comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cem Ei laborem ferre non su¬
stinet quem contumnius non
erercuit labor ¶ Cesaris aniui
fiducia roborauit quod ei res
erat aduersus militem subitu
duceuqz emeritum et qui lou¬
ga pacis quiete de didicerat du¬
ceui sed et ubi uictoria despat
aid spem uindicte erigendus
est aimius. ¶ Est enu inter¬
dumi una salus uictis nullam
sperare saluteui. Et ui se uic¬
iores putant si qui nou mo¬
riantur multi magni namq
nueris loco est saciari ulcioe
et dispendium uite uindicte so¬
lacio compensari facile assumͭ
puguciudi neccessitatem cui
sugiendi imponitur difficultas¬
¶ Audaciores sunt qui bellum
inferunt. Et sepe dinui alui ho¬
neste uirilierq mori cupiunt
feliciter uiuent. audaces uaiqz
fortuna iuuat et ut pugne discri¬
men uiuninet. de generes aĩos
tunor arguit quo nichil igno¬
minosus est his qui nomeu et
officium muilicie profitentur.¬
¶ Tuuidos nauiqz grauissime
lex militaris precellit duci quoq
ini re nulitari diligentissune p̾¬

Expanded text:
cem, et laborem ferre non sucem, et laborem ferre non sustinet, quem continuus non exercuit labor. Caesaris animum fiducia roboravit, quod ei res erat adversus militem subitum, ducemque emeritum, et qui longa pacis quiete dedidicerat ducem. Sed et ubi victoria desperatur, ad spem vindictae erigendus est animus. Est enim interdum Una salus victis nullam sperare salutem, et ut eo victores putent, si non moriantur inulti. Magni namque muneris loco est, satiari ultione; et dispendium vitae, vindictae solatio compensari. Facile assumit pugnandi necessitatem, cui fugiendi imponitur difficultas. Audaciores sunt qui bellum inferunt, et saepe alii dum honeste viriliterque mori cupiunt, feliciter vincunt. Audentes namque fortuna juvat, et ut pugnae discrimen imminet, Degeneres animos timor arguit, quo nihil ignominiosius est his, qui nomen et officium militiae profitentur. Timidos namque gravissime lex militaris percellit. Duci quoque in re militari, diligentissime pr
Abbreviated transcription (Latin):
quanta sit utilitas non facile
dixerim ut eium dictum est
Romais ad eo ꝓfuit discipli¬
na ut orbem sue subiecerent
dicioni. ¶ Alexander quoq ma¬
cedo exignam manum mlita¬
rem suscepit a patre sed doctam
qua assuefacta milicie orbeui
terrarinu aggressus ĩnumueras
hostium copias fudit. ¶xerser
atrecentis lacedemonorum ad
t̾inopilas uexatus cumi eor
manu infiuita plurunsq
suorum amissis uix confeciss
in co se deceptuni dicebat. ꝙ
multos quidem homines hret
uullos ¶ Doc quidem uere dixit
quod et suga illa testatur qua
apud salamimam turpiter uiciꝰ
qui toi gentes in bella tralxbar
ut duces nou possent facile iui¬
merari. uix una naue euasit
ꝙͣ suigulis telis receptis a su¬
gulis ut ex numero telorum
ducum quoqz inimierus tenere¬
tur ¶ Est autem dux usqz quaq
unitilis apud quem disciplina
non uiget. Et frustra sperat
nictoriam qui auimos manꝰq
militum assidue non exercet
nuiles subitus subito deserit du¬

Expanded text:
quanta sit utilitas, non facile quanta sit utilitas, non facile dixerim. Ut enim dictum est, Romanis adeo profuit disciplina, ut orbem suae subjicerent ditioni. Alexander quoque Macedo, exiguam manum militarem suscepit a patre, sed doctam, qua assuefacta militiae orbem terrarum aggressus, innumeras hostium copias fudit. Xerxes a trecentis Lacedaemoniorum ad Thermopilas vexatus, cum eos manu infinita, plurimisque suorum amissis, vix confecisset, in eo se deceptum dicebat, quod multos quidem homines haberet, nullos. Hoc equidem vere dixit, quod et fuga illa testatur, qua apud Salaminam turpiter victus, qui tot gentes in bella trahebat, ut duces non possent facile numerari, vix una nave evasit.are, quam singulis telis receptis a singulis, ut ex numero telorum, ducum quoque numerus teneretur. Est autem dux usquequaque inutilis, apud quem disciplina non viget; et frustra sperat victoriam, qui animos manusque militum assidue non exercet. Miles subitus subito deserit du
Abbreviated transcription (Latin):
acuat et tocius ingern sui ui¬
res exhauriat quu itiliauus.
si iura uigueruit ꝙ post dñi
ni manu principis est fortunas
eorum et capita quin legituius
suppliciis feriantur tueri non
poterunt. ¶ Quod si gladium
suum aduersus tales non exe¬
rit princeps in se ipsum ꝓcul
dubio ꝓuocat gladium bis
acutum queni in ore suo gerͭ
filius homiis. gladium utiq
qui uiuus et efficax est. qui
corpus scundit et animoci et
mictit in geheinam. ad que
obtusus est oumis gladur
et omnis armatura fragilis
stuida et infirma preter illã
quam sola constriut gracia
in bonorum fabrica meritorum
¶Suit tamen pluru qui
malorum clamore operum qu
mlicie consecrandi cingulum
altari obtulerunt. uidentur
protestari se eo tunc animo
accessisse ut altari et miustris
eus sed et deo qui ibi colitur
bellum demuiciarent facilius
credideriui hos malicie execratos
ꝙ̃ ad legitimam uiliciam con¬
secato
est disciplina militaris cuius

Expanded text:
acuat, et totius ingenii sui viacuat, et totius ingenii sui vires exhauriat Quintilianus, si jura viguerint, quod post Deum in manu principis est, fortunas eorum et capita, quin legitimis suppliciis feriantur, tueri non poterunt. Quod si gladium suum adversus tales non exerit princeps, in se ipsum procul dubio provocat gladium bis acutum, quem in ore suo gerit filius hominis, gladium utique, qui vivus et efficax est , qui corpus findit et animam, et mittit in gehennam; ad quem obtusus est omnis gladius, et omnis armatura fragilis, et fluida, et infirma, praeter illam quam sola construit gratia in bonorum fabrica meritorum. Sunt autem plurimi, qui malorum clamore operum, quando militiae consecrandi cingulum altari obtulerunt, videntur protestari se eo tunc animo accessisse, ut altari, et ministris ejus, sed et Deo, qui ibi colitur, bellum denuntiarent. Facilius crediderim hos malitiae exsecratos, quam ad legitimam malitiam consecratoest disciplina militaris, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur peccatum delicto gͣuur
esse solet. ¶ Delinquit enun
qui non implet officium sed plae
peccat quisquis conmictit con¬
crarium. Albo siquide igrum
magis opponitur ꝙ̃ non albuni
et tristicia leticiam magis iui¬
puguat. ꝙͣ spes aut tinior. que
neq in leticie racionem cadunt
nec ei maxune aduersantur.
Et cuigulo quid̃ abutitur tam
ille qui non implet quod opor¬
tet ex nulicie saccamento. ꝙͣ
Ille qui impnguar milicie sacrui¬
¶ Delinquit tamen graniris qui
ipugnat sicut hostis uerus ig¬
nauo mlite odibilior est. unde
qui rei publicam et merme
manum militaribus armis
impugnat iustissime ex auctora¬
tur tanꝙͣ ille qui figuramt ho¬
stilem uduerit. Ged pre cete¬
ris ominbus diuino et huinao
iure grauius feriuntur sacͥlegi
et hii qui uariis ꝑturbacionib
impugnant eclesiami dei qbz
lex non p̾cisionem dexterarui
sed penam irrogat capitaleui
si patrocuim illorum assu¬
mant cicero et demosienes si
ini deffensione corran linguam

