comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Xp̃c hoc oꝑat᷑ in nob̃ ñ utiq sine
nob̃. Prius gͦ facio p̾ueniens gr̃a.
Deinde et ip̃e facit subsequens gr̃am.
quia facio ut faciat que oꝑa insint
eximpio iustus fiat. fortassis maĩ
est oꝑa salutis nr̃e nos ꝑ ip̃m facere
qmͣ u̾ba salutis p̾dicare. Qd ip̃e fecit
sine nob̃ dum hec dix̃. Seqͥt᷑. Qma
ego ad patrẽ nado et qd̃cũꝙ pecieri¬
tis in noĩe meo hoc faciam. In his u̾d̾
magnam spem ꝓmisit orantib. Sic gͦ
ꝑrexit ad patrem ut ñ relinqueret in¬
digentes s exaudiret petentes. Tam̃
ñ noĩa petentes. s qͤ ad salutẽ ꝑtinent
petencium. Ideo dix̃. Si qͥd pecieritis in
noĩe meo hoc faciam. Quid est in nõie
meo nisi in nõie saluatoris. Si pecieri¬
tis que ad salutẽ ꝑtinent nob̃. in noĩe
meo petetis. Quando enim delectant
mala et ñ delectunt bona qmͣ ut cõ¬

Expanded text:
 operatur in nobis, non utique sine nobis. Prius ego facio praeveniens gratia, deinde et ipse facit subsequens gratiam, quia facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio justus fiat? Fortasse majus est opera salutis nostrae nos per ipsum facere, quam verba salutis praedicare, quod ipse fecit sine nobis, dum haec dixit: Quia ego ad Patrem vado. Et quodcunque petieritis in nomine meo, hoc faciam. In his verbis magnam spem promisit orantibus. Sic ergo perrexit ad Patrem, ut non relinqueret indigentes, sed audiret petentes. Tamen non omnia petentes, sed quae ad salutem pertinent petentium. Ideo dixit: Si quid petieritis me in nomine meo, hoc faciam. Quid est in nomine meo? nisi in nomine Salvatoris. Si petieritis quae ad salutem pertinent vobis, in nomine meo petieritis. Quando enim delectant mala et non delectant bona, ro
Abbreviated transcription (Latin):
meum credit aliqͥd ꝑ ignoranciam
contͣ salutẽ suam petit. ñ in noĩe sal¬
uatoris petit qr saluator ei ñ erit siqͥs
nosmet ip̃i. Ideo repetendũ est ut
fiat uoluntas eius in nob̃. Contunno
subiecit ut głificet᷑ pat̃ infilio. Nul¬
lo mͦ gͥ sine patre filius facit. nec pa¬
inpatre ut pat̾ glificet᷑ infilio qm̃
unum sunt pat̾ et filins.

Expanded text:
eum credit, aliquid per ignorantiam contra salutem suam petit, non in nomine Salvatoris petit, quia Salvator ei non erit, si quod nosmetipsi. Ideo petendum est ut fiat voluntas ejus in nobis. » Continuo subjecit: Ut glorificetur Pater in Filio. « Nullo modo igitur sine Patre Filius facit, nec Fiin Patre, ut Pater glorificetur in Filio, quoniam unum sunt Pater et Filius.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd statis aspicientes incelum: Hic
ih̾t qui receptꝰ est a nob̃ in celũ: sic
ueniet quẽ admodũ uidistis enm.
euntẽ incelum. Io ẽ inea forma car¬
nis atꝙ substantia uemet iudicatsᷤ:
inquauenit iudicandns. Nos ergo
dignis morib ascensum in celum
małle cognoscam̃. Inqͣ etiam si qͦdam
cõmoda blanclunit᷑. non amplectãn¬
da sinit necͥt̾. s despicienda sunt for¬

Expanded text:
c Jesus qui assumptus est a vobis in coelum, sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum. Id est, in ea forma carnis atque substantiae veniet judicaturus, in qua venit judicandus. Nos ergo dignis moribus ascensum in coelumvalle cognoscamus, in qua etiam si quaedam commoda blandiuntur, non amplectenda sunt nequiter, s
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ dico uob̃: qui credit mnie oꝑa
que ego facio et ip̃e faciet et maiora
hoꝵ faciet quia ego ad patrẽ uado.
Non se extollat seruus suꝑ dnm.
nec discipłs suꝑ magistium. Mlaiora
qmͣ ip̃e facit: dix̃ cos eẽ facturos. Sed
sineillo. ut insequentib dix̃ qui po¬
tuerunt face: S que sunt tandẽ ista
maiora: Anforte qd̃ egros ip̃is transe¬
initib etiam eoꝵ umbra sanaret:
Manis est enim ut sanet umibra qͣm
fimbria. Irud ꝑ se. hoc ꝑ ip̃ol. s ittrũ¬
q in sẽ. Uel maiora sunt apłoꝵ oꝑaĩ¬
om̃ium gentium salute qmͣ xp̃i
tantũmꝰ insalute nideoꝵ. Et hoc mn
pautissimis tam̃ utnũq et ille fecit.
Et salutẽ aliqͦ inuidea ꝑ se et salu
Unde subumxit ⁊ ait. Qm credit in
me. oꝑa que ego facio et ip̃e faciet
et maiora horũ faciet. Non quo ma¬
ior fit magistro discipulus uel dñs
sennis. uel adoptatꝰ imnigenito. nel
iõ deo: s qd̾ ꝑ illos ip̃e dignaretur
eadem maiora fac̾e. unde maiora fa¬

Expanded text:
ico vobis, qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet, quia ego ad Patrem vado? Non se extollat servus super dominum, nec discipulus super magistrum. Majora quam ipse facit dixit eos esse facturos, sed sine illo, ut in sequentibus dixit, quid potuerunt facere? Sed quae sunt tandem ista majora? An forte quod aegros ipsis transeuntibus etiam eorum umbra sanabit? Majus est enim ut sanet umbra quam fimbria, illud per se, hoc per ipsos, sed utrumque in se; vel majora sunt opera aomnium gentium salute, quam Christi tantummodo in salute Judaeorum, et hoc in paucissimis. Tamen utrumque et ille fecit, et salutem aliquorum in Judaea per se, et salutUnde subjunxit et ait: Qui credit in me opera quae ego facio et ipse facit, et majora horum faciet. Non quo major sit magistro discipulus, vel domino servus, vel adoptatus unigenito, vel homo Deo: sed quod per illos ipse dignaretur eadem majora facere. » Unde majora fa
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate secuti sunt. ita qd̃ ab illo
audiens unns ñ fecit. fecerunt multi
cum loq̃ret᷑ ꝑ discipłos magister bo-¬
nus. Ecce maiora fecit p̾dicatꝰ a creden¬
tib qmͣ loquutꝰ audientib: s hoc
ꝑ p̾dicatores. Numqͥd om̃s qui cre
dunt in eum p̾dicatores sunt: tam̃
dicit qui credunt in enm oꝑa maio

Expanded text:
oluntariam secuti sunt. « Ita quod ab illo audiens unus non fecit, fecerunt multi, cum loqueretur per discipulos magister bonus. Ecce majora fecit praedicatus a credentibus, quam locutus audientibus: » sed hoc per praedicatores. Nunquid omdunt in eum praedicatores sunt? Tamen dicit qui credunt in eum opera fac
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ior uirtus sp̃c scĩ que hoĩe iaqi mer¬
gente baptizatoꝵ simul animas et
corpora punficet. qsd̾ in ioh̾is baptiᷤᷤ¬
mate ñ fiebat. Igit᷑ qͥ conuene¬
rant. int̾rogabant enm dicentes.
di ꝑcunctat᷑ utrum uidelicet mox
stituendum: an infit᷑o scĩs reseruan¬
dum crede deb̾ent. Dyat aũ eis. Nõ¬
est ur̃m nosse temꝑa uel mom̃ta: que
pat̾ posuit insua potestate. O fteridit
quia ñ expelit nosse nob̃ mortalib
diem uocatiomis nr̃e. ut semꝑ incer¬
ti de aduentu indicis. ita solliciti co¬
tidie uiuamꝰ quasi d̾e alia ad iudici¬
um ꝓperare debeamus. S accipietis
inquit uirtutẽ suꝑuenientis sp̃e scĩ ini

