comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dedit pacifice secũ ista tͣctandi. Presens . ẽ. enĩ ñ solũ ꝑlitt᷑as suas. s
etiã ꝑ ipsã q̃ in illo maxxime uiguit & mori nunꝗͣ potuit caritatem.
Huic gͦ in herere & ẽglutinari desidans. si ñ impediar in c̾uenientia
peccatoꝵ meoꝵ. orationibꝰ eiꝰ aduitꝰ discã si pot̾o ꝑlitt᷑as eiꝰ. quanta
pace ꝑeũ ȩccłiã suã dñs & qͣnto solacio gub̾nau̾it. & peiꝰ sermonis
fectũ uisceribꝰ humilitatis indutꝰ.si quid ueriꝰ sentio cr̃¬
rarũ ñ ei pponã cormeũ. nec in eo ipso qđ alit̾ sentiens ñ tam̃ dirẽp¬
tꝰ .ẽ. ab orbe t̾rarũ. Maiꝰ qͥppe in eorobur uirtutis eminuit. cum
ista q̃stio ñdũ discussa nutaret. qđ alit̾ sentiens ꝗͣ multi collegȩ
tantã modationẽ obtinuit. ut eccłiȩ dĩ scãm societatẽ nulla scis¬
matis labe truncaret. qͣm si om̃a ñ solũ ueracit᷑ s etiã parit̾ sine
ista uirtute sentiret. Neq enĩ ei placeo. si eiꝰ ingeniũ facultatẽꝙ

Expanded text:
fice secum ista tractandi. praesens est enim non solum per litteras suas, sed etiam per ipsam quae in illo maxime uiguit et mori numquam potuit caritatem. huic ergo inhaerere et conglutinari desiderans si non inpediar inconuenientia peccatorum meorum, orationibus eius adiutus discam, si potero, per litteras eius, quanta pace per eum ecclesiam suam dominus et quanto solacio gubernauerit, et per eius sermonis adfectum uisceribus humilitatis indutus si quid uerius sentio crarum, non ei praeponam cor meum nec in eo ipso, quod aliter sentiens non tamen diremptus est ab orbe terrarum. maius quippe in eo robur uirtutis eminuit, cum ista quaestio nondum discussa nutaret, quod aliter sentiens quam multi collegae tantam moderationem optinuit, ut ecclesiae dei sanctam societatem nulla schismatis labe truncaret, quam si omnia non solum ueraciter sed etiam pariter sine ista uirtute sentiret. neque enim ei placeo, si eius ingenium facultatemque
Abbreviated transcription (Latin):
ut ħ ipsũ deponat. qđ hõ ad dm̃ ueniens dũ sacerdotẽ querit insa-¬
crilegũ fraude erroris incurrit. ubi pꝰea depositurꝰ ẽ si forte in ipsa
intꝰ eccłia dũ hõem dĩ q̃rit. in homicidã fraude erroris incurrit.
Si ñ potest in hõe aliqͥd inane ẽẽ & aliqͥd p̃uałe. qͣre potest in homici
nec baptizare potest. cur intꝰ baptitat homicida: Aut qͦmͦ sp̃m̃
odit frẽm in tenebris sit usq adhuc : Si qr unꝰ. ẽ. baptisinꝰ & unus¬

Expanded text:
 ipsum deponat, quod homo ad deum ueniens, dum sacerdotem quaerit, in sacrilegum fraude erroris incurrit, ubi postea depositurus est, si forte in ipsa intus ecclesia, dum hominem dei quaerit, in homicidam fraude erroris incurrit? si non potest in homine aliquid inane esse et aliquid praeualere, quare potnec baptizare potest; cur intus baptizat homicida? Aut quomodo Spiodit fratrem, in tenebris sit usque adhuc? Si quia unus est Baptismus et unus
Abbreviated transcription (Latin):
effiẽ ut baptis mꝰ ñ sit quẽ ꝑcipit.  sic̃ ille si pꝰea qđ fallacit᷑ respondat
ueracit᷑ ĩpleat. ñ ei baptismꝰ repetit᷑ s uita corrigit᷑ sic & ille si postea
ueniat adȩccłiam de qͣ int̾rogatꝰ falsa responderat. qͥa eã se hab̾e dũ ñ
habet put̾abat. ipsa qͣm ñ habebat eidat᷑. ñ qͣm acceꝑat it̾at᷑. Cur aut̃
ad uerba q̃ ꝓcedt̃ ex pre homicidȩ possit tam̃ ds̾ oleũ scificare. & in al¬
tari qđ heretici posuer̃ ñ possit. nescio. Nisi forte quẽ cor hõis fallaciter
conũsũ intꝰ ñ ĩpedit. lignũ fallacit̾ positũ ĩpedit foris. qͦ minꝰ sacram̃¬
is fuis ad ẽẽ dignet᷑. nullis hominũ falsitatibꝰ ĩpeditꝰ. Si gͦ ad ħ ualet

Expanded text:
efficit, ut baptismus non sit quem percipit, et sicut ille si postea quod fallaciter responderat ueraciter impleat, non ei baptismus repetitur sed uita corrigitur, sic et ille si postea ueniat ad ecclesiam de qua interrogatus falsum responderat, quia eam se habere dum non haberet putabat, ipsa quam non habebat ei datur, non quod acceperat iteratur, cur autem ad uerba quae procedunt ex ore homicidae possit tamen deus oleum sanctificare et in altari quod haeretici posuerunt non «possit nescio, nisi forte quem cor hominis fallaciter conuersum intus non inpedit, lignum fallaciter positum inpedit foris, quominus sacramentis suis adesse dignetur nullis hominum falsitatibus- inpeditus. si ergo ad hoc ualet
Abbreviated transcription (Latin):
& idõ remissionẽ peccatoꝵ uł ꝑse ipsuꝰ fac̃. uł ꝑ illiꝰ colũbȩ menbra
qͥbꝰ ait. Sicui dimiseritis dimittent᷑. si cui tenueritis tenebuntur.
Batismũ uͦ qđ ẽ. sacram̃tũ remissionis peccatoꝵ qr nulli dubrũ est
habe posse etiã homicidas qͥ in tenebris s̃ usq adhuc. qr de cordibus
eoꝵ fr̃nũ odiũ ñ exclusũ. ẽ. siue nulla eis peccata dimissa sint si non
mutato in meliꝰ corde baptirati st̃. siue continuo dimissa redierint.¬

Expanded text:
e ipsum facit uel per illius columbae membra quibus ait: si cui dimiseritis dimittentur, si cui tenueritis tenebuntur. baptismum uero, quod est sacramentum remissionis peccatorum, quia nulli dubium est habere posse etiam homicidas qui in tenebris sunt usque adhuc, quia de cordibus eorum fraternum odium non exclusum est, siue nulla eis peccata dimissa sint, si non mutato in melius corde baptizati sunt, siue continuo dimissa redierint
Abbreviated transcription (Latin):
suũ homicida ẽ. Cũ eͦ tales intꝰ baptizant. qͦs in malicola dissensione
fuisse eyprian ipse cõmemorat. qͦmͦ aqͣm mundat & scificat homicida.
Quomi bene dict oleũ tenebrȩ : Si aut̃ ds̃ ad est sacram̃tis & uerb suis.
ꝑqͣles libet adminis trent᷑. x sacram̃ta dĩ ubiq recta s̃. & mali hões
quibꝰ nichil ꝓst̃ ubiq ꝑu̾isi s̃. Illud aut̃ qͣle .ẽ. ut idõ putet᷑ heretieus

