comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scłi ad auanciam. concupiscencia ocłoꝵ.
ad uanam głam. Quia gͦ his tͥb tẽp¬
tationib in qͥb a dño suꝑatꝰ est dia¬
bolus maxime genus humanũ a dñi
uoluntate retrahit. illa ꝑabola euã¬
gelii indicat ubi qͥ ad cenam inuita-¬
n uenire recusauerunt. tres excusatio¬
nes ꝓtulerunt. Primꝰ dixit. uillam emi:
et necesse habeo exire et uid̾e illam. Alt̃
dix̃. Iuga boum emi quinq: et eo ꝓba
re isla. Tercius quoq ait.Uxore luxi:
et sdeo non possum uenire. Ideo gͦ cal¬
liditates diaboli ꝑuidentes. ꝑ arma ru¬
sticie a dextͥs et asinistͥs tuti eis totis co¬
naminib repugnare stndeamꝰ. Tune
ait illi ih̾c. uade sathana. Nonnlli
pirtant eandẽ sentenciam audisse
cdiabolum. quã et petr̃ aucdiuit. s mł¬
tum int̾ se diu̾se sunt. Detͦ eñi ignorant̾
mist̾um passionis contͣclicenti dictũ
est. uade retͦ me sathana. qd̃ est dicere.
sequere idẽ imnutare me. qui cõtrariꝰ
es uoluntati mec. Diabolo aũ cũ dicit᷑.

Expanded text:
am; concupiscentia oculorum ad vanam gloriam. Quod ergo his tribus tentationibus, in quibus a Domino superatus est diabolus, maxime genus humanum a Domini voluntate retrahatur, illa parabola Evangelii indicat , ubi, qui ad coenam invitati venire recusaverunt, tres excusationes protulerunt. Primus dixit: « Villam emi, et necesse habeo exire, et videre illam. Alter dixit: Juga re illa. Tertius quoque ait: Uxorem duxi, et ideo non possum venire. » Ideo et nos calliditates diaboli praevidentes, per arma justitiae a dextris et a sinistris tuti, ex totis conaminibus repugnare studeamus. « Tunc ait illi Jesus: Vade, Satana. » Nonnulli putant eamdem sententiam audisse diabolum quam et Petrus audivit, sed multum inter se diversae sunt. Petro enim ignoranter mysterium passionis contradicenti dictum est: Vade retro me, Satana, quod est dicere: Sequere, id est imitare me, qui contrarius es voluntati meae. Diabolo autem non dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
transit et concupiscencia eius. et oĩa
uanitas. Alnuis namq dicit: qd̃ att dño
diabolus. Omĩa que cernis mea sunt.:
et cui uoluero do ea. Tn aũ si cadens ado¬
rau̾is me: erunt tua omĩa. fefellit dia¬
bolus. hoc ꝑ arogatiam dix̾ ñ ꝑ potẽciã.
Absit boc ad intelligendum: ut eiis
sit uniu̾sus mundus. Neq enim potest
fore ut sit: s illius est qͥ cuncta ex nͥlo
creauit. Cuiꝰ nãq sic ꝓpħa declarat di-¬
cens. Dm̃i est t̾ra et plenitũdo erꝰ. orbis

Expanded text:
transit, et concupiscentia ejus, et omnia vanitas . » Alius namque dicit quod ait Domino diabolus: « Omnia quae cernis mea sunt, et cui voluero do ea. Tu autem si cadens adoraveris me, erunt tua omnia . » Fefellit diabolus, et hoc per arrogantiam dixit, non per potentiam. Absit hoc ad intelligendum ut ejus sit universus mundus. Neque enim potest fore ut sit, sed illius est qui cuncta ex nihilo creavit. Cujus namque sit Propheta declarat, dicens: « Domini est
Abbreviated transcription (Latin):
Auaricia: cũ subumx̃. Hꝯec omĩa tibi da¬
tasbo. si cadens adorau̾is me. S dñs qui
genus humanũ de eius potestate lib̾are
uen̾at eodem ad itu eius temptiones ex¬
clusit quo pͥmũ hoĩem setenere puta¬
bat. ubi considerancdum nob̃ est quia
nos qui destupe primi hoĩs sumus cre¬
ati. et ꝑ scd̾m hoĩem redempti his tͥbus
modis temptare ñ cessat maxime istis
dieb quadragesime qͦ mram̃ religio¬
nem stucdiosus erga amorẽ di feruere inmi¬
det. Gula gͥ nos temptat. cum uel horam
constitutam antecedere ꝑsuadet uel ad
horam constitutam mensuram edendi
deliciosa uel suꝑflua comuina sugge¬
rt exhibere. S si inhac ꝑte nos cautos
muenerit. temptat ꝑ auariciam: ut sci¬
licet qd̃ corꝑi subtrahimꝰ ꝑ abstinenciã
ñ pauꝑib erogemꝰ ꝑ largitatẽ: s nob̃
imposterum reseruem̾ ꝑ cupiditatẽ. Si
uꝰ nec in hoc consensum ei p̃buenmus.
buimus laudẽ hoĩm magis qmͣ di q̃ri¬

Expanded text:
» Avaritia, cum subjunxit: « Haec omnia tibi d» Avaritia, cum subjunxit: « Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me. » Sed Dominus, qui genus humanum de ejus potestate liberare venerat, eodem aditu ejus tentationes exclusit, quo primum hominem se tenere putabat. Ubi considerandum nobis est, quia nos, qui de stirpe primi hominis sumus creati, et per secundum hominem redempti, his tribus modis tentare non cessat, maxime istis diebus quadragesimae, quo nostram religionem studiosius erga amorem Dei fervere videt. Gula igitur nos tentat, cum vel horam constitutam antecedere persuadet, vel ad horam constitutam super mensuram edendum, et deliciosa vel superflua convivia suggerit exhibere. Sed si in hac parte nos cautos invenerit, tentat per avaritiam, ut scilicet quod corpori subtrahimus per abstinentiam, non pauperibus erogemus per largitatem, sed nobis in posterum reservemus per cupiditatem. Si vero nec in hoc consensum ei praebuerimubuimus, laudem hominum magis quam Dei quaera
Abbreviated transcription (Latin):
rũ scͥpsit: qm̃ lucas ordinẽ sic̾ ad litt̾am
facte sunt seruauit. qi pͥma in deserto.
scd̾a inmente. t̾cia inciuitate fc̃a est. Ma¬
theus uͦ subtilius ordinẽ temptationũ
quo diabolus primũ hoĩem inꝑadiso
decepit cõsideranit. Trib qui ppe modis
diabolus inꝑadiso pͥmũ hoĩem tẽptanie
qui hunc gula uana gła auaricia tẽpta¬
int. Gula quippe temptauit: qr cibum
uecitum comede ꝑ suasit. uana gla cũ dix̃.
eritis sic̃ dii. Auaricia cũ subiunx̾. scien¬
tes bonũ et malũ. Auaricia enĩ ñ solũ in
cupiditate p̾cume est. s etiam in ambi¬
tione honoris dum ustra nat᷑am uł men¬
suram suam honor indebitꝰ qͥrit᷑. sic̃ den
ingenito filio cdi qui hunc apet̾e uoluit.
taturꝰ dñm ad consueta arma returit:
isdem iacłis putans eum se posse uuln̾a¬
re quib pͥmũ hoĩem ꝑemerat. Gula
quippe eum temptauit cũ dixit. Si filĩ
dei es dic ut lapides isti panes fiant. uana
gła cũ ait. Si filius di es intite te deorsũ.¬

