comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃iũ pecc̃oꝵ radices in mala carne teneant᷑. Quis
hoc adu̾sus pelagianos. nisi nfidelis affirmet: Dicimꝰ
gͦ baptisma dare omĩum indulgentiã pec̃coꝵ. & aufer¬
re cͥmina ñ rade. nec ut omĩum peccatoꝵ radices ĩmala
carne teneant᷑. qͣsirasoꝵ ĩ capite capilloꝵ unde crescant
it̾ um resecanda peccata. nã & istam similitudinem
cõperi fuȩ illos adhibere calũnie. tamqͣm hoc nos sen¬
tiamꝰ atq dicamꝰ. S de ista concupiscencia carnis fal¬
lieos credo uel falłẽ. cũ qua necesse. ẽ. ut etiam baptira
tꝰ & hoc sidiligentissime ꝓficit & spũdĩ agit᷑ piamente
cõfligat. S ħ etiam si uocat᷑ peccatum. non utiq qͥa
peccãtũ÷. s quia peccato facta  sic uocat᷑. sicut script᷑a
scđm carnis concupiscentiã uel innorantiã illicite fi¬
unt. dicunt᷑. cogitant᷑. quȩ transacta reos tenent etiã

Expanded text:
ut omnium peccatorum radices in mala carne teneantur. quis ut omnium peccatorum radices in mala carne teneantur. quis hoc aduersus Pelagianos nisi infidelis adfirmet ? dicimus ergo baptisma dare omnium indulgentiam peccatorum et auferre crimina, non rarare nec ut omnium peccatorum radices in mala carne teneantur quasi rasorum in capite capillorum, unde crescant iterum, resecanda peccata. nam et istam similitudinem comperi suae illos adhibere calumniae, tamquam hoc nos sentiamus atque dicamus. Sed de ista concupiscentia carnis falli eos credo uel fallere, cum qua necesse est ut etiam baptizatus — et hoc si diligentissime proficit et spiritu dei agitur — pia mente confligat. sed haec etiamsi uocatur peccatum, non utique quia peccatum est, sed quia peccato facta est, sic uocatur, sicut scriptura secundum carnis concupiscentiam vel ignorantiam illicite fiunt, dicuntur, cogitantur: quae transacta etiam reos tenent,
Abbreviated transcription (Latin):
Unuificatis gͥ mortalib corꝑib nrĩs: non solũ ad peccã¬
dum consensio nullaerit. s nec ipsa cui ñ consentiatur
carnis concupiscencia remanebit. Quam spm resisten¬
tem ñ habere incarne mortali ille tantũ homo potuit
qͥñ ꝑipsam ad hoĩes uenit. & idõ apłos quia homines e¬
rant. & corpꝰ quod corrumpit᷑ & aggrauat animã in huiꝰ
uite mort alitate portabant. Absit ut dicamꝰ. sicut iste
calũniat᷑ semꝑ in mod̾ata libidine fuisse pollutos. sed
dicimꝰ a consensione prauarum libidinũ lib̾os. de con¬
cupiscencia tam̃ carnis quã mod̾ando frenabant. tan¬
ta humilitate ce pietate gemuisse. ut optarent eam non
te mentitũ. & aliis maculatũ fuisse delictis uiderit a
quib audierit. ł inqͦꝵ litteris leg̾it. qd qͥdẽ fotasse ñ
intellexit. & insensus calũniosos malicia fallente con-¬
uertit. picunt et iam inauit saptisma Noti dare
omẽm indulgentiã pecc̃oꝵ. nec auferre cͥmina s rad̾e

Expanded text:
uiuificatis igitur mortalibus corporibus nostris non solum ad peccandum consensio nulla erit, sed nec ipsa cui non consentiatur carnis concupiscentia remanebit. quam spiritui resistentem non habere in carne mortali ille tantum homo potuit, qui non per ipsam ad homines uenit. et ideo apostolos, quia homines erant et corpus, quod corrumpitur et adgrauat animam, in huius uitae mortalitate portabant, absit ut dicamus, sicut iste calumniatur, semper inmoderata libidine fuisse pollutos, sed dicimus a consensione prauarum libidinum liberos, de concupiscentia tamen carnis, quam moderando frenabant, tanta humilitate et pietate gemuisse, ut optarent eam non te mentitum et aliis maculatum fuisse delictis\', uiderit a quibus audierit uel in quorum litteris legerit; quod quidem fortasse non intellexit et in sensus calumniosos malitia fallente conucrtit. Dicunt etiam, inquit, baptisma non dare omnem indulgentiam peccatorum nec auferre crimina, sed rarare,
Abbreviated transcription (Latin):
nam corpꝰ reciꝑe s ad glam. hinc loco ⁊ illud satis consonat
etiã ⁊ nos ipsi primitiãs habentes sp̾s. ⁊ psi in nobis met¬
ipsis ingemiscinus ad optionẽ expectantes redemptionẽ

Expanded text:
nam corpus recipere, sed ad gloriam. Huic loco et illud satis consonat: nam corpus recipere, sed ad gloriam. Huic loco et illud satis consonat: Etiam nos ipsi primitias habentes spiritus, et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectant
Abbreviated transcription (Latin):
te alege pecrati et mortis. uescilicet consensionẽ tuã con¬
cupiscentia sibi uindicet carnis. et ea que secunt᷑ einidẽ
sensũ magis magisq demonstrant. S: adhibendꝰ ÷ modꝰ. Hisũ
autẽ aliqnͣdo etiam mͥ fuerat hominẽ sub lege isto apłi
sermone describi sedium mͥ pꝰea ista u̾ba fecerunt qd̾ ait.
nc autẽ iam ñ ego oꝑor illud. Ad hoc enĩ ꝑtinet qd̾ ait.
et pꝰ ea. nullagͦ condempnatio ẽ nunc his qui sunt in xp̃o
ih̃u. Et quia ñ iudeo quomͦ dicẽt homo sub lege. condelec¬
tor legi dĩ scđm int̾iorem hominẽ. cũ ipsa delectatio boni¬
qͣetiam ñ consentit admalum ñ timore pene s amore iꝰticie.
hoc est enim condelectari ñ insi gr̾e deputanda sit. Nam ⁊
illud ubi ait. quis me lib̾abit dẽcorꝑe mortis huiꝰ quis
neget apłm cum hec dic̾e̾t adhuc fuisse in corꝑe mortis
hinꝰ oͦmĩ sanato languore concupiscentie carnis. ñ ad pe¬

Expanded text:
te a lege peccati et mortis : ne scilicet consensionem tuam conte a lege peccati et mortis : ne scilicet consensionem tuam concupiscentia sibi vindicet carnis. Et ea quae sequuntur, eumdem sensum magis magisque demonstrant; sed adhibendus est modus. Visum autem aliquando etiam mihi fuerat \'hominem sub lege\' isto apostoli sermone describi sed uim mihi postea ista uerba fecerunt, quod ait: nunc autem iam non ego operor illud. ad hoc enim pertinet quod ait et postea: nulla ergo condemnatio est nunc his, qui sunt in Christo Iesu, et quia non uideo quomodo diceret homo sub lege: condelector legi dei secundum interiorem hominem, cum ipsa delectatio boniqua etiam non consentit ad malum non timore poenae, sed amore iustitiae — hoc est enim condelectari — non nisi gratiae deputanda sit. Nam et illud ubi ait: quis me liberabit de corporemortis huius? quis neget apostolum, cum haec diceret, adhuc fuisse in corpore mortishujus, omni sanato languore concupiscentiae carnis, non ad poe
Abbreviated transcription (Latin):
aliam legẽ inmenbris ineis repugnautẽ legi m̃tis mee. ⁊
captiuantẽ me in lege peccati que est in menbris meis.s:
ego aũt carnalis sum. ⁊ uenundatꝰ sub peccato: ⁊ hoc t̾tiũ
captiuantẽ me lege peccatiq̃ ÷ in inenbris meis. pot̾ ind̾i
gr̃a .s sic̃ illaduo exposiumũs ꝓpt̾ carnẽ ad huc corrup¬
suit ipsequid dixerit. scio enĩqua ñ habitat ĩnie. hoc¬
est in carne meabonũ. sic etiã exilliꝰ expositione hunc
locum debemꝰ acciꝑe. tanqmͣ dix̾it cap̾tiuantẽ me hoc ÷
carnẽ meã lege peccati q̃ ÷ in menbris meis. Deinde sub¬
ungit ꝓpt̾ q̃d̾ dicta sunt omĩa. Miser ego homo qme li¬
atq uide concludit. Igt ipse ego m̃te seruio legi dei.
carne autẽ legipeccati. Carne scilicet legi peccati concupis¬
cendo. mente autẽ legi di eidẽ concupiscentie ñ consen¬
tiendo. Nulla gͦ condempnatio est nc̃ his qui sunt in
xp̃o ihũ. ñ enim dampnat᷑. nisi qui concupiscentie carmᷤ

