comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
impudentiae adhuc negare quid senserint Nam iu
quoq cũ obstinatissime contradicas. usq adeo uidiol
nihil aliuid humanis occurrere sensibus. nisi concups¬
centialem motum erubescentes illos homines. ingenid¬
libus tegere uoluisse.: ut perromata erigere adlatis
conareris. aut operiens latius ubi peccatores nihil
mali sensisse contendis. aut deformiter nudans. quod
magis tegendum esse consentis
nseris alia delibro meo uerba. ubi dixi carnis in obȩdi¬
entiam. in obȩdienti homini dignissime retributam.
quia in iustum erat ut obtemperaretur aseruo suo
id est acorpore suo: ei qui non obtemperauerat dño
suo. & conaris ostendere hanc in obȩdientiam carnis
potius esse laud abilem. si poena peccati est: & tanquam
persona sit aliqua quȩ peccatorem scienter affligat. sic
eam uelut ultricem sceleris. & in hoc dĩ ministram tanꝗ
magnum aliquod bonum. coturno sermonis exornas

Expanded text:
impudentiae adhuc negare quid senserint. Nam tu impudentiae adhuc negare quid senserint. Nam tu quoque cum obstinatissime contradicas, usque adeo judicasti nihil aliud humanis occurrere sensibus, nisi concupiscentialem motum erubescentes illos homines in genitalibus tegere voluisse; ut perizomata erigere ad latera conareris, aut operiens latus ubi peccatores nihil mali sensisse contendis, aut deformiter nudans, quod magis tegendum esse consentis. CAPUT III. 8. Inseris alia de libro meo verba, ubi dixi, « carnis inobedientiam inobedienti homini dignissime retributam; quia injustum erat ut obtemperaretur a servo suo, id est a corpore suo, ei qui non obtemperaverat domino suo » : et conaris ostendere, « hanc inobedientiam carnis potius esse laudabilem, si poena peccati est; » et tanquam persona sit aliqua, quae peccatorem scienter affligat, sic eam « velut ultricem sceleris, et in hoc Dei ministram, » tanquam magnum aliquod bonum cothurno sermonis exornas.
Abbreviated transcription (Latin):
me potius ex quanta uis parte corporis superiore infen¬
ora uelata sint. ubilex in membris repugnans legi men¬
tis. affectum sentiebatur amborum. & alterno excitabi¬
tur aspectu in obedientium prauitatem suȩ in obedien¬
tiae nouitate confundens. quȩ Ilanto turbulenti us
mouebantur. tanto uerecundius fier&. si caro cuius
eam stimulabat aspectus. aliquanto spaciosius uel areur
Siue igitur alumbis siue alateribus dimissa sint tegmiu
pudenda sunt tecta. quȩ pudenda non essent. nisi legi
mentis lex peccati in uide repugnar&e. Sed ubi maniesta
res est scripturae diuinae sensui. nr̃m sensum ad dere non
debemus. Non enim hoc fit humana ignorantia. sed
presumptione peruersa: Adam & mulier eius qui iud
erant ante peccatum & non confundebantur. moxut
peccauerunt quas partes corporis amĩcierint peritonb¬
tũ nomine satis euidenter expressum est. Uidemus quo
texerint. nimiac insipientiae est adhuc querere nimis

Expanded text:
me potius, ex quantavis parte corporis superiore inferme potius, ex quantavis parte corporis superiore inferiora velata sint, ubi lex in membris repugnans legi mentis affectu sentiebatur amborum, et alterno excitabatur aspectu, inobedientium pravitatem suae inobedientiae novitate confundens? Quae quanto turbulentius movebatur, tanto verecundius fieret; si caro cujus eam stimulabat aspectus, aliquanto spatiosius velaretur. Sive igitur a lumbis, sive a lateribus demissa sint tegmina, pudenda sunt tecta: quae pudenda non essent, nisi legi mentis lex peccati invide repugnaret. Sed ubi manifesta res est, Scripturae divinae sensui nostrum sensum addere non debemus: non enim hoc fit humana ignorantia, sed praesumptione perversa. Adam et mulier ejus, qui nudi erant ante peccatum, et non confundebantur, mox ut peccaverunt, quas partes corporis amicierint, perizomatum nomine satis evidenter expressum est. Videmus quid texerint: nimiae insipientiae est adhuc quaerere, nimiae
Abbreviated transcription (Latin):
te abuti eorũ ignorantia. qui grece nesciunt. ut eorum
qui sciunt uidiciũ reueritus nonsis. Sed cõmodius acci¬
dit. ut ipsa peritomata quȩ loguntur incodicib grecis
tanquã uerbũ suȩ linguȩ mos latinus usurp&. Proinde
euperitomata non femora sed latera contegi potuis se
asseuerasti. puto quod te &iam ipse risisti. Quis enĩ doctꝰ
uel indoctus ignor& quas periromata contegant corpo¬
ris partes. quod nomi tegminis &iam infȩminarum
dotibus frequentari & estimari sol&. neq id alligan.
nisi tona quȩ lumbos cingit. Interroga & disce. quodte
non credo nescire. Quamuis &lam sinescias. non usq adq
te arbitror non humanũ eloquium. sed humanũ habitũ
uelle peruertere. ut perromatã &iam super humeros iei¬
re conerisꝰ: ut ei sita latera illorum hominũ fuisse conceri
ut genitaliã tota ęque lumborũ cũ femoribus partes.
nudae relinquerentur. Quid ergo te adiuuat & non

Expanded text:
te abuti eorum ignorantia qui graece nesciunt, ut eorum te abuti eorum ignorantia qui graece nesciunt, ut eorum qui sciunt judicium reveritus non sis. Sed commodius accidit, ut ipsa perizomata quae leguntur in codicibus graecis, tanquam verbum suae linguae mos latinus usurpet. Proinde cum perizomate non femora, sed latera contegi potuisse asseverasti, puto quod te etiam ipse risisti. Quis enim doctus vel indoctus ignoret, quas perizomata contegant corporis partes? quod nomen tegminis etiam in feminarum dotibus frequentari et aestimari solet, neque id alligari nisi zona quae lumbos cingit. Interroga, et disce, quod te non credo nescire. Quamvis etiam si nescias, non usque adeo te arbitror, non humanum eloquium, sed humanum habitum velle pervertere, ut perizomata etiam super humeros levare coneris; aut eis ita latera illorum hominum fuisse contecta, ut genitalia totaeque lumborum cum femoribus partes nudae relinquerentur. Quid ergo te adjuvat, et non
Abbreviated transcription (Latin):
& adhuc clamas. nihil illic indecens nouumq senserunt:
Hanc plane impudentiam tuam nimis incredibilẽ absit
ut dicam. nullus te apłs aut propheta. sed nec pictor
docuit nec poeta. Illi quippe ipsi quibus quod lib& au¬
dendi sicut eleganter dictum uidetur. sẽper fuit aequa
potestas: confunderentur tale aliquid ridendum fingere
quale tu credendum non confunderis disputare. Duas
enim simul habitantes. quarum altera est optima.
altera est pessima: uelut inter se conuenientes atq conçordes.
innocentiam scilic& atq impudentiam. nullus pictor
pingere. nullus pocta canere auder&. nec eorum quisquã
ita dessensibus desperar& humanis. ut &iam hoc sibi au¬
dendi aequam creder& potestatem. sed in sanam potius
uanitatem. In eo uero quod aisti si illi interpretationi quȩ
periromata. id est precinctoria posuit fatetur. latera
magis dicam tecta fiusse quam femora. Primũ doleo sic

