comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uo construxerat. seruum di diligentius
studuit euocare:. ut cum beato autberto
cameracensi ep̃o. noui opis fabricam in
gr̃e celestis habitaculũ consecraret. Hic
dum sacris mysticis ambo parit̾ insu¬
darent.⁊ forme uisibilis exemplar. fideli¬
um mentib satagerent conuenient̾ im¬
p̾mere: pio conuent̾ auditu madelgariꝰ
comes qui ⁊ uincentiꝰ. a seculi uanitati¬
b ad diuine conu̾tit᷑ obsequia pietatis.
Hic cum int̾ palatinos p̾ncipes clarus
⁊ nobilis regiq gratissimꝰ haberet᷑: mun¬
do renuntians. uiuifice p̃dicationis in¬
stinctu. uxta beati pontificis salutarẽ
dectrinam. didicit a uoluntatib suis
cor aũtere. resistere carnis affectib. ꝓp̾ũ
nil habere. factusq ẽ uoluntarie mum¬
ceps pauꝑtatis. ⁊ sc̃ĩtatis laudabile ꝓpo¬
situm głose consũmationis exitu coro
odore suo balsama compbant᷑. Precium
mercib species ⁊ usus ascribunt: uenu¬

Expanded text:
vo construxerat, servum Dei diligentius vo construxerat, servum Dei diligentius studuit evocare, ut cum B. Autberto Cameracensi episcopo, novi operis fabricam, in gratiae coelestis habitaculum consecraret. Hic dum sacris mysticis ambo pariter insudarent, et formae visibilis exemplar fidelium mentibus satagerent convenienter imprimere, pio conventus auditu Madelgarius comes, qui et Vincentius, a saeculi vanitatibus ad divinae convertitur obsequia pietatis. Hic, cum inter palatinos principes clarus et nobilis, regique gratissimus haberetur; mundo renuntians, vivificae praedicationis instinctu, juxta beati Pontificis salutarem doctrinam, didicit a voluntatibus suis cor avertere, resistere carnis affectibus, proprium nil habere; factusque est voluntariae municeps paupertatis, et sanctitatis laudabile propositum gloriosae consummationis exitu coronodore suo balsama comprobantur. Pretium mercibus species et usus ascribunt, venu
Abbreviated transcription (Latin):
pliorem. rigore deposito gentiliũ colla
pridem dura mollescunt. odioꝵ sepultiᷤᷤ
aculeis. ꝑsecutionis inuidia defluit in
amorem: ⁊ malicie uepres dulcorẽ refert̃¬
caritatis. Ceruices spontaneas subicuint
fidei sacram̃tis. ⁊ ꝓfligatis sedib ydoloꝵi
sicut errori t̾minum. sic ext̾miniũ defe¬
runt feritati. Erigunt p̾clara dñice paᷤ¬
sionis insignia. ⁊ in honorem saluatoriᷤ
eccł̃ias ⁊ altaria sc̃a constituunt: ac fide¬
li obedientia scĩ patris monita ꝓsecunt᷑.
rat ex multo tempore desiderans
uidere eum beatꝰ gĩsienus. qͥ tanqͣm sidꝰ
eximiũ. cuiꝰ rutilans splendor ab orien¬
te paret in occidentem: celesti ductꝰ ora¬
culo. a grecie finib migrarat in galliaᷤ.
Hic cum uiri di uisione parit̾ ⁊ alloqͥo
fuisset instructꝰ: ⁊ in opꝰ sc̃m continua
fructificatione ꝓficeret. occasione sump¬
ta ꝓ dedicatione monasterii sui. qd̾ de no.¬

Expanded text:
pliorem: rigore deposito Gentilium, colla pliorem: rigore deposito Gentilium, colla pridem dura mollescunt, odiorum sepultis aculeis, persecutionis invidia defluit in amorem: et malitiae vepres dulcorem refercharitatis. Cervices spontaneas subjiciunt fidei sacramentis, et profligatis sedibus idolorum, sicut erroris terminum, sic exterminium deferunt feritati. Erigunt praeclara Dominicae passionis insignia, et in honorem Salvatoris ecclesias, et altaria sancta constituunt, ac fideli obedientia sancti Patris monita prosequuntur. rat ex multo tempore desiderans videre eum B. Gislenus, qui tanquam sidus eximium, cujus rutilans splendor ab oriente paret in occidentem, coelesti ductus oraculo, a Graeciae finibus migrarat in Gallias. Hic cum viri Dei visione pariter et alloquio fuisset instructus, et in opus sanctum continua fructificatione proficeret; occasione sumpta pro dedicatione monasterii sui, quod de no
Abbreviated transcription (Latin):
gilitatis humane s de indulgentia fue¬
rat diuinitatis exceptũ. Mens ⁊ enĩ sc̃a
nũqͣm ab humilitatis tenore dissiliens.
nichil aliud in oꝑib suis nisi diuini no¬
minis claritatẽ: nisi celestis regni głam
reqͥrebat. Humani fauoris illecebras et
hominũ laudes: tanqͣm uirꝰ exetrabatur
horrendũ. Loto gͥ corpore. sic carnis scissu¬
ras ⁊ hiantia uulnera solidauit: ut nul¬
lũ suꝑẽẽt de p̾stina corruptione uestigiũ.
Muneratum talit̾ remitcens ad ꝓpria:
sanũ parentib ⁊ incolumẽ resignauit.
rustra querit᷑ latebra. cum fama lo¬
quatur in publicũ: nec caret ornam̃to
głe. quẽ glorificare maiestas et̾na dis¬
posuit. Crescit in dies. lateq diffundit᷑
amabilis amandi nom̃ ⁊ gła: ⁊ danqͣm
de ꝓmptuario luminis. głosius emnicat
de tanti admiratione miraculi. magni¬
ficentie clarioris sincera serenitas. De tan¬
te uirtutis eminentia. gr̃am recipit am¬

Expanded text:
gilitatis humanae, sed de indulgentia fuegilitatis humanae, sed de indulgentia fuerat divinitatis exceptum. Mens etenim sancta, nunquam ab humilitatis tenore dissiliens, nihil aliud in operibus suis, nisi divini nominis claritatem, nisi coelestis regni gloriam requirebat; humani favoris illecebras et hominum laudes, tanquam virus exsecrabatur horrendum. Loto igitur corpore, sic carnis scissuras, et hiantia vulnera solidavit, ut nullum superesset de pristina corruptione vestigium. Muneratum taliter remittens ad propria, sanum parentibus et incolumem resignavit.rustra quaeritur latebra, cum fama loquatur in publicum, nec caret ornamento gloriae, quem glorificare majestas aeterna disposuit. Crescit in dies, lateque diffunditur amabilis Amandi nomen et gloria, et tanquam de promptuario luminis, gloriosus emicat de tanti admiratione miraculi magnificentiae clarioris sincera serenitas. De tantae virtutis eminentia gratiam recipit am
Abbreviated transcription (Latin):
tit pat̾na dignatio. Redit tͣnsfuga sp̃c
iius possessionis erepte: ⁊ rediuiuis
donata sensib caro mortua suscitatur.
Exlusis tenebris lumina reuoluunt᷑
in lucem. ⁊ torporis ingesti rigore laxa
dm p̾stini sermonis lingua renouat᷑
asiciũ. Mane itaq facto conuocatis fr̃i¬
b. aqͣm uir sc̃s iussit afferri. ut uulne¬
rũ sordes. ut fluxi truoris asꝑginẽ. mi¬
nister deuotꝰ ablueret: ne quid pietatis
deesset officio. Credunt ad obsequiũ fu¬
neris ablutionis exigi famulatũ: ⁊ do¬
nandũ corpꝰ existimant bñficio sepultu¬
re. S ingressi cellam. colloquentẽ parit̾
⁊ assidentem uiro di quem defunctũ re¬
liquerant. ñ sine stupore ⁊ admiratio¬
ne conspiciunt: magnificantes in oꝑe
tam sollempni miscdiam redemptoris.
Qs uir sc̃s humilit̾ obsecrat ⁊ obtestat᷑ in
dño: ne publicent hoc secretũ. s silentio
supprimant cautiori: osd̃ ñ de merito fra¬

