comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
presulis amandi. & auxilio dagoberti
regis cũ duabus sororis suȩ beatȩ uual¬
detrudis filiab semet ipsam contradidit.
atq multis aliis ibi secum in sc̃ę reli¬
gionis habitu congregatis. in sca con¬
uersatione permansitꝰ: cunctisq se ui¬
dentibus exemplum bonorũ operum
dignum unmitatione reliquit. Erat
auitẽ famula dñi xp̃i fide liter sponso
suo deseruiens in humilitate.: in obedis¬
entia. in pacientia. corpus ieiumis atte¬
nuans: per noctans in uigiliis & oracio¬
nib longanimis in spe: manfueta do¬
mesticis suis: modesta colloquendo. seu
res ȩccłȩ conseruando: benigna distri¬
buendo.
uas autẽ neptes filias soro¬
ris suȩ cum magna diligentia
regulariter in monasterio
sis infanciȩ rudimentis. diligenter
edocebat. Tlarum una madelberta.
altera uocabat᷑ aldetrudis. Quȩ ui¬
delicet aldetrudis puella bonȩ indolis
materterȩ suȩ mores & uita satagebat
immitari: secusq pedes illrus indesmen¬

Expanded text:
praesulis Amandi, et auxilio Dagoberti praesulis Amandi, et auxilio Dagoberti regis, cum duabus sororis suae beatae Waldetrudis filiabus semetipsam contradidit, atque multis aliis ibi secum in sanctae religionis habitu congregatis, in sancta conversatione permansit, cunctisque se videntibus exemplum bonorum operum dignum imitatione reliquit. Erat enim famula Dei fideliter Sponso suo deserviens in humilitate, in obedientia, in patientia, corpus jejuniis attenuans, pernoctans in vigiliis et orationibus, longanimis in spe, domesticis suis mansueta, modesta colloquendo, seu res ecclesiae conservando, benigna distribuendo. 16. Duas autem neptes, filias sororis suae, cum magna diligentia regulariter in monasterio sis infantiae rudimentis diligenter edocebat. Harum una Madelberta, altera vocabatur Aldetrudis. Quae videlicet Aldetrudis, puella bonae indolis, materterae suae mores et vitam satagebat imitari, secusque pedes indesinen
Abbreviated transcription (Latin):
eata igit᷑ aldegundis de alto mon¬
te reuersa in locum ubi prius la¬
tuerat. quẽ ipsa melbodium no¬
minauerat: qui locus adhuc
desertus erat: cȩpit fagacis¬
sime locum excolere: ueprib
& arbustis radicitus exstirpatis
habitacula construere: seruos & ancillas
dei ibidem congregare. Deniq post edifi¬
ciũ. ibi eccłam in honore & memoria sc̃e
dei genitricis marie: in qua laudes di¬
uinas. & oracionum uota. cotidie ꝑsolue¬
bat. Tunc seculi huius diuitias ꝓ nichilo
rẽputans. predia sua & facultates. & om̃ia
ornamenta quȩ sibi parentes relique¬
rant. ad loca sum  scõrum legaliter dis¬
tribuit. & pauperib erogauit: ut illã
perfectionem attingeretꝰ. unde dñs di¬
cit. si ius perfectus esse. uade uende om̃ia
quȩ habes & da pauperibus. & ueni seque¬
re me. Locum uero ubi mater & pater
enis sepulti fuerant. in melius reparauit.
& ibi duodecim sanctimoniales. ad ser¬
uiendum xp̃o dño constituit. In supra¬
dicto uero loco melbodio consilio beati

Expanded text:
eata igitur Aldegundis, de Altomonte reversa in locum ubi prius latuerat, quem ipsa Melbodium nominaverat, qui locus adhuc desertus erat, coepit sagacissime locum excolere, vepribus et arbustis radicitus exstirpatis, habitacula construere, servos et ancillas Dei ibidem congregare. Denique post haec aedificavit ibi ecclesiam in honore et memoria sanctae Dei genitricis Mariae, in qua laudes divinas et orationum vota quotidie persolvebat. Tunc saeculi hujus divitias pro nihilo reputans, praedia sua et facultates et omnia ornamenta, quae sibi parentes reliquerant, ad loca sanctorum legaliter distribuit et pauperibus erogavit, ut illam perfectionem attingeret unde Dominus dicit: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et veni, et sequere me . Locum vero, ubi mater et pater ejus sepulti fuerant in melius reparavit, et ibidem duodecim sanctimoniales ad serviendum Christo Domino constituit. In supradicto vero loco Melbodio, consilio beati
Abbreviated transcription (Latin):
Traianus dixit. Quoniam suꝑbus e & contem¬
ptor. alligantes eum duos leones ad eum laxa¬
te: qui nec reliquias eius dimittant. At ubi di¬
it ad populũ. Uiri romani qui hoc certamen
spectatis. non sine causa laboraui: non ꝓpter pra¬
uitatem hec patior. sed ꝓpter pictatem. Trnicum
enim sum dei: et dentib bestiarũ molar. ut pa¬
nis mundus effitiar. Hec audiens traianus.¬
Non humana uirtute tanta toleraui⁊ sed sola¬

Expanded text:
posset dixit: «Quam superbus est et contemptor! Alligantes eum duos leones ad eum laxate, qui nec reliquias eius dimittant». Vidit ad populum: «Viri Romani qui hoc certamen aspicitis! Non sine mercede laboraui, quia non propter prauitatem hoc patior, sed propter pietatem. Triticum dei sum et dentibus bestiarum uolo molari ut panis Non humana uirtute hec toleraui, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uit uir in alexandria pafnutius nomine.
honorabilis omnib & custodiens mandata
dei. S hic accepit conugẽ dignam gene¬
ris sui. &. ipsa honestis morib pleua:
sed quia sterilis non paniebat. Uir aurẽ
eius nimis fluctuans. eo quod non ha¬
beret cui omnes facultates suas dinutteret.
ut post obitum suum bene & congruent̾ suã
substantiã gubernaret. Indigentib non cessa¬
bant ministrare. nocꝰte & diȩ : aeccłisq adherẽs
ieuinus & obsecrationib orans et petens ã deo da¬
flucꝰtuante᷑. Multam ętiam pecuniã erogãs
pauperib &. oratoriis: poscebat adimpleri desi¬
derium suum. Similit᷑ autem & uir eius cireu¬
iens cupiebat inuenire aliquẽ homine̾ dig¬

Expanded text:
uit vir in Alexandria nomine Paphnutius, honorabilis omnibus, et custodiens mandata Dei. Hic accepit conjugem dignam generis sui, et ipsam honestis moribus plenam, sed sterilis non pariebat. Vir autem ejus nimis fluctuans, eo quod non haberet cui omnes facultates dimitteret, ut post obitum suum bene et congrue suam substantiam gubernaret, indigentibus non cessabat ministrare nocte et die, ecclesiisque adhaerens, jejuniis et orationibus orans et petens a Deo daltam et ipsa etiam pecuniam erogans pauperibus et in oratotoriis, poscens adimplere desiderium suum. Similiter autem et vir ejus circuiens quaerebat invenire aliquem hominem dig
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Et hec illo dicente. accurrerunt ad eum¬
duo leones: et ex utraq parte suꝑ eum inciden¬
tes. pͣfocauerunt eum tantum modo. Et non teti¬
gerunt carnes enis. ut reliqine oius tunio ẽẽ nt
paganoe.. & magnȩ urbi in qua petrus crucifix¬
us est. et paulus decollatus. & onesimus lapida¬

