comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ testamenti scriptores secundũ traditiones hebre¬
orum habentur. Primum morses scripsit penta¬
theucũ. hiesu naue edidii librũ suum. Iudicum aũt
&ruth & samuhelis primam partẽ scripsit samuhelis
Sequentia samuhelis usq ad calcem scripsit dauid. mala¬
chim totum edidit. hieremias. Namante sparsus erat
ꝑ singulorum regum historias. lob librũ scripsisse mo¬
ysen hebreiputant. Alii unum exprophetis. psalterio
uero scripserunt decem prophetae. Id est morses.
& filii chore. Idest asir elana. abiatab. sunt & qui
hestram & aggeum & tacchariam scripsisse dicunt
mias. librum suũ cum lamentationibus suis. uiri
sinagogae sapientes scripserunt hie ⁊echiesum
Duodecimprophetas daniheliẽ & parali pomenon &
hester. et hestras scripsit librumiuũ. Omnes aũ
hos libros idem hesdras propheta scripiit post in¬
censam legem achaldeis. Dum iudei regressi
fuissent inhierusalem. Diuino afflatus sp̃u. repara¬
uit cunctaq prophetarum uolumina quae fuerias

Expanded text:
autem Testamenti secundum Hebraeorum traditionem hi scriptores habentur. Primum Moyses scripsit Pentateuchum. Jesu Nave edidit librum suum. Judicum autem, et Ruth, et Samuelis primam partem scripsit Samuel; sequentia Samuelis usque ad calcem, scripsit David. Malachim totum edidit Jeremias: nam ante sparsus erat  singulorum regum historias. Job librum Hebraei Moysen scripsisse putant, alii unum ex prophetis. 2. Psalterium vero scripserunt decem prophetae, id est, Moyses, et filii Core, id est, Asir, Elcana, Abiasaph. Sunt qui et Esdram, et Aggaeum, et Zachariam scripsisse dicant. mias librum suum cum lamentationibus ejus. Viri synagogae sapientes scripserunt Ezechielem, duodecim prophetas, Danielem, et Paralipomenon, et Esther. Esdras scripsit librum suum. 3. Omnes autem hos libros idem Esdras propheta scriba post incensam legem a Chaldaeis, dum Judaei regressi fuissent in Hierusalem, divino afflatus Spiritu reparagis ac Prophetarum volumina quae fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
tarialiquando dixit: offerimꝰ tibi p&re aut paule aut cy¬
priane sed quod offerimus offerturdõ quimartrres co¬
ronauit. Apud memorias eorũ quos coronauit. quod ex

Expanded text:
tari aliquando dixit: offerimus tibi, Petre aut Paule aut Cypriane, sed quod offertur, offertur deo, qui martyres coronauit, apud memorias eorum quos coronauit, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
U ocantur aut̃ xp̃iani diriuatiuo uocibulo ex nomi
nexp̃i. Nam sicut exuidae nomine uocabulum
traxerunt ii. diei. aquo in illa gente regiae stirpis
inhesit. Cuus es ingeniibus & inudȩis preroga¬
tiua dignitas potestatis. eccła aũt uocatur pro

Expanded text:
Vocantur autem Christiani, derivato vocabulo ex nomine Christi. Nam sicut ex Judae nomine vocabulum traxerunt Judaei, a quo in illa gente regiae stirpis inhaesit. Cujus et in gentibus et in Judaeis praerogativa est dignitas potestatis. Ecclesia autem vocatu
Abbreviated transcription (Latin):
habere officiis. finemq. nostrorũ uelsi aduene¬
rit subtali actu expectare securius. estaũ quodĩ
genui hereticorũ suꝑfluas. aestimantiũ sacras
uigilias & spiritaliopere infructuosas dicentes
Ipse ẽ enim dies primus qui post septimo repperitur
octauo. Vnde & inecclesi astenꝰ duorũ testamentorũ
significationem dicitur. Da illi septem & illi octo
Primo enĩ solum celebrandũ sabbatum traditum ẽ qui
erat antea requies mortuorũ. ACsrrecco aũ nullis
mori&ur mors illiultra ñ dominabitur. lam post quã
facta ẽ talis resurrectio in corpore dñi ut preir& in
capite eccłȩ quod corpus eccłȩ sperar& infinem.
Dies dominicus iđest octauus qui & primus infestiuita¬
mata sunt elementa mundi: itipso creatisunt angeli
primo decȩlo data ẽ. sic enĩ dicit dñs sex dieb. colligitis
manna indie aũ septimo duplũ colligetis. sexeus c̃enim
dies parasceue quemante sabba tõꝑnitur. sabbatũ
aũ septimus dies ẽ quem sequitur donnicus inqro pri

Expanded text:
habere officiis, finemque nostrum, vel, si advenerit, sub tali actu exspectare securius. Est autem quoddam genus haereticorum, superfluas existimantium sacras vigilias, et spiritali opere infructuosas, dicentesIpse est enim dies primus, qui post septimum reperitur octavus, unde et in Ecclesiaste ad duorum Testamentorum significationem dicitur: Illi septem, idem illi octo. Primo enim solum celebrandum sabbatum traditum est, quia erat antea requies mortuorum, resurrectio autem nulmoritur, mors illi ultra non dominabitur. Jam postquam facta est talis resurrectio in corpore Domini, ut praeiret in capite Ecclesiae, quod corpus Ecclesiae speraret in fine, dies Dominicus octavus, qui et primus, in festivitamata sunt elementa mundi, in ipso creati sunprimum de coelo data est. Sic enim dicit Dominus: Sex diebus colligitur manna, in die autem sexto duplum colligetis. Sexta enim dies est Parasceve, qui ante Sabbatum ponitur. Sabbatum autem septimus dies, quem sequitur Dominicus, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
te nobis debitanra. sicut & nor dimittimus debito¬
ribus nr̃ir. uide quod dicas. Quo modo ergo dimit¬
to nic&tu dimit te mihi. Si dimiseris bene conue¬
nis utdimitta turtibi. Si non dimittis. quomodo
eum conuenis ut dimittatur tibi. & nepatiaris
induci intemptationem sed liberanos amalo. uide
quiddicat. & nepatiaris induci nos intemptationẽ
quam ferre non possumur. Nondicit. non inducas
intemptationem. sed quasi atheleta talem uult temp¬
tationẽ quam ferre possit humana condicio. &unus¬
quirq: amalo hoc est ab iniminico a peccato liber&ur.
Potens est autem dñs qui abstulit peccatum ur̃m. & de¬
licta ur̃a donauit. t ueri & custodire uos aduersum
diaboli aduersantes insidias ut non uobis obrepat
inimicus. quiculpam generare consueuit. sed qui
dõ secomittit diabolũ s̃ nontim&. sienim dr̃pronos
qui contranor. ips ergo laus &gloria a saeculis. & nunc