Expanded text:
s intus baptizant, quos in maliuola inuidia fuisse Cyprianus ipse commemorat? Quomodo aquam mundat et sanctificat homicida? quomodo benedicunt oleum tenebrae? si autem deus adest sacramentis et uerbis suis, per qualeslibet administrentur, et sacramenta dei ubique recta sunt et mali homines quibus nihil prosunt ubique peruersi sunt. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e. sic̃ posst̃ in catholica in nocens & homicida baptisma unũ hab̾e.
& unũ spm ñ hab̾e. Quia sic̃ unũ. ẽ. baptisina. sic unꝰ sp̃s & una ęccłia.
Ita fit ut ħ in qͦq agnoscendũ sit qđ habet. heidandũ qd ñ habet. Si
nichil potest ratũ & firmũ ẽẽ ap̃dñm. qđ illi faciunt qͦs dñs hostes
hostes & adu̾sarios dnĩ ñ dicimꝰ homicidas: Qui aut̃ odit frẽm. ho-¬
micida.ẽ. Quomͦ gͦ baptirabant qͥ od̾ant paulũ seruũ xepĩ iħu. ac¬

Expanded text:
da baptisma unum habere et unum spiritum non habere, quia sicut unum est baptisma, sic unus spiritus et una ecclesia. ita fit, ut hoc in quoque agnoscendum sit quod habet, hoc ei dandum quod non habet. si nihil hostes et adversarios Domini non dicimus homicidas? Qui autem odit fratrem suum, homicida est. Quomodo ergo baptizabant, qui oderant Paulum servum Christi
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ꝑ litt̾as cyprianꝰ ingemuit. Quappt̃ aut qđ ẽ. teñe ęccłiã ñ ħ est
in diuinis ten̾e pͥmatũ. aut si oĩs qͥ tenet ęccłiã etiã pͥmatũ tenet. om̃s
illi iniqͥ eccłiã ñ tenent. qͥ tam̃ intꝰ uident᷑ & baptismũ dare & hab̾e a
nullo nr̃m negant᷑. Nã eos pͥmatũ indiuinis hab̾e qͥsdicat. nͥ qͥ nichil
diuinũ sapit. Sed iã ad illa eloqͥa pacifica cẏpriani hẽ. ad epłȩ
tẽ ñ saciant. Lanta ex eis iocunditas fr̃ni amoris exhalat. tanta dul-¬
cedo caritatis exrub̾at. Hȩc tͥ inqͥt breuit̃. ꝓ nr̃a mediocritate res-
epõꝵ qd putat faciat. habens arbitru sui lib̾am potestatẽ. Nos qͣn-¬
ũ in nob̾.ẽ. ꝓpt̾ hereticos cũ collegis & coep̃is nr̃is ñ cͣtendimꝰ

Expanded text:
etiam per litteras Cyprianus ingemuit. quapropter aut quod est tenere ecclesiam non hoc est, etiam per litteras Cyprianus ingemuit. quapropter aut quod est tenere ecclesiam non hoc est, in diuinis tenere primatum, aut si omnis qui tenet ecclesiam etiam primatum tenet, omnes illi iniqui ecclesiam non tenent, qui tamen intus uidentur et baptismum dare et habere a nullo nostrum negantur. nam eos primatum in diuinis habere quis dicat, nisi qui nihil diuinum sapit? Sed iam ad illa eloquia pacifica Cypriani, hoc est ad epitentem non satiant. tanta ex eis iucunditas fraterni amoris exhalat, tanta dulcedo caritatis exuberat. haec tibi, inquit, breuissime nostra meduisque episcoporum quod putat faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem. Nos, quantum in nobis est, propter haereticos cum collegis et co
Abbreviated transcription (Latin):
tenent baptismũ tenent ȩc̃łiam. sic̃ ñ om̃s qͥ tenent ȩccłiã tenent & ui-¬
tã et̃nã. Aut si ęccłiã teñe ñ dicimꝰ. nͥ eos qͥ diuina mandata custodi¬
unt. multos iã c̃cedimꝰ baptismũ tenentes. & eccłiã ñ tenentes. Quã¬
obrẽ ñ p̃occupauit hereticꝰ baptismũ cũ eũ ab eccłia supserit. nec po
dic̃ secũ abstulisse qđ ñ legitime daret s tam̃ legitimũ daret. nec iã
legitime hab̾et s legitimũ hab̾et. Prumatꝰ aut̃ ñ .ẽ. nͥ in sca c̃uersa-¬
tione & uita bona. quo ꝑtinent om̃s ex qͥbꝰ tanꝗͣ m̃bris ẽstat illa spon¬
sa ñ habens maculã neq rugã. & illa colũba int̾ multoꝵ coruoꝵ
imꝓbitatẽ gemens. Nisi fo̾rte cũ esau ꝓpt̾ lenticulȩ concupiscen-¬
ciã pͥmatũ ꝑdid̾it. ten̾e pͥmatũ arbit᷑ndi st̃ fraudatores. raptores.
foeneratores. inuidi. ebriosi. & cȩt̃a huiꝰmodi. qͣles in ęccłia sui tẽporis

Expanded text:
enent ecclesiam tenent et uitam aeternam. aut si ecclesiam tenere non dicimus nisi eos, qui diuina mandata custodiunt, multos iam esse concedimus baptismum tenentes et ecclesiam non tenentes. Quamobrem non praeoccupat haereticus baptismum, cum eum ab ecclesia sumpserit, nec potdicit secum abstulisse quod non legitime daret sed tamen legitimum daret, nec iam legitime haberet sed legitimum haberet. primatus autem non est nisi in sancta conuersatione et uita bona, quo pertinent omnes, ex quibus tamquam membris constat illa sponsa non habens maculam neque rugam et illa columba inter multorum coruorum inprobitatem gemens; nisi forte, cum Esau propter lenticulae concupiscentiam primatum perdiderit, tenere primatum arbitrandi sunt fraudatores raptores faeneratores inuidi ebriosi et ceteri huiusmodi, quales in ecclesia sui temporis
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione tͣnsmisimꝰ. In his uerb̃ multa considanda st̃. qͥbꝰ in ħ uiro qͥ
dilexx̃ detorẽ domꝰ dñi & locũ tab̃naculi habitationis eiꝰ. xpĩanȩ cari.¬
tatis fulgor elucet. Primo. qr id qd̃ sensit ñ tacuit. Deinde qͥatã man-¬
suete & pacifice ꝓtulit. qr cũ his qͥ aliud sentiebant ȩccłiasticã pacẽ
tenuit. qr in unitatis uincło tantã salubritatẽ ẽẽ intellex̾. qͥa eã
tantũ dilex & sobrie custodiuit. qͥa uidit & sensit etiã adu̾sa senti-
diuinã c̃cordiã & dnicã pacẽ. Bonꝰ qͥppe hab̾e erga malos pacẽ po-¬
test. teñe aut̃ cũ eis pacẽ ñ potest quã ipsi ñ tenent. Postremo quia
nemini pͣscribens neq p̾iudicans. quominꝰ unꝰqͥsq ep̃oꝵ qđ putat¬

Expanded text:
smisimus. In his uerbis multa consideranda sunt, quibus in hoc uiro, qui dilexit decorem domus domini et locum tabernaculi habitationis eius, christianae caritatis fulgor elucet: primo quia id quod sensit non tacuit, deinde quia tam mansuete et pacifice protulit, quia cum his qui aliud sentiebant ecclesiasticam pacem tenuit, quia in unitatis uinculo tantam salubritatem esse intellexit, quia eam tantum ddiuinam concordiam et dominicam pacem; bonus quippe habere erga malos pacem potest, tenere autem cum eis pacem non potest quam ipsi non tenent —, postremo quia nemini praescribens neque praeiudicans, quominus unusquisqu
Abbreviated transcription (Latin):
baptirat᷑ separari ab ȩccła potest. et baptismꝰ ñ potest. In baptirato aut̃
in separabilit̾ baptismũ ꝑmañe manifestũ ẽ. qͥa in qđ libet ꝓfundũ maloꝵ
& in ꝗͣlibet horribilẽ uoraginẽ peccatoꝵ irruat baptirat᷑. usq ad aposta-¬
ticã ruinã ñ caret baptismo. & idõ ꝑ penitentiã redeunti ñ reddit᷑. quia
eo ñ potusse carere tudicat᷑. Bapticatũ aut̃ posse separari ab ȩccła. qͥs du-

Expanded text:
baptizato autem inseparabiliter baptisma permanere manifestum est, quia, in quemlibet profundum malorum et in quamlibet horribilem uoraginem peccatorum inruat baptizatus usque ad apostaticam ruinam, non caret baptismo et ideo per paenitentiam redeunti non redditur, quia eo non potuisse carere iudicatur. baptizatum au
Abbreviated transcription (Latin):
ille tͣdet᷑. Si enĩ xpĩ humnilitas cõm̃danda ñ eẽt. nec baptismo
ioħis opꝰ eẽt. Rursꝰ si in ioħe finis eẽt. pꝰ iohis baptisina aep̃ibap.¬
tismate opꝰ ñ ẽẽt. S qͥa finis legis ap̃c ad iusticiã om̃i credenti.
ab illo demonstratũ .e. ad quẽ ꝑgeret᷑ ad hunc cũ ꝑuentũ fue.¬
xp̃iani tingunt᷑. & rursꝰ si om̃s pͥus baptismo ioħis. & deinde
merito uidet᷑. qui ñ sufficeret ad salutẽ. Quo circa. & baptis-¬
mo ioħis baptizatꝰ. ẽ. dñs. ut suꝑbas hominũ ceruices adsalu.

