comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omni uoluntate recessum
uidebatur. placuit humam¬
us int̾ pretariea solaque ui¬
uente fre ⁊cceptura erat.
adem pta interi non etia
que pest morte eius reliqͥ¬
rat.sisine liberis decedent
et ita ꝓnunciauit. Iurianꝯ¬
exꝰ selꝯ decedens institutis qui
uro colono suo. expencioi̾¬
bus fundi debitis. ab eo pre¬
stari uoluerat.eidẽq man¬
roquedam legauerat.cu
e hrditate fiscus questionẽ
mouisset. iussu procurato¬
ris maturus pecuniam fis¬
cosoluerat. posteahrsscrip¬
fiscum. Alumpno aũt mor¬
tuo hrs eius fidercõ. ab hr¬
de mauri petebat. picuit
intatori. non uideri eius fi¬
dei cõ. s demonstratum un¬
de accipere possit.⁊ideohis se¬
ueri hec praretebet. Id̾¬
i t̾idei mee comittatur. ut ꝙ
michi relictum fuerit sup
ꝙ caꝑe rossum alii restitua.
posse me io capereconstat.
bine utendam deterat dem¬
te ita legauit nestem q̃ eins
cãempta ꝑata eẽt. casellins
trebaciꝯ negat ei deberi pri
reo id non probat.quia ĩhu¬

Expanded text:
omni uoluntate recessum uidebatur. placuit humanius interpretari ea sola, quae uiuente fratre acceptura erat, adempta uideri, non etiam quae post mortem eius reliquerat, si sine liberis deceder‹e›t, et ita pronuntiauit.Iulianus Seuerus decedens institutis quiburo colono suo ex pensionibus fundi debitis ab eo praestari uoluerat eidemque Mauro quaedam legauerat: cum de hereditate fiscus quaestionem mouisset, iussu procuratoris Maurus pecuniam fisco soluerat: postea heres scripfiscum: alumno autem mortuo heres eius fideicommissum ab herede Mauri petebat. placuit imperatori non uideri eius fidei commissum, sed demonstratum, unde accipere posset: et ideo heres Seueri haec praestare di fidei meae committatur, ut, quod mihi relictum fuerit supra quod capere possum, alii restituam, posse me id capere constat.binae utendam dederat, deinde ita legauit: 'uestem, quae eius causa empta parata esset'.Cascellius Trebatius negant ei deberi priobeo id non probat, quia in e
Abbreviated transcription (Latin):
quos codicilł his manum¬
issess. uł tostea manum: se¬
ro contub̾nales fuas. Item
filios r̾ilias ne legatonisiꝯ
uosquas ue aduxorez meaz
dem postea petiit in epła ab
hrdib suis. ut regione in¬
brietuscie impiceno cohrdes
uxori sue restituent cũ oĩb
q̃ ibierunt ⁊ mancipiss rus¬
ea ticis uł urbanis.⁊ actorib
exceptis manumisis q ue
sut anuero adseia uxore
eos naturalem pietatis
intuitu ꝑtinere. ¶ Feli¬
cissimo.⁊ felisissime qb
rat fundũ galgilianu
legauit. cuicasa.⁊ alio
parte qͣrta hrdem scripse¬
rat plegauerat in hec il
michi tã patertuus pre¬
sens.quãdmuscoel ius
iustii fr patris reliq̃rũt.
quesitum ẽ. cum fundir
galgilianus testatricia
marito eius .i. apatre ticis
filii legatꝯ sit.cui fund¬
rum ticio filio tman feli
cissimo ⁊ fencissimenisi
ħ que specialiter legauit
ad filiumcihrditatis
sue partez reliquit. lega¬
cum generali sermone
transferte uoluisse. ¶ ee¬
stamento pueros itale
meis dumtaxat intra

Expanded text:
quos his codicillis manumissi uel postea manumisero, contubernales suas, item filios filias lego, nisi si quos quasue ad uxorem meam uero'. idem postea petiit ab heredibus suis, ut regionem Umbriae Tusciae Piceno coheredes uxori suae restituerent cum omnibus, quae ibi erunt, et mancipiis rusticis uel urbanis et actoribus exceptis manumissis. quasint, an uero ad Seiam uxorem eos naturalem pietatis intuitu pertinere.Felicissimo et Felicissimae, quibus rat, fundum Gargilianum legauit cum casa, et alio parte quarta heredem scripserat, praelegauerat in haec uemihi tam pater tuus Praesens quam Coelius Iustus frater patris reliquerunt'. quaesitum est, cum fundus Gargilianus testatrici a marito eius, id est a patre Titii filii legatu‹s› sit, cui fundrum Titio filio tantum an Feliccissimo et Felicissimae nisi haec quae specialiter legauit, ad filium, cui et hereditatis suae partem reliquit, legatum generali sermone transferre uoluisse. Testamento pueros ita lemeis dumtaxat intra
Abbreviated transcription (Latin):
seaq̃ ꝓponentur. recte ꝯtra¬
tum. Sinerat aliud inhr¬
ditate. nñtebitum exsol¬
uisset. ¶Duob libtis stic
ho⁊erote brdib institutis
itacauit. fundum corneli¬
anuz de noie meoꝵ exireue¬
tounus ex hrdibus stichus
ancillamarethus ãtestõ li¬
beraz ẽẽ iussit.eiq partezsu¬
am fundi legauit.Quero
anheros ⁊ certi co ubti stic¬
hiexcausa fidercomissieins
sundi partez ab hrde stic hi
petere possint. n2. ñcontine¬
edificium denõie meo exi
re s aduenas meos quos
ħ testõ nominaui. ꝑ tenere
uolo. Quesitu ẽ de functo
hrde.⁊ legatariis uernis. ã
adiu ub̃tum qui reman¬
eẽt ẜ ea que pponerentirra
uirilem ꝑtem ꝑcinere. ¶¬
undum afilio quo aduix¬
erit uetunit uenundarido¬
nari ⁊pignorari.⁊hec uer¬
ba adiecit. ꝙ siad uersusno¬
luntate meam facere uol¬
uerit. fundũ ticianum. ad

Expanded text:
e proponerentur recte contractum, si non erat aliud in hereditate, unde debitum exsoluisset.Duobus libertis Sticho et Erote heredibus institutis ita cauit: 'fundum Cornelianum de nomine meorum exire ueto': unus ex heredibuancillam Arescusam testamento liberam esse iussit eique partem suam fundi legavit: quaero, an Eros et ceteri conliberti Stichi ex causa fideicommissi eius fundi partem ab herede Stichi petere possint. respondit non contineaedificium de nomire, sed ad uernas meos, quos hoc testamento nominaui, pertinere uolo': quaesitum est, defuncta herede et legatariis uernis an ad unum libertum qui remancundum ea quae proponerentur uirilem partem pertinere.Fundum a filio, quoad uixerit, uetuit uenundari donari pignerari et haec uerba adiecit: 'quod si aduersus uoluntatem meam facere uoluerit, fundum Titianum
Abbreviated transcription (Latin):
e rand disse sr̃ hoc testõ affir
man credenda ẽ scriptura.i¬
¶ Cicia honestissima femina
cum ĩ negociis sut oꝑacalli¬
machisemꝑ uteretur qui
extestõ caꝑe non poterat. tes¬
niaexcansa mercedis ab
hrdib ticie ex igi possit .ix.
non idcirco ꝙ scriptumẽ. et
ex igi posse infrand̾ legio re¬
lictum ¶Exhis uerbis testĩ
ue suas omsconcedi uolo.

