comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uisset. requirere eum studuit dicens. Ubi fuistiꝰ
At ille latere posse se credens: in monasterio se fuisse
respondit. Quo negante: abbas conpulsus ẽ. dicere quid
uidisset: At ille uidens se ẽẽ. dephensum: hoc quoq qͦd
abbatem latebat aperuit adiungens. Quando suꝑ me
uidisti lucem decaelo descendere: uox etiam pariter
uenit dicens. dimissum ÷ peccatum tuum. Et si quidem
omps ds peccatum eius potuit tacendo laxare. sed loquen¬
do ꝑuocem. radiando plumen: exemplo suae miscđiae
nr̃a ad poenitentiam uoluit corda concutere. Miramur
strauit: decaelo allocutus ẽ. Ecce nrĩs quoq temporibus.
peccator et poenitens. uocem decaelestib audiuit: Iui
dictum ẽ. quid me ꝑsequeris. iste uͦ meruit audire: dimis¬
sum ẽ. peccatum tuum. Longe est inferior meritis pec¬
cator poenitens iste: quam paulus. Sedquia adhuc ac
inre de saulo loquimur crudelitutem necis anhelantẽ

Expanded text:
visset, requirere eum studuit, dicens: Ubi fuisti, visset, requirere eum studuit, dicens: Ubi fuisti, frater? At ille, latere posse se credens, in monasterio se fuisse respondit. Quo negante, abbas compulsus est dicere quid vidisset. At ille videns se esse deprehensum, hoc quoque quod abbatem latebat aperuit adjungens: Quando super me vidisti lucem de coelo descendere, vox etiam pariter venit, dicens: Dimissum est peccatum tuum. Et quidem omnipotens Deus peccatum ejus potuit tacendo laxare; sed loquendo per vocem, radiando per lumen, exemplo suae misericordiae nostra ad poenitentiam voluit corda concutere. Miramur,stravit, de coelo allocutus est. Ecce nostris quoque temporibus peccator et poenitens vocem de coelestibus audivit. Illi dictum est: Quid me persequeris? Iste vero audire meruit: Dimissum est peccatum tuum. Longe est inferior meritis peccator iste poenitens quam Paulus. Sed quia adhuc in hac re de Saulo loquimur crudelitatem necis anhelante,
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinem fecerat ante uigilias egredi. ut se cotidie infle¬
tu poenitentiae: quanto secretiũs. tanto liberius mactaret:
Contẽplabatur nanq districtionem uenturi uidicis sui:
etiam eidem iudici concordans. puniebat in lacrimis
reatum facinoris sui. Quadam uero nocte abbas mo¬
nasterii uigilans. hunc latenter egredientem intuitus
lento foras pede secutus ẽ: Quem cum insecreto montis
latere cerneret prostratum: expecture uoluit quarido
surgeret. ut ipsam quoq longanimitatẽ orationis eius
exp̃loraret: Cum subito caelitus lux emissa suꝑ eum
fusa ẽ: qui inoratione prostratus iacebat. Tantaq seillo
in loco claritas sparsit: ut tota pars regionis illius. ex
eadem luce ignis candesceret. Quam abbas ut uidit
intremuit et̃fugit. Cumq post longum horae spa¬
cium isdem fr̃ ad monasterium redisset. abbas eius ut
disceret ansuꝑ se effusionem tanti ibi luminis agno¬

Expanded text:
suetudinem fecerat ante vigilias egredi, ut se quotidie in flesuetudinem fecerat ante vigilias egredi, ut se quotidie in fletu poenitentiae quanto secretius, tanto liberius mactaret. Contemplabatur namque districtionem venturi judicis sui, et, jam eidem judici concordans, puniebat in lacrymis reatum facinoris sui. Quadam vero nocte abbas monasterii vigilans hunc latenter egredientem intuitus lento foras pede secutus est. Quem cum in secreto montis latere cerneret in oratione prostratum, exspectare voluit quando surgeret, ut ipsam quoque longanimitatem orationis ejus exploraret, cum subito coelitus lux emissa super eum fusa est qui in oratione prostratus jacebat; tantaque se illo in loco claritas sparsit, ut tota pars regionis illius ex eadem luce candesceret; quam abbas ut vidit, intremuit, et fugit. Cumque post longum horae spatium idem frater ad monasterium rediisset, abbas ejus, ut disceret an super se effusionem tanti luminis agno
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: non inobs substantiae. iuxta mediocritatem uitae
Sed quia plerunq regnat inrerum opulentia carnis
culpa. in quodam facinore lapsus ẽ. quod debuisset
ualde ꝑtimescere: ac de suae mortis inmanitute cogi¬
tare: Reatus ꝗ sui consideratione conpunctus. erex
se contra se: mundi huius omĩa reliquit. monaste¬
rium petut. In quo nimirum monasterio tant ae
humilitatis. tantaeq sibi districtionis extitit: ut
cuncti fr̃s qui illic ad amorem diuinitatis excreue¬
rant. suam cogerentur uitam despicere: dũ illius
paenitentiam uiderent. Studuit nanq totomentis ad nisu
cruciare carnem: uoluntutes proprias frangere. furtiuas
orationes quęrere. cotidianis se lacrimis lauare: despecꝰ¬
tum sui appere. oblatam afrĩb uenerationem timere.
Hic itaq nocturnas fratrum uigilias: prȩuenire cor¬
sueuerat. Et quia mons in quo monasteriũ situm est
ex uno latere insecretiori parte prominebat: illuc coN¬

Expanded text:
est, non inops substantiae juxta mediocritatem vitae; est, non inops substantiae juxta mediocritatem vitae; sed quia plerumque regnat in rerum opulentia carnis culpa, in quodam facinore lapsus est, quod debuisset valde pertimescere, ac de suae mortis immanitate cogitare. Reatus ergo sui consideratione compunctus, erexit se contra se, mundi hujus omnia dereliquit, monasterium petiit. In quo nimirum monasterio tantae humilitatis tantaeque sibi districtionis exstitit, ut cuncti fratres, qui illic ad amorem divinitatis excreverant, suam cogerentur vitam despicere, dum illius poenitentiam viderent. Studit namque toto mentis adnisu cruciare carnem, voluntates proprias frangere, furtivas orationes quaerere, 1611 quotidianis se lacrymis lavare, despectum sui appetere, oblatam a fratribus venerationem timere. Hic itaque nocturnas fratrum vigilias praevenire consueverat; et quia mons in quo monasterium situm est ex uno latere in secretiore parte prominebat, illuc con
Abbreviated transcription (Latin):
auersos reuocat: qui et uidet quod despicitur.
et tamen ꝑ p̃cepta clamat. ꝑ poenitentiam expec-
famulus suus sũbiret. si subito terga infaciem mitteret.
Nunquid non contẽptus dñs cius suꝑbiam striret. uul¬
nera districtȩ animaduersionis infligeret: Ecce nos pec¬
cando auctori nrõ terga infaciem dedimus: et camet
sustinemur. Suꝑbẽ auersos: benigne reuocat. Et qͥ
ferire nos aduersantes potuit: ut rẽuertumur munera
promittit:. Tanta gͦ conditoris nr̃i miscdia. duritiam
nr̃ĩ reatus emolliat̃: ethomo qui malum quod fecit ex¬
periri ꝑcussus poterat. saltim expectatus erubescat.
Nemfrs breuiter refero: quam uiro uenerabili maxiami¬
ano tunc patre monasterii mei atq presbitero. nunc
autem siracusano ep̃o narrante cognoui. Hanc itaque
si sollerter auditis: caritati ur̃ae non breuiter suffra¬
gari credo. Nris modo temporib UICTORINUS quidã
ẽxtitit. qui alio quoq nomine tuiliaNUS appellatus

