comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qua genita ẽ. Quia gͦ ex illa manat.
non ẽ. maior qmͣ illa. Quiauͦ ñ obs¬
curitas illus. s candor illius ẽ: non
ẽ. minor. E qualis est gͦ. Neq hoc mo¬
uere debet quia dicta ẽ. manatio
quędam claritatis om̃ipotentis dĩ
sinceris: tanqm ipsa non sit om̃ps.
s omipotentis manatio. Mox enim
de illa dr̃. Et cum sit una: omĩa
potest. Quis ẽ. autem omp̃s. nisi qui
omĩa potest: Ab illo itaq mutitur:
a quo emanat. Sic enim & petit᷑
ab illo: qui amabat eam e desidera¬
bat. Pnitte inquit eam de scĩs cęliᷤᷤ
tuis. & emute illam a sede magnitu¬
dinis tuȩ: ut mecũ sit & mecum la-¬
boret id ẽ. doceat me laborare. ne la¬
borem. Labores enim eius. uirtutes
sunt. s̾ aliter mitit᷑. ut sit cum
homĩe aliter missa ẽ. ut ipsa sit
homo. In anmas enun scãs se trans¬
fert atq amicos dei & ꝓpħas consti¬
tuit: sic̃ etiam implet scõs angłos
& omĩa talib ministeriis congrua

Expanded text:
qua genita est. Quia ergo ex illa manat, qua genita est. Quia ergo ex illa manat, non est major quam illa: quia vero non obscuritas illius, sed candor illius est, non est minor; aequalis est ergo. Neque hoc movere debet, quia dicta est manatio quaedam claritatis omnipotentis Dei sincera: tanquam ipsa non sit omnipotens, sed omnipotentis manatio. Mox enim de illa dicitur, Et cum sit una, omnia potest . Quis est autem omnipotens, nisi qui omnia potest? Ab illo itaque mittitur, a quo emanat. Sic enim expetitur ab illo qui amabat eam et desiderabat. Emitte, inquit, illam de sanctis coelis tuis, et mitte illam a sede magnitudinis tuae, ut mecum sit, et mecum laboret , id est, Doceat me laborare, ne laborem. Labores enim ejus virtutes sunt. Sed aliter mittitur ut sit cum homine, aliter missa est ut ipsa sit homo. In animas enim sanctas se transfert, atque amicos Dei et Prophetas constituit , sicut etiam implet sanctos Angelos, et omnia talibus ministeriis congrua
Abbreviated transcription (Latin):
lapidis manat. s sic̃ lux de luce. lam
qd dictum ẽ. candor ẽ. enim luci s ȩt̃¬
nȩ. quid aliud dictum ẽ. quam lux ẽ.
lucis ȩt̃nȩ: Candor quippe lucis. quid
nͥ lux ẽ: Et ideo coȩt̾na luci. de qua
lux e᷑. Maluit autẽ dicere candor lucis
quam lux lucis: ne obscurioi putaret᷑
ista quȩ manat. quam illa de qua
manat. Cum enĩ auditur candor
eius es se ista: facilius ẽ. ut ꝑ hanc
lucere illa: quam hȩc minus lucere
credat᷑. S quia cauendum erat ne
minor lux illa putaret᷑ quam ista ge¬
nuit hoc enim nullus unqmͣ hereti¬
cus ausus ẽ. dicere. ne credendum ẽ.
aliquem ausurũ: illi cogitationi oc¬
currit seͥpͥtura. qmͣ possit uideri ob¬
scurior lux ista quȩ manat qmͣ illa
de qua manat. Quam suspicionem
tulit cum ait. candor ẽ illuis. id ẽ.
lucis ȩt̃nȩ: atq ita ostendit eqͣlem.
Si enim hȩc minor ẽ. obscuritas illius
ẽ. non candor illius. Si autẽ maior ẽ.
non ex ea manat. Non uinceret de

Expanded text:
e. Nam quod dictum est, Candor est enim lucis aeternae; quid aliud dictum est, quam, Lux est lucis aeternae? Candor quippe lucis, quid nisi lux est? Et ideo coaeterna luci, de qua lux est. Maluit autem dicere, Candor lucis, quam, Lux lucis; ne obscurior putaretur ista quae manat quam illa de qua manat. Cum enim auditur candor ejus esse ista, facilius est ut per hanc lucere illa, quam haec minus lucere credatur. Sed quia cavendum non erat, ne minor lux illa putaretur quae istam genuit hoc enim nullus unquam haereticus ausus est dicere, nec credendum est aliquem ausurum, illi cogitationi occurrit Scriptura, qua posset videri obscurior lux ista quae manat, quam illa de qua manat: quam suspicionem tulit, cum ait, Candor est illius, id est, lucis aeternae; atque ita ostendit aequalem. Si enim haec minor est, obscuritas illius est, non candor illius. Si autem major est, non ex ea manat: non enim vinceret de
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ tamen istallationali uł intalectu¬
ali creatura potuerint fieri non
uideo: neq adhuc lociis ẽ. explica¬
re cur ita sentiam. qͣntum uires
dñs dederit. Pruis enĩ sunt discu¬
tienda & refellenda hereticor ar¬
gum̃ta. que ñ ex diuinis libris. sed
ex rationib suis ꝓferunt. quib se
uehement̃ cogere arbitrantur. testi¬
moma scͥpturarum que de patre
& filio ⁊ sp̃u sco sunt. ita eẽ. intel¬
ligenda: ut ipsi uolunt. Nunc au¬
tem ñ ideo minorẽ filium. quiami ᷤ¬
sus ẽ. a patre. nec ideo minorẽ sp̃m
sc̃m. quia & pater eum misit et
filius: sufficient̃ qnͣtum arbitror
demonstratum ẽ. Siue enĩ ꝓpter
iusibilem creaturam. siue potuis
ꝓpter pͥncipii cõmendationẽ non
ꝓpter ineqͣlitatem uł imparilitatẽ.

Expanded text:
omodo tamen ista sine rationali vel intellectuomodo tamen ista sine rationali vel intellectuali creatura potuerint fieri, non video. Neque adhuc locus est explicare cur ita sentiam, quantum vires Dominus dederit. Prius enim sunt discutienda et refellenda haereticorum argumenta, quae non ex divinis Libris, sed ex rationibus suis proferunt, quibus se vehementer cogere arbitrantur, testimonia Scripturarum quae de Patre et Filio et Spiritu sancto sunt, ita esse intelligenda ut ipsi volunt. 32. Nunc autem non ideo minorem Filium quia missus est a Patre, nec ideo minorem Spiritum sanctum quia et Pater eum misit et Filius, sufficienter, quantum arbitror, demonstratum est. Sive enim propter visibilem creaturam, sive potius propter princicipii commendationem, non propter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter homĩem. Qd̃ si difficile intelligi¬
tur: mens fide purget᷑ magis magis¬
q abstinendo a peccatis. & bene ope¬
rando. & orando cũ gemitu de sidioꝵ
rit᷑ p ost incarnationẽ uerbi. quomͦ
facta sit ułuox patris. uł species cor¬
ꝑalis qua sp̃c sc̃s demonstratus est:
ꝑ creaturam qͥdem facta ista ñ du¬
bito. s utrum tantum mͦ temꝑalem
atq sensibilem an adhibito sp̾u eti¬
am rationali uł intellectuali. hoc
enĩ quib dam placuit appellare. qd̾
greci dicunt noeron. ñ quidem ad
unitatẽ ꝑsone quis enĩ hoc dixerit.
ut quicqnid illud ẽ. creature. ꝑ quod
sonuit uox patris. ita sit d̾s pater.¬
aut quicquio illud ẽ. creature in qͦ
ꝑ columbe speciem. uł ꝑigneas lin
ex uirgine factus ẽ. s tantum mͦ ad
ministerium ꝑagende significationiᷤs
sic̃ oportuisse ds uidicauit: an aliqͥd¬
intelligendum sit: inuenire difficile
ẽ.&. temere afirmare ñ expedit. Cͦ¬

