comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
micoꝵ saluti prouidꝰ. infestꝰ errori. hec atq
huiꝰmodi ut dixi. e abaliis solemꝰ audire.S nẽ ea
ꝑ supra scriptũ frẽm plura et stestatiora cognoui¬
mus. Porro autẽ de pudicicia coniugali. ut eam
quoq in te laudare & amare possemꝰ. nunquid
audiremꝰ nͥ ab aliqͦ interiore familiari tuo. qui
uitã tuã non in suꝑficie. s penitꝰ nosset: De hocꝰ
itaq bono tuo dei dono. meqͦq delectat familia¬
rius & aliquanto diutiꝰ loqui tecũ. Sciome non
ẽẽ. oneri tͥ. si aliqͥd ꝓmissum mitto. qd̾ legendo
diutius sis nobiscum. Nam et hoc comꝑi: qd̾
inter tuas multas magnasq curas. facile acli¬
benter legas. nr̃isq opusculis etiã quȩ ad alios
conscͥpsimꝰ. siqua in manꝰ tuas uenire potuer̃t.
ad modũ delecteris. Quantomagis qd̾ ad te
scribit᷑. tanquã presenti loquar. et aduertere
dignaberis attentius. & acciꝑe gratius: Ab hac

Expanded text:
micorum saluti prouidus, infestus errori. haec atque micorum saluti prouidus, infestus errori. haec atque huius modi, ut dixi. et ab aliis solemus audire. sed nunc ea per supra dictum fratrem plura et testatiora cognouimus. Porro autem de pudicitia coniugali. ut eam quoque in te laudare et amare possimus, quid audiremus nisi ab aliquo interiore familiari tuo, qui uitam tuam non in superficie sed penitus nosset? de hoc itaque tuo bono, dei dono me quoque delectat familiarius et aliquanto diutius.loqui tecum. scio me non esse oneri tibi, si aliquid prolixum mitto, quod legendo diutius sis nobiscum. nam et hoc comperi, quod inter tuas multas magnasque curas facile ac libenter legas nostrisque opusculis, etiam quae ad alios conscripsimus, si qua in manus tuas uenire potuerunt, admodum delecteris: quanto magis, quod ad te scribitur, ubi tamquam praesenti loquar, et aduertere dignaris attentius et accipere gratius! ab hac
Abbreviated transcription (Latin):
adulantis incurrã. dñe illustris et merito
prestantissime. atq in.xp̃i dilectione km̃e
fili. Laudes itaq tuas in xpo siue magis in te
laudes xp̃i. uide quid mͥ delectationis. et leti¬
ciȩ fuit audire ab illo. qui nec fallere me pos¬
set propter fidem suã. et eas ignorare non pos¬
set ꝓpter amiciciã tuã. S alia et ab aliis. et si
non tã multa uel certa ueruntamen audiui¬
mꝰ fides tua quã sit sana et catholica. quã pia
expectatio futuroꝵ. que dei fratrũq dilectio.
quã non suꝑbe sapias in excelsis honoribꝰ. nec
sꝑes in incerto diuiciarũ. s in deo uniuo. & diues
sis in oꝑibus bonis. Quam sit domꝰ tua reqͥes
solatiũq scõꝵ. et t̾ror impioꝵ. Quantȩ t̾ cure
sit neqͥs insidiet᷑ menbris. xp̃i. cooꝑtus uelami¬
ne nominis . xp̃i. siue in uet̾ibꝰ eius. siue in re¬
centioribus inimicis. Quamq sis eorũdem ini¬

Expanded text:
adulantis incurram, domine inlustris et merito adulantis incurram, domine inlustris et merito praestantissime atque in Christi dilectione carissime fili. Laudes itaque tuas in Christo, siue magis in te laudes Christi, uide quid mihi delectationis et laetitiae fuit audire ab illo qui nec fallere me posset propter fidem suam et eas ignorare non posset propter amicitiam tuam. sed alia et ab aliis, etsi non tam multa uel certa, uerumtamen audiuimus, fides tua quam sit sana et catholica, quam pia expectatio futurorum, quae dei fratrumque dilectio, quam non superbe sapias in excelsis honoribus nec speres in incerto diuitiarum, sed in deo uiuo et diues sis in operibus bonis, quam sit domus tua requies solaciumque sanctorum et terror impiorum, quanta tibi cura sit. ne quis insidietur membris Christi coopertus uelamine nominis Christi siue in ueteribus eius siue in recentioribus inimicis, quamque sis eorundem ini
Abbreviated transcription (Latin):
omino illustri & merito prestantissimo
atq in.rp̃i dilectione lmõ fiho uale¬
rio. augustiaꝰ in dño salutẽ. Cũ diuimo¬
leste haberẽ. quod ꝑliquotiens scripserim.
&e nulla tue sublimitatis rescripta merue¬
rim. repente eplastres tue benignitatis ac¬
cepi. Unã non adme solũ datã ꝑ coepiscopũ
meũ uindemialẽ et non longe ꝑ conp̃sbite¬
rũ firmũ duas. Qui uir sc̃s nobisq utab il¬
lo sciri potusse famillarissima carttate
coniunctꝰ multa nobiscũ de tua excellentia
colloquendo. & ueraciter insinuando qualem
te in.rp̃i uisceribꝰ nouerit. non solũ eas quas
memoratꝰ ep̃c. uel quas ipse attulit. s etiã u¬
las quas ñ accepisse querebam̃ litteras uicit
Et ideo de te narratio eiꝰ suauior nob erat. qͥa
ea dicebat que ipse non posses ne quidẽ me in¬
quirente rescribere. ne tuarũ laudũ qd̾ sc̃ã
scriptã prohibet fieres p̃dicator. quanquam
et ego uerear hȩc ad te scribere. ne suspicionẽ

Expanded text:
omino inlustri et merito praestantissimo atque in Christi dilectione carissimo filio Valerio Augustinus in domino salutem. Cum diu moleste haberem, quod aliquotiens scripserim et nulla tuae sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem et non longe post per conpresbyterum Firmum duas, qui uir sanctus nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima caritate coniunctus multa nobiscum de tua excellentia conloquendo et ueraciter insinuando qualem te in Christi uisceribus nouerit non solum eas quas memoratus episcopus uel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur litteras uicit. et ideo de te narratio eius suauior nobis erat, quia ea dicebat, quae ipse non posses ne quidem me inquirente rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta scriptura prohibet, fieres praedicator. quamquam et ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem
Abbreviated transcription (Latin):
mini ad cor ierłm usq ad finem uoluminis de¬
cem & octo edidit thomos: Apollinaris autẽ
more suo sic exponit om̃ia ut uniuersa trans¬
currat &e punctis quibꝰdam atq int̾uallis.
umo compendiis grandis uiȩ spacia p̃teruo.¬
let: ut non tam comm̃tarios quam indices ca¬
pituloꝵ nos legere credĩmus Ex quo anim¬
aduertis quante difficultatis sit ut latini nr̃i
quoꝵ aures fastidiose sunt. & ad intelligen¬
das seripturas scãs nausiant. plausuq tan¬
tum eloquentiȩ delectantur michi ignos¬
cant si ꝓlixius locutus fuero: cum ysaias duo¬
decim ꝓpħis iuxta numerum uersuũ aut ȩqͣ¬
lis aut maior sit Sicubi autẽ p̃termissis sep¬
tuaginta de hebraico disputaui: illud in causa
est quod aut eadem aut similia sunt pleraq
cum cȩteris: & duplici editione ꝓposita nolui
libros explanationis extendere qui etiam in
simplici expositione modum breuitatis ex¬

