comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q illuc ñ accessit. Seinde patrem
reluctantem euicit: ut me magi¬
stro uteretur. Cessit ille atqz con¬
cessit: et audire me rursus incipi¬
ens illa mecum suꝑstitione inuo¬
lutus est: amans in manicheis ostẽ¬
tationẽ continentie qͣm ueram ⁊
germanã putabat. Erat aũt illa
necors et seductoria. pretiosas ani¬
mas captans: Nondum uirtutis
altitudinẽ scientes tangere. et su¬
ꝑficie decipi faciles: S tam̃ adum¬
brate simulateq iurtutis: ñ sanȩ
relinquens incantatã sibi a paren¬
tib terrenã uiã. Romã precesserat.
ut ius disceret. Et ibi gladiatorii spͤe¬
ctaculi hia tu incredibili et incredi¬
biliter abreptus est. Cum enĩ auer¬
saret᷑ et detestaretur talia: quidã
eius amici et condisciplĩ cum forte
de prandio redeuntib ꝑuiũ esset re¬
cusantem uehem̃ter et resistentem¬
familiari iuolentia duxerunt in
amphiteatrũ crudelium ⁊ funesto¬
rum ludoꝵ dieb hec dicentẽ. Si cor¬

Expanded text:
sque illuc non accessit. deinde patrem sque illuc non accessit. deinde patrem reluctantem euicit, ut me magistro uteretur: cessit ille atque concessit. et audire me rursus incipiens illa mecum superstitione inuolutus est amans in manichaeis ostentationem continentiae, quam ueram et germanam putabat. erat autem illa uecors et seductoria, pretiosas animas captans nondum uirtutis altitudinem scientes tangere et superficie decipi faciles, sed tamen adumbratae simulataeque uirtutis. Non sane relinquens incantatam sibi a parentibus terrenam uiam Romam praecesserat, ut ius disceret, et ibi gladiatorii spectaculi hiatu incredibili et incredibiliter abreptus est. cum enim auersaretur et detestaretur talia, quidam eius amici et condiscipuli, cum forte de prandio redeuntibus peruium esset, recusantem uehemfamiliari violentia duxerunt in amphitheatrum, crudelium et funestorum ludorum diebus, haec dicentem: Si cor
Abbreviated transcription (Latin):
nia. Scis tu deus nr ꝙ tune de ali¬
pio ab illa peste sanando ñ cogita¬
uerim. At ille in se rapuit: me qz
illudum nͥ ꝓpter se dixisse credidit.
et ꝙ alius acciperet ad succensendỹ
mͥ. accepit honestus adolescens ad
succensendũ sibi. et ad me ardentiꝰ
diligendũ: Sixeras enĩ tu iam o¬
limi et innexueras litt̾is tuis: cor¬
ripe sapientẽ et amabit te. At ego¬
illum ñ corripuerã. S itteris tu
om̃ib et scientib et nescientib or¬
dine quo nosti: et ille ordo iustus
est. De corde et lingua mea. carbo¬
nes ardentes oꝑatus es. quib m̃¬
tem spei bone adureres tabescentẽ
ac sanares. Taceat laudes tuas qͥ
miserationes tuas ñ considerat. q̃
tibi de metlullis meis confiterte.
Et em̃ ille post illa u̾ba ꝓripuit
se ex fouea tam alta qua li benter
de mergebat᷑ et eũ mirabili uolũ¬
tate cetabatur. et excussit animũ
forti temꝑantia. et resiluerunt
om̃s circensiũ sordes ab eo. ampliꝰ¬

Expanded text:
nia, scis tu, deus noster, quod tunc de Alynia, scis tu, deus noster, quod tunc de Alypio ab illa peste sanando non cogitauerim. at ille in se rapuit meque illud non nisi propter se dixisse credidit et quod alius acciperet ad suscensendum mihi, accepit honestus adulescens ad suscensendum sibi et ad me ardentius diligendum. dixeras enim tu iam olim et innexueras litteris tuis: corripe sapientem, et amabit te. at illum ego non corripueram, sed utens tu omnibus et scientibus et nescientibus ordine quo nosti — et ille ordo iustus est — de corde et lingua mea carbones ardentes operatus es, quibus mentem spei bonae adureres tabescentem ac sanares. taceat laudes tuas qui miserationes tuas non considerat, quae tibi de medullis meis confitentur. etenim uero ille post illa uerba proripuit se ex fouea tam alta, qua libenter demergebatur et cum mira uoluptate caecabatur, et excussit animum forti temperantia, et resiluerunt omnes circensium sordes ab eo ampliu
Abbreviated transcription (Latin):
tire. ille u̾o sic nõ erat. Itaq post po¬
sita in hac re prĩs uoluntate salu¬
tare me ceperat ueniens in audito¬
rium meum. et audire aliqͥd atq
abire. S enĩ de me memoria mͥ lap¬
sum erat agere cum illo: ne uanoꝵ
ludoꝵ ceco et p̾cipiti studio tam bo-¬
nũ int̾imeret ingeniũ:. Uerum
aũt dñe tu qui presides gub̾nacu¬
lis om̃ium que creasti: non eũ obli¬
tus eras futurũ inter filios ruos
antistitem sacram̃ti tui. Et ut aꝑ¬
te tͥ tribueret᷑ eius correctio. ꝑ me
quidẽ illam s nescientẽ me oꝑatuᷤ
es. Nam quodam die cum sederem
loco solito et corã me adeẽnt disci¬
puli. uenit. sa lictauit. Sedit: atq
inea que agebant᷑ intendit animy.
et forte lectio in manib erat: Qu̾a
dum expon̾em. oportune madhiben¬
da uideretur similitudo circensiũ.
quo illud ꝙ insinuabã et iocundiꝰ
et plamus fieret. cum in risione mor¬
daci eoꝵ quos illa captiuasset in sa¬

Expanded text:
tire, ille uero non sic erat. itaque postpotire, ille uero non sic erat. itaque postposita in hac re patris uoluntate salutare me coeperat ueniens in auditorium meum et audire aliquid atque abire. Sed enim de memoria mihi lapsum erat agere cum illo, ne uanorum ludorum caeco et praecipiti studio tam bonum interimeretur ingenium. uerum autem, domine, tu, qui praesides gubernaculis omnium, quae creasti, non eum oblitus eras futurum inter filios tuos antistitem sacramenti tui et, ut aperte tibi tribueretur eius correctio, per me quidem illam sed nescientem operatus es. nam quodam die cum sederem loco solito et coram me adessent discipuli, uenit, salutauit; sedit atque in ea quae agebantur intendit animum. et forte lectio in manibus erat. quam dum exponerem et opportune mihi adhibenda uideretur similitudo circensium, quo illud quod insinuabam et iucundius et planius fieret et cum inrisione mordaci eorum, quos illa captiuasset insa
Abbreviated transcription (Latin):
dem quo ego erat ortus munier¬
pio. paientib pͥmatib municipa¬
lib me muior natu: Nam ⁊ studu¬
erat apud me cũ in nr̃o oppido doce¬
re cepi et postea carthagini: et dili¬
gebat me multũ ꝙ ei bonus et doctꝰ
uiderer. et ego illum ꝓpt̾ magnam
uirtitis indolem. que in ñ magna
etate satis eminebat: Gurges tñ
morũ carthaginensiũ quib nuga¬
toria feruent spectacula absorbu¬
erat eũ in insania circensiũ. s cũ
in eo miserabilit̃ uolueret᷑ ego añ
rechoricam ibi professus publica
scola uterer: nondũ me audiebat.
ut magistrũ ꝓpter quãdam simulta¬
tẽ que inter me et prẽm eius erat ex¬
orta et compererã ꝙ circum exiciabi¬
liter amaret. et grauit̃ angebar qd̃
tantã spem ꝑditurus uel etiam ꝑ¬
didisse mͥ uidebatur. S monendi e¬
um et aliqua cohercitione reuocã¬
di nulla erat copia. uel amicitie be¬
niuolentia uel iure magisterii. Pu¬
tabam en̾i eum de me cum pr̃e sen¬

