comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quidem sapientiae uicti sunt : sed qua
stultos quos dampost se eos traxisse cre¬
dendum est: factis turmis camelos tiulit̃
Unusquisq namq corum ordo in praua
quac saput: insi pientium corda corri¬
pit : Et dum persuadendo adinterti
pertrahe:ꝰ quuisi tor fuosis merees i de¬

Expanded text:
quidem Sapientiae victi sunt: sed quia quidem Sapientiae victi sunt: sed quia stultos quosdam post se eos traxisse credendum est, factis turmis camelos tulerunt. Unusquisque namque eorum ordo in prava quae sapuit, insipientium corda corrupit; et dum persuadendo ad interitum pertraxit, quasi tortuosas mentes i
Abbreviated transcription (Latin):
qui post pumendi suntꝰ retributionis su¬
plitio. nunc se met ipsos a fficiunt in uidiȩ
tormetoi ꝓ uer egosolus fugiens remt
at &igne perisse oues puerosq denua¬
tiat : dum ꝓphetia iudaicum populum
deserens uera se dixisse manifestat Quȩ
ait. Telus ad prehendit populumin
cruditum : Acsia perte dicat : Dum pro¬
pheticrum uerba plebs discutere noluit
sed credulitatem suam uerbis in uident¬
umdedit : Telrigne perut. quia in ali¬
enȩ in uidac se flamina concremauit:
nit alius & dixit: Calda ei fecerunt cres
turmas : & inuaserunt ca melos. & tuler̃
ꝯeos. nec non & pueros ꝑcusserunt glado:
& effugiego solus ut nuntiarem tibi : Quiu¬
qui alii haldeorum nomine designant
nisi ꝑsecutionis auitores usq adapests
clamores malitiae ꝓrumpentes qudi¬
cunt crucifige. crucifige: Qui dese¬
met ipsis tres turmas facuint: cumse
adꝓponendas quaestiones dniõ phardȩi
herodiani & saducaei diuserunt. quiore

Expanded text:
qui post puniendi sunt retributionis suqui post puniendi sunt retributionis supplicio, nunc semetipsos afficiunt invidiae tormento. Puer ergo solus fugiens remeat, et igne periisse oves puerosque denuntiat, dum prophetia Judaicum populum deserens, vera se dixisse manifestat, quae ait: Zelus appreruditum . Ac si aperte dicat: Dum prophetarum verba plebs discutere noluit, sed crudelitatem suam verbis invidentium dedit, zeli igne periit, quia in alienae invidiae se flnit alius, et dixit: Chaldaei fecerunt tres turmas, et invaserunt camelos, et tulerunt eos; necnon pueros percusserunt gladio, et ego fugi solus ut nuntiarem tibi. Adhuqui alii Chaldaeorum nomine designantur, nisi persecutionis auctores usque ad apertos clamores malitiae prorumpentes, cum dicunt: Crucifige, crucifige ? Qui de semetipsis tres turmas faciunt, cum se ad proponendas quaestiones Domino Pharisaei, Herodiam et Sadducaei diviserunt. Qui ore
Abbreviated transcription (Latin):
Num quid aliquis ex principibus credidit incũ.
aut exphariscis: Sedturba haec quae nor no¬
uit legem. maledicti sunt: Quid autẽ inouu¬
bus atq inpueris. nisi in nocentes quosq sed
tamen adhuc infirmos accipimus: qui dum
aduersitatem phariseorum ac principum
tolerare timuerunt: infidelitatis coͥncre¬
patione consumpti sunt: Dicatur ergo lgnis¬
s dei caecidit decelo: & tactas oues puerosque
consumpsit. Idest aprepositorum cordibus:
flamma inuidae corriut.: & quicquid boni
implebibus oriebatur: incendit : Ouidum
mali praepositi. suum contra ueritatem
honorem exigunt : ab omni rectitudine cor¬
du sequentium subuertuntur: Vbi& bene
nadiungitur: Et effugiego solus : ut nuntia¬
rem tibi  Quia dumimpletur praeditu
causa malitiae. fallatiae interitum euadit
Sermo ꝓphetiae: quialt. Et nunc ignis ad¬
uersarios consummit: Acsia perte dicat.
Aalos non solumignis ꝑundictam post cru¬
ciat sed nunc & im. ꝑliuoremeremat aba

Expanded text:
Nunquid aliquis ex principibus credidit in eum, Nunquid aliquis ex principibus credidit in eum, aut ex Pharisaeis? Sed turba haec quae non novit legem, maledicti sunt . Quid autem in ovibus atque in pueris, nisi innocentes quosque, sed tamen adhuc infirmos, accipimus? qui dum adversitatem Pharisaeorum ac principum tolerare timuerunt, infidelitatis concrematione consumpti sunt. Dicatur ergo: Ignis Dei cecidit de coelo, et tactas oves, puerosque consumpsit, id est, a praepositorum cordibus flamma invidiae corruit, et quidquid boni in plebibus oriebatur, incendit; quia dum mali praepositi suum contra veritatem honorem exigunt, ab omni rectitudine corda sequentium subvertunt. Ubi et bene adjungitur: Et effugi ego solus, ut nuntiarem tibi; quia dum impletur praedicta causa malitiae, fallaciae interitum evadit sermo prophetiae, qui ait: Et nunc ignis adversarios consumit . Ac si aperte dicat: Malos non solum ignis per vindictam post cruciat, sed nunc etiam per livorem cremat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tibi Omnes qui predicationis offitium in s¬
nagogu tenuerunt : calum recte uocatis uat.
quia nimirum sapere suꝑna credebantur:
Vnde & morses cũ sacerdotis ac populum ad
uerba suae ad monitionus excitaret: dixit.
Adtende caelum & loquar. & audiat terraa
uerba exore meo Per caelum uidelicet
signans praepositorum ordinem Perterrã
uero subditam plebem: Ha igitur loco caclum
sacerdoces uel pharis eos. uellegis doctores : noai
in conuementer accipimus: quia nte oculos ho¬
minum dum caelestibus officus inserurent : qua¬
si ciesuꝑ lucere uilebantur: Sed quicu ipsi sup̃¬
mopere in redemptoris nr̃i aduerstiete cõ¬
de cid inpertum populum abbis aiuan qui
uem docere putabantur. flamima inudiae
exursie: T este quippe euangelio nouimus
quod doctrinae ueritatis inudentes oporꝰ tu¬
uoctae dominicat tradtionis ex quirebant:
sedmeduentes populum. quae moliebantur:
in notescere non aud ebant. Hinc &iam in eoscrip¬
tumest: quoddesuadendis populis dicunt:

Expanded text:
. --Omnes qui praedicationis officium in synagoga tenuerunt, coelum recte vocati sunt, quia nimirum sapere superna credebantur. Unde et Moyses, cum sacerdotes ac populum ad verba suae admonitionis excitaret, dixit: Attende, coelum, et loquar; et audiat terra verba ex ore meo ; per coelum videlicet signans praepositorum ordinem, per terram vero subditam plebem. Hoc igitur loco coelum, sacerdotes, vel Pharisaeos, vel legis doctores non inconvenienter accipimus, qui ante oculos hominum dum coelestibus officiis inservirent, quasi desuper lucere videbantur. Sed quia ipsi summopere in redemptoris nostri adversitate comdecipiendum imperitum populum, ab his etiam qui vera docere putabantur, flamma invidiae exarsit. Teste quippe Evangelio novimus quod doctrinae veritatis invidentes, opportunitatem Dominicae traditionis exquirebant; sed metuentes populum, quae moliebantur innotescere non audebant. Hinc etiam in eo scriptum est, quod dissuadendis populis dicunt:
Abbreviated transcription (Latin):
catre genlitas desgnatur. Num cum
uisftũ udta scerderet constat quamre ꝓ¬
bla ueraltate sentirete Paulo attestan¬
te quiat. Nos natura uidaci: & non exgen¬
abis pecatores: Medator igiur noster qua¬
si detonso capite interram corruit: quia i¬
dã deserens dum sacramenta sua abeius
saetrdotio abstulit. achnoticiam gentilium
uent : Capillos enim a capite rasit : qui a
sacramenta legis. ab illo primo suo sacer¬
dotio sustulit : Et interram corruit : quia
saluandis sẽ peccatoribus dedit: Dumq
cos qui sibi uisti uidebantur deseruit: hos
quise iniustos & Nouerant. & fatebantur. ad¬
gomuditium ueni in hunc mundum: ut
squinonuident uideant. & qui uideNł c̃aeti¬
n fiant : Hinc & columpna nubis. quae iN
hermo populum praeibat: splendore
g̃nis. nonindie. sedinnocte radubat
uii udelicet redempcor noster suae con¬
uersationis exemplo ducatum sequentib:
praestans : de uisticia sua confitentibus mul
ouce claruit: peccatorũ uero suorum
anbras agnoscentb ignem sui a moris¬

Expanded text:
peccatrix gentilitas designatur? Nam cum justam Judaea se crederet, constat quam reproba de gentilitate sentiret. Paulo attestante, qui ait: « Nos natura Judaei et non ex gentibus peccatores . » Mediator noster quasi detonso capite in terram corruit: quia Judaeam deserens dum sacramenta sua ab ejus sacerdotio abstulit, ad notitiam gentilium venit; capillos enim a capite rasit, quia sacramenta legis ab illo primo suo sacerdotio sustulit: et in terram corruit, quia salvandis se peccatoribus dedit, dumque eos qui sibi justi videbantur deseruit, hos qui se injustos et noverant et fatebantur asudicium veni in hunc mundum, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Hinc et columna nubis, quae in eremo populum praeibat , splendore ignis non in die, sed in nocte radiabat, quia videlicet redemptor noster, suae conversationis exemplo, ducatum sequentibus praestans, de justitia sua confidentibus nulla luce claruit; peccatorum vero suorum tenebras agnoscentibus, igne sui amoris
Abbreviated transcription (Latin):
tum: Redemptor noster. ꝑ hoc quod
deusẽ : cumpatre dat omania : Per hoc
uero quod homo c̃apatre accipit omni:
Dicatigitur deudea. cum uenturumin¬
carnationuis eiꝰ misteriũ crederet : dãs de¬
dit. Dicat deiudaea. Cum expectatam
incarnatiorus eius praesentiam contemp¬
sisset. dns abstulit: Data quippe est.
cumꝑ quos dam futura credidit. sed
exigente merito suae caecitutis abla¬
sedoceat: ut in flagellis positibenedi¬
cere dño sciant cum subditur Sicut dnõ¬
s placuit iti factum ẽ sit nomendaũ
benedictum Unde & testante euange¬
lio cumꝓpinquare passioni dicitur¬
Gratias ituq egit : quiflagellu alienas
inqutatis suscepit : Et quinil dignu

Expanded text:
t. --Redemptor noster per hoc quod Deus est, cum Patre dat omnia; per hoc vero quod homo est, a Patre accipit inter omnia. Dicat igitur de Judaea, cum venturum incarnationis ejus mysterium crederet: Dominus dedit. Dicat de Judaea, cum exspectatam incarnationis ejus praesentiam contempsisset: Dominus abstulit. Data quippe est, cum per quosdam futura credidit; sed exigente merito suae caecitatis ablas edoceat, ut in flagellis positi benedicere Domino sciant, cum subditur: Sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum. Unde et teste Evangelio , cumGratias itaque agit qui flagella alienae iniquitatis suscipit, et qui nil dignum
Abbreviated transcription (Latin):
nt iluis tuis & filiabus uescentib & bibentibus uinũ
indomo fratris sui primo geniti: repente
suentus uehemens in ruit aregione deserti
n& concussit quattuor angulos domus. quae
corruens obprȩssit liberos tuos & mortiu sunT:¬
praedicantes a postolos ac plebes subdites¬
sentiamus : Qui in domo fratris primogt¬
niti conuiuri referuntur: qui& in habita¬
tione adhuc iudaicipopuli sacrae praedica¬
tionis delitias uescebantur: Repente autẽ
uentus uehemens ifruit aregione deserti:
Regio deserti est cor in fidelium. quoddum
creator deserit. nullus in habitator colit:
Uentus autem uehemens. quidaliud quam
temptatio fortis accipitur : Mentus er¬
go uehemens aregione deserti inruit : qͥ&
in passionem redemptoris nostri contr&
fideles eius for tis temptatio a cordibus uide¬
orum uenut: Potest &iam deserti regiodere¬
licta. inmundorum spirituum multitudo
non in conuenienter intelligi: Aquer uea
uentus uenit. a domum concutit: quia ab eis

Expanded text:
is tuis et filiabus vescentibus et bibentibus vinum in domo fratris sui primogeniti repente ventus vehemens inruit a regione deserti et concussit quattuor angulos domus quae corruens oppressit liberos tuos et mortui suntpraedicantes apostoli ac plebes designantur, qui in domo fratris primogeniti convivari referuntur, quia in habitatione adhuc Judaici populi sacrae praedicationis deliciis vescebantur. Repente autem vehemens ventus irruit a regione deserti. Regio deserti est cor infidelium, quod dum Creator deserit, nullus inhabitator colit. Ventus autem vehemens quid aliud, quam tentatio fortis accipitur? Ventus ergo vehemens a regione deserti irruit; quia in passione Redemptoris nostri contra fideles ejus, fortis tentatio a cordibus Judaeorum venit. Potest etiam deserti regio, derelicta immundorum spirituum multitudo non inconvenienter intelligi. A qua ventus venit, et domum c
Abbreviated transcription (Latin):
tuim aliquid contra dm̃ locutũ eẽ asse¬
ritur hac de illo petrus sicut & iam prae¬
diximus a per et testatur diceas. Qui
peccatũ non fecit:. nec dolus inuentus est
more euis Dolus quippe inore quan¬
to apud homines prudentius callet :
tanto apud dm̃ stultius desipit: Paulo ad¬
ꝯ testante quiait: Sapientia huus muai¬
di. stulticia est apud dm̃: Qiua ergo
dolus inore eius non fuit: stultum ꝓcul¬
dubio nichil dixit: hunc contra dm sacer¬
dotes. Et principes loquutum stulte
crediderunt : cumin terrogatus passioaus
tempore dei sefilium testaretur: Unde &¬
ꝯ conquirentes dicunt. Quid adhuc egemus¬
N testibus : ecce ipsi audumus bãs phȩmias.
Sed contrre dm̃ stulte nul dixit. quia uera
loquens hoc dese infidelibus &iam moriex¬
dontulit: quod paulo post redemptisom¬
nbus resurgendo moastrauit : Hacc in signi
sitioae nostricapitis breutertractata
transcurrimus: nunc inaedificationem eiꝰ
oporis ea moralter tractando replicemꝰ.

