comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ueniunt. S pecc̃ores suꝑbi respuũ¬
tur: ut pecc̃ores humiles eligantur.
Hos itaq eligit d̾s quos despicit mun¬
dus: quia plerumq ip̃a despectio: ho¬
minem reuocat ad semetip̃m. Is enĩ
qui patrem reliquit ⁊ patrem substã¬
tie quam ꝑceꝑat ꝓdige expendit: post¬
quam esurire cepit. in se reuersꝰ dixit.
Quanti mercennarii patris mei habũ¬
dant panib. Longe quippe a se disces¬
serat: quando peccabat. Et si ñ esurisset.
insemetip̃m minime redisset: quia.
postqͣm terrenis reb indiguit: tunc
cogitare cepit quid de sp̃italib amisit.
Pauꝑes ergo ⁊ debiles: ceci ⁊ claudi uo¬
cantur ⁊ ueniunt: quia infirmi quiꝙ
atq in hoc mundo despecti plerumq tã¬
to celerius uocem dei audiunt: quanto
⁊ in hoc mundo ñ habent ubi delectent᷑.
Quod bene amalechitarum puer ille e¬
gyptius designat: qui amalechitis pre¬
dantibꝰ atq currentib eger remansit

Expanded text:
et veniunt. Sed peccatores superbi respuunet veniunt. Sed peccatores superbi respuuntur, ut peccatores humiles eligantur. 7. Hos itaque elegit Deus quos despicit mundus, quia plerumque ipsa despectio hominem revocat ad semetipsum. Is enim qui patrem reliquit, et partem substantiae quam perceperat prodige expendit, postquam esurire coepit, in se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus? Longe quippe a se discesserat quando peccabat. Et si non esurisset, in semetipsum minime rediisset, quia postquam terrenis rebus indiguit, tunc cogitare coepit quid de spiritalibus amisit. Pauperes ergo et debiles, caeci et claudi vocantur, et veniunt, quia infirmi quique, atque in hoc mundo despecti, plerumque tanto celerius vocem Dei audiunt, quanto et in hoc mundo non habent ubi delectentur. Quod bene Amalecitarum puer ille Aegyptius designat , qui Amalecitis praedantibus atque currentibus aeger remansit
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc iratus pat̾familias: dixit s̾uo
suo. Exi cito in plateas ⁊ uicos ciuui
dos: introduc huc. Ecce qui terrene sub¬
stantie plus iusto incubat: uenire ad
dominicam cenam recusat. Qui labori
curiositatis insudat. s̃parata uite ali¬
menta fastidit: qui carnalib desideri-¬
is inseruit: sp̃itales conuiuii epulas
respuit. Quia ergo uenire suꝑbi re¬
nuunt: pauꝑes eliguntur. Cur hoc :
quia iuxta pauli uocem infirma mũ¬
di elegit d̾s: ut confundat fortia. Sed
Qui udicio suo apud semetip̃os in-¬
firmi sunt. Nam pauꝑes ⁊ quasi for¬
des sunt: qui ⁊ positi in pauꝑtate su¬
pͥbuunt. Ceci uero sunt: qui nullũ
ingenii lumen habent. Claudi quoq
sunt: qui rectos gressus in operatione
ñ habent. S dum morum uitia ĩmen¬
brorum debilitate signantur: profecto
liquet: quia sicut illi pecc̃ores fuer̃t
qui uocati uenire noluerunt. ita hii
quoq peccatores sunt: qui inuitant᷑

Expanded text:
Tunc iraTunc irasuo: Exi cito in plateas et vicos civitos et claudos introduc huc. Ecce qui terrenae substantiae 1622 plus justo incubat, venire ad dominicam coenam recusat; qui labori curiositatis insudat, praeparata vitae alimenta fastidit; qui carnalibus desideriis inservit, spiritalis convivii epulas respuit. Quia ergo venire superbi renuunt, pauperes eliguntur. Cur hoc? Quia, juxta Pauli vocem, Infirma mundi eligit Deus, ut confundat fortia . Sedqui judicio suo apud semetipsos infirmi sunt. Nam pauperes et quasi fortes sunt, qui et positi in paupertate superbiunt. Caeci vero sunt, qui nullum ingenii lumen habent. Claudi quoque sunt, qui rectos gressus in operatione non habent. Sed dum morum vitia in membrorum debilitate signantur, profecto liquet quia sicut illi peccatores fuerunt qui vocati venire noluerunt, ita hi quoque peccatores sunt qui invitantur
Abbreviated transcription (Latin):
gens autem conuerti ñ possum: sup¬
biam demonstrat. Rogando igitur¬
cusat qui ⁊ humilitatẽ suꝑducit
uoce: ⁊ suꝑbiam exercet inactions ls
autem dixit. Uxorem duxi: ⁊ ides nl
possum uenire. Quid ꝑ uxorem .l¬
si uoluptas carnis accipitur: nam
quamuis bonum sit coniugium: atq
ad ꝓpagandam sobolem ꝓuidentia di¬
uina constitutum: sĩnulli tamen nõ
ꝑ hoc fecunditatẽ sobolis: sed desideria
expetunt uoluptatis: ⁊ idcirco ꝑ rem
ustam. significari potest ñ incong̾e
res iniusta. Ad cenam uos ergo do-
minicam eterni conuiuii: summuᷤᷤ
paterfamilias inuitat. S dum aliꝰ
auaritie: alius curiositati: alius uo¬
iuptati carnis ẽ deditus. nimirum
reprobi simul omnes excusant: dum
hunc t̾rena cura occupat: illum alieni
actus sagax cogitatio deuastat. Alteriꝰ
etiam mentem uoluptas carnis inqͥ¬
uat. fastidiosus quisq ad eterne ui¬
te epulas ñ festinat. Sequit᷑. Reu̾sꝰ
serius: nuntiauit hec domino suo.

Expanded text:
gens autem: Converti non possum, supergens autem: Converti non possum, superbiam demonstrat. Rogando ergo excusat, qui et humilitatem superinducit in voce, et superbiam exercet in actione. 5. Alius autem dixit: Uxorem duxi, et ideo non possum venire. Quid per uxorem nisi voluptas carnis accipitur? Nam quamvis bonum sit conjugium, atque ad propagandam sobolem providentia divina constitutum, nonnulli tamen non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria expetunt voluptatis, et idcirco per rem justam significari potest non incongrue res injusta. Ad coenam ergo vos aeterni convivii summus paterfamilias invitat; sed dum alius avaritiae, alius curiositati, alius voluptati carnis est deditus, nimirum reprobi simul omnes excusant. Dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat, alterius etiam mentem voluptas carnalis inquinat, fastidiosus quisque ad aeternae vitae epulas non festinat. 6. Sequitur: Reversus servus nuntiavit haec domino suo.
Abbreviated transcription (Latin):
sui. Propter hoc namq ⁊ de eisden
quinq iugis boum dicitur. Eo ꝓbe¬
re illa: rogo te habe me excusatum. sp̃
enim excusantis uerba a uitii sui sig¬
nificatione ñ discrepant: dum dict
eo ꝓbare illa: quia uidelicet aliqͣndo
ꝑtinere ꝓbatio ad curiositatem sole
S notandum quod ⁊ is qui ꝓpte
uillam: ⁊ is qui ꝓpter ꝓbanda iugo
boum a cena sui inuitatoris excusat
humilitatis uerba ꝑmiscet dicens.
Rogo te habe me excusatum. Dum
⁊ tamen uenire contempnit:humi¬
litas sonat in uoce: suꝑbia in actione
⁊ ecce hoc diiudicat prauus quisq
cum audit. nec tamen ea que duuili¬
cat agere desistit. Nam dum cuilibet
ꝑuerse agenti dicimus conuertere. d¬
minum sequere. mundum relinqll
ubi hunc nisi ad dominicam cenam
uocamus: sed dum respondit ora ꝓ
me quia peccator sum hoc facere noll
possum: quid aliud agit nisi ⁊ rogis
⁊ excusat: dicens naniq quia petia¬
tor sum humilitatẽ insinuat: subus¬

