comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teꝑientur cũ quetetur quid deceat et quid
aptum sit ꝑ some ip̃r̃ibus et atibus ¶Ni¬
chil aut̃ est quod tam deceat ꝙ ĩ omii
regerenda cõsilioq capiendo fuare ꝯstã¬
ciams Sed qm̃ decoꝵ illud ĩ om̃ibus fetis̃
et dictis ĩ corpotis demꝙ motu et statu
cermtut id ꝙ positũ ẽ ĩ tribus rebus .s. for¬
mositate ordine ornatu ad actionẽ apto
difficilius est ad eloqueũ sed satis facile¬
erit ĩtelligi¶ Ñhis aũt tribus cõtinetur
cura et illa ut probet hic quibus cũ apud
quosq uiuamꝰ his quoq derebus paucaa
dicantur ¶Prncipio corporie nri mag¬
nã nã ipã uidetur huisse rõnem que
formã nt̃am reliquaq figurã in qua esset
¶Que autem ꝑtes corporis/ ad nature
nectessitatem date asspectũ essent. defor¬
mẽ hĩtute atq formẽ turpe eas contexit
et ablidit ¶Hant nẽ tam diligeritem fa¬
bricam iitata est hoũii ueciindia/.

Expanded text:
reperientur, cum quaeretur quid deceat, et quid reperientur, cum quaeretur quid deceat, et quid aptum sit personis, temporibus, aetatibus, nihil est autem quod tam deceat, quam in omni re gerenda consilioque capiendo servare constantiam. 2. Sed quoniam decorum illud in omnibus factis, et dictis, in corporis denique motu, et statu cernitur, idque positum estin rebus tribus, formositate, ordine, ornatu ad actionem difficilibus ad eloquendum, sed satis erit intellegi, in his autem tribus continetur cura etiam illa, ut probemur iis, quibuscum apud quosque vivamus, his quoque de rebus pauca dicantur. Principio corporis nostri magnam natura ipsa videtur habuisse rationem, quae formam nostram reliquamque figuram, in qua esset quae partes autem corporis ad naturae necessitatem datae aspectum essent deformem habiturae atque foedum, eas contexit atque abdidit. Hanc naturae tam diligentem fabricam imitata est hominum verecundia.
Abbreviated transcription (Latin):
augenclel uidentur/ danda ueto oꝑa
Ut amicos et iuuentutẽ maxĩe rem pri
consilio et prucdentia qͣ plurimũ adiuiẽt
¶Nichil aũt magis cauendũ est senetutiqͣ
ꝯcipi et facit adolescentiam ĩ puderitiorẽ
intemꝑ antiam ¶ Ac ne illud quidem
alienũ est magratuũ de Ciuiũ priuatoꝵ¬
de ꝑegrinoꝵ officiis dicete. Est ergo ꝓpriũ
mimus magratus intelligere se gerere
ꝑsonam ciuitatis debereq eius clignita¬
tem et detus sustinete et ẜuare leges/
et uita describere ea fidei cõmissa sue¬
mennisse priuatũ autẽ oportet eque
et pari cũ ciuibus urte uiuere. Nec sub¬
missum et abiectũ ncͨͣ se efferentem tũ
ĩ te pu ea uelle que tranquilla et honesta
sũt. Talem eĩ solenros et sentite bonum
ciuẽ et dicere ¶peregrim aũt et in cole
offitiũ est nichil pret᷑ siuĩ negotiũ agere
nichil de alieno inqui rete minimeꝙ eẽ
ĩ aliena te pii curiosũ ¶Itaq fere offitia

Expanded text:
augendae videntur, danda vero opera, augendae videntur, danda vero opera, ut amicos, et iuventutem, et maxime Remp. consilio et prudentia quamplurimum adiuvent, nihil autem magis cavendum est senectuti: quam ne ncipir dedecus, et facit adolescentim impudentiorem intemperantiam. Ac ne illud quidem alienum est de magistratuum, de privatoperegrinorum officiis dicere. Est igitur proprium munus magistratus intellegere se gerere personam civitatis debereque eius dignitatem et decus sustinere, servare leges, iura discribere, ea fidei suae commissa meminisse. Privatum autem oportet aequo et pari cum civibus iure vivere neque summissum et abiectum neque se efferentem, tum in re publica ea velle, quae tranquilla et honesta sint; talem enim solemus et sentire bonum civem et dicere. Peregrini autem atque incolae officium est nihil praeter suum negotium agere, niihil de alio anquirere miniin aliena esse Rep. curiosum. Ita ferre officia
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑantiam quo inmus ab eo iel qd desit
requiratur¶Op̃tima aũt hereditas apr̃ibꝰ
traditur libetis oĩq pattimonio p̃stantior
gloria uirtutis re ꝙ gestaꝵ cui de decori
esse ge nefas/ et uicium udicandũ est¬
¶ Et qmĩ officia nõ eadem dispibus. etatibꝰ¬
actribiunt᷑ aliaq st̃ iuuenũ aliaq sem¬
or aliquid et dehac distinctione clicendũ
est ¶ Et igitur adolescentis maiores natu
uereri exhis q deligere optimos. et proba¬
tissimos / quoꝵ consilio et auctotitate
senũ constituenda et regenda prudẽtia
est. maxiẽ est hec etas aellibidinibus
arcenda est exercendaq in labote pati¬
entiaq aĩ et corporis. Ut eoꝵ ĩ bellicis
et ciuilibus officiis figeat inclusttia¶atq̃
et cũ laxate aĩos et clati se iocũcditati¬
uolunt caueant intemꝑantiam et me¬
minerint ueꝯdis ¶Quod erit facilius
si ĩ eiusmõi quoq tebus maiores natu
corporis minu endi exercitaciones: et̃ aĩ

Expanded text:
temperantiam, quo minus ab eo id, quod desit, temperantiam, quo minus ab eo id, quod desit, requiratur. Optima autem hereditas a patribus traditur liberis omnique patrimonio praestantior gloria virtutis rerumque gestarum, cui dedecori esse nefas et vitium iudicandum est. Et quoniam officia non eadem disparibus aetatibus tribuuntur aliaque sunt iuvenum, alia seniorum, aliquid etiam de hac distinctione dicendum est. Est igitur adulescentis maiores natu vereri exque iis deligere optimos et probatissimos, quorum consilio atque auctoritate senum constituenda et regenda prudentia est. Maxime autem haec aetas a libidinibus arcenda est exercendaque in labore patientiaque et animi et corporis, ut eorum et in bellicis et in civilibus officiis vigeat industria. Atque etiam cum relaxare animos et dare se iucuvolent, caveant intemperantiam, meminerint verecundiae: quod erit facilius, si eiusmodi quoque rebus maiores natu corporis sunt minuendi, exercitationes animi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
teneat ¶Il enĩ maxie decet nisi forte se
intellexerit ertasse ĩ cdeligenclo uite gnẽ
Quod si actiderit pot actidete facienda¬
moꝵ ĩ stitutoꝵ q mutatio¶¶ Eam igitur
mutationem si ipt̃a iiuabĩt facilius co¬
modiusq faciemus. Sin minus sensum
exit pecleodentĩq facienda. Ut amicitas
q̃ ĩminus delectent et minus probent᷑
magis decere ceriseant sapientes sensũ
gñe uite oĩ rõne curandũ est Ut id bono
ꝯsillio fecisse uideamur. Sed qm̃ paulo añ
dictũ est imitandos ẽẽ maiotes pͥmum
illud exceptũ sit ne uicia sint intitanda
.Heincde si naͣ nõ feret ut quedam uni¬
tari possunt ut suppioris filius affricami
qui hiĩc paulo añ natũ ad optauit ꝑꝑ ĩ
firmitatem ualitudinis. nõ tam potuit
patri similis esse ꝙͣ ille fuerat sui¶ Sĩ
gͥ nõ poterit sine cãm defensitate/ siue
ppłm conctionibus tenere siue bella gerete
illa tñ p̾stare debebit q̃ etunt ĩ ip̃iꝰ potẽ
¶Iustitiam fidem liberalitatem/ modestiam

