comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ parere possit. Dicitur enim facere hoc ętatis accessũs. ũt s
fęmina generare senex possit adolescentula. cum iam de granm¬
ore non possit. quamuis illa de iuuene possit. Qui enim tamplix
tempore tunc uiuebant: proculdubio serius fiebant ita decrus
ut ad concubitum. moueri omnino non possent: si tamen cuiqu
uiro sano. potest id accidere per aetatem. Nam cum hoc opuls
nanbus haberem: nuntiatus ẽ. nobis senex oc coginta & quattuor agens
annos. qui cum religiose cum coniuge religiosa. iam inginti quinque
annos uixerat continenter. ad libidinem̃ sibi emisse Trristriã: quiutiq
ꝓmodulo quo isto tempore uiuunt homines grauioris senectutis est:
quam fuerat abraham in annis centum. adhuc uicturus alios septu¬
aginta: Unde prudentius creditur fecunditatem quȩ defuit. suis
ãm famulis prestitisse. Duȩ causȩ quippe dicuntur. propter quas

Expanded text:
quae parere posset. Dicitur enim facere hoc aetatis accessus, ut ex quae parere posset. Dicitur enim facere hoc aetatis accessus, ut ex femina generare senex possit adolescentula, cum jam de grandiore non possit, quamvis illa de juvene possit. Qui enim tam prolixo tempore tunc vivebant, procul dubio serius fiebant ita decrepiti, ut ad concubitum moveri omnino non possent: si tamen cuiquam viro sano potest id accidere per aetatem. Nam cum hoc opus in manibus haberem, nuntiatus est nobis senex octoginta et quatuor agens annos, qui religiose cum conjuge religiosa jam viginti quinque annos vixerat continenter, ad libidinem sibi emisse Lyristriam; qui utique pro modulo, quo isto tempore vivunt homines, gravioris senectutis est quam fuerat Abraham in annis centum, adhuc victurus alios septuaginta. Unde prudentius creditur, fecunditatem quae defuit, suis Deum famulis praestitisse. Duae quippe causae dicuntur, propter quas
Abbreviated transcription (Latin):
icis &iam in laude libi dinis. hanc fiusse redditam di munere abau
& sarae. senio confectis emortuisq corporibus & in uidiosa uoce
proclamas. ut asseram si possum adopus diaboli pertinere : quod dm̃ uidea
interdum conferre pro munere. Quasi uero si claudũ hominẽ resisrt
ds̃. uiuentibusq restituat. qui utiq mortuus iam claudicare non pottu
&iam claudicationem debet uideri pro munere contulisse. Itaer
si restitutus ẽ. qui fuerat inuidiorib corporum uigor. sicuti qui
restitutus ẽ. ut se habet conditio corporis mortis huius: Nonen
eos ad illum statum reuocari oportebat. in quo adam fuit ante
peccatum. ut possent sine lege in menbris quȩ repugnat les
mentis. fllios procreare. quamuis adhoc intelligendũ sit emortus
fuisse abrahȩ cõrpus ut non ualeret de omni femina filiosgigib

Expanded text:
CAPUT XI. 21. Dicis etiam in laude libidinis, « hanc fuisse redditam Dei munere Abrahae CAPUT XI. 21. Dicis etiam in laude libidinis, « hanc fuisse redditam Dei munere Abrahae et Sarae sebio confectis emortuisque corporibus » : et invidiosa voce proclamas, « ut asseram si possum, ad opus diaboli pertinere, quod Deum videam interdum conferre pro munere. » Quasi vero si claudum hominem resuscitet Deus, viventibusque restituat, qui utique mortuus jam claudicare non poterat, etiam claudicationem debet videri pro munere contulisse. Ita ergo si restitutus est, qui fuerat in viridioribus, corporum vigor, sic utique restitutus est, ut se habet conditio corporis mortis hujus. Non enim eos ad illum statum revocari oportebat, in quo Adam fuit ante peccatum, ut possent sine lege in membris quae repugnat legi mentis, filios procreare. 22. Quamvis et ad hoc intelligendum sit emortuum fuisse corpus Abrahae, ut non valeret de omni femina filios gignere,
Abbreviated transcription (Latin):
eo post hanc argumentationem qua te fallis. & comfecisse te aliquidar¬
itraris. ingeris solitum maledictum. Ac deinde subnectis. q̃uodfers¬
tan dicam scripturarum non sillogismorum debere testimonio compn¬
bari : filios de corporum commixtione nascentes reputari diuiocp
quasi qui hoc negauerit. possit ẽẽ. christianus: Prom de rem̃ quam
promptissime confitemur et libentissime predicamus. uelut habeat
inter nos controuersiam: ita per scripturarum testimonia conaris
ostendere : & laboras inaniter. non ut respondere nobis. sed ut lbm
possis implere. Uerumptamen quod dixisti ut exprimeret fidem
operum prophȩta. prope periculum pudoris accessit. quia dixit
erunt duo in carne una: satiste ammonere debuit nihil pudendum
futurum fuisse in operibus dĩ: nisi precessisset cur natura humana
deberet de sui meriti deformitate confundi.

Expanded text:
ed post hanc argumentationem, qua te fallis, et confecisse te aliquid arbed post hanc argumentationem, qua te fallis, et confecisse te aliquid arbitraris, ingeris solitum maledictum, ac deinde subnectis, « Quod forsitan dicam, Scripturarum, non syllogismorum debere testimonio comprobari, filios de corporum commixtione nascentes, reputari divino operi: » quasi qui hoc negaverit, possit esse christianus. Proinde rem, quam promptissime confitemur et libentissime praedicamus, velut habeat inter nos controversiam, ita per Scripturarum testimonia conaris ostendere; et laboras inaniter, non ut respondere nobis, sed ut libros possis implere. Verumtamen quod dixisti, « Ut exprimeret fidem operum Propheta, prope periculum pudoris accessit, quia dixit, Erunt duo in carne una » ; satis te debuit admonere, nihil pudendum futurum fuisse in operibus Dei, nisi praecessisset cur natura humana deberet de sui meriti deformitate confundi.
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum auctor . ẽ. ds. sed primae p̾uaricationis cuius auctor est
dabolus: Absit autem ut quemammodum calumpniaris. dicamus homi¬
res adhoc adõfieri: ut adiabolo legitimo iure teneantur. Quamuis enim
& hoc diuinȩ sit magis quam diabolicȩ potestatis. ut immundo principi
generatio iminunda subdatur. nisi regeneratione mundetur. tamen non
adhoc facit ds̃ homines ut familiam quod immodo habeat. diabolus
seg abonitate qua naturis omnibus prestat ut sint: qua & iam ipsum facit
sibstere diabolum. Quam bonitatem si rebus subtraheret: continuo
iihil essent. Si cut nonidõ creat pecora. in armentis & gregib. impiorũ.:
ut demonib immolentur: quamuis hoc eos nouerit esse facturos. Sic & iam
ubi generationem peccato cernit obnoxiam: scdm̃ pulcherrimum quem
disposuit ordinem sȩculorũ. suam non abstinet ab eius conditione boni¬
tatem.