Expanded text:
sui. Propter hoc namque et de eisdem sui. Propter hoc namque et de eisdem quinque jugis boum dicitur: Eo probare illa; rogo te, habe me excusatum. Ipsa enim excusantis verba a vitii sui significatione non discrepant dum dicit: Eo probare illa, quia videlicet aliquando pertinere probatio ad curiositatem solet. Sed notandum est quod et is qui propter villam et is qui propter probanda juga boum a coena sui invitatoris excusat, humilitatis verba permiscet, dicens: Rogo te, habe me excusatum. Dum  tamen venire contemnit, humilitas sonat in voce, superbia in actione. Et ecce haec dijudicat pravus quisque cum audit, nec tamen ea quae dijudicat agere desistit. Nam dum cuilibet perverse agenti dicimus Convertere, Deum sequere, mundum relinque, ubi hunc nisi ad Dominicam coenam vocamus? Sed cum respondet: Ora pro me, quia peccator sum, hoc facere non possum, quid aliud agit, nisi et rogat et excusat? Dicens namque: Peccator sum, humilitatem insinuat; subjun
Abbreviated transcription (Latin):
go te: habe me excusatum. Quid ꝑ
uillam. nisi terrena substantia de¬
signatur: Exiit ergo uidere uillam:
qui sola exteriora cogitat ꝓpter sub¬
stantiam. Alter dixit. Iuga boum
emi quinq: ⁊ eo ꝓbare illa. Rogo
te: habe me excusatum. Quid in
quinq uigis boum: nisi quinq
corporis sens accipimus: Qui recte
quoq uiga uocati sunt: quia ĩ utͦꝙ
sexii geminant᷑: qui uidelicet corpo¬
rales sensꝰ quia int̾na comp̃hend̾e
nesciunt: s sola exteriora cognosc̾t:
⁊ deserentes intima ea que extra ft̃
tangunt: recte ꝑ eos curiositas de¬
signatur. Que dum alienam q̃ rit
uitam discutere: semꝑ sua intima
nesciens studet exteriora cogitare.
Graue namq curiositatis ẽ uitis.
que dum ciiuslibet mentem ad in¬
uestigandum uitam proximi exte¬
rius ducit: semꝑ ei sua intima ab¬
scondit. ut aliena sciens se nesciat¬
⁊ curiosi animus quanto peritus fi¬
erit alieni meriti: tanto fiat ignaris

Expanded text:
go te, habe me excusatum. Quid per go te, habe me excusatum. Quid per villam nisi terrena substantia designatur? Exiit ergo videre villam qui sola exteriora cogitat propter substantiam. Alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa; rogo te, habe me excusatum. Quid in quinque jugis boum nisi quinque corporis sensus accipimus? Qui recte quoque juga vocati sunt, quia in utroque sexu geminantur. Qui videlicet corporales sensus, quia interna comprehendere nesciunt, sed sola exteriora cognoscunt, et, deserentes intima, ea quae extra sunt tangunt, recte per eos curiositas designatur. Quae dum alienam quaerit vitam discutere, semper sua intima nesciens, studet exteriora cogitare. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat, et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fiat ignarus
Abbreviated transcription (Latin):
ra. Siquispiam potens ad inuitan¬
dum quemlibet pauꝑem mitteret.
quid fr̃s rogo quid pauꝑ ille facẽt¬
nisi de eadem sua inuitatione gau¬
deret. responsum humile redderet.
uestem mutaret: ire q̃ntocius festina¬
ret: neprior se ad potentis conuiuiũ
alter occurreret: Homo ergo diues ĩ¬
uitat: ⁊ pauꝑ occurrere festinat. Io
dei inuitamur conuiuium: ⁊ excusa¬
mus. S ecce inter hec estimare possũ:
quid sͥ corda ur̃a respondeant. Occul¬
tis enim fortasse sͥ cogitationib di¬
cunt: excusare. nolumus. Ad illud enĩ
suꝑne refectionis conuiuium: ⁊ uo¬
cari ⁊ ꝑuenire gratulamur. Ioq̃n¬
tes uobis talia mentes ur̃e uerum
dicunt: si ñ plus terrena quam cele¬
stia diligunt: si ñ amplius reb cor¬
poralib quam spiritalib occupant᷑.
Unde hic quoq ip̃a excusantium cau¬
sa subiungitur: cum ꝓtinus subinfer¬
tur. Primus dixit. uillam emi: et
necesse habeo exire ⁊ uidere illam. Ro¬

Expanded text:
ra. Si quispiam potens ad invitanra. Si quispiam potens ad invitandum quemlibet pauperem mitteret, quid, fratres, rogo, quid pauper ille facenisi de eadem sua invitatione gauderet, responsum humile redderet, vestem mutaret, ire quantocius festinaret, ne prior se ad potentis convivium alter occurreret? Homo ergo dives invitat, et pauper occurrere festinat; ad Dei invitamur convivium, et excusamus. Sed ecce inter haec aestimare possum quid sibi corda vestra respondeant. Occultis enim fortasse sibimet cogitationibus dicunt: Excusare nolumus, ad illud enim supernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. 4. Loquentes vobis talia mentes vestrae verum dicunt, si non plus terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritalibus occupantur. Unde hic quoque ipsa excusantium 1621 causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Primus dixit: Villam emi, et necesse habeo exire, et videre illam; ro
Abbreviated transcription (Latin):
agite. Et si nos forsitan digne despici¬
tis. in mente tamen ur̃a ueram uocãti
domini reuerentiam seruate: conuiue
fieri summi patrisfamilias libenter
obedite. corda ur̃a excutite: atq ex eis
mortale fastidium pellite. Ad repellen¬
dum namq fastidium ur̃m: iam ꝑa¬
ta sunt omnia. S si ad huc carnaleᷤ
estis: fortasse epulas carnales inqͥritiᷤᷤ
Ecce ip̃rcarnales epule: in sp̃itali uo¬
bis alimento conu̾se sunt. Ad abster¬
gendum namq mentis ur̃e fastidiũ:
in cena dei ille uobis singularis agnꝰ
occisꝰ est. Sed qͥd agimus: qui hoc ꝙ
subiungitur: adhuc fieri in multis
uidemus: Et ceperunt simul om̃s
excusare. Offert deus quod rogari de¬
buit: ñ rogatus dare nult quod uix
sperari poterat: quia dignaret᷑ largiri
postulatus. Contempnit᷑ uero. parataᷤᷤ
delitias refectionis eterne denuntiat:
⁊ tamen simul omnes excusant. Po¬
namus ante oculos mentis minin
ut possimus cdigne pensare maio¬

