comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
principis maligna sẏnodꝰ sacerdotũ
gerebat: hoc ignis in atrio foris int̾
frigora noctis materialit᷑ accensus.
typice monstrabat. Frigore torpens
ad horam petrꝰ. ꝑsecutoꝵ prunis
calefieri cupiebat: quia temꝑalis
commodi solatium ꝑfidoꝵ societate
querebat. S mox respectꝰ a dño: eũ
ignem eoꝵ reliquit. infidelitatẽ cor
eẽt ur uideret sinem: dicit matħs
piebat quid de dño iudicaret᷑: utrũ
neci eum addicerent. an cesum fla¬
gellis aminterent. Cl. x d
ontifex gͦ int̾rogauit dnm̃¬
ihm de discipulis & de doct᷑na
longe. noñ uident ꝓpe: sicut ysaas
caligantib oculis iacob sub manib or̃a¬
ñ agnoscit. s longe futura de eo ca¬
espondit ei ihe. Ego palam locutꝰ
sum mundo. Ego semꝑ docui in sy

Expanded text:
principis maligna synodus sacerdotum principis maligna synodus sacerdotum gerebat, hoc ignis in atrio foris inter frigora noctis materialiter accensus, typice monstrabat. Frigore torpens ad horam Petrus, persecutorum prunis calefieri cupiebat; quia temporalis commodi solatium, perfidorum societate quaerebat. Sed mox respectus a Domino, cum ignem eorum reliquit, infidelitatem cordesset ut videret finem, dicit Matthacire cupiebat quid de Domino judicaretur, utrum neci eum addicerent, an caesum flagellis dimitterent. CAPUT CLXIII. Pontifex ergo interrogavit Jesum de discipulis et de doctrina longe, non vident prope, sicut Isaac caligantibus oculis Jacob sub manibus non agnoscit , sed longe futura de eo caespondit ei Jesus: Ego palam locutus sum mundo. Ego se
Abbreviated transcription (Latin):
dicis: dicunt se sacrilegia eoꝵ nescire.
& repbando damnare. S has exposi¬
tiones & dñs friuolas eẽ contestatur.
qui ter negandum se a petro p̃dixe¬
rat: & ipse petrus qui se nonde industru
hȩc locutum subsequentib lacrimis
manifestat. Deniq non solum negate
discipulum: & ita implet᷑ qͦd dixtt dñs
tabant aut̾ẽ serui & ministri ad
prunas. quia frigus erat: & salefa¬
diebant se. Erat aut̾e cum eis & petrꝰ
stans. & calefaciens se: ut uideret finẽ.
st dilectionis ignis: U cec uii.
est & cupiditatis. De hoc dicit᷑ igñe
uem mutere in terram. & quid uolo
nisi ut arcdeat: De illo. ecce uos om̃s
accendentes ignem. accincti flãmis
ambulate in lumine ignis ur̃i. Iste
suꝑ credentes in cenaculo syon descen¬
dens. uariis linguis dm̃ laudare do¬
cuit: ille in stinctu maligni sp̃c acren¬
sus in atrio annȩ ad negandum &
blasphemandũ dñm linguas ꝑfidoꝵ
armiabat. Quod enim intꝰ in domo

Expanded text:
dicis, dicunt se sacrilegia eorum nescire, dicis, dicunt se sacrilegia eorum nescire, et reprobando damnare. Sed has expositiones et Dominus frivolas esse contestatur, qui ter negandum se a Petro praedixerat; et ipse Petrus, qui se non de industria haec locutum subsequentibus lacrymis manifestat. Denique non solum negat discipulum; et ita impletur quod dixit Dominus, tabant autem servi et ministri ad prunas, quia frigus erat, et calefaciebant se. Erat autem cum eis et Petrus stans, et calefaciens se, ut videret finem. BEDA. Est dilectionis ignis, est et cupiditatis. De hoc dicitur: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat? De illo ecce vos omnes accedentes ignem, accincti flammis, ambulate in lumine ignis vestri. Iste super credentes in coenaculo Sion descendens, variis linguis Deum laudare docuit. Ille instinctu maligni spiritus accensus, in atrio Annae ad negandum et blasphemandum Dominum linguas perfidorum armabat. Quod enim intus in domo
Abbreviated transcription (Latin):
scipulus fuerit: quia ħic tacet᷑. ñ
temere diffimatur. Fortasse ioħs futo:
solet enmm ita loqui de se quasi de
Detrus autem stabat L cc xci.¬
ad ostium foris. A el xx ii.
xiuit gͦ discipulus alius qͥ erat
notus pontifici: & dixit ostiariȩ. &
introduxit petrum. A clxxiii.
yem cum uidisset ancilla ostiaria.
& eum fuissec intuita: dixit. Nũqͥd
& tu ex discipulis es hominis istꝰ:
Dicit ille mulieri. Non noui illũ:
neq scio quid dicas. Oyid sibi
uult qͦd prima eum ꝓdit ancilla.
cum uiri eum non potuerint re¬
retur ꝑ dñi passionẽ: Id̾o mulier
pͥma resurrexisse dñm uidit. ut cre-¬
deretur ueterem p̾uaricationis er¬
rorem aboleuisse etiam in sexu fe¬
mineo. Quid̾a pio erga petrũ af¬
fectu locum hunc ita interp̃tant᷑:
quasi benecdixerit. se illũ ñ nosse.
que nemo ꝑfecte noute nisi pater
Iterum qͦd inquisitus cłixit o homo
ñ sum : int̃pretati sunt quia malu¬
it se negare quam xp̃m. Qͦd etiã ter¬
tio interrogatus ait. homo nescio qͥd

Expanded text:
scipulus fuerit, quia hic tacetur non temere diffiniatur. Fortasse Joannes fuit. Solet enim ita loqui de se quasi de Petrus autem stabat ad ostium foris. A. 167X Exivit ergo discipulus alius qui erat notus pontifici, et dixit ostiariae, et introduxit Petrum. A. 168I M. uem cum vidisset ancilla ostiaria, et eum fuisset intuita, dixit: Nunquid et tu ex discipulis es hominis istius? Dicit ille: Mulier, non novi illum, neque scio quid dicas. BEDA. Quid sibi vult quod prima eum prodit ancilla, cum viri eum potuerint reretur per Domini passionem? Ideo mulier prima resurrexisse Dominum vidit, ut crederetur veterem praevaricationis errorem abolevisse etiam in sexu femineo. Quidam pio erga Petrum affectu locum hunc ita interpretantur, quasi bene dixerit se illum non nosse, quem nemo perfecte novit nisi Pater Iterum quod inquisitus dixit: O homo, non sum, interpretati sunt, quia maluit se negare quam Christum. Quod et tertio interrogatus, ait: Homo, nescio quid
Abbreviated transcription (Latin):
le locutus sum: testimonium ꝑhibe
de malo. Si aut̾e bene: qͥd me cedis:
Uale loquitur: qui contra ueritatẽ
loquitur. Si male locutus sum: da
testimonium quo ꝓbes mendacem.
Patientiam nos docuit humilit̾
respondendo. qui iussu poterat ꝑeuti
enti quãlibet irrogare penam. Hic
aliquis dicit. Cur ñ fecte : qͦd ip̃se
alibi p̃cepit Non sic ꝑcutienti de¬
buit respondere: s maxillam altera
p̃parare. Cui respondendũ ẽ. Non
solũ alteram maxillam ꝑcussuro:
s totum corpꝰ p̃parauit crucifigen¬
dum. Prebent nãq multi alteram
maxillam irati. Beatus ẽ gͦ: qui
in omnib quȩ patitur pro d̾o. ueraeit᷑
potest dicere. Paratum cor meum d̃s:
paratum cor meum. A cl xxiiii.¬
N cccui . R.Cl xxxuii. L cc xe.
rat autem symon petrus foris in
atrio stans: & calefaciens se. Hoc
recapitulat quod ante dixerat: demn¬
de quȩ secuta sunt ungit. Sur¬
sũ autẽ uidit eum alia ancilla: &
ait circuistantib. Et hic erat cũ
ihũ nazareno. Dicto qͦd annas

