comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.t̃ consecutꝰ. C lectio aũ consequta. ẽ: cet̾i uͦ cetati
sunt. In hac gͦ electione ⁊ in his reliquiis q̃ ꝑ
elettionẽ gr̃e salue facte st̃ uoluit intelligi
plebẽ quam ꝓpt̾ea deus ñ reppulit. quiã pre¬
apłe. nõ reppulit deus plebem suam quam
p̃scuut p̃destinationem significare uoluis¬
se. Drescunit enim reliquias quas scđm elec¬
tionem gr̃e fuerat ip̃e facturus. hoc ẽ. gͦ p̃¬
plebem suam. laus illi iubilauo illi. Quã plebẽ
nõ repellet: hii nob̾ int̾p̃tari aliud ñ licet. Pre¬
stͥptum habemus ab apło. Exposuit hoc apłt
unde sit dictum. Erat enim plebs uidee. plebꝰ
uͥ fuert̃ ꝓpħe. Plebs uͥ fuerunt patriarche.
Olebs epãibi feiundum tarnẽ ꝓpagata de se
mine abiahe. Plebs etiam in qua p̃scesserũt
omiua satramenta saluatorem nr̃m ꝓmit¬
tenta Plebs uͥ institutũ ẽ templum. unctio.
saierdos ad figuram. Ut cum omnes ip̃e ire
umbre p̃t̾irent: ip̃a lux adiuuaret. Erat gͦ ista

Expanded text:
est consecutus, electio autem consecuta est, ceteri vero excaecati sunt. In hac ergo electione, et in his reliquiis, quae per electionem gratiae salvae factae sunt, voluit intelligi plebem, quam propterea Deus non repulit, quia praeApostolus: Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit, praedestinationem significare voluisse. Praescivit enim reliquias, quas secundum electionem gratiae fuerat ipse facturus, hoc est ergo prplebem suam:» laus illi, jubilatio illi, Quam plebem non repellet? Hic nobis interpretari aliquid non licet: praescriptum habemus ab Apostolo, exposuit hoc Apostolus unde sit dictum . Erat enim plebs Judaea, plebs ubi fuerunt Prophetae, plebs ubi fuerunt Patriarchae, plebs etiam secundum carnem propagata dplebs in qua praecesserunt omnia sacramenta Salvatorem nostrum promittentia; plebs ubi institutum est templum, unctio, sacerdos ad figuram, ut cum omnes ipsae umbrae praeterirent, ipsa lux adveniret: erat ergo ista
Abbreviated transcription (Latin):
tum menim intres. multi ab oriente ⁊ oicidẽte
uoniont. Et puta quia uenient. qͥd de ilł fiet:
Si enimuenient. iam p̃tisi sunt de silua. uͥ
inserendi st̃ ne arescant: Et recumbent ĩ qͥt
tũ abraham isaat ⁊ iatob. In quo conuituo:
ne forte ñ inuites ad semꝑ uiuendũ. s ad mł̾¬
tũ bibendũ: recum bent cum abraham ysaat
⁊ iatob. uͥ: In regnoinquit celoꝵ: quid erit de
illis qui uen̾unt destirpe abrahe. quid fit de ra¬
mis quib arbor plena erat: Quid nisi qr p̃ci-¬
dentur ut isti inserant᷑. Dote quia p̃tidentur.
Filii aut̃ regnuibunt in tenebras ext̾iores. d̾¬

Expanded text:
 sub tectum meum intres, Multi ab oriente et occidente venient. Et puta quia venient: quid de illis fiet? Si enim venient, jam praecisi sunt de silva: ubi inserendi sunt, ne arescant? Et recumbent, inquit, cum Abraham, et Isaac, et Jacob. In quo convivio; ne forte non invites ad semper vivendum, sed ad multum bibendum? Recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob. Ubi? In regno, inquit, coelorum. Et quid erit de illis qui venerunt de stirpe Abrahae? quid fiet de ramis quibus arbor plena erat? Quid, nisi quia praecidentur, ut isti inserantur? Doce quia praecidentur: Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores
Abbreviated transcription (Latin):
tu ex naturali intisus es oleastro. ⁊ contͣ nat᷑a
insertꝰ e in bonam oliuam. quanto mag̃ qui
in oliuam cum eẽs oleast. sit isti correcti fati¬
lius sue oliue naturalit̾ inserent᷑ Hoc de iłł.
apłi. Ergo ip̃a . ẽ. arbor. Et si aliqui ex ramis
fracti st̃: ñ omnes. Hani si omnes rami fran¬
testabat᷑. Honus omnes isti mñ. Uñ etiã qͥn¬
genti illi trͣs quib dñs pꝰ resurrectiõẽ appa¬
ruit. Unde tot milia ad uotẽ petͥ qͣndo sp̃u
sĩo repleti apl̃i. omnium gentium linguiᷤ
lotuti st̃ tanta auiditate d̾i laudis ⁊ sue at¬
tusationis conu̾sa sunt: Ut qͥ pͥmo sangui¬
nẽ domini fud̾unt semientes: bib̃e dist̾ent.
iam tredentes. Su aũ omnia illa conu̾sa sũt
nilia hominum ut ressuas uend̾ent ⁊ p̃cia
rerum suarũ. Añ pedes apłoꝵ ponẽt. Quod¬

Expanded text:
naturali incisus oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam; quanto magis qui in olivam, cum esses oleaster; sic isti correcti facilius suae olivae naturaliter inserantur: hoc de illis Apostolus. Ergo ipsa est arbor; etsi aliqui ex ramis fracti sunt, non omnes. Nam si omnes rami frantestabatur? Nonne isti omnes inde? Unde etiam quingenti illi fratres quibus Dominus post resurrectionem apparuit ? unde tot millia ad vocem Petri, quando Spiritu sancto repleti Apostoli omnium gentium linguis locuti sunt, tanta aviditate Dei laudis et suae accusationis conversi sunt, ut qui primo sanguinem Domini fuderunt saevientes, bibere discerent jam credentes? Sic autem omnia illa conversa sunt millia hominum, ut res suas venderent, et pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum po
Abbreviated transcription (Latin):
subuinx̃. Dicogͦ. Numquid reppulit dc̃ plebẽ
suã: absit. slam ⁊ ego isrłita sum ex semine
abraham de tͥbu beniamin. tamqͣm dit̾et.
Namet ego ex ip̃a plebe sũ. Deinde addidit
U ñ nuint agimus. ñ reppulit deus plebẽ suã
quam p̃scunt. ⁊ ut ostend̾et dĩ gr̃a fuisse re¬
lictas reliquias ñ m̾itis oꝑum̃ ip̃oꝵ setutꝰ
adiunx̃. Annestitis in helia qͥd dint scͥpt᷑a
quemadmodum int̾pellat dm̃ adu̾sꝰ isrł:¬
septẽ milia uirorũ qͥ ñ tͣuau̾ũt genua añ baal
onenim ait relicta sunt mͥ aut reliq̃rt̃ se mͥ:
s reliqͥ mͥ. Sic gͦ inquit et in hoc tꝑ̃e reliqͥe ꝑ
electionẽ gre salue facte st̃. Si aũ gr̃a: iã ñ ex

Expanded text:
ulit Deus plebem suam? Absit; nam et ego Israelita sum, ex semine Abraham, tribu Benjamin. Tanquam diceret: Nam et ego ex ipsa plebe sum. Deinde addidit, unde nunc agimus: non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Atque ut ostenderet, Dei gratia fuisse relictas reliquias, non meritis operum eorum, seculus adjunxit: An nescitis in Helia quod dicit Scriptura, quemadmodum inteseptem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal. Non enim ait, relicta sunt mihi, aut reliquerunt se mihi, sed reliqui mihi. Sic ergo, inquit, et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae  factae sunt. Si autem gratia, jam non ex
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃a: et rami. Frangantur suꝑbi rami hu¬
milis inserat oleaster. Maneat tam̃ radix
ilł p̃stisis. istis receptis. Y manet radix: Ir
dix abrahã. isaat ⁊ iatob. patͥarche sc̃i. Et ubi
isti: in requie apd̃ dm̃ in honore magno. ut
d̾et᷑ C igo radix manet. radix laudat᷑. s rami
humitꝰ illoꝵ p̃cisions mutnit lotũ Audi gͦ q̃¬

