comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cere superbum xp̃c. Contigit tibi ut xp̃ianꝰ
efficereris : & haberes dominũ hominem
Non ideo xp̃ianꝰ effectus es: ut dedigneris ser¬
uire: Cũ enim xp̃o iubente sertus homini:
non illi seruis. sed illi qui iussit. Et hõc ait
Obaudite dñis ur̃is scđ̾m carnem: cum timore
& tremore in simplicitate cordis. non ad ocu¬
lum seruientes quasi hominib placentes. sed
quasi serui xp̃i. ficientes bonã uoluntatem dĩ
etx animo cumbona uoluntate. Ecce non fecit
deseruis liberos: sed demalis seruis bonos ser¬
uos Quantum debent diuites xp̃o qui illis
cõponit domum. ut si fuit tibi seruus infidelis
conuertat illum xp̃s. & non ei dicat. dimitte do¬
minũ tuum. iam cognouisti eũ qui uerꝰẽ. dñs
ille forte impius.ẽ. & iniquus: tu ĩa fidelis &
iustus indignum ẽ.: ut iustus & fidelis. serui¬
at iniquo &e infideli. Non hoc eidixit: sed ma¬
gis serui QVt cor roboraret seruum. hoc dix̃

Expanded text:
cere superbum Christus. Contigit tibi ut christianus cere superbum Christus. Contigit tibi ut christianus efficereris, et haberes dominum hominem: non ideo christianus effectus es, ut dedigneris servire. Cum enim Christo jubente servis homini, non illi servis, sed illi qui jussit. Et hoc ait: «Obaudite dominis vestris secundum carnem, cum timore et tremore, in simplicitate cordis; non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed quasi servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate» . Ecce non fecit de servis liberos, sed de malis servis bonos servos. Quantum debent divites Christo, qui illis componit domum! ut si fuit ibi servus infidelis, convertat illum Christus, et non ei dicat, Dimitte dominum tuum; jam cognovisti eum qui verus est dominus: ille forte impius est et iniquus, tu jam fidelis et justus; indignum est ut justus et fidelis serviat iniquo et infideli. Non hoc ei dixit, sed magis, Servi: et ut corroboraret; servum, hoc dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
non extendant iusti ad iniquitatẽ manus
suas. Modo quidem iusti aliquantum labo¬
rant: & modo aliquando iniusti dominant᷑
iustis: ꝗtib modis aliquando iniusti ꝑ ue¬
niunt adhonores scłi: cumperuenerint &¬
facti fuerint uel iudices uł reges: quia hoc
facit ds̃ ꝓpt̃ disciplinã plebis suae. ꝓpt̾ disci¬
plinam popłi sui. non potest fieri nisi ut ex-¬
hibeatur illis honor debitus potestati. Ordi¬
nauit enim sic ds̃ aeccłam suam: ut omĩs po¬
testas ordinata in scło habeat honorem. &
aliquando a meliorib. Sed exempli gratia
unam rem dico. hinc conicite: gradus omiũ
potestatum. Prima & cotidiana potestas. ho¬
minis in hominẽ: domini est in seruum:
Prope om̃s domus dominõs habent huius modi
potestate: Sunt domini: sunt & serui. Diuer¬
sa sunt nomina: sed homines & homines
paria sunt nomina. Et quiddicit apostolus.
seruos dominis sius subditos. eẽ: Serui. ob
aute teporales scđm tempus Tu cũ ambulas
inuia. cum uiuis in hac uita: nonuult te fa¬

Expanded text:
endant justi ad iniquitatem manus suas.» Modo quidem justi aliquantum laborant, et modo aliquando injusti dominantur justis. Quibus mobis? Aliquando injusti perveniunt ad honores saeculi: cum pervenerint et facti fuerint vel judices, vel reges, quia hoc facit Deus propter disciplinam plebis suae, propter disciplinam populi sui; non potest fieri nisi ut exhibeatur illis honor debitus potestati. Ordinavit enim sic Deus Ecclesiam suam, ut omnis potestas ordinata in saeculo habeat honorem, et aliquando a melioribus. Sed exempli gratia unam rem dico; hinc conjicite gradus omnium potestatum. Prima et quotidiana potestas hominis in hominem domini est in servum. Prope omnes domus habent hujusmodi potestatem. Sunt domini, sunt et servi; diversa sunt nomina: sed homines et homines paria sunt nomina. Et quid dicit Apostolus, docens servos dominis suis subditos esse? «Servi, obaautem temporales secundum tempus. Tu cum ambulas in via, cum vivis in hac vita, non vult te fa
Abbreviated transcription (Latin):
& iniquis nonsola iustitia. uerũ etiam miscđiadĩ
omĩpotentis & clem̃tis apparuit: deillis sequens
loquitur psalmꝰ cũ laudib dĩ. & tam̃ utriq in
uno popło fuer̃. Nec istos illi suarum iniqui¬
tatum contagione polluer̃: nouit enĩ dñs qui
sunt eius . Et si in hoc scło non potest abiniustis.
latentẽ quodãmodo eius animã cõmendemꝰ. hoc
.ẽ in uerbis quasi ex teriorib interiorem intellec¬
tum. uidetur mihi ammoneri semen abra hae
qui sunt om̃s filii ꝓmissionis. ꝑtinentes ad aet̃¬
nam hereditatẽ testam̃ti aet̃ni: ut tanquã ipsam
hereditatẽ sibi eligant dm̃. & eũ gratis colant. id
.ẽ. ꝓpt̃ ipsum non ꝓpt̃ aliquod emolum̃tũ mercedis
extra ipsum : & hoc faciant laudantes. in uocan¬
tes. annuntiantes. neo insuã sed ineius gloriam.
per fidem bene oꝑantes : spe gaudentes. caritate
feruentes. hoc totum sonat his uerbis. Con¬

Expanded text:
et iniquis non sola justitia, verum etiam misericordia Dei et iniquis non sola justitia, verum etiam misericordia Dei omnipotentis et clementis apparuit; de illis sequens loquitur psalmus cum laudibus Dei. Et tamen utrique in uno populo fuerunt, nec istos illi suarum iniquitatum contagione polluerunt. «Novit» enim «Dominus qui sunt ejus:» et si in hoc saeculo non potest ab injustis, latentem quodammodo ejus animam commendemus, hoc est, in verbis quasi exterioribus interiorem intellectum: videtur mihi admoneri semen Abrahae, qui sunt omnes filii promissionis pertinentes ad aeternam haereditatem testamenti aeterni, ut tanquam ipsam haereditatem sibi eligant Deum, et eum gratis colant, id est, propter ipsum, non propter aliquod emolumentum mercedis extra ipsum; et hoc faciant laudantes, invocantes, annuper fidem, bene operantes, spe gaudentes, charitate ferventes. Et hoc totum sonat psalmus, his verbis, con
Abbreviated transcription (Latin):
eius requirant. Ubi intelligendũ ẽ dĩ seruos
& electos filios ꝓmissionis. uerum & germanum
semen abrahȩ imitantes fidẽ abrahȩ. ꝓpt̾ea istabona
t̃̾rena sumere adõ. ut nonineis luxũ defluant siue
ꝑ uersa securitate torpescant: sed ideo habeant
diuina miscđia haec omĩa p̃parata. inquib quȩ:¬
rendis possent negotiosissimis laborib occupari.
ut adhoc uacent unde bonum aet̾nũ possit ad¬
quiri: hoc ẽ ut custodiant iustificationes eius. &
legem eius requirant. Deniq qm̃ sem̃ abrahae
tales hic intelligi uoluit. qui uere essent semen
abrahȩ : quales utiq nec in illo populo defuerunt:
Quod etiam paulus apłs satis ostendit cum dicit: sed
non in omnib: illis. bene placitum ẽ. dõ: Si enim
non in omĩb: ꝓfecto fuer̃ ibi quidam inquibus
ergo tales psalmus iste cõmendat: nihil dixit hic.
de iniquitatib & irritationib. & amaricatione
eorum: inquib non est beneplacitum dõ. Sed qͥa

