comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
certe om̃ibꝰ ⁊ om̃ibꝰ am̃aliũ carnibꝰ gignendis atq formandi cõ¬
munis ẽ trena matheries. & quis ea fac̃ nisi qui dixẽ. ut hȩct̾ra
ꝓduceret.⁊ in eodẽ uerbo suo quȩ creauit ⁊ regit atq agit. s cũ
eandẽ matheriẽ ex uirga moysi in cartiẽ serpentis ꝓxime ac ue¬
lociter uertit. mira culũ fuit rei quidẽ mutabilis. s tam̃ inusi¬
tata mutatio. Luis aut̃ am̃at queq uiua nascentia nisiqͥ ullũ
serpentẽ adhorã sic̃ opus fuerat animauit: & quis redoiditca¬
daueribꝰ am̃as suas cũ resurgerent mortui. nisi qͥ animat carne
in uteris matrũ. ut oriantur morituri: S eũ fuit̃ illa cõtinua¬
taᷤ quasi quodã fluio labentiũ. manantiũq. rerũ ex occulto
inpnitũ atq ex ꝓmpto in occultũ. ⁊ ufitato itinere transeut̃. na¬
turalia dicunt᷑. Cũ uͦ ammonendis hominibꝰ inusitata mutabi¬

Expanded text:
certe omnibus et omnium animalium carnibus gignendis atque formandis comcerte omnibus et omnium animalium carnibus gignendis atque formandis communis est terrena materies, et quis ea facit nisi qui dixit, ut haec terra produceret, et in eodem uerbo suo quae creauit regit atque agit? sed cum eandem materiam ex uirga Moysi in carnem serpentis proxime ac uelociter uertit, miraculum fuit rei quidem mutabilis, sed tamen inusitata mutatio. quis autem animat quaeque uiua nascentia nisi qui et illum serpentem ad horam, sicut opus fuerat, animauit? Et quis reddidit cadaueribus animas suas, cum resurgerent mortui, nisi qui animat carnes in uteris matrum, ut oriantur morituri? sed cum fiunt illa continuato quasi quodam fluuio labentium manantiumque rerum ex occulto in promtum atque ex promto in occultum usitato itinere transeuntium, naturalia. dicuntur; cum uero admonendis hominibus inusitata mutabi
Abbreviated transcription (Latin):
diebꝰ ad uocant᷑ aquȩ maris.⁊ effundunt᷑ suꝑ faciẽ trȩ. S cũ hoc orãte
scõ helia factũ ẽ quia p̃cesserat tã cõtinua ⁊ tã longa serenitas. ut¬
fame deficerent homines. nec ea hora qua ille dĩ seruuiᷤ orauit.
aer ipse aliqua humida facie. mox fute pluuȩ signa ꝓtulerat.
fulgura atq tonitrua. S quia in monte sina in usitato mͦ fie¬
bant uocesq ille ñ strepitu confuso edebant᷑. s eis quedã figna
dari. certissimis in dicuis apparebat. miracula erãt. Quis attra
hit humorẽ ꝑradicẽ uitis ad botrũ ⁊ unũ fac̃ nisi ds̃. qͥ ⁊ homine
plantante ⁊ rigante in crementũ datS cũ adnutũ dñi. aqua
in uuiũ in usitata celeritate cõuersa ẽ.etiã stultis fatentibꝰ ius
diuina declarata ẽ. Quis arhusta fronde ac flore sollempniter
uestit nisi ds̃. Uerũ cũ floruit uirga sacerdotis aaron collo¬
cuta ẽ quodã mͦ cũ dubitante humanitate diuinitas. & lignis

Expanded text:
funduntur super faciem terrae. Sed cum hoc orante sancto Elia factum est, quia praecesserat tam continua et tam longa serenitas, ut deficerent fame homines, nec ea hora qua ille Dei servus oravit, aer ipse aliqua humida facie mox futurae pluviae signa praetulerat, fulgura atque tonitrua: sed quia in monte Sina inusitato modo fiebant, vocesque illae non strepitu confuso edebantur, sed eis quaedam signa dari certissimis indiciis apparebat, miracula erant hit humorem per radicem uitis ad botrum et uinum facit nisi deus, qui et homine plantante et rigante incrementum dat? sed cum ad nutum domini aqua in uinum inusitata celeritate conuersa est, etiam stultis fatentibus uis diuina declarata est. quis arbusta fronde ac flore sollemniter uestit nisi deus? uerum cum floruit uirga sacerdotis Aaron, conlocuta est quodam modo cum dubitante humanitate diuinitas. et lignis
Abbreviated transcription (Latin):
quasdã nr̃aꝵ m̃tiũ ratiocinationes. Om̃mo enĩ dĩ eẽntia quȩ ẽ
nichil habet mutabile. nec in ȩt̾̃nitate nec in ueritate nec in uo

Expanded text:
quaedam nostrarum mentium ratiocinationes. Omnino enim Dei essentia, quae quaedam nostrarum mentium ratiocinationes. Omnino enim Dei essentia, quae nihil habet m
Abbreviated transcription (Latin):
menta t̾rarũ ⁊ fastigia cȩloꝵ.⁊ hanc aponendo scientiã apporsuit do¬
lore. Dolore peregrinationis suȩ desid̾io patriȩ suȩ ⁊ cõditoriᷤ eiꝰ beati
paupes tuos gemo.da mͥ depane tuo. respondẽ hominibꝰ qͥ ñ esuri¬
unt ⁊ sitiut̃ iusticiã. s satiati s̃ ⁊ habundant. Satiauit aut̃ illo ᷤ fan¬
tasma eoꝵ ñ ueritas tua quã repellendo resiliit̃. ⁊ in suã udm ua¬
tatẽ cadut̃. Ego certe sentio quã multa figm̃ta pariat cor huma¬
nũ. & quidẽ cor mm̃. nisi corhumanũ : s hoc oro dm̃ cordis ut ni¬
chil exeis fignientis. ꝓ solido uͦ eructẽ inhas litteras. S in de ueni¬
at in eas quicqͥd ꝑuenire potuerit. unde mͥ quã us ꝓrecto afacie
manitate diunitas unigeniti sui aura ueritatis eiꝰ asꝑgit᷑. qͣm
in tantũ licet mutabilis uideo. in qͣntũ in ea nichil mutabile ui

Expanded text:
menta terrarum, et fastigia coelorum: et hanc apponendo scientiam, apposuit domenta terrarum, et fastigia coelorum: et hanc apponendo scientiam, apposuit dolorem ; dolorem peregrinationis suae ex desiderio patriae suae, et conditoris ejus beati s, si inter pauperes tuos gemo, da mihi de pane tuo respondere hominibus qui non esuriunt et sitiunt justitiam , sed satiati sunt et abundant. Satiavit autem illos phantasma eorum, non veritas tua, quam repellendo resiliunt, et in suam vanitatem cadunt. Ego certe sentio quam multa figmenta pariat cor humanum: et quid est cor meum, nisi cor humanum? Sed hoc oro Deum cordis mei, ut nihil ex eis figmentis pro solido vero eructuem in has litteras, sed inde veniat in eas quidquid per me venire potuerit, unde mihi, quamvis projecto a faciemanitate divinitas Unigeniti sui, aura veritatis ejus aspergitur. Quam in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
RE RŨ magni estimare solet genus humanũ. Inqͦ ꝓ
fecto meliores sut̃ qui huic scientiȩ pp̃onut̃ nossese¬
smetipso. Laudabiliorq. ẽ amũs cui nota uł infirmi¬
Itas sua. qͣm qͥ ea ñ respecta uiaᷤᷤ siderũ scrutat᷑ etiã
cogniturꝰ aut qͥ iã cognitas tenet. ignorans ipse qͥ
scĩ calore excitatus. atq in xiꝰ amore corã se uiluit ad eũq intrare
uolens nec ualens eoq sibi lucente attendit in se. inuenitq se suãq.
egritudinẽ illius mundiciȩ cõtẽꝑari ñ posse cognouit. flere dulce ha¬
bet eũq dep̃cari ut etiã atq etiã misereat᷑. donec exuat t̾otã miseriã
t p̃cari cũ fiducia zam gratuito pignore salutis accepto ꝑ eiꝰ unicũ sal¬
uatorẽ hominis ⁊ illuminatorẽ. Hunc ita egentẽ ac dolentẽ. scientia
ñ inflat. quia caritas edificat. Preposuit enĩ scientiã scientiȩ. ħe¬
posuit scire in firmitatẽ suã magis quã scire mundi męnia. funda¬

