comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in domo fit supra corpꝰ eorum. & supͣ caput
eorum uolant noctue & hyrundines. & aues¬
etiam similiter & cocte. Unde scietis quia non
sunt dii. Ne gͦ tumueritis eos. Aurum etiã
qd̾ habent ad speciem est. nisi aliquis exterse¬
rit eriiginem ñ fulgebunt: neq enim dum
conflarent᷑ sentiebant. Ex om̃i precio empta

Expanded text:
 Supra corpus ejus et caput volitant noctua et hirundines et aves similiter. Unde scietis quia non sunt dii. Non ergo timueritis eos. Aurum est, quod circa se habent ad speciem; nisi aliquis exterserit aeruginem, non fulgebit. Neque enim cum conflabuntur sentient,
Abbreviated transcription (Latin):
rum sit mali suꝑt̾ram. Si replete fu̾int
nubes: ymbres suꝑ terram effundent. Si
ceciderit lignum ad austrum aut aquilo¬
nem: in qͦcunq loco ceciderit ibi erit. Qͥ
obseruat uentum ñ seminat: & qͥ conside

Expanded text:
rum sit mali super terram si repletae fuerint rum sit mali super terram si repletae fuerint nubes imbrem super terram effundent si ceciderit lignum ad austrum aut ad aquilonem in quocumque loco ceciderit ibi erit qui observat ventum non s
Abbreviated transcription (Latin):
bunt eum. Inicium ũboꝵ illius stulticia:
& nouissimũ oris illiꝰ error pessimꝰ. Stultꝰ
uerba multiplicat. ignorat homo qͥd ante
se fuerit: & qd futurum ẽ post eum qͥs illi
poterit indicare Iabor stultoꝵ affliget
eos: qͥ nesciuint inurbem ꝑgere. Uetͥ terra
cuius rex est puer: & cuius pͥncipes mane
comedunt. Heata terra cuiꝰ rex nobilis
est. & cuiꝰ pͥncipes uescunt᷑ in tempore suo:
ad reficiendum & ñ ad luxuriã. In pigri¬
tiis humiliabit᷑ contignatio: & in infirmi¬
tate manuũ ꝑstillabit domus. In risu fa¬
cunt panẽ & uinũ. ut epulent᷑ biben¬
tes: & pecunie obediunt om̃ia: In cogi¬
tatione tua regi ne detrahas. & in secreto
cubiculi tui ne maledixeris diuitr: qr auis
celi portabit uocem tuã. & qui ħt pennas
annunciabit sententiam. ¶Hrtte panẽ
tuum suꝑtͣnseuntes aquas: qr post mul¬
ta tempora inuenies illum. Da partẽ sep¬
tem necnon & octo: qr ignoras quid futu¬

Expanded text:
bunt eum: Initium verborum ejus stultitia, bunt eum: Initium verborum ejus stultitia, et novissimum oris illius error pessimus stultus verba multiplicat ignorat homo quid ante se fuerit et quod post futurum est quis illi poterit indicare labor stultorum adfliget eos qui nesciunt in urbem pergere vae tibi terra cuius rex est puer et cuius principes mane comedunt beata terra cuius rex nobilis est et cuius principes vescuntur in tempore suo ad reficiendum et non ad luxuriam in pigritiis humiliabitur contignatio et in infirmitate manuum perstillabit domus in risu faciunt panem ac vinum ut epulentur viventes et pecuniae oboedient omnia in cogitatione tua regi ne detrahas et in secreto cubiculi tui ne maledixeris diviti quia avis caeli portabit vocem tuam et qui habet pinnas adnuntiabit sententiam mitte panem tuum super transeuntes aquas quia post multa tempora invenies illum da partem septem necnon et octo quia ignoras quid futu
Abbreviated transcription (Latin):
suauitatemunguenti. Preciosior est sapi¬
entia & gloria: parua ad tempus stulticia.
Cor sapientis in dextera eius: & corstultim
sinistra illiꝰ. Sed & in uia stultꝰ ambulans.
cum ipse insipiens sit: om̃s stultos estimat.
Si sp̃s potestatem habentis ascend̾it super
te. locum tuum ne dimiseris: quia curatio
cessare faciet pecrata maxima. Est malum
qd̾ uidi sub sole. qͣsi ꝑ errorem egrediens a
facie pͥncipis. positum stultum in dignita¬
te sublini: & diuites sedere deorsum. Uidi
seruos in equis: & pͥncipes ambulantes qͣsi
seruos suꝑ t̾ram. Qui fodit foueã incidet
in eam: & qui dissipãt sepem mordebit eũ
coluber. Qui transfert lapides affligetur
ab eis: & qui scindit ligna uulnerabit᷑ ab
eis. Si retusum fũit ferrum & hoc ñ ut
prius sed hebetatum erit multo labore ex¬
acuet᷑: & post industͥam sequet᷑ sapientia.
Si mordeat serpens silentio: nichil eo
minus ħt qui occulte detrahit. U̾ba oris
sapientis gr̃a: & labia insipientis p̃cipita¬

Expanded text:
suavitatem unguenti. Pretiosior est sapientia et gloria, parva ad tempus stultitia. Cor sapientis in dextera ejus, et cor stulti in sinistra illius. Sed et in via stultus ambulans, cum ipse insipiens sit, omnes stultos aestimat. Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris: quia curatio cessare faciet peccata maxima. Est malum quod vidi sub sole, quasi per errorem egrediens a facie principis: Positum stultum in dignitate sublimi, et divites sedere deorsum. Vidi servos in equis, et principes ambulantes quasi servos super terram. Qui fodit foveam, incidet in eam: et qui dissipat sepem, mordebit eum coluber. Qui transfert lapides, affligetur in eis: et qui scindit ligna, vulnerabitur ab eis. Si retusum fuerit ferrum, et hoc non ut prius, sed hebetatum erit: Multo labore exacuetur, et post industriam sequetur sapientia. Si mordeat serpens in silentio, nihil eo minus habet qui occulte detrahit. Verba oris sapientis gratia: et labia insipientis praecipita
Abbreviated transcription (Latin):
dei qui fabricator est om̃ium ¶ane se¬
mina semen tuum. & uesꝑe ne cesset ma¬
nus tua: qr nescis qͥd magis oriatur. hoc
aut illũd. Et si utrunq sĩmul: meluis erit.
Dulcelumen & delectabile ẽ oculis: uidere
solem. Si annis multis uxerit homo. &
u his omnib letus fuerit: meminisse de¬
bet tenebrosi temporis & dierum multoꝵ.

