comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Primo ẽ calix. ddeinde sitis: hanc seqͥ¬
tur potus. sitientes enim potant. fe¬
lix ebrietas sequitur potum: postqũa
homo a terrenis alienatus celestibus
conformatur. In ebriation̾e sequttur
dor mitio: dormitionẽ quies. M ulti
enim dormiunt: qui ñ qͥescunt. Cle¬
tem sequit᷑ uita ȩt̾na: ut obtineat
in ipsa re. qͦd iam habet in spe. S a¬
ne tria distingui oportet: quȩ ꝙ sc̃i
doctores cõmunit̃ asserunt. & eccłia
firmit᷑ tener. Unum ẽ: qͦd pa¬
nis & uinum ꝑ consecrationẽ uertun¬
tur in uerum dorpꝰ & sanguinẽ xp̃i.
Transit itaq esca corꝑis in escã ani¬
mȩ: eyb uentris in cẏbum mentis
fidelis & sp̃ualis: quaꝑpt̃ uaticũ ap¬
pellatur. S apło teste quicũq man¬
ducauerit panem uł biberit calicem
dñi indigne: reus erit corꝑis & san¬
guinis dm̃. & ita iudicium sibi man¬
ducat & bibit. Ieronimus suꝑ illuo
apħ̃. Si in linteo uł in uase sordido

Expanded text:
Primo est calix, deinde sitis, hanc sequiPrimo est calix, deinde sitis, hanc sequitur potus, sitientes enim potant. Felix ebrietas sequitur potum, per quam homo a terrenis alienatus, coelestibus confirmatur. Inebriationem sequitur dormitio, dormitionem quies. Multi enim dormiunt, qui non quiescunt. Quietem sequitur vita aeterna, ut obtineat in ipsa re quod jam habet in spe. Sane tria distingui oportet, quae et sancti doctores communiter asserunt, et Ecclesia firmiter tenet. Unum est, quod panis et vinum per consecrationem vertuntur in verum corpus et sanguinem Christi. Transit itaque esca corporis in escam animae, cibus ventris in cibum mentis fidelis et spiritualis; quapropter viaticum appellatur. Sed Apostolo teste: Quicunque manducaverit panem vel biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini ; et ita: Judicium sibi manducat et bibit . Hieronymus supra illud Apostoli. « Si in linteo vel in vase sordido
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ saluiam de capite descendentem
fit eẏb ille glutibilis. & sic in uentr̃e
descenddit: inde corpꝰ coroborat᷑. &
sp̃c sustentatur. Buccella panis. est
portio fidei: quã ponit ds in ore
cordis. Hanc sequitur cogitatio: qͥ
inquirit. terit. apud se fre itͦ¬
quent̾ reuoluit. Deinde intelligen¬
tia: quȩ pau̾e tritum glutibilẽ red¬
cit. eum auxilio saliuȩ idest gr̃ȩ de¬
scendentis de capite xp̃o. Intelligen¬
tiam transit. & descenddit in uentrẽ.
id est memoriã: memoria nutrit.
amorẽ. amor dncit ad ĩmitation̾e.
imitatio facit plenã ad hesi oneni.
Unde qui adheret dõ: unus sp̃c ẽ cũ
eo. Hoc pane confirmatꝰ homo po¬
cest calicem bibere. id est passionem
sustinere: & cybum potus sequit᷑.
Calix ẽ passio in man dñi: & cito
transit passionis impetꝰ. sicut potꝰ
cito transigit᷑. Precticta comestione
roboratus occurrit. & ꝓponit᷑ calie.
hunc uidentes desiderant ꝙ sitiunt.

Expanded text:
et per saiivam de capite descendentem, et per saiivam de capite descendentem, fit cibus ille glutibilis, et sic in ventrem descendit: inde corpus roboratur, et spiritus sustentatur. Buccella panis est portio fidei, quam ponit Deus in ore cordis. Hanc sequitur cogitatio, quae inquirit, terit, apud se frequenter revolvit. Deinde intelligentia, quae panem tritum glutibilem reddit. Cum auxilio salivae, id est, gratiae descendentis de capite Christo per intelligentiam, transit et descendit in ventrem, id est, memoriam, memoria nutrit amorem, amor ducit ad imitationem, imitatio facit plenam adhaesionem. Unde qui adhaeret Deo, unus spiritus est cum eo . Hoc pane confirmatus homo potest calicem bibere, id est passionem sustinere, et cibum potus sequitur. Calix est passio in manu Domini, et cito transit passionis impetus, sicut potus cito transigitur. Praedicta comestione roboratus occurrit et proponitur calix, hunc videntes desiderant et sitiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
augustinꝰ. Quid paras dentes & uen¬
trem: Crecte. & manducasti. Realis
uͦ & sacram̃talis comestio iungunt᷑:
cum accipientes in pane qͦd pepen¬
dit in ligno. accipientes in calice
qͦd manauit de latere. ꝑtingunt
mente usq ad esum panis uitȩ. Oris
inqũa ꝑceptio & incorꝑatio que est
in assumendo eucharitiã. sacram̃tu
ẽ comestionis cordis: qua sicut u̾bis
ieronimi p̃dictum ẽ manducamus
cũ dño carnẽ suã. & bibimꝰ cum eo
sanguinẽ suũ. hoc ẽ ꝑ efficaciã car¬
nis suȩ. & sanguiis sui manemꝰ
in eo. & ipse in nobis. Itaq alii acei¬
punt corpꝰ dñi ad mortem. qr u̾
attingunt pan̾e uitȩ. alii accipiuie
ad uitam. quia coumunt᷑ eũ uerbo
uitȩ. I ii comestione sp̃uali septẽ
debent considerari. fides. cogitatio.
intelligentia. memoria. amor. imi¬
tatio. adhesio. Homo quippe qͥ co¬
medit. prius buccellam panis sumit.¬
& inde ponit in os & dentib terit.

Expanded text:
Augustinus: « Quid paras dentes et venAugustinus: « Quid paras dentes et ventrem? Crede et manducasti. Realis vero et sacramentalis comestio junguntur, cum accipientes in pane quod pependit in ligno, accipientes in calice quod manavit de latere, pertingunt mente usque ad esum panis vitae. Oris, inquam, perceptio et incorporatio, quae est in assumendo eucharistiam, sacramentum est comestionis cordis: qua, sicut verbis Hieronymi praedictum est, manducamus cum Domino carnem suam, et bibimus cum eo sanguinem suum. Hoc est, per efficaciam carnis suae et sanguinis sui manemus in eo, et ipse in nobis. Itaque alii accipiunt corpus Domini ad mortem, quia non attingunt panem vitae, alii accipiunt ad vitam, quia couniuntur cum Verbo vitae. In comestione spirituali septem debent considerari: fides, cogitatio, intelligentia, memoria, amor, imitatio, adhaesio. Homo quippe qui comedit, prius buccellam panis sumit, et inde ponit in os et dentibus terit,
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ eiꝰ qui misit ane. Faciamꝰ gͥ
uoluntatẽ eiꝰ qͥ misit nos patris.:
& xp̃c nobiscum bibet in regno eccłiȩ
sanguinẽ suũ. odus conseeran¬
di ꝑtinet ad gradum sacerdotii: ad
locum ueri sacrificii. qui scilicet ñ
ẽ extra catholicam ȩccłiam: & ad ipsiꝰ
sermonem dñi. Est enim sacerdotis.
u̾ba dñ proferre cum itentione con-¬
secrandi: & in ꝑsona ȩccłiȩ dicere. of¬
ferimus. ¶Iodus etiam sum̃di:
triplicit̾ diuidit᷑. Comestio enĩ alia
fit ore. & ẽ sacram̃talis: alia fit cor¬
de. & ẽ realis: alia fit ore & corde: in
altero sacram̃tũ. in alt̾o res sacram̃ti.
Sola sacram̃talis tantũ. maloꝵ ẽ:
qui & si uisibili specie elem̾̃toꝵ cor
pꝰ xp̃i accipiant. tam̃ qr nec uere
credunt nec diligunt. Pami celesti
couniri ñ possunt. Sola realis bono¬
rũ ẽ tantum qͥ & si sub insibili sa¬
cramento carn̾e xp̃i ñ sumant. ta¬
men fide & dilectione pane cȩlestẽ
manctucant & ei couniunt᷑. Unde

