comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ suũ sẽꝑ olea uelpinus: sed tamen folia sua
sepe cõmutant. Necra quasi diut̾na srelquasi sue¬
cedanta p̃tendunt. suf arboris pulchritudinẽ ꝑ¬
p&u integritate uestit̾. iee muneris. obũ bran¬
tes. Palma autẽ uirens sẽ ꝑman&: conseruatione¬
& diut᷑ nitate ñ inmutatione foliorũ. Nãq quȩ
primo germinauerit folia. easine ulla substitutio¬
nis successione conseruat. Imitare ergo eãohomo
ut dicat᷑ & tibi: statura tua similis facta est palmȩ.
Seruauirichtatẽ pueritiȩ tuȩ. & illius innocentiȩ
tus secus decursus aquarũ: fructũ tuũ intẽ¬
pore tuo habeas p̃paratũ. & foliũ tuũ non defluat
clesia dicit. Inumbraeĩ confugi& sedi. Hanc
curar& ꝑgrotiͦs. Obũbrat enĩ infirmitati cor¬
poris fides m̃tis. & florentia meritauis tutum.
Maue ergo plantat̾ indomodnĩ. ut in atruisciꝰ sicut
palma floreas. & ascendat inte grã ȩcelesiȩ. &

Expanded text:
mentum suum semper olea uel pinus, sed tamen folia sua mentum suum semper olea uel pinus, sed tamen folia sua saepe commutant nec ea quasi diuturna, sed quasi succedanea praetendunt suae arboris pulchritudini perpetui integritate uestitus uicem muneris obumbrantes. palma autem uirens semper manet foris et diuturnitate, non inmutatione foliorum. nam quae primo germinauerit folia, ea sine ulla substitutionis successione conseruat. imitare ergo eam, o homo, ut dicaServa viriditatem pueritiae tuae, et illius innocentiae tus secus decursus aquarum fructum tuum in tempore tuo habeas praeparatum, et folium tuum non defluat. clesia dicit: In umbra ejus concupivi, et sedi . Hanc curaret aegrotos. Obumbrant enim infirmitates corporis fides mentis, et florentia merita virtutum. Mane ergo plantatus in domo Domini, ut in atriis ejus sicut palma floreas, et ascendat in te gratia Ecclesiae, et
Abbreviated transcription (Latin):
glutisant᷑. ita & iã &ͣ ina quosis & in chesestis c̃tra¬
rio quodã usu hec uirgulta nascunt᷑. Unde &
huere mias dubiamorũ atqͣ sincẽra miricibus
cõparauit: germin& inquit t̾ra. Ꝙ statĩ omĩs
surgenti germine t̾̃ra cõpleta est: &hom̃ni
dicit᷑. Diligedñmdm̃tuum. & ñ est caritas dĩ
omniũ infusauiscerib:. Surdiora corda hominũ
sunt quã dura saxorũ. Terir in debitos fruct̾
nobis ministrat dũ obsecundat auctori. Nos
debitũ munꝰ negamꝰ. dũ non ueneram᷑ auctorẽ.
Vide ut in paruis ꝓudentia sit dĩ: & quia cõpre¬
hendere ñ potes : mirare. quomodo alia sẽꝑ
florentia reseruauit. alia mutationẽ habere
uoluerit expoliationis amictu. Et int̃ Ranas
niuiũ pruinas. frigorũ. uiriditatẽ suã arua
c̃seruant : Et cũ ipsa testasint᷑: part̾ sui tam̃ aut
exiguã uiriditatis spetiẽ obtexunt. In ipsis
quoq generib: arborũ quȩ diuturnis frondib
uestiunt᷑ non mediocris distantia ͤ Seruat inclu¬

Expanded text:
glutinantur, ita etiam et in aquosis et in desertis contrario quodam usu haec uirgulta nascuntur. unde et Hieremias dubia morum atque insincera myricis comparauit. >Germinet inquit terra, et statim omnis surgenti germine terra completa est. et homini dicitur: dilige dominum deum tuum, et non est caritas dei omnium infusa uisceribus. surdiora corda hominum sunt quam dura saxorum. terra indebitos fructus nobis ministrat, dum obsecundat auctori: nos debitum munus negamus, dum non ueneramur auctorem. uide in paruis quae prouidentia sit dei et, quia conprehendere non potes, mirare quomodo alia semper florentia reseruarit, alia mutationes habere uoluerit expoliationis et amictus. inter cana niuium, pruinas frigorum uiriditatem suam arua conseruant et cum ipsa tecta sint gelu, partus sui tamen haut exiguam speciem uiriditatis obtexunt. in ipsis quoque generibus arborum, quae diuturnis frondibus uestiuntur, non mediocris distantia est. seruat indu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ stupeat tantã diuino p̃cepto artẽ inolitam
in pressãq naturȩ. quẽ ad modũ ab ipsocentro
distantib lic& m̃suris pariad surgat glutino.
eadẽ speties & ordo seruat᷑ : & quidã in singu¬
lis plagis nucleoꝵ pastus exuberrt. atq. in
orbẽ redit fruct̾ & grã. Itaq inpinea taima
ginẽ suinatura uidet᷑ exprimere. quȩ a primo
illo diuino celestiq mandato priuilegia acepta
custodit. & partꝰ suos quadã annoꝵ uice &ordine
refest : donec consũmatio tẽporis impleatur.
Sedut in hoc fruct̾ grrtã spetiẽ suisignat. Ita
&iã inmyricib idest humilib uirgultis. figurã
inꝓbȩ calliditatis expressit. Sic̃ enĩ duplici

Expanded text:
n stupeat tantam diuino praecepto artem inolitam inpressamque naturae, quemadmodum ab ipso centro distantibus licet mensuris pari adsurgat glutino, eadem species et ordo seruatur et quidam in singulis plagis nuculeorum partus exuberat atque in orbem redit fructus et gratia. itaque in pinea ista ginem sui natura uidetur exprimere, quae a primo illo diuino caelestique mandato priuilegia accepta custodit et partus suos quadam annorum uice et ordine refert, donec consummatio temporis impleatur. sed ut in hoc fructu gratam speciem sui signat, ita etiam in myricis, id est humilibus uirgultis figuram inprobae calliditatis expressit. sicut enim duplic
Abbreviated transcription (Latin):
possidebit. & ciuitates desertas in habitabis. Hab&
ergo aulea. quib attulit bonã uitã. peccata
tegit. culpã obumbrat. Haec est eccła. quȩ suꝑ
maria fundata est: & suꝑ flumina preparata
Supra uos enĩ firmata est & p̃parata. qui sicut
flumina puro in eã undiq fonte decurritis
De quib dictũ est. Eleuauerunt flumina d̃e.
eleuauer̃ flumina uocẽ suã : auoce aquarũ
multarũ. Et addidit. Mirabiles elatio¬
nes maris. mirabilis in excelsis dñs. Bona flumi¬
na. Hausistis enĩ ex illo ꝑhenni & plenofonte
quo fluistis. quiait uobis. Quicredit in me.
sicut dicit scriptura. flumina de uentre eius
fluent aquȩ uiuȩ. Hoc autẽ dicebat. desp̃ũ

