comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
roboratam in fringere uoluerint: inde di¬
rigimꝰ ad ur̃am clem̃tiam ut qd̾ a nobis
roboratũ ẽ. stabile ꝑmittatis. ñ solum a
rob: s ⁊ ab om̃ib nr̃is ep̃is. qui st̃ erga
uos. Ds omp̃c. qui in cathedra unitatis.
doctrinam posuit ueritatis. faciat uos
memorẽ intellectoremq sui. placcatq
uob̃ ꝓpt̾ eum in orationib ur̃is memi¬

Expanded text:
roboratam infringere voluerint, inde diroboratam infringere voluerint, inde dirigimus ad vestram clementiam, ut quod a nobis roboratum est stabile permittatis non solum a vobis, sed ab omnibus nostris episcopis qui sunt erga vos. Deus omnipotens, qui cathedra unitatis doctrinam posuit veritatis, faciat vos memorem intellectoremque sui, placeatque vobis propter eum, in orationibus vestris memi
Abbreviated transcription (Latin):
omni mundano strepitu sequestramꝰ Si aũ
talis exiiterit causa. ut successores nt̃i. p̃ca¬
ria uł beneficia de reb ad clericoꝵ usum
ꝑtinentib patrare maluerint: hoc int̾di¬
cimꝰ. int̾dictu etiam anathematis. ⁊ poru¬
ficali auctoritate stabilimꝰ: ut ip̃m mo¬
erno die ⁊ in reliquũ tempꝰ sit in pote¬
state canonicoꝵ in ip̃o monasterio deo
seruientiũ. nec aliqͥs p̃sumat ex his. q̃
uit ad opꝰ canonicoꝵ. in ferre aliqͣm mo¬
lestiam: s liceait eis quiete omĩa posside¬
re auo ualeant liberiꝰ ꝓ pace sc̃e dei ecclie.
⁊ uita regis ⁊ conuigis ⁊ filioꝵ ac statu
regni. dñi clementiam exorare. Si qͥs uͦ
obseruator huiꝰ pͥuilegii a nob̃ editi ex¬
titerit: accipiat m̾cedem a dsio. ⁊ bñdic¬
tionẽ a uob̃ ⁊ ab omĩb nob̃ in p̾senti ui¬
ta. ⁊ in fututa uitam et̾nam am̃. Qui
uͦ nr̃am auctoritatẽ parui penderint. ⁊¬
hanc pontificalẽ auctoritatẽ manu nr̃a

Expanded text:
omni mundano strepitu sequestramus. Si autem omni mundano strepitu sequestramus. Si autem talis extiterit causa, ut successores nostri precaria vel beneficia de rebus ad clericorum usum pertinentibus patrare maluerint, hoc interdicimus interdictu etiam anathematis, et pontificali auctoritate stabilimus, ut ipsum moerno die et in reliquum tempus sit III potestate canonicorum in ipso monasterio Deo servientium. Nec aliquis praesumat ex his quaevit ad opus clericorum, inferre aliquam molestiam, sed liceat eis quiete omnia possidere, quo valeant liberius pro pace sanctae Dei Ecclesiae, et vita regis et conjugis ac filiorum, ac statu regni, Domini clementiam exorare. Si quis vero observator hujus privilegii a nobis editi extiterit, accipiat mercedem a Domino, et benedictionem a vobis et ab omnibus nobis in praesenti vita, et in futura vitam aeternam, amen. Qui vero nostrae auctoritatis parvipenderint, et hanc pontificalem auctoritatem manu nostra
Abbreviated transcription (Latin):
uł in locis sc̃oꝵ uł in substantiis paupe¬
rũ conferimꝰ: hoc nob̃ ꝓculdubio in et̾nã
beatitudinẽ retribui confidimꝰ. Nos qͥdem
rege piissimo theoderico in generali pla¬
cito hanc epłam roborauimꝰ: roboratãꝙ
in ꝑpetuũ fore optamꝰ. Lex pͥscoꝵ qͦq expoᷤ¬
cit auctoritatẽ. ut quicũq uoluerit de re¬
b sius ꝓpriis. uendere. cedere. condonare su¬
um istrum̃tũ. scd̾m legem salicam: licen¬
tiam habeat allegare. Quappt̾ nouerint
omĩs fideles. p̃sentes. ac futuri. pontificali
a uctoritate hoc episcopale pͥuilegiũ con¬
structũ a memorato rege theoderico ⁊ ut
iniuolabilit̾ conseruet᷑. ab hodierno die.
⁊ deinceps. ꝑ pontificalem auctoritatem
om̃s scłares ⁊ iudiciarias potestates exclu¬
dimꝰ: omnẽq clamorẽ. ⁊ omnẽ inuasionẽ.
ab eccłia sc̃e marie atrebatensis ciuitaus.
s ⁊ ut liceat canonicis d̾o inibi seruientibꝰ
ex hoc ⁊ in reliquũ tempꝰ quiete uiuere. ab

Expanded text:
 locis sanctorum vel in substantia pauperum conferimus, hoc nobis procul dubio in aeternam beatitudinem retribui confidimus. Nos quidem m nostrorum, coram rege piissimo Theoderico, in generali placito, hanc epistolam roboravimus, roboratamque in perpetuum fore optamus. Lex priscorum quoque exposcit auctoritatem, ut quicumque voluerit de rebus suis propriis vendere, cedere, condonare, suum strumentum, secundum legem salicam, licentiam habeat illigare. Quapropter noverint omnes fideles praesentes ac futuri, pontificali auctoritate hoc episcopale privilegium constructum a memorato rege Theoderico, ut inviolabiliter conservetur, ab hodierno die et deinceps, per pontificalem auctoritatem omnes saeculares et judiciarias potestates excludimus, omnemque clamorem et omnem invasionem ab ecclesia sanctae Mariae Atrebatensis civitatis. Sed ut liceat canonicis Deo inibi famulantibus ex hoc et in reliquum tempus quiete vivere, ab
Abbreviated transcription (Latin):
b galliarũ degentib: frat̾nam uisita¬
tionẽ. ⁊ pat̾nam bñ dictionẽ. Audite sen¬
tentiam qͣm dico. Si quis de successorib
ur̃is. uł comes seu cupiditas iudicũ. aut
ulla opposita ꝑsona. hanc donationẽ uł
confirmationẽ. qͣm ꝓ di intuitu.⁊ amo¬
re diuino. fieri uł firmari decreuistis.
minuere. aut a loco distrahere malue¬
rint: apłica sententia dampnamꝰ. ⁊ ꝑ
pontificalẽ auctoritatẽ a liminib sc̃e
dei eccłie sequestramꝰ. ⁊ a cetu suꝑnoꝵ se

Expanded text:
bus Galliarum finibus fraternam visitationem et paternam benedictionem. Audite sententiam quam dico. Si quis de successoribus vestris, vel comes seu cupiditas judicum aut ulla opposita persona, hanc donationem vel confirmationem, quam pro Dei intuitu et amore divino fieri vel firmare decrevistis, minuere aut a loco distrahere maluerit: apostolica sententia damnamus, et per pontificalem auctoritatem a liminibus sanctae Dei aecclesiae seque
Abbreviated transcription (Latin):
cat: ubi iam nos ad ip̃os fr̃s ⁊ corpoie
⁊ anima cõmendauimꝰ. Et si in ttint¬
re aut ubuibi finis nr̃ ꝓuenerit: ad ĩ
la de ip̃o monasterio elnone ibidem mo¬
care. Siquis uero hoc contͣdicere. aurd
ip̃o monasterio corpꝰ meũ ꝑ fortia ab¬
strahere aut temęrio sp̃u contͣdicen
tmnsam. ⁊ ab omĩb eccł̃iis catiolil¬
qtdimuinicatꝰ appareat.⁊ a sotietate sc̃o
ñ atneus efficiat᷑ ⁊ dampnationem
qn dathan ⁊ abyron sustinuier̃t quos
atimꝰ uiuos absorbuit ip̃e sustineat:.
sit anathema maranatha. qd̃÷ ꝑli¬
ie nram uoluntatem mitare ualeat:
ha deliberatio nr̃a in ꝓpetuo firma ⁊
nucolata ꝑmaneat. Et ut certiꝰ creda¬
s manu ꝓpria subscripsi. ⁊ omĩb ho¬
minib d̃m timentib ut subscribant
fgoamandꝰ peccator. hanc epłam a me
tictam consensi ⁊ subscripsi. Ego in xp̃i
nomine aeolus ac si peccator subscripsi.

