comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit consilium. In sectatur patrem. fu¬
gat innocentem. in sequitur genitorẽ:
ssurpat imꝑium. potestatem arripit.
regnum inuadit: ñ ut cum patre soci¬
etatem regni iniret: sed ut totum reg¬
num pr̃is sanguine possideret. ꝑdidit¬
udio cupit mercari imꝑium. Amisit
sensum: dum ꝑexitium pr̃is consequi
desiderat regnum. festinat ꝓperat. que¬
nit innocentem opprimere reus: patre
suꝑstite moriturus. At contra dauid hu¬
milis acmitis cedit domo. ꝑsequentẽ
fugit. declinat hostem. relinquit affec¬
tus: ne aut parricide interitus ei luctũ
afferret: aut ꝑemptio eiꝰ reum filium
exhiberet. Uult furorem filii fugiendo com¬
pestere. desiderat declinando parricide se¬
uitiam temperare: sed crudelitas mente
concepta se dari ñ potuit: quam imma¬
nis seuitia ad ꝑficiendum facinus pro¬
uocauit. O innocentia. quantum apd̾
reos ꝑiculi suscipis: quantum molestie
ꝑflagitiosos incurris. Dauid sanctissi¬
mus tot de mentes exercitus quia nõ

Expanded text:
sit consilium; insectatur patrem, fugat innocentem; insequitur genitorem, usurpat imperium, potestatem corripit, regnum invadit, non ut cum patre societatem regni iniret, sed ut totum regnum patris sanguine possideret. Perdiditricidio mercari cupit imperium; amisit sensum, dum per exitium patris consequi desiderat regnum. Festinat, properat, quaerit innocentem opprimere, reus patre superstite moriturus. At contra David humilis ac mitis cedit homini, persequentem fugit, declinat hostem, relinquit affectus ne aut parricidae interitus ei luctum afferret, aut peremptio ejus reum filium exhiberet. Vult furorem filii fugiendo compescere, desiderat declinando parricidae saevitiam temperare. Sed crudelitas mente concepta tam sedari non potuit, quam immanis saevitia ad perficiendum facinus provocavit. O innocentia, quantum apud reos periculi suscipis, quantum molestiae per flagitiosos incurris! David sanctissimus tot dementes exercitus quia non
Abbreviated transcription (Latin):
nobilissima ꝓ domino cum sobole mar¬
tyrii coronam meruit. S iul gas macha¬
beus cum eẽt de genere sacerdotali colle¬
to exercitu iustorum aduersus antiochi
duces arma corripiens eosꝙ de iudea
expellens ꝑsecutioni seuissime finem
imposuit. ac templum ab idolorumi¬
maginib emundans noua rursꝰ alta¬
ria ⁊ cetera uasa uł ornamenta faciens
atq in templo reponens dedicauit ea
simul cum templo. quod purificauit
⁊renouauit uicesima quinta die
mensis noni qui apud nos appellat᷑
decemb̃. ⁊ ad hiemẽ ꝑtinere nulli du-¬
bium constat. statuitq decretum ut
p̃dixinus annis omnib diẽ enceni¬
orum idẽ innouationis ac dedicationis
templi festa deuotione celebrari.Que¬

Expanded text:
nobilissima pro Domino cum sobole marnobilissima pro Domino cum sobole martyrii coronam meruit. Sed Judas Machabaeus, cum esset de genere sacerdotali, collecto exercitu justorum, adversus Antiochi duces arma arripiens, eosque de Judaea expellens, persecutioni saevissimae finem imposuit; ac templum ab idolorum imaginibus emundans, nova rursus altaria et caetera vasa vel ornamenta faciens atque in templo reponens, dedicavit ea, simul cum templo, quod purificavit et renovavit vigesima quinta die mensis noni, qui apud nos vocatur December, et ad hiemem pertinere nulli dubium constat. Statuit decretum, ut praediximus, annis omnibus diem Encaeniorum idem innovationis ac dedicationis templi festa devotione celebrari. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
plum ꝑ annos quadraginta sex: et
tercia mensis duodecimi quẽ nos uo¬
camus martium opꝰ ad finem usq pes¬
ductum. Cui uidelicet tunc oꝑi p̃fue¬
runt duces plebis streniussimi ut di¬
ximus zorobabel de regio genere.⁊ ihe
sacerdos magnus. sed ⁊ ꝓphete aggeus
⁊ cacharias adiuuantes eos: atq aduer¬
sus insidias impedientium opꝰ hostũ
cor ppli corroborantes. Inde post annos
ferme trecentos ⁊ quinquaginta sex.¬
rex nefandissimus grecorum antiochꝰ
fraude capta ierłm templum idẽ sordi¬
bus idolorum ꝓfanauit. auferens inde
⁊ confringens altare domini aureum.
niensam ꝓpositionis. candelabrum lu¬
minis. ⁊ cetera uasa templi aurea q̃
inuenire potuit: sed ⁊ in templo iouis
simulachrum statuens ppłmq torm̃tis
ad sacrificandum idolis cogens. Qua
ꝑsecutione multi de ppło ꝓ diuine legiᷤ
custodia trucidati sunt. inter quos et
mater illa septẽ filiorum merito famosa.

Expanded text:
plum per annos quadraginta sex; et plum per annos quadraginta sex; et tertia die mensis duodecimi, quem nos vocamus Martium, opus ad finem usque perductum: cui videlicet tunc operi praefuerunt duces plebis strenuissimi, ut diximus, Zorobabel de regio sanguine, Jesus sacerdos magnus; sed et propheta Aggaeus, et Zacharias, adjuvantes eos, atque adversus insidias impedientium opus hostium cor populi corroborantes. Inde post annos ferme trecentos et quinquaginta sex nefandissimus Graecorum Antiochus, fraude capta Jerusalem, templum idem sordibus 97 idolorum profanavit, auferens inde et confringens altare Domini aureum, mensam propositionis, candelabrum luminis, et caetera vasa templi aurea, quae invenire potuit; sed et in templo Jovis simulacrum statuens, populumque tormentis ad sacrificandum idolis cogens. Qua persecutione multi de populo pro divinae legis custodia trucidati sunt; inter quos et mater illa septem filiorum merito famosa,
Abbreviated transcription (Latin):
nos in memoriam sollempnib reuoca¬
retur officii. quod ad tempꝰ usꝙ domi¬
nice incarnationis obseruatum fuisse
modo cum euangłm legeretur audiui¬
mus. Hec autem fuit causa scd̾e ⁊ ter¬
cie dedicationis: quia salomon quidem
templi opꝰ quod domino condidit septẽ
annis ꝑfecit: octauo autẽ hoc anno de¬
cima die mensis septimi qͥ a nob̾ octob̾
ta sollempnis: ita ut in ea tab̾naculũ
omne ꝑ singulos annos maiorib ho¬
stiis expiari deberet. Deniq ⁊achariaᷤ
pater iohannis baptiste eisdem expiati¬
onib ad altare deseruiens. adueniente
angło de dominice misterio natiuitanͤ
gaudioq humane saluationis instru¬
itur. S hoc templum post annos qua¬
dringentos triginta incenderunt chal-¬
dei.⁊ iherosolimorum urbe destructa
ppłm isrł in babyloniam adduxere
captiuum. Qui post annos septua¬
ginta regnantib ꝑsis patͥam remis¬
si sunt. rursusq edificatum ẽ tem¬

