comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q usucapiebat ꝑsemet ip̃m pos¬
sidẽs ei qu po̾crea nactus e. inẽ¬
rũpit᷑ usucapio. qr certũ ẽ enu
possite desisse eorũ u̾o que ꝑ s̾i¬
ectas niri suo ꝑsonas possideb¬
at. usucapiebat. ul siqua roste
peculiari noĩe ꝯ prebendũt. uil¬

Expanded text:
piebat per semet ipsum possidens qui postea ‹cap›tus est, interrumpitur usucapio, quia certum est eum possidere desisse. eorum uero, quae per subiectas iuri suo personas possidebat usuque capiebat, uel si qua postea peculiari nomine comprehenduntu
Abbreviated transcription (Latin):
A bello postiimimũ ẽ In pace aut̃
Hus qui bello captierat de quib
uich ĩ pactis erat ꝯpreheͥnsũ qͣd
ioplacusse ẜmus scribit. quiã
srẽ rentendi tinibꝰ ĩ iurtute bel¬

Expanded text:
 bello postliminium est, in pace autem his, qui bello capti erant, de quibus nihil in pactis erat comprehensum. quod ideo placuisse Seruius scribit, quia spem reuertendi ciuibus in uirtute bel
Abbreviated transcription (Latin):
si nõ suus ẽẽt. replicatõne ut̾ens ac
ꝑhoc intlligetur eũ fund riusus u¬
endidisse quẽ in boĩs nõhat. ¶Met̾
causa exceptõm cassius nõ ꝓposu¬
e̾rat ꝯtentus doli exceptõne que
est gen̾alis. s ucilius uisũ est et̾
de metu oppone exceptõm ⁊emiẽ
distat aliquid a doli etͤ ceptõne
qͣd exceptõ toli ꝑsonaꝯplecticur
eius q dolo fe̾c̾it eĩ u̾o metus cau
sa exceptõ in rẽ scpͥta est. si meare
nich metuͥs cã fcm̃ est ut nõ insp¬
iciamus anis qui agit metus cã
fecit aliqd. s an omĩnosi metus
causa fcm̃ est in hacre aquocũꝙq
nõ tm̃ ab eo qui agit. ⁊ qͣmuis de
dolo auctoris exceptõ nõ obicia¬
tur umptũ hoc iurentimur ut
de metu nõtm̃ ab auctore. u̾m a
quocũꝙ adibito exceptõ obici po¬
ssit ¶ Iuud sciend est hãc exceptõ¬
nẽ de metu eũ obic̾e debre ꝗme

Expanded text:
ne utereris, ac per hoc intellegeretur eum fundum rursum uendidisse, quem in bonis non haberet.Metus causa exceptionem Cassius non proposuerat contentus doli exceptione, quae est generalis: sed utilius uisum est etiam de metu opponere exceptionem. etenim distat aliquid doli exceptione, quod exceptio doli personam complectitur eius, qui dolo sa exceptio in rem scripta est 'si in ea re nihil metus causa factum est', ut non inspiciamus, an is qui agit metus causa fecit aliquid, sed an omnino metus causa factum est in hac re a quocumque, non tantum ab eo qui agit. et quamuis de dolo auctoris exceptio non obiciatur, uerumtamen hoc iure utimur, ut de metu non tantum ab auctore, uerum a quocumque adhibito exceptio obici possit.Illud sciendum est hanc exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
sit. uerius putortinge̾ libratõm
ut phoc hrditas ip̃a libraretĩs et ⁊
si dñs apd hostes sit dicend ẽst iu¬
re postliminu cõfirmari accepti¬
lom. nã istipular ei qui aꝑd ho¬
stes est ẜuus põt̾.¬

Expanded text:
sit, uerius puto contingere liberationem, ut per hoc hereditas ipsa liberetur. Sed et si dominus apud hostes sit, dicendum est iure postliminii confirmari acceptilationem: nam et stipulari ei, qui apud hostes est, seruus pot
Abbreviated transcription (Latin):
Rlul ¶ecies adquirendi est li
tũ rogando fructuariũ pot. quia
ex re eius indetur atquire. set si
usũ tm̃i hemus idem fiet idemq
dicemus. ⁊ in eo qui bona nobis
suit. uincet̾is qui nrõ iuri sb̾iecti
sũt s ⁊ si ẜuo qd ipẽ micħ promi

Expanded text:
ecies adquirendi est libtum rogando fructuarium potest, quia ex re eius uidetur ei adquirere. sed et si usum tantum habemus, idem fiet. idemque dicemus et in eo, qui bona fide nobis seruit, et in ceteris, qui nostro iuri subiecti et si seruo quod ipse mihi prom
Abbreviated transcription (Latin):
.x. utrũ scipulator uolet. st
hoc modo fideiussoris ꝯditõ
melior set si reũ sic int̾rog¬
au̾o stipchũ et pampbilum¬
uit pamphilũ recte̾ᷤ infrogẽ
quia leuior fideuissoris cõ¬
ditõ est. ¶pro fi teuissore fite¬
iussorem accipi nequaquã

Expanded text:
 ipse stipulator uolet, stihoc modo fideiussoris condicio melior.Sed et si reum sic interrogauero 'Stichum et Pamphilumaut Pamphilum?', recte interrogem, quia leuior fideiussoris condicio est. Pro fideiussore fideiussorem accipi nequaqua
Abbreviated transcription (Latin):
rem pseꝗ con̾cectõ est. qr nõ tale sit ħ
fidei cõmissũ er quo dnõ aliquid ad¬
quirat᷑. alioqu ip̃i datũ uidetur qd
pot̾it ꝯting̾e si testator plius eñ simĩ
qua qnͣti ẽ reclimi ac maniuiti uol¬
uit. nã ⁊ tũc dño erit fidei comissi per¬
secutõ cuiꝰ int̾est pret̾ uetũ pretiũ id
qd pliis eiisus est dare ꝯseq lut ẜ¬

Expanded text:
rem persequi concedendum est, quia non tale sit hoc fideicommissum, ex quo domino quid adquiratur: alioquin ipsi datum uideretur. quod potest contingere, si testator pluris eum seruum, quam quanti est, redimi ac manumitti uoluit: nam tunc et domino erit fideicommissi persecutio, cuius interest praeter uerum pretium id, quod plus ei iussus est dare, consequi, e
Abbreviated transcription (Latin):
cum pretor ꝑmisit nõtam
ꝑsone solius petentis quam
creditorib ⁊ mrẽmire ꝑmis¬
sum udri. ꝙ i labo putat nec
nidebr liba ꝑsona atquirere
alii q nec sibi quicquã atͦo¬
nt cui p̾tor ꝑmittit. s aliqͥd
ex orose facit. nio cet̾is quor
ptest splane si is postulau̾it
qui credicor nõ est. mĩme di¬
cend̾ est. ul eum qui creditor
ẽ possite posse. qr nich egit ta¬
lis postulo alt̾ atq si credit¬
or cui ꝑmissũ ẽ posside. postea
⁊recepit debitũ suũ. ceteri enĩ
uenditom. ¶ Qs qͣmi possite

Expanded text:
cum praetor permiserit, non tam personae solius petentis, quam creditoribus et in rem permissum uideri: quod et Labeo putat. nec uidebitur libera persona adquirere alii, quia nec sibi quicquam adquirit, cui praetor permittit, sed aliquid ex ordine facit: et ideo ceteris quoque prodest. plane si is postulauerit, qui creditor non est, minime dicendum est uel eum, qui creditor est, possidere posse, quia nihil egit talis postulatio: aliter atque si creditor, cui permissum est possidere, postea recepit debitum suum: ceteri enim uenditionem. Is, qui posside
Abbreviated transcription (Latin):
spondes nõ adiecto michi. ꝓpe
ẽ. ut quia sine uicio xepta ẽ
stipulo. sequatur eius ꝑsonã
cuius pot̾. ¶ Seruus capto dno
ab hostib dari stipulatus est.
qũus que simplrstipulatur
ul ab alioᷤ accepit et̃ ad brdem
captun ptinent aliudꝙͣ sit
uiris inꝑsona filii. quia nec
tunc fuit᷑ in pt̾ate cum stipu¬
laretur nec posteã deprehent̃
to pot̃ queriui er bac scipu¬

