comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus orbeterrarum circa meridiem
positi qui in australem plagam uide.¬
antur umbram transmittere. Hoc
autẽ fieri dr̃ sum mo estu cum ad a¬
quilonem sol se dirigat. Cu par ia
seribit basilius et ipse in expositio¬
ne geneseos. s et plinius scd̾s scłari¬
bꝰ litt̾is s non contempnendis. hȩc
ipsa latius exequens ita scribit. ua¬
saꝙ horoscopi non eadem sunt usuis
in.ccc . stadiis aut ut longissime
in quingentis mutantib semet
umbris.ꝰ. Solisitaq uiibilici.
quem gnomon appellant umbra in e¬
gypto meridiano tempore equinoctii
die. pauloplusquam dimidiam gno-¬
monis mensuram efficit. In urbe ro¬
ma non a pars̃ gnomonis deẽ umbrȩ.
parte it alie qͣuȩ uenetia appellatur.
dunt qͣuod ẽ supͣ alexandriam qͥnꝙ
milib stadioꝵ solsticii medio die nul¬
lam umbram iaci puteumq eiꝰ ex¬
ꝑimenti gra factum totũ illumina¬
ri. ex qͣuo apparet tum solem illilo¬
co supͣ uerticem esse. Qodet in india
supͣ flimen hyspasi fieri tempore eoͣ¬

Expanded text:
mus orbe terrarum, circa meridiem positi, qui in Australem plagam videantur umbram transmittere, hoc autem fieri dicitur summo aestu, cum in Aquilonem sol dirigitur. » Cui paria scribit Basilius, et ipse in expositione Geneseos. Sed et Plinius secularibus literis, sed non contemnendis, haec ipsa latius exequens ita scribit: « Vasaque horoscopii non eadem sunt usui in trecentis stadiis, aut ut longissime in quingentis, mutantibus semet umbris solis; itaque umbilici, quem gnomonem appellant, umbra in Aegypto meridiano tempore, aequinoctii die, paulo plus quam dimidiam gnomonis mensuram efficit. In urbe Roma nona pars gnomonis deest umbrae. parte Italiae, quae Venetia appellatur,  quod est supra Alexandriam V millibus stadiorum, solstitii die medio nullam umbram jaci, puteumque ejus experimenti gratia factum, totum illuminari, ex quo apparet tum solem illi loco supra verticem esse; quod et in India supra flumen Hypasim fieri tempore eo
Abbreviated transcription (Latin):
quindecim tantum noctib ibi appa¬
ret septemtrio. In india patalis cele¬
berrimoͬ portu. soldexter oritur: um¬
bre in meridiem cadunt. Septenttͥo¬
nem ibialexandro morante annota¬
tũ pͥmatm̃ parte noctis aspici onesicratꝰ
dux eiuiᵈ scripsit. Qib in locis in die
umbre non sint. septemtͥonem ñ con¬
spici. ex eoloca appellari ascia. nec horaᷤ
dinumerari ibi et tͥotas trogodttce¬
umbras. bis . lxu. dieb manno eratho

Expanded text:
ur: XV tantum noctibus ibi apparet Septentrio. In India Patalis celeberrimo portu sol dexter oritur, umbrae in meridiem cadunt, Septentrionem ibi Alexandro morante adnotatum, prima tantum parte noctis aspici. Onesicritus dux ejus scripsit, quibus in locis Indiae umbrae non sint, Septentrionem non conspici; ex eo loca appellari Ascia, nec horas dinumerari ibi. Et tota Trogumbras bis XLV diebus in anno Erato
Abbreviated transcription (Latin):
Qe d fieri in insula
thyle pͥyteas massi¬
liensis seribit sex dierũ nauigatio¬
ne in septemtrione a britannua di¬
stante. Hec de longitudine dispari maustralia necessario¬

Expanded text:
Quod fieri in Insula Thule Pythias Massiliensis scribit, VI dierum navigatione in Septentrionem a Britannia distante. » Haec de longitudine dispari solstitiali
Abbreviated transcription (Latin):
etiam brumalium dierum quȩ sit impai¬
tibus longitudo: sub intelligendum re¬
liquit. s et noctis utroq tempore quȩ
sit mensura eque clarum reddidit. qͥa
necesse ẽ. cuiꝰcumq sĩt longitudinis
dies simul et nox .xxiiii. horax spaciũ
compleant. S notandum quod hȩc de
thile alit̾ scripsit solinus. Thile inquit
ultima. in qua estiuo solsticio sole de
cancri sydẽ faciente transitũ. nox nul¬
la ẽ. brumali solsticio ꝑinde dĩes nullꝰ.
Qo d plinius quoꝙ in libro .uii. ñ p̾ter¬
misit: ultima inquiens omniũ quȩ
morat᷑ thile. in quasolsticio nullas eẽ
noctes indicauimus. cancri signum
sole transeunte. nullosq contra ꝑbru¬
mã dies. hoc quidam senis mensib
sieri arbitrantur.
tis dierũ eoꝵdem .xxxii.

Expanded text:
etiam brumalium dierum quae sit in partibus longitudo subintelligendum reliquit. Sed et noctis utroque tempore quae sit mensura, aeque clarum reddidit, quia necesse est cujuscunque sint longitudinis dies, simul et nox XXIIII horarum spacium compleant. Sed notandum quod de Thule aliter scripsit Solinus: « Thule, inquit, ultima, in qua aestivo solstitio, solo de cancri sidere faciente transitum, nox nulla; brumali solstitio perinde nullus dies. » Quod Plinius quoque in libro septimo non praetermisit: « Ultima, inquiens, omnium quae memorantur Thule, in qua solstitio nullas esse noctes indicavimus, Cancri signum sole transeunte, nullosque contra per brumam dies. Hoc quidam senis mensibus fieri arbitrantur. tis dierum eorundem.
Abbreviated transcription (Latin):
circłs icseni  embolismos
annosq communes quso sue firi.¬
ouim quoq priscoꝵ auctoritate
constat obseruatos. Communes¬
quidem annos id ẽ ccͣe. liii. dierũ.

Expanded text:
circulus idem in embolismos annosque communes, quos Hebraeorum quoque priscorum auctoritate constat observatos. Communesquidem annos, id est, CCCLIV dierum,
Abbreviated transcription (Latin):
landi locum inuenire potuissent.:
Primam gͥ embolisimoꝵ lunã .iiiͦi.
nonas decembris. scdam .iiii. nona ᷤ¬
septembris. t̾ciam. pͥdie noñ martii.
quartam. pͥdie noñ dec̃. quintaos

Expanded text:
lendas locum invenire potuissent. Primam igitur embolismorum lunam quarto Non. Decembris, secundam quarto Non. Septembris, tertiam pridie Non. Martii, quartam pridie Non. Decembris, quintam
Abbreviated transcription (Latin):
mus.xuiii. communis. xꝰixꝰ. embo¬
ab exordio pͥmimensis quẽ hebrei
nisanuocant. hoc ẽ ab accensione
lunȩ paschalis inttu ai sumunt.
Cuiꝰ eaordium mensis hac regła de-¬
bet obseruari. ut nunqmͣ luna paᷤ¬
che . iiii uernum p̃cedat equino¬
ctium. s uel ipso equinoctio. hoc ẽ
Quarta decima luna pas¬

Expanded text:
 emboab exordio primi mensis, quem Hebraei Nisan vocant, hoc est, ab accensione lunae paschalis, initium sumunt, cujus exordium mensis hac regula debet observari, ut nunquam luna paschae XIV vernum praecedat aequinoctium, sed vel in ipso aequinoctio, hoc estqua
Abbreviated transcription (Latin):
inquirendum.
Embolismorum autem sic̃ dionisiꝰ
ait. ista ratio ꝓbatur existere. quod
annoꝵ cõmmnuniũ uident᷑ damna
supplere. quatinus ad solare tempꝰ

Expanded text:
inquirendum. Embolismorum autem, sicut Dionysius ait, ista ratio probatur existere, quod annorum communium videtur damna supplere, quatenus ad solare tempus
Abbreviated transcription (Latin):
til luna in klis occurriss ipsa eide
mensii luna dic̾et᷑ eẽ putanda. qͦd
tamen ñusq̃qͣq ualuerunt obt¬
nere. ꝓpt̃ p̃fixum paschalis lunȩ
cursum. cuiꝰ cum extrema ñ nũqoͣs
teneant. ñ tñ maii mensis s potiꝰ
apͥł luna sic̃ semꝑ ẽẽ dicenda est.