Expanded text:
tum aliquid contra Deum locutus asseritur; hoc de illo Petrus, sicut jam praediximus, aperte testatur, dicens: Qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus . Dolus quippe in ore, quanto apud homines prudentius callet, tanto apud Deum stultius desipit, Paulo attestante, qui ait: Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum . Quia ergo dolus in ore ejus non fuit, stultum proculdubio nihil dixit. Hunc contra Deum sacerdotes et principes locutum stulte crediderunt, cum interrogatus passionis tempore, Dei se Filium testaretur. Unde et conquirentes dicunt: Quid adhuc egemus testibus? ecce ipsi audivimus blasphemiam . Sed contra Deum stulte nihil dixit: quia vera loquens, hoc de se infidelibus etiam moriendo intulit, quod paulo post redemptis omnibus resurgendo monstravit.  Vet. XXXIIficationem nostri capitis breviter tractata transcurrimus: nunc in aedificationem ejus corporis, ea moraliter tractanda replicemus,
Abbreviated transcription (Latin):
N& replebit eum sp̃s timoris diũ: Et ipse amalo sin¬
gulariter recessit : qr iymituri facta noluit:
quae in hominuibus inuenit. Om̃ at testante
petro peccatũ nonfecit. nec dolus inuentus est
inore eiꝰ Sequitur: Respondens sathanait: Nium¬
ss. quid frustra iobtimet dm̃: Nonne tu uallasti¬
n eum acdomum eius uniuersamq substantiã¬
÷ percircuitum: operibus manuum eiꝰ bene¬
Idixisti: & possessio illius creuit in terra: Anti
quus hostis redemptorẽ humani generis debel¬
latorẽ suum inmundo uenisse cognouit : Vn¬
de & ꝑͦbssessum hominem: in a euangelio dicit᷑
Quid nobis & tibifilidei quia uenisti hiͣc ante
tempus torquere nos: Qui tamen prius cum
hunc passibilems cerner&. cum posse morta¬
lia perpetihumanitatis uideret : omne qđ
de eius diuinitate suspic a tus est. ei fastu suae
suꝑbiae indubium uenit: Nul quippe nisi su¬
perbum sapiens: dumesse hunchumilemm

Expanded text:
Et replebit eum spiritus timoris Domini . Et ipse a malo sinEt replebit eum spiritus timoris Domini . Et ipse a malo singulariter recessit: quia facta imitari noluit, quae in hominibus invenit, quoniam attestante Petro: Peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus . Sequitur: Respondens Satan ait: Nuquid frustra timet Iob Deum nonne tu vallasti eum ac domum eius universamque substantiam per circuitum operibus manuum eius benedixisti et possessio illius crevit iquus hostis Redemptorem 56 humani generis, debellatorem suum in mundum venisse cognovit: unde et per obsessum hominem in Evangelio dicitur: Quid nobis, et tibi, Fili Dei? Venisti huc ante tempus torquere nos . Qui tamen prius cum hunc passibilem cerneret, cum posse mortalia perpeti humanitatis videret, omne quod de ejus divinitate suspicatus est, ei fastu suae superbiae in dubium venit. Nil quippe nisi superbum sapiens, dum esse hunc humilem
Abbreviated transcription (Latin):
informudaiosset nonrapramn aror̃uius
Qt esese aequilem deo sedsemecipsun
tminiut formã seruacapiens. eisemet¬
p̃um exmninisse ẽ. ab inuis ibilitatis suae
magnitudine se uisibilem demonstrasse
uo seriu forma tegeret hoc quodincrcũ¬
scripte omnia ex diuinitate penetraret :
De autem adsathan ꝑfiguram dicere st.
numquid consi dͥerasti serium meum iob
Vnigenitũ filium contra eum informapt
seruadmirablem demonstrare : Eo enĩ quo
illũ tantę uit tutis in carne in notuit: quasi su¬
perbientia duersario quod dolens consi¬
deraret indicauit : Sed quia bonum qđ
mirareturꝰ intulerat: restat ut adreprimen¬
dã cius suꝑbiã uirtutes illius ad huc
Nenumerando subiungat: Sequitur: Homo¬
bendum exemplum uitae hominubus sim¬
plex Adnon parcendum malignis spi¬
ritibus rectus: Ad debellandam suꝑbiam
timens dm̃: Ad detergendam uero in ae¬
leccs sius uitae in munditiam. recedens ama¬
s lo. De ipsoenim: ꝑesaiam principaliter dicitur:

Expanded text:
in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens , ei semetipsum exinanisse, est ab invisibilitatis suae magnitudine se visibilem demonstrasse, ut servi forma tegeret hoc quod incircumscripte omnia ex divinitate penetraret. Dei autem ad Satan per figuram dicere est: Nunquid considerasti servum meum Job? unigenitum filium contra eum in forma servi admirabilem demonstrare. Eo enim, quo illum tantae virtutis in carne innotuit, quasi superbienti adversario, quod dolens consideraret, indicavit. Sed quia bonum quod miraretur intulerat, restat ut ad reprimendam ejus superbiam virtutes illius adhuc enumerando subjungat. Sequitur. bendum exemplum vitae hominibus, simplex; ad non parcendum malignis spiritibus, rectus; ad debellandam superbiam, timens Deum; ad detergendam vero in electis suis vitae immunditiam, recedens alo. De ipso enim per Isaiam principaliter dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Quod praedicante dño contentio orieba:tur
inpopulo. ut & lii dicerent bonus est. alii
autem non sed seducit turbas: Quasi scissa
uestis illius fuit: quae diuisa ꝑsententias un¬
tatem concordiae ꝑdidit Sequitur: Ptton¬

