
m̃etientes sͥ. lente exaudit clamantes
ad se. in hac causa dũtaxat. Nam alias
qͥdẽ scimꝰ familiare ẽẽ dño meo. ⁊ cito
intellige̾: ⁊ facise misereri. Propt̾ eum
qui elegit uos. et posuit uos refugium
opp̾ssoꝵ. ponite iã tandẽ sinẽ ⁊ malitie
opp̾ssoris. ⁊ laboribꝰ affuctoꝵ: qr fatis ut᷑q
res uenit inlucẽ ⁊ manifestationẽ. Deniq
ad mandatũ b̃nplaciti dñi mei causa
discussa et t̾minanda ẽ: suꝑ ẽ ut ĩpiꝰ auc¬
toritate data sententia ꝯfirmet᷑. Ergõ¬
ne si uenit homo m̃dax adu̾sus tantoꝵ
uiroꝵ testimoniũ. ualentinũloqͦr. i gͣno¬
politanũ. audiet᷑: It̾m supplico. ⁊ ad pe¬
des dni mei ea que possũ m̃te anxia des¬
cendo. ne ab homine iniqͦ ⁊ doloso religio¬

Expanded text:
squequo et superbit impius, et incenditur pauper? usquequo a tanta impudentia innocentia tanta vexatur, et hoc vivo Innocentio? Peccata sine dubio nostra hoc faciunt, quod dominus meus tam sero advertit mentientes sibi, tam lente exaudit clamantes ad se; in hac causa duntaxat: nam alias quidem scimus familiare esse domino meo, et cito intelligere, et facile misereri. Propter eum qui elegit vos, et posuit vos refugium oppressorum, ponite jam tandem finem et malitiae oppressoris, et laboribus afflictorum: quia satis utraque res venit in lucem et manifestationem. 191 Denique ad mandatum beneplaciti domini mei causa discussa, et terminata est: superest ut ipsius auctoritate data sententia confirmetur. Ergone si venerit homo mendax adversus tantorum virorum testimonium Valentinum loquor, et Gratianopolitanum, audietur? Iterum supplico, et ad pedes domini mei ea qua possum mente anxia descendo, ne ab homine iniquo et doloso religio
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ cet̾a ur̃i singularis pͥmatꝰ insignia
clitum redd̃ apłatum: sieripitis pau¬
ꝑem de manu fortiorũ eius. Nulla meo
iuidicio in corona ur̃a p̾ciosiorgẽmae¬
lo illo ur̃o qͦemulari consueuistis op¬
p̾ssos: nec relinquitis uirgam pecc̃oꝵ¬

Expanded text:
inter caetera vestri singularis primatus insignia, inter caetera vestri singularis primatus insignia, clytum reddit apostolatum, si eripitis pauperem de manu fortiorum ejus. Nulla meo judicio in corona vestra pretiosior gemma zelo illo vestro, quo aemulari consuevistis oppressos, nec relinquitis virgam pecc
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙͥ ꝓpͥaiam pene ñ hns que deuoret: in
ꝓxima passim more tyrannico debaca-¬
tur. Monachum habitum̃tiens: re
exhibet unum dep̃donib. omĩmĩme¬
mor regłarium obseruationũ legũ.
canonumq contemptor. frontosus
adu̾ecundiam. insensatus admetum.
inflexibił ad pietatem. adiram p̃ceps
audax ad facinus ꝓnus adimurias. Et
miror qͦmuir religiosus abbas case dĩ
inmonacho suo tot ⁊tanta uicia aut
ignorare possit: aut dissimulare.S
de ħ quid ad nos: Ipẽ uid̾it. Ipẽ suo dño
stat aut cadit. Nob̃ sufficit liberari de
manib eus. Auob̾ id omĩmodis flagi¬
tamꝰ: qd̾ aliunde frustra temptatũ ẽ.
Circum speximꝰ tñ erat auxiliator: uen¬
tumẽ ad cõmune refugium. illo confu¬
gimꝰ. ibi confidimꝰ lib̾ari. Tm̃ adsit pie¬
tas: nam facultas ñ deẽ. Etquid̾ expͥuile¬
gio sedis apłice constat. sũmam rerum
ad urãm potissimũ respic̾e sũmã auc¬
toritatem. ⁊ plenariam potestatẽ. Uer̃ h

