comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ingeratis cibos. uitetisq
eorum supercilium. qui n¬
dicare tantum de aliis. et
ip̃i facere nichil nouerunt.
Si qui autem fratrũ sũt.
quibz nr̃a non displicent.
his tribuatis exemplar: ã¬
monentes ut hebrea noĩa
quorum grandis in hoc
uolumine copia est. distinc¬
te. et per interualla trãscri¬
bant. Nichil enim prederit
emendasse librum: nisi
emendatio librariorum
diligentia conseruetur. Nec
queiquã moucat quod
unus a nobis editus liber
est. Nec apocriforum tercii
et quarti libri somniis de¬
lectetur. quia et apud he¬
breos ezre neemicq sermo¬
nes in unum uolumen co¬
artantur: et que non ha¬
bentur apud illos. nec de
iuginti quatuor semorib.
sunt procul abicienda. Si
quis autem septuaginta
nobis opposuerit ĩterpretes
quorum exemplaria uan¬
etas ipsa lacerata et euer¬
sa demonstrat. nec potest
utiq uerum asseri quod
diuersum est: mittite eũ
ad cuangelia in quibus
multa põnuntur de ueteri
testamento. que apud sep¬

Expanded text:
ingeratis cibos, vitetisque ingeratis cibos, vitetisque eorum supercilium, qui judicare tantum de aliis, et ipsi facere nihil noverunt. Si qui autem fratrum sunt, quibus nostra non displicent, his tribuatis exemplar, admonentes ut Hebraea nomina, quorum grandis in hoc volumine copia est, distincte et per intervalla transcribant. Nihil enim proderit emendasse librum, nisi emendatio librariorum diligentia conservetur. Nec quemquam moveat quod unus a nobis editus liber est: nec apocryphorum tertii et quarti somniis delectetur: quia et apud Hebraeos Ezrae Neemiaeque sermones in unum volumen coarctantur: et quae non habentur apud illos, nec de viginti quatuor senibus sunt, procul abjicienda. Si quis autem Septuaginta vobis opposuerit Interpretes, quorum exemplaria varietas ipsa, lacerata et eversa demonstrat nec potest utique verum asseri quod diversum est, mittite eum ad Evangelia: in quibus multa ponuntur quasi de Veteri Testamento, quae apud Sep
Abbreviated transcription (Latin):
trum diffi¬
cilius sit
facere quod
poscitis an
negare: nec¬
dum statiu. Nani neq uo¬
bis aliquid imperantibus
abiuiere. sententie est: et
magnitudo oneris impo¬
siti. ita ceriuces premit. ut
ante sub fasce ruendũ sit
quam leuandum. Accedũt
ad hoc inuidorum studia.
qui omne quod scribimus
reprchendendum putant:
et interdum contra se con¬
scientia repugnante publi¬
ce lacerant que ecculte legũt.
in tanitum ut clamarc cõ¬
pellar et dictit. Dñt. libera
animam meam a labris
miquis: et a lingua dolo¬
sa. Tertius annus est. quo
semper scribitis atq rescribi¬
tis. ut ezie librum uobis
de hebreo transferam. quasi
non habratis greca et lati¬
na nolumina. aut quic¬
quid illud est. quod a no¬
bis uertitur. non statun
sit. Frustra autem ut ait
quidam niti. neq aliud
fatigando nisi odium que¬
rere: extreme clementie est.
Itaq obsecro uos mi dom¬
mon et rogatione kĩni. ut
priuata lectione contenti.
librum non efferatis in
publicum: nec fastidiosis

Expanded text:
trum difficilius sit, facere quod poscitis, negare, necdum statui. Nam neque vobis aliquid imperantibus abnuere, sententiae est: et magnitudo oneris impositi ita cervices premit, ut ante sub fasce ruendum sit, quam levandum. Accedunt ad hoc invidorum studia, qui omne quod scribimus, reprehendendum putant: et interdum contra se conscientia repugnante, publice lacerant quae occulte legunt; in tantum ut clamare compellar, et dicere: Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa . Tertius annus est quod semper scribitis atque rescribitis, ut Ezrae librum vobis de Hebraeo transferam: quasi non habeatis Graeca et Latina volumina: aut quidquid illud est quod a nobis vertitur, non statim sit. Frustra autem, ut ait quidam, niti, neque aliud fatigando nisi odium quaerere, extremae dementiae est. Itaque obsecro vos, mi Domnion et Rogatiane charissimi, ut privata lectione contenti, librum non efferatis in publicum, nec fastidiosis
Abbreviated transcription (Latin):
tu non deprauabitur. Sicut
palce in excelsis. et cementa
sinc impensa posita contra
faciem uenti non permane¬
bunt: sic et cor timdum in
cogitationc stulti contra mi¬
pctum timoris non resistit
pidum in cogitatione fatuu.
onni tempore non ictuct:
sic et qui in preceptis dei per¬
manet semper. Puilgens ocu¬
lum deducit lacrinias: et qui
pungit cor profert sensum.
¶ictens lapidem lxiii.

Expanded text:
tu non pravabitur sicut tu non pravabitur sicut pali in excelsis et cementa in inpensa posita contra faciem venti non permanebunt sic et cor timidum in cogitatione stulti contra impetum timoris non resistit pidum in cogitatione fatui omni tempore non metuebit sic et qui in praeceptis Dei permanet semper pungens oculum deducens lacrimas et qui pungit cor proferet sensum mittens lapidem i
Abbreviated transcription (Latin):
ui narrat uerbũ non
audienti: quasi qui excitat
dormientem de graui somno.
Cum dormiente loquitur:
qui enarrat stulto sapientiã.
Et quis est hic: Supra mor¬
tuum plora: defecit emin
lux eius. Et supra fatuum
plora: deficit cnum sensu.
axdicum plora supra mor¬
tuum: qũi requicuit. Neqͥs¬
suni enim nequissima nita:
supra mortem fatui. Luctus
mortui septem dies: fatu
autẽ et impu omnes dies
uite illorum. Cum stulto
ne multum loquaris. ⁊ cũ
insenfato ne abicuis. Serua
te ab illo: ut non molestiã
habeas: et non comquina¬
beris in peccato illius. De¬
flecte ab illo et muemes it¬
quiem: et non accidialeris
in stulticia illius. Super
plunbum grauabitur et ꝙ
illi aliuid nõmen quam fa¬
tuus: Harrnam et salem. et
massam ferri facilius est por¬
tare: quam hominem impru¬
dentem et fatuum et impiũ.
Sicut loramentum ligneũ
colligatum fundamento edi¬
ficii non dissoluctur: sic et
cor confirmatum in cogita
sone consilii. Cegitatus sen¬
sati in om̃i tempore: uel me¬

