comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuius que ꝓpositum acuoluntatẽ : sed & p̃stre : stiens autem & p̃nocens
tã quã bonus dispensator & iustus: unius cuiusque ã motibus & ꝓposito
titur adto᷑ opera efficienda qugunius cuius que animus acuolun¬
tas edigituelut si uerbi causa dicamus pator familias siquis sit sapiens
iustus habins multa seruitia ñ nequanta fiori potest sagatitato
contem plabitur quorũ his animus aptus sit adrus colendum
ipsosruri deputabit : cuius uero ad negotiandum quius &iam
nutriondipicoris cuiuoro administoriu & obseruandi cubiculi sui
ptũ ꝓbarit ingeniume & ita unũ quem que conpotontibus officus
ulias siuer existesit quod neces serst intordum robellare subi eo¬
tos & discipline uira corrũpore & ob hoo corriptine ac uerber

Expanded text:
usque propositum ac voluntatem, sed et praescire. Sciens autem et praenoscens, tanquam bonus dispensator et justus, uniuscujusque motibus et proposito utitur ad ea opera efficienda, quae uniuscujusque anima ac voluntas elegit. Velut, si verbi causa, dicamus: paterfamilias si quis sit sapiens et justus, et habens multa servitia, nonne quanta fieri potest sagacitate contemplabitur, quorum ex his animus aptus sit ad rus colendum, et ipsos ruri deputabit? cujus vero ad negotiandum, cujus etiam ad nutriendum pecora, cujus vero ad ministerium, et observandi cubiculi sui aptum probabit ingenium, et ita unumquemque competentibus officiis, paterfamilias sive rex iste sit, quod necesse est interdum rebellare subjectos, et disciplinae jura corrumpere, et ob hoc correctione ac verber
Abbreviated transcription (Latin):
testato sublatũ est Nã &si communi Intellectũ dep̃sentia sentiamus : nppt̃¬
ea erit aliquid quia idscit ds̃ futurũ. sed quia futurũ est scitur adõ antequi
fiat Nã & si uerbi gratia fingemus dm̃ ñ p̃noscere aliquid futurũ sinedu¬
bioerat quod est It autẽ. Vt puta uidas ꝓditor factus est & hocita futut¬
iua futurus ors& ꝓditor eaquȩ ille ex ꝓpositi sui nequitia gesturus era
pdixerunt ꝓphace : cũ utique iudas inpotestate habuisse ut oe similis p&ro
cioharinpꝰ siuoluis s&: sedelegit pesumȩ cupiditatẽ magisquã a postolu
consortu gloriã & hanceuis uoluntatẽ futurã p̃uidentes ꝓph&t libro¬

Expanded text:
potestate sublatum est. Nam et si communi intellectu de praescientia sentiamus, non propterpotestate sublatum est. Nam et si communi intellectu de praescientia sentiamus, non propterea erit aliquid, quia id scit Deus futurum: sed quia futurum est, scitur a Deo antequam fiat. Nam et si, verbi gratia, fingeremus Deum non praenoscere aliquid, futurum sine dubio erat quod est, ita ut est: ut puta, Judas proditor factus est, et hoc ita futuquia futurus esset proditor, ea quae ille ex propositi sui nequitia gesturus erat praedixerunt prophetae: cum utique Judas in potestate habuisset ut esset similis Petro et Joanni, si voluisset: sed elegit pecuniae cupiditatem magis quam apostolici consortii gloriam: et hanc ejus voluntatem futuram praevidentes p
Abbreviated transcription (Latin):
nonhuetuncaneip qudem & ipsiniis &curano rolinquirur : E
hec ipsa pos suq̃ causari cũ iudicantur: quia & si uocan fuisemus po¬
tuis emus utiqueiustificr & ñsolũ iustificari sed& ꝗlorifcairi
Idec ergo uocantur quidem & ipsi sedquasi simparosa seimp&
somen cito quidem exoritur increbenit autem tribulati¬
anũ sole quia non habent altamradicem boniꝓ positi continu
trescum & percunt & ipsis de quibus dic̃ a postolus qua
naufragiuor a fido Quos ergo uocauit idẽ quos secundũ ꝓpositũ uocauitbi
ni illos & iustificauit Qđ ssocundũ ꝓpositũ addm̃ re feratur Hocest ut secun¬
dum ppositũdĩ quiscions in eis religios ãmentẽ & salutis ineẽ desidoriũ uocati
dicantur : ñ uidebitur hisquȩ ex posuimus &iã hoceẽ contrariũ. hocergo
pacto neque in p̃sentiaah ud salutis uel ꝓditionis nraẽ causa consisti neque
ustificatio ex sola uocatione pendebit neque glorificari denrũ pconitus

Expanded text:
vocantur quidem et ipsi, ne eis excusatio relinquatur, et haec ipsa possint causari cum judicantur. Quia et nos si vocati fuissemus, potuissemus utique justificari, et non solum justificari, sed et glorificari. Ideo ergo vocantur quidem et ipsi; sed quasi in petrosa seminetur semen, cito quidem exoritur; increscente autem tribulationum sole, quia non habent altam radicem boni propositi, continuo arescunt et pereunt. Et ipsi sunt de quibus dicit Apostolus: Qui naufragaverunt a fide . Quos ergo vocavit, id . Quod et si secundum propositum ad Deum referatur, hoc est, ut secundum propositum Dei, qui sciens in eis religiosam mentem, et salutis inesse desiderium, vocati dicuntur, non videbitur his quae exposuimus etiam hoc esse contrarium. Hoc ergo pacto neque in praescientia Dei vel salutis vel perditionis nostrae causa consistit; neque justificatio ex sola vocatione pendebit, neque glorificari de nostra penitus
Abbreviated transcription (Latin):
& duct hius itineris facto Igitur or ꝑsona contradicentis sibi dicit
apostolus Nũquid iniquitas apuddm: & statim ininiti as respeqde
ab sit ut ad omnia cetera quȩ & ꝑsona contradicentis obi ciendast
ab apostolo semperres ponderiiudeatur absit Isteergo qui contra¬
dicit utitur & mosi uerbis quibus dicie adeũ ds̃ miserebor cuimi¬

Expanded text:
d miserentis est Dei. Ex persona contradicentis sibi dicit Apostolus: Nunquid iniquitas est apud Deum? et initiis respondet: Absit, ut ad omnia caetera, quae ex persona contradicentis objicienda sunt, ab Apostolo semper responderi videatur: Absit. Iste ergo qui contradicit utitur Moysi verbis, quibus dicit ad eum Deus: Miserebor cu
Abbreviated transcription (Latin):
erradeorsũ: sanguine &ignẽ ei uaporẽ fumi. Solcon uertetur intenebras. eclunain
sanguinem : prius quã ueniat dies dñĩ magnus et nobilis. Et erit quicũq: in uocauerit᷑dnĩ sal¬
it. Videtur tam en mibi grandealiquid inscripturis diuinis : sulihoc inuocationis nomi
designarq̃ Nonẽ dequalib cũq uiris sed ingentib & p̃cipuis scribitur : quia enos primꝰ¬
auit inuocare nomendñi Et inpsalmis  Morses etitaron in sacerdotib eiꝰ & samu