Expanded text:
ejus requirant.» Ubi intelligendum est Dei servos et electos filios promissionis, verum et germanum semen Abrahae, imitantes fidem Abrahae, propterea ista bona terrena sumere a Deo, ut non in eis luxu diffluant, sive perversa securitate torpescant; sed ideo habeant divina misericordia haec omnia praeparata, in quibus quaerendis possent negotiosissimis laboribus occupari, ut ad hoc vacent unde bonum aeternum possit acquiri, hoc est, «Ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant.» Denique, quoniam semen Abrahae tales hic intelligi voluit, qui vere essent semen Abrahae, quales utique nec in illo populo defuerunt: quod etiam apostolus Paulus satis ostendit, cum dicit, «Sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo» ; si enim «non in omnibus,» profecto fuerunt ibi quidam in quibus ergo tales psalmus iste commendat, nihil hic dixit de iniquitatibus et irritationibus et amaricatione eorum in quibus non est beneplacitum Deo. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs dixerat sede ad eatris meis:
nunc dñs ad extris esꝰ: quasi mutauer̃ sedes. An
forte sic potius iurauit dñs & nonpęnitebit eum.
tues sacerdos in aeternum: Ad xp̃m dictum
est: tues sacerdos in aeternum. Iurauit dñs quis

Expanded text:
nus dixerat, «Sede a dextris meis;» nunc Dominus a dextris ejus, quasi mutaverint sedes. An forte sic potius, «Juravit Dominus, et non paenitebit eum, Tu es sacerdos in aeternum,» ad Christum dictum est? «Tu es s
Abbreviated transcription (Latin):
quitas patrum eius in conspectu dñi : ut reddat ei
popło dñs ꝑ seueranti inmalitia. etiam patrũ eius
iniquitatẽ. Sic enĩ eis dicit. Testimonium estis
uobis metipsis: quia filii estis eorum qui ꝓphetas
occider̃. Et paulo post ait. Ut ueniat suꝑuos om¬
nis sanguis iustus qͥ effusus. ẽ suꝑt̾rã: a sangui¬
ne abel iusti usq ad sanguinẽ ⁊achariae. Et pec¬
catum matris eius nondeleatur. Peccatũ hierusalẽ
quae seruit cumfiliis suis quae interficit ꝓphe¬
tas &e lapidat missos adse Fiat contradñm semper
iniquitas & peccatum eorum: idẽ. ut a conspectu
dñi non aboleantur. dõ in aeternum uindicante
Etdispereat det̾ra memoria eorum. Terra dĩ: ager
memoria eoꝵ: quia cum essent rami naturales.
ꝓpt̃ infidelitatẽ fracti sunt: Pro eo quod. ẽ. recor¬
datus.

Expanded text:
quitas patrum ejus in conspectu Domini:» ut reddat eidem quitas patrum ejus in conspectu Domini:» ut reddat eidem populo Dominus perseveranti in malitia etiam patrum ejus iniquitatem. Sic enim eis dicit, «Testimonium estis vobismetipsis, quia filii estis eorum qui Prophetas occiderunt:» et paulo post ait, «Ut veniat super vos omnis sanguis justus qui effusus est super terram, a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae. Et peccatum matris ejus non deleatur.» Peccatum Jerusalem, quae servit cum filiis suis, quae interficit Prophetas, et lapidat missos ad se . «Fiant contra Dominum semper,» iniquitas et peccatum eorum; id est, ut a conspectu Domini non aboleantur, Deo in aeternum viEt dispereat de terra memoria eorum. Terra Dei, ager memoria eorum, quia cum essent rami naturales, propter incredulitatem fracti sunt . Pro eo quod non est recordatus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. Omnẽ autẽ substantiã eiꝰ dictum est. omnẽ
uitã eiꝰ ut ei nulla debita idest nulla peccata do¬
nentur. Et diripiant alieni labores om̃s eius
Diabolus & angłi euis. quia non tesauritant in
caelo. qui non habent xp̃m. Nonsit illi adiutor
Quis adiutor.ẽ ei cui xp̃s non est: Nec sit qui mi¬
sereatur pupillis eius Quipatre ꝑdito id ẽ. reg¬
no sic remanser̃. aut amisso dõ cuius filiũ ꝑsecu¬
ti sunt & oder̃: nonẽ. qui eorum misereatur. Non
ad tẽporalem uitã sum̃dã uel sustentandã : sed ad
ueram uitã id est aet̾nam: Fiant nati eꝰ in interitũ
Utiq in interitũ sempit̾num. Ingeneratione una
deleatur nomen eiꝰ: quia generati sunt non rege¬
nerati: ideo inuna generatione delentur. Nam
in altera idẽ in regeneratione : sieam cognoscerent¬
& tenerent. non delerentur. Immẽmoriã redeat ini¬

Expanded text:
nostris» . «Omnem» autem «substantiam ejus» dictum est, omnem nostris» . «Omnem» autem «substantiam ejus» dictum est, omnem vitam ejus; ut ei nulla debita, id est, nulla peccata donentur. «Et diripiant alieni labores ejus:» diabolus et angeli ejus; quia non thesaurizant in coelo qui non habent Christum. «Non sit illi adjutor.» Quis adjutor est ei cui Christus non est? «Nec sit qui misereatur pupillis ejus.» Qui patre perdito, id est regno, sic remanserunt, aut amisso Deo, cujus Filium persecuti sunt et oderunt, non est qui eorum misereatur, non ad temporalem vitam sumendum vel sustentandam, sed ad veram vitam, id est aeternam. «Fiant nati ejus in interitum:» utique in interitum sempiternum. «In generatione una deleatur nomen ejus.» Quia generati sunt, non regenerati, ideo in una generatione delentur: nam in altera, id est in regeneratione, si eam cognoscerent et tenerent, non delerentur. «In memoriam redeat ini
Abbreviated transcription (Latin):
amisso ipso regno quasi patre ꝑdito: quã quã
et dm̃patrẽ bene intelliguntur amisisse. Qui
enĩ filium non habet ait ueritas. nec patrẽ hab&
Et uxor eiꝰ uidua. Uxor regni. plebs intelligi
potest: cui reges subditae aeccłae dominantur
Uidua uero facta est: amisso ipso regno. Nutan¬
tes trans ferantur filii eius: & mendicent. Nu¬
tauer̃ periculis urgentib hostib. trans lati
sunt debellati filii regni iudȩoꝵ. Quid est
autẽ mendicare. nisi ad hominũ miscđiam ui¬
uere. sicut uiuunt sub earum gentiũ regib
in quas trans lati sunt.: Eiciantur dehabitatio¬
nib suis lta factum est. Scrutetur fenerator
omnẽ substantiam eius. idẽ popłi eius Ubi
nihil melius intelligitur : quã debita eorum non
dimitantur. quia in solo xp̃o dimittuntur quẽ
respuerunt: Qui etiam dicere docuit dimite
nobis debita nr̃a. sicut & nos dimittimꝰ debitorib