Expanded text:
iritus sancti, quae homine in aqua mergente simul animas et corpora purificet, quod in Joannis baptismate non fiebat. « Igitur, qui convenerant interrogabant eum, dicentes: percontantur utrum videlicet mox stituendum, an in futuro sanctis reservandum credere debeant. Carnales est vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua ipsius potestate. » Ostendit quia non expedit nosse nobis mortalibus diem vocationis nostrae, ut, semper incerti de adventu judicis, ita sollicite quotidie vivamus, quasi die alia ad judicium properare debeamus. « Sed accipietis inquit virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑. Si qͦminus: dixissem uob̃ qͥa
uado ꝑare uob̃ locũ. szi alicubi inli
in domo pat̾s mansiones multe ẽent.
cxissem utiq nob̾. s mͦ uado ꝑare nob̃
locum. Q uom̃ ad illas mansiones mẽ¬
bra ꝑuenissent. si caput ñ precessiss.
Pauit nob iocũ. dum ꝓ nob̾ mortu¬
u est etresurtex̾: mmo et ascencdit in
celos. Hec omĩa ꝓ nob̾ fecit: ut nob
pararet locũ in regno ꝑatͥi sui. Et̃¬
si habiero. et p̃pau̾o uob̾ iocũ. it̾mue
niam aduos. Si habiero ꝑ carnis ab¬
sentiã: uenam ꝑ diunitatis p̾sen¬
ciam inqna nob̾cum ero usq ad cõ¬
summationẽ scl̃i. Uel etiam si abie¬
ro. i dest ascendero ad celos uemã ite¬
rum nidicare uios ac mortuos. qd̃
angłi attestati sunt dicentes. Hꝯie

Expanded text:
dixissem vobis, quia vado parare vobis locum. Si alicubi, nisi in domo Patris mansiones multae essent, xissem utique vobis. Sed modo vado parare vobis locum. Quomodo ad illas mansiones membra pervenissent, si caput non praecessisset? Paravit nobis locum, dum pro nobis mortuus est et resurrexit, imo et ascendit in coelos: hpararet locum in regno Patris sui. Si abiero et paravero vobis locum, iterum veniam ad vos. Si abiero per carnis absentiam, veniam per divinitatis praesentiam, in qua vobiscum ero usque ad consummationem saeculi. Vel etiam si abiero ascendendo ad coelos, veniam iterum judicare vivos ac mortuos: quod angeli attestati sunt dice
Abbreviated transcription (Latin):
e mort̾ẽ tamqmͣ hoĩes timerent
et ideo turbarent᷑: consolatur
etiam eos dm̃ ẽẽ contestans. Conseqͣns
est enĩ ut sundm̃ creditis. et mine cre¬
dere debeatis: qd̃ ñ eẽc consequetis. sixͤ¬
ideo in domo prĩs mei mansiones ml¬
te sunt. Nullus eoꝵ alienabit᷑ ab illa
domo: ubi mansionẽ ꝓ suo qͥsq accep¬
turꝰ est m̾ito. Ideo ñ turbet᷑ cor ur̃m.
Nam unis denariꝰ om̃ib inuineam
laborantib dat᷑. idest om̃ib in eccł̃ia
est. Sic enim qͥsq etiam ip̃e habet qͥ¬

Expanded text:
Ne mortem tanquam homines timerent, et ideo turbarentur, consolatur etiam eos Deum se esse contestans. Consequens est enim ut si in Deum creditis, et in me credere debeatis: quod non esset consequens, siideo in domo Patris mansiones multae sunt. « Nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito. » Ideo non turbetur cor vestrum. Nam unus denarius omnibus in vinea laborantibus datur, id est, omnibus in Ecclesia est. Sic enim quisque etiam ipse habet
Abbreviated transcription (Latin):
uenit᷑ scitis. Dicit ei thomas. Dñe
nescimus quo uadis et quomͦ possu¬
mus uiam scire. Uidebat᷑ ei nescire
Si me scitis et uiam sctus Eg̃o sum
ad qũe itur. sdest m̾tas: et ego sum ni
et qui ad patiẽ ueniunt ad me ueniũt:
quia ego ee pat̾ unum sum̃. et inme
manent. quia hec est uita et̾na. ut cog¬
noscant te solũ nerũ dm̃ et qũe misisti

Expanded text:
em, scitis. Dicit ei Thomas: Domine, nescimus quo vadis, et quomodo possumus viam scire? Videbatur ei nescire,Si me scitis, et viam scitis; et ego sum, ad quem itur, id est, veritas; et ego sum vitet qui ad Patrem veniunt, ad me veniunt, quia ego et Pater unum sumus; et in me manent, quia haec est vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti
Abbreviated transcription (Latin):
dicit petite et accipietis ut gaudiũ ur̃m
sit plemĩ: illam singłarẽ et beatam uitam
nos pet̾e ãmonet. ubi est leticia sine tͥsticia.
gaudium sine dolore. sec̾itas sine timore.
uita sine moxte: qmͣ qui ad epti fi̾nt gan¬
dium et leticiam obtinebunt. et fugiet ab
eis dolor et gemit᷑. quãdo implebit᷑ qd̾ dñs
alibi ꝓmittit dicens. It̾m uidebo uos et
gaudebit corurm: et gaudiũ nr̃m nemo

Expanded text:
dicit: « Petite et accipietis, ut gaudium vestrum dicit: « Petite et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum, » illam singularem ac beatam vitam nos petere admonet, ubi est laetitia sine tristitia, gaudium sine dolore, securitas sine timore, vita sine morte. Quam qui adepti fuerint, gaudium et laetitiam obtinebunt, et fugiet ab eis omnis dolor et gemitus, quando implebitur quod Dominus alibi promittit, dicens: « Iterum videbo vos, et gaude
Abbreviated transcription (Latin):
pign fu̾ant dñi sermonib adpetendum
incitant᷑: cum diͨ. petite. Et ne se accep¬
turos dubitarẽt: recte subiungit᷑. Et ac¬
cipietis. Quid aũ principalit̾ pet̾e deb̾ent:
manifestat᷑ cum subinfert᷑. Ut gaudiũ
ur̃m sit plenũ. Ubi ordo u̾bor. talis est.
Petite ut gaudium nm sit plenũ: et ac¬
cipietis. In quo loco ostendit᷑. quia in o¬
ratione. ñ aurũ. ñ argentum. ñ t̾renas
diuitias ñ petẽ debemus p̾sentis uite lõ
gitudinẽ. s uitam et̾nam. et ea que ad
illam ꝑtinent: io est uirtutes amme. Ple¬
num emim et ꝑfectum gaudium ẽẽ ñ po¬
test. ubi fragilitas mutabilitatis ita ua¬
natur: ut uxumus ore spatio gaudiũ
nob̃cũ ꝑman̾e possit. Subito eñ leticia
atͥsticia absorbet᷑. gaudium in dolorem
u̾titur. sanitas in infirmitate leditur.
ampla possessio pauꝑtate tenuatur ꝓs¬
ꝑitas adu̾sitate ꝓft̾nitur: iuuentus ad
senectutẽ: inta currit ad mortẽ. Cum gͦ