Expanded text:
 jam pene non habens quae devoret, in proxima passim more tyrannico debacchatur. Monachum habitu mentiens, re exhibet unum de praedonibus, omnino immemor regularium observationum, legum canonumque contemptor. Frontosus ad verecundiam, insensatus ad metum, inflexibilis ad pietatem, ad iram praeceps, audax ad facinus, pronus ad injurias. Et miror quomodo vir religiosus abbas Casae Dei in monacho suo tot et tanta vitia aut ignorare possit, aut dissimulare. 2. Sed de hoc quid ad nos? ipse viderit: ipse suo domino stat aut cadit. Nobis sufficit liberari de manibus ejus. A vobis id omnimodis flagitamus, quod aliunde frustra tentatum est. Circumspeximus, et non erat auxiliator. Ventum est ad commune refugium: illo confugimus, ibi confidimus liberari. Tantum adsit pietas; nam facultas non deest. Et quidem ex privilegio Sedis apostolicae constat, summam rerum ad vestram potissimum respicere summam auctoritatem et plenariam potestatem. Verum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
puer ũr pat̾na ur̃a uisc̾a lacͥmosisp̃¬
cib concut̾e ñ u̾et᷑. Q illi sint homines.
q̃ ue occasio calumpniandi: p̃sentiũ la¬
tor abbas u̾aci tuia uoce referet uob.
D̾s om̃ps uos nob̾ conseruet longis tem¬
porib ad nr̃am oĩum ꝓtectionem qͥ in
habitu ⁊posito penitentie pauꝑem ui¬
tam ducimꝰ: ut sine timore de manui.

Expanded text:
puer vester paterna vestra viscera lacrymosis precibus concutere non veretur. Qui illi sunt homines, quaeve occasio calumniandi, praesentium lator abbas veraci et viva voce referet vobis. Deus omnipotens vos nobis conservet longis temporibus, ad nostram omnium protectionem, qui in habitu et proposito poenitentiae pauperem vitam ducimus, ut sine ti
Abbreviated transcription (Latin):
Ncause actione que ꝑ carissimũ frẽm
nr̃m. Guidonem cariloci abb̃em ur̃o
conspectui p̾sentat᷑. puto satis appa¬
ret ⁊ lacessentis inuiria. tinnocentia
patientis: ⁊ incuria iudicis. Deniq ui¬
olentiacalumpniantis ⁊inopiaiusti¬
cie. compulsus ẽ pauꝑ confugere ad
uram p̃sentiam: ñ reputans laborem
uie. ñ expensas. ñ picłm temꝑis. Dedit
manus morti: neuiuat in ꝑturbati¬
one. quietis amator. Clem̃t queso res¬
picite suꝑ egenum ⁊ pauꝑem: ne fruˢ¬
tͣ ur̃is pr̃nis aurib intimatꝰ sittan¬
tillarum uirium tantus labordo
calumpniat᷑. qd̾ sui ẽẽt ⁊ p̾uaricator
ꝓpositi. ⁊ monast̾u dissipator.sc aut̃
⁊ flens dico inimicum crucisxͥ. scõrũ

Expanded text:
causae actione, quae per charissimum fratrem nostrum Guidonem Chari-Loci abbatem vestro conspectui praesentatur, puto, satis apparet et lacessentis injuria, et innocentia patientis, et incuria judicis. Denique violentia calumniantis et inopia justitiae compulsus est pauper confugere ad vestram praesentiam, non reputans laborem viae, non expensas, non periculum temporis. Dedit manus morti, ne vivat in perturbatione, quietis amator. Clementer, quaeso, respicite super egenum et pauperem: ne frustra vestris paternis auribus intimatus sit tantillarum virium tantus 190 labocalumniatur, quod sui esset et praevaricator propositi, et monasterii dissipator. Nunc autem et flens
Abbreviated transcription (Latin):
Cur uelũ in capite m̃tiebat᷑ reu̾en¬
tiã: ⁊ sub uelo petulans ocłs exhibe¬
bat impud̾ntiã: Cap̃ siqͥd̾ g̾ebasue¬
latũ: s elatũ. Sub signo uereꝯdie.
sermoresonabat inu̾eꝯdus. Ri sus
ĩmod̾atior incessus lasciuior. uestitꝰ
cultũ ext̾iorẽ int̾iore ꝯmutas:⁊ mag̃
uitã qͣmuestẽ appetis hẽre ornatam
facis qd̾ debes. ĩmo qd̃ iã olĩfecisse de
spirau̾at. Et idcirco forsitan qd̾ huc¬
usq egisti. excusationẽ ht̃. Cet̾m si
flãmantẽ sp̃m qͦ nc̃ recaluit sũ dubio
cortuũ intͣ te. ⁊ in mẽditatiõib tiuiꝰ exar¬
descentẽ ignẽ diuinũ iã extingͥ ꝑmi-¬
leris: qͥdrestat nͥute illi seruandã
tias carnales. ne forte ab his p̃foca¬
to qd̃ absit nuꝑ ꝯcepto sco desid̾io:
in flãmas ꝯtingat incid̾e gehẽnales.

