comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ int̃ oꝑa sua deputet. ut uideat᷑ id e̾e qđ fecit.i. Sonũ negant. Sacri¬
lega uox ip̃sa se dãpnat. ut indulgentiã ꝑciꝑe ñ possint Neg intu ã dĩ¬

Expanded text:
torem inter opera sua deputet, ut videatur id esse quod fecit? 38. Bonum negant. Sacritorem inter opera sua deputet, ut videatur id esse quod fecit? 38. Bonum negant. Sacrilega vox ipsa se damnat, ut indulgentiam sperare non possit. 39. Nega
Abbreviated transcription (Latin):
amittit᷑. ⁊ assũptȩ nis ueritas cõphat᷑ . Hȩc ẽ fides nr̃a. Sic se ds̃ nr̃ cognosci
uoluit ab hominib:. sic tres pueri crediderunt nec incendu circũ iecta sensert̃
ifidos noxiuꝰ ignis exut eret. & fidelib: innoxia flãmarora
orũ incendia refrigerabant. ꝙ merito fidei ꝑdiderat suã pȩna naturam
Aderat enĩ in spetie angłi qͥ manebat. ut numero trmitatis uniuꝰ essit
laudatio potestatis. Benedicebat᷑ ds̃. uidebat᷑ in angło dĩ filuis. sc̃a & spiritalis in pu-¬
arriani dĩ filio inferant questiones. Dissi nilẽ patri dicunt ẽt̃ dĩ filiũ. Hoc si homini
obiciat᷑. iniuria est. Ex tẽpore cȩpisse dicunt dĩ filĩ. cũ conditor ipse sit temporũ
Lomines sumꝰ. & ẽẽ nolumꝰ tp̃rales. Ex tp̃i e cȩpimꝰ. & sine t̃p̃re futuros nos ẽe
credimꝰ: ⁊ fieri nos optamꝰ ȩt̃nos . Et qͦmͦ negare possumꝰ di filiũ sẽpit̃nũ. quem
sempit̃nũ docet atq demonstrat natura ñ gr̃a: Creatũ dicunt: Sius auc¬

Expanded text:
assumptae carnis veritas comprobatur. 33. Haec est fides nostra. Sic se Deus cognosci voluit ab omnibus, sic tres pueri crediderunt, nec incendia circumjecta senserunt; cum infidos noxius ignis exureret, et fidelibus innoxia flamma roraret, quibus aliorum incendia refrigerabant; quia merito fidei perdiderat suam poena naturam. Aderat enim in specie angeli qui monebat ut in numero Trinitatis, unius esset laudatio potestatis. Benedicebatur Deus, videbatur in angelo Dei Filius, sancta et spiritalis in puAriani de Dei Filio inferant quaestiones. 35. Dissimilem Patri dicunt esse Dei Filium. Hoc si homini objiciatur, injuria est. 36. Ex tempore coepisse dicunt Dei Filium; cum conditor ipse sit temporum. Homines sumus, et esse nolumus temporales. Ex tempore coepimus, et sine tempore futuros esse nos credimus. Fieri nos optamus aeternos, et quomodo negare possumus Dei Filium sempiternum, quem sempiternum docet atque demonstrat natura, non gratia? 37. Creatum dicunt. Quis auc
Abbreviated transcription (Latin):
honsarens mees : sea he filius m̃s qũe uidetis igłi Hic est ds abrahã as isaac as
uacob: qͥ apparuit in rubo moisi : de q moisesait. Qui est mist ane. No paet
areharũ . Inc est as̃ ꝓpħarũ. ꝑ iliũ ergo legimꝰ mens tua ꝑcipit lectioriẽ edasus
lingua confessionẽ: Aufer hnc argum̃tationẽ ubi fides querit᷑. in ꝓpsis giinasus
siis iã dialectica taceat. Non quero quid loqͥntur philos ophi. requiro qͥd faciaiit
soli in suis ginasus remanserunt. Uide. qua fides argumentis p̃pondecunt u
simolicater ertidiunt. Non eridit᷑ pinlosophis. eredit᷑ piscatoribus Nom erel̃it̃

Expanded text:
hic servus meus; sed hic Filius meus, quem videtis in gloria. Hic est Deus Abraham, Deus Isaac, Deus hic servus meus; sed hic Filius meus, quem videtis in gloria. Hic est Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob, qui apparuit in rubo Moysi, de quo Moyses ait: Qui est, misit me . Non Pater archarum, hic Deus est prophetarum. 84. Filium ergo legimus: mens tua percipit lectionem, edat lingua confessionem. Aufer hinc argumenta, ubi fides quaeritur: in ipsis gymnasiis suis jam dialectica taceat. Non quaero quid loquantur philosophi, requiro quid faciant. Soli in suis gymnasiis remanserunt. Vide 461 quam fides argumentis praeponderet. simpliciter credunt. Non creditur philosophis, creditur piscatorib
Abbreviated transcription (Latin):
sea hic filius : ensit em̃ dationẽ apłs procidit in faciem consternatꝰ patrisuo rdi
& filii cdaritatt: sed edeuat᷑ a filio. qui iacentes erigert consueurt. Al auni uidu solut
idit dei filiu. rt cesserunt eñ seruuli ut solus dñs quisolus desigraba tͥ flrs uedeiper
Qiia sͦ sibi uobutt illa uisio non ȩqualitatt̃ xp̃i seruorũq significans sed inister ium
signans nisi ut appareret nobis qđ lex & ꝓphetȩ cũ euanglio congi uruites sem¬
piternũ dĩ filiũ que adnuntiauerant reuelarent : Ergo & nos cũ auaim̃ ee
utero filium . ex corde uerbũ credamꝰ: quia non plasmatꝰ manib sed eepa re
natus ñ artificis opus. sed ꝓgenies est parentis Et ideo quidicit lnc est filius m̃s.
non dixit hc est temporalis. non dixit hȩc ẽ creatura mea hee factura mea a

Expanded text:
sed hic Filius. Sensit emendationem apostolus, procidit in faciem, consternatus Patris voce, sed hic Filius. Sensit emendationem apostolus, procidit in faciem, consternatus Patris voce, et Filii claritate: sed sublevatur a Filio, qui jacentes erigere consuevit. Unum vidit, solum vidit Dei Filium. Recesserunt enim servuli, ut solus Dominus, qui solus designabatur Filius, videritur sibi voluit illa visio, non aequalitatem Christi servorumque significans, sed mysterium signans, nisi ut appareret nobis quod Lex et Prophetae cum Evangelio congruentes, sempiternum Dei Filium, quem annuntiaverant, revelarent? Ergo et nos cum audimus ex utero Filium, ex corde Verbum, credamus quia non plasmatus manibus, sed ex Patre natus: non artificis opus, sed progenies est parentis. 83. Et ideo qui dicit: Hic est Filius meus, non dixit: Hic est temporalis; non dixit: Haec est creatura mea, haec factura mea,
Abbreviated transcription (Latin):
it nascit : Apłi istud exempłu ẽ non meũ: Noli gͦ credere qđ fuerit ul mno¬
mentũ aliqđ. quod fuerit sine sapientia ds̃. aut sine splendore lux. Noli
atriane ex nr̃is estimart diuina. sed diuina erede: ubi humana non inuenis Rece
gentilis in igne cũ pueris hebreis quarti quasi angeli udit figurã. & quia prȩstare
putabat angłis dĩ filiũ quẽ non legit. sed credi udicauit: Abrahã quoq tres
uidit. ⁊ uinũ ad orauit. Petrus in monte moisen & heliam cũ filio dĩ uudit nec
er pauit innatura. nec errauit i głx. Deniq qͥd facere deberet. non illos sedi
dĩ patr is auctoritate dicentis. Hic est filruis m̃s dilectissemꝰ postũ dudite. sdestis e
conseruos tuos cũ dño socias tuo: Hic est filius ñ moyses filius. non helias filiuis

