comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinag cõphendere srustra labonat.s ita uibem᷑ amagis genib usq ad magisspeues
pͥmedia int ualla decurrere ut spetisiasdisferentis diiudentes subalt nigna amigis grm̃b¬
usq ad migisspeties discendamꝰ speciaficȩ aũ differentiȩ s̃ quȩ spetiem quã cũq declirant
de dirat aut̃ speties differentiis hocmꝰ. Siqͥs enĩdicat substantiã ut ponat substantiã
substantia corpꝰ corpꝰ sub corporei animatũ corpussubanimato corpore animal sub
animali rationalo subrationali mortale. hasom̃sspeties quȩst̃ substantiȩ cũ ꝓdifferen
pasuerit hominis salic& spotes in format᷑. Nã coipꝰ aninatũ ab in animato corpore
differentia ÷ Eorro aut̃ animal ab in sensibilib irationale ab inrationalib differentiȩ st̃¬
dicis corpꝰanimatũ anim alrauionale i mortalequȩ scilic& differentiȩ in subalt̃no
ordine sibisuppositȩ st̃. hom̃ de monstrasti. St̃ aut̃ aliȩ q̃dã differentie quȩ talossunt

Expanded text:
disciplinaque comprehendere, frustra laborat, sed ita iubemur a magis generibus usque ad magis species per media interualla decurrere, ut specificis differentiis diuidentes subalterna genera a magis gscendamus. Specificae autem differentiae sunt quae speciem quamcumque declarant. Declaratur autem species differentiis hoc modo. Si quis enim dicat substantiam, ut ponat sub substantia corpus, sub corpore animatum corpus, sub animato corpore animal, sub animali rationale, sub rationali mortale, has omnes species, quae sunt substantiae, cum pro differentiis posuerit, hominis scilicet species informabitur. Nam corpus animatum ab inanimato corpore differentia est, porro autem animal ab insensibili bus et rationale ab inrationalibus et dicis corpus animatum, animal rationale et mortale, quae scilicet differentiae in subalterno ordine sibi suppositae sunt, hominem demonstrasti. Sunt autem quaedam aliae differentiae, quae tales sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
marina a lluuione contingitur: totam siue dubio pos¬
sicionem uidetur a nittere Oracio qq̃ similiter sest¬
s hab& : nam nec ipsa ullo loco posica ÷ nec eius partes ad ali¬
aquam coniumguutur: sed ad se inuicem illȩ discrecaꝵ
sunc: nec cum eius partes dictȩ sunt ꝑ manent.3.
Rire mex enuim dr̃ sermo mex p̃terut : nec ullaeaerone
poterit ꝑ manere Quare mex ͬ  aliquil dictum sit: eius
partes osteindi & ad demonstracronem sui minus n pos¬
sunt: Constat igitur oracionem qq̃ ex his eẽ. quȩ po¬
siciouem parcium non habent. de ordine uꝰ dubiũ:. Nã
siquis sermo aliquid signi fic&. ut ÷ erceno : ÷ in eo ꝗ̃ dã
signisie & nec or clinem dicatur habere. ut s inlapsus
ni hilꝰ signi ficat sed siue sccłam syllabam primam

Expanded text:
marina alluvione contingitur, totam sine dubio positionem videtur amittere. Oratio quoque similiter sese habet; nam nec ipsa ullo loco posita est, nec eius partes ad aliquam coniunguntur, sed a se invicem illae discretae sunt, nec cum eius partes dictae sunt, permanent, i. Mox enim dicitur sermo, mox praeterit, nec ulla ratione poterit permanere, quare mox ut aliquid dictum sit, eius partes ostendi et demonstratione sumi non possunt. Constat igitur orationem quoque ex his esse quae positionem partium non habent, de ordine vero dubium est. Nam si quis sermo aliquid significet, ut est Cicero, est in eo quidam significet, nec ordinem dicitur habere, ut scindapsus nihil quidem significat; sed sive secundam syllabam primam
Abbreviated transcription (Latin):
mant cum mulier habere dr̃ uirũ uel uir uxorem̃ p¬
uel paterfiliũ uel filius genitorẽ propt̾ea qđ asseren
haberi non posse qđ habeat habentẽ sed rectius dici
autumant. eẽ. mulieri uirũ ł uxorẽ uiro eẽ. patrẽ
filio eẽ famulis dñm si quidem uerbi huius ium ineẽ

Expanded text:
mant, cum mulier habere maritum dicitur uel uir uxorem uel pater filium uel filius genitorem, propterea quod asserunt nihil haberi posse quod habeat habentem; sed rectius dici autumant esse mulieri uirum uel uxorem uiro esse, patrem filio esse, famulis dominum, siquidem uerbi huius uim in
Abbreviated transcription (Latin):
Quare non erit al¬
bum musicũ. Que
uo¬
circa nec cythared
bonus simplicit̃
Sed animal bipes.
ns Amplius. nec
qua ecunq ins̃ in alio
Quare neq album¬
mo homo animal
bipes infuN

Expanded text:
Quare non erit album musicum unum quocirca nec citharoedbonus simpliciter, sed animal bipes; ns. Amplius nec quaecumque insunt in alio; quare neque albumue homo animal bipes; insun
Abbreviated transcription (Latin):
sunt indita : quȩ prius subsensibus cade potuerunt. Sensib: &
obbiciuntur prima indiuidua: merito igitur eas primas
indiuisiote posuiti Eodẽ ꝗꝗ modo illa questio soluitur : qua
dicitur: cumnatura lit̃ primȩ inellegebiles substantia s
ut dĩ ł anima cur non has primas substantias noncupautra
qm huic de nominib: tractatus liabeturinomina aũt primo
illis indita sunt : quae principalit̃ sensib: fuere subiecta: Poste¬
riora uero nõa ponenda putauit quaȩcumq ad inte llibilẽ ꝑtin&¬

Expanded text:
sunt indita, quae prius sub sensibus cadere potuerunt. Sensibus vero sunt indita, quae prius sub sensibus cadere potuerunt. Sensibus vero objiciuntur prima individua, merito igitur ea prima in divisione posuit. Eodem quoque modo illa quaestio solvitur quae dicit: Cum naturaliter primae intellectibiles sint substantiae, ut Deus et animus, cur non has primas substantias nuncupaverit? Quoniam hic de nominibus tractatus habetur, nomina autem primo illis indita sunt quae principaliter sensibus fuere subiecta, posteriora vero in nominibus ponendis putantur quaecunque ad intelligibilem pertin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗa substantia non ẽ. i substantia
magis &. minus: hoc aut̃ dictũ¬
indiiuduoꝵ naturd non recte accipitur : Neq enim cunc¬
maindui duors subs tantia muno socrate est ł quolib&
uno homine sunis& in om̃ib singulis genera nãq & speci¬
es nonexuno singulo intellec tasunt se& ex om̃ib singulii
in diuiduiss m̃tu ratione concepta. Semꝑ &iam quȩ sensib:
ꝓp quiora sunt et &iam ꝓxime noncũ panda uocabu¬
lis arbitramur Qui eñi primus hominẽ dixit  non
illum qui ex ingulis hominib conficitur concepit animo¬
se quendã singularem atq in diui dum cui hominis
nom in poner&. Ergo sub latis singulis lominib: homo
non romanae & sublatis singulis animalib animal
interibit Quocirca qm̃ hoo libro de uocabuloꝵ signi¬
ficatione tractatus habetur : ea quib uocabula  posita sunt
merito primas substantias nuncupauit. Prius aut̃ illis uocabula

