comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quoddam & saluberrimũpe¬
nitentie nob̾ contulit remediũ
ad quodnos & ꝑ propheticã
& ꝑpeuangeli cam hortatur
in differenter currereadmo¬
nitionem Clamatenim¬
t isaias propheta. Querite
dñm duminueni ripotest.¬
& inuo cateeum dum ꝓpeest
Derelinquat impius ui amsua

Expanded text:
quoddam et saluberrimum poequoddam et saluberrimum poenitentiae nobis contulit remedium; ad quod nos per propheticam et evangelicam hortatur indifferenter currere admonitionem. Clamat enim Isaias propheta: Quaerite Dominum dum inveniri potest, invocate eum dum prope est. Derelinquat
Abbreviated transcription (Latin):
nec in merito: quippe ut qui alie¬
nis peccitis ob noxisunt. Alio¬
rum deportatione & respon¬
sione a preuaricatione orq¬
ginalis noxae ad soluantur
quatenus erutidepotes tate
tenebrarũ in regnum dñi
sui trens ferantur
Sum mopere procurrndum
est siue parentibus siuebis
quieos de sacro fontis laua¬
oro susceperint ut cumad
intelligibilem aetatem ꝑue¬
nerint. & fidei & baptismatis
dono instruantur Vt sĩfor¬
telatius &uberius in sensũ di¬
uina rum scriptunt rum ꝓfice¬
re aut noluerint. Aut ne qui¬
uerint saltim fidei sacrec¬
cessa riopaernteN⁊iae secundus
SIT BADTIS MUS
OROPITIATIODIUI¬
no nosper baptis mi gratiã
a primi hominis reatu ab sol¬
uit & defilinis ꝑditionis
fili os fecit saluationis & de
filiis alienis filios fecit
adoptionis. Vndeiam
superius dictum estꝰ sed quia
postbaptis mum multa ad¬
misimus & unmultis conlap¬
sisumus & idem baptismus
nullo pacto iteraripotest
eadem ꝓpitia diuinitas

Expanded text:
nec immerito: quippe ut qui alienec immerito: quippe ut qui alienis peccatis obnoxii sunt, aliorum deportatione et responsione a praevaricatione originalis noxae absolvantur, quatenus eruti de potestate tenebrarum, in regnum Domini sui transferantur, summopere procurandum est, sive parentibus, sive his qui eos de sacro fontis lavacro susceperint, ut cum ad intelligibilem aetatem pervenerint, et fidei et baptismatis o instruantur: ut si forte latius, uberiusque in sensu divinarum Scripturarum proficere aut noluerint, aut nequiverint, saltem fide Trincessario poenitentiae secundus sit baptismus. Propitiatio divina nos per baptismi gratiam a primi hominis reatu absolvit, et de filiis perditionis filios fecit salvationis, et de filiis alienis filios fecit adoptionis, unde etiam superius dictum est. Sed quia post baptismum multa amisimus, et in multis collapsi sumus, et idem baptismus nullo pacto iterari potest, eadem propitia divinitas
Abbreviated transcription (Latin):
RIN ET FIDEISACRAMTOEISAPNSMATIS
est ut beatus ait agustinus
ecclesia xp̃i In qua idcirco
discitur beneuiuere ut ꝑueni¬
at᷑ ad semper uiuere. Ergo
quicũq in scola hui sunt disci¬
magisterio humiliter collo
submit taent necesse est IN
hac quippe scola multimod a
sanȩ fidei discunt᷑ precepta
Quȩcum multa sint & abuno sa¬
pientiae fonte ꝓfluant . & par¬
uulos in aꝑtis. magnos exerce¬
ant in obscuris : oport& ut
precepta discerequeuN
Humiliora interim discere sata¬
gant. donec adiuuante diuma.
miscricordia altiore ꝑcipere
ualeant. Un de & dñsinmon¬
te discipulos doc& Incãpestri¬
bus turbas pascit INpri¬
mordionamque sc̃ẽdĩ eccłe
Nonbaptizabantur nisi primũ
instructi fuis sent & fide sõe
trinitatis & mysterio sacro¬
sc̃ibaptis mactis Nuncaeũt
quia nomenx p̃iubiq: poll&
& paruuli dexp̃ianis paren¬
tib nati ad ꝑcipiendã baptis¬
matis gnatiam nec dũ loquen¬
tes in cunctanter deportantut:

Expanded text:
rint et fidei sacramento, et baptismatis rint et fidei sacramento, et baptismatis est, ut beatus ait Augustinus, Ecclesia Christi, in qua idcirco dicitur bene vivere, ut perveniatur ad semper vivere. Ergo quicunque in schola hujus sunt discimagisterio humiliter colla submittantur necesse est. In hac quippe multimoda sanae fidei discuntur praecepta; quae cum multa sint, et ab uno sapientiae fonte profluant, et parvulos in apertis, et magnos exerceant in obscuris, oportet ut praecepta discere queunt, humiliora interim discere satagant: donec adjuvante divina misericordia altiora percipere valeant; unde et Dominus in monte discipulos docet, in campestribus turbas pascitmordio namque sanctae Dei Ecclesiae non baptizabantur nisi primum instructi fuissent, et fide sanctae Trinitatis, et mysterio sacrosancti baptismatis. Nunc autem quia nomen Christi ubique pollet, et parvuli de Christianis parentibus nati, ad percipiendam baptismatis gratiam necdum loquentes incunctanter deportantur:
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ꝑinpositionem manuum
apostolorum Creden dum
uero est quia si cut baptismatis
& corporis & sanguinis dominici
sa crrmenta quae ꝑsacerdotum
ministeria uisibiliter fiunt
& per dñm in uisi bi liter conse¬
craentur: It animirum & sp̃s
sc̃i grartia quaeperinpositio¬
nem manuum & ministeriũ
Ad minis tractur episcoporũ.
fi delibus inuisibi li tertribuat᷑
ur autem non a pres biteris
sed ab ep̃ĩs a posto lorum suc¬
ces soribus credentiũ frontes obꝑ
cipiendũ sc̃ĩ sp̃s donũ sacro chris¬
mate signent᷑ : Sc̃s papa in no¬
centi indecreta lib suis ple¬
ms sime scribit Adquem
locum curiosae diligent̃q
s ei re uolentem mitto inre¬
missisitaq documentis plenis¬
sime ꝑdoc& nequaquã a fidelibus
tantidoni ꝑceptio neglegerit̃ dif¬
ferenda sed potius remoto topore
neglegentiae itacũ magna animi
auiditate & deuctione petenda
& ꝑcipienda Nequod absit
sine ipsius donimunere quisre¬
b. humanis eximatur
ADINTEL LICIBILEM AETATẼUENE¬