Expanded text:
a est, frangantur superbi rami, humilis inseratur oleaster: maneat tamen radix, illis praecisis, istis receptis. Ubi manet radix? In dix, Abraham, Isaac, et Jacob, patriarchae sancti. Et ubi isti? In requie apud Deum, in honore magno: ut deretur . Ergo radix manet, radix laudatur: sed rami humilis illorum praecisione invenit locu
Abbreviated transcription (Latin):
repellet deꝰ plebẽ suã. Ibi aũ sequit᷑. ⁊ bedi¬
tatẽ suã ñ d̾elinquet nͥ eiudent̾ apparet ta¬
lem plebem. c̾ẽ ħeditatẽ di. Ut enim hoc
dic̾et apłc supra cominemorau̾at ꝓph̃titũ
testimonium de p̃nuntiata intredulitate
populusrł. Tota die expandi manꝰ meas
ad populum ñ credentem ⁊ contͣdicentẽ
hic ergo ne quisqͣm male intelligẽs. uiu¬
u̾sum illum populum tͥmine intredulita¬
tis ⁊ contradictionis arbitraret᷑ ẽe̾. damp¬

Expanded text:
repellet Dominus plebem suam: ibi autem sequitur, Et haereditatem suam non derelinquet ; ubi evidenter apparet, talem plebem esse haereditatem Dei. Ut enim hoc diceret Apostolus, supra commemoraverat propheticum testimonium de praenuntiata futura incredulitate populi Israel: Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem . Hic ergo ne quisquam male intelligens, universum illum populum crimine incredulitatis et contradictionis arbitret
Abbreviated transcription (Latin):
significatur etiam nomine p̃suentie sit̃
ligitur nisi p̃destinauit ꝙ tircum stantia lec¬
tionis ip̃iꝰ ostendit loquebat᷑ enimde reliqͥis
uideorum q̃ salue facte sunt ꝑeuntib ceteris
Nam suꝑiꝰ dix̃at ad isrł dixissẽ ꝓpħam. Totadie
expandi manꝰ mͣas ad populum ñ tredentẽ ⁊
contradicentẽ. Et tamquam respondet᷑ U

Expanded text:
significatur etiam nomine praescientiae, ligitur, nisi praedestinavit, quod circumstantia ipsius lectionis ostendit. Loquebatur enim de reliquiis Judaeorum, quae salvae factae sunt pereuntibus ceteris. Nam superius dixerat ad Israel, dixisse Prophetam: Tota die extendi manus meas ad populum non credentem, et contradicen
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o erant. quib erat fane pauꝰ ignotꝰ uotꝰ
aut̃ seuitia famosissima s notior xp̃i mi
piens et ad uesꝑum diuidensescas .i. priꝰ
rapiens ꝑsetutor ad mortem pꝰea pascens
p̃dicator ad uitam. Ibi erat ex ilo populo

Expanded text:
o erant, quibus erat facie Paulus ignotus , notus autem saevitia famosissima, sed notior Christi piens, et ad vesperum dividens escas , id est, prius rapiens persecutor ad mortem, postea pascens praedicator ad vitam. Hi erant ex illo populo
Abbreviated transcription (Latin):
columna et firmam̃tũ u̾itatis sñ dubio
magnum. ẽ pietatis satͣm̃tũ ꝗ manifesta¬
tum ẽ. in carne uistificatũ. ẽ. ĩ sp̃u. appa-¬
ruit angłis p̃dicatũ ẽ gẽtib creditumr ẽ
mundo. assumptum ẽ. in gła. Nempe mani¬
festum. ẽ hoi ꝙͣ inextremis posuit. etiã nĩ nõ
ẽẽ tompletum. quantomag̃ tunt qñ ista
dicebat. Ectłia quippe tunt assumet᷑ ĩ gła.
quando dicetur. Henite benedictipatͥs mei
puipite regnum.⁊ tamen tamquam factum
fuisset ẽ. aistum. quod c̾to sciebat futurum.
Bultomimis iirandum. ẽ quod etiam u̾b p̃¬
sentis temporis usus. ẽ in eo ꝙ. illũ identidẽ

Expanded text:
columna et firmamentum ueritatis. et sine dubio magnum est pietatis sacramentum quod manifestatum est in carne, iustificatum est in spiritu, apparuit angelis, praedicatum est in gentibus, creditum est in mundo, adsumptum est in gloria? nempe manifestum est hoc, quod in extremo posuit. etiam nunc nondum esse completum; quanto magis tunc, quando ista dicebat! ecclesia quippe tunc adsumetur in gloria, quando dicetur: Venite. benedicti patris mei. percipite regnum; et tamen, tamquam factum fuisset, dictum est, quod certo sciebatur futurum. Multo minus mirandum est, quod etiam uerbis praesentis: tem
Abbreviated transcription (Latin):
Quantumlibet gͦ excellentes u̾bi p̃ditatores ⁊
u̾itatis etiã ꝑ miratula suasores tamꝗͣ magni
medici agantcum hominib si mortui sunt
⁊ tua grã ñ renunx̾int. numquid mortuis
faues mirabilia. aut mediti sustitabũt. ⁊ qͦ¬

Expanded text:
Quantumlibet ergo excellentes verbi praedicatores, et veritatis etiam per miracula suasores, tanquam magni medici, agant cum hominibus; si mortui sunt et tua gratia non revixerunt, «Numquid mortuis facies mirabilia; aut medici exsuscitabunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Hint beati apłi hint nathanael in quodolꝰ
ñ erat. Hinc alius ioseph qͥ expectabat ⁊̃
ip̃e regnũ dĩ. Hinc tanta illa multitudo
que precedebat ⁊ q̃ sequebat᷑ iumentũ eiꝰ
duens. Benedictus qui ueñ in nomĩe dñi.¬

Expanded text:
: hinc beati Apostoli: hinc Nathanael in quo dolus non erat : hinc alius Joseph qui exspectabat etiam ipse regnum Dei : hinc tanta illa multitudo quae praecedebat et sequebatur jumentum ejus, dicens, Benedictus qui venit in nomine Domin
Abbreviated transcription (Latin):
erint impleturi. S situt eis soł uidet᷑ dixissei
quod dix̃ ecce uob̾tum sum usq ad ꝯsumina¬
tionem scłi. quod camen eum uniu̾se eccłie
ꝓmisisse que aliis morientib aliis nascẽtib
hu usq in scłis consummationem fut᷑a est
quis ñ intelligat: Sic̃ eis ⁊ illud ait ꝙ. ad eoᷤᷤ
omnino ñ pertineat. ⁊ tamen sit dictũ. ẽ. tãꝗͣ¬
ad eos solos etiam ꝑtin̾et. Sum uid̃itis ħ om̃ia
sritote quia ꝓpe ẽ in iannis. Ad quos enim ħ
ꝑtinet nisi ad eos quimn carne tunt er̃t̃ cum
omnia complebuntur: quanto mag̃ illud
quod ex magna parte ꝑ eos agendum fuit.
quamius ex pt̾is eorum eademactio suarct᷑.
Quod autem dix̃ apłc. numquid ñ audierũt
in omnem t̾ram exunt sonus eorum ⁊ ĩ tineᷤ
orb̃ t̾re u̾ba corum. quamuis locutꝰ sit p̃t̾iti
temꝑis u̾b̾. tamen quod fut᷑um fuerat dix̃.
ñ quod iam factum atq completũ. Sit̃ ⁊ ip̃e
ꝓpħa quo usus. ẽ teste. ñ ait in omnẽ t̾rã exi¬