Expanded text:
pondes?' non adiecto 'mihi', prope est, ut, quia sine uitio concepta est stipulatio, sequatur eius personam, cuius potest.Seruus capto domino ab hostibus domino dari stipulatus est. quamuis quae simpliciter stipulatur uel ab alio accepit, etiam ad heredem captiui pertinent aliudque sit iuris in persona filii, quia nec tunc fuit in potestate, cum stipularetur, nec postea deprehenditur to potest quaeri, num ex hac stipu
Abbreviated transcription (Latin):
rum uice funguntait ex pr¬
mato in pͣuolicũ adduicant
iex publico inpriuatum.
Itaq ficutihic fundus cum
alueus flumĩs fcũs eẽt fu¬
isset publicus. ita nũc pͥua¬
tus eius ẽẽ debet cuius ant¬
ea fuit. ¶ Sipilas in ma¬
re iactaum ⁊ supra eas in¬

Expanded text:
rum uice funguntur, ut ex priuato in publicum addicant et ex publico in priuatum: itaque sicuti hic fundus, cum alueus fluminis factus esset, fuisset publicus, ita nunc ptus eius esse debet, cuius antea fuit. Si pilas in mauerim et supra eas in
Abbreviated transcription (Latin):
segis cornelie te siccariis ⁊uene¬
ficus pena insule deportatõ ẽ. et
capͥite pũiri. nisi honestiore loco
poĩti fiunt. ut penã legis sustin¬
eãt. huiliores eĩ solent ul bestus
sbĩci altiores u̾o deportãt᷑ in insu¬
lam ¶ Transfiigas .s. ubi cumq
imieti fipint qiͣ rostes ĩ terfic̾e̾ lic¬

Expanded text:
Corneliae de sicariis et veneficis poena insulae deportatio est et capite puniri, nisi honestiore loco positi fuerint, ut poenam legis sustineant: humiliores enim solent vel bestiis subici, altiores vero deportantur in insulam. Transfugas licet, ubicumque inventi fuerint, quasi hostes interfice
Abbreviated transcription (Latin):
cdent cuius toso nĩalo incendi¬
um fcm̃ erit qui uehoĩs eccidẽli
fuitiue facrendi cã tũ telo amb¬
ulau̾it qui uecũ magrãtus eẽt il
þublicone iudicio preẽt. oꝑam dech¬
¶isset. quo quis am iubiciũ prõfit̾et᷑
necandi cã uenenũ ꝯfec̾ĩt tecłritꝰ
qui ue flm testĩm tolo malo dix̾it
quo quis publico iudͤicio rei capi¬
tal dampnaretur quine magrãtꝰ
tuu̾iam accepit ut publica lege ie¬
us fie̾t i qui hoĩem ccciorit pũit᷑
nõhita diffe̾ntia tuiꝰ cõdcõnis.

Expanded text:
derit: cuiusue dolo malo incendium factum erit: quiue hominis occidendi furtiue faciendi causa cum telo ambulauerit: quiue, cum magistratus esset publicoue iudicio praeesset, operam dedisset, quo quis falsum indicium pnecandi causa venenum confecerit dederit: quive falsum testimonium dolo malo dixerit, quo quis publico iudicio rei capitalis damnaretur: quive magistratus cuniam acceperit ut publica lege reus fieret. Et qui hominem occiderit, punitur non habita differentia, cuius condicionis
Abbreviated transcription (Latin):
dones fi̾ent. eos aut̃ q hoc cͥmine a¬
rͣgu̾ent᷑ cornelie legis pena teneri
eorꝙ boꝰna m̾ito fisco m̾o uẽlicari
sihet cͥm̃e tene̾tur si nõ ad fu̾int d
ab senͣtib quoq tãꝙͣ lege cornelia
qui hãc ĩuiriã passi sũt ꝓclamane¬

Expanded text:
dones fierent, eos autem, qui hoc crimine arguerentur, Corneliae legis poena teneri eorumque bona merito fisco meo vindicari hoc crimine tenentur, si non adfuerint, de absentibus quoque, tamquam lege Cornelia qui hanc iniuriam passi sunt, proclamave
Abbreviated transcription (Latin):
candi tãhu̾t adiectõ aut̃ ista ue¬
neni mali oñdit eẽ quedã. ⁊ nou
mala uenena. ergononiẽ mediũ
cidend ꝑatũ est tinet. s et id qd¬
adamatoriũ appellat. s boc solum
notat᷑in ea lege qd hoĩs necãdi ca¬
nsã bt ¶s ex senatus ꝯsulto relegaiͣ
alo exẽplo medicam̃tũ ad ꝯceptõ¬
nẽ declit. ex quo ea que acceꝑat
decessent. ¶alio senatus ꝯsulto
effectũ est ut pigm̃turiũ sicui te¬
mere cicuta. salamadra. acconĩ¬
tũ. pituo. cãpas. aut bubrost̾. in¬
andragorã. ⁊ id ꝗd lustmẽti cãm
declerit catbaridas. pena teneant̃
hiꝰ legisstẽ is tiu familia sciẽte
co adipiscende retupande uerossoᷤ¬
uis cã arma sũpẜit. itẽ ꝯauctor se

Expanded text:
causa habuerit.Adiectio autem ista 'uen‹en›i mali' ostendit esse quaedam et non mala uenena. ergo nomen medium cidendum paratum est, continet, sed et id quod amatorium appellatur: sed hoc solum notatur in ea lege, quod hominis necandi causa habet. sed ex senatus consulto relegari alo exemplo medicamentum ad conceptionem dedit, ex quo ea quae acceperat decesserit. Alio senatus consulto effectum est, ut pigmentarii, si cui temere cicutam salamandram aconitum pituocampas aut bubrostim mandragoram et id, quod lustramenti causa dederit cantharidas, poena teneantur huius legis. Item is, cuius feo apiscendae reciperandae possessionis causa arma sumpserit: item qui auctor sed
Abbreviated transcription (Latin):
ta rectigũtur.et siquis ex naufr¬
agio tolo malo qͥd rapuerit set
ex consticõib ꝑncipũ exͣ ordinẽ
q denanfragus aliquid diripuᷤ¬
erit. puiunt. nã i diuus pius rͥes¬
cꝑsit. nllam uĩnautis fĩ debere.s¬

Expanded text:
ta rediguntur, et si quis ex naufrgio dolo malo quid rapuerit. Sed et ex constitutionibus principum extra ordinem, qui de naufragiis aliquid diripnt, puniuntur: nam et divus Pius ressit nullam vim nautis fi
Abbreviated transcription (Latin):
mãitũ est. tam matatis qua
netur pret̾ea debes custodirei
nedardanarii ulliꝰ meicis sit
neant abhus qui corẽptas m̃¬
ces suppͦrimũt ant a locupletõ¬
rib ꝗ fructꝰ suos equis pretus
uende nollet/ dũ minꝰ uberes
ꝓuectus expectat᷑. ne. innona¬

Expanded text:
m itum est tam mandatis quam vetur: "praeterea debebis custodire, ne dardanarii ullius mercis sint, ne aut ab his, qui coemptas merces supprimunt, aut a locupletioribus, qui fructus suos aequis pretiis vendere nollent, dum minus uberes proventus exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
oneraĩt annonã. ⁊̃ stͣat̾e̾ adult̾ri¬
ne. de quib diius adri anus ed¬
ictũ pposuit quo ecdicto penã leg̃
cornelie meos statuit. ꝑuide ac
silege testam̃taria qd testm̃ fa¬
isu scꝑsiss signass recitass damp¬
natus eet qr et diuus adrianꝰ
eũ qui faisas mensuras buit ĩ

