comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mile apparuit. Alexandriȩ uissu theodosii
templa ydolorũ a theophylo episcopo des¬
truuntur. & euerso famoso seraꝑis fano mar¬
tẏriũ ibi consecrat᷑. & in eo ossa sancti iohis
baptistę recondunt᷑. quȩ hoc modo alexau¬
driam translata fuerant. Apostata iuliano
imꝑante. & contra xpistũ furente. pagani
ossa iohannis baꝑtiste in urbe samaria sepul¬
ti. effracto sepulchro extrahentes. disperge¬
bant per agros. eaq rursus collecta. ign̾i ẽ¬
mabant: & sanctos cineres pulueri inmixtoᷤᷤ
ꝑ aera disꝑgebant. S quidã monachi ex
iherosolimis inmixti furentib paganis. qͦt¬
quot potuert᷑ ossa collegert̃. & ad abbatem
suũ phẏlippũ ierłm deculert̃: ꝑhylippꝰ ea atha¬
nasio episcopo alexandriȩ misit. Sanctus
patricius scotus in hẏbernia cum sius soro¬
rib uenditur: ubicum esset regis portariuᷤ.
mȩ claret. qui usq ad xl. ȩtatis annũ in
aula imꝑatorũ gloriose militans. ex senato¬

Expanded text:
ipit. Alexandriae jussu Theodosii templa idolorum a Theophilo episcopo destruuntur, et everso famoso Serapis fano, martyrium ibi consecratur, et in eo ossa Johannis baptistae reconduntur; quae hoc modo Alexandriam translata fuerant. Apostata Juliano imperante et contra Christum furente, pagani ossa Johannis baptistae in urbe Samaria sepulti effracto sepulcro extrahentes dispergebant per agros eaque rursus collecta igni cremabant, et sanctos cineres pulveri immixtos per aera dispergebant. Sed quidam monachi ex Hierosolimis immixti furentibus paganis, quotquot potuerunt ossa collegerunt et ad abbatem suum Philippum Hierusalem detulerunt. Philippus ea Athanasio episcopo Alexandriae misit. Sanctus Patricius Scottus in Hibernia cum suis sororibus venditur; ubi, cum esset regis porcarius, mae claret, qui usque ad 40u m aetatis annum in aula imperatorum gloriose militans, ex senato
Abbreviated transcription (Latin):
salutis uia extitit arbitrio. hostiliũ par¬
tium comes: qͥ cum ignarũ imperatorem
curumpositis excepisset insidiis. conuer¬
ad contigua miscende pugnȩ spacia per
aera spicula missa nostrorũ. atq ultra
mensurã humani iactus ꝑ inane depor¬
tata. nusqͣm cadere priusqͣm inpingerẽt¬
sinebantur: & quȩ ipsi uehementer intor¬

Expanded text:
salntis nia extitit Arbitio, hostilium partium comes: qui cum ignarum imperatorem circumpositis excepisset insidiis, conuerad contigua miscendae pugnae spatia peruaera spicula missa nostrorum atque ultra mensuram humani iactus per magnum inane portata nusqsinebantur; et quae ipsi vehementer intor
Abbreviated transcription (Latin):
biis. pisces in plantis. Suꝑ his auditus in
conciliis episcoporũ romam petit: ibiq a
sanctis damaso & ambrosio repudiatus.
in galliis quoq in synodo burdegalensi
a sancto martino aliisq hereticus iudi¬
catus. uͥ se dampnandũ intellexit. maxi¬
mũ imꝑatorẽ appellat. A quo auditus &
episcoꝑatu pulsus. treueris ab euodio ꝑre¬
fecto perimitur cũ multis suis seqͣcib :
edicente imꝑatore. ut huiꝰ sectȩ cõꝑlices
in hispania perimerent᷑. Itacius & ursaciꝰ
ep̃i accusatores priscilliani cominuniõe
ecclesiȩ priuantur. ab episcopis nefas ẽẽ
dicentib cuiuscũq modi hominẽ eꝑis¬
coporũ accusatione necari. maximo un¬
ꝑatore & aliquib ep̃is itaciũ & ursaciũ
defendentib: & hac decausa sanctus
martinꝰ a maximo molestat᷑. quia nole¬
bat cominunicare itacianis: uix tam̃ ob¬
tinuit ut priscillianiste non occiderent᷑.
Paula rome preponens bethleẽ. ibi cum

Expanded text:
biis, Pisces in plantis. Super his auditus in biis, Pisces in plantis. Super his auditus in conciliis episcoporum, Romam petit, ibique a sanctis Damaso et Ambrosio repudiatus, in Galliis quoque in synodo Burdegalense a sancto Martino aliisque hereticus judicatus, ubi se damnandum intellexit, imperatorem Maximum appellat. A quo auditus et episcopatu pulsus, Treveris ab Evodio prefecto perimitur cum multis suis sequacibus, edicente imperatore, ut hujus sectae complices in Hispania perimerentur. Itachius et Ursatius episcopi accusatores Priscilliani communione aecclesiae privantur ab episcopis, nefas esse dicentibus, cujuscunque modi hominem episcoporum accusatione necari, Maximo imperatore et aliquibus episcopis Itachium et Ursatium defendentibus. Et hac de causa sanctus Martinus a Maximo molestatur, quia nolebat communicare Itachianis. Vix tamen obtinuit, ut Priscillianistae non occiderentur. Paula Romae preponens Bethleem, ibi cum
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis confundebat. dicens eundẽ esse pa¬
trẽ. quẽ filiũ & sp̃m sauctũ: carniũ escas
ꝓ inmundis habebat. coniuges uiros a no¬
lentib feminis. feminas a nolentib uiris se¬
parabat: oꝑificiũ omnis carnis non deo bo¬
no & uero. s malis angelis assignabat: ani¬
mas eiusdẽ nature & substancie cuius est
ds. esse dicebat: & eas ad agonẽ quendã
spontaneu̾ non tam̃ in terris exercendum.
tim descend̾e. & in malignũ principẽ in¬
currere. a quo mundũ istũ factũ esse dice¬
bat. atq ab hoc principe ꝑ diuersa carni
corpora seminari: homines uero fatalib
stellis colligatos. corpusq nostrũ scdm̃¬
.XII. celi signa compositũ esse dicebat. cõ sti¬
tuens arietẽ in capite. taurũ in ceruice. ge¬
minos in humeris. cancrũ in pectore. leo¬
ne̾ in manib. uirginẽ in uentre. librã in
umbilico. scorpiu̾ in coxis. sagitariuꝰ in ui¬
rili. aquariũ in uesica. capricorniu̾ in ti¬

Expanded text:
nitatis confundebat, dicens eumdem esse Patrem quem Filium et Spiritum sanctum. Carnium escas pro immundis habebat; conjuges, viros a nolentibus feminis, feminas a nolentibus viris separabat; opificium omnis carnis non Deo bono et vero, sed malis angelis assignabat; animas ejusdem naturae et substantiae, cujus est Deus, esse dicebat, et eas ad agonem quendam spontaneum, non tamen in terris exercendum, tim descendere et in malignum principem incurrere, a quo mundum istum factum esse dicebat, atque ab hoc principe per diversa carnis corpora seminari; homines vero fatalibus stellis colligatos, corpusque nostrum secundum 12 caeli signa compositum esse dicebat, constituens Arietem in capite, Taurum in cervice, Geminos in humeris, Cancrum in pectore, Leonem in manibus, Virginem in ventre, Libram in umbilico, Scorpium in coxis, Sagittarium in virili, Aquarium in vesica, Capricornum in ti
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatur ep̃c. Ambrosius ep̃c ritũ antipho¬
nas in eccłia canendi primus ad latinos tns¬
tulit a grecis. apud quos hic ritus iam du¬
dum inoleuerat. ex instituto ignatii antio¬
cheni ep̃i. & apostolorũ discipuli: qui per
uisionẽ in celũ raptus. uidit & audiuit qͦmͦ
angeli per antiꝑ honarũ reciprocacionẽ ym¬
nos sancte trinitati canebant. Hic etiã bea¬
tus ambrosius post hylariũ ꝑictauensem
hẏmnos in ecclesia canendos primus cõ¬