Expanded text:
Cur velum in capite mentiebatur reverentiam, et sub velo petulans oculus exhibebat impudentiam? Caput siquidem gerebas velatum, sed elatum: sub signo verecundiae sermo resonabat inverecundus. Risus immoderatior, incessus lascivior, vestituscultum exteriorem interiore commutas, et magis vitam quam vestem appetis habere ornatam. Facis 124 quod debes, imo quod jam olim fecisse debspiraverat. Et idcirco forsitan quod hucusque egisti, excusationem habet. Caeterum si flammantem spiritum, quo nunc recaluit sine dubio cor tuum intra te, et in meditationibus tuis exardescentem ignem divinum jam exstingui permiseris, quid restatarnales, ne forte ab his praefocato quod absit! nuper concepto sancto desiderio, in flammas contingat incidere gehennales.
Abbreviated transcription (Latin):
pe subhabitu ⁊ noĩe religiois ĩstar
tate repuleras. Nõ aũ ualẽs qd̃ stul¬
te uolebas:. ñtu qͥd̾ mundũ. s te mũdꝰ
repulerat. D̾m gͦ repellens. ⁊ ascło re¬
pulsã. int̾ duas uͥ dr sellas corrue¬
ras. Nec dõ it aq uiuebas. qr nolebas:
nec scło. qr ñ pot̾as. Alt̾i qͥd̃ uolens. al¬
t̾i inuita: s t̃n utͥq mortua. Sic deb
foris ostñtãt. ⁊ intꝰ aliud appetũt. At

Expanded text:
pe sub habitu et nomine religionis instar pe sub habitu et nomine religionis instar tate repuleras: non autem valens quod stulte volebas, non tu quidem mundum, sed te mundus repulerat. Deum ergo repellens, et a saeculo repulsa, inter duas, ut dicitur, sellas corrueras. Nec Deo itaque vivebas, quia nolebas; nec saeculo, quia non poteras: alteri quidem volens, alteri invita; sed tamen utrique mortua, Sic debetforis ostentant, et intus aliud appetunt. At
Abbreviated transcription (Latin):
ta om̃is aliũn ioꝯditas. meror ẽ. omĩs
suauitas dolor ẽ. omẽ dulce amarũ.
om̃e decorũ fedũ: ome pꝰtremo qd̾ c̃q
aliud delectari possit. molestũ. deni¬
q tumͥ testis es in hac re. Te ip̃am in¬
t̾roga: qr tu tͥ familiariꝰ c̾des. Nũqͥd ñ
ħ ip̃m clamat in corde tuo sp̃s sc̃s:
formã ⁊ gen̾ositatẽ ꝯtẽpn̾es. nͥ cũcta q̃
corꝑis sensib subiacẽt. in illorũ tͥ iã
u̾ uincas. ⁊ delectãt ũ p̃feras: Nec im¬
m̾ito. Modica. tͣnsitoria. t̾rena sũt q̃
despicis: maxima. et̾na. celestia. st̃ q̃
appetis. P lus dicã.⁊ uer̃ dicã. Tenebͣs
deseris: ⁊ lucẽ ingͥd̃is. De ꝓfũdo fluc¬
tuũ: em̃gis ad portũ. de misera ser¬
uitute: in felicẽ lib̾tatẽ respiras. de
morte deniq: tͣnsis ad uitã. Siqͥ dẽ
usq mͦ tua ñ diuoluntate. tua uiue̾
ñdi lege: uiuẽs mortua eras. Nuiens
mundo. mortua do: siue u̾u̾ius loqͣr
nec mũdo uiuens. nec d̃o. Uolens qͥp¬

Expanded text:
 moeror est; omnis suavitas dolor est; omne dulce, amarum; omne decorum, foedum; omne postremo quodcunque aliud delectare possit, molestum. Denique tu mihi testis es in hac re: te ipsam interroga, quia tu tibi familiarius credes. Nunquid non hoc ipsum clamat in corde tuo Spiritus saformam et generositatem contemneres, nisi cuncta quae corporis sensibus subjacent, in illorum jam ut vincas et delectant ut praeferas? 2. Nec immerito. Modica, transitoria, terrena sunt quae despicis; maxima, aeterna, coelestia sunt quae appetis. Plus dicam, et verum dicam: tenebras deseris, et lucem ingrederis. De profundo fluctuum emergis ad portum; de misera servitute in felicem libertatem respiras; de morte denique transis ad vitam: siquidem usquemodo tua non Dei voluntate, tua vivens non Dei lege, vivens mortua eras; vivens mundo, mortua Deo; sive, ut verius loquar, nec mundo vivens, nec Deo. Volens quip
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ scrib̾e placuit: uiłis tu uñ ꝓbau̾is.
ego laudũ tuaꝵ argum̃tũ teneo mini¬
me dubiũ. ipsas mei laudatͥces litt̾as
tuas. In qͥbꝰ aliũ fortasse delectet erudi¬
tionis insigne. sermo suauis ⁊ purꝰ. oratio
luculenta. gͣcum laudabileq compen-¬
diũ. Michi uͦ p̃his illa ducit᷑ miranda
humilitas. qͣ tantillũ tantꝰ p̃uenire
curasti. & obsequio salutandi. ⁊ p̃conio
p̃dicandi: & p̃candi reu̾entia. Sane qd̃
ad me attinet. lego de me in litt̾is tius
Uerũtũ qd̾ sum tuũ ẽ: & si qͥd meliꝰ dei

