comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
petit rapuit. Et idõ agon magnꝰ orationis: ut obsistentibꝰ mimicis
et orantis sensum indiũsa rapientibꝰ fixa semꝑ ad dm̃ mens stabili
intentione contendat. ut merito possit etiam ip̃se dicere. Certamen¬
bonum certaui: cursum consummaui. Hunc gͦ orat apłs adiuuari se
m agone orationum. ut libetur ab incredulis qui st̃ in iuidea aquibꝰ¬

Expanded text:
petit rapiat. Et ideo agon magnus est orationis, ut obsistentibus inimicis, petit rapiat. Et ideo agon magnus est orationis, ut obsistentibus inimicis, et orantis sensum in diversa rapientibus, fixa semper ad Deum mens stabili intentione contendat, ut merito possit etiam ipse dicere: Bonum certamen certavi, cursum consummavi . Nunc ergo orat Apostolus adjuvari se in agone orationum, ut liberetur ab incredulis, qui sunt in Judaea
Abbreviated transcription (Latin):
mt in agone orationum addm̃. Ostendens quasi agonem habeat ipse
et certam᷑ orationis: adũsantibꝰ sibi sine dubio illis de quibꝰ dicebat.
n on enaim uob certamenẽ adũsum carnem et sanguinẽ: s aduersũ
principatꝰ et potestates. aduersus mundi huiꝰ rectores tenebrarum.
ritati et omibꝰ bonis: ita sine dubio resistunt et adũsant̾ orationi. se
idõ ostendit paulus eẽ non minimum in oratione certam̃. Si quidẽ
in hoc certamine: etiam auxilium eoꝵ qui rome st̃ crediderit im¬
plorandũ. Obsistunt enim uere demones et contrariȩ potestates
in oratione : primo ꝑ illud ne talis inuenatꝰ is qui inorationis ago¬
ne defudat. ut leuet puras manꝰ sine ira. Qđ et si hoc quis obtinere
fluis et uanis cogitationibꝰ. Uix enim iuenies ut orantio rienquonon
aliquid manis et alienę cogitationis occurrat: et in tentione i quam
dm̃ mens dirigit᷑ declinet ac frangat. atq ꝑea in ca quȩ non com¬

Expanded text:
me in agone orationis ad Deum, ostendens quod quasi agonem habeat ipse et certamen orationis, adversantibus sibi sine dubio illis, de quibus dicebat : Non enim nobis certamen est adversus carnem et sanguinem, sed adversus principatus et potritati, et omnibus bonis, isti sine dubio resistunt, et adversantur orationi. Et ideo ostendit Paulus esse non minimum etiam in oratione certamen, siquidem in hoc certamine etiam auxilium eorum qui Romae sunt crediderit implorandum. Obsistunt enim daemones et contrariae potestates in oratione, primo per illud ne talis inveniatur is qui in orationis agone desudet, ut levet puras manus sine ira. Quod et si hoc quis obtinere rfluis et vanis cogitationibus: vix enim invenies, ut oranti cuique non aliquid inanis et alienae cogitationis occurrat, et intentionem qua in Deum mens dirigitur declinet ac frangat, atque eam per ea quae non com
Abbreviated transcription (Latin):
contraria sibi paulum dicert. in eo quo iubet nos ꝓximis placere: qui
in aliis dixerit. ego si hominibꝰ placerem xp̃i seruus non ec̃m. Et huic
sententie uidet᷑ eẽ. contrariũ ut unusquisq nr̃m ꝓximo placcat. et qđ¬

Expanded text:
contraria sibi Paulum dicere in eo quod jubet nos proximis placere, qui contraria sibi Paulum dicere in eo quod jubet nos proximis placere, qui in aliis dixerit : Ego, si hominibus placerem, Christi servus non essem. Et utique huic sententiae videtur esse contrarium; ut: Unusquisque n
Abbreviated transcription (Latin):
delinquendi: aut si emendare se non ualet. erit certe fructꝰ iste por¬
tantis cum. Qd̾ si non. ꝓficit inpcius et in semetipso decerior efficitur:
sic ut illi quibꝰ dicit apłs. Nequam aut̃ homines et seductores ꝓficient
in pcius. seducentes et errantes. Debemꝰ aut̃ ad id qđ infirmitates por¬
tamus infirmoꝵ addere etiam hoc ut non nob̃ ipsis placeamꝰ s ꝓei¬
mo in bono tant̃ et ad edificationem. filautia uitium ẽ. idẽ. sibi ip¬
si placendi: Qđ et in aliis culpat ꝓpħa cum dicit. Ue his qui apd̃
semetipsos sapientes st̃: et in conspectu suo eruditi. Similit̃ gͦ et in hoc
possumꝰ dicere. Uȩ his qui sibi ipsis placent: et in conspectu suo boni
uident᷑. O portet enim in conspecꝰtu dei primo placere: scdo etiam eti
am ꝓximis. Sicut enim pͥmum ẽ. diligere dñm dm̃ et scđdm ꝓximum:
ita et pͥmum placere dõ. scdo etiam ꝓximis. S fortasse dicat aliquis

Expanded text:
delinquendi, aut si emendare se non valet, erit certe fructus iste pordelinquendi, aut si emendare se non valet, erit certe fructus iste portantis eum, quod non proficit in pejus, nec semetipso deterior efficitur, sicut illi de quibus dicit Apostolus : Nequam autem homines et seductores proficient in pejus, seducentes et errantes. Debemus autem ad id quod infirmitates portamus infirmorum, addere etiam hoc, ut non nobis ipsis placeamus, se in bono ad aedificationem. Philautiae vitium, id est, sibi ipsi placendi, et in aliis culpat propheta, cum dicit: Vae his qui apud semetipsos sapientes sunt, et in conspectu suo eruditi . Similiter ergo et in hoc possumus dicere: Vae his qui sibi ipsis placent, et in conspectu suo boni videntur. Oportet enim in conspectu Dei primo placere, secundo proximis. Sicut enim primum est diligere Dominum Deum, et secundo proximum: ita et primum placere Deo, secundo etiam proximis. Sed fortasse dicat aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: Ipse infirmitates nrãs portat. et ꝓ nob̾ dolet. et nos putabamꝰ cum
m dolore eẽ. et in plaga et in afflictione. Qd si xp̃c portat infirmitates
nrãs et dĩ patienter fert delicta nr̃a: quomodo et nos eoꝵ qui paulo in¬
feriores uident᷑ nequaqͣm delicta: negligentias toleram: hoc ẽ. nimirũ
ipsum xp̃m auertere ab hoc affectu. ne portare uelit infirmitates nr̃as
nemo enm ita ꝑfectꝰ ẽ qui apd dm̃ non in aliquo inueniat᷑ infirmus.
et portet᷑ a xp̃o: et idõ cynna s i an magis in hoc docet. idẽ. compa¬
ti mucem et condolert: sicut et aliis scribit. donantes uob iuicem de¬
licta urã. sicut et dĩ in xp̃o donauit uob. Hoc aut̃ non idcirco p̃cipit ut
delinquentes nutriat. et infirmantes indulgentia laxiore dissoluat: s sci¬
ens qm̃ si portet᷑ infirmꝰ. aut crubescit duitius portari et corrigit uitium

