comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
congratulari illi: quia istius gaudia lu¬
ctus sequnt᷑ & lacrime. Unde dñs non
solũ de talib s &̃ de hoc ammonuit
apłis ñ ẽẽ gaudendũ quod demonia ilł
sabiecta sunt: s potiꝰ de hoc quod no¬
mina eoꝵ scripta ee̾nt in celo. Et est
sensus. Si uidĩtis hominẽ digna oꝑa
agentẽ que mereantur scribi in cęlis:
de illius salute congaudetote. Flere
cũ flentib curate. Non cũ his qͥ lugñt¬
& deflent amissionẽ tẽꝑaliũ rerũ: sed
potius cũ his qui sua aut ꝓximorum
deflent pecc̃a. sicut samuel deflebat
multos corinthioꝵ. qͥ post fornicatio¬
nẽ non eg̾ant penitentiã. Siue & ĩã
cũ his lugere p̃cipit. qͥlugent quod
differunt᷑ a regno celoꝵ. securi iam
de p̾mio. De quib om̃ib dñs dixit.
Beati qui lugent: qm̃ ipsi consola¬
buntur. Idipsũ uiuice̾ sentientes.
Hic sermo aꝑtiꝰ habet᷑ in greco. Est aũ
sensus. Sic sentite de alio: sic̃ de uob̾.

Expanded text:
congratulari illis, quia istorum gaudia lucongratulari illis, quia istorum gaudia luctus sequuntur et lacrymae. Unde Dominus non solus de talibus, sed etiam de hoc admonuit Apostolus non esse gaudendum quod daemonia eis subjecta erant, sed potius de hoc quod nomina eorum scripta essent in coelo, et est sensus: Si videritis hominem digna opera agentem, quae mereamur scribi in coelis, de illius salute congaudetote. Flere cum flentibus curate: non cum his qui lugent et deflent amissionem rerum temporalium, sed potius cum his qui sua aut proximorum deflent peccata, sicut Samuel deflebat  Paulus multos Corinthiorum, qui post fornicationem non egerant poenitentiam. Sive etiam cum his lugere praecipit, qui lugent quod differtur a regno coelorum, securi jam de praemio, de quibus omnibus Dominus dicit: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Idipsum invicem sentientes. Hic sermo apertius habetur in Graeco. Est autem sensus: Sic sentite de alio sicut de vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
d̃o angelis hospitio susceptis: sicut
abraha & loth &e alii multi. Benedi¬
cite ꝑsequentib uos. id ÷ benedicite
illos & bene loqͥmini cũ eis qͥuobis
uim inferunt. Benedicite: & nolite
maledicere. Maledic̾e ẽ. malũ dic̾e.
Uerbi gr̃a. detrahere alicui. blasphe
male loquant᷑ de uobis. dicentes uos
magos ẽẽ & discipłos seductoris hõĩs.
nolite ido illis maledic̾e: s patient᷑
ferte illoꝵ opꝓbria. Quod apłs in se¬
metipso implebat: hoc utiq implere
bi. Maledicim᷑. & benedicimꝰ. Gau¬
dere cũ gaudentib. studecote. Non
p̃cipit gaudere cũ his qui gaudent
de transitoriis & caducis reb: s cum
his qui gaudent quod nomina eorũ
scripta sunt incelis. Neq enĩ quib c̃q
gaudiis xp̃ianoꝵ gaudia illa socianda
sunt: nec qͥb cunq lacͥmis lacrime nr̃e
uingende st̃. Uerbi gr̃a. Si uidemus
gaudere aliquẽ suꝑ questu pecuniȩ.
aut possessionũ latitudine. ñ debemus

Expanded text:
Deo. Angelis hospitio susceptis, sicut Deo. Angelis hospitio susceptis, sicut Abraham et Loth, et alii multi. Benedicite persequentivus vos, id est, benedicite illos, et bene loquimini cum illis qui vobis vim inferunt; benedicite, et nolite maledicere, id est malum dicere. Verbi gratia: Detrahere alicui aut blaspmale loquantur de vobis, dicentes vos magos esse et discipulos seductoris hominis, nolite ideo illis maledicere, sed patienter ferte illorum opprobria Quod apostolus in semetipso implebat, hoc utique suis aubi: Maledicimur, et benedicimus . Gaudere cum gaudentibus studetote. Non praecipit gaudere cum his qui gaudent de transitoriis et caducis rebus, sed cum his qui gaudent quod nomina eorum scripta sunt in coelis. Neque enim quibuscumque gaudiis Christianorum gaudia socianda sunt; nec quibuscunque fletibus lacrymae nostrae jungendae sunt. Verbi gratia: si videmus gaudere aliquos super quaestum pecuniae, aut possessionum latitudinem, non debemus
Abbreviated transcription (Latin):
eius leginuis. Non dixit. scĩs elemo¬
sinã prebete aut facite : s honesti¬
ori uerbo usus ẽ. ur̃a bona scĩs par¬
ticipate. E o tẽpore quo apłs ista
scribebat: credentes suis facultatib
priuabant᷑. Unde laudando dicit in
epła ad hebreos uideis credentibꝰ. Et
rapunã bonoꝵ ur̃oꝵ cũ gaudio susce¬
pistis. Ideoq illos qui facultatib pro¬
priis adhuc ñ erant pͥuati hortabatur
sidia tẽporalia ministrarent. illoꝵ in¬
digentiã suam putantes: bonis tẽꝑa¬
ub cũ eis in cõmune utentes. Derienĩ
dona cõmuiua: ñ debent fieri pͥuata.
Hospitalitatẽ sectantes. Non dix̃ hos¬
pitales estote. uł hospitalitatẽ sequi¬
mini: s hospitatͥetatẽ dix̃ sectamini.
Plus enĩ dix̃. Seqr̃ nanq hospitalitatẽ
qui rogantes suscip̃. Sectatur uͦ. qui
&ẽ non rogantes cogit: & querit. ne
forte in biuiis aut plateis extra tectũ
remaneant. Magna & enĩ uirtus est.
hospitalitas. ꝑ quã multi placuert̃

Expanded text:
icantes. Non dixit, sanctis eleemosynam praebete aut facite, sed honestiori verbo usus est: Vestra bona sanctis participate. Eo tempore quo Apostolus ista scribebat, credentes suis facultatibus privabantur; unde laudando dicit, in Epistola ad Hebraeos, Judaeis credentibus: Et rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis . Ideoque illos qui facultatibus propriis adhuc non erant privati hortabatur sidia temporalia administrarent, illorum indigentiam suam putantes, bonis temporalibus cum eis in commune utentes. Dei etenim dona communia non debent fieri privata. Hospitalitatem sectantes. Non dixit, Hospitales estote, vel hospitalitatem sequimini, sed dixit: Hospitalitatem sectamini. Plus enim dixit; sequitur namque hospitalitatem, qui rogantes suscipit: sectatur vero qui etiam non rogantes cogit et quaerit, ne forte in vicis et plateis extra tectum remaneant. Magna etenim virtus est hospitalitas, per quam multi placuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
modo qͦ suꝑiꝰ diximus: quodã modo
suꝑas illum. Uel uince in bono malũ.
id ÷ inuirtutib uince & suꝑa uicia.
& pecc̃a: accipiendo ex eis palmam
sc̃e eccłe ex om̃ib conditionib ueni¬
ebant ad fidem. Et ne serui uł ancillȩ
uł quilibet subiecti dicerent. quod ipsi
qͥ consecuti erant libertatẽ omniũ pecca¬
fidelis & infidelis: potestatib sullinuo¬
rib subditus sit. O mĩs aĩa dicit ꝓeo
quod ẽ omĩs homo. In sacra enĩ scrip¬
tura frequent̾ sola anima cotũ hominẽ
sig̾cat. sicut hic: & in genesi. ubi dr̃.
quod ingressus ẽ iacob in egyptũ. in
animab septuaginta. Et in actib¬
septuaginta quinq. Potestatib sul¬
limiorib dicit regib pͥncipib tͥbunis.
centurionib dñis: omĩbq prelatis.
hoc & petuꝰ p̾cipit subditi inquiens
estote om̃i humane creature .i. om̃bꝰ¬

