comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ratꝰ est in captuntate longo tempe et ad finem liberauerũt eum.¶¶¬
rat uir bone magnitudis. pulcre forme. Remissi coioris. magni
capitis et stritus in ter humeros. hñs granẽ aspectum et infacie s igna
uariolarum. et erat multoꝵ u̾coꝵ. de honestator illoꝵ qui pdecesserant¬
eum ĩ tiomissor et laudator dñioꝵ fimens uitam suam incentum et octo
annis. et ista sunt eius dc̃a. ¶ Et dixit discretus est ille qui lingmͣ su¬
am refrenat. ¶¶Et dixit querete ꝯsiliũ est quies tibi et labor alt̾ias .ł. dãti ꝯfiliũ¬
Et dixit frandatõnis de negatõ. uita estamiticie. ¶ Et dixit sequaris
conos et erit unus sequaris malos et erit unus exeis. ¶ Et dixit libe¬
ralis ẽ qui cogitat ĩ negocus puris et mũdis que decert et q̃n uiderit eti
ꝑficit tito pͥus qm eueniat nctitas occasio et ĩ pedimentum. ¶ Et dũ

Expanded text:
ratus est in captivitate longo tempore et ad finem liberaverunt eum. Eratus est in captivitate longo tempore et ad finem liberaverunt eum. Erat vir bone magnitudinis, pulcre forme, remissi coloris, magni capitis et instrictus inter humeros, habens gravem aspectum et in facie signa variolarum; et erat multorum verborum, dehonestator illorum qui eum precesserunt, intromissor et laudator dominorum, finiens vitam in centum et octo annis. Et ista sunt dicta eius. Et dixit: discretus est ille qui linguam suam refrenat. Et dixit: querere consilium est quies tibi et labor alteri. Et dixit: fraudacionis denegacio vita est amicitie. Et dixit: sequaris honos et eris unus eorum, sequaris malos et eris unus ex eis. Et dixit: liberalis est qui cogitat, in negociis puris et mundis, que decent, et quando viderit ea, perficit priusquam eveniat necessitatis occasio et impedimentum. Et dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
negocia ab horriustis in pͥncipio ip̃oꝵ. que in fine desidastis et que¬
nuictit mũdum ut ẜuiat d̾o est mimitõ sicꝰ asimis molendiri qui
cutuit ⁊ cũm ignorat. ¶ Et dixit meliꝰ ẽ egere uccͣus qͣm querere
iquo diffidit. ¶ Et dix̃ donimi malo concessum maliciam
nig et nõ noͥtenti ꝯced̾e est bñficio spoliari et docere incipienten
et ip̃m sb̾tiuorem faͣte et querere beari illũ despicit semet ip̃m. ¶ Ex
dixit miior eos qui canent acibis nociuis ne ħ nocumencum
stiplinatõ u̾borum. ¶ Et dixit qui puis est nobis nos ad de cept¬
ne ab soluit et qui nos amietes. ¶ Et dixit conuenit hĩti legem
ꝯcede suo amico rettinãm noto bonũ aspectum ⁊ in imico iustĩam
non negare. et se ab om̃i eo ꝙ comquinat tohcere.
Omerus funit u̾fificator antiquior ad pud grecos et ma ioris sta¬
tus in ter eos qui fuit post moysen quingentis sexaginta aris. ⁊
pecciñant. ¶ Et dixit ei ad quid bonus eẽs: et rũdit ad lib̾andũ et mo¬

Expanded text:
negocia abhorruisti in principio ipsorum, que in fine desiderastis! Et io sicut asinus molendini qui circuit et causam ignorat. Et dixit: melius est egere necessariis quam querere a quo diffidit. Et dixit: donum malo concessum maliciam auget; et non noscenti concedere est beneficio spoliari; et docere insipientem est ipsum stulciorem facere; et querens illum beari, despicit semet ipsum. Et dixit: minor eos qui cavent a cibis nocivis ne hinc nocumentum s deceptione absolvit et qui odit vos annectet. Et dixit: convenit habenti legem concedere amico suo peccuniam, noto bonum aspectum et inimico iusticiam non negare, et se ab omni eo quod coinquinatur cohercere. HOMERUS fuit versificator antiquior apud Grecos et maioris status inter eos; qui fuit post Moysen quingentis sexaginta annis. Qpecunia? Et dixit ei: ad quid bonus es? Et respondit: ad liberandum. Et mo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe nber ño cupiat ꝙ habere nõ potest. alioqum ei serus. ¶ Et dixit & ho
bendam boña fam̃a. ¶ Et dixit insi pp̃opus nõ in quireretur scier¬
dixit scĩa est sicut spirictus oꝑatõ situt corꝰ et scĩci est sicut iadix et oꝑa¬
Itagoras in dit bonũ ẽẽ negligere

Expanded text:
esse liber, non cupiat quod habere non potest, alioquin erit servus eius. Et dixitesse liber, non cupiat quod habere non potest, alioquin erit servus eius. Et dixitbendam bonam famam. Et dixit: nisi propter opus non inquiritur sapiendixit: sciencia est sicut spiritus, operatio sicut corpus; et scientia est sicut radix, operaPitagoras vidit bonum esse negligere
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑib scd̃m adminuendum et conburendum t̾cium ad inedi¬
candum uuluerib. qrͣtum super curandis occłis qͣntum solidan¬
comg azerses dici sas apiuiore platoris ueram et rectam regieus ꝯmende¬
nis et albhesis erde eo duasit post se tres discipsos. ypocititemi et alios duos
ounloe mortiis reacnsit iolus ꝑrotias ꝓsuo tempe ꝑfectꝰ urtntib ateuos¬
cepienaia. et pone qu  Et dirit in teruenire potest artuo itte duos
sensatos ꝙ alsinuiantiei sis in sensu s no niter duos in sensaito s ntet dus
fintiles in siuiticia q iuisi sensus incedit ẜm ordinem gͥ uo põt mũeic co¬
cor dia seustnor int̾eos¶ Et dirit melnis ꝗd acquaritur ꝑ scian esteit¬
no sitsis. est de eo ꝙ est no sit de eo ꝙ nõ est. ¶ Et dixit contenti sitio de eo¬
x suefit er si ño indigebitis quia hoc modo eritis mcig ate deltpe erñ
starites. fugiatis ⁊ malicias sine prauitates et retrahatis nos aptas
querer tes fmes uirtutum seu bonita tũ studꝑseset dixit quaquerit