Expanded text:
 scripsit, quoniam Lucas ordinem sicut ad litteram factae sunt servavit: quia prima in deserto secunda in monte, tertia in civitate facta est. Matthaeus vero subtilius ordinem tentationum, quo diabolus primum hominem in paradiso decepit, consideravit. Tribus quippe modis diabolus in paradiso primum hominem tentavit: quia hunc gula, vana gloria, et avaritia tentavit . Gula quippe tentavit, quia cibum vetitum comederet persuasit: vana gloria, cum dixit: « Eritis sicut dii: » avaritia cum subjunxit: « Scientes bonum et malum. » Avaritia enim non solum in cupiditate pecuniae est, sed etiam in ambitione honoris, dum ultra naturam vel mensuram suam honor indebitus quaeritur, sicut de unigenito Filio Dei, qui hanc appetere noluit, taturus Dominum, ad consueta arma recurrit, iisdem jaculis putans eum se posse vulnerare, quibus primum hominem peremerat. Gula quippe eum tentavit, cum dixit: « Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. » Vana gloria, cum ait: « Si Filius D
Abbreviated transcription (Latin):
me ñ habet quicqmͣ. Un de cõgnoscimꝰ
qr antiquus hostis suꝑari potest. s qͥesc̾e
nescit. Exeo atemptatione recedente:
ecce angli accesserunt et ministrabant
ei. Pulcherrime aũ incondusione huiꝰ lecti¬
onis ut̃q dñi nat᷑a nob̃ declarat᷑. diuina
sciłz et humana. si tam̃ hanc cũ alia euã¬
gelii lectione conferamus. Legimꝰ in luca
oraret. descendit angłs dñi de celo. et con¬
fortabat eum. In docum̃to gͦ utͥusq na-¬
ture hunc ⁊ angłs confortabat. ⁊ huican¬
geli ministrabant. Quia enĩ ds est miniᷤ¬
tiant ei angłi. qr hõ uerus est. confortat
eum angłs qm̃ ille qui minoratꝰ est pau¬
lominuis abangłis inhumanitate omĩa
de transmarinis ꝑtib sunt. qd̃ nullus
mons tam excelsus sit quomͦ olimpus.
Cacum̃ illius ut asserunt suꝑ nubes est
et nec ibi pluuia nec ymb̃ tangit. Tradit
enĩ beatꝰ pat̾ augustinus. qr fuerunt in¬
ri fortissim atq robustissimm qui estatiᷤ
temꝑe ascenderunt ibi spongiam secũ

Expanded text:
quidquam . » Unde cognoscimus, quia antiquus hostis superari potest, sed quiescere nescit. Et eo a tentatione recedente: « Ecce angeli accesserunt, et ministrabant ei. » Pulcherrime autem in conclusione hujus lectionis utraque Domini natura nobis declaratur, divina scilicet et humana, si tamen hanc cum Lucae Evangelii lectione conferamus. Legimus enim in Luca oraret, descendens angelus Domini de coelo, confortabat eum. In documento ergo utriusque naturae hunc et angelus confortabat, et huic angeli ministrabant. Quia enim Deus est, ministrabant ei angeli: quia homo verus est, confortabat eum angelus: quoniam ei, qui minoratus est paulo minus ab angelis in humanitate, omnia in transmarinis partibus sunt, quod nullus mons tam excelsus sit quam Olympus, cujus cacumen ut asserunt super nubes est, et nec ibi pluvia nec imber tangit. Tradit autem beatus Augustinus, qui fuerant fortissimi atque robustissimi, qui aestatis tempore ascenderunt in eum, spongiam secum
Abbreviated transcription (Latin):
et qͥ in corde tuo dixisti in celum ascendã
suꝑ astra celi edificabo solium meũ: Et¬
reliqͣ. Et bene qͥdem ꝑ montẽ diabolus
designat᷑. qr om̃s suos seqͣces adaltiora
ꝓuocat. scił ad suꝑbiam. de qͦ beatꝰ iob
loquit᷑. Qm̃e sublime uidet. et ip̃e est
rex suꝑ om̃s filios suꝑbie. Sic et contͣ

Expanded text:
s, qui in corde tuo dixisti: In coelum ascendam, super astra coeli aedificabo solium meum? » Et bene quidem per montem diabolus designatur, quia omnes suos sequaces ad altiora provocat, scilicet ad superbiam. De quo beatus Job loquitur: « Omne sublime videt, et ipse est rex super omnes
Abbreviated transcription (Latin):
et tange cuncta que possidet nͥ infaciẽ
beneclix̃it tibi. Qd̃ ex eo facile cognosci¬
mus qd̃ scõs uros in possessione auri et
argenti p̾diuites fuisse legimus: qd̾̃ oĩ¬
no ñ eẽnt si in potestate dliabol omĩa
regna mundi ec̃nt. Quia uͦ om̃is qͥ di¬
abolum adorat pͥus consensu pͣue oꝑa-¬
tionis ante conspectum di cacdit: uoce
diaboli dicit᷑. si cadens adorau̾is mẽ. ubi
considerandum qr pͥus dix̃ cade: ⁊ post¬
ea adorare. Cadit enĩ hõ: quando pecca¬
re consentit. Quasi uͦ post casum dia¬
bolum adorat: qnͣdo ip̃a pcc̃a oꝑe ꝑpe¬
rant᷑ iniqͥtatẽ: expulsi sunt nec potuert̃
stare. S querit᷑ quare sc̃i euangłiste ma¬
theus scil̃t et lucas indescͥptione tẽptati-¬
onũ discordare indeant᷑: maxime cũ in
prima concordent. in scd̃a et t̾cia dissenti

Expanded text:
et tange cuncta quae possidet, nisi in faciem benedixerit tibi . » Quod ex eo facile etiam cognoscimus quia sanctos viros in possessione argenti et auri praedivites fuisse legimus, quod omnino non essent, si in potestate diaboli omnia regna mundi fuissent. Quia vero omnis, qui diabolum adorat, prius per consensum pravae operationis a conspectu Dei cadit, voce dicitur diaboli, « si cadens adoraveris me. » Ubi considerandum, quia prius dixit cadere, et post adorare. Cadit enim homo, quando peccare consentit. Quasi vero post casum diabolum adorat, quando ipsa peccata opere perperantur iniquitatem: expulsi sunt, nec potuerunt stare . » Sed quaeritur quare sancti evangelistae, Matthaeus scilicet et Lucas, in descriptione tentationum discordare videntur, maxime cum in prima concordent, et in secunda et in terti
Abbreviated transcription (Latin):
exiuit ab eo. Sic̃ enim dux ñ concra
subditos s contra rebelles nationes
bellum mouet: ita diabolus ualitlius
contͣ eos quo s e leruitute reced̾e uiderit
⁊ ad leue iugũ xp̃i festiuare: pugnat.
Tunc enim grauiores demonũ tẽptati¬
ones sentiunt: quando aliqd̃ bonũ
ꝓpositum inchoare uolunt. Qõ in exẽ¬
plo isrłitarũ discimꝰ. qͥ tunc apharao¬
ne durius afflicti legunt᷑. quando per
moysen ⁊aaron. ad t̾ram repmissioĩs
sunt uocati. Contͣ cuius iacła tempta¬
tionũ nos sꝑitalia arma sumere:mo

Expanded text:
exivit ab eo . Sicut enim rex non contra subditas, sed contra rebelles nationes bellum movet: ita diabolus validius eos, quos a sua servitute recedere viderit, et ad leve jugum Christi festinare, impugnat. Tunc enim graviores daemonum tentationes electi sentiunt, quando aliquod bonum propositum inchoare volunt. Quod in exemplo Israelitarum didicimus, qui tunc a Pharaone durius afflicti leguntur, quando per Moysen et Aaron ad terram repromissionis sunt vocati. Contra cujus jacula tentation
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia est. Quia sic̃ diabolus ꝑ suꝑbram
de celo cecidit. sic quosc̾q decipit ꝑ suꝑ¬
biam pͤcare facit. Głam mundi dicit
aurũ argentũ. lapsdes p̾ciosos. et cet̾a a¬
mabilia muncli inquib maximeinũ¬
diamatores głant᷑. Non putandũ est
aũ omĩa regna mundi et glam eoꝵ
simul dño ostendite potuisse ab alio.

