comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis admittens. uti ne maiꝰ aliquid ⁊ ĩferiꝰ ĩ se hr̃e credatur. s ut sit exoĩ parte
moiiac u ut ita dicam eñac. ⁊ mens. acfons ex quo initiũ tociꝰ intellectualis
nature łm̃tis ẽ. Mens uͦ ut moneatur ł oꝑetur ñ ĩdiget loco corꝑeo. neq
sensibili magnitudine ł corꝑali habitu. ł colore neq ałio ullo ꝓr̾sus ĩdi¬
ger hoꝵ: q̃ corꝑis ł mat̾ie ꝓpͥa sunt. ꝓpt̾ qd̾ natura illa smpler ⁊ cota
mens. ut moueatur. ł operetur aliqͥd. nicħ dilationis aut cunctaci¬
onis hĩe põt⁊ ne ꝑ huiꝰ m᷑ adĩũctionẽ cͥconscͥbi. ł inh iberi aliqͣ¬
tenus indeatur diuine nͨ sĩplicitas uti ne qd ẽ pͥncipiũ oĩum
compositũ inneniatur ⁊ diu̾sũ. ⁊ sit multa ñ unũ qd̾ oportet tociꝰ corporee admixtionis ẽe¬
alienũ. ⁊ una sola ut ita dixerĩ dĩtatis sp̃e ꝯstare. Qͥa autẽ mens ñ ĩdigeat loco ut scd̾m ⁊¬

Expanded text:
ne majus aliquid et inferius in se habere credatur, sed ut sit ex omni parte μονὰς, et ut ita dicam ἑνὰς, et mens, ac fons ex quo initium totius intellectualis naturæ, vel mentis est. Mens vero ut moveatur vel operetur, non indiget loco corporeo, neque sensibili magnitudine, vel corporali habitu, aut colore; neque alio ullo prorsus indiget horum quæ corporis vel materiæ propria sunt. Propter quod natura illa simplex et tota mens ut moveatur vel operetur aliquid, nihil dilationis aut cunctationis habere potest, ne per hujusmodi adjunctionem circumscribi vel inhiberi aliquatenus videatur divinæ naturæ simplicitas, uti ne quod est principium omnium, cómpositum inveniatur et diversum, et sit multa, non unum, quod oportet totius corporeæ admixtionis alienum una sola, ut ita dixerim, deitatis specie constare. Quia autem mens, non indigeat loco, ut secundum n
Abbreviated transcription (Latin):
nes. ꝯsuiit gesta turpia. ꝯsumit desid̾ia pecc̾i. cũ se c̾dentiũ m̃tib inserit. ⁊ eas au̾iᷤ
que u̾bi eiꝰ at saꝑiencie efficiunt᷑ capaces una c̃filio suo in habitans. scd̾m qd̾ dictũ ẽ.
ego ⁊ pat̾ ueniemus ⁊ mãsionẽ apud eũ faciemꝰ: oĩb eoꝵ uitiis passionib q̃ ꝯsaptis
purũ sͥ eas seq dignũ efficit templũ. S ⁊ his qͥ ꝑħ qd̾ dictũ ẽ qd̾ dis sp̃c ẽ corpus eẽ
arbitnͣtur dm̃: hoc mͦ respondend̾ ÷. Consuetudo est scͥpture sce cũ aliquid ꝯͣ rũ cor¬
porib his crassiorib ⁊ solidiorib designare uult sp̃m nominare sic̃ dicit. litt̾a occi dit:
sp̃c autẽ uiuificat. In quo sine dubio ꝑlitt̾am corꝑalia significat: ꝑ sp̃m intellectua¬
lia:. que sp̃italia dicimꝰ. Apostolus quoq dicit ita. Usq ĩ hodiernũ autẽ cũ legit᷑ uioy¬
uelari dr᷑. ł putatur. Est ħ ẽ. qd̾ ait suꝑ positũ ẽe. uelam̃ uultu moysi cũ loq̃retur ad

Expanded text:
desideria peccati, cum se credentium mentibus inserit, et eas animas quæ verbi ejus ac sapientiæ efficiuntur capaces, una cum Filio suo inhabitans, secundum quod dictum est: «Ego et Pater veniemus, et mansionem apud eum faciemus,» omnibus eorum vitiis passionibusque consumptis purum sibi eas seque dignum efficit templum. Sed et his qui per hoc quod dico est Scripturæ sanctæ cum aliquid contrarium corpori huic crassiori et solidiori designare vult, spiritum nominare, sicut dicit: «Littera occidit, spiritus autem vivificat.» In quo sine dubio per litteram corporalia significat, per spiritum intellectualia, quæ et spiritualia dicimus. Apostolus quoqvelari dicitur vel putatur: et hoc est quod ait superpositum esse velamen vultui Moysi cum loque
Abbreviated transcription (Latin):
łgesserunt om̃ra que gesserunt: nͥ studii nob̾ ͤ ͤ ꝑsens hoc oꝑus oñ qͣ ꝑossumꝰ buitate
succing̾e. Uñ suffic̾e estimo uno hoc pauli testimonio deb̾e nos uti exepła quam ad
hebreos scͥbit: inqͣ ita ait. fide eñi magnus factus moyses. negauit se dici filiũ filie
pharaonis magis eligens afflictari cũ ppło dĩ quam temꝑalem habere pecci iocũdita¬
im. maiores diuitias estimans egyptioꝵ thesauris in ꝓperiũ xp̃i.s ⁊ pꝰ ad sũptio¬

Expanded text:
vel gesserunt omnia quæ gesserunt, nisi studio nobis esset præsens hoc opus omni qua possumus brevitate succingere. Unde sufficere existimo uno hoc Pauli testimonio debere nos uti ex epistola quam ad Hebræos scribit, in qua ita ait: «Fide» magnus factus Moyses negavit se dici-filium filiæ Pharaonis, magis eligens afflictari cum populo Dei, quam temporalem habere peccati jucunditatem, majores divitias æstimans Ægyptiorum thesauris
Abbreviated transcription (Latin):
tuus: in ipso te uidebimꝰ patrẽ. Nũquid nam qr lum̃ ẽ nominatũ simmle putabit᷑ sol
huiꝰ lumini: & qͦmͦ ł leuis aliquis dabitur intellectus. ut ex isto corporali lumi ne cãm
sciencie capiat: ⁊ ueritatis ĩ ueniat intellectum: Si gͦ ad qͥescunt huic adsertiomi ni
quam de natura luminis ipsa rõ demonstrabit ⁊ fatentur non posse corpꝰ intelli¬
gi dm̃ scd̾m luminis ĩtellectñ: similis qͦ ro̾ ⁊̃ de igni ꝯsum̃ti dabitur. Ed it ꝯsumi

Expanded text:
te videbimus Patrem. Numquidnam quia lumen nominatur, simile putabitur solis hujus lumini? Et quomodo vel levis aliquis dabitur intellectus, ut ex isto quis corporali lumine causam scientiæ capiat, et veritatis inveniat intellectum? II. Si ergo acquiescunt huic assertioni nostræ quam de natura luminis ipsa demonstravit ratio, et fatentur non posse corpus intelligi Deum secundum luminis intellectum, similis quoque ratio de igne consumente dabitur. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
artis medicine parricipant. Q nũqͥd putand̾ ẽ om̃s eos qui medicine participant.
corꝑis alicuiꝰ qd̾ medicina dr̃ ĩ medio positi sibi auferre particulas. tita eiꝰ partici¬
piũ sum̾e. anpocus intelligendum ẽ. qd̾ qͥc̾q ꝓmptis paratisq. mentib ĩtel¬
lectũ artis ipsius discipine q÷ ꝑcipurit. hi medicine participare dicantures
hec non om̃i mͦis similia exẽpla putanda sunt de medicina sc̃o sp̃ui ꝯparata. s adħ¬