Expanded text:
dicit: Ipse infirmitates nostras portat, et pro nobis dolet, et nos putabamus eum dicit: Ipse infirmitates nostras portat, et pro nobis dolet, et nos putabamus eum in dolore esse, et in plaga, et in afflictione . Quod si Christus portat infirmitates nostras, et Deus patienter fert delicta nostra, quomodo et nos eorum qui paulo inferiores videntur nequaquam delicta et negligentias toleramus? Hoc est nimirum ipsum Christum avertere ab hoc affectu, ne portare velit infirmitates nostras. Nemo enim ita perfectus est, qui apud Deum non in aliquo inveniatur infirmus, et portetur a Christo, et ideo sympathiam magis in hoc docet, id est, compati invicem et condolere, sicut et in aliis scribit : Donantes vobis invicem delicta vestra, sicut et Deus in Christo donavit vobis. Hoc autem non idcirco praecipit, ut delinquentes nutriat, et infirmantes indulgentia laxiore dissolvat, sed sciens quomodo si portetur infirmus, aut erubescit diutius portari, et corrigit vitium
Abbreviated transcription (Latin):
quas minemorem mandati illius loci quo dicit᷑. laudet te ꝓximus
tiuuis et non tuum os extraneus et non tua labia. Non gͦ ꝓ laude ꝓpͥa
humlitatis specie int̾̃ infirmos uitasset eninnerari: quis ex his qui alioꝵ
infirmitates portare debent auderet subire istud officium. ut
quasi firmus ipse fragilitates infirmoꝵ ferre intẽt᷑ s ideo commune
facit istud officium: ut unusquisq nrm in quo potest etiam si imn om̃ib
tam̃ in quo indet᷑ firmior ꝓximo suo eẽ. porcet inferintatẽ sicut in
reis necessitatibꝰ nominare:. Ut siquis infacultatibꝰ opulentior ẽ. onus
pauꝑioris portet. et peniriam soletur habundantia. Inco u̾ ubi dicit ut
firmiores infirmoꝵ sustineant infirmitates. non aliud intelligi potest qͣm
ut ea in quibꝰ alii ꝑinfirmitatẽ delinquunt. robustiores quiq patient̃
ferant et non contimio sꝑnant eos abiciant. ab horescant. si forte in ali
socictate depellant. Qui enim hoc facit non ẽ. imitator illiꝰ de quo ẽsaias

Expanded text:
quasi immemorem mandati illius loci, quo dicitur: Laudet te proximus tuus, et non tuum os; extraneus, et non tua labia ; non ergo pro laude humilitatis specie inter firmos vitasset enumerari, quis ex his qui aliorum infirmitates portare deberent, auderet subire istud officium, ut quasi firmus ipse fragilitates infirmorum ferre niteretur? Sed ideo commune facit istud officium, ut unusquisque nostrum, in quo potest, etiam si non in omnibus, tamen in quo videtur firmior proximo suo esse, portet infirmitatem ejus, reis necessitatibus nominasse, ut si quis in facultatibus opulentior est, onus pauperioris portet, et penuriam soletur abundantia. In eo ubi dicit, ut firmiores infirmorum sustineant infirmitates, non aliud intelligi potest, quam ut ea, in quibus alii per infirmitatem delinquunt, robustiores quique patienter ferant, et non continuo spernant eos, abjiciant, abhorrescant, si forte in aliqsocietate depellant: qui enim hoc facit non est imitator illius, de quo Isaias
Abbreviated transcription (Latin):
minib Itaq quȩ pacissunt sectemꝰ: et quȩ edificationis imuicens
similit̾ quȩ pacis sunt inquit sectem et quȩ edificationis imnuicem. Et sic̃
Iqunrt pacem et sectare eam. Licet in latinis codicibꝰ habeatur sequere e
Sectare tam̃ etiam ibi scriptumẽ. In quo hoc michi uidet᷑ ostendi. qm̃ qui¬
dem amultis inquicte et imolenter a gentibꝰ turbata pax et effugata. uł¬
ut subt̃ fugit ab hominibꝰ E contrario abhis qui xp̃m didicer̃ et ipsi ser¬
uinit. etiam fugitans consectanda ẽ: et modis om̃ĩbꝰ reuocanda. Sectat᷑
aut̃ pacem qui caquibꝰ pax constare potest etiam cum labore suo. cum
damno. cum obꝓprio quoq: et si ita necesse crit etiam cum ꝑicło uitȩ fa¬
expediunt requirentem: et sic crescit ędificium fideiꝰ ac templum dei ex la¬
pidibꝰ uius ꝑ constructionem caritatis assurgit. Et idõ addit noli ꝓpt̃
cibum soluere opus dei. Soluit enim opꝰ dĩ et edificiũ destrint caritatis:

Expanded text:
ctemur, et quae aedificationis sunt similiter, quae pacis sunt, inquit, sectemur, et quae aedificationis in invicem; et sicut Inquire pacem et sectare eam . Licet in Latinis codicibus habeatur sequere eam, sectare tamen etiam ibi scriptum est, in quo hoc mihi videtur ostendi. Quoniam quidem a multis inquiete et insolenter agentibus turbata pax et effugata velut subterfugit ab hominibus: e contrario ab his qui Christum didicerunt et ipsi serviunt, etiam fugitans consectanda est, et modis omnibus revocanda. Sectatur autem pacem, qui ea quibus pax constare potest, etiam cum labore suo, cum damno, cum opprobrio queque, et, si ita necesse sit, etiam cum periculo vitae faexpediunt requirentem, et sic crescit aedificium fidei ac templum Dei ex lapidibus vivis per constructionem charitatis assurgit; et ideo addit: Noli propter escam aestruere opus Dei. Solvit enim opus Dei, et aedificium destruit charitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ut scpe etiam non nullos idoloꝵ causa facere hoc certum ẽ. Intdumetiã.
malarum artiu fert talis haberi obseruatio. heretico cͥerit non paucis
obseruare hȩc moris ẽ: et non continuo dicemꝰ bonum eis ẽ. quia non
manducant carnem neq bibunt uinum :s illo plane modo quẽ in con¬
sequentibꝰ posit. in quo fr̃ offendit. Non manducare carnẽ et non bi

Expanded text:
ut saepe etiam nonnullos idolorum causa facere hoc certum est. Interdum etiam ut saepe etiam nonnullos idolorum causa facere hoc certum est. Interdum etiam malarum artium fertur talis haberi observatio. Haereticorum certe non paucis observare hoc moris est, et non continuo dicimus: Bonum est eis quia non manducant carnem, neque bibunt vinum. Sed illo plane modo, quo in consequentibus posuit, In quo frater offenditur, non manducare carnem, et non bi
Abbreviated transcription (Latin):
pondisset ad dñm et dixisset absit dñẽ. quia nunqͣ̃m commune aut
umnundum intronut in os ineum: cȩlesti sententia ꝓnuntiatur. Qđ
ds̃ mundauit: tu cominune ne dixeris. Ubi gͦ om̃s gentes ꝑ agnitionẽ
fidei a contaminatione mundant᷑: ibi et om̃is cibꝰ uerbo domini et ora¬
tione purgatur. Et ob hoc apłs dic̃. quia omĩa munda st̃. tantum ut illud
uteur qđ inscquentibꝰ ponit: ne ꝑ offensionem frĩs manducantis. rursũ
funt in munda quȩ munda st̃. Iam uͦ qđ subiungit bonum ẽ: ñ mandu¬
care carnem et non bibe uinum. nisi addisset neq in quo fr̃ tuus of¬
fendit᷑: contrarium fortastis pͥoribꝰ uidẽt᷑. Manducare enam carnem
et non manducare uł bib̾e uinum et non bib̾e: neq malum neq
bonim s medium habi docuit et indifferens. Potest enim non mã¬
dducare carnem et non bibe uinum eciam malus homo et afide alienꝰ.

