comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no regni uigesimo tercio. qui erat annus dñi-¬
dictus pater expleuit. Qd̃ si & principes reg¬
ni francorum qui tempore uitȩ eius ius regi¬
um tenuerunt aliquis querere uoluerit:
quanquam id non facile ꝓpter historiarum
semiplenam indaginem uideatur fieri pos-¬
se: diligentius animi uiuacitate ꝑspiciens rep¬
periet tempore uitȩ eius hos apud francos
honore functos regio hoc ordine. Primum
chilpericum: scđm lothariũ: tercium dago¬
bertum: quartũ sigebertum: eiusq frẽm
lodoueum quintum: cuiꝰ filii fuerunt hi
lotharius. Hildericus. ac theodericus. Sed lo¬
thario in iuuentute mortuo: ac deinde hil¬
derico afrancorum primatibus interfecto:
regalem quam nuꝑ tonsoratus amiserat re¬
cȩpit dignitatẽ. Ad cuius usq tempora: bea¬
tum uixisse amandum cartarum instrum̃¬
to quȩ apud nos hactenus habentur doce¬
mur. Quib etiam diebus ebroinus maior do¬
mus nefandas regno francorum frendens
inferebat calamitates: augens de die in diẽ

Expanded text:
nnus domindictus pater explevit. Quod si et principes regni Francorum, qui tempore vitae eius ius regium tenuerunt, aliquis quaerere voluerit, quanquam id non facile propter historiarum semiplenam indaginem videatur fieri posse, diligentius animi vivacitate perspiciens, repperiet tempore vitae eius hos apud Francos honore functos regio hoc ordine: primum Hilpericum, secundum Lotharium, tertium Dagobertum, quartum Sigebertum eiusque fratrem Hlodoveum quintum, cuius filii fuerunt hi, Lotharius, Hildericus ac Theodericus. Sed Lothario in iuventute mortuo ac deinde Hilderico a Francorum primatibus interfecto, regalem quam nuper tonsoratus amiserat Teodericus recepit dignitatem. Ad cuius usque tempora beatum vixisse Amandum cartarum instrumento quae apud nos hactenus habentur docemur. Quibus etiam diebus Ebroinus maior dmus nefandas regno Francorum frendens inferebat calamitates, augens de die in diem
Abbreviated transcription (Latin):
lium mentes. Eiecti ergo eum adhue in temp¬
tatione sunt sub eẽ eos acseruire necesse ẽ: &
obsequiis laboribq fatigari. Ubi uero iam
mentis ȩtate tranquilla calor recesserit temp¬
tationis. custodes uasoꝵ sunt: quia doctores
animarũ fiunt. Petrus. Fateor placet qd̾
dicis. Sed quia ꝓlati testimonii clausulam
reserasti: quȩso ut de uita iusti debeas ea que
sunt inchoata ꝑcurrere

Expanded text:
lium mentes. Electi ergo cum adhuc in tenlium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire necesse est, et obsequiis laboribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, quia doctores animarum fiunt. Petr. Fateor, placet quod dicis: sed quia prolati testimonii claustra reserasti, quaeso ut de vita justi debeas ea quae sunt inchoata, percurrere
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. quia uoluptatẽ traxit in dolorem.
Cumq bene penaliter arderet foris: extinxit
quod illicite ardebat intus. Uicit itaq pec¬
catum: quia mutauit incendiũ. Ex quo ui¬
delicet tempore sicut post discipłis ipse ꝑhi¬
bebat. ita in illo ẽ. temptatio uoluptatis edo¬
mita: ut tale inse aliquid minime sentiret.
Ceperunt postmodũ multi iam mundum
relinquere: atq ad eius magisteriũ festina-¬
re. Liber quippe a temptationis uicio: uire
iam factus ẽ. uirtutum magister. Unde & ꝑ
moysen precipit᷑. ut leuite a uiginti quinq
annis et supra ministrare debeant: ab anno
uero quinquagesimo custodes uasoꝵ fiant.
Petrus. Iam quidem ꝓlati testimonii
michi aliquantulũ intellectꝰ interlucet: sed
tamen hoc planius postulo exponi. bregoriꝰ.
Li quet petre quod in uuentute carnis tẽp¬
tatio ferueat: ab anno autẽ quinqͣgesimo ca¬
lor corporis frigescat. Uasa aut̃ sacra. sunt fide¬

Expanded text:
mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque bene poenaliter foris arderet, exstinxit quod intus illicite ardebat. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister. Unde et per Moysen praecipitur , ut levitae a viginti quinque annis et supra ministrare debeant: ab anno vero quinquagesimo custodes vasorum fiant. Petrus. Jam quidem prolati testimonii mihi aliquantum intellectus interlucet: sed tamen hoc plenius exponi postulo. Gregorius. Liquet, Petre, quod in juventute carnis tentatio ferveat, ab anno autem quinquagesimo calor corporis frigescat: vasa autem sacra sunt fide
Abbreviated transcription (Latin):
uadam uero die dum solus eẽt: tempta¬
tor affuit. Nam nigra paruaq auis ꝗͣ
uulgo merula uocatur circa eitis faciem uo¬
litare cępit. eiusq uultui importum insiste¬
re: ita ut capi manu posset. si hanc uir sc̃s
tenere uoluisset. Sed signo crucis edito: re¬
cessit auis. Tanta autem carnis temptatio
aui eadem recedente secuta ẽ: quantam uir
sc̃s nunquã fuerat ex ꝑtus. Quandã nãq
aliquando feminã uiderat. quã malignus
sp̃c ante eius mentis ocłos reduxit: tantoq
igne serui dei animum inspeciem illuis ac¬
cendit. ut se in eius pectore amoris flamma
uix caperet: & iam pene deserere heremũ
uoluptate uictus deliberaret. Cum subito
suꝑna grã respectus ad semet ipsum reuer¬
sus ẽ: atq urticarum & ueprium uixta den¬
sa sub crescere frutecta conspiciens. exutus
indumento nudum se in illis spinarũ aculeiᷤ
& urticarum incendiis ꝓiecit. ibiq dui uo¬
lutatus. toto ex eis corpore uulneratus exiit:
& ꝑcutis uulnera eduxit a corpore uulnus

Expanded text:
uadam vero die dum solus esset, tentator adfuit. Nam nigra parvaque avis, quae vulgo merula nominatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut manu capi posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset: sed signo crucis edito recessit avis. Tanta autem carnis tentatio ave eadem recedente secuta est, quantam vir sanctus nunquam fuerat expertus. Quamdam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos reduxit: tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, et jam etiam pene deserere eremum voluptate victus deliberaret. Cum subito perna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus
Abbreviated transcription (Latin):
cȩ culturȩ campo cultorẽ instituit ꝑ quem
agrum ipsius intenta oꝑatione fidei rastro
colenti: ad centem numeri reditum xp̃i
seges excresceret. Satis enim sunt sollicita
circa humanũ genus. immensȩ diuinitatis
ꝓuisura remedia: dum talem ad illuminatio¬
nẽ patriȩ dignatus ẽ. dirigere miscdĩa consu-¬
lente. Et licet longe lateq se ꝑ rumigerulos
fauores diuulgare noluerit: tam̃ ut ait ipsa
ueritas ciuitas in monte posita: latere non po-¬
tuit. Et quod michi pace scõꝵ omnium liceat
confiteri: nulli ẽ. secundꝰ in meritis eorũ quoꝵ
agnouimus uirtutes. Igitur ne prolixa oratio
horrorẽ in cutiat. generetq ut assolet legenti
fastidium: uitã sci amandi qualiter apueri¬
tia usq ꝑfectam uixerit ętatẽ. qualit̃ ue ante
episeopatum uel in episcopatu gesserit aut
circa beatum finẽ qualis extiterit᷑. uel qua¬
liter rigorem m̃tis atq propositum tenuerit.