Expanded text:
nos in memoriam solemnibus revocanos in memoriam solemnibus revocaretur officiis, juxta quod ad tempus usque dominicae incarnationis observatum fuisse, modo, cum Evangelium legeretur, audivimus. Haec autem fuit causa secundae et tertiae dedicationis; qui Salomon quidem templi opus, quod Domino cannis perfecit; octavo autem anno, hoc est, decima die mensis septimi, qui a nobis October ta solemnis, ita ut in ea tabernaculum omne per singulos annos majoribus hostiis expiari deberet. Denique Zacharias pater beati Joannis Baptistae, eisdem expiationibus ad altare deserviens, adveniente angelo de dominicae mysterio nativitatis gaudioque humanae salvationis instruitur. Sed templum hoc post annos quadringentos triginta incenderunt Chaldaei, et, Hierosolymorum urbe destructa, populum Israel in Babyloniam adduxere captivum: qui post annos septuaginta regnantibus Persis in patriam remissus, rursusque aedificatum est tem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quia ego ⁊ pater de una ꝑsona diei
ñ potuit. sumus de uno dici ñ congru¬
it. Qua ꝓpter etiam sabellii error cũ
ceteris ab iecto. sequenda ẽ nob̾ apłi¬
ea beati petri fides. qua dominũ confess
ait. Cu es xp̃c filius dei uiui. Hec de
lectione euangelica ꝓut dominꝰ dona¬
uit explanando transcurrimus. sed
libet adhuc de enceniorum sollemy¬
nitate quam ⁊ tunc iherosolimite ⁊
nos hodie celebramus. frat̾nitati ur̃e
latius disserere. Poc autem in pͥmis
notandum ẽ quod encenia que ĩ lec¬
tione euangelica facta cognouimus.
ñ ad primam templi dedicationem s
ad ultimam ꝑtinent: quod ex eo faci¬
le colligitur. quia hieme facta referun¬
tur. Prima siquidem eius dedicatio a sa¬
lomone tempore autũni. media a zoroba¬
bel ⁊ ihesu sacerdote tempore uere ulti¬
ma aiuda machabeo tempore hiemis ẽ
facta. quando specialiter constitutum ẽẽ
legitur ut eadem dedicatio ꝑ omnes an¬

Expanded text:
mque: Ego et Pater, de una persona dici mque: Ego et Pater, de una persona dici non potuit; sumus, de uno dici non congruit. Quapropter etiam Sabellii errore cum caeteris abjecto, sequenda est nobis apostolica beati Petri fides, qua Dominum confessus, ait: Tu es Christus Filius Dei viri . Haec de lectione evangelica prout Dominus donavit explanando transcurrimus Sed libet adhuc de Encaeniorum solemnitate, quam et tunc Hierosolymitae, et nos hodie celebramus, fraternitati vestrae latius disserere. Hoc autem imprimis notandum est, quod Encaenia, quae in lectione evangelica facta cognovimus, non ad primam templi dedicationem, sed ad ultimam pertinent; quod ex eo facile colligitur, quia hieme facta referuntur. Prima quidem ejus dedicatio templi a Salomone autumni, media a Zorobabel et Jesu sacerdote tempore veris, ultima a Juda Machabaeo tempore hiemis, est facta, quando specialiter constitutum esse legitur, ut eadem dedicatio per omnes an
Abbreviated transcription (Latin):
Quib ꝓfecto uerbis ñ p̃sentem solũ¬
modo udeorum questionẽ qua an ip̃e
eẽt xp̃c int̾rogabant explicauit. sed e¬
tiant hereticorum ꝑfidiam quã futu¬
ram p̃uidit quantum sit execranda
homo ẽ tantum. d̾s ñ ẽ. At cum ipse
dicat ego ⁊ pr̃ unum sumus. manife¬
ste patet quia unum cum deo patre sub¬
stantialiter homo purus ẽẽ ñ potest.
⁊ quia xp̃c idẽ quod pater ẽ cauenda ẽ¬
heresis fotini. que hunc tredi deum ꝓ
credendus. Cui contra dicens ip̃e. ego
inquit ⁊ pater unum sumus. Quis
enim ñ facile uiderit quia nulla crea¬
tura unum cum illo qui omĩa crea
dampnanda ẽ arrii ꝑuicatia que illũ¬
ẽẽ creaturam affirmat. Porro sabellius.
Non sunt inquit due ꝑsone prĩs ⁊ fi¬
lii confitende. sed ip̃x pater quando uult
pater ẽ quando uult filius ẽ. idem
tamen unus ẽ. Quem memorata sentẽ¬
tia. filius ip̃e condempnat. Constat nã¬

Expanded text:
Quibus profecto verbis non praesentem solumQuibus profecto verbis non praesentem solummodo Judaeorum quaestionem, quia an ipse esset Christus interrogabant, explicavit; sed etiam haereticorum perfidiam, quam futuram praevidit, quantum sit exsecranda homo est tantum, Deus non est. At cum ipse dicat: Ego et Pater unum sumus; manifeste patet quia unum cum Deo Patre substantialiter homo purus esse non potest. Et quia Christus idem quod Pater est, cavenda haeresis Fotini, qui hunc credi Deum prcredendus est. Cui contradicens ipse: Ego, inquit, et Pater unum sumus. Quis enim non facile viderit quia nulla creatura unum cum illo qui omnia creavdamnanda est Arii pervicacia, qui illum creaturam affirmat. Porro Sabellius: Non sunt, inquit, duae personae Patris et Filii confitendae, sed ipse Pater quando vult, Pater est, quando vult Filius est; idem tamen unum est; quae memorata Filius ipse condemnat. Constat na
Abbreviated transcription (Latin):
quod dedit mͥ maius omnib ẽ. Maiꝰ
autem omnib quod meditatori dei
⁊ hominũ homini ihu xp̃o pater de¬
dit hoc ẽ ut sit unigenitus eius filiꝰ
innullo gignenti uelnatura dissimił.
uel uͥtute inferior. uel tempore poste¬
rior: quam uidelicet equalitatẽ ipse
dominus in diuinitate habuit pͥus¬
quam mundus eẽt apud patrem ip̃e
in humanitate ex tempore incarnati-¬
onis accepit. Et nemo potest rapere
de manu pris mei. Supͣ de ouib suis
dicit ñ rapiet eas quisquam de ma¬
manu mea. ⁊ nunc subiungit ⁊ ne¬
mo potest raꝑe de manu prĩs mei. aꝑ¬
te dans intelligi unam atq: indissimi¬
lem ẽẽ manum hoc ẽ uͥtutem suã et pa¬
tuis: atq ideo xp̃m se ẽẽ credendum.
qͥñ sicut ceteri sc̃i fc̃s ꝑ grãm ex tempo¬
re. sed uerꝰ semꝑ exstiterit filiꝰ dei. Qd̃
etiam sequente sententia. luce clarius
apit dicens. Ego ⁊ pater unum sumus.
Unum inquit sumus. una nob̃ sub