Expanded text:
dicitur, peccatum delicto gravius dicitur, peccatum delicto gravius esse solet. Delinquit enim qui non implet officium; sed plane peccat, quisquis committit contrarium. Albo siquidem nigrum magis opponitur, quam non album, et tristitia laetitiam magis impugnat, quam spes aut timor, quae neque in laetitiae rationem cadunt, nec ei maxime adversantur. Et cingulo quidem abutitur, tam ille qui non implet quod oportet ex militiae sacramento, quam ille qui impugnat militiae sacramentum. Delinquit tamen gravius, qui impugnat, sicut hostis verus ignavo milite odibilior est. Unde qui rempublicam et inermem manum militaribus armis impugnat, justissime exauctoratur, tanquam ille qui figuram hostilem induerit. Sed prae caeteris omnibus divino et humano jure gravius feriuntur sacrilegi, et hi qui variis perturbationibus impugnant Ecclesiam Dei, quibus lex non praecisionem dexterarum, sed poenam irrogat capitalem. Si patrocinium illorum assumant Cicero, et Demosthenes, si in defensione eorum linguam
Abbreviated transcription (Latin):
sui ueccessitas exigit. aicciugi
namqz solei cui gerenda im¬
minent. et cui uacacio datur
licet ee distinctum. Unde Illud
in libro regnorum. nou eque
glorietur accuitus ut distingꝰ
quia sollici tudo la boris inimine¬
tie. gloriandi licenciam non
aduuctit. et ociandi libertas et se¬
curitas quietis plerumqz extol¬
lenciam pacit ¶ Cingulum gͦ
indicium est laboris labor hono¬
ris meritum ut liqueat omin¬
bus ꝙ qui laborem indictum in¬
licie subire detrectat. honorem gla¬
dii in mlitari cingulo srustra
portat. ipius quoq cuiguli cas¬
sa est significatio insi fidem eiꝰ
roboret et solidet labor ¶Uidecis
nuiltos cunguli honore tumen¬
tes ied nisi honorem laboriosa
impleant merita. Ideui est ac
si pro solida substancia quis
bendicet spunia profecto dignꝰ
est priuilegim perdere qui con¬
cessa sibi abutitur potestate
abutitur autem quis uel non
faciendo quod oportet uel facien¬
do quod fieri non oportet. et
cum utrumq sit malum ut

Expanded text:
sui necessitas exigit. Accingi sui necessitas exigit. Accingi namque solet, cui gerenda imminent; et cui vacatio datur, licet esse discinctum. Unde illud in libro Regum: Non aeque glorietur accinctus, ut discinctus . Quia sollicitudo laboris imminentis gloriandi licentiam non admittit, et otiandi libertas et securitas quietis plerumque extollentiam parit. Cingulum ergo indicium est laboris, labor honoris meritum, ut liqueat omnibus, quod qui laborem indictum militiae subire detrectat, honorem gladii in militari cingulo frustra portat. Ipsius quoque cinguli cassa est significatio, nisi fidem ejus roboret et solidet labor. Videas multos cinguli honore tumentes, sed nisi honorem laboriosa impleant merita, idem est ac si pro solida substantia quis vindicet spumam. Profecto dignus est privilegium perdere, qui concessa sibi abutitur potestate. Abutitur autem quis, vel non faciendo quod oportet, vel faciendo quod fieri non oportet, et cum utrumque sit malum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
restituebantur qui meruerant
priuari cingulo anteꝙͣ eos pre
icteris birtuum ieriua iu¬
sigiirent nulites qui ex cauuen¬
sis pugna cedentes in ciciliam
fuerant relegati postulauerant
a marco marcello consule ut in
prelium ducerentur. Ille sena¬
tum consuliui. seuatusqz nega¬
uit. placere sibi eis connincti
rem publicam qui eam deser¬
uissent. ¶ Marcello tamen
piuisit facere quod uideretur
lege tamen prescripta ne quis
eorum nnuuere uacaret. ne ue
douaretur premo aui houore.
aut reportaretur in y taliant
dun peui in ea suissent. ¶ Dum
uero cingulo spoliaui sunt eis nͦ
era pcedunt. nec militaribus
priuilegiis gaudent. nec hui
aliquod cum gladio telo ue com¬
mercium. Ideoqz ꝓuida consti¬
tuuione maiorum est gladius
iicertus cuigulo. ui collato ho¬
nore cinguli potestas quoqz ipius
gladii aliquatenus intelligatur
collata. ¶ Et recte cuigulo de¬
coratur ad miliciam quisquis
accedit. quia eun expeditum
ee ad inuiua rei publice ofsicii

Expanded text:
restituebantur, qui meruerant restituebantur, qui meruerant privari cingulo, antequam eos prae caeteris virtutum merita isignirent. Milites, qui ex Cannensi pugna cedentes, in Siciliam fuerant relegati, postulaverant a M. Marcello consule, ut in praelium ducerentur. Ille senatum consuluit, senatusque negavit placere sibi eis committi rempublicam qui eam deseruissent. Marcello tamen permisit facere quod videretur; lege tamen praescripta, ne quis eorum munere vacaret, neve donaretur praemio, aut honore, aut reportaretur in Italiam, dum Poeni in ea fuissent. Dum vero cingulo spoliati sunt, eis nec aera procedunt, nec militaribus privilegiis gaudent, nec habent aliquod cum gladio telove commercium. Ideoque provida constitutione majorum est gladius insertus cingulo, ut collato honore cinguli, potestas quoque ipsius gladii aliquatenus intelligatur collata. Et recte cingulo decoratur, ad militiam quisquis accedit, quia eum expeditum esse ad munia reipublicae, officii
Abbreviated transcription (Latin):
suo priuentur milites milicie
cinigulo in his maxime ubi
sacrilegia conunactuntur. ¶ Pe¬
teri uamqz Iure statutum est
et nouo non est abolitum. ut
qui non seruato uilicie sacra¬
iento religioneu quam ꝓfite¬
tur impuguat cuiguli amis¬
sione mulceatur. ¶ Itertur
hoc edicto iulius compesciisse
mulitem suumi quando urbeni
ingressis non licuit hommne.
spoliare aut templa deorum
quod ei postinodum ing̾uesceu¬
te sedicione impperant Cu¬
iinibus namiqz rouianis ci¬
busqz uirati impugnare uon
poterant. quos saccaurento imi¬
licie susceperant deffendendos¬
¶ Sic quoq hauis curio bello
dardunco circa durachium en
diciosaut uidisset eam ꝓcedere
iussit ieriue. distuictamqz in
conspectu armati exercitus stra¬
menta coegit secare. ¶Postero
autem die suuiliter fossam di¬
stiuctos milites facere nullisq
precibus legionis impetrari ab
eo potuit ne signa eius subunt¬
teret. nomenqz aboleret. Milites
autem in supplementum ciliar
legioniuu distribuit. non emim