Expanded text:
uri, sed sicut eis solis uidetur dixisse, quod dixit: Ecce ego uobiscum sum usque in consummationem saeculi, quod tamen eum uniuersae ecclesiae promisisse, quae aliis morientibu:aliis nascentibus hic usque in saeculi consummationem futura est, quis non intellegat? sicut eis et illud ait. quod ad eos omnino non pertinet et tamen sic dictum est, tamquam ad solos etiam pertineret: Cum uideritis haec omnia. scitote, quia prope est in ianuis; ad quos enim hoc pertinet nisi ad eos, qui in carne tunc erunt, cum omnia complebuntur? quanto magis illud, quod ex magna parte per eos agendum fuit, quamuis et posteris eorum eadem actio seruaretur! Quod autem dixit apostolus: Numquid non audierunt? \'in omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum\', quamuis locutus sit praeteriti temporis uerbis, tamen, quod futurum fuerat, dixit, non quod iam factum atque completum, sicut ipse propheta, quo usus est teste, non ait \'in omnem terram exi
Abbreviated transcription (Latin):
tin nr̃o. Quidam int̾ se musitant. ⁊ uͥ
possunt aliquando ꝓilamant ⁊ turbulẽ¬
ta disceptatione contendunt dicentes.
Quid fet̾unt iudei. uelque tulpa eorum fuit:
si nece̾t̾ erat ut sermo ysaie ꝓpħe impłet᷑
uideorum p̃dixisse tamen ñ fecisse. Hon
enim ꝓpt̾ea quemquam ds ad peccandũ
cogit quĩ futura hominum peccata iam
nouit. Ip̃orum enim p̃stunt peccata nõ
sua. ñ tuisquam alt̾ius s ip̃oꝵ. Qua ꝑꝑt̾
siea q̃ ille p̃stinit ip̃oꝵ. ñ st̃ ip̃oꝵ nõ uera
potest. sine dubio ñ alii s ip̃i pectant quos
deus peccaturos. eẽ p̃siut fec̾unt gͦ petca¬
tum udet. Quod eos fai̾e ñ compulit. cui
peccatum non plaret s facturos. eẽ. p̃dix̃.
quem nicħ latet Et iõ si ñ malum s bonũ
fat̾e uoluissent: ñ ꝓhib̾ent᷑. Et hoc facturi
S ea que sequntur euuangłñ u̾ba plus urgẽt
⁊ ꝓfundiorem fatiunt questionem. adiun¬
git enim et diĩ. ꝓpt̾ea non pot̾ant credere.

Expanded text:
Quidam ergo inter se mussitant, et ubi possunt aliquando proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt, dicentes: Quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat ut sermo Isaiae prophetae imJudaeorum; praedixisse tamen, non fecisse. Non enim propterea quemquam Deus ad peccandum cogit, quia futura hominum peccata jam novit. Ipsorum enim praescivit peccata, non sua;  ipsorum, non vera potest, sine dubio non alii, sed ipsi peccant, quos Deus peccaturos esse praescivit. Fecerunt ergo peccatum Judaei, quod eos facere non compulit, cui peccatum non placet, sed facturos esse praedixit, quem nihil latet. Et ideo si non malum, sed bonum facere voluissent, non prohiberentur; et hoc facturi Sed et quae sequuntur Evangelii verba plus urgent, et profundiorem faciunt quaestionem: adjungit enim, et dicit, Propterea non poterant credere,
Abbreviated transcription (Latin):
sũ abissus multa. Non gͦ me fr̃s ad hanc
penetrandã Altitudinem. ad hanc abyssũ
discuendam ad insirutabilia ꝑscutãda
exspectario ut̃e caritatis inpingu̾at. Agnoᷤᷤ¬
io modulum meum. sentire mithi uideor
etiam modulum ur̃m. Aliiꝰ. ẽ. ħ intrem̃tiᷤ
meis: ⁊ fortiꝰ uirib mĩs. Puto quia ⁊ ur̃is.
Simulgͥ audiamus admonentem stͥpt᷑ã
atq duẽtẽ. Altiora te neq̃sieris: ⁊ fortiora
te ne serutatꝰ tu̾is. Non qi ista negata ft̃
nob̾. ĩ deus magist̾ ditat nicħ. ẽ. ottultũ

Expanded text:
 abyssus . 7. Non ergo me, fratres, ad hanc penetrandam altitudinem, ad hanc abyssum discutiendam, ad inscrutabilia perscrutanda, expectatio vestrae Charitatis impingat. Agnosco modulum meum, sentire mihi videor etiam modulum vestrum. Altius est hoc incrementis meis, et fortius viribus meis; puto quia et vestris. Simul ergo audiamus admonentem Scripturam atque dicentem, Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Non quia ista negata sunt nobis, cum Deus magister dicat, Nihil est occultum
Abbreviated transcription (Latin):
ut implere possimus. Nam et quosdã nimia
sue uoluntatis fidutia extulit in suꝑbiã.
⁊ quosdam nimia sue uoluntatis diffidẽ¬
tia deiecit in negligentiã. Illi ditunt. ñ qͥd
rogamꝰ dm̃ ne uintamur temptauõe ꝙͦ. in
nr̃a. ẽ potestate: Isti dicunt. ut qͥd tonam᷑
bene uiu̾e. ꝗͦ in dĩ. ẽ potestate: O domine
õ pat̾ qui es in teł ne nos inferas in qͣmlib⁊
istarum temptationem: s nos lib̾a a ma¬
lo. Audiamus dñm duentẽ Rogaui teꝑ
petre ut ñ detitiat fides tua ne sic existi¬
memus fidem nr̃am. eẽ. in lib̾o arbitrio
ut diuino ñ egeat adiitorio. Audiamꝰ⁊
euuangłistam dicentem. Dedit eis po¬
testatẽ filioᷤᷤ di fi ne omnino existimemꝰ
in nr̃a potestate non illius. eẽ. qͦd tredimus
Ne rumptamen in utroq illiꝰ bñficia cog¬
noscamus. Nam et agende sunt gr̃e qr data
ẽ potestaᷤ ⁊ orandum ne surumbat infir¬
mnitas. Ip̃a . ẽ. fides q̃ ꝑ dilectionem oꝑatur

Expanded text:
ut implere possimus. Nam et quosdam nimia ut implere possimus. Nam et quosdam nimia suae voluntatis fiducia extulit in superbiam; et quosdam nimia suae voluntatis diffidentia dejecit in negligentiam. Illi dicunt: Utquid rogamus Deum ne vincamur tentatione, quod in nostra est potestate? Isti dicunt: Utquid conamur bene vivere, quod in Dei est potestate? O Domine, o Pater qui es in coelis, ne nos inferas in quamlibet istarum tentationum, sed libera nos a malo ! Audiamus Dominum dicentem, Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua ; ne sic existimemus fidem nostram esse in libero arbitrio, ut divino non egeat adjutorio. Audiamus et Evangelistam dicentem, Dedit eis potestatem filios Dei fieri ; ne omnino existimemus in nostra potestate non esse quod credimus: verumtamen in utroque illius beneficia cognoscamus. Nam et agendae sunt gratiae, quia data est potestas; et orandum, ne succumbat infirmitas . Ipsa est fides quae per dilectionem operatur,
Abbreviated transcription (Latin):
bemus: s etiam si quid alit̾ sapimus id nob̃
qͦq deus reuelauit. ꝑuenimus aut̃ in mã fi¬
dei hant ꝑseu̾antissime teneamus. Ip̃a ꝑdu¬
tit ad cubitulum regis in quo sunt omnes
thesauri sapientie et stientie absconditi.
p̃tipuis electis discipuĩ inuidebat quando
dicebat. Nulta habeo uob̃ di̾e: s ñ potestis
illa portare mͦ. Ambulandum. ẽ ꝓficiẽdũ
.ẽ. trescendum.c̃. ut sinr corda nr̃a capatia
Ꝙ si nos ultimus dies ꝓficientes inuenerit
ibi discemus qͦd hic ñ potumus. Si quis
aut̃ istam questionem liquidiꝰ ⁊ melius
nouit se posse et confidit expon̾e: absit.
ut ñ sit paracior disc̾e quam dote. Tantum
ne audeat quisquam lib̃um arbitͥum
sic defende ut nob̃ orationem quadicemꝰ
ne nos inferas in temptationem: conetur
auferre. Rursus ne quisquam neget uolũ¬
tatis arbitͥum ⁊ audeat extꝰare peccatũ. S
audiamꝰ dñm et p̃cipientem ⁊ opitulãtẽ
⁊ iubentem quid fai̾e debeamꝰ ⁊ adiuuantẽ

