comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fedus nuptiale eiusdem sacram̃ti
res est. ut nec separatione irritũ
relicta est. mechatur. si alteri nup
serit : et item quia interueniente
diuortio non aboletur nuptialis
confederatio. ita ut coniuges sint
etiam separati. Propterea euis¬
modi assertionis uidetur illis ñ
esse dicendum coniugiũ etiam
quando est. qd̾ aliquando ita di¬
scidium et separationẽ admittet.
ut diuisi ab inuicẽ coniuges non
appellentur. Sed michi interim
non apparet qua ratione ꝓbare
uidua ab utrisq societas quãdui
uterq uiuit conseruetur. ꝓpt̾ea
conuigium non fuisse qđ aliquando
potuit dissolui. Si enĩ iccirco hoc
coniugium non ẽẽ dicunt. quia
hic ea quȩ ad coniugii ꝑtinent.
in toto non habet. intendant qr
cum dictum est. indiuiduam so¬
cietatem ad coniugiũ ꝑtinere.
uere dictum est. quia hanc conui¬
gium habere debet quando scł
est. ubi ẽẽ debet. Hȩc enĩ coniu¬
gii est. et hanc coniugĩ exigit.
siue potius confert quantũ in

Expanded text:
um nuptiarum cujusdam sacramenti res est, ut nec ipsa separatione irritum iro, et a quo relicta est, moechatur, si alterserit. Et idem: Quia interveniente divortio non aboletur nuptialis confoederatio ita ut conjuges sint, etiam separati. Propter hujusmodi assertiones videtur illis non esse dicendum conjugium, etiam quando est, quod aliquando ita dissidium et separationem admittit, ut divisi adinvicem conjuges non appellentur. Sed mihi interim non apparet qua ratione possinvidua ab utrisque societas, quandiu uterque vivit conservetur; propterea conjugium non fuisse quod aliquando dissolvi potuit. Si enim idcirco hoc conjugium non esse dicunt, quia hoc ea quae ad conjugium pertinent in toto non habet, intendant quod cum dictum est individuam societatem ad conjugium pertinere, vere dictum est: quia hanc conjugium habere debet quando scilicet est ubi esse debet. Haec enim conjugii est et hanc conjugium exigit, sive potius confert, quantum in
Abbreviated transcription (Latin):
quintum gradũ lineam propin¬
quitatis ignorans temeraret.
qd̾ quidẽ non tam contra natu¬
ralem siue antiquã legalem insti¬
tutionem quantũ contra subse-¬
quentẽ eccłiȩ ꝓreceptionẽ esset.
Legimus qd̾ beatus gregorius
anglis nouiter ad fidem conuer¬
horrerent. dispensatorie concessit
a quinto gradii consanguini¬
tatis coniugia copulare. in qͦ
apparet quia ea que aligͣn
dispensatione admit tunt.
ut licite manifeste fiant excusati¬
onem habent etia si preter concessio¬
nem ignoranter fiant. Et iccirco
fortassis eiusmodi quamdiu omnino
latent ignorantia conuenientius
estimentur excusari. quȩ tamen
manifesta facta quia contra p̃cepti¬
onem sunt non debent tolerari.
Hȩc aut̃ dicta sunt contra illos
qui putant coniugiũ omnino dici
non posse qd̾ aliquando dissolui
potest.

Expanded text:
quintum gradum lineam propinquintum gradum lineam propinquitatis ignorans temeraret, quod quidem non tam contra naturalem sive antiquam legalem institutionem, quam contra subsequentem Ecclesiae praeceptionem esset. Legimus quod beatus Gregorius Anglis noviter ad fidem converhorrerent, dispensatorie concessit, a quinto gradu consanguinitatis conjugia copulare: in quo apparet quod ea quae aliquando dispensationem admittunt, ut licite manifeste fiant, excusationem habent, etiam si praeter concessionem ignoranter fiant. Et idcirco fortassis ejusmodi quandiu omnino latent ignorantia convenientius existimentur excusari, quae tamen manifesta facta, quia contra praeceptionem sunt, non debent tolerari. Haec autem dicta sunt contra illos qui putant conjugium omnino dici non posse quod aliquando dissolvi potest.
Abbreviated transcription (Latin):
est. si in prauitate abutenti¬
um non remaneat fieri possit.
Q uigͦ hoc conugiũ habere
dixit. hoc utiq dicere uoluit.
quia coniugium hoc quantum
in se est. habere debet si fuerit
ubi esse debet. Si aut̃ forte non
fuerit ubi ẽẽ debet. non mirum ẽ.
si eo careat qd̾ habere debet. neq
ideo tamen minus uerum est. sa-¬
cramentum dum est. quamius
minus utile sit illi in quo ẽ. Ad
hunc modum putamus quȩdã
conugia uere dici posse quãdiu
scđm iudicium ȩccłȩ rata haben¬
tur. quȩ tamen post modũ emer-¬
gentibus causis legitimis recte
soluuntur. et si postea contra eccłȩ
prohibitionẽ ꝑtinaci presumtione
tenentur illicitȩ ⁊ illegitimȩ co-¬
pulationes iudicantur. Non tam̃
hoc de omnibus sicut supra me¬
moraui sic sentiendũ estimamus.
Nam facta erroris excusatione
nulla legitunorũ nomen pote¬
runt retinere. Aliud est. de illis
ubi uenialiter peccatur. ut uide¬
licet ꝑeccatur siqus infra septi¬
mum aut sextũ aut etiã fortassis

Expanded text:
est, si in pravitate abutentium non remaneant, fieri possit. Qui ergo hoc conjugium habere dixit, hoc utique dicere voluit, quod conjugium hoc quantum in se est, habere debet, si fuerit ubi esse debet. Si autem forte non fuerit ubi esse debet, non est mirum si eo careat quod habere debet. Neque ideo tamen minus verum est sacramentum, dum est, quamvis minus utile sit illi in quo est. Ad hunc modum putamus quaedam conjugia vere dici posse, quandiu secundum judicium Ecclesiae rata habentur; quae tamen postmodum emergentibus causis legitimis recte solvuntur, et si postea, contra Ecclesiae prohibitionem pertinaci praesumptione tenentur, illicitae et illegitimae copulationes judicantur. Non tamen hoc de omnibus, sicut supra memoravi, sic sentiendum existimamus. Nam facta horroris excusatione, nulla legitimorum nomen poterunt retinere. Aliud est de illis ubi venialiter peccatur, ut videlicet si quis infra septimum, aut sextum, aut etiam fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
toris amauerãt. ipsoꝵ qͦ intuitꝰ
eos ĩ augm̃to suȩ dampnationis
affligat. Sic̃ electis ignis arclere
nouit ad solaciũ ⁊ tñ arclere ad
suppliciũ nescit: ita ⁊ ediu̾so ge¬
henne flamina reꝓbis. ⁊ neqͣqͣm
lucet ad ꝯsolationis grã. ⁊ tñ luc
ad penã ut dãpnatoꝵ ocłis ignis

Expanded text:
toris amaverant, ipsorum quoque intuitus eos in augmento suae damnationis affligat. Sicut electis ignis ardere novit ad solatium, et tamen ardere ad supplicium nescit, ita e diverso gehennae flamma reprobis, et nequaquam lucet ad consolationis gratiam, et tamen lucet ad poenam, ut damn
Abbreviated transcription (Latin):
uolaret᷑. si iudex scłaris in eccłasticã
maledictũ spendio puniret. ẜ locũ.
si loca sacͣ uiolare p̾sum̾et. ⁊ ꝯfugien¬
tibꝰ ad illa ⁊̃ reis .⁊ ꝓ suis sceleribus
ꝯdempnandis in ordinate uiolentiã
inferre temptaret. Sod tp̃s si sacris et
sollempnib diebꝰ reu̾entiam ñ ex hib̾et.
qn̾ ⁊ his parcendũ ÷. quib ꝓ culpis ss
supplicia debentur. His gͥ modis
scłaris potestas iꝰticiã excere debet.
legum ĩsticuta sequens :⁊ nicħ p̾t̾ us¬
ciciam ⁊ u̾itatem approbans in iudi¬
cando. Scłaris aut̃ potestas caput
ht̃ regem siue ĩꝑatorem. ab illo ꝑ sub¬
iectas pocestates duces ⁊ comites: ⁊ p̾¬
fectos ⁊ magistratus alios descẽdens.
qͥ tñ om̃s apͥma potestate auctorita¬
ab et aut̃ pocestas scłaris orna¬
m̃ta quedam dignitatis suȩ. qͥbꝰ
⁊ excellentia ordinis ostenditur. et
sacͣmtum ministerii fig̾atur. Anulꝰ:
fidem. Arnulla: bonã oꝑationem.
Sceptrum: iꝰticiam. Gladiꝰ uindictã.