Expanded text:
agite, et si nos forsitan digne despiciagite, et si nos forsitan digne despicitis, in mente tamen vestra vocantis Domini reverentiam servate. Convivae fieri summi patrisfamilias libenter obedite. Corda vestra discutite, atque ex eis mortale fastidium pellite. Ad repellendum namque fastidium vestrum jam parata sunt omnia. Sed si adhuc carnales estis, fortasse epulas carnales inquiritis. Ecce ipsae carnales epulae in spiritale vobis alimentum conversae sunt. Ad abstergendum namque mentis vestrae fastidium in coena Domini ille vobis singularis agnus est occisus. 3. Sed quid agimus, qui hoc quod subjungitur adhuc fieri a multis videmus? Et coeperunt omnes simul excusare. Offert Deus quod rogari debuit; non rogatus dare vult quod vix sperari poterat quia dignaretur largiri postulatus, contemnitur; paratas vero delicias refectionis aeternae denuntiat, et tamen simul omnes excusant. Ponamus ante oculos mentis minima, ut possimus digne pensare majo
Abbreviated transcription (Latin):
num d̾i conuiuium nob̾ in extremo
sparabitur: rectum fuit ut hoc nũ pͣn-¬
dium sed cena uocaretur. S quis ꝑ
hunc seruum qui a pre familias ad
inuitandum mutitur: nisi predicato¬
rum ordo signatur. De quo uidelicet¬
huc existimus quamuis peccatorum
nr̃orum ponderibus grauamur. et
nos tamen in istis dieb sumus: et
cum de eclificatione ur̃a uob̾ aliquid
loquor: hoc ẽ quod ago. Seruus enĩ
sum summi patris familias: ⁊ cum
llos admoneo ad contemptum scli:
liutare uos uenio ad cenom dei.
Nenio mȩ ꝓpt̾ me: hoc in loco despiciat.
Et si ad inuitandum nequaqͣm dig¬
nus appareo: sed tamen magne sunt
delitie quas ꝓmuto. Sepe fr̃s mei so¬
let euenire quod dico: ut ꝑsona po¬
tens famulum habeat despectum. Cũq
ꝑ eum suis forte uel extraneis aliqd̃
responsum mandat. ñ despicit᷑ sermo
loquentis serui: quia seruatur incor¬
de reuerentia mittentis domini: nec
a quo audiant. Ita ergo fr̃s ita uos

Expanded text:
rnum Dei convivium vobis in extremo rnum Dei convivium vobis in extremo praeparabitur: rectum fuit ut hoc non prandium, sed coena vocaretur. Sed quis per hunc servum qui a patrefamilias ad invitandum mittitur nisi praedicatorum ordo signatur? Ad repellegni existimus, quamvis peccatorum nostrorum pondere gravamur, et nos tamen in istis diebus sumus, et cum de aedificatione vestra aliquid vobis loquor, hoc est quod ago, servus enim sum summi patrisfamilias. Cum vos admoneo ad contemptum saeculi, invitare vos venio ad coenam Dei. Nemo me propter me hoc in loco despiciat. Et si ad invitandum nequaquam dignus appareo, sed tamen magnae sunt deliciae quas promitto. Saepe, fratres mei, solet evenire quod dico, ut persona potens famulum habeat despectum; cumque per eum suis forte vel extraneis aliquod responsum mandat, non despicitur persona loquentis servi, quia servatur in corde reverentia mittentis domini. Nec a quo audiant. Ita ergo, fratres, ita vos
Abbreviated transcription (Latin):
dam fecit cenam magnam: ⁊ uocalils
multos. Quis iste homo ẽ. nisi ill
de quo ꝑ ꝓph̃am dicitur: ⁊ homo est
⁊ quis sognoscit eum: qui fecit cenã
magnam: quia satietatem nob̾ dulce
multos sed pauci ueniunt: quia non¬
numqͣm ip̃i qui ei ꝑ fidem subiecti st̃.
eterno eius conuiuio male uiuen¬
do contra dicunt. Misit autem ser¬
uum suum hora cene: dicere inuita¬
tis ut uenirent. Quid hora cene: nisi
finis ẽ niundi: in quo nimirum noᷤ
sumus. sicut iam dudum paulus te¬
statur dicens. Nos in quos fines scloꝵ
deuenerunt. Si ergo hora iam cene ẽ
cum uocamur: tantominus debemuᷤᷤ
excusari conuiuio dei: quanto ꝓpin¬
quasse iam cernimus finem scl̃i. Quo
enim pensamus quia nichil ẽ quod
restat: eo debemus ꝑtimescere ne tem¬
pus gr̃e quod presto est pereat. Idcirco
autem hoc conuiuiũ dei non prandiũ.
s cena nominatur: quia post prandi¬
um cena restat: post cenam uero⁊
uiuium nullum restat: ⁊ quia et̾¬

Expanded text:
quidum fecit caenam magnam, et vocavit quidum fecit caenam magnam, et vocavit mude quo per prophetam dicitur: Et homo est, et quis cognoscit eum? Qui fecit coenam magnam, quia satietatem nobis intert multos, sed pauci veniunt, quia nonnunquam ipsi qui ei per fidem subjecti sunt aeterno ejus convivio male vivendicunt. Sequitur: Misit autem servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent. Quid hora coenae, nisi finis est mundi? In quo nimirum nos sumus, sicut jam dudum Paulus testatur, dicens: Nos sumus in quos fines saeculorum devenerunt . Si ergo jam hora coenae est cum vocamur, tanto minus nos debemus excusare convivio Dei, 1620 quanto propinquasse jam cernimus finem saeculi. Quo enim pensamus quia nihil est quod restat, eo debemus pertimescere ne tempus gratiae quod praesto est pereat. Idcautem hoc convivium Dei non prandium, sed coena nominatur, quia post prandium coena restat, post coenam vero convivium nullum restat, et quia aete
Abbreviated transcription (Latin):
cetis: si hanc minime gustastis. ded
cibum uite ex palato cordis tangi
te: ut probantes eius dulcedinem
amare ualeatis.Has autem homode¬
litias tunc amisit. cum in paradyso
peccauit: extra exiit: os acibo inter ne
dulcedinis clausit. Unde nos quoq m
ti in huius ꝑegrinationis erumna hu
fastidiosi iam uenimus. nescimus qͥd
desiderare debeamus: tantoq se ampll
fastidii nr̃i morbus exaggerat: qͣnto
magis ab esu illius dulcedinis ani¬
mus elongat: et eo iam internas de¬
litias ñ appetit: quo eas comedere din
longeq desueuit. fastidio ergo nr̃o ta
bescimus: ⁊ ñ longa inedie peste fat¬
gamur. Et quiagustare intus no¬
lumus paratam dulcedinem: amamꝰ
foris miseri famem nr̃am S suꝑnai
nos pietas nec deserentes se deserit
contemptas enim illas delitias adme¬
morie nr̃e oculos reuocat: easꝙ nob̾
ꝓponit. in ꝓmissione torporem extil¬
tit: atq nt fastidium nr̃m repelleie
debeamus inuitat. Ait namq Nl

