comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bant regni scdm leges patriȩ Lectioni assiduus et ante episco¬
patum ⁊ in episco patu quantum poterat. et quia scripture scͥp¬
torum uicio erant nimium corrupte. omnes tam ueteris qm
noni testamenti libros. nec ñ etiam scͥpta scõꝵ patrum secundũ
orchodoxam fidem studuit corrigere. et etiam multa de his
quib utimur die ac nocte inseruitio ecclesie ad unguem emendaũ
et hoc non tantum ꝑse s etiam ꝑ discipulos suos fecit. Qua de can
gistrum. Huius emendationis claritate omnis occidui orbis
ȩccłia tam gallicana quam anglica gaudet se esse illuminatã.
Ita fuit lib̾ał ut diceretur nullum tam largum langobardũ
locuples erat. uerum quanti penderet ista in hoc apparebat.
qd quantum poterat pauꝑtatem retinebat. in uilitate habi¬
tus. parsimoniam tenens inter multimodas delicias. Multa
quoꝙ: magna offerebantur sͥ dona. que hylariter rogantib¬
ib quoq erat ita dapsilis. ut quingentas libias quot annis

Expanded text:
bant regni, secundum leges patriae. Lectioni erat assiduus, et ante episcopatum, et in episcopatu, quantum poterat. Et quia Scripturae scriptorum vitio erant nimium corruptae, omnes tam Veteris quam Novi Testamenti libros, nec non etiam scripta sanctorum Patrum, secundum orthodoxam fidem studuit corrigere. Et etiam multa de his quibus utimur nocte et die in servitio Ecclesiae ad unguem emendavit, et hoc non tantum per se, sed etiam per discipulos suos fecit. Qua de causgistrum. Hujus commendationis claritate omnis occidui orbis Ecclesia tam Gallicana quam Anglica gaudet se illuminatam. Ita fuit liberalis ut diceretur nullum tam largum de Italia Lolocuples erat. Verum quanti penderet ista, in hoe apparebat quod, quantum poterat, paupertatem retinebat in vilitate habitus, parcimoniam tenens inter multimodas delicias. Multa quoque et magna offerebantur sibi dona, quae ille hilariter rogantiberibus quoque erat ita dapsilis, ut quingentas libras quotannis
Abbreviated transcription (Latin):
udeoꝵ pontifex symon onie filiꝰ clarus habet᷑. sub qͦ lohannes filiꝰ srach sapientie
librum eo ponens qũe uocant paranethon: etiam symonis in eo fac̃ mentionem.

Expanded text:
ex maximus Simon, Oniae filius, clarus habetur, sub quo Jesus filius Sirach Sapientiae librum componens, quem vocant Panareton, etiam Simonis in eo fecit mentionem.
Abbreviated transcription (Latin):
pud constantinopolim nicephorꝰ imp̃r timens afiliis suis imꝑio
exp̃elli q senex erar: uolebat eos eunuchizare. Quoꝵ mat̾ regina qui
nullo alio modo pot̾at eos lib̾are. suasit Iohanni nicephoꝵ occidẽ &

Expanded text:
pud Constantinopolim Nicephorus imperator timens a filiis suis imperio expelli, quia senex erat, volebat eos eunuchizare. Quorum mater regina, quia nullo alio modo poterat eos liberare, suasit Johanni Nicephorum occide
Abbreviated transcription (Latin):
solimȩ ep̃c ordinat᷑. adhuc uiuente Narcisso.⁊ c̃ eo parit᷑ ecclesiã
quod rome erogauerat. et econtrario caracalle ex eiꝰ nominean¬
toniane dicte.
Antonius rome thermas sui nominis ȩdificauit. Hic tã impatiens ca¬
libidinis fuit ut nouercam suam iuliam duceret uxorem.¬
p̾toriam gerens imperator est factus.
Antiochie decimus ep̃c constituitur philetuis.
Circensibꝰ uulcanaliorum rome amphiteathrũ incensum.
Abgarus uir sc̃s regnauit edisse ut uult affricanus.

Expanded text:
solymorum episcopus ordinatur, adhuc vivente Narcisso, et cum eo pariter Ecclesiam quod Romae erogaverat, et econtrario Caracallae ex ejus nomine Antoninianae dictae. 4 Antoninus Romae thermas sui nominis aedificavit. 5 Antoninus tam impatiens libidinis fuit, ut noaetorii gerens, imperator factus. Antiochiae X episcopus constituitur Philetus. Circensibus Vulcanaliorum Romae amphitheatrum incensum. Aggarus vir sanctus regnavit Edessae, ut vult
Abbreviated transcription (Latin):
DICTURI ALQUIO
iuuante deo de contemporalita¬
te regnorum primum pauca
dicamus. de origine singularũ
gentium. quatinus sequi pote¬
rimus uestigia maiorum. ducti
ꝑ semitas historiarum. Ponemus¬
igitur in prima linea regnum
Romanorom.
IN Scd̾a Persarum.
In Tercia francorũ.
Ii euarta wandalorũ
Ti quinta anolorũ.
In sexta langobardorũ
Ii Septima wisigotharũ
IN Octaua ostrogotharũ
Iii Nona hononom
De regno romanoruor:

Expanded text:
Dicturi aliquid juvante Deo de contemporalitate regnorum, primum pauca dicamus de origine singularum gentium; quatenus sequi poterimus vestigia majorum, directi per semitas historiarum. Ponemus in prima linea regnum Romanorum. in secunda Persarum, in tertia Francorum, in quarta Wandalorum, in quinta Anglorum, in sexta Langobardorum, in septima Wisigotharum, in octava Ostrogotharum, in nona Hunorum. De regno Romanoru
Abbreviated transcription (Latin):
truncati miserabiliori uite beseruantur. Multi uͦ neruorum contͣi¬
tione distorti tormentantur. xxxiui xxxs auie

Expanded text:
truncati, miserabiliori vitae reservantur, multi vero nervorum contractione distorti tormentantur. 1090. 34. 30.
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. oratioẽs q̃ funt ab eccłia siue ꝑ infidelibꝰ siue fidelibꝰ. Hunc ⁊ celestiũ ⁊ iulia¬
num cõplices eiꝰ innocentiꝰ papa dampnauit. Ieronimus qͦ ⁊ augustinus ⁊ alii eoͤ
ut fidei hostes armis ueritatis impugnabant.
rientales ȩtiã grauiter exagitat mota de deo q̃stio. utrũ dĩ sit corpꝰ ⁊ humanũ sce¬
ma habeat. an sit incorporeus ⁊ ab humano scemate omnino alienꝰ. simplicioribꝰ
dm̃ corporeũ ⁊ sub humano scemate. ẽ astruentibꝰ aliis hoc destruentibus