Expanded text:
bris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Sed ego au tem carnal is su m, et: u enundatus sub peccato, et hoc tertium: captiuantem in lege peccati, quaeest in membris meis, potest uidegratia. sed sicut illa duo exposuimus propter carnem adhuc corrupsuit ipse quid dixerit: scio enim quianon habitat in me, hocestin carne mea, bonum, sic etiam ex illius expositione hunc locum debemus accipere, tamquam dixerit: captiuantem me — hoc est \'carnem meam\' — lege peccati. quae est in membris meis. Deinde subiungit propter quod dicta sunt omnia: miser ego homo! quis me liAtque inde concludit, Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati: carne scilicet legi peccati, concupiscendo; mente autem legi Dei, eidem concupiscentiae non consentiendo. Nulla ergo condemnatio est nunc his qui sunt in Christo Jesu. Non enim damnatur, nisi qui concupiscentiae carnis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc facio. iam ñ ego oꝑor illud. s qd̾ habitat iume pec¬
catũ. Id repetiit inculcans. et tanqmͣ cardissimos a sõno
excitans. Inuenio gͦ legẽ inquit mͥ uolenti facerebonũ:
au̾t malum exconcupiscentia. cii ñ consentit qͥdicit. iã
ñ ego oꝑor illud. Aꝑtius au̾t qd̾ sequit᷑ utrumq declarat.¬

Expanded text:
hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me pechoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatu 111. id repetiuit inculcans et tamquam tardissimos de somno excitans: inuenio ergo legem, inquit, mihi uolenti facere bonum,autem malum ex concupiscentia, cui non consentit qui dicit: iam non ego operor illud. Apertius autem quod sequitur utrumque declarat
Abbreviated transcription (Latin):
consentire. qmͣ carnis concupiscentie. hanc enĩ peccãti no¬
mine appellat. face̾ gͦ se dixit ⁊ oꝑari. ñ affectu consenti¬
endi et implendi. s ipso motu concupiscendi. Hincͦ in qͥt.
rauit delectationẽ uoluntatis aconsensione cupiditatis :
Non enĩ meliꝰ intelligit᷑. ñ egd oꝑor. nͥ quia ñ consentit ⁊¬
agit: exhibere mẽnbra suã armainquitatis peccato. Nã
si⁊ concupiscit. ⁊ consentit ⁊ agit. qͦmͦ ñ ipse illud oꝑat᷑.
etiã si se oꝑari doleat. ⁊uinci grauit̃ ingemiscat: Iã
illud qd̃ sequit᷑. nonne unde lõquat᷑ aꝑͣcissime ostendit.
scio enun quia ñ habitat in me. hoc ÷ incarne mea bo¬
num: Sienĩ ñ expon̾et adiungendo. hoc est in carne
Inꝑfectum est autẽ bonũ. qnͣdo concupiscit. etiã si con¬
cupiscentie ñ consentit ad malũ. Hon enĩ qd̾ uolo facio
bonũ inquit. s qd̾ nolo malũ hoc ago. Si au̾t qd̾ nolo egd

Expanded text:
consentire quam carnis concupiscentiae — hanc enim peccati noconsentire quam carnis concupiscentiae — hanc enim peccati nomine appellat —; facere ergo se dixit et operari non affectu consentiendi et inplendi, sed ipso motu concupiscendi. \'hinc ergo\',rauit delectationem uoluntatis a consensione cupiditatis\'? non enim melius intellegitur: non ego operor, nisi quia non consentit exhibere membra susi et concupiscit et consentit et agit; quomodo non ipse illud operatur, etiamsi se operari doleat, et vinci graviter ingemiscat? 19. Jam illud quod sequitur, nonne unde loquatur, apertissime ostendit? Scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Si enim non exponeret adjungendo, hoc est in carne Imperfectum est autem bonum, quando concupiscit, etiam si concupiscentiae non consentit ad malum. Non enim quod volo facio bonum, inquit, sed quod nolo malum, hoc ago. si autem quod nolo ego
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ expectantes redemptionẽ corꝑis nr̃i. Si enĩ scdꝰ
hoc dicit seuenundatũ subpeccato. qd̾ adhuc ñ ÷
redemptũ acorruptione corpꝰ eiꝰ uel uenũdatũ ali¬
qͥnͣdo inpͥma transgressione p̃cepti ut habe̾t corpꝰ
corruptibile qd̃ aggͣuat animã. quid ꝓhibet hic
apłm intelligi dẽ s̃e ipso dicere. qd̾ ita dicit. ut et iã
in ipso possit̾ intelligi etiã susua ꝑsona ñ se solũ. s
om̃s accipi uelit qͥ se nouerunt sp̃uali dilectione cũ
carnis affectione sine consensione confligere. Anforte
metuimus ea que sequunt᷑. qd̾ enĩ oꝑ or ĩgnoro. ñ em̃qd̃¬
uolo hoc ago.s qd̾ odi illud facio. ne forte exhisu̾bis qͥspiã
cõsentire carniis concupiscentie ad oꝑamala scm̃ apłm¬
suspicet᷑: S consid̾andum ÷ qd̾ adiungit.si autẽ qd̾ noloh
facio. consentiolegi quia bona ÷. Magis enĩ sedicit legi

Expanded text:
onem expectantes, redemptionem expectantes, redemptid adhuc non est redemptum a corruptione corpus eius, uel uenundatum aliquando in prima transgressione praecepti, ut haberet corpus corruptibile quod adgrauat animam, quid prohibet hic apostolum intellegi de se ipso dicere, quod ita dicit, ut etiam in ipso possit intellegi, etiamsi in sua persona non sc solum, sed omnes accipi uelit, qui se nouerunt spiritali dilectione cum carnis affectione sine consensione confligere? An forte metuimus ea quae sequuntur: quod enim operor, ignoro; non enim quoduolo, hocago, sed quod odi, illud facio, ne forte ex his uerbis quispiam consentire carnis concupiscentiae ad opera mala sasuspicetur? sed considerandum est quod adiungit: si autem quod nolo hoc facio, consentio legi quoniam bona. magis enim se dicit legi
Abbreviated transcription (Latin):
Anscđm corpꝰ hoc dic̃it : Ad huc enĩ erat incorꝑe mortis
huiꝰ. ñdum facto qd̾ alibi dicit. seminat᷑ corpꝰ ammale
surgit corpꝰ spũale. Tc̃ enim ex toto. id: ex utraq parte qͣ
constat sp̃alis ho erit. qnͣdo sp̾ale etiã corpꝰ erit. Neq euĩ
absurdum ÷. ut sit in illa uita etiã caro sp̾alis. si poctuit
ẽẽ in hac uita. Inhis qui ad huc carnalia sapiunt etiam
sp̃s ipse carnalis. Sic gͦ ideo dixit. Ego aũt carnalis sũ
quia ñdũ sp̃ale corpus habebat apłs. Siẽ posset dice̾
ego aũt mortalis sũ. qd̾ utiq ñ nͥ scd̃m ccepꝰ intelligeret᷑
dixisse. qd̾ ñdum fuerat in mortalitate uestitũ. Item
qd̵ adiunxit. uenundatꝰ sub peccato. nequis qm eum
ñdũ redempcũ xp̃i sanguine existimet: etiã hoc scd̾̃
illud potest intelligĩ qd̾ ait. Et nos pͥmicias habẽ¬
tes sp̃s ⁊ ipsi in nobismet ipsis ingemiscimus ad opti¬

