comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suamfecit: propter hoc quo deidedit mentem intellectu alem quapre. sctat
pec oribus: unde iam superioreloco disseruimus: in quo honorepositus hon
intellexerit utbeneagat: eisdem ipsipec oribus quibus prelatus est cõn¬
parabitur Sic & enim scriptum est: homo honorepositus non intellex̃.
cõnparatus est pecoribus insensatis : & similis factusesteis: Nam & peco¬
rads̃ fecit sed non adimaginem suam : nec dicendum est: hominem ipsefe¬
cit : pecorauero ius sit & facta sunt : & hunc enim &illa per uerbum suũ¬
fecit: perquod facta sunt omnia: Sed qui a idem uerbum & sapientia
& uirtus eius estdicitur & manus iniusibile membrum sedeficiendi poten¬
tia: Nam haec eadem scriptura quaedicit quod ds̃ hominem delimo
finxerit: dicit &iam bestiis agri d&erra finxerit: quando eascum uolati¬
libus caeli adduxit ad adam ut uider& quidecuocart&: sieuim scriptũ
est: & finxitds̃ adhucdeterra omnes bestias: Siergo & hominem d&er¬

Expanded text:
suam fecit propter hoc quod ei dedit mentem intellectualem, qua praestat pecoribus: unde iam superiore loco disseruimus. in quo honore positus si non intellexerit ut bene agat, eisdem ipsis pecoribus, quibus praelatus est, comparabitur. sic enim et scriptum est: homo in honore positus non intellexit; comparatus est pecoribus insensatis et similis factus est eis. nam et pecora deus fecit, sed non ad imaginem suam. nec dicendum est: "hominem ipse fecit, pecora uero iussit et facta sunt"; et hunc enim fecit, per quod facta sunt omnia. sed quia idem uerbum et sapientia et uirtus eius est, dicitur et manus eius non uisibile membrum, sed efficiendi potentia. nam haec eadem scriptura, quae dicit, quod deus hominem de limo terrae finxerit, dicit etiam quod et bestias agri de terra finxerit, quando eas cum uolatilibus caeli adduxit ad Adam, ut uideret quid ea uocaret. sic enim scriptum est: et finxit deus adhuc de terra omnes bestias. si ergo et hominem de ter
Abbreviated transcription (Latin):
corũ : & om̃s terre reptiliũ repenciũ suꝑ terrã : Iam ergo delimo formatus erat
& illii amsoporato mulier ex latere factaerat : sed hocme moratum nonerat
quodrecapitulando commemoratum est : Neque enim sex todie factus mas¬
culus & acces sutemporis: postea facta est femina : Sed feciteum in quidmas¬
culum & seminam feciteos : et benedixiteos : Quomo doergo iam hominem
in paradis o constituto mulierei facta est an& hoc pr&ermssum scriptura reco¬
luit : Namillo sex todie &iam paradisus: lantatus est : &ibi homo collo catus &t
poratus est uteumformar&ur & euformata euigilauit eique nonem inposuit
Sed haec nisitemporales morasfieri nomn possunt : Quantũ lib& homo enim
no uimus nisipertem porales morulas emittiuo ce nom posse cum ergo hominis uerba¬
audimus uelcum animantibus uelcum muliere nomen in posuit. uelcum secutus &iã
& eruntduoincarne una quibus lib& sullabis ista sonuerunt nec duequaeco¬

Expanded text:
 et omnium reptilium repentium super terram . Jam ergo de limo formatus erat, et illi jam soporato mulier ex latere jam facta erat, sed hoc tunc commemoratum non erat, quod nunc recapitulando commemoratum est. Neque enim sexto die factus est masculus, et accessu temporis postea facta femina; sed fecit eum, inquit; masculum et feminam fecit eos, et benedixit eos. Quoin paradiso constituto mulier ei facta est? an et hoc praetermissum scriptura recoluit? nam sexto illo die etiam paradisus plantatus. est et ibi homo conlocatus et soporatus est, ut Eua formaretur; et ea formata euigilauit eique nomen inposuit. sed haec nisi per temporales moras fieri non possent. non itaque nouimus nisi per temporales morulas emitti uoce non posse. cum ergo uerba hominis audimus, uel cum animantibus uel cum mulieri nomen inposuit uel cum secutus etiamet erunt duo in carne una. quibuslibet syllabis ista sonuerint, nec duae quaec
Abbreviated transcription (Latin):
et iuidecimus utrum nobiscum scriptura concord&. siccertescriptum ẽ
cum adhuc dies exty operanarrarentur: Et dixit ds̃fatiamus homi
adimaginem & adsimilitudinemnram & habeat potest a tempistium
maris & uolatilium caeli & omniumpecorum & omnesterrae: &om
nium reptilium repentium quaerepunt superterram : Etfecitds̃ homi¬
nem : adimaginem dĩfeciteum masculum & feminam feciteos : & benedix̃¬

Expanded text:
et uideamus, utrum nobiscum ipsa scriptura concordet. sic certe scriptum est, et uideamus, utrum nobiscum ipsa scriptura concordet. sic certe scriptum est, cum adhuc diei sexti opera narrarentur: et dixit deus: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram; et habeat potestatem piscium maris et uolnium reptilium, quae sunt super terram. Et fecit Deus hominem, secundum imaginem Dei fecit eum: masculum et feminam fecit eos, et benedix
Abbreviated transcription (Latin):
ter: a quibus operibus. indie Uͫ equieuit: &iam su amre qui¬
m e iuflem diei notitiae gaudio que probere dignatus: & ideo
oneum in quolib& opere suo sedinsuare quiae benedixre & sc̃isi¬
auit : undenulla multerius creaturam constituens sedi eaquȩ
mniasimul focitam̃ ministrans acgubernans: & mouens sine
es satione operatur simul & requiescens &operans: sicut lam
tatractata sunt: quorum operum eiusquȩ usque nunc operatur
peruoluminatem põrum explicandorum uelut ex ordium
parrandinominauit scriptura: fons autem ascendebat de
terra: & inri agabat ominem faciem terrae: de quo fonte quia
diximus quod dicendum putauimus ea quȩ sequuntur ab alio
An &ipse in occulto sicutfenum agri ante quam exortum est ut hoc ei
post ess& acces sutemporis exoriri quod depuluere factus est : accipiamus
ergo cum sexto ipsodie in acperspicua uisibili quifor madelimofaetũ :
sed tunc non commemoratum quod nunera ecapitulati insinuatur:

Expanded text:
ter. A quibus operibus in die septimo requievit, etiam suam requiem ejusdem diei notitiae gaudioque praebere dignatus: et ideo non eum in quolibet opere suo, sed in sua requie benedixit et sanctificavit. Unde nullam ulterius creaturam instituens, sed ea quae omnia simul fecit, administratorio actu gubernans et movens, sine cessatione operatur, simul et requiescens et operans, sicut jam ista tractata sunt. Quorum operum ejus quae usque nunc operatur, per volumina temporum explicandorum, velut exordium narrandi sumens, ait Scriptura, Fons autem ascendebat de terra, et irrigabat omnem faciem terrae. De quo fonte quia diximus quod dicendum putavimus, ea quae sequuntur ab alio t ipse in occulto sicut fenum agri, antequam exortum est. ut hoc ei post esset accessu temporis exoriri, quod de puluere factus est? Accipiamus ergo eum sexto ipso die in hac perspicua uisibilique forma de limo fictum, sed tunc non commemoratum, quod nunc recapitulando insinuatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nondormiendo potius pesturbatas habent sentiendi uias incapite
ut tali a uideant qualia somniantis uident : quorum dormiendo
auertitur intentio a sensuuigilande. & ineauidenda conuertitur :
Cumergo illud fiat nondor miendo non tamenea quȩ uidentur e
eXAlio genere sunt quam ȩxnatura spĩ dequo uel in quofiunt similitus¬
dines corporum: itaquamuis diuersasit causaintentiones alienatȩ
quomdosano corpore uigilantis occulta quad amui spiritalia nima rapitur
ut uice corporum expressas corporalium rerum similitudines insp
uideat: eadem tamenest natura uisorum: Neque enim dicipotes
cum causa in corpore est : tunc anima sineulla prȩsensione futuro
exseipsa uersare imagines corporum: sicut eciam cogitando ad so
cum uero inea uidendaspũ ad sumitur diuinitus haec demonstrare

Expanded text:
non dormiendo potius perturbatas habent sentiendi uias in capite, non dormiendo potius perturbatas habent sentiendi uias in capite, ut talia uideant, qualia somniantes uident, quorum dormiendo auertitur intentio a sensu uigilandi et in ea uidenda conuertitur. cum ergo illud fiat non dormiendo, hoc autem dormiendo, non tamen ea, quae uidentur, ex alio genere sunt quam ex natura spiritus, de quo uel in quo fiunt similitudines corporum. ita quamuis diuersa sit causa intentionis alienatae, quando sano corpore uigilantis occulta quadam ui spiritali anima rapitur, ut uice corporum expressas corporalium rerum similitudines in spiritu uideat, eadem tamen est natura uisorum. neque enim dici potest, cum causa in corpore est, tunc animam sine ulla praesensione futurorum ex se ipsa uersare imagines corporum, sicut etiam cogitando adsolet, cum uero in ea uidenda spiritu adsumitur, diuinitus haec demonstrar
Abbreviated transcription (Latin):
somis uidere scebam: nec ta menillas corporalium rerum similitudinas
quas uidebam sic abipsis corporalibus discerraebam quem admodum
eds cogitantũs &iam clausis oculis uel intenebras constituti discernere
solemus tantum ual& ipsa animi intentio utrumꝑducatur usq ad
minus erudita & iam ipsa esse corpora ex estimans sentiat se non ea cor¬
porã sed spũ uidere. longesit tamen ab affectione quasuo corpore
prȩsentatur: unde se nouerunt & ceciuigilase cumsimilitudinis cor¬
porum cogitas a corporibus qua e uides enon possunt cesta noti o¬
ne discernunt : cumaũt sanocorpose nec somno sensibus conpo¬
tis aliquo occulto opesesp̃itali m ea usa quaesimilia sunt corpe¬
ralibus animarapitur non quia modus diuersus est. Ideo est&iam
diuersanatur usorum : cum & in illis causis quaede corpore existunt
sicutique diffesentia & aliquando a contrario: Namfsenitici

Expanded text:
somnis uidere sciebam nec tamen illas corporalium rerum similitudines, somnis uidere sciebam nec tamen illas corporalium rerum similitudines, quas uidebam, sic ab ipsis corporalibus discernebam, quemadmodum eas cogitantes etiam clausis oculis uel in tenebris constituti discernere solemus. tantum ualet ipsa animi intentio utrum perducatur usque ad minus erudita etiam ipsa esse corpora existimans sentiat se non ea corpore, sed spiritu uidere, longe sit tamen ab effectione, qua suo corpori praesentatur: unde se norunt et caeci. uigilare, cum similitudines corporum cogitatas a corporibus, quae uidere non possunt, certa notione discernunt. Cum autem sano corpore nec somno sensibus consopitis aliquo occulto opere spiritali in ea uisa, quae similia sunt corporalibus, anima rapitur, non, quia modus diuersus est, ideo est etiam diuersa natura uisorum, cum et in illis causis, quae de corpore existunt, sit utique differentia et aliquando a contrario. nam phrenetici
Abbreviated transcription (Latin):
corpokalia cumsit incorpose : Sienim non fit nisi in ipsis aditib:
isi ianuis sensuum uelud in oculis. induribus. c&erisque
sensibus corporissola m̃peditur ꝑceptiocorporaliũ. non auteni
animȩ intentio in aliud sic auestitur ut ꝓcorporib: habeat imagines
corporum : Si aũt causa est intus incesebro unde diriguntur uiȩ
ad ea quae forissunt sentienda ipsius intentiones uasasopiuntur
uel turbantur uel inter cludunt᷑ : quibus nitur anima in ea quȩ fo¬
orissunt intuenda uel sentienda : quẽ uisum qm̃ non amittit:
tanta expresione format simili aut imagines corporalium
acorporalibus discernese nonualens utrũ in illis an in istis sit
nesciat : &cumscit longe aliomodo sciat quamdum incogitando uer¬
sanitur siueoccurrunt similitudinis corporum quimodus nisi ab exꝑ¬
tis capi utcumque non potest: Hincenim erat quod medor miens in

Expanded text:
corporalia, cum fit in corpore. si enim non fit nisi in ipsis aditibus et corporalia, cum fit in corpore. si enim non fit nisi in ipsis aditibus et quasi ianuis sensuum, uelut in oculis, in auribus ceterisque sensibus corporis, sola inpeditur perceptio corporalium, non autem animae intentio in aliud sic auertitur, ut pro corporibus habeat imagines corporum; si autem causa est intus in cerebro, unde dirigantur uiae ad ea, quae foris sunt, sentienda, ipsius intentionis uasa sopiuntur uel turbantur uel intercluduntur, quibus nititur anima in ea, quae foris sunt, intuenda uel sentienda. quem nisum quoniam non amittit, tanta expressione format similia, ut imagines corporalium a corporalibus discernere non ualens, utrum in illis an in istis sit, nesciat et cum scit longe alio modo sciat, quam dum in cogitando uersantur siue occurrunt similitudines corporum: qui modus nisi ab expertis capi utcumque non potest. hinc enim erat, quod me dormiens in
Abbreviated transcription (Latin):
usionũ quaroundeappareant dormientibus quae cor tidie sen¬
tit anima & nsmoistula ut non multumcurat inquirere. quasi
uero id eominus mirasit taliumnatura uisorum quiaco t iliana
estro duticieominus curanda quia omnumest: Autsir & tefaci¬
unt quustanonquerunt r&ctius fecerint si nẽ inillacurios isint
Egouero multo amplius aclmiror multoq maxime est apeoquan¬
ta celeritate ac facilitate inse a nima sabricet̃ imagins corporuni
quae ꝑ corporis oculĩs uiderit: quamsominianti um uel &iãime tast
dormientium prȩsto sunt uisionibus neque uigilantium : tantũ tamen
ual& quodusque ad oculos corum nec sopita nec perturbata nec inter¬
clusa ꝑuenitacesebro uia sentiendo : & animȩ intentionẽ usque
adipsas quãuis clausas fosescorporis ducit ut cogitent᷑ Imagines
quidem corporũ sed nullo modo ꝓeihabe antur corporibus quae
ꝑoculas sentiunt᷑ : tantum int̃est ubifiat inpedimentũ sentiendi