Expanded text:
mini ad cor Jerusalem , usque ad finem voluminis, demini ad cor Jerusalem , usque ad finem voluminis, decem et octo edidit tomos. Apollinaris autem more suo sic exponit omnia, ut universa transcurrat, et punctis quibusdam atque intervallis, immo compendiis grandis viae spatia praetervolet: ut non tam Commentarios quam indices capitulorum nos legere credamus. Ex quo animadvertis, quantae difficultatis sit, ut Latini nostri, quorum aures fastidiosae sunt, et ad intelligendas Scripturas sanctas nauseant, plausuque tantum eloquentiae delectantur, mihi ignoscant, si prolixius locutus fuero; cum Isaias duodecim Prophetis juxta numerum versuum, aut aequalis, aut major sit. Sicubi autem praetermissis LXX de Hebraico disputavi, illud in causa est quod aut eadem, aut similia sunt pleraque cum caeteris, et duplici editione proposita, nolui libros explanationis extendere, qui etiam in simplici explanatione modum brevitatis ex
Abbreviated transcription (Latin):
CUM Au disseo pelas lanos ei hescio
quid scripsisse de nob̃. qͦd scilicet nuptias dã¬
naremꝰ: asserendo originale peccatũ. Quoꝵ
libroꝵ titulus ẽ. de nuptiis & concupiscen¬
tia. Bonitatẽ quippe defendimꝰ nuptiarũ.
ne putaret᷑ earũ esse uitiũ concupiscentia
carnis. et lex in menbris repugnans legi
martyrem uictorintim qui cum apło dicere
poterat & si imꝑitus sermone: non tamen
scientia. Scripsit enim in hunc ꝓpħam iux¬
ta editiones quatuor. usq ad uisionem qua¬
drupedum in deserto origenes triginta uo¬
lumina: ex quibꝰ uicesimus sextus non inue.¬
nitur liber. Ferunt᷑ & alii sub nomine eius
libri. qui pseudographi putantur: &e uiginti¬
qͥnq omelie. &e cno ciuceyẽ quas nos excerpta pos¬
sumus appellare. Eusebius quoq pamphili iux¬
ta historicam explanationem: quindecim edidit
uolumina: & didimus cuius amiciciis nuꝑ
usi sumus ab eo loco ubi scriptũ est. consolami¬
ni consolamini popłs meus. sacerdotes loqui¬

Expanded text:
cum audissem Pelagianos ei nescio quid scripsisse de nobis, quod scilicet nuptias damnaremus, asserendo originale peccatum: quorum librorum titulus est, de Nuptiis et Concupiscentia. Bonitatem quippe defendimus nuptiarum, ne putaretur earum esse vitium concupiscentia carnis, et lex in membris repugnans legi martyrem Victorinum, qui cum Apostolo dicere poterat: Etsi imperitus sermone, non tamen scientia . Scripsit enim in hunc Prophetam juxta editiones quatuor, usque ad Visionem quadrupedum in deserto, Origenes triginta volumina, e quibus vicesimus sextus liber non invenitur. Feruntur et alii sub nomine ejus libri, qui pseudographi putantur; et vigintiquinque Homiliae, et Σημειώσεις, quas nos Excerpta possumus appellare. Eusebius quoque Pamphili juxta historicam explanationem quindecim edidit volumina; et Didymus, cujus amicitiis nuper usi sumus, ab eo loco ubi scriptum est: Consolamini, consolamini populum meum, sacerdotes: loqui
Abbreviated transcription (Latin):
on. atbene. megara. coruthꝰ. sycion.
achaia. patras. istumus. epirꝰ septẽ¬
tͥonalia siciliȩ. narbonensis galliȩ
exortiua. hispaniȩ maritima. a liar

Expanded text:
 Athenae, Megara, Corinthus, Sycion, Achaia, Patrae, Isthmus, Epirus, Septentrionalia Siciliae, Narbonensis Galliae exortiva, Hispaniae maritima a Car
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet oꝑe ne quem forte offendet
quod hebraicam magis ueritatem
qm. lxͣx. translatoꝵ editionem in scłi
precedentis serie secutus sim: et illaͬm
quamqm ꝑ omnia quotiens discrepare
udebatur in serui. ut legens quisq
simul utrumq conspiciat: et quod
amplius sequendum putat eligat:
fixa autẽ stat michi sententia. quai
a nullo prudentium redarguendã
autumo. ut sicut reuerentissimus eiꝰdem
hebraicȩ ueritatis int̾pres obtrectatori

Expanded text:
idelicet opere, ne quem forte offenderet, quod Hebraicam magis veritatem quam LXX Translatorum editionem in saeculi praecedentis serie secutus sim: et illam quoque per omnia quoties discrepare videbatur inserui, ut legens quisque simul utrumque conspiciat, et quod amplius sequendum putat eligat. Fixa autem stat mihi sententia, quam a nullo prudentium redarguendam autumo, ut sicut reverendissimus ejusdem Hebraicae veritatis interpres obtrectatori
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilium scriptis ꝓlixiorem de
temporib librum edidi. ꝓut ipso
largiente potui. qui eternus ꝑ maneis
tempora quando uoluit constituit:
et qui nouit tempoꝵ fines. iiiͬmo ip¬

Expanded text:
um Patrum scriptis, prolixiorem de temporibus librum edidi, prout ipso largiente potui, qui aeternus permanens, tempora quando voluit constituit, et qui novit temporum fines: imo ip
Abbreviated transcription (Latin):
porum confinia licet mensium sequen-¬
tium kł̃is apprarimentur: unuqͦq
tamen medium tempoꝵ. id ẽ. uerni &
estatis. autumni e hiemis teneat: &
non exeinide temp̃orum principia in-¬
choantur. unde mensium kle initiai¬
tur: s ita unumquodq tempus inc¬
hoandum est. ut a prima die ueris:
tempus equinoctium duudat. & esta¬
octobris. & hiemis. uiii. sł ianuarii.

Expanded text:
porum confinia, licet mensium sequentium Kalendis approximentur, unumquodque tamen medium temporum, id est, verni et aestatis, autumni et hiemis, teneat; et non exinde temporum principia inchoan tur unde mensium Kalendae initiantur. Sed ita unum quodque inchoandum tempus est ut a prima die veris tempus aequinoctium dividit, eto
Abbreviated transcription (Latin):
ioꝰ maii. occasu quoq earundem .uii.
idꝰ nouembris. Et plinius scds in libͦ
scdõ naturalis historie eodem modo
cum de equinoctiis & solsticiis. deq
horarum ac momentoꝵ crementis
subtilissime disputasset: ita disputa¬
tionem suam simul&e ipsũ libellum¬