Expanded text:
amisso ipso regno, quasi patre perdito; quanquam amisso ipso regno, quasi patre perdito; quanquam et Deum patrem bene intelliguntur amisisse: «Qui enim Filium non habet,» ait Veritas, «nec Patrem habet» . «Et uxor ejus vidua.» Uxor regni plebs intelligi potest, cui reges subditae dominantur: vidua vero facta est amisso ipso regno. «Nutantes transferantur filii ejus, et mendicent.» Nutaverunt periculis, urgentibus hostibus translati sunt, debellati filii regni Judaeorum. Quid est autem mendicare, nisi ad hominum misericordiam vivere, sicut vivunt sub earum gentium regibus, in quas translati sunt? «Ejiciantur de habitationibus suis.» Ita factum est. «Scrutetur fenerator omnem substantiam ejus:» id est, populi ejus. Ubi nihil melius intelligitur, quam debita eorum non dimittantur, quia in solo Christo dimittuntur, quem respuerunt; qui etiam dicere docuit, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus
Abbreviated transcription (Latin):
iħ m & sacerdotẽ in aeternum scđm ordinẽ melchi¬
sedech Fiant dies eius pauci. Scđ̾m regnũ accipi¬
endum. ẽ : quia nondiu postea ꝑseuerauit regnũ
iudȩoꝵ. Et episcopatum eiꝰ accipiat alter. Ipsum
episcopatũ popłi iudeoꝵ: quia detribu iuda fac¬
tus. ẽ. scđ̾m carnem ł tapłs ait. Dico enim xp̃m¬
iħm ministrum fuisse circumcisionis ꝓpt̃ uerita¬
tem dĩ. ad confirmandas ꝓmissiones patrum.
Et ipse ait: Non sum missus nisi adoues quae
perierant domus isrł : quia & illis exhibuit
incarnẽ p̃sentiam. & magi qui aboriente uener̃¬
hoc dixerunt. Vbi est quinatus .ẽ. rex iudȩorum:
& hoc intitulo scriptum erat. suꝑ crucifixum:
Vnde illud mutare uolentib. nonfrustra respon¬
dit pilatus. quod scrip̃si scripsi. Hunc ergo episco¬¬
patum popłi uideoꝵ. id est dñm xp̃m accepit
alter : id ẽ. populus gentium: łiant filii eꝰ orfa¬
ni. dequib dicitur: filii autẽ regni huius ibunt
intenebras exteriores Facti sunt autẽ orfani.

Expanded text:
otem in aeternum secundum ordinem Melchisedec . «Fiant dies ejus pauci.» Secundum regnum accipiendum est, quia non diu postea perseveravit regnum Judaeorum. «Et episcopatum ejus accipiat alter.» Ipsumepiscopatum populi Judaerum, quia de tribu Juda factus est secundum carnem: et Apostolus ait, «Dico enim Christum ministrum fuisse circumvisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum» . Et ipse ait: «Non sum missus, nisi ad oves quae perierunt domus Israel» ; quia illis exhibuit in carne praesentiam. Et Magi qui ab oriente venerhoc dixerunt: «Ubi est qui natus est rex Judaeorum» . Et hoc in titulo scriptum erat super crucifixum: unde illud mutare volentibus non frustra respondit Pilatus, «Quod scripsi, scripsi» . Hunc ergo episcopatum populi Judaeorum, id est Dominum Christum accepit alter, id est populus Gentium. «Fiant filii ejus orphani:» de quibus dicitur, «Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores» . Facti sunt autem orphani
Abbreviated transcription (Latin):
doiam cũ aliis undecim dñm sequebatur. c̃redat
eum omĩa quae habebat ita dimisisse filiis & uxo¬
ri. ut non inde sincerit̾ uł ꝑseuerant̃ uinculum
cupiditas abruperit: qui etiam si ea uelut uende.¬
re uideretur distribuenda pauꝑib : ꝓfecto facer&e
quod a nanias postdnĩ ascensionẽ Neq enim
metuer& nehoc dñs diuinitate cognoscer&: quẽ
falli putabat: quando ea quae mittebantur de
diximus udam infiguram gessisse ꝑsonã. sicut
aeccłae gessit apostolus petrus. Constitue super
eũ peccatorẽ : & di abolus st& adextris eiꝰ. Quem¬
ad modum in iuda: sic inisto populo intelligendũ
est. qui repulso a se xp̃o factus est subditus diabolo.
cuiꝰ ꝑsuasiones in omĩb prauis & terrenis cupidi¬
tatib p̃posuit aeternaesaluti Cum uidicatur
exeat condẽpnatꝰ : quia innequitia & in infideli¬
tatẽ ꝑsistens. thesaurizat sibi iram indie irae.
& reuelationis iusti iudiciidĩ qui redd&e unicuiq

Expanded text:
do jam cum aliis undecim Dominum sequebatur; credat do jam cum aliis undecim Dominum sequebatur; credat eum omnia quae habebat ita dimisisse filiis et uxori, ut non inde sinceriter vel perseveranter vinculum cupiditatis abruperit: qui etiamsi ea velut vendere videretur distribuenda pauperibus, profecto faceret quod Ananias post Domini ascensionem . Neque enim metueret ne hoc Dominus divinitate cognosceret, quem falli putabat, quando ea quae mittebantur, de diximus Judam in figura gessisse personam, sicut Ecclesiae gessit apostolus Petrus. «Constitue super eum peccatorem, et diabolus stet a dextris ejus.» Quemadmodum in Juda, sic in isto populo intelligendum est; qui repulso a se Christo factus est subditus diabolo, cujus persuasiones in omnibus pravis et terrenis cupiditatibus praeposuit aeternae saluti. «Cum judicatur, exeat condemnatus:» quia in nequitia et in infidelitate persistens thezaurizat sibi iram in die irae et revelationis justi judicii
Abbreviated transcription (Latin):
onem uero posteritatis suȩ. ꝑsuccessiones gene¬
rationum. soli se laudabiliter spernunt. qui se¬
ipsos abscidunt ꝓpt̃ regnũ caelorũ. & filios suos
hoc facere cupiunt uel exoptant. uel martyrio
coronari. ita ut nullus eorum in t̾ra remaneat.
Cȩteri autẽ homines. aut pęne om̃s felices uolunt
esse suos in hacuita post mortẽ suã. & suũ genꝰ
interire nolunt. Qua ꝓpt̃. qđ iuda tam infelicit̃
mortuo. ita ut u xor uidua. & filii eius orfani
remansenntuit feneratore scrutante omnẽ substan¬
tiam eius. & diripientib alienis omnes labores
eius de suis habitationibus eicerentur. nec ali-¬
quem pupilli eius miserantẽ inuenirent: &¬
in una generatione sine posteris interi rent:
Si haec sentiunt mortui : cumulus malorum est.
Si haec nonsentiunt: formido uiuoꝵ Si auten
mouet quo modo potuerit habere substantiam
quã fęnerator scrutaretur alieniq diriperent. quan-¬