Expanded text:
luntatem ejus qui misit me . Faciamus igitur voluntatem ejus qui misit nos Patris, et Christus nobiscum bibet in regno Ecclesiae sanguinem suum. Modus consecrandi pertinet ad gradum sacerdotii, ad locum veri sacrificii, qui scilicet non est extra Catholicam Ecclesiam, et ad ipsius sermonem Domini. Est enim sacerdotis, verba Domini proferre cum intentione consecrandi, et in persona Ecclesiae, dicere: offerimus. Modus etiam sumendi tripliciter dividitur. Comestio enim alia fit ore, et est sacramentalis; alia fit corde, et est realis; alia fit ore et corde: in altero fit sacramentum, in altero res sacramenti. Sola sacramentalis, tantum malorum est, qui etsi sub visibili specie elementorum corpus Christi accipiant, tamen quia nec vere credunt, nec diligunt, pani coelesti couniri non possunt. Sola realis, bonorum est tantum, qui etsi sub visibili sacramento carnem Christi non sumant, tamen fide et dilectione panem coelestem manducant, et ei couniuntur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
t ymno dicto: exier̃t xuii.¬
scđ̾m consuetuanẽ in mont̾ẽ oliueti.
Ie hoc ymno: ait psalmista. Edent
tem oluieti frequentare: refert lucas
ducentesimo septuagesimo nono ca¬
pitulo. Itaq tradendꝰ a discipulo. c̃¬
sueti secessuis locum adit. qͦ facillime
repperiri possit. In monte oliueti te¬
netur ih̾e & indẽ ascendit ad cȩlos:
ut sciamꝰ quia inde ascendimꝰ ad cȩ-¬
los. unde uigilamus & oramꝰ & liga-¬
mur nec repugnamꝰ in terra. Pulchre
discipulos sanguinis & corꝑis sui my¬
steriis imbutos ymno dicto in mon¬
tem educit oluiarum: ut om̃s in mor¬
te ipsius baptizatos altissimo sc̃i sp̃e
chrismate confirmandos ẽẽ designet.
capiit eccłiȩ : & cliscipulos mebra.
Unus nature sunt tutis & palmes:
ꝓpt̾ qͦd factus est homo. ut nr̃am
naturam haberet. Quare ad didit
uera: cum ꝑ similitudin̾e uitis dica¬
tur. ut leo agnus. & ñ ꝑ ꝓprietate:
Quia ab illa uite se disereute: cui

Expanded text:
Et hymno dicto, exierunt secEt hymno dicto, exierunt secundum consuetudinem in montem Olivete hoc hymno ait Psalmista: Edent tem Oliveti frequentare, refert Lucas ducentesimo septuagesimo nono capitulo. Itaque tradendus a discipulo, consueti secessus locum adit, quo facillime reperiri possit. In monte Oliveti tenetur Jesus, et inde ascendit ad coelos, ut sciamus quia inde ascendimus ad coelos, unde vigilamus et oramus et ligamur, nec repugnamus in terra. Pulchre discipulos sanguinis et corporis sui mysteriis imbutos, hymno dicto, in montem educit Olivarum, ut omnes in morte ipsius baptizatos, altissimo sancti Spiritus charismate confirmandos esse designet. Ccaput Ecclesiae, et discipulos membra. Unius naturae sunt vitis et palmes, propter quod factus est homo, ut nostram naturam haberet. Quare addidit, vera, cum per similitudinem vitis dicatur, ut leo, agnus, et non per proprietatem? Quia ab illa vite se discrevit, cui
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc hoc qͦd scͥptum ẽ oportet im¬
pleri in me & qͦd cum in iustis depu¬
tatus ẽ. Etenim ea quȩ sunt de me:
afinem habent. Isaias passionẽ dñi
describens: int̾ eetera ponit quod cũ
iniustis deputatus ẽ: latrones utiq
insinuans. Finem habent diett. p̃dicta
de me. id est impletionem: quia mox
descensurus erat ad inferos. ut suos re¬
uocaret ad suꝑos. uxta alium ꝓpħam
est. Quo gladii sufficiunt ad testi¬
monium sponte passi saluatoris:
unus qui amputaret auriculam. in
cuius sanatione uirtus dñi declara¬
retur: alter. qui nequa qu̾a euaginatꝰ.
ostenderet apłos non ꝑmissas facere
totum qd̾ possent ꝓ magistri defensi¬
one. Quo glacdii ꝓmuntur. unus
noui. alter ueteris testamenti: quib
adu̾sꝰ insidias diaboli muniamur.
Et dicitur satis ẽ: quia ni chil deest
ei. quem utriusq testamenti doct᷑na
munierit. Ac xxxii.
urgite eamus hinc. Adhuc
discumbens discumbentib loquebat᷑.
Camꝰ dixit: ad locum unde tradendꝰ

Expanded text:
Oportet impleri in me; et quod cum injustis deputatus est. Etenim ea quae sunt de me, finem habent. BEDA. Isaias passionem Domini describens, inter caetera ponit quod cum injustis deputatus est , latrones utique insinuans. Finem habent, dicit, praedicta de me, id est, impletionem; quia mox descensurus erat ad inferos, ut suos revocaret ad superos, juxta alium prophetam Sat est. AMBROS. Duo gladii sufficiunt ad testimonium sponte passi Salvatoris, unus, qui amputaret auriculam, in cujus sanatione virtus Domini declararetur. Alter, qui nequaquam evaginatus, ostenderet apostolos non permissos totum facere quod possent pro magistri defensione. Duo gladii promuntur, unus Novi, alter Veteris Testamenti, quibus adversus insidias diaboli muniamur. Et dicitur, satis est; quia nihil deest ei quem utriusque Testamenti doctrina munierit. A. 132X Surgite, eamus hinc. AUGUST. Adhuc discumbens, discumbentibus loquebatur. Eamus, dixit, ad locum, unde tradendus
Abbreviated transcription (Latin):
guie meum biberits. nͥ habebitis
uita g̃ nam: uł caro ꝙ sanguis que
crcifiȩa ẽ s qui militis effiuus ẽ
lancea. Idem ad ebidiam in libro
duodecun questionũ. Audiamꝰ pan̾e
quem fregit dñs discipulis. corpe soerꝰe
quini sanguiñẽ eius. Dñs ipse ẽ
onuua & coniuiium. ipse come¬
dens. & qui comeditur. Illiꝰ bibimꝰ
sanguinẽ: & sine ipso potare ñ pos¬
sumꝰ. Coticdie in sacrificiis eiꝰ de ge¬
nimine uitis uerȩ & uinea soreth
quȩ int̃ptatur electa. rubentia musta
ealeamꝰ. & nouum ninũ ex his bibimꝰ
in regno patris. idẽ in egcłia: ñ in
uetustate littere. s in nouitate sp̃c
cantantes canticum nouum: quod

