comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduendentes & emite uobis. Tãquã dicer&. Ubist̃ qͥuos fallebant
mendosissimis laudib. qͣndo & auobis fallebamini. qͣ in uobis
ñ in dño głabamini. Qđ autẽ dicit. & dũ eunt emere uenit
sponsus. & quȩ paratȩ erant intrauert̃ cũ eo : hoc mͥ uidet᷑ intel¬
ligendũ. qđ uitioso cordis affectu inhiabunt in anigłȩ quã uanȩ
m̃tis elatione sectatȩ st̃: & ipse appetitꝰ significatꝰ ẽ in eo qđ dictũ
ẽ. dũ eunt emere. Uenit autẽ sponsus. & in trouert̃ cũ eo ad nup¬
tias quȩ p̃paratȩ erant: hocẽ quȩ uerã fidẽ uerãq pietatẽ corde
gestabant. qͣpossent contẽꝑari numero societatiq scõꝵ. nͦ ise
ipsis sed in dño głantiũ. ut intrarent cũ eis illud gaudiũ deqͦ
dr̃. intra ingaudiũ dñi tui. ubierit ꝑfecta participatio in com¬
mutabilis boni : cuiꝰ mͦ uelut arra quȩdã ꝑfidẽ tenet᷑. ut scđm
hanc grãm uiuamꝰ: inquantũ dõ non nobis uiuimꝰ Proinde qđ

Expanded text:
vendentes, et emite vobis: tanquam diceret, Ubi sunt qui vos fallebant mendosissimis laudibus, quando et a vobis fallebamini, quia in vobis non in Domino gloriabamini? Quod autem dicit, Et dum eunt emere, venit sponsus et, quae paratae erant, intrauerunt cum eo, hoc mihi uidetur intellegendum, quod uitioso cordis affectu inhiabunt inani gloriae, quam uanae mentis elatione sectatae sunt. et ipse appetitus significatus est in eo, quod dictum est: Dum eunt emere. uenit autem sponsus et introierunt cum eo ad nuptias, quae praeparatae erant, hoc est quae ueram fidem ueramque pietatem corde gestabant, qua possent contemperari numero societatique sanctorum non in se ipsis sed in domino gloriantium, ut intrarent cum eis illud gaudium, de quo dicitur: Intra in gaudium domini tui, ubi erit perfecta participatio incommutabilis boni, cuius modo uelut arra quaedam per fidem tenetur, ut secundum hanc gratiam uiuamus, in quantum deo non nobis uiuimus. Proinde quod
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ intͣuit ĩ mundũ & in om̃s homines ꝑtͣnsiit. ꝓpt̾ qđ etiã
paruuli baptizant᷑. possint intelligi pluia peccata: si unuͭ ipfũ
in sua qͣsi m̃bra singła diuidat᷑. Nã & suꝑbia ẽ illic. qͥa homo
in sua potiꝰ eẽ. quã in di potestate dilexit: & sacͥlegiuͦ. qͥa do
nͨ credidit. & homicidiũ. qm p̾cipitauit se iͦ mortẽ: & fornicatio¬

Expanded text:
it in mundum, et in omnes homines pertransiit , propter quod etiam parvuli baptizantur, possint intelligi plura peccata, si unum ipsum in sua quasi membra singula dividatur. Nam et superbia est illie, quia homo in sua potius esse quam in Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidium, quia
Abbreviated transcription (Latin):
i aliena ñ tollis. ex ꝓprio uel diues uel sufficiens ẽẽ ñ
poteris. Fraus dicit. Si cuncta que tͥ p̃latus seruanda
cõmisit illibata consignas: & ne modicũ qͥd reseruandũ exi¬
stimas. unde uel ꝓpriis utilitatib consulis. uel amicis. uel
commilitonib places:
Innocentia .R.

Expanded text:
i aliena non tollis, ex proprio vel dives vel sufficiens esse non vales. FRAUS DICIT: Si cuncta quae tibi praelatus servanda commisit, illibata consignas, et ne in modicum quid reservandum existimas, unde vel propriis utilitatibus consulis, vel amicis et commilitonibus places? INNOCENTIA
Abbreviated transcription (Latin):
N qua etiã illud quod malũ dic it᷑ bene ordinatum.
& loco suo positũ eminentius cõmendat bona ut ma¬
gis placeant: & laudabiliora sint dũ cõparantur

Expanded text:
n qua etiam illud quod malum dicitur, bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona, ut magis placeant et laudabiliora sint dum comparantur
Abbreviated transcription (Latin):
mundi: cũ renuntiat᷑ corruptelis & pompis. & angłis eius. ldeoq ipse dãð¬
triumphantẽ naturã hominis portans. ait. Scitote quia ego uici mun¬
dum. Multi autẽ dicunt. Quomͦ possumꝰ uincere diabolũ. quẽ ñ uide¬
ml ed habemꝰ magistrũ qͥnob̾ demonstrare dignatꝰ ẽ qͣmͦ inusibiles
hostes uincant᷑. Deillo enim dic̃ apłs. Excuens se carnẽ. pͥncipatꝰ & potes¬
tates exemplauit. fidutialit̾ triũphans eos insemet ipso: Ibi enĩ uin¬
cunt᷑ inimicȩ nob̾ inuisibiles potestates. ubi uincunt᷑ inuisibiles cu¬
piditates. Et ideo quia in nob̾ ipsis uincimꝰ temporaliũ rerũ cupi
nat in homine. Quando enĩ dictũ ẽ diabolo. t̾ram manducabis. dictũ ẽ
peccatori t̾ra es & int̾ram ibis. Datꝰ ẽ gͦ incibũ diaboli peccator Non simꝰ
t̾ra si nolumꝰ manducari aserpente. Sic̃ enĩ qđ manducamꝰ in nr̃m os¬

Expanded text:
mundi, cum renuntiatur corruptelis, et pompis, et angelis ejus. Ideoqmundi, cum renuntiatur corruptelis, et pompis, et angelis ejus. Ideoqtriumphantem naturam hominis portans, scitote, inquit, quia ego uici mundum. Multi autem dicunt: quomodo possumus uincere diabolum, quem non uidemus? sed habemus magistrum, qui nobis demonstrare dignatus est, quomodo inuisibiles hostes uincantur. de illo enim dixit apostolus: exuens se carne principatus et potestates exemplauit fiducialiter triumphans eos in semet ipso. ibi ergo uincuntur inimicae nobis inuisibiles potestates, ubi uincuntur inuisibiles cupiditates. et ideo quia in nobis ipsis uincimus temporalium rerum cupinat in homine. quando enim dictum est diabolo: terram manducabis, dictum est peccatori: terra es, et in terram ibis. datus est ergo in cibum diaboli peccator. non simus terra, si nolumus manducari a serpente. sicut enim quod manducamus, in nostru
Abbreviated transcription (Latin):
sciꝑe. ut deipsa diabolꝰ uinceret᷑. & quẽ ipse semꝑ subse habet.¬
& iam sub nob̾ eũ eẽ faceret. ipsum significat dicens Princeps huiꝰ
putant: sed foras abanimis eorũ qͥcoherent uerbo di. & ñ diligt̃
mundũ. cuiꝰ ille pͥnceps ẽ. quia dominat᷑ illis qui diligunt tẽpo¬
ralia bona. quȩ hoc mundo usibili continent᷑: Non quia ipse
dñs ẽ huiꝰ mundi. sed pͥnceps cupiditatũ earũ: quib concupiscit᷑
om̃e qđ transit. utei subiaceant qͥ negligt̃ ȩt̃nũ dm̃. & diligunt
instabilia & mutabilia . Radix ẽ enim omniũ malorũ cupiditas.
quam quidã appetentes a fide errauert̃. & inseruert̃ sẽ dolorib mul¬
tis. ler hanc cupiditatẽ regnat in hominẽ diabolus. & cor eiꝰ tenec. lales st̃
om̃s qͥdiligunt istũ mundũ. Alittit᷑ autẽ dubolus foras: quando ex toto
corde renuntiat᷑ huic mundo. Sic enim renuntiat᷑ diabolo qͥ pnceps ẽ huiꝰ