Expanded text:
it. Ambrosius episcopis ritum antiphonas in aecclesia canendi primus ad Latinos transtulit a Grecis, apud quos hic ritus jamdudum inoleverat, ex instituto Ignatii Antioceni episcopi et apostolorum discipuli, qui per visionem in caelum raptus, vidit et audivit, quomodo angeli per antiphonarum reciprocationem ymnos sanctae Trinitati canebant. Franci t. Ambrosius post Hilarium Pictavensem ymnos in aecclesia canendos primus com
Abbreviated transcription (Latin):
tra episcopos p̾sumant archidiaconi. qui
dicunt᷑ etiã corep̃i. id est regionũ uel uilla¬
rũ ep̃i. Chore enĩ grece. uilla uel regio la¬
tine. Corpus pauli constantinopolitani e¬
picopisub constantio in exilio ab hereticis ꝓ¬
xpisto suffocati: ꝯstantinopolim refertur
bria egressi consedere secus renũ in oꝑidis

Expanded text:
tra episcopos presumant archidiaconi, qui tra episcopos presumant archidiaconi, qui dicuntur etiam corepiscopi, id est regionum vel villarum episcopi. Chore enim Grece, villa vel regio Latine piscopi, sub Constantino in exilio ab hereticis suffocati, Constantinopolim refertur catu Franci Sicambria egressi, consedere secus Rhenum in oppidis
Abbreviated transcription (Latin):
qui iuuenẽ qui ob amorẽ uirginis sibi per
diabolũ conciliate. negauerat xpistũ. recoꝰ¬
ciliauit xpisto. palam altercans eũ diabo¬
lo. qui impetrauit a deo. ut sanctus effrẽ
syrus grece loqueretur. qui peccata pecca¬
tricis scripta & signata orando õblittera¬
uit: his & multis aliis clarus. dũ medicus
hebreus inminere sibi statim morte̾ ꝑ tac¬
tũ uene reuera prenunciaret: mortẽm o¬
rando in crastinũ distulit: & ita medicum
cum suis ad xpistum comiertens. feliciter
moritur. Apollinaris laodiciȩ ep̃c conũs
in heresim sui nominis a damaso paꝑa dãp¬
sinatur. quia dicebat qđ xp̃c natus solã carnẽ
nnon animã susceperit. aut si susceꝑit. non
sracionalẽ. s tantũ uiuificalẽ animã susce¬
inꝑit. s potencia deitatis susceptȩ carni pro
anima fuerit: & ipsa caro non de maria
suscepta sit. s caro & uerbũ unius sub̃e fu¬
Ierint. Damasus papa decreuit. ne quid con¬

Expanded text:
qui juvenem, qui ob amorem virginis sibi per qui juvenem, qui ob amorem virginis sibi per diabolum conciliatae negaverat Christum, reconciliavit Christo, palam altercans cum diabolo; qui impetravit a Deo, ut sanctus Effrem Syrus Grece loqueretur; qui peccata peccatricis scripta et signata orando oblitteravit : his et multis aliis clarus, dum medicus Hebreus imminere sibi mortem per tactum venae revera pronuntiaret, mortem orando in crastinum distulit, et ita medicum cum suis ad Christum convertens, feliciter moritrsus in heresim sui nominis, a Damaso papa damnatur, quia dicebat, quod Christus natus solam carnem, non animam susceperit, aut si suscepit non rationalem, sed tantum vivificalem animam susceperit, sed potentia deitatis susceptae carni pro anima fuerit, et ipsa caro non de Maria suscepta sit, sed caro et verbum unius substantiae fuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
bentur in hebreo: addidit & terciũ qđ uoca¬
tur hebraicũ. pro eo qđ rogatu sophronii u¬
ri sapientis transtulit illud de hebraica uerita¬
te in latinũ uerbo ad uerbũ. Qd psalteriũ &
alia ieronum opuscula idẽ sophronius de lati¬
no in grecũ transtulit. Damasus papa insti
tuit rogatu iheromini dicere in ecclesia in fi¬
ne psalmorũ. Gloria patͥ & filio & spui sancto.
sicut erat. Instituit etiã psalmos in eccłia.
nocte dieq cantari. Ut autẽ chori in duas
partes diuisi ipsos ꝑsalmos alt̾natĩ cantarẽt.
iam tempore constancii imꝑatoris in eccłia au¬
thiochena instituerant. pͥmi flauianꝰ & dio¬
dorus uiri probatȩ uitȩ & doctrine: qđ inde
ad terminos tocius orbis usq peruenit: Ba
silius cesariensis. qui gemina scienciã & scĩ¬
tate claruerat. cui deus apparens ad precẽ
consecraret. cui reuelatũ est qđ mercurius
miles & martyr ulianũ imꝑatorẽ ꝑemerit.

Expanded text:
bentur in Hebreo, addidit et tertium, quod vocabentur in Hebreo, addidit et tertium, quod vocatur Hebraicum, pro eo quod rogatu Sophronii viri sapientis transtulit illud de Hebraica veritate in Latinum verbo ad verbum. Quod psalterium et alia Hieronimi opuscula idem Sophronius de Latino in Grecum transtulit. Teophilus Alexandrii, instituit dicere in aecclesia in fine psalmorum: Gloria Patri et Filio et Spiritui sancto; Sicut erat. Instituit etiam psalmos in aecclesia nocte dieque cantari. Ut autem chori in duas partes divisi, ipsos psalmos alternatim cantarent, jam tempore Constantii imperatoris in aecclesia Anthiocena instituerant primi Flavianus et Diodorus viri probatae vitae et doctrinae; quod inde ad terminos totius orbis usque pervenisilius Cesariensis, qui gemina philosophia et sanctitate claruerat; cui Deus apparens ad precem crificium consecraret; cui revelatum est, quod Mercurius miles et martyr Julianum imperatorem peremerit;
Abbreviated transcription (Latin):
.lxͣ. interpretes in omnib ecclesiis cauta¬
batur: ieronimꝰ correxit. Quo it̾m uiciato
psalteriũ nouũ composuit. qđ & a. lxx. in¬
terpretũ edicione non multũ discordaret:¬
& cum hebraico multũ concordaret. Q ut
omnib clarũ fieret: ipsũ psalteriũ distixit
ꝑ asteriscos .i. stellã .x. & ꝑ obelos. idest uir¬
gã iacentẽ. docens ea quȩ continent᷑ sub as¬
terisco usq ad duo puncta in hebreo habe¬
ri. & a .lxxͣ. intermissa ẽẽ : ea uero quȩ con¬
tinentur sub obelo usq ad duo puncta. in
hebreo non haberi. s a sxc. addita esse. uix¬
ta theodotionis dũ taxat translacionẽ. Hoc
ꝑsalteriũ damasus ꝑaꝑa rogatu ieronimi
in gallicanis ecclesiis cantari instituit. & ꝓpt᷑
hoc gallicanũ uocatur: romanis ꝑsalteriũ
sccłm .lxx. retinentib sibi. propt᷑ qđ romauũ
uocatur. Hȩc duo psalteria cum non suffice¬
rent ad proponenda testimonia de xp̃o con¬
tra iudeos. qui non recipiunt nisi ea quȩ ha¬