Expanded text:
citis, si hanc minime gustatis. Sed citis, si hanc minime gustatis. Sed cibum vitae ex palato cote, ut probantes ejus dulcedinem amare valeatis. Has autem homo delicias tunc amisit, cum in paradiso peccavit; extractus enim a cibo aeternae dulcedinis os clausit. Unde nos quoque nati in hujus peregrinationis aerumna hic fastidiosi jam venimus, nescimus quid desiderare debemus; tantoque se amplius fastidii nostri morbus exaggerat, quanto magis ab esu illius dulcedinis animus elongat, et eo jam internas delicias non appetit, quo eas comedere diu longeque desuevit. Fastidio ergo nbescimus, et longa inediae peste fatigamur. Et quia gustare intus nolumus paratam dulcedinem, amamus foris miseri famem nostram. Sed superna nos pietas nec deserentes se deserit. 2. Contemptas enim illas delicias ad memoriae nostrae oculos revocat, easque nobis proponit; in promissione torporem excutit, atque ut fastidium nostrum repellere debeamus invitat. Ait namque: Homo
Abbreviated transcription (Latin):
corporis ⁊ cordis solet: qd̾
corporales delitie cum ñ habentur.
graue in se desiderium accendunt
cum uero habite eduntur comeden¬
tem ꝓtinus in fastidium ꝑ sacieta¬
tem uertunt. At contra sp̃itales de¬
litie cum ñ habentur infastidio st̃:
cum uero habentur in desiderio.tan¬
toq a comedente amplius esurun¬
tur quanto ⁊ abesuriente ampliꝰ
comeditur In illis appetitus placet.¬
expiratia displicet: iii istis appetitꝰ
uilis ẽ ⁊ expientia magis placet. In
illis appetitus saturitatem: saturitaᷤᷤ
fastidium generat: in istis autẽ appess
satitatem: satͦitas appetitum parit
Augent enim sp̃itales delicie desideriũ
in niente dum satiant: quia qͣntoma¬
gis earum sapor ꝑcipitur: eo ampluꝰ
cognoscitur quod auidius ametur:
id circo ñ habite amari ñ possunt: qi
earum sapor ignoratur. Quis enima¬
mare ualeat. quod ignorat: Proinde psia¬
mista nos ammonet dicens. Gustati
⁊ uidete. qm̃ suauis ẽ dominus. Aesi
aꝑte dicat. Suauitatem eiꝰ ñ cognos¬

Expanded text:
corporis et cordis solet, quod corporales deliciae cum non habentur grave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur comedentem protinus in fastidium per satietatem vertunt. At contra spiritales deliciae cum non habentur in fastidio sunt, cum vero habentur in desiderio; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus placeerientia displicet: in istis appetitus vilis est, et experientia magis placet. In illis appetitus saturitatem, saturitas fastidium generat; in istis autem appetitus saturitatem, saturitas appetitum parit. Augent enim spiritales deliciae desiderium in mente, dum satiant, quia quanto magis earum sapor percipitur, eo amplius cognoscitur quod avidius ametur. Et idcirco non habitae amari non possunt, quia earum sapor ignoratur. Quis enim amare valeat quod ignorat? Proinde Psalmista nos admonet, dicens: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Ac si aperte dicat: Suavitatem ejus non cognos
Abbreviated transcription (Latin):
sis manicheoꝵ. sc̃m apparuisse sp̃m
crediderunt: ꝓmissumq a domino
paclytum ñ prius uenisse quam hic
infelicium deceptor oriretur: in quo
ita sp̃s dei manserit ut ñ aliud fuĩt
mani ip̃e quam sp̃s: qͥ ꝑ ministi̾um
corporee uocis ⁊ lingue. discipulos
suos induceret in omnẽ ueritatem.
que sit uanum: ip̃a euangelice p̃re¬
dicationis declarat auctoritas. Ma¬
nis igitur minister falsitatis diabo¬
lice ⁊ conditor suꝑstitionis obscene.
eo tempore dampnandus innotuit:
quo post resurrectionẽ dñi ducente¬
simus ⁊ sexagesimus annus impletꝰ
ẽ: ꝓbo imꝑatore ⁊ paulino consulibꝰ.
cum octaua iam in xp̃ianos ꝑsecutio
deseuiret:⁊ innumera martyrum
milia ip̃is suis uictoriis ꝓbauissent
impletum ẽẽ quod dominꝰ ꝓmiserat
dicens. Cum autẽ tradent uos: noli¬
te cogitare quomodo aut qͥd loqua

Expanded text:
suo Mane sanctum apparuisse Spiritum crediderunt, promissumque a Domino Paracletum non prius venisse quam hic infelicium 305 deceptor oriretur: in quo ita Spiritus Dei manserit, ut non aliud fuerit Manes ipse quam spiritus qui per ministerium corporeae vocis et linguae discipulos suos in omnem induceret veritatem, amque sit vanum, ipsa evangelicae praedicationis declarat auctoritas. Manes ergo minister falsitatis diabolicae, et conditor superstitionis obscenae, eo tempore damnandus innotuit, quo post resurrectionem Domini ducentesimus et sexagesimus annus impletus est, Probo imperatore Paulinoque consulibus, cum octava jam in Christianos persecutio desaeviret, et 306 innumera martyrum millia ipsis suis victoriis probavissent impletum esse quod Dominus promiserat, dicens: Cum autem tradent vos, nolite cogitare quomodo aut quid loqua
Abbreviated transcription (Latin):
ih̾s in gła est dei pr̃is. Ad presentẽ
autem sollempnitatẽ dilectissim
etiam illa nobis est aclui enda deuo¬
tio. ut ieiunium quod ex apł̃ica
traditione subsequitur celebremus
quia ⁊ hoc inter magna scĩ sp̃s dona
numerandum ẽ quod aduersum
concupiscentias carnis ⁊ insidias
diaboli ieiuniorum nob̾ sunt colla¬
ta presidia: quib omnes temptatio
nes deo acdiuuante uincamus. Qr¬
ta igitur ⁊ sexta feria ieuinemus.
sabbato autem apud beatum petrũ
apłm uigilias celebremus: patrocinã¬
nib mĩam dei obtinere mereamur.

