comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eis ipsis aquibdiũsa senser. ineade unitatis com¬
munione manser̃: Ipsi aut̃ considerent ubisi n ꝗ
recepti sine baprismo heretiri. iscis matiei cõmuni¬
onis contagione ꝑdiderant. neq ipsi cipͥano c̃ sentuit
lle enĩ cũ receprorib hereticoꝵ ⁊ scis maticor acꝑ
hoc etiã ipsis receptis manere  in comininione.
ꝓfessus ẽ: Istiaũt ꝓpt̃ nom̃ traditorũ. quos inafrica
insirmauer̃.. itrans marino iudicio ñ conuicerunt.
se. laborbe t̾rai cõmunione seꝑar᷑. Cuetiã siuera
crimina obiecer̃: multosunt maiora scelera heresũ.
nscismatũ. unde sine baptismo. sicut sentit ipse. ue.¬
nentes ad catholicã comunione. ñ ꝑbaptispplerei¬
cepta ñ poruer maculare cipͥanũ. neq ineo ipsoĩtͦ
serlicunt imitari cipͥanũ. inueniunt ꝗd respondeam.
de recepto baprismo maximianistan. cũeos qͦs ex eo
numero qͦs conciliosuo plenario dãpnatos eriã t̃re¬

Expanded text:
cum eis ipsis a quibus diversa senserunt, in eadem unitatis comcum eis ipsis a quibus diversa senserunt, in eadem unitatis communione manserunt. Ipsi autem considerent ubi sint, qui recepti sine Baptismo haeretici et schismatici communionis contagione perdiderant: neque ipsi Cypriano consentiunt; ille enim cum receptoribus haereticorum et schismaticorum ac per hoc cum etiam ipsis receptis manere se in communione professus est, isti autem propter nomen traditorum,. quos in Africa infamauerunt et in transmarino iudicio non conuicerunt, se ab orbis terrarum communione separarunt, cum etiam si uera crimina obicerent multo sunt maiora scelera haeresum et schismatum. unde sine baptismo sicut sensit ipse uenientes et in catholicam communionem non per baptismum recepti non potuerunt maculare Cyprianum. neque in eo ipso, in quo se dicunt imitari Cyprianum, inueniunt quid respondeant de - recepto baptismo Maximianistarum cum eis, quos ex eo numero, quos concilio suo plenario damnatos etiam terre
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ dimicans. numꝗd ñerat accła : Quiddeniq p̾agrip¬
pinũ qnđ nisi ad pͥstinã consuctudinẽ reditũ eẽt. alte.¬
rũ moliri conciliũ neẽt ͣcesse cipͥano Nũ ꝗd ñerat eccła.
maticos dat̾suisse ꝓbaret᷑: Qdsierat etiã tẽ aeccła
et hereditas xp̃i non int̾rupta perierat. sedom̃i gñs
augm̃ta capiens ꝑmanebat. tit tissima ratioẽ. in
eadem consuetudine ꝑmanere. quȩtc̃ bonos &
malos una cõplexione p᷑tabat Si aut ñerat tunc
excła. quia sisacrilegi heretici sine baptismo re¬
cipiebant᷑. et hoc uiuu̾sali consuetudine tenebat᷑
unde donat̾ apparuit : dequa t̾ra germinauit : de
quomari emersit : de qͦ cęlo ceciderit: Nositaq ut di¬
cere ceperã. inei ȩccłȩ cominunione securisumꝰ ꝑcuĩ
agrippin deseruit. neq cipriañ. neq illi qeis con¬
senserant. quãuis alit quãcęteris apparerem sed

Expanded text:
dinem dimicans, numquid non erat ecclesia? quid denique? post Agripdinem dimicans, numquid non erat ecclesia? quid denique? post Agrippinum, quando, nisi ad pristinam consuetudinem reditum esset, alterum moliri concilium non esset necesse Cypriano, numquid non erat ecclesia, maticos datus fuisse probaretur? quodsi erat etiam tunc ecclesia et hereditas Christi non interrupta perierat, sed per omnes gentes augmenta capiens permanebat, tutissima ratio est in eadem consuetudine permanere, quae tunc bonos et malos una conplexione portabat. si autem non erat tunc ecclesia, quia sacrilegi haeretici sine baptismo recipiebantur et hoc uniuersali consuetudine tenebatur, unde Donatus apparuit, de qua terra germinauit, de quo mari emersit, de quo caelo cecidit? nos itaque, ut dicere coeperam, in eius ecclesiae communione securi sumus, per cuius inus deseruit, neque Cyprianus, neque illi qui eis consenserant, quamvis aliter quam caeteri saperent, sed
Abbreviated transcription (Latin):
masfrica consenser. uelsiforte aliꝗ extra mari¬
nis t̾ris. longeq discretis nullo quidẽ siue plenaruo
siue saltẽ regionali concilio. sed epłari colloquio
cõmotist̃. ut hoc e̾ẽ faciendũ putarent. ꝙ et consuetudo
aeccłȩ pͥstine ñ habebat. et p̾ea cacholicus orb terraii
desalute ueniens unitatis. potentior ueritas. et ui¬
u̾salis medicina sanaret Hunc itaq sermonẽ uide¬
ant quaseturus aggrediar. siassequi et ostende. ñ
potuer. qͦmͦ refellant᷑ eaquę deconcilio cipriani
ł ep̃is eĩ affirmant.xp̃ibaptismũ phereticos dari
ñ p̃se. in eccła manebo securus. in quor cõmunione
cũ eis ꝗ sibi ñ consenserant mansit ipse cipͥan̾ Qsidi
cunt ꝓpr̃ea nunc illã catbolicã excłam fuisse ꝗ a
erantꝰ ibi pauci. ł sihoc putant. et iã multi ꝗ bape¬
tismũ datũ apud herericos imꝓbant. et baptis ab at
eos qui inde ueniebant. Quidgͦ ante agrippinũ
a quo ista cepit quasi noua ratio aduersus consuetu¬

Expanded text:
in Africa consenserunt, uel si forte aliqui ex transmarinis terris longeque discretis nullo quidem siue plenario siue saltem regionali concilio, sed epistulari conloquio commoti sunt, ut hoc esse faciendum putarent, quod et consuetudo ecclesiae pristina non habde salute ueniens unitatis \'potentior ueritas et uniuersalis medicina sanaret. hunc itaque sermonem uideant quam securus adgrediar. si adsequi et ostendere non potuero, quomodo refellantur ea, quae de concilio Cypriani uel epistulis eius adfirmant, Christi baptismum per haereticos dari non posse, in ea ecclesia manebo securus, in cuius communione cum eis qui sibi non consenserant mansit ipse Cyprianus. Quodsi dicunt. propterea tunc illam catholicam ecclesiam fuisse, quia erant ibi pauci uel, si hoc putant, etiam multi, qui baptismum datum aput haereticos inprobabant et baptizabant eos qui inde ueniebant, quid ergo? ante Agrippinum, a quo ista coepit quasi noua ratio aduersus consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
Sedetiã sioccasiones desuit. cumint uident᷑: ab inuisibi¬
li illa carnatis compage seꝑatisunt: unde iolisdicit.
ex nob exier. sed non erant exnob. Nam sifuissent ex nob̾.
mansis sent utiq nob̾cũ Nõ ait ꝙ exeundo alieni fac
tist̾. sedꝙ alienierant: ꝓpt̃ hoc eos exisse declaraunt
serpebat. Quoscũeuitandos eẽ diceret. in unatam̃ domo
magna eos fuisse significat. sed tanquã uasa incontu¬
meliã. Credo ꝙ necdũ foras exierant: aut si iã exierãt
qͦmͦcosdic̃. in cadẽ magnadomo. cũuasis honorabilib
nisi forte ꝓpt̃ ipsa sacram̃ta quȩ seꝑatis etiã hereticon
conuenticulis. ñ mutatast : ad unã magnã ilomũ diẽ os.
seddiũsis meritis ꝑtinere. alios in honorẽ: alios inẽ¬
tumeliã Sic em̃ loquit᷑ ad timotheũ seribens. ꝓpha¬