Expanded text:
superbia est : » quia sicut diabolus per superbiam de coelo cecidit, sic quoscunque decipit, per superbiam peccare facit. Gloriam mundi dicit aurum, argentum, lapides pretiosos, et caetera amabilia mundi, in quibus maxime mundi amatores gloriantur. Non putandum est autem omnia regna mundi et gloriam eorum simul
Abbreviated transcription (Latin):
de pinnacło. ita et de monte sentienctũ
est. Non putandũ est qd̃ diabolus no¬
lentem dñm inmontẽ excelsum asume
potuerit: s eius malam uoluntatẽ enͣn¬
gelista ꝓ facto posuit. Nam ip̃e ꝓpͥa uo¬
luntate in montẽ ascendit. ut et diabo¬
lo locus temptancli ⁊ xp̃o eẽt occasio tri¬
umphancl. Qm̃ nisi eẽt locus tẽptan¬
di: ñ eẽt triumphus uincencli. Non¬
nulli aũ iuxta litt̾am hunc montẽ o¬
limpũ fuisse asserunt: qui tanto ala¬
or p̾cet̾is ẽẽ fert᷑. ut etiam intra se nubeᷤ
hab̾e uideat᷑. Auii uͦ dicunt eũ fuisseta¬
bor qui ualde excelsus etiam narrat᷑.
S quic̃q mons fu̾it dñs tam̃ sponte
ut dyaimus in eum ascendit. Spitalr̃
autẽ ꝑ montẽ in quo diabłs dñm tẽp-¬
tauit: suꝑbia intelligit᷑. Cũ gͦ diabolꝰ¬

Expanded text:
de pinnaculo, ita de monte sentiendum est. Nec putandum est, quod diabolus nolentem Dominum in montem excelsum assumere potuerit, sed ejus malam voluntatem Evangelista pro facto posuit. Nam ipse propria voluntate in montem ascendit, ut diabolo locus tentandi, et Christo esset occasio triumphandi: quoniam nisi esset locus tentandi, non esset triumphus vincendi. Nonnulli autem juxta litteram hunc montem Olympum fuisse asserunt, qui tanto altior prae caeteris esse fertur, ut etiam intra se nubes habere videatur. Alii vero dicunt eum fuisse Thabor, qui valde excelsus fuisse narratur. Sed quicunque mons fuerit, Dominus tamen sponte ut diximus in eum ascendit. Spiritualiter autem per montem, in quo diabolus Dominum tentavit, superbia intelligitur. Cum ergo diabol
Abbreviated transcription (Latin):
nũqm̃ cdñm głẽ crucifixissent. S qi eiꝰ
dimnitatẽ uoluit explorare. ideo accedẽs
ad temptandum dixit. Si filius dĩes.
Et rł. Duob tam̃ modis ip̃a sua tẽpta¬
tione diabolus tenetur astrictus. Si enĩ
tantum hoĩem estimass ñ dm̃. quare
ut de lapidib panes fac̾et temptauit
cum hoc deo impossibile ñ sit: E sicut
diximus quasi dubius et inceitꝰ loqͤbat.
Qui respondens cdix̾. Scuptum est. Nõ
insolo pane muit hõ s in omi u̾bo qd¬
ꝑcec̾it de ore cli. MMagna est dmĩ potencia
s ñ minoreĩ hic declarat᷑ pacientia. Qͥ
emm solo u̾bo tẽptatorẽ suũ aut in lapi¬
dem conu̾̃tere aut inabissum pot̾at mer¬
gere. eiꝰ temptationes sustimut. osten¬
dens nobis ñ eẽ timenctum cum tẽptam᷑:
s cauendum ne temptationib consen

Expanded text:
num gloriae crucifixissent . » Sed quia ejus num gloriae crucifixissent . » Sed quia ejus divinitatem voluit explorare, ideo accedens ad tentandum, dixit: « Si Filius Dei es, » etc. Duobus enim modis ipsa sua tentatione diabolus tenetur astrictus. Si enim tantum hominem aestimavit et non Deum, quare ut de lapidibus panes faceret tentavit, cum hoc Deo impossibile non sit? Sicut diximus, quasi dubius et incertus loquebatur. « Qui respondens dixit: Scriptum est: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo qMagna est Domini potentia, sed non minor ejus declaratur patientia. Qui enim solo verbo tentatorem suum, aut in lapidem convertere, aut in abyssum poterat mergere, ejus tentationes sustinuit, ostendens nobis non esse timendum cum tentamur, sed cavendum ne tentat
Abbreviated transcription (Latin):
ausus fuit acced̾e. ad qd̃ respondendũ q
forte audint di pat̾s uocem intonã¬
tem hic est filius m̃s dilectus inquo mͥ
complacui: et ideo quẽ testante patre
dm̃ aucliuit. hoĩem crede distulit. Nisi
enim dm̃ illum estimaret. nequaqm̃
ꝑ obsessum hoiẽm diceret. Quid tibi⁊
trum ds eẽt usq admortẽ ignorauit.
ut diabolus eius aduentũ cognosc̾e ñ
poss: et ꝑ mitutẽ miracłoꝵ suoꝵ se dm̃
eẽ mundo manifestaret. Conceptꝰ qͥꝑ¬
pe est ut ds. s natus ut homo. Ut ds a
magis est adoratus: ut hõ aparentib
in egiptũ est deportatꝰ. Quasi ds iem¬
nauit: quasi hõ esmiit. Quasi hõiem¬
nauit. dormunit. quasi d̾s uentis et
mari imꝑaiit. Quasi ds̃ de paucis pa¬
nib multa milia hoĩm sacianit: q̃si
homo t̾reno cibo indiguit. Et ad ul¬
timũ ut homo crucifixus est: s qͣsi ds re¬
in dño latuerunt. conceꝑtio. partus. et
passio. Qma sic dicit apłt̾. si cognouissẽt.¬

Expanded text:
aestimaverit. Ad quod respondendum, quia forte audivit Dei Patris vocem intonantem: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . » Et ideo quem testante Patre Deum audivit, hominem credere distulit. Nisi enim Deum illum aestimaret, nequaquam per obsessum hominem diceret: « Quid tibitrum Deus esset usque ad mortem ignoravit ut diabolus ejus adventum cognoscere non posset, et per virtutem miraculorum suorum se Deum esse mundo manifestaret. Conceptus quippe est ut Deus, sed natus ut homo. Ut Deus a Magis est adoratus, ut homo a parentibus in Aegyptum deportatus. Quasi Deus jejunavit, quasi homo esuriit. Quasi homo dormivit, quasi Deus ventis et mari imperavit. Quasi Deus de paucis panibus multa millia hominum satiavit, quasi homo terreno cibo indiguit. Et ad ultimum, ut homo crucifixus est, sed quasi Deus rein Domino latuerunt, conceptio, partus, et passio. Quia, sicut dicit Apostolus: « Si cognovissent
Abbreviated transcription (Latin):
condidit. sciłr peccoꝵ carnes auiũ et spi¬
cium. atq diu̾sa gn̾a fructuũ. Qo̾ uero
subiungit. S in om̃i u̾bo qd̃ ꝓcecdit de
ore dei. ostendit aliam cẽ uitam corꝑis
aliam anime: Uita enim corꝑis aĩa est.
pascatꝰ cibo carnali: ita morit᷑ anima nͥ
reficiat᷑ u̾bo clĩ. ñ ut ñ sit. s ut male sit:
qr ñ insolo pane uuit hõ: s in omni

