comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cupio ẽẽ notissima. Hoc autẽ de quo
nũc agimꝰ id ip̃m est qł utile appellat᷑
EInquo uerbo lapsa consuetudo defiexit
onestũ qua nulla ꝑuicies maior hoiii
uite potuit afferti ¶Sirma quidem
auctoritate. pħi seuete/ sane atq ho¬
neste. hec tria gnã ꝯfusa cogitatione
distingiunt ¶Qiuolquid em̃ instum
sit id utile esse sensent/. Item q ꝙ est
efficitur ut quidꝗd honestũ sit idem
sit utile¶Quod qui paꝵ ꝑspicuit hi sepe
ꝑsutos/ hoiẽs et calidos / admirantes
malitiam sũmã sapientiam uidicant
¶Quoꝵ error eripienclus est oputioq
ontĩs/ ad eam spẽm eclucenda ut hone¬
stis ꝯsiliis iustisq factis nõ frauide et ma¬
litia se intelligant ea que uellint ꝯsequi
posse¬
Ue ergo acl uitam hoiuii tuendã
atgentũ ut ea q̃ gignunt᷑ e terta. Ut
alia gĩs eiusdem. ꝑtim aialia q̃ hñt
tõne utentia¶ Ex̃ꝑtes ⁊dĩs/ equi boues
relique ꝙͦ pecudes/ apes quar oꝑe effi¬

Expanded text:
cupio esse notissimam. Hoc autem, de quo cupio esse notissimam. Hoc autem, de quo nune agimus, id ipsum est, quod utile appellatur. In quo verbo lapsa consuetudo deflexit honestum, qua nulla pernicies maior hominum vitae potuit afferri. Summa quidem auctoritate philosophi severe sane atque honeste haec tria genera confusa cogitatione distinguunt. Quicquid enim iustum sit, id etiam utile esse censent, itemque quod efficitur, ut, quicquid honestum sit, idem sit utile. Quod qui parum perspiciunt, ii saepe versutos homines et callidos admirantes malitiam sapientiam iudicant. Quorum error eripiendus est opinioque omnis ad eam spem traducenda, ut honestis consiliis iustisque factis, non fraude et malitia se intellegant ea, quae velint, consequi posse. Quae ergo ad vitam hominum tuendam argentum, ut ea, quae gignuntur e terra, ut alia generis eiusdem, partim animalia, quae habent ione utentia; expertes rationis equi, boves, reliquae pecudes, apes, quarum opere effi
Abbreviated transcription (Latin):
mus hi quoꝵ uagetur auĩs errote nc
habeat unꝙ quid sequat ¶Que enĩ
esset ista mens uel q̃ uita potiꝰ non
mõ disputandi sed et uiuendi rõne
sublata ¶Nos aut ut ceteri/ alia certa
alia ĩ certa eẽ licũt sic abhis dissenti¬
atrogantiam uitate fugere temerita
utraq ꝑte cãꝵ caꝵ eẽt facta contentio
¶Sed hec explanata st̃ in achademicis nris
satie ut arbitror diligente¶Tibi aũt mi
Cicero. ꝙͣꝙ ĩ antiquissima nobilissimaꝙ ph̾ia
¶Etatipo autore xsatis his simiłio ꝗ ista
preclata peꝑerunt en hec nr̃a funtima
utis ignota uolui. Sed iam ad ĩ stituta
pergaius
Uinq igͥ. tationibus p̾positis of¬
ficii prosequendi quaꝵ due ad
decõ Ronestatemq ꝑtinet / lue ad comoda
uite copias/ opes facultates ¶Quinta
ed eligendi iidiciũ si qñ ea q̃ dixi pug¬
nate intra se uiderentur/ honestatis¬
aũt pars ꝯfecta est quam quidem tibi

Expanded text:
mus ii, quorum vagetur animus errore nec mus ii, quorum vagetur animus errore nec habeat umquam, quid sequatur. Quae enim esset ista mens vel quae vita potius non modo disputandi, sed etiam vivendi ratione sublata? Nos autem, ut ceteri alia certa, alia incerta esse dicunt, sic ab his dissentiarrogantiam vitantem fugere temeritatutraque parte causarum esset facta contentio. Sed haec explanata sunt in Academicis nostris satis, ut arbitror, diligenter. Tibi autem, mi Cicero, quamquam in antiquissima nobilissimaque philosophia Cratippo auctore versaris iis simillimo, qui ista praeclara pepererunt, tamen haec nostra finitima vestris ignota esse nolui. Sed iam ad instituta pergamus. Quinque igitur rationibus propositis officii persequendi, quarum duae ad decus honestatemque pertinerent, duae ad commoda vitae, copias, opes, facultates, quinta ad eligendi iudicium, si quando ea, quae dixi, pugnare inter se viderentur, honestatis pars confecta est, quam quidem tibi
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ qui uituꝑ at haud sane ĩtelligo
quid na sit quod laudandũ putet
¶Nam. siue oblectatio queritut aninti
requiesq curaꝵ que ꝯferri / cũ eoꝵ stu¬
diis põt qui semꝑ aliquid ĩquitunt qđ
spectet et ualeat/ ad bñ beateꝙ uiuendũ
siue ratio ꝯstantie uittutisq olucitur
¶Hec ats est aut nulla om̃o ꝑ quam eas
sequamur ¶Nullam dicere maxiam̃ teꝵ
sit hoiuĩ est paꝵ ꝯsiderate loquentiũ
atꝙ ĩ maxĩs tebus errantiũ ¶ Sĩ aũt
est aliqua disciplina uittutis ubi ea q̃tet¬
Disputari solent qđ alio quodam libro feci¬
mue¶Soc aũt tpr̃e tantũ a nobis decla¬
tũ fuit cut orbati rei pu muneribus
ad hoc nobis studiũ potissirũ ꝯtulisse¬
mus Accurrit : aut̃ nobis quidem doctis
satis ne ꝯstant᷑ facere uideam ur ꝗ cũ
p̃cipi nichil posse cdicamꝰ tñet aliis
de tebus. disete soleamꝰ et hoc ipõ tpr̃e
p̾cepta officii ꝓsequam ¶Quibus uellẽ
satis cognita esset nr̃a sũtia¶Nõ em̃ su¬

Expanded text:
studium qui uituperat, haut sane intellego quidnam sit quod laudandum putet. nam si oblectatio quaeritur animi requiesque curarum, quae conferri cum eorum studiis potest, qui semper aliquid anquirunt quod spectet et ualeat ad bene beateque uiuendum? siue ratio constantiae uirtutisque ducitur, aut haec est ars aut nulla omnino, per quam eas adsequamur. nullam dicere maximarum resit, hominum est parum considerate loquentium atque in maximis rebus errantium. si autem est aliqua disciplina uirtutis, ubi ea quaeur, accuratius disputari solent, quod alio quodam libro fecimus; hoc autem tempore tantum nobis declarandum fuit, cur orbati rei publicae muneribus ad hoc nos studium potissimum contulissemus. Occurritur autem nobis, et quidem a doctis satisne constanter facere videamur, qui, cum percipi nihil posse dicamus, tamen et aliis de rebus disserere soleamus et hoc ipso tempore praecepta officii persequamur. Quibus vellem satis cognita esset nostra s
Abbreviated transcription (Latin):
piscatores. ut ait terentius ¶Adde huic
si placet unguentarios saltatores totũꝙ
ludũ tallatiu ¶Quibus aut̃ attibus
au prudentia maior ĩ est aut nõ medioctis
Utilitas queritur aut medicina autar¬
chitectura aut doctrina teꝵ honestaꝵ
He st hic quoꝵ ordini ꝯueniiit honeste
¶Mẽtcatura autẽ si tenius sordida pu¬
tancla est/. Sin magna et copiosei multa
Unliq apportans multisq sine uanitate
inpartiens / nõ est admodũ uituꝑanda
¶Atq etiam si saciata questu uel ꝯtenta potiꝰ
Ut sepe ex alto ĩ portũ et exip̃o portu ĩ agtos
possionesꝙ ꝯtulerit Uicdetur iute optimo
posse laudati
inĩ autem reꝵꝵ exquibus aliquid
exqurritur nichil est agricultur&
melius nichil uberius nichil dulcius
nichil hoĩẽ libero dignius ¶De qua qm̃
ĩ catone matore satis diximus assũmes

