comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nemo iustus eẽ põt qui mortem qui dolorem qui
exilium. qui egestatem. timet. aut qui ea q̃ hiĩs
ducũt locant contrahendis q negcociĩs implican¬
tur. Insticia ad rem gerendam nocĩa est. cuius tan¬
tauis est. ut nec illi qui maleficio aut scelere po¬
ciũtur possunt sine aliqua ꝑticula iusticie uiuere

Expanded text:
Nemo justus esse potest qui mortem, qui dolorem qui exsilium, qui egestatem timet, aut qui ea quae suntducunt, locant, contrahendisque negotiis implicantur, iustitia ad rem gerenda necessaria est, cuius tanta vis est, ut nec illi quidem, qui maleficio et scelere pascuntur, possint sine ulla particula iustitiae vivere.
Abbreviated transcription (Latin):
tas atq iocunditas. dilectõnis est ꝯsułe ꝓuide̾
spectat quedam iocũda ⁊ suauissima dilectõ
ad securitatẽ ꝓtinet quorũs secretorimi sine
tem uero deꝓsꝑis ⁊ adu̾sis dentilib atq no¬
cinis atq de omib quib ũs hum aa affici¬
tur aunita ꝯefquliaris dulcis ⁊ blanda colla¬
cõ in hiis mq in amiticia patitur seccõnem ꝙ¬
licet ꝙ licet dilectõ in aliquo statu remaneat
sõtrahitur tũ illa int̾ior illa suauissima diłc¬
cõnis liffeccõ ⁊ securitas ꝑꝙ̃ sua releuabat ar¬
chana. turbatur i ocũditas quam blanda ꝯfabu¬
lacõ ⁊ serenabãt. Manet itaq dilectõ s gͣtia
familiaritatis aufertur. ueteris tñ amicitie
uestigeiis aliqua reueretcia semper impen dẽ¬
da estansi eam enormitas reatus elunin.¬

Expanded text:
tas atque jucunditas. Dilectionis est consulere, prspectat quaedam jucunda et suavissima delectatio. Ad securitatem pertinet quorumlibet secretorum sine rosperis et adversis; de utilibus atque nocivis, atque de omnibus, quibus mens humana afficitur, amica et familiaris, dulcis et blanda collatio. In his itaque amicitia patitur sectionem quia, licet dilectio in aliquo statu remaneat, subtrahitur tamen illa interior, illa suavissima dilectionis affectio, perit securitas, per quam revelavit arcana; turbatur jucunditas quam blanda confabulatio serenabat. Manet itaque dilectio, sed gratia familiaritatis aufertur; veteris tamen amicitiae vestigiis aliqua reverentia semper impendenda est, nisi eam enormitas reatus eli
Abbreviated transcription (Latin):
uam multos seducit cupiditas. ꝙͣ plures
ꝑdidit auaricia. balaam assella redar¬
guit ⁊ pedes sedentis attribuit qua captus acu¬
piditate ꝓmissorim dispofu̾at maledr̃e ⁊ srł
achor populus lapidanit. quia tulit argentũ
⁊ anrum decinathemate.yrricho. Naboth int̾¬
emptus est ut achab eius uineam possideret. Gỹ¬
ex lepra ꝓfinidit quia peciit  recepit argentum
a uestes sõnomine elisei. Indas laqueo se suspẽ¬
dit quia uendidit ⁊ tradidit xpĩr aniã o⁊ sa¬
pbirã s̾itanea mors extinxit. quia dep̾cio a¬

Expanded text:
uam multos seduxit cupiditas! quam plures perdidit avaritia! Balaam asella redarguit, et pedem sedentis attrivit, quia captus cupidine promissorum disposuerat maledicere Israeli. Achan populus lapidavit, quia tulit aurum et argentum de anathemate Iericho. Naboth interemptus est, ut Achab vineam possideret. Giezi lepra perfudit, quia petiit et recepit argentum t vestes sub nomine Elisei. Iudas laqueo se suspendit, quia vendidit et tradidit Christum. Ananiam et Saphiram subitanea mors exstinxit, quia de pretio a
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ .e. sta. ꝑ. Curmulta desid̾e̾t cum panca suffi¬
ciant hũtes in quit uictum ⁊ nestitum hiis ꝯ¬
tempti sitis. Curncc̃ĩa cũ multa sollicitudine
querat. cum ipẽ sine magna difficultate se
offeraut audi quid sr̃ hoc m̾tas dicat. Nolite¬
solliciti eẽ dũtes. Qui d manducabinus ad aut
quid bibamus aut quo operieunir scit enĩ pr̃.¬

Expanded text:
 permanet». Cur multa desideret cum pauca sufficiant? «Habentes, inquit, victum et vestitum, his contenti sitis». Cur necessaria cum multa sollicitudine querat, cum ipsa sine magna difficultate se offerant? 2 Audi quid super hoc veritas dicat: «Nolitesolliciti esse dicentes: ‘Quid manducabimus aut quid bibemus aut quo operiemur’. Scit eni
Abbreviated transcription (Latin):
salomon int̾ superbos semper sunt uirgia ⁊
sueta fascidit magnum reputat si loqui dig¬
netur maxiniuĩ si surgat ⁊ amplexetur extim¬
at plus dignitatem ab ip̃o quam ipm assecu¬
tum ex dignitate nũquam uult uti parerm¬
tatis affectus set semper uult uti domina coĩs
imꝑio sr̾bia enus ⁊ arrogancia eius gindig¬
nacõ eius plusquam fortitudo eius maĩo ꝙ
pulos ⁊ h̾u quis eorum identur eẽ maior ⁊
ait illis ih̾s pnͥcipes genciũ dũ autur eorum
⁊ qui põtatẽ hñt int̾ illos benefici uocã tur

Expanded text:
Salomon. « Inter superbos semper sunt jurgia Prsueta fastidit, magnum reputat si loqui dignetur, maximum si surgat et amplexetur. Aestimat plus dignitatem ab ipso, quam ipsum effectum ex dignitate; nunquam vult uti paternitatis affectu, semper vult uti dominationis imperio; superbia ejus et arrogantia ejus et indignatio ejus, plusquam fortitudo ejus. Revolatpulos Domini Jesu, quis eorum videretur esse major, et ait Jesus: Principes gentium dominantur eorum, et qui potestatem habent, inter illo
Abbreviated transcription (Latin):
endo ut excerceatur eius tollerantia ⁊ ꝓbetur. Q̃
si qñ incauta secreti reuelacõnt uł aliqua les le¬
in trans g̾ssione offend̾it nõ ideo abeiuis elecrõ¬
ut uł dileccõne resilias ꝙͣ din correccõius aliqua
spes sĩ sit nec te meligendis aut ꝓbandis amitus
deceat. exaltissima delib̾acõne u̾s ari cum extali
studio ꝑcipias desidera bilem fructum medica
impetus ꝓbacõnis spatium p̾currat ⁊ p̾elud¬
at ꝓbaudiiudicium uiritaq pͥndeus paula¬
tiui cohibeat. ⁊ refrenet hunt impetumut be¬
inuolencie ⁊ noduur imponens a regulam disco¬
te maffectum transeat ⁊ se tandum amico p̃¬
missa ꝓbacõne ꝯmittat: necessaria eĩ ꝓbacõ ẽ
int̾ homines par̾ bonos. uł ubi est bonorum. ma¬
lorim ne ꝯmistio. s examinacõne nõ indigent
equalitas uoluntatum fida ac̾ta ꝯmuuo cari¬
tatis int̾ quos quisq alium sic diligit ut se ip¬
sum atq oim̃ exaltacõ affecrõue mutua ꝓpͥa ef¬