Expanded text:
ipsos fratres et corpore et anima commendavimus. 71. Et si in itinere, aut ubi finis noster provenerit, ad ipsum abbas de ipso monasterio Elnone ibidem revocare. Si quis vero contradicere, aut de ipso monasterio corpus meum per fortia abstrahere, aut temerario spiritu contradicere ffensam, et ab omnibus Eccexcommunicatus appareat, et a societate sanctorum extraneus efficiatur; et damnationem, quam Dathan et Abiron sustinuerunt, quos infernus vivos absorbuit, ipse sustineat, et sit anathema maranatha, quod sic nostram uoluntatem mutare ualeat sed haec deliberatio nostra in perpetuo firma et inuiolata permaneat. Et ut certius credatis manu propria subter subscripsi et omnibus hominibus deum timentibus ut subscribant Ego Amandus peccator hanc epistolam a me factam consensi et subscripsi. Ego in christi nomine Reolus acsi peccator subscripsi.
Abbreviated transcription (Latin):
q consentientes eis que ꝓ orthodixa fiu
⁊ destructione hereticoꝵ uesanie nups
orte. a nob̾ statuta sunt. Et sigeb̾tims
me ãmont atq: precare. dirigere nobu
in nr̃o concilio pacta sunt cũ his sino¬
dalib. apicib nr̃is ad clem̃tissimũ pͥ¬
cipem nr̃m sine dubio asportari faciu
ut nr̃oꝵ laborum particeps effectꝰ me¬
cedis cumulũ adipisei ualeat:⁊ sui
regni ꝓtectorem inuenire eũ cuiꝰ causa
flagitari dinoscit᷑. Hoc namq ⁊ in euai
epła exhortari eum cognoscimꝰ. Relipa
exinaniti st̃ a nr̃a bibliotheca. und li¬
re ei nullatenꝰ habuimꝰ: tnsscribert al¬

Expanded text:
que consentientes eis quae pro orthodoxa fide que consentientes eis quae pro orthodoxa fide et destructione haereticorum vesaniae nuper exortae a nobis statuta sunt. Et Sigebertum me admone atque precare, dirigere nobis in nostro concilio peracta sunt, cum his synodalibus apicibus vestris, ad clementissimum principemut nostrorum laborum particeps effectus, mercedis cumulum adipisci valeat, et sui regni protectorem invenire eum, cujus causa flagitari dignoscitur. Hoc namque et in ejus epistola exhortari eum cognoscimus. 50. Reexinaniti sunt a nostra bibliotheca, et unde dare ei nullatenus habuimus; transcribere a
Abbreviated transcription (Latin):
gentia ⁊ amimarũ detrimento. que nob̾
cõmisse sunt. culpe reatitudinis astrin¬
gam᷑. cetum grneralem fratrũ ⁊ epis
gregare. Quoꝵ p̾sentia memoratoꝵ he¬
reticoꝵ scelerosa conscripta examinata
atq denudata sunt: et apostolico mu¬
crone. patrumq etiam diffinitioni¬
bus. uno ore unoq sp̃u condempnaui¬
m: ut cognoscentes uniũsi errorem qͥ in
eis continet᷑. eoꝵ pollutione nullatenus
maculent᷑. Unde p̃uidimꝰ uolumina ge¬
stoꝵ sinodaliũ in p̃senti uob̃ dirigere.
una cum enciclia nr̃a ex quorũ serie
omĩa subtilit̾ potestis addiscere: ⁊ due¬
in notescere. tit tam abhominanda ret.¬
sim nob̾cum execrent᷑: quiq sue salitis
sacram̃ta in discere ualeant. ator hyrodi¬
li conuentione omniũ fr̾m ⁊ coepilapi¬
rũ nr̃oꝵ parcium illarũ effecta. seãm
tenorem encielie a nob̃ directe scrpia
na cum subscͥptionib ur̃is nobmet a¬
stinanda concelebrent: confirraantis ar¬

Expanded text:
gentia et animarum detrimento, quae nobis gentia et animarum detrimento, quae nobis commissae sunt, culpa reatitudinis astringamur: coetum generalem fratrum, et coegregare. Quorum praesentia memoratorum haereticorum scelerosa conscripta examinata, atque denudata sunt, et apostolico mucrone, Patrumque diffinitionibus, uno ore, unoque spiritu condemnavimus; ut cognoscentes universi errorem, qui in eis continetur, eorum pollutione nullatenus maculentur. Unde praevidimus volumina gestorum synodalium in praesenti vobis dirigere, una cum Encyclica nostra, ex quorum serie omnia subtiliter potestis addiscere, et teneinnotescere ut tam abominandam heresem nobis cum exsecrentur quam suae salutis sacramenta indiscere ualeant atque synodale conuentione omnium fratrum et coepiscoporum nostrorum partium illarum effecta secundum tenorem encycliae a nobis directae scripta una cum subscriptiones uestras nobismet destinanda concelebrent confirmantes at
Abbreviated transcription (Latin):
da ⁊ abhominãda heresiᷤ pullulauit apollina¬
ristarũ ⁊ seuerianoꝵ. euticianistarũ. atq
manicheoꝵ errorẽ renouantẽ. Qm successor
stantinopolitanã sedem arripuit. in
deteriꝰ auxit. P qua re sepiꝰ apłica sedeᷤᷤ
ꝑsuasionib. contestationib atq in cre¬
pationib plurimis ãmonuit eos. qͣtinꝰ
ab huiꝰmodi errore recederent:⁊ ad lum̃
pietatis ex quo lapsi sunt remearent.
Et ñ solum hoc facere nullatenꝰ uolue¬
runt. s ⁊ nunc successor eiꝰ paulus teme¬
rator fidei ep̃c constantinopolitanꝰ aliud
nequiꝰ excogitauit in p̃iudicio catholi¬
ce fider conamen. quasi que a decessori¬
b sius heretice exposita fuerant destru¬
ens.⁊ imꝑialem typum sacrilego ausu.
totiꝰ plenum ꝑfidie. a clem̃tissimo p̾nci¬
pe nr̃o fieri ꝑsuasit: in quo ꝓmulgatũ
ẽ. ut om̃s popłi xp̃ian credere debuissent.
Ideo necesse habuimꝰ. ne ꝓ quadam negli¬