Expanded text:
pondisset ad Dominum, et dixisset: Absit, Domine, quia nunquam commune aut pondisset ad Dominum, et dixisset: Absit, Domine, quia nunquam commune aut immundum introivit in os meum, coelesti sententia pronuntiatur: Quod Deus mundavit, tu commune ne dixeris. Ubi ergo omnes gentes per agnitionem fidei a contaminatione mundantur, ibi et omnis cibus verbo Domini et oratione purgatur: et ob hoc Apostolus dicit, quia omnia munda sunt, tantum ut illud vitetur quod in sequentibus ponit, ne per offensionem fratris manducanti rursum fiant immunda qucare carnem, et non libere vinum, nisi addidisset, neque in quo frater tuus offenditur, contrarium fortassis prioribus videretur: manducare enim carnem et non manducare, vel bibere vinum et non bibere, neque malum, neque bonum, sed medium habere docuit et indifferens. Potest enim non manducare carnem, et non bibere vinum etiam malus homo et a fide alienus,
Abbreviated transcription (Latin):
uł in substantiis. s inactibꝰ et cogitationibꝰ minꝰ rectis. inmunditiam pollu¬
tionemq consistereQuamiis moysi lex quȩdam munda et quedam in¬
munda signauerit: in quibꝰ distinctiones quasdam ponere uoluit. ut ppłs
qui sub lege censebat᷑. discerni ꝑ huiꝰmodi obseruantias aceteris gentibꝰ uid̾¬
etur. et quandiu quidem ppłs ille scs et segregatꝰ acec̃is nationibꝰ habebat
itum discretio de minidis et in mundis necessaria udelut᷑: quȩ segregarit
et secerneret specialem ppłm dei anationibꝰ quas ignorantia dei et ido¬
loꝵ cultꝰ faciebat innundas. U biuero ianua fidei gentibꝰ aꝑitur. et in¬
uitant᷑ om̃s ad dm̃: ostendunt᷑ petro omĩa quadrupedia. et repentina et
uolatilia. exposita in linteo qđ cęlitꝰ fuerat deductum: et dicit dei
S urge petie. occide et manduca. Cumq legalis obseruantiȩ memor res¬

Expanded text:
vel in substantiis, sed in actibus et in cogitationibus minus rectis immunditiam polluvel in substantiis, sed in actibus et in cogitationibus minus rectis immunditiam pollutionemque consistere, quamvis Moysi lex quaedam munda, et quaedam immunda signaverit; in quibus distinctiones quasdam ponere voluit, ut populus, qui sub lege censebatur, discerni per hujusmodi observantias a caeteris gentibus videretur: et quandiu quidem populus ille sanctus, et segregatus a caeteris nationibus habebatur, etiam discretio de mundis et immundis necessaria videbatur, quae segregaret et secerneret specialem populum Dei a nationibus, quas ignorantia Dei, et idolorum cultus faciebat immundas; ubi vero janua fidei gentibus aperitur, et invitantur omnes ad Deum, ostenduntur Petro omnia quadrupedia, et repentia, et volatilia exposita in linteo, quod coelitus fuerat deductum, et dicitur ei: Surge, Petre, occide, et manduca ; cumque legalis observantiae memor res
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ dix̃ omĩa quidem munda st̃ malum ẽ. homimi qui ꝑ offensionẽ man¬
ducat: simile ẽ. illi qđ suꝑiꝰ dixit. qr nichil commune ꝑ se ipsum. nisi ei qͥ
existimat quid commnune eẽ. illi commune ẽ. Igit᷑ scłm naturam sui et ra¬
tionem creaturȩ qua cuncta quȩ st̃ adõ facta st̃. omĩa munda st̃. et in¬
mundum uł qđ commune dr̃ nichil ẽ. Duas tam̃ causas posuit quibꝰ uł q
munda st̃ in munda fiant: uł quȩ bona st̃ mala. Ait enim in p̃senti qui¬
dem loco. S malum ẽ. homini: qui ꝑ offensionem manducat. Qđ gͦ sui
natura bonum ẽ. ex offensione efficitur ͥ idẽ. in eo quo offendit᷑ fr̃. te utenit
his cibis in quibꝰ ille scandalum patit᷑. Alia uͦ causa ẽ. qua cominune uł in¬
mundum efficitur: quia natã sui in mundum ñ ẽ: si existimet quis et apł
se ita habeat qđ commune sit. Illi gͦ ipsi tantum mͦ qui hoc ita existimat
commmune efficit᷑ uł in mundum: ex quibꝰ euident̃ apłs edocet non in rebꝰ

Expanded text:
 dixit: Omnia quidem munda sunt, sed malum est homini, qui per offensionem manducat, simile est illi quod superius dixit, quia Nihil commune per se ipsum, nisi ei qui existimat quid commune esse, illi commune est. Igitur secundum naturam sui et rationem creaturae, qua cuncta quae sunt a Deo facta sunt, omnia a Deo munda sunt, et immundum, vel quod commune dicitur, nihil est. Duas tamen causas posuit, quibus vel quae munda sunt, immunda fiant, vel, quae bona sunt, mala. Ait enim in praesenti quidem loco: Sed malum est homini qui per offensionem manducat. Quod ergo sui natura bonum est, ex offensionem efficitur malum, id est, in eo quod offenditur frater, te utente his cibis, in quibus ille scandalum patitur. Alia vero causa est qua commune vel immundum efficitur quod natura sui immundum non est, si existimet quis et apud se ita habeat quod commune sit; illi ergo ipsi tantummodo qui hoc ita existimat commune efficitur vel immundum. Ex quibus evidenter Apostolus edocet non in rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
pauli qui p̾sentis temporis culpas. suturi sacramenti auctoruate compes¬
cit. Et ut ȩcłȩ formam statuat: regni cęloꝵ mysterium ꝓdit. Ait ergo.
Quid opꝰ ẽ. tanto ꝑe ꝓcibis et escarum qualitatibꝰ fraternam pacem ca¬
ritatemq turbare. cum regnumdĩ ꝓpt̃ qđ laboramꝰ et currimꝰ neq
ꝑ escas constet neq ꝑ potum. s aliena hec sint a regnodei. et ab illa
simo dogmate et cuidenti ab apłi sententia t̾minatumẽ. in regno dei neꝙ
escas corporiles neq potum hab̾e locum: s iusticiam et pacem insp̃ur
scõ. Et idõ hortatur ut in illis nos exerceamꝰ. et illa bona iam hic habere
meditem: atq illam substantiã posside: quȩ nob. cum transire possit ad
conquirunt᷑: ipsa nober̃ cibꝰ et substantia in regno dei. Et idõ ꝑ hȩc do¬
cet non escarum corporalium rationes quȩ nullȩ er̃ in futuro: s uirtu¬