Expanded text:
et adhuc clamas, « Nihil illic indecens novumque senserunt. et adhuc clamas, « Nihil illic indecens novumque senserunt. » Hanc plane impudentiam tuam nimis incredibilem, absit ut dicam, nullus te apostolus aut propheta, sed nec pictor docuit, nec poeta. Illi quippe ipsi, quibus « quidlibet audendi, » sicut eleganter dictum videtur, « semper fuit aequa potestas; » confunderentur tale aliquid ridendum fingere, quale te credendum non confunderis disputare. Duas enim simul habitantes, quarum altera est optima, altera est pessima, velut inter se convenientes atque concordes, innocentiam scilicet atque impudentiam, nullus pictor pingere, nullus poeta canere auderet: nec eorum quisquam ita de sensibus desperaret humanis, ut etiam hoc sibi audendi aequam crederet potestatem, sed insanam potius vanitatem. 7. In eo vero quod aisti, « Si illi interpretationi quae perizomata, id est, praecinctoria posuit, favetur, latera magis dicam tecta fuisse quam femora; » primum doleo, sic
Abbreviated transcription (Latin):
cundi erant secundũ tuã disputationem. & a naturali pudo¬
ris sensu abhorrebant. Sed uidelic& ab ista prauitate pet¬
cando correcti sunt. & sensus reprobus preuaricationis facus
est in cis doctor pudoris. Pudentes quippe fecit nequitia.
quos impudentes iusticia faciebat. Immo uero tua ista
sententia ita est indecenter impudens & deformiter nuda:
ut eam quantalib& folia uerborũ consuas. operire non
possis Apictoribus me didicisse derides. quod adam &
mulier eius pudenda contexerint. & oratianũ illũ decan¬
tatum audire me precipis. Pictoribus atq poetis quodls
audendi semper fuit aequa potestas. Ego uero non apicto¬
s inanium figurarum. sed abscriptore diuinarũ didici lit¬
cesarum. quia illi primi homines antequã peccarent nudi
gant &e non confundebantur. In quibus absit ut tanta in¬
nocentia tam impudens ess&. sed nondũ inerat quod pu¬
der& Peccauerunt. attenderunt. erubuerunt. operuer̃.

Expanded text:
cundi erant secundum tuam disputationem, et a naturali pudocundi erant secundum tuam disputationem, et a naturali pudoris sensu abhorrebant: sed videlicet ab ista pravitate peccando correcti sunt, et sensus reprobus praevaricationis factus est in eis doctor pudoris. Pudentes quippe fecit nequitia, quos impudentes justitia faciebat. Imo vero tua ista sententia ita est indecenter impudens et deformiter nuda, ut eam, quantalibet folia verborum consuas, operire non possis. 6. A pictoribus me didicisse derides, quod Adam et mulier ejus pudenda contexerint; et Horatianum illud decantatum audire me praecipis, Pictoribus atque poetis Quidlibet audendi semper fuit aequa potestas. . Ego vero non a pictore inanium figurarum, sed a scriptore divinarum didici Litterarum, quia illi primi homines antequam peccarent nudi erant, et non confundebantur. In quibus absit ut tanta innocentia tam impudens esset: sed nondum inerat quod puderet. Peccaverunt, attenderunt, erubuerunt, operuerunt :
Abbreviated transcription (Latin):
foliorum multa dixisses frustra refutare conatus quod o
dixeram. cur ergo exillis membris confusio post peccatun
nisi quia extitit illic indecens motus.Quid igitur excos¬
tasti quod ita tibi placuit. ut nec finito uolumine uhiꝰ
hanc questionem tam diuturna loquacitate uersasti ian
sibi uestimenta. aliamq interpretationem habere cõne¬
moras periromata. Et uestimenta perhibes totius corpi¬
ris indumentum intelligi posse. quod ad pudoris refenꝰ
officium. Ubi miror istum interpretem quem legisti si
pelagianus nonfuit. exeo quod grecus ait periromata
uestimenta potuisse transferre: Uerum & hic sipudor asit
adcuius officium uestimenta asseris pertinere. nequaquan
persuadere conaberis homines primos peccato magistroist
pudoris officia didicisse. & in eis prius duas quasi socias &
amicas conuenienter habitasse innocentiam & impudentus
Quando enim nudi erant & non confundebantur. in uer¬

Expanded text:
foliorum, multa dixisses; frustra refutare conatus quod ego foliorum, multa dixisses; frustra refutare conatus quod ego dixeram, « Cur ergo ex illis membris confusio post peccatum, nisi quia exstitit illic indecens motus » ? Quid igitur excogitasti, quod ita tibi placuit, ut nec finito volumine, ubi hanc quaestionem tam diuturna loquacitate versasti, jam sibi vestimenta , aliamque interpretationem habere commemoras perizomata: et vestimenta perhibes « totius corporis indumentum intelligi posse, quod ad pudoris refertur officium. » Ubi miror istum interpretem quem legisti, si Pelagianus non fuit, ex eo quod graecus ait perizomata, vestimenta potuisse transferre. Verum et hic si pudor adsit, ad cujus officium vestimenta asseris pertinere, nequaquam persuadere conaberis homines primos peccato magistro ista pudoris officia didicisse, et in eis prius duas quasi socias et amicas convenienter habitasse innocentiam et impudentiam. Quando enim nudi erant, et non confundebantur, invere
Abbreviated transcription (Latin):
uni homini cuius neium. nec testimonium formidabis: hoc
dicere audebis: te itaq siue respondente quod lib&. siue
quod magis ate exiger& si non xp̃iana. certe humana
uerctundi a reticente ingerer& aspectibus tuis. paruulũ
suum dicens. Istus ͤ ds̃. quid mali est quod innocentẽ hanc
cius imaginem prohib & intrare in eius regnum. Si non
hoc est peccatum quod perunum hominẽ intrauit in mun¬
dum. puto quod nulla tibi aderit sapientia. qua tibi
uidearis illo indocto homini doctior. Sedsi ate recesserit
impudentia. illo infante remanehis infantior: Sed proe¬
mio terminato quo imperitos am̃monitus remouisti. &
paucorũ tibi aures eruditissimas preparasti. quid disputa¬
lonis aggrediare uideamur: Nescio quid enim satis
acutum tibi uenit inmentem. quod te insecundo libro tuo
fugerat. cum demembris pudendis quȩ post peccatũ rationa
uerecundante natura. ficulneorũ ad operta sunt tegmi