Expanded text:
IX. Ad praesentem autem solemnitatem, dilectissimi, etiam illa nobis est adjicienda devotio, ut jejunium quod ex apostolica traditione subsequitur celebremus, quia et hoc inter magna sancti Spiritus dona numerandum est, quod nobis adversum illecebras carnis et insidias diaboli jejuniorum sunt collata praesidite vincamus. Quarta igitur et sexta feria jejunemus; sabbato autem apud beatum Petrum apostolum vigilias celebremus, patrocinanbus misericordiam Dei obtinere mereamur,
Abbreviated transcription (Latin):
la ñ sacra sed execramenta ꝑueniũt.
que ꝓpter communẽ uerecundiam
ñ sunt nr̃o sermone ꝓmenda: cum
iam habundantis sime ip̃orum sĩt
ur̃m dilectissimi suadeatur. quod
tante impietatis auctorem sp̃s sc̃s
aliqua ex parte dignatus sit. Nich̾
ad istum prorsꝰ de illa u̾tute ꝑue¬
⁊ misit. Dicente enim beato apło
tus. Domini ascensio:dancli sp̃c
fuit ratio. Quem ille necesse est
ut neget datum: qui ad concessu̾¬
paterne dextere uerum in xp̃o hom¬
nem negat eẽ ꝓuectum. Nos autẽ
festum rationabili obsequio celeba¬
mus: confitentes cum beato paulo
apło quod dominus ih̾s xp̃s ascen¬
dens in altum captiuam cduxit cap¬
tiuitatem. dedit dona hominibus

Expanded text:
la non sacra, sed exsecramenta perveniunt, la non sacra, sed exsecramenta perveniunt, quae propter communem verecundiam non sunt nostro sermone promenda, cum jam abundantivestrum, dilectissimi, suadeatur quod tantae impietatis auctorem Spiritus sanctus aliqua ex parte dignatus sit. Nihil ad istum prorsus de illa virtute perve misit. Dicente enim beato aposttus : Domini ascensio, dandi Spiritus fuit ratio, quem ille necesse est ut neget datum, qui ad consessupaternae dexterae verum in Christo hominem negat esse provectum. Nos autem, festum. Rationabili obsequio celebremus; confitentes cum beato Paulo apostolo, quod Dominus Jesus ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona ho
Abbreviated transcription (Latin):
ergo potuit ꝓmissio domini ꝑtot
etatum interualla differri. nec ille
sp̃c ueritatis quem mundus ñ ac¬
cipit impioꝵ. ita septiformẽ illam
donoꝵ suoꝵ continuit largitatẽ.
ut tot eccłie gn̾ationes sua inspi¬
ratione fraudaret: donec prodigi¬
osꝰ turpium mendacium signifer
nasceretur. qui replecus spiritu
diaboli sp̃ui restitit xp̃i. Et cum
scĩs dei hoc paraclyti doctrina con¬
tulerit ut futura predicerent: hic
ne falsitates eius ip̃e ꝓcessus ur¬
geret. sacrilegarum imprudentiũ
fabularum in ẜ̾teritas retorsit
etates. Et quasi nichil nos desem¬
ꝑnitate creatoris.nichil de ordine
⁊ ꝓphetia diuinitus inspirata do
cuisset: incontumeliam d̾i ⁊ omĩ¬
um bene conlitarum iniuriam
naturarum compugnantia menda-¬
tiorum monstra contexuit. Quib
tandem suas insinuaturus insani¬
as. nisi multum insipientib ⁊ ni¬
mium a lumine ueritatis auersis:
Qui siue ꝑ ignorantie cecitatem.
siue ꝑturpitudinis appetitum ad il¬

Expanded text:
ergo potuit promissio Domini per tot aetatum intervalla differri, nec ille Spiritus veritatis, quem mundus non accepit impiorum, ita septiformem illam donorum suorum continuit largitatem, ut tot Ecclesiae generationes sua inspiratione fraudaret, donec prodigiosus turpium mendaciorum signifer nasceretur  cui nec diaboli, Spiritui restitit Christi; et cum sanctis Dei hoc Paracleti doctrina contulerit, ut futura praedicerent, hic ne falsitates ejus ipse rerum processus argueret, sacrilegarum impudentiam fabularum in praeteritas retorsit aetates. Et quasi nihil nos de sempiternitate Creatoris, nihil de ordine ncta et divinitus inspirata prophetia docuisset, in contumeliam Dei et in omnium bene conditarum injuriam naturarum, compugnantia mendaciorum monstra contexuit. Quibus tandem suas insinuaturus erat insanias, nisi multum insipientibus et nimium a lumine veritatis aversis, qui sive per ignorantiae caecitatem, sive per turpitudinis appetitum, ad il
Abbreviated transcription (Latin):
odiernam sollempnitatem
dilectissimi: in precipuis f¬
stis ẽẽ uenerandam. omĩ mn
catholicorum corda recognoscunt s
dubium ẽ quanta huic diei reuen¬
tia debeatur: quem sp̃s sc̃s excellen¬
tissimo sui muni̾s miraculo conse¬
crauit. Nam ab illo die quo domi
suꝑ omnem celorum altitudinem
ad dexteram dei pr̃is consessurus
ascendit. decimus iste ẽ: qui ab a¬
dem resurrectione quinqͣgesimus
nobis in eo a quo cepit illuxit. mua¬
na mysteria. ⁊ ueterum sacrameu¬
torum continens ⁊nouorum: qͥlh
manifestissime declaratur. ⁊ gram
p̃nuntiaram fuisse ꝑ legem: ⁊ legi
impletam ẽẽ ꝑ gr̃am. Sicut enim
hebreo quondam ppło ab egyptiis
liberato. quinqͥgelinio die. port im¬
molationem agni. lex data ẽ ĩ mon¬
te syna: ita ⁊ post passionem xp̃
qua uerus dei agnus occisus ẽ. qͥn¬
quagesimo a resurrectione ipsius
clie. in apłos plebemq credentium
sp̃s sc̃s illapsꝰ est : ut facile cdiligens
testamenti. euangłicis ministralle

Expanded text:
odiernam solemnitatem, dilectissimi, in praecipuis festis esse venerandam, omnium catholicorum corda cognoscunt: nec dubium est quanta huic diei reverentia debeatur, quem Spiritus sanctus excellentissimo 297 sui muneris miraculo consecravit. Nam ab illo die quo Dominus super omnem coelorum altitudinem ad dexteram Dei Patris consessurus ascendit, decimus iste est qui ab ejusdem resurrectione quinquagesimus nobis in eo a quo coepit illuxit, magna mysteria in se et veterum sacramentorum continens et novorum: quibus manifestissime declaratur, et gratiam praenuntiatam fuisse per legem, et legem impletam esse per gratiam. Sicut enim Hebraeo quondam populo ab Aegyptiis liberato, quinquagesimo die post immolationem agni lex data est in monte Sina ; ita post passionem Christi, qua verus Dei Agnus occisus est, quinquagesimo a resurrectione ipsius die in apostolos plebemque credentium Spiritus sanctus illapsus est : ut facile diligens Testamenti evangelicis ministrasse
Abbreviated transcription (Latin):
tura annuntiabit uobis: non segni
intellectu dilectissimi. nec transito¬
rio accipiamus auditu. Preter ali¬
as enim ueritatis locutiones quib
manicheorum confutatur impie¬
sas: hac aꝑtissime sententia totum
sacrilege falsitatis dogma ꝓster¬
quendam atq sublimem sequi ui¬
derentur auctorem: in magistro suo