Expanded text:
da et abominanda haeresis pullulavit Apollinada et abominanda haeresis pullulavit Apollinaristarum, et Severianorum, Eutychianistarum, atque Manichaeorum errorem renovantem. Quam successor stantinopolitanam sedem arripuit, in deterius auxit. Pro qua re saepius apostolica sedes persuasionibus, contestationibus, atque increpationibus plurimisab hujusmodi errore recederent, et ad lumen pietatis, ex quo lapsi sunt, remearent. Et non solum hoc facere nullatenus voluerunt, sed et nunc successor ejus Paulus, temerator fidei, episcopus Constantinopolitanus aliud nequius excogitavit in praejudicio catholicae fidei conamen, quasi quae a decessoribus suis haeretice exposita fuerant destruens, et imperialem typum, sacrilego ausu, totius plenum perfidiae, a clementissimo principe nostro fieri persuasit, in quo promulgatum est ut omnes populi Christiani credere debuissent. Ideoque necesse habuimus, ne pro quadam negli
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ qui ꝓ nob̃ pati ⁊ mori uoluit. ꝓmptoᷤᷤ
uos in cunctis eiꝰ seruiciĩ ꝑmanere. Neq noᷤ pi¬
geat temporales cruciatꝰ ꝓ xp̃i nomine
sustinere:. s emolumento future remu¬
nerationis. huiꝰ seculi uerationes tolera¬
re ꝑsuadeant. Scriptũ namq ẽ. Q ret̾¬
inuocabo. Tantũ enim a nob̃ exigit᷑. qͣn¬
tũ possumꝰ famulatꝰ nr̃i obsequia cõmo¬
dare. Cumq cuncta que nob̃ ad con¬
fortandos frat̾nitatis ur̃e animos pote¬
rant ministrari. largiente suꝑne ma¬
iestatis clementia uobis sint ꝓcul lu¬
bio manifesta: restat ut de alus que noᷤ
ꝑsua scripta consuluit fr̾̃nitati ur̃e sig¬
nificemꝰ. Credimꝰ enim ad uos ꝑuenis¬
se. qͦmodo in cont̾batione recte fidei et
catholice eccłie conculcatione. ante hos
plus minꝰ qͥndecim annos a sergio fal¬
so ep̃o constantinopolitano in auxili¬
o habente tc̃ imperantẽ heracliũ. execͣn¬

Expanded text:
eius qui pro nobis pati et mori uoluit promptos eius qui pro nobis pati et mori uoluit promptos uos in cunctis eius seruitiis permanere neque nos pigeat tesustinere, sed emolumenta futurae remunerationis hujus saeculi vexationes tolerare persuadeant. Scriptum namque est: Quid retrinuocabo. Tantum enim a nobis exigitur quantum possumus famulatus nostri obsequia codare. Cumque cuncta quae nobis, ad confortandos fraternitatis vestrae animos, poterant ministrare, largiente supernae majestatis clementia, vobis sint procul dubio manifesta, restat ut de aliis quae nos per sua scripta consuluit, fraternitati vestrae significemus. 48. Credimus etenim ad vos pervenisse, quomodo in conturbatione rectae fidei, et catholicae Ecclesiae conculcatione, ante hos plus minus quindecim annos, a Sergio falso episcopo Constantinopolitano, in auxilio habente tunc imperantem Heraclium, exsecran
Abbreviated transcription (Latin):
li ad destructionẽ canonũ compassio¬
uem erhibras. Nam qui semel post suã¬
ordinationẽ in lapsũ ceciderit. deinceps
iam depositꝰ erit. nullumq gradũ sacer¬
docii poterit adipisci: s sufficiat ei lam̃
in eadem penitentia ꝑdurare. ut cõmis¬
sum delictũ diuina gr̃a extinguere ua¬
leat. Si enim tales querimꝰ ad sacros or¬
dines ꝓmouendos. quib nulla ruga.¬
magis si post ordinationẽ suam qͥspiã
in lapsum ceciderit. ⁊ p̃uaricationis pec¬
cato dep̃hendat᷑ obnoxius: omni modo¬
ꝓhibendus ẽ. cum manib lutulentis
atq pollutis mysteriũ nr̃e salutis tͣrta¬
re: Sitq huiꝰmodi semꝑ iuxta sacrorum
canonũ statuta in hac uita depositꝰ. ut
ab illo qui mentis interiora scrutat᷑. nul
lumq de ouib errare congaudet. dum
aspexerit sinceram penitentiã eiꝰ: in t̾ribi¬
li iudicio habeat reconciliatũ. Ideoq ite¬
rum hortam᷑ caritatem tuam exemplo

Expanded text:
tibus ad distructione canonum compassiotibus ad distructione canonum compassionem exhibeat. Nam qui semel post suaordinationem in lapsu ceciderit deinceps iam depositus erit nullum que gradum sacerdotii poterit adipiscere sed sufficiat ei lamenin eadem paenitentia perdurare ut commissum delictum diuina gratia extinguere ualeat. Si enim tales quaerimus ad sacros ordines promouendos quibmagis, si post ordinationem suam quispiam in lapsum ceciderit, et praevaricationis peccato deprehendatur obnoxius, omnino prohibendus est cum manibus lutulentis atque pollutis mysterium nostrae salutis tractare? Sitque hujusmodi semper, juxta sacrorum canonum statuta, in hac vita depositus, ut ab illo qui mentis inlum que de ovibus errare congaudet dum aspexerit sinceram paenitentiam eius in terribili iudicio habeat reconciliatum. Ideo que iterum ortamur caritatem tuam exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ dñice uocis ad suscipiendam eiꝰ reqͥ
in ꝑsuadet assertio. Suggestum. ẽ. nãq
nobis. qd̃ p̾sbiteri seu diacom. aliiq sac̃¬
uotalis offitii. post suas ordinationes ĩ
lapsum inquinant᷑. ⁊ ꝓpt̾ea nimio mero¬
iꝑ frat̾nitatẽ tuam astringi. uelle q pa¬
sinale obsequiũ ꝓ eoꝵ inobedientia de¬
pnere. ⁊ uacationẽ ab episcopat᷑ laboribꝰ
ligere:⁊ silentio atq otio uitam degere.
qͣn in his que tͥ cõmissa sunt ꝑmanere.
dunte dño. Beatus qui ꝑseuera uerit us
in finem. Unde namq brata ꝑseuerã¬
ssa nisi de uirtute pacientie: Quia sccł̃m
apłicam p̃dicationem. om̃s qui uolue.¬
nt in xp̃o pie uiuere in xp̃o: ꝑsecutio
nonũ amaritudo a pio mentis ur̃e ꝓpõsi¬
io wartet recedere. considerans qͣnta ꝓ
absolutione nr̃i ⁊ liberatione. creator do
lus affligendũ tradiderit: ut nos a uin¬
uilis potestatis diabolice liberaret. spt̾e¬
a nullatenꝰ in hruꝰmodi peccato delinq̃n¬

Expanded text:
atque Dominicae vocis ad susciem persuadit assertio. Suggestum est namque nobis eo quod presbiteri seu diaconi alii que sacerdotalis officii post suas ordinationes in lapsum inquinantur et propterea nimio merore fraternitatem tuam adstringi uelle que pastorale obsequium pro eorum inoboedientia deponere et uacatione ab episcopatus laboribus eligere et silentio atque otio uitam degere quam in his quae tibi commissa sunt permanere dicente domino: beatus qui perseuerauerit usque in finem unde namque beata perseuerantia nisi de uirtute patientiae quia secundum apostolicam praedicationem omnes qui uoluerint in christo pie viuere persionum amaritudo a pio mentis uestrae proposito coartet recedere considerans quanta pro absolutione nostri et liberatione creator domliis afficiendum tradiderit ut nos a uinculis potestatis diabolicae liberaret. Propterea nullatenus in huiusmodi peccato delinquen
Abbreviated transcription (Latin):
amando. Martinꝰ Erat̾uitats tu
studio pietatis congestam epłam sul
rias te despicientem oblectationes il
que ꝑpetua ⁊ sublimia dona ꝓ dñ di
st is patrie ascensum humilianis ma¬
tib. atq contritis corporib futios
cũ sit nulle omnino comparationi
eqͣndũ. qd̾ a creatore nr̃o ꝓ bonis setu¬
tus compensat᷑. dum breui at pall
imporis spacio finiunt᷑ labores. qͦs ꝓdi
Irtione ipsiꝰ sustinemꝰ: consideratione
aingerii nos oportet libenti animo to¬
iuare p̾sentis uite angustias. S qͣntũ
nob laboꝵ ur̾orũ oꝑatio magnam gau¬
A ubertatẽ indiicit. tantũ ꝓ duritia
ssdotũ gentis illiꝰ conterim᷑. qd post¬
psitis salutis sue suffragiis. atq re¬