Expanded text:
erra deorsum, sanguinem et ignem et vaporem fumi, sol convertetur in tenebras, et luna in sanguinem, priusquam veniat dies Domini magnus, et horribilis, et erit, quicunque invocaverit i. Videtur mihi grande aliquod in Scripturis divinis sub invocationis nomine designari: non enim de qualibuscunque viris, sed ingentibus speravit invocare nomen Domini, et in Psalmis: Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus, et Samuel,
Abbreviated transcription (Latin):
missionis dĩ ñ infilus carnis sed indĩfiliis constnt sedbȩc omnia
uelisuo ueliacob ꝓhis meritis electi fuissent adõ qus incarno positi quȩ si¬
orant & peropera cirnis iustificari merussent : possitutique meri¬
titorum gratia ad postoriatem quȩque carnis & singunis pergino¬
stadm filus dĩ Hocestꝰ quisimuliter ut ipsi ex ꝑposito dĩ degantur & ad¬
optantur infilios conpl& nãque &ia in his illud quod iam supra
aesiumus quiaquos p̃scit ilios & pdestinauit & quos p̃deslinuit
illos & uocauit & quos uocauit illos & iustificauit & quos iusti ficauit¬

Expanded text:
promissiones Dei non in filiis carnis, sed in Dei filiis constent. Sed haec omnia vel Isaac, vel Jacob pro his meritis electi fuissent a Deo, quae in carne positi acquisierant, et per opera carnis justificari meruissent, posset utique meriti eorum gratia ad posteritatem quoque carnis et sanguinis pertinesed in filiis Dei, hoc est, qui similiter ut ipsi ex proposito Dei eliguntur, et adoptantur in filios. Completur namque etiam in his illud quod jam supra exposuimus, quia quos praesciit, illos et praedestinavit, et quos praedestinavit illos et vocavit, et quos vocavit illos et justificavit
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃ : sed ñ ulentes neque currentis sedmisericorsdĩest :
&n faramom ꝓpt̃ ea olegiti ut i ipsopotentia spurtutis ostendomab s sn
psecuiuult mistr&ur & que muult indurat ut quid dehomunbioss b¬
quiđ quoritur & curquipocat culpatur cũtalis dermnoquoque ipsius
uoluntas habcatur Hecergo & his similia commouenti ad que hiuius¬
noinssteru cubiculũ ꝓpautus & iportunius ingergnti cum iucrepa¬
tione dignissime exclamationis occurrit & dicit Ohomotuquis es qui
tont digis pondoas dõ: quasi dicere Tuquis es quite i naulã rogis
in inergis & interiuoris cubiculi ausus es socr& apenetraro : Idcireo¬

Expanded text:
et si non volentis, neque currentis, sed miserentis Dei est: i Pharaonem propterea elegit, ut in ipso potentiam suae virtutis ostenderet, et si ipse cujus vult miseretur, et quem vult indurat: utquid de omnibus, inquit, queritur, et cur qui peccat culpatur? cum talis de uno quoque ipsius voluntas habeatur. Haec ergo et his similia commoventi, atque in hujusce mysterii cubiculum protervius et importunius ingerenti, cum increpatione dignissimae exclamationis occurrit: O homo, tu quis es, qui contra respondes Deo? quasi diceret, Tu quis es, qui te in aulam regis immergis, et interioris cubiculi ausus es secreta penetrare? Nunquid d
Abbreviated transcription (Latin):
litudinis illius quã in superioribus libris dea posto lici sermonii
dispensatione posuimus: ut tãquam rogio cuiusdã domus que
multi plicibus sit ingressibus egressibus que distincta & x uno
in aliud conclaue itatranseatur utuix in gredientis indieia aut
egredientis appareant : Ita &iã paulũ diuinorum secr&a paululũ
quidẽ sub a perientẽ uideri ñ tamen pline aperte que pandon¬
m denique cũ ꝓhis que superius dixerat doisaac & iacob quodꝑ
electionem & eeꝓposito dĩ antequã aliquid operis boni maliue
essi sent ds̃ dicerit uol de illo adhoctom pusueniã. & erit sarrȩ
filius uel de hociacob delexi esau autem odio abui: cũ i presonti

Expanded text:
litudinis illius, quia in superioribus libris apostolici sermonis dispensatione posuimus: ut tanquam regiae cujusdam domus, quae multiplicibus sit ingressibus egressibusque distincta, et ex uno in aliud conclave ita transeatur ut vix ingredientis indicia aut egredientis appareant: ita etiam Paulum divinorum secreta paululum quidem subaperientem videri, non tamen plane aperteque pandentem. Denique cum pro his quae superius dixerat de Isaac, et de Jacob, quid per electionem exposito Dei antequam aliquid operis boni malive gessissent Deus dixerit, vel de illo: Ad hoc tempus veniam, et erit Sarae filius. Vel de hoc: Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Cum in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
diceuus quia quauis omnis quise adeã formã quã supra posumus
smagotius quȩ cũ totũ adque ex integro suscepit & in sem& ipsa for¬
mauit Ipsa ihũ anima dicenda est: quȩ seper omini a uerbo ac sapie¬
tiadi itaco aptauit Innullo prorsus abeius similitudine de color
habor&ur haut quicũ que sum mã ꝑfectionis acbeatitudims con¬
sectatur ad illius sel maginẽ ac similitudinẽ tendatquȩ primolo
& superomnes ceceros filii dĩ imago est : Itaut sitipso primo geratus
inmultis fratribus in his uidelic& quor conformatione imagims filui

Expanded text:
sumus imago, quae eam totam atque ex integro suscipit, et in semetipsa formabitur, ipsa Jesu anima dicenda est, quae semper omnia verbo ac sapientiae Dei ita coaptat, ut nullo prorsus ab hujus similitudine decolor habeatur: ita ut quicunque summam perfectionis ac beatitudinis consectatur, ad illius imaginem ac similitudinem tendat, quae primo loco et super omnes caeteros Filii Dei imago est: ita ut sit ipse primogenitus in multis fratribus, in his videlicet quorum conformatione imaginis Filii Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uorfidẽ filu dicuntur abrihȩ. Certũ ese tamen quod&iã se¬
Curautẽ ugillis quia natus est ihs̃ iruinã & resurreouontin
multorũ & quia al illis quorũ caro erat repudiatus est & agen¬
tibus aquibus ignorabat susceptus est sicut & ꝑdauid dic̃. populur

