comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cia miro modo se repletos
fuisse testatisunt : &quȩdam
alia inaugmento miraculi.
quȩnunc narrare longum
existimo de eodem sepulchro
eius addiderunt: PETR
n quisitioni meae sufficient̃
iam uideo satis factum: sed
hoc est adhuc quod quȩstione
animũ pulsat: quia cũsuꝑius
dictũsit: esse iam scõrum
animas incęlo: restat ꝓcul
dubio. ut iniquorũ quoque
animȩ esse non nisi in inferno
credantur : & quid hac de rẽ
humana aestimatio non hab&.
peccatorũ animas ante iudi¬
cium posse cruciari¬
QD̃SICUI PERPICIOR ANIME INCELO
ITAPOST DISSOLUTIONE COREOUO
INIQUORU ANIME ININFERNO
ESSE CREDENDE SUN

Expanded text:
ia miro modo se repletos ia miro modo se repletos fuisse testati sunt, et quaedam alia in augmento miraculi, quae nunc narrare longum aestimo, de eodem sepulcro ejus addiderunt. PETR. Inquisitioni meae sufficienter jam video satisfactum, sed hoc est adhuc quod quaestione animum pulsat: quia cum superius dictum sit esse jam sanctorum animas in coelo, restat procul dubio ut iniquorum quoque animae esse non nisi in inferno credantur. Et quid hac de re humana aestimatio non habet peccatorum animas ante judicium posse cruciarid sicut perfectorum animae in coelo, ita post dissolutionem corporis iniquorum animae in inferno esse credendae sun
Abbreviated transcription (Latin):
secuta: Quod signũ : alia sunt¬
&iam signa comitata: Nam
manus eius acpedes podagrȩ
humore tumescentes. uersi
inuulnerib fuerant: & ꝓfluenti
sanie patebant: Seddũ corpus
eius exmore adlauandum
fuiss& nudatũ: ita manus pe-¬
desq cius sani inuentisunt:
acsi nunquã uulneris aliquid
habuissent: Ductus itaq
acsepultus est: eiusq coniugi
uisum est utquarto die inse¬
pulchro illius marmor qđ sup¬
positum fuerat. mutari debuiss&:
Quod uidelicet marmor corpori
eius suꝑ positũ dum fuisset
ablatum : tanta excorpore
illius fłagrantia odoris ema¬
nauit : acsi exputrescente carne
illius. ꝓ uermib aromata
ferbuissent: Quod factum.
dum narrante me inhomeli is
infirmis quib dam uenisset in
dubium: die quadam sedente
m̾e inconuentu nobilium. ipsi
artifices qui insepulchro illius
marmor mutauerant affueruis:
aliquid me deꝓpria causa
rogaturi: Quos ego de eodẽ
miraculo coram clero nobili.
ac plebe requisiui: Qui & eadẽ¬

Expanded text:
est. Quod signum etiam alia siest. Quod signum etiam alia signa sunt comitata. Nam manus ejus et pedes podagrae humore tumescentes versi in vulneribus fuerant, et profluente sanie patebant. Sed dum corpus ejus ex more ad lavandum fuisset nudatum, ita manus pedesque ejus sani inventi sunt, ac si nunquam vulneris aliquid habuissent. Ductus itaque ac sepultus est, ejusque conjugi visum est ut quarto die in sepulcro illius marmor quod superpositum fuerat mutari debuisset. Quod videlicet marmor corpori ejus superpositum dum fuisset ablatum, tanta ex corpore ipsius fragrantia odoris emanavit, ac si ex putrescente carne illius pro vermibus aromata ferbuissent. Quod factum dum, narrante me in homiliis infirmis quibusdam venisset in dubium, die quadam, sedente me in conventu nobilium, ipsi artifices qui in sepulcro illius marmor mutaverant adfuerunt, aliquid me de propria causa rogaturi. Quos ego de eodem miraculo coram clero, nobilibus ac plebe requisivi, qui et e
Abbreviated transcription (Latin):
uis occulta dĩ iudicia sciat. e¬
Ea quȩ indiuino examine
cõp̃hende nonpossumus: timere¬
magisquã discutere debemus:¬
Ut aũt de egressib animarũ
quȩ multa p̃noscuntur : ea
que cȩpimus exequamur:
neq hoc silendum est: quodde
theophanio centũ cellensis
urbis comite: in eadem urbe
positus multis attestantib
agnoui: Fuit namq uir
miscdiaȩ actib deditus. bonis
oꝑibus intentus. hospitali¬
tati p̃cipue studens: Exer¬
cendis quidem comitatus
curis occupatus: agebat
terrena & temporalia. sed ut
post infine claruit: magis ex
debito quam exintentione:
Namcũ ꝓpinquante finis eius
tẽpore. grauissima aeris tem¬
pestas obsisteret nead stpelien¬
dum ducipotuisset. eumq
uxor sua cũ fletu uehementis-¬
simo inquireret dicens: quid
faciam quomodo te adsepeli.¬
endum eiciam. quae ostium
domus huius egredi p̃nimia
tẽpestate nonpossũ : cunc ille
respondit: Noli mulier flere:
quia mox ut ego defunctus
fuero. eadem hora serenitas

Expanded text:
uis occulta Dei judicia sciat? Ea quae in divino examine comprehendere non possumus, timere magis quam discutere debemusUt autem de egredientibus animabus, quae multa praenoscunt, ea quae coepimus exsequamur, neque hoc silendum est quod de Theophanio, Centumcellensis urbis comite, in eadem urbe positus, multis attestantibus agnovi. Fuit namque vir misericordiae actibus deditus, bonis operibus intentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendis quidem comitatus curis occupatus, agebat terrena et temporalia, sed, ut post in fine claruit, magis ex debito quam ex intentione. Nam dum appropinquante mortis ejus tempore gravissima aeris tempestas obsisteret, ne ad sepeliendum duci potuisset, eumque uxor sua cum fletu vehementissimo inquireret, dicens: Quid faciam? quomodo te ad sepeliendum ejicio, quae ostium domus hujus egredi prae nimia tempestate non possum? tunc ille respondit: Noli, mulier, flere, quia mox ut ego defunctus fuero, eadem hora aeris sere
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ꝑdat bonũ quod tenet
sitamen sẽ ꝑdidisse meminerit.
Cumq longius recesserit: &iã
uiscitur. Fitq ut post neq
ꝑmemoriam uideat: quod prius
ꝑ actionem tenebat Unde hoc
agitur quod prȩmisi: quia cum
nauigamus longius. iam nec
portum quietis quẽ reliquimus
uuidemus. Non numquã uero
ad augmentum mei doloris ad¬
iungitur: quod quorundam
uita qui presens scłm totam̃te
reliquerunt. mihi ad memoriam
reuocatur . quorum dum culmen
aspitio: quantum ipse in insimis
iaceam agnosco: Quorum dum¬
plurimi conditorisuo insecre¬
tiori uita placuerunt. quin ec
ꝑhumanos actus anouitate m̃tis
ueterascerent : eos om̃ps ds̃
Muius mundi laborib noluit
occupare. Sed iamq ꝓlatasunt
melius insinuo: si eaquȩ ꝑ inqui¬
sitionem ac responsionem dicta
sunt: sola nominũ prȩnotatione
distinguo. PETRUS :¬
Conualde initalia aliquorum
uitam uirtutib fulsisse : cognoui
Ex quorum igitur conparatione
accenderis: ignoro. Et quidem