Expanded text:
dem quo ego eram ortus municidem quo ego eram ortus municipio, parentibus primatibus municipalibus, me minor natu. nam et studuerat apud me, cum in nostro oppido docere coepi, et postea Carthagini et diligebat multum, quod ei bonus et doctus uiderer, et ego illum propter magnam uirtutis indolem, quae in non magna aetate satis eminebat. gurges tamen morum Carthaginensium, quibus nugatoria feruent spectacula, absorbuerat eum in insaniam circensium. sed cum in eo miserabiliter uolueretur, ego autem rhetoricam ibi professus publica schola uterer, nondum me audiebat ut magistrum propter quandam simultatem, quae inter me et patrem eius erat exorta. et conpereram, quod circum exitiabiliter amaret, et grauiter angebar, quod tantam spem perditurus uel etiam perdidisse mihi uidebatur. sed monendi eum et aliqua cohercitione reuocandi nulla erat copia uel amicitiae beniuolentia uel iure magisterii. putabam enim eum de me cum patre sen
Abbreviated transcription (Latin):
um ñ erat. ita nec illa uera gloria:
et amplius uertebat mentem me¬
am: et ille ip̃a nocte degesturus erat
ebrietatẽ suam. ego cum mea dormi¬
eram et surrexeram. et dormiturus
et surrecturus erã. Uide quot dieb.
Interest u̾o. unde quis gaudeat. Sci¬
o et gaudiũ spei fidelis incompara¬
uiliter distat ab illa uanitate: s
et tunc distabat int̾ nos. Nimi¬
rũ quippe ille felicior erat. ñ tm̃
qd̾ hilaritate ꝑfundebat᷑. cum ego
curis euiscerarer. Uerũ etiã ꝙ il¬
le bene optando ad quisuierat ut¬
nũ ego aũt mentiendo querebã
typhum: Sixi tunc multa ĩ hac
sententia caris meis. et sepe adu¬
tebam in his quom mͥ eẽt. et inue¬
niebam male mͥ eẽ. et dolebam e
conduplicabam ip̃m male: et si
qͥd adrisisset ꝓsperum. tedebat
app̾rehendere: qr pene prius qͣm te
mꝰ in his qui simul amice uiue¬
bamus. et maxime ac familiariᷤ¬
sime cũ alipio et nebridio ista cõ¬
loquebar. Quoꝵ alipius ex eo¬

Expanded text:
um non erat, ita nec illa vera gloria; um non erat, ita nec illa vera gloria; et amplius vertebat mentem meam. Et ille ipsa nocte digesturus erat ebrietatem suam; ego cum mea dormieram et surrexeram, et dormiturus et surrecturus eram; vide quot diebus. Interest vero unde quis gaudeat, scio, et gaudium spei fidelis incomparabiliter distat ab illa vanitate; sed et tunc distabat inter nos. Nimirum quippe ille felicior erat, non tantum quod hilaritate perfundebatur, cum ego curis eviscerarer; verum etiam, quod ille bene optando acquisiverat vinum, ego mentiendo quaerebam typhum. Dixi tunc multa in hac sententia charis meis, et saepe advertebam in his quomodo mihi esset; et inveniebam male mihi esse, et dolebam et conduplicabam ipsum male. Et si quid arrisisset prosperum, taedebat apprehendere, quia pene priusquam tenmus in iis qui simul amice vivebamus, et maxime ac familiarissime cum Alypio et Nebridio ista coloquebar. quorum Alypius ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
nũmulis adeptus erat. ad hoc ego
tam erũnosis. anfractib et rircui¬
tib ambiebam ad leticiã scilicet
temꝑalis felicttatis: Non eni ue¬
rũ gaudiũ habebat. S et ego illis
ambitionib multo falsius quere¬
bam et certe ille letabatur. ego an¬
xius eram: securus ille: ego trepi¬
dus. Et si quisqm ꝑtunctaret᷑ me
utr̃u mallem exultare an metuere.
responderem exultare. Rursus si
interogaret utrum me talẽ mal¬
lem qualis ille an qualis ego tũe
essem: meipm̃n curis timoribq
confectum eligerem: s ꝓuersitate:
nĩiquid u̾itate. Neq enim eo me p̾¬
ponere illi debebam quo doctior e¬
ram. qm̃ ñ inde gaudebam s place¬
re inde querebam hominib. nõ ut
eos docerem s tm̃ ut placerem. ꝓp¬
terea et tu baculo discipline tue
confringebas ossa mea: Recedant
gͦ ab anima mea qui dicunt ei int̾¬
est unde quis gaudeait. Gaudebat
m̃dicus ille uinolentia: tu gaude¬

Expanded text:
nummulis adeptus erat, ad hoc ego nummulis adeptus erat, ad hoc ego tam aerumnosis anfractibus et circuitibus ambiebam, ad laetitiam scilicet temporalis felicitatis. Non enim verum gaudium habebat, sed et ego illis ambitionibus multo falsius quaerebam. Et certe ille laetabatur, ego anxius eram; securus ille, ego trepidus. Et si quisquam percontaretur me, utrum mallem exsultare an metuere; responderem, Exsultare. Rursus si interrogaret, utrum me talem mallem qualis ille, an qualis ego tunc essem; meipsum curis timoribusque confectum eligerem: sed perversitate; numquid veritate? Neque enim eo me praeponere illi debebam, quo doctior eram, quoniam non inde gaudebam, sed placere inde quaerebam hominibus; non ut eos docerem, sed tantum ut placerem. Propterea et ut baculo disciplinae tuae confringebas ossa mea. 10. Recedant ergo ab anima mea qui dicunt ei: Interest unde quis gaudeat. Gaudebat mendicus ille vinolentia; tu gaude
Abbreviated transcription (Latin):
misera erat. et sensum uuilneris tu
pungebas. ut relictis om̃ib conu̾¬
teretur ad te qui es suꝑ omĩa. et sñ
quo nulla eẽnt omĩa. coni̾teretur
et sanaret᷑. Quam gͦ miser eram. ⁊
quomͦ egisti ut sentirem miseriam
meã die illo. quo cũ pararẽ recitare
imperatori laudes quib plura m̃¬
tirer. et m̃tienti faueret᷑ abscientibꝰ.
easqz curas anhelaret eor meũ et co¬
gitationũ tabificaꝵ febrib estuaret.
transiens ꝑ quedam uicum medio¬
lanensem animadũti pauperẽ mẽ¬
dicum. iã credo saturũ. iocantem at¬
q letantẽ et ingemui. et locitus
sum cũ amicis qui mecũ erant
multos dolores insaniaꝵ nr̃aꝵ qr
bus tunc laborabã. substimulis
cupiditatũ trahens infelieitatis
mee sarcinã. et trahendo exagge¬
rans: Nichil uellemus alud nisi
ad securam letitiã ꝑuenire. qͦ nos
mendicus ille iam precessisset nũ¬
qͣm illuc fortasse uenturos. Quod
eĩ iam ille pauculis et em̃dicatis