Expanded text:
per impositionem manuum apostolorum. Credendum vero est quia sicut baptismatis, et corporis, et sanguinis Domini sacramenta, per sacerdotum mysteria visibilia fiunt, et per Dominum invisibiliter consecrantur, ita nimirum Spiritus sancti gratia per impositionem manuum, ministerium administratum episcoporum fidelibus invisibiliter tribuatur. Cur autem non a presbyteris, sed ab episcopis, apostolorum successoribus, credentium frontes ob percipiendum sancti Spiritus donum sacrosancto chrismate signentur, sanctus papa Innocentius in Decretalibus suis, plenissime scribit: ad quem locum curiose diligenterque scire volentem mitto. Praemissis itaque documentis plenissime praedocetur nequaquam a fidelibus tanti doni perceptio negligenter differenda, sed potius remoto torpore negligentiae, cum magna animi aviditate et devotione petenda et percipienda; ne quod absit sine ipsius doni munere quis rebus humanis eximatur.ad intelligibilem aetatem vene
Abbreviated transcription (Latin):
nes acuiles carnes abicere quopof sinta¬
lus ñ solũ carnibus sed &iã delicatios¬
bus acpntetiosi oribus sua suo luptates
explere. Cumsicut suprriã patuit ñ ali¬
quarũ carnium quaeu sui huma nocon¬
cessesunt nobis naturae dampnandȩsint
qua sds̃ instituit. sed carnales concupis¬
centiae fugiendae quas sensuicarnis
diabolus introduxit. Illi autẽ quipar¬
tio res uideriuo lunt & gloriam sibue¬
lut de absturentiȩ districtionecon¬
qui runt sicabõnibus animalibus
iudi cant temperandum ut perae¬
grinis pomis ac sorbis poculis delica¬
tis. ceterisque aliis in manem suicor¬
porisim pleant appetitu m. cũ spiri¬
talis abstinentia nonali quorum ci¬
borum usum sed desiderium suade¬
at conpescendum. et illi magis
parsimoniae serui recensendi sint. quisi¬
binonaliquorũ rerũ ꝑceptiones sed
delectationescor poris inter dicunt
Illiquoq qui negata sibiuini ꝑceptio¬
nediuersorum poculorũ potionibus in¬

Expanded text:
nes ac viles carnes abjicere, quo possint anes ac viles carnes abjicere, quo possint aliis non solum carnibus, sed etiam delicatioribus ac pretiosioribus suas voluptates explere, cum, sicut supra jam patuit, non aliquarum carnium quae usui humano concessae sunt, nobis naturae damnandae sint, quas Deus instituit; sed carnales concupiscentiae fugiendae, quas sensui carnis diabolus introduxit. Illi autem qui parciores videri volunt, et gloriam sibi velut de abstinentiae districtione conquirunt, sic ab omnibus animalibus judicant temperandum, ut peregrinis pomis, ac sorbis poculisdelicatis, caeterisque aliis immanem sui corporis impleant appetitum, cum spiritalis abstinentia, non aliquorum ciborum usum, sed desiderium suadeat compescendum. Et illi magis parcimoniae servire censendi sunt, qui sibi non aliquarum rerum perceptiones, sed delectationes corporis interdicunt. Illi quoque qui, negata sibi vini perceptione, diversorum poculorum potionibus in
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ñ proaebri&ate. sed tantũ procor¬
poris salute ꝑcipiunt nechor eis of¬
fert uoluntas. sed ꝑmit tit infirmi¬
tas quae si defuerit aumo est absti
mũ sustentat. sanũ corpus incen¬
dat . qm̃ quidẽ uino uti&u sui habe¬
re oleũ nullus dixerit esse peccittũ
sed haec ideo ñ debem̾carni desideranti
presta re. necũ illi licita concedere coe¬
perim poscatinlicita: & si biobse¬
quentes in mĩmis. inflagitia punien¬
da cõpellat. acnaturalior dine ꝑt̾¬
bato ñ spĩu corpus. sed sp̃s corpori
domi nantides euiatꝰ. Itẽ idẽ postpaua:
acterumn siuquad rupedibus abstinentes. fasuanis
alitibus capsis acque pauonib: uel alis auibus
practiosis aucpiscibus ꝑ fruintur. nocimi¬
hiuidentur resecare delectationes suicor¬
poris. sed mutare : necpro abstinentia sed
uel ut pronescio qua in munditia uel
certe quoduerius est pro stomachi nau¬
xiantis teneritudine delicata illas cõmu¬

Expanded text:
num non pro ebrietate, sed tantum pro cornum non pro ebrietate, sed tantum pro corporis salute percipiunt. Nec hoc eis offert voluntas, sed permittit infirmitas, quae si defuerit, a vino est abstinmum sustentat, sanum corpus incendat: quoniam quidem vino uti, et usui habere oleum, nullus dixerit esse peccatum, sed haec ideo non debemus carni desideranti praestare, ne cum illi licita concedere coeperimus, poscat illicita; et sibi obsequentes in minimis, in flagitia punienda compellat; ac naturali ordine perturbato, non spiritui corpus, sed spiritus corpori dominanti deserviat. » Et post pauca: « Caeterum si a quadrupedibus abstinentes, phasianis alitibus, capris, atque pavonibus, vel aliis avibus pretiosis, aut piscibus perfruantur, non mihi videntur resecare delectationes sui corporis, sed mutare; nec pro abstinentia, sed velut pro nescio qua immunditia, vel certe, quod verius est, pro stomachi nauseantis teneritudine delicias illas commu
Abbreviated transcription (Latin):
perdio ne uilium continebunt: quicibis
neclautioribus uolunt carneluxorian¬
te dis solui. Nec distentione uentrisiu¬
libus onerar quando abstinente siu¬
rinec deliciosi soleant essenec auidi
Iam deuino ab stinen do uel pertipien¬
do quid dicam undesc̃sa postolus cer¬
tam fixit regulam dicens. Nolitemae¬
briariuino in quo est luxoria: quasi di¬
ceret. Liuxoriam facit & nutrit uiniper¬
ceptio nima non natura: & propterea
anonuos utiuino sedin ebr ari prohi¬
beo quando quidem infirmum sco ma¬
chum modera tususus uinicon¬
fortat aebrietas a numum cor¬
ouque debibitat ⁊ Demi que tinot¬
Seo suo discipulo qui se longe abs¬
tinentiaẽ districtione iam frege¬
rat & stomachum suumaquȩ ꝑ¬
teptione corruperat. modicouino
utidebere p̃cepit dicens holiad¬
hunc aquã bibere. sed modi co uno
utere propt̃ stomachũ tuũ & frequen¬
testuas infirmitates: acꝑ hoc nihil
contra abstinenti am faciunt. quiui¬