Expanded text:
tis luna in Calendas occurrisset, ipsa ejusdem mensis luna diceretur esse putanda. Quod tamen non usquequaque valuerunt obtinere propter praefixum paschalis lunae cursum, cujus cum extrema nonnunquam teneant, non tantum Maii mensis, sed potius Aprilis lunae, sicut semper esse dicenda est.
Abbreviated transcription (Latin):
menses duodenos¬
explicabant. et t̾cio uel scd̾o ubi de-¬
cebat ann̾o. t̾cium decimũ in fine
anni mensem .xxx. dierum appo-¬
nebant embolismum. Porro ro¬
mani qui dispares
hñt menses. ñ uno¬
quolibet in loco
embolismos com¬
putando int̾pone uoluerunt. s
potiꝰubilibet in mediis anni tem¬
porib uacuũ congruũq interlia Ntntngent¬

Expanded text:
menses duodenosexplicabant, et tertio vel secundo ubi decebat anno, tertium decimum in fine anni mensem triginta dierum apponebant embolismum. Porro Romani, qui dispares habent menses, non unoquolibet in loco embolismos computando interponere voluerunt, sed potius ubilibet mediis anni temporibus vacuum congruumque inter Calen
Abbreviated transcription (Latin):
sunt .xuiͦii. Duodecies enim deni ⁊¬
ut dictum ẽ. uncie uͣni. deducentis
.xxͣxiͫ. Quib septem unciis ad com¬
plendum mom̃tum v. sunt adden¬
de: quas ex athomis. ce .xxͣxxͦ. qui
adhuc suꝑ sunt. talit supplemus
singłis unciis. xluͤii. athomos attri¬
uii. quini: sunt cc xxͣxuͦ. Has .uͦ. un¬
cias iunge suꝑiorib. uͣn. fiunt .xnͥi.
idẽ. mom̃tum integrum. Quod mo¬
mentum iunge ad suꝑiora xix.⁊
annectens: inuemes horas.xͦxiiͦii: de
uocari hactenus exposita cogit ra
xxx. int̃positione ꝓcedant. Quidieᷤᷤ
facit hoc modo. Si enim hesterno
xxixͣ. ꝓnuntiau̾is: hodie. xxͣx. ꝓferas:
crastino pͥmam: ⁊ pꝰ pͥdie scdam cõ¬
putari necẽẽ ẽ. Aut si intempore¬
saltus similiter.xxixͦ. ꝓnuntias: ho¬
die.xxxͣ. transilita pͥmam dicas: craᷤᷤ
scdam. perendie .iii. computare de-¬
bes: ⁊ hoc ẽ quod domnus beda¬
dicit inminori libello. Admmit enĩ
salt᷑ noctem: addit uͦ etatẽ Quem
diem: diu̾si diu̾so loco int̾mituis.

Expanded text:
nt VII. Duodecies enim deni ut dictum est, unciae VII de ducentis XXXV. Quibus VII unciis ad complendum momentum altae V sunt addendae, quas atomis CCXXXV, qui adhuc supersunt, taliter suppleamus, singulis unciis XLVII atomos attrisepties quini sunt CCXXXV. Has V uncias junge superioribus VII, et fiunt XII, id est momentum integrum, quod momentum junge ad superiora XIX, et annectens, invenies horas XXIV, id ltem lunae vocari hactenus exposita cogit ratXXXa interpositione procedant. Qui dies facit hoc modo: si enim hesterno die XXIXam pronuntiaveris, hodie XXXam, crastino primam, et postridie IIam computari necesse est. At si hesterno similiter XXIXam pronuntians, hodie, XXXa transilita, primam dicas, cras IIam, perendie IIIam computare debes. Et hoc est quod dicit dominus Beda in minori libello: adimit enim saltus lunae noctem, addit vero aetatem. Quem diem diverso loco intermittunt;
Abbreviated transcription (Latin):
gm̃tantur: ut ꝑxix. annos integrũ
ꝑficiant. Quem diem .xix. annosẽ
ꝑ ipsa cogit tͣnsilire inminutio:
ne ⁊ lunaris calculatio: ⁊ tota tͣbet᷑
pascͥalis obseruantie ratio. Nam
si negligat᷑ ille dies ueniet ut pꝰxi.
ce lxxͣx qͥnq cum debeas lunam cũ¬
putare pͥmam occrat .xu. idẽ. tota ple¬
na: ⁊econtra cumxuͣ. computaturap¬
pareat pͥma. S ut aꝑte clareat. q̃¬
lit̾̃ ille dies paulatum inminuendo
usq ad integrum deficiat: quia sin¬
iiii. mom̃ta unciamq momentice¬
omnes .xͨ.i. ic. annorum menses qͦt
sint uicdeamus. ut singłorum p̃fa-¬
torum mom̃torum u̾tiarumq & atho¬
morum numerum colligentes. eũq¬
ex his rursus horas conficientes: ꝓ¬
bemus suntegrum diem .xͦxiiͦi. ho.¬
raꝵ redd̾e possint. Detemnouenat̃
cydi cc.xxxuͦ. menses hĩc ẽe colligũ¬
tur. quod eum .xͦii. communes duo¬
denoꝵ scił mensium : uͦii. uero em
hr̃e. duodecies autem xͦxͦuͦ. qui sunt

Expanded text:
gmentantur, ut per XIX annos integrum gmentantur, ut per XIX annos integrum perficiant diem: quem diem XIXo semper anno ipsa transilire cogit imminutio, ne et lunaris calculatio et tota turbetur Paschalis observantiae ratio. Nam si negligatur ille dies, eveniet ut post CCLXXXV, cum debeas lunam computare primam, occurrat XVa, id est plena luna. Et econtra, cum XVa computatur, appareat prima. Sed ut aperte clareat qualiter ille dies paulatim minuendo usque ad integrum deficiat, quia XIXIV momenta unciamque momenti eomnes XIX annorum menses quot sint videamus, ut singulorum praefatorum momentorum unciarumque et atomorum numerum colligentes, atqrursus horas conficientes, probemus si integrum diem XXIV horarum reddere possint. Decemnovalis cycli CCXXXV menses hinc esse colligitur quod eum XII communes duodenorum scilicet mensium, VII vero embhabere. Duodecies autem XII, qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedente anno qui communis exti¬
tit.xiͦi. lunationib dieb.cccliiii. ter¬
minato. At si duodecim lunationibꝰ¬
illam p̃cedenti iungimus anno: da
dentes autem communes: quod
semꝑ .ii. equales p̾cedant excepto
in ogdoade ⁊ endecade quorum
utrumq unus tantũ communis
annꝰ p̃cedit. Hec de diu̾sitate anno¬
rum. solaris ac lunaris. communiũ
⁊ embolismorum: nẽ paucis dicta
sint. Si qua restant cum ad ipsum
pasche terminum uen̾imus explicã¬
dum: ꝓut possibile fu̾it exequem᷑.
Sane inserie tempoꝵ computanda:
ñc solaris anni qui certior habetur
calculo utimur.
saltu lune que possumꝰ explicare:
sum̃dumq ab ipsa origine censeo.
Diximus supͣ lunam ex quo die a
sole recedit. post dies .xxiͣx. ⁊ horas
.xͦii. rursus eidem soli succed̾e. ⁊ hunc
m̃sem ẽẽ quiannum lunarem. si com¬
dep̃hensum ẽ singłis m̃sib nec dũ
.xii. hora ꝑacta solem a luna conseqͥ:
uicissimq lunam a sole accendi: ⁊ re¬

