comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
micitiam ad munera ciu¬
lia creatus es. hanc tib no¬
minationem ñ nocere p̃¬
sidis cquitas faciet. cum
⁊ publice utilitatis nt̃ sit.
ñ ex uniicitia creatione
fieri debere. s estimatio¬
ne uera ⁊ cõmodo reipubli

Expanded text:
micitias ad munera civilia creatus es, hanc tibi nominationem non nocere praesidis aequitas faciet, cum et publicae utilitatis intersit non ex inimicitia creationes fieri debere, sed existimatione vera et commodo rei publi
Abbreviated transcription (Latin):
tant. honorarium quoq
senͣtiat consulatum.
lentissimis consularibo. oĩ¬
bus qui iam facti sunt. uł
postea fuiͣt ꝓcede̾ndi quo
⁊ rẽ ipsa pannum agendi.
consulatus impetrato iude¬
licet principali iudicio le¬
gitumam tribui facculta¬
tera. ita ut ꝑacta quam me¬
ruerint p̃cessionem ñ nou¬
um aliquid uł ꝙ ñdum hi¬
heant adipisci s consulatꝰ
isꝙ semel eis consularias
detulerat ꝓcessiones iterasse
beneficio indeantur: ⁊ in ꝙ¬
adoranda nr̃a purpura. u
in consequendis cunctis cõ¬
sulum honorib. ⁊ priuile¬
giis ex anteriore tp̃e ꝓiecti¬
oms ordinem sibi met no¬
uer nt uindicandum. hoc
sul nec centum libras auri.
que ductib hui mclite cun¬
tatis ꝓtenore sacre constitu¬
tionis p̃bendas. quos cu
eẽt consularis ẜstiterat. cõ¬
sul postea creatus psoluere
celsos. patritios quos in
huiꝰmodi dignitatis apice
augusta maiestas retulerit.
Illico ab impialib codicilł
p̃stłtis patres familias ef¬

Expanded text:
tata honorarium quoque sentiat consulatum. lentissimis consularibus omnibus, qui iam facti sunt vel postea fuerint, procedendi quoque et re ipsa per annum gerendi consulatus, impetrato videlicet principali iudicio, legitimam tribui facultatem, ita ut acta quam meruerint processione non novum aliquid vel quod nondum habeant adipisci, sed consulatus ius, quod semel eis consularitas detulerat, processionis iterasse beneficio videantur et adoranda nostra purpura vel in consequendis cunctis consulum honoribus et privilegiis ex anteriore tempore provectionis ordinem sibimet noverint vindicandum. Hoc sul nec centum libras auri quaeductibus huius inclitae civitatis pro tenore sacrae constitutionis praebendas, quas cum esset consularis praestiterat, consul postea creatus persolvercelsos patricios, quos in huiusmodi dignitatis apicem augusta milico ab imperialibus codicillis praestitis patres familias ef
Abbreviated transcription (Latin):
sidere uolemus ꝙ posteri¬
tas eoꝵ ñ solum iam ꝓcrea¬
ta s ⁊̃ post talem deditionẽ
ꝓcreanda huimodi fortuna.
lib̾a ma̾nebit siue specialit̃
sub ea legẽ curie se obtulerĩt.
ut ab his descendentes talez¬
tali fortune lib̾i ꝑmaneãt
siue millam hui fecerint
m̃tionem nillo audente di¬
cere ꝙ uati uł concepti post
talem deditionem pat̃nam
conditionem sequi debeãt
bec. enm speciali beneficio
te portionis bonoꝵ hiiꝰmo¬
di decuriones qm cumq
successores. eiꝰ aliquam in¬
quietudinem paciantur.
ut pote lib̾aei substantiã
onimi curiali granami¬
ne con ẜuanda ẽ siquid de¬
functus uł ad ministratio¬
ne curialium numeꝵ uł
ex quarta portione ad can¬
tem curia semel uł se pis
denoluta uł exalia quatum¬
que cã eide curie de buisse
ꝓbetur hoc ide successores
curialib reddere muume
dubtanti illiscilicet que
suꝑ naturalib filiis quos
naturalis pat̃ sub hac le¬

Expanded text:
fidere volumus, quod posterifidere volumus, quod posteritas eorum non solum iam procreata, sed etiam post talem deditionem procreanda huiusmodi fortuna libera manebit, sive specialiter sub hac lege curiae se obtulerint, ut ab his descendentes tali fortuna liberi maneant, sive nullam huiusmodi fecerint mentionem, nullo audente dicere, quod nati vel concepti post talem deditionem sequi paternam condicionem debeant: hoc enim speciali beneficio tae portionis bonorum huiusmodi decurionis quicumque successores eius aliquam inquietudinem patiantur, utpote libera eius substantia omni curiali gravamine conservanda. Et si quid defunctus vel ex administratione curialium munerum vel ex quarta portione ad eandem curiam semel vel saepius devoluta vel ex alia quacumque causa eidem curiae debuisse probetur, hoc idem successores curialibus reddere minime dubitent. Illis scilicet, quae super naturalibus filiis, quos naturalis pater sub hac le
Abbreviated transcription (Latin):
ris uacationem h̃t᷑ si aliquẽ
honorem excepto deciario ñ
ꝑ uis puplicum relaxaueri
honorem uł munis uolũ¬
tate ꝓpria in qua cumq
gesse̾rit ciuitatem millar
p̃iudicium circa fortunã
suam statumq substine¬
at s tam ipse quam lib̾i
ei ⁊ qui exhis in posteꝵ ꝓ
creandi sunt ab oĩ huiꝰmo¬
di neru cum sins facculta¬
tibꝰ liberi aliemq p̃matic¬
aut ita tñ ut si aliqua por¬
tio uolentib eis finͣt in¬
mncta ex qua neresse sit
aliquid cos accipere q ex
data sibi perina in reliqs
apud eos remansisse con¬
stiterit. soluente sine ul¬
la molestia uł conditioĩs
sue formiome discedant
siquis uero erhis oĩa de¬
curionum numera. uł
fucciones. uł honores. n¬
nulla miminentem ne¬
cessitatem s sua sponte
pegerit cum ꝓsua liba¬
litate patrem̾ cuntatis
inqua uoluntarius mu¬
inceps apparebit si hoe
libuerit constitui que
hec lege decerminis.
tuna curiali constituti po¬
stea se curie amiscumiq
cuitatis obtulerint con¬

Expanded text:
ris vacationem habet, si aliquem honorem excepto decurionatu per ius publicum relaxaverit, honorem vel munus voluntate propria in quacumque gesserit civitate, nullum praeiudicium circa fortunam suam statumque sustineat: sed tam ipse quam liberi eius et qui ex his in posterum procreandi sunt ab omni huiusmodi nexu cum suis facultatibus liberi alienique permaneant, ita tamen ut, si aliqua functio volentibus eis fuerit iniuncta, ex qua necesse sit aliquid eos accipere, quod ex data sibi pecunia in reliquis apud eos mansisse constiterit, solventes sine ulla molestia vel condicionis suae formidine discedant. Si quis vero ex his omnia decurionum munera vel functiones vel honores nulla imminente necessitate, sed sua sponte peregerit, eum pro sua liberalitate patrem civitatis, in qua voluntarius municeps apparebit, si hoc ei libuerit, fieri constituique hac lege decernimus. tuna curiali constituti postea se curiae cuiuscumque civitatis obtulerint, con
Abbreviated transcription (Latin):
głm ħ moĩ acquisitũ aliquib quos¬
cũq nos ꝓbauimꝰ quos eos lib̾at acuiaͣ
hoc ualeat ⁊ potestate eos libe̾t i pa¬
trũ ã auoꝵ niã si sanctimus ut si
quis suus sciente dño meretur mi
scatur abinꝑio repente lib̾atur
enmp̃ã rapitur in genuitatẽ quo¬
mõ nõ ẽ iustũ tantos ꝓmeñtes. ꝯ¬
tentes lege sanctimꝰ ⁊ ordinarios
ꝯsules si sub potestate ꝯsistant.
si sub manparris sut̃ fieiͣ codi cil¬
los eoꝵ sue porestatis occasiones
si quos nos ꝑ uniu̾sa dictesĩ glosis¬