Expanded text:
cae culturae campo cultorem instituit, per quem cae culturae campo cultorem instituit, per quem agrum ipsius intenta operatione fidei rastro colenti ad centeni numeri redditum Christi seges excresceret. Satis enim sunt sollicita circa humanum genus inmensae divinitatis provisura remedia, dum talem ad inluminationem patriae dignatus est dirigere, misericordia consulente, et licet longe lateque semper rumigerulus favores divulgare noluerit, tamen, ut ait ipsa veritas, civitas in monte posita latere non potuit. Et, quod mihi pace sanctorum omnium liceat confiteri, nulli est secundus in meritis eorum, quorum agnovimus virtutes. Igitur, ne prolixa oratio horrorem incutiat generetque, ut adsolet, legenti fastidium, vitam sancti Amandi, qualiter a pueritia usque perfectam vixerit aetatem, qualiterve ante episcopatum vel in episcopatum gesserit, aut circa beatum finem qualis extiterit, vel qualiter rigorem mentis atque propositum tenuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
largiri dignatus ẽ. michi etiã eas
sermonẽ tribuat narrandi: quatenꝰ &
karitati ur̃ȩ debitum seruitutis impen¬
dam officium. & ne is lateat qui omnimo¬
dis ẽ. initandus. Licet enim tanti sim impar
ingenii. atq nugacitatis uel desidiȩ pondere
opprimar: ad illum tamen spem erigo qui
dixit. aperi os tuum: & ego ad implebo il¬
lud. Maximeq ur̃is fretus suffragiis: ut quod
meis meritis optinere non ualeo: orante ꝓ
me beatitudine ur̃a. opustam arduũ atq
difficile. ameq hactenus indiscusum: suꝑna
opitulante gr̃a possimus aggredi. Prius
enĩ scire uos cupio me ad om̃s uirtutes quaᷤᷤ
ꝑ eum dñs oꝑari dignatus ẽ: attingere mi¬
nime posse. Et quamuis ad omĩa illius ꝑue¬
nire nequeam: tam̃ pro ut dñs uires in fude¬
rit: pauca eplurib cursim succincteq & ut
ita dicam breuiter aggredi conabor. Indi¬
gnũ est. enĩut de tanto uiro silere quis au-¬
deat dũ pius rerũ arbiter talem in ȩccłiasti-¬

Expanded text:
largiri dignatus est, mihi etiam eas sermonem tribuat narrandi, quatenus et caritati vestrae debitum servitutis inpendam officium, et ne his lateat, qui omnimodis est imitandus. Licet enim tanti sim inpar ingenii atque nugacitatis vel desidiae pondus opprimar, ad illum tamen spem erigo, qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud, maximeque vestris fretus suffragiis, ut quod meis meritis obtinere non valeo, orantem pro me beatitudinem vestram, opus tam arduum atque difficile, a meque actenus indiscussum, superna opitulante gratia, possim adgredere. Prius enim scire vos cupio, me ad omnes virtutes, quas per eum Dominus operare dignatus est, adtingere minime posse, et quamvis ad omnia illius pervenire nequeam, tamen, prout Dominus vires infuderit, pauca e pluribus cursim succincteque et, ut ita dicam, breviter aggredere conabor. Indignum est enim, ut de tanto viro silere quis audeat, dum plus rerum arbiter talem in ecclesiasti
Abbreviated transcription (Latin):
ut non cum impiis ꝑpetua tormenta: sed cum
iustis ꝑcipiamus gaudia sempiterna. Quod ip¬
se prestare dignetur: cuiꝰ regnum & imꝑium
qualiter corpus bea¬
ti amandi in locũ quo nunc reqͥes. it fuerit
trans latũ. & de dedicatione basili.e ac ordinatio¬

Expanded text:
ut non cum impiis perpetua tormenta, sed cum ut non cum impiis perpetua tormenta, sed cum iustis percipiamus gaudia sempiterna; quod ipse praestare dignetur, cuius regnum et imperium QUALITER CORPUS BEATI AMANDI IN LOCO QUO NUNC REQUIESCIT FUERIT TRANSLATUM, ET DE DEDICATIONE BASILICAE AC DE ORDINATIO
Abbreviated transcription (Latin):
nem ȩternũ: qui paratus ẽ. diabolo & angłis
eius. Esuriui enim: & non dedistis michi man-
ducare. Sitiui: &e non dedistis michi bibere
hospes eram: & non collegistis me. Nudus:
& non oꝑuistis me. Infirmus & in carcere:
& non uisitastis me. In quib uerbis conside¬
rare necesse est. si m eternum ignem uadit
qui propria non tribuit: quo iturus ẽ. ille
qui aliena intuste diripit: Si gehennȩ igni¬
bus mancipatur tenax: qua pęna torquen¬
dus ẽ. rapax: Si dam pnat᷑ qui non uestiuit
nudum: quid patietur qui uestito tulit
amictum: Si inquam in ignẽ ȩternum ua¬
dit qui infirmũ &e in carcere positum non
uisitat: qua damnatione plectendus est qui
frẽm gladiis insequitur: qui humano cru¬
ore polluitur: qui de ꝓpriis habitaculis
pupillos &e uiduas uiolenter expellit: qui
luxuria se ipsum deturpat: qui falso testimo
hȩc & alia his similia. scõrum imitemur exempla:

Expanded text:
nem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis nem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. Esurivi enim, et non dedistiere. Hospes eram, et non collegistis me; nudus, et non operuistis me; infirmus et in carcere, et non visitastis me. In quibus verbis considerare necesse est, si in aeternum ignem vadit, qui propria non tribuit, quo iturus est ille, qui aliena iniuste diripit? Si gehennae ignibus mancipatur tenax, qua poena torquendus est rapax? Si damnatur, qui non vestiit nudum, quid patietur, qui vestito tulit amictum? Si, inquam, in ignem aeternum vadit, qui infirmum et in carcere positum non visitat, qua damnatione plectendus est, qui fratrem gladiis insequitur, qui humano cruore polluitur, qui de propriis habitaculis pupillos et viduas violenter expellit, qui luxuria se ipsum deturpat, qui falso testimonhaec et alia his similia, sanctorum imitemur exempla,
Abbreviated transcription (Latin):
qui iniquitatẽ diligit: animam suã odit. Et qͥ
animã suam odit: neminem diligit. Ergo si
ad coñtubernium malignitatis ac peccandi
societatẽ contribules uocamus: ꝓculdubio
& nos ipsos & illos non amamus. Undeutin
ꝓximis nr̃a dilectio sit sincera: primum nr̃a
uita amalis remota. & omnib sit bonis ornata
atq adhoc a nobis fr̃s amentur: ut nobis in sa¬
crȩ religionis consorcio socientur. Ut ergo ca¬
ritatẽ fraternitatis ꝑfectam habeamus: bo¬
na quȩ nobis fieri uolumus fr̃ib faciamus. Et
quȩ pati refugimus: aliis nullatenus inferamꝰ:
Elemosinarum uero oꝑa ꝓut possumus hyla¬
riter faciamus: quia qui eas fecerint in extre¬
mo examine maximã laudem adepturos non
ignoramus. Sterilitas uero earum si omissȩ
fuerint ab his qui eas facere prȩualent: eter¬
ni ignis ac ꝑpetui supplicii eos obnoxios red¬
detꝰ sicut ipse dñs dictiirum se sinstris
cõminatur dicens. Ite maledicti in ig¬

Expanded text:
qui iniquitatem diligit, animam suam odit, et qui qui iniquitatem diligit, animam suam odit, et qui animam suam odit, neminem diligit. Ergo si ad contubernium malignitatis ac peccandi societatem contribules vocamus, procul dubio et nos ipsos et illos non amamus. Unde, ut in proximis nostra dilectio sit sincera, primum nostra vita a malis remota et omnibus sit bonis ornata atque ad hoc a nobis fratres amentur, ut nobis in sacrae religionis consortio socientur. Ut ergo caritatem fraternitatis perfectam habeamus, bona quae nobis fieri volumus fratribus faciamus, et quae pati refugimus, aliis nullatenus inferamus. Aeleinosinarum vero opera, prout possumus, hilariter faciamus, quia qui eas fecerint, in extremo examine maximam laudem adepturos non ignoramus. Sterilitas vero earum, si omissae fuerint ab his qui eas facere praevalent, aeterni ignis ac perpetui supplicii eos obnoxios reddet, sicut ipse Dominus dicturum se sinistris comminatur, dicens: Ite maledicti in ig
Abbreviated transcription (Latin):
rȩterea spem diuinȩ ꝓmissionis futuro¬
rumq bonoꝵ stabiliter usq ad finem
nr̃m firmam retineamus: & ne diabolici
scorpionis aculeo calcaneum hoc est finẽ
nr̃m obseruantis uulneremur omnino ca¬
ueamus. Caritatis uero principale in dum̃¬
tum bistincto cocco hoc ẽ gemino prȩcep¬
to dilectionis contextum suꝑ omnia in no¬
bis maneat quȩ a nobis totius maliciȩ inui¬
dentiam expellat: nerex in grediens scis¬
sis odiorum pannis nos circuntectos inue¬
nerit. pedib ac manib ligatis in exterio¬
res tenebras mitti prȩcipiat. Quȩ sunt
autem illa duo prȩcepta caritatis: Pxi¬
mum quidẽ ut dm̃ ex toto corde tota ani¬
ma. & tota uirtute. Scd̾m autem: ut ꝓximũ
sicut nos ipsos diligamus. Sed inprimo man¬
dato mensura nulla ponitur: quia ex toto fi¬
eri prȩcipitur. In scdo uero modus amandi di¬
citur: cum sicut nos diligi iubetur. Ergo dis¬
cutiamus. si nosmet ipsos iure amamus. Nã

Expanded text:
Praeterea spem divinae promissionis futuroPraeterea spem divinae promissionis futurorumque bonorum stabiliter usque ad finem nostrum firm am retineamus et, ne diabolici scorpionis aculeo calcaneum, hoc est finem nostrum, observantis vulneremur, omnino caveamus. Caritatis vero principale indumentum, bis tincto coceo, hoc est gemino praecepto dilectionis, contextum, super omnia in nobis maneat, quae a nobis totius malitiae invidentiam expellat, ne rex ingrediens, si scissis odiorum pannis nos circumtectos invenerit, pedibus ac manibus ligatis, in exteriores tenebras mitti praecipiat. Quae sunt autem illa duo praecepta caritatis? Primum quidem, ut Deum ex toto corde, tota anima et tota virtute, secundum autem, ut proximum sicut nos ipsos diligamus. Sed in primo mandato mensura nulla ponitur, quia ex toto fieri praecipitur. In secundo vero modus amandi dicitur, cum sicut nos diligi iubetur. Ergo discutiamus, si nosmet ipsos iure amamus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
si pecraminũ nr̃orum obstacula remoueamꝰ:
atq dũ ad huc iudex sustinet. legationẽ bono¬
rum actuum & prȩcum ad illũ mitt̾amus:
& ea quȩ pacis sunt tanto mediante causidi¬
co postulemus. Dumq introitum ioseph ueri
idest. xp̃i sustinemus: munera quȩ ei placeant¬
Nimirum fides. spes caritas: cȩtereq his ap¬
pendices sp̃ualium fructuum actiones. Ac
primo quidem ut fidei intemerata inysteria
custodiamus. patrem & filium ac sp̃m scm̃
ꝑsonis corde credamus: dre autẽ ad salutẽ
nrãm confiteamur: & ne fides sine oꝑibus
ociosa. ac sicut ȩccłȩ doctores dicere uoluer̃t
quasi corpus mortuũ sine anima sit: eandẽ
bonis actionib ut ita dicam uiuificarecure¬
mus. Illius etiam iuramenti quod in bapti¬
smno spopondimus recordim᷑: & nos diabolo
pompisq mundi abrenuntiasse non obli¬
uiscamur uestemq candi. dam quam
tunc purificati accepimus: immaculatã
ante tribunal ipsus ꝑferre curemus:

Expanded text:
si peccaminum nostrum obstacula removeatnus si peccaminum nostrum obstacula removeatnus atque, dum adhuc iudex sustinet, legationem bonorum actuum et precum ad illum mittamus et ea quae pacis sunt, tanto mediante causidico, postulemus, dumque introitum Ioseph veri, id est Christi, sustinemus, munera quae ei placeantNimirum fides, spes, caritas ceteraeque his appendices spiritalium fluctuum actiones. Ac primo quidem, ut fidei intemerata mysteria custodiamus, Patrem et Filium ac Spiritum soriae in tribus personis corde credamus, ore autem ad salutem nostram confiteamur. Et ne fides sine operibus otiosa ac, sicut ecclesiae doctores dicere voluerunt, quasi corpus mortuum sine anima sit, eandem bonis actionibus, ut ita die am, vivificare curemus. Illius etiam iuramenti quod in baptismo spopondimus recordemur et nos diabolo pompisque mundi abrenuntiasse non obliviscamur vestemque candidam, quam tunc purificati accepimus, inmaculatam ante tribunal ipsius perferre curemus.
Abbreviated transcription (Latin):
pħe cum cantoribus: ouantes adeptȩ immor¬
talitatis gaudiis: fulgentes coronis atq sto¬
us candidissimis: tantorũ largitori bonoꝵ
laudibus canunt mellifluis: beatꝰ popłs
cuius dñs ds̃ eius
uib cęli senatorib beatus amandus co-¬
pulatus ornam̃tis infulatus pontifica.¬
lib palmis fultus uernat uictricibus: redi¬
mitus auratis geminatisq diadematib in mol¬
libus fulchris celsisq recubat sedib̾ atq ip¬
sum mundi huius solem habens sub pedibꝰ
intam in effabilibus hodie letatur cubilibꝰ:
Uius regni consortium ut ꝑciꝑe meream᷑
orando petamus: introitũq ipsius bene¬
uiuendo queramus: ianuamq illiꝰ in bomsꝰ
oꝑibus ꝑseuerando pulsemus: atq ut illud
adipisci mereamur patrocinia tanti patris
requiramus. Nec dubiũ quia fauebit pus
filioꝵ suorum desideriis: sinon degeneres ef¬
fecti eiꝰ sequi uestigia negligamus. Plurimũ
quippe de eiꝰ regni ingressu fidere debemus

