comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Clatiũ: &spiciebat quomodo
turba iactar& aes inga ophilatiũ
redicitur. & gaza lingua ꝑsi ca
diuitiae uocantur : Gazophilatiũ
locus apellari sola : quo diuitiae ser¬
uantur: quo nomine & arcã in qua
donaria populi congregabantur
adusus templi necessarios. & porticis
in quib seruabantur appellabaNT :
habes exemplũ deporticib: in eũ angelio:
haec inquid uerba locutus ẽ inzazo¬
philatio docens intemplo: habes de
arca in libro regũ: atulit lola da
pontifex gatophilatiũ unus aperu¬
itq foramerdes & posuit illucs
iuxta celtare addexterami¬
dientib domũ dñi. mit tebantq
ineo sacerdotes quicustodieban ostiã.
omnẽ pecuniã quaedeferebatur

Expanded text:
ylacium, aspiciebat quomodo ylacium, aspiciebat quomodo turba jactaret aes in gazophylacium. re dicitur, et gaza lingua Persica divitiae vocantur, gazophylacium locus appellari solet quo divitiae servantur. Quo nomine et arcam in qua donaria populi congregabantur, ad usus templi necessarios, et porticus in quibus servabantur appellabant. Habes exemplum de porticibus in Evangelio. Haec, inquit, verba locutus est Jesus in gazophylacio, docens in templo . Habes de arca in libro Regum: Et tulit Joiada pontifex gazophylacium unum, aperuitque foramen desuper, et posuit illud juxta altare ad dextram ingredientium domum Domini, mittebantque in eo sacerdotes, qui custodiebant ostia, omnem pecuniam, quae deferebatur
Abbreviated transcription (Latin):
tione secrettĩ solitudinemiter amina
subire uirtutum¬
dm ft qua ebiot summi sccerdatret
scribe quomodocum dolo tenerentet
ocriderent Dice bant cutem nonir
diefesto neforte tumultus fie¬
Q uidebuerant᷑ pasclã uitonopera
Iuictimas leiugare tepliparietes pa¬
uimentti uisere uasa mundure et securt¬
duritum legis purificari ut es uagnidi¬
iuffierent congregantur in euntes consi¬
lum quo modo occidant dnm. nontire¬
tus sedicione ut simplex sermo de mons tr
sed cauentes neautailio populi desius
nib: tolleretur.
dmi tcum es set bechama in donosr¬
Emonis leprosi et recumberet
Passurius proomim mundoetunuer¬
sas nationes suos auguine redemȩturas
moratur in bethunia demo obedienti¬
ae quae quondam futo symonis lepsi
Non quodi deprosus illo tempere pera¬
maneret sed quia nteleprosus postea
a sciluatorie inundatus ea nomine pris¬
tino permanente ut uirtuc curagais
apparetu nameͣdata logt a postolo¬
rum cum pristino uitio et offitio

Expanded text:
tione secretam solitudinem iter admonet tione secretam solitudinem iter admonet subire virtutum. Et quaerebant summi sacerdotes et scribae, quomodo eum dolo tenerent et occiderentdie festo, ne forte tumultus fieQui debuerant pascha vicino parare victimas, levigare templi parietes, pavimenta verrere, vasa mundare, et secundum ritum legis purificari, ut esu agni digni fierent, congregantur ineuntes consilium, quomodo occidant Dominum, non timentes seditionem ut simplex sermo demonstrat, sed caventes ne auxilio populi de suis manibus tolleretur. Et cum esset Bethaniae in domo Simonis leprosi, et recumberet. Passurus pro omni mundo, et universas nationes suo sanguine redempturus, moratur in Bethania in domo obedientiae, quae quondam fuit Simonis leprosi; non quod leprosus illo tempore permaneret, sed quia ante leprosus, postea a Salvatore mundatus est, nomine pristino permanente, ut virtus curantis appareat. Nam et in catalogo apostolorum cum pristino vitio et officio
Abbreviated transcription (Latin):
bat festiuitts atimorum quae septe die¬
b: id eusq aduicesimu primũ diemeius¬
deuimensis aduesperam ẽ statu¬
ta iolemnitts uerum euangelistae
in differenter et diem a rimorum pro
pascha et ꝓdieb az imorum pcs cha
ponere solent
Dicit enimarcus. erat autẽ pascha
et azima post biduum. Dicit lucas dies
festus azimoru quidicitꝰ pcischa
Ite iohannes cũ primo a timorũ die id ẽ
quinta decimaluna resageretꝰ ait
et ipsi non introuerunt in ptoriũ ut non
contaminarent sed manducarent pus¬
cha quodideo fecere quia et paschae
dies inatimis panib ẽ. celebraripcep¬
tus et nos quas i paschu ꝑ p&uum fa¬
cientes semꝑ ex hoc mundo trunsi¬
re pcipimur uno quippe diecigno
immolato adues perã septẽ exordine
culi tempus quod septe diebiagitun in a¬
mis sinceritatis & ueritatis p̃cepitora
uiuendum. Omniq: semper nis unos d¬
deria terrena quasi aegnpti rru¬
la fegere et uelut amundina cona¬

Expanded text:
bat festivitas azymorum, quae septem diebat festivitas azymorum, quae septem diebus, id est, usque ad vigesimum primum diem ejusdem mensis ad vesperam est statuta solemnitas. Verum evangelistae indifferenter, et diem azymorum pro Pascha, et pro diebus azymorum Pascha ponere solent. Dicit enim Marcus: Erat autem Pascha et Azyma post biduum . Dicit Lucas: Dies festus azymorum, qui dicitur Pascha . Item Joannes, cum primo azymorum die, id est, quindecima luna res ageretur, ait: Et ipsi non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent pascha . Quod ideo fecere, quia et paschae dies in azymis panibus est celebrari praeceptus, et nos quasi pascha perpetuum facientes, semper ex hoc mundo transire praecipimur. Uno quippe die agno immolato ad vesperam, septem ex ordine eculi tempus, quod septem diebus agitur, in azymis sinceritatis et veritatis praecepit esse vivendum, omniqesideria terrena quasi Aegypti retinacula fugere, et velut a mundana conversa
Abbreviated transcription (Latin):
Erat autẽ paschaetatim a post bi¬
duumascha quod hebraice dici¬
tur phase nona passione ut pleriq ar¬
bitrantur sed a transitu nominatur eo
quod exterminator uidens sangiune
inforib: israbelitcrum ꝑtransierit
nec ꝑcusserit eos uel ipsedns praebens
auxlium populo suo de suꝑ ambulari
uius sacramenta uocabul s ublimuis
exponens euangelista iohaane sait
Antediem autem festum plischae scer
ihs̃ quia uenit hora eius ut transcater
hoc mundo ad patrem ubimanfeste
declarat ideo solenitatis huius diem ꝑle
gem mustice transitu et uocatu qđ agnus
dĩ qui peccata mundi tolleret in eo de
hoc mundo siue ipsetransiturus. siue nos
scilubrattinsitu. qua side aegrptia eet ser¬
uitute dicturis. Hoc scne iuxia ueteris
instrumentis cripturam interpas cha
et arimadis teat quod pascha ipse solus
dies appellatur inquo agnus occidebat᷑
aduesperam. hoc ẽquarta decimaluna
primi mensis. quinta decimaaute luna
quando egressu ẽ de aegrpto succede¬