Expanded text:
tiam si quid aliter sapimus, id quoque nobis Deus revelabit . Pervenimus autem in viam fidei, hanc perseverantissime teneamus: ipsa perducet ad cubiculum regis, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi .praecipue electis discipulis invidebat, quando dicebat, Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Ambulandum est, proficiendum est, crescendum est, ut sint corda nostra capacia umus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discemus quod hic non potuimus. 8. Si quis autem istam quaestionem liquidius et melius novit se posse et confidit exponere, absit ut non sim paratior discere quam docere. Tantum ne audeat quisquam liberum arbitrium sic defendere, ut nobis orationem qua dicimus, Ne nos inferas in tentationem, conetur auferre: rursus, ne quisquam neget voluntatis arbitrium, et audeat excusare peccatum. Sed audiamus Dominum, et praecipientem, et opitulantem; et jubentem quid facere debeamus, et adjuvantem
Abbreviated transcription (Latin):
institie dĩ non sunt subiecti E rgo fides
ex auditu in nob̃ facta sit ñ tamen ad
eum sensum corporis pertinet qui apel¬
latur auditꝰ. qm̃ nõ. ẽ. sonus. Nec ad octuloᷤ
huius tarnis. qm̃ ñ. ẽ tolor aut corꝑiᷤᷤ form᷑
a nob̾ s in intimis nob̾. Hec eam quisqͣm
hominum uidet in alio. s unusquisq
insemet ip̃o. Deniq pot̃ ⁊ simulatione
confingi ⁊ putari. ẽẽ. in quo ñ . ẽ. Suam
quisq gͥ fidẽ apud semet ip̃m uidet.
In alt̾o aut̃ tredit eã. ẽt̃ ñ uidet. Et tanto fir¬
inuis credit quanto fructꝰ eiꝰ mag̃ nouit qͦ
operari solet fides ꝑ dilectionem. S eddico
eorumi. Quo pacto ab apłis. ẽ. predicatio ista
completa quando ad huc usq sunt gentes quod
t̾tissimum. ẽ. nob̃ in quib modo cepit.⁊ in qͥb
ñdum cepit impleri. Non itaq sit dictum. ẽ.
apłis. eritis m testes in ierłm ⁊ in tota uidea ⁊ sa¬
maria. ⁊ usq ad ext̃mum t̾re. Tamquam ipsi

Expanded text:
sque ad non sunt subjecti. Ergo fides ex auditu in nobis concepta sit; non tamen ad eum sensum corporis pertinet, qulatur auditus, quoniam non est sonus; nec ad oculos hujus carnis, quoniam non est color aut corporis forma; a nobis, sed in intimis nobis; nec eam quisquam hominum videt in alio, sed unusquisque in semetipso. Denique potest et simulatione confingi, et putari esse in quo non est. Suam igitur quisque fidem apud se ipsum videt: in altero autem credit esse eam, non videt; et tanto firmius credit, quanto fructus ejus magis novit, quos operari solet fides per dilectnt. Quo pacto ab apostolis est praedicompleta, quando adhuc usque sunt gentes, quod certissimum est nobis. in quibus modo coepit et in quibus nondum coepit impleri? non itaque sic dictum est apostolis: Eritis mihi testes in Hierusalem et in tota Iudaea et Samaria et usque ad extremum t
Abbreviated transcription (Latin):
fide s tamquam ex oꝑib tumuer̃t. ipso
suo tumore cetati offendunt in lapidẽ
offensionis. Sic aut̃ distum. ẽ. ñ poterãt
uͥ intelligendum.ẽ qͦd nolebant quemad
modum dictum. ẽ de domino dõ nr̃o. si noꝰ¬
ñ tredimus ille fideł. ẽ. negare se ip̃m nõ
potest. De omnipotente dictũ. ẽ. ñ potest.
pot̾ant tred̾e: tulpa. ẽ uoluntatis huma
ne. Ette dico et ego. Quotquot tam suꝑbe
sapiunt ut sue uoluntans uirib tantũ
existiment esfetͥbuendũ ut negent sibi. ẽẽ.
necessarium diunum adiutorium ad bñ
uuiendum ñ pꝰsunt cred̾e ĩ xp̃m. Non qr¬
mutari homines in melius non pꝰsint s ꝗͣ¬
duitalia sapiunt ñ possunt cred̾e. Hinc ex¬
cecantur ⁊ indurantur. quia negando di¬
uinum adiutorium ñ adiuuant᷑. Hoc de¬

Expanded text:
fide, sed tanquam ex operibus tumuerunt; ipso suo tumore caecati, offenderunt in lapidem offensionis. Sic autem dictum est non poterant, ubi intelligendum est quod nmodum dictum est de Domino Deo nostro, Si non credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest . De omnipotente dictum est, non potest.poterant credere, culpa est voluntatis humanae. 10. Ecce dico et ego, quod qui tam superbe sapiunt, ut suae voluntatis viribus tantum existiment esse tribuendum, ut negent sibi esse necessarium divinum adjutorium ad bene vivendum, non possunt credere in Christum. Non mutari homines in melius non possunt, sed quandiu talia sapiunt, non possunt credere. Hinc excaecantur et indurantur, quia negando divinum adjutorium non adjuvantur. C
Abbreviated transcription (Latin):
audiendñ sit ñ. idest ñ conu̾tant᷑: conexa
desuꝑ sententia uͥ dictũ. ẽ ut ñ uideant
orrulis et intelligant corde qi hic utiꝙ
dictum ẽ. ut ñ intelligant. Et ip̃a enĩ ꝯt̾sio
de illus gr̃a. ẽ. tii dicit᷑. Deus uirtutũ ꝯu̾te
nos. an forte et hoc de suꝑne medicine-
iusticiam constituere uolebant ad ħ dese¬
rerent᷑ ut excecarent᷑. ad hoc excecarent᷑.
ut otfend̾ent in lapidem offensionis. Et
impleret᷑ faties eorum ignomuna. atq
ita humilicati quererent nomen domini
⁊ non suam qua inflatur suꝑb s iusticiã
dĩ qua instifitatur impius. Hoc enĩ młtiᷤ
eorum ꝓfec̾ in bonum qui de suo scelere ꝯ¬
et ip̃e orau̾at duens. Pat̾ ignosce illis: qr

Expanded text:
 sit, non, id est, non convertantur, connexa desuper sententia, ubi dictum est, ut non videant oculis et intelligant corde; quia et hic utique dictum est, ut non intelligant? et ipsa enim conversio de illius gratia est, cui dicitur, Deus virtutum, converte nos . An forte et hoc de supernae medicinae justitiam constituere volebant, ad hoc desererentur, ut excaecarentur; ad hoc excaecarentur, ut offenderent in lapidem offensionis, et impleretur facies eorum ignominia; atque ita humiliati quaererent nomen Domini, et non suam qua inflatur superbus, sed justitiam Dei qua justificatur impius? Hoc enim multis eorum profecit in bonum, qui de suo scelere cet ipse oraverat dicens, Pater, ignosce illis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
inuotabunt inquem non tredid̾unt aut
quomͦ credent ei quem ñ audierunt conti¬
nuosubimnx̃. Quom aut̃ audient sine pre¬
dicante: Aut quomͦ p̃ditabunt nisi mutant᷑.
ta refutans eos qui negabant ad intͥcum¬
tisas gentes preditatoies xp̃i. eẽ. mutẽdos.