Expanded text:
An secundum corpus hoc dicit? Adhuc enim erat in corpore mortis An secundum corpus hoc dicit? Adhuc enim erat in corpore mortis hujus , nondum facto quod alibi dicit, Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale . Tunc enim ex toto se, id est, ex utraque parteconstat, spiritalis homo erit, quando spiritale etiam corpus erit. neque enim absurdum est, ut sit in illa uita etiam caro spiritalis, si potuit esse in hac uita in his, qui adhuc carnalia sapiunt, etiam spiritus ipse carnalis. sic ergo ideo dixit: ego autem carnalis sum, quia nondum spiritale corpus habebat apostolus, sicut posset dicere: \'ego autem mortalis sum\'; quod utique non nisi secundum corpus intellegeretur dixisse, quod nondum fuerat inmortalitateuestitum. item quod adiunxit: uenundatus sub peccato, ne quisquam eum nondum redemptum Christi sanguine existimet, etiam hoc secundum illud potest intellegi, quod ait: et nos primitias habentes spiritus et ipsi in nobismet ipsis ingemescimus adopti
Abbreviated transcription (Latin):
ut appareat peccatũ. ut illud q̃ dix̾at. sine lege enĩ pec¬
catum mortuũ ÷. ñ intelligamus insi tanquã ñ sit. La¬
tet: ñ apparet. penitꝰ ignorat᷑. Tanqͣm unescio qͥbus
ignorantie tenebris sit sepultũ. Et qd̾ ait. Ego aũt ui¬
uebam aliqñ sine lege. qͥd ait. nͥ uni̾e mͥ uidebar.⁊ qd̾ ad¬
÷qmͣ eminuit ⁊ apparuit: hec tam̃ ait uixit. s reuixit.
uixerat enĩ aliq̾ndo in paradiso. qn̾ contra datũ p̾cep¬
tum satis apparebat admissũ. Cũ au̾t anascentibꝰ tͣhit᷑
tanqm mortuum sit latet. donec repugnans iusticie
malum eius ꝓhibitione sentiat᷑. Cũ aliud iubet᷑ atq
approbat᷑ aliud delectat atq dominat᷑. tc̃ peccatũ qͦdãmͦ
innoticia uati hominis reuiuiscit. qd̾ in noticia pͥmũ
facti hominis aliqͣndo iam uixerat. S qd̾ sequit᷑ ñ ita
expeditum ÷. qͦmͦ depaulo possit intelligi. Scimꝰ enim
inquit. quia lex sp̃ualis ÷ ego au̾t carnalis sũ. Nõ ait

Expanded text:
reat peccatum: ut illud quod dixerat, Sine lege enim peccatum mortuum est; non intelligamus nisi tanquam non sit, Latet, non apparet, penitus ignoratur, tanquam in nescio quibus ignorantiae tenebris sit sepultum. Et quod ait, Ego autem vivebam aliquando sine lege; quid ait, nisi, Vivere mihi videbar? Et » Eminuit, apparuit; non tamen vixit, sed revixit. Vixerat enim aliquando in paradiso, quando contra datum praeceptum, satis aptamquam mortuum sit, latet, donec repugnans iustitiae malum eius prohibitione sentiatur, cum aliud iubetur atque adprobatur, aliud delectat atque dominatur; tunc peccatum quodammodo in notitia nati hominis reuiueseit, quod in notitia primum facti hominis aliquando iam uixerat. Sed quod sequitur non ita expeditum est, quomodo de Paulo possit intellegi. scimus enim, inquit, quia lex spiritalis est; ego autem carnalis sum. non ait
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃re placuer̃. ñ ĩ c̃ꝑatiõe sceleratoꝵ si c̃ nosistidice̾ calũniat᷑. sed
regła iͥtutum sic̃ sedicere głantur. ustos fuisse nouerat cy¬
pͥanꝰ. qui tam̃ dicit nemo eẽ sine peccato pot̾. & quisquis se
inculpatũ dixerit. aut suꝑbꝰ. aut stultꝰ ẽ. Nec ꝓpt̃ aliud ĩtel¬
ligit scͥptum quis głabit᷑ castũ se hr̃e cor. Aut qͥs głabit᷑ mũ¬
dũm se eẽ a peccatis. Puto qd̾ ñ abistis docendus fuerat cypͥa¬
nꝰ qd̾ optime sciebat ĩ futuro tẽꝑe m̾cedẽ ẽẽ bonorũ oꝑum.
maloꝵ aũt suppliciũ. cet̾ũ neminẽ posse q̃ hic contẽꝑserit illic

Expanded text:
pore placuerunt, non in conparatione sceleratorum\', sicut nos isti dicere calumniantur, \'sed regula uirtutum\', sicut se dicere gloriantur, \'iustos fuisse\' nouerat Cyprianus, qui tamen dicit: nemo esse sine peccato potest et quisque se inculpatum dixerit, aut superbus aut stultus est. nec propter aliud intellegit scriptum: quis gloriabitur castum se haberecor aut quis gloriabitur mundum se esse a peccatis? puto quod non ab istis docendus fuerat Cyprianus, quod optime sciebat, \'in futuro tempore mercedem esse bonorum operum, malorum autem supplicium; ceterum neminem posse, quae hic conte
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi nulla heresis aliquando nͥsinodi c̃g̾gatõe dãnata sit. cũ
potiꝰ rarissime ĩueniant᷑. ꝓpt̾ quas dãnãdas necessitas talis
extit̾it. multoq sint atq in cõꝑabilit pluresq nͥ extiterunt
illic ĩꝑbari dãnariq meruerunt. atq in de ꝑcet̾as t̾ras deui¬
tande innotescere potuerunt. Nerũ istoꝵ suꝑbia q̃ tantum
tis &e occidentis si nodꝰ c̾greget᷑. Orbẽ quippe catholicũ. qm̃
dnõ eisresistente ꝑ uertere nequeunt. saltẽ ꝯmou̾e conãt᷑
c̃ potiꝰ uigilãtia &e diligencia pastorali pꝰ factũ de ill cͣpetens
sifficiensq iucditiũ. uͥc̃q istilupi apparuerint c̃terendi st̃
siueut sanent᷑ atq mutent᷑. siue ut ab alioꝵ salute. atq ĩ¬
tegͥtate nitent᷑ adiuuante pastore. pastoꝵ qͥ ouẽ ꝑditã. et
ĩ paruuł ꝗͣrit. qͥ oues scãs &e iustas gͣtis fac̃. qui eas quasi