Expanded text:
ut nascitur. Apostoli istud exemplum est, non est meum. Noli ergo credere quod fuerit vel mout nascitur. Apostoli istud exemplum est, non est meum. Noli ergo credere quod fuerit vel momentum aliquod quo fuerit sine sapientia Deus, aut sine splendore lux . Noli, Ariane, ex nostris aestimare divina: sed divina crede, ubi humana non invenis. 80. Rex gentilis in igne cum tribus pueris Hebraeis quarti quasi angeli vidit figuram: et quia praestare putabat angelis, Dei Filium, quem non legit, sed credidit, judicavit . Abraham quoque tres vidit, et unum adoravit . 81. Petrus in monte Moysen et Eliam cum Filio Dei vidit, nec erravit in natura, nec erravit in gloria. Denique quid facere deberet, non illos, sed vit, emendatur Dei Patris auctoritate dicentis: Hic est Filius meus dilectissimus, ipsum audite , id est: Quid conservos tuos cum Domino socias tuo? Hic est Filius meus. Non Moyses filius, non Elias filius:
Abbreviated transcription (Latin):
mine uiri partus. unde uirgo pregnans. quẽ ad modũ puella matris ante fetꝰ
quã copula. uxoris exꝑta causa deerat & generabat᷑ filius.Unde gͦ legis
nouate partꝰ Si igit᷑ in uirgine usus defuit generationis humanȩ. quẽ ad¬
modũ in dõ patre ꝓp̃riȩ generationis usũ requiris : Terte usus in sexuẽ qͥa
sexus in carne ẽ. Ubi gͦ nonẽ caro. quẽ ad modũ carnis infirmitatẽ exigis :
Nemo meliorẽ discutit. Credere tͥ iussũ est: & ñ discutere ꝑmissũ est. Scriptũ
est enĩ Tredidit abrahã dõ. nec solũ ingeneratione filii sermo defecit: sed¬
etiã in generatione ⁊ oꝑib dĩ Acriptũ ẽ enĩ. Om̃a opera in fide. Oꝑatio
ergo in fide. generatio sine fide. Et si discutimꝰ quȩ ñ uidemꝰ. qui iubem̃ credere
sempit̾is. qͣsi uerbũ. quasi splendor lucis ȩt̃nȩ : quia simul splendor oꝑ at̃

Expanded text:
mine viri partus, unde virgo praegnans, quemadmodum puella mater ante fetus, mine viri partus, unde virgo praegnans, quemadmodum puella mater ante fetus, quam copulam ut uxor experta? Causa deerat, et generabatur filius. Unde ergo legis novatae partus? 78. Si igitur in Virgine usus defuit generationis humanae, quemadmodum in Deo Patre propriae generationis usum requiris? Certe usus in sexu est, quia sexus in carne est: ubi ergo caro non est, quemadmodum carnis infirmitatem exigis? Nemo meliorem discutit: credere tibi jussum est, non discutere permissum est. Scriptum est enim: Credidit Abraham Deo, et repuetiam in operibus Dei. Scriptum est enim: Omnia opera ejus in fide . Opera ergo in fide, generatio sine fide? Et discutimus quae non videmus, qui jubemur credere sempiternus, quasi Verbum, 460 quasi splendor lucis aeternae, quia simul splendor operatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Cui me similẽ existimatis. Et iterũ. Quia ñ sicut homo ita & ds̃. Et enim
si oꝑatio dĩ prȩcipua ẽ qͥa ñ manib oꝑatur aliqͥd non labore conficit. non
dieb absoluit. ipse enĩ dixit & facta sunt ipse mandauit & creata sunt :
cur non eredamꝰ prȩcipuã generationẽ eiꝰ et᷑ in filio. cuiꝰ prȩcipuã genenerati¬
onẽ in oꝑib eiꝰ cognorimꝰ : Dignũ certe est ut spetialit̃ ⁊ prȩcipuȩ uideat᷑
generasse filiũ. Habeat generationis iusitate głam. qui habet potestatis
musitate grãm. Non sola ad mirabilis ex patre generatio xp̃i. ad mirabilis
etiã ipsa generatio eiꝰ ex uirgine: Tu illã dicis nr̃ȩ similẽ conceptionis &
ego ꝓbo istã nr̃ȩ ẽẽ dissimilẽ : immote ipsũ cogã fateri: Dic quẽ ad modũ
sit natꝰ ex maria. quouterus usu eum habuerit uirginalis. Quomͦ sine se¬

Expanded text:
Cui me similem aestimastis ? Et iterum: Quia non sicut homo, ita et Deus . Etenim Cui me similem aestimastis ? Et iterum: Quia non sicut homo, ita et Deus . Etenim si operatio Dei praecipua est, quia non manibus operatur aliquid, non labore conficit, non diebus absolvit; Ipse enim dixit, et facta sunt, ipse mandavit, et creata sunt : cur non credamus praecipuam generationem esse ejus in Filio, cujus praecipuam creationem in operibus agnoscimus? Dignum certe est ut specialiter et praecipue videatur generasse Filium. Habeat generationis inusitatae gloriam, qui habet potestatis inusitatae gratiam. 77. Non sola admirabilis ex Patre generatio Christi, admirabilis etiam ipsa generatio ejus ex Virgine. Tu illam dicis nostrae similem conceptionis, et ego probo et istam nostrae esse dissimilem, immo te ipsum cogam fateri. Dic quemadmodum sit natus ex Maria, quo usu uterus eum habuerit virginalis, quomodo sine se
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ om̃em sensũ est: qr scriptũ est. Pax autẽ xp̃iquȩ ẽ supͣ om̃em sensũ
S i pax xp̃i suꝑ om̃em sensũ est : quẽ ad modũ ñ ẽ suꝑ om̃em sensũ tanta
sui aliqũã uel ꝓfectũ quo nos ȩgemꝰ quoꝵ infirmitas ex huiꝰmodi reb ꝓfectum
accipit. Qui autẽ om̃ps ẽ : utiq ñ creatꝰ & sine loco. ⁊ supra tẽpora ẽ. Nihil
enĩ ante dm̃. immo hoc ipsũ uerbũ ante dm̃ dicere ẽe aliquid graue: Ergo si
ita ẽ qr nihil hoꝵ ẽ in đo patre. quȩ ꝓfectũ significent : quia ds̃ est. Nihil hoꝵ
aptari potest ȩtiã dĩ filio ut uel mitiũ accipiat uł ꝓfectũ. qr ds̃ uerꝰ ex dõ uerõe.
Ergo quia usitatũ ñ repperimꝰ ordmẽ. ad quiesce arriane prȩcipuã filii genera
tionẽ fuisse : ad quiesce inquã . Et simihi ñ credis. erubesce uł dĩ uocẽ dicentis