Expanded text:
scipere, ut de ipsa diabolus uinceretur et, quem semper ipse sub se habet, etscipere, ut de ipsa diabolus uinceretur et, quem semper ipse sub se habet, etiam sub nobis eum esse faceret. ipsum significat dicens: princeps huius putant, sed foras ab animis eorum, qui cohaerent uerbo dei et non diligunt mundum, cuius ille princeps est, quia dominatur eis, qui diligunt temporalia bona, qdominus est hujus mundi, sed princeps cupiditatum earum quibus concupiscitur omne quod transit; ut ei subjaceant qui negligunt aeternum Deum, et diligunt instabilia et mutabilia. Radix enim est omnium malorum cupiditas; quam, quidam appetentes, a fide erraverunt, et inseruerunt se doloribus multis . Per hanc cupiditatem regnat in homine diabolus, et cor ejus tenet. Tales sunt omnes qui diligunt istum mundum. Mittitur autem diabolus foras, quando ex toto corde renuntiatur huic mundo. Sic enim renuntiatur diabolo, qui princeps est hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ORONA UICTORIS NONTMITTITUR NISI CERTAN¬
tib Indiuinis autẽ scripturis assidue inuenimꝰ ꝓmitti
nobis coronã. si uicerimꝰ. Sed ne longũ sit multa cõmemora¬
re. apud apłm paulũ manifestissimẽ legit᷑. Opus ꝑfeci cur¬
sũ consummaui. fidẽ seruaui. iã sumere ẽ coronã iustitiȩ. Debemꝰ
ergo cognoscere quis sit ipse. aduersarius. quẽ si uicerimꝰ corona¬
bimur Ipse ẽ enĩ quẽ dñs nr̃ pͥor uicit : ut etiã nos in illo ꝑmanen¬
tes uincamꝰ. Et cdĩ quidẽ uirtus atq sapientia. & ũbũ ꝑ quod
facta sunt om̃ia. qui filius dĩ unicus ẽ. suꝑ om̃em creaturã sẽꝑ
incommutabilis manet. & qm̃ sub illo ẽ creatura etiã que non
peccauit. quanto magis subillo ẽ om̃is creatura peccatrix : Er¬
go qm̃ sub illo sunt om̃s scĩ angłi: multo magis sub illo sunt om̃s
preuaritore sangłi. quorũ diabolus princepsẽ. Sed quia naturã
nr̃am deceꝑat. dignatꝰ ẽ unigenitꝰ dĩ filius ipsam naturã nr̃am su¬

Expanded text:
orona victoriae non promittitur nisi certantibus. In divinis autem Scripturis assidue invenimus promitti nobis coronam, si vicerimus. Sed ne longum sit multa commemorare, apud apostolum Paulum manifestissime legitur: Opus perfeci, cursum consummaui, fidem seruaui; iam superest mihi corona iustitiae. debemus ergo cognoscere, quis sit ipse aduersarius, quem si uicerimus coronabimur. ipse est enim, quem dominus noster prior uicit, ut etiam nos in illo permanentes uincamus. et dei quidem uirtus atque sapientia et uerbum, per quod facta sunt omnia, qui filius dei unicus est, super omnem creaturam semper incommutabilis manet. et quoniam sub illo est creatura etiam quae non peccauit, quanto magis sub illo est omnis creatura peccatrix! ergo quoniam sub illo sunt omnes sancti angeli, multo magis sub illo sunt omnes praeuaricatores angeli, quorum diabolus princeps est. sed quia naturam nostram deceperat, dignatus est unigenitus dei filius ipsam naturam nostram su
Abbreviated transcription (Latin):
est xp̃c. ñ aurũ ñ argentũ. ũ lapides p̃ciosos. s ligna. fe¬
nũ. stipulã de his enĩ dictũ ẽ qd̃ ꝑ igne̾ salui exunt. qm
fundam̃ti merito ñ peribunt: sicest intelligendũ. ut his
manifestis ñ inueniatur esse contrarium.

Expanded text:
osos, sed ligna, fenum, stipulam de his enim dictum est quod per ignem salvi erunt, quoniam fundamenti merito non peribunt, sic intelligendum, est ut his manifestis non inveniatur esse contrarium.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ ei ñ inerat. ita qͦdã mͦ peccato moreret᷑. dũ morit᷑ carne. in qͥ
erat similitudo peccati. E cũ scđ̃m uetustatẽ peccati nũquiã ipse uix¬
isset. nr̃am ex morte ueteri. qͣ in peccato mortui fueramꝰ. reuiuiscen¬
tẽ uitã nouã. sua resurrectione signaret. E ipsũ ẽ qđ in nobis cele¬
brat᷑ magnũ baptismatis sacram̃tũ. ut qͥcũq ad iłtã ꝑtineant gram
moriant᷑ perato. sicue ipse peccato mortuus diett᷑. qͥa mortuus carne. hoc
ẽ peccati similitudine: & uiuant a lauacro renascendo. sicut ipse a
sepulcro resurgendo. quãlibet corporis etate̾ gerant.

Expanded text:
ritur carni in qua erat similitudo peccati; ut cum secundum vetustatem peccati nunquam ipse vixisset, nostram ex morte veteri, qua in peccato mortui fueramus reviviscentem vitam nova sua resurrectione signaret. Ipsum est, quod in nobis celebratur magnum baptismatis sacramentum: ut quicunque ad istam pertinent gratiam moriantur peccato, sicut ipse peccato mortuus dicitur, quia mortuus est carni, hoc est, peccati similitudini: et vivant a lavacro renascendo, sicut ipse a sepulcro resurgendo, quamlibet corporis aetatem gerant.
Abbreviated transcription (Latin):
tudine dulcedinis i. qͣm abscondic timentib se: ꝑficit autẽ
sperantib in se: Cam grandis est pena. ut eipossint nulla tor¬
menta qͥ nouimꝰ cõparari. Si illa sit et̾na. ista sit aute̾ qͣmlibet
toꝵ. id est alienatio a uita d̃i. E om̃ib erit ipsa eo᷑munis. qͣli¬
bet homines de uariͤtate penarũ. de doloꝵ releuatione. uel in¬
termissione. ꝓ sui humanis motib suspicent᷑: sicͤ manebit com¬
munit᷑ omniũ uita ȩt̾na scõꝵ. qͣlibet honoꝵ distantia concor¬
ditet fulgeant. Ex ista fidei confessione qͦ breuiter simbolo
continet᷑. & carnalit᷑ cogitata. lac paruuloꝵ est. spiritalit᷑ autẽ
considerata atq tractata. cibus ẽ fortiũ: nascit᷑ spes bona fide¬
liuͣ. cui caritas sc̃a comitatur.