Expanded text:
quidem perdat bonum quod tenet, quidem perdat bonum quod tenet, si tamen se perdidisse meminerit; cumque longius recesserit, etiam viscatur; fitque ut post neque per memoriam videat, quod prius per actionem tenebat. Unde hoc agitur quod praemisi, quia cum navigamus longius, jam nec portum quictis quem reliquimus videmus. Nonnunquam vero in augmentum mei doloris adjungitur, quod quorumdam vita qui praesens saeculum tota mente reliquerunt, mihi ad memoriam revocatur. Quorum dum culmen aspicio, quantum ipse in infimis jaceam agnosco; quorum plurimi Conditori suo in secretiori vita placuerunt, qui ne per humanos actus a novitate mentis veterascerent, eos omnipotens Deus hujus mundi laboribus noluit occupari. Sed jam quae prolata sunt, melius insinuo, si ea quae per inquisitionem ac responsionem dicta sunt, sola nominum praenotatione distinguo. PETR. Non valde in Italia aliquorum vitam virtutibus fulsisse cognovi; ex quorum igitur comparatione accenderis ignoro. Et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
nisi cęlestia cogitare consue¬
uerat Quod &iam retentus
corpore ipsa iam carnis cltiustra
contemplatione trans.chat.
quod mort̃e quoq quae pęne
cunctis pena est: uidelic& ut
ingressum uitȩ. & laboris sui
premium amabat At nunc ex
oecasi one cure pastoralis
secularium hominũ negotia patit᷑:¬
& post tampulchram qui ȩtis suȩ
spetiem. terreni accus puluere
fȩdatur Cumq sẽ ꝓcondescen¬
sione multorum ad exteriora
sparserit: &iam cum interiora
appetit. ad haec ꝓculdubio
minor redit. Perpendo itaq
quid tolero: ꝑpendo quid
amisi Cumq intueor illud
quod ꝑdidi: fit hoc grauius
quodporto. Ecce &enim
nunc magni maris fluctibus
quatior : atq innauimentis.
tempestats ualide ꝓcellis anlidor
Etcumprioris uitȩ statum
recolo: quasi post tergum
actis oculis. inso lit̾ore
suspiro. Quodq ad huc est¬
grauius. dum inmensis fluctib
turbatus feror. uix iamportũ
ita sunt casus mentis. ut prius

Expanded text:
nisi coelestia cogitare consuenisi coelestia cogitare consueverat; quod etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra contemplatione transihat; quod mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae et laboris sui praemium amabat At nunc ex occasione curae pastoralis saecular um hominum negotia patitur, et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque se pro condescensione multorum ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec procul dubio minor redit. Perpendo itaque quid tolero, perpendo quod amisi. Dumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor. Et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum ductis oculis viso littore suspiro. Quodque adhuc gravius est, dum immensis fluctibus turbatus feror, vix jam portum et ita sunt casus mentis, ut prius
Abbreviated transcription (Latin):
quorundam secularium tumultib
depressus. quib: in suis negotus
plerumq cogimur soluere
etiam quod nos certum est
non debere: secretum locum
petii amicũ meroris. ubi om̃e
quod demea occupatione¬
mihi displicebat. se patenter
ostenderet: & cunctaq. infli.¬
gere dolorem consueuerant.
congesta ante oculos licent̃
uenirent. Ibi itaq cũ afflic¬
tus ualde. & diu tacitus
sedẽrem: dilectissimus filius
meus petrus diaconus affuit¬
mihi. aprimeuo aetatis flore¬
in amiciciis familiariter obstric¬
tus. atq ad sacri uerbi indaga¬
tionẽ sotius. Quigraui exͣ¬
quo qui cordis languoremẽ
intuens.: ait Num quid nam
noui aliquid accidit. quod plus
tẽ solito meror tenet: Cui
inquam. Ecrorem petre
quem cotidie patior. & semper
mihi ꝑusum uetus est: & semꝑ
ꝑ augmentum nouus Infelix
quippe animus meus occupa
tionis suȩ pulsatus uulnere.
aliquando fuit. quomodo ei
labentia cuncta subtererant:
quantum rebus om̃ib quȩ uol-¬
uuntur eminebat. quod nulla

Expanded text:
quorumdam saecularium tumultibus depressus, quibus in suis negotiis plerumque cogimur solvere etiam quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeroris, ubi omne quod de mea mihi occupatione displicebat, se patenter ostenderet, et cuncta quae infligere dolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus diaconus adfuitmihi a primaevo juventutis flore amicitiis familiariter obstrictus, atque ad sacri verbi indagationem socius. Qui gravi excoqui cordis languore me intuens, ait: Nunquidnam novi tibi aliquid accidit, quod plus te solito moeror tenet? Cui, inquam: Moeror, Petre, quem quotidie patior, et semper mihi per usum vetus est, et semper per augmentum novus. Infelix quippe ationis sue pulsatus vulnere, onasterio fuit, quomodo ei labentia cuquantum rebus omnibus quae volvuntur eminebat; quod nulla
Abbreviated transcription (Latin):
oc neq de om̃ib iustis fateri
possumus: neq deomnibus
negare: Nam sunt quorũdã
iustorum animȩ: quȩa celesti
regnͦ quib dam adhuc
mansionib differuntur:
Inquo dilationis dampno
quid aliud innuitur. nisi
quod deꝑfecta iusticia aliquid
minus habuerunt.e Et tamen
luce clarius constat: quia
ꝑfectorum iustorum animȩ.
mox uthuius carnis daustra
exeunt: incęlestib sedibus
recipiuntur: Qđ & ipsa ꝑstꝰ
ueritas attestatur dicens:
Ubicũq fuerit corpus: illuc
congregabuntur aquilae:
Quia ubi re̾demptor ip̾se nr̃
est corpore: illuc ꝓculdubio
colliguntur & animȩ iustorũ:
Et paulus dissolui desiderat.
& cum xp̃o esse: Qui ergo
et pauli animã esse incaelo
negat: Qui&iam dissolu¬
tionẽ sui corporis atq inhabita¬
tionem patrię caelestis dicit:
Scimus qm̃ siterrestris domus
nr̃a huius habitationis dissol¬
uatur: quod aedi ficationem
habemus exdõ. domũ non ma-¬
nufactam. sed ȩternam incelis:
iigitur nunc incȩlo sunt animȩ