Expanded text:
cedente anno, qui communis exstitit, XII lunationibus, diebus CCCLIV terminato. At si XII exactis lunationibillam praecedenti jungimus anno, datis r, praecedentes autem communes, quod semper II aequales praecedant, excepto in ogdoade et endecade quorum utrumque unus tantum communis annus praecedit. Haec de diversitate annorum solaris et lunaris, communium et embolismorum nunc paucis dicta sunt. Si qua autem restant, cum ad ipsum Paschae terminum venerimus explicandum, prout possibile fuerit, exsequemur. Sane in serie temporum computanda nunc solaris anni, qui certior habetur, calculo utimur. saltu lunae quae possumus explicare sumendumque ab ipsa origine censeo. Diximus supra lunam ex quo die a sole recedit post XIX dies et horas XII rursus eidem soli succedere, et hunc mensem esse qui annum lunarem, si comdeprehensum est singulis mensibus, nec dum VIIa hora peracta, solem a luna consequi, vicissimque lunam a sole accendi, et re
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝑ anm dies id ipsum inuestiga¬
re cupis: sume omnes p̃t̾itos anni di¬
es. idẽ. a kłis ianuarii usq indiem
ad hoc excrei̾ũt ꝑlix. partire qui
sunt duaꝵ lunationum dies. Qui
restant: cuiusq diei lunationem
pancdunt. Quod si toto numero
ꝑ.lix. expenso nicħ fu̾it: uł qui re¬
manserint tͥcenarium excesserint
ad.lixͣ. tam̃ ñ ꝑuen̾int sublatis .xxͥx.
quot remanent ipsa ẽ etas lune:
In hoc argum̃to: bissexti diem ñ
dire quod supͣ ꝓmisimus:.cur nunc
ri menses. s alt̾m ẽẽ quo ⁊odiacum ꝑ¬
uolat alt̾m quo solem luna consequi¬
tur. Que cuncta ut manifestiora fi¬
ant dicendum ẽ. singłis signis pͥmo.
dehinc in totius signiferi lustratiõe.
quantum temꝑoris expendat. Ut a
sollertiorib ñ sine magna diligentia
se umus hore transigit. Duc gͦ duo¬
decies duos dies:⁊ fiunt .xxiiii. Itẽ se¬
nas horas que in singłis signis suꝑ¬
sunt. duodecies multiplica. ⁊ habes
lxͣxii. horas ⁊ faciunt tres dies singłoᷤ

Expanded text:
 anni dies id ipsum investigare cupis, sume omnes praeteritos anni dies, id est a Kalendis Januarii usque in diem ad hoc excreverint, per LIX partire, qui sunt duarum lunationum dies; qui restant cujusque diei, lunae aetatem pandunt. Quod si toto numero per LIX expenso nil superfuerit, vel qui remanserint, tricenarium numerum excesserint, ad LIX tamen non pervenerint, sublatis XXX, quot remanserint, ipsa aetas lunae est. In hoc argumento bissexti diem nondire, quod supra promisimus, cur nunc ri menses, sed alterum esse quo zodiacum pervolat, alterum quo solem luna consequitur. Quae cuncta ut manifestiora fiant, dicendum in singulis signis primo, dehinc in totius signiferi lustratione quantum temporis expendat. Ut a solertioribus non sine magna diligentia se unius horae transit. Duc ergo duodecies duos dies, et fiunt XXIV. Item senas horas, quae in singulis signis supersunt, duodecies multiplica, et habes LXXII horas, quae faciunt tres dies, singulos
Abbreviated transcription (Latin):
kalarent᷑. qui ꝑ tot annos exundẽ
quam non nisi .xiiii. luna post eqͥ¬
munes ⁊ embolismos annos in lu¬
na hab̾e cepimus. hoc mͦ. Si qͣndo
.xii. exactis lunationib eam luna¬
tionem quȩ sequit᷑ uł in ip̃o equino¬
ctio. uł eo transacto .xiii. euenire cõ¬
tigerit: ab ip̃ius mox accensione se¬
quentis anni pͥmordia sumimus:¬

Expanded text:
rcalarentur, qui per tot annos ex undenircalarentur, qui per tot annos ex undeniquam non nisi XIV luna post aequmunes et embolismales annos in luna habere coepimus hoc modo: si quando XII exactis lunationibus eam lunationem quae sequitur vel in ipso aequinoctio, vel eo transacto XIVam evenire contigerit, ab ipsius mox accensione sequentis anni primordia sumimus
Abbreviated transcription (Latin):
minus dic̃ beda: lunam tredecies
ingeͣn. siuis mensib ⁊odiacum ꝑcur¬
rere. hi omnes dies insummã re-¬
dacti: efficiunt lunarem annum
cͤec . liiiͦi. dierum. duodecies enim
xxͦ ix. cce xͦl uiͦi: xii. autem hore
⁊ faciunt dies .uͭi. Quiiunct suꝑio¬
rib. ccc liii. reddunt. qui sunt ut
diximus dies anni lunaris quem
constat retro semꝑ obseruatum du¬
odenis qͦs dixi m̃sibꝰ ita sẽꝑ alt̾nantib
ut unꝰ tͥcenos alt̃ undetͥcenos hab̾et
dies qͦusq in iulii cesariᷤ solłtia solaris
conueniret. Ita enim ille a uet̾ib
grecis ac latinis obseruabatur: ut
.xii. semꝑ exactis lunationib a .xii.
lunatione sequentem inchoaret an¬
ed cum sepe eueniret ꝓpt̃. xͦui. dieᷤ
quos lunari anno deesse diximus.
ut hẏb̾ni menses estiuo: ⁊ item estiui
hyb̃no occ᷑rerent tp̃r. nam ꝑ octanoᷤ
annos tͥb regradabat᷑ mensib sta-¬
tutum ẽ. ut uiii. annoxxcͤ. dies int̾¬