Expanded text:
teneat id enim maxime decet, nisi forte se intellexerit errasse in deligendo genere vitae. Quod si acciderit potest autem accidmorum iustitutorumque mutatio est. Eam igitur mutationem, si tempora adiuvabunt, facilius commodiusque faciemus; sin minus, sensim erit pedetentimque facienda. Ut amicitias, quae minus delectent, et minus probentur, magis decere censent sapientes, sensim genere vitae omni ratione curandum est, ut id bono consilio fecisse videamur. Sed quoniam paulo ante dictum est imitandos esse maiores, primum illud exceptum sit, ne vitia sint imitanda, deinde si natura non feret, ut quaedam imitari posit ut superioris filius Africani, qui hunc Paulo natum adoptavit, propter infirmitatem valetudinis non tam potuit patris similis esse, quam ille fuerat sui; si igitur non poterit sive causas defensitare sive populum contionibus tenere sive bella gerere, illa tamen praestare debebit, quae erunt in ipsius potestate, iustitiam, fidem, liberalitatem, modestiam,
Abbreviated transcription (Latin):
mnabũt ꝯsulere cdebebũt ut caꝵ
qual ꝯꝑatio fieri soleat et debeat non
est necesse cdisputarte est er̃ ĩpromptii
alteri locus altingendus fuit/.
aput aũt ĩ oĩ procuralione te¬
gotii et mimetis prblici aut aua¬
titie pellat᷑ et̃ minima suspitio / Utnniã¬
inquit. E põtius sc̃ms ad illa tpt̃a me
sottuna reẜuass et tũ essem natus qñ
romam dona acciꝑe cepissent nõ esse
młta seculã expectanda fuerũt. mo¬
Uasit ¶Pãq facile patior tũc potiꝰ põ¬
petendis a lutio pisone data est lex nulla
cũ antea fuisset ¶ atq ueto postea tot
leges et proxime queq diuisiones tot
tei tot donati tm̃ italicũ bellũ. propt̾
qulicioꝵ metũ excitatii. tanta siblatis
legibus et iuliciis expillatio dittepto¬
q socioꝵ ut ĩ becillitate alioꝵ nõ ĩ trr̃a
uittute ualcamꝰ. Laudat affricetnũ
panetius q fuerit abstrnẽs ¶Quid in
laudet sed ĩ illo alia maiona laus eiꝰ¬

Expanded text:
nabunt, consulere debebunt, ut earum uarum qualis comparatio fieri soleat et debeat, non est necesse disputare; est enim in promptu; tantum locus attingendus fuit. Caput autem est in omni procuratione negotii et muneris publici, ut avaritiae pellatur etiam minima suspicio. Utinaminquit C. Pontius Samnis, ad illa tempora me fortuna reservavisset et tum essem natus, quando Romani dona accipere coepissent! non essem ulta saecula exspectanda fuerunt; movasit. Itaque facile patior tum potius Ponpetundis a L. Pisone lata est lex, nulla antea cum suisset. At vero postea tot leges, et proximae quaeque duriores; tot rei, tot damnati, tantum Italicum bellum propter iudiciorum metum excitatum, tanta sublatis legibus et iudiciis expilatio direptioque sociorum, ut imbecillitate aliorum, non nostra virtute valeamus. Laudat Africanum Panaetius, quod fuerit abstinens. Quidni laudet? Sed in illo alia maiora; laus abstin
Abbreviated transcription (Latin):
i uexit tantas ut umꝰ imꝑatoris pda
sinẽ attrilerit tributoꝵ. At hic nch il¬
ĩ domũ suam attulit ꝑteter memoriã
sempiternã ¶ Imitatuis est ptẽm affri¬
utbem fimditꝰ sustulisset taliam otnate
ꝙ domiĩ suam uoluit ꝙꝙ ytalia ornata
domius ip̃a uidet᷑ in ornatiori¶ Nullũ
gͥ uiciũ teltius est ut eo unde ogtessa
turpe est sed sceleratũ etiam et nefa¬
edidit spattã nulla te alia nisi auari¬
tia ꝑituram id uidet᷑ nõ solũ lacede¬
moniis sed ẽt oĩbus opulentis ppłis p̃¬
clixisse ¶Nuilla aut̃ te conciliate faciliꝰ
beniuolentiam multitudins possimt
nentia

Expanded text:
invexit, ut unius imperatoris praeda finem attulerit tributorum. At hic nihil domum suam intulit praeter memoriam nominis sempiternam. Imitatus patrem Afriurbem funditus sustulisset? Italiam ornare domum suam maluit; quamquam Italia ornata domus ipsa mihi videtur ornatior. Nullum igitur vitium taetrius est, ut eo, unde egressa turpe est, sed sceleratum etiam et nefaedidit, Spartam nulla re alia nisi avaritia esse perituram, id videtur non solum Lacedaemoniis, sed etiam omnibus opulentis populis praedixisse. Nulla autem re conciliare facilius benivolentiam multitudinis possunt nentia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtim hiuiꝰmõi st̃ ut ad niuersos ciues
ꝑtinent ꝑtimq ut singłos attingant
que st̃ et gratiora¶Danda uero oꝑer
est oĩo si possit uitisq nͨ minꝰ aut et̃
singłis ꝯsulat᷑. Sed ita ut ea tes eut
ꝓsit aut certe nõ obsit rei pri ¶Cellii
grachi stinnẽtaria magna largitio Ex¬
ruriebat gͥ etratiũ ¶ Sẽd modica
bilis et plebi nectessatia gͦ et ciuibus
et tei pu. salutatie ¶ Iñprimis autem
uidendũ erit ei qui tẽ pu adntinistra¬
bit ut suũ quisq teneat nõ debertis
priuatoꝵ publice elimmnutio fiat/.
¶Preuitiose cĩ philippus ĩ tribunatu cũ
legem agratiam ferrat᷑ quã tñ antiquai
facile passus est et ĩ eo uehemẽter mo
deratũ se prebuit. Sed cũ ĩ agenolo
młta ppłartitꝰ tu illud male nõ esse in
Ciuitate cluo milic hoiu qui tem bteñt
Capital ot̃o est. adequationẽ benor ꝑti¬
publice. Ciuitatesq ꝯstitute sut ¶Nam¬