Expanded text:
possidebunt, et ciuitates desertas inhabitabis. habet possidebunt, et ciuitates desertas inhabitabis. habet ergo aulaea, quibus adtollit bonam uitam, peccata tegit, culpam obumbrat. haec est ecclesia, quae super maria fundata est et super flumina praeparata. supra uos enim confirmata est et praeparata, qui sicut flumina puro in eam mundi fonte decurritis, de quibus dictum est: eleuauerunt flumina, domine, eleuauerunt flumina uoces suas a uoce aquarum multarum. et addidit: mirabiles elationes maris, mirabilis in excelsis dominus. bona flumina; hausistis enim ex illo perenni et pleno fonte, quo adsumpserit, qui ait uobis: qui credit in me, sicut dixit scriptura, flumina de uentre eius fluent aquae uiuae. hoc autem diceba
Abbreviated transcription (Latin):
non mortiferi cantus acromatũ schenicoꝵ. quȩ
mentẽ emolliant ad amores. sed concentus eccłȩ
sed consona circa dĩ laudes populi uox & pia uita
delect&. quibus non purpurea per ipetasmata
non aulea p̃tiosa spectare uoluptatis sit. Sed
hanc pulcherrimã mundi fabricã. hanc distan¬
tem inter se elementorũ copulã. cȩlũ sicut came¬
ram extensũ. ut inhabitantes in hoc mundo tegat.
terrã ad operandũ datã. diffusũ aerem. clausa
maria. populũ hunc diuinȩ operationis organũ.
inquo diuini modulamen result& oraculi. & dĩ
sp̃sintus operetur templũ istud. sacrariũ trinita¬
tis. scĩtatis domiciliũ. ecclesiã scãm. inqua reful¬
grant aulea cȩlestia: De quib dictũ est
Dilata locũ tabernaculorũ tuoꝵ & auleorũ tuoꝵ
fige ne parcas. Longiores fac funiculos tuos
& palos tuos confirma: Adhuc indextrã &
sinistrã extendes. & semen tuũ gentes hereditate

Expanded text:
non mortiferi cantus acroamatum scaenicorum, quae non mortiferi cantus acroamatum scaenicorum, quae mentem emolliant ad amores, sed concentus ecclesiae, sed consona circa dei laudes populi uox et pia uita delectet, quibus non purpurea peripetasmata, non aulaea pretiosa spectare uoluptati sit, sed hanc pulcherrimam mundi fabricam, hanc distantium inter se elementorum copulam, caelum sicut cameram extentum, ut inhabitantes in hoc mundo tegat, terram ad operandum datam, diffusum aerem, clausa maria, populum hunc diuinae operationis organum, in quo diuini modulamen resultet oraculi et dei spiritus intus operetur, templum istud, sacrarium trinitatis, sanctitatis domicilium, ecclesiam sanctam, in qua refulgent aulaea caelestia, de quibus dictum est: dilata locum tabernaculorum tuorum et aulaeorum tuorum, fige, ne parcas, longiores fac funiculos tuos et palos tuos confirma, adhuc in dextra et sinistra extende: et semen tuum gentes hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
equus ad salutẽ. ubi humilis & abiecta contentio.
ubi liciũ feda deformitas. Ex his igit᷑ quicirco
inherere consueuerant. fides creuit eccłae : cotidianꝰ
coetus augetur . Palus ẽ. luxuria. palus intẽperantia:
palus . ẽ. incontinentia. in qua uolutabra libidinum
sunt : bestiarũ murmura. latibula passionũ. ubi
uersant᷑ quicũq inciderint & non emergunt.
ubi labunt᷑ pedũ uestigia. fluitant singuloꝵ in¬
cessus. ubi fulicȩ se dũ lauant polluunt. ubi flebiles
desuꝑ gemitus colũbarũ. ubi pigra testudo cȩnoso
her& ingurgite. Deniq aper in palude. ceruus
ad fontes. Ex omi igitur palude. ubi quasi ranȩ
animi mentisq simplicitas. congregata. ẽ. aqua
ex om̃i lacu. & ex omni fouea. ut nemo fodiat¬
foueã fratri suo. inquã ipse incidat. Sed omnes
se inuicẽ diligant. om̃s se inuicẽ foueant. & quasi
unũ corpus diuersa se membra sustentent. quos

Expanded text:
equus ad salutem, ubi uilis et abiecta contentio, equus ad salutem, ubi uilis et abiecta contentio, ubi litigium foeda deformitas. ex his igitur qui circo inhaerere consueuerant fides creuit ecclesiae, merularum coetus augetur. palus est luxuria, palus est intemperantia, palus est incontinentia, in qua uolutabra libidinum sunt, bestiarum murmura, latibula passionum, ubi mersantur quicumque inciderint et non emergunt, ubi labuntur pedum uestigia, fluitant singulorum incessus, ubi fulicae se dum lauant polluunt, ubi flebiles desuper gemitus columbarum, ubi pigra testudo caenoso aeret in gurgite; denique aper in palude, ceruus ad fontes. ex omni igitur palude, ubi quasi ranae animi mentisque simplicitas. Congregata est aqua ex omni lacu et ex omni fouea, ut nemo foueam fratri suo, in quam ipse incidat, paret, sed omnes se inuicem diligant, omnes se inuicem foueant et quasi unum corpus diuersa se membra sustentent, quos
Abbreviated transcription (Latin):
quis ignorat. qđ hebreoꝵ transitũ mare fugerit.
quando se unda diuisit. transiuit populus pulueru¬
lento uestigio. perisse mare credens. fugisse fluctꝰ.
Deniq credit hoc agyptius ingressus ẽ : sed illis
reduit unda quȩ fugerat. Nouit ergo aqua &
Hanc imitemur aquã. & unã congregationẽ dñi.
unã ecclesiã nouerimus. Congregata ẽ. hic quondã
aqua ex omĩ ualle. ex omĩ palude. ex omni lacu
Uallis ẽ. heresis. uallis est gentilitas. quia ds̃ montiũ
heresi & gentilitate fletus & meror. Vnde ait
Disposuit in conualle fletus. Ex om̃i igitur ualle.
congregatus. ẽ. populus catholicus. Iam non multȩ
congregationes sunt : Sed una .ẽ. congregatio. una
eccła. Dictũ est & hic. Congreget᷑ aqua exomĩ
ualle. & facta. ẽ. congregatio spiritalis. factu est
unus populus. ex hereticis & gentilib repleta eccła ÷
Vallis est scena. uallis ẽ. circus. ubi currit mendax