Expanded text:
supra omnem sensum est; quia scriptum est; Pax autem Christi quae est supra omnem sensum supra omnem sensum est; quia scriptum est; Pax autem Christi quae est supra omnem sensum . Si pax Christi supra omnem sensum est, quemadmodum non est supra omnemtem omnipotens est, 459 utique non creatus, et sine loco, et supra tempora est. Nihil enim ante Deum, immo hoc ipsum Verbum, ante Deum dicere esse aliquid, grave. Ergo si ita est, quia nihil horum est in Deo Patre, quae profectum significent; quia Deus est: nihil horum aptari etiam potest Dei Filio, ut vel initium accipiat, vel profectum; quia Deus verus ex Deo vero etionem fuisse. Acquiesce, inquam; et si mihi non credis, erubesce vel Dei vocem dicentis:
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ & xp̃c. Non gͦ ex usu geperations humanȩ calũpniã her&e ice in.
struas. neq ex nr̃o sermone cõponas. niq enĩ angustis sermonib nr̃is in.¬
mensȩ magnitudinẽ possumꝰ diumitatis includere: cuiꝰ magnitudmis
non ẽ finis Nam si homiis generationẽ defimire c̃tendas. tẽpꝰ ostendis
patre cogitaueris qũãlbet eꝰ et̾nitatẽ. ñ potes de eo aliqͥd nisi ꝑfilium
cogitare : nec potest ullus ad petrẽ nisi ꝑ filium transire sensus. Hic est
inquit filius m̃s dilectissimꝰ Est inquit quo desinenter ẽ. Unde .⁊ dauid dicit
n ȩt̃nũ inquit dñe uerbũ tuũ ꝑmanet in cȩlo. Quod enĩ manet. nec substan
tia nec ȩt̾nitate deficit. Queris amẽ qͦmͦ si filiussit ñ priorẽ habeat patre.
quero idem abste qͣndo aut qͦm filiũ putes e̾e generatũ Mihi eni mpossi¬
bile ẽ generationis scire secretũ. Mens deficit. uox silet. ñ mea tantum
sed & angłoꝵ Nupra potestates. supͣ angłos. supͣ cherubin. supͣseraphin

Expanded text:
x usu generationis humanae calumniam, haeretice, struas; neque ex nostro sermone componas. Neque enim angustis sermonibus nostris immensae magnitudinem possumus divinitatis includere, cujus magnitudinis non est finis . Namque hominis generationem si definire contendas, tempus ostendis: Patre cogitaveris, quamlibet ejus aeternitatem, non potes de eo aliquid nisi per Filium cogitare: nec potest ullus ad Patrem nisi per Filium transire sensus. Hic est, inquit, Filius meus dilectissimus . Est, inquit, qui quod est, semper est. Unde et David: In aeternum, inquitat Patrem? Quaero item abs te, quando aut quomodo Filium putes esse generatum? Mihi enim impossibile est generationis scire secretum: mens deficit, vox silet, non mea tantum, sed et angelorum. Supra Potestates, supra Angelos, supra Cherubim, supra Seraphim,
Abbreviated transcription (Latin):
alius ideũ. Quid discutimꝰ eũ. de qͥ tantus dicit ꝓpha Sc̃sspc̃ dicit. qđ eum
non possit alius estimari. Quȩ enĩ potest et alia ȩstimatio. ubi dĩtatis unitas ẽ:
C onfitebat᷑ hoc ꝓpħa in ꝑiculis c̃t itutꝰ. Nesciebat serere questionẽ. qr timebat
enĩ huiꝰ mundi elegit ds̃. ut ĩfedu quȩ st tciti Clrdimꝰ iudȩis. quia notꝰ
qui filiũ negauerunt. Vñ cr̃amisnitura tes .ͥ. qr unꝰẽ mundus. Unum

Expanded text:
alius ad eum. Quid discutimus eum, de quo tantus dicit propheta, quod ad eum non possit alius aestimari? Quae enim potest esse alia aestimatio, ubi deitatis unitas est? Confitebatur hoc populus in periculis constitutus: nesciebat serere quaestiones qui enim hujus mundi, elegit Deus, ut confundat quae sunt fortia . Credimus Judaeis, quia notus qui Filium
Abbreviated transcription (Latin):
quia scriptũ est tradidit eũ pater. ipse apłs alibi dixit. Pax a dõ patre & dño nr̃o iłnixp̃o.
qui sẽ dedit ꝓpeccatis nr̃is. Et alibi. Sicut xp̃c dilexit nos: & tradidit semetipsum

Expanded text:
quia scriptum est: Tradidit eum Pater; ipse Apostolus alibi dixit: Pax a Deo Patre, et Domino nostro Jesu Christo, qui se dedit pro peccatis nostris ; et alibi: Sicut Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
eet xp̃e respondit. Ego uos aqua baptiro: uenit aut̃ fortior me
cuiꝰ non sunt dignꝰ calciamenta portare. ipse uos baptitat in spũ
scõ & igni. Ergo isti q nec in xp̃i nomint. nec cũ fides sp̃s sc̃i bap¬
tirati fuerant. non poturrunt Acciꝑe baptismatis saeramentũ
Baptitati sunt itaq in nomine ihũ xp̃i: nec iteratũ ẽ in his baptis¬
ma. sednoratũ. Unũ enĩ baptisma: Ubi aut̃ nonẽ plenũ baptis¬
matis sacramentũ. nec prmcipiũ uł speties aliqua baptismatis
potestatẽ. uacuas : om̃e mysteriũ. Deniq & illi qͥ dixerant.
nec si sp̃c sc̃s sit audiuimꝰ. baptizati sunt postea innomincdni
dicante cognouerant. Nlec contrariũ deb& iuderi. qͦ quã uis
& iã postea tacitũ sit: De spũ tam̃ creditũ ẽ: & qđ uerbu ta¬
citũ fuerat. ex pressũ ẽ fide. Cũ enĩdicit᷑ in nomine dnihuxpi

Expanded text:
o, veniet autem fortior me, cujus non sum dignus calceamenta portare: ipse vos baptizabit Spiritu sancto et igni . Ergo isti quia nec in Christi nomine, nec cum fide Spiritus sancti baptizati fuerant, non potuerunt accipere baptismatis sacramentum. 42. Baptizati sunt itaque in nomine Jesu Christi: nec iteratum est in his baptisma, sed novatum; unum enim baptisma . Ubi autem non est plenum baptismatis sacramentum, nec principium, vel species aliqua baptismatis potestatem; vacuum est omnino mysterium. Denique et illi ipsi qui dixerant: Nec si Spiritus sanctus sit audivimus ; baptizati sunt postea in nomine Domini dicante cognoverant. Nec contrarium debet videri; quia, quamvis etiam postea tacitum sit, de Spiritu tamen creditum est. Et quod verbo tacitum fuerat, expressum est fide. Cum enim dicitur in nomine Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Et alibi. Si igitꝰ᷑ unapax unagr̃a una caritas unacũ munica¬
tio ẽ patris afilui. & sp̃ii sc̃i. Una certȩ oꝑatio ẽ  et ubi una
opatio est utiq non potest uirtus eẽ diuisa in discreta subt᷑¬
unit ate᷑ negare audeat nominis. cũ oparationis uideat uni¬
tate᷑ & Sed qui egounitate᷑ nominis argum̃tis astruo cũ diui¬
ne uotis euidens testimoniũ sit anit Vnũ nom̃ eẽ patris