Expanded text:
Amando Martinus. Fraternitatis tuae studio pietatis congestam epistolam orias dispiciens oblectationes illa quae perpetua et sublimia dona pro dominestis patriae ascensum humiliatis mentibus atque contritis corporibus uobis cum sit nullae omnino comparationi coaequandum quod a creatore nostro pro bonis seruitiis reconpensatur dum breui atque paruo temporis spatio finiuntur labores quos pro dilectione ipsius sustinemus considerationerefrigerii nos oportet libenti animo tolerare praesentis vitae angustias. Sed quantum nobis laborum vestrorum operatio magnam gaudii ubertatem inducit, tantum pro duritia sacerdotum gentis illius conterimur, quod postpositis salutis suae suffragiis, atque re
Abbreviated transcription (Latin):
a quidam agitat᷑ a demone. clamans
a multis affici iniuriis. Uir aũ dñi ma
nũ suam cum signo crucis ei opponens:
obmutesce ait omniũ bonoꝵ ꝑsecudor.
⁊ recede ab hac creatura dĩ. Malignꝰ ili

Expanded text:
ei homo agitatus a daemone clamans et co multis affici injuriis. Sanctus anum sanctae crucis ei opponens ait: Obmutesce, omnium bonorum persecutor, et recede ab hac creatura Dei, et amodo ei
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis suis apparuit. magna luce
circum fu sus: dixitq illi. Gaude dilec¬
te mi constant̾ oꝑare: hodie circa ho¬
ram sextam recipram te in regnũ me¬
um. ⁊ gaudebis mecũ semꝑ cũ fr̃ib tu¬
is in et̾num. Hac uisione roboratus:

Expanded text:
discipulis suis, magna luce circumfusus, dixitque illi: Gaude, dilecte mi, constanter operare, hodie circa horam sextam recipiam te in regnum meum, et gaudebis mecum cum fratribus tuis in aeternum. Hac visione roboratus
Abbreviated transcription (Latin):
tis incursio a uob̃ eradicet᷑: ⁊ munde¬
mini in uas purissimũ sc̃e fidei. ⁊ effi¬
mixtꝰ.ex ore ⁊ narib eoꝵ ebulliuit. in
terimq nigerrima conglomeratio m̾ca¬
rũ effumauit. ac stridenti confusoq sõ¬
nitu in aerem euolando disparuro. E

Expanded text:
tis incursio a vobis eradicetur, et mundemini in vas purissimum sanctae fidei, et effimistus ex ore et naribus eorum ebullivit, interimque furvarum nigerrima conglomeratio muscarum effumavit, et stridenti confusoque sonitu in aerem evolando disparuit. Quos
Abbreviated transcription (Latin):
tunctũ a ꝓfundo putei possent abstrahere.
Tunc cuiꝰdam frĩs ipsiꝰ monasterii minist̾
acc̾rens. dũ rem explorat actam. ad alium
tͣnscrit puteum: atq inde reste abrepta. in¬
puteũ descendit. ⁊ puellam more anseris su¬
ꝑnatantẽ aqͣm repperit. nec etiam ip̃a ue¬
stimta tanti casus altitudine humecta¬
bant᷑. sicco quoq capite ad suꝑiora delata
ẽ. Qd̃ uidente multitudine: dm̃ ꝑ merita
sacri pontificis glorificauer̃t. scientes abs

Expanded text:
functum a profunditate putei extraheretur. Tunc cuiusdam fratris ipsius monasterii minister adcurrens, dum rem exploravit peractam, ad alium transcurrebat puteum, atque inde reste arrepto, puteum descendebat et puellam more anseris supernatantem aqua repperit. Nec etiam vestimenta tanti casus altitudine per omnia humectabantur; sicco quoque capite ad superiora delata est. Quod vidente multitudine, Deum per merita sacri pontificis glorificaverunt devoti, s
Abbreviated transcription (Latin):
borat᷑ uirtute. int̾ celebrationẽ consecra¬
tionis p̃fati altaris. ⁊ oblationẽ sactis¬
simi sacrificii. unxi in reges francoꝵ flo¬
rentissimũ regem pipinũ. ⁊ duos filios
eiꝰ karolũ. ⁊ karlomagnũ.S ⁊ bertradã
conuigem ipsiꝰ incliti regis pipini. in¬
ditam eicladib reguis. gr̃a septiformiᷤᷤ
sp̃o sc̃i in di nomine consignauit. atox¬
francoꝵ ꝓceres apłica bñdictione sc̾ltal

Expanded text:
boratus virtute, inter celebrationem consecrationis praefati altaris et oblationem sacratissimi sacrificii, unxirentissimum regem Pipinum et duos filios ejus Karolum et Karlomagnum. Sed et Bertradam, conjugem ipsius incliti regis Pipini, indutam cicladibus regiis, gratia septiformis spiritus in Dei nomine consignavit, atFranc
Abbreviated transcription (Latin):
pureo clauato. pallio toto purpureo
auro int̾stellato: ⁊ sermocina bant᷑ int̾ se
letantes. Dixitq bonꝰ pastor domnꝰ petrꝰ.
Hic fr̃ nr̃ postulat sanitatẽ. Et dixit do
quans mi sit manũ suam ad pectꝰ dom¬
ni dyonisĩ amicabrlit̾. respexitq ad dõ¬
nũ petrum. Et dixit domnꝰ petrẽ. ad dom¬
nũ dyonisiũ hylariter: Tua gr̃a ẽ sani¬
tas eiꝰ. Et statim beatꝰ dyonisiꝰ thuribu¬
lũ incensi ⁊ palmam in manu tenens
cum prb̃o ⁊ ddiacono qui in parte stalãt.
uenit ad me ⁊ cdixit mͥ. Pax tecũ fr̃. No¬
li timere. n morieris donec ad sedem tuã
enim ibi inestimabilis claritas ⁊ suaui
qd̾ p̃ceptũ m erat. ⁊ dicebant q̃ ibi ade¬
rant qd̾ dementabam. Quaꝓpt̃ retuli

Expanded text:
pura clavato, pallio toto purpureo, pura clavato, pallio toto purpureo, auro interstellato, et sermocinabantur inter se laetantes. Dixitque bonus pastor dominus Petrus: Hic frater noster postulat sanitatem; et dixit beaquans misit manum suam ad pectus domini Dionysii amicabiliter, respexitque ad dominum Petrum, et dixit dominus Petrus ad Dominum Dionysium hilariter: Tua gratia sanitas est ejus. Et statim beatus Dionysius thuribulum incensi, et palmam in manu tenens, cum presbytero et diacono qui in parte stabant, venit ad me, et dixit mihi: Pax tecum, frater, noli timere, non morieris, donec ad sedem tuam enim ibi inaestimabilis claritas et suaviquod mihi praeceptum erat. Et dicebant qui ibi aderant quod dementabar. Quapropter retuli
Abbreviated transcription (Latin):
tephanꝰ ep̃c seruus seruoꝵ di. Sicut
nemo debet iactare de sius meritis:
sic ñ debet oꝑa di que in illo ꝑsuo̾ scos fi¬
unt. sine suis meritis silentiare. s p̃di¬
care: qͥa sic angelus ãmonet tobiam.
Unde ego ꝓ opp̃ssione sc̃e eccłie a rege a¬
trocissimo. ⁊ blasphemo ⁊ nec dieto hai¬
dulfo ad optimũ ⁊ sc̃i petri fidelem dõ¬
nũ pipinũ xp̃ianissimũ regem in fran¬
tiam ueni. ubi egrotaui usq ad mortẽ.
⁊ mansi ꝑ aliquot tempꝰ apud parisia.¬
cũ. in uenerabili monasterio sẽi marty¬
ris xp̃idyonisii. Quo cũ iam me medici
desperarent: fui sicut in oratione. in ec¬
clesia eiꝰdem bi martyris subtus campã¬
nas. ⁊ uidi ante altare bonũ pastorem.
domnũ petrũ. ⁊ magistrũ gentiũ dom¬
nũ paulũ: ⁊ nota mente illos recognoui
de illoꝵ surcuriis. ⁊ terbeatũ domnũ dy¬
onisiũ ad dexteram domni petri subtilẽ
⁊ longiorem. Pulchia facie. capillis can¬
didis. colobio indutꝰ candidissimo. pur¬