Expanded text:
perceptione vilium continebunt, qui cibis perceptione vilium continebunt, qui cibis nec lautioribus volunt carne luxuriante dissolvi, nec distentione ventris vilibus onerari, quando abstinentes viri nec deliciosi soleant esse, nec avidi. Jam de vino abstinendo vel percipiendo quid dicam? Unde sanctus Apostolus certam fixit regulam dicens: « Nolite inebriari vino, in quo est luxuria , » quasi diceret, Luxuriam facit, et nutrit vini perceptio nimia, non natura, et propterea non vos uti vino, sed inebriari prohibeo, quandoquidem infirmum stomachum moderatus usus vini confortat, ebrietas animum corpusque debilitat; denique Timotheo suo discipulo, qui se longe abstinentiae districtione jam fregerat et stomachum suum aquae perceptione corruperat, modico vino uti debere praecepit, dicens: « Noli adhuc aquam bibere sed modico vino utere propter stomachum tuum et frequentes tuas infirmitates . » Ac per hoc nihil contra abstinentiam faciunt qui vi
Abbreviated transcription (Latin):
suae prodesiderio. sed ꝓsustentande
uitae neces sita te ꝑcipiunt Certe qđ
nec delitiae quelib& siabsque deside¬
ro ꝑcipiantur officiant. & uilescibi
plerũ que a bstinentia ꝑfectum si ap¬
petenter accipiant᷑ inpediunt: hinc
est quod sc̃s dauid aquȩ in seconcupis¬
centiam castigauit atque eamsibia
suis oblatamne desi derosuo ex easa¬
tis facere uideretur effudit & scõ
heliae perceptio carnium ñ concu¬
pitinon nocuit Vndedatur intelligit
quodueniciter abstinentes escarñ nonna¬
turos sed concupiscentias damnent. hacuo¬
luptates suas desiderati cibi uel potus
abusione morti ficent Quiautẽnon
solumae qual itate sed & iamaquanti¬
tate ciborum cupiunt abstinere. Ni¬
hi laliud student nisuit quantũ stoma¬
cho reficiendo ac fami eximendȩ satises
suos ad petit᷑ auiditate ꝑcipiendi sed con¬
primant. atque eis ñ saturitas edendi siñe
fatiat sed uoluntaf quiatamacupidi¬
tate pretiosorum ciborũ quamanimia

Expanded text:
suae pro desiderio, sed pro sustentandae suae pro desiderio, sed pro sustentandae vitae necessitate permittunt, certi quod nec deliciae quaelibet, si absque desiderio percipiantur, officiunt, et viles cibi plerumque abstinentiae profectum, si appetenter accipiantur, impediunt. Hinc est quod sanctus David aquae in se concupiscentiam castigavit, atque eam sibi a suis oblatam, ne desiderio ex ea satisfacere videretur, effudit, et sancti Eliae perceptio carnium non concupita non nocuit. Unde datur intelligi quod veraciter abstinentes escarum non naturas sed concupiscentias damnent, ac voluntates suas desiderati cibi vel potus abusione mortificent. Qui autem non solum a qualitate, sed etiam a quantitate ciborum cupiunt abstinere, nihil aliud student, nisi ut quantum stomacho reficiendo ac fami eximendae  Forte suos appetitus a viditate percipiendi, sed comprimant, atque eis non saturitas edendi finem faciat, sed voluntas, quia tam a cupiditate pretiosorum ciborum quam a nimia
Abbreviated transcription (Latin):
uica libus caput ponentis excipit᷑
cũ correptionis duritia peccanti subtra¬
hitur eique mollities fauoris adhibe¬
tur. ut inerrore mollit̃ iaceat quõm
nulla asperitas contradictionis pul¬
sat hi autem quiinperitos aut adla¬
tores animarum suarum medicosquae¬
runt uana secunta scipsos deci piunt
Ad hoc nẽ peta les quereresolentut in peni¬
tendo poene ni bhi lad flictionis corpuseoꝵ
sentiat. Priresesum cum prrefactus papa
gregorius dicat. Caro l&unos trax̃
adculpam ad flicta reducatadueniã.
Porro de abstinentia cui quidam peniten¬
tes discrece & lauda bilit̃ quidã uere
indiscrece : & neglegent̃ sesubdereso¬
lent. prosperisententia haec est mẽ¬
bra inquit sua quȩ sunt suꝑ terrã morti¬
ficant. quando in solenscor pusi eiunio¬
rũ continuatione castigant. quando in
tra neces sarium modũ suum tẽpaerant
cibis moderata districtione suspenduns
Sed&iã inipsi scõmunibusni hil carnes

Expanded text:
vicalibus caput ponentis excipitur, vicalibus caput ponentis excipitur, cum correptionis duritia peccanti subtrahitur, eique mollities favoris adhibetur, ut in errore molliter jaceat, quem nulla asperitas contradictionis pulsat. » Hi autem qui imperitos adulatores animarum suarum medicos quaerunt, vana securitate se ipsos decipiunt. Ad hoc nempe tales quaerere solent, ut in poenitendo pene nihil afflictionis corpus eorum sentiat: praesertim cum praefatus papa Gregorius dicat: « Caro laeta nos traxit ad mortem, afflicta reducat ad veniam. » Porro de abstinentia cui quidam poenitentes discrete et laudabiliter, quidam vero indiscrete et negligenter se subdere solent, Prosperi sententia haec est: « Membra, inquit, sua, quae sunt super terram, mortificant, quando insolens corpus jejuniorum continuatione castigant; qutra necessarium modum suum temperant acibis moderata districtione suspendunt, sed etiam in ipsius communibus nihil carni
Abbreviated transcription (Latin):
renitit᷑uul nis corporis ñ illudminu¬
it sed magis plerũq increm̃tũ ei addit.
rũ languori bus mederi uideriuult
quia his congruame di cam̃ta nescit
ad hibere eosdẽ languorescredit᷑ qđ ã¬
modo incre m̃tare Detalib inquit
que ñ uiuebant & mortificabaNanimas
quȩ ñ moriebant᷑ Sunt &ĩa pleriq
spiritales medici. qui medendianimarũ
uul nera habent scientiã. sed auta mons
ꝓprii aut adulationis causa errataeorũ
qui sibi confessionẽ peccatorũ suorũ
faciunt saluberri mȩ penitentiȩngore
ferire refugiunt. De quib rursus dñs
puluillos subomni cubi toman: & faciut
ceruicalia sub capĩteumuerse aecatis ad
capienda sanimas. hunclocũ papagrego¬
ri inlibro pastorali ita exponit. Puluillus
quippe subomni cubitomanus ẽ ponere
cadentes a sua rectitudine anima satq:
in huius mundi sedelectationes recli¬
nantes blanda adulatione refoue¬
re : Quasienim piello cubitus uelcer¬

Expanded text:
re nescit vulnus corporis, non illud minure nescit vulnus corporis, non illud minuit, sed magis plerumque incrementum ei addit: rum languoribus mederi videri vult, quia his congrua medicamenta nescit adhibere, eosdem languores creditur incrementare. De talibus inquitquae non vivebant: et mortificabant animas quae non moriebantur . Sunt etiam plerique spiritales medici, qui medendi animarum vulnera habent scientiam, sed aut amoris proprii, aut adulationis causa errata, qui sibi eorum confessionem peccatorum suorum faciunt, saluberrimae poenitentiae rigore ferire refugiunt. De quibus rursus Domipulvillos sub omni cubitu manus: et faciunt cervicalia sub capite universae aetatis ad capiendas animas . Hunc locum papa Gregorius in libro Pastorali ita exponit: « Pulvillus quippe sub omni cubitu manus est ponere, cadentes a sua rectitudine animas, atque in hujusmodi se delectatione reclinantes blanda adulatione refovere: quasi enim pulvillo cubitus, vel cer
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiam gerunt sinulla interueruat
egritudo Li. feria. antepascha eis re¬
mittendum romanȩ ecdesie consuetudo
demon stra. Cecerum depon¬
dere estimando delictorum: sacer¬
dotis est iudicare ut adtendat ad
confessionẽ penitentis & ad fletꝰ¬
ad que lacrimas corrigentis actum
Iube redimitti. cũ uiderit congruã
satis factionẽ : sa ne siquis inegritu¬
dine inciderit ad queusque ad desperati¬
onem deuenerit. ei estante tẽpus pasce
relaxandũ ne desaeculo absq. commu¬
mone discedat. Illud & iã minime prae¬
tereundũ est: qđ quidam peccatorũ suorũ
conscii inperitis animarũ sua rũ medicos
expetunt ut sibi aduotũ suũ penitentie
tẽ pora inponant: Et pepte sid circodebi¬
nant nea usterius penitentiȩ eo sꝰ đicant.
si eni pentus medicus ad morbos corporis
pellendosquaeritur: Quanto magis mȩ¬
dicus ani me peritis simqͣ rendus est
Vtergo artis medicinȩ nescius dũcura¬