Expanded text:
onem vero posteritatis suae per successiones geneonem vero posteritatis suae per successiones generationum soli laudabiliter spernunt, qui seipsos abscidunt propter regnum coelorum, et filios suos hoc facere cupiunt, exoptantve martyrio coronari, ita ut nullus eorum in terra remaneat: caeteri autem omnes, aut pene omnes, felices volunt suos esse in hac vita post mortem suam, et suum genus interire nolunt. Quapropter quod Juda tam infeliciter mortuo, ita uxor vidua et filii ejus orphani remanserunt, ut feneratore scrutante omnem substantiam ejus, et diripientibus alienis labores ejus, de suis habitationibus ejicerentur, nec aliquem pupilli ejus miserantem invenirent, et in una generatione sine posteris interirent; si haec sentiunt mortui, cumulus malorum est; si haec non sentiunt, formido vivorum. Si autem movet quomodo potuerit habere substantiam quam fenerator scrutaretur, alienique diriperent, quan
Abbreviated transcription (Latin):
plixioris: utrum uel quatenꝰ. uel quomodo ea
quae circa nos aguntur. nouerint sp̃s mortuoꝵ.
Uerumtam̃ quod breuit̃ dici potest. si nulla illis
ess& cura denobis: non dicer& dñs dixisse illum
diuitem qui torm̃ta apud inferos paciebatur.
qui hoc aliter intelligere conantur: & quia fa¬
tendum.ẽ. non esse consequens. ut si sciuint mor¬
tui suos uiuere. quia nec in locis poenarum
eos uident ubidiues ille erat. nec in requie
beatorum ubi lazarum & abrahã quamuis lon¬
ge agnoscebat: ideo eos etiã illa quae circa eoꝵ
carosaguntur. uel laeta uel tristia scire necesse
sit. hoc dico. paucos. eẽ eius animi homines.
qui mortẽ suã. quid suis boni maliue contingat
saltim dũ uiuunt neglegant: att omnino con¬
tẽpnant. Multos autẽ quod indicat etiam
tanta cura cõmendandae ultimae uoluntatis.
& qualiũcũq testam̃torum. satis agere. ut
cum defuncti fuerint suis bene sit. Per mansi¬

Expanded text:
prolixioris, utrum, vel quatenus, vel quomodo ea prolixioris, utrum, vel quatenus, vel quomodo ea quae circa nos aguntur, noverint spiritus mortuoram. Verumtamen, quod breviter dici potest, si nulla illis esset cura de nobis, non diceret Dominus dixisse illum divitem qui tormenta apud inferos patiebatur: qui hoc aliter intelligere conantur, et quia fatendum est non esse consequens ut si sciunt mortui suos vivere, quia nec in locis poenarum eos vident, ubi dives ille erat, nec in requie beatorum, ubi Lazarum et Abraham quamvis longe agnoscebat , ideo eos etiam quae circa eorum charos aguntur vel laeta vel tristia scire necesse sit: hoc dico, paucos esse ejus animi homines, qui post mortem suam quid suis boni malive contingat, saltem dum vivunt, negligant, atque omnino contemnant; multos autem, quod indicat etiam tanta cura commendandae ultimae voluntatis et qualiumcumque testamentorum, satis agere ut cum defuncti fuerint, suis bene sit. Permansi
Abbreviated transcription (Latin):
Patrum scilicet:
& matris eiꝰ: Mlemoriã dicit eorum : quae inꝓpa¬
gine generationis custoditur. Haec ꝓphetauit
det̾ra peritura : quia & ipse iudas & filii eiꝰ qui
erant. tanquã memoria patrum & matris eiꝰ. sine
successione plis. sicut superius dictũ ẽ. in breuita¬
te unius generationis extincti sunt. Dicit aliquis:
Etiamne hoc adpoenam udae ꝑtinere credendũ. ẽ.
qđ post mortem eiꝰ ad mendicitatẽ uxor eus & filii
ꝑ uener̃. & trans lati sunt eiecti dehabitationibus
suis. scrutante feneratore omnẽ substantiam eiꝰ.
et diripientib alienis om̃s labores eius. nemine
adiuuante. nec miserante pupillos eiꝰ aut quod
cito sunt sine posteris mortui: Numquid etiam
& cis quae in suis post mortem cuiusq contingunt.
ullos mortuos tangit dolor. aut haec saltłmscire
putandisunt. quorum sensus alibi ẽ. ꝓmeritis seu
bene seu male: cui respondeo magnã quidem eẽ.
quȩstionẽ. nec inp̃sentia disserendam. qđ sit oꝑis

Expanded text:
patrum scilicet et matris ejus. Memoriam dicit eorum, quae in propagine generationis custoditur: hanc prophetavit de terra perituram, quia et ipse Judas, et filii ejus qui erant tanquam memoria patrum et matris ejus, sine successione prolis, sicut superius dictum est, in brevitate unius generationis exstincti sunt. 17. Dicit aliquis: Etiamne hoc ad poenam Judae pertinere credendum est, quod post ejus mortem ad mendicitatem uxor ejus et filii pervenerunt, et translati sunt, ejecti de habitationibus suis, scrutante feneratore omnem substantiam ejus, et diripientibus alienis omnes labores ejus, nemine adjuvante nec miserante pupillos ejus, et quod cito sunt sine posteris mortui? Numquid etiam de his quae in suis post mortem cujusque contingunt, ullus mortuos tangit dolor? aut haec saltem scire putandi sunt, quorum sensus alibi est pro meritis, seu bene, seu male? Cui respondeo magnam quidem esse quaestionem, nec in praesentia disserendam, quod sit operis
Abbreviated transcription (Latin):
suã messor. & sinum suũ qui manipulos col¬
ligit Haec deillis dixit. Non ergo supra illos
iste transiens benedixit. & impletum ẽ eti am
ꝑillum quod ipse transiens dixit & nondixe¬
runt transeuntes uiã. benediximus uos in nomi¬
nedñi. & isti transeuntes. siue ꝓphetae. siue patri¬
archae. siue apłi. quicũq transier̃: si bene ui¬
uimus fr̃s. benedi xerunt nos innomine dñi
Quando me inquit benedixit paulus : quando
me benedixit petrus attende inscripturis
Uide sibene uiuis: & uide ibi benedictum tẽ fuis¬
se. Om̃s bene tuuentes: benedixerunt: Et quo¬
modo benedixer̃ : in nomine dñi. noninnomi¬
ne suo sicut heretici: Qui enĩ dicunt. quod nos
damus hoc ẽ scm : in nomine suo uolunt be¬
nedicere. non innomine dñi. Qui autem dicunł
non scĩficat nisi ds̃ nec quisquã . ẽ. bonus nisi
dono dĩ: ipsi innomine dñi benedicunt. ñ
in nomine suo. Qui amici sunt sponsi: nolunT
.ẽẽ. adulteri sponsae

