comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
continua beatorum sꝑuum
laudatione sustollitur. in sola
dilectionis amplitudine ꝑfici¬
tur. Erat & porticus ante tẽ¬
plum uginti cubitorum lon¬
gitudinis uixta mensuram
latitudinis templi. & decem
cubitoꝵ altitudinis. habens
ostium contra ostium templi
ab oriente. Quȩ uidelicet por¬
ticus. illam sc̃ȩ eccłȩ plebem
designat. quȩ dominicȩ in¬
carnationis tempora p̾cessit :
nec tam̃ ab eiusdem incar¬
nationis fide uacua reman¬
sit. Hoc est enim ostium
porticus contra ostium tẽ¬
pli esse ad ortum solis. fidẽ
populi prioris de xꝑ̃o ean¬
dem eẽ quȩ sequentis: eodẽq
grẽ orientis lumine cunctoꝵ.
fidelium corda illustrari.
Unde bene in eadem porticu
duȩ columpnȩ ȩreȩ maximi
& mirandi operis circa ostiũ
templi narrantur ẽẽ statutȩ :¬
& his capitella quasi opere
lilu suꝑ imposita. Colũpnȩ
enim stant ante ostiũ tem¬
pli: quia aduentum redemp¬
toris nrͣi qui ait. ego sum

Expanded text:
continua beatorum spirituum continua beatorum spirituum laudatione sustollitur, in sola dilectionis amplitudine perficitur. Erat et porticus ante templum viginti cubitorum longitudinis, juxta mensuram latitudinis templi, et decem cubitorum latitudinis, habens ostium contra ostium templi ab oriente: quae, videlicet, porticus illam sanctae Ecclesiae plebem designat, quae dominicae incarnationis tempora praecessit, nec tamen ab ejusdem incarnationis fide vacua remansit. Hoc est enim ostium porticus, contra ostium templi esse ad ortum solis, fidem populi prioris de Christo eamdem esse quae sequentis, eodemque gratiae orientis lumine cunctorum fidelium corda illustrari. Unde bene in eadem porticu duae columnae aereae, maximi et mirandi operis circa ostium templi narrantur esse statutae, et his capitella quasi opere lilii superimposita. Columnae enim stant ante ostium templi, quia adventum Redemptoris nostri qui ait: Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
manitatis eius. urna mannę
plenitudinẽ diuinitatis. uirga
aaron potentiam sacerdotu
eius inuiolabilem. tabulȩ testa¬
menti designant: quia ipse est
qui legem dedit. quiq etiam
benedictionẽ his qui legem fa¬
ciunt dabit. Bene autẽ tem¬
plum pro foribus oraculi qua¬
draginta cubitorum erat lon¬
gitudinis: qmͣ in hac adhuc
uita ieiuniis & continentia
nos castigari oportet : ut ad
internȩ dulcedinis sacietatem
ꝑuenire mereamur. Namq
hoc numero castigationẽ uitȩ
presentis. significari intelligit
om̃is qui quadragenarium
moysi uel heliȩ. uel ipsiꝰ dñͣi
ieiunium recte intelligere
nouit. Bene ipsum oraeulũ
in quo archa per cherubin
głȩ tegebatur uiginti cubitos
longitudinis. latitudinis. &
altitudinis habebat: qui nu¬
merus ꝑfectionem ut diximꝰ
geminȩ dilectionis insinuat:
quia quicquid in hac peregri¬
natione pro dõ geritur. totũ
hoc in illa mansione patriȩ
ꝑennis ubi magnificentia eiꝰ

Expanded text:
manitatis ejus, urna mannae manitatis ejus, urna mannae plenitudinem divinitatis, virga Aaron potentiam sacerdotii ejus inviolabilem, tabulae testamenti designant, quia ipse  Al. add. est qui legem dedit, quique etiam benedictionem his qui legem faciunt, dabit. Bene  plum prae foribus oraculi quadraginta cubitorum erat longitudinis, quando in hac adhuc vita jejuniis et continentia nos castigari oportet, ut ad internae dulcedinis satietatem pervenire mereamur. Namque hoc numero castigationem vitae praesentis significare intelligit omnis qui quadragenarium Moysi, vel Eliae, vel ipsius Domini jejunium recte intelligere novit. Bene ipsum oraculum, in quo arca per cherubin gloriae tegebatur, viginti cubitos longitudinis, latitudinis et altitudinis habebat, qui numerus perfectionem, ut diximus, geminae dilectionis insinuat, quia quidquid in hac peregrinatione pro Deo geritur, totum hoc in illa mansione patriae perennis, ubi magnificentia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
oraculum ubi erat archa testa
rium. Prior ergo domus pre¬
sentis ȩccłȩ statum. interior
uitȩ cęlestis ingressũ designat.
Unde recte in priori mensa &
candelabra sunt facta: quia
nimiruim in hac uita lumine
scãrum scripturarum. & sacra¬
mentorum cȩlestium refectione
opus habemus. in futuro autẽ
talibus ñ ȩgemus subsidus. ubi
uixta psalmistȩ uocem quicũq
apparuerint cũ iusticia. sati¬
abuntur manifestata gła xꝑi.
In hac quoq uita corda iustoꝵ
quasi ad altare incensi aureũ
splendida fulgent ꝑ mundici¬
am scitatis: aromatibus sunt¬
referta desideriorum sꝑualiũ.
incendio flagrant amoris con¬
tinui ÷ & quasi in proximo cȩ¬
lestis introitus posita. suauissi
tunt. ubi. xꝑc est in dextera
dĩ sedens: quẽ aptissime archa
testamenti quȩ erat intra ue¬
lum designat: in qua urna
erat aurea habens manna.
& uirga aaron que frondue¬
rat. & tabulȩ testamenti. Ip¬
sa namq archa naturam hu¬

Expanded text:
oraculum ubi erat arca testameoraculum ubi erat arca testamerium. Prior ergo domus praesentis Ecclesiae statum, interior vitae coelestis ingressum designat. Unde recte in priori mensa et candelabra sunt facta, quia nimirum in hac vita, lumine sanctarum Scripturarum et sacramentorum coelestium refectione opus habemus; in futuro autem talibus non egemus subsidiis, ubi juxta Psalmistae vocem quaecunque apparuerint cum justitia, satiabuntur manifestata gloria Christi. In hac quoque vita corda justorum, quasi altare incensi aureum, splendida fulgent per munditiam sanctitatis, aromatibus referta desideriorum spiritualium incendio flagrant amoris continui, et quasi in proximo coelestis introitus positus  Al., potunt, ubi Christus est in dextra Dei sedens. Quem aptissime arca testamenti, quae erat intra velum, designat, in qua urna erat aurea habens manna, et virga Aaron quae fronduerat, et tabulae testamenti. Ipsa namque arca naturam hu
Abbreviated transcription (Latin):
dam speciem sc̃ę trinitatis
tota intentione suspenditur.
Superior domus triginta¬
ȩque cubitos se in altum
attollit : quia solutȩ corpo¬
ribus animȩ ꝑfectorũ usq
ad diem uniuersalis iudicii
eiusdem beatȩ & indiuiduȩ
trinitatis. presenti uisione
fruuntur. S uprema domus
bis tricenis alta est cubitis: qͥa
resuscitati a mortius om̃s electi
in contemplatione eiusdem sui
conditoris. qui in trib ꝑsonis
unus est ds̃ ȩterna sꝑc simul
& carnis immortalitate gaude¬
bunt. Factus est autem mediꝰ
paries in templo de tabulatis
cȩdrinis uiginti cubitorum
altitudinis: qui diuideret ora¬
culum. id est scm̃ scorum a pri¬
ore parte templi: habebatq
oraculum iuginti cubitos longitu¬
dinis: s iuginti cubitos altitudinis. Porro ip¬
sũ tẽplũ ꝓforib oraculi qua dragin¬
ta cubitorum erat: in quo ine¬
rant mensȩ & candelabra de
auro. sed & altare aureum
prope ostium oraculi: quati¬
nus incenso in eo thimiamate