Expanded text:
Onerant annonam etiam staterae adulterinae, de quibus divus Traianus edictum proposuit, quo edicto poenam legis Corneliae in eos statuit, perinde ac si lege testamentaria, quod testamentum falsum scripsisset signasset recitasset, damnatus esset. Sed et divus Hadrianus eum, qui f
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃iiam in totũ repmisisset oe
qd detͥmentũ ex meiced urtinꝰ
fetiss prãturum. Idem ꝯsulebat.
ib edificat fcm̃ esset sibi damp¬
nũ datũ eẽt. id redli. cũ ⁊ ip̃am

Expanded text:
m iam in totum repromisissent, omne, quod detrimenti ex mercede vicinus fecisset, praestaturum. Idem consulebat, ibi aedificatum esset, sibi damnum datum esset, id reddi, cum et ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
iũgi ne honores adipiscat᷑. nec ea
res facit ut decuio eẽ desinat. cũ
fĩ possitut quis decuno quid sit
ad honores aut̃ nõ adiͤuttat᷑. nam
⁊ senacor quis ẽẽ pot̾. itũ honoros
nõ rẽpetõẜot̃ alicui ⁊ unus honor
int̾dici. sic tũ nt si cui honore u no

Expanded text:
iniungi, ne honores adipiscatur: nec ea res facit, ut decurio esse desinat, cum fieri possit, ut quis decurio quidem sit, ad honores autem non admittatur. nam et senator quis esse potest et tamen honores non repetere. Potest alicui et unus honor interdici, sic tamen, ut, si cui honore uno i
Abbreviated transcription (Latin):
facit denuciatõ que impe¬
diende uenditõĩs causa
qui nllam ꝯtrou̾siam pacieba¬
tur uitemiꝰ anͣ exceptoĩ locus
sit. ⁊ putem ibmouend mich sb

Expanded text:
facit denuntiatio, quae impediendae venditionis causa qui nullam controversiam patiebatur, videamus, an exceptioni locus sit. et putem subveniendum mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtitatẽ que refundi debuit ex fi¬
de i̾utatis nõ el libtati sufficit hrde
inmora fuisse. si nõ idfiat ꝑ statu li¬
cogerit lib esto rome retineat hrs.
neq proficisci paciatur. nũꝗd dictĩ
sumo statĩ añ fructus coãctos librũ
tis rõnibe ⁊ reliqs ꝯputatis donare
se eas statu libro nõ hnti qd infãt
ꝓscribat. aut et̃ lris ad eũ missis palã
faciat ꝯdcio libtatis impleta uite¬
br. Quod ergo si ueget se reliqua cõ
debere statu lib̾rũ ꝯtendat apd en
q delibtate cognoscit an tondelo sit
impleta ꝯstabit. ciuo officio ꝯtine¬
or demora ⁊ sidrare. nec min cõpu¬
tare rõnes: ⁊ si reliqͣ trahi ꝯpit nõ eẽ
librũ pronũtiare. s nũꝙͣ negauiti
reliqua debre tũ aut̃ ꝯuelret hrlẽs

Expanded text:
quantitatem, quae refundi debuit ex fide ueritatis: non enim libertati sufficit heredem in mora fuisse, si non id fiat per statulicoegerit, liber esto' Romae retineat heres neque proficisci patiatur? numquid dicturi sumus statim ante fructus coactos liberum tis rationibus et reliquis computatis donare se e‹a› statulibero non habenti quod inferat proscribat aut etiam litteris ad eum missis palam faciat, condicio libertatis impleta uidebitur. quid ergo, si neget se reliqua traxdebere statuliberum contendat? apud eum qui de libertate cognoscit, an condicio sit impleta, constabit: cuius officio continebitur de mora considerare nec minus computare rationes et, si reliqua trahi compererit, non esse liberum pronuntiare. sed si numquam negauit reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
libtatẽ nõ dedi ut ydonea mĩst̾ia hres
quos sꝑote ⁊ libtos ydoneos hiturũ
quero cũ eo tꝑr quo titius test̾mn faci¬
ebat filius natus annoꝵ fu̾at .ix. et
ncius post biemnũ ⁊ sex mẽses deces¬
sent anni .uiii. in quo libtas erat di¬
¶ Siplendophorꝰ cũ filia sua ĩ famili¬
a nupserit si iõnes itonee filie mee
ad mĩstͣtas recłorit. lib esto fllia cu
ad huc mputes eẽt iuo prẽ decessit

Expanded text:
tatem non dedi, ut idonea ministeria haberes, quos spero te et libertos idoneos habiturum'. quaero, cum eo tempore, quo Titius testamentum faciebat, filius natus annorum fuerat nouem et Titius post biennium et sex menses decesserit, anni octo, in quos libertas erat diur. 'Spendophorus, cum filia mea in familia nupserit, si rationes idonee filiae meae administratas reddiderit, liber esto': filia cum adhuc pubes esset, uiuo patre de
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Stichus ẜuus meus iubeo ut presta
ret det filie ⁊ uxori i ee hrdibo meis
sũ illa ꝯtrou̾sia tot aureos. lut ip̃m
manũittãt. fidei eoril ꝯmitto quesit᷑
ẽ cũ uror ab hrditate abstinu̾it. utrũ
duob an filie prare debeat .re. filie q̃
brs ex asse ertitisse ꝓpon̾et᷑. ꝓsolito daͣnd¬
¶erẽde filio suo ex asse instituto lib
meus seuerus uilicus ⁊ uictorina iui¬
lica seneri ꝯtubnal annos.uiii. libri
sint. si qͣuos ĩmiust̾io filu mei ẽẽ uo¬
lo. te aut̃ seu̾e fili kane petoubi decẽb

Expanded text:
Stichus seruus meus iubeo ut det praestet filiae et uxori meae heredibus meis sine ulla controuersia tot aureos: et ut ipsum manumittant, fidei eorum committo': quaesitum est, cum uxor ab hereditate abstinuerit, utrum duobres ex asse extitisse proponeretur, pro solido dandum.Herede filio suo ex asse instituto libemeus, Seuerus uilicus et Uictorina uilica Seueri contubernalis in annos octo liberi sunto: quos in ministerio filii mei esse uol
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ħ unt̾lictũ ꝯpet̾e. Maxime si
satisdatum sit iam legatoꝵ noĩe
nec recedat. tc̃ n ⁊̃ posside uidetur.
¶Legatoꝵ noi̾e ñ tm̃ ip̃m possi¬
dere dicemꝰ. cui legatum ẽ. ueꝵ
h̾rdem qͦ eiꝰ. perõsq successores.
¶D ait p̾tor uoluntate eiꝰ ad

Expanded text:
 interdictum competere, maxime si satisdatum sit iam legatorum nomine nec recedat: tunc enim etiam possidere videtur. Legatorum nomine non tantum ipsum possidere dicemus cui legatum est, verum heredem quoque eius ceterosque successores. Quod ait praetor "voluntate eius, ad
Abbreviated transcription (Latin):
lũ abesse abfuturq esse. ⁊ in futu¬
rũ tp̃c ꝑm̾anens fcm̃ demõstrat
Itaꝙ ⁊ si forte decessit is qui dolo
fecit tenebr hrs̃ e̾ius uerbũ eĩ ab¬
futurũ eẽ plenissimũ est. i ad oẽ
temꝰpꝰ refertur. ut si aliquo tpre ñ
abfuit dolus qm̃ u̾m sit nõ ab fui¬
sse ꝯmittat᷑ ħ clausulassiaut̃ a di