Expanded text:
rophetae cum cantoribus, ovantes adeptae inmorrophetae cum cantoribus, ovantes adeptae inmortalitatis gaudiis, fulgentes coronis atque stolis candidissimis, tantorum largitori bonorum laudibus canunt mellifluis, beatus populus, cuius dominus Deus eius. Quibus caeli senatoribus beatus Amandus copulatus, ornamentis infulatus pontificalibus, palmis fultus vernat victricibus, redimitus auratis geminatisque diadematibus, in mollibus fulcris celsisque recubat sedilibus, atque ipsum mundi huius solem habens sub pedibus, in tam ineffabilibus hodie laetatur cubilibus. Huius regni consortium ut percipere mereamur, orando petamus introitumque ipsius benvivendo quaeramus ianuamque illius in bonis operibus perseverando pulsemus atque, ut illud adipisci mereamur, patrocinia tanti patris requiramus. Nec dubium, quia favebit piis filiorum suorum desideriis, si non degeneres effecti eius sequi vestigia neglegamus. Plurimum quippe de eiusdem regni ingressu fidere debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quic quippe seruit poli firmam̃ nat¬
tum cum distinctis motibͥ fulgens sol
& luna pallens cum igneis siderybus: terra
laudat cum cunctis ad se ꝑtinentibus: ma¬
re magnũ & spatiosum cum nauibus: om̃ibꝰ¬
q animalib quorũ non ẽ. numerꝰ. hunc in¬
ferna pauent: eiusq conclusit in carceri¬
bus. Quem benedicit cęli camera cum uni¬
uersis agminib: angłi. arcangłi. throni cum
dñationib uirtutes: potestates. cherubim.
ac seraphim. cum principatibus. in defessa uo¬
ce cantant dulcisonis contentib. Sc̃s. sc̃s. sc̃s
ulget ibi maria geminis ornata priuile¬
giis: pudore intemerate uirginitatis:
&e creatoris sui partu honorabilis: om̃i ex par¬
te choreis stipata uirgineis. Hic abrahã &e re¬
liqui patriarchȩ. cum apłis om̃ibꝰ: abel iustꝰ
cum uniuersis martyribus moyses & aha¬
ron cum sacerdotib. samuh el cum reliquis
nomen eius inuocantibus: dauid & cȩteri ꝓ¬

Expanded text:
Huic quippe servit poli firmamenHuic quippe servit poli firmamentum cum distinctis motibus, fulgens sol et luna pallens cum igneis sideribus, terra laudat cum cunctis ad se pertinentibus, mare magnum et spatiosum cum navibus omnibusque animalibus, quorum non est numerus. Hunc inferna pavent eiusque conclusi in carceribus. Quem benedicit caeli camera cum universis agminibus; angeli, archangeli, throni cum dominationibus, virtutes, potestates, Cherubim ac Seraphim cum principatibus indefessa voce cantant dulcisonis concentibus: Sanctus, sanctusuum dominus. Fulget ibi Maria geminis ornata privilegiis, pudore intemeratae virginitatis et creatoris sui partu honorabilis, omni ex parte choris stipata virgineis. Hic Abraham et reliqui patriarchae cum apostolis omnibus, Abel iustus cum universis martyribus, Moyses et Aaron cum sacerdotibus, Samuhel cum reliquis nomen eius invocantibus, David et ceteri p
Abbreviated transcription (Latin):
tas dñs diligit: quȩ sunt duodecim singu¬
lis margaritis fabricatȩ. Que ciuitas noctẽ
non habet: de sole non eget: quia claritas
dei illam illuminat. Cuius habitator. &
conditor ds̃. Gloriosa dicta sunt de te ciuitaᷤ
dei. Sicut letantium omniũ habitatio inte:
quã illud in estimabile regnũ metu mor¬
tis alienum: quo nullus miser admitti¬
tur: nullus felix excluditur. In quo dñs
uirtutũ et rex głȩ singularis pulchritudo
quia mehil pulcrius: sũmumq bonum
quo nichil melius: in conparabiliter sc̃s: in¬
effabiliter magnus in habitat: totamq illius
patriȩ amenitate lumine sui splendoris irra¬
diat. Qui quam uis uelut omnium artifex
omnẽ in se uirtutem continens nullo egeat:
cunctaq ꝑse penetrans in euitabili oculo u¬
niuersa ꝑspiciat: dextraq om̃ipotentissima
trinam tocius orbis machinam contineat: ta¬
men in sui famulatus obsequio uniuersam
creaturam arbitrio mirande potestatis incli

Expanded text:
tas Dominus diligit, quae sunt duodecim singutas Dominus diligit, quae sunt duodecim singulis margaretis fabricatae. Quae civitas noctem non habet et sole non eget, quia claritas Dei eam illuminat. Cuius habitator et conditor Deus: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei, sicut laetantium omnium habitatio in te. O quam inestimabile illud regnum metu mortis alienum, quo nullus miser admittitur, nullus felix excluditur! In quo Dominus virtutum et rex gloriae singularis, pulchritudo, qua nihil pulchrius, summumque bonum, quo nihil melius, incomparabiliter sanctus, ineffabiliter magnus inhabitat totamque illius patriae amoenitatem lumine sui splendoris inradiat. Qui quamvis velut omnium artifex omnem in se virtutem continens, nullo egeat, cunctaque per se penetrans, inevitabili oculo universa perspiciat dextraque omnipotentissima trinam totius orbis machinam contineat, tamen in sui famulatus obsequiouniversam creaturam arbitrio mirandae potestatis inclinat.
Abbreviated transcription (Latin):
ȩuangłium xp̃i barbaris nationib annun¬
tiauit: ipsamq prȩdicationem signis sub¬
sequentibus confirmauit:
ro tantis ergo & talib seruitutis obsequi¬
is ad dñi sui gaudia ꝑuenire meruit:
atq ante mundi constitutionẽ eum idem
dñs prȩdestinauit: & in libro uitȩ ascripsit:
Prȩterea missis obuiam cȩtib angelicis ex¬
cȩpit: atq eius capiti coronam imposuit.
qualẽ tam gloriosum imꝑatorem dare
decuit: qualẽq tam uictorio sissimũ mili¬
tem a tanto principe suscipere dignum
fuit. Quem in suꝑ cȩlestis regni consortẽ
effecit: scõrumq omniũ cętib in illa mi¬
rabili ciurtate coaduna uit:
uius ciuitatis scilicet ierusalem funda¬
m̃ta in montib suꝑnis posita: duodecĩ
lapidib prȩciosis edificata: & duodecim
apłorum nominib sunt insignita. Cuius
platea auro mundo ac uitro lucido ẽ. ꝑorna¬
ta. Cuius portas in culmine montis sion posi¬