Expanded text:
quia substantia non est a substantia quia substantia non est a substantia magis et minus; hoc autem dictuindividuorum natura non recte accipitur. Neque enim cuncta individuorum substantia in uno Socrate est, vel quolibet uno homine, sed in hominibus singulis. Genera namque et species non ex uno singulo intellecta sunt, sed ex omnibus singulis individuis, mentis ratione concepta. Semper etiam quae sensibus propinquiora sunt, ea etiam proxime nuncupanda vocabulis arbitramur. Qui enim primus hominem dixit, non illum qui ex singulis hominibus conficitur, concepit, sed animo quemdam singularem atque individuum cui hominis nomen imponeret. Ergo, sublatis singulis hominibus, homo non remanet, et, sublatis singulis animalibus, animal interibit. Quocirca quoniam in hoc libro de vocabulorum significatione tractatus habetur, ea quibus vocabula prius posita sunt, merito primas substantias nuncupavit: prius autem illis vocabula
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicant᷑ ĩpsus sđ as putat substuntias. Hec aut̃ hoc modo
ant.¶ Scđẽ aut̃. substantiȩ dicuntur species in quib speciebus
illȩ quȩ principalit̃ substantiȩ dicunt᷑ ins̃. Hȩ & haꝵ specieꝵ
genera : Etinde c̃uementia ponit exempla. Ac sidicer& Nor
omã genera neq om̃sspecies scđas substantias dico. Sed eas
hoc aut̃ idcirco dictũ uidetur: noquis colore qui genuse
primas subse non continent : IS ed dicat aliquis quã ad mo¬
dum primȩ poterunt esse substantiae in diuidue cum om̃e.
qđ prius sub latum est aufert id ꝗđ ÷ posterius pottorio¬
rib sublatis priora non pereunt: Homonaq siꝑeat:
socrates quoq sit contilo penturus: Si uero socrates
interierit: homo continuo non peribit: Sugitur sublatis
genoribus & speciebus indiuidua ꝑimunturꝓ sublatis indiuꝰ¬
duis gener& speciesq ꝑmanont: magis primas subistantia
specios & genera nominari dignũ fuit: Sed hocm̃¬
&. minus : dico aut̃ hocr̃on

Expanded text:
as putat esse substantias; hoc autem hoc modo ait: Secundae autem substantiae dicuntur in quibus speciebus illae quae principaliter substantiae dicuntur insunt; haec et harum specierum genera, et inde convenientia ponit exempla, ac si diceret: Non omnia genera neque omnes substantias dico, sed eas Hoc autem idcirco dictum videtur, ne quis colorem quod genusprimas sub se non continent. Sed dicat aliquis quemadmodum primae poterunt esse substantiae individuae, cum omne quod prius est sublatum auferat id quod est posterius, posterioribus vero sublatis priora non pereant? homo namque si pereat, Socrates quoque sit continuo periturus; si vero Socrates interierit, homo continuo non peribit. Si igitur, sublatis generibus et speciebus, individua perimuntur, sublatis individuis, genera speciesque permanent, magis primas substantias species et genera nominari dignum fuit. Sed hoc minus. Dico autem hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
albũ ũ incorpore : corpꝰ albũ de: Sed siue nome
nonpedicetur. sine denominatiut dicatur. siut ꝓprio nomine
p̃dicatio sit diffinicio eius quo est in subietto : Heꝓpro subiecto
numq p̃dica biotur ut album qm̃ ÷ in subiecto corporȩ p̃dicatir
Albi qui dem nomen de corpore: diffinitio uero albii albor pus
nullum dr̃ : Album naq: ł corpus : unaratione uttaq diffiniti
non posunt: Iam plius: Pionie accidens in subiecto ÷ : & subsegi¬
cia subuetum est ÷ diffartꝰ eccidente substantia : diffeit & iam

Expanded text:
rpore, corpus album dicitur, sed sive nomen non praedicetur, sive denominative dicatur, sive proprio nomine praedicatio sit, diffinitio ejus quod est in subjecto de proprio subjecto nunquam praedicabitur: ut album, quoniam est in subjecto corpore, praedicatur quidem albi nomen de corpore, diffinitio vero albi ad corpus nullo modo dicitur, album namque vel corpus una ratione utraque diffiniri non possunt. Amplius, si omne accidens in subjecto est, et substantia subjectum
Abbreviated transcription (Latin):
tibile c̃trarioꝵ non estiuelut
aut̃ a in alisq̃ non s̃substun¬
ꝓposuit. Partes aut substantiȩ in composite & sims¬
plices sunt ex quibus subs tantia ipsa conficitur : spedes
& materia : quas post ꝑtransitum nominat dicens.¬
Sed subs tantiarum partes & ipsas eẽ substantias.
Atq liec actenus : nunc expositionis curgum ad sequentia

Expanded text:
epttbile contrariorum, et uelut autem et in aliis quae non sunt substanposuit. Partes autem substantiae incompositae et simplices sunt, ex quibus ipsa substantia conficitur, species et materia, quas post per transitum nominat dicens, substantiarum partes et ipsas esse substantias, atque haec hactenus. Nunc expositionis cu
Abbreviated transcription (Latin):
nt. nã qm̃ om̃is res aut in subiecto ÷ aut in subiecto non ẽ. quic¬
quid in subiec tõe eg& subieto qm̃ in ꝓpria natura non po
test consistere : & qm̃ reb: om̃ib substantia subiec tat̃ : nill eo
quȩ sumt in subiecto pter substantia poterit ꝑmanere : sed prior
illanatura ÷: sinequa alia esse non possunt: Q uocirca: prior
naturaliter iudetur ẽẽ substancia: Non ab surde igitum indis¬
putacione : quod prius ꝑnaturã fuit : prius & ĩa supsit & defici¬
onem quidẽ sub stantio ꝓfferre nom poruit ĩ ed posł exeplum
supius datum : descripcionem quandam ꝓfert : quã quid sit
ipsa substantia : que omus agnoscere : hoc ÷ aũt non eẽ in sub¬
iecto: Substantia: enĩmiinsibierto non est: Facit a ũt qũa da
substanuiarun diuisionem uimdicit alias primas ee substanci¬