Expanded text:
episcopus, servus servorum Dei. Sicut nemo se debet jactare de suis meritis, sic non debent opera Dei, quae in illo per suos sanctos fiunt sine suis meritis, silere sed praedicare, sicut angelus admonet Thobiam: unde ego pro oppressione sanctae Ecclesiae a rege atrocissimo et blasphemo et nec dicendo Haistulfo, ad optimum et sancti Petri fidelem domnum Pippinum Christianissimum regem in Franciam veni, ubi egrotavi usque ad mortem, et mansi aliquod tempus apud pagum Parisiacum in venerabili monasterio sancti martyris Dionisii. Quo cum iam me medici desperarent, fui sicut in oratione in ecclesia eiusdem beati martyris subtus campanas, et vidi ante altare bonum pastorem dominum Petrum, et magistrum gentium dominum Paulum et nota mente illos recognovi de illorum surtariis et ter beatum dominum Dionysium ad dexteram domini Petri, subtilem et longiorem, pulchra facie, capillis candidis, colobio indutum candidissimo, pur
Abbreviated transcription (Latin):
tradita. obligauit ⁊ obtestatꝰ ẽ. urnun¬
qͣm de altera stirpe ꝑ succedentiũ tinto¬
rũ cͣricula. ip̃i uł quiq ex eoꝵ ꝓgent
orti. regem suꝑ se p̾sumant aliq modi
constituere:nisi de eoꝵ ꝓpagine. quosi
diuina ꝓuidentia ad scĩssimam apli¬
cam sedem tuendam eligere.⁊ peũ ui
ta ẽ sublimare. unctione sacͣtissima il¬

Expanded text:
tradita obligavit; et obtestatus est, ut nunquam de altera stirpe, per succedentium temporum curricula, ipsi vel quique ex eorum progenie orti regem super se praesumant aliquo modo constituere, nisi de eorum propagine, quos et divina Providentia, ad sanctissimam apostolicam sedem tuendam, eligere, et per eum ta est sublimare, et unctione sacratissima co
Abbreviated transcription (Latin):
tissimor uiroꝵ relatione didici. aut spar¬
sim in sacris cartulis scripta repperi. itt ha¬
beat sc̃m eiꝰ collegiũ ad laudem conditois
qͦ se die sollempni in diuinis cultib ent¬
ceat. ⁊ ad emulationẽ sc̃i oꝑis. qͦ ꝓticiat.
Qua in re lectorem meu̾ obsecro. ut si for¬
tasse incultꝰ sermo peritas aures pculat
discat impitie ueniam dare. cũ sciat ul
humanis partib nichil ꝑfectũ ẽc̃. nec tan¬
tũ ꝑiclitet᷑ apd̃ eum audatia scribentis: qͣn¬
tũ ualcat dignitas imperantis. Id uͦ lector
a nob̾ curiosus reqͥrete ñ debet. ut beati uiri
gesta continenti ordine scribant᷑. uidelicet
quib ouundꝰ natalib. quib initus eiꝰ sc̃a
infantia. quib adolescentia miraculis cla¬
ruit. dũ intelligat miraculoꝵ eiꝰ sũmam ⁊
maximam partem a nr̃a noticia latere. qd̾
eerte dubiũ ẽ. utrũ id scriptoꝵ ignauie debe¬
at̾ imputari. an iusto dei iudicio ascribi. qͥ

Expanded text:
tissimorum virorum relatione didici, aut spartissimorum virorum relatione didici, aut sparsim in sacris chartulis scripta reperi, ut habeat sanctum ejus collegium ad laudem Conditoris quo se die solemni in divinis cultibus exerceat, et ad aemulationem sancti operis quo proficiat. Qua in re lectorem meum obsecro ut, si fortasse incultus sermo peritas aures perculerit, discat imperitiae veniam dare, cum sciam in humanis partibus nihil perfectum esse; nec tantum periclitetur apud eum audacia scribentis quantum valeat dignitas imperantis. Id vero lector a nobis curiosus requirere non debet ut beati viri gesta continenti ordine scribantur, videlicet quibus oriundus natalibus, quibus initiis sancta infantia, quibus adolescentia miraculis claruit, dum intelligat miraculorum ejus summam et magnam partem a nostra notitia latere. Quod certe dubium est utrum id scriptorum ignaviae debeat imputari an justo Dei judicio ascribi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
lit illis. cum corpora u̾mib. animas dede¬
re seuis ignibz. Digna plane s flenda er.¬
toꝵ suoꝵ remuneratio. Nichil ad ueran
beatitudinẽ hec eoꝵ intentio aspirabat.
qͦs constat suoꝵ fructũ labori quesisse i
reb. quib nulla sibi oriret᷑ causa salits
nec ꝓfuturi ẽẽnt ad memoriã posteritam
S qͥa scriptũ ẽ. in memoria et̾na eĩt uistl
licet eis nr̃a fragilis memoria ñ sufficiat
ad ꝓpriam głam. quoꝵ nomina iã in li¬
bro uite st̃ scripta. tam̃ dignũ ualde est
⁊ sũmũ utile eoꝵ ad laudẽ dñi imitandu
gesta recolere. qͦrum uita scĩtatis ꝓfutu¬
ra ẽ. ad edificationẽ legentib ⁊ ad emula¬
tionẽ uirtutũ aulientib. Igit᷑ ñ fretꝰ sollt¬
iuuari. pauca quidẽ emultis scribere ꝓpo¬
sui. que pbeatum autbertũ suꝑna gr̃a
ad laudem sui ⁊ ostensionẽ fidelis sui con¬
fessoris dignata ẽ oꝑari. que etiam ꝓba¬

Expanded text:
lit illi, cum corpora vermibus, animas dedelit illi, cum corpora vermibus, animas dedere saevis ignibus? Digno plane, sed flenda, errorum suorum remuneratio! Nihil ad veram beatitudinem haec eorum intentio aspirabat quos constat suorum fructum laborum quaesisse in rebus, quibus nulla sibi oriretur causa salutis, nec profuturi essent ad memoriam posteritatis. Sed quia scriptum est: In memoria aeterna erunt justi , licet eis nostra fragilis memoria non sufficiat ad propriam gloriam quorum nomina in libro vitae sunt scripta, tamen dignum valde est et summe utile eorum ad laudem Domini imitanda gesta recolere quorum vita sanctitatis profutura est ad aedificationem legentibus, et ad aemulationem virtutum audientibus. Igitur non fretus solerjuvari, pauca quidem e multis scribere proposui quae per beatum Autbertum superna gratia ad laudem sui et ostensionem fidelis sui confessoris dignata est operari. Quae etiam proba
Abbreviated transcription (Latin):
ultes sclariũ gle temporalis spes ua¬
na sepe delisit. qͦs ĩmoderatꝰ lauclis
appetitꝰ ad subeundos labores ⁊ toleranda
ꝑicula accendit. arbitrantes se uiuere¬
posse post mortẽ: si sui nominis memo¬
riam in posteros usq dilatarent. dũ ꝑ
tͥumphales corruptibilis pomꝑe titulos.
fabula eos in anis recitaret. Qua rerum
spetie quidã phylosophoꝵ inanit̃ excita¬
ti. qui ⁊ ip̃i popularis aure grãm captã¬
tes. dum se in firmos tolerandis laborib sen¬
tirent. ñ si mili labore. s consorti errore ad
scribenda gesta scł̃ariũ uiroꝵ se studio as¬
cinxere. qui dũ uitam aliam nesciebant:
hoc sibi ad q̃ndam qͣsi fructũ beatitudinꝰ
ꝓficere estimabant: si scribendi occasion
ingenia sue solletcre in memoriã poste¬
ris requisissent. S lectorem meũ suꝑ hi
obsecro. qͥd alt̾ alteri. qͥd sibi ut̾q p̾sticit ra¬
lib studiis. Qd enim dardaniꝰ ductor aut
rutilus ferox suo maroni. aut iste contu¬