Expanded text:
tim eius modi sunt, ut ad universos cives pertineant, partim, singulos ut attingant; quae sunt etiam gratiora. Danda opera est omnino, si possit, utrisque, nec minus, ut etiam singulis consulatur, sed ita, ut ea res aut prosit aut certe ne obsit rei publicae. C. Gracchi frumentaria magna largitio; exhauriebat igitur aerarium; modica bilis et plebi necessaria; ergo et civibus et rei publicae salutaris. In primis autem videndum erit ei, qui rem publicam administrabit, ut suum quisque teneat neque de bonis privatorum publice deminutio fiat. Perniciose enim Philippus, in tribunatu cum legem agrariam ferret, quam tamen antiquari facile passus est et in eo vehementer se moderatum praebuit—sed cum in agendo multa populariter, tum illud male, non esse in civitate duo milia hominum, qui rem baberent. Capitalpublice civitatesque constitute sun
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quod te malũ ĩquit tõms ĩ istam spem̃
ĩ dixit ut eos tibi fideles putates fore
quos pectuiã corripnisses. an tu id agis
ut macedones nõ te regem / sed ministrũ
melius et quã latgitionẽ corruptellam
clixit ẽẽ ¶ Sit em̃ deterior qui accipit atq
constat ex oꝑe ot ĩ dustria. honestior sit.
et latius pateat et possit prodesse pluribꝰ¬
nibatis genus repudiandũ est om̃o. Et
sepe ydoneie hoĩbus inligentibus de
re familiati ⁊̃ ꝑtiendũ est sed diligent alq
moderate ¶Multi em̃ patrimoma effu¬
derit ĩ ꝯsulte largiendo quid auit est stul¬
cius qͣ quod libent fatis curate ut id
duicius facete nõ possis ¶ãtq et̃ sequũt᷑¬

Expanded text:
:Quae te, malum! inquit, ratio in istam spem :Quae te, malum! inquit, ratio in istam spem induxit, ut eos tibi fideles putares fore, quos pecunia corrupisses? An tu id agis, ut Macedones non te regem suum, sed ministrum melius etiam, quod largitionem corruptelam dixit esse; fit enim deterior, qui accipit, atquconstet ex opera et industria, et honestior sit et latius pateat et possit prodesse pluribunitatis genus omnino repudiandum. Et saepe idoneis hominibus de re familiari impendendum est, sed diligenter atque moderate. Multi enim et patrimonia effuderunt inconsulte largiendo. Quid autem est stultius quam quod libenter facias, curare ut id diutius facere non possis? Atque etiam sequunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ui subueniat ÷ qui potentis alicui ꝯ¬
opibus circũueniti Urgeriq uideatit
ut nos et sepe aliax et adolescentes
ꝯtra. ¶Sille chiiantis opes pto sexto
Resio. amerimo fecimꝰ ¶Que ut scis
Ed expositis adolescenciũ officiis¬
ficentia clicendũ est ¶Cni est tatio du¬
plex ¶Nam aut oꝑa benigne fit ĩ degẽ¬
tibus / aut peccuĩa Sacilior est R poste¬
rior/ locupleti preẜtim ¶Sel illa latior
at splendidior et forti uiro claroque
tificandi liberał uolutas tñ altera ex
atcha altera ex Uirtute de promitur
Largitio q̃ sit ex re fenmliari fontem ip̃m be¬
monitatie ex heutit ¶Pa benignitate/ bemg¬
nitas tollitur ¶aq̃ ĩ pluree usus sis eo
quo pluribus ptofuetint eo plures. adbe¬
ingrie faciendũ adiutores hẽbũt ¶ Dem̃
cũ similitudine bñficentie paratiotes
etũt et tanq̃ exertitatores/ ad bene dem̃ltis
prometendũ pelare ĩ epła quadam alex¬
andtũ filiũ philipus accusat ꝙ largiti¬
one benmolẽtiam macedotuĩ ꝯsectetur¬

Expanded text:
ut ei subveniatur, qui potentis alicuiopibus circumveniri urguerique videatur, ut nos et saepe alias et adulescentes contra L. Sullae dominantis opes pro Sex. Roscio Amerino fecimus, quae, ut scis, ed expositis adulescentium officiis dicendum est; cuius est ratio duplex; nam aut opera benigne fit indigentibus aut pecunia. Facilior est haec posterior, locupleti praesertim, sed illa lautior ac splendidior et viro forti claroque tificandi liberalis voluntas, tamen altera ex area, altera ex virtute depromitur, largitioque, quae fit ex re familiari, fontem ipsum benignitatis exhaurit. Ita benignitate benignitas tollitur; qua quo in plures usus sis, eo quo pluribus profuerint, eo plures ad benigne faciendum adiutores habebunt, dein consuetudine beneficentiae paratiores erunt et tamquam exercitatiores ad bene de multis promerendum. Praeclare in epistula quadam Alexandrum filium Philippus accusat, quod largitione benivolentiam Macedonum consectetur
Abbreviated transcription (Latin):
ceperiit aliems bonis manꝯ afferte co¬
gunt ¶ Ita cũ beniuolentie ceꝑunt alie¬
tanta studia assequunt eoꝵ quibus
declexũt ꝙ̃ta olia eoꝵ quibus ademe¬
runt ¶Robtẽ nͨ ita claudencla res fa¬
miliaris ut et benignitas. eam aꝑite
nõ possit ¶Nec ita teserancda/ ut pa¬
teat oĩbus. ¶Nodus ad hibetur oĩbꝰ
is q referatur ad facultates/. om̃o me¬
minisse debemꝰ iel quod a nt̃is hoĩbꝰ
sepissime usurpatũ ¶Iam ĩprouerhii ꝯ¬
suetudinẽ uerit largitionem fundum
et idem qui cõseueneriĩt et idem illud
alii desiderent. oĩo duo st̃ gn̾a largoꝵ
quoꝵ alteri prodigi alteti liberales
¶Prodigi ꝗ epul uiscerationibꝰ et gla¬
diatoꝵ in mueribus ludoꝵ uenatio¬
nũ ꝙ appatatu. pecuiat profundut ĩ
eas tes quaꝵ memoriã aut bteue¬
¶ Añt nullũ oĩo sint telicturi. liberales aut̃
qui facultatibus suis aut captos p̃dom¬
bus tedimit aut es alienũ susciprũt
amcoꝵ cã aut ĩ filiaꝵ collocatione

Expanded text:
s manus afferre coguntur. Ita, cum benevolentiae comparantanta studia assequuntur eorum. quibus dederunt, quanta odia eorum, quibus ademerunt. Quamobrem nec ita claudenda est res familiaris, ut eam benignitas aperire non possit, nec ita reseranda, ut pateat omnibus, modus adhibeatur, isque referatur adfacultates. Omnino meminisse debemusid, quod a nostris hominibus saepissime usurpatum, iamque in proverbii consuetudinem venit, largitionem fundum et iidem, qui consueverunt, et idem illud alii desiderent. 4. Omnino duo sunt genera largorum; quorum alteri prodigi, alteri liberales: prodigi, qui epulis et vicerationibus, et gladiatorum muneribus, ludorum, venationumque apparatu pecunias profundunt in eas res, quarum memoriam aut brevem aut nullam omnino sint relicturi, liberales autem, qui suis facultatibus aut captos a praedonibus redimunt aut aes alienum suscipiunt amicorum aut in filiarum collocatione
Abbreviated transcription (Latin):
Melius est q uel acutissime sine eloquẽtia
cogitate qm̃ cogitatio ĩse ip̃a uectitur.
Eloquentia uero ꝯplectitur eos quibus¬
cũ coĩtate ĩcti sumꝰ ¶ At qui ut apu
fauos. sic hoies/ ac mlto et magis/ nã
ꝯgregati adhibent agendi ꝯgregandiꝙ
solectiam ¶Itaq nsi ea uirtus / q̃ con¬
stat ex homĩbus tuendis .i. exsocietate
gius huuiani altingat cognitionem reꝵ
¶ Itẽm idem magnitudo aĩ remota / coĩ¬

