comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũlpa obligat mentẽ. ut nequaquã sur.¬
gere possit ad rectitudinẽ: conatur &
labitur. quia ubi sponte diu ꝑstitit. ĩbi
& cũ noluerit caacta cadit. Dene dehac
nra incuruatione. ex tipo humani gene¬
ris ꝑ psalmistam dr̃. Incuruatꝰ sum
& humiliatꝰ sum. usquaequaq Contẽpla.¬
tur quippe qđ ad suꝑnam lucẽ intuendã
homo conditꝰ fuerat: sed peccatis exgen¬
tib foras missus. m̃tis suae tenebras por¬¬
tat. Suꝑna non appetit: infimis inten¬
dit. Caelestia nequaquã desiderat. ter¬
rena. semꝑ in anino uersat: & hoc
qđ desuo genere doluit. in se ipso excli-¬
mauit dicens. Incuruatus sum & humi:¬
liatus sum usquaequaq Contẽplationẽ
nãq caelestiũ ꝑdens. sisola carnis necessa.¬
ria homo cogitaret: incuruatus & humi¬
liatꝰ. eẽt. s tam̃ usquaequaq ñ eẽt. Quẽ gͦ
a suꝑnis cogitationib ñ solum necessitas̃
deicit. s etiam uoluptas inlicita sternit: non

Expanded text:
culpa obligat mentem, ut nequaquam surculpa obligat mentem, ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem. Conatur, et labitur, quia ubi sponte diu perstitit, ibi et cum noluerit coacta cadit. Bene de hac nostra incurvatione ex typo humani generis per Psalmistam dicitur: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Contemplatus namque quod ad supernam lucem intuendam homo, conditus fuerat, sed peccatis exigentibus foras missus, mentis suae tenebras portat, superna non appetit, infimis intendit, coelestia nequaquam desiderat, terrena semper in animo versat, et hoc quod de suo genere doluit, in seipso exclamavit, dicens: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque. Contemplationem namque coelestium perdens, si sola carnis necessaria homo cogitaret, incurvatus et humiliatus esset, sed tamen usquequaque non esset. Quem ergo a supernis cogitationibus non solum necessitas dejicit, sed etiam voluptas illicita sternit, non
Abbreviated transcription (Latin):
Alius dehonorib. alius depec cuniis. alius
inimo st̃: & quando mens talib implicat᷑.
ab statꝰ sui rectitudine flecat᷑. Et qr ad
caeleste desideriũ ñ assurgit: quisi mulier
inclinata sursum respicere nequaquam¬
Y potest. S equitur. Hanc cũ iuderet iħc.
Nuocauit adse. & ait illi. Mulier: dimissa
Yes ab infirmitate tua. Et imposuit illi ma¬
nꝰ & confestim erecta ẽ. Uocauit et erex̃.
qͥa illuminauit et adiuuit. Uocat sed non
erigit: quando qͥdem ꝑeiꝰ grãm illumina.¬
mur. sed exigentib nr̃is meritis adiuiuari
ñ possumus. Plerumq enĩ uidemꝰ. quae
agenda sunt: sed haec oꝑe non implemꝰ.
N itim᷑ & infirmam᷑: mentis iuditiũ rectitir¬
dinẽ conspicit. sed ad hanc oꝑis fortitudo
succumbit: qͥa nimirũ iam de poena pec¬
cati.ẽ: ut ex dono quidem possit bonũ
conspici. sed tam̃ ab eo qđ aspicitur. con-¬
tingat ꝑ meritũ repelli. U sitata & enĩ

Expanded text:
Alius de honoribus, alius de pecuniis, alius Alius de honoribus, alius de pecuniis, alius in imo sunt, et quando mens talibus implicatur, a status sui rectitudine flectitur. Et quia ad coeleste desiderium non assurgit, quasi mulier inclinata sursum respicere nequaquam potest. 7. Sequitur: Hanc cum vidisset Jesus, vocavit ad se, et ait illi: Mulier, dimissa es ab infirmitate tua. Et imposuit illi manum, et confestim erecta est. Vocavit et erexit, quia illuminavit et adjuvit. Vocat, sed non erigit, quando quidem per ejus gratiam illuminamur, sed, exigentibus nostris meritis, adjuvari non possumus. Plerumque enim videmus quae agenda sunt, sed hoc opere non implemus. Nitimur, et infirmamur. Mentis judicium rectitudinem conspicit, sed ad hanc operis fortitudo succumbit, quia nimirum jam de poena peccati est ut ex dono quidem possit bonum conspici, sed tamen ab eo quod aspicitur contingat per meritum repelli. Usitata etenim
Abbreviated transcription (Latin):
non ualet: & infuturo succidet᷑. quanuis hic
sine fructu uiridis stare uideat᷑. Erat aut̃
Sinsinagoga docens eoꝵ sabbatis: & ecce¬
S mulier quae habebat spm̃ infirmitatis¬
S annis decẽ & octo. Paulo ante iam diximꝰ.
ficulneã. qđ decẽ & octo annoꝵ numerus
adcuruã mulierẽ signat. Sexto enĩ die
homo factꝰẽ: atq eodem sexto die oꝑa
dñi cuncta ꝑfecta sunt. Sen arius autem
numerꝰ in trigonum ductus: decẽ & octo
facit. Quia gͦ homo qui sexto die factus ẽ.
ꝑfecta oꝑa habere noluit. sed ante lagem¬
sub lege. atq in exoidio inchoantis grãe
infirmꝰ extitit: decem & occo annis mu-
Ylier curua fuit. Et erat inclinata: nec
Nomino poterat sursum saspicere. O mĩs
peccator terrena cogitans. caelestia ñ
requirens. sursum respicere non ual& :
quia dum desideria inferiora sequͥtur.
am̃tis sirae rectitudine curuatur. & hoc
semꝑ uid&. qđ sine cessatione cogitat. Ad

Expanded text:
non valet; et in futuro succidetur, quamvis hic non valet; et in futuro succidetur, quamvis hic sine fructu viridis stare viddocens in Synagoga eorum sabbatis, et ecce mulier, quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo. Paulo ante jam diximus,ficulneam, quod decem et octo annorum numerus ad curvam mulierem signat. Sexto enim die homo factus est , atque eodem sexto die opera Domini cuncta perfecta sunt. Senarius autem numerus in trigonum ductus decem et octo facit. Quia ergo homo, qui sexta die factus est, perfecta opera habere noluit, sed ante legemsub lege, atque in exordio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem et octo annis curva mulier fuit. Et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Omnis peccator terrena cogitans, coelestia non requirens, 1585 sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine curvatur, et haec semper videt, quod sine cessatione cogitat. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ cophinus stercoris adradicẽ arboris. qͣndo
prauitatis suae conscientia tangit᷑ memoria
cogitationis. Cumq se ꝑpoenitentiã
ad lamenta mens excitat. cumq adbonae
oꝑationis grãm reformat: quasi ꝑ tactũ
stercoris. redit ad fecunditatẽ oꝑis. R adix
cordis plangit qđ fecissẽ se meminit: displic&
qualẽ sibi fuisse se recolit Intentionẽ contra
se dirigit: atq ad meliora animũ accendit.
Exfetore gͥ ad fructũ reuiuiscit arbor: quia
deconsideratione peccati: adbona sẽ oꝑa
resuscitat animꝰ. & st̃ pleriq qͥ in crepationes
audiunt. & tam̃ adpęnitentiã redire con¬
tẽpnunt: & infructuosi deo hoc inscło uirides
stant. Sed audiamꝰ qͥd ficulneae cultor adiun¬
Sgat. Si quidẽ fecerit fructũ: sin aut̃ infu¬
turo succides eam. quia ꝓfecto qͥ hic ñ uult
ad fecunditatẽ pinguescere: ꝑ increpationẽ
illic cadet unde iã surgere ꝑpęnitentiam