Expanded text:
aversos revocat, qui et videt quod despicitur, aversos revocat, qui et videt quod despicitur, et tamen per praecepta clamat, per patientiam exspectfamulus suus subito superbiret, terga in faciem mitteret, nunquid non contemptus dominus ejus superbiam feriret, vulnera districtae animadversionis infligeret? Ecce nos peccando auctori nostro terga in faciem dedimus, et tamen sustinemur. Superbe aversos benigne revocat, et qui ferire nos aversantes potuit, ut revertamur munera promittit. Tanta ergo conditoris nostri misericordia duritiam nostri reatus emolliat, et homo qui malum quod fecit experiri percussus poterat, saltem exspectatus erubescat. 18. Rem, fratres, breviter refero, quam viro venerabili Maximiano tunc patre monasterii mei atque presbytero, nunc autem Syracusano episcopo narrante, cognovi. Hanc itaque si solerter auditis, charitati vestrae non breviter suffragari credo. Nostris modo temporibus Victorinus quidam exstitit, qui alio quoque nomine Aemilianus appellatus
Abbreviated transcription (Latin):
iam rigidus. etiam alicitis abstinebat. Sic sic agamꝰ
poenitentiã. ut ea quae commisimus: ꝑfecte deflea¬
mus Pensemus suꝑnas diuitias conditoris nr̃i.
Peccare nos uidit: et ꝑtulit. Qui nos ante culpam
peccare prohibuit: etiam post culpam expecture
adueniam non desistit: Ecce ipse nos quem despe¬
ximus uocat: auersi ab illo sumus: et tamen no
auertitur: Unde bene ꝑisaiam dicitur. Erunt
oculi tui uidentes praeceptorem tuum: et aures
tuae audient uocem post tergum monentis. Qua-
si infaciem homo ẽ. monitus: quando ad iustitiam
conditus. p̃cepta rectitudinis accepit Sedcũ hȩc
eadem p̃cepta contẽpsit: quasi conditori suo dorsũ
mentis infaciem dedit. Sed ecce adhuc post tergũ
sequitur et monet. quia iam & anobis contemptꝰ
est: et tamen nos adhuc uocare noncessat. Quasi
dorsum ei infaciem damus: cuius uerba despicimꝰ.
cuius p̃cepta calcamus: Sed stans post tergũ nos

Expanded text:
jam rigidus, etiam a licitis abstinebat. Sic agamus jam rigidus, etiam a licitis abstinebat. Sic agamus poenitentiam, ut ea quae commisimus perfecte defleamuPeccare nos vidit, et pertulit. 17. Qui nos ante culpam peccare prohibuit, etiam post culpam exspectare ad veniam non desistit. Ecce ipse nos, quem despeximus, vocat. Aversi ab illo sumus, et tamen non avertitur. Unde bene per Isaiam dicitur: Et erunt oculi tui videntes praeceptorem tuum, et aures tuae audient vocem post tergum monentis Isai XXX, 20, 21. Quasi in faciem homo monitus est quando, ad justitiam conditus, praecepta rectitudinis accepit. Sed cum haec eadem praecepta contempsit, quasi conditori suo dorsum mentis in faciem dedit. Sed ecce adhuc post tergum sequitur et monet, quia jam et a nobis contemptus est, et tamen nos adhuc vocare non cessat. Quasi dorsum ei in faciem dedimus cujus verba despicimus, cujus praecepta calcamus; sed stans post tergum nos
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiae mucrone transfixus: alienam coniuigem
concupiuit et abstulit. Cuius culpam digna uerbera
sunt secuta. et malum quod ꝑpetrauit: ꝑpoenitentiȩ
lamenta correxit. Quicũ longe post contra hostium
cuneos sederet: aquã bibere exeorũ cisterna ex deside¬
rio uoluit. Cuius electi milites. inter cateruas aduer¬
santium medias erumpentes: aquam quã rex deside¬
rauerat illȩsi de culerunt. Sed uir flagellis eruditus.
semetipsũ ꝓtinus cũ periculo militũ aquã desiderasse
rep̃hendit: eamq dño fundens libauit. sicut illic scrip¬
tum ẽ: libauit eam dño. Insacrificio quippe dñi effusa
aqua conuersa ẽ: quia culpam concupiscentias mac tauit.
ꝑ poenitentiã rep̃hensionis suae: Quigͦ aliqͣndo cor¬
cupiscere alienam coniugem neqͣquãm timuit: post¬
etiam quia aquam concupiss et expauit. Qui enim¬
se illicita ꝑpetrasse meminerat: contra semetipsum

Expanded text:
concupiscentiae mucrone tconcupiscentiae mucrone tet appetivit et abstulit. Cuius culpam digna verbera sunt secuta, et malum, quod perpetravit, per paenitentię lamenta correxit. Qui cum longe post contra hostium cuneos sederet, aquam bibere / ex eorum cisterna ex desiderio voluit. Cuius electi milites, inter catervas adversantium medias erumpentes, aquam, quam rex desideraverat, inlęsi detulerunt. Sed vir flagellis eruditus semetipsum protinus cum periculo militum aquam desiderasse reprehendit eamque domino fundens libavit, sicut illic scriptum est: Libavit eam domino. In sacrificium quippe domini effusa aqua conversa est, quia culpam concupiscentię mactavit per paenitentiam reprehensionis suę. Qui ergo quondam concupiscere alienam coniugem neqetiam quia concupiverat expavit. Quia enim illicita perpetrasse meminerat, contra semetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ut tameni alia cõmittat: adhuc poenitentiam agere
aut ignorat aut dissimulat. Quid enim ꝓdest sipeccata
quis lucuriae defleat. & tamen adhuc auaritiȩ aestibus
anhelat: Aut quid ꝓdest su rae culpasiam lugeat. et
tame adhuc inuidiae facib tabescat: Sedminꝰ ẽ. ualde qͦd
dicimus. ut qui peccata deplorat: ploranda minime com
mittat. Et qui plangit uitium: ꝑpetrata uitia timeat.
Nam cogitandũ sumope ẽ: utquise illicita meminit
commisisse. aqͥbusda etiam licitis studeat abstinere:
quatinꝰ ꝑhoc conditori suo fatisfaciat. ut qui commisit
prohibita: sibimetipsi abscidere debeat etiam concessa
& serephendat iNminimis: qui meminit inmaximis
deliquisse: Nimia st̃. quae loquor: si haec exsacri eloquii
cestimonio non affirmo. Lex certe uȩteris testamenti:
alienam uxorem concupisci prohibet. Arege uero
fortia iuberi militibus. uel desiderare aquam: nor
poenaliter uetat. Et cuncti nouimus. quod dauid