Expanded text:
cit dominus Beda, lunam tredecies cit dominus Beda, lunam tredecies in XII suis mensibus zodiacum percurrere. Hi omnes dies in summam redacti efficiunt lunarem annum CCCLIV dierum. Duodecies enim XXIX, CCCXLVIII. Duodecim autem horae  faciunt dies VI, qui juncti superioribus, CCCLIV reddunt, qui sunt, ut diximus, dies anni lunaris, quem constat retro semper observatum, duodenis, quos dixi, mensibus ita semper alternantibus, et unus tricenos, alter undetricenos haberet dies, quousque Julii Caesaris solertia solaris conveniret. Graecis ac Latinis observabatur, ut XII semper exactis lunationibus a XIIIa lunatione sequentem inchoarent aned cum saepe eveniret propter XI dies, quos lunari anno deesse diximus, ut hiberni menses aestivo, et aestivi item hyberno occurrerent tempore nam per octonos annos tribus regradabatur mensibus statutum est ut octavo anno XC dies inte
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt horas binis ꝑ iͦii. bisse supputa¬
tis. Apparet gͦ: lunam inxxuii. dieb¬
⁊octatiuiͦii. horis. totum ambire ⁊ odi¬
acum: i hocuna species mensium lu¬
narium. S qi naturał lune mensiꝰ.
computat᷑: ipsa autem luna into-¬
to hoc spacio solem non consequit᷑.
ut ab eo reacendat᷑. ii additis duo¬
b dieb .⁊ iiͦiͦi. horis: his ad suꝑiores
iunctis mensem lunarem .xx ixͤ.
dierum ⁊ .xii. horarum ẽẽ fatemur
Quia gͥ xii. hore ꝓ integro die neqͤ¬
unt computari ⁊ unum diem di-
uicib media die ac nocte ꝑhibeat᷑
accendĩ ꝓpt̃ facilitatem computan¬
di. una uice .xii. hore int̾misse alt̾a
autem exutraq lunatione simul
collecte. ꝓ integro die computantur:
⁊ tunc .xxxiͦ. ꝓmuntiatur. Porro duo
illi dies qui cum quat̾nis horis post
em̃sum ⁊ odiacum. ad consequendũ
solem lune suꝑ sunt . ꝑ.xͦni. lunatio¬
nes inunum collecti .xxxi. dies in¬
simul conficiunt. que ẽ. una lune
zodiacte pagratio. licet unus desit

Expanded text:
ciunt horas, ponis per tres bisses supputatis. Apparet ergo lunam XXVII diebus et VIII horis totum ambire zodiacum; et haec est una species mensium lunarium. Sed quia naturalis lunae mensis computatur, ipsa autem luna in toto hoc spatio solem non consequitur, ut ab eo reaccendatur, nisi additis duobus diebus et IV horis, his ad superiores junctis mensem lunarem XXIX dierum et XII horarum esse fatemur. Quia vero XII horae pro integro die nequeunt computari, et unum diem diffvicibus media die ac nocte perhibeatur accendi, propter facilitatem computandi una vice XII horae intermissae, altera autem ex utraque lunatione simul collectae pro integro die computantur, et tunc luna XXXma pronuntiatur. Porro illi duo vero dies, qui cum quaternis horis post emensum zodiacum ad consequendum solem lunae supersunt, per XII lunationes in unum collecti XXVI dies insimul conficiunt, quae est una lunae zodiactea peragratio, licet unus desit
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ẽ summa quaternorum. Quȩ
facere possunt: hoc ordine conside¬
remus. Quia enim .iiiͦi. punctis
ꝯstat singłi hora autem puncti.
denis constant momentis: horas
singłis metiamur. ꝑ xͣl mom̃ta et
inueniemus insupͣscͥpto mom̃toꝵ
numo .xxiii. semis horas hoc mo¬

Expanded text:
quae est summa quaternorum momentfacere possunt, hoc ordine consideremus. Quia enim hora IV punctis constat, singuli autem puncti denis momentis, horas singulas metiamur per XL momenta, et inveniemus in suprascripto momentorum numero XXIII semis horas hoc mo
Abbreviated transcription (Latin):
dragies xͣxxi.iii. dcccc xxͥ aliaxxͦ.
mom̃ta: faciunt dimidiã horam.
Suntq ut dictum ẽ : xͦxiii. semis
hore. S ut integer dies .xx.iiͦii. hora¬
rum ꝑficiat᷑: alt̾am huiꝰ hore me¬
duodecima pars ẽ cuiꝰq rei Duo¬
decim enim uncie: mom̃tũ faciũt:
Gͣ uncie.ccxxͣxuͦ. faciunt mom̃ta

Expanded text:
dragies XX et terni DCCCCXX, alia XX momenta faciunt dimidiam horam, et sunt, ut dictum est, XXIII semis horae. Sed ut integer dies XXIV horarum perficiatur, alteram hujus horae meduodecima pars est cujuslibet rei. Duodecim enim unciae momentum faciunt. Igitur unciae CCXXXV faciunt momenta
Abbreviated transcription (Latin):
cd̃s ordo circuli decennouena¬
lis complectitur indistiones
uestigia reducens. quas antiqua ro
decederet. pot̾at euenire. ut eundem
annum unus Pystoric eiusdem regis
ascͥbit temporib eo quod eius partem
regnaret. Alt̃ uͦ hystoricus eunoem
successori illius potius adtrtulandũ
putaret eo quod ⁊ hic partem eque eiꝰ
hr̃et in regno. Uerum ne ꝑ huius cemo¬
di dissonantie error temporib in oleᷤ¬
ctret. statuerunt indictiones quib¬

Expanded text:
dus ordo circuli decemnovennalis complectitur indictiones vestigia reducens. Quas andecederet, poterat evenire ut eumdem annum unus historicus ejusdem regis ascriberet temporibus, eo quod ejus partem regnaret; alter vero historicus eumdem successori illius potius attitulandum putaret, eo quod et hic partem ejus aeque habent in regno. Verum ne per hujuscemodi dissonantiam error temporibus inoleceret, statuerunt indictiones, quib
Abbreviated transcription (Latin):
octobrium die quota frã fit: dicito.
Octob̾ in lił. celxxiiii. Tolle .uiii. kl̃as oe¬
tob̾: remanent. celxui. Adde quintã
Partire ꝑ .xii. septies triceni. ccͣ decus.
septies octoni. quiquais sexies: rema¬
nent .u. quinta est feria ꝑ octauo
kalendas octobris:
De etate lune siquis

Expanded text:
um die quota feria sit, dicito: October in Calendas CCLXXIIII; tolle VIII Calendas Octobres, remanent CCLXVI; adde quintam partire per VII, septies triceni ducenti decus, septies octoni quinquagies sexies, remanent V; quinta est feria octavo Calendas Octobres. De aetate lunae si quis
Abbreviated transcription (Latin):
est luna: in .xx. ll uinias. Siuis scire
quota est .uii. iduᷤᷤ decembris: dicito. decẽ¬
cecxl. Adde .ix.fiunt .ccc xlix. Partire
ꝑ .lix. guinquagies nouies quini: ce.¬
.xcx. Tolle. ccxoc. remanent. liiii. Tol¬
le .xxx. remanent.xxiiii. Uicesima
.iiii. ẽ luna die memorato. Iuuat hu¬
iꝰce argumenti usum si calculator utiti¬
ma quinquagesimȩ notiȩ partis dili¬
gentius memorie commendat. Qin¬
quagies nouies ieni ccc .liiii. Qnqua¬
gies nouies quini: ce.xex. Osuinqua¬
gies nouies quaterni: cc xxxui. Qͥ n¬
quagies nouies t̾ni: clxxuii. Qͥnqua¬
gies nouies bini: exuiii. Osum quagi¬
es nouies asse: lix Eodem ordine diẽ
Si enim uis scire uerbi gr̃a anno quo