Expanded text:
artis medicinæ participant, et numquid putandum est omnes eos qui medicinæ participant, corporis alicujus quod medicina dicitur, in medio positi sibi auferre particulas, et ita ejus participium sumere? an potius intelligendum est quod quicumque promptis paratisque mentibus intellectum artis ipsius disciplinæque percipiunt, hi medicinæ participare dicantur? Sed hæc non omnino similia exempla putanda sunt de medicina sancto Spiritui comparata; sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
mẽsurã quam intemꝑies collecta mat̾iam suggesserit acfomitẽ febriũq mat̾ie
qͣlitas exdiu̾sa intemꝑie cong̾gata causa ł acerbioris morbi ł ꝓlixioris existit.
ita anima cũ multitudinẽ maloꝵ oꝑm. ⁊ habundantiã iise congregauerit
tur ad penas: cum mens ipsa ł consciencia ꝑdiuinã uirtutẽ om̃ia ĩ memoriã
recipiens. quoꝵ ĩsemet ipsa signa qͣdã ac formas cum peccaret ex ꝑsserat.
scelerum suaꝵ ante ocłos uidebit expositam. Tunc ⁊ ipsa consciencia ꝓprii
stmulis agitaturatq conpungitur: ⁊ sui ipsa efficitur accusatͥr ⁊ testis. Q d

Expanded text:
mensuram qua intemperies collecta materiam suggesserit ac fomitem febrium; quæ materiæ mensuram qua intemperies collecta materiam suggesserit ac fomitem febrium; quæ materiæ qualitas ex diversa intemperie congregata, causa vel acerbioris morbi vel prolixioris existit: ita anima cum multitudinem malorum operum et abundantiam in se congregaverit tur ad pœnas; cum mens ipsa vel conscientia per divinam virtutem omnia in memoriam recipiens, quorum in semetipsa signa quædam et formas, cum peccaret, expresseratscelerum suorum ante oculos suos videbit expositam; tunc et ipsa conscientia propriis stimulis agitatur atque compungitur, et sui ipsa efficitur accusatrix et testis. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
celis: his nͦ qͥ infexioris meriti fuerint uel abiectioris. aut ⁊̃ ultimi ⁊ abstru-¬
etiam eoꝵ qͥui adignem eternũ ł adsuplicia destinandi sunt ꝑ ipsã resurrec¬
cionis ꝑ mutacionẽ ita corpꝰ incorruptũ sit qd resugit. ut ne supliciis quidẽ
aorrũpi ualeat ac dissolui. Si gͦ ita se ht qualitas eiꝰ corꝑis qd resurget amor¬
ꝓoħa designari unꝰ cuiꝰq ꝓpriũ eẽ ignẽ quo punitur. Ait eñl. Ambulate
inlunine ignis ur̃i. ⁊ ĩflanina quam accendistis. ꝑ quos sermones hoc uide¬
ur ĩdicari qd̾ unus quisq pectoꝵ flammã sibi ipse ꝓprii ignis accendat.⁊
ñ ĩ aliquẽ ignẽ qui antea iam fuerit accensus abalio ł ant̾e ipsum substite¬
ligna ⁊ fenũ. ⁊ stipula nominantur. & arbitror qd sic̃ ĩ corꝑe esce habundãtia
⁊ qͣlitas ł qntitas cibi contraria febres generat. ⁊ febres diu̾si ł modi ł temꝑis scd̃m eã

Expanded text:
cœlis; his vero qui inferioris meriti fuerint, vel abjectioris, vel etiam ultimi et abstrucœlis; his vero qui inferioris meriti fuerint, vel abjectioris, vel etiam ultimi et abstruetiam eorum qui ad ignem æternum, vel ad supplicia destinandi sunt, per ipsam resurrectionis permutationem ita corpus incorruptum sit quod resurgit, ut ne suppliciis quidem corrumpi valeat et dissolvi. Si ergo ita se habet qualitas ejus corporis quod resurget a morpropheta designari uniuscujusque proprium esse ignem quo punitur; ait enim: «Ambulate in lumine ignis vestri, et in flamma quam accendistis. Per quos sermones hoc videtur indicari, quod unusquisque peccatorum flammam sibi ipse proprii ignis accendat, et non in aliquem ignem qui antea jam fuerit accensus ab alio, vel ante ipsum substiteligna et fœnum et stipula nominantur. Et arbitror quod sicut in corpore escæ abundantia et qualitas et quantitas cibi contraria febres generant, et febres diversi modi vel temporis secundum eam
Abbreviated transcription (Latin):
hc̃ uͦ sermonẽ ꝯittimꝰ a dñnusios nr̃oꝵ qui uł ꝓ intellectus enguitate ł ex pla¬
nationis i nopia ualde uilem ⁊ abiectũ sensum deresurrectione corꝑis intro¬
ducunt. Quos int̾rogamꝰ qͦmͦ ĩtelligunt animale corpꝰ gra resurrectionis in¬
mutandum ⁊ sp̾rtale futurum.⁊ qͦ mͦ qd̾ inĩfirmitate seminatur resurrec
tione quomodo ad ĩcorruptionem transferatur. Qd utiq siẽduit apło quia
corpꝰ ingła iĩ uirtute ⁊ ĩ incorruptibilitate surgens. spiritale iam effeaũ
nua aliquid diuina gr̾a sꝑare nos comienit. quod futurum e̾d uꝰ hoc ordi¬
nequo nudũ gͣnũ frum̃ti aut alicuiꝰ cet̾oꝵ int̾ra seminatum describit ap
iore eiꝰ ac mortẽ reparat ac restituit gͣnũ ĩ culmi corpꝰ ispicȩ. Et ita his quid aͥ
regrni celoꝵ heditatem consequi merebuntur. ro̾ illa p̾parandi corꝑis quam supꝰ
dirmnꝰ. dĩ uissu ext̾reno ⁊ animali corꝑe corpus reparat sp̾itale. qͦd hr̃e possit ĩ

Expanded text:
 nostrorum qui, vel pro intellectus exiguitate, vel explanationis inopia, valde vilem et abjectum sensum de resurrectione cor poris introducunt. Quos interrogamus, quomodo intelligant animale corpus gratia resurrectionis immutandum, et spirituale futurum; et quomodo quod in infirmitate seminatur, resurrectione, quomodo ad incorruptionem transferatur. Quod utique si credunt Apostolo quia corpus in gloria et virtute et incorruptibilitate resurgens, spirituale jam effectunum aliquid divina gratia sperare nos convenit; quod futurum credimus hoc ordine quo nudum granum frumenti aut alicujus cæterorum» in terra seminatum describit Apotionem ejus et mortem reparat ac restituit granum in culmi corpus et spicæ. Et ita his quidem qui regni cœlorum hæreditatem consequi merebuntur, ratio illa reparandi corporis quam supra diximus, Dei jussu ex terreno et animali corpore corpus reparat spirituale, quod habitare possit in
Abbreviated transcription (Latin):
sus fuerit morbi modus adultimũ ꝯceptum uiciũ ⁊̃ ignis exurit: qͣnto
b curis. placuit ĩsuꝑ ⁊̃ ignis inferre suppliciũ. his qͥ sanitatẽ anime ꝑdi¬
deruit. Cuiꝰ rei imagines ⁊̃ inscripturis sc̃is referutur. Deniq ĩ deutero