Expanded text:
 dedisse super hoc testator t, credenda est scriptura.Titia honestissima femina cum negotiis suis opera Callimachi semper uteretur, qui ex testamento capere non poterat, tesnia ex causa mercedis ab heredibus Titiae exigi possit. respondi non idcirco quod scriptum est exigi posse in fraudem legis relictum.Ex his uerbis testameue suos omnes concedi uolo'
Abbreviated transcription (Latin):
hrs scriptus iogitus eẽt cĩ
uolet alii restitrͣer urdita¬
tem Pit̾im nõ ẽ compenen¬
dus ad fidei cõ. claudius pr
morte eĩutiq crediturda¬
ut seie uxoris niui̾sa resti¬
cueret hroitate ⁊ uxoris:
peto. ut quicquid ad te hrdi¬
tate mea puenerit. excepti
his siquatibi supra leg aui
reliquũomne reddas resti¬
cuas menie infantiduicissi¬
meaqua se ia satis exigi ueto
cumsciameam pociꝯ remac¬
turam quã detrim̾to futurã.
& nesitumẽ anstatim meui¬
a fiderco. aseia petere possit.
iciꝯ hrdes institint seiam ux¬
ore exparte duodecima. me¬
uamexreliqrs partib.⁊ de
monum̃to ꝙ sibiexstrui uole¬
bat. itacauit. corpus men
uxori mee tradi nolo sepeli¬
endum infundo illo. ⁊ monu¬
m̃tu exstrui nsq ad quadri¬
gentos aueos. Querocum
iduodecima parte ñampli
riti ad uxorem ꝑueniant. an
haescriptura ab ea sola momi¬
m̾̃tu sibi testator exstrinuno¬

Expanded text:
heres scriptus rogatus esset, cum uolet, alii restituere hereditatem, interim non est compellendus ad fideicommissum.Claudius: post mortem enim utique creditur daut Seiae uxori uniuersam restitueret hereditatem et uxoris peto, ut quidquid ad te ex hereditate mea peruenerit, exceptis his, si qua tibi supra legaui, reliquum omne reddas restituas Maeuiae infanti dulcissimae. a qua Seia satis exigi ueto, cum sciam eam potius rem aucturam quam detrimento futuram'. quaesitum est, an statim Maeuia fideicommissum a Seia petere possit. ius heredes instituit Seiam uxorem ex parte duodecima, Maeuiam ex reliquis partibus et de monumento quod sibi exstrui uolebat, ita cauit: 'corpus meum uxori meae uolo tradi sepeliendum in fundo illo et monumentum exstrui usque ad quadri‹n›gentos aureos'. quaero, cum in duodecima parte non amplriti ad uxorem perueniant, an hac scriptura ab ea sola monumentum sibi testator exstrui uo
Abbreviated transcription (Latin):
legatuz alias exiguũ. alias
muitur. detracta coniunctõ¬
ne.quia ex omnibp supra cõ¬
prehensis.ea soladisfimu
inde ẽ quasi postea cõpaniss.
Exeoant legato ea ꝑtinent
aduxoreique eiis causa
empta cõpataqueꝙ reten¬
pta sunt.anquib ⁊ que pri¬
oris uxoris queq filie emp¬
tis ułpurus fuerunt ꝯtine¬
tur. ¶Interemptum⁊ pa¬
tum quid inter ẽqueritur.¬

Expanded text:
legatum alias exiguius, aliasminuitur detrac‹ta› coniunctione, quia ex omnibus supra comprehensis ea sola definiuerinde est, quasi postea parauisset. ex eo autem legato ea pertinent ad uxorem, quae eius causa empta comparata quaeque retenta sunt: in quibus etiam quae prioris uxoris quaeque filiae neptis uel nurus fuerunt continentur.Inter emptum et paratum quid interest, quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
sumẽeumq patrem dequo
qͥreretar si itadedisset ut in¬
ulier ⁊atumhret.posse cõdi¬
cere. ¶ Seni maritum sũ¬
scripsit hrdem. eiq substitu¬
it apiam alupna. fideiq hr¬
ois comisit ut post mortem
suambrditate eidem alũpne
restitueret aut siquid ante
condgisset alũpne tumc na¬
kano fr̃is filio resticueret
eantem hrottate ꝗuesitũ ẽ

Expanded text:
sum, eumque patrem, de quo quaereretur, si ita dedisset, ut mulier ratum haberet, posse condicere.Seium maritum scripsit heredem eique substituit Appiam alumnam fideique heredis commisit, ut post mortem suam hereditatem eidem alumnae restitueret aut, si quid ante contigisset alumnae, tunc Ualeriano fratris filio restitueret eandem hereditatem. quaesitum est,
Abbreviated transcription (Latin):
pore intraeametatẽ ĩ ue¬
mantur. R. eam uiderie¬
tatem designata. que es¬
set cum atestatore relin¬
qretur. ¶ Concubinein¬
tercetera his uerbis lega¬
uerat. fundum inapiac᷑
uillicosuo ⁊ contubnali
eiꝯ ⁊ filiisdari nolo. Que¬
sicum ẽ an nepotes quoq
uillici ⁊ ⁊tubernalis enis
testator ad concubinam

Expanded text:
pore intra eam aetatem inueniantur. respondit eam uideri aetatem designatam, quae esset, cum a testatore relinquerentur.Concubinae inter cetera his uerbis legauerat: 'fundum in Appia cum uilico suo et contubernali eius et filiis dari uolo': quaesitum est, an nepotes quoque uilici et contubernalis eius testator ad concubinam
Abbreviated transcription (Latin):
si ĩpuberi filio .ẜ. legatu sit.
quesuspectamhuit mariti
aquo diuertere uitam filio
suoꝙͣuis impuberi leget. ñ
uitetur sensisse. dec o tẽpore
quo pubes ẽ. set eoquo et
pubes fuit. multo magis
dicemus cepatre .f.eam sen¬
sisse. ac sidixisset insuam tu¬
telam ⁊ insuam potestatem

Expanded text:
si impuberi filio familias legatum sit, quae suspectam habuit mariti a quo diuorterat uitam, filio suo quamuis impuberi leget, non uidetur sensisse de eo tempore, quo pubes est, sed eo, quo et pubes fuit, multo magis dicemus de patre familias eam sensisse, ac si dixisset 'in suam tutelam et in suam potestatem'.Quod
Abbreviated transcription (Latin):
us qrnd possidentis ꝑsona
qui mine extraneꝯ ẽ. respici¬
enda est. ¶ Si emptor ⁊ qui
s uoluntatem cefuncte ex
illis fuerunt quio ꝑmiser¬
at cestatrix uenundari.nec
odictõ estitit dati fidei com¬
issi. ¶ eusculanns fideicõr¬
pli. ques itiicumid couegiũ¬
postea dissdlittu sit. utrum
iegatu ad pationu ꝑtinea¬
⁊nuero apud hrcem rema¬
neat debeat i. petroniu iu¬
repetere utiq si peum ñ ste¬
terit parere desunct. uolun
adeos ex bonis meis puen¬

Expanded text:
n possidentis persona, qui nunc extraneus est, respicienda est, sed emptorum, qui secundum uoluntatem defunctae ex illis fuerunt, quibus permiserat testatrix uenundari, nec condicio exstitit dati fideicommissi Tusculanis. Fidei compli'. quaesitumpostea dissolutum sit, utrum legatum ad Petronium pertineat an uero apud heredem remanere debeat. respondit Petronium iure petere, utique si per eum non stetit parere defuncti uoluntad eos ex bonis meis pe
Abbreviated transcription (Latin):
cur.ex his ⁊ huuis modi appa¬
ret uoluntatis qoemsabimiĩ
inter pretati. ⁊ utiq nondu¬
bitaret sipuberi et muitoma
gatum. desua potestate testato¬
remsensisse. Sic aũt hec scri¬
ita scripsexit. cumsun iuirisf¬
uerit facta. nam aliter alias a¬
accipitur.⁊plerumq potesta¬
⁊tis librate continet. ꝓlinq p¬