Expanded text:
ultos saecularium gloriae temporalis spes vana saepe delusit, quos immoderatus laudis appetitus ad subeundos labores et toleranda pericula accendit, arbitrantes se vivere post mortem, si sui nominis memoriam in posteros usque dilatarent, dum per triumphales corruptibilis pompae titulos fabula eos inanis recitaret. Qua rerum specie quidam philosophorum inaniter excitati, popularis aurae gratiam captates, dum se infirmos tolerandis laboribus sentirent, non simili labore, sed consorti errore, ad scribenda gesta saecularium virorum se studio accinxere; qui, dum vitam aliam nesciebant, hoc sibi ad quemdam quasi fructum beatitudinis proficere aestimabant, si scribendi occasione, ingenia suae solertiae in memoriam posteris reliquissent. Sed lectorem meum super his obsecro quid alter alteri, quid sibi uterque praestitit talibus studiis? Quid enim Dardanus ductor aut Rutulus ferox suo Maroni, aut iste contu
Abbreviated transcription (Latin):
ala uideret᷑. Letare sterilis que ñ parie.¬
las erumpe⁊ clama. que ñ parturiebas.
a multi filii deserte. magis qͣm eiꝰ que
adet uirũ: de quib post modũ uisura es
flios filioꝵ.usq in multas gen̾ationes.¬

Expanded text:
illa videretur: Laetare, sterilis, quae non parieilla videretur: Laetare, sterilis, quae non pariebas; erumpe et clama, quae non parturiebas: quia multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum ; de quibus postmodum visura es filios filioru
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs ũbo uite xp̃o genuerat. Uidens autĩ
guido pͥmogenitꝰ fr̃m suoꝵ. niuardũ fa¬
trem suũ minimũ puerũ. cũ pueris a¬
is in platea: ei inquit. frat̾ niuarde a
te solum respicit omnis t̾ra possessiont
nr̃e. Ad qd̾ puer. ñ puerilit̾ motꝰ. uobis g̃¬
sio facta ÷. Quo dicto. abeuntib illis:
modico post tempore. ⁊ ip̃e fr̃s secrteꝰ ne
a patre. nec a xpinquis. seu amicis potit
detineri. Suꝑerat de deo dicata domo il¬
la. pater cũ filia. de quib etiam suo lam
dicemꝰ. Eo tempore nouellus ⁊ pusill
grex cisterciensis. sub abbate degens um
uenerabili stephano. cum iam tedio ga
uiter ei eẽ inciꝑet paucitas sua. ⁊ omĩ
spes posteritatis decideret. in qͣm sc̃e ill
pauꝑtatis hereditas tnsfunderet᷑. un¬
rantib omĩb in eis uite sc̃itatt̃. s feli¬
gientib austeritatẽ: repente diuina
hac uisitatione tam leta. tã insperas
tam subita letificatꝰ ẽ: ut in die illa res¬
ponsum hoc asp̃u sc̃o accepisse sibi domꝰ

Expanded text:
uerat. Videns autem Guido primogenitus fratrum suorum Nivardum fratrem suum minimum, puerum cum pueris aliis in platea: « Eia, » inquit, « frater Nivarde, ad te solum respicit omnis terra possessionis nostrae. » Ad quod puer non pueriliter motus: « Vobis ersio haec facta est. » Quo dicto abeuntibus illis, modico post tempore et ipse fratres secutus, nec a patre, nec a propinquis seu amicis potuit detineri. Supererat de Deo dicata domo illa pater cum filia, de quibus etiam suo loco dicemus. Eo tempore novellus et pusillus grex Cisterciensis sub abbate degens, viro venerabili Stephano cum jam graviter taedio ei esse inciperet paucitas sua, et omnis spes posteritatis decideret, in quam sanctae illius paupertatis haereditas transfunderetur, venerantibus omnibus in eis vitae sanctitatem, sed refugihac visitatione tam laeta, tam insperata, tam subita laetificatus est, ut in die illa responsum hoc a Spiritu sancto accepisse sibi demus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdam ex his qui cũ abbate erant. uni ex mi¬
litib ecutrit. ⁊ qͥd accidisset int̾rogabat.
Arille. si q̃dem litt̾as nouerat. uidi inqͥt
impiũ suꝑ exaltatũ ⁊ eleuatũ sicut cedros¬

Expanded text:
quidam ex his qui cum Abbate erant, uni ex miquidam ex his qui cum Abbate erant, uni ex militibus occurrit, et quid accidisset, interrogabat. At ille, siquidem litteras noverat: Vidi, inquit, impium su
Abbreviated transcription (Latin):
bellum idem rogerꝰ rex innumerabile :¬
ercitũ: adũsus ragnulfum ducẽ. Can
adueniens: regem in castris positũ ine¬
nisset. ut pote qui iam armatas. ꝓdiit¬
rat acies. ꝑ multos dies ne cõmitterem
impediuit: denuntians regi. qͥa si ii¬
flictũ mieris. uictꝰ ⁊ confusus abibis
Nouissime uero cũ eiꝰdem regis plu¬
mũ creuisset ȩxercitꝰ. ignorans esd̃ q̃ l
pmisit. At ille ducem ragnultũ ⁊ catholi¬
ioscien ũbis potentib adbortatꝰ. sicirt
o figam. sic illis uictoriam pollieit᷑ est
tuumphũ. Subito itaq uiso duce ⁊ au¬
diter obiuam ꝓcedente. rex t̾rtus fugio:
atusum ꝙ exercitum prede ⁊ cedib exposu¬
ir unumeris militib captis ⁊ int̾feccis ⁊
qx allas ad ꝓximam uillulam declinas
Et ⁊ instaret orationi: repente fugientiũ
insequentiũ clamor audrõ. Si quidẽ ꝑ
euindem locũ fugientem regis exercitũ rag¬
nultus ditx ꝑsequebat᷑. Egressus itaq fr̃