Expanded text:
rerum magni aestimare solet genus humanum: in quo profecto meliores sunt qui huic scientiae praeponunt nosse semetipsos; laudabiliorque est animus cui nota est vel infirmitas sua, quam qui ea non respecta, vias siderum scrutatur etiam cogniturus, aut qui jam cognitas tenet, ignorans ipse qua Spiritus sancti calore excitatus, atque in ejus amore coram se viluit, ad eumque intrare volens nec valens, eoque sibi lucente attendit in se, invenitque se, suamque aegritudinem illius munditiae contemperari non posse cognovit; flere dulce habet, cumque deprecari, ut etiam atque etiam miscreatur, donec exuat totam miseriam, et precari cum fiducia, jam accepto gratuito pignore salotis, per ejus unicum Salvatorem hominis et illuminatorem: hunc ita agentem et dolentem scientia non inflat, quia charitas aedificat ; praeposuit enim scientiam scientiae, praeposuit scire infirmitatem suam, magis quam scire mundi moenia, funda
Abbreviated transcription (Latin):
genera linguaꝵ. Omĩa aut̃ hȩc opat᷑ unus atq idẽ sp̃sdiui¬
dens ꝓpria unicuiq ꝓ ut uult. utiq sic̃ ds. Quis enĩ tantailla
potest oꝑari. nisi ds̃: Idẽ aut̃ ds̃. qui oꝑat᷑ omiã ĩ omĩbꝰ. Na
⁊ singillati si interrogemur despũ sc̃õ. uerissime respõdem
q as sit ⁊ cũ patre ⁊ filio fimul unus ds̃ ẽ. Unũ gͦ principiũ
adcreaturã dr̃ ds̃. ñ duo uł tria principia. Adseꝰ aut̃ in uicẽ
intrinitate si gignens adio ꝗd gignit principiũ ẽ pat̃ ad filiũ.
principiũ quiaꝰ genut eũ.

Expanded text:
ia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult , utique sicut Deus. Quis enim tanta illa potest operari nisi Deus? Idem autem Deus qui operatur omnia in omnibus . Nam et sigillatim si interrogemur de Spiritu sancto, verissime respondemsit, et cum Patre et Filio simul unus Deus est. Unum ergo principium ad creaturam dicitur Deus, non duo vel tria principia, ad se autem invicem in Trinitate, si gignens ad id quod gignit principium est, Pater ad Filium principium est, quia genuit eum.
Abbreviated transcription (Latin):
cie uolũtate habent inuistã suã.potestatẽ aut̃ ñ nifi iuste
accipuit̃. sue ad pęnã suã siue ad alioꝵ uł pęnã maloꝵ uł
laudẽ bonoꝵ. Itaq. apłs paulus discernens interiꝰ dm ceantẽ
atq formantẽ ab oꝑibꝰ qeature quȩ ad mouentꝰ extrinsecus.
⁊ deagri cultura similitudine assumens ait. Ego plantaui
apollo rigauit. s ds̃ in crem̃tũ dedit. Sic̃ gͦ in ipsa uita nr̃a
mentẽ iustificando formare ñ potest nisi ds̃. p̃dicare aut̃ eax¬

Expanded text:
tia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste tia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam malorum uel laudem bonorum. itaque apostolus discernens interius deum creantem atque formantem ab operibus creaturae, quae admouentur extrinsecus, et de agricApollo rigavit; sed Deus incrementum dedit . Sicut ergo in ipsa vita nostram mentem justificando formare non potest nisi Deus, praedicare aute
Abbreviated transcription (Latin):
ipse creator ẽ om̃iũ rerũ. Qm̃ quecũq. nascendo ad ocłoᷤᷤ nr̃os
ereunt exoccultiᷤ seminibꝰ accipuit̃ ꝓgrediendi primordia.
Et in crem̃ta debite magnitudinis distinctionesq formaꝵ ab
originalibꝰ tanqͣm regulis suinũt. Si c̃ gͦ nec parentes dieimꝰ
creatores hominũ nec agricolas geatores frugũ.qͣmutꝰ eoꝵ
extrinsecus adibitis motibꝰ ista cͥredenda dĩ uirtus in teriꝰ oꝑet᷑.
ita nõ solũ maloᷤ s nec bonos angłoᷤ fas ẽ putari ereatores. si
ꝓsubtilitate sensus sui ⁊ corporis semina rerũ istaꝵ nob̾ occul
tiora nouer̃ ⁊ ea ꝑ cõgruas temꝑationes helem̃toꝵ latent̃ spar¬
gunt. atq. ita ⁊ gignendaꝵ rerũ ⁊ accelerandoꝵ in crem̃toꝵ
p̃bent occasiones. s nec boni hec nisi quãtũ ds̃ iubet. nec mali
hec in iuste faciuit. nsi qͣntũ iuste ipse ꝑmittit. Nã iniqͥ mali¬

Expanded text:
ipse creator est omnium rerum, quoniam quaecumque nascendo ad oculos nostros ipse creator est omnium rerum, quoniam quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt et ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia et incrementa debitae magnitudinis distinctionemque formarum ab originalibus tamquam regulis sumunt. sicut ergo nec parentes dicimus creatores hominum nec agricolas creatores frugum, quamuis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda dei uirtus interius operetur: ita non solum malos sed nec bonos angelos fas est putare creatores, si pro subtilitate sui sensus et corporis semina rerum istarum nobis otiora noverunt, et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt, atque ita gignendarum rerum et accelerandorum incrementorum praebent occasiones. Sed nec boni haec, nisi quantum Deus jubet, necquantum iuste ipse permittit. nam iniqui mali
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑatinx occasiones quibꝰ erũpant ⁊ species suas ꝑ agãt. Ecce enĩ
breuissimꝰ surculus sem̃ ẽ. Nã cõ uenient̃ mandatꝰ qͦx arbore
fac̃. Huiꝰ aut̃ surculi subtiliꝰ sem̃ aliqs eiusdẽ generis granũ ẽ.
⁊ huc usq nob̾ uisibile. Iã uͦ huiꝰ etiã generiᷤᷤ grani sem̃. qͣm ui ocłis
iudẽ nequeamꝰ. ratione tam̃ conicere possumꝰ. quia nisi talis aliqͣ
us eẽt in istis helem̃tis. ñ plerũq nascerent᷑ ext̾ra quȩ ibi se¬
minata ñ eẽnt. Hec am̃alia tã multa nulla mariũ feminaꝵq
comixtione p̃cedente siue int̾ra siue in aqͣ. quȩ tam̃ crescunt.
⁊ ooeundo alia pariũt cũ illa nulliᷤᷤ coeuntibꝰ parentibꝰ orta
sint. & certe apes semina filioꝵ ñ coeundo cõcipuit.s tãquã
sparsa ꝑt̾ras ore colligunt. Iniusibiliũ enĩ seminũ creator.