Expanded text:
ergo cophinus stercoris ad radicem arboris quando ergo cophinus stercoris ad radicem arboris quando pravitatis suae conscientia tangitur memoria cogitationis. Cumque se per poenitentiam ad lamenta mens excitat, et ad bonae operationis gratiam reformat, quasi per tactum stereodris redit ad fecunditatem operis radix cordis: plangit quod fecisse se meminit, displicet sibi qualem fuisse se recolit: intentionem contra se dirigit, atque ad meliora animum accendit. Ex fetore ergo ad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione peccati ad bona se opera resuscitat animus. Et sunt plerique qui increpationes audiunt, et tamen ad poenitentiam redire centemnunt, et, infructuosi Deo, in hoc saeculo virides stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia profecto qui hic non vult ad fecunditatem pinguescere per increpationem, illic cadet unde jam resurgere per poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
audiamꝰ. Onẽ. dimitte illã & hoc anno:
usq dum fodiã circa illam. Quid. ẽ. cir¬
ca ficulneã fodere. nisi infructuosas
m̃tes increpare: omĩs quippe fossa in
imo.ẽ. Et nimirũ increpatio dum mentẽ
sibi demonstrat: hunuliat. Quotiens gͦ de
suae. debito circa infructuosã arborem
fodimꝰ. post fossionẽ uͦ qͥd dicat. audiamus.
& mittã cophinũ stercoris. Iuid ẽ. cophinus
stercoris nisi memoria peccatoꝵ: Peccata
&e enĩ carnis: stc̃ora uocant᷑. Unde ꝑꝓpħam¬
dicit᷑. Conputruer̃ uim̃ta.: instercore suo.
Ium̃ta quippe instc̃ore conputrescere est:
carnales qͦsq infetore luxuriae uitã finire.
Nositaq quotiens carnalẽ mentẽ desins pec¬
catis increpamꝰ: qͦtiens ad eius memoriam
uicia ante acta reducimꝰ quasi infructuosae
arbori cophinũ stercoris uersamꝰ : ut maloꝵ
quae egit memoria recolat. ad conpunctio.¬
nis grãm quasi defȩcore pinguescat. Alitat᷑

Expanded text:
audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Quoties ergo alrae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris, nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocantur. Unde  in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo computrescere est carnales quosque in fetore luxuriae vitam finire. Nos itaque quoties carnalem mentem de suis peccatis increpamus, quoties ad ejus memoriam vitia anteacta reducimus, quasi infructuosae arbori cophinum stercoris versamus, ut malorum quae egit memoriam recolat, et ad compunctionis gratiam quasi de fetore pinguescat. Mittitur
Abbreviated transcription (Latin):
ipso sunt exẽplo pͣuitatis illius quasi
umbra ꝑuersitatis illius p̃muntur.
S tat desuꝑ arbor infruccuosa: & sub
terra sterilis iac&. In fructuosae arbors
desuꝑ umbra densatur. & solis radius ad
terram descendere nequaquã ꝑmittitur:
quia dum subiecti quilib& patroni ꝑusi
ꝑũsa exempla conspitiunt. ipsi quoq in¬
fructuosi remanentes. ueritatis lumine
priuantur : & prȩssi umbra calorẽ solis
non accipiunt. quia inde remanent
adõ frigidi: unde in hoc scło male ꝓte¬
guntur. Sed dehoc ꝑuerso quolib& et
potente : pene iam requisitio dõ nonẽ.
Postquam enĩ se ꝑdidit: quaerendũ so¬
lum modo ẽ. cur & alios p̃mit. Unde
bene eiꝰdẽ uineae dñs dic̃. Ut quid etiã
terram occupat: Terram quippe occu-¬
pat: qui m̃tes alienas grauat. Terrã occir¬
pat: qui locum quẽ tenet. in bonis oꝑib
ñ ȩxerc&. Sed tamen. nr̃m. ẽ. ꝓtalib
dep̃cari. Nã cultor uineae quid dicat

Expanded text:
ipso sunt, exemplo pravitatis illius, quasi ipso sunt, exemplo pravitatis illius, quasi umbra perversitatis ejus premuntur. Stat desuper arbor infructuosa, et subtus terra sterilis jacet. Infructuosae arboris desuper umbra densatur, et solis radius ad terram descendere nequaquam permittitur, quia dum subjecti quilibet patroni perversi perversa exempla conspiciunt, ipsi quoque, infructuosi remanentes, veritatis lumine privantur. Et, pressi umbra, calorem solis non accipiunt, quia 1584 inde remanent a Deo frigidi, unde in hoc saeculo male proteguntur. Sed de hoc perverso quolibet et potente pene jam requisitio Deo non est. Postquam enim se perdidit, quaerendum solummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid etiam terram occupat? Terram quippe occupat qui mentes alienas gravat, terram occupat qui locum quem tenet in bonis operibus non exercet. 5. Sed tamen nostrum est pro talibus deprecari. Nam cultor vineae quid dicat
Abbreviated transcription (Latin):
quia quorumdã pͣuoꝵ m̃tes nec inspira¬
ta lex naturalis corrigit. nec p̃cepta eru-¬
diunt: nec incarnationis eiꝰ miracula ẽ¬
uertunt. Quid uͦ ꝑ cultorem uineae. nisi
p̃positoꝵ ordo expͥmitur : Qui dũ p̃sunt
aeccłiae : bi nimirum dñicae uineae
curam gerunt. Huiꝰ enim uineae: pͥmus
cultor petrus apłs exticit. Hunc nos in¬
digni sequimur : in quantum ꝓ erudi-¬
tione ur̃a. dicendo. dep̃cando. increpin.¬
do laboramus. S ed cum magno iam
timore audiendum. ẽ: quid cultori ur¬
neae de infructuosa arbore dr̃. Succide
eam. ut quid etiam terram occupat:
nus quisq uxta modũ suum inquantũ
locum uitae p̾sentis tenet. si fruetum
bonae oꝑationis non exhibet. uelut
infructuosa arbor terram occupit:
quia in eo loco in quo ipse. ẽ: & aliis
oꝑandi occasionem negat. Sed in hoc
potens scło quilib&. si fruccum ñ
habet bonȩ oꝑationis. etiã inpeduñtũ
prestat caeteris : quia quicũq sub