Expanded text:
suam messor, et sinum suum qui manipulos colsuam messor, et sinum suum qui manipulos colligit.» Haec de illis dixit. Non ergo supra illos iste transiens benedixit, et impletum est etiam per illum, quod ipse dixit: «Et non dixerunt transeuntes viam, Benediximus vos in nomine Domini.» Et isti transeuntes sive Prophetae, sive Patriarchae, sive Apostoli, quicumque transierunt, si bene vivimus, fratres, benedixerunt nos «in nomine Domini.» Quando me, inquis, benedixit Paulus? quando me benedixit Petrus? Attende in Scripturis, vide si bene vivis, et vide ibi benedictum te fuisse. Omnes bene viventes benedixerunt. Et quomodo benedixerunt? «In nomine Domini;» non in nomine suo, sicut haeretici. Qui enim dicunt, Quod nos damus, hoc est sanctum; in nomine suo volunt benedicere, non in nomine Domini. Qui autem dicunt, Non sanctificat nisi Deus, nec quisquam est bonus nisi dono Dei; ipsi in nomine Domini benedicunt, nos in nomine suo: quia amici sunt sponsi , nolunt esse adulteri sponsae
Abbreviated transcription (Latin):
inuenerunt intectis eminẽre. & superbire in
ceruices cutis suae: dixer̃ contra illos qđ futu¬
ri erant. benedictionẽ autem suꝑ eos ñdeder̃
Ergo oms istos malos quos portat aeccła: qui
legitis inscripturis inuenitis maledictos de¬
signatos ad anticristum ꝑtine̾re. addiabolum
ꝑtinere. ad paleam ꝑtinere. adzizaniam ꝑ¬
tinere. Et multa innumerabilia ꝑ similitudi¬
nẽ dicuntur deillis : quia non omĩs qͥ dicit
mihi dñe dñe intrabit in regnum caelorum
N ullã in uenis scripturã. quae deillis bene loqua
tur : quia transeuntes uiam non illis benedi¬
xerunt. Transeuntes ꝓphetae : omĩa deillis ma¬
la dixerunt Ecce & iste quẽ portamus dauid
transiit uiã. audistis quid deillis dicit. Dñs
iustus concidet ceruices peccatoꝵ. confundan¬
tur & auertantur retrorsum. om̃s qui oder̃
syon. Fiant sicut foenum tectorum: quod prius¬
quam euellatur aruit. Non repleuit manum

Expanded text:
invenerunt in tectis eminere et superbire «in invenerunt in tectis eminere et superbire «in cervice scuti sui,» dixerunt contra illos quod futuri erant, benedictionem autem super eos non dederunt. Ergo omnes istos malos quos portat Ecclesia, qui legitis in Scripturis, invenitis maledictos designatos ad antichristum pertinere, ad diabolum pertinere, ad paleam pertinere, ad zizania pertinere. Et multa innumerabilia per similitudinem dicuntur de illis: «Quia non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum» . Nullam invenis Scripturatur, quia transeuntes viam non illos benedixerunt. Transeuntes Prophetae omnia de illis mala dixerunt. Ecce et iste quem portamus, David transiit viam; audistis quid de illis dixit: «Dominus justus concidet cervices peccatorum. Confundantur, et avertantur retrorsum, omnes qui oderunt Sion. Fiant sicut fenum tectorum, quod priusquam evellatur aruit. Non replevit manum
Abbreviated transcription (Latin):
r̃ transeuntes uiam. benedictio dñi suꝑ uos.
benediximus uos in nomine dñi. Nostis enĩ
fr̃s. quando transitur ꝑ operantes. ẽ. consue¬
tudo ut dicatur illis. benedictio dñi suꝑ uos
Et magis ista consuetudo: erat ingente iudȩoꝵ
Nemo transiebat & uidebat aliquod facere opus
in agro uel inuinea. uel inmesse. uel aliquod
esꝰmodi : non licebat transire sine benedictione:
Alii sunt qui manipulos colligunt: alii sunt tran¬
seuntes uiam. Qui manipulos colligunt. non
deillis replent mantis: quia non colligitur
adhorreũ foenum tectoꝵ. Qui sunt qͥ manipulos
colligunt.  messores. Qui sunt messores : dñs
dioit Messores autem : sunt angłi Qui sunt
transeuntes: illi qui iam ꝑuiã istam. id est ꝑ
urã istã transier̃ hinc ad patriam. Apostoli
transeuntes erant in ista uita. ꝓphetae transeun¬
tes erant. Quos benedixer̃ ꝓphetae & apostoli :
Illos inquib radicem caritatis uider̃. quos aut̃

Expanded text:
unt transeuntes viam, Benedictio Domini super vos; benediximus vos in nomine Domini.» Nostis enim, fratres, quando transitur per operantes, est consuetudo ut dicatur illis, «Benedictio Domini super vos.» Et magis ista consuetudo erat in gente Judaeorum. Nemo transibat et videbat aliquos facere aliquod opus in agro, vel in vinea, vel in messe, vel aliquid hujusmodi; non licebat transire sine benedictione. Alii sunt qui manipulos colligunt, alii sunt transeuntes viam. Qui manipulos colligunt, non de illis replent manus; quia non colligitur ad horreum fenum tectorum. Qui sunt qui manipulos colligunt? Messores. Qui sunt messores? Dominus dixit: «Messores autem Angeli sunt.» Qui sunt transeuntes? Illi qui jam per viam istam, id est, per vitam istam transierunt hinc ad patriam: Apostoli transeuntes erant in ista vita, Prophetae transeuntes erant. Quos benedixerunt Prophetae et Apostoli? Illos in quibus radicem charitatis viderunt. Quos autem
Abbreviated transcription (Latin):
die iã nuꝑ p̃cedente tractauimꝰ: etiã sequentia suscipi.¬
endasunt. & illo adiuuante cuiꝰ nomine coepimꝰ
t̃minandast. Cõm̃da ueramꝰ aut̾ẽ caritati ur̃a. qͥad-¬
fuistis: totũ istũ psalmũ figuratis misterus. ẽẽ. c̃ textũ
Unde qđ difficilius quȩrit᷑: sol& dulcius inueniri
Neputetis istauobis obscuritate subtracta: sed difficul¬
tate c̃dita. Ad hoc qđ sȩpe iãdiximꝰ: utdet᷑ petentib
Pauca enĩ nos dicere teporis cogit angustia. qđ nouit &
caritasura: debere nos exeqͥis fidelis corporis sollẽpne
obsequiũ: ecce iã quȩ dictasunt repetere & rursus
exponere ñ cogamur: Sed sidefuer̃ aliqͥ quiñ audiert̃.
quiñ de essent: ꝓdest autẽ illis fortasse qđ ñ audiunt
Confessionẽ & decorẽ induisti. Conficemini ut
decoremini. ut induat uos circũ amictꝰ lũce sicut
uestimtũ: circũ annetꝰ ȩccłansuã. qͥa ipsa facta: lux

Expanded text:
die jam nuper praecedente tractavimus; etiam sequentia suscipidie jam nuper praecedente tractavimus; etiam sequentia suscipienda sunt, et illo adjuvante, in cujus nomine coepimus, terminanda sunt. Commendaveramus autem Charitati vestrae, qui adfuistis, totum istum psalmum figuratis mysteriis esse contextum. Unde quod difficilius quaeritur, solet dulcius inveniri. Nec putetis ista vobis obscuritate subtracta, sed difficultate condita; ad hoc, quod saepe jam diximus, ut detur petentibus, Pauca enim nos dicere temporis cogit angustia, quod novit et Charitas vestra debere nos exsequiis fidelis corporis solemne obsequium. Ecce jam quae dicta sunt repetere, et rursus exponere non cogamur: si defuerunt aliqui, qui non audierunt, non deessent; prodest autem illis fortasse, quod non audi«Confessionem et decorem induisti.» Confitemini, ut decoremini, ut induat vos. «Circumamictus lucem sicut vestimentum.» Circumamictus Ecclesiam suam; quia ipsa facta est lux
Abbreviated transcription (Latin):
dictauit uirisperitꝰ que misit. Necesse : gͦ. ut &̾ qͣndo
uerba nra dicimꝰ in oratione: scđ̾m ipsã dicamꝰ. Et qͣndo
ipsa uerba dicimꝰ. bene intelligamꝰ qđ dicimꝰ: qͥa mani-¬
festa illa ẽẽ. ds̃ uoluit. Si gͦ ñ oe aueritis: spem non
habebitis. Si alit̃ qua magister docuit oraueritis: non
exaudiemini. Aut si inoratione m̃titi fueritis: ñimpe¬
trabitis. Ergo & orandũ & uerũ dicendũ ÷: & sic orandũ:
qͦmͦ ille docuit. Uelis nolis cotidie dictures: dimitte
nobis debita nra. Sic̃ & nosdimittimꝰ debitorib nr̃is.¬
U is securꝰ dicere: fac qđ dicis:
CIO quia debitores nos tenetis: ñ necessitate.
deinde dõmno & patri p̃senti & iubenti & orantiꝑme
Deinde ur̾a uiolentiae qũȩ extorqu& ista: etiã infirmis
uirib nr̃is. Iam̃ qͣntũ dnsdonat qͥ & ipsas uires uobis
orantib donare dignet᷑. qm̃ psalmi huiꝰ pͥmas partes

