comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ carttu editur. nec prior electio¬
ne. Non eñi prior sonus qͣm cantꝰ.
q̃n quidem cantus ẽ nõ tantũ so¬
nus ueꝵ etiã speciosus sonus. S
ut sonus sit. s somis formatur
ut eantus sit. Hoc exemplo qui
potest intelligat mat̾iam rerum
primo factam et appeslatam celũ
aũt erat in formis. iãq in tempo¬
rib simul animadu̾titur. nec tñ
de illa narrari aliquid potest nisi
uelut temꝑe prior sit cũ pendat᷑
extremior. qr ꝓfecto meliora sũt
formata qͣm informia. et p̾cedat᷑
et̾nitate creatoris ut eẽt de nichi¬
lo unde aliquid fieret. In hac diu̾si¬
tate sẽtentiaꝵ ueraꝵ concordiam
pariat ip̃a ueritas. Et ds̃ nr̃ mise¬
reat᷑ nr̃i ut legitime lege utamur
p̾cepti finẽ pura caritate. ac ꝑ hoc si
quis querit ex me quid hoꝵz moyses
ille tuus famulus senserit ñ sunt
hui sermones confessionũ meaꝵ
si tͥ ꝯfiteor nescio. et scio tam̃ illas
ueras eẽ sententias exceptis car¬

Expanded text:
cum cantu editur; nec prior electiocum cantu editur; nec prior electione: non enim potior sonus quam cantus, quandoquidem cantus est non tantum sonus uerum etiam speciosus sonus. sedut sonus sit, sed sonus formatur, ut cantus sit. hoc exemplo qui potest intellegat materiam rerum primo factam et appellatam caelumautem erat informis iamque in temporibus simul animaduertitur, nec tamen de illa narrari aliquid potest, nisi uelut tempore prior sit, cum pendatur extremior, quia profecto meliora sunt formata quam informia, et praecedatnr aeternitate creatoris, ut esset de nihilo, unde aliquid fieret. In hac diuersitate sententiarum uerarum concordiam pariat ipsa ueritas, et deus noster misereatur nostri, ut legitime lege utamur, praecepti fine, pura caritate. ac per hoc, si quis quaerit ex me, quid horum Moyses, tuus ille famulus, senserit, non sunt hi sermones confessionum mearum. si tibi non confiteor, nescio et scio tamen illas ueras esse sententias exceptis car
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ non ẽ ñ potest. Sic ẽ prior mate¬
ries. qͣm id ꝙ ex ea fit. Non ideo pri¬
or qr ip̃a efficit ẽ potius fiat. nec
prior inter uallo temporis. Neq eĩ
priore tẽpore sonos edimus infor¬
mes sine cantu et eos posteriore tẽ¬
pore informam cantici coaptamuᷤ.
Aut fingimꝰ situt ligna quib ar¬
cha uel argentũ quo uasculũ fabͥ¬
catur. Tales quippe mat̾ies temꝑe
etiã precedunt formas reiꝵ que fi¬
unt ex eis. At incantu ñ ita est.
Cũ enĩ cantatur. audit᷑ sonus. Nõ
pͥus informtt̾ sonat. et deinde for¬
mat᷑ in canticũ. Qd̃ eni primo ut¬
cumq sonuerit pret̾it nec ex eo
qͥequam reꝑies ꝙ resumptum ar¬
te componas. et ideo cantus in so¬
bam prior mat̾ies sonandi qͣm for¬
ma cantandi ñ ꝑfaciendi poten¬
tiam pͥor. Neq enim sonus est cã¬
tandi artifex. s cantanti aĩe sub¬
iacet excorꝑe de quo cantum faci¬
at nec temꝑe prior. Simul enĩ

Expanded text:
quod non est non potest? sic est prior matequod non est non potest? sic est prior materies quam id, quod ex ea fit, non ideo prior, quia ipsa efficit, cum potius fiat, nec prior interuallo temporis. neque enim priore tempore sonos edimus informes sine cantu et eos posteriore tempore in formam cantici coaptamus aut fingimus, sicut ligna, quibus arca, uel argentum, quo uasculum fabricatur; tales quippe materiae tempore etiam praecedunt formas rerum, quae fiunt ex eis. at in cantu non ita est. cum enim cantatur, auditur sonus eius, non prius informiter sonat et deinde formatur in cantum. quod enim primo utcumque sonuerit, praeterit, nec ex eo quicquam reperies, quod resumptum arte conponas: et ideo cantus in sobam, prior materies sonandi quam forma cantandi: non per faciendi potentiam prior; neque enim sonus est cantandi artifex, sed cantanti animae subiacet ex corpore, de quo cantum faciat; nec tempore prior: simul enim
Abbreviated transcription (Latin):
iam formatam uelit uniu̾sam.
recte ab eo queri poterit. Si hoc pͥ¬
mo fecit d̾s. quid fecerit de inceps:
et post uniu̾sitatẽ nõ inueniet.
ac per hoc audiet inuitus quomͦ
isina primo si postea nichil. Cũ
u̾o dicit pͥmo informem deinde
formatam ñ est absurdiis si eo mͦ
est idoneus discern̾e quid p̃cedat
et̾nitate. qͥd temꝑe. ꝙͥ electione ꝙͥ
origine. eternitate. sic̃ deus om̃ia.
tempore. sicut flos fructũ electi¬
one. sicut fructus florem. origiẽ.
sicut sonus cantũ. In his qͣituor
pͥmũ et ultimũ que cõminemo¬
raui difficillime intelliguntur.
duo media facillime. Namq raia
uisio ẽ et nimis ardua conspicere
dñe et̾nitatem tuã incõmutabili¬
ter mutabilia facientẽ ac ꝑ hoc pͥ¬
orem. Quis deinde sic acutum cer¬
nat animo ut sine labore mag¬
no disnoscere ualeat quomͦ sit pri¬
or sonus qm cantus: Ideo qr can¬
tus ẽ formatꝰ sonus. et eẽ utiq a¬
liqͥd ñ formatũ potest formari aũ

Expanded text:
iam formatam uelit uniuersam, iam formatam uelit uniuersam, recte ab eo quaeri poterit, si hoc primo fecit deus, quid fecerit deinceps; et post uniuersitatem non inueniet ac per hoc audiet inuitus: quomodo illud primo, si postea nihil? cum uero dicit primo informem, deinde formatam, non est absurdus, si modo est idoneus discernere quid praecedat aeternitate, quid tempore, quid electione, quid origine: aeternitate, sicut deus omnia; tempore, sicut flos fructum; electione, sicut fructus florem; origine, sicut sonus cantum. in his quattuor primum et ultimum, quae conmemoraui, difficillime intelleguntur, duo media facillime. namque rara uisio est et nimis ardua conspicere, domine, aeternitatem tuam inconmutabiliter mutabilia facientem ac per hoc priorem. quis deinde sic acutum cernat animo, ut sine labore magno dinoscere ualeat, quomodo sit prior sonus quam cantus, ideo quia cantus est formatus sonus et esse utique aliquid non formatum potest, formari autem
Abbreviated transcription (Latin):
iam formatas distinctas q nat᷑as.
alius unam formatam eandemq
spiritalem celi noĩe aliam ĩ formẽ
corꝑalis materie terre noĩe. Qui
autem intelligunt innominib
celi et t̾re adhue informem materi¬
am de qua formaret᷑ celũ et terra
nec ip̃i uno mͦ id intelligunt s a¬
lius unde cõsũmarenir intelligibi¬
lis sensibilisq creatura alus tm̃
unde sensibilis moles ista corpea si¬
nu grandi continens ꝑspicuas
promptasq naturas. Nec illi u¬
no mͦ qui iam dispositas digestas¬
q creaturas celum et t̾rani uocari
hoc loco credunt. S alius inui¬
sibilem adq uisibilem. alius solã
uisibilem in qua luminosũ celũ
suspicimꝰ et t̾ram caligiosam q̃¬
q in eis sunt. At ille qui ñ alte̾
accipit in pͥncipio fecit quam si
dicet pͥmo fecit ñ ht̃ quomͦ uera¬
cit᷑ uttelligat celum et t̾ram nisi
mat̾iam celi et t̾re intelligat ui¬
delicet uniu̾se id est intesugibił
corꝑalisq nature creature. Si eĩ