Expanded text:
carnes, avium et piscium, atque diversa genera fructuum. Quod vero subjungit: « Sed in omni verbo quod procedit de ore Dei, » ostendit esse aliam vitam corporis, aliam animae. Vita enim corporis anima est, pascitur cibo carnali, ita moritur anima, nisi reficiatur verbo Dei: non ut non sit, sed ut mala sit. Quia « non in solo pane vivit homo, sed in o
Abbreviated transcription (Latin):
nitas eẽ ostend̾etur. Hoc enĩ de moyse
et helia scͥptũ ñ legimꝰ. qr nulli dubiũ¬
est qd̃ post ieniniũ ut puri hoĩes esu¬
rierint s de illo qui ita cls erat ut etiã
hõ eẽt clignũ fuit ut scͥb̾etur. uel cer¬
te post ieiuniũ esuriit. ut occasio tẽp¬
tandi diabolo p̾beret᷑. Quẽ enim qua¬
draginta dieb et noctib ierunantẽ
uidebat. fortasse temptare ñ auderet.
nisi eum esurientẽ it̾m cerneret. Et
quẽ post ieiuniũ esurientẽ uidit. qͣsi¬
tantũ hominẽ tẽptare p̾sumpsit. Un¬
de et subdit᷑. Et accedens temptator:
dix̃ei. Si filius dĩ es dic ut lapides ifti
panefiant. Quia esurienti panis congru¬
it. que esurientẽ indit. ut de lapidibus

Expanded text:
ur. Hoc enim de Moyse et Elia scriptum non legimus, quia nulli dubium, quod post jejunium ut puri homines esurierint: sed de illo, qui ita Deus erat, ut etiam homo esset, dignum fuit ut scriberetur. Vel certe post jejunium esuriit, ut occasio tentandi diabolo praeberetur. Quem enim quadraginta diebus et noctibus jejunantem videbat, fortasse tentare non auderet, nisi eum esurientem iterum cerneret. Et quem post jejunium esurientem vidit, quasi hominem tentare praesumpsit. Unde et subditur: « Et accedens tentator, dixit ei: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. » Quia esurienti panis congruit, quem esurientem vidit, ut de lapidibus
Abbreviated transcription (Latin):
libro assumpsit: secunde legis faciens m̃¬
tionẽ. ut eam scãm et iustam demonst᷑¬
ret. atq ueris clipeis falso inimiq iacłã
constringeret: Cĩnus unictorie t pũ. qͥn¬
dam dd̾ tenuit. qͣndo speciali certamine
cũ philisteo pugnaturꝰ. arma regalia de¬
posuit ⁊ qͥnq limpidissimos lapides de
torrente assumpsit. qͦs imperam pasto¬
ralem posuit. E quib unũ infundam
misit. et philisteum infronte ꝑcuciens
illius amputauit. magnã grãm ⁊ głam

Expanded text:
libro assumpsit, secundae legis faciens melibro assumpsit, secundae legis faciens mentionem, ut eam sanctam et justam esse demonstraret, atque veris clypeis falsa inimici jacula confringeret, cujus victoriae typum quondam David tenuit, quando singulari certamine cum Philisthaeo pugnavit, arma regalia deposuit, et quinque limpidssimos lapides de torrente assumpsit, quos in peram pastoralem posuit: e quibus unum in fundam misit, et Philisthaeum in frontem percutiens illius amputavit, magnam gratiam et
Abbreviated transcription (Latin):
q ui hoĩes quol decipit inuoraginibus
penarum absorbendo ꝑtrahit. Dñs aũ
suꝑ aspidem ⁊ basiliscũ ambulalut
⁊ cõculcauit leonẽ et drachonẽ. qñdo
antiqͥ hostis insidias ꝓpria iuitute cõ¬
fregit. ita ut nulli nr̃m noc̾e possit nͥ
nos ei sponte subiciam̃. S hunc u̾si¬
cłm quẽ diabolus de se scͥptum nou̾at.
quasi callidus tergiu̾sator tacint. et qd̾̃
inꝑsona uiri iusti canitur: dño q̃si
infirmo hoĩ opposuit dicens. Ecͥptũ ẽ.
Qm̃ angłis suis mandauit de te. ⁊ in
manib tollent te. et cet̾a. In qͦ loco
⁊ illud cognoscimus. qr ad eustodiendam
scõꝵ uitam angłi deputant᷑. teste apło qͥ
ait. Sunt ammistratorii sp̃c minist̾iũ¬
missi ꝓpt̾ cos qui heditatẽ capiunt salutis.
dictum est. Non est petrꝰ s angelus eiꝰ est.
Hꝯinc ait angłs tobie. Cum oraretis: ego
rursum. S cͥptum est. Non tẽptabis dñm
dm̃ tuum Notandum qd̃ utilia testimo¬
nia dñs adu̾sus cdliabłm de deut̾onomii

Expanded text:
qui homines quos decipit in voraginibus poenarum absorbendo pertrahit. Dominus autem super aspidem et basiliscum ambulavit, et conculcavit leonem et draconem, qui antiqui hostis insidias propria virtute confregit: ita ut nulli Christiano nocere possit, nisi nos ei sponte subjiciamur. Sed hunc versiculum, quem diabolus de se scriptum noverat, quasi callidus tergiversator tacuit. Et quod in persona viri justi canitur, Domino quasi infirmo homini opposuit, dicens: « Scriptum est quia angelis suis mandavit de te, et in manibus tollent te, » etc. In quo loco et illud cognoscimus, quia ad custodiendam sanctorum vitam angeli deputantur, teste Apostolo, qui ait: « Sunt administratorii spiritupter eos qui haereditatem capiunt salutis . dictum est: « Non est Petrus, sed angelus ejus est . » Hinc ait angelus Tobiae: « Cum oraretis, ego rursum: Scriptum est: Non tentabis Dominum Deum. » Notandum quod utilia testimonia Dominus adversus diabolum ex Deuteronomii
Abbreviated transcription (Latin):
Et̃ ꝓpħa. Ecce ego ponam insyon lapidẽ
offensionis. ⁊ petrã scandali. Nam si uerũ
diabolus dic̃e uoluiss. slld̃ debuerat dic̃e
qd̃ meodẽ psalmo sequit᷑. Suꝑ aspidem
⁊ basiliscũ ambulabis. et conculcabis
leonẽ et drachonẽ. Ip̃e est eñĩ aspis: qui

Expanded text:
eta: « Ecce ego ponam in Sion lapidem offensionis et petram scandali . » Nam si verum diabolus dicere voluisset, illud debuerat dicere quod in eodem psalmo sequitur: « Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et drac
Abbreviated transcription (Latin):
grua aũ ratione magñ eccłie quadrage¬
sime tẽpus ante dm̃ passionẽ obsernã¬
dum eẽ statuerunt: ut intelligamus
quia p̾sentis uite affuctio ĩmortalitatẽ
fut᷑am parit. Ad qmͣ rem confirman¬
dam ip̃e dñs qui quadragnita dieb
ante: passionẽ ieiunauit. quadragin¬
ta etiam post resurrectionẽ cũ discipłis
conu̾satꝰ est. utrumq tempus quad¬
ginta dierum numeio cõplens. ut o¬
stend̾et inp̾senti uita tẽpus ẽẽ afflicti¬
omis: et infutõ gaudii. Cumenim qͣ¬
draginta dieb ante passionẽ iefunaret.
quasi clamabat. Nisi penitenciam ege¬
ritis: moriemini in pcc̾is ur̃is. Et petrus
Abstmnete uos a camalib desideriis qͣ
militant adu̾sus aĩam. Cum uͦ post
resurrectionẽ cum discipłis comu̾sa
retur eoꝵ corda letificans. quasi illud
gaudium in effabile ꝓmittebat de qͦ
aubi ait. It̾m uidebo uos et gaudebit cor
ur̃m. et gaudiũ urm̃ nemo tollet a uob̾.
Et it̾m. Ecce ego uob̃cũ sum om̃ib dieb

