comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cita intentione uideamꝰ: Sequit᷑
dicens: Ego ate deheo baptirari¬
ad se uenisse. ut baptizaretur
aqua: cui nulla inerat quȩ bap¬
tis mundi tolleret culpã. Vnde
recte intelligit᷑ quod hic dicit
iohannes ego ate debeo baptira¬
ri hoc ẽȩ̃ quod apud cuuange¬
listam iohannẽ illo ad se ucni¬
ente narratur ecce agnus dei:
ecce qui tollit peccata mundi:
Ab illo enim debemus omnes
baptizari: qui ad hoc uenit in
mundũ: ut peccata tolleret
mundi. Ab illo debuit ipse io¬
hannes baptizari idest apecca¬
ti originalis contagione munda
quasi natus ex muliere culpa
non carebat: idoq cum cȩteris
mulierum natis. ab eo qui nat᷑
ex uirgine ds incarne apparu¬
it opus habebat ablui: Qm̃ gͦ
scriptum ẽ quid est homo. ut.
reat natus ex muliere:iure ti¬
muit homo quamuis sc̃s nat᷑
tamen ex muliere: & obid acul¬
pȩ macula non immunis bap¬
tirare dñm: quẽ ex uirgine na¬
tum nouerat. nullam prorsus
habere maculam culpȩ: Sed

Expanded text:
cita intentione videamus. Sequitur: cita intentione videamus. Sequitur: : Ego a te debeo baptisariad se venisse, ut baptisaretur aqua, cui nulla inerat, que baptibus mundi tolleret culpam. Unde recte intelligitur, quod hic dicit Iohannes: Ego a te debeo baptisari, hoc esse, quod aput ewangelistam Iohannem illo ad se veniente dixisse narratur: Ecce, agnus dei, ecce, qui tollit peccata mundi. Ab illo enim debemus omnes baptisari, quia ad hoc venit in mundum, ut peccata tolleret mundi. Ab illo debuit ipse Iohannes baptisari, id est, a peccati originalis contagioquasi natus ex muliere culpae naevo non carebat. Ideoque cum caeteris mulierum natis ab eo qui natus ex virgine Deus in carne apparuit, opus habebat ablui. Quoniam ergo scriptum est: Quid est homo ut imreat natus ex muliere Job, XV? jure timuit homo quamvis sanctus, natus tamen ex muliere, et ob id a culpae macula non immunis baptizare Dominum, quem ex virgine natum noverat, nullam prorsus habere maculam culpae. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
baptizare dñm. & aꝑtis fuȩ men¬
tis oculis descendentẽ suꝑ eum
sp̃m: prȩ cęteris mortalib uidere
ꝓmeruit. Uerum quia breutter
ista p̃libauimuᷤ: latius iam cun¬
cta exposituri. ipsum sacrȩ lecti¬
onis uideamus exordium: Tunc
homine non anxia necessitate
abluendi alicuiꝰ sui peccati. qui
peccatum non fecit ullum. nec
inuentus est dolus inore cius:
sed pia dispensatione abluendi
om̃is nr̃i contagionẽ peccati.
qui inmulus offendimꝰ omnes
& si dixerimꝰ quia peccatũ non
habemus. nos ipsos seducimꝰ
& ueritas in nobis non ẽ. Ue¬
nit baptizari in aquis ipsarũ
conditor aquarum: ut nobis
qui in iniquitatib concepti. et
in delictis sumus generati. sede.
mysterium: Dignatus est lauari
aquis iordanicis. qui erat mun¬
dus a sordib cunctis: ut ad di¬
luendas nr̃orum sordes scelcrũ
omniũ fluenta scificaret aqua¬
rum: Sed quia humillimã dñi
dispensationẽ er lectione cuuan¬
gelica cognouimus: etam serui
humillimam obedientiã solli¬

Expanded text:
baptizare Dominum, et apertis suae mentis oculis descendentem super eum Spiritum prae caeteris mortalibus videre promeruit. Verum quia breviter ista praelibavimus, latius jam cuncta exposituri ipsum sacrae lectionis videamus exordium. Tunc homine, non anxia necessitate abluendi alicujus sui peccati qui peccatum non fecit ullum, nec inventus est dolus in ore ejus, sed pia dispensatione abluendi omnis nostri contagionem peccati, qui in multis offendimus omnes, et si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Venit baptizari in aquis ipsarum conditor aquarum ut nobis qui in iniquitatibus concepti, et in delictis sumus generati, secundmysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium fluenta sanctificaret aquarum. Sed quia humillimam Domini dispensationem ex lectione evangelica cognovimus, etiam servi humillimam obeditionem solli
Abbreviated transcription (Latin):
in terra: Penitentia quide indm
nulla cadit: sed nr̃o more loqͥns
qui compungi penitentia solem̃
quando contra uotũ nr̃a oꝑa
uerti uidemꝰ. penitere se dixit
iare conspexit: In filio autem
suo unigenito fibi singulariter
complacuit: quia hunc homi¬
nem quem induerat apeccato
immunẽ seruare cognouit: et
in hac quoq uoce patris sicut
& in eeteris baptizati dñi myste¬
rus: om̃is iustitiȩ declarat᷑ im¬
pletio: Cocterns enim & consub¬
stantialis patri filius. descenden¬
te suꝑ cum sp̃u. qui fit. hominib
intimatur: ut hoc discant ho¬
mines ꝑgr̃am se baptismatis ac¬
cepto sp̃u scõ. de filus diaboli
in di filios posse tranfferri: sic̃
apls edocet fidelib ita loquens:
accepistis sp̃m adoptionis filioꝵ
in quo clamamꝰ abba pater: Et
cuuangłista iohannes: quotqͦt
inquit receperunt eum: dedit
eis potestatem filios di fieri:

Expanded text:
in terra . Poenitentia quidem in Deum in terra . Poenitentia quidem in Deum nulla cadit, sed nostro more loquens, qui compungi poenitentia solemus, quando contra votum nostra opera verti videmus. Poenitere se dixit are  Al., deviare conspexit. In Filio autem suo unigenito sibi singulariter complacuit, quia hunc hominem quem induerat a peccato immunem servare cognovit. Et in hac quoque voce Patris, sicut et in caeteris baptizati Domini mysteriis, omnis justitiae declaratur impletio. Coaeternus enim et consubstantialis Patri Filius, descendente super eum Spiritu, qui sit hominibus intimatur, ut per hoc discant homines percepto Spiritu sancto de filiis diaboli in Dei filios posse transferri. Sicut Apostolus edocet, fidelibus ita loquens: Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba pater; et evangelista Joannes: Quotquot, inquit, receperunt eum dedit eis potestatem filios Dei fieri
Abbreviated transcription (Latin):
tate .&. insimplicitate cordis
querste illum: qm̃ in maliuolã
animã non introibit sapientia
nec habitabit in corpore subdi¬
to peccatis: hinc est quod symon
infelle amaritudinis & obliga¬
tione iniquitatis ꝑmanere con¬
sensit: partem sortemq: in hoc
sp̃u habere nequiuit: illo enim
sp̃u plenus erat. qui in serpente
hominib apparendo quia ipse
malitia ꝙ insidiarum peste in¬
fectus eẽt corda diligent̃ edocuit:
placui: filius di baptizatur in
homine: sp̃s di descendit in co¬
lumba: pater ds adest in uoce:
& sc̃ẽ ꝙ indiuiduȩ trinitatis ope¬
ratio: in baptismi declaratur
torum suorũ dispensatorib erat
p̃cepturus docere om̃s gentes. et
in baptismate totam ꝑsonalit̃
panderet adesse trinitatẽ: Quod
ait uox pat̃na hic est filius m̃s
dilectus in quo michi bene com¬
placui: ad comparationẽ terre¬
n hominis dicit: in quo peccan¬
te quodam modo sibi displi¬
cuisse ds conditor insinuat. cũ
ait. penitet me hominẽ fecisse