Expanded text:
sed etiam si occasiones desint, cum intus uidentur, ab illa inuisibili caritatis conpage separati sunt. unde Iohannes dicit: ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. non ait, ti sunt; sed quod alieni erant, propter hoc eos exisse declaravit.serpebat, quos cum evitandos esse diceret, in una tamen domo magna eos fuisse significat, sed tanquam vasa in contumeliam, credo quod nondum foras exierant. aut si iam exierant, quomodo eos dicit in eadem magna domo cum uasis honorabilibus, nisi forte propter ipsa sacramenta, quae separatis etiam haereticorum conuenticulis non mutata sunt, ad unam magnam domum dicit omnes, sed diuersis meritis pertinere, alios in honorem, alios in contumeliam? sic enim loquitur ad Timotheum scribens: profa
Abbreviated transcription (Latin):
petro ani dedit porestatẽ. int solueretur interris. ꝙille
soluisset. Manifestũẽ ꝙ illa unitas. et iam una colũba
pfectasit dicta Num ꝗo gͦ ad eandẽ colũbã prineni
om̃s auari. dequib in eadẽ catholica grauit̃ ide cup¬
anus ingemuit: Namut oppinor raprores ñcolũbe
sed accipi tres dicip̾sunt: qͦmꝰ gͦ baptifabant. ꝗ sundoᷤ
insidiosis fraudib rapiebant et usuras multiplican
rib senorib augebant: Sisola illa colũba idẽ illa
unitas quęnisi innob intelligiñpotest. simplex et casta.
et ꝑfecta bapti:at: Anforte: ꝓoratiouesscõꝵ sp̃alium ꝗ łt

Expanded text:
Petro dominus dedit potestatem, ut id solueretur in terris quod ille soluisset, manifestum est quod illa unitas etiam una columba perfecta sit dicta. numquid ergo ad eandem columbam pertinent omnes auari, de quibus in eadem catholica grauiter idem Cyprianus ingemuit? nam, ut opinor, raptores non columbae, sed accipitres dici possunt. quomodo ergo baptizabant, qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus fenus augebant , si sola illa columba, id est, illa unitas quae nisi in bonis intelligi non potest, simplex et casta et perfecta baptizat? An forte per orationes sanct
Abbreviated transcription (Latin):
peccata. dimit t sint illi sicui retinucritis tenebĩ
oris quide necligari aliquid potest nec solanubi
h pace siue apte forissn siue int ẽẽ uideatur
qui alienũ ignẽ altari imposuer̾ nouimꝰ ꝙ int¬
pun nonferer. Necnos talia scelera dicimuas
inpuuita remanere. nͥse tales correxer: lapi

Expanded text:
peccata, dimittentur illi; si cui tenueritis, tenebuntur. Foris quidem nec ligari aliquid potest nec solvi, ub pacem, siue aperte foris sit siue intus esse uideatur.- qui alienum ignem altari inposuerunt, nouimus quod inpune non fecerint. nec nos talia scelera dicimus inpunita remanere nisi se tales correxerint, si
Abbreviated transcription (Latin):
odor uita inuitã. aliis odor mortis in mortẽ Qđ. ⁊ si
accep̃ sac̾ m̃tũ Int̾ẽ plurimũ adsalutis uiã. sed ad
sacͣm̃ti questionẽ. nichil int̾ẽ fieri enĩ potest. ut
hõ integrũ habeat sacram̃tũ. iꝑũ sã fidẽ. sic̃ feri
porest. ut integra teneat ũba simboli. tñ ñrectecre¬
dat. siue deipsa trinitate. siue deresur rectione.
uel aliꝗs aliud Neti enĩ paruarese u plidins arealie¬

Expanded text:
odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem . Quod etsi rimum ad salutis uiam, sed ad sacramenti quaestionem nihil interest. fieri enim potest ut homo integrum habeat sacramentum et peruersam fidem, sicut fieri potest ut integra teneat uerba symboli et tamen non recte credat siue de ipsa trinitate siue de resurrectione uel aliquid aliud. neque enim parua res est in ipsa i
Abbreviated transcription (Latin):
acꝑspectis reb ferenda sententiaẽ Itaq solli¬
cicius inquirenti. quantam etiã ipsius ciprianilit¬
terȩ suggesserint. ꝓhacsententia quã nẽ eccła
catholica tenet. ut xp̃i baptism̾ non exmerito eoꝵ
ꝑquosdat̾. sed ex ipsius de quodictũ e: Hic ẽ ꝗ bap¬
titat. agnoscendus. & apꝓbandussit. In ꝓ gressu ser¬
monis nr̃i res ipsa indicabit Arbitrem̾ itaq iã illã
epłam quȩ ad iubaianũ ab eodẽ dataẽ recita¬
mesubrraxisse arbitret᷑: Nimis eiũ longũẽ. nec ad
pͥmũmͥ cipͥani litteras suggerere. ꝙ teneã do¬
nec ꝑspiciã qualesit ꝙ cepit p̾eadisputare
itquippe ipse cipͥañ Seddicit aliquis Quid gͦ
siet dehis qui inp̃teritũ deheresi uenientes
ad accłam. sine baptismo admissist̃: utrũ isti

Expanded text:
o viribus atque perspectis rebus ferenda sententia est. Itaque sollio viribus atque perspectis rebus ferenda sententia est. Itaque sollicitius inquirenti, quanta mihi etiam ipsius Cypriani litterae suggesserint pro hac sententia, quam nunc Ecclesia catholica tenet, ut Christi Baptismus non ex merito eorum per quos datur, sed ex ipsius de quo dictum est, Hic est qui baptizat , agnoscendus et approbandus sit, in progressu sermonis nostri res ipsa indicabit. Arbitremur itaque jam illam epistolam, quae ad Jubaianum ab eodem data est, recitame subtraxisse arbitretur. Nimis enim longum est, nec ad primum mihi Cypriani litteras suggessisse quod teneam, donec perspiciam quale sit quod coepit postea disputari. Ait quippe ipse Cyprianus: Sed dicit aliquis, Quid ergo fiet de iis qui in praeteritum de haeresi venientes ad Ecclesiam, sine Ba
Abbreviated transcription (Latin):
amquide meipiunt eĩ college ꝓpas ꝓferre. sen¬
tentias seda iubiano datas litteras audier Re¬
tatȩst̃ enĩ sic̃ in exordio cõmemoratũe Et nab̾
gͦ recitent. ut nosquoq inde. quidsentire. oporteat
quantũdnis adiuuat agem̾ dicit forfitan quispiã
Quid gͦ rumꝰ dicis: quid ad iubaianũ seripserit cipͥan
amlegi fateor. et ꝓfecto esse in eade sententia. iusi
meã diligentiorẽ considerationẽ reuocaret iã¬
ina auctoritas alioꝵ. quos uel pares grã doctrinȩ.
uel euã sortasse doctiores. ꝑtotgñs latinas. grecas
barbaras. et ipsam ebream. ȩcła tato orbeꝰ sfusa. pa¬
rere potuit. quȩ ipsa quoq pepererat: qmͥ nullo
sententiã. Nonquia fieri ñ poruit: ut in obscur issima
questione uerius plurib umis. pauciue. sentirent.
sedquia ñ facile ꝓ uno. uel paueis. ad ũsus innume¬
rabiles religionis. ⁊ untatis uiros. ⁊ magno inge