Expanded text:
guinem meum biberitis, non habebitis vitam aeternam ; vel caro et sanguis quae crucifixa est, et qui militis effusus est lancea. » Idem ad Ebidiam in libro duodecimo Questionum: « Audiamus panem quem fregit Dominus discipulis corpus ejus, et vinum sanguinem ejus. Dominus ipse est conviva et convivium, ipse comedens et qui comeditur; illius bibimus sanguinem, et sine ipso portare non possumus. » Quotidie in sacrificiis ejus de genimine vitis verae et vinea Soreth, quae interpretatur electa, rubentia musta calcamus, et novum vinum ex his bibimus in regno Patris, id est, in Ecclesia, non in vetustate litterae, sed in novitate spiritus, cantantes canticum
Abbreviated transcription (Latin):
saltem affectu dilexit. & forsan xp̃m
in fundamento habuit. idest sic dilexit
qͦd si optio daretur ei primum ꝑmit¬
teret se int̾fiei quam dm̃ negaret.
licet ad tempꝰ in aliquo eũ contẽne¬
ret. Sc̃i cum peccant: lapis ẽ motꝰ.
ñ euulsus. Cadat iustus. labatur
iustus. resurgat iustus: melior erit.
Sc̃is enim: omĩa cooꝑantur in bomũ.
Non relinquam uos orphanos: uemi¬
am ad uos. Hoc idõ adiecit: ne
putaretur mittere sp̃m sine se. Or¬
phani pupilli sunt: s illud grecũ.
hoc latinum. Unde in psalmo uͥ
legimꝰ pupillo tueris adiutor: gre¬
cus habet orphano. Adhuc mo¬
Mundꝰ qui modo iudet oculis car¬
nis. post modicũ ñ uidebit: qr pꝰ re¬
surrectionem noluit demonstrare
carñe suam ñ suis. S & totum tẽpꝰ
modicum ẽ. quo fintto auferet᷑ impiꝰ
ne uideat głam dĩ. quã uidebunt¬

Expanded text:
saltem affectu dilexit; et forsitan Chsaltem affectu dilexit; et forsitan Christum habuit in fundamento; habuit, id est, sic dilexit, quod si optio daretur ei, primum permitteret se interfici, quam Deum negaret, licet ad tempus in aliquo eum contemneret. Sancti cum peccant, lapis est motus, non evulsus. Cadat justus, labatur justus, resurgat justus, melior erit. Sanctis enim omnia cooperantur in bonum . Non relinquam vos orphanos, veniam ad vos. Hoc ideo adjecit, ne putaretur mittere Spiritum sine se. Orphani pupilli sunt, sed illud Graecum, hoc Latinum. Unde in psalmo ubi legimus: Pupillo tu eris adjutor , Graecus habet orphano. Adhuc moMundus qui modo videt oculis carnis, post modicum non videbit, quia post resurrectionem noluit demonstrare carnem suam nisi suis. Sed et totum tempus modicum est, quo finito, auferetur impius ne videat g
Abbreviated transcription (Latin):
filius a patre intititur & ꝑcutit᷑. id est
incarnat᷑ & patitur: & disꝑgunt᷑ oues
pastore capto. Resurrectio ꝓmittitur:¬
ut spes ñ extinguat᷑. Consolando enĩ
p̾dicitur ubi clarificatũ resurrectio¬
ne uidebunt: qui mesti locũ passio
ut plus habeat. & plus habendo plus
diligat. Habebant discipuli sp̃m minꝰ:
& dandꝰ erat eis amphꝰ. Habebant
occulte. accepturi erant manifeste.
Proinde habenti & ñ habenti ꝓmit¬
titur: s habenti. ut plus habeatur.
Non sp̃c diuiditur: s dona eiꝰ. Nam
diuisiones donationũ sunt: ide au¬
tẽ sp̃c. Paraclytus interp̃tat᷑ ad uo
tando. undum hoc loco dixit di¬
lectores mundi: habentes scilicet
spm uanitatis. Que quid ẽ sub tem¬
pore: uanitas ẽ. Sp̃c autem uerita¬
tis. id est amor incommutabilis dita¬
tis apud scõs manebit: ita qͦd in illis
erit ad cognoscẽdum. ad ꝑmanendũ.
Quauis enim dauid infirmitate suꝑa¬
tus criminalit̾ peccauerit. sane ta:¬
men crediait. ꝓximum si ñ effectu

Expanded text:
Filius a patre mittitur et percutitur, id est, incarnatur, et patitur. Disperguntur oves, pastore capto: resurrectio ut spes non exstinguatur. Consolatio enim praedicitur, ubi clarificatum resurrectione videbunt, qui moesti locum passiout plus habeat, et plus habendo plus diligat. Habebant discipuli spiritum minus, et dandus eis erat amplius. Habebant occulte, accepturi erant manifeste. Proinde et habenti et non habenti promittitur, sed habenti ut plus habeatur. Non spiritus dividitur, sed dona ejus. Nam divisiones donationum sunt, idem autem spiritus . Paracletus interpretatur advoctando. Mundum hoc loco dixit, dilectores mundi, non habentes scilicet Spiritum veritatis. Quidquid sub tempore est, vanitas est. Spiritus autem veritatis, id est, amor incommutabilis Deitatis, apud sanctos manebit, ita quod in illis erit ad cognoscendum, ad permanendum. Quamvis enim David infirmitate superatus criminaliter peccaverit, sane tamen credidit ; proximum, si non effectu,
Abbreviated transcription (Latin):
ant dño non deesse facuttatem resistenꝰ¬
di. s amorem potius inesse patiendi.
In quo ostenditur benefica uirtus sal¬
uatoris: ut cum auricula serui ampu¬
taretur. ipsiꝰ tactu sanaretur. & inimi¬
uiͦ quo nuda mentis penetralia uestiunt᷑.
Est etiam gladiꝰ passionis ut exuas cor¬
pus: & immolatȩ carnis ex uuis emat᷑
tibi corona martyrii.  ce l xxuii.¬

Expanded text:
ant Domino non deesse facultatem resistenant Domino non deesse facultatem resistendi, sed amorem potius inesse patiendi. In quo ostenditur benefica virtus Salvatoris, ut cum auricula servi amputaretur, ipsius tactu sanaretur, et inimium quod nuda mentis penetralia vestiuntur. Est etiam gladius passionis, ut exuas corpus, et immolatae carnis exuviis ematur tibi corona martyrii. L. 277VII
Abbreviated transcription (Latin):
& emat.. In format dñs discipu¬
los ad discretionẽ uirtutum matr̃e
tenendam: ut alia sit uiuendi regula
tempore ꝑsecutionis. alia tempore pa-¬
eis. Sunt namq uirtutes semꝑ tenen¬
dȩ. ut miscct̾ia. humilitas. castitas. fi¬
des. spes. caritas: sunt & aliȩ ꝓ tẽꝑe.
locoq mittandȩ. ut fames. sit̾is. uigiliȩ.
orationes. labor oꝑandi & docendi.
Quas siquis semꝑ exequendas putaue¬
rit: ñ modo se earum fructu pͥuabit.
s & notam incurret stultitiȩ. Magi¬
ster itaq uirtutum ut insinuaret di¬
scretionẽ. p̃cepit discipulis ad p̃dican¬
dum missis. ne quid in uia tollerent.
s de euangłio uiuerent: tempore uͦ
ꝑsecutionis decreuit pecunã uictui
necessariam tollere. donee tempus
euangłizandi rediret. sopita ꝑsecu¬
tione. Nobis autẽ tter agentibus
ꝑ regiones inhospitales: licet iatici
causa plura portare. qũã domi habe¬
re. Unde dñs hic qui non habet gla¬
dium. iubet ut emat: ut legentes sei¬