Expanded text:
se' et in futurum tempus permanens factum demonstrat. itaque et si forte decesserit is, qui dolo fecerit, tenebitur heres eius: uerbum enim 'afuturumque esse' plenissimum est et ad omne tempus refertur, ut, si aliquo tempore non afuerit dolus, quoniam uerum sit non afuisse, committatur haec clausula. Si autem adi
Abbreviated transcription (Latin):
llius eẽ moniẽti exploratissim̃
⁊ in ip̃o oꝑe ħ est in re ip̃a nũcia¬
tio facienda eꝰ. qd idcͣnto receptũ
est. ut ꝯfestim ꝑ nũciatõm ab
fu̾it oꝑis ꝑ ignoranciam factũ
euenit ut ꝯtra ẽdcm̃ pretoris sit
factum. ¶ Si pliu res sit ĩ qua
opus nouũ fiat. iuninũcietur
urette fc̃a nũtiatõ est cmũibq
dilis udetur denũtiatũ ssi unꝰ
hedificau̾it post oꝑis noui nũci¬
atõm. alii qui nõ bedĩfic᷑aint
nõ ten̾ebunt᷑. neꝙ eĩ debet nõ¬
cere fc̃m alt̾ius ei qui nich fecit¬
¶ Sipliumt dñoꝵ rei opus no¬
ceat utrũ sufficiet unius ex so
ciatõnẽ oͣmĩbo nõ suffic̾e. s esse
singul nũciare ncce/ quia ⁊ ã
potest ut nũciatotũ alt̾ hat. alt̾

Expanded text:
e momenti explorati‹s›simum xerim ipso opere, hoc est in re ipsa, nuntiatio facienda est: quod idcirco receptum est, ut confestim per nuntiationem ab fuerit operis per ignorantiam factum, euenit, ut contra edictum praetoris sit factum.Si plurium res sit, in qua opus nouum fiat et uni nuntietur, recte facta nuntiatio est omnibusque dominis videtur denuntiatum: sed si unus aedificaverit post operis novi nuntiationem, alii, qui non aedificaverint, non tenebuntur: neque enim debet nocere factum alterius ei qui nihil fecit. Si plurium dominorum rei opus noceat, utrum sufficiet unius ex soctiationem omnibus non sufficere, sed esse singulis nuntiare necesse, quia et fieri potest, ut nuntiatorum al
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit pupillo nõ esse ei oꝑis
noui nũciatõis exsetutõm dã¬
dam nisi ad ip̃ius priuatũ ꝯnio¬
dum res ꝑfineat.uluti si lumi¬
nib eius officiatur. aut ꝓspeit¬
ni obstet nõ alit̾ aut̃ pupilli
nitercedente tutore auctore.¬
¶ Seruo aut̾ opus nouũ nũci¬
ari potꝰ ip̾e uo nũtiare nõ poͦtest
neꝙ nũtiatõ ullũ effc̃m haber¬

Expanded text:
scripsit pupillo non esse operis noui nuntiationis executionem dandam, nisi ad ipsius priuatum commodum res pertineat, ueluti si luminibus eius officiatur aut prospectui obsit. non aliter autem pupilli ntercedente tutore auctore.Seruo autem opus nouum nuntiari potest, ipse uero nuntiare non potest neque nuntiatio ullum effectum habet
Abbreviated transcription (Latin):
gis est ne possimus. hic eĩ nõ opus
nouũ facit. s uet̾i sustinendo rem¬
ediũ adbibet ¶ Suie aut̃ iudra
opida sũ extra opida inuillis ul
agris opus nouũ quis t̾aciat. nũ¬
tiatõ ex hoc edicto locũ ht sũ in pͥ¬
uato. siue in publico opus faciat.¬
fiat hnũciatõsi que ꝑsone nũciẽt
quibaꝙp nũcietur ⁊ in quips lõcis
nũtiatõ fiat i quis effectus sit
nũciatõis ¶IAũciatõ fit aut iu¬
ris nr̃i conẜuandi causa aut da¬
inpͣm depellendi /ant publicͥi in¬
ns tuendi grã Nũciamus aute.
quid molitursant siquid ꝯt̃ lege̾
edictaue prĩcipũ quẽao inhedifie¬
ciꝰoꝵ facta sũt. fiet ul in sacro uel
in loco religioso/ul inpublicori¬
pa ne flĩus quib excausis ⁊ mͥ¬
terdicta pronũciant᷑. ¶ Qũodsi
quis in mariuł littore edificet
licet in suond bedificet. uretũ
genciũ suũ facit esiquis igit᷑

Expanded text:
gis est, ne possimus: hic enim non opus nouum facit, sed ueteri sustinendo remedium adhibet.Siue autem intra oppida siue extra oppida in uillis uel agris opus nouum fiat, nuntiatio ex hoc edicto locum habet, siue in priuato siue in publico opus fiat.fiat nuntiatio et quae personae nuntient quibusque nuntietur et in quibus locis fiat nuntiatio et quis effectus sit nuntiationis. Nuntiatio fit aut iuris nostri conservandi causa aut damni depellendi aut publici iuris tuendi gratia. Nuntiamus autem, quid molitur: aut si quid contra leges edictaue principum, quae ad modum aedificiorum facta sunt, fiet, uel in sacro uel in loco religioso, uel in publico ripaue fluminis, quibus ex causis et interdicta proponuntur.Quod si quis in mare uel in litore aedificet, licet in suo non aedificet, iure tamen gentium suum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sim plimb locis opus fiat u¬
trũ una nuĩtiatõ sufficiat. anuͦ
cessaras eẽ. Iul .l.xlix. dig̾. qui

Expanded text:
 in pluribus locis opus fiat, utrum una nuntiatio sufficiat an uero turum esset, nuntiaverit opus novum
Abbreviated transcription (Latin):
ei nũciare set eũ prohibebo coĩ
dundundo ludicio. ul ꝑpͣreto¬
ren qd si socius meus in cõimͣ¬
sula opus nouũ faciat. ⁊ egoᷤ ꝓpͥ¬
am ham tuinõ ceaturan opus
nouũ nũciare ei possim ⁊ pritat¬
labeo nõ posse nũtiare. quiaᷤ pos¬
sum eũ alia rõne prohibe hedi¬
ficare. hoc est ꝑ pretorem uł per
sentencia uera est ¶ Si ẽgo super¬
ficiarius sim. ⁊ opus nouũ faciat
uicinus anpossim nũciare imo¬
uet qd quasi inq̃uilinus sum.¬
set pretor michi utile̾in remac

Expanded text:
ei nuntiare, sed eum prohibebo communi diuidundo iudicio uel per praetorem.Quod si socius meus in comsula opus nouum faciat et ego pabeam, cui nocetur, an opus nouum nuntiare ei possim? etLabeo non posse nuntiare, quia posum eum alia ratione prohibere aedificare, hoc est uel per praetorem uel persententia uera est.Si ego superficiarius sim et o‹p›us nouum fiat icino, an possim nuntiare? mouet, quod quasi inquilinus sumsed praetor mihi utilem in rem ac
Abbreviated transcription (Latin):
id est eo loco ubi opus fiat siue
quis hedificet siue m̾choet hed¬
ificare ¶ Nũciare autem non
utiq dno oportet. sufficit eĩm
in presenti nũtiari ei qui ni pre¬
senti fu̾it usq adeo ut et̃ fabris
uil opificibꝰ qui eo loco opantur
opus nouũ nũciari possit. ¶Et
geñalit̃ ei nũcian opus ponũ
pot̾ qui inre presenti fu̾nt dñi
ti fuit nãm ⁊ si suo nũcietuꝵ.

