comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bui siberata. ad suum leta reuolauit auctorems et antieuiã possessi¬
oneuiem hic ꝑegnnata. celo gaudente. terra plorante anglis etiã
plaudentib tandem ouans conscendit. Itac qnͣtum haberet uir
beatus in plebe amor ẽt confestim m eiꝰ declaratũ ẽ morte. Ure cudẽ¬

Expanded text:
bus liberata, ad suum laeta revolavit auctorem, et in antiquam possessibus liberata, ad suum laeta revolavit auctorem, et in antiquam possessionem, diu hic peregrinata, coelo gaudente, terra plorante, angelis etiam plaudentibus, tandem ovans conscendit. Itaque quantum haberet vir beatus in plebe amorem, confestim in ejus declaratum est morte: vix quide
Abbreviated transcription (Latin):
minis tui ruens: extremũ xp̃e alitũ fundam. Suscipe gͦ me scd̾m
magnã miscd̃iam tuam: et ñ confundas me ab expectatione
mea. Aꝑi mͥ ꝓperanti ianuam uite: et pͥncipes tenebrarũ non
occurrant mͥ. Nec conturbent me potestates huius aeris: s clemẽs
cextera tua ꝓtegat. ⁊ potentia tua defendat ⁊ ac manꝰ tua dedu¬
cat me i locũ refrigerũ: et uł in ultimũ tabernaculum quod
prepasti serus tuis et timentib te. Et hil dicis. inter uerba orati¬
onus flagitatũ a suꝑis emisit sp̃m. Scatimu̾ cum eẽs horde mna
natis lisua e subito uelut pharus magna ingenti claritare ie splen¬
dens e rradesu domo coruscando conscendere⁊ aty iater nurant umi olu¬
detis sx reaignea criicis it se similitudinẽ preferens ueloriq ei uesu
denlic atrn nubium ꝑtnͣsiens: celi alcitudinẽ penerare. bregior
adine sca ei anuimna sarcina carius abrecta. aco texrenis pressiomi¬

Expanded text:
minis tui ruens, extremum, Christe, habitum fundam; suscipe ergo me secundum minis tui ruens, extremum, Christe, habitum fundam; suscipe ergo me secundum magnam misericordiam tuam, et non confundas me ab exspectatione mea: aperi mihi properanti januam vitae, et principes tenebrarum non occurrant mihi, non conturbent me potestates aeris hujus, sed clemens dextera tua protegat, et potentia tua defendat, ac manus tua deducat me in locum refrigerii, et vel in ultimum tabernaculum quod praeparasti servis tuis et timentibus te. Et, his dictis, inter verba orationis flagitatum a superis emisit spiritum. Statim vero cum esset hora prima noctis, visus est subito velut pharus magnus ingenti claritate resplendens ex eadem domo coruscando conscendere, atque inter mirantium obtutus sphaera ignea crucis in se similitudinem praeferens, velocique cursu denuitatem nubium praeteriens, coeli altitudinem penetrare. Hoc ergo ordine sancta ejus anima sarcina carnis abjecta, atque terrenis pressioni
Abbreviated transcription (Latin):
rem ad ꝑhennem requiem uadis. Tunc ille supplicans oculis cum¬
manib ad celũ eleuatis diu tacitam precem fudit: deinde in uocẽ
ꝓrumpens ait. Nunc dimittis seruũ tuum dñe: scd̾m uerbũ tuũ
in pace̾. Recordare queso qd̃ sicut lutũ feceris me: et non intres
in iudicium cum seruo tuo: quia non iustificabit᷑ in conspectu
tuo om̃is uiuens. Et quibdam interpositis: adiecit dicens. Iem̃to
mei qui solus es sine peccato xp̃e redemptor mundi: et educens me
de corpore mortis huius. saluũ fac in regnũ tuum celeste ⁊ quia
utrũq tuum ẽ. & qͣndo uoluisti me in hunc mundũ intrare. et
qnͣdo uibes ex eo exire. Tu semꝑ fiusti ꝓtector meus: in manꝰ tuas
cõmendo sp̃m meum. Scio me ñ mereri conspectũ tuum ⁊ tamen
tu scis quia semꝑ spes mea in miscd̃ia tua fuit: et fides mea in
tua credulitate ꝑmansit. Et nunc quoq sub confessione no¬

Expanded text:
rem ad perennem requiem vadis. Tunc ille supplices oculos rem ad perennem requiem vadis. Tunc ille supplices oculos ad coelum elevans, diu tacitam precem fudit, deinde in vocem prorumpens, ait: Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace ; recordare quaeso, quod sicut lutum feceris me ; et non intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Et quibusdam interpositis adjecit, dicens: Memento mei qui solus sine peccato es, Christe Redemptor mundi, et educens me de corpore mortis hujus, salvum fac in regnum tuum coeleste, quia utrumque tuum est, et quando voluisti me in hunc mundum intrare, et quando jubes ex eo exire. Tu semper fuisti protector meus, in manus tuas commendo spiritum meum; scio me non mereri, conspectum tuum, tamen tu scis quia semper spes mea in misericordia tua fuit, et fides mea in tua credulitate permansit; et nunc quoque sub confessione no
Abbreviated transcription (Latin):
uiui hominis suꝑeẽt ⁊ uocatis ad se discipulis ⁊ sodalib. dũ in mutu¬
os miscent᷑ amplexus: ꝑ singłos plorans om̃ib ualedicebat dicens
Iam non ultra loquar uobiscũ: et faciem meam amplius ñ uidebi¬
tis. Ideoq ualete in pace : et me iam de cetero sinite quiescere: paren¬
temq materiam ꝑmitite tandẽ redire ad terram. hec audientes
qui circuistabant: nullo genere quiuerant temꝑari a fletu. Con¬
plebant᷑ enĩ cunctoꝵ lacrimis ora: singultus etiam om̃s occupa¬
bat. Herentemq linguã uscera cõmota quatiebant: atq in me¬
dio conatu sermo gemitu interrumpebat᷑: Uix tñ inter dira sus¬
piria ⁊ amaras lacrimas: hec solummͦ uerba resonabant. Dolemꝰ
qiuidem impatientius nr̃i causa. qd̃ nos solacio abscessus tui desti¬
tuis: s cui causa pater optime consolamur. quia post mundi labo¬

Expanded text:
vivi hominis superesset, vocatis ad se discipulis et sodalibus, dum se in mutuvivi hominis superesset, vocatis ad se discipulis et sodalibus, dum se in mutuos miscent amplexus, per singulos plorans, omnibus vale dicebat, dicens: Jam non ultra loquar vobiscum, et faciem meam amplius jam non videbitis, ideoque valete in pace, et me jam de caetero sinite quiescere, parentemque materiam permittite tandem redire ad terram. Haec autem audientes qui circumstabant, nullo genere quiverunt temperari a fletu; complebantur enim cunctorum lacrymis ora, singultus etiam omnium occupabat vocem, haerentemque linguam viscera commota quatiebant, atque in medios conatus sermo gemitu interrumpebatur; vix tamen inter dira suspiria, et amaras lacrymas, haec solummodo verba resonabant. Dolemus quidem impatientius nostri causa, quod nos solatio abscessus tui destituis, sed tui causa, Pater optime, consolamur, qui post mundi labo
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝓuideat pastorẽ. qui regat modeste suam plebem.Ne fiat inquit
eterne pastor hec plebs. sicut oues quib non ẽ pastor. Cõmendo tͥ ouẽ
quas credidisti m: et familiam omnẽ quã ꝑ ministi̾um officii
auxilio ÷ tuo gubernent᷑ nutu: et tuo dirigant᷑ imꝑio. O mira
eligii caritas: & magnifica bonitas. Recessurus iam de mundo.
sui quodãmͦ cura neglecta: alioꝵ sicut semꝑ consueuerat gerebat
adminicula. Se enim exi mi hac luce cupiebat ⁊ ut dño iubente
ad illa clara eternitatis habitacula transiret: ubi ei parabatur
gaudium sempiternũ nulla umqͣm uetustate ꝑiturum. Et m¬
chilominꝰ illuc cendens. gregis sibi cõmissi. familieq adepte. mag.¬
nam ut consueuerat sollicitudinẽ gerebat: cõmendans utiq dño¬
cum fenore. quod ab ip̃o acceꝑat talenti munus. Iam uero in extremiᷤ¬
positus cũ molicus calor teperet in pectore. nec preter sensũ quicqm̃