Expanded text:
Id. Maii, occasu quoque eorumdem VII Id. Novemb. Et Plinius Secundus, in libro secundo naturalis Historiae, eodem modo cum de aequinoctiis et solsticiis, deque horarum ac momentorum incrementis subtilissime disputasset, ita disputationem suam simul et ipsum libellum
Abbreviated transcription (Latin):
in lege faceret᷑ initia tp̃rum: testat᷑
scriptura quȩ p̾cipit dicens. Obser-¬
ua mensem nouarum frugrum & u̾¬
ni primi temporis: & facies phase-
dño deo tuo. Quem secuti ẽẽ egỹp¬
tii uidentur. eo quod eruditissimꝰ
eoꝵ antistes ꝓterius ait. Illud etiã
oportet attendere quod errent ni-¬
mium qui primi mensis inctium
lunariscursus a .xxx. die mensis
famenoth quiꝰ ẽ .xii. kl̃ aprił omni¬
no eẽ constitutum. eo quod tunc
mitium uerni temporis ab his qui
hoc inuenire uoluerunt cũ om¬
ni diligentia prefixum eẽ uideat᷑.
uocatur autem uer. quod in eo cu¬
ncta uernent. id ẽ iurescant. Estas
ab estu qui in ea maturandis fruc¬
tib datur. autumnus de autumna.¬
tione fruetuum qui in eo colligunt᷑
Porro hiems adoctoribꝰ frigus int̾p̃¬
tatur & sterilitas. Et hec quidem
nr̃is partibꝰ tempoꝵ uocabula con¬
gruunt. Uerum indos ubi alla ce¬
li facies. alii sunt ortus siderum: bi¬
nas estates in anno. binas hr̃e ꝑhi¬

Expanded text:
 testatur Scriptura, quae praecepit dicens: Observa mensem novarum frugum, et verni primum temporis, et facies Phase Domino Deo tuo. Quem secuti esse Aegyptii videntur, ex eo quod eruditissimus eorum antistes Protereus ait: Illud etiam oportet attendere, quod errent nimium, qui primi mensis initium lunaris cursus a XXV die mensis Phamenoth, qui est XII Calendas April. omnino esse constituunt, eo quod tunc initium verni temporis ab iis qui hoc invenire voluerunt cum omni diligentia praefixum esse videatur. Vocatur autem ver, quod in eo cuncta vernent, hoc est virescant. Aestas ab aestu qui in ea maturandis fructibus datur. Autumnus, de autumatione fructuum, qui in eo colliguntur. Porro hiems a doctoribus frigus interpretatur, et sterilitas. Et haec quidem nostris partibus temporum vocabula congruunt. Verum Indos, ubi alia coeli facies, alii sunt ortus siderum, baestates in anno binas habere perhi
Abbreviated transcription (Latin):
estiuũ id ẽ post mensem iuliũ et augꝰ¬
dant. His namq mensib arescente
humore sicciora & ideo fortiora sunt lig¬
na. S & lapis silenites inper sde poten¬
tiȩ lunaris effectũ mirifice demonstt᷑.
qui liue contiens imaginẽ fulgore can-

Expanded text:
stivum, id est, post mensem Julium, et Augdant. His namque mensibus arescente humore, sicciora, et ideo fortiora, sunt ligna. Sed et lapis selenites in Perside potentiae lunaris effectum mirifice demonstrat, qui lunae continens imaginem, fulgore can
Abbreviated transcription (Latin):
annum iubileum dñs uocare in le-¬
ge precepit. Nam et si barbare gen¬
tes ebdomadas hr̃e ꝓbentur: a ppło
tamen dĩ mutuasse non latet. Con-¬
suetudine autem humana confirma¬
tum ẽ. ut mensis.xix. dieb cõmpu

Expanded text:
annum jubileum vocari Dominus in lege praecepit. Nam etsi barbarae gentes hebdomadas habere probentur, a populo tamen Dei mutasse non latet. Consuetudine vero humana firmatum est, ut mensis XXX diebus compu
Abbreviated transcription (Latin):
diei ẽ. Si qͦuidem duodecĩ hore
diem complent: dño attestante qui
ait. Nonne .xii. hore funt diei: siqͥs
ambulau̾it in die: non offendit. Ubi

Expanded text:
diei. Si quidem duodecim horae diem complent, Domino attestante, qui ait: Nonne tredecim horae sunt diei? si quis ambulaverit in die, non offendit. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
.uͣ. ad de.xxͣx: fiunt .xxxu. Tolle .xxx:
remanent.uͦ. Simiłr incet̾is. Quid gͦ
ret̾here: cum lunaris etas illo anno
ꝑ singłas kl̃as numero regłarium
constet: Ob hoc eo anno nulle ꝓ¬
nuntiant᷑ epacte.
rum lunam: hoc mͦ reꝑies. Sume
p̃cedentes eiusdem m̃sis dies ⁊ his
adde etatem lune quȩ fuit in kl̃is:
⁊ pͥmo unum diem kłaꝵ deme. Re-¬
liqui siminus.xxͣx. fuĩnt: ipsa est
etas lune. Si ultra ꝓcesserint: illis
sublatis: qui suꝑfuerint ipsam eta¬
tem lune ꝓdunt. hoc tm̃ consid̾a :
ut si mensis ille .xxͣx. fert lunamxxxx:
sin autem .xxix. equȩ .xxix. de sũma
detra has.

Expanded text:
le XXX, remanent V; similiter in caeteris. Quid ergo retrahere cum lunaris aetas illo anno per singulas Kalendas numero regularium constet? Ob hoc eo anno nullae pronuntiantur epactae. as, lunam hoc modo reperies. Sume praecedentes ejusdem mensis dies, et his adde aetatem lunae quae fuit in Kalendis. Et primo unum diem Kalendarum deme, reliqui si minus XXX fuerint, ipsa est aetas lunae. Si ultra XXX processerint, illis sublatis qui superfuerint, ipsam aetatem lunae prodent. Hoc tantum considerans ut si mensis ille XXX fert lunam, XXX; sin autem XXIX, aeque XXIX de summa subtrahas.
Abbreviated transcription (Latin):
moq sciendum ẽ ordinem istum epa-¬
ctarum insimilitudinẽ cͥcłi in semet
reu̾ti. Cumq singłis annis undena
ẽ.x.uͭiͦii. epactis existentib. ñ ut in ce¬
tĩs annis .xi. s xni. addimus ꝓpt̃ unũ
diem qui t̃c lunari anno diminuit᷑
quem saltum lune uocant. Qui p̃-¬
cedenti etati subtractꝰ. totam sequen-¬
tem lune etatem. uno die maiorem
semꝑ computari cogit. Quod liqui¬
diꝰ aꝑiemus: cum saltus tp̃ras rõnem
edicłimus: xͦii. gͦ additis ad xͦ. uͦii: fuĩt
.xxͣx. Iste sunt epacte pͥmi decemnoue
b m̃sium: quia luna hunc num̃um
ñ transcendit. necẽe erit singłis m̃si¬
b easdem recid̾e. ⁊ scd̾m nũm regłari¬
um in kl̃is singłis lunam computare
Exempli causa. ut hoc liquidius con¬
stet: septemb̃ ht regłares uͦ. iunge