Expanded text:
piscatóres, ut ait Terentius; adde hue, si placet, unguentarios, saltatores totumque ludum talarium. Quibus autem artibus aut prudentia maior inest aut non mediocris utilitas quaeritur, ut medicina, ut architectura, ut doctrina rerum honestarum, eae sunt iis, quorum ordini conveniunt, honestae. Mercatura autem, si tenuis est. sordida putanda est; sin magna et copiosa, multa undique apportans multisque sine vanitate impertiens, non est admodum vituperanda, atque etiam, si satiata quaestu vel contenta potius, ut saepe ex alto in portum, ex ipso portu se in agros possessionesque contulit, videtur iure optimo posse laudari. Omnium autem rerum, ex quibus aliquid acquiritur, nihil est agri cultura melius, nihil uberius, nihil dulcius, nihil homine libero dignius; de qua quoniam in Catone Maiore satis multa diximus
Abbreviated transcription (Latin):
pluribus et obeandem cam fidem et ad¬
mirationem meret᷑ ꝙ eas tes sꝑuit et
negligit. ad quas pleriq ĩ flamati aui¬
ditate tapiũt
E mea quidem fũtia oim̃s ratio
atq institutio uite ad uimenta
boiui desidetat ĩ pͥmisqss ut heãs quibꝰ¬
cũ possis. familiares ꝯfere ẜmones/ qđ
est difficile nisi spẽz/ p̃te bomi uiri fe¬
tar¶ Etgo ẽt solitario hoĩ atq ĩ agto
uitam agenti opinio institie necessaria

Expanded text:
plurimis; et ob eandem causam fidem, et admirationem; quod eas res spernit et negligit, ad quas plerique inflammati aviditate rapiuntur. 2. Ac mea quidem sententia omnis ratio, et institutio, vitae adiumenta hominum desiderat, inprimisque ut habeas, quibuscum possis familiares conferre sermones: quod est difficile, nisi speciem prae te boniviri feras. Ergo etiam solitario homini atque in agro vitam agenti opinio iustitiae necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uirtuti ꝓpriores st̃ dixerimꝰ ¶Atq
et subicuit se hoĩes ĩ ꝑio alterius et po¬
stea testati de causis pluribus ¶Ducũt
em̃ a ut binnuolentia. aut bñficioꝵ
magnitudine aut clignitatis p̃statitia
aut spe id sibi utile futurũ aut metu
ne ui parate cogant᷑ aut spe largiti¬
oms promissionisq capti. arit posttemo
aut sepe ĩ tita re pu/ uidemus metcede¬

Expanded text:
quae virtuti propiores sunt, dixerimus. Atque quae virtuti propiores sunt, dixerimus. Atque etiam subiciunt se homines imperio alterius et potestati de causis pluribus. Ducuntur enim aut benivolentia aut beneficiorum magnitudine aut dignitatis praestantia aut spe sibi id utile futurum aut metu ne vi parere cogantur, aut spe largitionis promissisque capti aut postremo, ut saepe i
Abbreviated transcription (Latin):
ramẽ sine hoir oꝑibus et stuoliis neritra
mꝑtem effiti posst̃. Hoc igitur cognitio
Dicendũ est quonam mõ hoiu studia
ad utilitates nr̃as allicete atq excitate
possimꝰ ¶Que si longior/ fuerit oratio
cũ multitudine utilitatis ꝯparetur.
Ita fortasse et brenior uidebitur ¶Que¬
cũq gͥ hoĩes hoĩ lribunt ad eu augen¬
dũ atq honestandũ aut bm̃muolentie
grã facuit cũ aliqua de causa. alique
diligut aut honoris si cuiꝰ uirtuitem
suspiciut et si quem dignũ fortuna ꝙ
amplissima / putant. auit cuiꝰ fidem
hũt et bñ rebus suis consulete arbitãt
aut cuiꝰ opes metuũt aut ꝯtta a quib¬
aliquid spectant . ut cũ reges ppłares ne
hoies latgitiones aliquas ptoponunt
aut postremo p̃cio aut mercede ducũt
¶Que sordissima est illa quidẽ ratio/. et
ĩ quinatissima et his ꝗ ea tenentut et
ilł. ꝗ ad eam cũ fugere conant ¶ M̃ale
subsidiũ necessatiũ est ꝙͣ admodum
sit utendũ dicemꝰ si prius his derebꝰ

Expanded text:
tamen sine hominum opibus et studiis neutram in partem effici possunt. Hoc igitur cognito dicendum est, quonam modo hominum studia ad utilitates nostras allicere atque excitare possimus. Quae si longior fuerit oratio, cum magnitudine utilitatis comparetur; ita fortasse etiam brevior videbitur. Quaecumque igitur homines homini tribuunt ad eum augendum atque honestandum, aut benivolentiae gratia faciunt, cum aliqua de causa quempiam diligunt, aut honoris, si cuius virtutem suspiciunt, quemque dignum fortuna quam amplissima putant, aut cui fidem habent et bene rebus suis consulere arbitrantur, aut cuius opes metuunt, aut contra, a quibaliquid exspectant, ut cum reges popularesve homines largitiones aliquas proponunt, aut postremo pretio ac mercede ducuntur, quae sordidissima, est illa quidem ratio et inquinatissima et iis, qui ea tenentur, et illis, qui ad eam confugere conantur; male subsidium necessarium est, quem ad modum sit utendum eo, dicemus, si prius iis de rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
cuiq quid consequens ex quo queq gignãt᷑
que cuiusq rei cã sit ¶ Alteꝵ cohibere motꝰ
aĩ turbatos/ quos gteci patos noictat
appeticionesq quas illi otnas obedientes
uti moderate scientq quoꝵ stucliis
ea q̃ nciͣ desiderat ex pleta comulataq
babeamꝰ ¶ꝑ eosdemq si quid importet᷑
nobis ĩ comodi ꝑ pulsemus ulciscatmutq¬
ĩ eos ꝗ nocete nobis conati st̃ tantaꝙ
pena afficiamꝰ¶ꝙͣnta equitas huma¬
nitasq patiatur ¶Quibus .nitẽ rõmbꝰ
hant facultatem assequi possimius ut
añ dicenda sunt
agnam uim esse i fortuna ĩ utrãq
ꝑtem uel secũclas/ ad tes uel ad¬
uersas quis ignorat. Na cũ prospeto
flatu erus utimur ad exitus prouehimꝰ
Aptos et cũ reflauit affligimur/. Hec gl
ipa fortima ceteros casus ratiores habet
¶P̃rimũ ab ĩarãtis procelas et tempestates
naustagia tuimas ĩcendia Dernde a
bestiis uitus ictus motsus ĩpẽtus. Hec
gͥ. ut dixi rariora st ¶at ueto interitus ex¬