Expanded text:
tate provideat pastorem, qui regat modeste suam plebem: Ne fiat, inquit, tate provideat pastorem, qui regat modeste suam plebem: Ne fiat, inquit, aeterne Pastor, haec plebs sicut oves quibus non est pastor; commendo tibi oves, quas mihi credidisti, et familiam omnem, quam per ministerium officii protegantur auxilio, tuo gubernentur nutu, et tuo dirigantur imperio. O mira Eligii charitas et magnifica bonitas! recessurus jam de mundo, sui quodammodo cura neglecta, aliorum, sicut semper consueverat, gerebat adminicula; sic enim eximi hac luce cupiebat, ut, Domino jubente, ad illa clara aeternitatis habitacula transiret, ubi ei parabatur gaudium sempiternum nulla unquam vetustate periturum; et nihilominus illuc tendens, gregis sibi commissi familiaeque adeptae magnum, ut consueverat, sollicitudinem gerebat, commendans utique Domicum fenore quod ab ipso acceperat talenti munus. CAPUT XXXV. Valedipositus, cum modicus calor teperet in pectore, nec praeter sensum quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
absens fuero. sp̃u meliis presens ero. Et qͣmqͣm ego nusqm sim: de
sentꝑ est. Illi uos cõmendo: ip̃iq ur̃i curã committo. Ego nͦ si quid
boni agere potui: ur̃is ꝓfectib militani. Et cognoscetis hoc in illa
die cũ iudicabit dñs ecculta hominũ: et cũ reddet unieuiq sed̾m
oꝑa sua. Scio quidem mutilis seruus non feci quod debui: dño
tamen nouit quemadmodũ huc usq uolui. uos gͦ moneo. et pet
głosum xp̃i aduentũ obcestor⁊ ut si qua uobis erga me caritas est.
si mͥ uicarium repensatis dilectionis affectũ: mandata ⁊ iustituta
mea seruare curate. Et in quo unusquisq ur̃m preualet ÷ de mona¬
et ualete uiscera mea. Post hec uergente iam die ad uesꝑum pai¬
cit subito in pauimento: et fixis genib ante dei uultũ ꝓuolut.
orat suppliciter gemens atq suspirans: ut sua benignissima pre¬

Expanded text:
absens fuero, spiritu melius praesens ero, et quanquam ego nusquam sim, Deus absens fuero, spiritu melius praesens ero, et quanquam ego nusquam sim, Deus semper est, illi vos commendo, ipsique vestri curam committo: ego vero si quid boni agere potui, vestris profectibus militavi, et cognoscetis hoc in illa die, cum judicabit Dominus occulta hominum, et cum reddet unicuique secundum opera sua . Scio quidem quia inutilis servus non feci ut debui, Dominus tamen novit quemadmodum huc usque volui. Vos ergo moneo, et per gloriosum Christi adventum obtestor, ut si qua vobis erga me charitas est, si mihi vicarium rependitis dilectionis affectum, mandata et instituta mea servare curate; et in quo unusquisque vestrum praevalet, de monaet valete, viscera mea. Post haec verba, vergente jam die ad vesperam, procidit subito in pavimento, et fixis genibus ante Dei vultum provolutus, orat suppliciter gemens, atque suspirans, ut sua benignissima pie
Abbreviated transcription (Latin):
ferre non possumꝰ: quia tui similem numꝗͣ habebimꝰ. Doleat gͦ tͥ
pastor bone: ne tam cito orbatã relinquas plebem. Moueat pietatẽ
tuam luctus iste: quo impetres apd̃ dm̃ suꝑstes adhuc in corpore eẽ.
Talia eis deflentib piissimꝰ ille pastor. ubertim faciem lacrimis ri¬
gabat: quas magnitudo pietatis indices clementissimi cordis effu¬
derat. Gaudebat q̃iuppe de sua uocatione: merebatq ad tempus mire
illis compatiens de eorum destitutione. Et eum esset pius. essecce
minirum requiei desiderabundꝰ: nec hos ad momentũ deserere. nee
Axpiolesat ciitius seꝑari: illum uidelicet isaciabilit̾ sitiens illũ
ibianter desiderans: illumq oculis ac tota semꝑ mente comples¬
uerbum ait. slolite ex hoc nsꝙ quaq contristari: et me queso ae¬
plius nolite fletu nexare. De abscessu meo si uere sapitis. gaudere
uos potius conuenit qm lugere: quia equidẽ ⁊ si presentia corporis

Expanded text:
ferre non possumus, quia tui similem nunquam habebimus. Doleat ergo tibi, ferre non possumus, quia tui similem nunquam habebimus. Doleat ergo tibi, pastor bone, ne tam cito orbatam relinquas plebem, moveat pietatem tuam luctus iste, quo impetres apud Dominum superstes adhuc in corpore esse. Talia eos deflentes piissimus ille pastor audiens, ubertim faciem lacrymis rigabat, quas magnitudo pietatis indices clementissimi cordis effuderat: gaudebat quippe de sua vocatione, moerebatque ad tempus mire illis compatiens de eorum destitutione, et cum esset pius, essetque nimium requiem desiderabundus, nec hos ad momentum deserere, nec a Christo volebat diutius separari, illum, scilicet, insatiabiliter sitiens, illum innianter desiderans, illumque oculis ac mente tota semper complecverbum, ait: Nolite ex hoc usquequaque contristari, et me, quaeso, amplius nolite fletu vexare de abcessu meo, et si vere sapitis, gaudere vos potius convenit quam lugere, quia equidem etsi praesentia corporis
Abbreviated transcription (Latin):
guli de uobismetip̃is. Hec inter om̃ia que moneo assidue agite ⁊
hec sapite. hec retexite: et memoriam mei uobiscũ semꝑ ubiq porta¬
te. Eligius enĩ migrat: et iam ñ erit in hoc scło uobiscum. Cũ hec
igit᷑ dixisset : om̃s qui aderant cũ ingenti rugitu leuantes. uixq
inter crebros singultus uerba formantes: consona om̃s uoce de¬
flebant dicentes. Cui nos pater deseris: aut cur a nobis tam cito
recedere cupis: Cui alũpnos tuos orbatos relinquis ⁊ aut cui pastor
optime gregẽ quem ex gentib congregasti fouendũ commictis:
Scimꝰ quidem olim desiderare te xp̃m: s salua tͥ manent tua
premia. Nec si diutius in mundo cõmoratus fu̾is minuent᷑: sed
exitum: ne abscessu tuo patiam᷑ om̃s exitium. Senium te non
mauis abire: uł socios nos tue mortis assume. Melius ꝓfecto duci-¬
mus tecum mori: qm te absente in mundo uiuere. Absentiam cuã