Expanded text:
bis . Si igitur una pax, una gratia, una charitas, una communicatio est Patris et Filii et Spiritus sancti; una certe operatio est: et ubi una operatio est, utique non potest virtus esse divisa, et discreta substaunitatem separare audeat nominis, cum operationis videat unitatem? Sed quid ego unitatem nominis argumentis astruo, cum divinae vocis evidens testimonium sit. Unum nomen est Patris
Abbreviated transcription (Latin):
sunt coheredesdi. Defensores habeo quos ostẽ putabam. sotios teneo. quodaa¬
Qui a factusẽ inpace locus eius. & confregit cornua arcũ & gladiũ seutũ &¬
bellũ. Quius enim hoc mimus cuus opus nisi tuũ dnẽ ihũ : Clidebas ad tem¬
plum tuũ armatos uenire hinc gemimere populũ. & frequent̃ ad r̾ẽ nehasilicã
dĩ tradere uideretur: unde uim militib imperatori. Morsante oculos mͥ niqui
perator ipsa coꝵ relatio faciat auctort̃ Nam cũ desuperorib preneiib teeusse
qui a prior eorũ numerus cerimonias patrũ coluit. recentior nomremouit ⁊ didissar

Expanded text:
sunt cohaeredes Dei. Defensores habeo, quos hostes putabam: socios teneo, quos asunt cohaeredes Dei. Defensores habeo, quos hostes putabam: socios teneo, quos aquia factus est in pace locus ejus, et: Ibi confregit cornua arcuum, scutum, gladium et bellum . Cujus enim hoc munus, cujus opus, nisi tuum, Domine Jesu? Videbas ad templum tuum armatos venire: hinc gemere populum, et frequentem adesse, ne basilicam Dei tradere videretur: inde vim militibus imperari. Mors ante oculos mihi; ne quid perator, ipsa eorum relatio faciat cautiorem. Nam cum de superioribus principibus texuisset, quia prior eorum numerus cer
Abbreviated transcription (Latin):
basilicã habere. Quid tibi cũ adultera : Adultraẽ enim quȩ non est lexi
tutio api coniugio copulata. dum hȩc tracto suggestũ ẽ mihi cortinas reqias
ese. colletias refes tam autempopulo basilicam presentiã mri poscere. statii¬
qut ẽo conuenti sermonẽ meũ dicens. Quam alta & profunda oracula sunt:
sp̃s ses matutins horis lectum ẽ ut meministis. frates quod summo animido
demus. Os uenerunt gentes inhereditatẽ tuam : Q reuera uenert̃
grutt si & plus &iam quam gentes uenerunt . Uenerunt enĩ gotthi & diũ¬
sarum nationũ uri. Uenerunt cũ armis. & circũ fusi occupauert᷑ basilicã. hoc
nos ignari tur altitudinis dõ lebamus sed nrã inpudentia aliud in opinabat᷑
uentrunt gentes. seduere inhereditatẽ uenerunt tuam. Qui enim gentes
urnerunt facti sunt cristiani. qui ad inuadendam hereditatẽ uenterunt facti

Expanded text:
basilicam habere'. Quid tibi cum basilicam habere'. Quid tibi cum timo Christi conjugio copulata. 20. Dum haec tracto, suggestum est mihi cortinas regias esse collectas, refertam autem populo basilicam, praesentiam mei poscere; statimque eo converti sermonem meum, dicens: Quam alta et profunda oracula sunt Spiritus sancti! Matutinis horis lectum est, ut meministis fratres, quod summo animi doDeus, venerunt gentes in haereditatem tuam . Et re vera venerunt gentes, et plus etiam quam gentes venerunt; venerunt enim Gothi, et diversarum nationum viri: venerunt cum armis, et circumfusi occupaverunt basilicam. Hoc nos ignari tuae altitudinis dolebamus, sed nostra imprudentia aliud opinabatur. 21. Venerunt gentes, sed vere in haereditatem tuam venerunt; qui enim gentes venerunt, facti sunt christiani. Qui ad invadendam haereditatem venerunt, facti
Abbreviated transcription (Latin):
occidi. Singul& amen singulos mihi quo minora longe merita eo temptam̃ta ga¬
iuora uirtus infirmior: sedplus periculi succedunt sibi mulierũ uices alternant᷑
odia cõmenta uariantur. semores conueniunt᷑ pr&e texitur regis inuiria. que
ratio igitur est aduersũ hunc uermiculũ grauiores temptationes. nisi qui a
nec mibifast̃ tradere nec tibi accipere imperattr expxit. Donu peuiltti
nullo potest uire temerare domũ di existimas a ferendã alligatur imprrai¬
porlicere omĩa ipsius ẽ ẽ uniuersa. Respondeo nolite grauare imperattr ut
putesite uta que diuina sunt inperiale aliquod uis habere. noli extollere. st
suus duitius imperare. esto dõ subditus. Scriptũ ẽ. Que dõ dõ. quȩ eęsari gesin
Adimpuatorẽ palataꝑ tinent. ad sacerdotẽ ȩoclesiȩ publicoꝵi. tibi moeniũ us
posiussunẽ non sacrot Iterũ dicitur mandasse imperatorẽ debeo & ego unã

Expanded text:
occidi ? Singulae tamen singulos, mihi quo minora longe merita, eo tentamenta graoccidi ? Singulae tamen singulos, mihi quo minora longe merita, eo tentamenta graviora. Virtus infirmior, sed plus periculi. Succedunt sibi mulierum vices, alternantur odia, commenta variantur, seniores conveniuntur, 857 praetexitur regis injuria. Quae ratio igitur est adversus hunc vermiculum gravioris tentationis, nisi quia Nec mihi fanullo potes iure temerare, domum Dei existimas auferendam? Allegatur imperatori licere omnia, ipsius esse universa; respondeo: Noli te gravare, imperator, ut putes, te in ea, quae divina sunt, imperiale aliquod ius habere; noli extollere, sed, si vis diutius imperare, esto Deo subiectus. Scriptum est: 'Quae Deo Deo, quae caesari caesari'. Ad imperatorem palatia pertinent, ad sacerdotem aecclesiae. Publicorum tibi moenium ius commissum est, non sacrorum. Iterum dicitur mandasse imperatorem: 'Debeo et ego unam
Abbreviated transcription (Latin):
respondit: Tamquã unam ex insipientib locuta non mediocrif igitur istaru
temptatio namqur asperiores temptationes a sesse cognouimꝰque fiunt ꝑmu
litres. Denique ꝑ euam &iam adam sub plantatus est. coque factũ ut aman¬
datis cęlestib diuiara quo errore cognito preuaritricis conscientiȩ reus la¬
tert cupiebat. sed latere non poterat. & idõ ait eids̃ ad am ubi es: Hoc ẽ qui
eras ante ubi nunc esse coepisti ubi te constitueram. Quo ipse transgressus
esagnoscis ẽ ẽ tenudũ. quia bona indum̃ta fidei ꝑ didisti. folia sunt ista quib
nunc uelare te queris. repudiasti fructũ sub folia legis. latere cupis. sed ꝑ¬
deris. redere ad nõ dõ tuo propt̃ unã mulierẽ desiderasti. ꝓpterea fugis. quẽ
uidere quȩ rebas cũ una muliere: te abscondere maliustĩ. relinquere spe¬
liã hezabel cruente ꝑ secuta est: Quod iohannẽ baptistã herodias frcit¬