Expanded text:
. Haec illo dicente accurrerunt ad eum leones, et ex utraque parte super eum incidentes praefocaverunt eum tantummodo, et non tetigerunt carnes ejus, ut reliquiae ejus tuitio essent Romanorum et magnae Urbis, in qua Petrus crucifixus est, Paulus decollatus, Onesimus lapida
Abbreviated transcription (Latin):
erubescat. Ignorantia nemuiem qui legere.
uel audire. potuit legentem excusabit.
bi iam scripturȩ uerba non resonant:
In ȩccłiis a lectoribus cotidie recitantur:
a cantorib delectabiliter cantantur:
a prȩdicatoribus utiliter exponuntur.
Quȩ patria. quȩ ciuitas: quispagus. qũe. ñ.
decorauit alicuius sancti patrocinio speci¬
ali prouidentia. creatoris: Ubiq per
menbra sua saluator choruscat. Oleum effu¬
sum nomen eius. Ubiq tonat: ubiq semꝑ
pluit: per ȩuuangelium: per apostolos. per
doctores. per exempla scõrum. Et ut ex
multis ad unũ ueniamus: quis alius in ui¬
ta beate uirginis aldegundis amandus.
sequendus. amplectendus. nisi xp̃c innuit᷑.
quem adolescentula uirgo diligens. merito
castitatis agnum sequit᷑ quocumq ierit.
In eius itaq laude qui cum sit idem in om̃ib
operatur magna &e minima & diuersa non
diuersus: ac dissimilia non dissimilis: de uita

Expanded text:
erubescat. Ignorantia neminem, qui legere erubescat. Ignorantia neminem, qui legere vel audire potuerit legentem, excusabit. Ubi jam Scripturae verba non resonant? In ecclesiis a lectoribus quotidie recitantur, a cantoribus delectabiliter cantantur, a praedicatoribus utiliter exponuntur. Quae patria, quae civitas, qui pagus, quem non decoravit alicujus sancti patrocinio speciali providentia Creatoris? Ubique per membra sua Salvator coruscat. Oleum effusum nomen ejus; ubique tonat, ubique pluit per Evangelium, per apostolos, per doctores, per exempla sanctorum. Et ut ex multis ad unum veniamus, quis alius in vita beatae virginis Aldegundis amandus, sequendus, amplectendus, nisi Christus innuitur, quem adolescentula virgo diligens, merito castitatis Agnum sequitur quocunque ierit? In ejus itaque laude, qui cum sit idem in omnibus, operatur magna et minima et diversa non diversus, ac dissimilia non dissimilis, de vita
Abbreviated transcription (Latin):
uestigia sequat᷑ dñi saluatoris. Qui uero
tantum fulgorem infirmantibus oculis mi¬
nus ualet intueri: conuertat aspectum
ad montes. iam ueri solis lumine candentes:
scõs scilicet apostolos eorumq successores.
doctrina pariter & exemplis totum orbem
illuminantes: sequat᷑ fidei duces. uelut arie.¬
tes gregem ad pascua prȩeuntes. Quod si
tardior aliquis euuangelicam & apostolicã
doctrinam fastidit: quod nimis piculosum
est: si fortia gesta magnortim patrum aut
documenta propter imbecillitatem fidei suȩ
neglegenter attendit. quod languentis male¬
animȩ indicium est: saltem uitas scõrum
qui proxinus extitere temporib legens uel
audiens. gr̃am conditoris inscĩs semꝑ oꝑantẽ
angnoscat. agnoscens in amorem ipsiu inca¬
lescat. Siquis ętiam delicatus prȩ teneri¬
tudine carnis uiros inutari trepidat :
feminas & puellas teneras quȩ sui redemp¬
toris amore seculum uicerunt considerans

Expanded text:
vestigia sequatur Domini Salvatoris. Qui vero vestigia sequatur Domini Salvatoris. Qui vero tantum fulgorem infirmantibus oculis minus valet intueri, convertat aspectum ad montes, jam veri solis lumine candentes, sanctos scilicet apostolos, eorumque successores, doctrina pariter et exemplis totum orbem illuminantes; sequatur fidei duces, velut arietes, gregem ad pascua vitae praeeuntes. Quod si tardior aliquis evangelicam et apostolicam doctrinam fastidit, quod nimis periculosum est; si fortia gesta magnorum patrum, aut documenta propter imbecillitatem fidei suae negligenter attendit, quod male languentis animae indicium est; saltem Vitas sanctorum, qui proximis exstitere temporibus, legens vel audiens, gratiam Conditoris in sanctis semper operantem agnoscat; agnoscens, in amorem ipsius incalescat. Si quis etiam delicatus prae teneritudine carnis viros imitari trepidat, feminas et puellas teneras, quae sui Redemptoris amore saeculum vicerunt, considerans
Abbreviated transcription (Latin):
menbrana. aut deleat᷑ aut igni tradat᷑.
Quod cumq acciderit: rogo per amicitiam
ne nr̃m nomen in hoc opere sentiatur.
ISERA TIODM NE
bonitatis humanȩ saluti mul¬
tipliciter omni tempore consu¬
luit: & post hominis lapsum
tam per dicta quam per exem¬
pla iustorum. errantes ad ui¬
am ueritatis reduxit. & ante
legem & sub lege & sub gracia formam uirtii¬
tis inutandam rudib in utroq sexi misericor¬
diter exhibuit. Pleua est utriusq testamen¬
ti scriptura tanqu̾a cęlum resplendens. non
solum magnis luminaribus. sole uidelicet ac
luna. sed ętiam minoribus stellis: hoc. est. ñ.
tantum claritate uerȩ lucis quȩ racionalem
creaturam illuminat. & uniuersalis eccłiȩ
pulchritudine quȩ totum clarificat mun¬
dum: sed etiam singulorum splendore scõrum
qui nos in huius seculi nocte ueluti fulgen¬
tes stelle consolant᷑. Qui ergo donante deo
sanos habet oculos. ambulet aadlumen solis:

Expanded text:
membrana, aut deleatur, aut igni tradatur. membrana, aut deleatur, aut igni tradatur. Quodcunque acciderit, per amicitiam rogo, ne nostrum nomen in hoc opere sentiatur. eratio divinae bonitatis humanae saluti multipliciter omni tempore consuluit, et post hominis lapsum, tam per dicta quam per exempla justorum, errantes ad viam veritatis reduxit, et ante legem et sub lege et sub gratia formam virtutis imitandam rudibus in utroque sexu misericorditer exhibuit. Plena est utriusque Testamenti Scriptura, tanquam coelum resplendens, non solum magnis luminaribus, sole videlicet ac luna, sed etiam minoribus stellis; hoc est, non tantum claritate verae lucis, quae rationalem creaturam illuminat, et universalis Ecclesiae pulchritudine, quae totum clarificat mundum; sed etiam singulorum splendore sanctorum, qui nos in hujus saeculi nocte veluti fulgentes stellae consolantur. Qui ergo, donante Deo, sanos habet oculos, ambulet ad lumen solis,
Abbreviated transcription (Latin):
parere. Sicui tamen ideo displicuero.
quod purpureos late splendentes. non so¬
lum non assueru. sed ętiam demerim
pannos: sciat me noluisse more puellarũ
aptare puppas absq linamentis menbror:
aut inanimatas in parietib effigies colorare.
sed fenunȩ solidum pectus. immo uirilem
animũ uirtutib plenum. tanqũa lucer¬
nam diuunitus accenssam cunctis ad im¬
mittandum simpliciter demonstrare.
Si placet transcribere: diligenter obsecro
distinctiones capitulorum conseruate.
Prȩfacionem quidem uero quȩ generaliter
agit de scõrum om̃ium gestis & ad eos imi¬
tandum exhortari cunctos intendit. &
ignauiam precipue neglegentiam arguens
nec de ignorantia quenquam excusari posse
demonstrans operandum dñm inscĩs aman¬
dum &e glorificandum ostendit: sicut est
prȩfixa capitulis ante ponere curate.
Quod si uobis non placuerit. aut doctorib
ad quorum audientiam forte retuleritis:
moriat᷑ inter manus ur̃as odiosa & inepta

Expanded text:
parere. Si cui tamen ideo displicuero, parere. Si cui tamen ideo displicuero, quod purpureos late splendentes, non solum non assuerim, sed etiam demerim pannos, sciat me noluisse more puellarum aptare puppas absque lineamentis membrorum, aut inanimatas in parietibus effigies colorare; sed feminae solidum pectus, imo virilem animum, virtutibus plenum, tanquam lucernam divinitus accensam, cunctis ad imitandum simpliciter demonstrare. Si placet transcribere, diligenter obsecro distinctiones capitulorum conservate. Praefationem vero, quae quidem generaliter agit de sanctorum gestis, et ad eos imitandum exhortari cunctos intendit, et ignaviam praecipue negligentium arguens, nec de ignorantia quemquam excusari posse demonstrans, operantem Dominum in sanctis amandum et glorificandum ostendit, sicut est praefixa capitulis anteponere curate. Quod si vobis etiam non placuerit, aut doctoribus ad quorum audientiam forte retuleritis, moriatur inter manus vestras odiosa et inepta
Abbreviated transcription (Latin):
propintus fuerit. ut sit gerulus literarũ
harum. ut nequaquã subtrahat᷑ a nemine.
sed magis potius legat᷑ coram cunctis ple¬
bibus &e presente ipso corotico: quod si
deus inspirat illos ut quandoq deo resipiscañ.¬
ita ut uel sero peniteant. quod tam impie
gesserunt. Homicida erga fratres dñi fuerunt.¬
sed peniteant: & liberent captiuas baptitatas
quas ante cȩperunt: ita ut mereant᷑ deo
uiuere. & sani efficiant᷑: hic & inȩternum.
pax ƿatri. & filio. & sp̃ui scõ. ASECN
ONIMMIEEOR
ur̃i. non ingratus tam ami¬
cabilib ergame ur̃ȩ sedulita¬
tis ur̃ȩ officiis parui uolun¬
tati ur̃ȩ. Si tardius quam
uoluistis. si minus apte quã
oportuit: non animo meo.
quasi non curanti: sed rei
difficultati potius ascribatis.
Cruda massa. non facile modico potest igne
purgari. Siquis in concinnam subsannauerit
oracionem: uobis imputate. MTalu certe
derideri a quibusdam. quam uobis non

Expanded text:
ut promptus fuerit, ut sit gerulus litterarum ut promptus fuerit, ut sit gerulus litterarum harum, ut neutiquam subtrahatur a nemine, sed magis potius legatur coram cunctis plebibus, et coram ipso Corotico. Quod si Deus inspirat illos ut quandoque Deo resipiscant, et vel sero poeniteant quod tam impie gesserunt homicidae erga fratres Domini, et liberent captivas baptizatas quas ante ceperunt, ita ut mereantur Deo vivere, et sani efficiantur hic et in aeternum. Pax Patri, et Filio, et Spiritui sancto. Amenon immemor vestri, non ingratus tam admirabilibus erga me vestrae sedulitatis officiis, parui voluntati vestrae: si tardius, quam voluistis, si minus apte, quam oportuit; non animo meo quasi non curanti, sed rei difficultati potius ascribatis. Cruda massa non facile modico potest igne purgari. Si quis inconcinnam subsannaverit orationem, vobis imputate. Malui certe derideri a quibusdam, quam vobis non
Abbreviated transcription (Latin):
ces. & periuri. Pars eorũ. in stagnu ignis
bi iustus uix saluus erit: peccator &
impius &e transgressor legis ubi se recogno¬
scet: Unde enim coroticus cum suis
sceleratissimis rebellatorib xp̃i. ubi se ui¬
debunt qui mulierculas baptitatas. &
predia orphanorũ. spurcissimis satellitib
suis. distribuunt᷑. ob misere regnũ tem¬
porale. quod utiq in momento transit.
sicut nubes uel fumus qui utiq uen¬
to dispergit᷑. ita peccatores & fraudu¬
lenti. a facie dñi peribunt: iusti autẽ¬
ȩpulent᷑ in magna constantia cũ xp̃o: &
iudicabunt nationes: & regib iniquis domi¬
nabunt᷑ in scła scłorum amen. I estificor
coram deo & sc̃is angłis suis. quod ita erit
sicut intimauit imperitiȩ meȩ. Non mea
uerba sunt ista. sed dei &e apłorum atq
propħarum. quȩ ego in latinum transtuli
Qui nunquam mentitisunt: & qui crediderit.
salui erunt: qui uero non crediderit.
condempnabitur. Deus enim loquutus est.
Queso plurimum ut quicumq famulus di