Expanded text:
guli de vobismetipsis; haec inter omnia quae moneo assidue agite; guli de vobismetipsis; haec inter omnia quae moneo assidue agite; haec sapite, haec retexite, et memoriam meam vobiscum semper ubique portate: Eligius enim migrat, et jam non erit in hoc saeculo vobiscum. Cum haec igitur dixisset, omnes qui aderant cum ingenti rugitu vocem levantes, vixque inter crebros singultus verba formantes, consona omnes voce deflebant, dicentes: Cur nos, Pater, deseris, vel cur tam cito a nobis recedere cupis? Cui alumnos tuos orbatos relinquis, aut cui, pastor optime, gregem, quem ex gentibus congregasti, fovendum committis? Scimus quidem olim desiderare te Christum, sed salva tibi manent tua praemia, nec si diutius in mundo commoratus fueris, minuentur, sed exitum, ne abscessu tuo omnes patiamur exitium; senium te non si mavis abire, vel socios nos tuae mortis assume; melius profecto mori tecum ducimus, quam te absente in mundo vivere; absentiam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
tis. diuna iussa implere contendite ⁊ ih̃m semꝑ suspirate: precepta
eius uris mentib figite. Si uere mei amatores estis: xp̃i nomen sicut et
ego amate. Incerce conditionis uitã cotidie anticipem retractate: dei
tremenda iudicia iugiter formidate. Quales eritis in die iudicii p̃¬
sentandi: sollicita consideratione pensate. Ego enĩ scł̃m eloquia
scripturarũ: gradior iam uiam uniuerse terre.Iam itaq amodo
absq me in hoc mundo degebitis: quia me dñs iam uocare digna¬
tur. S ⁊ ego cupio iam dissolui: et si dño placuerit eẽ in requie.
His dictis cũ om̃s flerent ⁊ eiularent: euocatis ille singulatim
ꝓpͥis uernaculis. constituit eis monastĩa inter cetera excellentissi¬
ma: ad que post suum discessum singuli quiq ꝓperare deberent.
Et dixit ad eos. Ecce hodie in manꝰ ur̃as cõmendo salutẽ animaꝵ
ur̃arum. Mementote gͦ admonitionũ mearũ: et cogitate iam sin¬

Expanded text:
tis; divina jussa adimplere contendite, Jesum semper suspirate, praecepta tis; divina jussa adimplere contendite, Jesum semper suspirate, praecepta ejus vestris mentibus figite; si vere mei amatores estis, Christi nomen sicut et ego amate; incertae conditionis vitam quotidie ancipitem retractate, Dei tremenda judicia jugiter formidate, quales eritis in die judicii praesentandi sollicita consideratione pensate; ego enim, secundum eloquia Scripturarum, gradior jam viam universae terrae; jam itaque amodo absque me in hoc mundo degetis, quia me Dominus jam evocare dignatur; sed et ego cupio dissolvi jam, et, si Domino placuerit, esse in requie. His dictis cum omnes flerent et ejularent, evocatis ille singulatim propriis vernaculis, constituit eis monasteria inter caetera excellentissima, ad quae post suum discessum singuli quinque properare deberent; et dixit ad eos: Ecce hodie in manus vestras commendo salutem animarum vestrarum; mementote ergo admonitionum mearum, et cogitate jam sin
Abbreviated transcription (Latin):
beret egritudine. eiusq infirmitas ꝑ quinq uł sex dies ꝓtelaret᷑
itat dumtaxat ut semꝑ deambulando baculoq regente infirmos
artus sustentando dissimularet ⁊ nec sic quidem a dei oꝑe cessabat:
bonam hanc uircucũ suarũ consummationẽ existimans. si ad finẽ
usq ꝑduceret id qd̃ ꝑ longa uite spacia iugi instantia tenuisset. Per¬
nox enĩ in orationib ⁊ iugiliis: menbra fatiscentia sp̃ui seruire co¬
gebat. Et mente quodamm᷑ ad memoriam future beatitudinis tͣnsi¬
ens: nimium letus cupidũ iter expectabat. Interea cũ iam ꝓpinqͣre
ꝓfectionis salutarẽ diem sentiret ⁊ congreg̾atis pͥdie kalendarũ
decembrium cunctis undiq famulis ⁊ discipulis suis. quos iam ⁊ si
non sp̃u. corpore tamen incrpiebat relinquere orphanos: ita exorsus
est ad eos. Ultimã dilectissimi paruitatis mee audientes sententiã:

Expanded text:
beret aegritudine, ejusque infirmitas per quinque vel sex dies protelaretur, beret aegritudine, ejusque infirmitas per quinque vel sex dies protelaretur, ita duntaxat ut semper eamdem deambulando, baculoque regente infirmos artus sustentando, dissimularet, nec sic quidem a Dei opere cessabat, bonam hanc virtutum suarum consummationem existimans, si ad finem usque perduceret, id quod per longa vitae spatia jugi instantia tenuisset; pernox enim in orationibus et vigiliis membra fatiscentia spiritui servire cogebat, et mente quodammodo ad memoriam futurae beatitudinis transiens, nimium laetus cupitum iter exspectabat. Interea cum jam propinquare profectionis salutarem diem sentiret, congregatis pridie Kalendarum Decembrium cunctis undique famulis et suis discipulis, quos jam etsi non spiritu, corpore tamen incipiebat relinquere orphanos, ita exorsus est ad eos: Ultimam, dilectissimi, parvitatis meae audientes sententiam,
Abbreviated transcription (Latin):
go iam tempore alens instituerat. et cepit eiꝰ finẽ dierũ suorũ pa-¬
lam facere: ac sicut semꝑ consueuerat inter cetera predicare pacem
semꝑ habendam ⁊ pacem frib custodiendam. et caritatẽ precipue te¬
nendam: in qua est unitatis ⁊ concordie uinculum. Deinde uocato
balderedo eccłie tornacensis abbate: dixit ad eum. Rem tͥ frat̾ non
celabo: quã certissime fore didici. Ego quidẽ scd̾m tenorẽ patrum
gradior uiam meam: te uͦ moneo ne ult̾ius tornaco redire appe¬
uerba mea illuc deinceps accesseris: noui ꝓ certo qd̃ uiuus in de non
redies. Itaq ut tunc predixit: ita post eiꝰ obitum contigit. Namq
prefatus balderedus negligenter excedens uerbum istud: post mortẽ
beati uiri ad predictã urbẽ sine cunctamine ꝓperauit. E non post
multos dies irruente suꝑ se curba uehementer cesus: ad ultimum
interemptus est. Igitur ut dicere ceꝑam cũ uirbeatus ultima decum¬