Expanded text:
misera erat! et sensum vulneris tu misera erat! et sensum vulneris tu pungebas, ut relictis omnibus converteretur ad te qui es super omnia, et sine quo nulla essent omnia; converteretur, et sanaretur. Quam ergo miser eram, et quomodo egisti ut sentirem miseriam meam, die illo quo cum pararem recitare Imperatori laudes, quibus plura mentirer, et mentienti faveretur ab scientibus, easque curas anhelaret cor meum, et cogitationum tabificarum febribus aestuaret; transiens per quemdam vicum Mediolanensem, animadverti pauperem mendicum, jam credo saturum, jocantem atque laetantem: et ingemui, et locutus sum cum amicis qui mecum erant, multos dolores insaniarum nostrarbus tunc laborabam, sub stimulis cupiditatum trahens infelicitatis meae sarcinam, et trahendo exaggerans, nihil vellemus aliud nisi ad securam laetitiam pervenire, quo nos mendicus ille jam praecessisset, nunquam fortasse illuc venturos! Quod enim jam ille pauculis et emendicatis
Abbreviated transcription (Latin):
or et sacro sancta fide dignior appa¬
rebat auctoritas. quo et om̃ib ad
legendũ esset in promptu et secre¬
ti sui dignitatẽ in intellectu ꝓfun¬
diore seruaret. u̾bis apertissimis
et humillimo genere loq̃ntu se eũ-¬
ctis p̾bens et ex̾cens intentionem
eoꝵ. qui ñ sunt leues corde: ut ex¬
ciperet om̃s pppulari sinu. et per
angusta foramina paucos ad te tͣ-¬
heret multo tam̃ plures qm si nec
tanto apice auctoritatis emineret
nec turbas gremio sc̃e humilitatiᷤ
hauriret. Cogitabam hec. et aderas
mͥ suspirabam et audiebas me flu¬
ctuabam et gub̾nabas me ibam ꝑ
uiam scli latam nec deserebas: in¬
hiabam honorib lucris coniugio:
et tu irridebas. paciebar meis cupi¬
ditatib amarissimas difficultates.
sinebas mͥ dulcescere ꝙ ñ eras tu Ui¬
de cor meu̾ dñe. qui uoliusti ut hoc
recordarer. et confiterer tͥ. Nunc ti¬
bi inlereat anima mea. quã de ius¬
co tam tenaci mortis exuisti: Quã

Expanded text:
or et sacrosancta fide dignior appaor et sacrosancta fide dignior apparebat auctoritas, quo et omnibus ad legendum esset in promtu et secreti sui dignitatem in intellectu profundiore seruaret, uerbis apertissimis et humillimo genere loquendi se cunctis praebens et exercens intentionem eorum, qui non sunt leues corde, ut exciperet omnes populari sinu et per angusta foramina paucos ad te traiceret, multo tamen plures, quam si nec tanto apice auctoritatis emineret nec turbas gremio sanctae humilitatis hauriret. cogitabam haec et aderas mihi, suspirabam et audiebas me, fluctuabam et gubernabus me, ibam per uiam saeculi latam nec deserebus. Inhiabam honoribus, lucris, coniugio, et tu inridebus.1 patiebar in eis cupiditatibus amarissimas difficultates sinebas mihi dulcescere quod non eras tu. Vide cor meum, Domine, qui voluisti ut hoc recordarer et confiterer tibi. Nunc tibi inhaereat anima mea, quam de visco tam tenaci mortis exuisti. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
stionum ꝑtam multa que legerã
int̾ se confugẽtium philosophoꝵ
extorquere m potuit. ut aliqͣndo nõ
crederem te ẽẽ quicqͥd eẽs ꝙ ego nesci¬
rem. aut ad ministratõen rerũ hu¬
manaꝵ ad te ꝑtinere. S id credebã
aliqͣndo robustius. aliquando exi¬
lius: semꝑ tñ credidi. et eẽ te. et curã
nr̃i gerere. etiam si ignorabam uel
qͥd sentiendũ esset de substantia tua.
uel que ua duceret aut reduceret ad
te. Ideo q cum eẽmus infirmi ad in¬
ueniendam liquida ratione uerita¬
tem. et obhoc nobis opus eẽt aucto¬
ritate scãrum litt̾aꝵ. iam credere ce¬
perã nullo mͦ te fuisse tributurum
tam excellentem illi scͥpture ꝑ õs
iam terras auctoritatẽ. nisi et per ip¬
sam tͥ credi. et per ip̃am te queri uo¬
luisses. Iam eni absurditatẽ que me
in illis litteris solebat offendere. cũ
multa ex eis ꝓbabilit̾ exposita au¬
dissem. ad sacram̃toꝵ altitudine re¬
ferebam: eoqz michi illa uenerabili¬

Expanded text:
stionum per tam multa quae legeram stionum per tam multa quae legeram inter se confligentium philosophorum extorquere mihi potuit, ut aliquando non crederem te esse quidquid esses, quod ego nescirem, aut administrationem rerum humanarum ad te pertinere. Sed m credebam aiiquando robustius, aliquando exilius, semper tamen credidi et esse te et curam nostri gerere, etiamsi ignorabam uel quid sentiendum esset de substantia tua uel quae uia duceret aut reduceret ad te. ideoque cum essemus infirmi ad inueniendam liquida ratione ueritatem et ob hoc nobis opus esset auctoritate sanctarum litterarum, iam credere coeperam nullo modo te fuisse tributurum tam excellentem illi scripturae per omnes iam terras auctoritatem, nisi et per ipsam tibi credi et per ipsam te quaeri uoluisses. iam enim absurditatem, quae me in illis litteris solebat offendere, cum multa ex eis probabiliter exposita audissem, ad sacramentorum altitudinem referebam eoque mihi illa uenerabili
Abbreviated transcription (Latin):
da imꝑari: Seinde paulatim tu
dñe manu mitissima et misericor¬
dissima ꝑtractans et componẽs cor
meũ consideranti qm innumerabi¬
lia crederem que nõ uiderem. neq
cum gererent᷑ affuissem. sicut tam
multa in historia gentiũ. tam mul-¬
ta de locis atq urbib que ñ uiderã.
tã multa amicis. tam multa medi¬
eis. tã multa hominib aliis atq
aliis: que nͥ crederentur. omino in
hac uita nichil ageremꝰ. Postͤmo
qm in concussa fixum fide retine¬
rem. de quib parentib ortus eẽm.
ꝙ scire ñ possem. nisi audiendo cre¬
didissem: ꝑsuasisti mͥ no qui crede¬
rent libris tuis. quos tanta in oĩ¬
bus fere gentib auctoritate funda¬
sti. s qui ñ crederent eẽ culpandos
nec audiendos eẽ. si qui forte mͥ dice¬
rent unde scis illos libros unius
ueri et ueracissimi dei sp̃u ẽẽ hũa¬
no generi ministratos. Id ip̃m eĩ
maxime credendum erat. qm̃ nul¬
la pugnacitas calumniosaꝵ que¬