Expanded text:
Iam quidem incipiunt eius collegae proprias proferre senIam quidem incipiunt eius collegae proprias proferre sententias, sed ad Iubaianum datas litteras audierunt; recitatae sunt enim, sicut in exordio commemoratum est. et nobis ergo recitentur, ut nos. quoque inde, quid sentiri oporteat, quantum dominus adiuuat indagemus. dicit forsitan quispiam: quid ergo? tu modo discis quid ad Iubaianum scripserit Cyprianus?\' iam legi, fateor, et profecto issem in eandem sententiam, nisi me ad diligentiorem considerationem reuocaret tanta auctoritas aliorum, quos uel pares gratia doctrinae uel etiam fortasse doctiores per tot gentes Latinas Graecas barbaras et ipsam Hebraeam ecclesia toto orbe diffusa parere potuit, quae ipsum quoque pepererat, qui mihi nullo sententiam, non quia fieri non potuit ut in obscurissima quaestione uerius pluribus unus pauciue sentirent, sed quia non facile pro uno uel paucis aduersus innumerabiles eiusdem religionis et unitatis uiros et magno inge
Abbreviated transcription (Latin):
arbitriũ ꝓpͥum. tam iudicari ñpossit. quãnec ipse
potest alterũ udicare: Oppinor utiq in hisquestiones
quenondũ eliquatissima pspectione. discussȩsunt.
ouerat cii tantã sacram̃ti ꝓsunditatẽ: tunc om̃is excłã
uariadisputatione ũsabat. liberũq faciebat queren¬
di arbitriũ. in examinata ueritas. panderet᷑: Neq eni
itiebat. et simpliciores collegas suos u̾bocapere.
ognabat. urcũse diũsũ sentire ꝓlidissent: tc̃ ẽtra
quapiniserat. ex cõmunicandos ee ꝓsireget᷑: Egoci
panũ catholicũ ep̃m. catholicũ mrem : quantomagiꝰ
magu̾erat. tantose in omĩb humiliantẽ. ut corãdõ
mueniret grãm. nullo ꝓrsus mͦcrediderim. inscop̃¬
serr an concilio collegan. aliud ore ꝓtulisse. quam
corde gessibat. p̃sertĩ cũ addat etdicat. sedexper¬
uone etdeactunro iudirandi Subtanti gͦ cõmenio¬
itione iudicu uerũ exspertans audire acollegxis
missimo et ueracissimo sermone concessũ

Expanded text:
 alio non possit quam nec ipse potest alterum iudicare, opinor utique in his quaestionibus quae nondum eliquatissima perspectione discussae sunt. nouerat enim, quantam sacramenti profunditatem tunc omnis ecclesia uaria disputatione udi arbitrium, ut examinata veritas panderetur. Neque enim mentiebatur, et simpliciores collegas in verbo capere cogitabat, ut cum se diversum sentire prodidissent, tunc contra quam promiserat, excommunicandos esse censeret. Absianum catholicum episcopum, catholicum martyrem, et quanto magis magnus erat, tanto se in omnibus humiliantem, ut coram Deo inveniret gratiam , nullo prorsus modo crediderim, in sancto praesertim concilio collegarum, aliud ore protulisse quam corde gestabat, praesertim cum addat et dicat: Sed exspectione et de actu nostro iudicandi. sub tanti ergo commemoratione iudicii uerum expectans audire a collegis  nobis mitissimo et ueracissimo sermone concessum.
Abbreviated transcription (Latin):
telligat quid incorde suo p̾sun dicere. Qude faci¬
unt inquiunt deluis quo̾iam rebapti: auim Respondet
Re dite cumeis ad aeccłam. medicanta pacił offerte.
curandos quos uulnerastis uuidete.caritari offerte
suscipiendos quos occidisti̾. Mlultũ ualet adppici¬
andũ dm̃ fr̃na concordia. Siduob ecuob andñs ẽ¬
uenerit int̾ra quicquid pecierius fietuob. siduo¬
b hominib. quantomagis duob ppłis. Simul.
ne peccator. Ab ipso beato cipͥano conciliu peure. ar¬
tendie quantũ deunatis bono p̃supserit. unse ñ
dirupit adiũsa sentientib. Etcũ arbitraret eos

Expanded text:
telligat quid in corde suo possint dicere? Quid ergo facitelligat quid in corde suo possint dicere? Quid ergo facimus\', inquiunt, \'de his quos iam rebaptizauimus?\' respondetur: \'redite cum eis ad ecclesiam, medicamento pacis offerte curandos quos uulnerastis, uitae caritatis offerte suscitandos quos occidistis. multum ualet ad propitiandum deum fraterna concordia. si duobus eenerit in terra, quidquid patieritis fiet vobis . Si duobus hominibus, quanto magis duobus populis? Simul nem peccatorum. Ab ipso beato Cypriano consilium quaerite, attendite quantum de unitatis bono praesumpserit, unde se non disrupit a diversa sentien
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnatos eẽ cognoscite. Neq enĩ ore ueridieo in nocen¬
tes dãpnari potuer. Sidixerint non eos dãpnauimus.
laria ubi non semel idẽ conciliũ alligauer. ut eosdẽ
maximianistas debasilicis. excluderent. et iudicion
strepitu. atq auxilidꝵ impe u ꝑtur barent. Sidixe.¬
rint felicianũ. mustianũ. ip̃taxatũ. ad suritanũ. qͦs
p̾ea receper. cũ maximiano nsuisse. recitant gesta
ꝗb eos debasilicis exeludendos ex conciliosuo qd
ad usum maximianistas. fecer̃ deuidiciis publicis
p̾tular̾. Sidixerint ꝓpace susceptist̃. respondetur
Curgͦꝰ uerã etplenã ñ agnoscitis pacẽ: Quis uos impu¬
lit. quis coe igit ꝓpace donati scis maticũ recipere.
dãpnatũ. ut contra pꝰ tẽxp̃iorbẽ dãpnarẽt ma̾ditũ Sirget
tantse non habere ꝗd faciant. quidloquant᷑ ñ inue
tari. quã conses sis errorib pate restitui. Quis aut̃ ñin¬