Expanded text:
sim quaero, unde appareant dormientibus, quae quotidie sentit anima, et nemo istud aut non multum curat inquirere. Quasi vero ideo minus mira sit talium natura visorum, quia quotidiana est; aut ideo minus curanda, quia omnium est; aut si recte faciunt qui ista non quaerunt, non rectius fecerint si nec in illa curiosi sint. Ego vero multo amplius admiror, multoque maxime stupeo quanta celeritate ac facilitate in se anima fabricetur imagines corporum, quae per corporis oculos viderit, quam somniantium vel etiam in ecstdormientium praesto sunt uisionibus neque uigilantium. tantum tamen ualet, quod usque ad oculos eorum nec sopita nec perturbata nec interclusa peruenit a cerebro uia sentiendi et animae intentionem usque ad ipsas quamuis clausas fores corporis ducit, ut cogitentur quidem imagines corporum, sed nullo modo pro eis habeantur corporibus, quae per oculos sentiuntur. Tantum interest, ubi fiat inpedimentum sentiendi
Abbreviated transcription (Latin):
nisfecit Restat: ut aut denihilo eam faciat: aut dealiqua
sp̃iritali tam̃ rationali ereatura: sed denihilo fieri aliquid:
consũ matis operib quib creauit omnia simul iuolentum
st monstrare uelle : & utrũ ꝑspicuis docum̃tis. obtmmłre
ossit ignoro: Nec &xigandũ est a nobis. qđ uel conprehende¬
ae homo non uala : uelsiiam ualeat mirũ si ꝑsuadere cuiquã
otest : nisitaliqui&iã nullo hominẽ docq e conante potest.¬
xiam ips& ale aliquid intellegere : tutius est igitur dehuis
nodi reb: non humanis agere conecturis : sed diuinates¬
imonia ꝑscrutari: qd ergo & angelis tãquã parentibus
s̃creat animas. pullamihi decanonicis libris occurrit

Expanded text:
nis fecit, restat ut aut de nihilo eam faciat, aut de aliqua nis fecit, restat ut aut de nihilo eam faciat, aut de aliqua spirituali, tamen rationali creatura. Sed de nihilo fieri aliquid consummatis operibus, quibus creavit omnia simul, violentum est velle monstrare; et utrum perspicuis documentis obtineri possit, ignoro. Nec exigendum est a nobis quod vel comprehendere homo non valet; vel si jam valeat, mirum si persuadere cuiquam potest, nisi tali, qui etiam nullo homine docetiam ipse tale aliquid intellegere. tutius est igitur de huius modi rebus non humanis agere coniecturis, sed diuina testimonia perscrutari. Quod ergo ex angelis tamquam parentibus deus creet animas, nulla mihi de canonicis libris occurrit
Abbreviated transcription (Latin):
aliquideluesscat nonsit absurdum: qd siuechoc quidem potuerim:
docuñitorũ monum̃tis: undiq parit̃q nutantib saltim non
uidebitur nostradubitatio labora du̾itas sequcrendi sed ad fir¬
mandi temeritatẽ : ut mesiquis recte lameqtus est docere
dign&ur siquẽ uero non diuini eloqui n& ꝑspauae rationis aue¬
toritas s. dsua presumptio certũ fecrat dubitare mecũ non de
turam : n& innaturã corporis conuerti utquȩiam fuit anima.
fiat corpus: Nec innaturam anima e inrationalis: ut quȩ fuit
anima hominis. siatpeccoris: Nec innaturã dĩ utquȩ fuit ani¬
ma fiat quod dĩ est : atq: ita uicissim: nec corpus nec animã
qinrationalem : nec substantiã quads̃ est conuerti& ficri
animã humatiã : Illud &&iam nonminus certũ esse deb&
animã nonesse nisi creaturã dĩ: quaꝓpt̃ sineq: decorpore
q: deanima in inrationali : neq deseipso ds̃ animã hon¬

Expanded text:
aliquid elucescat, non sit absurdum. Quod si ne hoc quidem potuerimus, aliquid elucescat, non sit absurdum. Quod si ne hoc quidem potuerimus, documentorum momentis undique pariterque nutantibus, saltem non videbitur nostra dubitatio laborem devitasse quaerendi, sed affirmandi temeritatem: ut me, si quis recte jam certus est, docere dignetur; si quem vero nec divini eloquii, nec perspicuae rationis auctoritas, sed sua praesumptio certum fecerat, dubitare mecum non dedturam nec in naturam corporis converti, ut quae jam fuit anima, fiat corpus; nec in naturam animae irrationalis, ut quae fuit anima hominis, fiat pecoris; nec in naturam Dei, ut quae fuit anima, fiat quod est Deus: atque ita vicissim nec corpus, nec animam irrationalem, nec substantiam quae Deus est, converti et fieri animam humanam. Illud etiam non minus certum esse debet, animam non esse nisi creaturam Dei. Quapropter si neque de corpore, neque de anima irrationali, neque de seipso Deus animam homi
Abbreviated transcription (Latin):
uixerunt & stederunt suꝑpedes suos congregatio multa ualde:
ubimihi uid&ur ꝓf&icȩ significatũ : nonexillo tantũ cam po
ubires ipsademonstrrbatur : sed ex toto orbeterrarũ resur¬
recturos homines & hoc ꝑflatũ qua tuor mundi figuratam¬
corpore flatus ipse ꝓcessit: sed quia mundus non itadõ coap¬
tatur ad unitatem ꝑsonȩ: sicut caro illa uerbo eius uniganto
filio: non possumus dicere itaesse animã de substantiadiquẽ¬
admodum flatus ille aqua tuor uentis denatura mund fac¬
tus est: sed tam̃ aliud eũ fuisse aliud sigiificas se ꝓuto q̃d exem¬
ploflatus ex corporedñi ꝓcedentis recte intellegi potest al¬
si e⁊ chiel ꝓf&a illo loco non resurrectionem carnis qualis
ꝓpriȩ futura est sed inopinatã disperati populi rparetionen
preuidit: Illud ergo iam uidem cui nam potius sententis
diuina testimonia suffragentur cinequa dicitur un ã anin¬