Expanded text:
Erat autem Pascha, et azyma post biduum. Pascha, quod Hebraice dicitur phase, non a passione ut plerique arbitrantur, sed a transitu nominatur, eo quod exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum, pertransierit, nec percusserit eos, vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo, desuper ambulaverit. Cujus sacramentum vocabuli sublimius exponens evangelista Joannes ait: Ante diem autem festum Paschae sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem . Ubi manifeste declarat, ideo solemnitatis hujus diem per legem mystice transitum esse vocatum, quod Agnus Dei qui peccata mundi tolleret, in eo, de hoc mundo sive ipse transiturus, sive nos salubri transitu, quasi de Aegyptia esset servitute ducturus. Hoc sane juxta veteris Instrumenti scripturam inter pascha et azyma distat, quod pascha ipse solus dies appellatur, in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est quartadecima luna primi mensis. Quintadecima autem luna, quando egressum est de Aegypto, succede
Abbreviated transcription (Latin):
diuitias abiecit: Vidua uero. qui
uir eius proea mostem ꝑtulit &nui
incueli penarabilib: ab eius oculis
occultus. quasi in parte alterius re¬
gionis uiuit: Haec ingazophilatiũ
minuta duo mittit: quia in conspectũ
diuinae maiestatis qua oblationes
deuotae nostrȩ operationis: quasi
cesto pumero conscripta & conseg¬
nata seł uantur. siue dilectionem dĩ
& ꝓximi: seu fidei orationisq: suae
munera defest quae consideratu
ꝓpriae fraglitatis minuta sed merito
piae intentionis accepta cunctis super¬
bientiũ iuda eorũ operib: praestaN
Amnes enĩ exeo quođ habunda¬
Sat illis miserunt. haec uero
depenuria sua omnia quȩ he¬
buit: misit totum uictũ suum
Ex abundantia sibi iuda eus mittit
Emmunera dĩ quĩ deiustitia sua p̃su¬
mens haec apud seorabat : ds̃ gratias
ago s̃tibi quia nonsũ sicut c&eribo¬
minum. raptores. in iusti & c̃. Omnẽ
autem uictum suũ in dĩ munera mittit
ecclesia quia omne quod uiuit non sui
ẽẽ meriti sed diuini muneris intellegit

Expanded text:
divitias abjecit. Vidua vero, quia vir ejus pro ea mortem pertulit, et nunc in coeli penetralibus, ab ejus oculis occultus, quasi in parte alterius regionis vivit. Haec in gazophylacium minuta duo mittit, quia in conspectum divinae Majestatis, qua oblationes devotae nostrae operationis quasi certo numero conscriptae et consignatae servantur, sive dilectionem Dei et proximi, seu fidei orationisque suae munera defert. Quae consideratu propriae fragilitatis minuta, sed merito piae intentionis accepta, cunctis superbientium Judaeorum operibus praestant. Omnes enim ex eo quod abundabat illis miserunt. Haec vero de penuria sua omnia quae habuit misit totum victum suum. Ex abundantia sibi Judaeus mittit in munera Dei qui, de justitia sua praesumens, haec apud se orat: Deus, gratias ago tibi, quoniam non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, etc. . Omnem autem victum suum in Dei munera mittit Ecclesia, quia omne quod vivit, non sui esse meriti, sed divini muneris intelligit,
Abbreviated transcription (Latin):
qui app&itores primatus auane glorie
cauendos eẽ monuerat. quisi mula¬
tis orationib ꝓlixius iudiciũ praedi¬
xerat. ẽẽ rependendũ: &iã dona
ferendes in domũ drũ cesto examine
discernit. ut r&ribuat singulis se¬
cundũ cor & opera eorũ : quod eodẽ
modo semꝑ in ecclesia: idem in ternus
arbiter agere noncessat :
Et multi diuiter. iactabant mul¬
ta Cum uenis set autẽ un ui¬
du& pacuꝑ: misit duo minuta.
quod. est qua dranis
quadranem uocant calculatores
quastã partem cuius cumq: rei
uidelic& aut loci. aut temporis. aut
pecuniae: forsitan ergo hoc loco
quastã pastem sicli : id ẽ. quinq
obolos sigpificat
Sconuocans discipuloriuos:
Hic nobis locus moraliter quidem
intimat quã sit acceptabile dõs
quicquid bono animo obtulerimꝰ:
qua ratitro leges allegoriae diuip
qui in gazophilatiũ munera mi
iuda eos deiusticia legis elatos
uidua pauper ecclesiae sirplia
designat: Quaerecte pauꝑ aps¬

Expanded text:
etitores primatus et vanae gloriae cavendos esse monuerat, qui simulatis orationibus prolixius judicium praedixerat esse rependendum, etiam dona ferentes in domum Domini certo examine discernit, ut retribuat singulis secundum cor et opera eorum, quia eodem modo semper in Ecclesia idem internus arbiter agere non cessat. Et multi divites jactabant multa. Cum venisset autem una vidua pauper, misit duo minuta, quod est quadrans. Quadrantem vocant calculatores quartam partem cujuscunque rei, videlicet aut loci, aut temporis, aut pecuniae. Forsitan ergo hoc loco quartam partem sicli, id est, quinque obolos significat. Et convocans discipulos Hic nobis locus moraliter quidem intimat, quam sit acceptabile Deo quidquid bono animo obtulerimus,tur. Juxta vero leges allegoriae, divites qui in gazophylacium munera mittebant, Judaeos de justitia legis elatos, porro vidua pauper Ecclesiae simplicitatem designat. Quae recte paup
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ qui facile credit leuis
Pharisaei & sadducaei & caeri
principes iudaeorũ quaerentes
occasionẽ calumniȩ & uerbum
rotu seda postisfime comphe¬
sum roniane tradua poteitati
ex quo intellegimꝰ uenena inuir
posse quidem superari: sed dipela
conqui escere