Expanded text:
euangelium Christi barbaris nationibus adnuneuangelium Christi barbaris nationibus adnuntiavit ipsamque praedicationem signis subsequentibus confirmavit. Pro tantis ergo et talibus servitutis obsequiis ad Domini sui gaudia pervenire meruit, ad quae ante mundi constitutionem eum idem Dominus praedestinavit et in libro vitae adscripsit. Praeterea, missis obviam coetibus angelicis, excepit atque eius capiti coronam inposuit, qualem tam gloriosum imperatorem dare decuit qualemque tam victoriosissimum militem a tanto principe suscipere dignum fuit. Quem insuper caelestis regni consortem effecit sanctorumque omnium coetibus in illa mirabili civitate coadunavit. Cuius civitatis, scilicet Hierusalem, fundamenta in montibus supernis posita, duodecim lapidibus pretiosis aedificata et duodecim apostolorum nominibus sunt insignita, cuius platea auro mundo ac vitro lucido est perornata. Cuius portas in culmine montis Sion posi
Abbreviated transcription (Latin):
complexus est: cum se. xp̃i assumere serui¬
tium. & de terrenis substantiis nichil adi-¬
pisci uelle testatus est
is iuuentutis suȩ primordiis similia
in toto uitȩ sue cursu actionum insig¬
nia subiungens: mirabile in xp̃o suȩ dile¬
tionis inditium dedit. Cuiꝰ etiam amoris
ĩ mensitas: eum ad sepulchra beatorũ apłoꝵ
romam ꝑduxit. Ibiq petro cę̧lestis portę̧ da¬
uigero sibi apparente potituᷤ eius familiari
colloquio: consolationem atq exortationem
tanti amici diu desideratam audiuit. a qͦ
etiã prȩdicationis ministerium apłici uide¬
licae officii functionẽ suscepit: opusq illud
quod ille implere cruce prȩuentus non po¬
tuit: fideli cõministro cõmittere curauit:
eumq sua auctoritate ad apłoatum galliȩ̨
regionis ꝓmouit. Qui tanti executor prȩcep¬
ti officium sibi creditum libenter expleuit⁊
huiꝰq rei gr̃a exteras regiones adiuit: atq

Expanded text:
complexus est, cum se Christi adsumere servicomplexus est, cum se Christi adsumere servitium et de terrenis substantiis nihil adipisci velle testatus est. His iuventutis suae primordiis similia in toto vitae suae cursu actionum insignia subiungens, mirabile in Christo suae dilectionis indicium dedit. Cuius etiam amoris inmensitas eum ad sepulchra beatorum apostolorum Romam perduxit, ibique, Petro caelestis portae clavigero sibi apparente, potitus eius familiari colloquio, consolationem atque exhortationem tanti amici diu desideratam audivit. A quo etiam praedicationis ministerium, apostolici videlicet officii functionem, suscepit, opusque illud, quod ille implere cruce praeventus non potuit, fideli comministro committere curavit eumque sua auctoritate ad apostolatum Gallicae regionis promovit. Qui tanti exsecutor praecepti officium sibi creditum libenter explevit, huiusque rei gratia exteras regiones adivit atque
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝑcussisse credendus est. Suggestio itaq
illa ꝑ patrem facta clypeo fidei atq amore
xp̃i repulsa est: qui discipulo ad sepelien¬
dum patrẽ ire uolenti respondit dicens:
Sine mortuos sepelire mortuos suos: tu au¬
tem uade annuncia regnum dei. Quam
prudens ergo & quam eruditioni fideliũ
habilis quamq audientib salubris sermo
erit: quem dei seruus patri suo se ad secula¬
ria reuocanti reddidit. Ipsi quidem tunc
singulariter ab eodem dictus: sed omnib
pie uolentibꝰ uiuere in xp̃o manifestatꝰ:
In quo & sũma ueteris legis ac doctrina ꝓ¬
phȩticȩ lectionis continetur: &e plenitudo
euangłicȩ ꝑfectionis constare cognoscitur:
Exueteri quippe testamento cum leuitis
hereditatẽ terrestrem refugit: & cum dauid
ꝓpħa dñm partẽ hereditatis suȩ dixit. Sed
& illud. Portio mea dñe in terra uuentiũ:
atq cum ieremia. Pars mea dñs dixit ani¬
ma mea. Noui uero testam̃ti ꝑfectionem

Expanded text:
tu percussisse credendus est. Suggestio itaque tu percussisse credendus est. Suggestio itaque illa per patrem facta clipeo fidei atque amore Christi repulsa est, qui discipulo ad sepeliendum patrem ire volenti respondit, dicens: Sine mortuos sepelire mortuos suos; tu autem vade, adnuntia regnum Dei. Quam prudens ergo et quam eruditioni fidelium habilis, quamque audientibus salubris sermo erit, quem Bei servus patri suo se ad saecularia revocanti reddidit, ipsi quidem tunc singulariter ab eodem dictus, sed omnibus pie volentibus vivere in Christo manifestatus ! In quo et summa veteris legis ac doctrina propheticae lectionis continetur et plenitudo euangelicae perfectionis constare cognoscitur. Ex veteri quippe testamento cum levitis hereditatem terrestrem refugit et cum David propheta Dominum partem hereditatis suae dixit, sed et illud: Portio mea, Domine, in terra viventium, atque cum Hieremia: Pars mea Dominus, dixit anima mea. Novi vero testamenti perfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
chinamentũ constanter adiit: equanimi¬
ter ꝑtulit: sapienter superauit. Sicut em̃
beatum iob post multa calamitatis mala
mulieris ad hoc reseruatȩ uerbiᷤᷤ atq aml¬
corum suggestione pulsauit: sic ce hunc
om̃ib mundi delectabilib abiectis: blan-¬
dis ꝑ patrem carnalẽ suasionib irretire
ut legitur cȩpit laqueis. scilicet accasibus
quib anime ad cȩlestia tendentes adter¬
restria retrahi consuerunt. Sed scĩssimus
adolescens amandus colũba ad fenestras
oculorum suors non miluus fuit: quia ter¬
rena ac caduca sibi oblata. ita patri respon¬
dens repudiauit. Nichil michi pater tã
ꝓprium uidetur: quam ut xp̃i assumam
seruitiũ: qui ẽ. pars & hereditas mea. De
paternis qͥppe substantiis nichil adipisci
cupio: solummͦ ut xp̃o militem ꝑmitte: quo
responso diabolo cum aucupio suo omniq
uisco quo fallere assuecus est in nichilum
redacto: non minus eum quã fulminis ic¬