Expanded text:
quia quorumdam pravorum mentes nec inspiraquia quorumdam pravorum mentes nec inspirata lex naturalis corrigit, nec praecepta erudiunt, nec incarnationis ejus miracula convertunt. Quid vero per cultorem vineae, nisi praepositorum ordo exprimitur? Qui dum praesunt Ecclesiae, nimirum dominicae vineae curam gerunt. Hujus enim vineae primus cultor Petrus apostolus exstitit. Hunc nos indigni sequimur, in quantum pro eruditione vestra, docendo, deprecando, increpando, laboramus. 4. Sed cum magno jam timore audiendum est quod cultori vineae de infructuosa arbore dicitur: Succide illam; ut quid etiam terram occupat? Unusquisque juxta modum suum, in quantum locum vitae praesentis tenet, si fructum bonae operationis non exhibet, velut infructuosa arbor terram occupat, quia in eo loco in quo ipse est, et aliis operandi occasionem negat. Sed in hoc saeculo potens quilibet, si fructum non habet operationis bonae, etiam impedimentum praestat caeteris, quia quicunque sub
Abbreviated transcription (Latin):
turam significando denuntiat: Quae
& bene plantata .ẽ. sic̃ ficus: & bene
creata sic̃ mulier. S ed in culpa ꝓpͥa
sponte lapsa. neq fructum seruat oꝑatio¬
nis. neq statum rectitudinis. Ad pec¬
catum quippe ex uoluntate corruens.
qͥa fructũ obedientiae ferre noluit:
statum rectitudinis amisit. Quae ad
dĩ similitudinem condita. dum in
sua dignĩtate ñ ꝑsticit: qđ plantata
uł creata fuerat seruare contẽpsit.
Tertio dñs uineae ad ficulneã uenit.
qd naturã generis humani. ante legẽ
sub lege. sub grã: exspectando. ã mõnen.¬
quo uenio fructũ quaerens in ficulnea hac:
& ñ inuenio. Uenit aut̃ legem quia parcendo
unus quisq exemplo sui & qualit̃ erga ꝓx¬
num agere debuiss& in notuit. Uenit
in lege: qe p̃cipiendo docuit. Uenit pꝰ legẽ
ꝑ grãm. quia pietatis suae p̃sentiam exhĩ¬
bendo monstrauit. S ed tam̃ in tribus an-¬
nis fructum se non inuenisse conqueritur:

Expanded text:
turam significando denuntiat? Quae turam significando denuntiat? Quae et bene plantata est sicut ficus, et bene ta sicut mulier; sed in culpam propria sponte lapsa, neque fructum servat operationis, neque statum rectitudinis. Ad peccatum quippe ex voluntate corruens, quia fructum obedientiae ferre noluit, statum rectitudinis amisit. Quae ad Dei similitudinem condita, dum in sua dignitate non perstitit, quod plantata vel creata fuerat, servare contempsit. Tertio dominus vineae ad ficulneam venit, quia naturam generis humani ante legem, sub lege, sub gratia, exspectando, admonennt ex quo venio fructum quaerens in ficulnea hac, 1583 et non invenio. Venit ante legem, quia per unusquisque exemplo sui qualiter erga proximum agere debuisset innotuit. Venit in lege, quia praecipiendo docuit. Venit post legem per gratiam, quia pietatis suae praesentiam exhibendo monstravit. Sed tamen in tribus annis fructum se non invenisse conqueritur,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando aliud uerbis. atq alino
rebiis: Aliquando aut̃ hoc ũbis qđ rebus:¬
Duas & enim res ex aeuangłio fr̃ĩ audistis.
ficulneam infructuosam. & mulierem
curuam: & utriq rei. ẽ. pietas inpensa.
Illud aut̃ dint ꝑ similitudinẽ: istuo
egit ꝑ exhibicionẽ. Sed hoc significit
ficulnei infruccuosa: qđ mulier inclina-¬
ti: & hoc ficulnea reseruata. qđ mulier
erecta. Dñs uineae tertio uenit adfi¬
culneã. & fructũ minime inuenit: et
mulier quae erep̾ta .ẽ. decẽ & octo an¬
nis fuerat incuruata. Hoc autẽ decẽ
& octo annoꝵ numero signatur: qđ
tertio dñs uineae ad iñ fructuosam
ficulneam uenisse ꝑhibetur. Quia igit᷑
praemittendo sũmatim totã ꝑstrinximꝰ:
iam ꝑ lectionis ordinem singula disse.¬
Sramꝰ. Arborẽ fici habebat quidĩ plan:¬
Itatam in uineã suã.: & uenit quaerens
Ifructum in illa. & non inuenit. Quid
arbor fici. uisi humanã naturam signat:
Quid mulier inclinata nisi eandem na-¬

Expanded text:
 aliud rebus; aliquando autem hoc verbis quod rebusDuas etenim res ex Evangelio, fratres, audistis, ficulneam infructuosam, et mulierem curvam, et utrique rei est pietas impensa. Illud autem dixit per similitudinem, istud egit per exhibitionem. Sed hoc significat ficulnea infructuosa quod mulier inclinata, et hoc ficulnea reservata quod mulier erecta. Dominus vineae tertio venit ad ficulneam, et fructum minime invenit, et mulier quae erecta est decem et octo annis fuerat curva. Hoc autem decem et octo annorum numero signatur, quod tertio dominus vineae ad ficulneam infructuosam venisse perhibetur. Quia ergo praemittendo summatim tota perstrinximus, jam per lectionis ordinem singula disseramus. 2. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua; et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Quid arbor fici, nisi humanam naturam designat? Quid mulier inclinata nisi eamdem na
Abbreviated transcription (Latin):
guescat. qđ nob̃ hic ꝑ poenitentiã fecebat.
Et si iurtutum sũma oꝑari non possum᷑ ĩpso
ds̃ nr̃o gaudet lamento. Ex ipsa ei iusti¬
tiae inchoatione placebimꝰ: qui in uista
quae fecimꝰ punimus. Nec mora erit
infletibus. qͥa tergent citius transeuntes

Expanded text:
guescat quod nobis hic per poenitentiam fetebat. guescat quod nobis hic per poenitentiam fetebat. Et si virtutum summa operari non possumus, ipse Deus nostro gaudet lamento. Ex ipsa enim justitiae inhoatione ei placebimus, qui injusta quae fecimus punimus. Nec mora erit in fletibus, quia tergent citius transeuntes
Abbreviated transcription (Latin):
sũmi sac̃dotis efficim᷑. Unde nob̃ & ꝑ
petrũ dr̃ Uos aut̃ genꝰ aelectũ: regale sa¬
cerdotiũ. Sed qͥ gybbũ colerat. ima semꝑ
intuet᷑ a sacerdocio gͦ repellitur. qͥa qͥs qͥs
solis terrenis intentꝰ. ẽ: ipse sibi testis .ẽ. qđ
menbrũ sumi sac̃ dotis non est. I inc rursꝰ
pisces qͥ pennulas ñ habent: ab aesu fidelis
popłi ꝓhibentur. Pisces quippe qui pen-¬
nulas squamarũ habent: dare saltus etiã
suꝑ aquas solent. Quid gͦ pennatis piscib.
nisi aelectae animae designantur: Quae
ꝓferto solie in caelestis aeccłiae corpꝰ transe.¬
unt: quie modo iurtutũ pennulis fultae
saltꝰ dare ꝑcaeleste desideriũ sciunt: ut suꝑna
ꝑcontemplationẽ appetant. quamuis
uise ipsis iterũ ex mortali carne relabantur.
natur ante oculos mulier curua: & arbor
infructuosa. Reminiscam᷑ maloꝵ quae
foecimꝰ. mittauiꝰ ad radicem cordis cophinũ
stercoris. ut tẽ in retributionis fructu pin-¬