Expanded text:
ille, traderetur. si enim Christi humilitas conmendanda non esset, nec baptismo ille, traderetur. si enim Christi humilitas conmendanda non esset, nec baptismo Iohannis opus esset; rursus si in Iohanne finis esset, post Iohannis baptisma Christi baptismate opus non esset. sed quia finis legis Christus ad iustitiam omni credenti, ab illo demonstratum est ad quem pergeretur, ad hunc cum peruentum fue quo Christiani tinguntur: et rursus, si omnes prius baptismo Joannis, et deinde merito videretur, qui non sufficeret ad salutem. Quocirca et baptismo Joannis baptizatus est Dominus, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
dirigebat. sic ioħis mun̾i qd ipse donauerat. Ut intellige¬¬
rentꝰ om̃s qͣnto suꝑbiȩ sacrilegio qͥsq c̃tẽneret baptisma qđ
adño deb̾et acciꝑe. qͣndo ipse dñs accepisset. qđ seruo ut ꝓpͥũ
dare posset ipse p̾stiterat. & cũ ioħs quo nemo excurreõe maior
in natis mulierũ tantũ testimoniũ xepõ ꝑhibet. ut soluendȩ
corrigiȩ calciam̃ti eiꝰ se fat̾et᷑ indignũ. xp̃c et baptismũ eiꝰ acci¬
piendo humilluuꝰ int̾ hões inueniret᷑. & baptismo eiꝰ locũ offe-¬
rendo ds̃ altissimꝰ credet᷑. idem humilitatis doctor & celsitudi.¬
nis dator. Nulli enĩ ꝓpħarũ. nulli ꝓrsꝰ hominũ inscripturis
alterũ reqͥrat᷑. ioħs aut̃ tali baptismo p̾tinguebat. qͦ accepto eẽt
baptisma etiã dñicũ necessariũ. Non ut illud repetat᷑. s ut eis
qͥ iohis baptismũ acceꝑant. etiã xp̃i baptismꝰ cui uiã pͣparabat

Expanded text:
 quos ipse dirigebat, sic Iohannis muneri quod ipse donauerat, ut intellege quos ipse dirigebat, sic Iohannis muneri quod ipse donauerat, ut intellegerent omnes, quanto superbiae sacrilegio quisque contemneret baptisma quod a domino deberet accipere, quando ipse dominus accepisset, quod seruo ut proprium dare posset ipse praestiterat, et cum Iohannes, quo nemo exsurrexit maior in natis mulierum, tantum testimonium Christo perhiberet, ut soluendae corrigiae calciamenti eius se fateretur indignum, Christus et baptismum eius accipiendo humillimus inter homines inueniretur et baptismo eius locum auferendo deus altissimus crederetur, idem humilitatis doctor et celsitudinis dator. Nulli enim prophetarum, nulli prorsus hominum in scripturis alterum requiratur, Iohannes autem tali baptismo praetinguebat, quo accepto esset baptisma etiam dominicum necessarium, non ut illud repetatur, sed ut eis qui Iohannis baptismum acceperant etiam Christi baptismus, cui uiam praeparabat
Abbreviated transcription (Latin):
puro & conscientia bona. & fide ñ ficta. Lauacri uͦ sacram̃¬
tũ ñ ut habeant. si iã eodẽ ipso ꝗͣuis in heresi tincti s̃. s ut sa¬¬
lubrit᷑ habeant. ad catholicȩ unitatẽ ueritatẽq festinent.
ã nc̃ de ioħis baptismo uidendũ. ẽ. qͥd dicat᷑. Baptiratos enĩ
apaulo. eos qͥ iã baptismo ioħis baptizati fuissent. legimꝰ in ac-¬
tibꝰ apłoꝵ. Non ob aliud. nͥ qr ioħis baptismꝰ ñ fuit xpͣi baptis¬
sitan ħ sic a dõ patre accepisse uidetur. ut a filio ñ acciꝑet.
de ipso ap̃o identidẽ loquens. ait. Nos om̃s de plenitudine
eiꝰ accepimꝰ. Accepit aut̃ ħ ioħs certȩ dispensationis gr̃a. non
iui mansurũ. s qͣntũ satis ee̾t ad parandã uiã dño cuiꝰ eũ ẽẽ
p̃cursorẽ oportebat. Quã ille humilit̾ ingressurꝰ. & se humilit̃
seqͣntes ad exccellentiã deducturꝰ. sic̃ serus pedes lauit. ita

Expanded text:
puro et conscientia bona et fide non ficta. lauacri uero sacramepuro et conscientia bona et fide non ficta. lauacri uero sacramentum non ut habeant, si iam eodem ipso quamuis in haeresi tincti sunt, sed ut salubriter habeant, ad catholicae unitatem ueritatemque festinent. Iam nunc de Iohannis baptismo uidendum est quid dicatur. baptizatos enim a Paulo eos qui iam baptismo Iohannis baptizati fuissent legimus in Actibus apostolorum non ob aliud, nisi quia Iohannis baptismus non fuit Christi baptissitan hoc sic a Deo Patre accipere videretur, ut a Filio non acciperet, de ipso Christo identidem loquens ait, Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Accepit autem hoc Joannes certae dispensationis gratia, non diu mansurubat. quam ille humiliter ingressurus et se humiliter sequentes ad excellentiam deducturus, sicut seruis pedes lauit, ita
Abbreviated transcription (Latin):
digia conũt̾itur. ñ aliud baptisma incupnt habere
segtumũ. s illud ipsũ incipit habe legitimne. Necre.¬
missio ir reuocabiliũ peccatoꝵi eonsequtt᷑ baptisma.
nisi n solũ legitimũ s etiã legitime habeatar. Nec
tam si legͥtime ñ habebitur. & peccata ñ remittent᷑.
uł remissa replicabunt᷑. ꝓpt̃ea uł malũ uł nullũ erit inbap¬
tirato baptismi sacram̃tũ. Sic̃ enĩ uidas cui bucellã tradidit.¬
dñs ñ malũ accipiendo s male accipiendo locũ in se diabolo
pͣbuit. sic indigne qͥsq sumens dnĩcũ sacram̃tũ. ñ effic̃ ut qr
ipse malꝰ ẽ. malũ sit. aut qr ñ ad salutẽ accipit malũ acce
manducat et bibit. Non gͦ qͣrant in catholica heretici qđ
habent s qd̃ ñ habent. id .ẽ. finẽ pͣcepti. sine qͦ multa scã ha
bi posst̾. ꝓdeẽ ñ posst̃. Finis aut̃ p̃cepti.ẽ. caritas de corde