Expanded text:
uni homini, cujus nec vim nec testimonium formidabis, hoc uni homini, cujus nec vim nec testimonium formidabis, hoc dicere audebis. Te itaque sive respondente quodlibet, sive quod magis a te exigeret si non christiana, certe humana verecundia reticente, ingereret aspectibus tuis parvulum suum, dicens: Justus est Deus; quid mali est, quod innocentem hanc ejus imaginem prohibet intrare in regnum ejus; si non hoc est peccatum, quod per unum hominem intravit in mundum ? Puto quod nulla tibi aderit sapientia, qua tibi videaris illo indocto homine doctior; sed si a te recesserit impudentia, illo infante remanebis infantior. CAPUT II. 5. Sed prooemio terminato, quo imperitos admonitos removisti, et paucorum tibi aures eruditissimas praeparasti, quid disputationis aggrediare videamus. Nescio quid enim satis acutum tibi venit in mentem, quod te in secundo libro tuo fugerat, cum de membris pudendis, quae post peccatum rationali verecundante natura ficulneorum adoperta sunt tegmine
Abbreviated transcription (Latin):
hominum conditorem & iustissimũ cogitant. & suorum
tantos cruciatus conspiciunt paruulorum. ut sub dõ crea¬
tore optimo atq uistissimo. nullomodo imago eius in
illa ęcate tanta mala pateretur: si non ess& originale
peccatum. Quorum siquisquam gestans paruulũ filium:
te sine clamore inuidioso. & inparte ubi nullus audir&
compellar& ac dicer&. ego ea mente intelligentia. ratione.
inqua sum factus ad imaginem dĩ. tantũ amoregnũ dĩ ut
hominis magnam uidicẽ pęnam: sieo nunquã possit in¬
crare Itane uero tu nonhomo deturba imperitorum.
sed inter paucos prudentissimos regni illius amator.
tanto utiq ardentior quantõ magis te flagrantissima
paucoꝵ sotictas in illud ascendit: Nec facit᷑ inde tabescere torpescere
frigidior multitudo: Responsuruses homini atq dicturꝰ
Nonsolũ magna nonẽ: sed nulla omnino poena ẽ i maginis
d̃. numquã posse intrare in regnũ dĩ. Puto qđ ne c

Expanded text:
hominum conditorem, et justissimum cogitant, et suorum hominum conditorem, et justissimum cogitant, et suorum tantos cruciatus conspiciunt parvulorum, ut sub Deo creatore optimo atque justissimo nullo modo imago ejus in illa aetate tanta mala pateretur, si non esset originale peccatum. Quorum si quisquam gestans parvulum filium, te sine clamore invidioso, et in parte ubi nullus audiret, compellaret ac diceret, Ego ea mente, intelligentia, ratione, in qua sum factus ad imaginem Dei; tantum amo regnum Dei, ut hominis magnam judicem poenam, si eo nunquam possit intrare. Itane vero tu non homo de turba imperitorum, sed inter paucos prudentissimos regni illius amator, tanto utique ardentior quanto magis te flagrantissima paucorum societas in illud accendit, nec facit inde torpescere frigidior multitudo, responsurus es homini atque dicturus, Non solum magna non est, sed nulla omnino poena est imaginis Dei, nunquam posse intrare in regnum Dei? Puto quod nec
Abbreviated transcription (Latin):
trax erunt. Tu autem qui multitudinem prestruis idiora¬
rum: quos appellas simplices. qui aliis occupati negotis
nihil de eruditione cȩperunt. sola tam en fide ad ecclesuĩ
xp̃i peruenire curarunt Nec facile obscuris questionibus
terreantur . sed credentes dm̃ uerum conditorem esse homi¬
num. indubitate quoq teneant quia pius est. quia uerax
quia iustus. atq hanc estimationem de illa trinitate ser¬
uantes. quicquid audierint huic conuenire sententiae.
amplexentur atq collaudent: Nec hoc eis ulla uis argu¬
mentationis euellat. sed detestentur omẽm auctoritatẽ
atq omem societatem. contraria persua dere nitentem
Sihȩc ipsa tua uerba consideres. aduersus te illos frns¬
simos reddis. Neq enim alia causa est cur nouitatẽ ur̃an
detestetur &iam multitudo xp̃iana. hac huius uelut
imperito iudicio. ad paucos ur̃os quos uideri cupis
prudentissimos & doctissimos prouocas: nisi quia dm̃ &

Expanded text:
traxerunt. 4. Tu autem qui multitudinem praestruis idiotatraxerunt. 4. Tu autem qui multitudinem praestruis idiotarum, quos appellas « simplices, qui, aliis occupati negotiis, nihil de eruditione ceperunt, sola tamen fide ad Ecclesiam Christi pervenire curarunt, ne facile obscuris quaestionibus terreantur, sed credentes Deum verum conditorem esse hominum, indubitanter quoque teneant quia pius est, quia verax, quia justus; atque hanc aestimationem de illa Trinitate servantes, quidquid audierint huic convenire sententiae, amplexentur atque collaudent: nec hoc eis ulla vis argumentationis evellat, sed detestentur omnem auctoritatem atque omnem societatem contraria persuadere nitentem; » si haec ipsa tua verba consideras, adversus te illos firmissimos reddis. Neque enim alia causa est, cur novitatem vestram detestetur etiam multitudo christiana, a cujus velut imperito judicio ad paucos vestros, quos videri cupis prudentissimos et doctissimos, provocas; nisi quia Deum et
Abbreviated transcription (Latin):
e dõ iniquitatem. & diabolo conditionem hominũ
& peccato substantiam & conscientiam sine scientia pi¬
uulis conatur ascribere. breuiter respondeo: Sententũ
nr̃a nec deformis est. quia speciosum forma prefiluspo¬
minũ saluatorem predicat omĩum hominum. e
hoc eiam paruulorum. Nec uana est quȩ non fusti
sed precedente peccato. dicit hominem uanitatisins.
factum: cuius dies sicut umbra pretereunt. N ec dõ ua¬
bit iniquitatem : sed potius ȩquitatem: quia non inus
tot & tantis malis quȩ sepissime cernimus. & iã paruuilo
plectitur. Nec diabolo conditionẽ hominũ. sed hunar
originis deprauationem. Non peccato substantiam u¬
putari: sed in primis hominibus actum. in eorũ uero posis¬
tate contagium. Nec paruuilis conscientiam sine scientia
in quibus nec scientia est: nec conscientia. Sed sciuit ille qus
fecerit. in quo om̃s peccauerunt. & singuli malum inde