Expanded text:
dam speciem sanctae Trinitatis dam speciem sanctae Trinitatis tota intentione suspenditur: superior domus triginta aeque cubitis se in altum attollit, quia solutae corporibus animae perfectorum, usque ad diem universalis judicii, ejusdem beatae et individuae trinitatis praesenti visione fruuntur. Suprema domus bis tricenis alta est cubitis, quia resuscitati a mortuis omnes electi, in contemplatione ejusdem sui Conditoris, qui in tribus personis unus est Deus, aeterna spiritus simul et carnis immortalitate gaudebunt. Factus est autem medius paries in templo de tabulatis cedrinis viginti cubitorum altitudinis, qui divideret oraculum, id est. Sanctum sanctorum a priore parte templi, habebatque oraculum viginti cubitos longitudinis, et viginti cubitos altitudinis. Porro ipsum templum pro foribus oraculi quadraginta cubitorum erat, in quo erant mensae et candelabra de auro: sed et altare aureum prope ostium tabernaculi, quatenus incenso in eo thymiamate,
Abbreviated transcription (Latin):
diligere probatur. D ene
triginta in altitudine sunt
cubiti: quia om̃is electorum
spes ad uisionem sc̃ȩ trinita¬
tis quantum ualet se exer¬
cendo & purificando prepa¬
rat. S ex igitur ad fidĩ lon¬
ganimitatem. tria ad celsi¬
tudinem spei. duo ꝑtinent
ad latitudinem amoris: quib
tribus uirtutum insignibus
totum scẽ ȩccłȩ statum con¬
rium qui ꝑfectus ẽ numerꝰ
singula hȩc multiplicant᷑:
multiplex eiusdem ꝑfectio¬
nis augmentum figurate
denuntiat. Notandũ sane
quod triginta cubiti alti¬
tudinis. non usq ad supre¬
mum templi fastigium. sed
usq ad laquearia ꝑtinge¬
bant : deinde ad laquearia
medu cȩ̨naculi. alu triginta
cubiti altitudinis assurge¬
bant. Porro tercium cȩna¬
culum qđ suꝑerat sexagin¬
ta habebat cubitos in alti¬
tudine: ac sic omĩs altitudo
domus in centum uiginti
erat cubitos extenta. P̾ rima
igitur domus triginta cubi¬
tis in altitudinem surgit:
quia presens ȩccła ad uiden¬

Expanded text:
diligere probatur. Bene diligere probatur. Bene triginta in altitudine sunt cubiti, quia omnis electorum spes ad visionem sanctae Trinitatis, quantum valet, se exercendo et purificando praeparat. Sex igitur ad fidei longanimitatem, tria ad celsitudinem spei, duo pertinent ad latitudinem amoris, quibus tribus virtutum insignibus totum sanctae Ecclesiae statum conrium, qui perfectus est numerus, singula haec multiplicantur, multiplex ejusdem perfectionis augmentum figurate denuntiatur. Notandum sane quod triginta cubiti altitudinis non usque ad supremum templi fastigium, sed usque ad laquearia pertingebant; deinde ad laquearia medii coenaculi alii triginta cubiti altitudinis assurgebant. Porro tertium coenaculum quod supererat sexaginta habebat cubitos in altitudine, ac sic omnis altitudo domus in centum viginti erat cubitos extenta. Prima igitur domus triginta cubitis in altitudinem surgit, quia praesens Ecclesia ad viden
Abbreviated transcription (Latin):
exstructum: ut candorem
ȩccłasticȩ castitatis expͥmeret:
de quo in amoris cantico dñs
ait. Sicut lilium int spinas:
sic amica mea inter filias.
Habebat ergo sexaginta
cubitos in longitudine: &
iuginti cubitos in latitudi¬
ne. & triginta cubitos in
altitudine. Longitudo gͦ
templi fidem sc̃ȩ ęccłȩ desi¬
gnat : ꝑ quam longaniit̃
inter opera sua bona pra¬
uorum aduersa tolerat. la¬
titudo karitatem. qua ip¬
sa intus ꝑ uiscera pietatis
spaciatur: altitudo spem.
bene longitudo. sexaginta
est cubitorum. Senario enĩ
numero bonorum oꝑum so¬
let ꝑfectio designari: quia
& dñs sex diebus mundi or¬
natum ꝑfecit. & sex sunt
huius sȩculi ętates. in quib
scã ȩccła pro ȩterna requie
piis actibus instat. Bene
dinis: quia geminum ẽ pre¬
ceptum karitatis. qua ȩccła
in tribulatione dilatatur:
quando ꝑfectus quisq &
conditorem ex toto corde.
tota anima. tota uirtute.
& proximũ tanquã se ipsũ

Expanded text:
exstructum, ut candorem exstructum, ut candorem ecclesiasticae castitatis exprimeret; de quo in amoris Cantico Dominus ait: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias . Habebat sexaginta cubitos in longitudine, et viginti cubitos in latitudine, et triginta cubitos in altitudine. Longitudo ergo templi fidem sanctae Ecclesiae designat, per quam longanimiter inter opera sua bona pravorum adversa tolerat; latitudo charitatem, qua ipse intus per viscera pietatis spatiatur; altitudo spem, bene longitudo sexaginta est cubitorum; senario enim numero bonorum operum solet perfectio designari, quia etiam Deus sex diebus mundi ornamentum fecihujus saeculi aetates, in quibus sancta Ecclesia pro aeterna requie piis actibus instat  Al.,dinis, quia geminum est praeceptum charitatis, qua Ecclesia in tribulatione dilatatur, quando perfectus quisque et conditorem ex toto corde, tota anima, tota virtute, et proximum tanquam seipsum
Abbreviated transcription (Latin):
cam sua predicatione genu¬
erunt. Quando enĩ inscrip¬
turis fundamenta plurali
numero dicuntur: uel pre¬
dicatores scõs. uel firmas
iustorum cogitationes signi¬
ficant : unde est illud psal¬
mistȩ. Eundamenta eius in
montibus scis. At cum sin¬
gulari numero fundamen¬
tum ponitur: ipsum sȩpius
auetorem bonorum omium
indicat: de quo apłs ait.
hoc ergo fundamento lapi¬
des grandes & prȩciosi qui
templum ome gestarent sufs
positi: quia ꝑ ipsum ad pro¬
pagandam toto orbe ȩccłam
amore inherebant: eo fortiꝰ
sectatores suos in ȩdificio cȩ¬
lesti sustentabant: quos ui¬
delicet lapides rex quadrari
precepit: ut magistros eccłȩ
compositos moribus & immo¬
biles animo eẽ debere signa¬
ret. Sicut enĩ quadratum
ita inmirum uita ꝑfectoꝵ.
quȩ ad ueritatis lineam sol¬
licite directa est nullis tẽp¬
tationum impulsionibus a
sua nouit stabilitate deici.
Erat autẽ templum de mar¬
more pario qui est lapis alb:

Expanded text:
cam sua praedicatione genucam sua praedicatione genuerunt. Quando enim in Scripturis fundamenta plurali numero dicuntur, vel praedicatores sanctos, vel firmas justorum cogitationes significant. Unde est illud Psalmistae: Fundamenta ejus in montibus sanctis . At cum singulari numero fundamentum ponitur, ipsum saepius auctorem bonorum omnium indicat, de quo Apostolus hoc ergo fundamento lapides grandes et pretiosi, qui templum omne gestarent sunt positi, quia per ipsum ad propagandam toto orbe Ecclesiam, ejus inhaerebant, eo fortius sectatores suos in aedificio coelesti sustentabant. Quos, videlicet, lapides rex quadrare praecepit, ut magistros Ecclesiae compositos moribus, et immobiles animo esse debere signaret. Sicut enim quadratum ita nimirum vita perfectorum, quae ad veritatis lineam sollicite directa est, nullis tentationum impulsibus a sua novit stabilitate dejici. Erat autem templum de marmore Pario, qui est lapis albus,
Abbreviated transcription (Latin):
a fundo cordis suꝑuacuorum
cogitatuum latebras manu
sedulȩ discretionis exhauri¬
unt: quatinus firmam in¬
se quietamq sedem petrȩ il¬
li fortissimȩ hoc est xꝑo prȩ¬
parent: fitq ut ꝑ eius p̃sen¬
tiam insuperabiles int̾ scłi
terrentis aduersa simul &
prospera blandientis ꝑdurent.
rissimi de ęuangłicȩ lectionis
expositione transcurrimus:
sed uidetur congruum sollẽ¬
pnitati quã colimus. de ȩdi¬
ficio templi aliqua cõmemo¬
rare : & quam decent̃ orna¬
tus illius eccłȩ significationi
conueniat indagare. Nar¬
rat ergo scriptura: quia pre¬
ceperit salomon ut tollerent
lapides grandes. lapides preci¬
osos in fundamentũ templi &
quadrarent eos. Lapides
autẽ grandes & preciosi qui
in fundamento locati totum
onus templi sibi suꝑ imposi¬
tum portant: eximios scẽ
eccłȩ doctores insinuant:
grandes nimirum excellen¬
tia meritorum. preciosos
claritate signorum: qui ab
ipso dño uerbum audientes:

Expanded text:
a fundo cordis supervacuorum a fundo cordis supervacuorum cogitatuum latebras manu sedulae discretionis exhauriunt, quatenus firmam quietamque fidem petrae illi fortissimae, hoc est, Christo praeparent; fitque ut per ejus praesentiam insuperabiles inter saeculi torrentis adversa simul et prospera blandientis perdurent. rissimi, de evangelicae lectionis expositione transcurrimus, sed videtur congruum solemnitati quam colimus de aedificatione templi aliqua commemorare, et quam decenter ornatus illius Ecclesiae significationi conveniat, indagare. Narrat ergo sacra Scriptura quia praeceperit Salomon, ut tollerent lapides grandes, lapides pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Lapides autem grandes et pretiosi, qui, in fundamento locati, totum onus templi sibi superimpositum portant, eximios sanctae Ecclesiae doctores insinuant, grandes nimirum excellentia meritorum, pretiosos claritate signorum, quae ab ipso Domino verbum audientes
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli. Et si irruit inunda¬
tio ꝑfidię : non subruit domũ
fidei. Quȩ enim adiutori suo
ueraciter dicere potest dum
anxiaretur cor meu̾ in petra
exaltasti me: non debellatur
ab extraneis. Qui rabiem ꝑse¬
quentium infidelium cum
corona martyrii patiendo
superat. ñ corrumpit᷑ a falsis
fr̃ibus: quia & hereticorum
dogmata recte credendo re¬
futat : & uiciosa quorumdam
catholicorum exempla. sobrie
& iuste & pie uiuendo deuitat.
Uon obcȩcatur fumo propͥȩ
cupiditatis : quia feruet in¬
terius solo ardore dominicȩ
karitatis. Huic autẽ homi¬
ni id est redemptori nr̃o. qͥ
eccłam sibi uniuersalem in¬
uncibili mentis fortitu dine
copulauit pro modo suo quiq
similantur electi: quando
quod ipse in tota ȩccła gene¬
raliter facit. hoc illi suis sin¬
guli cordibus agere specia¬
liter curant. Nam quasi in
altum fodiendo suam uigi¬
lanter conscientiã discutiunt:
ne quid in ea sordidũ lateat
sollicite inquirunt: cunetas

Expanded text:
diaboli; etsi irruit inundadiaboli; etsi irruit inundatio perfidiae, non subruit domum fidei. Quae enim adjutori suo veraciter dicere potest: Dum anxiaretur cor meum, in petra exaltasti me, non debellatur ab extraneis, quia rabiem persequentium infidelium cum corona martyrii patiendo superat; non corrumpitur a falsis fratribus, quia et haereticorum dogmata recte credendo refutat, et vitiosa quorumdam catholicorum exempla sobrie et juste, et pie vivendo devitat; non obcaecatur fumo propriae cupiditatis, quia fervet interius solo ardore Dominicae charitatis. Huic autem homini, id est, Redemptori nostro, qui Ecclesiam sibi universalem invincibili mentis fortitudine copulavit, pro modulo suo quique similantur electi, quando quod ipse in tota Ecclesia generaliter facit, hoc illi in suis singuli cordibus agere specialiter curant. Nam quasi in altum fodiendo, suam vigilanter conscientiam discutiunt, ne quid in ea sordidum lateat, solerter inquirunt, cunctas
Abbreviated transcription (Latin):
sum est flumen domui illi.
& non potuit eam mouere:
fundata enim erat supra pe¬
tram. Patet expositio: quia
pulsata est sȩpe pressuris ec¬
clesia. nec deiecta. Quod si
qui credentium malis uicti
cesserunt. ad hanc utiq do¬
mum ñ ꝑtinebant: quia si
suꝑ petram fidei. & non po¬
tius suꝑ harenam perfidiȩ
uel leuitatis fundati consiste¬
rent: labefactari numquam
prorsus ualerent. Notandũ
autẽ: quod hȩc inundatio
temptationũ. tribus modis
ȩccłam impugnat. Nam uel
a sua concupiscentia tempta¬
tur quisq abstractus & illee¬
tus: uel falsorum frm̃ imp¬
bitate fatigatur. uel oꝑtiorib
externorum appetitur insidi¬
is. Quȩ uidelicet temptam̃ta
dñs alibi portas inferi nuncu¬
pat : & merito. quia nimirũ
si uicerint in ęt̾num trahunt
interitum. Et suꝑ hanc pe¬
tram inquit ȩdificabo ȩcele¬
siam. meam : & porte inferi
ñ prȩualebunt aduersus eam.
Et si ergo pulsant. ñ tamen
deiciunt ȩccłam xꝑi porte