Expanded text:
per fidem filii dicuntur Abrahae. Certum est tamen quod etiam seper fidem filii dicuntur Abrahae. Certum est tamen quod etiam se» Cur autem vae illis? quia natus est Jesus « in ruinam et resurrectionem multorum , » et quia ab illis quorum caro erat, repudiatus est, et a gentibus a quibus ignorabatur susceptus est, sicut et per David dicit : Populus
Abbreviated transcription (Latin):
& enirunt filiusrł adõ tunc cũ diuider& excelsus agentes & disper¬
gor& filios adã secundũ numerũ angelorũ : & facta est portiodni
iacob funiculus hereditatis cius irrł. ⁊fa est ergo adontio fibonura¬
sicut & ipse aposł dic̃ Sienĩ quod euacuatur pergloria t̃ius hoc est
uetus testam eritũ : multo magis quodman& iingloriã est: euango¬
lu stilic& p̃dicatio sed quod dic testamenta & legis latio unum for
apellatur Gedergo hanc esse distinctionẽ puto quod legis latio quidẽ
una sibritꝰ & semelabita ꝑ moysen: Testamenta frequentor sta¬
tuta sunt. Quoti ensenĩ pec cauerunt & abiecti sunt totions &¬
herodati uidentur. & russum quotiens reꝓpitatus dr̃ reuoca
uit oos & inhereditatẽ suue nossessionis adduxit totiens re¬
masso testamento & herodos eos scripsisse credendurest
& obsequiũ & ꝓmisionos obsequiũ sacerdotalia dicit officia
romisiones que patribus factesunt & s perantur dandehis qui

Expanded text:
 Deo tunc, « cum divideret Excelsus gentes et dispergeret filios Adam secundum numerum Angelorum, et facta est portio Domini Jacob, funiculus haereditatis ejus Israel. » Ista est ergo adoptio fisicut et ipse Apostolus dicit: Si enim quod evacuatur per gloriam est, hoc est Vetus Testamentum, multo magis quod manet in gloria est, Evangelii scilicet praedicatio. Sed quod dicit, Testamentum et legislatio, unum forTestamentum appellatur. Sed ego hanc esse distinctionem puto, quod legislatio quidem una fuerit, et semel habita per Moysen. Testamenta vero frequenter statuta sunt: quoties enim peccaverunt et abjecti sunt, toties exhaeredati videntur. Et rursus quoties repropitiatvit eos, et in haereditatem suae possessionis adduxit, toties reparasse testamenta, et haeredes eos scripsisse credendus est. Et obsequium et promissiones, obsequium sacerdotalia dicit officia, promissiones, quae patribus factae sunt, et sperantur dandae his qui
Abbreviated transcription (Latin):
agones nrur̃ uobis cũ enĩ me quȩque coniungo in est quidã miseratio af¬
addõ patit oporteat ignoramus Inter dumonĩ quȩ contraria salu
nsunt cupimus infirmitate cogente Sicut enim̃ quis inegritudine co¬
poris positus noneaquȩ sanitati congruunt s ed eaquẽ p̾sentis infir¬
mitutis desideriũ suggesserit posut amedico lta &nos in huuis uitȩ h¬
firmitite lungenos t̃dũ adõ p&imus quod ñ expe dit nobis demquo or¬

Expanded text:
agones nostros vobiscum enim me quoque conjungo inest quidam miserationis afagones nostros vobiscum enim me quoque conjungo inest quidam miserationis afa Deo petere oporteat ignoramus: interdum enim quae contraria saluti sunt petimus vel cupimus infirmitate cogente. Sicut enim quis in aegritudine corporis positus non ea quae sanitati conducunt, sed ea quae praesentis infirmitatis desiderium suggesserit, poscit a medico, ita et nos in hujus infirmitate languentes,
Abbreviated transcription (Latin):
ris nr̃i reparatio ecorruptibili incorruptibilis & exmortali hm¬
talis & ex infirmitat dnuirtute restituitur : & ex animali corpore cor¬
pefficitur spritale utcum spiritale factũ fuerit : possit &iã huisibili¬
bus perfruibonis quȩ bona in p̃sentisaeculo non uidentes perspem
speramus ꝑ patientiã expectamus similiter & sp̃s adiuuat infirmita¬
tem nr̃am ouidenĩ oremus : secundũ quodoport& noscimus s ed ipse
sp̃s ꝓ nobis in terpellat gemitibus in enarrabilibus Quiautẽ scruta¬
perioribus dixiss& quia omnis creatura hisqui iagone huius uitȩ̃
sunt positi congemes cer& & condoler& hoc est c̃laborar& uiros quo
confera Tũ&iã seipsũ paulus suisimiles perferre gemitur plaboranti¬
bus memorass& ut ꝑ hȩc solar&ur hicertamine possitor cũuidere
omnes scõs uniuersamque creaturã affectu secum laboraro gemi¬
tusque coniungere : additnunc excelsius aliquid & sublimius ne in qud
pariũ put&is quo domnis nobiscũ congemescit & condol& creatura nepar¬

Expanded text:
aratio ex corruptibili incorruptibilis, et ex mortali immortalis, et ex infirmitate in virtute restituitur, et ex animali corpore corpus efficitur spiritale, ut cum spiritale factum fuerit possit et jam invisibilibus perfrui bonis: quae bona in praesenti saeculo non videntes, per spem speramus, per patientiam exspectamus. Similiter autem et Spirittum: quid enim oremus secundum id, quod oporteat, nescimus; sed ipse spiritus pro nobis postulat gemitibus inenarrabilibus, perioribus dixisset, quia omnis creatura his qui in agone hujus vitae sunt positi congemisceret et condoleret, hoc est collaboraret, viresque conferret, tum etiam seipsum Paulus ac sui similes proferre gemitus pro laborantibus memorasset, ut per haec solarentur, in certamine positos cum viderent omnes sanctos universamque creaturam affectu secum laborare, gemitusque conjungere; addit nunc excelsius aliquid et sublimius. Ne, inquit, parvum putetis quod omnis nobiscum congemiscit et condolet creatura: ne par
Abbreviated transcription (Latin):
eliq̃ us que odio habui ꝓposuit apostolus ꝑsequi quod lic& repudiatus
sit populus isrł ꝑ infide litatẽ ñ tamen ꝓ missionos dĩ quȩ erga tos habita fu¬
ent deciderint & frutratesunt: doc&que quod cum multi filii fuerint ha
prar decidrat sit farta reꝑmnissio Ñ enĩ in quiđ quiflucarnis sunt husunt
lu dĩ : & contendit ostendero quomodo isaac ñ sit filius carnis: sodsit fi¬
lius dĩ & reddit ad eaquȩ de ipso ingenesi scripta sunt.: promissionis
qui đ uerbum hocest: ad hoc tempus ueniã : & erit satre filius nergo
inquiđ peror dinẽ natiuitatis carnalis isaac nascitur quippe cum &
ralam emortuo iam corporo haber& ut uulua sarrȩ ess& emortu
sicut supra dictũ est : sed peruirtutẽ eius qui dixit adtempus uemiam
&erit sarrȩ filius. merito igitur n carnis sed filius dĩ dicitur : quioxo
uentu & sermono nascitur di. hȩcergo inquiđ ratio deisa ao