Expanded text:
upergressus fuerit morbi modus, ad ultimum conceptum vitium etiam ignis exurit: quantoupergressus fuerit morbi modus, ad ultimum conceptum vitium etiam ignis exurit: quantobus curis, insuper etiam ignis inferre supplicium his qui sanitatem animæ perdiderunt? Cujus rei imagines etiam in Scripturis sanctis referuntur. De
Abbreviated transcription (Latin):
gib ĩmensi doloris generare cruciatũ: ita cũ anima extra ordinem atqi
conpagẽ. ł eam armoniã qua adbene agendũ ut utilit̾ senciendum adõ
creata ẽ. fuerit ĩuenta. nec sibi met ipsi rd̾abil iũ motuũ ꝯpagͥne ꝯ sonar
penam cruciatumq putanda sit sibi met ipsi ferre discidii ⁊ inconstãtie
sue atq ĩ ordinationis sentire suppliciũ q̃q anime dissolutio atq diuul¬
sio cũ adhibitiignis ro̾ne fuerit explorata: sine dubio adfirmiorem sus
conpagnniem instauracionemq solidatur. Multa sunt ⁊̃ alia que nos latent. q̃
illi soli cognita sunt qui ẽ medicus animaꝵ nr̃aꝵ. Si enĩ ad corꝑis sanita¬
tem ꝓhis uiciis que ꝑescam potumq colligimꝰ. necessariam hñis int̾dum aus¬
terioris ac mordatioris medicam̃ti curam. ñr nũquam uͦ si id uicii qualita
de poposcerit rigore ferri ⁊ sectionis asꝑitate indigemꝰ. qd̾ si ⁊ hec suꝑg̾s

Expanded text:
gibus immensi doloris generare cruciatum, ita cum anima extra ordinem atque gibus immensi doloris generare cruciatum, ita cum anima extra ordinem atque compagem, vel eam harmoniam qua ad bene agendum et utiliter sentiendum a Deo creata est, fuerit inventa, nec sibimetipsi rationabilium motuum compagine consonare, pœ- nam cruciatumque putanda sit suimetipsius ferre dissidii, et inconstantiæ suæ, atque inordinationis sentire supplicium. Quæ animæ dissolutio atque divulsio cum adhibiti ignis ratione fuerit explorata, sine dubio ad firmiorem sui compaginem instaurationemque solidatur. VI. Multa sunt etiam alia quæ nos latent, quæ illi soli cognita sunt qui est medicus animarum nostrarum. Si enim ad corporis sanitatem pro his vitiis quæ per escam potumque collegimus, necessariam habemus interdum austerioris ac mordacioris medicamenti curam; nonnunquam vero, si id vitii qualitas depoposcerit, rigore ferri et sectionis asperitate indigemus; quod si etiam hæc s
Abbreviated transcription (Latin):
meũ ꝑiħm xpͥm. Ex quo intelligitur qd̾ cͥca ipsam anime substanciam tor¬
m̃ta qͥdam ex ipsis pecc̾oꝵ noxiss affectib generantur. Et ne satis tͥ difficał
mab aecide solent id est cũ uel flã̾nis amoris ȩxuritir anna. uel lean
rabilit̾ ferentes. mortem subire quam huiꝰcemodi cruciatus ꝑpeti toleribi¬
lus habuere. Requires sane si his quiuicioꝵ malis istis que sũpͣoi iniubi
rettti sunt nec em̃dationis aliquid inhac uita adhuc positi ꝯꝑare sibime
potueruit ⁊ ita ex hoc mũdo abscesserunt sufficiat illis ad penam qͣ
illis ipsis ꝑdurantib inse noxiis affectib cruciantur id ⁊ ire. ł furorisł¬
ĩsanie.ł meroris quoꝵ utiq mortiferũ uirus millo in hac ritta em̃datio¬
us medicam̃to mitigatũ ẽ: an his affectib ĩmutatis generalis pene stum¬
lis uexabuntur. s ⁊ aliam supplicioꝵ spẽm intelligi arbitror posse. quia
sicut quid̃ sentimꝰ soluta corꝑis m̃bra atq asuis inuicẽ diuulsa conpa¬

Expanded text:
um Christum.» Ex quo intelligitur quod circa ipsam animæ substantiam tormenta quædam ex ipsis peccatorum noxiis affectibus generantur. V. Et ne satis tibi hujus rmabus accidere solent, id est, cum vel flammis amoris exuritur anima, vel zeli vel rabiliter ferentes, mortem subire, quam hujuscemodi cruciatus perpeti, tolerabilius habuere. Requires sane si his qui vitiorum malis istis quæ supra diximus irretiti sunt, nec emendationis aliquid in hac vita adhuc positi comparare sibimet potuerunt, et ita ex hoc mundo abcesserunt, sufficiat illis ad pœnam quod illis ipsis perdurantibus in se noxiis affectibus cruciantur, id est, vel ivel insaniæ, vel mœroris, quorum utique mortiferum virus nullo in hac vita emendationis medicamento mitigatum est; an his affectibus immutatis generalis pœnæ stimulis vexabuntur. Sed et aliam suppliciorum speciem intelligi arbitror posse; quia sicut quidem sentimus soluta corporis membra atque a suis invicem divulsa compa
Abbreviated transcription (Latin):
ceparandiis ab anima sp̃c indicatur. Quis sp̾c siquidem diuine nature ⁊o¬
q dat est doni. ⁊ ñ recte administratꝰ id ⁊ aut int̾ram defossus ẽ. aut insudario
olligatꝰ. auferetur ꝓfecto ab anina donũ sp̾c. i pars reliqua que suꝑ ẽ. id ⁊ aĩe
substancia cum ĩfidelib ponitur. diuisa acseꝑata ab eo spũ cũquo adiũgens
ligend̾ ẽ: pars eiꝰ melior illa dicetur. q̃ ad imaginem dĩ ⁊ similitudinẽ facta
est : alia autem pars ea que pꝰ modũ ꝑ lib̾i arbitrii lapsũ contra naturam ꝑri¬
me conditionis ⁊ puritatis ad sũpta est: que utiq pars ut pote atra ⁊ obscu¬
n mat̾ies cum ĩfideliũ sorte multatur. Potest antẽ ⁊ t̾c̾io illu̾d ĩtelligi de rliui¬

Expanded text:
separandus ab anima spiritus indicatur. Qui spiritus siquidem divinæ naturæseparandus ab anima spiritus indicatur. Qui spiritus siquidem divinæ naturæsque datus est doni, et non recte administratus, id est aut ad terram defossus est, aut in sudario colligatus, auferetur profecto ab anima donum spiritus, et pars reliqua quæ superest, id est animæ substantia, cum infidelibus ponetur, divisa ac separata ab eo spiritu cum quo adjungenligendum est, pars ejus melior illa dicetur quæ ad imaginem Dei et similitudinem facta est; alia autem pars, ea quæ postmodum per liberi arbitrii lapsum contra naturam primæ conditionis et puritatis assumpta est, quæ utique pars, utpote amica et chara materiæ, cum infidelium sorte mulctatur. Potest autem et tertio sensu illud intelligi de
Abbreviated transcription (Latin):
egritudinũ appellationib memorantur : inueniet quot animaꝵ uel uicia
ł supplicia. ꝑ hec siguraliter indicentur. Ut autẽ ĩtelligamꝰ quia ea rorie qua
medici ad iutoria languentib adhibent. ut ꝑ curas reparent sanitatẽ. ⁊̃ ds̃
agit circa eos qui lapsi sunt ⁊ deciderunt inpect̾o. Indicio ẽ ⁊̃ illud qd̃ ꝑ iers
⁊ ĩ saniant. ⁊ euomant. In quo ꝯminatur dicens. quia siquis noluerit bib̾e
ñmãducabit. Ex quo utiq intelligitur qd̾ furor iũdictedĩ ad purgatio¬
nem ꝑficit animarum. Qm̃ autem ⁊ea pena que pignem ĩferi dicit᷑ ꝓ adiutorio
mresligitir ad hiberi: isaias clocet qui de istł quid̾ sic dicit. Abluet dals sordeᷤ
ouis. Sechaldeis autem sic dicit. habens carbones ignis sedes suꝑ eos. hi erunt
aini ad uitorio. & inaliis dicit. Sc̃ificabit eos dñs inigne ardenti. Et ĩmalachia
ait mutenda. sine dubio genꝰ aliquod indicat pene eoꝵ quoꝵ ut mͥ uidetur