Expanded text:
ratione magistri Ecclesiae Quadragesimae tempus ante Domini passionem observandum esse statuerunt, ut intelligamus quia praesentis vitae afflictio immortalitatem futuram parit. Ad quam rem confirmandam ipse Dominus, qui quadraginta diebus ante passionem jejunavit, quadraginta etiam post resurrectionem cum discipulis conversatus est, utrumque tempus quadraginta dierum numero complens, ut ostenderet in praesenti vita tempus esse afflictionis, et in futuro gaudii. Cum enim quadraginta diebus ante passionem jejunaret, quasi clamabat: Nisi poenitentiam egeritis, moriemini in peccatis vestris. Et Petrus: Abstinete vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam. Cum vero post resurrectionem cum discipulisretur, eorum corda laetificans, quasi illud gaudium ineffabile promittebat, de quo alibi ait: Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis . Et iterum: Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊ abstinenciam contͣinsidias dia¬
boli. Quib exemplis incitati uirtutẽ
abstinencie toto corde suscipiamꝰ ut
abstinenciam. S qͥ comes ieiunii ele
subtrarmꝰ ꝑ abstinenciã: pauꝑib ero¬
gemus ꝑ misccłiam. Inud enim ieiuni¬
um cłs ñ approbat qd̃ elemosina ñ hor¬
nat: qr tale est ieiuniũ sine elemosina:
qualis sine oleo lucerna. unde ip̃e dñs
naretis et plang̾etis. ñ ne uob̾met ip̃is
pori subtrahit ꝑ abstinentiam. ñ pauꝑi¬
b erogat: s sibim posterũ reseruat. Qͥ
autẽ ieiunat et elemosinã tͥbuit: neces¬
se est ut ab om̃i iracũdia et odio atq i¬
paciencia cor suũ custodiat: qr frustra se¬
ip̃m affligit incorpe. qui odium seruat
in corde. sic̃ dñs qͦsdam ieiunantes incre¬
pat dicens. Ecce indie ieuiii ur̃i inuenit᷑
uoluntas ur̃a et om̃s debitores nr̃os re¬
petitis. Ec̃ce ad lites et contẽtiones ieiu¬
natis: et ꝑcutitis pugno impie. Et cõtͣ
elemosinam tͥbuerr et cet̾a pietatis oꝑa

Expanded text:
ontra insidias diaboli. Quibus exemplis invitati, virtutem abstinentiae toto corde suscipiamus, ut abstinentiam . Sed quia comes jejunii elesubtrahimus per abstinentiam, pauperibus erogemus per misericordiam. Illud ergo jejunium Deus non approbat, quod eleemosyna non ornat. Quia tale est jejunium sine eleemosyna, qualis sine oleo lucerna. Unde ipse Dominnaretis et plangeretis, nonne vobismetipsis ntiam, non pauperibus erogat, sed sibi in posterum reservat. Qui autem jejunat et eleemosynam tribuit, necesse est ut ab omni iracundia et odio atque impatientia cor suum custodiat. Quia frustra seipsum affligit in corpore, qui odium servat in corde, sicut Dominus quosdam jejunantes increpat, dicens: « Ecce in die jejunii vestri invenitur voluntas vestra, et omnes debitores vestros repetitis. Ecce ad lites et contentiones jejunatis, et percutitis pugno impie . » Et e celeemosynam tribuere, et caetera pietatis opera
Abbreviated transcription (Latin):
cia remanent. Cum aũ anni curulus ꝑ
trecentos sexaginta qͥnq dies uoluit᷑:
si recte consid̾emꝰ hoc tempꝰ quadragesi¬
me decimatio ẽ nr̃e uite. Dignum est
enim ut qͥ ꝑ totũ annũ nob̃ uiximus
saltem istis dieb sacͥs deo uiuamꝰ: ut ñ
solum de nostris reb. s etiam de nr̃is cor¬
porib decimas demꝰ: ut abundet iusticia
nr̃a si uolumꝰ intͦire in regnũ celoꝵ suꝑ
scͥbaꝵ et phariseor. Ut cum illi dabant de¬
cimas rerum: nos debemꝰ decimas dierũ
in abstinc̃tia prompti. in orõnib assi¬
dui. in elemosinis largi. maceremꝰ carnẽ
nr̃a hostiam uiuentẽ. Hostia eni ĩmo¬
lat᷑ et uiuit: cũ hõ ap̾senti uita ñ deficit.
fligit. Tanto enĩ quisq acceptabilio¬
rem hostiam deo offert: quanto ñ extͣ
se sic̃ est agnus et reliqͣ. S in seip̃o q̃rit
qd̃ deo immolet: scͥptura dicente. sacͥfi¬
cium dõ sp̃e contͥbulatus cor cõtͥtum

Expanded text:
tia remanent. Cum autem anni circulus per tia remanent. Cum autem anni circulus per trecentos sexaginta quinque dies volvitur, si recte consideremus, hoc tempus quadragesimae, decimatio est vitae nostrae. Dignum est enim, ut qui per totum annum nobis viximus, saltem istis diebus sacris Deo vivamus: ut non solum de nostris rebus, sed etiam de nostris corporibus Deo decimas demus. Et abundet justitia nostra, si volumus intrare in scribarum et Pharisaeorum: ut cum illi darent decimas rerum, nos demus decimas dierum. In abstinentia prompti, in orationibus assidui, in eleemosynis largi: maceremus carnemnostra hostiam viventem . Hostia enim immolatur et vivit, quia homo a praesenti vita non deficit, fligit. Tanto enim acceptabiliorem hostiam Deo offert, quanto non extra se, sicut est agnus, sed in seipso quaerit quod Deo immolet, Scriptura dicente: « Sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximi: que etiam sic̃ nos dilig̾e p̾cipimur.
Et pulchie qi totꝰ hõ tir int̾ior et ext̾ior
septẽ qualitatib constat. Int̾ior:. intellec¬
tu. memoria. et uoluntate. ext̾ior: aqua.¬
igne aere. id est calida. fugida. sicca.⁊ hu¬
mida. Septẽ gͦ et tres: decemi fiunt. Et
nos igit᷑ iungamꝰ septẽ ad tres ut ad ꝑ¬
fectũ numerũ ꝑueniamꝰ. id est toto dilecti¬
ons affectu creatori nr̃o inhereamus.
Et qr indigne uiuendo p̾cepta decalogi
transgressi sumꝰ. ip̃am carnẽ ꝓpenttẽciã
affligamꝰ. ut ad quadragenarium ꝑfectũ
numerũ ꝑuenire possimus. Nec debet¬
et honerosũ uideri: si de hoc quadragena¬
rio nunero ꝓ cõmuni utilitate aliqͣ
ad huc inferamꝰ. Ap̾senti enĩ die usq
ad sc̃m̃ pascha. q̃draginta duo dies uen¬
turz sunt: quoꝵ sunt ebdomade sex. Sub¬
trabe gͦ sex dies qui in dñicis eueniunt:
ñ amplius qmͣ tͥnguita sex inabstinen¬