Expanded text:
 sciendum ordinem istum epactarum in similitudinem circuli in semet reverti. Cumque singulis annis undenar ultimus, XVIII epactis existentibus, non ut in caeteris XI, sed XII addimus, propter unum diem qui tunc lunari anno diminuitur, quem saltum lunae vocant. Qui praecedenti aetati detractus, totam sequentem lunae aetatem uno die majorem semper computare cogit. Quod liquidius aperiemus cum saltus ipsius rationem ediderimus. XII ergo additis ad XVIII, fiunt XXX. Istae sunt epactae primi anni bus mensium, quia luna hunc numerum non transcendit, necesse erat singulis mensibus eadem recidere, et secundum numerum regularium in singulis Kalendis lunam computare. Exempli causa, ut hoc liquidius constet. September habet regulares v. Junge
Abbreviated transcription (Latin):
cibis et accerrimis. Item ex die .iii.
coleiarlbea. utere cibis dulcib. uno in
ta fellis rubei a nutcuntur. et coła nig̃
accrescunt. quodua et constat usꝙ ad
eqͣuino ccium autumni. id ẽ. usꝙ ad
tempora frigoris. Ut̾e cibis dulcibus
cunctis et bene olentib et frigidiorib
et qui uentrem molliant. ꝑdies .xe.
Ab equinoctio autem autumni quod
do. et humoris crassitudo auget᷑. Utẽ
cibis calidis et acerrimisomnibꝰ. et
abstine uen̾e & muiis lauabis. Ea
die supradicto usq in occasum uer¬
giliarum hoc ẽ indiem. Iioᷤ febiꝵ¬

Expanded text:
cibis et acerrimis. Item ex die octavocholera rubea. Utere cibis dulcibus, vino ita fellis rubei amittuntur, et cholera nigra adcrescit, quod esse constat usque ad aequinoctium autumni, id est, usque ad tempora frigoris. Utere cibis dulcibus cunctis, et bene olentibus, et frigidioribus, et qui ventrem molliant per dies XC. Ab aequinoctio autem autumni, quod do, et humoris crassitudo augetur. Utere cibis calidis et acerrimis omnibus, et abstine Venere, et manus lavabis. Ex die supra scripto usque in occasum Vergiliarum, hoc est, in diem se
Abbreviated transcription (Latin):
tis eitdem significare didicerint nul¬
la inter sfante mora litteras quoq
pariter eisdem presigere scunt. Ue¬
rum hec actenus. Dunc ad tempora
quantum ipse tempoꝵ conditor ordi¬
natorq dñs adiuuare dignabitur.:
exponenda ueniamus

Expanded text:
tis significare didicerint, nulla interstante mora, litteris quoque pariter iisdem praefigere sciunt. Verum haec hactenus. Nunc ad tempora, quantum ipse temporum conditor ordinatorque Dominus adjuvare dignabitur, exponenda veniamus
Abbreviated transcription (Latin):
ut pueniat ad .x. hoc ualent. la. in
scdo ordine qͣui constat ex denis. ut
ꝑueniatur ad .c. sexagenarnis gͦ i
merus dierum: sexta parsanni est.
Et paulopost. Promde inquit ꝑ se-
naruim p̾rimiuersus multiplica¬
tur. tamqͣm senariuis scđi uersus
& fuint sexies sexageni. cͤce. & la. di

Expanded text:
ut perveniatur ad X; hoc valent LX in secundo ordine, qui constat ex denis, ut perveniatur ad centum. Sexagenarius ergo numerus dierum sexta pars anni est. » Et paulo post: « Proinde, inquit, per senarium primi versus multiplicatur, tanquam senarius secundi versus, et fiunt sexies sexageni trecenti et
Abbreviated transcription (Latin):
exercendi. qmͣ ludi agendi gr̃a figu¬
rari. Que litteris quis singillatim
expressis. uerba que eisdem litt̃is con-¬
tineantur. alti qui hanc quoq nou̾it
industriam tam et si ꝓcul posito. legen¬
da atq uitelligenda contradat. uel ne¬
cessaria queq ꝑhec occultius innuen¬
do significans: uel imꝑitos quosq qͣsi
diuiando deludens. Cuius ordo ludi
uel loquele ialis ẽ. Cum priniam alfa¬
betulitram iti aecnpis: unum ma-¬
nu teneto. Cum scd̾am: iͦi. Cum t̃ciã .iii.
Et sic exordine ceta. erbi gr̃ã. si ami¬
cum int̾ insidiatores positum. ut caute
de. Huiꝰ namq ordinis litte: caute
age significant. Pot̃ ⁊ ita scribiisi
causa secretior exigat. S hec grecoꝵ¬
e ẽ. gͫ disci simul atq agi posst̃:¬
r.ui.M qui nut latini paueis eis

Expanded text:
exercendi quam ludi agendi gratia figurari: qua litteris quis singillatim expressis verba, quae iisdem litteris contineantur, alteri qui hanc quoque noverit industriam, tametsi procul posito, legenda atque intelligenda contradat, vel neeque per haec occultius innuendo significans, vel imperitos quosque quasi divinando deludens. Cujus ordo ludi el loquelae talis est: cum primam alpheram intimare cupis, unum manu teneto: cum secundam duo, cum tertiam, tria. Et sic ex ordine caeteras. Verbi gratia: si amicum inter insidiatores positum, ut caute de. Hujus namque ordinis litterae, Caute age, significant. Potest et ita scribi, si causa secretior exigat. Sed haec Graecous disci simul atque agi possunt, qui non ut Latini, paucis iis
Abbreviated transcription (Latin):
in libro .iiii. exameron de temporibꝰ
et de cursu solis disputans. ait inter
cȩtã. Medio quoꝙ die minor umbra
quam uelin principio est diei uel fi¬
ne. Et hoc fit apud nos in parte occi
dentis. Ceteruui sunt qui ꝑ duos to¬
tius anni dies sine umbra fuerint
in paritib meridianis. eo quod solem
habentes suꝑ uerticem suum undiq
ꝑcircuitum illuminantur: unde et
asiis dicuntur grece. Pleriq etiam fe¬
runt sice regione ex alto fieri solem.
ut ꝑ ainlegusta puteoꝵ aquam quȩ in
dicuntur in meridiano. qui amliscͥii
uocuitur. eo quodumbram ex utͦq¬
latere transmittant. Et paulopost.
Sunt enim in hoc quem nos incoli

Expanded text:
in libro quarto Hexameron, de temporibus in libro quarto Hexameron, de temporibus et discursu solis disputans, ait inter caetera: « Medio quoque die minor umbra, quam vel in principio est diei, vel fine, et hoc apud nos in parte ocdentis. ceterum sunt qui melius duos totius anni dies sine umbra fuerint in partibus meridianis, eo quod solem habentes super uerticem suum undique per circuitum inluminentur, unde et ascii graece dicuntur. amplius etiam ferunt sic e regione ex alto fieri solem, ut per angusta puteorum aquam quae in dicuntur in meridiano qui amphiscii uocantur, eo quod umbram ex utlatere transmittant. » Et paulo post: « Sunt enim in hoc quem nos incoli
Abbreviated transcription (Latin):
ex illis .lxx. semorib fuit. qui missi fue¬
fuerunt a pontificib ad tholomeum
regem hebreoꝵ libros interp̾tari in gre¬
cum sermonem. qͥuiq multa ex tradi¬
tionib moysi ꝓponenti regi ꝑcunctas¬
tiq responderunt. Ipsi gͦ cum questi¬
ones exodi exponerent. dixerunt: pas¬
cba non priꝰ eẽ immolandum quã
equinoctium uernale transiret.
Unde nos necesse ẽ. obseruandam ue¬
ritatis regłam dicamus aꝑte. et pas¬
cha ante equinoctiũ tenebralq de
toritate paterna. s et horologica consi¬
deratione docemur. S et ceta tria
tempoꝵ huiusmodi confinia simili
quentium esse notanda
& una ẽ uerum solsticialis & ceti onis
duierse longitudinis ꝓ ratione clima-¬
tum disparium sunt & umbrarum.
qͣuod & libri uel xp̃ianoꝵ uel genti¬
lium industria editi. & testes idonei
qui de utrisq partib & borealibus
scilicet et meridianis aduenere luce cla¬
rius pandunt. Deniq beatꝰ ambrosiꝰ