Expanded text:
iam formatas distinctasque naturas, alius unam formatam eandemque spiritalem caeli nomine, aliam informem corporalis materiae terrae nomine. qui autem intellegunt in nominibus caeli et terrae adhuc informem materiam, de qua formaretur caelum et terra, nec ipsi uno modo intellegunt, sed alius unde consummaretur intellegibilis sensibilisque creatura, alius tantum unde sensibilis moles ista corporea sinu grandi continens perspicuas promtasque naturas; nec illi uno modo qui iam dispositas digestasque creaturas caelum et terram uocari hoc loco credunt, sed alius inuisibilem atque uisibilem, alius solam uisibilem, in qua luminosum caelum suspcimus et terram caliginosam quaeque in eis sunt. At ille qui non aliter accipit in principio fecit quam si diceretur: primo fecit, non habet quomodo ueraciter intellegat caelum et terram, nisi materiam caeli et terrae intellegat, uidelicet uniuersae, id est intellegibilis corporalisque creaturae. si enim
Abbreviated transcription (Latin):
sator ille tuus generans ꝑ euã¬
głm filios. ne semper paruulos
haberet quos lacte nutriret et
tanqͣm nutrix fou̾et: reformami¬
ni inquit in nouitate mentis ne¬
stre ad ꝓbandũ uos que sit uolũ¬
tas dei. ꝙ bonũ et bene placitum
et ꝑfectum ẽ. Ideoq ñ dicis fiat hõ s
faciamꝰ. nec dicis scd̃m genus. s ad
ymaginẽ et simi litudinẽ nr̃am.
Mente quippe renouatus et ꝯspicies
intellectam ueritatẽ tuam homine
demonstratore ñ indiget ut suũ genꝰ
umitet᷑. s te demonstrante ꝓbat ip̃e
que sit uoluntas tua. ꝙ bonũ et be¬
ne placitũ et ꝑfectũ. et doces eũ iam¬

Expanded text:
sator ille tuus generans per Evansator ille tuus generans per Evangelium filios , ne semper parvulos haberet quos lacte nutriret, et tanquam nutrix foveret : Reformamini, inquit, in novitate mentis vestrae ad probandum uos, quae sit uoluntas dei, quod bonum et beneplacitum erfectum. ideoque non dicis: fiat homo, sed: faciamus, nec dicis: secundum genus, sed: ad imaginem et similitudinem nostram. mente quippe renouatus et conspiciens intellectam ueritatem tuam homine demonstratore non indiget, ut suum genus imitetur, sed te demonstrante probat ipse, quae sit uoluntas tua, quod bonum et beneplacitum et
Abbreviated transcription (Latin):
et ab om̃i hoĩe diligeris. et pecora
bona neq si manducau̾int abun¬
dantia neq si ñ manducau̾int e¬
gentia. et serpentes boni ñ ꝑnitio¬
si adnocendum s astuti ad ñ no¬
cencdũ et tñ explorantes temꝑalẽ
naturã quantũ sufficit. ut ꝑ ea
que frã sunt intellecta conspici¬
atur et̾nitas. Seruiunt enĩ rati¬
oni hec aĩalia cũ aprogressu mor¬
tifero cohibita uiiuint. et bona
nr̃ cum cohibite fũint affectio¬
nes ab amore scłĩ. quib morie¬
bam᷑ male iuendo et ceperit essi
scł̃o. consequetur et illud ꝙ adiun¬
xisti statim et dixisti. s reforma¬
mini in nouitate m̃tis ur̃e. nõ¬
iam scd̃m genus tanqͣm imitã¬
tes ꝓcedentem ꝓximũ. nec ex ho¬
minis melioris auctoritate uiie¬
tes. Neq eñĩ clixisti fiat homo se¬
cundũ genꝰ s faciamus hoĩem ad
ymaginem et similitudinẽ no¬
stram. ut nos ꝓbemus que sit
uoluntas tua. Adhoc enĩ dispẽ¬

Expanded text:
et ab omni homine diligeris. et pecora et ab omni homine diligeris. et pecora bona neque si manducauerint, abundantia, neque si non manducauerint, egentia, et serpentes boni non perniciosi ad nocendum, sed astuti ad cauendum et tantum explorantes temporalem naturam, quantum sufficit, ut per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciatur aeternitas. seruiunt enim rationi haec animalia, cum a progressu mortifero cohibita uiuunt et bona sreator noster, cum cohibitae fuerint affectiones ab amore saeculi, quibuS\' moriebamur male uiuendo, et coeperit esse saeculo, consequetur illud, quod adiunxisti statim et dixisti: sed reformamini in nouitate spiritu jam secundum genus, tanquam imitantes praecedentem proximum, nec ex hominis melioris auctoritate viventes. Neque enim dixisti, Fiat homo secundum genus; sed, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram ; ut nos probemus quae sit voluntas tua. Ad hoc enim dispen
Abbreviated transcription (Latin):
que appetendo moritur. Continete
uos abĩmani feritate suꝑbie ab
merti uoluptate luxurie et a fal¬
laci noĩe scientie. ut sint bestie
mansuete et pecora domtta et in¬
noxii serpentes. Motus enĩ ani¬
me sunt isti in allegoria s fastus
elationis et delectatio libidinis
et uenenum curiositatis: Motꝰ
sunt aĩe mortue. qr ñ ita morit᷑
ut oĩ motu careat. qm̃ disceden¬
do a fonte uite moritur atqz ita
suscipttur a p̾tereunte scło et
cõformat᷑ ei. Uerbum aũt tuũ
deus fons uite et̾ne est. et ñ pre¬
terit. Ideoq in u̾botuo cohibet᷑
ille discessus. dũ icitur nobis.
Nolite conformari huic scło itt
ꝓdlucat t̾ra infonte uire aĩam
uiuentem in u̾bo tuo ꝑ euͣngłi¬
stas tuos animã continentem
uiri ab amico est. Estote inquit
sicut ego. qr et ego sicut uos. Ita
er̃t in animã iuuam bestie bone.
in mansuetudine actionis agni¬
tionis. Mandasti enĩ dicens in
mansuetudine opera tua perfice.