Expanded text:
elestium et Juliaelestium et Julianum complices ejus Innocentius papa damnavit. Hieronimus quoque, Augustinus et alii eos ut fidei hostes armis veritatis impugnabant. Orientales etiam graviter exagitat mota de Deo questio, utrum Deus sit corpus et humanum scema habeat, an sit incorporeus et ab humano scemate omnino alienus; simplicioribus Deum corporeum et sub humano scemate esse astruentibus, aliis hoc destruentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Nnocentius papa romane ȩecłiȩ.xxxuiiꝰ. p̃sidet. Hic decreuit pacis osctilũ dariad
missas. Sabb̃o icuniũ cęlebrari. oleo ad usũ infirmoꝵ ab ep̃o lic̾e uti ñ solũ prb̃ris
s etiam om̃ibꝰ xp̃ians in suam suorũq necessitatẽ unguendo.
In britannia pelagius execrabili doctrina eccł̃iam xp̃i maculare nitit᷑ dicens. hoĩem
sine gr̃a dĩ posse saluari suis meritis. unũqͣmq ad iusticiam ꝓpria uoluntate
regi. infantes sine peccato originali nasci. s tam insontes. eẽ. qũa insons fuit adã
ante pͣuaricationẽ. nec idõ baptitandos. eẽ. ut a peccato soluantur. s ut ꝑ adopti¬
onẽ in regnũ dĩ admutantur. qͥ ⁊ si ñ baptitent᷑. eẽ. tam̃ eis extra regnũ ilĩ eternã
beatitudinẽ ⁊ beatã uitã. adã solũ suo peccato lesũ. eẽ. eũq mortuũ. eẽ. ñ ex culpe
merito. s ex conditiõẽ nature. qͥ moriturꝰ cẽt etiã si ñ peccasset. Dicebat enĩ irritas

Expanded text:
nnocentius Romanae aecclesiae 38u s presidet. Hic decrevit pacis osculum ad missas dari, sabbato jejunium celebrari, oleo ad usus infirmorum ab episcopo conss etiam christianis, in suam suorumque necessitatem unguendo. In Britannia Pelagius execrabili doctrina aecclesiam Christi maculare nititur, dicens, hominem sine gratia Dei posse salvari suis meritis: unumquenque ad justitiam propria voluntate regi; infantes sine peccato originali nasci, sed tam insontes esse, quam insons fuit Adam ante prevaricationem; nec ideo baptizandos esse, ut a peccato solvantur, sed ut per adoptionem in regnum Dei ammittantur; qui etsi non baptizentur, esse tamen eis extra regnum Dei aeternam et beatam vitam; Adam solum suo peccato lesum esse, eumque mortuum esse non ex culpae merito, sed ex conditione naturae; qui moriturus fuisset, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
Agapitus romane eccłie cͦuuiꝰ p̃sidet. hic in aliquibus libris non annume¬
ratur.
LI arolus imperator cum northinanos nequiret expellere. tandem facto
federe concessit eis regiones que erant ultra sequanam quarum incolȩ
contra se rebellabant. quȩ pars francie anorthinannis northinannia de¬
nominata est.

Expanded text:
Agapitus Romanae aecclesiae 110u s presidet. Hic in aliquibus libris non annumeratur. Karolus imperator cum Northmannos federe, concessit eis regiones que erant ultra Sequanam, quarum incole contra se rebellabant; que prius Francia, a Normannis est Normannia denominata.
Abbreviated transcription (Latin):
dã pͥmates capit et lauduno relegat. uii ni
Sarolus dux morit᷑. otto filiꝰ eiꝰ succedit: inducatu lothariensium.
Remis synodo totiꝰ francie congͣgata arncilfus nepos karoli ducisͤ
quẽ ip̃e karolꝰ ep̃m remis sustituerat om̃iũ uditio exordinatus dãp¬
nat᷑. et adelgriꝰ presbit̃ qͥ uibẽ ꝓdidit et portas karolo aꝑuit insolu-
uentilantib non potuisse degͥdari arnul: ĩ absq sciencia et attori¬
tocte pape romani: gerb̾tus depositus ad ottonẽ imꝑatorẽ se contu¬
lit. ꝙͣ impator receptũ pͥmo eũ rauenne archiep̃m. et postea consti¬
tuit papã romañ. unde est illud eius inonasticũ. Scandit ab .R.

Expanded text:
dam primates capit et Lauduno relegat. 991. 8. 4. Karolus dux moritur. Otto, filius ejus, succedit ei in ducatu Lothariensium. 992. 9. 5. Remis synodo totius Franciae congregata, Arnulfus, nepos Karoli ducis, quem ipse Karolus episcopum Remis substituerat, omnium judicio exordinatus dampnatur, et Adelgarius presbyter, qui urbem prodidit et portas Karolo aperuit, insolubam causam ventilantibus, non potuisse degradari Arnulfum absque scientia et auctoritate papae Romani, Gerbertus depositus ad Ottonem imperatorem se contulit. Quem imperator receptum, primo eum Ravennae archiepiscopum, et postea constituit papam Romanum; unde est illud ejus monosticum:
Abbreviated transcription (Latin):
Harolus saxoniam depopulatur. Mally ammiras moritur. pꝰ quẽ moyses sar¬
racenis annis duob principatur. Uuitichindus ⁊ albion duces saxonum
harolo reconciliati baꝑtizartur.⁊ motus saxonum reprimuntur¬
Harolus rex adulfum senescallum suũ contra britones mittit. ⁊ ꝑ eum multa
britonum castra ⁊ principes eorum capit.
Signũ crucis in uestib hominum apparet.
Harolus rex romam uenit.⁊ contͣ heregisum beneuenti ducẽ uadit. heregisus
muneribus ⁊ obsidib datis gr̾am eius redimit.
Bellum inter franços ⁊ auares oritur. S anguis de celo ⁊ terra ꝓflurit.

Expanded text:
arolus Saxoniam depopulatur. Mady ammiras moritur: post quem Moyses regnat annis duobus. Witichindus et Albion duces Saxonum Karolo reconciliati baptizantur, et motus Saxonum reprimunturKarolus rex Adulfum synescalcum suum contra Brittones mittit, et per eum multa Brittonum castra et principes eorum capit. Signum crucis in vestibus hominum apparebatKarolus rex Romam venit, et contra Heregisum Beneventi ducem vadit. Heregisus muneribus et obsidibus datis, gratiam ejus redimit. Bellum inter Francos et Avares oritur Sanguis de caelo et terra profluxit.
Abbreviated transcription (Latin):
Thassilo dux baioarie contra harolum reus maiestatis abiudicatur. unde a
karolo attonsus cum filio eiꝰ theodone in monasterio relegatur.
Iii italia int̃ grecos ⁊ romanos pugnatur. Scd̃o ĩ italia ĩt francoᷤ ⁊ auares pugnat᷑.
ercio int̾ auares ⁊ baicarios pugnatur. Qyarto inter auares ⁊ francos pugnat᷑.
in omnib harolus suis ꝓuenisse uctoriam letatur.

Expanded text:
Thassilo dux Bajoariae contra Carolum reus majestatis adjudicatur. Unde a Carolo attonsus cum filio ejus Theodone in monaIn Italia inter Grecos et Romanos pugnatur. Secundo in Italia inter Francos et Avares pugnatur. Tertio inter Avares et Bajoarios pugnatur. Quarto inter Avares et Francos pugnatur, et in omnibus Karolus suis provenisse victoriam laetatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad exꝑimentũ uttũ fuerint uera miracła que iħm fecisse audierant: om̃s
infirmos in sinagoga collectos hoc sanguine asꝑgebant.⁊ a quoc̃q languores
detinebantur om̃s sanabantur. Unde tandẽ iudei conpuneti ad adeodatũ cun¬
tatis epm om̃s cucurrerunt. eiq re enarrata imaginẽ c̃ sanguine ei dedert̃.
Quibꝰ baptitatis ep̃c sanguinem ꝑ ampullas diuisum longe lateq dirigenss
dominice imaginis .u. idꝰ NoueNbi¬