Expanded text:
damnatos esse cognoscite\'; neque enim ore ueridico innocendamnatos esse cognoscite\'; neque enim ore ueridico innocentes damnari potuerunt. si dixerint: \'non eos damnauimus\'laria, ubi non semel idem concilium allegauerunt, ut eosdem Maximianistas de basilicis excluderent et iudiciorum strepitu adque auxiliorum impetu proturbarent. si dixerint Felicianum Mustitanum et Praetextatum Assuritanum, quos postea receperunt, cum Maximiano non fuisse, recitantur gesta quibus eos de basilicis excludendos ex concilio suo, quod aduersus Maximianistas fecerunt, de iudiciis publicis postularunt. si dixerint: \'pro pace suscepti sunt,\' respondetur: \'cur ergo ueram et plenam non agnoscitis pacem? quis uos inpulit, quis coegit pro pace Donati schismaticum recipere damnatum et contra pacem Christi orbem damnare inauditum?\' urget tant se non habere quid faciant: quid loquantur non intari, quam confessis erroribus paci restitui. Quis autem non in
Abbreviated transcription (Latin):
mas intuler. Receper inde aliquos. putantes ꝙ p̾sent
om̃s eodem t̃rore. conũri His aut̃ quos receper᷑. noluer
facere iniuriam. ut abeis inscismate bapriatos. denuo
bapti: arent. ł potius ablis ipsis rebaptisare eos fa¬
cerent. intus. aquib baptisatierant foras. atq hoc
mͦ suȩ nefariȩ consuetudini p̃scripser. Sentiunt
quã scelerate iamfaciant. recepto baptismo maximi-¬
anistaꝵ. uolare. baptismũ orbtraꝵ. Sedtunnent re¬
baptis atos suos neforte ñeis parcant. supsi peꝑcerũ
cȩteris. Nedeillis exigant animas suas. sianimas alioꝵ
trucidare. cessauerint. Quod de receptis maximi¬
anistis respondeant. ñ inueniunt. Sidixerint. inno¬
centes. recepim̾. respondet᷑ eis. Ergo in nocentes dãp¬
naueratis. Sidixerint nesciebamus. gͦ temere ui¬
dicastis. Sic enĩ detͣ ditorib sententiã temerariã
ꝓtulisti: fal sum dixistis. plenarii concilii ore ueridieo

Expanded text:
mas intulerunt, receperunt inde aliquos, putantes quod possent mas intulerunt, receperunt inde aliquos, putantes quod possent omnes eodem terrore conuerti, his autem quos receperunt noluerunt facere iniuriam, ut ab eis in schismate baptizatos denuo baptizarent uel potius ab his ipsis rebaptizari eos facerent intus a quibus baptizati erant foris, adque hoc modo suae nefariae consuetudini praescripserunt. sentiunt quam scelerate iam faciant recepto baptismo Maximianistarum uiolare baptismum orbis terrarum, sed timent rebaptizatos suos, ne forte non eis parcant, si ipsi pepercerint ceteris, ne de illis exigant animas suas, si animas aliorum trucidare cessauerint. Quid de receptis Maximianistis respondeant non inueniunt. si dixerint: innocentes recepimus,\' respondetur eis: \'ergo innocentes damnaueratis.\' si dixerint: \'nesciebamus,\' \'ergo temere iudicastis — sic etiam de traditoribus sententiam temerariam protulistis — falsumque dixistis: plenarii concilii ore ueridico
Abbreviated transcription (Latin):
irrogar᷑. Misericors ẽ enĩ et miserator dñs. longani¬
mis imultũ misericors. iuerax. Amplectantur
in p̃sentuuta misericordẽ.⁊ longanimen.. itime¬
ant insutura ueracẽ. Nõ uult enĩ impi mortẽ.tan
iniurias irrugatas. Bex ẽ nrã ex ortatio. ꝓpt̃ hoc eos
habem̾ inimicõ quiauera dicimꝰ. quia facere metiumus.
tune: argue. hortare. increpa. Sedsicut euagłm loꝗt¬
Uidemt etiam ipsi quidmali faciant. uident ñeẽ ꝙ oĩno
respondeant. sedbnebulas imperit is oftendunt.
cũ ipsi uiui sorbeant᷑. id ẽ scientes. ⁊ agnoscenres int̾rũt.
Uider horrere. hoĩes ⁊gͣuit̾ detestari. qđ etiã scipsi
inmulta scismata diuiser̃. & maxime inafricȩ capite.
et notissima ciuitate cartagine. eonatist̃ resarcire de.¬
decus pannon suoꝵ. putantes ꝙ possent maxuniani¬
stas auferre magno conatu. ꝑ optatũ gildonianũ
fortit̃ institer. multa illis mala et ꝑsecutiones seuissi¬

Expanded text:
inrogarunt. misericors est enim et miserator dominus, longaniinrogarunt. misericors est enim et miserator dominus, longanimis et multum misericors et uerax. amplectantur in praesenti uita misericordem et longanimem et timeant in futura ueracem. non uult enim mortem impii quainiurias inrogatas. haec est nostra exhortatio. Propter hoc eos habemus inimicos, quia uera dicimus, quia tacere metuimus, opportune inportune, argue hortare increpa. sed, sicut euangeluident etiam ipsi quid mali faciant, uident non esse quid omnino respondeant, sed nebulas imperitis offundunt, cum ipsi uiui sorbeantur, id est scientes et agnoscentes intereant. uiderunt horrere homines et grauiter detestari, quod etiam se ipsi in multa schismata diuiserunt et maxime in Africae capite et notissima ciuitate Karthagine. conati sunt resarcire dedecus pannorum suorum; putantes quod possent Maximianistas auferre magno conatu per Optatum Gildonianum fortiter institerunt, multa illis mala et persecutiones saeuissi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eos ueritas arguit. Nisihoc uolo. hoc medelectat:
Et sixp̾lano tincrisunt: noẽ. dicunt euã: Tuquises. qui
dicas alienũ seruũ : Seruntam̃ eosunt isti modestiores.
ꝗacũlegib diuinis. et humanis aliꝗd pęnai ꝓsuis ꝑditis
morib factisq patiunt᷑. ñ semaresdicunt. Istiaut̃ simul
haħe uolunt. ⁊ sacrilegis uitã.  iinocentiã famam.
et insceleratis factis nullã pęnã. impenis iustis marty¬
rũgłam: quasiñtanto sit erga illos maior miã et paci¬
entia dĩ. quantomagis eos partib corripiens. dat lo¬
cũpenitentiȩ.⁊inhac uita flagella ingeminare.
ñcessat : Nit considerantes quȩ patiunt᷑. ⁊ qr̃ patiant᷑.
aliqnđ resipiscant. et qui iã ꝓunitatedonati maxi
concilientur unitati. uideant nichuil sibir emansisse
onis offerat᷑. placabiledõ. cuius unitatẽ nefario sce¬
lere diruper̃. ciu̾sacram̃tis tãduiturnas in iuriaᷤᷤ