Expanded text:
est luna in XV Calendas Junias. Si vis scire quota est luna VII Idus Decembres, dicito: DecemCCCXL; adde IX, fiunt CCCXLIX; partire per LIX, quinquagies novies quini CCXCV; tolle CCXCV, remanent LIIII; tolle XXX, remanent XXIIII; vicesima quarta est luna die memorato. Juvat hujusce argumenti usum, si calculator ultima quinquagesimae nonae partis diligentius memoriae commendat: qquagies novies seni CCCLIIII, quinquagies novies quini CCXCV, quinquagies novies quaterni CCXXXVI, quinquagies novies terni CLXXVII, quinquagies novies bini CXVIII, quinquies novies assis IX. Eodem ordine diem Si enim vis scire, verbi gratia, anno quo
Abbreviated transcription (Latin):
duscedini mensureq reluquat. tan¬
quam lunȩ quibusdam aspirationib
muitus ꝓtrahatur. & iterum eiusdem
uͦi cessante in mensurã ꝓpriam refunda¬
tur. Sicut enimluna uixta quod & supͣ
docuimus quatuor punctoꝵ spacio coti¬
die tardius oriri. tardius occidere quam
pͥriie orta est uel occiderat. solet ita eti¬
am maris estus uterq siue diurnus sit

Expanded text:
dulcedini mensuraeque relinquat, tanquam lunae quibusdam aspirationibus invitus protrahatur, et iterum ejusdem vi cessante in mensuram propriam refundatur. Sicut enim luna, juxta quod et supra docuimus, IIII punctorum spacio quotidie tardius oriri, tardius occidere quam pridie orta est vel occiderat solet, ita etiam maris aestus uterque, sive diurnus sit
Abbreviated transcription (Latin):
qr q̃c̃q scͥpta st̃ ad nr̃am doctͥnã scͥpta st̃:
ut ꝑ patientiã & ꝯsolationẽ scͥpt᷑aꝵ spẽ habe¬
amꝰ. U optime ad obtinendã sp̃ẽ cȩlestiũ
bonoꝵ. patientiã nobis habendã & ꝯsolatio¬
nem scripturarum inspiciendam esse decla¬
rat: patientiam uidelicet. ut ea quȩ occurre¬
rint aduersa. mente humili ac submissa. qͣsi
a iusto iudice. et pio patre irrogata flagella
toleremus. siue ad uirtutum głam. augmen¬
tumq meritoꝵ si iusti et innocentes feramꝰ.
seu ad correctionẽ moꝵ si uiciis impliciti.
consolatiõnem uͦ script᷑arum. ut harum
crebra meditatione ad memoriam reuo¬
cemus. quantum summi illi patres. et
preclara eccłe lumina tenebrose affectio
et patientiȩ ꝑceꝑunt: quantum etiam
in hac uita apud fideles om̃s. indefectiuȩ
laudis et claritatis reliquerunt. dicente sc̃ͥp¬
tura. Memoria iusti cum laudib Et iterũ:
Corpora ipsoꝵ in pace sepulta sunt: et ui
uent nomina eoꝵ ingenerationes et gn̾a¬

Expanded text:
 scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt, ut per patientiam et consolationem Scripturarum, spem habeamus . Ubi optime ad obtinendam spem coelestium bonorum patientiam nobis habendam, et consolationem Scripturarum inspiciendam esse declarat. Patientiam videlicet, ut ea quae occurrerint adversa, mente humili ac submissa, quasi a justo judice et pio patre irrogata flagella toleremus; sive ad virtutum gloriam, augmentumque meritorum, si justi et innocentes ferimur; seu ad correctionem morum, si vitiis implicamur. Consolationem vero Scripturarum, ut harum crebra meditatione ad memoriam revocemus, quantum illi summi patres, et praeclara Ecclesiae lumina tenebrosae afflictiet patientiae perceperint, quantum etiam in hac vita apud fideles omnes indefectivae laudis et claritatis reliquerint, dicente Scriptura : Memoria justi cum laudibus, et iterum : Corpora sanctorum in pace mina eorum vivent in generationes et genera
Abbreviated transcription (Latin):
patris augustini testimoniũ ponẽ
satis est. Dicit in libro questionum eugłii
scdo. lax .xii. discipłoꝵ summam siguraliter
explanans. Sicut.x.xiiii horis totus orbis
ꝑagitur atq lustratur: ita misterium illu¬
strandi orbis ꝑ eugłm sc̃ȩ trinitatis in. lxxiiꝰ.
discipłis intimat᷑. Uicies quater enĩ t̾ni:
septuagies dipͣondius est. Dicit iłem in
libro de genesi ad litteram primo.An
dicendum ẽ quod cum eito ꝑactum
ess hoc opus dei. tam diu stetit lux non
succedente nocte. donec diurnũ spaci
umꝑageretur. & tamdiu mansit nox
preteriret & mane fieret diei sequen¬
tis. uno primoꝙ transacto: s si hȩc
dixero. uereor ne ridear abhis qui cer¬
tissime cognouerunt et ab his qui
possunt facillime aduertere. quod
eo tp̃re quo nox apudnos est. eas par¬
tes mundi presentia lucis illustret
perquas sol ab occasu mortum re-¬
redit. ac ꝑ h̾ec omnib .xxiiii. horis

Expanded text:
estimonium ponere sat est, qui dicit in libro Quaestionum Evangelii secundo, LXX duorum discipulorum summam figuraliter explanans: « Sicut XXIV horis totus orbis peragitur atque lustratur, ita mysterium illustrandi orbis per Evangelium Trinitatis in LXX duobus discipulis intimatur. Vicies enim quaterni septuagies terni dipondius est. » Dicit idem, in libro de Genesi ad litteram primo: « An dicendum est quod cum cito peractum esset hoc opus Dei, tamdiu stetit lux non succedente nocte, donec diurnum spatium perageretur, et tamdiu mansit nox praeteriret, et mane fieret diei sequentis, uno primoque transacto? Sed si hoc dixero, vereor ne irridear et ab iis qui certissime cognoverunt, et ab iis qui possunt facillime advertere quod eo tempore quo nox apud nos est, eas partes mundi praesentia lucis illustret, per quas sol ab occasu in ortum redit, ac per hoc omnibus XXIV horis
Abbreviated transcription (Latin):
iatur. S meliꝰ aluina: que greco ser¬
mone mene uocat᷑. Unde & apud eos
menes appellantur menses. S apud
hebreos ieronimo testante luna quam¬
iare nominant mensib nomen dedit. qͥa¬
uare udetur. in eo quod iħe filiꝰ syrach
qui utiq hebraice scripsit: de luna loqͣns
ait. Menus scđm nomen eiꝰ est: Antiqui
enĩ menses suos non a solis s a lune eur¬
iui computare solebant. Unde quotiens
in scripta sacra siue in lege seu ante leggeos
quota die mensis quid factũ quidue di¬
ctum sit indicatur. non aliud quam lu¬
ne eta i iesnif icatur: aqua semꝑ hebrei
quib credita sunt eloquia d̃ĩ antiqͦ patrũ
more menses obseruare non cessant.¬

Expanded text:
itur a luna, quae Graeco sermone mene dicitur; nam et apud eos menses vocantur menes; sicut et apud Hebraeos Hieronymo teste luna, quoniare nominant, mensibus nomen dedit. vare videtur. In eo quod Jesus filius Syrach, qui itaque Hebraice scripsit loquens ait, mensis secundum nomen est eenim menses suos, ut diximus, non a solis sed a lunsu computare solebin Scriptura sacra, sive in lege, seu ante legem, quota die mensis quid factum dictumve sit, indicatur, non aliud quam lunae aetas significatur, a qua semper Hebraei, quibus credita sunt eloquia Dei , antiquo patrum more menses observare non cessa
Abbreviated transcription (Latin):
spaciis indiminutionem. Et ido si nosse uis
luna sed̃a quot horasluceat. multiplica ꝑiiiii.
remanent .iiiͦ. Horam gͦ & tres punctos lu¬
c& luna scd̃a. Item multiplica .iii. ꝑ.iiii. fi¬
& remanent duo. Duas horas & trtidem
punetos. t̾cia luna lucet. Item ubi ad deci
ni: quadrais. Octo horas lucet decima luna.
Et neargumentum dubium fore arbitre¬