Expanded text:
pigri fuerant, Domini sermonibus ad petendum pigri fuerant, Domini sermonibus ad petendum incitantur, cum dicitur: « Petite. » Et ne se accepturos dubitarent, recte subjungitur: « Et accipietis. » Quid autem principaliter petere deberent, manifestatur, cum subinfertur: « Ut gaudium vestrum sit plenum. » Ubi ordo verborum talis est: Petite ut gaudium vestrum sit plenum, et accipietis. In quo loco ostenditur, quia in oratione non aurum, non argentum, non terrenas divitias petere debemus: non praesentis vitm aeternam, et ea quae ad illam pertinent, id est virtutes animae. Plenum ergo et perfectum gaudium esse non potest, ubi fragilitas mutabilitatis ita variatur, ut vix unius horae spatio gaudium nobiscum permanere possit. Subito enim laetitia a tristitia absorbetur, gaudium in dolorem vertitur, sanitas infirmitate laeditur, ampla possessio paupertate tenuatur, prosperitas adversitate prosternitur, juventus ad senectutem, vita currit ad mortem. Cum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
qui amme sue salntẽ querit. Usq mͦ ñ pe¬
tistis quicqmͣ in noĩe meo. Numqͥd nõ
ante pecierant apłĩ dicentes. Dñe dic no¬
bis quando hec erunt nel qd̃ signũ adũe¬
tus tui et his similia: Recerant utiq. S
qd̾ ait. usque modo ñ petistis qͥcqm̃: cluo¬
bus modis intelligi potest. Sine ñ petis¬
tis quicqmͣ qr me elfiem patͥ ñ credidi¬
stis ut in noĩe meo peteretis: siue c̾te nõ
petistis quicqm̃: quia ad comꝑationẽ
eoꝵ que petere debiustis: nichil sunt qͦ
petistis. Frãgiles namq m̃tes apłoꝵ ante
passionẽ prius t̾rena et tñsitoria petere
nou̾ant: sic̃ de dnob filiis ⁊ ebedĩ legimꝰ.
qui ꝑsuaserunt matͥ ut pet̾et abeo ut
unus dederet a dextͥs et alt̾ a sinistris in reg
debuerant nchil erat qd̃ petebant.: ꝓti¬
mis audierunt. nescitis quid petatis.
Terrena namq et tnͣsitoria et̾ne felicita¬
ti cõpata: nichil sunt estimanda. Sed
qui actenus ad ea que et̾na sunt petenda

Expanded text:
tem quaerit. « Usque modo non petistis quidquam in nomine meo. » Nunquid non ante petierant apostoli, dicentes : « Domine, dic nobis, quando haec erunt? » vel: « Quod signum adventus tui? » et his similia. Fecerunt utique. Sed quod ait: « Usque modo non petistis quidquam, » duobus modis intelligi potest. Sive non petistis quidquam, quia me aequalem Patri non credidistis, ut in nomine meo peteretis: sive certe non petistis quidquam, quia ad comparationem eorum quae petere debuistis, nihil sunt quae petistis. Fragiles namque mentes apostolorum ante passionem prius terrena et transitoria petere noverant, sicut de duobus filiis Zebedaei legimus, qui persuaserunt matri ut peteret ab eo, ut unus sederet a dextris et alter a sinistris in regndebuerant, nihil erat quod petebat, protinus audierunt: « Nescitis quid petatis. » Terrena namque et transitoria, aeternae felicitati comparata, nihil sunt aestimanda. Sed quia hactenus ad ea quae aeterna sunt, petenda
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ gͦ ñ deseruit prẽm cũ immuindum
uenit: sic ñ reliquit electos cum ad pa¬
trẽ recliit. sic̃ ip̃e alibi ait. Ec̃ce ego uo¬
b̃cum sum om̃ib dieb usq ad consum¬
mationẽ scli. Mlanens ꝙͦ cũ prẽ ꝑ dmini¬
nitatẽ. uenit inimundum ꝑ humanita¬
tem rediens ad prẽm ꝑ humanitatẽ.
mansit cũ electis ꝑ diuinitatẽ: sic̃ ip̃e
ait. Nemo ascendit ad celũ nisi qͥ des¬
cenclit de celo: filius hoĩs qui est incelo.
Dicunt ei discipłi eiꝰ. Ecce nũc palã loqͥ¬
ris: et ꝑ u̾biũ nullũ dicis. In his suis u̾bis
ostenclunt discipłi quia in hac ultima
confabulatione loqͤns ad cos dñs dehis ma¬
xime disputabat que illos auclire delecta¬
bat. Et qmͣuis ea que loqͤbat᷑ ñdũ ꝑfec¬
te intellig̾ent. tam̃ se intellig̾e putantes.
responder̃t̃ dicentes. Ecce ñc palam loq̃ris:
et ꝓu̾biũ nullũ dicis. Quia uͦ eoꝵ cogita¬
tiones p̾nemens. frequent ea que int̾ro¬

Expanded text:
n deseruit Patrem, cum in mundum venit, sic non dereliquit electos, cum ad Patrem rediit, sicut ipse alibi ait: « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . » Manens ergo cum Patre per divinitatetem: et rediens ad Patrem per humanitatem, mansit cum electis per divinitatem, sicut ipse ait: « Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo Filius hominis, qui est in coelo . » « Dicunt ei discipuli ejus: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis. » In his suis verbis ostendunt discipuli, quia in hac ultima confabulatione loquens ad eos Dominus, de his maxime disputabat, quae illos audire delectabat. Et quamvis ea quae loquebatur, nondum perfecte intelligerent, tamen se intelligere putantes responderunt, dicentes: « Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis. » Quia vero eorum cogitationes p
Abbreviated transcription (Latin):
subningit. Ip̃e enim pat̾ amat uos qͥa
uos me amastis et credidistis quia adeo
exiiii. ñ ita accipiendum est quasi amor
discipłoꝵ p̾cessert. ut ꝓpͥo m̾ito apatre
a mari m̾erent᷑. s gratuito dono pͥmũ
a pr̃e dilecti sunt ut filium cred̾e ⁊ amare
potuissent. De quib ꝑ ꝓpħam ip̃e dicit.
Diligam spontanee. Et̃ in euangłio. Nõ
uol me elegistis: s ego elegi uos. Hinc ia¬

Expanded text:
git: « Ipse enim Pater amat vos, quia vos me amastis et credidistis quia a Deo exivi, » non ita accipiendum est, quasi amor discipulorum praecesserit, ut proprio merito a Patre amari mererentur, sed gratuito dono primum a Patre delecti sunt, ut Filium credere et amare potuissent. Denique per prophetam ipse dicit: « Diligam eos spontanee . » Et in Evangelio: « Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . » Hinc Ja
Abbreviated transcription (Latin):
eẽm cum eis ego seruabam eos qͦs dedistimͥ:
nunc aũ ꝓ eis rogo ñ ꝓ mundo. Et ñ rogo
ut tollas eos demundo: s ut serues eosa
malo. Et alibi petͦ. Eg̃o ꝓte rogam petre:
ut ñ deficiat fides tua. Nunc aũ ñ roga¬
turũ se patrẽ ꝓ discipłis ditit: qi om̃ipo¬
tens est indiuinitate cum pr̃e. Bogat
gͦ patrẽ ꝑhumanitatẽ. qui omĩa postu¬
lata cum eo dat ꝑ diuinitatẽ. Siue c̾te
qd̃ ait. ⁊ ñ dico nob̃ qr ego rogabo pa¬
trem de uob̾ ad tantam beatitudinẽ
scͥos ostetdit eẽ uent᷑os in ct̾na uita. ut
nullius anxlio uel p̾ce indigeant. qͥ a
et̾na beatitudine replebunt᷑: sic̃ dñs ꝑ¬