Expanded text:
quis ignorat, quod ad Hebraeorum transitus mare fugerit? quis ignorat, quod ad Hebraeorum transitus mare fugerit? quando se unda diuisit, transiuit populus uestigio puluerulento perisse mare credens, fugisse fluctus. denique credidit hoc Aegyptius et ingressus est: sed illi rediit unda, quae fugerat. nouit ergo aqua ethanc imitemur aquam et unam congregationem domini, unam ecclesiam malefica. Congregata est hic quondam aqua ex omni ualle, ex omni palude, ex omni lacu. uallis est haeresis, uallis est gentilitas, quia deus montium haeresi et gentilitate fletus et maeror. unde ait: disposuit in conualle fletus. ex omni igitur ualle congregatus est populus catholicus. iam non multae congregationes sunt, sed una est congregatio, una ecclesia. dictum est et hic: congregetur aqua ex omni ualle, et facta est congregatio spiritalis, factus est unus populus. ex haereticis et gentibus repleta ecclesia est. uallis est scaena, uallis est circus, ubi curntcurrit mendax
Abbreviated transcription (Latin):
IES TERTIUS nobis hodie insermone
nascatur. qui ortus est inlectione
Prȩ clarus dies qui terrã anaufragio
liberauit dicente dõ. Congrege tͥ
aqua quȩ sub cȩlo est. in congregatione una
De quo prefationẽ adoriri plac&. Congrege¬
tur aqua dictũ est : & congregata ẽ. Et fre¬
quenter dicit᷑. congregetur populus & non
congregatur. Non mediocris pudorsẽ : impe
rio dĩ insensibilia elementa parere. & homines
non obȩdire. quib sensus ab ipso tributus auctore
est. Et fortasse hic pudor fecerit ut hodie
plures conueniretis. Ne quo die congregata est
aqua in congregatione una. eodie populus nequa¬
quã congregatus in ecclesia dñi uideretur
Nec hoc solũ obȩdientis aquȩ exemplũ habemus
Nam & alibi scriptũ est. Uiderunt te aquȩ ds̃.
uider̃ te aquȩ & timuerunt: Neq enĩ ueri
simile non uidet᷑ de aquis dictũ. quando alibi
quoq idem ꝓpheta ait. Mare uidit & fugit.
lordanis conuersus ẽ. retrorsũ. Hoc enĩ uere facti

Expanded text:
ies tertius nobis hodie in sermone nascatur, qui ortus est in lectione. Praeclarus dies, qui terram a naufragio liberavit, dicente Deo: Congregetur aqua quae est sub coelo in congregatione una . De quo praefationem adoriri placet. Congregetur aqua dictum est, et congregata est; et frequenter dicitur, Congregetur populus, et non congregatur. Non mrio dei insensibilia elementa parere et homines non oboedire, quibus sensus ab ipso tributus auctore est. et fortasse hic pudor fecerit, ut hodie plures conueniretis, ne quo die congregata est aqua in congregationem unam, et hodie populus nequaquam congregatus in ecclesiam domini uideretur. nec hoc solum oboedientia aquae exemplum habemus; nam et alibi scriptum est: uiderunt te aquae, deus, uiderunt te aquae et timuerunt. neque enim ueri simile non uidetur de aquis dictum, quando alibi quoque item propheta ait: mare uidit et fugit, Iordanes conuersus est retrorsum. hoc enim uere factum
Abbreviated transcription (Latin):
limꝰ insidias. Et diuerso genere nunc infida
sede decipere. nunc uisco eos fallere. nunc
laq is eos captare contendimus. Ciconiar
reditus. uexillũ ad tollit. Grues qͦq qui
alta petunt. amarł frequent̃ peregrinari.
Aliȩ aues ad manũ se subitiunt. & m̃se herili
ad suescunt. tactuq mulcent᷑: Aliȩ refor¬
midant. aliȩ eisdẽ qͥb: homines domicibis
delec tant᷑. Aliȩ secretã in desertis uitã¬
diligunt. quȩ reqͥrendi sibi uietꝰ difficultatẽ
strepunt. aliȩ canore delectant suauiq imo¬
dolamine: quȩcdã exnatura: Aliȩ exinstitutine
diũsarũ uocũ obloquunt᷑ discrimine. ut hominẽ
putes locutũ. cũ locuta sit auis. Quã dulcis ne¬
merularũ. quã expressa pͣsit taciest Sunt

Expanded text:
limur ilimur isede decipere, nunc sibilo eos fallere, nunc laqueis eos captare contendimus. ciconiae reditus uexillum ueris attollit. grues, quia alta petunt, amant frequenter peregrinari. aliae aues ad manum se subiciunt et mensae adsuescunt tactuque mulcentur, aliae reformidant. aliae isdem quibus homines domiciliis delectantur, aliae secretam in desertis uitadiligunt, quae requirendi sibi uictus difScultatemdterris, aliae canoro delectant suauique modulamine. quaedam ex natura, aliae ex institutione diuersarum uocum oblocuntur discrimina, ut hominem putes locutum, cum locuta sit auis. quam dulcis mcrularummerularum, quam expressa uox psittaci est! sunt
Abbreviated transcription (Latin):
diuerso & fortuito erbo. Est & iã diuersitas
copularũ. quarũ grã carent fere quȩ inten¬
dunt rapinis. Nã ꝓpter auiditatẽ predandi.
ł ꝓpt̃ insidias explorandi. nec ipsis int̾se conueni
Et ideo declinant sui copulã refugit enĩ auari¬
tia consortia plurimoꝵ. Deinde coniunctio
plurimoꝵ. facile ipsa se ꝓderit. His ergo auib:
nihil .ẽ. copulatoriũ. p̃ter iugale consortium
turdi. gaudent plurimoꝵ conexione. Alia qͦq.
auiũ genera encoria. quaemanent in locissẽꝑ.
Alia aduentitia quȩ obeunt regiones alias &
ꝑ acta hieme reũ tunt᷑. Sunt alia quȩ hieme
redeunt. aestate peregrinant᷑ a nobis. Siue
qđ alia hiemis tẽpore ad calidiora se c̃ferant.
siue qͦđ pleriꝰq rursus estatẽ in his locis exi¬
gant quȩ amorniora nouert̃. Iurdi deniq
autũn fine. hiemis confinio quasi exacta ȩstate
se refert̃. qͥb nos in hospitali inmanitate mo¬

Expanded text:
diverso et fortuito cibo. Est etiam diversitas diverso et fortuito cibo. Est etiam diversitas copularum, quarum gratia carent, quae intendunt rapinis. Nam propter aviditatem praedandi, vel propter insidias explorandi, 99 nec ipsis inter se convenit; et ideo declinant sui copulam. Refugit enim avaritia consortium plurimorum. Deinde conjunctio plurimorum facile ipsa se proderet. His ergo avibus nihil est copulatorium praeter jugale consortium.turdi gaudent plurimorum connexione. 48. Alia quoque avium genera enchoria quae manent in locis semper: alia adventitia quae obeunt regiones alias, et peracta hyeme revertuntur: sunt alia quae hyeme redeunt, aestate peregrinantur a nobis; sive quod alia hyemis tempore ad calidiora se conferant; sive quod pleraque rursus aestatem in iis locis exigant, quae amoeniora noverunt. Turdi denique autumni fine, hyemis confinio, quasi exacta aestate se referunt. Quibus nos inhospitali immanitate mo
Abbreviated transcription (Latin):
geñ. Non in merito igit᷑ qͥa deaqͥs genꝰ utrũq
ꝓducit᷑. natandi ꝓprietas utrisq sub peditat.
Sane &cũ coluber lubricꝰ omẽsq serpentes ideo
em̃ serpendi nom̃ est inditũ. qͥa non possunt a bulare
sed serpere. Dracones qͦq simili modo pisces
pleriq sine pedib sint. Nullũ auiũ genꝰ. pedũ
officio car&. quia omĩb uictꝰ et̃ris. Et ideo
pedũ munere fulciunt᷑. qͥa huiꝰ modi ad escam
querendã indigent ministerio. Itaq aliȩ uolu¬
cres unguib armant᷑ ad raptũ ut accipitres.
aut aqͥlae. quȩ rapinã uenationis exercent.
Aliȩ ł ad incedendũ. ł ad crbũ sibi parandũ usu
autẽ nom̃ auiũ. sed genera diũsa. quȩ qͥs possit
memoria aut cogitatione cõp̃hendere. Sunt
itaq aues quȩ carne uescunt᷑. ideo his ungues
asperi. curuatũ atq acuitũ os. uelox uolatus.
qm̃ rapto uiuurł. ut possint facile corripere p̃dã
Sunt &iã aues quȩ reꝑto pascunt᷑ semine. Aliȩ