Expanded text:
cuique, quid consequens, ex quo quaeque gignantur, quae cuiusque rei causa sit, alterum cohibere motus animi turbatos, quos Graeci pa/qh nominant, appetitionesque, quas illi orma/s, oboedientes uti moderate et scienter, quorum studiis ea, quae natura desiderat, expleta cumulataque habeamus, per eosdemque, si quid importetur nobis incommodi, propulsemus ulciscamurque eos, qui nocere nobis conati sint, tantaque poena afficiamus, quantam aequitas humanitasque patitur. Quibus autem rationibus hanc facultatem assequi possimus, ut ante dicenda sunt. Magnam vim esse in fortuna in utramque partem, vel secundas ad res vel adversas, quis ignorat? Nam et, cum prospero flatu eius utimur, ad exitus pervehimur optatos et, cum reflavit, affligimur. Haec igitur ipsa fortuna ceteros casus rariores habet, primum ab inanimis procellas, tempestates, naufragia, ruinas, incendia, deinde a bestiis ictus, morsus, impetus; haec ergo, ut dixi, rariora. At vero interitus ex
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃a cõmisserat om̃s meas curas cogitatio¬
nes ꝙ ĩ eam ꝯferebam¶Cui aũt dominatu
Unius oĩa tenerent᷑ neq esset usꝙ ꝯsilio
angoribus dedi. quibus esset confectus
nisi his restitissem nisi tursus ĩcdignis
hoĩe docto uoluptatibus ¶Atq Ut̃ res pu
re pi facere solebam i ĩ agenolo plus ꝙͣ
in scribendo/ oꝑe poneremꝰ demole ipis
scriptis/. nõ ea q̃ nũc sed actiones nr̃as
mandatemꝰ ut sepe fecimꝰ. Cũ autem
res/ pri / i qua oĩs mea cura/ cogitatõ oꝑa
ticuerũt forenses et senatorie ¶Nichil
aut̃ agete cui ãnis nõ possit ĩ hiis stu
cui cũ multũ adolescene discendi cã ipr̃is
ĩ legendo scribendo ociũ nõ erat¶ Maxĩs
igͥ. ĩ malis hoc tm̃ boni assecuti uidemꝰ
Ut litteris mandatemus q̃ nc etant satis
p̃stantius quid hoĩ melius. quid hoie
diginius. Hanc gͥ ꝗ expetũt ph̾i merito
noiant. Nec quicq aliud est płia si
intorpotetati uolumꝰ pret studiũ sapiẽ¬

Expanded text:
se ipsa commiserat, omnis meas curas cogitationesque in eam conferebam; cum autem dominatu unius omnia tenerentur neque esset usquam consilio angoribus dedidi, quibus essem confectus, nisi iis restitissem, nec rursum indignis homine docto voluptatibus. Atque utinam resre publica facere solebamus, in agendo plus quam in scribendo operae poneremus, deinde ipsis scriptis non ea, quae nunc, sed actiones nostras mandaremus, ut saepe fecimus. Cum autem res publica, in qua omnis mea cura, cogitatio, opera ticuerunt forenses et senatoriae. Nihil agere autem cum animus non posset, in his studCui cum multum adulescens discendi causa temporis in legendo, scribendi otium non erat. Maximis igitur in malis hoc tamen boni assecuti videmur, ut ea litteris mandaremus, quae nec erant satis praestantius, quid homini melius, quid homine dignius? Hanc igitur qui expetunt, philosophi nominantur, nec quicquam aliud est philosophia, si interpretari
Abbreviated transcription (Latin):
honote et glia at binnuolentia ciuiu
fottasse non eque õs egent s tñ sicui
hec suppetũt adiuiant aliꝙͣntũ tuĩ
ad cetera / tũ ad amicitias ꝯꝑanolas.
ribus admi tastrandis ad iuat plu¬
exttibus hiis si diligit multitudo
si est simplicitet breuitetq dicendu
quibus tabus patiuntur a sigłis eis¬
dem. fete amultitudine ¶Sẽd est alius
quoq quidam aditus ad młtituolinẽ¬

Expanded text:
benivolentia civium fortasse non aeque omnes egent, sed tamen, si cui haec suppetunt, adiuvant aliquantum cum ad cetera, tum ad amicitias comparandas. ribus administrandis adiuvat plutribus his: si diligit multitudo,si est simpliciter breviterque dicendum, quibus rebus pariuntur a singulis, eisdem fere a multitudine. Sed est alius quoque quidam aditus ad multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
tu pietate. ĩ parentes  tin ĩ suos bnrm¬
uolentia ¶Eatillime aũt et ĩ optimam
ꝑtem cognoscũtut adolescentes qui se
ad clatos et ad sapientes uitos bñ ꝯsu¬
lentes rei pu ꝯtulerũt ¶ Euibus ciri
si frequertes fuerũt opinionẽ afferũt
ppło eoꝵ se fote similes quor sibi ip̃i de

Expanded text:
ate in parentes, in suos benivolentia. Facillime autem et in optimam partem cognoscuntur adulescentes, qui se ad claros et sapientes viros bene consulentes rei publicae contulerunt; quibuscum si frequentes sunt, opinionem afferunt populo eorum fore se similes, quos si
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑcilioꝵ aut temissione aut contrac¬
tione exmestitia et exhilaritate extisu
gelocutione ex teticentia excontẽtione
Uocis ex sũmissione excetetis siłibus fa¬
cile iudicabimus quid eor aꝑte ficat
quid ab offitio nã cliscrepet ¶Quo m
gñe nõ est ĩ comodũ quale ꝗcq eoꝵ
sit ex aliie udicare ut si quid decleceat
ĩ illos uitemus et ip̃i/ Sit eĩ nescio quo
modo ut magie ĩ aliis cernannus ꝙͣ
ĩ nobie ipĩe siquid delinquitur ¶ Itaq
facilime corrigũtur ĩ discendo quotiii
Uicia initantur emendandi cã magr̃i
Ec ueto alienũ est/ al ea eligen ÷
que dubitationẽ affetant adhi¬
berẽ doctos hoiẽe / uel et usu ꝑitos / et
cĩ eo fete deferti solet qͦ anã dedrcit᷑

Expanded text:
superciliorum aut remissione aut contracsuperciliorum aut remissione aut contractione, ex maestitia, ex hilaritate, ex risu, ex locutione, ex reticentia, ex contentione vocis, ex summissione, ex ceteris similibus facile iudicabimus, quid eorum apte fiat, quid ab officio naturaque discrepet. Quo in genere non est incommodum, quale quidque eorum sit, ex aliis iudicare, ut, si quid dedeceat in illis, vitemus ipsi; fit enim nescio quo modo, ut magis in aliis cernamus quam in nobismet ipsis, si quid delinquitur. Itaque facillime corriguntur in discendo, quorum vitia imitantur emendandi causa magistri. Nec vero alienum est ad ea eligenda, quae dubitationem afferunt, adhibere doctos homines vel etiam usu peritos et, pars eo fere deferri solet, quo a natura
Abbreviated transcription (Latin):
et loci et tp̃r̃is / ut si quis / cũ cam̃ sit actu¬
rus / i itinere aut ĩ ambulatione secũ
ip̃e meditet᷑ aut si quid aliuol attẽtiue
cogitet nõ rep̾henolatur ¶At hoc idem
si ĩ ꝯuinio faciat ĩ humanis uioleatur
iusticia tpr̃ie ¶ Seelea que multũ ab
humanitate discrepant ut si quis m
foro cantet aut siqua est alia ꝑuersitas¬
magna / fãcile appatent nec magnoꝑe
ad monitionẽ et pcepta desideratit
neq a młtis intelligi possũt ab hisdera
diligentiꝰ didinañ. Ut ĩ fidibus. aut
tibiis q̃ ꝙͣuis. paulũ discrepent tñ id
a sciente aiãduerti solet ¶ Sic uidendũ
est in uita ne forte quid liscrepet
uel młto et magis q maior et melior
ectionũ ꝙͣ sonoꝵ concentus est. Itaꝙ
Ut ĩfidibus musicoꝵ autes uel miniã
senbiut᷑ / sic tios si actes ac diligentes
esse uolumꝰ aiãduersores uicioꝵ magꝰ
sepe intelligimꝰ exꝑiue Exoculoꝵ obtutua