Expanded text:
ui narrat verbum non attendenti, quasi qui excitat dormientem de gravi somno. Cum dormiente loquitur, qui enarrat stulto; t quis est hic super mortuum plora defecit enim lux eius et super fatuum plora defecit enim sensus modicum plora supra mortuum quoniam requievit nequissimi enim nequissima vita super mortem fatui luctus mortui septem dies fatui autem et impii omnes dies vitae illorum cum stulne multum loquaris, et cum insensato ne abieris. Serva te ab illo, ut non molestiam habeas, et non coinquinaberis in peccato illius. Deflecte ab illo, et invenies requiem, et non accidiaberis in stultitiam illius. Super plumbum quid gravabitur? et quod illi aliud nomen quam fatuus? Arenam, et salem, et massam ferri facilius est portare, quam hominem imprudentem, et fatuum, et impium. Sicut loramentum ligneum conligatum in fundamentum aedificii non dissolvitur: sic et cor confitione consilii cogitatus sensati in omni tempore vel me
Abbreviated transcription (Latin):
ibrum
hester. ua¬
riis trans¬
latorib
constat
essc intiatum. Quem ego
de archiuis hebreorum rr̃le¬
uans: uerbum e uerbo trãs¬
brum editio uulgata la¬
ciniosis hinc inde uerbor
funibz trahit. addens cu
que ex tempore dici potrrat
et audir: sicut solitum t̃
scolarib disciplims sũpto
themate excogitarr. quib
uerbis uti potuit qui in¬
uiriam passus est. uel ille
qui iniuriam fecit. Uos
autem o paula et eustochi¬
um. qm̃ et biblothecas
hebreorum studiustis ĩtra¬
ix. et interpretum certami¬
na comprobastis: tenc̃tes
ixster hebraitum librum
per singula uerba nr̃am
translationem aspicite:
ut possitis agnosctre me
nichil ctiam angnentas¬
sc addendo: sed fic̾eli testi¬
monio simplicitur sicut
in hebrco habctur. hystoriã
rebraicam latinc lingut
tradidisse. Nec affectãmꝰ
laudes hon̾nnium: nec-
utuperationes exꝑauesti¬
mus. Deo cnim placere
curantes. minas homi¬
num penitus non tune¬
mus: qũi dissipat deus.¬
ossa corum qui honunibz

Expanded text:
ibrum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressbrum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
ne te egestas opprimat.
A peri oculos tuos: et satu¬
rare panibz. M alum est
malum est dicit omnis
emptor: et cum recesserit
tunc gloriabitur. Aurũ
et multitudo geminarũ
et uas pretiosum: labia
scientic. Tolle uestimentũ
eus. qui fideuissor extitit
alieni: et pro extraneis au¬
fer pignus ab eo. Suauis
est homini panis menda¬
cii: et postea implebitur
os eius calculo. Cogitatio¬
nes consiliis roborabunt᷑:
et gubernaculis tractanda
sunt bella. Et qui reuelat
misteria et ambulat frau¬
dulenter et dilata labia
sua: ne comiscearis. Qui
maledicit patri suo ⁊ ma¬
tri: extinguetur lucerna
eius in mediis tenebris.
Hereditas ad quã festina¬
tur in principio: in nouis¬
simo benedictione carebit.
Ne dicas reddam malum
pro malo: expecta dñm et
liberabit te. xli.¬
Abhominatio ẽ apud
dñm pondus et pondus:
statera dolosa nõ est bona.
A dommo diriguntur gres

Expanded text:
ne te egestas opprimat: ne te egestas opprimat: aperi oculos tuos, et saturare panibus. Malum est, malum est, dicit omnis emptor: et cum recesserit, tunc gloriabitur. Est aurum, et multitudo gemmarum: vas autem pretiosum labia scientiae. Tolle vestimentum ejus, qui fidejussor exstitit alieni, et pro extraneis aufer pignus ab eo. Suavis est homini panis mendacii: et postea implebitur os ejus calculo. Cogitationes consiliis roborantur: et gubernaculis tractanda sunt bella, Ei, qui revelat mysteria, et ambulat fraudulenter et dilatat labia sua ne commiscearis qui maledicit patri suo et matri extinguetur lucerna eius in mediis tenebris hereditas ad quam festinatur in principio in novissimo benedictione carebit ne dicpro malo. expecta Dominum et liberabit te. Abhominatio est apud Deum pondus et pondus. statera dolosa non est bona. A Domino diriguntur gres
Abbreviated transcription (Latin):
tuosa ebrictas: quicumq
his delectatur non erit sa¬
piens. Sicut rugitus leo¬
nis ita et terror regis: qui
prouccat eum pectãt in a¬
numam suam. Honor est
homini qui separat se a cõ¬
tentionib: omnes autem
stulti miscentur contume¬
liis. Propter frigus piger
arare noluit: mendicabit
ergo estatt et non dabitur
ci. Sicut aqua profunda
sic consilium in corde uiri:
sed homo sapiens exhauri¬
et illud. M ulti homineᷤ
miscricordes uocantur: iu¬
rum autem fidelem quis
mucniet: Iustus qui am¬
bulat in simplicitate sua.
bratos post se filios derelin¬
quet. Rex qui sedet in so¬
lio iudicii: dissipat om̃e
malum intuitu suo .xl.¬
Lus potest dice muna¬
dum est cor nicum. purꝰ¬
sum a peccato: Pondus
et pondus. mensura et
mensura: utrũq ab ho¬
minabile est apud deum.
Ex studiis sus intelligi¬
tur puer: si munda ⁊ res¬
ta sunt opera eius. Aurẽ
audientem et oculum iu¬
dentem: dñs fecit utrũq
Noli diligere somnum:

Expanded text:
tuosa ebrietas. quicumque tuosa ebrietas. quicumque his delectatur, non erit sapiens. Sicut rugitus leonis, ita terror regis: qui provocat eum, peccat in animam suam. Honor est homini qui separat se a contentionibus omnes autem stulti miscentur contumeliis propter frigus piger arare noluit mendicabit ergo aestate et non dabitur ei sicut aqua profunda sic consilium in corde viri sed homo sapiens exhauriet illud multi homines misericordes vocantur virum autem fidelem quis inveniet iustus qui ambulat in simplicitate sua beatos post se filios derelinquet rex qui sedet in solio iudicii dissipat omne malum intuitu suo quis potest dicere mundum est cor sum a peccato? Pondus et pondus, mensura et mensura: utrumque abominabile est apud Deum. Ex studiis suis intelligitur puer, si munda et recta sint opera ejus. Aurem audientem, et oculum videntem, Dominus fecit utrumque. Noli diligere somnum,
Abbreviated transcription (Latin):
uias suas mortificabitur.
Leneratur dño xxix.
qui miscretur pauperi: ⁊ iu¬
cissitudinem suam reddet
ci. Erudi filium tuum ne
desperes: ad interfectionem
autem cius ne ponas ani¬
mam tuam. Qui impati¬
ens est. sustinebit dampnũ:
et cum rapuerit aliud appo¬
net. Audi consilium et su¬
scipe disciplinam: ut sis sa¬
piens in nouissimis tuis.
Multe cogitationes in corde
uiri: uoluntas autem dm̃i
permanebit. Homo ĩdigẽs
miscricors est: et melior pau¬
per quam uir mendar. Timor
dm̃ ad uitam: et in plemi¬
tudine commorabitur abs
applicat eam. Pestilente fla¬
gellato stultus sapientior
erit. si autem corripueris
sapientem intelligit disci¬
plinam. Qui affsigit pa¬
trem et fugit matrem: ig¬
nominiosus erit et infelix.
Non cesses fili audire doctri¬
nam: nec ignores sermoneꝰ
scientie. Testis miquus de¬
ridet iuditium: et os impio¬
rum deuorat miquitatem.
Parata sunt derisorib iu¬
ditia. et mallei percucienteᷤ
stultorum corporib. Luxu