Expanded text:
num ignis Ubi justus vix salvus erit, peccator et impius transgressor legis, ubi se recognoscit . Ubi enim Coroticus cum suis sceleratissimis rebellatoribus Christi? Ubi se videbunt, qui mulierculas baptizatas et praedia orphanorum spurcissimis satellitibus suis distribuunt ob miserum regnum temporale, quod utique in momento transeat, sicut nubes, vel fumus qui utique vento dispergitur? Ita peccatores et fraudulenti a facie Domini peribunt: justi auteepulabuntur in magna constantia cum Christo: judicabunt nationes et regibus iniquis dominabuntur in saecula saeculorum. Amen. Testificor coram Deo et angelis suis, quod ita erit sicut intimavit imperitia mea. Non mea verba, sed Dei, et apostolorum atque prophetarum quod ego in Latinum exposui, qui nunquam enim mentiti sunt. Qui crediderit, salvus erit; qui vero non crediderit, condemnabitur . Deus locutus est. Quaeso plurimum, ut quicunque famulus Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
trarias temptationum passiones sibi per
insidias diabolicas irruentes indicauit.
Tunc beatus amandus ian pene toti notus
orbi. celeberrima fama uirtutũ. qui
tanquã in messe dei strenuus operator
multas per circuitũ nationes ad fidem
perduxerat catholicam: multa cenobia
urorũ ancillarũq dei construxerat.
aperieus os suum doctrinȩ cȩlestis ymbre
facundum. ita puelle fatigatũ roborauit
animum: ut non solum ipsum respueret
mundum: uerum ȩtiam parata fieret ꝓ.
saluatore. xp̃o si foret occasio subire marti¬
rium. Quid plura: Deducta est a
scĩs ep̃is in oratorium quoddam eiusdẽ
çȩnobii dedicatũ in honore & memoria

Expanded text:
trarias tentationum passiones sibi per trarias tentationum passiones sibi per insidias diabolicas irruentes indicavit. Tunc B. Amandus, jam pene toti notus orbi fama celeberrima virtutum, qui tanquam in messe Dei strenuus operator, multas per circuitum nationes ad fidem perduxerat catholicam, multa coenobia virorum ancillarumque Dei construxerat, aperiens os suum doctrinae coelestis imbre facundum, ita puellae fatigatum roboravit animum, ut non solum ipsum respueret mundum, verum etiam parata fieret pro salvatore Christo, si foret occasio, subire martyrium. Quid plura? Deducta est a sanctis episcopis in oratorium quoddam ejusdem coenobii, in honore et memoria
Abbreviated transcription (Latin):
&e ancillas: & om̃ia quȩ habebat prȩter
illa quȩ pauperib in presenti ꝓ remedio
animȩ suȩ distribuit: & quȩ in usus ser¬
uorum & ancillarum dei in genobiis dño
famulantium delegauit. De functa
uero matre atq in prȩdicta uilla curtis¬
solra. atq in ȩccła sc̃ẽ dei genitricis a dei
sacerdotibus &e aliis eclesiastice dignitatis
orainibus uixta uirum suum sepulta:
audiens eudo uuuenis cui prȩfata mater
filiam fuam in coniuigium dari disposue-¬
rat. obitum eius. nichilominus instat ut
uirginẽ uxorem accipiat: imperatq fide¬
lib suis apparatum prȩpare nuptiarum.
Quod cum audisset uirgo. ualde timuit.¬
fugiensq noctu in locum nemorosum qui uo¬
catur melbodius. aliquot dieb ibi latuit.
Sed cum audisset aduenisse beatum aman¬
dum atq uenerabilem autbertum ep̃os
in monasterium altimontis: cum magua
cordis humilitate. nudis pedib illuc pro¬
perauit: ad uestigia eorum sese prostra¬
uit: desiderium sui cordis aperuit: con¬

Expanded text:
omnia quae habebat, praeter illa quae pauperibus in praesenti pro remedio animae suae distribuit, et quae in usus servorum et ancillarum Dei, in coenobiis Domino famulantium, delegavit. Defuncta vero matre, atque in praedicta villa Curtissolra, et in ecclesia sanctae Dei Genitricis, a Dei sacerdotibus, et aliis ecclesiasticae dignitatis ordinibus, juxta virum suum sepulta; audiens Eudo juvenis, cui praefata mater filiam suam in conjugem dari disposuerat, obitum ejus, nihilominus instat ut virginem uxorem accipiat, imperatque fidelibus suis apparatum praeparare nuptiarum. Quod cum audisset virgo valde timuitfugiensque noctu in locum nemorosum, qui vocatur Melbodius, aliquot diebus ibi latuit. Sed cum audisset advenisse sanctum Amandum atque venerabilem Autbertum episcopos in monasterium Altimontis, cum magna cordis humilitate, nudis pedibus illuc properavit, ad vestigia eorum sese prostravit, desiderium sui cordis aperuit, con
Abbreviated transcription (Latin):
gaudeo intrameipsum: quia non gratis
laboraui. & peregrinatio mea inuacuũ
non fuit. Et contigit scelus illo in tempo¬
re. horridum &e in effabile. Deo gracias
credentes & baptitati. de scło recessistis
ad paradysum. Cerno uos: migrare ce¬
pistis. ubi nox non erit neq luctus. neq
mors amplius: sed exultabitis sicut uituli
ex uinculis resoluti. & conculcabitis ini¬
quos. & erunt cinis sub pedib ur̃is. Uos
ergo regnabitis cũ apłis. & propħis. atq
martyribus. & eterna regna capietis: sicut
ipse testat᷑ inquiens. Uenient aboriente
& occidente & recumbent cũ abraham.

Expanded text:
gaudeo intra meipsum; non gratis gaudeo intra meipsum; non gratis laboravi, vel peregrinatio mea in vacuum non fuit; et contigit scelus tam horrendum, ineffabile. Deo gratias, creduli baptizati de saeculo recessistis ad paradisum. Cerno: vos migrare coepistis ubi nox non erit neque luctus, neque mors amplius ; sed exsultabitis sicut vituli ex vinculis resoluti, et conculcabitis iniquos, et erunt cinis sub pedibus vestris. X. Vos ergo regnabitis cum apostolis et prophetis atque martyribus, et aeterna regna capietis, sicut ipse testatur qui inquit: Venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ut det mihi perseuerantiam. &.
dignet᷑ ut reddam illi testem fidelem.
usq ad transitum meũ propt̃ dm̃ meũ.
& si aliquid boni inuitatus sum unqũã¬
propt̃ dm̃ meũ qũe diligo. Peto igit᷑¬
ti ꝑlonga terrarum spatia. ubi peccatum
manifeste grauet᷑. impudenter impudens
ibi habitat: & abundat: ibi uenundati
ingenui homines. xp̃iani in seruitutem
redacti sunt: presertim indignissimorũ.
pessimorũq atq apostatarũ. pictorum:
idcirco cum tristicia & merore uociferabo.
Ospetiosissimi atq amantissimi fratres & filii
quos in xp̃o genui. enumerare nequeo: quid
faciam uobis: Non sum dignus neq
hominibus subuenire. Preualuit iniqui¬
tas iniquorum suꝑ nos. Quasi extranei
factisumus. Forte non credunt. Tñu
baptismum percepimus. & unum deum
patrem habemus. In dignum est illis. qͦd¬
de yberia natisumus. Sic enĩ aunt.
Ion ne unũ d̾m habetis: quid dereliquistis
unus quisq proximum suumͦ Id circo

