comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dig̃ scribit cogendii prim̃
legata pr̃abit. Mox dimiss¬
is iegatis siquid supfuerit
excodrantetunc ficelmi¬
ssa cogi prãre. Tẽterum sileg¬
atiabsumant dodrantem:
cunc nich ficei comissariis
prãndu. hre eĩ integrũqua¬
drante iegitimu hrte op¬
ortet. Ordo igitur auiliano
mͥodo legata prare nec eñi
ntiq omitere ei hrditatẽ
ꝑmisit. qui fider ꝯmissa ab
eo reliquit abintestato P¬
lane si nominatim id ei per¬
misit. dicemꝰ. neũ incidy̾
anus ostendit. ¶Quid deĩde
dicemus si hisdem ⁊ ex testõ
legata. ⁊ fideiꝯmisa ab inte
stato fuerint terelicta. et
pretca. aliis fider⁊missa. an
ordinem islumtebemus
facere ꝙ inlianus monstra
an uero ⁊tribuenus om̃s
ficei missarios quasieq̃les
⁊ magis ẽ. ut ita distringna¬
mus multũ inter ẽẽ. utru
inqdit ĩedictum h̃rs. anñ
Nam si ĩcidit p̾ferendi crũt

Expanded text:
 scribit cogendum primum legata praestare, mox dimissis legatis si quid superfuerit ex dodrante, tunc fideicommissa cogi praestare: ceterum si legata a‹b›sumant dodrantem, tunc nihil fideicommissariis praestandum: habere enim integrum quadrantem legitimum heredem oportet. ordo igitur a Iulianomodo legata praestare: nec enim utique omittere ei hereditatem permisit, qui fideicommissa ab eo relinquit ab intestato. Plane si nominatim id ei permisit, dicemus non eum incidere anus ostendit. Quid deinde dicemus, si isdem et ex testamento legata et fideicommissa ab instato fuerint relicta et praeterea aliis fideicommissa? an ordinem illum debeamus facere, quem Iulianus monstrat, an vero contribuemus omnes fideicommissarios quasi aequales? et magis est, ut ita distinguamus multum interesse, utrum incidit in edictum heres an non. nam s
Abbreviated transcription (Latin):
recunia accepta repudian¬
it. ibidicemus eu qui omisit
ꝯueniendũ ẽẽ nbiuero gra¬
tis infraudem tñ eoꝵ quibus
quid relictumẽ. possõem̃ de¬
bere ꝯueniri utili accione.
Quamꝙͣ de hrdib instiru¬
tis indeatur pretor loqui.
scripsit. ut si sit iegatarius

Expanded text:
pecunia accepta repudiavit, ibi dicamus eum qui omisit conveniendum, ubi vero gratis, in fraudem tamen eorum quibus quid relictum est, possessorem debere conveniri utili actione. Quamquam de heredibus institutis videatur praetor loqui, serpit: ut
Abbreviated transcription (Latin):
hrde gessisse filiũ pl¬
acuit. qui moriens
ssisse. codicił petit
ab hidẽ suo ut ma¬
mamimiteret. ac
sibi parentibq su¬
tris monium̃tũ ex

Expanded text:
de gessisse filium placuit, qui moriens ssisse codicillis petit ab herede suo, ut mamanumitteret ac sibi parentibusque sutris monumentum ex
Abbreviated transcription (Latin):
incid̾ quia ħ fuit testatoris
uoluntas. ut daret ei facul¬
tatem ⁊ ab intestato succeden¬
dit edictum. dicendum ẽ con¬
tribui fidei ꝯmissa tebere. q̃si
exequata. ¶Ron simplicit᷑
aũt pretor pouicitꝰ ẽ sedaturũ
accionẽ. s cã cognita. nam siue
inuenerit testatorẽ huius rei
auctore ẽẽ. ip̃mq ꝑmississe
ab intestato succedere. aut siq̃
alia iusta causa omitendiint᷑¬
uenerit. utiq non dãbi̾t ac¬
cione meum legatoꝵ. ¶Itez
nere. ñ dabit accionẽ. Siuero
nulla suspicio coslusionis. re¬
ligione pretoris instruxerit.
indubitate ꝯueniri poterit
instestato possedit ⁊ quidem
sic ut prescripcioneqnadrien¬
nii cutussit. ¶ Si patronus
ex debita sibi porcione hro.
austa. omiserit ⁊ cohrs. dem̃¬

Expanded text:
incidit, quia haec fuit testatoris uoluntas, ut daret ei facultatem et ab intestato succedendit edictum, dicendum est contribui fideicomissa debere quasi exaequata. Non simpliciter autem praetor pollicitus est se daturum actionem, sed causa cognita: nam siue inuenerit testatorem huius rei auctorem esse ipsumque permississe ab intestato succedere aut si qua alia iusta causa omittendi interuenerit, utique non dabit actionem in eum legatorum. Item nere, non dabit actionem, si vero nulla suspicio collusionis religionem praetoris instruxerit. indubitate conveniri poterit intestato possedit et quidem sic, ut praescriptione quadriennii tutus sit. Si patronus ex debita sibi portione heres austa, omiserit et coheres, de
Abbreviated transcription (Latin):
accepit substitutꝯ:. ip̃e erit:
ueniendus. ¶ Item si solus
substicutꝰ possideret si qͥdẽ pe¬
cuma accepta institutus omi¬
sisset. dicemus institutũ suis
legatariis sre debere substi¬
tutu suis .Siaũt sine pecuma
adu̾sus substitutu dabimus
accionẽ. Nã cum ambo possi¬
deant: meliꝯ dicetur. singu
ios legatariis setere tebe. Na.
i ab iniritito ⁊ substitutd eatẽ
gͥe ⁊ si abutroq hrde solidum
mich debetur. tñ ab uno lega¬
tum ꝯsequtus. ab alt̾o petere ñ¬

Expanded text:
accepit substi tutus, ipse erit conueniendus. item si solus substitutus possideret, si quidem pecunia accepta institutus omisisset, dicemus institutum suis legatariis respondere debere, substitutum suis: si autem sine pecunia, aduersus substitutum dabimus actionem. nunc cum ambo possideant, melius dicetur singulos suis legatariis respondere debere.i ab instituto et substituto eadem ge, etiamsi ab utroque solidum mihi debetur, tamen ab uno legatum consecutus ab altero petere n
Abbreviated transcription (Latin):
ne hrs institutꝯ potiit pa¬
rere ꝯdiciomi nec paru iit. cũ
ꝯdicio tarsit. ut m arbitrio
sit brdis instituti. de inde ab
intestato possideat ħrditatẽ
debebit edicto teneriqr eius¬
mõi dicio ꝓpura cebet habe¬
rĩ. ¶ nonq̃rimꝰ qui p̃t̾mi¬
ssa causa testĩab intestato hr
re iegitimo possideant. an
non. naz quoqͣue iure po¬
ssiteant hrditate. uł partẽ
eiꝰ ꝯueniri edicto poterst.
utiq si nõ exalia causa pos¬
sideant. ut puta. si quis om¬
iserit quite hrditate. s er
causa ficei ꝯmissi possideat
missus in possom fiei ꝯmis

Expanded text:
ne institutus heres potuit parere condicioni nec paruit, cum condicio talis sit, ut in arbitrio sit heredis instituti, deinde ab intestato possideat hereditatem, debebit edicto teneri, quia eiusmodi condicio pro pura debet haberi. Non quaerimus, qui praetermissa causa testamenti ab intestre legitimo possideant an non: nam quoquo iure possideant hereditatem uel partem eius, conueniri ex edicto poterunt, utique si non ex alia causa possideant: ut puta si quis omisit quidem hereditatem, sed ex causa fideicommissi possidet missus in posses
Abbreviated transcription (Latin):
tum uideritestam̃tu nõ
dubitatur. Non eĩq̃ remus
aquo apiantur. ¶ Sitabu¬
le non ꝯpareant.ur exuste
sint futurũ ẽ ut subuenire