Expanded text:
sum est flumen domui illi, sum est flumen domui illi, et non potuit eam movere; fundata enim erat supra petram. Patet expositio, quia pulsata est saepe pressuris Ecclesia, nec dejecta. Quod si qui credentium male victi cesserunt, ad hanc utique domum non pertinebant, quia si supra petram fidei, et non potius super arenam perfidiae vel levitatis fundati consisterent, labefactari prorsus nunquam valerent. Notandum autem quod haec inundatio tentationum tribus modis Ecclesiam impugnat. Nam vel a sua concupiscentia tentatur quisque abstractus et illectus, vel falsorum fratrum improbitate fatigatur, vel aptioribus externorum appetitur insidiis. Quae videlicet tentamenta Dominus alibi portas inferi nuncupat, et merito, quia nimirum si vicerint, in aeternum trahunt interitum. Et super hanc petram, inquit, aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Etsi ergo pulsant, non tamen dejiciunt Ecclesiam Christi portae
Abbreviated transcription (Latin):
Homo autẽ hic domum ȩdifi¬
cans. ipse est mediator dĩ & ho
lectam sibi domum scãm ui¬
delicet ȩccłam. in qua ꝑpetuo
maneret ȩdificare & consecra¬
re dignatus est. Qui fodit in
altum. & posuit fundamenta
supra petram: quia in corde
suorum fidelium. quic quid
terrene intentionis inuenit
funditus extirpare studuit:
quatinus eiectis priseȩ consue¬
tudinis ruderib & cogitatio¬
nibus suꝑfluis: stabilem in eis
petra: supra quam huiusce¬
modi domus fundamenta lo¬
cauit. N am sicut in domo
edificanda nil petrȩ eui fun¬
damentum imponatur ante¬
fertur: ita sc̃a ȩccła petram
suam uidelicet xꝑm imo ha¬
bet in corde reconditã: neq
aliquid fidei illius ac dilec̃¬
tioni prȩponit: adeo ut pro
hac etiam mortem pati non
dubitet. Cui nimirũ petrȩ
princeps ȩccłȩ quia firmissi
pit. quando audiuit: quia¬
tu es petrus: & suꝑ hanc pe¬
tram ȩdificabo ȩccłam meã.
Inundatione autẽ facta illi¬

Expanded text:
Homo autem hic domum aedifiHomo autem hic domum aedificans, ipse est mediator Dei et holectam sibi domum sanctam, videlicet, Ecclesiam, in qua perpetuo maneret, aedificare et consecrare dignatus est. Qui fodit in altum, et posuit fundamenta supra petram. Quia in corde suorum fidelium quidquid terrenae intentionis invenit, funditus exstirpare studuit, quatenus ejectis priscae consuetudinis ruderibus, ac cogitationibus superfluis, stabilem in eis petra, supra quam hujusmodi domus fundamenta collocavit. Nam sicut in domo aedificanda nil petrae, cui fundamentum imponatur, antefertur, ita sancta Ecclesia petram suam, videlicet Christum, imo habet in corde reconditam; neque aliquid fidei illius ac dilectioni praeponit, adeo ut pro hac etiam mortem pati non dubitet; cui nimirum petrae princeps Ecclesiae, quia firmissimpit, quando audivit, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Inundatione autem facta, illi
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur: qui ex qua intenti¬
one promantur uerba non
ignorat. Quod etiã subse¬
quenter astruit: manifeste
ostendens. quia locutio bona
absq oꝑum attestatione. ni¬
chil omnino prosit. Quid
autẽ uocatis me inquit dñe.
dñe : & non facitis quȩ dico:
Dñm namq uocare boni do¬
num thesauri. bonȩ uidetur
ẽẽ fructus arboris. Omĩs enĩ
quicumq inuocauerit nomen
dñi: saluus erit. Sed si is qui
dñi ꝑuerse uiuendo repugnat:
profecto patet quia de bono
cordis thesauro prolatum ñ
fuit bonum quod lingua so¬
nuit : nec talis fructum con¬
fessionis fici radix. sed spinȩ
hoc est horrida uiciis & non
multitudine dominicȩ dulcedi¬
nis onusta conseientia proere¬
auit. Que autẽ sit uera frue¬
tuum bonorum malorumq
discretio: dñs sub alia figura
subdendo designat. O m̾is qui
uenit ad me. & audit sermo¬
nes meos & facit eos: ostendã
uobis cui similis est. Similis
est homini. ȩdificanti domũ.

Expanded text:
loquitur, qui ex qua intentiloquitur, qui ex qua intentione promantur verba, non ignorat. Quod etiam subsequenter astruit, manifeste ostendens quia locutio bona absque operum attestatione nihil omnino prosit. Quid autem vocatis me Domine, Domine, et non facitis quae dico? Dominum namque vocare boni donum thesauri, bonae videtur esse fructus arboris. Omnis enim quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit. Sed si is qui Domini perverse vivendo repugnat, profecto patet quia de bono cordis thesauro prolatum non fuit bonum quod lingua sonuit, nec talem fructum confessionis fici radix, sed spinae, hoc est, horrida vitiis, et non multitudine dominicae dilectionis, onusta conscientia procreavit. Quae autem sit vera fructuum bonorum malorumque discretio, Dominus sub alia figura subdendo designat: Omnis qui venit ad me, et audit sermones meos, et facit eos, ostendam vobis cui similis sit. Similis est homini aedificanti domum.
Abbreviated transcription (Latin):
cundiȩ. detractionis. odu.
stunt. Ficus autẽ dulcem
regni cęlestis memoriam:
uua flagrantiam dominicȩ
dilectionis significat. Non
ergo de spinis colligunt
ficus. neq de rubo uinde¬
miant uuam: quia quicũq
adhuc uiciorum aculeis sor
nequa quam digne p̾ualent.
Bonus homo de bono thesau
& malus homo de malo thes
ex qua prouentum operis
internus arbitͣ iudicat. Un¬
de fit plerumq ut minora
bona non nulli maiori cęlestis
gr̃ȩ mercede operent᷑: uide¬
licet propt̃ intentionẽ cordis
qua maiora uoluerant patra
re si possent: & alu maiora
uirtutum oꝑa ostentantes:
ob incuriam cordis tepidi
minora a dño premia sorti¬
antur. Deniq opus uiduȩ
quȩ duo minuta detulit
ad templum: innumeris di¬
uitum donariis ab interno
cordium scrutatore prefert᷑.
Ex abundantia enim cordis:
os loquitur. Humanum qui¬
dem iudicium sepe fallit: qͥa
cor proximi nescit. nisi ex ore
ex cordis radice ꝑpendit Illi
ergo ex abundantia cordis os

