comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ẽ itio qui abscẽte me nego¬
tia mã curauerit stichum do lego.
capitali crimine lib̾atus sum sti¬
chum. do lego. Sicet enĩn nego¬
cia testatoris ũꝗͣ gess ticuis. n pa¬

Expanded text:
rit: ‘ Titio, quia absente me negtia mea curavit, Stichum do lego capitali crimine liberatus sum, Stichum do lego ’: licet enim ntia testatoris u
Abbreviated transcription (Latin):
siñ c̃tlicione leget᷑ non tlubitatur.
Nam ⁊ sistatĩ post factũ testam̃tũ
eum ẜuũ aliꝰ hes effici sipͥusqua
iussu tlñ adeat in alt̾iꝰ potestate
tͣnt latus sit. ł manumissus ip̃rħ
su legatarii ad iei̾t euanesscit lega¬
tum ¶ añ ħ̾etlis institucione mu¬
nim ex institucione heretlum uĩ¬
⁊ accipuit ⁊ob id ułti cap̃ atq fun¬
damĩtum intelligit᷑ totiꝰ testam̃¬
ti hetdis institutio. ¶ Pan rõne¬

Expanded text:
sine condicione legetur, non dubitatur. nam et si statim post factum testamentum eum servum alius heres effici, si prius quam iussu domini adeat in alterius potestatem translatus sit, vel manumissus ipse hsu legatarii adierit, evanescit legatum. Ante heredis institutionem inustamenta vim ex institutione heredum accipiunt et ob id veluti caput atque fundamentum intellegitur totius testamenti he
Abbreviated transcription (Latin):
legatariis prodẽ si añ adita heretlitatẽ
ꝑẜuos heretlitarios aut expartu ancil¬
larum heretlitanaꝵ aut ex fetu peco¬
num tantum acceẜ it hr̃litati ut cẽ¬
tum aureis legatoꝵ noĩe eõgatis hre̾
qͣrtam partem hrelitatis habitu¬
rus sit. Set necesse ẽ ut nicħomi¬
nus quartã pars legatis detrahat᷑.
Ex tliu̾so si septuaginta qnque
legauerit ⁊ añ aditam hrtlitatem
intantu bona decreuerint incen¬
tliis forte aut naufragiis aut mor
solida legata dent᷑ nec ea res dãpuo¬
sa ẽ. hr̃ili cui lib̾um ẽ non adire ħr¬
tlitatẽ q̃ res efficit ut necceͣ sit lega¬
tariis ne destituto testam̃to nichilł
consequantur cum ħrde inporciõe
pãcisci¶ Cñ aũ rõ begis falcidie po¬
nitur añ detlucitur es auẽnͤm. itẽ
funeris inpensa ⁊ p̃cia ẜuoꝵ manu¬
ex eo quarta pars apd̾ hrdes ꝑmane¬
at. tres uõ partes ut̾ legatarios di¬
stribuant᷑. prata scilicet porcionez
tos ẽẽ ⁊ patrimonii qͣntitatẽ̾ exq̃ le¬

Expanded text:
legatariis prodest, si ante aditam hereditatem, per servos hereditarios aut ex partu ancillarum hereditariarum aut ex fetu pecorum, tantum accesserit hereditati ut, centum aureis legatorum nomine erogatis, heres quartam partem hereditatis habiturus sit, sed necesse est ut nihilo minus quarta pars legatis detrahatur. ex diverso si septuaginta quinque legaverit et ante aditam hereditatem in tantum decreverint bona, incendiis forte aut naufragiis aut mortsolida legata debentur. nec ea res damnosa est heredi, cui liberum est non adire hereditatem: quae res efficit ut necesse sit legatariis, ne destituto testamento nihil consequantur, cum herede in portione pacisci. Cum autem ratio legis Falcidiae ponitur, ante deducitur aes alienum, item funeris impensa et pretia servorum manuex eo quarta pars apud heredes remaneat, tres vero partes inter legatarios distribuantur, pro rata scilicet portione etos esse, et patrimonii quantitatem, ex qua le
Abbreviated transcription (Latin):
tlicat. Cũ hes m̃s mortuus erit. dole
moriretur. S simili mͣ iħ correxi¬
mus firmitatẽ huiꝰ mĩ legatis ad
fidei cõmussoꝵ similitudine̾ p̃stan¬
tes. ue ł ĩ ħ casu d̾t̾ior causa legatoꝵ
ꝗͣ fid̾i cõmissoꝵr inueniat᷑. ¶ pene
batur ułtͣns ferebat᷑. ꝑ ene aũ no¬

Expanded text:
dicat: ‘ cum heres meus mortuus erit, do lemorietur ’. Sed simili modo et hoc correximus, firmitatem huiusmodi legatis ad fideicommissorum similitudinem praestantes, ne vel in hoc casu deterior causa legatorum quam fideicommissorum inveniatur. Poenae batur vel transferebat
Abbreviated transcription (Latin):
neͤm ⁊ ħ uiciuiꝰ em̃dauimꝰ ut lice¬
at ⁊ añ ħetlis institutioneᷤ unt᷑
methas ħ etluꝰ instituciões legat̾u
relinquẽ ⁊ multo magis lib̾tatẽ
cuĩ usus faborabilior est. ¶ post
mortẽ qͦ ħelis aũ legatarii simi¬
li mͦ mutilit̾ legabat᷑. Ułti siꝗs¬

Expanded text:
us, ut liceat et ante heredis institutionem et inter medias heredum institutiones legatum relinquere et multo magis libertatem, cuius usus favorabilior est. Post mortem quoque heredis aut legatarii simili modo inutiliter legabatur: veluti si
Abbreviated transcription (Latin):
ai licenciam hanc coartare idque ip̃o¬
usantib scriptis hrtlib pronullo
aut minimo lucro heretlitates ad¬
ire. ⁊ cum sũꝑ hoc tam lex furia ꝗͣ
nocomia late sut. ¶ Quarumne¬
ntra sufficiens ad rei consumacio¬
nem uidebatur nouissime lata est.
lex falcitlia qua cauetur ne plus
sue pars quarta remaneret. Et cũ
quesitũ eẽt tluob hr̃tlib institu¬
nis ueluti ticio ⁊ seio. Si ticii pars
aut tota exausta sit legatis que
nonunatĩ ab eo data sit̾aut supͣ
motlum honͣata. aseio uo aut
nulla relicta sint legata aut q̃
parcẽ eiꝰ tlum taxat inpartez di¬
mitliam minuut̾ aut quia is
quartã partẽ totius heretlitatis¬
ħa̾t aut amplius titio nicħ ex
legatis que abeo relicta sunt ir¬
tinere liceret ⁊ placuit ut qͣrtã
partem sue partis saluani habeat¬
⁊ posse retinere. Et enĩ ui sing¬
ulis hrilib racio legis falcitlia᷑
ponenda ẽ. ¶ Quantas aũt pa¬
trimonii ad quam racio legis fa¬
ldie retligit mortis tẽpoͣre spec¬