Expanded text:
tum uideri testamentum non dubitatur: non enim quaeremus, a quo aperiantur. Si tabulae non compareant uel exustae sint, futurum est, ut subuenire
Abbreviated transcription (Latin):
te omnib absentib
cansa aliqua apire
post tescriptum et
recognitu factum
abhicem quib int̾¬
uenientib aptest
obsignentur.timc
deide es mittãtur.
ubi ip̃i signatores
sint. ad insꝑicienda

Expanded text:
te omnibus absentibus causa aliqua aperirpost descriptum et recognitum factum ab isdem, quibus interuenientibus apertae sunt, obsignentur, tunc deinde eo mittantur, ubi ipsi signatores sint, ad inspicienda
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. et hic id egisset. ut omit¬
tatur hroitas.coloq id fac̃
uenirideret. ¶ Siquis ne¬
didit hroitate. utiq possi¬
dereuidetur. non dolo nide
ret. Nam⁊siẜuus eius ex
asse insticutꝰ fuerit. ⁊ ꝑ qu¬
encũq cau̾m nõ potuerit
iussu dm̃adire hrditatem
impune pret̾mitiet ex tes

Expanded text:
t, ut omittatur hereditas, doloque id fecit, conveniri debet. Si quis vendiderit hereditatem, utique possidere videtur, non dolo feciset: nam et si servus eius ex asse institutus fuerit et per quemcumque casum non potuerit iussu domini adire hereditatem, impune praetermittet ex t
Abbreviated transcription (Latin):
isses. deinde ꝯdicio in¬
re sextantis exstitiss.
exprima institrcio¬
ne priꝯ. cũ ab utruq
cansa una adicio suf¬
ficiat. sex tans itaq
qui subrdicione datꝰ
mich ẽ ad me solũ ꝑti¬
nec. ¶ Item situ sext¬
tantis ex quo institu¬
tus eẽs ħrs. omiseris
adicionez. nũquid du¬
bitat ꝗn exsubstitu¬
cione adeundo. ticia¬
ne partis habiturus
to. Quinsiprimam
stitutõne adeunto
hrs eẽ possim inpote¬
state mea sit.quã pa¬
rtem hrditatis aut
amittere uelĩ aut uẽ
legitima. ñdiuadm̃
ꝑtinet ueru eodem
mom̃to intesligor.
et extestõ uegitimã
repudiare sicutisile¬
gitima uelim adme
ꝑtinere cum sciã testõ
michi relictar uideb¬
orante repudiare te
ortuꝯ suu ħrdez non
reliq̾rat. frater qui
fuꝑerat nolebat hr̃s
eẽ. ꝯsulebat nu ob
sciret enm mortuu
eẽ usus eẽt. ħrditati
sealligasset. R. Nisi eo¬
consilio ususeẽt ꝙ ue¬
llet sehrde eẽ. non as¬

Expanded text:
isses, deinde condicio iure sextantis exstitisset,ex prima institutione, cum ab utraque causa una aditio sufficiat: sextans itaque, qui sub condicione datus mihi est, ad me solum pertinet. Item si tu sextantis, ex quo institutus esses heres, omiseris actionem, numquid dubitas, quin ex substitutione adeundo Titianae partis habiturus to, quin, si prima institutione adeundo heres esse possim, in potestate mea sit, quam partem hereditatis aut amittere velim aut vindlegitima nondum ad me pertinet. verum eodem momento intellegor et ex testamento et legitimam repudiare, sicuti, si legitimam velim ad me pertinere, cum sciam testamento mihi relictam, videbor ante repudiare tesortuus suum heredem non reliquerat: frater qui supererat nolebat ei heres esse: consulebat, num ob sciret eum mortuum esse, usus esset, hereditati se alligasset. responconsilio usus esset, quod uellet se heredem esse, non a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcuraret ħrs institutꝰ
ante nita decesserat. ꝙͣ
hrcem se institutu cog¬
nosceret.qr tonoꝵ posͦ¬
sessionẽquã ꝓcurator
enus pecierat. hrs auiti
ratam ħre ñ potuerat.
exꝑsonadefuncti resti¬
tucionẽ ĩintegru im

Expanded text:
procuraret heres institutus ante uita decesserat, quam heredem se institutum cognosceret. quia bonorum possessionem, quam procurator eius petierat, heredes Auiti ratam habere non potuerant, ex persona defuncti restitutionem in integrum im
Abbreviated transcription (Latin):
sit iubere noluit id facere
Quid ergo si ẜinis eiꝰ cum
iuberetur adire hrditate.
edicto audiens ñ fuit. S ꝯpe¬
llendus ẽ ẜuns ħ facere. idõ¬

Expanded text:
t iubere, noluit id facere. Quid ergo si seruus eius cum iuberetur adire hereditatem, dicto audiens non fuit? sed compellendus est seruus hoc facere id
Abbreviated transcription (Latin):
erat. et ĩfilio qui matͥs
delat᷑a possõm ab sens
.pniserat sine respec¬
gr̃a obtinendu ẽ. Rei
ꝑ duellionis hrdicate
suspensa cognicione.
filiꝯ emancipatꝯ cui
depatris ĩnocencl..
quet. pot querere ¶p

Expanded text:
erat et filium, qui matris delatam possessionem absens amiserat, sine respecgratia optinendum est. Rei perduellionis hereditatem suspensa cognitione filius emancipatus, cui de patris innocentia liquet, potest quaerere. P
Abbreviated transcription (Latin):
spectõ tabulaꝵ ⁊ lec¬
cione eaꝵ indicat.
HDiemañt et ⁊sulez
tabulaꝵ ñ patitur
pretor tescribiuł in¬
spici. Idcirconequid
falsi fiat. Naza ⁊ ins¬
pectõ ⁊ nateria falso
fabricando instrue¬
tinenti potestatẽ in¬
spiciendi uł scriben¬
di iubet fieriandesi¬
deranti tp̃s dabit ad
exh cione ⁊ magis
locoꝵ angustias sen
plixitates. ¶Siqs
ñ negans a pud se ta¬
bulas ẽẽ ñ paciatur
inspici⁊describi: oĩ¬
modo ad hoc ꝯpesiet᷑
Si tr̃i neget penes se

Expanded text:
spectio tabularum etiam lectionem earum indicat. Diem autem et consulem tabularum non patitur praetor describi uel inspici idcirco, ne quid falsi fiat: namque etiam inspectio materiam falso fabricando instruetinenti potestatem inspiciendi uel describendi iubet an desideranti tempus dabit ad exhibitionem? et magis locorum angustias seu prolixitates. Si quis non negans apud se tabulas esse non patiatur inspici et describi, omnimodo ad hoc compelletur: si tamen neget penes se
Abbreviated transcription (Latin):
i sepupiltũfalso ex¬
istimans cu eẽt pu¬
cestõ. postea euncem
hrdem in alio cestam̃¬
to mutiliter facto ĩ¬

Expanded text:
i se pupillum falso existimans, cum esset putestamento postea eundem heredem in alio testamento inutiliter facto in
Abbreviated transcription (Latin):
testĩdum nult prestitũ eia
sub sticutus ẽ. uellegitimo.
m̃quid iocutus ñ sit edicto
plane indiguandñ ẽ circu¬
uenta noluntate defuncti
⁊ ideo siliquido ꝯstiterit. in
nece legatarioꝵ hoc factu
ꝙͣuis non pecuna acceptaf
erit. locũ eẽ ntili accioniadii¬
sus eũ qui possidet hrditatẽ.
⁊ recte dicetur ubicũq ꝗs¬