Expanded text:
scriptum est, Qui facile credit, levisscriptum est, Qui facile credit, levisPharisaei et Sadducaei, et caeteri principes Judaeorum, quaerentes occasionem calumniae, et verbum t, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere
Abbreviated transcription (Latin):
seipsũ.
maius ẽt
oronib
holocaui¬
crificus
Istendit
texhuc
responsione
grauẽ saepe
interscri¬
bas & phari¬
su eos quaes¬
tionẽ eẽiuersatum quod e& man¬
datum primũ siuẽ maximũ diuine
legis : quib: dam uidelic& hostias
& sacrifitia laudantib:: Aliis uero
maiore auctoritate fidei & dilec¬
tionis opera p̃ferentib eo quod
plurimi patrũ antelegem absq
omni uictimarũ & sacrifitiorũ
con suaudine exfide tantum
qua ẽ ꝑdilectionẽ operatur place¬
rent dõ: summiq apud ipsum loci
haberentur: Nemo autemumquã
cibsq fide acdilectione ꝑholocaus¬
ta solum & sacrificia dõ placiust
ipueniret᷑ in qua sententia scriba
iste &iã sefuis se declarꝰuit
Ihs ccutem uidens quod sapiedt̃
respondirs& : dixit illi: non es
Longe a regnodĩ

Expanded text:
psum, majus est omnibus holocauscrificiis. Ostenditur ex hac responsione gravem saepe inter scribas et Pharisaeos quaestionem esse versatam, quod esset mandatum primum sive maximum divinae legis, quibusdam videlicet hostias et sacrificia laudantibus, aliis vero majore auctoritate fidei et dilectionis opera praeferentibus, eo quod plurimi Patrum ante legem absque omni victimarum et sacrificiorum consuetudine ex fide tantum, quae per dilectionem operatur, placerent Deo, summique apud ipsum loci haberentur: nemo autem unquam absque fide et dilectione per holocausta solum, et sacrificia Deo placuisse inveniretur. In qua sententia scriba iste etiam se fuisse declaravit. Jesus autem videns quod sapienter respondisset, dixit illi: Non es longe a
Abbreviated transcription (Latin):
re incesto nec ꝓpria uoluntate sed in
R spũ scõ Non autẽ rep̃henduntur ꝗtios
dauid filiũ dicunt sed quod dĩ filiũ eid
eẽ noncredunt: siquidem ipse adns
& filius dauid apparuit homo intempo¬
re fine nascendo. Quod autẽ a patre
subiciuntur ei in imici : non in firmita¬
tem filii: sed unitatẽ naturae quae
in altero alter operatur significat
nam & filius subicit inimi cospatri
quia patrẽ clarificat suꝑ t̃ram
Et dicebat eis in doetr ina sua ca¬
uete ascribis qui uolunt
instolis ambulare et salutari

Expanded text:
sed in Spiritu sancto. Non autem reprehenduntur quia David filium dicunt, sed quia Filium Dei eum esse non credunt. Siquidem ipse et Doet filius David apparuit homo in temporis fine nascendo. Quod autem a Patre subjiciuntur ei inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae, qua in altero alter operatur, significat. Nam et Filius subjicit inimicos Patri, quia Patrem clarificat super terram. Et dicebat eis in doctrina sua: Cavete a scribis qui volunt in stolis ambulare, et salutari
Abbreviated transcription (Latin):
a edic autem seruis suis potesta¬
tecuiusq operis quia fidelib suis con¬
cessa scisps gratia facultatem tribui
bonis operib seruiendi Ianitor quo¬
q pcepit ut uigilaret quia ordimpas¬
torum acrectorum spiritadium comis¬
scie sibi ecclesiaecuram sollerti obser¬
uantia iubet inpendere
Q uod cuiteto uobis dico ommbus
dico uigilate Nona pestolitantu
et succersorescoru rectores nimiri
ec clesiae sed e tomnes uigilare pcipima
umuersi icnuas cordium nostrorum
rehostis antiquus inala suggerendo
inrumpcit instanter seruarraibema
inenos dormientes dnsueniens inue¬
niat sedulo singuli
bemus unus quisqi
detrationeds. uige lataute qͥ ad¬
aspectum ueri luminns mentis oculos aꝑ

Expanded text:
Dedit autem servis suis potestatem cujusque operis, quia fidelibus suis concessa sancti Spiritus gratia, facultatem tribuit bonis operibus serviendi. Janitori quoque praecepit ut vigilaret, quia ordini pastorum ac rectorum spiritalium, commissae sibi Ecclesiae curam solerti observantia jubet impendere. Quod autem vobis dico, omnibus dico, vigilate. Non apostoli tantum et successores eorum, rectores nimirum Ecclesiae, sed et omnes vigilare praecipimur. Universi januas cordium nostrorum, ne hostis antiquus mala suggerendo irrumpat, instanter servare jubemur, ne nos dormientes Dominus veniens inveniat, sedulo singuli bemus. Unusquisque det rationem Deo. Vigilat auteaspectum veri luminis mentis ocul
Abbreviated transcription (Latin):
los & sp̃s sequentes iuxtacacta aposto¬
loru omnia denegabant
Et inter rozabant eum dicentes:
incoist̃ mondes nobis scripsit. ut si
cuius frat̃ mortuus fuerit & dimise¬
tit uxorem & filio snon reliquerit.
accipiat frat eius uxorem ipsius: et re¬
suscita sem̃ fractrisuo: Septem ergo
feserunt & primus accepituxore
& mortuus ẽ non telicto semine pcetps
Quiresurrectionem corporum non
credebant animas iudicantes interire
cumcorporib : recte istius modi fingunt
fabulam: quae deliramenti arguat eos.
quire surrectionẽ asserant corporum ⁊
Potest autẽ sieri ut uere ingente corum
aliquando hoc acciderit
Inresurrectione erco cumreiurre¬
xerint. cuius de his erit uxor
Septem enim habuerunt ecam
uxoremi
Turpitudinem fabulȩ opponunt
ut resurrectionis denegent ueritatẽ:¬
R Uerum mestiote septem hi fratres
sinc filus defunti reꝓbis quibus ꝙ
cõneruunt couiner tetam huius sełi
uitam ꝗ insepten dis celus abet¬

Expanded text:
los et spiritus sequentia, juxta Acta apostolos et spiritus sequentia, juxta Acta apostolorum, omnia denegabant. Et interrogaverunt eum dicentes: magister Moses nobis scripsit ut si cuius frater mortuus fuerit et dimiserit uxorem et filios non reliquerit accipiat frater eius uxorem ipsius et resuscitet semen fratri suo septem ergo fratres erant et primus accepit uxorem et mortuus est non relicto semine Qui resurrectionem corporum non credebant, animas judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant corporum. Potest autem fieri ut vere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione ergo cum resurrexerint, cujus de his erit uxor? Septem enim habuerunt eam uxorem. Turpitudinem fabulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem; verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti, reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam quae septem di
Abbreviated transcription (Latin):
ginis suae sic & ds̃ ut quem¬
admodum illi redditurnum
mista signatum ẽ ix quit in nobis lu¬
menuultus tuidñe. Hoc quoq lum
totum hominis & uerum bonum
quod non oculis sed mente conspicitur
Signatũ aut̃ dix̃ in nob tamquã dena¬
rius signatur regis imagine. homo e¬
nimfactus .e. adimaginem & similitu¬
dinem di. quampeccando corrupit.
bonũ ergo eius ẽ uerũ atq a&num si
renascendo sign&ur: Et mnirabantꝰ
supereo. Qui crederedebuerant ad
tantam sapientiammirati sunt. quod
calliditas eorũ insidiandi non inuenis¬
s& locũ. et sicut matheus scribit relic¬
to eo abier̃ in fidelitatem pari tercũ
miraculo repostantes.
casetorum & altera sadduca cor
pliari saci tradiconum & obseruationu
quas illideuterosis uocant iustitia p̃fe¬
rebant unđ & diuisi uocabantura popu¬
lo sadducaciaut̃ qui int pr&ant iusti
& ipsi uindicabant sibi quod nonerant
priorib: & corporis & animae resurreo¬
tionem credentib confitentibq ange¬