Expanded text:
spatiis in diminutionem. Et ideo si nosse vis luna secunda quot horas luceat, multiplica per quatremanent tres; horam ergo et tres punctos lucet luna secunda. Item multiplica tria per qet remanent duo; duas horas et totidem punctos tertia luna lucet. Item ubi ad decimni quadrais; octo horas lucet decima luna. Et ne argumentum dubium fore arbitre
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. eum manifesta ueritas ꝓdat.
quod et supͣ ꝑstͥnximus lunam .xx.¬
uII. diebꝰ. et tercia diei parte tantum
conficere cursum. quantũ ccc lxu.
diel et .iiii. parte diei constat confi¬
cere solem. et qnͣtum spacii in uno m̃ꝰ
se lunam. tmin tredecim suis solis

Expanded text:
dicunt, cum manifesta veritas prodat quod et supra perstrinximus, lunam XXVII diebus et tertia diei parte tantum conficere cursum, quantum CCCLXV diebus et quarta diei parte constat conficere solem, et quantum spatii in uno suo mense lunam, tantum in tredecim suis solis
Abbreviated transcription (Latin):
Siue añ respera licet sole sublimi. & sublimẽ¬
ꝑ sguuiitria. sole estuuum tenente circłm¬
malem plena ẽ ipsam solsticiali scandẽ
circło nor longissima ꝓdit. At cum
iste hoc equinoctiũ in plenilu¬
mo: tũ illa afterum seruat. Et quot¬
partib sol equinoetium uel solftici¬
ui quod nuꝑrime luftrauerat tian-¬
siit: totidem partib luna plena equi¬
noctium uel solsticium quod contra
est patet esse transgressam: Item
de lune diseursu siqͥs signa ignorat

Expanded text:
ilem videlicet sole sublimi, et sublimm cum sole aestivum tenente circmalem plena est, ipsam solstitiali scandere circulo nox longissima prodit. At cum iste hoc aequinoctium, in plenilunio tum illa alterum servat. Et quotpartibus sol aequinoctium, vel solstitium, quod nuperrime lustraverat transiit, totidem partibus luna plena, ve aequinoctium, vel solstitium, quod contra est, paret esse transgressa. CAPUT XVIII. De lunae discursu si quis signa ignorat
Abbreviated transcription (Latin):
ius seire in quo signo luna e. sume¬
lunã qͣm uolueris ut puta quintaos
quinta luna semꝑ a sole distat. Itẽ su
et remanent duo.Erib gͦ signis et du¬
ob punctis.uiii. luna semꝑꝰ a sole di¬
rimitur. Ouos autẽ punctos sex par
Item sume nonãdecima lunã. multipli-¬
ties deni sepͣtais. et remanent .uiͦ. Sep¬
temgͦ signis et una hora quod ẽ dimi¬
diũ signi. ac puncto. id ẽ. tͥb partib
non adecima semꝑ in itine̾ quo ceꝑat
a sole digressa ẽ. Et ne suspicio forte
tͥ argumenti fallentis incidat. quere
nere nemo qui dubitet. Multiplica
a sole discernitur. siue ante seu retro
resꝑex̾is. Deniq orbemlune quoͬtiens¬
aẽ agrͣ luna plenissimus ẽ. contͣ solem cer

Expanded text:
is scire in quo signo luna esquam volueris, ut puta quintam, quinta luna semper a sole distat. Item sumet remanent duo. Tribus ergo signis et duobus punctis octava luna semper a sole dirimitur. Duos autem Item sume nonam decimam lunam, multiplities deni septais, et remanent sex; septem ergo signis et hora una, quod est dimidium signi, ac puncto, id est, tribus partibus, nona decima semper in itinere quo coeperat a sole digressa est.  argumenti fallentis incidat, quaere nere nemo qui dubitet. Multiplica a sole discernitur, sive ante seu retro respexeris. Denique orbem lunae, quotiens plerissimus est, contra solem cer
Abbreviated transcription (Latin):
ait iot luᷤᷤ eb et senis horis. ac buse umiꝰ¬
alunatrhore ꝑlabitur. Si autẽ queris¬
oihmi du bisse quid significce. et in princi¬
mdiure piis huiꝰ opuseuli de caleulis dixi¬
nus a nunc b̾uiter repetimus. Tanto
minꝰ ẽ bisse ab integra hora: qͣnto.x.iͣiii
i.Xii. xxx. a.xxx.x. a.xu. Tercia enim
parte subtracta. quotiens due solum re¬
manent. ipse due partes bisse: ipsa t̾cia
trien nuncupatur. Errant gͦ qui lu¬
nam tricenis diely tm̃ spacii celestis ⁊
quantum . ccc. lxu. solem ꝑeurrere

Expanded text:
inis diebus et senis horis ac besse unius horae perlabitur. Si autem quaeris bessis quid significet, et in principiis hujus opusculi de calculis diximus, et hunc breviter repetimus. Tanto minus est bessis ab integra hora, quantum VIII a XII, XX a XXX, X a XV; tertia enim parte subtracta, quoties duae solum remanent, ipsae duae partes bessis, ipsa tertia triens nuncupatur. Errant ergo qui lunam tricenis diebus tantum spatii coelestis, quantum CCCLX et V solem percurrere
Abbreviated transcription (Latin):
hensibilis esse t̾restrib qualitas celestis
habitationis insinuetur: de qua tam̃
hoc minime latet. quia om̃s ibi cõmuni
felicitate diuine uisionis fruunt᷑. tanto
quisq sublimius quanto mundiores
ad udendum eũ ocłos cordis habuerit.
Qui enim dixit. benedixit om̃s tisu̾tes
electoꝵ: at tamen ꝓ distincta oꝑum qua¬
latate. multe sunt mansiones beatorũ.
in una eademq domo patris et̾na incelis.
Quod in harum quoq fact᷑a columnaꝵ
mistice reor esse de signatum: cum dr
Et rursum alia capitella in summita¬
te columnarum oesuꝑ uxta mensurã
columne eiꝰ retiacła. Iuxta mensurã

Expanded text:
hensibilis esset terrestribus, qualitas coelestis hensibilis esset terrestribus, qualitas coelestis habitationis insinuatur; de qua tamen hoc minime latet, quia omnes ibi communi felicitate divinae visionis fruuntur, tanto quisque sublimius, quanto mundiores ad eum videndum oculos habuerit cordis. Qui enim dixit: Benedixit omnes timentes electorum. Attamen pro distincta operum qualitate, multae sunt mansiones beatorum in una eademque domo Patris aeterna in coelis: quod in harum quoque structura columnarum mystice reor esse designatum, cum dicitur: Et rursus alia capitella in summitate columnarum desuper, juxta mensuram columnae, contra retiacula. Jux
Abbreviated transcription (Latin):
uxta mensurã columne eiꝰ retiacła. iuxta cõi¬
quante erat & columna: cuiꝰ tamen altitu¬
do quanta fuerit minime narratur. Hec
enim mensurã eoꝵ aꝑte script᷑a designat.
more lilioꝵ uidentur esse apposita: deqͦx
factura si quid misticum inquirere de¬
lectat. illam regni ꝑhennis sublimitatẽ
potest non incongrue de signare: quam
Post lilia & enim quatuor cubitoꝵ. alia
sunt apposita capitella: quoꝵ altitudo qͣnͣ¬
ta fuerit non dicitur: quia multa quidẽ
de çȩlesti beatitudine in euangłio legimꝰ.
quoduidelicet mundicordes dm̃ uidebt̃:
quod erunt equales angłis łi. quod non
nubent neq nubentur. quia nec nee mo¬
ipsum eis: quod palam de patre annun¬
tiabit eis: qđ gaudium uisionis eiꝰ tollet¬
ipse status & conuersatio patriȩ illiꝰ cele¬
stis. qͦmͦ sese habeat. solis eis qui hanc intͣ¬
re meruerint eiꝰ ciuib patet. Unde bene
factura siue altitudo hoꝵ capitelloꝵ quȩ
sup̃ lilium erant non dr̃: ut incompre¬