Expanded text:
vias suas, mortificabitur. vias suas, mortificabitur. Feneratur Domino qui miseretur pauperis: et vicissitudinem suam reddet ei: Erudi filium tuum, ne desperes: ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam. Qui impatiens est, sustinebit damnum: et cum rapuerit, aliud apponet. Audi consilium, et suscipe disciplinam, ut sis sapiens in novissimis tuis. Multae cogitationes in corde viri: voluntas autem Domini permanebit. Homo indigens misericors est: et melior est pauper, quam vir mendax. Timor Domini ad vitam: et in plenitudine commorabitur, absapplicat eam. Pestilente flagellato, stultus sapientior erit: si autem corripueris sapientem, intelliget disciplinam. Qui affligit patrem, et fugat matrem, ignominiosus est et infelix. Non cesses, fili, audire doctrinam, nec ignores sermones scientiae. Testis iniquus deridet judicium: et os impiorum devorat iniquitatem. Parata sunt derisoribus judicia: et mallei percutientes stultorum corporibus. Cap
Abbreviated transcription (Latin):
parantur. Testis falsus non
erit impunitus: et qͥ men¬
datia loquitur non effugi¬
et. Multi colunt personam
potentis: et amici sunt dona
tribuentis. Fratres homĩs
pauperis oderunt cum: in¬
super et amici procul reces¬
serunt ab eo. Qui tantũ
uerba sectatur nichil habe¬
bit: qui autem possessor ẽ
mentis diligit animam
suam. et custos prudentie
iueniet bona. Testis fal¬
sus non erit impunitus:
et qui loquitur mendatia
peribit. Non decent stultũ
delicie: nec seruum dñari
principib. Doctrina uiri
per patientiam noscitur: t
gloria eius est miqua pre¬
tergredi. Sicut fremitus
leonis. ita et regis ira: et
sicut ros super herbam. ita¬
et hylaritas cius. Dolor pa¬
tris filius stultus: et tecta
iugiter perstillantia litigio¬
sa mulier. Domus et diui¬
cie dantur a parentibz: a do¬
mino autem proprie uxor
prudens. Pigredo iminuittit
soporem: et anma dissol¬
luta esuriet. Qui custodit
mandatum custodit aĩam
suam: qui autem negligit

Expanded text:
parantur. Testis falsus non parantur. Testis falsus non erit impunitus: et qui mendacia loquitur, non effugiet. Multi colunt personam potentis, et amici sunt dona tribuentis. Fratres hominis pauperis oderunt eum: insuper et amici procul recesserunt ab eo. Qui tantum verba sectatur, nihil habebit: qui autem possessor est mentis, diligit animam suam, et custos prudentiae inveniet bona. Testis falsus non erit impunitus: et qui loquitur mendacia, peribit. Non decent stultum deliciae, nec servum dominari principibus. Doctrina viri per patientiam noscitur: et gloria ejus est iniqua praetergredi. Sicut fremitus leonis, ita et regis ira: et sicut ros super herbam, ita hilaritas ejus. Dolor patris, filius stultus: et tecta jugiter perstillantia, litigiosa mulier, Domus, et divitiae dantur a patribus: a Domino autem proprie uxor prudens. Pigredo immittit soporem, et anima dissoluta esuriet. Qui custodit mandatum, custodit animam suam: qui autem negligit
Abbreviated transcription (Latin):
pes spacium ei facit. Iustus
prior est accusator sui: ue¬
nit amicus cius et inuesti¬
gabit cum. Contradictio¬
nes comprimit sors: et ĩter
potentes quoq diuidicat.
ffrater qui adiuuatur a
fratre quasi ciuitas firma.
et iuditia quasi uectes ur¬
bium. De fructu oris uiri
replebitur uenter cius: et
genimina labiorum cius
saturabunt cum. Mors et
uita m manu lingne: qui
diligunt eam comedent
fructus eius. xxxuiii.¬
L Lui muenit mulierem
bonam. mucuit bonum:
et hauriet iocunditatem a
Cum obsecrationibz loque¬
tur pauper. et diues effabit
rigide. Uir amicabilis ad
socictattm: magis amicus¬
amicus erit quam frater.
Melior est pauper qui am
bulat in simplicitate sua
quam diues torquens la¬
bia insipiens. Ubi non ẽ
scientia anime non est bo¬
num: et qui festinus est pe¬
dib offendit. Stultitia
hominis supplantat gressꝰ
eius: et contra deum feruet
animo suo. Diuicie addũt
amicos plurimos: a paupere
autem et hii quos habuit se¬

Expanded text:
pes spatium ei facit. Justus, pes spatium ei facit. Justus, prior est accusator sui: venit amicus ejus, et investigabit eum. Contradictiones comprimit sors, et inter potentes quoque dijudicat. Frater, qui adjuvatur a fratre, quasi civitas firma; et judicia quasi vectes urbium. De fructu oris viri replebitur venter ejus: et genimina labiorum ipsius saturabunt eum. Mors, et vita in manu linguae: qui diligunt eam, comedent fructus ejus. Qui invenit mulierem bonam, invenit bonum: et hauriet jucunditatem a cum obsecrationibus loquetur pauper et dives effabitur rigide vir amicalis ad societatem magis amicus erit quam frater melior bulat in simplicitate sua, quam dives torquens labia insiscientia animae, non est bonum: et qui festinus est pedibus, offendet. Stultitia hominis supplantat gressus ejus: et contra Deum fervet animo suo: Divitiae addunt amicos plurimos: a paupere autem et hi, quos habuit, se
Abbreviated transcription (Latin):
sed sequitur cum ignomi¬
nia et obprobrium. A qua pro¬
funda uerba ex ore uiri: et
torrens redundans fons sa¬
picntie. Accipcit personam
num: ut declines a u̾itate
uidicii. Labia stulti minis¬
cent se rixis: sed et es cus
nirgia prouocat. Os stulti
contritio eius: et labia ip̃iꝰ
rima anime eius. Uerba
bilinguis quasi simplicia:
et ip̃a perueniunt usq ad
interiora uentus. Pigrũ¬
Qui mollis et dissolutus
est m opere suo: frater est
sua opera dissipantis. Tur¬
ris fortissima nomen dñi:
ad ip̃am currit iustus. et
uitis urbs roboris cius: et
quasi murus ualidus cir¬
cundans eum. Antequam
conteratur exaltatur cor ho¬
muuis: et anteꝙͣ glorifice¬
tur humiliatur. Qui priꝰ
respondet quam audiat:
stultum se esse demonstrat.
et confusione dignũ. Sp̃s
uiri sustentat mibecillitatẽ
suam: sp̃m uero ad irascen¬
dum facilem quis poterit
sustinere: Cor prudens pos¬
sidebit scientiam: et auris
sapientium queret detriã.
Donum hominis dilatat
niam cius: et antt princi¬