Expanded text:
s quaerite illum. Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Hinc est quod Simon, qui in felle amaritudinis et obligatione iniquitatis permanere consensit, partem sortemque in hoc Spiritu habere nequivit. Illo enim spiritu plenus erat qui in serpente hominibus apparendo, quia ipse malitiae et insidiarum peste infectus esset corda diligenter edocuit. placui. Filius Dei baptizatur in homine, Spiritus Dei descendit in columba, Pater Deus in voce sanctae et individuae Trinitatis in baptismi declaratur torum suorum dispensatoribus erat praecepturus docere omnes gentes, et in baptismate totam personaliter panderet adesse Trinitatem. Quod ait vox paterna, hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ad comparationem terreni hominis dicit, in quo peccante quodammodo sibi displicuisse Deus conditor insinuat, cum ait: Poenitet me hominem fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis inditium: In dño
quide: quia cum sit dñs non
solum ab homine seruo bapti¬
zari. sed ȩtiam ipse ad hunc
baptitandus uenire dignatus
est:. Inseruo autẽ: quia cum sci¬
ret precursorem se ac baptistã¬
sui saluatoris eẽ destinatum
memor tamen ꝓpriȩ fragilita¬
tis. iniunctũ sibi humiliter ex¬
cusauit officiumꝰ dicens. ego
ate debeo baptizari. & tu uenis
adme. Sed quia om̃is qui se
in forma hominis propter ho¬
mines instruendos humilis
apparuit: mox ado patre quan
atum est emineret apparuit:
uoce delapsa adcum huimodi
a magnifica gloria. Hic est filiꝰ
m̃s dilectus. in quo michi com¬
placui & fidelissimus atq hu

Expanded text:
humilitatis exemplum. In Domino quidem, quia cum sit Dominus non solum ab homine servo baptizari, sed etiam ipse ad hunc baptizandus venire dignatus est. In servo autem, quia cum sciret praecursorem se ac baptistam Salvatoris sui esse destinatum, memor tamen propriae fragilitatis injunctum sibi humiliter excusavit officium, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Sed quia omnis qui se in forma hominis propter homines instruendos humilis apparuit, mox a Deo Patre quantatum est emineret, apparuit voce lapsa ad eum hujusmodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi compl
Abbreviated transcription (Latin):
michi bene complacui. Aduer¬
tite dilectissimi fratres. quanta
subtili sacramento trinitas se
hodie homini reuclauit: Pater
cnim auditur in uoce. filius ma¬
nifestatur in homine: sp̃s sc̃s
dinoscitur incolumba: Quam
mirifico autẽ mysterio dñs nr̃
uel tratisitu gloriȩ suȩ. omnẽ
ad momentũ creaturam scĩfi¬
cat: uiuificat. & illustrat: Aqͣs
enim̾ consecrat: dũ baptiratur:
Terram sanctificat: dum sepe¬
litur: Mortuos suscitat: dum
resurgit: Cęlestia glorificat dũ
ascendit ad cęlũ: & sedet ad dexte

Expanded text:
mihi bene complacui . Advermihi bene complacui . Advertite, dilectissimi fratres, quanta subtili Sacramento Trinitas se hodie homini revelavit. Pater enim auditur in voce, Filius manifestatur in homine, Spiritus sanctus dignoscitur in columba. Quam mirifico autem mysterio Dominus nvel transitu gloriae suae omnem ad momentum creaturam sanctificat, vivificat et illustrat? Aquas enim consecrat, dum baptizatur; terram sanctificat, dum sepelitur; mortuos suscitat, dum resurgit; coelestia glorificat, dum ascendit in coelum, et sedet ad dexte
Abbreviated transcription (Latin):
beo baptirari: & tu uenis ad me
ldest qm̃ ego creatura sum. tu
crcator ego seruus tu dñs: ego
figura tu ueritas: At ihe:ait:
Sine modo: fic enim decet nos
implere omnẽ iustitiam: Idest
quid nunc ista commemoras:
ꝓpositum susceptȩ humilitatis
implendum ẽ: Tunc ille qui pre¬
sumere formidabat: uelociter
sed nobis: Baptiratur non ut
purificetur aquis s: ut aquas ipse
sanctificet: Baptizatur nouũs
homo: ut noui baptismatis con¬
stituat sacramentũ.: Aꝑti sunt
inquit eicęli: Estimo ut in cę¬
lestib c̃ẽt miracłm de his quȩ
gerebantur in terris: sicut ait
scriptura. inquẽ concupiscunt
angłi ꝓspiccre: Quomodo en m
poterant non mirari uiriutes cȩ¬
loram & dominationes cheru¬
bym & seraphym. cum uiderent
dñm sabaoth in fluuio abhomi¬
ne baptizari: Ut autẽ iohannis
atcestatio etiam cęlesti testimo
descendentẽ & manentẽ super
iħm: Audit & patrem dicentẽ:
hic est filius m̃s dilectus: in quo

Expanded text:
beo baptizari, et tu venis ad me? beo baptizari, et tu venis ad me? id est, quoniam ego creatura sum, tu Creator; ego servus, tu Dominus; ego figura, tu Veritas. At Jesus ait, Sine modo; sic enim decet nos implere omnem justitiam: id est, Quid nunc ista commemoras? Propositum susceptae humilitatis implendum est. Tunc ille qui praesumere formidabat, velociter sed nobis: baptizatur, non ut purificetur aquis, sed ut aquas ipse sanctificet: baptizatur novus homo, ut novi Baptismatis constituat sacramentum. Aperti sunt, inquit, ei coeli: aestimo ut in coelestibus esset miraculum de his quae gerebantur in terris, sicut ait Scriptura, In quem concupiscunt Angeli prospicere . Quomodo enim poterant non mirari Virtutes coelorum et Dominationes, Cherubim et Seraphim, cum viderent Dominum sabaoth in fluvio ab homine baptizari? Ut autem Joannis attestatio etiam coelesti testimondescendentem, et manentem super Jesum: audit et Patrem dicentem, Hic est Filius meus dilectus, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdita: ut cos uenerabilis baptista
uipeo semini compararet: Inter
ad seruuli fui baptismũ ꝓpare:
Sed quid mirũ de mansuctudi¬
ne saluatoris si se ꝓphe suĩ ma¬¬
nib inclinauit: qui se abinimi¬
cis suis passus est crucifigi: Quo
ꝓpante ad fluuiũ: talem ioħs
circumstantib turbis crupit in
uocem: Ecce agnus di: ecce qui
tollit peccata mundi: Hoc est
dicere: Cessate iam cessate abap¬¬
tisind meo: quo penitentia sus¬
cipitur: Ecce baptista: ꝑquem
crimina dimituntur: Desinite
ulteriꝰ a conseruo ur̃o baptira¬
ri uelle: Presens est dñs omniĩ
nr̃m. qui baptirat aduitam.
Illum seq mini: illi credĩte ab
illo lauehrũ salutis tota mente
suuraes postulate: aquo et ego
Is baptista ur cupio baptira
Mon renuit quide ihc testi¬
moniũ uocis huius sed qui ꝑ
ordinem uellet uniuersa com¬
plere: nichilominꝰ baptirari se
expetit a iohanne: Tum baptista
deuotus baptirandi fui poten¬
tia tremefactus:ait: Ego ate de¬