Expanded text:
lis praesentis temporis culpas futuri sacramenti auctoritate compescens, et ut Ecclesiae formam statuat, regni coelorum mysterium prodens, aiQuid opus est tantopere pro cibis et escarum qualitatibus fraternam pacem charitatemque turbare, cum regnum Dei, propter quod laboramus et currimus, neque per escas constet, neque per potum, sed aliena haec sunt a regno Dei, et ab illa simo dogmate et evidenti ab Apostolo sententia terminatum est, in regno Dei, neque escas corporales, neque potum habere locum, sed justitiam et pacem in Spiritu sancto: et ideo hortatur ut in illis nos exerceamus, et illa bona jam hic habere meditemur atque illam substantiam possidere, quae nobiscum transire possit ad conquiruntur, ipsa nobis erunt cibus et substantia in regno Dei, et ideo per haec docet non escarum corporalium rationes, quae nullae erunt in futuro, sed virtu
Abbreviated transcription (Latin):
ihu: nichil commune ꝑsemetipsũ hoc ẽ. nata sui dicit᷑. S illi inqu̾it qui
existimat et qui putat aliquid cominunt eẽ: ipsi commune ẽ. Et ne mire¬
ris qđ cogitatio mentis cibum qui natã sin communis uł pollutꝰ non ẽ. faci¬
at pollutum: cum econtrario cibum uere pollutt̃: uere enim pollutꝰ ẽ. qͥ
idolis immolat᷑. simplitas mentis et nulla cogitationis scrupulositas in iecta
om̃ẽm suspicitionẽ contaminationis absoluat. Et rursum etiam simundꝰ sit
cibꝰ. suspitionem tamen aliquis patiat᷑ quasi qđ idolis immolatꝰ sit : pullui
dr̃ ꝓ conscientiȩ scrupulo. Si enim ꝓpt̃ cibum fr̃ tuus contristat᷑: iam non¬

Expanded text:
Jesu nihil commune per semetipsum, hoc est, natura sui dicitur: Sed illi, inquit, qui Jesu nihil commune per semetipsum, hoc est, natura sui dicitur: Sed illi, inquit, qui existimat et qui putat aliquid commune, ipsi commune est. Et ne mireris, quia cogitatio mentis cibum, qui natura sui communis vel pollutus non est, faciat pollutum, cum e contrario cibum vere pollutum vere enim pollutus est, qui idolis immolatur, simplicitas mentis, et nulla cogitationis scrupulositas injecta, omni suspicione contaminationis absolvat. Et rursum, etiam si mundus sit cibus, suspicionem tamen aliquis patiatur, quasi quod idolis immolatus sit, pollui dicitur per conscientiae scrupulum. Si enim propter escam frat
Abbreviated transcription (Latin):
rum qui habitant in eo. Merito gͦ sciens sermonis huiꝰ hanc eẽ. rationẽ pau¬
lus dicit. Scio et confido in dño iħu: quia nichil ẽ. commune ꝑsiͦpsum. Ni¬
chil enim increaturis dei: natura sui in mundum ẽ. Omĩa nanq a bonodõ
creata: bona eẽ. constat et munda. S ei inquit qui existimat aliquid
eẽ communȩ : ipseͥ cominune ẽ. hoc ẽ. qui intentione cordis in mundum
aliquid cogitat: et obseruantiam diũsitatis ad mittit. Sicut et in conse¬
quentibꝰ. Qui aut̃ discerit si manducauerit: damnatꝰ ẽ. quia non ex fide :
Om̃e enim qđ non ẽ . ex fide: peccatum ẽ. Nec tamen in his distinctionẽ
legis exlusit: ut absolute diceret nichil cẽ. commune aut in mundum
eoꝵ quȩ lex diffimuit in munda. Premisit enim causam: cur ꝑ semet ip¬
sum nichil commune dicat᷑. Scio inquit et confido in dño. In dño ergo¬

Expanded text:
rum, qui habitant in eo. Merito ergo sciens sermonis hujus hanc esse rationem Paurum, qui habitant in eo. Merito ergo sciens sermonis hujus hanc esse rationem Paulus, dicit: Scio et confido in Domino Jesu, quia nihil est commune per ipsum. Nihil enim in creaturis Dei natura sui immundum est. Omnia namque a bono Deo creata bona esse constat et munda. Sed ei, inquit, qui existimat aliquid esse commune, ipsi commune est: hoc est, qui intentione cordis immundum aliquid cogitat, et observantiam diversitatis non amittit, sicut et in consequentibus; Qui autem discernit, si manducaverit, damnatus est. Quia non est ex fide: omne enim quod non est ex fide peccatum est. Nec tamen in his distinctionem legis exclusit, ut absolute diceret nihil esse commune, aut immundum eorum quae lex definivit immunda. Praemisit enim causam, cur per semetipsum nihil commune dicatur: Scio, inquit, et confido in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
quia uerbi grã uasa templi ministerio segrogita. uasa sine dubio dñi
appellabant᷑. ad hoꝵ. ͥam distinctionem reliqua uasa cominumadi¬
cebantur.: Ita et ad ciboꝵ distinctionem eoꝵ quos quasi mundoset se¬
cundũ legem edendos scriptura segregauit: reliqui om̃s communes ap-¬
pellati st̃. S iudȩi uim uerbi ignorantes unde communis diceret᷑ homo.
quem commmiem appellabant: sermonis usum sine significationis intel¬
ligentia tenuer̃. Neq enim cibi quos ds̃ creauit aut ignorant᷑. aut sim¬
płicit̾ sumpti commnuem facere hominem pot̾ant et in mundum: s mens
illa hominis quȩ dõ soli segregata ẽ. merito munda appellat᷑. Quȩ uero
ti enim sumꝰ. Et scđm illud qđ a saluatore dicit᷑. quia cum exierit in¬
os spc̃ nequiores se: et intrantes habitant in ea. Et sine dubio iste aliꝰ
homo communis dicit᷑: eoꝵ uidelicet seruus effectus om̃ĩum spũum maligno¬

Expanded text:
quia, verbi gratia, vasa templi ministerio segregata, vasa sine dubio Domini quia, verbi gratia, vasa templi ministerio segregata, vasa sine dubio Domini appellabantur, ad horum autem distinctionem reliqua vasa communia dicebantur, ita et ad ciborum distinctionem, eorum quos quasi mundos et secundum legem edendos Scriptura segregavit, reliqui omnes communes appellati sunt. Sed Judaei vim verbi ignorantes, unde communis diceretur homo, quem communem appellabant, sermonis usum sine significationis intelligentia tenuerunt. Neque enim cibi quos Deus creavit, aut ignoranter aut simpliciter sumpti communem hominem facere poterant et immundum: sed mens illa hominis, quae Deo soli segregata est, merito munda appellatur. Quae veroti enim sumus ; et secundum illud quod a Salvatore dicitur, quia cum exierit imos spiritus nequiores se, et intrantes habitant in ea ; et sine dubio iste talis homo communis dicitur, eorum videlicet servus effectus, omnium spirituum maligno
Abbreviated transcription (Latin):
cditur aliquid inuenitur obiectum. in quod offendant scandentium uł
incedentium pedes. Hoc ẽ. gͦ qđ patiunt᷑ hi qui uiam fidei nuꝑ ingressi.
prioꝵ uł contentionibꝰ. uł negligentiis. uł contentu et elationibꝰ offendun¬
tur: atq exemplis eoꝵ recussi. a uertunt᷑ a fide. Scio et confido in dño
opꝰdei. Diximus et in aliis qđ inscripturis sc̃is uernacula quadam appella¬
tione qđ scm̃ uł mundum non ẽ: commune nominet᷑. Quȩ tam̃ appellatio
ut in euangłis saluator dicit quia de corde ꝓcedunt cogitationes male.
homicidia. fornicationes. ad ulteria. fulta. falsa testimonia. et ista st̃ quȩ
coinquinant hominẽ. Non lotis aut̃ manibꝰ manducare ñ cominunicat
hominem. Quamuis innon nullis exemplaribꝰ latim ꝓ commnunicant com¬
quinant posuerint: et licet eadem uirtꝰ sit: ꝓpͥctas tamen sermonis com¬