Expanded text:
endo, ut exerceatur ejus tolerantia et probetur. Quod si quandoque incauta secreti revelatione, vel aliqua levi transgressione offenderit, non ideo ab ejus electione vel dilectione resilias, quandiu correctionis aliqua spes supersit; nec te in eligendis, aut probandis amicis taedeat exactissima deliberatione versari, cum ex tali studio percipias desiderabilem fructum, medicaimpetus probationis spatium praecurrat et praeludat probandi judicium. Vir itaque prudens paulatim cohibeat et refrenet hunc impetum, ut benevolentiae modum exponens regulam discrete in affectum transeat, et se tandem amico, praemissa probatione, committat. Necessaria enim probatio est inter homines parum bonos, vel ubi est bonorum malorumve commistio. Sed examinatione non indigent, aequalitas voluntatum fida, et certa communio charitatis. Inter quos quisque alium sic diligit, ut se ipsum, atque omnium exsultatio affectione mutua propria ef
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾are eos in die furoris diũ. flebunt plaugẽt
reges t̾re. cũ in debũt fumũ in cẽdiĩ pp̃ timorẽ to¬
mentoriun einis. quidergo facietis in die uisita¬
cõnis ⁊ calauntatis. delonge uemẽtis ad cuius.
Fugiemus auxiliũ imusquisq honus suũ porta¬

Expanded text:
. «Flebunt et plangent reges terre cum viderint fumum incendii», «propter timorem tormentorum eius». «Quid ergo facietis in die visitationis et calamitatis de longe venientis? ad cuius fugietis auxilium?». «Unusquisque onus suum porta
Abbreviated transcription (Latin):
deregno suo onña scandala ⁊ eos qui faciũt in¬
ꝗtatẽ ⁊ ligabũt fascitłos ad ꝯburẽdum ⁊ uit¬
tet eos ĩ caminũ ignis ardentis Ibi erit fletꝰ
obscuritas ⁊ auxietas. ac̾bitas ⁊ asꝑitas. cilla¬
mitas ⁊ egestas. angustia ⁊ tristicia obliuio ⁊
ꝯfusio torsieris torsĩores ⁊ pũctões ẜ amaritudi¬
nes citerrores fames isitis frigus ⁊ cauma .i
siaphur ⁊ iguis ardeus. in secula seculoriuu.

Expanded text:
andala et eos qui faciunt iniquitatem, et alligabunt fasciculos ad comburendum, et mittent eos in caminum ignis ardentis. Ibi erit fletuobscuritas et anxietas, acerbitas et asperitas, calamitas et egestas, angustia et tristitia, oblivio et confusio, torsiones et punctiones, amaritudines et terrores, fames et sitis, frigus et cauma, sulphur et ignis ardens in secula seculorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ue ip̃e ergo inꝯniutabilit̾ boniss ⁊ beatus solã
rouabilem e̾aturam ꝓuidit ⁊ uoluit sue b̾itu¬
dinis eẽ capacem. ut ỹdonea sit ei ad her̾e dili¬
gendo ⁊ sꝑando ciuur ymago est atq oña
desiderabilia sua menis noticiam ⁊ obsequiũ iac

Expanded text:
num. Ipse ergo incommutabiliter bonus et beatus solam num. Ipse ergo incommutabiliter bonus et beatus solam irrationabilem creaturam providit, et voluit suae beatitudinis esse capacem, ut idonea sit ei adhaerere diligendo et sperando, cujus imago est, et omnia desiderabilia sua in ejus notitiam et obse
Abbreviated transcription (Latin):
rõu abilia uo nec simul facta sunt nec semper
erunt Seterum rõuabili c̾ature deus indipeit hẽ
modum ut si iusta est b̾rtudinis ꝑticeps fiat.
si miqua est et̾ne dampnacõn sbiaceatirratio¬
nabili ⁊ insẽtibili c̾ature hic adeo p̃fixus est
modus ut quia nec beata nec misera eẽ pot̾. iii p̃¬
destinatorum salnti sõẜuiat uuł infelicitatẽ acto¬
mulet p̾scitoꝵ. ideo ꝓinde sapiens dicitaqua i¬
uestinientum sicut ħ omĩa sc̃is. in bon. ita uup¬
i ꝯnͥtuntur ĩ malũ sic deus cui est sũunĩ bonum
bona sunt spẽm quam pulchra suntusiuperꝙ
bene ordinata rõnabili c̾ature ꝓ ficiunt. in ħ aut
ueheĩt᷑ adiuiranda. ⁊ p̾dicanda est sapientia s̾¬
atoris qui a cum nich fec̾it malum ip̃e tñ malo
urũ sic ordinat adisponit ut nob̾ nocen da nõ
noceant s ad torrecconem uł ulcõnem nob̾ ꝓpo¬
ta ꝓficiant ad salutem maxime hĩ s qui dilig¬
unt dñ diligentib eiũ diũ onña pantur iube¬

Expanded text:
onabilia vero, nec simul facta sunt, nec semper erunt. Caeterum rationabili creaturae Deus hunc indixit modum, ut si justa est, beatitudinis particeps fiat; si iniqua est, aeternae damnationi subjaceat. Irrationabili et sensibili creaturae hic a Deo praefixus est modus, ut quia nec beata, nec misera esse potest, vel praedestinatorum saluti subserviat, vel infelicitatem accumulet praescitorum. Ideo provide Sapiens: Ignivestimentum; sicut haec omnia sanctis in bonum, ita impiis convertuntur in malum. Sic Deus, cui est summum bonum bona sunt, speciem qua pulchra sunt, usum, per quem bene ordinata rationabili creaturae proficiunt. In hoc autem vehementer admiranda et praedicanda est sapientia Creatoris, quia cum nihil fecerit malum, ipse tamen mala nostra sic ordinat et disponit, ut nobis nocenda non noceant, sed ad correctionem, vel ultionem nobis proposita proficiant ad salutem, maxime his qui diligunt Deum. Diligentibus enim Deum omnia cooperantur in bo
Abbreviated transcription (Latin):
nerꝯ sunt in quantum una q̃q res in hac uriũsi¬
tate congruum sibi locun tempus ⁊̃ sortitur
⁊ mod. Noc̾. qui a angłi optinuerũt celium nro¬
nabilia solum. hõ melius ꝑ adisumi ¶tempus qr

Expanded text:
vero sunt, in quantum unaquaeque res in hac universivero sunt, in quantum unaquaeque res in hac universitate congruum sibi locum, tempus etiam sortitur et modum. Locum, quia angeli obtinuerunt coelum, irrationabilia solum, homo melius paradisum. Tempus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Eniq si amicicie nispicimus. originem a sũ¬
ma natura que deus est suam traxit eẽmdeᷤ¬
sequidem mentib humanis pͥmos amicicie in p̾s¬
sit affectus anxerunt illaur ususc̃ĩ exꝑientia ip¬
sam demũ. legit odĩauit auctoritas. deus equi dẽ
sũme bouus sũme pietatis potens. sibi in sua be¬
atitudine que ipẽ est. in sua me ffabili głia si¬
bi sufficieus nec celo nec t̾ra. nec angelo nec ho¬
mine idigebat. eius inmirũ sufficiẽtiam om̃ĩs
creatura ꝓtestatur ⁊ dicit. deus meus estu qm̃ bo¬
norum mieorum nõ eges. ip̃e oni existenciũ cã
sencienciũ uita intelligencium sapientia amor
⁊ głia angelorim dignatus est homimẽ ad se
amandum allice̾ ⁊ ip̃m per ħ insibłia ad appetitũ
suorum in insibłnum in uitare. uñ non solum
enĩ nõ eẽnt insi unituo sibi quodam auutabi¬
li federe fedeie consentirent. legins enĩ ꝙ indit
dens cũcta que fecerat. ⁊ traut ualde bona bonasi¬
quidem sunt inquantum adeo sunt pulcra sunt