Expanded text:
LXX interpretes in omnibus aecclesiis cantabatur, Hieronimus correxit. Quo iterum vitiato, psalterium novum composuit, quod et a LXX interpretum editione non multum discordaret, et cum Hebraico multum concordaret. Quod ut omnibus clarum fieret, ipsum psalterium distinxit per asteriscos, id est stellam +, et per obelos, id est virgam jacentem ÷, docens ea quae continentur sub asterisco + usque ad duo puncta .. in Hebreo haberi et a LXX pretermissa esse; ea vero quae continentur sub obelo ÷ usque ad duo puncta: in Hebreo non haberi, sed a LXX addita esse, justa Theodotionis dumtaxat translationem. Hoc psalterium Damasus papa rogatu Hieronimi in Gallicanis aecclesiis cantari instituit, et propter hoc Gallicanum vocatur; Romanis psalterium secundum LXX retinentibus sibi, propter quod Romanum vocatur. Haec duo psalteria cum non sufficerent ad proponenda testimonia de Christo contra Judaeos, qui non recipiunt nisi ea quae ha
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sanctum deum esse condempnans.
consubstantialẽ patri & filio sp̃m sc̃m esse
docuit: dans simboli formã. qͣm tota lati¬
norũ & grecorũ confessio in eccłia ad mis¬
sas sollempnib dieb decantat. Hic decre¬
tum est: ut constantinopolis tamqͣm no¬
uȩ romȩ ep̃c post romanũ pontifice̾ ha¬

Expanded text:
Spiritum sanctum Deum esse condemnans, consubstantialem Patri et Filio Spiritum sanctum esse docuit, dans symboli formam, quam tota Latinorum et Grecorum confessio in aecclesia ad missas sollemnibus diebus decantat. Hic decretum est, ut Constantinopolis tanquam novae Romae episcopus post Romanum pontificem ha
Abbreviated transcription (Latin):
ciliũ. quod intra claustrũ urbis habebat.
amplũ atq excelsũ. Ille statim ab negat.
s non multo post grauissime infirmans.
sancto annuit quod rogarat. Tunc uir
hactenus basilica: in honorẽ prothomar¬
tyris stephani xp̃ĩanis populis freq̃nta¬
minere obitũ presensisset. clerũ & popu¬
lum conuocans. thronũ pontificalẽ ascẽ¬
dit: & int̾ manus obsequentiũ clericorũ

Expanded text:
cilium quod intra claustrum urbis habebat cilium quod intra claustrum urbis habebat amplum et excelsum. Ille statim abnegat, sed non multo post grauissime infirmatus sancto annuit quod rogauit. Tunc uir hactenus basilica in honore protomartyris Stephani christianis populis frequentaimminere presensisset, clerum et populum conuocans, thronum pontificalem ascendit et inter manus obsequantium clericorum
Abbreviated transcription (Latin):
buit. in transferendo de greco in latinũ
& bonosus & rufinus insignes monachi
habentur. E quib florentinꝰ tã misericors
in egentes fuit: ut uulgo pat᷑ pauꝑuan
tissiodorensis ep̃c. Hic in iuuenili etate co
ponsare. S cũ iam tempus copulacioĩs
urgeret: uterq se mutuo adhortantes. uo¬
tum uirginitatis fecerunt. Et ecce angłs af¬
fuit. qui duas eiᷤ coronas atculit: propositũ
laudans. & ad perseuerandũ exhortans.
porro altera uirginũ cetu se tradidit: alt̾
uero in clericatu tanto preconio iuirtutũ
enituit. ut ꝑost excessum sancti eladii me¬
ieretur in pontificatũ substitui. Factus itaq
pontifex multis effulsit miraculis: cecos
illuminans. paraliticos curans. mortuos e¬
tiã reducens ad uitã. Cum aũ multos sub¬
iecisset iugo fidei. tũ exhibitione signoꝵ.
adhuc ibidem esse basilicã. nec posse ca¬
pere. xp̃ianorũ multitudinẽ tam ingẽ¬
tem: petiit a quodã autisiodorense ciue
ruptilio nomine. ut sibi concederet domi¬

Expanded text:
ae, in transferendo de Graeco in Latinum et Bonosus et Rufinus insignes monachi habentur: e quibus Florentinus tam misericors in egentes fuit, ut vulgo pater pauperum tissiodorensis episcopus in iuuenili etate litponsare. Sed cum tempus copulationis urgeret se mutuo adherentes uotum uirginitatis fecerunt. Et ecce, angelus affuit, qui duas eis coronas attulit propositum laudans et ad perseuerandum adhortans. Porro puella uirginum cetui se tradidit; Amator uero in clericatu tanto preconio uirtutum emicuit ut post excessum sancti Eladii mereretur in pontificatum substitui. Factus ergo pontifex multis effulsit miraculis cecos illuminans, paraliticos curans, mortuos etiam reducens ad uitam. Cum autem multos subiecisset iugo fidei, tum exhibitione miraculo ibi esse basilicam nec posse capere christianorum multitudinem tam ingentem, petiit a quodam Autissiodorensi ciue Ruptilio nomine ut sibi concederet domi
Abbreviated transcription (Latin):
sermonis emanator. cũ grauitate acutus.
inuiolenta ꝑsuasione dulcissimꝰ: cui fuit
equalis doctrina cũ uita. quando ei non
paruis miraculis gracia diuinitatis arrisit.
odosius in sompnis preuidit se ab eo in¬
dui clamide imperiali. & diademate co
ciȩ tam in docendo qͣm in signa facien
sit regulã utriq generi monachorũ aptã.
quã angelo dictante didicerat. Clarebat

Expanded text:
sermonis emanator, cum gravitate acutus, perviolenta persuasione dulcissimus, cui fuit aequalis doctrina cum vita, quando ei non parvis miraculis gratia divinitatis arrisit. odosius in somnis previdit, se ab eo indui clamide imperiali et diademate covir tam in docendo quam in signa faciendsit Regulam utrique generi monachorum aptam, quam angelo dictante perceperat
Abbreviated transcription (Latin):
cũ głoria. ⁊achariã patriarchã cum capti¬
uorũ populo iherusalẽ reducit. & scãm
crucẽ dñi reportans. cũ regio scęmate or¬
natus portam uellec intrare. ꝑ quã iħc
ad crucẽ subeundã exiuit. porta diuinitꝰ
clausa est: eiꝙ rursũ ad monitũ angeli
humiliato. & discalciato. porta ultro aꝑta
est. Q ita cruce relata: celebritatẽ exatta¬
cionis eius annuatim dedicauit. ꝑ id em¬
tempus pippinus filius karlonanni. ma¬
ior domus regisdocharii principabatur.
Cui in disponenda re publica cooꝑabatur
sanctus arnulfus filius arnoldi filii ans¬
berti ex blithilde filia primi clotharii
arnulfo. clotharius rex filiũ suũ dago¬
austrasiis regnandũ. Accidit autẽ ut da