Expanded text:
go iam tempore alens instituerat, et coepit eis finem dierum suorum pago iam tempore alens instituerat, et coepit eis finem dierum suorum palam facere hac, sicut semper consueverat, inter cetera praedicare pacem semper habendam, pacem fratribus custodiendam et caritatem praecipuae tenendam, in qua est unitatis et concordiae vinculum. Deinde, evocato Balderedo ecclesiae Turnacensis abbatem, dixit ad eum: 'Rem tibi, frater, non celabo, quam certissime fore didici. Ego quidem secundum tenorem patrum gradior viam meam. Te vero moneo, ne ulterius Turonos redire appeverba mea illuc deinceps accesseris, novi pro certo quod vivus inde non redies. Itaque ut tunc praedixit, ita post ejus obitum contigit; nam praefatus Balderedus negligenter excedens verbum istud post mortem beati viri, ad praedictam urbem sine cunctamine properavit, et non post multos dies, irruente super se turba, vehementer caesus, ad ultimum interemptus est. Igitur ut dicere coeperam, cum vir beatus ultima decum
Abbreviated transcription (Latin):
tat. Ad hec ille supplices oculos celoꝵ aspectui dirigens. atq ex imo
pectore longa suspiria trahens: ait. Nlon nr̃a ex hoc: s potius dñi
in me fiat uoluntas. Exigit enĩ nature conditio. ut post multipli¬
cia uite huiꝰ oblectamenta. tandẽ iam ꝑgamꝰ ad ueniam. S ⁊ uobiꝰ
expedit. ut cũ effectu nequeatis. uł sola tñ uoluntate dei in hoc uo¬
luntati ñ discrepetis: quia iam ꝓcul dubio tempus prefinitũ est.
Porro ad hec uerba cunctis in merorẽ conuersis: ait. slolite ob id fil¬
oli constristari s potius gaudete ⁊ congratulamini mͥ: qͥa olim
ho tempus desi derabam: olim hanc messionẽ post longã uice enm̃¬
satum ẽ. Nec mora post hec ⁊ leuissimo febre corpori infusa: cepit
tecliari. Tunc cercius quid diumna ꝓuidentia de sua morte condis¬
cens ⁊ iussit conuocari om̃s famulos ⁊ ministros suos quos ip̃e lon¬

Expanded text:
tat'. Ad haec ille, supplices oculos caelorum aspectu dirigens atque ex imo tat'. Ad haec ille, supplices oculos caelorum aspectu dirigens atque ex imo pectore longa suspiria trahens, ait: 'Non nostra ex hoc, sed potius Domini in me fiat voluntas. Exigit enim naturae conditio, ut post multiplicia vitae huius oblectamenta tandem iam pergamus ad veniam; sed et vobis expedit, ut cum effectu nequeatis, vel sola tamen voluntate Dei in hoc voluntati non discrepetis, quia procul dubio tempus iam praefinitum est'. Porro ad haec verba cunctis in merorem conversis, ait: 'Nolite ob id, filioli, contristari, sed potius gaudete et congratulamini mihi, quia olim hoc tempus desiderabam, olim hanc messionem post longam vitae aerumsatum est. Nec mora, post haec et levissimo febre corpori infuso coepit taediari. Tunc certius quid divina providentia de sua morte condiscens, iussit con vocari omnes famulos et ministros suos, quos ipse lon
Abbreviated transcription (Latin):
actum est in dieb illis postqm eligius cuncta mundi
huius aduersa. cunctosq labores equanimit̾ colerauit.¬
i post ute temporarie administrationẽ bene tnͣsactam. post
multiplicia miscdie oꝑa. post dulcia uite exempla. post innumera
captiuoꝵ agmina liberata. post monachoꝵ uirginũq multitudiẽ
copiosam do traditam. cenobusq mancipatã. post inmensã molem
substantie elemosinis distributã ⁊ post fidelissime dispensationis sibi
lutionẽ sui corporis imminere: cepit quadã die cum discipulis nous¬
omo in oppido deambulare. Et forcuitu conspiciens eminꝰ uidit ex tron¬
te basilice sc̃i medardi parietẽ ex parte dissipatũ: criptamq riunam
minitantẽ instare. Iussit gͦ continuo artificẽ uocari: et parietis infur¬
mitatẽ dico cũ liniamentis solidare. Cui cũ discipuli dicerent. opor¬
tunum dũe tempus expectet᷑. ut tunc facilius ac solidius emendet᷑:
i angorẽ uersi: ceꝑunt mutuo suspirantes dicere. Non contingat

Expanded text:
autem in diebus illis, postquam Eligius cuncta mundi huius adversa cunctosque labores aequanimiter toleravit, post vitae temporariae administrationem bene transactam, post multiplicia misericordiae opera, post dulcia vitae exempla, post innumera captivorum agmina liberata, post monachorum virginumque multitudinem copiosam Deo traditam coenobiisque mancipatam, post inmensam molem substantiae elemosinis distributam, post fidelissimae dispensationis credlutionem sui corporis inminere, coepit quadam die cum discipulis Noviomo in oppido deambulare, et fortuitu conspiciens eminus, vidit ex fronte basilicae sancti Medardi parietem ex parte dissipatum cripturamque inminens ruinam minitantem instare. Iussit ergo continuo artificem vocari et parietis infirmitatem ilico cum liniamentis solidare. Cui cum discipuli dicerent: 'Oportunum, domine, tempus expectetur , ut tum facilius ac solidius emendetur', in angorem versi, coeperunt mutuo suspirantes dicere: 'Non contingat
Abbreviated transcription (Latin):
loris martyrũ. licterarũ monimentis habent᷑ indite ⁊ multiq
nobilium ex gestis eorum reliquere iolem uoluminũ: nos
modo uł exiguum iuxta qualitatem ingenii aptare tempta¬
nius librum: in quo de ortu uiteq cursu. ⁊ glorioso obitu scĩ
ac beatissimi confessoris & ep̃i eligii. que ad plenũ exꝑti sumꝰ:
adiuuante suꝑna gr̃a explicanda suscepimus. Id etiam añ
nos iam factitatum ab aliquib erudicissimis comperimũ.
Sed quia illi curis illigati scłarib ut ⁊ ip̃i ꝓfitent᷑. eum festi¬
natione finiere sermonen: in dignũ duximus. ut tam larga
bonitas. taniq eximia scĩtas. arto parcoq attenuaret᷑ affatu.
Qmuis gͦ ⁊ nos cante rei narracioni minus simus ydonei.
indignumq uideat᷑ tam laudate hystorie exiguũ pusillũq
frequent̾ exposcit: si dei iuuerit fanor. que mͥ comꝑta sunt. queq

Expanded text:
toriae martyrum litterarum iam monimentis habentur inditae, multique toriae martyrum litterarum iam monimentis habentur inditae, multique nobilium ex gestis eorum reliquere molem voluminum, nos modo vel exiguum iuxta qualitatem ingenii aptare temptamus librum, in quo de ortu vitaeque cursu et glorioso obitu sancti ac beatissimi confessoris et episcopi Eligii, quae ad plenum experti sumus, adiuvante superna gratia, explicandum suscepimus. Id etiam ante nos iam factitatum ab aliquibus eruditissimis comperimus, sed quia illi curis obligati saecularibus, ut et ipsi profitentur, cum festinatione finiere sermonem, indignum duximus, ut tam larga bonitas tamque eximia sanctitas arto parcoque attenuaretur affatu. Quamvis ergo et nos tantae rei narratione minus simus idonei, in dignum que videatur tam laudatae historiae exiguum pusillumque frequenter exposcit, si Dei iuverit favor, quae mihi conperta sunt quaeq
Abbreviated transcription (Latin):
fiagmenta ꝓlixis pompare stilis. et seua nefandarum
penouent contagia rerum. ac plurima niliacis tradant ienda¬
cia biblis. eorumq uana tantũ discurrat gła qui ueterũ uectt̃
me ndatia ⁊ eur nos xp̃iani salutifera taceamus miracula xp̃i.
quo possimus sermone uel tenui edificationis historiam pan¬
qre plebi: Presertim cũ ⁊ eccłiastica traditione ⁊ apłica adio.¬
acamirs a uctoritate. de scõrum gestis seu uirtutib non nulla
cõmemorare: ut scriptum est. Memoria sc̃orum cum laudib.
Et ilto. Laudemꝰ iuiros gloriosos qui iucerunt regna mundi.
It sit memoria eorũ in benedictione: et nomen illorũ maneat
metrinum. Quotienseumq gͦ scõꝵ sollempnia anniuersane
curriculo olebramꝰ: aliqua ex eoꝵ gestis. ad utilitatẽ xp̃ia¬
ne plebis conuenientia in xp̃i laudib recitare debemꝰ. Nam
reuera xp̃i muneris est: quicquid in scĩs eius laudabile est.
Qm̃ gͥ om̃ium pene miracula confissorũ: ⁊ mulciplices uie¬