Expanded text:
oc namque de omnibus justis fateri non possumus, neque de omnibus negare. Nam sunt quorundam justorum animae, quae a coelesti regno quibusdam adhuc mansionibus differuntur. In quo dilationis damno, quid aliud innuitur, nisi quod perfectae justitiae aliquid minus habuerunt? Et tamen luce clarius constat quia perfectorum justorum animae, mox ut hujus carnis claustra exeunt, in coelestibus sedibus recipiuntur. Quod et ipsa per se Veritas testatur, dicens: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur aquilae: quia ubi ipse Redemptor noster est corpore, illuc procul dubio colliguntur et animae justorum. Et Paulus dissolvi desiderat, et cum Christo esse. Qui ergo nec Pauli animam esse in coelo negat. Qui etiam de dissolutione sui corporis, atque habitatione patriae coelestis dicit: Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod, aedificationem habemus a Deo domum non manufactam, sed aeternam in coelis i igitur nunc in coelo sunt animae
Abbreviated transcription (Latin):
illic ut lingius om̃ib loquar:
Nun quid tibi incognitũ fuit:
grecã me linguã om̃ino nescisse.
Et tamen grece loquar: ut
cognoscas añuerumsit : qđ
mẽ om̃s linguas accepisse
testificor: Cui tunc grece
dñs suus locutus est : atq ita
ille in eadem lingua respondit:
ut cuncti qui ad erant mirarent᷑:
Inea quoq domo p̃dicti narsttis
spatharius uulgar manebat:
Qui festine adegrum deductus est.¬
& uulgarica lingua ei locutusest:
Sed ita puer ille initalia natus
& nutritus. in eadẽ barbarica
locutione respondit: acsi exeadẽ
fuiss& gente generatus: Mira¬
ti sunt om̃s quiaudiebant: atq
ex duarũ linguarũ experim̃to.
quas eum antra scisse nouerant:
crediderunt de om̃ib quas ꝓbare
minime ualebant: Tunc perbi-¬
duum mors eius dilata est:
Subdie cercio quod oculto
iudicio nescitur: manus ac
brachia lacertosq suis dentib
laniauit . atq: ita ecorpore exiit:
Quomortuo. om̃s illi quos
p̃dixerat. exhac ꝓtinus luce

Expanded text:
illic ut linguis omnibus loquar. illic ut linguis omnibus loquar. Nunquid tibi incognitum fuit Graecam me linguam omnino non nosse? et tamen Graece loquere ut cognoscas an verum sit quod me omnes linguas accepisse testificor. Cui tunc Graece dominus suus locutus est, atque ita ille in eadem lingua respondit, ut cuncti qui aderant, mirarentur. In ea quoque domo praedicti Narsae spatharius Bulgar manebat: qui festine ad aegrum deductus, ei Bulgarica lingua locutus est; sed ita puer ille in Italia natus et nutritus, in eadem barbara locutione respondit ac si ex eadem fuisset gente generatus. Mirati sunt omnes qui audiebant, atque ex duarum linguarum experimento quas eum antea nescisse noverant, crediderunt de omnibus quas probare minime valebant. Tunc per biduum mors ejus dilata est, sed die tertio, quo occulto judicio nescitur, manus ac brachia lacertosque suos dentibus labiavit, atque ita de corpore exivit. Quo mortuo, omnes illi quos praedixerat ex hac protinus luce
Abbreviated transcription (Latin):
ita non numquã egressurae
animȩ possunt &iam mysteria
caelestia non ꝑsomnium sed
uigilando prelibare:
Ammonium namq monaste.¬
rii mei monachũ bene nosti:
Quidũ esset insȩculari habitu
constitutꝰ. ualeriani huius
urbis aduocati naturalem
filiam inconiugio sortitus.
eius obsequiis sedule atq inces¬
santer adherebat: & quȩque in
eiusdem domo agebantur nouerat:
Qui mihi iam inmonasterio
positus narrauit: quod in ea
mortalitate quȩ patricii narseal
temporib hanc urbem uehe¬
menter afflixit. indomo p̃dicti
ualeriani puer armentarius
fuit precipuę simplicitatis
& humilitatis: Cum uero eidẽ
aduocati domus eãdẽ clade
uastaretur : isdem ꝑcussus est¬
puer. & usq ad extremũ deduc¬
tus: Qui subito sublatus
Ego incȩlo fui: &qui de ac
domo moriturisunt agnoui:
Ille & ille. atq ille moriturisunt:
Tuuero netimeas : quia hoc
tẽpore moriturus nones:
Ut uero scias. quod m̾e incȩlo
fuisse uerũ fateor: ecce accepi

Expanded text:
ita nonnunquam egressurae ita nonnunquam egressurae animae possunt etiam mysteria coelestia non per somnium, sed vigilando praelibare. Ammonium namque monasterii mei monachum bene nosti, qui dum esset in saeculari habitu constitutus, Valeriani hujus urbis advocati naturalem filiam in conjugio sortitus, ejus obsequiis sedule atque incessanter adhaerebat, et quaeque in ejusdem domo agebantur noverat. Qui mihi jam in monasterio positus narravit quod in ea mortalitate quae patricii Narsae temporibus hanc urbem vehementer afflixit, in domo praedicti Valeriani puer Armentarius fuit praecipuae simplicitatis et humilitatis. Cum vero ejusdem advocati domus eadem clade vastaretur, idem puer percussus est, et usque ad extremum deductus. Qui subito sublatus Ego 413 in coelo fui, et qui de hac domo morituri sunt agnovi. Ille, ille, atque ille morituri sunt; tu vero ne timeas, quia in hoc tempore moriturus non es. Ut vero scias quod me in coelo fuisse verum fateor, ecce accepi
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc dediuina miscđia
longiora uitȩ spatia pollictri
coẽpit: Sed adhaec ille
respondit : cursus sui tẽpora
esse completa dicens. appa¬
ruisse sibi iuuenẽ atq epłas
detulisse dicentem. Aperi
&lege: Quib aꝑtis. asseruitꝰ.
quiase & om̃s qui codem
tempore ap̃dicto ep̃o inpaschali
festiuitate fuerant baptizati.
scriptos in eisdem epłis litteris
aureis inuenit: Primũ quidẽ
ut dicebat suum nomen rep̃pe¬¬
rit: acdeinde om̃ium illo in
tempore baptiratorum: Qua
dere certũ tenuit: etse et illos
dehac uita. ẽe. subceleritate
migraturos: Factũq est:
utdie eadem ip̃se moreretur.
atq post eum cuncti illi qui
baptitati fuerant ita secutisu& :
ut intra paucos dies. eorũ
nullus inhac uita remaner&:
Dequib nimirum constat:
quod cosdem predictus dĩ famu-¬
lus idcirco auro scriptos uiderat.
quia eorum nomina apudse
fixa ȩterna claritas habebat:
Sicut itaq in reuelationibus
potuerunt uentura cognoscere :