Expanded text:
erit Sarae filius. Proposuit Apostolus persequi quod licet repudiatus sit populus Israel per infidelitatem, non tamen promissiones Dei, quae erga eos habitae fuerant deciderint, et frustratae sint, docetque, quod cum multi filii fuerint Asolo Isaac sit facta promissio. « Non enim, inquit, qui filii carnis sunt, hi sunt filii Dei, » et contendit ostendere, quomodo Isaac non sit filius carnis, sed sit Filius Dei, et redit ad ea quae de ipso in Genesi scripta sunt: Promissionis, inquit, verbum hoc est, ad hoc tempus veniam, et erit Sarae filius. Non ergo, inquit, per ordinem nativitatis carnalis Isaac nascitur, quippe cum et Abraham emortui jam corporis haberetur, et vulva Sarae esset emortua, sicut supra dictum est, sed per virtutem ejus qui dixit: Ad hoc tempus veniam, et erit Sarae filius. Merito ergo non carnis, sed filius dicitur, qui ex adventu et sermone nascitur Dei. Haec ergo, inquit, ratio, no
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ dico hnxpo ñ mentior & reł usque insecula uidens paulus quod
si secundũ tam quibus supra exposuit nullaui caclestibus uelter restri¬
is p̃sentibus uel futuris aduersantibus sibi possit axp̃i caritato sepa¬
rari contrariũ & incredibile uider&ur quod nunc dicere ꝓponebat
alienũ effici Mendacii notã subire uider& uri satis factionẽ pmitett :
nequaquã decius sermone dubit&dir & dic̃ . uoritatẽ dico hnxponm

Expanded text:
to, non mentior, et reliqua, usque in saecula. Videns Paulus quod si secundum ea in quibus supra exposuit, nulla vi, coelestibus vel terrestribus, praesentibus vel futuris adversantibus sibi, possit a Christi charitate separari, contrarium, et incredibile videretur quod nunc dicere proponebaalienum effici, ne mendacii notam subire videretur, satisfactionem praemittit, ut nequaquam de ejus sermone dubitetur, et dicit: Veritatem dico in
Abbreviated transcription (Latin):
so cdi quiathrom queãplisime uirtutũ cȩlestiũ mentes. tamamplis
edibus totã poterunt capere trnitatẽ : Qm̃ inquiđ tristitia est mi¬
himagna : & continuus dolor cordimeo : esto. Habeas tristitiã esto dolo¬
rẽ capias deꝑditiont fratrũ tuorũ qui sunt eognatise cundũ carne
Nũ quid eorusque ut opes a natdiema fieriaxp̃o : & quid tibi ꝓdẽilorum
salus situa s alictp: separeris : & qđ saluabis alios supse pereas ñ inquid¬

Expanded text:
oeli, qui throni, quae amplissimae virtutum coelestium mentes tam edibus totam poterunt capere Trinitatem? Quoniam, inquit, tristitia est mihi magna, et continuus dolor cordi meo. Esto habeas tristitiam: esto dolorem capias de perditione fratrum tuorum, qui sunt cognati secundum carnem: nunquid eousque, ut optes anathema fieri a Christo? Et quid tibi prodest illorum salus, si tu a salute separeris? et quod salvabit alios, si ipse pereas? Non, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ixipsis hoc studi uelintentioniugenume sarir a pasas unit¬
acaritate dĩ separaro coentendant : & ꝓpt̃ ea moliantur innos cuncta que
patimur : Vid& enĩposso quidẽ hocagere ut a caritato dĩ separomur
mors forcassis & angeli & principatus & uirtutes aduersantes nob
sine dubio & p̃sentia quȩr̃ utique lubrica & caduca sed & ꝓfundũ
potest similiter intei egi Uita autẽ & futura & altitudo creatur
alia quomodo adĩ caritate separare nos centent nociosum iuda
ex ponere nisi siqui forte dicat y ꝑbolige hȩc aposł dicero hoc est
ñ solũ pereaque accidere possunt sed neꝑea quidẽ quȩ eueniro
omnino ñ possunt ułio pacto adi caritate deflectimur: Uerbicausa¬

Expanded text:
ex ipsis, hoc studii vel intentionis gerant, ut humanas animcharitate Dei separare contendant, et propterea moliantur in nos cuncta quae amus. Videtur enim posse haec agere, ut a charitate Dei separemur. Mors et fortassis angeli, et principatus, et virtutes adversantes nobis, sine dubio et praesentia, quae sunt utique lubrica et caduca, sed et profundum, potest similiter intelligi, vita autem futura et altitudo et creatura, aliquo modo a charitate Dei separare nos conantur. Non otiosum videtur exponere, nisi quis forte dicat hyperbolice haec Apostolum dicere, hoc est, non solum per ea quae accidere possunt, sed ne per ea quidem quae venire omnino non possunt, ullo pacto a Dei charitate deflectimur. Nemo nos
Abbreviated transcription (Latin):
quos habemus inmanibus ñ humanas temptatĩoes indicat sed maiores
humanis Quideo puto quod in prioribus cũ enumerass& singulaqu¬
quoiadultimũ dic̃. Sed in his omnibus superamus : in his uero secundi ordinis
temptitionibus ñita confidenter dic superamus : sed ualdo tenuiter ait qu
nibilorũ poterit nos separaro a caritaito qĩquȩ est l xp̃o ihũ. Dehumanis
rnũ mimpiatinibusta quã parus & leuibus confidenter noseas supera
fun de potestatr triũ phans easinsem& ipsoi ormen diioc inu proncipa

Expanded text:
quos habemus in manibus, non humanas tentationes indicat, sed majores humanis. Et ideo puto quod in prioribus cum enumerasset singula quaeque, ad ultimum dicit: Sed in his omnibus superamus. In his vero secundi ordinis tentationibus non ita confidenter dicit, superamus, sed valde tenuiter ait, quia nihil eorum poterit nos separare a charitate Dei, quae est in Christo Jesu. De humanis enim tentationibus, tanquam parvis et levibus, confidenter nos eas superaratus et potestates triumphans eas in semetipso : tamen et hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
cũgladiũ sps̃ quod est uerbũ dĩ & mecũ est uiuens. & efficax sormodĩ qu
est penetrabilior omnigladio utrique acuto. Siergo gladius mundiueno¬
rit super coruices meas maior ẽ mihi ad dm̃ conciliat caritatẽ. Dicam
nã que adeũ quia sicut scriptũ est : ꝓpt̃te mortificamur totadio: estima¬
tussum ut oues occisionis: Non enimmihi sufficit unahora mori pro
xp̃o uelcruciari sed totadiae : hoc est omniuite meae tempore Sie nĩ
prã uitã meã in persecutionibus & periculis agũ dicã qui añ sunt con¬
dignȩ passiones huius tẽporis ad futurã gloriã quȩue labitur in nobis
Seue estonĩ huiusuitȩ tempus & exiguum : quod in persecutionilius du¬
cimus : & eꝑnũuero & perp&uum quod ex pectamus ingloria. &deo
is inquid omnibus superamus ñ namuirtute sed pereũ quinos di¬
lexit Dumonĩ hillius amorependimus : sensum doloris non recipimus
llius enĩ caritas quianos dilexit & nrm̃ adserapuit affectũ : cruciatũ