Expanded text:
est eo loci, ubi opus fiat, sive quis aedificet sive inchoet aedificare. Nuntiari autem non utique domino oportet: sufficit enim in re praesenti nuntiari ei, qui in re praesenti fuerit, usque adeo, ut etiam fabris vel opificibus, qui eo loci operantur, opus novum nuntiari possit. et generaliter ei nuntiari opus novum potest, qui in re praesenti fuit domini ti f
Abbreviated transcription (Latin):
ror prodent ucet nõ indeatur
cesrasse Intͣ ⁊stituta aut appela¬
toria tsꝑa debet. is cusꝰ appllo nõ
e recept ail ꝯpetentẽ iuditem
ul pncipem adire o  do¬

Expanded text:
ror proderit, licet non videatur cessasse. Intra constituta autem appellatoria tempora debet is, cuius appellatio non est recepta, vel competentem iudicem vel principem adire. M
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ.l¶ tuius appllo nõ recipr
sufic̃ si possit ditere appllomi su¬
am nõ eẽ receptã. ꝗd quaq rõne
teceat admitetur eius appllo
rit supplicand. ꝯiũõ alius aꝑ¬
pellabatur qmͣ ꝑnceps illeent
ateundꝰ set isiquid aluid post
recepti appllom inpedimẽto
appllare. quis debet ylane si ap¬
pelione nõ recept nõ ip̃m adier̃
quẽ debuit. s ꝑncirẽ pro eo hebr
acꝙ si is adicus eẽt qui adm te¬

Expanded text:
o non recipitur, sufficit, si possit dicere appellationem suam non esse receptam: quod quaqua ratione doceat, admittetur eius appellarit supplicandum: sin vero alius appellabatur quam princeps, ille erit adeundus. Sed et si quid aliud post receptam appellationem impedimento appellare quis debet. Plane si appellatione non recepta non ipsum adierit, quem debuit, sed principem, pro eo habebitur, atque si is aditus est, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
Lem. ¶Uragnitis instrum̃¬
tis qiͣuera essent solu̾it post sẽ¬
tenciam iudicis. quero si post¬
ea cognita rei u̾itate ⁊ reꝑtis fa¬
olsis instrss accusare u̾elit. ⁊ ꝓba¬
re fla eẽ instr̃ã ex qui. b cõueĩe

Expanded text:
m. Qui adgnitis instrumquasi uera essent, soluit post sentiam iudicis, quaero, si posta cognita rei ueritate et refalsis instrumentis accusare uelit et probare falsa esse instrumenta, ex quibus conuenie
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃c insꝑiciend̾ rem ꝙ meam
tractus micium qnͣtũ ad us¬
ucapione ꝑtinet. inspici pla¬
cet. no nĩqmiͣ tñ euenit ut ñ
miciũ presentis possõnis. set
cãm antiquiorẽ tradicõnis

Expanded text:
inspiciendum remque meam tractus initium, quo‹d› ad usucapionem pertinet, inspici placet, nonnumquam tamen euenit, ut non initium praesentis possessionis, sed causam antiquiorem traditionis
Abbreviated transcription (Latin):
¶no uiciant᷑ util ꝑ hanc ĩuti¬
lẽm. ¶ Sas Inalia lingͣ
pen̾ũ forte uł assinu ul cuiꝰ
alc̾ius lingue dubitari pot̃.
iertat scͥptura sabini set et
eat uerboꝵ obligom. ¶ At̃a:¬

Expanded text:
 vitiatur utilis per hanc inutilem. Eadem an alia lingua Poenum forte uel Assyrium uel cuius alterius linguae, dubitari potest. et scriptura Sabini, sed et eat uerborum obligat
Abbreviated transcription (Latin):
St̃ sisme ũb annuiss. ¶ Non
obligaturqui ita annuit et
ideo recte dictũ est nõ obliga¬
ri pro eo nec fideuissiore qde
Siquis simpłr in t̾rogatus¬
uid stm erit᷑ dabo. nõ obliga¬

Expanded text:
si sine verbis adnuisset. non obligatur, qui ita adnuit: et ideo recte dictum est non obligari pro eo nec fideiussorem quidem. Si quis simpliciter interrogatusillud factum erit, dabo
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptanit ẜnũ cõfestĩ peti pot̾it libe¬
tas ne quo manus prestet libtatẽ
prodrit hrdi si eũ redem̾t. quia sel
exticit ꝯdcĩo ¶ Is cui libtas debebit
uenit si uult abbrde maniucti non
erit int̾ueĩend̾ ei cũ hrs presens erit
emptorlacitauit. qm̃ pot̾at uti sen¬
atus ꝯsulto ut qiͣ ex testõ ad libtatẽ
ꝑueĩat. ¶Is cͦm ex fide ꝯmisso libtas
tebebat᷑ ab eo ꝗ soluendo nõ erat pas¬
sus ẽ se bona fide emptori tradi exił¬
timãs ĩ maniussũ ꝯstituendã actõ¬
nem exẽplo eius qubri hoĩs empto¬
rem simlata ẜuitute decepit. ego qͦ
adlucor ut putẽ recte adu̾sus uen¬
ditꝯs actõm ꝯpetẽ ⁊ magis silem i¬
intri statu libo qui pridie ꝙͣ ex cestõ¬

Expanded text:
peti poterit libertas nec, quominus praestet libertatem, proderit heredi, si eum redemerit, quia semel exstitit condicio. Is cui libertas debebatur veniit: si vult ab herede manumitti, non erit interveniendum ei, cum heres praesens erit, emptor latitabit: quoniam poterat uti senatus consulto, ut quasi ex testamento ad libertatem perveniat. Is cui ex fideicommisso libertas debebatur ab eo qui solvendo non erat passus est se bonae fidei emptori tradi: existimas in manumissum constituendam actionem exemplo eius, qui liberi hominis emptorem simulata servitute decepit? ego quoque adducor, ut putem recte adversus venditos actionem competere et magis similem videri statulibero, qui pridie, quam ex testam
Abbreviated transcription (Latin):
Dem .ł¶ mꝑr antonius tũ firmꝰ
ticiano tragedos tres legasset. ladie¬
cisset quos tibi ꝯmedo. net cui alii ẜ¬
ẜuãt publicatis boĩs ticiam iꝑsit
debere eos pũblice manĩuiti ¶ Les¬
gatanus nõ minus quĩ hrtes roga¬
nissionẽ decessent. successores eius

Expanded text:
erator Antoninus, cum Firmus Titiano tragoedos tres legasset et adiecisset: "quos tibi commendo, ne cui alii serviant", publicatis bonis Titiani rescripsit debere eos publice manumitti. Et legatarius non minus quam heres rogaumissionem
Abbreviated transcription (Latin):
Dem.l ¶ Ortis causa capimꝰ.
nõ tũc solũ cũ quis sue mortis
tem efaciat. uluti siquis filio ul
frẽ suo moriente donet. meuio
ea condc̃one ut si ꝯualuiss alt̾u¬
ter eoꝵ redclatur sibires si detes¬
serit maneat ap̾meuiũ ¶ Siͣdo.¬
naturus mͥ mortis cã debitorẽ
tuũ creclitori meo delegai̾ris oĩ¬
modo cape udebor tantã petin

Expanded text:
pimus non tunc solum, cum quis suae mortis tem id faciat: ueluti si quis filio uel fratre suo moriente donet Maeuio ea condicione, ut, si conualuerit alteruter eorum, reddatur sibi res, si decesserit, maneat apud M‹ae›uium.Si donaturus mihi mortis causa debitorem tuum creditori meo delegaueris, omnimodo capere
Abbreviated transcription (Latin):
ten̾i. ⁊ nõ puto ten̾i. qr hic mõstrat
mag̾ nom̃ ꝙͣ mãdat tã ⁊ si laud
nomẽ ¶Itẽ diͣco ⁊ si aliꝗd filã tro¬
phii noiẽ acceꝑit. nec ex locato
ꝗd̾ loducto ert actio plane ⁊ sido¬
lo ⁊ calliditate credicorẽ cutũue¬
u̾it de dolo accõne tenͣebr

Expanded text:
monstrat magis nomen quam mandat, tametsi laudet nomen. idem dico, et si aliquid philanthropi nomine acceperit: nec ex locato conducto erit actio. plane si dolo et calliditate creditorum circumvenerit, de dolo actione tenebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tcegent ut eũ dñs manĩuitat. ⁊ ille
ꝑt̾itus scꝑsit librũ eũ eẽ. ¶ Item nec
ille libor fieri pot̾ q a dñõ nõ est defen¬
sus in capitali crimine. postea ⁊ ab¬
solutus est. ¶ Qũod hac lege ueni

