comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terpretante ingenio fecundiaq acuario flore litterarum. non nesciam impendis tamen
am pliuscuram & quedam exrerumnaturalium uel causis a metibi efflagitas suffraganda:
E goautem satis facere studeo animoq tua decursa priorum monimenta non demoror expe¬
diens aliqua ex parte rationem dierum. acmensuum. anniquoq metas & temporum
uicis situdinem. naturam etiam elimentorum. solisdeniq aclunaecursus. & quorun¬
damcausas astrorum. Tempestatum scilic& signa. atq uentorum. nec non & terrae po¬
sitionem alternosq maris. aestusq omnia secundum quod aueteribus uiris a maximȩ
sicut in libris catholicorum uirorũ scripta sunt. proferentes breui tabella notamus.
Neq enim fasrerum naturam noscere superstitione sententiae. sed tantum sana. sobria¬
q doctrina considerentur. quinimmosi ab inuestigatione uiri modis omnibus ꝓcul
abessent. Nequaquam rexille sapiens dixerit: Ipsem ihidedit horũ quae sunt scientia uera¬

Expanded text:
te praestantem ingenio, facundiaque, ac vario flore litterarum non nesciam, impendis tamen amplius curam, et quaedam ex rerum natura vel causis a me tibi efflagitas suffraganda. Ego autem satisfacere studio animoque tuo decursa priorum monumenta non demoror, expediens aliqua ex parte rationem dierum ac mensium, anni quoque metas, et temporum vicissitudinem, naturam etiam elementorum, solis denique ac lunae cursus, et quorumdam causas 2 astrorum, tempestatum, scilicet signa, atque ventorum, necnon et terrae positionem, alternos quoque maris aestus. 2. Quae omnia, secundum quod a veteribus viris, ac maxime sicut in litteris catholicorum virorum scripta sunt, proferentes, brevi tabella notavimus. Neque enim earum rerum naturam noscere superstitiosa scientia est, si tantum sana sobriaque doctrina considerentur. Quinimo si ab investigatione veri modis omnibus procul abessent, nequaquam rex ille sapiens diceret: Ipse mihi dedit horum quae sunt scientiam vera
Abbreviated transcription (Latin):
autem conceptiohumana sic procedere & perfici. ut primisex dies quasi lactis habeat
similitudinem sequentibus nouem diebus conuertatur in sangiume. Deinde duodecim
um. hinc ia mreliquotem pore usq ad tempus partus magnitudine augeatur quad raginta
tiplicati ꝑsenariumnum erum. qui huius ordinationis caput ten& fiunt cclxxvi. ides
Creditur quia eodem die etiam passus est usqad octauo lẽł ianuarias quodie natus est. Ñ
quod a nnifuerunt in fabricationem templi. totdies fuerint incorpore dominice perfections¬

Expanded text:
autem conceptio humana sic procedere et perfici, ut primis sex diebus quasi lactis habeat similitudinem, sequentibus novem diebus convertatur in sanguinem, deinde duodecim et hinc jam reliquo tempore usque ad tempus partus magnitudine augeatur. Quadraginta tiplicati per ipsum senarium numerum, qui hujus ordinationis caput tenet, fiunt ducenti septcreditur, quia eodem die etiam passus est, usque ad octavum calendas januarias, quo die natus est. Noquot anni fuerunt in fabricatione templi, tot dies fuerint in corporis Dominici perfection
Abbreviated transcription (Latin):
tialiter utdicitur sicut admorsendicit. Ego sumds̃ patristui abraham ds̃isaac. ds̃ia cob.
Vnde & paulus a postolus uolens nuncupatiuum dĩ nomen ab essentiale discernere. deredemp¬
tore nostro locutus esidicens quorum patres & ex quibus xp̃s secundum carnem qui est super
dm̃ pharaonis. & sicut morses ait. Si quis hocuel illud fecerit ad plica illum addeos uide¬
lic& & sacerdotes & sicut psalmista ait: Ds̃stetit in synagoga deorum. & reliqua. quienim¬
nuncupatiue diciturds̃ interomnia. qui uero essentialiter dĩ superomnia ẽ. utergo os¬
tender& xpm̃ naturaliterdm̃ non huncdm̃tantum sed dm̃ superomnia eẽ memorauit

Expanded text:
 ipse ad Moysen ait: « Ego sum Deus Patris tui, Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob . Unde Paulus apostolus, velens nuncupativum Dei nomen ab essentiali discernere, de Redemptore nostro locutus est dicens: « Quorum patres ex quibus Christus secundum carnem, qui est super Deum Pharaonis. Sicut iterum Moyses ait: Si quis homo hoc vel illud fecerit, applica illum ad deos, videlicet, ad sacerdotes . Et sicut Psalmista ait: Deus stetit in synagoga deorum, in medinuncupative dicitur, Deus inter omnia: qui vero essentialiter, Deus super omnia. Ut ergo ostenderet Christum naturaliter Deum, non hunc Deum tantummodo, sed Deum super omnia esse memoravit
Abbreviated transcription (Latin):
n mortales eẽcredimus intellectuales naturas. quia carnecaTUALES ANIMAE¬
rent nec hab& quod cadat ut resur rectione egeat postruinam. DEANIMAB HOMI¬
nnecessario animas hominum none ẽ ab initio. interceteras intellectuales naturas NV
nec in semelcreatas sicut origenus fingit Neq cum corporibus percoitum seminantur
sicut luciferiani & cprillus. & alii qui latinorum p̃sumentes ad firmant quasi naturae
consequenti a seruiente. sed dicimus corpustantum per coniugii copulam seminari. cre¬
ationem uero animae solumereatorem omnium nosse. QUODNONDUAE IN HO
mato iamcorpareanimam creari ut infundi ut uiuat inutera homo ex animam constans &
corpore. &egredutur uiuus exutero plenus hamana substantia. QVODVNVS QU

Expanded text:
mortales credimus intellectuales naturas quae carne carent, nec habent quo cadant, ut resurrectione egeant post ruinam. Inde necessario animas hominum non esse ab initio inter caeteras intellectuales naturas, nec simul creatas, sicut Origenes fingit; neque cum corporibus per coitum seminantur, sicut Luciferiani, et Cyrillus et aliqui Latinorum praesumptores affirmant, quasi naturae consequentia serviente, sed dicimus corpus tantum per conjugii copulam seminari. Creationem vero mato jam corpore animam creari, et infundi, ut vivat in utero homo ex anima constans et corpore, et egrediatur vivus ex utero plenus humana substantia. CAP. XV.--
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃degubernatione mundi satis dictum quae sunt naturis accidentia a Diuinaequidem natum
nihil accidit: cumenim sit in conp̃ hensibilis & semper eodem modo sehabens non recipit.
accidentium diuersitatem quaecerte accidunt creaturis rcstare ut terrae & secundum
rus omnia enim & aliquando coeperunt & alicubi sunt & unum uel plura ite maccidunt
generari corrumpi. sanitas. egritudo. forma. positio artium uel disciplinarum. quae
capitas item crescere nutrire. sentire. uidere. mori. interse deferre. &esse contrarias.
insuper ordo consecutio coherentia. hisq similia atq contraria nec tam̃ singulis uniursi

