comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hostias legales uictimasq sibi p̃cepert
offerri. si ipse ꝑ illasa crificia offerenti¬
bus placubilis non reddatur: adeo ut
petcata eis indulgeret: Cui responden¬
dum ÷ obducis precipu e cuusas hoc ado
preceptũ eẽ. uł quia proni erant anim
iudȩorum adidola colenda. atq ido
tolerabilius erat a se creata sibi offern
quam demonib : uł quia uerũ sucris¬
abstulit peccatũ mundi. quod omnin
dignumerat ut haberet figuratiua sa¬
ficia longe antequã ueniret. ut ꝑili
trpica facilius ꝑueniretur adistu
uerum : Siue etiam tercia causa nis¬
terii fuit. ut illa offerrentur scensi¬
cia trpica: quatinus istud sacrificũ
lute fidelium offertur q
debemus intelligere presentẽ uitã. quę
semꝑ annis. temporib. dieb. nocti
horis. atq momentis uoluitur: sedoꝰ

Expanded text:
hostias victimasque sibi praeceperit offerri, si ipse per illa sacrificia offerentibus placabilis non reddebatur, adeo ut peccata eis indulgeret? Cui respondendum est, ob duas praecipue causas hoc a Deo praeceptum esse: vel quia proni erant animi Judaeorum ad idola colenda, atque ideo tolerabilius erat Deo a se creata sibi offerri quam daemonibus, vel quia verum sacrifabstulit peccatum mundi, quod omnino dignum erat ut haberet figurativa sacrificia longe antequam veniret, ut per illa typica facilius perveniret ad istud verum. Sive etiam tertia causa mysterii fuit, ut illa offerrentur sacrificia typica, quatenus istud sacrificium salute fidelium offertur. Edebemus intelligere praesentem vitam, quae semper annis, temporibus, diebus, noctibus, horis, atque momentis volvit
Abbreviated transcription (Latin):
scam̃. dõ placentem: rationabile
obsequium urm.
Quia suꝑius dixerat apłs conclusit dsomã
in incredulitutẽ. ut om̃iũ misereatur :
ostendens quod siue uidȩi credentes. sue
gentiles nonsius merias sedmiscđia etgr̃a
dĩ saluati sunt : obsecrat modo eos. & om̃s
credentes ꝑ eandeminiscdiã quaredeptis
sanguine xp̃i. & tempore baptismatis

Expanded text:
rationabile obsequium vestrum. Quia supra dixerat Apostolus, conclusit Deus omnia in incredulitate, ut omnium misereatur, ostendens quod sive Judaei credentes, sive gentiles, non suis meritis, sed misericordia et gratia Dei salvati sunt; obsecrat eos modo, et omnes credentes per eamdem misericordiam, qua redempti sunt sanguine Christi, et tempore baptismati
Abbreviated transcription (Latin):
diccitnos ds̃ sp̃ssõs: et metuant eũ om̃s fines
terrae : Iuoduero ait ex ipso dõ patre sunt
om̃a: ad tendendum. quia ñdixit deipso.
quia aliud ÷ ex ipso. aliud deipso: Omneenĩ
quodest exipso non deipso. Sed quod est de
ipso: hoc utiq et exipso : Verbigrã: Filius
ex patre est: quia ab illo originẽ accipit . ⁊¬
Etdeipso: quia de eiusdẽ substanti a est: Do¬
mus uero quae cedificatur ex lignis uel
lapidibus. exipsohomine ÷ aquo fit & ciquo
originem habet. Sed non ÷ deipso. id÷ de
eius substantia : Ds igitur erecitor om̃iũ.
sp̃s est inuisibilis : atq inmutabilis Cretitu¬
ra uero omis: muttibilis ẽ : ł rgo nonde
in mutabili substantia eius creatu sunt
omnia: sed ab inmutabili deitate cunc¬
ta sunt oxnibilo facta. Ac propterea
Mipso patre sunt quia ab illo originẽ

Expanded text:
piritus sanctus, et metuant eum omnes fines terrae ; quod vero ait, ex ipso Deo Patre sunt omnia, attendendum est, quod non dixit de ipso, aliud est enim ex ipso, aliud de ipso. Omne enim quod est ex ipso non est de ipso; sed quod est de ipso, hoc utique et ex ipso. Verbi gratia: Filius ex Patre est, quia ab illo originem accepit, et de ipso, quia de ejus substantia est. Domus vero quae aedificatur ex lignis vel lapidibus, ex ipso homine est a quo fit. et a quo originem habet; sed non est de ipso, id est de ejus substantia. Deus igitur creator omnium, spiritus est invisibilis atque immutabilis; creatura vero omnis mutabilis est. Ergo non de immutabili substantia ejus creata sunt omnia, sed ab immutabili Deitate cuncta sunt ex nihilo facta: ac propterea ex ipso Patre sunt, qui ab illo originem
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunes debuertunt. eẽ. maxim
uerecundiã in ferretit. his qui
ut aad solet non obtulerciañ. lici
haberent : aut his etiã quđ
habebanit quid afferrentibla
aut̃ faciebant multi: postquan
aliis cibis crapulciti ercitit idto¬
timq acceptionẽ eucaristiae
dominicci caenẽ uocciuit apls
uno modo: Alit̃ : Soliti quoq ertis
conuenuire eodemdie ad eadas¬

Expanded text:
communes debuerant esse, maximam verecundiam inferrent his qui, ut assolet, non attulerant, licet haberent: aut his etiam qui non habebant quod afferrent. Hoc autem faciebant multi, postquam ab aliis cibi crapulati erant. Istamque acceptionem Eucharistiae, Dominicam coenam vocavit Apostolus uno modo. Aliter: Soliti quoque erant convenire eodem die ad Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
indigne : Reus erit corporis et
scinguinis dni Nid÷ poencs
aetnas inde exsoluet : nisi poe¬
nitentia digna hoc expiciuerit.
ł sumit. quã trciditũ ÷ ascis pci¬
trib ł qui nullã differentiam
credit int̃ illud corpus xp̃i et re¬
liquos cibos. ł qui graiuiorib cri¬
minb: cõmaculcitus: p̃sumit
illud sumere. Qui ilit ut dixim
illud comedit etbibit. indigne
illud sumit: Ideoq pexcis inde
ex soluet : Apłs igitur : exponit
quomodo debetimus illud ꝑciꝑe .n
ꝓbet aut̃ seipsũ homo. et sic
de painie illo edcit.
id ÷ de corpore dnĩ et decalice¬
diuĩ qP robet se id÷ discutiat se exci