Expanded text:
ex illis LXX senioribus fuit qui missi fex illis LXX senioribus fuit qui missi fuerunt a Pontificibus ad Ptolemaeum regem Hebraeorum libros interpretari in Graecum sermonem, quique multa ex traditionibus Moysi proponenti regi percunctantique responderunt. Ipsi ergo cum quaestiones Exodi exponerent, dixerunt Pascha non prius esse immolandum quam aequinoctium vernale transiret. Unde nos necesse est, ob conservandam veritatis regulam, dicamus aperte, et Pascha ante aequinoctium tenebrasque toritate paterna, sed et horologica consideratione docemur; sed et caetera tria temporum hujusmodi confinia simili endarum sequentium esse notanda.t una est; verum solstitialis et caeteri omnes diversae longitudinis pro ratione climatum disparium sunt et umbrarum, quod et libri vel Christianorum, vel gentilium industria editi, et testes idonei, qui de utrisque partibus, et borealibus scilicet et meridianis advenere, luce clarius pandunt. Denique beatus Ambrosius,
Abbreviated transcription (Latin):
artielos putanius aliquanto priꝰ qmͣ
uulgaria seripta continent ẽẽ notan¬
dos. Utͣ enim de equinoctio uerno
quod caput eẽ memoratarum . iiii.
mutationũ annalium mundł orsc
docet: breuit̾ loquamur. regła tende
eccłasticȩ obseruationis. a niceno con-
firmata concilio. ut pasche dies abixi
Item catholicȩ institutionis regła pre¬
cipit. ut ante uernalis equinoctii trans¬
gressum pascha non celebretur. Q gͥ
neceẽ ẽ item ut ante equinoctiũ pas¬
cha celebrari licitum dicat: aut ante
rilicitum neget: ipsum quoq pascha
quod dñs pͥdie quam pateret᷑ cũ disci¬
płis fecit: aut .ix. liłax apͥlium die ñ
fuisse. aut ante equinoctium fuisse
s etiam legalis &e moysiaca decernit
institutio. non ante transcensum huiꝰ eqͥ¬
noctii diem festi paschalis esse celebrandũ:
sicut attestante anatholio euidenter
docet᷑ philippo et iosephus. sicut et eoꝵ
antiquiores agathobolus et ab eo erudi¬
tus aristobolus ex peneada. qui unus

Expanded text:
articulos putamus aliquanto prius quam vulgaria scripta continent esse notandos. Ut enim de aequinoctio verno, quod caput esse memoratarum quatuor mutationum annalium mundi origo docet, breviter loquamur, regula tenet ecclesiasticae observationis, a Nicfirmata concilio, ut Paschae dies ab XIItem catholicae institutionis regula praecipit ut ante vernalis aequinoctii transgressum Pascha non celebretur. Qui inecesse est idem aut ante aequinoctium Pascha celebrari licitum dicat, aut ante ri licitum neget. Ipsum quoque Pascha, quod Dominus pridie quam pateretur cum discipulis fecit, aut IX Calendarum Aprilium die non fuisse, aut ante aequinoctium fuisse emporis, sed etiam legalis et Mosaica decernit institutio, non ante transcensum hujus aequinoctii diem festi paschalis esse celebrandum, sicut, attestante Anatholio, evidenter docet Philo et Josephus, sicut eorum antiquiores AGATHOBOLUS, et ab eo eruditus ARISTOBOLUS ex Paneade, qui unus
Abbreviated transcription (Latin):
siuit dies .lxxi. in occasum pliadũ.
tiles. Qb non dissimilia de tempore
etiã ꝑplures eccłȩ tradiderunt ma¬
gistridicentes .uiii. ll apͥlium. in equi¬
noctio uerno dnm̃ conceptum et pas-¬
sum. eundem insolsticiobrumali.uiii.
błarũ ianuariaꝵ natum. Item beatũ
addita in suꝑ expositione. quod aucto¬
rem lucis ȩt̾nȩ cum crementolucis te¬
porariȩ concipi simul & nasci decer&.
penitentiȩ uͦ p̾conem quemoportebat
minui. inchoata minoratione lucis
generari parit̾ & concipi. Uerũ quia
sicut in ratione paschali didicimus
um die cunctoꝵ orientaliũ sententiis
&e maxime egyptioꝵ quos caleulan-¬
di eẽ ꝑitissimos constat: specialiter
annotatur. Cet̾os quoq tres tempͥors¬

Expanded text:
sunt dies XLVI in occasum Pleiadum. tiles, quibus non dissimilia de tempore etiam perplures Ecclesiae tradidere magistri, dicentes: VIII Calendas Aprilis in aequinoctio verno Dominum conceptum et passum, eumdem in solstitio brumali VIII Calendas Januarias natum. Item beatum addita insuper expositione, quod auctorem lucis aeternae cum cremento lucis temporariae concipi simul et nasci deceret. Poenitentiae vero praeconem, quem oportebat minui, cum inchoata minoratione lucis generari pariter et concipi. Verum quia sicut in ratione paschali didicimus um die cunctorum Orientalium sententiis, et maxime Aegyptiorum, quos calculandi esse peritissimos constat, specialiter adnotatur, caeteros quoque tres tempor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ u̾itatis epulari debemus. Q quia noᷤᷤ
inbaptismo ut depotestate sathane
in partem sortis scõrum tͣnsire queamꝰ:
sinceritatẽ ⁊ u̾itatem teñe necẽe ẽ. Itemq
toto nr̃e ꝑegrinationis tp̃ro quod sep¬
tenario dierum numero uoluit᷑ cotidi¬
ano ꝓfectu. ad meliora tͣnsire p̃cipim᷑
quasi⁊ in pascha azimis uesci: ⁊indie¬
b aamorum pascha sp̃uałr agere cogͣ

Expanded text:
et veritatis epulari debemus. Et quia nos et veritatis epulari debemus. Et quia nos in baptismo, ut de potestate Satanae in partem sortis sanctorum transire queamus, sinceritatem et veritatem tenere necesse est, itemque toto nostrae peregrinationis tempore, quod septenario dierum numero volvitur, quotidiano profectu ad meliora transire praecipimur, quasi et in paschae azymis vesci, et in diebus azymorum pascha spiritualiter agere cogno
Abbreviated transcription (Latin):
morum cognominat.:⁊ pͥmo inquiens
die atamorum qñ pas cha immolabant.
dicunt ei discipłi. Quous eamus et pa¬
remus tͥ ut manduces pascha: Item diẽ
xu. m̃sis pͥmi. a qua .uii. dies arimorũ
inchoant ꝓpt̾ uiciniam pasche noĩe
uocat illius cum diẽ. ⁊ ip̃i ñ introierũt
inp̾torium ut non contaminarent᷑
s manducarent pascha: non qr legi
contraria ẽ euuglica scͥptura. sed qr
satram̃tum quod decebat hac nobis
societate uocabuloꝵ uiuatius incul¬
care curauit. Salua enim subtiliore di¬
cussione possumus intellig̾e quod
mistica pasche sollemnia singłi nr̃m
indie baptismatis egerint sp̃alem ui¬
delicet ext̃minatorẽ signo p̃ciosi san¬
guinis euadendo. sp̃ales tenebras tͣn¬
seundo. toto autem uite ꝓficientes tp̃r¬
quod deinceps. in hac ꝑegͥnatione
gerimus.uii. dies atimorum celebremꝰ
quib sicut apl̃s docet. ñ inferm̃to ma¬
litie ⁊ nequitie. sinatimis sinceritatis