Expanded text:
cundiae, detractionis, odii,cundiae, detractionis, odii,stunt. Ficus autem dulcem regni coelestis memoriam, uva fragrantiam dominicae dilectionis significat. Non ergo de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam, quia quicunque adhuc vitiorum aculeis sordnequaquam digne praevalent. Bonus homo de bono thesaurt malus homo de malo thesaex qua proventum operis internus arbiter judicat. Unde fit plerumque ut minora bona nonnulli majori coelestis gratiae mercede operentur, videlicet, propter intentionem cordis qua majora voluerant patrare bona si possent, et alii majora virtutum opera ostentantes, ob incuriam cordis tepidi minora a Domino praemia sortiantur. Denique opus viduae, quae duos nummos detulit ad templum, innumeris divitum donariis ab interno cordium scrutatore praefertur. Ex abundantia enim cordis os loquitur. Humanum quippe judicium saepe fallit, quia cor proximi nescit nisi ex ore ex cordis radice perpendit. Illius ergo ex abundantia cordis os
Abbreviated transcription (Latin):
blandiatur: quia & si folia
uerborum ꝑpulchra si flo¬
rem famȩ gignit odoriferũ:
non est arbor bona quȩ facit
fructus malos. Nemo cum
recto corde bona quȩ ualet
operatur. de sua salute des¬
peret: quia nͣ est arbor ma¬
la quȩ facit fructum bonũ
Unaquȩq enim arbor : de
fructu suo cognoseitur. Hȩc
cognitio de aꝑtis solũmodo
uiciis siue uirtutib accipi¬
enda est: qualia superius
ex apłi sententia cominemo¬
rauimus. Namq sunt non¬
nulla quȩ quo animo ge¬
rantur ignorat᷑ a ꝓximis:
unde & in utramq partẽ
possunt int̾pretari. Sed
ambigua quȩq iustius ab
his qui bona diligunt intͣ¬
pretantur in bonum: ut
impleatur illud apłi noli¬
te ante tempus iudicare.
N eq enim de spinis colli¬
gunt ficus : neq de rubo
uindemiant uuam. Spinȩ
& rubus plene aculeis arbo¬
res illorum corda designans:
qui uel luxuriȩ. inuidiae.
concupiscentię stimulis ip¬
si fedantur: uel certe ira¬

Expanded text:
blandiatur, quia etsi folia blandiatur, quia etsi folia verborum perpulchra, si florem fame gignit odoriferum, non est arbor bona, quae facit fructus malos. Nemo, cum recto corde bona quae valet operatur, de sua salute desperet, quia non est arbor mala, quae facit fructum bonum. Unaquaeque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Haec cognitio de apertis solummodo vitiis sive virtutibus accipienda est, qualia superius ex Apostoli sententia commemoravimus. Namque sunt nonnulla quae quo animo gerantur, ignoratur a proximis, unde et in utramque partem possunt interpretari. Sed ambigua quaeque justius ab his qui bona diligunt interpretantur in bonum, ut impleatur illud Apostoli: Nolite ante tempus judicare . Neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. Spinae et rubus, plenae aculeis arbores, illorum corda designant qui vel luxuriae, invidiae, concupiscentiae, stimulis ipsi foedantur, vel certe ira
Abbreviated transcription (Latin):
miscdȩ: & ideo iure in mise¬
ricordia dĩ sperat in tẽplo
ȩtͣnitatis: qui in domo dĩ
det. Lure se talis ad templũ
magni regis ꝑtinere confi¬
dens alibi dicit. Et miscdã¬
tua subsequetur me. om̃ib
diebus uitȩ meȩ÷ ut in habi¬
tem in domo dñi in longi¬
iheremias. Maledictus ho¬
mo qui confidit in homine.
& ponit carnem brachium
suum: & ã dño recedit cor
eius. Erit enim quasi miri¬
cȩ in deserto. Miricȩ nãq
est infructuosa arbor & hu¬
milis: gustu nimis amara.
omniq humana cultura
prorsus indigna: ac ꝓpt̃ ea
merito comparatursqui a
diuino timore & amore
recedens: ab hominibus re¬
gnum uel diuitias sperat.
Qui quantũ a decore domꝰ
dĩ sit extorris iudicandus :¬
ꝓpħa subdendo manifestat.
Et non uidebit cũ uenerit
bonum: sed habitabit in de¬
serto in siccitate. in terra
salsuginis & inhabitabili.
N emo ergo sibi fr̃s mei ma¬
le in occulto uiuens. de fa¬
uore uulgi quasi bonus sit

Expanded text:
misericordiae, et ideo jure in misemisericordiae, et ideo jure in misericordia Dei sperat in templo aeternitatis, qui in domo Dei  resplendet. Jure se talis ad templum magni Regis pertinere confidens, alibi dicit: Et mis subsequetur me omnibus diebus vitae meae, ut inhabitem in domo Domini in longiJeremias: Maledictus homo qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum, et a Domino recedit cor ejus. Erit enim quasi myrica in deserto . Myrica namque est infructuosa arbor et humilis, gustu nimis amara, omnique humana cultura prorsus indigna, ac propteremerito comparatur is qui, a divino timore et amore recedens, ab hominibus regnum vel divitias sperat. Qui quantum a decore domus Dei sit extorris judicandus, propheta subdendo manifestat: Et non videbit cum venerit bonum, sed habitabit in deserto in siccitate, in terra salsuginis et inhabitabili . Nemo ergo sibi, fratres mei, in occulto male vivens, de favore vulgi quasi bonus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
reses. inuidiȩ. homicidia.
ebrietates. comessationes. &
his similia. U ultis audire
an arbores quȩ tales fructꝰ
faciunt. ad ȩterni regis tẽ¬
plum cęleste non ꝑtineant:
Subiungit apłs dicens. Quȩ
prȩdico uobis sicut prȩdixi:
qm̃ qui talia agunt regnũ
dĩ non consequent᷑. Bonȩ
quoq arboris fructus. subse¬
quenter enumerat cum ait.
Fructus autẽ sꝑc est: karitas.
gaudium. pax. patientia.
bonitas. benignitas. fides.
mansuetudo. continentia.
De quib & alias ammonenᷤ
ait: ut filii lucis ambulate.
Fructus enim lucis est: in
omĩ bonitate. & iusticia. &
ueritate. Qui nimirũ fru¬
ctus cum arborib e quibus
procedunt: & hic ad domũ
fidei. & illic ad habitationẽ
suꝑnȩ beatitudinis ueracit᷑
ꝑtinent. Audiamus deniq
arborem bonam: de bonorũ
fructuum prouentu lȩtantẽ.
Ego autẽ sicut oluia fructi¬
fera in domo dñi: speraui
in miscdã di mei in ȩt̾num
& in scłm sȩculi. Eructus
quippe oliuȩ: lucidum ẽ opus