Expanded text:
nitentiam gerunt, si nulla interveniat nitentiam gerunt, si nulla interveniat aegritudo, quinta feria ante Pascha eis remittendum Romanae Ecclesiae consuetudo demonstrat. Caeterum de pondere aestimando delictorum sacerdotis est judicare, ut attendat ad confessionem poenitentis, et ad fletus et lacrymas corrigentis, ac tum jubere dimitti, cum viderit congruam satisfactionem. Sane si quis in aegritudinem inciderit, atque usque ad desperationem devenerit, ei est ante tempus Paschae relaxandum, ne de saeculo absque communione discedat. »  Illud etiam minime praetercundum est, quod quidam peccatorum suorum conscii, imperitos animarum suarum medicos expetunt, ut sibi ad votum suum poenitentiae tempora imponant; et peritos idcirco declinant, ne austerius poenitentiae eos addicant. Si enim peritus medicus ad morbos corporis pellendos quaeritur, quanto magis medicus animae peritissimus quaerendus est? Ut ergo artis medicinae nescius, dum cura
Abbreviated transcription (Latin):
sac iacelebratio fuerit adimple¬
ta illi cõmunionem eĩ ꝑcipientes
Cũ gemitu & lam̃tatio nesem&¬
ipsos int̃ram prost̃nunt :
ad quos concurrens ep̃s & ipse
cũ lacrimis & genitu spintali
prosternit᷑ & omnis ecclesiae
plebs flecibus inundat᷑ : Posthoc ħ
facta oratione. dimittit omnes
at illia fflictionibus sponte ua¬
cantes: autieiuniis. aut abstinen¬
tia lauacri aut sus pensio necibo¬
rũ aut rebus aliisquaetubent᷑
expectant Cõmune tẽpus qđ de¬
cernit ep̃s. Constituto uero tẽpo¬
re uelut qđdã debitũ ex soluentes:
afflictione pecca tocurati. cũ populo
cõmunio ñi participantur. Haecer go
antiquit romani pontisices usque ad nr̃m
conseruauer̃ tempꝰ. Qualiter autem
& quando penitentes ad suscipiendam
corporis & sangiunis dñi gratiam acce¬
dere debeant in nocentius papa in decre¬
talibus suis plenissime docet ita scribens
Depoenitentibus autem quisiue ex graui¬
oribus commissis. siue ex leuioribus pae¬

Expanded text:
sacra celebratio fuerit adimplesacra celebratio fuerit adimpleta, illi communionem non percipientes, cum gemitu et lamentatione semetipsos in terram prosternunt, ad quos concurrens episcopus, et ipse cum lacrymis et gemitu spiritali prosternitur, ut omnis eccplebs fletibus inundatur. Post hoc afacta oratione, dimittit omnes. At illi afflictionibus sponte vacantes, aut jejuniis, aut abstinentia lavacri, aut susrum, aut rebus aliis quae jubentur, exspectant commune tempus quod decernit episcopus. Constituto vero tempore velut quoddam debitum exsolventes afflictionem, peccato curati cum populo communionem participantur. » Haec ergo antiquitus Romani pontifices usque ad nostrum conservaverunt tempus. Qualiter autem et quomodo poenitentes ad suscipiendam corporis et sanguinis Domini gratiam accedere debeant, Innocentius papa in Decretalibus suis plenissime docet, transcribens: « De poenitentibus autem, qui sive ex gravioribus commissis, sive ex levioribus poe
Abbreviated transcription (Latin):
ñ deoccultis sed demanifes tis crimi¬
nib dicta sint. quaedum publice
admit tunt᷑. publica penitentie
satis factione diluant᷑ neces seest.
Qualit̃ autẽ in his occidenta lib
Ipartibus antiquitus erga peni¬
tentes mosseruabatur in hastori¬
a ecclesiastica triꝑtita soromenuf
ita scribit: quõ omnino inquid non peccare
diuinum & ultrahumanamnaturameẽ
cognosaitur Pec cantibus aut̃. & pe¬
nitentiã a gentibus ueniam dñs dari
precepit. qui uero con siteri re fugiunt
maius peccatorum onusadqui runt.
ficibus ut uelud intheatro sub testi¬
monio ec clesiastici. populi delicta
pandantur at ad hał causã prbm̃
bone conuersationis. seruantẽ.q:
secretũ acsa pientẽ uirum statue¬
runt. Ad quẽ accedentes huquide¬
linquebant delicta ꝓ priafatebanT
talibus seruatur ȩc clesus. & ma¬
xime apu dromam. ubi & ĩã
lo cuscer tus est penitentum
stant enimrei &uelut in lamen¬
tationibus constituti Dũ enim

Expanded text:
non de occultis, sed de manifestis criminon de occultis, sed de manifestis criminibus dicta sunt, quae dum publice admittuntur, publica poenitentiae satisfactione diluantur necesse est. Qualiter autem in his Occidentalibus partibus antiquitus erga poenitentes mos servabatur, in Historia ecclesiastica tripartita Sozomenus transcribit: « Quoniam omnino, inquit, non peccare divinum, et supra humanam naturam esse cognoscitur, peccantibus autem et poenitentiam agentibus veniam Deus dari praecepit; qui vero confiteri refugiunt, majus peccatorum onus acquirunt ficibus ut velut in theatro sub testimonio ecclesiastici populi delicta pandantur. Et ad hanc causam presbyterum bonae conversationis servantemque secretum, ac sapientem virum, statuerunt, ad quem accedentes hi qui delinquebant, delicta talibus servatur ecclesiis, et maxime apud Romam, ubi etiam locus erectus est poenitentium. Stant enim rei et velut in lamentationibus constituti; dum enim
Abbreviated transcription (Latin):
quod ual de formido lo sumest
recesserit : Etidciramulti sdiuer¬
poris xp̃ianus hodie authomici¬
dium. aut aliud aliquod crimead¬
miserit: quia huiuscemo di peni¬
tentia non plectitur crascon uen¬
tui fidelium in reuerenter seadiun¬
gere nonueretur. Etͥdeo eccͥe siã cui
penitendo satis facere debuit. scanda¬
li zare conuincit᷑: solent eñ aut pub¬
lice aut tacite intrase aduersus hu¬
usmodi dicere: ointer fector ofla¬
gitiose heriilluo & illudadmis isti &¬
S hodie collegionostro sanguine proximi¬
tui cruentatis manibus te in pudenter
inseris &t quod maioris est inpudent iae
nobiscum participare nontrepidas.
ex ꝑtus sum. Cumigit᷑ tẽpora
penitentiae idcirco sint constituta
ut satis faciat penitens ecclesia eqũã
peccando lesit nescio a nille peni¬
tentiã digne agat. quiecclesiam quã
primũ pecca̾ dõ lesit postea tã in pu¬
denti cõsortio in sui mur mu rationẽ
& detractionẽ deuenire cõpellit: haec