Expanded text:
ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere, ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere, aut dissimulat, aut ignorat. Quid enim prodest si peccata quis luxuriae defleat, et tamen adhuc avaritiae aestibus anhelat? Aut quid prodest, si irae culpas jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus tabescat? Sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata dmittat, et qui plangit vitia, perpetrare vitia pertimescat. Nam cogitandum summopere est, ut qui se illicita meminit commisisse, a quibusdam etiam licitis studeat abstinere: quatenus per hoc Conditori suo satisfaciat, ut qui commisit prohibita, sibimetipsi abscindere debeat etiam concessa, et se reprehendat in minimis, quem meminit in maximis deliquisse. Nimia sunt quae loquor, si haec ex sacri eloquii testimonio non affirmo. Lex certe. Veteris Testamenti alienam uxorem concupisci prohibet, a rege vero fortia juberi militibus, vel desiderari aquam, non poenaliter vetat. Et cuncti novimus quod David,
Abbreviated transcription (Latin):
Et tamex ꝑ prophetã dñs dicit: quia quacumq die iustus
pec cauerit. om̃s iustitiae eius in obliuone erunt coram me.
Pensemus si possumus dispensationem suꝑnac pietatis: stan¬
tibus si ceciderint minatur poenam: lapsis uͦ ut surgere
appetant. ꝓmittit miscdiam. Illos terret ne p̃sumant in
bonis: istos refouet ne desperent in malis. Iustus es: iram
ꝑtimesce necorruas. Peccator es: p̃sume de miscđia ut
surgas: Ecce autemiam lapsi sumus: stare nequaquam
udluimus. in prauis nr̃is desideruis iacemus. Sed qui Nos
rectos condidit. adhuc expectat: & ꝓuocat ut surgamus
Sinum suae pietatis aꝑit: nosq ad se reciꝑe ꝑpoenĩtentiã
quaerit. Sed paenitentiã agere digne non possumus:
Uisi modum qͦq eiusdem poenitentiae cognoscamus
Paenitentiã quippe agere ẽ: et ꝑpȩtrata mala plangere
& plangenda non ꝑpetrare: Nam qsic alia deplorat.

Expanded text:
et tamen per prophetam Dominus dicit: Quia quacunque die justus et tamen per prophetam Dominus dicit: Quia quacunque die justus peccaverit, omnes justitiae ejus in oblivione erunt coram me . Pensemus, si possumus, dispensationem supernae pietatis. Stantibus, si ceciderint, minatur poenam; lapsis vero, ut surgere appetant, promittit misecricordiam. Illos terret, ne praesumant in bonis; istos refovet, ne desperent in malis. Justus es, iram pertimesce, ne corruas; peccatos es, praesume de misericordia, ut surgas. Ecce autem jam lapsi sumus, stare nequaquam valuimus, in pravis nostris desideriis jacemus. Sed qui nos concidit rectos, adhuc exspectat, et provocat ut surgamus. Sinum suae pietatis aperit, nosque ad se recipere per poenitentiam quaerit . Sed poenitentiam agere digne non possumus, nisi modum quoque ejusdem poenitentiae cognoscamus. Poenitentiam quippe agere est et perpetrata mala plangere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia deplorat,
Abbreviated transcription (Latin):
uident: Throni illa agmina qͦq qͥb conditor prȩsidit
uocantur: Sedbeatus ẽẽ. quis potest. nisi creator suus eius
mente prȩsideat: Quae gͦ ex parte ab om̃ib habentur.
eis in puato nomina datãst̃: qui haec inmunere plenius ac¬
ceperunt: Nam & siqua illic sic alii habent. ut haberi
abaliis nequaquam possint: sicut spetiali nomine domi¬
nationes & pͥncipatus uocantur. cuncta ibi singulorum
sunt: quia ꝑcaritatem sp̃s ab alio in aliis habentur. Sed
ecce dũ cȩlestiũ ciuium secreta rimamur: ab expositionis¬
nr̃ac ordine. longe digressi sumus. Suspirem gadeos deqͥb
loquimur: sed redeumus ad nos. Meminisse &enim debemꝰ:
quia caro sumus. Iaceamus interim de secretis caeli: sed ante
conditoris oculos. manu pęnitentiae tergam maculas pul¬
ueris nr̃i. Ecceipsa diuina miscdĩa: pollicetur dicens. Gaudi¬
um erit incęlo suꝑ uno peccatore: paenitentiam agente

Expanded text:
vident? Throni quoque illa agmina quibus conditor praesidet vident? Throni quoque illa agmina quibus conditor praesidet vocantur, sed beatus esse quis potest, nisi Creator suus ejus menti praesideat? Quae ergo ex parte ab omnibus habentur, eis in privato nomine data sunt qui haec in munere 1609 plenius acceperunt, Nam et si qua illic sic alii habent, ut haberi ab aliis nequaquam possint, sicut speciali nomine dominationes et principatus vocantur, cuncta ibi singulorum sunt, quia per charitatem spiritus ab alio in aliis habentur. 15. Sed ecce dum coelestium civium secreta rimamur, ab expositionistrae ordinae longe digressi sumus. Suspiremus ergo ad eos de quibus loquimur, sed redeamus ad nos. Meminisse etenim debemus quia caro sumus. Taceamus interim de secretis coeli, sed ante conditoris oculos manu poenitentiae tergamus maculas pulveris nostri. Ecce ipsa divina misericordia pollicetur, dicens: Gaudium erit in coelo super uno peccatore poenitentiam agente;
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq ipsi beatorum spirituum ordines. uicinorũ sibi
ordinum uocabula sortiuntur. Thronos et enim scilicet
sedes dispetialem beatorum spirituum ordinem diximus:
& tamen ꝑpsalmistã dr̃ Quisedes suꝑ cherubin appare:
quia uidelicet dum in ipsis distinctionib agminũ cheru¬
bin thronis iungitur: sedere etiam suꝑ cherubin dñs
exuicini agminis aequalitate ꝑhibetur. Sic quippe
in illa summa ciuitate specialia quędam singulorũ sunt:
ut tamen sint cõmunia omium: Et quod inse quisq ex
parte habet: hoc in alio ordine totum possidet. Sediccirco
uno eodemq uocabulo cõmuniter noncensentur: ut ille ordo
uocari priuato uniuscuiusq rei nomine debeat. qui hanc
inmunere plenius accepit. Seraphin nanq incendium
diximus: et tameNi amore conditoris simul omnes ardent.
Cherubin uero: plenitudinem scientiae. & tamen qͥsibi ali¬
quid nesciat: ubi ipsum om̃s simul fontem scientiae dm̃