Expanded text:
modi adquisitum aliquibus, quoscumque nos probaverimus, quod eos liberat a curia, hoc valeat et ut potestate eos liberet patrum aut avorum. Nam si sancivimus, ut si quis servus sciente domino meretur milscatur ab imperio, repente liberatur et in ipsam rapitur ingenuitatem, quomodo non est iustum tantos promerentem cotentes lege sancimus, et ordinarios consules, si sub potestate consistant, si sub patris sunt manu, fieri codicillos eorum suae potestatis occasionem. Et si quos nos per universas diocesis gloriosis
Abbreviated transcription (Latin):
plicitas ẽ. ⁊ neq sub scribñtiu
aũ tesnũ multoꝵ copia ẽ. que
actenus ap̃ eos ualuerũt. m ũc
srnt firma. hoc enĩ ⁊ inpũs te¬
stam̃tis quib maxime studemꝰ
iã a nob̾ sanccitũ ẽ. ualeat ita

Expanded text:
citas est et neque scribentiam aut testium multorum copia est, quae hactenus apud eos valuerunt et nunc sint firma. Hoc enim et in ipsis testamentis, quibus maxime studemus, iam a nobis sancitum est. Valeat ita
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ instrum̃tis ex sc̃pͥto ꝯfertis
nã siquis face᷑ ẽ quelibet ccͣtũ ex
nõ scͥpto uoluit hoc manifestũ
fidẽ ꝑcipiet actione quidẽ teste̾
deducẽte. pulsato añt urran¬
te ã refente. sic̃ uidex negoni dis¬
hon in m̃datu. illud quoq adicẽ

Expanded text:
 instrumentis ex scripto confectis. Nam si quis facere quemlibet contractum ex non scripto voluerit, hoc manifestum fidem percipiet, actore equidem testes deducente, pulsato autem iurante aut referente, sicuti iudex negotium dishorum inemendatum. I
Abbreviated transcription (Latin):
luit fiat. nt qui ꝓfert ad collatõ¬
nis docum̃tũ iuret sollenit᷑.
ut ant̃ aliꝙ oĩno causa sumat
augm̃tũ ad maiorẽ negotii ficẽ.
s⁊ rp̃e qui ħ petit fier iuret. quia ñ
aliã iconeã hñs fidẽ ad collationes
bit sese lib̾are ccͣhentes si ꝯsense¬
rit uiriq ad hoc uenire. ut ursinu¬
ent instrum̃ta ei ꝓfiteantur ea
sub gestis monuam̃tuꝵ ip̃i ccͣhẽtes
quateñ pͥuent᷑ nequitia e corru¬
ptione. ⁊ falsitatib. ⁊⁊ qua cũq
alia mala corrigĩs. p̃sentẽ ꝓmul

Expanded text:
luit fiat, ut qui profert ad collationes documentum, iuret sollemniter; ut autem aliquod omnino causa sumat augmentum ad maiorem negotii fidem, et ipse qui haec petit fieri iuret, quia non aliam idoneam habens fidem ad collationes bit sese liberare contrahentes, si consenserint utrique ad hoc venire, ut insinuent instrumenta et profiteantur ea sub gestis monumentorum ipsi contrahentes, quatenus priventur nequitia et corruptione et falsitatibus et quaecumque al
Abbreviated transcription (Latin):
Ie manꝰ sancerta sũt. insua uirtu¬
te manentib. ꝓculdubio. et in
his qui lit᷑at᷑ nescuĩt que olĩ ua¬
ient iniudiciis suã hñtibe firmita¬
tẽ. qm̃ quidẽ ex iudiciali forma
acceꝑunt ex aminationẽ. ħ talia

Expanded text:
e manus sancita sunt in sua virtute manentibus; procul dubio et in his qui litteras nesciunt quae olim valent in iudiciis suam manentibus firmitatem, quoniam quidem ex iudiciali forma acceperunt examinationem haec talia
Abbreviated transcription (Latin):
fac̃. s ꝓuitatẽ necessaiã s asno
aduersaio exinbñda putans ꝓbatuo¬
nẽ. ⁊ s ihcc iuaiãt sa cram̃tu nͥeqͦ¬
quã penitus li cet cretro requirendã
suit ꝓbatione a arterut᷑ pante ex¬
peti sacram̃tũ s dari ꝓbationes ⁊ il
crebro cogi qñdam sacram̃ta subieͣ᷑
gñaut᷑ semei hiũ moi̾ sacram̃to
ꝑhac sacrã declarata sut̃ legẽ tua

Expanded text:
necessariam sibi a suo adversario exhibendam putans probationem. Et si hoc iuraverit sacramentum, nequaquam penitus, licet crebro requirendae sint probationes, ab alterutra parte expeti sacramentum, sed dari probationes et non crebro cogi quendam sacramenta subire, generaliter semel huiusmodi sacramento et per hanc sacram declara
Abbreviated transcription (Latin):
nouimꝰ erũ c̃ aliquid tale quesi¬
tibile eẽ ad collationes mamu
ponimꝰ ubiq enĩ fatsitatis pecta¬
tum odio hñtes. ⁊ ius uirandu
lex illa p̾senti sub diuisione dela
mus moy inpͥncipio litis maͣ¬
re litigantes. actioẽs quid qr
non calmiantes inferant. fugi¬
entes uoͣ quia credut̃ satu fact᷑o¬
nẽ ꝯpetentẽ se face̾. ⁊ nõ causa

Expanded text:
nim etiam aliquid tale quaesitibile esse ad collationes manuum ponimus. Vbique enim falsitatis peccatum odio habentes et iusiurandum lex illa, praesenti subdivisione delatmus mox in principio litis iurare litigantes, actores quidem quia non calumniantes inferant lites, fugientes vero quia credunt satisfactionem competenter se facere et non causa
Abbreviated transcription (Latin):
uictores sm̃tiis. si eas recte habẽ
scͥpsimꝰ legẽ uolente expͥe manus
scpͥtura. nullã fiei̾ ꝯpationẽ. sec
ex solis docum̃tis .p. celebratis.
uidemus autẽ causaꝵ expurĩtũ
ege᷑ ꝯpetũti correctione in lege
cuidã maͣn̾ docum̃tu ⁊ exea faciens
ant ꝯuentione aut suan allegatio¬
nũ ꝓbationẽ. cũ euisdẽ manꝰ aduer¬
sa pars ꝓtuliss littaͣs. ⁊ legitimã ꝓ¬
bationẽ exĩ ułiet fie̾i̾. ex quibis
ipẽ adnersariꝰ illud oprusat alle rr¬
retatur legt quia opoͬret expublice
ex aliis que aquo quã seribuntur.
sanctimꝰ si qñ aliquid tale ꝯtĩgit.
⁊ quis piam uoluit᷑ ẜeas que ab adu̾¬

Expanded text:
victores sententiis, si eas recte haberescripsimus legem volentem ex propriae manus scriptura nullam fieri comparationem, sed ex solis documentis publice celebratis, videmus autem causarum experimentum egere competenti correctione in lege,cuiusdam manus documentum et ex ea faciens aut conventionem aut suarum allegationum probationem, cum eiusdem manus adversa pars protulisset litteras bationem exinde vellet fieri ex quibus ipse adversarius illud optulerat, ille utebatur lege quia oporteret ex publiceex aliis quae a quoquam scribuntur. Sancimus, si quando aliquid tale contigerit et quispiam voluerit secundum eas qu
Abbreviated transcription (Latin):
spãlit̾ suꝑhis qui p̃ ingͥssũ fatalis
factu cesert̃ ponimꝰ ncs̾ aliaꝵ
legũ aut ip̃oꝵ appetlatiuoꝵ neq
ꝑim̃tes neq ꝑmutantes. firmas
mas dera clarantẽ eoꝵ iuctorias