Expanded text:
figmenta prolixis pompare stylis, et saeva nefandarum renovent contagia rerum, ac plurima Niliacis tradant mendacia biblis, eorumque vana tantum discurrat gloria, qua veterum nectunt mendacia, cur nos Christiani salutiferi taceamus miracula Christi, cum possimus sermone vel tenui aedificationis historiam pandere plebi? Praesertim cum ecclesiastica traditione et apostolica admoneamur auctoritate, de sanctorum gestis seu virtutibus nonnulla comet illud: Laudemus viros gloriosos, qui vicerunt regna mundi, ut sit memoria eorum in benedictione, et nomen illorum permaneat in aeternum. Quotienscumque ergo sanctorum sollemnia anniversario curriculo caelebramChristianae convenientia, in Christi laudibus recitare debemus. Nam re vera Christi muneris est, quicquid in sanctis eius laudabile est. Quia igitur omnium paene miracula confessorum et multiplices vic
Abbreviated transcription (Latin):
dȩ uite sue. Siuͦ in discrete regłarib clericis hoconꝰ ĩponit᷑.
inqͥb daͣ eccłastica disciplina frangit᷑. ⁊ ipsi fr̃s qͥ in claustris
tãquã in castris ẽtra cẽptationes fortit̾ pugnaba̾t ⁊ uincebãt
nib castra pudoris Si qͥgͦ suͣt in collegio ur̃o uiri pru¬
dentes ⁊ inati. ⁊ igne tẽptationũ examinati. qͥb ħ onꝰ ueli

Expanded text:
dae. Si vero indiscrete regularibus clericis hoc onus imponitur, in quibusdam ecclesiastica disciplina frangitur, et ipsi fratres qui in claustris tanquam in castris contra tentationes fortiter stabant et vincebant, lioribus castra pudoris. » Si qui ergo sunt in collegio vestro viri prudentes et maturi, et igne tentationum examinati, quibus hoc onus
Abbreviated transcription (Latin):
posito ⁊ pusillo g̃gi sibi cõmisso sał. ⁊ orationũ suffragia.
Iuantũ intellexi ex lit̾is ex ur̃ã parte mͥ nuꝑ oblatis gͣuit᷑
fert ur̃a fr̃nitas qd̾ lemo uicensis ep̃c in sy nodo agens
int̾dix̃ om̃ib regłarib clericis ⁊ regim̃ parochiarũ ⁊ c̃fes¬
sionẽ penitentiũ. Qͥ rectiꝰ qd̃ fecisset. si om̃s sacerdotes
ad regularẽ uitã inuitasset: quã regłrit̾ uiuentes a dni¬
caꝵ ouiũ custodia penitꝰ remouisset. Quib canto plus
displicet a liena malitia. qͣnto longiꝰ discesser̃ a sua. Hec cam̃ ꝓhi¬
qͣnto salubrior. tanto fr̃nitati ur̃e debet ee̾ acceptior. Eo eniͣ

Expanded text:
praeposito, et pusillo gregi sibi commisso, salutem et orationum suffragia. Quantum intellexi ex litteris ex vestra parte mihi nuper oblatis, graviter fert vestra fraternitas quod Lemovicensis episcopus in synodo ageninterdixit omnibus regularibus clericis et regimen parochiarum et confessionem poenitentium . Qui rectius quidem fecisset, si omnes sacerdotes ad regularem vitam invitasset, quam regulariter viventes a Dominicarum ovium custodia penitus removisset; quibus tanto plus displicet aliena malitia, quanto longius discesserunt a sua. Haec tamen prohiquanto salubrior, tanto fraternitati vestrae debet esse acceptior. Vos enim
Abbreviated transcription (Latin):
c̃suluistis quoꝵ alt̃ dr alt̾ius archidia conatũ inuasisse dua¬
bde causis certã ñ possumꝰ dare uob̾ sententiã. łrimo ꝙ ma
gnũ nob̾ parietẽ opponitis. lugdunensis uidelicet archiepi in¬
stitutũ. cui obuando nec debemꝰ nec uolumꝰ alicuidare ẽsi¬
liu. Postremo q nistꝰ mediator ñ est qͥ altõ litgante. ⁊ alto
absente suꝑ re indiscussa certã uult det̾minare sententiã.
i lexdictauerit. libent̾ ꝓferemꝰ.¬

Expanded text:
suluistis, quorum alter alterius archidiaconum dicitur invasisse, duabus de causis certam non possumus dare vobis sententiam. Primo quia magnum nobis arietem opponitis, Lugdunensis videlicet archiepiscopi institutum, cui obviando nec volumus, nec debemus alicui dare consilium. Postremo quia justus mediator non est, qui altero litigante et altero absente super re indiscussa certam vult determinare sententiam. et lex dictaverit, libenter proferem
Abbreviated transcription (Latin):
aus. qd octaua. qͥd cet̾a scoꝵ patrũ qͥd etiã ura instituta clamẽt
ñ ẽ meũ ur̃am docere prudentiã. Pretẽa si mtͣ ꝑuinciã scd̾m
qd̵ unstituta maioꝵ c̾tinent fieret pͥma discussio. si necesse foret
in loco uͥ ñ cimeret᷑ de ineraria multitu do ñ deessẽt accusato¬
res. ñ deessent teste. qͥ ꝓ hꝰmodi negotiis ñ audẽt ad remota lo¬
ca ꝓdire. nec se nec sua ꝓ incerto exitu in certũ ꝑiculũ p̃cipi
rant qͥ uos sincere diligunt. lam̃tabilit̾ postea illud iere¬
miȩ di cãt. obscuratũ est aurũ. mutatꝰ est color optimꝰ.
Sciatis aut̾ me ea q̃ uob̾mandaui dno qͦq pape mandasse.

Expanded text:
uta clament, non est meum vestram docere prudentiam. Praeterea si intra provinciam secundum quod instituta majorum continent, fieret prima discussio, sicut necesse foret, in loco ubi non timeretur temeraria multitudo, non deessent accusatores, non deessent testes, qui pro hujusmodi negotiis non audent ad remota loca prodire, nec se nec sua pro incerto exitu incertum periculum praecipitrant qui vos sincere diligunt, lamentabiliter postea illud Jeremiae dicant: Obscuratum est aurum, mutatus est color optimus . Sciatis a
Abbreviated transcription (Latin):
ibi u̾ba duriꝰ quã uellet sonuer̃. maxime de pͥmatulugdunensi
iniurias acceꝑit. Sedq illa u̾ba qͣcũq occasione animũ urͣm
exacer bauer̃. ñ est meũ adu̾sus uos intre iniudicix. malo oi̾¬
ep̃atiurenuntiare. quã irã ur̃am iuste ł iniuste sustinere. Hȩ
si placet accipite. si plꝰ placet plus addite. Si desisto e̾e̾ ur ser¬