Expanded text:
suo privetur miles militiae cingulo, in his maxime, ubi sacrilegia committuntur. Veteri namque jure statutum est, et novo non est abolitum, ut qui, non servato militiae sacramento, religionem quam profitetur, impugnat, cinguli amissione mulctetur. Fertur hoc edicto Julius compescuisse militem suum, quando urbem ingressis non licuit homines spoliare, aut templa deorum, quod ei postmodum, ingravescente seditione, improperant. Numinibus namque Romanis civibusque jurati oppugnare non poterant, quos sacramento militiae susceperant defendendos. Sic quoque C. Curio bello Dardanico circa Dyrrachium, cum ditiosam vidisset, eam procedere jussit inermem, decinctamque in conspectu armati exercitus stramenta coegit secare. Postremo autem die similiter fossam discinctos milites facere, nullisque precibus legionis impetrari ab eo potuit, ne signa ejus submitteret, nomenque aboleret. Milites autem in supplementum aliarum legionum distribuit. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
que loco cesserant uicenos sorte
ductos in conspectu iilitiuun
securi percussit ¶Idem t̾uo
ex centuriis quarum stacio ab
hoste perruꝑta erat addixit
securi. ¶ Quintus fabius
maxuus. transfugarum
dextras precidit. iarcus ca¬
to tradidit in furco compre¬
hensis inter commilitone
dextras ee p̾cisas aut si benig¬
uius in reuni animaduerte
uoluissent in pͥncipis sangiuez
missum. ¶ Sedicio quoq se¬
curim ꝓuocat. Ita tamen ut
pro arbitrio ducis in pena
paucorum securitas et quies
rei publice reformetur. ¶Iuli
cesar orta sedicione nulitum
paucis percussis castra sedasse
legitur. et fideui mulitum re¬
parasse

Expanded text:
quae loco cesserant vicenos sorte quae loco cesserant vicenos sorte ductos in conspectu militum securi percussit. Idem ternos ex centuriis quarum statio ab hoste perrupta erat addixit securi. Q. Fabius Maximus, transfugarum dextras praecidit. M. Cato tradidit in furto deprehensis inter commilitones dextras esse praecisas, aut si benignius in reum animadvertere voluissent, in principiis sanguinem missum. Seditio quoque securim provocat, ita tamen ut pro arbitrio ducis in poena paucorum securitas et quies reipublicae reformetur. Julius Caesar, orta seditione militum, paucis percussis, castra sedasse legitur, et fidem militum reparasse
Abbreviated transcription (Latin):
percussurus nec contencioui
aut precibus militum corces¬
sit ammaduersionem ennqz
ꝓfugientem romami ꝑsecu¬
tus est. ne wbi quidem renusso
prius supplicu iuetu ꝙ̃ ad ge¬
nua eius et fabius cum pre
puolueretur. et pariter sena¬
tus ac populus rogarent. Et
ue credas eum hoc fecisse exor¬
dio precedenti. malliꝰ cui iui¬
ꝑioso postea cognouien fuit
filium quod is contra edictũ
patris cum hoste puguauerat
ꝙͣuis uictorem in conspectu ex̾¬
citus uirgis cesum securi per¬
cussit. ¶Ituit autem discipli¬
na militaris sicut rei publice
neccessaria. Ita et omuibus
gracosa. ad eo quid̃ ut malliꝰ
filius pro se aduersus patrem
exercitu sedicionem parainte
negauerit tanti ẽe quemꝙͣ
ut ꝓpter Illum corrumperetur
disciplina nulicie et optinunt
ut Ipsum puuiri paterentur¬
¶ Ipuis claudius ex his qui
loco cesserant decimum queqz
nulitem sorte ductum fuste
percussit. ¶ Iabiluis rutiliꝰ
consul ex ducibus legionibus

Expanded text:
percussurus, nec contentioni percussurus, nec contentioni aut precibus militum concessit animadversionem, eumque profugientem Romam persecutus est: nec ibi quidem remissio prius supplicii metu, quam ad genua ejus, et Fabius cum patre provolveretur, et pariter senatus ac populus rogarent. Et ne eum credas hoc fecisse ex odio praecedenti, Manlius, cum Imperioso postea cognomen fuit, filium, quod is contra edictum patris, cum hoste pugnaverat, quamvis victorem, in conspectu exercitus virgis caesum, securi percussit. Fuit autem disciplina militaris sicut reipublicae necessaria, ita et omnibus gratiosa, adeo quidem ut Manlius filius, pro se adversus patrem exercitu seditionem parante, negaverit tanti esse quempiam, ut propter illum corrumperetur disciplina militiae, et obtinuit ut ipsum puniri paterentur. Appius Claudius ex his qui loco cesserant decimum quemque militem sorte ductum, fuste percussit. Fabius Rutilius consul, ex duabus legionibus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quid eium bonum aut
malum in talibus sit. non licet
indicare subicitis. dumi plena
reuereutia p̾positis exhibeatur
et sidelis obediencia mandato¬
rum. ¶. Dalem ergo in omni¬
bus his que ad statum publi¬
cumi pertinent nichil omnino
temperare licet insi ducis iussu
uel uicencia quod ip̃e faciend de¬
creuerit roboretur. unde dehis
plerumqz qui ducum contemp¬
to uel non expectato imperio
congredientes cum hoste rei pu¬
blice uictoriam contulerui
sepe nou tam gloriam assecu¬
ti sunt de uictoria ꝙͣ de temeri¬
tate uel uegligencia penaui.
¶Quid ergo merebitur trans¬
suga statioiis ue des̾tor. si ex
disciplina militari tanta se¬
ueritate corripitur triumpha¬
tor. ¶Instrategemmatibz
iulii inuenitur elearcum lace¬
deõmorum ducem dixisse im¬
peratorem exercitu pocus ti
tunuerant. eos stacõe relicta
certum manebat supplicium¬
¶ Lucius papirius cursor fa¬
bium ruptilium magistrum
equitum ꝙ aduersus dictum
uirgis poposcit cesum securi