Expanded text:
aliter super his qui post ingressum fatalis factum deserunt ponimus, nihil aliarum legum aut temporum appellativorum neque perimentes neque permutantes, firmas mas declarantem eorum victorias,
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝙdecet. uolumꝰ ⁊⁊ eiũ eũ qui uic̃
causa si noluit᷑ paͣuitate firman
sm̃ã. nõ ex circũ uñtione. nec extp̃r
quodam s ex ip̃a reꝵ uñrttate q̃ defẽ¬
te eo ꝗ appellationẽ optulit ingͣdi
⁊ hoc tp̃m̃ accusare i q̃ rere deẜtorẽ
⁊ siue innenire eñ ualuit᷑. suie
ille nõ appareat suas allegationes
de ducẽ ad mediu quidpe biennio
instante ad finẽ tr̃ tra ut unus
forte suꝑ sit negõ m̃sis e siquide᷑
suꝑior apparruit. firiaã eẽ sĩnã¬

Expanded text:
 decet. Volumus etenim eum qui vicit causam, si voluerit pro veritate firmari sententiam, non ex circumventione nec ex tempore quodam, sed ex ipsa rerum veritate etiam deserente eo qui appellationem optulit ingredi et hoc ipsum accusare et quaerere desertorem, et sive invenire eum valuerit sive ille non appareat, suas allegationes deducere ad medium, quippe biennio instante, ad finem tamen, ita ut unus forte supersit negotio mensis; et si quidem superior apparuerit, firmam esse sen
Abbreviated transcription (Latin):
ocris loci ingemius. Inummi¬
tate potiauar neq solum debis
loquimur qui prure sigras
felicib applicati. nrilitie :udim̃¬
ta tenuerint. ueꝵ ⁊̃ quistipen¬
diis nuilitarib degenerem la¬
cebram p̃biisse mynstratur.
desertor aũt habebitur quisqs
belli tp̃e habebit asigrus bori
quasponte p̃cesserit peccati an¬
terioris supplitium ñ tunebit.
sia uõ flagitiosa ignarua deli
correptus se ueritati iidicis
offeratur. degener mortera
gladii subiturus. si aũt rec¬
tor ꝓuincie ꝓpositam seueri¬
tatem uł gra uł dissimula¬
tione distulerit. patrimonti
atq existimatioras dampne
subiciatur.⁊ mosticii prsmi¬
ores capitalit undicetur.
ti resistendum atq armuis
opponendum portauerint
tamquam rebellis ipsis
temeritatis sue conatib opan¬
ces tacita cautione disquirãt.
ne fub falsari tractõrianum
nor̃e desertionis sue crrm̃ de¬
ferioͬe moliantur. nec suppo¬
sitis aut cõmentis ep̃ns euatẽ¬
di habeant faccultatem.

Expanded text:
ocris loci ingenuus, immunitate potiatur. Neque solum eos loquimur, qui proxime signis felicibus adplicati militiae rudimenta timuerunt, verum qui stipendiis militaribus degenerem latebram praebuisse monstrantur. Desertor autem habebitur, quisquis belli tempore aberit a signis. Horum qui sponte processerit, peccati anterioris supplicium non timebit. Sin vero flagitiosa ignavia delitcorreptus severitati iudicis offeratur, degeneri morte gladium subiturus. Si autem rector provinciae propositam severitatem vel gratia vel dissimulatione distulerit, patrimonii atque existimationis damno subiciatur et in officii primores capitaliter vindicetur. ti resistendum atque armis obtinendum putaverint, tamquam rebelles in ipsis temeritatis suae conatibus opprimances sollicita cautione disquirant, ne sub falsarum tractoriarum nomine desertionis suae crimen defendere moliantur, nec suppositis aut commentis epistulis evadendi habeant facultatem.
Abbreviated transcription (Latin):
desertorem agro dectoq susce¬
perit. atq apud se dui passus
fuit delite uere actor quide
uł ꝓcurator loci. qui hoc sciẽs
pidensq cõmiserit. capita¬
li supplicio sub iugetur. dũs
uo si huiꝰ rei conscuis fuiͣt. p̃¬
dii in quo latuerit desertor
ãniuso ne pumatur siquis

Expanded text:
desertorem agro tectoque susceperit atque apud se diu passus fuerit delitescere, actor quidem vel procurator loci, qui hoc sciens prudensque commiserit, capitali supplicio subiugetur, dominus vero, si huius rei conscius fuerit, praedii, in quo latuerit desertor, amissione puniatur. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
emancipanĩs. uł inadoptionem de¬
ceris. p̃gnante nurutua. nicħ omi¬
nus qui exanascitu inpotestate tua
naicitur. Qd̾ si post emancipatiõe
uł ad optione fier ꝯcepinus pat̾i
suiemancipati. uł aui ad optiui

Expanded text:
emancipaveris vel in adoptionem dederis praegnante nuru tua, nihilo minus quod ex ea nascitur, in potestate tua nascitur: quod si post emancipationem l adoptionem fuerit conceptum, patris sui emancipati vel avi adoptivi
Abbreviated transcription (Latin):
singuł duo nimerarii qui
⁊ tabularii collocentur. ꝙs
at unum fiscalis arte ratioci¬
mum ad alt̾um largitiona¬
les ꝑtinere tituli nibeant.¬
hec scituri ꝙ si ex aliems ꝗc¬
quam actibꝰ ad alfam partẽ
inlicita usurpatione trans¬
latũm. isq iudices culpam
dissimulatione tenuerit. gͣ¬
ussimo sit supplicio frib nigã¬
tes. quinec cohortaler mi¬
litiatri sustin̾e indent̾. neq
afisco ullas conseqirittur
annonas. absq metu dare
ceptis oꝑam ⁊ se decurione
morem exceptionis officio t¬
ad ꝓpriam sibi redeundum

Expanded text:
singulis duo numerarii, qui et tabularii, collocentur, quo ad unum fiscalis arcae ratiocinium, ad alterum largitionales pertinere tituli iubeantur : scituri, quod, si ex alienis quicquam actibus ad alteram partem illicita fuerit usurpatione translatum, is, qui iudicis culpam dissimulatione texerit, gravissimo sit supplicio subiugates, qui nec cohortalem militiam sustinere videntur neque a fisco ullas consequuntur annonas, absque metu dare coeptis operam, etiamsi decuriones morem exceptionis officio ad propriam sibi curiam redeundum
Abbreviated transcription (Latin):
legionis ẜe ad iutricis eẽ
dicas. mimera curilia quã¬
dn rei priblice cã affue¬
ris susciꝑe ñ cogeris. cu
aũt abisse desieris. pꝰ fini¬
tam eo uire uacationem
si meor inintro eis qui
ad beneficia medicis con

Expanded text:
legionis secundae adiutricis esse dicas, munera civilia, quamdiu rei publicae causa afueris, suscipere non cogeris: cum autem abesse desieris, post finitam eo iure vacationem, si in eorum numero eris, qui ad beneficia medicis con
Abbreviated transcription (Latin):
siquid ullam ꝓre prinata n¬
nr̃a debent inqͥmetudine sub¬
stinere. uec huimodi mune¬
rib. uł ut extra ordinariis oc¬
cuparis qm̃ satis ẽ si ciuitatũ
nrumera ꝑ eos cõmune imple

