comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiȩ locus. & discretionis
exemplum. Ibi namq patient̃ tole¬
randi sunt mali. ubi aliqui inuenuin¬
tur qui adiuuentur bom. Preterea qͥ
hodie errat. eras forsitan defendet ueri¬
tatem. & necesse est ut mali ꝑmixti
sint bonis ꝑ qͦs exerceantur: ut quoꝵ
comparatione nitantur ad melzus.
Sinite utraq crescere usq ad messem.
s in tempore messis dicam messoribus
Colligite primum zizania. & alligate
ea fasciculos ad comburendum. Triti¬
eum autem congregate in horreũ me¬
um. Dicit in fasciculos ligari ⁊rra¬
ma. quia pro modo ꝑuersitatis suȩ
punetur unusquisq s qui unitatẽ
fidei amauerunt. in celestes mansio¬
nes congregabuntur. Hic iustitia no¬
tatur. longanimitas uͦ ubi dicit. sinite
utraq crescere usq ad messem. Leroñ
oc uidetur illi ẽẽ contrarium qͦd
paulus dicit. auferte malũ de
medio ur̃m. & nequaquam societatẽ
habendam cum his qui fr̃es nominan¬
tur. & sunt adulteri & fornicatores:

Expanded text:
enitentiae locus et discretionis exemplum. Ibi namque patienter tolerandi sunt mali, ubi aliqui inveniuntur qui adjuventur boni. Praeterea qui hodie errat, cras forsitan defendet veritatem, et necesse est ut mali permisti sint bonis, per quos exerceantur, vel quorum comparatione nitantur ad melius. Sinite utraque crescere usque ad messem, et in tempore messis dicam messoribus: Colligite primum zizania, et alligate ea in fasciculos ad comburendum. Triticum autem congregate in horreum meum. Dicit in fasciculos ligari zizania, quia pro modo perversitatis suae punietur unusquisque; sed qui unitatem fidei amaverunt, in coelestes mansiones congregabuntur. Hic justitia notatur. Longanimitas vero, ubi dicit: Sinite utraque crescere usque ad messem. HIERON. Hoc videtur illi esse contrarium, quod Paulus dicit: Auferte malum de medio vestri , et nequaquam societatem habendam cum his qui fratres nominantur, et sunt adulteri et fornicatores;
Abbreviated transcription (Latin):
te: postea autem facie ad faciem. Et dixto
iħc. Soluite eum: & sinite ire. Hoc ẽ
qͦd post hanc uitam auferuutur om̃a
uelamenta: ut facie ad faciem udea¬
mus. Quantum autem intersit int̾
hominem quẽ dei sapientia gestabat
ꝑ quem liberati sumus. & ceteros ho¬
mines. hinc intelligit᷑: qͦd lazarꝰ nisi
exiens de monum̃to ñ soluit᷑. idest eti¬
am renata anima nisi resolutione cor¬
ꝑis libera ab omĩ peccato & ignoranta
&̾ non potest ꝗͣ diu ꝑ spoculum &
in enigmate uidet. Dñi aitt̃e liritea

Expanded text:
te, postea autem facie ad faciem . Et dixit te, postea autem facie ad faciem . Et dixit Jesus: Solvite eum et sinite ire. Hoc est, quod post hanc vitam auferuntur omnia velamenta, ut facie ad faciem videamus. Quantum autem intersit inter hominem quem Dei sapientia gestabat, per quem liberati sumus, et caeteros homines, hinc intelligitur, quod Lazarus nisi exiens de monumento non solvitur, id est etiam renata anima, nisi resolutione corporis libera ab omni peccato et ignorantia esse non potest, quandiu per speculum et in aenigmate videt Domini autem lintea
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Ut cognoscam: sicut ꝙ cognitꝰ
sum. Qd ait auferte lapidem: iloc
significat qui in eccłia corruꝑte ui¬
uunt & offensioni sunt credere uo¬
lentib. Dicit illi martha. Dñe iam
quarta dies ẽ: & putet. Ultimum
quatuor elem̃toꝵ terra ẽ. Signifieat
gͦ putorem terrenoꝵ peccatoꝵ: idi
cupiditatũ carnalium. Terra es enĩ
inquit dñs adȩ. cum peccasset: ꝙ in
terram ibis. Qd autẽ exiit de monu¬
mento: animam significat recedentẽ
a carnalib uitiis. Quod uͦ institis
obuolutus exiit: hoc ẽ qͦd etiã ã car¬
nalib recedentes & mente seruientes
legi dĩ adhuc tam̃ in corꝑe constitu-¬
ti. aliem a molestiis carnis eẽ ñ pos-¬
sumꝰ. dicente. apło. Mente seruio legi
dĩ: carne auteni legi peccati. Quod autẽ
facies eius sudario tecta erat: hoc est
qͦd in hac uita plenam cognitionẽ ha¬
bere non possumus. sicut apłs dicit.
Nunc uidemus ꝑ speculum in enigma¬

Expanded text:
dicit: Ut cognoscam sicut et cognitus dicit: Ut cognoscam sicut et cognitus sum . Quod ait, auferte lapidem, illos significat, qui in Ecclesia corrupte vivunt, et offensioni sunt credere volentibus. Dicit illi Martha: Domine, jam quarta dies est, et putet. Ultimum quatuor elementorum terra est. Significat vero putorem terrenorum peccatorum, id est, cupiditatum carnalium. Terra es enim, inquit Dominus Adae cum peccasset, et in terram ibis . Quod autem exiit de monumento, animam significat recedentem a carnalibus vitiis. Quod vero institis obvolutus exiit, hoc est, quod etiam a carnalibus recedentes, et mente servientes legi Dei, adhuc tamen in carne constituti, alieni a molestiis carnis esse non possumus, dicente Apostolo: Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati . Quod autem facies ejus sudario tecta erat, hoc est quod in hac vita plenam cognitionem habere non possumus, sicut Apostolus dicit: Nunc videmus per speculum in aenigma
Abbreviated transcription (Latin):
ni foras. Et statim prodiit qͥ fuerat
mortuus. ligatus pedes & manꝰ in¬
stitis: & facies eius sudario erat liga
pedib foras ꝓcessit: qui quatridua¬
nus resurrexit. Significatur autem
quia dum peccator contempnit. sepul¬
tus iacet. quando penitet. surgit: qͣn¬
do confcretur. prodit: quasi de occul¬
tis exeundo manifestꝰ. Quam confes¬
sionẽ ds̃ amiministrat: magna uoce
clamando. idest magna gr̃a uocando.
Sed quia iuuificatꝰ & ã peccatis so¬
lutus. ad huc ligatus est exterius:
dicitur ministris. Soluite eum: & si¬
nite abire. Officio enĩ ministroꝵ
sis: sicut in lege fiebat de leprosis.
Soluitur utiq a uinculis exclusio¬
nis. & cum cȩteris ficdelib libere abit
intelliginus hunianũ genꝰ. sic &
in isto mortuo. Ubi eum posuistis:
Hic nr̃a uocatio quȩ fit in occilbo
significatur. Predestinatio eñi ñp
uocationis occulta ẽ cuiꝰ secret siꝑ¬
num ẽ int̾rogatio dñi quasi ueses¬
entis. cum ipsi nesciamꝰ. sicut apłs