Expanded text:
proximi, quem etiam sicut nos diligere praecipimur: proximi, quem etiam sicut nos diligere praecipimur: et pulchre, quia totus homo noster, interior et exterior, septem qualitatibus constat. Interior, intellectu, memoriaigne et aere, id est callida et frigida, sicca et humida. Septem ergo et tria decem fiunt. Et nos igitur jungamus septem ad tres, ut ad perfectum numerum perveniamus, id est toto dilectionis affectu, creatori nostro inhaereamus. Et quia indigne vivendo praecepta Decalogi transgressi sumus, ipsam carnem per poenitentiam affligamus, ut ad quadragenarium perfectum numerum pervenire possimus. Nec debet onerosum videri, si de hoc quadragenario numero, pro communi utilitate, aliqua adhuc inseramus. A praesenti die usque ad sanctum Pascha, quadraginta duo dies venturi sunt, quorum sunt hebdomadae sex. Subtractis ergo sex diebus qui in Dominicis eveniunt, non amplius quam triginta sex in abstinen
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sentis uite cursũ significat. qr mũ¬
dus in quatuor ꝑtes diuidit᷑. Orien¬
tem. occidentẽ. septẽtͥonẽ et m̾idiem.
Et his muncdi ꝑtib dñs fideles colligit
sic̃ scͥptũ est. qͦs redemit de manuini¬
mici. de regionib congregatut eos.
Asolis ortu et occasu. ab aquilone ⁊ ma-¬
ri. Quasi enĩ denarium multiplicando
quat̃ ducnuꝰ ad quadragenariũ nume¬
rum ꝑuenimꝰ: quando legem sꝑitałr
intelligendo latius ꝑ gram noui te¬
stam̃ti explicamꝰ. Augetur enin lex
cũ sꝑitalit̾ int̾p̾tatur qi p̃cepta illiꝰ¬
tanto magis crescunt. quanto subtilĩ
fuerint excussa. Est etiam aliud in loc
quadragenario nuimero qd̃ curiosus
lector addisce̾ potest. Decem namq
moysi p̾cepta data sunt. in duab¬
tam̃ tabut scͥpta In una qͥdẽ t̾a: in
alia septẽ. Et tria qnidẽ ad dilectionẽ
di ꝑtinent: qr d̃s inseꝑ abił trinitas est:
que debemꝰ diligere. toto corde tota m̃te.
tota anima. Sept̾e aũ ad dilectionẽ ꝑtinẽt

Expanded text:
praesentis vitae cursum significat, quia mundus in quatuor species dividitur, orientem, occidentem, septentrionem et meridiem. Et ex his mundi partibus fideles colligit, sicut scriptum est: « Quos redemit de manu inimici, de regionibus congregavit eos: a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari . » Quasi enim denarium multiplicando quater ducentes, ad quadragenarium numerum pervenimus, quando legem spiritualiter intelligendo, latius per gratiam Novi Testamenti explicamus. Augetur enim lex, cum spiritualiter interpretatur: quia praecepta tanto magis crescunt, quanto subtilius fuerint excussa. Est etiam aliud in hoc quadragenario numero, quod curiosus lector adjicere potest. Decem namque Moysi praecepta data sunt in duabus tabulis scripta, in una quidem tria, in alia septem. Et tria quidem ad dilectionem Dei pertinent: quia Deus inseparabilis Trinitas est, quem jubemur diligere toto corde, tota mente, tota anima. Septem autem ad dilectionem pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
uiniis. in uigiliis et in caritate ñ ficta.
Quantũ aũ pacis concordiã dñs inno¬
bis diligat. ip̃e manife stat in euãgłio:
cũ clamat. Si offers munꝰ tuũ ad al¬
tare. et ibi recordatꝰ fueris qi frat᷑ tu¬
us habet aliqͥl adu̾sum te: et cet̾a.
Tanto enim securius resurrectionis
diem celebrabimus: quanto distric¬
tnis p̾sentis corꝑis dies obseruau̾imꝰ.
plici corde ieuinantib et elemosinã¬

Expanded text:
iliis, in castitate, in charitate non ficta. Quantum autem pacis concordiam Dominus in nobis diligat, ipse manifestat in Evangelio, cum clamat: « Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversus te , » etc. Tanto enim securius resurrectionis diem celebrabimus, quanto districtius praesentis temporis dies observaverimus. plici corde je
Abbreviated transcription (Latin):
aũ abstinencie apͥncipio cõmemoremꝰ.
Tam diu enĩ primi parentes nr̃i inꝑa¬
diso manserunt: qmͣdui a cibo uetito
abstinuierunt. Pt̾ qmͣ uͦ gule desidenis
satiffecert. ꝑadisi amenitatẽ ꝓtinus
amiseĩt. Et post hec moyses qui ieui¬
nauit legem d̃i accepit. ppls qͥ conie¬
dit idola fabricauit. Unde scͥptũ est.
Sedit ppłs manclucare et bib̾e: et sur¬
rexert̃ lud̾e. Mortis quoq sentẽtiam
ionathas ꝓmeruit: qr int̾ dictũ ieuni¬
um a patre nesciens uiolauit. Damhel
namq et tres puerz qui in aula regis
mire abstinentie fuerunt: ñ solũ leo¬
nũ dentes euaserunt. et fornacis ignẽ
ñ senserunt. s etiam interp̾tandi sacͤ
mire abstinencie fuit: redemptorẽ ñ
solum uid̾e. s etiam baptirare meruit
Quid plura: Ip̃c mediator dĩ et homi¬
nũ hõ factus suꝑaturꝰ diabolũ qͣdra¬

Expanded text:
autem abstinentiae, a principio commemoremus. Quandiu enim primi parentes in paradiso manserunt, tandiu a cibo vetito abstinuerunt. Postquam vero gulae desideriis satisfecerunt, paradisi amoenitatem protinus amiserunt. Et post haec Moyses qui jejunavit, legem Dei accepit: populus qui comedit, idola fabricavit. Unde scriptum est: « Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . » Mortis quoque sententiam Jonathas promeruit, quod indictum jejunium a patre, nesciens violavit . Daniel namque et tres pueri, qui in aula regis mirae abstinentiae fuerunt, non solum leonum dentes evaserunt, et fornacem ignis non senserunt, sed etiam interpretandi sacra mirae abstinentiae fuit, redemptorem non solum videre, sed etiam baptizare meruit. Quid plura? Ipse mediator Dei et hominum homo factus, et superaret diabolum, quadra
Abbreviated transcription (Latin):
cit. S qui ex humana fragilitate t̾ret᷑:
ex conditoris sui cõpassione fiduciam
resumere debet. Quia enim ꝓpt̾ nos hõ
fien dignatꝰ est in humana nat᷑a se tẽp¬
tar ꝓ nob̃ ꝑmisit. ut sua tẽptatione
pugnandi cont̃ diabolum audatiam
exibueret. s etiam uincendi fiduciã
restauraret. fortasse etiam uidet᷑ aqͥbus¬
dam incredibile dñm adiabolo fuisse
temptatũ. S nichil in eiꝰ tẽptatione
timendum eẽ cognoscimꝰ. nec incredibi
abolus est: et huiꝰ capitis menbra om̃s
sunt iniqͥ. Numqͥd ñ menbrũ eiꝰ fuit
pilat̾: ⁊ m̃quid ñ menbra eiꝰ fuere ni
dei ꝑsequentes. ⁊ milites crucifigentes:¬
fũerunt utiq. Cum gͦ maius sit occi¬
a capite tẽptarz: qui se ꝑmisit amẽbris
crucifigi. Nec est incredibile si qd̃ minꝰ
est a capite ꝑtulit: qͥ qd̾ maiꝰ est am̃bris
sustimnt. S sllud sollicite nob̃ consi¬
derandum est. qd̃ statim post baptismũ