Expanded text:
uixerunt et steterunt super pedes suos, congregatio multa ualde. uixerunt et steterunt super pedes suos, congregatio multa ualde. ubi mihi uidetur prophetice significatum non ex illo tantum campo, ubi res ipsa demonstrabatur, sed ex toto orbe terrarum resurrecturos homines, et hoc per flatum quattuor mundi corpore flatus ipse processit. sed quia mundus non ita deo coaptatur ad unitatem personae, sicut caro illa uerbo eius unigenito filio, non possumus dicere ita esse animam de substantia dei, quemadmodum flatus ille a quattuor uentis de natura mundi factus est; sed tamen aliud eum fuisse, aliud significasse puto, quod exemplo flatus ,<x corpore domini procedentis recte intellegi potest, etiamsi Ezechiel propheta illo loco non resurrectionem carnis, qualis proprie futura est, sed inopinatam desperati populi reparationempraeuidit. Illud ergo iam uideamus, cuinam potius sententiae diuina testimonia suffragentur: eine, qua dicitur unam ani
Abbreviated transcription (Latin):
mnes animȩ generarentur : adõ aũt crearentur: quando
ngulis hominib: clantur sicut a parentib: hominib: corpora
ugroratio animȩ uel ut in parente ratioplis sedipsa omnino
ũ factus est dies fact᷑ sit anima sicut ipsae dies sicut cȩlũa t̃
em adimaginem suã: hocuro tertiũ quomodo nonrepug¬
& ei sentenciae: qua sexto die factus accipitur homo adima¬
qinẽdi: & postliem .vII. uisibilit̃ creatus: pontã facile uide
potest: nouas quippeanimas siqi: quaeneq: ipse neq: ratio
auctoritas: multominus itaq: exmundi corporeis elim̃tis: pisi
forte illud mou&: qd apud ezehielem ꝓf&ancũ de monstra¬
tur resurr&tio mortuorũ redinte gratis corporib: ex quat¬
tuor ueitis caeli aduocatur sp̃s: quo ꝑflante uiuificentur ut
surgant: sic enim scriptũ est : & cdixit mihi dñs  ꝓfetiza suꝑsp̃m¬
tib uartorum cacliueni&: inspirainmor tuos hos. & uiuant:
& ꝓf&aui sicut precepit inihi dñs: & intriruit spr̃ uitȩ in eos &re¬

Expanded text:
mae ab illa generentur, a deo autem creentur, quando singulis hominibus dantur, sicut a parentibus hominibus corpora, siue non ratio animae uelut in parente ratio prolis, sed ipsa omnino, cum factus est dies, facta sit anima, sicut ipse dies, sicut caelum et nem ad imaginem suam. Hoc uero tertium quomodo non repugnet ei sententiae, qua et sexto die factus accipitur homo ad imaginem dei et post diem septimum uisibiliter creatus, non tam facile uideri potest. nouas quippe animas fieri, quae neque ipsae neque ratioauctoritas. multo minus itaque ex mundi corporeis elementis; nisi forte illud mouet, quod apud Ezechielem prophetam, cum demonstratur resurrectio mortuorum, redintegratis corporibus ex quattuor uentis caeli aduocatur spiritus, quo perflante uiuificantur, ut surgant. sic enim scriptum est: et dixit mihi dominus: propheta suptibus uentorum caeli ueni et inspira in mortuos hos, et uiuant. et prophetaui, sicut praecepit mihi dominus, et introiuit spiritus uitae in eos, et re
Abbreviated transcription (Latin):
nsib exploret᷑ sed soli adiaceat. olfactui citriũ putatꝰ herba quȩ
icat᷑ apiaria & cib aliquo dulciculo suco affectꝰ putat᷑ melle conditꝰ.
ignotꝰ anulus contrectatꝰ in tenebris putat᷑ aureus cũ sit areus ł
genteus. aut cũ repentinis in opinatisq: corporalib uisis anima
erbata ł in somnis uidere se putat ł aliquo eiꝰ modi sp̃itali uisi
ficit. Vnde in om̃ib: corporalib: uisis & aliq sensuũ contestatio &

Expanded text:
sensibus exploretur, sed soli adjaceat olfactui, citrium putatur herba quae sensibus exploretur, sed soli adjaceat olfactui, citrium putatur herba quae vocatur apiaria, et cibus aliquo dulciculo succo affectus putatur melle conditus; et ignotus annulus contrectatus in tenebris, putatur aureus, cum sit aereus aut argenteus. aut cum repentinis inopinatisque corporalibus visis anima turbata vel in somnis videre se putat, vel aliquo hujusmodi spirituali viso affici: unde in omnibus corporalibus visis, et aliorum sensuum contesta
Abbreviated transcription (Latin):
n dici. scđm quã sp̃italis om̃a diiudicat. qua ꝓpt̃ ñ absurde neq
onuenient̃ arbitror sp̃italẽ uisionẽ int̾ intellectualẽ & corpora
tãquã medietatẽ quandã obtinere. Puto enĩ ñ in congruent̃ mediũ
rerũ ñ earũ uitio sed opimonis suȩ cũ apꝓbat quȩ similia s̃ ꝓ his
ib similia s̃ ab intelligentia deficiens. Fallit᷑ ergo inuisione corpo
cũ in ipsis corporib fieriputat qđ fit in corporis sensib sicut na¬
gantib uident᷑ in t̾ra moueriquȩ stant. & intuentib cȩlũ stare
lera quȩ mouentꝰ. & diuaricatis radiis oculoꝵ duas lucernȩ species
parere & in aqua remus anfractꝰ & multa huiꝰ modi. Aut cũ pu¬
t hoc eẽ qđ similit̃ coloratũ ẽ ł similit̾ sonat uelut aes ł sapit łtan¬
t᷑. Hinc enĩ & medicam̃tũ aliqđ ceratũ coctũ inca cabo putat᷑ legu
& sonitꝰ transeuntis uehiculi putat᷑ ex tonitruo: & si nullis alus

Expanded text:
 dici, secundum quam spiritalis omnia diiudicat. quapropter non absurde neque inconuenienter arbitror spiritalem uisionem inter intellectualem et corporalem tamquam medietatem quandam obtinere. puto enim non incongruenter medium rerum non . earum uitio, sed opinionis suae, cum adprobat quae similia sunt pro his, quibus similia sunt, ab intellegentia deficiens. fallitur ergo in uisione corporali, cum in ipsis corporibus fieri putat, quod fit in corporis sensibus — sicut nauigantibus uidentur in terra moueri quae stant et intuentibus caelum stare sidera, quae mouentur, et diuaricatis radiis oculorum duae lucernae species adparere et in aqua remus infractus et multa huius modi — aut cum putat hoc esse, quod similiter coloratum est uel similiter sonat uel hinc enim et medicamentum aliquod ceratum coctum in cacabo putatur legumen, et sonitus transeuntis vehiculi putatur ex tonitruo, et si nullis aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ clarificauit eum insem& ipso : Vt natura humana inqua
filius hominis quae a uerbo a&erno suscepta est : &iam inr¬
lia&ernitate don&ur: &continuo inquit clarif
saculi sed continuo futuram : hac ad testatione praedice
Ipsa estenim clarificatio dequa euangelista iam dixerat
paulo ante commemoraui : Quia propterea non dumer
surrectionem credentibus dandus : quia iħs nondum erat
ficatus : idest nondu fuerat mortalitas in mortalitate
Potest & deista clarificinone dictum uideri : nunc clar
est filius hominis : utadait nunc non adinminente
onem sed aduicinã resurrectionẽ pertinire credatur
quam fuerit factum quod erax tam proxime iamfutur
Hodiedilectioni uestrae isa qufficerint : cum donaueri