Expanded text:
ægritudinum appellationibus memorantur, inveniet quod animarum vel vitia vel supplicia per hoc figuraliter indicentur. Ut autem intelligamus quia ea ratione qua medici adjutoria languentibus adhibent, ut per curas reparent sanitatem, etiam Deus agit circa eos qui lapsi sunt et deciderunt in peccata, indicio est et illud, quod per et insaniant, et evomant. In quo comminatur dicens, quia si quis noluerit bibere, non mundabitur. Ex quo utique intelligitur quod furor vindictæ Dei ad purgationem proficit animarum. Quoniam autem et ea pœna quæ per ignem inferri dicitur, pro adjutorio intelligitur adhiberi, Esaias docet, qui de Israël quidem sic dicit: «Abluet Dominus sordes iritu ustionis.» De Chaldeis autem sic dicit: «Habes carbones ignis, sede super eos, hi erunt tibi in adjutorio.» Et in aliis dicit: «Sanctificabit Dominus» in igne ardenti.» Et in Malachia sit mittenda, sine dubio genus aliquod indicat pœnæ eorum, quorum, ut mihi videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
eorris qbrras q̃ ĩe ia seminata spiritalis corporis reparet qͣlttatiẽ Nxaninai
namq coepe ipsa urtus resurretionis ⁊ gr̃a sp̃itale corpiis edntit quar urai
beformetur. Et si quid orxerint et corpus quod ñ aliquo habitu dosormeciuꝰ
impttisuni or̃nũ atte ĩsi pientissimi uidebuntur. nullus enim hod regabetur
illud a̾ dictum ẽ quia alia caro nolucrũ alia pisciũ ⁊ corꝑa celestia ⁊ corꝑa
trestria ẜ alia qui d̾ celestiũ gła. alia uͦ t̾restriũ. alia nͦ głasoł. alia gła sune.
alia gla stellaꝵ stella abstella differt ĩgła. ita ⁊ resurrectio mortuoꝵ. Scd̾m istã
e conseutiam celestiũ corꝑm ostendant nob̾ differentias głe eoꝵ quibes ilt¬

Expanded text:
Ex animali namque corpore ipsa virtus resurrectionis et gratia spirituale corpus educit, cum id ab bitu aliquo deformetur. Et si quidem dixerint esse corpus quod non aliquo habitu deformetur, imperitissimi omnium atque insipientissimi videbuntur. Nullus enim hoc negabit, nillud quod dictum est quia «alia caro volucrum, alia piscium, et corpora cœlestia et corpora terrestria, sed alia quidem cœlestium gloria, alia vetella a stella differt in gloria, ita et resurrectio mortuorum?» Secundum istam ergo consequentiam cœlestium corporum ostendant nobis differentias gloriæ eorum qui resur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ semꝑ uid̾e faciem dĩ pats asaluatore ꝑhibetur: ⁊ hic qui utiq unum erat cũ eo
nebras ut ego opinor non tam aerem aliquem obscurum ⁊⁊ sine ullo bunu¬
ne intelligend̾ puto: quam dehis qui ꝓfunde ignorantie tenebris ĩmersi
ertra om̃e intelligentie lum̃ effecti sunt. Uidenidum quoq ẽ. ne forte ⁊ illus
iste sermo significet. qd̾ sic̃ sci corꝑa sua inquib sc̾e ⁊ pure inhuiꝰ uite habita¬
cione uixerunt lucida ⁊ głasa ex resurrectione suscipient: ita ⁊itpii quiq
qui ĩhac uita erroꝵ tenebras ⁊ noctem ignorantie dilexerunt. obscuris: iatriꝰ
presurrectionẽ corꝑib ĩducant᷑. ut ea ipsa caligo ignorantie que uihoe mũ¬
do int̾iores eoꝵ m̃tes obsedertit. infuturo ꝑ ext̾uis corꝑis appareat indim̃tũ.
Sinilitꝰ qͦ ⁊̃ de cartere senciendum ẽ.s sufficiant ista inp̾senti loco que int̾i¬

Expanded text:
 semper videre faciem Dei patris a Salvatore perhibetur; et hic utique unum erat cum eo nebras, ut ego opinor, non tam aërem aliquem obscurum, et sine ullo lumine intelligendum puto, quam de his qui profundæ ignorantiæ tenebris immersi extra omne intelligentiæ lumen effecti sunt. Videndum quoque est, ne forte etiam illud iste sermo significet, quod sicut sancti corpora sua, in quibus sancte et pure in hujus vitæ habitationibus vixerunt, lucida et gloriosa ex resurrectione suscipient, ita et impii quique qui in hac vita errorum tenebras et noctem ignorantiæ dilexerunt, obscuris et atris post resurrectionem corporibus induantur, ut ea ipsa caligo ignorantiæ quæ in hoc mundo interiores eorum mentes obsederat, in futuro per exterius corporis appareat indumentum. Similiter quoque et de carcere sentiendum est. Sed sufficiant ista in præsenti loco, quæ int
Abbreviated transcription (Latin):
tu panca ide sepetere ñ uidetur absindum. Marime ꝓꝑtere hec qd esfendũ¬
tui quid am hecełastica fide. qd̃ ł stulte. ⁊ penitus insipienter deresurrecti¬
one credamꝰ p̾cipue ħetici. Qluib hoc mͦ arbitror respondendam. to con¬
ntentuu et am ipsi quia resurrectio fit mortuoꝵ : respondeaut nobud
amo qo mortui i ẽ. ii õne corpus : Corꝑis gͦ resurrectio fiet. Tum de inoe

Expanded text:
tus pauca inde repetere non videtur absurdum, maxime propter hoc quod offenduntur quidam in ecclesiastica fide, quasi velut stulte et penitus insipienter de resurrectione credamus; præcipue hæretici, quibus hoc modo arbitror respondendum. Si confitentur etiam ipsi quia resurrectio sit mortuorum, respondeant nobis quid est quod mortuum est. Nonne corpus? Corporis ergo resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
uenit quod utiq umpiũ parit ⁊stultum est sp̃m sc̃m confiteri ⁊ ignorantiã ei
erat. ł si quod aliud tale temporalis significationis nom̃ adsciscimus sinpliciter
⁊ ꝯuenia accipiend̾ est qm̃ nominũ quid̃ hoꝵ significationes temꝑales sunt. ea añ
dequib loquimur. tractatu quidem sermonis temꝑałr nominantur. natura au
sui omẽm intelligentiã sensus temꝑalis excedunt. Rectum tñ uidetur inquirere
quid cause sit qd̃ qui regeneratur ꝑ dm̃ insalutem. opus ht̃ ⁊ patre ⁊ filio ⁊ sp̃u

Expanded text:
venit: quod utique et impium pariter et stultum est, Spiritum sanctum confiteri, et ignorantiam ei venit: quod utique et impium pariter et stultum est, Spiritum sanctum confiteri, et ignorantiam ei r, vel erat, vel si quod aliud tale temporalis significationis nomen asciscimus, simpliciter et cum venia accipiendum est: quoniam nominum quidem horum significationes temporales sunt, ea autem de quibus loquimur, tractatu quidem sermonis temporaliter nominantur, natura autem sui omnem intelligentiam sensus temporalis excedunt. V. Rectum tamen videtur inquirere quid causæ sit, quod qui regeneratur per Deum in salutem, opus habet et Patre et Filio et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ncie dĩ ꝑatris existant. Sicut enĩ defilio dr̃ qr nemo uidit patrem nisi filius. ⁊ cu
uoluerit filius reuelare: hec ead̾ ⁊̃ desp̃u sco dicit apłs. cum ait. Nob̃ autẽ reuelauit
s ꝑ sp̃m sc̾m. Sp̃c enĩ oĩa scrutatur: ⁊̃ alta dei. s ⁊ rursus in eũgłia dediuinis ac ꝓ¬
fundiorib doctrinis ꝯmemorans saluator que nũdũ caꝑe pot̾ant discipuli sui. ita
ait adapłos. Adhuc multa habeo que uob̾ dicam s npotestis illa modo caꝑe. Cũ aũ
uenerit consolator sp̃c sc̃s qui expatre ꝓcedit ille uos docebit om̃ia ⁊ ꝯmonebit oĩa
que dixi uob̃. & itasenciendũ ẽ qd sicut filius qui solus cognoscit patrẽ reuelat cui uilt.¬
Syc enim ubiuilt spunt. Neq enim putandum est quod etiam ỹc filio reuelant
cognoscit. Si enim reuelante filio cognoscit patrem sp̃c sc̃s: gͦ ex ignꝰantia adsciencia