Expanded text:
quod formidolosum est, quod formidolosum est, recesserit. Et idcirco a multis diverporis Christianus hodie aut homicidium, aut aliquid aliud admiserit; quia hujuscemodi poenitentia non plectitur, ideo cras conventui fidelium irreverenter se adjungere non veretur. Et ideo Ecclesiam, cui poenitendo satisfacere debuit, scandalizare convincitur. Solent enim aut publice, aut tacite, intra se adversus hujusmodi dicere: o interfector! o flagitiose! heri illud et illud admisisti; et hodie collegio nostro, sanguine proximitui cruentatis manibus te impudenter inseris: et, quod majoris est impudentiae, nobiscum participare non trepidas cexpertus sum. Cum igitur tempora poenitentiae idcirco sint constituta, ut satisfaciat poenitens Ecclesiae, quam peccando laesit, nescio utrum ille poenitentiam digne agat, qui Ecclesiam quam primum peccando laesit, postea tam impudenti consortio in sui murmuratione et detractione devenire compellit. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
liminibus ecclesiae coetuq
fideliu marcetur & axp̃icor¬
pore separatur: Quis porro
antiquorum lamenta penitu¬
dinis suscipit ⁊ hisidorus quo¬
que in libro sententia rum. be¬
plorat pec catum paenitens: qm̃
incilicio aspentas & conpunc¬
tio peccatorum. Incinereau¬
ta puluis osteditur mortuo¬
rum &idcir comutro que
penitentiam agimus. ut n et in
punctione cilicii agnoscimus uitia
ln ciueris ꝑ pendamus mortissen¬
tentiam ad quam peccando per¬
uenimus. Vnde colligitur quia
religionis nos treip̃nscis tempori¬
bus dum quis se cundum constitu¬
tum sibi a sacer dote us que adsa.¬
tis fac tionem ci licio indutus et
cine conspersus et abi tu incultus
humique prostratus lacrimis¬
que perfusus uidae batur : statim
autemin coetuxp̃ia noidcir couix
penitens agnoscitur. Quia pẽne
ni hil horum erga penitentes agi¬
tur. Qua prõpter credibe le
est ut sicut aliamulta in religione
xp̃iana uiluerunt. ita quoque
premis sus penitiȩ modus ab usu

Expanded text:
liminibus Ecclesiae coetuque liminibus Ecclesiae coetuque fidelium arcetur, et a Christi corpore separatur? Quis porro antiquorum lamenta poenitudinis suscipit? Isidorus quoque in libro Sententiarum: « Beplorat peccatum, quoniam in cilicio asperitas et compunctio peccatorum; in cinere autem pulvis ostenditur mortuorum. Et idcirco in utroque poenitentiam agimus, ut et in punitione ciliciiagnoscamus vitia lam cineris perpendamus mortis sententiam, ad quam peccando pervenimus. » Unde colligitur quia religionis nostrae priscis temporibus, dum quis secundum constitutum sibi a sacerdote usque ad satisfactionem cilicio indutus, et cinere conspersus, habitu incultus, humique prostratus, lacrymisque profusus videbatur, statim autem in coetu Christiano idcirco vix poenitens agnoscitur, quia pene nihil horum erga poenitentes agitur. Quapropter credibile est, ut sicut alia multa in religione Christiana viluerunt, ita quoque praemissus poenitentiae modus, ab usu,
Abbreviated transcription (Latin):
ndenda porfitiae medicina
Quae dumpa penditur mor¬
bus plus Palescens necem egro¬
togig e conpro batur
OVONITENTIAE MODIS INARBI
NSACERDO TŨ SITCONSTITUTUS
UIA PECCATIUUL¬
nuspenitentiae remedio sanari
Iualeat eaquae in precedenti
capitulo collecta sunt testan¬
tur. Modusuero eiusdem peni¬
tentiae tempus que peniten di
in arbitrio. sacerdo tum qui
tutus: Vnde senbit beatus au¬
gustinus in libro enchiridion.
Certa inquit constituuntur abhis
qui ecclesiis prȩsunt tẽpora peni¬
tentiae ut faciat satis &iam
ec desiae in quare mit tanturip¬
sa peccata: Extra eam quippe non
re mit tuntur. Ipsa nam que
non re mit tuntur ulla pec
cata: ita ut quibus remit¬
tunturuitam consequant᷑
deternam. Perrari
nam que sunt hodie in
ecclesia qui talemagant
paenitentiam qualẽ anti¬
quorum patrum paenitentum
exempla & auctoritascanoni¬
ca sancit. Quisnam que crimi¬
nisreus qui utique pub licape¬
nitentia debuit multancin¬
gulum mili tiae deponit &a

Expanded text:
nda poenitentiae medicina, nda poenitentiae medicina, quae dum parvipenditur, morbus plus invalescensnecem aegroto gignere comprobaturoenitentiae modus in arbitrio sacerdotum sit constitutus. Quia peccati vulnus poenitentiae remedio sanari valeat, ea quae in praecedenti capitulo collecta sunt, testantur; modus vero ejusdem poenitentiae, tempusque poenitendi in arbitrio sacerdotum, quibtutus. Unde scribit beatus Augustinus in libro Enchiridii : « Certa, inquit, constqui ecclesiae praesunt, tempora poenitentiae, ut satisfiat etiam ecclesiae, in qua remittuntur ipsa peccata. Extra eam quippe non remnon remcata; ita ut quibus remittuntur, vitam consequantur aeternam. » Perrari namque sunt hodie in Ecclesia, qui talem agant poenitentiam, qualem antiquorum Patrum poenitentium exempla, et auctoritas canonica sancit. Quis namque criminis reus, qui utique poenitentia publica debuit mulctari, cingulum militiae deponit, et a
Abbreviated transcription (Latin):
tamen sin oluerit ea quae mun¬
disunt non relinquat: atsi
quis inforni cationib cul p̃a
uel fortas se quođ grauius
est in adulterium lapsos est.
esseboni operis dt ieius quiminus
& eius quiamplius de¬
ut aut eius
qui innullis et eius qui uibus¬
dam facinon busceci dit Per
conscientia conuenitur ut tan¬
tomaiora crescant bonorum ope¬
rum lucra ꝑ penitentia iquanto
grauiora in tulit sibi damna per
cul pam  Item ipse inmoralibus
Omnis pectator inpenitentia du¬
plicem habere gemitum deb&
Nimi rum qua ecbonum quod potuit non
fecit. &malum quod non debuit fe:¬
cit. Cum inboopera non ad sur¬
gimus de ces se est ut nos m & ipsos
dupliciter defleanus quia & recta
non fecimus & praua operati sumus
Multa si quidem & alia diuinae scrp¬
turae existunt tes tmonia quae
nos deꝑ petratispeccatis absque
dilatione conuersionem ad dñm
facere hortantur. & perpȩnitentiã
diui nae misen cordiae indulgen¬
tiam nobis promerssepol
ossepol¬