Expanded text:
tibi scribere placuit, videris tu unde probaverit; tibi scribere placuit, videris tu unde probaverit; ego laudum tuarum argumentum teneo minime dubium, ipsas mei laudatrices litteras tuas, in quibus alium fortasse delectat eruditionis insigne, sermo suavis et purus, oratio luculenta, gratum laudabileque compendium. Mihi vero prae his illa ducitur humilitas, qua tantillum tantus praevenire curasti, et obsequio salutandi, et praeconio praedicandi, et precandi reverentia. Sane quod ad me attinet, lego de me in litteris tuis, Verumtamen quod sum tuum est, et si quid me
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ u̾bo. Cet̾m ne litt̾is plixioribꝰ on̾eris.
scͥpto ponimꝰ finẽ: supͣ dicte petitioĩ donec xx¬
audiri m̾eam᷑. finẽ minime posituri. Qͥd autẽ
exħ aĩgeras: doceri dep̃cam᷑ tuaꝵ recursulit
ta głe tue ĩmo & meesatis libent̾ accepi uir totꝰ
reu̾entie: tenens in ilł uñ te ñ inm̾ito
głificem. ce ipse ñ imm̾ito glorier. Siqͥdẽ
gła nr̃a hec ẽ tue sublimitatis dignatio:
tua nr̃e reputatio paruitatis. Nempe
in alto ñ altũ saꝑe. s humilibꝰ ꝯsenti
ait aũ. Qnͣto maior es. tanto humilia
te in õibꝰ. Hoc tu mͥ exhibusti: minori
maior. senior iuniori. Possim ꝓinde
& ego tuã ꝓbatam sapiãm ñ in debi¬
tis efferre laudibꝰ. & forte iustioribꝰ his
qͥbꝰ me dignata ẽ ipsa. Nuippe int̾est
ad dandã rerũ certitudinẽ qͥd inc̾ta ia-¬
det opinio: quidq opꝰ euidens reddat
& p̃dicamꝰ securiꝰ. Que gͦ ad me de me

Expanded text:
et verbo. Caeterum ne litteris prolixioribus onereris, et verbo. Caeterum ne litteris prolixioribus onereris, scripto ponimus finem, supradictae petitioni donec exaudiri mereamur, finem minime posituri. Quid autem ex hoc animi geras, doceri deprecamur tuarum recursu litta gloriae tuae, imo et meae satis libenter accepi, vir 184 totius reverentiae, tenens in illis unde te non immerito glorificem, et ipse non immerito glorier. Siquidem gloria nostra haec est, tuae sublimitatis dignatio, tua, nostrae reputatio parvitatis. Nempe in alto non altum sapere, sed humilibus consentirAit autem: Quanto major es, tanto humilia te in omnibus . Hoc tu mihi exhibuisti, minori major, senior juniori. Possim proinde et ego tuam probatam sapientiam non indebitis efferre laudibus, et forte justioribus his, quibus me dignata est ipsa. Quippe interest ad dandam rerum certitudinem, quid incerta jactet opinio, quidque opus evidens reddat me de me
Abbreviated transcription (Latin):
dia. ñ ext̾ioribꝰ stiroliis adiuuat᷑. Qppe
bonoꝵ existimatio sic̃ falsiᷤᷤ delationibꝰ
auferri ñ potest: ita nec adulatoriis
fauoribꝰ acquiri. Penes ipsos ẽ eã uł
ub̾tate uͥtutũ ꝓfic̾e. uł defectu minorari.
Sane de celeberrima opinione tua.
spes in sinu eccłe reposita ẽ. eã mini¬
me casurã: qm̃ fundata credit᷑ supͣ firmã
petrã. Ex ea nos tuã edocti deuotio¬
nẽ. desicłio desid̾auimꝰ in sacͣriũ fami¬
liaritatis tue recipi: ibiq recordatio¬
ne tec̃ eẽ. ubi te ipsũ furatꝰ colloqͥis
mortalium ꝓ mortalibꝰ loq̃ris cũ rege
angłoꝵ. Porro huic desid̾io nr̃o.N. tre¬
censis archidiaconꝰ plurimũ adiecit:
iuir moribꝰ & litt̾atura ꝯspicius. E ũ
tͥ censeremꝰ cõmendandũ: nͥ ꝯftaret il¬
los qͦs tua dignaris grã. cõmendatio¬
ne alia ñ egere. Si nescis. illiꝰ ẽ attesta¬
tione didicimꝰ. te in eccła ẽẽ qui ad eru-¬
ditionẽ uirtutis & exemplo sufficias