Expanded text:
sed sequitur eum ignominia et obprobrium aqua profunda verba ex ore viri et torrens redundans fons sapientiae accipere personam num ut declines a veritate iudicii labia stulti inmiscunt se rixis et os eius iurgia provocat os stulti contritio eius et labia illius ruina animae eius verba bilinguis quasi simplicia et ipsa perveniunt usque ad interiora ventris quQui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis. turris fortissima nomen domini: ad ipsam currit iustus et vitis urbs roboris ejus, et quasi murus validus circumdans eum. Antequam conteratur, exaltatur cor hominis: et antequam glorificetur, humiliatur. Qui prius respondet quam audiat stultum se esse demonstrat, et confusione dignum. Spiritus viri sustentat imbecillitatem suam: spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere? Cor prudens possidebit scientiam: et auris sapientium quaerit doctrinam. Donum hominis dilatat viam ejus, et ante princi
Abbreviated transcription (Latin):
letitia: ut et in postcrum
agnoscatur. omnes qui
fideliter persis obediunt.
dignam pro fide reciperr
mercedem. qui autrm in¬
sidiantur regno corum
perur pro scclere. Omnis
autem prouintia et cuu¬
tas que noluerit solenni¬
tatis huius esse particcps:
gladio et ignc pereat. et
sic deleatur ut non solum
hominib. sed etiam bestiis
iuia sit in sempiternum
pro exemplo contemptus.

Expanded text:
laetitia, ut et in posterum laetitia, ut et in posterum cognoscatur, omnes, qui fideliter Persis obediunt, dignam pro fide recipere mercedem: qui autem insidiantur regno eorum, perire pro scelere. Omnis autem provincia et civitas, quae noluerit solemnitatis hujus esse particeps, gladio et igne pereat, et sic deleatur, ut non solum hominibus, sed etiam bestiis invia sit in sempiternum, pro exemplo contemptus,
Abbreviated transcription (Latin):
talium iudeos neci destina¬
tos. in nulla penitus cul¬
pa reperimus: sed e contra¬
rio iustis utentes legibus.
et filios altissimi. et mari¬
mi semperqz uiuentis de.
cuius beneficio et patrib
nr̃is et nobis regnum est
traditum. et usq̃ hodic cu¬
stoditur. Unde eas litteras
quas sub nomine nr̃o ille
dirererat: sciatis ẽẽ irritas.
Pro quo scelere ante portaᷤᷤ
huius urbis. idest susis. et
ip̃e qui machinatus est:
et omnis cognatio cius
pendet in patibulis: non
nobis sed deo ei reddente
quod meruit. Hoc autem
edictum quod nũc mitti¬
mus: in cunctis urbibus
proponatur. ut licrat uide¬
is uti legib siuis. Quib
debetis es̃se amminiculo: nt
cos qui se ad neccm corum
parauerant. possuit interfi¬
cere. tertiadecima dic mc̃sis
duodecimi qui uocatur ada
Hanc cnun dicm omĩpo
tens deus meroris ⁊ luctus
eis uertit in gaudiũ. Un¬
de et nos inter ceteres dics¬
festos hanc habetote dicm.
et celebrate eam cum om̃i

Expanded text:
talium Judaeos neci destinatalium Judaeos neci destinatos, in nulla penitus culpa reperimus, sed econtrario justis utentes legibus, et filios altissimi et maximi, semperque viventis Dei, cujus beneficio et patribus nostris et nobis regnum est traditum, et usque hodie custoditur. Unde eas litteras, quas sub nomine nostro ille direxerat, sciatis esse irritas. Pro quo scelere ante portas hujus urbis, id est, Susis, et ipse qui machinatus est, et omnis cognatio ejus pendet in patibulis: non nobis, sed Deo ei reddente quod meruit. Hoc autem edictum, quod nunc mittimus, in cunctis urbibus proponatur, ut liceat Judaeis uti legibus suis. Quibus debetis esse adminiculo, ut eos, qui se ad necem eorum paraverant, possint interficere tertia decima die mensis duodecimi, qui vocatur ADAR. Hunc enim diem, omnipotens Deus meroris et luctus vertit eis in gaudium. Unde et vos inter ceteros festos dies hanc habetote diem et celebrate eam cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
Unde prouidendum est: pa¬
ci omnium prouintiarũ.
Nec putair debetis. si diuer¬
sa iubcamus ex animi nr̃i
uenire leuitate: sed pro qua¬
litate et necessitate tempoꝵ
ut iri publice poscit utilitaᷤ
ferir sententiam. Et ut ma¬
nifestius quod dicimus
intelligatis: aman filius
amadathi. et animo et gen¬
te maccdo: alienusq a per¬
sarum sanguine. et pieta¬
tem nr̃am sua crudelitate
conmaculans. peregrinus¬
a nobis susceptus cst: et
tantam in se expertus hu¬
manitatem. ut pater ñr
uocarctur. et adoraretur ab
omnibz post regem scd̃s
qui in tantum arrogantie
tumore sublatus est: ut
regno nos priuare nitere¬
tur et spũ. Nam mardoche¬
um cuius fide et beneficiis
uiuimus. et consortem re¬
gni nr̃i hester cum omni
gente sua nouis quibus¬
dam. atq mauditis ma¬
chinis expetiuit in mortẽ:
hoc cogitans ut illis inter¬
fectis insidiarctur nr̃e soli¬
tudini. et regnum persarũ
transferret in macedones.
Nos autem a pessimo. mor¬

Expanded text:
Unde providendum est paUnde providendum est paci omnium provinciarum. Nec putare debetis, si diversa jubeamus, ex animi nostri venire levitate, sed pro qualitate et necessitate temporum, ut reipublicae poscit utilitas, ferre sententiam. Et ut manifestius, quod dicimus, intelligatis, Aman filius Amadathi, et animo et gente Macedo, alienusque a Persarum sanguine, et pietatem nostram sua crudelitate commaculans, peregrinus susceptus est a nobis, et tantam in se expertus humanitatem, ut pater noster vocaretur, et adoraretur ab omnibus post regem secundus: qui in tantum arrogantiae tumorem sublatus est, ut regno privare nos niteretur et spiritu. Nam Mardochaeum, cujus fide et beneficiis vivimus, et consortem regni nostri Esther, cum omni gente sua, novis quibusdam atque inauditis machinis expetivit in mortem: hoc cogitans, ut illis interfectis, insidiaretur nostrae solitudini, et regnum Persarum transferret in Macedonas. Nos autem, a pessimo mor
Abbreviated transcription (Latin):
Ner magnus artarxerxiᷤ
ab india usq ethiopiam
centum iugniti septẽ pro¬
uintiarum ducib ac prĩ¬
cipib qui nĩr obediunt
uissioni: salutem dicit.
Multi bonitate principũ
et honore qui in eos collatꝰ
est: abusi sunt in superbiã.
Et non solum subiectos ir¬
gib nituntur opprimere:
sed datam sibi gloriam nõ
ferentes. in ip̃os qui dederũt
moliuntur insidias. Nec
contenti sunt gratias nõ
agere beneficiis. et huma¬
nitatis in se iura iuolare:
sed dei quoq cuncta cernẽ¬
tis arbitrant se posse fug̾e
sententiam. Et in tantũ
uesanie proruperunt: ut
ecs qui credita sibi offitia
diligenter obseruant. et
ita cuncta agunt. ut om¬
nium laude sint digni.
mendatiorum cuniculis
conentur subuertere: dũ
aures principum simpli¬
ces. et ex sua natura alios
estimantes. callida fraude
decipuint. Que res et ex ue¬
terib probatur hystoriis.
et ex his que geruntur co¬
tidie: quomodo malis quo¬
rumdam suggestionibus
regum studia deprauent᷑.