Expanded text:
i licentiam coartare, idque ipsousantibus scriptis heredibus pro nullo aut minimo lucro hereditates adire. et cum super hoc tam lex Furia quam lex Voconia latae sunt, quarum neutra sufficiens ad rei consummationem videbatur: novissime lata est lex Falcidia, qua cavetur, ne plus sve pars quarta remaneret. Et cum quaesitum esset, duobus heredibus institutis, veluti Titio et Seio, si Titii pars aut tota exhausta sit legatis quae nominatim ab eo data sunt, aut supra modum onerata, a Seio vero aut nulla relicta sint legata, aut quae partem eius dumtaxat in partem dimidiam minuunt, an, quia is quartam partem totius hereditatis aut amplius habet, Titio nihil ex legatis quae ab eo relicta sunt retinere liceret: placuit, ut quartam partem suae partis salvam habeat, posse retinere: etenim in singulis heredibus ratio legis Falcidiae ponenda est. Quantitas autem patrimonii, ad quam ratio legis Falcidiae redigitur, mortis tempore spec
Abbreviated transcription (Latin):
gatum sit nec similitis q testam̃to
talia legata ualebant ꝗͣ uisalie mi¬
litum uoluntates mortlinantlis te¬
stam̃tis ualde obẜuant᷑. qn eẽt nec
lib̾tatem pene noĩe dan posse place¬
bat eo ãplius nec ħdẽ pene nomie
adici posse sabinus existimabat uł
siticius filiam suam seis inmatri¬
monio collocauent. seiꝰ quoq hr̃s
esto nicħ enĩ intererat qua raciõe

Expanded text:
gatum sit. nec ex militis quidem testamento talia legata valebant, quamvis alias militum voluntates in ordinandis testamentis valde observantur. quin etiam nec libertatem poenae nomine dari posse placebat. eo amplius nec heredem poenae nomine adici posse Sabinus existimabat, veluti si Titius filiam suam Seio in matrimonium collocaverit, Seius quoque heres esto ’: nihil enim intererat, qua ratione
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ demostracione .i. ex certis ꝑsonis
filiam meam uxore tlixerit ei heᷤᷤ
mũs illam rẽ dato. ¶ In certis
aũt ꝑsonis legata uł fitłi cõmis¬
sa relicta ⁊ ꝑ errorem soluta repẽti
non posse sacris constitucionib ca¬
utum erat. ¶ Postumo qͦ alie¬
no inutilit legabat᷑. Est aũt ali¬
eñ postumꝰ ꝗnatus int̃ suõs ħes
testatoris futus nõn ẽ. Ideoq ex
emãcipato filio cõceptus nepos ex¬
traneus erat postumus auo. S nec
dacione derelicta cũ in nr̃o codice
cõstitutio posita ẽ. ꝑquam ⁊ huic
patri medebim᷑. ¶ Non solum
inheretlitatib s eẽt in legatis ⁊
fid̾i cõmissis. ꝙ eudent̃ exip̃ĩ cõ¬
stitutionis lectioẽ claressit. Tu

Expanded text:
vero demonstratione, id est ex certis personis filiam meam uxorem duxerit, ei heres meus illam rem dato. ’ incertis autem personis legata vel fideicommissa relicta et per errorem soluta repeti non posse, sacris constitutionibus cautum erat. Postumo quoque alieno inutiliter legabatur: est autem alienus postumus qui natus inter suos heredes testatoris futurus non est: ideoque ex emancipato filio conceptus nepos extraneus erat postumus avo. Sed nec ndatione derelicta, cum in nostro codice constitutio posita est, per quam et huic parti medevimus non solum in hereditatibus, sed etiam in legatis et fideicommissis: quod evidenter ex ipsius constitutionis lectione claresci
Abbreviated transcription (Latin):
uir spectabilis primicerius
t̃tiocerius p̃st̃ aduuantes
eos publicam rem cartaꝵ
tractanti h occupant᷑. ⁊ du¬
ob officiis oꝑam suam adhi¬
bere ñ possunt. na pret et
emolum̃ta que dep̃dictis
scriniis consecunt. principa¬
tus ⁊̃ solatio debentes se cõ¬
tenti. ꝙ si morbo uł etatis

Expanded text:
ir spectabilis primicerius et tertiocerius praesunt, adiuvantes eos publicarum chartarum tractatibus occupantur et duobus officiis operam suam adhibere non possunt: nam praeter emolumenta, quae de praedictis scriniis consequuntur, principatus etiam solacio debent esse contenti. Quod si morbo vel aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
numitionem conuerte̾ cõ¬
cedi simili iuudelicet forme
ñ ⁊̃ libris subeori potestate
constitutis. nec aliam sorti¬
tis uł sortituris militiam
tib ẜuanda ita ut inꝑum¬
ciis quoq supradicte̾ ꝑ sõe
degentes simĩ beneficis
ꝑfruant̾ sportulas tñ ⁊ liti¬
um ex pensas ꝓttia suꝑuũ
enarrate quantitatis solu¬
ture. denaꝵ libraꝵ auri cõ¬
dempnationem aliaq gra¬
iissima mdignatione his
feriendis quicumq itr̃a

Expanded text:
imminutionem convertere concedi: Simili videlicet forma non etiam liberis sub eorum potestate constitutis nec aliam sortitis vel sortituris militiam tibus servanda: Ita ut in provinciis quoque supra dictae personae degentes simili beneficio perfruantur, sportulas tamen et litium expensas pro tertia superius enarratae quantitatis soluturae: Denarum librarum auri condemnatione aliaque gravissima indignatione his feriendis, quicumque nostra
Abbreviated transcription (Latin):
ciis que in sacro nr̃o militan¬
tib ministerio iam pride
ꝑdiumam sanctione in diil¬
ta stc̃ ꝑpotiri fideuissorem
ydoneum de eadem scola
ñ aũt extrancum offerre cõ¬
pesti. ita t̾n ut primlegia q̃¬
cumq centenariis seu duce¬
nariis uł cartulariis sen ui¬
ris clarissimis principibo pꝰ
depositam quoq militiam
ꝓdispositiones principales
inppetua. ⁊ nunc usq ob ser¬
uata ẽẽ noscunt. intactam¬

Expanded text:
ciis, quae in sacro nostro militantibus ministerio iam pridem per divinas sanctiones indulta sunt, perpotiri, fideiussorem idoneum de eadem schola, non autem extraneum offerre compelli: Ita tamen, ut privilegia, quaecumque centenariis seu ducenariis vel chartulariis seu viris clarissimis principibus post depositam quoque militiam iam per dispositiones principales impertita et nunc usque observata esse noscuntur, intacta
Abbreviated transcription (Latin):
sanctione determinꝰ agente
in reb ꝓconuentionib ⁊ mo¬
do sportular ex secutorib
p̃bendaꝵ ꝓqua quantitatẽ
sumptum que circa liti¬
gia sibimet ab alus in ferẽ¬
da uł ase contͣ alios ꝑseme¬
tipsos seu ꝑ ordinandos ase
ꝓcuratores ex cercenda con¬
uenit abhis agnosci. benesi

Expanded text:
anctione decernimus agentes in rebus pro conventionibus et modo sportularum exsecutoribus praebendarum pro quantitate sumptuum, quae circa litigia sibimet ab aliis inferenda vel a se contra alios per semet ipsos seu per ordinandos a se procuratores exercenda convenit ab his agnosci, benefi
Abbreviated transcription (Latin):
cum urribratili suffragi¬
oꝵ pactͣione lacerentur
eos tñ ap̃dictis honorib
excipi oportebit. qui in le¬
gationib publicis uersa

Expanded text:
cum umbratili suffragiorum pactione lacerentur. Eos tamen a praedictis oneribus excipi oportebit, qui in legationibus publicis versa
Abbreviated transcription (Latin):
lio tractatumq comiene¬
rit. muume me xam̃ co¬
gnitoris ordiñariĩ refera
nis tui. quem ee his auxi¬
lio tuo ꝑtimus implenda
sunt. ⁊ que clem̃tie nr̃e
auxib intimanda indean¬
tur. in loco añt publico¬
de cõmum utilitate ꝓiũ¬
idꝙ maioris partis ꝓba¬
ri ad sensus solemptus fur¬
op̃. O notiens ab alexã
consistunt si ñ egritudi¬
ne. uł alia mercũsabili ne¬
cessitate impeduntur in
locum curie conueniret.
decreta sꝑa ꝓria sub scrip¬
tione. fixmata nero syec¬
tabili p̃fecto augustali
insimuare. ut eiꝰ reuelati¬