Expanded text:
entoinmerito igitur, quia de aquis genus utrumque producitur, natandi i proprietas utrisque peccatorum. sane cum et coluber lubricus opprimens serpentes - ideo enim serpenti nomen est inditum, quia non possunt ambulare, sed repere —, dracones quoque simili modo ut pisces plerique sine pedibus sint, nullum auium genus pedum officio caret, quia omnibus uictus e terris. et ideo pedum munere fulciuntur, quia huiusmodi ad escam quaerendam indigent ministerio. itaque aliae uolucres unguibus armantur ad opprimit, ut accipitres et aquilae, quae rapinam uenationis exercent: aliae uel ad incedenautem nomen avium, sed genera diversa; quae quis possit memoria aut cognitione comprehendere? Sunt itaque aves quae carne vescuntur. Ideo his ungues asperi, curvatum atque acutum os, velox volatus; quoniam raptu vivunt; ut possint facile corripere praedaSunt etiam aves, quae reperto pascuntur semine: aliae
Abbreviated transcription (Latin):
dit sedlaxis &c latiorib foliis uidet̾ pennas ad¬
sumere. Ex hissolus mollia illa seres depectur
uellera quȩ adusus sibi ꝓprios diuites uindicart̃.
Vnde & dñsait. Quid existis ĩ desertũ uidere hom¬
ne mollib uestim̃tis ĩdutũ : Ecce qͥ mollib uesti¬
unt᷑ ĩ domib regũ sunt. Chame leon qͦq diũsas
species fert̃ uario colore m̃tiri NLeporescerte
qđ de ꝓximo facile cognouim̃ hiemȩ albescere.
estate in suũ color ẽ redire ñ dubium ẽ. Haet ideo
libaui. ut ad cõmutationis fidẽ quȩ ĩ resurrecti¬
one futura ẽ. &iã ista exẽpla nos prouocent.
sed ita ut cõmutationẽ illã dicamꝰ quã apłs eui¬
dent̃ expressit dicens. Om̃s qͥdẽ resurgemꝰ. sed

Expanded text:
dit, sed laxis et latioribus foliis pinnas uidetur addit, sed laxis et latioribus foliis pinnas uidetur adsumere. ex iis foliis mollia illa Seres depectunt uellera, quae ad usus sibi proprios diuites uindicarunt. unde et dominus ait: quid existis in desertum? uidere hominem mollibus uestimentis indutum? ecce qui mollibus uestiuntur in domibus regum sunt. chamaeleon quoque diuersas species fertur uario colore mentiri. lepores certe, quod de proximo facile cognouimus, hieme albescere, aestate in suum post colorem redire non dubium est. haec ideo libaui, ut ad commutationis iidem, quae in resurrectione futura est, etiam ista exempla nos prouocent, sed ita ut commutationem illam dicamus, quam apostolus euidenter expressit dicens: omnes quidem resurgemus,
Abbreviated transcription (Latin):
lena q̃rũ cantib medio ȩstu arbusta rũpunt᷑.
eo qđ magis canore meridianis calorib: qͦ puri¬
orẽ Aerẽ id tẽporis ad trahunt spũ. eocantus
resonans clariores. Nec apes ipsȩ insuaue quiddã
canurł. habent enĩ grãm in rauco illo uocissuȩ
murmure suauitatis. quã nos fracto tubar ũ
sonitulentius primũ uidem᷑ imitati. qͦ strepi¬
tu ad excitandos animos inuigorẽ. nihil aptiꝰ
respirandiq munꝰ atq usũ neqqͣquã habere
ꝓdant᷑. sed aerio uescispiramine. Deniq siqͥs
eas suꝑfundat oleo ꝓpenecant᷑. eo quod sub¬
structis por is aeriũ spiram̃ illud haurire
ñ possinł c̃tinuoq siqͥs acetũ his suꝑ fundat.
ilico reuiuiscunt. eo qđ uis aceticito illos
plecti. quȩ deuerme indico trahit historia.
ł eorũ relatio qͥ uidere potuert̃. łertur hc
niger uermis conũti primũ inspeciem caulis
atq in eã mutari naturã. Inde ꝓcessu quodã
fieribabilius nec eã tam̃ formã figurãq custo¬

Expanded text:
lena, quarum cantibus medio aestu arbusta rumpuntur, eo quod magis canorae meridianis caloribus, quo puriorem aerem id temporis adtrahunt spiritu, eo cantus resonant clariores. nec apes ipsae insuaue quiddam canunt ; habent enim gratam in rauco illo uocis suae murmure suauitatem, quam nos fracto tubarum sonitu lentius primum uidemur imitati, quo strepitu ad excitandos animos in uigorem nihil aptius lmonem respirandique munus atque usum nequaquam habere prodantur, sed aerio uesci spiramine. denique si quis eas superfundat oleo, propere necantur, eo quod obstructis poris aerium spiramen illud haurire non possint, continuoque si quis acetum his superfundat, ilico habens, eo quod uis aceti cito illos plecti quae de uerme Indo tradit historia uel eorum relatio qui uidere potuerunt. fertur hic corniger uermis conuerti primum in speciem caulis atque in eandem mutari naturam, inde processu quodam fieri bombylius. nec eam tamen formam figuramque custo
Abbreviated transcription (Latin):
deficiat ĩ uia. Si ille dicit mifereor hunis
habent escã. Et dimittere eosieunos nolo
nedeficiant ĩ uia. Cuius intanta sermoni
maria apparatus recusabat epularum.
quanto magis nos c̃siderare debemꝰ quia non
multi st̃ qͥ in uerbo dĩ uiuunt. & ideo refrc¬
tio corporis desiderat᷑. : Certe illius
triduo nr̃m hoc post tridu laboriosius. ẽ.
Et ideo qͥ cũ auib lusimus. cũ gallo cantauimꝰ.
iã dñi canam̃ mysteria & ad corpus iħu
c̃ueniarł aqͥ lȩ peccatoꝵ ablutione renouatȩ¬
Iam enĩ coetus ille magnus uerũ nob̾ ionã reddidit.¬
& gratulemur qͦđd facto est nobis uespere dies
quintus. fiat nobis mane dies sextus. FIAI.¬