Expanded text:
ginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quoque lumen est totum hominis, et verum bonum, quod non oculis sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei, quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum si renascendo signetur. Et mirabantur super eo. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt, quia calliditas eorum insidiandi non invenisset locum. Et, sicut Matthaeus scribit, relicto eo abierunt, infidelitatem pariter cum miraculo reportantes. Pharisaeorum, et altera Sadducaeorum, Pharisaei traditionum et observationum quas illi deuteroses vocant, justitiam proferebant, unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem qui interpretantur justi et ipsi vendicabant sibi quod non erant. Prioribus et corporis et animae resurrectionem credentibus confitentibusque ange
Abbreviated transcription (Latin):
Vbi notundum quod nona quã in pos si¬
bile sed quum difficleõ quod enim ir¬
pos sibilee fieriomnino non potest
quod difficle cumlubore potest petest
et enimfieru sed cum maximo laboro
Iuuantedĩ gratia ut potonias habentos
uel in pecunus confidantos exutis pho¬
lurgerico spetinacolis lanuam inru

Expanded text:
Ubi notandum quod non ait, quam impossibile, sed quam difficile est. Quod enim impossibile est, fieri omnino non potest. Quod difficile, cum labore potest. Potest etenim fieri, sed cum maximo labore, juvante Dei gratia, ut pecunias habentes, vel in pecuniis confidentes, exutis philargyriae retina
Abbreviated transcription (Latin):
samaria erant aminimo usq: ad ma¬
ximũ dicentes: hic ẽ. uistus dĩquae
uocatur magna. eo quod multo te¬
pore magics suis dem̃ tas s& eos
Cum audieratis ocut̃ þella & opi¬
niones belloꝵ naimueritis. opor¬
t&c enimfieri sed ñdum finis
Bella ad hostes ꝑtinent. seditiones ad
ciues: quȩ utraq & temporedomini¬
caepassionis inpopulo iũdacorũ qui
amq eserantam monentur
uidelic& nonstatimfinis. que
dra gesimum potius differenda
annum. Id .e. desolatio puit
ultimũq: urbis ac templis equat

Expanded text:
Samaria erant a minimo usque ad maSamaria erant a minimo usque ad maximum, dicentes: Hic est virtus Dei quae vocatur magna, eo quod multo tempore magicis artibus suis dementasset eos . Cum audieritis autem bella et opiniones bellorum, ne timueritis. Oportet enim fieri, sed nondum finis. Bella ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Quae utraque a tempore Dominicae passionis in populo Judaeorum, qui udaeamque deserant, admonentur. Quia videlicet non statim finis, qui in quadragesimum potius differendus sit annum, id est, desolatio patriae, supremumque urbis ac templi sequat
Abbreviated transcription (Latin):
manum mittere quaerentes inui
timore turbae rinentur. cotudie
geritur in ecclesia cum qui liboc
solo denomine fracter eam quam
nondiligit ecclesi asticȩ fidei ac pa¬
cis unitatẽ ꝓpt̃ cohabitantium fra¬
trum bonorum multitudinẽ aut
erubescit aut tim& inpugnare
qui tamen sicut de stultissima auiũ
strutione dñs ait. cum tempus fue¬
rit in altũ alas erigit. Quia ꝑsequen¬
do ecdesiam. quad idñmcruciaddice¬
re & ostentui gaudebit habere
Et moittunt᷑ &deum quos docto
expharisaeis & herodianis
ut eum caperent in uerbo
Hcrodi anos dicit milites hero dis
totrarihae qui & ipse tunc tempo¬
ris erat hiero solrmis. atq insper¬
nendo et uuc in ridendo dĩm pila¬
to & iudaeis consentiebat ut lucas
euangelistatestictur Quaerentis
ergo dũm conphendere summisa¬
cerdotes scribae & seniores timu¬
erunt turbam atqueideo quod ꝑ
senon poterant terrenae potestatis
manibus efficere temptabant ut
uelut ipsi amoste eius uiderentur
inmunes Nuper enim subcaesa¬

Expanded text:
manum mittere quaerentes in Jesum, timore turbae retinentur, quotidie geritur in Ecclesia, cum quilibet solo de nomine frater eam, quam non diligit ecclesiasticae fidei ac pacis unitatem, propter cohabitantium fratrum bonorum multitudinem aut erubescit, aut timet impugnare. Qui tamen sicut de stultissima avium struthione Dominus ait, cum tempus fuerit, in altum alas erigit, quia persequendo Ecclesiam quasi Dominum cruci addicere et ostentui gaudebit habere. Et mittunt ad eum quosdam ex Pharisaeis et Herodianis, ut eum caperent in verbo. Herodianos dicit milites Herodis tetrarchae, qui et ipse tunc temporis erat Jerosolymis, atque in spernendo et irridendo Dominum Pilato et Judaeis consentiebat, ut Lucas evangelista testatur. Quaerentes ergo Dominum comprehendere summi sacerdotes, scribae, et seniores timuerunt turbam. Atque idea quia per se non poterant, terrenae potestatis manibus efficere tentabant, ut velut ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nuper enim sub Caesa
Abbreviated transcription (Latin):
ritur itaq quid sibi uoluerit dñs boa
ꝓferroites timoniũ quod uid& ambi
uel nonscctir adre surrectiones ꝑtin&
ueritate Su pra diximus saaddiui¬
os nec angelos Nec sp̃m nec resurte¬
onem corporũ confitentes. apimar
quoq in teritũ p̃dicasse. Hi quinq
tantum libros morsi reci piebant ꝓ¬
ph&crum uaticinia respuentes. stul¬
tũ ergo erat indeꝓferre testimonia
quorum a uctoritatem nonsequebant
Porro ada& nitatemanimarũ ꝓba¬
da ponit exemplũ ego enim sum dsa¬
braham &ds̃ isaac & ds̃ia cob. statimq