Expanded text:
m non crediderunt? aut quomodo credent quem non audierunt? continuo subjunxit, Quomodo autem audient sine praedicante? aut quomodo praedicabunt, nisi mittantur ? Ita refutans eos qui negabant ad incircumcisas gentes praedicatores Christi esse mittendos.
Abbreviated transcription (Latin):
Liua hoc fut᷑um. eẽ p̃sriuit. Quare aũ nõ
pot̾ant si a mequerat᷑. uto respondeo qr
nolebant. Malam quippe uoluntatẽ eorum
abscondi futura ñ possunt. S aliam causã
inquis dicit ꝓpħa ñ uoluntatis illoꝵ. Quam
sp̃i conpunitionis ottulos ut ñ uideant et
aures ut ñ audiant. excecauit occłos eorum
et indurauit toreorum. Etiam hoc eorũ uo¬
luntatem m̾uisse respondeo. Su enim ex¬
cecat sic obdurat deus deserendo et nõ ad¬
uiuando. Quod occulto iudiuofat̾e potest.
iniquoñ pot̃. Hocomnino pietas religiosoꝵ
mam questionem. quid gͦ diumus inquit:
Numquid iniquitas apud dm̃: Absit. Si ergo
absit ut sit inquitas ap̃ dm̃. siũ qͣndo adm¬
s iudiuo fac̃ Porro si uiditia sc̃orũ iꝰta sũt
quantomag̃ sanctifuantis ⁊ iuuificantis
dei: lusta ergo sunt s oriulta Iõ t̃ q̃stioneᷤ
huuismodi in mediũ uen̾int. qͣre aliꝰ su.
alius aũ sit: quare ille dõ deserente excecet᷑
ille dõ adiuuante illuminet᷑ ñ nob̃ indiui¬

Expanded text:
us hoc futurum esse praescivit. Quare autem non poterant, si a me quaeratur, cito respondeo, quia nolebant: malam quippe eorum voluntatem abscondi futura non possunt. Sed aliam causam, inquis, dicit Propheta non voluntatis eorum. Quam  compunctionis; oculos, ut non videant, et aures, ut non audiant, et excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum. Etiam hoc eorum voluntatem meruisse respondeo. Sic enim excaecat, sic obdurat Deus, deserendo et non adjuvando: quod occulto judicio facere postest, iniquo non potest. Hoc omnino pietas religiosorum mam quaestionem, Quid ergo dicemus, inquit? numquid iniquitas apud Deum? Absit . Si ergo absit ut sit iniquitas apud Deum; sive quando adsed judicio facit. Porro si judicia sanctorum justa sunt, quanto magis sanctificantis et justificantis Dei? Justa ergo sunt, sed occulta. Ideo cum quaestiones hujusmodi in medium venerint, quare alius sic, alius autem sic; quare ille Deo deserente excaecetur, ille Deo adjuvante illuminetur: non nobis judici
Abbreviated transcription (Latin):
excecauit occulos eorum et indurauit cor
corum. Non enim hoc saltim de diabolo
dititur s de dõ quod ip̃a ꝓpħica scriptura
testat᷑. Nam si arbitramur hoc dictum de
dtabolo qͦd excecanit occulos eorum ⁊ torm
durauit. laborandum. ẽ quomͦ illorum tul¬
pam quia ñ credidunt possimus ostende

Expanded text:
it cor eorum? Non enim saltem hoc de diabolo dicitur, sed de Deo, quod ipsa prophetica Scriptura testatur. Nam si arbitremur hoc dictum de diabolo, quod excaecavit oculos eorum, et cor induravit; laborandum est quomodo illorum culpam, quia non crediderunt, possimus ostendere,
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Finis enim legis xp̃c ẽ: ad iusticiam
omni credenti. Intentio enim dirigit᷑ ĩ finẽ.
dirigitur in xp̃m. Quare finis dicit᷑. Qm̃
quitquid agimus. ad illud referimꝰ. Et tũ
ad eum ꝑuen̾imis: ultra qͦd queramꝰ nõ la¬
bebimus. Dicit᷑ enim finis qui consumit. ⁊

Expanded text:
. Finis enim Legis Christus est, ad justitiam omni credenti . Intentio ergo dirigatur in finem, dirigatur in Christum. Quare finis dicitur? Quoniam quidquid agimus, ad illum referimus; et cum ad eum pervenerimus, ultra quod quaeramus non habebi
Abbreviated transcription (Latin):
gatione intꝰ u̾itatẽ tenibat.⁊ foris mẽda¬
tium ꝓferebat. Cur gͦ lacrimis diliit qͦd
ore negau̾at: si saluti fufficiebat. ꝗͦ corde
tenebat: Cur loquens in corde suo u̾ita¬
tẽ tam amaro fletu pununt mendatiũ
quodore ꝓmisit nisiq magnam uidit et ꝑnitiẽ.
quod corde quidem tredid̃ ad iustitiã: s ore ñ ꝯfes¬
sus ẽ ad sauitẽ: Qua ꝓpt̾ illud quod siͥptum. ẽ.
qui loquitur u̾itatem in torde suo ñ sit acci¬
piendum. ẽ quasi retenta in corde u̾itate lo¬
quendum sit ore mendatium. s iõ dictum est
quia fiꝰ potest ut loquatur quisq ore u̾tatem
que nicħ ei ꝓsit. si eam incorde ñ teneat.i. si qͦd
loquitur ipe ñ tredat. Situt ħetici fauunt. ẽ¬

Expanded text:
gatione intus veritatem tenebat, et foris mendagatione intus veritatem tenebat, et foris mendacium proferebat. Cur ergo lacrymis diluit quod ore negaverat , si saluti sufficiebat quod corde credebat? cur loquens in corde suo veritatem, tam amaro fletu punivit mendacium quod ore deprompsit, nisi quia magnam vidit esse perniciem, quod corde quidem credidit ad justitiam, sed ore non confessus est ad salutem? 14. Quapropter illud quod scriptum est, Qui loquitur veritatem in corde suo; non sic accipiendum est, quasi retenta in corde veritate, loquendum sit in ore mendacium. Sed ideo dictum est, quia fieri potest ut loquatur quisque ore veritatem, quae nihil ei prosit, si eam in corde non teneat, id est, si quod loquitur ipse non credat: sicut haeretici, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uita ñ morib. nemo sentit uisi qͥ exꝑtꝰ.eͣ
Ergo intende intuere quod audis. Uis uiuere
ut xͥanus. ius sequi uestigia eiꝰ domini tui.
obiit᷑ tͥ. Crubescis ⁊ erubescendo dimitis.
Uiam ꝑdidisti. Nił̃is tͥ corde tredidisse adiꝰ¬
ticiam s ꝑdidisti. Ore confessio fit ad salu¬
tem. Sigͦ uis ambulare uiamdi etiam in
ionspectu hominum sꝑa indm̃ idest
noli erubesc̾e de spe tua. Quom uiuit in
iorde tuo: su habitet in ore tuo. qr ñ sine
iausa signum suum xp̃c in fronte nobis
figi uoluit Tamquam in sede pudoris ne
eẽt torde creditur ad iusticiã ñ in cassũ ad
ditum. ẽ. ore autem confessio fit ad salutẽ.
Ionne pene omnes qui xp̃m coram ꝑsecuto¬
rib negau̾unt. quod de illo tredebant cor¬
de tenuerunt. Ot tamen ore ad saluten
ñ confitendo ꝑierunt nͥ qui penitentiare¬
iux̾unt. Quis ita uanescat ut existimet
apłm petrum hoc habuisse incorde ꝗ ĩ ore
quando xp̃m negauit. Nempe in illa ne¬