Expanded text:
enti, dum vult praestitum ei qui substitutus est vel legitimo, numquid locus non sit edicto? plane indignandum est circumventam voluntatem defuncti: et ideo si liquido constiterit in necem legatariorum hoc factum, quamvis non pecunia accepta, erit locum esse utili actioni adversus eum qui possidet hereditatem. Et recte dicetur, ubicumq
Abbreviated transcription (Latin):
cio apiende sint tabu¬
le.pretoris id officiũ
ẽ. ut cogat signatores
ꝯuenire ⁊ singilla sua
publice eĩ expedit.
supp̃ma homipĩniu¬
natoꝵ fuerit mueta.
poterit ip̃is in t̾uen¬
entib resignari tes
mittidebẽt cabulete¬
stam̃ti ubi it̃e sit ut¬
ti agnoscat᷑. nam re¬
uocarieumagnoscẽ¬
di causa honerosum
ẽquippe se pecur ma¬
gna captione areb
nr̃is reuocamur. et sit
iniquũdapnosũeẽ¬

Expanded text:
tio aperiendae sint tabulae, praetoris id officium est, ut cogat signatores conuenire et sigilla sua publice enim expedit suprema hominum iunatorum fuerit inuenta, poterit ipsis interuenientibus resignari testmitti debent tabulae testamenti ubi ipse sit, uti adgnoscat: nam reuocari eum adgnoscendi causa onerosum est. quippe saepe cum magna captione a rebus nostris reuocamur et sit iniquum damnosu
Abbreviated transcription (Latin):
alsa sunt. uł miusta.
uł irritauł rupta.
Itemq in ꝑfecta so¬
lemus testam̃ita di¬
cere. ¶ Ad cãm au̾̃t
ctu sit. inquacũq
materia fuerit scrip
cum ꝙꝯtineat suꝑ¬
p̃mã uoluntatẽ. et
tam principales ꝙͣ
scd̃e tabule edictos
tinentur. ¶ Sipin¬
ra sint testa queas
tur. utrum uinat a¬
an decessit is cuius
ꝑtinet. inspicidescͥ¬
biq postulat dicen¬
dum ẽ p̃torem cau¬
sa cognita statuere id
tat inspicitabulas.¬

Expanded text:
alsa sunt uel iniusta uel irrita uel rupta: itemque inperfecta solemus testamenta dicere. Ad causam autem ctum sit, in quacumque materia fuerit scriptum, quod contineat supremam uoluntatem: et tam principales quam secundae tabulae edicto continentur. Si plura sint testamenta, tur, utrum uiuat an decesserit is, cuius pertinet inspici describique postulat, dicendum est praetorem causa cognita statuere id tat. Inspici tabulas
Abbreviated transcription (Latin):
rito si filiꝰ qmi fuit e¬
mancipatꝰ. aut ext¬
raneus hrs instituto
sit. ꝙ̃ diu rũpi testam̃¬
tum põt. ñ defertur.
extestam̃to hrditas.
S si uacuo uentre mu¬
ner fuerit ⁊ incerto eo
filiꝯ infamilia retentꝰ.
uita decessit. hrs furisse
intelligitur. E manci¬
us ñ alit̾ possunt hr¬
ditate querere. ꝙͣ si ñ
sit mulier. ĩ me ñquit.
erit interea defunctũ
filiũ hrdi suo relinq̃re
nich. ⁊ ideodecreto filio
suecurrenduẽ. Qui¬
a siue frat̾ ei nascatur
sine non sua nascat᷑
patri ħrs futurꝯ ẽ. ea¬
dẽq racio facit. ut em¬
ancipato quoq subue¬
niri cebeat ꝗ alt̾utro.¬

Expanded text:
rito si filius qui fuit emancipatus aut exter heres institutus sit, quamdiu rumpi testamentum potest, non defertur ex testamento hereditas. sed si uacuo uentre mulier fuit et incerto eo filius in familia retentus uita decessit, heres fuisse intellegitur: emancrito si filius qui fuit emancipatus aut exter heres institutus sit mulier, nonne iniquum erit interea defunctum filium heredi suo relinquere nihil? et ideo decreto filio succurrendum est, quia, siue frater ei nascatur siue non nascatur, patri heres futurus est. eademque ratio facit, ut emancipato quoque subueniri debeat, qui alterutro
Abbreviated transcription (Latin):
condicio exstet. ut ac¬
quiratur eicui p̾or
porcio acquisitaest.
Ego ꝗdem puto ⁊ si
adhuc in potestate
sit. iteru ad einou
eẽ. si copdicio exstite¬
semeladeundum. in
eusdez ꝑsona locum
habet non cum ꝑ aliũ
acquirenda ẽ brditas.
detur ħrs institutus.
adisse. quociens ac ar̃e
sibi possit. nam si mor¬
tuus eet. adhrde non
tranfer̾ret substituci¬
onem. Nereñ clem̃es¬
iẜmis elꝯ quicapere
et. anteꝙͣ iussu dm̃ ad¬
eat hrditate. mami¬
missus alienatꝯue
sit. et nichil infrantẽ
legis factumeẽt. ip̃e ut¬
admitritur adhidita¬
tem.S et si partem
cape non possit dñs
eiꝰ. eade dicenda sũt
de parteꝙͣ illecapere
ñ põt. nicħ eĩ inter est
pere non possit.ande

Expanded text:
condicio exstet, ut adquiratur ei, cui prior portio adquisita est. Ego quidem puto et si adhuc in potestate sit, iterum adeundum esse, si condicio exstitesemel adeundum, in eiusdem persona locum habet, non cum per alium adquirenda est hereditas.detur heres institutus adisse, quotiens adquirere sibi possit: nam si mortuus esset, ad heredem non transferret substitutionem. 82 Terentius Clemes ejus qui capere et antequam jussu Domini adeat haereditatem, manumissus alienatusque sit, et nihil in fraudem legis factum sit, ipse admittitur ad haereditatem. Sed et si partem capere tantum possit Dominus ejus, eadem dicenda sunt de parte quam ille capere non potest. Nihil enim interest, capere non possit, an de
Abbreviated transcription (Latin):
ritur. Panl.
unam ꝑtẽ omittere
non possuz nec intei¬
substitutur nec ne.
Idem puto si aliis mi¬
xtis hrdibrex pluri¬
bus partib institu¬
eico unam porcio¬
delate sint. Idem sis¬
uus meus ex par te
hro institutꝰ sit pure
ex parte subrdicione
dato scilicet cobrde.
et iussumeo adierit.
deinde eo manumis¬
so.ꝯdicio ateriꝯ por¬
cionis exstiterit. uer¬
ius ẽ non michi ẽẽ
acquisitam illã par¬
tem. s ip̃m comiuta¬
ri. Omnia eĩ paria ĩ¬

Expanded text:
ritur. Paulusunam partem omittere non possum nec intersubstitutum nec ne. Idem puto etiam, si aliis mixtus heredibus ex pluribus partibus heres institueundo unam portiodelatae sint. Item si seruus meus ex parte heres institutus sit pure, ex parte sub condicione, dato scilicet coherede, et iussu meo adierit, deinde eo manumisso condicio alteritionis exstiterit, uerius est non mihi esse adquisitam illam portionem, sed ipsum comitari: omnia enim paria
Abbreviated transcription (Latin):
ti occurrit qui omissa. hrd̾
catestĩ ab intestato hrditatẽ.
partẽ ue eius possident.ad
hoc uteos cucumueniant
qb ꝗd ex indicio defuncti
deberi potuit. si ñ ab intesta¬
to possideretur hrditas.⁊ in
eos accione pomcetur⁊ pa
rui refert. utrũquis ꝑse¬