Expanded text:
entiæ Dei Patris existant. Sicut enim de Filio dicitur, quia «nemo novit Patrem nisi Filius,» et cui entiæ Dei Patris existant. Sicut enim de Filio dicitur, quia «nemo novit Patrem nisi Filius,» et cui voluerit Filius revelare:» hæc eas enim omnia scrutatur etiam alta Dei.» Sed et rursus in Evangelio de divinis ac profundioribus doctrinis commemorans Salvator quas nondum capere poterant discipuli sui, ita ait ad Apostolos: «Adhuc multa habeo quæ vobis dicam, sed non potestis illa modo capere: cum autem venerit consolator Spiritus sanctus, ille vos docebit omnia, et commonebit omnia quæ dixi vobis.» Et ita sentiendum es enim ubi vult spirat». Neque enim putandum est quod etiam Spiritus Filio revelante cognoscit. Si enim revelante Filio cognoscit Patrem Spiritus sanctus, ergo ex ignorantia ad scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
cionib filii dĩ qui suꝑ aqͣs ferebatur. scut scͥptũ ẽ ĩ pͥncipio facture mũdi. puto
ca exponeremꝰ ostendimus. non tñ scd̾m historiam s scd̃m intelligentiam sp̃italem.
Quidam sane ex p̾cessorib nr̃is in nouo testam̃to obseruarunt qd̾ sicubi sp̃c noĩa.¬
tur sine adiectione ea que designet qualis sit sp̃c de sp̃u sc̾o debet intelligi. Ut pu
ufr̾uctus autem sp̃c est caritar s. gaudiũ pax. & cet̾a. Item nbi. Cũ ceꝑitis spũ: nc̃ car¬
ne ꝑficiini. Nos uͦ etiam inueteri cestam̃to putamus distinctionem istã posse
dubio enim om̃is qui calcat t̾ram id est t̾rena ⁊ corꝑalia particͤ ps. ẽ sp̃c sc̃ĩ adeo
eũ accipiens. Dicebat autem ⁊ hebreus magister quod duo illa seraphin que in
baoth:. de unigenito filio dĩ ⁊ desp̃u sc̃o eẽt intelligendum. Hos uͦ putamꝰ etiam ilłd
sco cognoscitur: ut ambo hec que scd̃m ꝓpħam uel auimãtia uel uitȩ dñr causa sci¬

Expanded text:
igitur Dei qui super aquas ferebatur, sicut scriptum est, in principio facturae mundi , putca exponeremus, ostendimus, non tamen secundum historiam, sed secundum intelligentiam spiritualem. Quidam sane ex praedecessoribus nostris, in Novo Testamento observaverunt, quod sicubi spiritus nominatur sine adjectione ea quae designet qualis sit spiritus, de Spiritu sancto debere intelligi: utputa, Fructus autem Spiritus est, charitas, gaudium, pax , etc. Item et ibi, Cum coeperitis Spiritu, carnedubio enim omnis qui calcat terram, id est terrena et corporalia, particeps est Spiritus sancti a Deo eum accipiens. Dicebat autem et Hebræus magister, quod duo illa Seraphim quæ in baoth, de unigenito Filio Dei et Spiritu sancto essent intelligenda. Nos vero putamus etiam illud sancto cognoscitur, ut ambo hæc quæ secundum Prophetam vel animantia vel vitæ dicuntur, causa sci
Abbreviated transcription (Latin):
aliter nisi excellenissime om̃iũ tͥnitatis auctoritate id ẽ patris. ⁊i filii ⁊ sp̃c sc̃i cogno¬
miiatione conpleatur. ⁊ ingenito deo patri⁊ unigenito eius filio nom̃ quoq
sã sp̃c copuletur. Quis gͦ non obstupescat. quanta maiestas sit sp̃c sc̃i cum eum qͥ
sum ut eẽt acceꝑit. exmultis tocius scripture ad sercionib conꝓbatur. repudi¬
atis atq depulsis his queaquib dam falso ꝑhibentur. ł demateria deo coet̾na.
el de ingenitis animab quib nontam subsistendi naturam quam aut eqͣlita¬
tem aͣt ordinen adeo insitum uolunt: nam ⁊ in eo libello qui pastoris dr̃
angłi penitencie quemhermas amnscripfit: ita refertur. Orimo oiu crede
q unis est ds̃. qui ominã creauit atq conposuit. qui cum nicħ ẽẽnt pͥus ẽẽ oĩ
fecit: qui ẽ om̃ia capiens: ipse uero anemine capitur. S ⁊ ĩ enoch libro similia
describuntur. uerũtamen usq ad p̾sens nullum sermonem ĩscͥpturis sc̃is in¬

Expanded text:
aliter nisi excellentissimae omnium Trinitatis auctoritate, id est, Patris et Filii et Spiritus sancti cognominatione compleate Spiritus sancti copuletur. Quis ergo non obstupescat quanta majestas sit Spiritus sancti, cum eum qui sum ut esset acceperit, ex multis Scripturæ assertionibus comprobatur, repudiatis atque depulsis his quæ a quibusdam falso perhibentur, vel de materia Deo coæterna, vel de ingenitis animabus, quibus non tam subsistendi naturam, quam æqualitatem atque ordinem a Deo insitum volunt. Nam et in eo libello qui Pastoris dicitur angeli pœnitentiæ, quem Hermas conscripsit, ita refertur: «Primo omnium crede, a unus est Deus qui omnia creavit atque composuit: qui cum nihil esset prius, esse fecit omnia: qui est omnia capiens, ipse vero» a nemine capitur.» Sed et in Enoch libro his similia describuntur. Verumtamen usque ad præsens nullum sermonem in Scriptis sanctis in
Abbreviated transcription (Latin):
uersati sunt. uel eos qͥ se xp̃o credere confitentur. Nam de dõ quid̃ patre quãuis¬
uel quid̃ quid t̃. ꝓ loqui nemo ualeat: tam̃ possibile est intellectum aliquem
capi exoccasione uisibiliũ c̾aturaꝵ. ⁊ exhis que exhumana mens naturalit̾ sen¬
tit:: insuꝑetiam de scripturis sc̃is confirmari possibile ẽ.s ⁊ defilio dei ꝗͣuis
nemo nouerit filium nisi pater: tñ ex diuinis scripturis etiam de ipso qͣłr
sentiri debeat mens humana informatur. non solum ex nouo s ⁊̃ ex uet̾i
In nouo uero testam̃to habundantib testimoniis edocemur. cum sp̃s sc̾s suꝑ¬

Expanded text:
versati sunt, vel eos qui se in Christo credere profitentur. Nam de Deo quidem Patre quamvisversati sunt, vel eos qui se in Christo credere profitentur. Nam de Deo quidem Patre quamvis digne proloqui nemo valeat, tamen possibile est intellectum aliquem capi ex occasione visibilium creaturarum, et ex his quae humana mens naturaliter sentit, insuper etiam de Scripturis sanctis confirmari possibile est. Sed et de Filio Dei, quamvis nemo noverit Filium nisi Pater, tamen ex divinis Scripturis etiam de ipso qualiter sentiri debeat, mens humana formatur, non solum ex Novo, sed etiam ex VIn novo vero Testamento abundantibus testimoniis edocemur, cum Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
on sequens gͥ ẽ nunc ut de sp̃u sc̃o quam possumus breuiter requiramꝰ. & om̃s qͥ¬
dem qui quo quomodo dei ꝓuidentiam eẽ. senciunt deum ẽe ingenitum.
ui uniuersa creauit atq disposuit confitentur. eum que parentem uniu̾si¬
tatis agnoscunt. hiuic tñ eẽ filium ei nossoli ꝓnũtiamꝰ quamuis satis hoc ⁊iii¬
rum ⁊ incredulum uideatur his qui apud grecos ⁊ barbaros philosophari ui¬
dentur. tñ nonnullisetiam ipsoꝵ. habita eius uidetur opinio: cum uerbo dei
uel rõne creata eẽ om̃ia confitentur. Nos uero scd̃m fidem doctͥne eius quam di¬
uinitus adspiratam ꝓcerto habemꝰ eminentiorem diuitioremq rõnem defilio
dei nullius alt̾uis possibilitatis ẽẽ credimus exponere atq in hominum cogni¬
tionem ꝓferre : nͥ eius solius scripture que ab sp̃u sc̃o inspirata ẽ. id÷ euangłi¬
sp̃c sc̃i nec suspicionem quid̃ ullam hr̾e qͥs potuit preter eos qui inlege ⁊ ꝓpħis