Expanded text:
rit, nam quoniam omnis res aut in subiecto est, aut subiecto non est, quidrit, nam quoniam omnis res aut in subiecto est, aut subiecto non est, quidquid in subiecto est, eget subm rebus omnibus substantia subjecta est, nihil eorum quae sunt in subjecto praeter substantiam poterit permanere. Sed prior illa natura est, sine qua alia esse non possunt, quocirca prior naturaliter videtur esse substantia; non absurde igitur in disputatione quod prius per naturam fuit, prius etiam sumpsit, et diffinitionem quidem substantiae proferre non potuit, sed post exemplum superius datum descriptionem quamdam profert qua quid sit ipsa substantia queamus agnoscere: hoc est autem, non esse in subiecto; substantia enim in subiecto non est. Facit autem quamdam substantiarum divisionem cum dicit, alias primas esse substanti
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ det̃minant: Qualẽ enĩ
quãdã substantiã significat
Plusaũt ingir̃e quãinspecie
de t̃minatiofit. dicensauanima¬
aũt decẽ p̃dicam̃torum deffinicionis inue niri nom possunt. Idcir¬
co. quod ea que sgͥnificant: genera generalissima sunt: Substan
Quare qm diffinicio hominis agerere dr̃i genus quod aliigeneri
subiectum non ÷: diffinitione relinquit᷑. Sed nunc quidem om̃iũ
p̃dicamentoꝵ conuenientia dixit exempla: Post uero latius
deuno quoque tract abitur: & qm̃ diffinicio inueniri nulla
fotest quibsdam ꝓprietatib informantur. Quare qmde his
plenedic tũ est: ad tractatum substantia transeamus:
principaliter et maxime dicitur. quȩ neq: de subiec to
p̃dicatur : neq: in subiec toe. Vt aliqui homo ł aliqui equs:
Scđa aũt substanth dñt speties in quib spetieb illȩ que prin¬
ra : Ut aliquis homo inspecie quidẽ ÷ in homine Qenus uͦ speciei
Q uaerit᷑ curp̃dicamentaor tractatum: a substantiis inchoaue¬

Expanded text:
tatem determinant quale enim quandam substantiam significat. Plus autem in genere quam in specie determinatio fit; dicens autemautem decem praedicamentorum diffinitiones inveniri non possunt, idcirco quod ea quae significant generalissima sunt. SubstantQuare quoniam diffinitio omnis a genere ducitur, genus quod alii generi subiectum non est, a diffinitione relinquitur. Sed nunc quidem omnium praedicamentorum convenientia dixit exempla, post vero latius de unoquoque tractabitur: et quoniam diffinitio inveniri nulla potest, quibusdam proprietatibus informantur, quare quoniam de his dictum est plene, ad tractatum substantiae transeamus. principaliter et maxime dicitur, quae neque de subiecto praedicatur neque in subiecto est, ut aliqui homo uel aliqui equus. Secundae autem substantiae dicuntur in quibus speciebus illae, quae prinRA, VT ALIQVIS HOMO, IN SPECIE QVIDEM EST IN HOMINE, GENVS VERO SPECIEI,Quaeritur cur praedicamentorum tractatum a substantiis inchoave
Abbreviated transcription (Latin):
rationem desubietto p̃dicari : ut homo desubia to aliquo
homine p̃dicatur quidẽ enim homo & animalrãcionia le¬
mortale & homo  : quare nomen & ratio p̃dicabitur de sub¬
iecto: Eoꝵ uero quȩ sunt in subiecto depluribus quidae
neq: nomen de subiecto neque racio p̃dicatur: in quibus¬
dam uero nomen quidam in inl ꝓhib& p̃dicari : Racionem
de subiocto: Dicitur enim corpus album: racio urro albinun¬
quã de corpore pdicabitur: alia uͦ omĩa quȩcumq: uł in sub¬
dñr namq quouii subueio aliquo est de ꝓpnio subiecto¬
album: Sed qm̃ scđȩ substanuae. primarum subs tantiatũ
species u genera sunt : Socratȩs enim spocies homo ÷ &
animal genus: Genus aũt: desubiectis speciebus unuioca¬
p̃dicacione dicitur sonusdeididus primarum & scdarũ
substantiarum sisituna facta diffinicio: Namq: animal
ł homo ł socrates una diffinicione iunguntur : quoa sint
ut uniuoce p̃dicentur ::Illoꝵ uꝰ q̃ sunt in suburto. aliquo¬

Expanded text:
o homine praedicabitur; quidam enim homo et homo est. Quare et nomen et ratio praedicabitur de subiecto. Eorum vero quae sunt in subiecto, in pluribus quidem neque nomen de subiecto neque ratio praedicatur, in quibusdam vero nomen quidem nihil prohibet praedicari, rationem de subiecto dicitur enim corpus album, ratio vero albi nunquam de corpore praedicabitur. Cetera vero omnia aut de subdicuntur, namque quod in subjecto aliquo est, de proprio subjectoalbum. Sed quoniam secundae substantiae primarum substantiarum vel species vel genera sunt Socratis enim species homo est, et animal genus, genus autem de subjectis speciebus et ipraedicatione dicuntur. Convenit namque primarum et secundarum substantiarum si sit una facta, diffinitio. Namque animal et homo et Socrates una diffinitione iunguntur, quod substaut univoce praedicentur. Illorum vero quae sunt in subiecto aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
pdicacio: De scđi suꝰ substantus semꝑ ad primas substantias
p̃dicatio ꝑuenit : Nam siquidam homo & homoe & animal:
et eͥ certe una diffinitio animał  & ad hominẽ & ad quendaen
homine conuenient̃ aptabitur ł nagis tamen eẽ substanti¬
as indiuiduas et particulares ipse significantius monstrat
Nã cum om̃is res aut subi tantia sit aut accidens & substan¬
tiarum. alie sunt primȩ alie scđȩ fit tfira partico ita ut
om̃is res aut accidens sit. aut seda substantia aut prima:
lioꝵ aũt ut sub descripcione diusio fiat hoc modo dicimus¬
om̃is res aut in subiect& aut insubiee tonones Forun
ibieꝙ in subieto non sunt. alia denullo subiecto pdilantur¬

Expanded text:
er ad primas substantias praedicatio pervenit. Nam si quidam homo, et homo est et animal, et caetera, una diffinitio animalis et ad hominem et ad quemdam hominem convenienter aptabitur. Magis tamen esse substantias individuas et particulares ipse significantius monstrat. Nam cum omnis res aut substantia sit aut accidens, et substantiarum aliae sint primae, aliae secundae, fit trina partitio, ita ut omnis res, aut accidens sit, aut secunda substantia, aut prima. Horum autem ut sub descriptione divisio fiat, hoc modo dicimusmnis res aut in subjecto est, aut in subjecto non est; eorum quae in subjecto
Abbreviated transcription (Latin):
salos ut est homo at q animal: homo nãq & animal : iñullo¬
÷ sunt subios to. sedde subierto aliquo pehcantur: Sunt igrur
prims substaentiz: particularȩi : Sẽdi imnuerseles lopge
aunts substantsis rodiuiduas᷑ dicit: quõd hominem quide¬
ipsam speciem uł animal qđ est genus mnornisi ex indiuidu

Expanded text:
ut est homo atque animal; homo namque et animal io sunt subiecto, sed de subiecto aliquo praedicantur. Sunt igitur primae substantiae particulares, secundae universales. Proprie autem substantias individuas dicit, quod hominem quidepsam speciem, et animal, quod est genus, non nisi ex individu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃rius e cũ calidum sit ma¬
gis a minus calidum dr̃ sub
prius dr̃ neq alioꝵ quicqua
que subscantias: qua ꝓpt̃
non reciptt substantia
magis e minus sulaime