Expanded text:
oribus, secundum ad minuendum et comburendum, tercium ad medendum vulneribus, quartum super curandis oculis, quintum in solidanopiniones diversas, opinionem Platonis veram et rectam reperiens, commendavit et adhesit eidem. Et dimisit post se tres discipulos, Ypocratem scilicet et alios duos, quibus mortuis, remansit solus Ypocras, pro suo tempore perfectus virtutibrtificet eam. Et dixit: intervenire potest amor inter duos sensatos quia assimilantur sibi in sensu, sed non inter duos insensatos, licet sint similes in stulticia, quia sensus incedit secundum ordinem, quare possunt duo concordsic est de eo quod est, non sic, de eo quod non est. Et dixit: sitis contenti de eo quod sufficit, et sic non indigebitis, quia hoc modo eritis magis prope Deum; ipsstantes. Fugiatis etiam malitias seu pravitates et retrahatis vos a peccatis, querentes fines virtutum seu bonitatum studiose. Et dixit: qui querit
Abbreviated transcription (Latin):
ecceagit qui querit sapĩam nõ legendo et nõ lacorat studeno ĩ
cadem acquurenda et ile qui cogitat eam habe cũ aliqua huita¬
te est iguorans. ¶ Et dixit qui desficit in eo in quo tenetur crxͥa¬
no credas illi qui dixit se scire u̾itatem et facit cont̾rim enis.¬
¶ Et dixit sicut. ꝑũi utentes comedere dultia si ꝓhibeantur nõ
ounatunt illa coedesita ignorantes se appetitu corli nõ esurĩt
nec uitam diligunt uisi ꝓpt̾ se. s sapientes nõ daligunt untã
unt bona opentur. et diictũt deltones muidi qr noscens cũ
sunt. diu̾saꝵ opa tõnũ et uoluntatũ et similium formaꝵ.
ul am aur le titir in deporto firmato ia celis. ¶ Et drxt no tepnita¬

Expanded text:
recte agit qui querit sapienciam non legendo et non laborat studens in recte agit qui querit sapienciam non legendo et non laborat studens in eadem acquirenda; et ille qui cogitat eam habere cum quadam habilitate est ignorans. Et dixit: qui deficit in eo quod tenetur creaus. Et dixit: non credas illi qui digit se scire veritatem et facit contrarium illius. Et dixit: sicut pueri utentes comedere dulcia, si prohibeantur, non omittunt illa comedere ita ignorantes se appetitu corporali non esuriunt, nec vitam diligunt nisi propter se; et sapientes non diligunt vitam nisi bona operentur, et dimittunt delectationes mundi quia nocent; tamen sunt diversarum operationum et voluntatum, et similium formarumillum qui nititur in deposito firmato in celis. Et dixit: non reputa
Abbreviated transcription (Latin):
ad medicta proticere melius ⁊nictantur. ¶ Et dix intrrest regee
guleruatorent statuo si. et obseruatorem legis et tolleret aor moii
qui cõtingunt smuistros euentus faciat sibi seruiri ab eosti no detestet
ꝙ socet e ppecere suũ simłe ¶ Et dirit qui nõ masuestit biandar eit
stigatõe nł ac qua estit cot eumi mansuefieri correctone turpr u aspa
¶St dixit maiores diuicie sunt sanitas corpis es udioꝵ alatͥas
cstigatõnes es.ettus ad fiues rerbonamefficit tidelitatem
t pieit melius est in hoc mũdo et noblius bona fama et alio
munido exdusio arena. ¶Et dũ ualencius ẽe tacere ꝙ̃ loqui
cũ iguorante. Et iollitudine quereie qmͣ iuge se malis. ¶ Et dr
qu r̃ex ẽ male ficuo melius est ei qui nõ noscit eum quam qui
qm ꝯũo fucũ meptum. Et dixit menus est stare cum pan
samente ꝓ cũ diute igͥnorante. ¶ Et dix̃ ꝑ sapĩam acquiritur
hniatat toũ uoluntãs pietas et ꝓuatõ pccor.¶ ¶ Et dixit no

Expanded text:
ad predicta proficere melius innitantur. Et dixit: interest regis gubernat rem status sui et observatorem legis, et toleret pacienter qui contingunt sinistros eventus, faciat sibi serviri ab eo; si non, detestetur quodlibet appetere suum simile. Et dixit: qui non mansuescit vel acquiescit castigatione blanda, fac eum assuefieri correctione turpi vel aspera. Et dixit: maiores divitie sunt sanitas corporis et maior alacritas castigationes, et aspectus ad fines rerum bonam efficit fidelitatem. Et dixit: melius est in hoc mundo et nobilius fama bona, et in alio mundo exclusio a pena. Et dixit: valentius est tacere quam loqui cum ignorante, et solitudinem querere quam iungere se malis. Et dixit: quando rex est maleficus, melius est ei qui non noscit eum, quam ei qui m habet cum eo. Et dixit: melius est stare cum paupere sapiente quam cum divite ignorante.Et dixit: per sapientiam acquiritur humilitas, bona voluntas, pietas et privatio peccatorum. Et dixit: non
Abbreviated transcription (Latin):
in corde pluiꝙͣ u̾ͥbũ. ¶ Et dixit qui pͥuidet infr̃ĩs sins securꝰ est ꝙ nc̃
reniteat. ¶Et dixit qui nõ gratificat conci que conferutur sibi in¬
ceris eris accuscitur tin. ¶ Et dixit acquiatis bcontates quia ppeci
pdentur malicie.¶ Et dixit sapiens quidam ꝑfractõem nais sõ msus
muantauitꝰ ꝑ ꝓ uicia hoc m̃do. ¶ Ouos hõies in tamim ea lucri que
talia sunt uere deItͤa̾to̾es sc̃iaꝵ et bone ora hrmem iuñ añ et aliud
retro ante tenet erioresit et uitł alioꝵ retro tenet ꝓpͥos suos. ¶ Et
dixit filio repͥme tuas cupiditates quia paup est qui gubernat᷑ se ꝑ¬
as. ¶ Et dixit si fueris paciens ap̾ciab̾is et sisr̃bus fueris despici
uelior dognitõ qͣm ignorancia. quia ꝑ cognitõem uitatur cad̾e in
ignem et ꝑ ignoranciam nuillũ intatur ꝑicłm seu dampnũ. ¶ Et
dix iste mũdus ẽ domꝰ m̾catõis et est in fortumatꝰ qui recedit abeo
ui ꝑ dicõne. ¶Et dixit ꝑcantõnem magnam consequit homio qd̾

Expanded text:
in corde plusquam verbum. Et dixit: qui previdet in factis suis, securus est quod non peniteat. Et dixit: qui non gratificat bona que conferuntur sibi, inceris, eris accusator tui. Et dixit: acquiratis bonitates quia propter eas perdentur malicie. Sapiens quidam, per fractionem navis summersus, mandavit per provinciam hoc modo: o vos, homines, nitamini ea lucrari que talia sunt vere delectationes scienciarum et bone operationes. retro; ante tenet errores et vicia aliorum, retro suos proprios. Et dixit filio: reprime tuas cupiditates, quia pauper est qui gubernatur per eas. Et dixit: si fueris paciens apreciaberis, et si superbus fueris despicermelior est cognitio quam ignorancia, quia per cognicionem vitatur cadere in ignem et per ignoranciam nullum vitatur periculum seu damnum. Et dixit: iste mundus est domus mercationis, et est infortunatus qui recedit ab eo cum perdicione. Et dixit: per coactionem magnam consequitur homo quod
Abbreviated transcription (Latin):
tilis in tellectus. m irati sunt multum ex eo ⁊̃ ꝙ cogitauit in eo ꝙ
sui predecessores nõ cogitau̾ant: quare dix̾unt ei. tuas iõnes
audimus. et cupimꝰ nos regrare suꝑ nos semꝑ nos enim nõ te
mus ꝙ alius melius mereatur ẽẽ rex nr̃. Et elegerunt eum ⁊¬
lr̃as magistrantib locoꝵ omnium regii sui. Alexander mate
celi et terre. astroꝵ. moncium. et maris. qui posuit in a niio meo
sin noticiam et timorem. et stabilunt me ad sua ẜincia. obl¬
gans me quia me creauit et statuitme unum ex illis qrb
bom ⁊ electi ꝓ cedunt igitur refero gr̃as ei p̃p bona que con¬
ferre cepit ⁊ supplito in cepta cõpleti. Sc̃itis ei ꝙ prẽs nr̃i et