Expanded text:
chinamentum constanter adiit, aequanimichinamentum constanter adiit, aequanimiter pertulit, sapienter superavit. Sicut enim beatum Iob post multa calamitatis mala mulieris ad hoc reservatae verbis atque amicorum suggestione pulsavit, sic et hunc, omnibus mundi delectabilibus abiectis, blandis per patrem carnalem suasionibus inretire, ut legitur, coepit, laqueis scilicet ac casibus, quibus animae ad caelestia tendentes, ad terrestria retrahi consuerunt. Sed sanctissimus adolescens Amandus columba ad fenestras oculorum suorum, non milvus fuit, quia terrena ac caduca sibi oblata, ita patri respondens, repudiavit: Nihil mihi, pater, tam proprium videtur, quam ut Christi adsumam servitium, qui est pars et hereditas mea. De paternis quippe substantiis nihil adipisci cupio, solummodo, ut Christo militem, permitte. Quo responso diabolo cum aucupio suo omnique visco quo fallere assuetus est in nihilum redacto, non minus eum quam fulminis ic
Abbreviated transcription (Latin):
than serpentem scilicet uectem propter
crudelitatẽ. tortuo sum uero ꝓpter insidia¬
rum fraudem hamo crucis in uncauit. eiꝰq
maxillam propter penitentum euasionẽ
armilla ꝑforauit: eundem adeuoratione
ipsius eripuit. atq in os illius ipsum ingre¬
di non ꝑmisit: sed eiusdẽ signi uirtute qͦ
ab ipso ẽ. suꝑatas. a seruo etiam retro redi¬
re coactus. Sicq in primo congressu ab eo¬
dem uictus: amplius tam manifeste confli¬
ctum cum eo mnire non est ausus. Quia ut
ẽ. sollers & astutus: addidicit in ipsis infan¬
tiȩ anns. quȩ eẽnt incrementa subsecutu.¬
ra uirtutis. Hoc itaq signo se signifer iste
primum nobilitauit: & qui in priori ac¬
tu mundũ cũ concupiscentiis suis contemp¬
sit: in scđo ipsum quẽ mundi principem
xp̃c dicit sublimiter triumphauit:
Ie mimis itaq his gestis mundi calcati
ac serpentis repulsi tropheo laureatus
tercium nichilominꝰ fraudis diabolicȩ ma¬

Expanded text:
than serpentem, scilicet vectem propter than serpentem, scilicet vectem propter crudelitatem, tortuosum vero propter insidiarum fraudem, hamo crucis inuncavit eiusque maxillam propter paenitentum evasionem armilla perforavit, eundem a devoratione ipsius eripuit atque in os illius ipsum ingredi non permisit, sed eiusdem signi virtute, quo ab ipso est superatus, a servo etiam retro redire coactus. Sicque in primo congressu ab eodem victus, amplius tam manifeste conflictum cum eo inire non est ausus, quia ut est sollers et astutus, addidicit in ipsis infantiae annis, quae essent incrementa subsecutura virtutis. Hoc itaque signo se signifer iste primum nobilitavit, et qui in priori actu mundum cum concupiscentiis suis contemsit, in secundo ipsum, quem mundi principem Christus dicit, sublimiter triumphavit. Geminis itaque his gestis, mundi calcati ac serpentis repulsi tropheo laureatus, tertium nihilominus fraudis diabolicae ma
Abbreviated transcription (Latin):
hoc scło & uitã ȩternam thronumq iudicia¬
bus ad nectam: dimissis ut prȩlatũ. ẽ. mundi
negotiis cũ concupiscenciis suis: nequaquã
se ꝓprio magisterio credidit: sed rationa¬
biliter in coata rationabilius augmentare
studens: ad oiam insulam oceano mari con¬
tiguam nauigauit: ibiq fr̃ĩb spũalibus re¬
ꝑtis. eorum se eruditionibus cõmendauit:
Aquib ꝑ insulam obȩdientiȩ causa deam¬
bulare uissus: serpentẽ immanem obiuũ
habuit. Quem ab eodem loco premisso cru¬
cis uexillo potenti uerboꝵ uirtute fuganᷤ
dicto citius ad latebras remeare coegit:
Quem nequaquam ad xp̃i iuuenẽ fortui.¬
tu uenisse credendum: sed antiquum hu¬
mani generis inimicum ut semꝑ inuidum
antiquȩ maliciȩ arma repetisse: etꝰq cep¬
tis salubrib obuiare temptauisse: bene con¬
scius quo satellite ꝓtoplastos de florigera
paradisi sede excusserit. Sed xp̃c qui leuia¬

Expanded text:
hoc saeculo et vitam aeternam thronumque iudichoc saeculo et vitam aeternam thronumque iudicbus adnectam, dimissis, ut praelatum est, mundi negotiis cum concupiscentiis suis, nequaquam se proprio magisterio credidit, sed rationabiliter inchoata rationabilius augmentare studens, ad Ogiam insulam oceano mari contiguam navigavit, ibique fratribus spiritalibus repertis, eorum se eruditionibus commendavit. A quibus per insulam oboedientiae causa deambulare iussus, serpentem inmanem obvium habuit, quem ab eodem loco, praemisso crucis vexillo, potenti verborum virtute fugans, dicto citius ad latebras remeare coegit. Quem nequaquam ad Christi iuvenem fortuitu venisse credendum, sed antiquum humani generis inimicum, ut semper invidum, antiquae malitiae arma repetisse eiusque coeptis salubribus obviare temptavisse, bene conscius, quo satellite protoplastos de florigera paradysi sede excusserit. Sed Christus, qui Levia
Abbreviated transcription (Latin):
pleta transcendit: & ad sum mũ fastigii tho-¬
mal alis caritatiseuolauit: Nemo enim san¬
ctorum quorum uitas legimus illius prę¬
cepti uinculum ligaminum nodis forcius
quam iste absoluit: quippe qui moras di¬
stra hendi ac distribuendi non ferens qua¬
si inmane prȩcipitium uitaret a rebus pa¬
ternis aufugit: reiciens mundo quȩ sua sunt.
se ipsum auctori suo restituit. Ipsos etiam
cęli ianitores petrum dico & andream. ia co¬
bum. & ioħem: nec in dexteram nec in sinis¬
tram declinans imitatus est. Iili enim nauẽ
& retia quȩ sola habebant quorũq ut ante
nos dictum ẽ. usu actuq uiuebant:. ad uniꝰ
uissionis uocem cum uoluntate habendi re¬
liquerunt: iste uero domum & hereditatem
ipsam etiam patriã cum parentibus suis si¬
mul &e desideria habendi dimisit. Et ie circo
illud quod petro apło suꝑ his int̃roganti dñs
spoponderat ac quisiuit: centuplũ scilicet in