Expanded text:
cta, Zachariam patriarcham cum captivorum populo Hierusalem reducit; et sanctam crucem Domini reportans, cum regio scemate ornatus portam vellet intrare, per quam Jesus ad crucem subeundam exivit, porta divinitus clausa est; eique rursum ad monitum angeli humiliato et discalceato, porta ultro aperta est; et ita cruce relata, celebritatem exaltationis ejus annuatim dedicavit. Apud  Pippinus filius Karlomanni, major domus regis Lotharii, principabatur. Pippino in disponenda re publica cooperabatur sanctus Arnulfus, filius Arnoldi, filii Ansberti, ex Blithilde, filia primi Lotharii . Lotharius refilium suum DagoAustrasiis regnandum. Eduinus rex Norda
Abbreviated transcription (Latin):
francia hoc temꝑore tres fratres. ado. rado.
dado. qui & audoenꝰ dictus est: qui suam
erga dm̃ deuocionẽ ostendert᷑. singuli sin¬
gula cenobia fundando: ex quibus dado
fuit referendarius dagoberti regis. Re¬
ferendarius autẽ dicebatur. ad quẽ publi¬
cȩ conscriptiones referebantur: ut ꝑ eum
anulo seu sigillo regis confirmarent᷑. hoᷤᷤ
ad hoc animarat eligius artifex iãdu¬
dum in aula regis clotarii clariis. qui ȩ¬
tiam ex dono dagoberti regis sollemꝑ¬
macũ monasteriũ construxit: ubi sanctꝰ
remaclus ab aquitania ueniens. se in xͥ
tirocinio sub eo exc̃endũ dedit. Sc̃a aurea.
claruit: ꝙͣ eligius monasterio uirginũ a
se parisius constructo prefecit. Sẽs uero
dado cenobiũ intra briegensẽ saltũ cor¬
struxit. qđ resbacis dicitur: in qͦ sc̃m agi¬
lũ primũ abbatẽ prefecit. Romaricus ab¬

Expanded text:
Francia hoc tempore tres fratres, Ado, Rado, Dado, qui et Audoenus dictus est; qui suam erga Deum devotionem ostenderunt singuli singula cenobia fundando. Ex quibus Dado fuit referendarius Dagoberti regis. Referendarius autem dicebatur, ad quem publicae conscriptiones referebantur, ut per eum anulo seu sigillo regis confirmarentur. Hos ad hoc animavit Eligius aurifex, jam dudum in aula regis Lotharii clarus, qui etiam ex dono Dagoberti regis, Solemniaeum monasterium construxit, ubi sanctus Remaclus ab Aquitania veniens, se in Christi tirocinio sub eo exercendum dedit. Sancta Aurea claruit, quam Eligius monasterio virginum a se Parisius constructo prefecit. Sanctus vero Dado coenobium intra Briegensem saltum construxit, quod Resbacis dicitur; in quo sanctum Agilum primum abbatem prefecit. 638.
Abbreviated transcription (Latin):
resim monothelitarũ idest unã oꝑationẽ in
apisto credentiũ. confudit eccłiam & imꝑi¬
um: contra maliciã enus piignante ꝑturba¬
romanos & saracenos bellũ inpacabile o¬
ritur hac de causa: quia cum quidã spado
imꝑatoris heraclu distribueret togas mi¬
litib. cum int̾ alios etiã saracem sub ĩ¬
ꝑatore militantes uenirent ad accipiendã
togã. spadone eis indignant᷑ dicente. iux
sufficit imꝑator dare militib togas. qͣn¬
tomagis canib istis: illi dolore & pudore
uncitati. totã saracenorũ partẽ ad rebellan¬
dũ meitant. Amirei itaq romanos aggre¬
diunt᷑: & cum multis tres amirei a romaniᷤ

Expanded text:
unam operationem in Christo credentium, confudit aecclesiam et imperium; contra malitiam ejus pugnante perturbaRomanos et Saracenos bellum impacabile oritur hac de causa, quia cum quidam spado imperatoris Heraclii distribueret rogas militibus, cum inter alios etiam Saraceni sub imperatore militantes venissent ad accipiendam rogam, spadone indignanter eis dicente: Vix sufficit imperator dare militibus rogas: quanto magis canibus istis, illi dolore et pudore incitati, totam Saracenorum gentem ad rebellandum incitant. Amirei Saracenorum Romanos aggrediuntur, et cum multis tres
Abbreviated transcription (Latin):
incurreret. quia consiliariũ eius cȩsum
& detonsũ dehonestauerat: unde & ꝑa¬
trẽ reueritus ad ecclesiã sanch dionisii
confugit: & quia inde nullo mͦ extͣhi potu¬
it. locũ illũ semꝑ cordi habuit. Postino¬
b bello concurrit: cui pater accurrens
auxilio. interfecto berthaldo duce saxo¬
num uictoriã obtinuit: q peruagans om¬
nẽ saxoniã nullũ saxonũ mensurã gla¬
dii sui excedentẽ dimisit uiuentẽ. Nec¬

Expanded text:
uia consiliarium ejus cesum et detonsum dehonestaverat, Parisius ad ecclesiam sancti Dionisii confugit; et quia inde nullo modo extrahi potuit, locum illum semper cordi habuit. bus bello concurrit; cui pater Lotharius rex accurrens auxilio, interfecto Bertaldo duce Saxonum, victoriam optinuit; et pervagans omnem Saxoniam, nullum omnino Saxonum, mensuram gladii sui excedentem, dimisit viventem.
Abbreviated transcription (Latin):
do subiecit: & udeos in suo regno adfi¬
.uIII. saraceni antiochiã capiunt. ħ anno¬
ep̃c. & ex episcopo solitarius dormit in xͦ
Clodulfus filius eius post metensis ep̃c: sc̃i¬
tatẽ patris unitatur. Doda mat᷑ ipsius elo¬
dem xp̃i dilatauit: & ieuiniũ qͣdragesimȩ
in anglia legaliter obseruari edixit. Sara

Expanded text:
do subjecit, et Judaeos in suo regno ad fit. Saraceni Antiochiam capiunt. et ex episcopo solitarius, dormit in Christo. Clodulfus filius ejus, post Mettensis episcopus, sanctitatem patris imitatur. Doda mater ipsius Clodem Christi dilatavit, et jejunium quadragesimae in Anglia legaliter observari edixit. 641.
Abbreviated transcription (Latin):
b sc̃s amandꝰ tungrensi episcopatu post¬
habito: predicationis instabat offitio. Sul
hoc sanctus landoaldus floruit: qui filiũ
apri uuiri illustris lambertũ post ep̃m et
martyrẽ futurũ apuero imbuens. inuiã dĩ
xp̃iam efficiuntur. Sysebodus enim gotho¬
rũ rex gloriosissimus. plurimas in hispa

Expanded text:
s Amandus, Tungrensi episcopatu posthabito, verbi instat officio. Sub hoc sanctus Landoaldus floruit, qui filium Apri viri illustris Lambertum, post episcopum et martyrem futurum, a puero imbuens, in viam Dei christiani efficiuntur. Sisibutus enim, Gothorum gloriosissimus rex, plurimas in Hispan
Abbreviated transcription (Latin):
Riȩ dedicauit. Qd monasteriũ iurginũ es¬
se constituit: qd ante ipsũ infra muros ci¬
uitatis paruo ambitu constructũ. urorum
fuisse certissimũ est. Nã & id monasteriũ
maximis edifitiis extulit: ac muro undiq
curumcinxit. Et quia om̃s ecclesie autissi¬
odorenses suȩ ditioni erant subiecte. tam
ex sancti stephani. qͣm etiã ex sancti ger¬
mani uillis copiose ditauit. Fecit & basili¬
cam prope muros ciuitatis. in honore sc̃i eu¬
sebii uercellensis pontificis & martẏris: cu¬
ius testudinẽ a parte orientali ex musiuo
simul & auro compsit. ac dedicauit. uariisq
munerib ampliauit. Qd ętiã monachoꝵ
esse constituit. ac muro undiq cucumciux̃:¬