Expanded text:
prius; et cum calidum sit, magis et minus calidum dicitur.prius dicitur, nec aliorum quidquam quae substantiae sunt, qua propter nec recipit substantia magis e
Abbreviated transcription (Latin):
a incorporalitate: quare : qui in lioc opete principalite de nonti¬
nibus tractatus est: deinuiduis uͦ substantiis quȩ primȩ
sensib subiacent prima sunta ͥuocabula: in opere quod de uo¬
cabulis tractabatur merito indiuiduȩ senũbiles substanti.
primȩ substantiȩ positȩ sunt¶ Cum aut tres substantiȩ
sintimateria : species & q̃ ex utrisq: conficitur: undiq¬
composita & compacta substantia. hic neq dosola
nespecie neq: desola materia s deutrisq mixtis conpositisq¬

Expanded text:
oc opera principaliter de nominibus tractatus est, de individuis vero substantiis quae primae sensibus subiacent prima sunt dicta vocabula in opere quo de vocabulis tractabatur, merito individuae sensibilesque substantiae primae substantiae sunt positae. Cum autem tres substantiae sintcomposita et compacta substantia, hic neque de sola specie, neque de sola materia, sed de utrisque mistis compositisq
Abbreviated transcription (Latin):
sib generabitas intellet tar̃: merito ꝓꝑriȩ substantice¬
indiuidua & singula nominantur: Principaliter uero
in diuiduȩ subs t antiae die tȩ sunt : qđ om̃e acidens prius
in indundua : Rost uoro iniccas substantias uenit : Na qm̃
cus Ita prius om̃o acciders : in indiuidũm uenit: Sccđo uero
loco & umm species genoraq sub stantiarum accidens¬
illud urnire putabitur : Recte igitur quod płus subiee ⁊¬
um est : hoc s̃ ubstantia principaliter appellatur ꝓtna¬
Maxime aut subiec taest prima: Substantia omĩa
em̃ deprimis substantiis dñt̃ aut in primis substantus u¬
Naq & genora & species p̃dicantur deꝓpriis indiui¬
duis: ut animal atq homo. p̃dicantur desocrate. Scde seilia&
substantit deprimis : Siuero sint accidentia : in primis sub¬
idcir comaxime substantiȩ nuncupant᷑ DDicitaũt non om̃s
species neq omiã genera scđas esse substantius : sed eas tantũ
quȩ pͥmas substantias continerent : ut ẽ homo atq animal

Expanded text:
eralitas intellecta est, merito propriae substantiindividua et singula nominantur. Principaliter vero individuae substantiae dictae sunt, quod omne accidens prius in individua, post vero in secundas substantias venit. Nam o vero loco etiam in species generaque substantiarum accidensillud venire putabitur. Recte igitur quod prius subjectum est, hoc substantia principaliter appellatur. Mamaxime autem subjecta est prima substantia; omnia enim de primis substantiis dicuntur, aut primis substantiis namque et genera et species praedicantur de propriis individuis, ut animal atque homo praedicantur de Socrate, id est secundae substantiae de primis: sin vero sint accidentia, in primis subidcirco maxime substantiae nuncupantur. Dicit autem non omnis species neque omnia genera, secundas esse substantias, sed eas tantum quae primas substantias continerent, ut est homo atque animal;
Abbreviated transcription (Latin):
minatiue dr̃ir. ⁊ cũ ipsis qualitatbus nomen positum non
sit. ne utr a ipsoꝵ predicatio de nominatiue fit: ad conclu¬
dendum om̃e terminum qualitatis. ita at. aut deno¬
minatiue qualia a qualitatibus appellari. aut quo modo¬
lib& alit̾ ab ipsis: ut non de nominanue. s aliquotiensꝗdẽ
litatem & sapientiae Quo circa concludit ita qualia
dici quaecũq ex his qualitatibus de nomin auue dicerent᷑.
ł quo modolib& alio ab ipsis modo Digestis inor dine pri¬
us omibus qualitatib: & eoꝵ conclusione reperta : con¬
sueto ordine quoq. pro prietas uestigatur: Ilnẽ autem

Expanded text:
minative dicuntur, vel cum ipsis qualitatibus nomen positum non minative dicuntur, vel cum ipsis qualitatibus nomen positum non sit, neutra ipsorum praedicatio denominative fit. Ad concludendum omnem terminum qualitatis ait, aut denominative qualia a qualitatibus appellari, aut quomodolibet aliter ab ipsis, ut non denominative, sed aliquoties quidem et sapientiae. Quocirca concludit, ita qualia dici quaerunque ex his qualitatibus denominative dicerentur, rel quomodolibet alio ab ipsis modo. Digestis in ordine prius omnibus qualitatibus et eorum conclusione reperta, consueto ordine unaquaeque proprietas vestigatur. INEST AVTEM
Abbreviated transcription (Latin):
aut huius modi colorib:
nihil est contrarium qͣ
litatibus existentibus.
Amplius. Si excontra¬
riis unum fuerit qͣle:¬
reliquum erit quale.
menta. Namsi est ius¬
ticia incontrarium.
quale aut̃ est iusticia.
quale igitur & iniusticia
Ndullum igitur alio¬
ipi dip̃dicamentorũ
aptabidur iniusticiȩ
nec quantitas. nec all¬
ad aliquid neq: ubi.
euale Sic aut̃ &¬
sunt quaedam quae in qualitatibus quidem habeant proprianomi¬
na. in his uõ quae ad eas ipsas qualitates. eent. affactanulla
exꝓposius qualitatib denominatio fier&: hoc ad didit.
Ab omĩbus qualitatibus aut de nominatiue diciqualia.
qu&e illis qualitanbus participarent: aut quo modolib&
alit̃. ił siue posito nomine qualiatis de eo non dice¬
retur quae illa participarent ut in eo quod.ẽ. uirtus. siue
ipsi qualitatipositum nomen non. eẽt: ut in eo quodẽ poten¬
tia nat᷑alis: Quare qm̃ in his duabus qualitatibus inquib
łposito nomine non scđm nomen quae sunt quali a deno¬