Expanded text:
propter hominem. Quod si difficile intelligipropter hominem. Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur, magis magisque abstinendo a peccatis, et bene operando, et orando cum gemitu desideriorritur, post incarnationem Verbi, quomodo facta sit vel vox Patris, vel species corporalis qua Spiritus sanctus demonstratus est: per creaturam quidem facta ista non dubito; sed utrum tantummodo corporalem atque sensibilem, an adhibito spiritu etiam rationali vel intellectuali hoc enim quibusdam placuit appellare, quod Graeci dicunt νοερόν, non quidem ad unitatem personae, quis enim hoc dixerit, ut quidquid illud est creaturae per quod sonuit vox Patris, ita sit Deus Pateaut quidquid illud est creaturae in quo per columbae speciem vel per igneas lingex virgine factus est? sed tandummodo ad ministerium peragendae significationis, sicut oportuisse Dinvenire difficile est, et temere affirmare non expedit. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
nitas sunuloꝑata ÷ ꝯ uocẽ patͥs ⁊ car¬
nem filii. ⁊ columbam sp̃s sc̃i cum
tur. Qua similitudine ut cunq cog¬
noscit᷑. inseꝑabilem inseipsa trini-¬
tatem. ꝑ uisibilem creaturȩ speciem
seꝑabilit̾ demonstrari. & inseꝑabi¬
lem trinitatis oꝑationẽ etiam in
singłis esse reb: que uł ad patrem
stnͣdum ꝓprie ꝑtinere dicunt᷑. Si gͦ
a me querit᷑ quomꝰ facte sint uel
uoces. uel sensibiles forme atq spe¬
cies ante incarnationẽ uerbi di. q̃
hoc fut᷑um p̃figurarent: ꝑ angłos
ea dm̃ oꝑatum ẽe. respondeo. Quod
etiam scͥptararũ sc̃arum testimoniis
qͣnͣtum existimo satis ostendi. Si autẽ
querit᷑ ipsa incarnatio quomͦ facta sit.
ipsum t̾ibum dei dico carnẽ factum.
idẽ. hominẽ factum. ñ tamen in hoc
qd̃ factum ẽ. conuersum atq mutatũ.
Itasane factum. ut ibi sit ñ tantum
u̾bum di & hominis caro: s etiam
rationalis hominis anima. atq hoc
totum. & d̃s dicat᷑ ꝓꝑter dm̃. & homo

Expanded text:
t et vocem Patris, et carnem Filii, et columbam Spiritus sancti, cum tur. Qua similitudine utcumque cognoscitur inseparabilem in se ipsa Trinitatem per visibilis creaturae speciem separabiliter demonstrari, et inseparabilem Trinitatis operationem etiam in singulis esse rebus, quae vel ad Pstrandum proprie pertinere dicuntur. 31. Si ergo a me quaeritur, quomodo factae sint vel voces vel sensibiles formae atque species ante incarnationem Verbi Dei, quae hoc futurum praefigurarent: per Angelos ea Deum operatum esse respondeo; quod etiam Scripturarum sanctarum testimoniis, quantum existimo, satis ostendi. Si autem quaeritur, ipsa incarnatio quomodo facta sit: ipsum Verbum Dei dico carnem factum, id est, hominem factum, non tamen in hoc quod factum est conversum atque mutatum; ita sane factum, ut ibi sit non tantum Verbum Dei et hominis caro, sed etiam rationalis hominis anima, atque hoc totum et Deus dicatur propter Deum et homo
Abbreviated transcription (Latin):
mitret pater a me. quẽ ad modum
dixit. quẽ ego mutam uob̃ ã patre.
Uidelicet ostendens qd̾ totiꝰ diuiuita¬
tis. uł si melius dr̃ deitatis. pͥnci¬
pium pater ẽ. Quigͦ ex patre ꝓ ce¬
dit ⁊ filio: ad eun refert᷑ a quo natꝰ
ẽ. filius. E qd̃ dicit euangłista sp̃s
ñdum erat datus. quia iħe nun¬
dum erat głificatus. quomͦ intelli¬
gatur nͥ quia certa illa sp̃s scĩ da-¬
tio uł missio pꝰ clarificationem xp̃i
futura erat qualis nunqm antea
fuerat: Neq enĩ antea nulla erat:
s talis ñ fuerat. Si enĩ antea sp̃s
sc̃s ñ dabat᷑. quo impleti ꝓphetȩ
locuti sunt. cum aꝑte scͥptura dicat
& multis locis bstendat sp̃u sc̃o

Expanded text:
mittet Pater a me: quemadmodum mittet Pater a me: quemadmodum dixit, Quem ego mittam vobis a Patre: videlicet ostendens quod totius divinitatis, vel, si melius dicitur, deitatis, principium Pater est. Qui ergo a Patre procedit et Filio, ad eum refertur a quo natus est Filius. Et quod dicit evangelista, Spiritus nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus : quomodo intelligitur, nisi quia certa illa Spiritus sancti datio vel missio post clarificationem Christi futura erat, qualis nunquam antea fuerat? Neque enim antea nulla erat, sed talis non fuerat. Si enim antea Spiritus sanctus non dabatur, quo impleti Prophetae locuti sunt? cum aperte Scriptura dicat, et multis lo
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. est filio a patre eẽ: ita muti ẽ. filio.
cognosci qd̾ ab illo sit. Et sicut sp̃ui
sc̃o donum dei eẽ. a patre ꝓcede: ita
muti ẽ. cognosci qd̃ ab illo ꝓcedat:
ec possumus dicere: quod
sp̃s sc̃s & a filio non ꝓcedat.
Neq enim frustra idem sp̃s: & patris
& filii e sp̃s dicit᷑. Nec uideo quid aliud
significare uoluerit: cum sufflans
ait. Accipite sp̃m sp̃m. Neq enim
flatus ille corꝑeus cum sensu cor¬
ꝑaliter tangendi ꝓcedens ex corpo¬
re substantia fp̃s scĩ fuit: s demõ¬
stratio ꝑ congruam significationẽ
dixerit alium fuisse sp̃m scm̃ quẽ
susflans dedit. & alium quem post
ascensionem suam misit. unus enĩ
cationis fuit: dequa subloco quan¬
tum dñs dederit disserunus. aͦd
gͦ ait dñs quem ego mutam
uobis a patre. ostendit sp̃m et
patris & filii : quia etiam cum di¬
xisset quẽ mutet pater. addidit
ur noĩe meo. Non tam̃ dixit quẽ