Expanded text:
 c.  quam vellet sonuerunt, maxime de primatu Lugdunensi,injurias acceperit. Sed quia illa verba quacunque occasione animum vestrum exacerbaverint, non est meum adversum vos intrare in judicium. Malo patui renuntiare quam iram vestram juste vel injuste sustinere. Haec  et meae parvitati. Hanc si placet, accipite; si plus placet, plus addite. Si desisto vester esse ser
Abbreviated transcription (Latin):
atis. Sciatis etiã qr curonensis archiep̾c ẽtra int̾dictũ legati
ur̃i in natale dmi regi coronã ĩposuit. ⁊ ut iste ep̃c fieret. hac
mercede ꝑ meruit. Et ut sciatis puerilẽ fuisse electionẽ. qͥdã
etiã de eligentib innatale in nocentũ in eligendo ita iocatꝰ e̾.
Eligimus puerũ pueroꝵ festa colentes. Non nostrũ mo¬
rem. s regis iussa fequentes.Uł.¬

Expanded text:
atis. Sciatis etiam quia Turonensis archiepiscopus contra interdictum legati atis. Sciatis etiam quia Turonensis archiepiscopus contra interdictum legati vestri in Natale Domini regi coronam imposuit, et ut iste episcopus fieret, hac mercede  al., hanc mercedem promeruit. Et ut sciatis puerilem fuisse electionem, quidam etiam de eligentibus in Natale Innocentium in eligendo ita jocatus est: Eligimus puerum, puerorum festa colentes, Non nostrum morem, sed regis jussa sequentes.
Abbreviated transcription (Latin):
nec ustitiã di recognoscere. ꝑporaitorẽ gͦ p̃sentiũ qd̾ uob
placet mrescribite. ⁊ si petitioni meȩ acqͥescitis in manu ur̃a me
retinete. ne possint me pseudo ep̃i ꝓ libitu suo fatigare. De
sui ad uos uenerit. nͣ ei aure̾ p̃beatis. Cuiꝰ dotes ut uob̃ bre¬
alioꝵ in honeste uiuentiũ ꝑ urbes franciȩ curpissime dif̾
famata. Qdã enĩ ccubisui appellantes eũflorã. multas
rithinicas cantilenas de eo cõposuerunt. quȩ a fȩdis adoles.¬
centib sic̃ nostis miseriã t̾re illiꝰ ꝑ urbes franciȩ in plateis
⁊ coͣpitis cantitant᷑. quas⁊ ipse aliqnͣ canticare. ⁊ corã se can¬
ticari ñ erubuit. Haꝵ unã dñolugdunensi in testimoni¬
uͣunsi. quã cuidã ea̾ cantitanti uiolent̾ abstuli. łro uidendo
itaq ur̃ę honestati ⁊ ęccłȩ utilitati nũquã eũ c̃secrari ꝑmit¬
tatis. neeccłam dĩ ꝓstibulũ publicũ ⁊ spelunca̾ latͦnũ faci¬

Expanded text:
 portitorem ergo praesentium quod vobis placet mihi rescribite, et si petitioni meae acquiescitis, in vestra manu me retinete, ne possint me pseudoepiscopi pro libitu suo fatigare. De sui ad vos venerit, non ei aurem praebeatis. Cujus dotes ut vobis brealiorum inhoneste viventium, per urbes Franciae turpissime diffamata. Quidam enim concubii concubi sui appellantes eum Floram, multas rythmicas cantilenas de eo composuerunt, quae a foedis adolescentibus, sicut nostis miseriam terrae illius, per urbes Franciae in plateis et compitis cantitantur, quas et ipse aliquando cantitare, et coram se cantitari non erubuit. Harum unam domno Lugdunensi in testimonium misi, quam cuidam eam cantitanti violenter abstuli. Providendo itaque vestrae honestati et Ecclesiae utilitati, nunquam eum consecrari permittatis, ne Ecclesiam Dei prostibulum publicum et speluncam latronum faci
Abbreviated transcription (Latin):
amaricatã. serenitatẽ ur̃am ad u̾sus ine t̾batã. audiui ⁊ c̃turba¬
tus est uent̃ meus ⁊ ossamea ẽturbata sũt. Et diligent̃ c̃sului
apud ine reꝑiens diligent̾ ꝑ legissẽ multa ibi ꝓroiana ec¬
clesia. nichil ẽtra romanã eccłam in his scͥptũ intellexi.¬
nͥ forte qͥs ad uoluntatẽ scͥptoris u̾ accedens ⁊ unã faciẽ ca¬
inuectiones ac murmurationes adu̾isus romanã ȩccł̃am. qͥb
qͣtinꝰ cũ uicariis urͣis sic ur̃a decretalibraretis. ut excła ñ grauare¬
t᷑ ⁊ eoꝵ dẽ tͣusgressor sua sententia multatꝰ aliis se exẽplũ corri

Expanded text:
adversum me turbatam; audivi, et conturbatus est venter meus, et ossa mea conturbata sunt . Et diligenter consului apud me reperiens diligenter perlegissem, multa ibi pro Romana Ecclesia, nihil nisi quis forte ad voluntatem scriptoris non accedens, et unam faciem cainvectiones ac murmurationes adversus Romanam Ecclesiam, quibquatenus cum vicariis vestris sic vestra decreta libraretis, ut Ecclesia non gravaretur, et eorumdem transgressor sua sententia multatus, aliis se corri
Abbreviated transcription (Latin):
sint q̃ in examinatione c̃secrandi ep̃i paulꝰ dic̃ e̾e necessaria.
unũ ei deesse nob̾cũ bene scitis. qd̾ oet̾is enuineratis ꝑ se. p̃ ceãs
necessariũ idẽ apłs cõm̃dat.ita dicens. Oportet ep̃m bonũ ha¬

Expanded text:
sint quae in examinatione consecrandi episcopi Paulus dicit necessaria, sint quae in examinatione consecrandi episcopi Paulus dicit necessaria, unum deesse ei, nobiscum bene scitis, quod caeteris enumeratis per se prae caeteris necessarium idem Apostolus commendat dicens: Oportet episco
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ioħis aurelianensis archidia coni. ut in calendis marcii
tis dictũ ẽẽ nouit ur̃a prudentia. Manifesta aut̃ accusatione
ñ egere testat᷑ batꝰ ãbrosius suꝑ epłam ad corinnos. ita dicẽs.
de eo qͥ nouerea sria manifeste abutebat᷑. Iudicis in quã ñ ẽ
sine accusatore dãpnare. Cognito aut̃ oꝑe istiꝰ. pellendũ eũ
de fr̃nitatis cetu censuit. Om̃s eñĩ eiꝰ crimensciebãt. In qͣ re ueq¬
testib opꝰ erat. neq c̃giu̾satione aliqͣ pot̾at tegi cͥmͣ. Sinule qͥd
scͥbit papa nycholans barolo regi. Quȩ lothariꝰ rex ur̃ ne¬
pos oꝑat᷑ accusatione ñ indigent. Manifesta qͥppe in eo st̃ oꝑa
caruis q̃ s̃ fornicatio ⁊ ĩmunditia. Cũ cͦ ꝗͣ in pͥorib litĩs scͥp¬
si ñ tm̃ inuniꝰ ciuitatis s mulcaꝵ ciuitatũ notitia c̃spicua sĩt
mirant᷑ multi quare querant᷑ occulta. cũad repulsionẽ eiꝰ qͥ
ñdũ positꝰ est sola sufficiant manifesta. Cũ enĩ multa ei de¬