Expanded text:
et loci et temporis. Ut, si qui, cum causam sit actuet loci et temporis. Ut, si qui, cum causam sit acturus, in itinere aut in ambulatione secum ipse meditetur, aut si quid aliud attentius cogitet, non reprehendatur, at hoc idem si in convivio faciat, inhumanus videatur inscitia temporis. Sed ea, quae multum ab humanitate discrepant, ut si qui in foro cantet, aut si qua est alia maas, facile apparet nec magnopere admonitionem et praecepta desiderat; neque a multis intellegi possunt, ab iis est diligentius declinandum. Ut in fidibus aut tibiis, quamvis paulum discrepent, tamen id a sciente animadverti solet, sic videndum est in vita ne forte quid diserepet, vel multo etiam magis, quo maior et melior actionum quam sonorum concentus est. Itaque, ut in fidibus musicorum aures vel minima sentiunt, sic nos, si acres ac diligentes esse volumus animadversoresque vitiorum, magna saepe intellegemus ex parvis. Ex oculorum optutu,
Abbreviated transcription (Latin):
enchetia latine appellatur occasio sic fit¬
Ut modestia hec quam ita interpretam᷑
Ut dixi sciã sit opportimitatis idoneoꝵ
ad agendũ ipr̃in ¶Sed pot̃ eadem prudẽ¬
tie eã diffinitio de qua principio diximꝰ
hoc aut̃ loco demoderatione et temꝑã¬
tia. et aliis simlis uirtutibus queramꝰ
Itaq que erant prudẽtie propria suo
loco dicta st̃ ¶Que aũt haꝵ uictutũ
dequibus iam diu loꝗmur q̃ ꝑtinent
ad uetecũdiam et ad eaꝵ approbatiotiẽ¬
¶Talis est igͥ ordo actionũ adhibencdus¬
eĩ. ualcdeq uiciosũ ĩ te seuera ꝯuiuio
dignũ aut dilicatũ alique ĩferre ẜmonẽ
¶Beneꝙ pericles cũ hr̃ẽt collegam ĩ p̃tura
sophocdem. poetam hiq de coĩ offitio cõ¬
uenissent et casu formosus puer pteriret
Dixissetq sophodes o pulcrũ puetum¬
decet nõ solũ manus sed et̃ oculos ab¬
stinẽtes htẽ Atq hoc idem sophocles
si in atelaꝵ probatione clixisset iusta
rephensione caruisset ¶Tanta eĩ uis

Expanded text:
kairi/a Latine appellatur occasio. Sic fit modestia haec, quam ita interpretamur, ut dixi, scientia sit opportunitatis idoneorum ad agendum temporum. Sed potest eadem esse prudentiae definitio, de qua principio diximus; hoc autem loco de moderatione et temperantia et harum similibus virtutibus quaerimus. Itaque, quae erant prudentiae propria, suo loco dicta sunt; quae autem harum virtutum, de quibus iam diu loquimur, quae pertinent ad verecundiam et ad eorum approbationeTalis est igitur ordo actionum adhibendusenimn valdeque vitiosum in re severa convivio digna aut delicatum aliquem inferre sermonem. Bene Pericles, cum haberet collegam in praetura Sophoclem poëtam iique de communi officio convenissent et casu formosus puer praeteriret dixissetque Sophocles: O puerum pulchrumdecet non solum manus, sed etiam oculos abstinentes habere. Atqui hoc idem Sophocles si in athletarum probatione dixisset, iusta reprehensione caruisset. Tanta vis est
Abbreviated transcription (Latin):
les simꝰ ẽe uideaiur et si ĩ co
ip̃o uis magna est ut simꝯ hi qui hr̃i
uelimus tiii quedam p̾cepta danda
st̃ ¶Nam siquis/ ab in cunte etate ht
cam celebritatis et noĩs/ aut apalte
accoptam quod tibi mi cicero. atbiltor
ꝯtingisse aut aliquo casu atq fottina
ĩ hiic octuli ouñ coĩciunt᷑ atq ĩ eui qđ
agat et ꝙͣ ad mõi uiuat ĩ quiriit et tanqͣ¬

Expanded text:
les esse videamur, etsi in eo ipso vis maxima est, ut simus ii, qui haberi velimus, tamen quaedam praecepta danda sunt. Nam si quis ab ineunte aetate habet causam celebritatis et nominis aut a patre acceptam, quod tibi, mi Cicero, arbitror contigisse, aut aliquo casu atque fortuna, in hunc oculi omnium coniciuntur atque in eum, quid agat, quem ad modum vivat, inquiritur et, ta
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ad sumam ne agam de singłis / coiez
et cõciliationem colere tueri cõyuate debemꝰ.
Ain de artificiis et questibuis/ ꝗ libe¬
rales hñdi ꝗ sordidi sint hec fete¬
accepimꝰ ¶Primũ ĩ ptobtnt᷑ hi questus
qui ĩ odia hoiuy ĩ cutrunt ue portitotiun
Ut fenatoꝵ Illibetales aut et sorclicli q̃stꝰ
artes eminitur/. Est erã illis ip̃a merces
autoram̃tũ ẜuitutis. sordidi et̃ putañ
qui mercantꝰ a mercatoribus quol sta¬
ficuit nisi ad modũ mentientur. Nec
Ueto quicꝙ est turpius uanitate. opifi¬
cesq oẽ ĩ sordida atte uersant᷑ ns em̃

Expanded text:
rit. Ad summam, ne agam de singulis, communem rit. Ad summam, ne agam de singulis, communem et consociationem colere, tueri, servare debemus. Iam de artificiis et quaestibus, qui liberales habendi, qui sordidi sint, haec fereaccepimus. Primum improbantur ii quaestus, qui in odia hominum incurrunt, ut portitorum, ut fartes emuntur; est enim in illis ipsa merces auctoramentum servitutis. Sordidi etiam putandi, qui mercantur a mercatoribus, quod staficiant, nisi admodum mentiantur; nec vero est quicquam turpius vanitate. Opificesque omnes in sordida arte versantur; nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ q᷑ decausa quid quisq senticat. Ut eĩ
pictoree et hi qui signa sabricant nõ¬
mõ et ueri et̃ poete suũ quisq opus
a uulgo ꝯsiderari uult ut si quid repte¬
henisum sit a plircibus id cortigatur
Hiq et secũ et cũ aliis quid ĩ eo pectatum
sit exquirĩt ¶ Sit alioꝵ uiditio ꝑ multa
nobis et faciencla et nõ facieñ/ et inritanda¬
st̃ et cortigende¶ Que uero more a gũt
istitutisꝙ ciuilibus dehis nich il est p̃ci¬
piendũ. Illa eĩ ipa p̾cepta st ¶Rec quẽꝙͣ
hoc errore duci oportet ut si quid socta¬
tes aut atistipus ꝯtra motẽ ꝯsuetudinẽq
ciuilem fecerit. locuti ue fint idem sibi
atbitretur licere ¶Magis illi et cliuinis
bonis hanc licentiam assequebantur
ẽẽ põt nichil honescum
Os autem quoꝵ uita ꝑspecta ĩ
colere cdebemꝰ¶Tribuere em̃ multum
senectuti cedere hisq ꝗ mgrãtum hẽbũt
htẽ delectũ ciuis et ꝑegrini. In ip̃o quoq¬
ꝑegrino priuatun ne an publice uera¬