Expanded text:
ur.Ex his et huiusmodi apparet uoluntatis quaestionem Sabinum interpretatum: et utique non dubitaret, si puberi et multo maggatum, de sua potestate testatorem sensisse.Sic autem haec scriita scripserit 'cum sui iuris fuerit factus' nam aliter alias accipiatur: et plerumque potestatis liberationem continet, plerumque p
Abbreviated transcription (Latin):
¶i filie paterdotem arbitratu
cutoris dari iussisset. tubero
ꝑinde ħ hndum ait. Ac siro
niuiri arbitratu legatũ sit.¬
iebeo q̃rit ꝙ̃ ad modumappa¬
ret. qnͣtam dotem cuuisq fi¬
ne niri lomiarbitratu ꝯstitu¬
it oportet. ⁊ ait id ñdifficile es̃¬
ex dignitate ex fucultatib
ex mime d libeoꝵ testamẽ¬
tum faciatis estimarẽ. ꝑ op̃¬
sunt non uidentur legata. ⁊
ideo pecunieq fenerandicã
ris caꝑatumgenerale ẽ. et
rari. Sabims. adiuntellium
itascripsit. ꝙ ĩusufreq̾ntis¬
sime uersatur. ut inlegatis
uxoris adiciatur qd qmeiꝯ
causa ꝑata sint. hanc inpre¬
nxoris causa quaz cois ꝓmi¬

Expanded text:
i filiae pater dotem arbitratu tutorum dari iussisset, Tubero perinde hoc habendum ait ac si uiri boni arbitratu legatum sit.Labeo quaerit, quemadmodum apparet, quantam dotem cuiusque filiae boni uiri arbitratu constitui oportet: ait id non esse difficile ex dignitate, ex facultatibus, ex numero liberorum testamentum facientis aestimare. 44 Posunt non uidentur legata: et ideo pecuniae, quae faenerandi causa causa parata' generale est et rari?Sabinus libris ad Uitellium ita scripsit: quod in usu frequentissime uersatur, ut in legatis uxoris adiciatur 'quod eius causa parata sint', hanc interpreuxoris causa quam communis promi
Abbreviated transcription (Latin):
eũ de quo q̃reretur. pindera¬
cionez infundo haberi uolu¬
isses. ac si uniu̾sus hrditari¬
us ẽẽt. ut ꝑomua parte. et
uxor ⁊ fuis agrupa ut ħdi¬
tarru habeant. ¶Intestõ
ita scriptum fine. comuum
meamcumorto applic̾to li¬
Btis meisꝯ cediuolo ⁊ ahoca¬
intefortunato ibto meoex
domo mea quam libtis meis
cedidietam inqua habitib

Expanded text:
eum, de quo quaereretur, perinde rationem in fundo haberi uoluisse ac si uniuersus hereditarius esset, ut pro dimidia parte et uxor et filius agrum ut hereditarium habeant.In testamento ita scriptum fuit: 'domum meam cum horto applicito libertis meis concedi uolo' et alio capite: 'Fortunio liberto meo ex domu mea, quam libertis dedi, diaetam, in qua habitab
Abbreviated transcription (Latin):
nos hos siqd̃ aliud platũ eet
ñ ualeat. Quesitu est an me¬
nius qui ꝯtra accepit. qr mmu¬
tauit uoluntatez deepla tes¬
tator amulierib. ꝯueniriex
meniu lib̃tos suos exeꝗs
partib hrdes scripsit menio

Expanded text:
liud prolatum esset, non ualeat. quaesitum est, an Maeuius, qui ducenta accepit, quia mutauit uoluntatem de ea epistula testator, a mulieribus conueniri exMaeuium libertos suos aequis partibus heredes scripsit: Maeuio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex his tota dos soluatur
ostante matrimonio imo
exfiliis mortno. uxor per
eplam petita supstite filio
uti qndoq ꝑter dimia dũ¬
caxat dotis exigeret ⁊ eaꝯ
tentuserit. alteramautez
partez apud maritureius
remanere ꝯcedat. ꝗ uesitũ
est postea inmatrimomo
muliere defuncta. anma
ritꝯ side totadore ꝯueniat᷑
afiliodolimn. excepcionese
tueri possit.⁊ anultro ex ca
fiderco. accio ei conpetit. ut
ceꝑteobligõnis.accepto ei
peti posse Idemqritur ande
reliqua  parte  dimidia mã
datiaccio utilis sit hrdibus
non forentile c landus q̃m
inhis expressit ut contẽtꝰ

Expanded text:
 ex his tota dos solvatur: constante matrimonio uno ex filiis mortuo uxor per epistulam petit a superstite filio, uti quandoque partem dimidiam dumtaxat dotis exigeret et ea contentus erit, alteram autem partem apud maritum eius remanere concedat. quaesitum est postea in matrimonio mulierritus, si de tota dote conueniatur a filio, doli mali exceptione se tueri possit et an ultro ex causa fideicommissi actio ei competit, ut de parte obligationis accepto ei peti posse. idem quaerit, an de reliqua dimidia parte mandati actio utilis sit heredibunon fore utilem.Claudius: quoniam in his expressit, ut contentus
Abbreviated transcription (Latin):
parte ueeirs publiũ sem¬
ꝓnin dñm meũ hrde esse
uolo. ⁊ meuioad ꝙ̃ hrditati
porcionez noluit ꝑuenire.
cumh elogio fideicomissu
legenas uini uetustre .l.¬
statoris hec fuit ut oĩmodo
pueniat porcio hrditatis ad
seꝓniupupillũ anfideico¬
missu ex uerbsuprascriptis
ualere intelligatur.⁊ aquose¬
pniꝯ repetere possit. cum ad
certam ꝑsonam codicillos
scripserit. Ꝙposse id fide co¬
nussũ ameniopeti. ¶Pater
emancipato fiuo bona sua n¬
mu̾sa exceptis duob ẜuis
non mortis cãdonauit.⁊sti¬
pulatus ẽ afilio inhec u̾ba.

Expanded text:
partemue eius Publium Sempronium dominum meum heredem esse uolo', et Maeuio, ad quem hereditatis portionem noluit peruenire, cum hoc elogio fideicommissumlagynos uini uetusti atoris haec fuerit, ut omnimodo perueniat portio hereditatis ad Sempronium pupillum, an fideicommissum ex uerbis supra scriptis ualere intellegatur et a quo Sempronius petere possit, cum ad certam personam codicillos scripserit. respondit posse fideicommissum a Maeuio peti.Pater emancipato filio bona sua uniuersa exceptis duobus seruis non mortis causa donauit et stipulatus est a fili
Abbreviated transcription (Latin):
gento totũconseqt᷑
ĩta ut caneat. defen¬
sum maduersus ce¬
teros fider comissario
eum ꝑsoluit. siũ soci
sunt siue non Int̾¬
dum alteriꝯ nome
scribitur intestõ. al¬
ticio uł legaticõpe¬
tit.ut puda si fideihr