Expanded text:
nem Joannis Aurelianensis archidiaconi, ut in Kal. Martii tis dictum esse novit prudentia vestra. Manifesta autem accusatione non egere testatur beatus Ambrosius super Epistolam ad Corinthios, ita dicens de eo qui noverca sua manifeste abutebatur: « Judicis, inquam, non est sine accusatore damnare. Cognito autem opere istius, pellendum eum de fraternitatis coetu censuit. Omnes enim crimen 34 ejutestibus opus erat neque tergiversatione aliqua poterat tegi crimen. » Simile quid scribit papa Nicolaus Carolo regi: « Quae Lotharius rex vester nepos operatur, accusatione non indigent. » Manifesta quippe in eo sunt opera carnis, quae sunt fornicatio et immunditia . Cum ergo quae in prioribus litteris scripsi, non tantum in unius civitatis, sed multarum civitatum notitia conspicua sint, mirantur multi, quare quaerantur occulta, cum ad repulsionem ejus qui nondum positus est, sola sufficiant manifesta. Cum enim multa ei de
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ amor pauꝑtatis copiosos. amor diuitiaꝵ fac̃ erũpnosos.
Ecce iã hoctͣnsacto septennio uinea̾mͥ cõmissa̾ ꝓ posse excolui.
ut possĩ mͥ sabbat ⁊ are. dulces fructꝰ cͣtẽplationis carpere.⁊ octa¬
ue illiꝰ gaudia pͣlibare. Qd si ur̃a ꝑmissione id mͦ ñ facio. nece¬
sitate tam̃ me oportebit id facere. ꝓpt̾ renouatas in me
uet̃ de cansa regis inimicitias.⁊ ꝓpt̾ parochanos in eos c̃tẽptores
u̾bi di. qͥ ꝓni sũt soł t̾renis uiliare. nũquã aut̃ parati sursũ eor

Expanded text:
in quo amor paupertatis copiosos, amor divitiarum facit aerumnosos. Ecce jam hoc transacto septennio, vineam mihi commissam pro posse meo excolui, ut possim mihi sabbatizare, dulces fructus contemplationis carpere, et octavae illius gaudia praelibare. Quod si vestra permissione id modo non facio, necessitate tamen me oportebit id facere propter renovatas in me veteri de causa regis inimicitias , et propter parochianos meos contemptores verbi Dei, qui proni sunt solis terrenis inhiare, nunquam aut
Abbreviated transcription (Latin):
sius sal. ⁊ sic̃ dño ⁊ reoisuo fidele seruitiuͣ. De eo qd̾ par¬
uitati meȩ mandaũ ur̃a sublimitas. pꝰ duo cͣcilia hoc aituo a
dno papa celebrata. ncͣ legatũ eiꝰ lugdunensẽ archiep̃m infra
eundẽ annũctiũ. genera le cͣuocare. ⁊ ad hoc ep̃os regni ur̃i
inuitare serenitati urẽ respondeo. qr cũ nuꝑ lit̾as eiꝰ acceꝑim
are uoluerit. uos habito cũ eis cõmuni csilio. in iustisoppͣssi.¬

Expanded text:
sicut domino et regi suo fidele servitium. De eo quod parvitati meae mandavit vestra sublimitas, post duo concilia hoc anno a domno papa celebrata, nunc legatum ejus Lugdunensem archiepiscopum infra eumdem annum, tertium generale convocare, et ad hoc invitare, serenitati vestrae respondeo, quia cum nuper litteras ejus habuerim are voluerit, vos habito cum eis communi consilio injustis oppressi
Abbreviated transcription (Latin):
legato sunͣ. ꝑ sonale
hoc intelligimꝰ fuisse pͥuile¬
giuu. nͥ generale de¬
cretũ. inaxune cũ scdm̃ eun¬
dẽ leonẽ legati onif officiũ pars sit apłicȩ sollititudinis
ñ plenitudo potestatis. qͣ etiã pars mͦ plꝰ mͦ muiꝰ recipit. ꝓ

Expanded text:
legato suo; personale hoc fuisse intelligimus privilegium, non generale decretum, maxime cum secundum eumdem Leonem, « legationis officium pars sit apostolicae sollicitudinis, non pleni
Abbreviated transcription (Latin):
pud nos nuͥtũ. ⁊ eroditũ. ⁊ qͣntũ uidebat᷑ in annis adolescentiȩ
sue muocent̃ ⁊ sine q̃rela c̾uer satũ. Ero eo itaq q ex indulgen¬
tia ur̃a pastoras ÷ suscepit solliciaidinẽ. suplicamꝰ pat̾nitati ur̃e.
ut cũ mat̾na ꝯifectione colligatis. pat̾na grauitate corrigatis.
qͣtinꝰ ex disciplina ur̃a correctior ex grauitate ur̃a nob̾ red¬
dat᷑ grauior. uidelic ut studiũ uenandi ⁊ alia iuuenilia de¬
sideria i se corrigat. studiosiꝰ folito orationi ⁊ lectiom incũ

Expanded text:
lescentiae suae innocenter et sine querela conversatum. Pro eo itaque quia ex indulgentia vestra pastoralem suscepit sollicitudinem, supplicamus paternitati vestrae ut eum materna pietate colligatis, paterna gravitate corrigatis, quatenus ex disciplina vestra correctior, ex gravitate vestra nobis reddatur gravior, videlicet ut studium venandi, et alia juvenilia desideria in se co
Abbreviated transcription (Latin):
ẽsecrauit. filios qͦq eiꝰ oblatos uestiuit aiicis lineis. ⁊ emx
uestim̃ta eiꝰ. ⁊ suꝑ filios eiꝰ ac uestes eoꝵ.⁊ scifica uit in uesti¬
tu suo. Cõpleta aut̃ sc̃ificatione dix̾ moyses ad aaron. Acce¬
de ad altare ⁊ ĩmola ꝓ peccato tuo. Offer ho locaustũ. ⁊ depͣ¬
care ꝓ te ⁊ ꝓ ppło. Statĩq aaron ĩmolauit uitulũ ꝑ peccato
suo. cuiꝰ sanguinẽ obtulerit ei fili eiꝰ. Inqͥb attendendũ est oꝵ ib

Expanded text:
consecravit filios quoque eius oblatos vestivit tunicis lineis et cinxit consecravit filios quoque eius oblatos vestivit tunicis lineis et cinxit vestimenta ejus, et super filios ejus ac vestes eorum, et sanctificavit in vestitu suo. Completa autem sanctificatione dixit Moyses ad Aaron: Accede ad altare, et immola pro peccato tuo. Offer holocaustum et deprecare pro te et pro populo. Statimque Aaron immolavit vitulum pro peccato suo, cujus sa
Abbreviated transcription (Latin):
plicis remittatis. contͣ latima censẽ abbatẽ ⁊̃ nionachoseiꝰ. ꝗ nescio
qua noua lib̾tate suos excessus tuent᷑.⁊ subiectio nẽ parisiensi eccłe
debitã ⁊ hactenꝰ exhibitã. c̃tracanonica institutionẽ de ceruice sua¬
excute iuoliunt᷑ Hȩ aut ꝑsone hꝰ modi sũt qͣb magis necessana
ẽ subiectio quã lib̾cas. qͥ libcate in occasionẽ carnis abutanit᷑.
qͥb si decẽmilia peda gogoꝵ in xp̃o ad custodiã deputarent᷑. uix
cam̃ sicregularis c̃tinentiȩ legib ligarent᷑. Sic̃ đ decet discre
ensiseccła suo ure minuat᷑: uec lati niacense monastiu aliqd
grauam̃ a parisiensi ȩccła in debite patiat᷑. De senonensi electo
cuiꝰ c̃secratio a legato ur̃o lugdunensi archiep̃o obhoc ĩped it̃
qr ei ure pͥmatꝰ sui an c̃secrationẽ suã obedientiã ñ ꝓfitedur
ꝗd nob agendũ sit rescribat ur̃a pat̾nitas. Cũ et̃ nulla aliquo
Anl legamꝰ esuetudine firmatũ.ł legib institutũ ult᷑ qͣ metas