Expanded text:
quod praedicante Domino contentio oriebatur quod praedicante Domino contentio oriebatur in populo, Ut alii dicerent, Bonus est; alii autem, Non, sed seducit turbas . Quasi scissa vestis illius fuit quae divisa 61 per sententias unitatem concordiae perdidit. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
to uidio ꝑsecutores suos deseruifet: demonstra¬
uit Surgere qui ppe eius est qua distric¬
git ergo cum contra reꝓbos iuditium iusti¬
cue ex erit: Unde & react uestimentia scidis¬
se ꝑhibetur: Quid enim uestimentum diũ.
nisi sinagoga extitit: Quac ꝓphetis prac¬
dicantibus: expettutioni in carnationullius
adhȩ sit : Sicut enimhis nunc uestitur aquo
diligitur: paulo attestante quiat. Vt ex¬
hiberet sibi gloriosam ecclesiam. non habea¬
tẽ maculam aut rugam: quae enim ma¬
culã aut rugam. non habere dicitur ꝓfec¬
to uestis rationalis. & ꝑ actionẽ mundu &
ꝑspem tensa monstratur. Itae cum incar
tatus uenit. ueniens noua docuit dicens.
Mir& exercuit: mir& faciens. pricua to¬
lerauit: Uestem quam indutus fuerat
scidit : dum inuidaea alios ab infidelitute
sustulit. alios in infidelitate dereliquid:
Quid est igitur uestis scissa nisuudea in contra¬
riis sententiis diuis&: Sienim uestis eius
scisse noneet: euangelista non diccret

Expanded text:
to judicio persecutores suos deseruit, demonstravit. Surgere quippe ejus est qua districgit ergo, cum contra reprobos judicium justitiae exerit. Unde et recte vestimenta scidisse perhibetur. Quid enim vestimentum Domini nisi Synagoga exstitit, quae prophetis praedicantibus expectationi incarnationis illius adhaesit? Sicut enim his nunc vestitur, a quibus diligitur, Paulo attestante qui ait: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam . Quae enim maculam aut rugam non habere dicitur, profecto vestis rationalis et per actionem munda, et per spem tensa monstratur. Ita cum intatus venit, veniens nova docuit, docens mira exercuit, mira faciens prava toleravit; vestem quam indutus fuerat scidit, dum in Judaea alios ab infidelitate sustulit, alios in infidelitate dereliquit. Quid est igitur vestis scissa, nisi Judaea in contrariis sententiis divisa? Si enim vestis ejus scissa non esset, evangelista non diceret
Abbreviated transcription (Latin):
interhaec unus qui nunti& euadit: quiu con¬
ualusse se sermo ꝓpheticus: qui haec denun¬
tia uerat ostenditꝰ. dicetis de ꝑsequutore po¬
pulo Dilectus meus indomo mea fecit scele¬
ra multa: Dicens debonis praedi catoribus.
sed tamea in passione fugientibus: ꝓximi
mei a longe steterꝰ.: Dicens decunctis ualde for¬
smidantibus. Percutiam pastorem & dispaergen¬
tur oues gregis : Sequitur Tunc surrexit iob:

Expanded text:
inter haec unus qui nuntiet evadit, quia coninter haec unus qui nuntiet evadit, quia convaluisse se sermo propheticus, qui haec denuntiaverat, ostendit, dicens de persecutore populo: Dilectus meus in domo mea fecit scelera multa ; dicens de bonis praedicatoribus, sed tamen in passione fugientibus: Proximi mei a longe steterunt ; dicens de cunctis valde formidantibus: Percutiam pastorem, et dispergentur oves gregis . Sequitur: CAPUT XXXIV Vet.
Abbreviated transcription (Latin):
mouit Sedhaec domus inqua conuiuantur
filii: in quattuor angulis stabat: Tres enĩ
regentium ordines: in sẏna goga cognouimꝰ :
Sacerdotum scilicet scribarum. atq senu¬
orum populi Ouibus si & phariseos uin¬
gimus : quattuor in hac domo angulos iNi¬
tusuenit & quattuor domus angulos con¬
cuti s abin mundis spiritibus temptatio in ruit:
& mentes quattuor ordinum in malitiam ꝑsecutio¬
nes excitauit Quae domus corruens oppressit
liberos quia dum iudaeio mcru detateni domi¬
nicȩ ꝓsecutionis cudit: a postolorum desperatio¬
nis formido obrut Teneri eni tantum modo
magistrũ uiderunt: &iam ne gantes ꝑdiuersa
fugiebant: Et quãuis interna manus corum
spm̃ praescientiu aduitam tenuit: auitu
tamea fidei eos interim carnalis timor ex¬
tinxit: Quiergo auctorem suum iuda cu
seuiente reliquer : quasi concussis angulis
domo euersa necati sunt: Quidautem illo
tempore de grege fidelium factum credimꝰ.
quo fugisse ipsos &iam arictes scimus: Sed

Expanded text:
Sed haec domus, in qua convivabantur filii, in quatuor angulis stabat. Tres enim regentium ordines in synagoga cognovimus, sacerdotum scilicet, scribarum atque seniorum populi. Quibus si et Pharisaeos jungimus, quatuor in hac domo angulos intus venit, et quatuor domus angulos concutit, quia ab immundis spiritibus tentatio irruit, t mentes quatuor ordinum, in malitiam persecutionis excitavit. Quae domus corruens, oppressit liberos, quia dum Judaea in crudelitatem Dominicae persecutionis cecidit, apostolorum fidem desperationis formidine obruit. Teneri enim tantummodo magistrum viderunt, et jam negantes per diversa fugiebant. Et quamvis interna manus eorum spiritum in praescientia ad vitam tenuit, a vita tamen fidei eos interim carnalis timor exstinxit. Qui ergo auctorem suum, Judae saeviente, reliquerunt, quasi concussis angulis domo eversa necati sunt. Quid autem illo tempore de grege fidelium factum credimus, quo fugisse ipsos etiam arietes scimus? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
suae potentiam conspicuum segentibus¬
÷ praebuit: Vnde & paulusdicio: Vsq
Ihodiae dum legitur morses. uelam ed ipositum
est suꝑ coreorũ: Quia uidelicet adul¬
tera mulier apud semet ipsam palliũ
retinuit: & quem male tenebat nudum
amisit Quia ergo asynagoga ueniens.¬
fideigentium conspicuus apparuit. Exute¬
ro matris nudus exiuit: sed nunquid hanc
omaumodo deserit: Et ubiest quod ꝓpro
s phetamdicitur.  Sifuerit numerus fili
: orum is rahel quasi arena maris. rliquia e¬
n saluat fient: AUbi quod scriptumẽ. donet¬
si plenitudo gentum introiret. & sic omnis
conspicuus & iam sinagozae appareat:

Expanded text:
s potentiam, conspicuum se gentibuss potentiam, conspicuum se gentibus praebuit. Unde et Paulus dicit: Usque hodie dum legitur Moyses, velamen est super cor eorum . Quae videlicet adultera mulier apud semetipsam pallium retinuit, et quem male tenebat nudum amisit. Sequifidei gentium conspicuus apparuit, ex utero matris nudus exivit. Sed nunquid hanc omnimodo deserit? Et ubi est quod per prophetam diorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient ? Ubi quod scriptum est: Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis conspicuus etiam Synagogae appareat.
Abbreviated transcription (Latin):
qui patrem &iampassiorił ꝓpin¬
queuit ex orauit: Quidenim mirirsi iN
formaserui exorando se patri sub didit
inqua &iuam manꝰ p ec cantumus qadmor tis
extrema toleraut Mequitur: Nudis egressus
illuc Redemptoris mater. iuxtu carnem
sinagota excitit: ex quaa dnos ꝑcorpus ui¬
sibilis ꝓcessit: Sedhunc intra se tegimiadae
litterȩ adopertum tenuit : dumadspiritu¬
lem eius intelligentiam meatis oculos a pe¬
rire neglexit: hunc quiu incarne huma¬
nicorporis latentem uidere dmñ noluit :
quasi indiuinitate nudum considerare
contempsit: Sednudus deutero matris exi¬
it: quia asynagogȩ carne ꝓdiens conspicu¬
us ad gentes uenit: Quod bene ꝑioseph.
relicto pallio fugientẽ signatumẽ: Dum
enimmulier adultera. male uti: llo uo
luisset: relicto pallio fugit foras. Nuia dũ
sr nagoga deũ purum hominem credeais.
quasi adulterino conplexu constringere
uoluit: ipse tegmea litterae eiꝰ occulis
reliquid & ad cognoscendam diunitatis¬

Expanded text:
qui Patrem etiam, dum passioni propinqui Patrem etiam, dum passioni propinquaret, exoravit. Quid enim mirum, si in forma servi exorando so Patri subdidit, in qua etiam manus peccantium usque ad mortis extrema toleravit? Sequitur: CAPUT XXXVI Redemptoris mater juxta carnem Synagoga exstitit, ex qua ad nos per corpus visibilis processit. Sed hunc intra se tegmine litterae adopertum tenuit, dum ad spiritalem ejus intelligentiam mentis oculos aperire neglexit. Hunc quia in carne humani corporis latentem videre Deum noluit, quasi in divinitate nudum considerare contempsit. Sed nudus de utero matris exiit: quia a Synagogae carne prodiens conspicuus ad gentes venit. Quod bene Joseph relicto pallio fugiente signatum est . Dum enim mulier adultera male illo uti voluisset, relicto pasynagoga Dominum, purum hominem credens, quasi adulterino complexu constringere voluit, ipse tantum litteram Legis ejus oculis reliquit, et ad cognoscendam suae divinitati
Abbreviated transcription (Latin):
mens hoc significationꝰ redemptoris arbitret᷑:
populus designatur: Quia quem ia cob ꝑ
carnis morꝰtem suꝑplantare studuit : hunc
nimirum ꝑoȩculos fidei gentilitas dm̃ uidit:¬
Adia cobergo missum inis rahel caecidit: quia
eum quemadse uenientem iuidaicus respu¬
it. hunc reꝑpente confidens populus gen¬
tilis inuenit: De sco quoq spirituscriptũẽ.
dicitur: ut inopinatus eiꝰaduentus exprimit᷑:
Quodenim ruit uel cadt: adima repenteue¬
nit: Mediatoriergo interram. quasi corru¬
is se est. nullis signis praecurrentibus inopi¬
nate ad gentes uenisse: Hene autem dicitur:
Q uod corruens adorauit. quia dumipse humi¬
litatem carnis suscepit: in se credentibus
uotuhumilitatis infudit : Fecit eaum quia
ficridociit: sicut & de eiꝰ spũ dicitur. Ipse
sp̃s postulat ꝓ nobis gemitibus inenarrabili¬
bus Neque enimpetit quiae qualis est. sed
postulare dicitur : quia nimirum quos re¬
pleuerit postulantes facit: Nuamuis hoc
& insemetipso redemptor noster osteaidit :

Expanded text:
mens hoc significatione Redemptoris arbitretur.populus designatur? quia quem Jacob per mortem carnis supplantare studuit, hunc nimirum peAd Jacob ergo missum verbum, in Israël cecidit, quia eum quem ad se venientem Judaicus respuit, hunc repente confitens populus gentilis invenit. De sancto quippe Spiritu scriptum est: dicitur, ut inopinatus ejus adventus exprimatur. Quod enim ruit vel cadit, ad ima repente venit. Mediatori ergo in terram quasi corruisse est, nullis signis praecurrentibus inopinate ad gentes venisse. Bene autem dicitur quod corruens adoravit, quia dum ipse humilitatem carnis suscepit, in se credentibus vota humilitatis infudit. Fecit enim, quia fieri docuit; sicut et de ejus Spiritu dicitur: Ipse Spiritus postulat 62 pro nobis gemitibus inenarrabilibus . Neque enim petit, qui aequalis est, sed postulare dicitur; quia nimirum quos repleverit, postulantes facit: quamvis hoc et in semetipso Redemptor noster ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
di rosurteistionis eispentione dnm temirau
ae nua quam conit sunt credentes simarita¬
nos asi de reducere: quos constat spemre¬
sorses tonsi grorart : Quidum exlege
nonnulla recipiunt: non nullu contẽ¬
nunt : qui si camelorum more ueliun¬
dum a nimal ruminant: sedinͣmundum
uis & eos cameli ruminantes : sedtu meni
ungulas non findentes indicant : qui iaiui¬
deũ uxta literam hstorum audierant:
sedurtutem cius ddiscernere spiritaliter
nesciebant Quos tribus turmis chaldȩi
rapiunt: dumpharisei. hero diei aũ. & sadu¬
caci abomausensus reccitudine iniqu& ꝑ¬
suasione ꝑuertunt: Simulq pueros gla¬
dioferiuñt: qui& & si qui inpopulo utĩ
umratione pocerant: eis ipsi nonuis tute
rationis: sed pocestatis auctorita te contra¬
ibant: Dumq se quasi ꝓpositos imitari
asubditis uolunt. & si intelligere aliquid
sequentes possunt: exauctorit& te tamen
suscepti re giminis eos ad ꝑnidiem ꝑtrahunt:
A qubus bene solus puer qui nunti& fugit: q

Expanded text:
de resurrectionis desperatione Dominum tentant , nequaquam conati sunt credentes Samaritanos a fide reducere, quos constat spem resurrectionis ignorare? Qui dum ex lege nonnulla recipiunt, nonnulla contemnunt, quasi camelorum more, velut mundum animal ruminant, sed ut immundum vis et eos cameli ruminantes, sed tamen ungulam non findentes, indicant qui in Judaea juxta litteram, historiam audierant, sed virtutem ejus discernere spiritaliter nesciebant. Quos tribus turmis Chaldaei rapiunt; dum Pharisaei, Herodiani et Sadducaei ab omni sensus rectitudine iniqua persuasione pervertunt. Simulque pueros gladio feriunt, quia etsi qui in populo uti jam ratione poterant, eis ipsi non virtute rationis, sed potestatis auctoritate contraibant; dumque se quasi praepositos imitari a subditis volunt, etsi intelligere aliquid sequentes possunt, ex auctoritate tamen suscepti regiminis eos ad perniciem pertrahunt. A quibus bene solus puer qui nuntiet fugit: quia
Abbreviated transcription (Latin):
quippe xnȩȩ aduentum daũ : omnes postse
gentium nationes traxit. Circiuuit & ꝑam
suae uestigia in pressit: Cadens enim a sibli¬
mibus. humanas mentes iuire possedit.
quia inculpe suae uinculo uolentes adstrp
Tantoq lacius in mundo uagatus est. quan¬
toareatu quisq illius liber ꝑomnia inuen¬
tus non est: Cuiquasi ex potestate muni¬
dum circuisse est: nullum hominem qui sibi
plene resisteret inuenisse: Sediam sathan
redeat: id est abeffectu suae malitiae . uis
illum diuna constringat: Q ua iam
apparuit in carne. qui peccati contu¬
gionẽ excarnis non habet infirmitatẽ:
Uenit humilis. quem & suꝑbus hostis ad¬
miretur: Quatinus qui foiꝰta diuni¬
tutis eiꝰ d̃spexerat. & iam humanitatis
eiꝰ infirma ꝑtimescat: Unde & mox sign¬
ficatione mirifica. contra eum ipsa hu¬
manitatis infirmitas obstupłs cenda pro¬