Expanded text:
ex magnus Artaxerxes ab India usque Aethiopiam, centum viginti septem provinciarum ducibus ac principibus, qui nostrae obediunt jussioni, salutem dicit. Multi bonitate principum, et honore qui in eos collatus est, abusi sunt in superbiam: et non solum subjectos regibus nituntur opprimere, sed datam sibi gloriam non ferentes, in ipsos, qui dederunt, moliuntur insidias. Nec contenti sunt gratias non agere beneficiis, et humanitatis in se jura violare; sed Dei quoque cuncta cernentis arbitrantur se fugere posse sententiam. Et in tantum vesaniae proruperunt, ut eos, qui credita sibi officia diligenter observant, et ita cuncta agunt ut omnium laude digni sint, mendaciorum cuniculis conentur subvertere, dum aures principum simplices, et ex sua natura alios aestimantes, callida fraude decipiunt. Quae res et ex veteribus probatur historiis, et ex his quae geruntur quotidie, quomodo malis quorumdam suggestionibus regum studia depraventur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad me uespere antequam
ueniret qui fugerat. A pe¬
ruiq os meum̃ donec ue¬
niret ad me mane: et aper¬
to ore meo non silui am¬

Expanded text:
ad me vespere, antequam veniret qui fugerat, aperuitque os meum donec veniret ad me mane, et aperto ore meo non silui am
Abbreviated transcription (Latin):
filii audite me: et nolitẽ
mancir hic. sed quacumq
dic sepelieritis matrem ues¬
tram circa me in uno se¬
pulchro. ex co dirigite gres¬
sus ur̃es ut exatis hinc . i¬
deo enu: quia miquitas
cuis finem dabit ei.
Lactum est autem post
obitum matris suc. tobias
abscessit ex ninuc cũ iro¬
ic sua et filiis. et filiorum
filiis: et reucrsus est ad sccc¬
ros suos. mucnitq cos inco¬
lumes in sencctute bona:
et curam corum gissit. et
ip̃c clausit oculos corum:

Expanded text:
filii, audite me, et nolite filii, audite me, et nolite manere hic; sed quacumque die sepelieritis matrem vestram circa me in uno sepulcro, ex eo dirigite gressus vestros ut exeatis hinc: video enim quia iniquitas ejus finem dabit ei. Factum est autem post obitum matris suae, Tobias abscessit ex Ninive cum uxore sua, et filiis, et filiorum filiis, et reversus est ad soceros suos. Invenitque eos incolumes in senectute bona: et curam eorum gessit, et ipse clausit oculos eorum:
Abbreviated transcription (Latin):
ta namqz et sex amnorum
sexagenarius uero recepit.
Reliquum uero iite sue ĩ
gaudio fuit: et cum bono
profectu tunoris dei. perre¬
rit in pace. In bora autem
mortis sue uocauit ad se
tobiam filium suum. et
septem iuuenes filios eius
nepotes suos: dixitq cis.
Prope crit interitus niniue:
non enun excidit uerbum
dei. et fratres ur̃i qui disper¬
si sunt a terra isrł: reũten¬
tur ad eam. Omĩs autem
deserta terra cius replebitur.
et domus dei que in ea in¬
censa est ittrum recdifica¬
bitur. Ibiqz reuertentur
ommes timentes deum: et
relinquent gentes ydola
sua. et uenient in ihrlm. et
in habitabunt cam. et gau¬
debunt in ea omnes reges
terre. adorantes regeni ĩ silł.
Audite ergo filii mei patrẽ
uĩm: seruitt dño in uerita¬
te. et inquirite ut faciatis
que sunt placita illi. Et fi¬
liis ur̃is mandate ut faci¬
ant iustitias et clemosinaᷤ.
ut sint memores dei: et be¬
nedicant deum in omn
tempore in ucritate. et in
tota uirtute sua. Nunc gͦ

Expanded text:
ta namque et sex annorum ta namque et sex annorum sexagenarius vero recepit. Reliquum vero vitae suae in gaudio fuit, et cum bono profectu timoris Dei perrexit in pace. In hora autem mortis suae vocavit ad se Tobiam filium suum, et septem juvenes filios ejus nepotes suos, dixitque eis: Prope erit interitus Ninive: non enim excidit verbum Domini: et fratres nostri, qui dispersi sunt a terra Israel, revertentur ad eam. Omnis autem deserta terra ejus replebitur, et domus Dei, quae in ea incensa est, iterum reaedificabitur: ibique revertentur omnes timentes Deum, et relinquent gentes idola sua, et venient in Jerusalem, et inhabitabunt in ea, et gaudebunt in ea omnes reges terrae, adorantes regem Israel. Audite ergo, filii mei, patrem vestrum: Servite Domino in veritate, et inquirite ut faciatis quae placita sunt illi: et filiis vestris mandate ut faciant justitias et eleemosynas, ut sint memores Dei et benedicant eum in omni tempore in veritate, et in tota virtute sua. Nunc ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
et terram tuam in scĩfica¬
tione habebunt. Nomen
cium magnum inuoca¬
bunt urtẽ: maledicti erũt
qui contempserint te: ⁊ con¬
dempnati erunt qui blas¬
phemauerint te. benedicti¬
q crunt qui edificauerint
ote. Tu autem letaberis in
filiis tius: qm̃ omnes be¬
nedicentur et congregabũ¬
tur ad dñm. Beati omneᷤ
qui diligunt te: et qui
gandent super pace tua
Anima mea benedac dñm:
tem suam. Beatus. exo si
fucrint reliquie senimis
mci cad uidendam clarita¬
saphyro et smaragdo edia
cabuntur et ex lãpide pr¬
cioso omnis circuitus ma¬
rorum eius. ex lapide can¬
dido et mundo om̃s platie
eius sternentur. et per uicos
cius alletuya cantabitur.
Benedictus dñs qui exal¬
tauit eam: iit sit regnum
cus in secula scculorum
tobie. Et postea quam illu¬
minatus est. uixit annis
quadraginta duob: ⁊ iu¬
dit filios nepotum suorũ.
Completis itaq anus cen¬
tũ .xii. sepultus est honorifi¬
ce in niniue. Quinquagĩ¬

