comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nachis. reuelaret : si foret dñs ciꝰ confessionẽ reci¬
piens: cũ atantis cruciatib liberaret. At ille¬
cognosceiꝰ malõ qđ fecerat latere ñ posse. monasterii monachoᷤ
c̃uocari rogauit. eiꝰq c̃fesss ÷ cũ eodẽ p̃posito qͣsdã monasterii
carta rapuisse. acsusceptiꝰ p̃ciis extͣneis tͣdidisse: seque
certũ existere: qͥa ꝓhoc flagitio mori ñ posset. qͦ usq corã
om̃bꝰ reuelar&. Qđ uidelic& uerũ fuisse. rei exitꝰ eui¬
dent̃ ostendit. Nã ut mox tantũ facinꝰ cunctiꝰ in no¬
tuit isqͥdudũ moriuolenᷤ ñ poterat: int̾ ũba sue c̃fes¬
sioniꝰ efflauit. Quẽ idcirco ds̃ omp̃s diu cruciari uo¬
luit. mori aut̃ donec reatũ suũ c̃fiteret᷑ ñ posse
ꝑmisit: ut exemplo sui cruciatꝰ ostender&: qͥd con¬
sũptoreᷤᷤ rei monasterii. desem& ipsis uti que
sperare debuissent. Ipsiꝰ qͦq pontificiᷤᷤ tẽpr̃ eiꝰ dẽ

Expanded text:
nachis revelaret, si forte Dominus ejus confessionem recinachis revelaret, si forte Dominus ejus confessionem recipiens, eum a tantis cruciatibus liberaret. At illecognoscens malum quod fecerat latere non posse, monasterii monachos convocari rogavit, eisque confessus est cum eodem praeposito quasdam monasterii chartulas rapuisse, ac receptis pretiis extraneis tradidisse, seque certum existere quia pro hoc flagitio mori non posset quousque hoc coram omnibus revelaret. Quod videlicet verum fuisse rei exitus evidenter ostendit. Nam mox ut tantum facinus cunctis innotuit, is qui dudum mori volens non poterat, inter verba suae confessionis efflavit. Quem idcirco Deus omnipotens diu cruciari voluit, mori autem, donec reatum suum confiteretur, non posse permisit, ut exemplo sui cruciatus ostenderet, quid consumptores rerum Gregorii de semetipsis utique sperare debuissent. 88. Ipsius quoque pontificis tempore, ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
pallescere. sursũ cepit desideranter aspicert . Pũ
subito sp̃s oduentare conspiciens: reuolutis t̃ribilit̃
oculis monachis inmut. ⁊ abscessit. Losq tanto
t̾rore ꝑculsos dimisit: ut multis noctibus soli iacere
timuerint. Eodemdie sic̃ pꝰea dep̃hensũ ẽ. etemq:
mom̃to qđo pr̃s br moriens. atdreȩ periculum fuerat
inp̃catus: idem andreas fundi babiliam positus.
scilic& uia ostiensi ẽ ductor. in lectulũ decidit. In
quo ꝑmultũ tẽporis c̃tinuo langare correptus: iã
totus emarcuit. ut om̃e corpus etus particulatim
uideretur dissolui. Cũq defluentib carnib c̃sũmi
potiuss& : mori aut̃ non posset : uxorq fetorem
uulnerũ. uiriq cruciatus iã sustinere ñ poterat.
intellex̃ tanta langoris incõmoda: sine diuine
ultionis sentencia nullatenꝰ incurrisse. Que flendo
curaũ inquirere: ut qm̃ amoriente p̃posito frustra
uocari non poterat: quid cũ ipso cõmiserit. mo¬

Expanded text:
pallescere, sursum desideranter aspicere: cum pallescere, sursum desideranter aspicere: cum subito spiritus adventare conspiciens, revolutis terribiliter oculis, monachis innuit, et abscessit; eosque tanto terrore perculsos dimisit, ut multis noctibus soli jacere timuerint. 87. Eodem die sicut postea deprehensum est, eodemque momento, quando presbyter moriens Andreae periculum fuerat imprecatus, idem Andreas, fundi Barbiliani, positi scilicet via Ostiensi, conductor, in lectulum decicit; in quo per multum temporis continuo languore correptus, ita totus emarcuit, ut omne corpus ejus particulatim videretur dissolvi. Cumque defluentibus carnibus consumi posset, mori autem non posset, uxor, quae foetorem vulnerum virique cruciatus jam sustinere non poterat, intellexit tanti languoris incommoda sine divinae ultionis sententia hunc nullatenus incurrisse. Quem flendo curavit inquirere, ut quoniam a moriente praeposito frustra vocari non poterat, quid cum ipso commiserat mo
Abbreviated transcription (Latin):
sub uno tẽprẽ accusatꝰ. nesciebã cuiꝰ
lib& migrantẽ uideritiᷤᷤ c̃patimini sorti
comuniꝰ ⁊ nolite deeo iudicare. qͥa ad tã distriect
uidici cũ eriminatore suo adiuditũ uadit
mauere pauescens : alterũ retint hortatus ut causã
ꝓqua c̃flexerat. saltẽ sibi pandere nontimer&. Atille
uehem̃ter ingemescens: ⁊ c̃uersas adparietem capite cla¬
mabat dicens. Oandrea andrea. hoc anno ꝑeas. quime
puo c̃silio ad ꝑiculũ cõpulisti. Euestigio eacharias
medicus. quianno p̃terito ad suos uidelic& sarracenos
apostatando reũfus ẽ. ad fint: tactisq timporibis uirare
cepit. p̃sbrm exadem ualitudine minime moriturũ.
uem languidus ut audiuit. cũ inginti animad uer¬
sione reppulit dicens. Ir̃s iamom̃e corpus meum ẽ
mortuũ : ⁊ mextremis faucibus sp̃m ꝑmissum
retineo: continuo moriturus. Tantũ psallite :
ut uideam angłos quo suidebam: & in miens uob
ostendam. Quib: orantibus totus cepit tremere

Expanded text:
e accusatus, nesciebam cui quemlibet migrantem videritis, compatimini sorti communi, et nolite de eo judicare, qui ad tam districti judicis cum criminatore suo judicium vadit.manere pavescens, alterum secum retinuit, hortatus ut causam pro qua conflixerat saltem sibi pandere non timeret. At ille 179 vehementer ingemuit, et converso ad parietem capite, clamabat, dicens: « O Andrea, Andrea, hoc anno pereas, qui me pravo consilio ad periculum compulisti. » E vestigio Zacharias medicus, qui anno praeterito ad suos, videlicet Sarracenos, apostatando reversus est, adfuit, tactisque temporibus, jurare coepit presbyterum ex eadem valetudine minime moriturum. Quem languidus ut audivit, cum ingenti animadversione repulit, dicens: « Fratres, jam omne corpus meum est mortuum, in extremis faucibus spiritum permissum retineo, continuo moriturus; tantum psallite, ut revideam angelos quos videbam, et innuens vobis ostendam. » Quibus orantibus, totus coepit tremere,
Abbreviated transcription (Latin):
pauperũ prandiũ totidẽq denario qui die
ꝓfessus est. consuetudinal it̃ pascebantur penitus in-¬
t̃õix̃. Cũ eiꝰdẽ qua dragesimȩ tepr. beatꝰ gregor iꝰ eidẽ
bresbitero cui supͣ ⁊ monacho. in sompnis apparuit
dicens. Uade ⁊ dic eumeno. quia diminuit consue
Qd̃ egumenus ut audiuit. pͥmo qͥdẽ contremuit. post
cognouit extendi. Et ecce sub ipsis albis pascalibus.
in oratorio sc̃i seuerini cũ fribus uesꝑtinis asistens
officiis. ardere parietẽ uidit. quẽ fr̃ibus extingue¬
re imꝑauit. Quib hunc uinolentũ estimantibus.
ipse tandẽ serulã quã tenebat ꝓiciens. manꝰq ꝑ
par iete circũ ducens. conabatur foras flãmas ex¬
tinguere. quas constabat intima eiꝰ depascere.
credidit. frustra offendit. flamas parietis extinguere
sẽꝑ uirginis. in oratorio scȩ̃ barbarȩ ubi gregoriꝰ dño
laudes cȩlebrare solebat coniuncto: demon apparuit.
Dibiq in antro qđ cernitur hospiciõ faciens nocturns