Expanded text:
m de gubernatione mundi satis dictum est, quae sunt naturis accidentia? M. Divinae quidem naturae nihil accidit: cum enim sit incomprehensibilis, et semper eodem modo se habens, non recipit accidentium diversitatem. D. Quae certe accidunt creaturis? M. Stare, ut terrae, secundum Srus. Omnia enim et aliquando coeperunt, et alicubi sunt, et unum vel plura. Item accidunt, generari, corrumpi, sanitas, aegritudo, forma, positio, artium disciplinarumque capacitas. Item crescere, nutriri, sentire, vivere, mori, inter se differre, et esse contraria. Insuper ordo, consecutio, cohaerentia, hisque similia atque contraria; n
Abbreviated transcription (Latin):
Initia diei alu a solis ortuputant. alii aboc casu. ali amedia nocte. Nam chaldei asolis
exortudiei hnitium faciunt : totum Id spatium unumdiem appellantes : Aegrptu
autẽ : exinitio noctis sequentis. diei originem tradunt : Romani autem a media noctis
oriridiem uolunt : & in medium noctis finiri : Die sin principio operumdĩ alumine
habebat exordium : ad significandum hominis lapsum : Nunc autem a tenebris adlucem

Expanded text:
Initia diei alii a solis ortu putant, alii ab occasu, alii a media nocte. Nam Chaldaei a solis exortu diei initium faciunt, totum id spatium unum diem appellantes. Aegyptii autem ex initio noctis 3 sequentis diei originem trahunt. Romani autem a medio noctis oriri diem volunt, et in medio noctis finiri. 3. Dies in principio operum Dei a lumine habebat exordium ad significandum hominis lapsum. Nunc autem a tenebris ad luInitia diei alii a solis ortu putant, alii ab occasu, alii a media nocte. Nam Chaldaei a solis
Abbreviated transcription (Latin):
dinem quampaulus non habuerit dicens exparte cognoscimus & exparte proph&amus
& nunc uidemus perspeculum in enigmate abscisum & semiuiuum habuis se montanim
haecest quae co arguitionem non indigent perfidiȩ eorum ex posuis sesuperasse. Necessẽ
ut singula deliramenta quae proferunt breuior epistole sermo subuertat. cum& tuipa
scripturas ad prime tenens nontam adeorum mutasses quȩstiones quam quid sentirem

Expanded text:
dinem, quam Paulus non habuerit dicens: ex parte cognoscimus et ex parte prophetamus dinem, quam Paulus non habuerit dicens: ex parte cognoscimus et ex parte prophetamus et: nunc uidemus per speculum in aenigmate abscisum et semiuirum habuisse Montanum. haec coargutione non indigent; perfidiam eorum exposuisse superasse -\'est, nec necesse est, ut singula deliramenta, quae proferunt, breuior epistulae sermo subuertat, cum et tu ipsa scripturas adprime tenens non tam ad eorum mota sis quaestiones, quam, quid sentirem
Abbreviated transcription (Latin):
gudicitdns & conuertiminiadme filii conuertentes & ego curabo contritiones ur̃as.
rigidi autem sunt non quo & ipsipeiora nompeccent. sed quod hoc internos & illos sit
quidillierubescunt confiteri peccata sua quasi iusti. Nosdumpaenitentiam agimus
facilius ueniam promeremur. Pretermitto sceleratamysteria quae dicuntur delac¬
tantes puero &deuicturo martrre confarratamallo iniqua noncredere sit salsum
omne quod sanguis est. a perta est conuincenda blasphemia. dicentium dm̃ primum uo¬
luisse inueterites tamento ꝑ morsen & prophetas saluare mundum. quod qui a non po¬
tuerit explere corpus sumpsisse deuirgine. & in xp̃o subspecie fili predicantem mor¬
tem obisse pronobis & quia perduos gradusmundum s aluare nequiuerit: ad extrenũ
perspm̃scm in montanum priscam & maximillam insanas feminas descendisse. & plentu¬

Expanded text:
git?dicit dominus: conuertimini ad me, filii conuertentes, et ego curabo contritiones uestras. git?dicit dominus: conuertimini ad me, filii conuertentes, et ego curabo contritiones uestras. rigidi autem sunt, non quo et ipsi peiora non peccent, sed quod hoc inter nos et illos sit, quod illi erubescunt confiteri peccata quasi iusti, nos, dum paenitentiam agimus, facilius ueniam promeremur. Praetermitto scelerata mysteria, quae dicuntur de lactante puero et de uicturo martyre confarrata. malo iniqua non credere; sit falsum omne, quod sanguinis est. aperta est conuincenda blasphemia dicentium deum primum uoluisse in ueteri testamento per Moysen et prophetas saluare mundum; quod quia nOli potuerit explere, corpus. sumpsisse de uirgine et in Christo sub specie filii praedicantem mortem obisse pro nobis et, quia per duos gradus mundum saluare nequiuerit, ad extremum per spiritum sanctum in Montanum, Priscam et Maximillain, insanas feminas, descendisse et plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
adulescentulae nubant illitantum scelerata putant iterata coniugia. ut quicumq hoc
fecerit adulter habeatur. Nosunam quad rage simam secundum traditionem a postolorũ
toto nobis congruo ieiunamus. illitres in annum faciunt quad ragesimas. quasi tres passi
sint saluatoris non quo& pertotum annum excepto pente cost̃ ieiuinare nonliceat. sed
quod aliud sit necessitate aliud uoluntate munus offerre. Apud nos a postolorum locum
episcopitenent. apud nos ep̃is tertius ẽ. Nabent enim depepusa frigiȩ patriarchas. Se¬
cundas quos appellant caenonos atq ita intertium idẽ penultimum gradum ep̃i de uol¬
uuntur quasi exinde ambitiosior religiofiat. si quod a pud nos primumest. apud illos
nouissimumsit. illia domne penedilectum ecclesiae obseruant fores. Nos cottidie legi¬
mus malo paenitentiam peccatoris. quam mortem & numquid quicadit non resur¬