Expanded text:
rit Dominus hoc proferre testimonium quod videtur ambiguum, vel non satis ad resurrectionis pertinet veritatem. Supra diximus Sadducaeos nec angelos, nec spiritum, nec resurrectionem corporum confitentes, animarum quoque interitum praedicasse. Hi quinque tantum libros Moysis recipiebant, prophetarum vaticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimonia, quorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem animarum probandam ponit exemplum. Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac, et Deus Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
se & p&ro. & do reddidit quiae
asi patris facciens uoluntatem
Aliter reddite quae caesaris sunt cae¬
ar & quae sunt didõ. Qquem ad modũ
caesar a uobis exigit in p̃ssio nemima

Expanded text:
se et Petro, et Deo reddidit quae Dei sunt, patris faciens voluntatem. Aliter: Reddite quae Caesaris sunt Caesari, et quae sunt Dei, Deo. Quemadmodum Caesar a nobis exigit impressionem ima
Abbreviated transcription (Latin):
Et qua erebant eum tebere
extimuerunt turbam
cognouerunt enim gñm ad
eos parabolam hanc dixerit
et relicto eo abi erunt
Principes sacerdotum & scribae
quasi mentientem contra sed ñm
quaerebant Interficere sed hoc
idem quaerendo. docebant uera
es se quaedixerat. Ipse quippe ẽ
heres clius in iustam necem aie¬
bat eẽ uindicandam a patre
Illi nequam coloni qurab occiden¬
do dĩ filio ad modicum quidemtimo¬
rehumano r&ardari. don ecue¬
nir& hora eius. Numqua uerodi¬
uino amore potuere cohiberi
Moralisane in tellec tucuiq fideliu
cum mrsterium baptismi quod exer¬
ceat o peraendo committitur. quasi
uinea quam excolatlocatur. Mit¬
titur seruus unus alter & testius
qui defructu accipiant. Cum lex
psalmodia proph&ia quarum am¬
monitionem beneagendo sequatur
legitur sed missus seruus contumeli¬
is affectus uel caesus eicitur cum ser¬
mo auditus uel contempnitur uel quod
peius e &iãblas phematur mis su
insuꝑ heredem. quantum in se. ẽ occi¬

Expanded text:
Et quaerebant eum tenere, et timuerunt turbam. Cognoverunt enim quoniam ad eos parabolam hanc dixerit, et relicto eo abierunt. Principes sacerdotum et scribae, quasi mentientem contra se Dominum quaerebant interficere. Sed hoc idem quaerendo, docebant vera esse quae dixerat. Ipse quippe est haeres, cujus injustam necem aiebat esse vindicandam a patre. Illi nequam coloni, qui ab occidendo Dei Filio ad modicum quidem timore humano retardari, donec veniret hora ejus, nunquam vero divino amore potuere cohiberi. Morali sane intellectu, cuique fidelium cum mysterium baptismi quod exerceat operando committitur, quasi vinea quam excolat locatur. Mittitur servus unus, alter, et tertius, qui de fructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia, quarum admonitionem bene agendo sequatur, legitur. Sed missus servus contumeliis affectus vel caesus ejicitur, cum sermo auditus contemnitur, vel quod pejus est etiam blasphematur. Missum insuper haeredem quantum in se est occi
Abbreviated transcription (Latin):
& dicunt illi. In qua potesta¬
te haecfacis & quis tibi dedit
hanic potes tatem ut ista facias
Di uersis modis eandem quam
suprtc calumniamo struunt
qnm̃ dixerunit in beelze bub
principe dae moniorum eiecit¬
hic daemonia
Quando enum dicunt inqua
potestute haec facis. dedi
dubitarit potestate. & sub in¬
tellegi uolunt diaboli esse
quodfaciat
Addentes quoq quistibi dedit
hanc potes tatm manifestissi¬
medĩ filium negant: quem pu¬
tanit non suis sed alienis uiribus
signa facere.
Ihs autem respondens ait. In¬
ter rogabo uos et ego unum
uerbum & respond&e mihi
& dicam uobis inqua potesta te
haeo faciam Baptis mum
iohannis decaelo eret anex homi¬
nibus respond&emihi. Poterit
drĩs aperta responsione temꝑta¬
torum calũniã confutare. sed pru¬
denter int̃rogat. ut suo uł silentio ul
sententia condẽnentꝰ. At illi cogitabant se
tes sidixerimus decaelo dici
Nobis qua re ergo ñcredi distis ei

Expanded text:
et dicunt illi: In qua potestaet dicunt illi: In qua potestate haec facis? Et quis tibi dedit hanc potestatem ut ista facias? Diversis modis eamdem quam supra calumniam struunt, quando dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. Quando enim dicunt, In qua potestate haec facis? de Dei dubitant potestate, et subintelligi volunt diaboli esse quae faciat. Addentes quoque: Quis tibi dedit hanc potestatem? manifestissime Dei Filium negant, quem putant non suis, sed alienis viribus signa facere. Jesus autem respondens ait: Interrogabo vos et ega unum verbum, et respondete mihi, et dicam vobis in qua potestate haec faciam. Baptismus Joannis de coelo erat, an ex hominibus? Respondete mihi. Poterat Dominus aperta responsione tentatorum calumniam confutare, sed prudenter interrogat, ut suo vel silentio vel sententia condemnentur. At illi cogitabant secum dicentes: Si dixerimus, de coelo, dicet nobis: Q
Abbreviated transcription (Latin):
qumacaelis est dimittat
his pec cata uestrao et cetera.
Notanda distinctio dep̃cantium
qui perfectam habet fidem quae
per dilectionem opere tur ille
puaendo uel &iam iubendo potest
quomodo fecit paulus de ebrma
mago quemet oculis & arte ne fan¬
da pri: auit quo modo dephthonis¬
sa in phylippis. dequa spiritum
elignum montem uidelic&
superbissimum eiecit:
sedidem mons in mare proiectus
quantum furibundi ignis buic
intulerit. sub secuta confestim con¬
tra eum gentilium ꝑsecutio per¬
docuit. qui uero tante fastigi¬
um perfectionis nec dum consceni¬
dere queunt. postulent sibi pec¬
cata dimitti. quo aduitum introc¬
re merẽ cntur perp&uam.
& absq dubio imp&roobunt qđ
p&unt. sita men inse peccantib:
aliis primo ipsi dimit turit:
simautã hoc facere contemp¬
iratenonsolum ortendo uirtu¬
tas facere sed nec suorum possunt
ueniam consequi peccatorum
Et cum ambularet intem plo
accendunt ad eum summisa cer¬
ddotes & scribae et seniores