Expanded text:
quasi nulla heresis aliquando nisi synodi congregatione damnata sit, cum quasi nulla heresis aliquando nisi synodi congregatione damnata sit, cum potius rarissime inueniantur, propter quas damnandas necessitas talis extiterit, multoque sint atque incomparabiliter plures, quae ubi extiterunt illic inprobari damnarique meruerunt atque inde per ceteras terras deuitandae innotescere potuerunt. uerum istorum superbia, quae tantum tis et occidentis synodus congregetur. orbem quippe catholicum quoniam domino eis resistente peruertere nequeunt, saltem commouere conantur, cum potius uigilantia et diligentia pastorali post factum de illis conpetens sufficiensque iudicium, ubicumque isti lupi apparuerint, conterendi sunt, siue ut sanentur atque mutentur siue ut ab aliorum salute atque integritate uitentur, adiuuante pastore pastorum, qui ouem perditam et in paruulis quaerit, qui oues sanctas et iustas gratis facit, qui eas quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
alienos. & tam̃ asserunt originale peccatũ. assert̃ grãm dĩ
suꝑ lib̾um arbitͥum omẽ añcedere m̃itũ. ut uere gratu¬
tũ diuinũ p̃beat adiutoriũ. Asserunt scõs ita iuste ĩ hac
carne iussisse ut eis eẽt necessariũ. qͦ dimittant᷑ cotidia¬
na peccata orõnis auxiliũ. ꝑfestamq iusticiã qͥ ñ possit
habere peccatum. in alia uita fut᷑am eis. qͥiuste hic iuxerĩt
p̃miũ. qͥd ẽ. gͦ qd̾ dicunt. simplicib ep̃is sine congregatiõe
sinodi ĩ locis suis sedentib extorta subscriptio ẽ. Nũqͥd bea¬
tissimis. & infide catholica excellentissimis uiris. cypͥano &
ãbrosioante istos. adu̾sus istos. extorta c̃scriptio ẽ. qͥ hor
ĩpioꝵ dogmata tanta manifestatõne subu̾tunt. ut quȩ
iis manifestaciora dicamꝰ. uix nos in uenire possimꝰ: Aut
uͦ congregatione sinodi opꝰ erat. ut aꝑta ꝑnicies dãnaret᷑

Expanded text:
alienos. et tamen asserunt originale peccatum, asserunt gratiam dei alienos. et tamen asserunt originale peccatum, asserunt gratiam dei super liberum arbitrium omne antecedere meritum, ut uere gratuitum diuinum praebeat adiutorium, asserunt sanctos ita iuste in hac carne uixisse, ut eis esset necessarium, quo dimittantur cotidiana peccata, orationis auxilium. perfectamque iustitiam, quae non possit habere peccatum, in alia uita futuram eis, qui iuste hic uixerint, praemium. Quid est ergo quod dicunt: simplicibus episcopis sine congregatione synodi in locis suis sedentibus extorta subscriptio est ? numquid beatissimis et in fide catholica excellentissimis uiris Cypriano et Ambrosio ante istos aduersus istos extorta conscriptio est, qui eorum inpia dogmata tanta manifestatione subuertunt, ut quae contra eos manifestiora dicamus uix nos inuenire possimus? aut uero congregatione synodi opus erat, ut aperta pernicies damnaretur?
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ tã magñ ꝓresturos furorẽ. ut memoratoᷤᷤ ae memorabiles ho¬
mines dĩ audeant dic̾e manicheos. qͥd ẽ. gͦ qd̾ rabiosa mẽtis
ceciate nc̃ iactãt. toto penitꝰ occidente. ñminꝰ stultũ ꝙͣ ĩpium
dogna susceptũ. qñquidẽ dnõ miserante. suãq eccł̃iã miscdit᷑¬
gub̃nante. sic uigilauit catbolica fides ut ñ minꝰ stultũ quã
ĩpiũ dogna. quẽadmodũ manicheoꝵ. ita &ẽ ñ susciꝑet᷑ istoꝵ :
Ecce scĩ &e doctiuiri fama totiꝰ eccliȩ c̃testãte catholici & c̾at᷑ã dĩ
& nuptias ab illo institutas. & legẽ ab eo ꝑ sc̃m moy sendatã et¬
& lib̾ũ arbitͥũ nat᷑e hoĩs insitũ. & scõs patͥarchas & ꝓpħas de¬
bitis & congruis p̃dicat̾onib laudat. qͥ omĩa qͥnq mami-¬
chei partĩ negando. partĩ ẽ detestando. c̃dẽpnãt. Inde ap¬
paret istos doctores catholicos longe amanicheoꝵ sensib

Expanded text:
in tam magnum prorupturos furorem, ut memoratos et memorabiles hoin tam magnum prorupturos furorem, ut memoratos et memorabiles homines dei audeant dicere Manicheos. Quid est ergo, quod rabiosa mentis caecitate nunc iactant \'toto penitus occidente non minus stultum quam inpium dogma susceptum\', qugubernante sic uigilauit catholica fides, ut non minus stultum quam inpium dogma quemadmodum Manicheorum ita etiam non susciperetur istorum? ecce sancti et docti uiri fama totius ecclesiae contestante catholici et creaturam dei et nuptias ab illo institutas et legem ab eo per sanctum Moysen datam et liberum arbitrium naturae hominis insitum et sanctos patriarchas et prophetas debitis et congruis praedicationibus laudant, quae omnia quinque Manichei partim negando, partim etiam detestando condemnant. unde apparet istos doctores catholicos longe a Manicheorum sensibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eis qͥd̾e respondens. s p̃dicans catholicã fidẽ. atq in eahoĩes
edificans. dix̃ &e scͥpsit. SS nec illa omiã c̃memorare potui ł de¬
bui. q̃ glõsissimꝰ in dnõ cypͥanꝰ posuit in epłis suis qͥb d̾mõs¬
tret᷑. quam sitħ qm tenemꝰ fides uera. n̾eq xͥana atq catholica.
sic̃ ꝑ script᷑as scãs antiqͥtꝰ tradita. sicã patͥb nris. & usq ad hoc
tempꝰ qͦ istieã c̃uelle̾ temptauerunt retenta atq seruata. et
deinceps ꝓpicio dõ retinẽda atq seruanda. Nã sic cipͥano et ãci
isti ebullire cepissent ãbrosiꝰ conscripsit ostendunt. & qd̾ coꝵ
profanas nouitates catbolice aures quȩ uͥq sunt horruer̃.
Sic porro deinceps eẽ seruãdã salutis uiam. salubrit istoꝵ par¬
tim dampnatio. partĩ correctio. declarauit. qlibet enĩ mu¬
tire audeat ad u̾sus sanã fidẽ oypͥani et ambrosii ñ eos puto

Expanded text:
non eis quidem respondens, sed praedicans catholicam fidem atque in ea homines non eis quidem respondens, sed praedicans catholicam fidem atque in ea homines aedificans dixit et scripsit. sed nec illa omnia commemorare potui uel debui, quae gloriosissimus in domino Cyprianus posuit in epistulis suis, quibus demonstretur, quam sit haec, quam tenemus, fides uera uereque christiana atque catholica, sicut per scripturas sanctas antiquitus tradita sic a patribus nostris et usque ad hoc tempus, quo isti eam conuellere temptauerunt, retenta atque seruata et deinceps propitio deo retinenda atque seruanda. nam sic Cypriano et a Cyisti ebullire coepissent, Ambrosius conscripsit, ostendunt et quod eorum profanas nouitates catholicae aures, quae ubique sunt, horruerunt; sic porro deinceps esse seruandam satis salubriter istorum partim damnatio, partim correctio dcclarauit. quodlibet enim muttire audeant aduersus sanam fidem Cypriani et Ambrosii, non cos puto
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ. Ex parte enĩ hic cognoscimꝰ. qͥr hic inꝑfẽcta. illic ꝑfecta oĩa
cebit. quẽ nunc aĩȩ corꝑis hꝰ c̃cretis uiscerib inuolutȩ. & quib¬
dam carnis huiꝰ maculisce c̃ luuionib obumbrate sincere ui¬
d̾e ñ possunt. Quis enim ĩqͥt uidebit uultũ meũ & uiuet᷑. Et
recte. Nã si soł radios oculiurĩ ferre ñ posst̃. & siqͥ diutiꝰ e regione so¬
lis ĩtend̾it cecari solere ꝑ hibet᷑. sic̾atura creat᷑am sine fraudeat
q offẽsio̾e sui ñ pot̾ intueri: qͦmͦ pot̃ sine ꝑiculo sui uibrãtẽ
cern̾e uultũ creatoris et̃ni: Corꝑis huiꝰ oꝑtꝰ ex uuiis. Quis enĩ
ẽẽ ñ possit᷑. Et nemo possit de sui cordis integritate & castimo¬
nia głari : Nimis longũ erit. si omĩa uelĩ c̃memorare q̃ sc̃s ã¬
brosiꝰ ad u̾sus hancheresim pelagianoꝵ tanto post exorturã