Expanded text:
da imperari. deinde paulatim tu, da imperari. deinde paulatim tu, domine, manu mitissima et misericordissima pertractans et conponens cor meum, consideranti, quam innumerabilia crederem, quae non uiderem neque cum gererentur affuissem, sicut tam multa in historia gentium, tam multa de locis atque urbibus, quae non uideram, tam multa amicis, tam multa medicis, tam multa hominibus aliis atque aliis, quae nisi crederentur, omnino in hac uita\'i nihil ageremus, postremo quam inconcusse fixum fide retinerem, de quibus parentibus ortus essem, quod scire non possem, nisi audiendo credidissem, persuasisti mihi non qui crederent libris tuis, quos tanta in omnibus fere gentibus auctoritate fundasti, sed qui non crederent esse culpandos nec audiendos esse, si qui forte mihi dicerent: unde scis illos libros unius ueri et ueracissimi dei spiritu esse humano generi ministratos?" id ipsum enim maxime credendum erat, quoniam nulla pugnacitas calumniosarum quae
Abbreviated transcription (Latin):
ne spiritalia de quib cogitare n¬
si corꝑaliter nesciebam et sanari
credendo poteram: ut purgatior a¬
cies m̃tis mee dirigeretur aliquo
mͦ in u̾itatem tuam. Semper ma¬
nentẽ et ex nullo defitientẽ: s sic̃
euenire assolet ut malũ medicũ
exꝑtꝰ etiam bono timeat se cõmit¬
tere: ita erat ualitudo anime mee¬
Que utiqz nisi credendo sanari ñ po¬
terat. et ne falsa crederet curari recu¬
sabat: resistens manib tuis: qui
medicam̃ta fidei confecisti et spar¬
sisti suꝑ morhos orbis t̾rarꝵ. et tã¬
tam illis auctoritatem tribiuisti
Ex hoc tam̃ quoq iam p̾ponens do¬
ctrinam catholicam modestius ibi
minimeq fallaciter sentiebani
uiberi ut crederet᷑ ꝙ ñ demonstraba¬
tur: siue eẽt quid s cui forte ñ eẽt
siue nec quid esset qͣm illic temera¬
ria pollicitatione scientie credu¬
litatem inrideri. et postea tam mul¬
ti fabulosissima et absurdissima
qr demonstrari ñ poterant creden¬

Expanded text:
ue spiritalia, de quibus cogitare nue spiritalia, de quibus cogitare nisi corporaliter nesciebam. et sanari credendo poteram, ut purgatior acies mentis meae dirigeretur aliquo modo in ueritatem tuam semper manentem et ex nullo deficientem; sed, sicut euenire assolet, ut malum medicum expertus etiam bono timeat se conmittere, ita erat ualetudo animae mequae utique nisi credendo sanari non poterat et, ne falsa crederet, curari recusabat, resistens manibus tuis, qui medicamenta fidei confecisti et sparsisti super morbos orbis terrarum et tantam illis auctoritatem tribuisti. Ex hoc tamen quoque iam praeponens doctrinam catholicam modestius ibi minimeque fallaciter sentiebam iuberi, ut crederetur quod non demonstrabatur — siue esset quid, sed cui forte non esset, siue nec quid esset — quam illic temeraria pollicitatione scientiae credulitatem inrideri et postea tam multa fabulosissima et absurdissima, quia demonstrari non poterant, creden
Abbreviated transcription (Latin):
debam ⁊̃ ꝙ uetera scripta legis et ꝓ¬
phetaꝵ iam ñ illo oculo nͥ legenda
ꝓponerent᷑ quo antea uidebantur
absurda. Cum arguebam tamqͣm
ita sentientes scõs tuos uerum aũ
ñ ita sentiebant: et tamqm regulã
diligentissime comm̃daret sepe in
popularib sermonib sus dicentẽ
ambrosium letus audiebam. Lute¬
ra occidit sp̃c aũt uiuificat: Cum
ea que ad litteram ꝑu̾sitatem doc̾e
uidebantur. remoto mystico uela¬
mento spirit᷑alit̾ apperiret. ñ dicẽs
ꝙ me offenderet: qͣmuis ea diceret
que utrũ uera ẽẽnt ad huc ignora¬
rem. Tenebam enũ cor meũ ab om̃i
assensione. tumens p̾cipitium: et
suspendro magis necabar. Dolebã
eni eoꝵ que ñ uiderem ita me certũ
fieri: ut certus essem ꝙ septem et
tria decem sint. Neq enĩ tam insa¬
nus eram. ut ne hoc quidem pitta¬
rem posse comp̾hendi. S sieut hoe.
ita cetera cupiebam. siue corporalia
que corã sensib meis ñ adessent. si¬

Expanded text:
debam etiam, quod uetera scripta legis et pdebam etiam, quod uetera scripta legis et prophetarum iam non illo oculo mihi legenda proponerentur, quo antea uidebantur absurda, cum arguebam tamquam ita sentientes sanc-. tos tuos; uerum autem non ita sentiebant. et tamquam regulam diligentissime conmendaret, saepe in popularibus sermonibus suis dicentem Ambrosium laetus audiebam: litter.a occidit, spiritus autem uiuificat, cum ea, quae ad litteram peruersitatem docere uidebantur, remoto mystico uelamento spiritaliter aperiret, non dicens quod me offenderet, quamuis ea diceret, quae utrum uera essent adhuc ignorarem. tenebam cor meum ab omni adsensione timens praecipitium et suspendio magis necabar. uolebam enim eorum quae non uiderem ita me certum fieri, ut certus essem, quod septem et tria decem sint. neque enim tam insanus eram, ut ne hoc quidem putarem posse conprehendi, sed sicut hoc, ita cetera cupiebam siue corporalia, quae coram sensibus meis non adessent, si
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ credendum ẽet: ñ insultans op¬
ponerem quasi ita creditum esset tã¬
to igtt᷑ acrior cura rodebat intima
mea quid certi retinerem: qͣnto me
magis pudebat tandiu in lusum
et deceptum ꝓmissione certoꝵ pu¬
erili etrore et animositate tam mł¬
ta incerta quasi certa garrisse: Qd̃
eñ falsa essent: postea mͥ claruit.
Certũ tam̃ erat ꝙ incerta eẽnt et a
me aliqͣndo ꝓ certis habrta fuissẽt.
cũ eatholicam tuã cetis contentio¬
nib accussarem. et si ñdum com¬
ꝑtam uera docentem. nõ tam̃ ea do¬
centẽ que grauit̾ accu sabam. Itaq
confundebar et conu̾tebar et gau¬
debam d̾s m̃s: qd̃ ecclia unica corpꝰ
unici tui in qua mͥ nom̃ xp̃i infan¬
ti ẽ inditum. Non saꝑet infantiles
nugas: neq hoc haberet in doctrina
sua sana ꝙ te creatorem om̃ium ĩ
spatiũ loci qͣmuis summũ et am¬
plũ tam̃ undiq t̾minatũ m̃broꝵ
humanoꝵ figura contrudet. Et gar¬