Expanded text:
quod dedit mihi majus omnibus est . Majus quod dedit mihi majus omnibus est . Majus autem omnibus, quod mediatori Dei et hominum homini Jesu Christo Pater dedit; hoc est, ut sit unigenitus ejus Filius in nullo gignenti vel natura dissimilis, vel virtute inferior, vel tempore posterior. Quam videlicet aequalitatem ipse Dominus in divinitate habuit priusquam mundus esset apud Patrem, ipse in humanitate ex tempore incarnationis accepit. Et nemo potest rapere de manu Patris mei. Supra de ovibus suis dicit: Non rapiet eas quisquam de manu mea; et nunc subjungit: Et nemo potest rapere de manu Patris mei; ate dans intelligi unam atque indissimilem esse manum hoc est, virtutem suam et Patris; atque ideo Christum se esse credendum, quia non sicut caeteri sancti factus  re, sed verus semper exstiterit Filius Dei. Quod etiam sequenti sententia luce clarius aperit, dicens: Ego et Pater unum sumus. Unum, inquit, sumus, una nobis sub
Abbreviated transcription (Latin):
celestis arte dominꝰ magistrum legis
mosayce ad spiritalem legis eiusdem se¬
sum inducit. recordans hystorie ueters
⁊ hanc figuram sue passionis. att h
mane saluationis factam edisserens.
Narrat quippe liber numeroꝵ. quia
ꝑtesus in heremo ppłs isrł itineris b̃¬
gi ac laboris murmurauerit contia
dominũ ⁊ moysen: idecq dominus
ait omnia tradita sunt a patre quia
⁊ certantes ut uincant adiuuat. et
uistores ut ꝑpetuo regnent coronat
Aeisdem etiam carnem in qua certaue¬
punt immortalitatẽ suo tempore red¬
dit. Quib u̾bis eorum quoꝙ temeri¬
tatem qui sͥ laqueos mortis parabãt
redarguit. manifeste insinuans quia
stultissime de eius ꝑditione dolis age¬
rent qui uitam dare posset immorta¬
lem: cui nemo raperet aliquẽ de his
quos suos eẽ ante secula p̾nosset. Sed
ne hec loquendo suam uideret᷑ glam q̃¬
rere. totam suam potentiam ad patris
głam refert cum subiungit. Pater nĩs

Expanded text:
coelestis arte Dominus magistrum legis coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen; ideoque Dominus ait: Omnia tradita sunt a Patre meo , quia et certantes ut vincant adjuvat, et victores ut perpetuo regnent coronat; et eisdem etiam carnem in qua certaverunt immortalem suo tempore reddet. Quibus verbis eorum quoque temeritatem qui sibi laqueos mortis parabant redarguit, manifeste insinuans, qui stultissime de ejus perditione dolis agerent, qui vitam dare posset immortalem; cui nemo raperet aliquid de his quos suos esse ante saecula praenoscet. Sed ne haec loquendo suam videretur gloriam quaerere, totam suam potentiam ad Patris gloriam refert, cum subjungit: Pater meus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui occisum a iuudeis xp̃m caput ui¬
delicet meum suscitauit a mortiuis.
ac frustatis omnib inimicoꝵ insi¬
diis subleuauit in celum: spero etiã¬
me de p̾sentib ꝑiculis eruens. meo
capiti iungat in regno. Quia gͦ ne¬
mo ascencdit in celum. nisi qui descẽ¬
dit de celo. Quis qͥs in celum ascend̾e
desid̾at. ei qui descendit de celo ⁊ est
in celo seuera fidei ⁊ dilectionis unica¬
te coniungat. aꝑte intelligens quia
nullo alio ordine nisi ꝑ eum qui
descendit de celo potest ascendẽ incelum
Unde alias ip̃e dicit. Nemo uenit ad
patrem nisi ꝑ me. Hec ideo nichodemo.
ideo cunctis dicuntur cathecuminis:
ut liscant eiꝰ menbris renascendo in¬
corporari. ꝑ quem possint ascendere i
regnum dei. Et quia ascensio uł in
recte sub infertur. Et sicut moyss
exaltauit serpentem in deserto. itaģil¬
tari oportet filium hominis: ut oỹ
qui credit in ip̃m ñ pereat. sed hae¬
at uitam et̾nam. Mira magisterii

Expanded text:
Qui occisum a Judaeis Christum, caput viQui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis sublevavit in coelum, spero me etiam de praesentibus periculis eruens meo capiti jungat in regno. Quia ergo nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, quisquis in coelum ascendere desiderat, ei qui descendit de coelo  Al. add. de vera, fidei dilectionisque unitate conjungat, aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum; unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Haec ideo Nicodemo et cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel inrecte subjungitur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis: uqui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Mira magisterii
Abbreviated transcription (Latin):
mino. qua ubi sum ego illic ⁊ minist̾
meꝰ erit. Cuius tam̃ nodum questio¬
nis aꝑtissima ratio soluit. quia uide¬
licet mediator dei ⁊ hominum hõ xp̃s
iłx. electorum omĩum caput ẽ. Itẽq
omnes electi eiusdem capitis menbra
sunt. dicente apło. Et ip̃m dedit caput
supͣ omnẽ eccłiam. Et rursum. Uos e¬
nim estis corpꝰ xp̃i. ⁊ menbra ⁊ de mẽ¬
bro. Nemo gͦ ascendit incelum. nisi qͥ
descendit de celo filius hominis qͥ ẽ in
celo. quod ẽ aꝑte dicere. Nemo ascen¬
dit in celum. nisi xp̃c in corpore suo
quod ẽ eccł̃ia. Qui in seip̃o quidẽ pri¬
muni cernentib apłis eminentiorib
nimirum menbris suis ascendit. et
ex inde in mẽbris suis cotidie ascen¬
dens se colligit in celum. Hinc ẽ enĩ
quod ip̃m corpus eiꝰ inter adu̾sa p̃¬
sentis scłi dep̃hensum. głiatur ⁊ dicit.
Nunc autẽ exaltauit caput meũ suꝑ
inimicos meos. Ac si patenter dicat.