Expanded text:
possumus. ex parte enim hic cognoscimus, quia hic inperfecta, illicperfecta omnia, possumus. ex parte enim hic cognoscimus, quia hic inperfecta, illicperfecta omnia, cebit, quem nunc animae corporis huius concretis uisceribus inuolutae et quibusdam carnis huius maculis et conluuionibus obumbratae sincere uidere non possunt. \'quis enim\', inquit, \'uidebit uultum meum et uiuet?\' et recte; nam si solis radios oculi nostri ferre non possunt et, si quis diutius e regione solis intenderit, caecari solere perhibetur, si creatura creaturam sine fraude at que offensione sui non potest intueri. quomodo potest sine periculo sui uibrantem cernere uultum creatoris aeterni corporis huius opertus exuuiis? quis enim esse non possit et nemo possit de sui cordis integritate et castimonia gloriari? Nimis longum erit, si omnia uelim commemorare, quae sanctus Ambrosius aduersus hanc heresim Pelagianorum tanto post exorturam
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ dicionẽ suã nescit. Illud qͦ ñ absurdũ ad intellectũ accessit. Si enĩ
hõ qͥ se cognoscit infelix ẽ. infelices ꝓfecto om̃s. quia unꝰ qͥsq suã ĩ¬
firmitatẽ. aut ꝑ sapientiã recognoscit. aut ꝑ insipientiã nescit.
bona. Uita pꝰmortẽ hoc ẽ bona uita pꝰ uictoriã. bonauita absolu¬
to certamine. ut iam lex carnis legimentis repugnare ñ nou̾it
tit iam nob̾ nulla sit cũ corꝑe mortis contencio. Ruriꝰ in eodẽ. G ĩ¬
qͥt qͥa iusti hanc remunerationẽ hũt. ut uideant faciẽ dĩ et lu¬
m̃ illud qd̾ illuminat omẽm hoĩem. Ab hinc induamꝰ huiꝰ
modi studiũ ut appropinquet anima nrã dõ. appropinquet orõ
ad hereat illi nr̃m desideriũ. ñ separem᷑ ab eo. & hic quidẽ positi
meditando. legendo. querendo. copulem᷑ dõ. cognoscamͦ eũ ut

Expanded text:
condicionem suam nescit. illud quoque non absurdum ad intellectum accessit. si enim condicionem suam nescit. illud quoque non absurdum ad intellectum accessit. si enim homo, qui se cognoscit, infelix est, infelices profecto omnes, quia unusquisque suam infirmitatem aut per sapientiam recognoscit aut per insipientiam nescit. bonauita postmortem, hoc est bona uita post uictoriam, bona uita absoluto certamine, ut iam lex carnis legi mentis repugnare nonnouerit, ut iam nobis nulla sit cum corpore mortis contentio. rursus in eodem: ergo, inquit, quia iusti hanc remunerationem habent, ut uideantfaciem dei et lumen illud quodinluminat omnem hominem, abhinc induamus huius modi studium, ut adpropinquet anima nostra deo, adpropinquet oratio, adhaereat illi nostrum desiderium, non se paremurab eo. et hic qui dem positi meditando, legendo, quaerendo copulemur deo, cognoscamus eum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecti ẽẽ ñ poterant. qͥr ipse dixit. uidemꝰ nunc ꝑ speculum
ĩ enignate. Tunc aũt facie ad faciẽ. Nunc cognosco ex parce
tc̃ aut cognoscam sic̃ & cognitꝰ sũ. ita & ĩmaculati sunt ĩ hoc
mundo. & ĩmaculati erunt in regnodĩ. Cũ utiq si minutiꝰ
excutias ĩmaculatꝰ eẽ nemo possit. qͥ anemo siue peccato. Itẽ ĩ
ipso. uides inqͥt. qͥr dũ hanc uiuimꝰ uitã. nos mũdare debemꝰ
constituere uirtułis. ut ꝑfestionẽ purgationis pꝰ hãc m̾eamur
adipisci. Itẽq in ipso. Guatꝰ aũ inqͥt. & ĩgenuscens qͥs ñ loqͣt᷑. Infe¬
lix ego homo. qͥs melib̾abit de corꝑemortis huiꝰ. Ita eod̾ magistro
om̃s uarietates in t̾pretationis absoliumꝰ. Nã si omĩs infelix qͥ se cor¬
ꝑis inplicatũ molestiis recognoscit. Utiq omẽ corpꝰ infelix. neq
enĩ felicẽ illũ dix̾im. qui confusis quib dã mentis suȩ tenebris

Expanded text:
perfecti esse non poterant, quia ipse dixit: \'uidemusnunc per speculum perfecti esse non poterant, quia ipse dixit: \'uidemusnunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem; nunc cognosco ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum\', ita et in maculati sunt in hoc mundo et in maculati erunt in regno dei, cum utique, si minutius excutias, inmaculatus esse nemo possit, quia nemo sine peccato. item in ipso: uides, inquit, quia dum hanc uiuimus uitam, nos mundare debemus constituere uirtutis, ut perfectionem purificationis post hanc mereamur adipisci. itemque in ipso: grauatus autem, inquit, et ingemescens quis non loquatur: \'infelix ego homo! quis me liberabit de coomnes uarietates interpretationis absoluimus. nam si omnis infelix qui se corporis inplicatum molestiis recognoscit, utique omne corpus infelix; neque enim felicem illum dixerim, qui confusus quibusdam mentis suae tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
cip̃. uideamꝰ ne qua suꝑ huiꝰ uite curriculũ nrã regn̾atio de
qua dictum ẽ. In regn̾at̾one cũ sederit filiꝰ hõis in thronogłe sue
sic̃ enĩ regeneratio lauacͥ dicit᷑. ꝑ quã de t̾rea peccatorũ collu-¬
uone renouam᷑. ita regeneratio diciuidet᷑. ꝑ qtiam ab omĩ cor¬
poree concreatonis purificati labe. mũdo aĩe sensu in uitã et̃¬
cͥ iftiꝰ. ut ñ solũ ĩ astu eiꝰ. s ne in ipsas quidẽ cogitatones nras ali¬
qͣ cadat suspitio peccator. Itẽ alioloco in eodẽ oꝑe. Uidemꝰ inqͥt
ĩpossibile ẽẽ ut ꝑfecte. quis inmaculatꝰ eẽ. possit in corꝑe cons¬
titutꝰ. Cũ &ẽ paulꝰ in ꝑfestũ sedicat. Sic enĩ ht̃. Non qd̃ iã acceꝑĩ
dix̃ ad chornithios. Cũ uen̾it qd̾ ꝑfectũ ẽ. & alibi. donec occur¬
ramꝰ om̃s ĩ unitatẽ fidei. & agnitionẽ filii dĩ. ĩ uirũ ꝑfectũ ĩ
ait apłs in hoc mundo sitos. qͥ si ad ꝑfectionẽ uerã respicias