Expanded text:
reses, invidiae, homicidia, ebrietates, comessationes, et his similia . Vultis audire an arbores quae tales fructus faciunt ad aeterni Regis templum coeleste pertineant? Subjungit Apostolus, dicens: Quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non consequentur. Bonae quoque arboris fructus subsequenter enumerat, dicens: Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax, patientia, bonitas, benignitas, fides, mansuetudo, continentia, de quibus et alias admonens, ait: Ut filii lucis ambulate. Fructus enim lucis est in omni bonitate, et justitia, et veritate . Qui nimirum fructus cum arboribus e quibus procedunt, et hic ad domum fidei, et illic ad habitationem supernae beatitudinis veraciter pertinent. Audiamus denique arborem bonam de bonorum fructuum proventu laetantem: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in misericordia Dei mei in aeternum, et in saeculum saeculi . Fructus quippe olivae lucidum est opus
Abbreviated transcription (Latin):
est arbor bona quȩ facit
fructus malos: neq arbor
mala faciens fructũ bonũ.
Bonas gͦ arbores. & bonos
harum fructus: in constru¬
ctionem siue ministerium
sui templi rex sapiens quȩ¬
rit. At uero malȩ arboris
qui sit finis: idem alibi do¬
cet dicens. O m̃is arbor quȩ
non facit fructum bonum:
excidetur & in ignem mitte¬
tur. Arbores namq homi
nes: fructus autẽ oꝑa dicit
ipsorum. Uultis enim nosse.
qui sint arboris bonȩ. qui
dicens. Manifesta sunt au¬
tem oꝑa carnis: quȩ sunt
fornicatio. immunditiã.

Expanded text:
est arbor bona, quae facit est arbor bona, quae facit fructus malos: neque arbor mala faciens fructum bonum. Bonas ergo arbores, et bonos harum fructus in constructionem sive ministerium sui templi rex sapiens quaerit. At vero malae arboris quis sit finis, idem alibi docet, dicens: Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Arbores namque hnes, fructus autem opera dicit ipsorum. Vultis autem nosse qui sint arboris bonae, qui docet: Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicatio,
Abbreviated transcription (Latin):
salis eccłȩ figuram prȩmon¬
strant. N̾ eq enim incongru¬
um quis arbitretur quod
duȩ sunt domus dñi in miste¬
rio factȩ: cũ unam xꝑi do¬
mum ẽẽ ȩccłam nullus fide¬
lis ambigat. Duȩ et enim
sunt condite domus ob signi
ficationem utriusq populi
in eandem fidem uenturi: iu¬
dȩi scilicet & gentilis. Unde
bene tabernaculum sola plebs
hebrea condidit in heremo:
templi autẽ structurã pro¬
seliti. id est aduenȩ de gentib
quot quot in populo isrł tcͣ
inueniri poterant. deuota
fide compleuerunt.
Ced & rex potentissimus
txri conductus a salomone
commodatis artificibus &
lignis gratantissime uiuit:
quia nimirũ ante incarnati¬
onem dominicam. notus tan¬
quam ille in ea qua natus &
terram nominis eius gloria
refulsit : orbisq uniuersus
ad edificationẽ domus illius
accepta ab eo promissione
donorum cȩlestium gaudens
accurrit. Quid ergo ipse
tata est lectione scĩ ȩuange¬
lii dicat audiamus. Non

Expanded text:
salis Ecclesiae figuram praemonsalis Ecclesiae figuram praemonstrat. Neque incongruum quis arbitretur, quod duae sunt domus Domini in mysterio factae, cum unam Christi domum esse Ecclesiam nullus fidelis ambigat. Duae etenim sunt conditficationem utriusque populi, in eamdem fidem venturi, Judaei, scilicet, et gentilis. Unde bene tabernaculum sola plebs Hebraea condidit in eremo, templi autem structuram proselyti, id est, advenae de gentibus quotquot in populo Israel tunc inveniri poterant, devota fide compleverunt. Sed et rex potentissimus Tyri conductus a Salomone, commodatis artificibus et lignis gratantissime juvit, quia nimirum ante incarnationem dominicam notus tanquam ille in ea qua natus et er omnem terram nominis ejus gloria refulsit, orbisque universus ad aedificationem domus illius, accepta ab eo promissione donorum coelestium, gaudens accurrit. Quid ergo ipse tata est lectione sancti Evangelii dicat, audiamus. Non
Abbreviated transcription (Latin):
refertur: tabernaculum qui¬
dem. quia compactos de ta¬
bulis habebat parietes suꝑ
bases argenteas: templũ autẽ
suꝑ lapides quadros in fun
Ligna quoq erant impu¬
tribilia: e quibus & taber¬
naculum om̃e factum. & tẽ¬
plum intus ornatum. ac
desuꝑ tectum fulgebat. Ai¬
rum etiam de thesauro bo¬
no optimũ proferebatur:
de quo & tabernaculi parie¬
tes intus ac foris uestiti &
templi non tantum parietes.
uerum etiam laquearia. tra¬
bes. ostia. postes. & pauim̃ta
erant cooꝑta. Sed & uasa
uel utensilia domus utriusq
cuncta pene aurea: neq hȩc
nisi de auro purissimo fieri
licebat. Fructus etiam arboꝵ
qui in domo dĩ offerebant᷑
purissimi & exquisiti eẽ iube¬
bantur: hoc est uitis. oliuȩ.
thuris. mirrę. uel stactis. &
cȩterarum huius modi. Quȩ
uidelicet cuncta spiritualit̾
intellecta: ueram nr̃ȩ fidei
& operationis sinceritatem
denuntiant. Domus namq
utraq ut diximus: uniuer¬

Expanded text:
refertur: tabernaculum quirefertur: tabernaculum quidem, quia compactos de tabulis habebat parietes, super bases argenteas, templum autem super lapides quadros  Al. aLigna quoque erant imputribilia, e quibus et tabernaculum omne factum, et templum intus ornatum, ac desuper tectum fulgebat. Aurum etiam de thesauro bono optimum proferebatur, de quo et tabernaculi parietes intus et foris vestiti, et templi non tantum parietes, verum etiam laquearia, trabes, ostia, postes et pavimenta erant cooperta. Sed et vasa et utensilia domus utriusque cuncta pene aurea, neque haec nisi de auro purissimo fieri licebat. Frucqui in domo Domini offerebantur, purissimi et exquisiti esse jubebantur. Hoc est, Vitis, Olivae, Thuris, Myrrhae, vel Stactis, et caeterarum hujusmodi: quae videlicet cuncta spiritaliter intellecta veram nostrae Fidei et operationis sinceritatem denuntiant. Domus namque utraque, ut diximus, Univer
Abbreviated transcription (Latin):
uia propitia
mus congruere sollempnitati
quã colimus: ut sicut ornatis
studiosius eiusdem ȩccłȩ pari¬
etibus. plurib accensis lumi¬
naribus. ampliato numero
lectionũ. addita psalmorum
melodia. lȩtis noctem ugi¬
li is ex more transegimus: ita
etiam penetralia cordium
nrͣorum semꝑ necessariis bo¬
norum oꝑum decoremus
ornatibus. Semꝑ in nobis
flamma diuinȩ pariter &
fraternȩ karitatis augescat:
semꝑ in scũario pectoris nr̃i
cȩlestium memoria preceptoꝵ
& angłice donationis dulcẽ¬
do scã resonet. Hui sunt enĩ
fructus boni operis. hic bo¬
ni thesaurus cordis: Hȩc
fundamenta sapientis archi¬
tecti. quȩ nobis hodierna
scĩ ȩuangelii lectio commen¬
dat. ñ nos formam solum¬
modo. sed uirtutem potius
habere pietatis. Quod etiam
mystica ueteris instrumenti
nobis historia diligent̃ insi¬
nuat: quando uel moyses
tabernaculum. uel templũ
dño salomon in scȩ ȩcclesiȩ
tipum condidit. Utraq enĩ
domus firmit᷑ fundata esse