Expanded text:
esse est Filio, a Patre esse, ita mitti est Filio, esse est Filio, a Patre esse, ita mitti est Filio, cognosci quod ab illo sit: et sicut Spiritui sancto donum Dei esse, est a Patre procedere, ita mitti, est cognosci quod ab illo procedat. Nec possumus dicere quod Spiritus sanctus et a Filio non procedat; neque enim frustra idem Spiritus et Patris et Filii spiritus dicitur. Nec video quid aliud significare voluerit, cum ait: Accipite Spiritum sanctum . Neque enim flatus ille corporeus, cum sensu corporaliter tangendi procedens ex corpore, substantia Spiritus sancti fuit: sed demonstratio per congruam significationem, dixerit, alium fuisse Spiritum, quem sufflans dedit, et alium, quem post ascensionem suam misit? Unus enim cationis fuit, de qua suo loco, quantum Dominus dederit, disseremus. Quod ergo ait Dominus, Quem ego mittam vobis a Patre ; ostendit Spiritum et Patris et Filii. Quia etiam cum dixisset, Quem mittet Pater, addidit, in nomine meo ; non tamen dixit, Quem
Abbreviated transcription (Latin):
quam cognoscit᷑. S cum in carne ma¬
nifestatus ẽ. dei filius: in hunc mun¬
dum nussus ẽ. in plenitudine tem¬
ꝑis factus ex femina. Quia enim in
sapientia dei ñ poterat mundus co-¬
gnoscere. ꝑ sapientiam dm̃. qm̃ lux
lucet in denebris & tenebre eam non
cõprehenderunt: placuit dõ ꝑ stul
sensibiliter apparet idẽ. corꝑeis sensib
presto ẽ. quia & nos scd̾m qd mente
aliquid et̃num qͣnͣtum possumꝰ capimꝰ.
non in hoc mundo sumus. Et om̃ium
iustorum sp̃s etiam adhuc in carne
uiuentium in qͣntum diuina sapturs:
ñ sunt in hoc mundo. S pater cumex¬
temꝑe a quoqm cognoscit᷑: non dicit᷑
missus. Non enĩ habet de quosit aut
gͦ pater genuit. filius genitus ẽ. ita
pater misit filius missus ẽ S quemad¬
modum quigenuit & qui genitus ẽ.
ita & qui misit & qui missus ẽ. unum
sunt quia pater & filius unum sunt.
ita etiam sp̃c sc̃s unum cum ẽ: quia
hȩc tria unũ sunt. Sic̃ enim natum

Expanded text:
citur. Sed cum in carne manifestatus est Filius Dei, in hunc mundum missus est, in plenitudine temporis, factus ex femina. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus cognoscere per sapientiam Deum; quoniam lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt: placuit Deo per stusensibiliter apparet, id est, corporeis sensibus praesto est. Quia et nos secundum quod mente aliquid aeternum, quantum possumus, capimus, non in hoc mundo sumus: et omnium justorum spiritus, etiam adhuc in hac carne viventium, in quantum divina sapiunt, non sunt in hoc mundo. Stempore a quoquam cognoscitur, non dicitur missus: non enim habet de quo sit, autergo Pater genuit, Filius genitus est, ita Pater misit, Filius missus est. Sed quemadmodum qui genuit et qui genitus est, ita et qui misit et qui missus est, unum sunt, quia Pater et Filius unum sunt: ita etiam Spiritus sanctus unum cum eis est, quia haec tria unum sunt. Sicut enim natum
Abbreviated transcription (Latin):
huic sic putant resistendum ẽẽ. ser¬
moni. quod pat̾ quidem ad filium
& genitus. ad seipsos dicunt᷑. non
ad alt̾utrum. ñ enim hoc ẽ. dicere
ingenitũ quod ẽ. patrem dic̾e: quia
& si filium genuisset. nichil ꝓhibet
dic̾e eum ingenitũ. & gignat quis¬
q filium ñ ex eo ipse ẽ. ingenitus.
quia geniti homĩes ex altis homini¬
b gignunt & ipsi alios: inquiunt
gͦ pater adfilium dr̃. & filius ad pa¬
sub̾a ẽ. hoc si dicunt: non intelligt̃
de ingenitu quidem aliquid se cdi¬
cere qd̾ diligentius ꝑtraiandum
sit. quia nec ideo quisq paterquia
ingenitus. nec ingenitus ideo qui
pater. & ꝓptea non ad aliquid. s ad
se dici putat᷑ ingenitus. genitim ue¬
ro mira cecitate non aduertunt dici
ñ posse nisi ad aliquio. It quippe
filius. quia genitus: & quia filius
utiq genitus. Sic̃ autem filius ad
patrem: sic genitꝰ ad genitorem re¬
fert᷑. & sic̃ pater ad filium. ita ge¬
nitor ad genitũ. Ideoq alia notio

Expanded text:
huic sic putant resistendum esse sermoni, quod Pater quidem ad Filium et genitus ad se ipsos dicuntur, non ad alterutrum: non enim hoc est dicere ingenitum, quod est Patrem dicere; quia et si Filium non genuisset, nihil prohiberet eum dicere ingenitum: et si gignat quisque filium, non ex eo ipse ingenitus est, quia geniti homines ex aliis hominibus, gignunt et ipsi alios: inquiunt ergo: Pater ad Filium dicitur, et Filius ad Pahoc si dicunt, non intelligunt de ingenito quidem aliquid se dicere, quod diligentius pertractandum sit, quia nec ideo quisque pater quia ingenitus, nec ingenitus ideo quia pater, et propterea non ad aliquid, sed ad se dici putatur ingenitus: genitum vero mira caecitate non advertunt dici non posse, nisi ad aliquid. Ideo quippe futique genitus. Sicut autem Filius ad patrem, sic genitus ad genitorem refertur; et sicut pater ad filium, ita genitor ad genitum. Ideoque alia notio
Abbreviated transcription (Latin):
filius quia dici non potest: non ẽ.
ita: ut ipsi cogant᷑ dicere scdm. qͥd
sit equalis patri filius. utrũscdmid
et filius. quomͦ amici aut uicini.
Relatiue quippe amicus dicit᷑ ad
amicum. Et si equalit̃ se diligunt:
eadem iutroq amicicia ẽ. & relati¬
enim iste illi. tantum & ille huic
uicinat᷑: eadem in utroq uicinitas ẽ.
ut scdm id equalis sit qd̃ ad se dicit᷑.
Quicquid autẽ ad se dr̃: scdm sub¬
stantiam dicit᷑. Restat gͦ ut scđm

Expanded text:
Filius quia dici non potest, non ejusondetur ita, ut ipsi cogantur dicere secundum quid sit aequalis Patri Filius; utrum secundet filius, quomodo amici aut vicini. Relative quippe amicus dicitur ad amicum; et si aequaliter se diligunt, eadem in utroque amicitia est: et relatienim iste illi, tantum et ille huic vicinatur, eadem in utroque vicinitas. ut secundum id aequalis sit, quod ad se dicitur. Quidquid autem ad se dicitur, secundum substantiam dicitur: restat
Abbreviated transcription (Latin):
ciem. siue ꝑ linguas igneas. cum
eiꝰ sub̾am patͥ & filio coȩt̾nam pa-¬
riterq incõmutabilem subdita et
seruiens creatura temꝑalib motib
⁊ formis ostendẽt. cum ad eiꝰ ꝑsonȩ
unitatem sic̃ caro qd̃ u̾bum factum
ẽ. non copłaret᷑: ñ audeo dicere n¬
cħ tale factum ẽẽ. antea. S plane
fident̃ dixerim. patrem & filiũ et
sp̃m sc̾m unius eiusdẽq substantiȩ
dm̃ creatorẽ. Trmitatem om̃ipoten¬
tem in seꝑabilit̾ oꝑari. s ita ñ posseꝑ
longe imparẽ maxime corꝑeam cre¬
aturam in seꝑabilit̾ demonstrari: si¬
c̾ut ꝑ uoces nr̃as que utiq corꝑalit̾
sonant. ñ possunt pater & filius ⁊
porum certa seꝑatione distinctis.
quȩ suȩ cuiusq uocabrili syllabȩ
occuꝑant nomĩari. In sua quippe
sub̃a qua sunt: tria unũ sunt pa
& simul unũ atq idem ab et̃nitate
in et̾nitatem: tanqm ipsa et̾nitas.
quȩ sine ueritate ꝙ caritate ñ est.
ci potuer̾t: & in luteris uisibilib