Expanded text:
dia, non exterioribus studiis adjuvatur. Quippe bonorum existimatio, sicut falsis delationibus auferri non potest, ita nec adulatoriis favoribus acquiri. Penes ipsos est, eam vel ubertate virtutum proficere, vel defectu minorari. Sane de celeberrima opinione tua spes in sinu Ecclesiae reposita est, eam minime casuram, quoniam fundata creditur supra firmam petram. 2. Ex ea nos, tuam edocti devotionem, desiderio desideravimus in sacrarium familiaritatis tuae recipi; ibique recordatione tecum esse, ubi teipsum furatus colloquiis mortalium, pro mortalibus loqueris cum Rege Angelorum. Porro huic desiderio nostro N. Trecensis archidiaconus plurimum adjecit, vir moribus et litteratura conspicuus. Eum tibi censeremus commendandum, nisi constaret illos quos tua dignaris gratia, commendatione alia non egere. Si nescis, illius etiam attestatione didicimus, te in Ecclesia eum esse, qui ad eruditionem virtutis, et exemplo sufficias
Abbreviated transcription (Latin):
suo. ⁊ arborẽ ex fructu cognosci:
paucos credimꝰ ignorare. Sic & nob̾
qm sis & ad scĩmoniam compositꝰ &
integer ad doctrinã. Cum enĩ locoꝵ in¬
t̾sticio longiꝰ ate separem᷑: ad nos tñ usq
ꝑuenit. qmͣ iocundas noctes cũ tua ra¬
chele ducas. que ꝓgenies ex lya tͥ exube¬
ret: qm totꝰ de exhibeas & cultorẽ uir¬
tutis. & hostem carnis. Non aliũ locũ¬
tur te: quicũq locunt᷑ nob̾ de te. Ta-¬
lis ẽ odor olei effusi nominis tui: ta¬
lia iã tuoꝵ p̃mia m̾itoꝵ. Has ex a¬
gro tuo spicas ante sup̃mã colligis
messionẽ. In hac enĩ uita. q̃dã m̃ces
iurtutis ẽ ꝯspicuum & immortale te¬
stimoniu. Hoc ipsa sͥ ꝯꝑat. hoc sͥ ipsa

Expanded text:
suo, et arborem ex fructu cognosci, paucos credimus ignorare. Sic et nobis quam sis et ad sanctimoniam compositus, et integer ad doctrinam. Cum enim locorum intersticio 183 longius a te separemur, ad nos tamen usque pervenit, quam jucundas noctes cum tua Rachele ducas; quae progenies ex Lia tibi exuberet; quam totum te exhibeas, et cultorem virtutis et hostem carnis. Non alium loquuntur te, quicunque loquuntur nobis de te. Talis est odor olei effusi nominis tui, talia jam tuorum praemia meritorum. Has ex agro tuo spicas ante supremam colligis messionem. In hac enim vita quaedam merces virtutis est, conspicuum et immortale testimonium. Hoc ipsa sibi comparat, hoc ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmo quia ałr affecta ñ est. quanquã
tibi infelix iste cunctas egressionis¬
sue de monasterio. ⁊ denuo regressi¬
onis. regulares uices infeliciter ꝑcur¬
risse uideatur: quia tñ ipse ałr putat.
ñ solum patienter. sed etiam libenter
audiendum est quod humiliter
calumpniatur. si forte tam despera¬
te salutis reparande. rõnabilis ulla
occasio inuematur: quam ut bene¬
mecum tua intelligit experientia dif¬
ficile quidem in congregatione. smul¬
to difficilius foris poterit obtine. Inito
itaq omnium fr̃m consilio. omnia que
in eum fecisti iudicia diligenter retrac¬
tare ñ dedigneris. quatenus tua humi¬
litate eus contumacia sanetur. si sic ui
regularit̾ recipiatur. Nsec timendum
est in hac retͣctatione quod displiceat
iusto acmiscd̃i dõ. si miscłia supexal¬
tetur iudicio. uał¬