Expanded text:
indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini, id est poenas aeternas inde exsolvet, nisi poenitentia digna hoc expiaverit, avel sumit, quam traditum est a sanctis Patribus, vel qui nullam differentiam credit inter illud corpus Christi, et reliquos cibos, vel qui gravioribus criminibus commaculatus praesumit illud sumere. Qui taliter, ut diximus, illud comedit et bibit indigne, illud sumit, ideoque poenas inde exsolvet. Apostolus igitur exponit quomodo debemus illud percipere. Probet autem seipsum homo, et sic de pane illo edat, id est de corpore Domini, et de caliceDomini. Probet se, id est discutiat se,
Abbreviated transcription (Latin):
terus. Nolo uos igrio¬
citisqm cũ gentes essetis.
Reducit᷑ aibapło corinthiis uitȩ
pristinȩ conuersatio in noticiam :
ut ex euis consideratione. cresccitĩ
in nouã conuersiitionẽ : Qm̃ sicut
genitilit̃ uiuentes feruebant
inmendatio et errore. quia illa
cultura nihil erait: sic icĩ xp̃ici¬
ni effecti. diuinis p̃ceptis cum
feruore animi debebant obseqͥ
Gentes tuit̃ siue gentiles appel¬
lanit᷑ : qui aberrore patrũ suorũ
in quo nascunt᷑. in religionẽ meli¬
oris uittie non cõmutnit᷑ Nnde
etgenis: quae sic mainet ut ge¬
nita est uoccitur : Hiisunt pa¬
gani: qui ad diuinũ cultũ noni
accedunt: quos gentes nc̃ appel¬
lat i Hon quo tunc temporis pa¬
gtni ẽenit. quando istti dicebanT :
sed qđ ante noticiã fidei fuercũ

Expanded text:
est nolo vos ignouoniam cum gentes essetis. Reducitur ab Apostolo Corinthiis vitae pristinae conversatio in notitiam, ut ex ejus consideratione crescant in novam conversationem, quoniam sicut gentiles viventes fervebant in mendacio et errore, quia illa cultura nihil erat, sic jam Christiani effecti, divinis praeceptis cum fervore animi debebant obsequi. Gentes autem sive gentiles appellantur, qui ab errore patrum suorum in quo nascuntur, in religione melioris vitae non commutantur. Unde et gens quae sic manet ut genita est vocatur: hi sunt pagani, qui ad divinum cultum non accedunt, quos gentes nunc appellat, non quod tunc temporis pagani essent quando ista dicebat, sed quod ante notitiam fidei fuerant.
Abbreviated transcription (Latin):
V VI fidelib et cimatorib huiꝰ
udeflihil enĩ distat ab infide¬
I quin euerenat̃ cũ sit om̃ib pec¬
aas ciminalib cũ maiculcitus ad
neasã dñ p̃sumit accedere : sed
potus deterior .ẽ. illo etinciori
pena dignus. quici melius ÷ uicĩ
uentaitis noricognoscere quã post
cognitionẽ retrorsum abire i¬

Expanded text:
 infidelibus et amatoribus hujus mundi. Nihil enim distat ab infideli, qui irreverenter cum omnibus peccatis criminalibus commaculatus, ad mensam Domini praesumit accedere, sed potius deterior est illo, et majori poena dignus, quia melius est viam veritatis non cognoscere, quam post agnitionem retrorsum abire. I
Abbreviated transcription (Latin):
u corpus xp̃i et sciaguuis ł un
Asb prepcerenit ceric̃ in ipsel
Actisa sicut uos qui diuitus hci¬
huadatis:
Quid dicci uobis
oiorigithii id÷ quid possum
uobis dicere p̃nimio dolore ÷
lcudo uossubau¬
dis in hoc qđ benie agitis in quib¬
nhoc tamen nonlciu¬
lem sticitis. et talit̃ ĩ ebrii corpꝰ
dñ ꝑcipitis: et qđ fticies pciuꝑum
confuraditis i
łgo enĩ accepi ci

Expanded text:
corpus Christi et sanguis, vel unde sibi praeparent coenam in ipsa Ecclesia, sicut vos qui divitiis abundatis. Quid dicam vobis? o Corinthii, id est, quid possum vobis dicere prae nimio dolore? Laudo vos, subaudis in hoc quod bonum agitis in quibuin hoc tamen non laulem facitis, et taliter jam ebrii, corpus Domini percipitis, et facies pauperum confunditis. Ego enim accepi a
Abbreviated transcription (Latin):
mensitaite suci ꝑseuerait. et quan¬
tũ uult. et cui uult. etquatido
uult et quomodo uult. dat et
nihil mitius habet: quici extra
se nulli erogat :

Expanded text:
mensitate sua perseverat, et quantum vult, et cui vult, et quando vult, et quomodo vult: dat et nihil minus habet, quia extra se nulli erogat.
Abbreviated transcription (Latin):
ti ciliqđ munus p̾ciosum dimit¬
omĩ diligentia penestȩ ĩn meno
mei iNt quotĩes cũq illud uiders
recorderis mei: Qui amicus. admt
teus illud munius sui amic earss¬
conspicit : Similit̃ tios quotiensũ
accedimus ad conseerciadũ ł po¬
piendũ sacrcuñtũ muneris detu.
qđ nobis dñs pussimus in memau
sui dimisit teniendũ : cũ timor
et conpunictione cordis. omĩqr
uerentia debemus accedere:
colentes quauto amore nos di
lex̃. qui ꝓnobis seipsum obtulit
utuos redimeret : Similit̃ et
calicem.
subcudis tradide
cis P ostqu& cencuut dicens nie
ccilix noui testam̃tũ ÷ in meo sa

Expanded text:
ti aliquod munus pretiosum dimitti aliquod munus pretiosum dimitmni diligentia penes te in memoriam mei, ut quotiescunque illud videris, recorderis mei. Qui amicus admittens munus illud amici sui charissiconspicit. Similiter nos quotiescunque accedimus ad consecrandum, vel percipiendum sacramentum muneris aeterni, quod nobis Dominus passurus in memoriam sui dimisit tenendum, cum timore et cumpunctione cordis, omnique reverentia debemus accedere, recolentes quanto amore dilexit nos, qui pro nobis seipsum obtulit ut nos redimeret. Similiter et calicem, subaudis tradidit eis, postquam coenavit, dicens: Hic calix Novum Testamentum est in meo sa
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i: Nec surit duo corporci¬
illa caro quã assumpsit. et
iste pcuus: sed uniũ uerũ corpus ftc¬
gitur et comeditur : xpc̃ immolat᷑
et comeditur et tamen uiuus man&.¬
Etsicut illud corpus qđ in cruce de
posuit. ꝓnrc̃i scilute etredẽptio¬
ne ÷ immolatũ : ita cotidie ad nos¬
trũ scilutẽ et redẽptionẽ iste
parus dõ offertur. qui licet pci
fragiles . eẽ. ad peccandũ : tra¬
didit nobis hoc scacram̃tũ ut qͥci
ipse ic̃ non potest mori. et nios coti¬
die peccamus: habetimus uerũ
sccrificiũ quo possimus expiari.
deoq quici uniũ corpus faciuns.
et ꝓnrã redẽptione offeruaat᷑:
dixit. hoc ÷ corpus quod ꝓuobis
tradetur: Et addidit hoc faci¬
te. id÷ hoc corpus sc̃ificate in
metie. uraẽq redẽptionis: qui
ego uos redemi saniguine meo i
Relinquesis dũs hoc scicram̃ tũ
scilutiferũ omnib fidelib. ut
illud infigeret cordib et me¬
moricie eorũ ł git more cuiuscũq
homitus. qui ad ꝓpinquans mor¬