Expanded text:
quae appetendo moritur. continete quae appetendo moritur. continete uos ab immani feritate superbiae, ab inerti uoluptate luxuriae et a fallaci nomine scientiae, ut sint bestiae mansuetae et pecora edomita et innoxii serpentes. motus enim animae sunt isti in allegoria: sed fastus elationis et delectatio libidinis et uenenum curiositatis motus sunt animae mortuae, quia non ita moritur, ut omni motu careat, quoniam discedendo a fonte uitae moritur atque ita suscipitur a praetereunte saeculo et conformatur ei. Verbum autem, deus, fons uitae aeternae est et non praeterit: ideoque in uerbo tuo cohibetur ille discessus, dum dicitur nobis: nolite conformari huic saeculo, ut producat terra in fonte uitae animam uiuentem, in uerbo tu.o per euangelistas tuos animam continentem uiri ab amico est: estote, inquit, sicut ego, quia et ego sicut uos. ita erunt in anima uiua bestiae bonae in mansuetudine actionis. mandasti enim dicens: in mansuetudine opera tua perfice
Abbreviated transcription (Latin):
de t̾ra sumit exordium qr ñ pro¬
dest iã nisi fidelib continere seab
amore huius scłi.ut in antma eo¬
rũi t uuiat que mortua erat inde
litiis uiuens. delitus dñe mortife¬
ris. nam tu puri cordis uttales de¬
litie. Operentur gͦ iam in t̾ra mi¬
instri tui. ñ sicut in aquis infide¬
litatis annit̾tiando et loq̃ndo per
miracła et sacram̃ta. et uoces mi¬
sticas. ubi attenta fit ignorantia
mater ammirationis intimore os¬
cultoꝵ signoꝵ. Talis enĩ est intro¬
itus ad fidem filiis adam oblitis
tui dum se absconlunt a facie tu¬
a et fiunt abyssus. S operentur
etiã sicit in arida discreta a gurgi¬
tib abyssi. et sint forma fidelib
uiuendo coram eis et extitando ad
imtrationẽ. Sic enĩ non tm̃ ad au¬
diendũ. s etiã ad faciendũ audiunt
querite dm̃ et uiuet anima ur̃a.
ut ꝓducat t̾ra aĩam uiuentẽ. No¬
lice conformari huic scło. contine¬
te uos ab eo. Et uitando uiuet aĩa.

Expanded text:
de terra sumit exordium, quia non prode terra sumit exordium, quia non prodest nisi iam fidelibus continere se ab amore huius saeculi, ut anima eorum tibi uiuat, quae mortua erat in liciis uiuens, deliciis, domine, mortiferis; nam tu puri cordis uitales deliciae. Operentur ergo iam in terra ministri tui, non sicut in aquis infideiitatis annuntiando et loquendo per miracula et sacramenta et uoces mysticas, ubi intenta fit ignorantia mater admirationis in timore occultorum signorum — talis enim est introitus ad fidem filiis Adam oblitis tui, dum se abscondunt  a facie tua et fiunt abyssus — sed operentur etiam sicut in arida discreta a gurgitibus abyssi et sint forma fidelibus uiuendo coram eis et excitando ad imitationem. sic enim non tantum ad audiendum sed etiam ad faciendum audiunt: quaerite deum, et uiuet anima uestra, ut producat terra animam uiuentem. nolite conformari huic saeculo, continete uos ab eo. euitando uiuit anima,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra fidelis ab aqͥs maris infidelita¬
te amaris. et lingue insigno sũt
ñ fidelib s infidelib. Nec isto ge¬
nere uolatili quo u̾bo tuo ꝓduxe¬
rũt aque opus ht̃ terra ꝙͣ fundasti
suꝑ aquas. Immitte in ea u̾bum tu¬
um ꝑnuntios tuos. E pera eoꝵ nar¬
ramus. s tues qui oꝑaris in eis. ⁊
operant᷑ aĩam uiuani. Terra ꝓducit
eam. qr t̾ra causa ẽ ut hec agant in
ea. sicut mare fuit causa ut age¬
rent reptilia aĩaꝵ iuuaꝵ et uo¬
latilia suh firmam̃to celi. quib
iã t̾ra ñ indiget. qmͣuis piscem
manducem leuatum de ꝓfundo ĩ
ea m̃sa parasti in ꝯspectu creden¬
tiũ ideo enĩ de ꝓfundo leuatus ẽ.
ut alat ariclam. Et aues marina
ꝓgenies s tñ suꝑ t̾ram multipli¬
cant᷑. Primaꝵ eñ uocum eilñge¬
lizãtiũ infidelitas hoĩm causa ex¬
tuit. s et fideles exortantur et be¬
nedicuiẽ ab eis multipliciter de
die indiem. At uͦ anima niua

Expanded text:
terra fidelis ab aquis maris infidelitaterra fidelis ab aquis maris infidelitate amaris, et linguae in signo sunt non fidelibus, sed infidelibus. nec isto igitur genere uolatili, quod uerbo tuo produxerunt aquae, opus habet terra, quam fundasti super aquas. immitte in eam uerbum tuum per nuntios tuos. opera enim eorum narramus, sed tu es, qui operaris in eis, et operentur animam uiuaeam, quia terra causa est ut haec agant in ea; sicut mare fuit causa ut agerent reptilia animarum vivarum, et volatilia sub firmamento coeli, quibus jam terra non indiget; quamvis piscem manducet levatum de profundo in ea mense quam parasti in conspectu credentium; ideo enim de profundo leuatus est, ut alat aridam. et aues marina progenies, sed tamen super terram multiplicantur. primarum enim uocum euangelizantium infidelitas hominum causa extitit; sed et fideles exhortantur et benedicuntur eis multipliciter de die in diem. at uero anima uiua
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝓfunde curiosum. et ꝓcello se tu¬
midum. ⁊ instabilit̾ fluidũ. atqiz
ita ñ opus esset in aquis mubtis
corꝑaliter ec sensibiliter operarent᷑
dispensatores tui mystica frã et cli¬
cta. Sic eñi mͥ nc̃ occurrer̾t reꝑtilia
et uolatilia quib imbuti et initia¬
ti hoĩes. corporalib sacram̃tis sub¬
diti ñ ultͣ ꝓfic̾e̾nt. nͥ spiritalit̾ ui¬
uesceret anima gradu alio. et post
intru u̾bum in consũmationẽ res¬
pic̾et. ac ꝑ hoc in u̾bo tuo ñ maris ꝓ¬
funditas s ab aquaꝵ amaritudie
t̾ra discreta eiecit ñ reptilia aĩaꝵ
inuaꝵ et uolatilia s aĩam iuuã.
Neq eĩ iam opus ht̃ baptismo qͦ
gentib opus est. sicut opus h̾ebat
cum aqͥs teg̾etur. Non enĩ intratur
alit̾ in regnum celoꝵ ex illo quo ĩ¬
stituisti ut sic intretur. Nec mag¬
nalia mirabiliũ querit quib fiat
fides. neq enĩ nisi signa et ꝓdigia
inderit ñ credit. cũ iam distincta sit