Expanded text:
uia propitia mus congruere solemnitati, quam colimus, ut sicut ornatis studiosius ejusdem Ecclesiae parietibus, pluribus accensis luminibus, ampliato numero lectionum, addita Psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more tretiam penetralia cordium nostrorum semper necessariis bonorum operum decoremus ornatibus. Semper in nobis flamma divinae pariter et fraternae charitatis augescat, semper in sanctuario pectoris nostri coelestium memoria praeceptorum, et angelicae modulationis dulcedo sancta resonet. Hi sunt enim fructus bonae arboris, hic boni thesaurus cordis, haec fundamenta sapientis architecti, quae nobis hodierna sancti Evangelii lectio commendat, nos non formam solummodo, sed virtutem potius habere pietatis. Quod etiam mystica veteris instrumenti nobis historia diligenter insinuat, quando vel Moyses tabernaculum, vel templum Domino Salomon, in sanctae Ecclesiae typum condidit. Utraque enim domus firmiter fundata esse
Abbreviated transcription (Latin):
Gladius terrere me ñ potest:
habeo enim mecũ gladium
sp̃c. quod est uerbum dĩ ui¬
uens & efficax. & penetrabi¬
lior om̃i gladio ancipiti. Iiliꝰ
enim karitas qui nos dilexit.
& nrͣm ad se rapuit affectum.¬
& cruciatũ corporis & dolorẽ
sentire nos fecit. Ideo ergo in
his omnib suꝑamus. Uidet᷑
enim posse hoc agere: ut a
karitate dĩ separem᷑. Mors

Expanded text:
Gladius terrere me non potest, Gladius terrere me non potest, habeo enim mecum gladium spiritus, quod est verbum Dei, vivens et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti. Illius enim charitas qui nos dilexit et nostrum ad se rapuit affectum, cruciatum corporis et dolorem nos sentire facit, ideo ergo in his omnibus superamus. Videtur enim posse haec agere, ut a charitate Dei separemur. Mors
Abbreviated transcription (Latin):
dempnabit: pro quib mortu¬
us est. & pro quib interpellat
patrem. ac pro eis infatigabilis
aduocatus assistit: Interpel¬
lare enim patrem pro nobis di¬
citur: dum semꝑ ei hominem
quẽ suscepit quasi nr̃m pignꝰ
ostendit. Cum pro his inquit
omnib benefactis quȩ conse¬
cuti sumus. fixi & radicati su¬
mus in caritate đi: quis nos ab
ea poterit separare: Tribu¬
latio si uenerit. dicemus ad
dmͣ: in tribulatione dilatasti
me. Angustia si fuerit. sapien¬
tiȩ & scientiȩ dĩ latitudinem
requiremus: in qua nos angu¬
stiare ñ poterit mundus. sed
ꝑ diuinarum my stice & sꝑu¬
aliter scripturarũ ȩquitabo
amplissimos campos. Persecuti¬
onem si patior. & confiteor xp̃m
meũ coram hominibus: certus
sum quia & ille me confitebit᷑
coram patre suo qui in cęlis ẽ.
Fames si fuerit. turbare me nͣ
potest: habeo enim panẽ uitȩ
qui de cęlo descendit. Nuditas
ñ me confundit: inditꝰ sum
enim dñm iħm xꝑ̃m. Peri

Expanded text:
demnabit, pro quibus mortudemnabit, pro quibus mortuus est, et pro quibus interpellat patrem, ac pro eis infatigabilis advocatus assistit? Interpellare enim patrem pro nobis dicitur, dum semper ei hominem, quem suscepit, quasi nostrum pignus ostendit. Cum pro his, inquit, omnibus beneficiis, quae consecuti sumus, fixi et radicati sumus in charitate Dei, quis nos ab ea poterit separare? Tribulatio si venerit, dicemus ad Deum: In tribulatione dilatasti me : Angustia si fuerit, sapientiae Dei et scientiae latitudinem requiremus, in qua nos angustare non poterit mundus, sed per divinarum mystice et spiritaliter scripturarum equitabo amplissimos campos. Persecutionem si patior, et confiteor Christum meum coram hominibus, certus sum quia et ille me confitebitur coram patre suo, qui in coelis est . Fames si adfuerit, turbare me non potest, habeo enim panem vitae, qui de coelo descendit . Nuditas me non confundit, indutus sum enim
Abbreviated transcription (Latin):
illum solum qui peccatũ ñ
fecit. qui & dicebat. Nunc
uenit princeps huiꝰ mundi:
& in me nichil inuenit. Sed
quamuis illos exerat nequi¬
tiam propositi sui: dõ iusti¬
ficante & delentẽ iniquitates
electorum suorum: quid pro¬
ficiet accusator: Quis est qui
mortuus est. immo qui & re¬
surrexit: qui est ad dexterã
dĩ. qui etiam interpellat pro
nobis. Sed & cum xpͣe pro eis
mortuus sit. inmo potius ã
mortuis resurrexit: & stat a
dextris dĩ patris. & intͣpellat
pro his qui eos poterat condẽ¬
pnare. Aliter. Uidetur hoc
contra iudȩos tacite loqui.
N umquid accusare poteri¬
tis fideles. xꝑi uenientes ex gen¬
tibus: qui credentes gratiȩ.
tunt : qui iusti signis & uir¬
tutib demonstrant᷑: Aut
quis hos qui ꝑ regenerationẽ
abluti & scĩficati sunt ꝓ pri¬
stinis audebit accusare de¬
lictis : Subaudiendũ. Num¬
quid dsͣ qui iustificat. accusa¬
bite Numquid xp̃c uiuentes
in suis iustificationibus con¬