Expanded text:
Christi. Nec sunt duo corpora caro quam assumpsit et iste panis, sed tantum unum corpusgitur et comeditur, Christus immolatur et editur, et tamen unus et iposuit pro nostra salute et redemptione est immolatum, ita quotidie ad nostram salutem et redemptionem iste panis Deo offertur, qui licet panifragiles esse ad peccandum, tradidit nobis hoc sacramentum, ut quia ipse jam non potest mori, et nos quotidie peccamus, habeamus verum sacrificium quo possimus expiari. Ideoque quia unum corpus faciunt et pro nostra redemptione offeruntur, dixit: Hoc est corpus meum quod pro vobis tradetur, et addidit: Hoc facite, id est corpus hoc sanctificate in meae, vestraeque redemptionis, quia ego vos redemi sanguine meo. Relinquens Dominus hoc sacramentum salutiferum omnibus infidelibus, ut illud infigeret cordibus et memoriae eorum, more cujuscunque hominis egit, qui appropinquans mor
Abbreviated transcription (Latin):
nus. Quotiens cũq enim
mcinducciueritis pane̾ hunc
etcclice̾ bibtis: morte dñi
ad nunticibitis donec ueniat
ipse ad iudicium
Duob modis ad nuntiamus mortẽ
dẽptione : Vł ipsum misterium
ccelebrtido ubi iteramus pas¬
sionẽ illius. ł eticĩ p̃diccitido aliis.
quod utrũq aAgere debemus: et
sumerido etp̃drecanido: hocquoq¬
CA
lute nrĩ corporis: sanguis uero pro

Expanded text:
uotiescunque enim manducabitis panem hunc, et calicem bibetis, mortem Domini annuntiabitis donec veniat ipse ad judicium. Duobus modis annuntiamus mortem demptione vel ipsum mysterium celebrando, ubi iteramus passionem illius vel etiam praedicando aliis, quod utrumque agere debemus, et sumendo et praedicando. Hoc quoqia salute
Abbreviated transcription (Latin):
diturus ÷: quando ꝑgebat da¬
mascũ etceccitus ÷ E tunc manifes¬
tauit eudñs hoc int̾ cetera.
quarido positus : in exteisi m̃tis
dum esset intemplo ac sic demũ
id÷ ipscai nocte
qua ercit tradendus aiuda
morcitionẽ antiquȩ libertitionis
dĩ popłi de tiegipto agebantus
om̃ib aunis: tradisut stcitĩ ad
nouũ pcischa sicut supra diximꝰ.
qđ in memoriã sucie passionis et
nrciẽ redẽptionis: aeccłȩ sucie
reliquid frequenttindũ: ł regit
ipse panẽ quẽ discipulis por¬
rexit: ut ostenderet corpo¬
ris sui fractionẽ et passionẽ sine
suci sponte nonuetiturũ. sicut
ipse anteci dixerat : Potestatẽ
habeo ponenidi animc̃ metem¬

Expanded text:
Damascum, et caecatus est. Vel tunc manifestavit ei Dominus hoc inter caetera. Vel quando positus est in exstasi mentis, dum esset in templo. Ac sic demum st, ipsa nocte qua erat tradendus a Juda,morationem antiquae liberationis populi Dei de Aegypto agebantur omnibus annis, transiit statim ad novum pascha, sicut supra diximus, quod in memoriam suae passionis et nostrae redemptionis, Ecclesiae suae relinquit frequentandum. Fregit ipse panem quem discipulis porrexerat, ut ostenderet corporis sui fractionem et passionem, sine sua sponte non venturam, sicut ipse antea dixerat: Potestatem habeo ponen
Abbreviated transcription (Latin):
nisi in sp̾u scincto  insaon
scriptura. dicere aliquanido pn
simplici sermone accipitur ut
sicut ait ezechicis. rexadiscub
N on fuit uerbũ id ÷ res indomone
quod non osteriderim eisidie es
hoe loco ꝓre etfticto ponitus co¬
Psere. ore confiteri. etdigna

Expanded text:
nisi in Spiritu sancto. In sacra Scriptura dicere aliquando pro simplici sermone accipitur, ut sicut ait Ezechias rex ad Isaiam: Non fuit verbum, id est res, in domo mea quod non ostenderim eis . Sic et in hoc loco pro corde et ore confiteri, et digna
Abbreviated transcription (Latin):
subcuidis meritorũ. Idem aut
madiet semꝑ udius in omĩb et
indiuisus: Notcinidũ quod ñ ait
diusiones meritorũ sunt. sed
gratiarũ : quii dona dĩ gratis
dcnt᷑ non humanus meritis
tribuunitur : Vnde ait ad ro¬
mcnios : Quis prior dedit illi id
sc̃s. in se ipso unus idẽq maniet.
separtibilis cũ petre et filio.
seddona illius diuisci sunat:¬
quici non omtub: Aequalit̃ conferuat᷑ i
Unde fateradũ ÷ quici cũ ds̃ ꝑdiuidu

Expanded text:
autem manet semper unus in omnibus et individuus. Notandum quod non ait, divisiones meritorum sunt, sed gratiarum, quia dona Dei gratis dantur, non humanis meritis tribuuntur. Unde ad Romanos ait: Quis prior dedit illi, id sanctus in seipso unus idemque manet, separabilis cum Patre et Filio, sed dona illius divisa sunt,quia non omnibus aequaliter conferuntur. Unde fatendum est qui
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis
ercitis ÷ Simuleere quae asimu¬
lauido dicunt᷑. eo qđ simulenit
hominẽ et uonsit homo łquus et
non sit equus: Ceteraq huius modi.
iccirco mutti appellcint᷑ : quici ut
psalmista tut oshabent etnon
loquenitur. O culos etñ uideut: neq
enim ÷ sp̃s unore ipsorũ : Siqđ aut̃
uerbũ cibidolis audit᷑: demonũ de¬
ceptioni etũ simulticrorũ insensi¬
bilitaiti ad scribit᷑ : Adhȩc adoran¬
da ttĩ ademonib quãi eticĩ ab
ciruspicib etphilosophis desi pien¬
tib inpelleb art᷑ : Et est sensus .i
sine reluctatione ꝓutducebcimi¬
ni frequerittibatis: sic modo dũ
cedite. et p̃ceptis scalutiferis cum
omĩ humilittite obtẽpertre con¬
tendite : łtquod dicit ꝓut duce¬
bamini: ostendit eos tantũ ue¬
nerationẽ exhibuisse simulci¬
cris ut eorũ cultũ nequaquam
ab horrerent a quib: cũq hor¬
tarentur. monerent᷑. etduce¬
rent᷑ ꝑsonis. Itaet conuersi
eius sꝑnere non deberent. suȩ
scilutis amatores: Ideo subciu¬

Expanded text:
is eratis. Simulacra quae simulando dicuntur, eo quod simulent hominem et non sit homo, equum et non sit equus, caeteraque hujusmodi idcirco muta appellantur, quia ut Psalmista ait os habent, et non loquentur: oculos, et non videbunt . Neque enim est spiritus in ore ipsorum. Si quod autem verbum ab idolis auditur, daemonum deceptioni et non simulacrorum sensibilitati ascribitur. Ad haec adoranda tam a daemonibus quam ab aruspicibus et philosophis insipientibus impellebantur, et est sensus: sine reluctatione, prout ducebamini, frequentabatis, sic modo dum cedite, et praeceptis salutiferis cum omni humilitate obtemperare contendite. Et quod dicit, prout ducebamini, ostendit eos tantam venerationem exhibuisse simulacris, ut eorum cultum nequaquam abhorrerent a quibuscunque hortarentur, vel monerentur, et ducerentur personis, ita et conversos ejus spernere non debere suae salutis amatores. Ideo, subau
Abbreviated transcription (Latin):
uinio qđ fercit ad conseeranidi
unide cõmunicetur : ł unde p̃pa¬
et sibi conuiuiũ : Alius quide
diues quilibet et potens ebrus
est etcrapulatud. tũꝙ
aliis cibis: quã eticĩ ex scercim̃is
corporis et saniguinis drũ
Hom qͥd domos non habetis oco¬
rinthii ad manducandu et
bibendũ comune scrbos. auteus
dĩ condempnitis id÷ despicables¬