Expanded text:
enique si amicitiae inspicimus originem, a summa natura, quae Deus est, suam traxit esseequidem mentibus humanis primos amicitiae impressit affectus; auxerunt eam usus et experientia: ipsam demum legis ordinavit auctoritas. Deus siquidem, summe bonus, summae pietatis, potens, sibi in sua beatitudine, quae ipse est, in sua ineffabili gloria sibi sufficiens nec coelo, nec terra, nec angelo, nec homine indigebat. Ejus nimirum sufficientiam omnis creatura protestatur, et dicit: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges. Ipse omnium existentium causa, sententium vita, intelligentium sapientia, amor et gloria angelorum, dignatus est hominem ad se amandum allicere, et ipsum per haec invisibilia ad appetitum suorum invisibilium invitare. Unde non solum enim non essent, nisi mutuo sibi quodam amicabili foedere consentirent. Legimus enim, quod vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona. Bona siquidem sunt, in quantum a Deo sunt; pulchra sun
Abbreviated transcription (Latin):
detore minis amabił. sĩ amorem mulier iuirfic
sicut mater amat filium suum sic ⁊ te dilige¬
baut fr̾ ⁊ soror dulcissimi amoris incissitudine
nise gerit ac mutuos ⁊̃ diuisos affcu̾s ꝯsensu
mutue uolmitatis enutriunt sponsus ⁊ spõsa
domesticis affcõnib indisso lubili federe pudici¬
tiam fidei coningał obẜuant. Notandum u̾o est
quãdam amiciciam inicialem eẽ dequa b̾s augꝰ.
scribit eam q ea describit. colloqui .s. arq corride̾
aunco beniuo le. obsequi sinuil leg̾e ⁊ conferre dis¬
sentire int̾ se smeodio sicut dissentit aliquis de se
ip̃o desi deuire absentes ꝯmolestia. uemẽtes tuuile¬
ticia suscipere. reamare amantem .p̃sẽtes defen¬
d̾e excusare ab sẽtes. deutem detractõnum retũ¬
dere. atq om̃ib modis fuorem intime dilectõins

Expanded text:
decore nimis et amabilis super amorem mulierum. Sicut mater unicum amat filium suum, ita ego te diligebam. Frater et soror dulcissimi amoris vicissitudinem in se gerunt, ac mutuos et indivisos affectus consensu mutuae voluntatis enutriunt. Sponsus et sponsa domesticis affectionibus indissolubili foedere pudicitiam fidei conjugalis observant. Notandum vero quamdam amicitiam initialem esse, de qua B. Augustinus scribit, eamque describit: colloqui scilicet, atque corridere amico, benevole obsequi, simul et legere et conferre, dissentire inter se sine odio, sicut dissentit aliquis a se ipso, desiderare absentes cum molestia, venientes cum laetitia suscipere, reamare amantem, praesentes defendere, excusare absentes, dentem detractionum retundere, atque omnibus modis fervorem intimae dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
quot humana fragilitas potunt to hare toue
intouerabilem dixerim tolerantiam melius
utrũq ꝯuix̾im. siam intollerabił eit. pp̃ pos¬
ciouit acpitatem. aotollerabił pp̃ paciendi ne¬
ccssitatem. de die indiem magis hac mag̾
hũa natura corrũpitm. itaꝙ uuulta funt o¬
lm exꝑmenta salubria q̃ pp̃ defcm̃ ip̃nis ho¬
die sunt mortifera. Senuit iam mundus nr̃q¬
i atrocosius ⁊ mitrocosuuis ⁊ quanto pro¬
lixus utriusq senectus ꝙ ducitur tanto det̾¬

Expanded text:
quot humana fragilitas potuit tolerare. Tolm, aut intollerabilem dixerim tollerantiam? Melius utrumque coniunxerim, nam intollerabile est propter passionis acerbitatem, et tolerabile propter patiendi necessitatem. 2 De die in diem magis ac magis humana natura corrumpitur, ita quod multa fuerunt olim experimenta salubria, que propter defectum ipsius hodie sunt mortifera. Senuit iam mundus uterque, macrocosmus et microcosmus, et quanto prolixius utriusque senectus producitur, tanto det
Abbreviated transcription (Latin):
auten ad senectutem ꝓ cesserit statim dor euis
affligitur ⁊ capud ꝯcutitur languet sprritus ⁊
fetet anelitus. facies rugatur. ⁊ statura curuat᷑
caligant oculi ⁊ uacillant articuli uares efflu¬
unt ⁊cries deficiunt. tremt tactus ⁊ deꝑit act̾
dentes putrescũt ⁊ aures surdescunt. Senex faci¬
le ꝓuocatur ⁊ difficile reuotatur cito c̾dit tarde
describit tenax ⁊ cupidus. tristis ⁊ querulus. ue¬
lox ad loꝙ dumi. tardus uero ad audien dum. s
non tardus adiram landat antiquos sꝑuit in
od̾nos utuꝑat p̾sens ꝯmendat pͥteritum. suspi¬
rat ⁊ auxiatur torpet ⁊ nifirimatur. Audi po¬
etam. Multa senem circũueniũt in cõmoda.i
lescant iuuenes cẽ senẽ quia ꝙ suniuis s iste

Expanded text:
autem ad senectutem processerit, statim cor ejus affligitur, et caput concutitur, languet spiritus et fetet anhelitus, facies rugatur, et statura curvatur, caligant oculi, et vacillant articuli, nares effluunt, et crines defluunt, tremit tactus, et deperit actus, dentes putrescunt, et aures surdescunt. Senex facile provocatur, difficile revocatur; cito credit, et tarde discredit, tenax et cupidus, tristis et querulus, velox ad loquendum, tardus ad audiendum, sed non tardus ad iram: laudat antiquos, spernit modernos: vituperat praesens, commendat praeteritum, suspirat et anxiatur, torpet et infirmatur. Audi Horatium poetam: Multa senem circumveniunt incommoda. HOlescant juvenes contra senem, quia quod sumus iste
Abbreviated transcription (Latin):
stabłe. Et alibi salomon rogauit dnin dicens
u̾ba m̃dacii. longe fac ame. Ita erecoii̾tatẽ lo¬
qui debes ut dcm̃ tuũ hẽat pondus iuris uirãdi
dum. siam ut seneca. dixit. dictum cuius non
htͥniris uirandi pondus eiꝰ quoq uiris irãdi pon¬

Expanded text:
Nam et Salomon rogavit Dominum dicens: verba mendacii longe fac a me ». Et sicut qui debes ut dictum tuum habeat pondus iurisiurandi e et iusiurandum. Nam ut Seneca dixit: « Dictum cuius non habet iurisiurandi pondus, eius quoque iurisiurandi pon
Abbreviated transcription (Latin):
mento firmare Cui plato nõ est credibile ꝙ me
nõ am et fidelit̾ quem fideliter auioi Cuinq
ixerit ħ ip̃a nͥ expedire cognouits egrocabat
⁊ amitꝰ eins eiꝰ medicinã manib suis confec
tau porregebat. super uenint littere perzeno¬
tis ille hansit incunctant᷑ ac tunc tradidit phc¬
ad legendum ex suo nimirũ amore affectum
pensans amici in ip̃o mortis nũcio inotũ suspi¬
cionis exclusit .sque dam uero que inamici pro¬
bacõne uł reꝓbacõne potissima sunt. flactus p¬
aucis u̾sib elaudit dicens ab sentem qui rodit
annicuni qui nõ defendit alio culpante solutos
qui captat usus hominum famam que dicatis fc̃¬
gere qui nõ nisa põt ꝯmissa tacere qui nequd
hic mendax. hic est infidus aiitus.