Expanded text:
perdita, ut eos venerabilis Baptista perdita, ut eos venerabilis Baptista vipereo semini compararet. Inter ad servuli sui baptismum properare. Sed quid mirum de mansuetudine Salvatoris, si se prophetae suis manibus inclinavit, qui se ab inimicis suis passus est crucifigi? Quo ante ad fluvium, talem Joannes circumstantibus turbis erupit in vocem: Ecce Agnus Dei; ecce qui tollit peccata mundi : hoc est dicere, Cessate jam, cessate a baptismo meo quo poenitentia suscipitur. Ecce Baptista per quem crimina dimittuntur: desinite ulterius a conservo vestro baptizari velle. Praesens est Dominus omnium nostrum, qui baptizat ad vitam; llum sequimini, illi credite, ab illo lavacrum salutis tota mente supplices postulate, a quo et ego ipse baptista vester cupio baptizari. Non renuit quidem Jesus testimonium vocis hujus; sed qui per ordinem vellet universa complere, nihilominus baptizari se expetit a Joanne. Et Baptista devotus baptizandi sui potentia tremefactus ait, Ego a te de
Abbreviated transcription (Latin):
fratres dilectissimi de sollemp¬
nitate diei huius. ueterum sit
diuersa traditio: una tam̃ sc̃e
deuotionis est fides: Et quãquã
tum: alii autẽ asserant cũ aquas
inuina mutasse:quidam uero
baptizatũ illum a iohanne con¬
firment: in om̃ib di filius pre¬
dicatur: in om̃ib est nr̃a festiui¬
tas. Nam quod magis utiq gen-¬
tilib & adorare dñm & munera
offerre conceditur: gentrũ est
prȩfigurata uocatio: Quod aqͦ
transformant᷑ in uinũ: religio¬
nis nr̃e designatur archanum:
Quod uero fluentis iordanis
baptizatur ihe: aque nr̃o bap¬
ipso baptismate sc̃itati uestre
ꝓut dñs donauerit ꝓferamus:
ut simul & humilitatẽ saluato¬
ris nr̃i & mysterior¬
iohannes baptismũ peni
popło peccatori. non quo cn
commissa deleret: sed quo eiꝰ¬
daret errantes: Nam remissic
peccatorũ: xp̃i gratiȩ seruabat᷑:
Confluebat ergo ad iordanem
cesiderio lauachri.diuersorũ
copiosissima multitudo: quoꝵ
ẽẽnt tam scelerati actus: uita tam

Expanded text:
fratres dilectissimi, de solemnitate diei hujus veterum sit diversa traditio; una tamen sanctae devotionis est fides. Et quanquam tum; alii autem asserant eum aquas in vina mutasse; quidam vero baptizatum illum a Joanne confirment: in omnibus Dei Filius creditur, in omnibus est nostra festivitas. Nam quod Magis, utique gentilibus, et adorare Dominum, et munera offerre conceditur, Gentium est praefigurata vocatio: quod aquae transformantur in vinum, religionis nostrae designatur arcanum: quod vero fluentis Jordanis baptizatur Jesus, aquae nostro Bapipso baptismate Sanctitati vestrae, prout Dominus donaverit, proferamus; ut simul et humilitatem Salvatoris nostri, et mysteriorJoannis baptispopulo peccatori. Non quo crimina commissa deleret, sed quo emendaret errantes. Nam remissio peccatorum Christi gratiae servabatur. Confluebat ergo ad Joannem desiderio lavacri diversorum copiosissima multitudo; quorum essent tam scelerati actus, vita tam
Abbreviated transcription (Latin):
am dirigit. ut inquirat ueritatẽ huiꝰ
quo fideliter peracto: ad angliã reu̾ti
cupiens mare ingredit᷑. Et iani max¬
imain partera maris prospero cursu
transierat: cũ subito demplis surgen¬
tibus undiq uentis: horrida tempestaᷤ
celũ commouit. et undas. Fatigatis
igitur nautis. nec ultre obuiti ualẽ¬
tibus fractis remis. fuib ruptis: ca¬
dentibus uelis. spes salutis artitur.
nichil uisi subiuersionis iudicuo
miserabilit̾ expectatur. lcõ. En¬
Umq de salute corporura desre¬
ratorum spem. deuote in clamarẽt.
ecce subito conspiciunt queridaui re¬
uerende hitudiis uirum pontificabi
iufula decoratum. quasi nnit̾ undas
stantem neui proximum. Qui ad¬
uocans ad se arbatem elsimin: huis
uerbis cepit compelleye euni. His in¬
quit periculum maris euadere: Uis
in pr̃iã sanus redire: Cumq ꝯfletu¬
se id toto corde defiderare. id solum expe¬
tere respondisset: tune ille. Scias in
sti. directũ et li dictis meis obtem¬
raie nolueris: sanus cur comutibz

Expanded text:
am dirigit, ut inquirat hujus rei veritQuo fideliter peracto, ad Angliam reverti cupiens, mare ingreditur; et cum jam maximam partem maris prospero cursu transisset, subito densis surgentibus undique ventis, horrida tempestas coelum commovit et undas. Fatigatis igitur nautis nec ultra jam obniti valentibus, fractis remis funibusque ruptis, cadentibus velis, spes salutis amittitur nihil sibi nisi submersionis exitium miserabiliter exspectantibus. Cumque de salute corporum desperatorum spem devote reclamarent, ecce subito conspiciunt quemdam admodum reverendae habitudinis virum, pontificali infula decoratum, quasi inter medias undas navi proximum. Qui vocans ad se abbatem Helsinum, his verbis coepit eum appellare : Vis inquit periculum maris evadere? Vis in patriam tuam sanus redire? Cumque cum fletu id toto corde desiderare et hoc solum exspectare responderet, tunc ille : Scias insti; et si dictis meis obtemperare volueris, sanus cum comitibus
Abbreviated transcription (Latin):
quis inqͥt dies hoc festoent ce le bran¬
dus: Sexto ait idus decembris: hoc
festum sollempizandũ tenebis.n
De quo inqͥt abbas seruicio ute mur
cium. qd̃ dicit᷑ in eius natiuitate. dice¬
tur et in conceptione: ex cepto. qd̃ no¬
men natinitatis: natai mutabitur
noĩe conceptiois. Hus dcĩs ille dis¬
paruit: et cicius dictu sedata tempe¬
state abbas cum suis incolumis con¬
potuit uotificauit. Et nos ergo fr̃es¬
hendere: dei genitricis conceptionez