Expanded text:
violaretur; si judex saecularis in ecclesiasticam maledictum suspendio puniret. Secundum locum, si loca sacra violare praesumeret; et confugientibus ad illa etiam reis et pro suis sceleribus condemnandis inordinate violentiam inferre tentaret. Secundum tempus si sacris et solemnibus diebus reverentiam non exhiberet, quando et his parcendum est quibus pro culpis suis supplicia debentur. His igitur modis secularis potestas justitiam exercere debet, legum instituta sequens, et nihil praeter justitiam et veritatem approbans in judicando. Saecularis autem potestas caput habet regem sive imperatorem ab illo per subjectas potestates duces, et comites et praefectos, et magistratus alios; descendens qui tamen omnes a prima potestate auctoritaabet autem potestas saecularis ornamenta quaedam dignitatis suae, quibus et excellentia ordinis ostenditur, et sacramentum ministerii figuratur. Annulus fidem, armilla bonam operationem, sceptrum justitiam, gladius vindictam,
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰdam uxores incognitas fa-¬
cie desponsantibꝰ alias quasdã uiles
ꝑsonas dolo suppositas. uͥ qͥdẽ si assen¬
sum suĩ postea hi qui dolũ passi st̃ facto
qđ ex intentione ñ fecerunt p̾be nolu
constringi ad exequendũ id qd̾ nec in¬
tenderunt cũ facerent. nec uoluerunt
cũ sciret᷑.

Expanded text:
quibusdam uxores incognitas facie desponsantibus, alias quasdam viles personas dolo suppositas, ubi quidem si assensum suum postea ii qui dolum passi sunt, facto, quod ex intentione non fecerunt, praebere nolueconstringi ad exsequendum id quod nec intenderunt cum facerent, nec voluerunt cum scirent.
Abbreviated transcription (Latin):
baptizent᷑:⁊ ꝑ alt̾ius fidem deo reꝯcilien¬
tur. quos ꝑ alt̾ius pecc̾m alienatos ꝯstat
eẽ a deo. Insticũtũ ẽ itaq adħ nouum
sacram̃tũ ad cathez itandos paruulos.
exorritandos nunciandos. ⁊ deinde bap¬
ipsi ad intelligibiles annos ꝑueniant.
⁊ sacͣm̃ta fidei caritatis ⁊ spei ꝑ se intel¬
ligere ualeant ⁊ seruare.

Expanded text:
baptizentur, et per alterius fidem Deo reconcilienbaptizentur, et per alterius fidem Deo reconcilientur, quos per alterius peccatum alienatos constat esse a Deo. Institutum est itaque ad hoc novum sacramentum ad catechizandos parvulos, exorcizandos, initiandos, et deinde bapipsi ad intelligibiles annos perveniant, et sacramenta fidei et charitatis et spei per se intelligere valeant et servare.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊if.is .s. Priꝰ docete. pꝰea baptizate. Doce¬
te ad instructionẽ. baptirate ademun¬
dationẽ. Docete ad fidẽ. baptirate ad pec¬
catorum remissionẽ. Ideo docete. quia
qui c̾did̾it. lõ baptirate. qr qͥ baptitatꝰ
fuerit saluus erit. ħ gͥ forma cathe a¬
rationis apͥmis tp̃ib xͥane fidei institu
regła fidei xranȩ nunciabat᷑. ut uł
sponte fidei adquiescentes digni rege¬
neratione sp̃ali iudicarentur. uł c̾dere
nolentes. m̾ito aꝑceptione sacram̃ti
dei uł ut indigni repelłent᷑. Adopti¬
nendam quippe salutem iccirco ar
salutis uoluntarium &̾ oportet. Et ħ
ꝙ aprincipio sic factum ÷. Postꝗͣ aut̃ ad
fidem multitudo gentium introiuit iam
nunc ⁊̃ in his qui afidelib gnãnt᷑ paruuł
ead forma seruatur. quos ⁊ ipsos mat̾
Ceccła ꝓuida dispensatione sacͣm̃to salu¬
tis ĩtim carere non uult. neforce ipsa
dilatione a salute alieni fierent. si non
ꝑcepto sac̃m̃to salutis subito ab hac

Expanded text:
i . Prius docete, postea baptizate. Docete ad instructionem, baptizate ad emundationem. Docete ad fidem, baptizate ad peccatorum remissionem. Idcirco docete quia qui crediderit, ideo baptizate; quia qui baptizatus fuerit, salvus erit . Haec igitur forma catechizationis a primis regula fidei Christianae nuntiabatur, ut vel sponte fidei acquiescentes digni regeneratione spirituali judicarentur, vel credere nolentes merito a perceptione sacramenti Dei velut indigni repellerentur. Ad obtinendam quippe salutem idcirco arbsalutis voluntarium esse oportet. Et hoc quidem a principio sic factum est. Postquam autem ad fidem multitudo gentium introivit jam nunc etiam in iis qui a fidelibus generantur parvulis; eadem forma servatur, quos et ipsos mater Ecclesia provida dispensatione sacramento salutis interim carere non vult, ne forte ipsa dilatione, a salute alieni fierent, si non percepto sacramento salutis subito ab hac
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ełicos. qͣsi duo lat̾a corꝑis unius. qͣsi
eñi ad sinistrã st̃ laici qui uitȩ p̾sentis
n ecessitati in seruiunt. Nõ ita dico
ad sinistrã. quẽadmͦũ illi ad sinistr̃a
statuent᷑ quibꝰ dr̃. Ite maledicti in
ignem et̃nũ. Absit a me ut bonos la¬
icos ibi statuere p̾sumam. Nã qui
boni erunt. siue laici. siue cłici ibi ñ
erunt. qͥ ⁊ mali ert̃. siue laici. siue
cłici ibi ert̃. Nõ gͦ ad illam sinistr̃a

Expanded text:
ericos, quasi duo latera corporis unius. Quasi enim ad sinistram sunt laici qui vitae praesentis necessitati inserviunt. Non ita dico ad sinistram quemadmodum illi ad sinistram statuentur, quibus dicetur: Ite, maledicti, in ignem aeternum . Absit a me ut bonos laicos ibi statuere praesumam! Nam qui boni erunt sive laici sive clerici ibi non erunt; et qui mali erunt sive laici sive clerici ibi erunt. Non ergo ad ill
Abbreviated transcription (Latin):
ra eiꝰ longeuitas uitę. in sinistͣ aũ eius
diuitie ⁊⁊ gła. Quod enĩ ad sinistram
ros. q̃ latine int̾p̾tatũ: sortẽ sonat. si¬
ue qd ipse sorte electus sit a deo. & ad
seruitium dei: siue d̃s sors illius sit.
& q̃ portionẽ aliam in t̾ra hr̃e ñ debe¬
at cłicꝰ nͥ dm̃ .⁊ ea quȩ ad partẽ di spec¬
tant. cui statutum ÷ decimis ⁊ obło¬
nibꝰ que deo offerunt᷑ sustentari. La
tere tͥb que tippum laicorum p̾fere¬
bant porciones in hereditate acceꝑunt.
cimis ⁊ oblationib sacrificiorum
uictimis pascebatur