Expanded text:
num profunde curiosum et procellose tunum profunde curiosum et procellose tumidum et instabiliter fluuidum, atque ita non opus esset, ut in aquis multis corporaliter et sensibiliter operarentur dispensatores tui mystica facta et dicta. sic enim mihi nunc occurrerunt reptilia et uolatilia, quibus imbuti et initiati homines corporalibus sacramentis subditi non ultra proficerent, nisi spiritaliter uiuesceret anima gradu alio et post initii uerbum in consummationem respiceret. Ac per hoc in uerbo tuo non maris profunditas, sed ab aquarum amaritudine terra discreta eicit non reptilia animarum uiuarum et uolatilia, sed animam uiuam. neque enim iam opus habet baptismo, quo gentibus opus est, sicut opus habebat, cum aquis tegeretur: non enim intratur aliter in regno caelorum ex illo. quo instituisti, ut sic intretur; nec magnalia mirabilium quaerit, quibus fiat fides: neque enim nisi signa et prodigia uiderit, non credit, cum iam distincta sit
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ ñ audiatur uoces eoꝵ. qñ in
omnẽ t̾ram exut sonꝰ eoꝵ et infines¬
dicendo multiplicasti hec. Nũqͥd m̃ti¬
or aut nuxtione misceo: neq distin¬
guo lucilas cogitationes. cogitati¬
ones haꝵ rei in firmam̃to celi. et
opera corpalia inundoso mari et sb̃
firmamento celi: Quaꝵ enĩ rerum
nontie sũt solide et terminate sine
aliud exalio crescendo multiplican¬
t᷑ in benedictione tua d̾s qui conso¬
latꝰ es fasticlia sensuum mortaliũ.
ut in cognitione animi res una mł¬
timodis ꝑcorporis motiones figu¬
ret᷑ atq dicatur. Eque. ꝓluxerunt
hec. s in u̾bo tuo necessitates aliena¬
toꝵ ab et̾nitate u̾itatis tue ppłoꝵ
aque ista eiecer̾t. quaꝵ amarus lã¬
guor fuit causa ut in tuo u̾bo ista
ꝓducerent. et pulchra st̾ omĩa faci¬
ente te. et ecce tu iri enarrabiliter
pulchrior qui fecisti oĩa a quo siñ
ec̃t lapsus adam. ñ disfunderet᷑ ex
ut̾o eius salsugo maris. genꝰ huĩa¬

Expanded text:
quorum non audiantur uoces eorum, quando in quorum non audiantur uoces eorum, quando in omnem terram exdicendo multiplicasti haec. Numquid mentior aut mixtione misceo neque distinguo lucidas cognitiones harum rerum in firmamento caeli et opera corporalia in undoso mari et sub firmamento caeli? quarum enim rerum notitiae sunt solidae et terminatae sine aliud ex alio crescendo multiplicantur in benedictione tua, deus, qui consolatus es fastidia sensuum mortalium, ut in cognitione animi res una multis modis per corporis motiones figuretur atque dicatur. aquae produxerunt haec, sed in uerbo tuo: necessitates alienatorum ab aeternitate ueritatis tuae populorum aquae ista eiecerunt, quarum amarus languor fuit causa, ut in tuo uerbo ista procederent. Et pulchra sunt omnia faciente te, et ecce tu inenarrabiliter pulchrior, qui fecisti omnia. a quo si non esset lapsus Adam, non diffunderetur ex utero eius salsugo maris, genus huma
Abbreviated transcription (Latin):
qũeq illoꝵ. et facta sunt lumina¬
ria infirmam̃to celi. u̾bum utte ha¬
bentia. Ubiq discurrite ignes scĩ
ignes decori. Uos eĩ estis lum̃ mun¬
di. nec estis submodio. Exaltatus
est cui adhesistis et exaltabit nos.
Discurrite. et innotescite om̃ib gẽ¬
tib. Concipiat et mare et pariat o¬
pera ur̃a. et ꝓducant aque reptilia
animaꝵ uiuaꝵ. Seꝑantes enĩ pre¬
tiosũ os dci auili facti estis os dĩ ꝑ qͥͦs
dic̾et. ꝓlucant aque ñ aĩam uiuã
qͣm terra ꝓducte s reptilia aĩaꝵ. et
ser̃t enĩ sacram̃ta tua d̃s per opera
scõꝵ tuoꝵ. inter medios fluctus
temptationũ scli. ad imbuendas
gentes in noĩe tuo inbaptismo ty¬
o. Et iut̾ hec facta sunt magnalia
des et uoces nuntioꝵ tuoꝵ uolitan¬
tes suꝑ t̾ram iuxta firmam̃tũ libri
tui p̾posito illo sibi ad auctoritatem
sub quo uolitarent quocũq irent.
Neq eĩ sunt loquele neq sermones.

Expanded text:
quemque illorum, et facta sunt luminaquemque illorum, et facta sunt luminaria in firmamento caeli uerbum uitae habentia. ubique discurrite, ignes sancti, ignes decori. uos enim estis lumen mundi nec estis sub modio. exaltatus est, cui adhaesistis, et exaltauit uos. discurrite et innotescite omnibus gentibus. Concipiat et mare et pariat opera uestra, et producant aquae reptilia animarum uiuarum. separantes enim pretiosum a uili facti estis os dei, per quod diceret: producant aquae non animam uiuam, quam terra producet, sed reptilia animarum serunt enim sacramenta tua, deus, per opera sanctorum tuorum inter medios fluctus temptationum saeculi ad imbuendas gentes nomine tuo in baptismo tuo. et inter haec facta sunt magnalia des et uoces nuntiorum tuorum uolantes super terram iuxta firmamentum libri tui praeposito illo sibi ad auctoritatem, sub quo uolitarent, quocumque irent. neque enim sunt loquellae neque sermones,
Abbreviated transcription (Latin):
ti ut noris et tu: ut fiant et tibi
luminaria infirmam̃to celi. Quod
ñ fiet. nͥ fu̾it illic cor tuũ. Qd̃ item
ñ fiet. nͥ fu̾it illic thesaurus tuus.
sicut audisti a magistro bono. Sed
ꝯtristata est t̾ra sterilis et spirie of¬
focauer̾t uerbũ. Uos aĩte genus ele¬
ctum. in firma mũndi qui dimi¬
sistis oĩa ut seq̃remini dñm. ite post
to ut celi enarrent glam eius diui¬
dentes int̾ lucẽ ꝑfectoꝵ. s ñdum sic̃
angłoꝵ et tenebras pariuiloꝵ s nõ
despectoꝵ luce te suꝑ omnẽ terrã et
dies sole candens eructet diei u̾bum
sapĩe. et nox luna lucens annit̃tiec
nocti u̾bum scientie. Luna et stelle
nocti lucent. s nox ñ obscurat eas
qm̃ ip̃e illuminant eam ꝓ modulo
eius. Ecce enĩ t̾ãqm deo dicente fiãt
luminaria infirmam̃to celi. fõs ẽ
subito de celo sonus qiͣ decurrens¬
hemens et uise sunt lingue diuise
qiͣ ignis. qui et inseddit suꝑ unum¬

Expanded text:
ti, ut noris et tu, ut fiant et tibi ti, ut noris et tu, ut fiant et tibi luminaria in firmamento caeli: quod non fiet, nisi fuerit illic cor tuum; quod item non fiet, nisi fuerit illic thesaurus tuus, sicut audisti a magistro bono. sed contristata est terra sterilis, et spinae suffocauerunt uerbum. Yos autem, genus electum in firmamento mundi, qui dimisistis omnia, ut sequeremini dominum, ite post nto, ut caeli enarrent gloriam eius diuidentes inter lucem perfectorum, sed nondum sicut angelorum, et tenebras paruulorum, sed non desperatorum: lucete super omnem terram, et dies sole candens eructet diei uerbum sapientiae et nox, luna lucens, annuntiet nocti uerbum scientiae. luna et stellae nocti lucent, sed nox non obscurat eas, quoniam ipsae inluminant eam pro modulo eius. ecce enim tamquam deo dicente: fiant luminaria in firmamento caeli, factus est subito de caelo sonus, quahemens, et uisae sunt linguae diuisae quasi ignis, qui et insedit super unum
Abbreviated transcription (Latin):
te uiduam. ut germinet t̾ra herbã
pabuli. et lignum fructifer et ue¬
nite dispittemus dicte dñs. ut fi¬
aut luminaria infirmam̃to celi
et luceant suꝑ t̾ram. Querebat di¬
ues ille a magistro bono. quid fa¬
ceret ut urtam et̾nam ꝯsequeretur.
Sicat ei mag̃r bonꝰ quẽ putabat
hoĩem et nichil amplius. bonus est
autem quia d̾s est: dicat ei ite si nult
uenire ad uitã seruet mandata. sepa¬
ret a se amarttudinẽ malttie atq
nequitie. ñ occidat. ñ mechetur. non
furet᷑. nõ falsum testimoniũ dicat.
ut appareat arida et germinet hono¬
rem matris et pr̃is et dilectionem
ꝓximi. Eeci inquit hec omĩa. Un¬
de gͦ tante spine. si t̾ra fructifera ẽ:
Uade extyrpa siluosa dumeta aua¬
ritie. Uende que possides et imple¬
re fructib dando pauperib. et habe¬
bis thesaurũ in celis et sequere do¬
minũ. Si uis eẽ ꝑfectꝰ eis sociatus
int̾ quos loquitur sapĩam ille qͥ
nouit qui distribuat diei et noc¬