Expanded text:
aut mediis hujusmodi coloribus aut mediis hujusmodi coloribus nihil contrarium est qualitatibus existentibus.Amplius si ex contrariis unum fuerit qreliquum erit quale. menta, ut si est jusstitiae contrarium; quale autem est justitia, quale igitur est injustitia. Nullum enim aliorum praedicamentorum aptabitur injustitiae, nec quantitas, nec ad aliquid, nec ubi, quale; sic autesunt quaedam quae in qualitatibus quidem habeant propria nomina, in his vero quae ad eas ipsas qualitates essent affecta, nulla ex propositis qualitatibus denominatio fieret, hoc addidit, ab omnibus qualitatibus aut denominative dici qualia, quae illis qualitatibus participarent, aut quomodolibet, aliter, id est sive posito nomine qualitatis de eo non dicerentur, quae illa participarent, ut in eo quod est virtus, sive ipsi qualitati positum nomen non esset, ut in eo quod est potentia naturalis. Quare quoniam in his duabus qualitatibus, in quibus vel posito nomine non secundum nomen quae sunt, qualia deno
Abbreviated transcription (Latin):
ait. in quibus posito qualitatis nomine quae his participant
A superiori qualitate qualia non dicuntur. Dat aut̃ his qua¬
litaribus pluratatis calculum: ex quibus qualia nominan¬
tur ea quae his participant: Ndoqut ipse ait superuis in plu¬
rib: & pene in onũbus. de nominatiue dicctar: Quo cirea.
reddita diffinitio ẽ & ꝓprio ordine constituta Namq in
principro hotsoslum dictũ ẽ. ẽẽ. qualitatem. sc̃dm̃quã
qualia di cereittur: S qm̃ sunt qua dam quoꝵ qualitates
ipse proprus nominibus carent. Lue uõ his participant
suis uo cabulis appellantur ut innat᷑ali potentia Etrursus
nomine denomin atiue
quale dr̃: ut auirtute
studiosus. Uirtutem
enĩ habendo studiosus
dr̃ : sed non denomina¬
tiue auirtute. Non aut
in plurimis hoc tale est
do aliter abcis
In est aut & contrari¬
etas scđm qđ quale esti
contraria est & al¬
bedo nigredini. && alid
Similiter aut̃ & ea qħ¬
hocest. Rubro & pallido

Expanded text:
ait in quibus posito qualitatis nomine quae his participant, ait in quibus posito qualitatis nomine quae his participant, a superiori qualitate qualia non dicantur. Dat autem his qualitatibus pluralitatis calculum, ex quibus qualia nominantur ea quae his participant. Nam ut ipse ait superius in pluribus et pene in omnibus denominative dicuntur. Quocirca recta diffinitio est et proprio ordine constituta. Namque in principio hoc solum dictum est, esse qualitatem secundum quam qualia dicerentur. Sed quoniam sunt quaedam quorum qualitates ipsae propriis nominibus carent, quae vero his participant suis vocabulis appellantur, ut in naturali potentia. Et rursus nomine denominative nquale  dicitur, ut a virtute STVDIOSVS ; VIRTVTEM enim HABENDO STVDIOSVS dicitur, sed non denominative a virtute; non autem IN PLVRIMIS HOC TALE EST. DO ALITER ab EIS. Inest autem et contrarietas secundum QVOD QVALE EST, CONTRARIA est et albedo nigredini et alia; similiter AVTEM ehoc est, rubro enim vel pallido
Abbreviated transcription (Latin):
qualitatibus qualia de nominanue dicelntur: Restat ergo
quod reliquum ẽ : ut dicat eẽ. quas dam qualitates quarum
cum nomen sit positum. ab his ipsis tam̃ quae illar ũ rerum par¬
ticipant clenomuinatiue non dici ut uirtus Nam cũ uirtꝰ
qualitas sit. ẽ. nĩ habitus quidam. omuis uõ habitus qualitas.
Ergo quicumq uirtute participat. non scđm eam de nomi¬
natiue dicitur: Inde nominatione enum querendum ẽ. ut semꝑ
idẽ ꝑmaneat nomen In eo enĩ qui uirtute participat. nulla
uir tutis de nominatio.ẽ. ut qui bonitate participat bonus
dicitur. Qui usticia iustus . & alia huiꝰmodi Quiuõ uirtute
participat aut probus no minatur aut sapiens. sed non ꝓbus
neq sapiens a iurtute denominatiua sunt: idcirco quod uirũq
nomen auirtute. longe dissi mile. ẽ. quod ipse: sicait : Aliquan¬
le quod dicitur: Et eius rei ꝓponere non omisit exemplum:
Sed hoc in multis non pot̃. inueniri Pauca enim sunt ut ipse

Expanded text:
qualitatibus qualia denominative dicerentur. Restat ergo, quod reliquum est, ut dicat esse quasdam qualitates, quarum cum nomen sit positum, ab his ipsis tamen quae illarum rerum participant denominative non dici, ut virtus; nam cum virtus qualitas sit est enim habitus quidam, omnis vero habitus qualitas, ergo quicunque virtute participat, non secundum eam denominative dicitur. In denominatione enim quaerendum est ut semper idem permaneat nomen. In eo autem qui virtute participat, nulla virtutis denominatio est, ut qui bonitate participat, bonus dicitur, qui iustitia, iustus, et alia huiusmodi. Qui vero virtute participat, aut probus nominatur, aut sapiens; sed neque probus, neque sapiens a virtute denominativa sunt, idcirco quod utrumque nomen a virtute longe dissimile est, quod ipse sic ait: Aliquanundum ipsum quale dicitur. Et eius rei proponere non omisit exemplum, sed hoc in multis non potest inveniri, pauca enim sunt ut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
siue epiphania rui parti terminum dederint
cum diuiso corpore inutramq partem epiphanian
necesse sit reperiri ideoq corpus eoherens ẽ

Expanded text:
siue epiphania cui parti terminum dederint, cum, diuiso corpore, in utraque parte epiphaniam necesse sit reperiri. Ideoque corpus cohaerens e
Abbreviated transcription (Latin):
capiatt uerum in his ht ratione diuersitas
nominũ udut ÷ homo mortalis. terrenꝰ:¬
homo abbum anitate mortalis .a. necessitate
mortis: terrenis . a. terra in quacuncta gi

Expanded text:
t. Verum in his habet rationem diuersitas nominum, uelut est 'homo mortalis terrenushumanitate, 'mortalis' a necessitate mortis, 'terrenus' a terra in qua cuncta gi
Abbreviated transcription (Latin):
duo sempor dinem retinonti tempus sciliehat numer es
Sret io uõ si quidan signific& hrab& or dinem: Siio nibusigti¬
fies inoraiata c̃. si tam̃ oratio nihil significans lie tobilsio.
muicem partib positionem constort aia uboabomntonbs abese¬
tibus positionem: hac iitur duiisione sintt c nonhaber
cȩtera monstr aus q̃ua ꝓprie quanttets funcup artus. que
scañ accidenss Prõoriȩ ait̃ quantetes Nun solasunt qua
diccimus alia uõ omiã scđm accidens Adh es e num at piciesi¬
tesã abia dicimus quantitates ut multũ Acinus albuasecae
suꝑficies multa sit: & actio longd eoquod tembus mul to
sit & longum & motus multus: Neq enim hoꝵ singulum ꝑse
quantitas dicitur: Vt siquis assign& quanta stt actio. tepore
defini& annuam ł sic aliquo modo assignans : & album
quantum sit assignans suꝑficie defini& i uanta eium fu¬
ac cidens uõ illud q̃uod non perse sedperaliud t aler