Expanded text:
cit. Sed qui ex humana fragilitate terretur, cit. Sed qui ex humana fragilitate terretur, ex conditoris sui compassione fiduciam resumere debet. Qui enim propter nos homo fieri dignatus est, in humana natura se tentari pro nobis permisit, ut sua tentatione pugnandi contra diabolum audaciam tribueret, sed etiam vincendi fiduciam restauraret. Fortasse etiam videtur a quibusdam incredibile Dominum a diabolo fuisse tentatum. Sed nihil in ejus tentatione timendum esse cognoscimus, nec incredibilabolus est, et hujus capitis membra omnes sunt iniqui. Nunquid non membrum ejus fuit Pilatus? Nunquid non membra ejus fuerunt Judaei persequentes, et milites crucifigentes? Utique. Cum ergo majus sit occia diabolo tentari, qui se permisit a membris ejus crucifigi? Nec est incredibile, si quod minus est a capite pertulit, qui quod majus est, a membris sustinuit. Sed illud sollicite nobis considerandum est, quod statim post baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut columibam: et uenientẽ suꝑ se. Et
ecce uox de celis dicens. Hic est filitis me¬
us dilectus in quo mͥ cõplacui. statim¬
q ad iunxit. Tunc ih̾c ductus est inde¬
sertum a sp̃u ut temptaret᷑ adiabolo o
alii euangłiste marchus scili tlucas ma¬
infestius declarat. Ate enim marcus. Et
tum dieb quadraginta ⁊ nichil man-¬
ducauit miłł dieb. Et consum matis
nem temptandi malignus sp̃c inuemi¬
ret. Dandus enim erat diabolo locus
temptancdi: ut fieret xp̃ooccasio suꝑan¬
di. ꝑmisit enim se amaligno sp̃n tẽpta¬
ri. ut nob̃ exemplũ pugnandi ostend̾et.
Qd apłs paulus in epła sua ad hebreos
cens. Non enim habemus pontificẽ qͥ
ñ possit infirmitatib nr̃is cõpati: tẽp
tatum ꝑ omĩa ꝓsimilitudine absq
cum fiducia: ut miscd̃iam conseqͣm᷑
⁊ inueniamꝰ głam in auxilio oportu¬
no. S cum mens humana creatorẽ
suum et redemptorẽ qui nullũ omi¬
no pccm habuit a diabolo audit tẽp¬
tatum metu fragilitatis sue expaues-¬

Expanded text:
bam, et venientem super se. Et ecce vox de coelis dicens: « Hic est Filius meus dilectus in quo mihi complacui. » Statimque adjunxit: « Tunc Jesus ductus est in desertum a Spiritu, ut tentaretur a diabolo. »alii evangelistae, Marcus scilicet et Lucas, manifestius declarant. Ait enim Marcus: « Et tum diebus quadraginta, et nihil manducavit in illis diebus. Et consummatis nem tentandi malignus spiritus inveniret. Dandus enim erat diabolo locus tentandi, ut fieret Christo occasio superandi. Permisit enim se a maligno spiritu tentari, ut nobis exemplum pugnandi ostenderet. Quod apostolus Paulus in Epistola sua ad Hebraeos, cit: « Non enim habemus pontificem, qui non possit infirmia pro similitudine absque cum fiducia, ut misericordiam consequamur, et inveniamus gratiam in auxilio opportuno. Sed cum mens humana creatorem suum et redemptorem, qui nullum omnino peccatum habuit, a diabolo audit tentatum, metu fragilitatis suae expaves
Abbreviated transcription (Latin):
temptaret᷑ adiabolo. Et cum ieiunas¬
set quadraginta dieb et quadraginta¬
Nhinus lectionis serie utrãq suã na¬
turam diuinam scil̃t et humanam:
nob̃ dñs manifestare dignatꝰ est. Qd̃
enim quadraginta dieb et quadragĩ¬
ta noctib ieuinauit: declaratio est di¬
uine pietatis. qd̃ uͦ consũmatis ilł efu¬
Quasi homo a diabolo tẽptatꝰ est: s qͣsi
d̾s temptationes diaboli suꝑauit. Sẽd
fortasse minus intelligentes ignorant:
a quo sp̃u sit dñs ductꝰ in desertum ꝓpt
illuo maxime qd̃ subdit᷑ Assumpsit
eum diabolus in scãm cintatẽ uel in
montẽ excelsum ualde. S qd̾ uere ⁊
absq ulla ambiguitate a spñ scõ in
desertum ductus ẽẽ credatur. facile ag¬
noscit᷑. si huiꝰ euangelii suꝑiora parũ¬
ꝑ atlcendamꝰ. Ait enim euangłista ue
nit ih̾e a galilea iniordanẽ ad ioh̾em:

Expanded text:
Et cum jejunasset quadraginta dies, » et relinhujus lectionis serie utramque suam naturam, divinam scilicet et humanam, nobis Dominus manifestare dignatus est. Quod enim quadraginta diebus et quadraginta noctibus jejunavit, declaratio est divinae potestatis: quod vero, consummatis illis, esuquasi homo a diabolo tentatus est: sed quasi Deus tentationes diaboli superavit. Sed fortasse minus intelligentes ignorant a quo spiritu sit Jesus ductus in desertum, propter illud maxime quod subditur: « Assumpsit eum diabolus in sanctam civitatem, » vel in montem excelsum. Sed quod vere et absque ulla ambiguitate a Spiritu sancto in desertum ductus esse credatur, facile agnoscitur, si hujus evangelii superiora parumper attendamus. Ait enim Evangelista : « Venit Jesus a Galilaea
Abbreviated transcription (Latin):
est sine insperam collectũ. ut scilicetsic̾
supͣ iam dicimꝰ diabolo daret᷑ occasio
temptancl. Nec mirũ si dñs totũ mũ¬
dum ꝓspic̾e potuit. qui etiam qͥbusdã
scĩs hoc inmim̾e p̾stitit. ut eũ insperã
collectũ uid̾e possent. Ineo uͦ qd̾ ait.
bꝯec omĩa tibi dabo si cadens adorau̾is
me: falsum dixisse comuuncit᷑. Neq¬

Expanded text:
icet sicut supra jam diximus diabolo daretur occasio tentandi. Nec mirum, si Dominus sic totum mundum prospicere potuit, qui etiam quibusdam sanctis hoc in munere praestitit, ut eum in sphaeram collectum videre possent. In eo vero quod ait: « Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me
Abbreviated transcription (Latin):
tationum euade. maloꝵ societatẽ aliqͣn¬
do corꝑe semꝑ autẽm̃te debz fugere: in
exemplo ssluis qui regali aula nel in
turba populari positus dicebat. Ec̃ce
elongaui fugiens et mansi insolitudi-
ne. Et cum ieuinass quadraginta di¬
eb et quadraginta noctib postea esu¬
riit. Ineo qd̃ suꝑaturꝰ dñs diabłm qͣdra¬
gnta dieb et qͣdraginta noctib ieui¬
nauit necessaria arma contͣ tempta¬
tiones diaboli ieuiniũ et orationẽ eẽ
oftendit. Iuxta illud qd̃ ip̃e ait ineuã¬
gelio. Hoc genis ñ eicit᷑. nisi morõne et
ieuinio. Et paulus. Omis qui magone
contendit ab om̃ib se abstinet. Cum gͦ q̃dra¬
ginta dieb et noctib ieiunauit. omni
tempore uite p̾sentis electos contra temp¬
tationes antiqui hostis cer tamen hab̾e
docuit. Siue certe quadraginta dieb¬
et noctib dñs ieunauit p̾dicaturus
euangłium: ut ostend̾et uetus a nouo
non discrepate testamento. Legimus e¬
num duos exinios patres quadraginta

