comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in cuangłio confitente. Qm̃ om̃s de plenitudine eius
accepimꝰ. Quod siita ẽ. qua tandem inpudentia homo
de dõ. littum de figulo iudicabit. non solũ dicens. quid
mͥ fecisti sic. s &ẽ de aliis damnabili curiositate ꝑscru¬
tans & dicens. Quare de eadem massa fecisti alium qͥd ẽ
sic. alium uͦ sio : Si humanum genꝰ qͦd creatum pͥmit̾
constat ex nichilo. non cum debito inortis & peccati o¬
rigine nasceretur. & tam̃ ex eis creator om̃ps in eterũ
nõn nullos dampnaret int̾itum. quis onĩ potenti crea¬
tori diceret. quare fecisti sic: Qui enun cũ non eẽnt eẽ. do¬
nauerat. quo fine eẽnt habuit potestatem. Nec dicerẽt
ceteri cur parib omĩum m̾itis diuinũ discreparet arbi¬
tͥum. quia potestatem ht̃ figulꝰ luti ex eadẽ massa facere
aliud quidem uas in honorem. aliud uͦ in contumeliã
Nunc aut̃ cum clãmatis pena iusta detur. saluatis aut̃
grã donetur indebita. quis usq ad eo humane condi¬

Expanded text:
io suo confirmante: Quoniam omnes de plenitudine ejus accepimus . Quod si ita est, qua tandem impudentia homo de Deo, lutum de figulo judicabit, non solum dicens, Quid me fecisti sic? sed etiam de aliis damnabili curiositate perscrutans et dicens, Quare de eadem massa fecisti alium quidem sic, alium vero sic? Si humanum genus, quod creatum primitus constat ex nihilo, non cum debito mortis et peccati origine nasceretur, et tamen ex eis Creator omnipotens in aeternum nonnullos damnare vellet interitum; quis omnipotenti Creatori diceret, Quare fecisti sic? Qui enim, cum non essent, esse donaverat, quo fine essent, habuit potestatem; nec dicerent caeteri, cur paribus omnium meritis divinum discreparet arbitrium: quia potestatem habet figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam. Nunc autem cum damnatis poena justa reddatur, salvatis autem gratia donetur indebita; quis usque adeo humanae condi
Abbreviated transcription (Latin):
ut omĩ fucturo temꝑe diuinũ ꝑ singulos dies imploret
auxilium. Et qm̃ lex ñ tam auferrẽ potuit quam mons¬
trare peccatum. quia peccatum in senascentes passim sibi
homines uendicabat. & concupiscentiȩ consensione pos¬
sum exin aniuit formã serui accipiens. et cum pecca¬
tor ipse non eẽt factꝰ. assiĩpta carne peccati ut peccato
carnis homine sanato peccatum dampnaret in carne
uenit querere qͦd ꝑierat. sanare quod egrotabat. erig̾e
qͥd iacebat potestatem hñs dimitt̾e peccata qͦd ñ dẽbe¬
bat donare qͦd ei debebatur ignoscere deletisq omĩb
ueteris culpe maculis quã fec̾erat reꝑat naturam. De
hiis quib penam seueritas iuste decreuerat scđm in¬
effabilem disponis occulte miscdđiam elegit uasa q̃
fac̾et in honorem. & alios a uentura ira dono gratuite
uocationis absoluit. alios derelinquens ad equalitatis

Expanded text:
ut omnis homo futuro tempore divinum per singulos dies imploret ut omnis homo futuro tempore divinum per singulos dies imploret auxilium. Et quoniam lex non tam auferre potuit, quam monstrare peccatum, quod peccatum in se nascentes passim sibi homines vindicabat, et concupiscentiae consensione possum exinanivit, formam servi accipiens : et cum peccatum ipse non esset, factus assumpta carne peccatum, ut a peccato carnis homine sanato, peccatum damnaret in carne , venit quaerere quod perierat , sanare quae aegrotabat, erigere quae jacebat; potestatem habens dimittere peccata, quod non debebat donare, quod ei debebatur dimittere, deletisque omnibus veteris culpae maculis, quam fecerat reparare naturam. De his quibus poenam severitas justa decreverat, secundum ineffabilem dispositionis occultae misericordiam, elegit vasa quae faceret in honorem; et alios a ventura ira dono gratuitae vocationis absolvit; alios derelinquens ad aequalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ apłis xp̃i & doctrine & pugne equalitate concordas.
quia in scripturis tuis apłoꝵ bella cognoscimꝰ. & tua cer¬
ditio c̃tennens hõ dm̃. creatura creatorẽ. intimꝰ sũmũ
intra semet ipsum in obeclientiȩ penas. & contumatiã
inferioris inuenit: Qua enim iusticia quamius melio¬
ri deterior creature tam̃ creatura seriuret. S ipsi qua¬
licumq creatura seruire noluit creaturi : S ne hoc
quidem su fficit ad penam ut parsilla det̾ior melio¬
rib repugnaret cordis affectib nisi dẽ plerumq su¬
ꝑaret & in captiuitatẽ duceret. Possid̾et & non solu m
natos madam homines lex ista peccati ad motꝰ sui
minist̾ium uendicaret. s cẽ renatos in xp̃o manẽte
suggestione pulsaret. quia reuera ꝑ illud regenera¬
tiõñis mnunꝰ reatꝰ dimissus ẽ. ñ soluta condit̾io. Mu-¬
nꝰ grẽ ẽ. uet̾um delens cs rographa m̾itoꝵ ñ a passio¬
nẽ carnali iam seꝑans adhuc hominẽ in carne iuuẽtẽ

Expanded text:
 Christi, et doctrinae et pugnae aequalitate concordas: quia et in scriptis tuis Apostolorum bella cognoscimus, et tua cerdicio contemnens homo Deum, creatura Creatorem, infimus summum, intra semetipsum inobedientiae poenas ex contumacia inferioris invenit? Qua enim justitia, quamvis meliori deterior, creaturae tamen creatura serviret, si ipsi qualiscumque creatura servire noluit Creatori? Sed ne hoc quidem sufficit ad poenam, ut pars illa deterior melioribus repugnaret cordis affectibus, nisi etiam plerumque superaret, in captivitatem duceret, possideret, non solum natos in Adam homines lex illa peccati ad motus sui ministerium vindicaret, nisi etiam renatos in Christo, manente suggestione, pulsaret: quia revera per illud regenerationis munus reatus dimissus est, non soluta conditio gratiae est, veterum delens chirographa debitorum, non a passione carnali jam separans adhuc hominem in carne viventem,
Abbreviated transcription (Latin):
miratꝰ exclamat. O altitudo diuiciarũ sapiciȩ & scien¬
cie dĩ quam inscrutabiles uiȩ eius & inscrutabilia con
ad mirem᷑. & manente sentencia quod non sit iniquitas
lestꝰ nri non dignat᷑ angustias. in illa nsticiȩ miscdiȩ p̃¬
sciencieq diuine plenitudine ꝑmanere in concussa eqͥta¬
te fateamur. ne de suꝑiorib diuine uoluntatis archa¬
nis alit̃ quã modꝰ conditionis nr̃e patit᷑ disputantes dĩ
iusticiam relinquamꝰ. & nram statuere uolentes. ĩ ima