Expanded text:
tit paterna dignatio. Redit transfuga spiritus tit paterna dignatio. Redit transfuga spiritus in jus possessionis ereptae, et redivivis donata sensibus, caro mortua suscitatur, exclusis tenebris lumina revolvuntur in lucem, et corporis ingesti rigore laxato, in pristini sermonis lingua, renovatur officium. Mane itaque facto, convocatis fratribus, aquam vir sanctus jussit afferri, ut vulnerum sordes, ut fluxi cruoris asperginem, minister devotus ablueret, ne quid pietatis deesset officio. Credunt ad obsequium funeris, ablutionis exigi famulatum, et donandum corpus existimant beneficio sepulturae. Sed ingressi cellam, colloquentem pariter, et assidentem viro Dei, quem defunctum reliquerant, non sine stupore, et admiratione conspiciunt, magnificantes in opere tam solemni misericordiam Redemptoris. Quos vir sanctus humiliter obsecrat et obtestatur in Domino, ne publicent hoc secretum; sed silentio supprimant cautiori, quod non de merito fra
Abbreviated transcription (Latin):
hon confundit᷑ ad repulsam. s in illiꝰ
niseratione respirat. qui ñ derelin quit
n tinem: nec precem paupis adu̾satur.
lox a facie iudicis uir sc̃s egredit᷑. ⁊ ad lo¬
ũ supplicii cum festinatione ꝓcedit: s
miscd̃ie grass manꝰ apparitoꝵ uiolenta p̃ces¬
serat:⁊ extorta laqueo uita. carnis ac sp̃c
abiecerat t̾ste discidium. Deponit itaq
de ligno corpꝰ exanime. ⁊ ad cellam in qͣ
hare consuerͣat iubet assistentiũ mani¬
l deportari. Hinc amous omĩb ora¬
toni totꝰ incumbit. ꝓdit ab intimo
pstore sc̃a suspiria: rigat faciem pia¬
ñ ꝓfluuio lacrimarũ.: ⁊ totis anime
nirib in occursum diuine miseratio¬
ns exurgit. ut ad uitam redeat sic ex¬
anctꝰ. ⁊ ad salutis remedia denuo repa¬
ret᷑. Non p̃cidit᷑ a fonte riuus: nec uena
bnlicio ꝓprie fraudat᷑ originis. Pius af¬
fietꝰ in amplexum pietatis obuia benig¬
nitate colligit᷑. ⁊ petitionem filiĩ ñ auer¬

Expanded text:
non confunditur ad repulsam; sed in illius non confunditur ad repulsam; sed in illius miseratione respirat, qui non derelinquit in finem, nec precem pauperis aversatur. Mox a facie judicis vir sanctus egreditur, et ad locum supplicii cum festinatione procedit; sed misericordiae gressus, manus apparitorum violenta praecesserat, et extorta laqueo vita, carnis ac spiritus objecerat triste dissidium. Deponit itaque de ligno corpus exanime, et ad cellam, in qua orare consueverat, jubet assistentium manibus deportari. Hinc amotis omnibus, orationi totus incumbit, prodit ab intimo pectore sancta suspiria; rigat faciem piarum profluvio lacrymarum, et totis animae viribus, in occursum divinae miserationis exsurgit, ut ad vitam redeat sic exstinctus, et ad salutis remedia denuo reparetur. Non praeciditur a fonte rivus, nec vena beneficio propriae fraudatur originis. Pius affectus in amplexum pietatis, obvia benignitate colligitur, et petitionem filii non aver
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ribilit̾ inclamabat. Iudex sieut pauli
truculentior ⁊ indulgens ire uisto an¬
plius erat. ad clamorem plebis. in nil¬
rũ suspensionis ferale iaculat᷑ edicẽ
S uir beatꝰ qui totꝰ semꝑ in dño ml¬
ricordie uiscerib affluebat. miserar
addictũ. partes suas apd̃ uidicem su¬
plicit̾ int̾ponit. p̃ces ꝓ absolutione p¬
rigit perituri: ⁊ dari sibi postulat all¬
mam. qͦm sententia suppreme damla¬
cionis inuoluerat. Obstinationẽ plerũꝙ
init elatio: ⁊ ĩmitis nascit᷑ de obstina¬
cione contemptꝰ. Immobilis manet a¬
nmositas iudicis. nec meritũ sc̃itatis
aditit: s p̃cum supplicatione reiecta:
ureucrabilit̾ manere decernit. que semel
tuerat indicta damnatio. Igit᷑ ad pati¬
bulũ miser tͣhit᷑ miserabilior cruciatu.
q̃m diffinitione crudeli: sicq iam totꝰ
t̾re magis absumptꝰ. ut ñ homo s cada¬
uer ereptum bestie uideret᷑. Mens humi

Expanded text:
terribiliter inclamabat. Judex, sicut paulo terribiliter inclamabat. Judex, sicut paulo truculentior et indulgens irae justo amplius erat, ad clamorem plebis, in miserum, suspensionis ferale jaculatur edictum. Sed vir beatus, qui totus semper in Domino misericordiae visceribus affluebat, miseratus addictum, partes suas apud judicem suppliciter interponit, preces pro absolutione porrigit perituri, et dari sibi postulat animam, quam sententia supremae damnationis involverat. Obstinationem plerumque parit elatio, et immitis nascitur de obstinatione contemptus. Immobilis manet animositas judicis, nec meritum sanctitatis advertit; sed precum supplicatione rejecta irrevocabiliter manere decernit, quae semel fuerat indicta damnatio. Igitur ad patibulum miser trahitur, miserabilior cruciatu, quam diffinitione crudeli; sicque jam totus fere plagis absumptus, ut non homo, sed cadaver ereptum bestiae videretur. 32. Mens humilis
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ. In qua uigiliis. ieuiniis. orationih ten¬
uenient̾ intentꝰ. se ip̃m deo patri bostia
uiuam. scãm. bene placentem. iuxta i¬
stitutionẽ uiri dĩ sathagebat fidelt᷑ fh
diuina dignatio. bonis meliora siutui
nit: ⁊ optima ꝑfectionis coronat acis¬
su. Magna ⁊ admirabilis amandi gla
in salutari sc̃o. glam ⁊ decorem magii
posuerat dñs suꝑ eum: s qͣnta fuerit
uirtutis eiꝰ sc̃iratis q ꝑfectio sequento
attestatione miraculi declarat᷑. Ad uisi
menapioꝵ que toinacus uulgato nõt
dicit᷑. uir beatus ascenderat. patriã gla
sc̃itatis illustrans: ⁊ gr̾am suauitatis n¬
fundens popło iam credenti. Residebatils
comes dotto iudex a rege delegat᷑ in ꝓuit¬
tiam. ut publicis accionib ordinẽ. fmi
controu̾̃siis. iudiciis formam. culoĩ sup¬
plicia. iusta merentib exhiberit Seent
eo ꝓ tͥbunali. uir a lictorib exhibet᷑.
ruptꝰ in famia. correptꝰ in culpa. mista¬
bilis pena: cui mortis sententiã popil