Expanded text:
pleta, transcendit et ad summum fastigii thopleta, transcendit et ad summum fastigii thomal alis caritatis evolavit. Nemo enim sanctorum, quorum vitas legimus, illius praecepti vinculum ligaminum nodis fortius quam iste absolvit, quippe qui moras distrahendi ac distribuendi non ferens, quasi inmane praecipitium vitaret, a rebus paternis aufugit, reiciens mundo, quae sua sunt, se ipsum auctori suo restituit. Ipsos etiam caeli ianitores, Petrum dico et Andream, Iacobum et Iohannem, nec in dextram nec in sinistram declinans, imitatus est. Illi enim navem et retia quae sola habebant, quorumque, ut ante nos dictum est, usu actuque vivebant, ad unius iussionis vocem cum voluntate habendi reliquerunt; iste vero domum et hereditatem, ipsam etiam patriam cum parentibus suis, simul et desideria habendi dimisit, et idcirco illud quod Petro apostolo super his interroganti Dominus spoponderat adquisivit, centuplum scilicet in
Abbreviated transcription (Latin):
n ꝑ quem diabolus exprimitur rore diui-¬
nȩ grãȩ liberatus. mundum qui in maligno
positus est quasi sodomam ardentem fugi¬
ens: non ut loth segor paruula minorum sci¬
licet prȩceptorum functione contentus: ad
montẽ sũmarum uirtutum anhelanter as¬
cendit. Cuius uidelicet ꝑfectionis arcẽ in euan¬
głio dñs iuueni glorianti quod om̃ia legis mo¬
saice p̃cepta complesset: ostendit ita dicens:
adhuc unũ tibi de est. uade uende om̃ia q̃
habes & dapauꝑib: & habeb̃ thesaurum in cȩ¬
lo: ce ueni sequere me:
is auditis amandus puer uenerabilis e¬
uangłicis uerbis. non ut prȩdictus ad oles¬
cens merens abiit: tristisue intecta refugit:
sed ipsam xp̃i iussionẽ quantocius oꝑe adim¬
pleuit. Iilius uero mandati priora cõmata
quȩ iubent uade & uende omia quȩ habes
& da pauꝑibꝰ: quasi adhuc ima ab ipsis etiã
gentilium phylosophis aliqua ex parte com-¬

Expanded text:
per quem diabolus exprimitur, rore diviper quem diabolus exprimitur, rore divinae gratiae liberatus, mundum, qui in maligno positus est, quasi Sodomam ardentem fugiens, non ut Loth Segor parvula, minorum scilicet praeceptorum functione contentus, ad montem summarum virtutum anhelanter ascendit. Cuius videlicet perfectionis arcem in euangelio Dominus iuveni glorianti, quod omnia legis Moysaicae praecepta complesset, ostendit, ita dicens: Adhuc unum tibi deest. Vade, vende omnia quae habes et da pauperibus et habebis thesaurum in caelo, et veni, sequere me. His auditis Amandus puer venerabilis euangelicis verbis non ut praedictus adolescens maerens abiit tristisve in tecta refugit, sed ipsam Christi iussionem quantotius opere adimplevit. Illius vero mandati priora commata, quae iubent: Vade et vende omnia quae habes et da pauperibus, quasi adhuc ima ab ipsis etiam gentilium philosophis aliqua ex parte com
Abbreviated transcription (Latin):
tur clausas habere horruit: quia & si os¬
tiolum ad episcopatum coactus habuit: id
ipsum peregrino & uiatori cuicunq pa¬
tuit. Nec terrenis fructib frui concupiuit:
quia & adam uetiti pomi gustu de paradiso
eiectum recoluit. & ad lignũ uitȩ in medio
paradisi plantatum ꝑuenire desiderant̃
optauit. Et ut breui epilogo infinita quȩ
hinc possunt dici complectar: mundum
cũ om̃ib quȩ in eo uidentur delectabilib
quasi purgamenta & quisquilias contemp¬
sit: solamq xp̃i pulchritudinem ad amauit:
ui etiã inferiora ueteris ac noui testam̃¬
ti prȩcepta suꝑgrediens: in primo iuuen-¬
tutis flore id quod sũmum ẽ. adimpleuit.
abrahe principis fidei nostrȩ ꝑfectionẽ imi¬
tatus : qui uoce domini audita exi de terra
tua & de cognatione tua mox paruit. Qui
sicut ab igne chaldeoꝵ merito fidei saluatꝰ
ẽ: sic iste ab incentiuis uicioꝵ diumo mune-¬
re ereptus: atq acamino babilonici tyran

Expanded text:
tur, clausas habere horruit, quia, etsi ostur, clausas habere horruit, quia, etsi ostiolum ad episcopatum coactus habuit, id ipsum peregrino et viatori cuicumque patuit. Nec terrenis fructibus frui concupivit, quia et Adam vetiti pomi gustu de paradyso eiectum recoluit et ad lignum vitae, in medio paradysi plantatum, pervenire desideranter optavit. Et ut brevi epilogo infinita, quae hinc possunt dici, complectar, mundum cum omnibus quae in eo videntur detestabilibus quasi purgamenta et quisquilias contemsit solamque Christi pulchritudinem adamavit. Qui etiam inferiora veteris ac novi testamenti praecepta supergrediens, in primo iuventutis flore id quod summum est adimplevit, Abrahae principis fidei nostrae perfectionem imitatus, qui voce Domini audita: Exi de terra tua et de cognatione tua, mox paruit. Qui sicut ab igne Chaldeorum merito fidei salvatus est, sic iste ab incentivis vitiorum divino munere ereptus atque a camino Babylonici tiranni,
Abbreviated transcription (Latin):
neris necessitas ita expeciit. concauis ma¬
nib naturȩ satiffecit: quia acetum illud
austerum quod peniculo in fusum suus
bibit dñs: ab animo suo nequaquam re¬
mouit. Simulq illud quod ex itinere fati¬
gatus. de situla samaritane aquam bibe-
copias ornamentis discolorib faleratas
omnino non quȩsiuit: quamuis plurimã
partẽ orbis prȩdicando circum ierit. qui a
illud officiũ sibi in iunctum pedes more a¬
postolico adimpleuit. Et si labor itineris
aut infirmitas senectutis iam fessa his ex¬
eguit: uilis a selli terga insidens humilitatiᷤ
exempla quȩ xp̃c cultorib suis reliquerat
non omisit:
undamenta urbium muralia quȩ a ca¬
in de cȩlestib desꝑato primũ in terra
extrui cepta sunt: huic quasi peregrino
quotidie hinc transituro ꝓ nichil o uilue¬
runt. Non enim hic ut apostolus dicit ci¬
uitatẽ manentem habuit: sed futurã tota
mente quesiuit:
rȩterea ostioꝵ ualuas quib in opes arcen¬