Expanded text:
morum cognominat. Et primo, inquiens, morum cognominat. Et primo, inquiens, die azymorum quando pascha immolabant, dicunt ei discipuli: Quo vis eamus et paremus tibi ut manduces Pascha? Item die XV mensis primi, a qua VII dies azymorum inchoant, propter viciniam paschae nomine vocat illius, cum dicit: Et ipsi non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent pascha; non quia legi contraria est evangelica Scriptura, sed quia sacramentum quod decebat hac nobis societate vocabulorum vivacius inculcare curavit. Salva enim subtiliore discussione, possumus intelligere quod mystica paschae solennia singuli nostrum in die baptismatis egerint, spiritualem videlicet exterminatorem signo preciosi sanguinis evadendo, spirituales transeundo tquod deinceps in hac peregrinatione gerimus, septem dies Azymorum celebremus, quibus, sicut Apostolus edocet, non in fermento malitiae et nequi tiae, sed in azymis sinceritatis
Abbreviated transcription (Latin):
.UII. dieb atima comedetis. Dies pͥmꝰ
erit uob celeb̾rimus sc̃sq omne opꝰ
seruile ñ facietis in eo. s offeretis sacͥ¬
ficium inigne domino .uii. dieb.
& ne nos quispiam u̾ba legis aliter
ꝗͣ u̾itas ht̃. intellexisse autumet:
uideat doctissimꝰ legaliũ litterarũ
et sacerdo ᷤ qͥd de his sentiat iosephus¬
Qͥ scͥbit in libro antiquitatum in hẽ
tas atimorum q̃ .uii. dieb celebrat᷑
Quem legalium morem sacrorum. etiã
ñc ȩccliȩ consuetudo ñ ignobiłr imitat᷑
unam uidł noctem transitꝰ dominiei .i.
resurrectionis eius a mortuis qͣ impios
triumphando fideles saluare dignat᷑¬
sanguis ip̃ius uidł agni immacłati
populum eiꝰ fonte regen̾ationis ablu¬
tum mundat ab omni pecẽo. ac dein¬
de alios.uii. dies in memoriam eiusdẽ
dñice resurrectionis: congrua festiui¬
tate subiungens. Uerum qi ipsa quo¬
q dies pasche a ferm̃to utestigari p̃cipit᷑:
hanc euugłii scͥptura aliq̃n pͥmamad¬

Expanded text:
edetis, dies primus erit vobis celeberrimus sanctusque. Omne opus servile non facietis in eo, sed offeretis sacrificium in igne Domino septem diebus. Et ne nos quispiam verba legis aliter quam veritas habet intellexisse autumet, videat doctissimus legalium literarum, et sacerdos, quid de iis sentiat Josephus. Scribit in libro Antiquitatum in hunctas azymorum, quae septem diebus celebratur. Quem legalium morem sacrorum etiam nunc Ecclesiae consuetudo non ignobiliter imitatur, unam videlicet noctem transitus dominici, id est, resurrectionis ejus a mortuis, quam pios triumphando fideles salvare dignatsanguis, ipsius videlicet agni immaculati, populum ejus fonte regenerationis ablutum mundat ab omni peccato, ac deinde alios septem dies in memoriam ejusdem dominicae resurrectionis congrua festivitate subjungens. Verum quia ipsa quoque dies paschae a fermento castigari praecipitur, hanc Evangelii Scriptura aliquando primam azy
Abbreviated transcription (Latin):
t qm̃ de pas che obseruatiõe
aliquanta ꝓstrinximus etiã
hocintimare placuit quod iuxta le¬
gis scͥpturam alia pasche. alia sollẽ¬
nitas ẽ aamorum. Una quippe dieᷤ¬

Expanded text:
m de paschae observatione aliquanta perstrinximus, etiam hoc intimare placuit, quod juxta legis scripturam alia paschae, alia solennitas est azymorum. Una quippe die
Abbreviated transcription (Latin):
labitur. Hec etas hominib tunc cepit.
qñ pͥmus martyr abel corpore quidem
tumulum. spu autẽ sabb̃m ꝑpetue quie¬
tis intrauit. Perliciet᷑ autẽ qn receptis
sc̃i corporib in t̾ra sua duplicia posside¬
bunt. leticia sempit̾na erit eis. Et ipsa
qua quia iusti gaudia s reꝓbi sunt sup¬
plicia ꝑcepturi psalmus hic ingenti
pauore incipit. currit. finitur. Dñe

Expanded text:
labitur. Haec aetas hominibus tunc coepit, labitur. Haec aetas hominibus tunc coepit, quando primus martyr Abel, corpore quidem tumulum, spiritu autem Sabbatum perpetuae quietis intravit. Perficietur autem, quando, receptis sancti corporibus in terra sua duplicia possidebunt, laetitia sempiterna erit eis, et ipsa qua quia justi gaudia, sed reprobi sunt supplicia percepturi, Psalmus hic ingenti pavore incipit, currit, finitur: Domin
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑa: quando imminente iam saluato¬
ris aduentu. gens uidea ꝓpt̾ scelerum
magnitudinẽ romanis tributaria fa¬
cta. insuꝑ et alienigeͣnis ẽ regib pressa.
Sexta die t̾ra suis anumantib implet᷑.
et homo pͥmus ad imaginem dei cre-¬
tus moxq ex eiꝰ latere dormientis sũp¬
ta costa femina fabricatur. Sexta ȩtate
p̃conantib ꝓph̃is. filius dei in carne qͥ
hominẽ ad imaginem di recrearet. appa¬
ruit. qui dormiens in cruce sanguineos
et aquam de lat̾e unde sibi ȩccłam con-¬
secraret. emanauit. Huiꝰ etatis uesꝑa
cetis  obscurior in antixp̃i ẽ ꝑͣsecutione
uentura. Septima die consummatis oꝑi-¬
b suis ds̃ requieuit. eamq sc̃ificans sab-¬
batum nuncupari p̾cepit: que dies ues-¬
ꝑam habuisse ñ segitur. Septima etate
iustoꝵ anime post optimos huiꝰ uite
labores in alia uita ppetuo requiescunt.
que nulla unquam tristicia maculabitur.
s maiore insuꝑ resurreceionis gła cumu¬