Expanded text:
pauperum prandium totidemque denarios qui die professus est, consuetudinaliter pascebantur, penitus interdixit: cum ejusdem 180 Quadragesimae tempore beatus Gregorius eidem presbytero cui supra et monacho in somnis apparuit, dicens: Vade et dic hegumeno: Quia diminuit consuetnuet. Quod hegumenus ut audivit, primo quidem contremuit, post  cognoscebat extendi. Et ecce sub ipsis albis Paschalibus in oratorio sancti Severini cum fratribus vespertinis assistens officiis, ardere parietem vidit, quem fratribus exstinguere imperavit. Quibus hunc vinolentum credentibus, ipse tandem ferulam quam tenebat projiciens, manusque per parietem circumducens conabatur foris flammas exstinguere, quas constabat intima ejus depascere. credidit, prorsus offendit: frustra flammas parietis exstinguere semper Virginis oratorio sanctae Barbarae, ubi Gregorius laudes Domino celebrare solebat, conjuncti, daemon apparuit, sibique in antro, quod illic cernitur, hospitium faciens, nocturn
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃t eiꝰ dẽ p̃positꝰ. cũ quadã femina ampit̃ uiuens.
uehe m̃tssime poda grico dolore correptꝰ ẽ. Qui
me dicorũ manꝰ cauteriatꝰ. ꝑ eustiomꝰ uulnꝰ calcem
cepit effundere: Quã restringere nullis arab ualenᷤ
intantã de sperationẽ ꝑ ductꝰ ÷ ut ab om̃ĩ illiꝰ femine
usitacione desister&. Milla sibi alterũ sub eodẽ faci

Expanded text:
 ejusdem praepositus, cum quadam femina turpiter vivens, vehementissimo podagrae dolore correptus est, qui medicorum manu cauteriatus per exustionis vulnus calcem coepit effundere. Quam restringere nullis artibus praevalens, in tantam desperationem perductus est, ut ab omni illius feminae visitatione desisteret, et illa
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ famulũ uenire c̃sueuerat. quẽ uir dĩ ꝓ uitȩ
suȩ merito ualde diligebat. Is itaq dũ eũ illo di
ingressu regis totilȩ & romane urbis ꝑditionȩ col¬
loquiũ haberet: dixit. ꝑhunc regẽ eiuitas ssta
destruet ut iã apliꝰ non babitet᷑. Cui uir dĩ res¬
pondit Roma a gentib non ex t̃minabit᷑. sed
tẽpestatib coruscis & turbinib ac t̾rę motu fati¬
gata marcescet in semet ipsa. Cuiꝰ ꝓpħiȩ inisteria
nob ia facta sunt luce clariora: qui in hac luce
urbe dissoluta menia. euersas domos. destruetas
ecdias turbine cernimꝰ eiꝰq edifitia longo senigꝰ
lassata qͥa runis crebrescentib ꝓsternant᷑ uidc
Vocuxato. Quãuis hoc honoratꝰ eiꝰ disepłs
cuiꝰ mͥ relatione cõpertũ est nequaquã exore
illiꝰ audisse se ꝑhibet: sed qͥa hoc dixerit dictis

Expanded text:
ni famulum venire consueverat, quem vir Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, dixit: Per hunc regem civitas ista destruetur, ut jam amplius non inhabitetur. Cui vir Dei respondit: Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus, coruscis, turbinibus ac terrae motu fatigata marcescet in semetipsa. Cujus prophetiae mysteria nobis jam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe urbe dissoluta moenia, eversas domus, distructas ecclesias turbine cernimus eiusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebriscentibus prosternantur, . Quamvis hoc Honoratus eius discipulus, cuius mihi relatione conpertum est, nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia ho
Abbreviated transcription (Latin):
nensis ȩcłiae clericꝰ demonio uexabat᷑. qui
a uenerabili uiro constantio eiꝰ ȩccłię antistite ꝑ
multa fuerat martirũ loca transmissus. ut sanari
potuisset. S sc̃ĩ dĩ martires noluerunt ei sanitatis
donũ tribuere. ut quanta esset in benedicto gr̃a
hostẽ de obsesso homine ꝓtinꝰ expulit. Cui sanato
p̃cepit dicens. Uade . & post hȩc carnẽ non comedas.
ad sacrũ uͦ ordinẽ nũquã accedere p̃sumas.
Q uacũq aut̃ die sacrũ ordinẽ temerare p̃sũp¬
seris : statĩ iuri diaboli iterũ manciparis. Dis¬
cessit gͥ clericꝰ sanꝰ & sicut t̾rere solet animũ pe-¬
na recens. ea que uir dĩ p̃ceperat interĩ cꝰtodiuit.
Cũ uͦ post annos multos om̃s pͥores illiꝰ de hac luce
migrassent: & minores suos sibi met suꝑ poni in
sacris ordinib cerner&. ũba uiri dĩ quasi ex
longo tp̃r oblitꝰ post posuit. atq: ad sacrũ ordinẽ
accessit. Quẽ mox is qͥ fequerat diabolꝰ tenuit.

Expanded text:
ensis Ecclesiae clericus daemonio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio ejusdem Ecclesiae antistite per multa fuerat martyrum loca transmissus, ut sanari potuisset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato praecepit, dicens: Vade, et posthac carnem non comedas; et ad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praeceperat, interim custodivit. Cum vero post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui reliquerat diabolus tenuit,
Abbreviated transcription (Latin):
et aspicientibus fr̾ibus. penetrauit caęlum Cuius
idcirco aninam. in colunbe spetiae. apparuisse ere¬
dendum ẽ : ut omips dĩ. ex hac ipsa spetie ostendero¬
ed ueq hoc sileam: qđ uir uenerabilis abbas stephanꝰ
qui non bonge aute hoe tempꝰ. in hac urbe defunctꝰ
que ipse etiam bene nosti. in eadem ꝓuincia nursiȩ
contigisse referebat. Aiebat eni: qđ illie prb̃r qͥdã.
commissam sibi. cum magno timore: dnĩ regebat ec.¬