Expanded text:
plerumque ipsi beatorum spiritum ordines vicinorum sibi plerumque ipsi beatorum spiritum ordines vicinorum sibi ordinum vocabula sortiuntur. Thronos etenim, scilicet sedes Dei, specialem beatorum spirituum ordinem diximus, et tamen per Psalmistam dicitur: Qui sedes super cherubim, appare , quia videlicet, dum in ipsis distinctionibus agminum cherubim thronis junguntur, sedere etiam super cherubim Dominus ex vicini agminis aequalitate perhibetur. Sic quippe in illa summa civitate specialia quaedam singulorum sunt, ut tamen sint communia omnium; et quod in se ex parte quisque habet, hoc in alio ordine totum possidet. Sed idcirco uno eodemque vocabulo communiter non censentur, ut ille ordo vocari privato uniuscujusque rei nomine debeat, qui hanc in munere plenius accepit. Seraphim namque incendium diximus, et tamen amore conditoris simul omnes ardent. Cherubim vero plenitudinem scientiae, et tamen quis ibi aliquid nesciat ubi ipsum omnes simul fontem scientiae Deum
Abbreviated transcription (Latin):
rib ueniunt. maiorum uocabula sortiuntur: Nos ad firma¬
re nolumus. quod aꝑtis testimonus non ad probamus: Hoc
tamen certissime scimus. quia ad explendum de suꝑnis mini¬
sterium alii sp̃s alios mittunt: ⁊acharia scilicet ꝓphet a
testante quiait. Ecce angłs qui loquebatur inme egre¬
diebatur: et alius angłs ẽgrediebatur in occursũ eius. et
dixxit adeum. Curre & loquere ad puerum istum dicens:
absq muro habitubitur ierłm: Dũ enim angłs ad angł̃m
dicit curre et loquere: dubiũ non ẽ. quia alius aliũ mittit:
Minora uͦsunt quae mittuntur: maiora quae mittunt
Sed hoc quoq deipsis agminib quae mittuntur certum
tenemus: quia et cũ ad nosueniunt. sic exterius implent
ministerium: ut tameri nunquã desint interius ꝑc̃tẽpla¬
tionem. Et mittuntur gͥ et adsistunt: qͥa et si circũscript̃
missi ueniant᷑. intra ipsum currunt. Sciendũ quoqẽ. qͥa

Expanded text:
ribus veniunt majorum vocabula sortiuntur, nos affirmaribus veniunt majorum vocabula sortiuntur, nos affirmare nolumus quod apertis testimoniis non approbamus. Hoc tamen certissime scimus, quia ad explendum de supernis ministestante, qui ait: « Ecce angelus qui loquebatur in me, gradiebatur, et alius angelus egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eum: Curre et loquere ad puerum istum, dicens: Absque muro habitabitur Jerusalem . Dum enim angelus ad angelum dicit Curre et loquere, dubium non est quia alius alium mittit. Minora vero sunt quae mittuntur, majora quae mittunt. Sed hoc quoque de ipsis agminibus quae mittuntur certum tenemus, quia et cum ad nos veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen nunquam desint interius per contemplationem. Et mittuntur igitur, et assistunt, quia etsi circumscriptus missi veniant, intra ipsum currunt. 14. Sciendum quoque est quia
Abbreviated transcription (Latin):
quod isaias dicit. Et uolauit ad me unus deseraphin:
&inmanu eius calculus quẽ forcipe tulerat de alturi. et te
tigit os meum. Sedinhac prophetȩ sententia uult incelli¬
gi: quia hi sp̃s qͥmittuntur. eorũ uocabulum ꝑcipiunt:
quorum officium gerunt. Quia enim ut peccata locuti¬
uocatur. quod incendiũ dr̃. Huic autẽ sensui et illud cre¬
ditur. non in conuenienter opitulari: quod ꝑdanielẽ dr̃¬
Milia milium minis trabant ei: et decies milies centena
milia assistebant e: Aliud ẽ. nanq ministrare: aliud ad¬
sistere. Administrant dõ: qui & ad nos nuntiando exeunt.
Adsistunt uero: qui sic contẽplatione intima ꝑfruuntur.
ut ad explenda foris oꝑa minime mittantur: Sed quia in
quibusdam scripturae locis quȩdam ꝑcherubin. quaedã
uero ꝑseraphin agi didicimus: utrum ꝑse haec faciant aN
per subiecta agmina agantur. quae sic̃ dr̃ in eo quod amaio¬

Expanded text:
quod Isaias dicit: Et volavit ad me unus de seraphim, quod Isaias dicit: Et volavit ad me unus de seraphim, et in manu ejus calculus, quem forcipe tulerat de altari, tigit os meum. Sed in hac sententia prophetae vult intelligi, quia hi spiritus qui mittuntur, eorum vocabula percipiunt, quorum officium gerunt. Qui enim, ut peccata locutim vocatur, quod incendium dicitur. Huic autem sensui et illud creditur non inconvenienter opitulari, quod per Danielem Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Aliud namque est ministrare, aliud assistere, quia hi administrant Deo, qui et ad nos nuntiando exeunt; assistunt vero qui sic contemplatione intima perfruuntur, ut ad explenda foras opera minime mittantur. 13. Sed quia in quibusdam Scripturae locis quaedam per cherubim, quaedam vero per seraphim agi didicimus, utrum per se haec faciant, an per subjecta agmina agantur, quae, sicut dicitur, in eo quod a majo
Abbreviated transcription (Latin):
enumerauimꝰ minime aliqd recognoscit: eiq adhuc uae
decerius inminet: si et puatã sedonis intelligit. & nequaqͣm
gemit. Quisquis ergo talis ẽ. fr̃s mei: gemẽndus ẽ. ualde
quia non gemit: Pensemus gͥ acceptã electorũ munera:
et uirtute quapossumus. ad amorem tantae sortis anhelemꝰ
Qui inse donorum grãm minime recognoscit: gemat.
Qui uͦ inse minora cõgnoscit. maiora aliis noninuideat: qͥa
et supnae illȩ districtiõnes beatorum spirituum ita st̃ conditȩ
ut aliac aliis sint praelate: Fertur uͦ dionisius ariopagita.
antiquus uidelicet & uenerabilis pater dicere:Quod exmi¬
norib angłorum agminib foris explendum ministerium
uel uisibiliter uel inuisibiliter mittuntur: scilicet quia
adhumana solatia. aut angłi aut archangłi ueniunt.
Nam septem suꝑiora illa agmina. abintĩmis Nunquam
recedunt: qm̃ea quae p̃minent. usum exterioris ministeri
nequaquã habent: Cui rei illud uidetur ẽẽ. contrarium:

Expanded text:
enumeravimus minime aliquid recognoscit, eique adhuc vae deterius imminet, si et privatam se donis intelligit, et nequaquam gemit. Quisquis ergo talis est, fratres mei, gemendus est valde, quia non gemit. Pensemus ergo accepta electorum munera, et virtute qua possumus ad amorem tantae sortis anhelemus. Qui in se donorum gratiam minime recognoscit gemat. Qui vero in se minora cognoscit, aliis majora non invideat, quia et supernae illae distinctiones beatorum spirituum ita sunt conditae, ut aliae aliis sint praelatae. Fertur vero Dionysius Areopagita, antiquus videlicet et venerabilis Pater, dicere quod ex minoribus angelorum agminibus foras ad explendum ministerium vel visibiliter vel invisibiliter mittuntur, scilicet quia ad humana solatia ut angeli aut archangeli veniunt. Nam superiora illa agmina ab intimis nunquam recedunt, quoniam ea quae praeeminent usum exterioris ministerii nequaquam habent. Cui rei illud videtur esse contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
quia apud semetipsos elata cogitatione tumuerunt:
dicatur recte.
mnis uallis implebitur. & om̃ĩs mons &
collis humiliabitur : quia humiles donum accipiunt. quod
a se corda suꝑbientium repellunt
cũ malorum corda ꝑ in iusticiam detorta. ad iustitiae re¬
gulam diriguntur : Et aspera inuias planas inmutantur.
cũ inmites atq iracundae mentes. ꝑ infusionẽ suꝑnȩ grãe
adlenitatem mansuetudinis redeunt. Quando et uerbum
uerbum ueritatis abiracunda mente non recipitur: quasi
asperitas itineris gressum pergentis repellit. Sed cum mens
iracunda ꝑ acceptam mansuetudinis gram. correctionis
uel exortationis uerba recipit: ibi planã uiã p̃dicator in¬
uenit. ubi prius per asperitatem itineris ꝑgere: id.ẽ. p̃dica¬
tionis gressum ponere non ualebat.
SEQUITOR ETUI

Expanded text:
quia apud semetipsos elata cogitatione tumuerunt, quia apud semetipsos elata cogitatione tumuerunt, dicatur recte: Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur, quia donum humiles accipiunt, quod a se corda superbientium repellunt.cum malorum corda per injustitiam detorta ad justitiae regulam diriguntur . Et aspera in vias planas immutantur cum immites atque iracundae mentes per infusionem supernae gratiae ad lenitatem mansuetudinis redeunt. Quando enim verbum veritatis ab iracunda mente non recipitur, quasi asperitas itineris gressum pergentis repellit. Sed cum mens iracunda per acceptam mansuetudinis gratiam, correptionis vel exhortationis verbum recipit, ibi planam viam praedicator invenit, ubi prius prae asperitate itineris pergere, id est praedicationis gressum ponere non valebat. 7. Sequitur: Et
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ suam sed inuocẽ sponsi gaudere se phibebat. quia
loquens. sed quia ipse ueritatis uocem audiebat intus. utloque¬
retur foras. Quod bene gaudium impletum dicit: quia qus¬
quis de sua uoce gaudet. plenum gaudium non habet. Aquo
& subditur. Illum oportet crescere: me autẽ minui. Qua
inre quaerendum. ẽ. in quo creuit xp̃c. in quo minutus. ẽ. io¬
hannes. nisi quod populus iohanne̾s abstinentiam uidens.
remotum hunc abhominib. eẽ. conspiciens. eum esse. xp̃m.
putabant : Xp̃m uero cum publicanis comedentem. inter
peccatores ambulantẽ intuens. eum non xp̃m sed ꝓpħam. ẽẽ.
p̃cursor p̃dixit. Illum oportet crescere: me autẽ minui.
In aestimatione quippe popłi & xp̃c creuit quia agnitus
est quoderat: & ioħs decreuit. quia cessauit dici quod non
erat. Igitur qm̃ & isdem iohannes ideo inscitate perstitit. quia
incordis humilitate ꝑdurauit: & multi id circo ceciderunt.

Expanded text:
vocem suam, sed in Sponsi voce gaudere se perhibebat, quivocem suam, sed in Sponsi voce gaudere se perhibebat, qui audiebatur loquens, sed quia ipse Veritatis vocem audiebat intus ut loqueretur foris. Quod bene gaudium impletum dicit, quia quisquis de sua voce gaudet, plenum get subditur: Illum oportet crescere, me autem minui . 5. Qua in re quaerendum est in quo crevit Christus, in quo imminutus est Joannes, nisi quod populus Joannis, abstinentiam videns, remotum hunc ab hominibus esse conspiciens, eum esse Christum putabat; Christum vero cum publicanis comedentem, inter peccatores ambulantem intuens, eum non Christum, sed esse propraecursor praedixit: Illum oportet crescere, me autem minui . In aestimatione quippe populi et Christus crevit, quia agnitus est quod erat; et Joannes decrevit, quia cessavit dici quod non erat. Igitur quoniam et idem Joannes ideo in sanctitate perstitit, quia in cordis humilitate perduravit; et multi idcirco ceciderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bus incordib suis deiohanne. neforte ipse ess& xp̃c: Quẽ¬
isdem iohannes apud sẽ uallis esset: repletus grãe sp̃u non
fuisset: Qui ut hoc quoderat ostenderet: dixit. Uenit
forcior me: cuius nonsum dignꝰ soluere corrigiã calciamen¬
tieius: Et rursus ait. Qui habet sponsam: sponsus est
Amicꝰ autẽ sponsi qui stat & audit eũ: gaudio gaudet.
ꝓpter uocẽ sponsi: Hoc autẽ gaudium meum implecũ
est illum oportet crescere: me autẽ minui. Ecce cũ ꝓmira
operatione uirtutũ talis esset ut xp̃c. ẽẽ. crederetur. non
solum xp̃m nonse. ẽe respondit: Sed etiam corrigiam
calciamenti eiꝰ soluere: id.ẽ. incarnationis eiꝰ mysteriũ per¬
scrutari non se dignũ. ẽẽ. ꝑhibuit. Sius. ẽe sponsam
aeccłam credebant: qui hunc quia xp̃c. eẽt aestimab ant
Sedait. Qui habet sponsam : sponsus. ẽ. Acsi diceret:
Ego sponsus nonsum: sed amicꝰ sponsi sum. Nec ꝓpter¬