Expanded text:
ditur, aliquod invenitur objectum, in quod offendant scandentium vel ditur, aliquod invenitur objectum, in quod offendant scandentium vel incedentium pedes; hoc est ergo quod patiuntur hi, qui viam fidei nuper ingressi, priorum vel contentionibus, vel negligentiis, vel contemptu et elationibus offenduntur, atque exemplis eorum recussi avertuntur a fide. Scio et confido in Domin esse, illi commune est. Diximus et in aliis, quod in Scripturis sanctis vernacula quadam appellatione quod sanctum vel mundum non est, commune nominetur: quae tamen appellatio ut in Evangelio Salvator dicit, quia De corde procedunt cogitationes malae, homicidia, fornicationes, adulteria, furta, falsa testimonia, et ista sunt quae communicant hominem. Non lotis autem manibus manducare non communicat hominem . Quamvis in nonnullis exemplaribus Latini pro communicat, coinquinat posuerint, et licet eadem virtus sit, proprietas tamen sermonis com
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur. Nam ut illa omittam quȩtum apłis positus quasi unus ex ipsis
gerebat. quamuis et ibi iam bonis eiꝰ miscerent et mala̾ẜ rat enim pe¬
cunȩ cupidus: tamen hoc ipsum qđ penitentia ductꝰ reportauit. xxxͥ.
argenteos ad sacerdoces et dix̃. peccaui tradens sanguinem iustum fuit
na sumuil recipe et mala: neq enim simul et in paradisum quis aut in regnũ
celoꝵ et ingehennam miti potest. In illis tantum modo rationẽ boni non
haberi. in quibꝰ ualde p̃ponderant mala. Et in illis rationem mali non ac-¬
cipi in quibꝰ p̃ponderant bona. et in quibꝰ maloꝵ uestigia pętentia conũ¬
sionis ab olcuit. Ut aut̃ ad ꝓpositi capituli finem. conclusionemq redeamꝰ:
ne ꝑ obseruantiam ciboꝵ. offensiones fribꝰ uł scandala generetis. De offensi¬
onẽ uł scandalo iam supradixim᷑ qđ scandalum sit cum in uia qua ince¬

Expanded text:
videatur. Nam ut illa omittam, quae cum apostolis positus quasi unus ex ipsis videatur. Nam ut illa omittam, quae cum apostolis positus quasi unus ex ipsis gerebat, quamvis et ibi jam bonis ejus miscerentur et mala, erat enim pecuniae cupidus; tamen hoc ipsum, quod poenitentia ductus reportavit triginta argenteos ad sacerdotes, et dixit, Peccavi, tradens sanguinem justum, fuitna simul recipere, et mala: neque enim simul et in paradisum quis, aut in regna coelorum, et in gehennam mitti potest, in illis tantummodo rationem boni non habere, in quibus valde praeponderant mala; et in illis rationem mali non accipi, in quibus praeponderant bona, et in quibus malorum vestigia poenitentia conversionis abolevit. Ut autem ad propositi capituli finem conclusionemque redeamus, ne per observantiam ciborum offensiones fratribus, vel scandala generetis. De offensione vel scandalo jam supra diximus quod scandalum sit cum in via, qua ince
Abbreviated transcription (Latin):
spetie requiret S. geni flectere. subiecta eẽ cuncta et culti dei obȩ¬
dirt declarat. Mouet me adhuc ex his quȩ de epła ad corinthios assup¬
simus ubi dicit ut recipiat unusquisq ꝓpria corporis ꝓ ut gessit. suit
bona siue mala: utrum quia in om̃ibꝰ hominibꝰ necessẽ ẽ. eẽ. aliquid boni
et̃ aliquid mali. net ullum inbonis inueniri qui non aliquid habuerit.
et mali: uł itum aliquem in malis qui non babuerit aliquid et bomi ꝓpt̾
rit ut unꝰ quisq et ꝓbonis suis bona. et ꝓmalis recipiat mala: An bonos
illos dicat quibꝰ nichil mali asscribendum fit. et illos malos quibꝰ nichil
om̃io boni debcatur. Si aut̃ nouissimum putemꝰ: uidebimur contra
cudentem uenire rationẽ. Nullus enim ut dixi ita bonus inueniet᷑ cui
exemplis. Et rursus nemo ẽ pessimoꝵ etiam si ipse uidas ponat᷑ qui supͣ
omẽm impietatem impiꝰ fuit: ut non aliquid etiam ipse bom habuisse

Expanded text:
specie requiretur? Sed genu flectere, subjecta esse cuncta, et cultui Dei obespecie requiretur? Sed genu flectere, subjecta esse cuncta, et cultui Dei obedire declarat. Movet me adhuc ex his, quae de Epistolis ad Corinthios assumpsimus, ubi dicit: Ut recipiat unusquisque propria corporis, prout gessit, sive bona, sive mala, utrum quia in omnibus hominibus necesse est aliquid boni esse, aliquid et mali, nec ullum in bonis inveniri, qui non aliquid habuerit et mali: vel iterum aliquem in malis, qui non habuerit aliquid et boni, proprit ut unusquisque et pro bonis suis bona, et pro malis recipiat mala, an bonos illos dicat, quibus nihil mali ascribendum sit, et illos malos quibus boni nihil omnino debeatur. Sed si hoc novissimum putemus, videbimur contra evidentem venire rationem. Nullus enim, ut dixi, ita bonus invenietur, cui videtur exemplis; et rursus, nemo est pessimorum, etiam si ipse Judas ponatur, qui supra omnem impietatem impius fuit, ut non aliquid etiam ipse boni habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
triidẽ conuersos et emendatos om̃s obtulent dõ. et ad integrum mysteri¬
um mundi reconciliationis explcuerit: tunc ait ante tribunial dei asta¬
re dicunt. ut impleat hoc qđ sequit᷑. Uuio ego diçit dñs quia michi
flectet᷑ om̃e genu: et confitebit om̃s lingua dõ. Flectit aũt genuomĩs
t infenor f lecdert sane genu et omẽm linguam consiteri dõ: de e̾ saiȩ
ꝓpħe sermonibꝰ assumpsit apłs Qd̾ tamen non ẽ. carnalit̃ accipiendum
ut putemꝰ etiam cęlestia q̃d dicit genu flectere. carnalibꝰ membris facere
hec creddant᷑. Uerbi causa ut putet᷑ uł sol uł luna uł stellȩ uł etiam an¬
łi et quęcunq st̃ quȩ cęlestia nominant᷑ corporalibꝰ inflexa genibꝰ
ad orare. aut etiam lingua carnali et tali membro quali nos homines
urentem. Et quȩ genua inspiritibꝰ cẽ. credent: aut quȩ lingua in ignis