Expanded text:
quis, inquit, dies in hoc festo celebrandus erit? Sexto, ait, Idus Decembris, hoc festum solemnizandum tenebis. Et quo, inquit abbas, officio utemur cium quod dicitur in ejus Nativitate dicetur in Conceptione, excepto quod nomen nativitatis mutabitur in nomen conceptionis. His dictis ille disparuit, et dicto citius sedata tempestate, abbas incolumis conpotuit notificahendere, Dei genitricis Conceptionem
Abbreviated transcription (Latin):
ros nr̃os iuuare possunt.hec
sunt refrigeria quiescentium:
hȩc remedia defunctors: Cybis
neret: ledi magis quã delecta¬
ripossent: Huic aliquis uinũ
offert: quem sentit ꝓuini & gu¬
le nimietate torqueri: Contũ¬
melia hoc magis ẽ: quam hu¬
manitas: Exprobratio criminis:
non officium caritatis: Ita fit.
ut uideant᷑ defunctis peccato¬
rib acaris suis non tam amo¬
ris solatia tribui: quam consci¬
entiȩ tormenta cumulari: Hec
de peccatorib diximꝰ: Si autem
sc̃s est cui hȩc parant᷑: nichil
quidem ad eum ꝑtinent: Illud
unusquisq ur̃m agat quod
supius diximꝰ: ut porationes.
oblationes: ꝙ defunctis suis
prosit. & sibi ipsi: idest ut si pec¬
cator ẽ. & mortuus ꝓquo hec
agitꝰ alleuientur peccata eius:
Si autẽ sc̃s est ꝓquo sacrificia
do offert: in ȩt̃num cum sc̃is

Expanded text:
ros vestros juvare possunt, haec ros vestros juvare possunt, haec sunt refrigeria quiescentium, haec remedia defunctorum. laedi his magis quam delectari possunt. Huic si aliquis vinum offerat, quem sentit pro vini et gulae nimietate torqueri, contumelia hoc magis est quam humanitas, exprobratio criminis, non officium charitatis. Ita fit ut videantur defunctis peccatoribus a charis suis non tam amoris solatia tribui, quam conscientiae tormenta cumulari. Haec de peccatoribus diximus. Si autem sanctus est cui haec parantur, nihil quidem ad eum pertinent. Illud unusquisque vestrum agat quod superius diximus, ut per orationes, oblationes et defunctis suis prosit, et ipse sibi: id est, ut si peccator est pro quo haec agit, alleventur peccata ejus; si autem sanctus est pro quo sacrificia Deo
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis sollempnitas
festiuitatis hodiernȩ a
nobis merito honoret᷑ fratres¬
lm̃i: quia dum natalem cathe¬
drȩ colimꝰ episcopatum petri
apli ueneramur: tam̃ hoc an¬
nocum intra quadraginta dies
hȩc sollempnitas uenerit facere
tia gratiorẽ: Bene natalem cathe¬
drx int̃ ipsa ieiuniorũ initia no¬
bis ds prestitit ut quȩ erat priꝰ
intemꝑantiȩ. nunc sit sobrieta¬
tis: quȩ erat gulȩ sit abstinen¬
tiȩ: que erat peccati sit sc̃itatis:
Et quia increduli homines ui¬
dentur ad suꝑstitionẽ hanc spe
de pietatis attrabi: ostendam
cis qua ratione anmas defun¬
ctorum suorũ iuuare utilius
suis: interpellent dñm troce
flebili: precent᷑ eis errorũ ueni¬
am: lapsuum remissionẽ: pas¬
cant esurientes: uestiant nudos:
aut siquid defunctorũ negli¬
gentia minꝰ factum ẽ: fide ui¬
uentiũ impleatur: Adhibeat
quoq: unusquisq: ꝓcaris suis
scõrum p̃ces:sacrificia offerat:
& sacerdotali eos ꝓsecutione
dño  commendet: Quod quide

Expanded text:
uamvis solemnitas festivitatis hodiernae a nobis merito honoretur; quia dum Natalem Cathedrae colimus, episcopatum Petri apostoli veneramur: tamen quandocumque intra Quadragesimae dies haec solemnitas venerit, facere tia gratiorem. Bene enim Natalem Cathedrae inter ipsa jejuniorum initia nobis Deus praestitit: ut dies quae prius erat intemperantiae, nunc sit sobrietatis; quae erat gulae, sit abstinentiae; quae erat peccati, sit sanctitatis. Et quia increduli homines videntur ad superstitionem hanc specie esse pietatis attracti, ostendam eis qua ratione animas defunctorum suorum juvare utilius suis, interpellent Dominum voce flebili, precentur eis errorum veniam, lapsuum remissionem; pascant esurientes, vestiant nudos: ut si quid defunctorum negligentia minus factum est, fide viventium impleatur. Adhibeat quoque unusquisque pro charis suis sanctorum preces, sacrificia offerat, et sacerdotali eos prosecutione Domino commendet. Quod quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tianus dixit: Quid michi uer¬
borum suꝑfluus cursusꝰ Aut
sacrifica dus: aut uariis te sup¬
plicus faciam interire: Aga
tha dixit: Si feras michi ꝓmit¬
suescent: Siignes adhibeas: de
cęlo rorẽ michi saluificũ angli
ministrabunt: Siplagas &. uer
agitans caput. iussit eam in car¬
cerem recipi tenebrosum diceis:

Expanded text:
ianus dixit quid| tantum uerborum superfluunt cursum. Aut sacrifica| dies aut uaries te suppliciis faciam interire. Aga| the dixit si feras mihi promitsuescunt. Si ignis adhibeas de caelo mihi ros| saluificum angeli ministrabunt. Si plagas et uer| agitans| caput . iussit eam in carcerem tenebrosum recipi
Abbreviated transcription (Latin):
reponi: nisi theca cius fortĩ
fuerit conculcata. & redacta
in paleis: Ita & anima mea ñ
potest in paradiso dñi cum
palma intrare martyrii. nisi
diligent̃ ꝑfeceris corpus meũ
iratus quintianꝰ: iussit eam in
mamilla torqueri: Et tortam
dici: iussit eam excidi: Agatha
me ꝙ dire tyranne: non es con¬
fusus hoc amputare in femi¬
nam quod ipse in matre suxi¬
stiꝰ Ego habco mamillas inte¬
gras intus in anima mea ex
quib nutrio om̃s sensus meos.
quos abinfantia mea dño con¬
& nulli licere medico introire
ad eam: & neq: panẽ neq: aquã
ei ministrare: Cumq fuisset
inclusa: ecce circa mediã noctẽ
uenit quidam senex quẽ ante¬
cedebat puer luminis porti¬
tor. ferens diuersa medicam̃¬
ta in manu sua: qui se medicũ
alloqui. Licet nimis corpora¬
libus penis te afflixerit consu¬
laris insanus: sed tu cum gra¬
uiorib supplicus torsisti res
ponsionib tuis: Et licet ube¬
ra tua torserit & amputare fe¬