Expanded text:
bonorum auctor est Deus; sed primae praevaricationis, cujus auctor est bonorum auctor est Deus; sed primae praevaricationis, cujus auctor est diabolus. 19. Absit autem ut, quemadmodum calumniaris, dicamus « homines ad hoc a Deo fieri, ut a diabolo legitimo jure teneantur. » Quamvis enim et hoc divinae sit magis, quam diabolicae potestatis, ut immundo principi generatio immunda subdatur, nisi regeneratione mundetur: tamen non ad hoc Deus facit homines, ut familiam quodam modo diabolus habeat; sed ea bonitate, qua naturis omnibus praestat ut sint, qua etiam ipsum facit subsistere diabolum. Quam bonitatem si rebus subtraheret, continuo nihil essent. Sicut non ideo creat pecora in armentis et gregibus impiorum, ut daemonibus immolentur, quamvis hoc eos noverit esse facturos: sic etiam ubi generationem peccato cernit obnoxiam; secundum pulcherrimum quem disposuit ordinem saeculorum, suam non abstinet ab ejus conditione bonitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc uerum dicis. Horum enim bonorum fructus: homo est: Quod
inquantum homo ẽ : bonum ẽ: Quod autẽ in illo malumẽ. a quo
anandus ẽ. ꝑsaluatorem : & lberandus ꝑ redemptorem. & abluen¬
dus ꝑlauachrum. & eruendus ꝑ exorcismum. & ab soluendus ꝑsanguinẽ.
qui in remissionem fusus ẽ. peccatorum : nonẽ. fructus corporum.
sexuum. coniunctionum: sed originalis ueterisq peccati. Sicut
enimnde prole adulterorum. si ego dicerem. tot malorum id est
lasciuiȩ. turpitudinis. criminis. bonusfructus eẽ. non potuit. recte
mihi responderes. hominem qui de adulteris natus ẽ: non esse
fructum lasciuiȩ. turpitudinis. criminis. quorum malorũ auctor
est diabolus: sed corporum. sexuum. coniunctionum: quorũ bonorũ
auctor est ds̃. Sic ego tibi rectissime dico: malum cum quo nascit᷑
homo non. eẽ. fructum corporum. sexuum. coniunctonum. quorum

Expanded text:
Et hoc verum dicis: horum enim bonorum fructus homo est, quod Et hoc verum dicis: horum enim bonorum fructus homo est, quod in quantum homo est, bonum est: quod autem in illo malum est, a quo sanandus est per Salvatorem, et liberandus per Redemptorem, et abluendus per lavacrum, et eruendus per exorcismum, et absolvendus per sanguinem qui in remissionem fusus est peccatorum; non est fructus corporum, sexuum, conjunctionum, sed originalis veterisque peccati. Sicut enim de prole adulterorum, si ego dicerem, Tot malorum, id est, lasciviae, turpitudinis, criminis, bonus fructus esse non potuit; recte mihi responderes, hominem qui de adulteris natus est, non esse fructum lasciviae, turpitudinis, criminis, quorum malorum auctor est diabolus; sed corporum, sexuum, conjunctionum, quorum bonorum auctor est Deus: sic ego tibi rectissime dico, malum cum quo nascitur homo, non esse fructum corporum, sexuum, conjunctionum, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
rius ita concluditur ut dicamus : Sinec mala com¬
mixtio adulterorum facit esse malam conditionẽ
corporum. aut sibona ẽ. & in alulteris sexus utriusq committo
sedea mali m̃ale.: utuntur quoniam multomagis ex hoc non pe
corporum mala ẽẽ conditio : Recte igitur corpora: dõ repi¬
tantur auctori. Nulla est itaq: fouea : quam metuens quass
reuertar inuiam. quo uiderisme uelle reuocare. Dic tamen
quȩnam illa uia sit: & explica ratiotinationem tuam Dsiuo
mauit. Hoc uerissimum. ẽẽ. concedo. Sequeris & adiungis
Qui autẽ corpora fecerat. diuisit & sexum: diuisit in specie
quod in operatione comungeret: fecitq causam coniunctionum. dissi¬
muitudo menbrorum. Et hoc assentior. Deinde infers. Ab ipso igitur
commixtio corporum: a quo ẽ. origo corporum: Quis hoc nẽgauerit:
Q uodcum ingratis inquis concesseris: sequitur tot rerum bonarũ
corporum. sexuum. coniunctionum: malos fructus esse non posse :

Expanded text:
rius ita concluditur, ut dicamus: Si nec mala comrius ita concluditur, ut dicamus: Si nec mala commixtio adulterorum facit esse malam conditionem corporum; aut si bona est et in adulteris sexus utriusque commixtio, sed ea mali utuntur male, quoniam multo magis ex hoc non potest corporum mala esse conditio; recte igitur corpora Deo reputantur auctori. Nulla est itaque fovea, quam metuens quasi revertar in viam, quo videris me velle revocare. Dic tamen quaenam illa via sit, et explica ratiocinationem tuam. CAPUTmavit. » Hoc verissimum esse concedo. Sequeris et adjungis: « Qui autem corpora fecerat, divisit et sexum: divisit in specie, quod in operatione conjungeret; fecitque causam conjunctionum dissimilitudo membrorum. » Et hoc assentior. Deinde infers: « Ab ipso igitur commixtio corporum, a quo est origo corporum, » Quis hoc negaverit? « Quod cum ingratis, » inquis, « concesseris, sequitur tot rerum bonarum, corporum, sexuum, conjunctionum, malos fructus esse non posse. »
Abbreviated transcription (Latin):
bonus: cum inueniamus ipso satana quambene fu
erit usus apostolus : tradens ei hominem in interitũ
carnis: ut spũs saluus esset indie dñi: & alios ut dis¬
dicis. rei autem male ds̃ autor esse non potest. quo mo¬
do iddicis: Atełius enim loqui nouit ipse quantum
quiperprophetam dicit ereare se mala. Deinde quomodo¬
libet sese habeat haec superadditio tua. quid ad meper¬
tinet: cum illud cui conectitur non concesserim. coquod
in consequeris esse monstrauerim ut deformis sit conditio
corporum: etiamsi omnem commixtionem corporum. ud
utriusq sexus malam esse concederem. Ut enim coneedi¬
mus dm̃nullius esse auctorem mali: num quio ideo non
est auccor conditionis corporumꝰ quam nullo modo
malam esse concessi: quia nulla me ad hoc superius
concessa cogebant. In anis ergo & ridenda tua re¬
mansit inlãtio : qua concludis & dicis. Omnia igitur
corpora: malo reputantur auctori. Multo enĩm ue¬