Expanded text:
d consecrandum, unde communicetur, vel unde praet sibi convivium. Alius autem, dives quilibet et potens, ebrius est, et crapulatus tam ex aliis cibis quam etiam ex sacramentis corporis et sanguinis Domini. Nunquid domos non habetis, o Corinthii, ad manducandum et bibendum, communes cibos? Aut Ecclesiam Dei contemnitis, id est despicabile
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ uos discernite quae dicturus
sum : Mulieri ꝓuelamine : id ÷ ꝓ
hornamenito dcitisurit capilli ⁊
Siquis aut̾ uidet᷑ contenitiosus. e̾e.
utdicit egosum pcuili. ego sum¬
apollo. neuult nris ammonitio¬
Nibus parere :

Expanded text:
id est, discernite quae dicturus sum. Mulieri pro velamine, id est pro ornamento, dati sunt capilli. Si quis autem videtur contentiosus esse, ut dicat, ego sum Pauli, ego Apollo, nec vult nostris admonitionibu
Abbreviated transcription (Latin):
dinciuerit sicut modo tenetur ÷
Cui respondendũ ÷ ideo tunc cęna¬
tos cõmuniccisse apłos: quic ne¬
cesse erat pascha illud trpicũ
anteti consummare: et sic ad ue¬
ri paschȩ sacram̃ta transire.
Ideo quoq dñs ꝑse non constituit
ieiunos nos accipere sacramenta
eucaristicie: ut haberent eius
apł̃i honorem aliquid ordinci
runit in honorẽ tati trĩq ter¬
ribili sacramentiPrimo nos ie¬
uinios dominicie paissionis par¬
ticipcitione muniri. primo spi¬
ritalib epͣlis interius exteriusq
scurari: acdeinde terrenis da¬
pib etuilib escis corpus refici
cum grarũ actione. et cũ tempe¬
rentic atq sobrietate : Unus¬
qͥsq eniꝰ su cenci p̃sumit cid mari¬
ł thoc simplicit̃ duplici modo m¬

Expanded text:
non ordinaverit, sicut modo tenetur? Cui respondendum est, ideo tunc coenatos communicasse apostolos quia necesse erat pascha illud typicum antea consummare, et sic ad veri paschae sacramenta transire. Ideo quoque Dominus per se non constituit jejunos accipere nos sacramenta Eucharistiae, ut haberent ejus apostoli honorem aliquid ordinandrunt in honorem tanti tamque terribilis sacramenti, primo nos jejunos Dominicae passionis participatione muniri, primoque spiritalibus epulis interius exteriusque sacrari, ac deinde terrenis dapibus et vilibus escis corpus refici, cum gratiarum actione et cum temperantia atque sobrietate. Unusquisque enim suam coenam praesumit ad mant hoc similiter duplici modo
Abbreviated transcription (Latin):
inconuentu fideliũ indomi¬
nicis dieb audio
id÷ dissensiones et discordicis
c̾e in t̾uos: et exparte cre¬
do itai e̾e ueru̾ ut audio i
Nam oportet.
id ÷ uecesse : Hereses ce ut etqui
suÑ inuobis ꝓbati in fide bonis
oꝑib: manifesti ficñ et appa¬
reciit etici qͥ suñ in ꝑfecti et duplices.
Sic drĩs dicit in cieuanglio: necesse
potest alit eẽ : Etreuera: mag

Expanded text:
in Dominicis diebus, id est dissensiones et discordias, esse inter vos, et ex parte credo, ita esse ut audio. Nam oportet, id est, necesse est, haereses esse, ut et qui sunt, inter vos, probati, in fide bonisque operibus, manifesti fiant, et appareant etiam qui sint imperfecti et duplices. Sic Dominus dicit in Evangelio: Necesse potest aliter esse. Et revera mag
Abbreviated transcription (Latin):
quiquasi dormiebcnt : Nequaꝗ
enũ tamitã copiã librorũ haber&
scã aeccła. et cãtt̃ cognitionẽ de
dõ : nisi hereses exortȩ eẽnt. a
quib: excitcitus ÷ hieronimus. au¬
gustinus. hilarius gregorius aluq
scĩ doctores : qui multa conscripse¬
runit contra hereticos:
dominic cenei manducare
Caena dominica dicta ÷ : eo qđ
ipso die scilucctor cũ discipulis
caenauerit: complens ueteris
testamenti pascha: et miste¬
riũ corporis et sciniguinis sui trai¬
deris apłis : Corinthu qui et

Expanded text:
nt. Nequaquam enim tantam copiam librorum haberet sancta Ecclesia, et tantam cognitionem de Deo, nisi haereses exortae essent, a quibus excitatus est Hieronymus, Augustinus, Hilarius, Gregorius, aliique sancti doctores, qui multa conscripserunt contra haereticos. Dominicam coenam manducare. Coena Dominica dicta est, eo quod ipso die Salvator cum discipulis coenaverit, complens Veteris Testamenti pascha, et mysterium corporis et sanguinis suis tradens apostolis. Corinthii qui et
Abbreviated transcription (Latin):
sacrtim̃ta corporis etscinguinus
discipulis suis nr̃is doctorib: etmai¬
gistris corpus et sanguinẽ suum:
post aliorũ ciborũ ꝑceptionem.
et sic nos uolumus illud sumere .i¬
Nd audiens cipłs. scripsit eis inter
cetera ista quae in p̃senti ha¬
Conuenientib uobid inunu̾ et¬

Expanded text:
ta corporis et sanguinis discipulis suis nostris doctoribus et magistris corpus et sanguinem suum post aliorum ciborum perceptionem, et sic nos volumus illud sumere. Quod audiens Apostolus, scripsit eis inter caetera ista quae in praesenti haConvenientibus vobis in unu
Abbreviated transcription (Latin):
li. int̾ ceterti quae dns fecit: eti¬
am scicram̃tum caenȩ dominicȩ
ꝑceꝑcunt ił ost discessum illius :¬
inmemoriã caenȩ dominicae.
sitigulis caunis quinta ferio
guin ẽ drũ : Consecratis aut̃ n
rent. aut etic̃ deferebat oni
quod attulerat ad domũ su
utcũ suis illud sumeret: Obca
rei causcĩ: magnȩ dissensiones
int̃ illos cranit quas semincius¬