Expanded text:
riae dedicavit, quod monasterium virginum esse constituit, quod ante ipsum infra muros civitatis parvo ambitu constructum, virorum fuisse certissimum est. Nam et id monasterium maximis aedificiis extulit, ac muro undique circumcinxit, et quia omnes ecclesiae Antissiodorenses suae deditioni erant subjectae, tam ex sancti Stephani quam ex sancti Germani villis copiose ditavit. Fecit et basilicam prope muros civitatis in honore sancti Eusebii Vercellensis pontificis et martyris, cujus testudinem a parte orientali ex musivo simul et auro compsit ac dedicavit, variisque muneribus ampliavit; quod etiam monachorum esse constituit ac muro undique circumcinx
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiscens. uirilem dei figurã in manib
accipiens. qͦm manus non depinxert᷑. s
in ychonia uerbũ qđ omnia format atq
componit. sine ꝑictura formã uelut sine se¬
mine partũ eduxit: ꝑsidã aggreditur. eãꝙ
ꝑ sex continuos annos potent᷑ depopula¬
uit. in quo p̾torẽ ꝑsarũ. om̃sq pene prin¬
cipes ꝑemit: & ꝑsidã ꝑuagatus. miranda
ꝑsarum palacia combussit &̾ deiecit. Por¬

Expanded text:
proficiscens, virilem Dei figuram in manibus accipiens, quam manus non depinxerunt, sed in icona verbum, quod omnia format atque componit, sine pictura formam velut sine semine partum eduxit, Persidam aggreditur, eamque per sex continuos annos potenter depopulavit, in quo pretorem Persarum omnesque pene principes peremit; et Persidem pervagatus, miranda Persarum palatia combussit et dejecit. Lo
Abbreviated transcription (Latin):
etiã qui & bauo ꝑ eũ ex predone conũsus. &
gandaui solitarie reclusus: sanctitatis exem¬
rex nordanhymbrorũ. regẽ scotorũ ean cũ õĩb
pene suis in bello ext̾inguit. Hec calamitas sco¬
tis contigit scdm uaticiniũ augustini ep̃i: qui
interminatus est scotos ab anglis fore perim̃¬
dos. qui anglos ad uitã ȩt̃nã com̃ti egre fere¬
bant. In monachos quoq scotorũ augustino
rebelles ira dei seuiente: qui cum rege suo ad
hoc bellum ex more euntes. ut rege armis pug¬
uante. ipsi orando ꝓ eo pugnarent. ꝑ empti st̃
dissindis metensis claret: quȩ sponsũ fugiẽs.
uel amine caꝑitis misso sibi a deo ꝑ angłm.
Edilberto cantuariorũ rege mortuo raduald¬
nandi potenciã accepit: ut sub sub nutu eiᷤ
alii anglorũ reges regnarent. Huni longo¬

Expanded text:
etiam, qui et Bavo, per eum ex predone conversus et Gandavi solitarie reclusus, sanctitatis exemrex Nordanymbrorum regem Scottorum Ean cum omnibus pene suis in bello extinguit. Haec calamitas Scottis contigit secundum vaticinium Augustini episcopi qui interminatus est Scottos ab Anglis fore perimendos, qui Anglos ad vitam converti egre ferebant; in monachos quoque Scottorum Augustino rebelles ira Dei seviente, qui cum rege suo ad hoc bellum ex more euntes, ut rege armis pugnante, ipsi orando pro eo pugnarent, perempti sundesindis Mettensis claret, quae sponsum fugiens, velamine capitis misso sibi a Deo per angelum, Edilbertus rex Cantuariorum obit; post qunandi potentiam quartus accepit, ut sub nutu ejus alii Anglorum reges regnarent. Edil
Abbreviated transcription (Latin):
aliarũ multo tempore futurã. & affluen¬
tem uoluptatẽ. & multa huiusmodi. Hic
est mauieth cui gentiles adhuc cultũ
deitatis exhibent. Hic in regno saraceno¬
rũ .iiiiͬ. pretores statuit. qui ammuxi uo¬
cabantur ipse uero amiras dicebat᷑ uel
qui hactenus fuerant sub ꝑsarũ regno: eos
bello uictos uersa uice sub suo redigunt do¬
minio. Abhinc pro regno ꝑsarũ titulandũ
est regnũ saracenorũ. ¶ahumech amiras
saracenorũ morit᷑. post quẽ ebubeher trib

Expanded text:
aliarum multo tempore futuram, et affluenaliarum multo tempore futuram, et affluentem voluptatem, et multa hujusmodi. Hic est Muhammad, cui gentiles adhuc cultum deitatis exhibent. Hic in regno Saracenorum quatuor pretores statuit, qui amirei vocabantur. Ipse vero amiras dicebatur vel qui hactenus fuerant sub Persarum regno, eos bello victos versa vice sub suo redigunt dominio. Ab hinc pro regno Persarum titulandum est regnum Saracenorum. Muhammad, amiras Saracenorum moritur; post quem Ebubeher
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc tempore arabũ siue saracenorũ pͥn¬
ceps erat mahumeth: qui ꝑseudo ꝓph̾a
ex orphano & inoꝑe per heresis suȩ p̾sti¬
gia ad regnũ prouectus est. Hic de ꝓge¬
mie ismaelis ortus. cũ esset pauper oe or¬
phanus: ad quandã cognatã suã ꝑrediui¬
tẽ nomine chadigã. primo ut mercenna¬
rius. deinde ut sponsus se coniungens. ꝑ
eam ditatus est. Que cum egre ferret il¬
lũ epylemptico morbo uexari: ille dice¬
bat hoc non esse morbũ. s uisionẽ archã¬
geli Gabrielis se interim uidere. & quia
aspectũ eius ferre non posset. mente de¬
fecta cadere. Hic communicabat xp̃ianiᷤ
& iuideis: ex eorũ scripturis suã pseudo¬
prophetiã in aliquib confirmans. Hic di¬
cebat qđ hii qui inimicũ occidunt. uel qͥ
ab inimico occidunt᷑: paradisũ ingrediã¬
tur. Paradisũ uero esse carnalis cibi ac po¬
tus. ibiꝙ esse fluuiũ uini. lactis. ac melt .
& mixturã feminarũ non p̾sentiũ. sed

Expanded text:
Hoc tempore Arabum sive Saracenorum princeps erat Muhammad, qui pseudopropheta ex orphano et inope, per heresis suae prestigia ad regnum provectus est. Hic de progenie Ismahelis ortus, cum esset pauper et orphanus ad quandam cognatam suam predivitem nomine Chadigam, primo ut mercenarius, deinde ut sponsus se conjungens, per eam ditatus est. Quae cum aegre ferret, illum epileptico morbo vexari, ille dicebat hoc non esse morbum, sed visionem archangeli Gabrihelis se interim videre, et quia aspectum ejus ferre non posset, mente defecta cadere. Hic communicabat christianis et Judaeis, ex eorum scripturis suam pseudoprophetiam in aliquibus confirmans. Hic docebat, quod hi qui inimicum occidunt vel qui ab inimico occiduntur, paradisum ingrediantur. Paradisum vero esse carnalis cibi ac potus; ibique esse fluvium vini, lactis ac mellis, et mixturam feminarum non presentium, sed
Abbreviated transcription (Latin):
effectus & monachus. a ꝑsis capitur. & pꝰ
uerbera. uincula & carceres. post diutinã
appensionẽ ꝑ unã manũ tandẽ absciso ca¬
pite cum aliis .lxxͣ. martyrirat᷑. Clotarius¬
rex tributũ. Xũ: solidorũ qđ longobar¬
di francis soluerant. relaxat: longobar¬
dis ꝑpetuo sibi confecd̾atis. Sisebodus rex¬
Wisigothorũ contra romanos fortit᷑ agit:
prouentiã aliasq ciuitates a francis ex¬
tortas. ad wisigothorũ ius redigit. An