Expanded text:
qui fabricator est omnium. Mane semina semen tuum, et vespere ne cesset manus tua: Quia nescis quid magis oriatur, hoc an illud, et si utrumque simul, melius erit. Dulce lumen, et delectabile est oculis videre solem. Si annis multis vixerit homo, et in his omnibus laetatus fuerit: Meminisse debet tenebrosi temporis, et dierum mult
Abbreviated transcription (Latin):
deum: qui uerent᷑ faciemeiꝰ. Non sit bonũ
impio. nec ꝓlongentur dies eius: sed qua¬
siumbra transeant qui ñ tunent faciem
Sunt iusti quib multa ꝓueniunt qua¬
si oꝑa egerint impioꝵ. & sunt impii qui
ita securi sunt: qͣsi uistorum facta habeant.
Sed & hoc uanissimũ iudico. Laudaui gͥ
leticiam. qd̃ non ẽẽt homini bonum sũb
sole. nisi q̃d comederet & biberet atq gau̾d̾et:
& hoc solum secum auferret de labore suo. in
dieb uite qͦs dedit ei ds̃ sub sole. Et apposui
cormeum ut scirem sapientiã: & intellige¬
rem distinctionem que uersatur in t̾ra. Est
homo qui dieb & noctib sompnũ oculis ñ

Expanded text:
Deum, qui verentur faciem ejus. Non sit bonum Deum, qui verentur faciem ejus. Non sit bonum impio, nec prolongentur dies ejus, sed quasi umbra transeant qui non timent faciem nt iusti quibus multa proveniunt quasi opera egerint impiorum et sunt impii qui ita securi sunt quasi iustorum facta habeant sed et hoc vanissimum iudico laudavi igitur laetitiam quod non esset homini bonum sub sole nisi quod comederet et biberet atque gauderet et hoc solum secum auferret de labore suo in diebus vitae quos dedit ei Deus sub sole et adposui cor meum ut scirem sapientiam et intellegerem distentionem quae versatur in terra est homo qui diebus ac noctibus somnum ocul
Abbreviated transcription (Latin):
Ne festines recedere a facie eiꝰ neq ꝑmane¬
as in oꝑe malo: qr omne qd̃ uoluerit faci¬
et. & sermo illiꝰ potestate plenꝰ est: nec dice¬
re ei quisqͣm potest qͣre ita facis: Qͥ custo¬
dit p̾ceptum: ñ exꝑietur qͥcqͣm mali. Tem¬
pus & responsionem: cor sapientis intel¬
ligit. Om̃i negocio tempꝰ est & oportinitas.
& multa hominis afflictio quia ignorat
p̾terita: & uent᷑a nullo scire potest nun¬
cio. Non est in hominis ditione ꝓhib̃e
sp̃m. nec ħt potestatem in die mortis:
nec sinitur quiescere ingruente bello. ne¬
q saluabit impietas impiũ Om̃ia hec
consideraui: & dedi cormeum in cunctiˢ
oꝑib que funt sub sole. Interdum do
minat᷑ homo homini: in malũ suũ. Uĩdi
impios sepultos. qͥ etiam cũ aduiuerent
in loco scõ erant: & laudabant᷑ in ciuuita¬
te quasi iustoꝵ oꝑum. Sed & hoc uanitas
petrant mala. Attamen peccator ex eo qd̾
centies facit malum & ꝑ patientiã susten¬
tat᷑. ego cognoui qd erit bonum timentib

Expanded text:
a facie eius neque permaneas in opere malo quia omne quod voluerit faciet et sermo illius potestate plenus est nec dicere ei quisquam potest quare ita facis qui custodit praeceptum non experietur quicquam mali tempus et responsionem cor sapientis intellegit omni negotio tempus est et oportunitas et multa hominis adflictio quia ignorat praeterita et ventura nullo scire potest nuntio non est in hominis dicione prohibere spiritum nec habet potestatem in die mortis nec sinitur quiescere ingruente bello neque salvabit impietas impium omnia haec consideravi et dedi cor meum in cunctis operibus quae fiunt sub sole iminatur homo homini in malum suum. Vidi impios sepultos, qui etiam cum aduiuerent, in loco sancto erant et laudabantur in ciuitate quasi iustorum operum. Etenim quonierpetrant mala. Attamen peccator ex eo quod centies facit malum, et per patientiam sustentatur, ego cognovi quod erit bonum timentibus
Abbreviated transcription (Latin):
co sunt pauci sermones tui. Multas cu¬
ras sequunt᷑ sompnia: & in multis sermo¬
nib inuenitur stulticia. Si qͥd uouisti
deo ne moreris reddere. displicet enimei in¬
fidelis & stulta ꝓmissio: sed qd̃cunq uoue¬
ris redde. Multoq meliꝰ est non uouere:
qͣm post uotum ꝓmissa ñ reddere. Ne de¬
deris ostuum ut peccare facias carnẽ tuã.
neq dicas coram angło non est ꝓuidentia:
ne forte iratus d̃s suꝑ sermones tuos. dissi¬
pet cuncta oꝑa manuum tuaꝵ Ubi mul¬
ta sunt sompnia plurime uanitates &
sermones innumeri: tu uͦ dm time. Si
uideris calumpnias egenoꝵ & uiolenta
iudicia. & subuerti iusticiam in ꝓuincia. ne
Quarus ñ implebitur petunia. & qui amat
diuitias fructus ñ capiet ex eis: & hoc gͦ ua¬
nitas. Ubi multe sunt opes: multi & qͥ come¬
dunt eas. Et quid ꝓdest possessori nisi qd̾ cer¬
nit diuitias oculis suis: Dulcis est sompnꝰ
oꝑanti siue parum siue multũ comẽdat: sa¬
turitas autẽ diuitis ñ sinit dormire eũ. Est

Expanded text:
co sint pauci sermones tui. multas curas secuntur somnia, et in multis sermonibus inuenitur stultitia. si quid uouisti deo, ne moreris reddere: displicet enim ei infidelis et stulta promissio: sed quodcumque uoueris redde: multoque melius est non uouere quam post uotum promissa non reddere. ne dederis os tuum, ut peccare facias carnem tuam, neque dicas coram angelo: non est prouidentia: ne forte iratus Deus super sermone tuo dissipet cuncta opera manuum tuarum ubi multa sunt somnia plurimae vanitates et sermones innumeri tu vero Deum time si videris calumnias egenorum et violenta iudicia et subverti iustitiam in provincia navarus non implebitur pecunia et qui amat divitias fructus non capiet ex eis et hoc ergo vanitas ubi multae sunt opes multi et qui comedant eas et quid prodest possessori nisi quod cernit divitias oculis suis dulcis est somnus operanti sive parum sive multum comedat saturitas autem divitis non sinit dormire eum est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ad finem. Et cognoui qd̾ non ẽẽt melius
nisi letari & facere bene in uita sua. Om̃is
enun homo qͥ comedit & bibit & uidet bonũ
delabore suo: hoc donum dei est. Didici qd̾
omnia oꝑa que fecit d̾s: ꝑseuerent ineter¬
num. Non possumꝰ eis quicqͣm addere nec
auferre que feait ds̃: ut timeat᷑. Qd̃ factũ
est ipsum ꝑmanet: que fut᷑a sunt iam
fuerunt. & d̾s instaurat qd̃ abiit. Uidi
sub sole in loco iudicii impietatem. & in
loco iusticie iniqͥtatem: & dixi incorde meo.¬