Expanded text:
deficiat m uia. si ille dicit: misereor huius deficiat m uia. si ille dicit: misereor huius habent escam, et dimittere eos ieiunos nolo, ne deficiant in uia, cuius intenta sermoni Maria adparatus recusabat epularum : quanto magis nos considerare debemus quia non multi sunt, qui in verbo Dei vivunt, et ideo refectio corporis desideratur! Certe illius tridui nostrum hoc postridie laboriosius est. Et ideo qui cum avibus lusimus, cum gallo cantavimus, jam Domini canamus mysteria, et ad corpus Jesu conveniant aquilae peccatorum ablutione renovatjam enim cetus ille magnus verum nobis Jonam reddidit: et gratulemur quod factus est nobis vespere dies quintus; fiat nobis mane dies sextus.
Abbreviated transcription (Latin):
tiã peccatorũ. Ideo c̃sulto sermonẽ ꝓtraximꝰ
ut nob qͦq gallus cantar&. loquentib subue¬
nir&. qͦ siquꝰ d delictũ opressiss& in uerbo.
culpã xpe donaris. Da queso lacrimas p&ri
nolo lȩtitiã peccatoris. ł leueruNT hebrei.
Cȩtatus ẽ pharao qͦđ hebreos tenebat ĩ clusos.
& mari mersus. cũ populo suo occidit:
Exultauit & iuda in mercede ꝓditionis suꝑ̧
sed ipsius se m̃ cedis suȩ laqueo strangulauit
leuit eprorẽ suũ petrus. & meruit ut alioꝵ
tẽpus est. qͦ melius aut tacetur aut flet᷑
Iẽpus ẽ. qͦ celebratur indulgentia peccatoꝵ
Nobis quoq gallus iste mysticus insaeris cant&
qm̃ iã petrigallus in nrõ fermone cantauit.
leat ꝓ nobis petrus. qͥ ꝓse bene fleuit. &
innos pia xp̃i oraconuertat. Ap̃ ꝓper&
ihũ dni passio quȩ cotidie delicta nrã con¬
donat . & munꝰ remissionis operatꝰ. Ponus
dñs dimittere ieiunos non uult. nequis

Expanded text:
tiam peccatorum. ideo consulto sermonem incorruptelam, tiam peccatorum. ideo consulto sermonem incorruptelam, ut nobis quoque gallus cantaret et loquentibus subueniret, quo si quod delictum obrepsisset in uerbo, culpam, Christe, donares. da quaeso lacrimas Petri, nolo laetitiam peccatoris. fleuerunt Hebraei laetatus est Pharao quod Hebraeos tenebat inclusos et mari mersus cum populo suo occidit. exultauit et Iuda in mercede proditionis suae, sed ipsius se mercedis suae laqueo strangulauit. fleuit errorem suum Petrus et meruit ut aliorutempus est quo melius tacetur aut exinaniuit, tempus est quo celebratur indulgentia uacaret. nobis quoque gallus iste mysticus in sacris cantet, quoniam Petri gallus in nostro sermone cantauit. fleat pro nobis Petrus, qui pro se bene fleuit, et in nos pia Christi ora conuertat. adproperet Iesu domini passio, quae cottidie delicta nostra condonat et munus remissionis operatur. bonus dominus dimittere ieiunos non uult, ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
minuit᷑ dolor uulnerũ. febriũ flagrantia¬
mitigat᷑. reuertit᷑ fides lapsis. Iħs titubantes respi¬
cit. errantes corrigit. Deniq respexit petrum.
& statĩ error abscescit. Pulsa ẽ. negatio. secuta
c̃fessio qͦđ ñ fortuit᷑ accidisse. sed exsententia
dnĩ lectio doc&. Sic enĩ scriptũ est. qͥa dix̃ dñs
ad symonẽ. Non cantab̾ gallus. priusquã me
ter neges. Bene fortis indie petrus. nocte turbat᷑
& ante gallicantũ labit᷑. & labit᷑ tertio. ut scias
ñ in consulta effusione sermꝰnis esse prolapsum.
sedm̃tis nutatione turbatũ. Idẽ tamen post
gallicantũ fit fortior. &iã dignus quem xp̃s
aspiciat. Oculi enĩ dni suꝑ iustos. Agnoũ uenisse
remediũ. post qđ iã errare ñ possit. Et ĩ uirtu¬
tẽ aberrore mutatꝰ. amarissime fleuit. ut la¬
crimissuis deler& errorẽ. Respice nos qͦq dñẽ
uam̃ piis fletib culpã. ut meream᷑ indulgen¬

Expanded text:
minuitur dolor uulnerum, febrium flagrantiaminuitur dolor uulnerum, febrium flagrantiamitigatur, reuertitur fides lapsis, Iesus titubantes respicit, errantes corrigit. denique respexit Petrum, et statim error abscessit, pulsa est negatio, secuta confessio. quod non fortuito accidisse, sed ex sententia domini lectio docet. sic enim scriptum est, quia dixit Iesus ad Simonem: non cantabit gallus, priusquam me ter neges. bene fortis in die Petrus, nocte turbatur et ante galli cantum labitur et labitur tertio, ut scias non inconsulta effusione sermonis esse prolapsum, sed mentis quoque nutatione turbatum. idem tamen post galli cantum fit fortior et non dignus quem Christus aspiciat; oculi enim domini super iustos. agnouit uenisse remedium, post quod iam errare non posset, et in uirtutem ab errore mutatus amarissime fleuit, ut lacrimis suis lauaret errorem. respice nos quoque, domuamus piis fletibus culpam, mereamur indulgen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ aliqͦ pennarũ. sed menbranȩ suȩ fulta remigio.
sibi ĩ uicẽ adhereNt . & qͦsi specie botrionis ex
aliqͦ loco penderł ac sise ultima quȩq laxauer̃
om̃s resoluunt᷑. Quod fit qͦdã munere caritatis
quȩ difficile ĩ hominib huius modi repperitur
Est ociã gallicant᷑ suauis ĩ noctib nec solũ suauis
sed &iã utilis qͥ qͣsi boñ cohabitator & dormi¬
entẽ excitat . & sollicitũ ad mon&. & uantem
solat᷑ ꝓcessũ noctis canora significatione ꝓtes-¬
tans. Hoc canente. latro suas relinqt insidias.
Hoc ipse lucifer excitatꝰ orit᷑ cȩlũq ĩ luminat.
Hoc canente. mestitiã trepidus nauta deponit.
om̃isq crebro uesꝑtinis flatib excitata tẽpes¬
exilit ad p̃candũ. legendiqͦ munꝰ instaurat
Hoc postremũ canente. ipsȩ eccłȩ PẼTRUS
culpã suã diluit. quã priusquã gallus can¬
tarit negando c̃traxerat. Istius cantu.
spes omĩb redit. aegris leuatur in cõmodum.

Expanded text:
n aliquo pinnarum, sed membranae suae fulta remigio, sibi inuicem adhaerent et quasi in speciem botryonis ex aliquo loco pendent ac, si se ultima quaeque laxauerit, omnes resoluuntur. quod fit quodam munere caritatis, quae difficile in hominibus huius mundi repperitur. Est etiam galli cantus suauis in noctibus — nosed etiam utilis, qui quasi bonus cohabitator et dormitantem excitat et sollicitum admonet et uiantem solatur processum noctis canora significatione protestans. hoc canente latro suas relinquit insidias, hoc ipse lucifer excitatus oritur caelumque inluminat, hoc canente maestitiam trepidus nauta deponit omnisque crebro uespertinis flatibus excitata tempesexsilit ad precandum, legendi quoque munus instaurat, hoc postremo canente ipsa ecclesiae petra culpam suam diluit, quam priusquam gallus cantaret negando contraxerat. istius cantu spes omnibus redit, aegri releuatur incommodum,
Abbreviated transcription (Latin):
aeris ipsius colligentes: Porro autẽ a fide
deuii ꝑpetuȩ cecitatis tenebris inplicantur.
habentes ĩ ꝓximo diẽ xpĩ & lum̃ eccłae. & nihil
uidentes: Aperiurł qͣsi scientes omĩa. acuti
auena hebetes ad ȩt̃na & longe disputatio¬
nis anfractu ꝓdentes ĩ scientie ꝓprie cecitatẽ.
Itaq dũ cupiunt subtilius uolitare sermonib:
qͣsi noctuȩ ĩ lumine uanuert̃. Alespertilio
animal ignobile. auespere nomen accepit.
Est autẽ uolatile idẽq quadrupes. &dentib utit᷑¬