Expanded text:
vespera, quando, imminente jam Salvatovespera, quando, imminente jam Salvatoris adventu, gens Judaea propter scelerum magnitudinem Romanis tributaria facta, insuper et alienigenis est regibus pressa. Sexta die terra suis animantibus impletur, et homo primus ad imaginem Dei creatur, moxque ex ejus latere dormientis sumpta costa femina fabricatur; sexta aetate, praeconantibus prophetis, Filius Dei in carne, qui hominem ad imaginem Dei recrearet, apparuit, qui obdormiens in cruce, sanguinem et aquam de latere, unde sibi Ecclesiam consecraret, emanavit. Hujus aetatis vespera caeteris obscurior in Antichristi est persecutione ventura. Septima die, consummatis operibus suis, Deus requievit, eamque significans, Sabbatum nuncupari praecepit, quae vesperam habuisse non legitur. Septima aetate justorum animae post optimos hujus vitae labores in alia vita perpetuo requiescunt, quae nulla unquam tristitia maculabitur, sed major insuper resurrectionis gloria cumu
Abbreviated transcription (Latin):
patriamq deserens scoꝵ semine fecun¬
datur. Aduenit et uesꝑa quando gens
hebrea malis eoacͤta p̾mentib contra
di uoluntatem regem sibi petit. Qtͣ
mox ordinatus pͥmo dii sacedotus
ꝓpħasq trucidat. postmodum ipse cũ
tota gente gladio ꝑiit allophułoꝵ. Qr¬
to die celum luminarib ornat᷑. et quar¬
ta etate gens illa celesti fide inclita. reg¬
no dauid et salomonis głosa templi
etiam scissuni altitudine. totum nͣobitir¬
tatur in orbem. Sed accepit et uesꝑam
qñ crebrescentib peccĩs regnũ illud a
caldeis dissipatum. templum dirutũ.
et totagens est babiloniam translata.
Qnta die puces aues q educte aquis:
hi p̾atriis manent inundis.ille aerem
t̾ramq ꝑuolant. Qnta ȩcate multipli¬
catus in caldea ppłs isrł. pars c̃elestium
desid̾ioꝵ pennis fulta ierosolimã petit.
pars uolatu destituta uirtutũ inter ba-¬
bilonie fluenta residei .iii. Suecessit &

Expanded text:
patriamque deserens, sanctorumque semine fecunpatriamque deserens, sanctorumque semine fecundatur. Advenit et vespera quando gens Haebrea, malis coacta prementibus, contra Dei voluntatem regem sibi petit, qui, mox ordinatus, primo Domini sacerdotes prophetasque trucidat, postmodum ipse cum tota gente gladio periit Allophylorum. Quarta die coelum luminaribus ornatur; quarta aetate gens illa coelesti fide inclyta, regno David et Salomonis gloriosa, templi etiam sanctissimi altitudine totum nobilitatur in orbem. Sed accepit et vesperam, quando, crebrescentibus peccatis, regnum illud a Chaldaeis dissipatum, templum dirutum, et tota gens est Babyloniam translata. Quinta die pisces avesque aquis eductae; hi patriis manent undis, illae aera terramque pervolant; quinta aetate multiplicatus in Chaldaea populus Israel, pars coelestium desideriorum pennis fulta Hierosolymam petunt, pars volatu destituta virtutum inter Babyloniae fluenta resident. Successit et
Abbreviated transcription (Latin):
ctaua species ebdomadis.
uniformis. et sola sine cireuitu
reuositioniis c̃itans. ad fuguiam peͬr
omnia prime ebdomadis labentib
huiͦs scłi conficitur etatib. Prima enĩ
die facta est lux. & prima etate homo
in paradisi amenitate locatur. Diuisa
luce a tenehͣs factum ẽ uesꝑe. & separa¬
tis diei filiis a semine neqmͣ non longe
post natis gygantib corrũpta ẽ omĩs
terra. donec creator penitens se hominẽ
fecisse muniduim diluuio ꝑdere disponẽt.
Scd̃a die firmamentum in medio libra¬
tiuue aquarũ. Scd̃a etate aquarum¬
archa in medio fertur. hinc foͣnte
abyssi supportata. illinc celi catharactis¬
filii adam pedes ab oriente mouentes
qui in construenda suꝑbie turre conue¬
nerant. linguarum diuisione muttati.
et ab inuicem sunt disꝑsi. Tercia die aquiᷤᷤ
in congregationẽ unam coaetis. appa-¬
ruit arida siluis herbisq decora: & t̾cia¬
etate firmatis in cultu demonũ natio¬
nib abraham patͥarcha cognationem

Expanded text:
ctava species hebdomadis uniformis, et sola sine circuitu revolutionis exstans, ad figuram per omnia primae hebdomadis labentibus hujus saeculi conficitur aetatibus. Prima enim die facta est lux, et prima aetate homo in paradisi amoenitate locatur. Divisa luce a tenebris factum est vesperum, et, separatis Dei filiis a semine nequam, non longe post natis gigantibus, corrupta est omnis terra, donec Creator, poenitens se hominem fecisse, mundum diluvio perdere disponeret. Secunda die firmamentum in medio libratur aquarum; secunda aetate arca in medio fertur aquarum, hinc fonte abyssi supportata, illinc coeli cataractisfilii Adam pedes ab Oriente moventes qui in construenda superbiae turre convenerant, linguarum divisione multati, et ab invicem sunt dispersi. Tertia die, aquis in congregationem unam coactis, apparuit arida, sylvis herbisque decora; et tertia aetate firmatis in cultu daemonum nationibus, Abraham patriarcha cognationem
Abbreviated transcription (Latin):
nem diei dñici planũ faciant iter.
Conting̃ aũt̃ ħ ead̾e ꝯtͤrentiũ annua
dies. ꝙ calculatorem meminisse iuuat
cłi tał ẽ cursus ut quecumq biss ex¬
tili anno. sunt concurrentes ipse &
ante quinquennium fu̾int ⁊ pꝰ .ui.
annos future sint. Que pͥmo p̾bis¬
sextum anno sunt. eedem ⁊ ante annoᷤ
xi. tͣnsierinit:⁊ post .ui. redeant. Et quȩ
.iͦi. bͥissextum eedemr i ante .ui. annos¬
ipse z añ.ui. annos p̃terierint. et pꝰ .i. reuer.¬
tant᷑. Et huiꝰ ordo dicretionis cunctos an-¬
norum uertentiũ conplectit᷑ dies. Notan¬
dum sane qd huiꝰ giri solaris qͥ xri .iii.
annis ꝑagit᷑ causa. fac̃ deceninouenales
paschał obseruantie cursꝰ in semetip̃m
redeat. ut oĩs nimirũ huiꝰ cͥcli annus
quat᷑ ac ꝑ hoc tot a pachał obseruan¬

Expanded text:
nem diei dominici planum faciant iter. nem diei dominici planum faciant iter. Contingit autem eadem concurrentium annua dies, quod calculatorem meminisse juvat,culi talis est cursus, ut quaecunque bissextili anno sunt concurrentes, ipsae et ante quinquennium fuerint, et post annos VI futurae sint. Quae primo post bissextum anno sunt, eaedem et ante annos XI transierint, et post VI redeant. Quae secundo post bissextum, eaedem et ante ipsae et ante VI annos praeterierint, et post V revertantur. Et hujus ordo discretionis cunctos annorum vertentium complectitur dies. Notandum sane quod hujus gyri solaris, qui XXVIII annis peragitur, causa facit decennovenales paschalis observantiae cursus in se ipsum redeat, ut omnis nimirum hujus circuli annus quatur, ac per hoc tota paschalis observan
Abbreviated transcription (Latin):
i autem uis cognose̾e ꝑ annos
singłos quot sint epacte. sume
annos domini quot fu̾i̾nt ut puta
partire ꝑ xix. decies nouies tͥcem. dlxx.
Decies nouies octom. cenquinqͣis di¬
pondius. Remanent .iii. hos item
multiplica.ꝑ .xi. fiunt .xxx.iii. Tolle
tͥginta remanent .iii. Tres sunt epac¬
te ide adiectiones lunares.
uarto De epactis solis. l.iii.
decennouenalis circuli tramite
designant᷑ epacte soł id est concurrenteᷤ
septimane dies unius semꝑ t̾nos ꝑan¬
nos duorum autẽ ꝑ annum bissexti¬
lem tisq ad septimum numerum adie¬
ctione crescentes. quaruimꝰ curculus ht̃
annos quater septenos. idẽ.xxuiii.
Quia nimirum ñ ante pot̾ consum¬
mari. quam bissextꝰ. qui quarto re¬
dire s olet anno cunctos septimane
dies contingat: dominicam uilł.Ui.¬
fix.iii. fex hoc enim illos ordine ꝑcur¬
rit.Cũq suasqueq anni dies hãt ꝯcur-¬
rentes he quȩ in cͥcło st̃ affixe ꝯcurren¬
ac per hoc ad paschalis inuentio¬