Expanded text:
miratus exclamat, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! et inscrutabiles vias ejus, et inscrutabilia confadmiremur; et manente sententia, quod non sit iniquitas lectus nostri non dignatur angustias, in illa justitiae, misericordiae, praescientiaeque divinae plenitudine permanere inconcussa aequitate fateamur: ne de superioribus divinae voluntatis arcanis aliter quam modus conditionis nostrae patitur disputantes, Dei justitiam relinquamus, et nostram statuer
Abbreviated transcription (Latin):
quentu erudieris dnẽ. & de lege tua docueris eũ. S¬
ut uideamꝰ utrũ ipsi iam erudito. & omĩs legis scien¬
cia scđin insticutionẽ iudaicam sufficient̃ instructo
res hec sola suffecerit. Cur gͦ rursus idẽ clamat ad
dñm. damͥ intellectum & scrutabor legem tuã. et
custodiam illã in toto corde meo : Parum erat quod
ad scrutandum legẽ poposcerat intellectũ. nisi ad
custodiendam necessariũ significaret dicens & custo
am in coto corde meo si tu dederis intellectum. Ad huc
postulat auxilii. Quȩ si tta sunt a te paululũ libet
beate dauid sensuũ tuoꝵ occutta ꝑquirere. Unde ro¬
tie munere quam diuinitꝰ postularas. clamas & dicis.
Auerte oculos meos ne uideant uanitatẽ. Itellestu cer
tuos auanitate quȩ displicet non au̾tis: Si auaritiã re-¬
prehendis air ñ ab ea ꝓprio sẽparat᷑ arbitrio. cortuum
monia tua & ñ in auaritiam. nisi quia sugerit auari¬
tiam lex inquit in menbris nata peccati. & ab hac uult

Expanded text:
ua docueris eum . Sed videamus utrum ipsi jam erudito, et omni legis scientia secundum institutionem Judaicam sufficienter instructo, ad beatitudinem res haec sola suffecerit. Cur ergo rursus idem clamat ad Dominum, Da mihi intellectum, et scrutabor legem tuam, et custodiam illam in toto corde meo? Parum erat quod ad scrutandam legem poposcerat intellectum; nisi etiam ad custodiendam necessarium significaret auxilium, dicenillam in toto corde meo, si tu dederis intellectum. CAPUT Xpem divini postulaverit auxilii. Quae si ita sunt, a te paululum libet, beate David, sensuum tuorum occulta perquirere. Unde, rotiae munere, quam divinitus postulaveras, clamas et dicis, Averte oculos meos, ne videant vanitatem . Nam intellectu certtuos a vanitate, quae displicet, non avertis? Si avaritiam reprehendis, cur non ab ea proprio separatus arbitrio, cor tuum erit avaritiam in membris nata lex peccati; et ab hac vult
Abbreviated transcription (Latin):
x hiis biduũ qͥsq detͣxi̾t ne sabb̃o dñieoq ieuiiet: remanent dies qͥnq in qͥb phariseũ suꝑare po¬
sit bis in sabb̃o ieuinantẽ. Puto enĩ qͦd si ter in sabb̃o qͥsq ieiunet: iam suꝑat phariseũ. qi bis in
sabb̃o ieuinabat. Ed̾ si & quater. uł etĩa ut nullus dierũ excepto sabb̾o ⁊ dñi eo p̾termittatur
n ebdomada qͥnqͥes ieuinet᷑. qd̾ multi tota uita sua sua faciunt. maxime in monasteriis
ꝯstituti. ñ solũ phariseus qͥbis in sabb̃o ieiunabat. uerũ etiã xͥanꝰ qͥ quarta ⁊̃ sexta & ipso dñieo

Expanded text:
ex his biduum quisque detraxerit, ne sabbato dominicoque ieiunet, remanent dies quinque, de quibus Pharisaeum superare posex his biduum quisque detraxerit, ne sabbato dominicoque ieiunet, remanent dies quinque, de quibus Pharisaeum superare possit bis in sabbato ieiunantem. puto enim, quod, si ter in sabbato quisque ieiunat, iam superat Pharisaeum, qui bis in sabbato ieiunabat. quod si et quater uel etiam, ut nullus dierum excepto sabbato et dominico praetermittatur, in hebdomade quinquies ieiunatur, quod multi tota uita sua faciunt maxime in monasterio constituti, non solum Pharisaeus, qui bis in sabbato ieiunabat, uerum etiam Christianus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
i hec sine dubio bona qͥ sibi phariseus mẽe. ꝯmemorabat non habnda sunt cũ suꝑbiente iactancia q̃
in illo apparebat. s t̾n habenda sunt ẽ pietate humili que in illo ñ erat. sic ⁊ bis in sabb̾o ieuinare
in hoĩe qͣł fuerit ille pharisseus infructuosũ est: in hoĩe aũ humilit̾ fideli. uł fidelit̾ humili reli-¬
giosum est. Qũauis euangłica scͥpt᷑a ñ dixerit dãpnatũ phariseũ. s mag̃ iustificatũ dixĩt publicanũ.
Uerũ si hoc mͦ peͣcet iste intelligendũ. qd̾ ait dñs. nͥ habundauĩt ĩticia ur̃a płꝰ ꝗͣ scͥbarũ ⁊ phariseoꝵ
ã uitͣbitis in regnũ celoꝵ. ⁊ nͥ ampliꝰ ꝗͣbis in sabb̾o ieuinemus. hoc p̾ceptũ ñ possimꝰ implere.
bene quod septem dies sunt qui uolumine temporum per sua uestigia reuorantur. Cũ gͦ

Expanded text:
si haec sine dubio bona, quae sibi Pharisaeus inesse commemorabat, non habenda sunt cum superbiente iactantia, quae si haec sine dubio bona, quae sibi Pharisaeus inesse commemorabat, non habenda sunt cum superbiente iactantia, quae in illo apparebat, sed tamen habenda sunt cum pietate humili, quae in illo non aderat, sic et bis in sabbato ieiunare in homine, qualis fuerat ille Pharisaeus, infructuosum est, in homine autem humiliter fideli uel fideliter humili religiosum est: quamvis evangelica Scriptura non dixerit damnatum Pharisaeum, sed magis justificatum dixit Publicanum. 8. Verum si hoc modo putat iste intelligendum quod ait Dominus, Nisi abundaverit justitia vestra plus ut, nisi amplius quam bis in sabbato ieiunemus, hoc praeceptum non possimus implere. bene quod septem dies sunt, qui uolumine temporum per sua uestigia reuocantur. cum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uellendis. altͣm de alimentis sumendis. ut illud ẽẽt. adu̾sus eos qͥ sabb̾o uolunt uacare.
hoc aũt adn̾sus eos qͥ cogunt ĩ abb̾o ieiunare. ẽ illud mutato tpr iam suꝑsticiosũ ẽẽ. signi¬
ficasset. hoc aũ utͦq tp̃re liberũ eẽ. uoluisset. Neq hoc confirmando dixerim. s qͥd ei multo
bis in sabbo ieiunantes: Canꝗͣ phariseus id̾o dãpnet᷑. qrbis in sab̃b̾o ieuinabat. & ñ qrͣ¬
potest aũ dicẽ iste aẽ illos qͥ om̃iũ fructũ suoꝵ decimas dant pauꝑib cũ phariseo dãp¬
nari.qr hoc qͦ ille inter sua oꝑa p̾dicabat. Qd̾ cupimꝰ a multis fieri xͥanis :⁊ uix
paucissimos inuenimꝰ. Aut uͦ qui non fuerit in iustus̃ adulter ii raptor cũ phari¬
seo dãpnabit᷑. qr ille se talem non eẽ. iactabat. Qd̃ certe qͥsqͥs sentit. in sanit. porro