Expanded text:
oras. Et statim prodiit qui fuerat mortuus, ligatus pedes et manus institis. Et facies ejus sudario erat ligatpedibus, foras processit, qui quatriduanus resurrexit. Significatur autem quia, dum peccator contemnit, sepultus jacet; quando poenitet, surgit; quando confitetur, prodit quasi de occultis exeundo manifestus. Quam confessionem Deus administrat, magna voce clamando, id est magna gratia vocando. Sed quia vivificatus et a peccatis solutus, adhuc ligatus est exterius dicitur ministris: Solvite eum, et sinite abire. Officio enim ministrorum  reversis, sicut in lege fiebat de leprosis. Solvitur utique a vinculis exclusionis, et cum caeteris fidelibus libere abit intelligimus humanum genus, sic et in isto mortuo. Ubi eum posuistis? Hic nostra vocatio quae fit in occulto, significatur. Praedestinatio enim nostrae vocationis occulta est, cujus secreti signum est interrogatio Domini quasi nescientis, cum ipsi nesciamus, sicut Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
ex ipsis abierunt ad phariseos: & dixe¬
ex his qui crediderant nuntiauert̃
eis ut crederent. Collegerunt gͦ
pontifices & pharisei concilium: & di¬
cebant. Qaud facimus: quia hic ho¬
mo multa signa facit. Cogita¬
bant quomodo nocerent: ñ quom
consulerent. Si dimittimus eum
sic. om̃s credent in eum: & uenient
romani. & tollent nr̃m locũ & gen¬
tem. Temꝑalia ꝑdere timebant.
& ęt̾na non cogitabant. ac sic utrũ¬
q amiserunt. Tiebant. ne si doc¬
truia xp̃i ꝓcederet. uidei nulliꝰ mo¬
menti fierent. & id̾o romani ciuitat̾e
eis auferrent. eosq in seruitutẽ dis¬
ꝑgerent. qͦd postea factũ ẽ. Unus
autẽ ex ipsis cayphas cum eẽt pon

Expanded text:
ex ipsis abierunt ad phariseos et dixeex his qui crediderant, nuntiaverunt eis ut crederent. Collegerunt ergo pontifices et Pharisaei concilium, et dicebant: Quid facimus, quia hic homo multa signa facit? Cogitabant quomodo nocerent, non quomodo consulerent. Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum: Et venient Romani, et tollent nostrum locum et gentem. Temporalia perdere timebant, et aeterna non cogitabant, ac sic utrumque amiserunt. Timebant ne si doctrina Christi procederet, Judaei nullius momenti fierent, et ideo Romani civitatem eis auferrent, eosque in servitutem dispergerent, quod postea factum est. Unus autem ex ipsis Caiphas nomine, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut tempꝰ incarnationis eiꝰ annun-¬
tiauerunt ꝓphe & angłi. Seipsum
dicit regnũm dei intra illos positũ.:
qui crediderunt regnantẽ. Qͥ enim
quandoq uenturus ẽ uidex om̃iu̾.
nunc etiam regnat in cordib fidelm̃.¬
docens in templo: noctib uͦ exiens
morabat᷑ in montẽ qui uocat᷑ oliue¬
ti. Et omnis populꝰ manicabat ad
eum. in templo: audire eũ. Exem¬
plo dñi debemꝰ in die docere. & in
noctib adu̾sitatũ dm̃ orare. ut dica¬
mus cum ꝑsalmista. Ego autẽ sicut
oliua fructifera in domo dĩ: sꝑaui in
misccłia dei. Siue in ꝓsꝑitate simus
quȩ ꝑ diem significatur. siue in adu̾¬
sitate. quȩ ꝑ noctes intelligit᷑: semꝑ
doceamꝰ & oremꝰ in quantum ualemꝰ.
Populus manicabat ad eũ: hoc ẽ¬

Expanded text:
sicut tempus incarnationis ejus anunsicut tempus incarnationis ejus anuntiaverunt prophetae et angeli. Seipsum dicit regnum Dei intra illos positum qui crediderunt regnantem. Qui enim quandoque venturus est judex omnium, nunc etiam regnat in cordibus fideldocens in templo, noctibus vero exiens morabatur in monte qui vocatur Oliveti. Et omnis populus manicabat ad eum in templo audire eum. Exemplo Domini debemus in die docere, et in noctibus adversitatum Deum orare, ut dicamus cum Psalmista. Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in misericordia Dei . Sive in prosperitate simus, quae per diem significatur, sive in adversitate, quae per noctes intelligitur, semper doceamus et oremus quantum valemus. Populus manicabat ad eum, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i: respondit eis & ddixit. Non uenit
regnum d̃i cum obseruatione: neq
dicent ecce hic. aut ecce illic. Ecce
enuim regnum dĩ: intra uos est. beda
Existimabant multi quod ueniente
ierosolimã dño: statim regnũ ch mra¬
nifestaretur. In ꝙͣ opinionẽ etiã apħ
ducti: pꝰ resurrectionẽ eius int̾roga¬
uert̾ eum. Domine si in tempore hoc
restitues regnum isrł: Et alibi ele¬
ophas. Nos autem sꝑabamus: quia
ipse eẽt redempturus isrł̃. Dixit erro
regnum dĩ quod ẽ bonos regnare in
dõ. non uenire cum obseruatione
temꝑis: neq locali motu. ut hic uł soi
localit̾̃ eẽ dicatur. Non est enim corpo¬
rale s sp̃uale regnare cum do: quod
fide iam cȩpit in cordib credentium.
Unde ait: regnum dĩ intra uos est.
Alit̃. Diem iudicii dixit non uenire
cum obseruatione temporis. neq sciet᷑
det̾minatus locus: ut quis dicat. ecce
hic aut ecce illic. fiet uidicium. Neq
enim angh neq homines annunti-¬
abunt aduentum dñi in iudicium:

Expanded text:
it regnum Dei cum observatione, neque dicent: Ecce hic aut ecce illic. Ecce enim regnum Dei intra vos est. BEDA. Existimabant multi quod veniente Hierosolymam Domino, statim regnum Dei manifestaretur. In quam opinionem etiam Apostoli ducti, post resurrectionem ejus interrogaverunt eum: Domine, si in tempore hoc restitues regnum Israel ? Et alibi Cleophas: Nos autem sperabamus quia ipse esset redempturus Israel . Dixit ergo regnum Dei, quod est, bonos regnare in Deo, non venire cum observatione temporis, neque locali motu, ut hic vel ibi localiter esse dicatur. Non enim est corporale, sed spirituale regnare cum Deo, quod fide jam coepit in cordibus credentium. Unde ait: Regnum Dei intra vos est. Aliter, diem judicii dixit non venire cum observatione temporis, neque scietur determinatus locus, ut quis dicat: Ecce hic aut ecce illic fiet judicium. Neque enim angeli neque homines anuntiabant adventum Domini in judicium,
Abbreviated transcription (Latin):
signat: peccatrix sanctificata. conuer¬
sam gentilitatem. Phariseus rogauit
dnm ut manducaret cum illo: quia
populus idem quẽ uenientẽ credere
noluit. uenturum sꝑauit: & ut ue¬
niret optauit dicens. Excita poten¬
tiam tuam & ueni: ut saluos faci¬
as nos. Dñm cum phariseo man¬
ducare ẽ: de ppło credenti gaudere.
Unde alibi. Meus cyb ẽ ut faciã
uoluntatẽ eiꝰ qui me misit. Et
respondens ihc: dixit ad illum.
Symon: habeo tͥ aliquid dicere.
At ille ait. Magister dic. Duo de