Expanded text:
tilitatis intellectus mirati sunt multum, ex eo etiam quod cogitavit in eo quod tilitatis intellectus mirati sunt multum, ex eo etiam quod cogitavit in eo quod sui predecessores non cogitaverant. Quare dixerunt ei: tuas raciones audnemus quod alius mereatur esse rex noster. Et elegerunt, et litteras magistratibus locorum omnium regni sui: Alexander Macedo, celi et terre, astrorum, montium et maris, qui posuit in animo meo sui notitiam et timorem, et stabilivit me ad sua servicia, obligans me quia me creavit et statuit me unum ex illis quibus boni et electi procedunt. Igitur refero gratias ei propter bona que conferre cepit et supplico incepta compleri. Scitis enim quod pat
Abbreviated transcription (Latin):
deuide uocaiit aristotilem mandans ei ꝙ exhortaretur filium
suum coram se ex hortatõib bonis. que pꝰ ꝙͣ mũdum relinqueret
et ꝑ suadens hominib dixit. Scito te om̃s regen nr̃m fore mor¬
tuum. et ego in uobis nullum gero dominitm. sed sũ sicut
unuis ex nobis. appeto qd nos apetitis. et occurrere uolo quib occi¬
ritis. nec contra ire in aliquib fc̃is uestris. audiatis igitur dtã ⁊
consilia mea quia sum fraudium ab hoĩator et amatorneri. Et
lem me reputastis pr̃e uiuente. mando itaq nobis ꝙ deum tuen¬
tes ei obediatis et illum assumatis in regem qui magis obe dit deo.
ponat. et qui ꝓ nulla delectatõe. uel deliciis quib sit pplexus uos
egligat defensare. et ei tuiꝰ oꝑa malis excludi eritis et in boms spi¬
rantes. et qui se ꝓ nobis ad occidendum nr̃is in imicis audebit o
bitere. Et illis audientib rõnes istas sue magne disccetõe ⁊ sub¬

Expanded text:
Deinde vocavit Aristotilem mandans ei ut exhortaretur filium Deinde vocavit Aristotilem mandans ei ut exhortaretur filium suum coram se exhortacionibus bonis que, postquam mundum relinqueret, et persuadens hominibus dixit: scitote omnes regem vestrum fore mortuum. Et ego in vobis nullum gero dominium, sed sum sicut unus ex vobis, appeto quod vos appetitis, et occurrere volo quibus occcurretis, nec contraire in aliquo facti vestris. Audiatis igitur dicta et consilia mea, quia sum fraudum abhominator et amator vester, et talem me reputastis, patre vivente. Mando itaque vobis quod, Deum timentes, ei obediatis et assumatis illum in regem qui magis obedit Deo, ponat et qui pro nulla delectatione vel deliciis quibus sit perplexus, vos fensare, et ei cuius opera a malis exclusi eritis, et in bonis sperantes; et qui se pro vobis ad occidendum vestris inimicis audebit se obicere. Et illis audientibus raciones istas, sue magne discrecionis et sub
Abbreviated transcription (Latin):
do abstimit. ⁊ ct̃ dixit ei mater. fiu occide eũ pp̃ me millo moto duuit¬
tas. ⁊ ꝑ tussit cum alexander. detulit eum toram pr̃e ad huc mue̾t
Cui dix alexander. rex surge et. capto ense tunĩ in intum occide ma¬
ni ꝓpͥa te ulcicẽs: surgens philippus caus in terfecit. et statum mori¬
us est philippꝰ et sub humanit eum alexander. et regi: auit post eum.
philippus consuenerat dare tributum dano filio darii regis peisaꝵ ꝙͣ
dam ꝙͣtitatem notam quolib s anno de oins aureis ut ñõ in pugni¬
retur ab eo et de derat filium suum alexandrum aristotili ꝓdiscipło¬
ꝙ̃ b̃n multum docuit. et fẽs est magni cordis et bñ in telligens. et
cum philippus fuit morti ꝓpĩquus. uocans filium alexandrun
fecit eum regem. et suo capiti coram in ponens statuit eum sede¬
re in solio regio. et in troeuntes pͥncipes in dñm recepunt eũdẽ.

Expanded text:
do abstinuit. Et tunc dixit ei mater: fili, occide eum, propter me nullo modo dimitdo abstinuit. Et tunc dixit ei mater: fili, occide eum, propter me nullo modo dimittas. Et percussiCui dixit Alexander: rex, surge et, capto ense, tuum inimicum occide, manu propria te ulciscens. Et surgens Philippus Chaus interfecit; et statim mortuus est Philippus, et subhumavit eum Alexander, et regnavit post eum. Philippus consueverat dare tributum Dario, filio Darii, regis Persarum, quandam quantitatem notam, quolibet anno, de ovis aureis ut non impugnaretur ab eo. Et dederat filium suum Alexandrum Aristotili pro discipulo, quem multum bene docuit, et factus est magni et boni intellectus. Et cum Philuppus fuit morti propinquus, vocans filium suum Alexandrum fecit eum regem et suo capiti coronam imponens, statuit eum sedere in solio regio: et introeuntes principes in dominum receperunt eundem.
Abbreviated transcription (Latin):
scil epithi qui philipus .uii. annis regnauit. Causa u̾o¬
sue mortis fint unns de maguatib terre sue. Caus noĩe:
potuit. s uia nõ ei tousẽsit. ip̃e u̾o conatus est octidere philipum ma
tidit pilato rege mortuo regem philippum mittere in excercitum
tum quodam deuassalib suis ut mni pugnaret pilati filium. qui in¬
ꝯbediens erat et aliũ excertitum cum alexandro filio suo tͣusun sit
ad quãdam uillam que sarapia nominatur. ut ulllam in pugnaret
milicia distributa erat ꝑ ꝑtes diu̾sas reputauit aptũ ee in te ficere
eum. et ad m̃ictis sibi hominib quoscũq hr̃e potuit philppum in sil¬
uit ꝑ cuciens eum ꝑ cussionib muitis et in ter ponemtib se hõ
philippus granter ꝑtussus cecidit. ⁊ iulla ualde comnota est
et in hoc in teruenit alexander nñ ueniens patrem quesi mortuũ
⁊ me trera tans manib captiuatam. et euaginato ense ut eum occidi¬
ret et ut matrem non ꝑcuteret sins ꝯprehensam manib aꝑcutien¬