Expanded text:
gendo totum consequitur ita, ut caueat defensu iri aduersus ceteros fideicommissarios eum qui soluit, siue socii sunt siue non.Interdum alterius nomen scribitur in testamento, alpetitio uel legati competit, ut puta si
Abbreviated transcription (Latin):
iegauit. temnde post
temp codicilł. feis.
c. eitem calimaco re¬
liquerait non adiec¬
tohoc amplio. ꝓm̃¬
ciauit utramq sum¬
ma deb̾i. maxime cũ
incodicur fine cali¬
machi nichil legatũ
fuisset. ¶ Nomponi¬
us erim nppꝰ fuium
exquadrante hrtes
insticuerat. et p̃dia
certes ingulis pleg¬
auerat. Preterea sisi¬
ne lib̾is erĩmppo mo¬
Greretur. aliam possõ¬
nem filiedari uisse¬
rat. põt testĩs fcĩs. co¬

Expanded text:
legauit: deinde post tempus codicillis factis centum eidem Callinico reliquerat non adiecto 'hoc amplius'. pronuntiauit utramque summam deberi, maxime cum in codicillis filiae Callinici nihil legatum fuisset.Pompeius Hermippquadrante heredes instituerat et praedia certa singulis praelegauerat: praeterea, si sine liberis Hermippus moreretur, aliam possessionem filiae dari iusserat: post testamentum factis co
Abbreviated transcription (Latin):
ita legatum eẽt qnͣta pecuni¬
a exhrditate ticii ad meꝑne¬
nerit. tantam pecuniam hrs
mens seis dato. Idlegatum
putat seleo. ꝙ acceptum ĩ ta¬
bulis sins exea hrditate tes¬
tator reculisset. ¶Ceterum
negat cauendum hrdi aleg¬
atario. siquid forte postea
isse scribit.ꝙ ⁊ uerumẽ. ¶ Si
hrotibi ẜuo generaliter leg¬
ato. stichũ tradidit. isq euic¬
tus fuisset: posse te ex testõ a

Expanded text:
ita legatum esset: 'quanta pecunia ex hereditate Titii ad me peruenit, tantam pecuniam heres meus Seiae dato', id legatum putat Labeo, quod acceptum in tabulis suis ex ea hereditate testator rettulisset: ceterum negat cauendum heredi a legatario, si quid forte postea isse scribit, quod et uerum est.Si heres tibi seruo generaliter legato Stichum tradiderit isque a te euictus fuisset, posse te ex testa
Abbreviated transcription (Latin):
teberi uolo. postea
apriore ei reddereñ
liceat set hoc ita loc̾
habebit. si specialit̃
dixerit. prioris no¬
iuntatis sepenitins¬
se ⁊ uoluisse ut lega¬
tariꝯ plura legata
accipiat. ¶Miles
in eum exmilitari
in ip̃a sña quidãp¬
naint sicut testifa¬
ciendi.ita fidercomi¬
sii relinqndi potest¬
mora fiat.fideicom¬
issariꝰ solus patit᷑
licet alienꝯ relinq
iegata uł fidercomi¬
ssa ĩ prem uendicare
in uerecũdñe decet
enl ⁊ tantemaiesta¬
ti eas sernare leges
ri ne indebitum ab
eo repeterenur. a.
ab utroq suielit pe¬
tere. ¶ Cum inu̾bis
mula ambignitasẽ.
ñ debet ad mitinol¬
uitatis q̃stio. ¶ d̾.¬

Expanded text:
eberi uolo', postea a priore ei rec‹e›dere non liceat. sed hoc ita locum habebit, si specialiter dixerit prioris voluntatis sibi paenituisse et voluisse, ut legatarius plura legata accipiat. Miles in eum ex militari in ipsa sententia qui damnavit, sicut testamenti faciendi ita fideicommissi relinquendi potestntequam mora fiat, fideicommissarius solus patitur, licet alienus relinqlegata uel fideicommissa imperatorem uindicare inuerecundum est: decet enim tantae maiestati eas seruare leges,ri, ne indebitum ab eo repeteretur. 25 ab utro uelit petere.Cum in uerbis nulla ambiguitas est, non debet a‹d›mitti uoluntatis quaestio.
Abbreviated transcription (Latin):
est. qr si uxorilegat᷑
sit :i non nupserit io¬
q alii restituere roga¬
cast cogenda ẽ si nu¬
pserit restituere ¶¬
eres quoq cuimris¬
nirandi condicio reti

Expanded text:
est, quin, si uxori legatum sit 'si non nupserit' idque alii restituere rogata sit, cogenda est, si nupserit, restituere.Heres quoque, cui iurisiurandi condicio remi
Abbreviated transcription (Latin):
hrdi suptu ꝓꝑarte
enis. Ergo ⁊ instatu
rioor quediuisionẽ
non recipnnt: Itẽ
dums marcu rescri¬
ꝑsit. ¶ Siquis opus
facere iussussit pas¬
ratus pecunsam dare
rei .P. ut ip̃a faciat ñ¬

Expanded text:
e eius.Ergo et in statua risque, quae diuisionem non recipiunt, idem diuus Marcus rescripsit.Si quis opus facere iussus paratus sit pecuniam dare rei publicae, ut ipsa faciat
Abbreviated transcription (Latin):
recur. s intelligihoc
possit. puta sic relictũ
cipacione suiniris fa¬
ctus sit. non uidetur.
cefecisse  condicionem.
set cum mors patris
contingat. quasi exst¬
antecondicione ad fi¬
dei comissũ admitte¬
tur. ¶ Sirez suante¬
stator alicui legaue¬
rit. eãq necesritate
urgente auienauerit.
ficeicomissum petipo¬
sse. nisi ꝓbetur adi¬
mere ei testatorem
noluisse ꝓbacionẽ
aũt mutate uolun¬
tatis ab prdib exi¬
gendam ergo ⁊si no¬
deicomissũ. poteriti
dici deberi nisi forte
inter hint ẽ. hinc eĩ
extingnitur ip̃a cõs¬
stanciatebiti. ibires
durat.tam ⁊si aliena

Expanded text:
retur", sed intellegi hoc possit, puta quia sic relictum cipatione sui iuris factus sit, non uideri defecisse condicionem: sed et cum mors patri contingat, quasi exstante condicione ad fideicommissum admittetur.Si rem suam testator legauerit eamque necessitate urguente alienauerit, fideicommissum peti posse, nisi probetur adimere ei testatorem uoluisse: probationem autem mutatae uoluntatis ab heredibus exigendam.Ergo et si nodeicommissum, poterit dici deberi: nisi forte inter haec interest: hic enim extinguitur ipsa constantia debiti, ibi res durat, tametsi alienata
Abbreviated transcription (Latin):
cerebit. ¶Similes
deportato fideicomi
quis creditori suo le¬
gauerit id ꝙ debet. fi¬
dei comutti enis non
toterit. nisi comodũ
aliquod ex iegato cõ¬
sequatur forte excep¬
indiem cebitum fu¬
erit. nel sub cõdicio
negatariꝯ aquo fid̃i¬
co. d̾atum ẽ. pecierit
iudicem exegerit
re iniquin ẽ. si nocu¬
ipa leg atarii pierit.¬
Seruo hndis fideico¬
missum utilicer non
Cumita petisset tes¬
tatorut quicquider
boĩs eius ao patre.
puenisset. filie fuciti
restitueret. ut eoam¬
pliꝯ ħret. qua exbo¬
nis patris ha zitura
eẽt. oinspius rescrip¬
sit manlfestuan esse
deeo tẽpore se isissete¬
statore ꝙ post mortẽ
patris futurũ eẽt.
it fideicomissũ relict̃
ad ꝙ̃cũq ex testo meo
ul abintestato/ ueita
ad quecũq quoquo in¬
reuonamea puenia¬
nt hac oracione ⁊ eius
qui postea natus erit.
inue famisia uene¬
postea cognatuis ẽc̃ ce¬
pit. fidei comissũ nde¬
tur. eiusquoq que ñ¬
ex eocasuquo ex edi¬
lileris meis infĩmus