Expanded text:
bonus? cum inveniamus ipso satana quam bene usus bonus? cum inveniamus ipso satana quam bene usus fuerit Apostolus, tradens ei hominem in interitum carnis ut spiritus salvus esset in die Domini , et alios ut disdicis, « Rei autem malae Deus auctor esse non potest; » quomodo id dicis? Melius enim loqui novit ipse quam tu, qui per prophetam dicit, creare se mala . Deinde quomodolibet sese habeat haec superadditio tua, quid ad me pertinet, cum illud cui connectitur non concesserim; eo quod inconsequens esse monstraverim, ut deformis sit conditio corporum, etiamsi omnem commixtionem corporum vel utriusque sexus malam esse concederem? Ut enim concedamus Deum nullius esse auctorem mali: numquid ideo non est auctor conditionis corporum, quam nullo modo malam esse concessi; quia nulla me ad hoc superius concessa cogebant? Inanis ergo et ridenda tua remansit illatio, qua concludis et dicis, « Omnia igitur corpora malo reputantur auctori. » Multo enim ve
Abbreviated transcription (Latin):
artifex esses. Et tamen dialectocorum quasi iaculis one¬
ratus acutis incertamen procedis : &iactas plumbeos pu¬
giones dicens. Sinala semper commixtio: deformis &¬
iam conditio corporum. insexuum diuersitate posicoꝵ.
Iecuidens quam nonsit consequens. quod pro argumento
necessario posuisti. adiungis & dicis: Quod cum nega
nempe quod tu tam siuel sero sapis. non potesnisi
negare: Quia nonutique simalaest cõmixtio ad¬
ulterorum : propterea ex illis nascentium conditio de¬
formis est hominum: Illa quippe esthominum male
operantium demembris bonis. ĩsta uero dĩ est bene
operantis de hominibus malis. Quod sidixeris &iam
cumfit adulterium bonaest perse ipsam cõmixtio
quia naturalis est : sedea male utuntur ad ulteri: cur
non uis ad qui escere ita esse posse libidinem malam.
qua bene tamen utantur gignendi gracia conuigati:
An potest bonorum esse usus malus. & non potest malorũ

Expanded text:
artifex esses. Et tamen dialecticorum quasi jaculis oneartifex esses. Et tamen dialecticorum quasi jaculis oneratus acutis, in certamen procedis, et jactas plumbeos pugiones, dicens, « Si mala semper commixtio, deformis etiam conditio corporum in sexuum diversitate positorum. » Nec videns quam non sit consequens, quod pro argumento necessario posuisti, adjungis et dicis, « Quod cum negarnempe, quod tu jam, si vel sero sapis, non potes nisi negare: quia non utique si mala est commixtio adulterorum, propterea ex illis nascentium conditio deformis est hominum. Illa quippe est hominum male operantium de membris bonis: ista vero Dei est bene operantis de hominibus malis. Quod si dixeris, Etiam cum fit adulterium, bona est per se ipsa commixtio, quia naturalis est, sed ea male utuntur adulteri; cur non vis acquiescere, ita posse esse libidinem malam, qua tamen bene utantur gignendi gratia conjugati? An potest bonorum esse usus malus, et non potest malorum
Abbreviated transcription (Latin):
& con sequens non est. utsi semper est mala sexus
utriusque com mixtio. propterea sit deformis & ll
conditio corporum. in sexuum diuersitate positos
Profecto enim suntantum homines essent malo lli¬
dinis subiugati : ut remota honestate nuptiarum: om¬
nes in differenter ac passim canino more concumberent.
nonideo deformis ẽẽ. conditio corporum cu uis ds auc¬
tor est: qnm̃ mala ess& omnium hominum maris foeminẽ¬
que com mixtio: sicut &iam nunc deas ulterina com¬
mixtione utique mala. bonitest: incorporum conditione
opus dĩ. Uides nempe quam dialectice nihil dixeris
& nulla quidem cul paẽst dialectice disciplinae tũ quan¬
tum atramite eius ex orbita ueris. Ui deris illius artisuer¬
bis ad hoctẽuti: ut eis inflatus attonitos facias imperitos.
uolendo uideri esse quod non es. Quod & siesses. adeum
modum quo ista disputanda sunt nihil esses: Sed pla¬
ne nunc & ineptus & imperitus : tunc autem ineptus

Expanded text:
et consequens non est, ut si semper est mala sexus et consequens non est, ut si semper est mala sexus utriusque commixtio, propterea sit deformis etiam conditio corporum in sexuum diversitate positorum. Profecto enim si in tantum homines essent malo libidinis subjugati, ut remota honestate nuptiarum, omnes indifferenter ac passim canino more concumberent, non ideo deformis esset conditio corporum, cujus Deus auctor est, quoniam mala esset omnium hominum maris feminaeque commixtio: sicut etiam nunc de adulterina commixtione utique mala, bonum est in corporum conditione opus Dei. Vides nempe, quam dialectice nihil dixeris, et nulla quidem culpa dialecticae disciplinae, tu quantum a tramite ejus exorbitaveris. Vides illius artis verbis ad hoc te uti, ut eis inflatus attonitos facias imperitos, volendo videri esse quod non es. Quod et si esses, ad eum modum quo ista disputanda sunt, nihil esses. Sed plane nunc et ineptus et imperitus, tunc autem ineptus
Abbreviated transcription (Latin):
autem decor porum commixtione nascuntur: dico
sane. Sed conclusio quam uelut meam inferre uo¬
luisti: non est mea: Nonenim dico: nequam ign
filii quidemala operatione procedunt: quan do¬
quidem ipsam coniugum operationem quȩ fitqi¬
nendorũ gratia filiorum. non dico malam. sed põn¬
us bonam̃ : quia bene utitur libidinis malo. per
quod generantur homines . Bonum opus dĩ non
sine malo.propter quod generandisunt. ut libe¬
rentur amalo. Deinde contexis alterũ syllogis¬
mum tuum. qm̃ tuus est & prioris te. non meus.
Dicis ergo causa sexuum commixtio corporum. &
uix ut hoc concedam tibi: ecce concedo. Pergis in¬
de & ad uingis: simala semper com mixtiõ. defor¬
mis &iam conditio corporum insexuum diuersi¬
te positorum. hoc siess& consequens me non pren¬
ret : qui com mixtionẽ nuptialem. id est liberoruss
pro creandorum causam: nonsolum malã nondi¬
co: uerum &iam bonam dico. huc accedit. quil