Expanded text:
. Quid enim bonum, aut . Quid enim bonum, aut malum in talibus sit, non licet judicare subjectis, dum plena reverentia praepositis exhibeatur, et fidelis obedientia mandatorum. Militem ergo in omnibus his, quae ad statum publicum pertinent, nihil omnino tentare licet, nisi ducis jussu vel licentia quod ipse faciendum decreverit roboretur. Unde hi plerumque, qui ducum contempto vel non exspectato imperio, congredientes cum hoste reipublicae victoriam contulerunt, saepe non tam gloriam assecuti sunt de victoria, quam de temeritate vel negligentia poenam. Quid ergo merebitur transfuga, stationisve desertor, si ex disciplina militari tanta severitate corripitur triumphator? In Strategematibus Julii invenitur Clearchum Lacedaemoniorum ducem dixisse imperatorem exercitui potius ttimuerant, eos statione relicta certum manebat supplicium. L. Papilius Cursor, Fabium Rutilium, magistrum equitum, quod adversus dictum virgis poposcit caesum, securi
Abbreviated transcription (Latin):
offendi in eo namqz sceleratus
nules fidei sue fidem facere stu¬
duit. bude seipsum maxine
infidelem et puidum ee coum¬
cit. ¶ Magna quĩdem debetur
reuerencia duci sed fidei religioe
Ieruata qued̃ Ita neccessaria sant
ut mandatum non expectent.
Alia sicut detestabilia ut ullũ
ouiuino mandatum aduuctuit¬
¶ Media quideui que neq sũ
neccessaria uona nec decestablia
mala consisturit in arbitrio pre¬
sidentis ueli uolit presatus ex
ueccessitate bom diligendus est
deus belit nolit prefeitus ex ina¬
licia iuquitatis est adulterium
declinandum at iilitare uel
ciam et reuerenciam spectant
iii his nͥ mandato presidentis
occulum aperire iustar cͥmnus
est aut exscientia suai ad cu¬
iuscumq operis fructum inci¬
uum irreuerenter extendere
sic cecus iihac parte subiectus
ui uinat quia quacumqz die
quasi ex ꝓpria discrecione ad
arboreu sciencie quam sibi et
prelatis reseruat dominus
temerariam manum iisit
laqueum mortis incurrit¬

Expanded text:
offendi? In eo namque sceleratus offendi? In eo namque sceleratus miles fidei suae fidem facere studuit, unde se ipsum maxime infidelem et perfidum esse convincit. Magna quidem reverentia debetur duci, sed fidei religione servata. Quaedam ita necessaria sunt, ut mandatum non exspectent; alia sic detestabilia, ut nullum omnino mandatum admittant. Media quidem quae neque sunt necessaria bona, nec detestabilia mala, consistunt in arbitrio praesidentis. Velit nolit praefectus, ex necessitate boni, diligendus est Deus. Velit nolit praefectus, ex malitia iniquitatis, est adulterium declinandum. At militare, vel tiam et reverentiam spectant. In his, nisi mandato praesidentis, oculum aperire, instar criminis est, aut ex scientia sua ad cujuscunque operis fructum manum irreverenter extendere. Sit caecus in hac parte subjectus ut vivat, quia quacunque die quasi ex propria discretione ad arborem scientiae, quam sibi et praelatis reservat Dominus, temerariam manum miserit, laqueum mortis incurrit
Abbreviated transcription (Latin):
prelatorum mandata duni pre¬
ceptõnem perpetuaui nou un¬
pugricuit a subiectis non opor¬
ret disciti sed impleri sic in re
militari. circa mandata ducis
nulla est exanuiacio milita¬
ris. iisi forte quod precipit᷑
expͥssim saluti rei publice in¬
ueniatur aduersum. nam ini
eo non obtemperat nͥ ꝑfidus
et impius nuiles. ¶ Quñd eiui
iiquius quid detestabilius ꝙͣ
sinc fidei reuerencia aggredi.
quicquid dictauerit impelator.
2oune apud ouines uox funesta
et crudelis plenaqz perfidie. pec¬
iore si fratris gladium. ingulo¬
q parentis. condere me uibras
pleueqz in uiscera partus con¬
iuigis in uita per agaui. tamen
omina dextra castra super tusti
si pouere tibridis iuidas hesꝑies
audax. ueniani metator in agros
tu quoscumqz uoles in planum
effiuidere uiuros. his aries accus
dispget. saxa lacertis Illa licet
peritus tollit quanus seris ur¬
beni roma sit. quid nequius dici
potuit. et unde magis deberet si
fidelis eẽi romianus imperator

Expanded text:
praelatorum mandata, dum praepraelatorum mandata, dum praeceptionem perpetuam non impugnant, a subjectis non oportet discuti, sed impleri, sic in re militari, circa mandata ducis, nulla est examinatio militaris, nisi forte quod praecipitur expressim saluti reipublicae inveniatur adversum. Nam in eo non obtemperat nisi perfidus et impius miles. Quid enim iniquius, quid detestabilius, quam sine fidei reverentia aggredi quidquid dictaverit imperator? Nonne apud omnes vox funesta est, et crudelis, plenaque perfidiae, Pectore si fratris gladium, juguloque parentis Condere me jubeas, plenaeque in viscera partus Conjugis, invita peragam tamen omnia dextra. Castra super Tusci si ponere Tibridis undas, Hesperios audax veniam metator in agros. Tu quoscunque voles in planum effundere muros, His aries actus disperget saxa lacertis. Illa licet, penitus tolli quam jusseris urbem, Roma sit Quid nequius dici potuit, et unde magis deberet, si fidelis esset, Romanus imperator
Abbreviated transcription (Latin):
qua arietem faceret. quo unu¬
ri opidanorum quaterentur
scripsit ad magnum garum
incuorem athemensium socioꝵ
amicorumqz populi romani
ut ex inalis duobus quos apũd
eos uiderat uter iuauor eet ei
nutere ꝓcuraret. ¶ Tunc mag¬
nus gaiuis comperto que obrem
malum desiderasset non doti
iusserat iaiorem. sed quem
magis eẽ ydoneum apciorẽqz
faciendo arieti. faciliorem q
portatu existiuicibat iuinorem
misit crassus eni uocari ius¬
sit. et cuui interrogasset cur
nõ queni usserat nusisset
causis racionibusqz quas dicta¬
bat spretis uestimenta detrahi
uissit. uirgisqz multum cendit
cor pi atqz dissolui ratus ee
officinm imꝑantis. si quis
ad id quod scicere ussus est
non obsequio debito sed con¬
silio uon desiderato en deru.¬
¶ Quid queso amplius in mo¬
ncichui arcioris regule dictas¬
set abbas seuerus. in eo namq
solo deliquerat quod non parue¬
rat mandato. et si forte reipsa
utilius eẽt quod fecit. ¶Nam
sicut in religione de gentibu