Expanded text:
teneris necessitas ita expetiit, concavis mateneris necessitas ita expetiit, concavis manibus naturae satisfecit, quia acetum illud austerum, quod peniculo infusum suus bibit Dominus, ab animo suo nequaquam removit simulque illud, quod ex itinere fatigatus de situla Samaritanae aquam bibercopias ornamentis discoloribus faleratas omnino non quaesivit, quamvis plurimam partem orbis praedicando circumierit, quia illud officium sibi iniunctum pedes more apostolico adimplevit. Et si labor iteneris aut infirmitas senectutis iam fessa his eguit, vilis aselli terga insidens, humilitatis exempla, quae Christus cultoribus suis relinquerat, non omisit. Fundamenta urbium muralia, quae a Cain de caelestibus desperato primum in terra exstrui coepta sunt, huic quasi peregrino, cotidie hinc transituro, pro nihilo viluerunt. Non enim hic, ut apostolus dicit, civitatem manentem habuit, sed futuram tota mente quaesivit. Praeterea ostiorum valvas, quibus inopes arcen
Abbreviated transcription (Latin):
sericas obrizo in bratteas tenuato contex¬
tas. nec habuit nec habere uoluit: quia pan¬
nos illos quib dñs eius in prȩsepio tectus
ẽ. considerauit. Indignumq duxit miles
prȩciosis uti uestibus: cuiꝰ rex indum̃tis oꝑ¬
tus ẽ. uilibus. Sed ꝓ illis carnis edoman¬
de ac tegende gr̃a: asꝑo cilicio ẽ. circunte¬
ctus. De cibis deniq pudor ẽ. aliquid dicere
exquisitis quos omnino ore non attigit:
quia hordeum rusticorũ animalium eduli¬
um cinere mixtum manducans: eius m̃¬
sura ꝑmodica suum corpusculum sustenta¬
uit potius quam saginauit:
asa preterea prȩciosa magni ponderis
ac decoris quib epulȩ potentib huius
scłi inferuntur omnino postposuit: quia
cibus hordei quo usus ẽ. fercula nequaquã
talia requirit. Sed & uina exquisita quȩ
gemmatis auratisq ac ꝑlucidis aquib dã
hauriuntur poculis ore non attigit: sed
aquȩ gustum uasculo neglecto & suti¬

Expanded text:
sericas, obrizo in bratteas tenuato contexsericas, obrizo in bratteas tenuato contextas, nec habuit nec habere voluit, quia pannos illos, quibus Dominus eius in praesepio tectus est, consideravit. Indignumque duxit miles pretiosis uti vestibus, cuius rex indumentis opertus est vilibus, sed pro illis carnis edomandae ac tegendae gratia aspero cilicio est circumtectus. De cibis denique pudor est aliquid dicere exquisitis, quos omnino ore non attigit, quia hordeum, rusticorum animalium edulium, cinere mixtum manducans, eius mensura permodica suum corpusculum sustentavit potius quam saginavit. Vasa praeterea pretiosa magni ponderis ac decoris, quibus epulae potentibus huius saeculi inferuntur, omnino postposuit, quia cibus hordei quo usus est fercula nequaquam talia requirit. Sed et vina exquisita, quae gemmatis auratisque ac perlucidis a quibusdam hauriuntur poculis, ore non attigit, sed aquae gustum, vasculo neglecto, et si i
Abbreviated transcription (Latin):
urum & argentum quȩ principaliter a¬
uaris mortalium scriniis concluduntur.
aut etiam sub terrã defodiuntur: que etiã
plus prȩciosa quã animas uidicant. dum
ꝓeis perire non formidant: quasi lutum
postposuit: quia illud aurum ignitum qd̾̃
xp̃c in apocalypsi a se emere suadet concupi¬
uit. Argentumq corruptibile: eloquio scri¬
pturarum septies repurgato cõmutauit:
Sed & illud euangelii prȩceptum quo dicit᷑
nolite possidere aurũ neq argentũ: non sur¬
dis auribus audiuit. Et quia cum beato pe¬
tro argentum & aurũ non est michi ueraci-¬
ter discere potuit: uirtutum insignia atq
miracłoꝵ exenia in xp̃i nomine ꝑcipere
merint. Qui o si aliquid terrenȩ substan¬
tiȩ largitione religiosoꝵ aliquando susce¬
pit: totum id in redemptionẽ captiuorum
& sustentationẽ in opum ac ꝑ egrinorum.
eccłarumq edificationem fideliter condo
e moas etiam ac uestes olonauit:¬

Expanded text:
Aurum et argentum, quae principaliter aAurum et argentum, quae principaliter avaris mortalium scriniis concluduntur aut etiam sub terra defodiuntur, quae etiam plus pretiosa quam animas iudicant, dum pro eis perire non formidant, quasi lutum postposuit, quia illud aurum ignitum, quod Christus in Apocalypsi a se emere suadet, concupivit argentumque corruptibile eloquio scripturarum septies repurgato commutavit. Sed et illud euangelii praeceptum, quo dicitur: Nolite possidere aurum neque argentum, non surdis auribus audivit. Et quia cum beato Petro: Argentum et aurum non est mihi, veraciter dicere potuit, virtutum insignia atque miraculorum exenia in Christi nomine percipere meruit. Qui etsi aliquid terrenae substantiae largitione religiosorum aliquando suscepit, totum id in redemptionem captivorum et sustentationem inopum ac peregrinorum ecclesiarumque aedificationem fideliter condonavit. Gemmas etiam ac vestes olo
Abbreviated transcription (Latin):
amauit Nec integrum sibi fore credidit: si
in ipsa qua natus ẽ. patria xp̃o militaret:
qm̃ ab ipso natiuitatis inicio tam corporis
quã & animȩ gressibus ipsum querere in co¬
auit. Et quasi infans de carcere natus: con¬
festim ut saꝑe cȩpit de tenebris horrificis
ad lumen mundi egredi concupic̾it: sic iste
quasi pigeret eum in terra genitum. de hac
miseria ad cȩlestia ꝓperanter regredi festi¬
nauit. ꝑ qua re sollicitus. cum dauid conti¬
nua uoce quotidie decantauit. Educ decar¬
cere animã meam: ad confitendum nomi¬
ni tuo dñe. Sed & uerbis apłi pauli ingemis¬
omus quippe spatiose &tis huius:¬
excelsȩ culmine preminenti fabricatȩ at¬
ꝙ̃ laquearioꝵ camere colorum fucis liniatȩ
cũ męnianis suis: quasi phantasticȩ somius¬
rum imagines uisibus illius paruerunt:
Nouerat enim dñm dm̃q suum ꝓ se pau-¬
ꝑem factum: nec habuisse interris domũ
quo caput Reclinaret:

Expanded text:
amavit. Nec integrum sibi fore credidit, si amavit. Nec integrum sibi fore credidit, si in ipsa qua natus est patria Christo militaret, quoniam ab ipso nativitatis initio tam corporis quam et animae gressibus ipsum quaerere inchoavit. Et quasi infans in carcere natus, confestim ut sapere coeperit, de tenebris horrificis ad lumen mundi egredi concupiscit, sic iste, quasi pigeret eum in terra genitum, de hac miseria ad caelestia properanter regredi festinavit. Pro qua re sollicitus cum David continua voce cotidie decantavit: Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo, Domine. Sed et verbis apostoli Pauli ingemesrtis huius? Domus quippe spatiosae et excelsae, culmine praeminenti fabricatae, atque laqueariorum camerae colorum fucis liniatae cum menianis suis quasi fantasticae somniorum imagines visibus illius paruerunt. Noverat enim dominum Deumque suum, pro se pauperem factum, nec habuisse in terris domum, quo caput reclinaret.