Expanded text:
bam eos quos dedisti mihi; nunc autem pro eis rogo, non pro mundo. Et non rogo ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos a malo . » Et alibi Petro: « Ego pro te rogavi, Petre, ut non deficiat fides tua . » Nunc autem non rogaturum se Patrem pro discipulis dicit, quia omnipotens est in Divinitate cum Patre. Rogat ergo Patrem per humanitatem, quia omnia postulata dat cum eo per Divinitatem. Si Et non dico vobis quia ego rogabo Patrem de vobis, » ad tantam beatitudinem sanctos ostendit esse venturos in aeterna vita, ut nullius auxilio vel prece indigeant: quia aeterna beatitudine replebuntur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
me: ñ est aĩa mea ad ppłm istũ. Nec tam̃
putandum est qd̃ afructu m̾cedis pͥuemur.
quociens ꝓ iniqͥs orantes exaudia ñ m̾em᷑
qr et si illi ñ sunt digni acciꝑe ꝓ quib pe¬
timus. nob̃ tam̃ ꝓ bona intentione m̃ces
recompensabitur. Unde bene ñ dix simpli¬
cit̾ si qͥd pecieritis patrẽ in noĩe meo dabit:
s cũ additam̃to dabit uob̃. Qd̃ est dic̾e. Et¬
si ilłli ñ m̾ent᷑ acciꝑe ꝓ quib petitis. nobis

Expanded text:
n est anima mea ad populum istum . » Nec tamen putandum quod a fructu mercedis privemur, quoties, pro iniquis orantes, exaudiri non meremur: quia, etsi illi non sunt digni accipere pro quibus petimus, nobis tamen pro bona intentione merces recompensabitur. Unde bene non dixit simpliciter: « Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit, » sed cum additamento « dabit vobis. » Quod est dicere: Etsi illi non merentur accipere pro quibus petitis, vobis
Abbreviated transcription (Latin):
similitudines dicunt᷑: que ad obscurioreᷤᷤ
quasq sentencias intelligendas necessa¬
rie auditorib adhibent᷑: ut saltem per
insibilia inuisibilia cognosc̃e queant.
suadeat. Loquntũ gͦ sedicit dñs in ꝓu̾biis:
it: sic̃ ait mathens euangelista. Loq̃bat᷑
iħc cum discipłis suis imꝑaboł: et sine ꝑa¬
bolis ñ loq̃bat᷑ eis. S cum ꝓmittit se¬

Expanded text:
similitudines dicuntur, quae ad obscuriores quasque sententias intelligendas necessariae ab auctoribus adhibentur, ut saltem per visibilia invisibilia cognoscere queant. suadeat. Locutum ergo se dicit Dominus in proverbiis, it, sicut ait Matthaeus evangelista: « Loquebatur Jesus cum discipulis suis in parabolis, et sine parabolis non loquebat
Abbreviated transcription (Latin):
nam nat᷑am nnchil bom se hab̾e posse
nisi ꝑ eĩ grãm qui ait sine me nichil
potestis fac̾e ad instanciam orand. et
importunitatẽ petendi nos alibi or¬
tatur et ammonet dicens dicens. Pe
petrare seposse qd̃ postulat dubitaret.
si tam̃ moratione ñ deficiat. magnã
fiduciam petentib in exordio hunis
lectioĩs exhiburt dicens. Am̃ am̃ dico
uob̃. si quid pecieritis prẽm in nõie

Expanded text:
nam naturam nihil boni habere posse nisi per ejus gratiam, qui ait: « Sine me nihil potestis facere , » ad instantiam orandi et importunitatem petendi nos alibi hortatur et admonet, dicens: « P ne aliquis impetrare se posse quod postulat dubitaret, si tamen in oratione non deficiat, magnam fiduciam parentibus in exordio hujus lectionis exhibuit, dicens: « Amen, amen dico vobis, si quid
Abbreviated transcription (Latin):
neget. maxime cum ꝑ beatũ iob de eo di¬
cat᷑. ome sublime usdet et ip̃e est rex
suꝑ om̃s filios suꝑbie. Quis uͦ paulũ apo¬
stolũ post ꝯu̾sionẽ scm fuisse dubitet.¬
maxime cũ ip̃e uidex de eo testat᷑ dicens.
uas electioĩs mͥ est iste ut portet nomen
meũ coram gentib et regib et filiis isrł:
Nullus. Et tam̃ diabolus petiit et impe
tiit diabolus ut substanciam iob lederet:
et audiuit. Ecc̃e uniu̾sa que habet: ĩ ma¬
nu tua sunt. Petiit apłs ut aufret᷑ ab eo
stimulus camis sue: et ñ impetrauit. Qͥs
gͦ hoꝵ magis exauditꝰ est diabolus an a¬
postolꝰ: Diabolus exauditꝰ est ad uolun¬
tatẽ ñ ad salutẽ t̾am̃: qr inde det̾ior effectꝰ
est unde sc̃o uiro dampnũ inferre conatꝰ
est. Apłs uͦ non est exaudit̾ ad uoluntatẽ
s ad salutẽ: qr ñ expediebat illi ut stimu¬
lus carnis sue ab eo auferret᷑. qui obcusto¬
diam humilitatis ei datꝰ fu̾at. sic̾ ip̃e dic̾.

Expanded text:
neget, maxime cum per beatum Job de eo dineget, maxime cum per beatum Job de eo dicatur: « Omne sublime videt, et ipse est rex super omnes filios superbiae? » Quis vero Paulum apostolum post  dicens: « Vas electionis mihi est iste, ut portet nomen meum coram gentibus et regibus et filiis Israel? » Nullus. Et tamen diabolus petiit, et impetiit diabolus ut substantiam Job deleret, et audivit: « Ecce universa quae habet, in manu tua sunt . » Petiit Apostolus ut auferretur ab eo stimulus carnis suae, et non impetravit. Quis ergo horum magis exauditus est? diabolus, an Apostolus? Diabolus exauditus est ad voluntatem, non tamen ad salutem: quia inde deterior effectus est, unde sancto viro damnum inferre conatus est. Apostolus vero non est exauditus ad voluntatem, sed ad salutem: quia non expediebat illi ut stimulus carnis suae ab eo auferretur, qui ob custodiam humilitatis ei datus fuerat, sicut ipse dicit: «
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista ait. Et oratio mea in sinũ meam
cõu̾tet᷑. Anquando sc̃i sc̃a petunt. s quia eoꝵ
peticio imp̾seriti ñ implet᷑: restat ut infu¬
turo impleat᷑. sic̃ uniu̾sał eccł̃ia cotidie in
aduenit. tam̃ post uniu̾sale niditium dn
bio credit᷑ uenturũ Nuquando sc̃i mora¬
tione contraria aĩe sue ignorant̃ petunt:
s ad salutem exaudiunt᷑. Nulto eñ salu¬
brius est exaudui ad salutẽ. qmͣ ad uo¬
luntatẽ. Qd̾ ut manifestius intelligat᷑
duos inmedium ponamus unũ malũ
⁊ alt̾m bonũ: ita tam̃ ut bonus petisse
legat᷑ et ñ impetrasse. malus autẽ petisse
⁊ impetrasse. S ne aliqͥs tacita cõscien¬
tia dicat fieri posse illum ante ocłos dei
iustum eẽ qni est exauditꝰ. et illum iniuis
tum qui ñ est exauditꝰ. talis in malo ꝓpo¬
nendus est cuius maliciam nullus igno¬
ret et tat mbono de cuiꝰ scĩtate nullus
dubitet: paulus sciłr apłs. et diabolus.
Quis enĩ diabolum auctorẽ malicie ẽẽ