Expanded text:
 inter caetera quae Dominus fecit, etiam sacramentum coenae Dominicae perceperant, post discessum illius in memoriam coenae Dominicae singulis annis quinta feria sanguinem Domini. Consecratis autem mrent; aut etiam deferebat omne quod attulerat ad domum suam, ut cum suis illud sumeret. Ob cujus rei causam magnae dissensiones inter illos erant, quas seminave
Abbreviated transcription (Latin):
sumno ꝑcicis neq quietis. sed no¬
te dãpnaitions. id ÷ mortui sus
morte ae t̾rii: ꝓpt̃ hoc peccato¬
doũ indignte ꝑcipiunt. uidicum
inide sumunt et dc̃ pnaitionen
ostendit quosdc̃ corinthios uno¬
tc̃ in p̃seriti ic̃ ꝑcepisse. qui inca¬
sidertite et in reuerent̃ illud ae¬
percuit : quia febrib et in fimn¬
tatib: multis correpti sunt : ei
quidã etic̃ mortui. ut illorũ ex¬
plo ceteri discerent : non debere
indigne et neglegent̃ corpus
dñĩ sumere:
Quod simetipsos
diuidicremus. id ÷ d¬
remus. et excminaremus uitam
nrc̃am. utrũ dignii essemus necne
et sinosmetipsi errores nr̃os com¬
geremus :
non utiqiudicc¬
emur. id ÷ non dam pnaremis
axp̃o. neq in hoc scło neq in futa¬
ro: Cum iudicamur autem
in paucis. in illis uidelicet qui
frmantur febricittint in p̾sas¬
ti. et inillis etiã qui moriutitis
flagollcamur corpore ꝑillos
ui timore ꝑterriti

Expanded text:
somno pacis et quietis, sed mosomno pacis et quietis, sed morte damnationis, id est mortui sunt morte aeterum indigne percipiunt, judicium inde sumunt et damnationem; ostendit quosdam apud Corinthios vindictam in praesenti jam percepisse, qui inconsiderate et irreverenter illud acceperant quia febribus et infirmitatibus multis correpti sunt, et quidam etiam mortui, ut illorum exemplo caeteri discerent non debere indigne et negligenter corpus Domini sumere. Quod si nosmetipsos dijudicaremus, id eremus et examinaremus vitam nostram utrum digni essemus necne, et nosmetipsi errores nostros corrigeremus, non utique judicaremur, id est non damnaremur a Christo, neque in hoc saeculo, neque in futuro. Dum judicamur autem, non in paucis, in illis videlicet qui infirmantur et febricitant in hoc praesenti et in illis etiam qui moriuntur, a flagellamur corpore per illos ut ipso timore perterriti
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ etdã pnationẽ. indigne illud
ꝑcipiers: sicut fecit uidas ꝓditor . i¬
Nc̃i cũ cilii apłi sumpsissent illud
terribile saacram̃tũ ad remediũ
et salutẽ suc̃: ille qui indignus
erat tauato misterio. accepit il¬
lud addc̃ipnationẽ suã : Qui a
quem dicibolus antea teniebat
ꝑ suggestionẽ et tẽptationẽ. post¬
ea teriuit ad possidenidũ pleni¬
us. utnuhil aliud posset cogitare
aut faicere : nisi quod eius uoluntas
erat : Dicit enim a euangelista.
quia post bucellã statim intro¬
iuit in eũ saataincis: ut malum
quod illo instigcite trcictaue¬
rat. eo concitante perficeret:
Qui eni manducait et bibit in¬
digne. sicut supra iã dixi¬
mus: iudiciu̾ sibi matiducat
etbibit. id ÷ ad dc̃pncitionẽ suc̃
illud sumit. Hon diuidicains
corpus dni : idt discernens
more debemus accedere ad illud
menis reuerentiã sedebere p̃s¬
tare eu aideuius corpus sum̃dũ
guenites et in becilles. id ifebio¬
tuntes : et dormiunit multi no

Expanded text:
dicium et damnationem, indigne illud percipiens, sicut fecit Judas proditor. Nam cum alii apostoli sumpsissent illud terribile sacramentum ad remedium et salutem suam, ille qui indignus erat tanto mysterio accepit illud ad damnationem suam: quia quem diabolus ante tenebat per suggestionem et tentationem, postea renuit ad possidendum plenius, ut nihil aliud posset cogitare aut facere, nisi quod ejus voluntas erat. Dicit enim evangelista, quia post buccellam statim introivit in eum satanas, ut malum quod illo instigante tractaverat, eo concitante perficeret. Qui enim manducat et bibit indigne, sicut supra diximus, judicium sibi manducat et bibit, id est ad damnationem suam illud sumit, non diiscernens more debemus accedere ad illud mens reverentiam se debere praestare ei ad cujus corpus sumendumlanguentes et imbecilles, id est febricitantes, et dormiunt multi, non
Abbreviated transcription (Latin):
guiniẽ meũ : in me maniet et
ego in eo : Quicũq ergocencm
diũ uult imittri ꝑcipienido
corpus illius. ł etiã in ꝑcipien¬
dis ciliis cibis. cõmunit̾ debet
eti uti: qui  cȩna domini om̃ib
recũberitib: fuit cõmunuis Nonsolũ
aliis: sed etiã ꝓditori uidae i ed
non in merito quȩrit aliquis quare

Expanded text:
sanguinem, in me manet, et sanguinem, in me manet, et ego in eo . Quicunque ergo coenam Domini vult imitari percipiendo corpus illius, vel etiam percipiendo alios cibos, communiter debet ea uti: quia coena Domini omnibus recumbentibus communis fuit, non solum bonis, sed etiam proditori Judae. Sed non immerito quaer
Abbreviated transcription (Latin):
caeric̃ tailit mainducare : quai¬
lit̃ uos manduccitis : Caenã aut̃
dominicc̃ : duplicit possumus
uatelligere appellcittĩ eẽ. ab¬
apło: Vel ob ꝑceptionẽ uidelicet
eucaristicie. dequa singuli sibi uinidi¬
cabant partes ꝓprias quas ad tu¬
lercint aliis non cõmunicanitib: :
aut etic̃ etindẽ eucaristiã post a¬
lios cibos sumentes: Uel alio modo
cciencĩdnĩ appellat illas p̃parai¬
tiones conuiuiorũ. et aepularum :
qucs sine caritate sumebnit. ñ
dintes inde paiuꝑib Sacram̃tũ
igit᷑ corporis xp̃i. a cõmuniione ce¬
na cippellcit᷑: quici cõmune deb&
eẽ. om̃ib: fidelib: etiustis : Vno
enĩ pcine: uniuersitas aeccłcie
significcitur i Per id enĩ qđ unum
sumus: de unio pane om̃s nos sume¬
re oportet q Licet enĩ amultis par¬
tib defercitur ille panis. et aimul¬
tis sacerdotib ꝑ uniuersum orbem
consetretur: diuinitas taimen
quae replet omnia. replet et il
duo quic ipse dixit : Aui mani¬
ducat carnẽ metĩ. et bibit scin