Expanded text:
bellum idem Rogerius rex innumerabilem ebellum idem Rogerius rex innumerabilem exercitum adversus Rannulfum ducem. Cum bbas sanctus adveniens Regem in castris positum invenisset, utpote qui jam armatas produxerat acies, per multos dies ne committerent, impedivit, denuntians Regi: « Quia si conflictum inieris, victus et confusus abibis. » Novissime vero cum ejusdem regis plurimum crevisset exercitus, ignorans quod non tempsit. At ille ducem Rannulfum et Catholicorum aciem verbis potentibus adhortatus, sicut Regi fugam, sic illis victoriam pollicitus est et triumphum. Subito itaque viso Duce audacter obviam procedente Rex territus fugit, effusumque exercitum praedae et caedibus exposuit, innumeris militibus captis et interfectis, et  ad proximam villulam declinasset, et instaret orationi, repente fugientium et insequentium clamor auditur. Siquidem per eumdem locum fugientem Regis exercitum Rannulfus persequebatur. Egressus itaque frater
Abbreviated transcription (Latin):
pa. qͣm fr̃s letati st̾. ⁊ cõmunicatis cũ n
consiliis scdm rerum ꝓuentꝰ ⁊ statũ au¬
sarũ. abbas alia uia opus agredit᷑. Asi
enĩ si cilie roger᷑. qui solus iam ex pͥncis
obedire pape in nocentio detrectabat. ma¬
tit ad eum. petens ut ad se abb̃em inctcͥt
clareuallis. nichilominꝰ idẽ petens a pen
leonis. ut petrũ sibi pisanũ a suo laten
delegaret. Aiebat aũ se dissensionis qui
iam diu indurauerat. uelle scire onigi
⁊ cognita ueritate. aut corrigere erroret
aut sancire sententiam. Audierat enĩ
trũ pisanũ eloquentissimũ eẽri in logn
⁊ canonũ scientia. pene nulli scd̾m. une
putabat. qd̃ si eloquentie eiꝰ in publii
sistouo audientia p̃beret᷑. de clamatori¬
b rethoricis simplicitatem abbatis abiui
posse:⁊ silentiũ ei in u̾boꝵ ⁊ pondere tam¬
nũ imponi. Uenit itaq pars utraꝙ in
parte salerni. In illis dieb. parauerat d

Expanded text:
apa, quam fratres laetati sunt, et communicatis apa, quam fratres laetati sunt, et communicatis statum causarum Abbas alia via opus aggreditur. Rex enim Siciliae Rogerius, qui solus jam ex principibus obedire papae Innocentio detrectabat, mittit ad eum, petens, ut ad se Abbatem mitteret Clarae-Vallensem: nihilominus idem petens a Petro Leonis, ut Petrum sibi Pisanum a suo latere delegaret. Aiebat autem se dissensionis, quae jamdiu induraverat, velle scire originem; et cognita veritate, aut corrigere errorem, aut sancire sententiam. Audierat enim Petrum Pisanum eloquentissimum esse, et in legum et canonum scientia pene nulli secundum. Unde putabat, quod si eloquentiae ejus in publico consistorio audientia praeberetur, declamationibus rhetoricis simplicitatem Abbatis obrui posse, et silentium ei vi verborum et pondere rationum imponi. Venit itaque pars utraque Salernum. 60. In illis diebus paraverat ad
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓpriam sedem reduxit. S ut deinceps
abbas cum comite. iam familiariꝰ ⁊ sua¬
uius loquens. pat̾ne eũ monuit. ne ad
tam impros ⁊ tam temerarios ausus ultͣ
exurgeret: ne dĩ patientiã in tantis irri¬
taret flagitiis: ne pacem factam in aliqͦ
uiolaret. Pace itaq omni aquitanice ec¬
lesie reddita. solus girardꝰ ꝑseuerabat in
malis: s si multo post adueniente die
ire. in domo sua miserabilit̾ : extineoꝰ. Sii
bita enĩ morte p̃cccupatꝰ. sine confessione.
sine uiatico. reddidit sp̃m. Tanto igitͣ ma¬
lo obruto. scilmate gerardi redacto in ni¬
chilum: uir di cum magno gaudio ela
uallem reũtit᷑. His ira patratis uix is
fr̃es suo cucit̾ unũ fecerat annũ: ⁊ er
sit laboranti eccłie supplicant cardinales
Nichil obedientie p̃ferens uir di. uales¬
ens fr̾ib flentib uniu̾sis discessit ⁊ q
multa reuerentia ubiq susceptꝰ. demũ i¬
mam ꝑuenit. Incuiꝰ aduentu. tam dñs p¬

Expanded text:
ad propriam sedem reduxit. Sed et deinceps ad propriam sedem reduxit. Sed et deinceps Abbas cum Comite jam familiarius et suavius loquens paterne eum monuit ne ad tam impios et tam temerarios ausus ultra exsurgeret, ne Dei patientiam in tantis irritaret flagitiis, ne pacem factam in aliquo violaret. Pace itaque omni Aquitanicae Ecclesiae reddita, solus Girardus perseverabat in malis; sed non multo post adveniente die irae, in domo sua miserabiliter exstinctus est. Subita enim morte praeoccupatus, sine Confessione, sine Viatico reddidit spiritum. Tanto igitur malo obruto et schismate Girardi redacto in nihilum, Vir Dei cum gaudio mae. 59. His ita patratis , vix inter fratres suos circiter unum fecerat annum - et e ut adsit laboranti Ecclesiae supplicant cardinales. Nihil obedientiae praeferens Vir Dei, valefaciens fratribus, flentibus universis discessit, et cum multa reverentia ubique susceptus, demum Romam pervenit. In cujus adventu tam dominus P
Abbreviated transcription (Latin):
q̃d diuinũ fieri celitꝰ expectabant. Uidens co¬
mes albatem in spũ uehem̃ti ꝓcedentẽ. ⁊ sa¬
cͣtissimũ dñi corpꝰ ferentẽ in manib expa¬
uit ⁊ diriguit: m̃bris tremebundis metu
⁊ dissolitas. qͣsi amens solo ꝓuoluit᷑. Ele¬
uatꝰ a militib rursũ in faciem ruit: nul¬
li qͥppiam loquens. aut intendens in ali¬
quẽ. Tum uir di ad eum ꝓpiꝰ accedit. ⁊ pe¬
de pulsans acclinẽ surgere iuiber:⁊ stare
supͣ pedes. ⁊ dei audire sententiam. Presens:
inquit pictauensis ep̃c. quẽ ab eccłia sua
expulisti: uade reconciliare ei: ⁊ osculo sc̃o
pacis cũ eo iungens federa. ip̃e ad sedẽ suã
eũ reducito: ⁊ satisfaciens deo. redde ꝓ con
tatem. Subdere innocentio pape.⁊ sicut ei
omnis obedit eccłia. tu quoq electo a deo
ranto pontifici obedire ñ differas. Audienᷤᷤ
re nec poterat: s statim in pacis osculo
recepit ep̃m: ⁊ eadem qua eum abiura¬
uerat manu. cũ totiꝰ exultatione ciuitatis.

Expanded text:
ens Comes Abbatem in spiritu vehementi procedentem, et sacratissimum Domini corpus ferentem in manibus, expavit et diriguit, membrisque tremebundis metu et dissolutis, quasi amens solo provolvitur: elevatus a militibus, rursum in faciem ruit, nulli quidpiam loquens, aut intendens in aliquem. Tum Vir Dei ad eum propius accedit, et pede pulsans acclinem surgere jubet, et stare supra pedes, et Dei audire sententiam. « Praesens est, » inquit, « Pictaviensis episcopus quem ab ecclesia sua expulisti: vade, reconciliare ei, et in osculo sancto pacis cum eo jungens foedera, ipse ad sedem suam eum reducito; et satisfaciens Deo, redde pro cotatem. Subdere Innocentio papae, et sicut ei omnis obedit Ecclesia, tu quoque electo a Deo tanto Pontifici obedire non differas. » Audiens re nec poterat: sed statim in pacis osculo recepit episcopum, et eadem qua eum abjuraverat manu, cum totius exsultatione civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nabat᷑. S ⁊ monebat ⁊ cũ lacrimis obtes¬
tabat᷑ ut si quid uirtutis aut exemplo
gͥmindasset aut ũbo. id emularent᷑. id
fumit̾ tenẽrent. ⁊ in eo ꝓficerent. Uidens
iaꝙ suoꝵ finem ĩminere dierũ: qͦsdam
fis qui in familiari sibi conu̾satione di¬
utius adheserant seorsum aduocans. allo¬
quebat᷑ talia dicens. Quia ñ arbitror me
magna uob̃ religionis exempla posse re¬
linquere. tria uob imitanda cõmendo. qͦ
in stadio quo cueͬri. me ꝓ possibilitate me¬
a memini obseruasse. Minꝰ sensui meo
qͣm alceriꝰ credidi. lesus: de ledente uindic¬
tam ñ expetiui. nemini scandalũ facere
uolui: ⁊ si qͣndo incidit. sedaui ut potui.
Ecreqͣm breuit̾̃ qͣm qͣm luculent̾ in his
d̃i famulꝰ humilitatem. patientiã. carita¬
tenq discipłoꝵ mentib in serere nitebat᷑.¬