Expanded text:
respondit: Tamquam una ex insipientibus locuta es . Non mediocris igitur ista respondit: Tamquam una ex insipientibus locuta es . Non mediocris igitur ista tentatio; namque asperiores tentationes has esse cognovimus, quae fiunt per mulieres. Denique per Evam etiam Adam supplantatus est ; eoque factum, ut a mandatis coelestibus deviaret. Quo errore cognito, praevaricatricis conscientiae reus latere cupiebat, sed latere non poterat; et ideo ait ei Deus: Adam, ubi es ? hoc est, quid eras ante? ubi nunc esse coepisti? ubi te constitueram? quo ipse transgressus es? Agnoscis esse te nudum, quia bonae indumenta fidei perdidisti. Folia sunt ista, quibus nunc velare te quaeris. Repudiasti fructum, sub foliis Legis latere cupis, sed proderis. Recedere a Domino Deo tuo propter unam mulierem desiderasti, propterea fugis quem videre quaerebas. Cum una muliere te abscondere maluisti, relinquere speiam Eliam Jezabel cruente persecuta est ? quod Joannem Baptistam Herodias fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquib ego cotidir instauro sacrificiũ uos rumis quibdã publace turbatonis
conabatur in uolurre. Duoigitur iamgenera temptationis exce̾pi. & fortashe
qui a infirmiorẽ medñs ds̃ nouit. adhuc in corpus meũ condidit potẽstatẽ. V¬
supse cupiam & siofferam. adhuc me fortasse huic certamina inparẽ iudicat
& diũsis exert& laborib neciob abisto cȩpit certamine. sedu¬
Temtatus est autẽ iobnuntuis coacerbatis maloꝵ. temptatꝰ ẽ o iam ꝑmulierẽ
que ait. Dic aliquod uerbũ indõ & morere. Uidetis quanta subito moueatit᷑
gor thiar magentiles multa mercatoꝵ poene scõꝵ aduertitis. quid iubeat᷑
cũ mandat᷑ trade basilicã hocẽ dic aliquod ũbũ indm̃ & morere: nec sobũdic
aduersũ dm̃. sed& iam fac adũ sũs dm̃ mandatur trade altana đi. Uł guet¬
mur igitur prȩceptis regalib sed confirmamur scriptutȩ sermonib que

Expanded text:
pro quibus ego quotidie instauro sacrificium: vos ruinis quibusdam publicae perturbationis pro quibus ego quotidie instauro sacrificium: vos ruinis quibusdam publicae perturbationis conabatur involvere. Duo igitur jam genera tentationis excepi. Et fortasse quia infirmiorem me Dominus Deus novit, adhuc in corpus meum non dedit potestatem. Etsi ipse cupiam, etsi offeram, adhuc me fortasse huic certamini imparem judicat, et diversis exercet laboribus. Nec Job ab isto coepit certamine, sedTentatus est autem Job nuntiis coacervatis malorum, tentatus est etiam per mulierem, quae ait: Dic aliquod verbum in Deum, et morere . Videtis quanta subito moveantur, Gothi, arma, gentiles, multa mercatorum, poena sanctorum. Advertitis quid jubeatur, cum mandatur: Trade basilicam, hoc est: Dic aliquod verbum in Deum, et morere. Nec solum die adversum Deum, sed etiam fac adversus Deum. Mandatur: Trade altaria Dei. 17. Urgemur igitur praeceptis regalibus, sed confirmamur Scripturae sermonibus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
orbe conereuerat. uel confusio adhuc indigesti operis caligabat horrore. Nonne
postea distintto cȩlimaris terrarũ quȩ discimine rerũ formas quibus speciosus
uidetur accepit exute umentib tenebris nouũ terrȩ stupuere solẽ dies in exodio
non refulga. sed in processu temporis incremento luminis micat. & coloris ex¬
ȩstuat. Lama ipsa que propheticis oraculis speties ȩcclesiȩ figuratur. etĩ primũ
resurgens inmestruas reparatur ȩtates. ttnebris noctis absconditur. Paulatĩq¬
pacis obtetur &e fidei ueritatisque constantit᷑ nec mortis reuocet᷑ periculo ł st
enĩ presul dñs quis aluos faci& sperantes in se. Sed ueniamꝰ ad ppositas lectiones.
Uidetis diabolo temptandi licentiã dari. ut boni probenttr. inuid& iniquus
tias quasi inuobis habeo uolebat auferre. & hoc tranquillitas ur̃ȩ patrio¬
nio dissupt̾rare cupiebat. Vos quoq ipsos mhi bonos filios gestiebat etpeie

Expanded text:
orbe, concreverat, vel confuso adhuc indigesti operis caligabat horrore; nonne orbe, concreverat, vel confuso adhuc indigesti operis caligabat horrore; nonne postea distincto coeli, maris, terrarumque discrimine, rerum formas quibus speciosus videtur, accepit? Exutae humentibus tenebris novum terrae stupuere solem. Dies in exordio non refulget, sed in processu temporis incremento luminis micat, et caloris exaestuat. 24. Luna ipsa, qua propheticis oraculis species Ecclesiae figuratur, cum primum resurgens in menstruas reparatur aetates, tenebris nobis absconditur: paulatimqec mortis revocetur periculo. Est enim 856 praesul Dominus, qui salvos faciet sperantes in se . 15. Sed veniamus ad propositas lectiones. Videtis diabolo tentandi licentiam dari , ut boni probentur. Invidet iniquus tias, quas in vobis habeo, volebat auferre, et hoc tranquillitatis vestrae patrimonium dissipare cupiebat. Vos quoque ipsos mihi bonos filios gestiebat eripere,
Abbreviated transcription (Latin):
nec ille sacrilegio annus exaruit. & iste sidri fructib annus effloruit. negent
&iam qđ largo foco uineę redundauerunt Itaque & messem feneratam rete
locus utrum eaque uobis ꝓfuerint imperatores restietuere subsidia debeatis.
Ait enĩ. Vos difendant a nobis colantur. hocẽ fidelissimi principis quod ferre
non possumꝰ qui a exprobant nobis ur̃o sȩmomiinȩ dus suis subplicare & uobis non
mandantib sacrilegiũ inmane cõmit tunt disfimulationt ꝓ consensu interpre¬
tantes sibi habeant presidias suas uossi possunt illa defendat. Namsi his aquib
coluntur aucilio esse nom possunt. quomodo possunt uos defendere aquib non
coluntur: Sedmaiorũ inquit seruandus ẽ ritus quid quod om̃ia postea in melius
pfecerunt. mundus ipse ꝗ uel primũ coactis ȩlementoꝵ ꝑ manes eminib tenero