Expanded text:
sum, testimonium perhibe de malo. Si autem bene, quid me caedis? Male loquitur, qui contra veritatem loquitur. Si male locutus sum, da testimonium quo probes mendacem. Patientiam nos docuit humiliter respondendo, qui jussu percutienti poterat quamlibet irrogare poenam. Hic aliquis dicit: Cur non fecit quod ipse alibi praecepit? Non sic percutienti debuit respondere, sed maxillam alteram praeparare . Cui respondendum est: Non solum alteram maxillam percussuro, sed totum corpus praeparavit crucifigendum. Praebent namque multi alteram maxillam irati. Beatus est ergo, qui in omnibus quae patitur pro Deo, veraciter potest dicere: Paratum cor meum Deus, paratum cor meum . A. 174IEt tem Simon Petrus foris in atrio stans, et calefaciens se. Hoc recapitulat quod ante dixerat, deinde quae secuta sunt jungit. Rursum autem vidit eum alia ancilla, et ait circumstantibus: Et hic erat cum Jesu Nazareno. Dicto quod Annas
Abbreviated transcription (Latin):
ter sc̃ẽ serua eos in nomine tuo qͦs
dedisti mͥ: ut sint unum sicut & nos.
t homo rogat patrẽ ꝓ ciscipulis: uo
d̃s dieit se unum ẽẽ cum patre. Non
ait ut nobiscum sint unum: aut
simus imum ipsi & nos. Iꝑsi in na¬
tura sua sint unum : sic̾ut nos in
nr̃a unum sumus. Cym essem cũ
eis: ego seruabam eos in nomine
tuo. Qͦs dedisti mͥ custodiui: & ne
mo ex hiis ꝑiit nͥ filiꝰ ꝑditionis:
ut scͥptura impleatur. Eydas ꝑ
imitationẽ filiꝰ diaboli qui ẽ ipsa
ꝑditio: scͥpturas de se ꝓphaittes im¬
pͥleuit. Non debemꝰ intelligere qd̾
pat̃ & filiꝰ alt̾natim seruent: quasi
alter post alterum. Simul enim

Expanded text:
ter sancte, serva eos in nomine tuo, quos ter sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi, ut sint unum sicut et nos. Ut homo, rogat Patrem pro discipulis; ut Deus, dicit se unum esse cum Patre. Non ait: ut nobiscum sint unum; aut: simus unum ipsi et nos. Ipsi in natura sua sint unum, sicut nos in nostra unum sumus. Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo, quos dedisti mihi; custodivi, et n filius perditionis, ut Scriptura impleatur. Judas, per imitationem filius diaboli, qui est ipsa perditio, Scripturas de se prophetantes implevit. Non debemus intelligere, quod Pater et Filius alternatim servent, quasi alter post alterum. Simul enim
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o. id̃o positum ẽ p̃teritũ ꝓ futuro
Hoc patuit: cum princeps eoꝵ ter
eum negauit. Ego ꝓ eis rogo nͥ
ꝓ mundo rogo. sed ꝓ his qͦs declisti
michi quia tui sunt. Et mea om̃ia
tua sunt. & tua mea sunt: & clarifi¬
catus sum in eis. Edest clarificabor
in eis. tunc uidelicet cum ꝑ eos om̃i¬
bus credentib innotescam. qͦd ad
dexteram patris sim għficatꝰ. Dicens
mea tua sunt. & tua mea: specialit̃
ostendit scõs de quib hic agitur. eiꝰ
eẽ a quo creati ꝙ scificati sunt. id est
patris & filii. Et ita om̃ia quȩ ipsis
subiecta sunt: necesse ẽ ut sint epꝰ
cuius & ipsi sunt. Nota non ẽẽ oran¬
dum ꝓ malis ꝑditis: cum dicat. ñ ꝓ
mundo rogo. Et iam ñ sum in
mundo: & hii in mundo sunt: & ego
ad te uenio. Iam non sum in mun¬
do: p̾sentia scilicet corꝑali. Ostendit
certum: qͦd adhuc erat futurũ. Di¬
cens & ego ad te uenio: exponit cur
dixerit. iam ñ sum in mundo. Pa¬

Expanded text:
sancto; ideo positum est praeteritum pro futuro. sancto; ideo positum est praeteritum pro futuro. Hoc patuit, cum princeps eorum ter eum negavit. Ego pro eis rogo, non pro mundo rogo, sed pro his quos dedisti mihi, quia tui sunt, et mea omnia tua sunt, et tua mea sunt, et clarificatus sum in eis. Id est, clarificabor in eis, tunc videlicet, cum per eos omnibus credentibus innotescam, quod ad dexteram Patris sim glorificatus. Dicens: mea tua sunt, et tua mea, specialiter ostendit sanctos de quibus hic agitur ejus esse a quo creati sunt et sanctificati, id est, Patris et Filii. Et ita omnia quae ipsis subjecta sunt, necesse est ut sint ejus cujus et ipsi sunt. Nota non esse orandum pro malis perditis, cum dicat: non pro mundo rogo. Et jam non sum in mundo, et hi in mundo sunt et ego ad te venio. Jam non sum in mundo, praesentia scilicet corporali. Ostendit certum quod adhuc erat futurum. Dicens: et ego ad te venio, exponit cur dixerit: jam non sum in mundo. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦs dedisti mͥ dicit: scłm hominem.
ui erant & mͥ eos dedisti: & sermo¬
nẽ tuum seruauerunt. Pats erant
p̃destinantis eos ꝑ filiũ ꝓpt̃ bonita¬
tẽ suã : & ita erant indiuidue trini¬
tatis. Ab ea filiꝰ in hoc qͦd homo ẽ.
accepit eos ad docendũ. Nunc co-¬
gnouerunt quia om̃ia quȩ dedisti
mͥ abste sunt: quia u̾ba quȩ dedi¬
sti mͥ dedi eis. & ipsi acceꝑunt. & co
gnouerunt uere quia a te exiiii. &
crediderunt qr tu me misisti. N te
sunt omĩa: quȩ dedisti mͥ homini.
Uel ita. Simul pat̾ decdit om̃ia: eũ
genuit eum qui omĩa habet. Uerbo
scilicet gignendo : pat̾ omĩa dedit.
Qd uͦ ait cognouerunt uere. exposu¬
it subungendo. & crectiderunt sub¬
audis uere. Idẽ ẽ a te exini. qͦd ẽ tu
me misisti. Ide ẽ cognouert̃: qd est
cretiderunt. Crediderunt idõ adiun¬
ctũ ẽ: ne quis putaret hanc cogniti
Adhuc ñ erant tales cliscipisli qua¬
les eos clicit u̾bis pͣteriti temꝑis
s qr tales erant futuri accepto sp̃u