Expanded text:
mento firmare. Cui Plato: Non est credibile quod me non amet fideliter quem fideliter amo. Cumque ixerit, haec ipsa mihi expedire cognovit. Aegrotabat et amicus ejus medicinam suis confectam manibus porrigebat. Supervenerunt litterae Parmeniotis ille haad legendum, ex suo nimirum amore affectum pensans amici, in ipso mortis nuntio vitium suspicionis exlusit. Quaedam vero, quae in amici probatione potissima sunt, Flaccus paucis versibus claudit, dicens: Absentem qui rodit amicum, Qui non defendit, alio culpante: solutos Qui captat risus hominum, famamque dicacis: Fingere qui non visa potest, commissa tacere Qui nequit, hic mendax, hic est infidus amicus.
Abbreviated transcription (Latin):
auiici exꝑirĩ uolm̾t nõ ei prins tui cordis arch¬
ama ꝯ muttas s aliquaextiora d uodica dequ
nõ inaguũ en̾igat dispendiũ si fu̾urt renelio¬
ne . tribili credas ac si obeẽnt ꝓdita ⁊ celata ꝓde¬
aceut ꝓbatum e inminiorib euni securus potis
dare diuuil ganerit aut detractor aliquid turpi¬
tudiuns ab senti in iusserit. ⁊ illemuillatenus in¬
dignari naleat ad credendum ulła indignasõe

Expanded text:
is, non ei prius tui cordis arcana committas, sed aliqua exteriora et modica, de quibus non magnum emergat dispendium, si fuerint revelane terribili credas, ac si obessent prodita, et celata prodessent. Probatum igitur in minoribus eum securius poteris de te divulgaverit, aut detractor aliquid turpitudinis tibi absenti inusserit, quod ille nullatenus inclinari valeat ad credendum, nulla move
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝙ̃ te ⁊ tua omĩa ei ꝙ̃ diligis sine ouui suspicõe
ꝯmittas: Intencõne ut nicħ examicicia insideuꝰ
⁊ naturale bonũ cuius ip̃e actor est expectetur
discrecõne quid amico p̾standum sit inquib
In quib deniq corripiendus sit aut ⁊̃ inquib
⁊ qualiter tollerandus diligenti caute la cau¬
⁊ ex qui sita ex auuna cõne disquiras. ¶ Fides ĩ
aucicie ⁊ ntrix est ipã in letis ⁊ tristib at¬
q inquolib utre statu p̃b equalem nituesis
eod̾ oculo amicũ diuitem uł iñdicũ. fortem¬
ant debil eni sanũ ant egrum. hinilemant su¬
limiẽ ip̃a tñ ꝗ ea quecura aniiũ amici sunt dili¬
gentia ꝓ pension̾e attendit. ea uo que ex̃ aĩuũ
ami ci sunt nõ multũ ꝯsideraus si assiuit. tiõnia¬
guifatit si ab fu̾nt non requirit. senuitant qi¬
ca amitũ homims morum grã ⁊ uirtutes ex̃ aĩ

Expanded text:
 te et tua omnia ei quem diligis sine omni suspicione committas. Intentione, ut nihil ex amicitia, nisi Deus et naturale bonum, cujus ipse est auctor, exspectetur. Discretione, quid amico praestandum sit, in quibus in quibus denique corripiendus sit, aut etiam in quibus et qualiter tolerandus diligenti cautela et exquisita examinatione disquiras. Patientia eamicitiae et nutrix est. In laetis ipsa et tristibus, atque in quolibet vitae statu se praedicum, fortemaut debilem, sanum aut aegrum, humilem aut sublimem. Ipsa tamen in ea quae circa animum amici sunt diligentia propensiore attendit; ea vero, quae extra animum amici sunt, non multum considerat; si adsint, non magni facit; si abfuerint, non requirit. Sunt autem circa animum
Abbreviated transcription (Latin):
in h̃itu ꝯtẽptibłi pu̾cipis aulã ediss ⁊ din
pulsans nõ fuisset admissus s quotiens temp¬
tass ing̾di totiens ꝯtigisset euni repelli ãmu¬
tauit nitum ⁊ assumpsit oruatum tunc ad
pͥuiã nocẽ adhitꝰ patuit ueniẽti ⁊ qui ꝓcedẽs
ad pu̾cipẽ pallium ꝙͦ gestabat cepit nen̾a¬
biliter obsculari. si ħ princeps ãninuns ꝗt

Expanded text:
in habitu contemptibili principis aulam adisset et diu pulsans non fuisset admissus, sed quotiens temptasset ingredi totiens contigisset repelli, mutavit habitum et assumpsit ornatum: tunc ad primam vocem aditus patuit venienti. Qui procedens ad principis pedes pallium quod gestabat cepit venerabiliter osculari. Super quo princeps admirans, cur
Abbreviated transcription (Latin):
tmentiam angłs sathane qui carna lĩ stinni¬
lat agrauit̾ colafizat. ignem nature suggcel¬
tioins flatu succendit. materiam apporuĩt tͥ
dd post ñdiem deam bularet insolitario dom̃¬
sue regie. uidens exadu̾so ẜ sabee lauãtẽ se erat
em̃ aut̃ pulcra ual de mi sit ⁊ tulit eam ⁊ dormu¬
it cum ea. porro quicum uxore est sollicitus est.
que sunt mũdi ⁊ diuisus est. distrahitur em̃ ꝑ
multas angustias.⁊ inuarias sollicitudĩnes d

Expanded text:
tinentiam angelus Sathane, qui carnaliter stimulat et graviter colaphyzat, ignem nature flatu suggestionis succendit, materiam apponit, facuDavid post meridiem deambularet in solario domus regie, videns ex adverso Bersabee se lavantem, erat enim mulier pulchra nimis, misit et tulit eam et dormivit cum ea. 3 Porro qui cum uxore est, sollicitus est que sunt mundi et divisus est. Distrahitur enim per multas angustias et in varias sollicitudines di
Abbreviated transcription (Latin):
dum ꝙ inꝑtem illins quiamitꝰ est sal union
amicicie nũquam cadit qui enĩ leditur ledentiͥam¬
cus eẽ nõ desiuit diligit nõ diligentem bũdicit
maledicenti suũ ꝯtemptorem honorat. seq bñfi¬
cũ exib sibi maleficia tnachinauti turpe est in¬
axime hommi ortodoxo refricare miurias rodi¬
orum ⁊ sopitos ciñes deuuo suscitare. Iulege mo¬
ysi scriptum est nõ queres ulcõneni nec mẽoꝵ
etis in iurie cunũ tuorum. Cit̾o delande ces ari
scribens ait nicħ insi otu quid uisi in uirias obli¬

Expanded text:
d in partem illius qui amicus est, solutio amicitiae nunquam cadit. Qui enim laeditur laedenti amicus esse non desinit, diligit non diligentem, benedicit maledicenti, suum contemptorem honorat, seque beneficum exhibet sibi maleficia machinanti. Turpe est, maxime homini orthodoxo refricare injurias et odiorum sopitos cineres denuo suscitare. In lege Moysi scriptum est: Non quaeres ultionem, nec memor eris injuriae civium tuorum. Cicero de laudibus Caesaris scribens
Abbreviated transcription (Latin):
spoponderis ꝓ anrico tuo defixisti apud ex̃neum aĩ¬
mam tuã. ilia que actus es u̾bis oris tui. ⁊ taptus ꝓpriy
ẜmonib tuis fac ergo ꝙ tibi dico filii tni temet ip¬
sum libera quia incidisti ĩ manũ ꝓximi tui discurre
festina suscita amicũ tuum. ne dederis sompanĩ octu¬
lis tuis nec dormitent palpebre tue. erue te. qĩ dãmila