Expanded text:
post huius uitac curriculum nostra regeneratio, de qua dictum est: \'in regeneratione, cum sederit filius hominisin throno gloriae suae. sicut enim regeneratio lauacri dicitur, per quam detersa peccatorum conluuione renouainur, ita regeneratio dici uidetur, per quam ab omni corporeaeconcretionis purificati labe mundo animae sensu inuitacri istius, ut non solum in actus eius, sed nc in ipsas quidem cogitationes nostras aliqua cadat suspicio peccatorum. item alio loco in eodem opere: uidemus. inquit, inpossibile esse ut perfecte quis inmaculatus esse possit in corpore constitutus, cum etiam Paulus inperfectum se dicat. sicenim habet: \'non quod iam acceperim dicit ad Corinthios: Dum venerit quod perfectum est, et alibi: Donec occurramus omnes in unitatem fidei, et agnitionem Filii Dei, in virum perfectum, et ait apostolus in hoc mundo sitos, qui, si ad perfectionem ueram respicias,
Abbreviated transcription (Latin):
nati ñ peccant. Et dehis itelligimꝰ qui in hoc mũdo sunt in¬
numos necesse.e. estimemꝰ qͥ ꝑ lauachri regen̾ationẽ dĩ gra¬
tiã c̃secuti sunt. S tam̃c̃ dicat ꝓpħa omĩa te expestãt ut des illiꝰ

Expanded text:
nati non peccant et de his intellegimus qui in hocmundo sunt innati non peccant et de his intellegimus qui in hocmundo sunt innumeros, necesse est aestimemus, qui per lauacri regenerationem dei gratiam consecuti sunt. sed tamen cum dicat p
Abbreviated transcription (Latin):
lem &e catholicum uirũ consentirẽ dicenti. Scimꝰ aũt qm
& reus fiat omĩs mũdꝰ dõ qͥa ñ iustificabit᷑ ex lege omĩ caro
corã illo. Ex hoc enim apłico sensu illa sũpsit. & scripsit ãbrosiꝰ.
Iã uͦ qm̃ pelagiani dicunt iustos in hacutta. uel ẽe. uł fuisse
qsine ullo peccato iuxeruit. intantũ ut uita fut ura q̃ ĩ p̃mio
eosq refũtet ambrosiꝰ. Nã exponens esa yam ꝓpħam proptͣ
id qd̾ ibi scriptum ÷. fil ios genui & exaltaui. ipsi aũt me spre¬
uerunt. suscepit de gn̾ationib quȩ ex dõ sunt disputare at¬
q: iniꝑsa disput̾one c̃ memorauit testimoniũ ioħ̃is uͥ ait. Qui¬
natꝰ ẽ. ex dõ ñ peccat. Et aandẽ questionẽ difficillimã tractãs
c̃ hoc ĩmundo inqͥt nulłꝰ sit qͥ umunis sit a peccato. c̃ ipse iobes
dicat. Si dicimꝰ qͥr ñ peccauimꝰ. m̃dacẽ facimꝰ illũ. si aut ex dõ

Expanded text:
lem et catholicum uirum apostolo consentire dicenti: scimus autem qlem et catholicum uirum apostolo consentire dicenti: scimus autem q reus fiat omnis mundus deo, quia non iustificabitur ex lege omnis caro coram illo. ex hoc enim apostolico sensu illa sumpsit et scripsit Ambrosius. Iam uero quoniam Pelagiani dicunt iustos in hac uita uel esse uel fuisse, qui sine ullo peccato uixerint, in tantum ut uita futura, quae in praeeosque refutet Ambrosius. nam exponens Esaiam prophetam propter id quod ibi scriptum est: filios genui et cxaltaui, ipsi autem me spreuerunt, suscepit dc generationibus quae ex deo sunt disputare atque in ipsa disputatione commemorauit testimonium Iohannis, ubi ait: quinatus est ex deo, non peccat. et eandem quaestionem difficillimam tractans: cum hoc in mundo, inquit, nullus sit qui inmunis sit a peccato, cum ipse Iohannes dicat: \'s i dicimus quia non peccauimus, mendacem facimus illum\', si autem ex deo
Abbreviated transcription (Latin):
corde eiꝰ. qͥiaꝑtiꝰ &e sufficiẽtiꝰ dici pot̾. S ne pelagiani forte respõ¬
deant. eo ipso qͦdiuinũ auxiliũ poscit᷑ p̃ced̾e hõn m̃itũ. id ipsũ
m̃ttũ ẽẽ dicentes quia orando fit dignꝰ oui grã diuina sub ueniat
Adtendant quid idem iste uir sc̃idicat inexpõne s saiȩ & orare
dm̃ inqͥt grã spiritalis. ẽ. Nemo enimdicit dñm ib̃m: nisi in
uir tantꝰ ambrosiꝰ & grãm dĩ sicut filio ꝓmissionis congruit
gͣta pietate c̃mendat. Idõ destruit lib̾um arbitͥum. aut eã uult
intelligi grãm quam diu̾sis locutionib pelagiani nolunt
nlegẽ uid̾i. ut uidelicet non ad faciendũ qd̾ cognouerimꝰ.
si ad cognoscendũ quid faciamꝰ. nos ds̃ adiuuare credat᷑. Si hoc
ist ũ hoĩem dĩ saꝑe existimant. qͥd deipsa lege dixerit audua
i libro de fuga scłi. Lex inqͥt os omĩum potuit obstruere
ñ potuit mentẽ conu̾tere. Itẽ alio loco in eodẽ libro.
Lex inqͥt factũ dampnat. ñ aufer malitiã. Uideant fide¬

Expanded text:
rtius et sufficientius dici potest? sed ne Pelagiani forte respondeant eo ipso quod diuinum auxilium poscitur praecedere hominis meritum, id ipsum meritum esse dicentes, quia orando fit dignus, cui gratia diuina subueniat, adtendant quid idem iste uir sanctus dicat in Expositione Esaiae: et orare deum, inquit, gratia spiritalis est. nemo enim dicit dominum Iesum nisi in uir tantus Ambrosius et gratiam dei, sicut filio promissionis congruit, grata pietate commendat, ideo destruit liberum arbitrium? aut eam uult intellegi gratiam, quam diuersis locutionibus Pelagiani nolunt nisi legem uideri, ut uidelicet non ad faciendum quod cognouerimus, sed ad cognoscendum quid faciamus nos deus adiuuare credatur? si hoc istum hominem dei sapere existimant, quid de ipsa lege dixerit audiant. in libro De fuga saeculi: lex, inquit, os omnium potuit obstruere, non potuit mentem conuertere. item alio loco in eodem libro: 1 e x, inquit, factum damnat, non aufert malitiam. uideant fide
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ in libro qui inscribit᷑ d̾ fuga scłi. frequens nob inquit
de effugiendo scło isto ẽ. sermo. atq utinã ꝙͣ facił sermo.
tã cautꝰ & sollicitꝰ effestꝰ. S qd piꝰẽ. frequent᷑ irrepit terrenarũ¬
illecebra cupiditatũ & uanitat ũ effusio mentẽ ocupat. ut qd̾
studeas uttare hoc cogites. animoq uoluas. qd̾. cauere diffici-¬
le.ẽ homini exuere aũ inpossibile ẽ. deniq uoti magis eã es¬
se rem qm effectꝰ. Testat᷑ ꝓpheta dicendo. Declina cormeũ ĩ testi¬
monia tua. & ñ in auariciã. Nonenĩ in potestate nra sunt cor
nrm & nr̃e cogitatio̾es. q̃ in ꝓuiso offusȩ mentẽ aiũq c̃ fundũt
atq alio trabunt quã tu ꝓposueris. Ad scłaria reuocant. mun-¬
dana inserunt. uoluptaria ingerunt. illecebrosa ĩtexunt. ip-¬
soq ĩ tẽꝑe. qͦ eleuare ñtẽ paramꝰ ĩ sertis manibꝰ cogitationib ad t̃¬