Expanded text:
i, dicit secundum hominem. Tui erant, et mihi eos dedisti, et sermonem tuum servaverunt. Patris erant, praedestinantis eos per Filium propter bonitatem suam, et ita erant individuae Trinitatis. Ab ea eo Filius, in hoc quod homo est, accepit eos ad docendum. Nunc cognoverunt, quia omnia quae dedisti mihi, abs te sunt, quia verba quae dedisti mihi, dedi eisnt vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. A te sunt omnia, quae dedisti mihi homini. Vel ita: Simul Pater dedit omnia, cum genuit eum qui omnia habet. Verbo scilicet gignendo Pater omnia dedit. Quod vero ait: cognoverunt vere, exposuit subjungendo: et crediderunt, subaudis vere. Idem est: a te exivi, quod est: tu me misisti. Idem est cognoverunt, quod est crediderunt. Crediderunt ideo adjunctum est, ne quis putaret hanc cognitioAdhuc non erant tales discipuli, quales eos dicit verbis praeteriti temporis, sed quia tales erant futuri accepto Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa nocte. Nam & si turba ꝑmit¬
tente ad petitionẽ dñ fugerint. ut
ioh̃es scribit. in centesimo qͥnqͣ gesimo
ostendebant. ad fugam ꝓmptiores ꝗͣ
ad parientiam cum dño. Adimplecũ
est ꝙ illud. Elongasti a me amicũ &
ꝓximum: & notos meos a miseria. R¬

Expanded text:
in ipsa nocte. Nam etsi, turba permitin ipsa nocte. Nam etsi, turba permittente, ad petitionem Domini fugerunt, ut Joannes scribit in centesimo quinquagesimo ostendebant, ad fugam promptiores quam ad patientiam cum Domino. Adimpletum est et illud: Elongasti a me amicum et proximum et notos meos a miseria.
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ cum gladis ꝙ fustib q̃uerere¬
si latentem ac urõs oculos declinan¬
tem. eum qui cotidie docet in cẽplo.
S id̾o adu̾sum me in tenebris con¬
gregamini: quia potestas ur̃a qua
contra lucem armamini. in teneb̾s ẽ
apud mathm & marcũ ñ ipsi uenis¬
se. uerum ministros misisse ꝑhibe¬
antur. S quia de dñi nece ita age¬
bant. ut quasi innoxii uiderent᷑. cũ
ꝑ discipulũ sit traditus. a tribuno ꝙ
turbis comp̾hensus. a pͣside damnatꝰ.
a romanis crucifixꝰ. a populis etiam
barrabas electꝰ: uolens lucas eos maxi¬
me reos ostendere quoꝵ consilio cuncła
gerebantur. dicit eosde̾ uenisse ad cõ¬
p̃̾hendendum saluatorem : ñ ꝑ seipsos.
s ꝑ eos qͦs miserunt cõp̾hendere eum
oc autem totum factum ẽ : ut un
manus meas aitꝰ dauid: & pedes meos.
Et ysaias. Sicut ouis ad uctimam
ductus ẽ. Eime discipuli om̃s: reli¬
cto eo fugerunt. Impletur dictum
dñi: qͦd om̃s scandalizarent᷑ in illo

Expanded text:
tum est cum gladiis et fustibus quaereresi latentem ac vestros oculos declinantem, eum qui quotidie docet in templo. Sed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas vestra, qua contra lucem armamini, in tenebris esapud Matthaeum et Marcum, non ipsi venisse, verum ministros misisse, perhibeantur. Sed quia de Domini nece ita agebant, ut quasi innoxii viderentur, cum per discipulum sit traditus, a tribuno et turbis comprehensus, a praeside damnatus, a Romanis crucifixus, a populis etiam Barabbas electus: volens Lucas eos maxime reos ostendere, quorum consilio cuncta gerebant, dicit eosdem venisse ad comprehendendum Salvatorem, non per seipsos, sed per eos quos miserunt comprehendere eum. oc autem totum famanus meas, ait David, et pedes meos . Et Isaias: Sicut ovis ad victimam ductus est . Tunc discipuli omnes, relicto eo, fugerunt. BEDA. Impletur dictum Domini, quod omnes scandalizarentur in illo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iudeoꝵ. mancipatus obsequio sacer¬
dotum: a d̾o ut barraban peterent
dimitti. xp̃m uͦ crucifigi. Qͥ dexetr̃ã
auriculã ꝑdidit: idest spũalẽ legis
intelligentiã: retenta sinistra. idest
sola intera. Quȩ auris petri gladio
deciditur: ñ qͦd ipse sensum eis ab¬
stulerio: s qͦd eis ablatum diuino
iudicio ostendit. Quȩ auris a deo ẽ
restituta credentib ex gente illa. Au¬
ris itaq restituta & priꝰ amputata.
significat auditũ amputata uetusta¬
te renouatum: ut sit in nouitate
sp̃c & ñ in uetustate litterȩ. Cui au¬
tem intellectꝰ restituit᷑. regnabit cũ
dño: qͦd significat seruus. cuiꝰ nom̃
int̾p̾tatur rex. siue regnaturus.
turbis. Tanqͥ ad latron̾e existis cum¬

Expanded text:
est Judaeorum, mancipatus obsequio sacerest Judaeorum, mancipatus obsequio sacerdotum, adeo ut Barabbam peterent dimitti, Christum vero crucifigi. Qui dexteram auriculam perdidit, id est spiritualem legis intelligentiam, retenta sinistra, id est sola littera. Quae auris Petri gladio deciditur, non quod ipse sensum eis abstulerit, sed quod eis ablatum divino judicio ostendit. Quae auris a Deo est restituta credentibus ex gente illa. Auris itaque restituta et prius amputata, significat auditum amputata vetustate renovatum, ut si in novitate spiritus, et non in vetustate litterae . Cui autem intellectus restituitur, regnabit cum Domino; quod significat servus, cujus nomen interpretatur rex, sive regnaturus. turbis: Tanquam ad latronem existis
Abbreviated transcription (Latin):
głoꝵ. I anquam si dicat. Non in¬
digeo auxilio apłoꝵ qui posse̾ ha¬
bere si uellem duodecim legiones
angłoꝵ: in quib sunt septuaginta
duo milia. Una enim legio apud
ueteres sex milib complebat᷑ hominu̾.
Duodecies autem sex milia: redaunt
septuaguita duo milia. Et quia in
septua ginta duas gentes lingua ho¬
ninum diuisa ẽ : innuit non esse
uerendum. si contra eum om̃s nati¬
ones insurgunt. cum multo fortio¬
res habere possit exercitus angłoꝵ.
Cum gͦ posset accipere legiones no¬
lebat accipere: ut ꝑ patientiam eꝰ
implerentur scͥpture ꝓpħantes de ip¬
so. qm̾ ita eum pati conueniebat.
Et hoc ẽ qͦd sequitur. Quomͦ gͦ
implebuntur. scͥpture: Qm̃ sic opor¬
me app̾hendant. & impleantur quȩ
de me scͥpta sunt. L cc l xxxyiii¬
t cum tetigisset auriculam eꝰ: sana¬
obliuiscitur. qui etiam hoste̾ suum
sanat: docens ipsos si conu̾tantur pos¬
se sanari. qui in sua morte sunt inten¬
ti. Iuxta allegoriam seruus iste populꝰ