Expanded text:
uellendis alterum de alimentis sumendis, ut illud esset aduersus eos, qui uolunt sabbato uacare, uellendis alterum de alimentis sumendis, ut illud esset aduersus eos, qui uolunt sabbato uacare, hoc autem aduersus eos, qui cogunt sabbato ieiunare, cum illud mutato tempore iam superstitiosum esse significasset, hoc autem utroque tempore liberum esse uoluisset. neque id confirmando dixerim. sed, quid ei multo bis in sabbato ieiunantes?\' tamquam Pharisaeus ideo damnetur, quia bis in sabbato ieiunabatte dicere etiam illos, qui omnium fructuum suorum decimas dant pauperibus, cum Pharisaeo damnari, quia hoc quoque ille inter sua opera praedicabat, quod cupimus a multis fieri Christianis et uix paucissimos inuenimus, aut uero, qui non fuerit iniustus, adulter et raptor, cum Pharisaeo damnabitur, quia ille se talem non esse iactabat; quod certe quisquis sentit, insanit. porro
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑe qͦ ita fieri oportuit. seruauert̃ hãc dñi sabb̃i uacationẽ. quã iudei putant᷑ huc
ẽẽ. seruandã. Uñ illud ẽ. qd̾ dñis lapidare hoĩem uissit. qͥ sabb̃o ligna collegerat. Nusꝗͣ
enĩ legimꝰ lapidatũ. ł aliquo dignũ suppliciouidicatũ. siue ieuinantẽ sabb̾o siue prãn¬
dentẽ. Qͥd t̾nhoꝵ duoꝵ quieti ꝯueniat. qͥd labori. iste ipse uiderit. qͥ gaudiũ mand¬
cantib. luctũ ieuinantib deputauit. ł intellexit a dño deputari. uͥ de ieuinio res¬
pondens ait. Non possunt lug̃e filii sponsi. ꝗͣdu cñ eis ẽ. sponsus. Ꝙd̾ aũt ꝓptea dic
sabb̃o apłos manducasse qr ñdũ erat tempꝰ. ut sabb̃a ieuinarent. qͦd scilie ueterum
uulsert̃ utiq spicas qͦd sabb̃o ñ licebat. qr ueterũ tͣditio ꝓhibebat. Nideat gͥ ne focte
ꝯgruentiꝰ ei respondeatur. id̾o dñm die. illo a discipłis hec duo fieri uoluisse. unũ de spie

Expanded text:
udaei putant adhuc esse seruandam. unde illud est, quod lapidari deus hominem iussit, qui sabbato ligna collegerat; nusquam autem legimus lapidatum uel aliquo dignum supplicio iudicatum siue ieiunantem sabbato siue prandentem. quid tamen horum duorum quieti conueniat, quid labori, iste ipse uiderit, qui gaudium manducantibus, luctum ieiunantibus deputauit uel intellexit a domino deputari, ubi de ieiunio respondens ait: Non possunt lugere filii sponsi, quam diu cum eis est sponsus. Quod autem propterea dicit sabbato apostolos manducasse, quia nondum erat tempus, ut sabbato ieiunarent, quod scilicet ueterum uulserunt utique spicas. quod sabbato non licebat, quia ueterum traditio prohibebat. uideat igitur, ne forte congruentius ei respondeatur ideo dominum die illo a discipulis haec duo fieri uoluisse unum de spicis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. xͥanis. Et tñ nec qn̾ scĩficauit deus diẽ septimũ. qr in illo reqͥeuit ab om̃ib oꝑib
suis aliqͥd de ieninio. ł pͣndio sabb̃i expressit: nec cũ pꝰ ea popło hebreo de ipsiꝰ diei ohser¬
uatione mandauit aliqͥd de alim̃tis. ł sumendis. ł ñ sumendis locutꝰ ẽ. Uacatio tant
hoĩ a suis ł seruilib oꝑib imꝑat᷑. Qũa pͥor popłs in umbra accipiens futuroꝵ. sic uacaũ
ab oꝑib quẽ ad modũ nc̃ iuideos uacare ꝯspioimus. ñ ut putat᷑ carnalib non recte¬

Expanded text:
it deus diem septimum, quia in illo requieuit ab omnibus operibus suis, aliquid de ieiunio uel prandio sabbati expressit nec, cum postea populo Hebraeo de ipsius diei obseruatione mandauit, aliquid de alimentis uel sumendis uel non sumendis locutus est. uacatio tantum homini a suis uel seruilibus operibus imperatur, quam prior populus in umbra accipiens futurorum sic uacauit ab operibus, quem ad modum nunc Iudaeos uacare conspicimus non, ut putatur, Iudaeis c
Abbreviated transcription (Latin):
detest andum mentis errorem talia credentium
Uellem tam̃ ut ad tenderetis. & uidere uelletis eũ
quem naturaliter summum malum eẽ dicitis. non posse fie¬
ri ut malus sit: qm̃ si quicquid facit sic facit ut anatura sua
recedere & alit̃ facere non possit. pror sus inchil peccat. Si aũt
nichil peccat. nichil malifacit. Et idõ si nichilmali fecit. non ⁊
utiq malus. Restat itaꝙ ut pars dĩ quȩ ds̃ intelligit᷑. quã
animam dicitis. sola sit rea omĩum peccatorum. & omĩa illa
quȩ accusanda insanissimȩ putatis in dm̃ urm refundatis.
S quid ueritas clamat: Corpus cum exanunȩ ẽ. peccare non
posse. s ꝑ ipsum posse peccari. elnimã uͦ irrationalẽ quidẽ
peccare non posse. quia nec precepta rationis potest acciꝑe
neq ad beatitudinem ꝑ uenire. s in suo gradu seruare ordi¬
nem nature quem accepit. Rationalem autem quia pot̾
recte factorum rationabilia p̃cepta ꝑciꝑe. & reste factis ad

Expanded text:
detestandum mentis errorem talia credentium! uellem tamen. ut adtenderetis et uidere uelletis eum, quem naturaliter summum malum esse dicitis, non posse fieri, ut malus sit, quoniam si quicquid facit, sic facit. ut a natura sua recedere et aliter facere non possit, prorsus nibil peccat; si autem nihil peccat, nihil mali faciat et ideo, si nihil mali fecit, non est utique malus. restat itaque, ut pars dei, quae deus intellegitur, quam animam dicitis, sola sit rea omnium peccatorum et omnia illa, quae accusanda insanissime putatis. in deum uestrum refundatis. sed quid ueritas clamat ? corpus cum exanime est peccare non posse, sed per ipsum posse peccari; animam uero inrationaiem quidem peccare non posse. quia nec praecepta rationis potest accipere neque ad beatitudinem peruenire, sed in suo gradu seruare ordinem naturae, quem accepit; rationalem autem, quia potest recte factorum rationabilia praecepta percipere et recte factis ad
Abbreviated transcription (Latin):
passos quia deipsis cdñs trrumphauit ade ipfis nos ꝑ pacien¬
secarnem mortalem. Quib dm̃s sinhabebãt carnẽ mor¬
talem. quid erat quod cumuerunt uidei: Quid erat quod
incruce pendebat: Quid confixum erat clauisinligno:
Quid ẽ ꝑcussum lancea unde sanguis &aquapflixtt̃. Ha
enim insasunt tant um fieri & facta non sunt: phantas¬
mata erant qd̾ nefas ẽ. cred̾e.¬