Expanded text:
te uiduam, ut germinet terra herbam te uiduam, ut germinet terra herbam pabuli et lignum fructiferum, et uenite, disputemus, dicit dominus, ut fiant luminaria in firmamento caeli, ut luceant super terram. quaerebat diues ille a magistro bono, quid faceret, ut uitam aeternam consequeretur: dicat ei magister bonus, quem putabat hominem et nihil amplius — bonus est autem, quia deus est — dicat ei, ut, si uult uenire ad uitam, seruet mandata, separet a se amaritudinem malitiae atque nequitiae, non occidat, non moechetur, non furetur, non falsum testimonium dicat, ut appareat arida et germinet honorem matris et patris et dilectionem proximi. feci, inquit, haec omnia. unde ergo tantae spinae, si terra fructifera est? uade, extirpa siluosa dumeta auaritiae, uende quae possides et implere frugibus dando pauperibus et habebis thesaurum in caelis et sequere dominum, si uis esse perfectus, eis sociatus, inter quos loquitur sapientiam ille, qui nouit, quid distribuat diei et noc
Abbreviated transcription (Latin):
que deuiceps tãqm stelle comme¬
morate sunt. qͣntum differunt
ab illo candore sapĩe quo gaudet
p̾lictus dies: tantũ in pͥncipio
noctis sunt. His eĩ sunt neres¬
saria. quib ille prudentissimus
seruus tuus. nõ potuit loqui qͣtͣ
spiritalib s qĩ carnalib. Ille qui
sapĩam loquit᷑ int̾ ꝑfectos anima¬
lis aũt homo tanqͣm paruulus in
xp̃o lactisq potator donec roboretur
ad solidũ cibum et aciem firmet ad
solis aspectum ñ h̾eat desertam noc¬
tẽ suam. s luce lune stellaꝵq con¬
tentꝰ sit. Hec nob̾cum disputas sa¬
pientissime d̾s m̃s in libro tuo fir¬
mam̾̃to tuo ut discernamꝰ omnia
ꝯtinẽtia mirabili. qͣmuis adhuc
insignis et in tẽporib et in dieb
et in annis: s pͥus lauamini mũ¬
di estote. auferte nequitiã ab ani¬
mis ur̃is atq a ꝯspectu ocłoꝵ me¬
oꝵ ut appareat arila. Discite bonũ
fac̾e. indicate pupillo et iustifica¬

Expanded text:
quae deinceps tamquam stellae conmequae deinceps tamquam stellae conmemorata sunt, quantum differunt ab illo candore sapientiae, quo gaudet praedictus dies, tantum in principio noctis sunt. his enim sunt necessaria, quibus ille prudentissimus seruus tuus non potuit loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, ille, qui sapientiam loquitur inter perfectos. animalis autem homo tamquam paruulus in Christo lactisque potator, donec roboretur ad solidum cibum et aciem firmet ad solis aspectum, non habeat desertam noctem suam, sed luce lunae stellarumque contentus sit. haec nobiscum disputas sapientissime, deus noster, in libro tuo, firmamento tuo, ut discernamus omnia contemplatione mirabili, quamuis adhuc in signis et in temporibus et in diebus et in annis. Sed prius lauamini, mundi estote, auferte nequitiam ab animis uestris atque a conspectu oculorum meorum, ut appareat arida. discite bonum facere, iudicate pupillo et iustifica
Abbreviated transcription (Latin):
tuã in qua seminanda alu laboraue¬
runt mittentes aũt in aliam sem̃¬
tẽ cuiꝰ messis in fine est. Ita das ui¬
tam optanti et bñdicis annos iu
annis tͣnͣseuntib. et̾no quippe cõ¬
silio ꝓpriis temꝑib bona celestia
das suꝑ t̾ram. q̃m quidẽ alii datur
per sp̃m sermo sapĩe tanqͣm lumi¬
nare maius ꝓpt̾ eos qui ꝑspicue ue¬
ritatis luce delectantur tanqͣm in
pͥncipio diei. alii aũt sermo scien¬
tie scd̃m eũdem sp̃m tanqͣm lumi¬
nare minꝰ. alii fides. alii donatio
curationũ. alii oꝑationes uirru¬
tũ. alii ꝓphetia. alii diiudicatio
sp̃uum. alteri genera linguaꝵ: et
hec omĩa tanquã stelle. Emĩa enĩ
hec operat᷑ unus atq idem sp̃c di¬
uidens ꝓpria unituiq ꝓut uult:
et faciens apparere sydera in ma¬
nifestatione ad ittilitatẽ. Sino
aũt scĩe qua ꝯtinent᷑ ominia sa¬
cram̃ta que uariantur temꝑib
tãqͣm luna et cet̾e notitie donoꝵ

Expanded text:
tuam, in qua seminanda alii laborauetuam, in qua seminanda alii laborauerunt, mittens etiam in aliam sementem, cuius messis in fine est. ita das uota optanti et benedicis annos iusannis transeuntibus. aeterno quippe consilio pro- priis temporibus bona caelestia das super terram, quoniam quidem alii datur per spiritum sermo sapientiae tamquam luminare maius propter eos, qui perspicuae ueritatis luce delectantur tamquam in principio diei, alii autem sermo scientiae secundum eundem spiritum tamquam luminare minus, alii fides, alii donatio curationum, alii operationes uirtutum, alii prophetia, alii diiudicatio spirituum, alteri genera linguarum, et haec omnia tamquam stellae. omnia enim haec operatur unus atque idem spiritus, diuidens pet faciens apparere sidera in manifestatione ad utilitatem . Sermo autem scientiae qua continentur omnia sacramenta, quae variantur temporibus tamquam luna, et ceterae notitiae donorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ltemꝑanea lux nr̃a. et de ista inferi-¬
ore fruge actionis in delicias con¬
tẽplationis u̾bũ uite suꝑius ob¬
tinentes appareamꝰ sicitt lumina¬
ria in mundo coherentes firmam̃¬
to scͥpture tue. Ibi enĩ nobis cum
dispittas. ut diuidamꝰ int̾ intt̾elli¬
us gibilia et sensibilia tanqͣm ĩterdi¬
em et noctem uel utt̾ aĩas alias ĩ¬
telligibilib alias sensibilib dedi¬
tas. ut iã nõ tu solus inabdito di¬
iudicationis tue sicut anteꝙͣ fie¬
ret firmam̃tũ diuidas int̾ lucem
et tenebras. s etiã spiritales tus ĩ
eodem firmam̾̃to positi atq distin¬
cti manifestata ꝑ orbem gr̃a tua
luceant suꝑt̾ram et diuidant int̾
diem et noctem et significent tẽ¬
pora qr uet̾a tͣnsierunt et ecce fa¬
cta sunt noua. et qr prior est nr̃a
salus ꝙͣ cum credidimus. et quia
nox p̾cessit dies air̃e appropinqͣ¬
uit. et qr benedicis coronam anni
tui mittens operarios in messem