Expanded text:
. In qua, vigiliis, jejuniis, orationibus convenienter intentus, se ipsum Deo Patri hostiam vivam, sanctam, beneplacentem, juxta institutionem viri Dei satagebat fideliter edivina dignatio bonis meliora supponit 718, et optima perfectionis coronat accessu. Magna et admirabilis Amandi gloria in salutari sancto: gloriam et decorem magnum posuerat Dominus super eum; sed quanta fuerit virtutis ejus, sanctitatisque perfectio, sequentis attestatione miraculi declaratur. Ad urbem Menapiorum, quae Tornacus vulgato nomine dicitur, vir beatus ascenderat, patriam gloria sanctitatis illustrans, et gratiam suavitatis infundens populo jam credenti. Residebat ibi comes Dotto judex a rege delegatus in provinciam, ut publicis actionibus ordinem, finem controversiis, judiciis formam, culpis supplicia, justa moerentibus exhiberet. Sedente eo pro tribunali, vir a lictoribus exhibetur, corruptus infamia, correptus in culpa, miserabilis poena, cui mortis sententiam populus
Abbreviated transcription (Latin):
amandi ministerio conseerat᷑. Constru¬
it᷑ item altera cultib diuinis eccłia ã
loco quẽ blandiniũ uocare consueue¬
rat uoluptatũ sectatrix pͥsca gentili¬
tas: eo qd̃ blandiciis lenis. ⁊ amenitate
p̃cipuus uideret᷑. Ubi deo seruientiũ ꝓ¬
bata constituens officia. clericoꝵ cure
pastoralis officium discipulo suo indons¬
nerabili tradidit floreberto. Sub il a
ci magisterio sẽs Bauo secretũ uotine
clusionis intrauit. postqͣm a uaniate li¬
culi. beati amandi p̃dicatione conuin.

Expanded text:
Amandi ministerio consecratur. ConstruAmandi ministerio consecratur. Construitur item altera cultibus divinis ecclesia, in loco quem Blandinium vocare consueverat voluptatum sectatrix prisca gentilitas: eo quod blanditiis lenis, et amoenitate praecipuus videretur. Ubi Deo servientium probata constituens officia clericorum, pastoralis officium, discipulo suo viro venerabili tradidit Floreberto. Sub illius felici magisterio, S. Bavo secretum votivae reclusionis intravit, postquam a vanitate saeculi B. A
Abbreviated transcription (Latin):
grauaret.⁊ sine sumptu poneret euͣn¬
geliũ. ꝓpriis manib laborabat un de
uiueret. ⁊ ut ꝓ facultate ministraret
tam arduũ. tamq difficile. qd̃ ñ ex¬
pugnet oꝑa ꝑtinax. ⁊ frequens lima
complanet: maxime cum diligentie
comes gr̃a sufsragat᷑. Aperit᷑ tandem la¬
borib sc̃is ostium grande.⁊ magnatis ad
fidem cum popło confluentib. uir sc̃s
in uirtute cdi confringit ydola. templa
destruit: altaria demolit᷑. cultũ misere
suꝑstitionis excludit: ⁊ abdicat decepte
gentilitatis errores. Ad laudem gͥ ⁊ glo¬
riam nominis di uiuifice crucis erigit᷑
tͥumphale uexillũ. mutato ritu ꝓ fide¬
lib offerunt᷑ hostie salutares: ⁊ carni¬
ficini libaminis cruore sublato. religio¬
nis catholice cultꝰ eucharis instaurat᷑.
Edificat᷑ in eodem loco fideliũ sumpti¬
b fabrica celebris. que in fidei domici¬
liũ sollempnib edita sacram̃tis. sub
apłoꝵ pͥncipis honore ⁊ nomine. beati

Expanded text:
gravaret, et sine sumptu poneret Evangravaret, et sine sumptu poneret Evangelium, propriis manibus laborabat, unde viveret, et ut pro facultate ministraret tam arduum, tamque difficile, quod non expugnet opera pertinax, et frequens lima complanet; maxime cum diligentiae comes gratia suffragatur. Aperitur tandem laboribus sanctis ostium grande, et magnatis ad fidem cum populo confluentibus, vir sanctus in virtute Dei confringit idola, templa destruit, altaria demolitur, cultum miserae superstitionis excludit, et abdicat deceptae gentilitatis errores. Ad laudem igitur et gloriam nominis Dei vivificae crucis erigitur triumphale vexillum: mutato ritu, pro fidelibus offeruntur hostiae salutares; et carnificini libaminis cruore sublato, religionis catholicae cultus eucharis instauratur. Aedificatur in eodem loco fidelium sumptibus fabrica celebris, quae in fidei domicilium solemnibus edita sacramentis, sub apostolorum Principis honore et nomine, B.
Abbreviated transcription (Latin):
lutarib monitis. ceruicoso relucta bat᷑
annisu. Satagebat nichilominꝰ uir
dm studio ꝑtinaci ⁊ uigi oꝑa: ut in
diu̾soria mortis incluctos. in regnũ
uite ꝑ gr̃am sc̃ificationis educeret. Re¬
nitebat᷑ impietas pietatis obsequiig:
⁊ ministrũ uite frequentib. ad mortẽ
tͣhere moliebat᷑ insidiis. Ille spreta sui
corporis morte: sepe numero cesus. af¬
fectꝰ contumeliis. pulsatꝰ in iuriis. ob¬
ꝓbriis lacessitꝰ. frequent̾ p̃cipitatꝰ in
fumen: ab ip̃is etiam mulierculis ꝑ¬
secutionis iniuriam sustinebat. Quarũ
qͣnto ẽ fragilior sexus. tanto ẽ nequior
sensus: tanto affectꝰ imꝓbror. ⁊ ꝓcatior
solet eẽ malitia. Ft̃s itaq qui eum ni¬
mia eiꝰ deuincti caritate secuti fuerint.
⁊ in oꝑe cłi p̃stabant familiare contu¬
berniũ. timore mortis ⁊ inedie squalo¬
re compulsi. fracti animo recesser̃t. relie¬
to eo ad ꝓpria remeantes. Ille ne quem