Expanded text:
ON. Tanquam si dicat: Non indigeo auxilio apostolorum, qui possem habere, si vellem, duodecim legiones angelorum; in quibus sunt septuaginta duo millia. Una enim legio, apud veteres, sex millibus complebatur hominum. Duodecies autem sex millia, reddunt septuaginta duo millia. Et quia in septuaginta duas gentes hominum lingua divisa est, innuit non esse verendum, si contra eum omnes nationes insurgant, cum multo fortiores habere possit exercitus angelorum. Cum ergo posset accipere legiones, nolebat accipere, ut per patientiam ejus implerentur Scripturae prophetantes de ipso, quoniam ita eum pati conveniebat. Et hoc est quod sequitur: Quomodo ergo implebuntur Scripturae, quia sic oporme apprehendant, et impleantur quae de me scripta sunt. L. 288X Et cum tetigisset auriculam ejus, sanaobliviscitur, qui etiam hostem suum sanat, docens ipsos, si convertantur, posse sanari, qui in sua morte sunt intenti. Juxta allegoriam, servus iste populus
Abbreviated transcription (Latin):
eduxit eũ: & ꝑcussit pontificis serum̃.
etrus eodem ardore qͦ cẽta: ampu¬
tauit dextr̃a aur̃e malchi. Sciebat
em̃: qͦm finees puniendo sacrilegos.
mercedem iusticiȩ & sacerdocii ꝑhen¬
unc ait ihc petro. Calicem quem
um p̃cepit: ut ꝑatientiã nr̃os doce¬
amus. ñ uindictã. U ocabulo ca¬
licis: ꝑassionem corꝑis declarat. Cor¬
pora enim nr̃a terrenoꝵ & fragiliũ
exp̃ssione signantur: quȩ breu lapsu
p̃cipitata frangunt᷑. Unde añs alibi
Uos pharisei priꝰ qͦd cleforis ẽ calicis
& catim mundatis. Facile etiã ea
quȩ mens uoluit int̾na ꝑ corꝑis gesta
ꝓduntur: sicut ea quȩ iutreus calix
interiꝰ continet foris lucent. Bibit gͦ
calicem corꝑis sin. qui corꝑalẽ fragi¬
litatẽ sp̃uali absorbet affectu: ꝙ qua¬
si in mentẽ animumq transfundit᷑:
ut interiorib exterioꝵ im becillitas
m̃s enim qui acceꝑint gladium:
gladio ꝑibunt. Oyo: Iuo nempe
qui igne̾us uertitur ante p aradysũ:

Expanded text:
percussit pontificis servum, HIERON. Petrus eodem ardore quo caetera, amputavit dexteram aurem Malchi. Sciebat enim quomodo Phinees, puniendo sacrilegos, mercedem justitiae et sacerdotii perenunc ait Jesus Petro: Calicem quem um praecepit, ut patientiam nostros doceamus, non vindictam. Vocabulo calicis, passionem corporis declarat. Corpora enim nostra terrenorum et fragilium expressione signantur, quae brevi lapsu praecipitata franguntur. Unde Dominus alibi: Vos, Pharisaei, prius quod deforis est calicis et catini, mundatis . Facile etiam ea quae mens voluit interna, per corporis gesta produntur, sicut ea quae vitreus calix interius contitinet, foris lucent. Bibit ergo calicem corporis sui, qui corporalem fragilitatem spirituali absorbet affectu; et quasi in mentem animumque transfunditur, ut interioribus exteriorum imbecillitas nes enim qui acceperint gladium, gladio peribunt. Quo? Illo nempe, qui igneus vertitur ante paradisum,
Abbreviated transcription (Latin):
am homo qͥ indutus sum scĩficatꝰ ẽ
ab utitio creationis suȩ. Hoc id̾o di¬
cit: quia una ꝑsona facta ẽ: u̾bum
& homo. Tunc gͦ sc̃ificauit se in se:
hoc ẽ se hominem in se u̾bo. Non
ꝓ his autẽ rogo tantum: s & ꝓ eis
qui credituri sunt ꝑ u̾bum eoꝵ in
me. Hic ñ tantum intelligendi
sunt illi qui apłos in carne audiert̃.
s et om̃s ad quos eoꝵ uerbum uento
& uenturum ẽ. qui crediderunt
& credituri sunt. Potest uideri ihe
ñ hic orasse ꝓ quibdam sus: nͥ dili¬
gent̾ scrutemur u̾ba eiꝰ. P illis enĩ
ñ uidetur orasse qui tunc cum illo
ñ erant quando ista dicebat. nec ꝑ
paulus apłs qui neq ab hominib¬

Expanded text:
am homo quo indutus sum, sanctificatus est am homo quo indutus sum, sanctificatus est ab initio creationis suae. Hoc ideo dicit, quia una persona facta est Verbum et homo. Tunc ergo sanctificavit se in se, hoc est: se hominem in se Verbo. Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me. Hic non tantum intelligendi sunt illi qui apostolos in carne audierunt, sed et omnes ad quos eorum verbum venit, et venturum est, qui crediderunt et credituri sunt. Potest videri Jesus non hic orasse pro quibusdam suis, nisi diligenter scrutemur verba ejus. Pro illis enim non videtur orasse, qui tunc cum illo non erant quando ista dicebat, nec per Paulus apos
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Predictam repetit sententiam.
De mundo non sunt: sicut & ego ñ
sum dde mundo. Sc̃ifica eos in uerita¬
te: sermo tuus ueritas ẽ. Queri
potest qͦmͦ de mundo non erant. si
scͥificati in ueritate nondum erant:
aut si iam erant scĩficati. cur poscat
ito scificent᷑. Sc̃ficati erant: s poscit
ut sanctiores fiant. & in sc̃itate ꝓfici¬
ant. Unde apłs. Qui in uobis bo¬
num opus cepit: ꝑficiet usq in diẽ
Ego sum uia: ueritas & uita. Qua¬
si dicat. Sc̃ifica eos in me. Unde se¬
quitur. Sermo tuus. idest ego con¬
substantialis tibi: ueritas ẽ. Si eut
me misisti i mundũ : & ego misi eos
in mundum. Hoc ẽ quia intłisti
me: misi eos. Et ꝓ eis ego scĩfico
me ipsum: ut sint ꝙ ipñ scĩfieati in
ueritate. Pro eis scifico mexpsum:
idest eos in me ipso sc̃ĩfico. Hoc ait
quia membra sunt eiꝰ. Unde sequit᷑
ut sinc & ipsi scĩficati in ueritate.
id ẽ in me. sedđ̾m diuinitatem. qua eti¬