Expanded text:
dignam conuertitur, non aliud baptisma incipit habere dignam conuertitur, non aliud baptisma incipit habere legitimum, sed illud ipsum incipit habere legitime. nec remissio inreuocabilium peccatorum consequitur baptisma, nisi non solum legitimum, sed etiam legitime habeatur. nec tamen, si legitime non habebitur et peccata uel non remittentur uel remissa replicabuntur, propterea uel malum uel nullum erit in baptizato baptismi sacramentum. sicut enim dominus non malum accipiendo sed male accipiendo locum in se diabolo prebuit, sic indigne quisque sumens dominicum sacramentum, non efficit ut quia ipse malus est malum sit, aut quia non ad salutem accimanducat et bibit. non ergo quaerant in catholica haeretici quod habent sed quod non habent, id est finem praecepti, sine quo multa sancta prodesse non possunt. finis autem praecepti est caritas de corde
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilit̾ dr̃. pꝰ ioħem baptizati st̃ homines & pꝰ inuidos ñ baptiran-¬
t᷑. cũ ex parte diaboli ẽẽ inuidos ipse cyprianꝰ in epła de zelo & liuo¬
re testet᷑. & in eccłã xp̃i fuisse inuidos xp̃i annunciatores ipsis apłicis
tẽporibꝰ ipse cyprianꝰ eoc apło paulo sic̃ iã dociumꝰ manifestet: Quia
tũ. & ꝓpt̾ea nichil ex illo docum̃ti afferri potest. cur ꝓpt̾ea pꝰ hereti¬
cos baptirandũ sit qr baptizatũ . ẽ. pꝰ iħm. cũ ioħs hereticꝰ ñ fuerit. et¬

Expanded text:
icitur: \'post Iohannem baptizati sunt homines et post inuidos non baptizantur,\' cum ex parte diaboli esse inuidos ipse Cyprianus in epistula de zelo et liuore testetur et in ecclesia Christi fuisse inuidos Christi adnuntiatores ipsis apostolicis temporibus ipse Cyprianus ex apostolo Paulo, sicut iam docuimus, manifestet? Quia tum. et propterea nihil ex illo documenti adferri potest, cur propterea post haereticos baptizandum sit, quia baptizatum est post Io
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ qr scđm aliqͥd eũ sciebat. scdm aliqͥd adhuc nesciebat. Scie¬
bat uidelicet sponsũ filiu di. de cuiꝰ plenitudine om̃s accipe¬
rent. S qr sic ex eiꝰ plenitudine ipse acceꝑat baptizandi po¬
testatẽ. ut iohis baptismꝰ diceret᷑. nesciebat utrũ sic ee̾t da-¬
turꝰ et cȩt̾is. an uͦ ꝓpͥũ baptismũ sic habiturꝰ. ut ꝑ quẽlibet da.¬
ret᷑ suie eoccellentioris gr̃ę ministeriũ siue inferioris. siue ꝑ
centeni fructꝰ hoẽm
fiue sexageni siue triceni. siue
ꝑ frum̃tũ siue
ꝑ paleã. ñ nͥ illiꝰ uniꝰ eẽ cognosce¬

Expanded text:
ndum aliquid eum sciebat, secundum aliquid adhuc nesciebat? sciebat uidelicet sponsum filium dei de cuius plenitudine omnes acciperent, sed quia sic ex eius plenitudine ipse acceperat baptizandi potestatem, ut Iohannis baptismus diceretur, nesciebat, utrum sic esset daturus et ceteris an uero proprium baptismum sic habiturus, ut, per quemlibet daretur siue excellentioris gratiae ministrum siue inferioris siue per centeni fructus hominem siue sexageni siue triceni siue per frumentum siue per paleam, non nisi illius unius esse cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
rauit. sic baptirare ñ meruit ut pꝰ eũ ñ baptitarent᷑ qͥ ab eofuerant
baptitati. & pꝰ auaros. fraudatores. rapaces. foeneratores. nemo qͣn¬
ꝗͣ in eccłia baptizandũ putabit Nonne cũ ħ inuidiose clama
ratꝰ sit. aut auarꝰ honoratꝰ: S illiꝰ baptisiũ nͦ oportuit it̾ari.
de qͦ idem ioħs ait. Hic ẽ. qͥ baptitat in spu scõ. ꝑ quẽlibet enim

Expanded text:
auit, sic baptizare non meruit, ut post eum non baptizarentur qui ab eo fuerint auit, sic baptizare non meruit, ut post eum non baptizarentur qui ab eo fuerint baptizati: et post auaros fraudatores rapaces faeneratores nemo quemquam in ecclesia baptizandum putabit? nonne, cum haec inuidiose clamaunnes exhonoratus sit aut auarus honoratus? sed illius baptismum non oportuit iterari, de quo idem Iohannes ait: hic est qui baptizat in sp
Abbreviated transcription (Latin):
iħu cp̃i ꝑ colũbȩ speciẽ spu scõ descendente monstrata est.
linmo uͦ ille intime ꝑtinet. isti uͦ uł occasione alicuiꝰ scandali
uł ultina uentilacione a tritico separandi. neqͣꝗͣ ꝑtinent.
& tam pꝰ illũ bapticatũ. ẽ. pꝰ istos ñ baptirat᷑. quȩ gͥ causa ẽ. nͥ
qr baptisina qđ illos iuissit paulꝰ acciꝑe. ñ herat qđ ꝑ ioħemda.¬
bat᷑: : & idõ in eadẽ ipsa unitate ęccłiȩ baptismꝰ xp̃i si bapti¬
tante foeneratore tradatur repeti ñ potest. baptisinũ autem
iohis etiã ab ipso ioħe accipientes. pꝰea ap̃i baptismo baptitari
oportebat. P inde possũ & ego uerb̾ utens ipsiꝰ beati cẏpriani
ad cuiꝰdã miraculi c̃sidationẽ audientiũ corda c̃uertere. si
dicã. Ille ioħs maior int̾ ꝓpħas habitꝰ᷑. ille diina gr̃a in utero
matris impletꝰ. ille helię spũ & uirtute subnixus. qui ñ adusa

Expanded text:
Iesu Christi per columbae speciem spiritu sancto descendente monstrata est? Iesu Christi per columbae speciem spiritu sancto descendente monstrata est? immo uero ille intime pertinet, isti uero uel occasione alicuius scandali uel ultima uentilatione a tritico separandi nequaquam pertinent, et tamen post illum baptizatum est, post istos non baptizatur. quae igitur causa est, nisi quia baptibatur? et ideo in eadem ipsa unitate ecclesiae baptismus Christi, si baptizante faeneratore tradatur, repeti non potest, baptismum autem Iohannis etiam ab ipso Iohanne accipientes postea Christi baptismo baptizari oporad cujusdam miraculi considerationem audientium corda convertere, si dicam: Ille Joannes major inter Prophetas habitus; ille divina gratia adhuc in utero matris impletus; ille Eliae spiritu et virtute subnixus, qui non adver
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ẽẽ collatã. ñ ago pugnacit̃. Illud enĩ qđ ad rẽ pͣsentẽ maxi.
ine ꝑtinet intuendũ ẽ. quomͦ se habeat baptisina ioħis. cũ eum
ad unitatẽ xp̃i ꝑtin̾e manifestũ sit. qͣ causa fecerit ut pꝰ ioħem
Nemo enĩ negat qđ in agro dnĩco ioħs triticũ erat. & si amplius
ñ potest in fertilitate centena. Itẽ nemo dubitat. auariciã ꝗͣ ẽ.
idoloꝵ seruit᷑ in messe dñica int̾ paleas numerari. Cur gͦ pꝰ tri-¬
ticũ baptizat᷑. & pꝰ paleã ñ baptirat᷑.: Si ꝓpt̾ea paulꝰ pꝰ ioħem
baptizauit qͥa ioħe melior erat. cur ñ & cyprianꝰ pꝰ foeneratores
collegas suos baptirauit. qͥbꝰ ult cõparationẽ melior erat: Si ꝓp¬
t̃ea p᷑ tales collegas cyprianꝰ ñ baptitauit qͥa inunitate cum
illo erant. nec post ioħem debuit paulꝰ. qͥa eadẽ unitate con¬
tinebatur. An forte fraudatores & rapaces ad colũbe illiꝰ uni¬
cȩ m̃bra ꝑtinent. & ille ñ ꝑtinet cui potestas ipsa dñi nr̃i