Expanded text:
quomodo credendum esset, non insultans opquomodo credendum esset, non insultans opponerem, quasi ita creditum esset. tanto igitur acrior cura rodebat intima mea, quid certi retinerem, quanto me magis pudebat tam diu inlusum et deceptum promissione certorum puerili errore et animositate tam multa incerta quasi certa garrisse. quod enim falsa essent, postea mihi claruit. certum tamen erat, quod incerta essent et a me aliquando pro certis habita fuissent, cum catholicam tuam caecis contentionibus accusarem, etsi nondum conpertam uera docentem, non tamen ea docentem, quae grauiter accusabam. itaque confundebar et conuertebar et gaudebam, deus meus, quod ecclesia unica, corpus unici tui, in qua mihi nomen Christi infanti est inditum, non saperet infantiles nugas neque hoc haberet in doctrina sua sana, quod te creatorem omnium in spatium loci quamuis summum et amplum, tamen undique terminatum membrorum humanorum figura contruderet. Gau
Abbreviated transcription (Latin):
bant posse dissolui. Ubi u̾o etiam
comperi ad imaginẽ tuam hoĩem
a te factum ab spirit᷑alib filiis tu¬
is quos de matre catholica ꝑ gram
regenerasti ñ sic intelligi ut huma¬
ni corꝑis forma deterininatũ crede¬
rent atq cogitarent: qmͣqͣm quo¬
mͦ se haberet spirtt̾alis sb̾̃a. nec qui¬
dem tenuit̾ atq in enigiate sus¬
picabar tam̃ gandẽs erubui ñ me tot
annos adu̾sus catholicam fidem.
s contͣ carnaliũ cogitationũ figm̃¬
pe temerarius et impius fueram.
ꝙ ea que debebam querendo disc̃e.
accusando dix̾am. Tu enĩ altissi¬
me et ꝓxine. secretissime et p̾sen¬
tissine cui membra ñ sunt alia ma-¬
iora et alia minora: s ubiq totus
es. et nusqͣm locoꝵ es. ñ es utiq
forma ista corꝑea: tamen fecisti ho¬
minẽ ad imaginem tuã. et ecce ip¬
se a capite usq ad pedes in loco est.
Cum gͦ nescirem quomͦ hec subsi¬
steret imago tua pulsans ꝓpon̾em

Expanded text:
bant, posse dissolui. ubi uero etiam bant, posse dissolui. ubi uero etiam conperi ad imaginem tuam hominem a te factum ab spiritalibus filiis tuis, quos de matre catholica per gratiam regenerasti, non sic intellegi, ut humani corporis forma determinatum crederent atque cogitarent, quamquam quomodo se haberet spiritalis substantia, ne quidem tenuiter atque aenigmate suspicabar, tamen gaudens erubui non me tot annos aduersus catholicam fidem, sed contra carnalium cogitationum figmpe temerarius et inpius fueram, quod ea quae debebam quaerendo discere, accusando dixeram. tu autem, altissime et proxime, secretissime et praesentissime, cui membra non sunt alia maiora et alia minora, sed ubique totus es et nusquam locorum es, non es utique forma ista corporea, tamen fecisti hominem ad imaginem tuam, et ecce ipse a capite usque ad pedes in loco est. Cum ergo nescirem, quomodo haec subsisteret imago tua, pulsans proponerem,
Abbreviated transcription (Latin):
liud auocari: et rauere fortasse ne
auditore suspenso et intento si qua
obscurus posuisset ille quẽ legeret.
etiã exponere eẽt necesse aut de aliqͥ¬
b difficiliorib disceptare questio¬
nib atq huic operi temꝑib impen¬
sis. minus qͣm uellet uoluminum
euolueret. quã quam et causa seruã¬
de uocis que illi facilli me obtunde¬
bat᷑ poterat eẽ iustior tacite legẽdi
Quolibet tñ animo id ageret. bono
utiq ille uiragebat: S certe mͥ nł¬
la dabatur copia sciscitandi. que cu¬
piebam de sc̃o oraculo tuo pectore il¬
lius. nisi cum aliqͥl breuiter esset
audiendũ. Aestus aũt illi mei oti¬
osum eũ ualde cui refunderent re
quirebant nec unqͣm inueniebãt:
et eum quidem in ppl̃o uerbum u̾i¬
tatis recte tractantem om̃i die dñico
audiebam et magis magisq mͥ con-¬
firmabatur om̃s uersitarũ calum¬
maꝵ nodos. quos illi deceptores no¬
stri adu̾sus diuinos libros innecte¬

Expanded text:
liud auocari et cauere fortasse, ne liud auocari et cauere fortasse, ne auditore suspenso et intento, si qua obscurius posuisset ille quem legeret, etiam exponere esset necesse aut de aliquibus difficilioribus dissertare quaestionibus atque huic operi temporibus inpensis minus quam uellet uoluminum euolueret, quamquam et causa seruandae uocis, quae illi facillime obtundebatur, poterat esse iustior tacite legendi. quolibet tamen animo id ageret, bono utique ille uir agebat. Sed certe mihi nulla dabatur copia sciscitandi quae cupiebam de tam sancto oraculo tuo, pectore illius, nisi cum aliquid breuiter esset audiendum. aestus autem illi mei otiosum eum ualde, cui refunderentur, requirebant nec umquam inueniebant. et eum quidem in populo uerbum ueritatis recte tractantem omni die dominico audiebam, et magis magisque mihi confirmabatur omnes uersutarum calumniarum nodos, quos illi deceptores nostri aduersus diuinos libros innecte
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm sapida gaudia de pane tuo rumi¬
naret nec conicere noueram nec exp¬
tus eram: nec ille sciebat estus me¬
os. nec foueã periculi mei: Non eĩ
querere ab eo poterã. ꝙ uolebam. si¬
eut uolebam: secludentib me ab
eius aure atq ore cat̾ius negotioso¬
rũ hominũ quoꝵ infirmitatib ser¬
iuebat: cũ quib qnͣdo ñ erat. quod
ꝑ exiguũ temporis erat. aut corpus
reficiebat necessarus sustentatulis.
aut lectione animũ. S cũ legebat.
ocłi ducebant᷑ per paginas et cor in¬
tellectum rimabatur uox aũt et lin¬
gua quiescebant: Sepe cũ adessemꝰ.
ñ eñĩ uetabatur quisqmͣ ingredi. aut
ei uenientẽ nutriari mos erat: sic eũ
legentẽ iudimus tacite et aliter nũ¬
quã: sedentesq indiuuturno silent̾o.
Quis enĩ tam intento eẽ oneri au¬
deret: Discebamꝰ et coniectabamꝰ e¬
um paruo ip̃o temꝑe qd̃ reparande
m̃ti sue nanciscebatur feriatus ab
strepttu causaꝵ alienaꝵ nolle in a¬