Expanded text:
BEDA. Informat Dominus discipulos ad discretionem virtutum matrem tenendam, ut alia sit vivendi regula tempore persecutionis, alia tempore pacis. Sunt namque virtutes semper tenendae, ut misericordia, humilitas, castitas, fides, spes, charitas; sunt et aliae pro tempore locoque mutandae, ut fames, sitis, vigiliae, orationes, labor operandi et docendi. Quas si quis semper exsequendas putaverit, non modo se earum fructu privabit, sed et notam incurret stultitiae. Magister itaque virtutum ut insinuaret discretionem, praecepit discipulis ad praedicandum missis, ne quid in via tollerent, sed de Evangelio viverent; tempore vero persecutionis decrevit pecuniam victui necessariam tollere, donec tempus evangelizandi rediret sopita persecutione. Nobis autem iter agentibus per regiones inhospitales, licet viatici causa plura portare quam domi habere. Unde Dominus hic, qui non habet gladium, jubet ut emat, et legentes sci
Abbreviated transcription (Latin):
mansionẽ apud eum faciemꝰ. Qͥ
ñ diligit me: sermones meos ñ¬
seruat. Eydas iste ẽ cuius epła in¬
ter scͥpturas canonicas legitur. Et
dñs respondit: quia ꝑ dilectionem
discernitur gens sc̃a a ñ sc̃a. Caritas
enim facit unanimes in domo. in
qua faciunt pat̾ ꝙ fihiꝰ mansionem:
qui donant & ipsam cilectionem.
Erit itaq int̾na gła uisio & marsio
non transitoria s ȩt̾na: & hȩc erit
manifestatio de qua ille quesierat.
Uenit autem d̾s ad hominẽ: dum
homo uenit ad dm̃. Uenit homo
eredendo. obediendo. intuendo. capi-¬
endo. d̃s uenit subueniendo. illumi¬
nando. implendo. Uerumtamen
ibi non facit: quia ꝑ compunctionẽ
dĩ respectum ꝑcipiunt. s in tempta¬
me patris. Hon est filius ininor
patre: s non ẽ a seipso. Nec istud ẽ
contrarium ad hoc qͦd dixit. qui non
diligit me. sermones meos ñ seruat.
Et fortasse ꝓpt̾ aliquam clistinctionẽ
pluralit̾ dixit sermones: hic autẽ sermo
auferenda: dixi hȩc de spũali mansi¬

Expanded text:
iemus. Qui non diligit me, sermones meos nservat. Judas iste est, cujus Epistola inter Scripturas canonicas legitur. Et Dominus respondit quia per dilectionem discernitur gens sancta a non sancta. Charitas enim facit unanimes in domo, in qua faciunt Pater et Filius mansionem, qui donant et ipsam dilectionem. Erit itaque interna gloria, visio et mansio non transitoria, sed aeterna. Et haec erit manifestatio, de qua ille quaesierat. Venit autem Deus ad hominem, dum homo venit ad Deum. Venit homo credendo, obediendo, intuendo, capiendo; Deus venit subveniendo, illuminando, implendo. GREGOR. V mansionem ibi non facit, quia per compunctionem Dei respectum percipiunt, sed in tenta. AUGUST. Non est Filius minor Patre, sed non est a seipso. Nec istud est contrarium ad hoc quod dixit, qui non diligit me, sermones meos non servat. Et fortasse propter aliquam distinctionem pluraliter dixit sermones. Hic autem dixit auferenda, dixi haec de spirituali mansi
Abbreviated transcription (Latin):
is qño ego uado uos non potestis ue¬
nuire. & uobis dico: modo. Hoc est
mͦ ñ potestis. Iudeis aute cũ diceret:
non addidit modo. Ut aut̾e aliquan¬
do me sequamini. moriendo ꝓ uistitia.
ueniendo ad uitam immort᷑ase: ser-¬
uate mandata. ¶Uandatum no¬
uum do uobis ut diligatis inuicẽ
sicut dilexi uos. ut & uos diligatis

Expanded text:
is, quo ego vado, vos non potestis veis, quo ego vado, vos non potestis venire, et vobis dico modo. Hoc est, modo non potestis. Judaeis autem cum diceret, non addidit, modo. Ut autem aliquando me sequamini, moriendo pro justitia, veniendo ad vitam immortalem, versare mandata. Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos
Abbreviated transcription (Latin):
sẏmoni. Sẏmon. ecce sathanas expe¬
tiuit uos ut cribraret sicut triticũ.
Ego autẽ rogaui ꝓ te: ut ñ defici¬
ad fides tua. Beda Docet dñs
nullius fid̾e a diabolo temptari:¬
nͥ d̾o ꝑmittente. Sathanas expetit
bonos ad cribrandum: hoc ẽ anhe¬
lat ad afflictionem eoꝵ. Dñs ro¬
gat ꝓ petro. ñ ut ñ temptet᷑. s ut
post lapsum negationis ad statum
pristinum resurgat. Est enim sc̃ĩs
utile temptationib examinari. ut
uł temptati ꝗͣ fortes fuerint appa¬
reant: uł cognita ꝑ temptation̾e
sua infirmitate fortiores fieri discaił.
& sic cum ꝓbati fuerint accipiant
conu̾sꝰ confirma fr̃es tuos. E xemi¬
plo tuȩ penitentiȩ confirma fr̃es
tuos. ne desꝑent post peccatum con-¬
u̾si ad me. A. c xxu.
ilioli: ad huc modicum uobiscum
sum. Antequam moriar in hac
infirmitate carnis. uobiscũ modicũ
ero: nam pꝰ resurrectionẽ ñ ero uo¬
biscũ in consortio inf̾irmitatis huma¬
ne. Queretis me: & sicut dixi uide¬

Expanded text:
n, ecce Satanas expetivit vos, ut cribraret sicut triticum. Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua. BEDA. Docet Dominus nullius fidem a diabolo tentari, permittente. Satanas expetit bonos ad cribrandum, hoc est, anhelat ad afflictionem eorum. Dominus rogat pro Petro, non ut non tentetur, sed ut post lapsum negationis ad statum pristinum resurgat. Est enim sanctis utile, tentationibus examinari, ut vel tentari quam fortes fuerint, appareant, vel cognita per tentationem sua infirmitate, fortiores fieri discant, et sic cum probati fuerint, accipiant ersus, confirma fratres tuos. Exemplo tuae poenitentiae confirma fratres tuos ne desperent, post peccatum conversi ad me. A. 125X Filioli, adhuc modicum vobiscum sum. Antequam moriar, in hac infirmitate carnis vobiscum modicum ero, nam post resurrectionem non ero vobiscum in consortio infirmitatis humanae. Quaeretis me, et sicut dixi Judae
Abbreviated transcription (Latin):
plixum uidet᷑ hominib. breuissimũ
est dõ. U os autẽ uidebitis me:
quia ego uiuo & uos iuuetis.
uia ipsꝰ mox fuerat futura resur¬
Et tunc quando iuuent. manifeste
cognoscent ea quȩ modo credunt.
n illo die uos cognoscetis quia ego
sum in patre meo. & uos in me:
& ego in uobis. Qui habet manda¬
ta mea & seruat ea: ille ẽ qͥ diligit
me. Oyi habec in memoria. & ser¬
uat᷑ in uita: qui habet in sermonib.
& seruat in morib: qui habet au¬
diendo. & seruat faciendo: ipse dili¬
git me. Probatio dilectionis: ex hibi¬
tio ẽ oꝑis. Unde iohannes in epła.
Qui dieit quia diligo dm̃. & manda¬
ta eius non custodit: mendax est.A