Expanded text:
ti occurrit, qui omissa causa testamenti ab intestato hereditatem partemve eius possident ad hoc, ut eos circumveniant, quibus quid ex iudicio defuncti deberi potuit, si non ab intestato possideretur hereditas, et in eos actionem pollicetur. Et parvi refert, utrum quis
Abbreviated transcription (Latin):
ater quociens filio
mandat adiret certꝯ
ẽẽ debet. anꝓ parte.a
an exasse. an exstitu¬
cione. an ex substitu
institutis magis est
cile explicari prsit.
sciencia licterarum.
phidegerendo oblig¬
at dñmꝰ hroitati. He¬

Expanded text:
ater quotiens filio mandat adire, certus esse debet, an pro parte an ex asse, et an ex institutione an ex substitutus institutis magis est cile explicari possit scientia litterarum. pro herede gerendo obligat dominum hereditati.
Abbreviated transcription (Latin):
ssessione tonoꝵ. ut pͥ¬
ns scriptꝰ repellat bo¬
noꝵ possõm. deinde
isquiabintestato po¬
adquẽ legitima hrdit¬
tas põt ꝑtinere. ꝯdici
ere potest delegitima.
anteꝙ̃ dies ꝯdicionis
transcat. et idẽo dicen¬
dum ẽ. et meocas n
siresponcerit nent¬
ram hroitatezad se

Expanded text:
ssessione, ut prius scriptus repellat bonorum possessionem, deinde is qui ab intestato pead quem legitima hereditas potest pertinere, condicio ere potest de legitima, antequam dies condicionis transeat, et ideo dicendum est et in eo casu. Si respondit neutram hereditatem ad
Abbreviated transcription (Latin):
qii remoto fami¬
ue uinculo ꝓhrte
gerere uidetur. et
ideo si fiuꝯquitan¬
qua ex uonis mats
cuius hrditate sus
sedit. abstinendi
ꝯsiliũ qui inbonis
patris tenuit. ai¬
amisisse nuidetur.
¶pupilł quos pla¬
cuit onerib hrdi¬
tariis ẽẽ lib̾andos.
ꝯfusas accio nes re¬

Expanded text:
oto familiae uinculo pro herede gerere uidetur. et ideo filius, qui tamquam ex bonis matris, cuius hereditatem suscsedit, abstinendi consilium, quod in bonis patris tenuit, amississe non uidetur. Pupillis, quos placuit oneribus hereditariis esse liberandos, confusas actiones re
Abbreviated transcription (Latin):
cedere põt. ꝙ̃ excluso
hrde instituto. Eueni¬
et igitur. ut necessari¬
umsit remediũ pre¬
toris. ⁊ renegandas pͥ¬

Expanded text:
cedere potest quam excluso herede instituto. eueniet igitur, ut necessarium sit remedium praetoris et circa denegandas p
Abbreviated transcription (Latin):
iẜnu quis alienu
ab hostib redemĩt.
et h̃rdem eum cũ lib̾¬
tate instituerit. magiꝰ
puto en fore uberũ
⁊ necessariũ ħ̾rdem.i
namcum scripseriti
eiubtatem. uinculo
suo resoiuit. et m ħ
solm redit iure pꝰ¬
liiiii. ut ñ iteru
suus eiꝯ fiat. quiis
erat antequa cape

Expanded text:
um quis alienum ab hostibus redemerit et heredem eum cum libertate instituerit, magis puto fore eum liberum et necessarium heredem: nam cum scribit ei libertatem, uinculo suo resoluit. et in hoc solum redit iure postliminii, ut non iterum seruus eius fiat, cuius erat antequam cape
Abbreviated transcription (Latin):
¶S siquis ita fuerit cestatus
si filio mens intra qͣrtum .x.
amũ decesserit: seius ħrs esto¬
et indeinde filiꝯ hrs esto.ua¬
let substitucio. licet ꝯuersasc̾¬
esto. Scdo quitem gradu. se¬
ius scriptꝰ ẽ hrs. et si filiꝯ hrs
non ex titerit. ꝓculdubio se¬
ius eihͥrs erit ¶ S et si filiꝯ ex¬
stiterit ħrs. et intra pub̾tatẽ
defunctꝰ ẽ. seius admitten¬
dus recte nidetur. Ut nõ or¬
do scripture. s ordo successio¬
nis specretius q uod igituri
dictum ẽ. singulis nberorũ
substituere licere Ideo adiec¬
tum ẽ. ut declararetur. non
ẽẽ affilii testõ incipiendu
impuberis. Dodester.¬
substituerit. quis quis mͣ
substitucone scriptos tm̃ n¬
moto ad hrditate admitti
marci .⁊s. ⁊stitucione ut
cu pater inpuberifilio
inalterũ casũsubstitnssera
ĩutrũq cañ substituisse ĩ

Expanded text:
uerit testatus: 'si filius meus intra quartum decimum annum decesserit, Seius heres esto', deinde: 'filius heres esto', ualet substitutio, licet conuersa scriesto", secundo quidem gradu Seius scriptus est heres et, si filius heres non exstiterit, procul dubio Seius ei heres erit: sed et si exstiterit filius heres et intra pubertatem defunctus est, Seius admittendus recte videtur, ut non ordo scripturae, sed ordo successionis spectetur. Quod igitur dictum est singulis liberorum substituere licere, ideo adiectum est, ut declaretur non esse a filii testamento incipiendum impuberis. Modestinsubstituerit: 'quisquis mihsubstitutionem scriptos tantummodo ad hereditatem admitti:Marci et Ueri constitutione, ut, cum pater impuberi filio in alterum casum substituisset, in utrumque casum substit
Abbreviated transcription (Latin):
us mens hrs michisto. si
h̃s ñerit. siue ħrs erit. ⁊ in¬
ter pubtate decesserit. tunc
gaiꝯ seiꝯ hrs mͥ esto. ¶ sub¬
stituere liberis tam hrdib
institutis qua ex hrdatis.
nobis instituimꝰ. qua alte¬
ruz. ¶Substituere liberis pa¬
ter non pot.nisi hrdem sibi
instituerit. Nam sine hrdis
institutõnẽ. nichil intestõ
scriptum nalet. ¶Ip̃.¬

Expanded text:
us heres mihi esto": "si heres non erit, sive erit et intra pubertatem decesserit, tunc Gaius Seius heres mihi esto". Substituere liberis tam heredibus institutis quam exheredatis pnobis instituimus, quam alterum. Substituere liberis pater non potest nisi si heredem sibi instituerit: nam sine heredis institutione nihil in testamento scriptum valet. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
non cedunt. fingamꝰ statiz
primo die quo fuerit delata
non ceduz dies .c. Incipient
aũt cedere cum c̾cior fł potu¬
erit. prer̾itis. aũt .c. diebus
frustra ratu habebit. ¶Qu¬
eri po̾t sicum posset filiꝯ pe
ut c̾tiorare eu nõ possit.ł ⁊ fu¬
rẽte pet̾e neglexit. an peti am

Expanded text:
non cedunt. fingamus statim primo die, quo fuerit delata,non cedent dies centum: incipient autem cedere, cum certior fieri potuit. praeteritis autem centum diebus frustra ratum habebit. Quaeri potest, si, cum posset filius peut certiorare eum non possit, uel etiam furente, petere neglexerit, an peti amp
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ filiꝯ patris nec ẽ multa
Cum exfalsis codicillis ꝗ
ueri aliquo tpr crediti sũt.
hrs ignorans quasi exfi¬
stitiss. Rescriptu est adiu
oadriano. libos quide eos
eẽ s estimatõne sui prare
deuere et hos libtos ma¬
mimissoris ẽẽ recte ꝓ ba¬
tis iis patroni. Pauł.¬