Expanded text:
ciem , sive per linguas igneas , cum ejus substantiam Patri et Filio coaeternam pariterque incommutabilem subdita et serviens creatura temporalibus motibus et formis ostenderet, cum ad ejus personae unitatem, sicut caro quod Verbum factum est , non copularetur, non audeo dicere nihil tale factum esse antea. Sed plane fidenter dixerim, Patrem et Filium et Spiritum sanctum unius ejusdemque substantiae, Deum creatorem, Trinitatem omnipotentem inseparabiliter operari: sed ita non posse per longe imparem maximeque corpoream creaturam inseparabiliter demonstrari; sicut per voces nostras, quae utique corporaliter sonant, non possunt Pater et Filius et porum certa separatione distinctis, quae suae cujusque vocabuli syllabae occupant, nominari. In sua quippe substantia qua sunt, tria unum sunt, Paet simul unum atque idem ab aeternitate in aeternitatem, tanquam ipsa aeternitas quae sine veritate et charitate non est: ci potuerunt, et in litteris visibilibus
Abbreviated transcription (Latin):
unitatẽ ꝑsonȩ copłatus. & qͦdam mͦ
cõmixtus est homo. cũ ueniente ple¬
nitudine temꝑis missus ẽ. in humo
mundũ factus ex femĩa filius dri:
ut ẽẽt & filiꝰ hominis. ꝓpt̾ filios ho¬
minũ. Hanc ꝑsonã angłica natura
figurare antea potuit ut p̾nuntia¬
ret: non ex ꝓpria re ut ipsa esset¬

Expanded text:
unitatem personae copulatus, et quodam modo commixtus est homo, cum veniente plenitudine temporis missus est in hunc mundum factus ex femina Filius Dei, ut esset et filius hominis propter filios hominum. Hanc personam angelica natura figurare antea potuit, ut praenuntiaret; non expropriare, ut ipsa esset
Abbreviated transcription (Latin):
idonei ñ eramꝰ. sordesq pecca¬
torium nos preuagrauabant tempo¬
ralium rerum amore contracte. & de
ꝓpagine mortalitatis tanqm natura¬
liter mnolite: purgandi eramꝰ. Pur¬
gari autẽ ut contemꝑarem᷑ ȩt̾nis ñ
nisi ꝑ temꝑalia possemus: qualib
iam contemꝑati tenebam᷑. Sanitas
enim a morbo płimum distat. sed
media curatio nisi morbo congruat:
ñ ꝑducit ad santatem. Inutilia tem¬
ꝑalia decipiunt egrotos. utilia temꝑa¬
lia suscipiunt sanandos. & traiciunt
ad ȩt̃na sanatos. Mens autẽ rationał
sic̃ purgata contemplatione debet reb
ȩt̾nis: sic purganda temꝑalib fidem.
Dixit qͥdam & illorum qui quonclam
apud grecos sapientes habiti sunt

Expanded text:
idonei non eramus, sordesque peccaidonei non eramus, sordesque peccatorum nos praegravabant temporalium rerum amore contractae, et de propagine mortalitatis tanquam naturaliter inolitae, purgandi eramus. Purgari autem ut contemperaremur aeternis, non nisi per temporalia possemus, qualibus jam contemperati tenebamur. Sanitas enim a morbo plurimum distat: sed media curatio, nisi morbo congruat, non perducit ad sanitatem. Inutilia temporalia decipiunt aegrotos, utilia temporalia suscipiunt sanandos, et trajiciunt ad aeterna sanatos. Mens autem rationalis sicut purgata contemplationem debet rebus aeternis; sic purganda, temporalibus fidem. Dixit quidam et illorum qui quondam apud Graecos sapientes habiti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nem. cum gͦ ad hȩc uidenda nullo
mͦ eẽnt idonei: nec ad illud qͥdem
digni habiti sunt ut eis ista ꝑ scõs
angłos nuntiarentur. siue foruisecꝰ
ꝑ sensum corporis. siie interiorib
rationib in sp̃u expressis sic̃ patri¬
bus nostris uera pietate p̃ditis hec
demonstrata sunt. Qui ea predicen¬
tes & uł de presentib fignis uł de
ꝓximis reb ita ut predirerant factis.
fidem facientes: auctoritatem cui de
longe futuris usq in scłi finem credẽ¬
tur. habere meruerunt. Potestates
autẽ aeriȩ suꝑbe atq fallaces. etiam
si quȩdam de societate & ciuitate sc̃õ¬
rum. & de uero mediatore a sc̃ĩs ꝓ¬
pħis uł angłis audita ꝑ suos uates
dixisse reꝑiunt᷑ id egerunt. ut ꝑ hec
aliena uera etiam fideles dei si pos¬
sent ad sua falsa traducerent. D̾s
autẽ ꝑ nescientes idegit ut ueri¬
tas undiq resonaret fidelib mad¬
uitorium impiis in testimonium:¬
iua gͥ ad et̾na capascenda

Expanded text:
nem: cum ergo ad haec ibi videnda nullo nem: cum ergo ad haec ibi videnda nullo modo essent idonei, ne ad illud quidem digni habiti sunt, ut eis ista per sanctos Angelos nuntiarentur; sive forinsecus per sensus corporis, sive interioribus revelationibus in spiritu expressis: sicut patribus nostris vera pietate praeditis haec demonstrata sunt, qui ea praedicentes, vel de praesentibus signis vel de oximis rebus, ita ut praedixerant, factis fidem facientes, auctoritatem cui de longe futuris usque in saeculi finem crederetur, habere meruerunt. Potestates autem aereae superbae atque fallaces, etiam si quaedam de societate et civitate sanctorum et de vero Mediatore a sanctis Prophetis vel Angelis audita per suos vates dixisse reperiuntur, id egerunt, ut per haec aliena vera etiam fideles Dei, si possent, ad sua falsa traducerent. Deus autem per nescientes id egit, ut veritas undique resonaret, fidelibus in adjutorium, impiis in testimoniumigitur ad aeterna capessenda
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtum opus ẽẽ. ille iudicat. cui sub¬
iecta sunt omĩa. Multa etiam predi¬
cunt᷑ instinctu qͦdam impulsu sp̃u
nescientium. sic̃ xaiphas nescunit qͥd
Ergo de successionib sclors & de resur-¬
rectione mortuorum phylosophos nec
illos consulere debemꝰ. qui creatoris
ȩt̾nitatem ꝙ quo uiuimus. mouem᷑.
& sumus. qnͣtum potuerunt intellȩre¬
runt: quia ꝑ ea que facta sunt cognos
centes dm̃ non sic̃ dm̃ glificau̾unt
aut gras egerunt. s dicentes se eẽ. sa¬
pientes stulti facti sunt. & cum ido¬
nei non eẽnt. ui et̾nitatem sp̃ualis in¬
cõmutabilisq naturȩ aciem mentis
tam constant̃ infigere ut in ipsa sa¬
pientia creatoris atq rectoris uniuer¬
sitatis uident uolumina scłors quȩ
ibiiam eẽnt. & semꝑ eẽnt. hic autẽ
futura essent. ut non eẽnt. atq ut
ibi uid̾ent conu̾siones in melius ñ
solum animors s etiam corporum
humanors usq ad sui modi ꝑfectio¬