Expanded text:
te nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitote nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Vide quid dicas: Quomodo ego dimitto, sic et tu dimitte mihi? Si dimiseris, bene convenis, ut dimittatur tibi. Si non dimittis, quomodo eum convenis, ut dimittatur tibi. 29. Et ne patiaris induci nos in tentationem, sed libera nos a malo. Vide quid dicat: Et ne patiaris induci nos in tentationem, quam ferre non possumus. Non dicit: Non inducas in tentationem, sed quasi athleta talem vult tentationem, quam ferre possit humana conditio; et unusquisque a malo, hoc est, ab inimico, a peccato liberetur. 30. Potens est autem Dominus qui abstulit peccatum vestrum, et delicta vestra donavit, tueri et custodire vos adversum diaboli adversantis insidias; ut non vobis obrepat inimicus, qui culpam generare consuevit. Sed qui Deo se committit, diabolum non timet; Si enim Deus pro nobis, qui contra nos ? Ipsi ergo l
Abbreviated transcription (Latin):
cis patri ueniat regnumtuũ quasi nonuenerit:
Sed tunc uenit regnum dĩ quando eius estis gratiam
consecuti. Ipse enimait. regnumdi in trauor est
quauit. Nox aesterna praecessit. Dies hodiernus
ad propinquauit. sequitur: Dimitte nobis debita
nr̃a: sicut & nos dimittimꝵ debitoribus nr̃is. Debi¬
tum quid est nisi peccatum: Ergosinon acceperis
alieni foenoris pecuniam. non egeris. &ideo pecca¬
tum tibi imputatur. habuisti pecuniam cum qua
diues nasceris. Diues eras adimaginẽ & similitu¬
dinem dĩ factur. ꝑ didistiquod habebas. hoc est humi¬
litatem. Dum arrogantiam desideras uindicare.
ꝑdidisti pecuniam. sicutadam nudus es factus.
Accepisti adiabolo debitum quod nonerat necessariũ.
& ideo quieras liber in xp̃o debitor factus es diaboli.
Cautionem tuam tenebat inimicus sed eam dñr
crucifixit. & suo cruore deleuit. abstulit debitũ
tuũ reddidit libertatem. bene ergo ait & dimit¬

Expanded text:
cis Patri: Veniat regnum tuum ; quasi non venerit. cis Patri: Veniat regnum tuum ; quasi non venerit. Sed tunc venit regnum Dei, quando ejus estis gratiam consecuti . Ipse enim ait: Regnum Dei intra vos estquavit : nox hesterna praecessit, dies hodiernus appropinquavit. 27. Sequitur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debitum quid est, nisi peccatum? Ergo si non acciperes alieni fenoris pecuniam, non egeres; et ideo peccatum tibi imputatur. Habuisti pecuniam, cum qua dives nascereris. Dives eras, ad imaginem et similitudinem Dei factus : perdidisti quod habebas, hoc est, humiitatem, dum arrogantiam desideras vindicare: perdidisti pecuniam, sicut Adam nudus est factus : accepisti a diabolo debitum, quod non erat necessarium. Et ideo qui eras liber in Christo, debitor factus es diaboli. 380 Cautionem tuam tenebat inimicus, sed eam Dominus crucifixit, et suo cruore delevit : abstulit debitum tuum, reddidit libertatem. 28. Bene ergo ait: Et dimit
Abbreviated transcription (Latin):
menda. pater nosterquies in caelis. quid est in caelis.
Audiscripturam dicentem. excelsur suꝑ omner caelor
dnĩ. &ubiq habes quod suꝑ caelos cielorum dñrsit.
Quasi non incaelis &angeli quasi non incaelis & domina¬
tiones: sed in illis caelir de quibus dictum est. caeli
ennarrant gloriamdĩ. Caelum est ibi ubi culpa¬
cessauit. Caelum estibi ubi flagitia feriantur.
Caelum est ibi ubinullum mortis est uulnus. pater
noster quies incaelis scĩfic&ur nomentuum. Quidest
scĩfic&urꝰ quasi optemus ut scĩfic&ur illequiait.
Estote scĩ quia ego scr̃sum. quasi aliquid ei ex nr̃a predi
catione scĩ ficationis accidat. non. sed scĩficetur in no¬
bis utadnos eius possit scĩficatio ꝑuenire. Pater
nr̃ qui in caelis es scĩfic&ur nomentuum ueniatꝰ
regnum tuum. quasi non in ae ternum sitdi reg¬
num. Ipse ihr̃ dicit. Ego in hoc natus sum. & tudi¬

Expanded text:
mmenda. 20. Pater noster, qui es in coelis. Quid est in coelis? mmenda. 20. Pater noster, qui es in coelis. Quid est in coelis? Audi Scripturam dicentem: Excelsus super omnes coelos Dominus . Et ubique habes quod super coelos coelorum Dominus sit, quasi non in coelis et angeli, quasi non in coelis et Dominationes. Sed in illis coelis, de quibus dictum est: Coeli enarrant gloriam Dei . Coelum est ibi, ubi cessavit culpa; coelum est ibi, ubi flagitia feriantur: coelum est ibi, ubi nullum mortis est vulnus. 21. Pater noster, qui es in coelis: sanctificetur nomen tuum. Quid est, sanctificetur? Quasi optemus ut sanctificetur ille qui ait: Estote sancti, quia ego sanctus sum , quasi catione sanctificationis accedat? Non: sed sanctificetur in nobis, ut ad nos possit ejus sanctificatio pervenire. Pater r, qui es in coelis: sanctificetur nomen tuum: veniat regnum tuum. Quasi non aeternum sit Dei regnum. Ipse Jesus dicit: Ego in hoc natus sum ; et tu di
Abbreviated transcription (Latin):
panennr̃m cotidianũ da nobis
hodie & dimitte nobis debita nr̃a. sicut & nor dimit¬
timus debitoribus ñr̃is & nenos patiaris induci
intemptationem sed libera nos amalo
idesquam breuis oratio &omnium plena uirtu¬
tum primus sermo quantae sitgratiae. O homo
faciem tuam non audebas ad caelum attollere. ocu¬
los tuos interram dirigebas. & subito accepisti
gratiã xp̃i. Omnia tibi peccata dimissa sunt. Ex
malo seruos factuses. bonus filius. Ideo presume
nonde operatione tua sed dexpĩgratia. gratia enim¬
inquit saluati estis. a postolusait. Nonergo hic ad¬
rogantia ẽ sed fides predicare quod icceperis.
on est suꝑbra sed deuotio. Ergo ad tolle oculos ad pa¬
trem quite ꝑlauacrum genuit ad patrem qui ꝑfi
noli tibi specialiter aliquid uindicare. soluis xp̃i
specialir ẽ pater. nobis omnibus in commune
estpater. quia illũ solum genuit. noscreauit.
icergo & tu ꝑgratiam pater nr̃. ut filius esse me¬
rearis. Ecclae contuitu & consideratione teipse co¬