Expanded text:
s clarificavit eum in semetipso, ut natura humana, in qua est Filius hominis, quae a Verbo aeterno suscepta est, etiam immortali aeternitate donetur; et continuo, inquit, clarificabit n fine saeculi, sed continuo futuram hac attestatione praedicens. Ipsa est enim clarificatio de qua evangelista jam dixerat, quod paulo ante commemoravi, quia propterea nondum eraresurrectionem credentibus dandus, quia Jesus nondum erat clarificatus, id est, nondum fuerat mortalitas immortalitate Potest et de ista clarificatione dictum videri, Nunc clarificatus est Filius hominis; ut quod ait nunc, non ad imminentem passionem, sed ad vicinam resurrectionem pertinere credatur, tanquam fuerit factum quod erat tam proxime jam futurum. Hodie Dilectioni vestrae ista suffecerint; cum donaveri
Abbreviated transcription (Latin):
lypsi iohannis exponebat᷑ magna reuelatio. Est etiã si forte ignũ
ille cuihȩc demonstrant᷑ utrũ e corpore excierit An adhuc sit in cor¬
re sed sp̃u a sensib corporis ut e& in istis similitudinb corpoꝵ qu
sp̃u uident᷑ ita & ab his rapiat᷑ ut in illã quasi regionẽ intellect
ł intelligibiliũ subuehet᷑ ubi sine ulla corporis similitudine ꝑs¬
a ueritas cernit᷑ nullis opinionũ falsarũ nebulis offuscat᷑: ibi uiis¬
tes animȩ ñ sunt perosȩ aclaboriosȩ. Ieq enĩ opere tẽperantis
bido frenat᷑ aut opere fortitudinis tolerant᷑ aduersa. aut open
tiȩ iniqua puniunt᷑ aut opere prudentiȩ mala deuitant᷑. Vna
beata uita in fonte suo bibit᷑ unde asꝑgit᷑ aliquid huic humanȩ ut
ut in t̾ẽptationib huiꝰ scłi tẽperant̃ fortit̃ iuste prudent̃q: uiua
ropt̃ illud quippe adipiscendũ ubi secura quies erit & ineffabilis u

Expanded text:
ocalypsi Joanni exponebatur , magna revelatio est: etiamsi forte ignoret ocalypsi Joanni exponebatur , magna revelatio est: etiamsi forte ignoret ille cui haec demonstrantur, utrum e corpore exierit, an adhuc sit in cor est a sensibus corporis, ut esset in istis similitudinibus corporum, quae spiritu uidentur, ita et ab ipsis rapiatur ut in illam quasi regionem intellectualium uel intellegibilium subuehatur, ubi sine ulla corporis similitudine perspicua ueritas cernitur, nullis opinionum falsarum nebulis offuscatur, ibi uirtutes animae non sunt operosae ac laboriosae; neque enim opere temperantiae libido frenatur aut opere fortitudinis tolerantur aduersa aut opere iustitiae iniqua puniuntur aut opere prudentiae mala deuitantur. unaenim beata uita in fonte suo bibitur, unde aspergitur aliquid huic humanae uitae, ut in temtationibus huius saeculi temperanter, fortiter, iuste prudenterque uiuatur. propter illud quippe adipiscendum, ubi secura quies erit et ineffabilis uisio
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ in corpoꝵ similitudinib quȩ sp̃u uident᷑ fallit᷑ anima cũ ea
nȩ sic uid& ipsa corpora e̾e arbitrat᷑. ł qđ sibi suspitione falsa quȩ
stextura finxerit. hoc etiã corporib putat quȩ ñ uisa conietꝰ¬
tat. At uͦ in illis intellectualib uisis n fallit᷑ aut intelligit & uerõ¬
ideo errare quia ñ uid&. Qua ꝓpt̃ cũ rapit᷑ anima in ea uisa quȩ spũ
nunt᷑ similia corporalib: ita ut om̃ino a sensib corporis auertat᷑ ams¬
us quã in somno sol& sedminꝰ quã in morte iã diuinȩ ad monit¬
nis ẽ & ad iutorii ut se ñ corpora sed uisa corpoꝵ similia spĩtalit̃ i¬
uerit cernere. sicuti qui se in somnis uidere. etiã antequã euis¬
ent sciunt. Ibi se etiã uident᷑ futura ita ut om̃ino futura noscui
quoꝵ imagines p̃sentes uident᷑. siue ipsa hominis m̃te diuinitꝰ ao¬
ta. siue aliquo int̃ ipsa uisa quid significent exponente. sicut in ar¬

Expanded text:
 quae spiritu uidentur, fallitur anima, cum ea, quae sic uidet, ipsa corpora esse arbitratur uel, quod sibi suspicione falsaque coniectura finxerit, hoc etiam in corporibus putat, quae non uisa coniectat. at uero in illis intellectualibus uisis non fallitur. aut enim intellegit, eideo errare, quia non uidet. Quapropter cum rapitur anima in ea uisa, quae spiritu cernuntur similia corporalibus, ita ut omnino a sensibus corporis auertatur amplius quam in somno solet, sed minus quam in morte, iam diuinae admonitionis est et adiutorii, ut se non corpora, sed uisa corpooverit cernere, sicuti quae se in somnis videre, etiam antequam evigilent, sciunt. Ibi si etiam videntur futura, ita ut omnino futura noscantur, quorum imagines praesentes videntur, sive ipsa hominis mente divinitus adjuta, sive aliquo inter ipsa visa quid significent exponente, sicut in Ap
Abbreviated transcription (Latin):
sine sp̃itali eẽ ñ potest. quando quidẽ mom̃to eođẽ quo con
sensu corporis tangit᷑ fit eniã in animo tale aliquid ñ qđ hon
tale sit sed qđ simile sit. Qđ siñ fier&e. nec sensus ille e& quo es
quȩ extrinsec adiacent sentiunt᷑. Neq enĩ eorpͥ sentit sed ans
ꝑ corpꝰ. quo uelut nuntio utit᷑ ad formandũ in seipsa qđ exctrin¬
o̾nuntiat᷑. Non potest itaq fieri uisio corporalis. nisi etiã sp̃n¬
lis simul fiat. Sed ñ discernit᷑ nisi cũ fuerit sensus ablat̾ a corpi¬
re & ia qđ ꝑ corpus uidebat᷑ inuemat᷑ in sp̃u. At uero sp̃italis
sio etiã sine corporali fieri potest. cũ absentiũ corpoꝵ similti¬
dines in spũ apparent & fingunt᷑ multȩ ꝓ arbitrio ł p̃ter arbis¬
ũ demonstrant᷑. Itẽ sp̃italis uisio indig& intellectuali ut diu¬
cetꝰ. intellectualis aut̃ ista sp̃itali inferiore ñ indig&. Ac ꝑ ho
sp̃itali corporalis. intellectuali Aut̃ utraq subiecta ẽ. Cã ere