Expanded text:
cum gladium spiritus, quod est verbum Dei ; et mecum est vivens et efficax sermo Dei, qui est penetrabilior omni gladio utrinque acuto . Si ergo gladius mundi venerit super cervices meas, majorem mihi ad Deum conciliat charitatem. Dicam namque ad eum, quia sicut scriptum est: Propter te mortificamur tota die: aestimati sumus ut oves occisionis. Non enim mihi sufficit una hora mori pro Christo, vel cruciari, sed tota die, hoc est, omni vitae meae tempore. Si enim totam vitam meam in persecutionibus et periculis agam, dicam, quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Breve est enim hujus vitae tempus, et exiguum quod in persecutionibus ducimus: aeternum vero et perpetuum quod exspectamus in gloria. Et ideo in his, inquit, omnibus superamus, non nostra virtute, sed per eum qui dilexit nos. Dum enim in illius amore pendemus, sensum doloris non recipimus. Illius enim charitas qui nos dilexit et nostrum ad se rapuit affectum, cruciatum
Abbreviated transcription (Latin):
penitontiae lacrimis diluas accusatorituo criminandite matoriã dabis &
quauis hs̃ inter pell& ꝓ nobis: õ potest tam̃ dicere ihsrebn sIucerue ã eie
que amerũ dulce Siergouis uilere cũiudicaris facqđ deteusto scriptũ est
dispone sermones tuos iniudicio p̃parao peratua adexitũ memento noros
s nuidicatur & tat condemnatus. Vide autẽ quomoudas quia ih diant ora¬

Expanded text:
poenitentiae lacrymis diluas, accusatori tuo criminandi te materiam dabis. Et poenitentiae lacrymis diluas, accusatori tuo criminandi te materiam dabis. Et quamvis Jesus interpellet pro nobis, non potest tamen dicere Jesus teneque amarum dulce. Si ergo vis vincere cum judicaris, fac quod de justo scriptum est: Dispone sermones tuos in judicio ; Praepara opera tua ad exitum; Memento novist: Cum judicatur, exeat condemnatus . Vide quomodo audias, quia Jesus inter
Abbreviated transcription (Latin):
solmqua pecinintñfun quie diqobat Nunc uonit princeps h¬
ius mundi d inmenibilinuenit. Sed quãuis illexerat nequiteꝵ ppo
quorit & sicut caligint̃ peccataeorũ & a prioribus delectiscos
decolbapre iniue & sicut lanã candidã faciente quidpficio
filiũ tradiat ꝓnobis ipse iustifcat clectos quiserit uira qui
udleas conduronereseddiligentn intuore quo modo aposti¬
lus nusquã insermonibus suir ab insitasibo cautpia disle dros
Non dix̃ quis accusauit aduersit uocatos s ed iduersum el octo
Nisionĩ fuoris oloctus nisi in omnibuste exibuoris ꝓbabilẽ do
habebis accusatorẽ sienĩ caus atua malaest sitetuũ crimon adtrin¬
pit quid tibi ꝓderit aduocatus &iã suhs̃ sit qui interpellatis  ihr̃
dm̃ ueritas est Ñ potest ergo ꝓteuertas fallore In hoctibi opitulabitur
aduocatus ccusitoris calũnus inuoluaris. netibi p̃terita peccata quȩ ꝑbil¬
tisinũ delaa sunt in putentur. Siuero posthaeo iterũdelinquas necullis hȩo

Expanded text:
on fecit, qui et dicebat: Nunc venit princeps hujus mundi, et in me nihil invenit . Sed quamvis ille exerat nequitiam prosuorum, et sicut caliginem peccata eorum, et a prioribus delictis eos dealbante ut nivem, et sicut lanam candidam faciente , quid proficiat Filium tradidit pro nobis, ipse justificat electos: quis erit ultra qui audeat condemnare? Sed diligentius intuere quomodo Apostolus nusquam in sermonibus suis ab insita sibi cautela discedat: Non dixit. Quis accusabit adversum vocatos, sed adversum electos. Nisi enim fueris electus, nisi in omnibus te exhibueris probabilem Deo, habebis accusatorem. Si enim causa tua mala est, si te tuum crimen astringit, quid tibi proderit advocatus, etiamsi Jesus sit qui interpellat. Jesus enim veritas est: non potest ergo pro te veritas fallere. In hoc tibi opitulabitur advocatus, ne accusatoris calumniis involvaris, ne tibi praeterita peccata, quae per baptismum deleta sunt, imputentur. Si vero post haec iterum delinquas, nec ullis haec
Abbreviated transcription (Latin):
t inteuirtutem in tam : & ut ad nunciẽ nomon ineum hiuni uer¬
saterra :. Vt e hoc iudeatur ostondi quasi ad hoc electus est fagao ut
pertum uirtusdĩ omnibus declar&ur : n fuit h sua potestate quod perit
addit postomnia. Ergosicuiuult miser&ur & quem uult obdurat
hoc est hquid quod ad seueras tuqui contra dicis : quia sine causa com¬
uritur & arguit homines ds̃ Sienĩ ipse quemuult elegit & que
nult abiecte poluntatullius quis resistit ꝑ que omnia : illud si nedu¬
bio cotra dictio istamolitur quod ihonino ñ silibertas arbitrii
et habeat unus quisque si potestate aut salu&ur autporcat. Ne

Expanded text:
in te virtutem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Ut ex hoc videatur ostendi quia si ad hoc electus est Pharao ut per eum virtus Dei omnibus declaretur, non fuit in sua potestate quod periit. Et addit post haec omnia: Ergo cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Hoc est, inquit, quod asseverasti qui contradicis: quod sine causa conqueritur, et arguit homines Deus. Si enim ipse quem vult eligit, et quem vult abjicit, Voluntati ejus quis resistet? Per quae omnia illud sine dubio contradictio ista molitur, quod in hoc non sit libertas arbitrii, nec habeat unusquisque sui potestatem ut salvetur, aut pereat.
Abbreviated transcription (Latin):
utiã ñunũ exomnibus creaturis & paruũ terrȩ huncdocũ quẽ
nuncui domur habitare tencamus : sed oma quȩ cũque ereauitd
uisibilia & iuisibilia. occulta & manifesta tomporalia & &erna
cum xp̃o pariter habeamus. Sot est autem & alio modo sic intelleg
q dix cũ ipso omnia nobis donabit hoc est ipsi quidẽ ut heredi
noliis uero utcohere dibus eius pariter cũ ipso uniuersa ꝑfriuda¬