Expanded text:
quippe, ante adventum Domini, omnes post gentium nationes traxit. Circuivit terramsuae vestigia impressit. Cadens enim a sublimibus 55 humanas mentes jure possedit, quia in culpae suae vinculo volentes astrinxit; tantoque latius in mundo vagatus est, quanto a reatu quisque illius liber per omnia inventus non est. Cui quasi ex potestate mundum circuisse est, nullum hominem qui sibi plene resisteret invenisse. Sed jam Satan redeat, id est, ab effectu suae malitiae vis illum divina constringat, quia jam apparuit in carne qui in peccati contagione ex carnis nihil habebat infirmitate. Venit humilis, quem et superbus hostis admiretur; quatenus qui fortia divinitatis ejus despexerat, etiam humanitatis ejus infirma pertimescat. Unde et mox significatione mirifica, contra eum ipsa humanitatis infirmitas obstupescenda pro
Abbreviated transcription (Latin):
tiae in laude dei ꝑcussus reddidit: quasi tot:
in aduersarii pectore iacula intorsit . & acrio¬
ra ualde quã sustinuit infixit: A fflictisexũ
terrena ꝑdidit: sed afflictionem humiliter susti¬
s nens. caelestia multiplicauit: Sequitur. Inom¬

Expanded text:
tiae in Dei laudem percussus reddidit, quasi tot in adversarii pectore jacula intorsit, et acriora valde quam sustinuit infixit. Afflictus enim terrena perdidit, sed afflictionem humiliter sustinens coelestia multiplicavit. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
electiomnes luce sapientiae se in lustrante
collecti sunt: Quos quamuis incarnata sa¬
pientiu ad gregare effectu operis uenerat.
diuinitati tamenuillius iam ꝑ eius prȩscien¬
tiam intrinsecus adsistebant: Sed quia de
uus suis antiquus hostis redemptore ueni¬
ente discutitur: quiddicat audiamus. Cir¬

Expanded text:
electi omnes, luce sapientiae se illustrante, electi omnes, luce sapientiae se illustrante, collecti sunt. Quos quamvis incarnata Sapientia aggregare effectu operis venerat, divinitati tamen illius jam per ejus praescientiam intrinsecus assistebant. Sed quia de viis suis antiquus hostis Redemptore veniente discutitur, quid dicat audiamus. C
Abbreviated transcription (Latin):
caeli adstitisse describitur: hoc inter filios dei
sathanadfiuisse phibetur: Ecce adextris dei
stecerunt angeli : quia nominantur filii dei
cce asinistris stant angeli: quia ad fuit ud
misteria indagare decreiuimus: non incor¬
uenienter accipimus. quod indie dais sathan
uidit: quia uias eius in sapientiae suae incar¬
natione corriput. Quasi e xm non uidisse
fu x: tamdiu prauitatemillius in huma¬
nigeneris ꝑditione tolerase Unde & eidiu¬
nifeste sapientiae occulti hostis in sidias de¬
S teguntur: Quia ergo incarnato dũo diabo¬
lus increpatur. & asua pestiferu effrena¬
tione corripitur: recte subiungitur. Cuidix̃
dñs: unde uenis: Tunc enimsathanȩ uias re¬
quirendo arguit : cum ꝑ mediatoris aduen¬
tum ꝑsuasionis eius nequitias reprimens in¬
crepauit Nec in meritohac indie filii dei
coram duõ adstitisse referuntur: quiu
uidelicet adaeternae patriae uocationẽ

Expanded text:
coeli astitisse describitur, hoc hic inter filios Dei coeli astitisse describitur, hoc hic inter filios Dei Satan adfuisse perhibetur. Ecce a dextris Dei steterunt angeli, quia nominantur filii Dei; ecce a sinistris stant angeli, quia adfuit intequia allegoriae mysteria indagare decrevimus, non inconvenienter accipimus quod in die Dominus Satan vidit, quia vias ejus in Sapientiae suae incarnatione corripuit; quasi eum non vidisse fuerit, tandiu pravitatem illius in humani generis perditione tolerasse. Unde et ei divnifestatae sapientiae occulti hostis insidiae deteguntur. Quia ergo incarnato Domino diabolus increpatur, et a sua pestifera effrenatione corripitur, recte subjungitur: Cui dixit Dominus: Unde venis? Tunc enim Satanae vias requirendo arguit, cum per Mediatoris adventum persuasionis ejus nequitias reprimens increpavit. Nec immerito in hoc die filii Dei coram Domino astitisse referuntur; quia videlicet ad aeternae patriae vocationem
Abbreviated transcription (Latin):
bus. Quorum capud enuntians ait: Secun¬
dum principem potestatis aeris huius:
A dextra ergo dĩ & sinistru angelorum exercitus
stat : quia & uoluntas electorum spirituum diuinȩ
pietati concordat: & reꝓborum sensus suae ma¬
litiae seruiens: iuditio districtionis eius obtempe¬
rat: Unde mox fallax sp̃s inmedium ꝓsilisse
describitur: Perquem ahabrex exgentibus suis
meritis decipiatur Neque enim fasest credere
bonũ spm̃ fallacie deserure uoluisse ut diceret:
Egrediar & ero mendax sp̃s more omauũ pro¬
phetarum eius : sed quia ahab rex peccatis prae¬
cedentbus dignus erat ut talidebuisset deceptio¬
ne dampnari. quatinus qui sepe. caetiderat iN
culpa : quandoq nolens caperetur ad pocnã:
Occulta iusticia licentia malignis spiritibus
ditur: ut quos uolentes in peccatis laqueo strin¬
gulant: in peccatipoena &iam nolentes traban :
Quodergoillic adexcris atq sinistris dei exeratus