Expanded text:
mensuram columnae, contra retiacula; juxta mquantae erat et columna, cujus tamen altitudo quanta fuerit, minime narratur. Haec enim mensuram eorum aperte Scriptura designat more liliorum videntur esse, apposita; de quorum factura si quid mysticum inquirere delectat, illam regni perennis sublimitatem potest non incongrue designare, quam Post lilia etenim quatuor cubitorum, alia sunt apposita capitella, quorum altitudo quanta fuerit, non dicitur, quia multa quidem de coelesti beatitudine in Evangelio legimus, quod videlicet ibi mundi corde Deum videbunt, quod erunt aequales angelis Dei, quod non nubunt, neque nubentur, quod nec moipsum illis, quod palam de Patre annuntiabit eis, quod gaudium visionis ejus nemo tipse status et conversatio patriae ipsius coelestis, quomodo sese habeat, solis eis qui hanc intrare meruerunt, ejus civibus patet. Unde bene factura sive altitudo horum capitellorum, quae supra lilium erant, ut incompre
Abbreviated transcription (Latin):
te notaretur. ubi se esse nun nulli do¬
ctores sacerdotes & columnas domus
d̃i uideri atq appellari uolunt: cum
nicħ in se ꝓrsus firme fidĩ ad contẽp¬
nendas scłi pompas. ad desidanda bo-¬
na inuisibilia: nicħ habeant roboris
ad corrigendos. nil industriȩ saltim
ad intelligendos eorum quibus p̾lati

Expanded text:
te notaretur: ubi se nonnulli dote notaretur: ubi se nonnulli doctores sacerdotes et columnas domus Dei videri atque appellari volunt, cum nil in se prorsus firmae fidei ad contemnendas saeculi pompas, ac desideranda bona invisibilia, nihil habeant roboris ad corrigendos, nil industriae saltem ad intelligendos eorum, quibus praelati
Abbreviated transcription (Latin):
& iudeis & gentib uerbum fidi com¬
mittunt: atq utriusq ppłi electos aflu¬
ctib scłi p̃sentis extractos ad fut᷑e głam
pacis & immortalitatis ꝑducunt. Cir¬
euitus gͦ capitelli scd̃i ducentos habet
ordines malogͣnatoꝵ: cum sublimitas
regni celestis uͦtriꝰq ppłielectos in una
beatitudinis arce colligit. Et statuit
duas columnas in porticu templi. Cũq
statuss columnam dext̃am. uocauit
eam nomine iachim. idẽ firmitas. Si¬
mitaer erexit scdam columnam & uo
eoꝵ qui ad predicandum gentib desti-¬
nati sunt. Uel certe dextrra columna
eos significat. qui uenturum incarne
dnm ꝓphetando predixerant: scd̾a. il¬
los qui hunc iam uenisse &e mundum
suo sanguine redemisse testant᷑. Et
apte uocabulo simili ambe censebant᷑
columne. cum una firmitas alt̾a in ro¬
bore dicta est: ut una fidi et oꝑis forti¬
tudo cunctis inesse doctorib monstͣ¬
recur: nostriq temporis mnertia taci¬

Expanded text:
et Judaeis et gentibus verbum fidei comet Judaeis et gentibus verbum fidei committunt, atque utriusque populi electos a fluctibus saeculi praesentis extractos, ad futurae gloriam pacis et immortalitatis perducunt. Circuitus ergo capitelli secundi ducentos habet ordines malogranatorum, cum sublimitas regni coelestis utriusque populi electos in una beatitduas columnas in porticu templi. Cum statuisset columnam dexteram, vocavit eam nomine Jachin, id est, firmitas. Similiter erexit secundam columnam, et veorum qui ad praedicandum gentibus destinati sunt. Vel certe dextera columna eos significat qui venturum in carne Dominum prophetando praedixerant; secunda, illos qui hunc jam venisse, et mundum suo sanguine redemisse, testantur. Et apte vocabulo simili ambae censebantur columnae, cum una firmitas, altbore, dicta est: ut una fidei et operis fortitudo cunctis inesse doctoribus monstraretur, nostrique temporis inertia taci
Abbreviated transcription (Latin):
eadem capitella: quia uixta modum
dilectionis qua sibi ad inuicem in hac
ris comiungẽtur incelis. Uerum quod
Malogranatoꝵ autem ducenti ordines
erant in circuitu capitelli scd̃i. Diximꝰ
autem malogͣnata totiꝰ scẽ eccłȩ tipum
tenere. Centenarius autem numerus qͥ
ad dexteram manũ pͥmus ꝑuenit: ñ ñꝗͣ
ineȩcernȩ beatitudinis figura poni con¬
sueuit. Duplicatur autem hic numerꝰ
malogranatoꝵ in circuitu capitelli scd̃i.
ut insinuetur mistice quod utriꝰq testa¬
menti ppłs adunandus in xp̃o. ad ȩternȩ
uitȩ sit introducendus coronam. Cui figͦe
conuenit hoc quod de beatis apłis post
resurrectionem piscantib scriptumẽ.
cum ipsum in littore stantem uid̾ent.
Non enim longe erant a t̾ra: s quasi
cubitis ducentis. trahentes rete pisciũ.
ꝑducentos & enim cubitos. rete plenũ
magnif p̃iscib discipłi ad dñm tͣhunt.
effectum sue resurrectionis iam in lit¬
tore monstrantem: cum scĩ p̃dicatores

Expanded text:
eadem capitella, quia juxta modum dilectionis, qua sibi ad invicem in hac ris conjungitur in coelis. Verum quod Malogranatorum autem ducenti ordines erant in circuitu capitelli secundi. Diximus autem malogranata totius sanctae Ecclesiae typum tenere. Centenarius vero numerus, qui ad dexteram manum primus pervenit, nonnumquam in aeternae beatitudinis figura poni consuevit. Duplicatur autem hic numerus malogranatorum in circuitu capitelli secundi, ut insinuetur mystice quod utriusque Testamenti populus adunandus in Christo, ad aeternae vitae sit introducendus coronam. Cui figurae convenit hoc quod de apostolis post resurrectionem Domini piscantibus scriptum est, eum ipsum in littore stantem viderent: Non enim longe erant a terra, sed quasi cubitis ducentis, trahentes rete piscium ; per ducentos etenim cubitos rete plenum magnis piscibus discipuli ad Dominum trahunt, effectum suae resurrectionis in litjam monstrantem: cum sancti praedicatores
Abbreviated transcription (Latin):
ter habebat triginta cubitos ingyro. Ue¬
rum quia dr̃ opus lilii quatuor fuisse cu¬
bitoꝵ. siue latitudinem seu designet alti
quia non nisi ꝑ euangłium exoptatissima
illa mundo uox insonuit: penitentiam
agite. appropinquabit enim regnum cȩ¬
loꝵ. Quod uͦ sequitur & rursum alia ca