Expanded text:
modo quo superius diximus, quodammodo modo quo superius diximus, quodammodo superas illum. Vel vince in bono malum, id est in virtutibus vince et supera vitia et peccata, accipiendo ex eis palmam sanctae Ecclesiae ex omnibus conditionibus veniebant ad fidem, et ne servi, ancillae, seu quilibet subjecti dicerent, quod ipsi qui consecuti erant libertatem omnium peccafidelis et infidelis, potestatibus sublimioribus subditus sit. Omnis anima dicit, pro eo quod est omnis homo. In sacra enim Scriptura, frequenter sola anima totum hominem significat, sicut hic, et in Genesi, ubi dicitur: Quod ingressus est Jacob in Aegyptum in animabus septuaginta ; et in Actibseptuaginta sex . Potestatibus sublimioribus dicit, regibus et principibus, tribunis, centurionibus, dominis, omnibusque praelatis. Hoc et Petrus praecipit : Subditi, inquiens, estote omni humanae creaturae, id
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ab ira ñ ab odio. ñ ab iniusticia. Siue
noli uinci a malo .i. adiabolo: aquo uin¬
ceris dũ contra inimicũ tuũ iracundia
accenderis. qui te ad suã uoluntatẽ chit
Aliter. Si tuas iniurias ulcisci uolueris.
a malo uinceris: quia ei qͥ tibi malum
fecit similis efficeris. Quandocunq
enĩ diabolo aut alicui uicio obedimis:
uincimur ab illo. Dũ malũ ꝓ malo red¬
dimus. ab illo uincim᷑ qui nob̾ in iu¬
riam fecit & cui uicẽ reddimꝰ qr nos
similes sibi facit. Si autẽ cõmotũ
animũ refrenamus. ut uindictã
ꝓrimo non inferamꝰ. tẽ uicto¬
res existimus: & de pecc̃o ad salutem
acqͥrendo frẽm tͥumphamiꝰ. S uince
in bono malũ. Uince in bono malum.
id ÷ in deo diabolũ. Uince in bono
malũ. in patientia sũma inimicũ &
aduersariũ tuũ: prebendo ei cibum.
& potũ. & uestimentũ ⁊ calciam̃tum.
Dũ enĩ tuis beneficiis tuis ꝓuocas il¬
lũ ad hoc ut te incipiat diligere. eo

Expanded text:
non ab ira, non ab odio, non ab injustitia. Sive, non ab ira, non ab odio, non ab injustitia. Sive, noli vinci a malo, id est diabolo, a quo vinceris dum contra inimicum tuum iracundia accenderis, quia ad suam voluntatem te trahit. Aliter: Si tuas injurias ulcisci volueris, a malo vinceris, quia ei qui tibi malum fecit, similis efficeris: quandocunque enim diabolo vel vitio alicui obedimur, vincimur ab illo. Dum malum pro malo reddimus, ab illo vincimur qui nobis injuriam fecit, et cui vicem reddimus, quia nos similes sibi facit. Si autem commotum animum refrenamus ut vindictam proximo non inferamus, tunc victores exsistimus, et de peccato ad salutem acquirendo fratrem triumphamus. Sed vince in bono malum. Vince in bono malum, id est in Deo diabolum. Vince in bono malum, in patientia supera inimicum et adversarium tuum, praebendo ei cibum et potum, vestimentum et calceamentum; dum enim tuis beneficiis provocas illum ad hoc ut te incipiat diligere eo
Abbreviated transcription (Latin):
uideł ⁊ potũ inimico ministrando. car¬
bones ignis id÷ ardorẽ caritatis po¬
nes suꝑ caput eius. id÷ suꝑ mentẽ
eius. ut tuis beneficiis delectatus.
incipiat te diligẽ quẽ antea exosũ
habebat: in tantũ ut dicat. Quid ẽ
qͦd hactenꝰ egi contrahunc uirumꝰ
Cur ei tanta mala intuli: qui michi
tot bona contulitꝰ Sine causa gͦ
infestus ei extiti. Quaꝓpt̾ quia tã
benigne & patient̃ erga me egit.
qui cibũ & potũ tribuit. iocireo hoc
fecerit iuxta qͦd quidã uoluert̃ in¬
tellig̾ẽ. ut carbones iguis id÷ penas
inferni ei p̃paret. dũ eius beneficiis
honoratus eum ñ dilex̾it: iam hoc
ñ est caritas. Ideoq melius ita in¬
telligr̃ ut supra diximꝰ. in pͥmo de
ardore caritatis. Q uod uͦ dic̃ suꝑ
caput. recte ꝑ caput mens. id est¬
rationabilitas ac pͥncipalitas anime
intelligitur: quia sicut omĩa mẽbra
reguntur capite. ita cogitationes ⁊ uo¬
luntates m̃te disponunt᷑. Noli uinci
inquit uincia malo id: ab aliqͦuicio:

Expanded text:
videlicet et potum inimico ministrando, carbones ignis, id est ardorem charitatis, pones super caput ejus, id est super mentem ejus; quatenus tuis beneficiis delectatus, incipiat diligere te, quem antea exosum habebat, intantum ut dicat: Quid est quod hactenus egi contra hunc virum? cur ei tanta mala intuli, qui mihi tot bona contulit? Sine causa ergo infestus ei exstiti: Quapropter, quia tam benigne et patienter erga me agit, ei cibum et potum tribuit, idcirco hoc fecerit, juxta quod quidam voluerunt intelligere, ut carbones ignis, id est poenas inferni, ei praeparet, dum ejus beneficiis honoratus eum non dilexerit; jam hoc non est charitas, ideoque melius est ita intelligi, ut supra diximus in primo de ardore charitatis. Quod vero dicit, super caput, recte per caput mens, id estrationabilitas ac principalitas animae accipitur: quia sicut omnia membra reguntur a capite, ita cogitationes et voluntates mente disponuntur. Noli vinci vinci a malo, id est ab aliquo vitio,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃standa. securus de mercede qui huic
oꝑi insistit: quia parua tribuit & tẽ¬
poralia & recepturꝰ ẽ maxima p̃mia
& eterna. qm̃ elemosina que pauperi
largitur in terra a dño recipitur in ce¬
lo: sicut beatus ambrosius dic̾. Ipse
cii. qͣndui uni ex his minimis meis fe¬
cistis mͥ fecistis. At qui de mercede
eterne retͥbutionis dubitat: in hyla¬
piet. Dilectio sine simulatione: sub¬
auditur adimplenda ẽ. Om̃is dilec̃¬
tio que scđ̾m dm̃ ñ est. & ꝓ euis amo
re ñ agitur : simulatio & fictio uo¬
canda ẽ. Ideoq qui frẽm diligere
dr̃ si ñ correpserit cũ eum errare
uiderit. simulatã caritatẽ erga ꝓ¬
ximũ habere conuincitur. Odiente ᷤᷤ
omne pecc̾m sitis odientes. Notan¬
dũ autẽ. quod odiũ hic in bonã par¬
tẽ accipiendũ est: qm̃ ẽ & odiũ ma¬
lũ qͦ odimus fiem. Adherentes bono.¬