Expanded text:
passos, quia de ipsis Dominus triumphavit, et de ipsis nos per patiense carnem mortalem. Quibus dicimus, Si non habebat carnem mortalem, quid erat quod tenuerunt Judaei? quid erat quod in cruce pendebat? quid confixum erat clavis in ligno? quid est percussum lancea, unde sanguis et aqua profluxit? Si enim visa sunt tantum fieri et facta non sunt, phantasmata erant; quod nefas est crede
Abbreviated transcription (Latin):
diȩ facta sunt sidera. & iãm angeli erant. Neq enĩ die
tertio neq scd̾o facti sunt. In hiis enim apparet quȩ fac¬
ta sunt. Tercia enim die scilicet t̾ra ab aquis discreta ÷
Scdã enĩ fastum firmamentũ uͥ sol & luna discurrunt
& sid̾a. Porro pmꝰ dies ipsaẽ. angłica natura quȩ pͥmo
celi nomine nũcupata ÷. Unde euident᷑ ostenditur
ymo die spũalem factam. idẽ. angłicam naturam. et
sic hoc celum quod occulis cernimꝰ. Llam qͦd att ĩ ynci¬
pio fecit AS̃ celum & terram. non pͥmo omĩum tantum ait¬

Expanded text:
die facta sunt sidera, et jam Angeli erant. Neque enim die die facta sunt sidera, et jam Angeli erant. Neque enim die tertio, neque secundo facti sunt. In his enim apparet quae facta sunt. Tertio enim die arida, scilicet terra ab aquis discreta est. Secundo enim factum est firmamentum, ubi sol et luna discurrunt et sidera. Porro primus dies ipse est angelica natura, quae primo coeli nomine nuncupata est. Unde evidenter ostenditur primo die spiritualem factam, id est, angelicam naturam, et sic hoc coelum quod oculis cernimus. Nam quod ait, In principio fecit Deus coelum et terram; non est prim
Abbreviated transcription (Latin):
inquit non estis. id÷ non estis carnales. ñ facitis oꝑa
carnis quȩ inimica sunt dõ. quȩ legi non subitrunt᷑.
Qui autem in carne sunt inquit: dõ ꝑ lacere non possunt.
Ecce qualis caro regnum dĩ non possidebit. Nam quod
homo in eadeni qua moritur carne resurgat. dñs nr̃
uidete quia sp̃s carnem & ossa nonht̃ sicut me uide¬
tis hr̃e. Ac ꝑ hoc credimus hominẽ ñ tantum cũ car¬
ne & ossib s & cum sanguine ł quicquid ad naturam
eiꝰ ꝑtinet resurg̾e. s sine ulla corruptione erit illi sẽꝑ
eterna uita. eterna felicitas. contemplando tͥnitatem
dm̃. Igͥ sicut sicut iusti cum sua carne ad eternam
felicttam. ita impii ad et̾nam resurgent miseriam.¬
angłi facti ĩunt̃. non pͥmũ omĩum fecit d̃s̃ cęlum et
terram. R. Quando facta sunt simul sid̾a ait script᷑a
Laudauerunt me om̃s angłimei uoce magna. Quarto em̃

Expanded text:
inquit, non estis; id est, non estis carnales, non facitis opera inquit, non estis; id est, non estis carnales, non facitis opera carnis, quae inimica sunt Deo, quae legi Dei non subjiciuntur. Qui autem in carne sunt, inquit, Deo placere non possunt . Ecce qualis caro regnum Dei non possidebit. Nam quod homo in eadem qua moritur carne resurgat, Dominus nvidete, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Ac per hoc credimus hominem non tantum cum carne et ossibus, sed etiam cum sanguine, vel quidquid ad naturam ejus pertinet resurgere; sed sine ulla corruptione erit illi semper aeterna vita et aeterna felicitas, contemplando Trinitatem Deum. Igitur sicut justi cum sua carne ad aeternam felicitatem, ita impii ad aeternam resurgent miseriamAngeli facti sunt, non primo omnium fecit Deus coelum et terram. RESP. Quando facta sunt simul sidera, ait Scriptura, laudaverunt me omnes Angeli mei voce magna . Quarto enim
Abbreviated transcription (Latin):
posse ĩn eadem qua defunctꝰ ẽ. carne resurg̾e. s tollen¬
Ntes ueram carnem nescio quale corpꝰ aerium quodnũ¬
quã habuit homini pꝰ resurrectionẽ attribuunt. qͦd
ualde absurdum consid̾antib ipsam sentenciã appro¬
batur. Caro & sanguis inquit regnũ dĩ non possi¬
debunt. Et hocidem apli paulus exponens quodã
mͦ subsequntꝰ adiunxit. Neq corruptio in corraptio¬
nem possidebit. Quib scribit apłis: Nempe hiis qui
dice bant manducemꝰ & bibamꝰ cras enim moriemur.
Hos redarguens beatꝰ paulus apłis: dicit carnẽ ce sangͥnẽ¬
hoc ẽ. oꝑa carnis & sanguinis non posse adipisci regnũ
dĩ. Nam si ꝓpͥa hic substancia carnis accipienda ẽ. qͥd
dicent de hiis quib scribit idem apłs. uos autem in
carne non estis s in spũ : Num quid nam romani car¬
nem non habebant. quib apłs scribebat: S in carne

Expanded text:
posse in eadem, qua defunctus est, carne resurgere; sed tollenposse in eadem, qua defunctus est, carne resurgere; sed tollentes veram carnem, nescio quale corpus aerium quod nunquam habuit, homini post resurrectionem attribuunt. Quod valde absurdum considerantibus ipsam sententiam, approbatur. Caro et sanguis, inquit, regnum Dei non possidebunt. Et idem apostolus Paulus exponens quodam modo, subsecutus, adjunxit: Neque corruptio incorruptionem possidebit. Quibus scribebat Apostolus? Nempe his qui dicebant: Manducemus et bibamus; cras enim moriemur . Hos redarguit beatus Paulus apostolus, dicens, carnem et sanguinehoc est opera carnis et sanguinis, non posse adipisci regnum Dei. Nam si propria hic substantia carnis accipienda est, quid dicent de his quibus scribit idem apostolus, Vos autem in carne non estis, sed in spiritu? Numquidnam Romani carnem non habebant, quibus Apostolus scribebat? Sed, in carne,
Abbreviated transcription (Latin):
Taleitaq corpꝰ habebat pͥmus homo quale ae nõs. sed
sine peccato. Non enim habebat legem in menbris
suis repugnantẽ legi mentis suȩ. s utiq merutt post
p̃uaricationem. Igit᷑ animale corpꝰ habuit adam. sed
tit non senesceret nec deficeret ꝑ illiꝰ ligni uutittem sus
tentabatur. quod in paracliso uitȩ nom en acceꝑat. qͣ¬
ꝓpt̃. si dĩ preceptum seruass obedientiȩ m̾ito in illud cor¬
pus spũale quale sanctis in resurrestione ꝓmittit᷑ ẽt
post modum conmitandum. Ac ꝑ hoc poterat non mo
factꝰ fuerat ut non poss mori sicut cetere nature quȩ
omĩno mori᷑ possunt. s ita ut obedientia in mortalẽ
in obedientia mortalem faceret. Inł. Quid ẽ. quod di¬
cit beat᷑ paulus a płi. caro & sanguis regnum dĩ ñ
possidebunt : R. Ex hoc testimonio multiminus
in telligentes. ac ꝑ hoc heretici asserunt hominẽ non