Expanded text:
 efficimur. Unde et nobis per Petrum dicitur: Vos autem genus electum, regale sacerdotium . Sed qui gibbum tolerat, ima semper intuetur. A sacerdotio ergo repellitur, quia quisquis solis terrenis intentus est, ipse sibi testis est quod membrum summi sacerdotis non est. Hinc rursus pisces qui pennulas non habent, ab esu fidelis populi prohibentur . Pisces quippe qui pennulas squamarum habent, dare etiam saltus super aquas solent. Quid ergo pennatis piscibus nisi electae animae figurantur? Quae profecto solae in coelestis Ecclesiae corpus transeunt, quae, modo virtutum pennulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium sciunt, ut superna per contemplationem appetant, quamvis in seipsis iterum ex mortali carne relabantur. vi sumus. Ponatur ante oculos mulier curva, et arbor infructuosa. Reminiscamur malorum quae fecimus, mittamus ad radicem cordis cophinum stercoris, ut tunc in retributionis fructu pin
Abbreviated transcription (Latin):
afferatis oꝑando. E atis enim uolendo
dixit. quia uelle aliquid facere. iam
in m̃te ire est. Qualem uͦ fructum
ad ferri debeant: subiungit. & fructꝰ
ũr maneat. ut quod cumq petieritis
patrem in nomine me : det uobis. Nom̃
filii: ihe est. Iħe autẽ saluator: uł etiã
salutaris dr̃. Ille gͦ in nomine saluato¬
ris petit: qui illud petit quod ad ue¬
ram salutem ꝑtinet. Nam si id quod
ñ expediat petitur : non innomine
iħu petimus.

Expanded text:
afferatis operando. Eatis enim volendo afferatis operando. Eatis enim volendo dixit: Quia velle aliquid facere jam mente ire est, qualem vero fructum afferre debeant subjungit. Et fructus vester maneat, ut quodcunque petieritis patrem in filii Jesus est, Jesus autem salvator, vel etiam salutaris dicitur: Ille ergo in nomine salvatoris petit, qui illud petit, quod ad veram salutem pertinet. Nam si id quod non expediat petitur, non in nomine Jesu petitur.
Abbreviated transcription (Latin):
IUos aut̃ dixi amicos: quia om̃a quaecũq
audiui apãe meo. nota feci uobis. Quae
st̃ om̃a quae audiuit apãe suo quae no-¬
ta fieri uoluit seruis suis: ut eos ꝑficer&
amicos suos. nisi gaudia in ternae carita:¬
tis. nisi illa festa suꝑnae patriae quae
nr̃is cotidie m̃tibus ꝑ aspirationem sui
amoris inprimit: S ed haec cognitio quȩ
nunc exparte ꝓficit. in illa plenitudine
scientiae ꝑfitietur : de qua apłs ait.
Cum aut̃ uenerit quod ꝑfectum. ẽ: eua¬
cuabitur quod exparte est. Hoc enim
dñs discipłis se fecisse dixit: quod eũ
bilis grã quae p̃uenit nos: ut simus
annci exserius. Ideo nobis non subrepat
suꝑbia : quasi pro nr̃is meritis aliquid
acceꝑimus : dum filii irae fuimus. nunc
aut filii dĩ ꝑ grãm effecti sumus: sine
qua nichil possumus facere. Ut paulo
ante ipsa ueritas ait. Sine me nichil
potestis facere. Et posui uos ut eatis:
& fructum afferatis. ł osu ad gr̃am.
plantaui ut eatis uolendo: fructus

Expanded text:
dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quae sunt omnia quae audivit a Patre suo, quae nota fieri voluit servis suis, ut eos perficeret amicos suos, nisi gaudia internae charitatis, nisi illa festa supernae patriae, quae nostris quotidie mentibus per aspirationem sui amoris imprimit? Sed haec cognitio, quae nunc ex parte proficit, in illa plenitudine scientiae perficietur, de qua Apostolus ait: Cum autem venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est . Hoc enim Dominus discipulis se fecisse dixit, quod eum bilis gratia, quae praevenit nos, ut simus amici ex servis, ideo nobis non subrepat superbia, quasi pro nostris meritis aliquid acciperemus, dum filii irae fuimus, nunc autem filii Dei per gratiam effecti sumus, sine qua nihil possumus facere, ut paulo ante ipsa veritas ait: Sine me nihil potestis facere. Et posui vos, ut eatis et fructum afferatis. Posui ad gratiam, plantavi ut eatis volendo, fructus
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃i amore. ut possit iu ꝑt᷑ batione
Ise ipsum tradere ꝓ nõe eius. Uos ami-¬
ci mei estis. si feceritis quae ego p̃er¬
pio uobis. Magna.ẽ. dignitas amieũ
eẽ. dĩ: sed uidẽndum.ẽ. quibus gradib
ad hanc celsitudinem ꝑueniatur. Sub.¬
uinxit. Si feceritis ea. quae ego p̃ei¬
pio uobis. Ac si aꝑte dicat. ̃ audecis
de culmine: pensate quibus laborib
uenitur ad culmen. Magna . ẽ. miscđia
largitoris nr̃i.Serui non fuimꝰ dig¬
ni: & amici uocamur. Ideo sub¬
iunxat. Iam non dico uos seruos:
quia seruus nescit quid fatiat dñs
eius. Aliuo .ẽ. seruum. eẽ. timoris.
aliuo amoris. Quae duo gr̃a: ipsa
ueritas in hoc eodem euangłio ex¬
primit diceis. Seruus non manet
indomo inaet̃num: filius aut̃ manet. F iliꝰ
uͦ seruit pãĩ propter amorem : seruus aut̃
ꝓpter timorem. Dequo seruitio: modo
dñs dixit. Iam ñ dico uos seruos. sed ainicos:
qͥa filii. non serui. Ideo & amici: quͥa

Expanded text:
Christi amore, ut possit in perturbatione Christi amore, ut possit in perturbatione seipsum tradere pro nomine ejus. Vos amici mei estis, si feceritis ea quae ego praecipio vobis. Magna est dignitas amicum esse Dei. Sed videndum est quibus gradibus ad hanc celsitudinem perveniatur. Subjungit: Si feceritis ea quae ego praecipio vobis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus venitur ad culmen. Magna est misericordia largitoris nostri: servi non fuimus digni, et amici vocamur. Ideo ungit: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quia faciat dominus ejus. Aliud est servitium timoris, aliud amoris; quae duo genera ipsa Veritas in hoc eodem Evangelio exprimit, dicens: Servus non manet in domo in aeternum, filius autem manet . Filius vero servit patri propter amorem, servus autem propter timorem. De quo servitio modo Dominus dixit: Jam non dico vos servos, sed amicos, quia filii, non servi, ideo et amici. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis p̃cepta iterauit. nisi quia
om̃e p̃ceptum. & om̃e opus bonum
in sola caritate solidatur. P rec epta
ergo dñica: & multa st̃ & unum.
Multa ꝑ diu̾sitatem oꝑis: unum in radice
dilectionis. Hane itaq caritatem
ueraciter hab&. qui & amicũ diligit
indõ: & inimicum diligit ꝓpt̾ dm̃. Idõ
subunxit. sicut ego dilȩxi uos. Id ẽ.
ad hoc amate: ad quod amam uos. Un.¬
de & in cruce positus. orauit ꝓ immieis
suis dicens pater ignosce illis. Maiorẽ
hac dilectionem nemo habet: quam ut
animam suam ponat quis ꝓ amicis
suis. In hoc xp̃i dilectio suꝑeminet
in nos: quia uenit: ut animã suã po¬
neret ꝓ inimicis suis. ad hoc tam̃:
ut ex inimicis faceret amicos. Sed
ñ om̃ium .ẽ. martẏrium: tam̃ om̃ium
benefitium.ẽ. in fr̃s. Qui uͦ substantiã
suã fr̃ĩ in necessitate posito non tribu¬
it: quomͦ animã suam in ꝑsecutione
daturus. ẽ. ꝓfr̃e suo᷑ Uirtus uͦ huiꝰ
caritatis. ẽ: in pace sua distribuere ꝓ