Expanded text:
acris ipsius colligentes. Porro autem a fide acris ipsius colligentes. Porro autem a fide devii, perpetuae caecitatis tenebris implicantur, habentes in proximo diem Christi et lumen Ecclesiae, et nihil videntes aperiunt os quasi scientes omnia, acuti ad vana, hebetes ad aeterna, et longae disputationis anfractu prodentes inscitiae propriae caecitatem. Itaque dum cupiunt subtilibus evolare sermonibus, quasi noctuae in lumine evanuerunt. Vespertilio animal ignobile a vespere nomen accepit. Est autem volatilis, eademque quadrupes, et dentibus utit
Abbreviated transcription (Latin):
anc imitata tenuis illa mulier sed pudica.
icussũ mole lapidẽ brachio trahens. ut possit
alim̃tũ panis suis paruulis non deesse:¬
noct̾no cantu mestũ pauꝑtatis mulc& affectum:
tquãuis suauitatẽ Iusciniȩ ñ possit imitari.
imitat᷑ tam̃ eã sedulitate pietatis. Noctua ipsi
tenebrarũ caligantẽ ñ sentit horrorẽ. & quo
fuerit nox obscurios. eo contra usũ auiũ cete¬
rarũ in offensos exerc& uolatꝰ. Exorto autẽ
die & circũ fuso splendore solis uisus eiꝰ hebe¬
tat᷑ qͥsi quib dã sit ĩ tenebris Quo indicio sui
declarat. eẽ aliqͦs qͥ cũ oculos habearł adui¬
dendũ uidere ñ solearł. & uisus sui offitio
solis fugant᷑ ĩ tenebris. De cordis oculis loqͦr
qͦs habent sapientes mundi. & ñ uiden In luce
nihil cernunt. ĩ tenebris ãbularłdũ demoni¬
orũ tenebrosa rimant᷑. & cȩ̨li alta se uidere
credunt Describentes radiomundũ. mensurã

Expanded text:
Hanc imitata tenuis illa mulier, sed pudica, Hanc imitata tenuis illa mulier, sed pudica, in usum molae lapidem brachio trahens, ut possit alimentum panis suis parvulis non deesse,nocturno cantu moestum paupertatis mulcet affectum. Et quamvis suavitatem lusciniae non possit imitari, imitatur tamen eam sedulitate pietatis. Noctua ipsa tenebrarum caligantem non sentit horrorem; et quo fuerit nox obscurior, eo contra usum avium caeterarum inoffensos exercet volatus. Exorto autem die, et circumfuso splendore solis, visus ejus hebetatur, quasi quibusdam erret in tenebris. Quo indicio sui declarat esse aliquos, qui cum oculos habeant ad videndum, videre non soleant, et visus sui officio solis fungantur in tenebris. De cordis oculis loquor, quos habent sapientes mundi, et non vident, in luce nihil cernunt, in tenebris ambulant, dum daemoniorum tenebrosa rimantur, et coeli alta se videre credunt, describentes radio mundum, mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
dedit deuorandi naturã. ut ĩsaciabili pastu
plagã quã supra dixim̃ possit extinguere. Sed
qđ hoc ẽ dũ sermonẽ ꝓducimꝰ: Ecce tibi iã &
noct̾nȩ aues circũ uolaNł & in eo ipso in qͦ fini¬
endũ sermonẽ ad monenł sui qͦq assumendam
cõmemorationẽ ꝓducunt. Repetunt diuersȩ
aues auiaria sua: qͦs uesꝑ noctu cogit decedere.
& se ĩ latibulissuis abducunt. Canorũ occasũ
diei carmine ꝓsequentes. ne in munes habeant᷑
grãrũ qͥb creatorẽ suũ om̃is creatura c̃ laudat
ab &iã nox carmina sua qͥb: uigilias hominum
mulcere c̃sueuit. Hab& & noctua suos cantꝰ
uid autẽ deluscinia dicã : Quȩ ꝑuigil custos
cũ oua qͦdã sinu corporis & gremio fou&.
in sõnẽ longe noctis laborẽ cantilenȩ suaui¬
tate solat᷑. ut mͥ uideat᷑ hȩc sũma eiꝰ esse in¬
tentio. qͦ possit ñ minus dulcib: modulis. quã
fotu corporis animare fetus. ouaq: foueat:

Expanded text:
dedit deuorandi naturam, ut insatiabili pastu dedit deuorandi naturam, ut insatiabili pastu plagam quam supra diximus possit extinguere. Sed quid hoc est? dum sermonem producimus. ecce iam tibi et nocturnae aues circumuolant et in eo ipso, quo finiendum sermonem admonent, sui quoque adsumendam commemorationem producunt. repetunt diuersae aues auiaria sua, quas uesper nocti cogit decedere, et se in latibulis suis abdunt canoro occasum diei carmine prosequentes, ne inmunis abeat gratiarum, quibus creatorem suum omnis creatura conlaudat. habet etiam nox carmina sua, quibus uigilias hominum mulcere consueuit, habet et noctua suos cantus. quid autem de luscinia dicam, quae peruigil custos, cum oua quodam sinu corporis et gremio fouet, insomnem longae noctis laborem cantilenae suauitate solatur, ut mihi uideatur haec summa eius esse intentio, quo possit non minus dulcioribus modulis quam fotu corporis animare ova quae foveat.
Abbreviated transcription (Latin):
mihi Ande uultures mortẽ hominis signis qͥb: dĩ
ad nuntiare c̃sueuerint. qͦ inditio docti atq
instructi sint᷑ cũ bellũ lacrimabile int̾se adũ sy
acies ĩstruant: Multo p̃dictȩ uolucres sequan
agmine: Et eosignificent. qͦ multitudo hominũ
casura sit bello. futurap̃da uulturib Quod
utiq exspecir ĩstructionis humanȩ. qͣdã uidẽ
ratione colligere IUsq adlo custã quoq grã
diuina pene trauit.quȩ cũ agmine conserto
regionis cuiusce occupauerit latitudinẽ. in¬
noxio primũ feriat᷑ habitaculo. nec frucas
ĩ hospitali ĩ cursione depascit᷑. nisi diuinae
signũ p̃ceptionis acceperit. Et enĩ sic̃ inexodo
legimꝰ : Ea qͦq cȩlestis ultionẽ offensionis ex¬
sequit᷑. pie ministra uindictȩ. Hanc qͦq auis.
deuorat seleuchis: Sic enĩ greco auis hȩc nuncu¬
pat̾ nomine. data ad remediũ maloꝵ quȩ locuqs¬
ta consueuit ĩferre. Cui creator ĩ explebilem