Expanded text:
simum est Deo. Vos autem videbitis me quia ego vivo, et vos vivetis. Quia ipsius mox futura fuerat resurEt tunc quando vivent, manifeste cognoscent ea quae modo credunt. In illo die vos cognoscetis quia ego sum in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. Qui habet mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me. Qui habet in memoria et servat in vita, qui habet in sermonibus et servat in moribus, qui habet audiendo et servat faciendo, ipse diligit me. Probatio dilectionis, exhibitio est operis. Unde Joannes in Epistola sua: Qui dicit quia diligo Deum, et mandata eju
Abbreviated transcription (Latin):
Lex aurora fuit. bos & capra uota fu
Crux̧ sol. erux portꝰ. hȩc ẽ ea p̃teri
Crux clausit tempłũ. erux solu̾̃ engmata Reg
Sub cruce cessat ephod. & deficit unctio r
Hyrcꝰ. oius. passer. ueruex. & adeps uitulo
N il p̾conant᷑. d̾s hostia finis e
Parcat hebreus oui. caro carues abstulit
Est pecudũ. pecudes pꝰ xp̃m sacritic
anis in altari. d̾s in eruce nil dubit
Hoc u̾bo iutȩ fieri uita ipsa fat¬
etur
ac in carne nicħ carnale. nichne erientũ
p̾e hanc tangir. uidet. accipit ad monimꝰ
rdo sacer. bona tͣitio. ꝑia uictima ꝑ anis.
Inde ꝓcui facinꝰ. ꝓcul horror ⁊ usꝰ in
Secretum felix. noͣua unrtꝰ. utile s
Quo factꝰ sangius liquor ẽ intale lau¬
acrũ
N am qr peccantes medicina sẽꝑ eg¬

Expanded text:
Lex aurora fuit, bos et capra, vota fuere. Lex aurora fuit, bos et capra, vota fuere. Crux sol, crux portus, haec est, ea praeterire. Crux clausit templum, crux solvit aenigmata legis. Sub cruce cessat ephod, et deficit unctio regis. Hircus, ovis, passer, vervex et adeps vitulorum, Nil proeconantur, Deus hostia, finis eorum. Parcat Hebraeus ovi, caro carnes abstulit arae. Est pecudum, pecudes post Christum sacrificanis in altari, Deus in cruce nil dubitetur Haec verbo vitae fieri vita ipsa fatetur, Haec in carne nihil carnale, nihilve cruentum. tus hic tangit, videt, accipit ad monumentum Ordo sacer, bona traditio, pia victima panis. Unde procul facinus, procul horror et usus inanis. Secretum felix, nona virtus, utile sacrum, Quo factus sanguis liquor est in tale lavacrum. Nam quia peccantes medicina sempe
Abbreviated transcription (Latin):
uac uitare uitium nisi cognitũ potest.
Sunt nonnulli immo forsan multi.
s uix notari possunt. qͥ cũ damnato
berengario idem sentiunt. & tamen
eunde cum eccłia damnant. In hoc ui¬
delicer daminant eum. quia formam
uerboꝵ ȩccłiȩ abiciens. nouitate sermo¬
nis scandalum mouebat. Non seque¬
batur ut dicunt usum scͥpturarum.
qͥ passim res significantes tanꝗͣ signi¬
ficatas appellant p̾sertim in sacram̃¬
tis. ut eoꝵ uirtutes expͥmant. Aliis
uͦ latent̾ imponunt qd̾ ñ intelligant
tropos & figuratas locutiones: id̾oq
miserabili morte animȩ signa ꝓ reb
accipiant. Illud qͦq maxime deri¬
dent. qͦd ꝑanis & ium species. qͥd̾a
cticunt in aere apparere: qͥdam uͦ
sensus corporeos falli: pꝰ conu̾sionẽ
panis & uini in carñe & sangum̃e xp̃i
gregnis autem quidam uersifica¬
tor: sane sensit & dixit.
auit
Int̃ utrũq dni furo alc̃ sacrific
Ritꝰ & obtinutt iñ qualẽcũq piandi

Expanded text:
nec vitare vitium nisi cognitum potest. nec vitare vitium nisi cognitum potest. Sunt nonnulli, imo forsan multi, sed vix notari possunt, qui cum damnato Berengario idem sentiunt, et tamen eumdem cum Ecclesia damnant. In hoc videlicet damnant eum, quia formam verborum Ecclesiae abjiciens, nuditate sermonis scandalum movebat. Non sequebatur, ut dicunt, usum Scripturarum, quae passim res significantes tanquam significatas appellant, praesertim in sacramentis, ut eorum virtutes exprimant. Alii vero latenter imponunt, quod non intelligant tropos et figuratas locutiones, ideoque miserabili morte animae signa pro rebus accipiant. Illud quoque maxime derident quod panis et vini species quidam dicunt in aere apparere; quidam vero sensus corporeos falli, post conversionem panis et vini in carnem et sanguinem Christi. Egregius autem quidam versificator sane sensit, et dixit: avit. Inter utrumque diu fuit alter sacrificandi Ritus, et obtinuit vim qualemcunque piandi.
Abbreviated transcription (Latin):
altaria eẽ. Corpꝰ xp̃i impassibile ẽ.
inuiolabile ẽ. mors ei ultra ñ dña¬
bitur: uerum corpꝰ xp̃i manib sacer¬
dotum sensualiõ tractatur: frangit᷑
in suigulis portionib totũ suscipitur
ꝙ integrum. Corpis xp̃i in corruptibi¬
transglitit᷑. Lege fidem berengarii
sibi firmauit ȩecłia sub nicholao
papa: ꝙ ita ẽẽ inuenies. Igitur salu¬
bri consideratione ueritatis int̾ptatio
ꝑquirenda ẽ: absit enim qͦd sẽa eccła
contraria credat. cum talia p̃dicat.
ds ẽ simplex & incorꝑorea natura:
ds̃ e homo. Ds ipsa ęt̾nitas ẽ: d̾̃s de
uirgine natus ẽ. D̾s ẽ immortalis:
d̾s in cruce mortuus ẽ. D̾s ẽ imm̃sꝰ.
ds in sepulchro iacuit. D̾s ẽ immuta¬
bilis. illocalis: d̃s a morte surrexit. oe¬
los ascencũt. Hic ex officio cõm̃tato¬
iis uł ad eigendum. uł ad euitandũ
plurima ꝓponentis: salua pace eccłiȩ
quoꝵdã notabimꝰ opinionẽ. Uirtus
enim sese diligit asꝑnat᷑q contraria.