Expanded text:
signat; peccatrix sanctificata, conversignat; peccatrix sanctificata, conversam gentilitatem. Pharisaeus rogavit Dominum ut manducaret cum illo, quia populus idem quem venientem credere noluit, venturum speravit; et ut veniret optavit, dicens: Excita potentiam tuam et veni, ut salvos facias nos . Dominum cum Pharisaeo manducare, est de populo credenti gaudere. Unde alibi: Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui me misit . Et respondens Jesus, dixit ad illum: Simon habeo tibi aliquid dicere. At ille ait: Magister dic. Duo de
Abbreviated transcription (Latin):
nis turpit̾ adhibuerat illicitis
actib intenta. priꝰꝗͣ dño familiaris
fieret. In toto mundo ñ tã mulier
noticiam futuroꝵ: qͦd passurus dñs
pꝰ pauoos dies sciat euangłm suũ
toto orbe celebrandũ. Notandũ quia
quantã famani maria adepta est.
tantam infamiam iudas est adeptꝰ.
rans. futuras impii contumelias
tacendo preteriit.
idens autem phariseus qui uo¬
cauerat eum : ait intra se dicens.
Hic si eẽt ꝓpħa: sciret utiq quȩ &
qualis eẽt mulier quȩ tangit eum.
quia peccatrix ẽ. Cym pristina
nomina consuetudo tenere soleat.
falsa opinio pharcsei de falsa iusticia
p̾sumentis. mariam uocat peccatrice:
de qua septem demonia iam fuerant
eiecta. cum dñs de ea dixit. Maria
optimam partem elegit: quȩ ñ aufe
retur ab ea. Et quia septem diebus
om̃e tempꝰ comp̃henditur: recte sep¬
tenario numero uniu̾sitas uitioꝵ qui¬
b plena fuit figurat᷑. Mystice pha-¬
riseus arrogans. uidaicum ppłm de¬

Expanded text:
nis turpiter adhibuerat, illicitis nis turpiter adhibuerat, illicitis actibus intente, priusquam Domino familiaris fieret. In toto mundo non tam mulier notitiam futurorum, quod passurus Dominus post paucos dies sciat Evangelium suum toto orbe praedicandum. Notandum quia quantam famam Maria adepta est, tantam infamiam Judas est adeptus, rans, futuras impii contumelias tacendo praeteriit. Videns autem Pharisaeus qui vocaverat eum, ait intra se, dicens: Hic si esset propheta, sciret utique quae et qualis esset mulier quae tangit eum, quia peccatrix est. Cum pristina nomina consuetudo tenere soleat, falsa opinio Pharisaei de falsa justitia praesumentis, Mariam vocat peccatricem, de qua septem daemonia jam fuerant ejecta, cum Dominus de ea dixit: Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea . AMBROS. Et quia septem diebus omne tempus comprehenditur, recte septenario numero universitas vitiorum, quibus plena fuit, figuratur. Mystice, Pharisaeus arrogans, Judaicum populum de
Abbreviated transcription (Latin):
ungentum hoc in corpꝰ meũ:
ad sepeliendum me fecit. Non ẽ
ꝑditio ungenti: s officium sepult᷑e.
Patientia dñi ñ arguit iudã auari¬
ciȩ. & ñ pauꝑum causa dixisse qd̃
dixit: s obsequium mariȩ com̃dat.
Qd ioħs ait. sine illam ut in die se¬
pulturȩ mȩȩ seruet illud: tale ẽ acsi
dicat. Sine illam facere quod facit:
ut custodiat illud factum in corde
suo usq in diem sepulture meȩ: &
tunc sciet quia istud obsequiũ est
p̾uentio corꝑis mei sepeliendi. Un
ẽ potuit: hoc fecit. Preuenit en̾i
ungere corpꝰ meũ : in sepulturam
subaudis ponendum. Acsi dicat.
Sine illam modo ad sepulturam
p̃parare me more iudeoꝵ dum po¬
test: qͦd tẽ uolet facere & nͣ pot̾it.
Am̃ dico uob̃ : ubicũq p̃dicatũ
fuerio hoc euangłm in toto mun¬
do dicet᷑ & qͦd hȩc fecit in memo¬
riã eiꝰ. Subaudis & qͦd uidas
contra locutꝰ ẽ. dicetur in contu¬
meliam eiꝰ. Hec enim laudabilit̃
expendit. qͦd sibi ꝓ odore suȩ car¬

Expanded text:
unguentum hoc in corpus meum, ad sepeliendum me fecit. Non est perditio unguenti, sed officium sepulturae. Patientia Domini non arguit Judam avaritiae, et non pauperum causa dixisse quod dixit, sed obsequium Mariae, commendat. Quod Joannes ait: Sine illam, ut in diem sepulturae meae servet illud; tale est ac si dicat: Sine illam facere quod facit, ut custodiat illud factum in corde suo usque in diem sepulturae meae, et tunc sciet quia istud obsequium est praeventio corporis mei sepeliendi. Undest potuit, hoc fecit. Praevenit enim ungere corpus meum in sepulturam, subaudis ponendum. Ac si dicat: Sine illam modo ad sepulturam praeparare me more Judaeorum, dum potest: quod tunc volet facere, et non poterit. Amen dico vobis, ubicunque praedicatum fuerit hoc Evangelium in toto mundo, dicetur et quod haec fecit in memoriam ejus. Subaudis et quod Judas contra locutus est, dicetur in contumeliam ejus. Haec enim laudabiliter expendit, quod sibi pro odore suae car
Abbreviated transcription (Latin):
tempus passionis dicit: quo immi¬
nente imꝑtrita mente locum quo
pati decreuerat petit. Et non rece¬
perunt illum samarite. qr ierłm
conspiciunt eum irȩ: non enim co¬
utuntur iudei samaritanis. Cỹ
uidissent autem discipuli es. iacob
& iohes: dixerunt. Dñe : uis dicinꝰ¬

Expanded text:
tempus passionis dicit; quo imminente, imperterrita mente locum quo pati decreverat, petit. Et non receperunt illum Samaritani, quia in Jerusalem conspiciunt eum ire: non enim coutuntur Judaei Samaritanis. Cum vidissent autem discipuli ejus Jacobus et Joannes, dixerunt: D
Abbreviated transcription (Latin):
pit. factum in consuetudinẽ uertit᷑.
ꝙͥ fic quedam desꝑatio. ut dicatur
quatriduanꝰ ẽ: iam putet. Tule¬
runt gͦ lapidem. Ihẽ autem eleuatis
sursum oculis: dixit. Pat̃. grãs ago
tͥ: qm̃ audisti me. Egͥo autẽ sciebã
quia semꝑ me audis: s ꝓpt̃ ppłm
qui circumstat dixi. ut credant qr
tu me misisti. His u̾bis se głam dĩ
patris querere : sicut in aliis oꝑ ibus
ostendit. Nam quia scd̃m hominẽ
minor erat patre: ab eo petit susetta¬
tionem lazari. & idõ se exauditum
dicit. ut uł sic cuxiunstantes crede¬