Expanded text:
lio tractatuque convenerit, minime in examen cognitoris ordinarii referatunis tui, quae ex his auxilio tuo protinus implenda sunt, et quae clementiae nostrae auribus intimanda videantur. In loco autde communi utilitate senid, quod maioris partis probarit adsensus, sollemnis fir. Quotiens ab alexandconsistunt, si non aegritudine vel alia inexcusabili necessitate impediuntur, in locum curiae convenire et decreta sua propria subscriptione firmata viro spectabili praefecto augustali insinuare, ut eius relati
Abbreviated transcription (Latin):
agi p̾t . s debes ꝑ exeptiõe rei utlicate
aduiuari. hec ex ẽpli cã retulisse su¬
fsiciat alioqn q̃ ex młtis uariis que
causis exceptoes nectẽ sunt. ex latio¬
rib tligestoꝵ seupandectaꝵ libris in¬
telligi põt. qͣꝵ q̃dã ex legib. uł ex
p̃toris uinsdictõe sub̾am capuit.¬

Expanded text:
debes per exceptionem rei iudicatae adiuvari. Haec exempli causa rettulisse sufficiet. alioquin quam ex multis variisque causis exceptiones necessariae sint, ex latioribus digestorum seu pandectarum libris intellegi potest. Quarum quaedam ex legibus vel ex praetoris iurisdict
Abbreviated transcription (Latin):
eũ qui añ tp̃e pactoĩs uł obligatio¬
nis litẽ inferre auẜ ẽ zenõmiane ꝯ¬
stituciõi subiacere censem q̃ saca¬
st eas finitasñ alit̾ litẽ suscipiãt
nͥ om̃s expensas litis antea acceꝑĩt
militẽ aut mulĩerẽ age̾ ꝗs uelit.
Nam militib nec ꝓpatre. ł mnatre
uł uxore. nec ex sacro rescͥpto procu¬
ratorio noĩe exꝑiri ꝯcetlit᷑. siuis ño
negociis suꝑ eẽ. sine offensa tliscipli¬
ne possunt.¶ Eas uoͣ exceptiones
bant᷑. Cũ inuitliciis frequentare

Expanded text:
eum qui ante tempus pactionis vel obligationis litem inferre ausus est Zenonianae constitutioni subiacere censemus, quam sacrast eas finitas non aliter litem suscipiant, nisi omnes expensas litis antea acceperint, militem aut mulierem agere quis velit: nam militibus nec pro patre vel matre vel uxore nec, ex sacro rescripto, procuratorio nomine experiri conceditur: suis vero negotiis superesse sine offensa disciplinae possunt. eas vero exceptiones bantur, cum in iudiciis frequentari
Abbreviated transcription (Latin):
uum ẽ te ꝯdẽpnan. ĩoq dat᷑ tͥ excep¬
cio met̾ cã aũ doli mali. aũt infagt
ꝯposita ad ĩpugitandã actõe ¶ Id̾
iuris ẽ siꝗs q̃i credendi cã pecunia
stipułatus fuĩt n enumerauerit.

Expanded text:
uum est te condemnari, ideoque datur tibi exceptio metus causa aut doli mali aut in factum composita ad impugnandam actionem. Idem iuris est, si quis quasi credendi causa pecuniam stipulatus fuerit neque numeravit.
Abbreviated transcription (Latin):
tor exꝑit᷑ iusta nt. tñ iniqͣ sit adnͣ¬
sus eum cum qͦ agͥ. Uerbi gͥ si met̾
coactus aũ dolo intluctus ł errore
lapsus stipłãnti ticio ꝓmisisti ad̾ ñ
debueras promittere. palam ẽ iure
cuuli te obligatu. ẽe ⁊ acfo q̃ intẽ¬

Expanded text:
tor experitur iusta sit, tamen iniqua sit adversus eum cum quo agitur. Verbi gratia si metu coactus aut dolo inductus aut errore lapsus stipulanti Titio promisisti, quod non debueras promittere, palam est, iure civili te obligatum esse, et actio qua inte
Abbreviated transcription (Latin):
heeas. seꝑari dec̾rimĩ. uri his. hanc
distractione.tenẽ. isiquide sp̃ales
res. mobiles uł. ĩmobiles aut. se. ⁊¬
mouentes noĩatu. su̾nt. ypothe¬
ce supposite.liceat. ꝗdem. debitori.
ut. ex p̃tio. ean usq adcebiti q̃rra¬
tatem satisface̾t. creditoꝵi. si aũt
ħ debito. nõ fetĩt.dami. creditori. li¬
centiam . qui. rem uenditã suppo¬
sitam.ht. eande rem iudicare. do¬
nec eusatis ꝑdebito fiat ħ aũt. pa

Expanded text:
hecas separari decernimus et in his hanc distinctionem tenere, ut si quidem speciales res mobiles vel inmobiles aut se moventes nominatim fuerint hypothecae suppositae, liceat quidem debitori ut ex pretio earum usque ad debiti quantitatem satisfaceret creditori. Si autem hoc debitor non fecerit, damus creditori licentiam, qui rem venditam suppositam habet, eandem rem vindicare, donec ei satis pro debito fiat. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
rii. deduetas .uł. sublegimo indiẽ
eerptas exammne. iniuste nagere
recusat qui. paratus aditsarimꝰ sinmĩ
adiudicium. uocauit cumi. excusa¬
tio pulsata mag̃ qͣ actoꝵ cõneiãt
quamꝰ obrenu sancimꝰ. actorẽ. cep
damꝰ. pulsato bcentiam iudicẽ. ap̃.
quem lis opta. ẽ. postulandi.ut. ab
eodem. actor adiudioem. adiudiciũ
curatorem. nenire. mou̾eat. ⁊ si ħ
mintime. fecĩt ꝓpositis. trib uocet᷑

Expanded text:
rii deductas, vel sub legitimo iudicis coeptas examine. Iniuste enim agere recusat, qui paratus adversarium suum ad iudicium vocavit, cum haec excusatio pulsato magis quam actori conveniat. Quamobrem sancimus actorem coeptdamus pulsato licentiam iudicem apud quem lis coepta est postulandi, ut ab eodem actor ad iudicium ocuratorem venire moneatur, et si hoc minime fec
Abbreviated transcription (Latin):
facẽ exesutioni. ꝯcediniꝰ. nam si citra
memoratã dispositione. aut aliꝗd
indicirm int. officiu. eiꝰ uł. quilib
executor aliꝙ̃ ꝯuenire p̃sũpsit.
idex quidem ⁊ officim. eiꝰ. denau li¬
branum auri penam sustinebit ipe
aũt executor negotii. ⁊ cõfiseatio¬

Expanded text:
facere executori concedimus. Nam si citra memoratam dispositionem aut aliquis iudicum aut officium eius vel quilibet executor aliquem convenire praesumpserit, iudex quidem et officium eius denarum librarum auri poenam sustinebit, ipse autem executor negotii et confiscatio
Abbreviated transcription (Latin):
lentes celent᷑ puenire ullo¬
rum. malignitatib obuiani. qui
tm̃ no. ꝓponũt actiones uolunt.
aũt. usqr ad finem. exerdẽ. iudicii.
dicentes legem. eẽ. q̃decerint nemi¬
nem ꝯpelli actionẽ. suam. exercre.
uolente. ihanc.sibi. p̃uitate extĩ¬
guere festiantes. iubrmꝰ. memora¬
te legis auxilio. nõ eos uxi. qui.ꝯ̃.
alique. suas. ꝓpofu̾nt actioner. si
ue. ꝑuidicina. cõuentionei. si¬