Expanded text:
enam taliter manducare, qualiter vos manducatis. Coenam autem Dominicam dupliciter possumus intelligere appellatam esse abtolo, vel perceptionem videlicet Eucharistiae, de qua singuli sibi vindicabant partes proprias, quas attulerant, aliis non communicantibus, aut etiam eamdem Eucharistiam post alios cibos sumentes. Vel alio modo, coenam Domini appellat illas praeparationes conviviorum et epularum, quas sine charitate sumebant, non dantes inde pauperibus. Sacramentum igitur corporis Christi a communione coena appellatur, quia commune debet esse omnibus fidelibus et justis. Uno enim pane universitas Ecclesiae designatur. Per id enim quod unum sumus, de uno pane omnes nos sumere oportet. Licet enim a multis partibus deferatur ille panis, et a multis sacerdotibus per universum orbem consecretur, divinitas tamen quae replet omnia, replet et illduo, quia ipse dixit: Qui manducat carnem meam, et bibit meum
Abbreviated transcription (Latin):
Haer uox ÷¬
illorum qui dicebant. ne tetigeri¬
tis neq contrectaueritis mortuum.
neq scabellũ ubi sedit mulier mens¬
tructa. quia in mundi eritis: neq
gustaueritis carnẽ suillã. aut lepa¬
rinã quia inmunda est. & cetr̃talia:
quȩ omĩa subaudis siue quȩ lex con¬
cedit seu aquibus ꝓibiti sunt in in¬
teritu ipso usu. ioest ipsa consuetudi¬
ne edendi: in interitũ sui uadunt.
q instercus rediguntur om̃ia statĩ
ut comesta fuerint. Quisunt qͥdẽ
rationẽ habentia sapientiae.
subaudis mundans scđm p̾cepta
& doctrinas hominũ. io est scđm
traditiones scribarũ & phariseoꝵ:¬
& scđm illos qui causa infirmitatis
nolunt ea c& mere dicentes. noͥ
comedere carnem sui quia ma¬
colicus sum: neq anguillam: Seq

Expanded text:
Haec vox illorum est qui dicebant: Ne tetigeritis, ne contrectaveritis mortuum, neque scabellum ubi sedit mulier menstruata, quia immundi eritis, neque gustaveritis carnem suillam neque leporinam, quia immunda est, et caetera talia. Quae omnia, subaudis quae lex concedit seu prohibet, sunt in interitum ipso usu, id est ipsa consuetudine edendi in interitum sui vadunt, quia in stercus rediguntur omnia statim ut comesta fuerint. Quae sunt quidem rationem habentia sapientiae, subaudis mundanae, secundum praecepta et doctrinas hominum, id est secundum traditionem Scribarum et Pharisaeom illos qui causa infirmitatis nolunt ea comedere, dicentes: Nolo comedere carnem suillam quia melancholicus sum, neque anguillam. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis quȩ sunt etiam non in hm¬
re aliquo sed ad saituritatẽ cariis
Nullum honorem maiorẽ presta
aries corpori quã lepus prestaret si
eũ comeder& : tantũ modo ut uent̃

Expanded text:
ur. Quae sunt etiam, non in honore aliquo, sed ad saturitatem carnis, id est nullum majorem honorem praestat aries corpori quam lepus praestaret, si eum comederet, tantummodo ut venter
Abbreviated transcription (Latin):
estis abementis huiꝰ mundi. Le¬
lem̃ta mundi st̃ om̃ia corporalia
& uisibilia atq transitoria:
Quamdiu ergo gentiles dm̃ ignora¬
uerunt.: elementis mundi seriu
ad fidẽ : mortui sunt elementil
huius mundi. io est erroribus
abrenuntiantes diabolo & om̃ibus
aut̃ & hic elementa mundi intel¬
ligere legẽ. quȩ precipiebat discreti¬
onem facere inter pecus & pecus. &
dñs dix̃. non quod intrat in os coinqͥ¬
nat hominẽ. statim om̃is illa discretio
tis: quid aohuc disccetionẽ facitis ey¬
borlim. cum ds̃ om̃ia munda eẽ dix̃e¬
rit: Ne tetigeritis neq gustaueritis. neq

Expanded text:
ementis hujus mundi: elementa mundi sunt omnia corporalia et visibilia et transitoria. Quando vero gentiles Deum ignoraverunt, elementis mundi serviead fidem mortui sunt elementis hujus mundi, id est erroribus abrenuntiantes diabolo et omnibus autem et per elementa mundi intelligere legem quae praecipiebat discretionem facere inter pecus et pecus, et Dominus dixit: Non quod intrat in os, coinquinat hominem , statim omnis illa discretio tis, quid adhuc discretionem facitis ciborum, cum Deus omnia munda esse dixerit? Ne tetigeritis, neque gustaveritis, neque
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ inagris. insiluis. in domib initinen.
tam̃ ñ p̃cipit orare inturpib locis le
.ẽ. sterquiliniũ. neq inpuplicis loes.
inforo uidelic&. aut in plateis. nisi cau¬
sa itineris. ut initinere positussit: ne
rep̃ hendatur ille talis cũ pharisȩis.
quib dñs ait: Ue uob̾ pharisei hi poen¬
te : quioratis in angulis platearum:
Leuantes ad caelumꝰ picras

Expanded text:
in agris, in silvis, in domibus, in itinere. Tamen non praecipit orare in turpibus locis, sicut est sterquilinium, neque in publicis locis, in foro videlicet, aut in plateis, nisi causa itineris, ut in itinere sit positus, ne reprehendatur ille talis cum Pharisaeis, quibus Dominus ait: Vae vobis, Pharisaei hypocritae, qui oratis in angulis platearum. Levantes ad coelum puras
Abbreviated transcription (Latin):
per dñm ab eis qui audierunt :
in nobis confirmata ᷑: Salus ergo
quȩ in euangelio continetur ã
dño accepit initium enarrari
Quici & ipse primũ ad nuntiauit
eam ꝑsemet ipsũ dicens. poenitentiã
agitẽ apꝓpinquabit regnũ celorũ:
Etqui crediderit & bapti tatus
fuerit saluus erit :einde uero
confirmater ÷ hoo ÷ credita est
certe confirmuta id ÷ consolidata ÷
& ꝑfectti in nobis. ab eis qui ab ipso
confirmata ÷ abeis qui audierunt
Adhec poterat aliquis dicere quo¬
modo confirmata ÷ abeis. ⁊ Ciuille:
scilus ab eis qui au dierunt con¬
testeante dõ. id ÷ simul testimoniũ
p̃bente eorũ doctrinȩ acp̃dica¬
tioni non uoce seduirtute et
exhibitione miraculorũ: & uarie¬
tate linguarum : Qui ut dicebat
aliquis apłorũ mortuo uel infir¬
mo. surge esto uiuus autsanus:
scaitim surgebar incolomis signa
accipitur ÷ Quoduero sub iungit
sp̃s scĩ distributionib: affluentiã
significatt grãrum. quã non habu¬

Expanded text:
per Dominum, ab eis qui audierunt, in nobis confirmata est. Salus ergo quae in Evangelio continetur, a Domino accepit initium enarrandi, quia ipse primum annuntiavit eam per seipsum, dicens: Poenitentiam agite, appropinqudiderit et baptizatus fuerit, salvus erit . Deinde vero confirmata est, hoc est credita est certe confirmata, id est consolidata est et perfecta in nobis ab eis qui ab ipso confirmata est ab eis qui audierunt. Ad haec poterat aliquis dicere: Quomodo confirmata est ab eis? Cui ille: salus ab eis qui audierunt, contestante Deo, id est simul testimonium perhibente eorum doctrinae ac praedicationi: non voce, sed virtute, sed exhibitione miraculorum et varietate linguarum, quia si dicebat aliquis apostolorum mortuo aut infirmo: Surge, esto vivus aut sanus, statim surgebat incolumis. Signa accipiuntur. Quod vero subjungit, sancti Spiritus distributionibus, affluentiam significat gratiarum, quam non habu
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ scł̃m suc̃ uoluntatẽ diuide
eñi uoluntati atq consilio eunt
contribuit. nequis insius mertas¬
fĩ coñ deret: ipse eñi sp̃s sc̃s nout
quid cuiq ꝓsit: uel quid cuiq sit
com modum i
Noneñ angłi ub