Expanded text:
tri ; id est, conversos et emendatos omnes obtulerit Deo, et ad integrum mysteritri ; id est, conversos et emendatos omnes obtulerit Deo, et ad integrum mysterium mundi reconciliationis expleverit, tunc, ait, ante tribunal Dei astare dicitur, ut impleatur hoc quod sequitur, Vivo ego, dicit Dominus, quia mihi flectetur omne genu, et confitebitur omnis lingua Deo. Flectet autem genu omnis et infernorum . Flectere sane genu, et omnem linguam confiteri Deo, de Isaiae prophetae sermonibus assumpsit Apostolus. Quod tamen non est carnaliter accipiendum, ut putemus quod etiam coelestia, quae dicit genu flectere, carnalibus membris facere hoc credantur: verbi causa, ut putetur, vel sol, vel luna, vel stellae, vel etiam angeli, et quacunque sunt quae coelestia nominantur, corporalibus inflexa genibus adorare, aut etiam lingua carnali et tali membro, quali nos homines urentem . Et quae genua in spiritibus esse credentur, aut quae lingua in ignis
Abbreviated transcription (Latin):
um. Pat̃ omña mea tua st̃: et tua mea. Siquistam̃ putat in sermo¬
mbꝰ pauli quia nulla in cius litteris oratio uł sillaba ẽ. ad causas uari¬
ctatis huiꝰ et̃. requirendas: poterit fortassis tale aliquid dicert. Xp̃i
uocabulum. quantum ad ꝓprietatem appellationis ipsiꝰ ꝑtinet: uer¬
bi in carne positi et mundum dõ reconciliantis indiciũ Sicut et idẽ
paulus dicit: quia ds̃ erat in xp̃o mundum reconcilians sibi. S re¬
conciliationis cuis spatia. conuersionis nr̃ȩ dilatio et cmendationis neg¬
ligentia distendit et longiora constituit: et donet euacuet om̃s principat᷑
et potestates et ponat mimicos sub pedibꝰ suis. ac nouissimum mimicũ
destruat mortem q̃ta cum regnare oportet. ut insterium suscepit in car¬
ne dispensationis exeretat. et bonos quidem manifestet. culpabile saut̃
retipiãt uniis quisq scłm oꝑa sua. Ubi uero tradiderit regnum dõ et pa¬

Expanded text:
rum: Pater, mea tua sunt, et tua mea . Si quis tamen putat in sermorum: Pater, mea tua sunt, et tua mea . Si quis tamen putat in sermonibus Pauli, quia nulla in ejus litteris otiosa vel syllaba est, causas varietatis hujus esse requirendas, poterit fortasse tale aliquid dicere: Christi vocabulum, quantum ad proprietatem appellationis ipsius pertinet, Verbi in carne positi, et mundum Deo reconciliantis indicium est, sic et idem Paulus dicit, quia Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi ; sed reconciliationis hujus spatia conversionis nostrae dilatio, et emendationis negligentia distendit, et longiora constituit, et donec evacuet omnes principatus et potestates, et ponat inimicos sub pedibus suis, ac novissimum inimicum destruat mortem, ita eum regnare oportet, ut ministerium susceptae in carne dispensationis exerceat, et bonos quidem manifestet, culpabiles autem recipiant unusquisque secundum opera sua: Ubi tradiderit regnum Deo et Pa
Abbreviated transcription (Latin):
dicrum. U idebunt hȩc et legent eciam angłi et illa milies milia an¬
głoꝵ et decies milies dena milia ministroꝵ: et ita criminũ nr̃oꝵ in
quibꝰ nunc unum saltem testem pati confundimur. celestiũ tunc uir¬
tutum testes cateruas innumerabiles patiemur. Cum aut̃ paulus di¬
cat qr om̃s stabimus ante tribunal dei et setum his societ qui stabũt
ante tribunal dei Quis nam ẽ. qui semet ipsum ita decipiat et fal¬
lat. ut aduidiciũ se xp̃i et ad tribunal cognitionis eiꝰ eẽ. uenturum aut
manifestandũ se non putet in his. quę siue recte siue etiam minꝰ recte
cominserit: qđ uͦ in p̃senti quidem loco tribunal dĩ ad corinthios uͦ
tribimal xp̃i posuit: ego quidem nullam puto cẽ differentiam quo
minus unum atq idem tribunal xp̃i et tribunal dĩ nominet᷑ sc dm
qđ ipse saluator in euangłio dicit: Om̃ia quę habet pat̾ mea st̃. Et it̃¬

Expanded text:
dierum. Videbunt haec et legent etiam angeli, et illa millies millia andierum. Videbunt haec et legent etiam angeli, et illa millies millia angelorum, et decies millies dena millia ministrorum, et ita criminum nostrorum, in quibus nunc unum saltem testem pati confundimur, coelestium tunc virtutum testes catervas innumerabiles patiemur. Cum autem Paulus dicit quia Omnes stabimus ante tribunal Dei, et se cum his societ qui stabunt ante tribunal Dei, quisnam est qui semetipsum ita decipiat et fallat, ut ad judicium se Christi, et ad tribunal cognitionis ejus non putet esse venturum, aut manifestandum se non putet in his quae sive recte, sive etiam minus recte commiserit? Quod vero in praesenti quidem loco « tribunal Dei, » ad Corinthios vero « tribunal Christi » posuit, ego quidem nullam puto esse differentiam, quo minus unum atque idem « tribunal Christi » et tribunal Dei nominetur, secundum quod ipse Salvator in Evangelio dicit: Omnia quae habet Pater mea sunt . Et ite
Abbreviated transcription (Latin):
quisq nr̃m ꝓse rationem reddet dõ. Hon gͦ inquit amplius inuicem
uerse ut ego arbitror creaturȩ rationabilt cor nr̃m: et reuelabunt᷑ oc¬
culta uł etiam manisestabuntur. Est enim differentia. Uident᷑ enim
ea qͥdem quȩ reuelant᷑ ad malos ꝑtinere. de quibꝰ dicit̾ in igne enim
rtuelabitur: Ea uero quȩ manifestantur ad bonos. et idõ dicitur. Ome
enimqd manifestat᷑ lux ẽ. Et tanqͣm libri quidem descripti uł tabulȩ
in cera continentes litteras actuum cogitationumq nostrarum. ab omĩ
ut diximꝰ creatura rationabili relegentur. Et hoc ẽ. qđ arbitror uidica¬
ri ꝑ damelem ubi ait et. libri aꝑtist̃. Qui scilicet in corde nunc in uo¬
luti st̃ et obtecti: continentes quidem scripta quȩ gerimꝰ et notis quibdã
conscientiȩ sulcati net tamen nilli nisi dõ soli cognnti.Isti ergo libri ani¬
mȩ nrẽ uł bec cordis nr̃i paginȩ. apientar in conspectu troni flãmeict
rotarum ignis ardentis. et fluminis ignei ꝑcurrentis ante uecustum