Expanded text:
tamen si noluerit, ea quae muntamen si noluerit, ea quae mundi sunt non relinquat. At si quis in fornicationis culpam, vel fortasse, quod gravius est, in adulterium lapsus est, esse boni operis debet ejus qui minus, et ejus qui amplius deliquit: aut ejus qui in nullis, et ejus qui in qdam facinoribus cecidit. Perconscientia convenitur, ut tanto majora quaerat bonorum opera lucra per poenitentiam, quanto graviora sibi intulit damna per culpam. » Item ipse in Moralibus: « Omnis peccator in poenitentia duplicem habere gemitum debet: nimirum quia et bonum quod potuit, non fecit; et malum quod non debuit, fecit. Cum in bona opera non assurgimus, necesse est ut nosmetipsos dupliciter defleamus: quia et recta non fecimus, et prava operati sumus. » Multa siquidem et alia divinae Scripturae existunt testimonia, quae nos de perpetratis peccatis absque dilatione conversionem ad Deum facere hortantur, et per poenitentiam divinae misericordiae indulgentiam nobis promereri posse pol
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam quippe uere a gere estꝑ
petata mala plangere &
plangenda non ꝑ petrare : Nam
quisic̃ alia mala deplorat ut ta¬
dest si peccata quis luxdnȩ
defleat & tamen adhuc aua¬
nuae escibus anhe l& a
Aut quid prodest surae culpas
i amlugeat et tamen adhuc
inuidiae facibustabescato
Sedminuse ualde qđ dicim̃
ut quipeccata deplorat plorandami¬
nime tomiittat Et qui plangit uiti¬
um ꝑpetrareautiatimeat Namco¬
gitandum summo pere est atquise in¬
licta meminit commisisse a quibusdã
etiam licitis studeat abstinere: exem¬
plodauid nolentis aquam bibere cũ
periculo suorum adlatam Ite mi¬
dem: facite fructũs dignos pȩni¬
tiae. In quibus uerbis notandũ
est quod a micus sponsi non so¬
lum fructus penitentiae sed dig¬
no spenitentiae ad mon& es se¬
faciendos. Aliudnamque est
fructus facere alud dignos pae¬
mur sciendum est quia quisquis
inlicita nulla conmisit huic iu¬
re conceditus udicitis ut atur:
Sicque pietatis opera faci at ut

Expanded text:
tentiam quippe vere agere est, tentiam quippe vere agere est, perpetrata mala plangere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia deplorat, ut tadest si peccata quis luxuriae defleat, et tamen adhuc avaritiae aestibus anhelat? Aut quid prodest si irae culpas jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus tabescat? Sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat, ploranda minime committat; et qui plangit vitia, perpetrare vitia timeat. Nam cogitandum summopere est, ut qui se illicita meminit commisisse, a quibusdam etiam licitis studeat abstinere: » exemplo David nolentis aquam bibere cum periculo suorum allatam. Item idem: « Facite fructus dignos poenitentiae . In quibus verbis notandum est, quod amicus sponsi non solum fructus poenitentiae, sed dignos poenitentiae admonet faciendos. Aliud namque est fructus facere, aliud dignos poemur, sciendum est quia quisquis illicita nulla commisit, huic jure conceditur ut licitis utatur; sicque pietatis opera faciat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qui putat quia plus ha b&
uiuere. Ipsa resest quȩ multos
occiđcum dicunt crascras & subi¬
to ostium clauditur: remansit
fons cumuoce coruina. quia non
habuit gemitum columbinum
tunde pectus. sed plagastibidan¬
do cesuscorrectus erto & paulo
post Dic mihi rogote. ecce ego
consentio & concedo et cognos¬
co quia indul gentiam ds̃ pro mi¬
sit tibi cra stinum enim diem qui¬
stibi promisit a uibi mihi legis
te indulgentia m atcepturum
site correxeris lege mihi ibi quan¬
tum uicturissis: Non lego in¬
quis: Nescisergo quantũ uictu¬
russis Correctus esto & semꝑ pa¬
ratus. Nolitimere diemultimum
tamquam furem quitedormien¬
te effodiat parie tem sed uigila
& corngere hodie qui differs in
crastinum. Gre gorius inome¬
lia de nouemor dinibus angelo¬
rum. Sinum dñs suae pietatis
a perit nosque inse recipere ꝑ pe¬
nitentiam quȩ nt sed penitenti¬
nisi modum quoque eius dempe¬
nitentiae cognoscamus. Peni¬

Expanded text:
nisi qui putat quia plus habet nisi qui putat quia plus habet vivere. Ipsa res est quae multos occidit, cum dicunt, Cras, cras; et subito ostium clauditur. Remansit foris cum voce corvina, quia non habuit gemitum columbinum,lumbus, et tunde pectus; sed plagas tibi dando, caesus correctus esto. » Et paulo post: « Dic mihi, rogo te. Ecce ego consentio, concedo, et cognosco, quia indulgentiam tibi promisit Deus. Crastinum enim diem quis tibi promisit? Dic mihi ubi legis te indulgentiam accepturum, si te non correxeris? Lege mihi quantum victurus sis. Non lego, inquit. Nescis ergo quantum victurus sis. Correctus esto et semper paratus. Noli timere diem ultimum, tanquam furem, qui te dormiente effodiat parietem; sed vigila et corrige hodie quae differs in crastinum. » Gregorius in homilia de novem ordinibus angelorum: « Sinum Dominus suae pietatis aperit; nosque in se recipere per poenitentiam quaerit; sed poenitentinisi modum quoque ejusdem poenitentiae cognoscamus. Poeni
Abbreviated transcription (Latin):
Item fili pec castine a dicias
iterum. sed & de pristinis de¬
precare ut tibi remit tantur
Et dñs in euangelio Peniten¬
tiam Agite. Ad ꝓpinquabit
enim regnũ cȩlorum Iohan¬
nes baptista. facite in quit
fructus dignos penitentia e
Et apostolus paulus: et ce
enim tempus accepta bile
ecce nunc dies falutis & pe¬
trus: Penite mini igitur
& conuertimi ut deleant᷑
in expositione ecclesiastes
Neimpie agas multum & noli
esse stultus. Curmoneris
intem pͥore non tuo cum ds lo¬
quatur No lo mortem mori¬
entistantum ut reuertatur
& uiuat .. Se mel peccasse
suf ficiat. De bemus nos
engere postruinam: si enim iuta eos
quide phisicis disputant nouit hirundo pullos
ocula recelidonia & dic tã¬
num ca preae expetunt uulne¬
ratae curno signo ramus medici¬
nam propositam eẽ peccantibus ꝙ
Augustinus in libro semonum Scio
ego inquit & mecum omnis ho¬
mo qui paulo adtentius conside¬
ra uent ne minem dm̃ti mentem
sub uerbi seius non secor ngere