Expanded text:
imo quia aliter affecta non est, quanquam imo quia aliter affecta non est, quanquam tibi infelix iste cunctas suae egressionis de monastario, et denuo regressionis, regulares vices infeliciter percurrisse videtur, quia tamen ipse aliter putat, non solum patienter, sed etiam libenter audiendum est quod humiliter calumniatur, si forte tam desperatae salutis reparandae rationabilis ulla occasio inveniatur, quam ut benemecum tua intelligit experientia difficile quidem in congregatione, sed multo difficilius foris poterit obtinere. Inito itaque omnium fratrum consilio, omnia quae in eum fecisti judicia diligenter retractare non dedigneris, quatenus tua humilitate ejus contumacia sanetur, si vel sicregulariter suscipiatur. Nec timendum est in hac retractatione quod displiceat justo ac misericordi Deo, si misericordia superexaltetur judicio Va
Abbreviated transcription (Latin):
onsiderans miseri huius mise¬
rabilem conditionem misereor
quidem. sed uereor ne frustra. ꝯseq
enim ñ ideo mͥ uideor frustra misere¬
ri. quod licet ipso remanente in sua
miseria. mea tñ uł mͥ ñ sit infructuo¬
eam uisceribus ꝓximi miseria et fr̃nus
dolor inflixit. Miscclia quippe affectio
as m̃tes ad compassionem dolentiũ ne¬
cessario cogit affectu. ita ut etiam si pec¬
cm̃ eẽt. misereri. et si multum uellem
ñ possem ñ misereri. Potest quidem rõ
uł uoluntas affectui effectum subtra¬
ere. sed nunquid ipsum affectum euel¬
lere: Discedant ame. qui me consolan¬
tur ⁊ dicunt quia orõ mea in sinumeo
conũtetur: dumis ꝓ quo emissa est. ñ¬
dum conu̾titur. ⁊ sec audio illos qui
mͥ blandiẽites afferunt. iusticia iusti
suꝑ eum erit: dum impius adhuc in¬
sua iniquitate remoratur. a son inqͣm
recipio consolationem: ubi fr̃is uideo
desolationem. Si ergo dulcissime fili
tua quoq pia mens. simiłr affecta ẽ.

Expanded text:
onsiderans miseri hujus miserabilem conditionem, misereor quidem, sed vereor ne frustra. Neque enim non ideo mihi videor frustra misereri, quod, ipso licet remanente in sua miseria, mea tamen vel mihi non sit infructuoeam visceribus proximi miseria et fraternus dolor inflixit. Misericordia quippe affectio as mentes ad compassionem dolentium necessario cogit affectu, ita ut, etiam si peccatum esset misereri, etsi multum vellem, non possem non misereri. Potest quidem ratio vel voluntas aflectui effectum subtrahere; sed nunquid ipsum affectum evellere? Discedant a me qui me consolantur, et dicunt quia oratio mea in sinu meo revertetur, dum is pro quo emissa est, nondum convertitur. Nec audio illos qui mihi blandientes afferunt, Justitia justi super eum erit, , dum impius in sua adhuc impietate remoratur. Non, inquam, recipio consolationem ubi fratris video desolationem. Si ergo, dulcissime fili, tua quoque pia mens similiter affecta est,
Abbreviated transcription (Latin):
uod nondum ueni ad uos. ñ pu¬
tetur incuria. Curamus si quidem uos
tanquam uiscera nrã. Si mater potest
filii uteri sui negligere curam. possũ
et ego forsan insuspicionem duci ⁊ ar¬
ut cum uen̾imus uisitatio nra ñ sit si¬
ne fructu. Int̾im de abscessu prĩs urĩ
ñ turbetur cor ur̃m. Deus uob̾ ꝓuide¬
bit alium sicut speramus ꝓ eo idoneũ:
sẽd nec istum ꝑdetis. Nam ⁊si transiat᷑¬

Expanded text:
uod nondum veni ad vos, non putetur incuria. Curamus siquidem vos tanquam viscera nostra. Si mater potest filii uteri sui negligere curam, possum et ego forsan in suspicionem duci et arut, cum venerimus, visitatio nostra non sit sine fructu. Interim de abscessu patris vestri non turbetur cor vestrum. Deus vobis providebit alium, sicut speramus, pro eo idoneum; sed nec istum perdetis. Nam etsi translat
Abbreviated transcription (Latin):
tis defensor. sub iureuirando ꝓmit¬
dere qͣtinus sententiã excõmunica¬
tionis alegato ur̃o bone memori¬
e magistro yuone datã in t̾ram c̃
ꝑsonã adult̾i tyranni. qui caput
& auctor extitit hori omĩum ma-¬
loꝵ & doloꝵ. atq in ipsã adul¬
derã fac̾e̾t amoueri. Qd̃ sane tñ
p̃fatꝰ pͥnceps fec̃ p̃ce & consilio ñ¬
nulloꝵ fidelium: sapientiũq ui-¬
roꝵ. Dicebant namq id a uob̃ faci¬
le & absq lesione eccle impetrari.
dũ in manu ur̃a sit eandẽ denuo
sententiã q̃ iuste data fuit. in cõ¬
tinenti statuere. & ĩ retͣctabiliter
confirmare: qͣtinꝰ &e ars arte deluda¬
tur. & pax ꝑinde obtineat᷑: & qui
głatur in malitia & potens ẽ in ĩ¬
iquitate. nichil iñ lucret᷑. Multa
habeo dice̾ uob̾. s ñ ẽ opꝰ de õib
scribere. cũ p̃sens sit qui oĩa scit:
&e uiua uoce planiꝰ potest ⁊ ple¬