Expanded text:
melius est quam vel acutissime sine eloquentia melius est quam vel acutissime sine eloquentia cogitare, quod cogitatio in se ipsa vertitur, eloquentia complectitur eos, quibuscum communitate iuncti sumus. Atque ut apium favos, sic homines, ac multo etiam magis, natura congregati adhibent agendi cogitandique sollertiam. Itaque, nisi ea virtus, quae constat ex hominibus tuendis, id est ex societate generis humani, attingat cognitionem rerum, , itemque magnitudo animi remota co
Abbreviated transcription (Latin):
Utilitatem que nichil hõi debet ẽẽ cantiquiꝰ¬
nitione uersata est tñ ab arigendi houi
Utilitatibus et cõmodis nõ recessetunt
¶Nam eruclierit multos quo meliotes
ciues Utiliotesq rebus suis et publicis
essent /. Ut thebanu¶ Ep̃aminũclam lisiar
pitagoreus siracuseũ dionem plato m̃łtiq
multos. Nos quoque ip̃i/ quicꝗd ad rem
pi. attulimꝰ si mõ aliquid attulimus
a doctoribiis / atq doctrina ĩ structi ad
eam ornati accessimꝰ. Non solũ uiiu
atq pñtes studios. discendi erudiunt
atq clocent ¶ Sed hoc idem ẽt post mortẽ
monimentis literaꝵ sequunt᷑. Nec em̃
locus ullus ptermissus est abhis qui ad
leges ꝗ admores ꝗ adclisciplinam rei
pi. ꝑtinerent / ut ociũ suũ ad nr̃m nego¬
tiũ contulisse uideantur. Itaq ip̃i illi
doctrine studiis et sapiẽ deditie ad hoũn
utilitatem/ suam prudentiam ĩ telligen¬
tiam ꝙ potissimũ ꝯferunt ¶ Ob eamque
et̃ cam̃ / eloqui/ copiose moclo pruidenter

Expanded text:
atem,qua nihil homini esse debet antiquiunitione versata est, tamen ab augendis hominum utilitatibus et commodis non recesserunt; nam et erudiverunt multos, quo meliores cives utilioresque rebus suis publicis essent, ut Thebanum Epaminondam Lysis Pythagoreus, Syracosium Dionem Plato multique multos, nosque ipsi, quicquid ad rem publicam attulimus, si modo aliquid attulimus, a doctoribus atque doctrina instructi ad eam et ornati accessimus. Neque solum vivi atque praesentes studiosos discendi erudiunt atque docent, sed hoc idem etiam post mortem monumentis litterarum assequuntur. Nec enim locus ullus est praetermissus ab iis, qui ad leges, qui ad mores, qui ad disciplinam rei publicae pertineret, ut otium suum ad nostrum negotium contulisse videantur. Ita illi ipsi doctrinae studiis et sapientiae dediti ad hominum utilitatem suam prudentiam intellegentiamque potissimum conferunt; ob eamque etiam causam eloqui copiose, modo prudenter,
Abbreviated transcription (Latin):
cui nõ ꝑspicua q̃ pluribꝰ ybis a panetio
ꝯmemorantur nennes nõ ducẽ bello nc
principem domi magãs tes et saluta¬
res/ siue hoiũi studiis getere potuisse¬
¶ Cõmemorantur ab eo themistodes picles
Cirrus agesilaus Alexander quos ne¬
gabat siue adiumentis horui tantas
tes effitere potuisse ¶titur ĩ te nõ du¬
bia testibus nõ necessatiis/. Atq ut mag¬
nas utilitates adipiscimur. conspitati¬
one houri acq ꝯsensu / sic nuillia tam de¬
testabile pestis que nõ hoĩ ab hoiẽ nas¬
catur ¶Est diceatchi liber. de interitu houñ
ꝑ ipatetici magiti et cupiosi qui collectis
ceteris causis. elinuuonis pestilentie. ua¬
stitatis belluaꝵ et tepentine multitu¬
dinis quaꝵ impetu docet quedam gnã
aut secditionibus ꝙ oĩ reliqua calamitate
Um gͥ. hic locus nichil heãt du¬
bitationis. quin hoiẽs plurimũ
hoibus prosunt et obfint proptiũ hoc
statuto. ẽẽ uirtutis/ cõciliate aiõs houñ
ea tribuũt oꝑosis.Houii tũ studia ad¬

Expanded text:
illa, quae pluribus verbis a Panaetio commemorantur, neminem neque ducem bello nec principem domi magnas res et salutares sine hominum studiis gerere potuisse? Commemoratur ab eo Themistocles, Pericles, Cyrus, Agesilaus, Alexander, quos negat sine adiumentis hominum tantas res efficere potuisse. Utitur in re non dubia testibus non necessariis. Atque ut magnas utilitates adipiscimur conspiratione hominum atque consensu, sic nulla tam detestabilis pestis est, quae non homini ab homine nascatur. Est Dicaearchi liber de interitu hominum, Peripatetici magni et copiosi, qui collectis ceteris causis eluvionis, pestilentiae, vastitatis, beluarum etiam repentinae multitudinis, quarum impetu docet quaedam hominum aut seditionibus, quam omni reliqua calamitate. Cum igitur hie locus nihil habeat dubitationis, quin homines plurimum hominibus et prosint et obsint, proprium hoc statuo esse virtutis, conciliare animos hominum ea tribuuntur operosis, hominum autem
Abbreviated transcription (Latin):
desiderent multiq ĩ nr̃a re pri adoles¬
centes et aput iuidices et apud senatũ
ex accusatione et exdefensione ꝯstat.
¶ Quo et si lanclabilior est defensio
tñ et accusatio probata petsepe est.
Ndixi paulo añ deCrasso ¶Idem fecit
adolescens marcus. antomus . et et̃ pri¬
blii sulpicii eloquentiam accnsatio illusttauit
cũ de sediciosu et i utilem ciuem gaium¬
utbanũ ĩ iudiciũ uocauit
ed hoc quidem nõ sepe fatienlum
duo luculi aut paltocimout nos prosi¬
culis et ꝓsatdis pro malbrtio iuilius in
accusando et̃ mamlio l. frsii cognita in¬
dustria¶ Samel igit aut nõ sepe/ certe.
Sra erit cui faciendũ ꝑfit se pus tei pĩi
tcibuatur hoc mumeris cuiꝰ ĩminicos
Ultisci sepesnõ est reprehendẽdũ modꝯ¬

Expanded text:
 desiderent, multique in nostra re publica adulescentes et apud iudices et apud populum et apud senatum ex accusatione et ex defensione constat; quarum etsi laudabilior est defensio, tamen etiam accusatio probata persaepe est. Dixi paulo ante de Crasso; idem fecit adulescens M. Antonius. Etiam P. Sulpici eloquentiam accusatio illustravit, cum seditiosum et inutilem civem, C. Norbanum, in iudicium vocavit. Sed hoc quidem non est saepe faciendum duo Luculli, aut patrocinii, ut nos pro Siculis, pro Sardis in Albucio Iulius. In accusando etiam M'. Aquilio L. Fufi cognita industria est. Semel igitur aut non saepe certe. Sin erit, cui faciendum sit saepius, rei publicae tribuat hoc muneris, cuius inimicos ulcisci saepius non est reprehendendu
Abbreviated transcription (Latin):
mitis decrme noĩe magno honoti fuerũt
ĩ catitudine assemodiũ ppło dedit. Mag¬
na em̃ se et ĩ ueterata unda nc̃ turpe
iactura qnꝰ erat edił nͨ maxia liberat¬
¶ Sẽd onoti simo nuꝑ nto imloni fuit
conatus futoresq cõpressit. Causa g
largitionis est si aut nece est aut utile¬
q̃ sa his aũt ip̃is mediocritas optima