Expanded text:
pit, factum in consuetudinem vertitur, pit, factum in consuetudinem vertitur, et fit quaedam desperatio, ut dicatur: Quatriduanus est, jam putet. Tulerunt ergo lapidem. Jesus autem, elevatis sursum oculis, dixit: Pater, gratias ago tquia semper me audis, sed propter populum qui circumstat dixi, ut credant quia tu me misisti. His verbis se gloriam Dei Patris quaerere, sicut in aliis operibus, ostendit. Nam, quia secundum hominem minor erat Patre, ab eo petit suscitationem Lazari, et ideo se exauditum dicit, ut vel sic circumstantes crede
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mulier: propt̾ eos qui illam uirgi¬
nem ẽe uesciebant. Sic gͦ propter
eos qui estimabant xp̃m esse sub le¬
ge: cdicitur eẽ factus. sub lege. qͥ erat
dem. Pondus legis remouete: &
grãm p̃dicate. Lutera enim occidens
est: quasi lapis p̃mens. Oieir ei mar¬
tha soror eiꝰ qui mortuus fuerat.
Dñe. iam fedec: quatriduanꝰ enĩ ẽ.
Timebat remoto lapide potiꝰ feto¬
rem excitari: quam frẽm resuscita
putentem resuscitari. Quatriduanꝰ
lazarus suscitatur: quia quatuor ꝓ¬
gressionib ꝑficitur mors animȩ. Pri¬
ma ẽ quasi titillatio delectationis
in corde: scła consensio: tertia factũ.
quarta consuetudo. Sunt qui res
illicitas obuias cogitationib suis
ita prorsus abiciunt: ut nec delec¬
tentur. Siuto qui delectant᷑: & ñ¬
Nꝰ
consentiunt. Nondũ ꝑfecta mors est.
s qͦd̾amͦ inchoata. Delectationi
accecdit consensio: iam ẽ illa dãpna¬
tio. Post consensum. in factũ irrum¬

Expanded text:
est mulier, propter eos qui illam virgiest mulier, propter eos qui illam virginem esse nesciebant. Sic ergo propter eos qui existimabant Christum esse sub lege, dicitur esse factus sub lege, qui erat dem. AUGUST. Pondus legis removete, et gratiam praedicate. Littera enim occidens, est quasi lapis premens. Dicit ei Martha soror ejus qui mortuus fuerat: Domine, jam fetet, quatriduanus est enim Timebat remoto lapide potius fetorem excitari, quam fratrem resuscitarputentem resuscitari. Quatriduanus Lazarus suscitatur, quia quatuor progressionibus perficitur mors animae. Prima est quasi titillatio delectationis in corde, secunda consensio, tertia factum, quarta consuetudo. Sunt qui res illicitas obvias cogitationibus suis ita prorsus abjiciunt, ut nec delectentur. Sunt qui delectantur, en consentiunt. Nondum perfecta mors est, sed quodammodo inchoata. Delectationi accedit consensio, jam est illa damnatio post consensum in factum irrum
Abbreviated transcription (Latin):
de peccatis increpat se. Dicunt ei.
ñe: ueni & uide. Et lacrimatus ẽ
ihc̃. Eleat se horo: & fremat accu¬
sando sua mala oꝑa. Dñe. ueni &
uide. idest miserere: ut in psalmo
dicitur. Uide humilitatẽ meam &
laborẽ meũ: & dimitte omĩa pecca¬
ta mea. Dixerunt gͦ iudei:: Eoce
qͦmͦ amabat eum. Quidam autẽ
ex ipsis dixerunt. Non poterat hic
qui aꝑuit oculos oeci. facere. ut &¬
hie non moreret᷑: Potuit s noluit:
quia plus ẽ mortuum suscitare: quã
ne moreretur facere. Ih̾e gͦ rursum
fremens in semet ipso: uenit ad mo¬
numentũ. Difficultatem ostendit.
uiuificationis: grauib peccatis obruti
peccatoris. Ferat autẽ spelunca:
& lapis suꝑpositus erat ei. Mortuus
lege uiuentes: ut cos qui sub lege e¬
rant lucrifacerent. Sic ẽ illud. apł.
Misit d̾s filiũ suũ. factum ex muli¬
ere. factum sub lege. Nam sponte se
legi subdidit: ut eos qui sub lege erant
redimeret. Et uirgo abusiue uocata

Expanded text:
de peccatis increpat se. Dicunt ei: de peccatis increpat se. Dicunt ei: Domine, veni et vide. Et lacrymatus est Jesus. Fleat se homo, et fremat accusando sua mala opera. Domine, veni et vide, id est miserere, ut in psalmo dicitur: Vide humilitatem meam et laborem meum, et dimitte omnia peccata mea . Dixerunt ergo Judaei: Ecce quomodo amabat eum. Quidam autem ex ipsis dixerunt: Non poterat hic qui aperit oculos caeci nati, facere ut hic non moreretur? Potuit, sed noluit, quia plus est mortuum suscitare, quam ne moreretur facere. Jesus ergo rursum fremens in semetipso, venit ad monumentum. Difficultatem ostendit justificationis, gravibus peccatis obruti peccatoris. Erat autem spelunca, et lapis superpositus erat ei. Mortuus lege viventes, ut eos qui sub lege erant, lucrifacerent. Sic est illud Apostoli: Misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege . Nam sponte se legi subdidit, ut eos qui sub lege erant, redimeret. Et virgo abusive vocata
Abbreviated transcription (Latin):
eam plorantem. ꝙ uideos qui uene¬
rant cum ea plorantes. fremuit sp̃u.
a turbauit seipsum. & dixtt. Sui
posuistis eum: Qui absens corꝑe
seuit mortuũ. scit ubi sepultus est.
s sic dicens significat se quasi nescire
ꝑditum hominẽ. id̾: mortuum in
peceatis. Unde dicturus ẽ in iudicio.
lon noui uos: cliscedite a me. Hoc
ẽ ñ uideo uos in luce mea. Hinc etiã
ad adam dixit. Ubi es: Turbauit
semeripsũ: quem ahꝰ turbare non
potuit. Scd̾m uoluntatẽ ꝓpriam:
turbatur infirmitas carnis. Signifi¬
cat autem turbatio xp̃i: quantum
turbari debeas mole peccati gͣuatꝰ.
Es autem turbatio quedã tristis
cum gemitu cordis cõmotio. qua solent
sequi laerimȩ: sicut econtra hilarescie
iuiltus ante risum. Spũ uͦ fremere ẽ:
impetus uȩ contra uitia ꝓrũpens.
Huiusmodi passiones suscepit xp̃e.
quia uoluit: ad nr̃ãm eruditionẽ.
de. fremit xp̃e & turbatur in hõie.
quando peccator computat quȩ bo¬
na dĩ accepit. quȩ mala reddidit. &