Expanded text:
ra ejus longanimitas vitae; in sinistra autem ejus divitiae et gloria . » Qui enim ad sinistram od Latine interpretatum sortem sonat, sive quod ipse sorte sit electus a Deo ad servitium Dei, sive quod ipse Deus sors illius sit; et quod portionem aliam in terra habere non debeat; clericus nisi Deum et ea quae ad partem Dei spectant, cui statutum est decimis et oblationibus quae Deo offeruntur sustentari. Laiterae tribus quae typum laicorum praeferebant; portiones in haereditate acceperunt. cimis et oblationibus et sacrificiorum victimis pascebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
eo gregis humilitatẽ qͦ suũ credit p̃ces¬
odoratu suo cadau̾a sentire.⁊ eo celeri
suo uolatu ad sat᷑andã esurie suã festi¬
anunar. q̃ capt suũ exctͣ mundi turbi¬
nes in sũma qͥete locatũ fidĩ narib sen¬
tientes spei uolatũ p̃sentiȩ ꝯditoris uel¬

Expanded text:
 gregis humilitatem, quo suum credit praecesodoratu suo cadavera sentire, et eo celeri volatu suo ad saturandam esurtem suam festiuae caput suum extra mundi turbines in summa quiete locatum, fidei naribus sentientes, spei volatu praesentiae Conditoris
Abbreviated transcription (Latin):
hodie triũphalia eiꝰ uexilla
erigunt᷑. De spoliatione fua dolet
cũ principe suo tartarus. de restau
exercitꝰ. Hodie caro illa quȩ de t̾ris
fubleuata ẽ. ad dexterã patriscol¬

Expanded text:
hodie triumphalia vexilla ejus eriguntur. De spoliatione sua dolet cum principe suo tartarus; de restaurexercitus. Hodie caro illa, quae de terris sublevata est, ad dexteram Patris col
Abbreviated transcription (Latin):
particeps fieret naturȩ. Postremo as¬
cendit ut nos participes faceret
głȩ suȩ. Descendens tpr̃ali ꝯu̾satiõe
uisibilib miracłis quasi lactauit infan¬
tẽ. ascendens dedit hõib dona. qͥbꝰ¬
eruditi iã tpr̃alẽ eiꝰ uisionẽ nͣ appet̾en.
ta intentioẽ festinemꝰ. Dicamꝰ ei cũ
psalmista. Tibi dix̃ cor meũ.q. u.t.¬
dit ⁊ fec̃ nͥ ut intentionẽ nr̃am
ad suꝑna diriget. ⁊ expleto tp̃r nr̃ȩ
mortalitatis ad manifestã uisionẽ
sui ꝑduc̾et. ꝑductis et̾na uultꝰ sui
gla satiaret. qr testante apło uide¬
bimꝰ eũ sicuti ẽ. & psalmista. Sati¬
abor cũ manifestabit᷑.g.t. Bona q̃¬

Expanded text:
particeps fieret naturae: postremo ascendit, ut suae nos participes faceret gloriae. Descendens temporali conversatione visibilibus miraculis quasi lactavit infantos; ascendens dedit dona educati jam temporalem ejus visionem non appeterent, ta intentione festinemus. Dicamus ei ex voce Psalmistae: Tibi dixit cor meucit, nisi ut intentionem nostram ad superna dirigeret, et expleto tempore nostrae mortalitatis, ad manifestam visionem sui perduceret, perductos aeterna vultus sui gloria satiaret. Quia, testante Apostolo, Videbimus eum sicuti est . Unde Psalmista: Satiabor, cum manifestabitur gloria
Abbreviated transcription (Latin):
quaquam essentia essentiȩ in augm̃tũ
accedit. ut ꝑ id qͥ accedit id adq̃ accedit
maius fiat. s tͣnsitione. ut id qͦ acce¬
dit cum illo ad q̃ accedit unum fiat.
uum corpꝰ subito factum demutata es¬
sentia. s in ipsum corpꝰ uerũ mutatam
essentiam. Nec ipsã sub̃am panis ⁊ ui¬
ni ĩnichilũ redactam. qr desut ẽẽ qđ
fuit. s mutatã potiꝰ qr cep̾ eẽ aliud q̃
quia panis fuit. s ipsa eius ẽẽ accepit.
qñ desiit ẽẽ qͥ fuit. Hoc exp̃ssius distin¬
ximus. ꝓpter eos qͥ ex sua rõne fidei pre¬
iudiciũ faciunt ⁊ sensu suo incedentẽ
uini spes cñitur. solam ibi ẽẽ panis

Expanded text:
uoniam nequaquam essentia in essentiae augmentum accedit, et per id quod accedit, id ad quod accedit majus fiat, sed transitione, ut id quod accedit, cum illo ad quod accedit, unum fiat. vum corpus subito factum de mutata essentia, sed in ipsum corpus verum mutatam essentiam; nec ipsam substantiam panis et vini in nihilum redactam, quia desiit esse quod fuit; sed mutata potius, quia coepit esse aliud quod quia panis fuit; sed ipsa ejus esse accepit quando desiit esse quod fuit. Hoc expressius distinximus propter eos qui ex sua ratione fidei praejudicium faciunt, et sensu suo incedentes vini species cernitur, solam ibi esse panis
Abbreviated transcription (Latin):
requirit᷑. ut nͥ sola dilectione. ⁊ ut si
solam dilectionẽ qd h debitum anat᷑a
extorquere possit. s cũ spontanea fu¬
erit caritate ꝑsuasa. tẽ nimirũ s ad
inuicem ad opus ꝯsummandum ex
utraq parte libent̃ atq gͣtant᷑ occur¬
rit. Sane quicqͥd uiolent̃ nolenti abri¬
pitur. ad eiusmodi cause effectum in¬
ꝯgruum prsꝰ atq in efficax demonstra¬
tur. Sola gͦ dilectio ÷ quȩ naturam
ꝑ suadere ⁊ uolentem quodãmͦ cog̾e
p̃. ad seminandũ parcum. Et quidem
in muliere amor uiri. in uiro aut̃ amor
mulieris id ag̾e solet. ut qr in altero so¬
lum s nat᷑a sufficiens ñ ÷. alt̾utrum s̃
ꝑ dilectionẽ subueniat. ut qd in neutͣ
ꝑ se potuit: in utͣq ꝑ se cũ altera pos¬
sit. Igit᷑ sem̃ humani partꝰ a sola mu¬
liere formandum ꝯcipit᷑. qd simul a
uiro & miliere seminat᷑. qd quid̾ sic̃ ĩa
dictũ ÷ in muliere ꝑ amor̃ẽ uiri ci in