Expanded text:
lentes celeriter provenire et illorum malignitatibus obviamus, qui tantummodo proponunt actiones, nolunt autem usque ad finem exercere iudicium, dicentes legem esse quae decernit neminem compelli actiones suas exercere nolentem. Et hanc igitur pravitatem extinguere festinantes iubemus memoratae legis auxilio non eos uti, qui contra aliquem suas proposuerint actiones sive per iudiciariam conventionem si
Abbreviated transcription (Latin):
exhac. lege. conpetente ꝑiculs magni¬
exigend̾a. i nr̃i fisci aririb inferen¬
da. om̃e aũt.dispendium. ꝙ. pubsa¬
dicis cuiꝰ abexecutore. detentus ẽ.
nee. inde officumi. qd̃ eius iussio¬
itibus obfecundat ut. undiq

Expanded text:
lege competente periculo viri magniexigenda et nostri fisci viribus inferenda. Omne autem dispendium quod pulsadicis, cuius ab executore detentus est, nec non et officii quod eius iussionibus obsecundat, ut undique
Abbreviated transcription (Latin):
y pothetam. eadem res alns fiunt. crdito¬
legum tenorem tp̃ꝵ p̾mlegia unicui.
la dehis iniudiciis dubitatio gnẽtur
mouentiũ intentiones ⁊ exe¬
cutorum fraudes ⁊ aliud inuei̾t
puidentia. nrã remedium sanctuns.
N dm̃s iudaces si qñ aliques teneri
tiom. insuis int̾lecationib. ad icẽ.
les. libelli. pulsatis. porrigant.aut. spor¬
tule. executionib dentur. nisi. prius
amlibello actor.accor ꝑseaut. ꝑtabu¬
lanos. subscripẜit. ⁊ actis int̾uemetib
fidenissorem ydoneum. piculo cõpe¬
tentis. officii. p̃stit̾it. ꝯftorntem. ꝙ.
q. ausq ad finem. litis. pͥmaret ⁊suas
intentiones. aut. ꝑse. aut. ꝑlegiti¬
itium ꝓriratorẽ. exeroeat. ⁊ si pra. po¬
stea fint apꝓbatus miuste. litẽ. mo
usse. sũptum ⁊ expensan noĩe deci¬
mam partem. ei ꝙ̃ titatis. q̃ libello
c̃tinet᷑. pulsato restituat. si aũt. drẽit
nõ uałe ficeunsoren daretunc. ap̃.
idicem. aquo cã exantinabit̾. scĩs ꝓ¬

Expanded text:
ypothecam eadem res aliis fuerit creditolegum tenorem temporum privilegia unicuiqula de his in iudiciis dubitatio generetumoventium intentiones et executorum fraudes et aliud invenit providentia nostra remedium. Sancimus enim omnes iudices, si quando aliquos teneri ionem in suis interlocutionibus adicere, les libelli pulsatis porrigantur aut sportulae executoribus dentur, nisi prius et in libello actor per se aut per tabularios subscripserit et actis intervenientibus fideiussorem idoneum periculo competentis officii praestiterit, confitentem quod et usque ad finem litis permanet et suas intentiones aut per se aut per legitimum procuratorem exercet, et si postea fvisse, sumptuum et expensarum nomine decimam partem eius quantitatis quae libello continetur pulsato restituet. Si autem dixerit non valere fideiussorem dare, tunc apud iudicem a quo causa examinanda es
Abbreviated transcription (Latin):
legituna ⁊ ex natura suata iura.
filii eoꝵ pt̃ mortẽ auoꝵ sub eoꝵ¬
recidant potestate. ac si ꝯtigifset
hoꝵ parentes morte suon patrũ¬
⁊ ñ ex p̃senti lege sue potestatis¬

Expanded text:
legitima et ex natura servata iura, filii eorum post mortem avorum sub eorecidant potestatem, ac si contigisset horum parentes morte suorum patrunon ex praesenti lege suae potestati
Abbreviated transcription (Latin):
eqs expulint sube. qde adeuntiu
eoꝵ aut̃. retinentrũ. publicantiũ.
dignitatib ⁊ militiis quas. ht̃. ex¬
pellent᷑. an lites uõ. ⁊ federati. qui
eis pͥ. dilectione obẜuar̾nt sĩ solũ
ntilitia. spoliabunt᷑. s ⁊̃ ultima. siosti¬
nebunt. supplicia. scientib. ⁊iurꝰ¬

Expanded text:
abentium eos aut retinentium publicationi dignitatibus et militiis quas habent expellentur, milites vero et foederati qui eis post dilationem observaverint non solum militia spoliabuntur, sed etiam ultima sustinebunt supplicia. Scientibu
Abbreviated transcription (Latin):
nuus aliquis natus sit. nõ offic̾ il¬
liinẜ uitute fuisse ⁊ postea manu¬
missum ẽẽ. S epissime ꝯstitutu
ẽ. natͣalib non officere manumis

Expanded text:
nuus aliquis natus sit, non officit illi in servitute fuisse et postea manumissum esse: saepissime enim constitutum est, natalibus non officere manumis
Abbreviated transcription (Latin):
posttionem tue sublunitatis.
firmani eẽ p̃cipinnis. itaut
om̃i ambitione cessante. que
ꝓmaneint. suꝑ rreuareho
rõptine omĩi antiqua con¬
suctudine obẜuanda.
D̾. Eorum patrimoma
mortuoꝵ quiuite sue tp̃e.
diuersis con scientiam suam
dicuntur polluisse triminib

Expanded text:
positionem tuae sublimitatis firmam esse praecipimus, ita ut, omni ambitione cessante, quae permaneant: super irenarcho et optione omni antiqua consuetudine observanda.. Eorum patrimonia mortuorum, qui vitae suae tempore diversis conscientiam suam dicuntur polluisse criminibus
Abbreviated transcription (Latin):
curatores decreto ordinis
ꝓbatos si ñ se utiles stu¬
dentib p̃beant. deiruo ab
eode ordine reꝓbari. pos¬
se in cogrrtum ñ ẽ.

Expanded text:
ratores decreto ordinis probatos, si non se utiles studentibus praebeant, denuo ab eodem ordine reprobari posse incognitum non est.
Abbreviated transcription (Latin):
scrimo quid ẽ sacre meniorie
d̃u̾odecim tm̃ septenos uõ. ĩ
duol reliquis scrmiis idem
supͣ modum indulgerdo. am¬
bitionib disturbasse rei me¬
rita ac imultitudine diuul¬
gasse. ut int̾ memorialium
pene int̾ sit sanccimꝰ itaq re¬
duci ac renouari statutum
ordims finimim ñ ut exit¬
mant̾ ad intorib hi qui p̃t̃
p̃dictam dispositione in pre¬
senti ex uberant. s ut uit̃ eãt
oĩb aliis int̾ dicat᷑ ab affectã
do nom̃ donec exeuntib sm¬
guł sacre cedentib. decrescẽ
possit uetita conglomeratio
legitimꝰq iam resideat mi¬
meru̾s. ñ ꝓ hibendis niris
deuotis at utoribꝰ desisten¬
tib eodem officio. cum uł
ad alt culensis gradum tuscri

Expanded text:
scrinio quidem sacrae memoriae duodecim tantum, septenos vero in duobus reliquis scriniis, id supra modum indulgendo ambitionibus disturbasse rei merita ac in multitudinem divulgasse, ut inter memorialium paene intersit. Sancimus itaque reduci ac renovari statutum ordinis terminum, non ut eximantur adiutoribus ii, qui praeter praedictam dispositionem in praesenti exuberant, sed ut interea omnibus aliis interdicatur ab adfectando hoc nomen, donec exeuntibus singulis ac recedentibus decrescere possit vetita conglomeratio legitimusque iam resideat numerus: non prohibendis viris devotis adiutoribus desistentibus eodem officio, cum vel ad laterculen
Abbreviated transcription (Latin):
ducti furͣnt strictum iuiris
⁊ integritatis congrium
ortinem conẜuari. ut sisme
scriptis conuemendi sint no¬
men eiꝰ p̃cipiẽntis ore desi¬
gnatum ẽe sufficiat. sinaũt
scriptis inquerionia unꝰ
ad iutoꝵ aut plures forte
feriendi suit monum̃ta sẽ¬
tentiaꝵ inꝑsona tm̃ modo
con ueniend aduitoris p̃ce¬
dentium equum ⁊ iustum
dum censemꝰ. ut ꝗ lib̾ am