Expanded text:
et Deo iniquitatem, et diabolo conditionem hominum, et Deo iniquitatem, et diabolo conditionem hominum, et peccato substantiam, et conscientiam sine scientia parvulis conatur adscribere. » Breviter respondeo: Sententia nostra nec deformis est; quia speciosum forma prae filiis hominum Salvatorem praedicat omnium hominum , ac per hoc etiam parvulorum: nec vana est; quae non frustra, sed praecedente peccato dicit hominem vanitati similem factum, cujus dies sicut umbra praetereunt : nec Deo adscribit iniquitatem, sed potius aequitatem; quia non injuste tot et tantis malis, quae saepissime cernimus, etiam parvulus plectitur: nec diabolo conditionem hominum, sed humanae originis depravationem; nec peccato substantiam, sed in primis hominibus actum, in eorum vero posteritate contagium: nec parvulis conscientiam sine scientia, in quibus nec scientia est, nec conscientia; sed scivit ille quid fecerit in quo omnes peccaverunt, et singuli malum inde
Abbreviated transcription (Latin):
tacitis eorũ nominibus uel insanus insilis. uel cecus offen¬
dsUnde tibi duobus priorib libris sic me respondisse
arbitror. ut anullo amplius requiratur. Exaggeras quã
sit difficilis paucisq conueniens eruditis scãrũ cognitio
iustus & uerax acpius. id est donorũ suorũ in homines
cumulator probetur. quia una est ut fateris obtima
causa studiorũ bonorũ ut honoretur ds̃. Quem tamen
sic honoras. ut paruulorum liberatorẽ neges ꝑ xp̃m
dicitis. ut non consequantur salutem : tanquã medico
non indigeant xp̃o humanae horiginis uenã sagaciter
inspiciente. & eos sanos pronunciante uiliano. Quanto
melius nihil omĩno didicisses . quã per istã uelut scien¬
tam legis inqua te turgidus iactas. non sane duce dĩ
lege. sed ur̃a potius uanitate. ad hanc impiã presũpti¬
onem inimicam fidei xp̃ianȩ. & tuȩ animȩ ꝑuenisses.
Sententia inquis ura tam deformis & uana est. quȩ

Expanded text:
tacitis eorum nominibus, vel insanus insilis, vel caecus offentacitis eorum nominibus, vel insanus insilis, vel caecus offendis. Unde tibi duobus prioribus libris sic me respondisse arbitror, ut a nullo amplius requiratur. 2. Exaggeras quam sit « difficilis paucisque conveniens eruditis sanctarum cognitio justus et verax ac pius, idem donorum suorum in homines cumulator probetur; quia una est, » ut fateris, « optima causa studiorum bonorum, ut honoretur Deus. » Quem tamen sic honoras, ut parvulorum liberatorem neges per Chrdicitis, ut non consequantur salutem, tanquam medico non indigeant Christo; humanae originis venam sagaciter inspiciente, et eos sanos pronuntiante Juliano. Quanto melius nihil omnino didicisses, quam per istam velut scientiam legis, in qua te turgidus jactas, non sane duce Dei lege, sed vestra potius vanitate, ad hanc impiam praesumptionem inimicam fidei christianae et tuae animae pervenisses. 3. « Sententia, » inquis, « vestra tam deformis et vana est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Rdo ipse postulat q̃m primo secundoq res
pondimus quid liber tuus tercius contineat:
nr̃is: tenentes institutũ modum. ut ea quȩ non habeit
adrem quȩ inter nos agitur pertinentẽ controuersiã
transeamus: ne qui haec nr̃a nosse uoluerint. plus la¬
boris & temporis in opere legendi. quam indiscendi
utilitatem consumant. Quid igitur opus est ut aliqd
aduersus ea dicam. quȩ in principio posuisti librihuiꝰ
solita & uana. de inuidia quam uos sustinere ꝓueritate
ctatis & de paucitate uel imprudentiũ quibus uos
Nacere gaudetis. Haec enim & ueterũ & nouorũ uox
Et hereticorum ipsa consuetudine iam sorditateatq
pertrita. & tamen necessitate compellitur talib pannis
indui . tam magna & iam ur̃a superbia. quȩ sic tendi¬
cur & inflatur. ut eos deformius dum gestit ostentare
disrũpat. Tuas &iam calũpniosissimas contumelias non
est necesse sepius refutare. quibus me unũ nominatim
uideris appetere. & intot actanta catholica lumina.

Expanded text:
rdo ipse postulat, quoniam primo secundoque respondimus, quid liber tuus tertius contineat dnostris; tenentes institutum modum, ut ea quae non habent ad rem quae inter nos agitur pertinentem controversiam, transeamus; ne qui haec nostra nosse voluerint, plus laboris et temporis in opere legendi, quam in discendi utilitate consumant. Quid ergo opus est, ut aliquid adversus ea dicam, quae in principio posuisti libri hujus solita et vana, « de invidia quam vos sustinere pro veritate jactatis, et de paucitate velut prudentium quibus vos placere gaudetis? » Haec enim et veterum et novorum omnium vox est haereticorum, ipsa consuetudine jam sordidata atque protrita. Et tamen necessitate compellitur talibus pannis indui tam magna etiam vestra superbia, quae sic tenditur et inflatur, ut eos deformius dum gestit ostentare, disrumpat. Tuas etiam calumniosissimas contumelias non est necesse saepius refutare, quibus me unum nominatim videris appetere; et in tot ac tanta catholica lumina,
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiam . quam peruerso ore laudasti.
uin &iam putasti omium sensuum uoluptatem in
auxilium conuocandam. tanquam uoluptas genitalium.:
nec tanto patrono sibi sola sufficer&. nisi sociarum cune¬
us sub uenir&. Consequens enim esse existimas: ut sensum
non adõ sed adiabolo nobis fateamus eẽ. collatum: si con¬
cesserimus eam concupiscentiam carnis. cui percontinentiã
repugnamus nonfuisse inparadiso ante peccatũ. & ex
illo accidisse peccata. quod primũ primo homini
diabolus persuasit. Sic ignoras uel ignorare tefingis
perquem lib & corporis sensum. aliud esse sentiendi ui¬
uactatem. uel utilitatem uel necessitatem. ali ud
sentiendi libidinem. Uiuacitas sentiendi est. qua magis
alius. alius minus in ipsis corporalibus rebus pro earũ
modo atq natura quod uerum est percipit. idq cũ
falso magis minus ue discernit. Utilitas sentiendi est.¬