Expanded text:
dum suam voluntatem: divinae enim voluntati, atque consilio cuncta contribuit, ne quis in suis meritis confideret. Ipse enim Spiritus sanctus novit quid cuique prosit, vel quid cuique sit commodum. Non enim angelis sub
Abbreviated transcription (Latin):
inniteitis & misterium incarnationis
filidi: qui ac sicut thesaurus in occulto
a sereto loco ponitur: ita istud miste¬
rum in cordibus illoꝵ erat reconditũ ⁊
Uasa fictiliat uocat corpora fragilia.
quar ex limo terrae factet sunt. & ua¬
nis passionibus & infirmitettib subia¬
cent. fami. siti. nuditati. e& erisq
talibus :
ut sublimitas sit uirtutisdĩ

Expanded text:
rnationis Filii Dei: quia, sicut thesaurus in occulto et secreto ponitur loco, ita istud mysterium in cordibus illorum erat reconditum. Vasa fictilia vocat corpora fragilia, quae ex limo terrae facta sunt, et variis passionibus et infirmitatibus subjacent, fami, siti, nuditati, caeterisque talibus; ut sublimitas sit virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
Percutiã pastorẽ. idẽ ꝑcuti ꝑmutã
Ignis quoq quẽ ferebat. calor & feruor
sũ me dilectionis ÷ qua nos diligit
dequa dicitur. Sicds̃ dilexit mundũ
ut unigenitũ suũ daret ꝓmundo.
Nãsicut abraham unicũ filiũ & dilectũ
dõ uictimã obtulit: ltads̃ pater unicũ
filium ꝓnobis om̃ib tradidit: lsacc
aũt ipse tibi ligna gestabat quib
erat inponendus. quia & xp̃sportabat
gendus erat: Ariessignificat carnem
xp̃i: Isacic oblatus est & non ÷ inter¬
fectus. Sed uries tantũ quia xp̃s inpas¬
sione oblatus est: sed diuinitus illius

Expanded text:
Percutiam pastorem, id est percuti permittam. Percutiam pastorem, id est percuti permittam. Ignis quoque quem ferebat, calor et favor summae dilectionis illius est qua nos diligit, de qua dicitur: Sic Deus dilexit mundum, ut Unigenitum suum daret pro nobis. Nam sicut Abraham unicum et dilectum filium Deo victimam obtulit, ita Deus Pater unicum Filium pro nobis omnibus tradidit. Isaac autem ipse sibi ligna gestabat quibus erat imponendus, quia et Christus portabat gendus erat. Aries significat carnem Christi. Isaac oblatus est, et non interfectus, sed aries tantum, quia Christus in passione oblatus est, sed divinitas illius
Abbreviated transcription (Latin):
ignorabat fortẽ eẽ illũ uirũ infide
aut̃ eũ nonut ipse cognosceret
sedut aliis demonstrar& & mani¬
festt̃ eius fortitudinẽ facer&.
sicut ipse ostendit dicens. Nunc cog¬
noui qđ timetis dm̃. id ÷ aliis cognos¬¬
cere feci qđ timeas dm̃. UNde
& inparabola eum accepit.
Parabola greco uocubulo. latinedicit᷑
similitudo siue figura. Accepit eũ
inparabola demorte adõ. quidixit
ei. Ne extendas manũ tuã super
puerũ. quia ariete occiso. iste scluci¬
tus est. Occisus ÷ isciac quantum
aduoluntatẽ ꝑtin& patris. deinde
redonauit illũ ds̃ patriarche in pa¬
rabola id÷ infigura & insimilitudine
passionis xp̃i. Insimilitudine enim¬
erant omĩc quȩ tunc agebantur
Abraham siquidẽ fignrã dĩ patris
passionis portauit quodam modo.
quando eũ accidi ꝑmisit:. Unde
dicit filius inpsalmo adeũ. Qm̃
quẽ tuꝑ cussisti hoc ÷ ꝑcutiꝑ misisti:
ꝑ secutisunt. & ds̃pater ꝑtachariã

Expanded text:
ignorabat fortem illum esse virum in fide ignorabat fortem illum esse virum in fide autem eum non ut ipse cognosceret, sed ut aliis demonstraret et manifestam ejus fortitudinem faceret, sicut ipse ostendit, dicens: Nunc cognovi quod timeas Dominum: id est, alios cognoscere feci quod timeas Deum. Unde et in parabola eum accepit. Parabola, Graeco vocabulo, Latine dicitur similitudo, sive figura. Accepit eum in parabola de morte a Deo, qui dixit ei: Ne extendas manum tuam super puerum: quia ariete occiso iste salvatus est. Occisus est Isaac, quantum ad voluntatem patris pertinet. Deinde redonavit illum Deus patriarchae in parabola, id est in figura et similitudine passionis Christi. In similitudine erant omnia quae tunc agebantur Abraham siquidem figuram Dei Patris passionis portavit quodammodo, quando eum occidi permisit, unde dicit Filius in psalmo ad eum: Quoniam quem tu percussisti, hoc est, percuti permisisti, secuti sunt. Et Deus Pater per Zachariam:
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt ẽẽ. necesseest ut fidẽ ab rahe¬
Et oꝑahabeant: merito unus exfide.
alternihil hominus laudauit eum
exoꝑib. ⁊ide inquit obtulit abrahã
isciac cũtẽptaretur. lic& non haber&
filium liberũ nisi illũ & in illo ꝑce¬
piss& ꝓmissiones qđ multtirũ gentiũ
eẽt futuruf Pater: tum̃ non fuĩt idõ
in obo ediens dõ : & quanquã contraria
iterũ audir& dicente sibi dõ. offer
is aac filiũ tuũ mihi: a quo iã audierat
quia iniscicae uocabitur tibi semen.
non hesitauit dȩꝓmissionib. credens
qđ a mortius poss& illũ susciture
ds̃. & exeo multitudinẽ populorũ
multi plicare. Quaꝓpter idõ filiũ
mox offerre uoluit. quia adõhunc
continuo resuscitandũ credebat.
Sedneposs& quisque dicere quiaha¬
bebat aliũ filiũ ex quo sꝑabat re¬
ꝓmissionẽ implendũ ꝓpterea con¬
fidens obtulit istũ. dicit apłs: etiã
Quare ergo tẽpituut illũ ds̃. nũquid