Expanded text:
tudine dulcedinis Dei quam abscondit timentibus se, perfecit autem tudine dulcedinis Dei quam abscondit timentibus se, perfecit autem sperantibus in se , tam grandis est poena, ut ei nulla possint tormenta quae novimus comparari, si illa sit aeterna, ista autem sint quamlibet torum, id est alienatio a vita Dei, et omnibus erit ipsa communis, quaelibet homines de varietate poenarum, de dolorum relevatione vel intermissione pro suis humanis motibus suspicentur: sicut manebit communiter omnium vita aeterna sanctorum, qualibet honorum distantia concorditer fulgeant. continetur, et carnaliter cogitata lac parvulorum est, spiritualiter autem considerata atque tractata cibus est fortium, nascitur spes bona fidelium, cui charitas sancta comitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
est ut dãpnationẽ oꝑment᷑ posse finiri eoꝵ de qͥb dictũ est. ibt
isti in suppliciuꝰ et̾nuᷤ. ne isto mͦ putet᷑ habitura fine̾ qͣndoq
felicitas. etiã illoꝵ de qͥb econtrio dictũ ẽ. iusti autẽ in uitam
ȩt̾nã. S penas dãpnatoꝵ certis tẽpoꝵ interuallis existiment. si
hoc eis placet aliquatenꝰ mitigari. Etiam sic qͥppe intelligi potest
manere in illis ira di: hoc eͦ ipsa dãpnatio. hec eniꝰ uocat᷑ iradi.
nͦ diuini aninii ꝑtͣbatio. ut in ira sua. hoc ẽ manente ira sua. nͥ
tam᷑ contineat miserationes suas. nͨͦ ȩt̾no supplicio fine̾ dando.
s leuamen adhibendo uel interponendo cruciatib: qͥa nec
psalmꝰ ait ad finiendã irã suã. uel post irã suã: s in ira sua.
Que si sola eẽt. qͣnta ibi minima cogitari potest ꝑire a regno di.
exulare a ciuitate di. alienari a uita di. carere tã magna multi¬

Expanded text:
est ut damnationem opinentur posse finiri eorum de quibus dictum est, Et ibunt est ut damnationem opinentur posse finiri eorum de quibus dictum est, Et ibunt isti in supplicium aeternum: ne isto modo putetur habitura finem quandoque felicitas etiam illorum, de quibus e contrario dictum est, Justi autem in vitam aeternam . Sed poenas damnatorum certis temporum intervallis existiment, si hoc eis placet, aliquatenus mitigari. Etiam sic quippe intelligi potest manere in illis ira Dei , hoc est ipsa damnatio haec enim vocatur ira Dei, non divini animi perturbatio, ut in ira sua, hoc est manente ira sua, non tamen contineat miserationes suas; non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus. Quia nec Psalmus ait, Ad finiendam iram suam, vel, post iram suam; sed, in ira sua. ae si sola esset quanta ibi minima cogitari potest; perire a regno Dei, exsulare a civitate Dei, alienari a vita Dei, carere tam magna multi
Abbreviated transcription (Latin):
impletoq iudicio: suos fines habebunt ciuitates duȩ. Una
geloꝵ & hominũ. Istis uoluntas. illis facultas ñ poterit ulla
esse peccandi: uel ulla condicis moriendi. Istis in eterna uita
uere felicit᷑q uiuentib: illis infelicit᷑ in ęt̾na morte sine mori¬
endi potestate durantib. qm utriq sine fine. s in beatitu¬
dine isti. aliꝰ alio prestabiliꝰ: in miseria uͦ illi aliꝰ alio tolerabiliꝰ.
penã & cruciatꝰ sine int̾missione perpetuos humano
miserant᷑ affectii: atq ita futurũ eẽ ñ credunt. Non qͥdem
do. & in leniorẽ flectendo sententia: qͦ putant in eis terribiliꝰ ex̃
dicta qͣm ueriꝰ. Non enĩ obliuiscet᷑ inqͥunt misereri ds. aut
continebit in ira sua miserationes suas. Hoc qͥdẽ in psalmo legit᷑
scõ. S de his sine ullo scrupulo intelligit᷑. qͥ uasa miscđiȩ nur¬
cupant᷑. qͥa & ipsi ñ ꝓ meritis suis. s do miserante de miseria
liberant᷑. Aut si hoc ad omnes existimant ꝑtinere. nͨ ideo necesse

Expanded text:
mpletoque judicio, suos fines habebunt civitates duae, una gelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit ulla esse peccandi, vel ulla conditio moriendi; istis in aeterna vita vere feliciterque viventibus, illis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti alius alio praestabilius, in miseria vero illi alius alio tolerabilius poenam et cruciatus sine intermissione perpetuos humano miserantur affectu, atque ita futurum esse non credunt; non quidemdo, et in leniorem flectendo sententiam, quae putant in eis terribilius esse dicta, quam verius. Non enim obliviscetur, inquiunt, misereri Deus, aut continebit in ira sua miserationes suas . Hoc quidem in psalmo legitur sancto; sed de his sine ullo scrupulo intelligitur, qui vasa misericordiae nuncupantur, quia et ipsi non pro meritis suis, sed Deo miserante de miseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant pertinere, non ideo necesse
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑ a malo: qm̃ cũ eis qͦdã mͦ redit̃ in gr̾ama pose inim icienasi
qs incer hommes & scõs angłos peccata fecerune. c e ripse lie¬
mui redemptione. ruinȩ ilisꝰ angeliee detrimenta reparait̃.¬
Mntiq nouerunt angłi sc̃ĩ doc̾ti de do. cuiꝰ ueritatis et̃na
conteplatione beati sunt. quanti numeri suplemeni
de gene hum ano integritas illꝰ euutati erꝑeedec. propt̃
hoc ait apło anstautari om̃ia inxp̃o q̃ in celis sunt ie qͥ¬

Expanded text:
ratur a malo, quia cum eis quodammodo reditur in gratiam post inimicitias quas inter homines et sanctos angelos peccata fecerunt; et ex ipsa hominum redemptione ruinae illius angelicae dEt utique noverunt angeli sancti docti de Deo, cujus veritatis aeternae contemplatione beati sunt, quanti numeri supplementum de genere humano integritas illius civitatis exspectet. Propter hoc ait Apostolus: Instaurari omnia in Christo quae in coelis sunt et q
Abbreviated transcription (Latin):
tollit. Hac gͦ excepta magna indulgentia. unde inci¬
pit hominĩs renouatio. in qua soluit᷑ om̃is reatus &
ingeneratꝰ & additus. Ipsa etiã uita cetera iã ratione
utentis ȩtatis. quantalibet prepolleat fecunditate. ius¬
ticiȩ sine peccatorũ remissione nͨ agit᷑. qm filii di
quãdiu mortalit᷑ uiuunt cũ mortẽ confli