Expanded text:
ere. Si miles deportato fideicommiquis creditori suo legauerit id quod debet, fidei committi eius non poterit, nisi commodum aliquod ex legato consequatur, forte excepin diem debitum fuit uel sub condicioegatarius, a quo fideicommissum datum est, petierit iudicem exegerit,re iniquum est, si non culpa legatarii lis perierit.Seruo heredis fideicommissum utiliter non Cum ita petisset testator, ut, quidquid ex bonis eius ad patrem peruenisset, filiae suae ita restituere‹t›, ut eo amplius haberet, quam ex bonis patris habitura esset, diuus Pius rescripsit manifestum esse de eo tempore sensisse testatorem, quod post mortem patris futurum esset. commissum relietum: 'ad quemcumque ex testamento meo uel ab intestato' uel ita: 'ad quemcumque quoquo iure bona mea perueniant': hac oratione et eius, qui postea natus erit inue familiam uenepostea cognatus esse coeperit, fidei commissum uidetur: eius quoque, quae noea eo casu, quo ex ediliberis meis in funus
Abbreviated transcription (Latin):
is cius mortuo eo admi¬
Hroerit fidei comissũ reli¬
imulier dotestipulata
eñi aliqda mulier̾ucet᷑.
hoc ita simortis cprcansa
donacura mulier mari¬
gatus sit.eũq manu¬
mittere rogatꝯsim.
ficeidmissu ame re¬
liqui non posse .s. si pu¬
re roget. Nam sisub
Cp̃is posse meobligari.
nec iuł dubitatͦ. ¶Si
remquis debeat exsti¬
pulatu. eiq rem lega¬
uerit fidei comittere
ei ñ poteret: licet ex
legato cõmodũ sẽti¬
re indeatur. quod do

Expanded text:
eris eius mortuo ‹eo› admieris eius mortuo ‹eo› admiro primo fideicommissorer dotem stipulata enim aliquid a muliere videtur. haec ita, si mortis causa donatura mulier marigatus sit eumque manumittere rogatus sim, fideicommissum a me relinqui non posse, scilicet si pure roget: nam si sub temporis posse me obligari nec Iulianus dubitaret.Si rem quis debeat ex stipulatu ei ‹c›ui rem legauerit, fidei committere eius non poterit, licet ex legato commodum sentire uideatur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tum statum usq ad huc
hũit. ¶ aprefectis uero
pretoriour eo qui ince p̃¬
fecti exmandato princi¬
pis cognoscit. ¶ Item p̃¬
feto urbis deportatos qr
datũẽ. statim amittereci¬
uitate ⁊ ideo nec testĩ ius
quis plane ĩ insulã depor¬
tatus codicillos ibi fece¬
rit. tindulgencia impr̃is
restitutus. hisdez codici¬
lis durantib decesserit.¬
põt defendi fideicomis¬
sum ualeresimoto in ea¬
te noluntate duraint.¬
¶ Sciendu ẽ aut eoꝵ fidi
comictere que posse ad qͦs
aliquid ꝑuentursi ẽ. mor¬
te eius. uł dum eis datur
ur dumeis non admitti¬
tur nec tm̃ ꝓxiiiii bono¬
ru possoris. uerũ in feri¬
oris quoq fideicomicte
dum natus ẽ fideicomit¬
peldecti posse si modo natꝰ nob
successurus sit. ¶ Illud cer¬
te indubitate dr. siquis
intestatꝯ decedens. abeo
qui inprimo graduei su
ccetere potuit. fideicomi¬
ssum reliq̃rit. si illorepu¬
diante. adseq̃ntẽ gradin
deuolunta sit successio
lictum. ⁊ aliquis ex lib¬

Expanded text:
tum statum usque adhuc habuit.A praefectis uero praetorio uel eo, qui uice praefectis ex mandatis principis cognoscet, item a praefecto urbis deportatos qudatum est statim amittere ciuitatem et ideo nec testamenti quis plane in insulam deportatus codicillos ibi fecerit et indulgentia imperatoris restitutus isdem codicillis durantibus decesserit,st defendi fideicommissum valere, si modo in eadem voluntate duravit. Sciendum est autem eorum fidei committi quem posse, ad quos aliquid peruenturum est morte eius, uel dum eis datur uel dum eis non adimitur. Nec tantum proximi bonorum possessoris, uerum inferioris quoque fidei committere dum natus est, fidei committi posse, si modo natus nobis successurus sit. Illud certe indubitate dicitur, si quis intestatus decedens ab eo, qui prccedere potuit, fideicommissum reliquerit, si illo repudiante ad sequentem gradum deuoluta sit successio,lictum et aliquis ex lib
Abbreviated transcription (Latin):
cur. simoto maritu
quasi apud bonum
uirum coliocare fidi¬
comissirius posuerit.
et si itasit. si te nõ of¬
fendit que de bebitur.
nec poterit hrscans¬
ari. noneẽ enm me¬
ritum. si alius nirbo¬
nus ⁊ non infectus
maritum potuit ad¬
mittere. ¶ħuerba
ce filii rogo. ut p̃dia
que ad te ꝑuenerint
ꝓtua diligencia dili¬
gas. ⁊ cura meoꝵ ag¬
as ut possint ad fili¬
os cuos ꝑuenire. li¬
cet non satis expͥm¬
unt fideicomissum
set magis consilium
ꝙͣ necessitate reliqn¬
di tñea prediamne
potib pr mortẽ pa¬
cris eox iñ fideicom¬

Expanded text:
ur, si modo meritum quasi apud uirum bonum collocare ficommissa rius potuit: et si ita sit 'si te non offenderit', aeque debebitur: nec poterit heres causari non esse meritum, si alius uir bonus et non infestus meritum potuit admittere.Haec uerba: 'te, fili, rogo, ut praedia, quae ad te peruenerint, pro tua diligentia diligas et curam eorum agas, ut possint ad filios tuos peruenire', licet non satis exprimunt fideicommissum, sed magis consilium quam necessitatem relinquendi, tamen ea praedia in nepotibus post mortem patris eo
Abbreviated transcription (Latin):
altius cuiusq gentis¬
¶Quociens quis erep¬
ium testĩppararet. et
priꝯ decedat quã teste¬
tur. ñ nalẽt. quasi ex
scripta sunt. licet ue¬
rba fideicomissi scrip¬
tura hãt.⁊ ita dinim
pium decrenisse me¬
ciamis scribit. ¶ou¬
nam com̃dare alinde
uoluntatez suam fi¬
deicomittentibs broi¬
b insimare. ¶Cum
eẽt quis rogatꝰ resti¬
cuere porcione accepti
certaquantitate. Ie¬
sum e. ultro petere ip¬
sum fideicomissũ ab
hrdib posse s utrum
si uolet ꝑcipuet. res¬
stituerq porcionem.
anuero et si noluerit
cogatur accepta qͣnͣ¬
titate porcione resti¬
ns ẽ et sana cr̃quis
rogatus ẽ accepta cer¬
taqñtitare porcionez
restituere: duplex ẽ
fideicomissum unũ
ut possit petere qͣnti¬
cate. ꝑatꝯ porcionẽ
cedere. aliud. ut et si
npetat tñcogatur fi¬
deicomissario rest tu¬
ere. parato pr̃are qñti¬
quis ita scripserit. su