Expanded text:
autem de corporum commixtione nascuntur, » dico autem de corporum commixtione nascuntur, » dico sane: sed conclusio, quam velut meam inferre voluisti, non est mea. Non enim ego dico, « Nequam igitur filii, qui de mala operatione procedunt; » quandoquidem ipsam conjugum operationem, quae fit gignendorum gratia filiorum, non dico malam, sed potius bonam: quia bene utitur libidinis malo, per quod generantur homines bonum opus Dei; non sine malo, propter quod regenerandi sunt, ut liberentur a malo. 16. Deinde contexis alterum syllogismum tuum; quoniam tuus est et prior iste, non meus. Dicis ergo, « Causa sexuum commixtio corporum: » et vis ut hoc concedam tibi. Ecce concedo. Pergis inde, et adjungis: « Si mala semper commixtio, deformis etiam conditio corporum in sexuum diversitate positorum. » Hoc si esset consequens, me non premeret, qui commixtionem nuptialem, id est, liberorum procreandorum causa, non solum malam non dico, verum etiam bonam dico. Huc accedit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
non concedo : & concludis tibi ipse quodre nuo. Quã¬
do enim ego negaui naturam hominum esse laudabilẽ.
inquantum hõmines sunt: Quando dixi obhoc ipsũ
eos esse quia sunt: cum profecto essent: necrei essent
inemo peccass&. Quando dixi fecunditatem eẽ. re¬
probandam. cum ad benedictionẽ ꝑtineat nuptiarũ :¬
uo modo ate peterem uthoc ipsum concederes. quod
pse nondixi:Iam uero quod me dicis assumere.
mnis com mixtio corporum mala. nihil minus est
uam ut dicas me &iam uini & aque accusas se com¬
puixtionem. quando nobis potio temperatur: quia
&x ibi corporum est sine dubitatione commixtio. Etsi
nem commixtionem corporum malam dixi: neque
hanc utique preter misi: sed nec ipsam cõmixtions
sexus utriusque reprehendi: silegititima atquens¬
cialis est. Sine hac enim nonfierẽt hominum gene¬
ratio : &iam nullo cuius quã precedente peccato
Proinde illud aliud quod me dicere ad iungis. fili

Expanded text:
non concedo, et concludis tibi ipse quod renuo. Quannon concedo, et concludis tibi ipse quod renuo. Quando enim ego negavi, « naturam hominum esse laudabilem, » in quantum homines sunt? Quando dixi, « ob hoc ipsum reos esse, quia sunt; » cum profecto essent, nec rei essent, si nemo peccasset? Quando dixi, « fecunditatem esse reprobandam; » cum ad benedictionem pertineat nuptiarum? Quomodo a te peterem ut hoc ipsum concederes, quod ipse non dixi? 15. Jam vero quod me dicis assumere, « Omnis commixtio corporum mala; » nihil minus est, quam ut dicas, me etiam vini et aquae accusasse commixtionem, quando nobis potio temperatur: quia et ibi corporum est sine dubitatione commixtio; et si omnem commixtionem corporum malam dixi, neque hanc utique praetermisi. Sed nec ipsam commixtionem sexus utriusque reprehendi, si legitima atque nuptialis est. Sine hac enim non fieret hominum generatio, etiam nullo cujusquam praecedente peccato. Proinde illud aliud quod me dicere adjungis, « Filii
Abbreviated transcription (Latin):
est natus: non propter peccatum ipsius uel parentum
desse factum : sed ut manifestarentur opera dĩ in illo
ulti quippe nec sandntur omnino: sed cum eisdẽ uicus
sue inqualibet &ute . siue in ipsa moriuntur infantia
oiullis aetiam paruulis iam renatis. uł permanent cũ
quibus natisunt. uel accidunt hu iusmodi mala: absit
ut dicamus indigne. Sed hinc potius intellegamus
eis adalterum seculum prodesse quodrẽnascuntur. Huiꝰ
autem seculi dispositionem : ꝓpter initium superbiae
hominis ꝑ quod apostatauit adõ. diuersis malis homi¬
num peragi iniugo graui super filios adam adie exitꝰ
deuentre matris ẽorum : usque adiẽ sepulturȩ in matrẽ
Qquo modo fiant: adialecticis syllogismi unde
questionem tibi nullus obiecit docere conaris : quanttt¬
quantum tibi places. tantum grauibus lectoribus dis¬
plices. Et quod est peius. fingisme dicere quod non
dico: concludere sicut non con cludo: concedere quod

Expanded text:
est natus, non propter peccatum ipsius uel parentum est natus, non propter peccatum ipsius uel parentum id esse factum, sed ut manifestarentur opera dei in illo. multi quippe nec sanantur omnino, sed cum eisdem uitiis siue qualibet aetate siue in ipsa moriuntur infantia. nonnullis etiam paruulis iam. renatis uel permanent cum quibus nati sunt uel accedunt huius modi mala, absit, ut dicamus indigne; sed hinc potius intellegamus eis ad alterum saeculum prodesse quod renascuntur, huius autem saeculi dispositionem propter initium superbiae hominis, per quod apostatauit a deo, diuersis malis. hominum peragi in iugo graui super filios Adam, a die exitus de matris uentre eorum usque in diem sepulturae in matre quomodo fiant a dialecticis syllogismi, unde quaestionem tibi nullus objecit, docere conaris; quantum tibi places, tantum gravibus lectoribus displices. Et, quod est pejus, fingis me dicere quod non dico, concludere sicut non concludo, concedere quod
Abbreviated transcription (Latin):
& breuiter. inparuulis actionem ream annutura pa
Et adutrum que respondens: Siactionem in quis oi¬
de quid fecerint. Sinaturã: ostende quis eos fecen
Quasi & actio mala faciat. nisi naturam ream. Actur
quippe qui reus est homoest: homo autem natures
Homines igitur sicut ꝑeccati accione maiores: ita mu¬
res maiorum cõgitatione sunt rei. Isti exeo quod fiu
illi ex quibus orĩginem ducunt. Quo circa paruulils¬
numest quod hõminessunt : quod omnino non essin
nisi eos ille qui sum me bonus est creauis s&. Malis
uero sinullum ex origine traherent: nũqua cumll¬
cus uł corporalibus nascerentur. Ds̃ enim quiestus¬
marum: ipse est &iam corporum conditor. Qui
humanȩ in ipsa conditione naturae: uicia non insl
immerite. Neq enim deinnu merabilibus parulls
qui & in animo & incorpore cumtanta uiciorũ uanꝰ¬
ascuntur: hoc dici potest: quod dñs ait deillo qui caetꝰ