Expanded text:
Tale itaque corpus habebat primus homo, quale et nos, sed Tale itaque corpus habebat primus homo, quale et nos, sed sine peccato. Non enim habebat legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; sed utique promeruit post praevaricationem. Igitur animale corpus habuit Adam; sed ut non senesceret nec deficeret per illius ligni virtutem, qua sustentabatur, quod in paradiso vitae nomen acceperat. Quapropter si Dei praecepta servasset, obedientiae merito in illud corpus spirituale, quale sanctis in resurrectione promittitur, esset postmodum commutandum. Ac per hoc poterat non morm et sic factus fuerat, ut non posset mori, sicut caeterae naturae quae omnino mori non possunt: sed ita ut obedientia immortalem, inobedientia mortalem faceret. QUAEST. XX. Quid est quod dicit apostolus Paulus, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt? RESP. Ex hoc testimonio multi minus intelligentes, ac per hoc haeretice asserunt hominem non
Abbreviated transcription (Latin):
quom̾ito alii p̃scienciȩ suę stabilitatem acciꝑe merue¬
cipientes certam scientiam suȩ stabilitatis. quod illi num¬
quam habuerunt. Et sic sunt grã dĩ in omĩb circidati
ut numqmͣ ꝓęssint cadere a bẽata utta qua fruunt ur dno
genesi. faciamꝰ hominẽ ad imaginẽ & similitudinẽ nram̃:
.R̃. In mente. id ẽ. in rõne & intelligentia. Ipsa itaq mens
quando cogitat ea quȩ sunt ȩterña. tunc uere im ago dĩ di¬
cenda ẽ. Cõgitando ȩterna uir ẽ. sicut dicit beatĩis paulꝰ¬
cohibendꝰ. ut in de se contineat ac tẽmꝑet. Quandonͦ
ea agi uel cogitat quȩ sunt temꝑalia. mulier appel¬
latur. Et trinc non ẽ. dicenda imago dĩ. Et ꝓpterea de¬
bet uelare cap̃ suum. ne nimium sit enis ad inferiota
ꝓgressio. ne a& cum licita agit: illicita concupiscat.
E Primꝰ homo mortalis factꝰ ẽ. an inmottalis: Re.
Et mortalis scłm aliam. ⁊ inmortał scđm aliã causã

Expanded text:
quo merito alii praescientiae suae stabilitatem accipere meruequo merito alii praescientiae suae stabilitatem accipere meruecipientes certam scientiam suae stabilitatis, quam illi nunquam habuerunt. Et sic sunt gratia Dei in omnibus circumdati, ut nunquam possint cadere a beata vita, qua fruuntur Domino enesi: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram ? RESP. In mente est ratio et intelligentia. Ipsa itaque mens quando cogitat ea quae sunt aeterna, tunc vere imago Dei dicenda est. Et cogitando aeterna, vir est: sicut ait Paulus apostcohibenda, ut inde se contineat ac temperet. Quando vero ea agit vel cogitat quae sunt temporalia, mulier appellatur; et tunc non est dicenda imago Dei, et propterea debet velare caput suum, ne nimia sit ejus progressio ad inferiora; ne cum licita agit, illicita concupiscat. an immortalis? RESP. Et mortalis secundum aliam, et immortalis secundum aliam causam.
Abbreviated transcription (Latin):
fige eum. Milites aut hora sexta crucifixerunt᷑. Igitur
iu dĩ non crũcifixisse dñm. ⁊ dõ euangelista posuit hora
impleuerunt. s &̃ illi qͥ clamauerunt. In eis completũ ÷
quod ait psal mographus. filii hominum dentes eorum
arma &e sagitte. & lingua eorum machera. accitta. Uides
qualem gładium habuerunt unde dñm occiderunt. IÑ.
s pͥuatione boni hõc nomen accepit. Deniq bonum pot̃
.eẽ. sine malo. malũ non pot̾ eẽ. sine bono. nec potͣ eẽ
malum uͥ non fuerit bonum. Ac ꝓpt̾ hoc dicimꝰ & angłm
bonũ & angłm malum. & hominẽ bonũ ⁊ hominẽ malũ.
s bonum quod angłs malum quod uitiosus. bonũ quod
homo malũ quod iutiosus. Idõq qñ dicimus bonũ. lau¬
damꝰ naturam. Quando dicimꝰ malũ. non naturã sed
angłi equales an inequales creati sunt: Et si ȩquales
cur non om̃s firmi & stabiles fuerunt: Siuͦ inequa les

Expanded text:
fige eum . Milites autem hora sexta crucifixerunt eum. Igitur fige eum . Milites autem hora sexta crucifixerunt eum. Igitur em viderentur Judaei non crucifixisse Dominum, ideo evangelista posuit hora impleverunt, sed et illi qui clamaverunt. In eis enim completum est quod ait Psalmographus: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Vides qualem gladium habuerunt, unde hora tertia sed privatio boni hoc nomen accepit. Denique bonum potest esse sine malo, malum non potest esse sine bono. Non potest esse malum ubi non fuerit bonum; ac per hoc dicimus et angelum bonum, et angelum malum, et hominem bonum, et hominem malum. Sed bonum quod angelus, malum quod vitiosus. Bonum quod homo, malum quod vitiosus. Ideoque quando dicimus bonum, naturam laudamus; quando dicimus malum, non naturam, sed equales an inaequales creati sunt? Et si aequales, cur non omnes firmi et stabiles fuerunt? Si vero inaequales,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Sicitt dm̃s letꝰ dies quod letos facit. ita & hic gemere
num peterent a dnõ saluatore nr̃o respondit illis. Gene¬
hora nona emiserit spm̃. & pͥma sabbati ante lucem que ẽ.
dnĩca rexuriȩx̃. Ecie non sunt tresdies plem. nec tres noc¬
tes .R. Antiqui patres nrĩ hoc senserunt. utt sexta dies q̃ ÷
dñs nr̃ iħe xp̃c sanctis sius quod in resurrectione fiulgeant
clarifĩcata carne utiq resurrexit. s noluit in ea clarifica¬
tione discipulis suis apparere quod non possent oculis illã
claritatem ꝑspicere. siciit antequã moreretur ꝓ nobis et
surgeret. Quando tranffiguratꝰ ẽ. in monte. discipuli
sui eum uidere non potuerunt. s p̃timore in terram ceci¬
d̾unt. Quantomagis clarificata carne dnĩ eam uid̾e non
cia crucifirum. Ioħs aũt sexta cuĩ potiꝰ credendum ẽ.
ex hiis duob. R Et illeuerum dixit. & ille similit̃. Igͥ
hora tercia clamauerunt pilato iudei. crucifige. cruc̃i¬

Expanded text:
ut laeta epistola, quod laetos facit: ita et hic gemere num peterent a Domino Salvatore nostro, respondit illis: Genehora nona emiserit spiritum, et prima sabbati ante lucem quae est Dominica, resurrexerit. Ecce non sunt tres dies pleni, nec tres noctes. RESP. Antiqui patres nostri hoc senserunt, ut prima dies quae est s Christus sanctis quod in resurrectione fulgebunt sit? RESP. Clarificata carne utique resurrexit; sed noluit in ea clarificatione discipulis suis apparere, quia non possent oculis suis talem claritatem perspicere. Si enim antequam moreretur pro nobis et resurgeret, quando transfiguratus est in monte, discipuli sui eum videre non potuerunt, sed prae timore in terram ceciderunt; quanto magis, clarificata carne Domini, eam videre rtia crucifixum , Joannes autem sexta ; cui potius credendum est ex his duobus? RESP. Et ille verum dixit, et ille similiter. Nam hora tertia clamaverunt Pilato Judaei: Crucifige, cruci
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ sit angenttꝰ. Res ẜ. Sp̃m scm̃ neq ingenitum. neq
genitum fides certa declarat. qui si dixerimꝰ ingenitum
duos patres affirmare uidebim᷑. Sin aut̃ genitum: duos
filios cred̾e culpamur. S quod certa fides tenet. nec inge¬
nit᷑. nec genitꝰ. s ab utrisq procedens. id ẽ. & a patre & ã
uenerit inquit paraclitꝰ quen ego intitam uob a patre
spm̃ u̾itatis qui a patre ꝓcedit. ule testimoniũ ꝑhibebit¬
suam ut ostend̾et a se ꝓcedere sp̃m scm̃ sicut a patre. insuf¬
flans in discipulos suos ait. Accipite spm̃ scm̃. Unus gͦ
sit sp̃s ipse dñs & saluator nr̃ discipulis sius ait. Non enĩ
uos estis qui loquimini. s sp̃s patris urĩ qui loquit᷑ in