Expanded text:
stianus et monachus, a Persis captus, post verbera, vincula et carceres, post diutinam appensionem per unam manum, tandem absciso capite, cum aliis 70 martyrizatur. rex tributum 12 milium solidorum, quod Langobardi Francis solverant, relaxat, Langobardis perpetuo sibi confoederatis. Wisigothorum contra Romanos fortiter agit; provinciam aliasque civitates a Francis extortas ad Wisigothorum jus redigit. 622
Abbreviated transcription (Latin):
tuit scdam missã in clero. Hic etiã scdm̃ in¬
stituta maiorũ suorũ decreuit: ut siqui uiri
uel mulieres suos ipsi filios quocumq modo
de sancto lauacro susceperut: separentur
ab inuicẽ. Uel siquis uir̾ cõmatrẽ suã. uel
siqua mulier comꝑatrẽ suũ a primo dono
sp̃c sancti. quod est ꝑabulũ salis sacrati usq
ad septimũ donũ spiritus sancti in conuigi¬
um duxerit: separent᷑. Mulier tam̃ marita¬
lem dotẽ recipiat: & post expletũ annũ al¬
quoq ciuitas capitur: in ea usq.xc. iurorũ
perimunt᷑. Tacharias patriarcha captiuatur.
lum oritur. pugnaq commissa post in esti¬
mabilẽ stragem theodebertus capitur. Nec¬
occidit. Brunichildẽ uero reginã uno pe¬
de & brachio multatã. ad caudã equȩ indo¬
mite religatã. menbratĩ discerpi fecit. ur¬
putans ei qd̃ decẽ regesꝑ eam fuissent extineti:
& sic monarchia regni francorũ ad eũ rediit:
Eleutherius patͥcus affectans romanorũ im¬

Expanded text:
tuit secundam missam in clero. Hic etiam secundum instituta majorum suorum decrevit, ut si qui viri vel mulieres suos ipsi filios quocumque modo de sancto lavacro susceperint, separentur ab invicem; vel si quis vir commatrem suam, vel si qua mulier compatrem suum a primo dono Spiritus sancti, quod est pabulum salis sacrati, usque ad septimum donum Spiritus sancti in conjugium duxerit, separentur; mulier tamen maritalem dotem recipiat, et post expletum annum alquoque civitas capitur; in ea usque 90 milia virorum perimuntur; Zacharias patriarcha captivatur; lum oritur; pugnaque commissa, post inaestimabilem stragem Theodebertus capitur Peoccidit. Brunichildem quoque reginam uno pede et brachio multatam, ad caudam equae indomitae religatam, membratim discerpi fecit; putans ei, quod decem reges per eam fuissent extincti. Et sic monarchia regni Francorum ad eum redit. Eleutherius patricius affectans Romanorum im
Abbreviated transcription (Latin):
clusus est. Septus est enim undiq rumphea
flaminea. idest muro igneo accinctꝰ. ita ut
eiꝰ cum cȩlo pene iungat᷑ incẽdiũ. Cherubĩ
qͦq id est angeloꝵ p̃sidiũ arcendis spuiti¬
bus malis. suꝑ rumpheȩ flagrantiã ordina¬
tum est. ut homines flãme. angelos uero
malos angłi submoueãt: ne cui carni uel
sp̃ui transgressionis. aditus pateat paradisi.¬

Expanded text:
clusus est. Septus est enim undique romphaea flammea, id est, muro igneo accinctus: ita ut ejus coelo pene jungat incendium. Cherubim quoque, id est, angelorum praesidium arcendis spiritibus malis super romphaea flagranti ordinatum est: ut homines flammae, angelos vero malos angeli submoveant, ne cui carni vel spiritui transgressionis aditus paradisi pateat. Paradis
Abbreviated transcription (Latin):
pluuiarũ ignara: quã nilus solus circũ fluẽs
irrigat. & sua inundatione fecundat. Unde
& ferax frugib. multã partẽ terrarũ fru¬
mento alit: cet̃oꝵ qͦq negociorũ adeo copi¬
osa. ut impleat neccessanis mercib ȩtiam

Expanded text:
pluviarum ignara. Nilus solus eam circumfluens irrigat, et inundatione fecundat: unde et ferax frugibus multam partem terrarum frumento alit, caeterorum quoque negotiorum adeo copiosa, ut impleat necessariis mercibus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsequem᷑. sumꝑto initio a paradiso. Paradi¬
sus est locus in orientis partib ꝯstitutꝰ: eu¬
iuis uocabulũ ex greco in latinũ uertitur
gua deliciȩ int̾preta t᷑: qđ utrũq iunctũ
facit ortum deliciarũ. Est enim om̃i gen̾e
ligni & pomiferarũ arborũ consitꝰ. hñs etiã¬
& lignum uite. Non ibi frigꝰ. non estus: s¬
ꝑpetua aeris temꝑies. E cuiꝰ medio fons ꝓ¬
rumpens totũ nemꝰ irrigat: duuditurq in
qͣtuor nascentia flumina. his appellata nõibꝰ.¬

Expanded text:
ediam, sumpto initio a Paradiso. Paradisus est locus in orientis partibus constitutus, cuius vocabulum ex Graeco in Latinum vertitur gua deliciae interpretatur. Quod utrumque iunctum ant ortum deliciarum: est enim omni genere ligni et pomiferarum arborum consitus, habens etiam lignum vite; non ibi frigus, non estus, sperpetua aeris temperies. E cuius medio fons prorumpens totum nemus inrigat, dividiturque in quattuor nascentia flumina. Cuius loci
Abbreviated transcription (Latin):
late uagantes: ex quibꝰ quedã agros in¬
colunt. quedã portentuose ac truces car¬
nib humanis. & eorũ sanguine uinunt.
Scythye aũ plures terre sunt locupletes:
in habitabiles tañ plures. Nã cũ in pleriq
locis auro ꝙ geminis affluant: griphoꝵ
ĩmanitate. accessus hominũ rarus est. Snia¬
ragdis aũ optimis hec patͥa est. Huis sub¬

Expanded text:
late vagantes. Ex quibus quaedam agros incolunt, quaedam portentuosae ac truces carnibus humanis et eorum sanguine vivunt. Scythiae plures terrae sunt locupletes, inhabitabiles tamen plures; nam dum in plerisque locis auro et gemmis affluant, gryphorum inmanitate accessus hominum rarus est. Smaragdis autem optimis haec patria est: cyaneu
Abbreviated transcription (Latin):
Aiores nr̃i orbẽ toqꝰ
terrȩ occeani limbo cir¬
cũ septũ. tͥquadrũ statu¬
ere: eiusq tres ꝑartes.
fricam uocauert̃. Asia