Expanded text:
qua arietem facerent, quo muqua arietem facerent, quo muri oppidanorum quaterentur, scripsit ad Magnum Gaium majorem Atheniensium sociorum amicorumque populi Romani, ut ex malis duobus, quos apud eos viderat, uter major esset ei mittere procuraret. Tunc Magnus Gaius comperto quamobrem malum desiderasset, non uti jusserat majorem, sed quem magis esse idoneum, aptioremque faciendo arieti, facilioremque portatu existimabat, minorem misit. Crassus eum vocari jussit, et cum interrogasset cur non quem jusserat, misisset, causis rationibusque quas dictabat spretis, vestimenta detrahi jussit, virgisque multum cecidit, corrumpi atque dissolvi ratus omne officium imperantis, si quis ad id quod facere jussus est, non obsequio debito, sed consilio non desiderato responderit. Quid, quaeso, amplius in monachum arctioris regulae dictasset abbas severus? In eo namque solo deliquerat, quod non paruerat mandato, etsi forte reipsa utilius esset quod fecit. Nam sicut in religione degentibus
Abbreviated transcription (Latin):
traditur. ¶ Romanos quoq
hommnes aiunt. Sic pluiq usi¬
tatos anulis causcimiq huius rei
apion in libris egiptiatis. dicit
ꝙ in sectis apertisq corporibus
ut ios fuit quos greci anato¬
mas uocant. repertum est qued̃
tenuissimum neruum ab uno
co digito de quo diximus adcor
houmus pertingere ac puenire
uisumq eniu eẽ potissimum
digitum tali houore decoran¬
dum qui continens et quasi
conexus cuui principatu cor¬
dis pideretur bene et quasi ex¬
cordes arbitrati sunt curando
aut pumendos qui in nulitare
osficinm deliquissẽt. ¶Ut
redeam ad srontinum. crassus
a sempuo asello et plerisq oliis
historit rõuiane scriptoribus
traditur habuisse . u. rerinũ
bonarum maxima et p̾cipua
ꝙ essei ditissimus. ꝙ nobilis¬
uiris consultissinius. q. pou¬
tifex maxinus. is cum u ion¬
sulatu optiueret asiaui ꝓuin¬
ciam. et ciccumsidere atq ob¬
puguare leucas pararet. opusq
esset firma atqz procera trabe

Expanded text:
traditur. Romanos quoque traditur. Romanos quoque homines aiunt sic plerumque usitatos annulis, causamque hujus rei Apion in libris Aegyptiacis dicit, quod insectis apertisque corporibus, ut mos fuit, quas Graeci ἀνατομάς vocant, compertum est quemdam tenuissimum nervum ab eo uno digito, de quo diximus, ad cor hominis pertingere, ac pervenire: visumque esse eum potissimum digitum tali honore decorandum, qui continens, et quasi connexus cum principatu cordis videretur. Unde et quasi excordes arbitrati sunt curandos aut puniendos, qui in militare officium deliquissent. Ut redeam ad Frontinum: Crassus a Sempronio Asello, et plerisque aliis historiae Romanae scriptoribus, traditur habuisse quinque rerum bonarum maxima et praecipua: quod esset ditissimus, quod nobilisjuris consultissimus, quod pontifex maximus. Is cum in consulatu obtineret Asiam provinciam, et circumsidere atque oppugnare Leucas pararet, opusque esset summa atque procera trabe,
Abbreviated transcription (Latin):
qui a pirro rege epirotarum
capti et postea remissi erant
equites ad peditem redegit ad
leuem armaturam omnibus
extra uallum iussis tendere
donec biua hostiuiui spolia sui¬
guli referrent. ¶ Dec fronti¬
nus at plunus asserit. quia
fuit ħ quoq autiquitus auiuiad¬
uersio militaris iubere Iguo¬
nuue cã militi uenam solui
et sanguiem diuicti. Cuius
rei racioneui. Et si ini ueterib
licteris non potuerit iuenire
hoc tameu primo factum opi¬
naͬ in mlitibus scupentis
amii et a naturali habitu
decliuantis ut non tam penci
ꝙͣ mediciua uideretur. Nostea
tauien obpleraqz alia delicta
id factitatum esse credit per
consuetudiunem quasi miꝰ sam
uiderentur omnes qui contra
officiuui delinquerent. nam
le uioris culpe nou erat Igno¬
nuniosa auimaduersio. Et si
uec illa ex uigore discipline
iuilitaris dissimulaciomi locũ
relinqueret. ¶ Deteres quoq
grecos amiliu habuisse in suu¬
stre manus digito qui mini¬
uo ꝓximus est cele berrue

Expanded text:
qui a Pyrrho rege Epirotarum qui a Pyrrho rege Epirotarum capti, et postea remissi erant, equites ad peditem redegit, ad levem armaturam omnibus extra vallum jussis tendere, donec bina hostium spolia singuli referrent. Haec Frontinus. At Plinius asserit quia fuit haec quoque antiquitus animadversio militaris, jubere ignominiae causa militi venam solvi, et sanguinem dimitti. Cujus rei rationem, etsi in veteribus litteris non potuerit invenire, hoc tamen primo factum opinatur in militibus stupentis animi, et a naturali habitu declinantis, ut non tam poena quam medicina videretur. Postea tamen ob pleraque alia delicta id factitatum esse credit, per consuetudinem, quasi minus sani viderentur omnes, qui contra officium delinquerent. Nam levioris culpae non erat ignominiosa animadversio, etsi nec illa ex vigore disciplinae militaris dissimulationi locum relinqueret. Veteres quoque Graecos annulum habuisse in sinistrae manus digito qui minimo proximus est celeberrime
Abbreviated transcription (Latin):
legis non obtemperabant ar¬
bitrio uaria auimaduersio pro¬
cedebat. nam cilii in fortuna
ini faiia alii. Alii in sanguine
puiuntur. ¶ Frontinum re
sultum ad opus equites nec¬
cessi tate cogente iussisset acce¬
dere. eorumqz pars detractass
iperium questus apud cen¬
sores effecit ut a patribz no¬
tarentur deuide optuunt ut
eis preterita era ꝓcederent.¬
¶ Tribum quoqz plebis de
ecdeui re ad popului pertule¬
runt. ounqz couseusu stabili¬
tu est disciplina. ¶ Qunitus
metellus macedonicus in hispa¬
ma quinqz cohortes que hosti¬
bus cesserant testamentum
facere iussas ad locum recu¬
peraidum remisit minatus
non iusi post uictoriaut recep¬
tum iri ¶ Senatus cum ini¬
lites publii ualerii turpiter
fugati essent decreuit ne ei
auxilia subuncterentur insi
uictis hostibus. ¶ Duis uero le¬
gionibus que punico bello nui¬
siciam detrectauerant. in cicilia
pelud relegatis per septe annos
ordeuin ex seuatu consulto da¬
tum est. ¶ Apni claudii siuam
senatusqz consultum onines

Expanded text:
legis non obtemperabant arbitrio, varia animadversio procedebat. Nam alii in fortuna, alii in fama, alii in sanguine puniuntur. Frontinum relsul, cum ad opus equites, necessitate cogente, jussisset accedere, eorumque pars detrectasset imperium, questus apud censores effecit, ut a patribus notarentur, deinde obtinuit ne eis praeterita aera procederent. Tribuni quoque plebis de eadem re ad populum pertulerunt, omniumque consensu stabilita est disciplina. Q. Metellus Macedonicus in Hispania quinque cohortes, quae hostibus cesserant, testamentum facere jussas, ad locum recuperandum remisit, minatus non nisi post victoriam receptum iri. Senatus, cum milites Publii Valerii turpiter fugati essent, decrevit ne ei auxilia submitterentur, nisi victis hostibus. His vero legionibus, quae Punico bello militiam detrectaverant, in Siciliam velut relegatis, per septem annos hordeum ex senatus consulto datum est. Appii Claudii sententia, senatusque consultum omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
materiam uir¬
tutis ex̾cende
quecumqz dicuntur aut sumt.
Nai et ocia enis negocia sũt
Et dum racionis libramine re¬
rum omiumi uires pensat.
prouida dispensacõe quicquid
ad beatitudinem prosicu qͣi
quid̃ manu uirtutis app̾heu¬
dit. tu ergo diuine sapiencie
tue arguniento ualidissimo
dupliciter sidem facis. dum et
in tius actibus rectus incedis
et philosopharis in mgi
alieuis. alacres itciqz excant
nuge ure. quas seneritas tua
prodire iubet in publicum. ut
comestores. mathematicos cum
quibusdam aliis iigatoribz
introducant. quia quibus de¬
disti egrediendi audacian. se¬
curitat quoq fiduciam prabis
Connectantur ergo in feriora
superioribus. et si quid in alt̾¬
utris uiciosum aut defforine
apparuerit benignitatis tue
prudeucia corrigatur.