Expanded text:
mitis decumae nomine magno honori fuerunt. mitis decumae nomine magno honori fuerunt. in caritate asse modium populo dedit; magna enim se et inveterata invidia nec turpi iactura, quando erat aedilis, nec maxima liberavit. Sed honori summo nuper nostro Miloni fuit, conatus furoresque compressit. Causa igitur largitionis est, si aut necesse est aut utile. In his autem ipsis mediocritatis
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuoꝵ silims liberis eẽ gratass Eoraui hõĩ¬
uero et ea que fuit uidicio cecto ponderãti
Ut splendot edillitatũ ab optimis uitis
postuletur. Itaq p. Erassus tiĩ cognorine
diues tui copiis functus est edilitio igxĩo
mimere. Et paulo post .l. Erassus cu oũn
hoiũi moderatissimo ¶E. Muio magni¬
ficentissima edilitate funttus est ¶einde
claudius auli filius multi post luculi
Lortensius siluius. omñs aũt .p. lentulus
me cõsule uicit suꝑiores hũc est scaurus
niitatus ¶ Nagnificentissima ueto nt̃ĩ
pompei mimeta scđo ꝯsulatu ĩ quibus
õibus. quid michi placeat uides utada
tũ suspitio. auatitie: nam mamerco
hõĩ diuitissimo p̃terinissio edilitatis ꝯsu¬
latus tepulsam attulit quate et si postu¬
latur a ppło bonis uiris si niõ desiderãtibꝰ
altamen probantibus faciendiĩ est mõ
profacultatibus nos ip̃i ut fecimus ¶ Et
si quͦ res maior / atq utilior ppłati latgitiõe
acquiritur ut horesti/ nuꝑ prandia / ĩ se¬

Expanded text:
um simillimis liberis esse grata, gravi vero homini et ea, quae fiunt, iudicio certo ponderanti ut splendor aedilitatum ab optimis viris postuletur. Itaque et P. Crassus cum cognomine dives, tum copiis functus est aedilicio maximo munere, et paulo post L. Crassus cum omnium hominum moderatissimo Q. Mucio magnificentissima aedilitate functus est, deinde C. Claudius App. f., multi post, Luculli, Hortensius, Silanus; omnes autem P. Lentulus me consule vicit superiores; hunc est Scaurus imitatus; magnificentissima vero nostri Pompei munera secundo consulatu; in quibus omnibus quid mihi pltamen suspicio est avaritiae. Mamerco, homini divitissimo, praetermissio aedilitatis consulatus repulsam attulit. Quare et, si postulatur a populo, bonis viris si non desiderantibus, at tamen approbantibus faciundum est, modo pro facultatibus, nos ipsi ut fecimus, et, si quando aliqua res maior atque utilior populari largitione acquiritur, ut Oresti nuper prandia in se
Abbreviated transcription (Latin):
litatis cuius pauca exempla posui młto
maior uiletur et cectior¶Quanto ati¬
stotiles grauius et uerius nos tephẽdit
qui has effusiones peccinaꝵ nõ mitamꝰ¬
q̃ fuint ad multitudmẽ deliuiendam
At hi qui ab hoste obsident᷑ si emete
aulitu ĩ credibile nobis uideti omĩsꝙ
mirati¶Sed cũ altenclerint ueniam ne
ĩ finitis q sumptibus nichil nos magnoꝑe
deliitio multitudirs fit ad bteue

Expanded text:
 pauca posui, multo et maior videtur, et certior. Quanto Aristoteles gravius, et verius nos reprehendit, qui has effusiones pecuniarum admiremur, fiunt ad multitudinem deliniendam. Atii, qui ab hostibus obsidentur, siemere auditu incredibile nobis videri, omnesque mirari: sed, cum attenderimus, veniam necinfinitisque sumptibus nihil nos magnoperdelinitio multitudinis ad breve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯciliet aĩos comitas affabilitasꝙ ẜmonis
extant epłie et philippi ad alexandrũ et
antipattis ad Cassacdrũ et Antigoni
ad philippũ filiũ triũ prudentissimoꝵ
sit em accepimꝰ quibus p̃cipint ut or̃otie
benigna multitudinis aiõe ad beniuo¬
lentiam allitiant militesq blando appel¬
larido finone delimant ¶Que autem
ĩ multitudine cũ tõtencione habetur otõ
gliatra mergna est em admiratio copiose
suapientetq dicentis quẽ qui anoliuit ĩ¬

Expanded text:
ciliet animos comitas affabilitasque sermonis. Exstant epistulae et Philippi ad Alexandrum et Antipatri ad Cassandrum et Antigoni ad Philippum filium, trium prudentissimorum sic enim accepimus; quibus praecipiunt, ut oratione benigna multitudinis animos ad benivolentiam alliciant militesque blande appellando sermone deliniant. Quae autem in multitudine cum contentione habetur oratio, gloriam; magna est enim admiratio copiose sapienterq
Abbreviated transcription (Latin):
afficiamus quoꝵ memoria liberis. po¬
sterisq prodeatur ut hic ĩgratis eẽ nõ
liceat . om̃s eĩ ĩmemorem bñficii ode¬
runt eamq ĩ iuriam ĩ detra henola lib̾a¬
litate sibi et fieri eini q ꝙ faciat onnẽ¬
coem hostem tenirtoꝵ putant¶ Atꝙ hec
benignitas etiam tei pii est utilis/.re¬
dimi eẜuitute captos locupletari tenui¬
ores. quod ꝗde uulgo solitũ fieri abor¬
dme nt̃o ẽt̃ oratione ¶Ct̃assi sctiptu
copiose uidemꝰ.Lanc gͦ cõsuetidinei
benigintatis largitioni mimeꝵ añpono¬

Expanded text:
afficiamus, quorum memoria liberis poafficiamus, quorum memoria liberis posterisque prodatur, ut iis ingratis esse non liceat. Omnes enim immemorem beneficii oderunt eamque iniuriam in deterrenda liberalitate sibi etiam fieri eumque, qui faciat, communem hostem tenuiorum putant. Atque haec benignitas etiam rei publicae est utilis, redimi e servitute captos, locupletari tenuiores; quod quidem volgo solitum fieri ab ordine nostro in oratione Crassi scriptum copiose videmus. Hanc ergo consuetudinem benignitatis largitioni munerum lon
Abbreviated transcription (Latin):
ad facultates accomolanda et ĩ m̃edi¬
occitate moderanda est:
Nillo aũt gñẽ altero largiendi
qd aliberalitate proficiscit nõ
uno mõ ĩ disparibus causis affecti ẽẽ
debemꝰ ¶ Alia em̃ cã est eiꝰ ꝗ calemritate
p̾mit᷑ et eius ꝗ querit tes meliotes
nullis siuis rebus aduersis propensior¬
gͦ benignitas ẽẽ debebit ĩ calanitosos
nisi forte erũt digni calanitate ¶ Iahis
tu qui se adiuuati uolent nõ ne affli¬
gantur sel ut ad altiotẽ gradũ ascen¬
clant testricti oiõ nullo mõ ẽẽ debernꝰ
Sed diligendis yoloneie indiciũ et di¬
ligentictin ad ibere ¶ Nom p̃clate fmus¬
lixit Renefacta male locata malefacta
arbittor ¶Quool aiit est tributũ bono
uito et grato ĩ eotu ex ip̃o ftuctus est
tũ et exceteris ¶Cemetitate. remota eĩ¬
gratissima est liberalitas eoq eam stu¬
diosius plexiq laudant ꝙ sir̃m cuiusq
bonitas cõe profugiũ est or̃ ¶Dancda
gͥ oꝑa est ut his bñfitiis quasi plĩmos