Expanded text:
i autem vis cognoscere per annos singulos quot sint epactae, sume annos Domini quot fuerint, utputa partire per XIX: decies novies triceni DLXX, decies novies octoni cenquinquais dipondius, remanent III; hos item multiplica per XI, fiunt XXXIII; tolle XXX, remanent III. Tres sunt epactae, id est, adjectiones lunares. LIII. De epactis solis. Quarto decennovenalis circuli tramite designantur epactae solis, id est, concurrentes septimanae dies unius semper ternos per annos, duorum autem per annum bissextilem usque ad septimum numerum adjectione crescentes, quarum circulus habet annos quater septenos, id est, XXVIII, quia nimirum non ante potest consummari quam bissextus, qui quarto redire solet anno, cunctos septimanae dies contingat, dominicam videliferiam. Hoc etenim ille ordine currit. Cumque suas quaeque anni dies habeat concurrentes, hae quae in circulo sunt adfixae concurrenferia pandant, ac per hoc ad paschalis inventio
Abbreviated transcription (Latin):
uobus modis in conspectu dñi
uenimus. Uno quidem qđ
hic pecc̃a nr̃a subtiliter ꝓpen-¬
dentes in eiꝰ nos conspectu ponimus:
et flendo diuidicamus. Alio uero
modo inconspectu dñi uenimus:

Expanded text:
uobus modis in conspectu Domini venimus, uno quidem, quo hic peccata nostra subtiliter perpendentes, in ejus nos conspectu ponimus, et flendo dijudicamus, alio vero modo in conspectu Domini venimus,
Abbreviated transcription (Latin):
bene paulus apłs cum plurima uirtu¬
tũ bona quȩ humilib corde eẽnt ser¬
uanda quasi pauimenti ornatꝰ enume¬
raret dicens. induite uos gͦ sic̃ electi
dei. scĩce dilecti. iusc̾a miscdie. benig¬
nitatẽ. humilitatẽ. patientiam. mo-

Expanded text:
bene Apostolus, cum plurima virtubene Apostolus, cum plurima virtutum bona, quae humilibus corde essent servanda, quasi pavimenti ornatus enumeraret, dicens: Induite vos ergo, sicut electi Dei, sancti et dilecti, viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, p
Abbreviated transcription (Latin):
tum p̾ciosissimo marmore erat stratum
decore multo. idemq marmor mox ta¬
bulis tectum abiegnis: quia nimirum
uita iustoꝵ pͥmo fidei firmitate p̾muni¬
enda in corde: ac deinde uirtutũ sp̃aliũ
latitudõ ẽ adornanda moꝑe. Alioquin
quid utilitatis habeat decor marmoris p̾¬
ciosissimi lignoꝵ tabulis obtectꝰ. si non
misticũ aliquid tacite significat: ac bo¬
noꝵ oꝑum amplitudinẽ fortitudine
fidei intemeratȩ suffulciendam esse do¬
ceat: Abies uͦ ꝓpter altitudinem sui et
robur durabile. mentẽ electoꝵ infima
queq desidia spernentẽ &e cȩlestiũ con-¬
templationi semꝑ intentã. uirtute qͦ
patientiȩ singłarit̾ excellentem non in-¬
congrue demonstrat. Auri autẽ lami¬
ne quȩ marmori ac tabulis sunt abieg¬
nis suꝑposite: ipsa ẽ
latitudo caritatis de
tia bona &e fide nonfic¬
tallis: ita cet̾is eximior uirtutib in tem¬
plodei singłari luce refulget. Unde

Expanded text:
ntum pretiosissimo erat marmore stratum, ntum pretiosissimo erat marmore stratum, decore multo, idemque marmor mox tabulis tectum abiegnis; quia nimirum vita justorum primo fidei firmitate praemunienda in corde, ac deinde virtutum spiritualium latitudine est adornanda in opere; alioquin quid utilitatis habebat decor marmoris pretiosissimi lignorum tabulis obtectus, si non mysticum aliquid tacite signaret, ac bonorum amplitudinem operum fortitudine fidei intemeratae suffulciendam esse docebat? Abies vero propter altitudinem sui, et robur durabile, mentem electorum infimaesideria spernentem, et coelestium contemplationi semper intentam, virtuteque patientiae excellentem, non incongrue demonstrat. Auri autem laminae, quae marmori ac tabulis sunt abiegnis superpositae, ipsa est latitudo charitatis, de tia bona, et fide non ficmetallis, ita caeteris eximior virtutibus, in templo Dei singulari luce refulget. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
bonus odor sumꝰ dõ in om̃ĩ loco. Et tex̃
pauunentũ tabulatis abiegnis. Hoc
quomͦ factum sit pleniꝰ in libro parali¬
pomenon explicat᷑: ubi scriptũ ẽ. Stra¬
uit quoq pauimentũ templi p̾ciosis¬
simo marmore stratum decore mul¬
to. Unde patet. quod tabulas abieg¬
nas quib paumentũ teg̾et neqͣqͣm in
t̾ra posuit.i s pͥmo illud marmore ꝓtex̃:
ac deinde tabulas suꝑposuit: ac t̾cium
his duob auri uestitum suꝑ addidit:
ut in sequentib legitur. Sicut autẽ
altitudo parietis inaltum exurgens
atq usq ad laquearia ꝑueniens. ꝓfe¬
ctus uirtutũ quib eleeti ad regnum
cȩleste ꝑueniunt. uel certe ipsoꝵ elec̃
toꝵ choros sibimet ꝑ tempora uarian¬
tia succedentes significat: ita ȩqͣlitas
pauimenti concordem eorundẽ humilitatẽ.
qua in temporali adhuc uita positi socialit̾
inuicem caritate dictante conu̾santur ũ
immerito demonstrat: quod uidł pauim̃¬

Expanded text:
bonus odor sumus Deo in omni loco. Et texit bonus odor sumus Deo in omni loco. Et texit pavimentum tabulatis abiegnis. Hoc quo modo factum sit, plenius in libro Paralipomenon explicat, ubi scriptum est: Stravit quoque pavimentum templi pretiosissimo marmore stratum decore multo . Unde patet quod tabulas abiegnas quibus pavimentum tegeret, nequaquam in terra posuit, sed primo illud marmore protexuit, ac deinde tabulas superposuit, ac tertium his duobus auro vestitum superaddidit, ut in sequentibus legitur. Sicut autem altitudo parietis in altum exsurgens, atque usque ad laquearia perveniens, profectus virtutum, quibus electi ad regnum coeleste perveniunt, vetorum choros, sibimet per tempora variantia succedentes significant, ita aequalitas pavimenti concordem eorumdem humilitatem, qua in temporali adhuc vita positi, socialiter invicem charitate dictante conversantur, non immerito demonstrat. Quod videlicet pavime