Expanded text:
ter habebat triginta cubitos in gyro. Veter habebat triginta cubitos in gyro. Verum quia dicitur opus lilii quatuor fuisse cubitorum, sive latitudinem, seu designet altitquia non nisi per Evangelium ex optatissima illa vox mundo insonuit, Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum . Quod vero sequit
Abbreviated transcription (Latin):
calitatis florib redolens paradisi desig¬
natur amenitas: Qͥd ꝑ quatuor cubi¬
tos. nisi euangłieus sermo. qui itͦitũ
nobis eterne beatitudinis illiꝰ ꝓmittit.
&e iter quo ad hanc ꝑueniatur ostendit:
Cumgͦ scĩ doctores ꝓmissa nobis limi¬
na regni cȩlestis in quatuor sc̃i euan¬
głii libris ostendunt: quasi capita colũ¬
narum opus in se lilii quatuor cubitoꝵ
exhibent. Ubi notandum uxta litte¬
ram. quia cum opus liliis in capitellis qͣ¬
tuor cubitoꝵ esse memoratur. neq addit᷑
latitudinis aut altitudinis. lectoris iudi¬
cio utrumq in altitudine an latitudine
intelligidebeat relictum est. Constat gͦ
absq ulla ꝓrsus dubietate. quia colum¬
na qm .xii. cubitoꝵ restisambiebat. qͣ¬
tuor cubitos habebat grossitudinis. Omĩs
& enim cirełs quantum habet spacii in
medio: tantũ ht̃ ter ingyro. Deniq mare
eneum quia in dimidio habebat decem diune¬
cubitos ut insequentib legitur: conseqn¬

Expanded text:
talitatis floribus redolens, paradisi desigtalitatis floribus redolens, paradisi designatur amoenitas? Quid per quatuor cubitos, nisi evangelicus sermo, qui introitum nobis aeternae beatitudinis illius promittit, et iter quo ad hanc perveniatur, ostendit? Cum ergo sancti doctores promissa nobis limina regni coelestis in quatuor sancti Evangelii libris ostendunt, quasi capita columnarum opus in se lilii quatuor cubitos exhibent. Ubi notandum, juxta litteram, quia cum opus lilii in capitellis quatuor cubitorum esse memoratur, neque additur latitudinis aut altitudinis, lectoris utique judicio, utrum in altitudine an in latitudine intelligi debeat, relictum est. Constat autem, absque ulla prorsus dubietate, quia columna quam duodecim cubitorum restis ambiebat, quatuor cubitos habebat crassitudinis: omnis etenim circulus quantum habet spatii in diametro, tantum habet ter in gyro. Denique mare aeneum, quod in diametro erat decem cubitorum, ut in sequentibus legitur, consequen
Abbreviated transcription (Latin):
maior adiri. Unde & apłs. Scientes
inquit quia tͥbulatio patientiã oꝑat᷑:
patientia autem ꝓbationem. ꝓbatio uͦ
spem. S in ipso uniuersali electoꝵ
collegio. uarie sibimet inuice suecedt̃
ꝑsone iustoꝵ. minoresq maioꝵ ac pre¬
decessoꝵ suoꝵ gaudent fidelit̾ adher̾e
uestigiis: eoꝵꝙ dictis siue scriptis ne
forte merrorem labi possint inniti.
Retiacula gͦ suꝑ summitatẽ sunt ma¬
logranatoꝵ apposita: cum concordiaca¬
ritatis ꝑfectis fuerit suꝑ adiecta oꝑib.
et cum utroq uirtutum munere oꝑa¬
tione uidelicet & caritate scõꝵ uitacla¬
rescit. quasi circłm malogranatoꝵ in
capitellis columne cathenatio retia¬
cłoꝵ suꝑ addita comitat᷑. Et qm̃ omĩa
unt: ap̾te subiungitur. Capitella aut̃
que erant suꝑ capita columnarum
quasi oꝑe lilii fabricata erant in porti¬
cu quatuoreubitoꝵ. Et quid ꝑlilia:
nisi suꝑne claritas patrie. atq immor¬

Expanded text:
major adiri. Unde et Apostolus: « Scientes, major adiri. Unde et Apostolus: « Scientes, inquit, quia tribulatio patientiam operatur, patientia vero probationem, probatio vero spem . Sed in ipso universali electorum collegio varie sibimet invicem succedunt personae justorum, minoresque majorum ac praedecessorum suorum gaudent fideliter adhaerere vestigiis, eorumque dictis sive scriptis, ne forte in errorem labi possint, inniti. Retiacula ergo super summitatem malogranatorum sunt posita, cum concordia charitatis perfectis fuerit superadjecta operibus; et cum utroque virtutis munere et operatione videlicet et charitate sanctorum vita clarescit, quasi circulum malogranatorum in capitellis columnae concatenatio retiaculorum superaddita comitatur. Et quoniam omnia unt, apte subjungitur: Capitella autem quae erant super capita columnarum, quasi opera lilii fabricata erant, in porticu quatuor cubitorum. Quid per lilia, nisi supernae claritatis patria, atque immor
Abbreviated transcription (Latin):
unt exprimuint. patientiam. iudeli¬
cet. humilitatem. benignitatẽ. mode¬
stiam. et cet̾a huiꝰmͦi: et quasi pulcher¬
rima foris pomoꝵ suꝑficies apparet:
s inclusa intus granorum copia non
paret. cum pia scõrum oꝑatio palam
cunctis ostenditur: s eaque intus ẽ
fidei. spei ac dilectionis. cet̾oꝵq animi
bonoꝵ gr̃a non cernitur. Cum uͦ dictũ
sit de retiacłis ut teg̾ent capitella que
erant suꝑsummitatem malogͣnatoꝵ
uidetur iuxta ordinem ipsius oꝑis quod¬
malogͣnata fuerunt facta incircuitu
capitelloꝵ a parte inferiori. atq ex eis¬
dem malogranatis orirentur retiacła.
quib capitella ex parte aliqͣteg̾entuꝵ.
Patetq figã mist̾ii: quia retiacła qͥb
nexa adunam pene significationem
suie ꝑsonarum seu uircutum ꝑtineqs
sp̃ualium. Seimusenĩ uirtutes de
uirtutibꝰ nasci: et scõs ambulare de uir¬
tutemnuirtutem. donec uideatur ds̃¬
deoꝵ in syon: Qua uirtute nulla pot̃

Expanded text:
unt, exprimit, patientiam videliunt, exprimit, patientiam videlicet, humilitatem, benignitatem, modestiam et caetera hujuscemodi. Et quasi pulcherrima foris pomorum superficies apparet, sed inclusa intus granorum copia non apparet, cum pia sanctorum operatio palam cunctis ostenditur, sed ea quae intus est, fidei, spei, ac dilectionis, caeterorumque animi bonorum gratia non cernitur. Cum vero dictum sit de retiaculis ut tegerent capitella quae erant super summitatem malogranatorum, videtur, juxta ordinem operis ipsiumala granata fuerint facta in circuitu capitellorum, a parte inferiori, atque ex eisdem malis granatis orirentur retiacula, quibus capitella ex parte aliqua tegerentur. Patetque figura mysterii, quia retiacula supead unam pene significationem sive personarum seu virtutum pertinent spiritualium. Scimus enim virtutes de virtutibus nasci, et sanctos ambulare de virtutedeorum in Sion ; » qua virtute nulla potest