Expanded text:
mino: Quia ubi sum ego, illic et minister mino: Quia ubi sum ego, illic et minister meus erit . Cujus tamen nondum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet m electorum omnium caput est, itemque omnes electi ejusdem capitis membra sunt, dicente Apostolo: Et ipsum dedit caput super omnem Ecclesiam. Et rursum: Vos enim estis corpus Christi, et membra de membro Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo Filius hominis, qui est in coelo; quod est aperte dicere: Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis, eminentioribus nimirum membris suis, ascendit, et exinde in membris suis quotidie ascendens se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus, intra adversa praesentis saeculi deprehensum gloriatur et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos , ac si aperte dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
in utero uirginali suscepit: eumꝙ
completa dispensatione passionis
sue resuscitauit a mortuis. ⁊ assũp¬
sit in celum. Non ergo caro xͥ descendit
de celo: neq ante tempꝰ ascensionis
erat in celo. Et qua ratione dicitur
nisi qui descendit de celo filius hõis
in duab existens naturis: atꝙ ideo fũtꝰ
hominis recte dicitur ⁊ descendisse de celo.
⁊ ante passionem fuisse in celo: quia qd̵̃
in sua natura habere ñ potuit. hoc in filio
dei a quo assumptus ẽ habuit: sicut
ꝓpter eandem unius xͥ ꝑsonam que ex
d̾s in sua substantia. sed in homine
assumpto sanguinem quẽ ꝓ eccłia
mista dicit. Ascendit d̾s in iubilatiõe.
Quomodo enim d̾s nisi in homine ascẽ¬
deret. qui in sue natura maiestatis sẽꝑ
ubiq presens adẽ: sed ⁊ hoc querendũ
quomodo dictum sit ⁊ nemo ascendit
in celum nisi qui descendit de celo.
cum omnes electi se ueraciter confidãt
ascensuros in celum ꝓmittente sͥ do¬

Expanded text:
in utero virginali suscepit, eumque in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo. Et qua ratione dicitur: Nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, in duabus existens naturis? atque ideo Filius hominis recte dicitur, et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo; quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit. Sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex Deus in sua substantia, sed in homine assumpto sanguinem, qui pro Ecclesia mista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus nisi in homine ascenderet, qui in suae natura majestatis semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum est quomodo dictum sit: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi se veraciter confidant ascensuros in coelum, promittente sibi Do
Abbreviated transcription (Latin):
ligere ualebant: quia non de alio qͣm
de templo corporis sui diceret. Qui gͦ
t̾rena audientes ñ capiebant quanto
minus ad celestia idest diuine gn̾ati¬
onis capienda misteria sufficiunt:
Addit autẽ adhuc dominus ⁊ de cele¬
stib sacramentis ⁊ de t̾renis instruere
eum. quem uidet sapient̾ ac diligent̾
his que audit intende̾. Celestis nãꝙ
ẽ ascensio eiꝰ ad uitam sempit̾nam.
t̾rena uͦ exaltatio eiꝰ ad mortẽ tempora
lem. Dicit gͦ de celestib. Et nemo ascẽ¬
dit in celum. nisi qui descendit de celo
filius hominis qui ẽ in celo. Subiun¬
git uͦ de terrenis. Et sicut moyses ex¬
altauit serpentem in deserto. ita exal¬
tari oportet filium hominis. Merito
autem querit᷑ quomodo dicat᷑ filius
hominis uel descendisse de celo. uel
eo tempore quo hec in terra loqueba¬
tur iam fuisse incelo. Nota ẽ namq
confessio fidei catholice. quia descen¬
dens de celo filius dei. filium homini

Expanded text:
ligere valebant, quia non de alio quidem quam ligere valebant, quia non de alio quidem quam de templo corporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, id est, divinae generationis capienda mysteria sufficiunt! Addit autem adhuc Dominus et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instruere eum, quem videt sapienter ac diligenter his quae audit intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam, terrena vero exaltatio ejus ad mortem temporemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo. Subjungit vero de terrenis: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis. Merito autem quaeritur quomodo dicatur Filius hominis, vel descendisse de coelo, vel eo tempore quo haec in terra loquebatur, 492 jam fuisse in coelo? Nota est namque confessio fidei catholicae, quia descendens de coelo Filius Dei, Filium hominis
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibiliter agente sp̃u incipit ẽẽ qd̾
ñ erat. ita ut infideles ne sciant unde
ueniat ⁊ quo uadat: idest quia a gr̃a
regñationis uenit in adoptionem fili¬
orum d̾i. ⁊ uadit in ꝑceptionem regni
celestis. Querente auten nichodemo ad¬
huc quomodo possint hec fieri. subiũ¬
git dominꝰ dicens. Tu es magister ĩ
isrł. ⁊ hec ignoras: ñ quasi insultare uo¬
lens ei qui mag̾r uocet᷑ cum sit ignarꝰ
sacramentoꝵ celestium. sed ad humili¬
tatis illum uiam ꝓuocans. sine qua
ianua celestis ñ potest inueniri. Si t̾¬
rena dixi uob̃ ⁊ ñ creditis. quomodo
si dixero uob̾ celestia credetis: terrena¬
illis dixit. ut insuꝑiori lectione inue¬
nimus: cum de passione ac resurrec¬
tione sui corporis quod de terra as¬
sumpserat loqueretur dicens. Solui¬
te templum hoc ⁊ in trib dieb exci¬
tabo illud. Non tam̃ credebant u̾bo
quod dixit. sed ne hoc quidem intel¬

Expanded text:
invisibiliter agente Spiritu incipit esse quod invisibiliter agente Spiritu incipit esse quod non erat, ita ut infideles nesciant unde veniat, aut quo vadat, id est, quia a gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei, et vadit in perceptionem regni coelestis. Quaerente autem adhuc Nicodemo quomodo possint haec fieri, subjungit Dominus, dicens: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Non quasi insultare volens ei qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri. Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobis cillis dixit, ut in superiori lectione invenimus, cum de passione ac resurrectione sui corporis, quod de terra assumpserat, loqueretur dicens: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . Non tamen credebant verbo quod dixit, sed ne hoc quidem intel
Abbreviated transcription (Latin):
nunc filii dei sumus. ⁊ nondum appa¬
ruit quid erimus. Quod ergo natũ
sp̃u regñatur. inuisibiliter in nouum
mutatur hominẽ. ⁊ de carnali efficitur
spiritalis. Qui ideo recte ñ solum spi¬
ritalis sed etiam sp̃c uocat᷑. quia sicut
substantia sp̃e inuisibilis ẽ nr̃is aspec¬
tib. ita is qui ꝑ gr̃am d̃i renouat᷑ inui¬
sibiliter fit sp̃italis ⁊ d̾ĩ filius. cum
uisibiliter omnib caro ⁊ filius hõis
appareat. Sequitur. Non mireris qͥa¬
quia dixi tͥ. oportet uos nasci denuo.
dp̃c ubi uult spirat. ⁊ uocem eiꝰ audis.
sed ñ scis unde ueniat ⁊ quo uadat.
state cuius cor gr̃a sue uisitationis il¬
lustret. Et uocem eius audis. cum te
p̃sente loquitur is qui sp̃u scõ repletꝰ
ẽ. ded ñ scis unde ueniat aut quo ua¬
dat. quia etiam si te p̃sente quẽpiã
sp̃e ad horam impleuerit. ñ potes ui¬
dere quomͦ eum intrauerit uel quomͦ
redierit. qui natura ẽ inuisibilis. Sic ẽ
omuis qui natus ẽ ex sp̃u. Et ip̃e enim