Expanded text:
Christi impassibile est, inviolabile est, mors ei ultra non dominabitur, verum corpus Christi manibus sacerdotum sensualiter tractatur, frangitur, in singulis portionibus totum suscipitur et integre. Corpus Christi incorruptibitransglutitur. Lege fidem Berengarii, quam sibi firmavit Ecclesia sub Nicolao papa, et ita esse invenies. Igitur salubri consideratione veritatis interpretatio perquirenda est: absit enim quod sancta Ecclesia contraria credat, cum talia praedicat: Deus est simplex et incorporea natura, Deus est homo, Deus ipsa aeternitas est, Deus de virgine natus est, Deus est immortalis, Deus in cruce mortuus est, Deus est immensus, Deus in sepulcro jacuit, Deus est immutabilis, illocalis, Deus a morte surrexit, coelos ascendit. Hic ex officio commentatoris, vel ad eligendum, vel ad evitandum plurima proponentis, salva pace Ecclesiae, quorumdam notabimus opiniones. Virtus enim sese diligit, aspernaturque contraria,
Abbreviated transcription (Latin):
paratus. dñe quo uadis: S qui totũ
nouit. docet eum ne p̾sumat: quia
nondum ẽ inttutus uirtute ex alto.¬
unc dicit illis ih̾e. Om̃s uos scanda¬
lum patiemini in me: in ista nocte.
redicit qͦd passuri sint: ut cũ passi lax¬
fuerint non desꝑent. Signant̾ addidit
in ista nocte: quia in tenebris scanda¬
lizati sunt sicut ebrii. Nos uͦ dicamus.
nox p̃cessit: dies autẽ appropinqͥbit.
criptum ẽ enim. Percutiã pastorẽ:¬

Expanded text:
paratus: Domine, quo vadis? Sed qui totum paratus: Domine, quo vadis? Sed qui totum novit, docet eum ne praesumat, quia nondum est indutus virtute ex alto.unc dicit illis Jesus. Omnes vos scandalum patiemini in me in ista nocte. Praedicit quod passuri sint, ut cum passi fuerint, non desperent: Signanter addidit, in ista nocte; quia in tenebris scandalizati sunt sicut ebrii. Nos vero dicamus: Nox praecessit, dies autem appropinquavit criptum est enim: Percutiam pastore
Abbreviated transcription (Latin):
diliges proximũ tuũ tanꝗͣ te ipsũ:
Cur gͦ nouum hic dicit᷑ Quia in¬
nouat obedientẽ ista dilectio: ꝗͣ dñs
ut a carnali dilectione distingueret.
addidit. sicut cdilexi uos. Illud mains
mandatũ qͦ p̾cipimur diligere dm̃
ex toto corde: uidet᷑ hic p̃t̾missum.
S bene intelligentib: utrumq in ue¬
nitur in singulis. Qͥd eñ d̾̃s dilexit
in nobis: nͥ ut haberemꝰ eũ: su¬
chil diligit medicus in egris nͥ salu¬
tem: ꝗͣ cupit renocare. En hoc cog¬
noscent om̃s quia mei discipuli estis
si cdilectione habueritis ad inuicem.
A lia mimera mea habent eciã ñ mai
naturam uideliceo. uitã. sensũ. ratione.
fide: s qm̃ caritatẽ ñ habent. ut eym¬
bala concrepant. & nichil eis ꝓ dest.
Hic ẽ fons. in quo alienus ñ cõmu¬
icit ei sẏmon petrus. Dñe qͦ uadis:
Respondit ei ihc. Qͦ ego uado ñ po¬
tes me modo sequi: sequeris autem
postea. Audita dilectionis uia qua
sequendꝰ ẽ dñs: dicit petrus ut sequi

Expanded text:
proximum tuum tanquam teipsum? Cur ergo novum hic dicitur? Quia innovat obedientem ista dilectio, quam Dominus ut a carnali dilectione distingueret, addidit: Sicut dilexi vos. Illud majus mandatum, quo praecipimur diligere Deum ex toto corde, videtur hic praetermissum. Sed bene intelligentibus utrumque invenitur in singulis. Quid enim Deus dilexit in nobis, nisi ut haberemus eum? Nihil diligit medicus in aegris nisi salutem quam cupit revocare. In hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis, siabent etiam non mei, naturam videlicet, vitam, sensum, rationem, fidem; sed quoniam charitatem non habent, ut cymbala concrepant, et nihil eis prodest. Hic est fons, in quo alienus non commuicit ei Simon Petrus: Domine, quo vadis? Respondit ei Jesus: Quo ego vado, non potes me modo sequi; sequeris autem postea. Audita dilectionis via, qua sequendus est Dominus, dicit Petrus ut sequi
Abbreviated transcription (Latin):
facio. Hoc subiecit: quasi ei dice¬
ret᷑. Cur moreris: si non habet pec¬
catum: Quia pat̾ mandauit. No¬
tandum sane quia. pat̾ tradidit
filium: filiꝰ se ipsum : discipulꝰ ma-¬
gistrum : diabolus saluatorẽ. iudei
regem suum gentib & cruci. Ecce
opꝰ cõmune: s uoluntates diu̾sę.¬

Expanded text:
facio. » Hoc subjecit quasi ei dicefacio. » Hoc subjecit quasi ei diceretur: Cur moreris, si non habes peccatum? Quia Pater mandavit. Notandum sane quia Pater tradidit Filium, Filius seipsum, discipulus magistrum, diabolus Salvatorem, Judaei regem suum gentibus et cruci. Ecce opus commune, sed voluntates valde
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑant ceteri. Et nunc dixi uobis
priusquã fiat: ut cum factũ fue¬
rit credatis. Predixit se ire ad
patrem: & hũ post mortẽ uisuri
erant eum uiuentẽ. & ad patrem
ascendentem. Quo uiso credituri
erant qͦd filiꝰ dĩ eẽt : qͥ hoc potuit.
Nam fides ẽ rerum quȩ ereduntur:
& ñ uidentur. Credituri inquam
erant filium dĩ non noua fide. qr
& priꝰ crediderant s aucta fide &
refecta. quia & mͦ cum hȩc diceret
parua erat. & cum moreretur pene
iam nulla. Iam ñ multa loquar
uobiscum. Uenit enu princeps
mundi huius: & in me ñ habet
quicquã. Princeps peccatoꝵ ñ
naturarum. uenit accepta licentia
a d̾o. ut me tradat in manꝰ iude¬
oꝵ. & ego sponte sequar. cũ in me
ñ habeat quicquã qͦd ad se ꝑtine¬
at. Noluit dñs habere quod ꝑderet.
pauꝑ uenit. ne haberet diabolus
qd̾ auferret. Princeps mundi hu¬
ius ẽ diabobꝰ: mundus mundi
mundus quia diligo patr̃e: & sicut
mandatum dedit michi pat̾: sie

Expanded text:
sperant caeteri. Et nunc dixi vobis sperant caeteri. Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis. Praedixit se ire ad Patrem, et hi post mortem visuri erant eum, viventem et ad Patrem ascendentem. Quo viso, credituri erant quod Filius Dei esset qui hoc potuit, Nam fides est rerum quae creduntur et non videntur. Credituri, inquam, erant, Filium Dei non nova fide, quia et prius crediderant, sed aucta fide et refecta; quia et modo cum haec diceret, pmulta loquar vobiscum. Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam. Princeps peccatorum, non naturarum venit, accepta licentia a Deo, ut me tradat in manus Judaeorum, et ego sponte sequar, cum in me non habeat quidquam, quod ad se pertineat. Noluit Dominus habere quod perderet: pauper venit, ne haberet diabolus quod auferret. Princeps mundi hujus, est diabolus; mundus, mundi mundus quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi sic
Abbreviated transcription (Latin):
suarũ: priusquã terram faceret.
S de humanitate dictum ẽ creauit
me ininitio uiarum suaꝵ. soest ut
autem diuinitati conueinit: ante scłm
fundauit me. Qd ẽ dicere: ante om¬
ma temꝑa genuit me. Item dicunt.
Quare carnem ꝗͣ creaturã eẽ ñ ne¬
gas: cũ diuinitate adoras: ꝓpt̃ea
quia tta diuinitati untta ẽ: ut d̾i
filius. d̾s sit & homo. Deniq si homi¬
nem separaueris a dõ. numquam ei
seruio: uelut siquis purpuram aute
diadema regale inueniat. Nũqͥd ad¬
orabit: Cũ uͦ rex fuerit eis indutꝰ.
ꝑiculum mortis incurret. qͥ ea cũ
rege contempserit adorare. Siqͥs gͦ
adore contempserit carn̾e̾ ditati u¬
nitam: penam ȩt̾nȩ mortis patiet᷑.
i diligeretis me gauderetis utiq qr
uado ad ꝑatrẽ: quia pat̾ maio.
er xp̃c etiã parentib suis minor erat.
Gauderetis inquit: quia humanȩ
naturȩ gratulandũ ẽ. quȩ leuat᷑
ad dexteram patris. in quo id̾e sibi