Expanded text:
que ad finem et cognovi quod non esset melius que ad finem et cognovi quod non esset melius nisi laetari et facere bene in vita sua omnis enim homo qui comedit et bibit et videt bonum de labore suo hoc donum Dei est didici quod omnia opera quae fecit Deus perseverent in perpetuum non possumus eis quicquam addere nec auferre quae fecit Deus ut timeatur quod factum est ipsum permanet quae futura sunt iam fuerunt et Deus instaurat quod abiit vidi sub sole in loco iudicii impietatem et in loco iustitiae iniq
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. ¶mnia tempꝰ habent: & suis spa¬
ciis transeunt uniũsa sub sole. Tempꝰ nas¬
cendi: & tempꝰ moriendi. Tempꝰ plantandi:
& tempꝰ euellendi qd̃ plantatum est. Tempꝰ
occidendi: & tempꝰ sanandi. Tempꝰ destru¬
endi: & tempꝰ edificandi. Tempus flendi:
& tempꝰ ridendi. Tempꝰ plangendi: & tem¬
pus saltandi. Tempꝰ spargendi lapiles: &
tempꝰ colligendi. Tempus amplexandi: &
tempꝰ longe fieri a complexib. Tempus ad¬
quirendi: & tempꝰ ꝑdendi. Tempꝰ custodiendi :¬
& tempꝰ abiciendi. Tempꝰ scindendi: & tem¬
pus consuendi. Tempꝰ tacendi: & tempꝰ lo¬
quendi. Tempꝰ dilectionis: & tempus odii.
Tempus belli: & tempꝰ pacis. Quid ħt ampliꝰ
hõ de uniu̾so labore suo: Uidi afftictionem qͣm
dedit ds filiis hominum: ut distendant᷑ in
ea. Cuncta fecit bona in tempore suo. & mun¬
dum tradidit disputationi eoꝵ: ut ñ inue¬
niat homo opꝰ qd̃ oꝑatus est d̾s ab inicious¬

Expanded text:
mentis. Omnia tempus habent, et suis spamentis. Omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub sole. Tempus nascendi, et tempus moriendi. Tempus plantandi, et tempus evellendi quod plantatum est. Tempus occidendi et tempus sanandi tempus destruendi et tempus aedificandi tempus flendi et tempus ridendi tempus plangendi et tempus saltandi tempus spargendi lapides et tempus colligendi tempus amplexandi et tempus longe fieri a conplexibus tempus adquirendi et tempus perdendi tempus custodiendi et tempus abiciendi tempus scindendi et tempus consuendi tempus tacendi et tempus loquendi tempus dilectionis et tempus odii tempus belli et tempus pacis quid habet amplius homo de labore suo vidi adflictionem quam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea cuncta fecit bona in tempore suo et mundum tradidit disputationi eorum ut non inveniat homo opus quod operatus est Deus ab initio us
Abbreviated transcription (Latin):
futurus sit: & dominabit᷑ in laborib meis
quib desudaui & sollicitꝰ fui. Et est quicqͣ.
tam uanum: Unde cessaui: renunciauit¬
q cor meum ultra laborare sub sole. Nam
cum alius laboret in sapientia & doctͥna
& sollicitudine. homini ocioso quesita di¬
mittit. & hoc gͦ uanitas & magnũ malũ¬
Quid enim ꝓderit homini de uniũso labo¬
re suo & afflictione sp̃s qua sub sole cruciatꝰ
est: Cuncti dies eiꝰ dolorib & erumpnis ple¬
ni sunt: nec ꝑ noctem mente requiescit. Et
hec ñ uanitas est: Nonne meliꝰ est come¬
dere & bibere. & ostencdere anime sue bona
de laborib suis: Et hoc de manu dñi est.
Qͥs ita uacabit & deliciis affluet ut ego. Ho¬
nuni bono in conspectu suo dedit d̃s sapien
tiam & scientiam et leticiã. peccatori autẽ
dedit afflictionẽ & curam suꝑfluam: ut
addat & congreget & tradat ei qui placuit
deo. Sed & hoc uanitas: & cassa sollicitũdo

Expanded text:
futurus sit, Et dominabitur in laboribus meis, futurus sit, Et dominabitur in laboribus meis, quibus desudavi et sollicitus fui: et est quidquam tam vanum? Unde cessavi, renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole. Nam cum alius laboret in sapientia, et doctrina, et sollicitudine, homini otioso quaesita dimittit: et hoc ergo vanitasquid enim proderit homini de universo labore suo et adflictione spiritus qua sub sole cruciatus est cuncti dies eius doloribus et aerumnis pleni sunt nec per noctem mente requiescit et haec non vanitas est nonne melius est comedere et bibere et ostendere animae suae bona de laboribus suis et hoc de manu Dei est quis ita vorabit et deliciis affluet ut ego homini bono in conspectu suo dedit Deus saptitiam: peccatori autem dedit afflictionem, et curam superfluam, ut addat, et congreget, et tradat ei qui placuit Deo: sed hoc vanitas et cassa solicitudo
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ꝑmanere sub sole. Eransiui ad con¬
templandam sapientiã: erroresq & stulti¬
ciam. Quid est inqͣm homo. ut seqͥ possit
regem factorẽ suum: Et uidi qr tantũ pre¬
cederet sapientia stulticiã: quantũ differt
lux a tenebris. Sapientis oculi in capite eiꝰ:
stultus in tenebris ambłat. Et didici quod
unus utriꝰq ẽẽt interitꝰ: & dixi in corde meo.
Si unus & stulti & m̃s occasus erit. qͥd mͥ
ꝓdest qd̾ maiorem sapientie dedi oꝑam:
Loquutꝰq cum mente mea: animaduerti
qd̾ hoc quoq ẽẽt uanitas. Non enim erit
memoria sapientis similiter ut stultimn ꝑ¬
petuum: & futura tempora obliuione cuncta
pariter oꝑientur. Moritur doctus: similit̃
& indoctus. Et iccirtco teduit me uite meẽ. ui¬
derᷤ mala ẽẽ unu̾sa subsole. et cuncta uanita¬
tem atq afflictionem sp̃s. Rursus detestatꝰ
sum omnẽ industriam meã qͣ sub sole studi¬
osissime laboraui. habiturus heredem post
me. quem ignoro utrum sapiens an stultꝰ

Expanded text:
hil permanere sub sole transivi ad contemplandam sapientiam erroresque et stultitiam quid est inquam homo ut sequi possit regem factorem suum et vidi quia tantum praecederet sapientia stultitiam quantum differt lux tenebris sapientis oculi in capite eius stultus in tenee meo: Si unus et stulti et meus occasus erit, quid mihi prodest quod majorem sapientiae dedi operam? Locutusque cum mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas. Non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in perpetuum, et futura tempora oblivione cuncta pariter operient. Moritur doctus similiter et indoctus: et idcirco taeduit me vitae meae, Videntem mala universa esse sub sole, et cuncta vanitatem et afflictionem spiritus: Rursus detestatus sum omnem industriam meam, qua sub sole studiosissime laboravi, Habiturus haeredem post me, quem ignoro, utrum sapiens an stultus
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt: qr eadem cunctis eueniunt. Unde &
corda filioꝵ hõium implent᷑ malitia & con¬
temptu in uita sua: & post hec ad inferos
deducunt᷑. Nemo est qui semꝑ uiuat: &
qui huius rei habeat fiditiam. Melior est
canis uiuus: leone mortuo. uiuentes enim
sciunt se ẽe morituros. mortui uͦ nichil no¬
uerunt ampliꝰ. nec hñt ultra mercedem: qr
obliuioni tradita ẽ memoria eoꝵ. Amor qͦ
& odium & inuidia si mul ꝑierunt. nec ha¬
bent partemin hoc scl̃o: & in oꝑe qd̃ sub so¬
legeritur. Uadegͦ & comede in leticia pa¬
nemtuũ. & bibe cum gaudio uinum tuum:
qr deo placent oꝑa tua. Om̃i tempore sint
uestimenta tua candida: & oleum de capite