Expanded text:
 esse conlatam, non ago pugnaciter. Illud enim quod ad rem praesentem maxime pertinet intuendum est, quoquo modo se habeat baptisma Iohannis, cum eum ad unitatem Christi pertinere manifestum sit, quae causa fecerit, ut post Iohnemo enim negat, quod in agro dominico Iohannes triticum erat et, si amplius non potest, in ubertate centena; item nemo dubitat auaritiam, quae est idolorum seruitus, in messe dominica inter paleas numerari. cur ergo post triticum baptizatur et post paleam non baptizatur? si propterea Paulus post Iohannem baptizauit, quia Iohanne melior erat, cur non et Cyprianus post faeneratores collegas suos baptizauit, quibus ultra conparationem melior erat? si propterea post tales collegas Cyprianus non baptizauit, quia in unitate cum illo erant, \'nec post Iohannem Paulus debuit, quia eadem unitate continebantur. an forte fraudatores et rapaces ad columbae illius unicae membra pertinent et ille non pertinet, cui potestas ipsa domini
Abbreviated transcription (Latin):
eteuang lu meũ. quis utiq adño imꝑtitũ at donatur
Saptisin aut iñs. nemo eoꝵ dicẽ om̃ino. Neq enĩ om̃iũ eqͣ li
sꝰ. głais dec ministrant om̃s ȩqͣlit̾. nec ȩqͣli prudentia s̃ om̃s
p̃diti. & in euangelizando aliꝰ alio meliꝰ oꝑat᷑. & idõ dici potest aliꝰ alio
doctior & ipsa doctrina sp̃ali. aliꝰ aut̃ alio magis minꝰ ue baptizat᷑ dici ñ
potest. siue ab inferiore siue amaiore baptiretur. & inde cũ manifestasint
oꝑa carnis. q̃ s̃ fornicationes. ĩmundiciȩ. luxcuriȩ. idoloꝵ seruitꝰ. ue¬
neficia. inimiciciȩ. c̃tentiones. emulationes. animositates. dissensio¬

Expanded text:
titum atque donatum; baptismus autem meus, nemo eorum dixit omnino. Non enim omnium aequalis est gratia, nec ministrant omnes aequaliter; nec aequali prudentia sunt omnes praediti et in evangelizando alius alio melius operatur. Et ideo dici potest alius alio doctior in ipsa doctrina salutari, Alius autem alio magis minusve baptizatus dici non potest, siue ab inferiore siue a maiore baptizetur. proinde cum manifesta sint opera carnis, quae sunt fornicationes, inmunditiae, luxuriae, idolorum seruitus, ueneficia, inimicitiae, c
Abbreviated transcription (Latin):
baptirari. Si aut̃ iohis baptismo ñ dimit tebantur peccata.
utrũnã meliores erant ioħe cypriani tẽporibꝰ de qͥbꝰ ipse dicit.
foenꝰ augebant. qͥbꝰ tam̃ baptizantibꝰ fiebat remissio peccatorum.
amicꝰ ille sponsi. uiȩ̃ dñicȩ pͣparator. & ipsiꝰ dni baptuator.
Quis ħ dem̃tissimꝰ dicerit : Quappt̃ ꝗͣꝗͣ ita credã baptitasse io-¬
hem in aqͣ pęnitentiȩ in remissionẽ peccatoꝵ. ut ab eo baptiratis
in spe remitterentur peccata. re ipsa uͦ in dñi baptismo id fie¬
dic̃. spe enĩ salui facti sumꝰ. nã & ioħs ipse cũ dicat. ego qͥdem bap

Expanded text:
baptizari? si autem Iohannis baptismo non dimittebantur peccata, utrumnam meliores erant Iohanne Cypriani temporibus, de quibus ipse dicit faenus augebant, quibus tamen baptizantibus fiebat remissio peccatorum P amicus ille sponsi, uiae dominicae praeparator et ipsius domini baptizator? quis hoc dementissimus dixerit? quapropter quamquam ita credam baptizasse Iohannem in aqua paenitentiae in remissionem peccatorum, ut ab eo baptizatis in spe remitterentur peccata, re ipsa uero in domini baptismo id fieredicit: spe enim salui facti sumus — nam et Iohannes ipse cum
Abbreviated transcription (Latin):
ticꝰ ius baptismi optiñe potuit qr pͥor baptizauit. s qr ñ suo baptis-¬
mo baptizauit. & si uis baptizandi ñ
cont᷑ uis dant᷑. nec tam̃ idõ uł nulla
cunt᷑. Neq enĩ & ille qͥ scło uerb solis & ñ factis renunri¬
at iuire accipit baptismũ. & tam̃ accipit. Nã tales in eccłia et
cyprianꝰ suis tẽporibꝰ fuisse cõmemorat. de nos exꝑimn & gemimꝰ.
Mirũ . ẽ. aut̃ qͦmͦ dicat᷑. separari a se et diuidi oino ñ posse baptisiõ
et ȩccłiã. Si enĩ baptisina in baptizato inseparabilit᷑ manet. quomͦ¬

Expanded text:
irco haereticus jus Baptismi obtinere potuit, quia prior baptizavit; sed quia non suo baptismo baptizavit: et si jus baptizandi non contra ius dantur nec tamen ideo uel nulla cuntur. neque enim et ille, qui saeculo uerbis solis et non factis renuntiat, iure accipit baptismum et tamen accipit. nam tales in ecclesia et Cyprianus suis temporibus fuisse commemorat et nos experimur et gemimus. Mirum est autem, quomodo dicatur set Ecclesiam. Si enim Baptisma in baptizato inseparabiliter manet, quom
Abbreviated transcription (Latin):
positit. Quȩ tam̃ postea iã hereticus ꝑtinacissima animositate defen-¬
dit. Celestiꝰ uͦ discipłs eiꝰ iã ꝓpt̾ tales assertiones ap̃ carthaginẽ in
ep̃ ali udicio ubi ego ñ int̾fui excõmunicationẽ meruerat. In scdo li¬
bro qͥdã loco ħ qͥb dã inqͣm etiã in fine largiet᷑. ut mortẽ repentuia
cõmutacione ñ sentiant. seruans locũ diligentiori de hac re inquisi¬
tioni: Aut enĩ ñ morient᷑. aut de ista uita in mortẽ. et de morte in
et̃ nã uitã celerrima cõmutacione tãꝗͣ inictu ocłi transeundo mor¬
tẽ ñ sentient. Hopꝰ sic incipit. Qua̾uis in medus & magnis curarũ es

Expanded text:
posuit, quae tamen postea iam hereticus pertinacissima animositate defenposuit, quae tamen postea iam hereticus pertinacissima animositate defendit. Caelestius uero discipulus eius iam propter tales assertiones apud Carthaginem in episcopali iudicio, ubi ego non interfui, excommunicationem meruerat. In secundo libro quodam loco: hoc quibusdam, inquam, etiam in fine largietur, ut mortem repentina commutatione non sentiant, . seruans locum diligentiori de hac re inquisitioni. aut enim non morientur aut de ista uita in mortem et de morte in aeternam uitam celerrima commutatione tamquam in ictu oculi transeundo mortem non sentient. Hoc opus sic incipit: Quamuis in mediis et magnis curarum aes
Abbreviated transcription (Latin):
Be. ẽtra qͣm pͥus cũ opꝰ erat. ñ scriptis s sermonib oe collociitio¬
mb agebamꝰ ut̃ qͥsq̾ nr̃m poterat. aut debebat. Missis s̃ mͥ
a cartagne q̃stionib eoꝵ q̃s rescribendo dissoluerẽ. scripsi pͥmũ tees
libros quoꝵ titulus ẽ. de peccatoꝵ meritis et remissione. usbi maxune
dis putat de baptismate paruuloꝵ ꝓptͣ originale peccatũ. et grde elie
qua uistificam᷑. h ẽ iusti efficim᷑. quanius in hac uita nemo tt̾a seruet.
mandata iusticie. ut ñ sit ei necessariũ ꝓsuis peccatis orando dicere.
dimate nob̃ debita nr̃a. Contra ꝗ̃ o̾ia sentientes illi. illi nouã heresĩ
cdider̃. Inhis aut libris tacenda adhuc arbitͣtus sũ nomina eoꝵ. sic eos
habita ꝓpẽ duos quib eã conecta̾ndã pittaui pelagu ipsiꝰ nom̃ non
sine aliqua saude posui. qr uita eiꝰ amultis pͣdicabat᷑. & eiꝰ illa redar¬
gui q̃ in suis scriptis ñ exꝑsona sua posuit. s qͥd ab aliis dic̃etur ex¬