Expanded text:
o tuo, defixisti apud extraneum animam tuam. Illaqueatus es verbis oris tui et captus propriis sermonibus tuis. Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manus proximi tui, discurre, festina, suscita animum tuum, ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae. Tunc enim apud a
Abbreviated transcription (Latin):
slam dixit salomõ au disti uirũ uelocẽ in omĩ opere
suo coram regib stabit necerit uit̾ iguobiles. ⁊÷ hc̃
filius sirac dixit inomĩb operib tuis uelox esto.
⁊ om̃is infiruntas nõ occurret tibi. Non tñ tantã
uelocitatem ex̾ceas que operis perfeccõnem nupedi

Expanded text:
 dixit: « Vidisti hominem velocem in omni opere suo? coram regibus stabit nec erit inter ignobiles ». Et Jesus Sirac dixit: « In omnibus operibus tuis velox esto et omnis infirmitas non occurret tibi ». Non tamen tantam velocitatem exerceas que operis perfectionem impedi
Abbreviated transcription (Latin):
deuiet ad sinistram qui nõreu̾tatur aduonutũ
qui nõ ꝯcupiscat in st̾core. quin pocins głiau¬
tur cum male fecerint ⁊ exultanit in reb pes¬
tacõne auaricia nequicia plem ant muidia
homicidiis contencõne dolo Balignitate sur¬
surtones detractores deo odibiles ꝯtinuelio si
sr̃bi elati inuentores malorum ꝑentib mobe¬
dientes insipientes in ꝯpoĩti sine affectõne ab
te repletus hũndat hr̾ticis ⁊ scis matitis ꝑ fidis
tib c⁊ inꝯ stantib ueneficis ⁊ auoc̾ib piuris
aexeciatis p̾sumptuosis ⁊ arrogantibo uicre¬

Expanded text:
declinet ad sinistram, qui non revertatur ad vomitum, qui non computrescat in stercore. Quin potius « gloriantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pesidia, homicidiis, contentione, dolo, malignitate, susurrones, detractores, Deo odibiles, contumeliosi, superbi, elati, inventores malorum, parentibus non obedientes, insipientes, incompositi, sine affectione, abte repletus habundat hereticis et scismaticis, perfidis tibus et inconstantibus, veneficis et auguribus, periuris et execratis, presumptuosis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯbuscione ⁊ cibum ignis. utinam int̾fectus fuis¬
sem nut̾o ut fuiss ui mr̃ mͨa sepulcrum ⁊ mil¬
ua enis ꝯceptus et̾mis. fuissem enĩ. qĩ qui nõ eẽz
dent̾otũslatus adtumulum. O uisergo deto¬
culis meis fontem lacrimarũ ut fleam misera¬
bilem ꝯdicõnis hum aire ing̾ssum culpabilem
huluane ꝯu̾sacõnis ꝓ eg̾ssum dampnabilemhu¬
mane dissolucõnis egressimi Consideram gͦ cum
latriniis de quo factus est homo quid futurus ⁊
nõ licẽt turpia que nõ decent uana aue nõ expe¬
diunt. fiet cib ignis escau̾mis massa putredĩs
spurtissimo sꝑmate Conceptus ĩpruritu car¬
is infemore libidinis infecore luxurie q de
terin est mi abe pectati. Natus ad laborem tiniorẽ
ct dolorem ꝙ miserius est admortem. agit pra¬
ua quib offendit deum. offendit ꝓxinũ. Os¬
fendit se ip̃m agit turpia quib turpia quib¬
cessaria. fiet tib igguis qui semper ardet ⁊ urit
in extingiubłis. Esca u̾mis qui semper rodit

Expanded text:
gnis?». «Utinam interfectus fuissem in utero, ut fuisset michi mater mea sepulchrum et vulva eius conceptus eternus». «Fuissem enim quasi non essem, de utero translatus ad tumulum». 2 Quis ergo det oculis meis fontem lacrimarum, ut fleam miserabilem conditionis humane ingressum, culpabilem humane conversationis progressum, dampnabilem humane dissolutionis egressum? Consideraverim ergo cum lacrimis de quo factus sit homo, quid faciat homo, quid futurus sinon licent, turpia que non decent, vana que non expediunt; fiet cibus ignis, esca vermis, massa putredinis. spurcissimo spermate. Conceptus in pruritu carnis, in fervore libidinis, in fetore luxurie: quodque deterius est in labe peccati. Natus ad laborem, timorem et dolorem: quodque miserius est ad mortem. Agit prava, quibus offendit Deum, offendit proximum, offendit seipsum; agit turpia, quibus cessaria. Fiet cibus ignis, qui semper ardet et urit inexstinguibilis; esca vermis qui semper rodit
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃bie esfiaĩ facdotes ⁊ ꝓph̾e nescierunt p̃ebri¬
etate absorti sunt auino. nescierunt uide̾. igno¬
ranerũt tudicium. ꝓpudor cum ad ꝓuũti ã dã
emĩgelicam leccõnem a quodam patre bñdco
peteretur. extemã crapulam ⁊ nocturnã ebri¬
etatẽ erũctims. legitur alta uoce dixisse potũ
ẜuorũ suoꝵ bñdicat rex angłoꝵ¬

Expanded text:
t propheta nescierunt, pre ebrietate absorpti sunt a vino, nescierunt videntem, ignoraverunt iudicium. 2 Proh pudor, cum ad pronundiandam evangelicam lectionem a quodam patre benedictio peteretur, hesternam crapulam et nocturnam ebrietatem eructans fertur alta voce dixisse: «Potum servorum suorum, benedicat rex ang
Abbreviated transcription (Latin):
auditus uł auctus aliꝙͣ nõ offenderit rara auis
nitris nigro q siłia cino. ¶ audi super ħ siñare
sapientis amane usq aduesperũ mutabitier tẽ¬
put cogitacõnes nane sibi sucoedunt a mens u¬
pitur indiu̾sa. teuent tỹmpanũ ⁊⁊ cytharam ⁊
gandent ad somtum orgam ducunt inbonis di

Expanded text:
auditus vel actus aliquis non offenderit? Rara avis in terris nigroque simillima cigno. Audi super hoc sententiam sapientis: «A mane usque ad vesperam immutabitur tempus». Cogitationes vane sibi succedunt et mens rapitur in diversa. «Tenent tympanum et citharam, et gaudent ad sonitum organi. Ducunt in bo
Abbreviated transcription (Latin):
in põt n ͥ ei qui eam recipit atq ea delectat.
ita sit ut hiis assẽtatorib patefaciat aures
suas maxĩe quisibi. assetitetur: ⁊ se maxĩe. ipẽ
delectet. In de ⁊̃ cato dixit cumte aliquis laudat
indextuus ẽ memĩto. plus aliis dete quam tu t̾

Expanded text:
ni potest nisi ei, qui eam receptat, eaque delectatur, ita fit, ut is pro assentatoribus patefaciat aures suas maxime, quiipsi sibi assentetur, et se ipse maxime el dicta Catonis Cum te aliquis laudat, iudex tuus esse memento: Plus aliis de te, quam tu tibi
Abbreviated transcription (Latin):
fecũdissimis. reb maxime. utendum est ꝯsi¬
liis amicorum. hiis que maior ⁊̃ ꝙ̃ ante tribu¬
enda est añctas. hiis dẽ temporib cauẽdũ ẽ ne
assẽtatorib pace faciamꝰ anres. ne adulari uos
sinamus. in quo falli facile est. tales enĩ uos¬
eẽ putanuis. ut mr̾ laudam᷑ exquo nascũtur.
in nu̾abilia pocã cũ homĩes inflati opinionibꝰ
turpit̾ irrident ⁊ in mnaxins u̾santur errori