Expanded text:
tollit; hac ergo excepta magna indulgentia, unde incipit hominis renovatio, in qua solvitur omnis reatus et ingeneratus, et additus, ipsa etiam vita caetera jam ratione utentis aetatis, quantalibet praepolleat fecunditate justitiae, sine peccatorum remissione non agitur. Quoniam filii Dei, quandiu mortaliter vivunt, cum mort
Abbreviated transcription (Latin):
Q sit colerabiliꝰ inħis q̃ a religione sunt seiunẽta menturt:
quã iriha sine quor fide uł notieia ds coli n potest. fallum
uod ut illustret᷑ exeplis. intueam᷑ qͣie sit si qͥspiã dumi
mentut uliuere nunciet aliquẽ mortuũ: & alius dũ fallit̾
credat iterũ xp̃m post qualibet longa tẽpora moriturũ. n̾ne
ilo mͦ mentiri quã isto mͦ falli in cõparabilit̾ prestat: multoq
minoris mabi est in illũ errorẽ aliquẽ inducere. quã in istũ
nullo malo: in qͥbdã ñnullo etiã bono fallim᷑. Nã magno
malo fallit᷑ homo. cũ hoc ñ credit qđ ad uitã ducit ȩternã :
uel ħ credit qđ ad mortẽ ducit ȩt̾nã. Paruo autẽ malo fallit᷑.
qͥ falsũ ꝓ uero appbando incidit in aliquas molestias tẽpora¬
les. qͥb tñ adhibita fidelis patientia. conuertit eas in usũ bo¬
nu̾: uelut si qͥsquã bonu̾ hominẽ putando qͥ malus est. aliqͥd
ab eo patiat᷑ mali. Qͥ uͦ maluᷤ homine ita bonũ putat. ut ni¬

Expanded text:
 a religione sunt sejuncta, mentiri, quam in iis sine quorum fide vel notitia Deus coli non potest, falli. Quod ut illustretur exemplis, intueamur quale sit, si quispiam dum mentitur, vivere nuntiet aliquem mortuum; et alius dum fallitur, credat iterum Christum post quamlibet longa tempora moriturum: nonne illo modo mentiri quam isto modo falli imcomparabiliter praestat, multoque minoris mali est in illum errorem aliquem inducere, quam in istum nullo malo, in quibusdam nonnullo etiam bono fallimur. Nam magno malo fallitur homo, cum hoc non credit quod ad vitam ducit aeternam, vel hoc credit quod ad mortem ducit aeternam. Parvo autem malo fallitur, qui falsum pro vero approbando incidit in aliquas molestias temporales, quibus tamen adhibita fidelis patientia convertit eas in usum bonum. Velut si quisquam bonum hominem putando qui malus est, aliquid ab eo patiatur mali. Qui vero malum hominem ita bonum credit, ut ni
Abbreviated transcription (Latin):
est ex hoc malo aliud malu non pati: si nichil noceat homo
malus qͥ est putatꝰ bonꝰ. Itẽq aliud est ipsã uicẽ putare qͣ ñ
est ipsa: & aliud ẽ ex hoc erroris malo aliqͥd boni consequi.
uelut est ab insidiis hominũ malorũ liberari.

Expanded text:
est ex hoc malo aliud malum non pati, si nihil noceat homo est ex hoc malo aliud malum non pati, si nihil noceat homo malus, qui est putatus bonus. Itemque aliud est ipsam viam putare, quae non est ipsa; et aliud est ex hoc erroris malo aliquid boni consequi, velut est ab insidiis malorum hominum liberari.
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ uͦ ipsũ hominẽ dicit bonũ quẽ putat castũ: nescit adul¬
terũ: nꝰ in doctrina rerũ bonarũ & malaru᷑. s in occultis hu-¬
bonũ dicens. nesciendo adulteruꝰ ẽẽ ñ castũ. Porro si ꝑ errorẽ
euadit qͥsq ꝑniciẽ. sicut suꝑiꝰ dixi nobis in itinere contigisse.
etiã boni aliqͥd homini errore confert᷑: s cũ dico in qͥb dã reb
nullo malo aliquẽ.uł ñnullo etia̾ bono falli Non ipsũ errorẽ
nico nullũ malũ uel ñnullã bonuꝰ: s malũ qͦ ñ uenit᷑. uel bo¬
nũ qͦ uenit᷑ errando. id ẽ ex ipso errore qͥd nͦ eueniat uel qͥd
ꝓueniat. Nñ ipse ꝑ se ipfũ aut magnũ in re magna. aut̃
paruũ in re parua: tam̃ semꝑ est malũ. Qͥs enĩ nisi errans
malũ ireget approbare falsap ueris. aut inꝑbate uera pro
falsis: aut habere incerta ꝓ certis. aut terta ꝓ incertis: S ali¬
ud est malũ homine̾ ꝓutare qͥ bonꝰ est. qđ est erroris. & aliud

Expanded text:
 ipsum hominem dicit bonum, quem putat castum, nescit adulterum, non in doctrina rerum bonarum et malarum, sed in occultis hubonum dicens, nesciendo adulterum esse, non castum. Porro si per errorem evadit quisque perniciem, sicut superius dixi nobis in itinere contigisse, etiam boni aliquid homini errore confertur. Sed cum dico in quibusdam rebus nullo malo aliquem, vel nonnullo etiam bono falli; non ipsum errorem dico nullum malum vel nonnullum bonum; sed malum quo non venitur, vel bonum quo venitur errando, id est, ex ipso errore quid non eveniat vel quid proveniat. Nam ipse per se ipsum error aut magnum in re magna, aut parvum in re parva, tamen semper est malum. Quis enim nisi errans malum neget, approbare falsa pro veris aut improbare vera pro falsis, aut habere incerta pro certis, vel certa pro incertis? Sed aliud est bonum hominem putare qui malus est, quod est erroris; et aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ad mouendum pie auunũ & accendendum diuine di¬
lectionis affectum: uaria consuetudo ẽ : & pleraq
in affrica eccłe menbra pigriora sunt: ita ut dona-¬
tiste nõs reprehendant quod sobrie psallimꝰ ieccła

Expanded text:
ad mouendum pie animum et accendendum diuinae diad mouendum pie animum et accendendum diuinae dilectionis affectum uaria consuetudo est et pleraque in Africa ecclesiae membra pigriora sunt, ita ut Donatistae nos reprehendant, quod sobrie psallimus in ecc
Abbreviated transcription (Latin):
ti ore tp̃r cõmendarent. & abaptismi sacranento. dis¬
tinguerent : uel diem t̾tium octauarum. quia &t̃nari
nuinerus nmultis sacramentis maxime excellit: uł &iã
ipsũ octauũ ut hoc facerent. elegerunt. Miror sane
qdꝰ ita uolueris. ut de his quȩ uarie ꝑdiuersa loca obser¬
uant᷑ tibi aliqua scriberem: cũ & nonsit necessariũ. & una
iihis saluberrima regula detinenda sit: ut que non st
contra fidẽ neq contra bonos mores. & habent aliquid
adexortationẽ uite melioris. ubicũq iustitui uidemus.
uł instituta cognoscimꝰ : non solum non inꝓbemꝰ. sed anã
laudando & imitando sectemur: sialiquoꝵ infirmi-¬
tas non ita impedit. ut amplius detrimentum sit.
Sixiĩ eo modo imped it ut maiora studiosoꝵ lucra
speranda sint : quã calumulatoꝵ detrunenta metur¬
da. sine dubitatione fatiendum est: Alaime id
quod etiam descripturis defendi potest. Sicut