Expanded text:
nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus . Quod ergo natum Spiritu regeneratur, invisibiliter in novum mutatur hominem, et de carnali efficitur spiritalis. Qui ideo recte non solum spiritalis, sed etiam spiritus vocatur, quia sicut substantia spiritus invisibilis est in aspectibus, ita is, qui per gratiam Dei innovatur, invisibiliter fit spiritalis, et Dei Filius, cum visibiliter omnibus caro et filius hominis appareat. Sequitur: Non mireris quia dixi tibi: Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis; sed nescisstate, cujus cor gratia suae visitationis illustret. Et vocem ejus audis, cum te praesente loquitur is qui Spiritu sancto repletus est, sed non scis unde veniat, et quo vadat: quia etiamsi te praesente quempiam Spiritus ad horam impleverit, non potes videre quomodo in eum intraverit, vel quomodo redierit, qui natura est invisibilis. Sic est omnis qui natus est ex Spiritu. Et ipse enim
Abbreviated transcription (Latin):
licet eam postqͣm semel expleta fuĩt
posse repeti. Siue enim hereticus. si¬
ue scis maticꝰ. siue facinores quisq
in confessione sc̃e tͥnitatis baptiret.
ñ ualet ille qui ita baptiratus est
a bonis catholicis rebaptizari: ne con¬
fessio uel inuocatio tanti nominis
uideatur annullari. Et quia nicho¬
demus ad primam domini respon¬
sionem sollicitus quomodo sit in¬
telligenda diligenter inquiri meret᷑
iam plenius instrui. quia sed̾a na-¬
tiuitas ñ carnalis sed sit spiritalis

Expanded text:
licet eam postquam semel expleta fuerit, licet eam postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus sive schismaticus, sive facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitatis baptizet, non valet ille qui ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus, quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas non carna
Abbreviated transcription (Latin):
lib lucet. quanto constat quia si¬
ne huius luce fideles ẽẽ nequeunt.
Quis etenim sine lauacro regene¬
rationis remissionẽ pecc̃orum conse¬
qui. ⁊ regnum ualet intrare celoꝵ:
sed nichodemus qui nocte uenit ad do¬
minũ. nec dum lucis misteria caꝑe
nouerat. Nlam ⁊ nox in qua uenit.
ip̃am eiꝰ qua p̃mebat᷑ ignorantiam de¬
signat. Necclum enim eorum numero
remanebat quib loquitur ysaias.
potest homo nasci cum sit senex:
numquid potest in uentrem matris
sue iterato introire ⁊ nasci:quia enĩ
scd̾e natiuitatis adhuc nescius ꝑse¬
uerabat. de salute autẽ sua iam solli¬
citus extiterat: necessario de una ꝙͣ
nouerat natiuitate an posset iterari
uel quo ordine regñatio posset imple¬
riquerebat. ne huius expers remanẽ¬
do uite celestis particeps eẽ nequiret.
Notandum autem quia quod de car-¬
nali cdixit. hoc etiam de sp̃utali ẽ gn̾a¬
tione sentiendum: nequaquam uide¬

Expanded text:
libus lucet, quanto constat quia silibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis etenim sine lavacro regenerationis remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Dominum, necdum lucis mysteria capere noverat. Nam et nox in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat. Necdum enim eorum numero remanebat, quibus loquitur Isaias: potest homo nasci, cum sit senex? Nunquid potest in ventrem matris ssecundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat: ne hujus expers remanendo vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem, quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum. Nequaquam vide
Abbreviated transcription (Latin):
iudeorum uenit ad do¬
minũ nocte. cupiens se¬
creta eiꝰ allocutione plenius discere
misteria fidei: cuius aꝑta ostensione
signorum aliquatenus iam rudim̃¬
ta ꝑceꝑat. Qui q̃m prudenter ea que
uit. sublimiter eaque ab illo quere¬
bat inuestigare ꝓmeruit. Rabbi in¬
quit. scimus quia adeo uenisti ma¬
gister. Nemo enum potest hec signa
facere que tu facis. nisi fui̾t deus
uenisse confessus ẽ: deum cum illo fu-
nec dum tamen ip̃m deum ẽẽ cog¬
nouit. S quia quẽ magistrum no¬
uerat ueritatis studiose docendus
adiit. merito ad agnitionẽ diuini¬
tatis eiꝰ ꝑfecte doctus subiit. merito
utriusq natiuitatis eiꝰ diuine scili¬
cet ⁊ humane sed ⁊ passionis atq
ascensionis ip̃ius archana ꝑcepit.
ra doctrine euangłice sacramenta do¬
mino reuelante didicit. Respondit
enim ihe. ⁊ cdixit ei. Amen amen di¬
co tͥ. nisi quis natus fuerit denuo.
ñ potest uidere regnum dei. Que
sententia tanto aꝑtius cunctis fide¬

Expanded text:
udaeorum venit ad Jesum nocte, cupiens secreta ejus allocutione plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione signorum aliquatenus jam rudimenta perceperat. Qui quoniam prudenter ea quae Al., sublimiter ea quae ab illo quaerebat investigare promeruit. Rabbi, inquit, scimus quia a Deo venisti magister. Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus  confessus est, Deum cum illo fuisnecdum tamen ipsum Deum esse cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis, studiose docendus adiit, merito ad agnitionem divinitatis ejus perfecte doctus subiit, merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis atque ascensionis ipsius arcana percepit: ra doctrinae evangelicae sacramenta, Domino revelante, didicit. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen amen dico tibi, nisi quis natus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fide
Abbreviated transcription (Latin):
infelix excipitur. Nam ⁊ anteqͣm hec
dominꝰ diceret. exisse credendus ẽ: qͥ
ñ modo ꝑmanere cum illo in tempta¬
tionib spreuit. uerum ip̃os tempta¬
tionũ eius uiuit auc̃tores. Excipiun¬
tur ⁊ illi qui auditis incomp̃hensi-¬
bilis sacramenti uerbis abierunt re¬
tro. ⁊ iani ñ cum illo ambulabant. Nõ
enim recedentes a domino. nisi quotqͦt
penitendo redierunt potuerunt salua¬
ri. Ut edatis ⁊ bibatis suꝑ mensã meã
in regno.Mensa hec ꝓposita omnib
scĩs ad fruendum. slestis ẽ gła uite
cibus potusq ille de quo alias dicit᷑.
Beati qui esuraũnt ⁊ sitiunt iustitiã.
qm̃ is̃i saturabuntur: fruendo scili¬
cet olim desiderato ⁊ amato gaudio
ueri ⁊ inconcussi boni. Et sedeatis
suꝑ thronos. iudicantes duodecim
tribz isrł̾. Hec ẽ illa quam psalmus
canit ĩmutatio dextere excelsi. ut qͥ
nunc humiles gaudent ministrare
conseruis. tunc suꝑ mensam dñi su¬