Expanded text:
ad facultates accommodanda et mediocritate moderanda est. In illo autem altero genere largiendi, quod a liberalitate proficiscitur, non uno modo in disparibus causis affecti esse debemus. Alia causa est eius, qui calamitate premitur, et eius, qui res meliores quaerit nullis suis rebus adversis. Propensior benignitas esse debebit in calamitosos, nisi forte erunt digni calamitate. In iis tamen, qui se adiuvari volent, non ne affligantur, sed ut altiorem gradum ascendant, restricti omnino esse nullo modo debemus, sed in deligendis idoneis iudicium et diligentiam adhibere. Nam praeclare Ennius: Bene fácta male locáta male facta árbitror. Quod autem tributum est bono viro et grato, in eo cum ex ipso fructus est, tum etiam ex ceteris. Temeritate enim remota gratissima est liberalitas, eoque eam studiosius plerique laudant, quod summi cuiusque bonitas commune perfugium est omnium. Daa est, ut iis beneficiis quam plurimos
Abbreviated transcription (Latin):
et obscuritatem ⁊ hoiui ignorantici uetsat᷑
hi simulas uiuenes ẽẽ ceꝑint magna
spectate et ad ea rectis stucliis debent
contendere ¶Quod eo firmiote aio faci¬
unt q nõ mõ nõ mindetur illi etati
cõmendatio ad glĩam/ si qua exbellicis
rebus comꝑeci põt ĩ qua multi apud
maiotes nt̃õs extitetiit. Semꝑ em̃ fere
felicitatis bella getebantur. Tua aritẽ
etas ĩ cidit ĩ id bellũ cuiꝰ alteta pate
scelecis nimin hũt altera felicitatie paꝵ
¶Quo tu ĩ bello cũ te poni penis alle alteri
pfecisset magnam laudem et asir̃mo
uiro at ab exertitti ꝯsequebaris equitãdo

Expanded text:
et obscuritatem in hominum ignorantia versatur, hi simul ac juvenes esse coeperint, magna spectare, et ad ea rectis studiis debent contendere: quod eo firmiore animo facient, quia non modo non invidetur illi aetati, commendatio ad gloriam, si qua ex bellicis rebus comparari potest, in qua multi apud maiores nostros exstiterunt; semper enim fere bella gerebantur. Tua autem aetas incidit in id bellum, cuius altera pars sceleris nimium habuit, altera felicitatis parum. Quo tamen in bello cum te Pompeius alae alteri praefecisset, magnam laudem et a summo viro et ab exercitu consequebare equitando
Abbreviated transcription (Latin):
mucii cõmẽdauit domu ¶Nam lucius¬
ꝗh crassus cui esset ad mo adolesceris
nõ aliũole intitatus est seł sibi peperit
maxiam laudem ex illa accusatione
nobili et glotiosa ex qua etate qui exet¬
centut laude affici solent ut in domestene
accapimue ¶Eã etate lucius Etassus oñdit
poterat domi cũ letude meditati
Ed cũ duplex sit ratio orationis
quaꝵ ĩ alteta sermo sit ĩ altera

Expanded text:
davit domus. Nam L. quidem Crassus, cum esset admodum adulescens, non aliunde mutuatus est, sed sibi ipse peperit maximam laudem ex illa accusatione nobili et gloriosa, et, qua aetate qui exercentur, laude affici solent, ut de Demosthene accepimus, ea aetate L. Crassus ostendit poterat domi cum laude meditari. Sed cum duplex ratio sit orationis, quarum in altera sermo sit, in altera
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem ¶Sed ea nõ pariter om̃s
egemus/. Nam ad ciiꝰq uitam/ con¬
stituendũ. accomodanodũ est a młtis¬
ne opus sit aut satis sit & paucis di
amantiũ nos anicoꝵ et nr̃a mirã¬
tiu¶ Sẽc em̃ est una tes ꝓtsus ut nõ
multũ differat int̾ sũmos et mediocres

Expanded text:
caritatem. Sed ea non pariter omnes caritatem. Sed ea non pariter omnes egemus; nam ad cuiusque vitam institutam accommodandum est, a multisne opus sit an satis sit a paucis dilamantium nos amicorum et nostra mirantium; haec enim una res prorsus, ut non multum differat inter summos et me
Abbreviated transcription (Latin):
unqͣ belloꝵ ciuiliũ semen et cã deerit
dũ hoiẽs ꝑditi hastam illam cruen¬
tam et meminerit et spetabiit quã
silla. cui uibrasset dictatota suo pro¬
pinquo / eandem sexto trigesimo anno
post/ a sceleratote hasta nõ tecessit¬
¶ Altet uut qui ĩ ĩlla dictura scriba fue¬
rat i hac fuit q̃ͤstor urbamis. ¶Exqͦ
debet ĩ telligi talibus p̃miis p̃positis
nũꝙͣ defutura ciuilia. Itaq patietes
urbis. monscratit et manent. hiq
ip̃i iam extrema scelera metuentes¬
¶ Sem uero pu/ penitꝰ antissimus/ atq
mhas clades incidimꝰ/. Eedeundum
est eĩ ad propositũ dũ metui ꝙ cari
ẽẽ et ꝙ̃r cliligi maluimꝰ¶Que si pu¬
blice rei ĩ iuste iꝑanti accidete potu¬
etũt quid debent putate singłi .
Uod cũ ꝑspicuũ sit bñnuolen¬
tie . uim esse magnam metus
ĩ becillem sequitur ut clisetamꝰ
quibus tebus facilime possimus/ eata
quam uolumꝰ adipisci cũ honore fide

Expanded text:
umquam bellorum civilium semen et causa deerit, umquam bellorum civilium semen et causa deerit, dum homines perditi hastam illam cruentam et meminerint et sperabunt; quam P. Sulla cum vibrasset dictatore propinquo suo, idem sexto tricesimo anno post a sceleratiore hasta non recessit; alter autem, qui in illa dictatura scriba fuerat, in hac fuit quaestor urbanus. Ex quo debet intellegi talibus praemiis propositis numquam defutura bella civilia. Itaque parietes modo urbis stant et manent, iique ipsi iam extrema scelera metuentes, rem vero publicam penitus amisimus. Atque in has clades incidimus redest enim ad propositum dum metui, quam cari esse, et diligi maluimus. Quae si Ppulo Romano iniuste imperanti accidere potuerunt, quid debent putare singuli? Quod cum perspicuum sit, benivolentiae vim esse magnam, metus imbecillam, sequitur, ut disseramus, quibus rebus facillime possimus eam, quam volumus, adipisci cum honore et fide
Abbreviated transcription (Latin):
perntꝰ antisimꝰ. Destu est em u̾ideri
quicꝙ ĩ socios ĩ iquiũ cũ extitisset ĩ
ciues tanta ccudelitas ¶Etgo ĩ illo
secista est honestam cam̃ nõ ronesedo
uictoria¶Est em̃ ausus dicete hasta
posita cũ bona ĩ foto uencderet et honoꝵ
uiroꝵ et locupletũ et certe ciuiũ ꝑdũ¬
se suam uendere ¶ Secutus est ꝗ ĩ cã¬
imꝑia et fediote. non singłoꝵ ciuiu
bona publicatet sed uniusae qꝙ ꝓuicias
regiones q uno ca lanitatis gñe ꝯphen¬
detet ¶Itaq uexatis. atꝙ ꝑditis exteris
nationibus/ ad exemplũ amissi imꝑii
portari ĩ triũpho Matsiliam uidim ꝯ
totes extransalpinis bellis nũqͣ triũ¬
farũt ¶Uulta p̾terea comemoratem
nefaria ĩ socios si hoc uno quicq sol
uilisset ĩ dignius. Iute gͥ plectimut
nisi em̃ multoꝵ ĩ pumita sceleta tulis¬
semus/. nuꝙͣ ad unũ tanta ꝑ uenisset
licentia ¶Aquo quidem/ rei familurris
ad paucoe. cupilitatũ / ad multos ĩ¬
probos uenit heteditas¶Nec ueto