Expanded text:
ad experimentum, utrum fuerint vera miracula, quae Jesum fecisse audierunt, omnes infirmos in synagoga sua collectos hoc sanguine aspergebant; et a quocumque languore detinebantur, omnes sanabantur. Unde Judaei tandem compuncti, ad Adeodatum civitatis episcopum omnes cucurrerunt, eique re enarrata, imaginem cum sanguine ei dederunt. Quibus baptizatis, episcopus sanguinem per ampullas divisum longe lateque dirigens, dominicae imaginis .
Abbreviated transcription (Latin):
synodũ rome congregat. in qͥ om̃ia a constantino ordinata reordinat. p̃ter
baptismũ ⁊ chrisma decernente synodo. ut ep̃i ab illo consecrati ad gradũ
quẽ ante hanc consecrationẽ habebant redirent.⁊ si digni iudicarent᷑. it̾m
electi ⁊ consecratentur. Prb̃ri uero ⁊ diaconi ab illo consecrati similit̃ ad pͥo¬
rem gradũ redirent:i spsi si digni eeñt it̾m quidem conserrarent᷑. s ad altiorẽ¬

Expanded text:
synodum Romae congregat; in qua omnia a Constantino ordinata reordinat, praeter baptismum et chrisma: decernente synodo, ut episcopi ab illo ordinati, ad gradum quem ante hanc consecrationem habebant, redirent, et si digni judicarentur, iterum electi iterum consecrarentur; presbiteri vero ac diaconi ab illo consecrati similiter ad priorem gradum redirent; et ipsi si digni essent, iterum quidem consecrarentur, sed ad altiore
Abbreviated transcription (Latin):
Antiochiȩ nonꝰ ep̃c constituitur maximus.
Antoninus cõmodũ filium suũ consortem regni sui facit.
Antoninus cũ filio suo de hostibꝰ triũphauit. qͦs ꝑ triennium ap̃
carnuntũ hñs statiua castra uastauerat.
Imperatores multis multa largiti sunt. ⁊ peccuniam que fisco de¬
bebatur ꝓuintiis concedentes. tabulas debitorum in medio ro¬
mane urbis foro incendi fecerunt. Ac ne quid bonitati decẽt:
duras quasq leges nouis constitutionibus temꝑarunt.
Antoninus post uictoriam a dõ in editione munerũ magni schaaxuuu
remotu ruit. ad cuiꝰ instaurationem decennalis tributoꝵ umu-¬
nitas data ẽ. Annͥoninus in pannonia morbo ꝑiit.

Expanded text:
Antiochiae VII episcopus constituitur Maximinus. 17 Antoninus Commodum filium suum consortem regni facit. 18 Antoninus cum filio de hostibus triumphavit, quos, per triennium apud Carnuntum habens stativa castra, vastaverat. 19 Imperatores multis multa largiti sunt, et pecuniam, quae fisco debebatur, provinciis concedentes, tabulas debitorum in medio Romanae urbis foro incendi praeceperunt, ac ne quid bonitati deesset, severiores quasque leges novis Constitutionibus temperaverunt. Antoninus post victoriam, adeo in editione munerum magnificus fuit,aemotu ruit, ad cujus instaurationem decennalis tributorum immunitas data est. Antoninus in Pannonia morbo periit.
Abbreviated transcription (Latin):
anglorum Wlłi: habuit duos filios balduinum ⁊ rob̾tum. Qͦꝵ
ut̾q uxorem accepit uiuente patre eoꝵ. Nam balduinus pͥmoge¬
nitus habuit uxorem comitissam hamaucensem. ex qua genuit
duos filios. ernulfum ⁊ balduinum. Rob̃tus autem accepit coniu¬
gem relictam florentii comitis frisie. que unicam ex predicto flo¬
rentio habebat filiam. Q uam rob̾tus longe facere uolens apat̾¬
na hereditate dedit eam philippo regi francorum: ⁊ ita comitatus
frisie remansit ei cum matre predicte puelle. unde cognomina¬
tus ẽ frisio. decessit autẽ ante mortem patris sui balduinũ bal¬
dumus comes halnaucensis. ⁊ suecessit ernulfus filiꝰ eiꝰ pͥmogenitꝰ.¬

Expanded text:
Balduinum et Robertum. Quorum uterque uxorem accepit, vivente patre eorum. Nam Balduinus primogenitus habuit in uxorem comitissam Hainaucensem, ex qua genuit duos filios, Ernulfum et Balduinum. Robertus autem accepit conjugem relictam Florentii comitis Frisiae, quae unicam ex praedicto Florentio habebat filiam. Quam Robertus longe facere volens a paterna haereditate, dedit eam Philippo regi Francorum. Et ita comitatus Frisiae remansit ei cum matre praedictae puellae, unde cognominatus est Frisio. Decessit autem ante mortem patris sui Balduini Balduinus comes Hainaucensis et successit Ernulfus filius ejus primogenit
Abbreviated transcription (Latin):
dem dominandi cupiditate ille¬
cti. ⁊ ad hoc imbecillitate eorum
adducti: quos defensandos suscepe¬
rant. illos subigere sibi deliberant.
Tandem uiolenta iniusticia alieni-¬
enigenis anglis subiugati. in ius
⁊ nomen anglorum quasi uicti con-¬
cesserunt: ⁊ numquam de sub iugo
eorum se excutere potuerunt.¬

Expanded text:
dem dominandi cupiditate illedem dominandi cupiditate illecti, et ad hoc imbecillitate eorum adducti, quos defensandos susceperant, illos sibi subicere deliberant. Tam violenta injustitia indienigenis Anglis subjugati, in jus et nomen Anglorum quasi victi concesserunt, et nunquam de subjugo eorum se excutere potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
franci ꝓ suꝑiori uictoria ĩsolentes
⁊ de uiribus presumentes non
solum tributa negare: sed etiã
romanis presumunt rebellare.
Romani collecto ȩxercitu super
francos irruunt. et uictos usq
ad internectionem proterunt:¬
Ritanni siue britones
a quibꝰ cognominata ẽ.
britannia occeani insu¬
la. qui eam incoluerunt: ⁊ atem¬
pore Gaii lolii cesarisusq ad
rio romano deguerunt.Hi tem¬
pore marci antonii ueri. instantia
lucii britanniarum regis ꝑ lega¬
tos eleutherii pape misteria xpi.¬
stianitatis susceperunt. in qua
aliqui eorum usq ad martyrii
coronam prouecti sunt. Qui c̃
crebris et pene continuis pie¬
torum incursionibus fatiga¬
rentu. et ipsi ad resistendum
immicis imbelles inhabilesq
haberentur. consilio regis sui
Uertiginni gentem anglorum
a finibus saxonie inuitant. eos¬
q contra omnes hostium assul¬
tus defensores sibi parant. An-¬
gli cum aliquandui strenue ⁊
fortiter eos tutati fuissent: tan-¬