Expanded text:
lutaribus monitis, cervicoso reluctabatur lutaribus monitis, cervicoso reluctabatur annisu. Satagebat nihilominus vir Domini, studio pertinaci et jugi opera, ut in diversoria mortis inductos, in regnum vitae per gratiam sanctificationis educeret. Renitebatur impietas pietatis obsequiis, et ministrum vitae frequentibus ad mortem trahere moliebatur insidiis. Ille spreta sui corporis morte, saepenumero caesus, affectus contumeliis, pulsatus injuriis, opprobriis lacessitus, frequenter praecipitatus in flumen, ab ipsis etiam mulierculis, persecutionis injuriam sustinebat. Quarum quanto est fragilior sexus, tanto est nequior sensus, tanto affectus improbior et procacior solet esse malitia. Fratres itaque qui eum, nimia ejus devincti charitate, secuti fuerant, et in opere Dei praestabant familiare contubernium, timore mortis, et inediae squalore compulsi, fracti animo recesserunt, relicto eo ad propria remeantes. Ille, ne quem
Abbreviated transcription (Latin):
ens. ministeriũ u̾bi sicut assueuerat
cepit diligentiꝰ exertere:⁊ animarũ lu¬
cra ꝓfectu diuini muneris oꝑari. Huiꝰ
rei gr̃a gandauũ ꝓgredit᷑. ⁊ sterilitatẽ
gentis incredule. fecunditate diuini
germinis satagit adimplere. Hic ut li¬
beriꝰ securiꝰq possit in euͣngelice sationiᷤᷤ
opꝰ assurgere: int̾ueniente s c̃e recordatio¬
nis aychario nouiomensi pontifice.a p̃¬
fato rege suscepit epłas. ut nullus ũbũ
uite. iugum fidei sacramenta gr̃e detrec¬
taret. sicq regi celesti. rege militante t̾re¬
no. uelocit̾ curreret sermo sc̃s. ⁊ in exiciũ
mortis iugulumq diaboli duo gladii
conuenirent: qͥa felix ẽ. ⁊ iocunda cõmu¬
nio. cum ad classicum militte spũalis.
ubertate gr̃e sterilis ⁊ teiunꝰ. fanatici
erroris cultib ⁊ ydoloꝵ sacrificus in si¬
stebat. Sicq instigante saluits adu̾¬
sario dura fronte ⁊ indomabili corde.
pacis et̾ne consilium respuebat:⁊ sa¬

Expanded text:
ens, ministerium verbi, sicut assueverat, ens, ministerium verbi, sicut assueverat, coepit diligentius exercere, et animarum lucra profectus divini muneris operari Hujus rei gratia, Gandavum progreditur, et sterilitatem gentis incredulae, fecunditate divini germinis satagit adimplere. Hic, ut liberius securiusque possit in evangelicae sationis opus assurgere, interveniente sanctae recordationis Aichario Noviomensi pontifice, a praefato rege suscepit epistolas, ut nullus verbum vitae, jugum fidei, sacramenta gratiae detrectaret: sicque Regi coelesti, rege militante terreno, velociter curreret sermo sanctus, et in exitium mortis, jugulumque diaboli, duo gladii convenirent, quia felix est et jucunda communio, cum ad classicum militiae spiritualis erubertate gratiae sterilis et jejunus, fanatici erroris cultibus et idolorum sacrificiis insistebat. Sicque instigante salutis adversario, dura fronte, et indomabili corde, pacis aeternae consilium respuebat, et sa
Abbreviated transcription (Latin):
a. Surge amande ne timeas:ñ pibis.
⁊ euadent ꝑiculũ quos t̾ necessitatis
luĩ sotietas aggregauit. Hoc clicto som¬
nis parit̾ ⁊ ꝓcella disꝑgit᷑. ⁊ tnqͥllitatiᷤᷤ
optate refulget leta serenitas. Mane ita¬
ꝙ facto: naue dimissa. refundunt᷑ om¬
nez in aridam. ⁊ de liberatione sua gr̃ãs
pehibentes. ad ꝓpria dirigunt᷑. Głosus
d̾ in scis suis. qui clamantẽ ad se seruũ
suũ tam misccłiter audiuit. aduuit
potent̾: efficacit̾ liberauit. Dignꝰ ⁊ ipse
p̾conio. cuiꝰ in signe meritũ. uita lau¬
dabilis. opus egregiũ. tantũ de dñi sui
gr̃a meruit obtinere. ut ñ sibi tantũ
s ⁊ aliis ꝓficeret ad salutem: ⁊ exurgen
inexicium cõmune t̾ste ꝑiculũ oratio¬
gterea uiam uniu̾se carnis ingredien¬
te lothario rege. successor ei constitutt᷑ da¬
gobertꝰ: sicut regiminis. sic uirtutis ⁊ pi¬
etatis pat̾ne strenuus imitator. Quo
regnante: beatꝰ amandꝰ ab urbe regredi¬

Expanded text:
ei: « Surge, Amande, ne timeas, non peribis: ei: « Surge, Amande, ne timeas, non peribis: et evadent periculum, quos tibi necessitatis hujus societas aggregavit. » Hoc dicto, somnus pariter et procella dispergitur, et tranquillitatis optatae refulget laeta serenitas. Mane itaque facto, nave dimissa, refunduntur omnes in aridam, et de liberatione sua gratias exhibentes, ad propria diriguntur. Gloriosus Deus in sanctis suis, qui clamantem ad se servum suum tam misericorditer audivit, adjuvit potenter, efficaciter liberavit. Dignus et ipse praeconio, cujus insigne meritum, vita laudabilis, opus egregium, tantum de Domini sui gratia meruit obtinere; ut non sibi tantum, sed et aliis proficeret ad salutem et exsurgens in exitium commune triste periculum, oratioterea viam universae carnis ingrediente Lothario rege, successor ei constituitur Dagobertus sicut regiminis, sic virtutis et pietatis paternae strenuus imitator. Quo regnante, B. Amandus ab urbe regredi
Abbreviated transcription (Latin):
nunt᷑. Uacuat᷑ nauis om̃ib. ut undĩ
cacumina saltu leuiore suꝑnatet itte
ꝑdius sola saltem possit uita seruas¬
bbiq metus ubiq mortis imago plu¬
uimna: nec nisi supprema cogitat mise¬
uarũ comes desperatio. Supplieant gͥ
uro cłi. ut partes suas a pd̾ miscłiam
iudicis int̾ponat:⁊ ꝓ cõmuni ꝑiculo
p̾cum uictimas offerat redemptori. Cõ¬
solat᷑ attonitos uir beatꝰ. ⁊ toto corde con¬
uerti monet ad dñm: ⁊ salutis euentũ
de omĩpotentis sperare olementia. Inde
ad orationẽ conũtit᷑. familiare in om̃i
tbulatione refugium:⁊ ꝑ sua suoꝵ q sa¬
lute p̾ces sũme porrigit maiestati. Celũ
pulsat affectib. deuotione tͣnscendit ex¬
alsa: ⁊ ualido mentis incessu patrẽ mi¬
siud̾iarũ ⁊ totiꝰ consolationis d̾m. ad reme
dũ uir dñi subitũ rapitur in soporem:
iin labore sp̃c uehem̃ti carnis subsidit
blande consolatonis inclucit: dicens