Expanded text:
tura annuntiabit vobis , non segni tura annuntiabit vobis , non segni intellectu, dilectissimi, nec transitorio accipiamus auditu. Praeter alias enim veritatis locutiones quibus Manichaeorum confutatur impietas, hac apertissime sententia totum sacrilegae falsitatis dogma prosterquemdam atque sublimem sequi viderentur auctorem, in magistro suo
Abbreviated transcription (Latin):
tem ille sp̃s ueritatis ille uos doce
hic omnem ueritatem: numqͥd se
dominus inferioris intelligentie.
uolebat intelligi: aut minis aliqͥd
quam sc̃m sp̃m a patre didicisse cũ
ie sit ui̾tas: ⁊ nichil pater dicere.
nichil sp̃s possit docere sine uerbo: ide¬
oq sit dictum de meo accipiet. qm̃
quod accepit sp̃s pr̃e dante dat ⁊ filiꝰ:
ñ itaq alia insinuanda ueritas. nͨ
alia predicanda doctrina: s oporte¬
bat capacitatem eoꝵ qui docebant᷑
augeri: ⁊ multiplicare constantiã
dinem foras mitteret: ⁊ furorẽ ꝑse¬
quentium ñ timeret. Quod utiq a
dantia sunt repleti ardentius uelle
⁊ efficatius posse ceperunt: ꝓficienteᷤᷤ
a preceptorum scientia adtolerantiã
passionum: ut sub nulla iam tempe¬
state trepidantes. fluctus scl̃i ⁊ elati¬
ones muncli fide suꝑgrediente cal¬
carent: ⁊ morte contempta omnib
gentib euangłium ui̾tatis inferrẽt.
Quod uero adlidit dominus dicens
quecumq audierit loquetur.⁊ fu¬

Expanded text:
tus ille veritatis, ille vos diriget in omnem veritatem? Numquid sese Dominus inferioris scientiae volebat intelligi, aut minus aliquid quam Spiritum sanctum a Patre didicisse? cum ipse sit Veritas, et nihil Pater dicere, nihil Spiritus possit docere sine Verbo, ideoque dictum sit: De meo accipiet : quoniam quod accipit Spiritus, Patre dante, dat Filius. Non itaque alia insinuanda erat veritas, nec alia praedicanda doctrina; sed oportebat capacitatem eorum qui docebantur augeri, et multiplicari constantiam dinem foras mitteret, et furorem persequentium non timeret. Quod utique aova abundantia sunt repleti, ardentius velle et efficacius posse coeperunt, proficientes a praeceptorum scientia ad tolerantiam passionum: ut sub nulla jam tempestate trepidantes, fluctus saeculi et elationes mundi fide supergrediente calcarent, et morte contempta, omnibus gentibus Evangelium veritatis inferrent. CAP. VI. Quod vero addidit Dominus, dicens: Quaecumque audierit loquetur, et fu
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum nisi rectis oꝑum gressib ꝑ¬
uenitur: neq facies eius munda ni¬
si amundis corde uidetur. Beati au¬
tem mundo corde. qm̃ ip̃i deum ui¬
debunt: quod ip̃e nobis prestare.
dignetur qui ẽ ꝓmittere dignetuꝵ¬

Expanded text:
ad eum nisi rectis operum gressibus pad eum nisi rectis operum gressibus pervenitur, neque facies ejus munda nisi a mundis corde videtur. Beati autem mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Quod ipse nobis praestare dignetur, qui promittere dignatu
Abbreviated transcription (Latin):
artius multo ⁊ aliquando dulcius
in herere cordib audientium ea que
figurarum antiquitate p̃missa.
si demum noua spiritaliter expla¬
natione dilucidantur. quamque si¬
ne ullis figurarum exemplis sim¬
plici tantum narratione credenda
uel agenda monentur. Curemus au
rum contrarietate terrente. nulla
blandiente serenitate a fidei firmitate
diuellamur. Neglectis delitiis tempo¬
ralib sola nos in p̃senti redemptoris
nr̃i dona celestia delectent: sola inter
erumpnas scł̃i spes uisionis illiꝰ con¬
soletur. Recolanius seduli egregium
dauid ꝓphete ⁊ regis exemplum: qui
cum in tantis regni affluentis honori¬
b ac liuuitiis nullum anime sue so¬
latium posset inuenire: tandem erec¬
to ad suꝑna desideria mentis intuitu
memor fuit dei ⁊ delectatus ẽ: atq ut
ad eandem eius uisionem ꝑuenire me¬
reamur obstacula uitiorum que hãc
impedire solent satagamus a nr̃o ⁊
corpore ⁊mente se cludere. Neq enĩ

Expanded text:
arctius multo et aliquando dulcius arctius multo et aliquando dulcius inhaerere cordibus audientium ea quae, figurarum antiquitate praemissa, sic demum nova spiritualiter explanatione dilucidantur, quam quae sine ullis figurarum exemplis simplici tantum narratione credenda vel agenda monentur. Curemus autrum contrarietate terrente, nulla blandiente serenitate, a fidei firmitate divellamur. Neglectis deliciis temporalibus, sola nos in praesenti Redemptoris nostri dona coelestia delectent, sola inter aerumnas saeculi spes visionis illius consoletur. Recolamus seduli egregium David prophetae et regis exemplum, qui cum in tantis regni affluentiis, honoribus ac divitiis, nullum animae suae solatium posset invenire, tandem ad superna desideria, erecto mentis intuitu, memor fuit Dei, et delectatus est . Utque ad eamdem ejus visionem pervenire mereamur, obstacula vitiorum, quae hanc impedire solent, satagamus a nostro et corpore et mente excludere. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
in qua uidelicet heremo siti pericli¬
tamur ac fame spiritali deficimus.
si ñ redemptoris nr̃i nos dona confir
quod nos uictu celesti ne in huius
seculi itinere deficiamus recreat.
Ip̃e petra que spiritalib nos donis
inebriat: que ligno crucis ꝑcussa. po¬
culum nobis uite suo de latere mana¬
uit. Unde dicit in euangłio. Ego sũ
panis uite: qui uenit ad me ñ esuri¬
et. ⁊ qui credit in me ñ sitiet umqͣm
Et congruente satis figurarum or¬
dine primo ppłs ꝑ mare saluatꝰ ẽ.
ac sic ad cibum manne atꝙ ad petrã
quidẽ aqua nos regenerationis a¬
bluit: ac deinde ad participationem
sacri altaris ubi redemptoris nr̃i
carni ac sanguini communicemꝰ
transmittit. Hec de mysterio pet̾
spiritualis aqua ⁊ primus pastor
eccłie nomen accepit ⁊ in qua toti
sancte eccłie fabrica immobilis et
inconcussa ꝑsistit ⁊ ꝑ quam ip̃a
eccł̃ia nascitur ac nutritur: latius
exponendo dicere libuit: quia solent