Expanded text:
tus sit, an genitus. RESP. Spiritum sanctum neque ingenitum, neque tus sit, an genitus. RESP. Spiritum sanctum neque ingenitum, neque genitum fides certa declarat. Quia si dixerimus ingenitum, duos patres affirmare videbimur: si autem genitum, tunc duos filios credere culpabimur. Sed quod certa fides tenet, nec ingenitus est, nec genitus; sed ab utroque procedens, id est, et a Patre et a venerit, inquit, Paracletus quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis qui a Patre suam, ut ostenderet a se procedere Spiritum sanctum, sicut a Patre, insufflans in discipulos ait: Accipite Spiritum sanctum . sit Spiritus, ipse Dominus et Salvator noster discipulis suis ait: Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris
Abbreviated transcription (Latin):
in quo michi bene conplacuit. nec spc̃ sc̃s in columbe spẽ
desceusaille sap eum ce mansiise cliceretue. Miror infe¬
licem sabellianam heresim. hoc ÷ patripassianã. quod
sic ceci sunt mente. ut tam p̃clara tam aꝑta testimonia
non attendant. Ipsi enim asserunt unã eẽ. ꝑsonam.
scripturas scãs intelligamꝰ. id ẽ. alium eẽ. patrem quige¬
nuit filium. alium qui genitꝰ ẽ. apatre. alium spm sc̃m
non aliud. quia substancia unum sunt. ꝑsonas disti¬
guimus. ñ dĩtatẽ seꝑamꝰ. Igit᷑ filiꝰ dĩ natura ẽ. filiꝰ non
adoptione. Sic enim scriptum ẽ. Ex itero inquit ante
luciferum genui te. Nond̾s pat̾ uterum ht̃ sicut nos.
aut corporeus ẽẽ. credendus ẽ. s ꝑ uterum substancian
intelligere uoluit de qua natꝰ ẽ. filiꝰ. Quod ẽ. pat̾ hoc ge¬
nuit. Ds̃ dm̃. lux lucem. Igit᷑ sicut homo hominem &e
canis canem gigiit. & nunqͣmͣ uifum ẽ. ut homo genue¬
Nunc quero quid credas de spũ scõ. utrum & ipse ingeni¬

Expanded text:
o mihi bene complacui: nec Spiritus sanctus in columbae specie descendisse super eum, et mansisse diceretur . Miror infelicem Sabellianam haeresim, hoc est, Patripassianorum, quod sic caeci sunt mente, ut tam praeclara, tam aperta testimonia non attendant. Ipsi namque asserunt unam esse personam, Scripturas sanctas intelligamus; id est, alium esse Patrem qui genuit, alium Filium qui genitus est a Patre, alium Spiritum sanctum: non aliud, quia substantia unum sunt. Personas distinguimus, non deitatem separamus. Igitur Filius Dei natura est Filius, non adoptione. Sic enim scriptum est: Ex utero, inquit, ante luciferum genui te . Non quod Deus Pater uterum habeat sicut nos, aut corporeus esse credendus sit; sed per uterum substantiam intelligi voluit, de qua natus est Filius. Quod est Pater, hoc genuit: Deus Deum, lux lucem. Igitur, sicut homo hominem, et canis canem gignit: nunquam autem visum est ut homo genuenunc quaero quid credas de Spiritu sancto; utrum et ipse ingeni
Abbreviated transcription (Latin):
rõnabilit̾ saꝑe. quam rat̾onabilit̃ uelle. Nam quioã
nrm cum eum int̾ rogass hereticꝰ itrum uolens ait nol¬
lens genuerit pat filium laudabilit̃ respondisse fert᷑. Dic
inquit & tu heretice. Deus pater necessitate ẽ. ds̃ anuo¬
liitate: Quod sidixiss necessitate sequebatur alũ gran¬
dis ab surditas. Si autem uoluntate respondebatur. illi
Ergo uoluntate ẽ. d̃s non natura. Et in laqueum quẽ uo¬
lebat ponere ipse incidit. & udens se conuictũ obmmiituit.

Expanded text:
rationabiliter sapere, quam rationabiliter velle. Nam quidam rationabiliter sapere, quam rationabiliter velle. Nam quidam nostrum, cum eum interrogasset haereticus, utrum volens, an nolens genuerit Pater Filium; laudabiliter respondisse fertur: Dic, inquit, et tu, haeretice, Deus Pater necessitate est Deus, an voluntate? Quod si dixisset, Necessitate; sequebatur illum grandis absurditas. Si autem, Voluntate; respondebatur illi, Ergo voluntate est Deus, non natura: et ita in laqueum quem volebat ponere, ipse incidit; et videns se convictum, obmutuit.
Abbreviated transcription (Latin):
xurrexit. & ascendit in celum. sedetq ad dexteram patris
&e sic ueniet ad iudicandos uiuos & mortuos. quemad¬
modum ẽ. uis ire in celum. in eãdem forma carnis atq
substancia. Cui ꝓfecto inmortalitatẽ dedit. naturam
ñ abastulit. Inͣ. Sͦ i una substancia ẽ. patris &e filii et
sp̃õ sci. quomodo filiꝰ sine ꝑatre & spũ scõ suscepit carnem:
carnem. Et ut ħ intelligas conꝑationib ittar ut excrea¬
tura intelligas creatorem. Certȩ in anima ẽ. rõ. & cũ
sur unum aliud anima agit aliud rõ. Anima uiuimus
ratione sapimus. Ita pat̾ & filius &e sp̃s sc̃s cum sit una subs¬
tantia tota trinitas oꝑata ẽ. hominem quem assumpsit¬
UIoluntate genuit pat̾ filium an necessitate: R. N ec uo¬
luntate nec necessitate. quia necessitas in dõ non est.
Pire uoluntas sapientiam ñ pot᷑ quod ẽ. filiꝰ. Igͥ pus est