Expanded text:
t defensor, sub jurejurando promittere quatenus sententiam excommunicationis, a legato vestro bonae memoriae magistro Ivone datam in terram et personam adulteri tyranni, qui caput et auctor exstitit horum omnium malorum et dolorum, atque in ipsam adulteram, faceret amoveri: quod sane tamen praefatus princeps fecit prece et consilio nonnullorum fidelium sapientiumque virorum. Dicebant namque id a vobis facile et absque laesione Ecclesiae impetrari, dum in manu vestra sit eamdem denuo sententiam, quae juste data fuit, incontinenti statuere, et irretractabiliter confirmare: quatenus et ars arte deludatur, et pax proinde obtineatur; et qui gloriatur in malitia, et potens est in iniquitate, nihil inde lucretur. Multa habeo dicere vobis, sed non est opus de omnibus scribere, cum praesens sit qui omnia scit, et viva voce planius potest et ple
Abbreviated transcription (Latin):
adiecert̃ coniung̾e ñ coniungendos.
addentes preuaricationẽ. Laceran¬
idq ad cumulũ doloris. ab his a quibꝰ
resarciri debuerant. Amici tui ds ⁊ ꝓ
ximi tui. adu̾sũ te appropinqͣuert̃ &
stetert̃. Nam qͥ mandatũ tuũ tnisgre¬
diunt᷑. ñ s̃ alien: ñ s̃ extͣnei ascũario
tuo: s eoꝵ hodie locũ tenent qͥbꝰ dixi¬
sti. si diligitis me mandata mea serua¬
te. Comitẽ radulfũ & uxorẽ eiꝰ d̃s con¬
iunxerat ꝑ ministros eccłe. & eccla¬
ꝑ d̃m: qͥded̾ potestatẽ talẽ hominibꝰ.
Quomͦ qͦs eccł̃a coniunxit. disiunxit
camera: In qͦ facto illd̾ solũ conueni¬
ent̾ ꝓuisũ ẽ: qd̃ in tenebris facta sũt
oꝑa tenebran. Qui enĩ male agit. o¬
dit lucẽ: & ñ ueñ ad lucẽ ut ñ argu¬
ant᷑ oꝑa eiꝰ a luce. Qͥd meruit comes
theobaldꝰ: Qd peccauit ħo ille: Si
pecc̃m ẽ qd̃ diligit iusticiã & odit in¬
iquitatẽ: ñ petest excusari. Si pecc̃mẽ
sari. Si archiepm bituricensẽ suscep̃ adimꝑi

Expanded text:
os, addentes praevaricationem. Laceranidque, ad cumulum doloris, ab his a quibus resarciri debuerant. Amici tui, Deus, et proximi tui adversum te appropinquaverunt et steterunt . Nam qui mandatum tuum transgrediuntur, non sunt alieni, non sunt extranei a sanctuario tuo, sed eorum hodie locum tenent, quibus dixisti: Si diligitis me, mandata mea servate . Comitem Radulfum et uxorem ejus Deus conjunxerat per ministros Eccle qui dedit potestatem talem hominibus. Quomodo quos Ecclesia conjunxit, disjunxit camera? In quo facto illud solum convenienter provisum est, quod in tenebris facta sunt opera tenebrarum. Qui enim male agit, odit lucem, et non venit ad lucem, ut non arguantur opera ejus a luTheobaldus? quid peccavit homo ille? Si peccatum est quod diligit justitiam et odit iniquitatem, non potest excusari. Si peccatum sari. Si archiepiscopum Bituricensem suscepit ad i
Abbreviated transcription (Latin):
tũ qͦ uincłis & carceribꝰ. Ipsa religi¬
o ueñ in opprobriũ & contemptũ:
ꝓbro ducit᷑ apd̾ nos saltẽ m̃tionẽ
fac̾e̾ pacis. Nusqm fides. nusqͣm
innocentia tuta. Amator innocẽ¬
tie & pietatis cultor comes theo¬
baldꝰ. pene tͣditus ẽ in aĩam mni-¬
micoꝵ eiꝰ. Impuldꝰ ẽ ut cad̾et. &