Expanded text:
concupiscentiam, quam perverso ore laudasti. concupiscentiam, quam perverso ore laudasti. CAPUT XIV. 65. Quin etiam putasti, omnium sensuum voluptatem in auxilium convocandam, tanquam voluptas genitalium nec tanto patrono sibi sola sufficeret, nisi sociarum cuneus subveniret. « Consequens enim esse » existimas, « ut sensunon a Deo, sed a diabolo nobis fateamur esse collatum; si concesserimus eam concupiscentiam carnis, cui per continentiam repugnamus, non fuisse in paradiso ante peccatum, et ex illo accidisse peccato, quod primum primo homini diabolus persuasit. » Sic ignoras vel ignorare te fingis, per quemlibet corporis sensum aliud esse sentiendi vivacitatem, vel utilitatem, vel necessitatem, aliud sentiendi libidinem. Vivacitas sentiendi est, qua magis alius, alius minus in ipsis corporalibus rebus pro earum modo atque natura quod verum est percipit, atque id a falso magis minusve discernit. Utilitas sentiendi est
Abbreviated transcription (Latin):
laudo: Etquae illa est quã iohannes dicit apatre non esse
Luxuria. inquies. Sed luxuriosi non erimus. nisi istã quã
laudas concupiscentiam diligamus. Ac perhoc nolite
diligere carnis concupiscentiam cum dicebat. Luxuriosos
nos esse nolebat Abhac igitur abste laudata carnis con¬
cupiscentia diligenda prohibemur. quando aluxuria
prohibemur. H ȩc autem quã diligere prohibemur. non
est apatre. Hȩc igittr concupiscentia quam laudas. non
est apatre: duo enim bona quȩ apatre sunt. inter se pug¬
nare non possunt. Pugnant autem interse: continentia
& concupiscentia. Quid horum apatre magis uelis ess
responde. Uideo. quas patiaris angustias. Faues quidem
concupiscentiae. sed erubescis. continentiae. Uincat pudos
tuus. eoq uincatur errortuus. Cb̃m igitur apatre sit
continentia qua debellatur carnis concupiscentia. sume
apatre continentiam cui recta fronte erubuisti: & uince

Expanded text:
laudo. Et quae illa est, quam Joannes dicit a Patre non esse? laudo. Et quae illa est, quam Joannes dicit a Patre non esse? Luxuria, inquies. Sed luxuriosi non erimus, nisi istam quam laudas concupiscentiam diligamus. Ac per hoc, Nolite diligere carnis concupiscentiam cum dicebat, luxuriosos non esse nolebat. Ab hac igitur abs te laudata carnis concupiscentia diligenda prohibemur, quando a luxuria prohibemur: haec autem quam diligere prohibemur, non est a Patre: haec igitur concupiscentia quam laudas, non est a Patre. Duo enim bona quae a Patre sunt, inter se pugnare non possunt: pugnant autem inter se continentia et concupiscentia: quid horum a Patre magis velis esse responde. Video quas patiaris angustias: faves quidem concupiscentiae, sed erubescis continentiae. Vincat pudor tuus, eoque vincatur error tuus. Cum igitur a Patre sit continentia, qua debellatur carnis concupiscentia; sume a Patre continentiam, cui recta fronte erubuisti: et vince
Abbreviated transcription (Latin):
miror si deliberas: trum eam magis debeas. cũ luxuria quȩ
fit per eius assensum. an eam laudare cũ continentia. quȩ
illi ingerit bellum. In quo bello pudicitiaͤ uictoria conti¬
nentiae: luxuria uictoria concupiscentiae. Tuautem uide
incorruptus atq integer. cum laudes continentiã. uituperesqe
luxuriam. sic tamen accipis personã concupiscentiae. quam tu
uideris cur offendere timeas. ut eam non erubescas. cũ sua lai¬
dare aduersaria: nec audeas cum sua uituperare uictoria.
Sed absit ut quilib& homo dĩ sic te audiat uituperatorem lin¬
riae. ut approb& concupiscentiae laudatorem: & extuo ser¬
mone arbitretur bonum. quod inse ipso experitur malum
Deniq qui concupiscentiam quam praue laudas confligen¬
gendo uicerit: luxuriam quam recte uituperas non habebit
Quomodo autem iohanni apło obtemperamus. si concups¬
centiam carnis diligimus. Respondebis : Non est ipsa quã

Expanded text:
miror si deliberas, utrum eam magis debeas cum luxuria vitupemiror si deliberas, utrum eam magis debeas cum luxuria vituperare, quae fit per ejus assensum; an eam laudare cum continentia, quae illi ingerit bellum; in quo bello pudicitia est victoria continentiae, luxuria victoria concupiscentiae. Tu autem judex incorruptus atque integer cum laudes continentiam, vituperesque luxuriam; sic tamen accipis personam concupiscentiae quam tu videris cur offendere timeas, ut eam non erubescas cum sua laudare adversaria, nec audeas cum sua vituperare victoria. Sed absit ut quilibet homo Dei sic te audiat vituperatorem luxuriae, ut approbet concupiscentiae laudatorem; et ex tuo sermone arbitretur bonum, quod in se ipso experitur malum. Denique qui concupiscentiam, quam prave laudas, confligendo vicerit; luxuriam, quam recte vituperas, non habebit. Quomodo autem Joanni apostolo obtemperamus, si concupiscentiam carnis diligimus? Respondebis, Non est ipsa quam
Abbreviated transcription (Latin):
ligno admisit. dõ deserente surrexit. Absit enim ut ds̃
deligno bono cuicunq aetati illorũ hominũ. quocunq
tẽpore beneficium tale conferret. ut haberent in
membris aduersarium. contra quã pudicitia dimica
r& Nouimus autem iohannẽ apłm non mundum istũ
idest celũ & terram. & omĩa quȩ in eo substantialiter
sunt. qui mundus factus est apatre perfiliũ. rep̃hendisse
cũ dicer&. omĩa quȩ in mundo sunt concupiscentia
carnis est & concupiscentia oculorũ. & ambitio seculi.
quȩ non est apatre sed exmundo est. N ouimus hȩc: Nolo
nos doceas. Sed quã concupiscentiam carnis dixerit apatre
non esse. tu uolens exponere: luxuriam intelligendã esse
dixisti. Sed cum abste quaero cui consentiatur ut sit luxu¬
nes. uel cui repugnetur ut non sit : tua tibi suscepta oc¬
curit infaciem. utrũ adhuc laudanda tu uideris. cui con¬
sentire luxuria est. cui repugnare continentia est. Ubi¬