Expanded text:
suarum, antequam quidquam faceret . suarum, antequam quidquam faceret . Sed de humanitate dictum est: Creavit me in initio viarum suarum, id est, utautem Divinitati convenit, ante saeculum fundavit me, quod est dicere, ante omnia tempora genuit me. Item dicunt: Quare carnem quam creaturam esse non negas, cum divinitate adoras? Propterea quia ita divinitati unita est, ut Dei Filius Deus sit et homo. Denique si hominem separaveris a Deo, nunquam ei servio, velut si quis purpuram aut diadema regale inveniat, nunquid adorabit? Cum vero rex fuerit eis indutus, periculum mortis incurret, qui ea cum rege contempserit adorare. Si quis ergo adorare contempserit carnem deitati unitam, poenam aeternae mortis patietur. « Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater majoChristus etiam parentibus suis minor erat. Gauderetis, inquit, quia humanae naturae gratulandum est, quae levatur ad dexteram Patris, in quo idem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
aliam lege̾ in membris nr̃is repug¬
nantem legi mentis nr̃ȩ. It̾ẽq pac̃ẽ
inuicem habemus diligentes nos: s
nec ipsa pax plena ẽ. quia cogitatio¬
nes nr̃as inuicem ñ uidemꝰ: & qued̾a¬
melꝰ inuicem uł indeteriꝰ opinamꝰ.
Nec ignoro hoc sic accipi posse ut
repetitio udeatur: & meam prius
subaudiatur. Mundꝰ autẽ. id est ho¬
mines qͥ diligunt mundum. ꝓpt̾̃ea
dant sibi pace: ut sine lite non d̾o
s mundo fruantur. Et quando
iustis dant pacem ut ñ eos perse¬
quantur. non ẽ uera pax: qr corda
disiuncta sunt. ¶on turbetur
cor ur̃m: neq formidet. Audistis
quia ego dixi uobis: uado & uenio
ad uos. Ounia pac̾e do ut unum
cor sursum habeatis: ne turbemni
de eo quod dixi uado. quasi pastoris
absentia gregem lupus inuadat. Et
neo p̃sens ꝑ id qͦd d̾s sum. O bici¬
unt nobis arrian dĩ filium ẽẽ cre¬
aturam: ex dictis salomonis dicentis.
Dñs creauit me in principio uarũ

Expanded text:
aliam legem in membris nostris, repugaliam legem in membris nostris, repugnantem legi mentis nostrae . Itemque pacem invicem habemus, diligentes nos, sed nec ipsa pax plena est, quia cogitationes nostras invicem non videmus, et quaedamelius invicem, vel in deterius opinamur. Nec ignoro hoc sic accipi posse, ut repetitio videatur, et meam prius subaudiatur. Mundus autem, id est, homines qui diligunt mundum, propterea dant sibi pacem, ut sine lite non Deo, sed mundo fruantur. Et quando justis dant pacem, ut non eos persequantur, non est vera pax, quia corda disjuncta sunt. Non turbetur cor vestrum, neque formidet. Audistis quia ego dixi vobis, vado et venio ad vos. Quia pacem do vobis, ut unum cor sursum habeatis, ne turbemini de eo quod dixi vado, quasi pastoris absentia gregem lupus invadat. AUneo praesens per id quod Deus sum. Objiciunt nobis Ariani Dei Filium esse creaturam ex dictis Salomonis dicentis: Dominus creavit me in principio viarum
Abbreviated transcription (Latin):
monitus ad grãm ꝑtinere : qua nos
commemorat sp̃e. Pacem relinqͦ uobis:
pacem meam do uobis. Non quomodo
mundus dat: ego do uobis. turus
ad patrem sequentib relinquo: ꝑuemi¬
entib do. Hoc ẽ qͦd legimꝰ apud ꝓphe¬
tam: pacem suꝑ ꝑacem. Pacem nobis
reliquit in hoc scło qua hostem uncamꝰ.
qua inuicem nos diligamus: pace̾ suã
nobis dabit in futuro. quando sine
hoste & sine dissensione regnabimus.
Pacem reliquit nobis. ne de occultis
iudicemus : ꝑacem suam dabit nobis.
cũ manifestabit cogitationes cordis.
Ipse ẽ pax nr̃a: qui fecit utraq utiũ.
S quare ñ addidit meam dicens re-¬
linquo: sicut ubi att. do: ¶ͥd si pa¬
cem suã uoluit intelligi qualẽ ip̃se
habet. in qua nulla repugnantia
ẽ: pacem autẽ ꝗͣ nobis reliquit ñ si¬
ne peccato ẽẽ. unde dicimꝰ. dumtite
nobis debita nr̃a: Non ẽ gͦ pax hic
plena. quia scd̾m utteriorẽ homi¬
nem legi di condelectam᷑. s uidemꝰ

Expanded text:
monitus ad gratiam pertinere, qua nos monitus ad gratiam pertinere, qua nos commemorat Spiritus. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Non quomodo mundus dat, ego do vobis. Iturus ad Patrem, sequentibus relinquo, pervenientibus do. Hoc est, quod legimus apud prophetam, pacem super pacem. Pacem nobis relinquit in hoc saeculo, qua hostem vincamus, qua nos invicem diligamus, pacem suam dabit nobis in futuro, quando sine hoste et sine dissensione regnabimus. Pacem relinquit nobis, ne de occultis judicemus, pacem suam dabit nobis, cum manifestabit cogitationes cordis. Ipse est pax nostra qui fecit utraque unum . Sed quare non addidit meam, dicens, relinquo, sicut ubi ait, do? Quid si pacem suam voluit intelligi, qualem ipse habet, in qua nulla repugnantia est, pacem autem quam nobis reliquit, non sine peccato esse? unde dicimus: Dimitte nobis debita nostra . Non est ergo pax hic plena, quia secundum interiorem hominem legi Dei condelectamur, sed videmus
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e sẽs quem intitet ꝑat̾ in nomine
meo: ille uos docebit omĩa. & sugge¬
ret uobis omma quecumq dixero
uobis. En nomine meo. idest in
noticia mei uidelicet confitentibus
me : mitet pat̾ sp̃m. Uel ita. Mit¬
tet in nomine meo. idest ad glori¬
ficationem mei in dilectorib meis.
su docet pat̾ & filius. s qm̃ trinitas ẽ.¬
tnꝰ oportebat singulas insinuari ꝑsonas.
quia quos repleuerit exorantes facit.
Unde paulus. Ipse sp̃c postulat pro
nobis. gemitib menarrabilib. Non
ut minor postulat: s nos ad postu¬
landũ inflammat. Id̾e sp̃c uocatur
consolator: quia dum penttentibus
ueniam p̾parat. ab tristitia mentem
leuat. Quare dicit. suggeret: cũ sug¬
gerere soleat minoris ẽẽ : Quia sug¬
re ut hic: non qͦd nobis scientiam¬
Mab imo inferat. s ab occulto. N ugu¬
sus stinus non habet suggeret uobis¬
ter omnia. s cõmemorabit uos omĩa:
& ita exponit. Intelligere debemꝰ qd̾
ubemur ñ obliuisci saluberrimos