Expanded text:
bus . Quorum caput enuntians ait: Secunbus . Quorum caput enuntians ait: Secundum principem potestatis aeris hujus . A dextera ergo Dei et sinistra angelorum exercitus stat, quia et voluntas electorum spirituum divinae pietati concordat, et reproborum sensus suae malitiae serviens, judicio districtionis ejus obtemperat. Unde et mox fallax spiritus in medium prositiisse describitur, per quem Achab rex exigentibus suis meritis decipiatur. Neque enim fas est credere bonum spiritum fallaciae deservire voluisse, ut diceret: Egrediar et ero mendax spiritus in ore omnium prophetarum ejus . Sed quia Achab rex peccatis praecedentibus dignus erat ut tali debuisset deceptine damnari, quatenus qui saepe volens ceciderat in culpam, quandoque nolens caperetur ad poenam. Occulta justitiae licentia malignis spiritibus datur, ut quos volentes in peccatis laqueo strangulant, in peccati poenam etiam nolentes trahant. Quod ergo illic a dextris atque sinistris Dei, exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
aab It dictumẽ ei Inquo decipies : Quires¬
s pondit dicens. Egrediar & eromendax
enim solium daũ. nisi angelicas potestates:
accipimus.Quarũ mentibus altuis
praesidens inferius cuncta disporut:
& quid exeretus cadi nisiministrantum¬
angelorum multitudo deseribitur: Quid et er¬
go quod ex ercitus caeli ad extris & sinistris eius
stare phibetur Deus enim quia ita est intra
omnia ut &iamsit. extra omnia. nec
dextra nac sinistra concluditur. Sed dexteri
dei angelorum parsdecta : sinistru autem
dei pars angelorum re ꝓba designatur:
Non enimministrant deo solum modo boru qui
adiuuant. sed & iam mali qui ꝓbent. Non
solum quia culparedeuntes subleuent setb
&iam quiredire nolentes graueaT : Nec cȩ¬
li exercitus dicitur: angelorum pars reꝓba.¬
in eo intelligi posse ꝑhibetur. Suas enim
suspendi in aere nõiumus auescaeli nomi¬
namus: & de eisdem spiritibus paulus di¬
cit. Contraspiritalia nequitiae in caelesti¬

Expanded text:
eum. Et dictum est: In quo decipies? Qui reeum. Et dictum est: In quo decipies? Qui respondit dicens: Egrediar et ero mendax per solium Domini, nisi angelicas potestates accipimus, quarum mentibus Deus altius praesidens inferius cuncta disponit? Et quid exercitus coeli, nisi ministrantiumangelorum multitudo describitur? Quid est ergo, quod exercitus coeli a dextris et a sinistris ejus stare perhibetur? Deus enim, qui ita est intra omnia, ut etiam sit extra omnia, nec dextra nec sinistra conclDei, angelorum pars electa; sinistra autem Dei, pars angelorum reproba designatur. Non enim ministrant Deo solummodo boni, qui adjuvent; sed etiam mali, qui probent; non solum qui a culpa redeuntes sublevent, sed etiam qui redire nolentes gravent. Nec quod coeli exercitus dicitur, angelorum pars rein eo intelligi posse prohibetur. Quas enim suspendi in aere novimus, aves coeli nominamus. Et de iisdem spiritibus Paulus dicit: Contra spiritualia nequitiae in coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
Qqu ae adiuta remineme & quae iudicans
Qmcna li his quie duerso dspont ordine
Quet sus noncse Indie ertos athan adfiisse des¬
anbitiur : quia lumen aeternitatis eiͦ nullu
mtabliteis fuscatione tangitur : Et in hoc
quod eitenebrac pracsentes fiunt: qui a d fu¬
Ieinterfilios dei dicitur. quiu ea ui iusticiae
imundus sp̃s penetratur. Qu a iudelice
mundorum spiũeorda complentur eoq
radio lumiais iste transfigitur: quo illi ut
quiu & s̃ illideo ad lectorum adueorium:
iste adybationem seruit: Interfilios dei adfu¬
i quia & si abillis in hacuiti laborantibus
auxilium pietutis impenditur: iste occulte
iusticae nesciendo seriuens ministerium ex¬
sequirt ꝓbationis conatur: Unde & bene¬
in libris regum ꝑꝓphetam dicitur: Uidi
n dnm̃ sedentem suꝑ solum suum. & exercitũ
in cadiadextris & sinistris eius & dictũ est.
In quo decipiam ahab. ut ascendat & cadat¬
s in ramech gala ad: & dixit alius itu. & alius
alicer. Et egressusẽ unus dixit. c̃go decipiã

Expanded text:
udicans damnat, in his quae diverso disponit ordine, diversus non est. In die ergo ei Satan adfuisse describitur, quia lumen aeternitatis ejus nulla mutabilitatis fuscatione tangitur; et in hoc, quod ei tenebrae praesentes fiunt, adfuisse inter filios Dei dicitur: quia ea vi justitiae immundus spiritus penetratur, qua videlicet mundorum spirituum corda complentur; eoque radio luminis iste transfigitur, quo illi ut quia etsi illi Deo ad electorum adjutorium, iste ad probationem servit. Inter filios Dei adfuit, quia etsi ab illis in hac vita laborantibus auxilium pietatis impenditur, iste occultae ejus justitiae nesciendo serviens, ministerium exsequi reprobationis conatur.  ReVidi Dominum sedentem super solium suum et exercitum coeli a dextris et a sinistris ejus: et dictum est: In quo decipiam Achab, ut ascendat et cadat in Ramoth Galaad? Et dixit alius ita, et alius aliter. Et egressus unus dixit: Ego decipiam
Abbreviated transcription (Latin):
tremitate colletus est : Ouia igitur cumsa¬
than utilitati hominum nesciens deseriuret
Et corruptis ꝑsecutorũ cordibus licentiam
dominicȩ passionis expeteret: scĩ a postoli
necdũ ad gregandam deo gentilitatem
nouerant: & soliuideae fidei archana prȩ¬
dicabant: cum sathan exisse ad nõ dicitur.:¬
n filii & filiae in domo fratris primo geniti¬
N conuiuare referuntur : Dictum quippeeis
fuerat: inuiam gentium ne abieritis. Post
mosꝰtem namq resurrectionemq dñ:
ingentium predicationẽ conuersi sunt An¬
de & in sus actibus dicunt: Nobis oporte¬

Expanded text:
tremitate collectus est? Quia igitur cum Satremitate collectus est? Quia igitur cum Satan utilitati hominum nesciens deserviret, et corruptis persecutorum cordibus licentiam Dominicae passionis expeteret, sancti apostoli necdum aggregandam Deo gentilitatem noverant, et soli Judaeae fidei arcana praedicabant; cum Satan exiisse a Domino dicitur, filii et filiae in domo fratris primogeniti convivari referuntur. Dictum quippe eis fuerat: In viam gentium ne abieritis . Post mortem namque resurrectionemque Domini in gentium praedicationem conversi sunt. Unde et in suis Actibus dicunt: Vobis oporte
Abbreviated transcription (Latin):
tuam : Cum sacramhistoriam subfigurali
intellectu discutimus: satane manus NON
potestas. sed temptacio debet intelligi: Um¬
uersa quae habet in manu temptantis dant᷑.
& in eo temptacionis manus extendi ꝓhibetur:
Quod tamea fieri substancia amissa concedit᷑.
quia nimirũ prius uidȩa quae possessio eius
fuerat in infidelitate sublata est : & post eius
caro patibulo crucis ad fixa. Quigitur prius
uideam aduersantemꝑtulit. & post modum
usq ad crucẽ uenit: quasi prius habitu amisit.¬
& post insemet ipso aduersantis ne quitiã ꝑtulit.¬
adesideri sui uotũ ꝑuenit: Quasi enim
ante ipsum erat: dum ꝓpter ipsum quae
sui primo geniti: Beati iobfilios ac filias:¬
uel apostolorum ordinem uel cunctorũ
adfidem paucos elegit: et post sibi mul¬
titudinem populigentilis ad gregauit:
Quis autem maior dnĩ filius. nisi iudaicus
accipi populus debet: qui ei dudum da¬
tȩlegis fuerat doctrina generatus : Mi¬
nor autem gentilis populus: qui & inmundi ex¬