Expanded text:
ligno admisit, Deo deserente surrexit. Absit enim ut Deus ligno admisit, Deo deserente surrexit. Absit enim ut Deus de ligno bono cuicumque aetati illorum hominum quocumque tempore beneficium tale conferret, ut haberent in membris adversariam contra quam pudicitia dimicaret. 64. Novimus autem « Joannem apostolum, non mundum istum, id est, coelum et terram, et omnia quae in eo substantialiter sunt, qui mundus factus est a Patre per Filium, reprehendisse, cum diceret, Omnia quae in mundo sunt, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi; quae non est a Patre, sed ex mundo est » . Novimus haec, nolo nos doceas. Sed quam « concupiscentiam carnis dixerit a Patre non esse, » tu volens exponere, « luxuriam intelligendam esse » dixisti. Sed cum abs te quaero, cui consentiatur ut sit luxuria, vel cui repugnetur ut non sit, tua tibi suscepta occurrit in faciem; utrum adhuc laudanda, tu videris, cui consentire luxuria est, cui repugnare continentia est. Ub
Abbreviated transcription (Latin):
libidinis accusatio. Sed si poterat inquis uirile mem¬
brũ & anteamoueri. nihil ergo nouitatis inuexit de¬
lictum. Poterat plane &iam antea moueri. sed non
erãt indecens ut puder&. qm̃ id mouebat uolunta¬
tis imperium. non caro concupiscens aduersus sp̃m
In hoc enim extitit nouitas pudenda: quã defendis¬
imꝑudenter nouitas ur̃a. N unquam uero ego motum
genitalium reprehendi generaliter. quod tu dicis
dedicatiue. sed illũ motũ reprehendi. quẽ facit concu¬
piscentia. qua caro concupiscit aduersus sp̃m: quã uelut
honum cũ defendat error tius. nescio quẽ admodũ ad
Si infructu ligni illius inquis hȩc fuit libido. adõ facta
nonstratur : & perhoc bona quoq ipsa defenditur.
Sed respondetur tibi. Non infructu ligni fuit libido.
& idõ bonum erat lignũ : sed mala est in oboedientia libi¬
dimis quȩ aduersus hominis in oboedientiam quam in

Expanded text:
libidinis accusatio? « Sed si poterat, » inquis, « virile memlibidinis accusatio? « Sed si poterat, » inquis, « virile membrum et antea moveri, nihil ergo novitatis invexit delictum. » Poterat plane etiam antea moveri, sed non erat indecens, ut puderet; quoniam id movebat voluntatis imperium, non caro concupiscens adversus spiritum. In hoc enim exstitit novitas pudenda, quam defendiimpudenter novitas vestra. Nunquam vero ego motum genitalium reprehendi generaliter, quod tu dicis, « dedicative: » sed illum motum reprehendi, quem facit concupiscentia, qua caro concupiscit adversus spiritum: quam velut bonum cum defendat error tuus, nescio quemadmodum adve. 63. « Si in fructu ligni illius, » inquis, « haec fuit libido; a Deo facta monstratur, et per hoc bona quoque ipsa defenditur. » Sed respondetur tibi: Non in fructu ligni fuit libido, et ideo bonum erat lignum; sed mala est inobedientia libidinis, quae adversus hominis inobedientiam quam in
Abbreviated transcription (Latin):
quiorũ diuinorũ preclarissi mos tractatores. pro isto
que ate ds̃ auertat errore quȩsiturus es quiddicas.
quoue modo illorũ sc̃itati resistas. Quid tibi erit
tullius. ut non eũ in hac sententia desipuisse ac del¬
rasse contendas : Tace ergo de illius generis libris. &
noli nos inde aliquid contu meliose docere conari.
nequorũ te in aniter subleuarẽ credis. eorũ testimo¬
nus comprimaris
in aniter argumentandũ putasti. non utiq femins
motum uisibilem texit. Sed cũ in eisdẽ membris
tale aliquid sentir& occultius. quale uir senserat
ambo texerunt. quod alterutrũ iuidendo in alteru¬
trum cõmoti ambo senserunt: & uel unusquisq sibi
uel alter alteri erubuerunt. Sed loquens uana. petis
ut ignoscant uerecundae aures. & congemiscant potis
quã indignenter necessitati tuae. Quare confunderis
dedĩ operibus disputare: Quare petis ut ignoscatur
tibi. Nonne abste ueniae postulatio. &iam ipsa est

Expanded text:
quiorum divinorum praeclarissimos tractatores, pro isto quiorum divinorum praeclarissimos tractatores, pro isto quem a te Deus avertat errore quaesiturus es quid dicas, quove modo illorum sanctitati resistas; quid tibi erit Tullius, ut non eum in hac sententia desipuisse ac delirasse contendas? Tace ergo de illius generis libris, et noli nos inde aliquid contumeliose docere conari, ne quorum te inaniter sublevari credis, eorum testimoniis comprimaris.inaniter argumentandum putasti? Non utique femina motum visibilem texit: sed cum in eisdem membris tale aliquid sentiret occultius, quale vir senserat; ambo texerunt, quod alterutrum videndo in alterutrum commoti ambo senserunt, et vel unusquisque sibi vel alter alteri erubuerunt. Sed loquens vana, « petis ut ignoscant verecundae aures, et congemiscant potius, quam indignentur necessitati tuae. » Quare confunderis de Dei operibus disputare? Quare petis ut ignoscatur tibi? Nonne abs te veniae postulatio etiam ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
morũ datum. Cur igitur ds homini. animus imperat
corpori: ratio libidini. iracundiȩq & ceteris uitiosis
eiusdem animi partibus. Iam ne saltem docente
isto hasquas bonas esse defendis. uitiosas partes ani¬
mi confiteris.Ad huc audi. Paulopost enim. sed
& imperandi & seruiendi inquit sunt. dissimilitudines
cognoscendae. Nam ut animus corpori dicitur impe¬
rare: dicitur & iam libidini. Sed corpori ut rex ciuib:
suis. aut parens liberis: Libidini autem: ut seruis dñs.
quo eam coerc& & frangit. Sic regum. sic imperatorũ.
sic magistratuũ. sic patrũ. sic populorũ imperia
auibus sucusq presunt: ut corporibus animus
Dñi autem seruos ita fitigant. ut optima pars anim.
idest sapientia eiusdẽ animi. uiciosas imbecillesque
partes ut libidines. ut iracundias. ut perturbationes
ceteras: Habesne ad huc quid contra nos descłarium
litterarum auctoribus garrias. Sed si contra epõs elo¬