Expanded text:
t enim videri quidquam in socios iniquum, cum extitisset etiam in cives tanta crudelitas, ergo in illo secuta est honestam causam non honesta victoria, est enim ausus dicere, hasta posita, cum bona in foro venderet, et bonorum virorum, et locupletum, et certe civium, praedam suam se vendere. Secutus est qui in caiam foediore non singulorum civium bona publicaret, sed universas provincias regionesque uno calamitatis iure comprehenderet. Itaque vexatis ac perditis exteris nationibus ad exemplum amissi imperii portari in triumpho Massiliam vidimus ostri imperatores ex Transalpinis bellis triumpharunt. Multa praeterea commemorarem nefaria in socios, si hoc uno quicquam sol vidisset indignius, lure igitur plectimur. Nisi enim multorum impunita scelera tulissemus, numquam ad unum tanta pervenisset licentia; a quo quidem rei familiaris ad paucos, cupiditatum ad multos improbos venit hereditas. Nec vero
Abbreviated transcription (Latin):
institia est tu ip̃a ꝑꝑ se no alitꝰ iusti¬
cia nõ esset tũ ꝑꝑ amplificationem ho¬
noris et głoie
Ed ut pectiuẽ nõ quetende solũ
q pet petuos sumptus suppeditet noc so¬
liĩ necessatios / sed et̃ liberales sic gloria
ꝓximam et quasi expendiariam ẽẽ dice¬
bat si quis id ageret ut qualis hr̃i uellet
talis esset ¶Q si qui simulatione et ĩam
ostentatione et ficto nõ mocdo ẜinone sed
et uultu stabilem se głiam consequi posse
tentut uehementꝰ etrart ¶Ueta gloĩa
radices agit / atq et̃ propagatur. Ficta
oĩa celetitꝰ tanq flosculi decielũt. nec
¶Testes st̃ multi in utranq ꝑtem sed
bteuitatis cã familia ꝯtenti erimus
Una. Tib̾i eĩ graccus publii filius tm
diu laudabit᷑ dũ memoria tomonaꝵ¬
tor manebit ¶ At euis filii n  uini
probant̾ bom sed mottui. nomen
obtinent iute cesoꝵ. ¶Qui gͥ adipisci
ueram głoiam uolent iustitie fungãt᷑

Expanded text:
iustitia est cum ipsa per sese nam aliter iustiiustitia est cum ipsa per sese nam aliter iustitia non esset, tum propter amplificationem honoris et gloriae. Sed ut pecuniae non quaerendae solum quae perpetuos sumptus suppeditet, nec solum necessaries, sed etiam liberales, sic gloria proximam et quasi compendiariam dicebat esse, si quis id ageret, ut, qualis haberi vellet, talis esset. Quodsi qui simulatione et inani ostentatione et ficto non modo sermone, sed etiam voltu stabilem se gloriam consequi posse rentur, vehementer errant. Vera gloria radices agit atque etiam propagatur, ficta omnia celeriter tamquam flosculi decidunt, nee Testes sunt permulti in utramque partem, sed brevitatis causa familia contenti erimus una. Ti. enim Gracchus P. f. tam diu laudabitur, dum memoria rerum Romanarum manebit; at eius filii nec vivi probabantur bonis et mortui numerum optinent iure caesorum. Qui igitur adipisci veram glo
Abbreviated transcription (Latin):
Iichi quidem nõ apuid medos
solũ ut ait hetodotus sed etia
apud maiores ntõs insticie fruenole
cã uiedlent᷑ olim bene morati reges ꝯstituti
his ꝗ maiores opes habebant ad ui¬
tũ aliquem ꝯfugiebant uittute p̃stantẽ
ꝗ cũ ꝓhiberet ĩ uiria tenuiores equitate
ꝯstituenda sũmos cũ ĩ fiuns pari iure
tetinebat ¶ Eademq ꝯstituenclaꝵ legũ
fuit cã q̃ tegũ. ¶Ius eimi semꝑ est quẽ¬
situ equabile nõ em̃ alit̾ esset iue. Id
si ab uno uisto et bono uito cõsequebãt
erant eo ꝯtenti cũ id mmꝰ cõtigeret
leges st̃ in uente que cũ oĩbuss sempet
una et eadem uoce loquerentur Frgo
hoc quid ꝑspiciuũ est eos ad imꝑandũ
deligi solitos quoꝵ de iustitia magnar
esset opimo multitudinis aduictio ueto
hoc ut idem et̃ ꝑtudentes ꝯrent ¶i
chil em̃ erat qđ hoiẽs his autoribus
nõ posse cõsoqui se arbitratentut¶Or̃
ergo tatione collenda et rettnenda

Expanded text:
Mihi quidem non apud Medos Mihi quidem non apud Medos solum, ut ait Herodotus, sed etiam apud maiores nostros iustitiae fruendae causa videntur olim bene morati reges constituti. iis, qui maiores opes habebant, ad unum aliquem confugiebant virtute praestantem; qui cum prohiberet iniuria tenuiores, aequitate constituenda summos cum infimis pari iure retinebat. Eademque constituendarum legum fuit causa, quae regum. Ius enim semper est quaesitum aequabile; neque enim aliter essesi ab uno iusto, et bono viro consequebantur, eo erant contenti, cum id minus contingeret, leges sunt inventae, quae cum omnibus semper una atque eadem voce loquerentur. Ergo hoc quidem perspicuum est, eos ad imperandum deligi solitos, quorum de iustitia magna esset opinio, multitudinis adiuncto vero ro, ut idem etiam prudentes haberentur, nihil erat, quod homines iis auctoribus non posse consequi se arbitrarentur. Omni igitur ratione colenda et retinenda
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ emunt uendiit ꝯducũt locant ꝯtra¬
henolisq negotiis implicantur uistitia
¶Sel tem gerenlam nectiã est/. Cuiꝰ tata
Uis est ut ne illi quid qui malefitio et
scelete pascitur posst̃ sine ulla ꝑicula
iusticie uiuete ¶ Nam qui eoꝵ cuipiã
ꝗ una laltocinant furat᷑ aliquiol aut
eripit is sibi nc in lattocino teliquit¬
quid locũ ¶Ile aut ꝗ archipirata dt̃
nisi equaliter ꝗpedam disperctiat aut int̾¬
ficiatur/ a sociis aut telinquat ¶ Quin
ẽt leges latronũ ẽẽ dicuntur quibus pa¬
reans quas obẜuent ¶Itaꝙ propter equa¬
bilem pole portionem. Batgulus iliricꝰ
latto de quo est aput ¶Teopompum
magnas opes hũit et młto maiotes / huit.¬
is qui sapiens usurpatur p̾tor fregit cõ¬
minuit fetocitatemq eiꝰ ita teptessit ut
facile bellũ reliquis traderet. Cũ gͥ. tãta
uis iusticie sit ut ea ẽt lattonii opes fit¬
metꝰ atq augeat ꝙlam eiꝰ uim inter
leges et uditia et ĩstituta tei pu. fore
putamus