Expanded text:
adulescentulae nubant; illi in tantum scelerata putant iterata coniugia, ut, quicumque hoc adulescentulae nubant; illi in tantum scelerata putant iterata coniugia, ut, quicumque hoc fecerit, adulter habeatur. nos unam quadragesimam secundum traditionem apostolorum toto nobis orbe congruo ieiunamus; illi tres in anno faciunt quadragesimas, quasi tres passi sint saluatores, non quo et per totum annum excepto pentecosten ieiunare non liceat, sed quod aliud sit necessitate, aliud uoluntate munus offerri. apud nos apostolorum locum episcopi tenent; apud eos episcopus tertius est. habent enim primos de Pepusa Phrygiae patriarchas, secundos, quos appellant 7.oiv»voti?, atque ita in tertium, id est paene ultimum, gradum episcopi deuoluuntur, quasi exinde ambitiosior religio fiat, si, quod apud nos primum est, apud illos nouissimum sit. illi ad omne paene delictum ecclesiae obserant fores; nos cotidie legimus: malo paenitentiam peccatoris quam mortem et: numquid, qui cadit, non resur
Abbreviated transcription (Latin):
seruos ineos & in ancillas effundam despũmeo. Si igitur apostolus petrus superquem dñs
fundauit ecclesiam & prophetiam & promissionem dñi illo tempore completame mo¬
rauit. Quomodo possumus nobistempus aliud uindicare quod si uoluerint respondere
& philrppide incepsquattuor filias prophetasse & prophete natabum repperi& indiui¬
sionibus sp̃s intera postolos & doctores. prophetas quoq: a posto loscribente formatos ipsũ¬
q paulum multa de futuris heresibus & definem saeculi prophetasse sciant a nobis ñ
tam prophetiam repelliquae dñ i signataẽ passione. quameos non recipi quicum scriptu
rae ueteris & noui auctoritate non congruat. primum in fidei regulam discrepamus.
copulemus illis auellidogma sec tantes trinitatem inunius persone angustias cogunt.
Nossecundas nuptias non tam ad p&imus quam concedimus. paulo iubente ut uiduae

Expanded text:
servos meos, et ancillas meas effundam de spservos meos, et ancillas meas effundam de spfundauit ecclesiam, et prophetiam et promissionem domini illo tempore conpletam memorauit, quomodo pet Philippi deinceps quatuor filias prophetasse, et Prophetam Agabum reperiri, et in divisionibus spiritus inter Apostolos, et Doctores, Prophetas quoque, Apostolo scribente, formatos, ipsumque Pautam prophetiam repelli, quae Drae ueteris et nouae auctoritate non congruant. Primum in fidei regula discrepamus. copulemus; illi Sabellii dogma sectantes trinitatem in unius personae angustias cogunt. nos secundas nuptias non tam adpetimus, quam concedimus Paulo iubente, ut uiduae
Abbreviated transcription (Latin):
estimonia de lohannis euangelio. Congregata tibiquidam montanisectator ingessit. Inqui¬
bus saluator noster sead patremiturum missurumq paracltum pollicetur. inquo pro¬
missa sint tempus. & quo completa sint tempore a postolorum acta testantur. Decima
diedixit postas censum dñi hocest quinquagesima postresur rectionem sp̃m scm̃ descen¬
disse linguasq credentium ẽẽ diuisas. Ita ut unusquisq omnium gentium sermone lo¬
queretur quando quidam adhuc parum credentium eos musto ebrios adserebant. ut
petrus stans in medio a postolorum omnisq conuentus ait. Viri iudei & omnes qui habi¬
tatis hierusalem. hoc uobis notum sit & percipite auribus uerbamea. Non enim sicut uos
aestimatis hi hebrii sunt cum sit hora tertia. sed hoc est quod dictum est per iohel propħ.¬
Inno uissimis diebus diciidñs effundam despũmeo in omnem carnem & prophetabunt fili
& filiae eorum. iuuenes uisiones uidebunt. Senions somnia somniabunt. Et quidem in

Expanded text:
estimonia, quae de Iohannis euangelio congregata tibi quidam Montani sectator ingessit, in quibus saluator noster se ad patrem iturum missurumque paraclitum pollicetur, in quod promissa sint tempus et quo conpleta sint tempore, apostolorum Acta testantur: decima die post ascensum domini, hoc est quinquagesima post resurrectionem, spiritum sanctum descendisse linguasque credentium esse diuisas, ita ut unusquisque omnium gentium sermone loqueretur, quando quidam adhuc parum credentium eos musto ebrios adserebant et Petrus stans in medio apostolorum omnisque conuentus ait: uiri Iudaei et omnes, qui habitatis in Hierusalem, hoc uobis notum sit et percipite auribus uerba mea. non enim, sicut uos aestimatis, hi ebrii sunt — nam est hora in novissimis diebus, dicit Dominus, effundam de spiritu meo in omnem carnem, et prophetabunt filii, et filiae eorum: et juvenes visiones videbunt, et seniores somnia somniabunt, et quidem in
Abbreviated transcription (Latin):
diuidunt & sacrificia profana adsumunt. Balaam. quicadens a perto soculos. habuit
tippumeorum tenuit q̃ui pefidem cognitionem dĩ habent. sed obscuratio perib. corrum

Expanded text:
dividunt, et sacrificia profana assumunt. 67. Balaam, qui cadens apertos oculos habuit, dividunt, et sacrificia profana assumunt. 67. Balaam, qui cadens apertos oculos habuit, , typum eorum tenuit qui per fidem cognitionem Dei habent, sed obscurati malis operibus
Abbreviated transcription (Latin):
expositum adripam fluminis collegit ecdesia gentium est qua ȩ xp̃mad flumen salutaris
lauacrirepperit. Morses trppumxp̃i gestauit quipopulumdĩ aiugo diabolicae ser¬
ututi seripuit & ipsumdiabolum in aeterna poenadamnauit. Aaron sacerdos quicru¬
ore uictimarum populum expiabat. significat xp̃mquis a crificium sanguinis sui peccata
diluit mundi. Maria soror morsi synagoge speciem p̃tulit Vxor morsi aethiopissa¬
figura uit ecclesiam exgentibus xpõconiunctam cuius obcausam zelifrnagoga obtractans ad¬
populum ad signum crucis eiuncitur. Seon quoq rex amorrȩorum. quiuertitur in la¬
tissim temptatio oculorum. eundemdiabolum significat. quimendacio fallendise uelut
lucis angelum transfigurat. Ipse est & rexbasan qui inter p̃tatur conclusio quuntercludere
molitur difficultatem uitiorum uitam fidei nr̃ae. nepareat nobistransitus ad regnum