Expanded text:
rat; praedictam repetit sententiam. rat; praedictam repetit sententiam. De mundo non sunt, sicut et ego non sum de mundo. Sanctifica eos in veritate: sermo tuus veritas est. Quaeri potest quomodo de mundo non erant, si sanctificati in veritate nondum erant; aut si jam erant sanctificati, cur poscat ut sanctificentur. Sanctificati erant, sed poscit ut sanctiores fiant, et in sanctitate proficiant. Unde Apostolus: Qui in vobis bonum opus coepit, perficiet usque in diem Ego sum via, veritas et vita . Quasi dicat: sanctifica eos in me. Unde sequitur: Sermo tuus, id est, ego consubstantialis tibi, veritas est. Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum. Hoc est: quia misisti me, misi eos. Et pro eis ego sanctifico meipsum, ut sint et ipsi sanctificati in veritate. Pro eis sanctifico meipsum, id est, eos in meipso sanctifico. Hoc ait, quia membra sunt ejus. Unde sequitur: ut sint et ipsi sanctificati in veritate, id est in me secundum divinitatem, qua eti
Abbreviated transcription (Latin):
ptura nos non leuat: nͥ ad nos descendat Cũ
itaq loquitur. intelligamus distin¬
guere ꝑsonas: ñ separare naturam.
Sunc autem ad te uenio & hec lo¬
quor in mundo: ut habeant gau¬
dium meũ impletum in semetipsis.
Ioc ẽ ut.ͦ sint unũ sicut & nos:
Qd̾ a me conferet᷑ eis. Ecce in mundo
loqui se dicit: qͥ paulo ante dyxerat.
iam non sum in mundo. Ergo qr
ñdum abierat. hic adhuc erat: & qr
mox abiturus fuerat. hic qͦdam m
iam ñ erat. Ego dedi eis sermonẽ
tuum: & mundꝰ odio eos habuit.
erbis adhuc p̃teriti temꝑis fitura
pͥnuntiat : deinde subicit. cur eos o¬
dderto mnuidus. Quia ñ sunt de
mundo: sicut & ego non sum de
mundo. Hoc eis regeneratione
collatum ẽ: nam generatione de
mundo herant. Unde alibi. Ego uos
de mundo elegi. Non rogo ut tol¬
las eos de mundo: sed ut serues eos
a malo. Hinc habes quia sc̃i non
debent rogare ut transeaut de mun¬
do: si adhuc non est eis conueniens.
sicut nec istis adhuc conuemiens. ⁊¬

Expanded text:
ptura nos non levat, nisi ad nos descendat. Cum ita loquitur, intelligamus distinguere personas, non separare naturam. Nunc autem ad te venio, et haec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. Hoc est: ut sint unum sicut et nos, quod a me conferetur eis. Ecce in mundo loqui se dicit, qui paulo ante dixerat: jam non sum in mundo. Ergo qui nondum abierat, hic adhuc erat: et quia mox abiturus fuerat, hic quodammodo jam non erat. Ego dedi eis sermonem tuum, et mundus eos odio habuit. Verbis adhuc praeteriti temporis futura praenuntiat. Deinde subjicit, cur eos oderit mundus. Quia non sunt de mundo, sicut et ego non sum de mundo. Hoc eis regeneratione collatum est; nam generatione de mundo erant. Unde alibi: Ego vos de mundo elegi . Non rogo ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos a malo. Hinc habes, quia sancti non debent rogare ut transeant de mundo, si adhuc non est eis conveniens, sicut nec istis adhuc conveniens e
Abbreviated transcription (Latin):
restabat passio: s se consũmasse dicit.
qͦd se consũmaturũ ẽẽ certissime no¬
uit. ut illud. Foderunt manꝰ meas:
& pedes meos. Et nunc clarifica
me tu pat̾ apud temetipsum: clari¬
tate quam habui ꝑriꝰquam mundꝰ
eẽt apud te. Filius clarificaute patr̃e.
gentib p̾dicando: patt filiũ. ad suã
dexteram collocando. Quod ait clari¬
ficaui. consummaui. uerbum p̃teri¬
ti temꝑis posuit ꝓ futuro: & ut mon¬
straret᷑ iam in p̃destinatione factũ.

Expanded text:
restabat passio, sed se consummasse dicit, restabat passio, sed se consummasse dicit, quod consummaturum esse certissime novit, ut illud: Foderunt manus meas et pedes meos, etc. . Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum claritate, quam habui priusquam mundus esset, apud te. Filius clarificavit Patrem gentibus praedicando, Pater Filium ad suam dexteram collocando: quod ait: clarificavi, consummavi, verbum praeteriti temporis posuit pro futuro, et ut monstraret jam in praedestinatione
Abbreviated transcription (Latin):
ta mei ut innotescat ocoto orbe ꝑ
me. Sequitur. Sicut dedisti ei po-¬
testatem omnis carnis: ut om̃e qͦd
dedisti ei det eis uitam et̃nam. Om¬
nis carnis: idest omnis hominis.
A parte totum significat hominẽ:
sicut apłs. uͥ ait. Omnis anima. po¬
testatib sublimiorib subdita sit: idẽ
omnis homo. Potestatẽ dedit pat᷑
filio scłm hominẽ: nam scd̃m dm̃
omĩa ꝑ ipsum facta sunt. Hȩc ẽ
autẽ u̾ita ęt̃na: ut cognoscant te so
xp̃m. Ordo u̾boꝵ ẽ. ut te & qu̾e
misisti ihm̃ xp̃m. oognoscant solũ
stantialis amboꝵ. Uita ẽ cognitio
unius dei: quȩ hic ẽ ex parte. in fu¬
turo erit plene. Qui gͦ profieit in hac
cognitione: magis tendit uiuere. Quan¬
do autem erit plena eognitio: erit sine
fine laudatio. Et hȩc ẽ illa clarificatio:
s prius hic clarificatur dum innote¬
scit ficelibUnde subditur. Ego
te clarificaui suꝑ t̾ram: opꝰ consũma¬
ui qͦd dectisti mͥ ut faciam. Adhue

Expanded text:
ta me, ut innotescas toto orbe per ta me, ut innotescas toto orbe per me. Sequitur: Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne guod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnis carnis, id est omnis hominis. A parte totum significat hominem, sicut Apostolus, ubi ait: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit , id est omnis homo. Potestatem dedit Pater Filio secundum hominem: nam, secundum Deum, omnia per ipsum facta sunt . Haec est autem vit. Ordo verborum est, ut te et quem misisti Christum, cognoscant solum stantialis amborum. Vita est cognitio unius Dei, quae hic est ex Patre, in futuro erit plena. Qui ergo proficit in hac cognitione, magis tendit vivere. Quando autem erit plena cognitio, erit et sine fine laudatio. Et haec est illa clarificatio, sed prius hic clarificatur, dum innotescit fidelibus. Unde subditur: Ego te clarificavi super terram, opus consummavi, quod dedisti mihi ut faciam. Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
euis aecendimur. Hec ẽ in p̃ssuris con¬
solatio &s liberatio. In hac gͦ fermon̾e
ad discipulos concludit: & ad patrem
uerba conũtio. Hȩc locutus ẽ ih̃e:
ꝙ subleuatis oculis in celum dixit. Pãt
uenit hora: clarifica filium tuũ. Po¬
terat dñs orare silentio. s exemplum
deciit nobis orandi. De hac clarificatio¬
ne ait apłs. quȩ ab eius resurrectione
sumpsit exordium. D̃s illum exaltauit.
& donauit illi nomen qͦd ẽ suꝑ om̃e¬
nomen: ut in nomine ihũ omne ge¬
nu flectat᷑. cȩlestiũ t̾restriũ & infer-¬
noꝵ. Sensus ẽ. Uenit hora seminan¬
de humilitatis: fructum ñ differas cla¬
ritatis. De hac humilitate ait apłs.
Factus ẽ obediens patri: usq ad mortẽ.
Sequitur. Ut filius tuus clarificet
te. Claritas patris uec minui potest
nec augeri apud dm̃: apud homines
tam̃ minor erat. quando in iudea d̾s
tantũ: notus erat. Nondum enim a
solis ortu usq ad occasum: laudabant
clarificauit filius. Quasi dicat. Resusci¬