Expanded text:
charitatis praecepta iteravit, nisi quia omne praeceptum et omne opus bonum in sola charitate solidatur? « Praecepta ergo Dominica, et multa sunt et unum: multa sunt per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Hanc itaque charitatem veraciter habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. Ideo subjunxit: Sicut ego dilexi vos, id est, ad hoc amate, ad quod amavi vos. » Unde et in cruce positus oravit pro inimicis suis dicens: Pater, ignosce illis . Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. In hoc Christi dilectio supereminet in nos, quia venit ut animam suam poneret pro inimicis suis; ad hoc tamen ut ex inimicis faceret amicos. Sed non omnium est martyrium, tamen omnium beneficium est in fratres. Qui vero substantiam suam fratri in necessitate posito non tribuit, quomodo animam suam in persecutione daturus est pro fratre suo? Virtus vero hujus charitatis est, in pace sua distribuere pro
Abbreviated transcription (Latin):
Am ii soperioribus¬
dñs dixit. dum dilectione p̃ce¬
ꝑit. Mandatum nouum do uob:
modo dixit. hoc ẽ. p̃c eptum meum No.¬
uũ dixit: ne inuetustate nr̃a ꝑseueremꝰ.
Hoc dietũ est meum: ne contempnendum
legis. ẽ. caritas. Ubi gͦ caritas est: quid
est quod possit deesse: Ubi aut̃ non . ẽ:
quid .ẽ. quod possit ꝓdesse: Nemo dil¬
git qui ñ credit: nemo desꝑat qͥ diligit.¬
& haec tria spes. fides. et cari̾tas. in qũib
xp̃i ana religio consistit: Sed mauis
his caritas. qͥa non p̃terit sed ꝑmanet:
dum hic incipit. illuc ꝑfitietur ubi
ꝑmanet. Hoc gͦ p̃ceptum dñi teneamꝰ.
ut nos inincem̃ diligamꝰ. & quicquid
aliud p̃cepit fatiemus: qm̃ quicquidẽ.
aliud habennis. H uiiꝰ dilectionis in se¬
ipso exemplum ostendit: & icleo sub¬
iunxit. At diligatis inuicem: sicut¬
et ego dilexi uos. Ut quid enim dilȩx̃
nos xp̃e. nisi ut possimꝰ regnare cũ
xp̃o : Ad hoc nos diligere debemnus.
ut habeamꝰ dm̃: & maneamꝰ in dõ.

Expanded text:
am in superioribus dixit dum de dilectione praecepit, mandatum novum do, modo dixit, praeceptum meum. Novum dixit ne in vetustate nostra perseveremus, hic dictum est meum, ne contemnendum legis est charitas; ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? ubi autem non est quid est quod possit prodesse? Nemo diligit qui non credit, nemo desperat qui diligit, et haec tria spes, fides, charitas, in quibus Christiana religio consistit; sed majus his est charitas, quia non praeterit, sed permanet, cum hic incipit, illic perficietur ubi permanet. Hoc ergo praeceptum Domini teneamus ut nos invicem diligamus, et quidquid aliud praecepit, faciemus; quoniam quidquid est aliud, habemus. » Hujus dilectionis in seipso exemplum ostendit, et ideo subjunxit: Ut diligatis invicem, sicut ego dilexi vos. Ut quid enim nos dilexit Christus, nisi ut possimus regnare cum Christo? Ad hoc nos diligere debemus, ut habeamus Deum, et maneamus in Deo;
Abbreviated transcription (Latin):
caro factum. ẽ. & habitauit in nobis.
haec locutus sum nobis. ut gaudiũ meũ
inuobis sit. & gaudium urm impleat᷑¬
In uob̾ sit uerbum meũ. ut impleatur¬
nobis. nisi salus ur̃a ꝓp̾ter quam factꝰ
.ẽ. homo: Ꝙ qđ ẽ. gaudiũ nr̃m quod
dicit implendum. nisi eiꝰ habere consor-¬
tium. sicut insequentibus dic̃. uolo pat̃.
ut ubi ego sum. & isti sint mecũ : Ean¬
dium ĩgitur eiꝰ de salute nr̃a quod in
illo semꝑ fuit. cum p̃sciuit & p̾desti¬
nauit nos: cepit. eẽ. in nobis. quando
uocauit nos. & hoc gaudium merito
nr̃m dicimus : quo & nos beati fut᷑i
sumꝰ. Illuis uͦ gaudium semꝑ ꝑfectũ ẽ:
nec minui potest. nec hab& quo cres-¬
cat. Hoc uͦ gaudium nr̃m inchoatur
infide renascentium: implebitur in
pmio resurgentium:¬

Expanded text:
caro factum est, et habitavit in nobis. caro factum est, et habitavit in nobis. Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatIn vobis sit verbum meum et impleatnobis, nisi salus nostra propter quam factus est homo? Et quid est gaudium vestrum quod dicit implendum, nisi ejus habere consortium, sicut in sequentibus dicit. Volo Pater ut ubi sum ego et isti sint mecum. Gaudium igitur ejus de salilli semper fuit quod praescivit et praedestinavit nos, coepit esse in nobis quando vocavit nos. Et hoc gaudium merito nostrum dicimus, quo et nos beati futuri sumus. Illius vero gaudium semper perfectum est, nec minui potest, nec haberet quo crescat, hoc vero gaudium nostrum inchoatur in fide renascentium, implebitur in praemio resurgentium
Abbreviated transcription (Latin):
manete in dilectione mea. nisi manete
ingrã mea & quid .ẽ. sip̃cepta mea ser¬
uaueritis manebitis in dilectione mea.
nisi ex hoc sciecis quod in dilectione
mea qua uos diligo manebitis. si mea
p̃cepta seruabitis: Sed quid.ẽ. illud¬
quod adiungit. sicut & ego p̃cepta pa-¬
tis mei seruaui. & maneo in eius dilec.¬
tione: Quae sunt p̃cepta patris. nisi quȩ
ante dixit. & sic̃ mandatũ dedit mͥ pat̃.
sic fatio: Quod apłs exponens ait. xp̃ẽ
factus obediens pãĩ usq ad mortem: mor.
tem aut̃ crucis. Propter quod & ds̃ exal¬
cauit illum. & dedit illi nom̃ quod.ẽ. suꝑ
om̃e nom̃. Aduingit. Et maneo in eiꝰ
dilectione. De hac dilectione dixit. qͥa
diligit eum pat̾. Sed numquid & hic
grã intelligenda ẽ. quia pat̃ diligit filiũ.
sicut grã est. quia nos diligit filius. cũ
in dilectione. quiã eum diligit pater. &
ido seruauit p̃cepta eiꝰ. Quid .ẽ. gͦ ille
nobis ꝑ in effabilem grãm. uerbum