Expanded text:
standa. Securus sit de mercede qui huic operi insistit, quia qui parva tribuit ac temporalia, recepturus est maxima praemia et aeterna; quoniam eleemosyna quae pauperi largitur in terra, a Domino recipitur in coelcii: Quandiu uni ex his minimis meis fecistis, mihi fecistis . At qui de mercede aeternae retributionis dubitat, in hilapiet. Dilectio sine simulatione, subaudis adimplenda est. Omnis dilectio quae secundum Deum non est, et r, simulatio et fictio vocanda est. Ideoque qui fratrem diligere dicitur, si non correxit cum eum errare viderit, simulatam charitatem erga proximum habere convincitur. Odientes omne peccatum sitis odientes. Notandum autem, odium hic in bonam partem accipiendum, quoniam est et odium malum quo odimus f
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝑ amorẽ dei. Inquantũ quippe hõ
ñ offendit dm̃: obsequi & obedire de¬
bet celsiorib. Nam homo constat aĩa
& corpore: & in anima qͥdẽ debet ser¬
uare ĩmobilit̾ fidem deo. in corꝑe uͦ
debet seruire dominantib. secundũ
seruitutẽ p̾sentis uitȩ. Uerũ si contra
fidei ꝓpositũ uid̾it sibi imꝑari apͥn

Expanded text:
 amorem Domini. Inquantum quippe homo non offendit Deum, obsequi et obedire debet celsioribus. Nam homo constat ex anima et corpore: et in anima quidem debet servare inviolatam fidem Deo, in corpore vero debet servire sibi dominantibus secundum servitutem praesentis vitae. Verum si contra fidei proposi
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uindictã reseruari: ut ipse qui
ĩmutabilis ẽ iudicet illos: & qui ñ
mouetur ad iram. iurta quod ei
eximius orator salomon dicit. Tu aũ
dñe cũ tranqͥllitate omĩa uidicas.
Huius & enĩ iudicis iustũ ẽ iudiciũ.
qm̃ ñ excedit modũ: nec ꝑturbatur
in suo iudicio. S si esurierit inimicꝰ
tiuus: ciba illũ. Si sitit: potũ da illi.
Si hoc feceris. tunc ꝓ malo reddes bo¬
nũ: & accipies magna p̾mia. Hoc enĩ
faciens: carbones ignis congeres suꝑ
caput eius. Carbones ignis appellat
in hoc loco apłs. feruorẽ caritatis dĩ

Expanded text:
sibi vindictam reservari, ut ipse qui sibi vindictam reservari, ut ipse qui immutabilis est judicet illos, et qui non movetur ad iram, juxta quod ei eximius orator Salomon dicit: Tu autem, Domine, cum tranquillitate judicas omnia . Hujus etenim judicis justum est judicium, quoniam non excedit modum, nec perturbatur in suo judicio. Sed si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitit, potum da illi. Si hoc feceris, tunc pro malo reddes bona, et accipies magna praemia. Hoc enim faciens, carbones ignis congeres super caput ejus. Carbones ignis appellat in hoc loc
Abbreviated transcription (Latin):
tantes dñm qui pauca corã pilato
respondit: S date inquit locũ irȩ.
refrenamꝰ animũ ne uindictã expe
tamus: uel cũ de loco ad locũ fugimꝰ.
Date inquit locũ irȩ. id÷ eos qͥ contra
uos irati seuiunt ꝑmittite uobis no¬
cere: qr patientia ur̃a remun̾abitur.
& eoꝵ seuicia punietur. Uel date
locũ ire. id÷ nolite uos uindicare.
s fugite de loco ad locũ: iurta quod
dñs ãmonet dicens. Si uos fueruit
ꝑfecuti. in ciuitate una: fugite in
aliam. Quod autẽ dicit datelocũ
ire. hec ira uł illuis intelligr̃ qui se¬
uit : uel futuri uindicis qui in seq̃ñ¬
tib loquitur ꝑ exemplũ ꝓpheticũ.
Scriptũ ẽ enĩ. Michi uindictam.
subaudit᷑ reseruate. & ego retͥbuam
uobis qui patient̃ tulistis p̾mia &
coronam & illis qui malũ intulert̃
uindictã penarũ gehennȩ. Quia
enĩ homo in uindicta modũ ęxcedit.
nec potest se uindicare cũ tranquil¬
litate m̃tis. iccirco omp̃s ds̃ precip̃

Expanded text:
tantes Dominum, qui pauca coram Pilato tantes Dominum, qui pauca coram Pilato respondit. Sed date locum irae: refrenamus animum ne vindictam cum de loco ad locum fugimus. Date, inquit, locum irae, id est, eos qui contra vos irati saeviunt, permittite vobis nocere, quia patientia vestra remunerabitur, et eorum saevitia punietur. Vel, date locum irae, id est, nolite vos vindicare, sed fugite de loco ad locum, juxta quod Dominus praecipit dicens: Si vos fuerint persecuti in civitate una, fugite in aliam . Quod autem dicit: Date locum irae, haec ira vel illius intelligitur qui saevit, vel futuri judicis qui in sequentibus loquitur per exemplum propheticum. Scriptum est enim: Mihi vindictam, subaudis reservate, et ego retribuam, vobis qui patienter tulistis praemia et coronam; et illis qui malum intulerunt, vindictam poenarum gehennae. Quia enim homo in vindicta modum excedit, nec potest se vindicare cum tranquillitate mentis, idcirco omnipotens Deus praecipit
Abbreviated transcription (Latin):
& de iudeo intelligendũ ẽ. ⁊ de here¬
tico. Dicamus & aliter. Est quilibet
p̾latus: increpat subiectos delin-¬
quentes. Dum eis displicet increpa¬
tio p̃lati: pacẽ cũ eis habere ñ pot̾.
Et cũ itasit. unusquisq animũ suũ
seruet pacatũ & quietũ. habens cũ
eis inse pacẽ diligendo eos: quia
dñs omniũ auctor eoꝵ ẽ. licet ui¬
ciis se ab illo separent: In hoc loco
& in sequentib ꝓhibet ꝯtentiones
& lites: quib maxime pariuolat᷑
Non uosmet ipsos defendentes uñii.
Hoc duplicit̾ intelligendũ est. Nno mͦ
de aduersariis nr̃is hereticis uidelicet
falsisq frib qui in nos plerunq seui¬
unt: de quib ñ debenus nos defen¬
dere uindictã expetendo. Alio modo
ut si fuerit quis infideliũ aduersũ nos
excitatus ꝓ nomine. xp̃i aut causa ali¬
ciiius iurgii. uerbis contradictoriis ꝓ¬
ut ratio dictat parcamus. quo man¬
sueti & humiles appareamus: imi¬