Expanded text:
Franci pro superiori victoria insolescentes, Franci pro superiori victoria insolescentes, et de viribus suis presumentes, non solum tributa negare, sed etiam Romanis presumunt rebellare. Romani collecto exercitu super Francos irruunt, et victos usque ad internecionem proteruntitanni sive Brittones, a quibus cognominata est Britannia Occeani insula, qui eam incoluerunt, a tempore G. Julii Caesaris usque ad rio Romano degerunt. Hi, tempore Marci Antonini Veri, instantia Lucii Britanniarum regis, per legatos Eleutherii papae mysteria christianitatis susceperunt, in qua aliqui eorum usque martyrii coronam provecti sunt. Qui cum crebris et paene continuis Pictorum incursionibus fatigarentur, et ipsi ad resistendum inimicis imbelles inabilesque haberentur, consilio regis sui Vertiginii gentem Anglorum a finibus Saxoniae invitant, eosque contra omnes hostium assultus defensores sibi parant. Angli, cum aliquandiu strenue et fortiter eos tutati fuissent, tan
Abbreviated transcription (Latin):
romanis inuias ing̾ssi. a lanoꝵ gentẽ
ext̾̃minauert̃. ⁊ ita ualentiniano satis¬
fecert̃. Ualentinianꝰ eorũ uͥtute delec¬
de antenoride. pꝰ etiã sicãbri: francos
attica lingua appellauit. qͦd ĩ latina
lingua int̾pͣtat᷑ feroces. Alii francos
cognominatos dicũt. a quodã eorũ
rege francione. qͥ ĩ bello fortissimꝰ. dũ
c̃ multis gentibꝰ dimicasset: ĩ europã
iter direxit.:⁊ int̃ danubiũ ⁊ r̾enũ
consedit. ibiq ꝓgenies eiꝰ coaluit. nul¬
liꝰq ugũ usq ad id tẽpꝰ susciꝑe uoluit.
Undec̃q gͦ denominati stͣ franci. qͣntũ
altius colligere potuerunt historio.¬
graphi. hic priamus regnabat suꝑ
eos tempore pͥoris ualentiniani. Nã
ex ipso regis nomine recolentes nobi¬
litatẽ illiꝰ pͥami sub quo eu̾sa ẽ. troia.
inde gloriabantur gentissue mauasse
primordia. Exacto decennio c̃ exac¬
tores repeterent tributa a francis

Expanded text:
Romanis invias ingressi, Alanorum gentem Romanis invias ingressi, Alanorum gentem exterminaverunt, et ita Valentiniano satisfecerunt. Valentinianus eorum virtute delecde Antenoridae; postea etiam Sicambri, Francos Attica lingua appellavit, quod in Latina lingua interpretatur feroces. Alii Francos cognominatos dicunt a quodam eorum rege Frantione, qui in bello fortissimus, dum cum multis gentibus dimicasset, in Europam iter direxit, et inter Danubium et Rhenum consedit, ibique progenies ejus coaluit, nulliusque jugum usque ad id temporis suscipere voluit. Undecunque ergo denominati sunt Franci, quantum altius colligere potuerunt historiographi, hic Priamus regnabat super eos tempore prioris Valentiniani. Nam ex ipso regis nomine recolentes nobilitatem illius Priami, sub quo eversa est Troja, inde gloriabantur gentis suae manasse primordia. Exacto decennio, cum exactores repeterent tributa a Francis,
Abbreviated transcription (Latin):
timas pannonie partes secꝰ meotidas
paludes peruenit. ibiq ciuitatẽ edifi¬
cauerunt. qua obfui memoriã sicãbriã
uocauert̃. in qͦ multis annis habitauert̃.
⁊ ĩ magnã gentẽ coaluert̃:⁊ crebris ineur¬
sibꝰ romanũ solũ incessentes. usq ad gal¬
lias ferocitatis sue uestigia dilatauert̃.
Hos adeo romanis infestos constans ce.¬
sar filius magni constantini bello oppͣs¬
sit. ⁊ tandẽ romano imꝑio subiectos ali¬
quantulũ a sua feritate mansuefieri
coegit. Fost aliquot annos rebellã¬
tibꝰ alanis contͣ ualentinianũ imꝑa¬
torem. c̃ eos posset imꝑator penitus
debellare. eoqͦd eos intransibiles me¬
otide paludes tutarentur. ꝓposuit
Ualentinianꝰ. qđ si qͣ gens has palu-¬
des intrare.⁊ rebelles alanos posset
conter̾e. decẽ annis eos a tributis li-¬
b̾os redderet. Hac pactione troiani
illecti:⁊ fortitudine ⁊ prudentia sua
confisi. duce pͥamo meotidas paludeᷤ

Expanded text:
timas Pannoniae partes secus Meotidas timas Pannoniae partes secus Meotidas paludes pervenit, ibique civitatem aedificaverunt, quam ob sui memoriam Sicambriam vocaverunt. In qua multis annis habitaverunt, et in magnam gentem coaluerunt, et crebris incursibus Romanum solum incessentes, usque ad Gallias ferocitatis suae vestigia dilataverunt. Hos adeo Romanis infestos Constans Caesar, filius Magni Constantini, bello oppressit, et tandem Romano imperio subjectos aliquantulum a sua feritate mansuefieri coegit. Post aliquot annos, rebellantibus Alanis contra Valentinianum imperatorem, cum eos non posset imperator penitus debellare, eo quod eos intransibiles Meotis paludes tutarentur, proposuit Valentinianus, quod, si qua gens has paludes intrare et rebelles Alanos posset conterere, decem annis eos a tributis liberos redderet. Hac pactione Trojani illecti, et fortitudine et prudentia sua confisi, duce Priamo Meotidas paludes
Abbreviated transcription (Latin):
Orno regni Psarum originẽ
altius repetere modo non ui¬
detur utile. quia que huius regni
fuerit antiquitas. quanta et qũã po¬
tens huius antiquitatis nobilitas. sa¬
tis recolet lector. perantiquorũ histo¬
rias. hoc tantum notabo quia sepe
abusi uictoria de romanis. nc autẽ
recens reso uiliano ⁊ exercitu romano¬
rum profligato. ⁊ finibus suis roma¬
no imperio mutilato:⁊ sic ꝓ suo libitu
pacis federe in uinginti annos compo¬
sito. felicitatem suam intemperanter
ferebant. ⁊ sapore rege eorum insolentiꝰ
agente. xpistianis ⁊ romanis omnimo¬
dis infesti erant. Ds REGNO fra¬
iginẽ gentis Ncorm:¬
r̾e regni scilicet francorum no-¬
titicemus aliis. ex relatu fideli maior̃.
Post illud famosum ⁊ cunctis notum¬
scłis ⁊ gentibus troianȩ ciuitatis incẽ¬
dium. uictorib grecis cedentes reliqͥe
troianorum. pars eorum cũ enea
ad fundandum romanum imperiũ
ad italiam ꝑrexit. pars una scilicet
duodecim milia duce antenore in fini¬

Expanded text:
orro regni Persarum originem altius repetere modo non videtur utile, quia quae hujus regni fuerit antiquitas, quanta et quam potens hujus antiquitatis nobilitas, satis recolet lector per antiquorum historias. Hoc tantum notabo, quia sepe abusi victoria de Romanis, nunc autem recens caeso Juliano, et exercitu Romanorum profligato, et finibus suis Romano imperio mutilato, et sic pro suo libitu pacis foedere in viginti novem annos composito, felicitatem suam non temperanter ferebant; et Sapore rege eorum insolentius agente, Christianis et Romanis omnimodis infesti erant. Originem gentis nostrae, regni scilicet Francorum, notificemus aliis ex relatu fideli majorum. Post illud famosum et cunctis saeculis et gentibus notum Trojanae civitatis excidium, victoribus Grecis caedentes reliquiae Trojanorum, pars eorum cum Enea ad fundandum Romanum imperium ad Italiam perrexit; pars una, scilicet duodecim milia, duce Antenore in fini
Abbreviated transcription (Latin):
Q uideorum erga se cognita uoluntate. magnis eos munꝰtqibꝰ
donat. ⁊ ꝑ epłas erebris laudibus ꝓsequitur.
euius comicus utice morit᷑. pulsꝰroma factione nobiliũ: maxime metelli
al manuuarias pistorem se locauerat. ibi quotiens ab ope uacasset. seribere fabu¬
Antiochꝰ ĩam̃it᷑. Ptholomei reg̾issꝰ pacẽ c̃ eo facit. ⁊ cleo¬
ii patra filia sua uxore ei tradita dotis nõe syriã. ꝑhe¬
nicem samariã. iudeamq concedit. Eclarꝰ habetꝰ
Eumenis frͣ regis attali qͥ eumeniã ĩ frigia ꝯdidit
conuenit. ut mille talenta eis ꝑannos singłos uectigał
nomine solueret.
Romani multas colonias extruxerunt.