Expanded text:
manete in dilectione mea, nisi manete manete in dilectione mea, nisi manete in gratia mea? Et quid est, si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, nisi ex hoc scietis quod in dilectione mea, qua vos diligo manebitis, si mea praecepta servabitis? Sed quid est quod adjungit: Sicut et ego praecepta Patris mei servavi et maneo in ejus dilectione. Quae sunt praecepta Patris nisi quae ante dixit, sicut mandatum dedit mihi Pater sic faciam. Quod Apostolus exponens ait, Christus factus est obediens Patri usque atem autem crucis, propter quod Deus illum exaltavit, et dedit illi nomen quod est super omne nomen. Adjungit: et maneo in ejus dilectione. De hac dilectione dixit, qua diligit eum Pater, sed nunquid et hic gratia intelligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille nobis, per ineffabilem gratiam Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ in nobis. eẽt. nisi pͥus nos sua p̃ue¬
niret gr̃a : In qua nos dilexit cum es-¬
semus inpeccatis. & coniu uificauit
nos in xp̃o. Quoo aut̃ ait. Siẽ dilexit
me pater. & ego dilexi uos. Non aequa¬
litatem naturae ostendit nrae & suae
sicut . ẽ. patris & ipsius: sed grãm qua
.ẽ. mediator dĩ & hominum. homo xp̃e
iħc. Mediatorem se ostendit cum
pater utiq diligit & nos. sed in ipso. Q uia
in hoc clarificatus pater. ut fructum
adferamus ininte hoc est in filio. &
efficiamur eiis discipłi. Manete ur¬
quit in dilectione mea. Q uomodo ma
nebimus audi quio sequatur. Si p̃cepta
ne mea. Apparebit quod in dilectio¬
ne mea manebitis. si mea p̾cepta serua.¬
bitis. Nemo se fallat dicendo quod
eum diligat. si eius p̃cepta non seruat.
Nam in tãntum eum diligimus. in
quantum eiꝰ p̃cepta seruamꝰ. in quantũ
autem minus seruamus. intantum
minus diligunus. Quid .ẽ. quod dixit.

Expanded text:
Dei in nobis esset, nisi prius nos sua praeDei in nobis esset, nisi prius nos sua praeveniret gratia, in qua nos dilexit cum essemus in peccatis, et conviviticavit nos in Christo? Quod autem ait, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, non aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut est Patris et ipsius, sed gratiam qua est mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus. Mediatorem se ostendit cum Pater utique diligit et nos, sed in ipso, quia in hoc clarificatur Pater ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. 3. Manete, inquit, in dilectione mea. Quomodo nebimus? audi, quid sequatur. Si praecepta mea,ne mea. In hoc enim apparebit, quod in dilectione mea manebitis, si praecepta mea servabitis. Nemo se fallat dicendo quod eum nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus; in quantum autem minus servamus, in tantum minus diligimus. Quid est quod dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
& in qua non manent uerba eius.
Tunc enim dicenda st̃ uerba eiꝰ in nob̃
manere. quando facimus quae p̃cepit.
& diligimus quae ꝓmisit. Magis magisq
saluator grãm qua saluamus discipłis
loquenda cõmendans. In hoc inquit
clarificatus. ẽ. pat̾ meus. ut fructum plu.¬
rimum ad feratis. & efficiamim mei dis-¬
cipuli. Si enim hoc gła ẽ. paĩs ut frue¬
tum plurimum ad feramus. & simus
discipłi ip̃i. non hoc nrae głae tribua¬
mus tanquam hoc ex nobis ipsi habea¬
mus. E ius .ẽ. enim haec grã. & ideo
amur. ut simus discipłi xp̃i. nisi ab illo
cuiꝰ misccłia p̃uenit nobis uelle. subse¬
quitur posse quae ad ul ꝑtineant. ut
ꝑpetualiter maneamꝰ inuite. Sicut
dilexit me pater. & ego dilexi uos.
manete indilectionẽ mea. Ecce un-¬
de sunt nobis oꝑera bona. Nam unde
nobis. eeñt. nisi qͥa fides ꝑ dilectionẽ
oꝑatur. Unde aut̃ diligius. nisi pͥus
diligeremur: Et unde illa dilectio

Expanded text:
et in qua non manent verba ejus. et in qua non manent verba ejus. Tunc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit et diligimus quae promisit. Magis magisque Salvator gratiam qua salvamur discipulis loquendo commendans: In hoc, inquit, clarificatus est Pater meus, ut fructum plurimum afferatis et efficiamini mei discipuli. Si enim hoc gloriae est Patris ut fructum plurimum afferamus et simus discipuli Christi, non hoc nostrae gloriae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus: ejus est enim haec gratia, et ideo amur ut simus discipuli Christi, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nobis velle, subsequitur posse, quae ad id pertincant ut perpetualiter maneamus. Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis bona opera? nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur; unde autem diligimus, nisi prius diligeremur? Et unde illa dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. Si quis in me inquit ñ manserit
mittetur foras. sicut palmes & aresc&.
& colligent eum. & in ignem mittent.¬
& ardet. Ligna itaq uitis tanto st̃
contemptibiliora si in uite ñ manse¬
rint. quanto gloriosiora si manserint.
U num ẽ duobus palmiti congruit. aut
uitis. aut ignis. si in uite ñ est. in igne
erit. Ot gͣ in igne non sit. maneat
Iin uite. S i manseritis inme inquit.
& uerba mea in uob̃ manserint. quod.¬
Icumq uolueritis petetis & fiet uobis.
Ad anendo quippe in xp̃o quid uelle pos.¬
sunt. nisi quod conuenit xp̃o: Quid
uelle possunt manendo insaluatore.¬
nisi qđ alienum ñ est asalute: Nec enĩ
petere uolunt. nisi quod expedit ad
salutem. Manentes aut̃ in eo cum uer¬
ba eius in nob̃ manent quod cumq
uoluerimꝰ petamus & fiet nobis. Qđ
si petimus & ñ fiet. non hoc petimꝰ
qđ ad illud ꝑtinet. ut maneat in eo
nec quod suadent uerba eiꝰ in nob̾
manentia. sed quod hab& cupiditas
& infirmitas carnis quae ñ est in eo.