Expanded text:
i Epichi; qui Philippus VII annis regnavit. Causa vero mortis sue fuit unus ex magnatibus terre sue, Chaus nomine, potuit, set illa non ei consensit. Ipse vero conatus est occidere Philippum, ecidit, Pilato rege mortuo, regem Philippum mittere exercitum cum quodam de vassallis suis ut impugnaret Pilati filium qui inobediens erat; et alium exercitum eum Alexandro filio suo transmisit ad quandam villam que Sarapia nominatur, ut illam impugnaret, milicia distributa erat per partes diversas, reputavit aptum esse interficere eum. Et adiunctis sibi hominibus quoscumque habere potuit, Philippum insiliit, percuciens eum percussionibus multis; et, interponentibus se hominibus, Philippus graviter percussus cecidit, et villa valde commota est; et in hoc intervenit Alexander, inveniens patrem quasi mortuum t matrem Chaus manibus captivatam et, evaginato ense, ut eum occideret, et ut matrem non percuteret suis comprehensam manibus, a percutien
Abbreviated transcription (Latin):
poris ĩ pẽdisse sit aĩe qd m̃int de sc̃ia ꝯcłisti. Cui rũdit. Odñe rex
rõcinatõnem adipisti ex me ip̃o ualeo. uos tũ potestis uestimenta
concedere. Et p̾cep̃ regio munere eiꝰ miditatem sub leuanidam.
¶ Et in tcomuit ad eum quidam diceus. o rex im beatis m̾daxi.
.x. milia morabitinoꝵ. Cui rũdit. Non m̾itꝰ es. Et dix si nõ m̾itꝰ
hr̃e. uos dare m̾em̃i. ¶ Et requisunt płonẽ sapientem dicens. e
dec regem sꝑ agere. rñdit. de nocte cogitare de bono regĩe ppłi. et
die ꝑficere cogitatum. ¶Et in t̾roganerunt eũ. Qͥd acceptabuiꝰ
stotili. Quib hõib utar in meis negotus consule. rñdit. Qui ẜu
hẽs sen subiettos. et eos bene gubernat hunc sͥ tuam cõstitue mi¬
liciam. et qui hereditates possidet. et eos decenter ꝓ curat. suꝑ ꝓuẽtib¬

Expanded text:
isti. Cui respondit: domine rex, ratiocinationem adipisci valeo ex me ipso, vos tamen potestis vestimenta concedere. Et precepit regio munere eius nuditatem sublevandam.  Et introivit ad eum quidam dicens: o rex, iubeatis mihi dari X milia marobotinorum. Cui respondit: non meritus es. Et dixit: si non meritre, vos dare meremini, Et requisivit Platonem sapientem dicens: quid decet regem semper agere? Respondit: de nocte cogitare de bono regimine populi, et in die perficere cogitatum. Et interrogaverunt eum: quid acceptabilior stotili: quibus hominibus utar meis negociis, consule. Respondit: qui servos habet seu subiectos et eos bene gubernat, hunc super tuam constitue familiam; et qui hereditatam possidet et eam decenter procurat, supe
Abbreviated transcription (Latin):
oñdit unũ desuis cͥdam alii tͥ dix. Ꝙͣdui est ꝙ eum nouisti. Et
paup. et dare eam maluit paupi ꝙͣ dĩti. Erri dix̃ alex. Quare hoc
fecisti. rñdit. e a diues est ignar humilitatꝰ fieri pauꝑ. et paup
est sapiens humilitatꝰ fieri diues. ¶ Et que sunt alex dequod̾
sapiente. Cũ quib regͦꝵ regĩa digũtur. rũdit. Cũ obediencia et
iusticia regis. ¶ Accedit alex̾ preliari cũ quibd̃ et suꝑ ueĩen¬
tib mulierib ad preliandum cum eo uoluit pugnare dicẽs
Sec est milicia que uicta ex hoc nõ reputaremur pudentes. ⁊ si
uoluus bñfi̾. ¶ Et dix expediat cũ rege te ip̃m cũ sua negocia
sunt cõcussa quia pauci sunt tententes maria qui in tranquilite¬
te eoꝵ euatant qͣntominꝰ cũ fluctuant ex tempestate uentoꝵ.
eoꝵ que alii possitent ãbiuosos nõ ẽẽ. ¶ Et in struit eum pater
ad audienda documeta magr̃i qͣui rũdit᷑. Rłs solum audire cupio

Expanded text:
novisti? Et pauper, et dare eam maluit pauperi quam diviti. Cui dixit Alexander: quare hoc fecisti? Respondit: quia dives est ignarus, abilitatus fieri pauper, et pauper est sapiens abilitatus fieri dives. Et quesivit Alexander a quodam sapiente: cum quibus regnorum regimina diriguntur? Respondit: cum obediencia populi et iusticia regis. Accidit Alexandrum preliari cum quisbusdam et, supervenientibus mulieribus ad preliandum cum eo, noluit plus pugnare dicens: hec est milicia, qua victa non reputaremur prudentes ex set nobis. Et dixit: expedias cum rege te ipsum, cum sua negocia sunt concussa, quia pauci sunt maria tentantes, qui in tranquillitate eorum evadant, quanto minus eum fluctuant ex tempestate ventorumeorum que alii possident ambitiosos non esse. Et intruxit eum pater ad audienda documenta magistri; qui respondit: non solum audire cupio,
Abbreviated transcription (Latin):
mittendo circũquaq. Con uentu q młti ppłi p̾com arĩ fco fecit
contigisset. ecce nõ est hic uuꝰ huiꝰ rei ex ꝑs. ¶ Tunt dixit. o care
fili quam siłia sunt tua post̾iora p̾orib. qualiter me conatus es
completis cõfortatõnib confortare. ¶Cum allexander cepit re

Expanded text:
mittendo circumquaque; conventuque multi populi facto, preconizare mittendo circumquaque; conventuque multi populi facto, preconizare  huius mundi contigisset; ecce non est hic unus huius rei expers. Tunc dixit: o care fili, quam similia sunt tua posteriora prioribus! Qualiter conatus es me completis confortacionibus confortare! Cum Alexander regnare
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ alius. alexander heri gentem manui tenebat potencia sua:
hodie se manu tenere nõ põt. ¶ Et duxerunt corpus in alexi¬
driam et cum ꝓpin quaret p̾cepit mater eius oĩb qd̵ exirent ex¬
celenciori modo quo possent et cõplenerunt qd dixit illuc uero ꝓue̾¬
do archa q ante ponita mater dixit. O fili mirum est quomodo
ille quisria sap̃ia celum app̾hendit et usq ad ex trema terre sta¬
tuit regna sua obedientib sibi omnib ob dormiuit. et excitar
nõ nõ põt. tacuit ⁊ loqui nõ pot. O quam magna dona cõcedem
Et ħ certe nulla alia detausa facerem: nec de tanto dolore meo ti¬
solatõen reciperem. nͥ quia scio me cito accessuram adte. deꝰ gͥ
te saluet fili minim et mortuum bonꝰ fuusti uniꝰ. et bonus mortuus
eistis. ¶Alexandro gͥ sͤ laudabiliter cõmendato sepultinre. statuit
mater fieri comuium literas suas ob hoc ꝑ os regiones trans¬