Expanded text:
im pictores et ii, qui signa fabricantur, et vero etiam poeitae suum quisque opus a vulgo considerari vult, ut, si quid reprehensum sit a pluribus, id corrigatur, iique et secum et ab aliis, quid in eo peccatum sit, exquirunt, sic aliorum iudicio permulta nobis et facienda et non facienda et mutanda et corrigendinstitutisque civilibus, de iis nihil est praecipiendum; illa enim ipsa praecepta sunt, nec quemquam hoc errore duci oportet, ut, si quid Socrates aut Aristippus contra rnorem consuetudinemque civilem fecerint locutive sint, idem sibi arbitretur licere; magnis illi et divinis bonis hanc licentiam assequebantur.esse potest, nihil honestum. Eos autem, quorum vita perspecta in colere debemus, tribuere etiam multum senectuti, cedere iis, qui magistratum habebunt, habere dilectum civis et peregrini in ipsoque peregrino, privatimne an publice vene
Abbreviated transcription (Latin):
tissime ꝑmouent q̃ cũ ĩ utranq ꝑtem
excelso magnoq aiõ despicuit ciĩq alia
his ampla et honesto tes obiecta est
tolos ad se. ꝯuectit et rapit tu quis nõ
admitetur splendorem pulcritudinem¬
q uirtutis ¶Ergo et hec cu despiciẽcia
ad mirabilitatem magnam facit et
maxie iustitia/ ex qua una uirtute bom
appellant᷑ meri fica quedam multitudiai
uidetur ¶Nec ĩ uitia di ¶Nemo em̃
iustus ẽẽ põt. qui mortem qui ololotẽ

Expanded text:
tissime permovent. Quae qui in utramque partem tissime permovent. Quae qui in utramque partem excelso animo magnoque despiciunt, cumque aliqua iis ampla et honesta res obiecta est, totos ad se convertit et rapit, tum quis non admiretur splendorem pulchritudinemque virtutis? Ergo et haec animi despicientia admirabilitatem magnam facit et maxime iustitia, ex qua una virtute viri boni appellantur, mirifica quaedam multitudini videtur, nec iniuria; nemo enim iustus esse potest, qui mortem, qui dolorem,
Abbreviated transcription (Latin):
illi quid oĩa q̃ magna et pret opini¬
onem suam aia aduerterint. seꝑati
autem ĩ singłis si ꝑspiciunt᷑ nͨ opinata
quedam bona . Itaq eos uitos suspi¬
cuit maximisq offerũt laudibus ĩ ꝗbꝯ
extrmant se excellentes quasclam et
singłates/ ꝑspicere uittutes/. Despici¬
unt aut eos et ꝯtenmut ĩ quibus
nichil uictutis nichil aĩ nichil neruoꝵ
putant ¶Non ei ois eos ꝯtenmunt
dequibus male existimant ¶Aam
quos ĩ probor maledicos. fraudolentos
putant et ad faciendũ ĩ urtiam ĩ structos
eos haud ꝯtenmũt quid̃ sed dehis
male existimãt ¶E obrem ut añ clixi
ꝯtemnũt᷑ hi qui nc sibi nͨ alteri prost̃¬
Ut dt̃ ĩ quibus nullus labor nulla in¬
dustria nulla cura est ¶Admitatioẽ
putantur et tu õi cate cdedecote tui
his yo uiciis quibus alii nõ facile posst̃
obsistere ¶Nam et uoluptates blandis¬
sime dñe maiores ꝑtes aĩ a uirtute
diuitie pauꝑtates/. om̃s hoies uehemẽ¬

Expanded text:
magna et praeter opinionem suam animadverterunt, separatim autem, in singulis si perspiciunt necopinata quaedam bona. Itaque eos viros suspiciunt maximisque efferunt laudibus, in quibus existimant se excellentes quasdam et singulares perspicere virtutes, despiciunt autem eos et contemnunt, in quibus nihil virtutis, nihil animi, nihil nervorum putant. Non enim omnes eos contemnunt, de quibus male existimant. Nam quos improbos, maledicos, fraudulentos putant et ad faciendam iniuriam instructos, eos haud contemnunt quidem, sed de iis male existimant. Quam ob rem, ut ante dixi, contemnuntur ii, qui nec sibi nec alteri, ut dicitur, in quibus nullus labor, nulla industria, nulla cura est. Admiratione putantur et cum omni carere dedecore, tum vero iis vitiis, quibus alii non facile possunt obsistere. Nam et voluptates, blandissimae dominae. maioris partis animos a virtute divitiae paupertas omnes homines vehemen
Abbreviated transcription (Latin):
sit iustus eẽ ¶Ulia est illam cũ ueritas
ipa limat᷑ ĩ olispotione subtilitas. Alia
cũ ad opimonẽ com̃ne. oĩe accorodat᷑
oto ¶Qua obrem ut uulgus ita nos
hoc loco loquimꝰ᷑ ut alios uitos bonos¬

Expanded text:
sit, iustus esse, alia est illa, cum veritas sit, iustus esse, alia est illa, cum veritas ipsa limatur in disputatione, subtilitas, alia, cum ad opinionem communem omnis accommodatur oratio. Quam ob rem, ut volgus, ita nos hoc loco loquimur, ut alios
Abbreviated transcription (Latin):
et his fidera habemꝰ quos plus ĩ tellige̾
qͣ nos arbitrtmur / quosq futura pro¬
spicete cordimꝰ et cũ res agatur ilis¬
crimenq uentũ sit ad expedite tem
at consiliũ extpt̃e caꝑe posse: hanc
ei utilit atem hoĩes existiniãt. uerãq
prudentiam ¶fustis.aũt et fidis hõibꝰ¬
sit ĩhis stadis ĩ iutieq susceptio ¶ Itãq
bis salatem nt̃am his fortuna bis
libetos. rectissime. comilti arbitramur
cia plus pollet ¶Qui ꝓpe cũ ea fine pru¬
dentia satis habeat autoritatis pru¬
dentia sine insticia nichil eĩ uallet
ad facienclũ sicdem ¶Quo em̃ quis uet¬
sutror et callidior. hoc ĩ uissiot. et suspec¬
tior. detractat opinione probitatis/
¶Ꝙ obrem intelligentie iusticie quicta
ꝙͣntu uolet habebit ad faciendũ fidem
uiriui / Iusticia sine pridẽtia multin
potetit sine uisticia nichil ualebit prudẽ
Ed nequis sit ad rirratus. cuc
orrñs ht̃e uirtutes mĩc ita se uigam
quasi possit quisqͣ qui nõ idem prudes