Expanded text:
quam sapida gaudia de pane tuo rumiquam sapida gaudia de pane tuo ruminaret, nec conicere noueram nec expertus eram. nec ille sciebat aestus meos nec foueam periculi mei. non enim quaerere ab eo poteram quod uolebam, sicut nolebam, secludentibus me ab eius aure atque ore cateruis negotiosorum hominum, quorum infirmitatibus seruiebat: cum quibus quando non erat, quod perexiguum temporis erat, aut corpus reficiebat necessariis sustentaculis aut lectione animum. sed cum legebat, oculi ducebantur per paginas et cor intellectum rimabatur, uox autem et lingua quiescebant. saepe, cum adessemus — non enim uetabatur quisquam ingredi aut ei uenientem nuntiari mos erat — sic eum legentem uidimus tacite et aliter numquam sedentesque in diuturno silentio — quis enim tam intento esse oneri auderet? — discedebamus et coniectabamus eum paruo ipso tempore, quod reparandae menti suae nanciscebatur, feriatum ab strepitu causarum alienarum nolle in a
Abbreviated transcription (Latin):
siab alio ꝓhiberet᷑ quem nõ sicut ã¬
brosium diligebat. que ꝓpt̾ salutem
meã maxime diligebat. Eam uero
ille ꝓpter eiꝰ religiosissim̃a conu̾sati¬
onem qua in bonis operib tam feruẽs
spu frequẽtabat ecclesiã: ita ut sepe e¬
rumperet cũ me uideret in eius predi¬
cationẽ gratulans mͥ ꝙ talem ma¬
tre haberem: nesciens qualem me il¬
la filiũ. qui dubitabam de illis õib.
et inueniri posse uiã uite minime
putabam: nec iam ingemiscebam
orando ut subuenires michi: s ad q̃¬
rendũ irtentus. et addisserendũ in¬
quietus erat animꝰ m̃s: ip̃mq am¬
brosiũ felicem ꝙ̃lam hoĩem scd̾m
scłm opinabar. que sic tante potesta¬
tes honorarent celibatus t̾m̃ eius mͥ
laboriosus uidebatur. Quid aũt ille
spergereret et adu̾sus ip̃ius excellẽ¬
tie temptam̃ta quid luctaminis ha¬
beret quid ue solaminis in adu̾sis:
et occultũ os eius ꝙ erat in corde eiꝰ.

Expanded text:
si ab alio prohiberetur, quem non sicut Amsi ab alio prohiberetur, quem non sicut Ambrosium diligebat. quem propter salutem meam maxime diligebat, eam uero ille propter eius religiosissimam conuersationem, qua in bonis operibus tam feruens spiritu frequentabat ecclesiam, ita ut saepe erumperet, cum me uideret, in eius praedicationem gratulans mihi, quod talem matrem haberem, nesciens, qualem illa filium, qui dubitabam de illis omnibus et inueniri posse uiam uitae minime putabam. Nec iam ingemescebam orando, ut subuenires mihi, sed ad quaerendum intentus et ad disserendum inquietus erat animus meus ipsumque Ambrosium felicem quendam hominem secundum saeculum opinabar, quem sic tantae potestates honorarent: caelibatus tantum eius mihi laboriosus uidebatur. quid autem ille spei gereret, aduersus ipsius excellentiae temtamenta quid luctaminis haberet quidue solaminis in aduersis, et occultum os eius, quod erat in corde eius,
Abbreviated transcription (Latin):
idem ip̃m unũ ꝙ ubiq poneret eu¬
cũ ferebat: ꝙ iam ñ solum aqual¬
simo s etiam tepidissimo cum si¬
is p̾sentib ꝑsorbitiones exiguas
partiret᷑: qr pietatẽ ibi querebat
nõ uoluptatem: Itaq usbi cõpeti
ap̾claro p̃dicatore atq antistitepi¬
etatis p̾ceptum eẽ ista ñ fieri. nec
abeis qui sobrie facerent. ne ulla oc¬
casio ingurgitandi daretur ebriosiᷤ
et qr illa quasi parentalia sr̃sticioni
gentiliũ essent simillima: abstinu¬
it se libentissime et ꝓcanistro pleno
t̾renis fructib plenum purgatio¬
rib uotis pectus ad memorias mar¬
tyrũ afferre didicerat: et ut ꝙ posset
daret egentib. et si cõmunicatio do¬
minici corꝑis illie celebraretur: euiuᷤ
passionis imitatione immolati et
coronati sunt mres. S tam̃ uidet᷑
mͥ dñe deus m̃s. et ita est in conspe¬
ctu tuo de hac re cor meum ñ facile
fortasse de hac amputanda consuetu¬
dine matrẽ meã fuisse cessaturam.

Expanded text:
idem ipsum unum, quod ubique poneret, ciidem ipsum unum, quod ubique poneret, circumferebat, quo iam non solum aquatissimo, sed etiam tepidissimo cum suis praesentibus per sorbitiones exiguas partiretur, quia pietatem ibi quaerebat, non uoluptatem. itaque ubi conperit a praeclaro praedicatore atque antistite pietatis praeceptum esse ista non fieri nec ab eis qui sobrie facerent, ne ulla occasio se ingurgitandi daretur ebriosis, et quia illa quasi parentalia superstitioni gentilium essent simillima, abstinuit se libentissime et pro canistro pleno terrenis fructibus plenum purgatioribus uotis pectus ad memorias martyrum afferre didicerat, ut et quod posset daret egentibus et sic communicatio dominici corporis illic celebraretur, cuius passionis imitatione immolati et coronati sunt martyres. sed tamen uidetur mihi, domine deus meus — et ita est in conspectu tuo de hac re cor meum — non facile fortasse de hac amputanda consuetudine matrem meam fuisse cessuram,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ accessionẽ qmͣ creticam medici i e¬
cant. certa p̾sumebat: Itaq cum pu
memorias scõꝵ sicut in africa sole il¬
bat pultes et panẽ et merũ attuli¬
set: atq ab ostiario ꝓhiberet᷑: ubi h lia¬
ep̃m: uetuisse cognouit. tã pie atqi sui
obedient complexa ẽ: ut ip̃e muate e
tur ꝙͣ facile accuisatrix potius con as¬
suecudinis sue. ꝙͣ disceptatrix illip
ꝓhibitionis effecta sit: Non em̃ obf¬
sidebat sp̃m eius innolentia. eãq s
stimulabat modiũ ueri. amor u mi¬
ni: sicut plerosqz mares et femina pant
qui ad canticum sobrietatis. sicitt a¬
ad potionẽ a qua tam madidi nau pam¬
siant. S illa cum atculisset oani par¬
strum cũ solemnib epulis p̾gu¬
standis atqz largiendis: plus et si¬
am qm unũ pocillum ꝓ suo pala p¬
to satis sobrio temꝑatum unde aui i¬
nationẽ suni̾et ñ ponebat. Et li
multe eẽnt que illomͦ udebant᷑
honorande memorie de functoꝵ

Expanded text:
r accessionem, quam criticam medici uor accessionem, quam criticam medici uocant, certa praesumebat. Itaque cum ad memorias sanctorum, sicut in Africa solebat, pultes et panem et merum adtulisset atque ab ostiario prohiberetur, ubi hoc episcopum uetuisse cognouit, tam pie atque oboedienter amplexa est, ut ipse mirarer, quam facile accusatrix potius consuetudinis suae quam disceptatrix illius prohibitionis effecta sit. non enim obsidebat spiritum eius ninnlentia eamque stimulabat in odium ueri amor uini, sicut plerosque mares et feminas, qui ad canticum sobrietatis sicut ad potionem aquatam madidi nausiant: sed illa cum attulisset canistrum cum sollemnibus epulis praegustandis atque largiendis, plus etiam quam unum pocillum pro suo palato satis sobrio temperatum, unde dignationem sumeret, non ponebat, et si multae essent quae illo modo uidebantur honorandae memoriae defunctorum,
Abbreviated transcription (Latin):
feretro cogitationis efferebat. ut di¬
ceres filio iudue. Iuuenis tͥ dicosur¬
ge: et reuiuisceret et inciperet lo qͥ:
et traderes illum matri sue. Nulla
gͦ turbulenta exetione trepidaure
cor eius. cũ audisset ex tanta parte
fieret: ueritatẽ me ñclum adeptũ.
s falsitati iam ereptũ: Immo uͦ qr
certa erat et qd̃ restabat te daturũ
qͥ totũ ꝓmiseras: placidissime et pe¬
ctore pleno fidutie respondie mͥ cre¬
dere se in xp̃o. ꝙ prius qua de hac ui¬
ta enugraret: me uisura esset fide¬
lem catholicum. Et hoc quidem mͥ
tuũ. et iuluminares tenebras mi¬
as: et studiosius ad eccli̾am currer
et in ambrosii ora suspendi. ad for¬
tem salientis aque in uttã et̾nams
Diligebat aũt illũ iurũ sicut an¬
gelum dei. ꝙ per illum cognou̾at in
int̾im ad illam ancipitem fluctus¬
tionẽ iam ẽẽ percluctũ: ꝑ qmͣ transi¬
turũ me ab egritudine ad sanitatẽ
int̾ currente artiore periculo qual se¬