Expanded text:
, aspicientibus fratribus, penetravit coelum. Cujus , aspicientibus fratribus, penetravit coelum. Cujus idcirco animam in columbae specie apparuisse credendum est, ut omnipotens Deus ex hac ipsa specie ostended neque hoc sileam quod vir venerabilis abbas Stephanus, qui non longe ante hoc tempus in hac urbe defunctus est, quem ipse etiam bene nosti, in eadem provincia Nursiae contigisse referebat. Aiebat enim quod illic presbyter quidam commissam sibi cum magno timore Domini regebat Ec
Abbreviated transcription (Latin):
peri pie dẽ uenerabilem senem dum extiorib tense¬
bris pͥmerꝙ. in ternam numquam suce destituit. Eue
cumflagello fatigaretur corporis habebat ꝑscĩ sp̃s e
cosliana conso lacionẽ cordis Cum uͦ iam amii qͣ ddra¬
gesii fuisset in cecitato teppus ex emptin ari dñs lum̃
reddidit. uicuium suum obitum: denunciauit Atq
ut monastĩis circum quaq constructis. uerbũ uita
p̃dicar&. ammonuit : quatinus corporis recepto lumi¬
ne : iusitatis in circuttu frĩbus. cordis lumen aꝑiret:
Qui statim uissis obtemꝑans: frm̃ cęnobia circumiit.
mandata uitae. quȩ agendo didicerat: p̃dicauit:
uinto gͥ decimo die. ad monastĩum suum ꝑacta p̃dica.¬
tione. r̾euersus est Ibiq frĩbus conuocatis. ac stans in me-¬
dio. sacramentum dñici corporis ac sanguinis. sũpsit
M oxq cum eis misticos psalmorum cantus. ex orsus ẽ
Qui illis psallentibus. orationi in tentus animan red
bam uderunt Quȩ moxe aꝑto tecto aratorii egressa¬

Expanded text:
eri. Unde venerabilem senem dum exterioribus tenebris premeret, interna nunquam luce destituit. Qui cum flagello fatigaretur corporis, habebat peis. Cum vero jam anni quadragesimi 388 fuisset in caecitate tempus expletum, ei Dominus lumen reddidit, et vicinum suum obitum denuntiavit, atque ut monasteriis circumquaque constructis verbum vitae praedicaret admonuit, quatenus corporis recepto lumine, visitatis in circuitu fratribus, cordis lumen aperiret. Qui statim jussis obtemperans, fratrum coenobia circuivit, mandata vitae quae agendo didicerat praedicavit. Quinto decimo igitur die ad monasterium suum peracta praedicatione reversus est, ibique fratribus convocatis astans in medio, sacramentum dominici corporis et sanguinis sumpsit, moxque cum eis mysticos psalmorum cantus exorsus est. Qui illis psallentibus orationi intentus animam reddbam viderunt, quae mox, aperto tecto oratorii egressa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ d̃serat ũbum. Decuiꝰ &iam uirtute subiun¬
fugi ad constantinopolitana ur bemue¬
sis eccłe adprincipem ipse trans missus. ẽ. seniouẽ.
quendã ep̃m repperit. quise adhuc eoꝵ orasi ne
linguis loquentia uidisse testabat᷑. ita utaꝑtiᷤ
orib clamarent: Ecce uidete quia linguas
no ꝰ abemꝰ:⁊ loquim᷑. Sidebant᷑ eñi arespicientib
ut ferebat: quia absscisis radicib linguis
quasi quodã baratrũ patebat ingutere ⁊ tam̃
ore uacuo plena adintegrũ ũba formabant᷑.
Quoꝵ illic unus inluxuriã lapsus : mox priua¬
tus ẽ. dont̃i miraculi Recto uidelicet omĩpĩs
dũ iudicio: ut qui carnis continentiã seruare
neglexerat: sine lingua carnea non haber&
ũba uirtutis inse S hec nos ꝓer arriane
hereseos dẽpnatione dixissesufficiat : nude
adea que nuꝑ initalia gesta sunt signa red¬

Expanded text:
m virtute subjunfugi, ad Constantantinopolitanam urbem vesis Ecclesiae ad principem ipse transmissus sum, seniorem quemdam episcopum reperi qui se adhuc eorum ora sine linguis loquentia vidisse testabatur, ita ut apertis oribus clamarent: Ecce videte, quia linguas non habemus et loquimur. Videbatur enim a respicientibus, ut ferebat, quia abscissis radicitus linguis, quasi quoddam barathrum patebat in gutture, et tamen ore vacuo plena ad integrum verba formabantur. Quorum illic unus in luxuriam lapsus, mox privatus est dono miraculi; recto videlicet omnipotentis Dei judicio, ut qui carnis continentiam servare neglexerat, sine lingua carnea non haberet verba virtutis. Sed haec nos pro Arianae haereseos damnatione dixisse sufficiat, nunc ad ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
Ustiniani qͦq augusti tpr̃ib dum I CREGORIS.¬
c̃tra catholicoꝵ uitã exorta auuandalis arriana
ꝑsecutio in affrica uehem̃t̃ insaniret qͥdã indefen-¬
sone ueritatis aepĩ fortit̾ ꝑsistenteᷤ. ad medium
sunt deducti. Quos uuanda loꝵ rex uerbis
Frangere posse credidit. Nã cũ eis in ipsa de¬
sensione ueritatis. silentiũ in dicaret nec tam̃
ipsi c̃t᷑ ꝑfidiã tacereN. ne tacendo forsitatł s¬
consensire uideret᷑. raptꝰ in furore eoꝵ lingua
ab scidi radicitꝰ fecit. Res mara⁊ multis nota
seniorib quia ita post defensionẽ ueritatis
etiã sine lingua lo quebant᷑: sicut pͥus loqui

Expanded text:
ustiniani quoque augusti temporibus dum contra catholicorum vitam exhorta a Wandalis Arriana persecutio in Africa vehementer insaniret, quidam in defensione veritatis episcopi fortiter persistentes, ad medium sunt deducti. Quos Wandalorum rex verbis , tormentis frangere posse se credidit. Nam cum eis in ipsa defensione veritatis silentium indiceret, nec tamen ipsi contra perfidiam tacerent, ne tacendo forsitan consensisse viderentur, raptus in furore, eorum linguas abscidi radicitus fecit. Res mira et multis nota senioribus, quia ita post pro defensione veritatis etiam sine lingua loquebantur, sicut prius loqui
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ ẽ. in hac urbe ĩmeo monasterio conũsatꝰ
ibiq defunctus. ẽ. QQuẽ sui discipuli fetͤebant¬
aliquando orando mortuum soscitasse. uir
aut tante simplicitatis erat: ⁊ conpunctionis
ut dubiũ non eẽt qđ eiꝰ lacrime extam hu¬
mili simpliciq men te edite apud om̃ipm dm̃
in monas terio uir ginũ deuenit Inquo
quidã paruulus puer erat. quem malignꝰ
sp̃s omi nocte uexare consueuerat S ser¬
moniales femine ut uirũ dĩ susceꝑunt.
eũ rogauer᷑. dicentes. Te¬
ƿat ac noc te puer iste mane