Expanded text:
is eveniunt. Unde et corda filiorum hominum implentur malitia, et contemptu in vita sua, et post haec ad inferos deducuntur. Nemo est qui semper vivat, et qui hujus rei habeat fiduciam: Melior est canis vivus leone mortuo. Viventes enim sciunt se esse morituros. Mortui vero nihil noverunt amplius, nec habent ultra mercedem: quia oblivioni tradita est memoria eorum amor quoque et odium et invidia simul perierunt nec habent partem in hoc saeculo et in opere quod sub sole geritur vade ergo et comede in laetitia panem tuum et bibe cum gaudio vinum tuum quia Deo placent opera tua omni tempore sint vestimenta tua candida et oleum de capite
Abbreviated transcription (Latin):
truxi mͥpiscinas aqͣrum. ut urigarem sil¬
uam lignoꝵ germinantiũ. Possedi ser¬
uos & ancillas: multamq familiam ha¬
bui. Armenta qͦq & magnos ouium gre¬
ges: ultra omnes qͥ fuerunt ante me in
irł̃m. Coaceruaui mͥ argentum &e aurũ:
& substantias regum ac ꝓuinciar. feci
mͥ cantatores & cantatrices. & delicias
filioꝵ hominũ. scyphos & uiceos in ministẽ¬
rio aduina fundenda. Et supergressus sum
opib omnes: qui fuerunt ante me in irłm.¬
que desiderauerunt ocłimei ñ negaui eis.¬
nec phibui cor meũ quin om̃i uoluptãte
frueret᷑. & oblectaret se in his que paraue¬
ram. Et hanc ratꝰ sum partem mea. si utẽ¬
rer labore meo. Cumq me conu̾tissem ad
uniũ sa oꝑa que fecerant manꝰ meẽ & ad
labores in quib frustra sudaueram: uidi

Expanded text:
piscinas aquarum, ut irrigarent silvam lignorum germinantium. Possedi servos et ancillas, multamque familiam habui. Armenta quoque et magnos ovium greges, ultra omnes qui fuerunt ante me in Jerusalem. Coacervavi mihi argentum et aurum, et substantias regum ac provinciarum: feci mihi cantores et cantatrices, et delicias filiorum hominum. Scyphos et urceos in ministerium ad vina fundenda, et supergressus sum opibus omnes qui fuerunt ante me in Jeruquae desideraNec prohibui cor meum quin omni voluptate frueretur. et oblectaret se in his, quae praeparaveram: Et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae, et ad labores, in quibus frustra sudaveram,
Abbreviated transcription (Latin):
est qd̾ fuit: Ipsum qd̾ futurum ẽ. Quid
est qd̾ futurum est: Ipsum qd̾ factumẽ.
Nichil sub sole nouum: nec ualet quis¬
quam dicere. ecce hoc recens est. Iam enĩ
p̃cessit in scłis que fuerunt ante nos:
Non est pͥorum memoria sed nec eorũ
quidem que postea futura st̾ erto recorda¬
tio: apud eos qͥ futuri sunt in nouissumo.
Ego ecłiastes fin rex suꝑ isrł iirł̃m: & ꝑ¬

Expanded text:
d futurum est quid est quod factum est ipsum quod fiendum est nihil sub sole novum nec valet quisquam dicere ecce hoc recens est iam enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante nos non est priorum memoria sed nec eorum quidem quae postea futura sunt erit recordatio apud eos qui futuri sunt in novissimo ego Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
iudue sareptane. qͣm helyas
ꝓpħa mortuum suscitauit:
matre postea dicente adeum.
dei es tu: &e uerbum dei iore tuo est u̾itas. ⁊ ob
hanc cãm etiam ipsum puerum sic uocatuma
es qdͣ uerum helyas loquiitꝰ est: ille qͥ suscitatꝰ
est filius eẽ dicitur ũitatis. Ideo de ueritate co¬

Expanded text:
iduae Sareptanae, quem Elias propheta mortuum suscitavit, matre postea dicente ad eum: Dei es tu, et verbum Domini in ore tuo verum est . Et ob hanc causam etiam ipsum puerum sic vocatum feo quod verum Elias locutus est, ille qui suscitatus est, filius esse dicitur veritatis. Por
Abbreviated transcription (Latin):
ti sumꝰ de corde uerba mendaciĩ. Et conuer¬
sum est retrorsum iudicium: & iusticia lon¬
ge stetit. Quia corriit in platea ueritas: &
equitas ñ potuit ingredi. Et facta est u̾itas
in obliuione: & qui recessit a malo prede pa¬
tuit. Et uidit dñs. & malum apparuit in
oculis eiꝰ: quiañ est iudicium. Et uiditd̾s
quia non est uir. & aporiatus est q ñ est qui
occurrat & saluabit sibi brachium suum:
& iusticia eius ipsa confirmabit eum. Indu
ꝑtus est quasi pallio zeli. Sic ad uindictã
quasi ad retbutionem indignationis hostib
suis: & uicissitudinem inimicis siuis. Insuliꝰ ui¬
cem reddet. & timebunt qͥ ab occidente nom̃
dñi: & qui ab ortu solis gloriam eiꝰ. Cum ue¬
nerit qͣsi fluuius iuolentus quem sp̃s domi¬
ni cogit: & uenerit syon redemptor. & eis qͥ
redeunt ab iniquitate in iacob dicit dominꝰ
Hoc fedꝰ meum cum eis dicit dñs. Sp̃s m̃s
qui est in te & uerba mea qͤ posui in ore tuo ñ

Expanded text:
ti sumus de corde verba mendacii. Et converti sumus de corde verba mendacii. Et conversum est retrorsum judicium, et justitia longe stetit: Quia corruit in platea veritas, et aequitas non potuit ingredi. Et facta est veritas in oblivionem et qui recessit a malo, praedae patuit: Et vidit Dominus, et malum apparuit in oculis ejus, quia non est judicium, Et vidit quia non est vir: et aporiatus est: quia non est qui occurrat; Et salvabit sibi brachium suum, et justitia ejus ipsa confirmavit eum. Indutpertus est quasi pallio zeli. Sicut ad vindictam quasi ad retributionem indignationis hostibus suis et vicissitudinem inimicis suis, insulis vicem reddet. Et timebunt qui ab occidente nomen Domini, et qui ab ortu solis gloriam ejus: Cum venerit quasi fluvius violentus, quem spni cogit et venerit Sion redemptor et eis qui redeunt ab iniquitate in Iacob dicit Dominus hoc foedus meum cum eis dicit Dominus spiritus meus qui est in te et verba mea quae posui in ore tuo non
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa inutilia: & opꝰ iniquitatis in manib
eorum. Pedes eorum ad malum currunt:
& festinant ut effundant sanguinẽ inno¬
centem. Cogitationes eoꝵ cogitationes in¬
utiles: uastitas & contritio in uiis eorum.
uiam pacis nescierunt: & ñ est iudicium
in gressib eorum. Semite eoꝵ incurua¬
te sunt eis: omnis qͥ calcat in eis ignorat
pacem Spter hoc elongatum est iudiciuna
uob̾: & non apprehendet uos iusticia. Expecta¬
uimus lucem: & ecce tenebre. Splendorem:
& in tenebris ambulauimꝰ. Palpauimꝰ sicut
ceci parietem: & quasi absq oculis attrecta¬
uimꝰ. Impegimꝰ meridie quasi in tenebris:
in caliginosis qͣsi mortui. Rugiemus quasi
ursi omnes: & quasi columbe meditantes ge¬
memꝰ. Expectauimꝰ iudicium & ñ est: salutẽ
& elongata est a nob̃. Multiplicate st̃ enim
iniquitates nr̃e coram te. & peccata nr̃a res¬
ponderunt nob̾: quia scelera nr̃a nob̾cum.
iniquitates nr̃as cognoiuimꝰ. Peccare & men¬
tiri contra dñm. & auersi sumus ne iremus