Expanded text:
mihi unde uultures mortem hominum signis quibusdam mihi unde uultures mortem hominum signis quibusdam adnuntiare consueuerint, quo indicio docti atque instructi sint, ut, cum bellum lacrimabile inter se aduersae acies instruant, multo praedictae uolucres sequantur agmine et eo significent quod multitudo hominum casura sit bello futura praeda uulturibus? quod utique ex specie instructionis humanae quadam uidentur ratione colligere. usque ad lucustam quoque gratia diuina penetrauit, quae cum agmine conferto regionis cuiusque occupauerit latitudinem, innoxio primum feriatur habitaculo nec fructus inhospitali incursione depascitur, nisi diuinae signum praeceptionis acceperit. etenim sicut in Exodo legimus, ea quoque caelestis ultionem offensionis exequitur piae ministra uindictae. hanc quoque auis deuorat seleucis — sic enim graeco auis haec nuncupatur nomine - data ad remedium malorum, quae lucusta consueuit inferre. cui creator inexplebilem
Abbreviated transcription (Latin):
passus ẽ. Resurgentẽ eã sui semine uoluit re¬
parari. Quis igit᷑ huic ad nunciat diẽ mortis
ut faciat sibi tecã. & ĩpleat eã bonis odorib
atq ĩgrediat᷑ in eã & moriat᷑ illic ubi odorib:
gratis fetor funeris possit aboleri: Fac& tu
homͦ tibi tecã: expolians ue terẽ hominẽ cũ
bonis uirtutũ tuarũ odorib: hoc est. castitatis.
misericordiȩ atq iustitiȩ. In ipsa penetralia
fidei suauitatif factoꝵ p̃stantiũ odore redolentia
tutus ĩ gredere. eate amictũ fide. exitus uitȩ huiꝰ
inueniat. ut possint ossatua pinguescere. ut sint
sicut ortus ebrius cuius cito semina suscitantur.
Cognosce ergo diẽ mortis tuȩ. sic̃ cognoũ & paulus
qͥ ait. Certam̃ bonũ c̃taui . cursũ consumaui. fidẽ
seruaui. reposita ẽ mͥ corona iustitiȩ. Intrauit
igit᷑ intecã suã qͣsi bonꝰ foenix. quã bono repleuit
odore martyrii Int̃rogabote. tu autẽ responde

Expanded text:
passus resurgentem eam sui semine uoluit propassus resurgentem eam sui semine uoluit propagari. quis igitur huic adnuntiat diem mortis, ut faciat sibi thecam et inpleat eam bonis odoribus atque ingrediatur in eam et moriatur illic, ubi odoribus gratis faetor funeris possit aboleri? fac et tu, homo, tibi thecam: expolians te ueterem hominem cum bonis virtutum tuarum odoribus; hoc est, castitatis, misericordiae, atque justitiae, et in ipsa penetralia fidei suavi factorum praestantium odore redolentia totus ingredere: ea te amictum inueniat, ut possint ossa tua pinguescere et sint sicut hortus ebrius, cuius cito suscitantur uirentia. cognosce ergo diem mortis tuae, sicut cognouit et Paulus. qui ait: certamen bonum certaui, cursum consummaui, fidem seruaui. reposita est mihi corona iustitiae. intrauit igitur thecam suam quasi bonus phoenix, quam bouobono repleuit odore martyrii. Interrogabo te, tu autem responde
Abbreviated transcription (Latin):
Pleriq enĩ cõmutationis genꝰ & formas qͣs non
accepert̃. int̃p̃tatione quadã p̃sumptionis
ĩ debitȩ incongrua usurpatione euerterur
ł oenix qͦq auis i locis arabiȩ ꝓhibet̃ degere . atq
eã usq ad annos quingentos longena ȩ tate ꝓce¬
dere. Quȩ cũ sibi finẽ uitȩ. rẽ. ad ũterit. facit
sibi tecã deturȩ & myrra & ceteris odoribus
Inꝗͣ inpleto uitȩ suȩ tẽpore. intrat & moritur.
Oecuĩ humore carnis uermis exsurgit. paulatiq
ad olescit. ac ꝓcessustatuti tẽporis induit ala¬
rũ remigia atq insuꝑioris aui speciẽ formãq
reparat᷑. Doceat igit᷑ nos hȩc auis ł exẽplosui
resurrectionẽ credere. quȩ & sine exemplo
& sine rationis ꝑceptione ipsa sibi ĩ signia re¬
surrectionis istaurat. Et utiq aues propter
hominẽ suNł ñ homo ꝓpt̃ auem. Sit igit᷑ exẽplũ
nobis qͥ auctor &ereator auiũ scõs suos in ꝑpe¬
tuo perire ñ patit᷑. qͥ auẽ unicã perire non

Expanded text:
 enim commutationis genus et formas, quas non acceperunt, interpretati nequaquam praesumptionis indebitae incongrua usurpatione caruerunt. Phoenix quoque auis in locis Arabiae perhibetur degere atque eam usque ad annos quingentos longaeuam aetatem producere. quae cum sibi finem uitae adesse aduerterit, facit sibi thecam de ture et murra et ceteris odoribus, in quam impleto uitae suae tempore intrat et moritur. de cuius umore carnis uermis exsurgit paulatimque adolescit ac processu statuti temporis induit alarum remigia atque in superioris auis speciem formamque reparatur. doceat igitur haec auis uel exemplo sui resurrectionem credere, quae sine exemplo et sine rationis perceptione ipsa sibi insignia resurrectionis instaurat. et utique aues propter hominem sunt, non homo propter auem. sit igitur exemplo nobis quia auctor et creator auium sanctos suos in perpetuum perire non patitur, qui auem unicam perire non
Abbreviated transcription (Latin):
indulgentiae ex lestis infudit. Denuq int̾ be¬
nedictiones sacratissimas cõputat᷑: Vt tribuat
nobis dñs arorecȩli uĩ uini &olei atq frum̃ti.
curest honor lausgloria ꝑ p&uitas a seculis &

Expanded text:
indulgentiae coelestis infudit. Denique inter beindulgentiae coelestis infudit. Denique inter benedictiones sacratissimas computatur, ut tribuat nobis Dominus a rore coeli vim vini, olei, atque frumenti: cui est honor, laus, et gloria, perpetuitas a saeculis, et
Abbreviated transcription (Latin):
potuiss& Cultor ergo ñ auctor estiutũ. Dĩ
aũ quiscir& qđ uinũ sobrie potatũ sanitatẽ clare
augere prudentiã. in modico sũptũ aduitiatua
ciusasdar& creaturã dedit. ab undantiã huma¬
no arbitrio reseruauit. ut parsimonia naturȩ
.&. magisteriũ sobri&atis :¬
ũ. lapsũq temulentiȩ. sibi ad seriber& hu¬
mana c̃ dicio. Deniq: & ipse in ebriatꝰ est nor & ob¬
dormunt c̃ sopitus auinb Itaq ꝑuinũ patuit de¬
formitati quiꝑ diloriũ excreuit ad gloriam.
Seddiis & ineocreturȩ suꝑ gram reseruauit. ut
dixit. Odor iacob odor agripleni. idest natur¬
lisodor. Quid enĩ plenorure suauiͥs: Quiduns
odore iocundius: Quid fabȩ flore gratius
Unde quãuis ingrniose quis antenos dixerit . ñ¬
nuintẽ aut ficũ patriarcha olebat aut frugem
seduistute spirabat grãm: Ego tam̃ & odorẽ ipsũ
t̃rȩ simplitem atq sincerũ ꝓgrã benedictionis
accipiam.quẽ fraus nulla cõposuit. sedueritas