Expanded text:
dictavit Jurisperitus quem misit. Necesse est ergo ut et quando dictavit Jurisperitus quem misit. Necesse est ergo ut et quando verba nostra dicimus in oratione, secundum ipsam dicamus; et quando ipsa verba dicimus, bene intelligamus quod dicimus, quia manifestam illam esse Deus voluit. Si ergo non oraveritis, spem non habebitis: si aliter quam Magister docuit oraveritis, non exaudiemini; aut si in oratione mentiti fueritis, non impetrabitis. Ergo, et orandum, et verum dicendum est, et sic orandum est, quomodo ille docuit. Velis nolis, quotidie dicturus es: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Vis securus dicere? Fac quod io quia debitores nos tenetis, non necessitdeinde domno et patri, praesenti et jubenti et oranti pro me; deinde vestrae violentiae qua extorquetis etiam infirmis viribus nostris. Tamen, quantum Dominus donat, qui et ipsas vires vobis orantibus donare dignetur, quoniam psalmi hujus primas partes
Abbreviated transcription (Latin):
ñ homines. sedds̾ prȩstitit: ut & ꝑ timidos liberũ
audiatis. Excusationẽ iniuditio dĩ ñ habebitis.
nisiuos in bonis oꝑib exercueritis: & eoꝵ quae
audistis. t̾aqu̾a fructũ pluuiae congruũ dederitis.
Fructus congruus oꝑabona: fructꝰ congruus. sincera
dilectio. Nonsolũ fr̃is. sed& inimici. Supplicẽ nullu
spernas: & euidare ñ potes qđ petierit. neu̾sꝑnas.
Sipotesdare: da. Siñ potes: affabile tefac. Coronat
ds intꝰ uoluntat̾e: ubi ñ inuenit facultate. Nemo
caritatẽ. qͥa finis p̃cepti caritas est decorde puro &
c̃scientia bona & fide ñ ficta. Int̾rogate quando
rogatis dm̃: corda ura. Uidete : quomͦ trans mit:¬
tatis uer sum istũ. dimitte nobis debita nra. sicut
& nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. Nerisorans: nisi ista
dicas. Si alia dicas. ñ te exaudit ille: quia ñ ipsam tͥ

Expanded text:
non homines, sed Deus praestitit, ut et per tumidos liberum non homines, sed Deus praestitit, ut et per tumidos liberum audiatis. Excusationem in judicio Dei non habebitis, nisi vos in bonis operibus exercueritis, et eorum quae audistis tanquam pluviae fructum congruum dederitis. Fructus congruus opera bona; fructus congruus sincera dilectio, non solum fratris, sed et inimici. Supplicem nullum spernas, et cui dare non potes quod petierit, non eum spernas: si potes dare, da; si non potes, affabilem te praesta. Coronat Deus intus voluntatem, ubi non invenit facultatem. Nemocharitatem: quia finis praecepti charitas est, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Interrogate, quando rogatis Deum, corda vestra; videte quomodo transmittatis versum istum: «Dimitte nobis debita nostra,» «sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Non eris orans, nisi istam dicas: si aliam dicas, non te exaudit ille; quia non ipsam tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ascensione eiꝰ: nubesista quȩ uob̃ loqͥt᷑. inualida
est hodie. adomĩa ista exponenda. Date ueniã:
& siñ urae. meaecerte infirmitati. Auiditatẽ qͥde
uram tantũ ideo: ut semꝑ parati sitis audire. sed
duȩ ressunt: quarũ ratio ñ contennendaest:
N ã & infirmitas corporis nr̃i considerandaest: &
ipsarũ rerũ quȩ exponunt᷑ memoria interim quȩ
audistiscogitate. Quiddixi: Quȩ manducastis
ruminatẽ. Sic enim eritis munda animalia:
omib: quiadepane quẽ accepimꝰ & qu̾e erogamꝰ:
reddituri sumꝰ rationẽ. Optime nouit caritasura:
N̾ enĩtac& nobis pagina diuina: aut adulãt nõs ds
deistoloco: qͦ qua libisumꝰ aduos potestis aduertere.
Et si forte ego minꝰ libersũ uł om̃s qͥhoc in loco uobis
locuntur. siminꝰ lib̾i sumꝰ: certe ipse sermodiꝰ nemi-¬
ne tim&. Nos aut̾ẽ siue timeamꝰ. siuẽ liberi simꝰ:
eũ cogim̃ annuntiare qͥ neminẽ tim&. Hocuobis

Expanded text:
ascensionem ejus; nubes ista quae vobis loquitur, invalida ascensionem ejus; nubes ista quae vobis loquitur, invalida est hodie ad omnia ista exponenda. Date veniam, etsi non vestrae, meae certe infirmitati. Aviditatem quidem vestram tantam video, ut semper parati sitis audire: sed duae res sunt, quarum ratio non contemnenda est. Nam et infirmitas corporis nostri consideranda est, et ipsarum rerum quae exponuntur memoria. Interim quae audistis cogitate. Quid dixi? Quae manducastis ruminate. Sic enim eritis munda animalia, omnibus quia de pane quem accepimus, et quem erogamus, reddituri sumus rationem. Optime novit Charitas vestra; non enim tacet nobis Pagina divina, aut adulatur nos Deus. De isto loco quam liberi simus ad vos, potestis advertere: et si forte ego minus liber sum, vel omnes qui in hoc loco vobis loquuntur, si minus liberi sumus, certe ipse sermo Dei neminem timet. Nos autem sive timeamus, sive liberi simus, eum cogimur annuntiare, qui neminem timet: hoc vobis
Abbreviated transcription (Latin):
est illic passeres nidificabunt. fulicȩ domꝰ. duxest
eoro: Nũqͥd domꝰ fulicȩ. dux est passerũ : Aut domꝰ
fulicȩ dux ÷ cędroꝵẜ: Et hoc enĩ ibiest. Et cȩdri
libani quasplantauit illic passeres indificabunt: fulicȩ
domꝰ dux ÷ eor. Et qͥdẽ latina locutione: eoꝵ cȩdroꝵ
ñ possumꝰ intelligere. Cȩdrieniꝰ: fęminini generis
sunt. Fulicȩ itaq domꝰ. qͦmͦ est duxpasserũ: Hoc.
enĩ inista creatura quȩ oculis nris adiac&: in telligi
nullo pacto potest. Ftilicas eni: aues. eẽ. marinas.:
uel stagnenses nouimꝰ. Domꝰ fulicȩ : sit ni dus fulicȩ.
Quomodo gͦ domꝰ fulicȩ dux est passeru: Quare quȩdã
in reb uisibilib qͣsi absurda misc& sysscs. nisiut ex eo
qđ ñ possumꝰ accipere adlittera. cogat nosista
spiritalit̾ quȩrere: Ergo si adcelũ intellectu ut dixi
adextenta pellem uultis ascendere. & nubes facit