Expanded text:
mea in sinum meum convertetur . » Aliquando sancti sancta petunt, sed quia eorum petitio in praesenti non impletur, restat ut in futuro repleatur, sicut universalis Ecclesia quotidie in advenit, tamen post universale judicium sine dubio creditur venturum. Aliquando sancti in oratione contraria animae suae ignoranter petunt, sed ad salutem exaudiuntur. Multo enim salubrius est exaudiri ad salutem, quam ad voluntatem. Quod ut manifestius intelligatur, duos in medium ponamus, unum malum, et alterum bonum: ita tamen, ut bonus petiisse legatur et non impetrasse, malus autem petiisse et impetrasse. Sed ne aliquis tacita conscientia dicat, fieri non posse, illum ante oculos Dei injustum esse qui exauditus est, et illum justum esse qui non exauditur: talis in malo ponendus est, cujus malitiam nullus ignoret: et talis in bono, de cujus sanctitate nullus dubitet, Paulus scilicet apostolus et diabolus. Quis enim diabolum auctorem malitiae esse
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ in noĩe meo dabit uob̃: cum lega¬
mus ñ solum inferiores quosq s etiam
paulũ apłm qui sũme ꝑfectionis fuit
aliqͥd petisse et ñ inpet̾sse. S ut ueridi¬
ca dñi ꝓmissto nob̃ clamis eluceat: libet
diu̾sas ꝑsonas petentiũ inspic̾e. et cau¬
sas impetrancd uel non impetͣnch discer¬
nere. Aliqnͣdo enĩ solet conting̾e ut in
oratione bona petant᷑: S qr mali sũt
qui petunt: a dño exaudu ñ m̾ent᷑.
Suꝑfluenamq se exaudirz a dño pu¬
tant in suis orationib qui eũ audire
contẽpnunt insuis sermonib: salomo¬
ne teste qui ait. Qui obturat aurẽ suã
Auqnͣdo uͦ carnales carnalia petunt: et
tis eo qd̃ male petatis. ut in concupiscen¬

Expanded text:
nomine meo, dabit-vobis, » cum legimus non solum inferiores, sed etiam Paulum apostolum, qui summae perfectionis fuit, aliquid petiisse et non impetrasse. Sed ut veridica Domini promissio nobis clarius eluceat, libet diversas personas petentium inspicere, et causas impetrandi vel non impetrandi discernere. Aliquando enim solet contingere, ut in oratione bona petantur, sed quia mali sunt qui petunt, a Domino exaudire non merentur. Superflue namque se exaudiri a Domino putant in orationibus suis, qui eum audire contemnunt in suis sermonibus, Salomone testante, qui ait: « Qui obturquando vero carnales carnalia petunt, et tis, eo quod male petatis, ut in concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ solliciti eẽ dicentes quid manducabimꝰ
aut qͥd bibemꝰ aut quo oꝑiem᷑: Hec eñ
omĩa gentes inqͥrunt. Gentes dicit alie¬
nos afide ethinicos et paganos. qui dm̃
ant qd̃ manducent usq ad crapulã.
et qd̃ bibant usq ad ebrietatẽ: et qd̃
induant᷑ usq ad ractanciã et suꝑflin¬
tatẽ. Nam p̾ciosa uestis: ñ nisi ꝓpt̾ in¬
anam głam reqͥrit᷑. Unde dñs in hoc
loco bene iuxta alium euangelistam
fert᷑ dixisse: Et nolite in subłime tolli.
Nob̃ aũ qui sollicite seruare debemns.
nintatẽ sp̃c inuincło pacis. et qͦꝵ spes in
alt̾a uita est: qͥd in nr̃a sollicitudine¬

Expanded text:
citi esse, dicentes: Quid manducabimus, aut quid bibemus, aut quo operiemur? Haec omnia gentes inquirunt. » Gentes dicit, alienos a fide, ethnicos et paganos, qui Deumant quid manducent usque ad crapulam, et quid bibant usque ad ebrietatem, et quid induantur usque ad jactantiam et superfluitatem. Nam pretiosa vestis non nisi propter inanem gloriam requiritur: unde Dominus in hoc loco bene juxta alium evangelistam fertur dixisse: « Et nolite in sublime tolli . » Nobis autem, qui solliciti servare debemus unitatem spiritus in vinculo pacis, et quorum spes in altera vita est
Abbreviated transcription (Latin):
atus es et bene tͥ erit. Io qd̾ clicendũ¬
est qͥ a in hoc loco dñs ñ laborẽ ꝓhibuit
s sollicitudinẽ uetuit. Laborare em̃ debr
hõ unde uiuat. ñ unde diues efficiatur:
sic̾ pͥmo hõi dictum est. In sudore uultus
tui: uescere pane tuo. Hine apls disci¬
puł suis p̾cipit. Magis aũ laboret umus¬
quisq oꝑando manib suis qd̾ bonũ est:
ut habeat unde tͥbuat necessitat̾ẽ paciẽ¬
tib. Et ne mens humana de p̾sentis in¬
te sustentacło dubitaret: ad huc sub¬
ningit dicens. Nonne aĩa plus est qm̃
esca et corpꝰ plusqm uestim̃tũ: Ac si dicẽt.
Qui maiora p̾stitit cłs. minora ñ nega

Expanded text:
s et bene tibi erit . » Ad quod dicendum quia in hoc loco Dominus non laborem prohibuit, sed sollicitudinem vetuit. Laborare enim debet homo unde vivat, non unde dives efficiatur, sicut primo homini dictum est : « In sudore vultus tui vesceris pane » tuo. Hinc Apostolus discipulis suis praecepit: « Magis autem laboret unusquisque operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem patientibus . » Et ne mens humana de praesentis vitae sustentaculo dubitaret, adhuc subjunxit, dicens: « Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum? » Ac si diceret: Qui majora praestitit Dominus, minora n
Abbreviated transcription (Latin):
mentes hoĩm ꝓuocaret. sciens hu¬
manam nat᷑am deo simul et diabolo
subditam cẽ ñ posse: ait int̾ cet̾a. Ne¬
mo potest duob dñis seruire. Auo dm̃i.
cds et diabolus intelligunt᷑. Dñs em̃:
a dñatu nom̃ accepit. Qd̾ nom̃ illispe¬

Expanded text:
mentes hominum provocaret, sciens humanam naturam Deo simul et diabolo subditam esse non posse, ait inter caetera: « Nemo potest duobus dominis servire. » Duo domini, Deus et diabolus intelliguntur: Dominus enim a d
Abbreviated transcription (Latin):
strũ. et consid̾ans fragilitatẽ niãm. si noᷤ
ꝓ et̾na inita sollicitos eẽ uid̾it. absq mag¬
na sollicitudine uictũ et uestitũ minis¬
trabit. Ip̃e enĩ scit qͥd uob̃ necesse sit:
ante qm̃ petemꝰ eum. Nam in qͦ uelit
nos eẽ sollicitos et qͥd ab eo petere debe¬
amus: ostendit cum ait. Querite aũ
primũ regnũ dli et iusticiã eiꝰ. et omĩa
e regnũ cli et iusticiam eiꝰ querere mo¬
net: qͥa ante omĩa et suꝑ omĩa hoc pe¬
tere. hoc qͤrere. hoc amare et defiderare
debemus. ut regni celestis participes
simus. Notandũ aũ qd̃ ñ ait. hec oĩa
dabunt᷑ uob̃ s adicient᷑. ostendens illd̃
eẽ pͥncipale bonũ qd̾ dat᷑. id est regnũ