Expanded text:
et terram tuam in sanctificaet terram tuam in sanctificationem habebunt. Nomen enim magnum invocabunt in te. Maledicti erunt qui contempserint te: et condemnati erunt omnes qui blasphemaverint te: benedictique erunt qui aedificaverint te. Tu autem laetaberis in filiis tuis, quoniam omnes benedicentur, et congregabuntur ad Dominum. Beati omnes qui diligunt te, et qui gaudent super pace tua anima mea benedic Dominum tem suam beatus ero si fuerint reliquiae seminis mei ad videndam claritasapphyicabuntur: et ex lapide pretioso omnis circuitus murorum ejus. Ex lapide candido et mundo omnes plateae ejus sternentur: et per vicos ejus alleluia cantabitur. Benedictus Dominus, qui exaltavit eam, et sit regnum ejus in saecula saeculorum Tobiae. Et postquam illuminatus est Tobias, vixit annis quadraginta duobus, et vidit filios nepotum suorum. Completis itaque annis centum duobus, sepultus est honorifice in Ninive. Quinquagin
Abbreviated transcription (Latin):
enui. Ip̃c castigauit nos
propter miquitates nr̃as.
et ip̃e saluabit nos propter
mĩam suam. Aspicite gͦ
que fecit nobiscum. et cũm
timore et tremore confite¬
nini illi: iregemq scłoꝵ
exaltate in operib ur̃is.
Ego autem in terra cap¬
tiuitatis mec confitebor
illi: qm̃ ostendit maiesta¬
tem suam in gentem pec¬
catricem. Conuertimim
itaq peccatores. et facite
iusticiam coram deo: cre¬
dentes quod fatiat uobis¬
cum mĩam suam. Ego
autemr et anima meã: t̃
eo letabimur. Benedicite
dñm omnes electi cius:
agite dies letitie. et confi¬
temi illi. Ihrlm̃ ciuitas
dei: castigauit te dñs mo
operib mannum tuarũ.
Confitere dño. in bonis tu¬
is. et benedic deum scłoꝵ:
ut reedificet in te tabcrira¬
culum suum. et reuccct
ad te omnes captiuos. et
gaudeas in omĩa secula
seculorum. Lucesplendida
fulgebis: et omnes fines
terire adorabunt te. Natio¬
nes ex longinquo ad te
uement. et muncra deferẽ¬
tes adorabunt dñm in te

Expanded text:
eum ipse castigavit nos eum ipse castigavit nos propter iniquitates nostras et ipse salvabit nos propter misericordiam suam aspicite ergo quae fecit vobiscum et cum timore et tremore confitemini illi regemque saeculorum exaltate in operibus vestris ego autem in terra captivitatis meae confitebor illi quoniam ostendit maiestatem suam in gentem peccatricem convertimini itaque peccatores et facite iustitiam coram Deo credentes quod faciat vobiscum mautem et anima mea: in Deo laetabitur. Benedicite Domino omnes electi eius: agite diem leticie et confitemini illi. Jerusalem civitas Dei, castigavit te Dominus in operibus manuum tuarum. Confitere Domino in bonis tuis, et benedic Deum saeculorum, ut reaedificet in te tabernaculum suum, et revocet ad te omnes captivos, et gaudeas in omnia saecula saeculorum. Luce splendida fulgebis: et omnes fines terrae adorabunt te. Nationes ex longinquo ad te venient: et munera deferentes, adorabunt in te Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
bati sunt: et trementes
ceciderunt super faciem
lus. Pax uobis: nolite
tiniere. Et enim cum essẽ
uobiscum: per uoluntatẽ
dei eram. Ip̃m benedicite.
et cantate illi. Uidcbar
quidem uobiscum mandu¬
care et bibere: sed ego cibo
inuisibili. et potũ qui ab
hominib iuderi nõ potest
utor. Tempus est ergo ut
reuertar ad eum qui me
misit. uos autem benedi¬
cite dũm: et narrate oĩa
mirabilia eius. Et cum
hoc dixisset ab aspectu coꝵ
ablatus est: et ultra eum
uidere non potuerunt.
Tunc prostrati per horas
tres in faciem: benedixe¬
runt deum. Et exurgen
suum. benedixit dñm:
et dixit. Magnus es dñe.
in eternum. et in omĩa
secula regnum tuũ: qm̃
tu flagellas et saluas.
deducis ad inferos et re¬
ducis: et non est qui ef¬
fugiat manum tuam
Confitemin dño filii
isre ret in conspettirgen¬
idco dispersit uos inter
gentes que ignorant
deumout uos narretis
mirabilia cius. et facia¬
tis scire eos quia non est
alius deus omp̃s preter

Expanded text:
bati sunt, et trementes bati sunt, et trementes ceciderunt super terram lus: Pax vobis, nolite timere. Etenim cum essem vobiscum, per voluntatem Dei eram: ipsum benedicite, et cantate illi. Videbar quidem vobiscum manducare, et bibere: sed ego cibo invisibili, et potu, qui ab hominibus videri non potest, utor. Tempus est ergo ut revertar ad eum, qui me misit: vos autem benedicite Deum, et narrate omnia mirabilia ejus. Et cum haec dixisset, ab aspectu eorum ablatus est, et ultra eum videre non potuerunt. Tunc prostrati per horas tres in faciem, benedixerunt Deum, et exsurgensuum benedixit Dominum, et dixit: Magnus es, Domine, in aeternum, et in omnia saecula regnum tuum, quoniam tu flagellas et salvas: deducis ad inferos, et reducis: et non est qui effugiat manum tuam. Confitemini Domino, filii Israel, et in conspectu genideo dispersit vos inter gentes quae ignorant eum ut vos narretis mirabilia eius et faciatis scire eos quia non est alius Deus omnipotens praeter
Abbreviated transcription (Latin):
et coram omnibz inuen¬
tib confitemini ei: qm̃
fecit uobiscum mĩam suã
Etenim sacramentum
gis abscondere bonũ est
opera autem dei reuelan
et confiteri honorificum
est. Bona est oratio cum
ieiunio. et clemosina: ma¬
gis quam thesauros aun¬
abscondere: qm̃ elemo sina
a morte liberat. et ip̃a est
que purgat peccata: et fa¬
ciet inuenire uitam eter¬
nam. Qui aũt faciunt
peccatum et miquitatẽ.
rostes sunt anime sue. Ma¬
nifesto ergo uobis uerita¬
tem: et nõn abscondam
a uobis sermonem occul¬
tum. Quando orabas cũ
lacrimis. et sepeliebas mor¬
tuos. et derelinquebas prã
dium. et mortuos abscon¬
debas per diem in domo
tua. et nocte sepeliebas: ego
obtuli orationem tuam̃
dño. Et quia acceptus craᷤ
deo: necesse fuit ut temp¬
tatio probaret te. Et nunc
misit me dñs ut curarem
it et saram uxorem filii
tui a demonio liberarem.
Ego cnim sum raphact
angelus: umus ex septem
qui astamus ante dũm.
Cumq hec audissent tur¬