Expanded text:
illum solum qui peccatum non illum solum qui peccatum non fecit, qui et dicebat: Nunc venit princeps hujus mundi, et in me nihil invenit; sed quamvis ille exerat nequitiam praepositi sui, Deo justificante et delente iniquitatem electorum suorum, quid proficiet accusator? Quis est qui mortuus est, imo qui et resurrexit, qui est ad dextram Dei, qui etiam interpellat pro nobis. Sed cum Christus pro eis mortuus sit, imo potius a mortuis resurrexit et stat a dextris patris et interpellat pro his, quis eos poterit condemnare? Aliter: Videtur hoc contra Judaeos tacite loqui: Nunquid accusare poteritis fideles Christi venientes ex gentibus, qui credentes gratiae, tunt, qui justi signis et virtutibus demonstrantur? Aut quis hos qui per regenerationem abluti et sanctificati sunt, pro pristinis audebit accusare, delictis, subaudiendum? Nunquid Deus qui justificat, accusabit? Nunquid Christus viventes in suis justificationibus con
Abbreviated transcription (Latin):
donauite Quid potest habe¬
re caruis quod nobis neget:
qui filium unicum ñ negauit:
Aesi diceret. N ulla est siue
inuisibilis siue uisibilis crea¬
tura: quȩ filio possit coȩqua¬
ri. Et si creator ipse donatus
est nobis: quomͦ non eũ ipso
omĩs nobis creatura donabit᷑
Et hoc dupliciter intelligen¬
dum. Si enim habeamus in
ipso scripta sunt. cum hac
plenitudine uirtutum nobis
omĩa donabunt᷑: ut omnia
quȩcumq creauit ds̃. uisibi¬
lia. & inuisibilia. occulta. &
manifesta. temporalia. & et̃¬
na. cum xꝑo parit᷑ habeamꝰ.
Et alio modo. cũ ipso omnia
nobis donauit. hoc est ipsi
ut heredi. nobis uero ut co¬
heredib eius. parit̾ cum ip¬
so nobis uniuersa perfrui da¬
bitur creatura. Quis accusa¬
bit aduersus electos dĩ : Dͣs
qui iustificat. Uidet᷑ michi
quod ait. Quis accusabit ad¬
uersus electos i. de diabolo
dicere. N ullus enim est ita
electus. & ita magnus: quẽ
ille ñ audeat accusare. nisi

Expanded text:
donavit? Quid potest habedonavit? Quid potest habere charius, quod nobis neget, qui filium unicum non negavit? Ac si diceret: Nulla est, sive visibilis, sive invisibilis creatura, quae filio possit aequari. Etsi creator ipse donatus est nobis, quomodo non cum ipso omnis nobis creatura donabitur? Et hoc dupliciter intelligendum, si enim habeamus in eo scripta sunt, cum hac plenitudine virtutum nobis omnia donabuntur, ut omnia quaecunque creavit Deus visibilia et invisibilia, occulta et manifesta, temporalia et aeterna, cum Christo pariter habeamus, et alio modo, cum ipso omnia nobis donavit, hoc est, ipsi ut haeredi, nobis vero ut cohaeredibus, ejus pariter cum ipso nobis universa perfrui dabitur creatura. Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat. Videtur mihi quod ait: Quis accusabit electos Dei? de diabolo dicere, nullus est enim ita electus, et ita magnus quem ille non audeat accusare, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
nobis cooꝑatur in bonum: uel
quod scđm propositum uoca¬
ti sumus. & precogniti & iu¬
stificati. & predestinati. & glo¬
rificati. Horum & enim om̃i¬
um ueluti anacefalgoe infaci¬
ens & simul omĩa repetens ait.
Quid ergo dicemꝰ ad hȩc ᷑. hoc
est ad hec omĩa quȩ supra di¬
ximus. quia si sic d̃s pro nob̃
est. ut hȩc nobis cuncta conces¬
serit: quis eẽ aduersum nos po¬
terit e Qui etiam proprio fi¬
lio suo non peꝑcit: sed ꝓ nob̾
omnib tradidit illum. Permi¬
sit tradi. ut tradentes mane¬
ret libertas arbitrii: & nobis
ꝑ dominicas passiones patien¬
tiȩ proponeret᷑ exemplum. Sed
pro nobis omnibus. Hic aduer¬
te quod ñ pro aliquantis sic̃
predestinationis error ȩstimat:
sed pro nobis omnib tradidit
illum. Non solum pro scis.
nec solum pro magnis. sed &¬
pro minimis omnino qͥ sunt
eccła tradidit filium propri¬
um pater: & ideo nullus in
eccła scandalizandus uel
contempnendus est. Quomo¬
do nͣ etiam cũ illo omĩa nob̃

Expanded text:
bonum, vel quod secundum propositum vocati sumus, et praecogniti, et justificati, et praedestinati, et glorificati. Horum etenim omnium veluti anacephaleosi utens, et simul omnia repetens, ait: Quid ergo dicemus ad haec, hoc est, ad haec omnia quae supra diximus, quia si sic Deus pro nobis est, ut haec nobis cuncta concesserit, quis esse adversum nos poterit? Qui etiam proprio filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum. Permisit tradi, ut tradentis maneret libertas arbitrii, et nobis per dominicas passiones patientiae proponeretur exemplum. Sed pro nobis omnibus, hic adverte, quod non pro aliquantis, sicut praedestinationis error aestimat, sed pro omnibus tradidit illum. Non solum pro sanctis, nec solum pro magis, sed pro et minimis omnino, qui sunt in Ecclesia, tradidit filium proprium pater, et ideo nullus in Ecclesia scandalizandus, vel contemnendus est. Quomodo non etiam cum illo omnia nobis
Abbreviated transcription (Latin):
rum est. certius promittit
dsͣ. & nichil est ipso dõ me¬
lius qui iam profecto bene
sibi inherentib presens est.
Certus sum enim. Non di¬
xit opinor. sed certus sum
quod fideles. xꝑi ñ separauit
ab eius karitate nec mors.
nec uita. id est nec ꝑsecutio
quȩ nunc spem uitȩ ingerit.
nunc terrorem mortis inten¬
tat. neq potestas aduersa
transfigurans se in angelum
lucis audienda est. neq forti¬
tudines. quia uasa fortis diri¬
pientur. qui ꝑ xꝑm ligatus
est. neq altitudo. neq pfun¬
dum. id est neq astrologia.
neq nigromantia: quia &
illa altitudinẽ sursum. & ista
infernum scrutat᷑ deorsum.
N eq creatura alia poterit.
est alterius regionis: quȩ in
alia regionum natura sepo¬
sita sit. de inferis possit resur¬
gere. separare nos a creatore
eui anima etiam morte iun¬
genda est. non ualeret.¬

Expanded text:
rum est, certius promittit rum est, certius promittit Deus, et nihil est ipso Deo melius, qui jam profecto bene sibi inhaerentibus praesens est. Certus sum enim. Non dixit, opinor, sed certus sum quod fideles Christi non separat ab ejus charitate, nec mors, nec vita, id est, nec persecutio, quae nunc spem vitae ingerit, nunc terrorem mortis intentat, neque potestas adversa transfigurans se in angelum lucis, audienda est. Neque fortitudines, quia vasa fortis diripientur, qui per Christum ligatus est. Neque altitudo, neque profundum. Id est, neque astrologia, neque necromantia, quia et illa altitudinem sursum, et ista infernum scrutantur deorsum. Neque creatura alia poterit est, alterius regionis, quae in alia rerum natura seposita sit, de inferis possit resurgere, separare nos a creatore, cui anima etiam morte jungenda est, non valeret.