Expanded text:
am, si nos pro aeterna vita sollicitos esse viderit, absque magna sollicitudine victum et vestimentum ministrabit. Ipse enim scit quid nobis necesse sit, antequam petamus eum. Nam in quo velit nos esse sollicitos, et quid ab eo petere debeamus, ostendit cum ait: « Quaerite ergo primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec e, regnum Dei et justitiam ejus quaerere monet, quia ante omnia et super omnia hoc petere, hoc quaerere, hoc amare et desiderare debemus, ut regni coelestis participes simus. Notandum autem quod non ait: Haec omnia dabuntur vobis, sed adjicientur, ostendens illud esse principale bonum quod da
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ liliis: qm̃ cũ eẽt ñ solũ potentissimꝰ
s etiam om̃ium regũ sapientissimus.
et clsputasset de om̃ib herbis t̾re acedris
liban usq ad ysopũ qͦ egredit᷑ de parie¬
te. in om̃i gla sua ñ potuit inuenire
tale genus testim̃ti qd ẽẽt candidũ ut
liliũ. rubicundũ ut rosa. purp᷑eum ut
uiola. S qd̃ temporał salomon ñ potu¬
it inuenire in om̃i gła sua: sꝑitał nr̃¬
qd̃ hodie ẽ et cras inclibanũ mittitur
d̾s sic uestit: qnͣto magis uos mininie¬
ficłi: Ac si dic̾et. fenum agͥ idest herbe¬
t̾re qui ad habundanciã pluine cresc̾t

Expanded text:
id est liliis. Quoniam cum esset non solum potentissimus, id est liliis. Quoniam cum esset non solum potentissimus, sed etiam omnium regum sapientissimus, et disputasset de omnibus herbis terrae a cedris Libani usque ad hyssopum qui egreditur de pariete, in omni gloria sua non potuit invenire tale genus vestimenti, quod esset candidum ut lilium, rubicundum ut rosa, purpureum ut viola. Sed quod temporalis Salomon non potuit invenire in omni gloria sua, virginibus, rosam in martyribus, violam in continentibus. Et prudentissima comparatione Dominus jactantiam hominum redarguit cum adjungit: « Si aute
Abbreviated transcription (Latin):
delictum nec sem̃ enuis querens panẽ. Et
it̾m. Nichil de est tim̃tib eũ. Quia dñs
suꝑns ciboꝵ sollicitudinẽ ꝓhibuerat:
nunc etiam et uestum̃toꝵ suꝑfluã curã
netat cum adiungit. Quis aũ nrr̃m co¬
gitans potest adic̾e adstaturam suã
cubitum unũ: Et de uestimento quid
solliciti estis: Si gͦ om̃ib patet qͥa nul¬
lus ad staturam suã cubitum uel mi¬
nimam partẽ adic̾e potest illeqͥ m̃sura
et num̾o et pond̾e cuncta disposuit. sic̃
dedit m̃surã corporis ꝓ ut uoluit. sic da¬
bit et uestim̃ti necessitatẽ. Unde euiam
ad carnalium hominũ suꝑffintatem
conuincendam: de reb minimis simi¬
litudine adhibuit dicens. Confidera¬
te lilia agͥ: quomͦ crescunt. Non labo¬
rant neq nent. Hic lilia ꝓ om̃ib her¬
bis t̾re posuit: quas d̾s omp̃s fine tex¬
tili labore nimira uarietate depingit.
aliis candidum colorẽ prebens ut libi¬
is. aluis ibicuncdlũ ut rosis. alis p̃pu¬
reũ ut uiolis: intantũ ut nec salomõ

Expanded text:
en ejus quaerens panem . » Et iterum: Nihil deest timentibus Deum. Quia Dominus superius sollicitudinem prohibuerat, nunc etiam vestimentorum superfluam curam vetat, cum adjungit: « Quis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? et de vestimento quid solliciti estis? » Si ergo omnibus patet, quia nullus ad staturam suam cubitum vel minimam partem adjicere potest: ille qui in mensura et pondere et numero cuncta disposuit, sicut dedit mensuram corporis prout voluit, sic dabit et vestimenti necessitatem. Unde etiam ad carnalium hominum superfluitatem convicendam, de rebus minimis similitudinem adhibuit, dicens: « Considerate lilia agri, quomodo crescunt, non laborant neque nent. » Hic lilia agri pro omnibus herbis posuit, quas Deus omnipotens sine textricum labore mira varietate depingit, aliis candidum colorem praebens, ut liliis; aliis rubicundum, ut rosis; aliis purpureum, ut violis, tantum ut ne Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
nales estis. Alius aũ euangłista ꝓ uola¬
tilib celi: specialit̾ coruos posuit clicẽs.
Bespicite coruos. Tradunt enĩ phifio¬
logi. quia quando coruoꝵ pulli primũ¬
ꝓcreati fu̾int tamdiu ñ apparentib a¬
lunt᷑ quo atusq nngrescentib plumis
similitudinẽ hoꝵ. inse formare ceꝑint.
ẜ qͥa aparentib relinquunt᷑ di ꝓui¬
dencia pascunt᷑. teste psalmista qͥ ait.
Qui dat ium̃tis escam ip̃oꝵ et pullis
coruor inuocantib eis unde bene di¬
Si gͦ tam uilia uolatilia que etiã hõĩb
suꝑfiua eẽ uident᷑ ds fame ꝑrre ñ patr¬

Expanded text:
s illis. Alius enim evangelista pro volatilibus coeli specialiter corvos posuit, dicens: Respicite corvos. Tradunt enim physiologi, quia quando corvorum pulli procreati fuerint, tandiu a parentibus aluntur, quoadusque nigrescentibus plumis similitudinem eorum in se formare coeperit; sed quia a parentibus relinquuntur, Dei providentia pascuntur, teste Psalmista qui ait: « Qui dat jumentis escam ipsorum, et pullis corvorum invocantibus eum . » Unde di» Si ergo tam vilia volatilia, quae etiam hominibus superflua esse videntur, Deus fame perire non pati
Abbreviated transcription (Latin):
et similitudinẽ suã creauit. S cũ eos qͥ¬
bus loqͥt᷑ mimimos ficli uocat: ostenctit
qͥa fĩdes augm̃tũ habet. Qui eñ ñ cre¬
dit: infidelis est. Qui aũ ꝑfecte credit:
recte fidi est. Qui uͦ ex parte credit. et
ex parte ñ credit. miniie ficdi ẽ. Et
tales fideles augmentũ desiderant: fic̾¬

Expanded text:
et similitudinem creavit. Sed cum eos, quibus loquitur, minimos fidei vocat, ostendit quia fides augmentum habet. Qui enim non credit, infidelis est; qui autem perfecte credit, rectae fidei est; qui vero ex parte credit, et ex parte non credit, minimae est fidei. Et  fides augmentum desiderat, sic
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Bespicite uolatilia celi. qm̃ ñ
ser̃t. nec metunt. neq congregant in
horrea: et pat̾ ur̃ celestis pascit isla. Ac
si dic̾e̾t. Si ds uolatilia celi que dĩam
irrationabilẽ habent absq aratͥ labo¬
re. et sine sollicitucdine metencli atq
in horrea congregandi pascit: neqͣq m
hoĩem adimaginẽ et similitudinẽ suã
fc̃m fame ꝑire paciet᷑. Unde et subdit᷑.
Nonne uos pluris estis iłł: Qd ñ ad nu¬