Expanded text:
item in libro qui inscribitur De fuga saeculi: frequens nobis, inquit, item in libro qui inscribitur De fuga saeculi: frequens nobis, inquit, de effugiendo saeculo isto sermo atque utinam quam facilis sermo tam cautus et sollicitus affectus! sed quod peillecebra cupiditatum, et vanitatum, offusio mentem occupat, ut quod studeas vitare, hoc cogites animoque volvas. Quod cavere difficile est homini, exuere autem impossibile. Denique voti magis eam esse rem, quam effectus, testatur propheta dicendo, Declina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam . Non enim in potestate nostra sunt cor nostrae cogitationes, quae inprouiso offusae mentem animumque confundunt atque alio trahunt quam tu proposueris, ad saecularia reuocant, mundana inserunt, uoluptaria ingerunt, inlecebrosa intexunt, ipsoque in tempore quo eleuare mentem paramus insertis inanibus cogitationibus ad te
Abbreviated transcription (Latin):
salꝰ uent᷑a nationib declarat᷑. qͥ solꝰ potuit iustꝰ eẽ. cũ gn̾atio
pͥui legio minime teneretur. Ecce inqͥt ĩ iniquitatib c̃ceptꝰ
sũ. & in delictis peꝑit me mat̾ mea. dicit is qui uistꝰ p̃ceteris
putabat᷑. Quẽ gͥ iam iustũ dixerim. nisisolũ lib̾um uinculoꝵ
quẽ nature c̃munis uincula ñ tenebant. Ecce uir sc̃s pelagii
& testimonio infide catholica ꝓbatissimꝰ pelagianos negã¬
tes originale peccatum tanta manifestatiõe redarguit. nec ta¬
m̃ cũ manicheis uł dĩ nascencium conditorẽnegat. uł nup¬
tias quas ds̃ instituit & benedixit accusat. Pelagianidicũt ab
homine inciꝑe m̾itũ ꝑ lib̾um arbitriũ cuids̃ sub sequens gr̃ẽ
retbuat adiumentũ. Etiã hic eos refellat uen̾andꝰ ambrosiꝰ.
dicens in expõne esaye ꝓphe. quia humana cura sine diui¬
na ope in becilla ẽ ad medendũ: dñ aux iliatorẽ reqͥrit

Expanded text:
salus uentura nationibus declaratur, qui solus potuit iustus esse, cum generatio salus uentura nationibus declaratur, qui solus potuit iustus esse, cum generatio uilegio minime teneretur. \'ecce\', inquit, \'in iniquitatibus conceptus sum et in delictis peperit me mater mea\', dicit is qui iustus prae ceteris putabatur. quem igitur iam iustum dixerim nisi horum liberum uinculorum, quem naturae communis uincul anon teneant? ecce uir sanctus, Pelagii quoque testimonio in fide catholica probatissimus, Pelagianos negantes originale peccatum tanta manifestatione redarguit nec tamen cum Manicheis uel deum nascentium conditorem negat uel nuptias, quas deus instituit et benedixit, accusat. Pelagiani dicunt ab homine incipere meritum per liberum arbitrium, cui deus subsequens gratiae retribuat adiumentum. etiam hic cos refellat uenerandus Ambrosius dicens in Expositione Esaiae prophetae: quia humana cura sine diuina ope inbecilla est ad medendum, deum auxiliatorem requirit.
Abbreviated transcription (Latin):
seruatũ ẽ. gͥ inqͥt ut ex uiro & muliere. id: ꝑ illã corꝑũ c̃mixtio¬
nẽ nemo uideat᷑ experi eẽ delicti. qͥ aũt expers delictiẽ. expers
ẽ huimodi c̃ceptionis. Itẽ contͣnouatianos scribens. Om̃s hoĩes
ĩquit sub peccato nascim᷑. qͦr ipse ortꝰ in uicio. ẽ. sic̃ habes lectum
dicente. dd̾. Ecce miniquitatib conceptꝰ sum. & ĩ delictis peꝑit
me mat̾ mea. Itẽ ĩ apologia ꝓpħe dauid. Antequam nascamur
ĩquit maculamur contagio. et ante m̃surã lucis originis ipsiꝰ ac¬
cipimꝰ iniuriam. iniqͥtate c̃cipim᷑. Itẽ d dnõ loquens. dignum ec
enim inquit fuit ut qͥ ñ erat habit᷑us corporee peccatũ ꝓ lapsio¬
nis. nullũ sentiret gn̾ationis nat᷑ale contagiũ. Merito gͦ daiuid
Flebilit̾ in se deplorauit ipsa inqͥnamenta nat᷑e. Et qd̾ pꝰ inciꝑet¬
ĩ hoĩe macła ꝙͣ uita. Itẽ d̾ archanoe. ꝑ unũ inqͥt dnm ihm̃

Expanded text:
seruatum est igitur, inquit, ut ex uiro et muliere, id est per illam corporum commixtioseruatum est igitur, inquit, ut ex uiro et muliere, id est per illam corporum commixtionem, nemo uideatur expers esse delicti; qui autem expers delicti, expers etiam huiusmodi conceptionis. item contra Nouatianos scribens: omnes homines, inquit, sub peccato nascimur. quorum ipseortusin uitio est, sicut habes lectum dicente Dauid: \'ecce in iniquitatibus conceptus sum et in delictis peperit me mater m e a\'. item in Apologia prophetae Dauid: antequam nascam u r, inquit, maculamur contagio et ante usuram lucis originis ipsius excipimus iniuriam, in iniquitate concipimur. item de domino loquens: dignum et et enim fuit, inquit, ut qui non erat habiturus corporeae peccatum prolapsionis nullum sentiret generationis naturale contagium. merito ergo Dauid flebiliter in se deplorauit ipsa inquinamenta naturae et quod prius inciperetin homine macula quam uita. item De arcaNoe: per unum, inquit, dominum Iesum
Abbreviated transcription (Latin):
sũ pelagiꝰ ita laudauit. ut neabinimicisquidẽ in eiꝰ libris qd̾ rep̃¬
hendet᷑ diceret inueniri. qm̃ gͦ pelagianidicunt ñ eẽ originale
peccatũ cum qͦ nascunt᷑ infantes. Et catholicis qui eis ꝓantiqͥs
sima ȩccłiȩ fide refistunt heresis manichee cͥmen obit̾iunt: res¬
ponde at eis de hac re homo dĩ catholicꝰ & abipsopelagio ĩ ue¬
ritatẽ fidĩ laudatꝰ ambrosiꝰ qui cũ ysaiam ꝓpħam ex poneret
ait. Iccirco xp̃c ĩmaculatꝰ qr ne ipsa quidẽ nascendi solita con-¬
ditione maculat᷑ ẽ. Et alio loco in eodẽ oꝑe loquens d̾ aplõ petro
ipse se inqͥt obtulit qd̾ añ putabat eẽ peccatũ lauari sibi ñ solũ
pedes. s & cap̃ poscens. qd̾ ilico intellȩiss lauacro pedũ qͥ ĩ pͥmo
lapsi funt. hoĩe sordẽ obnoxiȩ. successionis aboleri. Itẽ ĩ eodẽ oꝑe