Expanded text:
reponi, nisi theca ejus fortiter reponi, nisi theca ejus fortiter fuerit conculcata, et redacta in paleas. Ita et anima mea non potest in paradisum Dpalma intrare martyrii . nisi diligenter feceris corpus meum| iratus quintianus| iussit eam in mammillam torqueri . et tortam diu ius| sit eam excidi. Agathe me et dire tyranne non es confusus hoc ampotare in| faeminam quod ipse in matre suxisti. Sed ego habeo| mammillas integras intus in animam meam ex qui| bus nutrio omnis sensus meos . quos ab infantia domino con nulli licere medicorum introire ad eam et neque| panem neque aquam ei ministrare. Cumque esset in| clusa .·ecce circa media nocte . uenit quidam senex| quam antecedebat puer luminis portitor . ferens| diuersa medicamenta in manu sua qui se medicum|adloqui licet| te nimiis corporalibus poenis adflixerit claris| insanus te enim grauioribus suppliciis extorsisti . res| ponsionibus tuis et licet ubera tua torserit et excita| re fe
Abbreviated transcription (Latin):
Agatha autẽ letissima & gau¬
dens carcerem introiuit & qͦsi
ad epulas inuitata. ita gaudeis
mendabat: Sequenti igitur
die. impussimꝰ quintiañ iussit
eam suis aspectib p̃sentari:
Cui & dixit. Quid tractasti cir¬¬
ca salutẽ tuam: Agatha respon
dit: Salus mea xp̃c est: Quinti¬
anus dixit: Quousq in felix
morte consumas: Agatha res¬
pondit. Nega tu deos tuos qui
sunt lapides & ligna & creato¬
rem tuũ qui te fecit om̃ uerũ adora
Quem si contempseris: ȩternis
penis & ꝑpetuis incendus sub¬
iacebis: Tunc iratus quintianꝰ
iussit eam ȩculeo ingenti sus¬
pendi. & torqueri: Cumq dor¬
querent eam dixit ad eam qͥn¬
tanus: Relinque intentionẽ
animȩ tuȩ ut uitȩ tuȩ possit
eẽ consultum: Agatha respon¬
dit: Ego in his penis ita delector.
sicut qui bonũ nuntiũ audit.
aut qui uidet quẽ desiderat.
aut qui inuenit thesauros
multos. ita ego delector in his
penis corporalib posita: Non
enim potest triticũ in horreũ

Expanded text:
Agatha autem laetissima et glorianter carcerem introivit, et quasi ad epulas invitata, ita gaudens mendabat. Sequedie impiissimus| quintianus . suis eam aspectibus iussit aptari . cui et dixit| quid tractasti circa salutem tuam. Agathe respon| dit salus mea christus est. Quintianus dixit quousque infilex| morte con| sumas. Agathe dixit tu nega deos tuos qui sunt lapides| et ligna . et creatorem tuum qui te fecit . deum uerum adora .| quem si contempseris aeternis poenis et perpetuis incendiis| subiacebis. Tunc iratus quintianus iussit eam aeculeo| suspendi . et torqueri Cumque torquerent eam dixit ad| eam quintianus . relinque intentionem animi tui . Vt ui| tae tuae possit esse consultum. Agathe respondit in| his poenis ita delector . sicut si quis bonum nuntium au| dit aut qui uidet quam diu desiderauit. Aut qui inuenit| thmultos, ita et ego delector in his poenis corporalibus posita. Non enim potest triticum in horreo
Abbreviated transcription (Latin):
in regione:uel in tota ꝓuintia
siciliorũ. Unde suspicati sunt:
qd angelus eius fuerit: Et hanc
nauẽ:duo equi fremitum
inter se dantes & calces: unꝰ¬
diem: Vnde creuit timor et
ueneratio cirra beatam aza¬
then: & nullus unquã mo¬
lestus fuit generi eius. Ut au¬
tem euidenter scriptura illa
quam angłs posuit firmare¬
tur: post ann circulũ circa
diem natalis eius mons ethna
eructuatt incendiũ: & quasi
fluuiꝰ torrens: ita ignis uehe¬
mens. & saxa & terram lique¬
faciens: ueniebat ad cathanen¬
sium ciuitatẽ: Tunc gentiliũ
multitudo fugiens. de monte
descendit: & uenerunt ad se¬
pulchrum eiꝰ & auferentesue¬
lum unde erat cooꝑtũ sepul¬
chrum cius: statuerunt eum
contra ignem uenientẽ: et ea¬
hora stetit ignis exurens: Cepit
autẽ pridie kalendas febroa¬
ri: & cessauit die nonarũ ea¬
rumdẽ. qui est dies sepulturȩ

Expanded text:
in regionem . uel in totam prouinciam in regionem . uel in totam prouinciam saeculorum.| Vnde suspicati sumus quod angelus eius fuirit. Et| hancer nauem duo equi fremitum circa se dan| tes et calces undiem. Vnde creuit timor et ueneracio circa beatam| agathe et nullus umquam molestus fuit generi eius| Vt autem euidenter scripturam illam quam an| gelus deposuerat firmaretur Post anni circulum| circa diem natalis eius . mons ethenus eructauit| incendium. Et quasi fluuius torrens . ita ignis uehemens| de xasa et terra liquefaciens . ueniebat ad cathenensium| ciuitatem. Tunc paganorum multitudo fugiens de mon| te discendit . et uenerunt ad sepulchrum eius . et aufe| rentis uelum unde erat coopertum sepulchrum eius . et| statuerunt eum contra ignem uenientem et stetit ignis diuinus . coepit ignis pridiae. kalendas| Febroarias et cessauit diae nonarum earumdem . qui| est dies sepulturę
Abbreviated transcription (Latin):
uentute uirilit̃ agere: qui tu¬
listi amorẽ seculi ame. qui
corpus meum a pollutione
separasti: qui fecisti me uin¬
cere torm̃ta carnificis. ferrũ
& uincula: qui michi inter
torquentes uirtutẽ pacientiȩ
tribuisti: dep̃cor te ut accipi¬
tempus ẽ ut me iubeas istud
seculum derelinquere: & ad
nimia celeritate uenerunt: et
auferentes corpus eiꝰposuer̃t
in sarcofago nouo: factum ẽ
autẽ ut aromatib condirent
corpus eius: ꝙ cum nimia di¬
ligentia collocarent eũ: uenit
quidam iuuenis syricis uesti¬
bus indutus: quem sequeban¬
tur ampli quam centũ pueri
ornati & pulchri. quẽ nũquã
teꝰ nec postea eum aliquis ui¬
dit nec inuentus est quisquã
Ergo hic ueniens intrauit ad
suit tabulam breuem̃ ex mar
suit ergo hanc scripturam ut
diximꝰ intra sepulchrum ad
caput eiꝰ & tam diu ibi stecit
quam diu cum om̃i diligen¬
tia clauderetur: Clauso igit᷑
est ulteriꝰ uisus. uel auditus