Expanded text:
um nullam pro re privata nostra debent inquietudinem sustinere nec huiusmodi oneribus veluti extraordinariis occupari, quoniam satis est, si civitatum munera per eos congrue comple
Abbreviated transcription (Latin):
tiis .uͭ. tutela. uł acura possunt ex¬
cusan exẽplo cetoͣꝵ numerũ. Nã
⁊ tutelam uł curam placuit plu¬
bicum mũnus ẽẽ. G adopta¬
ti lib̾i non pr̃osunt. In adoptionẽ

Expanded text:
 a tutela vel cura possunt excusari exemplo ceterorum munerum: nam et tutelam et curam placuit publicum munus esse. sed adoptivi liberi non prosunt, in adoptionem autem
Abbreviated transcription (Latin):
debent ptor partes suas int̾ponere debx.
¶Id̾ ⁊mplurib ex inquisiccione da¬
tis probantlum ẽ. ut maior pars eli¬
gere possit ꝑquem administratio
feret. ¶ Sientlum ãut ẽ nõ solu̾
tutores uł curatores pupillꝰ ⁊adułtis
cetnͣs ꝙ ꝑ sonis ex administratiõe tene¬
n si eciam ineos qui satidatioes acci¬
pumt sub suliariam actionẽ ẽẽ que
ultimum eis p̃sitlumi possit afferẽ¬
¶ S ubsitliara aũt accio ait᷑ megs
nt caueri. E qdẽ tam exprudẽnũ
responsis quam iꝑialib ꝯstitucio
nib unerodes eoꝵ extentlitrͣ ¶qͥb
ꝯstitͣtionib. ⁊ illud expͥmitur ut
uͥ caueãt tutores uł curatores. pigõ¬
rib captis coherceantur. ¶Ieque
satisdacionez exigere solent.¶Te Ꝙc¬

Expanded text:
debent, praetor partes suas interponere debet. idem et in pluribus ex inquisitione datis probandum est, id est ut maior pars eligere possit, per quem administratio fieret. Sciendum autem est non solum tutores vel curatores pupillis et adultis ceterisque personis ex administratione teneri, sed etiam in eos qui satisdationem accipiunt subsidiariam actionem esse, quae ultimum eis praesidium possit afferre. subsidiaria autem actio datur in eos ent caveri. quae quidem tam ex prudentium responsis quam ex constitution heredes eorum extenditur. Quibus constitutionibus et illud exprimitur, ut, nisi caveant tutores vel curatores, pignoribus captis coerceantur. Neque satisdationem exigere solent.
Abbreviated transcription (Latin):
d: Der hanc diumam pͣs¬
maticam sanctionem de¬
dernimꝰ ꝙ antea dum tribu¬
ni p̃toriam. dignita eis ꝗ
in scriniis seu gradib offi¬
raltiam p̃beatur custo¬
ditum fursse dignoscit᷑. hoc
suꝑ honore quoq cortuti¬
contmeat. Hec que tm̃moro
⁊ sine speciali coͥdicillori. ꝑ
diumoꝵ apicum sanctioe.
ad eande dignitatem adi¬
piscendam ⁊ priulegia ea
sequentia sufficiat. Ita tñ
ut prura ordinis comiti
ua ꝑint̃ locutionem eiste
potestatis mereantim..
cartularius ⁊ primi scrimi¬

Expanded text:
 Per hanc divinam pragmaticam sanctionem decernimus, quod antea, dum tribuni praetoriani dignitas eis, qui in scriniis seu gradibus offimilitiam, praebeatur, custoditum fuisse dignoscitur, hoc super honore quoque comiticontineat, haec quoque tantummodo et sine speciali codicillorum vel divinorum apicum sanctione ad eandem dignitatem adipiscendam et privilegia eam sequentia sufficiat: ita tamen, ut primi ordinis comitivam per interlocutionem eiusdem potestatis mereantur cornicularius et primi
Abbreviated transcription (Latin):
marcꝰ ĩ semiestrib rese̾pnt eum ꝗ
res fisci amministrat tutela uł cu¬
ra quamtlui ãministrat. ex cusa.¬
ri posse. ¶ Itẽ qui rei .p. causa
absunt a tutela ⁊ cura excͣnsant᷑.
rei .p. causa absunt int̾ea cura
uas tutelas uocati. ¶ Et qui po¬
re se possunt. ũ tluns marcus re¬
scripsit. s ceptam tutelam. dese¬
rere non possunt. ¶ Itẽ ꝑꝑlitẽ
quam cumprepisto uł adulto

Expanded text:
Marcus in semestribus rescripsit eum, qui res fisci administrat, a tutela vel cura quamdiu administrat excusari posse. Item qui rei publicae causa absunt, a tutela et cura excusantur. rei publicae causa absunt, et interea curatvas tutelas vocati. Et qui pore se possunt, ut divus Marcus rescripsit, sed coeptam tutelam deserere non possunt. Item propter litem, quam cum pupillo vel adulto
Abbreviated transcription (Latin):
res corporales funt quedaz
incorporales corporales he fũt
que sui natã tangi possunt. ueluti
fantlus hõ uestis aurum argentu
deniq alie rex innumerabile¶ Incor¬
porales sũt que tangi non possunt
q̃lia st̃ ea q̃ iniuire constitunt sic̃ he¬
retlitas usus fructus obligatoes. quo
qͦm. cõtracte. nec ad rem ꝑtinet qurs¬
de inheretlitatẽ res corporales conti¬
nentur nam ⁊ fructus qui exeo fũ¬
do ꝑcipumt᷑ corporales sunt rid qs¬
d̾ exaliqua obligatone nobis deletur.
plerũmq corporale ẽ ułti fund̾ hõ
pecunia. ¶ Iam ip̃m uisheretlita¬
tatis ⁊ ip̃ us ut̾ntli fruentli ⁊ ip̃m

Expanded text:
res corporales sunt, quaedam incorporales. Corporales eae sunt quae sui natura tangi possunt: veluti fundus, homo, vestis, aurum, argentum et denique aliae res innumerabiles. Incorporales autem sunt quae tangi non possunt. qualia sunt ea quae in iure consistunt: sicut hereditas, usus fructus, obligationes quoquo modo contractae. nec ad rem pertinet quod in hereditate res corporales continentur: nam et fructus qui ex fundo percipiuntur corporales sunt, et id quod ex aliqua obligatione nobis debetur plerumque corporale est, veluti fundus, homo, pecunia: nam ipsum ius hereditatis et ipsum ius utendifruendi
Abbreviated transcription (Latin):
epõn. ꝓgrã cuiꝰ pia ꝓcłe. iustitiam
regularẽ ei. castigatioẽ inferre. a¬
bemus at. studeant. cui timore.dei
neste audieare.ne. nos imꝑãtes. iu¬
scitiam. cogant᷑ hoĩes. rełiquẽ pas

Expanded text:
o gratia cuiuspiam prodere iustitiam, regularem ei castigationem inferri iubemus, ut studeant cum timore dei iuste iudicare: ne non impetrantes iustitiam cogantur homines relinquere proprias
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sub̾r. ꝯfescationẽ. nexiliũ. dirigẽ¬
hõe. iubeni ꝓuintiar iudices ⁊ eoꝵ
officia. si qñ. decitate aut. adci¬
uatatem. ueniũt. neq. anganiis
aut. descriptionih. aut. abos ex¬
pensis collatores. grauare. s exde¬
pictatis sibi defisco. annonis ex¬