Expanded text:
morum datum? Cur igitur Deus homini, animus imperat morum datum? Cur igitur Deus homini, animus imperat corpori, ratio libidini iracundiaeque et caeteris vitiosis ejusdem animi partibus? » Jamne saltem docente isto has, quas bonas esse defendis, vitiosas partes animi confiteris? Adhuc audi. Paulo post enim: « Sed et imperandi, et serviendi » inquit, « sunt dissimilitudines cognoscendae. Nam ut animus corpori dicitur imperare, dicitur etiam libidini: sed corpori, ut rex civibus suis, aut parens liberis; libidini autem, ut servis dominus, quod eam coercet et frangit. Sic regum, sic imperatorum, sic magistratuum, sic patrum, sic populorum imperia civibus sociisque praesunt, ut corporibus animus: domini autem servos ita fatigant, ut optima pars animi, id est, sapientia, ejusdem animi vitiosas imbecillasque partes, ut libidines, ut iracundias, ut perturbationes caeteras. » Habesne adhuc quod contra nos de saecularium litterarum auctoribus garrias? Sed si contra episcopos elo
Abbreviated transcription (Latin):
autem anxio ad molestias. humili ad timores. molli ad
labores prono ad libidines: in quo tamen in ess& tan¬
quam obrutus quidã diuinus ignis ingenii & mentis.
Quid ad hec dicis. Non hoc iste auctor male ui¬
uentium moribus dixit affectũ. sed naturã potuis
accus auit. Rem uidit: causam nesciit. Latebat enĩ
eum cur ess& graue uigum super filios adam. adie
exitus deuentre matris eorũ. usq indiem sepulturae
in matre omnium: quia sacris litteris non eruditłs
ignorabat originale peccatum. Si autẽ delibidine
quam defendis bene sentir&: non ei pronus in libidi¬
nes animus displicer&. Sed si hȩc tanquã bona
minora defendis. inquȩ non deb& asupernis animus
inclinari. non quia libido uiciũ est. sed quia in¬
fimũ bonũ. audi manifestiora quae dicat in eo dẽ
ipso libro dere publica tertio cũ ager& decausa
imperandi. Annon inquit cernimus optimo cuiq
dominatũ. ab ipsa natura cũ sũma utilitate infi¬

Expanded text:
autem anxio ad molestias, humili ad timores, molli ad autem anxio ad molestias, humili ad timores, molli ad labores, prono ad libidines: in quo tamen inesset tanquam obrutus quidam divinus ignis ingenii et mentis. » Quid ad haec dicis? Non hoc auctor iste male viventium moribus dixit effectum, sed naturam potius accusavit. Rem vidit, causam nescivit. Latebat enim eum cur esset grave jugum super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum, usque in diem sepulturae in matrem omnium ; quia sacris Litteris non eruditus, ignorabat originale peccatum. Si autem de libidine, quam defendis, bene sentiret, non ei pronus in libidines animus displiceret. 61. Sed si haec tanquam minora bona defendis, in quae non debet a supernis animus inclinari, non quia libido vitium est, sed quia infimum bonum; audi manifestiora quae dicat in eodem ipso libro de Republica tertio, cum ageret de causa imperandi. « An non, » inquit, « cernimus optimo cuique dominatum ab ipsa natura cum summa utilitate infi
Abbreviated transcription (Latin):
species eorundem membrorum deuitat aspectum. r
igitur testimonio stoicorũ iuuandam ꝓutasti. tuam
ẽssc susceptam non sane illis amicam. qui nullã paruiui¬
lam boni humani incorporis uoluptate posuerunt.
Deniq elegerunt inpeccoribus potius quã in hominib
quod tu facis laudare libidines. E orum quippe opini¬
oni conuenienter ait quodam loco tullius se non putar
idem esse arietis. & publu africani bonũ: qua magis sen¬
tentia te oportuit am moneri. quid dehumana libidis
sentire deberes.Sed sitalibus litteris ut aliquid agan
plac&. quia & in ipsis repperiuntur non nulla uestigi
ueritatis: interim quae ipse posuisti. nichil aduersus nis
ualere puto. quod iam debeas confiteri. Uide nunc
utrũ ista quȩ dicam. non euertant asertionem tuam.
In libro tertio dere publica idẽ tullius hominem
dicit non ut amatre sed ut anouerca natura editũ
inuitam: corpore & nudo. & fragili. & infirmo auis

Expanded text:
species, eorumdem membrorum devitat aspectum. Frustra species, eorumdem membrorum devitat aspectum. Frustra igitur testimonio Stoicorum juvandam putasti tuam esse susceptam, non sane illis amicam, qui nullam particulam boni humani in corporis voluptate posuerunt. Denique elegerunt in pecoribus potius quam in hominibus, quod tu facis, laudare libidines. Eorum quippe opinioni convenienter ait quodam loco Tullius, se non putare idem esse arietis et Publii Africani bonum. Qua magis sententia te oportuit admoneri, quid de humana libidine sentire deberes. 60. Sed si talibus litteris ut aliquid agamus, placet, quia et in ipsis reperiuntur nonnulla vestigia veritatis; interim quae ipse posuisti, nihil adversus nos valere, puto quod jam debeas confiteri. Vide nunc utrum ista quae dicam, non evertant assertionem tuam. In libro tertio de Republica, idem Tullius hominem dicit, « non ut a matre, sed ut a noverca natura editum in vitam, corpore nudo, fragili, et infirmo; animo
Abbreviated transcription (Latin):
reliquiae depelluntur. quẽ ad modum inquit fiat aut
sane difficile dictu est. sed tamen preter eundum. ne
quid habeat in iocunditatis oratio. N ondixit confu¬
sionis. uel nequid pudendum habeat oratio: sed ne
quid iniocunditatis. Alia sunt enuim quȩ horrorem ingenin
sensibus quod deformia sint: alia quȩ pudorẽ mentebu
&iam si formosa sint: quia illa offendunt delectationem
cõmouent autẽ ista libidinem. ued libidine commollentur
Quid igitur te adiuuant hec: Quia ipse inquis opis
diligenter occuler& Absit plane ut artis suae tantus
artifex. ullum agnouerit crimen. Sed cur ista texerit ian
paulo superius ipse dixisti. nescilic& uel intereant ud
horreant publicata. Illa uero quae folus ficulneis tert̾
conuiges prumi. nec interibant. utiq nec horrebant qui¬
do nudi erant & non confundebantur. Et nunc pudia¬
tiae cautio potius nelibeat quam ne horreat. illa