Expanded text:
et breuiter, in paruulis actionem ream an naturam putem, et breuiter, in paruulis actionem ream an naturam putem, et ad utrumque respondens: "si actione" inquis "ostende, quid fecerint; si natura, ostende quis eos fecerit". quasi et actio mala faciat nisi naturam ream. actione quippe qui reus est, homo est. homo autem natura est hominis. igitur sicut peccati actione maiores, ita minores maiorum contagione sunt rei, isti ex eo quod faciunt, illi ex quibus originem ducunt. quocirca paruuli bonum est, quod homines sunt. quod omnino non essent, nisi eos ille qui summe bonus est, creauisset. malum uero si nullum ex origine traherent, numquam cum uitiis uel corporalibus nascerentur. deus enim, qui est animarum, ipse est etiam corporum conditor. qui utique humanae in ipsa condicione naturae uitia non infligit inmerite. neque enim de innumerabilibus paruulis, qui et in animo et in corpore cum tanta uitiorum uarinascuntur, hoc dici potest, quod dominus ait de illo qui caecus
Abbreviated transcription (Latin):
aut esse aut subdiabolo esse negabitis: Nec uos euan¬
gelium cõmonebit: ubi forsitañ propter uos in terro ga¬
uit dñs qđ sciebat: ut pater pueri responderet filium̃
suum
ab infantia sua doemonio tam graui grauiter que uexan
ut axpi discipulis non possit ex̃pellĩ: Ecce ego ut sine
paruuli indiaboli potestate. causam nuptias esse no
dico : quod me dicere calum maris: nuptiȩ quippeh
bent ordinem suum: & benedictionẽ suam. bonum¬
que suum. nec sub intrante peccato at inittere potus
Tu autem quaresit subdiabolo ille saltem in fans qui
manifestissime uexatur adiabolo. ita ut aliquando
sa uexatione moriatur: mert responde sipotes. Non
uis enim quem quam ullam poenam pro alienis sul
peccatis: ne hinc fiat credibile &iam contagia pecc¬
torum: in nascentes exgignentibus posse transire
ed uidelic& ut̃ eg̃regius dialecticus
non me pacieris ẽlabiꝰ: sed presse in terro galis

Expanded text:
aut esse aut sub diabolo esse negabitis, nec uos euanaut esse aut sub diabolo esse negabitis, nec uos euangelium commonebit, ubi forsitan propter uos interrogauit dominus quod sciebat, ut pater pueri responderet filium suum ab infantia sua daemonio tam graui uexari, ut a Christi discipulis non posset expelli. ecce ego, ut sint paruuli in diaboli potestate, causam nuptias esse non dico, quod me dicere calumniaris. nuptiae quidem habent ordinem suum et benedictionem suam bonumque suum, quod nec subintrante peccato amittere potuerunt. tu autem, quare sit sub diabolo ille saltem infans, qui manifestissime uexatur a diabolo, ita ut aliquando ipsa uexatione moriatur, responde, si potes. non uis enim quemquam ullam poenam pro alienis subire peccatis, ne hinc fiat credibile etiam contagia peccatorum in nascentes ex gignentibus posse transire. Sed uidelicet egregius dialecticus non me pateris elabi, sed presse interrogabis
Abbreviated transcription (Latin):
simas atq absurdissimas dicere: autbaptirandos non eẽ.
paruulos: quod quidempostea estis fortas se dicturi. aut
tammagnum sacramenitum sic meis eẽ. ludibrium: ut
insaluatore baptizentur sed nonsaluentur . aliberato¬
re redimantur . sed non liberentur: lauacro regenerati¬
onis lauentur. sed non abluantur. ut exorcizentur &
exsuflentur : sed a potestate tenebrarum noneruantꝰ:
it eorũ precium sanguis qui inremissionem fusus ẽ.
peccatorum: sed nullius peccati remissione purgentur
oc totum ꝓpterea quia timetis dicere nonbaptitentur
nec non solum facies uestre sputo oblinantur uirorum
uerum &iam capita sandaliis muliercularum commit¬
tgentur. Noscerte causam: quur sub diabolo sit qui
nascitur donec renascatur inxp̃o: peccati exoriginaele
dicimus eẽ. contagium. Vos autem quihoc negatis. ea
saltem quȩ aperta sunt intuemini: quur non nulli
&iam demonem paciantur infantes: nisi forte & ipsos

Expanded text:
simas atque absurdissimas dicere, aut baptizandos non esse simas atque absurdissimas dicere, aut baptizandos non esse parvulos, quod quidem postea estis fortasstam magnum sacramentum sic in eis esse ludibrium, ut in saluatore baptizentur, sed non saluentur, a liberatore redimantur, sed non liberentur, lauacro regenerationis lauentur, sed non abluantur, exhorcizentur et exsufflentur, sed a potestate tenebrarum non eruantur, sit eorum pretium sanguis, qui in remissionem fusus est peccatorum, sed nullius peccati remissione purgentur; hoc totum propterea, quia timetis dicere: "non baptizentur", ne non solum facies uestrae sputis oblinantur uirorum, uerum etiam capita sandaliis muliercularum commitigentur. Nos certe causam, cur sub diabolo sit qui nascitur, donec renascatur in Christo, peccati ex origine dicimus esse contagium. uos autem, qui hoc negatis, ea saltem quae aperta sunt intuemini, cur nonnulli etiam daemonem patiantur infantes. nisi forte et ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
oni dispositionis occulte inscrutabilis sapientia con¬
ditoris : qui nec abipsa uniuersa massa perditionis
abstinet. sui operis bonum. Ut ex malis uiciorum co¬
dat licet cum malis inquantũ bona est rationalem
mor talemq naturã: cu ius nemo esse potest condito
prȩter ipsum. & ingeneratione damnata p̃ beat᷑
uasis miseri cordiae regeneratioiau xi li um
ustra itaque putas idõ inparuulis nonesse delictum
squia sine uolum tate quȩ in eis nulla est eẽ non potest:
oc enim recte dicitur propter propriumcuiusq peccatum:
onpropter primi peccati originale contagium. Qđ sinullũ
esset. profecto nulli malo pariuili obstricti: Nichil mali uel
ncorpore uel in anima. subtanta uisti dipotestate paterentur
Quos tameN et ipsum: a mala uoluntate priorum hominũ
sumpsit exordium Ita nisi uoluntas mala: non est cuiusquã
ulla origo peccati. Haec sisapias: simpliciter & ueraciter
gam xp̃i erga paruulos confiteberis Nec cogeris resimpus¬

Expanded text:
one dispositionis occultae inscrutabilis sapientia Conditoris. Qui nec ab ipsa universa massa perditionis abstinet sui operis bonum: ut ex malis vitiorum condat, licet cum malis, in quantum bona est, rationalem mortalemque naturam, cujus nemo esse potest conditor, praeter ipsum, et in generatione damnata, praebeat vasis misericordiae regenerationis auxilium. CAPUT V. 11. Frustra itaque putas, « ideo in parvulis non esse delictum, quia sine voluntate, quae in eis nulla est, esse non potest. » Hoc enim recte dicitur propter proprium cujusque peccatum, non propter primi peccati originale contagium: quod si nullum esset, profecto nulli malo parvuli obstricti, nihil mali vel in corpore, vel in anima, sub tanta justi Dei potestate paterentur. Quod tamen et ipsum a mala voluntate priorum hominum sumpsit exordium. Ita nisi voluntas mala, non est cujusquam ulla origo peccati. Haec si sapias, simpliciter et veraciter gratiam Christi erga parvulos confiteberis, nec cogeris res impiis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o est uera promisit: Nihil prosunt homini uirtutes. nullo
modo uerȩ possunt esse uirtutes An plac& tibi ueras uir.¬
tutes auarorum esse dicamus. cum lucrorũ uias prudenter
excogitant: cum pro adquirenda pecunia. seua atque
aspera multa forciter tolerant. cum uarias cupiditates
quibus sũptuose uiuitur temperanter sobrieq castigant. cũ
abstinent ab alieno & de suo sepe amissa contẽpnunt. quod
uidetur ad iusticiam pertinere. ne uirgus & uidiciis plura
consumant : Cum erum agitur aliquid prudenter
fortiter. temperanter & iuste. omnibus quattuor uirtu.¬
tibus agitur. que scđm tuam disputationem uerȩ uirtutes sunt
Siad cognoscendũ utrum uerȩ sint. hoc tantũ modo intu¬
endum quod agitur. nec causa querenda . ẽ. quur agatur
Undene tibi uidear calumniari: ipsa tua uerba iam
ponam. Cunctarum inquis origo uirtutum. in rationa