Expanded text:
t evadere, malorum societatem aliquando corpore, semper autem mente debet fugere, in exemplo ejus, qui in regali aula vel inter turbas populares positus, dicebat: « Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine . » « Et cum jejunasset quadraginta diebus et quadraginta noctibus, postea esuriit. » In eo quod superaturus Dominus diabolum, quadraginta diebus et quadraginta noctibus jejunavit, necessaria arma contra tentationes diaboli, jejunium et orationem esse ostendit, juxta illud quod ipse ait in Evangelio: « Hoc genus non ejicitur, nisi in oratione et jejunio . » Et Paulus: « Omnis qui in agone contendit, ab omnibus se abstinet . » Cum ergo quadraginta diebus et noctibus jejunavit, omni tempore vitae praesentis electos contra tentationes antiqui hostis certamen habere docuit. Sive certe quadraginta diebdicaturus Evangelium, ut ostenderet Vetus a Novo non discrepare Testamentum. Legimus enim duos eximios Patres quadraginta
Abbreviated transcription (Latin):
uisi eẽ legunt᷑. p̾dicentes eiusdẽ passi¬
omis excelsum inierłm. Uel certe cũ
ieiunauit: cunctis dieb uite p̾sentis
electos in afflictione fitt᷑os ẽẽ ostendie.
Est ⁊ aliud in hoc quadragenario nu¬
mero: qd considerare oportet. Nume¬
rus enum iste ab uno incipit. s crescẽ¬
do multiplicat᷑. ita ut si ad unũ addas
cduos fiant tres ato duos adde tͥa: fiunt¬
qͥnq. Ad sex adde qͣtuor: fuint decem.
Sicut gͦ unũ duo tres et uuͣ decẽ funt.:
ita unũ duo tres ⁊ qͣtuor qͣter ducti qͣ¬
draginta faciunt. Et denarius quidem
numerꝰ ad uetus ꝑtinet testam̃tum.
ꝓpt̾ decalogum legis: quadra genariꝰ¬

Expanded text:
dicantes ejusdem passionis excessum in Jerusalem. Vel certe, cum jejunavit, cunctis diebus vitae praesentis electos in afflictione futuros esse ostendit. Est et aliud in hoc quadragenario numero, quod considerare oportet. Numerus enim iste ab uno incipit, sed crescendo multiplicatur, ita ut si ad unum addas duos, fiunt tres: adde tres, fiunt sex: adde quatuor, fiunt decem. Sicut ergo unum, duo, tres, et quatuor, decem fiunt: ita unum, duo, tres, et quatuor, quater ducti, quadraginta fiunt. Et denarius quidem numerus ad Vetus pertinet Testamentum, propter decalogum legis: quadragenari
Abbreviated transcription (Latin):
se ad regnandũ in uidea herodẽ insti¬
tuerat: s postea insolenciam eiꝰ accusã¬
tib iudeis iudicio senatus apd̃ uiennã
que galliaꝵ est urbs exilio relegatus
uitam finiuit. Archelaus aũ qui uin¬
cens leo int̾p̾tat᷑. antixp̃m significat.
qͥ ad tempꝰ inscĩs uictoriam habebit
et qͣsi leo t̾ribit apparebit. In illam gͦ
partẽ q̃ regnabat archelaus ioseph cũ
puero ire noluit. qͥ a millam ꝑte ppłi¬

Expanded text:
se ad regnandum in Judaea Herodes instise ad regnandum in Judaea Herodes instituerat, sed postea insolentiam ejus accusantibus Judaeis, judicio senatus apud Viennam, quae Galliarum est urbs, exsilio relegatus, vitam finivit. Archelaus autem, qui vincens leo interpretatur, Antichristum significat. Qui ad tempus in sanctis victoriam habebit, et quasi leo terribilis apparebit. In illam ergo partem qua regnabat Archelaus, Joseph cum puero ire noluit, quia in illam p
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. Et qͥa ñ dix̃ defunctꝰ s defunct:
ex his angłi u̾bis intelligimꝰ multos
pͥncipes iudeoꝵ cũ herode in nece dñi
consensisse. Et ideo diuina ultione ac¬
tum est ut multi ex his cũ illo ꝑirent.
qͥumn qͦ muece dñi consenserant. Sꝑi¬
talit̾ uͦ obitꝰ herodis t̾minũ signifi¬
cat inuide contẽcionis: qͣ uia nc̃ iudea
contͣ eccłiam seuit. Qtd aũ post obitũ
herodis puer ih̾c ad t̾ram isrł est reu̾¬
sus: significat qͥa circa finẽ scłi ad sỹ¬
nagogam ẽ reu̾surꝰ cũ ꝑ p̾dicationẽ
helie et enoch ineum creliderunt.
Unde cum inegiptũ deferr iubetur:
fug̾e et hoc innocte p̾cipit᷑. cũ uͦ ad
t̾ram isrł reu̾tit᷑. nec noctis fit m̃tio.
qͥa qͦs nunc ꝓpt̾ incredulitatẽ inte¬
nebris deserit. circa finẽ scłi credentes
inluce ficłi recipiet. Audiens aũ qd̃
archelaus regnaret in uidea ꝓ herode
patresuo: timuit illo ire. Archelaus
aũ unus fuit de herodis filiis qũe pt̾

Expanded text:
 Et quia non dixit, defunctus, sed defuncti, ex his angeli verbis intelligimus, multos principes Judaeorum cum Herode in nece Domini consensisse: et ideo divina ultione actum est, ut multi ex his cum illo perirent, cum quo in nece Domini consenserant. Spiritualiter vero obitus Herodis, terminum significat invidiosae contentionis, qua nunc Judaea contra Ecclesiam saevit. Quod autem post obitum Herodis puer Jesus ad terram Israel est reversus, significat, quia circa finem saeculi ad synagogam est reversurus, cum per praedicationem Eliae et Enoch in eum crediderint. Unde cum Aegyptum deferri jubeatur et fugere, hoc in nocte praecipitur: cum vero ad terram Israel revertitur, nec noctis fit mentio: quia quos nunc propter incredulitatem in tenebris deserit, circa finem saeculi credentes in lucem fidei recipiet. « Audiens autem quod Archelaus regnaret in Judaea pro Herode patre suo, timuit illo ire. » Archelaus autem unus fuit de Herodis filiis, quem post
Abbreviated transcription (Latin):
sit. atq statim uitam finiss: msi unꝰ
ex amicis qͥ uicinior astabat achiab
noĩe manũ cũ gladio recͣxiss. Talẽ
gͥ herodes habuit finẽ: qͥ ꝓꝑt̾ saluato¬
ris odiũ multũ sanguinẽ fuderat in¬
noxium. Quo defuncto: ecce angłs
dm̃ it̾m apparuit in sompnis ioseph
in egipto dicens. Surge et accipe pu¬
erum et matͤm eius: et uade int̾ram

Expanded text:
sit, atque statim vitam finisset, nisi unus sit, atque statim vitam finisset, nisi unus ex amicis qui vicinior astabat, Achiab nomine, manum cum gladio retraxisset. Talem igitur Herodes habuit finem, qui propter Salvatoris odium, multum sanguinem fuderat innoxium. « Quo defuncto, ecce angelus Domini iterum apparuit in somnis Joseph in Aegypto, dicens: Surge et accipe puerum et matrem ejus, e