Expanded text:
nec ille sacrilegio annus exaruit, et iste fidei fructibus annus effloruit. Negent nec ille sacrilegio annus exaruit, et iste fidei fructibus annus effloruit. Negent etiam quod largo fetu vineae redundaverint. 839 Itaque et messem feneratam receplocus, utrum ea quae vobis profuerint, imperatores, restituere subsidia debeatis; ait enim: Vos defendant, a nobis colantur. Hoc est, fidelissimi Principes, quod ferre non possumus; quia exprobrant nobis vestro se nomine diis suis supplicare, et vobis non mandantibus, sacrilegium immane committunt, dissimulationem pro consensu interpretantes. Sibi habeant praesidia sua: suos si possunt, illa defendant. Nam si iis a quibus coluntur, auxilio esse non possunt; quomodo possunt vos defendere, a quibus non coluntur? 23. Sed majorum, inquit, servandus est ritus. Quid quod omnia postea in melius profecerunt? Mundus ipse, qui vel primum coactis elementorum per inane seminibus, tenero
Abbreviated transcription (Latin):
uindicar&. qui non uindicauit suoꝵ. Esto tamen sisuperiore annodeorũ suoꝵ
inuirias uindicatas pitant. cur presenti anno cõtempti fuere : Iam emĩ nec arboꝵ
uulsis radicib rusticana plebs pascitur. nec uacce siluestris explorat solatia. nec cibũ
desentib rapit. sedoꝑũ lȩta feliciũ dũ messes suas & ipsa miratur. Expleuit
uotis satetati uuniũ. usurarios nobis reddidit terrapuentis. Quis ergo tamno¬
uis humanis usib uices stupeat annoꝵ: Qtam̃ & iam superiore anno plerasquȩ
nouimꝰ piuntias redundasse frucibus. Degallis quid loquar solito ditiorib fru¬
mentuꝰ pannoniȩ quod non seuerant uendiderunt. & secunda retia fercilitatis
suę nouit inuialiam.Namque solebat tatior esse ieuinio. fecunditate hostem
inse excitauit liguriam. uenetias que antumni framenta pauerunt. Ergo

Expanded text:
vindicaret, qui non vindicavit suorum? 20. Esto tamen si superiore anno deorum suorum vindicaret, qui non vindicavit suorum? 20. Esto tamen si superiore anno deorum suorum injurias vindicatas putant, cur praesenti anno contemptui fuere? Jam enim nec herbarum vulsis radicibus rusticana plebs pascitur, nec baccae silvestris explorat solatia; nec cibum de sentibus rapit: sed operum laeta felicium, dum messes suas et ipsa miratatur, explevit voti satietate jejunium: usurarios nobis reddidit terra proventus. 21. Quis ergo tam novus humanis usibus vices stupeat annorum? Et tamen etiam superiore anno plerasque novimus provincias redundasse fructibus. De Galliis quid loquar solito ditioribus? Frumentum Pannoniae, quod non severant, vendiderunt: et secunda Rhetia fertilitatis suae novit invidiam; nam quae solebat tutior esse jejunio, fecunditate hostem in se excitavit: Liguriam Venetiasque autumni frumenta paverunt. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
plebis quȩ sita fulcis frugis herba distituit. & unde gregis oracula habita suȩ quer¬
cus. nisi qui a remediũ siur̃ĩs alimoniȩ cȩlestis religionis donũ putarunt.
Talia emĩ suorũ munera credunt deorũ quis dodoneas arbores nisigentiũ po¬
pulus ad orauit. cũ papulũ striste agrinemoꝵ honore donarcu. Nonẽ ueri simile
quod in dignantes eorũ dii id pro poena intulerint. quo solebant placati conferri
denegarent. cũ in clementio ess&ꝵ uindicta quã culpa. Nonẽ igitur idonea
quȩ tantam egritudinẽ mundi falentes causa constrinxerit. ut uirentibus
gegetibus subita spes anni adulta morere tur. &certe ante plurimos annos tẽpoꝵ
uira toto orbe sublata sunt: modo nedęmũ dusgentiu ut̾nit inmentẽ suas uirias ul¬
tire. propterea nec ad suetii cur similus intumuitutur bicoꝵ sacer dotũ dispendia

Expanded text:
plebis quaesita sulcis frugis herba destituit? 18. Et unde Graecis oracula habita suae querplebis quaesita sulcis frugis herba destituit? 18. Et unde Graecis oracula habita suae quercus, nisi quia remedium silvestris alimoniae coelestis religionis donum putarunt? Talia enim suorum munera credunt deorum. Quis dodonaeas arbores, nisi gentium populus adoravit; cum pabulum triste agri nemorum honore donaret? Non est verisimile quod indignantes eorum dii id pro poena intulerint, quod solebant placati conferre si omnibus denegarent; cum inclementior esset vindicta, quam culpa? Non est igitur idonea, quae tantam aegritudinem mundi fallentis causa constrinxerit; ut virentibus segetibus subito spes anni adulta moreretur. 19. Et certe ante plurimos annos templorum jura toto orbe sublata sunt: modone demum diis gentilium venit in mentem suas injurias ultum ire? Propterea nec assueto cursu Nilus intumuit, ut Urbicorum sacerdotum dispendia
Abbreviated transcription (Latin):
hos fructus possessio ȩccłȩ sumptus ẽ ȩgenoꝵ. Numerent quos redimerint
templa. captiuos quȩ contulerint alimenta pauperib. quib exulibus uiuendi
subsidia ministrauerint. Prȩda igitur intercepta non uira sunt. En quod fac¬
tũ qui̧ triste piarenefas fames ut aiunt. publica uindicauit: quia usui om̃iũ ꝓficere
cepit quod ꝑfiebat cõmodis sacerdotũ. Propterea ergo doeractis ut aiuint arbusta
corticib sũ comis erabili deficientiũ oralambebant. propterea chaoniã fruge gran¬
de mutantes rursus inpecudũ. pastus & ad infelices uictus alimenta reuocaticon¬
cussa quercu famẽ insiluis miseram solabamur. noua uidelicor ꝓdigia terrarũ.
quȩ nũquam antea conciderant cũ suꝑstitio gentilis toto orbe feruera reuera
quando ante uacuis habenis seges auari uota lusit agricolȩ. & spemrusticȩ

Expanded text:
hos fructus. Possessio Ecclesiae sumptus est egenorum. Numerent quos redemerint hos fructus. Possessio Ecclesiae sumptus est egenorum. Numerent quos redemerint templa captivos, quae contulerint alimenta pauperibus, quibus exsulibus vivendi subsidia ministraverint. Praedia igitur intercepta, non jura sunt. 17. En quod factum, quae triste piaret nefas, fames, ut aiunt, publica vindicavit; quia usui omnium proficere coepit, quod proficiebat commodis sacerdotum. Propterea ergo detractis, ut aiunt, arbusta exuta corticibus, succo miserabili deficientium ora lambebant. Propterea Chaonia frugem glande mutantes, rursus in pecudum pastus, et ad infelicis victus alimenta revocati, concussa quercu, famem in silvis 838 miseram solabantur. Nova videlicet prodigia terrarum, quae numquam ante acciderant; cum superstitio gentilis toto orbe ferveret! Re vera quando ante vacuis avenis seges avari vota lusit agricolae, et spem rusticae
Abbreviated transcription (Latin):
dona detraxerit quod factũ ẽ christians. quȩ si facta essent gentib: redderetur.
potius quam inferretur iniuriam. Nunc indemũ iuistitia pretenditur. ȩquitas pos¬
tulatur. Ubitunc erat ista sententia cũ direptis xpistianoꝵ om̃iũ facultatibus ipsos
uitales anhelitus sp̃s. inuiderent & nullus umquam negata defunctis inhberent
suprȩ me cõmertia sepulturȩ. Quos gentiles prȩciparunt maria reddiderunt.
sidĩ ista uictoria ẽ quod & ipsi iam facta maiorũ capunt suoꝵ. Sed que malũ ra¬
tio ut eteũ munerant petant. quoꝵ gesta cõdẽpnant. Nemotam̃ donaria delu¬
brisco ligata haruspicib denegauit. sola sublata sunt predia: quia non religiosȩ
utebantur his qui religionis ire defenderent. quinrõ utuntur exẽplo. Cur
non utebantur officio . Rihil ȩclesia sibi. nisi fidẽ possida. Hos reditus preba.