Expanded text:
fiscationem in exilium dirigenhaec iubemus provinciarum iudices et officia, si quando de civitate aut ad civitatem veniunt, neque angariis neque descriptionibus aut aliis expensis collatores gravare, sed ex deputatis sibi de fisco annonis ex
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃parare. eron. ut. õih modis. audi¬
at. intpellants. ⁊ lib̾et. eum cũ insti¬
tia. ẜ in aũas leges ut. nõ cogat᷑. pere¬
det̾miare iatͣpellantiu cãs nid̾ꝵ
differt. discernẽ. negotim. ⁊ñ ẜuet.
litigantib. istitiam aubrmñ. illĩ.¬
nos litt̾as ei. qui. nõ meruit. ꝙ. iu¬
stum ẽ insiruantes. qr coactus.
abeo.uidex disculi audire intpellã¬
tem. mdicare int̾em ⁊ qui abeo.
ꝯuentus ẽ. ut ħ cõgnoscentes nes

Expanded text:
parare eum ut omnibus modis audiat interpellantem et liberet eum cum iustitia secundum nostras leges, ut non cogatur pereterminare interpellantium causas iudex differt discernere negotium et non servet litigantibus iustitiam, iubemus nos litteras ei qui non meruit quod iustum est insinuantes, quia coactus ab eo iudex distulit audire interpellantem et iudicare inter eum et qui ab eo conventus est; ut haec cognoscentes nos
Abbreviated transcription (Latin):
siqs. hũit. ꝯtentione. adu̾sus. ⁊¬
alium. siue. depecumaria.cã. siue
desublaticẽ reꝵ. mobiba ⁊ ĩmo¬
bilium. se seq mouẽtiu siue. de
triminalib. pri int̾pellet. latissi¬

Expanded text:
is habuerit contentionem adversus alium sive de pecuniaria causa sive de sublatione rerum mobilium et immobilium seseque moventium sive de criminalibus, prius interpellet clarissi
Abbreviated transcription (Latin):
p̾matib. ciuitatis. iõnes exige. eo
qui. ab ip̃is. ordinati. sũt ⁊ siqd. exca¬
lib.ratiociniis. appariũt. debits̃. ant
remansisse. exigi. hiriꝰ. modi. dispensato¬
res. ꝑiculo eco. ystituentim utilita¬
tib. quib deputata sc̃. siꝗs aũt exp̃dic

Expanded text:
primatibus civitatis rationes exigere eos qui ab ipsis ordinati sunt, et si quid ex talibus ratiociniis apparuerit debitum aut remansisse, exigi huiusmodi dispensatores periculo eos constituentium et utilitatibus quibus deputata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uilib.maiori. aut. minori. militan
uidici. aut. latronui. nisecutores.
aut. molentiaꝵ mhibitores. aut. ⁊¬
ordinare. aut. qui. debeanit. aliquos
ampliores miolentie. inferuntꝰ. ꝓ¬

Expanded text:
cuilibet maiori aut minori militari iudici aut latronum insecutores aut violentiarum inhibitores aut ordinare, aut qui debeant aliquos ampliores violentiae inferantur p
Abbreviated transcription (Latin):
uindicare. oppͥssum. ip̃m. õpprimẽ
cm. oĩ studio. ⁊ninistrantes. daris¬
sutus. iudicib. int̾pellantes absol¬
uere. nich̾. accipientes. p̃t̾ illa. que
nr̃is. cõstituta. sũt legib. Si uõ. hee
nõ custodiant. iubem subdi suppliti

Expanded text:
ed cum omni studio et ministrantes clarissimis iudicibus interpellantes absolvere, nihil accipientes praeter illa quae nostris constituta sunt legibus. Si vero hoc non custodiant, iubemus subdi supplici
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝑsone uł cẽ uł theatrałis
lib̾alitatis nõie q frequent̃
fieri dicit̾ substinere decer¬
numis. nec extͣabello decre¬
ioris partis curie relatione
currentes. sine ulla maligm¬
tate referentium. uł damp¬
no contra becitum ad con¬
firmandami emꝑtionem
competentis iudicis ꝓferri

Expanded text:
theatralis liberalitatis nomine, quod frequenter fieri dicitur, sustinere decernimus, ne ex tabella decre vel maioris partis curiae relatione currente sine ulla malignitate referentium vel damno contrahentium ad confirmandam emptionem competentis iudicis pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonas quie extrans u̾so gratlu cogna¬
noĩs unguntur ẽ quedam sinuł
obẜuacio s nõ tanta S ane enum
int̾ fratrem sororẽ ꝙ nuptie ꝓhi¬
bite simit. siue ab eodẽ patre eadẽq
matre nãti fuerit. siñ exaltutro
eoꝵ ꝙ: siqua ꝑ adoptionẽ sorortiͥ
ẽẽ ceꝑit quam tłiũ quidẽ costat
adoptio sane int̾ se.Zeam nuptiẽ
ꝯsistere nõpesunt. ¶Cumuero
ꝑemantipacionẽ ad optio tlissolã¬
ta sit poteris eam uxorem. S si tu

Expanded text:
sonas quae ex transverso gradu cognationis junguntur est quaedam similis observatio, sed non tanta. Sane enim inter fratrem sororemque nuptiae prohibitae sunt, sive ab eodem patre eademque matre nati fuerint, sive ex alterutro eorum. sed si qua per adoptionem soror tibi esse coeperit, quamdiu quidem constat adoptio sane inter te et eam nuptiae consistere non possunt: cum vero per emancipationem adoptio dissoluta sit, poteris eam uxorom du
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutionũ motlum. Gͣ. ño om̃s
nobis uxores lucere licet. Nam qͣꝵ
locum int̾ se obtinent nuptie cͣchi
non possunt. U eluti int̾ patrẽra
iuam uł auũ. ⁊ neptem uł matrem
⁊ filium uł auiam.⁊ nepotem.⁊ usꝙ
ad infinitum. Et si tales ꝑsone int̃
se coeietint ne farias adꝙ ingestas
nuptias ꝯͣfsisse tlicuntur. Et ħ ad̾o
ita sunt. ut quainius ꝑ adoptione
parentumm lib̾oꝵ ueloco sͥ eẽ cepuit
ñ possunt int̾ se iatͥmonio ꝯui.¬
gi intantum ut ⁊̃ tlissotuta adop¬
tone idẽ uiris maneat. ¶ Itaꝙ cã¬

Expanded text:
stitutione modum. Ergo non omnes nobis uxores ducere licet: nam quarlocum inter se optinent nuptiae contrahi non possunt, veluti inter patrem et filiam vel avum et neptem vel matrem et filium vel aviam et nepad infinitum. Et si tales personae inter se coierint, nefarias atque incestas nuptias contraxisse dicuntur. Et haec adeo vera sunt ut, quamvis per adoptionem parentum linon possint inter se matrimonio coniungi, in tantum, ut etiam dissoluta adoptione idem iuris maneat; ita
Abbreviated transcription (Latin):
ne que ꝓpt̃ fliu̾sas rõnes nuptias
cͣchere ꝓhibentur quas mlibris
tligest̾oꝵ seupancectarͣ exueteri
iure collectaꝵ enimneran ꝑmissi¬
mus S si adu̾sus ear ꝙ tliximꝰ
aliqui cohierint. nec nec. uxor nec
nuptie nec matͥmoniu̾ nec dos
intelligitur. ¶I