Expanded text:
tum quoque vinculis et carceribus. Ipsa religio venit in opprobrium et contemptum. Probro ducitur apud nos saltem mentionem facere pacis. Nusquam fides, nusquam innocentia tuta . Amator innocentiae et pietatis cultor eomes Theobaldus pene traditus est in animam inimicorum ejus. Impulsus est ut c
Abbreviated transcription (Latin):
iste de manu eiꝰ exqͥrit᷑. Q retbuunt mala ꝓ
bonis detͣht̃ ei: qm̃ seqͥt᷑ bonitatẽ. Multi cla¬
mant ad uos in toto corde suo. ut
iniuriã filii ur̃i & opp̃ssionẽ eccle dig¬
na animadu̾sione uindicetis: & arti¬
ficts huiꝰ scełis cũ ipso eoꝵ capite. eui
qͥcqͥd libuit licuit. apłico ugore co¬
herceatis: ut in u̾ticẽ ipsiꝰ iniquitas p̃¬
eiuis descendat.

Expanded text:
exquiritur! Qui retribuunt mala pro bonis, detrahunt ei, quoniam sequitur bonitatem. Multi clamant ad vos in toto corde suo, ut injuriam filii vestri et oppressionem Ecclesiae digna animadversione vindicetis, et artifices hujus sceleris cum ipso eorum capite, cui quidquid libuit, licuit, apostolico vigore coerceatis, ut in verticem ipsius iniquitas ejus descendat.
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ unitatẽ hanc int̾ diu̾sos ñ faciat
compago caritatis inuno spu. si car¬
nał copula efficit ut sint duo in
carne una: Quartũ uos addi uelĩ.
sidignũ iudicatis ⁊meandẽ ocur¬
rere unitatẽ dilectionis. Quod fa¬
cile si ñ contempnitis obtinebitistm
id uos neqͣquã contempnere eis cogni¬
tum faciatis. ual.¬

Expanded text:
nim unitatem hanc inter diversos non faciat nim unitatem hanc inter diversos non faciat compago charitatis in uno spiritu, si carnalis copula efficit ut sint duo in carne una? Quartum vos addi velim, si dignum judicatis et in eamdem concurrere unitatem dilectionis. Quod facile, si non contemnitis, obtinebitis: tantum id vos nequaquam contemnere eis cognitum faciatis. Val
Abbreviated transcription (Latin):
romultis et ꝑmultos memi¬
ni me scripsisse aduos:. s nẽ
ipẽ qui loq̃bar: ecce assum. Tres
auius qͣm in ꝓpͥo. Mentiri uideor.
s ei qui amicicie ium nunquam
sensit: qui uirtutẽ caritatisigno¬
rat. qui ñ credit multitudinis cre¬
dentium fuisse cor unũ ⁊iai amunã.
Qui gͦ uidet eos udet ⁊ me: ⁊ si ñ in
meo corpore. Et qd locuntur ip̃i ego
parit̾ loquor. s eoꝵ linguis. Corpore
fateor absens sum. s ħ ẽ exigua porci¬
omei. Porro qui uidit faciẽ meã tan¬
tum. sine culpa ⁊ sine nota m̃dacii:
asserit se uidisse ñ partẽ mei. s me:
cum tñ ñ nͥ partẽ. ⁊ partẽ modicã ui¬
derit. Quanto itaq u̾ius eẽ. me dixe¬
rĩ &̃ sine p̾sentia corporis. ubi meã
sentio uoluntatẽ. meu̾ sp̃m.⁊ amo¬
rem. qͥutiq ẽ pars pocior. dignior¬
q mei: Trib gͦ in corꝑorib unum
nos eẽ nou̾itis. ñ pari scĩtate qͣ ambo¬
b ego inferior sum. s ead̃ uolunta¬
te ⁊ sũma concordia animoꝵ Cur e¬

Expanded text:
ro multis et per multos memini me scripsisse ad vos; sed nunc ipse qui loquebar, ecce adsum. Tres avius quam in proprio. Mentiri videor, sed ei qui amicitiae vim nunquam sensit, qui virtutem charitatis ignorat, qui non credit multitudinis credentium fuisse cor unum, et animam unam . Qui ergo videt eos, videt et me, etsi non in meo corpore: et quod loquuntur ipsi, ego pariter loquor, sed eorum linguis. Corpore, fateor, absum: sed haec est exigua portio mei. Porro qui vidit faciem meam tantum, sine culpa et sine nota mendacii asserit se vidisse non partem mei, sed me: cum tamen nonnisi partem, et partem modicam viderit. Quanto itaque verius esse me dixerim, etiam sine praesentia corporis, ubi meam sentio voluntatem, meum spiritum et amorem, quae utique est pars potior digniorque mei? Tribus ergo in corporibus unum nos esse noveritis, non pari sanctitate, qua ambobus ego inferior sum, sed eadem voluntate, et summa concordia animorum. Cur e