Expanded text:
otidianum da nobis hodie: et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris: et ne nos patiaris induci in tentationem, sed libera nos a malo . Vides quam brevis oratio, et omnium plena virtutum: primus sermo quantae sit gratiae! 19. O homo! faciem tuam non audebas ad coelum attollere, oculos tuos in terram dirigebas, et subito accepisti gratiam Christi, omnia tibi peccata dimissa sunt. Ex malo servo factus es bonus filius; ideo praesume, non de operatione tua, sed de Christi gratia: gratia enim salvati estis , Apostolus ait. Non ergo hic arrogantia est, sed fides: praedicare quod acceperis non est superbia, sed devotio. Ergo attolle oculos ad Patrem, qui te per lavacrum genuit: ad Patrem qui te per noli tibi specialiter aliquid vindicare. Solius Christi specialis est Pater, nobis omnibus in commune est Pater; quia illum solum genuit, nos creavit. Dic ergo et tu per gratiam: Pater noster; ut filius esse merearis. Ecclesiae contuitu et consideratione te ipse co
Abbreviated transcription (Latin):
ni spũsco. Vino enim qui in ebriatur uacillat &¬
titubat. spũ qui in ebriatur. radicatus in xp̃o est
&ineo preclara ebri&as quae subri&item mentis
operatur. Haec sunt quae desacramentis brebiter
lite putare mediocris esse uirtutis. scire quem¬
ad modum or&is. apostoliscĩdicebant ad dñm ihm̃
Dñe doce nos orare quem admodum iohanner docuit
discipulos suos. Tuncait dñs orationem.
Pater nr̃ quies incaelis scĩfic&ur nomentuũ. adue

Expanded text:
ni Spiritu sancto ; vino enim qui inebriatur, vacillat et ni Spiritu sancto ; vino enim qui inebriatur, vacillat et titubat: Spiritu qui inebriatur, radicatus in Christo est. Et ideo praeclara ebrietas, quae sobrietatem mentis operatur. Haec sunt quae de sacramentis breviter lite putare mediocris esse virtutis scire quemadmodum oretis. Apostoli sancti dicebant ad Dominum Jesum: Domine, doce nos orare, quemadmodum Joannes docuit discipulos suos. 377 Tunc ait Dominus orationem: Pater noster qui es in coelis: sanctific
Abbreviated transcription (Latin):
ferȩ arbores pullulatis liber.ter accipit dñs ihr̃
& dignatione caelesti respondit eccłae suae. Des¬
cendi inquit in hortum meum uindimiaui mur¬
ram cum unguentis meis. manducaui panem
meũ cum melle meo. & bibi uinum meũ cum lac¬
temeo.
Edite inquit fr̃i mei &inebriamini
A indemiaui m irram cum unguentis meis. quae
est ista uindemia Cognoscite uineam & agnosci¬
te uindemiam. uineam inquit ex aegypto
quasi uinea plantati. quasi uindimiam fructũ
dedistis. uindemiaui murram cũ unguentis
meis. Hoc est inodore quemaccepistis. manduca¬
ui panem meum cum melle meo. uides quod in hoc
pane nulla sit a maritudo: sed omnis suauitas
sit. bibi uinum cũ lactemeo. uides huius modi
esse laetitiam quae nullius peccati sordibus pollu¬
atur. Quoriens cumq enimbibis remissionem
accipis peccatorum. & inebriaris in spũ. unde &
apostolur ait. Nolite in ebriariuino. sed implemi¬

Expanded text:
ferae arbores pullulatis. 15. Libenter accipit Dominus Jesus, ferae arbores pullulatis. 15. Libenter accipit Dominus Jesus, et dignatione coelesti respondit Ecclesiae suae: Descendi, inquit, in hortum, vindemiavi myrrham cum unguentis meis: manducavi panem meum cum melle meo, et bibi vinum meum cum lacte meo. Edite, inquit, fratres mei, et inebriamini . 16. Vindemiavi myrrham cum unguentis meis. Quae est ista vindemia? Cognoscite vineam, et agnoscetis vindemiam. Vineam, inquit, ex Aegypto quasi vinea plantati, quasi vindemia fructum dedistis. Vindemiavi myrrham cum unguentis meis, hoc est, in odorem quem accepistis. 17. Manducavi panem meum cum melle meo. Vides quod in hoc pane nulla sit amaritudo, sed omnis suavitas sit? Bibi vinum meum cum lacte meo. Vides hujusmodi esse laetitiam, quae nullius peccati sordibus polluatur? Quotiescumque enim bibis, remissionem accipis peccatorum, et inebriaris in spiritu . Unde et Apostolus ait: Nolite inebriari vino . . . sed implemi
Abbreviated transcription (Latin):
us. uis ad animam tuam nihil iocundius. Oscul&ur
me. uideste mundum esse ab omni peccato. quia
delicta de tersa sunt. ideote sacramentis caelestibus
dignum iudica. &ideo inuitat ad caelestem conuiui¬
um. Oscol&urme ab osculis orissui. Tamen
propter sequentia animatua uelhumana condicio
uel eccła. uiditse ab omnibus munda tam esse
peccatis. Dignamq ad altarexp̃i possit accidere
Quidestenim altare nisi forma corponis xp̃i. uidit
sacramenta mirabilia &ait. Oscoler&urme
ab osculis orissui. Hoc est osculũ mihi xp̃rinfigat
s piritali exultatione laetatur. hab& hoc incanticir
corũ. Laetata in uocatxp̃m. paratum habens
conuiuium quod dignum caelesti aepulatione
uideatur. Ideoq ait. Descendat frater meus in
hortum suum & capiat fructum pomiferarum
suarũ. Quaesunt istȩ pomiferȩ̃. lignum aridum
factus eras inadam. sed nunc ꝑeratiam xp̃i pomi¬

Expanded text:
us. Vis ad animam tuam? Nihil jucundius. 6. Osculetur us. Vis ad animam tuam? Nihil jucundius. 6. Osculetur me. Vides te mundum esse ab omni peccato, quia delicta detersa sunt; ideo te sacramentis coelestibus dignum judicat, et ideo invitat ad coeleste convivium; ut Osculetur te ab osculis oris sui. Tamen propter sequentia, anima tua, vel humana conditio, vel Ecclesia vidit se ab omnibus mundatam esse peccatis, dignam quae ad altare Dei possit accedere. Quid est enim altare, nisi forma corporis Christi? Vidit sacramenta mirabilia, et ait: Osculetur me ab osculis oris sui; hoc est, osculum mihi Christus spiritali exsultatione laetatur. Habes hoc in Canticis canticorum. Laetata invocat Christum, paratum habens convivium, quod dignum coelesti epulatione videatur. Ideoque ait: Descendat frater meus in hortum suum, et capiat fructum pomiferarum suarum . Quae sunt istae pomiferae? Lignum aridum factus eras in Adam: sed nunc per gratiam Christi pomi
Abbreviated transcription (Latin):
tanger& p&ram deuirga. Tetigit p&ram & petra
undam maximam fudit. sicut a postolus dicit
ibebant autem de consequenti p&ra. p&ra autem
eratxp̃r. non in mobilis p&ra quaepopulũs se¬
quebantur. & tubibe ut texp̃rsequatur. uide
mysterium morses hoc est proph&a uirga hoc
est uerbd̃dĩ. sacerdos uerbodĩ tangit p&ram &
fluit aqua & bibit populusdĩ. Tangitergos acer
dos redundat aqua incalice salit inuitam aeternã
Vbibit populusdĩ quidĩ gratiam consecutus est
idicistis ergo hoc accipite & aliud. In tempore
dominicae passionis cum sabbatum magnũ insta
lancea tetigit latus eius & delatere eius aqua fluxit
& sanguis. Quare aqua Quare sanguis Aqua ut
emundar& sanguis ut redimer&. quare delatere
Q uia unde culpa indegratia. Culpa ꝑfeminam. gratia
ꝑ dñmihm xp̃m. uenisti ad altare uocatte dñs ihr
uel animam tuam uel ecłam. & ait. Oscul&ur
me ab osculis oris sui. Uis ad xp̃m aptare nihil grati¬