Expanded text:
quantum opus esse ille judicat, cui subquantum opus esse ille judicat, cui subjecta sunt omnia. Multa etiam praedicuntur instinctu quodam et impulso spiritu nescientium: sicut Caiphas nescivit quidvit . 23. Ergo de successionibus saeculorum et de resurrectione mortuorum philosophos nec illos consulere debemus, qui Creatoris aeternitatem, in quo vivimus, movemur et sumus , quantum potuerunt intellexerunt. Quiantes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt, sed dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt . Et cum idonei non essent, in aeternitatem spiritualis incommutabilisque naturae aciem mentis tam constanter infigere, ut in ipsa sapientia Creatoris atque Rectoris universitatis viderent volumina saeculorum, quae ibi jam essent et semper essent, hic autem futura essent ut non essent; atque ut ibi viderent conversiones in melius, non solum animorum, sed etiam corporum humanorum usque ad sui modi perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
rum nom̃ non omĩno alienum ẽ. alit-¬
teris eorum. S płiium int̾est: utrũ
exꝑiñto pret̾itorum futura conician-¬
tur. sic̃ medici multa preuidendo etiã
litteris mandau̾unt quȩ ipsi exꝑta
notau̾unt. sic̃ deniq agricolȩ man-
nuntiant. talia enim si ex longiᷤ in¬
teruallis tempors fiant dñationes
putant᷑: an uͦ iam uentura precesse¬
rint. & longe uia uenientia nuntien-¬
tur ꝓ accuto sensu uidentium. quod
cum faciunt aeriȩ potestates diuina¬
re credunt᷑. tanquam si quisquam de
montis uertice aliquem longe ueniat
uenientẽ. & ꝓximȩ incampo habitan¬
tib ante nuntiet: an ab angłis sanctis
quib ea ds ꝑ u̾bum sapientiãq suã
indicat: uͥ & futura & preterita stant.
uł quibꝰdam p̃nuntient᷑ hominib uł
ab eis audita rursus ad alios homines
tes causas inipsa sũma rerum arce
conspiciant. Audiuiit enĩ ista ⁊ ae¬
riȩ potestates siue angłis ea nuntian¬
tib siue hominb ⁊ tantum audiunt.

Expanded text:
rum nomen non omnino alienum est a litteris eorum: sed plurimum interest, utrum experimento praeteritorum futura conjiciantur; sicut medici multa praevidendo, etiam litteris mandaverunt, quae ipsi experta notaverunt; sicut denique agricolae ongis intervallis temporum fiant, divinationes putantur: an vero jam ventura processerint, et longe visa venientia nuntientur pro acuto sensu videntium, quod cum faciunt aereae potestates divinare creduntur; tanquam si quisquam de montis vertice aliquem longe videat venientem, et proxime in campo habitantibus aute nuntiet: an ab Angelis sanctis, quibus ea Deus per Verbum Sapientiamque suam indicat, ubi et futura et praeterita stant, vel quibusdam praenuntientur hominibus, vel ab eis audita rursus ad alios homines tes causas in ipsa summa rerum arce conspiciant. Audiunt enim ista et aereae potestates, sive Angelis ea nuntiantibus, sive hominibus: et tantum audiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dam metam huiꝰ excursus. quo tanqͣm
fluuio genꝰ decurrit humanũ. atq in¬
de conu̾sionem ad suum cuiq debitũ
t᷑minum. Ista enim nec hẏsterici seri¬
bere potuerunt longe futura & a nullo
exꝑta atq narrata. nec isti phylosophi
cȩteris meliores. in illis summis et̃msq
rationib intellectu talia contemplati
sunt. Alioquin ñ eiusdem generis pre¬
terita que potuerunt hystoniei inqui¬
rerent: s potius & futura prenosc̾ent.

Expanded text:
dam metam hujus excursus, quo tanquam dam metam hujus excursus, quo tanquam fluvio genus decurrit humanum, atque inde conversionem ad suum cuique debitum terminum. Ista enim nec historici scribere potuerunt longe futura et a nullo experta atque narrata. Nec isti philosophi caeteris meliores in illis summis aeternisque rationibus intellectu talia contemplati sunt: alioquin non ejusdem generis praeterita quae potuerunt historici inquirerent, sed potius et futura pr
Abbreviated transcription (Latin):
uicde. & in illo ligno ad eam uenienti
resurrectionem carnis nos credere re¬
prehendunt. sibiq pottus etiam de his
reb credi nolunt. Quasi uͦ quia pre¬
celsam in cõmutabilemq sub̾am. per
illa quȩ facta sunt intelligere potue¬
runt: ꝓpt̾ea de conu̾sione rerũ muta¬
consiliendi sint. Nunquid enĩ quia
uerissime disputant. & docuim̃tis cer¬
tissimis ꝑsuadent et̃nis rationib omĩa
tempalia fieri. ꝓpt̾ea potuerunt in p¬
sis rationib ꝑspicere. uł ex ipsis collig̾e
quot sint aĩalium gn̾a. quȩ semina
singłorum in exordiis qui modus in
increm̃tis. qui numeri ꝑ conceptus ꝑ
motus in appetendis quȩ scđm natu¬
ram sunt. fugiendisq contͣriis: Nõne
ista omĩa non ꝑillam incõmutabilem
sapientiam. s ꝑlororum ac tempors
hystoriam quesierunt. & abaliis ex¬
ꝑta atq conscͥpta crediderunt: Quo
muiꝰ mirandum ẽ. nullo mͦ eos potuisse
ꝓlixorum scłors seriem uestigate. & qͣnͣ¬

Expanded text:
videre, in illo ligno ad eam venienti, videre, in illo ligno ad eam venienti, resurrectionem carnis nos credere reprehendunt, sibique potius etiam de his rebus credi volunt. Quasi vero, quia praecelsam incommutabilemque substantiam per illa quae facta sunt intelligere potuerunt , propterea de conversione rerum mutaconsulendi sint. Numquid enim quia verissime disputant, et documentis certissimis persuadent, aeternis rationibus omnia temporalia fieri, propterea potuerunt in ipsis rationibus perspicere, vel ex ipsis colligere quot sint animalium genera, quae semina singulorum in exordiis, qui modus in incrementis, qui numeri per conceptus, per motus in appetendis quae secundum naturam sunt, fugiendisque contrariis? Nonne ista omnia, non per illam incommutabilem sapientiam, sed per locorum ac temporum historiam quaesierunt, et ab aliis experta atque conscripta crediderunt? Quo minus mirandum est, nullo modo eos potuisse prolixiorum saeculorum seriem vestigare, et quam
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ quidam qui putant se ad contẽ¬
plandum dm̃ & inherendũ d̾o. uirtute
maxime macłat. Nullum enĩ uitium
ẽ. cin magis diuina lege resistit᷑. & qd̾
mauis accipiat dñandi uis ille suꝑbis¬
simꝰa sp̃s: adima mediator ad summa
int̾elusor. nͥ occulte insidians alia uia
deuitet᷑. aut ꝑpopłm deficientem qđ
int̾pretat᷑ amalech. aꝑte seuiens. & ad
t̾ram ꝓmissionis repugnando tnͣsitum
extentis ẽ. prefigurata suꝑet᷑. Hinc eñ
sibi purgationẽ isti uirtute ꝓpͥa pollicẽ
tur: quia ñ nulli eoꝵs potuer̃t aciem
mentis ultra omnẽ creaturam tͣnsmitt̾e.
& lucẽ incõmutabilis ueritatis quantula¬
cunq ex parte contingere: qd̃ xp̃ia nos
multos ex fide interim sola uiuentes
ñdum potuisse derident. S quio pro¬
dest suꝑbienti et obhoc erubescenti li¬
gnum conscendere. de longĩquo ꝓspi¬
cere patriam tͣnsmarinam: Aut quid
ob est humili de tanto int̾uallo ñ eam