Expanded text:
tiore tempore commendarent et a baptismi sacramento distiore tempore commendarent et a baptismi sacramento distinguerent, uel diem tertium octauarum, quia et ternarius numerus in multis sacramentis maxime excellit, uel etiam ipsum octauum, ut hoc facerent, elegerunt. Miror sane, quid ita uolueris, ut de his, quae uarie per diuersa loca obseruantur, tibi aliqua scriberem, cum et non sit necessarium et una in his saluberrima regula retinenda sit, ut, quae non sunt contra fidem neque bonos mores et habent aliquid ad exhortationem uitae melioris, ubicumque institui uidemus uel instituta cognoscimus, non solum non inprobemus, sed etiam laudando et imitando sectemur, aliquorum infirmitas non ita impedit, ut amplius detrimentum sit. si enim eo modo impedit, ut maiora studiosorum lucra speranda sint quam calumniatorum detrimenta metuenda, sine dubitatione faciendum est, maxime id quod etiam de scripturis defendi potest sicut
Abbreviated transcription (Latin):
id est pascha & pente costen. Nam ut quad caginta
illi dies ante pascha obseruent᷑. eccłe consensio robo¬
rauit. Sic etiam ut octo dies neophitoꝵ diftinguan¬
tur a cȩt̃is. id est ut octauus pͥmo concinat. Ut autẽ
atq alibi : ipsis tamen dieb ubiq. Ut autẽ stantes oo
imillis dieb & inom̃ib dominicis oremꝰ utũ ubiq seruetur.
ignoro: Tamen quid ineo sequat᷑ eccła digi ut potui:
& arbitror ẽẽ manifestum. Delauandis uͦ pedib cũ
hoc dñs ꝓpt̾ humilitatis formã quã docendã uenerat
coniendauerit. sicut ipse consequent̾ exposuit& Qui¬
situm est. qm̃ tempore potissimũ res tanta &iã facto
doceret᷑. & millud tempꝰ occurrit quo ipsa cõmendatio
religiosi ᷤᷤ in herer& Sed ne ad ipsum baptisim sacra¬
mentũ ꝑtinere uideret᷑. multi hoc inconsuetudinem
recipere noluerunt: non nulli etiã de consuetudine
auferre non dubitauerunt. Aliqui aut̃ ut hoc sacra¬

Expanded text:
id est pascha et pentecoste. ut quadraginta id est pascha et pentecoste. ut quadraginta illi dies ante pascha obseruentur, ecclesiae consensio roborauit; sic etiam, ut octo dies neophytorum distinguantur a ceteris, id est ut octauus primo concinat. ut autem atque alibi, ipsis tamen diebus ubique. ut autem stantes et in illis diebus et in omnibus dominicis oremus, utrum ubique seruetur, ignoro; tamen quid in eo sequatur ecclesia, dixi, ut potui, et arbitror esse manifestum. De lauaBdis uero pedibus, cum hoc dominus propter humilitatis formam, quam docendam uenerat, commendauerit, sicut ipse consequenter exposuit, quaesitum est, quonam tempore potissimum res tanta etiam facto doceretur, et in illud tempus occurrit, quo ipsa commendatio religiosius inhaereret. sed ne ad ipsum baptismi sacramentum pertinere uideretur, multi hoc in consuetudinem recipere noluerunt. nonnulli etiam de consuetudine auferre non dubitauerunt. aliqui autem, ut hoc secre
Abbreviated transcription (Latin):
inficat. ubi aduęrsariũ non habebimꝰ. Titulus enĩ
eiꝰ est: indie quaeruit eũ dñs demanu omniũ uumicoꝵ
eius. & demanu saul. Quis enĩ figurat᷑ indauitđ nisi
ille quiuenit scd̃m carne̾ ex semine dauid: qui utiq
incorpore suo quod e̾ excła. ad huc patit᷑ inimicos.
Inde illi ꝑ secutori quẽ uoce mactauit. & in suũ corpꝰ
trahiciens. quodã modo manducauit. sonuit decelo:
saule saule. quid me ꝑ sequeris. & Quando autem
eruet᷑ hoc corpꝰ eiꝰ demanu omniũ inimicoꝵ eiꝰ: nisi
cũ & illa nouissima iniica destruet᷑ mors.  Ad hoc
tempꝰ ꝑtino numerus ille centũ quinquaguita triũ
piscium. Nam & ipse numerꝰ septimꝰ decimꝰ surgens
intrigonum:centũ quinquaginta triũ summã cõploꝵ.
Ab uio itaq usq addecem & septem surgens. omes
medios ad de. & inuenies el ii: ad unum scilico ad de
duo : siunt utiq tria. Adde tria. funt sex. Adde

Expanded text:
nificat, ubi aduersarium non habebimus. titulus enim nificat, ubi aduersarium non habebimus. titulus enim eius est: In die qua eruit eum dominus de manu omnium inimicorum eius et de manu Saul. quis enim figuratur in Dauid nisi ille, qui uenit secundum carnem ex semine Dauid? qui utique in corpore suo, quod est ecclesia, adhuc patitur inimicos. unde illi persecutori. quem uoce mactauit et in suum corpus traiciens quodam modo manducauit, sonuit de caelo: Saule, Saule, quid me persequeris? quando autem eruetur hoc corpus eius de manu omnium inimicorum eius, nisi cum et illa nouissima inimica destruetur mors? ad hoc tempus pertinet numerus ille centum quinquaginta trium. piscium. nam et ipse numerus decem et septem surgens in trigonum centum quinquaginta trium summam complet. ab uno utique usque ad decem et septem surgens omnes medios adde et inuenies: ad unum scilicet adde duo, fiunt utique tria; adde tria, fiunt sex; adde
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficationis tuȩ Ubi requies. ibi & sanctificatio.
Unde nunc ut amemꝰ. & desiderem: pignꝰ accepimꝰ. Uocan¬
tur aut ad requiem alterius uite. quo ab ista uita tran-¬
situr. quod pascha significat: om̃s unomine patris &
filii. & sp̃s sc̃i. Propterea quinquagenarius numerus
ter multiplicatꝰ. addito ademinentiã sacramenti ipso
t̃nario. in illis magnis piscib unuenit᷑: quos dñs iã post
resurrectionẽ nouã uitã demonstrans. ad extera
parte leuari imperauit. nec retia difrupta sunt: quia
tunc hereticoꝵ in quietudo non erit. Tunc homo
ꝑfectus & quietꝰ purgatꝰ inanima & corpore ꝑelod a
dñi casta argentũ igne examinatũ ꝓbatũ terre purga¬
tum septuplum: accipi& mercedem denariũ ut sunt
decẽ & septe᷑. Nam & in hoc numero sicut malus mul¬
tiplices siguras eahibentib : sacramentũ mnirabile
noꝵ libris solus integer legit᷑. quia regnũ illud sig¬

Expanded text:
sanctificationis tuae. ubi requies, ibi et sanctificatio. sanctificationis tuae. ubi requies, ibi et sanctificatio. unde nunc ut amemus et desideremus, pignus accepimus. uocantur autem ad requiem alterius uitae, quo ab ista uita transitur, quod pascha significat, omnes in nomine patris et filii et spiritus sancti. Propterea quinquagenarius numerus ter multiplicatus addito ad eminentiam sacramenti ipso ternario in illis magnis piscibus inuenitur, quos dominus iam post resurrectionem nouam uitam demonstrans a dextera parte leuari imperauit; nec retia rupta sunt, quia tunc haereticorum inquietudo non erit. tunc homo perfectus et quietus. purgatus in anima et corpore per eloquia domini casta, argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum accipiet mercedem denarium, ut sint decem et septem. nam et in hoc numero sicut in aliis multiplices figuras exhibentibus sacramentum mirabile imus in regnorum libris solus integer legitur, quia regnum illud sig
Abbreviated transcription (Latin):
ac suꝑbos inquietudine exagitat. Quã in quietudinẽ
musce ille breuissime significauerunt. sub quib magi
pharaonis defecerunt dicentes. digitꝰ dĩ est hic. Ex o¬
dum lege. ouide ubi pascha cȩlebrauerunt: post quot
dies alata sit lex. L.oquit᷑ ds̃ amoysen inheremor fyna:
die tͣcii menssis. Nota gͦ unum diẽ exingressu ipsius t̃tii
mensis: &uide quid dicat int̾ cetera. Descende inquit
testare pło &purifica illos hodie &cras: lauent ues¬
timenta sua & sint parati indiem t̾tium. Tercia eni
die descend& dñs inmonde syna corã omni populo. Tunc¬
data est lex tercia scilic& die tercii mensis. Numera
arca est scĩficatio incorpore dñi. ꝑ cuuis resurrectionẽ
nobis requies futura ꝓmititur. ad quã ꝑ ficiendam sco
sp̃ũ caritas inspirat᷑. Sp̃s aut̃ nondum erat datus.
quia iħs nondum erat glorisicatꝰ. Inde ꝓphetia illa
cantata est : exurge dñe in requiem tuã. tu& arca