Expanded text:
potuisset. cultor ergo, non auctor est uitium. deus autem, qui sciret quod uinum sobrie potatum sanitatem daret, augeret prudentiam, inmodice sumptum ad uitia causas daret, creaturam dedit, abundantiam humano arbitrio reseruauit, ut parsimonia naturae esset magisterium sobrietatis lapsumque temulentiae sibi ascriberet humana condicio. denique et ipse inebriatus est Noe et obdormiuit consopitus a uino. inquit per uinum patuit deformitati, qui per diluuium excreuit ad gloriam. sed dominus et in eo creaturae suae gratiam reseruauit, ut dixit: odor lacob odor agri pleni, id est naturalis odor. quid enim pleno rure suauius, quid uitis odore iucundius, quid fabUnde quamvis ingeniose quis ante nos dixerit: Non vitem aut ficum Patriarcha olebat aut frugem, sed virtutum spirabat gratiam; ego tamen et odorem ipsum terrae simplicem atque sincerum pro gratia benedictionis accipiam, quem fraus nulla composuit, sed veritas
Abbreviated transcription (Latin):
prȩsci erat ꝓuidentia creatoris. qđ fructũ
sibi maxime hominũ auiditas ułndicaret. reli¬
quis ꝓuidit animantib ut spetialẽ hisdonan&
alimoniã. Itaq escahis non mechioeris infolus ẽ
corticibq siluestrib: eaquoq quȩ adusũ me¬
dendi ꝓficerent. idest suci lacrimȩ. sureuli
parit̃ ministrata sunt. Itaq illa quȩ postex¬
perim̃to usuex ẽploutilia cognouimꝰ: ea apr¬
cipio creaturȩ usui apta donauit: & p̃sentia sus
maestatis desinu t̾rarũ ius sit exire: & quia
iussit dñs ut germinar& t̃rahebã fȩni. & lignũ
fructiferũ faciens fructũ seđm geñ euĩ sem̃
erit ineo: Nefoste quisdicat. in multis arbori
inaliquo uacillare p̃ceptũ utaueritate su
dubiũ illud adũtat quia nequaquã fieripa
ut ñ aut inseminib nslait uniũ sagignentia

Expanded text:
praescia erat prouidentia creatoris quod fructum sibi maxime hominum auiditas uindicaret, reliquis prouidit animantibus, ut specialem iis donaret alimoniam. itaque esca his non mediocris in foliis est corticibusque siluestribus; ea quoque quae ad usum medendi proficerent, id est suci lacrimae surculi pariter ministrata sunt. itaque illa quae post experimento usu exemplo utilia cognouimus, ea a principio creator, cui usui apta donaret, praescientiae suae maiestate de sinu terrarum iussit exire. et quia iussit dominus ut germinaret terra herbam faeni et lignum fructiferum faciens fructum secundum genus, cuius semen eius in eo, ne forte quis dicat in multis arboribus in aliquo uaccillare praeceptum, ut a ueritate sit dubium, illud aduertat, quia nequaquam fieri potest, ut non aut seminibus utantur uniuersa gignentia
Abbreviated transcription (Latin):
antiquiorib ualidiora & nodosas̃ brarchia. illis
folia leuigata atq diffusa. istis contrarigida
& asꝑa: sunt &iã arbores quȩ sinili atq emostua
prdice successionẽ suisi fostecedant᷑ reꝑare
ñ noueris aliȩ quib aut iiuentꝰ uir&. aut
natura fȩcundiorẽ : quib excisio lucro potius quã
detrim̃to sit. ut ꝑ plures sui rediuiua suc cessione

Expanded text:
antiquioribus ualidiora et nodosa sunt brachia, illis folia leuigata atque diffusa, istis contractiora et aspera. sunt etiam arbores, quae senili atque emortua radice successionem sui, si forte caedantur, reparare non nouerint, aliae, quibus aut iuuentas uiret aut natura fecundior est, quibus excisio lucro potius quam ullo detrimento sit, ut per plures sui rediuiua successione
Abbreviated transcription (Latin):
despicit. pat̾ abdicat filiũ: Et hic putat iust us
esse. ubi dãpnat᷑ fecunditas: se potius pat̾ dãpnat.
qui facit irritũ essȩ qđ genuit. Et hoc putat᷑ aucto¬
ritatis esse sterilitatis natura multat᷑. Exortẽ

Expanded text:
despicit, pater abdicat filium: et hoc putant ius esse, ubi damnatur fecunditas. se potius pater damnat, qui facit inritum esse quod genuit: et hoc putatur auctoritatis esse, ubi sterilitatis natura multatur. Exorte
Abbreviated transcription (Latin):
agricola iudicauerit fructuosa. Quidergo ad¬
minicvloꝵ ordines. iugationes quȩ describã grẽ
quȩ uere atque manifeste ȩqualitatẽ docent
in ecclesia. eẽ. seruandã. ut nemo diues & honoratꝰ
extollat᷑: Nemopauꝑ deiciat᷑. ignobilisque
desper&. om̃ib sit in ecclesia paratq unalibertas:
Om̃ib in ꝑtiatur iustitia cõmunis & grã: Wideo
turris inmedio est quȩ exemplũ deillis rusticanis
deillis circũ ferit piscatorib. quiuis tutũ arcẽ
tenere meruer̃. Quorũ exẽplis nr̃ erigat᷑ acffectꝰ
neq humilis & despicabilis iacrat. sed unius cuiꝰq
mens ad superiori se subrigat &auchat elicere. nrã
autẽ conuersatio incȩlis . ũ. Vncde nequib: ꝓcellis

Expanded text:
agricola iudicauerit fructuosa. quid ego adminiculorum ordines iugationisque disci-ibam gratiam, quae uere atque manifeste aequalitatem docent in ecclesia esse seruandam, ut nemo se diues et honoratus adtollat, nemo pauper deiciat ignobilisque desperet? omnibus sit in ecclesia par atque una libertas, omnibus inpertiatur iustitia communis et gratia. ideo turris in medio est, quae exemplum de illis rusticanis, de illis circumferat piscatoribus, qui uirtutum arcem tenere meruerunt. quorum exemplis noster erigatur adfectus neque humi uilis et despicabilis iaceat, sed uniuscuiusque mens ad superiora se subrigat, ut audeat dicere: nostra autem conuersatio in caelis est. unde ne quibus procellis
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ posst᷑ habere artis & grãe. quantã haberł
crates fauoꝵ. in qͥb minutȩ ac rotundȩ cellulȩ¬
conexione sui inuicẽ fulciunt᷑. Quis architectus
ras docuit. exagonia illa cellarũ indiscreta
laterũ aeqͣlitate cõponere. ac tenues intes
domoꝵ fepta ceras suspendere. stipare mella
& ĩtexta florib: horrea nectare qͥdã ilisten¬
dere : Cernas om̃scertare demunere : Alias
inuigilare reqͥrendo uictui. alias sollititam
castris adhibere custodiã. alias futuros explo¬
rare imbres & specul arte c̃cursus nubium.

Expanded text:
tantum possunt habere artis et gratiae, quantum habent tantum possunt habere artis et gratiae, quantum habent crates favorum, in quibus minutae ac rotundae cellulconnexione sui invicem fulciuntur? Quis architectus eas docuit hexagonia illa cellularum indiscreta laterum aequalitate componere, ac tenues inter domorum septa ceras suspendere, stipare mella, et intexta floribus horrea nectare quodam distendere? Cernas omnes certare de munere, alias invigilare quaerendo victum, alias sollicitam castris adhibere custodiam, alias futuros explorare imbres, et speculari concursus nubium