Expanded text:
expositum ad ripam fluminis collegit. Ecclesia gentium est, quae Christum ad flumen salutaris expositum ad ripam fluminis collegit. Ecclesia gentium est, quae Christum ad flumen salutaris lavacri reperit. 59. Moyses typum Christi gestavit, qui populum Dei a jugo diabolicae servitutis eripuit, et ipsum diabolum in aeterna poena damnavit. 60. Aaron sacerdos, qui cruore victimarum populum expiabat, 127 significat Christum, qui sacrificio sanguinis sui peccata diluit mundi. 61. Maria, soror Moysi , Synagogae speciem praetulit, figuravit Ecclesiam ex gentilibus Christo conjunctam, cujus ob causam zelo Synagoga obtrectans adpopulo, per signum crucis evincitur. 64. Sehon quoque, rex Amorrhaeorum, qui vertitur in Latinum tentatio oculorum, eumdem diabolum significat, qui mendacio fallendi sese in angelum lucis transfigurat. Ipse est Og, rex Basan, qui interpretatur conclusio, qui intercludere molitur difficultate vitiorum viam fidei nostrae, ne pateat nobis transitus ad regnum
Abbreviated transcription (Latin):
nificat quam in exterioribus saeculicuris reperta. sychem princepsterrae opprimit. Idẽ
diabolus uicio concupiscentiae carnalis corrumpit. Balla concubina iacob. quam ruben in¬
certi crimen polluit significat lege mueteris testamenti quam populus isrł praetiari cando
conmaculauit: Iob infactis dictisq personamex primit redemptoris : Vxoreius quieum ad
maledicendum prouocat: carnalium prauitatem designat. Tres amici iob. trppumtenuer
hereticorum qui subspecie consulendi studium seducendigerent. Helui uiro doctore
superbum & arrogantem demonstrat. quidurius increpationem fideles intra scãm ecclesiã
in rogat. Pharao. figuram diaboli habuit qui in huius saeculi captiuitate populumdĩ ꝑdere
&terrenis uitiorum operibus praegrauare temptauit. Filia pharaonis quemmorsen

Expanded text:
nificat: quam in exterioribus saeculi curis repertam Sichem princeps terrae opprimit, id est, nificat: quam in exterioribus saeculi curis repertam Sichem princeps terrae opprimit, id est, diabolus vitio concupiscentiae carnalis corrumpit. 52. Bala, concubina Jacob , quam Ruben incesto crimine polluit, significat legem Veteris Testamenti, quam populus Israel praevaricando commaculavit. 53. Job in factis dictisque suis personam exprimit Redemptoris. 54. Uxor ejus , quae eum ad maledicendum provocat, carnalium pravitatem designat. 55. Tres amici Job typum tenuerunt haereticorum, qui sub specie consolandi studium seducendi gerunt. 56. Eliud vero doctorem superbum et arrogantem demonstrat, qui durius increpationem suam fidelibus intra sanctam Ecclesiam irrogat. 57. Pharao figuram habuit diaboli, qui hujus saeculi captivitate populum Dei perdere et terrenis vitiorum operibus praegravare tentavit. 58. Filia Pharaonis , quae Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
egypto sublimatur redemptoremnr̃m significat apopulo iudaeorum. In manibus persequentiũ
traditum & nunc ingentibus exaltatum. Beniamin. paulia postoli imaginem praetulit
diripiens uesperedoctor pascens. Manasses prioris populi figuram gestauit. Effraim
autemgentium qui benedictione patriarchȩ. praepositus est populo iudaeorum: Thamar
ecclesiae imaginem gestat quae axp̃o ꝑ anulum fidei & uirgam crucis conceptionẽ scãe meruit
ubertatis. Duo gemini inutero thamar. duospopulos figitrauerunt: quorũ posterior
natus qui manum priori exutero misit quia gentium populus antea quidem est perprophe¬
tas ostensus sed postea reuelatus. Cuius ideo obsetrix ligauit dextera cõçco. quia id est popu¬
lus persangumem xp̃i crucis notatus est signo. Dina filia iacob synagogam uelanimam sig¬

Expanded text:
ratribus, et in Aegypto sublimatus, Redemptorem nostrum significat a populo Judaeorum in manus persequentium ratribus, et in Aegypto sublimatus, Redemptorem nostrum significat a populo Judaeorum in manus persequentium traditum, et nunc in gentibus exaltatum. 46. Benjamin Pauli apostoli imaginem praetulit,diripiens, vespere doctor pascens. 47. Manasses prioris populi figuram gestavit. 48. Ephraim autem gentium, qui per benedictionem patriarchae praepositus est majori populo Judaeorum. 49. Thamar Ecclesiae imaginem gestat, quae a Christo per annulum fidei et virgam crucis conceptionem sanctae meruit ubertatis. 50. Duo gemini in utero Thamar duos populos figuraverunt, quorum posterior natus, qui manum prior ex utero misit, quia 126 gentium populus antea quidem est per prophetas ostensus, sed postea revelatus, cujus ideo obstetrix ligavit dexteram cocco, quia idem populus per sanguinem Christi crucis notatus est signo. 51. Dina, filia Jacob , Synagogam, vel animam, sig
Abbreviated transcription (Latin):
Leui & auctor & figura est principum sacerdotum quidñm crucifixerunt: Iudas signifi¬
cat xp̃m quiincubile sepulchri quasi leo securus quodam corporis somno quieuit. deuicos
mortis imperio posttriduum resurrexit. Isachar ecclesiae tenuit typpum. quae subiato
humerum suum ad crucis onusportandum.: Tabulon eandem significat ecclesiam. quaie
secus fluctus huius uitae habitantis omnes temptationes. & turbinis saeculi portat. Nplals
exprimit omnes scõs predicatores qui instar cerui transilientis. ad superna se erigunt. cuntuss
credentibus doctrinae eloquia conferuntur: Dan anticristum significat. qui inuia utę
huius ungula sequi. Idestextrema saeculi supplantare nititur morsum pestiftre predictins
uentusuo contra anticristo accinctus uirtute iudicis proeliandum se nuntiat:. Aser demon

Expanded text:
124 37. Levi et auctor et figura est principum sacerdotum qui Christum crucifixerunt. 38. Judas signifi124 37. Levi et auctor et figura est principum sacerdotum qui Christum crucifixerunt. 38. Judas significat Christum, qui in cubili sepulcri, quasi leo, securus, corporis somno victoque mortis imperio, post triduum resurrexit. 39. Issachar Ecclesiae tenuit typum, quae subjecit humerum suum ad crucis onus portandum. 40. Zabulon eamdem significat Ecclesiam, quae, secus fluctus hujus vitae inhabitans, omnes tentationes et turbines saeculi portat. 41. Nephthalim exprimit omnes sanctos praedicatores, qui, instar cervi transilientes, ad superna se erigunt, cunctisque credentibus doctrinae eloquia conferunt. 42. Dan Antichristum significat, qui in via vitae hujus ungulas equi, id est, extrema saeculi supplantare nititur morsu pestiferae praedicationis, ventu suo contra Antichristum accinctus virtute judicis praeliaturum se nuntiat. 44. Aser eum
Abbreviated transcription (Latin):
ia cob lucta menin ut xp̃icertamencum populo isrł propheticae figurauit. Nan sicut ia coh
daudicauit incertamine : it aiuda ei claudicauerunt fide indñi passione. Loth. trppum hiba
scõrum quiinfine saeculi. ab impiorum incendio liberabuntur. Vxor loth. eorumtenuit
trppum qui pergratiam dĩ uocatus. post modum retro respexit. sequenter ipseloth. legis gesta¬
uit ꝑsonam dequa infidelitatis opera pariunt quietiam carnali intellectu utuntur : F ilu
eus duae samariam significant & hierus alem quae fornicantur in lege peradulterium
patris quando carnem quam sibixp̃s ad sciuerat. confixit in patibulo crucis: Sr meon
scribas designat iud a eorum qui in furo resuo occider̃ prophetas. & indolore suo superfuder
fixuris clauorum : xpmfirmissimum murum in quo credentes stabile robore communiuntuis