Expanded text:
in hac urbe in meo monasterio conversatus, ibique defunctus est. Quem sui discipuli referebant orando mortuum suscitasse. Vir autem tantae simplicitatis erat et compunctionis, ut dubium non esset quod illae lacrymae ex tam humili simplicique mente editae apud omnipotentem Deum in monasterium virginum devenit, in quo quidam puer parvulus erat, quem malignus spiritus omni nocte vexare consueverat. Sed sanctimoniales feminae ut virum Dei susceperunt eum rogaverunt, dicentes: TePater, hac nocte puer iste mane
Abbreviated transcription (Latin):
rierliuncto predicante conuersus est. Quem
pater arrianus ut ad eande heresim redira
& premuiis suadere & minis terrerę conatus ẽ.
ũq ille constantissime responder& nũ ꝗ se ueran
sicdem posse relinquere quã semel agnouisso. iratꝰ
pater eũ a regno pruiauit. rebq omib expoliauit
uq nec sic uirtutẽ m̃tis illius emollire ualuissa&
in arta illũ custodia concludens. collũ manꝰq illiꝰ
ferro religauit. Cepit itaq isdẽ hermingildus rex
uiuenis tr enũ regnũ despiciens & forti desiderio celes¬
ad confortandũ se p̾ces effundere.: Tantoq sublimiꝰ
głam transein̾ mundi despicere: ꝗto ⁊ religatꝰ agno¬
uerat: nil fiusse qđ potuit auferri. Suꝑ ueni
ente autẽ paschał festiuitatis die: in tepesta
noctes silentio ad eũ ꝑfidus pat̾ arrieniũ ep̃m
mist ut exeiꝰ manũ sacrilege consetratoais

Expanded text:
riter iuncto, praedicante conversus est. Quem pater Arrianus, ut ad eandem heresem rediret, et praemiis suadere et minis terrere conatus est. Cumque ille constantissime responderet, numquam se veram fidem posse relinquere, quam semel agnovisset, iratus pater eum privavit regno rebusque omnibus expoliavit. Cumque nec sic virtutem mentis illius emollire valuisset, in arta illum custodia concludens, collum manusque illius ferro religavit. Coepit itaque isdem Hermenigeldus rex iuvenis, terrenum regnum dispiciens et forti desiderio caelesad confortandum se preces effundere, tantoque sublimius gloriam transeuntis mundi dispicere, quanto et religatus agnoverat, nihil fuisse quod potuiente autem paschalis festivitatis die , intempestae noctis silentio ad eum perfidus pater Arianum episcopum misit, ut ex ejus manu sacrilegae consecrationis
Abbreviated transcription (Latin):
non in quinet quã tangit. quia dũ plerũq eis ad que¬
dã loquendã condescendimus. paulisꝑ assueti hanç
quã uelut ex condescensione ducti uenimꝰ in uiti:
Sicq fit. ut abotiosis ad noxia. aleuib ad grauiora uer¬
ba ueniamus: & os nr̃m ab om̃ipotente dño tanto iã
minus exaudiatur inp̃ce: quanto amplius in qui¬
nat᷑ stulta locucione: Quia sicut scriptũ est qui

Expanded text:
non inquinet quam tangit, quia dum plerumque eis ad quaenon inquinet quam tangit, quia dum plerumque eis ad quaedam loquenda condescendimus, paulisper assueti, hanc quam velut ex condescensione ducti venimus inviti. Sicque fit ut ab otiosis ad noxia, a levibus ad graviora verba veniamus; et os nostrum ab omnipotenti Domino tanto jam minus exaudiatur in prece, quanto amplius inquinatur stulta locutione, quia sicut scriptum est: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
deuitant: auctoris sui p̃ceteris exaudicionem im¬
petrant. cui in quã tũ est possibile ipsa puritate
ac siplicitate cogitationis. quasi ex quadam iam
similitudine concordant : Nos aut̃ turbis popu¬
laib ad mixti dũ frequent ociosa non nunquã
uero & iã grauit̃ noria loquim os nr̃m omi poten¬
tidõ tanto longinquũ fit quanto ahic mundo ꝓxi¬
mo̾ : Multũ quippe deorsũ ducimur dũ locutio¬
ne continua secularib ad miscemur: Qđ bene
esaias post quã regẽ dñm exercituũ uidit : in se¬
met ipso rep̃hendit. & penituit dicens: Uemiͥ
quia tacui: quia uirpollutus labiis ego sũ: Qui
cur polluta labia haberet: aperuit cũ subiun¬
xit. In medio popłi polluta labia habentis.
ego habito. Pollutionẽ nãq labioꝵ abere sedo¬
uuit sed unde hanc tranxerit in dicauit. cũ in me¬
dio popłi polluta labia habentis se habitare ꝑ hibu¬
it. Aoalde eñĩ difficile ÷. ut lingua seculariũ m̃tẽ

Expanded text:
devitant, auctoris sui prae caeteris exauditionem imdevitant, auctoris sui prae caeteris exauditionem impetrant. Cui in quantum est possibile, ipsa puritate ac simplicitate cogitationis, quasi ex quadam jam similitudine concordant. Nos autem turbis popularibus admisti, dum frequenter otiosa, nonnunquam vero etiam graviter noxia loquimur, os nostrum omnipotenti Deo tanto longinquum fit, quanto huic mundo proximum. Multum quippe deorsum ducimur, dum locutione continua saecularibus admiscemur. Quod bene Isaias postquam regem Dominum exercituum vidit, in semetipso reprehendit, et poenituit, dicens: Vae mihi, quia tacui, quia vir pollutus labiis ego sum . Qui cur polluta labia haberet, aperuit, cum subjunxit: In medio populi polluta labia habentis ego habito . Pollutionem namque labiorum habere se doluit; sed unde hanc contraxerit, indicavit, 313 cum in medio populi polluta labia habentis se habitare perhibuit. Valde enim difficile est ut lingua saecularium mentem
Abbreviated transcription (Latin):
Erat aut̃ tunc mira serenitas. Egressus uero flo¬
entius. ad celũ occłos & manus tetendit: ut illã
pestem sicut sciret dñs auferret.: Ad cuiꝰ uocem
subito celũ in tonuit. atq isdẽ tonitruus om̃s illos
qui eũdẽ locũ occupauerant serpentes in t̾ ẽmit.
Quos dũ uirdĩ florentius in ter emptos aspicer&
dixit. Ecce occidisti illos dñe. quis eos hunc leuat.
MNoxq ad eiꝰ uocẽ tantȩ aues uenerunt: quanti serpen¬
tes occisi fuerant. que eos portantes singulos. & lori¬
gius ꝓitientes: locũ habitationis illius mũ dũ om̃i
uid uirtutis. quid fuisse meriti dicemus. qđ eius
ori tantũ factuꝰ est ꝓximꝰ omipotens ds̃ : Eus arᷤ.
Apud om̃ipotentis dĩ singularem miscđiam. atq ei
siplicẽ naturã. multũ petre humani cordis mur¬
ditia atq sinplicitas ualet: Hoc ipsũ nãq qđ eius
famuli a t̾renis accionib segregati ociosa loqui nes¬
ciunt. & mentẽ peruerba spargere atq in quinare