Expanded text:
temperamentorum occasiones, quibus erumpant et species suas peragant. ecce enim temperamentorum occasiones, quibus erumpant et species suas peragant. ecce enim breuissimus surculus semen est; nam conuenienter mandatus terrae arborem facit. huius autem surculi subtilius semen aliquod eiusdem generis granum est et huc usque nobis uisibile. iam uero etiam huius grani semen quamuis oculis uidere nequeamus, ratione tamen conicere possumus, quia nisi talis aliqua uis esset in istis elementis, non plerumque nascerentur et ex terra quae ibi seminata non essent, nec animalia tam multa nulla marium feminarumque commixtione praecedente siue in terra siue in aqua; quae tamen crescunt et coeundo alia pariunt, cum illa nullis coeuntibus parentibus orta sint. et certe apes semina filiorum non coeundo concipiunt, sed tamquam sparsa per terras ore decolligunt. inuisibilium enim seminum creator
Abbreviated transcription (Latin):
Iec idõ putandũ ẽ istis trans gressoribꝰ angłis adnutũ seruge
hanc iufibiliũ rerũ mathẽriã. s dõ pocius aquo hȩc potestas
dat᷑. quantũ in sublimi ⁊ sp̃ãli sede in comutabiliꝰ iudicat. Nã
⁊ dampnatis iniquis etiã in metallo seruiuit̃. aqua. ⁊ igniꝰ ⁊i tra
ut faciant inde qd uolut̃. s quantũ sinit᷑. Nec sane creatoreᷤᷤ illi
mali angłi dicendi s̃. quia ꝑ illo ᷤ magi resistentes famulo dĩ. ranaᷤᷤ
⁊ serpentes fecer̃. nõ enĩ ea ipsi ereauer̃. Om̃iũ quippe rerũ quȩ
corporalit̾ uisibilit̾q. nascunt᷑ occulta quedã semina in istis cor¬
mina unde iubente creatore ꝓduã aqua prima natatilia ⁊ uo¬
latilia. Trã aut̃ sui generiꝰ prima germina. ⁊ prima suige¬
neris am̾alia. Neqꝰ enĩ tẽ huiꝰ cemodi fętꝰ ita ꝓducta s̃ ut in
eis quȩ ꝓducta s̃uis illa cõsup̃ta sit. S plerũq sunt congrue

Expanded text:
Nec ideo putandum est istis transgressoribus angelis ad nutum servire Nec ideo putandum est istis transgressoribus angelis ad nutum servire hanc visibilium rerum materiam, sed Deo potius, a quo haec potestas datur, quantum in sublimi et spirituali sede incommutabilis judicat: nam et damnatis iniquis etiam in metallo servit aqua et ignis et terra, ut faciant inde quod volunt, sed quantum sinitur. Nec sane creatores illi mali angeli dicendi sunt, quia per illos magi resistentes famulo Dei, ranas et serpentes fecerunt. Non enim eas ipsi creaverunt. Omnium quippe rerum, quae corporaliter uisibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in istis cormina, unde iubente creatore produxit aqua prima natatilia et uolatilia, terra autem prima germina et prima sui generis animalia. neque enim tunc in huiusce modi fetus ita producta sunt, ut in eis quae producta
Abbreviated transcription (Latin):
pharaonis sunilit̾ serpentes fecer̃. ⁊ alia similia. S illud ampliꝰ ẽ
admirandũ. quomͦ magoꝵ illa potentia quȩ serpentes facere potuit.
ubi admuscas minitissimas uentũ ẽ. om̃ino defec̃.Scinifes enĩ
muscȩ sũt breiussimȩ qua tercia plaga suꝑbus egiptioꝵ ppłs cede¬
bat᷑. Ui certe deficientes magi.diaer̃.digitꝰ dĩ ẽ hoc. Unde in¬
telligi datur neipso̾ quidẽ trans gressores angłos. ⁊ aeriaᷤ potes
tates in imã istã caliginẽ tanquã in sui generis aircerẽ. ab illiꝰ
sublunis etheriȩ puritatis habitatione detrusa̾. ꝑ quas magicȩ
Datur aut̃ uł ad fallendoᷤ fallaces sic̃ inegiptios. ⁊ in pso̾ etiã ma
fielunt adĩ ueritate damnandi. uł ad monendoᷤᷤ fideles netale
aliquid facere ꝓ magno desid̾ent. ꝓpt̃ qđ etiã nobis scripturȩ
iustoꝵ patrentiã. Neq enĩ parua iusibiliũ miraculoꝵ potẽtia
iob cunctaquȩ habebat amisit ⁊ filio ⁊ ipsã corporis sanitatẽ.

Expanded text:
 serpentes fecerunt, et alia similia . Sed illud est amplius admirandum, quomodo magorum illa potentia, quae serpentes facere potuit, ubi ad muscas minutissimas deventum est, omnino defecit; cinifes enim musculae sunt brevissimae, qua tertia plaga superbus Aegyptiorum populus caedebatur. Ibi certe deficientes magi dixerunt: Digitus Dei est hic . Unde inteltates in imam istam caliginem tanquam in sui generis carcerem ab illius sublimis aethereae puritatis habitatione detrusos, per quos magicae aDatur autem vel ad fallendum fallaces sicut in Aegyptios, et in ipsos etiam magfiebant, a Dei veritate damnandi; vel ad monendum fideles, ne tale aliquid facere pro magno desiderent, propter quod etiam nobis in Scriptura justorum patientiam. Neque enim, parva visibilium miraculorum potentia, Job cuncta quae habebat amisit, et filios et ipsam corporis sanitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ꝓpħaꝵ ñ ꝑsecuti s patres ur̃i. ⁊ occider eos qui pͥnunciabãt
deaduentu iusti cuiꝰ uos nc̃ ꝓditores ⁊ int̾fectores fustis. qͥ
accepistis lege in edictis angłoꝵ. nec custodistis. Qiuid hoc eiuu¬
dentius . quid tanta auctoritate robustuis. In edictis quidẽ
de dic̃ in eugłio. Si crederetis moẏsi. crederetis forsitan ⁊ mͥ.
Deme enĩ ille seripsit. P angłos gͦ tc̃ dñs loquebat᷑. ꝑ angłoᷤ filiꝰ¬
dĩ loquebat᷑ mediator dĩ ⁊ hominũ futurus ex semine abrahe
suũ disponens aduentũ. ut inueniret a quibꝰ recipet᷑ cõfi¬
tentes reos quos lex ñ impleta fecerat trans gressores. unde
⁊ apłi ad galathas dic̃. Quid gͦ lex transgressionis gr̃a ꝓposi¬
ta ẽ donec ueniret sem̃ cui reꝓmiffũ ẽ disposita ꝑ angłos
in manu mediatoris. Hoc ẽ dispositũ ꝑ angłos. Nõ enĩ

Expanded text:
secuti sunt patres vestri? Et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu Justi, cujus nunc vos proditores et interfectores fuistis, qui accepistis legem in edictis Angelorum, nec custodistis . Quid hoc evidentius? quid tanta auctoritate robustius? In edictis quidem de dicit in Evangelio, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Per Angelos ergo tunc Dominus loquebatur, per Angelos Filius Dei, mediator Dei et hominum futurus ex semine Abrahae suum disponebat adventum, ut inveniret a quibus reciperetur, confitentes se reos, quos lex non impleta fecerat transgressores. Unde et Apostolus ad Galatas dicit, Quid ergo lex? Transgressionis gratia posita est, donec veniret semen cui promissum est, dispositum per Angelos in manu Mediatoris
Abbreviated transcription (Latin):
ro. s ⁊ resurecturo in lege figurant᷑. quȩ dicta ẽ in edictis
quando sp̃s sc̃s. aliquando sine ulla distinctione ꝑsonȩ. ds̃ ꝑ illoᷤ figura¬
bat᷑. Et siuisibilibꝰ formis ⁊ sensibilibꝰ formis apparens ꝑ creaturã tam̃
suã ñ ꝑ substantiã suã.cui uidende corda mundant᷑. ꝑ hȩo om̃ia quę
ocłis uident᷑. ⁊ auribꝰ audiunt᷑. S iã satis qͣntũ existimo ꝓ captu nr̃o¬
stitit ⁊ ꝓbabilitate racionis qͣntũ homo uł pocius qͣntũ ego potui ⁊
firmitate auctoritatis qͣntũ descripturis scĩs diuina eloquia patuer̃
qd antiqͥs patribꝰ nr̃is ante in carnationẽ saluatoris cũ ds̃ apparere dice¬
bat᷑. uoces ille ac species corporales ꝑ angło factȩ s̃. siue ipsi loq̃ntibꝰ
uł agentibꝰ aliqͥd exꝑsona dĩ. sic̃ etiã ꝓpħas solere ostendimꝰ. siue assu¬
mentibꝰ ex creatura qd ipsi ñ ẽẽnt. ubi ds̃ figirate demõstraret᷑ homi¬

