comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut hocipsũ qđ homo ꝑ bon̾a oꝑa placẽt hominib ñ ibi
finẽ constituat ut hominib placeat: sed referat hoc
ad laudẽ dĩ: Et ꝓpt̃ea placeat hominib: ut in illo
glorificet᷑ ds̃. Hoc enim laudantib expedit. ut Nion
hominem sed dm̃ honorent: sicut in ipso homine quẽ por¬
tabat dñs osteridit. ubi admiratȩ turbȩ de paralitico
sanato uirtutes eiꝰ sic̃ in ȩuangłio scriptũ. ẽ. timuer̾ et gło-¬
rificauer̃ dm̃. qui dedit potestatẽ talẽ hominib. Quiꝰ
quia qui aliquando nos ꝑsequebat᷑ nunc ȩuangelizat
fidẽ quã aliquando uastabat: et in me magnificabant dm̃¬
adomnia sustinenda ꝓueritate atq iustitia: Et ut¬
non absconderent bonũ qđ accepturi erant sed ea beni-¬
uolentia discerent ut cȩteros docerent. Non ad laudem
suã sed ad głam dĩ bona sua oꝑa referentes: Incipit¬
iã eos in formare & docere qđ doceant. tanquam si-

Expanded text:
ut hoc ipsum quod homo per bona opera placet hominibus, non ibi ut hoc ipsum quod homo per bona opera placet hominibus, non ibi finem constituat ut hominibus placeat; sed referat hoc ad laudem Dei, et propterea placeat hominibus ut in illo glorificetur Deus. Hoc enim laudantibus expedit, ut non hominem, sed Deum honorent: sicut in ipso homine qui portabatur, Dominus ostendit, ubi admiratae turbae paralytico sanato virtutes ejus, sicut in Evangelio scriptum est, « Timuerunt et glorifiquia qui aliquando nos persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Dad omnia sustinenda pro veritate atque justitia, et non absconderent bonum, quod accepturi erant, sed ea benevolentia discerent ut caeteros docerent non ad laudem suam, sed ad gloriam Dei bona sua opera referentes, incipit eos informare et docere quid doceant, tanquam si
Abbreviated transcription (Latin):
et seruituti subitio: neforte aliis p̃dicans. ipse re¬
ꝓbus in ueniar. Quod uero ait. tit luceat omnibus
qui indomo sunt: Domũ puto dictam habitationẽ istã¬
hominũ. idest ipsum mundum. ꝓpt̃̾ id qđ superius ait:
uos estis lumeri mundi. Autsi domum quisque uult
inquit lumen ur̃m coram hominibus: ut uideant
bona facta ur̃a. et glorificent patrẽ ur̃m qͥ in cęlis est.
Si tantummodo diceret. sic luceat lumen ur̃m coram
hominib ut uideant bona facta ur̃a: finem consti¬
tuisse: in laudib hominum. quas quȩr̃ ypocritȩ
& qui ambiunt adhonores. et captant in anissima głam-
Ds confregit ossa hominibus placentium. Etrurs apłs.
Probet autem se homo: et tunc in semecipso ab ebit głam:
e non in altero. Non ergo tantũ dixit ut uideant bona
facta ur̃a : sed addidit. et glorificent patrẽ ur̃m qͥ incelisẽ.

Expanded text:
et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans, ipse reet servituti subjicio, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus inveniar . Quod vero ait, Ut luceat omnibus qui in domo sunt, domum puto dictam habitationem hominum, id est ipsum mundum, propter id quod superius ait, Vos estis lumen mundi: aut si domum quisque vult .--18. Sic luceat, inquit, lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est. Si tantummodo diceret, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona facta vestra; finem constituisse videretur in laudibus hominum, quas quaerunt hypocritae, et qui ambiunt ad honores, et captant inanissimam gloriam. « Deus confregit ossa hominibus placentium » : et rursum « Probet autem se homo, et tunc in semetipso habebit gloriam, et non in altero » . Non ergo tantum dixit, « ut videant bona facta vestra; » sed addidit, « et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est: »
Abbreviated transcription (Latin):
recributionẽ mensurȩ quia ea quisq recipit quȩ gessit
incorpore. Et tanquam de hoc modio corporis:
alio loco dicitur. In qua enim̃ mensura mensi fueritis.
in ea remetietur uobis: siue qm̃ temporalia bona quȩ
corpore ꝑ aguntur. certa dierum mensura et in cho¬
antur et trañseurit. quam fortasse significat
modits : aeternasiet spirita lia nullo tali fine
cohercentur. Non enĩ admensuram dat ds̃ sp̃m
Sub modio ergo lucernam ponit. quisquis lucem
doctrinȩ bone commodis temporalibus obscurat et tegit:
subicit. ut superior sit p̃dicatio ueritatis: et inferior
seruitus corporis. ꝑ ipsam tamer corporis seruitutẽ
excelsior luceat doctrina. quae ꝑ officia corporalia
id est ꝑ uocem et linguam et cęteros corporis motus.
in bonis oꝑibus in sinuatur discentibus. Suꝑ cande.¬
labrũ ergo ponit lucernã: cum dicit apłs. Nonsic
pugno tanquã aerẽ cedens. sed castigo corpꝰ meum

Expanded text:
retributionem mensurae, quia ea quisque recipit quae gessit retributionem mensurae, quia ea quisque recipit quae gessit isque quae gessit in corpore : et tanquam de hoc modio corporis alio loco dicitur, In qua enim mensura mensi fueritis, in ea remetietur vobis : sive quoniam temporalia bona, quae in corpore peraguntur, certa dierum mensura et inchoantur et transeunt, quam fortasse significat modius; aeterna vero et spiritualia nullo tali fine coercentur: Non enim ad mensuram dat Deus spiritum . Sub modio ergo lucernam ponit, quisquis lucem bonae doctrinae commodis temporalibus obscurat et tegit. subjicit, ut superior sit praedicatio veritatis, et inferior servitus corporis: per ipsam tamen corporis servitutem excelsior luceat doctrina, quae per officia corporalia, id est per vocem et linguam et caeteros corpoin bonis operibus insinuatur discentibus. Super candelabrum ergo ponit lucernam, cum dicit Apostolus: Non sic pugno, tanquam aerum caedens, sed castigo corpus meum,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã neq superius ista t̾ra accipienda est quam pedibus
corporeis calcamꝰ: sed homines qui in t̾ra habitant.
uel etiã peccatores: quorũ condiendis et extinguendis
putorib. apłicum salem dñs misit. Et hic mundũ nion
cȩlum et t̾ram: Sed homines qui sunt in mundo uel
diligunt mundũ oportet intelligi. quibus illuminandis
apłi missi surit. Non potest ciuitas abscondi supra
Neq accendunt lucernam : et ponunt eam submodio
Quid putamꝰ ita. ẽẽ dictum sub modio ut occultatio tan-¬
tum lucernȩ accipienda sit tanquam si diceret. nemo
accendit lucernam et occultat illam: An aliquid eciã
modius significat. ut hoc sit ponere lucernã submodio.
superiora facere corporis commoda. quã p̃dicationem
ueritatis. ut idõ quisq ueritatem non p̃dicet. dũ timet
ne aliquid in rebus corporalibus et temporalibus moles¬
tiae patiatur. Et bene modius dicitur. siue ꝓpter