Expanded text:
requiritur, ut non nisi sola dilectione, et, ut sic requiritur, ut non nisi sola dilectione, et, ut sic praeter solam dilectionem, quod hoc debitum a natura extorquere possit; sed cum spontanea fuerit charitate persuasa, tunc nimirum sibi mutuo ad opus consummandum ex utraque parte libenter atque gratanter occurrit. Sane quidquid violenter nolenti abripitur, ad ejusmodi causae effectum incongruum prorsus atque inefficax demonstratur. Sola ergo dilectio est, quae naturam persuadere, et volentem quodammodo cogere potest ad seminandum partum. Equidem in muliere amor viri, in viro autem amor mulieris id agere solet, ut quae in altero solum sibi natura sufficiens non est, alterutrum sibi per dilectionem subveniat, ut quod in neutra per se potuit in utsit. Igitur semen humani partus a sola muliere formandum concipitur, quod simul a viro et muliere seminatur. Quod quidem, sicut jam dictum est, in muliere per amorem viri; et in
Abbreviated transcription (Latin):
Numqͥd sp̃s sẽs de sua sub̾a sem̃ partus
infudit aluo uͥginis: Quomodo gͦ sem̃
⁊ caro fuit qd natum ÷: Quid dicemus:
ñ fuit: Hȩc omnia magna ꝯsid̾atio¬
ne in digent. ne forte ĩre difficili et
ualde obscura sensꝰ humanus aliqͥd
amplius sua possibilitate p̾sumat. Nec
ĩo de his dubitandum ÷ qr obscura sc̃.
nec iõ aliqͥd tem̾e diffiniendum quia
it : aut si carnem genuit. carnẽ ꝯcep̾.
Quod enim ꝯcep̾ ħ genuit. s quomͦ
carnem ministrare pocuit. ñ caro. aut
ñ carnẽ gign̾e caro: Ista ꝑplexa inqui¬
sitio. siue querendi ratio. quemadmno
gnãntibꝰ. ⁊ ꝑ carnis coitũ nasciturã car¬
nem excarne fabricantibꝰ. utrobiq na¬
tura subam ministrat partui c̾ando.
ut exutriusq carne ꝓcedat. quȩ solũ
in uniꝰ carne formanda ÷ caro. Lamen
ħ uestigal q̃ natura qͣsi debitũ qd̃dam
ex instituto cãtoris ad fabricã humani
corpis absoluendã inpend̾. ita ꝓrsus
sine ulla necitate ad coactionẽ ab ea

Expanded text:
us sanctus de sua substantia semen partus infudit alvo virginis? Quomodo ergo semet caro fuit quod natum est. Quid dicemus? n fuit? Haec omnia magna consideratione indigent, ne forte in re difficili et valde obscura sensus humanus aliquid amplius sua possibilitate praesumat. Nec ideo de his dubitandum est, quia obscura sunt, nec ideo aliquid temere definiendum, quiait; aut si carnem genuit, carnem concepit. Quod enim concepit, hoc genuit? Sed quomodo carnem ministrare potuit non caro, aut non carnem gignere caro? Ista perplexa inquisitio sive quaerendi ratio, quemadmodugenerantibus et per carnis coitum nascituram carnem ex carne fabricantibus utrobique natura substantiam ministrat partui creando, ut ex utriusque carne procedat, quae solum in unius carne formanda est caro. Tamen hoc vectigal quod natura quasi debitum quoddam ex instituto Creatoris ad fabricam humani corporis absolvendam impendit ita prorsus sine ulla necessitate aut coactione ab ea
Abbreviated transcription (Latin):
plum. H oc gͥ solum uͥgo ꝯcepit. q̃ de
sua carne ꝑ amorẽ ⁊ oꝑationem sp̃s sci
accep̃. de quo ⁊̃ solosine uirił seminis
ad mixtione. filium genuit. Non ergo
libido carnis ꝯceptionẽ in uirgine oꝑa¬
ta ÷. que nec de uiri carne sem̃ accepit.
nec de sua carne ꝑ amorem uiri ꝯcepit.
S ꝑ amorẽ ⁊ oꝑationẽ sp̃s sc̃i. Nec ipse
buit. s ipsi de carne ꝓpͥa uͥgini ꝑ amo¬
re suum atq uͥtutẽ sub̾am ministrauit.

Expanded text:
lum virgo concepit, quod de sua carne per amorem et operationem Spiritus sancti accepit; de quo etiam solo sine virilis seminis admistione filium genuit. Non ergo libido carnis conceptionem in virgine operata est, quae nec de carne viri semen accepit, nec de sua carne per amorem viri concepit, sed per amorem et operationem Spiritus sancti. Nec ipse buit, sed ipsi de carne propria virgini per amorem suum atque virtutem substantiam ministravit.
Abbreviated transcription (Latin):
inquirit. Querendum itaq in p̃rimis
÷ quomͦ intelligi oporteat qͣ dictũ est.
beatã mariã de sp̃u sc̃õ ꝯcepisse. Scimꝰ
namq ⁊om̃s iam frequentissimo usu¬
nat᷑e didicimus. Qđ cum mulier a uiro
gnãndam carnẽ ꝑ carnis coitũ suscepis¬
se memorat᷑. Et ħ qͥd̾ earnis sub̾a de
carne uiri ꝑ ipsum carnis coitũ trans¬
fusa cum carne mulieris una caro
ꝯcep̾. cũ acarne uiri ꝑ coitũ carnis se¬
m̃ sc̃ip̃. ad gnandam carnẽ. Nec aliud

Expanded text:
Quaerendum itaque in primis est, quomodo in elligi oporteat quod dictum est, beatam Mariam de Spiritu sancto concepisse. Scimus namque et omnes jam frequentissimo naturae usu didicimus, quod cum mulier a viro generandam carnem per carnis coitum suscepisse memoratur. Et haec quidem carnis substantia de carne viri per ipsum carnis coitum transfusa cum carne mulieris una caro concipit, cum a carne viri per coitum carnis semen suscipit ad generandam carnem. Nec aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ÷ ⁊̃ qd int̾ cet̾a sacͣ ĩdum̃ta femina¬
lia linea cͥca renes ad sacrũ minist̾iũ
ĩg̾dientiũ applicari iubent᷑. ñ ta̾tum
ad cp̃itudinis uela̾de q̃ solitis cotidiani
usus indum̃tis tegebat᷑ necessitatẽ: ꝗͣ
ob ꝯseruande castitatis ⁊ mundiciȩ

Expanded text:
 quod inter caetera sacra indumenta, feminalia linea circa renes ad sacrum ministerium ingredientium applicari jubentur; non tam ad turpitudinis velandae quae solitis quotidiani usus indumentis tegebatur necessitatem, quam ob conservandae castitatis et munditiae
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ÷ cotidie offerendi c̾cessa potestas.
pleto itũ soluũt. qm̃ a ꝯtactu carnis ue¬
tus iex sc̃a tͣctat᷑os ꝓhibuit. qͦs rursum
expleta uice ad oꝑam carnał ꝯmertii¬
relaxauit. Reliqua aũ duo.i. tunica
linea.⁊ rona uet̾is ⁊ noui cestam̃ti sac̃¬
sac̃dotium zonã.iiiͬiͬ. colorib ĩtextam
ñ reqͥrat. forcassis suꝑsticionis uitãde
causa. aut ĩ opia artificii inductũ.
ꝯtentũ pura ⁊ siplici ꝯtinentia¬
De int̾iori tunica

Expanded text:
sicut quotidie est offerendi concessa potestas. pleto iterum solvunt; quoniam a contactu carnis vetus lex sancta tractaturos prohibuit, quos rursus expleta vice ad od est tunica linea et zona, Veteris et Novi Testamenti sacesacerdotium zonam quatuor coloribus inter textam non requirat, fortassis superstitionis vitandae causa aut inopia artificii inductum, contentum pura ac simplici continentiaDe interiori tunica
Abbreviated transcription (Latin):
Si uͦ dẽ ds̃ uult malũ gͣue ÷ auditu.
& ñ facile recip̃ ħ pia mens de bo¬
no quia malũ uult. Uidr̃ enĩ ħ so¬
lũ dici cũ dr̃ d̾s uult malũ. quia
bonus malũ dilig̾. ⁊ approbat qͥ
prauũ ẽ.⁊ amicã sibi reputat ũqͥta¬
tem. & gaudet qͣsi de ꝯsimili. ⁊ bom̃

Expanded text:
citur: Deus vult malum, grave est auditu et non facile recipit hoc pia mens de bono quod malum vult. Videtur enim hoc solum dici cum dicitur Deus vult malum, quia bonus malum diligit et approbat quod pravum est, et amicam sibi reputat iniquitatem, et gaudet quasi de consimili et bo
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a ꝯtinebat. sine nat᷑a : nat᷑ã c̾are.
qͣ initiũ sum̾ent: quȩ ñ erãt. qm̃ opꝰ
⁊ factor: nat᷑a id̾ ẽẽ ñ pot̾ant. Sic̃ ergo
ĩ faciendis se non minuit ȩt̾nitas. sic
in factiᷤᷤ se ñ aux̃ ĩm̃sitas. S añ facta
sine defectu plena ꝯsticit. ⁊ pꝰ facta
sine motu ĩdeficiẽs ꝑmansit. nicłi
nouũ assumens. nichil antiquum
amittens. totũ dans ⁊ nicħ abiciens.
Hec pͥma causa rerũ õiũ scđm se.
ex trinsecus oꝑis sui formã ñ accep̾.
ñ hũit: fec̃ enĩ ad similitudinẽ suã.
qͥ disponebat ad participationẽ suã
ut ex ipsa eandẽ forma traher&. qͦd
cũ ipsa id bonũ possidere debuisset.