Expanded text:
ltam Cum ex falsis codicillis, qui ueri aliquo tempore crediti sunt, heres ignorans quasi ex fiaestitisset, rescriptum est a diuo Hadriano liberos quidem eos esse, sed aestimationem sui praestare debere: et hos libertos manumissoris esse recte probartis ius patroni.
Abbreviated transcription (Latin):
uo em̃i nire ideum fecisse
placuit muillam ẽe̾ lib̾toꝵ
diuisionez alimentoꝵ aũt
diuisionez aindice inter co¬
hrdes fcam eodem modo
ratam ẽẽ. de obsequiis parẽ¬

Expanded text:
llo enim iure id eum fecisse. placuit nullam esse libertorum diuisionem: alimentorum autem diuisionem a iudice inter coheredes factam eodem modo ratam esse. DE OBSEQUIIS PARE
Abbreviated transcription (Latin):
IPas stipulatꝰ ante pactũ
tere non põt. nec ꝑs ope.¬
officii diurni Itaq nec ei¬
lib̾to qui ex horis dũtarat es¬
ante meridianis prestor¬
opas ꝓmiẜat. altero ex hi
peticio. ne hoc quis qua
cõe hãt cu hroitate ant

Expanded text:
as stipulatus ante peractum tere non potest. Nec pars operofficii diurni. itaque nec eto, qui sex horis dumtaxat antemeridianis praestoomiserat: altero ex hispetitio. nec hoc quicquam commune habet cum hereditate aut
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qui tutor script
ud eos nichmpediat.
ut puta simpubes
uł inpotestate sit tes¬
tatoris. ¶Potestatis
aũt uerbum ñ solu
adliberos qui sunt in
potestate referenduse
uerum ⁊ ad eumquẽ
retemit ab hostib ꝙͣ¬
ius placeat hunc sẽ¬
uum ñeẽ. s uinculo
quodam retineri do
nec preciu soluat¶
tari. ad hiberiabeo.¬

Expanded text:
in eo qui tutor scriptusud eos nihil impediat, ut puta si impubes, si in potestate sit testatoris. Potestatis autem verbum non solum ad liberos qui sunt in potestate referendum est, verum etiam ad eum quem reamuis placeat hunc seruum non esse, sed uinculo quodam retineri, donec pretium soluat.Ptari, adhiberi ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
hrditatioblig.atur ꝙͣ¬
uis suus hrs dici ñ
possit. qui in potes
liberi manent posst̃
facere testm̃. ¶Item
qui apud extneos le¬
gacione funguntur.
possunt facere testm̃.¬

Expanded text:
ditati obligatur, quamuis suus heres dici non possit, qui in potestliberi manent, possunt facere testamentum.Item qui apud externos legatione funguntur, possunt facere test
Abbreviated transcription (Latin):
alteriꝰ reicansa forte
rogatos ad testandũ
non ee ydoneos placz.
Quod sic accipiendũ
ẽ. ut licet ad aliam rẽ
uincerciorentur ad
posse eos testimoniu
suum recte eos phibe¬
re. ¶unoꝯ textu acci¬
onis testari oporter.
Ef aũt uno ꝯtextu.
nullum accum alie

Expanded text:
alterius rei causa forte rogatos ad testandum non esse idoneos placet. quod sic accipiendum est, ut, licet ad aliam rem um certiorentur ad posse eos testimonium suum recte perhibere.Uno contextu actus testari oportet. est autem uno contextu nullum a
Abbreviated transcription (Latin):
xea scriptura q̃ad te¬
sramentũ faciendu
ꝑabatur. si millo iure
nee ea q̃ fidei ꝯmisso¬
rum nerba hñt. peti
posse. ¶Ex his u̾bis
q̃ scriptura pat̾.f. ad¬

Expanded text:
ea scriptura, quae ad testamentum faciendum parabatur, si nullo iure nec ea, quae fideicommissorum uerba habent peti posse.Ex his uerbis, quae scriptura pater
Abbreviated transcription (Latin):
cestm̃ ꝙ ibi fecit nõ ua¬
iet. qͣuis redierit.¶ Si
cui aqua ⁊ igmi int̾oie¬
tum ẽ eiꝰ/ nec illud te¬
stam̃tũ ualet. ꝙ ante
fecit. nec id ꝙ postea fe¬
cerit.cona quoq que
tẽ hũit cũdampnare¬
tur publicabuntur.
Aut si ñ uideantur lu¬
crosa c̃ditorib ꝯceden

Expanded text:
 ibi fecit non ualet, quamuis redierit.Si cui aqua et igni interdictum sit, eius nec illud testamentum ualet quod ante fecit nec id quod postea fecerit: bona quoque, quae tunc habuit cum damnaretur, publicabuntur aut, si non uideantur lucrosa, creditoribus conceden
Abbreviated transcription (Latin):
exprimeret.hrdes ob¬
mutunsset. magis ce¬
pisse eum testmñ fac̾e̾
ex eo testõ non futu¬
ros. labeo tñ hoc u̾m
ẽẽ ex istimauit. Si
staret uoluisse plureᷤᷤ
eum qui testm̃ fecis¬
ego nec ẜuiu puto
aliud sensisse. G aiꝰ.
tabił iubetur eẽ. eo ꝑ¬
tinet neeiꝯ testimo¬
num recipiatur. et
eoampliꝯ ut quidã
putant. neue ip̃i di
suo salt̾. Qr antesti

Expanded text:
exprimeret heredes, obmutuisset, magis coepisse eum testamentum facere ex eo testamento non futuros.Labeo tum hoc uerum esse existimat, si constaret uoluisse plures eum, qui testamentego nec Seruium puto aliud sensisse. 26 Gaiutabilis iubetur esse, eo pertinet, ne eius testimonium recipiatur et eo amplius, ut quidam putant, neue ipsi dicsuo salutem.Quaero, an testi
Abbreviated transcription (Latin):
possint. nichil nocet¬
siquid postea eis ꝯtin¬
re.non uidetur signa¬
tum. ¶ Siquis exte¬
stib nom sinim non
ascripserit. uerum tñ
siad hibitꝰ noneẽt. et
sint multifacirnt as
nauerit. ad huc ide
dicemꝰ. ¶ Signĩ aut
utrul anulo tm imp̃s¬
so adhibemꝰ.an uero
⁊ sine anulo. uerum
alioquodam imp̃sso.
uarieem̃ hommnes
signant. et magis.ut
tiñ anilloquis pos¬
sit signaredum tm̃
nocte signari cestm
misia dubitacio est.¬
¶ Signatas cabulas
accipi oportet. s silĩ¬
teoquo cabube in nol¬
tes sint. signa imp̃s¬
sa fuerint. Id̾.¬
cestator iterumsig¬
natũ fuerit .uii. testi¬
um signis. non erit
in ꝑfectũ. s utroq¬