Expanded text:
Vir, qui cum Jacob luctam iniit, Christi certamen cum populo Israel figuravit; nam sicut Jacob Vir, qui cum Jacob luctam iniit, Christi certamen cum populo Israel figuravit; nam sicut Jacob claudicavit in certamine, ita Judaei claudicaverunt fide in Domini passione. 123 31. Lot typum habuit sanctorum qui in fine saeculi ab impiorum incendio liberabuntur. 32. Uxor Lot eorum tenuit typum qui, per gratiam Dei vocati, postmodum retro respiciunt. 33. Consequenter ipse Lot legis gestavit personam de qua infidelitatis opera pariunt qui ea carnali intellectu utuntur . 34. Filiae ejus duae Samariam significant et Jerusalem, quae fornicantur in lege per adulterium Patris, quando carnem quam sibi Christus desponderat confixit in patibulo crucis. 36. Simeon scribas designat Judaeorum, qui in furore suo occiderunt prophetas, et in dolore suo suffoderunt fixuris clavorum Christum, firmissimum murum, in quo credentes stabili robore communiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
tato orbeterrarum offertur. A braham. dĩ patris gestauit trppum qui filium suum dilectumꝓ
inundis alutem tradidit immolandum. Tres angeliadeum uenientes diuinam historialiter insi¬
nuantis trinitatem. Duasautem uxoresquas habuit abraham. Id estliberam & ancillam a postl¬
dicente: duo eẽ testamenta significant. Isaac. & ismahel duos populos exutroq testamento pro¬
cedentes significant Puer a braham. Imaginem priscelegis designat perquem propheticae
ribilis: Iacob autem xp̃mdemonstrat siue populum gentium quidĩpatris benedictione praela¬
tus est priore populo iudaeorum. Laban. legis ueldiabulum habuit trppum. excuius corpore
ad sumpsit sib ixp̃s duas coniuges. plebsscilic& circumcisionis & gentium. Lia synago gamfigunã
habuit quae infirmis oculis cordis. sac ramentadĩ specula renon potuit. Racheluero claraas¬

Expanded text:
toto orbe terrarum offertur. 20. Abraham Dei patris gestavit typum, qui filium suum dilectum pro toto orbe terrarum offertur. 20. Abraham Dei patris gestavit typum, qui filium suum dilectum pro mundi salute tradidit immolandum. 21. Tres angeli ad eum venientes divinam historialem insinuant Trinitatem. 22. Duas autem uxores, quas habuit Abraham , id est, liberam, 122 et ancillam, Apostolus duo esse Testamenta designat . 23. Isaac et Ismael duos populos ex utroque Testamento procedentes significant. 24. Puer Abraham imaginem priscae legis designat, per quem prophetice ribilis. 26. Jacob autem Christum demonstrat, sive populum gentium, qui Dei Patris benedictione praelatus est priori populo Judaeorum. 27. Laban legis et diaboli habuit typum, ex cujus corpore assumpsit sibi Christus duas conjuges, plebis scilicet circumcisionis et gentium. 28. Lia Synagogae figuram habuit, quae infirmis oculis cordis sacramenta Dei speculari non potuit. 29. Rachel vero clara as
Abbreviated transcription (Latin):
qui uersatur in ecclesiis is rahelitarum. Cham. iudaeorumde signat. imaginemq xp̃i carnem¬
ate mortem derident. Chanaan filius eius qui propatris delicto maledictione damnatur.
posteritatem indicat iudȩorum quiin passionedñi damnationis sententiam exceperunt claman¬
tibus iudaeis. sanguis eius supernos. & superfilios nostros. Nebrath grgans diabolitrypum
ei pressit: qui superbiae ad petitum culmen diuinaecelsitudinis ad petiuit dicens. ascendã
superaltitudinem nubium &ero similis altissimo. Eber incuiusdomo propria loquela remn¬
sit ceteris linguis diuisis redemptoremnr̃m insinuat incuius ecclesiae unitas fidei sine scismate
perseuerat: Melchisedech. quide fructibus terrae sacrificium dño obtulit: regnum xp̃iuel
sacerdotium figurauit cuius corporis & sangunis sacramentum. idest oblatiopanis acuini in

Expanded text:
qui versatur in ecclesiis israelitarum. 15. Cham Judaeos significat, qui Chrqui versatur in ecclesiis israelitarum. 15. Cham Judaeos significat, qui Chre mortuum derident. 16. Chanaam, filius ejus, qui pro patris delicto maledictione damnatur , posteritatem indicat Judaeorum, qui in passione Domini damnationis sententiam exceperunt, clamantibus Judaeis: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros. 17. Nemrod gigas diaboli typum expressit, qui superbo appetitu culmen divinae celsitudinis appetivit, dicens: Ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo. 18. Heber, in cujus domo propria loquela remansit, caeteris linguis 121 divisis, Redemptorem nostrum insinuat, in cujus Ecclesia unitas fidei sine schismate perseverat. 19. Melchisedech , qui de fructibus terrae sacrificium Domino obtulit, regnum Christi, qui est verus rex justitiae, et sacerdotium figuravit, cujus corporis et sanguinis sacramentum, id est, oblatio panis et vini in
Abbreviated transcription (Latin):
ouium xp̃i tenuit trppum quiestaeternus rector fidelium populorum: Cain. fratermaior
quieundem abel occidit in campo. priorem significat populum. qui interfecit xp̃m incaluariȩ
locum Enoch. filiuscain. in nomine patri condiditciuitatem significat impius. in hactanti
tem ecdesiam quamdiu adbeatitudinem promissȩ felicitatis perueniat. Lamech. saeculihuius
figuramtenuit cuiuspeccatum xp̃s sanguinissui effusionem postseptuaginta septem mundi genera¬
tiones ab soluit. iuxta quodeas euangelistalucas scribit. E noch. qui fuit septimus abadam. &tran
latus est significat septimam requiem futurae resurrectionis quando transferuntur sc̃i inuitã
perspecie in mortalitatis: Noe qui interp̃tatur requies similitudinem praeferid ñi. in
cuius cedesiamrequiescunt quicumq ab huius saeculi excidio liberantur. Sem uero prophetarũ