Expanded text:
 --Cum sacram historiam sub figurali intellectu discutimus, Satanae manus non potestas, sed tentatio debet intelligi. Universa itaque quae habet, in manum tentantis dantur, et in eum tentationis manus extendi prohibetur, quod tamen fieri substantia amissa conceditur: quia nimirum prius Judaea, quae possessio ejus fuerat, in infidelitate sublata est, et post ejus caro patibulo crucis affixa. Qui igitur prius Judaeam adversantem pertulit, et postmodum usque ad crucem venit, quasi prius habita amisit, et post in semetipso adversantis nequitiam pertulit.ad desiderii sui vota pervenit. Quasi enim ante ipsum erat, dum propter ipsum quae sui primogeniti. vel apostolorum ordinem, vel cunctorum ad fidem paucos elegit, et post sibi 57 multitudinem populi gentilis aggregavit. Quis autem major Domini filius, nisi Judaicus accipi populus debet, qui ei dudum datae legis fuerat doctrina generatus: minor autem gentilis populus, qui et in mundi ex
Abbreviated transcription (Latin):
dolens: paulo ante iam diximꝰ. Dolens
uero ipse ueraciter ꝑfigurã dicitur: qui
posꝰtare dolores nostros. ꝓphetu attes¬
tante phibetur. Cui in terra similis non
est. quia omnis homo tantum modo ho¬
mo est. ipse autem deus & homo: Interru
eisimilis non est: quia & siadoptiuus quas
filius adꝑcipiendam diunitatem ꝓfist
ne qua quã tamea ut deus natiuralitr ese¬

Expanded text:
. Dolens vero ipse veraciter per figuram dicitur, qui portare dolores nostros, Propheta attestante, perhibetur. Cui in terra similis non est, quia omnis homo tantummodo homo est, ipse autem Deus et homo. In terra ei similis non est, quia etsi adoptivus quisque filius ad percipiendam divinitatem proficit, nequaquam tamen ut Deus nat
Abbreviated transcription (Latin):
pe acdomum eiꝰ adeo uallatam dicit : quia
temptando eius conscientiã penetrare non
potuit: Substancia meius uallata masserit.
quia electoseiꝰ inuadere non praesumit: ope¬
ribus manuum eiꝰ benedixisse dm̃ & possessione
eius ex crescere interra quaeritur: quia sclicet¬
tabescensuidet quod fides eius in noticiari ho¬
minũ predicantib: a postolis multiplicatur
Possessio quippe ciꝰ crescere dictur: dun labo¬
rantibus praedicatoribus fidelium cottidȩ
numer augetur: Haec itaque sachan dño dixis¬
se est: taliã inuidendo senssisse: Haec sathan
dno dixisse ẽ: dehis tabescendo doluisse: de¬
S tuam & tange cuncta quae possidet : nisi iN
facieni benedixerit tibi Quem enim traa¬
quillitutis tempore dei gratia custoditum
credidit: peccare posse. ꝑ passionem ꝓuti¬
uit Acsia perꝰ te dicat : Interrogatus afflc¬
tionibus homo & peccator agnoscitur qui
inmiraculis deus putatur: Di xit ergodais¬

Expanded text:
pe ac domum ejus a Deo vallatam dicit, quia tentando ejus conscientiam penetrare non potuit; substantiam ejus vallatam, quia electos ejus invadere non praesumit. Operibus manuum ejus benedixisse Deum et possessionem ejus excrescere in terra queritur, quia tabescens videt, quod fides ejus in notitiam hominum, praedicantibus apostolis, multiplicatur. Possessio quippe ejus crescere dicitur, dum laborantibus praedicatoribus, fidelium quotidie numerus augetur. Haec itaque Satan Deo dixisse est, talia invidendo sensisse. Haec Satan Deo dixisse est, de his tabescendo, doluisse. Se tuam, et tange cuncta quae possidet, nisi in faciem benedixerit tibi . » quillitatis tempore Dei gratia custoditum credidit, peccare posse per passionem putavit. Ac si dicat: Interrogatus afflictionibus, homo et peccator agnoscitur, qui in miraculis Deus putatur. TROPI
Abbreviated transcription (Latin):
quod nuntius uenit. quidiceret ei euasi egosolus
Quisc̃ iste nuntius qui aliis pereuntibus solus euadit.
nis ꝓpheticus sermo : Quidum fiunt malaom¬
nia quae prae dixit: quasi sanus ad dnm̃ solus
redit: Dumenim uera dixisse de per dtorum
casu cognoscitur : quasi inter mortuos uixisse
monstratur: Hinc est enim quoda drebeccam:
in isa ac coniurio deducendam puer mittitur.
quia uidelicet adds ponsandam aeclesiam dão
inter posita ꝓphetia famulatur: Sabaeis
ergo mruentibus solus puer. qui nuntiaret euce¬
sit : quia malignis spiritibus infirmorũ meai¬
tes in captiuitaitem ducentibus. sententia ꝓphe¬
tae conualuit. quae eandem captiuitatem
prenuntians dicit: Propterea captiuus ductus ẽ.¬
y populus meus: quia non habuit scientuam: Pro¬
phetia ergo quasi saluatur : dum captiuitas
quam praedixit ostenditur : Sequitur : Cumq¬

Expanded text:
quod nuntius venit, qui diceret: Evasi ego solus? quod nuntius venit, qui diceret: Evasi ego solus? Quis est iste nuntius, qui, aliis pereuntibus, solus evadit, nisi propheticus sermo, qui, dum fiunt omnia mala quae praedixit, quasi sanus ad Dominum solus redit? Dum enim vera dixisse de perditorum casu cognoscitur, quasi inter mortuos vixisse monstratur. Hinc est, quod ad Rebeccam in Isaac conjugio deducendam puer mittitur , quia videlicet ad desponsandam Ecclesiam Domino, interposita prophetia famulatur. Sabaeis ergo irruentibus, solus puer qui nuntiaret evasit, quia malignis spiritibus infirmorum mentes in captivitatem ducentibus, sententia prophetiae convaluit; 58 quae eamdem captivitatem praenuntians dicit: Propterea captivus ductus est populus meus, quia non habuit scientiam . Prophetia ergo quasi salvatur, dum captivitas, quam praedixit, ostenditur. Sequitur: C