Expanded text:
volunt esse, necesse est ut fidem et opevolunt esse, necesse est ut fidem et opera habeant, merito unus ex fide, alter nihilominus laudavit eum ex operibus. Fide, inquit, obtulit Abraham Isaac, cum tentaretur, licet non haberet filium liberum, nisi illum, et in illo percepisset promissiones, quod multarum gentium esset futurus pater: tamen non fuit ideo inobediens Deo; et quanquam contraria iterum audiret, dicente sibi Domino: Offer Isaac filium tuum mihi, a quo jam audierat: Quia in Isaac vocabitur tibi semen, non haesitavit de promissionibus, credens quod a mortuis posset illum suscitare Deus, et ex eo multitudinem populorum multiplicare. Quapropter ideo filium mox offerre voluit, quia a Deo hunc continuo resuscitandum credebat. Sed ne posset quisquam dicere quia habebat alium filium, ex quo sperabat repromissionem implendam, propterea confidens obtulit istum; dicit Apostolus: EQuare ergo tentavit illum Deus? Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
cęlestẽ. Idõq nondedit p̃sentis
eccłȩ hereditatẽ. uel etiã idõ non
erubescit uocarids̃ illorũ quia
secũ p̃destinauit illos regnare
incęlesti ciuitate Fide õbtulit
abraham isciac cũ tempturetur.
& unigenitũ offerebat qui susce¬
perat repromissionẽ. adquem
dictũ est quici in isciac uocabitur
tibi semen: arbitrans quia et a
mortuis suscittire
pocens est deus
Quid ÷ qđ beatus iacobus inepistola
sua mentionẽ ab rahȩ faciens.
fidẽ ad tendissi me cõmendat: igitur
recte beatus ia cob exoꝑib eum
laudat quẽ sciebat etiã fideꝑfectũ.
qm̃ illis scribebat quifidẽ quidẽ
uidebantur habere. sed eandem
fidem bonis oꝑib non exornabant.
atuero becitus paulus quia illis
scribebat qui oꝑa bonalegis ui¬
debantur habere: sed fidẽ ꝑfectũ
non habebantꝰ lure fidẽ abrahae
attentius cõmemorat: quatinus
studerent eũ imitari VUnde certe
ut ostender& quia quifili i abrahae

Expanded text:
coelestem, ideoque non dedit illiscoelestem, ideoque non dedit illisEcclesia haereditatem. Vel etiam ideo non erubescit vocari Deus illorum, quia secum praedestinavit illos regnare in coelesti civitate. Fide obtulit Abraham Isaac, cum tentaretur; et unigenitum offerebat, in quo susceperat repromissionem. Ad quem dictum est: Quia in Isaac vocabitur tibi semen: arbitrans quia et a mortuis suscitare potens est Deus. Quid est quod B. Jacobus in Epistola sua mentionem Abrahae faciens, fidem attentissime commendat? Recte igitur beatus Jacobus ex operibus eum laudat quem sciebat etiam fide perfectum, Quoniam illis scribebat qui fidem quidem videbantur habere, sed eamdem fidem bonis operibus non exornabant. At vero beatus Paulus, qui illis scribebat qui opera bona legis videbantur habere, sed fidem perfectam non habebant, jure fidem Abrahae attentius commemorat, quatenus studerent eum imitari; unde certe ut ostenderent quia qui filii Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
illis ciuittitem.
ldeo
inquit quia illi dõ crediderunt nihilq
interrenis sibi p̃sũpserunt: ad hoc ut
in illis sp̃ẽ suãponerent. Idcirco non
erubescit omp̃s ds̃ uocariIllorũ Sic¬
eñi ppse dicit. Egosũ ds̃ abrahã & dĩ
meritũ: sicut eñiglorificatur quando
benignorũ & obtimorũ hominũ ds̃
uocatur & colentium uirtutẽ. sic e con¬
trario confunditur &erubescit inep¬
tis nefandorũ si inuocatur ab illis.
Vndedicitur ꝑꝓphetũ. Peruos nom̃
meum blasphematur intergentes.
Illi aut̃ itaerant cdari uirtutib. ita
confidentia pleni. ut non confun¬
deretur sed potius glorificailerunt
cũ illorũ uocaretur ds̃. dicitur aũt
generaliter ds̃ terrȩ & ds̃ cȩli. siquidẽ
& ds̃ gentiũ: & non solũ gentium.
sed etiã totius mundi. eo qđ ipse con¬
dicit cotlidit omĩa. Sc̃orũ uero illoꝵ
non sic dicit᷑ ds̃ solũ modo ꝑ crea¬
tionẽ. sed sicut amicus dicitur &¬
inquit illis ciuitatẽ hierusalẽ scilica

Expanded text:
illis civitatem. illis civitatem. Ideo, inquit, quia illi Deo crediderunt, nihilque de terrenis sibi praesumpserunt, ad hoc ut in illis spem suam ponerent, idcirco non erubescit omnipotens Deus vocari Deus iEgo sum Deus Abraham, Deus meritum. Sic enim glorificatur, quando benignorum et optimorum hominum Deus vocatur, et colentium virtutem: sic econtrario confunditur et erubescit ineptiis nefandorum, si invocetur ab illis: unde dicit per prophetam: Per vos nomen meum blasphematur inter gentes. Illi autem erant ita clari virtutibus, ita confidentia pleni, ut non confunderetur, sed potius glorificaretur, cum illorum vocaretur Deus. Dicit autem generaliter, Deus terrae, et Deus coeli, siquidem et Deus gentium, et non solum gentium, sed etiam totius mundi, eo quod ipse condidit omnia. Sanctorum vero illorum non sic dicitur Deus solummodo per creationeravit, inquit, illis civitatem Jerusalem, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ obtabant & desiderabant. sicut
dñs ait in euuangłio. Multireges &
ꝓphetȩ uoluerunt uidere quȩ uos
uidetis & nonuiderunt. & audire quȩ
auditis & nonaudierunt. Ex meta¬
phora nauigantiũ dixit salutantes.
Q uialonge prospicientes desideratas
ciuitates ante quã ingredi antur eas
salutatione p̃ueniunt : ecsq. sibi fami¬
liares efficiunt. Aspiciebant aũt in
fide istas ꝓmussiones. salutabant desi¬
derio & confitebantur sermone. qđ
ꝑ egrini essent. Iuxtt qđ psalmista
dicit qm̃ꝑegrinussũ apudte sicut
oñis patres mei. Peregrinus aperegre
eñi ꝑ ambulare dicimus: Nam in
tabernaculis habitabant. quisepul¬
chra peccuniis emebant. Qrtũ est
qm ꝑ egrini erant intantũ ut etiam
ubi suos sepelirent nonhabebant
mundi huius & hospitẽ nihilq c̃omune
habere cũ regib: huiusscłi. remoueri
ab eis sicut ꝑ egrinus. Idõ non
confunditur id ÷ non erubescit ds̃
uocari ds̃ illorũ. parauit enim

Expanded text:
id est optabant et desiderabant, sicut id est optabant et desiderabant, sicut Dominus ait in Evangelio: Multi reges et prophetae cupierunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis et non audierunt. Ex metaphora navigantium dixit, salutantes, qui a longe prospicientes desideratas civitates, antequam ingrediantur, eas salutatione praeveniunt, easque sibi familiares efficiunt. Aspiciebant autem in fide istas promissiones, salutabant desiderio, confitebantur sermone, quod perigrini essent, juxta quod Psalmista dicit: Quoniam perigrinus sum apud te, sicut omnes patres mei. Peregrinus a peregreenim, perambulare dicimus: nam in tabernaculis habitabant, qui sepulcra pecuniis emebant. Notum est quomodo peregrini erant, intantum ut etiam ubi suos sepelirent mortuos non mundi hujus et hospitem, nihilque commune habere cum regibus hujus saeculi, removeri ab eis, sicut peregrinus. Ideo non confunditur. Id est non erubescit. Deus vocari Deus illorum. Paravit enim