Expanded text:
tangeret petram de virga. Tetigit petram, et petra tangeret petram de virga. Tetigit petram, et petra undam maximam fudit, sicut Apostolus ait: Bibebanerat Christus. Non immobilis petra, quae populum sequebatur. Et tu bibe, ut te Christus sequatur. Vide mysterium. Moyses, hoc est Propheta; virga, hoc est verbum Dei. Sacerdos verbo Dei tangit petram, et fluit aqua, et bibit populus Dei. Tangit ergo sacerdos calicem, redundat aqua in calice, salit in vitam aeternam, et bibit populus Dei, qui gratiam consecutus est. Didicisti ergo hoc? Accipe et aDominicae passionis cum sabbatum magnum instarlancea tetigit latus ejus, et de latere ejus aqua fluxit et sanguis . Quare aqua? quare sanguis? Aqua, ut emundaret: sanguis, ut redimeret. Quare de latere? Quia unde culpa, inde gratia. Culpa per feminam, gratiaditur. 5. Venisti ad altare, vocat te Dominus Jesus, vel animam tuam, vel Ecclesiam, et ait: Osculetur me ab osculis oris sui . Vis ad Christum aptare? Nihil grati
Abbreviated transcription (Latin):
esterno sermonr atq tractatus usq ad sc̃ĩ altaris
sacramenta deductus est. & cognouimus sacram̃¬
torum istorum figurã abrahȩ temporibus proces¬
sisse quando optulit sacrificiũ scr̃ melchisedeth neq
initiũ dierum neq finem habens audi homo quid
dicat apostolus paulus adhebreos. ubi sunt qui filiũ
dĩ dicunt esse de tempore melchisedech. Dictũ est
quianeq initium dierum neq finem. Si melchi
Si melchu¬
sedech non hab& initium dierum. numxp̃r habere
potuit Sed non estplus figura quam ueritas
finem inueniat sed quod uniuersa concludat.
Diximus ergo quod in altari constituatur calix
& panis In calicei inquit mittitur uinum. & quid
aliudꝰ aqua. Sed tumihidicis quo modo ergo melchi¬
sedech panem &umum optulit. Quid sibi uultamix¬
tio ade. rationem. Accipe primum omnium figurȩ
quae ante precessit. Tempore morsi qui hab&
quia cum sitir& populus iudaeorum & murmurar&
quodaquam inuenire non possent. iussit dñs ut

Expanded text:
esterno sermo noster ac tractatus usque ad sancti altaris sacramenta deductus est. Et cognovimus sacramentorum istorum figuram Abrahae temporibus praecessisse, quando obtulit sacrificium sanctus Melchisedech , neque initium, neque finem habens dierum. Audi, homo, quid dicat Paulus apostolus ad Hebraeos. Ubi sunt qui Filium Dei dicunt esse de tempore Melchisedech? Dictum est, quia neque initium, neque finem dierum habet: si Melchisedech non habet initium dierum, num Christus habere potuit ? Sed non est plus figura quam veritas. finem inveniat, sed quod universa concludat. 2. Diximus ergo quod in altari constituatur calix et panis. In calicem quid mittitur? Vinum. Et quid aliud? Aqua . Sed tu mihi dicis: Quomodo ergo Melchisedech panem et vinum obtulit? Quid sibi vult admixtio aquae? Rationem accipe. 3. Primum omnium figura quae ante praecessit tempore Moysi, quid habet? Quia cum sitiret populus Judaeorum, et murmuraret quod aquam invenire non possent, jussit Deus Moysi ut
Abbreviated transcription (Latin):
s icut enim filii aaron presbiterororũ figurã faciebãt
princeps sacerdotum. & dñs pontificũ cui esthonor & gloria insae¬
hanc p&ram aedificabo ecclam meam. & reliqua usq regnicaeloꝵ.
Hic ergo ligandi soluendq potestatẽ primus accepit. primusq
ad fidẽ populũ uirtutͤi s suae praedicationis adduxit. Sicquidẽ
& ceteri a postolicũ p&ropari consortium honoris & potestatis
acceperunt. quia &iam in toto orbe dispsi euangeliũ predica¬
uerunt. quibusq decedentib. successerunt ep̃i. qui s unt con¬
stituti ꝑ totũ mundũ insedibus a postolorũ. quiñiam ex genere
carnis & sanguinis eliguntur. sicut primũ ordinẽ secundũ a a ron

Expanded text:
Si enim filii Aaron presbyterorum figuram faciebant, princeps sacerdotum, et dominus pontificum, cui est honor, et gloria in saehanc petram aedificabo ecclesiam meam, et portae Hic ergo ligandi solvendique potestatem primus accepit, primusque ad fidem populum virtute suae praedicationis adduxit; siquidem 419 et caeteri apostoli cum Petro pari consortio honoris et potestatis effecti sunt, qui etiam in toto orbe dispersi Evangelium praedicaverunt. 6. Quibusque decedentibus successerunt episcopi, qui sunt constituti per totum mundum in sedibus apostolorum, qui non jam ex genere carnis et sanguinis eliguntur, sicut primum secundum o
Abbreviated transcription (Latin):
originis purgalut baptis masaluatoris. & hoc proinde ut homo
nouerit profuturae beatitudinis speregenerationis consequi
non ut ad poena temporalis mortis possit abrolui. Illuduero quod
priuatis nec dericis baptirari liceat. nisitantũ sacerdotibus.
I n euangelio legis. A postolis tatitum ꝑmissũ. ihũ postre

Expanded text:
originis purgat baptisma Salvatoris. Et hoc proinde, ut homo originis purgat baptisma Salvatoris. Et hoc proinde, ut homo noverit, pro futurae beatitudinis spe regenerationem consequi, non ut a poena temporalis mortis possit absolvi. Illud vero, quod nec privatis nec clericis baptizare liceat, nisi tantum sacerdotibus, in Evangelio legimus sanctis apostolis tantum permissum, Jesu post re
Abbreviated transcription (Latin):
sit. quia & xpimors una pronobis incuius imaginẽ mergi¬
mur ꝑministeriũ sacrifontis. ut consepelliamur in xp̃o.
morientes hiuc mundo & abhisdẽ aquis quibus forma surrectio¬
nis eius emergimur. non reuersuri ad corruptionẽ. sicut
necille reuert& ad mortẽ. quod &si postea quisq: preuen¬
tus fuerit aliquo peccato. ñ iterũ lauacri benefico sed pȩni¬
tentiae exspiatur. quae in similitudine fontis peccata mortificat.
ꝑfectis aũt & ante baptimũ uelad purgationẽ originalis noxiae. uel
ablutione ac tualis peccati proficere credimus. Paruuliaũ utab
originali peccato abluantur. quod ab adam primanatiuitate
proinde idem paruuli alio profitente baptitantur. quas ad huc
loqui & credere nesciunt. sicut &iam aegri uel surdi. quorũ
uice alius profitens respondeat dumbaptidantur. quã uis aut
uaricationẽ manditi introuut. & man& ineis quos areatu