Expanded text:
et Judaeos, qui venerant cum ea plorantes, fremuit spiritu, et turbavit seipsum, et dixit: Ubi posuistis eum? Qui absens corpore scivit mortuum, scit ubi sepultus est, sed sic dicens, significat se quasi nescire perditum hominem, id est, mortuum in peccatis. Unde dicturus est in judicio: Non novi vos, discedite a me . Hoc est, non video vos in luce mea. Hinc etiam ad Adam dixit: Ubi es ? Turbavit semetipsum, quem alius turbare non potuit. Secundum voluntatem propriam turbatur infirmitas carnis. Significat autem turbatio Christi, quantum turbari debeat mole peccati gravatus. Est autem turbatio, quaedam tristis cum gemitu cordis commotio, quam solent sequi lacrymae, sicut econtra hilarescit vultus ante risum. Spiritu vero fremere, est impetus irae contra vitia prorumpens. Hujusmodi passiones suscepit Christus, quia volude, fremit Christus, et turbatur in homine, quando peccator computat quae bona Dei accipit, quae mala reddit, et
Abbreviated transcription (Latin):
t ascenderunt multi ierosoli¬
mam de regione ante pascha:
ut scĩficarent se ipsos. I dño p̃¬
ceptum fuit uideis ꝑ moysen: ut
in die paschȩ. celebratione festi sc̃ĩ¬
ficarentur. Quȩ celebratio: umbra
fuit futuri. Sanguine postes iude¬
orum signati sunt: quia sangui¬
ne xp̃i frontes nr̃ȩ signantur.
uerebant gͦ ihm̃: & collo quebant᷑
ad inuicem in templo stantes. Qͥd
putatis. quia non uenit ad diem
festum: Obliti suȩ scificationis
in ipso loco orationis: quer̃t agnũ
ad immolandum. Unde in psalmo.
Confundantur & reuereantur: qui
querunt animam meam. De bene
querentib dicitur. Periit fuga a
me: & non est qui requirat anim̃a
meã. Dederant autem pontifioes
& pharisei mandatum: ut siquis
cognouerit ubi sit indicet ut app̃¬
hendant eum .CXXXUIIle

Expanded text:
multi Hierosolymam de regione ante pascha, ut sanctificarent seipsos. A Domino praeceptum fuit Judaeis per Moysen, ut in die paschae celebratione festi sanctificarentur. Quae celebratio umbra fuit futuri. Sanguine postes Judaeorum signati sunt, quia sanguine Christi frontes nostrae signantur. Quaerebant ergo Jesum, et colloquebantur ad invicem in templo stantes: Quid putatis quia non venit ad diem festum? Obliti suae sanctificationis, in ipso loco orationis quaerunt agnum ad immolandum. Unde in psalmo: Confundantur et revereantur, qui quaerunt animam meam . De bene quaerentibus dicitur: Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam . Dederant autem pontifices et Pharisaei mandatum, ut si quis cognoverit ubi sit, indicet, ut apprehendant eum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ mansiones in domo patris mei
sunt. Profecti in tab̾nacula benedire¬
runt regi: quia felicissima actio est.
dicere hẏmnos conditori. Unde illud.
Beati qui habitant in domo tua: in
inquit eugłista facta sunt in ieroso¬
str limis: & hẏems erat. Hẏems recti
cominemoratur: quia frigidi susdq¬

Expanded text:
tae mansiones in domo Patris mei tae mansiones in domo Patris mei sunt . Profecti in tabernacula, benedixerunt regi, quia felicissima actio est, dicere hymnos Conditori. Unde illud: Beati qui habitant in domo tua, Dominquit evangelista, facta sunt in Hierosolymis, et hiems erat. Hiems recte commemoratur, quia frigidi Jud
Abbreviated transcription (Latin):
ficatos autem sp̃u. Ignis ẽ feruor
eximmiȩ dilectionis in cȩlesti patria:
qua & in sua beatitudine & in sui
conditoris claritate ciues cȩli ardere
letantur. Hinc quedam agmina uo¬
cantur seraphin: idest arcdentes isł
incendentes. Completa gͦ dedicationt.
ignis hostias deuorat: quia expleto
tempore nr̃e resurrectionis flagran¬
tia ueri amoris qͦ nunc angłice ur¬
tutes inflammantur. fidelium men¬
tes uisa specie sui redemptoris absor¬
bebit. Notandum etiam qͦd salomon
dimisit populos. festiuitate facta de¬
dicationis: qui benedicentes regi ꝓ¬
fecti sunt in tabernacula sua letan¬
tes. Dimittet enim dñs ꝑacta resur¬
rectione electos in ȩterna taberna¬
cula. non eos ulteriꝰ a sua presentia
remouens. s a discrimine iudicii qͦd
in aere futurum apło docente noni¬
mus. ad habitationẽ cȩlestis ꝑatriȩ
immittens: ut ꝓ suis meritis quisq
sedẽ regni ꝑcipiat. Hinc ẽ illud. Oul¬

Expanded text:
ficatos autem spiritu . Ignis est fervor ficatos autem spiritu . Ignis est fervor eximiae dilectionis in coelesti patria, qua et in sua beatitudine, et in sui Conditoris claritate cujus cives coeli ardere laetantur. Hinc quaedam agmina vocantur seraphin, id est ardentes vel incendentes. Completa ergo dedicatione, ignis hostias devorat; quia expleto tempore nostrae resurrectionis, flagrantia veri amoris quo nunc angelicae virtutes inflammantur, fidelium mentes visa specie sui Conditoris, absorbebit. Notandum etiam quod Salomon dimisit populos, festivitate facta dedicationis, qui benedicentes regi, profecti sunt in tabernacula sua laetantes. Dimittet enim Dominus peracta resurrectione electos in aeterna tabernacula, non eos ulterius a sua praesentia removens, sed a discrimine judicii, quod in aere futurum, Apostolo docente novimus, ad inhabitationem coelestis patriae immittens, ut pro suis meritis quisque sedem regni percipiat . Hinc est illud: Mul
Abbreviated transcription (Latin):
tur. nunc liberat᷑ nunc antiqui ho¬
stis ꝑielitatur insidiis. nunc ꝑ peni-¬
tentiam recipit quos ꝑdidisse iuideba¬
tur. Qd templum scdo. quadragin¬
ta sex annis ȩdificatum est: signifi¬
cat dominicum corpus. de qͦ dixit
iudeis. Soluite templum hoc: & in
trib dieb excitabo illud. Ferunt si¬
quidem quia corpus hominis qua¬
dragesimo sexto die post conceptionẽ
in membroꝵ distinctione formet᷑.
atq i dõ non casu gestum. s diinitꝰ
ꝓcuratum est. ut eo annoꝵ nume¬
ro templum ȩdificaretur. Qͦd aut̾e
enchenia ꝑ om̃s annos celebrari
sanceitum est: nos ammonet me¬
moriam dominicȩ resurrectionis sẽꝑ
in animo habere. & nr̃ãm sꝑare.
Nec p̃tereundum est qͦd dicans tẽ¬
plum salomon. ubi compleuit p̃es.
ignis de cȩlo descendit: & deuoraut
holo causta & uictinas. Holo causta
namq & uictimȩ ueri salo monis
nos sumꝰ: de quib ait petrus apłs¬
do: mortificatos quidem carne. uiui¬