Expanded text:
Erat autem tunc mira serenitas. Egressus vero Florentius, ad coelum oculos et palmas tetendit, ut illam pestem, sicut sciret Dominus, auferret. Ad cujus vocem subito coelum intonuit, atque idem tonitrus omnes illos, qui eumdem locum occupaverant, serpentes interemit. Quos cum vir Dei Florentius interemptos aspiceret, dixit: Ecce illos occidisti, Domine, quis eos hinc levat? Moxque ad ejus vocem tantae aves venerunt, quanti serpentes occisi fuerant: quae asportantes singulos, et longius projicientes, locum habitationis illius mundum Quid virtutis, quid fuisse meriti dicimus, quod ejus ori tantum factus est proximus omnipotens Deus? GREGOR. Apud omnipotentis Dei singularem munditiam, atque ejus simplicem naturam multum, Petre, humani cordis munditia atque simplicitas valet. Hoc ipsum namque quod ejus famuli a terrenis actionibus segregati, otiosa loqui nesciunt, et mentem per verba spargere atque inquinare
Abbreviated transcription (Latin):
sn plicitatis quan tolibet dolore coeotus ntor¬
quere ultra ꝑsumero ia cullomaleclic uonitor pe
euudurd nã nalde graues esle mredem si footusse
cuilibet ex agitati i ncondia maledicaimifortasseo
debui raulus dicat neq maledicis egiudu ebsli¬
debunt: Bensanitiq quaglalus ealpasct quesse¬
parat a regno uitȩ  ΡCTU¬
O iud si honio nonfortasse ex malitia sed ex lingue

Expanded text:
simplicitatis, quantolibet dolore commotus, intorquere ultra praesumeret jaculum maledictionis. 312 PETR. Nunquidnam valde grave esse credimus, si fortasse cuilibet exagitanti iracundia maledicamus? GREGOR. cum Paulus dicat: Neque maledici regnum Dei possidebunt ? Pensa itaque quam gravis culpa est, quae separat a regno vitae. PETR. Quid si homo non fortasse ex malitia, sed ex linguae
Abbreviated transcription (Latin):
urdi florentiꝰ suspecꝰtus ÷ reditite Qñe aisque
dhora uespera ei pectans afflgi cepto ueue
quie inisinplioitate multa fratre uocare consueue¬
rat uisus minime reuerteretur Die uens. qte
preẽ ad agru ursũ parit̃ ouesq quesiturus. que
preisu repperit s sed sollicite in quirens cicius
aquib suerat occisus in uenit. Tunc sese ius
lamitis decdit fratrũ magis malieiã qua ur su
morte deplorans: Qũe uenerandus uit sat ieius
dsam es liosoris magnistimulis accensus in preca¬
tusest dicens. Spero in om̃ĩ potente dõ: quia ui

Expanded text:
i Florentius suspectus est redditus, quem usque ad horam vesperi exspectans, affligi coepit, quod is quem ex simplicitate multa fratrem vocare consueverat ursus minime reverteretur. Die vero altera perrexit ad agrum, ursum pariter ovesque quaesiturus; quem occisum reperit. Sed sollicite inquirens, citius a quibus fuerat occisus invenit. Tunc sese in lamentis dedit, Fratrum malitiam magis quam ursi mortem deplorans. Quem venerandus vir Eutychius ni, coram eo doloris magni stimulis accensus, imprecatus est, dicens: Spero in omnipotenti Deo, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
compre heñdere non possumus. timere magis. quã discutere
I AUIDE EGREDIENUUS animabus quȩ multa p̃noscunt᷑.
ea quȩ cȩpimus exequamur: ñeq hoc silendum ẽ : qđ de the-¬
ophanio centum cellensis urbis comite. in eadẽ urbe positus.
multis ad testantibus: agnoui Fuit namiq uir miscđie actib

Expanded text:
comprehendere non possumus, timere magis quam discuterecomprehendere non possumus, timere magis quam discutereUt autem de egredientibus animabus, quae multa praenoscunt, ea quae coepimus exsequamur, neque hoc silendum est quod de Theophanio, Centumcellensis urbis comite, in eadem urbe positus, multis attestantibus agnovi. Fuit namque vir misericordiae actib
Abbreviated transcription (Latin):
uulgar manebat : qui festine adegrum deductus. in uulga¬
rica lingua locutus ẽ: sed ita puer ille initalia natus. et
nutritus. in eadẽ barbara locutione respondit: acsi exead̾
fuisset gente. generatus Mirati sunt om̃s qui audiebant:
atq ex duarũ linguarũ exꝑimento. qͣs eum antea ͤ scis se¬
non nouerant. CRe dire Autii de om̃ibus qͣs ꝓbare minime
ualebant: Eunc ꝑbiduum mors eius dilata ẽ: sed die t̃cio.
qđ occulto iuditio nescitur manus ac brachia laceratos. ꝗͦ
suis dentibus laniauit. atq ita ecorpore exiit Quo mor.¬
tuo: om̃s illi quos. p̃dixerat exhac protinus luce. sub tracti¬
sunt: Nullusq in illa domo. eadem tempestate de functus
ẽ: qui uoce illiꝰ. denuntiat᷑ nonẽ ꝑE T RU S.
alpe ⁊er RiUILe esi. ut qui tale do num ꝑcipere meruit.
tali etiam pͥ hoc pena plecteretur: GREOO RI US¬
uis occulxa dĩ iudicia sciat. t̃a quȩ indiuino examine

Expanded text:
Bulgar manebat: qui festine ad aegrum deductus, ei BulgaBulgar manebat: qui festine ad aegrum deductus, ei Bulgarica lingua locutus est; sed ita puer ille in Italia natus et nutritus, in eadem barbara locutione respondit ac si ex eadem fuisset gente generatus. Mirati sunt omnes qui audiebant, atque ex duarum linguarum experimento quas eum antea nescisse noverant, crediderunt de omnibus quas probare minime valebant. Tunc per biduum mors ejus dilata est, sed die tertio, quo occulto judicio nescitur, manus ac brachia lacertosque suos dentibus labiavit, atque ita de corpore exivit. Quo mortuo, omnes illi quos praedixerat ex hac protinus luce subtracti sunt, nullusque in illa domo eadem tempestate defunctus est qui voce illius denuntiatus non est. PETR. Valde terribile est, ut qui tale donum percipere meruit, tali etiam post hoc poena plecteretur. GREGOR. Quis occulta Dei judicia sciat? Ea quae in divino examine
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in ea mortalitate. quȩ p̃dicti patricii. narsetis temporib.
hanc urbem: uehement᷑ afflixit: Indomo pre dicti uale.¬
riani puer armentarius fuit. precipue simplicitatis: et
humilitatis: Cum uͦ eiusdem ad uocati domus eadem cla¬
de uastaretur ĩ sdem puer ꝑcussus ẽ. ⁊ usq ad extremum
deductus Qui subito sublatus. a presentibus. redit: sibiq
dehac domo moriturisunt agnotu Illeille. atq ille: mou¬
turi sunt̃ Tũ uero netimeas: quia hoc tpr̃: moritur᷑ non
es Ut uere scias. qđ me in cȩlum fuisse uerum fateor etce
accepi illic. ut lingius om̃ibus loquar: Nun: quid ł in cogni¬
tum fuit. grecam me linguam omĩno non scisse: & tamen
grece loquar. ut cognoscas an uerum sit qd me om̃ĩs lingua
accepisse: testificor Cui tunc grecȩ. dñs suus locutus est:
atq ita ille. in eadem lingua respondit: ut cuncti qui as¬
erant mirarentur: In ea quoq domo predicti narsetis. spatariu̾