Expanded text:
onsequens igitur est nunc, ut de Spiritu sancto quam possumus breviter requiramus. Et omnes quidem qui quoquomodo providentiam esse sentiunt, Deum esse ingenitum qui universa creavit atque disposuit, confitentur, eumque parentem universitatis agnoscunt. Huic tamen esse Filium: non nos soli pronuntiamus; quamvis satis hoc et mirum et incredulum videatur iis qui apud Græcos et Barbaros philosophari videntur: tamen a nonnullis etiam ipsorum habita ejus videtur opinio, cum verbo Dei, vel ratione creata esse omnia confitentur. Nos vero secundum fidem doctrinæ ejus, quam divinitus aspiratam pro certo habemus, eminentiorem divinioremque rationem de Filio Dei, nullius alteris possibilitatis esse credimus exponere, atque in hominum cognitionem proferre, nisi ejus solius Scripturæ quæ a Spiritu sancto inspirata est, id eSpiritus sancti nec suspicionem ullam habere quis potuit, praeter eos qui in Lege et Prophetis
Abbreviated transcription (Latin):
iacebat: ut uir inueniri potuerit. Misi tñ ⁊ sub deo teste loqͦr qm̃ c̃ tonuenisse
Aumi ip̃m qui adulterauerat librũ. quare hoc fecisset: uelud satis faciens iͥ res-¬
pondit. qm̃ magis ornare uolu disputacionẽ ip̃am atq purgare. Uidete qͣli pur¬
atione disputacionẽ mnãm purgauit. Tali nẽpe: qͣli pͣgatione martion purgauti
eũgua uel apłm. ł quali successor eiꝰ pꝰ ipsũ appelles. Nam sĩt illi subuerteruitr
scͥpturaꝵ u̾itatẽ. sic niste sublatis que uere dicta sunt. ob nr̃i criminationẽ ĩ¬

Expanded text:
iacebat ut vix inveniri potuerit, misi tamen et sub Deo teste loquor, quoniam cum convenissem illum ipsum qui adulteraverat librum, quare hoc fecisset velut satisfaciens mihi respondit «Quoniam magis ornare volui disputationem atque purgare ipsam». Videte quali purgatione disputationem nostram purgavit tali um vel qualis successor eius post eum Apelles! Nam sicut illi subverterunt Scripturarum veritatem sic iste sublatis quae vere dicta sunt ob nostri criminationem in
Abbreviated transcription (Latin):
dentur. De x̾ũ nec dũbitat᷑.: ⁊ iõ ñ michi udetur absurdum ⁊̃ descis angłis cetisq
celestib uirtutib tale aliquid uel dic̾e ł sentire. Si qdꝰ defuntio illa auime ⁊ uis
ipsos uidetur incurrere. Qͥs em̃ r̾dabilit̾ sensibiles eos eẽ ł mobiles pot̾it de¬
uilis. ⁊ mobilis anima dicatur : uidetur hec ead̾ definitio ⁊̃ ad angłos ꝑtinie
Qnd enĩ aliud in illis quam sensus ro̾nabilis ⁊ motus ẽ ÷ Quoꝵ autem una le¬
finitionis rõ ẽ: hoꝵ sine dubio ⁊ ead̾ sub̾a ẽ. Paulus sane apłs eẽ quẽdam an
qd sp̃italit̾ discernatur. s ⁊ ĩ alio loco ait seminari corpus animale. ⁊ resir¬
gere corpꝰ sp̾itare: ostãdens in resurrectione tͥ toꝵ nichil animale futurĩ.
Q ĩo requirimꝰ ne forte substancia aliqua sit q̃ scdm hoc qd̾ auima ẽ in ꝑfte¬
ta ẽ. Uerum utrũ ꝓpt̾ea inꝑfecta sit quod aꝑfectione decedit antalis abo
N intelligentiam reciꝑe non pot̾: hac fortasse de causa euidentiꝰ nospa¬

Expanded text:
non mihi videtur absurdum etiam de sanctis Angelis cæterisque cœlestibus virtutibus tale aliquid vel dicere vel sentire; siquidem definitio illa animæ etiam in ipsos videtur incurrere. Quis enim rationabiliter sensibiles eos esse vel mobiles poterit det mobilis anima dicatur, videtur hæc eadem definitio etiam ad Angelos pertinere. Quid enim aliud in illis quam sensus rationabilis et motus est? Quorum autem una definitionis ratio est, horum sine dubio et eadem substantia est. Paulusquod spiritualiter discernatur. Sed et in alio loco ait seminari corpus animale, et surgere corpus spirituale, ostendens in resurrectione justorum nihil animale futurum. Et ideo requirimus ne forte substantia aliqua sit quæ secundum hoc quod anima est, imperfecta sit. Verum utrum propterea imperfecta sit quod a perfectione decidit, an talis a Deo næ intelligentiam recipere non potest, hac fortassis de causa evidentius nos Pa
Abbreviated transcription (Latin):
uelar sensum sciencie spiritalis:
incipientes adsuꝑiora conscend̾e. Esse nam̃q animas insingulis qͥbq
animalib ⁊̃ in his que ĩ aquis degunt anullo arbitror dubitari. Naui ⁊ ꝯmu¬
nis hos om̃iũ seruat opinio. ⁊ confirmatio sc̃e scͥꝑture auctoritatis acerenti¬
acledit. cũ dr̃ quia fecit deus cetos magnos ⁊ omẽm anunã animãtiũ repentũ
abhis qui definttionẽ anime certis det̾minant u̾bis. Defmitur namiq anima
ostenditur. Addit sane scripture ⁊ alt̾uis sentencia auctoritatẽ cũ dicit.
smanducabitis animã cũ carnib. Inquo euidentissime sanguine om̃na
aminalium animã ipsoꝵ ẽẽ designat. Iam uͦ siquis requirat qm̃ animã
om̃is carnis sanguinẽ eiꝰ eẽ dixit. deapib ⁊ uespis. ⁊ formicis s rde hiicĩ

Expanded text:
elat sensum scientiæ spiritualis.incipientes ad superiora conscendere. Esse namque animas in singulis quibusque animalibus, etiam in his quæ in aquis degunt, a nullo arbitror dubitari. Nam et communis omnium hoc servat opinio, et confirmatio sanctæ Scripturæ auctoritatis accedit, ab his qui definitionem animæ certis determinant verbis. Definitur namque anima ostenditur. Addidit sane Scriptura etiam alterius sententiæ auctoritatem, cum dicit: s est, et non manducabitis animam cum carnibus; in quo evidentissime sanguinem omnium animalium animam eorum esse designat. Jam vero si quis requirat, quomodo animam omnis carnis sangu
Abbreviated transcription (Latin):
uel os ł pes dicimꝰ: ñ hec humana mẽbra s uirtutes eiꝰ quasdam inhis an¬
poreoꝵ m̃broꝵ appellationib ĩ dicari: ita ⁊ eẽ aliquid aliud putandꝰ ẽ qd̾ ꝙ¬
dic̾e̾ : pot̾ fortasse anima dĩ ĩtelligi unigenitꝰ filiꝰ esꝰ. Sic̃ eñi anima ꝑ om̃s
corpꝰ inserta mouet om̃ia exagitat oꝑaturq uniu̾sa: ita ⁊ unigenitꝰ alꝰ¬
dĩ qui ẽ u̾bum ⁊⁊ sapientia eiꝰ ꝑtingit ⁊ ꝑuenit ad omẽn uirtutẽ dĩ. ĩseriꝰ
ei. Et fortassis obhuiꝰ sacͣm̃ti ĩ diciũ: corpus inscͥpturis ł dr᷑ ds ł descͥbitur sõ¬