Expanded text:
tur, nunc liberatur, nunc antiqui hotur, nunc liberatur, nunc antiqui hostis periclitatur insidiis, nunc per poenitentiam recepit quos perdidisse videbatur. Quod templum secundo quadraginta sex annis aedificatum est significat Dominicum corpus, de quo dixit Judaeis: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . Ferunt siquidem, quia corpus hominis quadragesimo sexto die post conceptionem in membrorum distinctione formetur, atque ideo non casu gestum, sed divinitus procuratum est, ut eo annorum numero templum aedificaretur. Quod autem encaenia per omnes annos celebrari sancitum est, nos admonet memoriam Dominicae resurrectionis semper in animo habere, et nostram sperare. Nec praetereundum est, quod dedicans templum Salomon, ubi complevit preces ignis de coelo descendit, et devoravit holocausta et victimas. Holocausta namque et victimae veri Salomonis nos sumus, de quibus ait Petrus aposo, mortificatos quidem carne, vivi
Abbreviated transcription (Latin):
latur. & quem constat ẽẽ in hyeme:
& statuit om̃ib annis diem encheni¬
orũ. idest innouationis. & dedicati¬
onis templi. Quȩ ꝓfecto ut docet
apłs. in figura nr̃i facta sunt: id̾o¬
q sp̃ualit discutienda. Salomon cutꝰ
nominis int̃pretatio ẽ ꝑacificus.
redemptorem nr̃m significat: de qͦ
ys aias ait. Multiplicabitur eius im¬
ꝑium : & pacis eius non erit finis.
Templum est ȩccłia: quam de uniu̾-¬
sis credentib. quasi de uiuis lapidi¬
b congregat in unam compage̾ fi¬
dei & caritatis. Qd septem annis
edificatum ẽ templũ: significat qr
ꝑtotũ hoc tempus qͦd seꝑtẽ dieb
uoluitur. structura ȩccłiȩ creseit. De¬
dicatio octaui anni: significat festi¬
uitatẽ celestis patriȩ. Et quia octaua
die resurrexit dñs: bene octonarius
numerus. festa nr̃e resurrectionis sig¬
nificat. Qd templum ab hostib in¬
censum rursũ construitur. uarios in¬
sinuat euentus ȩccłiȩ. quȩ nune p̾mi¬

Expanded text:
latur, et quem constat esse in hieme, et statuit omnibus annis diem encaeniorum, id est invocationis et dedicationis templi. Quae profecto, ut docet Apostolus, in figura nostri facta sunt , ideoque spiritualiter discutienda. Salomon, cujus nominis interpretatio est pacificus, Redemptorem nostrum significat. De quo Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis ejus non erit finis. . Templum est Ecclesia, quam de universis credentibus quasi de vivis lapidibus congregat in unam compagem fidei et charitatis. Quod septem annis aedificatum est templum, significat quia per totum hoc tempus quod septem diebus volvitur, structura Ecclesiae crescit. Dedicatio octavi anni, significat festivitatem coelestis patriae; et quia octava die resurrexit Dominus, bene octonarius numerus festa nostrae resurrectionis significat. Quod templum ab hostibus incensum, rursum construitur; varios insinuat eventus Ecclesiae, quae nunc premi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓu̾bium dixit eis ih̾c. Illi autẽ ñ
cognouerunt: quid loqueret᷑ eis.
N hoc conuincuntur ẽẽ ceci. Inter¬
est enim inter nos & illos antequ̾a
ista uerba agnoscamus: qm̃ pulsa¬
mꝰ ut aꝑiatur nobis. illi autẽ nͣ.
ixit gͦ eĩs iterum ih̾e. Amͣ am̃ di¬
co uobis: quia ego sum ostium oui¬
um. Sicut filius ꝑ se nouit pa¬
trem. nos autẽ ꝑ illum: sic intrat
in ouile. idest ad corda ouiũ ꝑ se &
nos ꝑ ipsum. Oculus carnis se uide¬
re non potest. alia uidet. s intellectꝰ
& se & alia intelligit. Sic xp̃c ad ser¬
& ad te. & ad patrem ꝑ se intrat.

Expanded text:
proverbium dixit eis Jesus. Illi autem non proverbium dixit eis Jesus. Illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. In hoc convincuntur esse caeci. Interest enim inter nos et illos, antequam ista verba agnoscamus, quoniam pulsamus ut aperiatur nobis, illi autem non. Dixit ergo eis iterum Jesus: Amen, amen, dico vobis, quia ego sum ostium ovium. Sicut Filius per se novit Patrem, nos autem per illum, sic intrat in ovile, id est ad corda ovium per se, et nos per ipsum. Oculus carnis se videre non potest, alia videt, sed intellectus et se et alia intelligit. Sic Christus ad
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ unitas uniu̾sitatis eccłiȩ: uer¬
bo & exemplo cotidie pascit. Ostia
ꝓprias oues uocat nominatim: Et
educit eas. Et cum ꝓprias oues emi¬
serit: ante eas uadit. & oues illum
secuntur. quia sciunt uocem eius.
Ques uocat nominatim. qui ait
discipulis suis. Gaudete qr nomi¬
na ur̃a scͥpta sunt in cȩlo. Unde
alibi. Nouit dñs qui sunt eiꝰ Edu¬
cit eas hinc ad uitam ȩt̾nam: emit¬
tit eas. absoluendo a uinculis pecra¬
toꝵ: & p̃cedit eas surgens a mortu¬
is. Altõ. Educit oues de tenebris
ad lucem doctrinȩ. & ante eas sic e¬
missas quasi de egypto uadit uelut
in columna nubis & ignis: exemplo
indicans quod docuit. Oues illum
secuntur. quocumq ierit: ꝑseueran¬
do usq in finem. Nec enim bene ii¬
uere dicendi sunt: qui fine bene u¬
uendi uł cecitate nesciunt. uł infla¬
tione contemnunt. Alienũ autem
ñ secuntur. s fugĩunt ab eo: quia
non nouerunt uocem alienoꝵ. Hoc

Expanded text:
tamen unitas universitatis Ecclesiae vertamen unitas universitatis Ecclesiae verbo et exempproprias oves vocat nominatim, et educit eas. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit, et oves illum sequuntur, quia sciunt vocem ejus. Oves vocat nominatim, qui ait discipulis suis: Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo . Unde alibi: Novit Dominus qui sunt ejus . Educit eas hinc ad vitam aeternam, emittit eas, absolvendo a vinculis peccatorum, et praecedit eas, surgens a mortuis. Aliter: Educit oves de tenebris ad lucem doctrinae, et ante eas sic emissas quasi de Aegypto, vadit velut in columna nubis et ignis, exemplo indicans quod docuit. Oves illum sequuntur quocunque ierit, perseverando usque in finem. Nec enim bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Alienum autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo, quia non noverunt vocem alienorum. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nec bona uita quicquam ualet: nͥ
ꝑ eum Siue enim iudeus etiã pha-¬
riseus. uue gentilis etiam philoso¬
phus. doceat bene uiuere. uł here¬
ticus sub nomine xp̃i. nec tam̃ in
xp̃o p̃dicans: om̃s sine eo rapiunt¬
& occidunt. Ouile ẽ eccłia. In quã
quicumq uult intrare ꝑ xp̃m¬
intret: xp̃i głam querens ñ suam.
Humilis ianua est xp̃c. Ergo qui
intrat. se humiliet: ne ascendens
ꝑ maceriam. dum exaltat᷑ cadat.
Aliunde utiq ascendit. qui qͦqͦ mͦ
ne sentiendo. uł non eius głam. s
suam querendo. Fur gͦ ẽ. qui ma¬
le intrat. & qͦd alienum ẽ suũ di¬
cit idest oues dei suas facit. Latro¬
ẽ qui quod furatus ẽ occidit. dũ
malo exemplo seu ꝑuerse docendo.
oues corrumꝑit. Dyi autẽ in¬
trat ꝑ ostium: pastor̃ ẽ ouium.
cem eius audiunt. In qͦcumq so
unt obediendo. Et notandũ qͦd
non omnis qui intrat ꝑ ostiũ pa¬
stor ẽ quia & oues intrant. Uerũ¬