Expanded text:
egerit, ut eum dominus manumittat, et ille perterritus scripsit liberum eum esse. Item nec ille liber fieri potest, qui a domino non est defensus in capitali crimine posteaque absolutus est. Qui hac lege veni
Abbreviated transcription (Latin):
rentur ũm iudicaturo estimendũ
tlitũ inde̾atur. an libroͦ tꝑr recdle uo¬
lentib ⁊ reliq̃ hrdib quatuor menses
appoĩti sũt sollicito testatore cũctatõi
imorã eorũ ꝓsctĩbente. m̃elius aut̃ est
presuptõm prostatu libris eẽ ¶ argen¬
dedit. quisꝗs micherit hrs si dama
ẜnus meus actus sibi su ꝗ agituir

Expanded text:
rentur: uerum iudicaturo aestimandum, dditum uideatur an, libero tempore reddere uolentibus reliqua, heredibus quattuor menses appositi sint, sollicito testatore cunctationi et moram eorum proscribente. melius autem est praesumptionem pro statuliberis esse.Argendedit: 'quisquis mihi heres erit, si Dama seruus meus actus sui, qui agitur
Abbreviated transcription (Latin):
lona exeo dicunt᷑ qd beant. s
est beatos faciũt. beare est. pro¬
desse¶In bonis aut̾ nrĩs ꝯputa¬
ri sciend est nõ solũ que dñu
nr̃i sũt. set ⁊ si bonã fice. a nob
posside.ant̾ul suꝑficiaria sint
eque bõius admmerabant̾
et̾ si quid est in actõib psecu¬

Expanded text:
ona ex eo dicuntur, quod beant, hoc est beatos faciunt: beare est prodesse. in bonis autem nostris computari sciendum est non solum, quae dominii nostri sunt, sed et si bona fide a nobis possideantur vel superficiaria sint. aeque bonis adnumerabitur etiam, si quid est in actionibus pe
Abbreviated transcription (Latin):
hodie de oĩ iniuiria. s et̃ de acioci
maiorẽ accipiniꝰ atictẽ aut̃ ĩu¬
riam. aut ꝑsona aut tpraut ie:
ip̃a fĩ labeoait pͣ atrccior ĩniria
fit. cũ magr̾atu cũ penti prono
fiat: tp̃r. si ĩ ludis ⁊ in ꝯspectu. na
pretorm ꝯspectu an ĩsolitudine¬

Expanded text:
hodie de omni iniuria, sed et de atroci maiorem accipimus.Atrocem autem iniuriam aut persona aut tempore aut re ipsa fieri Labeo ait. persona atrocior iniuria fit, ut cum magistratui, cum parenti patrono fiat. tempore, si Ludis et in conspectu: nam pr
Abbreviated transcription (Latin):
lui. i ANter esftactores nane
aĩadũtit᷑. atrociores eĩ sũt nactur¬
ni effractores. ⁊ Ido hn fustibꝰ ce¬
si inmetallũ tãpnan solet diur¬
ni u̾o effractores post fustiũ cacti¬
gatõm in opus ꝑpetuũ ul tꝑrani

Expanded text:
lum Inter effractores varie animadvertitur. atrociores enim sunt nocturni effractores, et ideo hi fustibus caesi in metallum dari solent: diurni vero effractores post fustium castigationem in opus perpetuum vel t
Abbreviated transcription (Latin):
fcã destitisset quiq cuogriphu
ob accusand dedissẽt pactom ue
aliꝙͣ int̾posuissẽt hec aut̃ uerbũ
hͣdie de urdiciis ꝓublicis exͣ ort¬
querit᷑ s iam hoc iure ex sacris cõ¬
sticõib utimurut ꝑtineat. ita
ut exsingul caĩs singule pene
urogentur. ¶Eos de quoꝵ cal¬
mpnia agi nõ ꝑmutit᷑ sicestite¬
rint nõ incide spenã hius senat᷑ꝰ
itẽrei accusator destit̾it no pot̃
het senatus ꝯsulto teñi. quiam¬
orte rei iudiciũ solut᷑ nsi tale
crimẽ fu̾it cuizactõladu̾sus br¬
des durat uluti maiestͥatis/ Idẽ
ĩ actusatõe repetũdarũ ẽ qr bcc
quoq morte nõ soluit᷑. Ceterũ si

Expanded text:
raphum ob accusandum dedissent pactionemve aliquam interposuissent. hoc autem verbum hodie de iudiciis publicis extra ordtur: sed iam hoc iure ex sacris constitutionibus utimur, ut pertineat ita ex singulis causis singulae poenae irrogentur. Eos, de quorum calumnia agi non permittitur, si destiterint, non incidere in poenam huius senatus rtem rei accusator destiterit, non potest hoc senatus consulto teneri, quia morte rei iudicium soluitur, nisi tale crimen fuit, cuius actio et aduersus heredes durat, ueluti maiestatis. idem in accusatione repetundarum est, quia haec quoque morte non soluitur. Ceterum si
Abbreviated transcription (Latin):
late hrcditatis crimẽ ⁊ destitit᷑ pe¬
ma senatus ꝯsulti tipilliam nõ
suibit᷑ nec fuiti ul iniunarũ. s
ofaicio iudicis culꝑa eius coħrce
ce fit ob dieni in signẽ aut publi¬
cam gratulom.¬
ap̃. ¶ut priuatim auctore post¬
nlante tertio gen̾e fit ex lege a¬
bolitõ accusatore moͣtuo ul ex iꝰ¬
do de manti iuregrr. dies repetẽ¬

Expanded text:
atis crimen et de‹sti›tit, poenam senatus consulti Turpilliani non subibit, nec si furti uel iniuriarum: sed officio iudicis culpa eius coercebce fit ob diem insignem aut publicam gratul. aut priuatim actore postulante. tertio genere fit ex lege abolitio accusatore mortuo uel ex iudo de mariti iure. Triginta dies repete
Abbreviated transcription (Latin):
to obligamur cũ infacto qõ¬
nis sũma ꝯsistiti et̃ nudus cõ¬
sensus sufficit obligõnis ꝙͣ¬
iuis uerbis hoc exprimi possit
Set ⁊ nutu solo pluraq cor

Expanded text:
to obligamur, cum in facto quaestionis summa constitit. Etiam nudus cons‹ens›us sufficit obligationi, quamuis uerbis hoc exprimi possit. Sed et nutu solo pleraque co
Abbreviated transcription (Latin):
⁊marime miles in castris adi¬
situm usucapiet. ¶ Pupillꝰ
si tutore auctore ceꝑit possi te
usucapit. ⁊ si nõ tutore auctore
possideat. ianimũ possidendi
hat. dicemus posse euni usuca¬
pe ¶Funosus ꝙ añ furorem
possidere cepit. usucapiet. seth
si er ea causa possideat ex qua
usutapio sequit᷑ ¶ Seruus ꝑ
urde possite nõ pot̾ ¶ Fructues
⁊ ꝑtus ancillaꝵ.⁊ fetus petoꝵ
si defũcti nõ fũñt usucapi p̃n¬
sũt. ¶ Quoci aut̾ dicit ler at¬
tima ut res furtiua nõ usuc¬
apiatur. nisi in potestatez eu
cui sbrepta ẽ reutatur. sic ac¬
ceptũ est. ut in dñi pot᷑. item
tebeat reu̾ti nõ in eius utiz¬

Expanded text:
maxime miles in castris adquisitum usucapiet. Pupillus si tutore auctore coeperit possidere, usucapit: si non tutore auctore possideat et animum possidendi habeat, dicemus posse eum usucapere. Furiosus quod ante furorem possidere coepit, usucapit. sed hasi ex ea causa possideat, ex qua usucapio sequitur. Seruus pro herede possidere non potest. Fructus et partus ancillarum et fetus pecorum, si defuncti non fuerunt, usucapi possunt. Quod autem dicit lex Atinia, ut res furtiua non usucapiatur, nisi in potestatem eius, cui subrepta est, reuertatur, si‹c› acceptum est, ut in domini potestate‹m› debeat reuerti, non in eius uti
Abbreviated transcription (Latin):
tusꝰita anceps fides uacillat qd cri¬
mẽ fli teneat. nec d̾ubitad ẽ¶E
se promilite gessit. ul illicitis ĩ sig¬
mb nsuͦs ẽ ul floduplomate maᷤ
comeauit ꝓ admissi qualitate gr¬
Sem. I S a debitore prela t̾o die:
pignoris obligõ mẽtiat᷑ fli cͥminis
iccus est. Sem .l.