Expanded text:
et coram omnibus uiuenet coram omnibus uiuentibus confitemini illi, quoniam fecit uobiscum misericordiam suam. etenim sacramentum regis abscondere bonum est: opera autem dei reuelare et confiteri honorificum est. bona est oieiunio et elemosyna magis quam thesauros auri condere quoniam elemosyna a morte liberat et ipsa est quae purgat peccata et faciet invenire vitam aeternam qui autem faciunt peccatum et iniquitatem hostes sunt animae suae manifesto ergo vobis veritatem et non abscondam a vobis sermonem occultum quando orabas cum lacrimis et sepeliebas mortuos et dereltuum, et mortuos abscondebas per diem in domo tua, et nocte sepeliebas eos, ego obtuli orationem tuam Domino. Et quia acceptus eras Deo, necesse fuit ut tentatio probaret te. Et nunc misit me Dominus, ut curarem te, et Saram uxorem filii tui a daemonio liberarem. Ego enim sum Raphael angelus, unus ex septem, qui astamus ante Dominum. Cumque haec audissent, tur
Abbreviated transcription (Latin):
tobiam. et congratulãtes
ci de omnibz boms que cir¬
ca eum ostenderat deus.
et per septem dies epulan¬
tes: cũ gaudio magno
gauisi sunt. Tunc uoca¬
uit ad se tobias filium
suum: dixitq ci. Quid
possumus dare iuiro isti
sc̃o qui uenit tecum: Res¬
pondens tobiss dixit patri¬
suo. Pater. quam mercedẽ
dabimus ci. aut quid dig¬
num poterit esse beneficiis
eius: Me duxit et redux
sanum. pecuniam a ga¬
belo ip̃e suscepit. uxorem
ip̃e habere me fecit. et de¬
monium ab ea ip̃e com¬
pescuit: gaudium paren¬
tib eius fecit. ieip̃m a
deuoratione piscis eripuit
te quoqz fecit uidere lumẽ
celi: et bonis omĩb per
cum repleti sumus. Quid
illi ad hec dignum poteri
mus dare: Sed peto te pa¬
ter: ut roges cum si forte
dignabitur medietatem
de omnibz que allata sũt
sibi assumere. Et uocantes
eum in partem. et rogare
ceperunt ut dignaretur
dimidiam partem omniũ
que attulerant acceptam
habere. Tunc dixit eis occul
te. Benedicite deum celi.

Expanded text:
Tobin congratulantes Tobin congratulantes ei de omnibus bonis quae circa illum ostenderat Deus et per septem dies epulantes omnes gaudio magno gavisi sunt tunc vocavit ad se Tobias filium suum dixitque ei quid possumus dare viro isti sancto qui venit tecum respondens Tobias dixit patsuo: Pater, quam mercedem dabimus ei? aut quid dignum poterit esse beneficiis ejus? Me duxit et reduxit sanum, pecuniam a Gabelo ipse recepit, uxorem ipse me habere fecit, et daemonium ab ea ipse compescuit, gaudium parentibus ejus fecit, me ipsum a devoratione piscis eripuit, te quoque videre fecit lumen coeli, et bonis omnibus per eum repleti sumus. Quid illi ad haec poterimus dignum dare? Sed peto te, pater mi, ut roges eum, si forte dignabitur medietatem de omnibus, quae allata sunt, sibi assumere. Et vocantes eum in partem: et rogare coeperunt, ut dignaretur dimidiam partem omnium, quae attulerant, acceptam habere. Tunc dte: benedicite deum caeli,
Abbreviated transcription (Latin):
lio suo. et suscipiens oscu¬
latus est eum cum uxore
sua. et ceperunt ambo flere
pre gaudio. Cumq adoras¬
sent deum. et gr̃ãs egissent.
consederunt. Tũc sumens
tobias de felle piscis: luuuit
cculos patri suo. Et susti¬
uens quasi dimidiam fe¬
ir horam: cepit albugo ex
ccłis eius qͣsi membranum
oui ingredi. Quam appre¬
hendens tobias: traxit ab
oculis cius. Statimq iu¬
sum recopit. et glorificabãt
dcum. ip̃e uidelicet et uxor
cius: et om̃s qui sciebant
cum. Dicebatq tobias. Bñ¬
dico te dñc deus isrl: qm̃
tu castigasti me. ⁊ saluasti me.
ecce uidẽo tobiã filiũ mcũ.In¬
gressa est etiam post septem
dies sara uxor eius: et oĩs
familia et pecora sana. et
cameli: et pecunia multa
uxoris. sed et pecunia qͣm
receperat a gabelo. Et nar¬
rauit parentibz sius oĩa
benefitia dei: que fecisset
circa cum per hominem
qui eum duxerat. Uener̃t¬
q achior. et nabath conso¬
brmi tobie: gaudentes ad

Expanded text:
lio suo. Et suscipiens osculio suo. Et suscipiens osculatus est eum cum uxore sua, et coeperunt ambo flere prae gaudio. Cumque adorassent Deum, et gratias egissent, consederunt. Tunc sumens Tobias de felle piscis, linivit oculos patris sui. Et sustinuit quasi dimidiam fere horam: et coepit albugo ex oculis ejus, quasi membrana ovi, egredi. Quam apprehendens Tobias toculis eius statimque visum recepit et glorificabant Deum ipse videlicet et uxor eius et omnes qui sciebant eum dicebatque Tobias benedico te Domine Deus Israhel quoniam tu castigasti me et tu sanasti me et ecce video Tobiam filium meum ingressa est etiam post septem dies Sarra uxor filii eius et omnes familiae et pecora sana et cameli et pecunia multa uxoris sed et alia pecunia quam receperat a Gabelo et narravit parentibus suis omnia beneficia Dei quae fecisset circa eum per hominem qui eum duxerat veneruntque Achior et Nabath consobrini Tobiae gaudentes ad
Abbreviated transcription (Latin):
el ad tobiam. Tolle tecum
ex felle piscis: crit enim ne¬
cessarium. Tulit itaq to¬
bias ex felle illo: et abierũt.
Anna uero sedebat secus
uiam cotidie in supercilio
montis: unde respicere pore¬
rat de longinquo. Et dum
er eodem loco specularetur
aduentum cius. uidit a lõ¬
ge: et ilico cognouit uenien¬
tem filium suum: currens¬
q nuntiauit uiro suo. dicẽs.
Ecce uenit filius tuus. Di¬
ritq raphael ad tobiam.
At ubi introieris domum
tuam. statim adora dñm
deum tuum: et gr̃as agens
ei. accede ad patrem tuum.
et osculair cum. Statimq
lini super oculos eius ex felle
isto piscis: quod portas tecũ.
Scias enum: qm̃ mox ape¬
rientur oculi eius. et uide¬
bit pater tuus lumen celi.
et in aspectu tuo gaudebit.
Tunc precucurrit canis. qui
simul fuerat in ma: et qͣsi
nuntius adueniens blan¬
dimento suc caude gaude¬
bit. Et exurgens cecus pa¬
ter: cepit offendens pedibz
currere. et data manu pu¬
ero: occurrit in obiuiam fi¬