Expanded text:
onuntur, vacuatur navis omnibus, ut undosa onuntur, vacuatur navis omnibus, ut undosa cacumina saltu leviore supernatet, et rebus perditis sola saltem possit vita servarUbique metus, ubique mortis imago plurima, nec nisi suprema cogitat miseriarum comes desperatio. Supplicant igitur viro Dei, ut partes suas apud misericordiam judicis interponat: et pro communi periculo, precum victimas offerat Redemptori. Consolatur attonitos vir beatus, et toto corde converti monet ad Dominum et salutis eventum de Omnipotentis sperare clementia. Inde ad orationem convertitur, familiare in omni tribulatione refugium, et pro sua suorumque salute, preces summae porrigit majestati. Coelum pulsat affectibus, devotione transcendit excelsa: et valido mentis incessu, Patrem misericordiarum, et totius consolationis Deum, ad remeddum vir Domini subitum rapitur in soporem, et in labore spiritus vehementi, carnis subsidit blandae consolationis inducit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
torũ p̃t̾currit amfractꝰ. Cumq secũ in
naui residentib ut moris habebat ta qͦn
pincerna celestis diuini ũbi nectar in¬
funderet: imꝓuiso piscis magnꝰ oceursi
nauigantiũ se conspectib intulit. ⁊ ua¬
nis incursib naui cepit insistere. Quen
gnara piscandi turba diligenti intuee
uenationis equoree circũ uoluit ⁊ extulte
armamentis. Leta gͥ diuino munen a
git gr̃as. ⁊ in cõmune de tam sollempni
p̾da refectionis subsidia p̾parant᷑. Epu¬
lant᷑ ⁊ gaudent.⁊ ducunt in leticia dũ
festum: iocundi successus grata stigendi.¬
a celebrantes. Incerta sui semꝑ ẽ morta¬
lis in firmitas. ⁊ si cut causas. sic reru̾ m¬
nime comp̃hendit euentꝰ. Int̾ epulasi
ũba leticie. subito facies maris in hora¬
it. celum triste sole subducto migrar
crebris incursib letantiũ m̃tes ⁊ stat
securitatis absorbuit. Deuoluit᷑ in peli¬
gus qͥcquid ad uictualia seruabat᷑ ial¬
tant᷑ sarcine. uasa cum uten silibꝰ exp¬

Expanded text:
currit anfractus. Cumque secum in navi residentibus, ut moris habebat, tanquam pincerna coelestis, divini verbi nectar infunderet, improviso piscis magnus occursu navigantium se conspectibus intulit, et vicinis incursibus navi coepit insistere. Quem gnara piscandi turba diligentius intuens, venationis aequoreae circumvolvit et extulit armamentis. Laeta igitur divino muneri gratias agit: et in commune de tam solemni praeda, refectionis subsidia praeparantur. Epulantur et gaudent, et ducunt in laetitia diem festum, jucundi successus grata stipendia celebrantes. Incerta sui est semper mortalis infirmitas, et sicut causas, sic rerum minime comprehendit eventus. Inter epulas et verba laetitiae, subito facies maris inhorruit, coelum triste sole subducto migravicrebris incursibus, laetantium mentes et statum securitatis absorbuit. Devolvitur in pelagus quidquid ad victualia servabatur, jactantur sarcinae, vasa cum utensilibus exp
Abbreviated transcription (Latin):
ne uł illis de rebellione delicu. pondꝰ ac¬
cresceret: uł eoꝵ culpis exigentib labor
suis infructuosior appareret. S qͥ a
sapientis ẽ examinare consilia. ⁊ ñ
cito. ad noua facili uolubilitate ꝓlabi.
sicut ꝑ salomonem dicit᷑. omĩa fac
cũ consilio ⁊ post factum ñ penitebis:
directa ad urbem legatione. laboris
suscepti molestias.⁊ desideriũ cordis
suo beato martino tunc romano põ¬
tifici signatis direxit apicib: eiꝰ uo¬
lens uti consilio: cuiꝰ suberat potesta¬
ti. Quos plenis ueneratione oculis o¬
culis uir aplicus pio ꝑlegens intel¬
lectu. plenam consolationis ⁊ reuerẽ¬
tie rescripsit epłam: cohortans eum
ad ꝑseuerantie uirtutẽ. qͥa fidelium
omniũ merita coronant᷑. Iam enin
fame discurrente p̃conio. uite sc̾itas.
p̃dicationis instantia. gr̃a inramꝰͥ
beato pape innotuerãt.⁊ que e phi

Expanded text:
ne vel illis de rebellione delicti pondus acne vel illis de rebellione delicti pondus accresceret, vel eorum culpis exigentibus, labor suus infructuosior appareret. Sed quia sapientis est examinare consilia, et non cito ad nova facili volubilitate prolabi, sicut per Salomonem dicitur: « Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis , » directa ad Urbem legatione, laboris suscepti molestias, et desiderium cordis sui B. Martino, tunc Romano pontifici, signatis direxit apicibus, ejus volens uti consilio, cujus suberat potestati. Quos plenis veneratione oculis vir Apostolicus, pio perlegens intellectu, plenam consolationis et reverentiae rescripsit epistolam, cohortans eum ad perseverantiae virtutem, qua fidelium omnium merita coronantur. Jam enim famae discurrente praeconio, vitae sanctitas, praedicationis instantia, gratia virtutum beato papae innotuerant, et quem
Abbreviated transcription (Latin):
mis edacib salamandra conuiuit:⁊ qͦ
in exiciũ dant᷑ homini. uitam p̾stant
uenena serpenti. Sic in fecib suiꝰᷤ male¬
sana requiescit impietas. ⁊ p̾uaricatio¬
nũ fritices radicis male germinat in¬
fausta fecunditas. Dep̃hensus in sperã
se conuoluit eritiꝰ: ⁊ attrectantis ma¬
nũ spinarũ cruentat aculeis. Sic ma¬
lignantiũ rebellis ⁊ fraudulenta con¬
geries. ñ solum monitis salutarib ñ
obaudit: s machinationib noxiis ap¬
petit innocentem.⁊ ꝓ subuentionis sc̃e
benefiçio. ꝑsecutiones excitat. ⁊ offen
dit extremũ. regnantib ꝓ eo filiis suis
clodoueo in francia.⁊ in austria sige¬
b̃to. quem beatꝰ amandꝰ de sacro fonte
susceꝑat. Considerans idem uir dñi su¬
am inclustriam nichil ꝓficere. nil con¬
ferre sollicitudinẽ. beniuolentiam nil
mereri. nisi contͣdictionũ stimulos et
cunieulos odioꝵ: latere disposuit. et ex¬
ire de medio nationis praue ⁊ ꝑuerse.

Expanded text:
mis edacibus salamandra convivit, et, quae mis edacibus salamandra convivit, et, quae in exitium dantur homini, vitam praestant venena serpenti. Sic in faecibus suis malesana requiescit impietas, et praevaricationum frutices radicis malae germinat infausta fecunditas. Deprehensus in sphaeram se convolvit ericius, et attrectantis manum spinarum cruentat aculeis. Sic malignantium rebellis et fraudulenta congeries, non solum monitis salutaribus non obaudit; sed machinationibus noxiis appetit innocentem; et pro subventionis sanctae beneficio, persecutiones excitat et offensdit extremum, regnantibus pro eo filiis suis Clodoveo in Francia, et in Austria Sigeberto, quem B. Amandus de sacro fonte susceperat. Considerans idem vir Domini, suam nihil industriam proficere, nil conferre sollicitudinem, benevolentiam nil mereri, nisi contradictionum stimulos, et cuniculos odiorum, latere disposuit, et exire de medio nationis pravae et perversae,
Abbreviated transcription (Latin):
uiunt ei ñ sunt stabiles. ⁊ in angelis suis
repperit pͣuitatẽ. repta ẽ in ministris al¬
taris. tristis ⁊ erumpnosa calamitas. ⁊ in¬
uenta ẽ eoꝵ misera conu̾satio ad pondꝰ
scũarii minꝰ habens. Sacerdotes namo ⁊
leuite qui celestib cerimoniis arcius de¬
berent ⁊ sinceriꝰ obligari: respectu diui¬
ni timoris abiecto. cõmessationib :⁊ ebri¬
etatib. cubilib. ⁊ impudititiis deserui¬
ebant. curam carnis agentes in desideruᷤ.
⁊ desideria patris sui diaboli. uolupta¬
tis obscenitatib aclimplentes. Angaria¬
t᷑ animo uir beatꝰ. ⁊ in fortitudinis zelũ
iusta seueritate se subrigens. constant̾
insistit errantib. argurt. increpat. ob¬
secrat. oportune ⁊ importune p̾dicat in¬
nocentie uiam:⁊ correctionis sarculo
de uinea dñi densitatem uepriũ cona¬
t̃ auellere. Non facile medicamini de¬
sꝑata cedit infirmitas. nec libent̾ u̾bũ
ueritatis recipit indurata malicia. Nã¬