Expanded text:
sine spiritali esse non potest, quandoquidem momento eodem, quo corpus sensu corporis tangitur, fit etiam in animo tale aliquid, non quod hoc sit, sed quod simile sit: quod si non fieret, nec sensus ille esset, quo ea, quae extrinsecus adiacent, sentiuntur. neque enim corpus sentit, sed anima per corpus, quo uelut nuntio utitur ad formandum in se ipsa, quod extrinsecus nuntiatur. non potest itaque fieri uisio corporalis, nisi etiam spiritalis simul fiat; sed non discernitur, nisi cum fuerit sensus ablatus a corpore, ut id, quod per corpus uidebatur, inueniatur in spiritu. at uero spiritalis uisio etiam sine corporali fieri potest, cum absentium corporum similitudines in spiritu adparent et finguntur multae pro arbitrio uel praeter arbitrium demonstrantur. item spiritalis uisio indiget intellectuali, ut diiudicetur, intellectualis autem ista spiritali inferiore non indiget. ac per hoc spiritali corporalis, intellectuali autem utraque subiecta est. cum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tis atq intelligentiȩ lum̃ quo & ista inferior adiudicat᷑. & ea cer¬
unt᷑ quȩ neq s̃ corpora nec ullas formas similes corpoꝵ. uelut ipsa
ens & om̃is animȩ affectio bona cui contraria sunt eius uitia¬
quȩ recte culpant᷑ atq dãpnant᷑ in hominib. Quo eñĩ alio modo ip¬
se intelletꝰ isi intelligendo conspicit᷑. ita & caritas gaudiũ pax lon¬
ganimitas benignitas bonitas fides mansuetudo continentia & cȩce
huiꝰ modi quib: ꝓpinquat᷑ dõ & ipse ds̃ ex quo om̃a ꝑ quẽ om̃a inqͥs
om̃a. Qua quã itaq in eadem anima fiant uisiones siue quȩ sentius
ꝑ corpꝰ sicut hoc corporeũ cȩlũ & terra. & quȩ cũq: in eis notae̾ẽ possi
quẽ ad modũ poss̃ siue quȩ spũ uident᷑ similia corpoꝵ de quib ũ¬

Expanded text:
tis atque intellegentiae lumen, quo et ista inferiora diiudicantur et ea cernuntur, quae neque sunt corpora nec ullas gerunt formas similes corporum, uelut ipsa mens et omnis animae adfectio bona, cui contraria sunt eius uitiaquae recte culpantur atque damnantur in hominibus. quo enim alio modo ipse intellectus nisi intellegendo conspicitur? ita et caritas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fidehuius modi, quibus propinquatur deo, et ipse deus, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia. Quamquam itaque in eadem anima fiant uisiones, siue quae sentiuntur per corpus, sicut hoc corporeum caelum et terra et quaecumque in eis nota esse possunt, quemadmodum possunt, siue quae spiritu uidentur similia corporum, de quibu
Abbreviated transcription (Latin):
sed dictum est bonum semenł hi sunt filii regni: tiz ania autẽ
maligni : Sicut ergo sol& lo qui scriptura . ressignificantes
illas quae significantur apellans : italoquutus est dñs dicens
clarificatus est filius hominis: postea quam separato indene¬
mo & securnrema nentibus scis significata est glorificatioe
quando separatis iniquis manebit in a ernitate cum sc̃ĩs
sids̃ clarificatur ineo : Si enim non ipse in seipso sed ds̃ in illo
ficatur : tuncillum ds̃ inseclarificat : Deniq tam quã isto
nens adiungit &dicit : sid s̃ clarificatus est in eo &ds̃cla

Expanded text:
sed dictum est, Bonum semen hi sunt filii regni; zizania autem, filii maligni . Sicut ergo solet loqui Scriptura, res significantes tanquam illas quae significantur appellans; ita locutus est Dominus dicens, Nunc clarificatus est Filius hominis: posteaquam separato inde nequissimo, et secum remanentibus sanctis, significata est glorificatio ejus, quando separatis iniquis manebit in aeternitate cum sanctisominis, ut Deus clarificetur in eo. Si enim non ipse in seipso, sed Deus in illo clarificatur, tunc illum Deus in se clarificat. Denique tanquam ista exponens, adjungit, et dicit: Si Deus clarificatus est in eo, et Deus cla
Abbreviated transcription (Latin):
rali uniuersa illa suꝑna ciuitas non cupatur: quem primũdiem condi¬
tũ existimamus Nam necillud latuit eos mi steriũ regucaelorũ quod.
opor tunoterapore reuelatũ est prosalute nr̃a quo hac peregr inationes¬
liberatieorũ c&&ui coniungamius : Neque enim hocignorarent: quando¬
quidem hucus que ipsum semeri quodopor tuno tempore aduenit ꝑͥ ipsos
dispositũ est in manu mediatoris: Idest in eius potestate quidñ seorũ est
& hi sormadi & informa serui Dicititẽ apostolus ihiminimo om¬
nũ scõrũ data est gratia ha &c ingentib  nd̾ntiare inuestigabilis
duitiasep̃i & in luminare q̃ sit dispositio sacramenti quod fuitabs¬
conditum a saeculis indõ quiuniuer sacreaunt ut in notescer&s
principib & potestatib incaelestib ꝑ ecclesiã maltiformis sapi¬

Expanded text:
rali uniuersa illa superna ciuitas nuncupatur, quem primum diem condirali uniuersa illa superna ciuitas nuncupatur, quem primum diem conditum existimamus. Nam nec illud eos latuit mysterium regni caelorum. quod oportuno tempore reuelatum est pro salute nliberati, eorum coetui conjungamur. Neque enim hoc ignorarent; quandoquidem ipsum semen, quod opportuno tempore advenit, per ipsos dispositum est in manu meet in forma dei et in forma serui. dicit item apostolus: mihi minimo omnium sanctorum data est gratia haec in gentibus adnuntiare inuestigabiles diuitias Christi et inluminare, quae sit dispositio sacramenti. quod fuit absconditum a saeculis in deo, qui uniuersa creauit. ut innotesceret principibus et potestatibus in caelestib
Abbreviated transcription (Latin):
nens inquid facito perasua Et sicut pater suscitat mortuos &uiui fi¬
cat. sic & filius suscitat quosuult &uiuisicat: De inde qui a non solũ
magna arq p̃cipua uerũ &iam istaterrena & extrema ipseopera¬
itur : Itadicit a postolus stubretu quod soninas nonuiuificatur nisi¬
Ipsaute mdo nonaudio licere aliomo in notuisse cũ ea fecis sex quã illo quo e a
nouera ut facer& apud quem nonest cõi metatio n&e momenti obumbratio:
Non sane propter inferiorũ scientiam nentus indig& quasi ꝑeos fiat scien¬
tior: sedillo simplici ac mirabili modo nouit omnia stabiliter atque
inm̃itabiliter: hab& autem nd̾ntios propter nos & ꝓp̃ipsos. qui a illo modo
doparere & adistere ut eũde inferiorib consulant eiusq suꝑnis prae¬
ceptis & iussis obtemperent. Honĩ est eis inor dine propriae naturae
atq substantiae: Nd̾ncii autẽ ꝓreceangelidicuntur: quono mine gene¬