Expanded text:
 in ea mortalitate quae patricii Narsae temporibus hanc urbem vehementer afflixit, in domo praedicti Valeriani puer Armentarius fuit praecipuae simplicitatis et humilitatis. Cum vero ejusdem advocati domus eadem clade vastaretur, idem puer percussus est, et usque ad extremum deductus. Qui subito sublatus a praesentibus, postmodum redide hac domo morituri sunt agnovi. Ille, ille, atque ille morituri sunt; tu vero ne timeas, quia in hoc tempore moriturus non es. Ut vero scias quod me in coelo fuisse verum fateor, ecce accepi illic ut linguis omnibus loquar. Nunquid tibi incognitum fuit Graecam me linguam omnino non nosse? et tamen Graece loquere ut cognoscas an verum sit quod me omnes linguas accepisse testificor. Cui tunc Graece dominus suus locutus est, atque ita ille in eadem lingua respondit, ut cuncti qui aderant, mirarentur. In ea quoque domo praedicti Narsae spatharius
Abbreviated transcription (Latin):
agat & &penitete: ut pos sis euadere psente᷑ decella¬
tionẽ. Tunc quintianus ius sit eam celerius trihiad
carcer̃e : qui aeum uoce publica confutubat: Aguth&
dabat: Sequenti igitur die: impussimus quintianus suis
eam as pectib: uis st aptari : Cui & dexit Quid tractusti
cir casalutẽ tuã: Igutherespondit Salus mea xp̃sest
Quintianus dexit: Quo usq infelix ꝓtrahis intentionẽ
deos tuos lig neos & lupides. confitere creatorẽ tuũ
quite fecit dm uerum adora Quẽ sic ontẽpseris &nis
pȩnis & ꝑp&uis iucendiis sub iacebs Tunc iratus quin¬
tianus uis sit eam eculeo suspendi & torqueri: Cũ que¬
ani mitui. ut uitȩ tuȩ pos sit ẽe consultũ Agith&
responđ : Ego iphos pȩnis tadelector : sicut quibonũ
uuntium auđ. aut sicut quiuid& quẽ desideraũ:¬
aut sicut qui inuenit thes auros multos. itaego delec
tor inhis pȩnis corporalib posita : N enũ potest tri¬
ticum ipor reo reponi: nuisitheta eius foruter fuerit

Expanded text:
tu paenetere ut possis euadere aeternam| decollationem. Tunc quintianus iussit eam celerius| tradi ad carcerem . quia uoce eum pu| blica confutabat. Agathe dabat. Sequenti igitur die impiissimus| quintianus . suis eam aspectibus iussit aptari . cui et dixit| quid tractasti circa salutem tuam. Agathe respon| dit salus mea christus est. Quintianus dixit quousque infilex| protrahis intencionemdeos tuos qui sunt lapides| et ligna . et creatorem tuum qui te fecit . deum uerum adora .| quem si contempseris aeternis poenis et perpetuis incendiis| subiacebis. Tunc iratus quintianus iussit eam aeculeo| suspendi . et torqueri Cumqueanimi tui . Vt ui| tae tuae possit esse consultum. Agathe respondit in| his poenis ita delector . sicut si quis bonum nuntium au| dit aut qui uidet quam diu desiderauit. Aut qui inuenit| thtor in his poenis corporalibus posita. Non enim potest triticum in horreo reponi, nisi theca ejus fortiter fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
quifecit mare & herbas uirides & uridã terrum:
homiues aut facti abipso qui mihipossunt presturȩ
Liuilinus ꝓconsuldix̃. cole religionẽ romanum quã
& dñi nr̃i in uictis simi cȩsures & nos ipsiobseruamus.
consul cõmenturiensiofficio dicens adomnẽ defor¬
mationẽ deductu anouacula ublatis crinib de¬
cal u&ur ut eius primũ facies adignominiã deue¬
niat : Chrispina respondit loquantur ipsidii & credo.
egosisulitẽ que rerẽ au diendu ante tribunal tuũ
meo si hoc fue ro consecuta capud m eũlibentis sime¬
dixit &omnino in isto sensotuo stulto ꝑsistis. Cris¬
pina res pondit. ds̃ meus qui est. & qui i &̃ nũ¬
ꝑ man&. ipse meuis sit nasci. iꝓsededit mibisu¬
lutẽ & a quãbaptis mi sulutare ipse mecuĩest. ad
sime &plurib sufferimus impiã xp̃ianũ. actuex
sulsente ntiam dedit. delibello legi: Chris pinais ãꝑ¬
stiuo uidigna ꝑdurans quidiis nr̃is sagrifiaot
oluit seđmꝰ augustȩ legos mandata cles tigludi¬

Expanded text:
qui fecit mare, et herbas virides, et aridam terram; homines autem facti ab ipso, quid mihi possunt praestare? Anulinus proconsul dixit: Cole religionem Romanam, quam et domini nostri invictissimi Caesares et nos ipsi observamus. roconsul, et Commentariense officio dixit: Ad omnem deformitionem deducta, a novacula ablatis crinibus decalvetur, ut ejus primum facies ad pompam perveniat. Beata Crispina respondit: Loquantur ipsi dii, et credam: ego si salutem non quaererem audiendam, ante tribunal tuum meo, si hoc fuero consecuta. Caput meum perdo semedixit: Et omnino in isto sensu tuo stulto persistis? Beata Crispina respondit: Deus meus qui est, et qui fuit, ipse me jussit nasci; ipse dedit mihi salutem per aquam baptismi; ipse mecum est, ut id pluribus sufferimus impiam Crispinam? Acta ex sul sententiam de libello legit: Crispina in superstitione indigna perdurans, quae diis nostris sacrificare noluit, se
Abbreviated transcription (Latin):
pr&er eum. nullũ ulium dm̃ noui. Anulinus dixit.
durues. & contẽptrix &incipies iuim legum in uita
sustinere : Chris pina respondit quic quide merse¬
suꝑstitione sucrũ numina uenereris: Cris pina
ratorum dominorũ nr̃orum quib: deseriuire coge¬
ris sub uigata quo d& om̃is sacrificia fecit pec tibi du
pina respondit. pulli deuo cioest quȩ op primi cogit
inuitos Anulinus dixit. sedut iam de uotusis quȩ¬
rimus ut itẽplis saeris flexo capite diis romunoꝵ
tura immoles : Chris pinares ponđ. hoc non feciadiquan¬
do exquo natusum pec noui nec facio usq quo uixero
nis euade re. crispina. respondit. quod dicis ponti¬
optẽperes uissionib : Chris pina. respondit dii qui non¬

Expanded text:
ul dixit: Dura es et contemptrix, et incipies vim legum invita sustinere. Beata Crispina respondit: Quidquid emersesuperstitione sacra nomina venereris. Beata Crispina ratorum dominorum nostrorum, quibus deservire cogeris subjugata; quod et omnis Africa fecit, nec tibi dubpina respondit: Nulla devotio est quae opprimi cogit invitos. Anulinus proconsul dixit: Sed utinam devota sequaris, ut in templis sacris flexo capite diis Romanorum thura immoles. Beata Crispina respondit: Hoc non feci aliquando ex quo nata sum, nec novi, nec facio usquequo vita vinis evadere. Beata Crispina respondit: Quod dicis non tiobtemperes jussionibus. Beata Crispina respondit: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
set Pr&iosa ineo demlocomune ruconditurus reuelli
onib: cllecta quos pares meruo receperat cȩlũ sepulchri
unius tener& hospitium: Qiuib: honorifice deposits atq
sed piofidei ausu in qua apparebat cruore seruato erubu¬
isseterrũmar tẏrum cȩde ꝑsecutores pallente : Quib
reb manifestatis atq pate factis ingens hominũ eudẽ¬