Expanded text:
udaeorum erga se cognita voluntate, magnis eos muneribus donat, et per epistolas crebris laudibus prosequitur. Nevius comicus Uticae moritur, pulsus Roma factione nobilium, ac maxime Metelli. fficultatem ad molas manuarias pistorem se locaverat, ubi quotiens ab opere vacasset, fabuAntiochus in amicitiam Ptolemaei regressus pacem cum eo fecit, et Cleopatra filia sua uxore ei tradita, dotis nomine Syriam, Phoenicen, Samariam, Judaeamque concedit. Eumenes, frater regis Attali, qui Eumeniam in Phrygia condiditconvenit, ut mille talenta per annos singulos vectigalis nomine solveret. Romani multas colonias deduxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ponensis uocatur. Post que scd̃s europs: qui et pͣlatus. ẽ. titulo. Nino regnãte¬
uissimo eiꝰ tempore nascitur abrahã. Abraham natione caldeus: pͥmã ȩta-¬
tem apud caldeos terit. Apud hebrẽos usq ad natiuitatem abrahe: cõpu-¬
m̃. dc .Lui. et inde usq ad abraham: cͣc. xcͣiii. et ideo quinqͥgesimus ube¬
leus a natiuitate abraham computatur. Unus enĩ iubeleus: quinquagin-¬

Expanded text:
ponnesus vocatur. Post quem secundus, EUROPS, qui et praelatus est titulo. Hebraevissimo ejus tempore nascitur Abraham. 10 Abraham natione Chaldaeus, primam aetatim dicit: Apud Hebreos / usque ad nativitatem Abrahe compuĪ DCLVI et inde usque ad Abraham' CCXCII, et ideo XLus iubeleus a nativitate Habrahe computatur. Hec Eusebius. Sed n
Abbreviated transcription (Latin):
ssessa antiochia in tantum attenuati sunt xp̃iani ꝓpter
omnium rerum penuriam. ut intoto exercitu uit centum
boni equi inuenirentur. et tamen quam uis ex desꝑatione rerũ
multi se subtraxerint. multi etiam repatriauerit. nono ob¬
sidionis mense capta antiochia. xp̃iani apaganis uersa uice
obsessi tanta fame afflicti sunt. ut uix aliqui abhumanib car¬
nib abstinerent. sed corifortati a deo ꝑ inuentam ipsius lanceã
a tempore apłorum ñ uisam. ipsa lancea eos precedente obses¬
sorib concurrerunt .iiii. kł iulii. ⁊ hoc quinto bello uictoriã
adepti sunt. Sextum bellum eis fuit in romania. R iu
lii. ⁊ ibi turci uicti sunt. Commissa antiochia duci boiamũ
barra urbibus sarracenorum ⁊ multis regionum castellis. tan¬
ta ibi rursum fame affecti funt: ut corpora sarracenorum

Expanded text:
sessa Antiochia in tantum attenuati sunt christiani propter omnium rerum penuriam, ut in toto exercitu vix centum boni equi invenirentur. Et tamen quamvis ex desperatione rerum multi se subtraxerint, multi etiam repatriaverint, nono obsidionis mense capta Antiochia, christiani a paganis versa vice obsessi, tanta fame afflicti sunt, ut vix aliqui ab humanis carnibus se abstinerent. Sed confortati a Deo per inventam ipsius lanceam, a tempore apostolorum non visam, ipsa lancea eos precedente, obsessi obsessoribus concurrerunt 4 Kal. Julii, et hoc tertio bello victoriam adepti sunt. 6. Quartum bellum fuit eis in Romania Kalendis Julii et ibi Turci victi sunt. 7. Commissa Antiochia duci BoiamundBarra urbibus Sarracenorum, et multis regionum castellis, tanta ibi rursum fame affecti sunt, ut corpora Sarracenorum
Abbreviated transcription (Latin):
huade persarum rege mortuo: habades pꝰ eũ regnauit annis .xui. C lodomiris rex
sigismũdo rege cũ uxore c̃ upore ⁊ filiis ꝑempto: it̾m congressꝰ fr̃i eiꝰ sodemaro ꝑimit᷑ ab eo.
Boctus longo exilio fatigatus a theoderico gothorum rege perimitur¬
Ut scribit faustꝰ hac etate scilicet tempore iustini senioris ⁊ hilderiei eandaloꝵ regis
susceptꝰ muneratur. Symmachꝰ ex consule a theoderico rege italie ꝑimitur:¬

Expanded text:
huade Persarum rege mortuo, Kabades post eum regnavit annis 16. Chlodomeris rex, Sigismundo rege cum uxore et filiis perempto, iterum congressus fratri ejus Godemaro, perimitur ab eo. Boetius longo exilio fatigatus, a Theodorico Gothorum rege perimiturUt scribit Faustus, hac aetate, scilicet tempore Justini senioris et Hilderici Wandalorum regis, susceptus muneratur. Simmacus exconsul a Theoderico rege Italiae perimitur
Abbreviated transcription (Latin):
a se cont᷑ romanosz a romanis contͣ se. Ab hinc regnum hunoꝵ annotare cessabo. qusa
om̃s gentis illius reges haganos uocatos lego ⁊ puillã distinguendi ꝓpͥetatẽ inuenio

Expanded text:
a se contra Romanos, et a Romanis contra se. Abhinc regnum Hunorum annotare cessabo, quia a se contra Romanos, et a Romanis contra se. Abhinc regnum Hunorum annotare cessabo, quia omnes gentis illius reges Kaganos vocatos lego, et nullam distinguendi proprietatem invenio
Abbreviated transcription (Latin):
¶lodomeris fr̃ lotharii regis ⁊ fr̃s eus instinctti clothidis matris sue in sigis¬
mundum ⁊ godemarum filios Gondebaldi regis insurgunt: ad uindicandã necẽ
auie sue ⁊ aui sui chilperici regis. ln ꝯg̾ssu sigismũdꝰ capit᷑. Godemarꝰ fuga elabit᷑:¬
rasamundꝰ rex uuandalorum hidericũ filium suũ ex eudoxia filia ualentini im¬
ꝑatoris a genserico captiuata astringit sac̃mento ne catholicis in regno suo consu¬
leret. qui patre mortuo antequam regnum susciꝑet om̃s catholicos ab exiliis uissit
reuocari.⁊ ep̃is eccłias reformari. sicq suscepto regno regnauit annis octo. euolu¬
tis septuaginta annis. quatuor. ex quo gensericus auus eius statum eccłe in affrica
ello orto inter romanos et ꝑsas. Chuades rer ꝑsarum zeliobẽ regẽE ꝓphanautt.¬
hunoꝵ uenientẽ ẽ uinginti milib auxiliari sibi cont᷑ romanos inmisso exercitu oe¬
cidit. ⁊ totũ pene eiꝰ exercitũ deleuit. suspectũ eũ hñs qͦd utrinq munera acceꝑit. et