Expanded text:
ut jam non unum ex omnibus creaturis, et parvum terrae hunc locum quem ut jam non unum ex omnibus creaturis, et parvum terrae hunc locum quem nunc videmur habitare, teneamus: sed omnia quaecunque creavit Deus visibilia et invisibilia, occulta et manifesta, temporalia et aeterna cum Christo pariter habeamus. Potest autem et alio modo sic intelligi quod dixit: Cum ipso omnia nobis donabit, hoc est, ipsi quidem ut haeredi, nobis vero cohaeredibus ejus pariter cum ipso universa perfrui da
Abbreviated transcription (Latin):
ncalique & infinicno sille de quis ꝑcutiens dius infirmaom eons¬
ps̃ mortuus est Quia ergo pomnibus nobis tradidit filiũ pator d
nullus ommino nesninimus quidẽ quia est inecclesia contẽnendus et
& ideo dñs ips edicebat Siquis scandalizauerit unũ expu sillis istis
minimis : expedit molam asinariã ligaricirga collũ eius & p̃cipitari
eũ inmare quã ut scandalir& unũ exhis ds̃ ergo quinos p̃tiosos ꝓ¬
pruifdu ꝓ nobis p̃tiosum fundeno sanguinẽ fecit quomodo ñ cũ
ipso omnia nobis onauit : nihilest sie uisibilis: siue in uisibilis creatur
do ñ cũ ipsonobis ornnis ereatoradonabitur : quãuis sermo hic du¬
pliciter possit intelligi : idẽ quod cũ illo omãdonibi Nã& hocpo¬
testiuderi quodsi habemus in nobis xpm. secundũ hor quod uerb
sapientiae & ueritas &iustitia & paxest &c& era ommia quȩ deeo
scripta sunt : cũ hac plenitudine uirtutũ nobis omma donabuntur

Expanded text:
aliquem et infirmorum laedat quis, percutiens ejus infirmam conspro qua Christus mortuus est. Quia ergo pro omnibus nobis tradidit Filium Pater, nullus omnino, te minimus quidem qui est in Ecclesia, contemnendus est: et ideo Dominus ipse dicebat: Si quis scandalizaverit unum ex pusillis istis minimis, expedit molam asinariam ligari circa collum ejus, et praecipitari eum in mare, quam scandalizet unum ex his. Deus ergo qui nos pretiosos proprii Filii pro nobis pretiosum fundendo sanguinem fecit, quomodo non cum ipso omnia nobis donabit? Nihil est enim, sive visibilis, sive invisibilis, creaturae do non cum ipso nobis omnis creatura donabitur? quamvis sermo hic dupliciter possit intelligi, id est, quod cum illo omnia donavit. Nam et hoc potest videri quod si habemus in nobis Christum secundum hoc quod Verbum et sapientia, et veritas, et justitia, et pax est, et caetera omnia quae de eo scripta sunt cum hac plenitudine virtutum nobis omnia donabuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
sid s̃ ꝓ nobis quis aduersũ nos: qui filio ꝓprio ñ p̃ꝑcaseo ꝓnobis omnibus tro¬
didit tũ quomodo ñ &iã cumillo nobis omnia donabit : s quomodo ꝑ
nobissit manisestũ est ex his quȩ supra exposuit: idẽ qđ sps̃ dĩ habitat in¬
a mortus habitat in nobis uel quod spũ diagimur : u& quod s̃ pm̃ dĩ ado¬
tionis accipimus uel quod sumus filudi & heredes & coheredes xpi
uel quod primitias spr accipimus uel quod ipsespr̃ interpellat ꝓnob
gemitibus hicrrabilibus ueluniuersa creatura nobis congemescit &
ondol& ud qđ omma nobis cooperantur in bonũ diligentibus dm̃ uel qđ
sccun dũ ꝓposetẽ uocatisumus & p̃cogniti & p̃destinati & iustificati & glorifi

Expanded text:
pro nobis omnibus tradidit illum, quomodo non etiam cum illo omnia nobis donabit? Deus quomodo pro nobis sit manifestum est ex his quae supra exposuit, id est, quod Spi mortuis, habitat in nobis: vel quod Spiritu Dei agimur, vel quod spiritum adoptionis accepimus; vel quod sumus filii Dei et haeredes, et cohaeredes Christi; vel quod primitias Spiritus accipimus; vel quod ipse Spiritus interpellat pro nobis gemitibus inenarrabilibus; vel quod universa creatura nobis congemiscit et condolet; vel quod omnia nobis cooperantur in bonum diligentibus Deum; vel quod secundum propositum vocati sumus, et praecogniti, et praedestinati,
Abbreviated transcription (Latin):
imaginis es soeffecti: siuero adhuc quis inmitus conuers& initiũ
autom sapientiae timordĩ est : & intimore adhuc positus prima cu¬
tus dĩ elimenta suscipiat : s ecundum formã serui quã suscepit ad
hoc utrudis & ignaras timorẽ di docer& conformes fieriintel¬
legendi sunt hi qui prima initia indĩtimore suscipiunt quia ln¬

Expanded text:
imaginis esse effecti . Si vero adhuc quis in initiis conversetur, initium imaginis esse effecti . Si vero adhuc quis in initiis conversetur, initium autem sapientiae timor Dei est , ut in timore adhuc positus prima cultus Dei elementa suscipiat secundum formam servi, quam suscepit ad hoc ut rudes et ignaros timorem Dei doceret, conformes fieri intelligendi sunt hi qui prima initia in Dei timore suscipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
racurerucuus forme conformes fieridicantur legiuis anĩ
siliumdĩ aliquando informadĩ aliquando informasoriuiet pontum
Eieron forina harum duarum conformes dicat futuro s apostolos
eos quidiligunt dm̃ & quibus oma cooperantur in bonũ nonotiose mi hi
ud&ꝰ eẽ dis criminis Arbitror ergo secundũ eaquȩ in alus idem paulus
F ormari in his qui ad ꝑfectionẽ tendunt xp̃mdicat secundum hocqđ
uerbumest ut in eis uerbi dĩ sinceritas adpurũ informeꝰ Et se¬
cundũ hocquod ueritas est & ueritas ineis absque ullius fugi amixtio¬
ne consistat. Et secundum hoc quod sapientia ẽ : ut sapientiadĩ in eis
illa quã interper fectos loquitur paulus pura& absque uillo eroris
deuerticulo conserue᷑ Sic& secundum omili quȩ xp̃s est ueliusticia uel
scĩ ficatio uel c&erȩ quȩq uirtutes suneis formentur. aliquidum
isti uidebuntur ad illã formã qualn formadĩest. Conformos in¬