Expanded text:
Nam neque superius ista terra accipienda est, quam pedibus Nam neque superius ista terra accipienda est, quam pedibus corporeis calcamus, sed homines qui in terra habitant, vel etiam peccatores, quorum condiendis et exstinguendis putoribus apostolicum salem Dominus misit. Et hic mundum non coelum et terram, sed homines qui sunt in mundo vel diligunt mundum, oportet intelligi, quibus illuminandis Apostoli missi sunt. Non potest civitas abscondi super Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio. Quid putamus? ita esse dictum sub modio, ut occultatio tantum lucernae accipienda sit, tanquam si diceret, Nemo accendit lucernam, et occultat illam? an aliquid etiam modius significat, ut hoc sit ponere lucernam sub modio, superiora facere corporis commoda, quam praedicationem veritatis; ut ideo quisque veritatem non praedicet, dum timet ne aliquid in rebus corporalibus et temporalibus molestiae patiatur? Et bene modius dicitur, sive propter
Abbreviated transcription (Latin):
secesserꝰ. Rectissime itaq dicitur. Uos estis sal terrȩ
Ostendens fatuos ẽẽ udicandos qui tẽporaliu̾ bonor
uel copiã sectantes uł in opiã i etuentes. amittunt ȩt̃na:
quȩ nec dari possunt abhominibus nec auferri. Itaq
si sal infatuatũ fuerit in quo sallietur: Id est siuos ꝑ
quos condiendi sunt quodã modo populi. metu ꝑsecutio¬
nũ tẽporaliũ amiseritis regna cęlorũ: qui erunt homines
ꝑ quos uob error auferat᷑. cum uos elegerit ds̃ ꝑ quos
errorẽ auferat cęterorum. Ergo adnihilum ualet infa.¬
tuatum: nisi ut mittat᷑ foras. & calcetur ab hominibus
Non itaq calcatur ab hominibus. qui patitur ꝑsecutionẽ.
Sedqui ꝑ secutionẽ timendo infatuat᷑. Calcari enim
non potest: nisi inferior. Sed inferior non est: qui
quam us corpore multa in t̾ra sustineat. corde tameN
fixus in cȩlo est. Uos estis lumen mundi. Quomodo
dixit superius sal t̾rȩ: sic nunc dicit lumen mundi.

Expanded text:
. Rectissime itaque sequitur, Vos estis sal terrae: ostendens fatuos esse judicandos, qui temporalium bonorum vel copiam sectantes, vel inopiam metuentes, amittunt aeterna, quae nec dari possunt ab hominibus, nec auferri. Itaque si sal infatuatum fuerit, in quo salietur? id est, si vos per quos condiendi sunt quodammodo populi, metu persecutionum temporalium amiseritis regna coelorum; qui erunt homines per quos a vobis error auferatur, cum vos elegerit Deus, per quos errorem auferat caeterorum? Ergo ad nihilum valet sal infatuatum, nisi ut mittatur foras, et calcetur ab hominibus. Non itaque calcatur ab hominibus qui patitur persecutionem, sed qui persecutionem timendo infatuatur. Calcari enim non potest nisi inferior: sed inferior non est qui quamvis corpore multa in terra sustineat, corde tamen fixus in coelo est. 17. Vos estis lumen mundi. Quomodo dixit superius sal terrae, sic nunc dicit lumen mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
ne caret: Facta quidem est trinitatis numerositas. in eo
quod est praedicatio relationis. Seruata uero unitas in
eo quod est indifferentia. uel substantiae uel operationis:

Expanded text:
ne caret, facta quidem est trinitatis numerositas in eo quod est praedicatio relationis, seruata uero unitas in eo quod est indifferentia uel substantiae uel operationis
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quod ipsa est ꝓprietatem. non faciunt praedica¬
tionem: nihil alternare uel mutare queunt nullamq
omnino uariare essentiam. Quo circa si pater ac filius¬
ad aliquid dicuntur. Nihilque aliud ut dictum est

Expanded text:
in eo quod ipsa est proprietatem non faciunt praedicationem, nihil alternare uel mutare queunt nullamque omnino uariare essentiam. Quocirca si pater ac filiuad aliquid dicuntur nihilque aliud ut dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
despiciens: diuisomarirubro quod nunquam antea
natura illa cognouerat. suum transduxit exercitũ.:
auctore mone et aaron. Postea igitur ꝓ eorum
egressione altis aegrptus plagis uastata est. cum

Expanded text:
despiciens diuiso mari rubro, quod numquam antea natura ulla cognouerat, suum transduxit exercitum auctore Moyse et Aaron. Postea igitur pro eorum egressione altis Aegyptus plagis uastata est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
areae dominicae paleam. Non ut contra singula ꝑuersorum genera
disputetur. om̃sq illoꝵ prauȩ opiniones ꝓ̃positis questionib re-¬
fellantur : Sedꝓtempore breui demonstrandum est ita. ẽẽ p̃dictum
et quȩ sit utilitas temptationum erudiendis sidelib & quae medicina
in exemplo patientia dĩ. qui statuit usq infinem ista ꝑmtere. Cum
uero aduersus eos instruitur quoꝵ ꝑuerse turbe corporalit̃ implent
aeccłas: simul etiam p̃cepta breuiter & decenter commemorantur
xp̃iane atq honeste conuersationis. ne abȩbriosis. auaris. frau

Expanded text:
areae dominicae paleam. Non ut contra singula perversorum genera areae dominicae paleam. Non ut contra singula perversorum genera disputetur, omnesque illorum pravae opiniones propositis quaestionibus refellantur; sed pro tempore brevi demonstrandum est ita esse praedictum, et quae sit utilitas tentationum erudiendis fidelibus, et quae medicina in exemplo patientiae Dei, qui statuit usque in finem ista permittere. Cum vero adversus eos instruitur, quorum perversae turbae corporaliter implent ecclesias, simul etiam praecepta breviter et decenter commemorentur christianae atque honestae conversationis, ne ab ebriosis, avaris, frau
Abbreviated transcription (Latin):
cornr̃m et lingua innodos difficilioris disputationis excurrat. Sedipsa
ueritas ad hibita rationis quasi aurum sit gemmarũ ordinem ligans.
non tamen ornamenti seriem ulla immoderatione ꝑturbans. Nar¬
ratione finita. spes resurrectionis intimanda ẽ: et ꝓ ca pacitate ac
uirib audientis ꝓq ipsius temporis modulo aduersus uanas irri¬
siones infidelium. decorporis resurrectione tractandum. et futuri
ultum iudicu bonitate in bonos. seueritate in malos. ueritate in om̃s.
Cominemoratisq cum detestatione et horrore pęnis impioꝵ: regnum
iustoꝵ  atq fidelium. et suꝑna illa ciuitas eiusq gaudium cum desiderio
p̃dicandum ẽ. Tum uero instruenda et animanda ÷ infirmitas hominis
aduersus temptationes & scandala. siue foris. siue in ipsa intꝰ aeccła.
Foris aduersus gentiles uel uidȩos. uel hereticos. Intus autẽ. aduersꝰ