Expanded text:
opera inutilia; opus iniquitatis in manibus eorum. Pedes eorum ad malum currunt, et festinant ut effundant sanguinem innocentem: cogitationes eorum cogitationes inutiles: vastitas et contritio in viis eorum. Viam pacis nescierunt, et non est judicium in gressibus eorum: semitae eorum incurvatae sunt eis: omnis qui calcat in eis, ignorat pacem. Propter hoc elongatum est judicium a vobis, et non apprehendet vos justitia: expectavimus lucem, et ecce tenebrae; splendorem, et in tenebris ambulavimus. Palpavimus sicut caeci parietem, et quasi absque oculis adtrectavimus: impegimus meridie quasi in tenebris, et caliginosi quasi mortui. Rugiemus quasi ursi omnes, et quasi columbae meditantes gememus: expectavimus judicium, et non est; salutem, et elongata est a nobis. Multiplicatae sunt enim iniquitates nostrae coram te, et peccata nostra responderunt nobis. Quia scelera nostra nobiscum, et iniquitates nostras cognovimus, peccare et mentiri contra Dominum: Et aversi sumus, ne iremus
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ a filiis & filiab. Nomen sempit̾num da¬
bo eis qd̾ non ꝑibit. & filiis aduene qui adhe¬
rent dño ut colant eum &e diligant nomen
eiꝰ: ut sint ei in seruos. Omnem custodientẽ
sabb̃m ne polluat illud. & tenentem fedꝰ meũ
adducam eos in montem sc̃m meum: & leti¬
ficabo eos in domo orationis mee. Holocau¬
sta eorum & uictime eoꝵ placebunt mͥ suꝑ
altari meo. qr domꝰ mea domꝰ orationis uoca¬
bitur: cunctis popłis. Ait dñs deus. qui con¬
gregat disꝑsos isrł: adhuc congregabo ad
eum congregatos eius. mnes bestie agͥ ue¬
nite ad deuorandũ: uniuerse bestie saltꝰ. Spe¬
culatores eius ceci omnes nescierunt. uniu̾si
canes muti ñ ualentes latrare: uidentes uana.
dormientes & amantes sompnia: & cane̾ im

Expanded text:
a filiis et filiabus nomen sempiternum dabo eis quod non peribit et filios advenae qui adherent Domino ut colant eum et diligant nomen eius ut sint ei in servos omnem custodientem sabbatum ne polluat illud et tenentem foedus meum adducam eos in montem sanctum meum et laetificabo eos in domo orationis meae holocausta eorum et victimae eorum placebunt mihi super altari meo quia domus mea domus orationis vocabitur cunctis populis ait Dominus Deus qui congregat dispersos Israhel adhuc congregabo ad eum congregatos eius omnes bestiae agri venite ad devorandum universae bestiae saltus speculatores eius caeci omnes nescierunt universi canes muti non valentes latrare videntes vana dormientes et amantes somnia et canes
Abbreviated transcription (Latin):
qui ambulauit in directione sua. Uos autem
accedite huc filii auguriatricis. semen adulte¬
re & fornicarie: suꝑ quem lusistis. suꝑ quem
dilatastis os. & eietistis linguam. Nunquid
non uos filii scelesti: Semen mendax. qͥ con¬
solamini in diis subter omne lignum frondo¬
sum: immolantes paruulos in torrentibus
subter imminentes petras in partib torrentis
pars tua. Hec est sors tua. & ipsis effudisti li¬
bamen: obtulisti sacrificium. Nunquid suꝑ
his ñ indignabor: Suꝑ montem excelsum
&e sublimem posinsti cubile tuum: & illucas¬
cendisti ut immolares hostias. Et post ostiũ
& retro postem posuisti memoriale tuum. qr
iuxta me discooꝑuisti: & suscepisti adulterũ.
Dilatasti cubile tuum: & pepigisti cum eis.
fedus. Dilexisti stratum eorum manu aꝑta.
& ornastite regio unguento: & multiplicasti
pigmenta tua. Misisti legatos tuos ꝓcul: &
humiliata es usq ad inferos. In multitudine
iue tue laborasti. ñ dixisti quiescam: uitam

Expanded text:
 ambulat in directione sua. Vos autem accedite huc, filii auguratricis, semen adulteri, et fornicariae. Super quem lusistis? super quem dilatastis os, et ejecistis linguam? Numquid non vos filii scelesti, semen mendax? qui consolamini in diis subter omne lignum frondosum, immolantes parvulos in torrentibus, subter imminentes petras? In patribus torrentis pars tua, haec est sors tua: et ipsis effudisti libamen, obtulisti sacrificium. Numquid super his non indignabor? Super montem excelsum et sublimem posuisti cubile tuum, et illuc ascendisti, ut immolares hostias. Et post ostium, et retro postem posuisti memoriale tuum: quia juxta me discooperuisti, et suscepisti adulterum: Dilatasti cubile tuum, et pepigisti cum eis foedus: dilexisti stratum eorum manu aperta. Et ornasti te regio unguento, et multiplicasti pigmenta tua. Misisti legatos tuos procul, et humiliata es usque ad inferos. In multitudine viae tuae laborasti: non dixis
Abbreviated transcription (Latin):
lectaberis suꝑ dño. & sustollam te suꝑ al¬
titudines t̾re: & cibabo te hereditate iacob
patͥs tui. Os enim dñi loquirtum est:
Ecce ñ est abbreuiata manus dñi ut sal¬
uare nequeat. neq aggrauata est auris
eiꝰ ut non exaudiat: sed iniquitates ur̃e
diuiserunt inter uos & deum ur̃m. &
peccata ur̃a absconderunt faciem eius a

Expanded text:
 sustollam te super altitudines terrae et cibabo te hereditate Iacob patris tui os enim Domini locutum est ecce non est adbreviata manus Domini ut salvare nequeat neque adgravata est auris eius ut non exdiuiserunt inter uos et deum uestrum, et peccata uestra absconderunt faciem eius a
Abbreviated transcription (Latin):
tes & contentiones ieiunatis: & pertutitis
pugno impie. Nolite ieiunare sicut usq
ad hanc diem: ut audiat᷑ in excelso clamor
ur̃. Nunquid tale ẽ ieiunium qd̵ elegi. ꝑ
diem affligere hominẽ animam suam:
Nunqͥd contorqͤre quasi circulũ caput su¬
um. & saccum & cinerem sternere:Nun¬
quid istud uocaui ieiunium & diem accep¬