Expanded text:
t Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecunque dixero vobis. In nomine meo, id est, in notitia mei, videlicet confitentibus me, mittet Pater Spiritum. Vel ita: Mittet in nomine meo, id est, ad glorificationem mei in dilectoribus meis, us, docet Pater et Filius, sed quoniam Trinitas est, oportebat singulas insinuari personasquia quos repleverit, exorantes facit. Unde Paulus: Ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus . Non ut minor postulat, sed ut nos ad postulandum inflammet. Idem Spiritus vocatur Consolator, quia, dum poenitentibus veniam praeparat, a tristitia mentem levat. Quare dicit suggeret, cum suggerere soleat minoris esse? Quia alire, ut hic: non quod nobis scientiam ab imo inferat, sed ab occulto. Augustinus non habet, suggeret vobis omnia, sed commemorabit vos omnia, et ita exponit: Intelligere debemus, quod jubemur non oblivisci saluberrimos
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiasticȩ pecuniȩ forma ẽ institita.
ubi intelligeremꝰ qͦd p̾cepit ñ cogitan¬
dum de crastino. non ad hoc fuisse p̃¬
se ꝓdere uideret᷑: int̾rogat sicut alii.
In hoc qͦd ait rabbi. iungit affectum
blandientis. & magistrũ uocat quasi
excuset ꝓditionẽ. Ait illi. Tu dixisti.
ogitando aliquid dictt᷑. iuxta illud.
Dixerunt apud semetipsos. Constat
itaq quia iudas corde dixit. & ratũ
habuit: se eẽ ꝓditorẽ. Confittatur gͦ
cũ audit tu dixisti: nec tamen aliis
aꝑte exprimitur. Potest enim urtelli¬
gĩ quasi dñs diceret. non ego dixi.
bucellam: exiit continuo. Erat aut̾e
nox. Quia bono male usus ẽ: hȩc
p̃sumptio peccata auxit. ut aꝑte adño
recederet. Nox autẽ congruit sacram̃¬
to: erat enim qui exiit filiꝰ tenebraꝵ
faciens oꝑa tenebrarũ. Qỹ gͦ exisset
dicit ihc. Nunc clarificatus ẽ filius
hominis: & d̃s clarificatus ẽ in eo.

Expanded text:
esiastice peccunie forma est instituta, ut intelligeremus, quod precepit non esse cogitandum de crastino non ad hoc fuisse prese prodere videretur, interrogat sicut alii. In hoc quod ait Rabbi, jungit affectum blandientis, et magistrum vocat, quasi excuset proditionem. Ait illi: Tu dixisti. Cogitando aliquid dicitur, juxta illud: Dixerunt apud semetipsos. Constat itaque, quia Judas corde dixit et ratum habuit se esse proditorem. Confutatur ergo cum audit: Tu dixisti; nec tamen aliis aperte exprimitur. Potest enim intelligi quasi Dominus diceret: non ego dixi. ille buccellam, exiit continuo. Erat autem nox. AUGUST. Quia bono male usus est, haec praesumptio peccata auxit, ut aperte a Domino recederet. Nox autem congruit sacramento: erat enim qui exiit, filius tenebrarum, faciens opera tenebrarum. Cum ergo exiisset, dicit Jesus: Nunc clarificatus est Filius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
qui in celsitudine pat̾nȩ maiesta¬
tis positus cȩlestis uitȩ precepta doce¬
bat. ut ad motum spiritus eloquentis
ostendatur officium oris humani o¬
bedisse. Hic enim aꝑuit os ꝓprium.
qui in lege ueteri aꝑiebat ora pro¬
phetarum.
pertio quoq oris. significat sermo¬

Expanded text:
qui in celsitudine paternae majestatis positus, coelestis vitae praecepta docebat, ut ad motum Spiritus eloquentis, ostendatur officium oris humani obedisse. Hic enim aperuit os proprium, qui in lege veteri aperiebat ora prophetarum. pertio quoque oris significat sermo
Abbreviated transcription (Latin):
homo & manus eiꝰ dextera
abbatis precipue dñs docet &
oꝑatur uirtutes. non solum ut in¬
sinuet spũale sabbatum. sed etiam ꝓpt̾
celebriorem populi conuentum. Homo
manum habens aridam humanũ ge¬
mis indicat in bono oꝑe arefactum. ꝓ
manu in primo parente extensa ad̾
uetitum pomum. s ddñi miseratione
restitutum est saluti. ꝑ manus inno¬
centes extensas in cruce. Bene in sy¬
nagoga manus erat arida. quia ubi
maius donum scientiȩ. ibi transgres¬
sor maiori subiacet culpȩ. LeR onioiꝰ:¬
ger iste dicitur fuisse cementariꝰ.
queritans uictum manib &
uideoꝵ manus cui sp̃ualis edificii
cura commissa fuit arida erat usq
ad aduentum saluatoris. postea autẽ
redddita est dextera in apostolis cre¬
dentib. Obseruabant aur̃e seribe
& pharisei si in sabbato curaret. ut
inuenirent accusare illum. Quia
discipulos probabilit̾ excusauerat.
ipsum obseruant ut si in sabbato¬
curet. transgressionis: si ñ curet. cru¬
delitatis aut imbecillitatis eum ar-¬

Expanded text:
homo, et manus ejus dextera Sabbatis praecipue Dominus docet et operatur virtutes, non solum ut insinuet spirituale Sabbatum, sed etiam propter celebriorem populi conventum. Homo manum habens aridam, humanum genus indicat in bono opere arefactum, pro manu in primo parente extensa ad vetitum pomum; sed Domini miseratione restitutum est saluti, per manus innocentes extensas in cruce. Bene in Synagoga manus erat arida; quia ubi majus donum scientiae, ibi transgressor majori subjacet culpae HIERON. Aeger iste dicitur fuisse caementarius, quaeritans victum manibus, et Judaeorum manus, cui spiritalis aedificii cura commissa fuit, arida erat usque ad adventum Salvatoris, postea autem reddita est dextra in apostolis credentibus. Observabant autem Scribae t Pharisaei, si in Sabbato curaret, ut invenirent accusare illum. Quia discipulos probabiliter excusaverat, ipsum obsercuret, transgressionis: si non curet, crudelitatis aut imbecillitatis ar
Abbreviated transcription (Latin):
usum nr̃ȩ conuersatĩonis trahere.
nosq ad incrementa uirtutum bonis
itudiis inflammnare. Quia enĩ tanta
illuc ascensura creditur multitudo
hominũ. quanta multitudo reman¬
conu̾sationes hominum: singłoꝵ
agminum̃ ordinib congruunt. St

Expanded text:
usum nostrae conversationis trahere, nosque ipsos ad incrementa virtutum bonis studiis inflammare. Quia enim tanta illuc ascensura creditur multitudo hominum, quanta multitudo remanconversationes hominum singulorum agminum ordinibus congruunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
Notandũ qͦd ñ ad similitudinẽ dei
factus. s signaculum similttudins
d̃a: ut quia in eo subtilior ẽ natura.
eo in illo imago d̾i similius insimiet᷑
exp̃ssa. Quo in loco mox subditur.
Om̃is lapis p̾ciosꝰ oꝑimentum tuum.
berillus. saphirus. carbunculus. sina¬
ragdꝰ. Nouem dixit nomina lapidum.
ornatus. & oꝑtus excitit: quia cunctis

Expanded text:
quod non ad similitudinem Dei factus, sed signaculum similitudinis dicitur, ut quo in eo subtilior est natura, eo in illo imago Dei similius insinuetur expressa. Quo in loco mox subditur: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum: beryllus, sapphirusEcce novem dixit nomina lapidum, ornatus et opertus exstitit, quia dum cunctis