Expanded text:
us accendimur. Haec est in pressuris consolatio et liberatio. In hac ergo sermonem ad discipulos concludit, et ad Patrem verba convertit. Haec locutus est Jesus, et sublevatis oculis in coelum, dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum. Poterat Dominus orare silentio, sed exemplum dedit nobis orandi. De hac clarificatione ait Apostolus, quae ab ejus resurrectione sumpsit exordium: Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod enomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum . Sensus est: Venit hora seminandae humilitatis, fructum non differas claritatis. De hac humilitate ait Apostolus: Factus est obediens Patri usque ad mortem Sequitur: Ut Filius tuus clarificet te. Claritas Patris nec minui potest, nec augeri apud Deum, apud homines tamen minor erat, quando in Judaea Deus tantum notus erat . Nondum enim a solis ortu usque ad occasum laudabant clarificavit Filius. Quasi dicat: Resusci
Abbreviated transcription (Latin):
unda. quomͦ dixerit dñs in occulto
locutus sum nichil. qui pꝰ cen̾a ait
discipulis. Hȩc in ꝓu̾biis locitus sũ.
Si gͦ discipulis non loquebat᷑ palã:
quomͦ palam locutus ẽ in mundo:
Pret̾ea ut alii testantur eugłistȩ: ma¬
nifestꝰ loquebatur discipulis quam
turbis. Unde remotꝰ a turbis aꝑie¬
bat eis parabolas: quas clausas ꝓfe¬
rebat aliis. Quid est gͦ. in occulto
locutus sũnichil. Hoc ẽ multi me
audierunt. Ergo quod̾amͦ palam:
quod̾amͦ ñ ꝑalam locutus ẽ. Palã.
quia multi audiebant: non palam.
quia non intelligebant qͦd seorsum
discipulis loquebatur. Ea etiã quȩ
paucis dixerat. ñ sunt in occulto:
quia ad hoc dixerat ite p̾dicarent su¬
yid me int̾rogas : Interroga eos
qui audierunt: quid locutꝰ sum
ipsis. Ecce hii sciunt: quȩ dixerim
ego. Oyid me introgas: a quo
ueritatẽ audire non desideras: Int̾¬
roga magis eos: de quoꝵ dictis non
habeas inuidiam. Ita temꝑauto re¬
sponsione: ut nec ueritatẽ taceret. nec

Expanded text:
in occulto locutus sum nihil, qui post coenam ait discipulis: Haec in proverbiis locutus sum . Si ergo discipulis non loquebatur palam, quomodo palam locutus est in mundo? Praeterea, ut alii testantur evangelistae, manifestius loquebatur discipulis quam turbis. Unde remotus a turbis, aperiebat eis parabolas, quas clausas proferebat aliis. Quid est ergo, in occulto locutus sum nihil? Hoc est, multi me audierunt. Ergo quodammodo palam, quodammodo non palam locutus est. Palam quia multi audiebant; non palam, quia non intelligebant, quod seorsum discipulis loquebatur. Ea etiam quae paucis dixerat, non sunt in occulto; quia ad hoc dixerat, ut praedicarentur suQuid me interrogas? Interroga eos qui auis. Ecce hi sciunt quid dixerim ego. Quid me interrogas, a quo veritatem audire non desideras? Interroga magis eos, de quorum dictis non habeas invidiam. Ita temperavit responsionem, ut nec veritatem taceret, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ipso. Ab illo gͦ auctiet: a qͦ ꝓcectit. Au-¬
dire illi scire ẽ: scire uͦ ẽe. Non moue¬
at quod uerbum futuri temꝑis positũ
ẽ quia in eo qͦd sempit̾num ẽ. cuiꝰ li¬
bec temꝑis u̾bum ponatur: ñ men¬
dacit ponitur. Quamuis eñi nat᷑a
illa immutabilis ẽ & ñ recipit fuit
& erto. s tantum ẽ. unde illud. ego

Expanded text:
ipso. Ab illo ergo audiet a quo procedit. Auipso. Ab illo ergo audiet a quo procedit. Audire illi scire est; scire vero esse. Non moveat quod verbum futuri temporis positum est, quia in eo quod sempiternum est, cujuslibet temporis verbum ponatur, non mendaciter ponitur. Quamvis enim natura est, illa incommutabilis est, et non reipsa fuit et erit, sed tantum
Abbreviated transcription (Latin):
nales. Unde ait ad hebreos. Fãcti estis
opꝰ habentes lacte: ñ solido cybo.
Ex quo fit ut sp̃uales nsta carnalibus
non omnimodo taceant ꝓpt̾ catholicã
fidem quȩ omnib p̃dicanda ẽ. nec
tamen sic ctisserant ut uolentes eã ꝑ¬
ducere ad intelligentiã. sermonẽ u̾tant
in fastidium capacib. Ipse homo xp̃c
sincerum lac cdicit᷑ paruuloꝵ: qͥ cũ
bene a sp̃ualib capitur: inuenitur
nec sic paruuli sunt lactandi ut seꝑ
ñ intelligant dm̃ xp̃m: nec sic abła¬
ctandi ut deserant hominẽ xp̃m.
on eñi loquetur a semecipso: s que¬
cumq audiet loquetur. Et filiꝰ
autem intersit int̾ ꝓcedere. & nasci
longũ ẽ disserere. & temerariũ diffi¬
nire: qr si qͥd mens urde cõp̃henderie.
linguȩ tam̃ difficillimũ ẽ explicare
quantuslibet p̃sit doctor: quantꝰ li¬
bet assit auditor. Sensus ẽ. Non lo¬
quetur a semet ipso: quia ñ ẽ a semet¬

Expanded text:
nales. Unde ait ad Hebraeos: Facti estis nales. Unde ait ad Hebraeos: Facti estis opus habentes lacte, non solido cibo . Ex quo fit, ut spirituales ista carnalibus non omnimodo taceant, propter catholicam fidem, quae omnibus praedicanda est; nec tamen sic desiderant ut volentes eam perducere ad intelligentiam, sermonem vertant in fastidium capacibus. Ipse homo Christus sincerum lac dicitur parvulorum, qui cum bene a spiritualibus capitur, invenitur nec sic parvuli sunt lactandi, ut semper non intelligant Deum, nec sic ablactandi ut deserant hominem Christum. « Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet loquetur. » Et Filiautem intersit inter procedere et nasci, et longum est disserere, et temerarium diffinire: quia si quid mens inde comprehendit, linguae tamen difficillimum est explicare, quantuslibet praesit doctor, quantuslibet assit auditor. Sensus est: « Noquetur a semetipso, » quia non est a semet
Abbreviated transcription (Latin):
bitror hanc ueritatem posse cõple¬
ri in hac uita. Unde apłs. Nc̃ ex par¬
te cognosco: tc aut̾e cognoscã sicut
&e cognitꝰ sũ. Qͥs eñi homo sicutt an¬
għ sapit trinitatẽ: Querit᷑ utrum
spũales homines habeant aliquid
in doctrina quod earnalib taceant:
q sp̃u alib dicant. Si dixerimꝰ. ñ:
obicietur illud apł ad cornthios.
Non potui uob̾ loqͥ quasi sp̃ualib.
s quasi carnalib Si aut̾e dixerimꝰ.
habent: timendum ẽ. ne sub hac
occasione in occultis nefaria doceant.
Hoc gͥ p̃cognito qͦd ea quȩ simul
auduint spũales atq carnares qͥsq
ꝓ suo modo capiunt. illi ut cybi soli¬
damentum. isti ut lactis alimentum:
nilla intelligitur necessitas. ut aliqua
secreta doctrinȩ taceantur fidelibus
paruulis: seorsum dicenda intelligen¬
tiorib. Qͦd enim ait apłs: ita intelli¬
gendum ẽ. Non potuistis caꝑe quȩ
loquebar. quasi sp̃uales: s quasi car¬