Expanded text:
cor nostrum et lingua in nodos difficilioris disputationis excurrat; sed ipsa cor nostrum et lingua in nodos difficilioris disputationis excurrat; sed ipsa veritas adhibitae rationis, quasi aurum sit gemmarum ordinem ligans, non tamen ornamenti seriem ulla immoderatione perturbans. CAratione finita, spes resurrectionis intimanda est, et pro capacitate ac viribus audientis, proque ipsius temporis modulo, adversus vanas irrisiones infidelium de corporis resurrectione tractandum, et futuri ultimi judicii bonitate in bonos, severitate in malos, veritate in omnes; commemoratisque cum detestatione et horrore poenis impiorum, regnum justorum atque fidelium et superna illa civitas ejusque gaudium cum desiderio praedicandum est. Tum vero instruenda et animanda est infirmitas hominis adversus tentationes et scandala, sive foris sive in ipsa intus Ecclesia: foris adversus Gentiles vel Judaeos vel haereticos; intus autem adversus
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃is ubi non quȩreret insibilia miracula. sed in uisibilia sperare
consuesceret. Neq dormiens sed uigilans moneretur eũ securius
& tutius capere uoluisset. Inde iam̃ exordienda narratio est
abeo qđ fecit ds̃ omnia bona ualde. ec ꝑducenda ut diximus
usq ad p̃sentia tempora a ecdẽ. ita ut singularum rerum atq
gestarum quȩ narramus causȩ rationesq reddantur. quib ea
referamus ad illum finem dilectionis. unde neq agentis aliquid neque
loquentis oculus auertendus est. Sienim fictas poetarum fabulas et ad
uoluntatem excogitatas animorũ. quorum cybus nugȩ sunt. tamen boni
qui habentur atq appellantur grammatici. ad aliquam utilitatem
referre conantur. quamquã & ip̃sam uanã et auidam saginȩ secularis.
quanto nos decet. ẽẽ cautiores ne illa quȩ uera narramus sinẽ suarũ causarũ
rediditione digesta. aut mnani suauitate aut etiam ꝑnitiosa cupiditate ere¬
dant: Non tamen sic asseramus has causas. ut relicto narrationis tractu

Expanded text:
ctis, ubi non quaereret visibilia miracula, sed invisibilia sperare consuesceret, neque dormiens, sed vigilans moneretur, eum securius et tutius carpere voluisset. Inde jam exordienda narratio est, ab eo quod fecit Deus omnia bona valde , et perducenda, ut diximus, usque ad praesentia tempora Ecclesiae: ita ut singularum rerum atque gestorum quae narramus, causae rationesque reddantur, quibus ea referamus ad illum finem dilectionis, unde neque agentis aliquid neque loquentis oculus avertendus est. Si enim fictas poetarum fabulas, et ad voluptatem excogitatas animorum quorum cibus nugae sunt, tamen boni qui habentur atque appellantur grammatici, ad aliquam utilitatem referre conantur, quanquam et ipsam vanam et avidam saginae saecularis; quanto nos decet esse cautiores, ne illa quae vera narramus, sine suarum causarum redditione digesta, aut inani suavitate, aut etiam perniciosa cupiditate credantur? Non tamen sic asseramus has causas, ut relicto narrationis tractu,
Abbreviated transcription (Latin):
firmissima opitulante gratia diuina rdonea argumen¬
torum adiumenta prestitimus: iluc perfecti operis
laeticia remeabit. unde uenit affectus. Quodsi ultra

Expanded text:
firmissimae opitulante gratia diuina idonea argumentorum adiumenta praestitimus, illuc perfecti operis laetitia remeabit unde uenit effectus. Quod si ultra
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum quoque bonum est. Sed ipsum esse om¬
nium rerum exeo flu̾it. quod est primum bonum.:
& quod bonum tale est ut recte dicatur in eo
quod est. esse bonum. Ipsum igitur earum esse

Expanded text:
ipsum quoque bonum est. Sed, ipsum esse omnium rerum ex eo fluxit quod est primum bonum, et quod bonum tale est, ut recte dicatur, in eo quod est, esse bonum. Ipsum igitur esse
Abbreviated transcription (Latin):
non quo quomodo sint res. ipsum esse earum
bonum est: sed quoniam non potest es se ipsum
esse rerum nisi aprimo esse defluxerit. idest
bono: id circo ipsum esse bonum est: nec est

Expanded text:
non quoquo modo sint res ipsum esse earum bonum est, sed quoniam non potest esse ipsum esse rerum, nisi a primo esse defluxerit, id est bono; idcirco ipsum esse bonum est nec est
Abbreviated transcription (Latin):
dantur. qui solus nquit congrueritem suis temporibus
generi humano exhibere medicinam. N ec mirum est quod
dantur p̃cepta maiora ꝓpt̃ regnã cȩloꝵ. et minora data scint
ꝓpt̃ regeum t̾rarum ab eedem uno dõ qui fecit cęlum e tram
qđ ab uno magistro solo docendis tantis rebus ĩdoneo
docetur inmorite. Sedens autem docet. quod ꝑtinet
ad dignitatem magisterii. Et accedunt ad eum discipłi.
ut audiendis illius uerbis. hicessent etiam corpore auxinio¬
res. qui p̃ceptis implendis animo ꝓpinquabant. Aperit
ossuum. & docet eos dicens. Ista circum locutio quascri¬
bitur et aperiens ossuum fortasse ipsa mora commendat
aliquanto longiorẽ futurum. ee. sermonẽ rsi fort e
non uacet quod nunc eum dictũ est aperuisse ossuũ. qđ
ipse in lege ueteri aperire soleret ora ꝓphetarũ. Suid
ergo dicit : B EATI pauperes sp̃u. qͣm ipsorũ est regriũ
cȩloꝵ. Legimus seriptũ de appecitione rerũ tẽporaliã