Expanded text:
s, et percutitis pugno impie. Nolite jejunare sicut usque in hanc diem, ut audiatur in excelso clamor vester. Nunquid tale est jejunium quod elegi, per diem affligere hominem animam suam? Nunquid contorquere quasi circulum caput suum et saccum et cinerem sternere? Nunquid istud vocabis jejunium et diem accep
Abbreviated transcription (Latin):
si illud. Quia in leticia egrediemini: & in
pace deducemini. Montes & colles canta¬
bunt coram uob̃ laudem: & omnia ligna re¬
gionis plaudent manu. Psaliunca ascen¬
det abies: & ꝓurtica crescet myrtus. Et erit
dominus nominatꝰ in signum ẽt̃num: qd̾ ñ
Tnsidi auferet᷑. Hec dicit dñs. Custodite iudiciũ
ueniat: & iusticia mea ut reueletur. Beatus
uir qui facit hoc: & filius hominis qͥ appre¬
hendet istud. Custodiens sabbatum: ne pol¬
luat illud. Custodiens manus suas ne fa¬
ciat omne malũ. & ñ dicat filius aduene qͥ
adheret dño dicers: separatione diuidet me
dñs a popło suo Et non dicat eunuchꝰ ecce ego
lignum aridum. Quia hec dicit dñs euniichiᷤ
Qui custodierint sabbata mea & elegerint qͦ

Expanded text:
ini et in pace deducemini montes et colles cantabunt coram vobis laudem et omnia ligna regionis plaudent manu pro saliunca ascendet abies et pro urtica crescet myrtus et erit Dominus nominatus in signum aeternum quod non auferetur haec dicit Dominus custodite iudicium ueniat, et iustitia mea ut reueletur. beatus uir, qui facit hoc, et filius hominis, qui adprehendit istud: custodiens sabbatum ne polluat illud custodiens manus suas ne faciat omne malum et non dicat filius advenae qui adheret Domino dicens separatione dividet me Dominus a populo suo et non dicat eunuchus ecce ego lignum aridum quia haec dicit Dominus eunuchis qui custodierint sabbata mea et el
Abbreviated transcription (Latin):
lationes ipsi & lugentib eius. Cream fructũ
labiorum pacem. pacem ei qͥ longe est & qui
ꝓpe dixit dñs: & sanaui eumi. Impii autem
quasi mare feruens qͥd quiescere ñ potest. &
reduñdant fluctus eiꝰ in conculcationẽ & lu¬
tum. Non est pax dixit deus meus impiis.
Clama ne cesses. qͣsi tuba exalta uocẽ tuã:
& annuncia popło meo scelera eorum. & do¬
mui iacob peccata eorum. Me &enim de

Expanded text:
lationes ipsi et lugentibus eius creavi fructum lationes ipsi et lugentibus eius creavi fructum labiorum pacem pacem ei qui longe est et qui prope dixit Dominus et sanavi eum impii autem quasi mare fervens quod quiescere non potest et redundant fluctus eius in conculcationem et lutum non est pax dixit Deus meus impiis clama ne cesses quasi tuba exalta vocem tuam et adnuntia populo meo scelera eorum et domui Iacob peccata e
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ sollicita tunuisti: qr mentita es. & mei ñes
recordata. Hq cogitasti in corde tuo. qi ego
tacens & qͣsi non uidens. & mei oblita es: ego
annunciabo iusticiam tuã. & oꝑa tua ñ ꝓde¬
runt tͥ. Cum clamaueris lib̾ent te congre¬
gati tui. & omnes eos auferet uentꝰ: tollet
aura ¶ui autem fidiitiam ħt mei heredi¬
tabit t̾ram. & possidebit montem scm meũ:
& dicam. Uiam facite prebete iter. declinate
de semita: auferte offendicula de uia populi
mei. Quia hec dicit excelsus & sublimis habi¬
tans eternitatem. & sc̃m nomen eiꝰ in excelso
& in scõ habitans: & cum contrito & humi
li sp̃u. ut uiuificet sp̃m humilium. & uiui¬
ficet cor contritoꝵ. Non enim in sempiter¬
num litigabo. neq usq in finem irascar: qr
sp̃s a facie mea egredietur. & flatus ego faciã.
Opter iniquitatem auaritie eius iratus sum:
& ꝑcussi eum. Abscondi & indignatus sum:
& abiit uagus in uia cordis sui. Uias eius uidr:
& dimisi eum. Et reduxi eum: & reddidi conso¬

Expanded text:
ta es, et mei non es recordata, neque cogitasti in corde tuo. Quia ego tacens, et quasi non videns, et mei oblita es. Ego annuntiabo justitiam tuam, et opera tua non proderunt tibi. Cum clamaveris, liberent te congregati tui, et omnes eos auferet ventus: tollet aura: Qui autem fiduciam habet mei, haereditabit terram, et possidebit montem sanctum meum. Et dicam: Viam facite, praebete iter, declinate de semita, auferte offendicula de via populi mei. Quia haec dicit excelsus, et sublimis habitans aeternitatem: et sanctum nomen ejus in excelso et in sancto habitans, Et cum contrli spiritu ut vivificet spiritum humilium et vivificet cor contritorum non enim in sempiternum litigabo neque usque ad finem irascar quia spiritus a facie mea egredietur et flatus ego faciam propter iniquitatem avaritiae eius iratus sum et percussi eum abscondi et indignatus sum et abiit vagus in via cordis sui vias eius vidi et dimisi eum et reduxi eum et reddidi conso
Abbreviated transcription (Latin):
galli cantui. an mane. Ne cũ uenerit repente:
inueniat uos dormientes. Qd̃ autẽ uobis dico
omnib dico: uigilate. Erat autẽ pascha:
& arima post biduum. Et qͣrebant sũmi sa¬
cerdotes & scribe: qͦmodo eum dolo tenerent &
occiderent. Dicebant enim. Non in die festo.
Ne forte tumultꝰ fieret popłi. Et cum esset

Expanded text:
antu an mane ne cum venerit repente inveniat vos dormientes quod autem vobis dico omnibus dico vigilate erat autem pascha et azyma post biduum et quaerebant summi sacerdotes et scribae quomodo eum dolo tenerent et occiderent dicebant enim non in die festo ne forte tumultus fieret populi et cum esset
Abbreviated transcription (Latin):
ab inicio: neq erunt in ꝑpetuum. Suꝑ¬
uacuitas enim hõium hoc adinuenit
in orbem t̾rarum: & ideo breuis illorum
finis inuentꝰ est. Acerbo enim luctu do
lens pater:. cito sibi rapti filii fecit yma-¬
guiem: & illum qͥ tunc qͣsi homo mortu¬
us fuerat nunc tanqͣm deum colere ce¬
pit: & constitiit inter seruos suos sacra
& sacrificia. Deinde int̾ueniente tẽpore.
conualescente iniqͣ consuetudine hic er¬
ror tanqͣm lex custoditꝰ est: & tyrannoꝵ
imꝑio colebant᷑ figmenta. Hos qͦs in pa¬
lam honorare ñ poterant homines ꝓpt̾
qd̃ longe ẽẽnt. e longinqͦ figuram illoꝵ
allatam. euident̃ ymaginem regis quẽ
honorare uolebant fecerunt. ut illum qͥ
aberat tanqͣm p̾sentem colerent sua sol¬
licitudine. ꝓuexit autem ad hoꝵ cultu-¬
ram: & hos qͥ ignorabant artificis eximi-¬
am diligentiam. Ille enim uolens plus