Expanded text:
duo semper ordinem retinent, tempus scilicet et numerus. duo semper ordinem retinent, tempus scilicet et numerus. Oratio vero si quid significet, habet ordinem; si vero nihil significet, inordinata est; si tamen oratio nihil significans dici possit, s ad se invicem partibus positionem constant, alia vero ex non habentibus positionem. Hac igitur divisione finita transit ad caetera monstrans quae proprie quantitates nuncupantur, quae nem. Proprie autem quantitates hae solae sunt quas diximus, alia vero omnia secundum accidens ; ad haec enim aspicientes et alias dicimus quantitates, ut multum dicitur album eo quod superficies multa si et multum sit, et motus multus; neque enim horum singulum per se quantitas dicitur; ut, si quis assignet quanta sit actio, tempore definiet, annuam vel sic aliquo modo assignans, et album quantum sit assignans superficie definiet quanta enim fulud quod non per se, sed per aliud tale est
Abbreviated transcription (Latin):
ponas siue ulermam primam. siue qnomͦ lib&. si llabarum
ordinemscriemq ꝑmisceas : idemertt: In significatiuis enim uocib:
idcirco eẽ diciturꝰ quo illo ordine ꝑmutato uissignifationis ȩ¬
uertitur: hic uero ubi nulla ẽ. significatio nihilintẽ quomo¬
doliba uceant partes : Auare oratio in aliquib quidẽ haba.¬
or dinom parnium in alisuõ nec ordo ipse poterit in ueniri an
fortasse oratiodic inompotest q̃ nihil significat: & nulllar cra¬
tio quae ordinem non habeat : Ergo scom priorem quantitatis
diuisionem ubi dicebat᷑ quant itatis alia ẽẽ continua aliadiscre¬
ta Quiq s̃ continua : duo uero diseretas Continua lanie alis
suꝑficies. soliditas. locus tempus: Discrcta uõ numerta
& oratio: In hac uõ scda diuisione quadicit alias quantirates
exhabentib adse inuicem positionem constare partib quast¬
tuor quidẽ sunt quae retinent positionem id esiline ⁊ supficres
corpus. lo cus ł ra uõ que positionem non habent sebigiuss

Expanded text:
ponas, sive ultimam primam, sive quomodolibet syllabarum ordinem seriemque permisceas, idem erit: in significativis enim vocibus idcirco esse dicitur, quod illo ordine permutato vis significationis evertitur, hic vero, ubi nulla est significatio, nihil interest quomodolibet jaceant partes. Quare oratio in aliquibus quidem habordinem partium, in aliis vero nec ordo ipse poterit inveniri. An fortasse oratio dici non potest quae nihil significat, et nulla est oratio, quae ordinem non habeat? Ergo secundum priorem quantitatis divisionem, ubi dicebatur quantitatis alia esse continua, alia vero discreta, quinque sunt continua, duo vero discreta. Continua quidem linea, superficies, soliditas, locus, tempus. Discreta vero numerus et oratio. In hac vero secunda divisione qua dicit alias quantitates ex habentibus ad se invicem positionem constare partibus, quatuor quidem sunt quae retinent positionem, id est linea, superficies, corpus, locus; tria vero quae positionem non habent, sed ex his
Abbreviated transcription (Latin):
ab his discrepat oppositio prinationis & habitus Eaenim
quȩ ꝑnaturam in sunt diffinitiuast̃. & nullo modo ꝑmui¬
tantur ut ÷ album niui Nori gͦnimnix autalba aut
nigra : sed tantum alba & coruus non aut albus aut
niger sed solum niger:  in priuatione uõ & habitiuina
res. eẽ non potest diffinita s sẽꝑ aut priuatio contingit
autbabitus Et hoc ÷ quod ait & hoꝵ ñ de finite alterum.¬

Expanded text:
ab his discrepat oppositio privationis et habitus. Ea enim ab his discrepat oppositio privationis et habitus. Ea enim quae per naturam insunt, diffinita sunt, et nullo modo permutantur, ut est album nivi. Non enim nix aut alba aut nigra est, sed tantum alba, et corvus non aut albus aut niger, sed solum niger. In privatione vero et habitu una res esse non potest diffinita, sed semper aut privatio contingit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
datprimo differentias: quib ea quȩ sunt scđm habitum
& priuationẽ opposita ab his quȩ sunt in mediata contra¬
rus distant: In his enim contrarus quȩ mediũ non hñt.
sẽper necesse ÷ ipsoꝵ alterum inẽe ei quod his ipsis sub¬
iectum ÷: In habitu uõ & priuatione. nonita ÷: Non enĩ
semꝑ quȩ libet res aut habitumhab& autpriuatur: Sed.
:tempus quando utrumq non hab& . Utatuli ꝗbm̃ dum
adhuc pernaturam oculi patent. illos enim neq habere
habitum dicimus: quandonon uident: Nec priuatos uisu
qiñ paruuli adhuc uisum ꝑ naturam habere non posunt
Igitur eoꝵ quȩ sibi scđm prinationẽ habitumq sunto ꝓpo¬
sita non sẽper alterum subiecto ÷ eoꝵ :S eorum q̃ sunt
susceptibili in÷: Sistat gͥ ea quȩ scđm habitum & priua¬
tionem ÷ opposito: his quȩ scđm contraria pitant᷑
opponi S qm̃ sunt q̃dam contraria quȩ in sunt alicui
ꝑnaturã utniui album igni calidũ. coruo nigrũ &iã

Expanded text:
Dat primo differentias quibus ea quae sunt secundum habitum et privationem opposita, ab iis quae sunt immediata contrariis distent. In his enim contrariis quae medium non habent, semper necesse est ipsorum alterum inesse ei quod his ipsis subiectum est. In habitu vero et privatione non ita est. Non enim semper quaelibet res aut habitum habet aut privationem, sed est tempus quando utrumque non habeat, ut catuli quibus nondum per naturam oculi patent. Illos enim nec habere habitum dicimus, quoniam non vident, nec privatos visu, quoniam parvuli adhuc visum per naturam habere non possunt. Igitur horum quae sibi secundum privationem habitumque sunt opposita, non semper alterum subiecto inest eorum. Sed eorum qsusceptibili inest. Distat igitur ea quae secundum habitum et privationem est oppositio, iis quae secundum contraria putantur opponi. Sed quoniam sunt quaedam contraria quae insunt alicui per naturam, ut nivi album, igni calidum, corvo nigrum, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
monstrata sint que mediis carent.& ab his que patra se
quae cũ mecliata sint tam̃ definite alicui insunt. ꝑfec¬
te monstratũ: ẽ aquae scđm̃ habitũ & priuationem sunt
contrariis discrepare Quare. quid distent aristotele
teneamꝰ auctore Iin priuatione uõ & habitu: neutrũ