Expanded text:
 de Judaeo intelligendum atque haere de Judaeo intelligendum atque haeretico. Dicamus et aliter: Et quilibet praelatus increpat subjectos delinquentes. Dum enim eis displicet increpatio praelati, pacem cum illis habere non potest; et cum ita sit, unusquisque animum suum servet pacatum et quietum, habens in se cum illis pacem, diligendo eos, quia Dominus omnium auctor est, licet vitiis se ab illo separent. Hoc loco, et in sequentibus, prohibet contentiones et lites, quibus maxime pax violatur. Non vosmetipsos defendentes, charissimi. Hoc dupliciter est intelligendum: uno modo de adversariis nostris, haereticis videlicet, falsis fratribus: qui in nos plerumque saeviunt, de quibus non debemus nos defendere, vindictam expetendo; alio vero modo ut si fuerit quis infidelium contra nos excitatus pro nomine Christi, aut causa alicujus jurgii, verbis contradictoriis, prout ratio dictat parcamus, ut mansueti et humiles et appareamus, imi
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ: fidelẽ qui uidetur ẽẽ & infidelẽ
tangit. Fidelẽ ideo quia fr̃ est: infidelẽ
ut lucrari possit. Prouidentes bona ñ
tm̃ corã deo: s &̃ corã om̃ib hominib.
Coram deo sibi bona ꝓuidet: qui in in¬
timo cordis ei qui secreta intuetur pla¬
cere studet. & illũ ñ cogitatione non
uerbo non oꝑe uult offendere. nec
offendit in quantũ ualet. ꝓuidet &
coram om̃ib hominib bona. qui u̾bo
& morib omniq conu̾satione in om̃i
uita sua ꝓuirib suis in quantũ ualet
in rep̃hensibilẽ se p̃bet. Si fieri potest
quod ex uobis est. id÷ quod ur̃e con¬
gruit religioni: cũ om̃ib hominib
pacẽ habentes. Rem difficilẽ dicturꝰ.
p̃misit dicens si fieri potest: qr aut
uix aut nullatenꝰ fieri potest. ut par
cũ om̃ib hominib seruetur. Namsi
paganũ increpau̾is teq contẽpserit.
ñ uult tecũ habere pace̾. Similiter¬

Expanded text:
dendum, fidelem qui videtur esse et infidelem dendum, fidelem qui videtur esse et infidelem tangit; fideli ideo, quia frater est; et infideli, ut lucrari possit. Providentes bona non solum coram Deo, sed etiam coram omnibus hominibus. Coram Deo bona sibi providet, qui intimo cordis ei qui secreta intuetur placere studet, et illum non cogitatione, non verbo, non opere vult offendere, nec offendit quantum valet. Providet et coram omnibus hominibus bona, qui verbo et moribus, omnique conversatione in omni vita sua pro viribus suis, inquantum valet, irreprehensibilem se praebet. Si fieri potest quod in vobis est, id est quod vestrae congruit religioni, cum omnibus hominibus pacem habentes. Rem difficilem dicturus, praemisit, dicens: Si fieri potest, quia vix aut nullatenus fieri potest, ut pax cum omnibus hominibus servetur. Nam si paganum increpaveris, teque contempserit, non vult tecum habere pacem. Similiter
Abbreviated transcription (Latin):
egerunt: s euauuert̃ in cogitatioib
suis id÷ uani facti st̃ non referentes
dõ grãs de collato sibi dono sine suis
meritis. Aliter. Apud se sapiens uel
prudens ẽ. qui cũ sit stultus. sapientẽ
se putat ẽẽ : & głatur in se q putat
scire quod nescit. Nel ẽ tercio modo
prudens apud se ẽẽ dr̃ : qui uindictã
expetendo suas inuirias ulciscitur.
quod sequens uersus indicat. Nulli
malũ ꝓ malo reddentes. Multi putãt
ñ ẽẽ pecc̃m si quis accepta inuiria se
ulciscitur: & uindictã iterũ sumit.S
si ita eẽt : nequaqm apłs talia p̾ciꝑet.
Ac ꝓpt̾ea dicunt aliqui &̃ plerunq
reddiderit : qm̃ potest fieri. ut qui
prius malũ intulit. quod pecc̾m̃ aut
malũ ẽẽt ignorau̾it: Ille uero qͥ uin¬
dictã expetit & uicẽ reddit. quod
malũ fuĩt statĩ ostendit. Unde potest¬
ita intelligi. qͦd malũ inferre alt̾i cul¬
pa ẽ: reddere uͦ malũ ꝓ malo peccm̃ ẽ.
Et dumdicit apłs nulli malũ ẽẽ red¬

Expanded text:
ed evanuerunt in cogitationibus suis , id est, vani facti sunt, non referentes Deo gratias de collato sibi dono sine suis meritis. Aliter: Apud se sapiens vel prudens est, qui cum sit stultus, sapientem se putat esse, et gloriatur in se, quia sperat scire quod nescit. Vel etiam tertio modo: Prudens apud se esse dicitur, qui vindictam expetendo suas injurias ulciscitur, quod sequens versus indicat: Nulli malum pro malo reddentes. Multi putant non esse peccatum si quis accepta injuria se ulciscitur, et vindictam iterum sumit. Quod si ita esset, nequaquam Apostolus talia praeciperet; ac propterea dicunt aliqui, etiam plerumque reddiderit: quoniam potest fieri ut qui prius malum intulit, quod peccatum aut malum esset ignoraverit; ille vero qui vindictam expetit, et vicem reddit, quod malum fuerit, statim ostendit. Unde potestita intelligi, quod malum inferre alteri culpa est: reddere vero malum pro malo, peccatum est. Et dum dicit Apostolus nulli malum esse red
Abbreviated transcription (Latin):
cutib. Caritatẽ fr̃nitatis inuice̾ di¬
ligentes. id÷ cũ caritate fr̾nitatis si¬
tis uos alterutrũ diligentes: quia
unus ẽ pater ur̃ qui in celis ẽ. Om̃s
enĩ qui unam fidẽ habent. & uno
baptismate sunt abluti. ita se inuicẽ
ex uno matris utero nati. honore
iecti p̃latis: quia humilitatis uirtus
etiã ethuicis placet. Sollicitudine
ñ sitis pigri. id est cura subditoꝵ non
sitis desides & corpentes: ne forte mu
& pedib missus ẽ in tenebras ext̾iores.
Et non solũ qui preest. uerũ cẽ om̃is
subiectus studiosus & uelox debet

Expanded text:
charitate fraternitatis invicem diligentes, id est cum charitate fraternitatis sitis vos alterutrum diligentes, quia unus est Pater vester, qui in coelis est. Omnes enim qui unam fidem habent et uno baptismate sunt abluti, ita se invicem ex uno matris utero egressi; honojecti praelatis, quia humilitatis virtus, etiam ethnicis placet. Sollicitudine non sitis pigri, id est, in cura subditorum non sitis desides et torpentes, ne forte cumet pedibus, missus est in tenebras. Et non solum qui praeest, verum etiam omnis subjectus
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs mͦ. Spe siue expectatiõe
p̃mioꝵ celestiũ sitis gaudentes. etiã
in angustiis. In tͥbulatione uobis illa¬
ta a ꝑsecutorib sitis patientes: idest
animo sitis ñ reluctantes. & ñ que¬
rentes p̾miũ in p̾senti. Orationi in¬
stantes : quia qͦd humanis auxiliis
neq nr̃is uirib obtinere & agere ñ
possumus. necesse ẽ ut adeo orõnib¬

Expanded text:
s modo: Spe sive exspectatione praemiorum coelelestium sitis gaudentes etiam in augustiis; in trib ulatione, vobis illata a persecutoribus, sitis patientes, id est in animositate non reluctantes, et non requirentes praemium in praesenti; orationi instantes, quia quod humanis auxiliis neque nostris viribus obtinere et agere non possumus, necesse est ut orationib
Abbreviated transcription (Latin):
Uel sp̾u. id÷ m̃te ñ sitis cepidi in dile¬
ctione dei & ꝓrimi: ne forte audiatis
quia nec frigidꝰ es nec calidus. incipiã
de euomere ex ore meo. De huius ig¬
nis feruore dicit dñs in eugłio. Ignẽ
ueni mutere in terrã. Dnõ seruienteᷤᷤ.
non diuitiis neq uiciis siue delecta