Expanded text:
sit , quia et Christi mors una pro nobis est, in cujus imaginem mergisit , quia et Christi mors una pro nobis est, in cujus imaginem mergimur per mysterium sacri fontis, ut consepeliamur Christo morientes huic mundo , et ab iisdem aquis in forma resurrectionis ejus emergimur, non reversuri ad corruptionem, sicut neque est reversus ad mortem. Quod etsi postea quisque praeventus fuerit in aliquo peccato, non jam lavacri beneficio, sed poenitentiae expiatur, quae in similitudine fontis peccata mortificat. 7. Perfectis autem aetate baptismum vel ad purgationem originalis noxae, vel ad abolitionem actualis peccati proficere credimus; parvulis autem, ut ab originali peccato abluantur, iidem parvuli, alio profitente, baptizantur, quia adhuc loqui vel credere nesciunt, sicut etiam aegri, muti, vel surdi, quorum vice alius profitetur, ut pro eis respondeat, dum baptizantur. 8. Quamvis autem aricationem mandati introivit, manet et in eos quos a reatu
Abbreviated transcription (Latin):
DEBAPTISMO
aptis mi sacramentũ si prima repetens ab origine pan¬
dã. Baptirauit morses innube & inmari & intipo. &
infigura. Itaenĩ paulus pronuntut. habuitergo mare
formã baptismi. aquo nobis uerũ sp̃r sc̃ĩ manna panis
uitae. Haecenĩ sicut patrũ exempladocent. aegyptios
Baptitauit & io hannes sed ñ extoto iudaice. non solum
in aqua nec tam̃ in spũ. sed hoc solũ addidit. quod ir
lib& trinitatis ꝑ sonabaptis madetur. manifeste in regene¬
rationis sollemnitate nihilagitur nisi tota trinitas inuoce¬
tur. Nam & dñs cuma iohanne baptitar&ur. eundem
baptismum subtrinitatis sacram̃to legitur ꝑ egisse.
Pater in uoce. filius incorpore. sp̃saũ scr̃ probatur in columbȩ¬
uenisse spetiae. Duae sunt namq pactiones credentiũ.
Primaenĩ pactio est inqua renuntiatur diabolo & pompis eĩ¬
& uniuersae conuersatiomi illius. secundi pactio ẽ qua
est. Sienĩ fides una est. neccessariũ ẽ ut unũ fideibaptis ma

Expanded text:
De baptismo. 1. Baptismi sacramentum si prima repetens ab origine pandam, baptizavit Moyses in nube, et in mari, in typo et in figura, ita enim Paulus pronuntiat . Habuit ergo mare formam aquae, nubes vero Spiritus sancti, manna panis vitae. Illic enim, sicut Patrum exempla docent, Aegyptius Baptizavit et Joannes , sed non ex toto Judaice; non enim solum in aqua, nec tamen in Spiritu, sed hoc solum addidit, quod in libet Trinitatis persona, baptisma detur, manifeste in regenerationis solemnitate nihil agitur, nisi tota Trinitas invocetur. 5. Nam et Dominus, dum a Joanne baptizaretur, eumdem baptismum sub Trinitatis sacramento legitur peregisse. ter in voce, Filius in corpore, 467 Specie columbae . Duae sunt autem pactiones credentium. Prima enim pactio est in qua renuntiatur diabolo, et pompis, et universae conversationi illius. Secunda pactio est qua est. Si enim unus Deus, et fides una est, necessario et unum baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
scm quorũ remiseritis peccata. & reliqua. & in alio loco
solis acerdotibus esse traditũ. Cuius ministeriũ nec ipsis
absentibus ultima languorib. cogatnecessitas. quo&ĩ & lai¬
cis fidelib plerumq ꝑmittitur nequis sine remediosalutaris
desaeculo euocetur. Heretici autem si tamen in patris & filii
& sp̃s sc̃i ad testatione docentur. baptisma suscepisse. non iterũ
baptizandi sediolo crismate & manus inpositionis purgandi
tio. Ideoq nihil est interhereticos anfideles baptitare. quod
sacramentum scm̃ est. ut nechomiada ministrante polluatur
tem fidei est. nihil illi prodest. a tubi ingressus fuerit.
statimbaptismũ quod habuerat foris ad ꝑniciẽ. incipit
iam illi prodesse ad salutem. quodenĩ accipit ad probo
sedagnoscitur. caract̃ estenĩ regis mei ñ error sacrilegus
recorrigo desertorẽ ñ muto caracterem .XXU. DICRISMATE

Expanded text:
 quorum retinueritis, retenta erunt. Et in alio loco:solis sacerdotibus esse tractandum, ejusque ministerium nec ipsis absentibus, ultima languoris cogat necessitas: quod etiam et laicis fidelibus plerumque permittitur, ne quisquam sine remedio salutari de saeculo evocetur. Haeretici autem, si tamen in Patris, et Filii, et Spiritus sancti attestatione docentur baptisma suscepisse, non iterum baptizandi, sed solo chrismate et manus impositione purgandi ti; ideoque nihil interest haereticus, an fidelis baptizet. 10. Quod sacramentum tam sanctum est, ut nec homicida ministrante polluatur.tem fidei est, nihil ei prodest. At ubi ingressus fuerit, statim baptisma, quod habuerat foris ad perniciem, incipit illi jam prodesse ad salutem. Quod enim accipit, approbo:sed agnoscitur; character est enim regis mei: non ero sacrilegus, si corrigo desertorem, et non muto characterem. CAPUT XXVI. De
Abbreviated transcription (Latin):
unde & xp̃i nuncupantur. sic̃ scriptũ ẽ. Nolite tangerȩxp̃os meor
eratq eo tempore tantũ in regib & sacerdotibus mistica unctio.
quaxp̃r figurabatur. unde & ipsud nom̃ a crismate dicitur. sed
postquã dm̃ nr̃. uerus rexit sacerdos ae ternus adõ. Caelesti&
mistico unguento est delibutus unguento. ñ soli pontifices & re¬
ges sedomnes ecłi unctione dirismatis consetratur. proeo
quod membrũ est ae terni regis & sacerdotis. ergoquia gens
regale & sacerdotale sumus. ideo postlauacrũ ungimur. ut
xp̃i nomine consecremur.¬

Expanded text:
 sicut scriptum est: Nolite tangere christos meos , eratque eo tempore tantum in regibus et sacerdotibus mystica unctio, qua Christus figurabatur; unde et ipsum nomen a chrismate dicitur. 2. Sed postquam Dominus noster verus rex et sacerdos aeternus a Deo Patre coelesti ac mystico unguento est delibutus, jam non solum pontifices et reges, sed omnis Ecclesia unctione chrismatis consecratur, pro eo quod membrum est aeterni regis et sacerdotis. Ergo quia genus sacerdotale et regale sumus, ideo post lavacrum ungimus, ut Christi nomine censeamur
Abbreviated transcription (Latin):
sedqua e xp̃ĩanam simplicitatẽ in ipsa modulatione de¬
monstr&. neq quae musica uł theatrali arte redoleat:
sed quae conpunctionẽ magis audieb faciat udntiqui pri¬
die quã cantandoerat. cibis abstinebat. prallentia melodia