Expanded text:
dixit alius: Alexander heri gentes manu tenebat potencia sua, dixit alius: Alexander heri gentes manu tenebat potencia sua, hodie se manutenere non potest. Et duxerunt corpus in Alexandriam et, cum apropinquarent, precepit mater eius civibus quod exirent excellenciori modo quo possent; et compleverunt quod dixit. Illucque vero pervento, archaque anteposita matri, dixit mater: o fili, mirum est quomodo ille qui sua sapiencia celum apprehendit, et usque ad extrema terre statuit regna sua, obedientibus sibi omnibus, obdormivit et excitari non potest, tacuit et loqui non potest. O quam magna dona concedereEt hoc, certe, nulla alia de causa facerem, nec de tanto dolore consolationem reciperem nisi quia scio me cito accessuram ad te. Deus igitur te salvet, fili, vivum et mortuum; bonus fuisti vivus, et mortuus bonus existis. Alexandro igitur sic laudabiliter commendato sepulture, statuit mater fieri convivium, litteras suas ad hoc per omnes regiones trans
Abbreviated transcription (Latin):
queum cetidisti. ¶Et dỹx alter consueuerat alexander ob fuare
argentum et aurum. mĩt aurum ob ẜuat eumi. ¶ Et drxit alter
nunt expediiusti te apectatorib sordidis: et bonis et puiris ad hesisti.¬
¶ Et dix alter heri hic refrenabat hoĩes: ip̃e hodie refrenatus es¬
¶ Et dix alter hit est qui heri reges opp̾sit. hodie u̾o inter nos
captus est. ¶ Et dix aliud hic est qui totam pamibłaut t̾ram
nunc u̾o duob continetur passib. ¶Et dĩx alter heri alexande
audire pot̾at et ullus coram eo loqui p̾sumebat. hodie unus¬
quisq loquitur coram. eo et ip̃e nõ audit. ¶ Et dix alius ꝙͣto s
lexandri altitudo ex cellentior fuit: tanto grauior est casꝰ ¶ Et dr̃e
aliud nõ uidentes alexandrum consueuerat eo terreri nc qui eũ
ispitiunt nõ terrentur. ¶Et dixit aliud hic est cui in muti a¬
ximari uolebant ũc eciam aunici ei eppinquare contẽpiũt ¶ Et

Expanded text:
queum? Et dixit alter: Consueverat Alexander observare queum? Et dixit alter: Consueverat Alexander observare argentum et aurum, nunc aurum observat eum. Et dixit alter: nunc expedivisti te a peccatoribus sordidis, et bonis ac puris adhesisti. Et dixit alter: heri refrenabat hic homines, ipse hodie refrenatus est. Et dixit alter: hic est qui reges heri oppressit; hodie vero inter nos captus est. Et dixit alius: hic est qui totam perambulavit terram, nunc vero duobus continetur passibus. Et dixit: heri Alexander audire poterat et nullus coram eo loqui presumebat, hodie unusquisque loquitur coram eo, et ipse non audit. Et dixit alius alius: quanto altitudo Alexandri excellencior fuit, tanto gravior est casus. Et dixit alius: non videntes Alexandrum consueverant eo terreri, nunc qui eum aspiciunt non terrentur. Et dixit alius: hic est cui inimici approximare nolebant; nunc etiam amici aproximare contemnunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
pomi possit mstum paras et iuiii. in uitari faciens homines m¬
tos deterra libie. en rope macedonie et asie ad diem certum. et
precipias ꝙ mulus remaneat quim uemat ad mensam regĩe
quani turbati nec grauati fuerunt. cũ aũt fuit uicimis mor¬
⁊ testatus est ꝙ locaretur in archa aurea et ducentur in a¬
xandriam ad sepeliendum et ẜuantes suũ testamentum
ꝙ statuit complenerunt. assumentes eum magnates sui su
humeros reges .s. sui pͥncipes et sapientes. ⁊ ẜrexit uinus ex
maiorib dicens qui nõ plorauit de aliis regib modo ploret.
et qui de aliquo nõ miratus est euentu de isto miretur. ¶
dixit sapientib dicut nic quilib ur̃m aliquid ad confortan¬
dum uos ⁊ ppłm ex hortandum. ¶Et it ex discipulis ar¬
stotilis unus accedens suꝑ archam suam mami ꝑ cussit¬
eam dicens. Oũn cõpositus quomodo oliitiusti. Ouaide ho¬
norate quomodo cecidisti sicut uenatõis preda in hunc lo¬

Expanded text:
possit poni multum panis et vini, invitari faciens homines mpossit poni multum panis et vini, invitari faciens homines multos de terra Libie, Europe, Macedonie et Asie ad diem certum, et precipias quod nullus remaneat quin veniat ad mensam regine, nquam turbati nec gravati fuerunt. Cumque vicinus fuit morti, testatus est quod locaretur in archa aurea et duceretur in Alexandriam ad sepeliendum. Et servantes suum testamentum, quod statuit compleverunt, assumentes eum magnates sui super humeros, reges scilicet sui, principes et sapientes. Et surrexit unus ex maioribus dicens: qui non ploravit de regibus aliis, modo ploret, et qui de aliquo non est miratus eventu, de isto miretur. Et dixit sapientibus: dicat nunc quilibet vestrum aliquid ad confortandum nos et populum exhortandum. Et tunc unus ex discipulis Aristotelis accedens, super archam sua manu percussit dicens: o bene compositus, quomodo obmutuisti? O valde honorate, quo modo cecidisti sicut venationis preda, in hunc l
Abbreviated transcription (Latin):
to l̃s. et te sap̃ia que iam desi ut tria discretõe ac paciam suscita
nec uelis aluid moto agere amore mei insi qd peto. nam signũ
amantis qd faciat io ꝯd petit amatus. Scias ⁊̃ mater ꝙ homines
e ip̃am considerabunt respiciens in tuaꝰ fortatõne et desperatõ
sisuasionem meami suscipias. aut spnas. mater meditare et̃
i omnib treaturis quomoto sunt eaꝵ generacio et corruptẽ
luit mores hr̃e. sumliter et tu debilium matrum regũ noli su¬
bire mores n mo ẜm alticudinem tui generis sis confortatõis
ollennus. sciens ꝙ quecũq deꝰ fecit ut in icio st̃ modita et del¬
lia. demde ꝓtetento augentur ĩ posterum. insi tribulacio sine
tristicia que statĩ dum in cipiunt forcia sunt et magna. demide
ꝓtedendo debilitantur finaliter et sedantur. Rogo te similiter m̃r
ut certificata deobitu meo p̾cipias odinari magnũ locum in qͥ

Expanded text:
habere, et de sapientia que jam desinit, tu, tua discrecione ac potencia, suscita; habere, et de sapientia que jam desinit, tu, tua discrecione ac potencia, suscita; nec velis aliud modo agere, amore mei, nisi quod peto. Nam signum amantis est quod faciat id quod petit amatus. Scias etiam, mater, quia homines te ipsam considerabunt respicientes in tua confortacione et desperacione, si suasionem meam aut suscipias aut spernas. Mater, meditare etiam in omnibus creaturis quomodo sunt earum generacio et corruptio, luit mores habere; similiter et tu debilium matrum regum noli subire mores; immo secundum altitudinem tui generis, sis confortacionis sollemnis, sciens quod quecumque Deus fecit, in inicio suo sunt modica et debilia, deinde procedendo augentur in posterum, nisi tribulacio sive tristicia que, dum incipiunt, sunt fortia et magna; deinde procedendo debilitantur finaliter et sedantur. Rogo te similiter, mater, ut certificata de obitu meo, precipias ordinari magnum locum, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
lo mittere nĩri mee que in cepit hec modo. ¶ Alexa nder ẜuus
ẜui filius qui modicum corpus suum associauit terrems. et au¬
cte requiem cũ qua in domo ista terrena nũꝙͣ quient. et noc¬
h̃t tras facere iteꝵ et mansionem in domo longniqua. deprecor
nater ut nõ uelis in fragilitate cordis mulierib assumilari sicu
egomiet in hnis et aliis attib uinus conatus sum nõ equari.
sciens ꝓ certo ꝙ demorte nõ dolui quia certus eram de euentu
ip̃nis et similiter tu dolera nõ debes: cũ no fin̾s sit arrogan
ut in mortalem me ẽe senseres. ¶ Scias preterea ꝙ has
cõposui literas sperans te confortari ꝑ eas: igitur cogitatum
neum nõ paciaris in tecione frustrari. et ũn nosti ꝯma ꝙ
adunc moror locus est peior: et melior ad ꝙ nado: preparare ergo qua¬
liter me mũde sequaris et pulcre et famam ꝙ consueneram regna