Expanded text:
dona detraxerit quod factum est christianis. Quae si facta essent gentilibus, redderetur dona detraxerit quod factum est christianis. Quae si facta essent gentilibus, redderetur potius quam inferretur injuria. Nunccine demum justitia praetenditur, aequitas postulatur? Ubi tunc erat ista sententia; cum direptis christianorum omnium facultatibus, ipsos vitales anhelitus in viderent, et nullis usquam negata defunctis inhiberent supremae commercia sepulturae? Quos gentiles praecipitarunt, maria reddiderunt. Fidei ista victoria est, quod et ipsi jam facta majorum carpunt, quorum gesta tio, ut eorum munera petant, quorum gesta condemnant? 16. Nemo tamen donaria delubris, et legata haruspicibus denegavit: sola sublata sunt praedia; quia non religiose utebantur iis, quae religionis jure defenderent. Qui nostro utuntur exemplo, cur non utebantur officio? Nihil Ecclesia sibi, nisi fidem possidet. Hos redditus praebet,
Abbreviated transcription (Latin):
&& prauati uniuerse cõmoditatis dispendio. usum publici mercetur obsequii. pre¬
tendens cõmunis salutis ex cubias domesticȩ inopiȩ semercede solatur. quia mi¬
nisteriũ nonuendit. sed gratiam cõparauit. Conferte causas. nos excułre uultis de¬
curionẽ cum ȩclesiȩ excusare non liceat sacerdotem. Scribuittur testamenta
temploꝵ ministris nullus excipitur ꝓfanus nullus ultimȩ conditionis nul¬
lus ꝓdigus uerecundiȩ soli ex omĩb: derico cõmune uis claditur. aquo solo
ꝓom̃ib uotũ cõmune suscipitur. offitium cõmune differtur. Nulla legata
uidua ual&. quod ministris dĩ ñ uala. qđ ego non querar. Sed ut sciant qd
nonquerar conprehendi. Malo enim nos pecumã mmnores ẽẽ quã grãm. sed referunt
ea que uel donata uel relicta sunt ȩclesiȩ nonẽ ẽ tẽmerata. dicant ipsi quis templis

Expanded text:
et privati universae commoditatis dispendio usum publici mercetur obsequii: praeet privati universae commoditatis dispendio usum publici mercetur obsequii: praetendens communis salutis excubias, domesticae inopiae se mercede soletur; quia ministerium non vendidit, sed gratiam comparavit. 14. Conferet causas. Vos excusare vultis decurionem, cum Ecclesiae excusare non liceat sacerdotem. Scribuntur testamenta templorum ministris, nullus excipitur profanus, nullus 837 ultimae conditionis, nullus prodigus verecundiae: soli ex omnibus clerico commune jus clauditur, a quo solo pro omnibus votum commune suscipitur, officium commune defertur: nulla legata vidua, valet: quod ministris Dei, non valet. Quod ego non ut querar, sed ut sciant quid non querar, comprehendi; malo enim nos pecunia minores esse, quam gratia. 15. Sed referunt, ea quae vel donata vel relicta sunt Ecclesiae, non esse temerata. Dicant et ipsi quis templis
Abbreviated transcription (Latin):
Rumquã nobis amplius contulerunt. quãcũ uerberari christianos adque pro¬
seribi hac necari uberent. premiũ fecit religio quod ꝑfidia putabat e̾ẽ suppliciũ.
Videte magnanimos ꝑ inuirias. ꝑiopiam. ꝑsupplicium. noscreuimus illicęri¬
monias suas sine questu manere posse non credunt. Habeant inquit uestales
uirgines inmunitatẽ suam. dicant hoc qui nesciunt credere quod possae ẽẽ gra¬
tuita uirginitas. ꝓuocent lucris. Quantus hitic uerboꝵ tumultus increpuit. at¬
contra nobis & iãm pruatȩ successionis emolumenta recentib legibus denegant᷑.¬
& nemo conqueritur. Non enim putamus inuiriam quia dispendiũ nondolemꝰ.
si priuilegiũ querat sacerdos ut onus curiale declin&. patria adque auita. &. om̃iũ
facultatũ possissione cedendũ ẽ. Quomodo hanc gen tiles sihaberent in graua¬
rent querelam quod sacerdos ferias ministerii sui. emat totius patrimomii suidãno

Expanded text:
Numquam nobis amplius contulerunt, quam cum verberari christianos atque proNumquam nobis amplius contulerunt, quam cum verberari christianos atque proscribi ac necari juberent. Praemium fecit religio, quod perfidia putabat esse supplicium. Videte magnanimos. Per injurias, per inopiam, per supplicium nos crevimus: illi ceremonias suas sine quaestu manere posse non credunt. 836 11. Habeant, inquit, Vestales virgines immunitatem suam. Dicant hoc, qui nesciunt credere, quod possit esse gratuita virginitas: provocent lucris, qui diffidunt virtucontra, nobis etiam privatae successionis emolumenta recentibus legibus denegantur, et nemo conqueritur; non enim putamus injuriam, quia dispendium non dolemus. Si privilegium quaerat sacerdos, ut onus curiale declinet, patria atque avita et omnium facultatum possessione cedendum est. Quomodo hanc gentiles, si haberent, ingravarent querelam, quod sacerdos ferias ministerii sui emat totius patrimonii sui damno,
Abbreviated transcription (Latin):
cit ut credentiũ iam nemo moriatur. Quid uols inprudentius qui contumeliose
colitis & honorificȩ derogatis. Uestrũ enĩ dm̃ lignũ putatis. Ocontumeliosa
reuerentia xp̃m mori potuisse non creditis. O honorifica ꝑ uicacia. sed uoera
in quit reddenda sunt. altaria. simulacris. oenamenta dilubris reposcantur. Fex a con¬
sorte suꝑstitionis christianus imperator. aram solius xp̃i didicit honorare.
Quidmanus pasce hora fidelia ministeriũ suisco gunt sacrilegiis exhibere : Uox
in manudi. Nũ quid imperator gentilis aram xp̃o leuauit. dum ea quȩ fuerunt
reposcunt. Exemplo sui admonent. quantũ christiani imperatores religioni
quam sequuntur debeant deferrere uerentiȩ : quando gentiles suꝑstitionib: suis
om̃ia de tulerunt. Dudũ cȩpimus & iam sequuntur exclusos nos sanguine gloria¬
mur. illos dispendiũ mou& nos hȩc uictoriȩ loco ducimur. illi inuiriamputant.