Expanded text:
bus in cordibus suis de Joanne, ne forte ipse esset Christusbus in cordibus suis de Joanne, ne forte ipse esset Christusidem Joannes apud se vallis esset, repletus gratiae spiritu non fuisset. Qui ut hoc quod erat ostenderet, dixit: Venit fortior me post me, cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . Et rursum aamicus autem sponsi qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Hoc autem gaudium meum impletum est. Illum oportet crescere, me autem minui . Ecce cum pro mira operatione virtutum talis esset, ut Christus esse crederetur, non solum Christum non esse se respondit, sed etiam corrigiam calceamenti ejus solvere, id est incarnationis ejus mysterium perscrutari non se dignum esse perhibuit. Ejus esse sponsam Ecclesiam credebant, qui hunc quia Christus esset existimabant. Sed ait: Qui habet sponsam sponsus est . Ac si diceret: Ego sponsus non sum, sed amic
Abbreviated transcription (Latin):
enim uallis implebitur : quia corda humilium sacrae doc¬
trinae aeloquio. uirtutum gr̃a replebuntur : uxta hoc
quod scriptum est. Qui emittit fontes in conuallibus
Amontib namq aqua dilabitur: quia suꝑbas mentes ue¬
ritatis doctrina deserit sed fontes in conuallib surgunt:
quia mentes humilium. uerbum prȩdicationis accipiunt
Iam uidemus. iam conualles frumento abundare conspi¬
cimꝰ. quia illorũ ora pabulo ueritatis impleta sunt: qui
mites ac simplices huic mundo despicabiles. ẽẽ uideban¬
cur. Ipsum quoq iohannem baptistam. quia mira sc̃ĩta¬
te preditum popłs uiderat: illum hunc. ẽẽ. singulariter
celsum acsolidum. męntẽ credebat. Dequo scrip̃tum est.
Innouissimis dieb: erit mons dom̃ dñi p̃paratꝰ inuertice
montium. Nam hunc. ẽẽ. xp̃m putabant: sicut ꝑ euangłi¬
um dicitur: Aestimante autẽ popło & cogitantib omi¬

Expanded text:
enim vallis implebitur, quia corda humilium sacrae docenim vallis implebitur, quia corda humilium sacrae doctrinae eloquio virtutum gratia replebuntur, juxta hoc quod scriptum est: Qui emittit fontes in convallibus . A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicationis accipiunt. Jam videmus, jam convalles frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt qui mites ac simplices huic mundo despicabiles esse videbantur. 4. Ipsum quoque Joannem Baptistam, quia mira sanctitate praeditum populus viderat, illum hunc esse singulariter celsum ac solidum montem credebat, de quo scriptum est: In novissimo dierum erit mons domus Domini praeparatus in vertice montium . Nam hunc esse Christum putabat, sicut per Evangelium dicitur: Aestimante autem populo et cogitantibus omni
Abbreviated transcription (Latin):
Quid autẽ clamaret: apperitur cum subditur. Parate
uiam dñi: rectas facite semitas eiꝰ. Omĩs qui fidem rectam
& bona opera predicat. quid aliud quã uenienti dño ad
corda audientium uiam parat. Ut haec uis grãe penitret.
lumen ueritatis illustret. ut rectas dño semitas faciat. dum
mundas in anio cogitationes persermonẽ bonȩ p̃dica¬
tionis format: Om̃is uallis implebit᷑: & om̃is mons & collis
humiliabitur. Quid hoc loco uallium nomine. nisi hu¬
miles: Quid montium & collium. nisi suꝑbi homines desig¬
nantur : In aduentu igitur redemptoris ualles impletȩ. mon¬
tes uero & colles humiliati sunt: quia iuxta ei uocẽ. om̃ĩs
qui se exaltat humiliabit᷑. & qui se humiliat exaltabitur
Uallis & enim impleta crescit: mons autẽ & collis humiliatꝰ
decrescit: quia nimirum infide mediatoris dĩ hominum
hominis xp̃i iħu & gentilitas plenitudinem grãe accepit.
& iudaea ꝑ errorem ꝑfidiae hoc unde tumebat ꝑdidit. Omis

Expanded text:
Quid autem clamaret, aperitur cum subditur: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat? Ut haec vis gratiae penetret, et lumen veritatis illustret, ut rectas Deo semitas faciat , dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format. Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. Quid hoc loco vallium nomine nisi humiles; quid montium et collium, nisi superbi homines designantur? In adventu igitur Redemptoris valles impletae, montes vero et colles humiliati sunt quia, juxta ejus vocem: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et omnis qui se humiliat exaltabitur . Vallis etenim impleta crescit, mons autem et collis humiliatus decrescit, quia nimirum in fide Mediatoris Dei et hominum hominis Christi Jesu et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae hoc unde tumebat perdidit. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
incarnatum uerbũ patris p̾currebat uerbo p̾dicationis.
ita baptismũ poenitentiae quo peccata soluunt᷑. p̃curreret¬
rebat suo baptismate. quo peccata solui non possunt:
ut quia eiꝰ sermo p̃currebat p̾sentiã redemptoris: ipsum
quoq eiꝰ baptisma p̃cedendo fieret umbra ueritatis. Se¬

Expanded text:
incarnatum Verbum Patris praecurrebat verbo praedicationis, incarnatum Verbum Patris praecurrebat verbo praedicationis, ita baptismum poenitentiae, quo peccata solvuntur, praecurreret suo baptismate, quo peccata solvi non possunt; ut quia ejus sermo praecurrebat praesentiam Redemptoris, ipsum que ejus baptisma praecedendo fieret umbra veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
eniꝰ redemptoris: dicitur. Om̃e regnũ in seipso diuisum: de¬
solabit᷑. Liquet ergo quod ad finẽ regni iudaea ꝑuenerat:
quae tot regib diuisa subiacebat: Ap̃te quoq nonsolũ quib
regib sed quib etiam sacerdotib actũ sit demonstratur: ut
quia illum iohannes baptista p̃dicaret qui simul rex & sacer¬
dos existeret. lucas euangłista p̃dicationis eiꝰ tempora per
regnũ & sacerdotium designauit. Et uenit in omnẽ re¬
gionem iordanis. p̃dicans baptismũ poenitentiae: in remis¬
sionem peccatorum. Cunctis legentib liquet: quia ioħs
baptismum paenitentiae nonsolum predicauit. uerum
etiam quibusdam dedit: sed tamen baptismum suum inre
missionẽ peccatorũ dare nonpotuit. Remissio & enim
peccatorũ: insolo nobis baptismate xp̃i tribuitur. Notan¬
dũ itaq quod dicitur. praedicans baptismũ paenitentiae
in remissionẽ peccatorum: qm̃ baptismum quod pecca¬
ta solueret quia dare nonpoterat praedicabat. ut sicut