Expanded text:
feretro cogitationis efferebat, ut diferetro cogitationis efferebat, ut diceres filio viduae: Juvenis, tibi dico, surge; et revivisceret et inciperet loqui, et traderes illum matri suae . Nulla ergo turbulenta exsultatione trepidavit cor ejus, cum audisset ex tanta parte fieret; veritatem me nondum adeptum, sed falsitati jam ereptum: imo vero quia certa erat, et quod restabat te daturum, qui totum promiseras; placidissime et pectore pleno fiduciae respondit mihi, credere se in Christo, quod priusquam de hac vita emigraret, me visura esset fidelem catholicum. Et hoc quidem mihtuum, et illuminares tenebras meas; et studiosius ad Ecclesiam currere, et in Ambrosium ora suspendi, ad fotem salientis aquae in uitam aeternam. diligebat autem illum uirum sicut angelum dei, quod per illum cognouerat me interim ad illam ancipitem fluctuationem iam esse perductum, per quam transiturum me ab aegritudine ad sanitatem intercurrente artiore periculo quasi pe
Abbreviated transcription (Latin):
me: et discreueras
me a qͣdrupedibꝰ iuo¬
latilibꝰ celi: sapientiorẽ me feceras: et
ãbulabam ꝑtenebras et lubricũ⁊
querebam te foris a me: et ñ inueni¬
ebam dm̃ cordis mei: et uen̾am in
ꝓfundũ maris. et diffidebam et de¬
sperabam de inuentiõe ueri. Iam ue-¬
uerat ad me mat̾ pietate fortis: ter¬
ra mariqz me sequens: et in ꝑiclis
omib de te secura: Nam et ꝑmari¬
na discrimina ip̃os nautas consola¬
batur: a quib rudes abyssi uiatoreᷤ
cũ ꝑturbantur consolari solent:
pollicens eis ꝑuentionẽ cum salute.
qr hoc ei tu ꝑuisum pollicitꝰ eras:
Et inuenit me ꝑiclitantẽ quidem
grauit̃: desꝑatione indagande ueri¬
tatis: S tamen ei cũ indicassem
ñ me quidem iã ẽẽ manicheũ: s ne-¬
q catholicũm xp̃ianum ñ quasi in¬
opinatũ aliqͥd audierit exiliuit le¬
titia cũ iam secura fieret ex ea parte
miserie mee in qua me tanqͣm mor¬
tuũ s resuscitandũ tibi flebat: et

Expanded text:
me et discreueras me a quadrupedibus et uolatilibus caeli? sapientiorem me feceras, et ambulabam per tenebras et lubricum et quaerebam te foris a me et non inueniebam deum cordis mei; et ueneram in profundum maris et diffidebam et desperabam de inuentione ueri. iam uenerat ad me mater pietate fortis, terra marique me sequens et in periculis omnibus de te secura. nam et per marina discrimina ipbatur, a quibus rudes abyssi viatores, cum perturbantur, consolari solent; pollicens eis perventionem cum salute, quia hoc ei tu per visum pollicitus eras. Et invenit me periclitantem quidem graviter desperatione indagandae veritatis. Sed tamen ei cum indicassem, non me quidem jam esse manichaeum, sed neque catholicum christianum, non quasi inopinatum aliquid audierit, exsilivit laetitia; cum jam secura fieret ex ea parte miseriae meae, in qua me tanquam mortuum sed resuscitandum tibi flebat, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuenient̾ dici potest. dicat᷑. G aptius
deo eẽ et aliud magnũ esse uel bonũ et
cet̾a. sicut supͣ ostendimꝰ. Si eĩ minus
sap̃ia equalis prĩ sicut supͣ dispitta¬
uimꝰ. Equalis est gͥ et iam sp̃e sc̃s. Et

Expanded text:
convenienter dici potest, dicatur, sed aptius convenienter dici potest, dicatur, sed aptius deo esse et aliud magnum esse uel bonum et cetera, sicut supra ostendimus. si enim minus sapientia aequalis patri, sicut supra diximus; aequalis est \'igitur etiam sp
Abbreviated transcription (Latin):
sanctus in eadem umnitate sb̃̾e
et equalitate consistit. Siue enĩ sit
unitas amboꝵ. siue sanctitas. siue ca¬
ritas siue iõ unrtas qr caritas. et iõ ca¬
ritas qr scĩtas: manifestũ est ꝙ ñ aliqͥs
duoꝵ est quo ut̾q ꝯiungitur quo ge.¬
nitus agignente diligitur gen̾atorẽ¬
q suum diligat. sint q ñ participatõe
s eẽntia sua. neq dono suꝑioris ali¬
ciuꝰ. s suo ꝓprio seruantes unitatem
sp̃e in uinculo pacis. qd̃ imitari per
grãm et ad dm̃ et ad nos ip̃os iubem᷑.
in quib duob p̾ceptis. tota lex pendet
et ꝓpħe. Ita sunt illa tria. D̾s unus so¬
lus. magnꝰ. sapiens. sc̃s beatꝰ. Nos aũt
ex ip̃o. et ꝑ ip̃m et in ip̃o beati: qr ip̃ius
munere inter nos unũ: Cum illo aitẽ
unus sp̃c qr adglutinat᷑ anima nr̃a
post eum. et nobis herere deo bonũ est.
qr ꝑdet omnẽ qui fornitat᷑ ab eo. Sp̃e¬
quid illud est. at ipsa cõmunio ⁊ sub¬
stantialis et coet̾na. Que si amicttia

Expanded text:
sanctus in eadem unitate substantiae et aequalitate consistit. siue enim sit unitas amborum siue sanctitas siue caritas, siue ideo unitas, quia caritas, et ideo caritas, quia sanctitas, manifestum est, quod non aliquis duorum est quo uterque coniungitur, quo genitus a gignente diligatur generatoremque suum diligat, sintque non participatione, sed essentia sua, neque dono superioris alicuius, sed suo proprio seruantes unitatem spiritus in uinculo pacis. quod imitari per gratiam et ad deum et ad nos ipsos iubemur, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. ita sunt illa tria deus unus, solus, magnus, sapiens, sanctus, beatus, nos autem ex ipso et per ipsum et in ipso beati, quia ipsius munere inter nos unum, cum illo autem unus spiritus, quia agglutinatur anima nostra post eum, et nobis haerere deo bonum est, quia perdet omnem qui fornicatur ab eo. spdquid illud est. At ipsa communio, consubstantialis et coaeterna est; quae si amicitia
Abbreviated transcription (Latin):
figura. et eadem magnitudo. Et figu¬
ra eadem ñ manente. tam magnum
eẽ. Et eodem mͦ coloratũ. et quecumq
alia simul dñr de corpore: possunt
⁊ simł et plura sine ceteris cõmitta¬
ri. Ac ꝑ hoc muttiplex ẽẽ ꝯuincitur
natura corꝑis. simplex aũ nullo mͦ.
Creatura quoq spirttalis sic̃ ẽ aĩa. est
quidem in corꝑis cõꝑatione simpli¬
cior. Sine comꝑatione aũt corꝑis.
multiplex ẽ et iam ip̃a. ñ simplex.
Nam iõ simplicior ẽ corꝑe. qr ñ mo¬
le diffundit᷑ ꝑ spatiũ loci. s in uno¬
quoq corpore. et in toto tota est. et in
qͣlibet parte eius tota est. Et iõ cũ fit
aliqͥd in quanis exigua particula
corꝑis ꝙ sentiat. anima qmͣuis nõ
fiat in toto corꝑe illa tñ tota sentit.
qr totam ñ latet: s tñ et in aĩa cum
aluid sit artifitiosũ eẽ aliud in ertem.
aliud acutũ. aliud memorẽ. aliud
cupiditas. aliud timor. aliud letitia