Expanded text:
bitror hanc veritatem posse complebitror hanc veritatem posse compleri in hac vita. Unde Apostolus: Nunc ex parte cognosco, tunc autem cognoscam, sicut et cognitus sum . Quis enim homo sicut angeli sapit Trinitatem? Quaeritur utrum spirituales homines habeant aliquid in doctrina, quod carnalibus taceant et spiritualibus dicant. Si dixerimus: non, objicietur illud Apostoli ad Corinthios: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Si autem dixerimus: habent, timendum est, ne sub hac occasione in occultis nefaria doceant. Hoc igitur praecognito, quod ea quae simul audiunt spirituales atque carnales, quisque pro suo modo capiunt: illi, ut cibi solidamentum; isti, ut lactis alimentum: nulla intelligitur necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur fidelibus parvulis, seorsum dicenda intelligentioribus. Quod enim ait Apostolus, ita intelligendum est: Non potuistis capere quae loquebar quasi spirituales, sed quasi car
Abbreviated transcription (Latin):
laret quia filiꝰ dĩ cum sẽt in mun me¬
do arguebat mundũ. id est sectatores misic¬
mundi. de peccato suȩ incredulitatis:
de iustitia. qr eã imitari nolebant.
de iudicio. quare diabolũ qui iam
iudicatꝰ & dampnatus erat seque¬
rentur.S non sine causa sp̃m cum
uenerit hoc idem dicit acturũ : qr ꝑ
eiꝰ inspirationẽ corroborandꝰ erat ani¬
mꝰ discipuloꝵ: ne mundum qͥ contra
se fremebat arguere timerent. Iudi¬
catus ẽ diabolꝰ a dño: cum & ipse
demonia eiceret: & discipulis daret
potestatem calcancti om̃em uirtutẽ
inimici. Adhuc multa habeo uo¬
bis dicere. sed non potestis portare
qd̾ suꝑiꝰ dixit. omĩa quȩ audiui a
patre meo nota feci uobis: qr simi¬
le ẽ illi ꝓpħico. Qui fecit quȩ futu¬
ra sunt. Cym autem uenerit ille
sp̃c ueritatis: docebit uos omẽm ue¬
ritatem. Quidam codices habent.
deducet uos in om̃i ueritate. Unde
illud. Deduc me dñe in ta tua : &
ingrediar inueritate tua. Non ar¬

Expanded text:
laret quia Filius Dei, cum esset in mundo, arguebat mundum, id est sectatores mundi, de peccato suae incredulitatis; de justitia, quia eam imitari nolebant; de judicio, quia diabolum, qui jam judicatus et damnatus erat, sequerentur. Sed non sine causa Spiritum, cum venerit, hoc idem dicit acturum; quia per ejus inspirationem corroborandus erat animus discipulorum, ne mundum qui contra se fremebat, arguere timerent. Judicatus est diabolus a Domino, cum et ipse daemonia ejiceret, et discipulis daret potestatem calcandi omnem virtutem inimici . » Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare quod superius dixit: Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis, quia simile est illi prophetico. Qui fecit quae futura sunt. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem. Quidam codices habent: Deducet vos in omni veritate. Unde illud: Deduc me, Domine, in via tua, et ingrediar in veritate tua . Non ar
Abbreviated transcription (Latin):
nuntur. Laudatores hẏpocritarum
ñ falluntur in reb: s in hominib
Laudatores aut̾ẽ illoꝵ qui crectuntꝰ
liberare patriam magicis artib: in
utroq falluntur. Uera gła ñ beatifi¬
cat iustum: sȩd tam̃ laudantib glo¬
xiandum ẽ: quia iusta cdiligunt.
Uera gła ẽ : in catholica eccłia. Unde
omẽm t̾ram gła tua. De meo inquit
filius. accipiet sp̃c. quia depatre acce¬
pit sp̃s sc̃s. unde accepit filius. Sp̃c
sc̃s de patre accepit procedendo: filius
nascendo. Pat̾ de nullo natus ẽ: de
Inullo processit. Et sicut pat̾ ge¬
hi nuit filium: uita scilicet uit̾̃a: sic ei
tdedit uitam procedere de illo. sicut
& procedit de ipio. Nascitur a patre
ueritas: procedit ab utroq caritas ad
sc̃ĩficandam creaturã. Nascitur a pa¬
tre sapientia : extenditur ab utroq
ad creaturas beniuolentia. Nascitur
a patre consilium: exit ab utroq
ad creaturas dilectionis beneficium.
Nafcitur a patre u̾bum: ꝓuenit

Expanded text:
nuntur. Laudatores hypocritarum nuntur. Laudatores hypocritarum non falluntur in rebus, sed in hominibus. Laudatores autem illorum, qui creduntur liberare patriam magicis artibus, in utroque falluntur. Vera gloria non beatificat justum, sed tamen laudantibus gloriandum est, quia justa diligunt. Vera gloria est in catholica Ecclesia. Unde omnem terram gloria tua . De meo, inquit Filius, accipiet Spiritus, quia de Patre accipit Spiritus sanctus, unde accipit Filius. Spiritus sanctus de Patre accipit procedendo, Filius nascendo. Pater de nullo natus est, de nullo processit. Et sicut Pater genuit Filium, vita scilicet vitam: sic ei dedit Pater vitam procedere de illo, sicut et procedit de ipso. Nascitur a Patre veritas, procedit ab utroque charitas ad sanctificandam creaturam. AUGUST. Nascitur a Patre sapientia, extenditur ab utroque ad creaturas benevolentia. Nascitur a Patre consilium, exit ab utroque ad creaturas dilectionis beneficium. Nascitur a Patre Verbum, provenit
Abbreviated transcription (Latin):
alius głificabit. aliꝰ clarificabirt po¬
suerunt. Nã doxa. unde dictum ẽ
doxase: & claritas interp̾tatur & gła.
Et quia gła facit claros. & claritas
głosos: quod utroq uerbo significat᷑.
id̾e ẽ. Gła ẽ frequens de aliquo fa¬
ma cum laude: quȩ xp̃o de se ipso
non magnum aliquid contulit sed
mundo. Bonum enim laudari: ñ
laudato. s laudantib prodest. Gla
falsa triplex ẽ: in reb. in hominib
in utrisq. In reb fallitur. qͥ putat
id bonum eẽ qͦd malum ẽ. in homini¬
b similit̾. in utrisq quando & uitiũ
iurtus putatur. & ipse qui ꝓpt̾ hoc
laudatur ñ habet qͦd putat᷑. siue
bonus sit siue malꝰ. Donare quippe
suas res histrionib : uitium ẽ inma¬
ne non uirtus. Et scitis de talib qͣ
sit frequens fama cum laude: ut u¬
lud. Laudatur peccator in desideriis
animȩ suȩ. Laudatores taliũ ñ in
hominib falluntur. s in reb: ma¬
lum ẽ enim qͦd bonũ eẽ credunt.
Ipsi uͦ uitiosi tales sunt: quales cer¬