Expanded text:
ius cuiuscumque gentis.Quotiens quis exemplum testamenti praeparat et prius decedat quam testetur, non uale‹n›t quasi ex scripta sunt, licet uerba fideicommissi scriptura habeat: et ita diuum Pium decreuisse Maecianus scribit.nam commendare, aliud uoluntatem suam fideicommittentis heredibus insinuare.Cum esset quis rogatus restituere portionem accepta certa quantitate, responsum est ultro petere ipsum fideicommissum ab herede posse. sed utrum, si uolet, praecipiet restituetque portionem, an uero et si noluerit, cogatur accepta quantitate portionem restinis. et sane cum quis rogatur accepta certa quantitate portionem restituere, duplex est fideicommissum, unum, ut possit petere quantitatem paratus portione cedere, aliud, ut et si non petet, tamen cogatur fideicommissario restituere parato praestare quantiis ita scripserit: 'su
Abbreviated transcription (Latin):
ab emancipato filio
uł ẜuo minumisso
ntilib acciomb po¬
stulabatur penes eos
relictum. abhis qui
rem .p. gerunt fidei¬
comissum daripõt.¬
Siquis non ab hrde
uł legatario. s abhr¬
dis nel legatarii urde¬
ssũ reliquerit hoc ua
ciut ab hrde tuo petas
utue erit fideicomis¬
sum .s. ut. mortuo ti¬
cio ab hr̃deenis peti p¬
Sicaũt et fideicomis¬
sum dari ñ poterit. si
stichus seii hrs fc̃s. in¬
suenis hrditatez ad¬

Expanded text:
ab emancipato filio uel seruo manumisso utilibus actionibus postulatur: penes eos relictum, ab his qui rem publicam gerunt fideicommissum dari potest.Si quis non ab herede uel legatario, sed ab heredis uel legatarii hessum reliquerit, hoc ualti, ut ab herede tuo petas utile erit fideicommissum, scilicet ut mortuo Titio ab herede eius peti pSic autem fideicommissum dari non poterit: 'si Stichus Seii factus iussu eius hereditatem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ca sit. Tũtñ quidã no¬
mendebitoris exeg¬
isset. ⁊ ꝓdeposito pecu
tro pecunia obstule¬
rat. quã offente ipso
non potuit ñ accipe
paulatim igitur ad¬
mittemꝰ. et si ex hac
parte pecunie rez con¬
paranit. qua nõ hoc
aĩo exegerit ut fidei¬
comissariũ prinaret
fidecomisso. posse.ad¬
huc fidei comissi peti
relinq̃re ex eoqs pos¬
sit uideamus. ⁊ puto
posse. Cum eĩdiru
necẽe sit. nilla dubi¬
tacio ẽ. quin senatus

Expanded text:
a sit. cum tamen quidam nomen debitoris exegisset et pro deposito pecuntro pecuniam optulerat, quam offnon potuit ‹non› accipere. paulatim igitur admittemus, etsi ex hac parte pecuniae rem comparauerit, quam non hoc animo exegit, ut fideicommissarium priuaret fideicommisso, posse adhuc fideicommissi petitrelinquere ex eo quid possit, uideamus. et puto posse: cum enim dirui necesse sit, nulla dubitati
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ igni intdictum. Itẽ de¬
portari ficeicomissũ rel¬
inquere non possunt qr
nec testĩ faciendi ins ha¬
tos. añt eos accipe debemꝰ
quib prinçeps insulas
adnotanit rdequib depor¬
tandis scripsit. Ceterim
priusqua psidis factum.

Expanded text:
deportati fideicommissum relinquere non possunt, quia nec testamenti faciendi ius hatos autem eos accipere debemus, quibus princeps insulas adnotauit uel de quibus deportandis scripsit: ceterum prius quam factum
Abbreviated transcription (Latin):
cum uxorẽ habet. ⁊ ex ea
filiã emancipatam.co¬
dicut hec uerba inseru¬
it. ꝑtiuent añt hii codici¬
lli aduxore ⁊ filiam. Pri¬
mu aũt rogo. ut sic int̾
nos agatio ut menio e¬
gistis. Itaq rogo ut qc¬
quid aut ego reliq̃ro. au
ꝙ uos ip̃e h̾abetis. codest
nobis sit. filia intestati
patris bonoꝵ possõnem
accepit. queritur aliqua
pars hrditatis.l ucii ticis
excansa ficei comissi. a

Expanded text:
et ex ea filiam emancipatam, codicillis haec uerba inseruit: 'pertinent autem hi codicilli ad uxorem et filiam. primum autem rogo, sic inter uos agatis, ut me uiuo egistis itaque rogo, ut quidquid aut ego rel‹i›quero aut quod uos ipsae habetis, commune uobis sit'. filia intestati patris bonorum possessionem accepit: quaeritur, an aliqua pars hereditatis Lucii Titii ex causa
Abbreviated transcription (Latin):
fiterꝯ. magis inqnͣtitate
qua incorp̾e ꝯsistit. ¶ P¬
siras ficeiꝯ. post imple.
dumẽ. qua sufficit seme
int̾uenisse ut ꝓpetiio de be¬
dum leganerit fideiq co

Expanded text:
issum magis in quantitate quam in corpore consistit.Usuras fideicommissi post impletoendum est, quam sufficit semel interuenisse, ut perpetuo debedum legauit fi
Abbreviated transcription (Latin):
ouno ex frib. Quesituz
ẽanticiꝯ peticione hret
rerum que intote fuer.
R̾. posse fidei comissu abh¬
eredib sine sororis petr
siꝑeam stetit quominus
dotem frater stipularet᷑
libtꝰ decessit. hrde institu¬
to patrone fiuo ex ꝑte de¬
biti. ⁊exꝑte aitera extra
adisset: parcem cohr̃de
petere posse. ¶Maritus

Expanded text:
quaesitum est, an Titius petitionem haberet rerum, quae in dotem fuerant. respondi posse fideicommissum ab heredibus sororis peti, si per eam stetit, quo minus dotem frater stipulareturlibertus decessit herede instituto patronae filio ex parte debita, ex altera extranadisset, partem a coherede petere posse.Maritus
Abbreviated transcription (Latin):
te stmodo uxore ꝑatasit
incoe rona sua conferre.¬
¶Quatuor filios equis ꝑti¬
b iustitut ⁊ fundu ꝑ p̃¬
cepcione singuł legatc in
filiicum unuersabona
obligart. q̃ cum eitebitũ
nonsolueret᷑ prediaum¬
uersa lege pignoris uni

Expanded text:
si modo uxor parata sit in commune bona sua conferre.Quattuor filios aequis partibus instituit et fundum per praeceptionem singulis legauit: filii, cum uniuersa bonaobligauerunt, qui, cum ei debitum non solueretur, praedia uniuersa lege pignoris uni
Abbreviated transcription (Latin):
cumcoit̾ uni uersa seq̃n¬
ticreditori obliganerit.
R.accione quide fidico¬
missi iuꝑsenã conpeten¬
te omnib inuicem ma¬
nere. Non aũt figei comi¬
ssũ rescituendu e msi
prius debitum abeis sẽp¬
ueretur. ¶ Filie fideicomi¬
sit in huerba. petoate filia
mea ut totalez cancione̾
post mortez meaz ⁊mutes
⁊ ita renones. ut fris tini
totem stipularẽtur. ħ ca