Expanded text:
el ad Tobiam: Tolle tecum el ad Tobiam: Tolle tecum ex felle piscis: erit enim necessarium. Tulit itaque Tobias ex felle illo, et abierunt. Anna autem sedebat secus viam, quotidie in supercilio montis, unde respicere poterat de longinquo. Et dum ex eodem loco specularetur adventum ejus, vidit a longe, et illico agnovit venientem filium suum: currensque nuntiavit viro suo, dicens: Ecce venit filius tuus: Dixitque Raphael ad Tobiam: At ubi introieris domum tuam, statim adora Dominum Deum tuum: et gratias agens ei, accede ad patrem tuum, et osculare eum. Statimque lini super oculos ejus ex felle isto piscis, quod portas tecum. Scias enim quoniam mox aperientur oculi ejus, et videbit pater tuus lumen coeli, et in aspectu tuo gaudebit. Tunc praecucurrit canis, qui simul fuerat in via: Et quasi nuntius adveniens, blandimento suae caudae gaudebat. Et consurgens caecus pater ejus, coepit offendens pedibus currere, et data manu puero, occurrit obviam fi
Abbreviated transcription (Latin):
computant: et cruciantur
sp̃s eorum in ip̃is. Cumq
uerbis multis rogaret ra¬
guel tobiam. et ille nulla
ratione uellet eũ audire:
tradidit ci saram. et dimi¬
diam partem omnis sub¬
stantie suc. in pueris. in
pecunia multa: et saluũ
acqz gaudentem dimisit
cum a se dicens. Angelus
domini sanctus sit in it¬
nere ur̃o: perducatqz uos
incolumes. et mueniatis
omnia recte circa compa¬
rentes ur̃os: et uideant il
mei filios ur̃os. priusquã
moriar. Et apprehendente
parentes filiam suam: os¬
culati sunt eam. et dimi¬
serunt irr. monentes eam
honorare soceros. diligere
maritum. regere familiã
gubernare domum: et se
ipsam irreprchensibilem
que est in medio itincre cõ¬
tra niniuem. undecimo die.
Dixitq angelus. Tobias
frater. scis quemadmodũ
reliquisti patrem tuum.
Si placit itaq tibi preceda¬
mus: et lento gradu seqͣn¬
tur iter nr̃m fãmilic. simł
cum conunge tua. et cum
animalibz. Cumq hoc pla¬
cuisset ut irent: dixit rapha¬

Expanded text:
computant, et cruciatur computant, et cruciatur spiritus eorum in ipsis. Cumque verbis multis rogaret Raguel Tobiam, et ille eum nulla ratione vellet audire, tradidit ei Saram, et dimidiam partem omnis substantiae suae in pueris, in pecunia multa: et salvum atque gaudentem dimisit eum a se, dicens: Angelus Domini sanctus sit in itinere vestro, perducatque vos incolumes, et inveniatis omnia recte circa parentes vestros, et videant oculi mei filios vestros priusquam moriar. Et apprehendentes parentes filiam suam, osculati sunt eam, et dimiserunt ire: monentes eam honorare soceros, diligere maritum, regere familiam, gubernare domum, et se ipsam irreprehensibilem quae est in medio itinere contra Niniven, undecimo die. Dixitque angelus: Tobia frater, scis quemadmodum reliquisti patrem tuum. Si placet itaque tibi, praecedamus, et lento gradu sequantur iter nostrum familiae, simul cum conjuge tua, et cum animalibus. Cumque hoc placuisset ut irent, dixit Rapha
Abbreviated transcription (Latin):
est ibi: Putas ne gabelus
mortuus est. et nẽmo illi
reddet pecuniam. Cepit aũt
contristari nimis: ipse et
anna uxor eius cum co.⁊
ceperunt ambo simul flere:
coquod dic statuto minime
reuerteretur filius eorum
ad cos. Flebat igitur mat̾
cius irremediabilib la cri¬
mis: atqz dicebat. hxu me
fili mi ut quid te misimꝰ
peregrinari. lumen oculoꝵ
nr̃orum. baculum senectu¬
tis nr̃c. solatium uite nr̃e.
spem posteritatis nr̃e: Oĩa
simul in te uno habentes:
et non debunus dimitte¬
ir a nobis. Cui dicebat
tobias. Tace: et noli tur¬
bari. sanus est filius nr.
Satis fidelis est uir ille:
cum quo misimus eum.
Illa autem nullo modo
consolari poterat: sed cotidie
exiliens circumspiciebat. ⁊
cirtuibat mias omnes per
quas spes remeandi uideba¬
tur. ut procul uideret cum
si fieri posset uenientem.
At uero raguel dicebat ad
generum suum. Manc hic:
et ego mittam nuntium
salutis de te ad tobiam patiẽ
tuum. Cui tobias dixit.
Ego noui quia pater meus
et mater mea modo dies

Expanded text:
est ibi putasne Gabelus mortuus est et nemo illi reddet pecuniam coepit autem contristari nimis ipse et Anna uxor eius cum eo et coeperunt ambo simul flere eo quod die statuto minime reverteretur filius eorum ad eos flebat igitur mater eius inremediabilibus lacrimis atque dicebat heu heu me fili mi ut quid te misimus peregrinarinostrorum, baculum senectutis nostrae, solatium vitae nostrae, spem posteritatis nostrae! Omnia simul in te uno habentes, te non debuimus dimittere a nobis. Cui dicebat Tobias: Tace, et noli turbari, sanus est filius noster: satis fidelis est vir ille, cum quo misimus eum. Illa autem nullo modo consolari poterat, sed quotidie exsiliens circumspiciebat, et circuibat vias omnes, per quas spes remeandi videbatur, ut procul videret eum, si fieri posset, venientem. At vero Raguel dicebat ad generum suum: Mane hic, et ego mittam nuntium salutis de te ad Tobiam patrem tuum. Cui Tobias ait: Ego novi, quia pater meus et mater mea modo dies
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotis magni: gener erat
sanaballath oronitis. quẽ
fugaui a me. Eecordait dñc
decus ⁊meus aduersus eos.
qui poũuunt sacerdotium:
iusq sacerdotale et leuiticũ.
igitur mundaui eos: ab
omnib alieiigenis. Et cõ¬
stitur ordines saccrdotum
et leuitarim: iuiumquẽq
in ministirio suo. et in ob¬
lationc lignorum in tem¬
porib constitutis. et in pri¬
mituus. Memento mei ds̃

Expanded text:
sacerdotis magni gener erat sacerdotis magni gener erat Sanaballat Horonitis quem fugavi a me recordare Domine Deus meus adversum eos qui polluunt sacerdotium iusque sacerdotale et leviticum igitur mundavi eos ab omnibus alienigenis et constitui ordines sacerdotum et Levitarum unumquemque in ministerio suo et in oblatione lignorum in temporibus constitutis et in primitiis memento mei Deus