Expanded text:
s in me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes, et arescet et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. « Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint. Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite non est, in igne erit: ut ergo in igne non sit, maneat in vite. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint, quodcunque volueritis, petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in Christo, quid velle possunt nisi quod convenit Christo? Quid velle possunt manendo in Salnisi quod alienum non est a salute? Nec enim petere volunt, nisi quod expedit ad salutem. Manentes autem in eo cum verba ejus in nobis manent, quodcunque voluerimus, petamus et fiet nobis. Quia si petimus et non fiet, non hoc petimus quod ad illud pertinet ut maneat in eo, nec quod suadent verba ejus quae in nobis manent, sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis quae non est in eo,
Abbreviated transcription (Latin):
potest ferre fructum asemet ipso. nisi
manserit inuite: sic nec uos nisi in me
manseritis. Qui enĩ asemet ipso se frue¬
tum existimat ferre: in uite non .ẽ. Q ui
inuite ñ est: in xp̃o non est. Qui in
xp̃o ñ est: xp̃ianus non est. Om̃i enĩ
fructus boni oꝑis. ab illa radice ꝓcedit
qui nos sua gr̃a liberauit. & suo auxilio
ꝓuebit. ut fructum plus afferre ualeamꝰ
go sum uitis uera: & uos palmites. Qui
manserit in me d ego in eo. hic fert¬
fructum multum. qͥa sine me nichil
potestis facere. Non dixit paruũ ali-¬
quid bon oꝑis potestis sine me facere.
sed omino nichil: siue enĩ paruũ bonũ.
siue multũ sine illo fieri non potest.¬

Expanded text:
est ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite, sic nec vos, nisi in me manseritis. Qui enim a semetipso se fructum existimat ferre, in vite non est; qui in vite non est, in Christo non est; qui in Christo non est, Christianus non est. » Omnis enim fructus boni operis ab illa radice procedit, qui nos sua gratia liberavit, et suo auxilio provehit, ut fructum plus afferre valeamus. Ego sum vitis vera, et vos palmites. Qui manserit in me, et ego in eo, hic fertfructum multum, quia sine me nihil potestis facere. « Non dixit: Parvum aliquid boni potestis sine me facere, sed omnino nihil. Sive enim parvum bonum, sive multum, sine illo fieri non potest
Abbreviated transcription (Latin):
bit cum. Ferc fructum qa mundatũs ẽ.
& ut plus ferat purgabitur. Et hoc
ñ ase sed adõ qui mundat corda nr̃a ut
fructum ferre possint: & purgat spũ
caritatis. ut plus fructificare ualeant.
cola. eẽ : dum diat mundi estis ꝓꝑter
sermonẽ quẽ locutus sum uobis. Quare
ñ ait mundi estis ꝓꝑcer baptismum quo
abluti estis. sed ait ꝓpt̃ uerbum quod loeu¬
tus sum uobis. nisi qͥa & aquam uerbũ
mundat: Detrahe uerbum. & qͥd ẽ.
aqua nisi aqua ͦ Aocede uerbum ad
elementum : & fit sacram̃tum. U ude
ista tanta uirtus aquae. ut corpus tingat.
tria in baptismo usibilia sunt: id .ẽ.
corpus aqua. & sacerdos. Tria inuisibi
filius peccati natus extraduce primoꝵ
parentum carne. Ego sum uitis uera :
in uobis. Non eomodo illis in ipso ma¬
nendum. ẽ: sicut ipse in illis. U trumq
enim ꝓdest. non ipsi sed illis. Ita sunt
quippe inuitȩ palmites. ut uiti non
conftrant: sed inde accipiant unde
uiuant. & fructificare possint. Ita uͦ

Expanded text:
fferat . Fert fructum, quia mundatus est; et ut plus ferat, purgabitur: et hoc non a se, sed a Deo, qui mundat corda nostra ut fructum ferre possint, et purgat spiritu charitatis ut plus fructificare valeant. colam esse, dum dixit, mundi estis propter sermonem, quem locutus sum vobis. « Quare non ait, Mundi estis propter baptismum quo abluti estis; sed ait: Propter verbum, quod locutus sum vobis; nisi quia et aquam verbum mundat? Detrahe verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum. Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tingat tria in baptismo visibilia sunt, id est, corpus, aqua et sacerdos: tria invisibilfilius peccati natus ex traduce primorum parentum carne. Ego sum vitis vera, eme, et ego in vobis. Non eo modo illis in ipso manendum est, sicut ipse in illis. « Utrumque enim prodest non ipsi, sed illis. Ita sunt quippe in vite palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant et fructificare possint: ita vero
Abbreviated transcription (Latin):
stabulario: qui a tunc aperuit illis sen.¬
sum. ut intelligerent scripturas.
Altera die stabularius denarios. quoꝵ
p̃cio uulneratum curaret accepit.
nem ueritatem. quo gentib erudiendis
instare: atq euangłium p̃dicare suffice¬
rent. Et quod cumq suꝑ erogaueris:
ego cũ rediero redlã tibi. Suꝑerogat
stabularius quod induobus denariis
ñ accepit: cum dic̃ apłs. Deuirginib
aut̃ p̃ceptum dñi ñ habeo. consiliũ
aut̃ do. Itemq. Et dñs ordinauit his

Expanded text:
stabulario, quia tunc aperuit illis senstabulario, quia tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent scripturas. Altera die stabularius denarios, quorum pretio vulneratum curaret, accepit,omnem veritatem, quo gentibus erudiendis instare atque Evangelium praedicare sufficerent. Et quodcunque supererogaveris, ego cum rediero reddam tibi. Supererogat stabularius, quod in duobus denariis non accepit, cum dicit Apostolus: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do. Itemque et Dominus ordinavit his
Abbreviated transcription (Latin):
et curam eiꝰ egit. Tum̃tũ eiꝰ ẽ. caro
in qua adnos uenire dignatꝰ. ẽ. in quo
sautiũ imposuit : quia peccata nr̃a in¬
corpore suo in ligno. et uixta aliã pa-¬
rabolã inuentã quae errauerat ouem.
humeris suis impositam: reportauit
ao gregem. Itaq imponi ium̃to est.
in ipsam in carnationem ap̃i credere.
eiꝰq mysterus imitari: simul et ab hostis
incursione tutari. Stabulũ aut̃ ẽ. eccłia
p̃sens. ubi reficiuntur uiatores de pe¬
regrinatione haci in aet̾nam patriam
redeuntes. Et bene uim̃to impositũ
duxit instabulum: qͥa nemo nisi bapti¬
tatus. nisi corpori xp̃ĩ adunatꝰ ȩccłiã
Nam et ante quidẽ ꝑ euangelii sui grãm
illuminauerat hos qui intenebris et
umbra moitis sedebant: sed potiori re¬
surrectione cȩlebrata. ꝑpetuae lucis
splendor effulsit. Duo denarii sunt duo
testam̃ta. in quib aem̃ regis nom̃ et
imago continetur: finis enim legis
xp̃r. Qui altera die prolati dantur