Expanded text:
m pro ovibus meis, venturus rector fidelium populorum. 6. Cain, frater ejus m pro ovibus meis, venturus rector fidelium populorum. 6. Cain, frater ejus , aetate major, qui eumdem Abel occidit in campo, priorem significat populum qui interfecit Christum in Calvariae loco. 7. Enoch, filius Cain , in cujus nomine pater condidit civitatem, significat impios in hac tantumtem Ecclesiam, donec ad beatitudinem promissae felicitatis perveniat. 119 10. Lamech saeculi hujus figuram tenuit, cujus peccatum Christus per stiones absolvit, juxta quod eas evangelista Lucas scribit. Noslatus est, significat septimam requiem futurae resurrectionis, quando transferentur sancti in vitam perpetuae immortalitatis. 12. Noe, qui interpretatur requies, similitudinem praefert Domini, in cujus Ecclesia requiescunt quicunque ab hujus saeculi excidio liberantur, sicut in arca. 120 13
Abbreviated transcription (Latin):
legis & euangeliorum quae sub allegoria lmaginariae obteguntur. & interpretatione aliqua
egent breuiter deflorata contraxi caeleriter ut planaatq apertalectoribiu sredderim quȩ quia
in explicata sunt ad notata breuiterstilo scribendo de creui. qua e ne clibellimodo ꝑmisit efficere. uec
plenissimae figurarum mysteri a explicare. Hace ratquidem sensus itautex eis quae posita sunt
ex precedentia & subsequentia intellegantur. haecitaq cognitione tuae tractanda atq proban
offerimus ut quicquid inratione uerborum ac sensuum inerudite depender&. emendare sol¬
licitecuris. Ego enimmihi carissime in huius operis rep̃hensione. exausabilem mei psumexef¬
nabo quia haec non me conseruaui arbitrio. sed tuo commissi corrigendo iudicio.
etate filiusdĩ carnis formam induit. utreformaret hominem ad similitudinem dĩ. Eua desig¬
nat ecdesiam factam permisterium lauacri quide lateremorientis xp̃oprofluxit. Abel. pastor¬

Expanded text:
legis evangeliorumque, quae sub allegoria imaginarie obteguntur, et interpretatione aliqua egent, breviter deflorata contraxi celeriter, ut plana atque aperta lectoribus redderem. Quae, quia inexplicata sunt, annotata brevis materiola dicendi coegit, et nec libelli modum permisit efficere, nec plenissime figurarum mysteria explicare. Erat quidem sensus ita, ut ex dictis quae posita sunt et praecedentia et subsequentia intelligantur. 2. Haec itaque cognitioni tuae tractanda atque probanda offerimus, ut quod in ratione verborum ac sensuum inerudite dependet, emendandum sollicite cures. Ego enim, mihi charissime, in hujus operis reprehensione excusabilem meipsum aestimabo, quia haec non meo conservavi arbitrio, sed tuo commissi corrigenda judicio. aetate Filius Dei carnis formam induit, hoc est, formam servi accepit, ut reformaret hominem ad similitudinem Dei. 4. Eva designat Ecclesiam factam per mysterium lavacri, quae 117 de latere in cr
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ decreatione mundi tractatum est. conp& enterrestat
utquaeramus gubernationemeiꝰ quod modis significatur. A Duobus autenim genera¬
lis est Aut specialis : Quadestgeneralis ꝑquam ea quae facta sunt secundum modum quae
facta sunt ꝑmanent quod significatur cumdictum ei &. uidit ds̃ qui a bonum & paus
bonaualde & benedititea . Quod& beatu si dauuid oftendit dicens ipsedexit & fictast¬
ipse manduit& creata sunt. statuitea in aeternum & insaeculum saeculi. preceptum
posuit a non preteribit A Quae est gubernatio specialis C Perquam singula &
maximae rationabilia gubernantur adõ sicut preceptum in paradiso deligno sicut
enimom nes creaturas diuina contin& uirtus ut maneat. Itaetiamrationalis diuersis oc¬

Expanded text:
m de creatione mundi tractatum est competenter, restat ut quaeramus, gubernatio ejus quot modis significatur? M. Duobus; aut enim generalis est, aut specialis. D. Quae est generalis? M. Per quam ea quae facta sunt, secundum modum quo facta sunt permanent; quod significatur, cum dictum est: Vidit Deus quia bonum ; et: Quia bona valde, et benedixit ea . Quod et beatus David ostendit dicens: Ipse dixit, et facta suipse mandavit, et creata sunt. Statuit ea in aeternum et in saeculum saeculi: praeceptum posuit, et non praeteribit . D. Quae est gubernatio specialis? M. Per quam singula, et maxime rationabilia gubernantur a Deo, sicut praeceptum in paradiso, de ligno . Sicut enim omnes creaturas divina continet virtus, ut maneant; ita etiam rationales diversis oc
Abbreviated transcription (Latin):
disscribitq uerba uigintiquattuor seniorum &arcãtestamenti. ac mulierem a mictam
sole pugnamq michaheli scum dracone ruinamq draconis conspicit Praeterea &anti¬
cristifiguram habentem capita regniseptem . & cornua potestatis. & numerum nominis nar¬
rat. Interhaec & ad aedificium test amenti nouum speculaturq angelos gestantes pateras.
uauerunt. ex sequitur deniq & interitum meretricis babiloniae. & nuptias agni. & aduentu
iudicii Interitumq anticristi. uel sempiternã punitionem diaboli. adultimũ memorat resur¬
rectionem mortuorum caeliq nouitatem & terrae discriptionemq hierusalem. flumenetũ
baptismimundum lignumuitae dnm ihm̃xp̃m.¬