Expanded text:
ab initio neque erunt in perpetuum supab initio neque erunt in perpetuum supervacuitas enim hominum venit in orbem terrarum et ideo brevis illorum finis inventus est acerbo enim luctu lens pater cito sibi rapti filii fecit imaginem, et illum, qui tunc quasi homo mortuus fuerat, nunc tanquam Deum colere coepit, et constituit inter servos suos sacra et sacrificia deinde interveniente tempore convalescente iniqua consuetudine hic error tamquam lex custodita est et tyrannorum imperio colebantur figmenta hos quos in palam honorare non poterant homines propter quod longe essent e longinquo figura illorum adlata evidentem imaginem regis quem honorare volebant fecerunt ut illum qui aberat tamquam praesentem colerent sua sollicitudine provexit autem ad horum culturam et hos qui ignorabant artificis eximia dilig
Abbreviated transcription (Latin):
sine rate qͥs adeat mare. Sed ut ñ ẽẽnt
uacua sapientie tue oꝑa. ꝓpter hoc etiã
exiguo ligno credunt homines animaᷤ
suas: & transeuntes mare ꝑ ratem libe¬
ratisunt. Ab inicio enim cum ꝑirent su¬
ꝑbi gygantes. spes orbis t̾rarum ad ra¬
tem fugiens remisit scl̃o semen natuu¬
tatis: que manu tua erat gub̃nata. Be¬
nedictum enim est lignũ: ꝑ qd̃ fit iusti¬
cia. Pmanus autem q̃d fit ydolum. ma¬
ledictum est & ipsum & qui fectt illud. qr
ille quidem oꝑatus est. illud autem cum
ẽẽt fragile cłs cognominatꝰ est. Similit
autem odio sunt deo: impiꝰ & impietas
eiꝰ. Et enim qd̃ factum est: cum illo qͥ fecit
cormenta patiet᷑. Opter hoc & idolis na¬
tionum ñ erit respectus. q̃m creature dei
in odium facta sunt: & in temptationem
animis hõium. & in muscipulam pedib
insipientium. Inicium enim fornicatio¬
nis est exquisitio idoloꝵ: & adinuentio il¬
loꝵ corruptio uite est. Neq enim erant

Expanded text:
sine rate aliquis adeat sed ut non esset sine rate aliquis adeat sed ut non esset vacua sapientiae tuae opera propter hoc etiam exiguo ligno credunt homines animas suas et transeuntes mare per ratem liberati sunt sed ab initio cum perirent superbi gigantes spes orbis terrarum ad ratem confugiens remisit saeculo semen nativitatis quae manu tua erat gubernata benedictum est enim lignum per quod fit iustitia per manus autem quod fit maledictum et ipsum et qui fecit illud quia ille quidem operatus est illud autem cum esset fragile Deus cognominatus est similiter autem odio sunt Deo impius et impietas eius etenim quod factum est cum illo qui fecit tormenta patietur propter hoc et idolis nationum non erit respectus quoniam creaturae Dei in odium factae sunt et in temptationem animis hominum et in muscipulum pedibus insipientium initium enim fornicationis est exquisitio idolorum et adinventio illorum corruptio vitae est neque erant
Abbreviated transcription (Latin):
nem: in pariete ponens illd̃. & confirmanͭ
ferro ne forte cadat ꝓspiciens illũ sciens
q̃m non potest se adiuuare. Ymago e¬
nim est. & opus est illi adiutorium: &
de substantia sua & de filiis suis. & de
nuptiis uotum faciens inqͥrit. None¬
rubescit loqͥ cum illo qͥ sine anima est. &
ꝓ sanitate qͥdem infirmum dep̃catur:
& ꝓ uita mortuum rogat. & in adiuto¬
rium inutilẽ inuocat: Et ꝓ itinere petit
ab eo qͥ ambulare ñ potest. & de adqͥren¬
do & de oꝑando & de om̃ium rerũ euen¬
tu: petit ab eo qͥ omnib est inutilis.
Iterum aliꝰ nauigare cogitans. & ꝑ fero¬
ces fluctus incipiens iter facere: ligno
portante se fragiliꝰ lignum inuocat. Il¬
lud enum cupiditas adquirendi excogita¬
uit. & artifex sapientia fabricauit sua:
Tua autem pater gub̾nat ꝓuidentia. qͦ¬
niam dedisti & in mari uiam. & interꝰ
fluctus semitam firmissimã: ostendenᷤ
q̃m potens es ex omnib sanare. etiam si

Expanded text:
nem in pariete ponens illud confirmans nem in pariete ponens illud confirmans ferro ne forte cadat prospiciens illi sciens quoniam non potest se adiuvare imago enim est et opus est illi adiutorio et de substantia sua et filiis suis et nuptiis votum faciens inquirit non erubescit loqui cum illo qui sine anima est et pro sanitate quidem infirmum deprecatur et pro vita mortuum rogat et in adiutorium inutilem invocat et pro itinere petit ab hoc qui ambulare non potest et de adquirendo et de operando et de omnium rerum eventu petit ab eo qui in omnibus est inutilis iterum alius navigare cogitans et per feros fluctus incipiens iter facere ligno portante se fragilius lignum invocat illud enim cupiditas adquirendi excogitavit et artifex sapientia fabricavit sua tua autem pater gubernat providentia quoniam dedisti et in mari viam et inter fluctus semitam firmissimam ostendens quoniam potes ex omnibus sanare etiam si
Abbreviated transcription (Latin):
scłm. qͦmodo huiꝰ deum ñ faciliꝰ inuenerunt:
Infelices autẽ sunt & inter mortuos spes il¬
loꝵ est. qͥ appellauerunt deos oꝑa manuũ
hõium. aurum & argentũ. artis inuentio¬
nem. & similitudines animaliũ. aut lapi¬
dem inutilem. opꝰ manus antique. Autꝰ
si quis artifex faber de silua lignũ rectum
secauerit. & huiꝰ docte eradat omnem corti¬
cem. & arte sua usus diligenter fabricet uaᷤ
utile in conũsatione uite: reliquiaᷤs autem
eius oꝑis ad p̃parationem esce abutatur:
& reliquum hoꝵ q̃d ad nullum usum fa¬
cit lignũ curuum & uerticib plenũ. scul¬
pat diligent᷑ ꝑ uacuitatem suã. & ꝑ sci¬
entiam artis sue figuret illud: & assimi¬
let illud ymagini hominis. aut aliciui ex
animalib illud comparet: ꝑliniens ru¬
brica. & rubicundũ faciens fuco colorẽ
illius. & omnẽ maculam que in illo est
ꝑliniens t̾rã aut faciat ei dignã habitatio¬