Expanded text:
i Redemptoris dicitur: « Omne regnum in seipso divisum, desolabitur . » Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, sed quibus etiam sacerdotibus actum sit, demonstratur: ut quia illum Joannes Baptista praedicaret, qui simul rex et sacerdos exsisteret. Lucas Evangelista praedicationis ejus tempora, per regnum et sacerdotium designavit. « Et venit in omnem regionem Jordanis, praedicans baptismum poenitentiae, in remissionem peccatorum. » Cunctis legentibus liquet, quia Joannes baptismum poenitentiae non solum praedicavit, verum etiam quibusdam dedit, sed tamen baptmissionem peccatorum dare non potuit. Remissio enim peccatorum in nobis solo baptismo Christi tribuitur. Notandum itaque quod dicitur praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum, quoniam baptismum, quod peccata solvebat, quia dare non poterat, praedicabat, ut sicut
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc anno: usq dum fodiam circa illam.Quid÷ circa
ficulneam fodere. nisi infructuosas mentes increpare
Omĩs quippe fossa inimo est. Et nimirum increpatio
dum mentem sibi demonstrat.humiliat. Quotiensergo
de peccato suo aliquem corripimus: quasi exculturae᷑¬
suae debito. circa infructuosam arborem fodimus Post
fossionem uero quid dicat. audiamus. Et mittã cophinũ
stercoris. Quid est cophinus stercoris. Nisi memoria pecca¬
torum: Peccata & enim carnis. stercora uocantur. Unde
per prophetam dr̃. Computruerunt iumenta. instercore
suo. Iumenta quippe instercore suo conputrescere est. car¬
nales quoq infoetore luxuriae uitam finire: Nositaque
quotiens carnalem mentem de suis peccatis increpamus.
quotiens ad eius memoriam uitia ante acta reducimus.
quasi infructuosae arbori cophinum stercoris uersamud:
ut malorum quae egit memoria recolit. & ad cõpunctionis

Expanded text:
et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Quoties ergo aliquem de peccato suo corripimus, quasi ex culturae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris, nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocantur. Unde et notat, dicens: Computruerunt iumenta in stercore suo. Iumenta quippe in stercore suo computrescere est, / carnales quosque in fętore luxurię vitam finire. Quotiens itaque carnalem mentem de suis peccatis praedicatores increpant, quotiens ad eius memoriam vitia anteacta reducunt, quasi infrut malorum quae egit memoriam recolat, et ad compunctionis
Abbreviated transcription (Latin):
prauitatis illius quasi umbra ꝑuersitatis illius p̾muntur.
Stat desuꝑ arhor infructuosa: et subterra sterilis iacet
Infructuose arborisdesuꝑ umbra densatur. &solis radius
adterram desceridere nequaquam ꝑmictitur: quia dum
subiecti quilibet patroni peruersi ꝑuersa exempla c̃spiciunt.
ipsi quoq infruc tuosi remanentes: ueritatis lumine pr¬
uantur. et praessi umbra calorem solis Non accipiunt: quia
inde remanent adõfrigidi. unde in hoc scłomale prot¬
guntur. Sed dehoc pẽruerso quolibet &potente. poene
ĩam requisitio dõnonest: Postquam enim se perdidit.
quȩrendum solum modo ẽ. cur & alios prȩmit. Unde benc
eiusdem uineae dicit dñs: Ut quid etiam terram occupat:
Terram quippe occupat. qui mentes alienas grauat: Ter¬
ram occupat: qui locum quem tenet. in bonis oꝑib Non
exercet. Sed tameN. nr̃m ẽ.: protalib deprecari: Nam
cultor uineae quid dicat. audiamus. Dñe. dimitte illam

Expanded text:
pravitatis illius, quasi umbra perversitatis ejus premuntur. pravitatis illius, quasi umbra perversitatis ejus premuntur. Stat desuper arbor infructuosa, et subtus terra sterilis jacet. Infructuosae arboris desuper umbra densatur, et solis radius ad terram descendere nequaquam permittitur, quia dum subjecti quilibet patroni perversi perversa exempla conspiciunt, ipsi quoque, infructuosi remanentes, veritatis lumine privantur. Et, pressi umbra, calorem solis non accipiunt, quia 1584 inde remanent a Deo frigidi, unde in hoc saeculo male proteguntur. Sed de hoc perverso quolibet et potente pene jam requisitio Deo non est. Postquam enim se perdidit, quaerendum solummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid etiam terram occupat? Terram quippe occupat qui mentes alienas gravat, terram occupat qui locum quem tenet in bonis operibus non exercet. 5. Sed tamen nostrum est pro talibus deprecari. Nam cultor vineae quid dicat audiamus: Domine, dimitte illam
Abbreviated transcription (Latin):
mentes nec inspirata lex naturalis corrigit: Nec p̃cepta
crudiunt. nec incarnationis eius miracula conuertunt:
Quid uero ꝑcultorem uineae. nisi prȩpositorum ordo
exprimitur: Qui dum prȩsunt acccłiae. hinimirum
dnicae uineae curam gerunt. Huius enim uineae. primꝰ
cultor petrus apłs extitit. Hunc nos indigni sequimur:
inquantum pro eruditione urã dicendo: deprecando. in¬
crepando laboramus.Sed cum magno iamtimore audi¬
endum ẽ. quid cultori uineae de infruc tuosa arbore dicit᷑
Succide eam. ut quid etiam terram occupat: Unusquisq
iuxta modum suum in quantũ locum uitae p̾sentis cenet.
si fructum bonae oꝑationis nonhibet. uelut infructuos a
arbor terram occupat: quia in eoloco inquoipse ẽ. et alus
opandi occasionem Negat. Sed in hoc scło potens quilibet
sifruc tum nonhabet bõnae oꝑationis. etiam inpedimeni¬
tum prestat cȩteris: quia qui cunq subipso sunt. exemplo