Expanded text:
sunt stabiles, et in angelis suis reperit pravitatem ; » reperta est in ministris altaris et aerumnosa calamitas, et inventa est eorum misera conversatio ad pondus sanctuarii minus habens. Sacerdotes namque et levitae, qui coelestibus caeremoniis arctius deberent et sincerius obligari, respectu divini timoris abjecto, comessationibus et ebrietatibus, cubilibus et impudicitiis deserviebant, curam carnis agentes in desideriis, 722 desideria patris sui diaboli, voluptatis obscenitatibus adimplentes. Angariatur animo vir beatus, et in fortitudinis zelum justa severitate se subrigens, constanter resistit errantibus, arguit, increpat, obsecrat opportune et importune, praedicat innocentiae viam, et correctionis sarculo de vinca Domini densitatem veprium conatur avellere. Non facile medicamini desperata cedit infirmitas, nec libenter verbum veritatis recipit indurata malitia. Flam
Abbreviated transcription (Latin):
ram. segregatos in opꝰ mini sterii sc̃i. cũ
aliis quoꝵ nomina ñ tenemꝰ auctori¬
tate apłica cum beato amando dele¬
gat in gallias. Ille uoti compos. cũ be¬
nedictione patͥs ab urbe digrediens.
centũ cellis subuectione nautica depor¬
tat᷑. spe magna concipit. ⁊ fidelis colle¬
ne feculenta maculare nitit᷑ gaudia
beatoꝵ. Oratiomi circa uesꝑam more
solito uir dñi secretiꝰ incum bebat: cũ
subito malignꝰ sp̃e unum de pueris ar¬
reptũ. concussione ualida trabebat in
pelag̾ suffocandũ. Ille timoris noctis: ⁊
hostis horrore circumdatꝰ. stridore t̾ribi¬
li qͦ ad poderat xp̃i nom̃ freqͤntius in¬
clamabat. xp̃iflebilit̾ implorabat au¬
xiliũ: xp̃o se fidelit̾ cõmendabart. In siabn¬
torie ꝑuasor iniquus clamanti bsim¬
dit. quis ẽẽt hic xp̃c. cui se tam seaulo
cõmendaret. Quo tacente. ad hane uant
uir beatꝰ infremuit:⁊ clamore ualidoni¬
ero subintulit dicens. Responde sili ⁊ fi

Expanded text:
 segregatos in opus ministerii sancti, cum aliis quorum nomina non tenemus, 716 auctoritate apostolica cum B. Amando delegat in Gallias. Ille voti compos, cum benedictione Patris ab Urbe digrediens, Centumcellis subvectione nautica deportatur, spe magna concipit, et fidelis collene faeculenta maculare nititur gaudia beatorum. Orationi circa vesperam more solito vir Domini secretius incumbebat; cum subito malignus spiritus, unum de pueris arreptum, concussione validat, trahebat in pelagus suffocandum. Ille timore noctis et hostis horrore circumdatus, stridore terribili, quoad poterat, Christi nomen frequentius inclamabat, Christi flebiliter implorabat auxilium, Christo se fideliter commendabat. Insultatorie pervasor iniquus clamanti respondit: « Quis esset hic Christus, cui se tam sedulo commendaret? » Quo tacente, ad hanc vocem vir beatus infremuit, et clamore valido puero subintulit dicens: « Responde, fili: Christus
Abbreviated transcription (Latin):
maliciam uentilaret. Uigebat in eo cele¬
stis exercitiũ discipline. ⁊ in castris menꝰ
fidelis. fi des affectuosa. affectio sincera.
sinceritas firma. firmitas constans. cõ¬
stantia ꝑseuerans. ꝑseuerantia ñ aber¬
rans. Agebat sane quendam senectu¬
tis ornate. morib castigati operis celi¬
batũ.⁊ in fragili corpore uirilis animꝰ
⁊ consilia matura conuenerant. Et qͥa

Expanded text:
malitiam ventilaret. Vigebat eo coelemalitiam ventilaret. Vigebat eo coelestis exercitium disciplinae, et in castris mens fidelis, fides affectuosa, affectio sincera, sinceritas firma, firmitas constans, constantia perseverans, perseverantia non aberrans. Agebat sane quemdam senectutis ornatae moribus castigati operis caelibatum; et in fragili corpore virilis animus et consilia matura convene
Abbreviated transcription (Latin):
xpͥi confessor amand̾. fide
claris ⁊ sanguine parentibꝰ
ortus: nataliũ dignitatẽ
d mertis illustrauit. Dat̾ eiꝰ setenꝰ.
mat̾ amantia. nuncupatione tam cele¬
tiauere p̃sagio. Herbatilicus loco nom̃
ẽ. qui titulo natiuitatis insignis. si¬
cut ab occeano ñ plurimũ distat. sic aqͥ¬
tanice collimitat regioni. Agente itaq
circa susceptũ filiũ pat̾ne circumspectio¬
nis industria. pceptoris diligentie sacͥs
tradit᷑ litteris imbuendꝰ. ut eratis pͥmẽ¬
ue rudimenta pͥma liberaliũ studioꝵ
cultꝰ insignis erigeret: ⁊ doctrinam gr̃a
condiente. ab uberib sapientie. diuine
legis siiggeret intellectũ.Iam in idtem¬
poris. rutilabant in puero future sc̃ita¬
tis insignia: ⁊ futuri fructꝰ ub̾tatẽ luci¬
di floris circũ ferebat aspectꝰ. Et enĩ manꝰ
dm̃ erat cũ illo: cuiꝰ oꝑante potentia: tã¬
qͣm uitulus nouellus ꝓmouend̾ad a¬
ratrũ cornua ꝓducebat ⁊ ungulas: q̃bꝰ
antiqui hostis calcaret ĩmundiciam.

Expanded text:
i confessor Amandus, fide claris et sanguine parentibus ortus, natalium dignitatem vitae meritis illustravit. Pater ejus Serenus, mater Amantia, nuncupatione tam celetiavere praesagio. Herbatilicus loco nomen est: qui titulo nativitatis insignis, sicut ab Oceano non plurimum distat, sic Aquitanicae collimitat regioni. Agente itaque circa susceptum filium paternae circumspectionis industria, praeceptoris diligentiae sacris traditur litteris imbuendus, ut aetatis primaevae rudimenta prima liberalium studiorum cultus insignis erigeret, et doctrinam gratia condiente, ab uberibus sapientiae, divinae legis sugeret intellectum. Jam in id temporis rutilabant in puero futurae sanctitatis insignia: et secuturi fructus ubertatem lucidi floris circumferebat aspectus. Etenim manus Domini erat cum illo; cujus operante potentia tanquam vitulus novellus promovendus ad aratrum, cornua producebat, et ungulas: quibus antiqui hostis calcaret immunditiam,
Abbreviated transcription (Latin):
nora que postulauerat. ⁊ si nodali uꝰs
cretoꝵ uolumen egregiũ. qd̃ qͥnq m¬
titum thomis ip̃e descripserat ⁊ man¬
data regi sigeberto ꝑferenda eͣnsmli
Unde datur intelligi. beatum amans
magni mertti ⁊ nominis exitrisse qus
tantus confessor. fidei columna ⁊ iin¬
u̾salis eccł̃ie pat̾. tante dignationis
munera uit in signib. cui absentin
p̃sentiam familiari recolligebat ini¬
tu. quẽ digniꝰ ea sui parte recolebar
ratio possidet᷑. Ut uere p̾dicte locutins
nr̃e assercio deterso dubietatis nubili
confirmet᷑. pfatam epłam eiꝰdem pari
ad beatum amandũ directam huc
ser moni nr̃o subiungere placuit us
iste modꝰ est.