Expanded text:
nec bona vita quidquam valet, nisi nec bona vita quidquam valet, nisi per eum. Sive enim Judaeus etiam Pharisaeus, sive gentilis etiam philosophus, doceat bene vivere, vel haereticus sub nomine Christi, nec tamen in Christo praedicans, omnes sine eo rapiunt et occidunt. Ovile est Ecclesia. In quam quicunque vult intrare, pintret, Christi gloriam quaerens, non suam. Humilis janua est Christus. Ergo qui intrat se humiliet, ne ascendens per maceriam, dum exaltatur cadat. Aliunde itaque ascendit, qui quomodo ne sentiendo, vel non ejus gloriam, sed suam quaerendo. Fur ergo est qui male intrat, et quod alienum est suum dicit, id est oest, quia quod furatus est occidit, dum malo exemplo seu perverse docendo oves corrumpit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium. cem ejus audiunt. In quo cum sonunt obediendo. Et notandum quod non omnis qui intrat per ostium, pastor est, quia et oves intrant. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
qui uident occi fiant. se uider pu¬
tant: s exꝑimento pene cecos le
ẽẽ ser. ent. Et hoc est iuaicium.
id est discretio: quȩ discerint causã
credentium a suꝑbis. Iudicium eñi
damnationis: non modo s in fine
fiet. Unde dñs alibi. Ego ñ iudi¬
co quemquam. Et audierunt ex
phariseis qui cum ipso erant: & di¬
xerunt ei. Numquid & nos ceci su¬
mus: Dixit eis ih̾c. Si ceci essetis:
non haberetis peccatum. Nunc uͦ
dicitis quia uidemus: peccatum
ur̃m manet. Si oeci essetis. idẽ.
si uos cecos aduerteretis: & ad me¬
dicum curreretis. non haberetis
peccatum: quia ego ueni aufer
in pece iti ꝑ nanent: & hoc ẽ qui
uident ceci fiant. Am̃ am̾ di¬
co uobis. qui non intrat ꝑ ostiũ
in ouile ouium s ascendit̾ aliun¬
de: ille fur ẽ & latro. Oyia pha
risei iactabant se uidere. qͦd qͥ d̾e
possent si oues xp̃i ẽẽnt: dñs contͣ
eoꝵ arrogantiam ꝓposuit hanc
similitudinem. Ostendit itaq qr
nec sipientia. nec obseruatio legis.

Expanded text:
qui vident caeci fiant, se videre putant, sed experimento poenae, caecos se esse sentient. Et hoc est judicium, id est discretio, quae discernit causam credentium a superbis. Judicium enim damnationis non modo, sed in fine fiet. Unde Dominus alibi: Ego non judico quemquam . Et audierunt ex Pharisaeis qui cum ipso erant, et dixerunt ei: Nunquid et nos caeci sumus? Dixit eis Jesus? Si caeci essetis, non haberetis peccatum. Nunc vero dicitis quia videmus, peccatum vestrum manet. Si caeci essetis, id est si vos caecos adverteretis, et ad medicum curreretis, non haberetis peccatum; quia ego veni auferrin peccato permanent, et hoc est qui vident, caeci fiant. Amen, amen, dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium sed ascendit aliunde, ille fur est et larisaei jactabant se videre, quod quidem possent, si oves Christi essent, Dominus contra eorum arrogantiam proposuit hanc similitudinem. Ostendit itaque quia nec sapientia, nec observatio legis,
Abbreviated transcription (Latin):
dicis. oportet exaltari filiũ hominis :
Qͥs ẽ iste filius hominis: Memo¬
rit̾ tenuerunt qͦd dixerat dñs: ue¬
nit hora ut clarificetur filiꝰ hominis.
Nam hic non ait si exaltatus fuerit
filiꝰ hominis: s ait. ego si ex altatꝰ
fuero. Putant gͦ contraria ẽẽ: xp̃m
manere in eternum. & exaltari in cru¬
ce. Pixit gͦ eis ih̾c. Adhuc modicũ
lumen in uobis est. Ambulate dum
lucem habetis: ut non tenebrȩ uos
comp̾hendant. T enebrȩ sunt: si sic
credideritis. xp̃i ȩt̃nitatẽ. ut negetis
mortis eiꝰ humilitatẽ. Ambulate gͦ
ex fide in fide totum intelligendo: &
moriturũ xp̃m ut redimat. & uicturũ
in ȩternum in cęlo qͦ ꝑducat. Ambu¬
late inquit dum lucem habetis. idest
ꝓficite credentes quȩ dico: dũi luc̾e
uerboꝵ meoꝵ ministro uobis. Tenebrȩ
enim ignorantiȩ & mortis ꝑpetuȩ
erunt: non credere mͥ. Et qui am

Expanded text:
dicis: Oportet exaltari Filium hominis? dicis: Oportet exaltari Filium hominis? Quis est iste Filius hominis? Memoriter tenuerunt quod dixerat Dominus, Venit hora ut clarificetur Filius hominis. Nam hic non ait: Si exaltatus fuerit Filius hominis; sed ait, Ego si exaltatus fuero. Putant ergo contraria esse Christum manere aeternum, et exaltari in cruce. Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. Ambulate dum lucem habetis, ut non tenebrae vos comprehendant. Tenebrae sunt, si sic credideritis Christi aeternitatem, ut negetis mortis ejus humilitatem. Ambulate ergo ex fide in fidem, totum intelligendo, et moriturum Christum ut redimat, et victurum in aeternum in coelo quo perducat. Ambulate, inquit, dum lucem habetis, id est proficite credentes quae dico, dum lucem verborum meorum ministro vobis. Tenebrae enim ignorantiae et mortis perpetuae er
Abbreviated transcription (Latin):
ficans qua morte eet moriturus.
ue omnia: nͥ ex quib diabolus
eicitur: Non dixit om̃s. s om̃ia.
q ñ hoc retulit ad uniuersitatem
hominũ. s ad creaturȩ integritatẽ.
id est ad sp̃m̃ & animam. & corpꝰ.
qͦ intelligimꝰ. qua uiuimꝰ. qͦ uisibi¬
les sumꝰ. Qui enim dixit capillꝰ
cͤãpitis urĩ ñ ꝑibit: omĩa trahit
post se. Nut si omĩa homines in¬
telliguntur: omĩa pͣdestinata ad
salutem possumꝰ dicere. Aut cer¬
te omĩa genera hominũ trahit
ad se ut caput: siue in linguis.
siue in etatib. siue in gradib honoꝵ
siue in diu̾sitatib ingenioꝵ. siue
in professionib licitarũ artiũ. Si
ex altatus fuero. idest cum exaltatꝰ
fuero: non enim dubitando loqui¬
tur. Exaltationem dicit passion̾e in
eruẽẽ: & respicit ad hoc qͦd dictũ ẽ
suꝑsꝰ. granum mortuum. multum
fructum afferre. Pespondio ei tur¬
ba. Nos audiuimus ex lege: qr xp̃e
manet in eternum. Et quomͦ tu