Expanded text:
ediis carent, et ab his quae intra se ediis carent, et ab his quae intra se quae, cum mediata sint, tamen diffinite alicui insunt, perfecte monstratum est ea quae secundum habitum et privationem sunt a contrariis discrepare. Quare quid distent Aristotele teneamus auctore. In privatione vero et habitu neutrum
Abbreviated transcription (Latin):
dietatẽ non necesse est semꝑ alter ũ in ẽe. ei cui accidunt.
ut album atq nigrũ cũ sint utraq contrari a qm̃ habent
aliquam medietatẽ ut rubrum: non ueniunt semꝑ in
cor pora: Nonnecesse est omẽ corpus fieri aut nigrũ aut
tas corpori cuilib& eueniat: atq hoc ita est in his qua
medio non carent quae ipsa mediata uocamus. ex eͦptis his
quibus una contrari etas est insita ꝑnat᷑am ut ni x alba
est. ł igius calidus In his enĩ semꝑ unã necesse est euenire
non aliam: nec utrã lib& sed definite unã ld non uenit
inigne ut aliquando sit calidum aliquando frigidum.
aliquando uõ quod hoꝵ medictas. ẽ. tepiclum: sd semp er
nat᷑ali calore sue cendit̾ Nec nix aliquando fit ni gra
nec rur sus rubra nec ullis alus colorib ꝑmutat᷑: sed solũ
semꝑ alba est: Cũ  haec ita suit ea quae scđm habitũ
priuationemiq opponunt᷑. si & ab his contrariis distare¬

Expanded text:
dietatem, non necesse est semper alterudietatem, non necesse est semper alterum atque nigrum, cum sint utraque contraria, quoniam habent aliquam medietatem, ut rubrum, veniunt autem semper in corpora, non necesse est omne corpus fieri, aut album aut tas corpori cuilibet eveniat. Atque hoc ita est in iis quae medio non carent, quae ipsa mediata vocamus, exceptis his quibus una contrarietas est insita per naturam, ut nix alba est, ignis calidus. In his enim unam semper necesse est evenire non aliam, nec utrumlibet, sed diffinite unam. Id enim non venit in ignem, ut aliquando sit calidum, aliquando frigidum, aliquando vero quod horum medietas est tepidum, sed semper naturali calore succenditur; nec nix aliquando fit nigra, nec rursus rubea, nec ullis aliis coloribus permutatur, sed solum semper alba est. Cum haec ita sint, ea quae secundum habitum privationem
Abbreviated transcription (Latin):
Am̃ aũt neq ut contraria opponuntur eaquȩ scđm priua¬
tionem & habitum dicuntur: ex his mani festum ÷ :Quorũ enĩ
contrarioꝵ nihibẽ. mediũ: necesse . ẽ in quibus naia sunt fieri
aut in quib predicari alterũ ipsoꝵ in eẽ semꝑ & ceta usq¬
quod & ea ipsa quae dñr supra iam dicta sunt. ne longior
ordo posset aliquod ereare fastidiũ Quod nos hac teeto
diuisione sub iunximꝰ & prius quidẽ ponit ante ocu¬
los om̃s int̃ se contrarioꝵ differentias : quas ipse quantũ
potero bre uissime cõmemorabo: ait enĩ. Contrarioꝵ
quae medi is carent. semꝑ alterũ ineẽ. ei quod illas con¬
trarierates suscipere potest: Vt & gritudo & sanitasqm̃
semꝑ in animalis corpore repperit᷑. & ea sine ullo
medio.ẽ. aduersum suũ contraruũ: Idcirco omẽcor pꝰ
animalis semꝑ aut ȩgrotat aut sanũ. ẽ. & semꝑ alterũ
aut sanitatis. aut ȩgratudo in est ei quod has suscipit
contrarie tates E oꝵ contrarioꝵ quae habent aliquam me¬

Expanded text:
am autem neque ut contraria opponuntur ea quae secundum privationem et habitum dicuntur, ex his manifestum est. Quorum enim contrariorum nihil est medium, necesse est, in quibus nata sunt fieri aut in quibus praedicari, alterum ipsorum inesse semper; quod et ea ipsa quae dicuntur supra iam dicta sunt, nec longior ordo possit aliquod creare fastidium, quod nos hac textus divisione seiunximus. Et prius quidem proponit ante oculos omnes inter se contrariorum differentias, quas ipse quantum potero brevissime commemorabo; ait enim contrariorum quae mediis carent semper alterum inesse ei quod illas contrarietates suscipere potest, ut aegritudo et sanitas, quoniam semper in animalis corpore reperitur, et ea sine ullo est adversus suum contrarium medio. Idcirco omne corpus animalis semper aut aegrotat, aut sanum est, et semper alterum aut sanitatis aut aegritudinis inest ei quod has suscipit contrarietates. Eorum vero contrariorum quae habent aliquam me
Abbreviated transcription (Latin):
adopposita predicãtur: non edem modo in habitu atq pͥ¬
uatione :: Nullus enim dicit cȩcitatis eẽ uisum nec rursus
uisus. eẽ. cecitatem : Quocircasiea quȩ sunt relatiua ad
opposita predicantur conuersimq dicuntur. cum enim
sit oppositus filo pater. pater filii dr̃ scilicet ad oppositũ:
Rursusq conĩttitur ut patris filius appelletur. qm̃ hocin
his quȩ sunt scđm priuationẽ habitumq non dr̃. neq
enim cũ sit iusus oppositus cȩcitati scđm pruiationẽ atq
habitum dicitur uisus cȩcitatis iđ num quã scđłm hanc
oppositionẽ ad aliquid oppositi predicatur neq conuer¬
titur: Neq: enim diciuir cecita suisus recte priuatio atq¬

Expanded text:
ad opposita praedicantur, non eodem modo in habitu atque prad opposita praedicantur, non eodem modo in habitu atque privatione est. Nullus enim dicit caecitatis esse visum, nec rursus visus esse caecitatem. Quocirca si ea quae sunt relativa ad opposita praedicantur, conversimque dicuntur cum enim sit oppositus filio pater, pater filii dicitur, scilicet ad oppositum, rursusque convertitur ut patris filius appelletur quoniam hoc in his quae sunt secundum privationem et habitum non dicitur. Neque enim cum sit visus oppositus caecitati, secundum privationem atque habitum dicitur visus caecitatis, id est nunquam secundum hanc oppositionem aliquid oppositi praedicatur neque convertitur, neque enim dicitur caecitas visus, recte privatio atq
Abbreviated transcription (Latin):
& negationẽ: Pret̃ missa nãq est contrar ioꝵ differen¬
tia : Serelatiua scilic&. .&. scđm habitũ priuationẽq
oppositione : quid haec superius a contrarietate dista
cognitũ est: ad sequentis oꝑis ordinẽ ueniamus Am̃
aut̃ priuatio & habitꝰ non sic opponunt᷑ ut ad aliꝗd:
manifestũ est .neq enĩ dr̃ hoc ipsum quod est oppositi
uisus enĩ non est cecitatis uisus necalio ullo molo ad
& superius in contrariorum differentia arelatiuaoppo¬
sitione ante premissa sunt Unam nãq differentiam con¬
trarioꝵ relatiuorumq dix̃ eẽ: quod contraria nonita ut
eaq̃ sunt ad aliquid conũterentur Neq enim quis pronuntiat
maliti ambonitatis eẽ. maligciã . nec bonitatẽ maliciȩeẽ. bo¬
nitatẽ. Velud filium patris filium. Nirsusq patrẽ filii patrẽ:
Fadem quoq & in his quȩ scđm prinationẽ habitumq red¬
aliquid opposita aduersum semetipsi redduntur. & omia