Expanded text:
ducti fuerint, strictum iuris ducti fuerint, strictum iuris et integritati congruum ordinem conservari, ut, si sine scriptis conveniendi sint, nomen eius praecipientis ore designatum esse sufficiat: sin autem scriptis in querimoniam unus adiutorum aut plures forte ferendi sint, monumenta sententiarum in persona tantummodo conveniendi adiutoris praecedentium aequum et iustum dum censemus, ut, qui liberam
Abbreviated transcription (Latin):
erint. intuoballiis. scrimi
postquem ꝓrimi crehabrn¬
tur.licet ñ dum redacta sit
petͣe qui posteriores erunt
cet᷑is illud ⁊ diponendum o¬
dipertiꝰ. ut pote ñ nullis an¬
teriorib ex emplis sub n¬
xum nec ñ institie congru¬
um. ut ab his quibꝰ conces¬
sum ẽ ad tutoꝵ agmim ꝓse
sociare libellus offeratur
urro illustri ꝓtp̃e questori
petendaq ꝙ eiꝰ sub scripto
tp̃s atq homainem nec ñ r̃e¬
ipsam continens. idem ꝙ in¬
tra diem int̾adnitores eig
quem ꝓse subrogat mere¬
ri ꝑmissum ẽ ordinandis
urdelicet hisdem ad nitori¬
bris ꝓratione tp̃m quib li¬
belłi porrecti sunt. ut ĩ sir
moralium matricula in¬
inferiore locosit quipriori ĩ
ad intorib meruit. ad iutor
quide habeat̾ suꝑiori me¬
morialis uoͣ posterior. ꝓutri¬
usq ordims modo uł discri¬
Mp̃. Hac lege sancimꝰ. Itur.
siquando ad uitoris iuri ma¬
gnifici ꝓtp̃e questoris sacrr
nr̃i pal̾ati in accusationem̃
cuulis cause uł crimin alis de¬

Expanded text:
erint in duobus aliis scriniis, post quem proximi creabuntur, licet nondum redacta sit petere, qui posteriores erunt ceteris. Illud etiam disponendum duximus utpote nonnullis anterioribus exemplis subnixum nec non iustitiae congruum, ut ab his, quibus concessum est adiutorum agmini pro se sociare, libellus offeratur viro illustri pro tempore quaestori petendaque eius subscriptio tempus atque hominem nec non reipsam continens, id est quod inter adiutores ei quem pro se subrogat merere permissum est: ordinandis videlicet isdem adiutoribus pro ratione temporum, quibus libelli porrecti sunt, ut, etiamsi memorialium matricula inferiore loco sit, qui prior in adiutoribus meruit , adiutor quidem habeatur superior, memorialis vero posterior pro utriusque ordinis modo vel discrim. Hac lege sancimus, si quando adiutores viri magnifici pro tempore quaestoris sacri nostri palatii in accusationem civilis causae vel criminalis de
Abbreviated transcription (Latin):
Op̃. Siquis insa licturi.
tris nr̃is scrimis ide memo¬
rie dispositionum epłaꝵ ⁊
meratus. ab hac luce fu̾it sub¬
tractus. abhac qui cumq ut¬
pote. uacantẽ loco de substatu¬
ts iam instatutoꝵ consortio
finͣt ultimis subrogatis ꝓso
latio uł suffragio. ꝓrimi defi¬
ntam sacreq constitutionis

Expanded text:
. Si quis in sacris nostris scriniis, id est memoriae dispositionum epistulameratus ab hac luce fuerit subtractus, ab eo, quicumque utpote vacante loco de substitutis in statutorum consortio fuerit ultimus subrogatus, pro solacio vel suffragio proximi definitam s
Abbreviated transcription (Latin):
uł adgnati sen cognati si hr̃¬
ditatis s primlegri nõie sumi¬
li modo hui̾modi sũma ꝑcipi¬
ant. sibi qui pettͣ ac uindicare
ꝑmuttant᷑. nullius machinati¬
one huiꝰ modi nr̃a dispo sitiõẽ re¬
tractanda sen uolanda. maxi
biles eoꝵde ꝓximos scrimo¬
rum siquis eori ante comple¬
tum pximatꝰ actum morte
p̃uentus sit ad hr̃oes successorẽ:
suos residi tp̃is ꝓximatꝰ sola¬
tia sine quadam inrinutiõe.
trans untt᷑e ñ dubitet᷑.¬

Expanded text:
 agnati seu cognati non hereditatis sed privilegii nomine simili modo huiusmodi summam percipiant sibique petere ac vindicare permittantur: nullius machinatione huiusmodi nostra dispositione retractanda seu violanda, maximbiles eorundem proximos scriniorum, si quis eorum ante completum proximatus actum morte praeventus sit, ad heredes successoresque suos residui temporis proximatus solacia sine quadam imminutione transmittere non dubitet
Abbreviated transcription (Latin):
do. tue celsitudmnis criminale
⁊ ciuiles intentiones agentũ.
hac regia urbe degentes eodẽ
beneficio potiri fide̾i ppt̃ ad
nitoris uiri spectabiles ꝓxiimi
uł unius ex statutis cõmiitten
memorialis repꝑtus fuit.iu¬
ratore cautiom cõmittat̾. ⁊ si
ñ possideat ammobilem sub¬
stantiam. ẜui nichilomimꝰ ⁊co¬
loni adeum ꝑtinentes fidei eiꝰ
tradant᷑. modum in suꝑ sportu¬
lan ad mediocrem deduci quan¬
titatem ⁊ ex ecutorib descola
agentum in reb adtribu̾en¬
dis uirum solidum singulos
usq ad finem negotũ ꝑq in¬
gressus in uroicio tile magni¬
tuduns quo libet modo facien¬
solioos. ⁊ peditione
gestoꝵ exceptorib dumdiam

Expanded text:
do tuae celsitudinis criminales et civiles intentiones agentium s eorum in hac regia urbe degentes eodem beneficio potiri, fidei pro tempore adiutoris viri spectabilis proximi vel unius ex statutis committendomemorialis repertus fuerit, iuratoriae cautioni committatur, etsi non possideat immobilem substantiam, servi nihilo minus et coloni ad eum pertinentes fidei eius tradantur. Modum insuper sportularum ad mediocrem deduci quantitatem et exsecutoribus de schola agentium in rebus attribuendis unum solidum singulos usque ad finem negotii proque ingressu in iudicio tuae magnitudinis quolibet modo faciensolidos et pro editione gestorum exceptoribus dimidiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfici scendi licentiam ꝑnũ¬
tlationem cõmeatus indemꝑ¬
ti fumͣt. sine qualibet stipe¬
dioꝵ auit emolum̃toꝵ de¬
ductione pegre degant. ⁊ rnĩ
ꝓtp̃e uiris clarissimis ꝓri¬
mris ⁊ mello ꝓximis aut eoꝵ
adiutornum ab sentie cã uł
offerre de suo ꝓprio aut exan¬
noms seustipendiis quicquã
relinque̾ cogendi. quamire
ranuaritis belendas indul¬
tium ex cedat spatium ⁊ in¬
tra se. festum diem contine¬
at. ad hoc illud obẜuandũ
sancimꝰ. ne alius ad uitor p̃t̃