Expanded text:
are, qua initium sumerent quae non erant, quoniam opus et factor natura idem esse non poterant. Sicut ergo in faciendis se non minuit aeternitas; sic in factis se non auxit immensitas. Sed ante facta sine defectu plena consistit; et post facta sine motu indeficiens permansit. Nihil novum assumens, nihil antiquum amittens; totum dans et nihil abjiciens. Haec prima causa rerum omnium secundum se extrinsecus operis sui formam non accepitnon habuit. Fecit enim ad similitudinem suam, quod disponebat ad participationem sui, ut ex ipsa eamdem formam traheret, quod cum ipsa idem bonum possidere debuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
sine motu efficiunt.⁊ gnant
sine tͣductione. qm̃ ȩt̃nitas nec in
suo statũ deseruit. tp̃a ordinans.
neq ex suo sub̃am ministrauit. cor¬
ruptibilia cans. s manens qͥ erat.
fec̃ qͥ ñ erat. ĩ se ꝯtinẽs potestatem¬

Expanded text:
sine motu efficiunt et generant sine traductione; quoniam aeternitas nec in suo statu desernit tempora ordinans neque ex suo substantiam ministravit corruptibilia creans; sed manens quod erat, fecit quod non erat, in se contine
Abbreviated transcription (Latin):
cur uelim qͦm iꝰtum sit ut
culꝑa quȩ cum fine ꝑ petͣ¬
ta ẽ: sine fine puniatur. Gregoriꝰ
Hoc iecte diceretur si districtus
uidex ñ corda hom̾iũ. s facta pe̾¬
saret. Iniqui enĩ iõ cum fine de¬
liq̾runt. quia cũ fine uixerc̃.
Ham uoluisset̃ utiq si potuissent
si fine uiu̾e. ut potuissent sine

Expanded text:
cire velim quomodo justum sit, ut culpa quae cum fine perpetrata est, sine fine puniatur. Gregorius: Hoc recte diceretur, si districtus judex non corda hominum sed facta pensaret. Iniqui enim ideo cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt. Nam voluissent utique si potuissent sine fine vivere, ut potuissent sin
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ mortalitatis ⁊ passibilitatis infir¬
mitatem ñ assumpsisse. s eã ñ solum
supͣ id qd nos sumus mortales quia pec¬
cator ñ erat. s supͣ id ⁊̃ qd pͥmꝰ hõ ante
peccatũ fuit. qr probandus ñ erat
apͥma ꝯceptione gła in mortalitatis
induisse. Primus quippe homo quia
ꝓbandꝰ erat. tał ẽẽ debuit. qͥ ⁊ peccare
⁊ ñ peccare pocuisset. ut uoluntatis
ñ necessitatis esset utrumq. Neq eñi
uł obedienti m̾itum. uł ñ obedienti
culpa esse potuisset nͥ ⁊ obędientia et
p̾uaric̃o uoluntaria fuisset. Itaq qr
ad ꝓbationẽ utrimq uoluntas eius
expectabat᷑. ad utrumq ei possibilitas
p̃stabat᷑. quia uͦ ⁊ pecc̃adi ci ñ peccãdi
possibilitatẽ hũit: oportebat ut et
moriendi ⁊ ñ moriendi possibilitatẽ
hr̃et. Si enĩ ex necessitate in mortał
fuisset: ⁊̃ p̃uaricator ⁊ peccator mori
non potuisset. Atq ita in obedientia

Expanded text:
quoque mortalitatis et passibilitatis infirquoque mortalitatis et passibilitatis infirmitatem non assumpsisse, sed eam non solum supra id quod nos sumus mortales, quia peccator non erat, sed supra id etiam quod primus homo ante peccatum fuit, quia probandus non erat a prima conceptione gloria immortalitatis induisse. Primus quippe homo quia probandus erat, talis esse debuit qui et peccare et non peccare potuisset, ut voluntatis non necessitatis esset utrumque. Neque enim vel obedienti meritum, vel non obedienti culpa esse potuisset, nisi et obedientia et praevaricatio voluntaria fuisset. Itaque quia ad probationem utrinque voluntas ejus exspectabatur, ad utrumque ei possibilitas praestabatur. Quia ergo peccandi et non peccandi possibilitatem habuit, oportebat ut et moriendi et non moriendi possibilitatem haberet. Si enim ex necessitate immortalis fuisset, etiam praevaricator et peccator mori non potuisset, atque ita inobedientia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmemorare oportet qͣ illam
ab ipsa conceptione. sp̃s sc̃i oꝑatione
ita mundatã c̾dimus: ut eã u̾bũ ipsũ
lberam ꝓrsus ⁊ in munẽ ab om̃i pecc̃o
assum̃ et. pena tm̃ pecc̃i uoluntate non
necessitate assum̃tis remanente. ut dũ
ista in saluatore sineculpa pat̾etur.
illa quȩ in saluandis ꝓ culpa pene ob¬
noxia fuerat lib̾aret᷑. De hac itaq pe¬
na passibilitatis siue mortalitatis q̃rt̃
qͥdam quomͦ in carne saluatoris erat.
S facile ÷ scire quomͦ caro illa ꝗͣ du
in massa gñis humani sub originali
debito fuit. penã qͦ p̃uaricationis
qͣ totum tenebat᷑. in toto ipso ex neces¬
sitate sustinuit. Postꝗͣ aut̃ a toto ipso
singłarit̃ diuisa ÷ ut nec in ipso esset.
nec cũ ipso in causa participaret. iam
nichil pene debuit : quia culpe nil
hũit. Itaq quantũ in ipsa fuit ñ debu¬
it sustinere pen̾ã. qn iam ñ hũit cul¬
pam. Pot̾at gͦ tꝰte saluator in carne
sua ꝗͣ sine culpa assumpsit. penam