Expanded text:
dantur qui solus novit congruentem suis temporibus dantur qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. Nec mirum est quod dantur praecepta majora propter regnum coelorum, et minora data sunt propter regnum terrenum, ab eodem uno Deo qui fecit coelum et terram.quod ab uno magistro solo docendis tantis rebus idoneo, locetur in monte. Sedens autem docet, quod pertinet ad dignitatem magisterii: et accedunt ad eum discipuli ejus, ut audiendis illius verbis hi essent etiam corpore viciniores, qui praeceptis adimplendis etiam animo propinquabant. Et aperiens os suum, docebat eos, dicens. Ista circumlocutio qua scribitur, Et aperiens os suum, fortassis ipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum esse sermonem: nisi forte non vacet quod nunc eum dictum est aperuisse os suum, quod ipse in Lege veteri aperire soleret ora Prophetarum. 3. Quid ergo dicit? Beati pauperes spiritu; quoniam ipsorum est regnum coelorum. Legimus scriptum de appetitione rerum tempora
Abbreviated transcription (Latin):
te locutus est tam ꝑfẽcte instruere uitam eoꝵ qui uolueriN
sccłm ea uiuere. ut merito comparentur aedificanti super
petram. Hoc dixi ut appareat istum sermonẽ omnib
p̃ceptis quibus nr̃a natura in formatur esse ꝑfectum¬
Nam de hoc capitulo. diligentius suo loco tracstabitur
huius igitur sermonis initium. sic a sumitur.
A UIDISSET AUTEM TURBAS MULTAS. aS¬
ceuoit imontem. Et cum sedisset. accesser̃
adeum disslipuli eiꝰ. Et aperiens ossuumꝰ.
docebat eos dicens. Si queritur quid significe
mons: bene intelligitur significare maiora precepta iusticiȩ
quia minora erant quae iudeis data surit. Unus tameri
ds̃ ꝑ scõs ꝓphetas et famulos suos scđm ordinatissimam
distributionem temporum. dedit minora precepta populo
quemtimore adhuc alligari oportebat. et ꝑfilium suum
ma iora populo quem caritate iam liberari conuenerat
Cũ autem minora minoribus. maiora matorib dantur: ab eo

Expanded text:
te locutus est, tam perfecte instruere vitam eorum qui voluerint te locutus est, tam perfecte instruere vitam eorum qui voluerint secundum ea vivere, ut merito comparentur aedificanti super petram. Hoc dixi, ut appareat istum sermonem omnibus praeceptis quibus christiana vita informatur, esse perfectumnam de hoc capitulo diligentius suo loco tractabitur. 2. Hujus igitur sermonis initium sic assumitur: Cum vidisset autem turbas multas, ascendit in montem, et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus; et aperiens os suum docebat eos, dicens. Si quaeritur quid significet mons, bene intelligitur significare majora praecepta justitiae; quia minora erant quae Judaeis data sunt. Unus tamen Deus per sanctos Prophetas et famulos suos, secundum ordinatissimam distributionem temporum, dedit minora praecepta populo quem adhuc timore alligari oportebat; et per Filium suum, majora populo quem charitate jam liberari convenerat. Cum autem minora minoribus, majora majoribus dantur, ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
monte sicut in ȩuangłio
scđm MATheũ legimus. siqͥs
piȩ sobrieq considerauerit.
puto quod inueniet ifieo
quantũ ad mores optimos per¬
tinec. ꝑ fectũ uitȩ xpistiane
modum. Quod polliceri Non
temere audemus. sed exipsis
eiusdem dñi uerbis conitientes. Nam sic ipse sermo con¬
cluditur. ut appareat in eo p̃cepta. ẽẽ omnia quae
ad informandã uitam ꝑtinerit. Sic enim dicit. Om̃is
qui audit uerba mea haec & facit ea. similabo eum uiro
sapienti qui aedifauit domũ suã supra petram. Desceri
in domũ illam et non cecidit. Fundata enim erat super
petram. Et om̃is qui audit uerba mea haec & Nonfacit
ea. similabo eum uiro stulto qui a edificauit domũ suã
suꝑ harenã. Descendit plauia. uener̃ flumina. flauer̃
uenti. et offender̃ in domũ illam ec cecidit. & facta est
ruina magria. Cũ ergõ non dixit qui audit uerba mea
tantum sed addidit dicens. qui audit uerba mea haec.
satis ut arbitror significauit haec uerba quȩ in mori¬

Expanded text:
monte, sicut in Evangelio secundum Matthaeum legimus, si quis pie sobrieque consideraverit, puto quod inveniet in eo, quantum ad mores optimos pertinet, perfectum vitae christianae modum: quod polliceri non temere audemus, sed ex ipsis ejusdem Domini verbis conjicientes. Nam sic ipse sermo concluditur, ut appareat in eo praecepta esse omnia quae ad informandam vitam pertinent. Sic enim dicit: « Omnis qui audit uerba mea et facit ea similabo eum uiro sapienti, qui aedificauit domum suam supra petram. descendiunt in domum illam, et non cecidit. fundata enim erat super petram. et omnis qui audit uerba mea et non facit ea similabo eum uiro stulto, qui aedificabit domum suam super harenam. descendit pluuia, uenerunt flumina, flauerunt uenti et inpegerunt in druina ejus magna. » Cum ergo non dixit, qui audit verba mea tantum, sed addidit dicens, qui audit verba mea haec; satis, ut arbitror, significavit, haec verba quae in mon
Abbreviated transcription (Latin):
ISSA UIBEATUS ISSDORUS DICIT: dicta est ab emit¬
tendo. Tempore enim qͦ sacertios incipit conse¬
crare corpꝰ dominicũ: dicendũ est adiacono. post
cedat foras. Et quia tunc emittunt᷑ cateͣmini ab aeccła. qͥ non
debeat int̃ ẽẽ sacris misterus eo quod non dum sint ꝑfecti:¬
dr̃ missa ab emittendo. Siue alio modo potest dici missa. eo
quod nos mittat addm̃: Antiphona. ex greco inlatinum int̃pre¬
tat᷑ uox reciproca. duob scilicet choris alt̾natim psallentib ordine
commutato: siue deuno adunum. Quod genus psallendi. greci

Expanded text:
issa, ut Isidorus dicit, dicta est ab emittendo. Tempore enim quo sacerdos incipit consecrare corpus Dominicum, dicendum est a diacono post cedat foras. Et quia tunc emittuntur catechumeni ab ecclesia, qui non debent interesse sacris mysteriis, eo quod nondum sunt perfecti. Sive alio modo potest dici missa, eo quod nos mittat ad tatur, vox reciproca, duobus scilicet choris alternatim psallentibus ordine commutato, sive de uno ad unum: quod genus psallendi Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
si discordiã habemꝰ cum ꝓximis nr̃is antequã reconciliem. adño ñ reci¬
pumtur. Tunc orat clerus cantando: Aonꝰ dĩ &UI TOLLIS PECCATA
bearũ nocet. Et cũ aduictimã ducit᷑. occidentẽ sẽ non ledit: sed
occisorẽ suũ post mortẽ suã reficit. Ita & xp̃c nullũ lesit. sicut
ꝑ Apłm dr̃: qͥa peccatũ non fecit. non inuentꝰ.ẽ. dolus in ore eiꝰ:
peccata mundi: quando ueniã peccatoꝵ nobis dat̃. Inueteri testa¬