Expanded text:
s fidem habemus, quos plus intellegere quam nos arbitramur quosque et futura prospicere credimus et, cum res agatur in discrimenque ventum sit, expedire rem et consilium ex tempore capere posse; hanc enim utilem homines existimant veramque prudentiam. Iustis autem et fidis homsit in iis fraudis iniuriaeque suspicio. Itaque his salutem nostram, his fortunas, his liberos rectissime committi arbitramur.m iustitia plus pollet, quippe cum ea sine prudentia satis habeat auctoritatis, prudentia sine iustitia nihil valet ad faciendam fidem. Quo enim quis versutior et callidior, hoc invisior et suspectior est detracta opinione probitatis. Quam ob rem intellegentiae iustitia coniuncta, quantum volet, habebit ad faciendam fidem virium; iustitia sine prudentia multum poterit, sine iustitia nihil valebit prudentia. Sed ne quis sit admiratus, cur, omnes habere virtutes, nune ita seiungam, quasi possit quisquam, qui non idem prudens
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ab his ꝑtibus que st̃ honestatis
quẽ ad mõ offitia ducerentur setic
ox positũ uidetur /. Eoꝵ aũt ip̃oꝵ que
honesta st̃ põt incidere sepe ꝯtentio et
ꝯꝑatio de duobus honestis Utrũ hone¬
stius ꝗ locus apanetio. ptermissus est
quaꝵ una sit cognitionis altera coĩtatis
¶za magnimitatis / a moderationis
Hec indelegendo offitio ut int̾se compatẽt
necc̃e est ¶ Placet igͥ aptiora eẽ nature
ea offitia que excoĩtate/ qͣ ea q̃ ex cogmi¬
tione ducantur. Idꝙ hoc argimiẽto
ꝯfirmari põt ¶Q si ꝯtingerit ea uita
sapienti ut oiũ ter affluentibus copiis
sunt sũmo otio secũ ip̃e ꝯsideretur et cõ¬
templetur tñ si solitrolo tanta sit ut
hoĩem uidere nõ possit excelat e uita
princepsꝙ oiiĩ uirtutũ illa sapientia quã¬

Expanded text:
tatis, quem ad modum officia ducerentur, satis expositum videtur. Eorum autem ipsorum, quae honesta sunt, potest incidere saepe contentio et comparatio, de duobus honestis utrum honestius, qui locus a Panaetio est praetermissus. Nam uor, quarum una sit cognitionis, altera communitatis, tertia magnanimitatis, quarta moderationis, haec in deligendo officio saepe inter se comparentur necesse est. Placet igitur aptiora esse naturae ea officia, quae ex communitate, quam ea, quae ex cognitione ducantur, idque hoc argumento confirmari potest, quod, si contigerit ea vita sapienti, ut omnium rerum affluentibus copiis sint, summo otio secum ipse consideret et contempletur, tamen, si solitudo tanta sit, ut hominem videre non possit, excedat e vita. Princepsque omnium virtutum illa sapientia, qua
Abbreviated transcription (Latin):
state Matce filii atq ouimi
onẽ uirtutis satis explicatũ atbittor
libto suꝑiore. Sequitꝰ ut hnt offitiorũ¬
et ad eaꝵ roꝵ quibus utunt᷑ hoies fa¬
cultates / ut ad opes/ ad copias. In quo
De quibus dicere aꝯgrediaer si pauca
mõ adlegendi sed et̃ ad scribendi scudiũ
excitauerũt tñ interlũ uereor /ne ꝗbus¬
dam bonie uiris phĩe nomẽ sit ĩuisui

Expanded text:
state, Marce fili, atque ab omni genere virtutis, satis explicatum arbitror libro superiore. Sequitur, ut haec officioruet ad earum rerum, quibus utuntur homines, facultatem, ad opes, ad copias ; in quo De quibus dicere aggrediar, si pauca es non modo ad legendi, sed etiam ad scribendi studium excitaverunt, tamen interdum vereor, ne quibusdam bonis viris philosophiae nomen sit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Duplex omo ẽ iocandi genus. Unũ illibe¬
rale petulitns. flagitiosuĩ obsenũ. Alteꝵ¬
ellegans Urbanũ ĩ geniiosũ facetu quo gnẽ
nõ modo plantius nr̃ et aticoꝵ antiqa
faceta dicta. Ut ea que a sene sunt col
ut ne nimis oiã ꝓfundamꝰ elati q
uoluptate iam ĩ aliquã turpitudiiẽ
dilabanur¶ Suppiditant aũt et cam¬
pus nr̃ et stuolia uenandi honesta ex¬
empla liidendi¶ Sed ꝑtinet ad omẽ officii
questionem semꝑ ĩ promptu htẽ ꝙ̃ntũ nã¬
liscendo alitꝰ et cogitando semꝑ aliquid
aut ĩ qurrit aut agit et uidendi audi¬
endiq delectationẽ ducitut ¶Qum ẽt¬
si quis paulo est ad uoluptatem propen¬
luptate capiatur occultat et dissimulat¬
ꝯtemm et reici oppottere ¶Sed sit quid¬
cdilligent ei tenendũ eẽ eius fiuende
modũ. It aq cultus uictus que corporis
aed ualitucdiẽ refferantur et ad uiret
nõ ad uoluptatem¶Atq et̃ si consicderate

Expanded text:
Duplex omnino est iocandi genus, unum illibeDuplex omnino est iocandi genus, unum illiberale, petulelegans, urbanum, ingeniosum, facetum, quo genere non modo Plautus noster, et Atticorum antiqua facete dicta; ut ea, quae a sene Catone sunt collut ne nimis omnia profundamus elatique voluptate in aliquam turpitudinem delabamur. Suppeditant autem et campus noster et studia venandi honesta exempla ludendi. Sed pertinet ad omnem officii quaestionem semper in promptu habere, quantum natdiscendo alitur, et cogitando semper aliquid aut inquirit aut agit, videndique et audiendi oblectatione ducitur. si quis est paulo ad voluptates propenluptate capiatur, occultat et dissimulatcontemni et rejici oportere: sin sit quisdiligenter et tenendum esse ejus fruendae modum. Itaque victus cultusque corporis ad valetudinem referantur, et ad vires non ad voluptatem. Atque etiam si considerare
Abbreviated transcription (Latin):
quales esse uolumus et ĩ quo gniẽ uite
uetsari ¶Que deliberatio oiu difficili¬
ma est ¶Pieunte aut̃ adolescentia cũ¬
m est maxiã imbecilitas ꝯsilii tunt id sibi
quisq genus etatis degende ꝯstituit quod
maxie aclamauit ¶Itãq añ implicat᷑
aliquo certo gnẽ cursiiq uiuendi ꝙ potuit
quid optimũ ẽt̃ iudicate ¶Nãq hecculẽ
prodigu uite licunt ut est apud xeno¬
nem atq inseolentem du secũ multũq
dubitasse/ cũ duas cerneret uias unerz
uoluptatis alteram uittutis uttam ĩgredi
melius esset. hoc herculi Ious satu. potuit
fottasse contingere ¶Nobie nõ iolem ꝯtin¬
git. ꝗ imitamut quos cuiq uisũ est. Atq
adeoꝵ studia ĩ stituta que ĩ pellimur.
plerimq aũt patentũ p̃ceptis ĩbuti ad
eoꝵ ꝯsuetudinẽ motemq deducimur¬
¶ alii multitudims indicio ferunt᷑/ ea ꝙ
maiori ꝑti pulcetima uideantur ad¬