Expanded text:
non vita, non moribus. Nemo sentit nisi qui expertus est. Ergo intende, intuere quod audis. Vis vivere ut christianus? vis sequi vestigia Domini tui? Objiciatur tibi, erubescis, et erubescendo dimittis. Viam perdidisti. Videris tibi corde credidisse ad justitiam, sed perdidisti; ore confessio fit ad salutem . Si ergo vis ambulare viam Domini, etiam in conspectu hominum spera in Deum, id est, noli erubescere de spe tua. Quomodo vivit in corde tuo, sic habitet in ore tuo: quia non sine causa signum suum Christus in fronte nobis figi voluit, tanquam in sede pudoris, neesset, Corde creditur ad justitiam; incassum est additum, ore confessio fit ad salutem ? Nonne pene omnes qui Christum coram persecutoribus negaverunt, quod de illo credebant, corde tenuerunt; et tamen ore ad salutem non confitendo perierunt, nisi qui per poenitentiam revixerunt? Quis ita evanescat, ut existimet apostolum Petrum hoc habuisse in corde quod in ore, quando Christum negavit? Nempe in illa ne
Abbreviated transcription (Latin):
lus apłi dit̃ Ac ꝑ hoc qui esurit. ⁊ hunt pa¬
nem esurit iustitiam: s iustitiam q̃ de
celo descendit. Iustiuam quam dat deus:
numquam sibi faut hõ. Si enum nullã sibi
homo fac̾et iustitiam. ñ dit̾et idem apłc de
iudeis. Ignorantes enim dĩ iustiuam ⁊ suã
uolentes constituere iusticie di ñ st̃ subiec¬
ti. Inde erant isti qui panem de celo des¬
cendentem ñ intelligebant quia suaiꝰti.¬
cia saturan iustitiam dĩ ñ esuriebant. Qid
.ẽ. hoc iustuia dĩ ⁊ iusticia hominis: Iusti¬
ua dĩ hic dicit᷑. ñ quauistus. ẽ deus. sed
quam homini dat deus ut uistꝰ sit hõ ꝑ
deum. Que aut̃ erat illorum iustitia. Qua
de uirib presubant suis.⁊ quasi implecto¬
res legis se ip̃os ex sua uirtute dicebant.
Nemo aũ implet legẽ nͥ quem adiuuerit
gr̃a: idest panis q̃ni de celodescendit. Le¬
gis enim plenitudo. compendio ut ait
apłc: caritas. ẽ Caritas ñ nummi sed dei.
caritas ñ t̾re non celi: s eius qui fecit ce¬

Expanded text:
lus dicit . Ac per hoc qui esurit hunc panem, esuriat justitiam; sed justitiam quae de coelo descendit, justitiam quam dat Deus, non quam sibi facit homo. Si enim nullam sibi homo faceret justitiam, non diceret idem apostolus de Judaeis, Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Inde erant isti qui panem de coelo descendentem non intelligebant, quia sua justitia saturati, justitiam Dei non esuriebant. Quid est hoc, justitia Dei et justitia hominis? Justitia Dei hic dicitur, non qua justus est Deus, sed quam dat homini Deus, ut justus sit homo per Deum. Quae autem erat illorum justitia? Qua de suis viribus praesumebant, et quasi impletores Legis seipsos ex sua virtute dicebant. Nemo autem implet Legem, nisi quem adjuverit gratia, id est panis qui de coelo descendit. Legis enim plenitudo, compendio ut ait Apostolus, charitas est : charitas non nummi, sed Dei; charitas non terrae, non coeli, sed ejus qui fecit coe
Abbreviated transcription (Latin):
tredenti Hilenitur quidẽ ab oꝑibꝰ fideᷤ
suut apłe dicit. iustificari hominem
ꝑ fidem sine operib legis. Et sunt oꝑa
que uident᷑ bona sine fide xp̃i ⁊ ñ sunt
bona quiañ referuntur ad eum finẽ
ex qͦ sunt bona. finis enim legis xp̃s:
adiustitiam omni tredenti. Iõ nosuit
.ce̾. opꝰ. lp̃a ẽ enimfides que ꝑ dilectiõẽ
operatur. Nec dix̃. hoc ẽ. opꝰ ur̃um. s hot
.ẽ. opꝰdĩ ut iredatis in eũ quem misit ille

Expanded text:
Discernitur quidem ab operibus fides, sicut Apostolus dicit, justificari hominem per fidem sine operibus Legis : et sunt opera quae videntur bona, sine fide Christi; et non sunt bona, quia non referuntur ad eum finem ex quo sunt bona: Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Ideo noluit esse opus. Ipsa est enim fides quae per dilectionem operatur . Nec dixit, Hoc est opus vestrum; sed, Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille:
Abbreviated transcription (Latin):
tione inbuta. Quod si fieri potuit aut
potest. hoc et ego dico quod de lege dixͣ
uideoꝵ. quantõ uistiꝰ dr̃ de lege nature
quam atcep̃ uniu̾sũ genꝰ humanũ. Si
per naturam iusticia: ergo xp̃c gratis
ẽ: ꝙ om̃is humana nat᷑a ustificari⁊
redimi ab ira dĩ iustissima hoc ẽ d uin-¬
dicta nullo m potest nͥ ꝑ fidem ⁊ sacm̃tum
sanguinis xp̃i Carnales isrłite t̾rene ie¬
rusalem uues t̾rigene qui ut ditit apłc
ignorantes dĩ iustiuiam. idest quam dat
hominidens qui solus iustꝰ. ẽ. atq ustificãᷤ
et suam uolentes tonstituere .i. ueluda se
sibi paratã. ñ ab illo imꝑtitam iꝰticie dĩ

Expanded text:
tionis imbuta? quod si fieri potuit aut tionis imbuta? quod si fieri potuit aut potest, hoc et ego dico, quod de lege dixitludaeorum, quanto iustius dicitur de lege naturae. quam accepit uniuersum genus humanum: \'si per naturam iustitia, ergo Christus gratis ergo omnis humana natura justificari et redimi ab ira Dei justissima, hoc est, a vindicta, nullo modo potest, nisi per fidem et sacramentum sunt etiam carnales Israelitae, - terrenae Hierusalem ciues terrigenae, qui, ut dicit apostolus, ignorantes Dei iustitiam id est, quam dat homini Deus, qui solus est iustus adque iustificans et suam uolentes constituere id est uelut a se sibi par
Abbreviated transcription (Latin):
tantib. Unde non uenit ille uoiare ĩ tos sed
peccatores. Ai ꝑ hot natura humani gen̾is
ex illius unuis preuarnatiõis carñe ꝓcre¬
ata. si potest sibi suffit̾e ad inplendam le-¬
gem ꝑfitiendamq iustuiam. de p̃mio
debet. eẽ. serura. hoi ẽ de uita et̾na. etiã si
in aliqua gente. aut aliqͦ suꝑiore temꝑe:
fides eam iatuit sanguinis xp̃i. Hõ enim
inuistꝰ ds qui iꝰtos fraudet m̃cede iusticie:
sieis ñ. ẽ annunuatũ sacͣmentũ diuim¬
tatis ⁊ humanitatis xp̃i. quod manifes¬
tatum.ẽ in carne. Quom eium iredent qͦ
ñ audiert̃: Aut qͣm audirẽt sine p̃dicãte:
ñ audierunt: Et quidẽ in omnem t̾ram¬
exiuit sonꝰ eoꝵ: et in fines orb̃ t̾re u̾ba eoꝵ.
S añquam hoc inciꝑet fi: antequam deniq
licet ꝑhibet᷑ ut pauissime quib ħ ñdũ
fũit preditatũ. qͥd faciat humana natura
sentit ⁊ recte uiuendo eiꝰ impleat uolũ¬
tatẽ. Nulla fide passionis xp̃i ⁊ resurrec-¬