Expanded text:
materiam virtutis exercendae, quaecunque dicuntur aut fiunt. Nam et otia ejus negotia sunt, et dum rationis libramine rerum omnium vires pensat, provida dispensatione quidquid ad beatitudinem proficit, quadam quasi manu virtutis apprehendit. Tunc ergo divinae sapientiae tuae argumento validissimo dupliciter fidem facis, dum et in tuis actibus rectus incedis, et philosopharis in nugis alienis. Alacres itaque exeant nugae nostrae, quas serenitas tua prodire jubet in publicum, ut conjectores, mathematicos, cum quibusdam aliis nugatoribus introducant; quia quibus dedisti egrediendi audaciam, securitatis quoque fiduciam praestabis. Connectantur ergo inferiora superioribus, et si quid in alterutris vitiosum, aut deforme apparuerit, benignitatis tuae prudentia corrigatur.
Abbreviated transcription (Latin):
publicam erigitur uirile ro¬
bur ibi ut luxurie faueant
fusis precibus inuitantur et
numina ¶Late sunt ergo
sicut in saturnaliorum libro
legitur. ad luxuriam reprimen¬
daui leges plurime quarum per¬
functoriam mencionem in cal¬
tediosum erit nec omnino in¬

Expanded text:
publicam exigitur virile ropublicam exigitur virile robur: ibi ut luxuriae faveant, fusis precibus invitantur et numina. Latae sunt ergo, sicut in Saturnaliorum libro legitur, ad luxuriam reprimendam leges plurimae, quarum perfunctoriam mentionem in caltaediosum erit ponere, nec omnino in
Abbreviated transcription (Latin):
ciosissimus hospes preloquitur
hec ubi dicta dapes iubet et
sublata reponi pocula gra¬
mineoqz uiros loccit ĩpse sedili
precipuumq throuo et uillo¬
si pelle seonis accepu enea
solioq iuurtat aceruo tunc
lecti iuuemes c̾tatun areqz
sacerdos uiscera tosta fiuit¬
soroꝵ taurorum onerantq
caiistris dona laborate ceris
bachumqz minstrant uescitur
eneas sunul et troiana iunen¬
tus per petui boius tergo et lu¬
stralibus extis ibi cunca iunt
aurea et uniuersa suo intore
prefulgent hic sedile gramineu
aceruim solium. Et que uiru
sortem deceat spoliati leonis
pellis uillosa hic lecti inuemes
neccessaria ibi famule super¬
flua et periuicioẜa inimi strant
ibi uix tandeti epulis quies in¬
dulgetur hic erunitur fames
Et edeudi epulis frugalibus
conprunitur ardor ibi c̾mius
iopas luxuriancium letificat
cetuui he are sacerdos refectoez
sobriam conse erat religioni
¶Pie post mensam seric trac¬
tautur et ad erigendam xem¬

Expanded text:
ciosissimus hospes praeloquitur. ciosissimus hospes praeloquitur. Haec ubi dicta, dapes jubet et sublata reponi Pocula, gramineoque viros locat ipse sedili. Praecipuumque toro, et villosi pelle leonis Accipit Aeneam, solioque invitat acerno. Tum lecti juvenes certatim, araeque sacerdos Viscera tosta ferunt taurorum, onerantque canistris Dona laboratae Cereris, Bacchumque ministrant. Vescitur Aeneas, simul et Trojana juventus, Perpetui tergo bovis, et lustratibus extis. Ibi cuncta sunt aurea, et universa suo nitore praefulgent. Hic sedile gramineum, acernum solium, et quae virum fortem deceat, spoliati leonis pellis villosa. Hic lecti juvenes necessaria: ibi famulae superflua et perniciosa ministrant. Ibi vix tandem ab epulis quies indulgetur: hic eximitur fames, et edendi epulis frugalibus comprimitur ardor. Ibi crinitus lopas luxuriantium laetificat coetum: hic arae sacerdos refectionem sobriam consecrat religioni. Hic post mensam seria tractantur, et ad erigendam rem
Abbreviated transcription (Latin):
equuleis in aduentu suo contec¬
tos parietes et in manbus
epulis ludos apparatissuos si¬
nebat interponi. Et in ueste
paliata coniuiua celebrabat
demissasqz lacuaribus uelud
celesti capite recipiebat corouas
Et ubi ista non in grecia neqz
in asia quarum luxuria uel
ĩpsam seueritatem coꝵpere
solet sed in horrida et uellicosa
prouintia et que romanoꝵ
exercituum occulos lusitanis
telis prestringere consueuit
¶Terses opum regiarum osteu¬
taicione exunia eo usqz luxuria
gaudebat ut edicto p̾mium ei
propoueret qui nouum po¬
luptatis genus reperisser qua
et deliciis dum uinus capitur
cum amplissum ruia impe¬
rii apud salamincn uix una
naue euasit. sed quia luxurio¬
sum mmuliebris intemꝑancie
conuiium apud maronem
acce pisti frugalioris mense so¬
brietatem et continenciam ce¬
tum enea apud enaudrum
officio humantatis excepto
iuuemes si quidem iofederan¬
tur uiri rex pacis dexteraumn
dar humanitatis uerba offi¬