Expanded text:
Christo est vera promittit, nihil prosunt homini virtutes; nullo Christo est vera promittit, nihil prosunt homini virtutes; nullo modo verae possunt esse virtutes. An placet tibi ut veras virtutes avarorum esse dicamus, cum lucrorum vias prudenter excogitant, cum pro acquirenda pecunia saeva atque aspera multa fortiter tolerant, cum varias cupiditates quibus sumptuose vivitur, temperanter sobrieque castigant, cum abstinent ab alieno, et de suo saepe amissa contemnunt, quod videtur ad justitiam pertinere, ne jurgiis et judiciis plura consumant? Cum enim agitur aliquid prudenter, fortiter, temperanter, et juste, omnibus quatuor virtutibus agitur, quae secundum tuam disputationem verae virtutes sunt, si ad cognoscendum utrum verae sint, hoc tantummodo intuendum quod agitur, nec causa quaerenda est cur agatur: unde ne tibi videar calumniari, ipsa tua verba jam ponam. « Cunctarum, » inquis, « origo virtutum in rationa
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes habemus: quia uerum est propter quod facimus ids
hoc naturae nrae consentaneum est ad salutẽ & ueram feilid¬
tatem:. N on enim absurde uirtus definitaͤ ab eis qui dixenis
uirtus animi habitus naturae modo. atq ratione consentans
Uerum dixerunt. Sed quid sit consentaneum liberandas il
heatificandae naturae mortalium. nescierunt. Neque enim
omñs homines naturali instinctu in mortales & beati esse uellemꝰ.
usi esse possemus. Sed hoc sũmum bonum prestari hominibus
non potest. nisi per xp̃m & hunc crucifixum. Cuius morte
mors uincitur. cuius uulneribus natura nr̃a sanatur : ĩdõq¬
ustus ex fide. Uiuit. Ex hac enim fide prudenter. forciter.
amperanter & iuste. ac per hoc his omnibus ueris uirtutibus recte
sapienterq uiuit. quia fideliter uiuit. Siergo ad consequendã
ueram beatitudinem. quã nobis in mortalem. fides quae in

Expanded text:
virtutes habemus, quia verum est propter quod facimus, id est, virtutes habemus, quia verum est propter quod facimus, id est, hoc naturae nostrae consentaneum est ad salutem et veram felicitatem. 19. Non enim absurde virtus definita est ab eis qui dixerunt, « Virtus est animi habitus, naturae modo atque rationi consentaneus » . Verum dixerunt, sed quid sit consentaneum liberandae ac beatificandae naturae mortalium nescierunt. Neque enim omnes homines naturali instinctu immortales et beati esse vellemus, nisi esse possemus. Sed hoc summum bonum praestari hominibus non potest, nisi per Christum et hunc crucifixum, cujus morte mors vincitur, cujus vulneribus natura nostra sanatur. Ideo justus ex fide Christi vivit. Ex hac enim fide prudenter, fortiter, temperanter, et juste, ac per hoc his omnibus veris virtutibus recte sapienterque vivit, quia fideliter vivit. Si ergo ad consequendam veram beatitudinem, quam nobis immortalem fides quae in
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem sic exemplum deuiciosa hominũ affectione sũpsiss.
quem ad modum alio loco scriptura cũ ad amorẽ sapientiae
homines ortaretur. quęrendam dixit esse sicut pecuniam
N umquid propterea scã scriptura dicenda est laudasse aui¬
riciam: Sed quia notum est amatores pecuniae quantis pau¬
enter laboribus doloribusq subdantur . aquantis se continei
uoluptatibus siie cupiditate augendi pecuniae. siue tuni
uiuendi quanta lucrum sagacitate sectentur. & prudeno
dampna deuitent. quam timeant plerũq aliena diriper
& aliquando sua sibi ablata contempnant. ne repetendo
& litigando plus perdant. Recte ad moniti sumus sic
amare sapientiam. ut eã nobis thesaurizare auidissime
cupiamus: atq ut nobis magis magisq adquiratur. nec aliqu
exparte minuaturꝰ & perferamus molestias. & libidines
refrenemus & prospiciamus inposterum. et in nocentiam
beneficentiamq seruemus. Quod cũ facimus. ideo ueras

Expanded text:
virtutem, sic exemplum de vitiosa hominum affectione sumpsisse, virtutem, sic exemplum de vitiosa hominum affectione sumpsisse, quemadmodum alio loco Scriptura, cum ad amorem sapientiae homines hortaretur, quaerendam dixit esse sicut pecuniam . Numquid propterea sancta Scriptura dicenda est laudasse avaritiam? Sed quia notum est, amatores pecuniae quantis patienter laboribus doloribusque subdantur, a quantis se contineant voluptatibus, sive cupiditate augendi pecuniam, sive timore minuendi, quanta lucrum sagacitate sectentur, et prudenter damna devitent, quam timeant plerumque aliena diripere, et aliquando sua sibi ablata contemnant, ne repetendo et litigando plus perdant: recte admoniti sumus sic amare sapientiam, ut eam nobis thezaurizare avidissime cupiamus, atque ut nobis magis magisque acquiratur, nec aliqua ex parte minuatur, et perferamus molestias, et libidines refrenemus, et prospiciamus in posterum, et innocentiam beneficentiamque servemus. Quod cum facimus, ideo veras
Abbreviated transcription (Latin):
quia cum non ad suum referuntur auctorẽ. dona dĩ hoc ipso
mali his utentes efficiuntur in uisti. si quas habent ueras
uera uirtus ẽimpiorum. Tu uero tã male accipis quod
ait apłs. nam qui in agone contendit. ab omnibus se
abstin&. ut continentiam tam magnã uirtutẽ de qua
serptum est quod nemo esse potest continens nisi ds̃ d&
&iam choraulas & huuiscemodi turpes. infamesq personas
habere contendas Hienim quando in agone decertant q
omnibus contine nt ut corruptibilem coronã accipiam
acuius tamen uana cupiditate non continent. Hec en
cupiditas uana acper hoc praua. uincit in eis & frena
alias prauas cupiditates. propter quod dicti sunt conai¬
nentes. Sed ut grauissimã faceres inuiriã scipionibus:
continentiam quam ineis tanto eloquio predicasti. dedisti
& histrionibus. ignorans apłm cũ exortaretur homines aq