Expanded text:
cum eos ueritas arguit, nisi: \'hoc uolo, hoc me delectat\'? cum eos ueritas arguit, nisi: \'hoc uolo, hoc me delectat\'? et si christiano tincti sunt nomine, dicunt etiam: tu quis es qui iudices alienum seruum? uerumtamen eo sunt isti modestiores, quia, cum legibus diuinis et humanis aliquid poenarum pro suis perditis moribus factisque patiuntur, non se martyres dicunt. isti autem simul habere uolunt et sacrilegorum uitam et innocentium famam et in sceleratis factis nullam poenam et in poenis iustis martyrum gloriam, quasi non tanto sit erga illos maior misericordia et patientia dei, quanto magis eos partibus corripiens dat locum paenitentiae et in hac uita flagella ingeminare non cessat, ut considerantes quae patiantur et quare patiantur aliquando resipiscant et, qui iam pro unitate Donati Maximconcilientur unitati, uideant nihil sibi remansisse onis offeratur placabili deo, cuius unitatem nefario scelere dirruperunt, cuius sacramentis tam diuturnas iniurias
Abbreviated transcription (Latin):
considerent. ꝙ omib patet. si auetoritas cipͥani Euen¬
daẽ. Magis aut̃ sequendã eẽ. inuiitate seruanilan ferã.
in ȩxcła consuerudinẽ. comutandã. Siaũt coneilroati
artendit᷑. huic eẽ. uniu̾sȩ arcłę posterius conciliũ p̃¬
ponendũ:ehuiꝰ semibrũ eẽ gaudebat. Et ur se intotiu̾
rorporis cõpage retinenda. cȩteri immitarent. sepius
amonebat. Nã. iconcilia posteriora pͥorib apud p̾teroᷤ
in heresi. ł inscismate. bapti:atos. tm̃ cõmunicasse. ad¬
mit tentib ꝙ aptissime declarai dic̾s. Neminẽ iudi¬
cantes. aut a iuire cõmunionis aliquẽ sidiu̾sũ senserit
amouentes. Sitaliũ cominunione maculatus ẽ. cur in
tractando baptismo eiꝰ. auctornatẽ sectant᷑: Si aut
talium cõmuntone maculat̾ ñẽ.: cur inunitate. retinenda
om̃s flagiciosi. et facinorosi homines luxur iosi. ebriosi.
ad ulteri. et modis oñib inpudici. fures. latrones. rapto¬
res. homicidȩ. inalefici. idolatrę. quid aliud resp̃oderent

Expanded text:
iani sequenda est, magis eam sequendam esse in unitate seruanda quam in ecclesiae consuetudine commutanda, si autem concilium eius adtenditur, huic esse uniuersae ecclesiae posterius concilium praeponendum, cuius se membrum esse gaudebat et, ut se in totius corporis compage retinenda ceteri imitarentur, saepius ammonebat. nam et concilia posteriora prioribus aput posteros in haeresi uel in schismate baptizatos, tamen communicasse admittentibus, quod apertissime declarauit dicens: neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersuamoventes ? Si talium communione maculatus est, cur in tractando Baptismo ejus auctoritatem sectantur? Si autem talium communione maculatus non est, cur in unitate retinenda omnes flagitiosi et facinerosi homines, luxuriosi ebriosi adulteri et modis omnibus inpudici, fures raptores homicidae latrones malefici idololatrae? quid aliud respondent,
Abbreviated transcription (Latin):
cominuni examinatione sirmauit. quoꝵ sententiã
religiosam. ⁊ legitimã. salutarẽ. fidĩ. eccłȩ catho
lice congruentẽ. nos euã secinisum̾. Hac artesta¬
tione satis ostendit. multomagis suisse secomemno¬
ratũ. Sedsiquia dehacre trans marinũ uniũ sale
concilũ factum eẽt. Nondũ aut̃ factũ erat quia ẽ¬
suetudine. robore tenebat᷑ orb terraꝵ. Et hȩc
sola opponebat᷑ inducere uolentib nouitatem.
ꝗuia ñ poterant app̃bendẽ ueritatẽ Postea tin
dum int̾ mulius exutraq parte tractat᷑. etqͣrit᷑.
ñ solũ inuenta ẽ. sedeniam adplenarii concilii
auctoritatẽ roburq ꝑducta P ost cipͥani ꝗ dẽ
pas sidͦnem. sed an̾te quã nos uatreẽmus. Nanc aũt siuis se
cunsuetudinẽ ȩccłȩ. quȩ postra multis discussu aniba

Expanded text:
communis examinatione firmauit. quorum sententiam communis examinatione firmauit. quorum sententiam religiosam et legitimam, salutarem fidei, elicae congruentem, nos etiam secuti sumus. Hac attestatione satis ostendit, multo magis se fuisse commemoraturum, si quod de hac re transmarinum vel universale concilium factum esset. Nondum autem factum erat, quia consuetudinis robore tenebatur orbis terrarum, et haec sola opponebatur inducere volentibus novitatem, quia non poterant apprehendere veritatem. Postea tamen dum inter multos ex utraque parte tractatur et quaeritur, non solum inventa est, sed etiam ad plenarii concilii auctoritatem roburque perducta, post Cypriani quidem passionem, sed antequam nos nati essemus. Hanc autem fuisse consuetudinem Ecclesiae, quae postea multis discussis amba
Abbreviated transcription (Latin):
rant. nisi qui aei consuetudinẽ opponerem: De¬
fonsio nes aut̃ ipsius c̃suetudinis ntales asferent
quibi illatalis anima moueret᷑. noluit urg en¬
sinus rationes suas. et sinueras ꝙ eũ latebat. sed
tam̃ uictas ueraei qͥuidẽre. sedtam̃ ñdũ assertę eonłue.¬
tudini aeccłe. Quatam̃ consuetudinẽ. nisipͥor añ agrip
tentiã deserere tẽptauissent. ñ auderet iste salñ ra¬
ciocinari adusus cam. Sed intã obscura questione. tͥ¬
batus ⁊ubiq intuens uniũsalẽ robustãq consuetu¬
dinẽ coartaret seporius. ⁊p̃ce. ⁊ intentione. m̃tis
addm̃. ut qd postea plenario concilio uis sumẽ. ud
uerueẽ ꝑspiceret etdoceret Sedcũsatigatũ p̃eeden¬
tis concilii quod ꝑagrippinũ factũe. excepisset aurto¬
ritat̃ maluit p̃decessorẽ suu tanquã inuentũ defendẽ
quã inrequirendo amplius laborare. Nlam infine.
epłs ad quintũ ita ostendit. In quotanquã lec tulo
auo noritatis quasi fessus requieuit. Quod quidẽ

Expanded text:
nisi qui ei consuetudinem opponerent, defensiones autem ipsius consuetudinis non tales adferrent quibus illa talis anima moueretur, noluit uir grauissimus rationes suas etsi non ueras, quod eum latebat, sed tamen non uictas ueraci quidem sed tamen nondum assertae consuetudini cedere. quam tamen consuetudinem nisi prior ante Agrtentias deserere temptauissent, non auderet iste saltem ratiocinari aduersus eam, sed in tam obscura quaestione turbatus et ubique intuens uniuersalem robustamque consuetudinem coartaret se potius et prece et intentione mentis ad deum, ut quod postea plenario concilio uisum est id uerum esse perspiceret et doceret. sed cum fatigatum praecedentis concilii quod per Agrippinum factum est excepisset auctoritas, maluit prodecessorum suorum tamquam inuentum defendere quam in quaerendo amplius laborare. nam in fine epistulae ad Quintum ita ostendit, in quo tamquam lectulo auctoritatis quasi fessus adquieuerit. Quod quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
nimiũ ꝑniciosisunt. ꝗaipse ꝓuect̾ eoꝵ int̾̃cludit᷑
consirmata sententia uanitatiꝰ adũ sus catholicã ue¬
ritatẽ . et confirmata animositate dissfensioni.
dũ sus catholicã pacẽ. Sacramta tm̃ eadẽ st̃ ubi ꝙs̃
Sicut scriptura ipsius eugłii. sieade ipsaẽ ubiq in¬
teg ẽ. etiã si innumerabili falsaꝵ oppinionũ ua¬
rictate afferat᷑: Nam ꝙ ait lueremias. utqiud ꝗs
tristant me pualent: ꝑlagamea solida. et unde
si fegorate atq allegorita illocutione ꝓphetie. nꝰquã
poneret᷑ aqua iͥque baprismũ significaret. la¬
borꝰem querere quidsibi uelint hȩcũ ba ieremie:
Iunc aut̃ cumaꝑtissime in apocalipsi exponant᷑
daridicit᷑. nimirũlioc intelligi maiores nr̃i