Expanded text:
autem qui se putant ad contemautem qui se putant ad contemplandum deum et inhaerendum deo uirtute maxime maculat. nullum enim uitium est, cui magis diuina lege resistitur et in quod magis accipiat dominandi ius ille superbissimus spiritus, ad ima mediator, ad summa interclusor, nisi occulte insidians alia uia deuitetur aut per populum deficientem, quod interpretatur Amalech, aperte saeuiens et ad terram repromissionis repugnando transitum extentis est praefigurata, superetur. hinc enim sibi purgationem isti utur, quia nonnulli eorum potuerunt aciem mentis ultra omnem creaturam transmittere, et lucem incommutabilis veritatis quantulacumque ex parte contingere: quod christianos multos ex fide interim sola viventes, nondum potuisse derident. Sed quid prodest superbienti, et ob hoc erubescenti lignum conscendere, de longinquo prospicere patriam transmarinam? Aut quid obest humili de tanto intervallo non eam
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc certe om̃s cupiunt: qui ꝓ se offer¬
ri sacͥficium deo uolunt. Quis gͦ tam
iustus & sc̃s sacerdos qm unicus filuᷤs
dei. ñ qui opus haberet ꝑ sacͥficium
sua purgare peccata. nec originalia
nec ex humana uita quȩ adduntur:
Et quis tam congrtient ab hominib
sumeret᷑ qd ꝓ eis offerret᷑ quam hu¬
mana caro: Et quid tam aptum ĩ
molationi huic. qm caro mortalis:
Et quid tam mundũ ꝓ mundandis ui-¬
tiis mortalium: qmͣ sine tilla cogitatio¬
ue carnis concupiscentiȩ. caro uata in
utero & ex utero uirginali: Et quid
tam grate offerri & suscipi posset. qmͣ
caro sacrificii nr̃i. corpꝰ effectum sacri¬
in om̃i sacrifia cui offerat᷑. a quo
offerat᷑. quid offerat᷑. ꝓ quib offeratur.
idem ipse unus uerusq mediator ꝑ
sacͥficium pacis nos reconcilians do. unũ
cum illo maneret cui offerebat. unũ
inse faceret ꝓ quib offerebat. unus eẽt
ipse qui offerebat. & quod offerebat st̃¬

Expanded text:
Hoc certe omnes cupiunt, qui pro se offerHoc certe omnes cupiunt, qui pro se offerri sacrificium Deo volunt. Quis ergo tam justus et sanctus sacerdos, quam unicus Filius Dei, qui non opus haberet per sacrificium sua purgare peccata, nec originalia, nec ex humana vita quae adduntur ? Et quid tam congruenter ab hominibus sumeretur quod pro eis offerretur, quam humana caro? Et quid tam aptum huic immolationi, quam caro mortalis? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalium, quam sine ulla contagione carnalis concupiscentiae caro nata in utero et ex utero virginali? Et quid tam grate offerri et suscipi posset, quam caro sacrificii nostri, corpus effectum sacerin omni sacrificio; cui offeratur, a quo offeratur, quid offeratur, pro quibus offeratur; idem ipse unus verusque Mediator, per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum cum illo maneret cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat, unus ipse esset qui offerebat, et quod offerebat
Abbreviated transcription (Latin):
tuerit ut inse manens. nec ꝑse ipsum
ex ulla parte mutabile u̾bumdei:¬
ꝑ inferioris tam̃ naturȩ susceptionẽ
aliquid inferius pati posset: qđ in¬
mundus demon quia trenum corpꝰ
ñ habet. pati ñpossit: sicum sint ip¬
si demonib meliores. tam̃ quia carnẽ
portant. ñ utiq possunt: quẽ admodũ
mori demones qui ñ eamportant non
utiq possunt. Et cum de mortib sacͥ¬
ficium suorum multũ presumant. q̃
sentiunt aut si etiam sentiunt aliqͥd¬
sibi ꝓdesse arbitnͣtur ꝑfidorum et
inuidorum amicitiã. quorum inten¬
tionis nullum negotiũ ÷ nͥ impeditio
qͥdem suꝑbissimos sp̃s honorib sa¬
crificiorum gaudere potiuisse. nͥ uno
uero deo ꝓ quo coli uolunt uerum
sacͥficium deberet᷑. neq id posse rite
offerri. nͥ ꝑ sacerdotem scm & iustũ.
nec nͥ ab eis accipiat᷑ quod offert᷑ ꝓ
quib offert᷑. atq id sine uitio sit. ut
ꝓuitiosis mundandis possit offerri.

Expanded text:
tuerit ut in se manens, nec per se ipsum tuerit ut in se manens, nec per se ipsum ex ulla parte mutabile Dei Verbum, per inferioris tamen naturae susceptionem aliquid inferius pati posset, quod immundus daemon, quia terrenum corpus non habet, pati non possit. Sic cum sunt ipsi daemonibus meliores, tamen quia carnem portant, mori sic possunt, quemadmodum mori daemones, qui non eam portant, non utique possunt. Et cum de mortibus sacrificiorum suorum multum praesumant, quae lare non sentiunt, aut si jam sentiunt, aliquisibi prodesse arbitrantur perfidorum et invidorum amicitiam, quorum intentionis nullum negotium est, nisi impeditio quidem superbissimos spiritus honoribus sacrificiorum gaudere potuisse, nisi uni vero Deo pro quo colivolunt, verum sacrificium deberetur: neque id posse rite offerri, nisi per sacerdotem sanctum et justum: nec nisi ab eis accipiatur quod offertur, pro quibus offertur, atque id sine vitio sit, ut pro vitiosis mundandis possit offerri.
Abbreviated transcription (Latin):
inferiorem qd̾ ẽ. mors corꝑis ꝑtendens
fortiten & disponens omĩa suauit᷑. Attin¬
git enun ubiq ꝓpter suam mundiciam:
et nicħ inquinatũ in eã incurrit:
oorte autem carnis alieno diabolo
cum t̾renis s etiam cũ aeriis corporib
ex cruciari sp̃c possint. Suꝑbi autẽ ho-¬
mines. quib xp̃c quia mortuus ẽ. uiluit.
ubi nos tam magno emit: & istam mor¬
tẽ reddunt cũ hominib conditioni er̃p¬
nosȩ naturȩ quȩ trahit᷑ a pͥmo peccato
& in illam cum illo precipitabunt᷑. Quẽ
ꝓpt̾ea xp̃o preposuertuit: quia eos in
istam deiecit. quo ꝑ distantem nat᷑am
ipse ñ cecidit. & quo ꝓpter eos ꝑ ingen¬
tem miscdiam ille descendit. & tam̃
se demonib eẽ. meliores ñ dubitant
credere. eosq maledictis om̃ib inse¬
ctari detestariq ñ cessant. quos certe
alienos ad huius mortis passione no-¬
u̾unt ꝓpter quam xp̃m contemput.
Iec si uolunt considerare qm fieri po¬