Expanded text:
u, id est mente, non sitis tepidi in dilectione Dei et proximi, ne forte audiatis: Quia nec frigidus es, nec calidus, insipiam te evomere ex ore meo . De hujus ignis fervore, dicit Dominus in Evangelio: Ignem veni mittere in terram , etc. Domino servientes, non divi
Abbreviated transcription (Latin):
sos ñ negligat. Hec sollicitudo. id est
magna cura. circa animas marime
debet ẽẽ. Qui miseret᷑ subaud̃ pau¬
peri cibũ esurienti porrigendo &
potũ sicienti. uestimentũ algenti. &
tectũ uaganti in hylaritate &e gau¬
dio m̃tis hoc faciat: ꝙ bylarẽ dato

Expanded text:
sos non negligat. Haec sollicitudo, id est sos non negligat. Haec sollicitudo, id est magna cura, circa animas maxime debet esse. Qui miseretur, subaudis pauperis, cibum esurienti porrigendo, et potum sitienti, vestimentum algenti, et testum vaganti, in hilaritate et gaudio mentis hoc f
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis ex circunstantib penas in¬
ferni que ab illis minantur his qͥ
criminalib delictis tenentur obno¬
xii. & recolit se aliqͦd facinus grauis¬
simũ ꝑpetrasse. adulteriũ uidelicet
homicidiũ aut aliqͦd horum. ob im
rei causa tristetur mestus incedat. Com¬
ꝑtaq causa consolatur illũ uerbis sim¬
pla & consolatoria. acdicens. Quid in
desꝑationis malũ laberis: Considera
& ꝓpħa. quando simul patrauit ad¬
ulteriũ cum homicidio Et tamen
eris in paradiso: Talib uerbis exhor¬
tatoriis illum alloquens qui in des¬
perationẽ ruerat: in spem uenie con
sistit. Eoce qͦmͦ exhortatio spẽs ẽ pre¬
dicationis. Qui tribuit.: in simplici¬
tate. Id ÷ qui elemosinã pauꝑib largi¬
tur & doctrinã inscio ideo faciat. ut
deo & ñ hominib placeat. & subaudi-¬
endũ ita. qui tͥbuit. in sim plicitate.
tribuat. Qui p̾est in sollicitudine
subaud̃ debet preesse: ut sibi cõmis¬

Expanded text:
aliquis ex circumstantibus poenas inaliquis ex circumstantibus poenas inferni, quae ab illis minantur his qui criminalibus delictis tenentur obnoxii, et recolit se aliquod facinus gravissimum perpetrasse, homicidium videlicet, adulterium, aut aliquid horum: ob immb eo cujus rei causa tristetur, moestusque incedat: et comperta causa consolatur illum verbis simpla consolatoria, ac dicens: Quid in desperationis malum laberis? Considera et propheta, quando simul patravit adulterium cum homicidio? et tamen eris in paradiso ? Talibus verbis exhortaturus illum alloquens qui in desperationem ruerat, in spem veniae sistit. Ecce quomodo exhortatio species est praedicationis. Qui tribuit in simplicitate, id est, qui eleemosynam pauperibus largitur, et doctrinam inscio, ideo faciat, ut Deo et non hominibus placeat, et est subaudiendum: Ita qui tribuit, in simplicitate tribuat. Qui praeest in sollicitudine, subaudis debet praeesse, ut sibi commis
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ ñ plus saꝑe qm oportet saꝑe.
Habes quod ministres pauꝑib &e
orphanis: noli suꝑbire. quia gͣtis
tibi adeo datũ est. Potest & de
ministerio eccłastico intelligi::
de quo uenio debet suꝑbire.
miliate actendens illud qͦd ar̃. Omĩs
qui se humiliat exaltabitur.: & qͣnto
magnus es humilia te in om̃ib. Siue
qui docet in doctrina. subaudit᷑ que
aligratis adeo data ẽ: ñ debet plus sa¬
pere qm oportet saꝑe. Hec aũ doct̾na
in uet̾i & in nouo testam̃to intelligr̾.
Qui exhortatur in exhortando. subaud̾
ad dolentẽ & desꝑantẽ respic̾. U̾bi gr̃a.
Sunt multi doctores qui sapĩa diui¬
narũ scripturarũ pollentes. parit̾q
eloquentia u̾boꝵ florentes. totadie
alloqunt᷑ popłm disputantes de
rectitudine fidei. de appetitu uir-¬
tutũ & gxecratione uicioꝵ. de felicita¬
te ꝑpetui regni & ꝑditione inferni:
& ꝓtelato sermone pene usq ad solis
occubitũ exemplũ consolationis mi
nime ꝓferunt. Interĩ uͦ dũ audit

Expanded text:
st non plus sapere quam oportet sapere. Habes quod ministres pauperibus et orphanis, noli superbire, quia gratis tibi a Deo datum est. Potest et de ministerio ecclesiastico intelligi, de quo nemo debet superbire, miliare, attendens illud quod dicitur : Omnis quise humiliat, exaltabitur, et quanto magnus es, humilia te in omnibus: sive qui docetata est, non debet plus sapere quam oportet sapere. Haec autem doctrina in Veteri et Novo Testamento intelligitur. Qui exhortatur, in exhortando, subaudisad dolentem et desperantem respicit. Verbi gratia: Sunt multi doctores qui sapientia divinarum Scripturarum pollentes pariterque eloquentia verborum florentes, tota die alloquuntur populum, disputantes de rectitudine fidei, de appetitu virtutum, et exsecratione vitiorum, de felicitate perpetui regni, et perditione inferni: et protelato sermone pene usque ad solis occubitum, exemplum consolationis lapsis minime proferunt. Interim vero dum audit
Abbreviated transcription (Latin):
& tribuni a trib. Si quidẽ romu¬
lus conditor & auctor rome in
tres partes popłm sibi subditũ
diuisit. rationabili distributione.
in senatores uideł qui & consules
uocabantur in milices & agrico¬
las: & unicuiq parti principẽ
unũ constituit. qui tribuns di¬
cebatur eo qd̾ uni ex partib pre¬
esset. Censum uͦ qͦd a subditis eri¬
uectigal. uectigal. Uectigal est
tributũ fiscale. & dr̃ a uehendo
eo quod accipiat᷑ de uertis id÷
debetis. ut dñis. reddite illi timorẽ¬
Cui honorẽ debetis reddite illi. ñ
solũ in conqͥescendo & humiliando:
s & in munerando.¬