Expanded text:
temporana lux nostra, et de ista inferitemporana lux nostra, et de ista inferiore fruge actionis in delicias contemplationis uerbum uitae superius obtinentes appareamus sicut luminaria in mundo cohaerentes firmamento scripturae tuae. ibi enim nobiscum disputas, ut diuidamus inter intellegibilia et sensibilia tamquam inter diem et noctem uel inter animas alias intellegibilibus, alias sensibilibus deditas, ut iam non tu solus in abdito diiudicationis tuae, sicut antequam fieret firmamentum, diuidas inter lucem et tenebras, sed etiam spiritales tui in eodem firmamento positi atque distincti manifestata per orbem gratia tua luceant super terram et diuidant inter diem et noctem et significent tempora, quia uetera transierunt, ecce facta sunt noua, et quia propior est nostra salus, quam cum credidimus, et quia nox praecessit, dies autem adpropinquauit et quia benedicis coronam anni tui, mittens operarios in messem
Abbreviated transcription (Latin):
necessctatum carnaliũ. hñs in se se¬
men sedm similitudinẽ qm̃ ex nr̃a
infirmitate cõpatimur ad subueni¬
endũ indigentib similit̾ opitulã¬
tes ꝙ̃ admodũ nobis uellemus opẽ
ferri. si eodem mͦ indig̾emus. ñ tm̃ ĩ
facilib tãqmͣ inherba seminali. s
⁊̃ in protectione adiutorii forti ro¬
bore sic̃ lignũ fructiferum id ẽ bñ
ficiũ. bnficiũ ad eripiendũ eum qͥ
inuiriã patitur de manu potẽtis.
et p̾bendo ꝓtectionis umbracłm
ualido robore iusti iudicu. Ita dñe
ita orote. oriat᷑ sicuti facis. sicuti
das hilaritatẽ et facultatem. oria¬
tur de t̾ra u̾itas. et iustitia de celo
respiciat. et fiant infirmam̃to lu¬
minaria. Erangamꝰ esurienti pa¬
nẽ nr̃m et egenum sine tecto indu¬
mcam᷑ in domum nr̃am. Nudũ uesti¬
amꝰ. et domesticos seminis nr̃i ñ¬
utidespiciamꝰ. Quib in t̾ra natis fru-¬
ulctib. uide qr bonũ est: et erũpat.

Expanded text:
necessitatum carnalium, habens in se senecessitatum carnalium, habens in se semen secundum similitudinem, quoniam ex nostra infirmitate conpatimur ad subueniendum indigentibus similiter opitulantes, quemadmodum nobis uellemus opem ferri, si eodem modo indigeremus, non tantum in facilibus tamquam in herba seminali, sed etiam in protectione adiutorii forti robore, sicut lignum fructiferum, id est beneficium ad eripiendum eum, qui iniuriam patitur, de manu potentis et praebendo protectionis umbraculum ualido robore iusti indicii. Ita, domine, ita, oro te, oriatur, sicuti facis, sicuti das hilaritatem et facultatem, oriatur de terra ueritas et iustitia de caelo respiciat, et fiant in firmamento luminaria. frangamus esurienti panem nostrum et egenum sine tecto inducamus in domum nostram, nudum uestiamus et domesticos seminis nostri non despiciamus. quibus in terra natis fructibus uide, quia bonum est, et erumpat
Abbreviated transcription (Latin):
in lumine tuo uidebimꝰ lum̃. Quis
ꝯgregauit a maritantes in societa¬
tem unã: Idem nãq illis finis est
temꝑalis et t̾rene felicitatis ꝓpt̾ ꝙͣ
faciunt oĩa. qͣmuis innumerabili
uarierate curaꝵ fluctuerre. Quis
dñe nisi tu qui dixisti. ut congrega¬
rent᷑ aque in ꝯgreganonẽ unam et
appareret arida sitiens tͥ: Qm̃ tuũ
est mare et tu fecisti illud. et aridã
t̾ram manus tue forma uer̃t. Neq
enĩ amaritudo uoluntatũ s congre¬
gatio aquaꝵ uocatur mare. Tu enĩ
coerces etiã malas cupiditates ani¬
maꝵ. et figis limites quousq pro¬
gredi sinantur. que ut in se commi¬
nuant᷑ fluctus eaꝵ. atq ita facis
mare ordine imperii tui super oĩa.
Et aĩas sitientes tͥ et appareittes t̾
alio fine distinctas asocietate maris.
occulto et dulci fonte. irrigas. ut et
t̾ra det fructũ suũ. et dat fructũ su¬
um. ec te iubente dño deo suo germi
nus diligens ꝓximũ insubsidiis

Expanded text:
in lumine tuo uidebimus lumen. Quis in lumine tuo uidebimus lumen. Quis congregauit amaricantem societatem unam? idem namque illis finis est temporalis et terrenae felicitatis, propter quam faciunt omnia, quamuis innumerabili uarietate curarum fluctuent. quis, domine, nisi tu, qui dixisti, ut congregarentur aquae in congregationem unam et appareret arida sitiens tibi, quoniam tuum est mare, et tu fecisti illud, et aridam terram manus tuae formauerunt? neque enim amaritudo uoluntatum, sed congregatio aquarum uocatur mare. tu enim coherces etiam malas cupiditates animarum et figis limites, quousque progredi sinantur aquae, ut in se comminuantur fluctus earum, atque ita facis mare ordine imperii tui super omnia. At animas sitientes tibi et apparentes tibi alio fine distinctas a societate maris occulto et dulci fonte irrigas, ut et terra det fructum suum: et dat fructum suum et te iubente, domino deo suo, germinnus, diligens proximum in subsidiis
Abbreviated transcription (Latin):
bũ aũt tuũ manee in et̾num. quod
nc̃ in enigiate nubiũ et ꝑspeculũ
celi ñ siciti ẽ apparet nobis. qr ⁊ nos
qͣmuis filio tuo dilecti simus. ñdũ
apparute ꝙ erimꝰ. Attendit ꝑ retia
carnis et blanditus est et inflamina¬
uit et currimꝰ post odorẽ eius. s cum
apparuerit similes ei erimus. qm̃
uidebimꝰ eũ sicuti est. Sicuti ẽ dñe
uidere nr̃m. ꝙ ñdum ẽ nobis. Nam
sicit õio tu es. tu scis solus qui es
incõmutabilit̾. et scis incõmutabi¬
ltẽ. et uis incõmutabłr. Et essentia
tua scis et uult incõmutabilit̾. Et
scientia tua ẽ. et nult in cõmittabi¬
lit̾ et uoluntas tua ẽ. et scre incom¬
mutabłr. nec uidetur iustũ ẽẽ corã
te ut ꝙ̃admodũ se scit lum̃ incom¬
mutabile ita sciatur ab inlumina¬
to cõminittabili. Ideoq aĩa mea tan¬
qͣm t̾ra sine aqua tͥ. qr sicut se in liũ¬
nare de se ñ potest. tta se saciare de se
ñ potest. Sic eĩ apud te fons utte. qͦmͦ