Expanded text:
nae, quae propter diversas rationes nuptias nae, quae propter diversas rationes nuptias contrahere prohibentur, quas in libris digestorum seu pandectarum ex veteri iure collectarum enumerari permisimus. Si adversus ea quae diximus aliqui coierint, nec vir nec uxor nec nuptiae nec matrimonium nec dos intellegitur. i
Abbreviated transcription (Latin):
habere non licet. ¶ Socrum ꝙͦ ⁊ nõ¬
uercam prohibitu ẽ uxorem fluce̾.
qr matris loco sunt ꝙ upsum tlis¬
soluta deniũ affinitate procetlit.
Alioqum si adhuc nou̾cã ẽ .i. si ad¬
huc patͥ tuo nupta ẽ cõmuni iure
inpetlit᷑ tibi nule̾ qr eadẽ tluobus
nupta ẽẽ nonpotest. Itẽ siadhuc
tluas uxores habere non potost. Ena¬
riti tñ filius exalia uxoꝵe. ⁊ uxoris
filia exalio manto. uł ceͣ mat̾moni¬
um recte ccͣhunt. Licet ħant frm̃
sororez ue exmattimonio potest
cëto natos. ¶S siuxor tua post
fliuorcium exalio fiuiam ꝓcreaue¬
rit hec non ẽ quidẽ pͥug̾na tua .:
S iulianus huiꝰ motli nuptiis ab¬
stine̾ debeat. ⁊Nam nec sponsam si¬
lii mirum ẽẽ nec patͥs sponsã nou̾¬
cani ẽẽ recuꝰ tũ ⁊ uiste fac̾turos eos
qui huiꝰ mͦ nupciis se abstuuũnt.
tiones impetlim̃to ẽẽ nupciis. si for¬
te pat̾ ⁊ filia aut frat᷑ ⁊ soror manu¬
missi fue̾ñt. ¶ Siunt ialie ꝑso¬

Expanded text:
habere non licet. Socrum quoque et novercam prohibitum est uxorem ducere, quia matris loco sunt. quod et ipsum dissoluta demum adfinitate procedit: alioquin si adhuc noverca est, id est si adhuc patri tuo nupta est, communi iure impeditur tibi nubere, quia eadem duobus nupta esse non potest: item si adduas uxores habere non possis. Mariti tamen filius ex alia uxore et uxoris filia ex alio marito vel contra matrimonium recte contrahunt, licet habeant fratrem sororemve ex matrimonio postea contracto natos. Si uxor tua post divortium ex alio filiam procreaverit, haec non est quidem privigna tua, sed Iulianus huiusmodi nuptiis abstinere debere ait: nam nec sponsam filii nurum esse nec patris sponsam novercam esse, rectius tamen et iure facturos eos, qui huiusmodi nuptiis se abstinuerint.tiones impedimento esse nuptiis, si forte pater et filia aut frater et soror manumissi fuerint. Sunt et aliae perso
Abbreviated transcription (Latin):
petlimento nuptiis. Et ideo ꝯstat siq
ius generum adoptare uelid debere
eum añ filiam suam emañcipare.
Et si quis uelio nurum adoptare
debere eum añ filium emancipare.

Expanded text:
pedimento nuptiis. et ideo constat, si quis generum adoptare velit, debere eum ante filiam suam emancipare: et si quis velit nurum adoptare, debere eum ante filium emancipare.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Itẽ anutã licet adoptiuã upeorem
tlucere. non licet. ¶ Itẽ materte¬
ram qr parentum loco haletͣ qua
⁊ mterterã magnam ꝓhib̾i uxorẽ
tlucere. a ffmitatis quoq uenãti¬
one quarundã nuptiis abstinere
necesse ẽ. Ut ecce pͥuigna̾ aut nu¬
rum uxorem tlucere non licet qr
utreꝙ filie loco sunt. Quod sili¬
cet ita accipi debet si fuit nirus
aũ pͥiugna tua. Nam si adhuc
nurus est .i. si adhuc nupta ẽ fi¬
lio tuo alia racione uxorem eam
tlucere non possis qr ede̾ tluob
nupta ẽẽ non potest. Item si ad¬
huc pͥugna tua ẽ. si mat̃ eius tibi¬

Expanded text:
 Item amitam licet adoptivam uxorem ducere non licet, item materteram, quia parentum loco habentur. qua et materteram magnam prohiberi uxorem ducere. Adfinitatis quoque veneratione quarundam nuptiis abstinere necesse est. ut ecce privignam aut nurum uxorem ducere non licet, quia utraeque filiae loco sunt. quod scilicet ita accipi debet, si fuit nurus aut privigna: nam si adhuc nurus est, id est si adhuc nupta est filio tuo, alia ratione uxorem eam ducere non poteris, quia eadem duobus nupta esse non potest: item si adhuc privigna tua est,
Abbreviated transcription (Latin):
uł dñi noce loꝗ indetũr. S ⁊ siꝗs ita
morieris dari ĩ utilis erat stipulacio.
s cum ut ĩam tlictum ẽ ex ꝯsensu
ꝯͣhentiũ stipłones ualẽt placuit
nobis ⁊̃ in hũc uiris articuluꝰ neces
sanã intlucore em̃dacionẽ ut si ne
post mortẽ. suĩ pͥtlie ꝗͣ moriet᷑ stiꝑ¬
leat stipulatio. ¶ It siꝗs ita stipłat̃
erat. si nauis ex asia ueni̾t hotlieda
reiciendam estimaut. nobis płã¬
cuit ⁊ huic ꝑfectũ robur accomo¬
dare. ut non solum ĩ dotib s ⁊ in¬

Expanded text:
domini voce loqui videtur. sed et si quis ita  ‘ pridie quam morieris dari? ’ inutilis erat stipulatio. sed cum, ut iam dictum est, ex consensu contrahentium stipulationes valent, placuit nsariam inducere emendationem, ut, sive post mortem sive pridie quam morietur stipleat stipulatio. Item si quis ita stipulatus erat: ‘ si navis ex Asia venerit, hodie dae reiciendam existimavit, nobis placuit et huic perfectum robur accommodare, ut non solum in dotibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ualet. It̾ p̾t morte̾ aitenus recte
stipułam᷑ ¶i sc̾ptum fuerit inst¬
rum̃tum promisisse aliꝗͣ ꝑiñ habe¬
łtur. ¶ atq simfrogatione p̃ceden:¬
te responsũ sit. ¶Quociẽs plures ies

Expanded text:
alet. Item post mortem alterius recte stipulamur. Si scriptum fuerit in instrumento promisisse aliquem, perinde habetur, atque si interrogatione praecedente responsum sit. Quotiens plures res
Abbreviated transcription (Latin):
tõe stipłonis. Ergo siꝗs itastipule¬
tur titio dari nicħ agit. s si addi¬
qui pupilli tutelã ãministrare
ceꝑat cessit ãministracionẽ ꝯtu¬
tori suo. ⁊ stipłatꝰ ẽ rẽ pupilli sa¬
luam fore qm̃ int̾ ẽ stipłatoris fĩ

Expanded text:
tipulationis. ergo si quis stipuletur Titio dari, nihil agit, sed si addi nam si is qui pupilli tutelam administrare coeperat, cessit administratione contutori suo et stipulatus est, rem pupilli salvam fore, q
Abbreviated transcription (Latin):
atlm̃iᷤ sepe manumitti solent ad eo uł
erat.Nam qui manu mitctebãt᷑.
modo maiore.⁊ iustam lib̾tatem
ꝯ sequebant᷑.⁊ fiebant cuies roma¬
in mͦ mĩnorẽ.⁊ latini. exlege mͤ¬
nia norbana fiebant. modo inferi¬
orem ⁊ fiebanͣt ex lege abascenta
detlititioꝵ numero. S detlititioꝵ
qui dem pessima ꝯtlictio iam ex
multis tẽporib indesueflutline
abiit. Latinoꝵ uero nom̃ nõ fre¬
quentabatur. I deo que nra pĩet᷑as
omĩa augere. ⁊ inmeliore statũ¬