Expanded text:
alius glorificabit, alius clarificabit posuerunt. Nam doxa, unde dictum est doxazo, et claritas interpretatur et gloria. Et quia gloria facit claros, et claritas gloriosos, quod utroque verbo significatur, idem est. Gloria est frequens de aliquo fama cum laude. Quae Christo de seipso non magnum aliquid contulit, sed mundo. Bonum enim laudari; non laudato, sed laudantibus prodest. Gloria falsa triplex est: in rebus, in hominibus, in utrisque. In rebus fallitur, qui putat id bonum esse quod malum est; in hominibus similiter; in utrisque, quando et vitium virtus putatur: et ipse qui propter hoc laudatur, non habet quod putatur, sive bonus sit, sive malus. Donare quippe suas res histrionibus, vitium est immane, non virtus. Et scitis de talibus, quam sit frequens fama cum laude, ut illud: Laudatur peccator in desideriis animae suae . Laudatores talium non in hominibus falluntur, sed in rebus: malum est enim quod bonum esse credunt. Ipsi vero vitiosi tales sunt, quales cer
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ẽ: p̃destinatur & p̃parat᷑ qͦd ñ ẽ.
fĩliꝰ gͦ scđm diuinitatem coeternꝰ
patri. p̾ddestinatus est ante mundi
constitutione scłm human̾a nat᷑am.
& nos in ipso ut membra eius ẽẽmꝰ.
ante om̃ia temꝑa. sumus electi ac
p̃destrnati. Petit᷑ gͦ humanitas xp̃i
id habere in re: quod habuit in pa¬
tris p̃destinatione. anifestani
nomen tuum hominib qͦs dedisti
mͥ de mundo. anifestau dicit:
non qͦd iam sit ꝑfecta manifestatio
sine ꝓu̾bis. s qͥuia certissime futu¬
ra ẽ. Hȩc omĩa de futuris fidelibus
dici possent: s ut cde solis discipulis
qͦs tunc habebat intelligatur. illud
urget quod inferiꝰ ait. Cũ ẽẽm cũ
eis ego seruabam eos. & cet̾a. Eb ipso
tam̃ orationis exordio. qͦd ẽ pater
uenit hora. usq ad illud. ꝙ nẽ ciari¬
fica me tu pat̾: om̃s uoluit intelli¬
¶ suos. Uideamus quid uelit dicere.
Scͥptum ẽ. Notus in udea d̾s: in isił
magnum nomen eiꝰ. Ergo manifesta¬

Expanded text:
quod est; praedestinatur et praeparatur quod non est. Filius ergo secundum divinitatem, coaeternus Patri, praedestinatus est ante mundi constitutionem secundum humanam naturam, et nos in ipso, ut membra ejus essemus, ante omnia tempora sumus electi ac praedestinati. Petit ergo humanitas Christi id habere in te, quod habuit in Patris praedestinatione. Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo. Manifestavi dicit, non quod jam sit perfecta manifestatio sine proverbiis, sed quia certissime futura est. Haec omnia de futuris fidelibus dici possent, sed ut de solis discipulis quos tunc habebat, intelligatur, illud urget quod inferius ait: Cum essem cum eis, ego servabam eos, etc. Ab ipso tamen orationis exordio, quod est: Pater, venit hora, usque ad illud: et nunc clarifica me, tu Pater, omnes voluit intelligi suos. Videamus quid velit dicere. Scriptum est: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus . Ergo manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
qui negationem confessione extirpaute
exemplum ostendit recuꝑationis laben¬
tib. & cet discipul fugientes docent
minus idoneos ad toleranda supplicia
tutiꝰ ẽẽ petere pͣsidia latebrarũ. quã
se discrimini certaminũ exponere:
ita etiam iste adolescens qui relicta
syndone nudꝰ ꝓfugit ab impiis. illos
designat qui ut securiores ab incursi¬
bus hostium fiant. quiequid in hoc
mundo possident abiciunt. ut dño
famulentur iuxta beatum ioseph.
qͥ relicto pallio in manib adulterȩ.
maluit foras nudus exilire. quam me
Sequebatur aut̃e ihm̃ sẏmon petrꝰ¬
a longe. & alius discipulus: usq in
neq eium negare posset. si xp̃o ꝓxi¬
mus eẽt. Nunc aut̾e uir duplex a¬
nuno inconstans ẽ in om̃ib uis
suis : & timor retrahit quẽ caritas
trabit. Qd iħm sequitur. deuotionis
ẽ: qd̾ timet nature : qͦd negat ob¬
reptionis : qͦd penitet. fidei. Significat
autem eccłiam secuturam quid̃e hoc

Expanded text:
qui negationem confessione exstirpavit, qui negationem confessione exstirpavit, exemplum ostendit recuperationis labentibus, et caeteri discipuli fugientes docent minus idoneos ad toleranda supplicia, tutius esse petere praesidia latebrarum, quam se discrimini certaminum exponere; ita etiam iste adolescens qui, rejecta sindone nudus profugit ab impiis, illos designat, qui ut securiores ab incursibus hostium fiant, quidquid in hoc mundo possident abjiciunt, ut Domino famulentur, juxta beatum Joseph, qui relicto pallio in manibus adulterae, maluit foras nudus exsilire, quam merSequebatur autem Jesum Simon Petra longe, et alius discipulus, usque inneque enim negare posset, si Christo proximus esset. Nunc autem vir duplex animo, inconstans est in omnibus viis suis , et timor retrahit quem charitas trahit. Quod Jesum sequitur, devotionis est; quod timet, naturae; quod negat, obreptionis; quod poenitet, fidei. Significat autem Ecclesiam secuturam quidem, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sindone: nudus profugit ab eis. Beda in
ic subaucatur corꝑe. ut intelligat᷑ im̃r.¬
corꝑe suꝑnudo. qr non aliud indum̃¬
tum habebat suꝑiꝰ ꝗͣ solã syndonẽ.
Qͥs iste adolescens fuerit: eugłista
ñ dicit. S qͥsqͥs fute maiorẽ amorẽ
dñi comꝓbat in se ꝑmansisse. quã in
cetis qui fugerunt: quauis nec ipse
ꝑfectã habuit caritatem. quandoquid̾e
postea fugit. Sicut enĩ ꝑfecta caritas
foras mittit tunorẽ: ita timor imꝑfe¬
ctam arguit caritate. Non dicir tam̃
eugłista hunc adolescent̾e fugisse. a
comitatu dñi: s ab hostib fugio. Neq
aliquid uetat intelligi hunc fuisse
ioh̾em dilectum pre cet̾is: nã illum
eo tempore fuisse adolescentẽ. longa pꝰ
uita eius indicio ẽ. Potuit enim fieri.
ut elapsus manib tenentium mox re¬
sumpto indumento redierit. & sub no¬
cte sese turbis ducentium sh̃m. quasi
unus ex ipsis miscuerit. donee ad atrĩ
ipse cõmemorat in centesimo sexage¬
simo quinto capło. Sicut autẽ petrus

Expanded text:
indone, nudus profugit ab eis. BEDA. Hic subauditur corpore, ut intelligatur corpore super nudo; quia non aliud indumentum habebat superius, quam solam sindonem. Quis iste adolescens fuerit, evangelista non dicit, sed quisquis fuerit, majorem amorem ini comprobat in se permansisse, quam in caeteris qui fugerunt, quamvis nec ipse perfectam habuit charitatem, quandoquidem postea fugit. Sicut enim perfecta charitas foras mittit timorem , ita timor imperfectam arguit charitatem. Non dicit tamen evangelista hunc adolescentem fugisse a comitatu Domini, sed ab hostibus fugit. Neque aliquid vetat hunc intelligi fuisse Joannem dilectum prae caeteris. Nam illum eo tempore fuisse adolescentem, longa post vita ejus indicio est. Potuit enim fieri, ut elapsus manibus tenentium, mox resumpto indumento redierit, et sub nocte sese turbis ducentium Jesum, quasi unus ex ipsis miscuerit, donec ad atriumret, ut ipse commemorat in centesimo sexagesimo quinto capitulo. Sicut autem Petrus