Expanded text:
is remittatis contra Latiniacensem abbatem et monachos ejus, qui nescio qua nova libertate suos excessus tuentur, et subjectionem Parisiensi Ecclesiae debitam et hactenus exhibitam, contra canonicam institutionem de cerem personae hujusmodi sunt, quibus magis necessaria est subjectio quam libertas, qui libertate in occasionem carnis abutuntur, quibus si decem millia paedagogorum in Christo ad custodiam deputarentur, vix tamen sic regularis continentiae legibus ligarentur. Sicut ergo decet discretensis Ecclesia suo jure minuatur, nec Latiniacense monasterium aliquod gravamen a Parisiensi Ecclesia indebite patiatur. De Senonensi electo, cujus consecratio a legato vestro Lugdunensi archiepiscopo ob hoc impeditur, quia ei jure primatus sui, ante consecrationem suam, obedientiam non profitetur, quid nobis agendum sit, rescribat vestra paternitas. Cum enim nulla aliquo hil legamus consuetudine firmatum, vel legibus institutum, ultra quas metas
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ea ł ꝓ ea ł rͣfirmantes: uideremͣ pͣlatã nob̾ cathedrã qͦdã mͦ
suũ honorificare. reminiscitnͣ debet. q cũ petrꝰ paulo ee̾t pͣla¬
utrũ hocita fieriliceat. ⁊ si liceat utrũ expediat. ne forte odisse
⁊ detrectare incipiãt iugũ ur̃m qͦs uultis hab̃e subiectos. dũ
hoc exẽplo suo se intellexerit iure eẽ pͥuandos. Quanta aut fir¬
mitate singlisełis sua sint uira seruanda. demonstrat ste¬
phanꝰ qͥntꝰ pͣp ita scbens uyalb̃to pat̾archȩ. Miram̃ prudentiã¬
tuã cum̃si eccłȩ denegare c̃secrare pastorẽ. cũ te iã ad hoc
lentes alicꝰ eccłȩ pͥuilegiũ infringere. licet apłica pͣro gatiua
possimꝰ de qͣlibet eccła clericũ ordinare. Cũ gͦ p̃cipua uircꝰ
sit illustris uiri parcere subiectis ⁊ debellare suꝑbos. exuen¬

Expanded text:
vel non confirmantes, videremur praelatam nobis cathedram quodammodo vel non confirmantes, videremur praelatam nobis cathedram quodammodo suum honorare, reminisci tamen debet, quia cum Petrus Paulo esset; praelaetio vestra, utrum hoc ita fieri liceat, et si liceat, utrum expediat, ne forte odisse et detrectare incipiant jugum vestrum, quos vultis habere subjectos dum hoc exemplo suo se intellexerint jure esse privandos. Quanta autem firmitate singulis Ecclesiis sua sint jura servanda demonstrat Stephanus quintus papa ita scribens Walberto patriarchae: « Miramur prudentia Cumensi Ecclesiae denegare consecrare pastorem, cum te etiam jam,lentes alicujus Ecclesiae privilegium infringere, licet apostolica praerogativa possimus de qualibet Ecclesia clericum ordinare. » Cum ergo praecipua virtus sit viri illustris
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pacetotiꝰ patͥȩ multa nob̃ tractanda sunt. que sine pͣsen¬
tia nr̃a ł ñ tͣctarent̾. ł tractata ñ t̾minarent᷑. Uerũ de eo
qd̵ consecrationẽ niuer nensis electi ad nr̃am diocesim ꝑxi
ur̃ȩ. qr nec dispositionẽ urãm rep̃hendimꝰ. qͣm reuerentiȩ ur̃ȩ de¬
ferimꝰ. nec tnͣ approbamꝰ. qr nec ex auctoritate uec ex cͣsuetudine
ordinẽ huiꝰ cͣsecrationis habemꝰ. nec in cͣsuetudinẽ ducere sine
multa delibatione audemꝰ. timentes rei fieri sponsionis quã me¬
tropolitanȩ sedi fecimꝰ. Cuiꝰ p̃sides sinͣ recte incedut᷑. uidet᷑ nob̾
da. ñ aũt potestas cathedrȩ. quȩ ñ sacͥs locis ꝓpt̾ ꝑsonas huiꝰ tẽpo¬
ris s ꝓpt̾ sacra loca ꝑsonis cͣcedit᷑ est euertenda. Cũ gͦ metͦpoli¬
tana sedes ad p̃setis ab hoc officio suspensasit: possemꝰ nos ꝓsede
sim hoc sacram̃tũ cͣsecratio nis ĩplere. c̃firmata ꝑ minstĩu¬

Expanded text:
e sine praesentia nostra vel non tractarentur, vel tractata non terminarentur. Verum de eo quod consecrationem Nivernensis electi ad nostram dioecesim pvestrae, quia nec dispositionem vestram reprehendimus, quoniam reverentiae vestrae deferimus, nec tamen approbamus, quia nec ex auctoritate, nec ex consuetudine ordinem hujus consecrationis habemus, nec in consuetudinem ducere sine multa deliberatione audemus, timentes rei fieri sponsionis quam metropolitanae sedi fecimus. Cujus praesides si non recte incedunt, videtur nobida, non autem potestas cathedrae, quae non sacris locis propter personas hujus temporis, sed propter sacra loca personis conceditur, est evertenda. Cum ergo metropolitana sedes ad praesens ab hoc officio suspensa sit, possemus nos pro sede sim hoc sacramentum consecrationis implere, confirmata per minist
Abbreviated transcription (Latin):
is te rt ministroꝵ ⁊ministĩoꝵerat obseruandꝰ qͣnto magis in ẽ¬
secratione anici corporis ⁊ sanguinis. in qͥb c̃sistit emundatio
carnas ⁊ sp̃e ñ stati admisticas benedictiones ⁊ obsecͣtiones q̃b
ila c̃sec̾tio ꝑficit᷑ qͥlib⁊ ẽ admittendꝰ nͥ pͥmũ fuerit mordine
sacerdocali ẽsecratus. ⁊ om̃iũ c̃gruentiũ supellectliũ ⁊ omĩũ
cire ũstantiũ mimstioꝵ plenitudine subornatꝰ. Aduͦ alꝰ qua sa
Ano adaaron. Tir⁊filiicui custodite sacerdotiũ ur̃m. ⁊ oĩa q̃ ad cul¬
tũ altaris ꝑtinent.: ⁊ intͣ uelũ sũt ꝑ sacerdotes ãministrabunt᷑. Si¬

Expanded text:
 et ministeriorum erat observandus, quanto magis in consecratione Dominici corporis et sanguinis, in quibus consistit emundatio carnis et spiritus, non statim ad mysticas benedictiones et obsecrationes, quibus illa consecratio perficitur, quilibet est admittendus, nisi primum fuerit in ordine sacerdotali consecratus, et omnium congruentium supellectilium, et omnium circumstantium ministeriorum plenitudine subornatus. Quod vero aliusDomino ad Aaron: Tu et filii tui, custodite sacerdotium vestrum; et omnia quae ad cultum altaris pertinent, et intra velum sunt