Expanded text:
nimium perniciosi sunt, quia ipse provectus eorum intercluditur, confirmata sententia vanitatis adversus catholicam veritatem, et confirmata animositate dissensionis adversus catholicam pacem. Sacramenta tamen si eadem sunt, ubique sicut scriptura ipsius Evangelii si eadem ipsa est, ubique integra est, etiamsi innumerabili falsarum opinionum varietate asseratur. Nam quod ait Jeremias, Utquid qui contristant me praevalent? Plaga mea solida est; unde si figurate adque allegorica locutione prophetiae nusquam poneretur aqua nisi quae baptismum significaret, laboraremus quaerere, quid sibi uelint haec uerba Hieremiae. nunc autem, cum apertissime in Apocalypsi exponanturdari dicitur, nimirum hoc intellegi maiores nostri
Abbreviated transcription (Latin):
finsse traditores. manifestis sima rerũgesta testanur
cereis. eausa urãm unitati orbis terraꝵ psuasis seri.
et uos rerenitis illi excludent. Iuodsiconati estisfatẽ.
et robtiuustis.nocense orbterraor qui udscihi
aeccłastieis porius quã uiclis litigatorib a redidit.
Siaut noliudis agere causa uram. in nocensẽ orbis
terraui quidapnare ñ potuit in auditos. & unreg̾
uos ab in nocentib sepastis. Sacrilegiũ scsiats
uri defende ñ ualeris. Sed hȩc clamito. hocddico.
Siuos p̾sent cotaminare traditores quin st̃ auob

Expanded text:
fuisse traditores manifestissima rerum gesta testantur. fuisse traditores manifestissima rerum gesta testantur. ceretis, causam vestram unitati orbis terrarum persuasissetis, ut vobis retentis illi excluderentur. Quod si conati estis facere et non obtinuistis, innocens est orbis terrarum, qui judicibus ecclesiasticis potius quam victis litigatoribus credidit: si autem noluistis agere causam vestram, innocens est orbis terrarum, qui damnare non potuit inauditos. Quare ergo vos ab innocentibus separastis? Sacrilegium schismatis vestri defendere non valetis. Sed haec omitto: hoc dico; si vos possent contaminare traditores, qui non sunt a vobis
Abbreviated transcription (Latin):
unnate maluer̾. dicente cipͥano. Neminẽ iudicantes. aut
aiure cõmunionis aliquẽ: sidiusum senserit amouentes.
satis ẽ. ubibapris atꝰ : ubi ordinatꝰ. qͣnd̾ iam ȩccłam
contagio cõmunionis extiixerat. Siaũt erat in¬
aeccła. niclul oboẽ mali bonis. inuna cõmunione po¬
iuer̾ qr uos seꝑastis : Ecee inunitate uideo cipͥanũ.
.ialios collegas eius. qui facro concilio. censuer om̃s¬
ñ habe. & idõ eis dandũ eẽ. conuenit Sed eccerursũ
ineadẽ. unitate uideo quosdã dehacre diũ sa senure
abens qru beretieis ł scis maticis uenerint agnito
ineis baptis moxpi. i audent iterubaptirare : hol oul
rat holica tuntas imnat no sinu complectit. inuice hone¬
cor tnram in abant᷑: Quod uolucritis eligire. S.
contaminabant᷑.
iãtt̃ ñ erat ec¬
Cla Responere unde huc existis: Siaut ꝑmane bat
erosqꝙ nullomꝰ boni amalis talico munione. caneo¬
minant: Mespondete qr uinculu dirupistis: An
forte scismatici sinelaptis mo rerepti ñ contaminat.

Expanded text:
iano: neminem neminem aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. zatus est, ubi baptizatus, ubi ordinatus, quando iam ecclesiam contagio communionis extinxerat? si autem erat ecclesia, nihil obesse mali bonis in una communione potuerunt. quare uos separastis? ecce in unitate uideo Cyprianum et alios collegas eius, qui facto concilio censuern habere et ideo eis dandum esse cum ueniunt. sed ecce rursus in eadem unitate uideo quosdam de hac re diuersa sentire et eos, qui ab haereticis uel schismaticis uenerint, agnito in eis baptismo Christi non audere iterum baptizare. hos omnes catholica unitas matan contaminabantur? quod uolueritis eligite. si contaminabantur, iam tunc non erat ecclesia. respondete: unde huc existis? si autem permanebat ecclesia, nullo modo boni a malis tali communione contaminantur. respondete: quare uinculum dirrupistis? An forte schismatici sine baptismo recepti
Abbreviated transcription (Latin):
mdata erecdunt᷑. Hanegꝰ salubrimã consuerudinem
pauxr ippinũ ꝓderessor emsuũ dic̃ sescipanus. quasi
repisse reorrigi. Sed sicu diligentius inquisita uernaᷤ
dorur. er post magnos dubitationis flucrus adplena¬
rii concilis confirmationẽ ꝓductaẽ: uerius credit
pagrippiñĩ corrũpi cepisse ñrecie. Irruene itaq
rammagna questione. eũ dẽ missione peccattn. et
de spuali hominis regeneratione. utrũ p̾sit apud
retur. ei p̃ccderet aueroritas agrippini.. iñ nulloni
quiar Consenser bioum inhac questione. desicientiũ. qui
maluer aliaꝰ inuoriũ moliri. quãteneri consuetudine
uerismiles rationes et int cluser tunc innceios ate ne
onsues idecarbitior beatũ ci pͥanũ ꝓpt aliua contra
bultan que putabat᷑ ueritatis. et retentȩ quȩ habe¬
bat᷑ utaris Nam et illud sic intellex̃. ꝙ art apłs. Spħe
aũt duo auttres loquant᷑ et cȩteri examinent : Sialis
re uelatũ sedenti fuerit illepͥortaccat: Qua in parit