Expanded text:
describitque verba viginti quatuor seniorum, 219 et arcam Testamenti, ac mulierem amictam describitque verba viginti quatuor seniorum, 219 et arcam Testamenti, ac mulierem amictam sole, pugnamque in coelis Michaelis cum dracone, ruinamque draconis. Conspicit praeterea et Antichristi figuram, habentem capita regni septem, et cornua potestatis, et numerum nominis. 109. Narrat inter haec et canticum Testamenti novum, speculaturque angelos gestantes pateras, bsque carnis voluptate munda servaverunt. Exsequitur deinde interitum meretricis Babyloniae, et nuptias Agni, adventum judicii, interitumque Antichristi, et sempiternam punitionem diaboli. Ad ultimum memorat resurrectionem mortuorum, coelique novitatem, et terrae, descriptionemque Jerusalem, flumen etiam baptismi mundum, lignumque vitae Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
quae in iuda ea uel gentibus pergratiam scĩ sp̃s tama petroquam ab omnib. apostolis
sus aspicit filium hominis sedentem inthrono &uigintiquattuor seniores & quattuorani¬
malia procedentia antethronum in dextera quoq sedentis librum septemsigillis signatũ
in quobellum & gestamors. clamor interfectorum finis quoq mundinotatur & seculiseri
sit de inde duodenamilia seruorum dĩqui signantur infrontibus. ibi septem angeli tubis
canunt sequente grandine &igne cum sanguine interra. Tertia quoq parsterrae ibi conbu¬
ritur. & tertia parsmaris sanguis efficitur. astraq ipsarutilantia tertia fulgoris partẽ
amittunt ibidefumo putei locuste producuntur. dae moniorum accipientes potestatem
ledendi qui non sunt agnicruore signati. prȩterea comedit euangelii librum testa menti
oris praedicatione suauissimum & operis dificultate amarum. mittiturq caelestȩ tẽpli

Expanded text:
quae in Judaea vel gentibus per gratiam Spiritus sancti, tam a Petro quam ab aliis apostolis,siis, aspicit filium hominis sedentem in throno, et viginti quatuor seniores, et quatuor animalia procedentia ante thronum, in dextera quoque sedentis librum septem sigillis signatum, in quo bellum, egestas, mors, clamor interfectorum, finis quoque mundi notatur et saeculi. 107. Describit deinde duodena millia servorum Dei, qui signantur in frontibus; ibi septem angeli tubis canunt sequenti grandine et igne cum sanguine in terra. Tertia quoque pars terrae ibi comburitur, et tertia pars maris sanguis efficitur; astraque ipsa rutilantia tertiam fulgoris partem amittunt; ibi de fumo putei locustae producuntur daemoniorum, accipientes potestatem laedendi qui non sunt agni cruore signati. 108. Praeterea comedit Evangelista librum Testamenti oris praedicatione suavissimum, et operis difficultate amarum. Metiturque coeleste templum,
Abbreviated transcription (Latin):
Dignumnamq est quacumq curam ea ingeniumtuum remunerari : qui uix dum decem
natus annos heremum in gressus. interilla sc̃orum manus non solum inbutus. uerũ etiã
enutritus subhonorato patre illo inquam primo insularum. postea etiam ecclesiarũ
magistro : cumte illic beatissimi hilari tunc insulani trronis sediam nunc summi ponti¬
ficis doctrina formar& : Et peromnes spiritalium rerum disciplinas ad huc etiamtepos¬
tea consummantibus sc̃ĩsuiris :: Saluiano. atq uincentio eloquentia pariter scientia eq
prominentibus : Hisigitur tat actalibus usus magistri ex mequoq minimo omnium
audies quaesciscitatus es inquibus iamnunc interrogantemte & merespondente
recognosce:

Expanded text:
dignum namque est quacumque cura mea ingenium tuum remunerari qui uixdum decem dignum namque est quacumque cura mea ingenium tuum remunerari qui uixdum decem natus annos heremum ingressus inter illas sanctorum manus non solum inbutus uerum etiam enutritus es sub Honorato patre, illo, inquam, primo insularum postea etiam ecclesiarum magistro; cum te illic beatissimi Hilarii tunc insulani tironis sed iam nunc summi pontificis doctrina formaret per omnes spiritalium rerum disciplinas, ad hoc etiam te postea consummantibus sanctis uiris Saluiano atque Uincentio eloquentia pariter scientiaque praeeminentibus. his igitur tot ac talibus usus magistris ex me quoque minimo omnium audies quae sciscitatus es. in quibus iam nunc et interrogantem te et me respondentem recognosce.
Abbreviated transcription (Latin):
Emultarum rerum ab solutionem quae indiuinis uoluminibus interpretem postulant colligã
prout redierint in memoriam . quiadtes aloni studio cognoscendi sedule copiose prolata s
atq eis non ex meo ingenio sed in iustrium decorum iudicio : Neq expropriatemeritate.
sed ex aliorum auctoritate respondeam consectans nontam eloquii exultantis ambitum.
quã necessariae breuitatis modum: sic enim & innumeris satis fieri inquisitionib: poterit.¬
& mihiin super liberumerit aliquaextrisecus quae cognitionituae utilia arbi trabor inserere
utest illud quid signific& alleluia diapsalma. ameri quid sit erdaris ephot. sicdus. &cẽt̃
qua e uel in sacris libris frequentata uel maximae ineccdesiae usu posita interpretatione
requirunt. Haec cumse legentibus protorum scripturarum corpuscrebro offerant:
Non abre exaestimaui eatibi cum significationibus suis in opere hoc quasi coaceruata ostende

Expanded text:
multarum rerum absolutionem quae in diuinis uoluminibus interpretem postulant; colligam, prout redierint in memoriam quae a te, mi Saloni, studio cognoscendi sedule copioseque prolata sunt, atque eis non ex meo ingenio sed ex inlustrium doctorum iudicio, neque ex propria temeritate sed ex aliorum auctoritate respondeam consectans non tam eloquii exultantis ambitum quam necessariae breuitatis modum. sic enim et innumeris satisfieri inquisitionibus tuis poterit et mihi insuper liberum erit aliqua extrinsecus quae cognitioni tuae utilia arbitrabor inserere, ut est illud, quid significet alleluia, diapsalma, amen; quid sit cidaris, ephod, siclus et cetera, quae uel in sacris libris frequentata uel maxime in ecclesiae usu posita interpretationem requirunt. haec cum se legentibus per totum scripturarum corpus crebro offerant, non ab re existimaui ea tibi cum significationibus suis in opere hoc quasi coaceruata ostendere.
Abbreviated transcription (Latin):
sertam anuinius uocas & satiricum scriptorem in prosastultȩ arguas. anideo tibi
bellus uideris quia fausto uocaris nomine. quasinon & lucus ideodicatur quod minime
luceat. & parce ab eo quodnequaquam parcant & eum enides furiae & uulgo a& hiopes
uocantur argi. quod si indescriptione foederum semper irasceris iamtecum persio can¬
tabo formonsum teoptent generum rex & regina puelleterapiant: quicquideal caueris
tu rosae fiant dabotam consilium quibus ab sconditis possispulchrior apparere nasu
nonuideatur infaciem sermo non son& adloquendum. atq ita & formonsus uideripo¬
teris & disertus:

Expanded text:
serta manu in ius uocas et satiricum scriptorem in prosa stulte arguis. an ideo tibi serta manu in ius uocas et satiricum scriptorem in prosa stulte arguis. an ideo tibi bellus uideris, quia fausto uocaris nomine? quasi non et lucus ideo dicatur, quod minime luceat, et Parcae ab eo, quod nequaquam parcant, et Eumenides Furiae et uulgo Aethiopes uocentur argentei. quodsi in descriptione foedorum semper irasceris, iam te cum Persio cantabo formosum: te optent generum rex et regina, puellae te rapiant: quicquid calcaueris tu, rosa fiat. Dabo tamen consilium, quibus absconditis possis pulchrior apparere: nasus non uideatur in facie, sermo non sonet ad loquendum, atque ita et formosus uideri poteris et disertus.
Abbreviated transcription (Latin):
tr ahenta sos sendonus pluriono sdisposui. nasum secare fetentem Lmmerat ⁊ iustrumo¬
susos uolo cornicula ł detranere farrienti. ranchidola seintellegat corner. numqui
unus inurderrtmano es te quihabeat truncas in honesto uulnere nares numparasabis
onasas segestanus caua uerba &inuesi carum modumtumentia buccis grutinartur lu¬
flatis dicoquondamscolare ꝑ iuriosalsitatu adidignitatem nescio quam prouemnsen darci
Mares subsanno quid ad tequidesertuses uolo innumarios inuehi sacerdotes : tuquidiues¬
es quidirasceris claudum cupio suis ignibus ardere uulcanum. numquid hos peseiꝰ
es. aut uicinus quod a de lubris idoli niteris incendium submouere plac& mihi delaruis
de noctua debubone deniliaci sridere portentis. quicquid dictum fuerit: Intedictũ
putas. In quocumq uitiumstilimei mucro conturquitur: teclamitas designari con¬

Expanded text:
trahentes offendimus plurimos. Disposui nasum secare fetentem: timeat, qui strumotrahentes offendimus plurimos. Disposui nasum secare fetentem: timeat, qui strumosus est. Volo corniculae detrahere garrienti: rancidulam se intellegat cornix. Numquid unus in orbe Romano est, qui habeat truncas inhonesto vulnere nares? Numquid solus Onasus Segestanus cava verba et in vesicarum modum tumentia buccis trutinatur inflatis? Dico quosdam scelere, periurio, falsitate ad dignitatem nescio quam pervenisse: quid nare subsanno: quid ad te, quies, quid irasceris? claudum cupio suis ignibus ardere Vulcanum: numquid hospes eius es aut uicinus, quod a delubris idoli niteris incendium submouere? placet mihi de laruis, de noctua, de bubone, de Niliacis ridere portentis: quicquid dictum fneritv in te dictum putas. in quodcumque uitium stili mei mucro contorquetur, te clamitas designari, con
Abbreviated transcription (Latin):
ediciquos uocant chrrurgicos credeles putantur. & miseri sunt. an non est miseria
alienis dolore uulneribus. & mortuas carnesclementis ecareferro. nonorrere
curantem quod horr& ipsequi patitur. &inimicum putari. Ita senatura hab& ut
amara sit ueritas blandauitia ex istimentur. Esaias in exemplum captiuitatis future
nudus nonerubescit incedere. Hie remias demediahierusalem ad eufraten fluuium
me sopotamiae mittitur ut inter in imicas gentes ubi estadsius & castra sunt chadeorũ
penat t̃ piuo Ma corrumpendum. Hiezechihel stercore primum humano deindũ¬
bulo panem deomni sementem conspersum edere iubetur &uxoris interitum siccisoculis
uidar Amos desamaria pelitur : Cur quae sonempe ideopellitur. quia lebrurgieisspi¬
ritales sectantes uitia pecarum adpaenitentiam cohertantur. Paulus a posto uiseui¬
micus inquiduobis factus sum uerum dicens. & quia saluatoris dura uidebantur eloquio
plurim discipulorum retrorsum abierunt. Vnde non nimirum est si& nosuiturshe¬

Expanded text:
edici, quos uocant chirurgicos, crudeles putantur et miseri sunt. an non est miseria alienis dolere uulneribus et mortuas carnes clementi secare ferro? non horrere curantem, quod horret ipse, qui patitur, et inimicum putari? ita se natura habet, ut amara sit ueritas, blanda uitia aestimentur. Esaias in exemplum captiuitatis futurae nudus non erubescit incedere; Hieremias de media Hierusalem ad Eufraten, fluuiura Mesopotamiae, mittituponat περίζωμα corrumpendum: Hiezecihel stercore primum humano, dein bubulo panem de omni semente conspersum edere iubetur et uxoris interitum siccis oculis videt; Amos de Samaria pellitur: cur quaeso? Nempe ideo, quia chirurgici spiritales secantes vitia peccatorum ad paenitentiam cohortabantur. Paulus apostolus: Inimicus, in-quit, vobis factus sum vera dicens. Et quia salvatoris dura videbantur eloquia, plurimi discipulorum retrorsum abierunt. Unde non mirum est, si et nos vitiis de
Abbreviated transcription (Latin):
Alterum aestiuum VIII Nł iulias quo solstat & crescunt noctes. his contraria duo aequi¬
noctium uero quod tuncdies & nox in aequitatem horarum duodenarium reuertuntur
coaequatis spatiissuis. Solstitium aestiuum. Ideo lam padas dicitur . eo quod cotidie lam¬
pas solis claritatẽ maiorem accipiant caloremq nimium aduenientis aestatis infundat

Expanded text:
rescunt dies. Alterum aestivum, octavo Kalendas Julias, quo sol stat et crescunt noctes. His contraria duo aequinoctium vero, quod tunc dies et nox in aequitatem horarum duodenarum revertantur, coaequatis spatiis suis. Solstitium autem aestivum ideo lampas dicitur, eo quod ex eo die lampas solis claritatem majorem accipiat, caloremque nimium adventu aestatis infundat.
Abbreviated transcription (Latin):
discretionem & in lege extrinsecus positam e Probanaturalem discretionem legemdi
ACDicita postolus quiagentes quelegem non habent naturaliter qu aclegis sunt faciunt In legen
non habentes ipsi sibi suntlex secundum hane & cainreus fratrissui eccisi & Fxtrinsecusam¬
stituta lex inquot partes diuiditur  Induas In opera idest actuum retributionem &uerba
DELECE PEROPERA

Expanded text:
discretionem, et in legem extrinsecus positam. D. Proba naturalem discretionem, legem dici. discretionem, et in legem extrinsecus positam. D. Proba naturalem discretionem, legem dici. M. Dicit Apostolus: Quia gentes quae legem non habent, naturaliter quae legis sunt faciunt; hi legem non habentes, ipsi sibi sunt lex : secundum hanc et Cain reus erat fratris sui occisi. D. Extrinsecus constituta lex in quot partes dividitur? M. In duas: in opera, id est actuum retributionem, et lege per opera