Expanded text:
e, contra quam, cum opus erat, non scriptis, sed sermonibus et conlocutionibus agebamus, ut quisque nostrum poterat aut debebat. missis ergo mihi a Carthagine quaestionibus eorum, quas rescribendo dissoluerem, scripsi primum tres libros, quorum titulus est: de peccatorum meritis et remissione. Vbi maxime dqua iustificamur, hoc est iusti efficimur, quamuis in hac uita nemo ita seruat mandata iustitiae, ut non sit ei necessarium pro suis peccatis orando dicere: dimitte nobis debita nostra. contra quae omnia sentientes illi nouam heresem condiderunt. in his autem • libris tangenda adhuc arbitratus sum nomina eorum sic eos habita propter duos, quibus eam conectendam putaui, Pelagi ipsius nomen non sine aliqua laude posui, quia uita eius a multis praedicabatur, et eius illa redargui, quae in suis scriptis non ex persona sua posuit, sed quid ab aliis diceretur ex
Abbreviated transcription (Latin):
Ile qͥppe sic̃ aam ata etiã e oͥr poreũ ee c̃tenatrA qiste inblissente
sn de soupso flatu erhularfcor poreũ. Ocdoctrina cuiõis etal aures
egat legat in c̃tione qđ scripsit. notos ato. ignotos nsoetosiatesei
indoctos recitaturꝰ inuitet. Seniores cũ iuniorib c̾uenite. qđ nescie¬
batis cdiscite. qđ nunꝗͣ audieratis auchite. Ecce isto docente.ñ aliun
tue in peccati corpore. ipse mutat in corpꝰ. An diẽ qł ea iatura
su nnuitat aliqͦ cũ flatũ fac̃ Nong eũ de seuno facinlon eni

Expanded text:
ille quippe sicut animam ita etiam deum corporeum esse contendit. a quo iste ille quippe sicut animam ita etiam deum corporeum esse contendit. a quo iste sed de se ipso flatum exhalare corporeum.s o doctrinam, cui omnis aetas aures habere discipulos legat, legat in contione quod scripsit, notos atque ignotos, doctos atque indoctos recitaturus inuitet. seniores cum iunioribus conuenite, quod nesciebatis discite, quod numquam audieratis audite. ecce isto docente non aliuntur in peccati corpore, ipse mutat in corpus. an dicit, quod ex natura sua non mutat aliquid, cum flatum facit? non ergo cum de se ipso facit; non enim
Abbreviated transcription (Latin):
nentẽ. possit ruinã sedulo diligent᷑q fulcire. ne sub ꝑiculo man¬
sionis discruñ uideat᷑ pende mansorio: Ita gͦ & aam recognosce
indt carni suȩ desidare cibũ. ex qͣ ipsũ c̃cepit sine dubio desidiur
ec nẽpe ille iuuenis suo sensu ũbis luculentussimis & sufficientutĩ.¬
mis explicauit. asserens ñ aa redͥri alĩta s corpori. cura qlẽ
illiꝰ s tuqͣ habitantis idomo. et moribundȩ carnis ĩminentes rui¬
uitis ruiturũ destinare cupiebat. q̃ mortale corpꝰ iã utiq ñ habe.¬
lut. & tam̃ sitiebuit.aquȩ stillã de digito paupis reqͥrebat. Habet
ubi se ecerceat iste doctor senũ. Querat & inueniat si potuerit. eui
ros dã ila ap̾ uiferos umidũ alim̃tũ uł tã exiguũ m̃dicarae. cũ rui¬
nos lubuaculo iã careret. Incorporeũ sane dm exqd cretrm
gratulor eũ hinc saftĩ a t̃tulliani deliram̃tis. esse discrearei¬

Expanded text:
nentem possit ruinam sedulo diligenterque fulcire, ne sub periculo mannentem possit ruinam sedulo diligenterque fulcire, ne sub periculo mansionis discrimen uideatur pendere mansoris ? ita ergo et animam recognosce, inquit, carni suae desiderare cibum, ex qua ipsum concipit sine dubio desiderium. haec nempe ille iuuenis sua sensa uerbis luculentissimis et sufficientissimis explicauit asserens non animae requiri alimenta, sed corpori, cura quidem illius, sed tamquam habitantis in domo et moribundae carnis inminentes ruiuitis ruiturum destinare cupiebat, quae mortale corpus iam utique non habebat et tamen sitiebat et aquae stillam de digito pauperis requirebat. habet ubi se exerceat iste doctor senum; quaerat et inueniat, si potuerit, cui rei anima illa apud inferos humidum alimentum uel tam exiguum mendicaret, cum ruinoso habitaculo iam careret. Incorporeum sane deum esse quod credit, gratulor eum hinc saltem a Tertulliani deliramentis esse discret
Abbreviated transcription (Latin):
digito pauꝑis aquȩ stillã desidare potuerit. cũ ipse c̃fessus sit ali¬
mĩta corporea nͣ nͥ ꝓpt̃ fulciendas ruinas corruptibilis corporis sui
aam q̃rere : Uerba eiꝰ ista s̃. Nũqͥtd qͥa aa̾ inqͥt aut cibũ querit
aut potũ. ad ipsã tͣnsire credimꝰ pastũ : & paulopꝰ. Unde intelli-¬
git᷑ inqͥt et ꝓbatur ñ ad aa̾m ꝑtiñe ciboꝵ sustentacula. s acdcorpꝰ
cui etiã p̃ter cibũ ꝓcurat᷑ simili ratione uesti᷑. ut illi necessarius
uideat᷑ pasturȩ suggestꝰ. cui cõpetit & ipsos hab̾e uestitꝰ Hanc ille
sententiã suã satis eiudent᷑ expositã. ñ nulla etiã similitudine illus¬
trans. adiecit atq ait. quid aut̃ putamꝰ inqͥlinũ queꝗͣ suę habita¬
tioni ꝓspicẽ : Nonne si eã senserit aut tecto tremere. aut nutare
pariete. aut labꝰ fundamine. destinas qͣrit. stłues ẽgerit. qͥb ĩmi¬

Expanded text:
digito pauperis aquae stillam desiderare potuerit, cum ipse confessus sit alidigito pauperis aquae stillam desiderare potuerit, cum ipse confessus sit alimenta corporea non nisi propter fulciendas ruinas corruptibilis corporis sui animam quaerere? uerba eius ista sunt: numquid quia anima, inquit, aut cibum quaerit aut potum, ad ipsam transire credimus pastum? et paulo post: unde intellegitur, inquit, et probatur non ad animam pertinere ciborum sustentacula, sed ad corpus, cui etiam praeter cibum procuratur simili ratione uestitus, ut illi necessarius uideatur pasturae suggestus, cui conpetit et ipsos habere uestitus. hanc ille sententiam suam satis euidenter expositam nonnulla etiam similitudine inlustrans adiecit atque ait: quid autem putamus inquilinum quemquam suae habitationi prospicere? nonne, si eam senserit aut tecto tremere aut nutare pariete aut labare fundamine, destinas quaerit, strues congerit, quibus inmi
Abbreviated transcription (Latin):
a̾am credidisse dĩ e̾ẽ porcionẽ. uł ullomͦ aa et dĩ eandẽ e̾e̾ natu¬
rã. ita metuo ne forte c̃senseris huic hõi qd aam ds̃ ñ de nichilo
fecerit. s ita ex ipso sit. ut ab ipso emanau̾it. Henĩ etiã uerbũ iste
posuit int̾ cęt̃a. qͥb in hac qͣstione ad ĩmane p̃cipitiũ exorbitauit.
eẽ utile. & ad fidẽ necessariã ꝑtiñe. peto rescrib̾e ñ g̃ueris. Nã illud
qd rectissime et ualde salubrit̾ credit iudicari aas cũ de corpori¬
b earierint. anteꝗͣ ueniant ad illud uidiciũ qͦ eas oportet iã reddi¬
tis corporib iudicari: atq in ipsa in ꝗͣ hic uixer̾ carne torꝗ̃ri siue
głari. ħ itane tandẽ ipse nescielus : quis aduer sus euangłm tan¬¬
ta obstinatione m̃tis obsoͣrduit. ut in illo pauꝑe ablatꝰ.ẽ. in sinum
uł audita ñ credat : S nunquid te docuit qͦmͦ ãa sine corpore de