Expanded text:
ro, sed et resurrecturo in lege figurantur, quae data est in edictis quando Spiritus sanctus, aliquando sine ulla distinctione personae Deus per illos figurabatur, etsi visibilibus et sensibilibus formis apparens, per creaturam tamen suam, non per substantiam, cui videndae corda mundantur per haec omnia quae oculis stititque et probabilitate rationis quantum homo vel potius quantum ego potui, et firmitate auctoritatis quantum de Scripturis sanctis divina eloquia patuerunt, quod antiquis patribus nostris ante incarnationem Salvatoris, cum Deus apparere dicebatur, voces illae ac species corporales per Angelos factae sunt; sive ipsis loquentibus vel agentibus aliquid ex persona Dei, sicut etiam Prophetas solere ostendimus; sive assumentibus ex creatura quod ipsi non essent, ubi Deus figurate demonstraretur homi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ me. Cuid ẽ ꝓpt̾ me. nisi ꝓpt̾ eũ qui occidi uisserat: ĩdẽ gͥ ds
abrahe. qͥ angłs. an pocius ꝑ angłm ds̃ : accipe sequentia. Certe
iã hic angłs manifestissime ex p̾ssu ẽ. Attende tam̃ qͥd cõtexat᷑.
Respiciens abrͣham ocłis suis. uidit.⁊ ecce aries unꝰ tenebat᷑ in ar¬
bore sabech cornibꝰ ⁊ abut abraha ⁊ accepit arietẽ.⁊ obtulit eiĩ
holocaustũ. ꝓ isaac filio suo. Et cognominauit abrahã nom̃
loci illiꝰ dñs uidit. ut dicant hodie q in monte diis uifus ẽ. sic̃
cognouisse intelligendus ẽ. s egisse. ut ꝑ dm̃ ipse abrahã cog¬
nosceret quantas haberet iures cordis ad obediendũ dõ. usq.
ad immolationẽ unici filii. illo mͦ locutioniꝰ qͦ significat᷑ ꝑ effi¬
cientẽ id qd efficit᷑: sic̃ dr̃. Prigus pigrũ.q pigro fac̃. ut ideo
cognouisse diceret᷑ quia ipsũ abraha cognoscere fecerat. quẽ
poterat latere fidĩ suȩ firmitas nisi tali exꝑim̃to ꝓbaretur.

Expanded text:
 propter me; nisi propter eum qui occidi jusserat? Idem igitur Deus Abrahae qui angelus, an potius per angelum Deus? Accipe sequentia: certe jam hic angelus manifestissime expressus est; attende tamen quid contexatur: Respiciens Abraham oculis suis vidit, et ecce aries unus tenebatur in arbore sabech cornibus; et abiit Abraham, et accepit arietem, et obtulit eum holocaustum pro Isaac filio suo. Et cognominavit Abraham nomen loci illius, Dominus vidit, ut dicant hodie quod in monte Dominus visus est: sicut cognovisse intelligendus est, sed egisse ut per Deum ipse Abraham cognosceret quantas haberet vires cordis ad obediendum Deo usque ad immolationem unici filii: illo modo locutionis quo significatur per efficientem id quod efficitur, sicut dicitur frigus pigrum, quod pigros facit; ut ideo cognovisse diceretur, quia ipsum Abraham cognoscere fecerat, quem poterat latere fidei suae firmitas, nisi tali experimento probaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ dicat. uisus ẽ aut̃ ei ds̃ adilicẽ mambre. sedenti ei ad hostiũ
tab̾naculi sui meridie .ͥtam̃ cõsequent ad iungat. Respici¬
ens aut̃ ocłis suis uidit. ⁊ ecce tres uiri stabant suꝑ eũ. Dequibꝰ
iã diximꝰ qͦmͦ enĩ poter̃ isti. qͥ uł auerbis ad intellectit̃ nolut̃
assurgere. uł facile se ab intellectu in uerba p̃cipitat̃. quomͦ
poter̃ explicare uisũ eẽ dm̃ in uiris tribꝰ inisi eos sic̃ etiã cõ¬
sequentia docent angłos fuisse fateant᷑. an quia ñ dictũ ẽ angłs
ei locutꝰ ẽ. uł apparuit ꝓpt̾ea dicere audebũt moỹsi quidẽ
illã iusionẽ ac uocẽ ꝑ angłm factã. quia ita seriptũ ẽ. abrahe
apparuisse atq. sonusse. Ciuid qͥ nec apud abraha deangło

Expanded text:
liter dicat, Visus est autem ei Deus ad ilicem Mambre, sedenti ad ostium liter dicat, Visus est autem ei Deus ad ilicem Mambre, sedenti ad ostium tabernaculi sui meridie; et tamen consequenter adjungat, Respiciens autem oculis suis vidit, et ecce tres viri stabant super eum; de quibus jam diximus . Quomodo enim poterunt isti, qui vel a verbis ad intellectum nolunt assurgere, vel facile se ab intellectu in verba praecipitant, quomodo poterunt explicare visum esse Deum in viris tribus, nisi eos, sicut etiam consequentia docent, angelos fuisse fateantur? An quia non dictum est, Angelus ei locutus est, vel, apparuit; propterea dicere audebunt, Moysi quidem illam visionem ac vocem per angelum factam, quia ita scriptum est; Abrahae m Deum apparuisse atque sonuisse? Quid quod nec apud Abraham de angelo
Abbreviated transcription (Latin):
so ẽ cuiquã ocłis appariusse mortaliũ in cõsequẽtibꝰ dic̃. q moysi
angłs apparuerit. Fugit moyses inqͥt in uerbo isto. ⁊ factus ẽ
inquilinꝰ intr̃a madian. ubi genuit filio duos. & cõpletis illie
flãma igniᷤᷤ in rubo. Moyses aut̃ uidens mirabat᷑ uisũ. Quicũ ac¬
cederet cõsiderare. facta ẽ uox dñi dicens. Ego sũ ds̃ patrũ tuoꝵ.
ds̃ abrahã. ⁊ ds̃ isaac.⁊ ds̃ iacob. Treme factus aut̃ moỹses. ñ au¬
debat cõsiderare. Dix̃q. illi dñs. Solue calciam̃tũ pedũ tuoꝵ. ⁊ cetã.
hic certe ⁊ angłm ⁊ dñm dic̃. eundẽq dm̃ abrahã. ⁊dm̃ ysaac. ⁊ dm̃
iacob sic̃ ingenesi scriptũ ẽ. Anforte qͥsquã dicturus ẽ qđ moysi
ꝑ angłm apparuit dñs. abrahe uͦ ꝑ seipsũ. athoc abstpħo ñ que¬
ramus. ipsũ librũ in terrogemꝰ. unde stpħs ista narrauit. Nũqͥd¬
dñs ds̃ abrahe. ꝓptẽa ista ñ ꝑ angło facta sũt: cũ alio loco simi¬