Expanded text:
reliquiae depelluntur: « Quemadmodum, » inquit, « fiat, haud reliquiae depelluntur: « Quemadmodum, » inquit, « fiat, haud sane difficile dictu est: sed tamen praetereundum, ne quid habeat injucunditatis oratio. » Non dixit, Confusionis; vel, Ne quid pudendum habeat oratio: sed, « ne quid injucunditatis. » Alia sunt enim quae horrorem ingerunt sensibus, quod deformia sint; alia quae pudorem mentibus, etiamsi formosa sint: quia illa offendunt delectationem, commovent autem ista libidinem, vel libidine commoventur. 59. Quid igitur te adjuvant haec? « Quia ipse, » inquis, «diligenter occuleret. » Absit plane, ut artis suae tantus artifex ullum agnoverit crimen. Sed cur ista texerit, jam paulo superius ipse dixisti, « ne scilicet » vel intereant, vel horreant publicata. » Illa vero quae foliis ficulneis texerunt conjuges primi , nec interibant utique, nec horrebant, quando nudi erant, et non confundebantur . Et nunc pudicitiae cautio, potius ne libeat, quam ne horreat illa
Abbreviated transcription (Latin):
oubescere depudendis. Ad uingis deinde quomodo
psum hominem oratione depingat ut dicis. & quomodo
diserat alui naturam stomacho esse subiectam. quod cibi
apotionis sit receptaculum. Pulmones autem & cor extrini.¬
secus sp̃m adlucant. multa in aluo mirabiliter effecta quę
constarent ex neruis. & quod sit multiplex & tortuosa. arce¬
atq & contineat suie illud aridum siuẽ umidum quod
ieperit & cetera huiusmodi. usq ad illud quem ad modũ
reliquiae cibi depelluntur. tum astringentibus se intesti¬
nis tum relaxantibus. Cum ergo poss& &iam in bestiis ista
destribere. cur inde ad hominem transitũ fecit. nisi quia
ista pudenda non sunt. sicut nec inbestiis illa desexuum
gtiitalibus atq naturis: quȩ tamen in homine pudenda
sint: ea causa utiq q̃ua primitus post peccatum folus
ficulne is adoperta sunt. Nam cum indescriptione hu¬
mani corporis usq ad illa extrema ueniss&. qua cibi

Expanded text:
erubescere de pudendis. Adjungis deinde, « quomodo erubescere de pudendis. Adjungis deinde, « quomodo ipsum hominem oratione depingat, » ut dicis, « et quomodo disserat alvi naturam stomacho esse subjectam, quod cibi et potionis sit, receptaculum: pulmones autem et cor extrinsecus spiritum adducant: multa in alvo mirabiliter effecta, quae constarent ex nervis; et quod sit multiplex et tortuosa, arceatque et contineat, sive illud aridum sit, sive humidum quod receperit: » et caetera hujusmodi usque ad illud, « quemadmodum reliquiae cibi depellantur, tum astringentibus se intestinis, tum relaxantibus. » Cum ergo posset etiam in bestiis ista describere, cur inde ad hominem transitum fecit, nisi quia ista pudenda non sunt; sicut nec in bestiis illa de sexuum genitalibus atque naturis, quae tamen in homine pudenda sunt? ea causa utique, qua primitus post peccatum foliis ficulneis adoperta sunt. Nam cum in descriptione humani corporis usque ad illa extrema venisset, qua cibi
Abbreviated transcription (Latin):
B albus inquis apud tullium cum cotta uere dilis
disseruit. Unde obhoc pauca ponis ut dicis. ut onerd sud¬
tem meum. non ca me intellexisse sub magisterio sacrae les
ad quorum notionem gentiles solo rationis ductu penbs
potuerunt ł tponis balbi uerba exciceronis libro pt̃ ss
nos doceas quid senserinit stoici deanimalium mutorum mas¬
teliis ac femininis diuersitatibus. departibus corporis geni¬
Albus & miris cõmiscendorum corporum libidinibus Quae
ainen uerba uel tulliana uel cuius lib& alterius antequãr
tt poneres cautissime prelocutus es. quod idõ subbestiarũ
uasione sexuum tangat effectum: quia propter honestatẽ
hoc in hominis descriptione preterut. Quid est propter
honestatem: An insexu hominis honestas confunditur.
ibids tanquam in excellentiore natura dignius oꝑatur.
Sed docuerunt te stoici disputare de occultis. nec docuer̃

Expanded text:
« Balbus, » inquis, « apud Tullium cum Cotta vere diligenterque « Balbus, » inquis, « apud Tullium cum Cotta vere diligenterque disseruit » . « Unde ob hoc pauca ponis, » ut dicis, « ut oneres pudorem meum, non ea me intellexisse sub magisterio sacrae legis, ad quorum notionem Gentiles solo rationis ductu pervenire potuerunt: » et ponis Balbi verba ex Ciceronis libro, per quae nos doceas, quid senserint Stoici de animalium mutorum masculinis ac femininis diversitatibus, de partibus corporis genitalibus, et miris commiscendorum corporum libidinibus. Quae tamen verba, vel Tulliana, vel cujuslibet alterius, antequam interponeres, cautissime praelocutus es, « quod ideo sub bestiarum occasione sexuum tangat effectum, quia propter honestatem hoc in hominis descriptione praeteriit. » Quid est, « propter honestatem? » An in sexu hominis honestas confunditur, ubi Deus tanquam in excellentiore natura dignius operatur? Sed docuerunt te Stoici disputare de occultis, nec docuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Sed futurus fuerat sicut aliis membris. ita &iam genita¬
libus uoluntate motis. non libidine concitatis: aut
certe &iam ipsa libidine. ut non uos de illa nimium con¬
tristemus. non qualis nunc est. sed ad nutũ uoluntariu
seruiente. Uerum uos pro suscepta urã tam fideliter lasi¬
ratis ut uim patiamini. nisi eam qualis nunc est. &iam
inparadiso collocetis. Non ibi de peccato dicentestali
factam. sed talẽ nullo peccante fuisse mansuram. cun
qua in illa pace dimicaretur aut ne dimicaretur qu¬
tienscunq surger& expleretur . Oscãs paradisi delicias.
ofrontem qualiumcũq ep̃orum. ofidem qualiũ cunq
erubescenda putari oportẽre. multum in aniter mulꝰ
cõmemoros quȩ in nr̃o corpore naturaliter tecta sui
quasi post peccatum tecta sint. sicut illi homines ua
inter nos questio est. quae ante peccatum nec pudil¬
da nec tecta fuerant. post peccatum pudenda texo

Expanded text:
Sed futurus fuerat, sicut aliis membris, ita etiam genitaSed futurus fuerat, sicut aliis membris, ita etiam genitalibus voluntate motis, non libidine concitatis; aut certe etiam ipsa libidine ut non vos de illa nimium contristemus, non qualis nunc est, sed ad nutum voluntarium serviente. Verum vos pro suscepta vestra tam fideliter laboratis, ut vim patiamini, nisi eam qualis nunc est, etiam in paradiso collocetis; non ibi de peccato dicentes talem factam, sed talem nullo peccante fuisse mansuram, cum qua in illa pace dimicaretur, aut ne dimicaretur, quotiescumque surgeret expleretur. O sanctas paradisi delicias! O frontem qualiumcumque episcoporum! O fidem qualiumcumque erubescenda putari oportere, multum inaniter multa commemoras, quae in nostro corpore naturaliter tecta sunt; quasi post peccatum tecta sint, sicut illi homines, unde inter nos quaestio est, quae ante peccatum nec pudenda, nec tecta fuerant, post peccatum pudenda texerunt.