Expanded text:
ecundissimis rebus maxime est utendum contilio amicorum: hisque etiam maior, quam ante, tribuenda est auctoritas. Iisdemque temporibus cavendum est, ne assentatoribus patefaciamus aures, nec adulaii nos sinamus; in quo falli facile est. tales enim nos putamus, ut iure laudemur: ex quo nascuntur innumerabilia peccata; cum homines, inflati opinionibus, turpiterirridentur, et in maximis versantur errori
Abbreviated transcription (Latin):
euti ansapienti loquaris. ait em̃ salomon in
anrib incipiẽtiũ ne loquaris quia despiciũt d¬
octrinã eloquii tui. Et it̾m uir sapiens sicum
stulto ꝯtenderit siueuascat᷑. siue rideat nõ in¬
ueniet requiem. Et it̾m nõ recipit stultus uer¬
ba prudencie. nisi ea dix̾is. que uersantur. moor¬
desuo. Et. ihu̾s syrc dixit. Cum dormiẽte. lo¬
quitur qui narrat stulto sapĩam ⁊ infine nar¬
racõuis. dicet ꝗs est hic  Item requiras ne cũ ir¬
tisore loquaris. scriptum est em̃ cumirrisore
ꝯsorciũ nõ hãs. loquele enis assiduitatẽ. qiͣ tox¬
ica fugia societas eius tm laq̃us est alt̾naq af¬
fabilitas despeccõ ⁊ saloniõ dixit. Noli argue¬
re irrisorem ne deoderit argue sapiẽtẽ ⁊ dili¬
get te. Et seneca dixit. Qui. corripit irrisorẽ
ipẽ sibi ĩiuriã fucit qui arguit ĩpium ip̃e sibi
maculã querit. ¶ Item requiras. ne cũ lingoso

Expanded text:
enti an sapienti loquaris. Ait enim Salomon: « In enti an sapienti loquaris. Ait enim Salomon: « In auribus insipientum ne loquaris, quia despicient doctrinam eloquii tui ». Et iterum: « Vir sapiens si cum stulto contenderit, sive irascatur sive rideat, non inveniet requiem ». Et iterum: « Non recipit stultus verba prudentie, nisi ea dixeris que versantur in corde suo ». Et Jesus Sirac dixit: « Cum dormiente loquitur qui narrat stulto sapientiam et in fine narrationis dicet « Quis est hic? » ». Item requiras ne cum irrisore loquaris. Scriptum est enim: « Cum irrisore consortium non habeas, loquele eius assiduitatem quasi toxica fugias. Societas eius tui laqueus est, alternaque affabilitas despectio ». Et Salomon dixit: « Noli arguere irrisorem, ne te oderit. Argue sapientem et diliget te ». Et Seneca dixit: « Qui corripit irrisorem ipse sibi iniuriam facit. Qui arguit impium ipse sibi maculam querit ». Item requiras ne cum linguoso
Abbreviated transcription (Latin):
lomon dixit inimico amiquo ne credas in et̾nũ ⁊
sihm̃iliatus nadat curimꝰ aũ te nõ credas illi cap¬
tus. enĩ utilitate. nõ amicicia ren̾titur uolũtate.
ut capiat fugiendo: quem nõ potuit ꝓ sequen¬
do. Et alibi idem ait motulis tins illacrimabi¬
tur ĩimitus ⁊ si uiderit tp̃c. nõ saciabitur sangͥ¬
ne tuo ⁊ petius alfunsus dixit. Ne associer ĩini¬
cis tuis cum alios possis reꝑire socios que enĩ ma¬
le eg̾is notabũt. que uero bona fu̾int deuia¬
bũt. Cuinomĩb demq caute loquendũ ⁊ fuci¬
ẽdũ ẽ. quia młti creduntur amici qui reuera st̃
ĩnnici. Quare id̾ dixit. om̃s ignotos. qiͣ ĩuico¬
suspicandos. ait enĩ ne agredieris uiam cũ ali¬
tibi ignotus se associau̾it it̾q tuũ in uestiga¬
u̾it dic te uelle lõgius ire. ꝙͣ disposm̾s ⁊ si detu¬
leris lanceam: uade ad dextris. si ensem uadead
sumistris. ¶ Item requiras utrũ uispiciẽti ĩsipi¬

Expanded text:
lomon dixit: « Inimico antiquo ne credas in eternum; et lomon dixit: « Inimico antiquo ne credas in eternum; et si humiliatus vadat curvus », « non credas illi. Captus enim utilitate non amicitia, revertitur voluntate, ut capiat fugiendo que non potuit persequendo ». Et alibi idem ait: « In oculis tuis illacrimabitur inimicus et si viderit tempus non satiabitur sanguine » tuo. Et Petrus Alfonsus dixit: « Ne associeris inimicis tuis cum alios possis reperire socios: que enim male egeris notabunt, que vero bona fuerint deviabunt ». Cum omnibus denique caute loquendum et faciendum est, quia multi creduntur amici qui re vera sunt inimici. Quare idem dixit: « Omnes ignotos qususpicandos ». Ait enim: « Non aggrediaris viam cum alitibi ignotus se associaverit iterque tuum investigaverit, dic te velle longius ire quam disposueris. Et si detulerit lanceam, vade a dextris, si ensem vade a sinistris ». Item requiras utrum insipi
Abbreviated transcription (Latin):
queris. Si aut̃ desecreto consiliũ hr̃e uolu̾is amitis¬
simo fideli ⁊ ꝓbato atq secreto illud ꝯmittas.i
dixit enĩ salonion. Multi patifici sint tͥ ⁊ꝯsiliari¬
us uus demille. Et cato dixit. Consiliũ archanũ
tacito ꝯiite sodali. Corporis auxiliũ medico. ꝯim¬
te fideli. Inimico aut̃ nõ multũ. loquaris nec sec ͤ¬
ta tua illi detegas. ait. em̃ysopus. Ne ꝯfidatis secre¬
ta nec hiis detegatis. Cum quib egistic pugne dis¬
crimina trictis. ⁊ alibi idem dixit. nulla fides hos¬
ti tibisit qui talia nosti. prorsus ⁊ hostilis tibi sit
ꝑ suasio ulic. Et ħ dico ⁊ cr̃ si cũ inimuico in gr̃am
redieris scriptum ẽ enimi. Cum inimico ueno tu¬
te ingr̃am. redit. uapor em̃ odii sꝑ latet in pocõre
inimici. Nam ut alt seneca nũquã ubi diu. fuit
ignis deficit uapor. Quareidem ait ꝓ amico po¬
cuis occidi expedit ꝙͣ cũ inimico uiu̾e. Inde ⁊̃ sa¬