Expanded text:
so est, cujusquam oculis apparuisse mortalium, in consequentibus dicit, quod Moysi angelus apparuerit. Fugit, inquit, Moyses in verbo isto, et factus est inquilinus in terra Madian, ubi genuit filios duos. Et completis illic flamma ignis in rubo. Moyses autem videns, mirabatur visum. Qui cum accederet considerare, facta est vox Domini dicens: Ego sum Deus patrum tuorum, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Tremefactus autem Moyses, non audebat considerare. Dixitque illi Dominus, Solve calceamentum pedum tuorum , etc. Hicorte quisquam dicturus est quod Moysi per angelum apparuit Dominus, Abrahae vero per se ipsum? At hoc a Stephano non quaeramus: ipsum librum unde Stephanus ista narravit, Dominus Deus Abrahae : propterea ista non per Angelos facta sunt? Cum alio loco simi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ceta.
hec certe uerba ut diceret ille ꝑquẽ loquit᷑ dñs. hȩc dic̃ dñs etiã sic¬
antur qui uisi sut̃ abrahe. cũ p̃dictũ eẽt. uisus ẽ ei dñs. anqͥa
uiri dica sũt. ñ erant angłi: danihelẽ legant dicentẽ. Ecce
uir gabrihel. S quid ultra differiniꝰ ora eoꝵ eudentissimoatq
grau̾issimo alio docum̃to oppilare  ubi nõ angłs singularit᷑ nec
e. s lex ipsa data manifestissime ostenditur. quã certe nulluꝰ
fideliũ dubitat dñm dedisse moysi. ad sub iugandũ ppłm arł.¬

Expanded text:
, etc. Haec certe verba, ut dicat ille per quem loquitur Dominus, Haec dicit Dominus, etiam Proantur, qui visi sunt Abrahae, cum praedictum esset, Visus est ei Dominus? An quia viri dicti sunt, non erant Angeli? Danielem legant dicentem, Ecce vir Gabriel . 26. Sed quid ultra differimus ora eorum evidentissimo atque gravissimo alio documento oppilare, ubi non angelus singulariter, s, sed lex ipsa data manifestissime ostenditur, quam certe nullus fidelium dubitat Deum dedisse Moysi ad subjugandum
Abbreviated transcription (Latin):
tum que diligiꝰ ysaac.⁊ uade intrã excelsã.⁊ offer eũ ibi holocaus¬
tum. suꝑ unũ montẽ quẽ tibi ostendõ. Certe hic ds̃ ñ angłis cõme¬
moratꝰ ẽ. Paulo pꝰ uero ita se habet scriptura. ex tendens aut̃ abra¬
ham manũ suã. supsit gladiũ ut occidet filiũ suũ. & uocauit
eũ angłs dñi decȩlo.⁊ dix̃ ei. abrahã abraha.⁊ dix̃. ecce ego. Et
dix ei. ne inicias manũ tuã suꝑ puerũ. neq. facias ei quicquã.¬
Quid ad hec respd̾et᷑ : an dicturi sũt dm̃ iusffisse ut occideret᷑ isaac
⁊ angłm ꝓhibuisse : Porro ipsũ patrẽ ad uersu di p̃ceptũ qui
uisserat ut occideret. obtẽꝑasse angło ut parceret. Ridendus
⁊ abiciendus hic sensus ẽ. S noq hiuic tã crasso egeno ⁊ abiecto.
ullũ locũ eẽ scriptura ꝑmittit. quȩ cõtinuio sub uingens ait. Nc̃

Expanded text:
diligis, Isaac, et vade in terram excelsam, et offer eum ibi in holocaustum super unum montium quem tibi dixero. Certe hic Deus, non angelus, commemoratus est. Paulo post vero ita se habet Scriptura: Extendens autem Abraham manum suam, sumpsit gladium, occidere filium suum. Et vocavit eum angelus Domini de coelo, et dixit ei: Abraham, Abraham. Et dixit: Ecce e ne inicias manum in puerum neque facias ei quicquaQuid ad hoc respondetur? An dicturi sunt Deum jussisse ut occideretur Isaac, et angelum prohibuisse; porro ipsum patrem adversum Dei praeceptum, qui jusserat ut occideret, obtemperasse angelo ut parceret? Ridendus et abjiciendus hic sensus est. Sed neque huic tam crasso et abjecto ullum locum Scriptura esse permittit, continuo
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ audiuimu neforte defluamꝰ. Si enĩ unqͥt qͥꝑ angło dict
ẽ sermo factus ẽ firmꝰ ⁊ omĩs p̃uaricatio ⁊ in obedientia iustã
accepit mercedis retributionẽ. quomͦ no̾ effugieniꝰ tantã ne¬
gligentes salutẽ.⁊ quasi quereres quã salutẽ ut ostenderet se
qͥ audier̃ in noᷤ cõfirmata ẽ. cõ testante dño signis ostentis. &
uariis uirtutibꝰ ⁊ sp̃s scĩ diuisionibꝰ scđ̾m suã uolũtatẽ. s ait ali

Expanded text:
 si enim qui per Angelos dictus est, sermo factus est firmus, et omnis praevaricatio et inobedientia justam accepit mercedis retributionem; quomodo nos effugiemus, tantam negligentes salutem? Et quasi quaereres quam salutem, ut ostenderet se qui audierunt, in nos confirmata est, contestante Deo signis et portentis, et variis virt
Abbreviated transcription (Latin):
fidei. ⁊ credimꝰ ꝓpt̃ qđ ⁊ loquim᷑. Eaxtat enĩ auctoritaᷤ diuinaꝵ
scripturarũ unde mens nr̃a deuiare ñ debet. ne relicto solidam̃to
diuinii eloquii. ꝑsuspitionũ suaꝵ abrupta p̃cipitet᷑. ubi nec sensu̾
corporis regit. nec ꝑspicua ratio ueritatis elucet. Aꝑtissime qͥppe
scriptũ ẽ in epła ad hebreoᷤᷤ. cũ dispẽsat o noui testam̃ti adispẽ¬
satione ueteri testam̃ti scđ̾m eõ gruentia scłoꝵ ac tp̃rin distin¬

Expanded text:
t loquimur . Exstat enim auctoritas divinarum Scripturarum, unde mens nostra deviare non debet, nec relicto solidamento divini eloquii per suspicionum suarum abrupta praecipitari, ubi nec sensus corporis regit, nec perspicua ratio veritatis elucet. Apertissime quippe scriptum est in Epistola ad Hebraeos, cum dispensatio Novi Testamenti a dispensatione
Abbreviated transcription (Latin):
m̃te qraeccmn. Mensgͥ cũ amat seipsã. auo queda estendir uẽredu
ñ aor. Quid ẽ aut amart se. nisi p̃sto sibi eẽ uelle ad fruenlit̃
se. aocũ tantũ seuult eẽ quantũ ẽ. par m̃ti uoluntas ẽ i amati
amor equalis. E t si aliqͣ substantia ẽ amor.ñ eatoquaorp snsue sp
Nec dentis due s una. & tam̃ duo quedã unũ s arans anniucẽ
suie sic dicas qͥ amat᷑ ⁊ amor. & hȩc quid ẽ duo uelatiue ad in uiee
duusit᷑. Amans quippe ad amorẽ refertur. ⁊amoradama iores
amans onĩ aliquio amore amat. & amor alicui amantis ẽ oqe¬

Expanded text:
 cum amat se ipsam, duo quaedam ostendit, mentem, et amorem. Quid est autem amare se, nisi sibi praesto esse velle ad fruendum se? Et cum tantum se vult esse, quantum est, par menti voluntas est, et amanti amor aequalis. Et si aliqua substantia est amor, non est nec essentiae duae, sed una: et tamen duo quaedam unum sunt, amans et amor; sive sic dicas, quod amatur et amor. Et haec quidem duo relative ad invicem dicuntur. Amans quippe ad amorem refertur, et amor ad amantem. Amans enim aliquo amore amat, et amor alicujus amantis e
Abbreviated transcription (Latin):
cuauerit om̃e prĩcipatũ. ⁊ om̃ẽ potestatẽ ⁊ uirtutẽ. idẽ ut necessa¬
ria ñsit dispensatio similitudinũ ꝑ angłico pͥncipatꝰ ⁊ potestates ⁊
uirtutes. exquaꝵ ꝑsona ñ in cõuenient᷑ intelligit᷑ dici in cantico can¬
ticoꝵ ad sponsã. similitudines auri saciemꝰ tͥ. cũ distinctionibꝰ argenti.
qͦ adusq sex insecubitu suo ẽ. idẽ quo ad usq. xp̃s in seeretu suo ẽ. qͥa