Expanded text:
et tribuni a tribus. Siquidem Romuet tribuni a tribus. Siquidem Romulus conditor et auctor Romae, in tres partes populum sibi subjectum divisit rationabili distributione: in senatores videlicet, quae et consules vocabantur, in milites et agricolas, et unicuique parti principem unum constituit, qui tribunus dicebatur, eo quod uni ex tribus partibus praeesset. Census vero quia subditis exivectigal, vectigal. Vectigal est tributum fiscale, et dicitur a vehendo, eo quod accipiatur de vectis, id est, debetis, ut dominis, reddite illi; cui honorem, honorem, debetis, reddite illi, non solum in conquiescendo et humiliando, sed etiam munera d
Abbreviated transcription (Latin):
defendunt uos ab hostib & cimo
re suo constringunt inimicos
ur̃os ne int̾ficiamini ab illis. neq
uos suam uindictã exerceant. si
in aliquo rebelles fueritis & eoꝵ
iram patiamini sicut passi funt
uidei qui noluert̃ romanis tri¬
butũ dare. Unde & sequit᷑. Mini¬
stri enĩ dei sunt in hocipsũ serui¬
entes: subaudit᷑ ut uosdefendant.
reos puniant. tributũ auobis acci¬
piant. Sic & ioħes baptista militibꝰ
querentib quid ag̾e deberent. res¬
pondit. Neminẽ concutiatis neq
calũpniã faciatis: s contenti estote
stipendiis ur̃is. Ubi notandũ qͦd
ñ dixit nolite militare: quia mi¬
lites adeo constituunt᷑ ut ab eis
patrie sibi cõmisse tueantur.
eddite om̃ib debita. id÷ consue¬
cũ obsequiũ: sic̃ & dñs ait. Red¬
dite que sunt cesaris cesari: & q̃
sunt dei deo. Cui tributũ debetis
reddere reddite ei tributũ: sicut
& ipse conditor ꝓse ⁊ ꝓpetro di¬
dragmna. Tributũ drꝰ atribunis.

Expanded text:
defendunt vos ab hostibus, et suo defendunt vos ab hostibus, et suo timore constringunt inimicos vestros, ne interficiamini ab illis, neque vos suam vindictam exerceant, si in aliquo rebelles fueritis: et eorum iram patiamini, sicut passi sunt Judaei, qui noluerunt Romanis tributum dare. Unde et sequitur: Ministri enim Dei sunt, in hoc ipsum servientes. Subaudis ut vos defendant, reos puniant, tributum a vobis recipiant. Sic et Joannes Baptista militibus quaerentibus quid agere deberent, respondit: Neminem concutiatis, nemini calumniam faciatis, sed contenti estote stipendiis vestris . Ubi notandum est, quia non dixit: Nolite militare, quia milites a Deo constituuntur, ut ab eis patriae sibi commissae tueantur. Reddite ergo omnibus debita, id est consuetum obsequium; sicut Dominus ait: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo : cui tributum, debetis reddere, reddite ei tributum, sicut et ipse Conditor pro se et Petro didrachma . Tributum dicit a tribunis,
Abbreviated transcription (Latin):
subditi estote. hoc ẽ quia illi uobis
ministri dei sunt in bonũ obedite iłł.
ut cũ eis pacẽ habere possitis. Hel
necessitate subditi estote: quia ulcis¬
centur se de uobis si eoꝵ potestati ꝯ¬
tradieritis. Ad hoc enĩ adeo ẽ pre¬
positus. ut benefacientes iusteq ui¬
uentes sua ꝓtectione muniendo de¬
fendant: uindictã uͦ inferat pec¬
cantib sibiq resistentib. Quaꝓpt̃
subditur. Non solũ ꝓpt̾ iram siue
uindictã qua consurgent in uos.
lectione eius cui subditi estis. ma¬
xime ꝓpt̾ hoc quia constitutus ẽ¬
ad̾o. oiius ordinationi resistere ñ
debes. Uerbi gr̾a. Es subditꝰ illi
timens dampnũ temporale dũ
seruis ad oculũ esto subditꝰ ꝓpt̃
conscientiã. mentis. ut in ipsa con¬
scientia quã deus intuetur. ne habe¬
as illũ odio cui prestas obsequium:
s cua mens ꝑhibeat tͥ testimoniũ
quod ex corde diligas illũ. Ideo enĩ
& tributa p̾statis subauditur q
a deo p̃positi sunt uobis. uł quia

Expanded text:
subditi estote. Hoc est, quia illi vobis Dei ministri sunt in bonum, obedite illis, ut cum eis pacem habere possitis; vel necessitate subditi estote, quia ulciscentur se de vobis, si eorum potestati contradixeritis. Ad hoc enim a Deo est praepositus ut benefacientes justeque viventes sua protectione muniendo defendat, vindictam vero inferat peccantibus, sibique resistentibus. Quapropter subditur: non solum propter iram, sive vindictam qua consurgent in vos, lectione ejus cui subditi estis, maxime propter hoc quia a Deo constitutus est, cujus ordinationi reluctari non debetis. Verbi gratia: Es subditus illi timens damnum temporale, dum servis ad oculum: esto subditus propter conscientiam mentis, ut in ipsa conscientia quam Dominus intuetur, non habeas illum odio cui praestas obsequium, sed tua mens perhibeat tibi testimonium quod ex corde diligas illum. Ideo enim et tributa praestatis. Subaudis quia a Deo praepositi sunt vobis, vel quia
Abbreviated transcription (Latin):
trina possumus acciꝑe: ut sit sensus.
Siue ꝓphetiã id÷ doctrinã qͥs habet.
scd̃m rationẽ fidĩ dispenset illam.
nec plus sapiat qͣm oportet saꝑe. Ra-¬
tionẽ autẽ fidĩ ueritatẽ catholice fi-¬
dei dicit. scd̃m quã debet qͥlibet p̃di-¬

Expanded text:
trina possumus accipere, ut sit sensus: trina possumus accipere, ut sit sensus: sive prophetiam, id est doctrinam, quis habet secundum rationem fidei, dispenset illam, nec plus sapiat quam oportet sapere. Rationem autem fidei, veritatem catholicae fidei, dicit, secundum quam debet q
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m grãm que data ẽ nobis
differentes. In hoc loco defectus di-¬
stinctionis ẽ. Quaꝓpt̃ necesse est:
ut subaudiatur aliquid ad cõpleti-¬
onẽ sensus. Dicatur itaq hoc mͦ.
Sumus gͥ nos habentes donatioẽs
scdm gram que data ẽ nobis adeo
differentes. & ab iuuicẽ distantes:
sicut & membra corporis. Uerbi gr̃a. Ocu¬
lus ñ est auris: nec auris oculus. Sic
sunt in eccła. qui sunt oculi: & ñ sunt
aures. Sunt aures & n̾ sunt oculi: quia¬
quid hñt fideles donoꝵ &e donationũ
gr̃a dei est : quia sine suis meritis illd̾
ꝑceꝑunt. Siue ꝓphetiã subauditur
quis habet sodm racionẽ fidei. habet
illam: quia fides hoc ꝓmeruit. Si
enĩ ñ credidissemus: ꝓphecie spiritũ
nequaqm accepissemus. Legit᷑ agabꝰ
ꝓphetasse. post dñi ascensionẽ : x .iiiͦi.
filie philippi. Ipsi etiã apłi ꝓphetȩ
fuerunt: quia futura p̾mia electoꝵ
& penas reꝓboꝵ p̾dicebant suis audi¬
torib. Alio modo ꝓphetiã hic ꝓ doc¬