Expanded text:
est, «Illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est est, «Illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eorum?» Numquid domus fulicae dux est passerum? aut domus fulicae dux est cedrorum? Et hoc enim ibi est, «Et cedri Libani quas plantavit: illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eorum.» Et quidem latina locutione, «eorum» cedrorum, non possumus intelligere; cedri enim feminini generis sunt. Fulicae itaque domus quomodo est dux passerum? Hoc enim in ista creatura, quae oculis nostris adjacet, intelligi nullo pacto potest. Fulicas enim aves esse marinas vel stagnenses novimus. Domus fulicae sit nidus fulicae: quomodo ergo domus fulicae dux passerum? Quare quaedam in rebus visibilibus quasi absurda miscet Spiritus sanctus, nisi ut ex eo quod non possumus accipere ad litteram, cogat nos ita spiritualiter quaerere? 19. Ergo si ad coelum intellectu, ut dixi, ad extentam pellem vultis ascendere, et nubes fecit
Abbreviated transcription (Latin):
tegere terra. Qui emittit fontes in conuallibus :
inter mediũ montiũ ꝑ transibt̾ aquae. Potabunt
Suꝑ illos uõlucrescȩli irhabitabunt: demedio petra.¬
rũ dabunt uõcessuas. Rigans montes desuperiorib
suis defructu oꝑum tuoꝵ saciabit᷑ terra. Producens
foenũ iumtis: & herba seruituti hominũ. Uteducat
panẽ det̾ra : & uinũ lȩtific& corhominis. Ut exi-¬
lar& faciem in oleo: & panis corhominis confirm&.
uit. illic passeres nidificabunt. Fulicȩ domꝰ: dux est
eord. Anĩ aduertitis extentũ cęlũ. uultis intellec¬
tu ascendere: Et ego uideo qͣntũ in altu sit: puto
qd mecũ consider& caritasura. Nã ido multos uersus
uolui ꝓnuntiare. ut uideatis quã altȩ sint posita
sacramta cłi: ne fastidiamꝰ oblata. ne ꝓmpta
uilescant. ut scꝑ quęsita & sicũ difficultate : cum
maiori iocunditate irueniat᷑. Int̾ cȩtera tam̃ fr̃s
quȩ possunt accipi adlitterã. nuqͥd & hoc qđ dictũ

Expanded text:
operire terram. Qui emittit fontes in convallibus  inter medios montium pertransibunt aquae. PotabuntuSuper ea volucres coeli inhabitabunt  de medio petrarum dabunt voces suas. Rigans montes de superioribus tuis  de fructu operum tuorum satiabitur terra. Producens foenum pecoribus  et herbam servituti hominum. Ut educat panem de terra  et vinum laetificet cor hominis. Ut exilaret faciem in oleo  et panis cor hominis confirmet. vit. Illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eorum.» Animadvertitis extentum coelum, vultis intellectu ascendere, et ego video. Quam tamen altum sit puto quod mecum consideret Charitas vestra Nam ideo multos versus volui pronuntiare, ut videatis quam alte sint posita sacramenta Dei; ne fastidiamus oblata, ne prompta vilescant, ut semper quaesita etsi cum difficultate, cum majori jucunditate inveniantur. Inter caetera tamen, fratres, quae possunt accipi ad litteram; numquid et hoc quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
& illic nos eramus. Transfigurauit enĩ inse cor¬
pus humilitatis nrãe. conformans corpori glae
suae. Et uetus homo nr̃. confixus. ẽ. cruci cũ illo
In me conturbatum ẽ cor meũ
Inme inquit:
non inaliis. Illi enim me deseru er̃. & illi qui in¬
hȩserant recesser̃: & meipsum quia mori uidebant.

Expanded text:
et illic nos eramus. Transfiguravit enim in se coret illic nos eramus. Transfiguravit enim in se corpus humilitatis nostrae, conformans corpori gloriae suae ; et vetus homo noster confixus est cruci cum illo . «In me turbatum est cor meum. In me,» inquit, non in aliis. Illi enim me deseruerunt, et illi qui inhaeserant recesserunt, et me ipsum quia mori vi
Abbreviated transcription (Latin):
Ut moriar inquit: uoluntatem patris mei facio
N on enim morte sũ dignꝰ Nihil feci unde moriar.
sed facio ut moriar : ut illi ꝑ innocentis mortem
liberentur. qui habebant quare morerentur:
Collocauer̃ me intenebrosis tanquã in infernis.
tanquam insepulchro. tanquã in ipsa passione:
uelut mortuos scłi: eum qui dicit. factus sum
sictt homo sine ad iutorio int̾mortuos liber
Quid ẽ liber : quare liber: quia omĩs qui facit
peccatum: seruus. ẽ. peccati: Deniq non solueret
auinculis : nisi liber auinculis Ille liber mor¬
tẽ occidit: uinculum uinxit. captiuitatẽ capti¬
uauit. Et collocauer̃ me intenebris tanquã mor-¬
Recordamini. tristis . ẽ anima mea usq ad mortẽ.
uidete uocem imã Numquid apparet ipse tran¬
situs acapite ad menbra. amenbris ad caput.
tedium inquit passus. ẽ in me sp̃s meus: agnos¬
cimus. tristis. ẽ anima mea usq ad mortẽ. Sed

Expanded text:
. Ut moriar, inquit, voluntatem Patris mei facio, . Ut moriar, inquit, voluntatem Patris mei facio, non autem morte sum dignus. Nihil feci unde moriar, sed facio ut moriar; ut illi per innocentis mortem liberentur, qui habebant quare morerentur. «Collocaverunt me in tenebrosis,» tanquam in infernis, tanquam in sepulcro, tanquam in ipsa passione; «velut mortuos saeculi,» eum qui dicit, «Factus sum sicut homo sine adjutorio, inter mortuos liber» . Quid est, «liber?» quare «liber?» Quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Denique non solveret a vinculis, nisi liber a vinculis. Ille liber mortem occidit, vinculum vinxit, captivitatem captivavit, et collocaverunt eum in tenebrosis tanquam morRecordamini, «Tristis est anima mea usque ad mortem» . Videte vocem unam. Numquid non apparet ipse transitus a capite ad membra, a membris ad caput? «Taedium,» inquit, «passus est in me spiritus meus.» Agnoscimus, «Tristis est anima mea usque ad mortem.» Sed
Abbreviated transcription (Latin):
expeditius hoc incapite agnoscites Ille enim ꝓ
nobis mortuus factus . ẽ. : sed non mortuus scłi
Quienim mortui sunt scłi: & quomodo ille ñerat
mortuus scłi: mortut scłi Merito mortui mer¬
cedem recipientes iniquitatis. & mortem ducentes
expeccati ꝓpagine. ex illa uoce qua dicitur: ego
enim ininiquitate conceptꝰ sum. & inpeccatis mat̾
mea me inutero aluit. Venit autẽ ille ꝑ uirginẽ.
assumens carnem non iniquitatẽ carnis. assumens
carnem mundam mundatricẽ: Illi autẽ quẽ pec¬
catorem płtabant: tanquã mortuum scłi depu¬
tabant. At ille qui in alio psalmo dixit quae ñ
rapui tunc ex soluebam. & qui dixit in euangłio.
ecce uenit princeps mundi. p̃positus mortis.
oꝑis mali ꝑ suasor. supplicii exactor: ueni t
inquit. et inme nihil inueni&. Quidẽ inme
nihil inueniet: nullam culpam. nihil quare
moridebeam: Sed ut sciant om̃s quia uoluntatẽ
inquit patris mei facio: surgite eamus hinc