Expanded text:
sed quae Christianam simplicitatem et in ipsa modulatione demonstret, nec quae musico gestu vel theatrali arte redoleat, sed quae compunctionem magis audientibus faciat. 3. Antiqui, pridie quam cantandum erat, cibis abstinebant, psallentes ta
Abbreviated transcription (Latin):
ies palmarum ideo celebratur quia in eo dñs & salua¬
tor nr̃ sicut propheta cecinit inhierusalem ten¬
denr a sellũ sedisse ꝑhib&ur. tunc gradiens cũ ramis
palmarum multitudo plebium obuiã uenientes ei cla
mauerunt: osanna benedictur quiuenit in nominedñi

Expanded text:
ies palmarum ideo dicitur, eo quod in eo Dominus et Salvator noster, sicut propheta cecinit , Hierusalem tendens, asellum sedisse perhibetur: tunc gradiens cum ramis palmarum multimaverunt: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domi
Abbreviated transcription (Latin):
N esponsoria abitalis longe ante tempore sunt reꝑta &
uocata hoc nomine quod unocanente chorus consman¬
dorespondeat. Antea autem id solus quisq agebat
nunc uero unus interdum duobus ueltres commi¬
niter canent. choro autem inplurimis respondente

Expanded text:
esponsoria ab Italis longo ante tempore sunt reperta, et vocata hoc nomine quod, uno canente, chorus consonando respondeat. 371 Antea autem id solus quisque agebat; nunc interdum unus, interdum duo, vel tres communiter canunt, choro in plurimis respondente
Abbreviated transcription (Latin):
comã prouelamine esse. proinde iã ño port& ut uelentur
crinibur capita eorũ quid ño consecrantur. sed tã m̃ ut reue

Expanded text:
comam pro velamento esse dicit. Proinde jam non oportet ut velentur crinibus capita eorum qui Domino consecrantur, sed tantum ut reve
Abbreviated transcription (Latin):
inquib ꝑ abstinentiã & lam̃tum penitentiae dño suppli¬
candum est: & lic& omnibus dieb orare & abstiner e con¬
ueniat : his tam̃ temporib. amplius ieiuniis & pęnitentiȩ¬
ĩ seruire oport&. primũ enĩ ieiuniũ quad ragesimarũ
est quod aue teribus libris coepit exieiunio morsi & heliȩ
& exeuangelio qua totidem dieb dñs ieuinauit. Demons¬
trãs euangelium non desentire alege & prophetis. In ꝑso¬
na quippe morsi lex apparuit. in ꝑsona heliae prõphetae
tius eminer & quod de illo dicit apostolur. testimoniũ habens

Expanded text:
tinentiam et lamentum poenitentiae Domino supplicandum est; et licet omnibus diebus orare et abstinere conveniat, his tamen temporibus amplius jejuniis et poenitentiae servire oportet. Primum enim jejunium Quadragesimarum est, quod a veteribus libris coepit, ex jejunio Moysi et Eliae, et ex Evangelio, quia totidem diebus Dominus jejunavit, demonstrans Evangelium non dissentire a lege et prophetis. In persona quippe Moysi lex, in persona Eliae prophetae tius emineret, quod de illo dicit apostolus Paulus ad Romanos te
Abbreviated transcription (Latin):
homini tolle crucemtuã & sequatur me . Tunc enim
crucifigitur caro cũ mortificantur membra nr̃a suꝑ
terrã. fornicatio & in munditia luxuria &cetera.
Dumq exterior homo corrumpitur & interior renouat᷑
dedie indiem: passio ẽ crucis. & hȩc quidem dũ sint bo¬
na opera tamen adhuc labor iosa: quorũ mercerre¬
quier ẽ. Ideꝰq dicitur estote spe gaudentes. ut cogitan¬
tes scilic& requiem futuram cũ halaritate & laborib.
operemur. Hinc hilaritatem significat crucis latitudo
intransuerso ligno ubi figitur manus. ꝑmanus enĩ
opus intelligitur: ꝑ latitudinem hilaritas operantis.
quia tristitia facit angustiã: Porro ꝑ altitudinẽ cru¬
cis cui adiungitur caput expectatio suꝑnȩ retributi¬
onis. desublimi iustitia dĩ significatur. &ut ipsa opera
bona ñ propter beneficia dĩ terrena ac temporalia
facienda credantur .: sed potius propter illud quod desuꝑ¬

Expanded text:
homini: Tolle crucem tuam, et sequere me. Tunc enim crucifigitur caro, cum mortificantur membra nostra super terram, fornicatio, immunditia, luxuria, et caetera. Dumque exterior homo corrumpitur, ut interior renovetur de die in diem, passio est crucis. Et haec quidem dum sunt bona opera, tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. Ideoque dicitur: Spe gaudentes, ut cogitantes scilicet requiem futuram, cum hilaritate et laboribus operemur. 7. Hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transverso ligno, ubi figuntur manus. Per manus enim opus intelligitur, per latitudinem hilaritas operantis, quia tristitia facit angustias. Porro per latitudinem crucis, cui caput adjungitur, exspectatio supernae retributionis de sublimi justitia Dei significatur. Et ut ipsa opera bona non propter beneficia Dei terrena ac temporalia facienda credantur, sed potius propter illud quod desu
Abbreviated transcription (Latin):
re tuum ꝑmanus angelorum tuorum. sicut sus¬
cipere dignatus es munera p̾ueritui iusti habel.
& sacrificium patri archae nostri abrahȩ. & quod
tibi optulit sumus racerdos melchisedech.
ergo
quotienscumq accipis. quid tibidixit apostolus
Quotienscumq accipimus mortem dñi accipiamus.
Si quotiens cumq effunditur sanguis. in remissione
peccatorum funditur. Debeo illum semꝑ accipe¬
re ut semꝑ mihi peccata dimittantur Qui semꝑ
pecco semꝑ debeo habere medicinam.
Interim
& hodie quantum potuimus explanauimus.
sed crastina die sabbato & dominica de orationis
ordine dicemus. quemad modum possumus
dign&ur. Punigenitum filiũ suum regem ac sal
& salus honor gloria magnificentia potestas cumspũscõ.
a saeculis & nunc & semꝑ &i nomnia saecula saeculoꝵ am̃¬