Expanded text:
cit ut credentium jam nemo moriatur quid vobis imprudentius, qui contumeliose cit ut credentium jam nemo moriatur quid vobis imprudentius, qui contumeliose colitis, et honorifice derogatis; vestrum enim Deum lignum putatis. O contumeliosa reverentia! Christum mori potuisse non creditis. O honorifica pervicacia! 10. Sed vetera, inquit, reddenda sunt altaria simulacris, ornamenta delubris. Reposcantur haec a consorte superstitionis: christianus imperator aram solius Christi didicit honorare. Quid manus pias et ora fidelia ministerium suis cogunt sacrilegis exhibere? Vox in manu Dei . Numquid imperator gentilis aram Christo levavit? Dum ea quae fuerunt, reposcunt, exemplo suo admonent quantum christiani imperatores religioni, quam sequuntur, debeant deferre reverentiae; quando gentiles superstitionibus suis omnia detulerunt. 11. Dudum coepimus, et jam sequuntur exclusos. Nos sanguine gloriamur, illos dispendium movet. Nos haec victoriae loco ducimus, illi injuriam putant.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuimus. & illic militamus. Cęlimisteriũ doceat me ds̃.¬
qui se ipsum ignorauit: tui magis dedo quam do credam: Quomodo possũ
uobis credere. quã fatemini uos ignorare quod colitis: Uno inquit itinere non potes
ꝑueniri ad tam grande secretũ. qđ uos ignoratis id nos di uoce cognouimꝰ. & quod
uos suspicionib queritis nos ex ipsa sapientia di. & ueritate cõpertũ habemꝰ. Non
congruunt igitur ur̃a nobiscũ. uos pacem diis ur̃is ab imperatorib obsecratis. nos ipsis
imperatorib axpo pacem rogamꝰ. Uosmanuũ uestrarũ ad oratis opera. nos inuiriam
ducimꝰ om̃e qđ fieri potest dm̃ putari. Non uult se ds̃ in lapidib coli. Denique & iam
ipsi philoᷤphi ur̃i ista riserunt. Quod si uosiđo dm̃ xp̃m negatis. quia illũ mortuũ
ẽ ẽ non creditis. Nescitis enim quod mors illa carni fuerit. nondiuitatis. quȩ fe¬

Expanded text:
vivimus, et illic militamus. Coeli mysterium doceat me Dvivimus, et illic militamus. Coeli mysterium doceat me Dqui se ipsum ignoravit. Cui magis de Deo, quam Deo credam? Quomodo possum vobis credere, qui fatemini vos ignorare quod colitis? 8. Uno, inquit, itinere non potest perveniri ad tam grande secretum. Quod vos ignoratis, id nos Dei voce cognovimus. Et quod vos suspicionibus quaeritis, nos ex ipsa sapientia Dei et veritate compertum habemus. Non congruunt igitur vestra nobiscum. Vos pacem diis vestris ab imperatoribus obsecratis, nos ipsis imperatoribus a Christo pacem rogamus. Vos manuum vestrarum adoratis opera, nos injuriam ducimus omne quod fieri potest, Deum putari. Non vult se Deus in lapidibus coli. Denique etiam ipsi philosophi vestri ista riserunt. 9. Quod si vos ideo Christum Deum negatis; quia illum mortuum esse non creditis nescitis enim quod mors illa carnis fuerit, non divinitatis, quae fe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ exordiis copulatos. aut forte illud est nouũ barbaros suis excessisse finibus. Nũ¬
quid & iam illic christiani suerunt. quoꝵ miserabili nouo que exemplo alter cap¬
tuuus inperator. sub altero captiuus orbis fefellis queque uictoriam promittebat
suas cȩrimonias prodiderunt. Nũ quid & tunc nonerrat ara uictoriȩ. p̾enit&
lapsus ut usta canities pudendi sanguims traxit roborẽ. Nonerubesco cũ totoorbe
longeua conuerti ur̃m : certe est quia nulla xas ad perdiscendũ sera est Erubescat
senectus quȩ emendare se non potest. non annoꝵ canitres est laudata sed morum.
Nullus pudor ẽ ad meliora transire. hoc solũ habebam cõmune cũ barbaris. quia
dm̃ anteanesciebam : sacrificiũ urm̃ ritus est bestiarum cruore respergit. quid in
mortius pecudib queritis. di uoces. uenite & discite in terris cȩlestem militiam. Hic

Expanded text:
cum exordiis copulatos? Aut forte illud est novum, barbaros suis excessisse finibus? Numcum exordiis copulatos? Aut forte illud est novum, barbaros suis excessisse finibus? Numquid etiam illi christiani fuerunt, quorum miserabili novoque exemplo alter captivus imperator, sub altero captivus orbis, fefellisse quae victoriam promittebant, suas ceremonias prodiderunt? Numquid et tunc non erat ara victoriae? Poenitet lapsus: vetusta canities pudendi sanguinis traxit ruborem. Non erubesco cum toto orbe longaeva converti. Verum certe est quia nulla aetas ad perdiscendum sera est. Erubescat senectus, quae emendare se non potest. Non annorum canities est laudata, sed morum . Nullus pudor est ad meliora transire. Hoc solum habebam commune cum 835 barbaris, quia Deum antea nesciebam. Sacrificium vestrum ritus est bestiarum cruore respergi. Quid in mortuis pecudibus quaeritis Dei voces? Venite, et discite in terris coelestem militiam: hic
Abbreviated transcription (Latin):
paindo anser strepitu ꝓdidissce. En quales templa romana prȩsules habent.
ubi tunc erat iuppit̾ anni anser eloquebatur. uerũ quid necẽ sacroꝵ ritus mi¬
litasse romanis sed & iam hannibal eodem deos colebat. utrũ uolunt igitur
eligant sun romanis uicerunt sacra in charthaginensib. Ergo superata
sunt sin tarthaginensib triũ phata. nec romanis utique pfuerunt. Faces¬
sat igitur uundiosa illa populis romani querela. non hanc roma mandauit.¬
alus illa eos interpellat uocib
Quid me casso cotidie gregis innoxii sanguine
ego disciplinis orbem sub egi mi litabat camillus. Qui sublata capitolio signa
cęsis tarpei ȩrupi triũ phatorib reportauit. Strauit uirtus. quos religio non remoui
Quid deatilio loquar. quimilitiam anam mortis inpendit africanos.: Non inter
pitolii aras. sed int̾ hannibalis acies triũphũ inuenit. Qu

Expanded text:
pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. pavido anser strepitu prodidisset? En quales templa Romana praesules habent. Ubi tunc erat Jupiter? An in ansere loquebatur? 6. Verum quid negem sacrorum ritus militasse Romanis? Sed etiam Annibal eosdem Deos colebat. Utrum volunt igitur, eligant. Si in Romanis vicerunt sacra, in Carthaginensibus ergo superata sunt: si in Carthaginensibus triumphata, nec Romanis utique profuerunt. 7. Facessat igitur invidiosa illa populi Romani querela: non hanc Roma mandavit.Aliis illa eos interpellat vocibus: Quid me casso quotidie gregis innoxii sanguine ego disciplinis orbem subegi. Militabat Camillus, qui sublata Capitolio signa, caesis Tarpeiae rupis triumphatoribus, reportavit: stravit virtus, quos religio non removit. Quid de Attilio loquar, qui militiam etiam mortis impendit? Africanus non inter Capitolii aras, sed inter Annibalis acies triumphum invenit. Qui