Expanded text:
m ut det mihi perseverantiam, et m ut det mihi perseverantiam, et dignetur ut reddam illi testem fidelem usque ad transitum meum propter Deum meum. Et si aliquid boni unquam imitatus sum propter Deum meum quem diligo, peto i longa terrarum spatia... Ut peccatum manifeste gravetur impudentiae, impudens ibi habitat et abundat. Ibi venundati ingenui homines Christiani in servitutem redacti sunt, praesertim indignissimorum, pessimorum, apostatarumque Pictorum. IX. Idcirco cum tristitia et moerore vociferabor: O speciosissimi atque amantissimi fratres et filii quos in Christo genui, enumerare nequeo quid faciam vobis! Non sum dignus Deo neque hominibus subvenire. Praevaluit iniquitas iniquorum super nos. Quasi extranei facti sumus. Forte non credunt quod unum baptismum percipimus, vel, unum Deum patrem habemus. Indignum est illis; Hiberia nati sumus, sicut ait: nonne unum Deum habetis? Quid dereliquistis unusquisque proximum suum? Idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
uero miser
ae in felix. & si opes
uoluero
iam non habeo. neq
tionem. aut circunueniri. aut redigi
inseruitutem: siue occasio cuius libet᷑
sed nichil horum uereor. propter pro¬
missa cȩlorum: quia iactaui meipsum
in manus dei om̃ipotentis quia ubiq do¬
minatur sicut ꝓpłia ait. I acta cogita¬
tum tuũ in dm̃: & ipse te enutriet᷑.
Ecce nunc commendo anima meã fide¬
lissimo deo meo: ꝓ quo legationẽ fungor
in ignobilitate mea: sed quia ꝑsonam non
accipit. & elegit me ad hoc officium ut
unus essem de suis mininus minister.
Onde autẽ retribuã illi. ꝓ om̃ib quȩ re¬
tribuit michi Sed quid dicani uel
quid ꝓmittam dño meo: quia nichil ua¬
leo nĩsi ipse michi dederit. sed scrutator
corda &e renes. quia satis & nunis cupio
& paratus eram ut donaret michi bi¬
bere calicem eius sicut indulsit & cete¬
ris amantib se. Qua propter non
contingunt michi a dño meo. ut nn¬
quam amitam plebem fuam. quam
ad quisiuit in ultimis terrȩ. Oro ergo¬

Expanded text:
vero miser et infelix, et si opes voluero, jam non habeo, nequecionem, aut circumveniri, aut redigi in servitutem, sive occasionem cujuslibet. Sed nihil horum vereor propter promissa coelorum, quia jactavi meipsum in manus Dei omnipotentis qui ubique dominatur, sicut propheta dicit: Jacta cogitatum tuum in Deum, et ipse te enutriet . XXIV. Ecce nunc commendo animam meam fidelissimo Deo meo, pro quo legatione fungor in ignobilitate mea . Sed quia personam non accipit, et elegit me ad hoc officium, ut unus essem de suis minimis minister: Unde autem retribuam illi pro omnibus quae retribuit mihi . Seu quid dicam, vel quid promittam Domino meo? Quia nihil valeo, nisi ipse mihi dederit; sed scrutatur corda et renes, quia satis et nimis cupio, et paratus eram ut donaret mihi bibere calicem ejus, sicut indulsit caeteris amantibus se. Quapropter non contingat mihi a Deo meo, ut unquam amittam plebem suam quam acquisivi in ultimis terrae. Oro Deu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. sed corde creditur. Fidelis autẽ qui
promisit nunquam mentitur.: sed uideo
iam in presenti seculo me fuipra modũ
exaltatum adño. & non eram dignus
neq talis ut michi hoc prestaret. dun
scio certissime quod michi melius conue

Expanded text:
tur, sed corde creditur; fidelis autem qui tur, sed corde creditur; fidelis autem qui promisit, nunquam mentitur. Sed video jam in praesenti saeculo me supra modum exaltatum a Domino. Et non eram dignus neque talis, ut hoc mihi praestaret: dum scio certissime quod mihi melius con
Abbreviated transcription (Latin):
ambulant: & nichilomintis comprehen¬
derunt me tunc cum comitibus meis
&e illa die auidisse cupiebant interfice¬
re me. sed tempus nondum uenerat.
& quarto decimo die absoluit me dñs
a potestate eorum. & quicquid nr̃m
fuit reditũ. ẽ. nobis. propter dm̃ & ne¬
cessarios amicos quos ante preuidimus
Uos autẽ experti estis quantum ego
erogaui illis. qui iudicabant ꝑ om̃s
regiones. quos ego frequentius uisita¬
bam. Censeo enim non minimũ quã¬
preciũ quindecim hominũ distribui
illis. ita ut me fruamini. & ego uobis
semꝑ fruar indm̃: non me pęnitet nec
satis est miclii adhuc impendo & suꝑ impen¬
dam. Potens enim dñs ut det michi post¬
modum. ut meipsum impendar ꝓ anunab
ur̃is. E cce testem dm̃i inuoco in animã
meã quia non mentior. neq ut sit causa
adulationis uel auaritiȩ scripserim uo¬
bis. neq ut honorem sꝑarem ur̃m. Suffi¬
cit enim michi honor qui nundum uide¬

Expanded text:
ambulant, et nihil comprehenambulant, et nihil comprehenderunt me cum comitibus meis. Et illa die avidissime cupiebant interficere me: sed tempus nondum venerat. et quarto decimo die absolvit me Dominus de potestate eorum; et quidquid nostrum fuit, redditum est nobis, propter Deum et necessarios amicos quos ante providimus. XXIII. Vos autem experti estis quantum ego erogavi illis, qui judicabant per omnes regiones quas frequentius visitabam. Censeo enim non minimum pretium quindecim hominum distribui illis. Ita ut me fruamini, et ego vobis semper fruar in Deum, non me poenitet nec satis est mihi, adhuc impendo et super impendam: potens est Dominus ut det mihi postmodum ut meipsum impendam pro animabus vestris . Ecce testem Deum invoco in animam meam, quia non mentior, quod neque, ut fit, causa adulationis vel avaritiae scripserim vobis, neque ut honorem sperarem vestrum. Sufficit enim mihi honor qui non vide
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑. cur hoc faciebam. sed ego ꝓpter
spem perhenuritatis ut me in omnibus
caute propterea conseruarem ita ut
me in aliquo titulo infideles caperent.
uel ministerium seruitutis meȩ. nec ȩtĩa
in minimis in credulis locum darem.
infamare siue detractare. Forte au¬
tẽ quando baptizaui tot milia homi¬
nũ sperauermi ab aliquo illorũ uel dum¬
dio scriptulȩ dicite michi & reddam uo.¬
bis: aut quando ordinauit ubiq dñs
elericos per modicitatem meam & ministe¬
rium gratis distribui illis: si poposci
ab aliqͦuo illorũ. uel precium uel calci¬
bis magis. Ego impendi uobis ut me
caperet. & inter uos & ubiq pergebam
causa ur̃a in multis periculis ętiam
usq ad exteras partes. ubi nemo ultra
erat. & ubi nunquam aliquis peruene.¬
rat. qui baptitaret. aut clericos ordi¬
naret. aut populum infide confirma¬
ret. donante dño diligenter &e liben¬
tissime ꝓ salute ur̃a om̃ia gessi. Inte