Expanded text:
figura et eadem magnitudo, et figufigura et eadem magnitudo, et figura eadem non manente tam magnum esse et eodem modo coloratum: et quaecumque alia simul dicuntur de corpore, possunt et simul et plura sine caeteris commutari. Ac per hoc multiplex esse convincitur natura corporis, simplex autem nullo modo. Creatura quoque spiritualis, sicut est anima, est quidem in corporis comparatione simplicior: sine comparatione autem corporis multiplex est, etiam ipsa non simplex. Nam ideo simplicior est corpore, quia non mole diffunditur per spatium loci, sed in unoquoque corpore, et in toto tota est, et in qualibet ejus parte tota est; et ideo cum fit aliquid in quavis exigua particula corporis quod sentiat anima, quamvis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non latet: sed tamen etiam in anima cum aliud sit artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud cupiditas, aliud timor, aliud laetitia,
Abbreviated transcription (Latin):
Et iõ ñ amplius ꝙͣ tria st̃. Unus di¬
ligens eñ qui de illo est. et unus dili¬
gens eũ de quo est. et ip̃a dilectio. que
si nichil est quomͦ deus dilectio est: Si
ritur qͦmͦ simplex et multiplex sit
illa sõa: animadũtenda est primo cre¬
atura qͣre sit multiplex. Nullo asit
mͦ. uere simplex. Et pͥus corpus uniu̾¬
sũ. utiq ꝑtib ꝯstat. ita ut sit ibi ali¬
a pars maior alia minor. Et maius
sit uniu̾sum. qͣm pars quelibet aut
qͣnta libet. Nã et celum et terra. partes
sunt uniu̾se mũdane molis: Et sola
t̾ra uel solũ celũ innum̾abilib par¬
tib ꝯstat. et in t̾cia sui parte minor ẽ
qͣm in cet̾a. et indimidia minor qͣm
tota. Et totũ mũdi corpus ꝙ duab
et t̾ra: utiq maius est qͣm solum ce¬
lũ aut sola t̾ra. Et in uno quoq corꝑe
aliud est magnitudo. aliud color ali¬
ud figura. Potest eĩ et diminitta mag¬
nitudine mane̾ idem color et eadem fĩ¬
gura: et colore mutato. manere eadẽ

Expanded text:
et ideo non amplius quam tria sunt: unus diligens eum qui de illo est, et unus diligens eum de quo est, et ipsa dilectio. quae si nihil est, quomodo deus dilectio est ? si ritur quomodo simplex et multiplex sit illa substantia; animadvertenda est primo creatura quare sit multiplex, nullo autem modo vere simplex. Et prius corpus universum utique partibus constat; ita ut sit ibi alia pars major, alia minor, et majus sit universum quam pars quaelibet aut quantalibet. Nam et coelum et terra partes sunt universae mundanae molis: et sola terra, et solum coelum innumerabilibus partibus constat, et in tertia sui parte minor est quam in caetera, et in dimidia minor quam in tota; et totum mundi corpus quod duaet terra, utique majus est quam solum coelum aut sola terra. Et in unoquoque corpore aliud est magnitudo, aliud color, aliud figura. Potest enim et diminuta magnitudine manere idem color et eadem figura, et colore mutato manere eadem
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ d̾s m̾s prestitit ut te etiã con¬
tẽpta felicitate t̾rena seruũ eius
uideam. Quid hic facio: Ad hec
ei quid responderim. ñ satis reco¬
lo. cũ int̾ea uix intra qͥnq dies.
aut ñ multo amplius decubu¬
it febrib. et cum egrotaret qͦdã
die de fectũ anime passa est et par¬

Expanded text:
mihi deus praestitit, ut te etiam conmihi deus praestitit, ut te etiam contemta felicitate terrena seruum eius uideam. quid hic facio?" Ad haec ei quid responderim, non satis recolo, cum interea uix intra quinque dies aut non multo amplius decubuit febribus. et cum aegrotaret, quodam die defectum animae passa est et pa
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut ñc extendimꝰ nos et rapida
cogitatione attingimꝰ eternãm sa¬
pientiã suꝑ oĩa manentẽ. si contine¬
tur hoc et subtrahant᷑ alie uisiones
longe imparis generis et hec una
rapiat et absorbeat et recondat in ĩ¬
t̾iora gaudia spectatorẽ suũ ut talis
sit sempit̾na uita quale fuit hoc
mom̃itum intelligentie cui suspi¬
rauimꝰ. Nõne hoc est intra in gaudi¬
um dñi tui: Et istud qñ: An cũ
om̃s resurgemꝰ: S ñ om̃s ĩmuta¬
bimur. Sicebam talia. et si ñ isto
lo die cum talia loqueremur. et m̾y¬
dus iste nobis inter u̾ba iulesc̾et
cũ omnib delectationib suis. tũc
ait illa. Eili. qnͣtum ad me aiti¬
net. nulla re iam delector in hac
uita. Quid hic faciam ad huc et cur
hic sim: nescio. Iam consumpta spe
huiꝰ scli. unũ erat ꝓpt̾ ꝙ in hacui¬
ta aliqͣntũ immorari cupiebam.
ut te xp̃ianum catholicum uid̾em.
pͥusqͣm morerer. Cumulatuis hoc

Expanded text:
sicut nunc extendimus nos, et rapida sicut nunc extendimus nos, et rapida cogitatione attigimus aeternam Sapientiam super omnia manentem; si continuetur hoc, et subtrahantur aliae visiones longe imparis generis, et haec una rapiat et absorbeat et recondat in interiora gaudia spectatorem suum, ut talis sit sempiterna vita, quale fuit hoc momentum intelligentiae, cui suspiravimus; nonne hoc est, Intra in gaudium Domini tui? . Et istud quando? An cum omnes resurgemus, sed non omnes immutabimur? 26. Dicebam talia, etsi non isto lo die, cum talia loqueremur, et mdus iste nobis inter uerba uilesceret cum omnibus delectationibus suis, tunc ait illa: "fili, quantum ad me adtinet, nulla re iam delector in hac uita. quid hic faciam adhuc et cur hic sim, nescio, iam consumpta spe huius saeculi. unum erat, propter quod in hac uita aliquantum inmorari cupiebam, ut te christianum catholicum uiderem, priusquam morerer. cumulatius hoc