Expanded text:
em reddet Deo. Non ergo, inquit, amplius invicem versae, ut ego arbitror, creaturae rationabili cor nostrum, et relevabuntur occulta, vel etiam manifestabuntur; est enim differentia. Videntur enim ea quidem quae revelantur ad malos pertinere, de quibus dicitur: In igne enim revelabitur ; ea quoque quae manifestantur, ad bonos, et ideo dicitur: Omne enim quod manifestatur lux est ; et tanquam libri quidam descripti, vel tabulae incisae continentes litteras actuum cogitationumque nostrarum ab omni, ut diximus, creatura rationabili relegentur; et hoc est quod arbitror indicari per Danielem, ubi dicit, et libri aperti sunt, qui scilicet et in corde nostro involuti sunt et obtecti, continentes quidem scripta quae gerimus et notis quibusdam conscientiae sulcati, nec tamen ulli nisi Deo soli cogniti. Isti ergo libri animae nostrae vel cordis nostri paginae aperientur in conspectu throni flammei, et rotarum ignis ardentis, et fluminis ignei percurrentis ante vetustum
Abbreviated transcription (Latin):
idõ respiciendum semꝑ ẽ. ad eum qui dix̃. oͥo uindictam ego retribuam
traria erit illa apłi ipsiꝰ seneiła qutͣ dicit: Ego si hominibꝰ placere uellem. xp̃i
seruus non ec̃m. S qui uitȩ suȩ et moꝵ atq acludm tenet libram ut non
possit abullo hominum rep̃hendi iste bona coram hominibꝰ ꝓuidet.S et¬

Expanded text:
ideo respiciendum semper est ad eum qui dixit: Mihi vindicta et ego retribuamideo respiciendum semper est ad eum qui dixit: Mihi vindicta et ego retribuamtraria erit illa Apostoli sententia quae dicit: Ego si hominibus placere vetlem, Christi servus non essem , sed qui vitae suae morum et actuum ita tenet libram, ut non possit ab ullo homine reprehendi, iste bona coram omnibus hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos. hoc ẽ. consuescere imitari cum qui cum informa dei eẽt. formam
serui suscepit. et humiliauit se usq ad mortem. Nolite eẽ. prudentes
tia stultꝰ est. Nec potest ueram sapientiam dei scire: qui suam stulticiã
quasi sapientiam colit. Deniq insuꝑioribꝰ hanc fuisse incredulitatis
causam uidȩis ipse paulus edocuit: dicens de eis. Quia ignorantes dei
iusticiam et suam iusticiam querentes statuere. usticiȩ dei non sunt
subiecti. Sic gͦ et qui apud semetipsũ sapiens ẽ: non potest eẽ. sapiens
apđ dĩ. Nulli mallum ꝓ malo reddentes. Si malum inferre petcart
est. et reddere malum non ut qͥbꝰdam uidet᷑ uistumẽ. s simile peccatũ
est. Aut ut ego arbitror etiam grauius. Nam ille qui malum pͥor intulit
non sensit malum eẽ. qđ faceret: qui aut̃ reddidit malum. co ipso quo
adulciscendũ ẽ motꝰ ẽ. confessus ẽ. sensisse se malum eẽ. qđ reddidit: et

Expanded text:
ad eos, hoc est, consuescere imitari eum, qui cum in forma Dei esset, formam ad eos, hoc est, consuescere imitari eum, qui cum in forma Dei esset, formam servi suscepit, et humiliavit se usque ad mortem . Superbia tia stultus est. Nec potest veram sapientiam Dei scire, qui suam stultitiam, quasi sapientiam, colit. Denique in superioribus hanc fuisse incredulitatis causam Judaeis, ipse Paulus edocuit, dicens de eis: Quia ignorantes Dei justitiam et suam quaerentes statuere, justitiae Dei non sunt subjeapud Deum. Nulli malum pro malo reddentes. Si malum inferre peccatum est, et reddere malum, non ut quibusdam videtur justum est, sed simile peccatum est, et ut ego arbi, forsitan non sensit malum esse quod faceret. Qui autem reddit malum, eo ipso, quo ad ulciscendum motus est, confessus est sensisse malum esse quod reddit, et
Abbreviated transcription (Latin):
conuertit᷑ ad penitentiam et errorem suum lacrimis lauat: siquisetiam
ingemiscit in habitaculo isto positꝰ et ad xp̃m redire defiderat et scm̃
desidium lacrimarũ ꝓfusione lauatur. Iungamꝰ cum talibꝰ lacrimas
pęnitentiam oꝑatur. Id ipsum inucem sentientes. Sermo iste non na¬
tura sui.s interp̃tatione obscurior factꝰ est. Hoc ẽ. enim qđ dic̃ ut
ita de fratre sentiamꝰ ut de nob ipsis: et ita uelimꝰ ꝓximo sicut et nob̾
uolumꝰ. Ut et dñs in cuangłio dixit. Quȩ uultis ut faciant uob homi¬
nes. eadem et uos facite illis. Non alta sapientes: s humilibꝰ consentien-¬
tes. Suꝑbiam ꝑ omnia refugiendam docet: hoc enim dicit alta sentire.
Et merito suꝑbia fugienda ẽ. cum scriptura dicat. Quia initium disce¬
dendi adõ suꝑbia ẽ. Bene aut̃ uno sermone institutionem humilitatis
exposuit. Consentire enim humilibꝰ et amare humiles. atq inclinare se

Expanded text:
convertitur ad poenitentiam et errorem suum lacrymis lavat, si quis etiam convertitur ad poenitentiam et errorem suum lacrymis lavat, si quis etiam ingemiscit in habitaculo isto positus, et ad Christum redire desiderat, et sanctum desiderium lacrymarum profusione lavatur. Jungamus cum talibus, lacrymas poenitentiam operatur. Id ipsum invicem sentientes. Sermo iste non natura sui, sed interpretatione obscurior factus est, hoc est enim quod dicit: ut ita de fratre sentiamus ut et de nobis ipsis. Et ita velimus proximo, sicut et nobis volumus, ut et Dominus in Evangelio dixit: Quae vultis ut faciant vobis homines, eadem et vos facite illis. Non alta sapientes, sed humilibus consentientes. Superbiam per omnia fugiendam docet, hoc enim dicit alta sentire: et merito, superbia fugienda est, cum Scriptura dicit: Quia initium discedendi a Domino, superbia est. Bene autem uno sermone, institutionem humilitatis exposuit, consentire enim humilibus, et amare humiles, atque inclinare se
Abbreviated transcription (Latin):
tulari debeo talibꝰ. qui sciam qđ huimodi gaudia luctꝰ sequit et lacrime.
Intantum et enim non ẽ gaudendum de talibꝰ ut dñs discipłis suis ne m¬
de quidem gaude concesserit. qđ demonia sibi uidebant et̃. subiecta.S
ait eis nolte gaudere quia demonia uob subiecta st̃. s gaudete inquit
quia nomina ur̃a scripta st̃ in libro uitȩ. Et nos gͦ si uideamꝰ ab aliquo ta¬
mꝰ gaudere cum talibꝰ. Q ec siquidem udeamꝰ ab errore conũsum et re¬
lictis ignorantiȩ tenebris ad lucem ueritatis uenisse. remissionem peccatoꝵ
flentibꝰ noncum illis qui flent mortuos suos iubemur. aut qui flent dam¬
na scłaria: scientes qđ huiꝰ scłi tristicia mortem oꝑatur. Non st̃ g lacrimȩ
uingende cum tabb᷑. S cum ilis flendumẽ. de quibꝰ dicit dñs. Bcati qui¬
flent qm̃ ipsi consolabunt᷑. Si qui flent ꝓpectatis suis. si quis pꝰ delictum