Expanded text:
lo remittere matri mee. Que incepit hoc modo: Alexander servus, lo remittere matri mee. Que incepit hoc modo: Alexander servus, servi filius, qui modicum corpus suum asociavit terrenis et anicte Requie, cum qua in domo ista terrena nunquam quievit, et necesse habet facere cras iter et mansionem in domo longinqua. Deprecor, mater, ut nolis in fragilitate cordis mulieribus assimilari, sicut egomet in hiis et aliis actibus nostris conatus sum non equari; sciens pro certo quod de morte non dolui quia certus eram de eventu ipsius, similer tu dolere non debes, cum non fueris sic ignorans ut immortalem me esse censeres. Scias preterea quod has composui litteras sperans te confortari per eas; igitur cogitatum meum non paciaris intentione frustrari. Et bene nosti quia, adhuc moror, locus est peior, et melior ad quem vado. Prepara ergo te qualiter me munde sequaris et pulcre, et famam quam consueveram regnando
Abbreviated transcription (Latin):
in qua indit om̃s domos equalis altitudinis ⁊ in portis hrẽfo¬
ueam ⁊ mulum hr̃t iudicem. quib dixit quid est qd indes qua¬
re sunt equaleses domus iste. rñderunt suꝑ fiue elltitu dinis
erte domus ad quas hemus sceleriter transinigrare. Et dĩe ite
eis. quare caretis indice. Rnderunt de nolus iunsticiam facimꝰ mos¬
met ip̃i: et ides indice nõ egemꝰ ¶ Dicitur eciam ꝙ in uenetãt
astrologi alexandrum supra paumentum fecrerm. et sub uelo
aureo moni delere Et eodem. quadam die ꝓgente ml̾tum sangis¬
ei effiuxit ex narib quo debilitatus. descendit de equo et ct̃ mius
militib ioritam suam accipiens in terram excendit ut sederet a¬
lexander in ea. et pannio aureꝯ uelauerunt enm ꝑp̃t umbram. qͦ
uiso. alexander ad memoriam reductus dixit mors mea ecce ap¬
cuit. et nocato quodarii scriba suo dĩr: cõponas istam literam ꝙͣ uo¬

Expanded text:
in qua vidit omnes domos equalis altitudinis, et in portis habere foin qua vidit omnes domos equalis altitudinis, et in portis habere foveam, et nullum habere judicem. Quibus dixit: quid est quod video? Qualiter sunt equales omnes domus iste? Responderunt: superflue altitudinis ponderunt: quia nostre sunt certe domus ad quas habemus celeriter transmigrare. Et dixit iterum eis: qualiter caretis judice? Responderunt: de nobis justiciam facimus nosmet ipsi et ideo judice non egemus. Dicitur etiam quod invenerunt astrologi Alexandrum supra pavimentum ferreum et sub velo aureo mori debere. Et eodem quodam die pergente, multum ei sanguis effluxit e naribus, quo debilitatus descendit de equo et tunc unus ex militibus loricam suam accipiens in terram extendit ut sederet Alexander in ea, et panno aureo velavit eum propter umbram. Quo viso Alexander, ad memoriam reductus, dixit: mors mea ecce aplicuit. Et vocato quodam scriba suo dixit: componas istam litteram quam vo
Abbreviated transcription (Latin):
in ueni thesaurum ꝙͣtam sub humatum in ea ⁊ in uitaui eu
ut sumeret et sumere uoluit. at index petens ab alio dix̃ ei. quid
rñdet tu. dixit. ego millum theseiurum sub humani. nec meus ect
thesaurus. nec auferam eum. et amlo dixerunt iudici mandes eñ
accipi. et ubi uolueris repone. quib uidex. nos aculpa seceditis me
in mstere credentos. s si rectum et iustinri appetitis qd dixo fa¬
ur̃is et tbesaurus iste sit eoꝵ. alexander uͥo audiens hec ad mi¬
ratus dixit iudici nĩꝙͣ credidi. uidere homines qui talia moi¬
tarent et facerent. Cui uidex rñdit n̾o cognoscens eum. in mo
sinit ne aliqui qui sic nõ facerent et rñdente alexaudro plures
ẽẽ qui suꝑ rio iuditarent uet faterẽt. dixit index. pluit ne n tecra
eoꝵ. ¶Tunc pꝰ amiratus alexander dixit tali situt iste est fir¬
uantur celiet t̾re. Inde dr̃ alexander transsisse ꝑ ꝙͣtam ciuitat

Expanded text:
inveni thesaurum quendam subhumatum in ea, et invitavi eum inveni thesaurum quendam subhumatum in ea, et invitavi eum ut sumeret et sumere noluit. At judex petens ab alio dixit: quid respondes tu? Respondit: nullum thesaurum ego subhumavi, nec meus est thesaurus, nec auferam eum. Et ambo dixerunt judici: mandes eum recipi et ubi volueris repone. Quibus judex: Vos a culpa seceditis, me immiscere credentes; sed si iustum et rectum appetitis, quod dixero favestris, et thesaurus iste sit eorum. Alexander vero audiens hec, admiratus dixit iudici: nunquam credidi videre homines qui talia judicarent et facerent. Cui respondit iudex non cognoscens eum: immo suntne aliqui qui hoc non faciant? Respondente Alexandro plures esse qui sic non iudicarent nec facerent, dixit judex: pluitne in terra eorum? Tunc, plus admiratus Alexander dixit: talibus, sicut iste est, firmantur celi et terra. Inde dicitur Alexander transisse per quandam civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
et cui cita tmmos ꝑuenisse in ter utrosꝙ reges mnste interuie¬
ueuint legatoes et finaliter rex tmi obedite se offerens coronam
iapidib p̾ciosis. et centum enses pemis contertos. E. equos. duo
mina peliciarum. et .c. pellicias cellas. E. romas caubre et puni¬
dus duoꝵ nulium dragarum musti ducentas libras ligaialo
mille loricas cũ galeis sus. apꝑlicantib uero legatis sinõ ad ale¬
xandrrm exortatus est eos ꝑ suadens et p̾cipiens imita rectani
legem qnib scrisere uoluit ieges statutas qmb se gererẽt et guber¬
narent ⁊ expeditus ab eis ꝑ tenas orientales ⁊ turtos ꝓ rexit ubi
uillas construxit. et lota diersa et reges creauit p̾tipiens era ut
di ꝙ ip̃emet alexander assuestebat ꝑ quirere regna sua qma deffer¬
tib aliqua tredere nolebat donec occultate fide inderet. et oraã
diedum ignotus quadam inlla transiret. oiturrit cindam ex iu¬
conquestus est dicens enu ab isto ꝙdam domni et hĩtans eam