Expanded text:
otantibus; unde non uenit ille uocare iustos, sed peccatores. Ac per hoc natura humani generis ex illius unius praeuaricatoris carne procreata, si potest sibi sufficere ad inplendam legem perficiendamque iustitiam, de praemio debet esse secura, hoc est de uita aeterna, etiamsi in aliqua gente aut aliquo superiore tempore fides eam latuit sanguinis Christi. non enim iniustus deus. qui iustos fraudet mercede iustitiae, si eis non est annuntiatum sacramentum diuinitatis et humanitatis Christi, quod manifestanon audierunt? aut quomodo audirent sine praedicante? n audierunt? inomnem terramexiit sonus eorujn et in fines orbis terrae uerba eorum. sed antequam hoc inciperet fieri, antequam denique licet ut perhibetur paucissimae, quibus hoc nondum fuerit praedicatumquid faciat humana natura sentit et recte uiuendo eius inpleat uoluntatcm nulla fide passionis Christi et resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
dicit qui de se p̃sum̃tes gr̃am repellebãt
ditit eos uolentes costuere q̃ ustiua . ẽ. ex
lege ñ quia lex ab ip̃is. ẽ costituta. s ex lege
qͣ.ẽ ex dõ suam iꝰtitiam ꝯstituert quando
eandem legẽ suis uirib se implere posse

Expanded text:
dicit, qui de se praesumentes, gratiam repellebant,dicit eos velle constituere, quae justitia est ex lege, non quia lex ab ipsis est constituta, sed in lege quae ex Deo est, suam justitiam constituerant, quando eamdem legem suis se virib
Abbreviated transcription (Latin):
a mortius saluus eris. Corde enim credit᷑ ad
i̾ticiã: ore aũt ꝯfessio fit ad salutẽ. Quare
auĩ tredimus ⁊ mortuum: quia crede
eum resurrexisse ñ pꝰsumus: nͥ priꝰ mortuum
fuisse tredamꝰ. Quis enim resurgit nͥ mortu¬
usfu̾it. Quis exꝑgiscitur uisi pͥus dormierit
S numiquid qui dormit ñ adiuet ut resurgat:¬

Expanded text:
lvus eris. Corde enim creditur ad justitiam; ore autem confessio fit ad salutem» . Quare autem credimus et mortuum? Quia credere eum resurrexisse non possumus, nisi prius mortuum fuisse credamus. Quis enim resurgit, nisi mortuus fuerit? quis expergiscitur, nisi prius dormierit? Sed «numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat
Abbreviated transcription (Latin):
turrit exemplũ totũ ꝓ parte etiãm tunt
pꝰse accipi. qͣndo ip̃m uerbum additur et dici¬
trir totum. Ham et meo qd̾ dixit dñs in euͣnge¬
lio sic erit et filius hominis in corde t̾re tͥbuᷤ
diebus et tͥbus noctibus uło totum ꝑ par¬
te non insolent̾ accipitur: quia non aĩcto¬
tis tribus diebus et totis tribus noctibus.
Unusquipp᷑ medius fuit totꝰ dies. Duoꝵ aut̃
partes pͥmi ultimam. ultimi pͥmã. Pinde¬

Expanded text:
currit exemplum, totum pro parte etiam tunc currit exemplum, totum pro parte etiam tunc posse accipi, quando ipsum verbum additur et dicitur totum. Nam et in eo quod dixit Dominus in Evangelio, «Sic erit et Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus» ; ideo totum pro parte non insolenter accipitur, quia non ait, Totis tribus diebus et totis tribus noctibus: unus quippe medius fuit totus dies, duorum autem partes; primi ultima, ultimi prima. Si
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃. quam ante audistis in u̾bo u̾itatis eumn¬
gelii. quod aduenit in nos. sit̾ ⁊ in om̃i mũdo
.ẽ. fructifitans et crescens. Quamuis euuan¬
gelium ñdum mundum tenebat uniu̾sũ
s fructificare illud ĩ uniu̾so mundo dix̾ ⁊
trest̾e ut ita significaret. quousq fuisset
fructifitando ⁊ trescendo uent᷑ũ. A discł¬
patibulum intellex̾imꝰ. ⁊ qͦmͦ intellecti sumꝰ
totadie. Numqͥd tota die pependit in lĩg¬
no. tum et nox ad totum diem ꝑtineat: Si
aũ hot loto diem uoluit intelligi quiporet nottẽ
dies appellari solet etiamtans diei quando cru¬
cifirus ẽ iam pais pͥma. ⁊ ñ parua transierit. Si
autem diem ꝓ cenꝑe positum uelinnis acciꝑe:
maxime quia hoc nomͣ gen̾e feminino posuit.
quod ĩ latino eloquio ñ nisi tempꝰ significare
toto tempore. sinet saltem uno toto die manꝰ
extendit in truce: Porrosi totum ꝓ parte ai¬
tipiendũ. ei. dicamus quia isto gene locu¬
tionis uti etiam sc̃a stͥptura ꝯsueuit. ñ mͥ ot¬

Expanded text:
audistis in uerbo ueritatis euangelii, quod aduenit in uos, sicut et in omni mundo est fructificans et crescens, quamuis euangelium nondum mundum tenebat uniuersum; sed fructificare illud in uniuerso mundo dixit et crescere, ut ita significaret, quousque fuisset fructificando et crescendo uenturum. si epatibulum intellexerimus; quomodo intellecturi sumus, «Tota die?» Numquid tota die pependit in ligno, cum et nox ad totum diem pertineat? Si autem hoc loco diem voluit intelligi, qui praeter noctem dies appellari solet; etiam talis diei, quando crucifixus est, jam pars prima et non parva transierat. Si autem diem pro tempore positum velimus accipere maxime quia hoc nomen genere feminino posuit, quod in latino eloquio nonnisi tempus significare toto tempore, si nec saltem uno toto die manus extendit in cruce? Porro si totum pro parte accipiendum esse dicamus, quia isto genere locutionis uti etiam sancta Scriptura consuevit; non mihi oc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quia dr̃ s quia tredit᷑. Nam et in ip̃o u̾bo
aluid. ẽ. sonus transiens aliud uͥtꝰ manens.
Hoc . ẽ. u̾bum fidei quod p̃dicamus ait apłc.
Quia si confessus fu̾is iore tuo. quia dominꝰ. ẽ.
iħc et credidis in cordetuo. quia deus suscitaũ¬
illum a mortuis saluus eris. Corde tredit᷑ ad
iustiuiam ore autem confessio fit ad salutẽ.
Ande et dominuf in actib apłorum legit᷑.
Fide mundans corda eorum. Et in epła sua
beat᷑ petrus. si et uos inquit baptisma sal¬
uos facit. ñ carnis depositio sorduum. sed
conseientie bone in t̾rogatio. hoc ẽ u̾bũ fi¬
dei quod p̃dicamus. quo sine dubio uͭ mun¬
dare possit consetrat᷑ ⁊ baptismus. Epc qͥppe
nob̃rum uitis tum patre agͥcola dilex̃ eccłiã
⁊ semet ip̃m tradidit ꝓ ea. lege apłm ⁊ uide
quid adungat. Ut eam santtificaret inqͥt.
mundanseãm lauatrbo aq̃ in u̾bo. Munda¬
tio gͥ nequa qͣm fluxo et labili tͥbueret᷑ elem̃¬
tẽ tinguentẽ etiam tantillum mundet in¬