Expanded text:
queris? ». Si autem de secreto consilium habere volueris, amicisqueris? ». Si autem de secreto consilium habere volueris, amicissimo fideli et probato atque secreto illud committas. Dixit enim Salomon: « Multi pacifici sint tibi et consiliarius unus de mille ». Et Cato dixit: « Consilium archanum tacito committe sodali. Corporis auxilium medico committe fideli ». Inimico autem non multum loquaris nec secreta tua illi detegas. Ait enim Ysopus: « Ne confidatis secreta nec hiis detegatis cum quibus egistis pugne discrimina tristis ». Et alibi idem dixit: « Nulla fides hosti tibi sit qui talia nostri. Prorsus et hostilis tibi sit persuasio vilis ». Et hoc dico tibi etiam si cum inimico in gratiam redieris; scriptum est enim: « Cum inimico nemo tute in gratiam redit ». Vapor enim odii semper latet in pectore inimici. Nam ut ait Seneca: « Numquam ubi diu fuit ignis deficit vapor ». Quare idem ait: « Pro amico potius occidi expedit quam cum inimico vivere ». Inde etiam Sa
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ amico an alii. amico loqui bñ ⁊ recte pote
quia ncħ̾ ẽ dulciut ꝙͣ habere amitũ cũ quo tan¬
quã cũ te ip̃o loquaris. Nõ tũ amico talia dicas
dequib ꝓpalam dis tuueas. si inimitꝰ postea fi¬
et. ait eĩ seneca inepłis sic loquaris cum ami
san ⁊ amitus qũ fiet inimicus ⁊ sic leuiuc pot̾it
ꝑ quire̾ dampnũ tuũ secretũ gͦ tuũ dequo nõ
uis uł nõ potes hr̃e ꝯsiliũ tibi has uulliq nraĩ¬
fesces. ait. emĩ ihc sirac auico ⁊ iuimico uoli en¬
arrare sensũ tuũ ⁊ si est delictũ noli demidare au¬
se secretum. Et alius dixit ꝯsiliũ uł secretũ tuu
absconditum. quasi in carcẽ tuo est retru sim
reuelatum u̾o. te incarcere suotenet ligatum.
Qrͣ dixit qui consilium siumi retinz incorde s ui uir̾
est melius ẽ gͥ nõ loqui elige̾ nam tucius est taicẽ
quamut taceat aliũ rogare. at em̃ seneca. di tibi
ip̃i nõ imꝑasti ut tace̾s quoniõ. ab alio silenci

Expanded text:
 recte potes, quia nichil est « dulcius quam habere amicum cum quo tamquam cum te ipso loquaris ». Non tamen amico talia dicas de quibus propalandis timeas, si inimucus postea fieret. Ait enim Seneca in epistolis: « Sic loquaris cum amicsan amicus quandoque fieret inimicus et sic levius poterit perquirere damnum tuum » ». Secretum ergo tuum, de quo non vis vel non potes habere consilium, tibi habeas nullique manifestes. Ait enim Jesus Sirac: « Amico et inimico noli enarrare sensum tuum. Et si est tuum delictum noli denudare: ausse secretum ». Et alius dixit: « Consilium vel secretum tuum absconditum quasi in carcere tuo est retrusum; revelatum vero te in carcere suo tenet ligatum ». Quare dixit: « Qui consilium suum retinet in corde sui iuris est melius eligere ». Nam tutius est tacere quam ut taceat alium rogare. Ait enim Seneca: « Si tibi ipsi non imperasti ut taceres, quomodo ab alio silentium
Abbreviated transcription (Latin):
nouit celare ꝙ uescet. ¶ demq requiras quibus
audiẽtib aliquid dicus. Scriptum est enĩ prospi¬
ce te cͥcũ. si uis ꝓferre sinstrũ. Ne lateat forsan
qui maledicat idem. Et cͥte multa exempla. ad
expoĩcõnem. ⁊ intlłigenciã huius diocõnis cui poĩ
ualerent s ista inp̾sẽti tibi sufficiant. Sr̃ hoc ad¬

Expanded text:
novit celare quod nescit ». Denique requiras quibus novit celare quod nescit ». Denique requiras quibus audientibus aliquid dicas. Scriptum est enim: « Prospice te circum si vis proferre sinistrum », ne lateat forsan qui maledicat idem. Et certe multa exempla ad expositionem et intelligentiam huius dictionis « cui » poni valerent, sed ista in presenti tibi sufficiant. IV
Abbreviated transcription (Latin):
quacitatẽ extinguit maliciã. Et alibi idem
dixit. Qium uiro lingnoso nõ loquaris nec
mignẽ illius st̾nas ligna. Et alibi idem ait
Ne cum fatuit ꝯsilium h̾as non eñ potu̾int
diligere insiqueeis placent. ¶Item requiras
canis. Inde ciuici. dñr latrantes. ut canes. de
quib ⁊ siłib. dñs dixit. Nolite ꝓ hit̾e̾ marga¬
ritas int̾ porcos ¶ Item requiras ne ꝯmaliuo¬
lis młtũ. ꝯtẽdas. ait enĩ auggustimis sigsicut
igis ꝙͣto magis lĩgna susceꝑit sꝑ inuiaiorẽ
flamã erugit᷑ ĩta malus. homo ꝙͣ tomagis rõ¬
nẽ audierit sꝑ ĩmaiorẽ maliciã excitatur. ⁊ in.
malmolã. aĩam nõ intreͣt sapiencia. Quare ca¬
to dixit. Contra u̾bosos noli ꝯtende̾ u̾bis. Sino
datur cũctit aĩ sapiencia pancis. ¶ It̾ requiras
ne desecretis cũ ebrioso uł miliere mala loquarie
dixit enĩ salomomi. Nullũ secretũ. ubi regnat e¬
brietas. Et alius. dixit. Gtͣulitas mulierũ id solũ

Expanded text:
atem extinguit malitiam ». Et alibi idem dixit: « Cum viro linguoso non loquaris nec in ignem illius struas ligna ». Et alibi idem ait: « Ne cum fatuis consilium habeas: non enim poterunt diligere nisi que eis placent ». Item requiras « canis »: inde « cinici » dicuntur latrantes ut canes. De quibus et similibus Dominus dixit: « Nolite proicere margaritas inter porcos ». Item requiras ne cum malivolis multum contendas. Ait enim Augustinus: « Sicut ignis quanto magis ligna susceperit semper in maiorem flammam erigitur, ita malus homo quanto magis rationem audierit semper in maiorem malitiam excitatur ». Et « in malivolam animam non intrat sapientia ». Quare Cato dixit: « Contra verbosos noli contendere verbis. Sermo datur cunctis, animi sapientia paucis ». Item requiras ne de secretis cum ebrioso vel muliere mala loquaris. Dixit enim Salomon: « Nullum secretum ubi regnat ebrietas ». Et alius dixit: « Garrulitas mulierum id solum
Abbreviated transcription (Latin):
cini. lutũ efficitur ex aqua ⁊ puluere utroq ma¬
uente. Quus autem fit ex ligno ⁊ igne utroq de¬
ficiente. exp̾ssum uusteriũ s alias exprimẽdum
uluis extolleris.

Expanded text:
 Lutum efficitur ex aqua et pulvere, utroque manente. Cinis autem fit ex ligno et igne, utroque deficiente. Expressum mysterium, sed alias melius exprimendum, ulvis extolleris?
Abbreviated transcription (Latin):
ormanit deus gͥ hominem delisa¬
mo t̾re. q̃ .s. oeteris est idign̾or ełis
planetas ⁊ stelias fecit ex igne Emi
flatus auentos fecit exaere. pisces
⁊ uolutres fecit de aqua houmies ⁊ inm̾̃ta fec̾
iet. Considerans aerea seuiliorem aguoscet.ꝯ
siderans ignea seuilissiniũ reputabit. nec uale¬
bit se parificare celestib. nec audebit se p̾ferre
Erenis. quia pareni se iinentis inuemet. filem

Expanded text:
ominus Deus hominem de limo terre», que ceteris est indignior elementis. Planetas et stellas fecit ex igne, flatus et ventos fecit ex aere, pisces et volucres fecit ex aqua: homines et iumenta fecit em inveniet, considerans aeria se viliorem agnoscet, considerans ignea se vilissimum reputabit, nec valebit se parificare celestibus, nec audebit se preferre terrenis, quia parem se iumentis inveniet et similem
Abbreviated transcription (Latin):
dolor neq timor neq mors nec aliquid ꝙ extruuse¬
cus hoĩ accidere possit tam est contra nat᷑ã qnam
exalieno in comodo siĩ angere como dũ maxime
de exigintate. m̃dici. Namut ait cassiodorus ultͣ
om̃scrudelitates ẽ duitẽ uellefi̾ de exiguitate