Expanded text:
 hanc ergo saluberrimam consuetudinem per Agrippinum praedecessorem suum dicit sanctus Cyprianus quasi coepisse corrigi. Sed sicut diligentius inquisita veritas docuit, quae post magnos dubitationis fluctus ad plenarii concilii confirmationem perducta est, verius creditur per Agrippinum corrumpi coepisse, non corrigi. Irruente itaque tam magna quaestione, cum de remissione peccatorum et de spirituali hominis regeneratione, utrum posset apudretur, et praecederet auctoritas Agrippini, et nonnullorum qui ei consenserant hominum in hac quaestione deficientium, qui maluerant aliquid novum moliri, quam tenere consuetudinem verisimiles rationes, et intercluserunt iter perveNec arbitror beatum Cyprianum propter aliud contra occultatae quae putabatur ueritatis et retentae quae amabatur unitatis. nam et illud sic intellexit quod ait apostolus: prophetae autem duo aut tres loquantur et ceteri examinent. si alii reuelatum sedenti fuerit, ille prior taceat. qua in parte,
Abbreviated transcription (Latin):
uistȩ quidhex dicits: Sinra sententia de baptismouera ẽ.
sepati. donec illud ꝙ alit̾ saperent. d̾s illis reuelaret:
Vosgͦ quare separione sacrilega pacis uinculũ dirupistiꝰ.
Siaiñ ur̃a sementia debaprismoueraẽ : cipͥañ et cȩieri
cumq li eũ tale conciliũ celebrasse ꝑlubetis. cũ eis ꝗ alit̃
sapiebant inunitate manser̃: quare uos pacis iuculũ di¬
rupistis: Quod libet hon elegeritis: contraurãm p̃cisionẽ
sententiã ferre cogimini Respondete. quareuos seꝑastis:¬
ꝓpt̾ea certe. nemaloꝵ cominunione periretis Quogͦ
ticos. i scismaricos. baprisinũ ñ hab̾e. sine baptismotm̃
rereptisunt. cumpeccata roꝵ tamininania. tãq sacri

Expanded text:
tistae, quid ad haec dicitis? si nostra sententia de baptismo uera est, e ecclesiae separati, donec illud quod aliter saperent deus illis reuelaret. uos ergo quare separatione sacrilega pacis uinculum dirrupistis? si autem uestra sententia de baptismo uera est, Cyprianus et ceteri, <;um quibus eum tale concilium celebrasse perhibetis, cum eis qui aliter sapiebant in unitate manserunt. quare uos pacis uinculum dirrupistis? quodlibet horum elegeritis, contra uestram praecisionem sententiam ferre cogimini. respondete: quare uos separastisPropterea certe, ne malorum communione periretis. Quomodticos et schismaticos Baptismum non habere, sine Baptismo tamen receptis, cum pecca
Abbreviated transcription (Latin):
quãquã id modice faciam. his qui iã illa leger. etienẽr
honerosũ eẽ ñdebet. Quia etea quȩ inffruct ionis
necessaria. sepins oporter insinuare tariliorib: Et
sinecessias posentiũ questionũ breuit mrabe rt¬
puleret ipnoscant scientes. ne offendant ne seuentt.
Darmuise eñ offerre habenti qua difserre n haber¬
eue consentire uolunt Sipaniis an unt eu stancar

Expanded text:
quanquam quanquam onerosum esse non debet, quia et ea quae instructioni sunt necessaria saepius oportet insinuare tardioribus, et si necessitas praesentium quaestionum breuiter iterare conpulerit, ignoscant scientes, ne offendantur nescientes. satius est enim offerre habenti quam differre non habencui consentire nolunt?
Abbreviated transcription (Latin):
nimiũ miseri. & nisi secorrigant. a semeripsis omino
dãpnati qui hoc intantũ uirũ eligt̃ inutari & si illi
ppt̃ea ñ ofsuit. quia incã parẽ. undeisti aberrauerant
sib ambulauit.: Est quidẽ ꝙ xp̃i baptis mat ubiq̃ sem̃e.
ei quã uis apud herencos. ł scismatieos: Ipsius tamen
heresis. ł scismatis ñ ẽ. o idõ nec iñ adcatholicã m¬
de uenientes oportri denuo bapripari Sedtam̃
ħ aliud ẽ aliud acatholica pare deiuanies. & ume¬
fariã p̃cisionis fnueã p̃cipnatos. rebaptizandos in¬
sup iudicare Nam illũ neium incandore seȩ anime
caritaris uba conregebam. Hanc au̾t fuliginẽ eiston
tartarea seditate. uultꝰ in paccatds osteirat: Sed ea
quȩ deinceps qđ abeati cipriani auctoritatẽ atii¬
net. tractaturi sumus. ab alio sumem exordio.
faciãt ea quȩ tanquã ex haucturitate. beaticipriani ad¬
uersus nos a partedonati ꝑseruntur. et quantũ sint ad¬
in aluis libris posui rursus cominemorare coegerit.

Expanded text:
Nimium miseri, et nisi se corrigant a semetipsis omnino damnati, qui hoc in tanto viro eligunt imitari, quod illi propterea non obluit, quia in ea pace unde isti aberraverunt, sibus ambulauit. est quidem quod Christi baptisma ubique sanctum est et quamuis aput haereticos uel schismaticos, ipsius tamen haeresis uel schismatis non est, et ideo nec ad ipsam catholicam inde uenientes oportet denuo baptizari. sed tamen hoc aliud est, aliud a catholica pace deuiantes et in nefariam praecisionis foueam praecipitatos rebaptizandos insuper iudicare. nam illum naeuum in candore sanctae animae caritatis ubera contegebant, hanc autem fuliginem in istorum tartarea foeditate uultus inpacatus ostentat. sed ea quae deinceps, quod ad beati Cypriani auctoritatem adtinet; tractaturi sumus, ab alio sumemus exordio.faciant ea quae tanquam ex auctoritate beati Cypriani adversus nos a parte Donati proferuntur, et quantum sint adin aliis libris posui, rursus commemorare coegerit
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetudo continentia Quȩomia incipium a ca¬
ritate. et pcetera uineturã quasibotrũ mirabilem
saciunt Nec tam̃ srustra iđ dñs addidit. quģamr ẽ.
sarm̃ta inmedanr fructũ. purgat illa pat̾ m̃s. ur ma¬
iore. fructũ afferant. nisi quia ipsi quifructu p̃ualeĩ ferre
caruatis. p̾sunt tm̃ aliꝗd habere purgandii. quod
inculũ agricola ñrelinquit Qđgͥ ille uir seł de
bapris mo alit̃ semiens. quã seres habebat. quȩ
p̾ea ꝑtractata et diligentissima consideratione
firmata ẽ incatholica unitate ꝑmansit. et carnan̾
ubertate compensatue. et passionis sare purgatũ
de beatis simi martyris dicere. quȩ quidẽ nenis
sed illius oe cuĩgrã talis exntit. Lamdelit tisscĩ docum̃ta
pferamꝰ &̃. quib inaxime donatislui oraclauduntur.