Expanded text:
el os, dicimus non hæc humana membra, sed virtutes ejus quasdam in his corporeorum membrorum appellationibus indicari: ita et esse aliquid aliud putandum est, quod adicere, potest fortasse anima Dei intelligi unigenitus Filius ejus. Sicut enim anima per omne corpus inserta movet omnia et agitat quDei, qui est verbum et sapientia ejus, pertingit et pervenit ad omnem virtutem Dei, insertus ei, Et fortassis ob hujus sacramenti indicium corpus in Scripturis vel dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
liqͣ corꝑe animã suã drrerit. Nam qr multtaioo credentiũ corpꝰ iliiꝰ dctꝰ¬
psos uelit a reliquo corꝑe meliores animã eiꝰ intelligi deb̾e dixerunt. hec ꝓ ut
iodumꝰ de r̾dabili anima discutienda magis alegentib quam statuta ac de¬
iuita ꝓtulimꝰ. deanimab uͦ pecudum cet̾oꝵq mitoꝵ sufficiant illa q̃
absolute suꝑ iꝰ diximꝰ
rimꝰ . Uiii. de mundo ⁊ motibus racionabilium creatu

Expanded text:
suam dixerit. Nam quia multitudo credentium corpus illius diciolos velut reliquo corpore meliores animam intelligi debere dixerunt. Hæc prout potuimus de rationabili anima discutienda magis a legentibus quam statuta ac definita protulimus. De animabus vero pecudum cæterorumque mutorum sufficiant illa quæ absolute superius diximus. CAPUT IX – De mundo et motibus rationabilium creatu
Abbreviated transcription (Latin):
uormpartis sue uocabulo m̃cupabit᷑. s: ⁊ illud adici posse uidebitur qͥbdam. qr
dit hoc qd ꝑditũ ẽ erat sine dubio anteꝙͣ periet ⁊ ꝓpt̾ hoc aruman cum alino¬
itio qs erat᷑ quam ꝑditum. sic erit utiq cũ iam ñ ẽ perditum. ita ⁊̃ anina que ꝑis
amer ipsa nominis anime significatione quam ingͥco indicat. uisum ẽ ñ
sulis requirentib curiosiꝰ posse ñ mediocrẽ suggeri intellectũ. Ham ses¬
nio diuinus ignẽ eẽ dm̃ dixit cũ ait. Ds̃ nr̃ ignis ẽ consumens s ⁊ deangeloꝵ¬

Expanded text:
s suæ vocabulo nuncupabitur. Sed et illud adjici posse videtur quibusdam, quia sicut hoc quod perditum est erat sine dubio antequam periret, cum aliud nescio quid erat quam perditum, sicut erit utique cum jam non est perditum: ita etiam anima quæ ptur. Sed et ex ipsa nominis animæ significatione quam in græco indicat, visum est et nonnullis requirentibus curiosius posse non mediocrem suggeri intellectum. Nam sermo divinus Deum ignem esse dixit cum ait: «Deus noster ignis est consumens.» Sed et de Angelo
Abbreviated transcription (Latin):
arefrigescendo destatu duumore ac meliore dictũ sit ⁊ trans latũ. id est q dͤ er
calore illo naturali. ⁊ diusno refrixisse uideatur. ⁊ ideo inhoc quonis . isstetir
iuocabulo sita sit. Deniq ꝓͥe landabilit̾ animã poni insc̾pturis sc̃ĩs reqre.
sifacile ĩ uenias. Cuł pabiliter antem freqn̾t occurrit: ut ibi. Anuo malac
hit eũ qui possidet eam. ⁊ amiuia q̃ peccat ipsa morietur. Sost ea eñ quã diañ¬

Expanded text:
a refrigescendo de statu diviniore ac meliore dictum sit, et translatum inde quod ex calore illo naturali et divino refrixisse videatur, et ideo in hoc quo nunc est statu el vocabulo sita sit. Denique proprie laudabiliter animam poni in Scripturis sanctis, require si facile invenias; culpabiliter autem frequenter occurrit, ut ibi: «Anima mala perdit eum qui possidet eam; et: Anima quæ peccat, ipsa morietur.» Postea enim quam di
Abbreviated transcription (Latin):
cia ꝓferebat ut ẽẽt. que aate nonfuerat. An inferiorẽ ⁊ det̾iorẽ. in similem
atq eandem ut ẽ illa ꝗͣ isti ĩgem nitã dicunt : Et puto cui ᷤ facillime pateas
intellectus qd neq melior neq ĩferior potuiss mũdi forma sp̃esq susciꝑe: nͥ
talis fuiss qͣlis ista ẽ q̃ suscepit. E quo mͦ gͦ ñ udebitur impiũ id ĩgenitũ di¬
cere qd̃ si factũ adõ credatur tale sine dubio ĩuenitur qͣle u llud ẽ qd̃ ĩge
adcolerandatormt̃a de hoc dognate ꝯfirmatur. A it enĩ. Rogo te fili re¬
pioe celũ ⁊ t̾rã. ⁊ adom̃ia q̃ ĩeis sunt. Et uidens hec: saito qr de ⁊ ħ cũ nõ¬
i tans ⁊inlibio pastoruis in hmno mãdato taart. Srimo oũi aroe qti unutẽ.
an u orinia creauit atq composuit: i fecit ex eo qd̾ nichil erant ut eẽnt uniu̾sa.

Expanded text:
tia proferebat, ut esset quæ ante non fuerat? an inferiorem et deteriorem? an similem tia proferebat, ut esset quæ ante non fuerat? an inferiorem et deteriorem? an similem atque eamdem ut est illa quam isti ingenitam dicunt? Et puto cuivis facillime pateat intellectus, quod neque melior neque inferior potuisset mundi formas speciesque suscipere, nisi talis fuisset qualis ista est quæ suscepit. Et quomodo ergo non videbitur impium id ingenitum dicere quod, si factum a Deo credatur, tale sine dubio invenitur quale et illud est quod ad toleranda tormenta, de hoc dogmate confirmatur; ait enim: «Rogo te, fili, respice cœlum et terram, et ad omnia quæ in eis sunt, et videns hæc scito, quia Deus hæc oPastoris in primo mandato ita ait: «Primo omnium crede quia unus est Deus qui omnia creavit atque composuit, et fecit ex eo quod nihil erat, ut essent universa.»
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ potuerit aliquid fac̾e cum nicħ eẽt: sine dubio futurus erat ociosus
mat̾iã ñ hñs ex qua possit oꝑari quam ei ñ sua ꝓuisione. s fortuito sẽci¬
unit ad fuissẽ iudetur eis quod hoc qͦd fortuito in uentũ ẽ. suffic̾e ei potue.¬
rit ad tanti oꝑis molẽ ⁊ adsue uirtutis potñciã. qd̃ tocius sapientie sue sus¬
cipiens ro̾nẽ: distingueretur ac formaret᷑ ad mũdũ. Qd̃ mͥ ꝑ absurdũ uidet᷑
⁊ ẽoꝵ ẽẽ hõiũ. qui uͥtutẽ atq ĩtelligẽtiã ingenite nature pen̾itꝰ ignorent. s.
ut r̾onẽ rerum possimꝰ diligentius intueri concedatur paulisꝑ ñ fuisse matia
⁊ dm̃ cũ nicħ eẽt pͥus fetisse ut ẽen̾t ea q̃ eẽ uoluit. Quid pirtabunꝰ qr meliorem.
aut maiorẽ aut alt̾ius gn̾is mat̾iã facturus ẽẽt ds̾. quã exsua uirtute acsapiẽ¬