Expanded text:
adhuc de divina misericordia adhuc de divina misericordia longiora vitae spatia polliceri coepit. Sed ad haec ille respondit, cursus sui tempora esse completa, dicens apparuisse sibi juvenem, atque epistolas detulisse, dicentem: Aperi, et lege. Quibus apertis, asseruit quia se et omnes qui eodem tempore a praedicto episcopo in Paschali festivitate fuerant baptizati scriptos in eisdem epistolis litteris aureis invenisset. Primum quidem, ut dicebat, suum nomen reperit, ac inde omnium illo in tempore baptizatorum. Qua de re certum tenuit, et se et illos de hac vita esse sub celeritate migraturos. Factumque est ut die eadem ipse moreretur, atque post eum cuncti illi qui baptizati fuerant ita secuti sunt, ut intra paucos dies nullus eorum in hac vita remaneret. De quibus nimirum constat quod eos praedictus Dei famulus idcirco auro scriptos viderat, quia eorum nomina apud se fixa aeterna claritas habebat. Sicut itaque hi revelationibus potuerunt ventura cognoscere,
Abbreviated transcription (Latin):
marcellum. & ualentinianum.
agnellum atq alios: quorũ
nunc minime recordor: Quib
expletis: addidit dicens:
Scribe & hunc ipsum: quinos
aspicit: Exqua uisione certus
redditus predictus frater. facto
Quosse &iam denuntiauit
esse secuturum: Cum die
alio p̃dicti fr̃s mori cȩperunt:
atq sub eõdem ordine sẽ in
morte secutisunt : qͦ fuerant
inde scriptione nominati: ad
extremum uero & ipse obiit:
qui eosdem fr̃s morituros pre¬
uidit: Ineti quoq mortalitate
quȩ ante triennium hanc
urbem uehementissima clade
monasterio mellitus dictus est
monachus. ad huc inannis
iuuenilib constitutus. sed mirȩ
simplicitatis atq humilitatis
uir: qui appropinquante
uocationͣis. die : eadem clade
ꝑcussus. ad extrema deductus
est: Quodiuruitę uenerabilis
felix eiusdem ciuitatis ep̃s
audiens: cuius & hȩc relatio¬
ne cognoui: adeum accedere
studuit: & nemortẽ timere
debuiss& uerbis hunc ꝑsua¬
sorus confortare : cui &iam

Expanded text:
Marcellum, Valentinianum, Marcellum, Valentinianum, Agnellum, atque 412 alios quorum nunc minime recordor. Quibus expletis addidit, dicens: Scribe et hunc ipsum qui nos aspicit. Ex qua visione certus redditus praedictus frater, facto quos se etiam denuntiavit esse secuturum, cum die alio praedicti fratres mori coeperunt, atque sub eodem ordine se in morte secuti sunt quo fuerant in descriptione nominati. Ad extremum vero et ipse obiit, qui eosdem fratres morituros praevidit. In ea quoque mortalitate quae ante triennium hanc urbem vehementissima clade monasterio, Mellitus dictus est monachus, adhuc in annis juvenilibus constitutus, sed mirae simplicitatis atque humilitatis vir: qui, appropinquante vocationis die, eadem clade percussus ad extrema deductus est. Quod vir vitae venerabilis Felix ejusdem civitatis episcopus audiens, cujus et haec relatione cognovi, ad eum accedere studuit, et ne mortem timere debuisset, verbis hunc persuasoriis confortare, cui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
repente orto consilio: Exe-¬
untes cum eius funere ꝑuiam
apiam. nescientesq quid ille
dixerat : in ipsa eum accła
quã p̃dixerat posuerunt:
Et cum eundem uirũ curis
sȩcularibus obligatũ. lucrisq
terrenis inhiantẽ fuisse
nouerimus. unde hoc pre¬
dicere potuit. nisiquia id
quod futurũ erat eius corpori.
ipsa uis anime acsubtilitatis
p̃uidebat.o Quod aut̃ sepe
&iam reuelationibus agitur.
ut amorituris futura p̾sciantur:
exhis colligere possumus.
quę apudnos gesta in monaste¬
riis scimus: AIn monasterio
& enĩ meo: quidam frater ante
decennium gerontius dicebat᷑:
Quicũ graui molestia corporis
fuiss& depressus: inuisione
nocturna albatos uiros et
dari om̃i modo habitus. in hoc
ipsum monasterium descendere
desuperiorib aspexit: Quidũ
coram lecto iacentis assisterens.
unus eorum dixit: Ad hoc
uenimus : ut de monasterio
gregorii quosdam fr̃s in mili¬
ciam mittamus: Atq alteri
precipiens: adiunxit: Scribe

Expanded text:
repente orto consilio exerepente orto consilio exeuntes cum ejus funere per viam Appiam, nescientesque quid ille dixerat, in ipsa eum ecclesia quam praedixerat posuerunt. Et cum eumdem virum curis saecularibus obligatum lucrisque terrenis inhiantem fuisse noverimus, unde hoc praedicere potuit, nisi quia id quod futurum erat ejus corpori ipsa vis animae ac subtilitas praevidebat? Quod autem saepe etiam revelationibus agitur ut a morituris futura praesciantur, ex his colligere possumus quae apud nos gesta in monasteriis scimus. In monasterio etenim meo quidam frater ante decennium Gerontius dicebatur. Qui cum gravi molestia corporis fuisset depressus, in visione nocturna albatos viros, et clari omnimodo habitus in hoc ipsum monasde superioribus aspexit. Qui dum coram lecto jacentis assisterent, unus eorum dixit: Ad hoc venimus, ut de monGregorii quosdam fratres in militiam mittamus; atque alteri praecipiens adjunxit: Scribe
Abbreviated transcription (Latin):
TIONE GERONTI ACMELLIII MONACHI.¬
psa aliquando animarum
uis subtilitate sua aliquid
preuid&: aliquando autem
exiturae decorpore animae¬
multa ꝑreuelationẽ uentura
cognoscunt: aliquando uero
dum iam iuxtafit ut corpus
deserant. diuinitus afflatae
insecretis caelestib incorporeũ
quauis animȩ aliquando sub¬
tilitate sua ea quȩ sunt uentura
cognoscit: patet exeo qđ cum
quidam aduocatus qui in
hac urbe ante biduum lateris¬
dolore defunctus est: sed ante¬
paululum quam moreretur.
uorauit puerũ: parare sibi
uestimenta ad procedendum
iussit: Quemdum puer quasi
insanire cerneret. eiusq mini-¬
me preceptis oboedir&: surrex̃.
uestimento se induit. & ꝑ uiam
appiam adbeati sixti aeccłam
se esse ꝓcessurũ dixxit: Cunq
post modicũ in grauescente
molestia esset defunctus. deli-¬
beratũ fuerat: ut apud beatum
ianuarium martẏrẽ p̃nestina
uia eius corpus poni debuiss&:
Sedquia longũ hochis quifu¬
nus eius portauerant uisũ est:

Expanded text:
e Gerontio ac Mellito monachpsa aliquando animarum vis subtilitate sua aliquid praevidet. Aliquando autem exiturae de corpore animae, per revelationem ventura cognoscunt. Aliquando vero dum jam juxta sit ut corpus deserant, divinitus afflatae in secreta coelestia incorporeum quod vis animae aliquando subtilitate sua ea quae sunt ventura cognoscit patet ex eo quod quidam advocatus qui in hac urbe ante biduum laterisdolore defunctus est, paululum antequam moreretur, vocavit puerum suum, pararique sibi vestimenta ad procedendum jussit. Quem dum puer quasi insanire cerneret, ejusque praeceptis minime obediret, surrexit, vestimento se induit, et per viam Appiam ad beati Xysti Ecclesiam se esse processurum dixit. Cumque post modicum, ingravescente molestia, esset defunctus, deliberatum fuerat ut apud beatum Januarium martyrem Praenestina via ejus corpus poni debuisset. Sed quia longum hoc his qui funus ejus curaverant visum est,
Abbreviated transcription (Latin):
N secundo namq huius oꝑis
libro iamfatussum: quod uir
uenerabilis benedictus sicut
a fidelib eius discipulis nar¬
ana urbe positus: germani
eius dem u rbis ep̃i animã nocte
media inglobo igneo adcęlum¬
ferri angłis aspexit: Qui ean¬
dem quoq ascendentẽ animã
intuens. mentis laxato sinu:
quasi sub uno solis radio. cunc¬
tum insuis oculis mundum

Expanded text:
n secundo namque hujus operis libro jam praefatus sum quod vir venerabilis Benedictus, sicut a fidelibus ejus discipulis ana urbe positus, Germani ejusdem urbis episcopi animam nocte media in globo igneo adferri ab angelis aspexit. Qui eamdem quoque ascendentem animam intuens, mentis laxato sinu, quasi sub uno solis radio, cunctum in suis oculis mundum
Abbreviated transcription (Latin):
otest: nam librõ geneseo
attestante didicimus. quia suꝑ
sodomitas dñs ign̾e & sulphurẽ
pluit: ut eos & ignis incender&.
& foctor sulfuris necaret: Quia
enĩ amore illicito corruptibilis
carnis exarserant. simul in¬
cendio & focto reperierunt:
quatinus inpoena sua cognosec¬
rent. quia ȩt̾nȩ morti foetoris
sui sẽ delectationib tradidis.¬
sent: PE TRUS
Dehis in quib dubius fui:
nihil mihi fateor quȩstionis
remansit: X

Expanded text:
otest; nam libro Geneseos attestante didicimus, quia super Sodomitas Dominus ignem et sulphur pluit , ut eos et ignis incenderet, et fetor sulphuris necaret. Quia enim amore illicito corruptibilis carnis exarserant, simul incendio et fetore perierunt, quatenus in poena sua cognoscerent quia aeternae mortis fetoris sui se delectatione tradidissent. PETR. De his in quibus dubius fui, nihil mihi, fateor, quaestionis remansit.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ille trementẽ requireret
quid uideret: puer ad iunxit
dicens: Mauri homines uener̃.
quime tollere uolunt: Qui
cũ hoc dixiss&: maiestatis nom̃
ꝓtinus blaspemauit. & animã
reddidit: Ut enĩ omp̃s d̃s̃
ostenderet ꝓquo reatu talib
ꝑmisit ittrare: ut qui diuini¬
tatis patientiam blasphemans
uixerat. quandõq ꝑdiuinitatis
iudicium blasphemaret etmo¬
reretur: quatinus reatũ suum
pater eius agnosceret. qui paruili
filii animã neglegens. paruulũ
peccatorẽ gehennȩ ignib nutriss&e:
Sed interim hoc triste se ponentes:
adea que narrare coeperamus

Expanded text:
cum ille trementem requireret cum ille trementem requireret quid videret, puer adjunxit, dicens: Mauri homines venerunt, qui me tollere volunt. Qui cum hoc dixisset, majestatis nomen protinus blasphemavit, et animam reddidit. Ut enim omnipotens Deus ostenderet pro quo reatu talibuspermisit iterare; ut qui diu per Divinitatis patientiam blasphemus vixerat, quandoque per Divinitatis judicium blasphemaret, et moreretur; quatenus reatum suum pater ejus agnosceret, qui parvuli filii animam negligens, non parvulum peccatorem gehennae ignibus nutrisset. Sed interim hoc triste seponentes, ad ea quae narrare coeperamus
Abbreviated transcription (Latin):
MALE NUERIGUTUR
& DEPUERO BLASPHEMANIE
GREGORIUS
TSi om̃s baptiratos in¬
infantes. atq in eadem
infantia morientes ingredi
regnũ cacleste credendum est:
om̃s tamen paruulos qui
scilic& iamloqui possunt.
regna cęlestia ingredi credendũ
non est : qui a non nullis par.¬
uulis eiusdem regni celestis
aditus aparentib clauditur.
simale nutriantur: Nã quidã
uir cunctis inhacurbe notis-¬
simus ante triennium filium
habuit: annorũ sicut arbitror
quinque: Quẽ nimis carna-¬
liter diligens remisse nutriebat.
atq isdem paruulus qđ dictu
graue est mox ut eius animo
aliquid obstitisset: maiestatẽ
dĩ blasphemare consueuerat:
Qui inhac ande triennium
mortalitate ꝑcussus: uenit
admortẽ: Cunq eũ suus pater
insinu teneret. sicut hi testatisunt
qui p̃sentes fuerunt: malignos
ad se uenisse sp̃s trementibus
oculis puer aspiciens. coepit
clamare: Obsta pater: obsta
pater: Quiclamans declina¬
bat faciem suam : ut se abeis
in sinu patris absconderet: quẽ

Expanded text:
male nutriuntur; et de puero blasphemo. GREGORIUS. Etsi omnes baptizatos infantes, atque in eadem infantia morientes ingredi regnum coeleste credendum est, omnes tamen parvulos qui scilicet jam loqui possunt, regna coelestia ingredi credendum non est, quia nonnullis parvulis ejusdem regni coelestis aditus a parentibus clauditur, si male nutriantur. Nam quidam vir cunctis in hac urbe notissimus, ante triennium filium habuit annorum, sicut arbitror, quinque; quem nimis carnaliter 401 diligens remisse nutriebat. Atque idem parvulus quod dictu grave est mox ut ejus animo aliquid obstitisset, majestatem Dei blasphemare consueverat: qui in hac urbe ante triennium mortalitate percussus, venit ad mortem. Cumque eum suus pater in sinu teneret, sicut hi testati sunt qui praesentes fuerunt, malignos ad se venisse spiritus trementibus oculis puer aspiciens, coepit clamare: Obsta, pater, obsta, pater. Qui clamans declinabat faciem, ut se ab eis in sinu patris absconderet. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
XXXUI Q uodst etiam iguote anime non minꝗ
in exitu recegnoscunt que uel pro
culpis tormenta ꝓbonis dctibus
similia sunt p̃mia accepturae. et
demorte iohaunis &uru cumorfi et
sterhaui