Expanded text:
inferiorem, quod est mors corporis, pertendens inferiorem, quod est mors corporis, pertendens fortiter et disponens omnia suaviter . Attingit enim ubique propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit . A morte autem carnis alieno diabolo, cum terrenis, sed etiam cum aereis corporibus excruciari spiritus possint. Superbi autem homines, quibus Christus, quia mortuus est, viluit, ubi nos tam magno emit , et istam mortem reddunt cum hominibus conditioni aerumnosae naturae, quae trahitur a primo peccato, et in illam cum illo praecipitabuntur. Quem propterea Christo praeposuerunt, quia eos in istam dejecit, quo per distantem naturam ipse non cecidit, et quo propter eos per ingentem misericordiam ille descendit: et tamen se daemonibus esse meliores non dubitant credere, eosque maledictis omnibus insectari detestarique non cessant, quos certe alienos ab hujus mortis passione noverunt, propter quam Christum contemnunt. Nec sic volunt considerare, quam fieri po
Abbreviated transcription (Latin):
te innocens. eum uire equissimo suꝑa¬
ret: atq ita captiuitatem ꝓpt̾̃ peccatũ
factam captiuaret. nosq lib̾aret a cap¬
tuuitate ꝓpter peccatum iusta. suo iu¬
sto sanguine iniuste fuso. mortis cyro¬
graphum dolens. & iustisicando redim̾s
peccatores. Huic etiam diabolus adhuc
suos illudit. quib se ꝑsua sacra uelut
purgandis & potuis implicandis atq
mergendis falsus mediator opponit: qͥ
suꝑbis facilie ꝑsuadet irridere atq
contempñẽ mortem xp̃i. a qua ipse qnͣto
e. alienor : tanto ab eis credit᷑ sanctior. atq
diuinior. Qui tam̃ apud eum paucissi¬
mi remanserunt: agnoscentib gen¬
tib & pia humilitate bibentib preci¬
um suũ. euuisq fidutia deserentibus
hostem suũ. & concurrentib ad redem¬
ptorem suũ. Nescit enim diabolus quo¬
mͦ & illo insidiante & furente utatur
ad salutẽ fidelium suoꝵ excellentissi¬
ma sapientia dei. a fine suꝑiore qd ẽ.
initum. sp̾ualis creaturȩ usq ad finẽ

Expanded text:
 innocens eum jure aequissimo superaret, atque ita captivitatem propter peccatum factam captivaret , nosque liberaret a captivitate propter peccatum justa, suo justo sanguine injuste fuso mortis chirographum delens, et justificandos redimens peccatores. 18. Hinc etiam diabolus adhuc suos illudit, quibus se per sua sacra velut purgandis, et potius implicandis atque mergendis, falsus mediator opponit, quod superbis facillime persuadet irridere atque contemnere mortem Christi, a qua ipse quanto est alienior, tanto ab eis creditur sanctior atque divinior. Qui tamen apud eum paucissimi remanserunt, agnoscentibus gentibus et pia humilitate bibentibus pretium suum, ejusque fiducia deserentibus hostem suum, et concurrentibus ad redemptorem suum. Nescit enim diabolus quomodo illo et insidiante et furente utatur ad salutem fidelium suorum excellentissima sapientia Dei, a fine superiore, quod est initium spiritualis creaturae, usque ad finem
Abbreviated transcription (Latin):
baptista dictum sit. sp̃u sc̃o reple¬
bitur iam inde ab utero matris
suȩ. q sp̃u sc̃o repletus ⁊ acarias
inuenit᷑ pater eiꝰ. ut de illo talia
dño quem gestabat utero predica¬
ret sp̃u sc̃o sẏmeon & anna. ut
clarificatus. nisi quia datio uł do¬
natio uł missio sp̃c sc̃i. habitura
erat qmdam ꝓͥetatem suã in ip̃o
aduentu qualis antea nunquam
fuit: Nusqͣm enim legimꝰ linguis
quas ñ uouerant homines locti-¬
tos ueniente inse sp̃u sc̃o. sic̃ tunc
factum ẽ: cum oporteret eius ad¬
uentũ signis sensibilib demonstͣ¬
ri ut ostenderet᷑ dotum orbemter¬
rarum. atq om̃s gentes in linguis
uariis constitutas credituras in

Expanded text:
cto replebitur jam inde ab utero matris suae: et Spiritu sancto repletus Zacharias invenitur pater ejus, ut de illo talia Domino quem gestabat utero, praedicaret ; Spiritu sancto Simeon et Anna, ut clarificatus; nisi quia illa datio, vel donatio, vel missio Spiritus sancti habitura erat quamdam proprietatem suam in ipso adventu, qualis antea nunquam fuit? Nusquam enim legimus, linguis quas non noverant homines locutos, veniente in se Spiritu sancto, sicut tunc factum est, cum oporteret ejus adventum signis sensibilibus demonstrari, ut ostenderetur totum orbem terrarum atque omnes gentes in linguis variis constitutas, credituras in
Abbreviated transcription (Latin):
nos predestinatos uocauit. uocatos iusti¬
ficauit. iustificatos głificauit. Ita diabo¬
lus hominẽ quem ꝑconsensionem se¬
ductam tanqm uire integro possiclebat.¬
& ipse nulla corruptione carnis & san¬
guinis septus ꝑistam corꝑis mortalis
fragilitatem nimis egeno & infirmo
tanto suꝑbier quanto uelut ditior et
fortior. quasi pannoso & erunnoso un
ꝑsecutus compulit redemptorẽ. Sic in
mortis consortio filius cłi nob̾ fieri di¬
gnatus ẽ. amicus: quo ñ ꝑueniendo me¬
liorem se nob atq maiorẽ se putabat
inimicus. Dicit enĩ redemptor nr̃. Ma¬
iorem dilectionem nemo ht̃: quam ut
animã suam ponat ꝓ amicis suis. Quo¬
cuxa etiam ipso dño se credebat diabo¬
lus ad supiorem̃: in qnͣtum illi dñs in
passionib cessit. Quia & de iꝑso intel¬
lectum ẽ. qd inpsalmis legit᷑. Minu

Expanded text:
justificavit, justificatos glorificavit . Ita diabolus hominem, quem per consensionem seductum, tanquam jure integro possidebat, et ipse nulla corruptione carnis et sanguinis septus, per istam corporis mortalis fragilitatem, nimis egeno et infirmo, tanto superbior, quanto velut ditior et fortior, quasi pannoso et aerumnoso dpersecutus compulit Redemptorem. Sic in mortis consortio Filius Dei nobis fieri dignatus est amicus, quo non perveniendo meliorem se nobis atque majorem putabat inimicus. Dicit enim Redemptor noster: Majorem dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Quocirca etiam ipso Domino se credebat diabolus superiorem, in quantum illi Dominus in passionibus cessit; quia et de ipso intellectum est quod in
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ genitũ non dicamꝰ. dicere tñ non au¬
demꝰ ingenitũ: ñ in hoc uocabulo uł duoᷤᷤ
patres in illa trinitate. uł duo qui ñ sunt
de alio quispiam suspicet᷑ur: Pater enĩ
solus ñ ÷ de alio. id eo solus appellat᷑ ingenitꝰ.
N on qͥdem in scͥpturis. s in consuetudine
disputantiũ. & de re tanta sermonẽ qualẽ
sine ullo int̾uallo temꝑis dante. cõmtnit̃
de utͦq ꝓcedit. Diceret᷑ autẽ filiꝰ patris &
filis: si qd̾ ab horret ab oĩum sanoꝵ fesisibus
eũ ambo genuissent. Nongͥ ab utͦq ẽ geni-¬
tus: s ꝓcedit ab utͦq amboꝵs sp̃s. uerum¬
qr in illa coȩt̾na & ȩquali. & incorꝑali. et
inesfabilit̾ unmutabili atq inseꝑabili dri-¬
nitate. difficillimũ ẽ. gn̾ationẽ a ꝓcessione
distinguere: sufficiat int̾im eis qui extẽ¬
cdi ñ ualent ampliꝰ. io qd̾ de hac re in sermo¬
nẽ qͦdam ꝓferendo. ad aures popłi xp̃iani
diximꝰ. cdictũq conscͥpͥsimꝰ. Int cetera enĩ