Expanded text:
in qua, videlicet, eremo siti pericliin qua, videlicet, eremo siti periclitamur, et fame spirituali deficimus, si non Redemptoris nostri nos dona confirmquae nos victu coelesti, ne in hujus saeculi itinere deficiamus, recreat; ipse petra, quae spiritualibus nos donis inebriat, quae ligno crucis percussa, poculum nobis vitae suo de latere manavit. Unde dicit in Evangelio: Ego sum panis vitae. Qui venit ad me, non esuriet; et qui credit in me, non sitiet unquam . Et congruenti satis figurarum ordine primo populus per mare salvatus est, ac sic ad cibum mannae atque ad petram quidem aqua nos regenerationis abluit, ac deinde ad participationem sacri altaris, ubi Redemptoris nostri carni ac sanguini communicemus, transmittit. Haec de mysterio petrae spiritualis, a qua primus pastor Ecclesiae nomen accepit, et in qua totius sanctae Ecclesiae fabrica immobilis et inconcussa persistit, et per quam ipsa Ecclesia nascitur ac nutritur, latius exponendo dicere libuit, quia solent
Abbreviated transcription (Latin):
sidium tribuit: quia sperantes in
se ab antiqui hostis insidiis muni¬
tos reddit ⁊ tutos. Nec pretereundũ
quod obhoc quoꝙ dominus petra
uocatur. quia spiritualium nobis
carismatum fluenta ministrat:
quia sacroscã nos sui sanguinis
communione purificat. Quod faci¬
lius intelligitur ⁊ locundius forte
retinebitur.si ad memoriam reuoce¬
tur que sit iuxta historiam petra.
de qua apłs mistice quia xp̃m sig¬
nificaret exponit. Liberatus namq
annos quadraginta donec ad terram
repromissionis ueniret iter agebat.
Qui quodam tempore fame ac siti
fatigatus in heremo clamauit ad
moysen: at dñs orante moyse sicut
scͥptum ẽ. pluit illis manna man¬
duicare. panem celi dedit eis. Rursꝰ
quoq precepit moysi. ut ꝑcuteret
uirga petram. Quod dum faceret.
tismi remissionẽ pecc̃orum q̃ nos p̾¬
mebant accepimus: nos qui inter
erumpnas uite presentis quasi in
siccitate heremi ꝓmissum nobis pa¬
trie celestis expectamus ing̾ssum:

Expanded text:
sidium tribuit, quoniam sperantes in sidium tribuit, quoniam sperantes in se ab antiqui hostis insidiis munitos reddit et tutos. Nec praetereundum est quod ob hoc quoque Dominus petra vocatur, quia spiritualium nobis charismatum fluenta ministrat, quia sacrosancta nos sui sanguinis communione purificat. Quod facilius intelligitur, et jucundius forte retinebitur, si ad memoriam revocetur, quae sit juxta historiam petra de qua Apostolus mystice quia Christum significaret exponit . Liberatus namqueannos XL, donec ad terram repromissionis veniret, iter agebat. Quid quodam tempore fame ac siti fatigatus, in eremo clamavit ad Moysen. At Dominus, orante Moyse, sicut scriptum est, pluit illis manna, manducare panem coeli dedit eis. Rursus quoque praecepit Moysi, ut percuteret virga petram. Quod dum faceret, tismi remissionem peccatorum, quae nos premebant, accepimus, nos qui inter aerumnas vitae praesentis, quasi in siccitate eremi, promissum nobis patriae coelestis exspectamus ingressum,
Abbreviated transcription (Latin):
pulos suos quem eum eẽ dicerens
ac petrus responderet dicens tu es
xp̃s filius dei uiui: continuo pura
eius confessionem iuxta utriusꝙ
nominis significantiam. dignaͥ
muneratione donauit. Sed ⁊ ipsa
petri appellatio. quid in se sacram̃¬
ti gestaret aperuit. Primo namꝙ
ait de symone. beatus es symon bal¬
iona. quia caro ⁊ sanguis ñ reuela¬
uit tͥ. sed pater meꝰ qui in celis est
ac deinde subiixit de petro. et ege
dico tͥ quia tu es petrus. ⁊ super
hanc petram edificabo eccl̃iam meã.
Tu es inquit petrus. ⁊ suꝑ hanc pe¬
tram edificabo eccł̃iam meam. Tu es
petrus ⁊ suꝑ hanc petram aqua tu
nomen accepisti. hoc ẽ suꝑ meipsum
edificabo eccłiam meã. Suꝑ hanc fi¬
dei ꝑfectionem quam tu confessus es
ad edificium eccłie mee ñ ꝑtinet. Pe¬
trus gͥ a firma petra udelicet xp̃o quẽ
ardenter amauit nomen accepit.
Ap̃c etenim uocatur petra: quia ĩ¬
expugnabile ad se confugientib p̃¬

Expanded text:
pulos suos quem eum dicerent esse, pulos suos quem eum dicerent esse, ac Petrus responderet, dicens: Tu es Christus, Filius Dei vivi , continuo puram ejus confessionem juxta utriusque nominis significantiam digna remuneratione donavit; sed et ipsa Petri appellatio quid in se sacramenti gestaret aperuit. Primo namque ait de Simone: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est; ac deinde subjunxit de Petro: Et ego dico tibi, quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Tu es, inquit, Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam; tu es Petrus, et super hanc petram, a qua tu nomen accepisti, hoc est, super meipsum, aedificabo Ecclesiam meam; super hanc fidei perfectionem, quam tu confessus es,ad aedificium Ecclesiae meae non pertinet. Petrus igitur a firma petra, videlicet Christo, quem ardenter amavit, nomen accepit. Christus etenim vocatur petra, quia inexpugnabile ad se confugientibus prae
Abbreviated transcription (Latin):
strat quia quicquid deuote obecditi¬
onis domino impendit. quicquid
merito obedientie premii ꝑhennis
a dsio recepit. totum hoc nimirum
preueniente se gr̃a suꝑne pietatis
ut habere posset accepit. Ecce audistiᷤ
mon dictus. quo mysterio filiꝰ sit io¬
hanna. restat ꝑscrutari quid archa¬
ni contineat nomen. quo eum de¬
nuo saluator appellauit. Cu inquit
uocaberis cephas. quod interp̃tat᷑
petrꝰ. Neq uero petri uocabulo qͣsi
hebreo uel syro aliam inter p̃tationẽ
querere oportet: sed ꝓ certo nosse qͥ
idẽ grece ⁊ latine petrus. quod syra¬
che cephas significat. Et in utraq li¬
gua. nomen a petra diriuatum ẽ
Uocatur autem petrꝰ obfirm itaten
fidei: uocatur petrꝰ obinuincibile ro¬
bur mentis: uocatur petrus. quia
illi solidissime petre de qua apls ait
petra autẽ erat xp̃c. un ica deuotione
adhesit. Hinc ẽ enim quod eadẽ peta
uidelicet xp̃c cum int̾rogaret disci¬