Expanded text:
quales esse velimus et in quo genere quales esse velimus et in quo genere vitae, quae deliberatio est omnium difficillima. Ineunte enim adulescentia, cum est maxima imbecillitas consilii, tur id sibi quisque genus aetatis degendae constituit, quod maxime adamavit; itaque ante implicatur aliquo certo genere cursuque vivendi, quam potuit, quod optimum esset, iudicare. Nam quodHerculem Prodicus dicit, ut est apud Xenonem atque ibi sedentem diu secum multumque dubitasse, cum duas cerneret vias, unam Voluptatis, alteram Virtutis, utram ingredi melius esset, hoc Herculi Iovis satu edito potuit fortasse contingere, nobis non item, qui imitamur, quos cuique visum est, atque ad eorum studia institutaque impellimur; plerumque autem parentium praeceptis imbuti ad eorum consuetudinem moremque deducimur; alii multitudinis iudicio feruntur, quaeque maiori parti pulcherrima videntur
Abbreviated transcription (Latin):
sunt his qͣria ĩ casu sita tpr̃ibꝰ gubernãt
Ip̃i aut̃ gerete. quã ꝑsonam uelimus a
alii adius ciuile alii ad eloquentiam ap¬
plicant. Ip̃aꝵ q uirtutũ eĩ alia alius
manult excellẽ ¶ Quoꝵ uero paltes.
aut maiores aliqua ĩ głia p̾stiteratit
hi student plerimꝙ eodem ĩ gñe laudis
excellete. Ut. Q marcus publii filius
i urre ciuli/ pauli filius affricanus ĩ
re militati¶Quidã aut ad eas laudes
aliquã suam laudem ut hic idem affricanꝰ
eloquentia cumulauit bellicam glõiam
fuisset eam ad laudem doctrine et ĩgenii
glõiam adiecit ¶ Sit aũt interdũ ut nõ
nulli omissa imitatione maiorũ suoꝵ
quoddam inscitutũ ꝯsequant᷑ maxiẽꝙ
m eo plerimq elaborant. Hi qui magna
sibi proponiit obscuris orti patentibus¬
¶ Hec igitur oiã cũ querimꝰ quid deceat
complecti aĩõ et cogitatione debeniꝰ. Im
primis aut̃ ꝯstituendũ est quos nos et

Expanded text:
sunt his contraria, in casu sita temporibus gubernantur; sunt his contraria, in casu sita temporibus gubernantur; ipsi autem gerere quam personam velimus, a alii ad ius civile, alii ad eloquentiam applicant, ipsarumque virtutum in alia alius mavult excellere. Quorum vero patres aut maiores aliqua gloria praestiterunt, ii student plerumque eodem in genere laudis excellere, ut Q. Mucius P. f. in iure civili, Pauli filius Africanus in re militari. Quidam autem ad eas laudes, addunt aliquam suam, ut hic idem Africanus eloquentia cumulavit bellicam gloriam; m pater, ad eam laudem doctrinae et ingenii gloriam adiecit. Fit autem interdum, ut non nulli omissa imitatione maiorum suum quoddam institutum consequantur, maximeque in eo plerumque elaborant ii, qui magna sibi proponunt obscuris orti maioribus. Haec igitur omnia, cum quaerimus, quid deceat, complecti animo et cogitatione debemus; in primis autem constituendum est, quos nos et
Abbreviated transcription (Latin):
est cuius q maxĩe suu¶ Suũ quisq igitꝰ
noscaat ingeniũ acte seq et bonoꝵ suoꝵ
et uicioꝵ. Iudicem p̃beat ne sceuici plusꝗ
nos uideantut hr̃e prudentie. Illi em̃
nõ optimas sed accomedatissimas fabulas¬
sibi eligunt ¶ Qui uoce steti sunt epiganos
tit ĩ scena quod nõ uidebit uir sapiens sibi
in uita¶Ac quas gͥ tes aptissimi erimus
potissimũ elaborabimu. ¶Sm̃ aliquando nos¬
cessitas ad ea dettaxerit q̃ nr̃i ingenii nõ
erunt. onñs adhibenda etit cura et medi¬
tatio diligentia ut si ea nõ decote at ꝙͣ ini¬
nime in clecote facete possumꝰ ¶Nec tam
euitendũ est ut bona que ĩ nobis sint se
quamur ꝙ ut uicia fugiamꝰ ¶ac duabꝯ
his ꝑsonis quas supra dixi tertia adiũ¬
gitur ꝑa quam casus aliquis aut tempꝰ
ĩponitss Quarta ẽt quã nobis ĩ ip̃is iulicio
nr̃o. accomodamus ¶Nam regna imꝑia
nobilitates honores/. diuicie opes/ ea que

Expanded text:
est cuiusque maxime suum. Suum quisque igitur est cuiusque maxime suum. Suum quisque igitur noscat ingenrum iudicem praebeat, ne scaenici plus quam nos videantur habere prudentiae. Illi enim non optimas, sed sibi accommodatissimas fabulas eligunt; qui voce freti sunt, Epigonos bit in scaena, non videbit sapiens vir in vita? Ad quas igitur res aptissimi erimus, in iis potissimum elaborabimus; sin aliquando necessitas nos ad ea detruserit, quae nostri ingenii non erunt, omnis adhibenda erit cura, meditatio, diligentia, ut ea si non decore, at quam minime indecore facere possimus; nec tam est enitendum, ut bona, qquamur, quam ut vitia fugiamus. Ac duabus iis personis, quas supra dixi, tertia adiungitur, quam casus aliqui aut tempus imponit; quarta etiam, quam nobismet ipsi iudicio nostro accommodamus. Nam regna, imperia, nobilitas, honores, divitiae, opes eaque, quae
Abbreviated transcription (Latin):
equalitas uniuerse uitetu singulaꝵ
actionũ quã ꝯẜuate nõ possic. si alioꝵ
est ne ut quidam greca uerba concultã¬
tes urre optimo inideant᷑ sit ĩ actiones
omẽ q uitam nullam discrepantiam
¶Pa clia ceteri qui se ĩ affrita Cesati tra¬
dideriĩt. atqui ceteris forsitan uicio
eoꝵ⁊ uita et mores fuerant faciliores¬
¶ Catoni cũ in credibilem tribuisset natura
grauitatem/ eamq ipẽ ꝑpetua cõstantia
cotroborasset semꝑq in proposito suscepto¬
q consilio ꝑseuerasset morienclũ potius
ꝙ trr̃am uultus fuit aspiciendus ¶Quã
multa passus est ulixes/ ĩ illo ertore dui¬
turno cũ et mulieribus si circe et calipso
mulieres appellande st̃ inseruierit. Et ĩ
piebat ueniret ¶ at ayax quo aĩo trahit᷑
milies appetere mortem quã illa ꝑꝑ eti
maluisset ¶ Que contemplantes expendẽ
oportebit quid quisq heãt sui eãꝙ mo¬
derati. nec uelle exꝑiri. q se aliena de¬
deceant ¶ Il eĩ maxĩe quenq decet qđ