Expanded text:
is semper manumitti solent, adeo ut erat: nam qui manumittebantur, modo maiorem et iustam libertatem consequebantur et fiebant cives Romani, modo minorem et Latini ex lege Iunia Norbana fiebant, modo inferiorem et fiebant ex lege Aelia Sentia dediticiorum numero. sed dediticiorum quidem pessima condicio iam ex multis temporibus in desuetudinem abiit, Latinorum vero nomen non frequentabatur: ideoque nostra pietas, omnia augere et in meliorem statu
Abbreviated transcription (Latin):
tã ad tuã cetsitudinẽ ꝗͣ ad głosifsi¬
ta ẽ dubitatio deministrantib̾ ei
otficii cũ hii qui ex sacro quidẽ e
dicaret̃ sibi appellatiõis nunisteriũ
qui uoͣ ex sede tue ft̃ cetsitudinis
maxiẽ dicẽnt se ledi si maitato sce¬
mate ne quaꝗͣ soli appellatiõib sub¬
imiustraret᷑. hisq aclarifsiuus ꝓiũ¬
ciaꝵ uidicib ueniũt̃ adsolũ tuũ iu¬
diciũ sicut p̾us erit dũ indiurno quidẽ
dine sacri auditorii negõ moto ⁊ pa¬
rit̾ audiente tua celsitudine cũ gło
latiõĩb ministrat᷑. ⁊ ꝗ ex tue sedis
offrõ noussime ad quãdã fõmã cã
diuise pͥus inuuidices dues inimũ eũtẽ¬
q recducte sut p̃tonis nom̃ siscipiẽ¬
tẽ hec indubietate placuit scema tuo
ꝯpesce᷑ cingło. hoc idẽ er̃ in duobus ali¬
qñ põĩtis. hoc ẽ elles ponte ⁊ pͣto pole
ci cecorato ẽ ip̃o spectabiliũ dignitatẽ
rursus hec ꝓueniebat e ad tuũ solũ¬
mõ uidicut fer appellationũ lites

Expanded text:
tam ad tuam celsitudinem quam ad gloriosissita est dubitatio de ministrantibus eis officiis, cum ii, qui ex sacro quidem epcum vindicarent sibi appellationis ministerium, qui vero ex sede tuae sunt celsitudinis, maxime dicerent se laedi, si mutato schemate nequaquam soli appellationibus ministrarent his quae a clarissimis provinciarum iudicibus veniunt ad solum tuum iudicium sidine sacri auditorii negotio moto et pariter audiente tua celsitudine cum glorlationibus ministrant, et qui ex tuae sedis officio: novissime ad quandam formam causdivisae prius in iudices duos, in unum eundemque reductae sunt praetoris nomen suscipientem, hoc indubitate placuit schema tuo competere cingulo. Hoc idem etiam in duobus aliquando Pontis, hoc est Helenoponto et Ponto Polemet decorato etiam ipso spectabilium dignitate, rursus hoc proveniebat et ad tuum solummodo iudicium ferri appellationum lites
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nob̾ ⁊ recte se habe̾ usũẽ nob̃ so¬
lum officiu tue celsitudinis tali¬
bus ministrare appellatiõib sicut
⁊ pͥus fuit si ei in scemate sacri au¬
ferebant᷑ nũc aũ infpectabilis ꝓꝯ¬

Expanded text:
et nobis, et recte se habere visum est nobis, solum officium tuae celsitudinis talibus ministrare appellationibus, sicut et prius fuit, si et in schemate sacri auferebantur, nunc autem in spectabilis
Abbreviated transcription (Latin):
eanseamus nũc ad alia̾s iliui¬
ꝑsonis que inpotestate non
sunt quedam uł intutela. sunt.
uł incuratione quedam neutro
iure tenentur. ¶Uideamꝰ gͥ de
his que intutela uł incuratione
sunt ita ei̾uĩ intelligimꝰ ceteras ꝑ¬
sonas que neutro uur tenenti.
Acpͥus tlispiciamus de his que in
ẜuitliffinit. uis ac potestas inca¬
p̃it̾e lib̾o ad tuentlum eũm qui ꝓ¬
pt̾ etatem sedefendere neqd iure
ciluli data ac ꝑmissa. ¶Sutores

Expanded text:
anseamus nunc ad aliam divisipersonis quae in potestate non sunt, quaedam vel in tutela sunt vel in curatione, quaedam neutro iure tenentur. videamus igitur de his quae in tutela vel in curatione sunt: ita enim intellegemus ceteras personas, quae neutro iure tenentur. ac prius dispiciamus de his quae in definivit, ius ac potestas in capite libero ad tuendom eum qui propter aetatem se defendere nequit, civili data ac permissa. Tutores
Abbreviated transcription (Latin):
nde aub̃ iuliano hrtico. bis est¬
nullum pecem in ꝑmlis ẽẽ con
obediam in mundum intrasse. que¬
nuit. non petrat ille qui adidit. pꝰqͣs¬
gͥ ruinas int̾ tot p̃sidia in nocentie
peceatum singnu ingrenum Ea¬

Expanded text:
nde Aug. Juliano haeretico nullum peccatum in parvulis esse contobedientiam in mundum intrasse. Quaenuit, non peccat iste qui condidit: per quas rimas inter tot praesidia innocentiae peccatum fingis ingressum
Abbreviated transcription (Latin):
tatoͬnis peccatum tenetur ut fͤa¬
ciendum non decernatur uł cm
quidam t̃c ⁊ mensura peccatdͣad hi¬
bentur amro uel non liceat mu¬
lieri affrenata libertate inpecc̃m

Expanded text:
tationis peccatum tenetur, ut faciendum non decernatur; vel cum quidam terminus et mensura a peccato adhibetur a viro, ut non liceat mulieri effrenata lib
Abbreviated transcription (Latin):
s ex nature oditõe erat ꝙ ante
pec̃cm homo cibis indigebat ita nõ
exuitõ eẽt sed de nͣ si hominis ꝯditõ
in principio suo .i. in pͥmo parente
a ꝑfc̃o inchoata. insub seꝙ̃ti ꝓpaga¬
tione a modico ad maiora ꝑͥficeret
susciperet
Ucrum sicut staturã

Expanded text:
 ex naturae conditione erat quod ante peccatum homo cibis indigebat, ita non ex vitio esset, sed de natura, si hominis conditio in principio suo, id est, in primo parente a perfecto inchoata, in subsequenti propagatione a modico ad majora proficeret;susciperet. 8. Utrum sicut statura
Abbreviated transcription (Latin):
uitas pp̃ dm̃ alieni ñ obedient p̃¬
dicatur:ialiquid in se ⁊ facienti.
ueͥfit bonum ut cum u̾itas pre¬
dicatur pp̃ dm̃ credenti. uñ apłs
bonusodorsumus deo aliis odorm
ultãte alus ddormortis ẽ aut̃ ali̾udĩ¬
ꝙ nec ia se bonum ẽ. ⁊ facienti no¬
cet. iaamꝑnat nͥ peniteat ut ma¬
lum. ualet ⁊ ad aliqͥd ut enĩ ait.