Expanded text:
qui in coelis est, dimittat qui in coelis est, dimittat vobis peccata vestra, etc. Notanda distinctio deprecantium. Qui perfectam habet fidem, quae per dilectionem operatur, ille orando, vel etiam jubendo, potest Quomodo fecit Paulus de Helyma mago, quem et oculis et arte nefanda privavit. Quomodo de Pythonissa in Philippis, de qua spiritum malignum, montem videlicet superbissimum, ejecit. Sed idem mons in mare projectus quantum furibundi ignis huic intulerit, subsecuta confestim contra eum gentilium persecutio perdocuit. Qui vero tantae fastigium perfectionis necdum conscendere queunt, postulent sibi peccata dimitti, quo ad vitam intrare mereantur perpetuam, et absque dubio impetrabunt quod petunt, si tamen in se peccantibus aliis primo ipsi dimittunt. Sin autem hoc facere contemnunt, non solum orando virtutes facere, sed nec suorum possunt veniam consequi peccatorum. Et cum ambularet in templo, accedunt ad eum summi sacerdotes, et scribae, et seniores,
Abbreviated transcription (Latin):
lisaltissimo ihons ad p̃ceptum eorun
qui fortes fide sunt tollitur de terra
& in mare propicitur. cũ p̃dicanti
uerbum doctorib: scĩs inmundus sꝗ
ab eorum corde repellitur qui adutu
surat p̃ordinati & in turbu lentis
amarisq: infidelium mentibus. uesa¬
niq am suae tr raonnidis exercere.
permittitur. Non quo ibi & antea
sedem regnumq: non habuerit sed
quia turato acrius in eos quos lic&
deseuit quanto amplius dol&ca
luesione piorum fuisse depulsum
Cuisimile est illut apocalypsis & se¬
cundufa nigelus tuba cecinit. & ec¬
cetum quam mons magnus igne as¬
deris
missus est initate. Cauente
et enim angelo tuba mons igne ar¬
dens missus est in mare quia p̃dican¬
te uerbum doctore ueritatis
uiiquis hostis inuidiaribus accen¬
sus pet uensorum animos gracuius
ior repturus adiit: ut dolorem
dulnonis suae de fide libus uinee
Inperfidis
Et cunstabitis adorte
umittite siquid hab&is aduer¬
sumuliquem ut᷑ pater uester

Expanded text:
lis Altissimo, mons ad praeceptum eorum lis Altissimo, mons ad praeceptum eorum qui fortes fide sunt, tollitur de terra, et in mare projicitur, cum praedicantibus verbum doctoribus sanctis immundus spiritus ab eorum corde repellitur qui ad vitam sunt praeordinati, et in turbulentis amarisque infidelium mentibus vesaniam suae tyrannidis exercere permisedem regnumque non habuerit, sed quia tanto acrius in eos quos licet desaevit, quanto amplius se dolet a laesione piorum fuisse depulsum. Cui simile est illud Apocalypsis: Et secundus angelus tuba cecinit, et ecce tanquam mons magnus igne ardens missus est in mare . Canente etenim angelo tuba, mons igne ardens missus est in mare, quia, praedicante verbum doctore veritatis, antiquus hostis invidiae facibus accensus, perversorum animos gravius corrupturus adiit, ut dolorem expulsionis suae de fidelibus vindicaret in perfidis. Et cum stabitis ad orandum dimittite si quid habetis adversus aliquem, ut et pater vester,
Abbreviated transcription (Latin):
mons ab latus deterra mitter&ur
inimare si necessitas id fieri popos
dcisset. Quo modolegimus
factum p̃cibus beati pauperis grego¬
rii neo cesariae pontiantestitis
uiri meritis & uirtutibus eximi:
ut mons interra tantum loco
ceder& quantum in colue ciuitatis
opus habebanit. Cumenim uolens
edificare ecclesiuro in loco apto
uader& eum angustiorem es se
quam res exigebat eo quod rcun
parte rupemaris ex alia monie ma¬
ximo coartar&ur
uenit nocte ad locum. & gentibu
flexis ammonuit dnm̃ promissionit
suae: ut montem longius iuxta
fidem petentis ager& Ena
facto reuersus inuenit manteme
to spacii reliquis se structeribus
clesiae quantum opus hebuao
Poterat ergohic. poteras alius
eiusdem meriti uirsio portanitu
exigis s& imp&raore adrĩo meri
fidei ut &iam monstoller&ut
& mitteretur inimare.
Uerum quia montis nomine non¬
num quam diãbolus significatur
uidelic& propter superbiam quas e
contra dum erigit & esseuult simi¬

Expanded text:
mons ablatus de terra mitteretur mons ablatus de terra mitteretur in mare, si neccisset. Quomodo legimus factum precibus beati patris Gregorii, Neocaesariae Ponti antistitis, viri meritis et virtutibus eximii, ut mons in terra tantum loco cederet, quantum incolae civitatis opus habebant. Cum enim volens aedificare ecclesiam in loco apto, videret eum angustiorem esse quam res exigebat, eo quod ex una parte, rupe maris, ex alia, monte proximo coarctaretur, venit nocte ad locum et genibus flexis admonuit Deum promissionis suae, ut montem longius juxta fidem petentis ageret. Et mane facto reversus, invenit montem tantum spatii reliquisse structoribus ecclesiae, quantum opus habuerant. Poterat ergo hic, poterat alius quis ejusdem meriti vir, si opportunitas exegisset, impetrare a Domino merito fidei, ut etiam mons tolleretur et mitteretur in mare. Verum quia montis nomine nonnunquam diabolus significatur, videlicet propter superbiam, qua se contra Deum erigit, et esse vult simi
Abbreviated transcription (Latin):
est itaq ficus a racdicibus. ut osten¬
dar&ur gensimpia non ad tempus
uel ex parte corpeipienda exter¬
minorum inicursibus & mox
miseraonted ño post actam peni¬
tentiam priscae restitu enda
lbentatiut saepe factum sac ma
historia refert. sed a &erna poa¬
us damnatione ferienda
Arefacta est radicitus. ut intima¬
r&ur nefanda plebs non solum huma¬
na gloria forinsecus. uerum &iã
diuino intus fauore funditus esse
destituenda
Nam et salutm uitamq: qua mac¬
cipere poterat incaelis & quam
iam percepertot patriam perdidit
minterris. Et res pondens ihs̃
couobis quia quicumq dixerit huic
monti tollere & mittere in mare
et non hesitauerit in cordesuo sed cre¬
diderit. quia quod cumque dixerit
fiat. fi&ei. Solent gentiles qui
contrio ecclesiam maledicta scrip¬
sere in properaore nostris. quia
non habuerint plenam fidem dĩ
qui a Num quam montes traons fer¬
re potuerint. quibus responden¬
quae in ecclesia sunt gesta. sicuta