Expanded text:
, si quas habent, veras habent quia cum non ad suum referuntur auctorem dona Dei, hoc ipso , si quas habent, veras habent quia cum non ad suum referuntur auctorem dona Dei, hoc ipso mali his utentes efficiuntur injusti: ac per vera virtus est impiorum. 18. Tu vero tam male accipis quod ait Apostolus, Nam qui in agone contendit, ab omnibus continens est ; ut continentiam, tam magnam virtutem, de qua scriptum est, quod nemo esse potest continens nisi Deus det ; etiam choraulas et hujusmodi turpes infamesque personas habere contendas. Hi enim quando in agone decertant, ab omnibus continent, ut corruptibilem coronam accipiant: a cujus tamen vana cupiditate non continent. Haec enim cupiditas vana ac per hoc prava, vincit in eis et frenat alias pravas cupiditates: propter quod dicti sunt continentes. Sed ut gravissimam faceres injuriam Scipionibus, continentiam quam in eis tanto eloquio praedicasti, dedisti et histrionibus: ignorans Apostolum, cum exhortaretur homines ad
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est. concupiscentia sapientiae deducit ad regnũ
Acper hoc xp̃c gratis mortuus est. si homines sine fide
xp̃i ad fidẽ uerã. aduirtutẽ uerã. ad iusticiam ueram.
ad sapientiã uerã. quacunq re alia. quacunq ratione
perueniunt. prorsus sicut delege uerissime ait apłs: Si
perlegem iusticia: ergo xp̃c gratis mortuus est. Ita ueris¬
sime dicitur. si pernãturam uoluntatemq iusticia: ergo
xp̃c gratis mortuus est. Siper naduras hominũ qualiscũq
iusticia: ergo xp̃c gratis mortuus est Per quod enim uera
iusticia: perhoc &iam regnum dei: Deus namq ipse quod
absit erit iniustus. si ad cuis regnum uerus non admittitur
uistus. cum & ipsũ eius regnum iusticia sit . quẽ admodum
scriptum est: Nonest regnum dei esca & potus. sed iusticia
& pax & gaudium. Porro siueram iusticiã non habent
impu. profecto nec alias uirtutes comites eius & socias

Expanded text:
scriptum est, Concupiscentia sapientiae deducit ad regnum scriptum est, Concupiscentia sapientiae deducit ad regnum . Ac per hoc Christus gratis mortuus est, si homines sine fide Christi ad fidem veram, ad virtutem veram, ad justitiam veram, ad sapientiam veram, quacumque re alia, quacumque ratione perveniunt. Prorsus sicut de lege verissime ait Apostolus, Si per legem justitia, ergo Christus gratis mortuus est : ita verissime dicitur, Si per naturam voluntatemque justitia, ergo Christus gratis mortuus est. Si per doctrinas hominum qualiscumque justitia, ergo Christus gratis mortuus est. Per quod enim est vera justitia, per hoc etiam regnum Dei. Deus namque ipse, quod absit, erit injustus, si ad ejus regnum verus non admittitur justus: cum et ipsum ejus regnum justitia sit, quemadmodum scriptum est, Non est regnum Dei esca et potus, sed justitia, et pax, et gaudium . Porro si veram justitiam non habent impii; profecto nec alias virtutes comites ejus et socias
Abbreviated transcription (Latin):
ubi eruditissimi atq doctissimi uiri. multo excellentiore
ceteris philosophiae nobilitate ueras uirtutes non esse
dicebant. nisi quȩ menti quod ãmodo imprimuntur.
a forma illius aeternae inmutabilisq substantiae quodi
deus Etiam illicaduersus te quantum donat qui nos uocaus
pietatis libertate clamabo. nec in istis est uera uisticia. qua¬
iustus exfide uiuit: fides ex auditu. auditus autem ꝑ uedꝰ
sunt uere iusti quibus uilis est humilitas ueri uisti: Quo enim
propinquauerunt incelligentia inde superbia recesserunt: quiã
cognoscentes deum non sicut dm̃ glorificauerunt aut grãs
egerunt. sed euanuerunt in cogitationibus suis. & obscuratũ
est insipiens cor eorum: Dicentes se esse sapientes. stulti facti
sunt. Quomodo est in eis uera iusticia. in quibus non est
uera sapientia: Quamsi eis tribueremus: nichil eri causae
uir non eos ad illud regnũ peruenire dicamus de quo

Expanded text:
ubi eruditissimi atque doctissimi viri multo excellentiore ubi eruditissimi atque doctissimi viri multo excellentiore caeteris philosophia nobilitati veras virtutes non esse dicebant, nisi quae menti quodam modo imprimuntur a forma illius aeternae immutabilisque substantiae, quod est Deus; etiam illic adversus te, quantum donat qui nos vocavit, pietatis libertate clamabo: Nec in istis est vera justitia. Justus ex fide vivit. Fides ex auditu, auditus autem per versunt vere justi, quibus vilis est humilitas veri justi? Quo enim propinquaverunt intelligentia, inde superbia recesserunt: quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Quomodo est in eis vera justitia, in quibus non est vera sapientia? Quam si eis tribuerimus, nihil erit causae cur non eos ad illud regnum pervenire dicamus, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ipotenti uet & bono. quare sicꝰ fecisti : Et de iugo gu
quod est super filios primi adam: nemo liberat nisi scđs
adam: Quanto ergo tolerabilius illas quas dicis in impis
esse uirtutes. diuino muneri pocius quam eorũ tribueres
tantũ modo uoluntatrͣlic& ipsi hoc nesciant: donec si exillo
sunt predestinatorum numero accipiant sp̃m qui exdeo
est: ut sciant quae adõ donata sunt eis. Sed absit. ut su
in aliquo uera uirtus. nisi fuerit iustus. Absit autem ut su
iustus uere. nisi uiuat exfide. Iustus enim ex fide uiuit. Qus
porro eorum qui se cristianos habere uolunt. nisi soli pela¬
giani. aut in ipsis &iam forte tu solus iustũ dixerit infidiõ
iustũ dixerit impium. iustũ dixerit diabolo mancipatu
Sit lic& ille fabricius. sit lic& fabius. sit lic& scipio. sitlias
regulus. Quorũ me nominibus tanquã in atiqua romas
curia loqueretir. putasti esse tȩrrendum. Uerũ tu in
hac causa. & si ad scolam phitagorȩ prouoces uel plati

Expanded text:
omnipotenti, justo et bono: Quare me sic fecisti? et de jugo gravi, quod est super fAdam. Quanto ergo tolerabilius illas, quas dicis in impiis esse virtutes, divino muneri potius, quam eorum tribueres tantummodo voluntati: licet ipsi hoc nesciant, donec si ex illo sunt praedestinatorum numero accipiant spiritum qui ex Deo est, ut sciant quae a Deo donata sunt eis ? 17. Sed absit ut sit in aliquo vera virtus, nisi fuerit justus. Absit autem ut sit justus vere, nisi vivat ex fide: Justus enim ex fide vivit . Quis porro eorum qui se christianos haberi volunt, nisi soli Pelagiani, aut in ipsis etiam forte tu solus, justum dixerit infidelem, justum dixerit impium, justum dixerit diabolo mancipatum? sit licet ille Fabricius, sit licet Fabius, sit licet Scipio, sit licet Regulus, quorum me nominibus, tanquam in antiqua Romana curia loqueremur, putasti esse terrendum. Verum tu in hac causa etsi ad scholam Pythagorae provoces vel Platonis,
Abbreviated transcription (Latin):
de possit probari nisi exlibro sapientię quẽ iudȩi ñrecipiuis
in auctoritatem canonicam. Quod tam̃ fidelib potuit
ꝓuenire : non in illis aduersus dm̃ murmuratorib Qu pm¬
fecto alias aescas non desiderarent: si hoc eis saperds mami
quod uellent. Hoc opus: sic incipit. Ad ea quae me int̾rogasti.