Expanded text:
infelix excipitur. Nam et antequam haec infelix excipitur. Nam et antequam haec Dominus diceret, exisse credendus est. Qui non modo permanere cum illo in tentationibus sprevit, verum ipsos tentationum ejus juvit auctores. Excipiuntur et illi qui, auditis incomprehensibilis sacramenti verbis, abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant. Non enim recedentes a Domino, nisi quotquot poenitendo redierunt, potuere salvari. Ut edatis et bibatis super mensam meam in regno. Mensa haec proposita omnibus sanctis ad fruendum, coelestis est gloria vitae. Cibus potusque ille de quo alias dicitur: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam , quoniam ipsi saturabuntur. Fruendo, scilicet, olim desiderato et amato gaudio veri et inconcussi boni. Et sedeatis super thronos, judicantes duodecim tribus Israel. Haec est illa quam psalmus canit immutatio dextrae Excelsi , ut qui nunc humiles gaudent ministrare conservis, tunc super Domini mensam su
Abbreviated transcription (Latin):
Uos autẽ estis qui ꝑmansistis mecũ
in temptationib meis. ⁊ ego dispono
uobis sicut disposuit mͥ pater meus
regnum. Non inchoatio patientie sed ꝑ¬
seuerantia celestis regni glam donat.
quia nimirũ ꝑseuerantia que alio
nomine constantia uocat᷑ robur.
quoddã ⁊ fortitudo mentis cunctarũ
q uͭ ita dixerim est columna uͥtutum:
que cum bene recta ⁊ firma consistit:
nichil ẽ certius. nichil tutius bonis
morib. Quod si aliquo deitiatur im¬
pulsatur bine. ñ  labitur. omnia
enim prorsus animi bona simul cor.¬
ruunt. Sicut ergo pater disposuit fi¬
lio regnum quem factum obedientẽ
usq ad mortem mortem autem crucis
exaltauit ⁊ donauit illi nomen quod
ẽ suꝑ omne nomen. sic ⁊ filius idem ꝑ¬
manentes secum in temptationib et̾¬
num ducet ad regnum. Si enim com¬
plantati facti sumus similitudini mor¬
tis eiꝰ. simul ⁊ resurrectionis erimus.
A cuius sublimitate ꝓmissi. uidas

Expanded text:
Vos autem estis qui permansistis mecum Vos autem estis qui permansistis mecum in tentationibus meis, et ego dispono vobis, sicu Non inchoatio patientiae, sed perseverantia coelestis regni gloriam donat, quia nimirum perseverantia quae alio nomine constantia vocatur, robur quoddam et fortituque ut ita dixerim est columna virtutum. Quae cum bene recta et firma consistit, nihil est certius, nihil tutius bonis moribus. Quod si aliquo dejiciatur impulsa turbine, non sola labitur; omnia enim prorsus animi bona simul corruunt. Sicut ergo Pater disposuit filio regnum, quem factum obedientem usque ad mortem, mortem autem crucis, exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen , sic et filius idem permanentes secum in tentationibus aeternum ducet ad regnum. Si enim complantati facti sumus, similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus . A cujus sublimitate promissi Judas
Abbreviated transcription (Latin):
pietas sit remissa. Nam quis maioꝵ
est qui recumbit. an qui ministrat:
nonne qui recumbit: ego autẽ in me¬
dio ur̃m sum. sicut qui ministrat. Ad
uerba exhortationis suimet adiungit
exempla. que iohannes euangłista.
plenius commemorans inter cetera
scribit. Si ego laui ur̃os pedes dñs
⁊ magister: ⁊ uos debetis alter alterius
lauare pedes: quamuis etiam uerbo
ministrandi. possint omnia que ds
incarne gessit intelligi. Nam ⁊ ip̃m
sui sanguinis sacramentum. in mini-¬
strandum nobis se fundere signifi¬
cat cum dicit. sicut filiꝰ hominis nõ
uenit ministrari sed ministrare: et
dare animã suam redemptionẽ pro
multis. Et hoc quoq maiorib ecclie
precipuum ministrande genus imi¬
tandum ostendens. ut ñ solum miseri¬
cordis elemosine doctrine salutaris spi¬
ritalis exemꝑli ministeria fratrib im-¬
pendamus: uerum etiam sicut ille ꝓ
nob̾ animam suamn posuit: ita ⁊ no
ꝓ inuicem animas ponere discamus.

Expanded text:
pietas sit remissa. Nam quis major pietas sit remissa. Nam quis major est, qui recumbit an qui ministrat? Nonne qui recumbit? Ego autem in medio vestrum sum sicut qui ministrat. Ad verba exhortationis suimet adjungit exempla, quae Joannes evangelista plenius commemorans inter caetera scribit: Si ego lavi vestros pedes Dominus et Magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes . Quamvis etiam verbo ministrandi possint omnia quae Deus in carne gessit intelligi. Nam et ipsum sui sanguinis sacramentum imministrandum nobis se effundere significat, cum dicit: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis , et hoc quoque majoribus Ecclesiae praecipuum ministrandi genus imitandum ostendens, ut non solum misericordiis, eleemosynae, doctrinae salutaris, spiritalis exempli ministeria fratribus impendamus, verum etiam sicut ille pro nobis animam suam posuit, ita et nos pro invicem animas ponere discamus.
Abbreviated transcription (Latin):
lene agentib ꝑ humilitatẽ sint socii.
quatinus contra delinquentium uitia
ꝑtelum iustitie sint erecti: ut et bonis
imullo s preferant. ⁊ cum prauorum
ilta exigit potestatem protinus sui pͥo¬
mus agnoscant. Ne enim p̃sidentis a¬
ninuis adelationem potestatis sue delec¬
luone rapiatur. recte ꝑ quendam sapi¬
aitem dicitur. Ducem te constituer̃t
nolli extolli. sed esto in illis quasi unuꝰ
pillis. Hinc etiam petrꝰ ait. Non do¬
minantes inclero. sed forma fci gregi.
Et tamen ñ numqͣm grauius delinqͥ¬
ur. sunter ꝑuersos plus equalitas ꝙͣ
ssiplina custoclitur. Quia enim fal
petate superatus ferire heli delin¬
ientes filios noluit. apud districtũ
ilicem semetip̃m cum filiis crudeli
pnatione ꝑeussit. Unde rrecesse ẽ
ut rectorem subditis ⁊ matrem pie¬
tas ⁊ patrem exhibeat disciplina. atq
inter hec sollicita circum spectione pro¬
uidendum ne aut districtio rigida. aut