Expanded text:
veritas propter Deum alicui non obedienti praedicatur. Et aliquid in se et facienti et ei cui fit bonum, ut cum veritas praedicatur propter Deum credenti. Unde Apostolus: Bonus odor sumus Deo, aliis odor vitae, aliis odor mortis. Est autem aliud quod nec in se bonum est, et facienti nocet, et damnat nisi poeniteat, ut malum: valet tamen ad aliquid. Ut enim ait
Abbreviated transcription (Latin):
genitus est ita agrue pr̃ missit filiꝰ
missus ab illo enim duenient᷑ muci¬
tur di u̾bum euius est u̾bĩt ab illo
mittitur de quo natum ẽ micciturꝙ
genitum ẽ. pĩ u̾o qui misit anullo

Expanded text:
tus est, ita congrue Pater misit, Filius missus est. Ab illo enim convenienter mittitur Dei Verbum, cujus est Verbum. Ab illo mittitur, de quo natum est. Mittitur quod genitum est. Pater vero, qui misit, a nullo
Abbreviated transcription (Latin):
eis erat petẽm cͥminale erat inhoc ꝓͣ
potentulimum ẽ crimẽ sacerdotũ ⁊ de
os alligant. eaueat sp̃ualis uidep sic̃
non ꝯmisit crunen nequicie ica nõ¬
enĩ pͥas hac postulat ut ꝙ debet in¬
dicare discernat diligens gͣ inuestiga¬
tor sapienter interroget apeccatore
cyforsitan ignorat uelu̾ecundia ue¬
lit occultare cognito uͭ crimine ua
mus quib cognitis assit beniuolus
ꝑatus erigere ⁊ secũ onus portare ⁊
habeat dulcedinem inaffectõne disc̃¬
tionem in uarietate doceat ꝑ seu̾anci¬
am caueat ne corruat ne iũte ꝑdat

Expanded text:
 erat, criminale erat. In hoc ergo patentissimum est crimen sacerdotum esse os alligant. Caveat spiritualis judex, sicut non commisit crimen nequitiae, ita noenim potestas hoc postulat, ut quod debet judicare discernat. Diligens ergo investigator sapienter interroget a peccatore quod forsitan ignorat, vel verecundia velit occultare. Cognito vero crimine, vaimus; quibus cognitis, adsit benevolus paratus erigere et secum onus portare; habeat dulcedinem in affectione, discretionem in varietate, doceat perseverantiam, caveat ne corruat, ne juste perdat
Abbreviated transcription (Latin):
le ẽẽ q non insuggestione s ꝓpria su¬
ꝑbia cecidit hominis u̾o incurͣabile cut
non ꝑ se s ꝑalium cecidit ũo ꝑ aliũ
resurgere potuit
u̾ba pium ac diligentem lectorem
deret ⁊ in has miserias ꝑtẽptatõnem
diaboli nͥ elatio oprimenda p̃cessiss.
bonumr ⁊ malum: quo audito statim
menti mulieris sub repsit elatõque¬
dam: iamor ꝓprie pot̾atis ep quo pla¬
cuit ea facere ꝙ diabolus suadebat
⁊tiq focit suggestione utiq pecca¬
uit qr tẽptatõ precessit exqͣ minẽte
euis orta ẽ elatio ꝙ pecc̃m oꝑis secu¬
tum ẽ i plena petcati. Que fłut ela¬
certo qͣ credidit᷑ moluat hr̃e similitu¬
dinem d̾i cũ eqͣlitate qͣdam putãs ẽẽ
uerum ꝙ diabolus dicebat: uo sp̃u¬
aliter mulierem cõmemorat aub̃
inquiens qũo crederet mulier dia¬
bolo nii c̃ẽt iinente eiusrde suꝑbas

Expanded text:
le esse, quia non suggestione sed propria superbia cecidit; hominis vero curabile, quia non per se, sed per alium cecidit, et ideo per alium resurgere potuit. ust. pium ac diligentem lectoremderet, et in has miserias per tentationem diaboli, nisi elatio comprimenda praecessisset, bonum et malum; quo audito statim menti mulieris surrepsit elatio quaedam et amor propriae potestatis, ex quo placuit ei facere quod diabolus suadebat, et utique fecit. Suggestione igitur peccavit, quia tentatio praecessit, ex qua in mente ejus orta est elatio, quam peccatum operis secutum est, et poena peccati. 3. Quae fuit elacerto, qua credidit et voluit habere similitudinem Dei cum aequalitate quadam, putans esse verum quod diabolus dicebat. Et ideo specialiter mulierem commemorat August., inquiens: Quomodo crederet mulier diabolo, nisi esset in mente ejus de se s
Abbreviated transcription (Latin):
eum peccare delectat. lib̾aliter enĩ
seruit qui sui domni uoluntatẽ
libenter facit: ac ꝑ hoc ad peccandũ

Expanded text:
eum peccare delectat? Liberaliter enim servit qui sui domini voluntatem libenter facit; ac per hoc ad peccandum
Abbreviated transcription (Latin):
non u̾a male seruituti ad uncta q̃
ẽ ad malum faciendum ubiscaꝵ¬
rõ dissentit auoluntate iudicans
non ẽẽ faciendum ꝙ uoluntas appe¬
tit ad bonum n̾o faciendum. cor¬

Expanded text:
non vera, malae servituti adjuncta, quae est ad malum faciendum, ubi ratio dissentit a voluntate, judicans non esse faciendum quod voluntas appetit; ad bonum vero faciendum concor
Abbreviated transcription (Latin):
similitudiinem git exp̃ssam. Nã
sicut panis p̃cecerͤis cibis corpus
reficit: ⁊ sustentat luinum homi¬
nem letificat siebriat. sic caro xp̃i
int̾iorẽ hoĩem plus cet̾is gratus spũ¬
alit̃ refiet ⁊ saginat. Uñ calix ciuis

Expanded text:
similitudinem gerit expressam. Nam sicut panis prae caeteris cibis corpus reficit et sustentat, et vinum hominem laetificat atque inebriat, sic caro Christi interiorem hominem plus caeteris gratiis spiritualiter reficit et saginat. Unde, ps
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is ꝯcubit᷑as illicitus illoꝵ q mñ bro¬
rum ñ legittimus usus ꝓhĩtus d
intelligi: Ouartũ ñ furtũ facies
ꝓhu̾it. S furti nomine bñ intelłi
uoluit omnem illicitam usur patõ.¬
nem rei aliene. sacrslegium tb cõ

Expanded text:
omnis concubitus illicitus, illorumque membrorum non legitimus usus, prohibitus debet intelligi. Quartum est: Non furtum facies prohibuit; sed furti nomine bene intelligi voluit omnem illicitam usurpationem rei alienae. Sacrilegium tribus
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ip̃e filius ñ oĩa ꝑfiliuim frã st̃
non omnia ꝑ filium fcã sunt at
Ip̃e gͥ factus non est ut cum pr̃e
ram ẽẽ ñ ẽẽ d̾i filnm auelimus enĩ ĩ
essangsio dnm mandasse disciplic pre
pit: iubi sunt qui cãturam xp̃m̃ ap¬

Expanded text:
fecit ipse Filius, non omnia per Filium facta sunt; at omnia per Filium facta sunt; ipse ergo factus non est, ut cum Patre ram non esse Dei Filium. Audivimus enim in Evangelio Dominum mandasse discipulis suipit. Et ubi sunt, qui creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
. inature sunt. gͦ ad ult̾ium: ihomi¬
cidium ⁊isimilia in ꝙͣtum sunt bõa
sunt ⁊ nature sunc ⁊deo uolente
fumt. ꝙ si ẽ tunc illi qui faciunt
illa bona agunt ꝙ penitus absur¬
us uͦo illi Rndent dñt equide᷑

Expanded text:
ulterium, et homicidium, et similia, in quantum sunt, bona sunt, et naturae sunt, et Deo volente fiunt. Quod si est, tunc illi qui faciunt illa, bona agunt; quod penitus absurro sic illi respondent: dicunt equidem
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ut ait amb̃r in eod̾. Inb. Ne fiat discre
ne s unitate nature: Ioh̃es quo ĩ epła cͥa
si ait in principio erat uͣbũ ⁊ũbũ erat
a pud dm̃ ⁊ deus erat uͥbũ. u erat aꝑte os¬
tendit filium semꝑiet̃nalit̾ ⁊ fuisse.
a pud prẽm u̾alium apud alium. apłs.
quo a ꝑte trinitatem distinguit dicẽs

Expanded text:
dixit, ut ait Ambrosius in eodem libro, ne fiat discreted unitate naturae. Joannes quoque in Epistola sui ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; ubi aperte ostendit Filium semper et aeternaliter fuisse apud Patrem; ut alium apud alium. Apostolus quoque aperte Trinitatem distinguit dicens