Expanded text:
uentute mea uiriliter agere| Qui tuuentute mea uiriliter agere| Qui tulisti a me moram saeculi qui corpus meum a pulluci| one separasti Qui fescisti me uincire tormenta carni| ficis. Ferrum igni et uincola qui mihi inter torquentes| uirtutem pacienciae tribuisti te praecor . ut accipitempus est ut me iubeas istum| saeculum derelinquire . et animia| celeritate uenerunt . et auferentis corpus eius . posue| runt in sarthofago nouo. Factum est autem cum aro| matibus condiretur corpus eius . et cum nimia diligen| tia conlocarent eum. Venit quidam iuuenis siricis| uestibus indutus . quem sequebantur amplius quam| centum pueri omnes ornati . et pulchri . quem numquam| thenensium . nec postea| eum aliquis uidit . nec inuentus est aliquis Hic ergo ueniens intrauit ad s eius . et posuit tabulam breuem ex| marmsuit ergo| hanc scripturam ut diximus intra sepulchrum ad ca| pud eius et tamdiu ibi stetit quamdiu cum omni| diligentia cludiretur. Clauso igiturest ulterius nec uisus . nec auditus|
Abbreviated transcription (Latin):
Ego xp̃m confiteor labus. & cor¬
de inuocare non cesso: Quin¬
tianus dixit Nunc uidebo. si
testas acutas iussit spargi: et
sub testas carbones uiuos im¬
mitti: & suꝑ cos nudo corpore
uoluptari: Cumq hȩc fierent:
uoluptabatur commotus est¬
& pars parietis cecidit: & ope¬
ruit consiliariũ iudicis nomi¬
ne siluinũ. & amicũ eius fal¬
conium quorũ consilio ꝑpe¬
trauit scelera: sed & om̃is ciui¬
tas cathanensiũ terremotu ex¬
agitata ẽ. Deniq om̃s ciuitates
cucurrerunt ad secretariũ iudi.¬
cis: ꝙ cȩperunt nimio tumul¬
tu fremere: quod scãm di famu¬
lam impiis cruciatib ageret.
ido om̃s pericłm sustinerent:
Tunc quintianꝰ fugiens. ex uno
latere terremotu eragitabat᷑
ex alio enim latere seditionẽ
popli formidabat: lgit iussit
eam in carcerem recipi: ipse
autẽ aposterula secretarii fu¬
giens popłm in ianuis dereli¬
quit: Sc̃a uero di iterũ ingres
me creasti & custodisti ab in¬
fantia mea. & fecisti me iniu¬

Expanded text:
m confiteor| labiis . et corde inuocare non cesso. Quintianus dixit nunc| uidibo si testos acutos iussit| aspargi . et sub testos carbones uiuos inmitti . et in eisdem| nudo corpore uolutare Cumque hoc fieret . uolutabatur . commotus est et pars pari| etis cecidit . et oppressit consiliarium iudicis . nomine salui| num . et amicum eius nomine falconium . quorum consi| lium perpetrauerat sceleram. Sed et omnis ciuitas| cathenensium  terremotus exagitata est. Denique| omnis ciues cucurrerunt ad secretarium iudecis . et coe| perunt nimio tumultuare . quod sanctam dei famulam im| piis cruciatibus ageret Et idcirco omnes periculum sus| stinerent. Tunc quintianus fugiens . ex uno latere terre| motu metuebat . ex alio autem latere . seditionem| populi formidabat. Igitur iussit eam in carcirem reci| pi. Ipsi autem a postera secretarii fugiens . populum| in ianuis dereliquid. Sancta uero dei ingressa me creasti . et custodisti me ab infancia mea| et fecisti me a iu
Abbreviated transcription (Latin):
blandirentur ei quo mutarent
animũ eius: & modo ꝓmitten¬
do leta modo terrendo asꝑa¬
ones ur̃e pluuiȩ sunt: terro¬
res flumina sunt: Quȩ quan¬¬
tum uix impingant: funda¬
mentũ domus meȩ cadere non
poterit: fundata enim ẽ suꝑ
petram: Hec autẽ dicens: fle¬
bat cotidie .&. orabat. Et ficut
sitiens in ardore sous fluenta
fontium concupiscit:ita desi¬
derabat ad martyru coronam
mine supplicia sustinere:
llidens igiturafrodisia men¬
tem cius immobilem ꝑmane¬
re: abiit ad quintianũ & dix̃
ei: facilius possunt saxa mol¬
liri: & ferrum in plumbum
conuerti: quam abintentio¬
ne xp̃iana mens istiꝰ puellȩ¬
possit reuocari: Ego & enim et
filiȩ meȩ sine cessatione uicib¬

Expanded text:
blandirentur ei . ut mutarent blandirentur ei . ut mutarent animum eius . et modo| promittendo laeta modo terrendo aspera . ones uestrae pluuiae| sunt terrores flumina sunt quae quantum uis inpin| gant stat fundamentus domus meę non poterit cadere| fundata enim est super petram. Haec autem dicens| flebat cotidie et orabat et sicut sol sitiens in ardore fluent+|  foncium concupiscit. Ita desiderat ad martyrii coro| nam mine supplicia| sustinere. Videns igitur . afrodisia mentem eius inmobilem| permanere. Abiit ad quintianum et dixit ei facilius pos| sunt saxa molliri et ferro in plumbo conuerti quam ab in| tentione christianae mens istius puellae reuoc. Ego| enim et filiae meae sine cessationib
Abbreviated transcription (Latin):
febroariarum: Quintianꝰ con¬
sularis siciliȩ audiens scãm opi¬
nionem uirginis dodicau iga¬
thȩ: multifaria intentione
ꝑquirebat. ut ad eam ꝑtinge¬
ret: ꝑsingula enim crimina
mentis suȩ singulorũ in se ui¬
tiorum exagitabat affectus:
piscens suam opinionẽ exten¬
dere: nobilissimis ortam nata¬
libus di famulam fecit artari:
ut qui erat de genere ignotus:
phoc sonaret apud aures uul¬
gi quod tantus ac talis cẽt.¬
qui posset etiam spectabiliũ
sibi subiugare ꝑsonas: Ut libi¬
dinosus autẽ ad aspectũ uir¬
ginis pulcherrimȩ oculorũ
suorum concupiscentiã com¬
mouebat: & ut auarus ad fa
cultates cius cupiditatis suȩ
frena laxabat. atq: ut idolatra
huiuscemodi ut diximus fu¬
rore comprehensus: beatam
agathem a suis fecit aparito¬
ribts coartari: & fecit eam cui¬
dam matrone tradi nomine
afrodisiȩ: quȩ habebat nouẽ
filias turpissimas. sicut fuerat.¬
&. Mater earum: hoc autẽ fe¬
cit. ut ꝑdies triginta cotidie

Expanded text:
FEBROARIAS| Quintianus consolaris siciliae . audiens sanctam| opinionem uirginis d\e/o dicate agathae| multefaria intentione perquirebat . | ut ad eam pertingeret per singulam enim| criminam mentis suae . singulorum in se| uiciorum exagitabat affectus·et cupiens suam opinionem extendere| fortissimis ortam natalibus d\e/i famulam fecit arta re. Vt qui erat di genere ignotus per hoc sonaret apud| aures uulgi . quod tantus esset ac talis qui posset| etiam spectabilium sibi subiugare personas. Vt libidi| nosus autem . adspectum uirginis pulcherrime oculorum| suorum concupiscentia commouebat . et ut auaris ad fa| cultates eius cupiditatis suae frena laxabat . atque| idolatriam huiuscemodi ut diximus furis conpraehensus·| beatam agathem a suis fecit apparitoribus coartari.| Et fecit eam cuidam matrunae tradi . nomine afrodisię| quae habebat nouem filias turpissimas sicut fuerat| mater earum. Hoc autem fecit . ut per dies triginta coti| die
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: Sit talis uxortua. qua¬
lis dea tua uenus fuit: & tu
hec. iussit eam alapiscedi: di
cens: In iniuriam iudicis noli
temerario ore garrire: Agatha¬
respondit: dixisti deos tuos
ẽẽ. quos uera diuinitas demon¬
strauit: lo ego dixisit uxor
tua ut uenusꝰ & tu quasi iupi
ter: ut & uos possitis in eodem
numero computari: Quinti¬
anus dixit: Apparet te hoc eli¬
gere. ut diuersa torm̃ta fusti¬
neas: quȩ me repetitis iniuri¬
is tuorũ sermonum exagitas:
Agatha dixit: Miror te uirum
prudentẽ ad tantam stultitiã
deuolutũ: ut quos deos credis