Expanded text:
 preciosa in eodem loco munera condeturus . re| ueonebus collecta quos pares merito reciperat cae| lum sepulchri unius reteneret ospicium quibus ho| norifice depositis adque sed pio sacrilegio in qua adparebat| cruore suato+ . erubuisset terram martyres sed| de persecutorem pallente quibus rebus manefes| tatis adque patefactis ingens hominum . e
Abbreviated transcription (Latin):
pgliselconcupis cens suam opirionẽ extendere pob¬
lꝰ sonis ortumn natidib di famulam fet aorero
Siquierat degene reignotus ꝑhocsonar& apuddures
uulgi quod tunius c& actulis quiposs& &um
spestibilum sibis sub iugare ꝑsors: qtibidiuosi
suorum concupiscentiũ cõmouebat: &ut auarus
ad facultictes eius cupiditens suȩ frenalaxubatiꝰ
his a huus cemodi ut dixonus furos coprehensus
beata iguten asius f&at apartorib courtari. & fec̃
eion cuidũ mutronȩ tradinominȩ a frodisiȩ quȩ ha¬
bebat pouẽ filius turpissinas. sicut fue rat & mater
bielis ho aict̃ẽ fec̃. ut ꝑdies trigonta cotidieblundiren¬
tur ei quo m̃tarent apimũcius. & modoꝓ mettendo
lau: modoter repdo usperu speribant se mente

Expanded text:
li cupiens suam opinionem extendere| fortissimis ortam natalibus d\e/i famulam fecit arta re. Vt qui erat di genere ignotus per hoc sonaret apud| aures uulgi . quod tantus esset ac talis qui posset| etiam spectabilium sibi subiugare personas. Vt libidi| nosus suorum concupiscentia commouebat . et ut auaris ad fa| cultates eius cupiditatis suae frena laxabat . his et huiuscemodi ut diximus furis conpraehensus·| beatam agathem a suis fecit apparitoribus coartari.| Et fecit eam cuidam matrunae tradi . nomine afrodisię| quae habebat nouem filias turpissimas sicut fuerat| mater earum. Hoc autem fecit . ut per dies triginta coti| die blandirentur ei . ut mutarent animum eius . et modo| promittendo laeta modo terrendo aspera . Sperabant se | men
Abbreviated transcription (Latin):
node tiano noiues & maximiano a gusto consulib
die nonarum decẽbrium aputcoloniã thebestinã
in secr&ario ꝓtribunali ad sidentẽ anulo ꝓconsule cõ¬
me ntariense officium dexit : Lago nensis cris pina quȩ
legẽ dominorum nr̃orum prinapum contẽpsit siuis¬
seris audiatur: Anulinus ꝓconsul dĩx̃ inducatur ingres
suituq: cris pina. anulinus ꝓconsul diit. prȩcepti su eri
cog nouisti sententiam : C hrs pinares pondit. quid pri
nis nr̃is diodetiuno & maximiunopus agustis & constun¬

Expanded text:
ocletiano II et Maximiano Augusto consulibus, die Nonarum Decembrium, apud Coloniam Thebestinam, in secretario pro tribunali assidente Anulino proconsule, Commentariense officium dixit: Thagarensis Crispina, quae legem dominorum principum contempsit, si jusseris audiatur. Anulinus proconsul dixit: Inducatur. Et inducta beata Crispina, Anulinus proconsul dixit: Praecepti sacri jam cognovisti sententiam? Beata Crispina respondit: Quid praenis nostris Diocliciano et Maximiano piis Augustis, et Constan
Abbreviated transcription (Latin):
aduoluitur. repente factus exꝑsecutore collegu. uerũ
dum iacente ferro. ẽ& int̃ cur nifices iusta cunctitio:
citus. in quo nihilest arduum. nuhilprȩ ceps nihila p̃rup¬
tum. que licerib longeliteq: deduc tũ. afacie equo¬
ris. naturu cõplunat. Quẽ authdubiȩ martyrip̃paratũ:
Iam prius quam sacru consecrir&ur cruore: Soilẽ me¬
ritis eius fece rat pulchritudo incuius uertice darisi¬
bisc̃s albanus aquam rogauit : Statimq uicre dibilime¬
atu. ante mar t: respedes. Ions ꝑhennis exor tus est:¬
It om̃s agnoscerent. &ium tor rentẽ martyri obsequi¬
um d&ulis se. Neq eium fieripoterat ut inar duo mon¬
niq ministerio ꝑsoluto de uocione c̃õpl&u officutes
timonium relinquens reuersus ẽ aduaturam: Hec illud
pr& cundum pitaui quod car nifici illi. radicitus ad
ter rũ lumina. quipus ceruicib iutulit. impiusma¬
sus est: lunc uidex exanimes tanta nouitate ꝑcul sus.
inius su &iam principum iuib& deper secutione cessu

Expanded text:
am tuam repente facto| ex persecutore colliga uirum . dum iacente ferro essit inter car| neficis iuxta cunctatio ue uestitus in quo nihil arduum . nihil preceps . nihil| abruptum . quem lateribus longe late que deductu et a| faciem quoris natura conplantata . quem aut non dubii| martyri praeparata iam prius quam sacro consacra| retur cruore sacro simili ficerat pulchritudo. In cuius| uertice sanctus Albanus aquam sibi dari rogauit. Statim| que incredibili coeto ante martyres pedes . fons ut omnes agnoscerent etiam torrentem martyri obsequium detulisse: neque enim fieri poterat ut in arduo mon misterio persoluto deuo| tione conpleta officii . testimonio reuersus est ad natu| ra. Nec illud praeteriundam putaui quod carnefeci| illi curuatus ad terram lumina qui piis ceruicebus| intulit impia maus caesar exanimis tanta nouitate perculsus. In| iussum etiam princepum iubet de persecutione cessa|
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i contẽpni mus. Agutheidiexit: in genunius ur̃a. ađ
tantã captiuit atẽ de ue nic. ut ponsolum peccati
t& obnoxios: quintianus doxit: quic quid furioso¬
oreblas phe maueris. p̃ȩ nȩ pote runt iundicare : Dic̃ ta
men ante quã ad tormenta uenias. cur deorum sc̃a
contẽpnas. Agathadeat: polidice re deorum sed dic
dȩmonum. Dȩ monia eium sunt quo rum ef figies
bilis. sicatte natura dictauit: & sacrifica diisomni¬
potentib quos deos essedunitas ipsude monstrat:
Agicthadixit sit tulis uxor tua: qualis deatua ue pus
tianus audiens hȩc : ius sit cam alapis cȩdidicens: In ip¬
uiriam uidicis polite merurio oregurrire : Agithe
dexit: drui deostuos esse : quos ueradiui nitas: de mon¬
si ouis: Vt &uos passitis in eodẽ numero cõputari : Quin¬
tianus dexit: appar& te hoc eligere ut diuersator m̃
ed tantũ stultitiã deuolutũ: ut quos deos credis tibi¬