Expanded text:
possint, nihil nocquid postea eis contire, non uidetur signatum.Si quis ex testibus nomen suum non adscripserit, uerumtamen si adhibitus non esset: et si, ut multi fanaverit, adhuc idem dicemus. Signum autem utrum anulo tantum inpressum adhibemus, an vero et si non anulo, verum alio quodam inpresso? varie enim homines signant. et magis est, ut tantum anulo quis possit signare, dum nocte signari testamentum nulla dubitatio est. Signatas tabulas accipi oportet et si linteo, quo tabulae involutae sunt, signa inpressa fuerint. testator, iterum signatum fuerit septem testium signis, non erit inperfectum, sed utroq
Abbreviated transcription (Latin):
accrescat ꝓmissori. intot¬
um fidenissores tenentur
quebat. patrem eundem
hrdem fideiq eius comi¬
sit. ut quid quid ad eu ex
hrditate enis puenisset.
cum moreretur. restitue¬
ret fino testatricis. nepo¬
tisu̾o. et hec u̾ba adiecit.
Satis aseio patre meo exi¬
gi ueto. quesitu ẽ cum iste
seius subam suam dissipa.
et uenetur pat̾ fideiꝯmis¬
sarii. nec mane fideicõmis¬
sum ꝯstituatur. an ad satis¬
dationem fider ꝯ. nõie pa
quo funum reliquerat res
deposuisse. non exacta cau¬

Expanded text:
cat promissori, in totum fideiussores tenentur, quebat, patrem eundemque heredem fideique eius commisit, ut, quidquid ad eum ex hereditatecum moreretur, restitueret filio testatricis nepoti suo, et ha‹e›c uerba adiecit: 'satis a Seio patre meo exigi ueto'. quaesitum est, cum iste Seius substantiam suam dissipat et veretur pater fideicommissarii, ne inane fideicommissum constituatur, an ad satisdationem fideicommissi nomine patquo filium reliquerat, res deposuisse non exacta cau
Abbreviated transcription (Latin):
pendente conditione decesse¬
rit. stipuło euanesscit. qui a
nec legatum transmittitur¬
et nuic stipulatõni easdẽ cãs
⁊conditiones meẽ sciend¬
umest. ꝓ in siqua sit excep¬
tio que ⁊ petentu iegatum
ulatu quoc agentiopponẽ¬
damẽẽ placet. ¶Procurato¬
ri eius qui absens ẽẽ dicitꝰ
sistipulanti legati nomine
respondeat ħrs. offuus ait.¬
ita cauere debere. si iscuins
nõie caueat uinat indeuc
ne teneatur illo ante de fu¬
ncto. ¶Itemq̃r in hanc stip¬
uatonem utrum ip̃e res
ueniant. que legatesunt.
an uero p̾tia earum⁊ est.
ueriꝰ in hanc stipulatione
res nel p̾tia deduci. ¶Si .x.
que marcha erant michi
legatasint. et tibieorum:
usus f. iegatus sit. si pure u¬
triq legatum sit relctum.
iscui ꝓprietas legata est. ip¬
so uire .x. uendicabit. fruc¬
tuariu aũt exsenatus con¬

Expanded text:
pendente condicione decesserit, stipulatio evanescit, quia nec legatum transmittitur. huic stipulationi easdem causas et condiciones inesse sciendum est: proinde si qua sit exceptio, quae petenti legatumulatu quoque agenti opponendam esse placet. Procuratori eius, qui absens esse dicitur, si stipulanti legati nomine spondeat heres, Ofita cauere debere, si is, cuius nomine caueat, uiuat, uidelicet ne teneatur illo ant‹e› defuncto.Item quaeritur, in hanc stipulationem utrum ipsae res ueniant quae legatae sunt an uero pretia earum. et est uerius in hanc stipulationem res uel pretia deduci.Si decem quae in arca erant mihi legata sint, tibi eorum usus fructus legatus sit, si pure utrique legatum sit relictum, is cui proprietas legata est ipso iure decem vindicabit, fructuarium autem ex senatus con
Abbreviated transcription (Latin):
ta prarioportet. licet dies
ditatemꝰ ꝯditio legatiexti¬
terit. sabinꝯ ait fideuisor¬
es michiteneri. quiaom¬
nimodo darioꝑtet iegatũ¬
meo nõie cauerit. ꝑ in mi¬
chi pretoraccomõdat int̾¬
dictum. quo inbeantur di¬
scedere iegatarii de possone
icet᷑ ut non pet atur cautõ¬
iegatoꝵ. conditio test̾o scri¬
pta fuerit non uidetur cõ¬

Expanded text:
tari oportet, licet dies hereditatem condicio legati extiterit, Sabinus ait fideiussores mihi teneri, quia omnimodo dari oportet legatumeo nomine caverit, perinde mihi praetor accommodat interdictum, quo iubeantur discedere legatarii posseicet, ut non petatur cautio, condicio testamento scripta fuerit, non videtur co
Abbreviated transcription (Latin):
non meiꝯdem ꝑsona ⁊ emo¬
lum̃tum iegati et obugatio
iuris concurreret. ꝑ̃m̃ igitur
est noc de quo queritur. ac si fi¬
uo hrde instit̾uto pr̃ilegatu
eet. Quod consistere intellig¬
itur eo ꝙ quaius stati pater

Expanded text:
in eiusdem personam et emolumentum legati et obligatio iuris concurreret. perinde igitur est hoc, de quo quaeritur, ac si filio herede instituto patri legatum esset: quod consistere intellegitur eo, quod, quamvis statim pater
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. ħrde existente debitu
iri nec eĩ ꝑconꝯditionem
hrdum fieri incerta legata.
nec muitu intereẽtale le¬
gatumab hoc siħrs erit da

Expanded text:
et herede existente debitum iri: neque enim per condicionem heredum fieri incerta legata nec multum interesse tale legatum ab hoc "si heres erit, da
Abbreviated transcription (Latin):
legat.imi et translatam ẽẽ in
.x. si noluerit penum yrs da¬
re. et tẽ pecimiam ceberrcum
int̾pellatus fundum non de¬
disset. et si interea decesserit
dederit.c. dato. sub condici o¬
ne fundilegatum aocptum
piñt. Q noꝵ quia condicio in¬
uo legatario nonextiterit. for¬
te qr interpenatꝯhrs non sit.
eueniret. ut ademptio nich
egerit fundiq iegatum du¬
raueuerit. plane si sic iegatu¬

Expanded text:
legatam et translatam esse in decem, si noluerit penum heres dare, et tunc pecuniam deberi, cum interpellatus fundum non dedisset, et, si interea decesserit dederit, centum dato", sub condicione fundi legatum ademptum perint. quorum quia condicio vivo legatario non exstiterit, forte quia interpellatus heres non sit, evenit, ut ademptio nihil egerit fundique legatum dura
Abbreviated transcription (Latin):
non posse. ¶Cums uo leg¬
ato antequamhroitas eiuus
qui leg nierat adiretur. us¬
usfructus legato ab alio le¬
gatus fuerit et priorhrdit¬
as enis qui usu fructum
leganerit ad ita fuerit: nul

Expanded text:
non posse. Cum servo legato, antequam hereditas eius qui legaverat adiretur, usus fructus ab alio legatus fuerit et prior hereditas eius, qui usum fructum legaverit, adita fuerit: null
Abbreviated transcription (Latin):
eo michi fiderꝰ datum ẽ
cui subconditione iegatũ
sihrde instituto suocondi¬
Sidebitori quod subꝯdino¬
ne debet legatum est. presẽs
legatum est agiq extesto sta¬
tm põt. ut uberatio pr̃etur.
et si post mortem testatoris
decessiradnrdem transmit¬
tit iccõnem. hec dicenda e¬
runt et si non ip̃i debitoꝵi
set alii cumbet simisr lega¬
tum eẽ ꝓponatur.