Expanded text:
saeculum quomodo huius Dominum non facilius invenerunt saeculum quomodo huius Dominum non facilius invenerunt infelices autem sunt et inter mortuos spes illorum est qui appellaverunt deos opera manuum hominum aurum et argentum artis inventionem similitudines animalium aut lapidem inutilem opus manus antiquae aut si quis artifex faber de silva lignum rectum secaverit et huius docte eradat omnem corticem et arte sua usus diligenter fabricet vas utile in conversatione vitae reliquias autem eius operis ad praeparationem escae abutatur t reliquum horum quod ad nullos usus facit lignum curvum et verticibus plenum sculpat diligenter per vacuitatem suam et per scientiam artis suae figuret illud et adsimilet illud imagini hominis aut alicui ex animalibus illud conparet perliniens lubrica et rubicundum faciens fuco colorem illius et omnem maculam quae in illo est perliniens et faciat ei dignam habitatio
Abbreviated transcription (Latin):
mines in quib ñ subest scientia d̃i. & dehis
qͣ uidentur bona ñ potuerunt intelligere eũ
qui est: neq oꝑib attendentes agnouerunt
aut citatum aerem. aut girũ stellaꝵ. aut
nimiam aqͣm. aut solem aut lunam recto¬
res orbis t̾rarum deos putauer̃t. Quoꝵ si
specie delectati deosputauer̃t: sciant qͣnto
his dominator eoꝵ speciosior est. Spetieie¬
nim generator: hec om̃uia constituit. Aut
si uirtutem & oꝑa eoꝵ mirati sunt. intelli¬
gant abipsis: q̃m qui hec constituit fortior
est illis. Amagnitudine enim speciei &
creature cognoscibiliter pot̾it hoꝵ creator
uideri: sed tamen adhuc in his minor est
querela. Et hi enim fortassis errant: deum
querentes &̾ uolentes inuenire Etenim cũ
in oꝑib illius conũsentur: inquirunt & ꝑ¬
suasum hñt q̃m bona sunt que uidentur.
Iterum autem: nechis debet ignosci. Si enĩ
potuerunt tantũ scire ut possent estimare

Expanded text:
mines quibus non subest scientia Dei et de his mines quibus non subest scientia Dei et de his quae videntur bona non potuerunt intellegere eum qui est neque operibus adtendentes agnoaut citatum aerem, aut gyrum stellarum, aut nimiam aquam, aut solem, & lunam, rectores orbis terrarum Deos putaverunt. 3. Quorum si specie delectati, Deos putaverunt: sciant quanto his dominator eorum speciosior est nim generator haec omnia constituit aut si virtutem et opera eorum mirati sunt intellegant ab ipsis quoniam qui haec constituit fortior est illis a magnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterit horum creator videri sed tamen adhuc in his minor est querella et hii enim fortassis errant Deum quaerentes et volentes invenire etenim cum in operibus illius conversentur inquirunt et persuasum habent quoniam bona sunt quae videntur iterum autem nec his debet ignosci si enim tantum potuerunt scire ut possent aestimare
Abbreviated transcription (Latin):
parentib iuramenta & conuentiones dedisti
bonarum ꝓmissionum Cumgͦ nobis dis¬
ciplinam das: inimicos nr̃os multipliciter.
flagellas. Et bonitatem tuam cogitemus
iudicantes. & cum de nob̃ iudicatur: sꝑemꝰ
miscłiam tuam. Unde & illis qͥ in uita sua
insensate & iniuste uixerunt: ꝑ hec que co
erroris uia diuitiꝰ errauerunt. deos estimantes
hec que in animalib sunt suꝑuacua: infan¬
tium insensatoꝵ more uiuentes. ꝓpter hoc:
tanqͣm pueris insensatis iudicium in deri¬
sum dedisti. Qͥ autem ludibriis & increpa¬
tionib non correpti sunt: dignum dei iũdi¬
cium exꝑti sunt In his enim que patiebant᷑
moleste ferebant. in quib patientes indigna¬
bant᷑ ꝑ hec que putabant deos in ipsis cum
exterminarent᷑ uidentes illum qͣm olim ne¬
gabant se nosse: dm uerum agnouerunt.
ꝓpter qd̃ & finis condempnationis illoꝵ ue¬
niet suꝑ illos. ani sunt autẽ omnes ho¬

Expanded text:
parentibus iuramenta et conventiones dedisti parentibus iuramenta et conventiones dedisti bonarum promissionum cum ergo nobis disciplinam das inimicos nostros multipliciter flagellas ut bonitatem tuam cogitemus iudicantes et cum de nobis iudicatur speremus misericordiam unde et illis qui in vita sua insensate et iniusterroris via diutius erraverunt, deos aestimantes haec quae in animalibus sunt supervacua, infantium insensatorum more viventes. Propter hoc tanqsum dedisti qui autem ludibriis increpationis non correpti sunt dignum Dei iudicium experti sunt in his enim quae patiebantur moleste ferebant in quibus patientes indignabantur per haec quos putabant deos in ipsis cum exterminarentur videntes illum quem olim negabant se nosse Deum verum agnoverunt propter quod et finis condemnationis illis veniet vani sunt autem omnes ho
Abbreviated transcription (Latin):
q̃i non iniuste iudicas iudicium. neq rex
neq tyrannus in conspectii tuo inquirent
de his qͦs ꝑdidisti. Cum sis gͦ iustus iuste om¬
nia disponis. ipsum qͦq qui ñ debet puniri
condempnas: & exterum estimas atua uͥtu¬
te. Uirtus enim tua iusticie inicium est. &¬
ob hoc qd̾ om̃ium dñs es: omnib de parce¬
re facit. Uirtutem enim ostendis tu qui
ñ crederis ẽẽ in uirtute consũmatꝰ: & hos
qͥ te nesciunt in audatia traducis. Tu autẽ
& cum magna reuerentia disponis nos:
Subest enuntͥ: cum uolueris posse. Docu¬
isti autem popłm tuum ꝑtalia oꝑa: q̃m
oportet iustum ẽẽ & humanũ. Et bone sper
ꝑfecisti filios tuos. Qm̃ iudicans das lo¬
cum in peccatis penitentie. Si enim inimi¬
cos seruoꝵ tuoꝵ & debitos morti cum tanta
cruciasti attentione. & liberasti dans tempꝰ
& locum ꝑ que possit mutari a malitia. cũ
quanta diligentia uidicas filios tuos. quoꝵ

Expanded text:
quoniam non injuste judicasti. Neque rex quoniam non injuste judicasti. Neque rex neque tyrannus in conspectu tuo inquirent de his quos perdidisti. Cum sis ergo justus, juste omnia disponis: ipsum quoque puniri qui debet, condemnas, et exterum aestimas a tua virtute. Virtus enim tua justitiae initium est: ob hoc quod noster Dominus es, omnibus te parcere facis. Virtutem enim ostendis, qui non credideris esse in virtute consummatus; sed hos, qui sciunt, audaciam traducis. Tu autem et cum magna reverentia disponis nos subest enim tibi cum voles posse docuisti autem populum tuum per talia opera quoniam oportet iustum esse et humanum et bonae spei fecisti filios tuos quoniam das locum in peccatis paenitentiae si enim inimicos servorum tuorum et debitos morti cum tanta cruciasti adtentione et liberasti dans tempus et locum per quae possint mutari a malitia cum quanta diligentia iudicasti filios tuos quorum