Expanded text:
 agentibus per humilitatem sint socii,  agentibus per humilitatem sint socii, quatenus contra delinquentium vitia per zelum justitiae sint erecti, ut et bonis in nullo se praeferant, et cum pravorum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscant. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregi . Et tamen nonunquam gravius delinquitur, si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custodiatur, quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit. Unde necesse est ut rectorem subditis et matrem pietas, et patrem exhibeat disciplina. Atque inter haec sollicita circumspectione providendum, ne aut districtio rigida, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tendite intrare ꝑ angustam pouas
honore se inuicem preueniendo sd¬
tarint. Uerum qualibet ex caul
contenderint. nos potius ñ ad¬
nales⁊ adhuc discipulos quls¬
dint. sed spiritalis magister quid
sent uideamus. Dyxit autem eis.
gentium dominant᷑ eorum. ⁊
potestatem habent suꝑ eos benefi
quintur. Uos autem ñ sic: sed qui
Qlor ẽ in uobis fiat sicut iunior. et
n precessor ẽ sicut ministrator. Cer¬
ncib de prioratu discipulis piꝰ ma¬
sser eos ñ inite contentionis arguit.
s formam quam sequantur humili¬
ans modesta ratione describit. In qua
nmnen forma obtinenda maiores ⁊ p̃¬
ussores id ẽ doctores ecclie ñ minima
ascretione opus habent ne uidelicet
rgum gentium instar dominari sub¬
utis. seq ab eis gaudeant suꝑuacuiᷤ
liudib actolli: sed ad exemplum re-¬
gis eterni quasi iuniores eis quib
regendis presunt efficiantur ac mi-
nistri. quia nimirum necesse ẽ ut sic¬

Expanded text:
Contendite intrare per angustam portam , Contendite intrare per angustam portam , honore se invicem praeveniendo certarint. Verum qualibet ex causa contenderint, nos potius non carnales adhuc discipuli quint, sed spiritalis magister quid jusserit videamus. Dixit autem eis: Reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem habent super eos, benvocantur. Vos autem non sic; sed qui major est in vobis fiat sicut junior, et qui praecessor est, sicut ministrator. Certantibus de prioratu discipulis, pius Magister eos non initae contentionis arguit, sed formam quam sequantur humilitatis modesta ratione describit. In qua tamen forma obtinenda majores et praecessores, id est doctores Ecclesiae, non minima discretione opus habent, ne, videlicet, regum gentium instar, dominari subjectis, seque ab eis gaudeant supervacuis laudibus attolli, sed, ad exemplum Regis aeterni, quasi juniores eis quibus regendis praesunt effinistri. Quia nimirum necesse est ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturis semꝑ exempla p
precedentium quib adrt¬
liora ꝓficiant. quib agnitis de
actib humilientur inquirer.
e contrario reprobi siquid fort
electis reprehensibile repperiunt
suas ex eo nequitias obtecturi an
iusto defensuri libentissime solente
plecti: ideoq multo ardentius lapui
quod fc̃a est contentio inter distins
xp̃i quis eorum uideretur ẽẽ maii
quam quod multitudinis credentĩ
erat cor ⁊ anima una. Multo recole
tenatius quod fcã est clissentio int
barnaban ⁊ paulum ita ut discedr
ab inuicem quam quod idẽ pauli
ait cum enim sit inter uos ⁊eluss
contentio nonne carnales estis nonm
homines estis: quasi nob̾ infirmt
scõrum. imitanda ꝓponatur. ⁊ ñ il
potius quia conualuerunt de infia¬
mitate. fortes facti sunt in bello ll
maxime in loco ubi ⁊ ipsa contenti¬
nis eorum. causa est nobis incogil¬
ta.Neq enim incredibile ẽ quiad
uxta hoc quod alibi precipiturs

Expanded text:
Scripturis semper exempla Patrum praecedentium, quibus ad meliora proficiant, quibus agnitis, de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio inter discipulos Christi quis eorum videretur esse major, quam quod multitudinis credentium erat cor et anima una . Multo recolunt tenacius, quod facta est dissensio inter Barnabam et Paulum, ita ut discederent ab invicem, quam quod idem Paulus ait: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? nonne homines estis? quasi nobis infirmitas sanctorum imitanda proponatur, et non illud potius, quia convaluerunt de infirmitate, fortes facti sunt in bello, hoc maxime in loco, ubi et ipsa contentionis eorum causa est nobis incognita. Neque enim incredibile est quia juxta hoc quod alibi praecipitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tiam uere fidei ñ habenti
uarias doctrinas ꝓfitentur errors
Non enim uel abscondunt impru¬
am suam. s ꝓ summa ꝑitia ꝓfem̃t
in lucem:⁊ iactantiam sermonis osteu¬
dunt. Nulla porro falsa doctrina ẽ. q̃
ñ aliqua uera inter misceat. Uera es¬
go falsis mnordinate ꝑmixta in una
clisputatione uel narratione homins
tamqͣm in unius corporis colore appa¬
rentia significant lepram: tamqͣm ue¬
ris falsisꝙ colorem locis. humana coe¬
pora uariantem atq: maculantẽ. Ni
autem tam uitandi sunt eccłie: urs
fieri potest longius remoti magns
clamore xp̃m interpellent. unde et
apte subiungitur. Qui stecerunt a
longe: ⁊ leuauerunt uocem dicentes
Ih̾u preceptor mise̾re nr̃i. Et bene ul¬