Expanded text:
animam credidisse dei esse portionem uel ullo modo animae et dei eandem esse natuanimam credidisse dei esse portionem uel ullo modo animae et dei eandem esse naturam, ita metuo, ne forte consenseris huic homini, \'quod animam deus non de nihilo fecerit, sed ita ex ipso sit, ut ab ipso emanauerit\'; hoc enim etiam uerbum iste posuit inter cetera, quibus in hac quaestione ad immane praecipitium exorbitauit.e utile et ad fidem necessariam pertinere, peto rescribere non graueris. Nam illud, quod rectissime et ualde salubriter credit iudicari animas, cum de corporibus exierint, antequam ueniant ad illud iudicium, quo eas oportet iam redditis corporibus iudicari atque in ipsa, in qua hic uixerunt, carne torqueri siue gloriari, hoc itane tandem ipse nesciebas ? quis aduersus euangelium tanta obstinatione mentis obsurduit, ut in illo paupere, qui post mortem auel audita non credat ? sed numquid to docuit, quomodo anima sine corpore de
Abbreviated transcription (Latin):
los meos ne unꝗͣ obdormiã in morte. ñ nͥ carnis ocłos cogitabas.
Aut si ħ obscurũ. ẽ certe qͣndo illud apłi recolebas illuminatos ocłos
cordis ur̃i. nos sub fronte: & supͣ buccas cor hab̾e credebas. Absit
ut de te ħ sentiã. neq ħ te gͥ iste docuit. Aut si forte ante huius
doctrinã qͣm mͦ te inuenisse lȩtaris. ade naturã dĩ putabas e̾eꝰ por¬
tionẽ. ħ plane cũ horrendo ꝑꝯculo falsũ ẽẽ nesciebas. & si ab isto di¬
dicisti qđ̃ aa porcio dĩ ñ sit. age dõ gr̃as qͣntas potes. qđ ñ anteꝗͣ
didicisti de corpore existi. Eisses enĩ magnꝰ hereticꝰ. & blasphema-¬
or horrendꝰ. Nullomͦ tam̃ etiã id aete existunaũm qđ hõ¬
fateor. dilectioni tuȩ tueo. ne forte ħ te iste docuerit. qdđ potiꝰ sit
c̃tͣriũ ei fidĩ qͣm tenebas. Sic̃ enuĩ ñ arbitror te unꝗͣ in catholicam

Expanded text:
los meos, ne umquam obdormiam in mortem. non nisi carnis oculos cogitabas. los meos, ne umquam obdormiam in mortem. non nisi carnis oculos cogitabas. aut si hoc obscurum est, certe, quando illud apostoli recolebas : inluminatos oculos cordis uestri, nos sub fronte et supra buccas cor habere credebas. absit, ut de te hoc sentiam; neque hoc te igitur iste docuit. Aut si forte ante huius doctrinam, quam modo te inuenisse laetaris, animae naturam dei putabas esse portionem, hoc plane cum horrendo periculo falsum esse nesciebas. et si ab isto didicisti, quod anima portio dei non sit, age deo gratias, quantas potes, quod non, antequam hoc didicisti, de corpore existi; exisses enim magnus hereticus et blasphemator horrendus. nullo modo tamen etiam id de te existimauerim, fateor dilectioni tuae, timeo, ne forte hoc te iste docuerit, quod potius sit contrarium ei fidei quam tenebas. Sicut enim non arbitror te umquam in catholica
Abbreviated transcription (Latin):
credit᷑ c̃ferri ꝑ baptismũ. Merito gͦ ꝑ carnẽ pͥscã reparat ha¬
bitudinẽ. qͣm uisa fuerat paulisꝑ amisisse ꝑcarnẽ. ut ꝑ eã inci¬
piat renasci. ꝑ qͣm meruerat inquinari. Uide in his u̾bis qͣntũ
ꝑ qͣm ꝑdid̾at meritũ. Habuit gͦ aa aliquẽ statũ. & aliqđ meritũ
bonũ ante carnẽ. qđ uult eã reparare ꝑ carnẽ. qͣndo caro lauacro
regen̾ationis abluit᷑. Uixerat itaq alicarbi ante carnẽ in statu
ierito bono. quẽ statũ & qd meritũ ꝑdidit cũ uenisser
carnẽ: Dixc̃ eã ꝑcarnẽ reparare habitudinẽ pͥscã.qͣm uisa fuerat
Henĩ pͥscã. Et ista qͣlis e̾t̾ potuit nͥ beata. atq laudabilis ha-¬
bitudo qͣm reparari ꝑ sacram̃tũ baptismatis asseuerat. cũ eã
nolit ex illa originẽ tͣhere ꝑ ꝓpaginẽ. qͣm ẽstat in paradrso ali¬

Expanded text:
habitudinem, quam uisa fuerat paulisper amisisse per carnem, ut per eam incipiat renasci, per quam meruerat inquinari. uide in his uerbis quantum  habuit ergo anima aliquem statum et aliquod meritum bonum ante carnem, quod uult eam reparare per carnem, quando caro lauacro regenerationis abluitur; uixerat itaque alicubi ante carnem in statu et merito bono, quem statum et quod meritum perdidit, cum uenisset in carnem. denim \'priscam\' — et ista qualis esse potuit nisi beata atque laudabilis habitudo? quam reparari per sacramentum baptismatis asseuerat, cum eam nolit ex illa originem trahere per propaginem, quam constat in paradiso ali
Abbreviated transcription (Latin):
manutã sil tnepte laboret aam qͣm putat eẽ corporeã ranoica
mamissionb torporis. disputans de aa infantis des pura siẽis.
et a possionde sensib. de aputatis m̃bris corporisi absapale sectio¬
ne ptecũ s. cũ ullo potiꝰ agere debeo. Iili apꝑe insudandũ re. ut de
tionẽ reddãt dictoꝵ suoꝵ. ne de ope iuuenuis uelle sfrciogare ucle¬
cioe mutat e. senis. qđ autt̃ similitucdicos enoꝵ qͥreqẽ ut s sen¬
niis paurtat s cionie disputat uemre. ẽsequens ẽ. quidẽ ut h sen¬
tiant. qͥcũq animȩ ꝓpaginẽ destruunt. S nec illi qͥ hanc as-¬
truunt. ibi constituunt pondus assertionis suȩ. Uident enimet filios
parentũ dissimiles morib. qđ idõ fieri putant. qr et ipse unus
hõ.plerũq suis morib alios mores dissimiles habet. ñ utiq
aã alt̾a accepta. s uita meliꝰ uł indet̾iꝰ coͣmutata. lta dicunt
re si ħ te credis ab isto didicisse. qđ aa ñ sit extͣ duce. utinã id