Expanded text:
ri tuo per manus angelorum tuorum, sicut susri tuo per manus angelorum tuorum, sicut suscipere dignatus es munera pueri tui justi Abel, et sacrificium patriarchae nostri Abrahae, et quod tibi obtulit summus sacerdos Melchisedech. 28. Ergo quotiescumque accipis, quid tibi dicit Apostolus? Quotiescumque accipimus, mortem Domini annuntiamus .Si quotiescumque effunditur sanguis, in remissionem peccatorum funditur; debeo illum semper accipere, ut semper mihi peccata dimittantur. Qui semper pecco, semper debeo habere medicinam. 29. Interim et hodie quantum potuimus, explanavimus: sed crastina die sabbato et Dominica de orationis ordine dicemus, quemadmodum possumus.dignetur per unigenitum Filium suum regem ac salvest laus, honor, gloria, magnificentia, potestas cum Spiritu sancto, a saeculis, et nunc, et semper, et in omnia saecula saeculorum
Abbreviated transcription (Latin):
propositionem meam. magnum quidem &uene¬
rabile. quod manna iudaeis pluit ecaelo. sed in¬
tellige quid est amplius manna decaelo ancor
Deinde manna quimanducauit mortuus est
Q uimanducauerit hoccorpus fi&ei remissio pec¬
catorum & non mori&ur in aeternũ. Ergo non
otiorae dicirtu amen. Iamin sp̃u confidens quod
accipias corpurxp̃i. Cumtupetieris dicit tibi¬
sacerdor corpusxp̃i. & tudicisamen. Hoc estuerũ
quod confit&ur lingua. teneat affectus. utscias aũ¬
hoc est sacramentum huius figura ante precessit.
Deinde quantum sit sacramentum cognosce: uide
quiddicat. quotiens cumq hoc feceritis totiens
cominemorationem mei faci&is donec iterum
adueniam. & sacerdos dicit. Ergo memor es
gloriosissime eius passionis. & ab inferis resur¬
rectionis. & in caelum ascensionis: Offeri¬
mus tibi hanc in maculatam hostiam. rationa¬
bilem hostim in cruentã hostiam. hunc panẽ
scm̃ & calicemuitae aeterne. Et petimus & preca¬
mur uthanc oblationem surcipias in sublime alta¬

Expanded text:
propositionem meam. Magnum quidem et venerabile, quod manna Judaeis pluit e coelo : sed intellige. Quid est amplius, manna de coelo, an coDeinde manna qui manducavit, mortuus est: qui manducaverit hoc corpus, fiet ei remissio peccatorum, et non morietur in aeternum 25. Ergo non otiose dicis tu: Amen, jam in spiritu confitens quod accipias corpusacerdos 'corpus Christi', et tu dicis 'amen'. Hoc est verum. Quod confitetur lingua, teneat affectus. Conshoc esse sacramentum, hujus figura ante praecessit. Deinde quantum sit sacramentum, cognosce. Vide quid dicat: Quotiescumque hoc feceritis, toties commemorationem mei facietis, donec iterum adveniam . 27. Et sacerdos dicit: Ergo memores gloriosissimae ejus passionis, et ab inferis resurrectionis, et in coelum ascensionis, offerimus tibi hanc immaculatam hostiam, rationabilem hostiam, incruentam hostiam, hunc panem sanctum, et calicem vitae aeternae: et petimus et precamur, ut hanc oblationem suscipias in sublimi alta
Abbreviated transcription (Latin):
igo quanuo dediili nomentiuin: tulit
iuriuo & uiniuit uꝑ sculos tuor Quid signisicat
u opesmuni tuum fatereris ut conscientiam recognos¬
cerłs ut penitentiam gereris delictorum. Hoc est sor¬
tem humane generationir agnosceris. Nam &iam¬
si non confiteatur peccatum qui uenit adbaptis mum
tameii hoc ipso unpl& confessionem omnium pecca¬
torum quod baptizari pet& ut iustificetur. hoc
est ut aculpa ad gratiam transeat. Nolite otio¬
sumputare: sunt quidam scio certe aliquem fu¬
isse qui dicer& cum illi diceremur in hac &atem
magis baptil ari deberꝰ. ¶Dicebat᷑ illẽ quare bap
contraxi : Hiclutum non habuit quodei xp̃r
non leuerat. Hoc est non ei aperuerat oculos. Nul
fragilitaus tuae. &dixittibi uade insqloam. quid
estrucas quod inter pretatur inquitmissus. Hoc est
uaddo adilum foatm in quocrux deñ predicitur.
ade ad illum fontem in quo oinnuniixp̃s redimi c
errores. Isti lauisti. uenisti ad altare uidere

Expanded text:
go quando dedisti nomen tuum, tulit lutum, et linivit super oculos tuos. Quid significat? Ut peccatum tuum fatereris, ut conscientiam tuam recognosceres, ut poenitentiam ageres delictorum, hoc est, sortem humanae generationis agnosceres. Nam etiamsi non confiteatur peccatum, qui venit ad baptismum, tamen hoc ipso implet confessionem omnium peccatorum, quod baptizari petit, ut justificetur, hoc est, ut a culpa ad gratiam transeat. 13. Nolite otiosum putare. Sunt quidam, scio certe aliquem fuisse qui diceret, cum illi diceremus: In hac aetate magis baptizari debes, dicebat ille: Quare baptcontraxi? Hic lutum non habuit, quod ei Christus non leverat, hoc est, non ei aperuerat oculos; nullfragilitatis tuae; et dixit tibi: Vade in Siloam. Quid est Siloas? Quod interpretatur, inquit, missus, hoc est: Vade ad illum fontem in quo crux Domini praedicatur: vade ad illum fontem in quo omnium Christus redemit errores. 366 15. Isti, lavisti, venisti ad altare, videre
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃smortuus ẽ sic &tu mortẽ degustes . Quomodo xp̃s
mortuus ẽ peccato. & dõuiuit. ita&tu superioribus
in lecebris peccatorum mortuus sis ꝑbaptismatis
sacramentum & resurrexeris ꝑgratiam xp̃i. mors
ergo est sed non in mortis corporalis ueritate. sed in
similitudine. Cum enim mergis mortis surcipis. &
saepulturae similitudinẽ crucirillius accipis sacramentũ
quod incruce x p̃rpependit & clauis confixum ẽ corpur.
adheris nete diabolur possit abstrahere. teneatte dauus
xp̃i. quem reuocat humanae conditiorus is irni tas.
Ergo meruisti uenisti adsacerdo am. quid tibi dixit
Or inquit pater omp̃r quite regenerauit ex aqua & sm̃u¬
oncessitq tibi peccatatua. io ece ungu& inuitam ȩ c̃nã
de ubi uncturer. Inuitam in quii aeternam. Noli hatie
uitam illiuitae ameferre. ue: bigratia. siexurgat