Expanded text:
cuius ita anceps fides vacillat, quod crimine falsi teneatur, nec dubitandum est. Qui se pro milite gessit vel illicitis insignibus usus est vel falso duplomate vias commeavit, pro admissi qualitate grorum Si, a debitore praelato die, pignoris obligatio mentiatur, falsi crimini locus est. Idem l
Abbreviated transcription (Latin):
natus to ea temũ ei qui sibi librta¬
tem fideicõmssã in testõ dnũ ascrp¬
sit. penam remisit. si dñs ibscpsit.
ĩmo magis ticend ẽ huc ꝯtͣ senatꝰ.
ꝯsultũ facõ qua eũ qui legatũ sibi¬
ascꝑsit cũ librtas omĩmodo sibiꝯ¬
petitura sit. legatũ. ant̃ duo atori¬
possit Si testariiis Euo suo fideicom¬
issã hibrtatẽ dedent. indeam ꝯ ne exͣ¬

Expanded text:
natus ita demum ei, qui sibi libertatem fideicommissam in testamento domini adscripsit, poenam remisit, si dominus subscripsit. immo magis dicendum est hunc contra senatus consultum facere, quam eum qui legatum sibibit, cum libertas omnimodo ipetitura sit, legatum autem domipossit.Si testamentarius seruo suo fideicommissam libertatem dederit, uideamus, ne ex
Abbreviated transcription (Latin):
sit. qmͣnis neclocus meus sit. s
si allumone paulatĩ accesserit
fundo tuo sbsequi potes. quia lo¬
cus potus flunuĩs ẜuiat ductõi
s si tͣntũflũe ceꝑit. mutato aliuꝰ
eo potes. quia mechius locus nõ
ẜiuat. inͣtruptaq sit ẜuitus.
Sl qua que innuo naͬscitur ta¬
cite lucri fit ab eo qđncit. ¶Du¬
ttus aque cuius origo memori¬
am extessic uire ꝯstituti loco hr.
fistulam in riuo pon̾e ulꝰaliud
supͣ eam alia aqua de fonte per
pontẽ. qui supͣriũ fcũs est iur
ducitur. dũ infi̾ori nito nõ noce

Expanded text:
sit, quamvis is locus meus sit. sed si alluvione paulatim accesserit fundo tuo, subsequi potes, quia locus totus fluminis serviat ductioni. sed si circumfluere coeperit mutato alveo, non potes, quia medius locus non serviat interruptaque sit servitus. Aqua, quae in rivo nascitur, tacite lucri fit ab eo qui ducit. Ductus aquae, cuius origo memoriam excessit, iure constituti loco habefistulam in riuo ponere uel aliusupra eam alia aqua per pontem, qui supra riuum factus sit, iure ducitur, dum inferiori
Abbreviated transcription (Latin):
Sem ¶¶ Urd̾mata ubrali causa
uori lcto beturis ꝗ de statu suo liti¬
gat. ita ut aduersus eũ quoꝙ qui
se dñm eẽ dicit actõnes ei nõ tene¬
gentur. quãstũ intente nelit ꝗd

Expanded text:
m. Ordinata liberali causa liberi loco habetur is, qui de statu suo litigat, ita ut aduersus eum quoque, qui se dominum esse dicit, actiones ei non denegentur, quascumque intendere uelit: quid
Abbreviated transcription (Latin):
re. ¶ Insũma sciend ẽ que deuẽdi¬
tis ẜius quib tenegat᷑ librtate
ꝓclamatio de sũt ĩ ad tonatos et
intotem datos referri posse Itẽ ad
eos quipignori sedari passi sunt¬
¶ Simater ⁊ filius dehibrtate litig¬
ant. aut niũgenda uttorũq uidi¬
cia. aut diffe̾̃nda ẽ cã filu tonec de
mrẽ ꝯstet. sic̃ duius quoq adrian
decrent. slam cũ apd̾ aliũ iudice

Expanded text:
re. In summa sciendum est, quae de uenditis seruis, quibus denegatur ad libertatem proclamatio, dicta sunt, etiam ad donatos et in dotem datos referri posse, item ad eos, qui pignori se dari passi sunt. Si mater et filius de libertate litigant, aut coniungenda sunt utrorumque iudicia aut differenda est causa filii, donec de matre constet, sicut diuus quoque Hadrianus decreuit. nam cum apud alium iudic
Abbreviated transcription (Latin):
que nud qd alt̾ eoꝵ solu̾it. nich ad
exhonerand alt̾m ꝑtinebit. quia ꝑ¬
lacuit hanc actõm penale̾ eẽ iideo
postannũ nodaturnet sucfesonibꝰ
cũsit penal. Igit᷑ actõm que ex her
edłco oritur maͬnũissione nõ extĩg̾
tẽ ꝓclamanit pueiebatur
poterñt. Eme sic accipiem et̃ si
ꝑ aliũ quis emerit. ut puta ꝑ ꝓcur¬
atorẽ. set isiplures emerĩt omnos
hebsit hãc actõm sic tm̃ ut siquitẽ
pro ꝑtib emerĩt. pro ꝑte pretu hant¬

Expanded text:
quae id, quod alter eorum soluerit, nihil ad exonerandum alterum pertinebit, quia placuit hanc actionem poenalem esse. et ideo post annum non datur nec cum successoribus, cum sit poenalis, agetur. Actionem, quae ex hoc edicto oritur, manumissione non extinguitem proclamauit, perueniebaturpoterunt. Emere sic accipiemus, etiamsi per alium quis emerit, ut puta procuratorem. Sed et si plures emerint, omnes habebunt hanc actionem, sic tamen, ut, si quidem pro partibus emerint, pro parte pretii ha
Abbreviated transcription (Latin):
here promde si quid cuidam obbac̃
actõm licitõ iure dedit dicend ẽ in
lcr elictũ cate duplũ. ¶Ebligatũ
ul ip̃i uendicori accipe tebemus. uł
alu obligatũ. nam qd delit sil ipsi
uenditori sũ alii exussu eius. siue
ipẽ. siue alius ceclerit. eque ꝯtinebr
obligatũ acciꝑe detem si exteptõe
uiuari nõ pot᷑. cet̾m si pot̃. ditend ñ
eẽ obligati ¶ Inc̾dũ euͣent ut is
qui cõꝑauit. hat in quadruplum
actõm. Nam in ip̃m quio ꝗ sciens
pro suo uenierit hac hebit induplũ
actom. ⁊ pret̾ea inuenditorẽ. ul eũ
ꝗ duplũ promisit in duplũ actõm¬

Expanded text:
ere. Proinde si quid cuidam ob hanc actionem licito iure dedit, dicendum est in hoc edictum cadere duplariue. Obligatum uel ipsi uenditori accipere debemus uel alii obligatum: nam quod dedit, siue ipsi uenditori siue alii ex iussu eius siue ipse siue alius dederit, aeque continebitur. Obligatum accipere debemus, si exceptione se tueri non potest: ceterum si potestesse obligatum. Interdum evenit, ut is qui comparavit habeat in quadruplum actionem: nam in ipsum quidem, qui sciens pro servo veniit, hinc habet in duplum actionem et praeterea in venditorem vel eum, qui duplam promisit, in duplum act
Abbreviated transcription (Latin):
beo difsut qui freꝙtãdi cui᷑
cã ut sequeret᷑ destinatꝰ ĩ pub¬
licoprinato ne ab ductus fu̾it
unt̾ comites utiq ⁊ peda gogi
erũt. ¶ abcduxisse iudet᷑. ut la¬
beoait. nõ q abducẽ comite
ceꝑit. set ꝯpͦfecit ut comos c̃
ea nõ eẽt. ¶ ab duxisse aut̃ nõ
ut eant desereret. ¶ Sefletur