Expanded text:
tum genitum non dicamus, dicere tamen non audemus ingenitum, ne in hoc vocabulo vel duos Patres in illa Trinitate, vel duos qui non sunt de alio, quispiam suspicetur. Pater enim solus non est de alio; ideo solus appellatur ingenitus; non quidem in Scripturis, sed in consuetudine disputantium, et de re tanta sermonem, qualem sine ullo intervallo temporis dante, communiter de utroque procedit. Diceretur autem Filius Patris et Filii, si, quod abhorret ab omnium sanorum sensibus, eum ambo genuissent. Non igitur ab utroque est genitus, sed procedit ab utroque ambot ineffabiliter immutabili atque inseparabili trinitate difficillimum est generationem a processione distinguere, sufficiat interim eis qui extendi non ualent amplius id quod de hac re in sermone quodam proferendo ad aures populi christiani diximus dictumque conscripsimus. inter cetera enim,
Abbreviated transcription (Latin):
as similitudines corpoꝵ. & aliud ẽẽ uerẽ
qd̾ eis rephatis intelligentia contuem᷑.
Hec & alia similit̃ certa ocłis tius in¬
ceriorib lux illa monstraute. Quȩ gͥ cau¬
sa ẽ cur acie fixa ipsam uidere ñ possis nͥ
utiq infirmitas: Ꝙ quis eam tͥ fecte. nͥ¬
utiq iniquitas: Quis gͦ sanat om̃s lan¬
guores tuos nͥ qui ꝓpitiꝰ fit omnib miqͥ¬
tatib tuus. librũ itaq istum iam tandẽ
aliqndo precatione melius qͣm disputa¬
tione concludam:¬

Expanded text:
as similitudines corporum, et aliud esse verum, as similitudines corporum, et aliud esse verum, quod eis reprobatis intelligentia contuemur: haec et alia similiter certa oculis tuis interioribus lux illa monstravit. Quae igitur causa est cur acie fixa ipsam videre non possis, nisi utique infirmitas? Et quid tibi eam fecit, nisi iniquitas? Quis ergo sanat omnes languores tuos, nisi qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis? Librum itaque istum jam tandem aliquando precatione melius quam disputatione concludam
Abbreviated transcription (Latin):
tem uocem uel ꝓferamꝰ uel cogitemus:
s ex illo qđ nouimꝰ cogitatio nr̃a for-¬
met᷑. sitq in acie cogitantis imago simil¬
lima cognitionis eius quã memoria con¬
tinebat. ista duo scilicet uelut paren¬
tem ac ꝓlem t̾cia uoluntate siue dilec¬
tione iungente. Quam quidem tiolun-¬
tatem de cognitione ꝓcedere. nemo enĩ
uult qd̾ omnino quid uel quale sit nes¬
cit. ñ tñ eẽ. cognitionis imaginem: et
ideo qͣndam in hac re intelligibilem
natiuitatis & ꝓcessionis insinuari di¬
stantiam. qm̃ ñ hoc ẽ. cogitatione cons¬
picere qd̾ appetere uel etiam frui ciolun¬
tate. cernit discernitq qui potest. Po¬
tiristi & tu: qͣmuis ñ potueris neq pos¬
sis explicare sufficienti eloquio. quod int̾
nubila similitudinũ corporaliũ quȩ co¬
gitationib humanis occursare ñ desmt.
uix tictisti. S illa lux quȩ ñ ẽ. qͦd tu. &
hoc tͥ ostendit. aliud eẽ. illas incorpore¬

Expanded text:
tem uocem uel proferamus uel cogitemus, tem uocem uel proferamus uel cogitemus, sed ex illo quod nouimus cogitatio nostra formetur sitque in acie cogitantis imago simillima cognitionis eius, quam memoria continebat, ista duo scilicet uelut parentem ac prolem tertia uoluntate siue dilectione iungente. quam quidem uoluntatem de cognitione procedere — nemo enim uult quod omnino quid uel quale sit nescit — non tamen esse cognitionis imaginem et ideo quandam in hac re intellegibili natinitatis et processionis insinuari distantiam, quoniam non hoc est cogitatione conspicere quod appetere uel etiam perfrui uoluntate, cernit discernitque qui potest. potuisti et tu, quamuis non potueris neqsis explicare sufficienti eloquio, quod inter nubila similitudinum corporalium, quae cogitationibus humanis occursare non desinunt, vix vidisti. Sed illa lux quae non est quod tu, et hoc tibi ostendit, aliud esse illas incorpore
Abbreviated transcription (Latin):
Et tam̃ multa uera uidisti. ñ his oculis
quib uident᷑ corpora colorata: s eis ꝓ
quib orabat qui dicebat. Ocł̃i mei uide¬
ant equitatẽ. Nempe gͦ multa uera ui¬
disti. eaq discreuisti ab illa luce. qua tͥ
lucente iuidisti. Attolle ocłos ad ipsam
lucẽ. & eos in ea figae si potes. Sic enĩ ui¬
ddebis qͥd distet natiuitas uerbi dei. a ꝓces¬
sione dom dei. ꝓpt̃ qͦd filius uinigenitus
munio quedam consubstantialis patͥs &
ẽ filius. S ad hoc dilucide ꝑspicueq cer¬
nendum. ñ potest ibi aciem figere. Scio.¬
ñ potes. uerũ dico mͥ dico. qũod ñ pos¬
sim scio. Ipsa tam̃ tͥ ostendit in te tͥa illa
in quib tu summe ipsius qͣm fixis ocłis
contemplari ñdum uales imaginẽ tri-¬
nitatis agnosceres. Ipsa ostendit tͥ uer¬
bum uerum eẽ. in te qͣndo de scientia
tua gignit᷑. idẽ. qñdo qd̵ scimꝰ dicimꝰ.
&e si nullits gentis lingua significan¬

Expanded text:
Et tamen multa vera vidisti, non his oculis Et tamen multa vera vidisti, non his oculis quibus videntur corpora colorata, sed eis pro quibus orabat qui dicebat, Ocant aequitatem. nempe ergo multa uera uidisti eaque discreuisti ab illa luce, qua tibi lucente uidisti. attolle oculos ad ipsam lucem et eos in ea fige, si potes. sic enim uidebis quid distet natiuitas uerbi dei a processione doni dei, propter quod filius unigenitus munio quaedam consubstantialis patris eest filius. sed ad hoc lucide perspicueque cernendum non potes ibi aciem figere, scio, non potes. uerum dico, mihi dico, quid non possim scio. ipsa tibi tamen ostendit in te tria illa, in quibus te summae ipsius, quam fixis oculis contemplari nondum uales, imaginem trinitatis agnosceres. ipsa ostendit tibi uerbum uerum esse in te, quando de scientia tua gignitur, id est quando quod scimus dicimus, etsi nullius gentis lingua significan