Expanded text:
memorare oportet, quia illam ab ipsa conceptione Spiritus sancti operatione ita mundatam credimus, ut eam Verbum ipsum liberum prorsus et immunem ab omni peccato assumeret, poena tantum peccato volnecessitate assumentis remanente, ut, dum ista in Salvatore sine culpa pateretur, illa quae in salvandis pro culpa poenae obnoxia fuerat, liberaretur. De hac itaque poena passibilitatis sive mortalitatis quaerunt quidam, quomodo in carne Salvatoris erat. Sed facile est scire quomodo caro illa, quandiu in massa generis humani sub originali debito fuit, poenam quoque praevaricationis qua totum tenebatur in toto ipso ex necessitate sustinuit. Postquam autem a toto ipso singulariter divisa est, ut nec in ipso esset, nec cum ipso in causa participaret, jam nihil poenae debuit, quia culpae nil habuit. Itaque quantum in ipsa fuit, non debuit sustinere poenam, quando jam non habuit culpam. Poterat ergo juste Salvator in carne sua quam sine culpa assumpsit, poenam
Abbreviated transcription (Latin):
asserunt humanum affectũ in ap̃o motꝰ
qui peccatores sumus ex illa origina li
corruptione. ꝙͣ portamus. illicitos appe¬
titus. & motꝰ ꝯcupiscentiȩ s̃gentis. et
uicii tẽpt̾atis delectationẽ ÷ ĩuiti sen¬
tire solemꝰ. Hos aũ motꝰ iccirco xp̃m
in carne sua uolũtarie sustinuisse:
ut qͣsi illis tẽptãtibꝰ resistendo. uictor
exist̾et. quatinꝰ ⁊ iͨ cemptatiõe uicio¬
rum suꝑando p̾mium iꝰticie ad quire¬
ret. ⁊ nb in temptatione positis resis¬
tendi ⁊⁊ uincendi in semetipso exem¬
plum formaret. S absit a sensu xͥano.
ut ulla in illa carne sacro sc̃a agni
immaculati in ordinate delectatiõis
⁊ ꝯcupiscentiȩ illicite titillatiõẽ aliqͦ
modo fuisse aut dicat. aut c̾dat. quia
si uł aliꝗͣ pͣue delectationis radicem.
aut motum ꝯcupiscendi in ordinatũ
in illa fuisse dr̃emus. ꝓfecto ab omni
uicio lib̾am negaremꝰ. qͦmͦ aũ uiciũ
mũdaret. si uicium portaret: Motus

Expanded text:
asserunt humanum affectum in Christo; mqui peccatores sumus ex illa originali corruptione quam portamus, illicitos appetitus, et motus concupiscentiae surgentis, et vitii tentantis delectationem etiam inviti sentire solemus. Hos autem motus idcirco Christum in carne sua voluntarie sustinuisse, ut quasi illis tentantibus resistendo victor existeret, quatenus et sibi tentationem vitiorum superando praemium justitiae acquireret, et nobis in tentatione positis resistendi et vincendi in semetipso exemplum formaret. Sed absit a sensu Christiano ut ullam in illa carne sacrosancta agni immaculati inordinatae delectationis et concupiscentiae illicitae titillationem aliquo modo fuisse, aut dicat, aut credat; quia si vel aliquam pravae delectationis radicem aut motum concupiscendi inordinatum in illa fuisse diceremus, profecto ab omni vitio liberam negaremus. Quomodo autem vitium mundaret, si vitium portaret? Motus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ humane nat᷑e. quȩ pena ẽ solũ. cum
susceptione carnis xp̃m assumpsisse u̾a¬
pa sit: nullatenus admisisse in dubi¬
tant̾ affirmamꝰ. Neq enĩ sic uictorem
uiciorũ dicere uolumus. ut eũ ipsa que
uinceret uicia portasse aliqñ ac sensisse
dicamꝰ. Propterea enĩ ꝑsolam penam
infirmari ꝯsensit. ut eos qͥ ⁊ culpa ⁊ in
pena egrotabant: pͥmũ aculpa iꝰtifica¬
ret. pꝰ ea apena lib̾aret.

Expanded text:
ena est, solum cum susceptione carnis Christum assumpsisse verapa sit, nullatenus admisisse indubitanter affirmamus. Neque enim sic victorem vitiorum dicere volumus, ut cum ipsa quae vinceret vitia portasse aliquando ac sensisse dicamus. Propterea enim per solam poenam infirmari consensit, ut eos qui et in culpa et in poena aegrotabant: primum a culpa justificaret, postea a poena liberaret.
Abbreviated transcription (Latin):
male sensisse inueniunt᷑. asserentes
carnẽ ilłã in omnibꝰ his ꝙ̃ in ea. ⁊ cirra
cam exhibita sunt passionis gn̾a. Simi¬
litudinem quid̃ passionis & doloris
sc̾episse. S nullum oĩo dolorẽ aut passi¬
onẽ sustinuisse. S ñ attendunt ꝗͣta
passio ñ fuit: Quomͦ stabit qd dic̃ pro¬
pħa. uere langores nros ipse tulit:¬
d .n.i.p. Si cxxp̃s in cruce dolorẽ passꝰ
ñ fuit. qr̃ tatoꝑe calicem passionis
tͣnsferri a se postulauit: qͥd s uoluit
sanguis ille desudans angustiam
ĩminentis mortis ꝯtestat᷑: Quid sibi

Expanded text:
male sensisse inveniuntur. Asserentes male sensisse inveniuntur. Asserentes carnem illam in omnibus iis quae in ea et circa eam exhibita sunt passionis genera; similitudinem quidem passionis et doloris suscepisse, sed nullum omnino dolorem aut passionem sustinuisse. Sed non attendunt quanta passio non fuit? Quomodo stabit quod dicit propheta: « Vere languores nostros ipse tulitavit . » Si Christus in cruce dolorem passus non fuit, quare tantopere calicem passionis transferri a se postulavit? Quid sibi voluit sanguis ille desudans, angustiam imminentis mortis contestatus? Quid sibi
Abbreviated transcription (Latin):
mori pot̾at moreret᷑ si peccaret:⁊ exeo.
Similit̃ qd ñ mori pot̾at. ñ moreretur :¬
si in obedientia ꝑseueraret. Xp̃s aũ hõ
quia ꝑfectꝰ apͥncipio ⁊ ꝓbatꝰ inuentus
÷. ad ꝑfectionẽ uł ad ꝓbationẽ expec¬
tatus ñ ÷. Et iccirco sicut lib̾ũ arbi¬
triũ hũit. ħ tñ ita ut peccare posset:
ita qͦ in mortalitatẽ qͣntũ in se erat.
pͥmus homo huit añ p̾uaricõnẽ. sed
illa qͦ quã nunc scds ht̃ pꝰ resurrec¬
tionẽ. ut uidelicet sic̃ ex ꝯsortio dĩta
tis sp̃u ꝯfirmatꝰ erat ad u̾itatẽ ut pec¬
care ñ posset: ita qͦ exm̃ito u̾tutis
carne ꝯfirmatꝰ ẽẽt ad ĩ corruptionem
ut mori ñ posset. S qr caro peccatrix
a pena pecc̃i lib̾ari ñ pocuit. nͥ eiꝰ caro
quȩ sine pecc̃o erat pat̾et᷑. infirmitatẽ
passibilitatis ⁊ mortalitatis in carne
assũpta. retinuit potestate. Sustinuit
uoluntate. ñ passus ÷ necessitate. De
sensu aũ passionis in carne ꝙͥ. qͥdam

Expanded text:
mori poterat moreretur si peccaret, et ex eo similiter quod mori non poterat, non moreretur si in obedientia perseveraret. Christus autem homo quia perfectus a principio et probatus inventus est, ad perfectionem vel ad probationem exspectatus non est. Et idcirco sicut liberum arbitrium habuit, nec tamen ita ut peccare posset, ita quoque et immortalitatem quantum in se erat primus homo habuit ante praevaricationem; sed illa quoque quam nunc secundus habet post resurrectionem utis spiritu confirmatus erat ad veritatem, ut peccare non posset, ita quoque ex merito virtutis carne confirmatus esset ad incorruptionem, ut mori non posset. Sed quia caro peccatrix a poena peccati liberari non potuit, nisi caro ejus quae sine peccato erat pateretur, infirmitatem passibilitatis et mortalitatis in carne assumpta retinuit potestate, sustinuit voluntate, non passus est necessitate. De sensu autem passionis in carne Christi, quidam
Abbreviated transcription (Latin):
go illius erat. q̃ apotẽtia orta erat. Et
apotentia & sapĩa ꝓcessit. sicut sp̃s
sc̃s apatre ⁊ filio qui dilectio ÷ pa¬
cris ⁊ filii. Et sic quid̃ distinx̃. ueri¬
tatem ad imaginem ꝑ ꝗͣ inuenerat
ad sig̾cationẽ. illic quasi singłare