Expanded text:
mentes nec inspirata lex naturalis corrigit, nec praecepta mentes nec inspirata lex naturalis corrigit, nec praecepta erudiunt, nec incarnationis ejus miracula convertunt. Quid vero per cultorem vineae, nisi praepositorum ordo exprimitur? Qui dum praesunt Ecclesiae, nimirum dominicae vineae curam gerunt. Hujus enim vineae primus cultor Petrus apostolus exstitit. Hunc nos indigni sequimur, in quantum pro eruditione vestra, docendo, deprecando, increpando, laboramus. 4. Sed cum magno jam timore audiendum est quod cultori vineae de infructuosa arbore dicitur: Succide illam; ut quid etiam terram occupat? Unusquisque juxta modum suum, in quantum locum vitae praesentis tenet, si fructum bonae operationis non exhibet, velut infructuosa arbor terram occupat, quia in eo loco in quo ipse est, et aliis operandi occasionem negat. Sed in hoc saeculo potens quilibet, si fructum non habet operationis bonae, etiam impedimentum praestat caeteris, quia quicunque sub ipso sunt, exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
naturam signific̃ando denuntiat: Quae & bene plantata
est sicut ficus. et bene creata sicut mulier. Sed inculpa
propria sponte lapsa. Neq fructum seruat operationis:
Neq statum rectitudinis: Ad peccatum quippe exuo¬
luntate corruens. quia fructum obedientiae ferre No¬
luit: statum rectitudinis amisit. Quae ad dĩ similitudi¬
Nem condita: dum insua dignitate non ꝑstitit: quod
plantata uel creata fuerat seruare contempsit: Tertio
dñs uineae ad ficulneam uenit: quia naturam generis
humaNi antelegem. sublege. sub gratia: expectundo.
inficulnea hac. & non inuenio. Uenit antelegem. quia
nus quisq exemplo sui. etqualiter erga ꝓximum agere
dehiusset innotuit. Uenit inlege. quĩa p̃cipiendo dõcuit
Uenit post legem ꝑ grãm. quiã pietutis suae p̃sentiam
&hibet ido monstrauit: Sed tamen intrib annis fructũ
sc noninuenisse conqueritur. quia quorundam prauorũ

Expanded text:
naturam significando denuntiat? Quae et bene plantata naturam significando denuntiat? Quae et bene plantata est sicut ficus, et bene ta sicut mulier; sed in culpam propria sponte lapsa, neque fructum servat operationis, neque statum rectitudinis. Ad peccatum quippe ex voluntate corruens, quia fructum obedientiae ferre noluit, statum rectitudinis amisit. Quae ad Dei similitudinem condita, dum in sua dignitate non perstitit, quod plantata vel creata fuerat, servare contempsit. Tertio dominus vineae ad ficulneam venit, quia naturam generis humani ante legem, sub lege, sub gratia, exspectando, in ficulnea hac, 1583 et non invenio. Venit ante legem, quia unusquisque exemplo sui qualiter erga proximum agere debuisset innotuit. Venit in lege, quia praecipiendo docuit. Venit post legem per gratiam, quia pietatis suae praesentiam exhibendo monstravit. Sed tamen in tribus annis fructum se non invenisse conqueritur, quia quorumdam pravorum
Abbreviated transcription (Latin):
GELIUM SUUM ALIQUANDO UERBISLOQUI¬
tur. aliquando rebus. aliquando aliud
uerbis. atq aliud rebus. aliquando autẽ
hoc uerbis quodrebus. Duas &enim res
ex euanglio fr̃s audistis: Ficulneam infructuosam. et
mulierem curuam: et utrique rei ẽ. pietas inpensa. Illud
autem dixit ꝑsimilitudinẽ. istud egit ꝑ ex hibitionem:
Sed hoc significat ficulnea infructuosa. quod mulier
inclinatã: et hoc ficulnea reseruata. quod mulier erecta.
Dominus uineae tercio uenit ad ficulneam. et fructum
minime inuenit: et mulier quae erecta ẽ. decem et octo
annis fuerat incuruata : Hoc autem decem & octo annorũ
Numero signatur. quod tercio dominꝰ uineae adinfruc¬
tuosam ficulneam uenisse ꝑhibetur. Quia igitur prae¬
mittendo sũmatim totam ꝑstrinximus. iamꝑlectiorus
ordinem singula disseramus: Arborem ficihabebat
quidam plãntatam inuineã suam: et uenit quęrens fruc¬
tum in illa. & noninuenit. Quid arbor fici. Nisihuma¬
nam naturam signat: Quid mulier inclinata. nisi eandẽ

Expanded text:
gelium suum aliquando verbis, aliquando rebus loquitur; aliquando aliud verbis, atque aliud rebus; aliquando autem hoc verbis quod rebus. Duas etenim res ex Evangelio, fratres, audistis, ficulneam infructuosam, et mulierem curvam, et utrique rei est pietas impensa. Illud autem dixit per similitudinem, istud egit per exhibitionem. Sed hoc significat ficulnea infructuosa quod mulier inclinata, et hoc ficulnea reservata quod mulier erecta. Dominus vineae tertio venit ad ficulneam, et fructum minime invenit, et mulier quae erecta est decem et octo annis fuerat curva. Hoc autem decem et octo annorum numero signatur, quod tertio dominus vineae ad ficulneam infructuosam venisse perhibetur. Quia ergo praemittendo summati Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua; et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Quid arbor fici, nisi humanam naturam designat? Quid mulier inclinata nisi eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
tio uestra. Et dixit illis similitudinem. Uidete.
ficulneam: & omnes arbores. Cum producunt iam
ex se fructum : scitis quia prope est aestas. Ita
& uos cum uideritis haec fieri: scitote quia prope
est regnum dĩ. Amen dico uobis: quia non pre¬
teribit generatio haec. donec omnia fiant. C aelũ
& terrã transibunt: uerba autem mea Nontransient

Expanded text:
is similitudinem videte ficulneam et omnes arbores cum producunt iam ex se fructum scitis quoniam prope est aestas ita et vos cum videritis haec fieri scitote quoniam prope est regnum Dei amen dico vobis quia non praeteribit generatio haec donec omnia fiant caelum et terra transibunt verba autem mea non transient
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudine: aquã uellet in eiꝰ manib fundere. c̃uersus urceũ
accepit: sedrepente eũ incuiꝰ manib aquam fundere uolue¬
rat noninuenit: Cumq hoc factum secũ ipse miraretur.
eadem nocte ei dñs ꝑuisionẽ dixit. Ceteris dieb me inmem¬
bris meis. hesterno autẽ dic me inmemetipso suscepisti. Ecce
iniudiciũ ueniens dicit:. Quod uni exminimis meis fecistis.
mͥ fecistis: Ecce ante iudiciũ cũ ꝑmembra sua suscipitur.
susceptores suos &ĩam ꝑsemetipsũ requirit: & tamen Nos
adhospitalitutis grãm pigri sumus. Pensate fr̃s quant a
abeo suscipi ad conuiuia acterna ualeatis:. Prebete mͦ peregri¬
no xp̃o hospicium: utuõs in iudicio non quasi peregrinos
nesciat. sed ut proprios recipiat ad regnum. quic¬

Expanded text:
consuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere, conversus urceum consuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte ei Dominus per visionem dixit: Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso suscepisti. Ecce in judicium veniens dicit: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Ecce ante judicium cum per membra suscipitur sua, susceptores suos etiam per semetipsum requirit, et tamen nos ad hospitalitatis gratiam pigri sumus. Pensate, fratres, quanta hut vos ab eo suscipi ad convivia aeterna valeatis; praebete modo peregrino Christo hospitium, ut vos in judicio non quasi peregrinos nesciat, sed ut proprios recipiat ad regnum. I