Expanded text:
aiores nostri orbem totius terrae, oceani limbo circum saeptum, triquetrum statuere eiusque tres partes FRICAM uocauerunt, qua
Abbreviated transcription (Latin):
uitas est iherosolimã. quasi umbilicus re¬
gionis tocius terrȩ: uariarũ opũ diues. fru¬
gib fertilis. aquis illustͥs. opima balsamis.
Uñ scolm̃ elem̃toꝵ grãm existimauert᷑ iu¬
dei eam ꝑmissã patrib. terrã fluentẽ lacte
& melle: cum hinc illis ds resurrectionis pre¬
rogatiuã polliceret᷑. Samaria regio pales

Expanded text:
vitas Hierosolyma est, quasi umbilicus regionis et totius terrae, variarum opum dives, frugibus fertilis, aquis illustris, opima balsamis. undum elementorum gratiam existimaverunt Judaei eam promissam patribus, terram fluentem lacte et melle, cum hinc illis Deus resurrectionis praerogativam polliceretur. 22. Samaria regio Palaes
Abbreviated transcription (Latin):
& elefantis refertã. Terra indiȩ fauonii sp̃u
saluberrima in anno bis metit fruges ui¬
ce hyemis ȩthesias patit᷑. Ibi st̃ montes au¬
rei. qͦs adire propt̾ dracones & griphes. &
immensoꝵ hominũ monstra impossibile
est. Parchia ab indiȩ finib usq mesopo¬
thamiã gen̾alit̾ nominat᷑. ꝓpt̾ inuictã enim
uirtutẽ parthoꝵ qͥ a seythia uenientes. parchi¬

Expanded text:
lustrantes Indos. Terra Indiae Favonii spiritu saluberrima in anno bis metit fruges: vice hiemis Etesias patitur. Gignit rei, quos adire propter dracones et gryphes, et immensorum hominum monstra impossibile est. Parthia ab Indiae finibus usque ad Mesopotamiam generaliter nominatur; propter invictam enim virtutem Partho
Abbreviated transcription (Latin):
pulsus in agro suo uixit: eiusq filia  adi¬
mendi partus gr̃a uirgo uestalis electa ẽ.
Quȩ cum .yiiͦ. patrui anno geminos edidis¬
set infantes: iuxt̾a legẽ uuia in terrã defos
osi. luꝑa a uiciniis appellabatur. Unde ad
nostrã memoriã meretricũ cellulȩ lupana¬
ria dicunt᷑. Pueri cũ adoleuissent. couec¬
t̾a pastorũ  latronũ manu. int̾fecto apꝰ
albã amulio auum mimitorẽ in regnum
restituunt: quem tamen postea occider̃t. reg¬

Expanded text:
pulsus in agro suo vixit; filia eius adimendi partus gratia virgo Vestalis electa est; quae cum septimo patrui anno geminos edidisset infantes, iuxta legem in terrsi lupa a vicinis appellabatur; unde et ad nostram usque memoriam meretricum cellulae lupanaria dicuntur. pueri cum adolevissent, collecta pastorum et latronum manu interfecto apud Albam Amulio avum Numitorem in regnum restituunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rauit. albanos. uegentes. fidenates uicit: & ad¬
grigentinos arrepta tirannide populat᷑. uir
crudelis mente. comm̃tis crudelior. & om̃ia
ad contrudendos damnatos receptui foret:
ut cum inclusus ibidem subiectis ignibus
torreretur. sonũ uocis extorte capacitas con¬
caui eris augeret. pulsuꝙ ferali competens
imagim mutm emittẽt: nefarioq spectacło mu¬
gitus pecudis nõ hõis gemitꝰ uideret᷑. S fa
inuentione puniuit.
cos succidit. & gentiũ ydola de suo regno ab-¬
iecit. deumꝙ celi integerrime coluit. int̃ re

Expanded text:
ravit Albanos, Vegetes, Fidenates vicit, adgrigentinos arrepta tyrannide populabatur. qui crudelis mente, commentis crudelior, omnia ad contrudendos damnatos receptui foret: ut cum inclusus ibidem subiectis ignibus torreretur, sonum uocis extortae capacitas concaui aeris augeret pulsuque ferali conpetens imagini murmur emitteret, nefarioque spectaculo mugitus pecudis, non hominis gemitus uideretur. sed Phalinuentione puniuit.cos succidit et gentium idola de suo regno abiecit deumque caeli integre coluit. Cyaxare
Abbreviated transcription (Latin):
orũ accolas de babilone & de cutha: unde¬
primus milites sumpsit ex populo. & nobi¬
lissimos centum senes: quos ob ȩtatẽ senato¬
res. ob similitudinẽ curȩ patres appellauit.
Templa quoꝙ & muros romanȩ urbis ext̾rux̃.¬
blatus. nusqͣm comparuit. & suadente pro¬
a senatu ꝓpt̾ acrius ingeniũ decerptũ assert᷑.¬

Expanded text:
uta: undeprimus milites sumit ex populo, et nobilissimos centum senes ob aetatem Senatores, ob similitudinem curae, Patres appellavit. Templa quoque et muros Romanae urbis exstruxblatus, nusquam comparuit. Sed, suadente Proa senatu propter acrius ingenium deceptum asser
Abbreviated transcription (Latin):
sentib. Dñs ex syon recessit ad cȩlos. inde
rursus in untute uenturꝰ. & erit signũ p̾sen¬
tiȩ eiuus. quando uniũse gentes adorauerĩt
lignũ. Dixit aũ qđ hanc archã. nemo p̃¬
ter aaron ꝓduc̾e pot̾it. & tabulas quȩ in
ea sunt nullus aperiet sac̾dotũ. nullusq pro¬
phetarũ. nisi electus dei moyses. Et in prima

Expanded text:
sentibus: Dominus ex Sion recessit ad coelos, inde rursus in virtute venturus, et erit signum praesentiae ejus, quando universae gentes adoraverint lignum. Dixitque quod hanc arcam nemo praeter Aaron producere poterit, et tabulas, quae in eis sunt nullus aperiet sacerdotum, nullusque prophetarum, nisi electus Dei Moyses; et in prima
Abbreviated transcription (Latin):
in petra. Petrã uero digito designans. deino
men impressit: & factum ẽ sigillũ in sumili¬
tudinẽ sculpture. quȩ ferro cauat᷑. Et ip̃m dñi
nom̃ nubis oꝑim̃to ita celatũ est. ut q tunc nͥ
usꝙ in hunc diẽ. & usq ad finẽ. Est autẽ ꝑe¬

Expanded text:
in petra; petram vero digito designans, no factum est sigillum in similitudinem scripturae quae ferro cavatur; et ipsum Domini nomen nubis operimento ita celatum est, ut ex tunc nec usque in hunc diem et usque in finem. Et
Abbreviated transcription (Latin):
mulꝰ siluius. Hic presidiũ albanorũ inter
montes ubi nunc roma ẽ posuit: qui ob im¬
pietatẽ fulminatꝰ interiit. Huiꝰ filius fuit
iuliꝰ. ꝓ auus iulii ꝑculi: qui cum romulo ro¬
mã cominigrans. fundauit iuiliã gentẽ. Hu¬

Expanded text:
gis filius, praesidium Albanorum inter montes, ubi Roma, nunc est posuit, qui ob impietatem postea fulminatus interiit. Hujus filius fuit Julius proavus Julii Proculi, qui cum Romulo Romam commigrans fundavit Juliam gentem.
Abbreviated transcription (Latin):
functus apparuit. dicens se infernalib penis cru¬
ciari: s sperare se int̾uentu odilonis abbatis ue-¬
niã posse consequi. Y quo odilo tamdiui om̃i
orandi genẽ laborauit: donec sibi reuelaretur.
se ꝓ illo exauditũ esse. Henricꝰ imꝑator infir
regii geñis. & egregiȩ libertatis: quippe qͥ nũ ꝙͣ.
se submiserat alicuius seruituti. Conradus

Expanded text:
uus apparens, dixit se infernalibus poenis cruciari, sed sperare se interventu Odilonis abbatis veniam posse consequi. Pro quo Odilo tandiu omni orandi genere laboravit, donec sibi revelaretur, se pro illo exauditum esse. Raginarregii sanguinis et egregie libertatis, quippe qui nunquam se submiserat alicuius servituti, idem
Abbreviated transcription (Latin):
ciniis insigniuit. S ꝑ recipue romanã
int̾ eas ecclesiam. & fideliter defensabat.
& suis oꝑib exornabat. Fuit aũ idem se
renissimus imꝑator corpore amplo atꝙ
robusto. statura eminenti. & apice captas
rotundo. naso paululũ iediocritatẽ ex¬
cedente. oculis pulchris. canicie uen̾anda:
facie leta. uoce clara. ualitudine ꝓspera.