Expanded text:
equabilitas cum universae vitae, tum singularum actionum, quam conservare non possis, si aliorum est nobis, ne, ut quidam, Graeca verba inculcantes iure optimo rideamur, sic in actiones omnemque vitam nullam discrepantiam , alia ceteri, qui se in Africa Caesari tradiderunt? Atqui ceteris forsitan vitio d lenior eorum vita et mores fuerant faciliores, Catoni cum incredibilem tribuisset natura gravitatem eamque ipse perpetua constantia roboravisset semperque in proposito susceptoque consilio permansisset, moriendum potius quam tyranni vultus aspiciendus fuit. Quam multa passus est Ulixes in illo errore diuturno, cum et mulieribus, si Circe et Calypso mulieres appellandae sunt, inserviret et in piebat, veniret. At Aiax, quo animo traditur, milies oppetere mortem quam illa perpeti maluisset. Quae contemplantes expendere oportebit, quid quisque habeat sui, eaque moderari nee velle experiri, quam se aliena deceant; id enim maxime quemque decet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
principem clixi reꝵ est diuinaꝵ et huma¬
coĩtas / et societas int̾ ipõs/. ea si maxi ã
est ut certe. necce est quidem ꝙ a coĩtate
actio teꝵ ꝯsequatur¶ Ea aut̃ actio ⁊ hoũni
cõmolis tuenclis maxĩe ceruit̾ ¶ Perti¬
net igitur ad societatem gnĩs humani
Hec igitur cogintiom anponenda est¬
¶ Ãtq id aptimis quisq re ip̃a oñdit et
Uerbis iudicat ¶Quisq est em̃ tamcupidꝰ¬
ĩspicienda cognoscendaq reꝵ nã ut si ei
h actanti ꝯtemplantiꝙ tes cognitione
dignissimas subito sit allatum ꝑiculũ
discrimenq priẽ cui subuenite opitula¬
riq possit nõ illa relinquat atꝙ abiciat

Expanded text:
ixi, rerum est divinarum et humacommunitas et societas inter ipsos; ea si maxima est, ut est certe, necesse est, quod a communitate actio rerum consequatur. Ea autem actio in hominum commodis tuendis maxime cernitur; pertinet igitur ad societatem generis humani; ergo haec cognition anteponenda est. Atque id optimus quisque re ipsa ostencit et iudicat. Quis enim est tam cupiderspicienda cognoscendaque rerum natura, ut, si ei tractanti contemplantique res cognitione dignissimas subito sit allatum periculum discrimenque patriae, cui subvenire opitularique possit, non illa omnia relinquat atque abiciat,
Abbreviated transcription (Latin):
Noĩ actione siscipienda itia st
tenenda pͥmũ ut appetitus roi
petreat qͦ nichil est ad offitia ꝯẜuanda
accomodatiu¶ Demde ut miãdũtatur
qͣ̃ta illa tes sit quã efficere uelimus ut
ne ue maiot / ne ue minor cura et oꝑa
suspiciatut ꝙͣ cã postulet ¶ Tectiũ est ut
caueamꝰ Ut ea que ꝑtinent aellibetalẽ
spem̃ et dignitatem: modetanda sint¬
¶ Nodus aut est optimꝰ decus ipiã te

Expanded text:
 actione suscipienda tria sunt tenenda, primum ut appetitus rationi pareat, quo nihil est ad officia conservanda accommodatius, deinde ut animadvertatur, quanta illa res sit, quam efficere velimus, ut neve maior neve minor cura et opera suscipiatur, quam causa postulet. Tertium est, ut caveamus, ut ea, quae pertinent ad liberalem speciem et dignitatem, moderata sint. Modus a
Abbreviated transcription (Latin):
quidlam idq ĩtelligitur ĩ oĩ uittute.
et pulcritudo corporis secermi nõ potest
a ualitudme sic hoc dequo loquimir
clecorũ totũ illuod quidem est cũ uirtute
ꝯsusum / sed mente et cogitatione distiñg¬
uit᷑. Est aut̃ eius descriptio duplex.
¶Nam et generale quoddam decorum
intelligimꝰ qđ ĩ oĩ honestate uersatur
Et aliuel huic subiectũ est qđ ꝑtrniet ad
singulas ꝑtes honestatis ¶atq illud suꝑiꝰ
sic fere diffiniri solet: decorũ id ẽẽ quod
consentaneũ sit hõĩs excellentie. In quo
¶Que aũt pars subiecta est euis generi
eam sic diffimunt. Ut id decotũ esse ue
lint. quod ita nature consentaneiĩ sit Ut
i eo moderatio et temꝑantia appateat
cũ sp̃e quadam liberali ¶Rec ita ĩ telli¬
gi possumꝰ extimate ex eo decore quod
poete ꝯsequunt᷑ de quo alio loco plurardici
est et fit et cdicit᷑. Ut si cacus aut minos
diceret oderint dũ metriant aut natis

Expanded text:
enim quiddam, idque intellegitur in omni virtute, enim quiddam, idque intellegitur in omni virtute, et pulchritudo corporis secerni non potest a valetudine, sic hoc, de quo loquimur, decorum totum illud quidem est cum virtute confusum, sed mente et cogitatione distinguitur. Est autem eius discriptio duplex; nam et generale quoddam decorum intellegimus, quod in omni honestate versatur, et aliud huic subiectum, quod pertinet ad singulas partes honestatis. Atque illud superius sic fere definiri solet: decorum id esse, quod consentaneum sithominis excellentiae in eo, Quae autem pars subiecta generi est, eam sic definiunt, ut id decorum velint esse, quod ita naturae consentaneum sit, ut in eo moderatio et temperantia appareat cum specie quadam liberali. Haec ita intellegi possumus existimare ex eo decoro, quod poetae sequuntur; de quo alio loco plura dici sona dignum est, et fit et dicitur; ut, si Aeacus aut Minos diceret: óderint, dum métuant, aut: natís
Abbreviated transcription (Latin):
cũdia et quasi quidam omatus
Uite temꝑantia et modestia oĩs ꝙ seda¬
ceritꝰ ¶Boc loco ꝯtinetur id qd diti la¬
tme decoꝵ põt̃ grece em̃ p̃ponidicitur
et qđ honestu est clecet ¶Qualis aiit¬
sit differentia honesti et decori faciliꝰ
intelligi ꝙͣ explicati põt ¶Quid quid
est eĩ qđ deceat id tũ apparet cũ añgressa
est honestas ¶ Ita nõ solũ ĩ hac ꝑte ho¬
nestatis de qua hoc loco desetendum
est. sed et̃ ĩtribus suꝑioribus. quid de¬
ceat apparet ¶Nam et ratione uti/. atq
orõne prudent et agete q̃ agas ꝯside¬
rate oĩq ĩre quid sit uerũ uidere et
tueti decet ¶Coñtraq falli errate labi
decipi tam dedecet q̃ sunt et m̃te
quod eĩ uirilitꝰ aiõq magno fit id dig¬
nuĩ uito et clecorũ uidetur quo ꝯtta id
ꝑtinet quidem ad orẽ honestatem hoc
qđ dico decoꝵ et ita ꝑtinet ut nõ regdita
quadã tõne cernat᷑ sed sit ĩ portusEst

Expanded text:
cundia et quasi quidam ornatus cundia et quasi quidam ornatus vitae, temperantia et modestia omnisque sedacernitur. Hoc loco continetur id, quod dici Latine decorum potest; Graece enim pre/pon dicitur. et, quod honestum est, decet; qualis autem differentia sit honesti et decori, facilius intellegi quam explanari potest. Quicquid est enim, quod deceat, id tum apparet, cum antegressa est honestas. Itaque non solum in hac parte honestatis, de qua hoc loco disserendum est, sed etiam in tribus superioribus quid deceat apparet. Nam et ratione uti atque oratione prudenter et agere, quod agas, considerate omnique in re quid sit veri videre et tueri decet, contraque falli, errare, labi, decipi tam dedecet quam delirare et mente Quod enim viriliter animoque magno fit, id dignum viro et decorum videtur, quod contra, id pertinet quidem ad omnem honestatem hoc, quod dico, decorum, et ita pertinet, ut non recondita quadam ratione cernatur, sed sit in promptu. Est