Expanded text:
Item: Fili, peccasti, ne adjicias iterum: sed et de pristinis deprecare, ut tibi remittantur . Et Dominus in Evangelio: Poenitentiam agite: appropinquavit enim regnum coelorum . Joannes Baptista: Facite, inquit, fructus dignos poenitentiae . Et Apostolus ait Paulus: Ecce enim tempus acceptabile: ecce enim nunc dies salutis . Et Petrus: Poenitemini igitur et convertimini, ut deleantur in expositione Ecclesiastae: Ne impie agas multum, et noli esse stultus, cum morieris in tempore non tuo: cum Dominus loquatur Nolo mortem morientis, sed tantum ut revertatur, et vivat. Semel peccasse sufficiat. Debemus ergo nos erigere post ruinam. Si enim juxta eos qui de physicis disputant, novit hirundo pullos oculare chelidoniae, et dictamnum caprae expetunt vulneratae, cur nos ignoramus medicinam propositam esse peccantibus? Augustinus in libro Sermonum: « Scio ego, inquit, et mecum omnis homo qui paulo attentius consideraverit, neminem Dominum timentem sub verbis ejus non se corrigere,
Abbreviated transcription (Latin):
crimarum. Beatur uir cui non
inputauit dñs peccatum nec est in
nam. Quia eg̃o primum bapt̾is mũ
nẽ mastrru hodie nonefficit᷑. Tercium
ualde necessariũ non desidiose neccũ
Aliqua dilatione. sicut a multis qđ ualde
periculosum ẽ fieri sol&. sed cum mag¬
na accele nrtione & inimid euotis sima
intentione dũ tẽp̾ẽ acceptabile & dies¬

Expanded text:
crymarum: Beatus vir cui non crymarum: Beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum, nec est in nam. Quia ergo primum baptismum obnem martyrii hodie non efficitur. Tertium valde necessarium non desidiose, nec cum aliqua dejectione, sicut a multis, quod periculosum est, fieri assolet, sed cum magna acceleratione et animi devotissima intentione
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinesuo ꝑmartrrium baptita tr.
quo baptismo &iamxp̃c baptizatus ẽ ut¬
& in hoc sicut inceteris formã credentib
dar& sicut dicebat addiscipulossuos. fi¬
lios tebedei Potestis bibere calicem
quemego bibiturus sum: & baptismum
quo ego baptizor baptitari.
Itaque aqua & sangius. geminiest figu¬
rabaptis matis Vnum quo re generamur
exlauacro. aliud quocan seeramur in
sanguine. Est & ter tium baptisinum
lacrimarum. quod laboriosius crans¬
igitur. sicut ille quiper singulas noctes
imitantur confessionemmanasse&
humilitatem niniuitarum. ꝑquo
miseri cordiam consecuti sunt: &ora¬
tionem publicani illius in templo stan¬
tis alonge. & ꝓcutientis pectus scium
quique ne cacsus eratoculos leuare
ad cxelum. Quorum &iamoculi iuxta
ꝓph&ã diuisiones deducunta qua rum¬
&cetera. Istiꝓcul dubio peccata suabap¬
tismolacrimarum mundare noscunt᷑
Dehistribus baptismatibus licetalio
quo superius dictum sitor dine psalmis
fessionem peccatorum & fluentala¬

Expanded text:
sanguine suo per martyrium baptizatur, 466 quo baptismo etiam Christus baptizatus est, ut et in hoc, sicut et in caeteris, formam credentibus daret, sicut dicebat ad discipulos suos, filios Zebedaei: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum, et baptismo quo ego baItaque aqua et sanguis gemini  est figura baptismatis: unum quo regeneramur ex baptismo,aliud quo consecramur in sanguine. Est et tertium baptisma lacrymarum, quod laboriosius transigitur; sicut et ille qui per singulas noctes  qui imitantur confessionem  Manassae, et humilitatem Ninivitarum, per quam misericordiam consecuti sunt; et orationem publicani illius in templo stantis a longe, et percutientis pectus suum; quique nec ausus erat oculos levare ad coelum. » Quorum etiam oculi, juxta prophetam, divisiones deducunt aquarum, etc. ; isti procul dubio peccata sua baptismo lacrymarum mundare noscuntur. De his tribus baptismis, licet alio quo superius dictum sit ordine, Psalmisssionem peccatorum et fluenta la
Abbreviated transcription (Latin):
rationis usuiugiter habendo plu¬
rado cumenta quae hic ꝓlixitatis
causa non ponuntur habes & in libro
ecclesiastico nein pediaris inquit
orare semper & neueteris us quẽmor¬
tem iustificari. Quia merces dñima
n& in ecernum : ante orationẽ p̃pariȩ
animam tuam & nolies se quasi homo
qui temptat dm̃ qui conseruat legem
multi plicat orationẽ Pteationẽ
lesi ex aude& dñs
Oratocum humilitate sũ pernabes pe¬
netrabit Qñs quo que ineuangloat

Expanded text:
rationis usu jugiter habendo plurationis usu jugiter habendo plura documenta; quae hic prolixitatis causa non ponuntur. Habes et in libro Ecclesiastico: Ne impediaris, inquit, orare semper: et ne verearis usque ad mortem justificari: quia merces Domini manet in aeternum . Ante orationem praepara animam tuam, et noli esse quasi homo qui tentat Deum . Qui conservat legem, multiplicat orationem. Precationem laesi exaudiet Dominus . Oratio cum humilitate, super nubes penetrabit . Do
Abbreviated transcription (Latin):
in eoueni&is ecofferetis in illo loco¬
holo causta acuictimas urã s& posipauta:
Caueneofferas holo causta tua mõni
locoquẽ uideris sed in eoquẽ ele¬
censi sit institutũ qđ ñ opoꝵteat indomib
centnonin sistit᷑ quorundam&iã
orationis intentia ter renarum
rerũ curis & in licitis cogitation¬
bus mirabi liter prepeditur: Quod
cum ita sit. quanto in orationeacri¬
us aduersitatibus mun concutimur.
& cogitationũ carnalium grauores
tumultus patimur. tanto ardentius¬
nobis tribuit in aduersis. qm̃ ubi ñ
sus ficit humanũ. nec esse est utim
tũ autemorationi insis tendumsit se¬
quentia docent: Aitenam psal mista
memor fui nocte nominis tuidñe
tem media nocte surgebam ad confi¬
tendum tibi: Item in noctibus extol¬
litemanus urãs in scã & benedicite
dñm. Itẽ lauabo ꝑsingulas noctes
lectum meum lacrimis meis stra¬
tum meumrigabo e xistunt &
alia eius dem p̃sal mognt̃ phideo¬