Expanded text:
rte demonstrat, quia quidquid devotae obeditirte demonstrat, quia quidquid devotae obeditionis Domino impendit, quidquid merito obedientiae praemii perennis a Domino recepit, totum hoc nimirum praeveniente se gratia supernae pietatis, ut habere posset, accepit. Ecce audistis,mon dictus, quo mysterio filius sit Joanna; restat perscrutari quid arcani contineat nomen, quo eum denuo Salvator appellavit. Tu, inquit, vocaberis Cephas, quod interpretatur PETRUS. Neque vero Petri vocabulo, quasi Hebraeo vel Syro, aliam interpretationem quaerere oportet, sed pro certo nosce quia idem Graece et Latine Petrus quod Syriace Cephas significat, et in utraque lingua nomen a petra derivatum est. Vocatur autem Petrus ob firmitatem fidei; vocatur Petrus ob invincibile robur mentis; vocatur Petrus, quia illi solidissimae petrae, de qua Apostolus ait: Petra autem erat Christus , unica devotione adhaesit. Hinc est enim, quod eadem petra, videlicet Christus, cum interrogaret disci
Abbreviated transcription (Latin):
tutis ñ careret. Symon gͦ obediẽs.
iohanna dicitur domini gr̃a. Tu es
sẏmon filius iohanna: tu es obedi¬
ens filius gr̃e dei. Et merito ille o¬
bedientis nomine censetur: qui ⁊
prius inuitante andrea mox domi¬
num uidere curauit: ⁊ postinodum
cum ip̃e dñs eum ad discipulatum
uocaret statim cum eodem andrea.
quem pariter uocauit relictis retib
quorum usu uiuebat eum sequi ñ
distulit. Unde ⁊ andree quoq nom̃
ueram mentis eiꝰ imaginem prefert.
Andreas namq grece. latine dicit᷑
uirilis. Et ille libenter dominum
uel ad predicationẽ iohannis. uel
ad ip̃ius dñi ussionẽ sequendo ad
eorum. se sortem ꝑtinere docet: qͥ tẽ¬
poralia que possident fortiter eter¬
noꝵ amore contempnunt:qui cre¬
dentes uidere bona dñi in terra ui¬
uentium donec hec ꝑcipiant expec¬
tare dominũ cum psalmista ⁊ ui-¬
riliter agere ac cor suũ confortare
contendunt. Quod autẽ symon filiꝰ

Expanded text:
tutis non careret. Simon ergo obediens tutis non careret. Simon ergo obediens Joanna dicitur Domini gratia. Tu es Simon filius Joanna, tu es obediens filius gratiae Dei. Et merito ille obedientis nomine censetur, qui et prius, invitante Andrea, mox Dominum videre curavit; et postmodum cum ipse Dominus eum ad discipulatum vocaret, statim cum eodem Andrea, quem pariter vocavit, relictis retibus quorum usu vivebat, eum sequi non distulit. Unde et Andreae quoque nomen veram mentis ejus imaginem praefert. Andreas namque Graece, Latine dicitur virilis. Et illi  Al., ille libenter Dominum vel ad praedicationem Joannis, vel ad ipsius Domini jussionem sequendo ad eorum se sortem pertinere docet, qui temporalia quae possident fortiter aeternorum amore contemnunt: qui credentes videre bona Domini in terra viventium, donec haec percipiant, exspectare Dominum cum Psalmista, et viriliter agere, ac cor suum confortare contendunt. Quod autem Simon filius
Abbreviated transcription (Latin):
tuos. Exiit quippe in salutem ppli sui
nos homines ⁊ ꝓpter nr̃am salutem
descendit decelo ⁊ incarnatus ẽ: ut
sui sancti nominis donaret ẽẽ parti¬
cipes. Sequitur. Intuitus autẽ eum
iħe dixit. Tu es symon filius iohan¬
na. Intuitus ẽ symonẽ iħc. ñ exterio¬
rib solum oculis. sed ⁊ interno diui¬
nitatis intuitu. iuxta illud beati sa¬
muhelis. Homo uidet in facie. deus
autem intuetur cor. Uidit cordis eiꝰ
simplicitatẽ. uidit animi sublimi¬
tatem: cuius merito cuncte eẽt p¬
ferendus eccłie: iudit quia uocante
andrea feruenti ad se amore ꝑuola
uerit. ideoq uenientem mox famili¬
ari affatur eloquio. Tu es inquienᷤ
symon filius iohanna. Nec magnũ
ẽ domino uocabulum cu iusubet
hominis uel patris eiꝰ dicere qui
omĩum scõꝵ nomina scͥpta tenet
in celo: sed positurꝰ discipulo nom̃
grueret. primo uoluit ostendere:
quia quod a parentib acceperat no¬
men: etiam ip̃m significatione uir¬

Expanded text:
tuos . Exiit quippe in salutem populi tutuos . Exiit quippe in salutem populi tunos homines, et propter nostram salutem descendit de coelis, et incarnatus est, ut suis ancti nominis donaret esse participes. Sequitur: Intuitus autem eum Jesus, dixit: Tu es Simon filius Joanna. Intuitus est Simonem Jesus, non exterioribus solum oculis, sed et interno divinitatis intuitu, juxta illud beati Samuelis: Homo videt in facie, Deus autem intuetur cor . Vidit cordis ejus simplicitatem, vidit animi sublimitatem, cujus merito cunctae esset praeferendus Ecclesiae. Vidit quia, vocante Andrea, fervente ad se amore pervola verit; ideoque venientem mox familiari affatur eloquio: Tu es, inquiens, Simon filius Joanna. Nec magnum est Domino vocabulum cujuslibet hominis vel patris ejus dicere, qui omnium sanctorum nomina scripta tenet in coelo; sed positurus discipulo nomen grueret, primo voluit ostendere quia quod a parentibus acceperat nomen etiam ipsum significatione vir
Abbreviated transcription (Latin):
tur dominꝰ. quia sicut petrꝰ ait. un¬
xit eum d̾s sp̃u scõ ⁊ uirtute. Unde
etiam psalmista in eiꝰ laude loquit᷑.
Unxit te d̾s d̾s tuus oleo letitie pre
consortib tuis. Consortes autẽ eius
nos uocat. qui ad accipiendam sp̃s
scĩ grãm. in baptismo etiam chrisma¬
te uisibili ꝑungimur ⁊ a xp̃i nõie¬
xͥani uocamur. S ille p̃consortib
unctus ẽ. cui sicut iohannes baptista
testatur ñ ad mensuram dat d̾s sp̃m.
sed omĩa dedit in manu eiꝰ. Nam de
consortib eiusdem unctionis. dicit
apłs. Unicuiq autem nr̃m data ẽ
gra. secundum mensurã donationis
lege et reges. infiguram nimirum
ni domini ac saluatoris nr̃i: in cuiꝰ
typo etiam materiali liniebant᷑ oleo
Non solum autẽ illi. sed ⁊ nr̃i temporiᷤ
fideles ut a xp̃o xp̃iani. ita etiam ab ip̃a
sacri chrismatis unctione. ab ip̃a sp̃s
pantur. ꝓpha teste qͥ ait. Existi in sa¬
lutem ppłi tui. ut saluos facias cͥstos

Expanded text:
tur Dominus, quia, sicut Petrus ait, Untur Dominus, quia, sicut Petrus ait, Unxit eum Deus Spiritu sancto et virtute . Unde etiam Psalmista in ejus laude loquitur: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis . Consortes autem ejus nos vocat, qui ad accipiendam Spiritus sancti gratiam in baptismo etiam chrismate visibili perungimur, et a Christiani vocamur. Sed ille prae consortibus unctus est, cui, sicut Joannes Baptista testatur, non ad mensuram dat Deus spiritum, sed omnia dedit in manu ejus Nam de consortibus ejusdem unctionis dicit Apostolus: Unicuique autem nostrum data est gratia secundum mensuram donationis lege et reges, in figuram nimirum ni, Domini ac Salvatoris, in cujus typo etiam materiali liniebantur oleo. Non solum autem illi, sed et nostri temporis fideles, ut a Christo Christiani, ita etiam ab ipsa sacri chrismatis unctione, et ab ipsa Sppantur, propheta teste qui ait: Existi in salutem populi tui, ut salvos facias christos