Expanded text:
si discordiam habemus cum proximis nostris, antequam reconcitiemur, a Domino non recisi discordiam habemus cum proximis nostris, antequam reconcitiemur, a Domino non recipiuntur. Tunc orat clerus, cantando: Agnus Dei, qui tollis peccata bestiarum nocet, et dum ad victimam ducitur occidentem se non ledit, sed occisorem suum post occisionem suam reficit, ita et Christus nullum lesit, sicut Apostolus dixit: Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus. peccata mundi, quando veniam peccatorum nobis dedit
Abbreviated transcription (Latin):
patẽ in dieb nr̃is: Inuocamꝰ nob in aduterium genitricem
dĩ. quȩ uirgo fuit ante partũ. uirgo impartu. uirgo post
partum. Et beatos apłos qͥ nob̃ misteria cȩlebrandã tradider᷑
ut intercedant ꝓ nobis: quia ipsi digni nonsumius depreteritis
ac p̃sentib uenam ꝓmereri. Nec defuturis cautelam. Nisi nohis
eorum oratione donetur: lam orauimus ut liberemur ab om̃ib¬
malis. Nunc oramus ut p̃dictis scis interuenientibus. ipse don&
Ut opę miscdiȩ tuȩ aduiti: hoc est ut diꝰ aduitorio aditi. et apeccato
simꝰ semꝑ liberi et ab omni ꝑturbatione securi: hoc est ut ipeccatis
nr̃is dimissis inp̃senti scło non ꝑturbem᷑ iterum peccantes. nec indie
ꝑpassionẽ suã : ne ꝓpt̃ peccatuła primi hominis in inferno detinerem᷑.
oc orat sacerdos ut illa pax cus populo ꝑmaneat. & omnes concordes
sine concordia digni ñ sumꝰ scam communionẽ accipere. qͥa munera nr̃a

Expanded text:
e Andrea. Invocamus nobis in adjutorium Genitricem Dei, quae virgo fuit ante partum, virgo in partu, virgo post partum. Et beatos apostolos, qui nobis mysteria celebranda tradiderunt, ut intercedant pro nobis, quia nos ipsi digni non sumus de praeteritis ac praesentibus veniam promereri, nec de futurieorum oratione donetur. Jam oravimus ut liberemur a malis, nunc oramus, ut praedictis sanctis intervenientibus ipse donet Ut ope misericordiae tuae adjuti; » hoc est, ut Dei adjutorio adjuti: « a peccato simus semper liberi, et ab omni perturbatione securi, » hoc est, ut peccatis nostris dimissis, in praesenti saeculo non perturbemur iterum peccantes, nec in die passionem suam, ne propter peccatum primi hominis in inferno detineremur. Haec orat sacerdos ut illa pax cum populo maneat, et omnes concordes sine concordia digni non sumus sanctam communionem accipere. Quia munera,
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ. Sed tamen nontã mininus quam ille qui soluit.
Ut autẽ sit magnus atq illi regno aptus. facere debet¬
et docere sicũt nunc xp̃c doces. id ẽ. ut habundet uis¬
titia eꝰ suꝑ scribarum et phariseorũ. Iustitia pharisȩoꝵ¬
est ut non occidant. iustitia. eoꝵꝰ qui intraturi sunt ip
regnũ dĩ ut non irascantur sine causa. M inimum est
ergo non occidere. & qui illud soluerit minimꝰ uocabit᷑
in regno caelorum. Qui autem illud impleuerit ut non
occichit. Non continuo magnus erit & idoneus regNio
caeloꝵ. sed tameri asceridit aliquem gradum. ꝑficiet᷑
autẽ. si nec irascatur sine causa. Quod si fecerit. multo
remotior erit abhomicidio. Qua ꝓpt̾ qui docet ut fion
irascamur. Non soluit legem ne occidamꝰ. sed implet po¬
tius ut et foris dum non occidimꝰ. et in corde dũ ñ irasci¬
m᷑ innocentiã custodiamus. Audistis ergo. inquit: quia

Expanded text:
lorum; sed tamen non tam minimus quam ille qui solvit: lorum; sed tamen non tam minimus quam ille qui solvit: ut autem sit magnus atqet docere, sicut Christus nunc docet, id est, ut abundet justitia ejus super Scribarum et Pharisaeorum. Justitia Pharisaeoest, ut non occidant; justitia eorum qui intraturi sunt in regnum Dei, ut non irascantur sine causa: minimum est ergo non occidere; et qui illud solverit, minimus vocabitur in regno coelorum: qui autem illud impleverit ut non occidat, non continuo magnus erit et idoneus regno coelorum, sed tamen ascendit aliquem gradum; perficietur autem, si nec irascatur sine causa: quod si perfecerit, multo remotior erit ab homicidio. Quapropter qui docet ut non irascamur, non solvit Legem ne occidamus, sed implet potius, ut et foris dum non occidimus, et in corde dum non irascimur, innocentiam custodiamus. 22. Audistis ergo, inquit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Sed dicis mihi. Si de illis mandatis minimis cum superius
loqueretur dixit. minimum uocari in regnũ caelorum. quis¬
quis unum eorum soluerit et scđm suam solutionem docuerit.
Magnũ autẽ uocari quisquis ea fecerit et sic docuerit
et exeo iam in regrio caelorũ futurũ. ẽe. quia qunagnꝰ
est. quid opus est addĩ p̃ceptis legis minimis. si iãm
uuꝰ regnum caelorum potest esi quia magnus est quisquis ea
fecerit & sic docuerit: Qua ꝓpt̾ sic est accipienda illa ser¬
tentia. Qui autem fecerit et docuerit sic. magnꝰ uocabit᷑
in regno Celorũ. Id est non scđm illa minuma. sed scđm
ea quae dicturus sum. Quae sunt autem ista : Ut
habundet iustitia inquit ur̃a suꝑ scribarum et pharise¬
orum. Quia nisi habundauerit. non intrabitis in regnũ
caelorũ. Ergo qui soluerit illa minima et sic docuerit.
mininus uocabit᷑. Qui autẽ fecerit illa minina et sec doce¬
erit: non iam magnus habendus est & idoneus regno cae¬¬

Expanded text:
Sed dicis mihi: Si de illis mandatis minimis cum superius loqueretur, dixit minimum vocari in regno coelorum quisquis unum eorum solverit, et secundum suam solutionem docuerit; magnum autem vocari quisquis ea fecerit, et sic docuerit, et ex eo jam in regno coelorum futurum esse quia magnus est: quid opus est addi praeceptis Legis minimis, si jam in regno coelorum potest esse, quia magnus est quisquis ea fecerit, et sic docuerit? Quapropter sic est accipienda illa sententia, Qui autem fecerit et docuerit sic, magnus vocabitur in regno coelorum: id est, non secundum illa minima, sed secundum ea quae ego dicturus sum. Quae sunt autem ista? Ut abundet justitia, inquit, vestra super Scribarum et Pharisaeorum; quia nisi abundaverit, non intrabitis in regnum coelorum. Ergo qui solverit illa minima, et sic docuerit, minimus vocabitur: qui autem fecerit illa minima, et sic docuerit, non jam magnus habendus est et idoneus regno coe
Abbreviated transcription (Latin):
statim intro ducimur in laqueum diaboli: et idõ postulam at ipse nos
liberet amalo. hoc est abomini impugnatione diabolica ameri¬
ibera nos qs̃ dñe abomnib malis p̃rȩceritis. p̃sentib et futuris
Hoc postulamꝰ ut ipse nds ab omnib malis lib̾et. qͥnos bonoset
mundos creauit: in quo nullũ ÷ malũ. Preterita sunt quȩ iam
ante peccantes cominisimꝰ : & idõ flagella. sustinemꝰ. Presentia s.:
quae cotidiȩ committimꝰ. Futura sunt. quȩ adhuc diabolo
suggerente aduenire possunt. Et ideo oramꝰ ut ab omnibus
malis lib̾em᷑. quia ante conspectũ dĩ nulla tẽpora sunt p̃terita.
et futura: Sed omnia sunt p̾sentia: Et int̾cedente ꝓnob̾ beata
et gloriosa semꝑq uirgine dĩ genitrice MARIA. et beatis apłis