Expanded text:
cuaverit omnem principatum et omnem potestatem et virtutem; id est, ut necessaria non sit dispensatio similitudinum per angelicos principatus et potestates et virtutes. Ex quarum persona non inconvenienter intelligitur dici in Cantico canticorum ad sponsam, Similitudines auri faciemus tibi cum distinctionibus argenti, quoadusque rex i
Abbreviated transcription (Latin):
amare semetipsã insipientissime loquit᷑. Unde enĩ mensali¬
quã m̃tẽ nouit. sise ñ nouit. Nͥeq enĩ ut oculus corporis
uis et alicꝰ oculos. ⁊ se ñ udet. ita mens nouit alias m̃tes. &e
ignorat semetipsã. ꝑ ocło enĩ corporis. corꝑora uidemꝰ. qͥa
radioꝰ qui ꝑ eos micant. ⁊ quic qͥd cernimꝰ tangut̃. refri¬
gere ac retorquere in ipso̾ ñ possumus. nisi cuꝰ specula in¬
aliud aliquid oculis cernere ñ ualemus. s m̃te querimus. & sifie¬
ri potest. etiã hoc m̃te cõp̃hendimus. Mensgͦ ipsa. sic̃ corporaꝵ
uerũ noticias psensus corporis colligit. sic in corporaꝵ psemet¬
se nouit ñ se amat

Expanded text:
e se ipsam, insipientissime loquitur. Unde enim mens aliquam mentem novit, si se non novit? Neque enim ut oculus corporis videt alios oculos, et se non videt; ita mens novit alias mentes, et ignorat semetipsam. Per oculos enim corporis corpora videmus, quia radios qui per eos emicant et quidquid cernimus tangunt, refringere ac retorquere in ipsos non possumus, nisi cum specula inaliud aliquid, oculis cernere non valemus; sed mente quaerimus, et si fieri potest, etiam hoc mente comprehendimus. Mens ergo ipsa sicut corporearum rerum notitias per sensus corporis colligit, sic incorporearum per semetse novit, n
Abbreviated transcription (Latin):
hendit. eadẽ ratio docet ⁊ minutissima etiã corpuscula infinite
diuidi. Cũ tam̃ ad eas tenuitates uł minutias ꝑuentũ fuerit
quas uisas neminunꝰ exhiliores minutioresq fantasias iã nõ
possuni intueri. quãuis ratio ñ desinat ꝑsequi ac uidere. ita
nulla corporalia. nisi aut ea quȩ meminimꝰ. aut ex his quȩ me¬
minimꝰ cogitamus

Expanded text:
hendit. Eadem ratio docet minutissima etiam corpuscula infinite hendit. Eadem ratio docet minutissima etiam corpuscula infinite dividi; cum tamen ad eas tenuitates vel minutias perventum fuerit, quas visas meminimus, exiliores minutioresque phantasias jam non possumus intueri, quamvis ratio non desinat persequi ac dividere. Ita nulla corporalia, nisi aut ea quae meminimus, aut ex iis quae meminimus, cogitamus
Abbreviated transcription (Latin):
memiuimꝰ. Nec auẽ quadrupẽ memini quã ñ uidi. s fantasiã
tam̃ facillune in tueor. dũ alicui formę uolatili qualẽ uidi.
ad uingo alioᷤᷤ duo pedes quales itide uidi. Qua ꝓpt̃ dũ cõ uincta
cogitamꝰ quȩ singillatim sensa meminimꝰ.uidem᷑ ñ id qd me¬
minimꝰ cogitare. cũ id agamus moderante memoria. unde
sũmimꝰ omĩa quȩ multiplicit̃ ac uariȩ ꝓnr̃a uolũtate cõpo¬
ninus. Nã neq ipsas magnitudines corpoꝵ qͣs nũquã iudimꝰ
sine ope memorię cogitamꝰ. Quantũ enĩ spacu solet occupare
ꝑ magnitu dinẽ mundi nr̃ obitutus. uitantũ extendimuᷤᷤ quas¬
libet corpoꝵ moles. cũ eas maxinas cogitamꝰ.⁊ racio quidẽ ꝑgit.
in ampliora. s fantasia ñ sequit᷑. Quiipe cũ in finitatẽ quoq nu¬
meri ratio renunciet. qͣm nulla uisio corporalia cogitantis app̃¬

Expanded text:
meminimus. Nec avem quadrupedem memini, quia non vidi: sed phantasiam meminimus. Nec avem quadrupedem memini, quia non vidi: sed phantasiam talem facillime intueor, dum alicui formae volatili qualem vidi, adjungo alios duos pedes quales itidem vidi . Quapropter, dum conjuncta cogitamus, quae singillatim sensa meminimus, videmur non id quod meminimus cogitare; cum id agamus moderante memoria, unde sumimus omnia quae multipliciter ac varie pro nostra voluntate componimus. Nam neque ipsas magnitudines corporum, quas nunquam vidimus, sine ope memoriae cogitamus. Quantum enim spatii solet occupare per magnitudinem mundi noster obtutus, in tantum extendimus quaslibet corporum moles, cum eas maximas cogitamus. Et ratio quidem pergit in ampliora, sed phantasia non sequitur. Quippe cum infinitatem quoque numeri ratio renuntiet, quam nulla visio corporalia cogitantis appre
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ meminimꝰ nisi q sentimꝰ. neq. cogitamꝰ nisi qͥ inemminimuᷤ
cur plerũq falsa cogitamꝰ. cũ ea quȩ sensimꝰ ñ utiq falso memi¬
merimus nisi qͥa uolũtas illa quã cõ uinctricẽ ac separatricẽ
huiꝰ cemodi rerũ iã quantũ potui demõstrare curaui. forman¬
dã cogitantis aciẽ ꝑ recondita memoriȩ duc̃ ut libitũ ẽ. & ad
cogitanda ea quȩ ñ meminimꝰ ex eis quȩ meminimꝰ aliud hinc
aliud uide ut fumat appellat. quȩ in unã uisionẽ coeunt. Ita fa¬
ciunt aliqͥd q̃ idõ falsũ dicatur.quia uł ñ ẽ foris inrerũ corpora¬
rũ natura. uł ũ dememoria uidet᷑ exp̃ssũ. cũ tale nichil nõ
sensisse meminimꝰ. Quis enĩ uidit cignũ nigrũ: ⁊ ꝓpterea nemo
neminit. cogitare tanĩ quis ñ potest . I. acile ẽ enĩ illã figurã
quã uidendo cognouimꝰ iugro colere ꝑfundere. quẽ nichilhomi¬
nus in aliis corporibꝰ uidimꝰ. ⁊ quia utrũq sensimus. utrũq.