Expanded text:
bum autem tuum manet in aeternum; quod nunc in aenigmate nubium et per speculum caeli, non sicuti est, apparet nobis, quia et nos quamuis filio tuo dilecti simus, nondum apparuit quod erimus. attendit per retia carnis et blanditus est et inflammauit, et currimus post odorem eius. sed cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est: sicuti est, domine, uidere nostrum, quod nondum est nobis. Nam sicut omnino tu es, tu scis solus, quoniam es inconmutabiliter et scis inconmutabiliter et uis inconmutabiliter, et essentia tua scit et uult inconmutabiliter et scientia tua est et uult inconmutabiliter et uoluntas tua est et scit inconmutabiliter, nec uidetur iustum esse coram te, ut, quemadmodum se scit lumen inconmutabile, ita sciatur ab inluminato conmutabili. ideoque anima mea tamquam terra sine aqua tibi, quia sicut se inluminare de se non potest, ita se satiare de se non potest. sic enim apud te fons uitae, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ranti quis inde uenturꝰ sit indulce¬
dine gr̃e tue. et qͥs in perpetua ĩpie¬
tatis amaritudine remansurus:
Ideoq homo quẽ fetisti ad ymagi¬
nẽ tuã ñ accepit potestatẽ lumina¬
riũ celi neq ip̃ius occulti celi. neq
diei et noctis que ante celi cõstitu¬
tionẽ uocasti. neq congregationis
aquaꝵ ꝙ est mare s accepit pote¬
statem pisciũ maris et uolatiliũ
celi et om̃ium pecoꝵ et om̃is terre
et õĩum repentium que repunt sr̃
terrã. Iudicat enĩ et approbat ꝙ recte.
ĩꝓbat aũt quod ꝑperam inuen̾it. si¬
ue in ea soleminitate sacram̃toꝵ qͥ
bus intriant᷑ quos ꝑuestigat in a¬
quis multis mĩa tua siue in ea qͣ
ille piscis exhibet᷑ quem lenatum
de ꝓfundo terra pia comedit. siue ĩ
uerboꝵ signis uocib q subiectis ap¬
ctoritate libri tui tanqm sub firma¬
m̃to uolitantib int̾pretando expo¬
nendo. disserendo. disputando. bene¬

Expanded text:
ranti, quis inde uenturus sit in dulceranti, quis inde uenturus sit in dulcedinem gratiae tuae et quis in perpetua inpietatis amaritudine remansurus? Ideoque homo, quem fecisti ad imaginem tuam, non aecepit potestatem luminarium caeli neque ipsius occulti caeli neque diei et noctis, quae ante caeli constitutionem uocasti, neque congregationis aquarum, quod est mare, sed accepit potestatem piscium maris et uolatilium caeli et omnium pecorum et omnis terum repentium, quae repunt super terram. iudicat enim et approbat, quod recte, improbat autem, quod perperam inuenerit, siue in ea sollemnitate sacramentorum, quibus initiantur quos peruestigat in aquis multis misericordia tua, siue in ea, qua ille piscis exhibetur, quem leuatum de profundo terra pia comedit, siue in uerborum signis uocibusque subiectis auctoritati libri tui tamquam sub firmamento uolitantibus, interpretando, exponendo, disserendo, disputando, bene
Abbreviated transcription (Latin):
grecus neq seruus neq liber. Spiri¬
tales gͦ siue qui p̾sunt siue qui ob¬
temꝑant spiritalit̾ uidicant. ñ de
cognitionib spiritalib que lucent
infirmam̃to. Non enĩ oportet de tam
sublimi auctoritate iuidicare. Neq eĩ
tum certũq h̾emus etiã ꝙ clausũ
est aspetib nr̃is. recte ueracit̾q dc̃m
eẽ. Sic eĩ homo licet iam spiritalis
et renouatus in agnitione dei scd̃m
ymaginẽ eius qui creauit eũ. factor
tam̃ legis debet eẽ nõ uidex. neq de il¬
la distinctione iudicat spiritalium
uidelicet atq carnaliũ hoĩm qͥ tuis
d̾s nr̃ ocłis noti sunt. et nullis ad¬
huc nobis apparuer̃t operib. ut ex
fructib eoꝵ cognoscanus eos. Sed
tu dñe iam scis eos et diuisisti et uo¬
casti in occulto anteqm fieret firma¬
m̃tum. neq de turbidis huiꝰ scl̃i ppłis.
qmqmͣ spiritalis hõ iudicat. Quid
enĩ de his qui foris st̃ udicare. igno¬

Expanded text:
Graecus neque seruus neque liber — spiriGraecus neque seruus neque liber — spiritales ergo, siue qui praesunt siue qui obtemperant, spiritaliter iudicant, non de cognitionibus spiritalibus, quae lucent in firmamento — non enim oportet de tam sublimi auctoritate iudicare — neque tum certumque habemus etiam quod clausum est aspectibus nostris, recte ueraciterque dictum esse — sic enim homo, licet iam spiritalis et renouatus in agnitione dei secandam imaginem eius, qui creauit eum, factor tamen legis debet esse, non index - neque de illa distinctione iudicat spiritalium uidelicet atque carnalium hominum, qui tuis, deus noster, oculis noti sunt et nullis adhuc nobis apparuerunt operibus, ut ex fructibus eorum cognoscamus eos, spd tu, domine, iam scis eos et diuisisti et uocasti in occulto, antequam fieret firmamentum. neque de turbidis huius saeculi populis quamquam spiritalis homo iudicat. quid enim ei de his, qui foris sunt, indicare igno
Abbreviated transcription (Latin):
unitatẽ trinitatis. Ideoq pluraliter
dicis. faciamꝰ hoĩem. Singularit̾ tñ
infert᷑. et fecit d̃s hoĩem: et pluraliter
dicito ad imaginem nr̃am. Singula¬
rit̾ infert᷑ ad ymagniẽ dei. ita homo
renouatur ad ymaginẽ dei. scd̃m yma¬
ginẽ eius qui creauit eũ et spiritalis
effectus iudicat omĩa que utiq iudi¬
canda sunt: ip̃e aũt anemine iudica¬
tur. Quod aũt iudicat omĩa. hoc est
ꝙ ht̃ potestatem piscium maris et ro¬
latilum celi et om̃ium pecoꝵ et fera¬
rum et omĩs terre et om̃ium repenti¬
um que repunt suꝑ terrã. Hoc enim
agit ꝑm̃tis intellectum ꝑ quẽ perci¬
pit que st̃ spc̃ dei. Alioquin homo
inhonore positus ñ intellexit compa¬
ratus est in ñttis insensatis et simi¬
nis. ñ solum qͥ spiritaliter p̾sunt sed
⁊̾ hii qui spiritałr subduntur eis qͥ
p̾sunt. M asculum eñ et feminam
fecisti hoĩem hoc mͦ ingr̃a tua spiri¬
tali ubi scd̃m sexũ corꝑis ñ est mas¬
culus et femina. qr nec uideus neqz