Expanded text:
nabatur. Sed et monebat, et cum lacrymis obtesnabatur. Sed et monebat, et cum lacrymis obtestabatur, ut si quid virtutis aut exemplo commendasset aut verbo, id aemularentur, id firmiter tenerent, et in eo proficerent. Videns itaque suorum finem imminere dierum, quosdam fratres, qui in familiari sibi conversatione diutius adhaeserant, seorsum advocans alloquebatur, talia dicens: « Quia non arbitror me magna vobis religionis exempla posse relinquere, tria vobis imitanda commendo, quae in stadio quo cucurri, me pro possibilitate mea memini observasse. Minus sensui meo quam alterius credidi. Laesus de laedente vindictam non expetivi. Nemini scandalum facere volui; et si quando incidit, sedavi ut potui. » Ecce quam breviter, quamque 1272 luculenter in his Dei Famulus humilitatem, patientiam, charitatemque discip
Abbreviated transcription (Latin):
potuit apud eor. qd irruentiũ turbas rep¬
mere nemo qui posset: tanta erat frequen¬
tia dieb ac noctib aduentantiũ. bñdic¬
tionẽ expectantiũ. ⁊ flagitantiũ ozẽ. Pu¬
dicauit tam̃ in ciuitate tholosa. ꝑ aliqͥe di¬
es ⁊ in cet̾is locis. que henricꝰ ille frequenta¬
set ampliꝰ. ⁊ grauius infecisset: multos il
fide simplices instruens. ⁊ nutantes robu
errantes reuocans. subu̾sos reparans: suil¬
uersores ⁊ obstinatos auctoritate sua pri¬
mens. ⁊ oppͥmens. ut ñ dico resistere. s ul
assistere quidẽ ⁊ apparere p̃sumerent. Ete¬
rũ ⁊ si tunc fugit a facie eiꝰ heretix̾ ille:
fideiq sue ꝑ inconuulsibilẽ caritatẽ fir¬
mus radieare: se quoq ꝓmittebat. nec
ql morte eis aliqͣndo defuturũ. ꝓpensiꝰ
Mrogans. ⁊ obsecrans ꝑ multas lacrimaᷤ.
tinorem cłi ⁊ sacre puritatis ac totiꝰ ꝑfec.¬
tonis amorem eoꝵ imprimere animiˢᷤ co¬

Expanded text:
potuit apud eos, quod irruentium turbas reppotuit apud eos, quod irruentium turbas reprimere nemo posset: tanta erat frequentia diebus ac noctibus adventantium, benedictionem expetentium, flagitantium opem. Praedicavit tamen in civitate Tolosa per aliquot dies, et in caeteris locis, quae miser ille frequentasset amplius, et gravius infecisset; multos in fide simplices instruens, nutantes roborans, errantes revocans, subversos reparans, subversores et obstinatos auctoritate sua premens et opprimens, ut non dico resistere, sed ne assistere quidem et apparere praesumerent. Caeterum etsi tunc fugit haereticus ille et fideique suae per inconvulsibilem charitatem firmius radicare, se quoque promittebat, nec post mortem eis aliquando defuturum. Propensius autem rogans et obsecrans per multas lacrymas, timorem Dei et sacrae puritatis ac totius perfectionis amorem eorum imprimere animis co
Abbreviated transcription (Latin):
uiam uniu̾se carnis ingredit᷑. Eo defin¬
cto. ⁊ successorib eiꝰ celestino ⁊ lucio qͣm ue¬
locit̾ cõsumatis: eugeniꝰ papa urbis effi¬
cit᷑. In dieb pontificatꝰ illius. henriẽ qͥtĩ
qui olim extiterat monachus. ꝑtitiose
dectͥne u̾bis ꝑsuadibilib. tholosane gentis
occutpauerat leuitatem.⁊ sicut p̾dixit de qͥl¬
dam apłs. in hypocrisi loquens mendacũ
fictis ũbis de eis negotiabat᷑. Erat aũ hol
eccłie manifestꝰ. irreuerent̾ eccl̃ia sticis
rogans sacram̃tis. parit̾ ⁊ ministris. Adn
pͣue suggestionis eius malignitas inua¬
luerat. qd̾ om̃s institunones eccł̃iastice
sꝑnebant᷑. Hac necessitate uir sc̃s iter ar¬
ripuit. ab eccłia regionis illiꝰ sepiꝰ iã ant
rogat᷑. ⁊ tc̃ demũ a reuerentissimo uiro al¬
berico ostiensi ep̃o. ⁊ legato sedis apłice pl¬
asus parit̾ ⁊ deductꝰ. Ueniens aũ cũ incal¬
bili deuotione. susceptꝰ : a popło t̾re. acli
de celo angelꝰ aduenisset. Nec moram fat

Expanded text:
iam universae carnis ingreditur. Eo defuncto, et successoribus ejus Coelestino et Lucio quam velociter consummatis, Eugenius papa Urbis efficitur. 72. In diebus pontificatus illius Henricus quidam, qui olim exstiterat monachus, perniciosae doctrinae verbis persuasibilibus Tolosanae gentis occupaverat levitatem; et, sicut praedixit de quibusdam Apostolus, in hypocrisi loquens mendacium , fictis verbis de eis negotiabatur. Erat autem hostis Ecclesiae manifestus, irreverenter ecclesiasticis derogans Sacramentis pariter et ministris. Adeo pravae suggestionis ejus malignitas invaluerat, quod omnes institutiones . Hac necessitate Vir sanctus iter arripuit, ab ecclesia regionis illius saepius jam ante rogatus, et tunc demum a reverendissimo Alberico Ostiensi episcopo et legato Sedis apostolicae persuasus pariter et deductus. Veniens autem cum incredibili devotione susceptus est a populo terrae, ac si de coelo angelus advenisset. Nec moram facere
Abbreviated transcription (Latin):
secũ tollit: atq ignea facie ⁊ flãmeis oculiᷤ
ñ supplicans.s minax foras egredit᷑.⁊ uer¬
bis t̾ribilib aggredit᷑ ducem. Rogauimꝰ te
inqͥt ⁊ spreuisti nos. Supplicauit tͥ in al¬
tero quẽ iam tecũ habuimꝰ conuentu. ser¬
uoꝵ dei ante te adunata multitudo. ⁊ cõ¬
tempsisti. Ecce ad te ꝓcedit filiꝰ uirginis:
qͥ÷ caput ⁊ dñs eccłie. quam tu ꝑsequeris:
Adest iudex tuus. incuiꝰ nomine om̃e genu

Expanded text:
secum tollit, atque ignea facie, et flammeis oculis, secum tollit, atque ignea facie, et flammeis oculis, non supplicans, sed minax foras egreditur, et verbis terribilibus aggreditur Ducem: « Rogavimus te, inquit, et sprevisti nos. Supplicavit tibi in altero quem jam tecum habuimus conventu, servorum Dei ante te adunata multitudo, et contempsisti. Ecce ad te processit Filius Virginis, qui est caput et Dominus Ecclesiae, quam tu persequeris. Adest Judex tuus, in cujus nom