Expanded text:
de possit probari, nisi ex libro Sapientiae , quem Judaei non recipiunt de possit probari, nisi ex libro Sapientiae , quem Judaei non recipiunt in auctoritatem canonicam; quod tamen fidelibus potuit provenire, non illis adversus Deum murmuratoribus, qui profecto alias escas non desiderarent, si hoc eis saperet manna quod vellent. Hoc opus sic incipit: Ad ea quae me interrogasti.
Abbreviated transcription (Latin):
uii adutrsus partem plonati. multa crebris disputa¬
tionibus ageremus: ad aeccłam quidam laicus tunc
eorum. nonnulla contra nos dictata uel scripta.
inꝓaucis uelut testimoniis. quȩ suae causae suffragari putant
His. breuissime respondi. Huuis libelli titulus est: contra
quod attulit centurius adonatistis. & incipit sic: Dicis coqd
scriptum . ẽ. asalomone: ab aqua aliena abstine te
IBRI duo quorum est titulus ad inquisitiones ianuari:
multa desacramentis continent disputata. siue quae uniuer¬
salit̃. siue quae partiliter. id ẽ. non per ȩque in omnibus locis
obseruat aeccłia. Nec tamen comiemorari omnia potuer¬
unt : sed satis ad inquisita responsum . ẽ. Quorum librorum
prior epistola est. Hab& quippe incapite: quis adquẽ senbat
Sed ideo int̃ libros annumeratur hoc opus: qm̃ sequens. qu
nomina nr̃a non hab& multo est ꝓlixior. & in eo multo plu
priam uoluntatem in ore sapiebat: non michi occurrit un¬

Expanded text:
um adversus partem Donati multa crebris disputationibus ageremus, attulit ad Ecclesiam quidam laicus tunc eorum nonnulla contra nos dictata vel scripta in paucis velut testimoniis, quae suae causae suffragari putant: his brevissime respondi. Hujus libelli titulus est: Contra quod attulit Centurius a Donatistis. Et incipit sic: Dicis eo quod scriptum est a Salomone: « Ab aqua aliena abstine te.Libri duo, quorum est titulus, Ad Inquisitiones Januarii, multa de Sacramentis continent disputata, sive quae universaliter, sive quae partiliter, id est non peraeque in omnibus locis observat Ecclesia: nec tamen commemorari omnia potuerunt; sed satis ad inquisita responsum est. Quorum librorum prior, epistola est; habet quippe in capite, quis, ad quem scribat: sed ideo inter libros annumeratur hoc opus, quoniam sequens qui nomina nostra non habet, multo est prolixior, et in eo multo plurpriam voluntatem in ore sapiebat , non mihi occurrit un
Abbreviated transcription (Latin):
ab aerio quodam sunt : qui cũ eet praes biter.
doluisse fertur quod ep̃s non potuit ordinari: & in arrianorũ
heresim lapsus ꝓpria quoq dogmata ad didisse. non nulla
dicens offerri ꝓdormientib nõn oportere. nec statuta sollẽpni¬
ter caelebranda cẽ. ieiunia: sed cũ quisq uoluerit ieiunandũ.
neuideantur eẽ sublege: Dicebat enĩ: praes biterũ ab ep̃o
nulla differentia debere discerni. Quidã ꝑhibent istos
sicut encratitas. uel apotactitas. non ad mittere ad cõmunio¬
nẽ sua nisi continentes: & eos qui scło ita renuntiauerint ut
propria nulla possideant. Ab ęsca tamen carniũ : non eos
abstinere dicit epiphanius. Filaster uero: & hanc eis tribu¬
it abstinentiam¬
AETIANI

Expanded text:
ab Aerio quodam sunt, qui cum esset presbyter, doluisse fertur quod episcopus non potuit ordinari; et in Arianorum haeresim lapsus, propria quoque dogmata addidisse nonnulla, dicens offerri pro dormientibus non oportere; nec statuta solemniter celebranda esse jejunia, sed cum quisque voluerit jejunandum, ne videatur esse sub lege. Dicebat etiam presbyterum ab episcopo nulla differentia debere discerni. Quidam perhibent istos, sicut Encratitas vel Apotactitas, non admittere ad communionem suam nisi continentes, et eos qui saeculo ita renuntiaverint, ut propria nulla possideant. Ab esca tamen carnium non eos abstinere dicit Epiphanius: Philaster vero et hanc eis tribuit abstinentiamAETIANI
Abbreviated transcription (Latin):
ALa est heresis: quacdicit in xp̃o diuinitatẽ doluisse.
cũ figeretur caro eius incruce
alia quȩ triformem sic asserit dm̃. ut quaedã parseius
tes sint quȩ istã faciunt trinitatem. uelut ex his trib parcib
conpleatur ds̃: nec sit ꝑfectus inse ipso uł pat̾ uł filius uł sp̃s sc̃s

Expanded text:
Alia est haeresis, quae dicit in Christo divinitatem doluisse, cum figeretur caro ejus in cruce. LXXIV. Est alia, quae triformem sic asserit Deum, ut quaedam pars ejus tes sint, quae istam faciunt Trinitatem: velut ex his tribus partibus compleatur Deus, nec sit perfectus in se ipso, vel Pater, vel Filius vel Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
se unctam atq. seclusã substantia ista mali: & finito isto scło
post conflationẽ mundi inglobo quodã tanquã in carcere
sempiterno esse uicturã. cui globo affirmant accessurũ sẽꝑ
& adhesurũ Iuasi coopertoriũ atq tectoriũ ex animab. natura
quidẽ bonis: sed tamen que non potuerunt anaturae malae con¬
tagione mundari

Expanded text:
sejunctam atque seclusam substantiam istam mali, et finito isto saeculo sejunctam atque seclusam substantiam istam mali, et finito isto saeculo post conflagrationem mundi in globo quodam, tanquam in carcere sempiterno, esse victuram. Cui globo affirmant accessurum semper et adhaesurum quasi coopertorium atque tectorium ex animabus, natura quidem bonis, sed tamen quae non potuerint a naturae malae contagione mundari