Expanded text:
requirere cujus formae conformes fieri dicantur. Legimus enim Filium Dei aliquando in forma Dei, aliquando in forma servi esse positum. Cui ergo formae harum duarum conformes dicat Apostolus futuros eos qui diligunt Deum, et quibus omnia cooperantur in bonum, non otiosi mihi videtur esse discriminis. Arbitror ergo secundum ea quae in aliis idem Paulus stus in vobis , formari in his qui ad perfectionem tendunt Christum dicat, secundum hoc quod Verbum est, ut eis Verbi Dei sinceritas ad purum informetur, et secundum hoc quod veritas est, ut veritas in eis absque ullius fuci admistione consistat et secundum hoc quod sapientia est, ut sapientia Dei in eis sit, illa quam inter perfectos loquitur Paulus pura et absque ullo erroris diverticulo conservetur Sic et secundum omnia quae Christus est, vel justitia vel sanctificatio vel caeterae quaequae virtutes, si in eis formentur ad liquidum, isti videbuntur ad illam formam, qua in forma Dei est, conformes
Abbreviated transcription (Latin):
pͥscit Nonenĩ secundũ cõmunẽ uulgiopinionẽ putandũ est bono
malaque p̃sciredm: sod secundũ seripturȩ scẽ donsuecudine utsep¬
tendũ est obseru& enĩ quistudiosus est inscripturis sic ubi inugrit
scriptur ã dicere quiamala proscierit ds̃ sicut in p̃sontiloco de
quidem dicitur ds̃ Nouit enĩ dñs eos quis eius Ad eos autem quiñ sunt
digni ut stiantur adõ saluator dic̃ discedite am̃e quianũ quã cognoui
uos operari iniquitatis Sicergo &iã in p̃senti loco quos pscudi qss¬

Expanded text:
na malaque praescire Deum; sed secundum Scripturae sanctae consuetudinem sentiendum est. Observet enim qui studiosus est in Scripturis, sicubi invenit Scripturam dicere, quia malos praescierit Deus, sicut in praesenti loco de quidem dicitur Deus. Novit enim Dominus eos qui sunt ejus. Ad eos autem qui non sunt digni ut sciantur a Deo, Salvator dicit: Discedite a me, quoniam nunquam cognovi vos, operarii iniquitatis . Sic ergo etiam in praesenti loco, quos praes
Abbreviated transcription (Latin):
nitus in multis fratribus sisps̃ inquitꝰ in t̃pellut ꝓ nob̵ gemitibus in¬
enar rabilibus & uniuers acreatura congemescit &e condol& us¬
qr nunc liberabitur tuncdemũ as eruitute corruptionis cũ liber¬
tate gloria filiorũ dĩ aduenerit quo modo ñ conpetenter ꝓnunti¬
dm̃ : ut & ipse spr̃ adiuua nec de digneur diuinanatura duxcẽ lt me¬

Expanded text:
pellat pro nobis gemitibus inenarrabilibus, et universa creatura congemiscit, et dolet usque nunc, quae liberabitur tunc demum a servitute corruptionis, cum libertas gloriae filiorum Dei advenerit, quomodo non competenter pronuntiDeum, ut et ipse Spiritus adjuvet, nec dedignetur divina natura dux esse itine
Abbreviated transcription (Latin):
li quipermosen exierant ceciderunt indesesto. Posteriue eorũ quicei¬
rã reꝓmissionis acceperunt: &iã nunc uacantur ab caex solis & extor¬
es paulus uero audiquiddicat deisrł Nolo uos inquid ignorare
fr̃s mysteriũ hoc quia cecitas & paete isrłi contigit donet plenitudo
gentiũ sub intrar&. & sicomnis isrł saluus fior&: Videsergo quia
exquditus est paulus : & quia scobtulit anathema. salutem meruit fra

Expanded text:
ero eorum qui terram repromissionis acceperunt, etiam nunc vagantur ab ea exsules et extorres. Paulus vero audi quid dicat de Israel: Nolo vos, inquit, ignorare, fratres, mysterium hoc, quia caecitas ex parte in Israel contigit, donec plenitudo gentium subintraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Vides ergo, quia exauditus est Paulus, et quia se obtulit anathema esse, salutem meruit fra
Abbreviated transcription (Latin):
ps̃ promptus. caro autẽ infirma Igit̃ infirmitas nrã excarnis in¬
firmitate descendit ipsaẽ enĩ quȩ concupiscit aduersus spm̃ & dũ
concupiscentias suas ingerit puritatẽ sps̃ in pendit & sinceritato
sando carni & udherendo sibi porrigit manũ & udiuuat infirmito¬
tẽ eus &c uelut simugist᷑ suscipionsꝰ rudim̃ta discipulũ &ignorior¬
tẽ penitur litteras ut eũ docere possit & insti tuere neces se hab&
indinarese ad discipuli rudimentu & ipse pius dicere nomenlit¬
tere utres pondendo discipulus discut: & fie quodã modo maginto
incipienti discipulo similes ea loquens & eameditios quȩ incipiens
loqui debeat uc medituri: itaergo & scs̃ spr̃ ubi oͥpugnationibus

Expanded text:
et cum dicit: Spiritus promptus, caro autem infirma . Igitur infirmitas nostra ex carnis infirmitate descendit. Ipsa est enim quae concupiscit adversus spiritum: et dum concupiscentias suas ingerit, puritatem spiritus impedit, et sinceritatem sando carni, et adhaerendo sibi, porrigit manum, et adjuvat infirmitatem ejus: et velut magister suscipiens rudem discipulum, et ignorantem penitus litteras, ut eum docere possit et instituere, necesse habet inclinare se ad discipuli rudimenta, et ipse prius dicere nomen litterae, ut respondendo discipulus discat, et fit quadammodo magister ipse incipienti discipulo similis ea loquens et ea meditans quae incipiens loqui debeat ac meditari. Ita ergo et Spiritus sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
ritas xpł inmo quia ñmentior. Veritas ergo xp̃i es̃ crolendi est
ubi pax ubi est uerbũ dĩ ubi est & uoritas xp̃i. E autẽ ueritas & in
nustitia ut si uerbi causa dicamus demoaniũ illud pithonis quod inactibus
apostolorũ refertur in ancilla quada habitasse : & clamasse postapostł :
uia huseruidĩ sumist quiadnuntunt hominibus uiãdĩ: eratuoritas hi
his uerbis. uerũ enĩ erat quod dicebatur : sed numerat istaueritas hixpo
ꝓpt̃ta conuersus adeã paulus dixit Obmutesce  & exi abea Sed&
illudueritas. fuit quȩ dixit caifas  expedit nobis ut unus homomori¬
tur ꝓpopulo & ñ uniuersa gens pereat sed tam̃ istaueritas nest in
xp̃o & ideo paulus a postł addistintionẽ ueritatis cius que extrax pm̃¬