Expanded text:
ulaverat, et synodalium decretorum volumen egregium, quod quinque partitum tomis ipse descripserat, et mandata regi Sigeberto perferenda transmisit. Unde datur intelligi B. Amandum magni meriti, et nominis exstitisse, quem tantus confessor, fidei columna, et universalis Ecclesiae Pater, tantae dignationis muneravit insignibus, cujus absentem praesentiam familiari recolligebat intuitu, quem dignius ea sui parte recolebat et untiavit. Ut vero praedictae locutionis nostrae adsertio, deterso dubietatis nubilo, confirmetur, praefatam epistolam eiusdem papae ad beatum Amandum directam huic nostro sermoni subiungere placuit, cuius iste modus est.
Abbreviated transcription (Latin):
audire meream᷑ sententiã. Uenite bñdit
patris mei: ꝑcipite regnũ qd uob̃ parati:
ab origine mundi.Ille de celesti patua
is orationib nr̃m cotidie agonem adis¬
uare ñ desistit: desiderans suos carissimes
filios. quos pat̾na pietate genuit in ap¬

Expanded text:
audire sententiam: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Ille de coelesti patria piis orationibus nostrum quotidie agonem adjuvare non desistit, desiderans suos charissimos filios, quos paterna pietate genuit in
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uiriũ facultatẽ fortit̾ diabolics al¬
stat suggestionib. ut et̾uara triumpl
coronam cũ pio parente nr̃o acciꝑe adigl
efficiat᷑. Non sunt enĩ condigne ut att
apłs paisiones huiꝰ temporis. ad lupue

Expanded text:
um suarum facultatem fortiter diabolicis resistat suggestionibus; ut aeternam triumphi coronam cum pio parente nostro accipere dignus efficiatur: Non sunt enim condignae, ut ait Apostolus, passiones hujus temporis ad supe
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicationẽ ꝑducere dignat᷑÷. Sequanum
unanimit̾ tam sc̃i doctoris uestigia. ñ li¬
mꝰ tanti patris degeneres filii. s sc̾iratim
uite illiꝰ morũ nobilitate imitem᷑. Abicia¬
mꝰ a nob̾ õꝑa tenebrarũ. ⁊ inluamꝰ nos ar¬
ina lucis: sicut in die honeste ambulent.
Quia nox ignorantie recessit. ⁊ uere scitn¬
tie nob̾ lum̃ illuxit: ut filii lucis in om¬
ni castitate ⁊ pietate ambulemꝰ. Non lim
alicuiꝰ nequiti ͤuł malitie occũlca in condi
nr̃is semina: qͥa homo uidet in fãcie . d̾ a
corda considerat: nec aliquid illiꝰ omĩpo¬
tentie oculis occultati potest. Preparamꝰ
nos in omĩi bonitate: ut p̃clarus ponttaa
⁊ pius p̃dicator nĩ uelastꝰ gaudens nit
ante tͥbunal sũmi iudicis an die ultmia

Expanded text:
praedicationem perducere dignatus est. Sequamur unanimiter tam sancti doctoris vestigia; non simus tanti Patris degeneres filii, sed sanctitatem vitae illius morum nobilitate imitemur. Abjiciamus a nobis opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis, sicut in die honeste ambulemus: quia nox ignorantiae recessit, et verae scientiae nobis lumen illuxit, ut filii lucis in omni castitate et pietate ambulemus. Non sint alicujus nequitiae vel malitiae occulta in cordibus nostris semina: quia homo videt in faciem, Deus autem corda considerat, nec aliquid illius omnipotentiae oculis occultari potest. Praeparemus nos in omni bonitate, ut praeclarus pontifex et pius praedicator noster Vedastus gaudens nos ante tribunal summi judicis in die ultimo
Abbreviated transcription (Latin):
lito se rep̾sentauit occursu. postulans
ueniam ꝓ delicto. ⁊ bñficto gr̃as referenᷤᷤ.
Nuat᷑ uniu̾sitas fr̃m. qd̾ sanum uident.
⁊ uegeto corpore:quẽ quasi exanimem
alienis manib illatum uiderant mi¬
sire decumbentẽ. Agit᷑ in cõmune laus
dri sc̃i patris uirtꝰ ac meritũ głosius p̾¬
ditat᷑. Ip̾e aũ correptum blande aclenit̾

Expanded text:
laeto se repraesentavit occursu, postulans laeto se repraesentavit occursu, postulans veniam pro delicto, et beneficio gratias referens. Miratur universitas fratrum, quod sanum vident, et vegeto corpore, quem quasi exanimem alienis manibus illatum viderant misere decumbentem. Agitur in commune laus Deo, et sancti Patris virtus ac meritum gloriosius praedicatur. Ipse autem correptum bl
Abbreviated transcription (Latin):
tis stomacho languente. reiciunt. Con¬
tempnit᷑ di seruus ab impiis. ĩmo in sr¬
uo suo xp̃c abicit᷑: qui in illo uenerat qͥ¬
rere ⁊ saluare qd̃ ꝑierat. Mandat eis li¬
bellum repudii dñs ꝓ repulsa.:⁊ in lim
ꝓfundi deserit contempta clementia de¬
sertores. ⁊ quia sicut humilitas uenĩ
sic penam contumacia ꝓmeret᷑: tanq̃
in reos maiestatis celestis uindicta ꝓ¬
gredit᷑. Continuoq fere biennio depo
doisse fert᷑. adhuc sustinebit maiora:
qa iactantiam sequit᷑ ⁊ obedientie gra¬
ta ñ attendit. De hinc ꝑ fidelem p̃sbi¬
aiũ fragmen panis ⁊ modicũ uini da¬
ca bñdictione dirigit: ⁊ ut his reficiat᷑
alicens mandat. ut obuiam seq̃nti die
seuisitaturo sine cunctatione ꝓcedat.
bustata p̃positꝰ bñdictione patͥs. p̾stine
reddit᷑ sanitati: ⁊ reparat obedientia ui¬
ros. quas inobedientie reatꝰ abstulerat.
Sequenti die uenienti ad se seruo dei.