Expanded text:
tulari debeo talibus, qui sciam quod hujusmodi gaudia luctus sequantur et lacrymae: tulari debeo talibus, qui sciam quod hujusmodi gaudia luctus sequantur et lacrymae: in tantum etenim non est gaudendum de talibus, ut Dominus discipulis suis ne inde quidem gaudere concesserit, quod daemonia sibi videbant esse subjecta, sed ait eis: Nolite gaudere quia daemonia vobis subjecta sunt, sed gaudete, inquit, quia nomina vestra scripta sunt in libro vitae ; et nos ergo, si videamus ab aliquo tamus gaudere cum talibus; sed etsi quidem videamus ab errore conversum, et relictis ignorantiae tenebris ad lucem veritatis venisse, remissionem peccatoruflentibus. » Non cum illis qui flent mortuos suos jubemur, aut qui flent damna saae cum talibus, sed cum illis flendum est, de quibus dicit Dominus: Bflent, quoniam ipsi consolabuntur . Si qui flent pro peccatis suis, si quis post delicta
Abbreviated transcription (Latin):
de ort suo ꝓferre maledictum: s bene loqui. benedicere. bene p̃cari ut
ex hoc et bom dñi serui. et boni magistri credant᷑ ct̃. discipłi. Sciendum
dicere uł homines uł diceitra quȩ creauerat inuenit᷑: et homines. uł cȩtẽ
crtaturȩ dm̃ benedicere iubentur. S dĩ quidem benedictio aliud mune¬
ris semꝑhis qui ab eo benedicunt᷑ imꝑtit: homines uero dm̃ benedicere ꝓco
ne ꝓmaledictis maledicta reddam. s faciamꝰ qđ ipse de semetipso scribit
ubi dicit: maledicim et benedicimꝰ. Gaudere cum gaudentib flere cum¬
flentibꝰ. habenda c̃. etiam in hoc competens et apta distinctio. Nonenim
quibcunq gaudiis xp̃ianoꝵ gaudia socianda st̃: Net quibcunq fletibꝰ
Latrime nr̃ȩ uingende st̃. Neq enim si uideam gaudere suꝑ quęstu pecu¬
nie aut possessionum latitudine. aut sȩcularis honoris eminentia congra¬

Expanded text:
de ore suo proferre maledictum, sed bene loqui, bene dicere, bene precari, ut de ore suo proferre maledictum, sed bene loqui, bene dicere, bene precari, ut ex hoc et boni domini servi, et boni magistri credantur esse discipuli. Sciendum a quae creaverat invenitur, et homines vel caeterae creaturae Deum benedicere jubentur: sed Dei quidem benedictio aliquid muneris semper his qui ab eo benedicuntur impertit, homines vero Deum benedicere, pro  maledictis maledicta reddamus, sed faciamus quod ipse de semetipso scribit, ubi dicit, maledicimur et benedicimus . Gaudete cum gaudentibus. Habenda est etiam in hoc competens et apta distinctio, non enim quibuscunque gaudiis, lacrymae nostrae jungendae sunt. Neque enim si videam gaudere aliquem super quaestu pecuniae, aut possessionum latitudine, aut saecularis honoris eminentia, congra
Abbreviated transcription (Latin):
picit ea quȩ uident᷑. s ea quȩ non uidentur Expectat: et quiscit quia ñ
sunt condigne passiones huiꝰ temporis. ad futuram głam quȩ reuelabit᷑
in nob̾. Idem ipse et intribulatione pacienserit. quia tribulatio patien-¬
tiam oꝑatur: pacientia ꝓbationem. ꝓbatio spem: si tam̃ sermonem qui sub¬
sequit᷑ impleamꝰ. idestꝰ orationi instantes. In quo enim non sufficit huma¬
cantes. Memini in latinis exemplariis magis haberi memoriis scõꝵ cominu-¬
nicantes: uerum nos nec consuetudine turbamꝰ. nec ueritati p̃uidicamꝰ: maxi¬
non quasi stipem indigentibꝰ. p̃bere. s consensum nr̃m cum ipsis quodam¬
modo hab̾e commnune : et meminisse scõꝵ siue in collectis solemnibꝰ. siue
nẽ ex tratectum iaccant. Recordare loth. et inienies qđ non illũ ospites
s ipse quesierit ospites. Et hoc erat ospitalitatem sectari. Benedicite: et no
tum: os quoq ipsum discipłoꝵ. linguamq componit. Non uult credentes xp̃o

Expanded text:
picit ea quae videntur, sed ea quae non videntur exspectat, et qui scit quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis ; idem ipse et in tribulatione patiens erit, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem , si tamen sermonem, qui subsequitur, impleamus, id est, « orationi instantes; » in quo enim non sufficit humas sanctorum communicantes. Memini in Latinis exemplaribus magis haberi: memoriis sanctorum communicantes, verum nos nec consuetudine turbamur, nec veritati praejudicamus, maxidicit, non quasi stipem indigentibus praebere, sed censum nostrum cum ipsis quodammodo habere communem, et meminisse sanctorum sive in collectis solemnibus, sive ne extra tectum jaceant. Recordare Lot, et invenies quod non illum hospites, sed ipse quaesierit hospites , et hoc erat hospitalitatem sectari. Benedicite persequtum, os quoque ipsum discipulorum, linguamque componit. Non vult credentes Christo
Abbreviated transcription (Latin):
sum instantes. Ordinat quidem ꝑ hȩc paulus çccłam dei: ut nichilac¬
uersus principes et potestates słi gerens. ꝑ quietem et tranquillitait̃
uitȩ. opꝰ uisticiȩ et pietatis exerceat. Si enim ponamꝰ uerbi grã creden¬
tes xp̃o potestatibꝰ scłi non cẽ. subicctos. tributa non redđe. Nec uec¬
tigalia pensitare. nulli timorẽ. Nulli honorẽ defferit: nonne ꝑ hȩc rec¬
toꝵ et pͥncipium merito insemetipsos arma conũterent: et ꝑsequuto¬
res quidem suos excusabiles. semetipsos uͦ culpabiles facerent: Non enĩ
iam fidei. s contumaciȩ causa impugnari uidentur: et ecc̃cis causa quidem
mortis digna. meritum uͦ mortis indignum. Het gͦ paulus ꝑimmensam
cum. Cui uectigal. uectigal. Cui timorẽ timorem. Cui honorem. hono¬
rem. Nemini quicqͣm debeatis. nisi ut inincem diligatis. Puto tam̃ qđ

Expanded text:
siderent. Ordinat quidem per haec Paulus Ecclesiam Dei, ut nihil adversi principibus et potestatibus saeculi gerens, per quietem et tranquillitatem vitae, opus justitiae et pietatis exerceat. Si enim ponamus, verbi gratia, credentes Christo potestatibus saeculi non esse subjectos, tributa non reddere, nec vectigalia pensitare, nulli timorem, nulli honorem deferre; nonne per haec rectorum et principum merito in semetipsos arma converterent, et persecutores quidem suos excusabiles, semet ipsos vero culpabiles facerent? Non enim iam fidei, sed contumatiae causa impugnari viderentur, et esset iis causa quidem mortis digna, meritum vero mortis indignum. Hoc ergo providens dicittum; cui vectigal, vectigal; cui timorem, timorem; cui honorem, honorem; nemini quicquam