Expanded text:
surrexit, et ascendit in coelum, sedetque ad dexteram Patris: surrexit, et ascendit in coelum, sedetque ad dexteram Patris: et sic veniet ad judicandum vivos et mortuos, quemadmodum visus est ire in coelum, in eadem forma carnis atque substantia; cui profecto immortalitatem dedit, naturam non abstulit. QUAEST. VI. Si una substantia est Patris et Filii et Spiritus sancti, quomodo Filius sine Patre et Spiritu sancto suscepit carnem? na suscepit carnem. Et ut hoc intelligas, comparationibus utar, ut ex creatura intelligas Creatorem. Certe in anima est ratio, et cum num sint, aliud anima agit, aliud ratio. Anima vivimus, ratione sapimus. Ita Pater et Filius et Spiritus sanctus cum sint una substantia, tota Trinitas operata est hominem, quem QUAEST. VII. Voluntate genuit Pater Filium, an necessitate? RESP. Nec voluntate, nec necessitate: quia necessitas in Deo non est: praeire autem voluntas sapientiam non potest, quod est Filius: igitur prius est
Abbreviated transcription (Latin):
itaq elico quia non ex humano conceptꝰ ẽ. senune s de maria
ut non desisteret eẽ. quod erat. s cepit ẽẽ. quod non erat
Issumpsit enim carnẽ. non se conuertit in carnem. Carnẽ
istam a parte totum hominẽ intelligimꝰ. idẽ. carnem et
animã rõnabilem. ut sicut pͥmꝰ homo & carne & anima
mortuus fuerat. ita &ẽ oportuit ut per mediatorem dĩ
mam dictum ẽ. Pat̃ maior me ẽ. In̾t. Uideo te dum de
uno filio dĩ in quireris duos introducere uoluisse ut di¬
cas filium dĩ filium hominis. R. Non sunt duo filii s
unꝰ. qr ille qui erat dĩ filiꝰ. factus ẽ. hominis filiꝰ in unita¬
sonas. Igͥ si dixerimus duas eẽ. ꝑsonas. introducamꝰ ne-¬
cesse ÷ dũos fiłios. Iamq d̃s nonerit trinitas s quater¬
nitas. Profecto enim ꝑ id quod ds̃ ẽ. equalis semꝑ patri¬
& ubiq presens ẽ. & incelototꝰ & in terra toiꝰ. & nullo conti¬
netur loco. ꝑ id quod homo ẽ passus & mortuus ẽ. & re¬

Expanded text:
itaque dico, quia non ex humano conceptus est semine, sed de Maria ut non desisteret esse quod erat, sed coeperit esse quod non erat. Assumpsit enim carnem, non se convertit in carnem. Carnem istam a parte totum hominem intelligimus, id est carnem et animam rationalem. Et sicut primus homo et carne et anima mortuus fuerat, ita etiam oportuit ut per mediatorem Dei mam dictum est, Pater major me est. QUAEST. V. Video te, dum de uno Filio Dei inquireres, duos introducere voluisse, ut dicas Filium Dei, et filium hominis. RESP. Non sunt duo filii, sed unus. Quia ille qui erat Dei Filius, factus est filius hominis in unitaersonas. Igitur, si dixerimus duas esse personas, introducemus duos filios; et jam non erit Trinitas, sed quaternitas. Profecto enim per id quod Deus est, aequalis semper Patri, ubique praesens est, et in coelo totus, et in terra totus, et nullo contentus loco. Per id quod homo, et passus, et mortuus, et re
Abbreviated transcription (Latin):
bam uel iguem missus dr̃. Scilicet quia non in ea subs.¬
tancia qua equalis ẽ. patri apparuit s ut dictum ẽ. per
subiectam creaturam. Non enim sicut filiꝰ hominem as¬
sumpsit ut in eternum in aneat. sic sp̃s sc̃s colum bam
uel ignem. s facta illa uisione de creatura inferiore ad ma
conprehensibilis inmutabilisq diuinitas quod ẽ tͥnitas
ds̃ ab oculis carnalib uideri pot̾. nisi ut dictum ẽ. ꝑ sub¬
filiꝰ sp̃i sc̃s eẽ. diceretur. Nullus aũt filiꝰ ẽ. niñ duoꝵ. pa¬
tris & matris. Quod absĩt ut int dm̃ patrem & filrum
tale aliquid suspicemur. quia nec filiꝰ hominis simul ex
patre ꝓcedit & ex matre. quia cum ꝓcedit ex patre. nun
tunc ꝓcedit ex matre. Sp̃s uͦ sc̃s non de patre ꝓcedit in fi¬
lium. & de filio ꝓcedit ad scĩtĩcandam creaturam. s simul
a semet ipso: Sic enimait. Non enu loquetur a semeipso
s quecumq audiet loquetur. R̃. Non loquet᷑ sp̃sa semet¬

Expanded text:
bam vel ignem missus dicitur : scilicet, quia non in ea subst aequalis Patri, apparuit; sed, ut dictum est, per subjectam creaturam. Non enim sicut Filius hominem assumpsit, ut sic in aeternum permaneat, sic Spiritus sanctus columbam vel ignem: sed factae illae visiones de creatura inferiore, ad macomprehensibilis immutabilisque divinitas, quae est Trinitas Deus, ab oculis carnalibus videri potest, nisi, ut dictum est, per subfilius esse diceretur: nullus autem filius est nisi duorum, patris et matris, quod absit ut inter Deum Patrem et Filium tale aliquid suspicemur: quia nec filius hominis simul ex patre procedit, et ex matre; quia cum procedit ex patre, non tunc procedit ex matre, et clium, et de Filio procedit ad sanctificandam creaturam, sed simul a semetipso. Sic enim ait: Non enim loquetur a semetipso; sed quaecumque audiet, loquetur . RESP. Non loquetur a semet
Abbreviated transcription (Latin):
qut cliste nditur. neq temꝑũ mot̾onib subiacet. s. est
uqr p̾sens totꝰ. Cõmode sãne nominautt creaturam
cii suꝑ ferri diceretur sp̃s sc̃s non localit s potencia¬
lit̃. Oñ nou ex indigentia fecit oꝑa sua. s ex benefici¬
entia. na horum indiget quȩ fecti. Indigniis quippe
at ꝙ egenus amor subiãcet reb quas dilig̃tt. idõ distũ
dixit an ante omnẽ diem : S i in die dixit temꝑalit̃
ierc Si tem ꝑaltt lixit ꝑ aliquam creaturam dĩxit.
gͥ non÷ pͥmã creatura lux.R. Nec in die dixit. nec tẽ¬
ꝑalit dixit. qui ante ꝓfecto omẽm creaturam u̾bũ suũ
parunlis congguiens. a quodam m̃ eos lactans it ꝑficiãt¬
bi causa si requiramus quomodo facta et̃t lux. audi¬
requiras quomodo fasta sunt. in uerbo dł eraut ut

Expanded text:
et distenditur, nec temporum mutationibus subjacet, sed est ubique praesens totus. Quomodo sane nominavit creaturam, cui superferre diceretur Spiritus sanctus, non localiter, sed potentialiter Dominus, non ex indigentia fecit opera sua, sed ex beneficentia: neque horum indiget quae fecit. Indigus quippe atque egenus amor, subjacet rebus quas diligit. Ideo dictum dixit, an ante omnem diem? Si in die dixit, temporaliter dixit: si temporaliter dixit, per aliquam creaturam dixit. Igitur non est prima creatura lux. RESP. Nec in die dixit, nec temporaliter dixit; quia ante omnem profecto creaturam Verbum suum parvulis congruens et quodammodo eos lactans, ut proficiantverbi causa, requiramus quomodo facta est lux, audirequiras, quomodo facta sunt: In verbo Dei erant ut
Abbreviated transcription (Latin):
me misit . &. pat̾: si fieripͭ transeat a mecalix iste. & mea
doctrina non ẽ. mea s eiꝰ qui me misit. R. Ista omiã ce
alia quȩ ã te non sunt dicta.& formã serui quam assũp¬
sit dicta sunt. Igitur cum pͥmꝰ hõ conditꝰ eẽt adõ. & li¬
b̾o arbitrio muneratꝰ. p̃ceptumq ei positũ eẽt. ut si cus¬
todiss quȩ ei d̃s p̃ceꝑat. morte non corꝑis neq animȩ
multaretur. s illȩ inobediens mandato dĩ atq elatus
suꝑbia suasioni serpentis obediens dĩ precepta contẽ ꝑ¬
sit. & hȩc causa extitit ut mortis ꝑ iculd̾m incurreret.¬
& ab illo uno homine omĩs humana natura uitiosa
atq peccati obnoxia mortalis existeret. Apłs paulus.
Punum hominem inquit peccatum intrauit in mun¬
dũ. &speccatum mors. & ita in om̃s homines mors per¬
transiit in quo om̃s peccauerunt. Quia sicrit ꝑ omnẽ