Expanded text:
statim introducimur in laqueum diaboli, et ideo postulamus, ut ipse nos statim introducimur in laqueum diaboli, et ideo postulamus, ut ipse nos liberet a malo, hoc est ab omni impugnatione diabolica Libera nos, quaesumus, ab omnibus malis praeteritis, praesentibus, et futuris, hoc est, postulamus, ut ipse nos ab omnibus malis liberet, qui nos bonos et mundos creavit, in quo nullum est malum. Praeterita sunt, quae jam ante peccantes commisimus, et ideo flagella sustinemus. Praesentia sunt, quae cottidie committimus. Futura sunt, quae adhuc diabolo suadente advenire possliberemur, quia ante conspectum Domini nulla sunt praeterita, nec futura, sed omnia praesentia. Intercedente pro nobis beata et gloriosa, semperque virgine Dei genitrice Maria, et
Abbreviated transcription (Latin):
Et nos oramꝰ ut omimipotens p̾at omne uictum spiritale ac carnale: nobis¬
nob̾ largiri dignet᷑ omni tẽpore. Et dimitte nob debita nr̃a. sicut
et nos dimittmꝰ debitorib nr̃is Nihil eni aniustũ facit. qͥ sibi debittm
debitũ reqͥrit. sed si omnipotens ds̃ anob omnia debita nr̃a requirit
nullꝰ sine dubio inuenit᷑ lib. Et idõ nos debemꝰ debitorib nr̃is debita
dimittere. ut nob omnipotens nr̃a  dimittat: qͥa ipse dixit: Si non
remiseritis unusquisq fr̃i suo decordib ur̃is. nec pat̾ ur̃ cȩlestis rematet¬
Et itẽ. Sacrificum non recipit᷑ sicum scandalo offerat᷑. sed ante altare
dimuti ubet᷑ usq dum reconciliet᷑ fri suo: et tunc onaerri mundo cor¬
de. Et nenos inducas intemptationẽ. hoc est ne intremꝰ in illã temp¬
tationẽ. in qua diabolus nos temptat. eͣ ei consentiamꝰ. Sed dñs ipse nos
defendat. ne inducam᷑ intẽptationẽ diabolicã: qͥa sinos ds̃ dimittit.

Expanded text:
et nos oramus ut omnipotens Pater omnem victum spiritalem ac carnalem nobis largire dignetur omni tempore. Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Nihil enim injuste facit, qui sibi debenti debitum requirit: sed si omnipotens Deus a nobis omnia debita requirit, nullus sine debito invenietur, et ideo debemus debitoribus nostris debita dimittere, ut nobis omnipotens nostra dimittat, quia ipse dixit: « Si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus vestris; nec Pater vester coeEt iterum: Sacrificium non recipitur, si cum scandalo offertur, sed ante altare dimitti jubetur, usque dum reconcilietur fratri suo, et tunc offerri mundo corde. Et ne nos inducas in temptationem, hoc est, ne intremus in temptationem illam, in qua diabolus nos temptat, et ei consentiamus, sed Dominus nos ipse defendat, ne inducamur in temptationem diabolicam. Quia si Deus nos dimittit,
Abbreviated transcription (Latin):
num tium. hoc est ut nos regnum & potentiã eiꝰ meream᷑ cognoscere.
et ut iã ꝓpc̃ nr̃a peccata diabolus non regnec suꝑnos. sed ipsius reg¬
num adueniat sicut in ȩuangłio scriptum est: Regnum dĩ intra
uos est. Fat uoluntas cua : sicut incelo et int̾ra. Hoc est ut eiꝰ uoluri¬
tatẽ sicut illi qͥ incȩlo sunt faciunt: ita et nos qͥ int̾ra sumꝰ faciamꝰ
Terra aterendo dr̃: eo quod pedib terat᷑. Panẽ nr̃m cotidianũ. da

Expanded text:
num tuum, hoc est, ut nos regnum ejus et potentiam ejus mereamur cognoscere, num tuum, hoc est, ut nos regnum ejus et potentiam ejus mereamur cognoscere, et ut jam propter nostra peccata diabolus non regnet super nos, sed ipsius regnum adveniat, sicut in Evangelio scriptum est: regnum Dei intra vos est. Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, hoc est, ut ejus voluntatem sicut illi, qui in coelo sunt, faciunt, ita et nos, qui in terra sumus faciamus. Terra a terendo dicitur, eo quod pedibus teritur. Panem nostrum cottidianum da
Abbreviated transcription (Latin):
suũ dicit. qͥa proprius filuiꝰ. ẽ. patris. ex substantia. patris ante omnia.
tẽpora genitꝰ. patri coaeternus. Pat̃ nr̃ idõ est qͥanos creauit in tempore
et nos filu eiꝰ sumꝰ adoptiui: et hereditatẽ cȩlestem pantt nr̃i cȩlestis
passidere debemꝰ. si oꝑibus implemꝰ que p̾cẽptione fidĩ spo pondimꝰ
Celum acelando dr̃: eo quod cęlat dunna secreta Alit̃ celum acelsi¬
tudine dr̃. eo qđ̾ altius est reb trenis. Nos autẽ idõ dicimꝰ pat̾
p̃cepta patris sui implere cupunt: ita et nos ipsius p̃cepta implere
et ad celũ semꝑ tendere desideremꝰ Sc̃ificetur nomen tuum.
hoc est ut nos digni simꝰ nomen scm̃ eiꝰ tenere incordibus nris ut sic̃
scĩ angłi qͥincelo sunt sciunt et intelligunt scĩtate nominis sui. ita
et nos qͥ int̾ra. sumꝰ ipso ad iuuante sc̃ĩtatẽ eiꝰ mereamur cognoscere:
ut sicut incȩlo. ita et int̾ra sit nomen eiꝰ scĩficatum. Adueniat reg¬