Expanded text:
missa namque est contrariorum differentia, de relativa scilicet et secundum habitum privationemque oppositione, quid haec superius a contrarietate distarcognitum est, ad sequentis operis ordinem veniamus. QVOD AVTEM PRIVATIO ET HABITVS NON SIC OPPOVNVNTVR VT AD ALIQVID, MANIFESTVM Evisus enim non est caecitatis visus, nec alio ullo modo ad e superius in contrariorum differentia relativa oppositione ante praemissa sunt. Unam namque differentiam contrariorum relativorumque dixit esse, quod contraria non ita ut ea quae sunt ad aliquid converterentur. Neque enim quis pronuntiat malitiam bonitatis esse malitiam, neque bonitatem malitiae esse bonitatem, velut filium patris esse filium, rursusque pEadem quoque et in his quae secundum privationem habitumque redaliquid opposita, adversum semetipsa redduntur, et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uõ eẽ : priuari non priuatio : :hic uerissimaratione mon¬
stratir. utrum ea q̃ sub priuationẽ atq habitum cadunt. pͥ¬
uationes sint atq: habitus anminime : Nanqm̃ habitus ÷ uisus
priuatio uo cecitas. sub habituuõ: habereuisum. sub pruiatione
o eẽ cetũ.: utrum habereuisum idẽsit ꝙ ipseꝗhab eturuis us. &
utrumi dem sit cȩcum ẽẽ. quo d cȩcitas ꝑspicatiter intuentib
alius ꝙdã ÷ habere aliquis. aliud quoð habetur: Tres nam̃q
res sunt in eoꝙ÷ habitus. is quihabet. earesquȩ habetur. &
habere : ut÷ is quidet i& ipse usus. & hoc ipsum ꝙ ex utrisq
fit aex eo scilicet qui uid&. & uisuꝙ ÷ udere: distat aũt & uide¬
re ab eoqui uidẽt e hoc abitũ por ipsum uidere rursus a
uisu: aliud ÷ enimid iuatio quod ꝓsiti quam is qui facit:
Uidere aito uidensdem operatur : aliudnamq:¬

Expanded text:
RIVATIO EST. Hic verissima ratione monstratur utrum ea quae sub privatione atque habitu cadant privationes sint atque habitus, an minime: nam quoniam habitus est visus, privatio vero caecitas, sub habitu vero est habere visum, et sub privatione esse caecum, utrum habere visum idem sit quod ipse qui habetur visus, et utrum idem sit caecum esse quod caecitas, perspicaciter intuentibus aliud quoddam est habere aliquid quod habetur. Tres namque res sunt in eo in quo est habitus, is qui habet, ea res quae habetur, et habere, ut est is qui videt, et ipse visus, et hoc ipsum quod ex utrisque, fit ex eo scilicet qui videt et visu, quod est videre. Distat autem et videre ab eo qui videt, et hoc ipsum videre rursus a visu. Aliud est enim id quod fit quam is qui facit. Videre autem videns operatur, aliu
Abbreviated transcription (Latin):
nino. aut nisi certo tẽpore naturalit̃ hȩc habere no posst̃
Sedilla prinatio quotiensis habitũ non hab& qui habere
naturalit̃ potest: & eotempore cum iam ꝑnaturam illius
eẽ compos habitus possit Uł si habens quis retmnensq habi¬
tum illum cuiuslib& incursione casus amiserit ũtinpuerisi ã
adultis sinon habeant dentes: Nam qm̃ hom̃ines sunt habere
possunt : Qđ si habentes amiserint: edentuli dicunt᷑: Siuõ om̃i no
non ceuerint dentes. qm̃iam pueris atq: adultis utdentes ha¬
berent. naturalit̃ poterat euenire. idq casu aliquo ł egritudi¬
ne officiente non factum ÷. eos edentulos & habitu dentium priua¬
tosẽẽ. nominamus pruiari ũõ & habere habitũ ñ ÷ habitus & pͥ¬
uatio: habitus enimꝰ uisus: priuatiouõ cecitas: habere aut̃ uisũ¬

Expanded text:
nino aut certo tempore naturaliter haec habere non possunt, nino aut certo tempore naturaliter haec habere non possunt, sed est illa privatio quoties is habitum non habet, qui habere naturaliter potest, et eo tempore cum iam per naturam illius esse compos habitus possit, vel si habens quis retinensque habitum, illum cuiuslibet incursione casus amiserit, ut in pueris iam adultis si non habeant dentes. Nam quoniam homines sunt, possunt habere; quod si habentes amiserint, edentuli dicuntur; si vero omnino non creverint dentes, quoniam iam pueris atque adultis ut dentes haberent, naturaliter poterat evenire, id quod casu aliquo vel aegritudine officiente factum est, eos edentulos et habitu dentium privatos esse nominamus. PRIVARI VERO ET HABERE HABITVM, NON EST HABITVS ET PRIVATIO, HABITVS ENIM
Abbreviated transcription (Latin):
uenire non potuit: Paruos uõcatulos quibs uisus non ÷ ñsatis
digne aliquiscecos eẽ. pronunti&: Eoenim tẽpore. ñ dũ na¬
turaliter uisum habere possunt: Siũo ex hiustis diebs quib
his oculi patefieri. & lucẽ aurire naturaliter possunt non
habeant iisum: eoscecos eẽ. manifestũ ÷ : a tuõ neq ostrea
dicuntur edentula : qm̃ naturalit̃ non b abentlentes  S
nec in fantulos quib adhuc nondũ huius modi ȩtas : ut
habeant dentes uocamius edentulos: Sedsiaut ius qui ante
habuit dentes a miserit: aut quo iamtem pore habere natura¬
omĩno nullds creuerit: illos iure edentulos appellamus : Itq
hociẽ quod ait: sedentulum enimꝰ dicimus quinon hab&edentes:
neccetum quin onhabetuisum .s fquando contingit habere ñ
habet. Hoc÷ non om̃e quod nonuidet cecũ nec quod dentes
non habet edentulũ nominamus Prͥ enim sunt quȩ aut om¬

Expanded text:
venire non potuit. Parvos vero catulos quibus visus non est, non satis venire non potuit. Parvos vero catulos quibus visus non est, non satis digne aliquis caecos esse pronuntiet. Eo enim tempore nondum naturaliter visum habere possunt. Si vero exhaustis diebus quibus his oculi patefieri et lucem haurire naturaliter possunt, non habeant visum, eos caecos esse manifestum est. At vero neque ostrea dicuntur edentula, quoniam naturaliter non habent dentes, sed nec infantulos quibus adhuc nondum huiusmodi aetas est, ut habeant dentes, vocamus edentulos, sed si aut is qui ante habuit, dentes amiserit, aut quo iam tempore habere naturano omnino nullum creaverit, illos iure edentulos appellamus, atque hoc est, quod ait: nec caecum qui non habet uisum, sed qui, quando contingit habere, non Hoc est, non omne quod non videt caecum, nec quod dentes non habet edentulum appellamus. Plura enim sunt quae aut om