Expanded text:
et cum circa terminos pervenisset, inter utrosque reges multe intervenerunt legaciones. Et finaliter rex Chijn, obedire se offerens, coronam lapidibus preciosis, et centum enses pernis contextas, centum equos, duo milia pelliciarum, et centum cellas, centum poma ambre et pondus duorum milium dragmarum musci; ducentas libras ligni aloes, mille loricas, cum galeis alia. Aplicantibus vero legatis suis ad Alexandrum, exhortatus est eos, precipiens et persuadens imitari rectam legem. Quos etiam scribere voluit leges statutas quibus se regerent et gubernarent. Et expeditus ab eis per terras orientales et Turcorum perrexit ubi villas construxit et loca diversa, et reges creavit precipiens eis ut d ipsemet Alexander assuescebat perquirere regna sua, quia referentibus aliqua credere nolebat, donec oculata fide videret. Et quodam die, dum ignotus quadam villa transiret, occurrit cuidam ex iuum unus conquestus est dicens: ego emi ab isto quandam domum et habitans eam
Abbreviated transcription (Latin):
dixit in m̃o dĩno preciosiꝰ reputani. ꝙͣ me offendentium hr̃e pote¬
ciam. Et exhiis nõ uicisti. ¶ Et qñ capte fu̾ñt filie darii ip̃arũ
pulcritudinem. retserunt erdem. Ipe sustem nec easdem in tili uo¬
luit. ne dur in decencia oꝑari. dicens. E urpe est ince nonunes cõce¬
tentes nouo et ut muneres eoꝵ ño deputatas crti n m̾icamꝰ. ¶ Ser¬
motinatus est coram eo quitam p̾dicator et ionguma ẜmonem egit.

Expanded text:
il in meo dominio preciosius reputavi, quam me offendensium habere potenciam, et ex eis non ulcisci. Et quando capte fuerunt filie Darii, ipsarum pulcritudinem retulerunt eidem; ipse autem nec intueri easdem voluit, nec indecencia operari, dicens: turpe est vincere homines contendentes nobiscum, et mulieres eorum nostro deputatas carceri nos vincam. Sermocinatus est coram eo quidam predicator, et longum sermonem egit;
Abbreviated transcription (Latin):
benus aliquid insi sap̃iam. et si sap̃iam queris deum roga ꝙ
tibi in dulgesit nõ enim cum pugna atquiritur. Audito ħ alex̃a¬
der p̾cepit iuam miliciam expectare et ip̃e di̾tit cumeis cũ
lios ⁊ filias herbas colligentes ꝑ campos. et cominoratus est ali ꝙͣ¬
põt quis ꝑpetuare uitam alicuiꝰ cum horam nõ põt ad ere inite
sue. hoc non est in posse uuetis. Cui obiecerunt ex quo scis ħ ad qͥd
antam gentem delere conaris et aggregare thesauros teire sciẽe
te omina relicturum. et rñdit ex me ista no agoas misit me
teo mens t rate faciam iegem suam ⁊ut ne treouios deleam. an
ignorantis maris untas insi uentus exitet no momn. Siariu¬
terego mu pͥciperetur aloto ꝓpͥo nõ monerer egoenim quiorsq sup¬
iemat mo otediam dei mandatis ⁊ exilo apito nudus qd eñ¬

Expanded text:
bemus nisi sapienciam; et si sapienciam queris, Deum roga quod bemus nisi sapienciam; et si sapienciam queris, Deum roga quod tibi indulgeat: non enim pugna acquiritur. Hoc audito Alexandro, precepit suam miliciam expectare, et ipse divertit cum eis, cues, filios autem et feminas herbas colligentes per campos. Et commoratus est aliquapotest quis perpetuare vitam alterius, cum horam unam non possit addere vite sue? Hoc non est in posse viventis! Cui obiecerunt: ex quo scis hoc, ad quid tantam gentem delere conaris, et aggregare terre thesauros sciens te omnia relicturum? Et respondit: ex me ista non ago, sed misit me Deus meus ut patefaciam legem suam et ut incredulos deleam; an ignoratis maris undas, nisi ventus excitet, non moveri? Similiter ego, nisi preciperetur, a loco proprio non moverer. Ego enim, quousque superveniat mors, obediam Dei mandatis, et exibo a mundo nudus
Abbreviated transcription (Latin):
in ter anbas spatulas ꝑ cussit eum alexander. mortuum ꝙ ꝑst̃¬
uit in terram et cum ip̃ius militia certificata est debitu dm̃ su
conati sunt inthominus ad expugnandum alexandrum et suos.
quib dixit alexander. quare in pugnat nos taliter ex quo dñs mo
tuus est. at illi dixerunt nolumꝰ honorifice mori. ¶ Et dixit a¬
lexander qui sua arma exnerit ⁊ in terram ꝓiecit sit ab onn in¬
lo securus et quib illoꝵ hoc in tellecto arma deposunit ⁊ sic pugna
cessauit. et bnfecit post modum eis. deinde precepit porum honorifice
tu mulari sicut reges decebat et capi fecit. post modum totum t̾b¬
saurum suum et arma sua et ex in de ꝑuenit alexander ad barthẽ¬
nos ad quod pͥusꝙͣ applicaret. ip̃i quandam comitinam sapie¬
tum miserunt ad alexandrum. qui dixerunt ei dñe nõ h̃s mi¬
sericordiam pugnandi nobiscum quia paupes sumus. nec ba¬

Expanded text:
inter ambas spatulas percussit eum Alexander, mortuumque prostrinter ambas spatulas percussit eum Alexander, mortuumque prostravit in terram. Et cum ipsius milicia certificaretur de obitu domini sui, conati sunt nichilominus ad expugnandum Alexandrum et suos. Quibus dixit Alexander: qualiter expugnatis nos taliter, ex quo dominus vester mortuus est? At illi dixerunt: quia volumus honorifice mori. Et dixit Alexander: qui sua arma exuerit et in terram proiecerit, sit ab omni malo securus. Et quilibet illorum, hoc intellecto, arma deposuit et sic pugna cessavit; et benefecit postmodum eis. Deinde precepit Porum honorice tumulari, sicut reges decebat, et capi fecit postmodum totum thesaurum suum et arma sua. Et exinde pervenit Alexander ad Brathenios, ad quos priusquam aplicaret, ipsi quandam comitivam sapientum miserunt ad Alexandrum; qui dixerunt ei: domine, non habes materiam pugnandi nobiscum quia pauperes sumus, nec ha
Abbreviated transcription (Latin):
bat armatis ignem in tra eos accendi fecit ⁊ rege in die uemẽt¬
contra eos cum elephantib et lupis p̾dc̃is dum in honestes ir¬
ruerunt elephantes dũ in illas ymagines quasi in homines
ꝑ muscides suos ex tenderent sicut facere solebat in hostes coml¬
rebantur ⁊ lupi similiter et taliter fugiebant ab igne. uiso uero a¬
lexandro ꝙ bestie sic fugiendo recederent conseꝙ̃ ter ꝑcessit ad bellũ
que pugna .xxͭͥ dieb durauit ita ꝙ ex utiaq ꝑ te pses ꝑ diti fue¬
runt. ⁊ tunc contra porum clamaiit alexander nõ est honor re¬
gius suam miliciam morti ex ponere que uittari põt. uides iam
tineat uicti. qd multum placuit poro eo ꝙ ip̃e erat magmi tor¬
poris. et alexander pii. Cum ergo in simił ambo ꝑ iter dui et
a cerrine diuitassent. audunt porus in excercitu suo uocem ma¬
gnam ꝙͣ stupens multum illo uertit ut uderet quid eẽt. et turic