Expanded text:
iuersa sequenti creditori obligauerint. respondi actionem quidem fideicommissi in personam competentem omnibus inuicem manere: non autem fideicommissum restituendum est, nisi prius debitum ab eis empueretur.Filiae fidei commissit in haec uerba: 'peto a te, filia mea, ut dotalem cautionem post mortem meam mutes et ita renoues, ut fratres tui dotem stipularentur
Abbreviated transcription (Latin):
signatũ accepisset id u
anquee pla continentur
lle significauit. ¶Qui in¬
dinisancum fre suo rez
habebat. filias suas hrtes
instituit ⁊ itacauit. ꝓpt̾
res urauersas. que mich
cum illo frẽ meo patruo
ur̃o coes sunt qnas existi¬
macionis eẽ constiterit
umiuersas duoꝵ miliuz
aureoꝵ fidenire comitto.
uti ꝓ porcione nr̃a mille
aureos alucracio pacato
patruo u̾ro accipiatis
huic testõ qui qnq̃nmo.
suꝑ ixit.⁊habunde pa¬
trimone u reliqrit. Que¬
situmest an hrdes iucrecii
pacati scd̃m uerba supra
scripta offerente. mille
tatem. ut unmersadatis
mille au reis resticueren¬
tur. s estimacionis q̃ mor¬
tis tp̃r ireb fuerant. ob¬
ligacionem debere fieri.¬
Seio ꝙ̃ hrdi substiticerat.
italegauit seio simich
hrsnorierit. ⁊ uxoriems
marcelie. argentiubras
seius hrs exstiterit an in¬

Expanded text:
signatum recepisset, id uan quae epistula continentur lle significauit.Qui indiuisam cum fratre suo rem habebat, filias suas heredes institu‹i›t et ita cauit: 'propter res uniuersas quae mihi cum illo fratre meo patruo uestro communes sunt, quas aestimationis constiterit esse uniuersas duo milium aureorum, fidei uestrae committo, uti pro portione uestra mille aureos a Lucretio Pacato patruo uestro accipiatis': huic testamento quinquennio superuixit et abunde patrimonium reliquit: quaes‹i›tum est, an heredes Lucretii Pacati secundum uerba supra scripta offerentes mille ersa datis millenis aureis restituerentur, sed aestimationis, quae mortis tempore in rebus fuerat, oblationem debere fieri.Seio, quem heredi substituerat, ita legauit: Seio, si mihi heres 'non erit, et uxori eius Marcellae argenti libras Seius heres exstiterit
Abbreviated transcription (Latin):
utus. ꝙͣ nimia ⁊ misera
dilegenciam ⁊ siminus
aliquid legitime minus¬
ue ꝑite fecero. piure et¬
eis ascripte excã fidei co¬
missi peti posint se ẜ ea¬

Expanded text:
 nimiam et miseram diligentiam: et si minus aliquid legitime minusue perite fecero, pro iure adscriptae ex causa fideiccommissi peti possunt. re
Abbreviated transcription (Latin):
estator fulisi ⁊ uxorẽ suã
hrtes instituit. posteae¬
pistolam scripsisse dicitur
qua quicquid inpeculio
habuit filiꝯ eidonauita
adiecit p̾cipua hen sui¬

Expanded text:
ento filium et uxorem suam heredes instituit: postea epistulam scripsisse dicitur, qua et quidquid in peculio habuit filius, ei donauit et adiecit praecipua haec eum sui
Abbreviated transcription (Latin):
sum precipitote õe. qcqd
exhroitate loms ueticii
omi mei patris ur̃i ad me
puenit. mortis eius tp̃r
ita tñnt omne homis eiꝯ¬
demhiditatis cam ĩp̃te¬
ritum ꝙͣ infutuͣrũ. nec ñ
⁊ siquid post mortẽcicni

Expanded text:
 praecipitote omne, quidquid ex hereditate bonisve Titii domini mei, patris vestri ad me pervenit mortis eius tempore, ita tamen, ut omne onus eiusdem hereditatis tam in praeteritum quam in futurum, nec non etiam si quid pos
Abbreviated transcription (Latin):
quod testator fines eorũ
ri singuł annis uoluit a¬
petebat brde facidiã obi¬
ciente. si parte int̾im sol¬
uisibi tesiteranerit. neq
accepat: in eam morar pas¬
su̾s intelligitur. ¶ Cũ tostͦ
morte exiptoris uendici¬

Expanded text:
quod testator fines eorum ri singupetebat herede Falcidiam obiciente, si partem interim solui sibi desiderauerit neque acceperit, in eam moram passus intellegitur. Cum post mortem emptoris uenditi
Abbreviated transcription (Latin):
siquid cuiq lib̾oꝵ meoꝵ
cediant tonaiit. ant in
nsũ ꝯcessi.ant sibi atqui¬
su. auit ei ab aliquo datũ
ant relictuz ẽ. id sibi preci¬
puat. sumat. hãt. filii no¬
mine kalendariñ fecerat.
postea sña dicta ẽ et pla¬
cuit io ꝙ sub nomne ip̃iꝰ
filii inkralendarioremã¬
serat ei deberi. ñ ⁊ io ꝙer¬

Expanded text:
'si quid cuique liberorum meorum dedi aut donaui aut in usum concessi aut sibi adquisiit aut ei ab aliquo datum aut relictum est, id sibi praecipiat sumat habeat'. filii nomine kalendarium fecerat. postea sententia dicta est et placuit id, quod sub nomine ipsius filii in kalendario remanserat, ei deberi, non e
Abbreviated transcription (Latin):
uni nullã fideicomisi ꝑse¬
qucionẽ eẽ. nisiea mente
uendicioni consenserũt.
ut sumilit exp̃cio mares
quide duplu femine ãt
simplum ⁊ seqñtur. ¶ In¬
stituto filio añt h̃rde. et
exeo ne potib e mancip¬
at̾is cestatorita cauit.¬

Expanded text:
um nullam fideicommissi persecutionem esse, nisi ea mente venditioni consenserunt, ut similiter ex pretio mares quidem duplum, feminae autem simplum consequantur. Instituto filio herede et ex eo nepotibus emancipatis testator ita cavit
Abbreviated transcription (Latin):
ebitor .x. legant creditori
qͥei post amm̃ sub pignore
peti possut norc tollitur.
peticio. si interimꝰ annus su¬
puenerit nam suffic̃. ꝙ uti¬
nterdies cessit o siuiuo
cestatore amnius suꝑueni¬
atrdicendu erit mu̾tile
effici legatum quãꝙy ꝯsti¬
titerit ahinicio. Sic et in
tote prelegãta sũẽ. tota
eam ex testõ peti posse alio
legata nec ꝑs fundi facileĩ
io fundu tusculanĩdato.u
trisq omittentib brditatẽ
primo ⁊ scd̃. q̃rebatur. sub¬
stitutis ques eis ceteratan
⁊ cui legati praredebeant
abutroq substituto legata
debentur. ¶Serno alieno
posseremoni legare uales
scribit Item id ꝙͦ dño eius
pure debetur. enm eĩẜ no
auenc eliquid ĩ testõdamꝯ¬