Expanded text:
ficans qua morte esset moriturus. ficans qua morte esset moriturus. Quae omnia, nisi ex quibus diabolus ejicitur? Non dixit omnes, sed omnia: quia non hoc retulit ad universitatem hominum, sed ad creaturae integritatem, id est ad spiritum, et animam, et corpus, quo intelligimus, qua vivimus, quo visibiles sumus. Qui enim dixit, capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia homines intelliguntur, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere. Aut certe omnia genera hominum trahit ad se ut caput, sive in linguis, sive in aetatibus, sive in gradibus honorum, sive in diversitatibus ingeniorum, sive in professionibus licitarum artium. Si exaltatus fuero, id est, cum exaltatus fuero, non enim dubitando loquitur. Exaltationem dicit passionem in cruce, et respicit ad hoc quod dictum est superius, granum mortuum multum fructum afferre. Respondit ei turba: Nos audivimus ex lege quia Christus manet in aeternum. Et quomodo tu
Abbreviated transcription (Latin):
pare potuit. Quamꝗͣ enĩ aliqͥs
iugo peccati p̃ssi. diabolicis tempta¬
tionib facile consentiebant. Hostia
aute̾ crucis grata dõ patͥ ex dilecti-¬
one ꝗͣ infundit humano generi. ser¬
beri simꝰ. qr filiꝰ nos lib̾auit. Unde
diabolꝰ plꝰ homini inuidens. & id̃o
magis ꝑuniendꝰ. tẽptare tam̃ non
cessat: s aluid ẽ intͥnsecꝰ regnare.
aluid forinsecꝰ oppugnare. Nam
aliud ẽ ciuitat̾e captã intꝰ posside¬
ri: aliud telis eminus iactatis op¬
pugnari. Cũ dã diabolꝰ pͥnceps
huiꝰ mundi. ñ creditur eẽ dñs cȩli
& terrȩ: s mundꝰ intelligunt᷑ ma¬
li homines toto orbe diffusi. Sic
enim solemus uocare malã domũ.
uͥ sunt mali homines: bon̾ã. uͥ st̃
boni. Nã & mundꝰ dẽ in bonis: in
mundo diffusis. Unde apłs: deus
erat in. xp̃o. mundũ reconcilians sibi:
de quib eicit᷑ diabolus. Et ego
si exaltatus fuero a t̃ra: omĩa trahã
ad me ipsũ. Hoc autẽ dicebat: signi¬

Expanded text:
pare potuit. Quanquam enim aliquis pare potuit. Quanquam enim aliquis jugo peccati pressi, diabolicis tentationibus facile consentiebant. Hostia autem crucis grata Deo Patri ex dilectione quam infundit humano generi, serberi simus, quia Filius non liberavit. Unde diabolus plus homini invidens, et ideo magis puniendus, tentare tamen non cessat; sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare. Nam aliud est civitatem captam intus possideri, aliud telis eminus jactatis oppugnari. Cum dicitur diabolus princeps hujus mundi, non creditur esse Dominus coeli et terrae, sed mundus intelliguntur mali homines toto orbe diffusi. Sic enim solemus vocare malam domum, ubi sunt mali homines: bonam, ubi sunt boni, nam et mundus dicitur in bonis, in mundo diffusis. Unde Apostolus: Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi , de quibus ejicitur diabolus. Et ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum. Hoc autem dicebat, signi
Abbreviated transcription (Latin):
cutus est. Respondit ih̾e: & dixit. Non
propt̃ me uox hȩc uenit: s ꝓpt̾ uos.
Istendit hanc uocem ñ sibi indicas¬
se quod sciebat: s eis quib indicari
oportebat. Uunc iudiciũ ẽ mun¬
di. Nunc princeps huiꝰ mundi eiciet᷑
foras. Iydicium hic dicit discretio¬
n̾e redemptoꝵ. ñ damnationẽ. quan¬
do in die iudicii damnabit impios.
Per pͥncipẽ mundi: exponit de quo
iudicio dixit. De iustis uet̃ib eiectus
paucissimis factũ fuit. nunc in
multitudine p̃dicantib apłis factũ ẽ.
erito illuminatio xp̃i pͥncipe
tenebrarum de homine expulit:qr
nullum ius in eo habuit. Neq enim
quia eum fraude maligna decipien¬
do a dñi sui subiectione alienauit.
aliquã potestatẽ suꝑ eũ debuit acci¬
pere: potiꝰ si ꝗͣ priꝰ haberet. debuit
amittere. Qͥ enim concessa sibi pote¬
state abutitur: eiꝰ pͥuilegiũ ꝑdere
meretur. Item. nec d̾s mancip̾auit
illi hominẽ: nec homo se ei manci¬

Expanded text:
cutus est. Respondit Jesus et dixit: Non cutus est. Respondit Jesus et dixit: Non propter me vox haec venit, sed propter vos. Ostendit hanc vocem non sibi indicasse quod sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Nunc judicium est mundi. Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Judicium hic dicit discretionem redemptorum non damnationem, quando in die judicii damnabit impios. Per principem mundi exponit de quo judicio dixit. De justis veteribus quidempaucissimis factum fuit, nunc in multitudine praedicantibus apostolis factum est. Merito illuminatio Christi principem tenebrarum de homine expulit, quia nullum jus in eo habuit. Neque enim quia cum fraude maligna decipiendo, a Domini sui subjectione alienavit, aliquam potestatem super eum debuit accipere: potius si quam prius haberet, debuit admittere. Qui enim concessa sibi potestate abutitur, ejus privilegium perdere meretur. Item nec Deus mancipavit illi hominem, nec homo se ei manci
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. Pedes osculatur: qui studiose
diligit xp̃i uestigia sequentes. qͥb
sua largitur: ne sit grauis cribuen¬
ti necessitas ꝓximi. Uel pedes dñi
osculamur: cum incarnasionẽ eus
ꝑfecte diligimꝰ. Genu dñi osculat᷑:
qui cum apło sentit qͦd infirmum
dei est fortius ẽẽ omnib hominib.
In genu nempe: robur standi con
idest clarum genui. & in creaturis
rationabilib clarificare ꝓposui.
Uel ita. Clarificaui. cum de uirgine
natus ẽ: a magis adoratꝰ est: a sc̃ĩs
agnitus ẽ: a specie columbȩ decla¬
ratus ẽ in monte transfiguratꝰ ẽ.
Clarificaui cum multos sanauit: cũ
de paucis panib miltos pauit: flu¬
ctib imꝑauit. mortuos suscitauit.
E iterũ clarificabo cum resurget
a mortus: cũ celos ascendet. cũ iu¬
dlex ab uniu̾sis cognoscet᷑. ut ei om̃e
geni flectatur. Turba gͦ quȩ sta-¬
bat & audierat: dicebat tonitruũ
fuctũ eẽ. flii dicebant. Angłs ei lo¬

Expanded text:
eorum. Pedes osculatur, qui studiose eorum. Pedes osculatur, qui studiose diligit Christi vestigia sequentes, quibus sua largitur, ne sit gravis tribuenti necessitas proximi. Vel pedes Domini osculamur, cum incarnationem ejus praefecte diligimus. Genu Domini osculatur, qui cum Apostolo sentit, quod infirmum Dei est, fortius esse omnibus hominibus . In genu nempe robur standi conid est clarum genui, et in creaturis rationalibus clarificare proposui. Vel ita: Clarificavi, cum de virgine natus est, a magis adoratus est, a sanctis agnitus est, a specie columbae declaratus est, in monte transfiguratus est. Clarificavi, cum multos sanavit, cum de paucis panibus multos pavit, fluctibus imperavit, mortuos suscitavit. Et iterum clarificabo, cum resurget a mortuis, cum coelos ascendet, cum judex ab universis cognoscetur, ut ei omne genu flectatur. Turba ergo quae stabat et audierat, dicebat tonitruum factum esse. Alii dicebant: Angelus ei lo