Expanded text:
tum est, cui sub condicione legatum si herede instituto sub condiSi debitori quod sub condicione debet legatum est, praesens legatum est agique ex testamento statim potest, ut liberatio praestetur, et, si post mortem testatoris decesserit, ad heredem transmittit actionem. Haec dicenda erunt et si non ipsi debitori, sed alii cuilibet similiter legatum esse proponatur.
Abbreviated transcription (Latin):
idies appos ira legato nõ ẽ
presens deberur. et cõsfestĩ
ad eum ꝑtinet. cuidatum
est ad iecta quamuis iõga
sit. sicerta est ueluti ullis ia¬
nuariis certissimis. dies qui¬
dem legatistatĩ cedit. S añ
diem petit non põt ãt si ĩ¬
certaquasicum pubeserit c̃
mu ꝙ scribenti conp̾hen¬
dere sit comodu̾ fecerit. ni¬
si turpis condco obtigerit

Expanded text:
dies adposita legato non est, praesens debetur aut confestim ad eum pertinet cui datum est: adiecta quamuis longa sit, si certa est, ueluti Kalendis Ianuariis centesimis, dies quidem legati statim cedit, sed ante diem peti non potest: at si incerta, quasi "cum pubes erit" "mum, quod scribenti comprehendere sit commodum, fecerit: nisi tempus condiciove optigit
Abbreviated transcription (Latin):
dare pubes facto pupillus.
puberiiam facte sororis ue
ducenta legati ca soluit. Or¬
situmẽ ante tutele iudicio
ꝯsequi possit. ꝙ malimẽta
pupille ⁊ mercetẽ. atutore
ex tutela p̃stitum sit. Nex
istimo. ⁊ sicitra magistratu¬
um decretum cutorsorore
pupili sui aluerit. ⁊ nbali¬
bus artib eam instrue̾rit.
cum hoc ei cõtingere alit ⁊¬
non posset. nicħ eo nõie
tutele indicio pupillo aut
subititutis pupilli presta
ueleducari pupillu opor¬
teat. cã cognita id preside
statuere oportebit. incan¬
se ognicione enitandis̃.
qui pudicitie impuberis
possunt insidiari. Triph.¬

Expanded text:
dare: pubes factus pupillus dare: pubes factus pupillus puberi iam factae sorori suae ducenta legati causa soluit. quaesitum est, an tutelae iudicio consequi possit, quod in alimenta pupillae et mercedes a tutore ex tutela praestitum sit. respondi: existimo, etsi citra magistratuum decretum tutor sororem pupilli sui aluerit et liberalibus artibus instituerit, cum haec aliter ei contingere non possent, nihil eo nomine tutelae iudicio pupillo aut substitutis pupilli praestauel ubi educari pupillum oporteat, causa cognita id praesidem statuere oportebit. in causae cognitione euitandi sunt, qui pudicitiae impuberi possunt insidiari. 6 Tryph
Abbreviated transcription (Latin):
desiterat suscipe debet cog¬
nicionez. nec temere alim
igere debet. ut ꝓfiteatur
tutor que sit penes se sũma.
⁊ cominari graniores ein
suras infligieiꝰ ꝙ supra ꝓ¬
fessionez apud eum fuerit
cõp̾hensum. ¶ Idem ad inst¬
ructõne quoq pupiloꝵ
ueladolescenciu pupillaꝵ
ꝯstitute sunt. solet decern̾e
respectu facultatum ⁊ etati
eoꝵ qui instruuntur ¶ So¬
⁊ siegenisint pupilli. de su¬
o eos ałe cutor non ꝯ pellitur.
et si forte pr decreta alim̃ta
adegestate fuerit pupil¬
lus pͥ ductꝰ. ceminui deb
que decreta sunt. quẽadin¬
odum solent augere. si qd
patrimomo accessit. ꝑ an.¬
infilium ħr̾em instituerat.
fine dotis nõie cum infami¬
lia mipsiss. ducenta lega¬
uerat. nec quidꝙͣ preterea.
⁊ tucorem eis sẽproniũ de¬
dit. is accg̃ntis ⁊ appinquis
pupille ꝑͦductꝰ ad magis¬
tratum. iussꝰ ẽ alimenta ꝑ¬
upille. ⁊ mercedes ut lib̾a¬
lib artib instrueretur. ꝑ¬
upille nõie preceptoribus

Expanded text:
desiderat, suscipere debet cognitionem nec temere alimeigere debet, ut profiteatur tutor, quae sit penes se summa, et comminari grauiores ei usuras infligi eius, quod supra professionem apud eum fuerit comprehensum.Idem ad instructionem quoque pupillorum uel adulescentium pupillarum stitutae sunt, solet decernere respectu facultatium et aetatis eorum qui instruuntur. Sed si egeni sint pupilli, de suo eos alere tutor non compellitur. et si forte post decreta alimenta ad egestatem fuerit pupillus perductus, deminui debent quae decreta sunt, quemadmodum solent augeri, si quid patrimonio accesserit. 4 i filium heredem instituerat, filiae dotis nomine, cum in familia nupsisset, ducenta legauerat nec quicquam praeterea et tutorem eis Sempronium dedit: is a cognatis et a propinquis pupillae perductus ad magistratum iussus est alimenta pupillae et mercedes, ut liberalibus artibus institueretur, pupillae nomine praeceptoribus
Abbreviated transcription (Latin):
nouum ut qui iudicia. tita
patris rescindunt.pͣ.t.u.p.
ꝑ sonislegata et fideromis¬
sa prarent. hoc est lib̾is et
anet ex femineo descenderẽt.
Quis quis igitur ex ubis parẽ¬
tibusq fuerit ad legati peti¬
cionem. ad mittetur s itade¬
mu sunrã cognationis sũt
intereosliberos aut ⁊ eos

Expanded text:
novam, ut, qui iudicia patris rescindunt per contrapersonis legata et fideicommissa pran ex feminino descendent. quisquis igitur ex liberis parentibusque fuerit, ad legati petitionem admittetur, sed ita demum, si iura cognationis sunt inter eos.Liberos autem etiam eos
Abbreviated transcription (Latin):
dum est suspectam di¬
abaliquo obuenerunt
uelque inaliqua regio¬
ne ħ t̾ restituere rogat̾i
extrebelliano non tra¬
nseant actiones. Fñ hoc
contra respondi debere
inmilitis testo ait. nam
sicut conceissum est in¬
quit mintib circa in¬
stitutionem separe sp̃es
ronorumita et per fidĩ¬
conmissum ab institu¬
tis ħrdib id fecerit in¬
id ad mitteretur trere
erit siue uterq siue alt̾
ħrs eẽt. ut hrditas suaex
parre dimidia restitue¬
retur alicui post quin

Expanded text:
dum est suspectam diab aliquo obuenerunt uel quae in aliqua regione habet, restituere rogat, ex Trebelliano non transeant actiones, tamen contra responderi in militis testamento ait: nam sicuti concessum est, inquit, militibus circa institutionem separare species bonorum, ita et, si per fideicommissum ab institutis heredibus id fecerit, admitteretur Trebelerit, siue uterque siue alter heres esset, ut hereditas sua ex parte dimidia restitueretur alicui post quin
Abbreviated transcription (Latin):
sura uel quo alio modo
simul cum pater ꝑi¬
erit. anconditio de fece¬
rit uideamus et mag¬
is non defecisse arbitr¬
or quia non est ueruz
se. aut igitur filius su¬
per uixit patri. et ext¬
nixit conditione infi¬
dei conmissi. aut non
sr̃uixit ⁊ extitit ꝯditio cũ
autem quis anre et
quis postea decesserit
non apparet. extitisse
conditionem fidei cõ¬
missi magis dicendũ
est. ¶ Si quis ita fid̾i cõ¬
missum reliquit fid¬
ei tue fili conmitto ut
restituat seio hroitatẽ
uiderieum denueris ⁊¬
sensisse diuus pus re¬
scrrpsit et ideo cum qu¬
idam sine lib̾is decede¬
ret auumcuium abin¬
testato ronoꝵ possonẽ
pñs extitisse conditio¬
nem fiderꝯ. rescripsit.
ssariã h̾rditatis resti¬
tutionem cõstat non
uenire fructus nnsi
mora facta est. aut cũ
quis spetialiter fuit
rogatus. et fructus re¬
stituere. plane fructꝰ
inquartam imputã¬
tur. ut est rescriptum¬
¶Quotiens quis roga