Expanded text:
dixit| Sit+ tales uxor tua quadixit| Sit+ tales uxor tua qualis dea tua uenus fuit . et thaec . ius| sit eam alapis caedi. et dixit iniuriam iudici noli teme| rario ore garrire. Agathe dixit . dixisti deos tuos esse| quos uera diuinitas demonstrat. Sit ergo talis uxor tua| ut uenus . et tu ut ioues . ut uos possitis in deorum numero con| putari. Quincianus dixit appare te hoc elegire ut di| uersa tormenta susteneas. Qui repetitis meis iniuriis “tuorum”| sermonum exagetas. Agathe dixit miror te urum pruden| tem . ad tantam stulticiam deuolutum ut illos | deos tuos
Abbreviated transcription (Latin):
ornamentũ domus: ego fami¬
lias diuersi sexus & etatis exhi¬
tus quintianus iussit eam
ad secretariũ suum adduciꝰ et
Non solum me ingenuã: sed
Certe: ingenua ꝓbaberis. et
nobilis: Cur in morib seruilẽ
ido meã seruilem ostendo per¬
sonam: Quintianus dixit:
Certe ingenua eras: & nobilis:¬
& quomodo te ancillam ẽẽ
cõmemoras: Agatha dixit
Summa ingenuitas ista est:
Nos ingenuitatẽ non habemꝰ
ur̃a ad tantam captiuitatem
deuenit: ut non solũ peccati
uos faciat seruos uerũ etiam
lignis ꝙ lapidibꝰ uos p̃stet obnoxi¬
os: Quintianꝰ dixit: Quicquid
furioso ore blasphemaueris:
penȩ poterunt uindicare: Dic
tamen antequã ad tormenta
uenias. curdorum sca contẽp
nis: Agatha dixit. Noli dicere
dorum:sed demonũ: Demo¬
nia enim sunt. quorũ effigi¬
es in eramento conuerttis:
ta incurre aut quasi sapiens
esto nobilis sicut te natura dic¬
tauit: ꝙ sacrifica dus om̃ipo¬
tentibus: quos deos ipsa diui¬
nitas ẽẽ demonstrat: Agatha

Expanded text:
ornamen| tum domus . ego familias diuersi sexus  etates exhitus quintia| nus . iussit eam ad secretarium adduci . et non so| lum ingenua . sed et si ingenua| probaris et nobiles . cur moribus seruilem Ideo me seruilem ostendo personam. Quintianus dixit| certe+ ingenua es  et nobiles quomodo te ancilla esse| commemoras. Agathe dixit summa ingenuitas ista| est | quid ergo nos ingenuitatem non habemusuestra| ad tantam captiuitatem deuinit . ut non solum pec| cati  uos faciat seruos . uerum etiam lignum et lapedibus uos faciat obnoxios. Quintianus dixit quidquid furioso| ore blasphemaueris . poenae poterunt uindicare. Dic ta| men antequam ad tormenta uenias . cur deorum sancta contem| nis. Agathe dixit noli dicere deorum sed dic daemonum.| daemonia enim sunt quorum effigies in aeramento conuerti| teta in . aut quasi sapiens . et nobiles quod te| natura ditauit . sacrifica diis omnipotentibus·quos| uera diuinitas esse demonstrat. Beata Agathe
Abbreviated transcription (Latin):
ihuxp̃e: quia memor es meiꝰ
& misisti ad me apłm tuumꝰ
qui me confortauit: & recre¬
auit uiscera mea: Et cũ com¬
plesset orationẽ suam: respici¬
ens adom̃s maculas corporis
sui: & statim sanata sunt om¬
nia membra eius ꝙ restitita
totam noctẽ lux exuberauit
in carcerem: ut prȩ pauore
custodes carceris fugerent: et
carcerẽ aꝑtũ derelinquerent:
me ut ego coronã meã ꝑdam
& eos qui custodes sunt tribu¬
qui me saluam fecit. & conso¬
latus ẽ me: factum est autẽ
post quatuor dies. iussit eã
iterum quintian ante suũ
Usq quo furiaris contra de¬
lmmola dus: Sin autẽ scias
dam: Agatha respondit: Om¬
nia uerba tua uacua & uana
& iniqua p̃cepta tua aerem
ipsum maculant: Unde mi¬
ser sine sensu & sine intellectu.
quis uult ad auxiliũ suum
lapidem inuocare. & non dm̃
natus est abom̃i plaga curare¬
quam in me exercuisti: ita ut
ȩtiam mamillam meam inte
gram meo corpori restitueret:¬

Expanded text:
iste. quia memor es mei·| et misisti apostolum tuum qui me confortauit et sana| uit uiscera mea. Et dum conplisset oracionem suam| respiciens ad omnes maculas corporis sui. Et saluata| sunt omnia membra eius . et restaurata totam noctem . lux exuberauit in carcerem| ut prae pauore custodias ii fugirent . et carcirem aper| tum derelinquerent. me ut ego coronam meam perdam| et eis qui custodes sunt tribuqui me saluam fecit et consolatus est me.| Factum est autem post quattuor dies . iussit eam| iterum quintianus ante suum ixit quousque furiaris contra deImmola diis. Sin autem. scito damnia uerba tua . uacua et uana+ . et iniqua praecepta| tua aerem ipsum maculant et sine sinsu est . et sine in| tellectu qui uult ad auxilium suum lapidem inuocare . | et non natus est ab omni| plaga quam in me+ exercuisti ita curare . ut etiam| mammillam meam integerrimam sanam meo corpori| restituer
Abbreviated transcription (Latin):
ab infantia mea conseruaui.
nunc ꝑdam: dicit erille sent¬
ui medicinam: Nolo me ue¬
rearis: Dicit ciagatha: & quȩ
potest uerecundia mea circa
te eẽ: cum tusis senior & maior
natuꝰ Ego uero licet sim pu¬
ella. ita totum corpus meum
laceratũ est: ut uulnera ipsa.
non ꝑmittant aliquid estima¬
ri inmente mea.unde hic pos¬
sit uerecundia suscitari: Sed
ago tibi gratias dñe pat̃: quia
dignatus es michi sollicitudi¬
nem tuam impendere: Hoc ta¬
men scias: quod ad corpus
incũ medicam̃ta ab homine
facta numquã accedent: Di¬
cit ei ille senior: Et quare non
ꝑmittis ut curem te Agatha
respondit: Quia habeo  salua
suo restaurat uniũsa: Hic si
uult: potest me saluam fac̾e:
Tunc subridens senor: dixit:
Et me ipse misit adte: Nam
ego apłs eius sum .ꝙ. innomi¬
ne eius scias te eẽ saluandam:
Et cum hȩc dixisset: ab oculis
cius subtractus ẽ: Tunc ꝓier¬
ens se inoratione sc̃a agatha¬