Expanded text:
atem trinitatis. ideoque pluraliter dicto: faciamus hominem singulariter tamen infertur: et fecit deus hominem, et pluraliter dicto: ad imaginem nostram, singulariter infertur: ad imaginem dei. ita homo renouatur in agnitione dei secundum imaginem eius, qui creauit eum, et spiritalis effectus iudicat omnia, quae utique iudicanda sunt, ipse autem a nemine iudicatur. Quod autem iudicat omnia, hoc est, quod habet potestatem piscium maris et uolatilium caeli et omnium pecorum et ferarum et omnis terrae et omnium repentium, quae repunt super terram. hoc enim agit per mentis intellectum, per quem percipit quae sunt spiritus dei. alioquin homo in honore positus non intellexit; conparatus est iumentis insensatis et siminis, non solum qui spiritaliter praesunt sed etiam hi qui spiritaliter subduntur eis qui praesunt — masculum et feminam fecisti hominem hoc modo in gratia tua spiritali, ubi secundum sexum corporis non est masculus et femina, quia nec Iudaeus neque
Abbreviated transcription (Latin):
Ignorantes eĩ dei iusticiam et suam
uolentes constituere. iusticie dei nõ
sunt subiecti. Sic eĩ dici etiam de qͥ¬
brdam potest. ignorantes dei sapien¬
tiam: et suã uolentes constituere:
uas que naturas. Eis quas fecit. sñ
dubitatione p̾stantior. Ae ꝑ hoc. hac
et iam de qua loquimur. rationali et
intellectuali que hoĩs mens est: ad
eiꝰ qui eam fecit ymaginẽ fcã illa aĩ
cet̾is natura p̾stantior. d̾s est. Et qui¬
dem ñ longe positus ab uno quoq
illo enĩ uiuimus. et mouemur Er su¬
mꝰ. Qd̃ si scd̾m corpꝰ diceret. et iam de
isto corꝑeo mundo posset intellegi.
Nam et in illo scd̃m corpus iniumꝰ¬
et mouemur et sumus. Unde scd̾m
m̃tem que fcã est. ad eius ymagin
debet hoc accipt excellentiore quo¬
dam eodemq non iusibili s intelle¬
gibili mͦ. Nam qͥd ñ est in ipso de quo
diuine scriptũ est. qm̃ ex ipso et ꝑ ip¬
sum et in ipso st̃ omnia: Pinde si ĩ

Expanded text:
Ignorantes enim Dei justitiam, et suamIgnorantes enim Dei justitiam, et suamvolentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti : sic etiam dici potest de quibusdam, Ignorantes Dei sapientiam, et suam volentes constituere, vasque naturas, eis quas fecit sine dubitatione praestantior, ac per hoc hac etiam de qua loquimur, rationali et intellectuali, quae hominis mens est, ad ejus qui eam fecit imaginem facta. Illa autem caeteris natura praestantior Deus est. Et quidem non longe positus ab unoquoque illo enim vivimus, et movemur, et sumus . Quod si secundum corpus diceret, etiam de isto corporeo mundo posset intelligi. Nam et in illo secundum corpus vivimus, movemur, et sumus. Unde secundum mentem quae facta est ad ejus imaginem, debet hoc accipi, excellentiore quodam, eodemque non visibili, sed intelligibili modo. Nam quid non est in ipso, de quo divine scriptum est, Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia ? Proinde si in
Abbreviated transcription (Latin):
terea dei est ymago. qr sui me¬
minit mens et intesligit ac diligit
se: s qr potest etiam meminisse et
intelligere et amare a quo frã est.
Quod cum facit: sapiens ip̃a sit. Si
aũt ñ facit. etiã cum sui meminit
seq intelligit ac diligit stulta est.
Memin̾it itaq dei sui ad cuius ỹ¬
maginẽ frã est: eumq intelligat
atq diligat. Qd̃ ut breuius dicã
ãta est et cuiꝰ cẽ particeps potest. ꝓpter¬
ꝙ scͥptum est ecce dei cultus est sapĩa.
et ñ sua luce s sũme illius lucis par¬
ticipatione sapiens erit. atq ubi
et̾na ibi b̾a regnabit. Sic eĩ dicitur
ista hoĩs sap̃ia ut etiã dei sit: tunc
eĩ uera est. Nam si humana est.: ua¬
na est. Uerum ñ ita dei qua sapiens
est d̾s. neq eĩ partiripatione sui sa¬
piens est sicut mens participatione
dei: s ꝙ̃admodũ dr̃ etiam iusticia dei
ñ solum illa qua ip̃e ustus ẽ s qͣm
dat homini cum iustificat impium
qm comm̃dans apłs ait de quibdã

Expanded text:
terea Dei est imago, quia sui meminit mens, et intelligit ac diligit se: sed quia potest etiam meminisse, et intelligere, et amare a quo facta est. Quod cum facit, sapiens ipsa fit. Si autem non facit, etiam cum sui meminit, seseque intelligit ac diligit, stulta est. Meminerit itaque Dei sui, ad cujus imaginem facta est, eumque intelligat atque diligat. Quod ut brevius dacta est, et cujus esse particeps potest, sapie scriptum est, Ecce Dei cultus est sapientia : et non sua luce, sed summae illius lucis participatione sapiens erit, atque ubi aeterna, ibi beata regnabit. Sic enim dicitur ista hominis sapientia, ut etiam Dei sit. Tunc enim vera est: nam si humana est, vana est. Verum non ita Dei qua sapiens est Deus. Neque enim participatione sui sapiens est, sicut mens participatione Dei. Sed quemadmodum dicitur etiam justitia Dei, non solum illa qua ipse justus est, sed quam dat homini cum justificat impium, quam commendans Apostolus ait de quibusdam,
Abbreviated transcription (Latin):
tnsfert᷑: sic̃ ymago ex anulo ĩ cerã tͣnͣ
sit et anulũ ñ relinquit. Qui u̾o ñ ope¬
ratur. et tñ uidet ꝙ oꝑandũ sit: ip̃e est
qui ab illa luce au̾titur. aqua tñ tangi¬
tur. Qui aũt nec uidet qͥmadmodũ sit
iuuendũ. excusabilius quidẽ peccat: qr
iã ip̃e splendore aliquotiens ubiq pre¬
sentis ueritatis attingitur: qñ ãmo¬
u̾tunt᷑ ad dñm. ab ea de formitate qua
ꝑcupiditates seculares conformaban¬
tur huic scło reformant᷑. ex illo audi¬
entes apłm dicentẽ. Nolite conformati
huic sclõ. s reformamini innouitate m̃¬
tis ur̃e: ut incipiat illa ymago ab illo
reformari. a quo formata est. Non eĩ re¬
formare seipãm potest. sicut potuit de¬
formare. Dicit et iam alibi. Renoua¬
mini sp̃u m̃tis ur̃e: et indutte nouũ
hoiẽm eũ qui scd̾m dm̃ creatus est. ĩn in¬
sictia et sanctitate u̾itatis. Qd̃ ait se

Expanded text:
transfertur; sicut imago ex atransfertur; sicut imago ex asit, et annulum non relinquit. Qui vero non operatur, et tamen videt quid operandum sit, ipse est qui ab illa luce avertitur, a qua tamen tangitur. Qui autem nec videt quemadmodum sit vivendum, excusabilius quidem peccat, quia iam ipse splendore aliquoties ubique praesentis veritatis attingitur, quando admovertuntur ad Dominum ab ea deformitate, qua per cupiditates saeculares conformabantur huic saeculo, reformantur ex illo, audientes Apostolum dicentem, Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate mentis vestrae : ut incipiat illa imago ab illo reformari, a quo formata est. Non enim reformare se ipsam potest, sicut potuit deformare. Dicit etiam alibi: Renovamini spiritu mentis vestrae, et induite novum hominem, eum qui secundum Deum creatus est in jus