Expanded text:
XXXV. Quod se etiam ignotae animae nonnunquam in exitu recognoscunt, quae vel pro culpis tormenta, vel pro bonis actibus similia sunt praemia recepturae; et de morte Joannis et Ursi, Eumorphii, et Stephani
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝑ absolutione nr̃a passionẽ
unigeniti filii semꝑimitatur:
Quis enĩ fidelium habere dubiũ
possit: in ipsa immolationis
hora ad sacerdotis uocẽ cęlos
aperire. in illo ihuxp̃i misterio
angłorũ choros ad esse. sũmis
ima sociare. terram caelestib
iungi. unum quidem exuise¬¬
bilib atq inuisibilib fierie¬

Expanded text:
quod pro absolutione nostra passionem quod pro absolutione nostra passionem unigeniti Filii semper imitatur. Quis enipossit, in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem coelos aperiri, in illo Jesu Christi mysterio angelorum choros adesse, summis ima sociari, terrena coelestibus jungi, unum quiddam ex visibilibus atque invisibilibus fieri
Abbreviated transcription (Latin):
EDnecesse est. ut cũ hoc
agimus: nos m&ipsos dõ
incordis contritione mactemꝰ.
quia quipassionis dominicȩ
mysteria çȩlebramus: debemus
imitari quod agimus: Tunc
ergo uere ꝓnobis dõ hostia¬
erit: cũ nos ipsos hostiam fecerit:
Sed studendum nohis est: ut¬
&iam post orationis tempora.
inquantũ dõ largiente possumꝰ.
in ipso animũ suo pondere et
uigore seruemus: nepost cogi¬
tatio fluxa dissoluat. nec uana
mentẽ lȩtitia subrepat. & lucrũ
conpunctionis anima ꝑ incuriã
fluxcȩ cogitationis ꝑdat Sic
quippe quossposcerat anna
obtinere meruit: quia se post
lacrimas in eodem mentis uigore
seruauit: Dequa nimirum
scriptum est: Uultusq cius :¬
nonsrat amplius indiuersa
mutati: Quȩ igitur non est
oblita quȩpetut: non est priuata
munere quod poposcit

Expanded text:
necesse est ut cum haec agimus, nosmetipsos Deo in cordis contritione mactemus; quia qui passionis Dominicae mysteria celebramus, debemus imitari quod agimus. Tunc ergo vera pro nobis Deo erit hostia, cum nosmetipsos hostiam fecerimus. Sed studendum nobis est, ut etiam post orationis tempora, in quantum, Deo largiente, possimus, in ipso animum suo pondere et vigore servemus; ne post cogitatio fluxa dissolvat, ne vana mentis laetitia subrepat, et lucrum compunctionis anima per incuriam fluxae cogitationis perdat. Sic quippe quod poposcerat Anna obtinere merulacrimas in eodem mentis vigore servavit. De qua nimirum scriptum est: Vultus eius non sunt amplius in diversa mutati. Quia igitur non est oblita, quę petiit, non est privata munere, quod poposcit
Abbreviated transcription (Latin):
sed ostendit: Tanta ergonos
neces se est instantius aet̾na
quȩrere: quanto anobis
cognoscimus uelociter tẽporalia
fugisse: Despitiendus a nobis¬
hic mundus fuerat: &iam si-
blandiretur. sireb ꝓsperis
demulceret animũ: At post
tot nobis cotidie dolores inge¬
minat. quid nobis aliud. quã
nediligatur clamat. Multa
aũt fuerant que adhuc de
electorum factis narrare de¬
buissem. sed hȩc silentio sũb¬
primo : quia ad alia festino:

Expanded text:
sed ostendit. Tanto ergo nos sed ostendit. Tanto ergo nos necesse est instantius aeterna quaerere, quanto a nobis cognoscimus velociter temporalia fugisse. Despihic mundus fuerat, etiam si blandiretur, si rebus prosperis demulceret animum; at postqtot nobis quotidie dolores ingeminat, quid nobis aliud quam ne diligatur clamat? Multa autem fuerant quae adhuc de electorum factis narrari debuissent, sed haec silentio supprimo, quia ad alia festino.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit uniuersȩ carnis: Postquã
trinã uocem. uisio martẏris
que eius mentis oculis appa-¬
sebat: euanuit: Tunc uir dñi
surrexit: seque inorationis
lamentum dedit: Mox enim
illa terribilia incęlũ signa
secuta sunt: uthaste atq acies
igneae ab aquilonis parte
uiderentur: Mox effera lan-¬
gobardorum gens: deuagina
suac habitationis educta. in
nr̃a ceruice crassataest: atq
humanum genus qđ in hac-
terra p̾multitudine nimia
quasi spissȩ segetis more surre¬
xerat. succisum aruit: Nãde¬
populatȩ urbes. euersa castra.
concrematȩ ȩcłȩ. destructa sunt
monasteria uirorũ atq femi-¬
narum. dissoluta sunt ab homi.¬
nib p̃dia : atq ab om̃i cultura
destituta. insolitudine uacat
terra: nullus hanc possessor
inhabitat: Occupauerunt
bestiȩ loca : quȩ prius multi¬
tudo hominũ tenebat: Et quid
in ali is mundi partib agatur :¬
ignoro: Nam hac in terra in
qua nõs uiuimus. finẽ suum
mundus noniam nuntiat:

Expanded text:
venit universae carni'. Post quam venit universae carni'. Post quam trinam" vocem visio martyris, quae eius mentis oculis apparebat, evanuit. Tunc vir Domini surrexit seque in orationis lamentum dedit. Mox enim illa terribilia in caelum signa secuta sunt, ut hastae atque acies igneae ab aquilonis parte viderentur. Mox effera Langobardorum gens de vagina suae habitationis educta in nos cervice grassata est, atque hominum genus, quod in hac terra prae multitudine nimia quasi spissae segetis more surrexerat, succisum aruit. Nam depopulatae urbes, eversa castra, concrematae ecclesiae, destructa sunt monasteria virorum atque faeminarum, desolata ab hominibus praedia atque ab omni cultore destituta; in solitudine vacat terra, nullus hanc possessor inhabitat; occupavebestie loca, que prius multitudo hominum tenebat, et quod in aliis mundi partibignoro. Nam hac in terra, in qua nos vivimus, finem suum mundus non iam nuntiat,
Abbreviated transcription (Latin):
CIUITATIS EPISCOPO
GREEORIUS
Iac derẽ nihil petre mirẽris:
Nam redemptũ ferentinȩ ep̃m
hos fere annos septem ex hoc
mundo migrauit: tua dilectio
cognitum habuit: Hic sicut
mihi ad huc inmonasteri posito
ualde familiariter iungebatur
hoc qđ iohannes iunioris p̃de¬
cessoris mei tempore demundi
fine cognouerat sicut longe
lateq claruerat: a me requisitus
mihi ipse narrabat: Aiebat
namq quia quodam diedũ-
parroechias suas exmore cir¬
cuiret : ꝑuenit ad ȩccłam beati
martyris euticii. Ad uespera.¬
scente aũt die. stratũ sibi fieri
iuxta sepulchrum martyris uoluit.
atq ibi post laborem quieuit:
Tunc nocte media ut asserebat¬
quia nec dormiebat nec ꝑfecte
uigilare poterat: sed depressus
ut solet somno grauabatur
quodam pondere uigilans ani-¬
mus. atq ante eum idem beatꝰ
martir euticius astitit dicens:
Redempte uigilas: Cui respon¬
dit: Uigilo: Quiait: Finis
uenit uniuerse carnis : finis
uenit uniuersȩ carnis. finis