Expanded text:
ficiscendi licentiam pronuntiatione commeatus indepti fuerint, sine qualibet stipendiorum aut emolumentorum deductione peregre degant, etenim pro tempore viris clarissimis proximis et melloproximis aut eorum adiutoribus absentiae causa vel offerre de suo proprio aut ex annonis aut stipendiis quicquam relinquere cogendi, quamvis ianuarias kalendas indultum excedat spatium et int ra se festum diem contineat. Ad haec illud observandum sancimus, ne alius
Abbreviated transcription (Latin):
militiam crcusatiõnem potiã¬
tut. suꝑdomib quoq quasi in
ꝓuiciis possident metatoꝵ mo¬
lestia liberentur.
quoq trignita quattuor. anti¬
quarios uõ qui habentur in
scrimo memorie mumquam
nmꝰ eẽ quam quattuor. supͣ
scripti aũt memoriales. nul¬
lo modo p̃ublici fungantur
officio. nec gemiis cartis
in repserrt ut ñ ccupentur
plura. muumum se cõmoda col

Expanded text:
militiam excusatione potiantur: super domibus quoque, quas in provinciis possident, metatorum molestia liberentur. quoque triginta quattuor: antiquarios vero, qui habentur in scrinio memoriae, numquam minus esse quam quattuor. Supra scripti autem memoriales nullo modo duplici fungantur officio nec geminis chartis inrepserint, ut non occupentur plura in unum se c
Abbreviated transcription (Latin):
creditores cum fenꝰ cum mor¬
tuo ꝓstrato loco eis ao quirẽ¬
do cont᷑ exrint. consequan¬
tur. scilics ut si hr̃ditas uł
successio diem functi mini¬
me fmͣt suscepta. uł adita.
tales ꝑsone uł creditores
quide contͣ c̾et̃os p̃rogati¬
uam sibi fuata. hib̾i aũt

Expanded text:
cum mortuo pro statuti loco ei adquirendo contraxerint, consequantur: ita scilicet ut, si hereditas vel successio diem functi minime fuerit suscepta vel adita, tales personae, id est creditores quidem contra ceteros praerogativa sibi servata, li beri aut
Abbreviated transcription (Latin):
solidi partem ⁊ si apud arbi¬
trium negotium uentilari
contigerit ipsiquidem arbi¬
trio unum soliura. ⁊ rachil
amplius. ex cepͣtorib aũt eũ
obẜuantib tam ꝓ ipso ꝙ. imi¬
plere uident̾ nrusterio ꝗͣ

Expanded text:
solidi partem et, si apud arbitrum negotium ventilari contigerit, ipsi quidem arbitrio unum solidum et nihil amplius, exceptoribus autem eum observantibus tam pro ipso quod implere videntur ministerio
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. Decuriones nr̃i pa¬
latii p̾ em̃sum fidelit̾ ob se¬
quium postq depofita sacͣ¬
m̃ta militie electionen ha¬
beant. siue ex magistro offici¬
oꝵ nelud aͤgentes dignita¬
tem consequi a nr̃a maiesta¬
te maluerimt. siue int̾ ui¬
ros illastres comuites dome¬
sticoꝵ indelicet int̾ agentes
taxari. ut tam madoranda
nr̃a e ntate. quam insalu¬
tandis adminstratorib uł
reliquis p̃dictis honoris pri¬
mlegiis. nec ñ mnro con si¬
storio his honor oĩfariam ob
deturio. uł scilentiaruis ad
habeatur ĩmuins nullam
collationem que pleriq po¬
scit᷑. soluat. nichil his ulla pt̃¬
as iniungat. aut necessitas
imponatur.
op̃. Decurionib ⁊ scilen¬
tiariis ⁊̃ si ad suꝑiorem gra¬
dumꝰ successu meliore tran¬
seendunt. oĩa primlegia q̃
lam dudũ duoꝵ princpum
iudicio meruerunt. legisr
istius p̃ceptione nouiͣnt ẽẽ
firmata. ñ p̃ urdicatur aqua¬
cumq generalitate prag¬
matica. nec angarias. uł
parangarias. siue para ue¬

Expanded text:
. Decuriones nostri palatii post emensum fideliter obsequium postque deposita sacramenta militiae electionem habeant, sive ex magistro officiorum velut agentes dignitatem consequi a nostra maiestate maluerint, sive inter viros illustres comites domesticorum, videlicet inter agentes, taxari, ut tam in adoranda nostra serenitate quam in salutandis administratoribus et reliquis praedicti honoris privilegiis nec non in nostro consistorio his honor omnifariam obdecurio vel silentiarius a habeatur immunis: nullam collationem, quae plerumque poscitur, solvat: nihil his ulla potestas iniungat aut necessitas imponat.. Decurionibus et silentiariis, etiam si ad superiorem gradum successu meliore transcendunt, omnia privilegia, quae iam dudum divorum principum iudicio meruerunt, legis istius praeceptione noveris esse firmata, non praeiudicatura quacumque generalitate pragmatica. Nec angarias vel parangarias sive parave
Abbreviated transcription (Latin):
equalitatem litigatorib uo¬
ꝑsumptib ⁊ expensis simrile
antelatoꝵ heneficioꝵ p̃roga¬
truam custodiri. ꝓpt̃ haric ⁊¬
eum cãm ⁊ uiros deuotos me¬
moriales ñ tm̃ agendo inquo¬
du solutos deposuerunt. seu
deposuerint ⁊ siqui etis amo
re ꝑpiuntias domncilium
fouere maluerint. oĩb icb̾
minꝰ priuilegiis q̃ huĩmodi
ꝑ sonis ꝑ sacratissimam le¬
gem nuꝑ ꝓmulgatam ano¬
stra serenitatem p̃stita st̃
minuendis ⁊ eoꝵ cõmodis
atq auxilio potiturus.
pridem fuisse dispositum
iuros deuotos auditor es
tue magnitudinis certo ẽe
innumero. ne ad huiꝰ modi
nom̃ uł oꝑam plures liti¬
tum ẽẽ ao spirare. quã in

Expanded text:
aequalitatem litigatoribus voaequalitatem litigatoribus vopro sumptibus et expensis similem ante latorum beneficiorum praerogativam custodiri. Propter hanc etenim causam et viros devotos memoriales non tantum agendo in quodu soluto deposuerunt seu deposuerint, et si quietis amore per provincias domicilium fovere maluerint, omnibus nihilo minus privilegiis, quae huiusmodi personis per sacratissimam legem nuper promulgatam a nostra serenitate praestita sunt, muniendis et eorum commodis atque auxilio potituris.quidem fuisse dispositum viros devotos adiutores tuae magnitudinis certo esse in numero nec ad huiusmodi nomen vel operam plures licitum esse adspirare, quam in
Abbreviated transcription (Latin):
uł tutela seu curatione uł
noui oꝑis nuntiatione litẽ
eos subire contingerit. in
in aiore qurde uidicio eii
sunt. apud uirum aũt cla¬
rissumum p̃fectum annone
sue fisci patromum urbicarie
magnifice p̃fecture. uł arbi¬
tẽctos ꝓmodo eoꝵ que suꝑ ar¬
bitris ⁊ litib apud eos exertẽ¬
dis supius statuta ft̃ soluen¬
maluerint. hec si ꝓlata scrip¬
tis sm̃a monti sunt sin u̾o
ex depositione seu alit̃ qͥs
eoꝵ con uentus fu̾it. nichil
eum uł scrmio uiri clarissi¬
mi ad intͥoris uł cuiꝰ libet
alii. nõie. sportulaꝵ offerre
cõpelli. oĩb antelatis prim¬
legiis postea quib ꝑanterio¬
res diuoꝵ principum sanctio¬
am sortiti sc̃. quã eori ꝗ pre¬
pictam militiam gradu uo¬
cante iam deposuerunt. uł p̾a
postea deposuerint ẜuadis
ut eoꝵ cõmodo ipsi quoq uã ẜ¬
cũ. urorib ⁊ libris colonis p̃¬
terea ⁊ ẜuis ꝓprii ꝑfruantur.
⁊ qm̃ in controuersiis quas ĩ
idiciis mouere contigerit.