Expanded text:
go illius erat, quae a potentia orta erat; et go illius erat, quae a potentia orta erat; et a potentia et sapientia processit, sicut Spiritus sanctus a Patre et Filio, quae dilectio est Patris et Filii. Et sic quidem distinxit veritatem ad imaginem per quam invenerat ad significationem, illic quasi singulare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝰ hic id̾ ñ erant. q̃ seꝑabant᷑ ab in¬
uicem:⁊ ñ ꝯstabãt ĩ uno. Propterea
ĩ m̃te rõali. aliud potentia erat. qͥa
pͥor erat sine sap̃ia. & ad huc sap̃ia
ñ erat. Et uenit pꝰea sapĩa. & cũ po¬
tentia esse cȩpit. quasi aliud ĩ alio:
tia de aliquo. & de ipsa sap̃ia erat.
amor aũ de potentia ⁊ sap̃ia ꝓcesse¬
rat. ⁊ ñ erat potentia sap̃ia. quia
potentia añ sapĩã erat. ⁊ de ipsa
sap̃ia exierat. Neq rursũ amor po¬
tentia uł sapĩa dici poterat. quia
ꝓcesserat tm ab ipsis. ⁊ ipsa aliq̃n
sine ipsa extit̾at. Et erãt tria ħ discre¬
ta ĩ aĩa :⁊ ĩ his tͥbꝰ tͥnitas aĩe inuenta
ẽ. & ascend̾ aĩa ab his ad sũmã tͥni¬
tatẽ ⁊ ĩueñ ibi patrẽ. qͥ a nullo erat.
sic̃ in se potentia:⁊ filiũ qͥ a patre erat.
⁊ filio erat sic̃ ĩ se dilectio apoten¬
cia ⁊ sap̃ia ꝓcesserat. Et iõ potẽtiam
patͥ tͥbuit. qͥa inse similitudo fuerat

Expanded text:
s haec idem non erant qui separabantur ad invicem, et non constabant in uno. Propterea in mente rationali aliud potentia erat quia prior erat sine sapientia et adhuc sapientia non erat. Et venit postea sapientia, et cum potentia esse coepit, quasi aliud in alio. tia de aliquo, et de ipsa sapientia erat; amor autem de potentia, et sapientia praecesserat. Et non erat potentia sapientia, quia potentia, ante sapientiam erat et de ipsa sapientia exierat. Neque rursum amor potentia vel sapientia dici poterat; quia processerat tantum ab ipsis, et ipsa aliquando sine ipso exstiterant. Et erant tria haec discreta in anima; et in his tribus Trinitas animae inventa est. Et ascendit anima ab his ad summam Trinitatem, et invenit ibi Patrem qui a nullo erat, sicut in se potentia; et filium qui a Patre erat, um qui a Patre et Filio erat, sicut in se dilectio a potentia et sapientia processerat. Et ideo potentiam Patri tribuit, quia in se similitudo fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ferebat. qͣsi uestigium qd̃ã ⁊ ima¬
ginem ĩ effabił tͥnitatis.⁊ in ipso
erat ⁊ ꝓcessit nouissime amor sine
gaudium m̃tis ad sapĩa suã.⁊ ipse
solum dilectio erat. quia sine
ipso ĩm̃te i sapĩa dilectio ñ erat.
Et posita sunt ħ nõia ad pͥetatem.
quia unũ qđq ꝑ se erat. ⁊ distincta
sunt tͥa ħ. primum potentia. aqua
sapĩa erat. deiñ ipsa sapĩa q̃ de po¬
tentia nata fuerat. Nouissime aũ¬
amor qͥ de potentia simul ⁊ sap̃ia¬

Expanded text:
ferebat quasi vestigium quoddam et imaginem ineffabilis Trinitatis. Et in ipso erat: et processit novissime amor sive gaudium mentis ad sapientiam suam; et ipse solum dilectio erat, quia sine ipso in mente et sapientia dilectio non erat. Et posita sunt haec nomina ad proprietatem, quia unumquodque per se erat; et distincta sunt tria haec: primum potentia a qua sapientia erat; deinde ipsa sapientia, quae de potentia nata fuerat; novissime amor qui de potentia simul et sapi
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ afficitur: p̾sentia corporał ñ aufer¬
tur. Postqua aut̃ corporał sensus in
ꝑcipiendo deficit. deinceps corporalis
da. Dispensatio ꝯpleta ÷ ꝑfectũ sacͣm̃¬
cum uirtꝰ manet. Xp̃s deore ad cor
transit. Melius ÷ tͥ ut eat in m̃cẽ cuã.
quã in uentr̃e tuum. Cib iste animȩ
ñ corꝑis ÷. Noli in ipso querere consu¬
etudinẽ cibi corporal. Uenit ad te ut
comedatur ñ ut ꝯsumatur. Uenit ut
gustetur. ñ ut incorꝑetur. Aug̾ uocẽ
de cȩlo audit quia ħ a t̾renis illi dici
aut respondi. ñ potuit. Cibus sũ gͣndi¬
um. cresce ⁊ manducab̾ me. Nõ ut me
mutes unte sicut cibum carnis tuȩ. s
cu mutab̾is inme. Itaq prudent̃ dis¬
c̃ne qͥd in sacͣm̃to dĩ sensui exhibitũ
sit. quid sp̃ui accõmodacum. ⁊̃ ut so
let si pꝰ ꝯpletam ꝑceptionẽ aliqͥd it̾ato
famulat᷑. ut u̾itas similitudinis ubiq
ꝯseruet᷑. Nam si in aliquo qͣntũ .s.

Expanded text:
liter afficitur, praesentia ejus corporalis non auferliter afficitur, praesentia ejus corporalis non aufertur. Postquam autem sensus corporalis in percipiendo deficit, deinceps corporalis da, dispensatio completa est, perfectum sacramentum virtus manet; Christus de ore ad cor transit. Melius est tibi ut ea in mentem tuam, quam in ventrem tuum. Cibus iste animae non corporis est. Noli in ipso quaerere consuetudinem cibi corporalis. Venit ad te ut comedatur, non ut consumatur. Venit ut gustetur, non ut incorporetur. Augustinus vocem de coelo audivit, quia hoc a terrenis illi dici aut responderi non potuit. Cibus sum grandium, cresce et manducabis me; non ut me mutes in te, sicut cibum carnis tuae, sed tu mutaberis in me. Itaque prudenter discerne, quid in sacramento Dei sensui exhibitum sit; quid spiritui accommodatum, etiam ut si solet post completam perceptionem aliquid iterato famulatur, ut veritas similitudinis ubique conservetur. Nam si in aliquo quantum scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
In cȩlo q̃re. ibi x ÷ ad dexterã patͥs sedẽs.
tecũ ad tp̃s ẽẽ uoluit. qn̾ ⁊ ꝗͣdiu necesse
fuit. Exhibuit tͥ ad tp̃s corporalẽ p̾sen¬
tia suam ut te adspũalẽ excitaret. Ideo
corporalit̾ ad te uenit. ⁊ exhibuit cibi¬
illam spu̾ał inueniretur quȩ ñ auferet᷑.
Ita ꝑ carñe assumptã olim in mundũ tien̾.
minib ꝯuersatꝰ ÷. ut eos ad sp̾alẽ p̾senti¬
am q̃rendã ⁊ inueniendam ȩxcitaret.
remansit. Nam ut ostend& qr scđ̾m
ait. Ecce ego uob̾cũ sum omnib dieb
usq ad ꝯsummationẽ scłi. Sic gͦ in sacͣ¬
m̃to suo mͦ tp̃alit̾ uenit ad te.⁊ ẽ corpo
ralit̾ tecum. ut cunt ꝑ corporalẽ p̾sentiã
ad spũalẽ querendã excit̾is ⁊ inueniendã
adiuu̾is. Quando in manib sacͣmtum
eius tenes corporalit tecum :. Qñ ore
suscipis corporalit̃ tecum ÷. Qñ uan¬
ducas. ⁊ qn̾ gustas corporalit̾ cecumẽ.
Deniq in uisu in tactu ĩ sapore corpo¬
raliter tecum ÷. Quãdui sensꝰ corpora¬