Expanded text:
Deus non potuerit aliquid facere cum nihil esset, sine dubio futurus erat otiosus, Deus non potuerit aliquid facere cum nihil esset, sine dubio futurus erat otiosus, materiam non habens ex qua posset operari, quam ei non sua provisione, sed fortuito sentiunt affuisse videturque eis quod hoc quod fortuito inventum est, sufficere ei potuerit ad tanti operis molem, et ad suæ virtutis potentiam, quod totius sapientiæ suæ suscipiens rationem distingueretur ac formaretur ad mundum. Quod mihi perabsurdum videtur, et eorum esse hominum qui virtutem atque intelligentiam ingenitæ naturæ penitus ignorant. Sed ut rationem rerum possimus dilucidius intueri, concedatur paulisper non fuisse materiam; et Deum, cum nihil esset prius, fecisse ut essent ea quæ esse voluit: quid putabimus quia meliorem, aut majorem, aut alterius generis materiam facturus esset Deus, quam ex sua virtute et sapien
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m suam ꝓͥam rõne sine qͣlitatib si⁊t nũꝙͣ tñ subsist̾e̾ extra qͣlitatẽ inueni¬
tur. hanc gͣ mat̾iam q̃ tanta ac talis ẽ ut ⁊ suffic̾e ad om̃ia mũdi corꝑa que ẽẽ
d̃s uoluit queat. ⁊ conditori ad quasc̾q formas uelit ac ip̃es familiaret᷑ in
om̃ib ⁊ seruiret. recipiens inse qͣlitates quas ipse uoluiss impoñe: nescio
qͦm tautritales uiri igenitã id ẽ. ñ ab ipso dõ factam conditore oĩũ putauert̃.
s fortuitam quan dam eiꝰ naturam urtutẽq dixerunt. Est miror quo modo
isticulpent eos qui ł opificẽ dm̃ uel ꝓuidentiam huiꝰ uniu̾sitatis ñ negãt¬
⁊ impie eos sentire arguunt. qui tm̃ mũdi opus arbitrantur sine optsi¬
ce ł ꝓuisore non posse constaret cũ ip̃i quoq similẽ culꝑam ĩpietatis in¬
currant ingenitã dicentes eẽ mat̾ia dõ q. ĩgenito coẽtnam. Scd̾m hanc¬
rõnẽ si ponamꝰ uerbi gr̾a mat̾iam non fuisse ut isti asserut. dicentes qula

Expanded text:
propriam rationem sine qualitatibus sit, nunquam tamen subsistere extra qualitatem invenitur. Hanc ergo materiam quæ tanta et talis est ut sufficere ad omnia mundi corpora quæ esse Deus voluit queat, et conditori ad quascumque formas velit et species famularetur in omnibus et serviret, recipiens in se qualitates quas ipse voluisset imponere, nescio quomodo tanti ac tales viri ingenitam, id est non ab ipso Deo factam conditore omnium putaverunt, sed fortuitam quamdam ejus naturam virtutemque dixerunt. Et miror quomodo isti culpent eos qui vel opicificem Deum, vel providentiam hujus universitatis negant, et impie eos sentire arguunt, quod tantum mundi opus arbitrentur sine opifice vel provisore constare; cum ipsi quoque similem culpam impietatis incurrant, ingenitaonem si ponamus, verbi gratia, materiam non fuisse, ut isti asserunt dicentes quia
Abbreviated transcription (Latin):
tor ipse ꝓnunciat. nͥ quia ⁊ ĩcelo ⁊ int̾ra urtus eius replet uni ũsa sic̃ ⁊ dic
atatq contineat: ĩhis q̃ ostũdimꝰ ũ puto quem quam difficult̾ ad nuere. Ñ
cane qm̃ diu̾sos motus roabiliũ creaturaꝵ uariasq sentencias causã dedisse
diu̾sitatis mũdo huic sermo suꝑioris disputacionis ostñdit: uidendũ ẽ ue
forte similis mtio exitus qͦ huic mũdo ꝯueniat. Dubiũ enĩ ñ ẽ qrñ finis
etas ĩ hiuꝰ mũdi fine rep̃hensacausas rursum diu̾sitatũ altuis mũdi pꝰhc̃
futuri occasionesq p̾stabit. Qd sihec ita ẽẽ ordo disputacionis inuenit :¬
ꝯsequñs nc̃ uidetur qm̃ mũdi diu̾sitas sine. corꝑib subsust̾e ñ pot̾ ⁊ nit᷑e
corporẽe discut̾e ronẽ ex reb ipsis apparet qd̾ diuersam uariãq ꝑnuitaci¬
onem recipiar natura corꝑea. ita ut possit exoĩb ĩ ouũa ⁊ raustormari.
ĩ ignem mutatur. esce qͦ ipse ł hominũ ł animaliũ nonne eand ꝑmitacionis cari

Expanded text:
tor pronuntiat, nisi quia et in cœlo et in terra virtus ejus replet universa sicut et diat atque contineat, ex his quæ ostendimus, non puto quemquam difficulter annuere. Jam sane quoniam diversos motus rationabilium creaturarum, variasque sententias causam dedisse diversitatis mundo huic, sermo superioris disputationis ostendit, videndum ne forte similis initio exitus quoque huic mundo conveniat. Dubium enim non est quin finis ietas in hujus mundi fine deprehensa causas rursus diversitatum alterius mundi post hunc futuri occasionesque præstabit. IV. Quod si hæc ita esse ordo disputationis invenit, consequens nunc videtur, quoniam mundi diversitas sine corporibus subsistere non potest, naturæ corporeæ discutere rationem. Ex rebus ipsis apparet quod diversam variamque permutationem recipiat natura corporea, ita ut possit ex omnibus in omnia transformari: in ignem mutatur. Escæ quoque ipsæ, vel hominum vel animalium, nonne eamdem permutationis causam
Abbreviated transcription (Latin):
uiuari indigent. alie uiuare possunt. alie uͦ ꝓficientib certamina atq ag¬
nes mouerent inquib eoꝵ ꝓbabilior haberetur industria. ⁊ cercior post
uictoriam reꝑati gradus stacio teneretur. que ꝑ difficultates laborantiũ
ase discrepans mundi tocus intelligendus est status. s sicut corpus nr̃m
inũ ex multis menbris aptatũ ẽ ⁊ abuna anima continetur: ita ⁊ unu̾siũ
mũdũ uelud animal qd̾dam ininensum atq inmane opinandum puto qd̾
qͣsi abuna anima uirtute dĩ ac r̾one teneatur. Qd̃ etiam asca scͥꝑtura indi
qr scabellũ pedum est eiꝰ. S ⁊illud quod ait paulus cũ apud athenienses
concionaretur dicens. qm̃ in ipso uiuimꝰ ⁊ mouemꝰ ⁊ sumꝰ. quo mͦ enĩ ĩdõ¬

Expanded text:
juvari indigent, aliæ juvare possunt, aliæ vero proficientibus certamina atque agjuvari indigent, aliæ juvare possunt, aliæ vero proficientibus certamina atque agones movent, in quibus eorum probabilior haberetur industria, et certior post victoriam reparati gradus statio teneretur quæ per difficultates laborantium a se discrepans mundi totius intelligendus est status: sed sicut corpus nostrum unum ex multis membris aptatum est, et ab una anima continetur, ita et universum mundum velut animal quoddam immensum atque immane opinandum puto, quod quasi ab una anima virtute Dei ac ratione teneatur. Quod etiam a sancta Scriptura indic scabellum pedum ejus est;» sed et illud quod ait Paulus cum apud Athenienses concionaretur, dicens quoniam «in ipso vivimus, et movemur, et sumus ".» Quo