Expanded text:
si non meminimus nisi quod sensimus, neque cogitamus nisi quod meminimus; cur plerumque falsa cogitamus, cum ea quae sensimus non utique falso meminerimus: nisi quia voluntas illa quam conjunctricem ac separatricem hujuscemodi rerum jam quantum potui demonstrare curavi, formandam cogitantis aciem per abscondita memoriae ducit ut libitum est, et ad cogitanda ea quae non meminimus, ex eis quae meminimus, aliud hinc, aliud inde, ut sumat impellit; quae in unam visionem coeuntia faciunt aliquid quod ideo falsum dicatur, quia vel non est foris in rerum corporearum natura, vel non de memoria videtur expressum, cum tale nihil nos sensisse meminimus? Quis enim vidit cycnum nigrum? et propterea nemo meminit: cogitare tamen quis non potest? Facile est enim illam figuram, quam videndo cognovimus, nigro colore perfundere, quem nihilominus in aliis corporibus vidimus: et quia utrumque sensimus, utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
euis intelligat᷑ sp̃s scs̃. In multis enĩ relatiuis hoc cõtingit.
ut ñ inueniat᷑ uocabulũ quȩ sibi uicissim respondeãt.quę
ad se referunt᷑. Quio enĩ tã manifeste relatiue dr̃ qͣmpignꝰ.
Adid quippe pignus refert᷑. cuiꝰ pignus ẽ. ⁊ semꝑ pignus ali¬
cuiꝰ rei pignus ẽ. Nũ gͦ cũ dicimꝰ pignus patri ⁊ filii. possumꝰ
uicissim dicere. patrẽ pignoris aut filiũ pignoriᷤ.  At uͦ cũ di¬
cimus donũ patris ⁊ filii. ñ quidẽ possumꝰ dicere patrẽ doni.
aut filiũ doni. S ut hȩc uicissĩ respondeat dicimꝰ donũ dona¬
toris. ⁊ donatorẽ doni. qͥa hic potuit inueniri usitatius uo¬

Expanded text:
In multis enim relativis hoc contingit, ut non inveniatur vocabulum, quo sibi vicissim respondeant quae ad se referuntur. Quid enim tam manifeste relative dicitur quam pignus? Ad id quippe refertur cujus est pignus, et semper pignus alicujus rei pignus est. Num ergo cum dicimus pignus Patris et Filii , possumus vicissim dicere Patrem pignoris aut Filium pignoris? At vero cum dicimus donum Patris et Filii, non quidem dicere possumus Patrem doni, aut Filium doni; sed ut haec sibi vicissim respondeant, dicimus donum donatoris, et donatorem doni: quia hic potuit inveniri usitatum vo
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ suꝑbientẽ ꝑ dur̃ ad mortẽ. ita xp̃s humilis hominẽ obe¬
dientẽ reduã ad uitã. quia sic̃ ille elatus cecidit ⁊ deiecit cõsen¬
tientẽ. sic iste humiliatꝰ surrex̃. ⁊ ereã credentẽ. Quia enĩ ñ ꝑ¬
uenerat diabolus qͦ ipse ꝑ duxerat. mortẽ quippe in impietate
gestabat. s mortẽ carnis ñ subrerat. quia nec in dumentũ sus¬
ceꝑat. magnus h omini uidebat᷑ princebs in legionibꝰ demonũ
ꝑ quos fallaciarũ regnũ exercet. Sic hominẽ pelatiomiꝰ tipũ
potentiȩ quã iusticiȩ cupidiorẽ. aut ꝑ falsã philosophia magis
in flans. aut ꝑsacra sacrilega in reciens. in quibꝰ etiã magicȩ
fallaciȩ curiosiores suꝑbioresq añas deceptas inlusasq preci¬
pitans. sub ditũ tenebat. pollicens etiã purgationẽ am̃ȩ ꝑ eas
quas teletas appellãt transfigurando sem angłm lcis. ꝑ multi¬
formẽ machinationẽ in signis ⁊ ꝓdigiis mendacu.¬

Expanded text:
hominem superbientem perduxit ad mortem: Christus humilis hominem obedientem reduxit ad vitam: quia sicut ille elatus cecidit, et dejecit consentientem; sic iste humiliatus surrexit, et erexit credentem. LX. De uenerat diabolus quo ipse perduxerat — mortem quippe spiritus in impietate gestabat, sed mortem carnis non subierat, quia nec indumentum susceperat — magnus homini uidebatur princeps in legionibus daemonum, per quos fallaciarum regnum exercet, sic hominem per elationis typhum potentiae quam iustitiae cupidiorem aut per falsam philosophiam magis inflans aut per sacra sacrilega inretiens, in quibus etiam magicae fallaciae curiosiores superbioresque animas deceptas inlusasque praecipitans subditum tenet, pollicens etiam purgationem animae per eas quas τελεὰς appellant, transfigurando se in angelum lucis per multiformem machinationem in signis et prodigiis mendac
Abbreviated transcription (Latin):
mortiuis. nũqͣm postea moriturus. S potentia diabolũ dẽ¬
uicisset: etiã si abillo ñ potuisset occidi. qͣmius maioris sit potẽ¬
incarne mortali. ñ ex in mortali potentia crucifiaus ẽap̃s. Deqͥ

Expanded text:
mortuus, nunquam postea moriturus . Sed potentia diabolum vmortuus, nunquam postea moriturus . Sed potentia diabolum vicisset, etiamsi ab illo non potuisset occidi: quamvis majoris sit potenin carne mortali, non ex immortali potentia crucifixus est Christus:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iusticia uoluisset: S pꝰ posuit qͣ potuit. ut priꝰ ageret qõ por¬
tuit. Idõ aut̃ illũ eẽ opꝰ erat ⁊ hominẽ ⁊ dm̃. Hisi enĩ homo eẽt.
ñ posset occidi. Hisi ds̃ eẽt. ñ erederetur noluisse qͥ potuit. s nõ
ei defuisse potentiã putaremꝰ. Nũc uero humana ꝓ nob̾ pass
ẽ quia homo erat. S si noluisset etiã hoc ñ pati potiusset. quia
⁊ as̃ erat. Idõ gracior facta ẽ in humilitate iusticia. quia poss
si noluisset humilitatẽ ꝑpeti. tanta in diuinitate potentia. ac
sic amoriente tã potente nob̾ mortalibꝰ in potentibꝰ. ⁊ com̃da¬
ta ẽ iusticia. ⁊ ꝓ missa potentia. Hoꝵ enĩ duoꝵ unũ fec̃ more¬
endo alterũ resurgendo. Quid enĩ iustiꝰ quã usq ad mortẽ cruci
ꝓuesticia ꝑuenire :⁊ quid potentius. qͣm resurgere amortui :
tũ habuit. ⁊ ab illo ẽ in uistissi  occisus. Potentia uͦ qͥa reuiaẽ

Expanded text:
non justitia voluisset? Sed postposuit quod potuit, ut prius ageret quod opornon justitia voluisset? Sed postposuit quod potuit, ut prius ageret quod oportuit. Ideo autem illum esse opus erat, et hominem, et Deum. Nisi enim homo esset, non posset occidi: nisi Deus esset, non crederetur noluisse quod potuit, sed non d ei defuisse potentiam putaremus. Nunc vero humana pro nobis passus est, quia homo erat; sed si noluisset, etiam hoc non pati potuisset, quia et Deus erat. Ideo gratior facta est in humilitate justitia, quia posset si noluisset humilitatem non perpeti tanta in divinitate potentia: ac sic a moriente tam potente, nobis mortalibus impotentibus, et commendata est justitia, et promissa potentia. Horum enim duorum unum fecit moriendo, alterum resurgendo. Quid enim justius, quam usque ad mortem crucis pro justitia pervenire? et quid potentius, quam resurgere a mortuis, tum habuit, et ab illo injustissime est occisus; potentia vero, quia revixit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quomꝰ uictꝰe: quia cũ in eo nichil morie dignũ inueiuet.
occidit eũ tam̃. & utiq iustũ ẽ. ut debitores quoᷤ tenebat liberidi¬
mittant᷑ in eũ credentes. quẽ sine ullo debito occidit. hocẽ q usti¬
ficari dicim᷑ in apĩ sanguine. Sic quippe in reiissionẽ peccatoꝵ
nroꝵ in nocens ille sanguis effusus ẽ. unde se dic̃ inpsalnus. in mor¬
tus liberũ. Solus enĩ adebito mortis liber ẽ mortuuꝰ. Hic̃ ⁊ ĩ alio
psalmo dic̃. quȩ ñ rapiu tc̃ ex soluebã. Rapinã uolens intelligi
peccatũ. qͥa nfurpatũ ẽ contra lieitũ. Unde Nos etiã carniꝰ suȩ
sic̃ in eugłio legit᷑ dic̃. Eece uenit princebs huiꝰ mundi.⁊ in me
nehil inueniet. idẽ nullũ peccatũ. S ut sciant om̃s in qͥt qͥa uo¬
luntatẽ patris mĩ facio. surgite camꝰ hinc. Et ꝑgit inde adpas¬
sionẽ. ut ꝓdebitoribꝰ nob̾ q ipse ñ debebat ex solueret. Nũqͥd isto
uire equisfimo diabolus uinceret᷑. si potentia ap̃s eũ illo agere