Expanded text:
in eo, venietis et offein eo, venietis et offeholocausta ac victimas vestras . Et post pauca: Cave ne offeras holocausta tua in omni loco quem videris; sed in eo quem elecensi sit institutum : Quod non oporteat in domibus cent, non insistitur; quorumdam etiam orationis intentio terrenarum rerum curis, et illicitis cogitationibus miserabiliter praepeditur. Quod cum ita sit, quanto in oratione acrius adversitatibus mundi concutimur, et cogitationum carnalium graviores tumultus patimur, tanto ardnobis tribuit in adversis, quoniam ubi non sufficit humanum, necesse est ut imtum autem orationi insistendum sit sequentia docent. Ait enim Psalmista:  Memor fui nocte nominis tui, Domine . Item: Media nocte surgebam ad confitendum tibi . Item: In noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum . Item: Lavabo per singulas noctes lectum meum: lacrymis meis stratum meum rigabo . Existunt et alia ejusdem psalmographi de o
Abbreviated transcription (Latin):
si &iã memoratum templum in copecu¬
des mactabantur. tante: uenerationi ha¬
bebat᷑ ut ad illut non solũ iudei diuine legis
notitiã habentes. Verũ &iam nationes
a testametodĩ longe remotȩ : Oran¬
digratia concurrerent. sicuthabes
inactibus a posco lorũ deiuro & hrope
eunucho. quiuenera tadorare.
in hierus alem& reuertebatur &
aphr lippo catezitatus & bapti¬
ratus ẽ: quanto magistẽ plaxp̃i
ubi eius caro & sanguis immolat᷑
a fidelibus st regiosis obsequus
ueneranda & asiduis prrecibus
in excusa bilit̃ frequentanda ⁊ non
Igitur sicut sehab& quorundã re¬
p̃hendenda & emen danda consu¬
& udo proptes aediculas quas sibi
ad uotum suum construunt. ibiq dõ
sacrificium offerriposse & debere
contendunt tẽpla ꝑsacerdo tũmim¬
nisteriũ nomini diuino dicata pem¬
t̾ s̃ neglegenda acrelin quenda p̃¬
sertĩcũdñs dicat inlege ad locũ que
ele gerit dñs dĩ decunctis irbub:

Expanded text:
si etiam memoratum templum, in quo pecusi etiam memoratum templum, in quo pecudes mactabantur, tantae venerationi habebatur, ut ad illud non solum Judaei divinae legis notitiam habentes, verum etiam nationes a testamento Dei longe remotae orandi gratia concurrerent, sicut habetur in Actibus apostolorum de viro Aethiope eunucho, qui venerat adorare in Jerusalem, et revertebatur, et a Philippo catechizatus, et baptizatus est : quanto magis templa Christi, ubi ejus caro et sanguis immolatur, a fidelibus sunt religiosis obsequiis veneranda, et assiduis precibus inexcusabiliter frequentanda. Non igitur sicut se habet quorumdam reprehendenda et emendanda consuetudo, propter aediculas quas sibi ad votum suum construunt, ibique Deo sacrificium offerri posse et debere contendunt, templa per sacerdotum ministeria nomini divino dicata penitus sunt negligenda ac relinquenda: praesertim cum Dominus dicat in lege: Ad locum quem elegerit Dominus Deus de cunctis tribubus
Abbreviated transcription (Latin):
esñ sunt festi nons̃ diesdñi: Iudae¬
orum est diescertos &raros obserua¬
re sollempnes: & ideo ad eos dicitdñ
gods̃ cos quiun adioputant esse fesũ dm̃ :¬
Quia ergochristiani insias tẽplihie¬
ro solunĩ aniubi sanguis brutorũ
animaliũ effunde batur. basilicas
in amore & honore dĩ construunt.
ubiñ iã sanguis taurorũ effundit᷑.
sed corpus & sanguis xp̃i conficit᷑
& a fidelibus ꝑcipit᷑ & d s̃tã euiden¬
tib oraculis loca nominis uodicata
in habitare. ibi que supplicũ p̃ces
se exaudire polliceri dignatur e
pontifices subtanta inuocatione eas
dõ dedicant. ut omne quulluc de pre¬
caturiueniunt dequacũq tribula¬
tione ad eũ clamauerint consolatio¬
nisei: benificia consequantur O por
huius cemodi loca ad dm̃exorandũ si¬
biq propitium faciendũ fre quenter
acdeuote adeant dignosque seaspec¬
tibus angelorũ quorũ conuentusibimi¬
nime ad esse dubitatur ex hibeant qđ

Expanded text:
non sunt festi? Non sunt dies Domini? Judaenon sunt festi? Non sunt dies Domini? Judaeorum est dies certos et raros observare solemnes, et ideo ad eos dicit Dominus: go Deus eos qui una die putant esse festum Quia ergo Christiani instar templi Jerosolymitani, ubi sanguis brutorum animalium effundebatur, basilicas in honore et amore Dei construunt, ubi non jam sanguis taurorum effunditur, sed corpus et sanguis Christi conficitur, et a fidelibus percipitur; et Deus tam evidentibus oraculis loca nomini suo dicata inhabitare, ibique supplicum preces se exaudire polliceri dignatur; et pontifices sub tanta invocatione eas Deo dedicant, ut omnes qui illuc deprecaturi conveniunt, de quacunque tribulatione ad eum clamaverint, consolationis ejus beneficia consequantur: oporttepore, hujuscemodi loca ad Deum exorandum, sibique propitium faciendum, frequenter ac devote adeant, dignosque se aspectibus angelorum, quorum conventus ibi minime adesse dubitatur, exhibeant. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
: inquit nesitis matriurstraẽ ecdesia e
ad huc intristrtia & gemitu. cũ ñ
conuenitis ad audiendũ di uerbũ
& uix festis diebus adecclesiam pro¬
ceditis & hoc nontamde: siderio
uerbi quã studio solempnitatis & pub¬
lice quodam modoremis sionis obten¬
ti quidigituregofacie incuidispen¬
satio uerbi creditaest a uibi uel quan¬
do urm̃ tempus inueniam. Plurimũ
ex hoc immo poene totũ mundanis oc¬
cu pationibus tenetis inforo aliud a liud
in consum matione consumitis alius li¬
tibus uacat & ad audiendum dĩ uerbũ
Nemo aut pauciadmodũ uacanpt: sed quid
uos deoccupationibusculpo quid de abs en¬
tibus conquiror : p̃sente l&iã in ȩccła posi
tinestis intenti sed communes & exusu
fabulastonens. & uerbodĩ uellectionib:
diuini st̃ gac̃ ueruitis : uereor ne&uo
bis dicat᷑ a dño Conuerunt adme dorsa
& ñ facies suas & postaliqua in eadem
Dicite mihiuos quitantũ modo festisdie¬
b ad ecclesiam conuenitis. ceteridi

Expanded text:
 inquit, ne sitis matri vestrae Ecclesiae adhuc in tristitia et gemitu, cum non convenitis ad audiendum verbum et vix festis diebus ad ecclesiam proceditis; et hoc non tam desiderio verbi quam studio solemnitatis, et publicae quodammodo remissionis obtentu. Quid igitur ego faciam, cui dispensatio verbi credita est? Ubi vel quando vestrum tempus inveniam? Plurimum ex hoc, imo pene totum mundanis occupationibus teritis; in foro aliud, et aliud in negotiatione consumitis; aliud litibus vacat, et ad audiendum verbum Dei nemo, aut pauci admodum vacant. Sed quid vos de occupationibus culpo? Quid de absentibus conquaeror? Praesentes etiam in ecclesia positi non estis intenti; sed communes et ex usu fabulas teritis, et verbo Dei vel lectionibus divinis terga convertitis. Vereor ne et vobis dicatur a Domino: Converterunt ad me dorsa, et non facies suas . » Et post aliqua in eadem: « Dicite mihi, vos qui tantummodo festis diebus ad ecclesiam convenitis: caeteri dies