Expanded text:
dum gratiam, quae data est nobis, differentes. In hoc loco defectus dictionis est, quapropter necesse est ut subaudiatur aliquid ad completionem sensus. Dicatur itaque hoc modo: Sumus igitur nos habentes donationes secundum gratiam quae data est nobis a Deo, differentes et ab invicem distantes, sicut et membra corporis. Verbi gratia: oculus non est auris, nec auris oculus: sic sunt in Ecclesia qui sunt oculi, et non sunt aures, sunt aures et non sunt oculi: dquid habent fideles donorum et donationum gratia Dei est, quia sine suis meritis illud perceperunt: sive prophetiam, subaudis quis habet: sive rationem fidei habet illam, quia fides hoc promeruit. Si enim non credidissemus, prophetiae spiritum nequaquam accepissemus. Legitur Agabus prophetasse post Domini ascensionem, et quatuor filiae Philippi. Ipsi etiam apostoli prophetae fuerunt, quia futura praemia electorum et poenas reproborum praedicabant suis auditoribus. Alio modo, prophetiam hic pro doc
Abbreviated transcription (Latin):
tias. sustinemus ꝓpt̾ illum: Sed
uiuimus cum illo ex uirtute
dĩ in uob̾. id ẽ ppt̾ uos quibꝰ p̃dica-¬
mus. uiuimus iam cum illo inspe.
Oramus aut̃. non ut nos ꝓbati ap¬
pareamus. s ut uos quod bonum
ẽ faciatis: nos autem ut reꝓbi si¬
mus. Probꝰ siue ꝓbatus apparet iu¬
dex: qñ inuenit quod puniat
am ostũdat auctoritatem. & ꝓbet
iuditium. Ac si dic̾et. Non ora
facientes. nos reꝓbi inuenia mur
inhac parte: ñ inuenientes ubi
ostñdamꝰ nr̃am potestatẽ. Non
possumus aliquid adu̾sus u̾itatem
testatẽ ostñde. contͣ hominẽ u̾itatẽ
habentẽ. s ꝓu̾itate dec̾tamꝰ. Gau-¬
demus. qñ nos infirmi sumꝰ. ñ cor¬
pore s potestate. quia tunc ẽ iudex
qͣsi infirmꝰ. dum suã potestatẽ
ñ potest ostñde. Et tunc subiec¬
ti sunt potentes: qñ ñ timent

Expanded text:
pter illum, sed vivimus cum eo ex virtute Dei in vobis, id est propter vos quibus praedicamus. Vivimus jam cum illo in spe Oramus autem non ut nos probati appareamus, sed ut vos quod bonum est faciatis, nos autem ut reprobi simus. Probus sive probatus apparet judex, quando invenit quod puniat am ostendat auctoritatem, et probet judicium, ac si diceret: Non oramst facientes, nos reprobi inveniamur in hac parte, non invenientes ubi ostendamus nostram potestatem. Non possumus aliquid adversus veritatem, minem veritatem habentem, sed pro veritate decertamus. Gaudemus quoniam nos infirmi sumus, non corpore, sed potestate, quia tunc est judex quasi infirmus, dum suam potestatem non potest ostendere: et tunc subjecti sunt potentes, quando non timent
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ corporalis: qua uidemus cȩlum
& t̾ram. cet̾aq corporea. & uisibila.
Scda spũalis. quȩ fit in anima si¬
ne intellectu. cum imagines eors
quȩ uidemus. memorie recondimꝰ:
& intenebris ea quȩ uidimusima-¬
ginalit̾ cͥmimus in suꝑ & somnia.
et edificia & homines. quos du¬
dum uidimus. sic spuali uisione
uidemus in anima. qͣsi p̃sentes
sint nob̾. Istȩ duȩ uisiones. com¬
munes sunt nob̃. cum peccoribus
& uolatilib. quȩ & corpore uidess.
& loca ꝓpͥa recognoscunt. sic̃ peco¬
ra agnoscunt. p̃sepia sua. & aues
ad nidos suos redeunt. quod re¬
cordant᷑ illorum. Est t̾cia uisio
intellectuał. quam nullatenus
habent pecora &e uolatilia: insi
Unde intellectꝰ idẽ ẽ & ratio: tñ
non inomnib hominib iuiget¬
equalit. Intellectu aut̃ siue rati¬
one disc̃nimus. quod illud sit
corpꝰ. illa similitudo corporis.¬
& ꝑ hanc uisionẽ uidet᷑ iusticia.
caritas. ipse ds. Ad istam gͦ t̾ci¬
am uisionem intellectualem.

Expanded text:
est corporalis, qua videmus coelum et terram, caeteraque corporea et visibilia: Secunda spiritalis quae fit in anima sine intellectu, cum imagines eorum quae videmus, memoria recondimus, et in tenebris ea quae vidimus imaginaliter cernimus: insuper et somnia et aedificia et homines quos dudum vidimus, sic spiritali visione videmus in anima quasi praesentes sint nobis. Istae duae visiones communes sunt nobis cum pecoribus et volatilibus, quae et corpora vident et loca propria recognoscunt. Sic pecora agnoscunt praesepia sua et aves ad nidos suos redeunt quia recordantur illorum. Est et tertia visio intellectualis, quam nullatenus habent pecora et volatilia, sed Unde intellectus, id est ratio; tamen non in omnibus hominibus aequaliter viget. Intellectu autem sine ratione discernimus, quod illud sit corpus, illet per hanc visionem videtur justitia, charitas, ipse Deus. Ad istam ergo visionem intellectualem,
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑ similitudinẽ corporis. s sictit
ẽ ipsa ueritas c̾neret. & sicut uidẽ¬
dus ẽ pꝰ hanc uitam. ab om̃ĩbus
electis. Quȩ uisio tam euidens
tamq manifesta fuit. ut ipse apłs
se ꝓfiteatur nescireutrum quan¬
do raptꝰ ẽ int̾cium cęlum incorꝑe
fuerit. quomodo ẽ anima incor-¬
pore. cum corpꝰ uiuere dicit᷑. siue
uigilantis siue dormientis. siue
in extasi asensib corporis aliena.¬
ta. an omnino de corpore exierit.
ut mortuum corpꝰ iaceret. donec
ꝑ acta illa demonstratione mẽ¬
dormiens euigilaret. aut extasi
alienatꝰ denuo rediret in sensus
s mortuus omnino reuiuisceret
Et scio huismodi hominẽ. siue
incorpore. siue extra corpꝰ nescio
ds sit. qm̃ raptus ẽ in paradisum:
& audiuit archana t̾ba quȩ ñ
licet homini loqui: Bis raptũ
se dic̃ apłs pͥmum ad t̾cium cę¬
lum. pꝰ ea in paradisum: non in
illum paradisum t̾renum. ubi
int̾p̾tatur ortus delitiarum:
& significat beatitudinẽ. cȩlestẽ¬

Expanded text:
litudinem corporis, sed sicut est ipsa Veritas cerneret: et sicut videndus est post hanc vitam ab omnibus electis. Quae visio tam evidens tamque manifesta fuit, ut ipse Apostolus se profiteatur nescire, utrum quando raptus est in tertium coelum, in corpore fuerit, quomodo est anima in corpore, cum corpus vivere dicitur, sive vigilantis, sive dormientis, sive in exstasi a sensibus corporis alienata, an omnino de corpore exierit, ut mortuum corpus jaceret, donec peracta illa demonstratione memdormiens evigilaret aut exstasi alienatus, denuo rediret in sensus, sed mortuus omnino revivisceret. Et scio hujusmodi hominem, sive in corpore sive extra corpus, nescio, Deus scit, quoniam raptus est in paradisum, et audivit arcana verba quae non licet homini loqui. Bis raptum se dicit Apostolus: primum ad tertium coelum, postea in paradisum, non in illum paradisum terrenum, ubi interpretatur hortus deliciarum, et significat beatitudinem elect
Abbreviated transcription (Latin):
tutes coactꝰ narraret: tñ de humili¬
tatis gͣclu ñcecidit. Ego debui auo¬
bis cõmendari: id ẽ laudari. Ni¬
chil enim minus fȩci in p̾dicati¬
one. in uirtute miraculorum.
abhis qui supra modum meum
iacobo. aliisq p̾cessorib meis. qui
a meis detractoribꝰ. dicuntur supͣ
modum meum ẽẽ magni apłi:
Tam̃ si nichil sum. id ẽ quamuis
sim nichil. comparatione illorum:
suꝑ uos sine inuob̃. quia mortuos
ur̃os suscitatu. & infirmos curaiui.
Quid minus habuistis p̾ ceteris
ȩccliis. nisi quod ñ gͣuaui uos. ni¬
chil accipiens auob̃̾: Donate
.A. indulgete mͥ hanc iuiuriam:
si iniuria dicenda ẽ. U roncos
loquitur. Re enim uera iniu¬
riañ erat: s consid̾atio. Ecce