Expanded text:
et curam ejus egit. Jumentum ejus est caro, et curam ejus egit. Jumentum ejus est caro, in qua ad nos venire dignatus est. In quo saucium imposuit, quia peccata nostra icorpore suo super lignum, et juxta aliam parabolam inventam, quae erraverat, ovem humeris suis impositam, reportavit ad gregem . Itaque imponi jumento est, in ipsam incarnationem Christi credere, ejusque mysteriis initiari simul, et ab hostis incursione tutari. Stabulum autem est Ecclesia praesens, ubi reficiuntur viatores de peregrinatione hac in aeternam patriam redeuntes, et bene jumento impositum duxit in stabulum, quia nemo nisi baptizatus, nisi corpori Christi adunatus, Ecclesiam nam et ante quidem per Evangelii sui gratiam illuminaverat his qui in tenebris et in umbra mortis sedebant, sed potior, resurrectione celebrata, perpetuae lucis splendor effulsit. Duo denarii sunt duo Testamenta, in quibus aeterni Regis nomen et imago continetur. Finis enim legis Christus, qui altera die prolati dantur
Abbreviated transcription (Latin):
sit incurrere supplicabat. Custodi me
inquiens alaqueo quẽ statuer̃ mͥ: et
abscandalis oꝑantium iniqͥtatem. Qui
ꝓpter nos homines et ꝓpt̾ nr̃am salutẽ
descendens decaelo uitae p̾sentis arri
puit iter: et uenit secꝰ cum. qui uulne¬
rib tabescebat inflictis. idẽ. insimili¬
tudine hominum factus: et habitu
inuentus ut homo. Compassionis nr̃e
susc eptione finitimꝰ: et miscđiae fac¬
tus.ẽ. conlatione uicinus. Et appro¬
pinquans alligauit uulnera eiꝰ: infun-¬
dens oleum et uinii. Peccata quae in
hominib inuenit redarguendo cohibuit.:
spem ueniae penitentib terrorẽ poenae
percantib incitiens. Alligauit enim
uulnera dũ p̃cipit. ł oenitentiã agite.
Infundit oleii. dum addit. Appropin.¬
quauit enĩ regnum caeloꝵ. Infundit
et uinum: dum dicit. O mis arbor
quae ñ fac̃ fructũ bonum: excidet᷑
et in ignem mittetur. Et imponens
illũ in uim̃tũ suũ. diyeit in stabulum :

Expanded text:
sit incurrere, supplicat. Custodi me, sit incurrere, supplicat. Custodi me, inquiens, a laqueo, quem statuerunt mihi, et a scandalis operantium iniquitatem . Qui propter nos homines, et propter nostram salutem descendens de coelo, vitae praesentis iter arripuit, et venit secus eum qui vulneribus tabescebat inflictis, id est, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus, ut homo , compassionis nostrae susceptione finitimus, et misericordiae factus est consolatione vicinus. Et appropians alligavit vulnera ejus, infundens oleum et vinum. Peccata, quae in hominibus invenit, redarguendo cohibuit, spem veniae poenitentibus, terrorem poenae peccantibus incutiens. Alligat enim vulnera, dum praecipit: Poenitentiam agite, infundit oleum, dum addit: Appropinquabit enim regnum coelorum . Infundit et vinum, dum dicit: Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Et imponens illum in jumentum suum, duxit in stabulum,
Abbreviated transcription (Latin):
runt. quia ab eatitudine uitae in mor:¬
talis exuere: s ñ sensum rationis abo¬
lere ualuerunt. Ex qua enim parte sa-¬
pere & cognoscere dm̃ potest: uiuis. ẽ. ho-¬
mo. Ex qua uͦ peccatis contabescit et mi¬
seria deficit. mortuus idem uͦ laetifero¬
¶quae . ẽ. uulnere fedatus. Accidit aut̃
Sut sac̃dos quidã descenderet eaoẽ uia:
et iniso illo p̃terut. S imiliter et leuita
cũ eẽt. secꝰ locũ. et uderet eum: ꝑtran¬
sut. Sac̃dos et leuita quiso sautio tran¬
sier. sac̃dotium et ministeriũ ueteris
testam̃ti .ẽ: ubi ꝑ legis decreta mundi
languentes uulnera monstrari
tantũ. non aut̃ curari poterant.
qui a in possibile erat: ut apłs ait. san-¬
guine intuloꝵ. et agnoꝵ. et hyrcoꝵ. aufer¬
Sri peccata. S amaritanus aut̃ quidã
Sites fatiens: uenit secꝰ eum: Et uidens¬
S eũ miscđia motus est. S amaritanus
qͥ interp̃tatur custos. dm̃ significat:
cui rectissime ꝓpħa nehos latrones pos¬

Expanded text:
runt, quia beatitudinem vitae immortrunt, quia beatitudinem vitae immortalitatis exuere, sed non sensum rationis abolere valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest, vivus est homo. Ex qua vero peccatis contabescit, et miseria deficit, mortuus idem, lethiferoque est vulnere foedatus. Accidit autem ut sacerdos quidam descenderet eadem via, et, viso illo, praeterivit. Similiter et Levita, cum esset secus locum, et videret eum, transiit. Sacerdos et Levita, qui, viso saucio, transierunt sacerdotium et ministerium Veteris Testamenti est, ubi per legis decreta mundi languentis vulnera monstrari tantum, non autem curari poterant, quia impossibile erat ut Apostolus ait sanguine vitulorum et agnorum, et hircorum auferri peccata . Samaritanus autem quidam iter transiens, venit secus eum, et videns eum misericordia motus est. Samaritanus, qui interpretatur custos, Dominum significat, cui rectissime propheta, ne hos latrones pos
Abbreviated transcription (Latin):
laboribus et errorib semꝑ incerta.
SEt incidit in latrones. Latrones. diabo.¬
lũ et angłos eiꝰ intellige: in qͦs qͥa des-¬
cendebat. incidit. Nam nisi pͥus intus
intumesceret : foris tẽp̃tatus cam facile
ñ caderet. Uera. ẽ. enim satis sententia
quae dic̃ ante ruinã exaltabitur cor
Qui etiã dispoluuer̃ eũ. Gła uidelicet
inmortalitatis : et in nocentiae ueste
priuarunt. Haec. ẽ. enĩ pͥma stola qua
uixta aliã parabolam : luxuriosus
filius ꝑ poenitentiã rediens ornatur.
Et qua ꝓtoplasti amissa beatitudine.
cognoner̃. eẽ. se nudos. tunicasq pelli¬
tias naturȩ mortalis inducti st.
Et plagis impositis: abierunt semi uuo
relicto. Plagae peccata st̃: quibus
naturae humanae integritatem uiolan:¬
do seminarium quoddã ut ita dicam.
augendae mortis. fessis indidere uisce¬
ribus. Abier̃ autẽ ñ ab insidus aliquate:¬
nus cessando: s earumdẽ insidiarum
fraudes occultando. Seniinuũ reliquȩ.¬

Expanded text:
laboribus erroribusque semper incertam. laboribus erroribusque semper incertam. Et incidit in latrones. Latrones diabolum et angelos ejus intellige, in quos, quia descendebat, incidit. Nam nisi prius intus intumesceret, foris tentatus tam facile non caderet. Vera est enim satis sententia, quae dicit: Ante ruinam enim exaltatur cor . Qui etiam despoliaverunt eum. Gloria videlicet immortalitatis et innocentiae veste privarunt. Haec est enim prima stola, quam, juxta aliam parabolam, luxuriosus filius per poenitentiam rediens ornatur, et qua protoplasti amissa, cognoverunt esse se nudos, tunicasque pelliceas naturae mortalis induti sunt. Et plagis impositis, abierunt, semivivo relicto. Plagae peccata sunt, quibus naturae humanae integritatem violando, seminarium quoddam ut ita dicam augendae mortis, fessis indidere visceribus. Abierunt autem, non ab insidiis aliquatenus cessando, sed earumdem insidiarum fraudes occultando. Semivivum relique