Expanded text:
bantur, cur hoc faciebam. Sed ego hoc faciebam propter bantur, cur hoc faciebam. Sed ego hoc faciebam propter spem perennitatis, ut me in omnibus caute propterea conservarem, ita ut me in aliquo titulo infideles non carperent vel ministerium servitutis meae, nec etiam in minimo incredulis locum darem infamare sive detrectare. XXII. Forte autem, quando baptizavi tot millia hominum, speraverim ab aliquo illorum vel dimidium scriptulae? Dicite mihi et reddam vobis: aut quando ordinavit Dominus clericos per modicitatem meam et ministerium, gratis distribui illis. Si poposci ab aliquo illorum vel pretium calcebis. Magis ego impendi pro vobis, ut me caperet: et inter vos et ubique pergebam causa vestra in multis periculis, etiam usque ad exteras partes, ubi nemo ultra erat, et ubi nunquam aliquis pervenerat qui baptizaret, aut clericos ordinaret, aut populum consummaret, donante Domino, diligenter et libentissime pro salute vestra omnia generavi. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
debueram. Nunc ergo simpliciter insinu¬
aui fratrib & conseriris meis qui michi cre¬
diderunt: propter quod prȩdixi & predico
ad roborandam & confirmandam fidem
ur̃am utinã ut & uos immitemini maiora
aepotiora faciatis. Hȩc erit gła mea. quia
filius sapiens gła patris est. U os scitis &
iuuentute mea: in fide ueritatis & since¬
ritate cordis: ętiam ad gentes illas inter
quas habito: ego fidem illis prestiti. & pre¬
stabo. Ds̃ scit neminẽ illorũ circunuiem
nec cogito propter dm̃ & eccłam ipsius: ne
excitem illis & nobis om̃ib persecutionem.
& ne per me blasphemet᷑ nom̃ dñi : quia scrip¬
tũ. ẽ. De homini ꝑ quẽ nom̃ dm̃i blasphe¬
mat᷑. Nam &. si imperittis sum nominibus
tam̃ conatus sum quippiam seruare me.
mulierib reliogiosis quȩ michi ultronea
munuscula donabant. & suꝑ altere iacta¬
bant exhornamentis suis & iterũ redde¬
bam illis. & aduersus me scandalita¬

Expanded text:
debueram. XXI. Nunc ergo simpliciter insinudebueram. XXI. Nunc ergo simpliciter insinuavi fratribus et conservis meis qui mihi crediderunt. Propter quod praedixi et praedico ad roborandam et confirmandam fidem vestram. Utinam et vos imitemini majora, et potiora faciatis. Hoc erit gloria mea; quia filius sapiens gloria patris est . Vos scitis et juventute mea, in fide veritatis et in sinceritate cordis: etiam ad gentes illas inter quas habito, ego fidem illis praestavi et praestabo. Deus scit neminem illorum circumveni, nec cogito propter Deum et Ecclesiam ipsius, ne excitem illis et nobis omnibus persecutionem, et ne per me blasphemaretur nomen Domini, quia scriptum est: Vae homini per quem nomen Domini blasphematur . Nam etsi imperitus sum in omnibus, tamen conatus sum quispiam servare me mulieribus religiosis, quae mihi ultronea munuscula donabant et super altare reddebant, ex ornamentis suis, et iterum reddebam illis. Et adversus me scandaliza
Abbreviated transcription (Latin):
rit: ego non silebo neq abscondo signa &
mirabilia quȩ michi a dño ministrata sunt.
ante multos annos quam fierent: quasi
qui nouit om̃ia ętiam ante tempora scłaria
Onde ego quidem debueram sine cessatione
deo gracias agere. qui sepe indulsit in sipi¬
non in uno quoq ut non michi ueliementer
irasceretur. qui adiutor datus sum. &
non cito ad quieui scđm quod michi osten¬
sum fuerat. Et sp̃c nichilominus suggere¬
bat e misertus est mei dñs in milia miliũ:
quia uidit in me quod paratus eram. sed
quod michi ꝑhis nesciebam de statu meo
quid facerem. quia multi hanc legationẽ
prohibebant. &iam inter se ipsos post ter¬
gum meũ narrabant & dicebant. Iste.
quare se mitit inpericulum inter hostes
qui dm̃ non nouerunt. non ut causa
malitiȩ. sed non sapiebat illis. sicut et ego
ipse testor intelligi propter rusticitatem
mẽã: & non cito agnoui gr̃am quȩ tũnc
erat in me: nunc michi sapit quod ante

Expanded text:
rit: ego non silebo, neque abscondam signa et rit: ego non silebo, neque abscondam signa et mirabilia quae mihi a Domino ministrata sunt ante multos annos quam fierent, quasi qui novit omnia, etiam ante tempora saecularia. Unde autem debueram sine cessatione Deo gratias agere, qui saepe indulsit insipinon in unoquoque, ut non mihi vehementer irasceretur, qui adjutor datus sum et non cito acquievi, secundum quod mihi ostensum fuerat, et sicut Spiritus suggerebat. Et misertus est mihi Dominus in millia millium, quia vidit in me quod paratus eram, sed quod mihi pro his nesciebam de statu meo quid facerem, quia multi hanc legationem prohibebant, et jam inter seipsos post tergum meum narrabant et dicebant: Iste quare se mittit in periculum inter hostes qui Dominum non noverunt? Non causa malitiae; sed non sapiebat illis, sicut et ego ipse testor, intellexi, propter rusticitatem meam. Et non cito agnovi gratiam quae tunc erat in me: nunc mihi sapit quod ante
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad gallias uifitare sr̃s: & ut uiderẽ
faciẽ scõr dñi mei. scit d̾s qͦd ego ualde
optabã : sed alligatus spiritu qui mihi
ꝓtestat᷑. si hoc fecero. ut reum futurũ
esse designat: & tuneo perdere laborem
cum illis residuum ȩtatis meȩ. si dñs
uoluerit & custodierit me ab om̃i uia
mala ut non peccem coram illo. Spero
autẽ hoc debueram: sed memetipsum
non credo. quam diu fuero in hoc corꝑe
mortis : quia fortis est qui cotidie ni¬
titur subuertere me a fide. &e prȩposi¬
inimica semꝑ trahit ad mortẽ. id est ad
illecebras in infelicitate ꝑficiendas. Et
scio ex parte quare ego uitã perfectã ñ. didici:
sicut & cȩtert credontes. Sed confiteor dño
meo & non erubesco inconspectu eius. quia
non mentior. ex quo cognoui eum a iuuen¬
tute mea. creuit in me amor dei & timor
ipsius: & usq nunc fauente dño fidem ser¬
uaui. Rideat autẽ & insultet qui uolue¬