Expanded text:
lodomeris, frater Lotharii regis, et fratres ejus, instinctu Rothildis matris suae insurgunt in Sigismundum et Godemarum, filios Gundebaudi regis, ad vindicandam necem aviae suae et avi sui Chilperici. In congressu Sigismundus capitur, Goderamus fuga elabitrasamundus rex Wandalorum Hildericum filium suum ex Eudoxia, filia Valentiniani imperatoris a Genserico captivata, astringit sacramento, ne catholicis in regno suo consuleret; qui patre mortuo, antequam regnum susciperet, omnes catholicos ab exiliis jussit revocari, et episcopis aecclesias reformari. Sicque suscepto regno, regnavit annis octo, evolutis septuaginta quatuor annis, ex quo Gensericus avus ejus statum aecclesiae in Africa ello orto inter Romanos et Persas, Chuades rex Persarum Zeliobem regem Hunorum, venientem cum viginti milibus auxiliari sibi contra Romanos, inmisso exercitu occidit, et totum paene ejus exercitum delevit, suspectum eum habens, quod utrinque munera acceperit, et
Abbreviated transcription (Latin):
uilla in curia sua cepit apd̃ scm̃ albanum. Igͥ ut rex liberaret
eum recddidit ei turrim londonie. ⁊ castellũ de Wal edene. et illud
de plaiseit. Qui carens possessionib inuasit abbatiã ramesye. et
monachis expulsit raptores immisit. Erat autem sũme ꝓbitatis.
s maioris indm̃ obtinationis. Wintoniensis ep̃c. et pꝰea cantuari¬
ensis archiepc romam petierunt. de legatione acturi. mortuo

Expanded text:
villa in curia sua cepit apud Sanctum Albanum. Igitur ut rex liberaret villa in curia sua cepit apud Sanctum Albanum. Igitur ut rex liberaret eum, reddidit ei turrim Londonie et castellum de Walendene et illud de Plaiseith. Qui carens possessionibus, invasit abbatiam Ramesensem, et monachis expulsis raptores immisit. Erat autem summe probitatis, sed majoris in Deum obstinationis. Wintoniensis episcopus, et postea Cantuariensis archiepiscopus, Romam petierunt de legatione acturi, mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
Warengefort. ⁊ sic oxenefort tancdem regi reddita est. O biit ioħs
imperator constantinopolitanus cum nimis intenderet arcũ
cũ sagitta toxicata ad eo ut in manu letaliter uulneraretur. Cui
eccłie decanus. Eodem anno comes andeg̾. obsedit cesa¬
risburgum. donec ei redderetur. Redditum est etiam u̾noliũ.
ꝯ uallis rodulii. Gaut̾uis etiã gifardus comes. ⁊ alii caletenses
pacem eiꝰ adepti sunt. O ense septembris eodem anno obiit
uocatusq est celestinus papa. clxuiiiiꝰ. Sedit autẽ quinq men¬
ses.⁊u. dies. Rex stephanus int̾fuit concilio londonie in me
ferebatur. ⁊ eque capiebantur ⁊ redimebantur clerici ⁊ laici. te
tempore necessarium. In quo sancitum est ne aliquis qui cłico
manus uiolenter in gesserit ab alio possit absolui quam abip̃o
papa. et inpͣsentia ipsius. Unde clerici aliquantulũ serenitatis
lux illuxͣ. S tephanus rex eodem anno gaufridum de magna¬

Expanded text:
Warengum; et sic Oxineford tandem regi reddita est. Obiit Johannes Warengum; et sic Oxineford tandem regi reddita est. Obiit Johannes imperator Constantinopolitanus, cum nimis intenderet arcum cum sagitta toxicata, adeo ut in manu letaliter vulneraretur. Cui  ejusdem ecclesie decanus. Eodem anno comes Andegavensis obsedit Cesarisburgum, donec ei redderetur. Redditum est etiam Vernolium, et vallis Rodulii. Gauterius etiam Gifardus comes, et alii Caletenses, pacem ejus adepti sunt. Mense Septembri codem anno obiit vocatusque est Celestinus, papa 159u s. Sedit autem 5 menses et 5 dies. Rex Stephanus interfuit concilio Londonie in medferebatur, et eque capiebantur et redimebantur clerici et laici, tentempore necessarium; in quo sancitum est, ne aliquis, qui clerico manus violenter ingesserit, ab alio possit absolvi, quam ab ipso papa, et in presentia ipsius. Unde clericis aliquantulum serenitatis vix illuxit. Stephanus rex eodem anno Gaufridum de Magna
Abbreviated transcription (Latin):
mati sunt. In nocẽ. pp̃. int̾dix̃ tẽ tr̾am dñicam ipsiuis regis. qua
nolebat reciꝑe archiep̃atum. bitur̾ie̾. quem tam postea recepit.
n papa ab solu̾it eum de sacramento qd̾ irrationabiliter fecerter
ccłia de bellomonte datur eccłie becci. R ex anglorũ stepłis¬
construxit castrum apdꝰ Wintoniam. Tunc suꝑuemiens multi¬
tudo nimia hostium ex insperato. cũ regii milites circuitionib
bellicis incepissent. ⁊ non potiussent resistere: regem infuga
compulerunt. Multi atem de suis capti sunt. Captus est Wills¬
martel dapiter regis. qui ꝓ redemptione sua dedit in signe cast̾.
de syrebur.ne. Eodem anno rex obsedit imperatric̃e apd̃ oxi¬
nefort. pꝰ festum sc̃i michaeł. usq ad aduentũ dñi. In eo quippe t̾¬
ꝑtamesim glaciatam circũ amicta uestib albis reu̾beratione
niuis⁊ similitudine fallentib ocłos obsidentium. Abuit aut̃

Expanded text:
mati sunt. Innocentius papa interdixit tunc terram dominicam ipsius regis, quia mati sunt. Innocentius papa interdixit tunc terram dominicam ipsius regis, quia nolebat recipere archiepiscopum Bitaricensem; quem tamen postea recepit; et papa absolvit cum de sacramento, quod irrationabiliter fecerat. Ecclesia de Bellomonte datur ecclesie Beccensi. Rex Anglorum Stepconstruxit castrum apud Wintoniam. Tunc superveniens multitudo nimia hostium ex insperato, cum regii milites circuitionibus bellicis incepissent, et non potuissent resistere, regem in fugam compulerunt; multi autem de suis capti sunt. Captus est Martel dapifer regis, qui pro redemptione sua dedit insigne castellum de Syreburne. Eodem anno rex obsedit imperatricem apud Oxineford post festum Sancti Michaelis usque ad adventum Domini. In eo quippe teTamasim glaciatam circumamicta vestibus albis reverberatione nivis et similitudine fallentibus oculos oMartel dapifer regis, qui pro redemptione sua dedit insigne castellum
Abbreviated transcription (Latin):
obertꝰ comes gloecestrie in estate tranffretauit nor manñ. duceis¬
I secum obsicdes filios scilicet comitũ⁊ magnatũ anglie quiim¬
patrici fauebant. petentiũ quatinus comes andeg̾. Saufridus illos¬
retmeret.:⁊ ad regnum anglie subiugandum transfretan̾t se p̾paret.
Quo comes ad tempus renuit. qr rebellionem andegauensiũ ⁊ alioꝵ
hominum suoꝵ timebat. T radidit tamen illi henricũ pͥmogenitũ
filium suum. ut eũ secum duceret. Nec mora p̾sente rob̾to comite.
ob sedit castellum alnei. ⁊ cepit. ⁊ maiori exercitu congregato: ꝑgeis
admoretoilium redditum est ei. ⁊ thenechebrai. cerenches. Ciliolũ.
scilicet. iiii. castella ꝓpria comitis moritoliensis. Inde abricaten¬
ses subdiderunt seidem duci ⁊ constantinienses. E ex francoꝵ
luddouicus afflixit comitem tebaldum ⁊ uastauit t̾ram suam ma¬
xime. in campania. uͥ combux̃ castellum optimum uitreiũ. scił