Expanded text:
civitatis episcopi. GREGORIUS. Hac de re nihil, Petre, mireris; nam Redemptum Ferentinae civithos fere annos septem ex hoc mundo migravit, tua dilectio cognitum habuit. Hic sicut mihi adhuc in monasterio posito valde familiariter jungebatur, hoc quod Joannis junioris praedecessoris mei tempore de mundi fine cognoverat, sicut longe lateque claruerat, a me requisitus mihi ipse narrabat. Aiebat namque, quia quodam die, cum parrochias suas ex more circuiret, pervenit ad ecclesiam beati martyris Iutici. Advesperescente autem die stratum sibi fieri iuxta sepulchrum martyris voluit atque ibi post laborem quievit, cum nocte media, ut adserebat, nec dormiebat nec perfecte vigilare poterat, sed depressus, ut solet, gravabatur quodam pondere vigilans animus, atque ante eum isdem beatus martyr Iuticus adstitit, dicens: 'Redempte, vigilas?' Cui respondit: 'Vigilo'. Qui ait: 'Finis venit universae carni, finis venit universae carni, finis
Abbreviated transcription (Latin):
exspirituali ueritate diffiniuit:
PETRUS
ib& nescisse quod requisiui:
dumme intanta subtilitate
contigit discere quod nesciui:
Sed queso tẽ ut me ȩquanimit
feras. si ipse quoq. apud te
more ecdesiasti s nr̃i. in-¬
firmantiũ in me ꝑsonã suscepe.¬
ro: ut eisdem infirmantibus.
ꝓdesse ꝓpinquus quasi ꝑeorũ
inquisitionem possim:

Expanded text:
ex spiritali veritate definivit. ex spiritali veritate definivit. PETR. Libet nescisse quod requisivi, dum me 380 in tanta subtilitate contigit discere quod nescivi. Sed quaeso te, ut me aequanimiter feras, si ipse quoque apud te more Ecclesiastis nostri, infirmantium in me personam suscepero, ut eisdem infirmantibus prodesse propinquius quasi per eorum inquisitionem possim.
Abbreviated transcription (Latin):
nonsolũ amplius auimento.
sed etiam ab homine stulto:
uidelic& ut ꝑgat illuc ubi est
uita: Quib uerbis primum
indicat. quia hic hominũ uita
non est: quam. ẽe alibi testatur:
Hab& ergo hoc homo amplius¬
iumentis qđ illa post inortem
non uiuunt. hic uero tunc
uiuere inchoat: cum ꝑmortem
carnis. hanc uisibllem uitam
consumat: Quietiam: longe
inferius dicit: Quodcũq põtest
manus tua facert: in stanter
operare : quia nec opus. nec
ratio. necscientia. nec sapientia
erit apud inferos: quotu pro¬
peras: Quomodo ergo unus
interitus est hominis & ium̃torũ.
& equa utriusq conditio.
Aut quomodo nihil hab&
homo iumentis amplius cum
iumenta post mortẽ carnis
nonuiuunt. hominũ uero sp̃s
ꝓmalissuis oꝑib post mortẽ
carnis ad inferos deducti. nec
in ipsa morte moriuntur.
Sed inutraq tamdispari senten¬
tia demonstratur: quia contio.¬
nator uerax. & illud extẽptatione
carnali intulit: & hoc postmodũ

Expanded text:
non solum amplius a jumentis, non solum amplius a jumentis, sed etiam ab homine stulto, videlicet ut pergat illuc, ubi vita est. Quibus verbis primum indicat, quia hic hominum vita non est, quam alibi esse testatur. Habet ergo hoc homo jumentis, quia illa post mortem non vivunt, hic vero tunc vivere inchoat, cum per mortem carnis hanc visibilem vitam consummat. Qui etiam longe inferius dicit: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia nec opus, nec ratio, nec scientia, nec sapientia erit apud inferos, quo tu properas . Quomodo ergo unus interitus est hominis et jumenti, et aequa utriusque conditio? Aut quomodo nihil habet homo jumentis amplius, cum jumenta post mortem carnis non vivunt; hominum vero spiritus pro malis suis operibus post mortem carnis ad inferos deducti, nec in ipsa morte moriuntur? Sed in utraque tam dispari sententia demonstratur quia concionator verax et illud ex tentatione carnali intulit, et hoc postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ prius carnalium exprimeas
curis post positis denuntiat
bonũ esse manducare etbibere.
qđ tamen postmodũ exiuditu
ratione rep̃henditꝰ cum esse melius
dicit ire addomum luctus quã
addomũ conuiuii. & sic letari
debere iuuenẽ in adolescentia
sua quasi exdeliberatione carna¬
lium ꝓpõnit. & tamen postmodũ
ꝑdiffinitionẽ sententię adoles¬
centiam & uoluptatẽ uanã esse
redarguit: ita miam contionator
nr̃. uelud exmente infirman-¬
tium humanȩ suspitionis senten¬
tiam ꝓponit: dumdicit: Unus
interitus est hominis & iumen¬
torum: &lequa utriusq conditio:
Sicut moritur homo: sic &illa
moriuntur: Similiter spirant
om̃ia: & nihil hab& homo ium̃tis
amplius: Quitamen exdiffini¬
tione rationis: suam post modũ
sententiam ꝓfert dicens: Quid
hab& amplius sapiens stulto.
& quid pauꝑ. nisi utꝑgat illuc
ubi est uita. Qui igitur dixit
nihil hab& homo iumentis am¬
plius: ipse rursum diffiniuit