Expanded text:
usque Gallias visitare fratres, et ut viderem usque Gallias visitare fratres, et ut viderem faciem sanctorum Domini mei. Scit Deus quod ego valde optabam; sed alligatus Spiritu, qui mihi protestatur si hoc fecero, ut futurum reum me esse designat; et timeo perdere laborem cum illis residuum aetatis meae; si Dominus voluerit et custodierit me ab omni via mala, ut non peccem coram illo. Spero autem hoc debueram, sed memet ipsum non credo, quandiu fuero in hoc corpore mortis, quia fortis est qui quotidie nititur subvertere me a fide et a proposiinimica semper trahit ad mortem, id est, ad illecebras illicite perficiendas. Et scio ex parte, quare vitam perfectam ego non egi, sicut et caeteri credentes. Sed confiteor Domino meo, et non erubesco in conspectu ipsius, quia non mentior: ex quo cognovi eum a juventute mea crevit in me amor Dei et timor ipsius, et usque nunc favente Domino fidem servavi. XX. Rideat autem et insultet qui volue
Abbreviated transcription (Latin):
hiberione qui numquã notitiam dei habuerant nisi
idola inmunda usq nunc semper coluerunt. quomo¬
do nuꝑ effecta ẽ plebs dñi. & filii di nuncupantur filii
rima adulta erat. quam ego baptiraui. & post paucos
dies una causa uenit ad nos. insinuauit namq nobis.
responsum accepisse a nuntio dei. & monuit eam ut
ta ab hac die opti¬
me et ain dissime arripuir
illud. quod &. iã
omnes uirgines di similit̾ faci¬
ntate patrum earũ. immo ꝑse¬
cutiones patuntur & imꝓperia falsa a parentib suis.
et niclulominus plus augetur numerus. & de genere
nr̃o qui ibi nati sunt nescimus numerũ eox. pret indu¬
as et continentes. sed & illas maxine laborant quȩ ser¬
intio detinentur. usq ad trores & minas asidue ꝑfe¬
runt: sed dñs grãm dedit multis exancillis
suis. Nam & siue tantũ: tamen fortiter
iitantur. Unde autẽ a&esi uoluero
amitere illas : & ut ꝑgens in brichanniis
& libentissime paratus eram. quasi ad
patriã & parentes. ñ. id solũ: sed etiam

Expanded text:
Hiberionae qui nunquam notitiam Dei habuerunt, nisi idola et immunda usque nunc semper coluerunt; quomodo nuper facta est plebs Domini, et filii Dei nuncupantur? Filii rima, adulta erat, quam ego baptizavi. Et post paucos dies, una causa venit ad nos: insinuavit nobis responsum accepisse a nuntio Dei, et monuit etiam ut ta ab hac die optime et avidissime arripuit illud, quod etiam omnes virgines Dei ita hoc facinte patrum earum, sed persecutionem patiuntur, et improperia falsa a parentibus suis: et nihilominus plus augetur numerus, et de genere nostro qui ibi nati sunt, nescimus numerum eorum, praeter viduas et continentes. Sed et illae maxime laborant, quae servitio detinentur, usque ad terrores et minas assidue perseverant. Sed Dominus gratiam dedit multis ex ancillis suis; nam etsi vetantur, tamen fortiter imitantur. XIX. Unde autem etsi voluero amittere illas, et ut pergens in Britannias et libentissime paratus eram, quasi ad patriam et parentes: non id solum, sed eram
Abbreviated transcription (Latin):
excitari. S ego tibi granas ago domine pater
quia dignatus es michi sollicitudine̾ tuam im-¬
pendere. Hoc tamen scias. quia ad corpus me-¬
um medicamenta ab homine facta numquã
accedunt. Oixit ad eam ille semor. Et quare
non ꝑmittis ut curem tes Heata agarhes dix¬
qui uerbo curat omnia: & sermo suus solus restaus¬
rat imiuersa. Hic si uult: potest me saluani face¬
re. Tunc subridens semor dixit. Et meipsum mi¬
sit ad te. Nam & ego apostolus eius sum: et in
nomine enis. scias te e̾e̾ saluatã. Et cum hoc dixisset.
subito ab oculis enus sublatus ẽ. Tunc ꝓitiens se in¬

Expanded text:
excitari. Sed ago tibi gracias domine pater excitari. Sed ago tibi gracias domine pater . quia dig| natus es mihi sollicitudinem tuam inpendere hoc tamen| scias . quod ad corpus meum medicamenta ab homine facta| numquam accedunt. Dicit ad eam ille senior. Quare non| permittis ut curem te. Beata agate dix. qui uerbo curat omnia| et sermo suus solus . restaurat uniuersa hic si uult potest me| saluam facere. Tunc subridens senior dixit . et me ipse misit| ad te. Nam ego apostolus eius sum et in nomine eius scias| te esse saluandam. Et cum haec dixissit . ab oculis eius| sublatus est. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
portitor. ferens diuersa medicamenta in manu
sua: qui se medicũ essẽ cominemorans. cepit
eam his uerbis alloqui. licet te corporalib penis¬
nimis afflixerit consulans insanus. sed tu eũ¬
magis grauiorib supplitiĩs extorsisti responsio.¬
nib tuis. & licet ubera tua toisent et excidi fe
cerit. s illius manimȩ in felle & amaritudine
conuertentur. in nimio crutiatu erit anima il¬
lius inȩt̾num. tamen quia ibi eram qua hora
hec patiebaris. consideraui & uidi. quomã po
corpori numquam exibuiͥ & turpe ẽ quod tã¬
diu ab ineunte xtate conseruaui. nunc ꝑdã.
Dixit ille senior. Ego xp̃iͣanus sum et noui
medicinã: nolo me uerearis. Oxit ei agathes.
Quȩ potest uerecundia mea ante ȩę. cum tu
ses semor et maior natu. ego uero licet sim pu-¬
ella. ita torum corpus meum laceratũ est. ut
uulnera ipsa non ꝑmittant te aliquid stimu-¬
lare in mente mea. unde possit uerecundia