Expanded text:
nens, inquit, facit opera sua; et sicut pater suscitat mortuos et uiuifinens, inquit, facit opera sua; et sicut pater suscitat mortuos et uiuificat, sic et filius quos uult uiuificat. deinde quia non solum magna atque praecipua, uerum etiam ista terrena et extrema ipse operatur, ita dicit apostolus : stulte, tu quod seminas non uiuificatur, nisipsi autem deo non audeo dicere alio modo innotuisse, cum ea fecisset, quam illo. quo ea nouerat ut faceret, apud quem non est commutatio nec momenti obumbratio. Non sane propter inferiorum scientiam nuntiis indiget, quasi per eos fiat scientior; sed illo simplici ac mirabili modo nouit omnia stabiliter atque incommutabiliter. habet autem nuntios propter nos et propter ipsos, quia illo modo deo parere et adsistere. ut eum de inferioribus consulant eiusque supernis praeceptis et iussis obtemperent, bonum est eis in ordine propriae naturae atque substantiae. nuntii autem graece. angeli dicuntur: quo nomine gene
Abbreviated transcription (Latin):
ingloria: et nisi fallor uerũ est quia omnia quae dicitur dstã quã
ad p̃sens tempus cognoscere. Ideodicitur: qui a cognosci facit siue aban¬
gilis siut ab hominib: Modus quippe istelocutionis cũ ꝑeffcientẽ
id quodefficitur significatur caleberest inscriptaris sc̃is: maximecũde
dõ aliquid dicitur. quode iad propri&atẽ locutionis non conuerire
praesidens mentib: nr̃is ipsaueritasclamat : Iamnuncergo discer¬
namus operadi quae usque nunc operatur. ab illis operib: aquibus
Indie .Uii. requieuit: sunt enim qui arbitrantur tantũ modomun¬
dũ istũ factũesseadõ c&era iam fieri abipsomundo. sicut illeordi¬
nauit &iussit: Dm̃a utẽ ipiũ nihil operari : contra quos profertur
illa sententia dñi: Pat̃ meususq nunc operatur: & nequis quã put a¬
re apud seipsũ aliquid operarenori ir hoc mundo : pater in mema¬

Expanded text:
in gloria. et. nisi fallor, mirum est, si non omnia, quae dicitur deus tamquam in gloria. et. nisi fallor, mirum est, si non omnia, quae dicitur deus tamquam ad praesens tempus cognoscere, ideo dicitur, quia cognosci facit, siue ab angelis siue ab hominibus. modus quippe iste locutionis, cum per efficientem id quod efficitur significatur. creber est in scripturis sanctis, maxime cum de deo aliquid dicitur, quod ei ad proprietatem locutionis non conuenire praesidens mentibus nostris ipsa ueritas clamat. Iam nunc ergo discernamus opera dei. quae usque nunc operatur, ab illis operibus, a quibus in die septimo requieuit. sunt enim, qui arbitrentur tamtummodo mundum ipsum factum a deo, cetera iam fieri ab ipso mundo, sicut ille ordinauit et iussit, deum autem ipsum nihil operari. contra quos profertur illa sententia domini: pater meus usque modo operatur. et ne quisquam putaret apud se illum aliquid operari, non in hoc mundo, pater in me ma
Abbreviated transcription (Latin):
nuduĩgranum fere tritici aut alicuius c&erorũ: d̃s autẽ datillicor pus
quo modouoluerit: &unicuique semitiũ proprium corpus: sicer gocre¬
daiius uel si possumus &iam intellegamus usque runc operari adñi ut
si conditis ab eo rib operatioeius suibtrabatur interce dant seelolane

Expanded text:
nudum granum fere tritici, aut alicujus caeterorum; Deus autem dat illi corpus quomodo voluerit, et unicuique seminum proprium corpus . Sic ergo credamus, vel, si possumus, etiam intelligamus usque nunc operari Deum, ut si conditis ab eo rebus operatio ejus subtrahatur, intercidant. 41. Sed plane
Abbreviated transcription (Latin):
animãbonã ut & iam ad corpus in coinquinatũ ueniͥret: Ali¬
unde ergobonus a tequã uenir& ad corpus: sedutiq: non disqm¬
tiamorum. quianullum antea uitae gestȩmeritũ: non differen¬
tia corporis. qui a prius bonus quã uenir& ad corpus: Undeigit᷑
noc autẽ illis quiex trduceanimȩ illius preuaricatrieos animas
creari ascnũnt quãuis ꝓcis sonare nonuideatur qd dictũ est. Ueni
id corpus: tam̃ in caeris non in congrue coaptatur. ut cũ dixissa

Expanded text:
animam bonam, ut etiam ad corpus incoinquinatum veniret. Alianimam bonam, ut etiam ad corpus incoinquinatum veniret. Aliunde ergo bonus antequam veniret ad corpus: sed utique non differentia morum, quia nullum antea vitae gestae meritum; non differentia corporis, quia prius bonus quam veniret ad corpus. Unde igitur? 31. Hoc autem illis qui ex traduce animae illius praevaricatricis animas creari asserunt, quamvis pro eis sonare non videatur, quod dictum est, Veni ad corpus, tamen in caeteris non incongrue coaptatur; ut cum dixiss
Abbreviated transcription (Latin):
cendere dõ mittente animas dicunt: rursus hoc impedit cora
sorentiã quod ait sortitus sum animã bonã cũpeuldubio uel
& uno fonteman᷑re qdam modo tam quã riuelus. uel pari
natura sieri animas credant quas mittit dĩ in corpore, pons
aũt alias bonas uelmagis bonas : cralias nonbonas uelminus
bonas: unde em̃ bonȩ aut magis bonȩ. seu nonbonȩ autminus
onȩ animȩ nisi uel morib: secundum liberum uoluntatis
arbitrium uel differentia tempenuturȩ corporum. Dũ alic
magis aliaeminus gnuuantur corpore qd corrumpitur &
adgruuat animam : sedneq aetio erat aliqua singularam
quarumq: animarum : quȩ earum mores discq nerentur
ante quã uenirent ad corpora: Pec excorpore minus grouan¬
te potuit istedicere animã suabonã quiait sortitus sum animã
bonã & cumessem magis bonus ueniad corpus incomquinatũ:
accessis seenĩ dixit bonitatͥ quabonus erat. sortitus uidelic&