Expanded text:
ociniis insignivit. cf. ociniis insignivit. cf. inter eas ecclesiam et fideliter defensabat et suis opibus exornabat. Ib. c. 25. Nerenissimus imperator corpore fuit amplo atque robusto, statura eminenti et apice capitis rotundo, naso paululum mediocritatem excedente, oculis pulchris, canitie veneranda, facie leta, voce clara, valitudine prospera.
Abbreviated transcription (Latin):
augustus in tres partes regni sui tres
exercitus misit. unũ trans albiã. qui hyli¬
mones debellauit. unũ in pannoniã. qui
reliquias hunorũ. & sclauos compressit.
unum contra britones. qui eorũ ꝑfidiã
contudit: & ubiꝙ sibi uictoria ꝓueniti¬
Rerum aũ suarũ heredẽ xxꝑistom testa¬
mento facit. & quicquid in re mancipi ha¬
bebat. in tres partes diuiso. terciam eoꝵ
pauꝑib & famulantib palatio delegaũ:
distribuit. ut metropolis eccłia terciã assig¬
natȩ sibi partis haberet: ꝙ luas inter suf¬
fraganeos episcopos diuideret. Hȩc sunt
nomina archiepiscoꝑaliũ ciuitatũm. quȩ
erant sub karolo. Roma. Rauenna. Me¬
diolanũ. Forum iulii quȩ & aquileia. Gra¬
dus. Eolonia. Maguntia. Iuuauumqͣ &
salrebure. Treueris. Senonis. Uesontio.
Iugoluñ. Uienna. Rotomagꝰ. Remis. A¬
relas. Darantasia. Ebredinũ. Burclegalia.
argenti ponderib gemmarũꝙ preciosa
preciosius sanctissimis reliquiarũ patͦ¬

Expanded text:
arolus in tres partes regni sui tres exercitus misit, unum trans Albiam, qui Hilinones debellavit, unum in Pannoniam, qui reliquias Hunorum et Sclavos compressit, unum contra Brittones, qui eorum perfidiam contudit; et ubique sibi victoria provenitrerum suarum heredem Christum testamento facit, et quicquid in re mancipi habebat, in tres partes diviso, tertiam eorum pauperibus et famulantibus palatio delegavit, distribuit, ut metropolis aecclesia tertiam assignatae sibi partis haberet, et duas inter suffraganeos episcopos divideret. Nomina archiepiscopalium civitatum, quae erant sub Karolo: Roma, Ravenna, Mediolanum, Forum Julii quae et Aquileia, Gradus, Colonia, Moguntia, Juvavum quae et Salzburch, Treveris, Senonis, Vesontio, Lugdunus, Vienna, Rotomagus, Remis, Arelas, Darantasia, Ebredunum, Burdegala, argenti ponderibus gemmarumque preciosarod est preciosius, sanctissimis reliquiarum patr
Abbreviated transcription (Latin):
resederunt sub ditione francorũ. Karolus im
ꝑator omnes saxones trans albiam morantes
In franciã transtulit: pagosꝙ eorum abrotidiᷤᷤ
imꝑatorii nominis a romanis sibi impositi:
magna pacientia. & magnanimitate eostulit.
Et quia suspectam habebant suam potenci¬
am: crebris legationib sibi eos firmissimo

Expanded text:
resederunt sub ditione Francorum. Karolus, resederunt sub ditione Francorum. Karolus, perator omnes Saxones trans Albiam morantes in Franciam transtulit, pagosque eorum Abroditis imperatorii nominis a Romanis sibi impositi, magna patientia et magnanimitate eos tulit; et quia suspectam habebant suam potentiam, crebris legationibus sibi eos firmissimo
Abbreviated transcription (Latin):
donatũ magnis munerib. ꝑ baioariã ire uo¬
lentẽ deduci fecit imꝑator usq rauennam.
Causa aduentus eius fuit. quia imꝑator mi
serat ad eum ꝑ rei ueritate inquirenda: si ꝙ̃
ad modũ fereu᷑atur. sanguis xp̃i in ciuitate
mantua fuisset repertus. Acceꝑta siquidẽ¬
hac occasione pontifex. in longobardiam
quasi pro inquisitione exiit: & inde usq
res qui & huni longo contra francos bel¬
lo ꝑdomiti. adeo a fortitudine sua. & po¬
tencia sunt dimmuti: ut qui alios sole¬
bant ultro lacessere. iam nec se ab aliis
ualeant tueri: quia in hoc bello omnis
eorũ gloria & nobilitas perũt. & quicͥd
pecuniȩ & thesauri ꝑ tot secula orbem t̃¬
rarũ uincendo sibi congesserant. totum mͦ
uictoriȩ francorũ cessit: & nullo unꝙͣ bel¬
lo tam multa spoliorũ quantitate francia di¬
tes infestacionẽ sclauorũ. a karolo impera¬
tore uiter sabariã & caranthanam impetra¬
uerunt habitandi locũ. ibiq sine regni noĩe

Expanded text:
honoratum magnis muneribus, per Baioariam ire volentem a suis duci fecit usque Ravennam. Causa adventus – serat ad eum pro rei veritate inquirenda, si, quod ferebatur, sanguis Christi in civitatem Mantua fuisset repertus. Accepta igitur pontifex occasione, in Longobardiam quasi pro inquisitione exiit, inde usque res, qui et Huni, longo contra Francos bello perdomiti, adeo a fortitudine sua et potentia sunt diminuti, ut qui alios ultro solebant lacessere, jam nec se ab aliis valeant tueri; quia in hoc bello omnis eorum gloria et nobilitas periit, et quidquid pecuniae et thesauri per tot saecula orbem terrarum vincendo sibi congesserant, totum modo victoriae Francorum cessit, et nullo unquam bello tam multa spoliorum quantitate Francia dites infestationem Sclavorum, a Karolo imperatore inter Sabariam et Karantanum impetraverunt habitandi locum, ibique sine regni nomine
Abbreviated transcription (Latin):
nus rex italiȩ uenetiã bello sibi subigit.
& non multo post mediolam obit: ce ka¬
rolus magnꝰ uenetiã nicephoro reddit. Por¬
gariã ingreditur: & quia uictoriȩ temperare
nesciuit. a bulgarib cum multo senatorui

Expanded text:
nus rex Italiae Venetiam bello sibi subigit, et non multo post Mediolani obit; et Karolus imperator Venetiam Nicephoro reddit. gariam ingreditur; et quia victoriae temperare nescivit, a Bulgaribus cum multo senatorii