Expanded text:
tiam verae fidei non habentes, varias doctrinas profitentur erroris. Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferunt in lucem, et jactantiam sermonis ostendunt. Nulla porro falsa doctrina est, quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permista in una disputatione vel narratione hominis, tanquam in unius corporis colore apparentia, significant lepram tanquam veris falsisque colorum locis humana corpora variantem atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Ecclesiae, ut, si fieri potest, longius remoti, magno clamore Christum interpellent. Unde et apte subjungitur: Qui steterunt a longe et levaverunt vocem, dicentes Jesu praeceptor, miserer
Abbreviated transcription (Latin):
deo ⁊ domino mundatori suo: qui
electus suꝑbia gratiarum agend¬
rum pia humilitate ñ sternitur
milisq efficitur eis de quib dicit
apl's. Qui cum egnouissent deum
ut deum magnificanerunt aut gre
gerunt. Quod enim dicit eos deun
cognouisse. ostendit quidem alepra
fuisse mundatos: sed tamen statima¬
cusat ingratos. Et ait illi. Surgr ue¬
de.quia fides tua te saluum fecit. Qu
deuotus ante dominũ ceciclit. surge¬
re ⁊ ire precipitur: quia qͥ infirmm¬
tatem suam subtiliter cognoscens lu¬
militer iacet. ꝑ diuini uerbi consola¬
tonem surgere ad fortiora oꝑa. ⁊ cu¬
scentib cotidie meritis ad ꝑfectiora
passim ꝓficere iubetur. Si autems
des saluum fecit eum quem ad agꝰ¬
das saluatori ⁊ emundatori suo gh
inclinauit: ergo ꝑfidia ꝑdidit o
qui deacceptis beneficiis deo glamd
ibi fidem ꝑ humilitatem augeri dal¬
re parabola data decernitur: hic all
manifestius ip̃is rebus ostenditis

Expanded text:
sit Deo et Domino mundatori suo, quia, sit Deo et Domino mundatori suo, quia, elatus superbia, gratiarum agendarum pia humilitate non sternitur, similisque efficitur eis, de quibus dicit Apostolus: Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum magnificaverunt, aut gratias egerunt. Quod enim dicit eos Deum cognovisse, ostendit quidem a lepra fuisse mundatos, sed tamen statim accusat ingratos. Et ait illi: Surge, vade, quia fides tua te salvum fecit. Qui devotus ante Dominum cecidit, surgere et ire praecipitur, quia qui, infirmitatem suam subtiliter cognoscens, humiliter jacet, per divini verbi consolationem surgere ad fortia opera, et crescentibus quotidie meritis ad perfectiora passim proficere jubetur. Si autem fides salvum fecit eum quem ad agendas Salvatori et emundatori suo gratias inclinavit, ergo perfidia perdidit eos qui de acceptis beneficiis Deo gloriaibi fidem per humilitatem augeri debere, parabola data decernitur, hic autem manifestius ipsis rebus ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Quamobrem ut unus ille qui
grãs egit unice eccl̃ie significatione ap¬
probatus atq laudatus ẽ: Ita illi nouẽ
qui grãs ñ egerunt reprobi ufecti a con¬
sortio unitatis exslusi sunt: ideoq tales
innouenario iuiinero tamqͣm imꝑfecti
remanebunt. Et merito eos saluator
quasi ignotos ubi sint inquirit. Scire
enim dei eligere: nescire reprobare ẽ. Nõ
est inuentais qui rediret ⁊ daret głam
deo: nisi hic alienigena. Scd̾m corpus
quidem facile est uidere posse homi¬
nem si habere lepram. ⁊ tamen animi
eẽ si boni: secundum significationem
autem huius miraculi conturbat con¬
siderantem. quomodo mundus dici poᷤ
sit ingratus. S iam facile est etiam
illud uideri fieri posse ut quisqͥs in¬
eccl̃ie societate doctrinam integiam
ueramq: assequat᷑ ⁊ omnia scdm ai
catholice regulam disserat. distinn
a creatore creaturam. eoq: manise¬
tur uarietate mendatiorum tam
lepra caruisse. ⁊tamen ingratu

Expanded text:
tatem. Quomobrem ut unus ille qui tatem. Quomobrem ut unus ille qui gratias egit, unicae Ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est, ita illi novem qui gratias non egerunt reprobi effecti, a consortio unitatis exclusi sunt. Ideoque tales in novenario numero tanquam imperfecti remanebunt. Et merito eos Salvator quasi ignotos ubi sunt inquirit: scire enim Dei eligere, nescire reprobare est. Non est inventus qui rediret, et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. Secundum corpus quidem facile est videre posse hominem non habere lepram, et tamen animi esse non boni: secundum significationem autem hujus miraculi, conturbat considsit ingratus. Sed jam facile est etiam illud videre, fieri posse ut quisque inEcclesiae societate doctrinam integram veramque assequatur, et omnia secundum catholicae regulam disserat, distinguat a Creatore creaturam, eoque manifestetur varietate mendaciorum tanquam lepra caruisse, et tamen ingratus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ceciderunt in t̾ram. Quid ẽ hoc qd̃
electi in faciem ⁊ reprobi retrorsum ca¬
dunt. nisi quod omius qui post se ca¬
dit ibi proculdubio caclit ubi ñ uidet:
qui uero ante se ceciderit ibi cecidit ubi
uidet: Iniqui ergo qui in inuisibilib
cadunt post se cadere dicuntur: quia.
ibi corriuint ubi quid eos tunc sequet᷑
modo uidere ñ possunt. Iustiuero quia
istis uisibilibus semetip̃os sponte deici¬
unt ut inuisibilibus erigantur quasi ĩ
faciem cadunt: qui atimore compnncti
uidentes humiliantur.Respondens ay¬
tem ib̾s. dixit. Nonne decem mundati st̃.
⁊ nouem ubi sunt: Unum si addatur ad
nouem: quedam effigies unitatis im¬
pletur. Quo fit tanta complexio. ut
ultra ñ progrediatur numerus: nisi ad¬
unum rursus redeatur. ⁊ hec ꝑ infinita¬
tem numeri regula custodiatur. Nouẽ
itaq indigent uno. ut quadam unita¬
tis forma coagulent᷑ ⁊ decem sint: unũ
autem ñ eis indiget. ut custodiat uni¬

Expanded text:
et ceciderunt in terram . Quid est hoc, quod et ceciderunt in terram . Quid est hoc, quod electi in faciem, et reprobi retrorsum cadunt, nisi quod omnis qui post se cadit, ibi procul dubio cadit ubi non videt; qui vero ante se ceciderit, ibi cecidit ubi videt? Iniqui ergo quia in invisibilibus cadunt, post se cadere dicuntur, quia ibi corruunt ubi quid eos tunc sequatur, modo videre non possunt. Justi vero quia istis visibilibus semetipsos sponte dejiciunt, ut in invisibilibus erigantur, quasi in faciem cadunt, quia timore compuncti videntes humiliantur. Respondens autem Jesus dixit: Nonne decem mundati sunt, et novem ubi sunt? Unum si addatur ad novem, quaedam effigies unitatis impletur; quo fit tanta complexio, ut ultra non progrediatur numerus, nisi rursus ad unum redeatur, et haec per infinitatem numeri regula custodiatur. Novem itaque indigent uno, ut quadam unitatis forma coagulentur, et decem sint: unum autem non eis indiget, ut custodiat uni