Expanded text:
tis stomacho languente rejiciunt. Contis stomacho languente rejiciunt. Contemnitur Dei servus ab impiis, imo in servo suo Christus abjicitur, qui in illo venerat quaerere et salvare quod perierat. Mandat eis libellum repudii Dominus pro repulsa, et in limo profundi deserit contempta clementia desertores, et quia sicut humilitas veniam, sic poenam contumacia promeretur, tanquam in reos majestatis, coelestis vindicta progreditur, continuoque fere biennio depodixisse fertur: « Adhuc sustinebit majora; quia jactantiam sequitur, et obedientiae gratiam non attendit. » Dehinc per fidelem presbyterum fragmen panis et modicum vini data benedictione dirigit, et ut his reficiatur edicens, mandat ut obviam sequenti die, se visitaturo sine cunctatione procedat. Gustata praepositus benedictione Patris, pristinae redditur sanitati, et reparat obedientia vires, quas inobedientiae reatus abstulerat. Sequenti die, venienti ad se servo Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ta sententia. Fit alt̾catio sine rancon
dissensio sine molestia. sine tnͣsgrisions
certatio. ⁊ uariat᷑ utrimq uidiciũ sint
p̃iudicio ueritatis: qͥa ab animoꝵ pau
semꝑ ẽ aliena dissensio. nec abidem la¬
qͣm gͥ diuini muneris ĩ pacta refecto ñ
gaudio reu̾tunt᷑ ad fluuiũ. ⁊ se inuicẽ
salutantes in osculo sc̃o: famulante na¬
uigio ꝑ decursum fluminis. ab aspectu mi¬
tuo separant᷑ Subuectus gͥ in insulam
que uulgo canelaus nuncupat᷑ scaldo
ꝓxima. nec multũ differens a gandauo
laboris sui reclinatoriũ breue cũ tim̃til
dm uiris ibidem habitantib habere dis
⁊ doctrine salutaris beneficio ab errore ui¬
arũ suarũ satagebat aũtert delinq̃ntis
S perit officiositas medici. cũ sanari
detrectat egrotꝰ. ⁊ mente captis ad correo¬
tionem u̾ba sapientie ñ ꝓcedunt. Apxt¬
tũ negant incole uitalib alimentis.⁊
uelut tristem uomicam passi potũ lali¬

Expanded text:
ota sententia. Fit altercatio sine rancore, ota sententia. Fit altercatio sine rancore, dissensio sine molestia, sine transgressione certatio, et variatur utrinque judicium sine praejudicio veritatis, quia ab animorum pace semquam igitur divini muneris est peracta relectio, cum gaudio revertuntur ad fluvium, et se invicem salutantes in osculo sancto, famulante navigio, per decursum fluminis ab aspectu mutuo separantur. Subvectus igitur in insulam, quae vulgo Canelaus nuncupatur, Scaldo proxima, nec multum differens a Gandavo, laboris sui reclinatorium breve, cum timentibus Deum viris ibidem habitantibus habere diset doctrinae salutaris beneficio, ab errore viarum suarum satagebat avertere delinquentes. Sed perit officiositas medici, cum sanari detrectat aegrotus, et mente captis ad correctionem verba sapientiae non procedunt. Appetitum negant incolae vitalibus alimentis, et velut tristem vomicam passi, potum salu
Abbreviated transcription (Latin):
ret diues affectꝰ. nec inueniret manꝰ qd̃
animꝰ gestiebat. Deducit᷑ gͦ ad nauẽ haine
fluuiũ tͣnsiturꝰ: sicut necessitas postula¬
bat itineris. Iamq sibi inuicem ualedi¬
centib uiris sc̃is amando atq gisleno.
subito piscis magnꝰ quẽ luciũ uocant de
flumine ꝓsiliuit in t̾ram: qui sui mag¬
nitudine multos posset reficere conuiuã¬
tes. Ad spectaculũ noue rei om̃s cũ exul¬
tatione conuenuint:⁊ auctorem mune¬
ris d̾m gr̃arũ accione ⁊ laulũ p̾conio
ꝓsecunt᷑. Releuat᷑ hoc beneficio p̾stine cõ¬
fusionis angustia. pia compassio sc̃i põ¬
tificis hylarat᷑: tollit᷑ de medio ieiunii
dura necessitas. conuiuiũ p̃parat᷑: ⁊ ad
monasteriũ uir dñi cũ leticia reuocat᷑.
facta ẽ ibi int̾ sc̃os patres humilis⁊ pa
contentio: dũ oisleni meritis munꝰ bo
sos pontifex impittaret: ⁊ ascriberes sam
sc̃o pontifici beati sisleni simplex ⁊ dui¬

Expanded text:
ret dives affectus; nec inveniret manus, quod ret dives affectus; nec inveniret manus, quod animus gestiebat. Deducitur ergo ad navem Hainae fluvium transiturus, sicut necessitas postulabat itineris. Jamque sibi invicem, valedicentibus viris sanctis, Amando atque Gisleno, subito piscis magnus, quem lucium vocant, de flumine ultro prosilivit in terram, qui sui magnitudine multos posset reficere convivantes. Ad spectaculum novae rei omnes cum exsultatione conveniunt, et auctorem muneris Deum gratiarum actione, et laudum praeconio prosequuntur. Relevatur hoc beneficio pristinae confusionis angustia, pia compassio sancti pontificis hilaratur, tollitur de medio jejunii dura necessitas, convivium praeparatur, et ad monasterium vir Domini cum laetitia revocatur. Facta est ibi inter sanctos Patres humilis et pia contentio, dum Gisleni meritis munus hoc sanctus pontifex imputaret, et ascriberet idem sancto pontifici B. Gisleni simplex et dev
Abbreviated transcription (Latin):
hiberet:⁊ qd̾ in se ñ poterat. uirginitatis
in filia titulũ possideret. Sacris gͥ inicia¬
ta mysteriis. ⁊ mystico redimita uelami¬
ne. cepit int̾ ceteras uirgines excellere plu¬
rimũ: conu̾satione. gr̃a. fide. morib: dis¬
ciplina. Nec multo post diuina oꝑan¬
te clementia. niualensi monasterto p̾¬
ficit᷑. ⁊ electionis canonice tͣhente concordia:
uirginũ mat̾ dispositione sc̃i ponti ficis
ordinat᷑. Ubi post modũ plena bonis oꝑi¬
ad monasteriũ beati gisleni. de quo actũ
ẽ. leta ꝓfectione dirigit᷑. susceptꝰq gratan¬
ter a fratrib. salutis annonam poscenti¬
b. hylari dispositione cõmunicat. Hiatꝰ
sepe graues patit᷑ angusta pauptas:⁊ qͦ
sibi ñ sufficit. alteri sufficientiam pr̃are
ñ potest. Non habentib illis. qd̾ dignum
mensa tanti hospitis iudicarent: sẽs pon¬
tifex impransꝰ egredit᷑. ñ sine multiplici
fr̃m querimonia. cũ penuriam sustine¬

Expanded text:
hiberet; et, quod in se non poterat, virginitatis hiberet; et, quod in se non poterat, virginitatis in filia titulum possidere. Sacris igitur initiata mysteriis, et mystico redimita velamine, coepit inter caeteras virgines excellere plurimum conversatione, gratia, fide, moribus, disciplina. Nec multo post, divina operante clementia, Niviallensi monasterio praeficitur, et electionis canonicae trahente concordia, virginum Mater, dispositione sancti pontificis ordinatur. Ubi postmodum plena bonis operiad monasterium B. Gisleni, de quo actum est, laeta profectione dirigitur, susceptusque gratanter a fratribus, salutis annonam poscentibus, hilari dispositione communicat. Hiatus saepe graves patitur angusta paupertas, et quae sibi non sufficit, altari sufficientiam praestare non potest. Non habentibus illis, quod dignum mensa tanti hospitis judicarent, sanctus pontifex impransus egreditur, non sine multiplici fratrum querimonia, cum penuriam sustine