Expanded text:
est itaque ficus a radicibus, ut ostenest itaque ficus a radicibus, ut ostenderetur gens impia, non ad tempus vel ex parte corripienda externorum incursibus, et mox, miserante Domino, post actam poenitentiam priscae restituenda libertati, ut saepe factum sacra historia refert; sed aeterna potius damnatione ferienda, arefacta est radicibus, ut intimaretur nefanda plebs non solum humana gloria forinsecus, verum etiam divino intus favore funditus esse destituenda. Nam et salutem vitamque quam accipere poterat in coelis, et quam jam perceperat patriam, perdidit in terris. Et respondens Jesus, co vobis, quicumque dixerit huic monti: Tollere et mittere in mare, et non hesitaverit in corde suo, sed crediderit, quodcumque dixerit, fiet ei. contra Ecclesiam maledicta scribere, et improperare nostris, quia non habuerunt plenam fidem Dei, quia nunquam montes transferre potuerunt, quibus est respondenquae in Ecclesia sunt gesta, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
non errt . Domus ergo orittionis spelun¬
calatronũ facta fuerirt quia ad huc
intemplo adsistere nouerant : ut aut
nondantes munera studerent corpo¬
roo liter persequi aut dantes spirita¬
liter necare. templũ quoqi & domus
diem ipsa mens atq conscientia fide¬
lium quaesiquando inluesione pro¬
ximi peruersas cogitationes ꝓfert
quas inspelunca latrones resident.
et sim pli taciter grxdientes in ter¬
ficiunt i quando in eos qui in
nullo rei sunt laesiones gladios
defigunt Mens enim fidelium
non iam domus orationis sed spelun¬
ca latronis est quando relicta in¬
nocentia & simplicitate scĩtaris
illut conatur agerȩ undeuale¬
at proximis nocereipiruq
cxii Etcum mane trronsirent uiderunt
ficum aridm factã arerdicibus¬
R Non paomitantum aut stipes
infructuos taefici. sed ipsa eiam
ric dix a refiendo. sententiami
insediuinae reprobationis ostendit
&iohannes ait quia securis ad rrdi¬
cem arborum posita est are fac

Expanded text:
non erat. Domus ergo orationis spelunnon erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non dantes munera studerent corporaliter persequi, aut dantes spiritaliter necare. Templum quoque et domus Dei est ipsa mens atque conscientia fidelium, quae si quando in laesione proximi perversas cogitationes profert, quasi in spelunca latronum resident. Et simpliciter gradientes interficiunt, quando in eos qui in nullo rei sunt laesionis gladios defigunt. Mens enim fidelium non jam domus orationis, sed spelunca latronum est, quando, relicta innocentia et simplicitate sanctitatis, illud conatur agere, unde valeat proximis nocere. Et cum mane transirent, viderunt ficum aridam factam a radicibus. Non rami tantum aut stipites infructuosae fici, sed ipsa etiam radix arefiendo, sententiam divinae in se reprobationis ostendit. Et Joannes ait quia securis ad radicem arborum posita est . Arefacta
Abbreviated transcription (Latin):
itur c&erũ absit uituasa dõ
uuata dñs eiecerit de tẽplo uł intro¬
ubi futuri sui examinis in igne p̃ten
prontur ꝓhib&. quando non solũ deeccle¬
sia omnes repellet ac d&urbat reꝓ¬
bos uerũ &iã neultra ad turbandã
ecolesiã intrent a&erno eos uerbere
compescit: sed et ĩ p̃senti haec ẽ uerte
domus dñi id ẽ cordis fideliũ purificatio
Vt rontac̃tũ peccata quae in eraent diui¬
ntus in missa conpunctio tollat. sed &it̃
ne haec ultrao repetantur. diuina in
eis gratia ꝑseueraens adiuuet. & doce¬
batdicens eis. Nonne scriptũ ẽ qui ado¬
mus mea domus opationis uocabitur
mnib gentib:. Omnib in quit gentib
non unigeniti iudaeae nec in uno hiero¬
solrmae urbis loco sed in toto orbeterto¬
numi & nequaquã taurorũ & hircorũ
& ari&um sed ortionis Vos autem
secistisou speluncã latronũ Qui ad
ipiende munert intemplo reside¬
banit profecto quia quibusdã non dan¬
tibuf laesiones ex quirerent dubium

Expanded text:
erum absit ut vasa Deo dicata Dominus ejiceret de templo, vel introubi futuri sui examinis insigne praeterantur, prohibet, quando non solum de Ecclesia omnes repellit ac deturbat reprobos, verum etiam ne ultra ad turbandam Ecclesiam intrent, aeterno eos verbere compescit. Sed et in praesenti haec est vera domus Domini, id est, cordis fidelium purificatio, ut non tantum peccata, quae inerant, divinitus immissa compunctio tollat, sed etiam ne haec ultra repetant, divina in eis gratia perseverans adjuvet. Et docebat, dicens eis: Nonne scriptum est quia domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus? Omnibus, inquit, gentibus non uni genti Judaicae, nec in uno Jerosolymae urbis loco, sed in toto orbe terrarum, et nequaquam taurorum et hircorum et arietum, sed orationis. Vos autem fecistis eam speluncam latronum. Qui ad accipienda munera in templo residebant, profecto quin quibusdam non dantibus laesiones exquirerent, dubium
Abbreviated transcription (Latin):
ntes hic faactus est
odo inquid implebrtur haec
iuo precia quae lapidem ab aedif¬
aenuuus reprobatum incãput angu¬
ledicut essse ponendum. Nisi quia
eps d uobis reprobatus & occisus. Ic re¬
diturus .ẽ. gentib p̃dicandus
ut quasi lapis angularis. duos condat
insem & ipsum at que ex utroque po¬
pulo unam sibi fidelium ciuitate
unum templum aedific&. Eos dem
enim srnago ge magistros quos supre
colonos dixerat. Munc aedificantes
ippellat Quia qui subditam sibi
plebem adferendos uitae fructus
quasi uineam iubebantur ex colere
ipsi quoque hancdõ in habitato re
digncom. quasi domum construere
atq: ornare p̃cipiebantur upde
apostolus fidelibus scribens ait: dĩa¬
gricultura dĩ aedificatio estis sed qui
fructum uineae dĩ qua si pessimi coloni
reddere magno patrifamilias negaban
idem quecsi mali cementarii labora¬
bant domui dĩ. lapidem p̃tiosum elec¬
tumi qui uel infundamentis uel in angulo