Expanded text:
 narraret, tamen de humilitatis gradu non cecidit. Ego enim debui a vobis commendari, id est laudari: Nihil enim minus fui in praedicatione, in virtute miraculorum, ab his qui sunt supra modum Jacobo et aliis praedecessoribus meis, qui a meis detractoribus dicuntur supra modum meum esse magni apostoli. Tametsi nihil sum, id est quamvis nihil sim comparatione illorum, per vos, sive in vobis, quia mortuos vestros suscitavi, et infirmos curavi Quid minus habuistis prae caeteris Ecclesiis, nisi quod non gravavi vos? nihil accipiens a vobis. Donate, id est indulgete mihi hanc injuriam, si injuria dicenda est. Ironice loquitur. Re enim vera injuria non erat, sed consideratio. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlum. Audiuit archana u̾ba. id ẽ
occulta secreta. atq in esfabilia:
quȩ ñ licet homini loqui. Int̾ ip¬
sos sp̃uales uiros. cȩleste in uitam
ducentes. sunt utiq alii aliis capa¬
tiores. atq meliores: in tantum ut
ad ea ꝑuenerint. quȩ ñ licet homi
ni loqui: Detalib erat apostolus.
qui audiuit in paradiso. paradi¬
sorum in effabilia u̾ba. quȩ non
licet homini loqui: id ẽ aut ille
qui audiuit. non potest ea alliis
narrare. ꝓpt̾ in effabilitatẽ illoꝵ:
aut ñ ꝑmutit᷑ ei. Aut si tante dig¬
nitatis ẽ. ut ꝑmittat᷑ eiloqui et pos¬
sit aliis narrare. illi qui audiunt
magnitudinem myst̾iorum. Pro
eiusmodi sub uisionibꝰ dĩ manife¬
stissimis. głabor. letabor. gaudebo
& exultabo: ꝓ me aut̃. id ẽ ꝓ mea
extollentia & laude. uł ꝓmeis me¬
ritis nichil głabor quia gr̃a dĩ sũ
Id quod sum. Nisi in infirmita-¬
tib meis. Infirmitatis nomine.
comp̾hendit omnia in cominoda.
& passiones. quas sustinebat ꝓxͥ

Expanded text:
coelum, audivit arcana verba, id est occulta, secreta atque ineffabilia, quae non licet homini loqui. Inter ipsos spiritales viros coelestem vitam ducentes, sunt utique alii aliis capaciores, atque meliores in tantum ut ad ea pervenerint quae non licet eis aliis loqui. De talibus erat Apostolus, qui audivit in paradiso ineffabilia verba, quae non licet homini loqui, id est, aut ille qui audivit non potest ea aliis narrare propter ineffabilitatem illorum, aut non permittitur ei, aut si tantae dignitatis est ut permittatur ei loqui, et possit aliis narrare, illis qui audiuntmagnitudinem mysteriorum. Pro hujusmodi, subaudis visionibus Dei manifestissimis, gloriabor, laetabor, gaudebo et exsultabo, pro me autem, id est pro mea extollentia et laude vel pro meis meritis, nihil gloriabor, quia gratia Dei sum id quod sum, nisi in infirmitatibus meis. Infirmitatis nomine comprehendit omnia incommoda et passiones quas sustinebat pro Christi
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutum. in infirmitate ꝑficitur:
libent̾ se dic̃ głari. idẽ gaudere
et letari insuis tribulationib id ẽ
insuis passionib. quas ꝓ xp̃o susti-¬
nebat. ut in eo dignaret᷑ habitare
nem uirtutum. hab̾e ñ possumꝰ.
nisi temptam̃ta &e oblectamenta
carnis. patient̾ sustinuerimus:
pugnando contra uitia certemus
cum apło. ut in nobis habidet uir¬
tus & gr̃a donorum xp̃i: parit̾q
cum illo coronemur in cȩlesti reg¬
no: Propt̾ quod sub. ut in habitet
inme uirtꝰ xp̃i. placeo mͥ in infir-¬
mitatibꝰ meis: ñ in ꝓsꝑitate & diui¬
tiis huus scłi. s in contumeliis.
id ẽ inflagellationib & obprobrii.
stiis. ñ in iactantia elationis &
hoc ꝓ xp̃o patior: non ꝓ alio cri¬
mine. Cum enim infirmor sub̾
in corpore: tunc potens sũ sub̃
manima. Uñ caro att̾itur affugit᷑
& infirmatur: m̃ anima robora¬
tur & crescit. factus sum in sipi¬
ens. sub mea m̾ita & uirtutes ꝓ¬
pͥas narrando: sed tam̃ uos me

Expanded text:
irtutum in infirmitate perficitur, libenter se dicit gloriari, id est gaudere et laetari in suis infirmitatibus, id est in suis passionibus quas pro Christo sustinebat, ut in eo dignaretur habitarenem virtutum habere non possumus, nisi tentamenta et oblectamenta carnis patienter sustinuerimus, pugnando tamen contra vitia certemus cum Apostolo, ut in nobis habitet virtus et gratia donorum Christi, pariterque cum illo coronemur in coelesti regno. Propter quod, subaudis ut inhabitet in me virtus Christi, placeo mihi in infirmitatibus meis, non in prosperitate et divitiis hujus saeculi, sed in contumeliis, id est flagellationibus vel opprobriis, stiis, non in jactantia elationis, et hoc pro Christo patior, non pro aliquo crimine. Cum enim infirmor, subaudis in corpore, tunc potens sum, subaudis in anima. Unde caro atteritur, affligitur, et infirmatur, inde anima roboratur et crescit. Factus sum insipiens, subaudis mea merita et virtutes proprias narrando, sed tamen vos me
Abbreviated transcription (Latin):
apud uos. & ẽ sensus A p̾t̾ito tem¬
pore cognoscitis. conu̾sationem nos¬
tram & p̾dicationẽ. & ido ñ in dige¬
mus. ut nos excusemus. Coram dõ
patre. in xp̃o loquimur: id ẽ hono¬
rem xp̃i querentes. Testificatur
citer in cedo erga uos. Omma au¬
tem uos sub̾ in cõmoda sustinemꝰ.
ꝓpt̾ uos. Ne itum cum uenero.
humi et me ds̃ apud uos. id ẽ affli

Expanded text:
apud vos, et est sensus: A praeterito temapud vos, et est sensus: A praeterito tempore cognoscitis conversationem nostram et praedicationem, et ideo non indigemus ut nos excusemus. Coram Deo, Patre, in Christo loquimur, id est, honorem Christi quaerentes. Testificatur citer incedo erga vos. Omnia autem, subaudis incommoda, sustinemus propter vos. Ne iterum cum venero, humiliet me Deus apud