Expanded text:
sum Pelagius; ita laudauit, ut ne ab inimicis quidem in eius libris quod reprsum Pelagius; ita laudauit, ut ne ab inimicis quidem in eius libris quod reprehenderetur diceret inueniri. quoniam ergo Pelagiani dicunt non esse originale peccatum, cum quo nascantur infantes, et cathsima Ecclesiae fide resistunt, haeresis Manichaeae crimen objiciunt: respondeat eis de hac re homo Dei catholicus, et ab ipso Pelagio in veritate fidei laudatus Ambrosius; qui cum Isaiam prophetam exponeret, ait: « Idcirco Christus immaculatus, quia nec ipsa quidem nascendi solita conditione maculatus est. » Et alio loco in eodem opere, loquens de apipse sc, inquit, obtulit. quod ante putabat esse peccatum, lauari sibi non solum pedes, sed et caputposcens, quod ilico intellexisset lauacro pedum, qui in primo lapsi sunt homine, sordem obnoxiae successionis aboleri. item in eodem opere:
Abbreviated transcription (Latin):
Precipit᷑ pax. cũ dr̃ pacẽ habete ut̾ uos. Precipit᷑ gaudiũ cũ drͣ.
gaudete in dnõ semꝑ. Negent gͦ pelagiani ħ fitt᷑a ĩ regno dĩ ubi
sine fineu iuamꝰ. aut usq ad eosi uident᷑ ĩsaniant d̃e iticiã pa¬
cemiꝰ. gaudiũ qualia hic sunt uistis. talia & illic fut᷑a ẽẽ
c̃tendant. qd̾ si &e er̃ & ñ talia er̃ ꝓfecto eoꝵ hic inp̃cepto curan¬
daẽ. actio. illic in p̃mio sꝑanda ꝑfectõ. uͥ scłarib ullis laquęis
ñ retenti. nulłq peccatis & uiciis carnis obnoxii ꝓpt̃ qd̾ apłs¬
sic̃ hoc testimoniũ accip̃ oy pͥanꝰ morilucrũ sibiee dicebat ꝑfecte¬
diligamꝰ dñi. cuiꝰ erit facie ad faciem contẽplatio. ꝑfeste diligamꝰ et
ꝓximũ. c̃ manifestatis cogitatõnib cordis. nulla ullũ. d̾ ullo mali ui-¬
liꝰ possit sollicitare suspicio.S iã głosissimomartirici pͥano adistos
cumi latiꝰ redarguendos beatissimũ addamꝰ ambrosiũ. qm̃ et tp¬

Expanded text:
ter uos, praecipitur gaudium cum dicitur: gaudete in domino semper. negent ergo Pelagiani haec futura in regno dei, ubi sine fine uiuemus, aut usque adeo, si uidetur, insaniant, ut iustitiam. pecem, gaudium, qualia hic sunt iustis, talia et illic futura esse contendant. quodsi et erunt et non talia erunt, profecto eorum hic in praecepto curanda est actio, illic in praemio speranda perfectio, ubi saecularibus ullis laqueis non retenti nullisque peccatis et uitiis carnis obnoxii — psicut hoc testimonium accepit Cyprianus, mori lucrum sibi esse dicebat — perfediligamus deum, cuius erit facie ad faciem contemplatio. perfecte diligamus et proximum, cum manifestatis cogitationibus cordis nulla ullum de ullo mali ullius possit sollicitare suspicio. Sed iam gloriosissimo martyri Cypriano ad istos cumulatius redarguendos beatissimum addamus Ambrosium. quoniam et ip
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ q̃ ab hoĩb catholicis ñ tacent᷑ adu̾sum istos qui se ipsos
d̾cipiunt. & ineis ueritas ñ ẽ. Dicant si audẽt pelagiani hunc
hominẽ dĩ. manicheorum errore ꝑu̾sũ. qͥaita laudat scõs. ut ta¬
m̃ fateat᷑ neminem in hacuita ad tantã ꝑfectionẽ ꝑuenire tꝰti¬
ciȩ ut nullũ habeat omĩno peccatũ sententiã suã testimonioꝵ
canonicoꝵ ꝑspicuaueritate. & diuina auctoritate confirmans.
Aqd enim negat in baptisino uniu̾sa peccata dimitti. quia fatet᷑
man̾e fragilitatẽ. atq infirmitatẽ. unde nos dicit peccare post
baptismũ. & usq in huiꝰ uite finẽ. c̃ carnalib uiciis in desinẽ¬
tem: hr̃e conflictũ. Aut idõ ñ meminerat. qͥdd ĩmacłata eccłia¬
pectore deb̾e blandiri. ut ĩnocencia sua fretꝰ. medicinã ñ pute̾ ad¬
hibendam ẽẽ uuln̾ib: puto qd̾ concedant noui heretici hiuic

Expanded text:
tiae, quae ab omnibus catholicis non tacentur aduersus istos, qui se ipsos tiae, quae ab omnibus catholicis non tacentur aduersus istos, qui se ipsos decipiunt et in eis ueritas non est. Dicant, si audent, Phominem Dei Manichaeorum errore perversum, quia ita laudat sanctos, ut tamen fateatur neminem in hac vita ad tantam perfectionem pervenire justitiae, ut nullum habeat omnino peccatum, sententiam suam testimoniorum canonicorum perspicua ueritate et diuina auctoritate confirmans. numquid enim negat \'in baptismo uniuersa peccata dimitti\', quia fatetur manere fragilitatem atque infirmitatem, unde nos dicit peccare post baptismum et usque in huius uitae finem cum carnalibus uitiis indesinentem habere conflictum ? aut ideo n atque inmaculato pectore debere blandiri, ut innocentia sua fretus medicinam non putet adhibendam esse uulneribus? puto quod concedant noui heretici huic
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis ñ ẽ. Siaũt c̾fessi fuerimꝰ peccata nrã. fidelis & iustꝰ ẽ.
qͥ nob peccata dimittat. Merito & ad quirinũ de hac re abso¬
lut issimã sentenciã suã ꝓposuit. cui testimonia diuina sub¬
iungeret. neminẽ sine sorde & sine peccato ẽẽ. Ubi & illa testi¬
monia posiit quib confir mat᷑ originale peccatũ. q̃ conant᷑ issi
ĩnescio. qͦs alios nouos sensꝰ. pͣuosq c̃u̾t̾e̾. siue qd̾ ait sc̃s iob. ne¬
minẽ ẽẽ sine sorde. nec cuiꝰ sit uita diei. uniꝰ suꝑ t̾rã siue qd
in psalmo legit᷑. Infacinore conceptꝰ sũ. & in peccatis mat̾ mea
me in itt̾o aluit. Quib testimoniis ꝓptͣ eos&̃. qui iã ineta-¬
te maiore sunt scĩ. quia nec ipsi sunt sine sorde atq peccato:
Adiunxitaẽ illd̃ beatissim i iohannus qd̾ multis & aliis locis sepe
c̃memorat. Si dixerimꝰ qͥa peccatũ ñ habemꝰ. & cet̾a eiusdẽ sentẽ¬

Expanded text:
in nobis non est; si autem confessi fuerimus peccata nostra, fidelis et iustus est in nobis non est; si autem confessi fuerimus peccata nostra, fidelis et iustus est qui nobis peccata dimittat\'. merito et ad Quirinum de hac re absolutissimam sententiam suam proposuit, cui testimonia diuina subiungeret \'neminem sine sorde et sine peccato esse\'. ubi etiam illa testimonia posuit, quibus confirmatur originale peccatum, quae conantur isti in nescio quos alios nouos sensus prauosque conuertere, siue quod ait sanctus Iob neminem esse sine sorde nec cuius sit uita diei unius super terram, siue quod in psalmo legitur: in facinore conceptus sum et in peccatis me mater mea in utero aluit. quibus testimoniis propter eos etiam qui iam in aetate maiore sunt sancti, quia nec ipsi sunt sine sorde atque peccato, adiunxit etiam illud beatissimi Iohannis, quod multis et aliis locis saepe commemorat: sidixerimus quia peccatum non habemus et cetera eiusdem senten