Expanded text:
beo definit 'qui frequentandi cuiusque causa ut sequeretur destinatus in publico priuatoue abductus fuerit'. inter comites utique et paedagogi erunt. Abduxisse uidetur, ut Labeo ait, non qui abducere comitem coepit, sed qui perfecit, ut comes cum eo non esset. Abduxisse autem nonut eam desereret. Tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
erꝯuitio nascit᷑. iubrdes nõ est
reddenda./s nec hrͣdi ¶ Siqͣuis
uirgses aspllass. si tũ ancillari
ueste uestitas miꝰ pectare in¬
detur. młto mmnꝰ simetticia.
ueste feĩe nõ matrũ familiar̃
uestite fuissẽt. si igit᷑ nõ mat᷑¬
nali hitu feiã nõ fũit. ⁊ quis eã

Expanded text:
io nascitur, in heredes non est reddenda: sed nec heredi. Si quis uirgines appellasset, si tamen ancillari ueste uestitas, minus peccare uidetur: multo minus, si meretricia ueste feminae, non matrum familiarum uestitae fuissent. si igitur non matronali habitu femina fuerit et quis ea
Abbreviated transcription (Latin):
orũ familia. si id restitutũ nõ ent
in duplũ aut si post. inuũ agetur
in simplũ iũditiũ dabo ¶Itẽ si dãp¬
indiciũ dabo sĩ hu ad quos eares
ptinebit nõ exĩrebũt ĩ dnõs siue̾
nore d̾ditõne m̃diciũ daboħ tic̾
ulus ad publicanos ꝑtinet. pub¬
licani aut̃ sũt qui publict fruũ¬
turnã inde nõmẽ hnt sũ fiscou¬
ectigal pendãt ul tributũ ꝯseꝙͣ¬

Expanded text:
orum, si id restitutum non erit, in duplum aut, si post annum agetur, in simplum iudicium dabo. item si damiudicium dabo. si id ad quopertinebit non exhibebitur, in dominos sine noxae deditione iudicium dabo'. Hic titulus ad publicanos pertinet. publicani autem sunt, qui publico fruuntur nam inde nomen habent, siue fisco uectigal pendant uel tributum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ quã ꝑs nai̾us est ¶ Int̾pͦiec¬
tũ ⁊ inmissũ hoc int̾ee̾ ait labo̾
qd̾ piectũ eẽt id qd̾ ita prouehe¬
returut nusqmͣ requi esc̾et qu¬
alia meniana g̾ suggriinida
ut aliquo loco requiesc̾et. ueld
tigna trabes que iniuictũt᷑.¬
edificu ẽẽ ait labo. s id q tignͣ¬
nõ solũ eam que aliqñ nupta
fuisset. set eam quoq mulie¬
rem que uirũ nõ ħuiss appͣsła
ri labeo ait. quia uidua sic di¬
cta est. qiͣ uecors uesanus qui
sine corde aut sanitate eẽt. si¬
te ¶ Stru̾cturã loci alicuius
ex tabuł fcĩs que estate toile¬
rent᷑ ⁊ yeme ponentur ed̾um
ẽẽ ait lab̾o. qm̃ ppetui usus ꝯ¬

Expanded text:
to quam pars nauis est.Inter 'proiectum' et 'immissum' hoc interesse ait Labeo, quod proiectum esset id quod ita proueheretur ut nusquam requiesceret, qualia maeniana et suggrunda‹e› ut aliquo loco requiesceret, ueluti tigna trabes quae inmittereturaedificii esse ait Labeo: sed id, quoum eam, quae aliquando nupta fuisset, sed eam quoque mulierem, quae uirum non habuisset, appellari ait Labeo: quia uidua sic dicta est quasi uecors, uesanus, qui sine corde aut sanitate esset: site. Straturam loci alicuius ex tabulis factis, quae aestate tollerentur et hieme ponerentur, aedium esse ait Labeo, quoniam perpetui usus
Abbreviated transcription (Latin):
dicemus q̃uibxclã tñ presidib
ut mltis prouĩcus incdice poe:¬
sint indultũ est. ut presdib
syriarũ. set et datiarũ. ¶ Conai᷑¬
tutũ est eũ cui pr̃iaint̾dictũ eit

Expanded text:
dicemus.Quibusdam tamen praesidibus, ut multis prouinciis interdicere possint, indultum est: ut praesidibus Syriarum, sed et Daciarum.Contutum eum, cui patria interdi
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est nactus ius int̾clicendi ea
puĩtia quã incolitis ꝗrelegat᷑.¬
nt.ut is qui alia ꝓuĩcia ꝯmisit
possit relegari ab eo qei pͦsũcie
boprouĩcus preter ytͥalia debea
abstin̾e.⁊ inqua deliquit i quã
incolit. lorigis ⁊ si ex diu̾sis ꝓuĩ¬

Expanded text:
di ea prouincia, quam incolit is qui relegaturit, ut is, qui in alia prouincia commisit, possit relegari ab eo qui ei prouinibus prouinciis praeter Italiam debeat abstinere, et in qua deliquit et quam incolit et originis. et si ex diuersis prouin
Abbreviated transcription (Latin):
que nõ est sb̾se nõ pot̾. itanec ĩ pro¬
ĩcia quid̾ relegãdi ht ius que
nõ est sose forte preses sirie ĩmace¬
toniam nõ relegabit s int pum¬
ciã suam pot̃ relegaiescẽ iꝑte c̃¬
ta proiĩcie moraturũ relegare
gare ¶ Int̃clice̾ aut̃ quis ĩ ea pͥro¬
uĩcia pot̾. qmͣ reg. alias nõ potost
lita diui fr̃es repsemĩt uñ eues̃e

Expanded text:
 ita ne in prouinciam quidem relegandi ius habet, quae non est sub se: forte praeses Syriae in Macedoniam non relegabit.Sed extra prouinciam suam potest relegare.Item in parte certa prouinciae moraturum relegare gare.Interdicere autem quis ea prouincia potest quam regit, alia non potest: et ita diui fratres rescripserun
Abbreviated transcription (Latin):
Set nõ posse omnib uti proba¬
tũ eͦst. nam si ex una o̾bligõe
plures actiones nascuritur.
ris uinculũ nõ obtinent. tũ
fides facti simulatur nõ int̾¬
tedente u̾itate.

Expanded text:
sed non posse omnibus uti probatum est: nam si ex una obligatione plures actiones nascantur, ris uinculum non optinent, cum fides facti simulatur non intercedente ueritate.
Abbreviated transcription (Latin):
an q̃ ẜuari possunt. flagiose mu¬
asit. Itoq si granior preda ui ap¬
petita uidebr libros qde fustib
cesos int rieniũ pelegabil. aũsi so¬
rdidiores erũt ĩ o̾pus publit̾ eius¬
dẽtpris dabis ẜuos flagellcesos
in metallũ dabis si nõ magne pe¬
ciue res fũit libros fustib ẜnos
flagell cesos dimitt̾e p̾ot̾is ⁊ omi¬

Expanded text:
servari possint flagitiose invaserint. ideoque si gravior praeda vi adpetita videbitur, liberos quidem fustibus caesos in triennium relegabis aut, si sordidiores erunt, in opus publicum eiusdem temporis dabis: servos flagellis caesos in metallum damnabis. si non magnae pecuniae res fuerint, liberos fustibus, servos flagellis caesos dimittere poteris". et omni