Expanded text:
suum, quia proprius Filius est Patris ex substantia Patris ante omnia saecula genitus, Patri coaeternus. Pater noster ideo est, quia nos creavit in tempore, et nos filii sumus adoptivi, et haereditatem coelestem Patris nostri coelestis possidere debemus, si operibus implemus, quia perceptionem fidei spopondimus. Coelum a celando dicitur, eo quod celat divina secreta. Aliter coelum a celsitudine dicitur, eo quod altius est rebus terrenis. Nos autem ideo dicimus Pater praecepta Patris sui implere cupiunt, ita et nos ipsius praecepta implere, et ad coelum semper tendere desideremus. 34. Sanctificetur nomen tuum, hoc est, ut nos digni simus nomen sanctum ejus tenere in cordibus nostris, ut sicut sancti angeli, qui in coelo sunt, sciunt et intelligunt sanctitatem nominis sui, ita et nos, qui in terra sumus, ipso adjuvante, mereamur sanut sicut in coelo, ita et in terra sit nomen ejus sanctificatum. Adveniat reg
Abbreviated transcription (Latin):
iubet interim dum oblationẽ suã offerat: quatinꝰ illorũ oblatio
accepta sit dño . Deinde seqͥtur offerenda: quȩ inde hoc nom̃
accepit. quod tunc populꝰ sua munera offerat. Sequuntur¬
et uersus auertendo dicti: eo quod in offerendã reuertantur.
dum repetit᷑ offerenda. Quib expletis conuertit sẽ sacerdos¬
adpopłm petens ut uingat̾ p̃ces suas p̃cib eiꝰ: et mereat᷑ exau-¬
ut meum parit᷑ et ur̃m sacrificiim acceptum sit in conspectuofu
Ad clinas ergo se populus. orare debet. Sit dns incorde tuo
et in labus tuis et suscipiat sacrificium acceptum sibi de ore tuo.
et demanib tuis: ꝓ nr̃a omniũq salute: Huc usqũp̃fatio id est¬
p̃locutio et allocutio populi. Hinc sequit᷑ exortatio. Sursũ

Expanded text:
i intentionem suam offerunt, quatenus illorum oblatio accepta sit Domino. Sequitur deinde Offerenda, quae inde hoc nomen accepit, quod tunc populus sua munera offerat. Sequuntur Versus, a vertendo dicti, quod in offerenda revertantur, dum repetitur offerenda. Suad populum, poscens ut jungant preces suas precibus ejus, et mereatur exauut meum pariter et vestrum sacrificium acceptum sit Domino. Acclinans ergo se populus, orare debet ita: Sit Dominus in corde tuo, et in ore tuo, et suscipiat sacrificium sibi acceptum de ore tuo et de manibus tuis pro nostra omniumque salute, praelocutio et allocutio populi, hinc sequitur exhortatio: Sursum
Abbreviated transcription (Latin):
lum sit et in greca inusitatum. Probabilius ergo est
quod audiui. aquodam aebreo cum id in terrogassem.
Dixit enim cͥe̾ uocem ron significantem aliquid. sed
in dignantis animi motum exp̃rinientem. Has interiec¬
tionẽs grammatici uocant particulas orationis. signi¬
ficantes commoti animi affectum. uelut cum dicitur
adolente heu. uel abirascente hem. Quae uoces qua¬
rumq linguarum sunt ꝓpriae. nec inaliam linguam fa¬
cile transfẽruntur. Quae causa utiq coegit tam grȩcum
int̾prȩtem quam latinum uocem ipsam̃ ponere. cum quo¬
modo eam int̾pretaretur rion in ueniret. E radus itaq
sunt in istis peccatis. ut primo quisq irascat᷑. et eum

Expanded text:
lum sit, et in graeca inusitatum. Probabilius est ergo lum sit, et in graeca inusitatum. Probabilius est ergo quod audivi a quodam Hebraeo, cum id interrogassem: dixit enim esse vocem non significantem aliquid, sed indignantis animi motum exprimentem. Has interjectiones grammatici vocant particulas orationis significantes commoti animi affectum: velut cum dicitur a dolente, Heu; vel ab irascente, Hem. Quae voces quarumque linguarum sunt propriae, nec in aliam linguam facile transferuntur: quae causa utique coegit tam graecum interpretem quam latinum vocem ipsam ponere, cum quomodo eam interpretaretur non inveniret. 24. Gradus itaque sunt in istis peccatis, ut primo quisque irascatur, et eum
Abbreviated transcription (Latin):
et reũ concilio. et reum gehenne ignis: Nam hoc pos¬
tremuꝰ grauissimum sonat. et admonet gradus quosdam
factos. leuioribus ad grauiora. donec ad gehennã igniis
cẽ reum concilio. Item leuius est. eẽ. reumꝰ concilio. quã
eẽ reum gehenne ignis. Oporcet leuius. eẽ intelligatur
irasci sinẽ causa fr̃i. quam dicere racha. et hursũs leuius
cẽ. dicere racha. quam dicere fatuae. N on enim reatꝰ
ipse haberet gradus. nisi gradatim etiam peccata com¬
memorantur. Hic autem unum uerbum obscurum positũ
est. quia nec grecum est nec latinum racha. Cģera
uero in sermonẽ nr̃o usitata sunt. Nonnulli autem
de greco trahere usluer̃ interp̃tationem huiꝰ uocis pu¬
tantes pannosum dici racha. qm̃ grȩce pannus racho̾s
dicit᷑. Aquibus tamen cum queritur quid dicat᷑ grece
pannosus. Non respondent racha. Sed deinde posset
latinus interpres ubi posuit racha pannosum ponere.
nec uti uerbo in usitato. quod et irilatina lingua nul-¬

Expanded text:
et reum concilio, et reum gehennae ignis? Nam hoc postremum gravissimum sonat, et admonet gradus quosdam factos a levioribus ad graviora, donec ad gehennam ignis reum esse concilio; item levius est reum esse concilio, quam esse reum gehennae ignis; oportet levius esse intelligatur irasci sine causa fratri, quam dicere Racha, et rursus levius esse dicere Racha, quam dicere Fatue. Non enim reatus ipse haberet gradus, nisi gradatim etiam peccata commemorarentur. 23. Unum autem hic verbum obscurum positum est, quia nec graecum nec latinum est Racha: caetera vero in sermone nostro usitata sunt. Nonnulli autem de graeco trahere voluerunt interpretationem hujus vocis, putantes pannosum dici Racha, quoniam graece pannus ῥάκος dicitur: a quibus tamen cum quaeritur quid dicatur graece pannosus, non respondent Racha; deinde posset latinus interpres ubi posuit Racha, pannosum ponere, nec uti verbo quod et in latina lingua nul
Abbreviated transcription (Latin):
expectatione fortius torqueretur. Hoc autem
praeuaricationis malum quod inposteros natura¬
liter primus homo transfuderat quidam pelagius
non admittens. ꝓpru nominis heresim dedicauit.