Expanded text:
cum in eo nihil morte dignum inveniret, occidit eum tamen. Et utique justum est ut debitores quos tenebat, liberi dimittantur, in eum credentes quem sine ullo debito occidit. Hoc est quod justificari dicimur in Christi sanguine . Sic quippe in remissionem peccatorum nostrorum innocens sanguis ille effusus est. Unde se dicit in Psalmis in mortuis liberum . Solus enim a debito mortis liber est mortuus. Hinc et in alio Psalmo dicit, Quae non rapui, tunc exsolvebam : rapinam volens intelligi peccatum, quia usurpatum est contra licitum. Unde per os etiam carnis suae, sicut in Evangelio legitur, dicit, Ecce vennullum peccatum: sed ut sciant omnes, inquit, quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc . Et pergit inde ad passionem, ut pro debitoribus nobis quod ipse non debebat exsolveret. Numquid isto jure aequissimo diabolus vinceretur, si potentia Christus cum illo agere,
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑. ⁊ ibi foditꝰ peccatori fouea. ubi uidentur mali plurimũ
posse. Cantat aut̃ iustus ⁊ dic̃. Beatꝰ homo quẽ tu erudieri᷑ anẽ.
⁊ exlege tua docueris eũ. ut mitiges eũ adiebꝰ malis. donec fodi

Expanded text:
invenitur, et ibi foditur peccatori fovea, ubi videntur mali plurimum invenitur, et ibi foditur peccatori fovea, ubi videntur mali plurimum posse. Cantat autem justus et dicit: Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum: ut mitiges ei a di
Abbreviated transcription (Latin):
Apotentia di.s iusticia suꝑandus fuit. Nã qͥd om̃ipotente potenaiuii.
tus : Aut cuiꝰ qtatȩ potestã. potestati creatoris cõparari potest
S cũ diabolꝰ uicio ꝑuersitatis factꝰ sit amator potentiȩ. ⁊ deserto
obpugnatorq iusticiȩ. sic enĩ ⁊ homines eũ tanto magis inittant᷑.
quanto magis neglecta uł etiã ꝑosa iusticia. potentiȩ student.
eiꝰq uł ad eptione letant᷑: uł in flãmant᷑ cupiditate. placuit
doꝰ ut ꝓpt̃ eruendũ hominẽ dedi aboli potestate. ñ potentia
diabolus s usticia iunceret᷑. atq ita ⁊ homines imitanteꝰ axp̃m
iusticia quererent diabolũ iuincere. ñ potentia. Hc̃ q potentia
qͣsi mali aliqͥs fugienda sit. s ordo seruandus ẽ. qͦ prioꝵẽ iusti¬
cia. Nã qͣnta potentia potest eẽ mortaliũ: geneant gͦ mortales
iusticiã. Potentia immortalibꝰ dabit᷑. cui cã parata qͣntalibet
eoꝵ ħ ominũ qͥ potentes uocant᷑ intr̃a. ridicula infirmita

Expanded text:
potentia Dei, sed justitia superandus fuit. Nam quid Omnipotente potentius? Aut cujus creaturae potestas potestati Creatoris comparari potest? Sed cum diabolus vitio perversitatis suae factus sit amator potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae; sic enim et homines eum tanto magis imitantur, quanto magis neglecta, vel etiam perosa justitia, potentiae student, ejusque vel adeptione laetantur, vel inflammantur cupiditate: placuit Deo, ut propter eruendum hominem de diaboli potestate, non potentia diabolus, sed justitia vinceretur; atque ita et homines imitantes Christum, justitia quaererent diabolum vincere, non potentia. Non quod potentia quasi mali aliquid fugienda sit; sed ordo servandus est, quo prior est justitia. Nam quanta potentia potest esse mortalium? Teneant ergo mortales justitiam, potentia immortalibus dabitur. Cui comparata quantalibet eorum hominum qui potentes vocantur in terra, ridicula infirmitas
Abbreviated transcription (Latin):
ciant sic̃ suꝑius disputauimꝰ due res bene uelle ⁊ posse q uelis. ñ
debet eẽ illa ꝑuersitas quȩ in eadẽ disputatione notata ẽ ut ex dua¬
bus rebꝰ quȩ faciut̃ beatũ posse q uelit homo eligat ⁊ uelle q opor¬
tet negligat. cũ priꝰ debeat hab̾e uolũtatẽ bona magnã uͦ postta
potestatẽ. Bona porro uoluntas purganda ẽ auiciis. aquibꝰ siuin¬

Expanded text:
disputavimus, duae res, bene velle, et posse quod velis, non debet esse illa perversitas, quae in eadem disputatione notata est, ut ex duabus rebus quae faciunt beatum, posse quod velit homo eligat, et velle quod oportet negligat; cum prius debeat habere voluntatem bonam, magnam vero postea potestatem. Bona porro voluntas purganda e
Abbreviated transcription (Latin):
suã ñ derelinquet. quo adusq iusticia cõuertatur in iudiciũ. ⁊ qͥ
habent eã om̃s recto s̃ corde. Hoc gͥ tpre qͦ differtur potentia ppłi
dĩ. ñ repellet dñs plebẽ suã ⁊ hereditatẽ fuã ñ derelinquet. qͣntali¬
bet acerba ⁊ in digna. ipsa humili̾ atq infirma patiat᷑. qͦ adusq
uistieia quã nc̃ habȩt in firmita̾ pioꝵ cõuertat᷑ in uidiciũ. hocẽ
iudicandi accipiat potestatẽ. Qđ iustis in fine seruat᷑. cũ pcedẽte
iusticia. ordine suo fuerit potentia subsecuta. Potentia quippeas¬
uincta iusticiȩ. uł iustieia accedente potentiȩ iudicrariã potes¬
tatẽ fac̃. Ptnet aut̃ iusticia ad uoluntatẽ bonã. Unde dictũ ẽ ab

Expanded text:
 quoadusque justitia convertatur in judicium, et qui habent eam, omnes recto sunt corde . Hoc ergo tempore quo differtur potentia populi Dei, non repellet Dominus plebem suam, et haereditatem suam non derelinquet; quantalibet acerba et indigna ipsa humilis atque infirma patiatur, quoadusque justitia quam nunc habet infirmitas piorum, convertatur in judicium, hoc est, judicandi accipiat potestatem: quod justis in fine servatur, cum praecedentem justitiam ordine suo fuerit potentia subsecuta. Potentia quippe adjuncta justitiae, vel justitia accedens potentiae, judiciariam potestatem facit. Pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiã. ⁊ eis cupiens respondẽ querentibꝰ. ipse quoq in ueniã qd querebã.
rgo suscepi hȩc uibente atq ad uiuãte dnõ dõ nr̃o. ñtã cognita cũ auo¬
toritate disserexꝗ̃ ea cũ pietate dissereudo cognoscere.

Expanded text:
proficiam; et eis cupiens respondere quaerentibus, ipse quoque inveniam quod quaerebam. proficiam; et eis cupiens respondere quaerentibus, ipse quoque inveniam quod quaerebam. Ergo suscepi haec, jubente atque adjuvante Domino Deo nostro, non tam cognita cum auctoritate disserere, quam ea cum pietat