Expanded text:
quam inepte laboret animam, quam putat esse corpoream, uindicare a passionibus corporis disputans \'de animae infantia, de paralyticis et oppressis animae sensibus, de amputatis membris corporis absque animae sectiontionem reddat dictorum suorum, ne de opere iuuenis uelle fatigare uideamur grauitatem senis. quod autem similitudines moputat: consequens est quidem, ut hoc sentiant quicumque animae propaginem destruunt; sed nec illi qui hanc astruunt, ibi constituunt pondus assertionis suae. Vident enim et filios parentum dissimiles moribus: quod ideo fieri putant, quia et ipse unus homo plerumque suis moribus alios mores dissimiles habet, non utique anima altera accepta, sed uita in melius uel in deterius commutata. ita dicunt re si hoc te credis ab isto didicisse, quod anima non sit ex traduce, utinam id
Abbreviated transcription (Latin):
dicat ñ natura s mun̾e. & tam̃ ñ factas ex nichilo. s ex illo dicat
originẽ duc̃e. ac si eas qđ pͥus negauerat addĩ naturã reuocare ñ
dubitat. Animarũ aut̃ nouarũ sine ꝓpagine insufflationẽ defen-¬
di quidẽ minime ꝓhibemꝰ. s ab eis qui potuerint aliquid inuenire
uł in canonicis libr̾is qđ ñ sit ãbiguũ dissoluendȩ huic obligatissi¬
me qͣstioni uł in raciotidationib suis qđ ñ sit c̾trariũ catholicȩ
ueritati. ñ a talib qͣlis iste apparuit qͥ ñ inueniendo qͥd dic̃et. et de
libationẽ suã nolendo suspende iures suas oino ñ metiens ne taceret.
ausus ẽ. dic̃e inqͥnari aam meruisse ꝑcarnẽ. & ẽe̾ meruisse aam pec¬
catricẽ. euiꝰ nullũ meritũ seu bonu̾ seu malũ ante carnẽ potuit inue¬
nire. & paruulis sine haptismo de corꝑore eareuntib solui posse origie

Expanded text:
dicat non natura, sed munere et tamen non factas ex nihilo, sed ex illo dicat dicat non natura, sed munere et tamen non factas ex nihilo, sed ex illo dicat originem ducere; ac sic eas, quod prius negauerat, ad dei naturam reuocare non dubitat. Animarum autem nouarum sine propagine insufflationem defendi quidem minime prohibemus, sed ab eis qui potuerint aliquid inuenire uel in canonicis libris, quod non sit ambiguum dissoluendae huic obligatissimae quaestioni, uel in ratiocinationibus suis. quod non sit contrarium catholicae ueritati, non a talibus qliberationem suam nolendo suspendere, vires suas omnino non metiens, ne taceret, ausus est dicere, « inquinari animam meruisse per carnem, et esse meruisse animam peccatricem; » cujus nullum meritum, seu bonum seu malum, ante carnem potuit invenire. Et « parvulis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑisti. describendos: mͥq mirtendos. uere fr̃na plane q sincera dilec¬
tione curares. Tantũ & ab est ut hinc tuȩ caritati succenseã. qͥa fecis¬
ti. ut potiꝰ nͥ fecisses integro iure amiciciȩ succensere deħẽ. Ago itaq
ub̃es gras quẽ ad modũ aut̃ acceꝑĩ factũ tuũ. hinc manifestiꝰ indi¬
caui. qđ hunc ad te librũ mox ut illos legi. sine aliqͣ dilatione cͣscripsi

Expanded text:
peristi, describendos mihique mittendos uere fraterna planeque sincera dilecperisti, describendos mihique mittendos uere fraterna planeque sincera dilectione curares. tantum ergo abest, ut hinc tuae caritati succenseam, quia fecisti, ut potius, nisi fecisses, integro iure amicitiae succensere deberem. ago itaque uberes gratias. quemadmodum autem acceperim factum tuum, hinc manifestius indicaui, qu
Abbreviated transcription (Latin):
bitat qm̃ multa s̃: et ad ipsũ etiã si dñs uoluerit aliqͥd de libris eiꝰ
uolo scribe. ibi forsitan oia. uł si oĩa ñ potuero. plurima ostendam.
Istũ aut̃ librũ quẽ ad te potiꝰ qͥ curã & fidĩ nr̃ȩ & existimationis meȩ ut
uerꝰ catholicꝰ & bonꝰ anucꝰ fidelit̾ benigneq gessisti. ꝗͣ ad aliũ quẽ quã
b dandũ ẽẽ uidicaũis. inqͦ istiꝰ uiuenis pͣsũptionẽ ita repͥmendã et re¬
darguendã putaui. ut tam eũ diligã. nec dãnari s em̃dari uelim.
atq tta ꝓfic̾e in domo magna q̃ ẽ. catholica ęccłia. qͦ eũ miscdĩa di¬
tet ut diligã sic̃ facio. quanto magis te fr̃ cuiꝰ erga me beniuolentiam
et cuiꝰ catholicã fidẽ cautã et sobriã optime noui : Unde factũ est.
ut eos libros qͥ tͥ displicuer̃. et in qͥb nom̃ meũ alit̃ ꝗͣ uelles positũ cõ¬

Expanded text:
bitat, quoniam multa sunt, et ad ipsum etiam, si dominus uoluerit, aliquid de libris eius bitat, quoniam multa sunt, et ad ipsum etiam, si dominus uoluerit, aliquid de libris eius uolo scribere; ibi forsitan omnia uel, si omnia non potuero, plurima ostendam. Istum autem librum, quem ad te potius, qui curam et fidei nostrae et existimationis meae ut uerus catholicus et boibus dandum esse iudicaucris. in quo istius iuuenis praesumptionem ita reprimendam et redarguendam putaui, ut tamen eum diligam nec damnari, sed emendari uelim atque ita proficere in domo magna. quae est catholica ecclesia, quo eum misericordia ditet ut diligam, sicut facio, quanto magis te, frater, cuius erga me beniuolentiam et cuius catholicam fidem cautam et sobriam optime noni! unde factum est, ut eos libros, qui tibi displicuerunt et in quibus nomen meum aliter quam uelles positum com
Abbreviated transcription (Latin):
uitã ubi eã cõmitt̃ent. ꝑmissȩ nͣ fuerint ꝑuenire. Nichil dͦ istoꝵ
qͣtuor dicentes. qm̃ qđ libet eoꝵ falsũ atq ĩpiũẽ. Inueniant᷑ etiam
scripturarũ de hac recertissuna testionia. & hanc sententiã suã
ñ solũ me ñ uetante. uerũ etiã fauente. et gr̃as agente defendant.
Si aut̃ ñ muenuint certessimã de hac re auctoritatẽ diuinoꝵ eloqͥo¬
rũ. et aliqͥd illoꝵ qͣtuor ꝑ in opiã dic̃e cõpellunt᷑: cohibeant se ne ꝑ
sã inopiã. etiã paruuloꝵ aas ñ hab̾e originale peccatũ. scd
gianã heresim olĩ dãnabilẽ nuꝑrime q dãnatã dic̃e cõpellantur.
Meliꝰ ẽ enĩ hõi fat̾i se nescire qđ nescit. ꝗͣ in heresĩ uł dãnatã incur.¬
rere. uł nouã c̃d̃e. dũ temere audet defensare qđ nescit. Alia huiꝰ hõis
falsa et absurda in qͥb ñ tã ꝑiculose ueru̾tam̃ tramite ueritatis exor¬

Expanded text:
uitam, ubi ea committerent, permissae non fuerint peruenire\'. nihil ergo istorum uitam, ubi ea committerent, permissae non fuerint peruenire\'. nihil ergo istorum quattuor dicentes, quoniam quodlibet eorum falsum atque impium est, inueniant etiam scripturarum de hac re certissima testimonia et hanc sententiam suam non solum me non uetante, uerum etiam fauente et gratias agente defendant. si autem non inueniunt certissimam de hac re auctoritatem diuinorum eloquioium et aliquid illorum quattuor per inopiam dicere conpelluntur, cohibeant se, ne per ipsam inopiam etiam pa: uulorum animas non habere originale peccatum secundum Pelagianam heresim olim damnabilem nuperrimeque damnatam dicere conpellantur. melius est enim homini fateri se nescire quod nescit quam in heresim uel damnatam incurrere uel nouam condere, dum temere audet defensare quod nescit. alia huius hominis falsa et absurda, in quibus non tam periculose, uerum tamen a tramite ueritatis exor