Expanded text:
ac superbos inquietudine exagitat. quam inquietudinem ac superbos inquietudine exagitat. quam inquietudinem muscae illae breuissimae significauerunt, sub quibus magi Pharaonis defecerunt dicentes: Digitus dei est hic. Exodum lege et uide, ubi pascha celebrauerunt, post quot dies data sit lex. loquitur deus ad Moysen in heremo Sina die tertia tertii mensis. nota ergo unum diem ex ingressu ipsius tertii mensis et uide, quid dicat inter cetera: Descende, inquit, testare populo et purifica illos hodie et cras et lauent uestimenta sua et sint parati in diem tertium. tertia enim die descendet domindata est Lex tertio scilicet die tertii mensis. arca est sanctificatio in corpore domini, per cuius resurrectionem nobis requies futura promittitur, ad quam percipiendam sancto ritu caritas inspiratur. spiritus autem nondum erat datus, quia Iesus nondum erat clarificatus. inde prophetia illa cantata est: Exsurge, domine, in requiem tuam, tu et arca
Abbreviated transcription (Latin):
dragesima sane ieiunioꝵ hab& autoritate̾ & inueterib
libris exieiumo moysi &helie. & eceuangelio quia toti¬
dem dieb dñs reuinauit. demonstrans euangelium ñ
dissentire alege & ꝓphetis. In ꝑsona quippe moysi
lex : inꝑsona helie ꝓphete accipiunt᷑ : inter quos in
monte glorios apparuit. ut euidentius eminer & qd̾
deillo dicit apłs. Testimonium habens alege & ꝓphe¬
tis. Inqua gͦ parte anni congruentius obseruatio qua¬
dragesime constitueret᷑. nisi confinis atq contigua do¬
minice passioni. quia inea significatur haec laboriosa.
cin opꝰ est continentia. ut abipsius mundi amicitia ir¬
iunetur. Que utiq fallaciter blandiri ae illecebrarum
lucos circum sp̾agere. atq iactare non cessat. Ilumero
aute̾ quadragruario uitam iftam ꝓpterea si gͦari
arbitror. quia denarius in quo est ꝑfectio bratitudi¬
nis nr̃e. sicut inoctonario quia redit ad prinum. ita

Expanded text:
dragesima sane ieiuniorum habet auctoritatem et in ueteribus dragesima sane ieiuniorum habet auctoritatem et in ueteribus libris et ex ieiunio Mosi et Heliae, et ex euangelio, quia totidem diebus dominus ieiunauit, demonstrans euangelium non dissentire a lege et prophetis. in persona quippe Mosi lex, in persona Heliae prophetae accipiuntur, inter quos in monte gloriosus apparuit, ut eude illo dicit Apostolus: Testimonium habens a lege et prophetis. In qua ergo parte anni congruentius observatio Quadragesimae constitueretur, nisi confinis atque contigua Dominicae passionis, quia in ea significatur haec vita laboriosa, cui opus est continentia, ut ab ipsius mundi amicitia jejunetur, quae utique fallaciter blandiri et illecebrarum fucos circumspargere atque lactare non cessat. Numero autem quadragenario vitam istam propterea figurari arbitror, quia denarius, in quo est perfectio beatitudinis nostrae, sicut in octonario, quia redit ad primum, ita
Abbreviated transcription (Latin):
uetustatis. sed infide nouitatis. Dicit enmm. Corpus
quidem mortuum est ꝓpt̾ pectatum. sp̃s aut̃ uita ẽ
ꝓptͣ iustitiam. Si aut̃ sp̃s riꝰ qui suscitauit iħm op̃m
amortuis habitat inuobis. qui suscitauit iħm xp̃m amor¬
tuis. uiuificabit & moxtalia corpora ur̃a. ꝑ inhabitan-
tem spm eiꝰ inuobis. Hoc & exauctoritate diumarum
scripurarum. & liniũse eccłe que toto orbe diffun¬
ditur consensione. ꝑ anniuersarium pascha celebrat᷑.
inmagno utiq sicut iam intelligis sacramento. & mn
scripturis quidem ueterib ad agendum pascha nont̾
preceptum tempꝰ. nisi exmense nouoꝵ. luna .x iiii.usq
ad xͦxiͦ. Eoceuangelio tamen quia manifestum est qͦ
etiam die dñs crucifixus sit. & insepultura fuerit.
& resurrecerit.Ad iuncta est etiam ipsoꝵ dierum
obseruatio. ꝑpatrum concilia: & orbi uniuerso xp̃iano
ꝑ suasum . romodo pascha celebrari oportere. Qua¬

Expanded text:
uetustatis sed in fide nouitatis. dicit enim: Corpus uetustatis sed in fide nouitatis. dicit enim: Corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem uita est propter iustitiam. si autem spiritus eius. qui suscitauit Iesum Christum a mortuis, habitat in uobis, qui suscitauit Christum a mortuis, uauctoritate diuinarum scripturarum et uniuersae ecclesiae, quae toto orbe diffunditur, consensione per anniuersarium pascha celebrantur in magno utique, sicut iam intellegis, saci-amento. et in scripturis quidem ueteribus apraeceptum tempus nisi ex mense nouorum luna XIIII usque ad xxi. ex euangelio tamen, quia manifestum est quo etiam die dominus crucifixus sit et in sepultura fuerit et resurrexerit, adiuncta est etiam ipsorum dierum obseruatio per patrum concilia et orbi uniuerso christiano persuasum eo modo pascha celebrari oportere. qua
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatione patientes. Noua gͦ uita inside nunc incho¬
mortale a uita. cum absorbebit᷑ mors inuictoriam. cũ
illa nouissima mimica destruet᷑ mors: cũ inmutati fue¬
rimus. & equales angłis facti. Om̃s em̃ inquit resurge¬
mꝰ. sed non om̃s inmutabitnꝰ. Et dñs. Erunt inquit eqͥua¬
les angłis dĩ. Ad prehensi enĩ sumꝰ modo intimore ꝑ¬
fidem: tunc aut̃ ad prehendemꝰ incaritate ꝑ spetie᷑. Quan-¬
diu enim sumꝰ incorpore. peregrinam᷑ ad nõ. Per fidem enĩ
ambulamꝰ. & non ꝑspetiem. Ipse itaq apłs qui dicit. ut
ad prehendam sicut & ad prehensus sum. Aꝑte se
non adprehendisse. confitetur. Fratres inquit ego non me
arbitror adprehendisse. sed tamen quia ipsa spes exꝓ
missione ueritatis certa nobis t̾: cum dicero& conͦ¬
sepulti gͦ sumus illi ꝑbaptismũ inmorte m: s ub uiaxit
Ambu lamus gͦ inre laboris. sed inspe quiois. incarne