Expanded text:
mansuetudo, continentia . Quae omnia incipiunt a chamansuetudo, continentia . Quae omnia incipiunt a charitate, et per caeteram juncturam quasi botrum mirabilem faciunt. Nec tamen frustra idem Dominus addidit, Quae autem sarmenta in me dant fructum, purgat illa Pater meus, ut majorem fructum afferant : nisi quia et ipsi qui fructu praevalent charitatis, possunt tamen aliquid habere purgandum, quod incultum agricola non relinquit. Quod de baptismo aliter sentiens quam se res habebat, quae postea pertractata et diligentissima consideratione firmata est, in catholica unitate permansit, et caritatis ubedem beatissimi Martyris dicere, quae quidem non ejus, sed illius est, cujus gratia talis exstitit; jam de litteris ejus documenta proferamus, quib
Abbreviated transcription (Latin):
u sequerent᷑. quantũ sibi nom̃ int̾ homines facẽnt.
Quã latius ciprianistȩ. quã donatiste uocarentur
Sed non erat filius ꝑditionis. deꝗb dictũ ẽ. deie¬
cistieos dum alleuarent̾: Sederat filius pacis aecłȩ
ꝗ tanta cordis illuminatione p̃ditus. ꝓptea ñ
uidit aliꝗd. ut ꝑeum aliud suꝑ eminentius uide¬
ret̾ Et adhuc inquit apłs. suꝑ eminentiorẽ uã
uob̾ demonstro. Silinguis hominu loquar et angłoꝵ. cari¬
tatẽ. auĩ. ñ habeã. Fictussum uelut heramtii sonans aut
cimbalũ ⁊iuiens: Minusgͦ illepenetrauit. utcernerer se¬
cretũ abdni sacramti Seilsisciret omĩa facramia cari¬
tue. aũ n haberet. niclil eei sumaut min illud ꝑspiciens¬
corona merun puenire. Ut siquaeius luculam̃te. ex hu-¬
mana conditione. nebula irrepserat: glos& serentair
tilia sarmta quȩ sructũ ñdarem Qugdẽ aut frucrus
nisi nouus illefetus de quoite. dixit: Mandarũ nouũ
ilouob. ut uos inuieẽ. diligatis: Ipsaẽ illacaritas. sine

Expanded text:
equerentur! quantum sibi nomen inter homines faceret! quam latius Cyprianistae quam Donatistae uocarentur! sed non erat filius perditionis, de qualibus dictum est: deiecisti eos dum extollerentur, sed erat filius pacis ecclesiae, qui tanta cordis inluminatione praeditus propterea non uidit aliquid, ut per eum aliud supereminentius uideretur. et adhuc, inquit apostolus, supereminentiorem uiam uobis demonstro. si linguis hominum loquar et angelorum, caritatem autem non hceret. minus ergo ille penetrauit, ut cerneret secretum abditum sacramenti; sed, si sciret omnia sacramenta, caritatem autem non haberet, nihil esset. cum autem minus illud perspicicoronam meruit peruenire, ut, si qua in eius lucidam mentem ex humana condicione nebula inrepserat, gloriosa serenitate tilia sarmenta, quae fructum non darent. quis est autem fructus nisi nonus ille fetus, de quo item dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis? ipsa est illa caritas, sine
Abbreviated transcription (Latin):
omnino dubitari. et disceprari np̾sit. utrũuerũ.
uel irũ rectũ sit. quicquid in ea scripiũ eẽ c̃stiterit.
scripte sunt uelscribunt. et ꝑsermone forte sapien¬
et ꝑconcilia. licere: rephendi. siquid in eis forte ali¬
quid aueritate deuiatum ẽ. et ipsa concilia quȩp
singulas regiones. uel piuncias fiunt. plenarie ̃¬
cilioꝵ aucrdritati. quȩ fiunt inuniũ so orbe xp̃iano.
sine ullis ambagib redere Isaq plenaria. sepep¬
ora posteriorib em̃dari. cũ aliquo experim̃to
rerũ aperit. ꝙ clausum erat. et cognoscit quod
latebat. sine ullo typo sacrilego suꝑbie. si neulla

Expanded text:
omnino dubitari et disceptari non possit, utrum uerum omnino dubitari et disceptari non possit, utrum uerum uel utrum rectum sit quidquid in ea scriptum esse constiteritscriptae sunt uel scribuntur, et per sermonem forte sapienet per concilia licere reprehendi, si quid in eis forte a ueritate deuiatum est, et ipsa concilia, quae per singulas regiones uel pconciliorum auctoritati, quae fiunt ex universo orbe Christiano, sine ullis ambagibus cedunt; ipsaque plenaria saepe priora a posterioribus emendantur, cum aliquo experimento rerum aperitur quod clausum erat, et cognoscitur quod latebat, sine ullo typo sacrilegae superbiae. CA
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ ẽ uiatehac ipsare singuli quidsentiam̾ ꝓseram̃.
Neminẽ iudicantes. aut auire. cominunittonis ali-¬
quẽ sidiuersũ senserit amouentes Neq enĩꝗs quã
adobsequendi necessitatẽ. collegas suos adigit. qnͣdo
bitrium ꝓpriũ. Tamq iudicari ab alio ñ possir. quã
nec ipse potest alterũtrũ iudicare. Sedexpectemus
hereucoꝵ aduersus scãm humilitatẽ huisermonis
extollere. insani donatistę. quos ad pacẽ atq unita¬
tẽ sc̃e excłe remeare. atq mea sanaricupimꝰ. et op¬
tamus: Quid adhȩc dicitis : Uoscerte nob̾ obicere. so¬
letis. cipriani literas. cipͥani sententiã. ci pͥanicon¬
ciliũ. Quur auetoriratẽ. cipͥani ꝓuro seis mate. assiĩ¬
mitis. et eiꝰ exemplũ ꝓeccłȩ. pace repuitis: Qs auĩ
nesciat scãm scripturã canonicã. tamuereris quã
noui testam̃t. certis suis terminis contineri. eãq
oĩb posteriorib epõꝵ litteris irap̃poni. ut deilla

Expanded text:
quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes. neque enim quisquad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quando bitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit, quam nec ipse possit alterum iudicare. sed expectemus haereticorum adversus sanctam humilitatem hujus sermonis extollant. Insani Donatistae, quos ad pacem atque unitatem sanctae Ecclesiae remeare, atque in ea sanari cupimus et optamus, quid ad haec dicitis? Vos certe nobis objicere soletis Cypriani litteras, Cypriani sententiam, Cypriani concilium: cur auctoritatem Cypriani pro vesecclesiae pace respuitis? quis autem nesciat sanctam scripturam canonicam tam ueteris quam noui testamenti certis suis terminis contineri eamque omnibus posterioribus episcoporum litteris ita praeponi, ut de illa
Abbreviated transcription (Latin):
a nob̃. Sediñ quianiclul eis ꝓsunt. quãdiu scisma¬
tiei. uel hereticisum: ꝓpt̃ alia inquib aueritate.¬
dissentiunt. et ꝓpt ipsũ sepationis immanissimũ
scelus siue ꝑmanserint meĩpeceata. siue continuo
dimissa redierint. ut ad salutẽ patis. atq carna¬
tis ueniant hortami ñsolũ ut aliꝗd habe anit
acceptatis. quidmin̾ habemus. ut noł deurã coru¬
nono consulendum putetis: Respondem̾ enĩ: si bapits¬

Expanded text:
a nobis. sed tamen quia nibil eis prosunt, quamdiu schismaa nobis. sed tamen quia nibil eis prosunt, quamdiu schismatici uel haeretici sunt, propter alia in quibus a ueritatedissentiunt, et propter ipsum separationis immanissimum scelus, sive permanserint in eis peccata, sive continuo dimissa redierint, ut ad sanitatem pacis atque charitatis veniant adhortamur; non solum ut aliquid habeant acceptatis, quid minus habemus, ut nobis de vestra communione consulendum putetis? » Respondemus enim: Non Baptis