Expanded text:
es hic, factus est odo, inquit, implebitur haec prophetia, quae lapidem ab aedificantibus reprobatum, in caput anguli dicit esse ponendum, nisi quia Christus a vobis reprobatus et occisus, credituris est gentibus praedicandus? ut quasi lapis angin semetipso, atque ex utroque populo unam sibi fidelium civitatem, unum templum aedificet? Eosdem enim Synagogae magistros quos supra colonos dixerat, nunc aedificantes appellat. Quia qui subditam sibi plebem ad ferendos vitae fructus quasi vineam jubebantur excolere, ipsi quoque hanc Deo inhabitatore dignam quasi domum construere atque ornare praecipiebantur. Unde et Apostolus fidelibus scribens, ait: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Sed qui fructum vineae Dei quasi pessimi coloni reddere magno patrifamilias negabant, iidem quasi mali caementarii laborant domui Dei lapidem pretiosum et electum, qui vel in fundamentis, vel in angulo
Abbreviated transcription (Latin):
ius uinea esterilitate dixerunt
sed unius hieremiae planctum ponere
sufficiat. Ego cutem plantauite¬
uorum gradib: omni n suble
doctorum figuram posse conpr¬
hendi dñs alibi manifeste pronan¬
tiatdicens qni necesse est impleri
omnia quae scripta sunt in lege
morsi & proph&is & psalmis de me
Adhuc erzo unicum habens fili¬
um carissimum Et illum mi¬
sit ad eos nouissimum dicens
qui ac reuerebuntur filium meu
ciat pacterfamilias qui hoclo cods̃ pa¬
ter intellegitur
sed semꝑ ambigere dicitur ds̃. ut libe¬
ra uoluntas homini reseru& ur a
Interro gemus arrium & eunomium
eccepater dicitur ignorare & senten¬
tiam temperat & quantum in nobis. ẽ
probatur essementitus quicquid
propatre responderint. hoc intelle¬
gant profilio qui sedicit ignora recon¬
sum mationis diem
Coloni autem dixerunt adin¬
uicem. hic estheres uenite occida¬
mus eum. & nostra erit hereditas
Manifestissime dñs probat iuda eo¬
rum principes. Nonꝑignorantiam.

Expanded text:
jus vineae sterilitate dixerunt, jus vineae sterilitate dixerunt, sed unius Jeremiae planctum ponere sufficiat. Ego autem, inquitvorum gradibus omnium sub lege doctorum figuram posse comprehendi, Dominus alibi manifeste pronuntiat, dicens: Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi et prophetis et psalmis de me . Adhuc ergo unum habens filium charissimum, et illum misit ad eos novissimum dicens: Quia reverebuntur filium meum. ciat paterfamilias, qui hoc loco Deus pater intelligitur? Sed semper ambigere dicitur Deus, ut libera voluntas homini reservetur. Interrogemus Arium et Eunomium. Ecce pater dicitur ignorare, et sententiam temperat, et quantum in nobis est, probatur esse mentitus. Quidquid pro patre responderint, hoc intelligant pro filio, qui se dicit ignorare consummationis diem. Coloni autem dixerunt ad invicem: Hic est haeres, venite occidamus eum, et nostra erit haereditas. Manifestissime Dominus probat Judaeorum principes non per ignorantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
fons claruerat decuid abiecerunt
Dicentes enuim quae nobis pars in
dauid ccut quaeheritas in filio isai
Regnum simul eius ignobilistirpe
& religionem impi&a temutarunti
At tamen ipse prohacuinea quaede
aegrpto trans lata palestinae moni¬
tes sua obumbratione protexerat.
Neradicitus extermina r&ur orabat
respice decccelo &uide & uisita uine¬
amistum & dirigeeam quam pla¬
tacuitdextera tua.
ub pariter exposuit quisit homo ille
qui hancuincam planteuit dñs uide¬
lic& ds̃ uistutum
Et rursum cilium misit et illu
occiderunt & plures alios
quosdam caedentes: alios occidentes
Pestium cum suis socus seruum pro¬
pͥh&urum chorum in tellege. qui
continuis at testationibus populu
conuenerint & quae huic uineae
uextura inminerent mala praedi¬
xerint sed quem proph&crum Non
surot persecutr Et occiderunt eos
qui pronuntiabant decduentud r̃
saluatoris Et hi autem multa dehu¬

Expanded text:
ancto et fons claruerat, David abjecerunt. ancto et fons claruerat, David abjecerunt. Dicentes enim: Quae nobis pars in David, aut quae haereditas in filio Isai ? regnum simul ejus ignobili stirpe, et religionem impietate mutarunt. Attamen ille pro hac vinea, quae, de Aegypto translata Palestinae montes sua obumbratione protexerat, ne radicitus exterminaretur orabat: respice de coelo, et vide, et visita vineam istam, et dirige eam quam plantavit dextra tua . Ubi pariter exposuit quis sit homo ille qui hanc vineam plantavit, Dominus videlicet Deus virtutum. Et rursum alium misit, et illum occiderunt, et plures alios, quosdam caedentes, alios vero occidentes. Tertium cum suis sociis servum, prophetarum chorum intellige, qui continuis attestationibus populum convenerunt, et quae huic vineae ventura imminerent mala praedixerunt. Sed quem prophetarum non sunt persecuti? Et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu Domini Salvatoris . Et hi omnes, multa de hu
Abbreviated transcription (Latin):
tatus est morses propter cos. qui
cacerbecuerunt sp̃m eius. Qui & ip
seruas quid defructu uin eae huius sen¬
tat palam carmine delarat dicens
Ex uinea enim sodomorum uitis eorum
& propago eorum ex gomorra
ulua corum uua fellis. botrus a maritu¬
dinis ipsis furordyactonum uinum
torum & furor aspidum insanabilis.
Etiterum misit ad illos alium
eruum & illum incapite uul¬
ueruerunt. et contumelus
affecerunt
Seruus alter dauid regem ꝓph&a
& c&eros psalmistas significat.
qui post morsen missi sunt ut colonos
uineae post edicta legalic psalmodi¬
e modulatione & dulcedine cithac¬
ead exercitium bonio peris excita¬
ient. Nam & ipsedauid qui cor
populi ad cccelestia desideranda sus¬
pender& interitus carnalium
uictimarum lccudes dr̃i continuas
succui melodia decantare constituit
inc arfectum contumdus inca¬
piste uulnerauer quia psalmii ta¬
rum carmina quae ad laudem dr̃i
auo cabant pacrui pendentes. ipsum
qui psalmodiae caput inspũsco &

Expanded text:
atus est Moyses propter eos, quia exacerbaverunt Spiritum ejus. Qui et ipse servus quid de fructu vineae hujus sentiat, palam carmine declarat dicens: Et vinea enim Sodomorum, vitis eorum, et propago eorum ex Gomorrha. Uva eorum uva fellis, et botrus amaritudinis in ipsis, furor draconum vinum eorum, et furor aspidum insanabilis . Et iterum misit ad illos alium servum, et illum in capite vulneraverunt, et contumeliis affecerunt. Servus alteeros psalmistas significat, qui post Moysen missi sunt, ut colonos vineae post edicta legalia psalmodiae modulatione et dulcedine citharae ad exercitium boni operis excitarent. Nam et ipse David, qui cor populi ad coelestia desideranda suspenderet, inter ritus carnalium victimarum laudes Domini continuas, suavi melodia decantari constituit. Sed et hunc affectum contumeliis in capite vulneraverunt, quia psalmistarum carmina quae ad laudem Domini vocabant, parvi pendentes, ipsum qui psalmodiae caput in Spiritu s