Expanded text:
Christus mortuus est, sic et tu mortem degustes: quomodo Christus Christus mortuus est, sic et tu mortem degustes: quomodo Christus mortuus est peccato, et Deo vivit; ita et tu superioribus illecebris peccatorum mortuus sis per baptismatis sacramentum, et surrexeris per gratiam Christi. Mors ergo est, sed non in mortis corporalis veritate, sed in similitudine; cum enim mergis, mortis suscipis et sepulturae similitudinem: crucis illius accipis sacramentum, quod in cruce Christus pependit, et clavis confixum est ejus corpus. Jesu Christi adhaeres; ne te diabolus possit abstrahere. Teneat te clavus Christi, quem revocat humanae conditionis infirmitas. 24. Ergo mersisti , venisti ad sacerdotem: quid tibi dixit? Deus, inquit, Pater omnipotens qui te regeneravit ex aqua et Soncessitque tibi peccata tua, ipse te ungat in vitam aeternam. Vide ubi unctus es: in vitam, inquit, aeternam. Noli hanc vitam illi vitae anteferre. Verbi gratia, si exsurgat
Abbreviated transcription (Latin):
Ideofons quasi sepultura est. Interrogatus es. credis¬
in dm̃ patrem omp̃tem. dixisticredo. & mersisti hoc
estrepultus es. Iterũ interrogatus es. credis indñm
sisti. Ideo & xp̃o es consepultus. Qui enimxp̃o consȩpeli
cem lapsum superioris aetatis absoluerit trina confes¬
sio. Demq utuobis ad feramus exemplum. Sc̃i a posto¬
lus p&rus postea quam in passione dñi lapsus uidetur
infirmitate conditionis humanae. quiante negauerat
quia amote. Tertio dixit ut tertio absoluer&ur.
Siergo peccatum dimittit pater. sic dimittit filius. sic&
unum nomen. ubiestuna substantia una diuinitas.
una maiestar. Hoc est nomen de quodictũ ẽ inquoopor¬
t& omnes raluos fieri. In hoc nomine omne s aluatiestis.
redditiestis ad gratiã uitae. Clama tergo apostolur. sic̃
audistis in lectione presenti. Qm̃quicũq baptizatur
ininorte ihũ baptizatur. Quis est in morte ut quomodo

Expanded text:
ideo fons quasi sepultura est. CAPUT VII. Triideo fons quasi sepultura est. CAPUT VII. Triin Deum Patrem omnipotentem? Dixisti: Credo, et mersisti, hoc est, sepultus es. Iterum interrogatus es: Credis in Domisisti; ideo et Christo es consepultus: qui enim Christo consepelitcem lapsum superioris aetatis absolveret trina confessio. 21. Denique ut vobis afferamus exemplum, sanctus apostolus Petrus posteaquam in passione 360 Domini lapsus videretur infirmitate conditionis humanae; qui antea negaverat, quia amo te . Tertio dixit, ut tertio absolveretur. 22. Sic ergo peccatum dimittit Pater, sicut dimittit Filius, sic eunum nomen ubi est, una substantia, una divinitas, una majestas. Hoc est nomen de quo dictum est: In quo oportet omnes salvos fieri In hoc nomine omnes salvati estis, redditi estis ad gratiam vitae. 23. Clamat ergo Apostolus, sicut audistis in lectione praesenti: Quoniam quicumque baptizatur, in morte Jesu baptizatur . Quid est in morte? Ut quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc saeculo diaboli fraus uel in sidiȩ preualerent. Inuen¬
tũ est baptisma. de quobaptis mate audi quiddicat serip¬
tura. Immo filiur dĩ quia pharis ȩi quinoluerunt bapti¬
tari baptisinũ iohannis consiliũ dĩ : preuerumt. ergo
baprismũ consiliumdi ẽ. Quanta est gratia ubi est con¬
silium dĩ Audiergo. Nam ut in hoc quoq saeculo nexus
diaboli soluer&ur. Inuentũ est quomodo homo uiuus iore¬
r&ur &uiuus resurg&. guidestuiuur Hocestuita cor¬
poris uiuens. Cum uenerit ad fontem & mergeretur in
fontem. Quidestaquanisi deterra. Satis fitergo sen¬
tentiae caelestis sine mortis stupore. Quod mergis
soluitur sententia illa. terra es & interrã ibis.
Impl&a sententia locus est beneficio remedioq caelesti
Ergo aqua de terra possibilitas aut̃ uitae nostrae non
ad mittebat ut terra operiremur. & de terra resur¬
geremus. Deinde non terra labat sedaqua labat

Expanded text:
hoc saeculo diaboli fraus vel insidiae praevalerent, invenhoc saeculo diaboli fraus vel insidiae praevalerent, inventum est baptisma. De quo baptismate audi quid dicat Scriptura, immo Filius Dei, quia Pharisaei qui noluerunt baptizari baptismo Joannis, consilium Dei spreverunt . Ergo baptismum consilium Dei est. Quanta est gratia, ubi est consilium Dei? 19. Audi ergo: nam ut in hoc quoque saeculo nexus diaboli solveretur, inventum est quomodo homo vivus moreretur, et vivus resurgeret. Quid est vivus? Hoc est vita corporis vivens, cum veniret ad fontem, et mergeretur in fontem. Quid est aqua, nisi de terra? Satisfit ergo sententiae coelesti sine mortis stupore. Quod mergis, solvitur sententia illa: Terra es, et in terram ibis ; impleta sententia, locus est beneficio remedioque coelesti. Ergo aqua de terra, possibilitas autem vitae nostrae non admittebat ut terra operiremur, et de terra resurgeremus. Deinde non terra lavat, sed aqua lavat;
Abbreviated transcription (Latin):
mories misit lignum infontem & coepit aqua quam¬
Primum quidem sententiam tulii in homine. terra es & in
terram ibis. & morti hominẽ fecit obnoxiũ. erat diuina
sententia solui humana conhcitione r̃ poterai. Reme¬
diũ datis est: ut homo morer&ur & resurger&. Quarȩ
Vt illud quod antea damnationis loco cesserat. lococederet
beneficii. Quid illud est nisimors: quaeris quomodo
quia mors interueniens finem facit peccati. Quando enĩ
morimur utiq: peccare desistimus. Satis factũ ergo
sententiae uidebatur. Quia homo qui factur fue. at ut
uiuer&. Sitam̃ ñ peccar& incipiebat mori. sed ut dĩꝑpe¬
tua gratia ꝑseuerar&. mortuu. es. homo sed xp̃rinue¬
nit resurrectionẽ. Id est ut redinte grar& caeleste benei¬
cium quod fraude fuerat serpentis amissum. utĩq
ergo pronobis quia & mors finis est peccatoruẽ. & resur¬
rectio naturae est reformatio. uerum tarer in

Expanded text:
Moyses misit lignum in fontem, et coepit aqua quaMoyses misit lignum in fontem, et coepit aqua quaprimum quidem sententiam tulit in hominem: Terra es, et in terram ibis ; et morti hominem fecit obnoxium. Erat divina sententia, solvi humana conditione non poterat. Remedium datum est, ut homo moreretur, et resurgeret. Quare? Ut illud quod ante damnationis loco cesserat, loco cederet beneficii. Quid illud est nisi mors? Quaeris quomodo? Quia mors interveniens finem facit peccati. Quando enim morimur, utique peccare desistimus. Satisfactum ergo sententiae videbatur, quia homo qui factus fuerat ut viveret, si tamen non peccaret, incipiebat mori. Sed ut Dei perpetua gratia perseveraret, mortuus est homo: sed Christus invenit resurrectionem, id est, ut redintegraret coeleste beneficium, quod fraude fuerat serpentis amissum. Utrumque ergo 359 pro nobis; quia et mors finis est peccatorum, et resurrectio naturae est reformatio. 18. Verumtamen ne in