Expanded text:
portitor . ferens| diuersa medicamenta in manu portitor . ferens| diuersa medicamenta in manu sua qui se medicum| esse commemorans coepit eam his uerbis adloqui licet| te nimiis corporalibus poenis adflixerit claris| insanus te enim grauioribus suppliciis extorsisti . res| ponsionibus tuis et licet ubera tua torserit et excita| re fecerit . sed illius mammas in felle et amaretudi| ne conuertetur . et in nimio cruciat anima illi| us in aeternum+ tamen quia ibi eram qua hora haec| paciebaris . consideraui et uidi quia potecorpore numquam exhibui . et tur| pe est . quod tamdiu ab ineunci  aetate conseruaui nunc| perdam. Dicit ei ille senior. Ego christianus sum . et noui me| dicinam. Nolo me ueriaris. Dicit ei agate. Quid potest| uerecundia mea ante te esse . cum tu sis sinior . et ma| ior natus . ego uero sim puella. Ita totum corpus meum| laceratum est . ut uulnera ipsa non permittant te| aliquid stimulare in mentem meam . unde possit uerecun| dia
Abbreviated transcription (Latin):
tor in his penis corporalib posita. Non enm
potest triticum in horreum reponi. nisi teca
enis fortiter fuerit conculcata. atq redacta
in paleis: ita & anima mea non potest in pa-¬
radisum domini cum palma intrare mar¬
tirii. nisi diligent᷑ feceris corpus meũ a carni-¬
ficib attrectari. Tunc iratus quintianus iussit
eam in mamillã torqueri: & tortam diu iussit
eam excidi. Agathes respondit. Impie & cru-¬
delissime & dire tiranne. non es confusus hec
amputare in femina. quod ipse in matre sux¬
isti. S ego habeo mamillas integras intus in
anima mea: ex quib nutrio omnes sensus me-¬
os. quas ab infantia dnõ consecraui. Lunc qͥn-¬
nanus iussit eam in carcerẽ iterum muti: et
iussit ut nulli liceret medicoꝵ. introire ad eam
& neq panem neq aquã ei ministrare. Cũq
ẽe̾t inclusa: ecce circa mediam nocte̾ uenit qui¬
dam senex quem antecedebat puer luminis

Expanded text:
tor in his poenis corporalibus| posita. Non enim tor in his poenis corporalibus| posita. Non enim post triticum in horreo reponi . nisi haec| eius fortiter fuerit arestae conculcatae et redactae| in paleas. Ita et anima mea non pos in paradyso domini cum| palma intrare martyrii . nisi diligenter feceris corpus meum| a carneficibus quoartare. Tunc iratus quintianus| iussit eam in mammillam torqueri . et tortam diu ius| sit eam excidi. Agathe respondit impie et crudelis| sime et dire tyranne non es confusus hoc ampotare in| faeminam quod ipse in matre suxisti. Sed ego habeo| mammillas integras intus in animam meam ex qui| bus nutrio omnis sensus meos . quos ab infantia domino consecra| ui. Tunc quintianus iussit eam in carcerem iterum mit| ti . et iussit nulli licere medicorum introire ad eam et neque| panem neque aquam ei ministrare. Cumque esset in| clusa .·ecce circa media nocte . uenit quidam senex| quam antecedebat puer luminis
Abbreviated transcription (Latin):
debat. Agathes autem letissime & gloriant᷑
carcerem intrauit: & quasi ad epulas inuitata
ita gaudens agone̾ suum dñõ precib cõmen¬
cdabat. Sequenti igitur die. impiissimus quin¬
tianus suis eam aspectib ussit astare: cui et
dixit. Quid tractasti enca salutẽ tuã̾ Aga¬
thes respondit. Salus mea xp̃c est. Quintianus
& consulta tue iuuenturi. ne acerrima mor¬
te consuaris. Agathes dixit. Tu nega deos
ruos. qui sunt lapides & ligna: & creatorẽ tu-¬
um qui te fecit. deum uerum adora. Quem
si contempseris: a cerrimis penis et ꝑpetuis in¬
cendiis subiacebis. Tunc iratus quintianus ius¬
sit eam eculeo ingenti suspendi. & torqueri. Cũq
torquerent eã: dixit ad eam quintianus. Re¬
lmque intentionẽ animi tui : ut uite tuę possit
esse consultũ. Agathes respondit. Ego in his
penis ita delector. si cut siquis bonũ nunnũ
auait. aut qui uidet quem di desiderat. aut
qui inuenit thesauros multos. ita ego delec¬

Expanded text:
tabat. Agathe autem| laetissimam et glorianter tabat. Agathe autem| laetissimam et glorianter carcerem intrauit . et quasi| ad aepulas inuitata ita gaudens agonem suum dominum| praecibus commendabat. Sequenti igitur die impiissimus| quintianus . suis eam aspectibus iussit aptari . cui et dixit| quid tractasti circa salutem tuam. Agathe respon| dit salus mea christus est. Quintianus et consule tuae iuuentutis ne acerba morte con| sumas. Agathe dixit tu nega deos tuos qui sunt lapides| et ligna . et creatorem tuum qui te fecit . deum uerum adora .| quem si contempseris aeternis poenis et perpetuis incendiis| subiacebis. Tunc iratus quintianus iussit eam aeculeo| suspendi . et torqueri Cumque torquerent eam dixit ad| eam quintianus . relinque intentionem animi tui . Vt ui| tae tuae possit esse consultum. Agathe respondit in| his poenis ita delector . sicut si quis bonum nuntium au| dit aut qui uidet quam diu desiderauit. Aut qui inuenit| thesauros multos . ita ego delec
Abbreviated transcription (Latin):
te imitari: & dicas tibi iniuriam fieri. sieoꝵ. ui¬
uas exemplo. Si enim dii tui sunt. bonum tibi
betur. Si autem execraris eorum consortiũ: michi¬
consentis. Dic ergo tam pessimos ẽẽ atq sordi¬
dissimos: ut qui maledicere uoluerit aliquem
talem illum optet e̾ẽ. qualis fuit execrabilis
uita eoꝵ. Quintianus dixit. Quid michi uer¬
borũ suꝑfluo cursu respondes s. Aut sacrifi¬
ca diis: aut uarus te suppliciis faciam interire.
Agathes dixit. Si feras michi ꝓmittas: audito¬
xpi nomine mansuescunt. Siignem adhibeas.
de celo michi rorem saluisicum angeli ministrabũt
Si plagas & uerbera ahibeas. habeo intra me spm̃ sem̃
quintianus agirans caput suum. iussit eam in car¬
cerem tenebrosum recipi: dicens ad eam. Cogita
tecum agatha & penitere: ut possis euadere
tormenta horrisica que te fortiter laniabunt.
Agathes respondit. Tu minister es satane. tu
ad carcerem: quia uoce publica eum confun¬

Expanded text:
uel imitare et dicas tibi iniuriam fieri. Si| eorum uiuel imitare et dicas tibi iniuriam fieri. Si| eorum uiuas exemplo . si enim dii tui sunt . bonum tibi betur| Si autem execraris eorum consortia m sentis. Dic ergo| tam pessimos esse tamque sordedissimos+ ut qui male| dicere uoluerit aliquem talem illum optit esse qualis| fuit execrabilis  uita eorum. Quintianus dixit quid| tantum uerborum superfluunt cursum. Aut sacrifica| dies aut uaries te suppliciis faciam interire. Aga| the dixit si feras mihi promittas . audi christo nomine| mansuescunt. Si ignis adhibeas de caelo mihi ros| saluificum angeli ministrabunt. Si plagas et uer| bera habeo intra me spiritumquintianus agitans| caput . iussit eam in carcerem tenebrosum recipi di| cens ad eam cogita tecum agathe . et paenetere| ut possis euadere tormenta horrifica quae te for| titer laniabunt. Agathe respondit . tu minister es| satanae. tad carcerem . quia uoce eum pu| blica confu