Expanded text:
cendere Deo mittente animas dicunt; rursus hoc impedit eorum cendere Deo mittente animas dicunt; rursus hoc impedit eorum sententiam, quod ait, Sortitus sum animam bonam: cum procul dubio vel ex uno fonte manare quodammodo tanquam rivulos, vel pari natura fieri animas credant, quas Deus mittit in corpora; non autem alias bonas vel magis bonas, et alias non bonas vel minus bonas. Unde enim bonae aut magis bonae, seu non bonae aut minus bonae animae, nisi vel moribus secundum liberum voluntatis arbitrium, vel differentia temperaturae corporum, dum aliae magis, aliae minus gravantur corpore, quod corrumpitur et aggravat animam ? Sed neque actio erat aliqua singularum quarumque animarum, qua earum mores discernerentur, antequam venirent ad corpora; nec ex corpore minus gravante potuit iste dicere animam sumam bonam, qui ait, Sortitus sum animam bonam; et cum essem magis bonus, veni ad corpus incoinquinatum. Accessisse enim dixit bonitati qua bonus erat, sortitus videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
tiã unius hominis peccatores constraitisunt multi: sic & ꝑi
oboedientiã unius hominis iusti constituentur multi: eosdem¬
q multos peccatores non quibuselam excptis. sedomnes intel¬
leg uolens : superiusait deadam: in quo omnes peccauqrunt:
unde utiq infantũ animas non posse secqrni  exeo qđ clictũ
dunt quianimas &x unius truducesapiunt: nisi aliqua mani¬
festa & liquida uelratione quae scripturis sc̃is nonr cpugna:
uel earũ ipsarum scriptunrrũ auctoritate redarguuntur:
iam itaq uideamus quantũ suscꝙti huius opcris necessĩtas
patitur quale &iam illudsit qd paulo antechistulimus¬
scriptũ est enĩ in libro sapientiae : pueraũt qrã ingeniosus & sort¬
tus sum animã honã : & cũ magis essembonus: uniad corpus in¬
o inquinatum: cumeñ indeatur illos adiuuare hoe testim¬
niũ quinon& parentibus creari seduenir eadcorpus ueldes¬

Expanded text:
tiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, sic per tiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, sic per oboedientiam unius hominis iusti constituentur multi, eosdemque multos peccatores non quibusdam exceptis, sed omnes intellegi uolens superius ait de Adam: in quo omnes peccauerunt? unde utique infantum animas non posse secerni et eo, quod dictudunt, qui animas ex unius traduce sapiunt, nisi aliqua manifesta. et liquida uel ratione quae scripturis sanctis non repugnet, uel earum ipsarum scripturarum auctoritate redarguantur. Iam itaque uideamus, quantum suscepti huius operis necessitas patitur; quale etiam illud sit, quod paulo anteScriptum est enim in libro Sapientiae: Puer autem eram ingeniosus, et sortitus sum animam bonam; et cum essem magis bonus, veni ad corpus incoinquinatum . Cum enim videatur illos adjuvare hoc testimonium, qui non ex parentibus creari, sed venire ad corpus vel des
Abbreviated transcription (Latin):
rat siantequã fuerint cõnmssa ꝓuenerit. pecaliquidei pręsti¬
tum est quir aptus est nemalitia mutar & intellectũ eius ds̃
cnĩ prȩscius illius. turȩ malitiae. curnoneũ secundũ ipsã potius
qudicaturus est. simoritur ȩ animȩ infantis neobess& ei &xcor¬
pore peccati participata conluuies. Ideo subueniendũ iudicauit
rbaptis mũ. quia prȩsciuit eã siuiuqr & pie fidelit̃q fuisse uicturã
anid eo potius repꝰelli hoc inuentũ potest quia meũ est Illiautem
quidehac sentaitia certos seesse confirmant alia fortas sepro¬
ferunt uel testimonia scriptunirũ ueldocum̃ taratione̾m.
quib hanc austrant ambiguitatẽ: ueleq te ostenelant non esse
contra id qed sentiunt illula postoliqua gratiã quasalii effici¬
mur magnalntentione cõnm̃ dansdicit: sicutinalam omnes
moriuntur si c in xp̃o omnes uiuisicabuntur : & sicũꝑ in obocdien¬

Expanded text:
rat, si, antequam fuerint commissa, pro uenerit, nec aliquid ei praestirat, si, antequam fuerint commissa, pro uenerit, nec aliquid ei praestitum est, qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum eius. deus enim praescius illius futurae malitiae cur non eum secundum ipsam potius iudicaturus est, si moriturae animae infantis, ne obesset ei ex corpore peccati participata conluuies, ideo subueniendum iudicauit per baptismum, quia praesciuit eam, si uiueret, pie fideliterque fuisse uicturam? An ideo potius refelli hoc inuentum potest, quia meum est, illi autem, qui de hac sententia certos se esse confirmant, alia fortasse proferunt uel testimonia scripturarum uel documenta rationum, quibus hanc auferant ambiguitatem uel certe ostendant non esse contra id, quod sentiunt, illud apostoli, quo gratiam, qua salui efficimur, magna intentione commendans dicit: sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur, et: sicut per inoboedien
Abbreviated transcription (Latin):
secundum carne: secuadi animã uero non nisieos qui
eo tempore maleuix erunt quo & benepotuis sent: omnes
aũt animas ho. est & infantiũ ideo habere necessariũ lap
xpedit: quia contagio peccatiex carne peccati qua obruitur
idhipia carne est sacra m̃to mediatoris e.pi&ur: Eiq di¬
uis: xus hocaexilũ ꝓcurau̾r quãds̃ praescit siusq ad arporfi¬
dei congrnos hi cuiuerit piefuis lncturã: Quaꝓpt̃aliquid q̃d ipse
nouit & nas iuoluit incorpore. & cito &trrxerit ecorpore : cum
qrgorespondant haeo quideis contredicipotest. isi in eqr tos nos
eorũ salutis fieri quihacuita benegesta inaecͤlesiȩ pacede functisun
si non solum secundũ id q̃d quisq uixit uũ&iã secundũ id q̃d
uicturus ess&. siamplius uiuerepo tuiss&. quisq iudicandus est.
Quando quidem ualent a puddm meritamala. pontantũ pr&e¬
r torum sed fucdrorũ iã delictorũ quorũ reatu nemors libe¬

Expanded text:
secundum carnem, secundum animam uero nonnisi eos, qui eo tempore male uixerunt, quo et bene potuissent, omnes autem animas, hoc est et infantum, ideo habere necessarium bapte emigl-are non expedit, quia contagio peccati ex carne peccati, qua obruitur i, cum adhuc in ipsa carne est, sacramento mediatoris expietur, eique diuinitus hoc auxilium procurari, quam deus praesciit, si usque ad annos fidei congruos hic uiueret, pie fuisse uicturam, quam propter aliquid, quod ipse nouit, et nasci uoluit in corpore et cito extraxit e corpore: cum ergo haec respondent, quid eis contradici potest. nisi incertos nos eorum salutis fieri qui hac uita bene gesta in ecclesiae pace defuncti sunt, si non solum secundum id, quod quisque uixit, uerum etiam secundum id, quod uicturus esset, si amplius uiuere potuisset, quisque iudicandus est? quandoquidem ualent apud deum merita mala non tantum praeteritorum, sed futurorum etiam delictorum, a quorum reatu nec mors libe