Expanded text:
vel tutela seu curatione vel novi operis nuntiatione litem eos subire contigerit, in maiore quidem iudicio ad sunt, apud virum autem clarissimum praefectum annonae seu fisci patronum urbicariae magnificae praefecturae vel architectos pro modo eorum, quae super arbitris et litibus apud eos exercendis superius statuta sunt, solventes exercere maluerint. Haec, si prolata scriptis sententia moniti sunt . Si vero ex depositione seu aliter quis eorum conventus fuerit, nihil eum vel scrinio viri clarissimi adiutoris vel cuilibet alii nomine sportularum offerre compelli. 3a . Omnibus ante latis privilegiis postea, quibus per anteriores divorum principum sanctioam sortiti sunt, quam eorum, qui praedictam militiam gradu vocante iam deposuerunt vel postea deposuerint, servandis, ut eorum commodo ipsi quoque una cum uxoribus et liberis, colonis praeterea et servis propriis perfruantur. Et quoniam in controversiis, quas in iudiciis moveri contigerit,
Abbreviated transcription (Latin):
post hac ordimi suo. uł ad¬
uocationis ad tp̃s int̃ dice¬
retur. post impletum tem¬
poris spãtium ñ progabit̾
in famia.
curio issus. ⁊ impleto tp̃e
regressus pristinam ꝗde
dignitatem recipit. ad no¬
uos uero honores ñ ad¬
mittitur. insi tm̃ tp̃e his ab¬
stinuerit. quantum ꝑ fu¬
uit. De filiis. fa. ⁊ quẽ¬

Expanded text:
posthac ordine suo vel advocationibus ad tempus interdicetur, post impletum temporis spatium non prorogabitur infamia.curio iussus et impleto tempore regressus pristinam quidem dignitatem recipit, ad novos vero honores non admittitur, nisi tanto tempore his abstinuerit quanto per fut. DE FILIIS FAMILIAS ET QVEM
Abbreviated transcription (Latin):
sine quisã ad ẜa pͥncipia respextͣ
ex quo pure romanoꝵp nom̃ ap̃
hoiẽs coͣruscari. reges eã ꝯstitue¬
rut̃ romulus ⁊ nima. ille quidẽ
cinitatẽ edificans. ille aũ eã le¬
gib orclians ⁊ ex ornans. siue

Expanded text:
secunda principia respexerit, ex quo pure Romanorum nomen apud homines coruscavit, reges eam constituerunt Romulus et Numa, ille quidem civitatem aedificans, ille autem eam legibus ordinans et exornans; sive
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse debito ꝓpontis. ispi¬
gnoris meo fundo habeat ap̃
suum iudicem queretur.Si
enim neq beneficio sibi con¬
cesso iduis na̾cta ẽ. neq spe¬
tialit̃ mobligatione pigno¬
res sibi ꝓspexit. cã eiꝰ ñ se pa¬
retur aceteris creditorib q
habent ꝑsonalem actione.

Expanded text:
fecisse debito proponitis, ius pignoris in eo fundo habeat, apud suum iudicem quaeritur. si enim neque beneficio sibi concesso id ius nacta est neque specialiter in obligatione pignoris sibi prospexit, causa eius non separatur a ceteris creditoribus, qui habent personalem actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
orp̃. SIquis ad u̾sus rem
publicam in defensam mea
specie in qua neq defensore
creati fui̾nt. neq ut crearen¬
tur placuerit. statutum ẽ. ac¬
tionib eiꝰ nichil ẽ p̃ uidica

Expanded text:
o. Si quid adversus rem publicam indefensam in ea specie, in qua neque defensores creati fuerint neque ut crearentur placuerit, statutum est, actionibus eius nihil est praeiudica
Abbreviated transcription (Latin):
parit᷑ a̾mitr̾ent᷑ nicħ iuris inhis bo¬
nis hãnt s ita demũ pͥstinũ ĩ re¬
cipiunt. Si is cui assig̾tus ẽ deces
filie ne ptiue assig̾nare ꝑmittitur.
¶Datͣ aũ ħ assignandi facultas ei
qui duos pluresue filios in potesta¬
te habebit ut eis qͦs inpotestate ħt
assignare ei lib̾tum ub̾tãue liceat
emancipaĩt an euanescat assigã¬
tio. S placuit euanescere qd ⁊ iuli

Expanded text:
pariter admitterentur, nihil iuris in his bonis habeant. sed ita demum pristinum ius recipiunt, si is cui adsignatus est decefiliae neptive adsignare permittitur. Datur autem haec adsignandi facultas ei, qui duos pluresve liberos in potestate habebit, ut eis, quos in potestate habet, adsignare ei libertum libertamve liceat. emancipaverit num evanescat adsignatio?
Abbreviated transcription (Latin):
dis aum id cauebat ne ꝗs siñ succes¬
sore morratur. Nam angu̾stissinus
ĩ ꝑtipiendarͣ hr̃ditatũ p̃tor ex bono
ex testam̃to ꝗde ⁊ he pͥma que ue p̃¬
t̾ins lib̾is dat᷑ uocaturq q̃ tabulas
quutꝰ ẽ ad iitestatos transitũ fac̃.
Et p᷑o loco suis hr̃dib ⁊ hiis ꝗes etlic¬
to p̃toris sui ꝯuumerant᷑. Dat bõꝵ¬

Expanded text:
dis, dum id agebat, ne quis sine successore moriatur: nam angustissimis ius percipiendarum hereditatum praetor ex bono ex testamento quidem hae. prima quae praeteritis liberis datur vocaturque contra tabulas.locutus est, ad intestatos transitum fecit. et primo loco suis heredibus, et his qui ex edicto praetoris suis connumerantur, dat bo
Abbreviated transcription (Latin):
suĩ ꝯsanguinei siũ nt̾ini.¶ Quarto co¬
gͣtis ꝑroximis. Quinto tãquã exfami¬
lia Sexto patͦno ⁊ patõne lib̾isq. eoꝵ
⁊ parentib ¶Septimo uiro ⁊ uxori. De¬
tauo cogͣtis manumissoris. si eas qd̾
p̃toua intduxit tlictio a nob̾ tam̃ ni¬
te necessarias ꝯstitutas nͨͦ nõ ab inte¬
nr̃a ꝯstitutio q̃ de emancipacione lib̾¬
toꝵ fecimus oĩb parentib eisdẽq
manumissorid ꝯ̃cta filuca manu¬
missiõne face̾ detlit ut ip̃a in anumi

Expanded text:
sanguinei sive uterini: quarto cognatis proximis: quinto tanquam ex familia: sexto patrono et patronae liberisque eorum et parentibus: septimo viro et uxori: octavo cognatis manumissoris. Sed eas quidem praetoria induxit iurisdictio. nobis tamen nite necessarias constitutas, nec non ab intenostra constitutio, quam de emancipatione liberorum fecimus, omnibus parentibus eisdemque manumissoribus contracta fiducia manumissionem facere dedit, ut ipsa manumis
Abbreviated transcription (Latin):
num uices ⁊ alias tlifficultates cũ
ip̃is latinis ⁊̃ lege̾ uniã ⁊ senatus
ꝯsultũ largianũ ⁊ eclictu tliui tͣia¬
ni ĩ ꝑpetuuꝰ deleri censuimꝰ. ut os
lib̾ti ciuitate romana fruautur ⁊
mirabili mͦ ꝗb̾dã adiectionib: ip̃as
mas que in latmnitatẽ tlucebant.
monendi sumus senatus censu¬
isse ut qͣuis ad õs patroni lib̾os ꝗ
eius d̾ gͣ dus sit equalit᷑ bona lib̾toꝵ
ꝑtineant. tñ licore parenti uni ex
lib̾is assignare lib̾tuꝰ ut pꝰt mortẽ
eiꝰ solus is patronus ħat᷑ cui assigna¬
nulla assingnaciõe int̾ueniente