Expanded text:
cunt locant contrahendisque negotiis implicantur, iustitia ad rem gerendam necessaria est, cuius tanta vis est, ut ne illi quidem, qui maleficio et scelere pascuntur, possint sine ulla particula iustitiae vivere. Nam qui eorum cuipiam, qui una latrocinantur, furatur aliquid aut eripit, is sibi ne in latrocinio quidem relinquit locum, ille autem, qui archipirata dicitur, nisi aequabiliter praedam dispertiat, aut interficiatur a sociis aut relinquatur; quin etiam leges latronum esse dicuntur, quibus pareant, quas observent. Itaque propter aequabilem praedae partitionem et Bardulis Illyrius latro, de quo est apud Theopompum, magnas opes habuit et multo maiores Viis qui Sapiens usurpatur, praetor fregit et comminuit ferocitatemque eius ita repressit, ut facile bellum reliquis traderet. Cum igitur tanta vis iustitiae sit, ut ea etiam latronum opes firmet atque augeat, quantam eius vim inter leges et iudicia et in constituta re publica fore putamus?
Abbreviated transcription (Latin):
cehat idem autem¶cocta curio. Nobis
quis licet ĩ hoc quodamõ gloriati/.
¶am pro amplitudine honoꝵ quos
ꝯtis suftagiis adepti sumꝰ ntõ ꝗdem
anno qd ꝯtigit eoꝵ nemimi quos mõ
noiaui sanẽ exiguus sumptus edilitatis
fuit ¶ atq ẽt̃ ille ĩ pense meliores muri/
naualia portus aquaꝵ cluctus et oĩa

Expanded text:
cebat idem Cotta, Curio. Nobis quoque licet in hoc quodam modo gloriari; nam pro amplitudine honorum, quos cunctis suffragiis adepti sumus nostro quidem anno, quod contigit eorum nemini, quos modo nominavi, sane exiguus sumptus aedilitatis fuit. Atque etiam illae impensae meliores, muri, navalia, portus, aquarum ductus omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ministratent ¶Qnibus gxrebris exculta
hoiũ̃ uita tm̃ clestitit a uictu et cultu
bestiaꝵ urbes yo siue hoiũi cetu/ nec
potuissent nͨ edifficari nc stequentati
ex quo leges moresq constituti / tũ uiris
eꝗa descriptio. certaq uiuendi discipliã
¶Qua tes/ et mansuetudo. aioꝵ ꝯsecuta¬

Expanded text:
ministrarent? quibus rebus exculta ministrarent? quibus rebus exculta hominum vita tantum distat a victu et cultu bestiarum. Urbes vero sine hominum coetu non potuissent nec aedificari nec frequentari; ex quo leges moresque constituti, tum iuris aequa discriptio certaque vivendi disciplina; quas res et mansuetudo a
Abbreviated transcription (Latin):
mano dati potuissent / aut postea subue¬
nite si aut et̃ ĩ tempestatis aut tertemoti
aut uetustate ceciclissent ¶si cois uita
et hoĩbus em reꝵ auxilia petere didi¬
cissent ¶Adde ductus aquaꝵ detiuati¬
ones fluuioꝵ agroꝵ irrigationes . moles
oppositas. fluctibus portus manu factos
quibus multisq aliis ꝑ spicuũ est ꝗ fruct ꝰ
q̃q utilitates exrebus hiis q̃ sint i arãta¬
ꝑcipiunt᷑ eos nos nullo mõ siue hoiu
manui atq oꝑa / caꝑe potuisse. Qui de¬
niq exbestiis fruictus atq comoditas rsi
Loiẽe adiuuarent ꝑcipi potuisset ¶Na
iprẽ siue horũ oꝑa aut pascere equos
aut domare. aut tueri aut tempestiuos
fructus ex his caꝑe possemꝰ. ¶Ab̾ eisdeꝙ
et q̃ nocent int̾ficirntur et q̃ usui posst.
multitudinẽ siue quibuis uita hoĩs nulla
ẽẽ potuisset ¶Qius em egtis subuenitet
que esset oblectatio ualentiũ ꝗ uictus
aut cultus nisi tam mlte nobis attes

Expanded text:
mano dari potuissent aut postea subvemano dari potuissent aut postea subveniri, si aut vi tempestatis aut terrae motu aut vetustate cecidissent, nisi communis vita ab hominibus harum rerum auxilia petere didicisset? Adde ductus aquarum, derivationes fluminum, agrorum irrigationes, moles oppositas fluctibus, portus manu factos, quibus multisque aliis perspicuum est, qui fructus quaeque utilitates ex rebus iis,quae sint inanimae,percipiantur,eas nosnullo modo sine hominum manu atque opera capere potuisse. Qui denique ex bestiis fructus aut quae commoditas, nisi homines adiuvarent, percipi posset? Nam tempore sine hominum opera aut pascere eas aut domare aut tueri aut tempestivos fructus ex iis capere possemus; ab eisdemque et, quae nocent, interficiuntur et, quae usui possunt multitudinem, sine quibus vita omnino nulla esse potuisset? Qui enim aegris subveniretur, quae esset oblectatio valentium, qui victus aut cultus, nisi tam multae nobis artes
Abbreviated transcription (Latin):
citur aliud ad usũ hoiuii atq uitam
¶RSe autẽ utentiũ duo gna ponũt deoꝵ
unũ alt̾um hoũri. Deos placatos pi
et obsint eadem diuisio est ¶Sed que
deos nocere tiõ putant. his exceptis
hoiẽs hoĩbus obesse plurimũ atbitrãt᷑¬
nisi manꝰ et ars eiccessissent nc his siue
hoiiii adminisitacione. uteremur. neq ẽi
ualitudinis curatio neq nauigatio neq
agricultura n frugũ stuctuũq teliquoꝵ
ꝑceptio/ et ꝯẜuatio / siue oꝑa hor̃i ulla
ẽe potuisset ¶Iam ueto et eaꝵ teꝵ quibꝰ
habundatem ꝯ exportatio et eaꝵ quibꝰ
egaremꝰ ĩ uectio cocte nulla esset nisi his
muneribus hoies fungerent ¶E ademꝙ
tõne / ni lapides exterra exciderentur
ad usũ nt̃ua necessarii nc̃ ferrũ es aurũ
argentũ effundetet᷑ penitꝰ abditũ/ siue
hoiũi labore et mani¶¶ Tecta ueto quibꝯ
et frigoꝵ ius pelleretur et calloꝵ mo¬
destie / sedatentur/. Uñ aut ncio grã hu¬

Expanded text:
citur aliquid ad usum hominum atque vitam; citur aliquid ad usum hominum atque vitam; ratione autem utentium duo genera ponunt, deorum unum, altet obsint, eadem divisio est. Sed quia deos nocere non putant, iis exceptis homines hominibus obesse plurimum arbitrantunisi manus et ars accessisset, nec iis sine hominum administratione uteremur. Neque enim valetudinis curatio neque navigatio neque agri cultura neque frugum fructuumque reliquorum perceptio eesse potuisset. Iam vero et earum rerum, quibus abundaremus, exportatio et earum, quibus egeremus, invectio certe nulla esset, nisi his muneribus homines fungerentur. Eademque ratione nec lapides ex terra exciderentur ad usum nostrum necessarii, nec ferrum, aes, aurum, argentum effoderetur penitus abditum sine hominum labore et manu. Tecta vero, quibus et frigorum vis pelleretur et calorum molestiae sedarentur, unde aut initio generi hu