Expanded text:
ebitor decem legauit creditori, quae ei post annum sub pignore peti possunt: nec tollitur petitio, si interim annus superuenerit: nam sufficit, quod utiliter dies cessit. quod si uiuo testatore annus superueniat, dicendum erit inutile effici legatum, quamquam constiterit ab initio. sic et in dote praelegata responsum est totam eam ex testamento peti posse. aliolegata, nec pars fundi facile inio fundum Tusculanum dato", utrisque omittentibus hereditatem Primo et Secundo quaerebatur, substituti, quos eis dederat, an et cui legata praestare debent? ab utroque substituto legata debentur. Servo alieno posse rem domini legari Valens scribit: item id quod domino eius pure debetur. cum enim servo alieno aliquid in testam
Abbreviated transcription (Latin):
suamtona ꝓuenturacodi¬
cslt ad eam factis płib fi¬
dei comissa reliq̃ret. iure
successionis ad duos eius¬
ce gradus possõne deuol¬
utã. raciombrequitatis.
filio semissem deterat et
soribus eis impubibus¬
relctis quadrantes. ꝯbus
cutorem frẽm dederitita
fuerat locutus filiiꝯtente
eris ꝓtuo semisse aureis
ducentis. et uos filie ꝓ uris
quadrantib centems au¬
reis. nice mutualib̾is fi¬
dei cõmissum hrditatis.
reliquisse non uidebatur
s estimacione ut aparen¬
tibus fierisolet patrimo¬
nii sui fecisse nec idcireo
frẽm iudicio tutele lone
fidei raciones qnq p̃scrip¬
cione de monstrare qnͣtita

Expanded text:
suam bona peruentura, codisuam bona peruentura, codicillis ab ea factis pluribus fideicommissa reliquerat.Iure successionis ad duos eiusdem gradus possessione deuoluta rationibus aequitatis filio semissem dederat et sororibus eius impuberibus quadrantes, quibus fratrem tutorem dedit, ita fuerat locutus: 'fili, contentus eris pro tuo semisse aureis ducentis et uos, filiae, pro uestris quadrantibus centenis aureis'. uice mutua liberis fideicommissum hereditatis reliquisse non uidebatur, sed aestimationem ut a parentibus frugi fieri solet patrimonii sui fecisse, nec idcirco fratrem iudicio tutelae bonae fidei rationes quandoque praescriptione demonstratae quantita
Abbreviated transcription (Latin):
quisq de te meruerit nide¬
tur omnibo lib̾is ⁊si ñ equ¬
aliter ꝓmeruerit. fideiꝯm¬
issuz relictum qor macris e¬
cra uerbis fideicõmissi nõ
subnxam deposuit. ⁊ lilt¬
ei astales ad edictum nus¬
it. Id testm̃ uoluntatis m̾e
post mortẽ meaz filio meo
tradi uolo. cumpłib hrõi¬
bus intestato diem suuz ol¬
isset. intelugi fidei cõmissĩ
filio suo relictum. R. non
t queri eĩ oportet cũquote
suppnis quis loqtur. s i
que uoluntatis intencio
dirigatur. ¶ Lib̾tis p̃diũ
reliquit ac petiit. ne id alie¬
narent.atq: in familia  libto¬
rum retinerent. Si excepto
unoceteri partes suas uen¬
dicerint. qui ñ uendidit. ce¬
teroꝵ partes quib ñ dealie¬
nandi uoluntate. integras
petit. Eos eni ad fidei cõmi
suꝑerit Cũ int̾ nb̃os ad p̃¬
set ad missa. ꝙ patronus pe¬
ciit: ut denomme familie ñ
exiret. hrdem lib̾te filium.
partez predii quaz mater ac¬
cepit retinere uissũẽ. ¶ Cũ
estimaret adsolam ꝯsobrinã

Expanded text:
quisque de te meruerit.' uidetur omnibus liberis, etsi non aequaliter promeruerint, fideicommissum relictum, quibus matris ecra uerbis fideicommissi non subnixam deposuit et litteras tales ad aedituum misit: 'instrumentum uoluntatis meae post mortem meam filio meo tradi uolo'. cum pluribus heredibus intestato diem suum obisset, intellegi fideicommissum filio relictum respon quaeri oportet, cum quo de supremis quis loquatur, sed in quem uoluntatis intentio dirigatur.Libertis praedium reliquit ac petit, ne id alienarent utque in familia libertorum retinerent. si excepto uno ceteri partes suas uendiderint, qui non uendidit ceterorum partes, quibus non dedit alienandi uoluntatem, integras petet: eos enim ad fideicomtitionem induci, scilicet ut ab alteset admissa, quod patronus petit, ut de nomine familiae non exiret, heredem libertae filium partem praedii, quam mater accepit, retinere uisum est.Cum existimaret ad solam consobrinam
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sos emancipauit
ꝯplissmias facultatesdo¬
nacionib contulit. et
modicũ sibi residuum
reseruanit ⁊ uniuersos
ubos cumuxore scripsit.
fr̃ĩalios cot. couenta ame¬
nia sorore sua. legẽ. f. iplora.
Quero cum sc̃usimus im¬
patorut. s scripcũ ẽ. cõtra
uoluntatez donantis eaq̃

Expanded text:
uniuersos emancipauit amplissimas facultates donationibus contulit et modicum sibi residuum seruauit et uniuersos liberos cum uxore scripsit hfratri alios tot: conuentus a Maeuia sorore sua legem Falcidiam implorat. quaero, cum sanctissimus imperator, ut supra scriptum est, contra uoluntatem donantis ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
et sabito quos infra mam¬
tuit. In seda tũ ad iecit uer¬
bum. qultimus decesserit.
anpars uniꝯ defucti ad
os gradus substitutõnis
fecusennũ. ut is qui ero
nob prior moritur. alte¬
ri restitueret alterũ ut no¬
uissimꝰ his restitureret q¬
uos nominati postea e
tibi uliane karissime.
tende iofficiosi q̃ rele ꝓ
atrimoniu sun donaci

Expanded text:
et Sapido, quos infra manutuit, in secunda tamen adiecerit uerbum 'qui ultimus decesserit', an pars unius defuncti ad os gradus substitutionis fecisse, unum ut is, qui ex duobus prior morietur, alteri restitueret, alterum ut nouissimus his restitueret, quos nominatim postea entibi, Iuliane carissime, tendae inofficiosi querellae patrimonium suum donati
Abbreviated transcription (Latin):
suis quoq lib̾tis fructũ
reliquit. reliqt mris ign¬
oracione lapsi. ꝯł peteue
non ideo pemptam inderi
peticione prioris fidei cõ
tarn facit. ut hrditas hrdi
res singulas Ꝙ eo ꝑtinet
ut si pure res relicta sit. et rẽ¬
leg atariꝯ ñ repudiauerit
defunctiuoluntate. recta
uia dñium ꝙ hrditatis fu
instituiss. figeiconissũen¬
quissetuout legitimis pr¬
dio s ut aliis ascriptis et

Expanded text:
suis quoque libertis fructum reliquit: iuris ignoratione lapsi qui petere non ideo peremptam uideri petitionem prioris fideicommitarii facit, ut hereditas heredis res singulas. quod eo pertinet, ut, si pure res relicta sit et legatarius non repudiauit defuncti uoluntatem, recta uia dominium, quod hereditatis fuiinstituisset, fideicommissa reliquisset non ut a legitimis heredibus, sed ut a scriptis et
Abbreviated transcription (Latin):
aus seiꝯꝓ nepos m̃s hrs
ichi esto exsemisse bono¬
rum meoꝵ exceptis domi
hĩto cũomnib que ibi
sunt q̃ oĩascias ad porciõe
b̾rditatis qua tibi deoiñ
ꝑtinere. Que rocumsit.
inhis domib argentum
non imaͬ debitoꝵ suppel¬
lex. mancipia. an ħ̾ oĩa q̃ il¬
lic inuieniuntur. idalios
hrdes institutos debeant

Expanded text:
us Seius pronepos meus heres mihi esto ex semisse bonorum meorum excepta domu habito, cum omnibus quae ibi sunt: quae omnia scias ad portionem hereditatis, quam tibi dedi, non pertinere.' quaero, cum sit in his domibus argentum nomina debitorum supellex mancipia, an haec omnia, quae illic inueniuntur, ad alios heredes institutos debeant