Expanded text:
obertus comes Gloecestrie in estate transfretavit in Normanniam, ducensobertus comes Gloecestrie in estate transfretavit in Normanniam, ducens secum obsides, filios scilicet comitum et magnatum Anglie, qui imperatrici favebant, petentium quatinus illos comes Gaufridus retineret, et ad regnum Anglie subjugandum transfretans se prepararet. Quod comes ad tempus renuit, quia rebellionem Andegavensium et aliorum hominum suorum timebat. Tradidit tamen illi Henricum primogenitum filium suum, ut eum secum duceret. Nec mora, presente comite Roberto obsedit castellum Alnei et cepit. Et majori exercitu congregato, pergens ad Moritolium, redditum est ei, et Tenechebrai, Cereces, Tiliolum, scilicet quatuor castella propria comitis Moritoliensis. Inde Abrincatenses subdiderunt se eidem duci, et Constantinienses. Rex Francorum Ludovicus afflixit comitem Tebaldum, et vastavit terram suam, maxime in Campania, ubi combuxit castellum optimum, Vitreium scilic
Abbreviated transcription (Latin):
exaltationis sce̾ crucis. Eodemanno in octauis pasche ep̃c luxoui¬
ensis. ioħs sub d̾dit se graufrido comiti andeg̾. ⁊ reddidit ei ciuitatẽ
qͣm aliquandui contra eum tenuerat. Subditi sunt etiam ei om̃s
potentes luxoniensis comitatus. C ir capentecosten obiit p̃dictus ioh̾s
uir ad modũ callidus. eloquens. litteratus. Ualerannus comes
mest. qui omnib normannie pͥmatib ⁊ firmitatib⁊ redditib. et a¬
finib p̃stabat: concordiã fecit cum comite gaufrido andeg̾. et con¬
cessum est ei castellũ montisfortis qd̾ ex tempore mortis henrici re¬
gis possilerat. Subdiderunt itaq se nobili pͥncipi &ͤ omnes rochom̾̃.
nonciues urbis: s hiindelicet qui cũmanent circa fluuiũ sequane
usq flumen risle. Reddita est enĩ falesia comiti gnufridi andeg̃.
Nceptum est capilũ becci tan consilio quã ausilio aob̾i nouibỹgͣ.

Expanded text:
exaltationis sancte crucis. Eodem anno in octavis pasche episcopus Luxoviexaltationis sancte crucis. Eodem anno in octavis pasche episcopus Luxoviensis Johannes subdidit se Gaufrido comiti Andegavensi, et reddidit ei civitatem, quam aliquandiu contra cum tenuerat. Subditi sunt etiam ei omnes potentes Luxoviensis comitatus. Circa pentecosten obiit predictus Johannes vir admodum callidus, eloquens, litteratus. Waleranus comes Mellent, qui omnibus Normannie primatibus, et firmitatibus et redditibus et affinibus prestabat, concordiam fecit cum comite Gaufrido Andegavensi, et concessum est ei castellum Montifortis, quod ex tempore mortis Henrici regis possederat. Subdiderunt itaque se nobili principi etiam omnes Rothomagi, non cives urbis, sed hi videlicet, qui commanent citra fluvium Sequane usque flumen Risle. Reddita est etiam Falesia comiti Gaufrido Andegavensi. Inceptum est capitulum Becci, tam consilio quam auxilio Roberti Noviburgi.
Abbreviated transcription (Latin):
cipitur indñam. exceptis kentensib ubi regina: Willmus y prensis
contra eam ꝓuirib repugnabant. Suscepta prius est imperatrix a
legato romano Wintoniensi ep̃o.⁊ mox alondoniensib G̃siue sub do¬
lor instinctu siue dei nutu. expulsaest alondoniensib ⁊ regem tẽ
incompedib pom iussit. Post autem dies aliquantos cum auuncło suo
rege scotoꝵ ⁊ fr̃e suo rob̾to. uirib coactis ueniens obsedit t᷑rim Win¬
toniensis ep̃i. Ep̃c autẽ misit ꝓregina ⁊ Wilłmo yprensi. ⁊ cet̾is ꝓcerib¬
citus londonie. ⁊ acti numerose qui contraimperatricẽ contendebail.
eam recedere compulerunt. Capti sunt gͥ multi. Captus est et Rob̾tꝰ
fr̃ imꝑatricis. in cuius turri rexerat. cuiꝰ sola captione rex euadere
poterat. Absolutus est ut̾q. Sic rex dei iusticia miserabilit̾ captus.
di misccłia mirabilit̾ est liberatꝰ. Fuerat autem Robertꝰ captus indie

Expanded text:
cipitur in dominam, exceptis Kentensibus, ubi regina et Willermus Yprensis cipitur in dominam, exceptis Kentensibus, ubi regina et Willermus Yprensis contra eam pro viribus repugnabant. Suscepta prius est imperatrix a legato Romano Wintoniensi episcopo, et mox a Londoniensibus. Igitur sive subdolorum instinctu, sive Dei nutu, expulsa est a Londoniensibus; et regem tunc in compedibus poni jussit. Post autem dies aliquantos, cum avunculo suo rege Scotorum et fratre suo Roberto viribus coactis veniens, obsedit turrim Wintoniensis epicitus Londoniensis, et aucti numerose, qui contra imperatricem contendebant, fugere eam compulerunt. Capti sunt in fuga multi. Captus est et Robertus frater imperatricis, in cujus turri rex captivus erat; cujus sola captione rex evadere poterat. Absolutus est uterque. Sic rex Dei justitia miserabiliter captus, Dei misericordia miserabiliter liberatus est . Fuerat autem Robertus captus in die
Abbreviated transcription (Latin):
sulis cestrẽsis ꝑcussit cohortem p̃dictã ⁊ dissipata est in momento: sic̃
aciespͥor. Fugerunt gͥ omnes equites regis. ⁊ Wilłmꝰ yprensis uir ex¬
consularis ⁊ magne ꝓbitatis. Ali uͦ capti sunt qui fuge non par uert̃.
es mira nimis amultis mirancda. cum rex stepħs rugiens ut leo
solus in campo ꝑsisteret: nullus ad eum accedere auderet. Stridĩs
dentib spumans ore: apͥ more. bipenni quandã crebris pulsans ictib
hostium p̃cipuos nimis abomnib admirabatur. O si centum similes
ẽent. campum diutiꝰ defenderent. cum solꝰ ipse: uix patuit p̃dȩ.
apitur gͥ rex angloꝵ stephanus indic purificationis sc̃e marie et
inlincoliam ab hostib diruptã miserabilit̾ introductus est. deigͥ in
ditio circa regem ꝑ acto: ducitur ad imperatricẽ. ⁊ inturride bristoud
in custodia ponitur. Tunc imperatrix ab omni gente angloꝵ pene sus¬