Expanded text:
su vel quo alio modo simul cum patre perierit, an condicio defecerit, videamus. et magis non defecisse arbitror, quia non est verum se. aut igitur filius supervixit patri et extinxit condicionem fideicommissi, aut non supervixit et extitit condicio: cum autem, quis ante et quis postea decesserit, non apparet, extitisse condicionem fideicommissi magis dicendum est. Si quis ita fideicommissum reliquerit: "fidei tuae, fili, committo, ut, restituas ‹S›eio hereditatem', uideri eum de liberis sensisse diuus Pius rescripsit: et ideo, cum quidam sine liberis decederet, auunculum ab intestato bonorum possessorem habens, exti‹ti›sse condicionem fideicommissi rescripsit.ssaria hereditatis restitutione constat non uenire fructus, nisi ex mora facta est aut cum quis specialiter fuerit rogatus et fructus restituere.Plane fructus in quartam imputantur, ut est et rescriptum.Quotiens quis roga
Abbreviated transcription (Latin):
tas inse transferatur.
cum ceꝑint ceteridesi¬
derare sibi restitui ħ̾rd¬
itatem. dicendum est¬
falcidia recte xum uti
posse rectegͥ metiamis
nt muitum inter eẽ
utrum totam restitun
desiderauerit. an suam
sisola ꝑstrans fertur.
in residuo faicidie locꝰ
erit.Sitota h̾rditas tr¬
anslata sit. cessat huuis
legis renefitium. ¶ Si
seruoꝵ duorum roga¬
tus qũis sit restituere
hrditatem. et alter coge¬
re uelit sus pectam di¬
centem. ilter restitue¬
re sibirecuset. ħ ẽ dicẽ¬
dum quod iduobus
quorum. alter susciꝑe
uoluerit hrditatem.
alter. non¶ Si pater

Expanded text:
transferatur: cum coeperint ceteri desiderare sibi restitui hereditatem, dicendum Falcidia eum uti posse. recte igitur Maecianus ait multum interesse, utrum totam restitui de‹side›rauerit an suam si sola pars transfertur, in residuo Falcidiae erit us: si tota hereditas translata sit, cessat huius legis beneficium. Si seruo duorum rogatus quis sit restituere hereditatem et alter cogere uelit suspectam dicentem, alter restituere sibi ‹r›ecuset, hoc erit dicendum, quod in duobus, quorum alter sus‹cip›ere uoluit hereditatem, alter non. Si pater
Abbreviated transcription (Latin):
queninu. et scripti
alterum ue cogi adire
ita ut fideiconmissa¬
actiones conperant.
quasi extrebelliano re¬
stituta hroitatem¶
Meriamis scribit. eu
quis ex fidei conmissa¬
riis abeet. et presenste
desideret suo ꝑiculo a¬
dire hroitatem trans¬
latisq insolidum acti¬
ombus meum qui
coegit abscentes. si ne¬
unt fideiconmissum
suscipe apresente pe
tant. ¶Consequenter
ait. nec quar tameu
retenturum adu̾sus
anquo adire possit.⁊
us faicidie benefitio u¬
ti siueipsi quoq desi¬
derent sib Nstitui.si¬
ue alii noco eorum suc¬
ce̾sẜĩt. et cum hoc uire
utimur. ut totum trã¬
seat ad cum quicoeg̾¬
it. consequens erit di

Expanded text:
quennium, et scripti alterumue cogi adire ita, ut fideicommissactiones competant quasi ex Trebelliano restituta hereditate. Maecianus scribit: cum quis ex fideicommissariis abesset et praesentes desiderent suo periculo adire hereditatem translatisque in solidum actionibus in eum qui coegit absentes, si uelint fideicommissum stent: consequenter ait nec quartam eum retenturum adversusaliquo adire possit us Falcidiae beneficio uti, siue ipsi quoque desiderent sibi restitui siue alius in locum eorum successerit. et cum hodie hoc iure utimur, ut totum transeat ad eum qui coegit, consequ
Abbreviated transcription (Latin):
m id rp̃s dari quoq ca¬
pere pot. et sui uiris.
fu̾t. ¶ te rogo niti titu
hrditatem meam cum
titio ꝑtiaris. ex senatus
consulto trebelliano.
ineum cui restituta
est hroitas acriones
conperere. aristo ait.
quia pro hoc accipien¬
dum sit. rogo hrdita¬
cem illam restituas.
nec uerba spectantur
¶Qui indistra hendis
conyuandisq rebus
hrditariis sumptus fa

Expanded text:
 id tempus dari, quo capere potest, id est sui iuris fiat. 'Te rogo, Luci Tit‹i›, hereditatem meam cum Attio partiaris.' ex senatus consulto Trebelliano in eum, cui restituta est hereditas, actiones competere Aristo ait, quia pro hoc accipiendum sit 'rogo hereditatem illam restituas': nec uerba sp‹e›ctantur Qui in distrahendis conseruandisue rebus hereditariis sumptus fa
Abbreviated transcription (Latin):
rarieum qui sus pect¬
amhroitatem dicͥit. to¬
tamq hrditatem tran¬
sire ad eum qui ad ire
cogit. Set et siquis nõ
hrditatis sue ꝑtemdu¬
in taxat rogauit hrtẽ
suum restituere. s yr¬
ditatem seie que ade¬
um ꝑuenerat. uelto¬
tam uel ꝑtem eius et
h̾rs institutus suspec¬
tam dicat. cum place¬
at illud quod pop ait.
extrebelliano transire

Expanded text:
ari eum, qui suspectam hereditatem dicit, totamque hereditatem transire ad eum, qui adire cogit.Sed et si quis non hereditatis suae partem dimidiam rogauit heredem suum restituere, sed hereditatem Seiae, quae ad eum peruenerat, uel totam uel partem eius, heresque institutus suspectam dicat, cum placeat illud quod Papinianus ait ex Trebelliano transire
Abbreviated transcription (Latin):
et si patrimoniuz fuer¬
it rogatus et si faculta
et si fortunas meas.⁊
testator dixerit. quia p
cogendus erit. de succe¬
ssione enimsua et hic
rogau̾it. nec ignoro in
quibusdam exhis me¬
canum dubitare. et
uoluntatis eẽ dicere qu¬
estionem. utrum d̾ pe¬
cuniatantum. anet ce¬
ñ successee testator sensi̾t.
Inambiguo tñmagis
desuccessione sensum

Expanded text:
et si 'patrimonium' fuerit rogatus et si 'facultaet si 'fortunas meas' etestator dixerit, quia plcogendus erit: de successione enim sua et hic rogauit. nec ignoro in quibusdam ex his Maecianum dubitare et uoluntatis esse dicere quaestionem, utrum de pecunia tantum an et de successione testator sensit. in ambiguo tamen magis de successione sensum
Abbreviated transcription (Latin):
ere. id uidetur rogatꝰ
non deberecum resti¬
tuere. quod acobrde ac¬
cepit.ceterum quod a
semetipso ei renctum
est. infidei conmissuz
cadit. et id dinus mar
est. si adeiectum sit ro

Expanded text:
ere, id uidetur rogatusnon debere eum restituere, quod a coherede accepit: ceterum quod a semetipso ei relictum est, in fideicommissum cadit: et id diuus Marcest, si adiectum sit: 'ro