Expanded text:
Non quia dicitur, sed quia creditur. Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud virtus manens. 'Hoc est verbum fidei, quod predicamus', ait apostolus, 'quia, si confessus fueris in ore tuo, quia dominus est Iesus, et credideris in corde tuo, quia Deus illum suscitavit a moram, ore autem confessio fit ad salutem . Unde in Actibus Apostolorum legitur, Fide mundans corda eorum : et in Epistola sua beatus Petrus, Sic et vos, inquit, Baptisma salvos facit; non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hoc est verbum fidei quod praedicamus: quo sine dubio ut mundare possit, consecratur et Baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit aecclesiam et se ipsum tradidit pro ea. Lege apostolum et vide, quid adiungat: 'Ut eam sanctificaret', inquit, 'mundans eam lavacro aquae in verbo'. Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elementem, tinguentem etiam tantillum mundet in
Abbreviated transcription (Latin):
saluus eris. N onenim laus fidei xͥanorum
ẽ quia credunt mortuum xp̃ur s quia cre¬
dunt resurrexisse xp̃m. Ham mortuum et
iorde tuo quiadominus. ẽ. iħe et ꝯfessus fu̾is¬
in ore tuo. qr deus illum sustitatut a mortui ᷤ:

Expanded text:
s in coelo. Non enim laus fidei Christianorum est, quia credunt mortuum Christum; sed quia credunt resurrexisse Christum. Nam mortuum et corde tuo quia Dominus est Jesus, et confessus fueris ore tuo quia eum Deus suscitavit a
Abbreviated transcription (Latin):
głam. s ñ ad deum. Alud est gͦ ñ iustifita¬
ri apud dm̃. aliud ñ iustificari. Qui omĩno
ñ instificat᷑ nec illa seruat q̃ temporale hñt
p̃mium. nec illa q̃ et̾num Qui aut̃ in oꝑib
legis iustificatur: ñ apud dm̃ iustifitatur
ẽ. etiam ista ut dixi quedam ut su ditã t̾rena
tarnalisq usticia. Nam et ip̃e apłc cã iꝰticiã
uotat. cum alibidit̾. Scđ̾m iustitiã q̃

Expanded text:
am, sed non apud Deum. Aliud est ergo, non justificari apud Deum; aliud, non justificari. Qui omnino non justificatur, nec illa servat quae temporale habent praemium, nec illa quae aeternum; qui autem in operibus legis justificatur, non apud Deum justificaturest etiam ista, ut dixi, quaedam, ut sic dicam, terrena carnalisque justitia. Nam et ipse Apostolus eam justitiam vocat, cum alibi dicit: Secundum justitiam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ubum quod lotutꝰ sum uob̃. Quare ñ ait estis¬
Detrahe u̾bum ⁊ quid ẽaqua nisi aqua: Ac¬
cedit u̾bũ add elementũ ⁊ fit sairamentum.
etiam ip̃m tamquam uisibile u̾bũ. Nam
de hoi utiq dixerat. quando pedes disti

Expanded text:
bum, quod locutus sum vobis'. Quare non ait: 'Detrahe verbum, et quid est aqua nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum, etiam ipsum tamquam visibile verbum. Nam et hoc uti
Abbreviated transcription (Latin):
ex ant̃ ñ. ẽ ex fide s qui fec̾it in eauiuet
in illis Hon ait qui fet̾it eã inuet milla. ut
intelligatis legem hot loco ꝓ ip̃is oꝑib po¬
sitam. Qui autem iuuebant in hisoꝑib
timebant utiq ne si ñ ea fatissent. lapidati¬
onem uel trutem ł aliquid huiꝰ modi pa¬
t̾entur. Ergo qui feu̾t ea inquit uiuet in
illis idest habebit p̃mium ne ista morte
puniatur. Hon gͦ apud dm̃ cuius ex fide
siquis in hai uita uix̾it: tum hinit excessit.

Expanded text:
ex autem non est ex fide, sed qui fecerit ea, vivet in illis. Non ait, Qui fecerit eam, vivet in ea; ut intelligas Legem in hoc loco pro ipsis operibus positam. Qui autem vivebant in his operibus, timebant utique ne, si non ea fecissent, lapidationem, vel crucem, vel aliquid hujusmodi paterentur. Ergo qui fecerit ea, inquit, vivet in illis; id est, habebit praemium, ne ista morte puniatur. Non ergo apud Deum, cujus ex fide si quis in hac vita vixerit, cum hinc excesserit,
Abbreviated transcription (Latin):
meduamento tuo erubestis: Glige tempꝰ¬
N unt ẽ. tempꝰ. Postra contemptꝰ ille ueniet ad
turus. Modo ⁊ pꝰea. Nodo in fide res. ẽ posteaĩ
manifestatione erit. Elige hoi tempore:
quam partem teneas in futuro. De xp̃i no¬
u̾it in gła sua redditurꝰ qͦd ꝓmisit bonis: qͦd
minatuis. ẽ maus. U eris tuͣ: Quid faues. site
atcendat ille excelsus et duat tͥ. E rubuistide
humilitate mea ñ eris in tlaritate mea. Dis¬
cedat g mala u̾etundia: auedat masalubriᷤ
impudentia. si impudenua dicenda . ẽ.S
tamen frͣs extorsimichi ut ħ dic̾em. nͨ tim̾ẽ¬
ꝓrsꝰ. Nolo enim erubesiamus de xp̃i nomĩe
insultetur nob̃ quia tredidimus. in truti¬
fixum in otrisum. plane in otusum. S de
quo sanguis nͥ manaret tirogͣphum pecca¬
torum nr̃orum adhut manaret Prsus ĩ ot¬
cisum tredidi. S ħ in illo octisum. ẽ quod
sumpsit de me: ñ uñ me fec̃. Stͥptum . ẽ.¬

Expanded text:
qui de medicamento tuo erubescis? Elige tempuNunc est tempus: postea contemptus ille veniet admturus. Modo, et postea: modo in fide res est, postea in manifestatione erit. Elige hoc tempore quam partem teneas in futuro. De Christi nonerit in gloria sua redditurus quod promisit bonis, quod minatus est malis. Ubi eris tu? Quid facies, si te attendat ille excelsus, et dicat tibi, Erubuisti de humilitate mea, non eris in claritate mea? Discedat ergo mala verecundia; accedat salubris impudentia, si impudentia dicenda est: sed tamen, fratres, extorsi mihi ut hoc dicerem, ne. Nolo enim erubescamus de Christi nomine. Insultetur nobis quod credimus in crucifixum, in occisum. Plane in occisum; sed de quo nisi sanguis manaret, chirographum peccatorum nostrorum adhuc maneret. Prorsus in occisum credidi: sed hoc in illo occisum est quod sumpsit de me, non unde fecit me.
Abbreviated transcription (Latin):
illũ fide expectant: ĩ uen̾it gaudebũt
Q sine fide sunt: c̃ uen̾it gaudẽbũt ꝙ nẽ ñ
uident erubescent. Et ꝯfusio illa ñ erit u¬
nius diei. ⁊ tͣnsiet Q mͦ solet ꝯfundi qͥ in¬
ueniunt᷑ in aliqͣ tulpa ⁊ eis insultat᷑ ab ho¬
minib. Confusio illa tͣducet. ꝯfusos ad si¬
nistrã ut audiant. Ite ĩ ignẽ et̾mĩ: qͥ paratꝰ
.ẽ. diabolo ⁊ angelis eiꝰ. Maneamꝰ gͦ ĩ uerbis

Expanded text:
illum fide exspectant, cum venerit gaudebunt: qui sine fide sunt, cum venerit quod nunc non vident, erubescent. Et confusio illa non erit unius diei et transiet, quomodo solent confundi qui inveniuntur in aliqua culpa, et eis insultatur ab hominibus. Confusio illa traducet confusos ad sinistram, ut audiant, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Maneamus ergo in verbis