Expanded text:
aulaeis in adventu suo contecaulaeis in adventu suo contectos parietes, et immanibus epulis ludos apparatissimos sinebat interponi, et in veste palmata convivia celebrabat, dimissasque lacunaribus, velut coelesti capite recipiebat coronas. Et ubi ista? Non in Graecia, neque in Asia, quarum luxuria vel ipsam severitatem corrumpere, solet sed in horrida et bellicosa provincia, et quae Romanorum exercituum oculos Lusitanis telis praestringere consuevit. Xerxes opum regiarum ostentatione eximia, eo usque luxuria gaudebat, ut edicto praemium ei proponeret, qui novum voluptatis genus reperisset, qua et deliciis dum nimis capitur, cum amplissima ruina imperii apud Salaminam vix una nave evasit. Sed quia luxuriosum muliebris intemperantiae convivium apud Maronem accepisti, frugalioris mensae sobrietatem, et continentiorem coetum, Aenea apud Evandrum officio humanitatis excepto, invenies. Siquidem conoe derantur viri, rex pacis dexteram dat, humanitatis verba offi
Abbreviated transcription (Latin):
bus ordinata capud et
curie habebatur. sed postqͣ
luxuria prolapsa est in pro¬
fundum iuiuriarum et tur¬
pitndinis decidit. ut ser¬
uorui se insolentissime
domnaciomi subiceret. qui
prum ad modum panci senci¬
torum ordinem intrare ausi
.mox unuersam rem publi¬
cam occupauerunt. testamẽta
ad arbitriũ suũ sibi iubebant.
cõĩina cet᷑ hz ingenuoꝵ fieri ue¬
tabãt ducebãt filics dñorum¬
¶ Postremo lege sauxerunt
ut stupra sua mutoriis paruer
atq inmpt impuiita eent
ae ne quaꝙ̃ uirgo ingenno i¬
beret cuius castitatem non ante
aliquis ex numiero ipsorum de¬
libasset ¶ Sopus tragedus
furiose luxurie depingi iune¬
nem, quem constat accto li que¬
factos grandissune umones
pocionibus aspergere solitum
ut amplissimu. patrimoniũ
posset una sorhuncula deglu¬
tire. ¶ Metellus puis ab his
qui res memorabiles sebunt:
arguitur. ꝙ searis et chure pa¬
ciebatur ab hospitibus excipi leto¬
q uttuebatur amimo atthalicis

Expanded text:
bus ordinata, caput bus ordinata, caput curiae habebatur. Sed postquam luxuria prolapsa est, in profundum injuriarum et turpitudinis decidit, ut servorum se insolentissimae dominationi subjiceret, qui primi admodum pauci senatorum ordinem intrare ausi, mox universam rempublicam occupaverunt, testamenta ad arbitrium suum scribi jubebant, convivia coetusque ingenuorum fieri vetabant, ducebant filias dominorum. Postremo lege sanxerunt, ut strupra sua in viduis aut in nuptis impunita essent; ac ne qua virgo ingenuo nuberet, cujus castitatem non ante aliquis ex numero ipsorum delibasset. Aesopus tragoedus furiosae luxuriae depingit juvenem, quem constat aceto liquefactos grandis summae uniones potionibus aspergere solitum, ut amplissimum patrimonium posset una sorbitiuncula deglutire. Metellus Pius ab his, qui res memorabiles scribunt, arguitur, quod se aris et thure patiebatur ab hostibus excipi, laetoque intuebatur animo Attalicis
Abbreviated transcription (Latin):
polleret plausum coniuu ua¬
rius sermo prosequitur eoq
ueneris mumia ꝓcurante
mens ebria longuin iusolubi¬
lem et pesti ferum bibit amo¬
reui, quem diffunt philoso¬
phus ee concupiscenciam coe¬
undi ¶ Tampanam luxuria
brbi suisse perutilem histori¬
coruin testunomo celebre est
Iuuictum emii criuis ha¬
uibalemt illecebris sus
complexa ronicino militi
uuicendum tradidit. Illa ui¬
gilantissinum duceu Ina
exercitum accrrunum dapi¬
bus largis habidanti
uino Onguentorum fla¬
grancia ueneris usu lasci¬
uiore ad sompnum et delicias
euocauit. ac tum demuni frat¬
ta et contusa punica feri¬
tas est cum se plasia et al¬
baua castra esse ceperunt¬
fedius et dampnosius
quibus uirtus acteritur.
uictorie relanguescuit so¬
pita gloria in infanuaui
uertitur amnimq pariter
et corporis uires adeo
expugnantur. ut nescias
ab hostibus ue an ab suis
capi peruiciosius habendi
sit. ¶ Urbs uolumuen¬
sium opulenta diuicni
ornata moribus et legi¬

Expanded text:
polleret. Plausum convivii vapolleret. Plausum convivii varius sermo prosequitur, eoque Veneris munia procurante, mens ebria longum, insolubilem, et pestiferum bibit amorem, quem definivit philosophus esse concupiscentiam coeundi. Campanam luxuriam urbi fuisse perutilem, historicorum testimonio celebre est. Invictum enim armis Hannibalem, illecebris suis complexa, Romano militi vincendum tradidit. Illa vigilantissimum ducem, illa exercitum acerrimum, dapibus largis, abundanti vino, unguentorum fragantia, Veneris usu lasciviore ad somnum et delicias evocavit. Ac tum demum fracta et contusa Punica feritas est, cum Seplasia, et Albania casta esse coeperuntfoedius et damnosius, quibus virtus atteritur, victoriae relanguescunt, sopita gloria in infamiam vertitur, animique pariter et corporis vires adeo expugnantur, ut nescias ab hostibusne, an ab illis capi perniciosius habendum sit? Urbs Volumniensium opulenta divitiis, ornata moribus et legi
Abbreviated transcription (Latin):
tas displicet. siue mensura
bibitur ad mensurami. et
I ceteris preualet: qui aut
gula aut dolo strauit aut ui¬
cit compotores Iuuemies
Illic qui nestoris ebibat anuos
quot sit per calices facta sibilla
seuex. ¶Potus quidem
auinumi a curis redimit
soluit mentem. conceptam
leticiam dissinulare non
pt̃. prorumpit in caritica et
ab eit ad sibiduem uergit¬
Eythara c̾uitus Iopas. nou stul¬
ticuna uel bucolita personat
amatorinu sedea que ciuuilis
couuentus uenustatem deceat
et philosophiai marestatem
bus rememorentur iua que
i luxurioso didonis coniuino
ceruitus in compositus ropas.
personuit ut bucolica uel itut¬
ticuma amatorum conquiescãt
in domo sapientis et ea in au¬
ditu ominium resonent que
ant prosuit aut sine turpi¬
tudine et corrupcione deuiul¬
ceant. ¶ Et quidem elegan¬
ter funuit in cantico cytharedi
poctu doctissimus ueterum gra¬
uitatem qui in cetu ciuli uł
admictebant: nisi quod na¬
ture aut morum iustrnctione