Expanded text:
Veritas ergo Christi esse credenda est ubi pax, ubi est verbum Dei, ibi est et veritas Christi. Est autem verum et in injustitia: ut si verbi causa dicamus daemonium illud Pythonis, quod in Actibus apostolorum refertur in ancilla quadam habitasse et clamasse post apostolos , quia hi servi Dei summi sunt, qui annuntiant hominibus viam Dei: erat veritas in his verbis; verum enim eropterea conversus ad eam Paulus dixit: Obmutesce et exi ab ea. Sed et illud veritas fuit quod dixit Caiphas: Expedit vobis ut unus homo moriatur pro populo, et non universa gens pereat ; sed tamen ista veritas non est in Christo. Et ideo Apostolus ad distinctionem veritatis ejus quae extra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspm̃ scm̃ in ominibus geri Quãuis enĩ unigontus filius dĩ ꝓsalute hu¬
mnini generis incarnatos & passus sit & mortes uades trixit
ñ socundũ carnẽ sed secundũ dm̃ Xps̃ auiẽ ñ secundũ mortuus
dicitur sed secundũ carnẽ &ideo non uerbis offerro dicitur
spr̃ interpellationẽ ꝓscĩ sed gemitibus & ñ communibus istis gemi¬
tibus : sed in enarrabilibus: Quomodo enĩ enarrari potest quod
sp̃sdẽ loqui turdõ cũ interdũ neipse quidẽ nt̃ spr̃ quodsensit
& intelligit sermo pos sit exponere : Scimus enĩ quia diligentibus dm̃ om¬
nia cooperantur inbonũ his quisȩtundũ ꝓpositũ uocati sunt Nãquos

Expanded text:
sanctum in omnibus geri. Quamvis enim unigenitus Filius Dei pro salute humani generis incarnatus et passus sit, et morte sua destruxerindum carnem, sed secundum Deum. Christus autem non secundum Deum mortuus dicitur, sed secundum carnem; et ideo non verbis offerre dicitur Spiritus interpellationes pro sanctis, sed gemitibus, et non communibus istis gemitibus, sed inenarrabilibus. Quomodo enim enarrari potest quod Spiritus Dei loquitur Deo? cum interdum ne ipse quidem noster spiritus quod sentit et intelligit sermone possit exponere. Scimus autem quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, his qui secundum
Abbreviated transcription (Latin):
totcpors nisit ds filiũ suũ facdũ emuliere factũ sublege utto
qui sublege erant sedime resut adoptione siliorum reuipelbonis
Rsipimus trgo a doptione se dista que est perspoculub ee secudmd¬
decipum alitomuenrint quȩper fectas cunc adoptionem faciue ad
corporis pri ego arbitror quod totius ecclesiue Indic&ur corpus:
sicut & alibiait Vos autem estis corpus xp̃i & men bra exparco omno
ergo corpus ocdesiue redimendũ sperat apostolus nec putat posse
queper fecta sunt dari singulis quibusq menbris nisiunders ur
corpus inunum fuorsi congregatũ potest autem & sic intellg
ut redemptionem corporisnrĩ dixerit illam quȩ inresurrectio¬
nofutura est cũ non solum anima sed& corpus uement anterri¬
bu nalxpi ut report& unus quis que propria corporis prout gessit

Expanded text:
uliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Recipimus ergo adoptionem, sed istam quae est per speculum in aenigmate, cum autem venerint quae perfecta sunt, tunc adoptionem facie ad fcorporis nostri, ego arbitror quod totius Ecclesiae indicetur corpus, sicut et alibi ait: Vos autem estis corpus Christi et membra ex parte . Omne ergo corpus Ecclesiae redimendum sperat Apostolus, nec putat posse quae perfecta sunt, dare singulis quibusque membris, nisi universum corpus in unum fuerit congregatum. Potest autem et sic intelligi, ut redemptionem corporis nostri dixerit illam quae in resurrectione futura est, cum non solum animae, sed et corpora venient ante tribunal Christi, ut reportet unusquisque propria corporis p
Abbreviated transcription (Latin):
ficiorum rationequesimulomnis ex integro impossibilis facta ẽ: quio pcabine templũ ẽ¬
caltare necullus ꝓrsus sacrificandilocus in quib: singulis lex non dicam imbore itonp lũ
x infirma sed & planeiam mortua ẽ. Hamante hanc mortem onfcaru npos sibils
cum sanguineuitulorũ & hircorum conabatur : nec tame poterat auferre peccatarc
& infirmatur in legib: leprȩ : Quas nec explanareum quam potuit nec implergibis
ergo omnib: aliisq innumeris & in possibilis erat lex & infirmabat᷑ : quantum ad carn
intellegentiam spectat: & ideo ds̃ filium suum mitteris in similitudinem carnis peccati:

Expanded text:
ficiorum ratione, quae simul omnis ex integro impossibilis facta est? Quippe ubi nec templum est, neficiorum ratione, quae simul omnis ex integro impossibilis facta est? Quippe ubi nec templum est, nec altare, nec ullus prorsus sacrificandi locus; in quibus singulis lex, non dicam impossibilis et infirma, sed et plane jam mortua est. Nam ante hanc mortem infirmabatur, tunc cum sanguine vitulorum et hircorum conabatur, nec tamen poterat, auferre peccata, et infirmabatur in legibus leprae, quas nec explanare unquam potuit, nec implere. In his ergo omnibus, aliisque innumeris et impossibilis erat lex, et infirmabatur, quantum ad carnis intel
Abbreviated transcription (Latin):
die i neniom o icgemdĩ & logemmentis & legem sp̃s uitȩ econt aris quo q lueem
que in membris e & legemꝰ mortis & legem peccat commnemorauo quo di dnueo
& in aliis sepe iam diximus induas parces apostolus diuidat : & aliudinaa carne alicut
spm̃ nominat. Et illam quidem obseruantiam quae s c̃cundum literam geritur seni
carnis appellat : sicuti dicit dehuius modi iudeo frustra inflatus a sensucarnis sũce
llam uero quac accipitur spiritalit̃ spm̃ nominet sicut & alibidicit Litera occidit: spĩ
tellectus. qui secundum licteram ẽ accipipotest: Ipse enim & in possibileerat & mnfirm:
si secundum carnem id ẽ. secundumlitterã. legis. uitmultis iam se pediximus : Iubetur enĩ
on exire dedomo non emouere delo cosuo nihiloneris leuare : q uae quam in possibilia
uident iudei quae secundũ carnem legem obseruant. in epta q̃ dam & ridicula commen¬
ntur. quib: impos sibilitatem legis sarcir euideantur. quid autem quieon desacri¬

Expanded text:
 contrario quoque legem quae in membris est, et legem mortis, et legem peccati commemoraverit, hic nunc et in aliis saepe jam diximus, in duas partes Apostolus dividat, et aliud in ea carnem aliud spiritum nominet, et illam quidem observantiam, quae secundum litteram geritur, sensum carnis appellet, sicuti dicit de hujusmodi Judaeo: Frustra inflatus a sensu carnis suae; illam vero quae accipitur spiritaliter spiritum nominet, sicut et alibi dicit : Littera occidit, spiritus arnem, intellectus, qui secundum litteram est, accipi potest: ipse enim et impossibilis erat et infirmus si secundum carnem, id est, secundum litteram sentiretur. Quid non exire de domo, non se movere de loco suo, nihil oneris levare. Quae quia impossibilia vident Judaei qui secundum carnem legem observant, inepta quaedam et ridicula commentantur, quibus impossibilitatem legis sarcire videantur. Quid autem dicam de sacri