Expanded text:
sulis Cestrensis percussit cohortem predictam, et dissipata est in momento, sicut sulis Cestrensis percussit cohortem predictam, et dissipata est in momento, sicut acies prior. Fugerunt igitur omnes equites regis, et Willermus Yprensis, vir exconsularis et magne probitatis. Alii vero capti sunt, qui fuge non paruerunt. Res mira, nimis a multis miranda! cum rex Stephanus, rugiens ut leo, solus in campo persisteret, nullus ad eum accedere auderet, stridens dentibus, spumans ore, apri more, bipenni quadam crebris pulsans ictibus hostium precipuos, nimis ab omnibus admirabatur. O si centum similes essent, campum diutius defenderent! Cum solus ipse, vix patuit prede. Capitur igitur rex Anglorum Stephanus in die purificationis sancte Marie, et in Lincoliam ab hostibus diruptam miserabiliter introductus est. Dei igitur judicio circa regem peracto, ducitur ad imperatricem, et in turri de Bristoud in custodia ponitur. Tunc imperatrix ab omni gente Anglorum sus
Abbreviated transcription (Latin):
disponit. Ipse pedes omnem circa se multitudinẽ loricatoꝵ equis ab¬
ductis: strictissime collocauit. Consules cum suis induab aciebus
equis pugnaturos instituit. S admodum parue equestres acies ille
comꝑauerant. P aucos enĩ secum ficti⁊ factiosi consules adduxerunt
Acies autẽ regalis marima erat. uno tantum ipsius regis scilicet in
signata uexillo. ꝑP rincipium pugne. Acies exheredatoꝵ que p̾i¬
bat. penssit aciem regalẽ. in qua consul alanus ⁊ ille de mellent.
⁊ hugo consul de estangle. ⁊ sy mon comes. et ille de warenna: merant.
tanto impetu qd̾ statim quasi inictu ocłi dissipata est. ⁊ diuisiorum
intria deuenit. Alii nanq eoꝵ occisi sunt. alii capti. alii aufugert̃.
Acies qui pͥncipabatur consul de albͤmarł.⁊ Wilłmus yprensis ꝑ¬
cussit Walenses qui a latere ꝓcedebant.⁊ infugam coegit. S acies con¬

Expanded text:
disponit. Ipse pedes omnem circa se multitudinem loricatorum, equis abdisponit. Ipse pedes omnem circa se multitudinem loricatorum, equis abductis, strictissime collocavit; consules cum suis in duabus aciebus equis pugnaturos instituit. Sed admodum parve equestres acies ille comparuerant; paucos enim secum ficti et factiosi consules adduxerant. Acies autem regalis maxima erat, uno tantum, scilicet ipsius regis, insignita vexillo. Principium pugne. Acies exheredatorum, que preibat, percussit aciem regalem, in qua consul Alanus et ille de Mellent t Hugo consul de Estangle et Symon comes et ille de Warenna inerant, tanto impetu, quod statim quasi in ictu oculi dissipata est, et divisio eorum in tria devenit. Alii namque eorum occisi sunt, alii capti, alii aufugerunt. Acies cui principabatur consul de Albemarle et Willermus Yprensis percussit Walenses, qui a latere procedebant, et in fugam coegit. Sed acies con
Abbreviated transcription (Latin):
secum rob̃tũ filium regis henrici socrũ suum.⁊ ꝓceres multos. et
milites ualidissimos ad obsidionem regis dissoluendam. Cũ aitem
consul uadissimus ⁊ auclacissimus paludẽ pene intransibilẽ uix tran¬
ssisset: inipsacdie aciebus dispositis regẽ bello aggressus est.Ipse cum
suis ut uir admirande ꝓbitatis: aciem pͥmã construxerat. Sccl̃am: il¬
li quos stepħs rex deheriditauerat. Terciã: Rob̾tus dux magnꝰ cũ siuis.
Q ex int̾ea stepħs curarũ exestuans fluctib missam intanta sollenutate
aucdierat. Cum autẽ de more cereũ rege dignum deo offerens manib.
alexandri ep̃i imponeret: confractus est. hoc fuit regi signum con¬
trictionis. Cecidit etiam suꝑ altare pixis cui corpus dñi in erat. ab¬
ruto nincło p̃sente ep̃õ. hoc etiam fuit regi signum ruine. Proinde
rex strenuissimus progreditur: aciesq cumsũma securitate bello

Expanded text:
secum Robertum filium regis Henrici, socium suum, et proceres multos et secum Robertum filium regis Henrici, socium suum, et proceres multos et milites validissimos, ad obsidionem regis dissolvendam. Cum autem consul validissimus et audacissimus paludem pene intransibilem vix transisset, in ipsa die aciebus dispositis regem bello agressus est. Ipse cum suis, ut vir admirande probitatis, aciem primam construxerat; secundam illi, quos Stephanus rex dehereditaverat; tertiam Robertus dux magnus cum suis. Rex interea Stephanus curarum exestuans fluctibus, missam in tanta sollennitate audierat . Cum autem de more cereum rege dignum Deo offerens, manibus Alexandri episcopi imponeret, confractus est. Hoc fuit regi signum contricionis. Cecidit etiam super altare pixis, cui corpus Domini inerat, abrupto vinculo, presente episcopo. Hoc etiam fuit regi signum ruine. Proinde rex strenuissimus pregreditur, aciesque cum summa securitate bello
Abbreviated transcription (Latin):
lennes. ⁊ ornatus regii scematis ab antiqua serie descendens: ꝓrsus
euanuerant ingens thesatiri copia deꝑierat. pax int̾ra nulla. cedi
b incendiis omnia ext̾minabantur. clamor. ⁊ luctus. ⁊ horror uͥq.
Obiit comes eb̾oic̃. amalricus. ⁊ succ̃ fr̃ eius symon. Obiit rabellꝰ
camerarius. ⁊ succ̃ Wilłmus filus eiꝰ. O biit henricꝰ comes de ou. et
inanglia.⁊ succ̃. Rotrodus uir religiosus. bonis ornatus morib. et di¬
lectus ab omnib. filius henrici comitis de Warwic. G aufridus co¬
mes andeg̾. obsedit ⁊ pꝰea destruxit in oximensi pago castellũ fonta¬
netũ munitissimũ. ⁊ arte ⁊ natura. qi nob̃tꝰ marmiũ dñs ipsius cast̾
tenebat contra eũ falesiam. henricꝰ fit abbas fisc. nepos regis stepħi.
nes ingenio ceꝑat. Ranulfus comes cestrensis. Sedico ibi rexusꝙ
ad purificationem scẽ marie. lunc nanq Ranulfus p̃dictus addux̃

Expanded text:
lennes, et ornatus regii scematis ab antiqua serie descendens prorsus lennes, et ornatus regii scematis ab antiqua serie descendens prorsus evanuerant, ingens thesauri copia deperierat, pax in terra nulla, cedibus, incendiis, rapinis omnia exterminabantur; clamor, et luctus, et horror ubique. Obiit comes Ebroicensis Amalricus, et successit frater ejus Symon. Obiit Rabellus camerarius, et successit Willermus filius ejus. Obiit Henricus comes de Ou, et in Anglia, et successit Rotrodus vir religiosus, bonis ornatus moribus et dilectus ab omnibus, filius Henrici comitis de Warwic. Gaufridus comes Andegavensis obsedit et postea destruxit in Oximensi pago castellum Fontanetum, munitissimum et arte et natura, quia Robertus Marmium, dominus ipsius castelli, tenebat contra eum Falesiam. Henricus fit abbas Fiscannensis, nepos regis nes ingenio ceperat Rannulfus comes Cestrensis. Seditque ibi rex usque ad purificationem sancte Marie. Tunc namque Rannulfus predictus adduxit