Expanded text:
tribulatione patientes. noua ergo uita in fide nunc inchotribulatione patientes. noua ergo uita in fide nunc inchot, cum absorbebitur mors in uictoriam, cum illa nouissima inimica destruetur mors, cum inmutati fuerimus et aequales angelis facti: Omnes enim, inquit, resurgemus, sed non omnes inmutabimur, et dominus: Erunt, inquit, aequales angelis dei. adprehensi enim sumus modo in timore fidem, tunc autem apprehendemus in charitate per speciem. Quandiu enim sumus in corpore, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Ipse itaque Apostolus qui dicit, ut apprehendam, sicut apprehensus sum, aperte se non apprehendisse coarbitror adprehendisse. sed tamen quia ipsa spes ex missione ueritatis certa nobis est, cum diceret: Consepulti ergo sumus illi per baptismum in morte, subiunxit ambulamus ergo in re laboris sed in spe quietis, in carne
Abbreviated transcription (Latin):
quia erat antra requies mortuorum. Resurrectio
aut̃ illius erat. qui resurgens amortuis ĩa non moreret᷑.
& mors ei ultra nondominaret᷑. Ut postquam facta
est talis resurrectio in corpore dñi. ut prearo incapi¬
te eccłe. quod corpꝰ eccłe speraro infine: ĩa etiam dres
dominicus idest octauus. qui & primꝰ incipera celebrari :¬
sepe cõmemorem ne iã nunc inista uita nos beatos fieri
debere arbitremur. & ab om̃ib difficultatib liberos
ac sic mangustus rerum temporalium ad uersum dnm
ore sacrilego murmuremꝰ. quasi non exchibeat quod ꝓ¬
misit. Promisit quidem etiam huic uite necessaria.
sed alia sunt solatia miseroꝵ. alia gaudia beatoꝵ. Dñe
inquit scd̃m multitudinem doloꝵ meoꝵ incorde̾ meo:
eabrtationes tue iocundauerunt animã meã. Non gͦ¬
murmuremꝰ indifficultatib. neꝑdamꝰ latitudinem hila¬
ritatis dequa dicit᷑. Spe gaudentes: quia seqͥt᷑. in¬

Expanded text:
quia erat antea requies mortuorum, resurrectio quia erat antea requies mortuorum, resurrectio autem nullius erat, qui resurgens a mortuis non moreretur et mors ei ultra non dominaretur, ut, postquam facta est talis resurrectio in corpore domini, ut praeiret in capite ecclesiae, quod corpus ecclesiae speraret in finem, iam dies dominicus, id est octauus, qui et primus, inciperet celebrariaepe commemorem. neque iam nunc in ista uita nos beatos fieri debere arbitremur et ab omnibus difficultatibus liberos ac sic in angustiis rerum temporalium aduersus deum ore sacrilego murmuremus, quasi non exhibeat, quod promisit. promisit quidem etiam huic uitae necessaria; sed alia sunt solatia miserorum, alia gaudia beatorum: Domine, inquit, secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo exhortationes tuae iucundauerunt animamurmuremus in difficultatibus, ne perdamus latitudinem hilaritatis, de qua dicitur: Spe gaudentes, quia seq
Abbreviated transcription (Latin):
sed xp̃i anis resurrectione dñi dedaratꝰ est: & exillo ha¬
bere cepit festiuitatem suam. Anime quippe omnium
sc̃oꝵ ante resurrectionem corporis sunt in quidem inre¬
quie. sed inea non sunt actione. qua corpora recepta ue¬
getant᷑. Talem quippe actionẽ significat dies octauꝰ
qui & primus. quia non aufert illam requiem. sed glo¬
rificat. Non enĩ redit cõcopore difsicultas excorpore:
quia nec corruptio. Oporta enim corruptibile hoc
in dui incorruptionẽ: & mortale hoc indui inmortalitate̾.
Qua ꝓpt̾ ante dm̃ resurrectionẽ quamuis scõs patres
plenos ꝓphetico sp̃u. octaui sacramentũ nequaquam
later&. quo iignificat᷑ resurrectio: Nam ceꝑ octaua
psalmꝰ inscribit᷑. & octauo die circumcidebantur infante.
& inecclesiaste aid duoꝵ testamentoꝵ significationem
dictur illis septem & illis octo: reseruatum est tam̃
& occultatum. & solum celebradum sabbatũ traditũ est.

Expanded text:
sed Christianis resurrectione domini declaratus est et ex illo hased Christianis resurrectione domini declaratus est et ex illo habere coepit festiuitatem suam. animae quippe omnium sanctorum ante resurrectionem corporis sunt quidem in requie, sed in ea non sunt actione, qua corpora recepta uegetantur. talem quippe actionem significat dies octauus, qui et primus, quia non aufert illam requiem, sed glorificat. non enim redit cum corpore difficultas ex corpore, quia nec corruptio: Oportet enim corruptibile hoc indui incorruptionem et mortale hoc indui inmortalitatem. quapropter ante domini resurrectionem quamuis sanctos patres plenos prophetico spiritu octaui sacramentum nequaquam lateret, quo significaretur resurrectio — nam et pro octauo psalmus scribitur et octaua die circumcidebantur infantes et in Ecclesiaste ad duorum testamentorum significationem dicitur: Illis septem et illis octo —, reseruatum est tamen et occultatum et solum celebrandum sabbatum traditum est,
Abbreviated transcription (Latin):
rata significatione obseruamus. Nam cidola non cole¬
re manifestissime didicimꝰ. & non acciꝑe inuanũ nomen
dm̃i dĩ nr̃i. ohonorare patrem & matrem: & non mecari
non occidere. non furari. non falsum testimonium dicere.
non concupistere uaorem ꝓocum. non concupiscere ullã
rem paimi. non figurate aliud prȩtendunt. & mystice
aliud significant. sed sic obseruant᷑ ut sonant. Obserua¬
retamen diẽ sabbati non iubem᷑ ad litteram scđm ociũ
aboꝑe corporali. sicut obseruant uidei: & ipsa eoꝵ obser¬
uatio quia ita precepta e̾. nisi aliam quandam spiritalem
requiem signific&. ridenda uidicat᷑. Unde non inconue¬
nienter intelligimꝰ ad amorem excitandum quo adreqͥẽ
tendimꝰ ualere omia: que sigurate inscripturis dicunt᷑:
Quando quidem id solum indecalogo sigurate precipitur
ubi requies cõmendat᷑. que ubiq amat᷑ sed isolo dõ
scã & certa inuenitur. Dies tamen dominicus non uideis