Expanded text:
olatilia coeli, quoniam non serunt, neque metunt, neque congregant in horrea, et Pater vester coelestis pascit illa. » Ac si diceret: Si Deus volatilia coeli, quae animam irrationalem habent, absque aratri labore et sine sollicitudine metendi atque in horrea congregandi pascit, nequaquam hominem ad imaginem et similitudinem suam factum, fame perire patietur. Unde et subditur: « Nonne vos
Abbreviated transcription (Latin):
ag̾ent laboranerunt. S qͥa diabolus
hanc seruitutẽ maxime in eoꝵ m̃tib
inuenit qͥ auaricie estib ardent. recte
subdit᷑. Non potestis dõ sermre ⁊ mã¬
gue distat. qr punice mammon lati¬
ne lucrũ ddrͣ. Audiat hoc auarꝰ. audiat
gat se deo simul et dunciis sernare ñ
posse. Alud est enĩ hab̾e diuicias: ⁊ ali¬
sid seruire diniciis. Qm em̃ diuiciaꝵ

Expanded text:
agerent, laboraverunt . » Sed quia diabolus hanc servitutem maxime in eorum mentibus invenit, qui avaritiae aestibus ardent, recte subditur: « Non potestis Deo servire et mamguae distat, quia Punicae mammon, Latine lucrum dicitur. Audiat hoc avarus, audiat gat se Deo simul et divitiis servire non posse. Aliud est enim habere divitias, et aliud servire divitiis. Qui e
Abbreviated transcription (Latin):
sollicita seruitute torquet᷑. Et ideo clũ
seruitute diuitiaꝵ implicatꝰ tenetur.
a xp̃i serintute enacuat᷑. quia flumꝰ
dum inmultis riuut dimidit᷑. aꝓpͥo
alneo siccatur. Unde dñs ait in
euangelio. Dini cie et uolupta¬
tes suffocant u̾hũ ut ñ ferat fructũ¬

Expanded text:
orquetur. Et ideo dum servitute divitiarum implicatus tenetur, a Christi servitute evacuatur. Quia fluvius dum in multis rivulis dividitur, a proprio alveo siccatur. Unde Dominus ait in Evangelio: Divitiae et voluptates suffocant verbum, ut non ferat fructu
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi fortassis simpliciores quetunt n¬
trũ cib iste ad aĩam ꝑtineat. cum aĩa
incorporea sit et inuisibit: cib aũ insi¬
bił̃. Quib respondendum est. qͥa aĩa
in hoc loco ꝓ p̾senti uita ponit᷑. cuiꝰ sus¬
tentacłm est cib et potus: sompnꝰ et
uestim̃tũ. Querit᷑ autẽ quare dix̾it
ne solliciti sitis aĩe nr̃e qͥd manducetis
cum in laude iuri sc̃i dictũ fit ꝑ ꝓpħã.¬

Expanded text:
Ubi fortassis simpliciores quaerunt, utrum cibus iste ad animam pertineat, cum anima incorporea sit invisibilis, cibus autem visibilis. Quibus respondendum est, quia anima in hoc loco pro praesenti vita ponitur, cujus sustentaculum est cibus et potus, somnus et vestimentum. Quaeritur autem quare dixerit, « Ne solliciti sitis animae vestrae quid manducetis, » cum in laude viri sancti dictum sit p
Abbreviated transcription (Latin):
Aut eñ unũ odio habebit et alt̾m diliget:
aut unũ fustinebit ⁊ alt̾m contẽpnet.
O diet scił⁊ diabolũ et diliget xp̃m. Qm
em̃ diligit dm̃: odit malum. Nemo
enim tam fere m̃tis est: qͥ se dm̃ u̾bis o¬
dire fateatur. S odire dm̃ dr̃ qͥ eũ
non diligit. so ẽ qui eius p̾cepta ñ cus¬
todit: de qualib ip̃e dicit. Qma inde¬
runt me et odio habuer̃t ine gratis.
Qui añ contempnit dm̃ substinet di¬
abolum: dinum et ꝑuitiosum dñm.
Qui ñ solum inꝑpetua pena s etiã in
p̾senti uita qui ei serimunt multa du¬
ra et asꝑa sustinent. Sicut enĩ omis
xp̃i lene ẽ et ingũ enis suaue: ita econ¬
trario seruitꝰ diaboli dura est ⁊ aꝑa.
Unde de his qͥ eins uoluntatẽ seqm̃it̃.
ꝑ salomonẽ dr̃. Non enim dormiũt nͥ
male fec̾int nec rapit᷑ sompnus ab els¬

Expanded text:
get: aut unum sustinebit, et alterum contemnet. » Odiet videlicet diabolum, et diliget Christum. Qui enim diligit Deum, odit malum. Nemo enim tam ferae mentis est, qui se Deum verbis odire fateatur. Sed odire Deum dicitur, qui eum non diligit, id est qui ejus praecepta non custodit, de qualibus ipse dicit: « Quia viderunt me, et odio habuerunt me gratis . » Qui autem contemnit Deum, sustinet diabolum durum et perniciosum dominum, qui non solum in perpetua poena, sed etiam in praesenti vita, qui ei serviunt, multa dura et aspera sustinent. Sicut enim onus Christi leve est et jugum suave, ita econtrario servitus diaboli dura est et aspera. Unde de his qui ejus voluntatem sequuntur, per Salomonem dicitur: « Non enim dormiunt, nisi malefecerint: nec rapitur somnus ab
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓpͥe s abusie dñs dictꝰ est. eo qd̾ do¬
minũ sue tirannidis in eoꝵ m̃tib qͥ
ei ꝑ mala oꝑa subdunt᷑ ex̾ceat. His gͦ
duob dñis unus idemq homo. uno e¬
odemq tẽꝑe seruuire simul ñ potest: qͥa
ualde int̾ se contͣria sunt et diu̾sa que
dñs p̾cepit. et diabolus suggerit. Uer
ad castitatẽ: diabolus ꝑsuadet lux̾iã.
Dñs largitatis elemosinam imꝑat.
diabolus auariciã. Dñs pacẽ: diabolꝰ
discordiam. Dñs dilectionẽ: diabulꝰ
odiũ. Et ut cuncta breuit̃ cõ cludã.
dñs uocat ad uirtutes: diabolus ad ui¬
cia. Et ideo ñ est humana mens tã
ampla et capar. ut utͣmq uolunta¬
tem. utrãq seuututẽ: in se simul retin̾e
possit. Dedignatur enĩ xp̃c eoꝵ. susciꝑe
seruitia: qui m̃tis collam cliabło sub¬
ponunt. teste apło qui ait. Que cõuen¬
tio xp̃i ad belial: Aut que societas luci
ad tenebras: Aut que pars fsdeli cũ in¬
fideli: Nulla. Et sic̃ alia scͥptura ait.

Expanded text:
 sed abusive Dominus dictus est, eo quod dominium suae tyrannidis in eorum mentibus, qui ei per mala opera subduntur, exerceat. His ergo duobus dominis unus idemque homo, uno eodemque tempore servire simul non potest: quia valde inter se contraria sunt et diversa, quae Dominus praecepit, et diabolus suggerit; verbad castitatem, diabolus persuadet luxuriam; Dominus largitatis eleemosynam imperat, diabolus avaritiam; Dominus pacem, diabolus discordiam; Dominus dilectionem, diabolus odium. Et ut cuncta breviter concludam, Dominus vocat ad virtutes, diabolus ad vitia. Et ideo non est humana mens tam ampla et capax, ut utramque voluntatem, utramque servitutem in se simul retinere possit. Dedignatur enim Christus eorum suscipere servitia, qui mentis collum jugo diaboli supponunt, teste Apostolo, qui ait: « Quae conventio Christi ad Belial? Aut quae societas luci ad tenebras? aut quae pars fideli cum infideli? . » Nulla. Et sicut alia scriptura ait:
Abbreviated transcription (Latin):
cantes duris redarguit increpatiõib
defixi. Et recte ũba sapientiũ clauis et
stimuł cõꝑant᷑: qr culpas delinqͥntiũ
ñ nouerunt dissimulando palpare. s
feriendo pungere: sic̃ faciebat ioħes
quando iudeis dicebat. Genimina in¬
ꝑarũ quis uob̃ ostendit fugere auen¬
tura ira. At uͦ econtͣ mollib doctor
niduit᷑ uestim̃tis: quando peccantiũ
uitia ñ increpando redarguit. s blan¬
diendo uel tacendo nutͥt. Qd̃ qura
aliquando timore aliquando amore
agitur: recte subĩungit᷑. Ec̃ce qͥ molub
uestiuntur. in domib regũ sunt. Qd̾
est aꝑte dic̾e. Non celesti s t̾reno regi
militant: qui timore ꝑsecutionis uel
amore laudis peccantium uitia non
redarguunt: ⁊ ut tẽporalia patͥmonia
adquirere possint ilł se conformant.
S quid existis uid̾e: ꝓphetam: Etiã