Expanded text:
i contempnemus+. Agathe dixit ingenuitas uestra| ad tantam captiuitatem deuinit . ut non solum pec| cati t obnoxios. Quintianus dixit quidquid furiosoore blasphemaueris . poenae poterunt uindicare. Dic ta| men antequam ad tormenta uenias . cur deorum sancta contem| nis. Agathe dixit noli dicere deorum sed dic daemonum.| daemonia enim sunt quorum effigies biles quod te| natura ditauit . sacrifica diis omnipotentibus·quos| uera diuinitas esse demonstrat. Beata Agathe dixit| Sit+ tales uxor tua qualis dea tua uenus tianus audiens haec . ius| sit eam alapis caedi. et dixit iniuriam iudici noli teme| rario ore garrire. Agathe dixit . dixisti deos tuos esse| quos uera diuinitas demonut ioues . ut uos possitis in deorum numero con| putari. Quincianus dixit appare te hoc elegire ut di| uersa tormad tantam stulticiam deuolutum ut illos | deos tuos dica
Abbreviated transcription (Latin):
rant ei noc te quatrunsierat. & exclamans. espeusippus
dix̃. Videbũme in uisu noctis p̃teritȩ insinu auie
meȩꝰ. quȩ mamillã suã plenã laclubus meis infundeps
dicȩbat: Speusippe bibelac q̃m inugone & incertumi¬
ne dũ ueneris quantoplus biberis. tunło fortius &ue¬

Expanded text:
sippus dixit: Videbam me in visione noctis praeteritae, in sinu aviae meae, quae mamillam suam plenam lacte labiis meis infundens, dicebat: Speusippe, bibe lac, quoniam in agone et certamine cum veneris, quanto plus biberis, tanto fortius et ve
Abbreviated transcription (Latin):
bantur cristiani. hoc habeb at uocabulũ
duce r&ur ad palmam : Arbor enum antiqua
palmȩ: illic erat : lgitur cum ut diximꝰ. post
nimia tor menta decollandus uepis s& ud
palma: ex pauit & dum uell& male euadere
mortis iaculo uulne rare. & qui ꝑ pas sio nes
ienu posuit & speculutorẽi ut fie r& orta¬
xp̃i mar tyrẽ fecit : Statimq ipse uitalis. cor¬
pus martyris rapiens. inutru raien nensium
urbem sepeliuit. Sum omne honestate: mar¬
contempsit : Quẽ paulinus consð laris. ideo
maxim e te pere man dauit: Nontantum
quia contẽ psit udeum redire. quantum hoc¬

Expanded text:
bantur Christiani hoc habebat vocabulum ut bantur Christiani hoc habebat vocabulum ut diceretur, ad Palmam, eo quod arbores antiquae palmae illic essent: ille igitur, ut diximus, post nimia tormenta decollandus cum veniret ad Palmam, expavit, et dum mallet male evadere,mortis jaculo vulnerare, et qui per passiones genu posuit, et spiculatorem ut feriret hortai martyrem fecit. Statimque sanctus Vitalis corpus martyris rapiens, intra Ravennensium urbem sepelivit cum omni honestate mar Vitalis venire contempsit. Quem Paulinus consularis ideo maxime teneri mandavit; non tantum quia contempsit ad eum redire, verum
Abbreviated transcription (Latin):
tyres fierent. quorum corporu ineo loco inue¬
pues inquo stus &oruis Duo decĩpedum ultitu¬
rẽ. dixit mihi : Ad capudeoꝵ libellum soriptum
in uenies in quo &ortus eorum & finis scriptus
uiderum queq audierum : ipsis corum positis.
primus ego terrȩ fos sor accessi C&eriepĩ ꝓsecuti:
fodientes ꝑuenimus ud ar chum quam ses pro¬
miserat paulus: Quam aperientes inue nimus
quasi ipsuhora positos scõs. miro odore flugran¬
tes: Ad quorũ cuput libellum i uenimus:
in quo erunt ꝑ ordinẽ uniuersa conscripta.
Ego seruus xp̃i phylippus intra domũ meam
scorum corporu quȩ cũ filio meo rapui. & se¬
peliuu: quorum mater ualeria: pater ui¬
talis dic tisunt: Quos uno ortu ge minos ge¬
nue runt &unum geruasium alte rum ꝓtu¬
sium uo caue runt: Quorum pater uitulis
miles consolarunusdum fuis s& cum¬
nomine ursicinum arte me dicum. natione
ligurium : post om̃a tormentu capitule
accepis se sepatntiã: locus autẽ ubi decollu¬

Expanded text:
orpora in eodem loco invenies, in quo stas et oras. Duodecim pedum altiturem, dixit mihi: Ad caput eorum libellum scriptum invenies, in quo et ortus eorum, et finis scriptus videram, quaeque audieram, ipsis coram positis, primus ego terrae fossor accessi: caeteri vero episcopi prosecuti, fodientes pervenimus ad arcam, quam sanctus promiserat Paulus: quam aperientes, invenimus quasi in ipsa hora positos 485 sanctos, miro odore flagrantes. Ad eorum caput libellum invenimus, in quo erant haec per ordinem universa conscripta: 6. Ego servus Christi Philippus intra domum meam sanctorum corpora, quae cum filio meo rapui, sepelivi. Quorum mater Valeria et pater Vitalis sunt dicti: quos uno ortu geminos genuere, et unum Protasium, alterum Gervasium vocaverunt. 7. Quorum pater Vitalis miles consularis, cum fuisnomine Ursicinum, arte medicum, natione Ligurium, post nimia tormenta capitalem accepisse sententiam locus autem ubi decol
Abbreviated transcription (Latin):
Infinita tibidom inatur stultitia. ut putes me m&¬
officiales suasn. Ducite eum ud palmã. & uelite¬
eum decollare sisucrificare contẽpserti: sed fuctte
foueam ipterri quo us que ueniatis udu
quam : &ibieum supnũ deponite & terru at que
seerauit. ut sucerdos apollonis. qui hoc consilium
me: Post septem uõ dies. prȩcipitatus udiubolo
in flumͥsis expirauit Sc̃s aut̃ẽ uitadis & glo¬
mosus martyr xp̃i ux ta cuutatẽ riben nen¬
diem Ualeria autẽ conuinx eius. dum uell&
corpus amalo homine bene positum u olar&¬
Ipsa dutem cum reuerte r&ur adurbem me¬
dio lapensium ido latria siluano sucrifican¬
tes incurrit: Qui cum eam de ponentes desau¬
mario horturentur secum epulari. & illa
raue runt : ut uix se minecem eam sui hominis
adme diola pensem ꝑducerent. ita ut in fra

Expanded text:
Infinita tibi dominatur stultitia: aut putas memetOfficiarium: Ducite eum ad palmam, et nolite decollare, si sacrificare contempserit: sed facite foveam in terra, tamdiu quo usque perveniatis ad aquam, et ibi eum supinum deponite, et terra atque secravit, ut sacerdos Apollinis qui hoc consilium me, sancte. Post septem vero dies praecipitatus a diabolo in flumine, exspiravit. Sanctus autem Vitalis gloriosus martyr Christi, juxta civitatem Ravennendiem. 11. Valeria autem conjux ejus, dum vellet corpus a malo homine bene positum violaria, cum reverteretur ad urbem Mediolanensium, Sylvano sacrificantes incurrit; cumque eam deponentes de sag hortabantur secum epulari. Cumque tata est, ut vix seminecem eam sui homines ad Mediolanensem urbem perducerent, ita ut intra