Expanded text:
tes cum ipsis Latinis etiam legem Iuniam et senatus consultum Largianum et edictum divi Traiani in perpetuum deleri censuianus, ut omnes liberti civitate Romana fruantur, et mirabili modo quibusdam adiectionibus ipsas vias quae in Latinitatem ducebant amonendi sumus, senatum censuisse, ut quamvis ad omnes patroni liberos, qui eiusdem gradus sint, aequaliter bona libertorum pertineant, tamen liceret parenti uni ex liberis adsignare libertum, ut post mortem eius solus is patronus habeatur, qui adsignanulla adsignatione interveniente
Abbreviated transcription (Latin):
.ꝗa licet ut lib̾i uitam suam ꝑ agoba¬
nt at tñ ip̃o ultimo spiritu simł aĩa
atq lib̾tatem ãmittebant.⁊ qͣsi ẜuo¬
nebant. ꝑ ostea uõ senatus ꝯsulto la¬
rgiano cautum fuerat ũlib̾i manu¬
missoris non nonunatĩ ex hredati fa¬
cti extraneis hr̃dib ẽõꝵ in bonis lati¬
diui tͣiam etlictum. qd̾ eñde̾ hoĩem
si inuito uł iggnorante patrono ad

Expanded text:
 licet ut liberi vitam suam peragebant, attamen ipso ultimo spiritu simul animam atque libertatem amittebant, et quasi servonebant. postea vero senatus consulto Largiano cautum fuerat ut liberi manumissoris, non nominatim exheredati facti, extraneis heredibus eorum in bonis Latidivi Traiani edictum, quod eundem hominem, si invito vel ignorante pat
Abbreviated transcription (Latin):
to facto decesẜit. Na̾ si alienus postu¬
mus hr̃s fuĩt institutus q̃uis hrdi¬
tatẽ uire ciili adire nõ pot̾at cũ
institutio ñ ualobat honoraño tñ
uire bõꝵ p̾ sessor efficiat᷑ iudelicet
ꝯstitucione hodie recte ħes inili¬

Expanded text:
to facto decesserint. nam si alienus postumus heres fuerit institutus, quamvis hereditatem iure civili adire non poterat, cum institutio non valebat, honorario tamen iure bonorum possessor efficiebatur, videlicet constitutione hodie recte heres insti
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ talib factas subtili otẽ inpone᷑
sũt filii expͥorib nati nuptis ei p̃ mo¬
riatur eis parens. infirma giõ mane
tẽ cã ueniat. tũc ex effectu ratũ eitͣ
ꝙ alienatũ ẽ. Quis eͥ hoc c̃ infrĩgat.
nõ exisit̃tib. s hic quidã nob̾ pͥcẽ
ingssus ẽ serauas subtił e⁊ sollicitus ⁊
mecliũ urroꝵq casuũ ꝑccͣtans. Quia
enuĩ oĩb quidẽ extantib filiis ⁊ p̃ mo¬
rieni genitore nulla relinq̃batur
meclu quẽdã cause ordinẽ in ueĩe
uñ siplurib existertib filiis moriat᷑
imꝰ. si quidẽ hat̃ filios od illos ferri hr̃

Expanded text:
ubtiliorem imponere ersunt filii ex prioribus nati nuptiis, et praemoriatur eis parens, infirma omnino manebitem causa veniat, tunc ex effectu ratum erit quod alienatum est. Quis enim hoc etiam infringat non existentibus? Sed hic quidam nobis pridem ingressus est sensus subtilis et sollicitus et medium utrorumque casuum pertractans. Quia enim, omnibus quidem extantibus filiis et praemoriente genitore nulla relinquebatur medium quendam causae ordinem invenire. Vnde si pluribus existentibus filiis moriatur unus, si quide
Abbreviated transcription (Latin):
natur filioꝵ unꝰ intuntũ uolet solũ¬
mõ ꝙ alienatũ ẽ quantũ ad alienantẽ
ex pacto nõ existñtiũ filioꝵ ꝑueñ. a
uenuĩt oĩuo ĩ firma erut arñ aliena¬
tione facta maner cairsa insis penso
feste abinitio infirmanda alienatoe
ã ꝑfect ualente. ã part̾uilatĩ de¬

Expanded text:
iatur filiorum unus, in tantum valet solummodo quod alienatum est, quantum ad alienantem ex pacto non existentium filiorum perveniveniunt, omnino infirma erunt. Vnde alienatione facta manet causa in suspenso, erfecte ab initio infirmanda alienatione aut perfecte valente, aut particulatim
Abbreviated transcription (Latin):
neq alienationẽ ulla ꝑ mittat
parẽtib intalib neq ypotheca
s uł siquid egiñt parentes mox
eos inhis aliquid age̾ q̃ uolint.
erubescit enĩ lex castigatons fiuios
genitorib statue̾ illos quidẽ eru¬
rescit. Int̾minat᷑ aũ accipientibrs
tanquã nicħ ei ꝙ acciput̃ ꝓsit. ⁊¬

Expanded text:
neque alienationem ullam permittat parentibus in talibus neque hypothecam. Sed vel si quid egerint parentes, mox eos in his aliquid agere quae voluerint erubescit enim lex castigatores filios genitoribus statuere: sed illos quidem erubescit, interminatur autem accipientibus, tamquam nihil eis quod accipiunt prosit.
Abbreviated transcription (Latin):
qñto ad ẜas ueniebat nuptias.
mecliã sicut diximꝰ cedens partẽ pͥuꝰ
ꝓ creatis filiis ei dirudent hoc filu
om̃s exequo. ⁊ filios quidẽ hntẽs
ad suos rñs mittut filios. opoͣret a
habui̾t de functi siuĩ defunctoꝵ poͣ¬
tionẽ accipuĩt oĩno ꝓportione eoꝵ
frĩs. Siuoͣ om̃s defuncti sint hat̃¬
suã ꝯ solationẽ siue infelicitatis
mat̃. ut ea rursus reapiat. Et hec
dicimꝰ si intestati moriant᷑ filii nõ
enĩ inhis q̃ semei facta sut̃ eoꝵ ꝓ¬

Expanded text:
quando ad secundas veniebat nuptias, mediam, sicut diximus, cedens partem prius procreatis filiis. Et divident hoc filii omnes ex aequo, et filios quidem habentes ad suos transmittent filios oportet enhabuerint, defuncti seu defunctorum portiones accipient omnino pro portione eorum fratres. Si vero omnes defuncti sint, habeat consolationem suae infelicitatis mater, ut ea rursus recipiat. Et haec dicimus, si intestati moriantur filii; non enim in his, quae semel facta sunt eo
Abbreviated transcription (Latin):
licet indeatrar quodã mõ ꝯp̃ł ensa.
claũ iiptiał donatio doti. Set ꝙ sane¬
citu ẽ si pplucris hĩc uenientibui
ad mibr̃es eĩ sic ratũ sit. ¶ Et ita
cerra taliĩ ler eis erit cauens. nt

Expanded text:
Licet videatur quodammodo comprehensa et antenuptialis donatio doti. Sed quod sancitum est super lucris hinc venientibus ad nubentes, etiam sic ratum sit, et ita certa talium lex eis erit cavens, ut