Expanded text:
 transeat a me calix iste ; et, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit ? RESP. Ista omnia et alia quae a te non sunt dicta, secundum formam servi, quam assumpsit, dicta sunt. Igitur cum primus homo conditus esset a Deo, et libero arbitrio muneratus, praeceptumque ei positum esset; si custodisset quae ei Deus praeceperat, morte non corporis, neque animae multaretur. Sed ille inobediens mandato Dei, atque elatus superbia, suasioni serpentis obediens, Dei praecepta contempsit. Et haec causa exstitit ut mortis periculum incurreret, et ab illo uno homine omnis humana natura vitiosa atque peccato abnoxia mortalis existeret. Apostolus Paulus, Per unum hominem, inquit, peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Quia sicut per unum
Abbreviated transcription (Latin):
Principium qui & loquor uobis. Ergo pͥncipiũ filiꝰ. Per
filium fẽcit ds̃ cȩlum & terram. Omĩa ꝑ ipsum facta st̃.
sicut & euangelista ioħs narrat. & sine ipso factum ẽ. ni¬
chil. Proculdubio indĩ nomine pat̃. in principii noĩe
filiꝰ intelligendus ẽ. Profecto cum dixiss in pͥncipio fec̃
ds̃ celum & terram subsequutꝰ adiunxit. & sp̃s dĩ ferebat᷑
suꝑ aquas qui t̾cia ẽ. in trinitate ꝑsona. Igit᷑ si trinitas ñ ÷
zate om̃s gs̃ in nomine patris & filii ae sp̃c scĩ. Nec baptira¬

Expanded text:
Principium, quia et loquor vobis . Ergo principPrincipium, quia et loquor vobis . Ergo principlum et terram: Omnia per ipsum facta sunt, sicut evangelista Joannes narrat, et sine ipso factum est nihil . Procul dubio in Dei nomine Pater, in principii nomine Filius intelligendus est. Profecto cum dixisset, In principio fecit Deus coelum et terram; subsecutus adjunxit, Et spiritus Dei ferebatur super aquas : qui tertia est in Trinitate persona. Igitur si Trinitas non ezate omnes gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti
Abbreviated transcription (Latin):
icet multi & ꝓbatissim uiri diu̾so quidem stilo sed
non diuersa fide innum erabilia opuscula edidint.
ita ut difficile sĩt eoꝵ omĩa legere. ea tam̃ quȩ leguntur
ꝓpt̾ eloquii uenustatem. & difficillimas questionũ pro¬
lixitates minime intelliguntur. Reuera enĩ dũ cogũ¬
tur ppt̃ altitudinẽ scripturȩ diuinȩ occulte uiam capere
paruitati nrẽ ambiguitatẽ non minimã reliquerunt.
&& penetrant intellectum. quorum nos dum concupiscẽ¬
ciȩ satis facimꝰ. p̃clarȩ eorum scienciȩ non equam᷑. ut ea
sicut illi intelligere ualeamꝰ. Qua ꝓpt̾ ego queso te ut
ꝑ cunctanti mͥ respondeas. & quȩ obscuritatem faciũt
triuitas sit. & quib testimoniis approbes nosse desid̾o
Reseotis. Principium geneseos euident̃ ostendit. Ait
enim. In pͥncipio fecit ds̃ cȩlum & terram. Quem ali¬
ud pͥncipnim intelligendum putabimꝰ nisi filium :
Ipse enĩ de se interrogantib uideis quis ẽẽt. respondit.

Expanded text:
batissimi viri diverso quidem stilo, sed non diversa fide innumerabilia opuscula ediderint, ita ut difficile sit eorum omnia legere; ea tamen quae leguntur, propter eloquii venustatem et difficillimas quaestionum perplexitates, minime intelliguntur. Revera enim, dum coguntur propter altitudinem Scripturae divinae occultam viam carpere, pa eloquium, et penetrant intellectum. Quorum nos dum concupiscentiis satisfacimus, praeclarae eorum scientiae non aequamur, ut eas sicut illi intelligere valeamus. Quapropter quaeso te ut percontanti mihi respondeas, et quae obscuritatem faciunt, Trinitas sit; et quibus testimoniis approbes, nosse desidero. RESP. Principium Geneseos evidenter ostendit. Ait enim: In principio fecit Deus coelum et terram. Quem alium principium intelligendum putabimus, nisi Filium? Ipse enim de se ipso interrogantibus Judaeis quis esset, respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipso: R. Scimꝰ filium dĩ a semet ipso non eẽ. s apa¬
tre genitum. Patrem uͦ sicut anullo genitũ ẽẽ. ita a¬
nullo uitam accepisse. Dedit pat̾ fiłio uitam gunẽdo
ñ quod pͥus fuerit filiꝰ sine uita. & post ea acceꝑit utam
sicut nos qui ꝑ peccatum amisimꝰ uitam. & ꝑ grãn
saluatoris recepimus. S idõ dicitur accepit uitam. qr
non ẽ. ꝗ seniet ipso genttꝰ. Non existendo dedit. s gignẽ

Expanded text:
semetipso ? RESP. Scimus Filium Dei a semetipso non esse, sed a Patre genitum esse; Patrem vero a nullo genitum esse, a nullo vitam accepisse. Dedit Pater Filio vitam gignendo: non quod prius fuerit Filius sine vita, et postea acceperit vitam; sicut nos qui per peccatum amisimus vitam, et per gratiam Salvatoris recipimus: sed ideo dicitur, Accepit vitam, quia non est a se ipso ge
Abbreviated transcription (Latin):
tura dicit. Ut simus inuero eiꝰ filio iħu xp̃o. Ipse ẽ. uerꝰ
ds̃ & uita eterna. Et ut equalitatem suam ostendat. ait
ipse dñs. Ego & pat̾ unum sumꝰ. Unum sunt scilicet
natura nõn ꝑsona. Et it̾um. Propterea inquit querebãt
iħm uidĩ interficere. quia nonsolum soluebat sabba¬
tum. s & patrem suum dicebat dm̃. equalem se faciens¬
dõ. Et rursum beatus apłs paulꝰ. Qui cum infor ma
dĩ eẽt non rapinã arbitratꝰ ẽ. eẽ. se equalem dõ. Non
poterat ẽẽ. rapina. uͥ equalis erat natura. quȩ ñ erat u¬
surpata s conata. Non rapuit quihabuit. Et multa ĩ¬
numerabilia quȩ admomentum ñ occurrunt. Spm̃ uͦ
petrus cur temptauit sathanas cor tuũ mentiri sp̃ui scõ:

Expanded text:
tura dicit: Ut simus in vero ejus Filio Jesu Christo; ipse est verus Deus et vita aeterna . Et ut aequalitatem suam ostendat, ait ipse Dominus: Ego et Pater unum sumus . Unum sunt, scilicet natura, non persona. Et iterum: Propterea, inquit, quaerebant Judaei Jesum interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Decum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . Non enim poterat esse rapina, ubi aequalis erat natura; quae non erat usurpata, sed nata. Non rapuit, quia habuit: et multa innumerabilia, quae ad momentum non occurrunt. SpiritumPetrus, cur tentavit satanas cor tuum mentiri te Spiritui sancto?