Expanded text:
expeditius hoc in capite agnoscitis. Ille enim pro nobis mortuus factus est, sed non mortuus saeculi. Qui enim mortui sunt saeculi? et quomodo ille non erat mortuus saeculi? Mortui saeculi, merito mortui, mercedem recipientes iniquitatis, et mortem ducentes ex peccati propagine; ex illa voce qua dicitur: «Ego enim in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit» . Venit autem ille per virginem assumens carnem, non iniquitatem carnis, assumens carnem mundam mundatricem. Illi autem quem peccatorem putabant, tanquam mortuum saeculi deputabant. At ille qui in alio psalmo dixit, «Quae non rapui, tunc exsolvebam» ; et qui dixit in Evangelio, «Ecce venit princeps mundi,» praepositus mortis, operis mali persuasor, supplicii exactor; «Venit,» inquit, «et in me nihil inveniet.» Quid est, «in me nihil inveniet?» Nullam culpam, nihil quare mori debeam. «Sed ut sciant omnes quia voluntatem,» inquit, «Patris mei facio, surgite, eamus hinc»
Abbreviated transcription (Latin):
neq ꝑsecutur ꝑsequens ꝓħauit. Misit ad cõp̃hen¬
dendũ dauid: ministros suos. Dauiduͦ eotẽpore int̃
ꝓpħas erat: ubierat & sc̃s samuhel. Impletis spu ꝓphe¬
tiae qͥmissisunt : & ꝓphetauer̃. Sedforte bonoilli animo
uenerant: uł obnecessitate officiisui. uł ñ facturi qđ
iussum est. Misit & alios: hoc& ineis factu:. Et eor
hoc mͦ animũ int̾p̃tem̃. Cũ illi tarde̾rent. uenit ipse
furens. anhelans cȩdẽ. sanguinẽ sitiens in nocentis sci̾.
uideant qͣle rationẽ habiturisunt cũ dõ quiscis p
scae utunt᷑. Ex his er̃ qͥ dicturisunt: in nomine tuo
ꝓpħauimꝰ. Non illis dicet᷑ m̃timini. sed dicet᷑ ñ no¬
uiuos : recedite ame qͥ oꝑamini iniquitatem.
Quia sihabeã omnẽ ꝓphetiã. caritatẽ autẽ ñ habeam:
nichilsũ. Propħauit & saul: sedoꝑabat᷑ iniquitatẽ.
Quis aute oꝑatur iniquitatẽ. nisi qui non habuerit

Expanded text:
 sed persequens prophetavit. Misit ad comprehendendum David ministros suos: David vero eo tempore inter prophetas erat, ubi erat et sanctus Samuel; impleti suilli animo venerant, vel ob necessitatem officii sui, vel non facturi quod jussum est. Misit et alios: hoc et in eis factum est; et eorum hoc modo animum interpretemur. Cum illi tardarent, venit ipse furens, anhelans caedem, sanguinem sitiens innocentis sancti, em habituri sunt cum Deo, qui sanctis non sancte utuntur. Ex his erunt qui dicturi sunt: «In nomine tuo prophetavimus.» Non illis dicetur, Mentimini; sed dicetur, «Non novi vos; recedite a me, qui operamini iniquitatem» . Quia «si habeam omnem prophetiam, charitatem autem non habeam, nihil sum» . Prophetavit et Saül, sed operabatur iniquitatem. Q
Abbreviated transcription (Latin):
& in plateis tuis discurrant aquȩ tuat: Nemo alienꝰ
cõmunie& tibi. Alieni enĩsunt om̃s auia ueritatis
siue pagani. siue iudaei. siue heretici: & maliquiq
xp̃iani. Habere multa donapossunt: caritatẽ non
possunt. Hocipsũ qͣle donu̾est. ut ñ loquamur
dedonis aliis foris quȩ dona habent om̃s homines.
qͥfacit solesuũ orrri suꝑbonos & malos: donadi suN
furigi sensuum muneribus: donadisunt. Sed
uidete cũ qualib & qua multis cõmunia: & cũ eis
quos nolis untari ipsum ingeniũ acutu habent. & pessimi
homines sollertẽ artiũ industria habent: & tur pissimi
scc̾mci duitias habent. & latrones c̃ iugia. filiosmulti
mali habent. pulchradonadi. Om̃a nemonegat: sed
uide cũqͥb cõmunia. Respice admunera ip̃sius ȩccłȩ
munꝰ sacramtoꝵd inbaptismo. in eucaristia. incȩteris
magus. Prophetia. qͣle munꝰ÷ : Propħauit & saul malꝰ

Expanded text:
«Et in plateis tuis discurrant aquae tuae; nemo alienus communicet tibi» . Alieni enim omnes a via veritatis, sive Pagani, sive Judaei, sive haeretici, et mali quique christiani, habere multa dona possunt, charitatem non possunt. Hoc ipsum quare donum est? ut non loquamur de donis aliis foris, quae dona habent omnes homines, quia facit solem suum oriri super bonos et malos : dona Dei sunt, fungi sensuum muneribus, dona Dei sunt: sed videte cum qualibus et quam multis communia, et cum eis quos nolis imitari. Ipsum ingenium acutum habent et pessimi homines, solertem artium industriam habent et turpissimi scenici, divitias habent et latrones, conjugia, filios, multi mali habent. Pulchra dona Dei omnia, nemo negat; sed vide cum quibus communia. Respice ad munera ipsius Ecclesiae. Munus Sacramentorum in Baptismo, in Eucharistia, in caeteris magus . Prophetia quale munus est? Prophetavit et Saül malus
Abbreviated transcription (Latin):
thoc legimꝰ: & adlittera bene in¬
telligit᷑. Quando erũ iussit ut fier& firmam̃tũ inx¬
ter aquas & aqͣs: factũ÷ utsint aquae inferiores.
quȩꝑ fundunt t̃ras. & sint aquae superiores remotȩ
abaspectib tam̃ fidei cõm̃ datȩ. Et aquȩ inquit
quȩ suꝑcȩlossunt laudent nom̃ dñi: qm̃ ipse dixit
& factasunt: ipse mandauit & creatasunt. Ergo
explicatꝰ est sensus adlittera. Protegit enĩ in aquis
superioraeius. Quid ad figurã: qm̃ infigura acci¬
pimꝰ pellẽ scripturã scam. & auctoritatẽ diuerni
uerbi dispensata nobis ꝑmortales. Quib mortuis:
eiꝰ dẽ dispensationis fama extenditur. Scđm hoc.

Expanded text:
hoc legimus, et ad litteram bene intelligitur. Quando enim jussit ut fieret firmamentum inter aquas et aquas, factum est, ut sint aquae inferiores quae perfundunt terras, et sint aquae superiores remotae ab aspectibus, tamen fidei commendatae. «Et aquae,» inquit, «quae super coelos sunt, laudent nomen Domini: quoniam ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt» . Ergo explicatus est sensus ad litteram; «protegit» enim «in aquis superiora ejus.» Quid ad figuram? Quoniam in figura accepimus pellem Scripturam sanctam, et auctoritatem divini verbi dispensatam nobis per mortales, quibus mortuis ejusdem dispensationis fama extenditur; secundum hoc,