Expanded text:
tates displicent. Sine mensura tates displicent. Sine mensura bibitur ad mensuram, et is caeteris praevalet, qui aut gula, aut dolo stravit, aut vicit compotatores. Invenies illic qui Nestoris ebibat annos. Quot sit per calices facta Sibylla senex. Potus quidem animum a curis redimit, solvit mentem, conceptam laetitiam dissimulare non potest. Prorumpit in cantica, et ab eis ad libidinem vergitthara crinitus Iopas, non stultissima vel bucolica personat amatorum, sed ea quae civilis conventus venustatem deceant, et philosophici majestatem. bus rememorentur illa, quae in luxurioso Didonis convivio crinitus et incompositus Iopas personuit! Utinam bucolica vel stulticinia amatorum conquiescant in domo sapientis, et ea in auditu omnium resonent, quae aut prosint, aut sine turpitudine et corruptione demulceant! Et quidem eleganter innuit in cantico citharoedi poeta doctissimus veterum gravitatem: qui in coetu civili nihil admittebant, nisi quod naturae aut morum instructione
Abbreviated transcription (Latin):
et igiuis arturum pliadasq
hyadas genunosq triouer
Quid tamien occeauo propent
se tuiguere soles hybin uel
que tardis mora noctibus ob¬
stei iugemimant plansu ty¬
rii troesqz sequitut nec non
et uario noctem sermone tra¬
hebat infelix dido longunqz bi¬
bebat auiorem uides ne delicati
instituta conuum ꝓcessum. et
exitum superflua si quidem
precessisse et luxum epulcirũ
graue fuisse indicat quod p̾¬
misit. postꝙͣ prima quies
epulis qui alibi parcioris
mense sobrietatem notans
et q solis neccessariis gaudei
ait Postꝙͣ exempta sames
epulis. uerum quia cibus ho¬
loquaces. strepitum ⁊ cetera
luxus insigina que de licencia
bibendi proueniunt: prudent̾
adiurxit. in ipã quoq agape¬
rarum consuetudine planũ
est iuuenire supersticionem.
qua nuuuiuis sollicitatur
gracia et quasi religiosis
precibus iuuitatur qui
luxu et iuimimdicia piis
mentibus iuimica procul
abigit. Si quidem cuit deus
sobrus non est: aut ei ebrie¬

Expanded text:
et ignes; Arcturum pluviasque et ignes; Arcturum pluviasque Hyadas geminosque Triones; quid tantum Oceano properent se tiquae tardis mora noctibus obstet. Ingeminant plausu Tyrii, Troesque sequuntur. Nec non et vario noctem sermone trahebat Infelix Dido, longumque bibebat amorem. Videsne delicati instituta convivii, processum, et exitum? Superflua siquidem praecessisse, et luxum epularum gravem fuisse indicat, quod praemisit: Postquam prima quies epulis. Qui alibi parcioris mensae sobrietatem notans, et quae solis necessariis gaudet, ait: Postquam exempta fames epulis. verum quia cibus holoquaces, strepitum, et caetera luxus insignia, quae de licentia bibendi proveniunt, prudenter adjunxit. In ipsa quoque agapetarum consuetudine planum est invenire superstitionem, qua numinis sollicitatur gratia, et quasi religiosis precibus invitatur, qui luxu et immunditia, piis mentibus inimica, procul abigitur. Siquidem aut Deus sobrius non est, aut ei ebrie
Abbreviated transcription (Latin):
a rege pheacum ulixem excẽp¬
tum recolit eneau nanfragu
in comuuinium didonis introdu¬
xit et pheacum et affrorum
luxuriam in uno conuiuio ele¬
ganter erpressit. postꝙͣ prima
quies epulis menieqz remote
c̃ceras magnos statuunt et
uina coronant fu strepitus
lutant atria dependent lichin
laquearibus aureis incensi
et noctem slãnus fimalia uiu¬
cunt. hic regĩa grauẽ gẽmus
auroq poposcit impleiiqz me¬
ro patani qua belus et oumes
a belo soliti tunc facta silencia¬
tectis iupiter hospitibus nã te
dare uira loquntur hunc letum
tyrusq diem troiaq ꝓfectis
eẽ uelis nr̃osqz huiꝰ memisse
iiores assit le ticie bachus
dator et bona uino. Et uos o
cetum tỹrii celebrate fauentes
dixit et iimensum laticum li¬
bauit honore p̾maq libato sũ¬
mo tenus actigit ore iamen
ibitie dedit inc̾pitans Ille mi¬
pig hausit spumantem pai̾a
et plepose plui auro post
alii proceres cythara cernitus
Iopas personai aurara doautqz

Expanded text:
a rege Phaeacum Ulyxem excepa rege Phaeacum Ulyxem exceptum recolit, Aeneam naufragum in convivium Didonis introducit, et Phaeacum et Afrorum luxuriam, in uno convivio eleganter expressit: Postquam prima quies epulis, mensaeque remotae, Crateras magnos statuunt, et vina coronant. Fit strepitus lutant Atria, dependent lychni laquearibus aureis Incensi, et noctem flammis funalia vincunt. Hic regina gravem gemmis auroque poposcit, Implevitque mero pateram, quam Belus et omnes A Belo soliti: tum facta silentectis: Iuppiter, hospitibus nam te dare iura loquuntur, hunc laetum Tyriisque diem Troiaque profectis esse velis, nostrosque huius meminisse minores. Adsit laetitiae Bacchus dator, et bona Iuno; et vos, O, coetum, Tyrii, celebrate faventes. Dixit, et in mensam laticum libavit honorem, primaque, libato, summo tenus attigit ore, tum Bitiae dedit increpitans; ille impiger hausit spumantem pateram, et pleno se proluit auro post alii proceres. Cithara crinitus Iopas personat aurata, docuit
Abbreviated transcription (Latin):
pitus uentorum esflacione re¬
et guctur nostrum mediato ͫ
efficitur latrinarum. ¶ Dumq
uolumus prolixior iuedie fa¬
mem querere tantum uoramꝰ
quantum uix alterius diei nox
digerat. Itciqz non tam ieui¬
nium appellandum est:ꝙͣ cra¬
pula ac fetens et molesta
digestio hec quid̃ iheronimus¬
¶ Ei licet ieuinii faciat me¬
cionem euam religione deducta
frugalitatis maximas et salu¬
berruas commendat utilitcites
hoc autem eleganter et uere art
portunianus. neminem ciuilit̾
conuiuari. nͥ qͥ s̾ in cibo et potu
frugalitatis et modestie pre¬
scribit formami. Immoderaco
cibi et potus dispensatcem
omuium officiorum tempe¬
ranciam abigu. Ea impel¬
leute fit homo tardus ad au
dieudum uelox ad loquendu
et uelox ad iram. sa adtibe¬
diuem pronus et ad quouie
Nagicia p̾ceps. qui medestiã
deserit ad plebeiam conuinan¬
di consuetudineur. sacillue
prolabitur a ciuili. Inmit hoc
paro homice perfectiours fide¬
lissimus imitator. quit dum

Expanded text:
pitus ventorum efflatione repitus ventorum efflatione reet guttur nostrum mediatorium efficitur latrinarum. Dumque volumus prolixioris inediae famem quaerere, tantum voramus, quantum vix alterius diei nox digerat. Itaque non tam jejunium appellandum est, quam crapula, ac fetens et molesta digestio. Haec quidem Hieronymus. Et licet jejunii faciat mentionem, etiam religione deducta, frugalitatis maximas et saluberrimas commendat utilitates. Hoc autem eleganter et vere ait Portunianus, neminem civiliter convivari, nisi qui in cibo sibi et potu, frugalitatis et modestiae praescribit formam. Immoderatio cibi et potus, dispensatricem omnium officiorum temperantiam abigit. Ea impellente fit homo ad audiendum tardus, velox ad loquendum, et velox ad iram. Fit ad libidinem pronus, et ad quaevis flagitia praeceps. Qui modestiam deserit, ad plebeiam convivandi consuetudinem facile prolabitur a civili. Innuit hoc Maro Homericae perfectionis fidelissimus imitator, qui dum