Expanded text:
rata significatione obseruamus. nam et idola non colerata significatione obseruamus. nam et idola non colere manifeste didicimus et non accipere in uanum nomen domini dei nostri et honorare patrem et matrem et non moechari, non occidere, non furari, non falsum testimonium dicere, non concupiscere uxorem proximi, non concupiscere ullam rem proximi non figurate aliud praetendunt et mystice aliud significant, sed sic obseruantur, ut sonant. obseruare tamen diem sabbati non iubemur ad litteram secundum otium ab opere corporali, sicut obseruant Iudaei; et ipsa eorum obseruatio quia ita praecepta est, nisi aliam quandam spiritalem requiem significet, ridenda iudicatur. unde non inconuenienter intellegimus ad amorem excitandum, quo ad requiem tendimus, ualere omnia, quae figurate in scripturis dicuntur, quando quidem id solum in decalogo figurate praecipitur, ubi requies commendatur, quae ubique amatur, sed in solo deo sancta et certa inuenitur. Dies tamen dominicus non Iudaeis
Abbreviated transcription (Latin):
inflammat᷑: si ferat᷑ ad similitudines corporales. & inde
referat᷑ ad spiritalia quȩ illis similitudinib sigurantur
pso quasi transitu uegetat᷑. & tamquam infacuła ignis agi¬
tatus accendit᷑: & ardentiore dilectione rapit᷑ ad quirtem.
dõ q inter om̃ia decem illa p̃cepta. solum ibi qd desabbato
posicum ẽ. sigurate obseruandum precipit᷑. Quam figa¬
ram nos intell gendã. non etiam ꝑocium corporale ce¬
lebrandã suscepimꝰ. Cum enĩ sabbato significetur
spiritalis requies : deniq dictum est inspalmo. Uaca¬
te auidete. qm̃ ego sum ds̃ : & quo uocant᷑ homines
abipso dño dicente. Uenite adme om̃s qui laboratis
& honerati estis. & ego uos reficiam. Tollite uigum
meum suꝑ uos : & discite ame quia mit̾sum & humilis cor¬
de. & mnuenietis requiem ammab ur̃is. Cetera tamen
ibi p̾cepta ꝓprie sicut precepta sunt. sine ulla nigu¬

Expanded text:
inflammatur; si feratur ad similitudines corporales et inde inflammatur; si feratur ad similitudines corporales et inde referatur ad spiritalia, quae illis similitudinibus figurantur, ipso quasi transitu uegetatur et tamquam in facula ignis agitatus accenditur et ardentiore dilectione rapitur ad quietem. Ideoque inter omnia decem illa praecepta solum ibi, quod de sabbato positum est, figurate obseruandum praecipitur. quam figuram nos intellegendam, non etiam per otium corporale celebrandam suscepimus. cum enim sabbato significetur spiritalis requies, de qua dictum est in psalmo: Vacate et uidete, quoniam ego sum dominus, et quo uocantur homines ab ipso domino dicente: Venite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam; tollite iugum meum super uos et discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus uestris, cetera tamen ibi praecepta proprie, sicut praecepta sunt, sine ulla figu
Abbreviated transcription (Latin):
cauit ds̃ diem seꝓtimũ in quo requieuit. t̾tio p̃cepto
legis infinuat᷑:
quod scriptum e̾ deobseruatione¬
sabbati: Non ut iam inista uita nos quiescere existime¬
ni : sed ut omnia que bene operamur non habeant
intentionem. nisi infuturam requiem sempiter tuam.
N emento enim maxime quod iã supra memoraui: qui a
spe sal. ui facti sumꝰ. Spes autem quȩ uudet᷑ non ẽ
spes. Ad ipsum aut̃ ignem amoris nutriendum & fla¬
gitandum quodam modo. quo tanquã pondere sursũ
uel introrsum referam ad requiem. omĩa ista ꝑtinent
que figura te nobis insinuant᷑. Pius enim mouent oe ac¬
cendunt amorem. quã si nuda sine ullis sacramentoꝵ simi¬
litudinib ponerent᷑. Cuiꝰ rei causam difficile ẽ dicere:
sed tam̃ ita se hab& ut aliquid ꝑ allegoriam significationẽ
itimatum plus moueat. plus delectetꝰ: &plus honoretur
qũa si uerbis ꝓpriis aꝑtissime diceret᷑. Credo qd̾ ipse
anime motꝰ quam diureb ad huc terrenis implicatꝰ pigͥus

Expanded text:
cauit deus diem septimum, in quo requieuit, tertio praecepto legis insinuatur, quod scriptum est de obseruationesabbati, non ut iam in ista uita nos quiescere existimemus, sed ut omnia, quae bene operamur, non habeant intentionem nisi in futuram requiem sempiternam. memento enim maxime,. quod iam supra commemoraui, quia spe salui facti sumus; spes autem quae uidetur, non est spes. Ad ipsum autem ignem amoris nutriendum et flatandum quodam modo, quo tamquam pondere sursum uel introrsum referamur ad requiem, omnia ista pertinent, quae figurate nobis insinuantur; plus enim mouent et accendunt amorem. quam si nuda sine ullis sacramentorum similitudinibus ponerentur. cuius rei causam difficile est dicere: sed tamen ita se habet, ut aliquid per allegoricam significationem intimatum plus moueat, plus delectet et plus honoretur. quam si uerbis propriis apertissime diceretur. credo, quod ipse animae motus. quam diu rebus adhuc terrenis implicatur, pigrius
Abbreviated transcription (Latin):
maria uirgine. tota conficeret᷑ eccłia. q̃ imitans eiꝰdẽ matie. coti¬
die parit m̃bra eiꝰ & uirgo ẽ. lege si placet de uigginitare scẽ
mauis meas litteras missas ad illustreꝰ uirũ: quẽ cũ honore
ac dilectione nomino uolusianum.

Expanded text:
virgine Maria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus matrem quotivirgine Maria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus matrem quotidie parit membra ejus, et virgo est. Lege, si placet, de virginitate sanctae Mariae meas litteras ad illustrem virum, quem cum honore ac dilectione nomino Volusianum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmuis ab homine dici digna ñ possint. Qͥs eniꝰ hoc solũ¬
congruentib eiplicet u̾bis. qđ u̾bũ caro factũ ẽ o habitauit ĩ nob̃.
ut etederemꝰ inãi ꝑats om̃ipotentis unicũ filiũ. natũ. de sp̾u sẽẽ
Q uirgine maria: Ita qͥppe u̾bũ caro factũ ẽ a diuunitat e carne
suscepta: ñ in catnẽ diuiitate mutata. Carnẽ porro hie hominẽ
debem acciꝑxe. a parte totũ significante locutione. sicut dictũ ese
qũier opib legiiñ iustificabit᷑ om̃is caro: id ẽ omĩis horois. ꝑa
nichil naturȩ humanȩ in illa fusceptione fas est dicere defuisse
s natẽ ab om̃i peccati nexu. omni mͦ libere. ñ qͣlis de itroq
seru nascit᷑ ꝑ concupiscentiã carnis. cũ obligatione delicti euiꝰ
reatꝰ regeneratione dilu it᷑ s qlẽ de inrgine nasci oportebat. quẽ
fides matͥs ñ dibido conceꝑat. Qͦ si nascente cortũꝑetꝰ eiꝰ intele¬
giitas ñ iã ille de uirgine nasceret᷑. eũq fallo. ꝗdl ablit natũ ode

Expanded text:
quamvis ab homine dici digna non possint. Quis enim hoc solucongruentibus explicet verbis, quod Verbum caro factum est, ut habitaut credamus Dei Patris omnipotentis unicum Filium, natum de Spiritu sancto et Virgine Maria? Ita quippe Verbum caro factum est, a divinitate carne suscepta, non in carnem divinitate mutata. Carnem porro hic hominem debemus accipere, a parte totum significante locutione: sicut dictum est, Quoniam ex operibus Legis non justificabitur omnis caro , id est omnis homo. Nam nihil naturae humanae in illa susceptione fas est dicere defuisse; sed naturae ab omni peccati nexu omni modo liberae: non qualis de utroque sexu nascitur per concupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur; sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris, non libido conceperat: quo si vel nascente corrumperetur ejus integritas, non jam ille de virgine nasceretur; eumque falso, quod absit, natum de