Expanded text:
 aetate conseruaui nunc| perdam. Dicit ei ille seniui me| dicinam. Nolo me ueriaris. Dicit ei agate. Quid potest| uerecundia mea ante te esse . cum tu sis sinior . et ma| ior natus . ego uero sim puella. Ita totum corpus meum| laceratum est . ut uulnera ipsa non permittant te| aliquid stimulare in mentem meam . unde possit uerecun| dia excitari. Sed ago tibi gracias domine pater . quia dig| natus es mihi sollicitudinem tuam inpendere hoc tamen| scias . quod ad corpus meum medicamenta ab homine facta| numquam accedunt. Dicit ad eam ille senior. Quare non| permittis ut curem te. Beata agate dixit. Quia habeo| saluats . restaurat uniuersa hic si uult potest me| saluam facere. Tunc subridens senior dixit . et me ipse misit| ad te. Nam ego apostolus eius sum et in nomine eius scias| te esse saluandam. Et cum haec dixissit . ab oculis eius| sublatus est. Tunc proiciens se in oracionem s
Abbreviated transcription (Latin):
fortis: pater futuri scłi: princeps
pacis: Multiplicabitur eiꝰ mꝑiũ:
& pacis non erit finis: Suꝑ soliũ
dauid sedebit & suꝑ regnum eius:
ut confirmet illud & corroboret
in iuditio & iustitia: amodo et usq
in sempiternũ: Telus dñi exercitu¬
um: faciet hoc. Uerbũ misit dñs
in iacob: & cecidit in isrł: Xp̃c dĩ

Expanded text:
Princeps pacis multiplicabitur eius imperium et pacis non erit finis super solium David et super regnum eius ut confirmet illud et corroboret in iudicio et iustitia amodo et usque in sempiternum zelus Domini exercituum faciet hoc verbum misit Dominus in Iacob et cecidit i
Abbreviated transcription (Latin):
paganis dicitur: & non in natura
ipsa quodam modo legitur. Fur-
tum uis pati: utiq non uis: Ecce
lex in corde tuo: quod non uis pa¬
ti facere noli: & hanc legem trans¬
grediuntur homines: Ecce alter
dies mortis: Data est etiam lex di¬
uinitus: ꝑfamulũ di moysen:
dictum ẽ illic: Non occides: non
mechaberis: non falsum testimo¬
nium dices: honora patrem tuũ:
& matrem tuam: Non concupis

Expanded text:
paganis dicitur, et non in natura paganis dicitur, et non in natura ipsa quodammodo legitur? Furtum facere vis? pati utique non vis. Ecce lex in corde tuo: Quod non vis pati, facere noli. Et hanc legem transgrediuntur homines: ecce alter dies mortis. Data est etiam lex divinitus per famulum Dei Moysen. Dictum est illic: « Non occides, non moechaberis, non falsum testimonium dices. Honora patrem tuum et matrem, non concupis
Abbreviated transcription (Latin):
qd intelligendũ est. ut amplius
robustiusq credatis: Sed eamus
ad eum: Dicit ergo thomas qui
dicitur didimꝰ: ad condiscipulos:
Camus & nos: & moriam᷑ cum eo:
tuor dies iam in monumento ha¬
bentem: De quattuor dieb mul¬
ta quide dici possunt: sicut se
habent obscura scripturarũ: quȩ
ꝓdiuersitate intelligentiũ mul¬
tos sensus pariunt: Dicamus et
nos: quid nobis uideat᷑ signifi¬
care mortuus quattriduanus:
Quomodo enĩ in illo ceco intelli¬
gimus quodam modo humanũ
genus: sic forte &. in isto mortuo
multos intellecturi sumus: Diũ¬
sis enĩ modis: una res significari
potest: Homo quando nascitur
iam cum morte nascitur: quia
de adam peccatũ trahit: unde di
habes unũ diem mortis: quẽ ho¬
mo trahit de mortis ꝓpagine: De¬
inde crescit: incipit accedere ad ra¬
tionales annos: ut legem sapiat
naturalem: quam om̃s habent
in corde defixam: qd tibi fieri non
uis. alii ne feceris: Numqͥd hoc de

Expanded text:
quod intelligendum est, ut amplius quod intelligendum est, ut amplius robustiusque credatis. « Sed eamus ad eum. Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos: Eamus et nos, ut moriamur cum eo. tuor dies jam in monumento habentem. » De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scripturarum, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. Dicamus et nos, quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumus; diversis enim modis una res significari potest. Homo quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit; unde dichabes unum diem mortis, quod homo trahit de morte propaginem. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, quam omnes habent in corde fixam. Quod tibi fieri non vis, alteri ne feceris. Nunquid hoc de
Abbreviated transcription (Latin):
tantiũ salutis inditiũ: Dixerat
autẽ iħe de morte eius: illi autẽ
putauerunt quia de dormitione
somni diceret: Tunc ergo dixit
eis iħe manifeste: Suboscure enĩ
dixerat dormit: ait ergo mani¬
feste: Lazarus mortuus ẽ: & gau¬
deo ꝓpter uos ut credatis quia
non ibi eram: Q scio quia mor¬
non mortuus fuerat nuntiatus:
Sed quid lateret eum qui creaue¬
rat: & ad cuius manus anima
morientis exierat: hoc est qd̃ ait
Gaudeo ꝓpt̃ uos ut credatis qͥa
non ibi eram: ut iam inciꝑent
ammirari quia dñs potuit dic̃e
mortuum. qd̃ nec uiderat nec au¬
dierat: ubi sane meminisse debe¬
mus: quod adhuic etiam ipsorũ
discipłorum qui in eum iam cre¬
diderant miracłis ȩdificabatur
fides: non ut ea quȩ non erat. esse
incipet: sedut ea quȩ iam eẽ cepe.¬
rat cresceret: Quamuis taliuerbo
usus sit: quasi tunc credere inci
perent: Non enim ait gaudeo
ꝓpter uos ut ur̃a fides augeatur
siue firmetur: sed ait ut credatis:

Expanded text:
tantium salutis indicium. Dixerat tantium salutis indicium. Dixerat autem Jesus de morte ejus; illi autem putaverunt somni diceret. Tunc ergo dixit eis Jesus manifeste. Subobscure enim dixerat, dormit. Ait ergo manifeste: Lazarus mortuus est, et gaudeo propter vos, ut credatis quia non eram ibi, sed scio quia mornon mortuus fuerat nuntiatus. Sed quid lateret eum qui creaverat et ad cujus manus anima morientis exierat? Hoc est quod ait: Gaudeo propter vos, ut credatis quia non ibi eram: ut jam inciperent admirari, quia Dominus potuit dicere mortuum, quod nec viderat, nec audierat. Ubi sane meminisse debemus, quod adhuc etiam ipsorum discipulorum qui in eum jam crediderant, miraculis aedificabatur fides: non ut ea quae non erat, esse inciperet, sed ut ea quae jam esse coeperat, cresceret; quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc credere iperent. Non enim ait, gaudeo propter vos, ut vestra fides augeatur, sive firmetur; sed ut credatis,