Expanded text:
exspectatione fortius torqueretur. Hoc autem praeuaricationis malum, quod in posteros naturaliter primus homo transfuderat, quidam Pelagius non admittens proprii nominis haeresim dedicauit
Abbreviated transcription (Latin):
foret ut non modo non peccuret aut pec¬
care uellet sed non posset quidem. aut
peccare aut uelle delinquere: Tertius
status post delictum. in quo mors illum
necessario subsecuta est: et peccatum
ipsum uoluptasque peccandi: quorum

Expanded text:
foret ut non modo non peccaret aut peccare uellet sed ne posset quidem aut peccare aut uelle delinquere. Tertius status est post delictum in quo mors illum necessario subsecuta est et peccatum ipsum uoluntasque peccati. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
in his. aliud esse quod bona sunt: aliud quod sunt.
Ponatur enim una eademque substantia: bona esse.
alba grauis. rotunda. Tunc aliud esset ipsa illa

Expanded text:
in eis esse quod bona sunt, aliud quod sunt. Ponatur enim una eademque substantia bona esse alba, grauis, rotunda. Tunc aliud esset ipsa illa
Abbreviated transcription (Latin):
incelis est: Nihil aliud demonstrat. nisi id nos cauere oportere
ne humanã laudem ꝓ nr̃oꝵ operum mercede queramꝰ: id est ea
noli tuba canere antete sicut hyppocritȩ faciunt in sinagogis
et in incis: ut glorificent᷑ ab hominib. Noli inquit sic uelle in¬
notescere: ut hĩ ppocritȩ. Manifestum est autẽ hyꝓpocri¬
ris non quod oculis p̃tendunt hominum: id etiã corde ges.¬
tare. Sunt enĩ hyppocritȩ simulatores tanquam ꝓnuntiato.¬
res ꝑ sonarum alienarum: sicut intheatrices fabulis. Nanenĩ¬
Non enĩ qui atgitif partes agamennonis inthragedia. uerbi
gr̃a. siue alicuiꝰ alterius ad bistoriam uł fabulam quȩ agit᷑
ꝑtinentis uere ipse est: sed simulat eum. et hyppocrita dicit᷑
Sic in aeccła uł in omni uita humana. quis quis se uult uideri
qđ non est: hi ꝑ pocrita est. Simulat enĩ iustum inon exhibet
quia totũ fructũ in laude hominum ponit. Quã possunt

Expanded text:
in coelis est, nihil aliud demonstrat nisi id nos cavere oportere, in coelis est, nihil aliud demonstrat nisi id nos cavere oportere, ne humanam laudem pro nostrorum operum mercede quaeramus, id est, ea noli tuba canere ante te, sicut hypocritae faciunt in synagogis et in vicis, ut glorificentur ab hominibus. Noli, inquit, sic velle innotescere, ut hypocritae. Manifestum est autem hypocritas non quod oculis praetendunt hominum, id etiam corde gestare. Sunt enim hypocritae simulatores, tanquam pronuntiatores personarum alienarum, sicut in theatricis fabulis. Non enim qui agit partes Agamemnonis in tragoedia, verbi gratia, sive alicujus alterius ad historiam vel fabulam quae agitur pertinentis, vere ipse est; sed simulat eum, et hypocrita dicitur. Sic in Ecclesia, vel in omni vita humana, quisquis se vult videri quod non est, hypocrita est. Simulat enim justum, non exhibet; quia totum fructum in laude hominum ponit, quam possunt
Abbreviated transcription (Latin):
as placere nom posset. qui non sẽ his quos saluos fieri uellec p̃beret
oitandum. Imitari autem illum qui sibi non placuerit. nullo pac¬
to quisquam potest. Sicut ergo non absurde loqueretur qͥdice.¬
ret in haẽc oꝑa qua nauem quȩro. non nauem quȩro sed patriam:
sic et apłs conuenienter diceret: in hac oꝑa qua hominib placeo
noñ hominib sed dõ placeo: quia non hoc appeto sed adid refe-¬
to ut me imitentur quos saluos fieri uolo. Sicut dicit de obla¬
aone: que fit in sc̃os. Nonquia quȩro datũ: sed in quiro fructũ.
Iaest quod quȩro datum ur̃m: non hoc quero sed fructum ur̃m
Hoc em̃ inditio apparere poterat quantum ꝓfecissent indm̃: cũ
a libenter facerent: qđ non ꝓpt̃ gaudium de munerib seđ ꝓpt̃
communionẽ caritatis abeis quȩrebatur. Quamquã et cũ addit¬
& dicit. alioquin mercedem non habebitis apud patrẽ ur̃m qui

Expanded text:
Deo placere non posset, qui non se iis quos salvos fieri vellet praeberet Deo placere non posset, qui non se iis quos salvos fieri vellet praeberet imitandum: imitari autem illum qui sibi non placuerit, nullo pacto quisquam potest. Sicut ergo non absurde loqueretur, qui diceret, In hac opera qua navem quaero, non navem quaero, sed patriam: sic et Apostolus convenienter diceret, In hac opera, qua hominibus placeo, non hominibus, sed Deo placeo, quia non hoc appeto, sed ad id refero ut me imitentur, quos salvos fieri volo. Sicut dicit de oblatione quae fit in sanctos, Non quia quaero datum, sed inquiro fructum : id est, Quod quaero datum vestrum, non hoc quaero, sed fructum vestrum. Hoc enim indicio apparere poterat quantum profecissent in Deum, cum id libenter offerrent, quod non propter gaudium de muneribus, sed propter communionem charitatis ab eo quaerebatur. 4. Quanquam et cum addit, et dicit, Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui
Abbreviated transcription (Latin):
idest si propterea recte faciamꝰ. ut tantum uideamur ab hominib:
postea quam dixit cauete facere iustitiã uram coram hominib
ut uideamini abeis: nihil addidit. In quo apparet non hoc eũ
prohibuisse ut recte fiat coram hominibus: sedne obid for-¬
te recte fiat coram hominibus ut uideamur abeis: Idestut hoc
intueamur: et ibi finem nr̃i ꝓpositi collocemꝰ. Nam et apłs
alto loco dicat. Placete omnib ꝑ omnia: sicut ego omnib
ꝑomnia placeo. Qđ qui non intelligunt. contrarium putant.
cum ille sẽ dixerit non placere hominib: quia nonidõ recte
faciebat ut placeret hominib sed ut dõ. ad cuiꝰ amorẽ corda
hominũ uolebat conuertẽre. eo ipso quo placebat hominib
I taq et nonse placere hominib recte dicebat: quia in eo ipso
it dõ placeret intuebatur. et placendum eẽ om̃nib recte p̃cipiebat
Non ut hoc appeteretur tanquam merces recte factorum: sedquia

Expanded text:
id est si propterea recte facimus, ut tantum uideamur ab hominibus, id est si propterea recte facimus, ut tantum uideamur ab hominibus, posteaquam dixit: cauete facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, nihil addidit. in quo aprohibuisse ut recte fiat coram hominibus, sed ne ob id forte recte fiat coram hominibus, ut videamur ab eis, id est, ut hoc intueamur, et ibi finem nostri propositi collocemus. 3. Nam et Aalio loco dicat, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo . Quod qui non intelligunt, contrarium putant; cum ille se dixerit non placere hominibus, quia non ideo recte faciebat ut placeret hominibus, sed ut Deo, ad cujus amorem corda hominum volebat convertere, eo ipso quo placebat hominibus. Itaque et non se placere hominibus recte dicebat, quia in eo ipso ut Deo placeret intuebatur: et placendum esse hominibus recte praecipiebat, non ut hoc appeteretur tanquam merces recte factorum; sed quia