Expanded text:
tionem prius carnalium exprimens, tionem prius carnalium exprimens, curis postpositis, denuntiat bonum esse manducare et bibere, quod tamen postmodum ex judicii ratione reprehendit, cum esse melius dicit ire ad domum luctus quam ad domum convivii; et sicut laetari debere juvenem in adolescentia sua, quasi ex deliberatione carnalium proponit, et tamen postmodum per definitionem sententiae adolescentiam et voluptatem vana esse redarguit; ita etiam concionator noster, velut ex mente infirmantium humanae suspicionis sententiam proponit, dum dicit: Unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio. Sicut moritur homo, sic et illa moriuntuomnia, et nihil habet homo jumentis amplius . Qui tamen ex diffinitione rationis suam postmodum sententiam profert, dicens: Quid habet amplius sapiens ab stulto, et quid pauper, nisi ut pergat illuc, ubi est vita? Qui igitur dixit nihil habet homo jumentis amplius, ipse rursum diffinivit,
Abbreviated transcription (Latin):
itaq mihi uisum est bonũ. ut cõ¬
medat quis &bibat. & fruatur
lȩacia exlabore suo: etlonge in¬
ferius sub iungit: Melius est
ire addomum luctus: quam ad
domũ conuiuii: Sieñi bonũ est
manducare etbibere : melius
fuisse uidebatur addomum
conuiuii ꝑgere: quã addomũ
luctus: Ex quarẽ ostenditur:
quia illud exinfirmantiũ ꝑsona
intulit. hoc uero exrationis
diffinitione subiunxit: Nã ipsas
ꝓtinus rationis causas edisserit:
et dedomo luctus quȩ sit utilitas
ostendit dicens: In illa enĩ finis
cunctorum admonetur hominũ:
et uiuens cogitat quid futurus
sit: Rursum illic scriptum est:
Laetare iuuenis in ad olescentia
tua: et paulopost subditur:
Adolescentia enim et uoluptas:
uanasunt: Quidum hoc post.¬
modũ uanũ esse redarguit qđ
prius admonuisse uidebatur.
patenter indicat. quia illa quasi
ex desiderio carnali uerba intulit:
hȩc uero exiudicii ueritate
sub iunxit: Sicut ergo delecta¬

Expanded text:
itaque mihi visum est bonum, ut coitaque mihi visum est bonum, ut comedat quis et bibat, et fruatur laetitia ex labore suo . Et longe inferius subjungit. Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii . Si enim bonum est manducare et bibere, melius fuisse videbatur ad domum convivii pergere quam ad domum luctus. Ex qua re ostenditur quia illud ex infirmantium persona intulit, hoc vero ex rationis definitione subjunxit: nam ipsas protinus rationiet de domo luctus quae sit utilitas ostendit, dicens: In illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et vivens cogitat quid futurus sit . Rursum illic scriptum est: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Et paulo post subditur: Adolescentia enim et voluptas vana sunt . Qui dum hoc postmodum vanum esse redarguit, quod prius admonuisse videbatur, patenter indicat, quia illa quasi ex desiderio carnali verba intulit, haec vero ex judicii veritate subjunxit. Sicut ergo delecta
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam ꝑducuntur: Hicigit᷑¬
liber. id circo contionator dicit᷑:
quia salomon meo quasi tu¬
multuantis turbȩ suscepit
sensum. ut ea ꝑ inquisitionem
dicat: quȩ fortasse ꝑtẽptationẽ
imperita mens sentiat: Nam
quot sententias ꝑ inquisitionẽ
manu om̃ium tumultus sedat:
eosq ad unam sententiã reuocat.
cum in ciusdem libri termino
ait: Finem loquendi : omnes
pariter audiamus: Dm̃ time
& mandata eius obserua: hoc
loquendi finem secum pariter
om̃s admonebat. Quia igitur
infine libri dicit om̃s pariter
audiamus. ipse sibi testis est quia
inse multorum ꝑsonas suscipiens:
quasi solus locutus nonest: Vnde
& alia sunt quȩ in libro eodem ꝑ
inquisitionẽ mouentur: atq
alia que ꝑrationẽ satis faciunt:
Alia quȩ extemptatione ꝓfert
animi : atq adhuc huius mundi
delectationib dediti: Alia uero.
in quib ea quȩ rationisunt dis-¬
serat : atq animum adelectatione
compescat: Ibi namq ait Hoc

Expanded text:
sententiam perducuntur. Hic igitsententiam perducuntur. Hic igitliber idcirco Concionator dicitur, quia Salomon in eo quasi tumultuantis turbae suscepit sensum, ut ea per inquisitionem dicat quae fortasse per tentationem imperita mens sentiat. Nam quot sententias per inquisitionem manu, omnium tumultus sedat, eosque ad unam sententiam revocat, cum in ejusdem libri termino ait: Finem loquendi omnes pariter audiamus: Dominum time, et mandata ejus observa, hoc loquendi finem secum pariter omnes admonebat? Quia igitur in fine libri dicit: Omnes pariter audiamus, ipse sibi testis est quia, in se multorum personas suscipiens, quasi solus locutus non est: unde et alia sunt quae in libro eodem per inquisitionem moventur, atque alia quae per rationem satisfaciunt; alia quae ex tentati profert animo, atque adhuc hujus mundi delectationibus dediti; alia vero, in quibus ea quae rationis sunt, disserat, atque animum a delectatione compescat. Ibi namque ait: Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
atione fidelium placent cuncta
quedicis. sed quesotẽ dum sp̃s
hominũ atq iumentorũ tanta
distinctione discernas quid est
quod salomon ait. dixi incorde
meo defiliis hominum ut ꝓbar&
eos ds xostenderet similes esse
bestiis. id circo unus interitus est
hominum & iumentorũ. & equa
utriusq conditio. e Qui adhuc
eandem sententiã suã subtiliter
excquens : ad iunxit: Sicut
moritur homo: sic & illa mori¬
untur: Similiter spirant om̃ia:
& nihil hab& homo iumentis
amplius: Quib adhuc uerbis.
generalem diffinitionẽ sub¬
infert dicens: Cuncta sub ia-¬
cent uanitati : & om̃ia ꝑgunt
ad unũ locũ: Deterra facta sunt:
& in terram pariter reuertuntur:
DE QUAESTIONE SALO¬
MONIS QUA DICITUR I& IUM̃ TOR
scriptasunt: ęcclesiastes ap¬
pellatus est: Aecclesiastes autẽ
ꝓprie: contionator dicitur:
Incontione uero. sententia pro¬
mitur : ꝑquam tumultuosa
turbe seditio comprimatur:
Et cum multi diuersa senciunt.
ꝑcontionantis rationẽ. adurm

Expanded text:
ationi fidelium placent cuncta quae dicis. Sed quaeso te, dum spiritus hominum atque jumentorum tanta distinctione discernas, quid est quod Salomon ait: Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus, et ostenderet similes esse bestiis; idcirco unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio ? Qui adhuc eamdem suam sententiam subtiit: Sicut moritur homo, ita et illa moriuntur: similiter spirant omnia, et nihil homo jumento amplius . Quibus adhuc verbis generalem diffinitionem subinfert, dicens: Cuncta subjacent vanitati, et omnia pergunt ad unum locum. De terra facta sunt, et in terram pariterDe quaestione Salomonis qua dicitur: Unus interiscripta sunt, Ecclesiastes appellatus est. Ecclesiastes autem proprie concionator dicitur. In concione vero sententia promitur, per quam tumultuosae turbae sedi io comprimatur. Et cum multi diversa sentiunt, per concionantis rationem ad unam