Expanded text:
timor neque dolor neque mors neque aliquid quod extrinsecus homini accidere possit, tam est contra naturam quam ex alieno incommodo suum augere commodum» et maxime de exiguitate mendici. 20 Ait enim Cassiodorus: «Ultra omnes crudelitates est divitem velle fieri de exiguitate
Abbreviated transcription (Latin):
me fundamĩtum. carctatis uinculum. amoris
ib̾sidium. ħ sc̃ĩtatem firmat. cascitatẽ roborat
digͥtates exornat. in pueris splend ã iuuenib
iulocaplecte honestafides amicitias yuat. col¬
legia copulatartes ꝯmendat. Nullum despicit.
nllũ ꝯtempnit. nulli deest insi qui ei forte de¬

Expanded text:
mae fundamentum, charitatis vinculum, amoris subsidium. Haec sanctitatem firmat, castitatem roborat, dignitates exornat. In pueris splendet, in juvenibus in locuplete honesta. Fides amicitias servat, collegia copulat, artes commendat. Nullum despicit, nullum contemnit, nulli deest, nisi qui ei forte de
Abbreviated transcription (Latin):
Iforsan hac arte non ꝓficit. recurrit ad a¬
liam aduocat sỹmonem acredit ad giezi
ciam ꝙͣ gratis adipisci nõ potuit perfas .t nef¬
as intitur adipisci. nec desistit ad huc s insistit
⁊ in uaditiuo leut̾ honorem ⁊ inpudent᷑ accipit
dignitatem amicorum suffragio p̾sidio ꝓprqs¬
rum tantoq dominacõnis inflãmatur ardore
tantalibine p̾sidendi ut scisma nõ horreat scã¬
dalum nõ formidet. ¶ S giezi lepra ꝑcussit ⁊
symon piit cum pecuma chore. cum ꝯplicib ig¬
nis assumpsit ⁊ dathan abiron. t̾ra muos ab¬
sorbuit nullus itaq sibi assumat honorem nͥ¬

Expanded text:
forte hac arte non proficit, recurrit ad aliam: advocat Simonem et accedit ad Giezi, tiam quam gratis adipisci non potuit, per fas et nefas nititur adipisci. Nec desistit adhuc, sed insistit et invadit violenter honorem, et impudenter arripit dignitatem, amicorum suffragio, presidio propinquorum, tantoque damnationis inflammatur ardore, tanta libidine presidendi, ut scisma non horreat, scandalum non formidet. 2 Sed Giezi lepra percussit, et Simon periit cum pecunia, Chore cum complicibus ignis assumpsit, et Dathan et Abiron terra vivos absorbuit. Nullus itaque sibi honorem
Abbreviated transcription (French):
tas .o. indigna iulitatis humane cond¬
ficto hbas ⁊ arbores inuestiga iue dese ꝓducunt
tiores a frondes ⁊ fructus citu dutelen des pe¬
diculos ⁊ lũbucos. Ille dese fundunt pornũ ole¬
dueu balsaniu ⁊ tudete sputiudom auude¬

Expanded text:
tatis humane conditio! Herbas et arbores investiga: ille de se producunt flores, frondes et fructus, et tu de te lendes, pediculos et lumbricos. Ille de se fundunt oleum, vinum et balsamum, et tu de te sputum, u
Abbreviated transcription (Latin):
ulacarũ tributum exigit quia ꝙ̃to st̃
de cqr a turpit̾ur eg̾it ꝙ turpit̾ igerit. superius
c inferius orribilem fiatũ expͥmens ab honii ã¬
bilem somĩ enuttens. Gula ꝑadisum clausit ꝓ¬
mogenita uendidit suspendit pistorem decol¬
lauit baptãm nabuardam princeps eocorũ
tẽplũ incẽdit ⁊ ierłm totã euertit. balthasar
it ppł in auducare ⁊ bibere ⁊ surrexerunt lu¬
ascendit sĩ eos. yerꝰ. qui ne scebautur uolup¬
tuose int̾ierũt inniis. diues iue qui epulaba

Expanded text:
ula carum tributum exigit, sed vilissimustercora. Turpius egerit quod turpiter ingerit, superius et inferius horribilem flatum exprimens, et abhominabilem sonum emittens. Gula paradisum clausit, primogenita vendidit, suspendit pistorem, decollavit Baptistam. Nabuzardam princeps cocorum templum incendit et Ierusalem totam evertit. Balthasar it populus manducare et bibere, et surrexerunt luascendit super eos». «Qui vescebantur voluptuose
Abbreviated transcription (Latin):
natus insi sepulcrum foris dealbatum ĩtus aut̾
pleuus spureici a Iacinctus ⁊ purpura coctus ⁊
leiacent inpulu̾e honor ⁊ głia male sedent uici¬
neie. Q uid ergo sĩ be filat̾ia dilatas ⁊ magnif.¬
cas fubrias. diues ille qui induebatur. pur ⁊⁊ bis
sepultus ẽ in inf. dina filia priarche iacob anꝙ
egrediretur ut ait iosephꝰ ut em̾et oruam̃tim
mulierũ ꝓuincialium uirgo ꝑmansit cum aut̾
exnut. sichen. filius regis ẽmor eam molent̾ opp̾s¬
sit ꝯlofu̾es qui sedebat incanopeo ꝙ erat expui¬
pura ⁊ auroc⁊insmarardo ⁊ lapidib p̾ciosis ꝯ¬
textum ingulatus est auidich qui cum prius u¬
teretur cilicio tũc orratum iocinditatis assũp¬

Expanded text:
osis ornatus nisi sepulcrum foris dealbatum, intus autem plenum spurcitia? Iacintus et purpura, coccus et le iacent in pulvere, honor et gloria male sedent in cinere. 2 Quid ergo superbe philacteria dilatas et magnificas fimbrias? Dives ille, qui induebatur purpura et bisso, sepultus est in inferno. Dina, filia patriarche Iacob, antequam egrederetur, ut ait Iosephus, ut emeret ornatum mulierum provincialium, virgo permansit; cum autem exivit, Sichem filius regis Amor eam violenter oppressit. Holofernes, qui sedebat in canopeo quod erat ex purpura et auro et smaragdo et lapidibus pretiosis intextum, iugulatus est a Iudith, que, cum prius uteretur cilicio, tunc ornatum iucunditatis assump
Abbreviated transcription (Latin):
uis ergo nascitur ad uolatum ⁊ homo nas¬
citur ad laborem. Quncti dies enis laborib̾
⁊erumpuis pleui sut. nec per nocten requies¬
cit mens euis ⁊ ħ nõne uantas. nõ est quicꝙ
sine labore sb̃ sole. nõ est sine defcũ sõ luna nõ
est sine uauitate sõ tempore. tempus est mora
motus rerũ mutabilium. uanitus uanit̾ inquit
eccãstes. ⁊ om̃ia enĩ. O quani uaua sunt homi¬

Expanded text:
s nascitur ad volandum, et homo nascitur ad laborem. Cuncti dies eius laboribus et erumpnis pleni sunt, nec per noctem requiescit mens eius. Et hoc nonne vanitas? Non est quicquam sine labore sub sole, non est sine defectu sub luna, non est sine vanitate sub tempore. Tempus enim est mora motus rerum mutabilium. 2 «Vanitas vanitatum, inquit Ecclesiastes, et omnia vanitas». O quam varia sunt