Expanded text:
bat, armatis, ignem intra eos accendere fecit. Et rege Indie venbat, armatis, ignem intra eos accendere fecit. Et rege Indie veniente cum elephantibus et lupis predictis, ut in hostes irruerent, helephantes, dum in illas ymagines quasi in homines proboscides suas extenderent sicut facere solebant in hostes, comrebantur; et lupi similiter, et taliter fugiebant ab igne. Viso vero Alexandro quod bestie sic fugiendo recederent, consequenter processit ad bellum. Que pugna XX diebus duravit, ita quod ex utraque parte plures perditi fuerunt. Et tunc contra Porum clamavit Alexander: non est honor regius suam miliciam morti exponere que vitari potest; vides, jam cti obtineat. Quod multum placuit Poro, pro eo quod ipse erat magni corporis et Alexander parvi. Cum ergo insimul ambo pariter diu et acerrime dimicassent, audivit Porus in exercitu suo vocem magnam, quam stupens, vultum illo vertit ut videret quid esset; et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
cõsilio m̃o et ydola que hs transinctas soluens michi tribututimi
⁊ sic deme manebis seturus: alioqͥn niro deo meo ꝙ totam equita¬
bo terram tuam et confringens eam desertam efficiam ⁊ sic agã
⁊ contra te qd dete hẽant homines qd̾ lotantur iam nosti quid
fec̾it dario deus m̃s ⁊ qualiter ꝯtra ip̃m auxiliatus est michi.
uñ nõ debes app̾tiari aliquid amplius pace rex uero in die quadã
rũsione eidem asꝑa et p̾ua rñdit. ¶ Et tunc alexander ꝓcedens
ꝑuenit ad eum quia iam ad pugnandum preparat elephautes
et lupos młtos doctos ad pugnam quo scito et iso alexander tur¬
ritus est quodam modo nesciens modum quo posset contra eos
pugnare supeꝵ quo consultauit socios suos. nec stinerunt consi
lia dare et tunc connocauit om̃s suos artifices quib p̾cepit ut
rus ferreos lignis repleri inssit quib macies ordinatis ⁊ ut dece¬

Expanded text:
consilio meo et idola que habes transmittas, solvens mihi tributum, consilio meo et idola que habes transmittas, solvens mihi tributum, et sic de me manebis securus; alioquin juro in Deo meo quod totam equitabo terram tuam et confringens eam desertam efficiam; et sic agam etiam contra te, quod de te habeant homines quid loquantur. Iam nosti quid fecerit Dario Deus meus, et quare contra ipsum auxiliatus est mihi; unde non debes apreciari aliquid amplius pace. Rex vero Indie quadam responsione eidem aspera et prava respondit. Et tunc Alexander procedens pervenit ad eum qui iam ad pugnandum paraverat elephantes et lupos multos, doctos ad pugnam. Quo scito et viso, Alexander territus est quodam modo, nesciens modum quo posset contra eos pugnare; super quo consultavit socios suos, nec sciverunt consilia sibi dare. Et tunc convocavit omnes suos artifices, quibus precepit rus ferreos, lignis repleri fecit. Quibus in acies ordinatis et, ut dece
Abbreviated transcription (Latin):
usq qsꝑice. et ꝑ quietem unũ bom̃ ad me uelotiter mittas.
¶A lexander uero lr̃is lectis peccut usapientib sins scuent ex¬
ponere amĩe transinissa qui exponere nesciebant.et tunt ne
notatis scͥhis suns pͥcepit eis tertifiteñi de thesauri ur̃i nua¬
ro ⁊ ꝙͣtitate ꝙͣ in lr̃a una scribatis distuicte et loco ubi depositi st
⁊ ꝙͣtam ip̃am sit scͥptam nr̃i transuntatis quia ip̃a thesauri ꝙͣti¬
tatem et lota quib sunti de põita ⁊ nõ alud scire cupit. ¶ Post l
accessit contra regem in die ⁊ oportuit eum ire ꝑterram desertam¬
in ultorem tredencium sibi et negantium eum p̃ qđ ad treatorem
et deum timi et meum te in into qui est creator et dñs om̃i ut ipru
et nõ alium adores quia bene meretur pp̃ bñficra que contulit t
statuens te suꝑ cinictis regib terre maiorib et similib: t credas itaq

Expanded text:
usque aspice, et per equitem unum bonum ad me velociter mittas. usque aspice, et per equitem unum bonum ad me velociter mittas. Alexander vero, lectis litteris, peciit a sapientibus exponere a matre transmissa: qui exponere nesciebant. Et tunc, vocatis scribis alia, precepit eis: certificemini de thesauri nostri numero et quantitate, quam in littera una scribatis distincte, et loca ubi deposita sunt, et cartam ipsam sic scriptam matri transmittatis, quia ipsa thesauri quantitatem et loca quibus deposita sunt et non aliud scire cupit. Post hec accessit contra regem Indie et oportuit eum ire per terram desertamin ultorem non credencium et negancium eum; propter quod ad creatorem et Deum tuum et meum te invito, qui est creator et dominus omnium, ut ipsum et non alium adores, quia bene meretur propter beneficia que contulit tibi, statuens te super cunctis regibus terre maioribus et similibus tibi. Credas itaque
Abbreviated transcription (Latin):
tunc alexander ulos duos qui occiderant tarium supra sopultrũ
ip̃ins suspendi preceꝑit qd ꝑ sam undentes in ualuerunt satio
in testamẽto suo. et spetialiter ut cum eo imiberet qd anninit
puella ⁊ missis ab eo que ex pediebant spõse ipam conduxeri
grecam et translatõnib missis in gresciam exẽplaria crema¬
ri mandauit ⁊ domos similiter holocaustoꝵ et om̃s sacerdotes
et p̾positos fecit occidi. et moriente diu̾sas iullas constinens e
aliis populari mandauit. et dum alexander accederet ad ex¬
pugnatõem regum gencilium per uenit ad eum quedaui
epu la matris sue continencie talis ro. quia m̃r alexandri
filio su ꝯ alexandio codam debili dĩ potentia ñc robustꝰ et ex¬
altato. fili non exatteris nec hiumheris. pp̃ea sciens ꝙ astatu
i quo es ꝑu̾teris modico.fili auaricitun uitta. quia res est nocibi¬
lis fili thesantos et ad unatam pecumami quam aggregasti huc

Expanded text:
tunc Alexander illos duos qui occiderant Darium supra sepulcrum tunc Alexander illos duos qui occiderant Darium supra sepulcrum ipsius suspendi precipit; quod Persani videntes, invaluerunt satis inaverat in testamento suo et specialiter ut cum eo nuberet. Quod annuit puella; et missis ab eo que expediebant sponse, ipsam conduxerungrecum et, translationibus missis in Greciam, exemplaria cremari mandavit; et domos similiter holocaustorum, et omnes sacerdotes et prepositos legis fecit occidi. Et in oriente diversas villas construens, eas aliis populari mandavit. Et dum Alexander accederet ad expugnationes regum gentilium, pervenit ad eum quedam epistola matris sue, continencie talis: Roquia, mater Alexandri, filio suo Alexandro, quondam debili, Dei potencia nunc robusto, exaltato: fili, non exalteris, ne humiliet is propterea, sciens quod a statu in quo es perverteris modico; fili, avariciam vita, que res est nocibilis; fili, thesauros et addunatam peccuniam quam congregasti huc