Expanded text:
darguit increpationibusvi in altum defixi . » Et recte verba sapientium clavis et stimulis comparantur, quia culpas delinquentium non noverunt dissimulando palpare, sed feriendo pungere, sicut faciebat Joannes, quando Judaeis dicebat: « Genimina viperarum, quis vobis demonstravit fugere a ventura ira ? » At vero econtra mollibus doctor induitur vestimentis, quando peccantium vitia non increpando redarguit, sed blandiendo vel tacendo nutrit. Quod quia aliquando timore, aliquando amore agitur, recte subjungitur: « Ecce qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt. » Quod est aperte dicere: Non coelesti, sed terreno regi militant, qui timore persecutionis vel amore laudis peccantium vitia non redarguunt. Et ut temporalia patrimonia acquirere possint, illis se conformant. « Sed quid existis videre? prophetam? Etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ciam sue uirtutis non ostendet: es¬
clesia ꝓu̾itatis testimonio marti¬
rii cruore sanguinea erit. sic ꝑ ioel¬
ꝓpħã dicit᷑. Sol conu̾tet᷑ in tenebraᷤᷤ
et luna insanguinẽ: anteqm̃ ueni¬
at dies dñi magnus et manifestꝰ.
Stellaꝵ aũ uoĩe in hoc loco hypocͥ¬
te designant᷑: qui dũ ꝓfessionem
ficłi habent in eccłia quasi stelle in
ethra fulgent. S multima tribu¬
latione numinente stelle cadent
de celo: qr płimi tunc ab eccłia rece¬
dent corpore a qua prius recesserãt
iure insc̃is. et suam seuiciam meis
crassari ꝑtinacit̾: ut paciencia eoꝵ¬

Expanded text:
tiam virtutis non ostendet, Ecclesia pro veritatis testimonio martyrii cruore sanguinea erit, sicut pein tenebras, et luna in sanguinem, antequam veniat dies Domini magnus et manifestus . » Stellarum autem nomine in hoc loco hypocritae designantur, qui dum professionem fidei habent, in Ecclesia quasi stellae et astra fulgent. Sed ultima tribulatione imminente, stellae cadent de coelo, quia plurimi tunc ab Ecclesia recedent de corpore, a qua prius recesserant vire in sanctis, et suam saevitiam in eis grassari pertinacit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃parauit. quando corꝑa humana
baptirando ablinit. s pcc̃a ñ dimi¬
sit. Illum p̾figurans qui ñ solum
inaqua s etiam in sp̃u sc̃o erat bap¬
tr: aturꝰ. ⁊ pcc̃a hõĩb remissurus.

Expanded text:
praeparavit, quando corpora humana baptizando abluit, sed peccata non dimisit: illum praefigurans, qui non solum in aqua, sed etiam in Spiritu sancto erat baptizaturus, et peccata hominibus remissurus.
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ celũ et t̾ra que nr̃is iniqͥtatib
polluta sunt. ꝑ ignẽ indie iudicii p̃¬
ganda sint. sic̾ ait psalmista Ignis
ante ip̃m p̾cedet. et inflãmabit in
crrtuitu inimicos cius. Et tantũ ar¬
debit ignis iudicii in aere: ut ñ nul¬
li tradunt quantũ aque diluuii
ocupauerunt suꝑ t̾ram. Et ip̃a ĩmu¬
tatio celi et t̾re transitꝰ appellatur.
Sic̾ eñi hõ amictũ uel qd̾ libet uesti¬
m̃tũ a seꝓicit ut locũ decentuis in¬
duat. ita ds omp̃s celũ et t̾ram ꝑ ig¬
nẽ purgabit: ut p᷑gata in meltus
cõsistant. Unde et ꝑ psalmistã dr̃
Et uelut amictũ mutab̾ ea: et mu¬
tabunt᷑. hꝯinc ꝑ petrũ apłm dicit᷑.¬
Celi aũ qͥ nc̃ st̃ et t̾ra eodẽ u̾bo reposi¬
ta igni reseruata st̃ in dic iudicii.
Et iterũ. Dies dñi sic̃ fur ita in nocte
ueniet: in quo celi magno impetu
transibt̃. elem̃ta uͦ ca¬
iore soluent᷑. Hinc et ꝑ ysaiam dñs
pocalipsmn dicitur. Ec̃ce noua fatio

Expanded text:
m coelum et terra, quae nostris iniquitatibus polluta sunt, per ignem in die judicii purganda sunt, sicut ait Psalmista: Ignis ante ipsum praecedet, et inflammabit in circuitu inimicos ejus. Et tantum ardebit ignis judicii in aere, ut nonnulli tradunt, quantum aquae diluvii occupaverunt super terram, et ipsa immutatio coeli et terrae, transitus appellatur. Sicut enim homo amictum vel quodlibet vestimentum a se projicit, ut alterum decentius induat, ita Deus omnipotens coelum et terram per ignem purgabit, ut purgata in melius consistant. Unde et per Psalmistam dicitur: « Et velut amictum mutabis eos, et mutabuntur em qui nunc sunt et terra eodem verbo reposita, igni reservata sunt in die judicii. » Et iterum: « Dies Domini sicut fur, ita in nocte veniet, in quo coeli magno impetu transibunt, elementa vero calore solventur. » Hinc per Isaiam Dominus pocalypsi dicitur: « Ecce nova facio
Abbreviated transcription (Latin):
to angłm meũ. Altũ gͦ nom̃: s ñ est iu¬
feriꝰ meritũ. Impleuit qͥppe i oꝑe: qd̾
accepit in noĩe. Quia erum angelus
angłs greca locutione latine ñ cuis
tum dm̃ uen̾at nuntiare dicensi
Ueniet fortior me post me cuiꝰ ñ sũ
ddignus corngiam calciam̃ti solu̾e.¬

Expanded text:
to angelum meum . » Altum ergo nomen, sed non est inferius meritum. Implevit quippe in opere, quod accepit in nomine. Quia enim angelus Graeca locutione, Latine nuntius tum Domini venerat nuntiare, dicens: « Veniet tortior me, post me, cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solve
Abbreviated transcription (Latin):
consortium ꝑtinebunt. Qina inor¬
nam̃ta tab̾nacłi ñ solũ fiale s etiã
ciati iussi st̃ fieri Qm̃ ñ solũ ub̾i¬
or doctrina deo accepta est. s etiam
⁊ minua iuxta illuo qsd̾ ait in apo¬
calipsm ioh̾es. Qui audit. dicat ue¬
ni. Et apłs. Spectacłm factisumus

Expanded text:
unt. Quia in ornamento tabernaculi non solum phialae, sed etiam cyathi jussi sunt fieri. Quoniam non solum uberior doctrina Deo accepta est, sed etiam et minima, juxta illud, quod ait in Apocalypsi Joannes: « Qui audit, dicat veni . » Et Apostolus: Spectaculum facti sumus