Expanded text:
In coelo quaere. Ibi Christus ad dexteram Patris sedens, tecum ad tempus esse voluit, quando et quandiu necesse fuit. Exhibuit tibi ad tempus corporalem praesentiam suam, ut te ad spiritalem excitaret. Ideo corporaliter ad te venit, et exhibuit tibiillam spiritualis invenireIta per carnem assumptam olim in mundum venit, minibus conversatus est, ut eos ad spiritualem praesentiam quaerendam et inveniendam excitaret. remansit. Nam ut ostenderet, quod ait: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Sic ergo in sacramento suo modo temporaliter venitoralem praesentiam ad spiritualem quaerendam exciteris, et inveniendam adjuveris. Quando in manibus sacramentum ejus tenes, corporaliter tecum est. Quando ore suscipis, corporaliter tecum est. Quando manducas, et quando gustas, corporaliter tecum est. Denique in visu, in tactu, in sapore, corporaliter tecum est. Quandiu sensus corpora
Abbreviated transcription (Latin):
pit᷑. ut quod sanis eẽt. officiũ sit egͦtis re¬
meditĩ. Itẽ inꝯiugio aliud ẽȩ. ⁊ alt̾i
rei sacͣmentũ esse ipsũ conuigiũ. ⁊ ali¬
ud eẽ. ⁊ alt̾iꝰ rei sacͣmentũ ẽę ipsũ con¬

Expanded text:
pitur, ut quod sanis esset officium, sit aegrotis repitur, ut quod sanis esset officium, sit aegrotis remedium. Item in conjugio aliud esse et alterius rei sacramentum esse ipsum conjugium, et aliud esse et alterius rei sacramentum esse ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
in spũ ꝯstat int̾ dni ⁊ aiimam. offi¬
ciũ aut̃ coniugii incomixtione car¬
nis ꝓposuit. ut in eo sacmentũ ee̾t.
societatis que incarne fut᷑a erat in
um infedẽ dilectionis sanctiuit. ut ꝑ
eiꝰ bona id qd incarius comixtione
infirmitatis erat ⁊ delicti excusare¬
tur. officiũ aut̃ ꝯuigii in comixtiõẽ
carnis concessit. ut in eo p̾t̃ gn̾is mul¬
tiplicationẽ gen̾antiũ infirmitas
exciꝑet᷑. Quare aut̃ iustitutũ sit
cõiugii sacͣmentũ apłs innuit uͥ
uirũ imaginẽ dĩ esse. ac ꝑhoc quo¬
tare ostendit. Quareatẽ istitutũ
sit pͥmo cõiugii officiũ ipse deus
um aut̃ coniugii hȩc ẽ. carnis conuxti¬
onemante peccatũ non ad remediũ in¬
firmitatis s ad multiplicationẽ ꝓlis us¬
titutũ ẽȩ. pꝰ peccatũ aut̃ idẽ ipsum ad
remediũ infirmitatis. cõcessum beatꝰ
augustinꝰ testat᷑ his u̾bis dicẽs. Utriꝰq
sexꝰ infirmitas ꝓpendens in ruinã tpi¬
tudinis. recte honestate nuptiar᷑ exci¬

Expanded text:
nstat inter Deum et animam. Officium autem conjugii in commistione carnis proposuit, ut in eo sacramentum esset societatis quod in carne futura erat inum in foedere dilectionis sancivit, ut per ejus bona id quod in carnis commistione infirmitatis erat et delicti excusaretur; officium autem conjugii in commistionem carnis concessit, ut in eo praeter generis multiplicationem generantium infirmitas exciperetur . Quare autem institutum sit conjugii sacramentum apostolis innuit, ubi virum imaginem Dei esse, ac tare ostendit. Quare item primo institutum sit conjugii officium, ipse Deus um autem conjugii hoc est, carnis commistionem ante peccatum non ad remedium infirmitatis, sed ad multiplicationem prolis institutum esse, post peccatum aut idem ipsum ad remedium infirmitatis concessum beatus Augustinus testatur his verbis, dicens: Utriusque sexus infirmitas propendens in ruinam turpitudinis recte honestate nuptiarum exci
Abbreviated transcription (Latin):
uł añ ĩsticutionẽ ꝯsilium cepit baptiran¬
di. Q eñ nec pͥꝰ contẽptor ꝯsilii. nec pꝰ p̾ua¬
ricator p̃cepti exticit: eulpandus ñ fuit.
nisi forte quis aut pͥꝰ aut pꝰea ita igno¬
rans fuisse dicat᷑ : ad quẽ diumȩ insti¬
tutionis nocicia ꝑuenisset nͥ culpa eius ex¬

Expanded text:
cepit baptizandi. Qui enim nec prius contemptor consilii, nec post praevaricator praecepti exstitit culpandus non fuit, nisi forte quis aut prius aut postea ignorans fuisse dicatur, ad quem divinae institutionis notitia pervenisset, nisi ejus
Abbreviated transcription (Latin):
÷ que exeo unũ quẽq debitorẽ hũit. quo
ad ipsũ predicantib apłis nuncus u̾bi
p̃ceptũ institutionis ꝑuenit. Qͥ autem
ĩt̾im longe positi ꝓpe aut in occulto ꝯs¬
tituti ñdum cognita ĩsticutione diuina
forte ab hac uita subducti sunt. ħ de
inceps mͥ sentiendũ uidet᷑. q ⁊ de illis
qͥ añ ipsã istitutionẽ. siue in p̃pucio. si¬
ue in lege fuerunt: qd qr illis fecerunt
tpra ħ istis oꝑata ÷ absentia. Siquis
aut̃ ꝑtinax ẽẽ uelit. ⁊ adhuc eiusmi
aliquos in ignotis regionib ac remotis
t̾rarum sedib deg̾e ꝯtendat. qui forte
madatum diuinũ deꝑcipiendo bap-¬
tismati sacͣnito ñ acceꝑint: ego uł ne¬
minẽ talem eẽ. uł si forte aliquis ⁊ si
eiꝰ culpa ñ obstitisse audire ⁊ scire po¬
cuisse ac debuisse sine cunctatione
affirmo. Maxime cũ scͥptura euident̾
t̾ra quid̾ uł auditi s̃. ⁊ contemptores
c̃dempnant᷑ uł auditi ñ s̃ ꝓ culpa sua.
⁊ ignorantes ignorant᷑ ⁊ ñ saluantur.

Expanded text:
orem habuit, quod ad ipsum praedicantibus apostolis nuntiis verbi praeceptum institutionis pervenit. Qui autem interim longe positi, aut prope in occulto constituti, nondum cognita institutione divina forte ab hac vita subducti sunt, hoc de ipsis mihi sentiendum videtur; quod et de illis qui ante ipsam institutionem, sive in praeputio, sive in lege fuerunt, quia quod illis fecerunt tempora, hoc istis operata est absentia. Si quis autem pertinax esse velit et adhuc hujusmodi aliquos in ignotis regionibus, et remotis terrarum sedibus degere contendat, qui forte mandatum divinum de percipiendo baptismatis sacramento non acceperint, ego vel neminem talem esse, vel si forte aliquis est, si ejus culpa non obstitisset, audire et scire potuisse ac debuisse sine cunctatione affirmo, maxime cum Scriptura evidenter terra quidem vel auditi sunt, et contemptores condemnatur, vel auditi non sunt pro culpa sua, et ignorantes ignorantur, et non salvantur.