comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quaerens requiem & non inueniens: quia castas mentes effugiens insolo diabo¬
lus corde prauorum gratam sibi potest inuenire qui &em. undedeillo dñs.
subumbra inquit dormit : insecr&o calami & locis humentib: inumbra uide¬
lic& tenebrosas conscientias .: incalamo qui foris nitidus intus est uacuus. simula¬
trices: in locis humentib: lasciuas mollesquementes insinuans:
Dicit reuertar indomum meam unde exiui.. Timendus est isteuersiculus
non exponendus: Neculpa quam in nobis. extinctam credebamus perincu¬
riam nos uacantes opprimat: Et cumuenerit inuenit scopis mundatã.
Hocest gratia baptismatis apeccatorum labe castigatam : sed nulla bon ioperis industria
cumulatam: Undebene matheus hancdomum uacantem : scopis mundatam atq or¬
natam dicit inuentam : mundatam uidelicet auitiis pristinis perbaptis mum : uacan¬

Expanded text:
Quaerens requiem, et non inveniens. Quia castas mentes effugiens, in solo diaboQuaerens requiem, et non inveniens. Quia castas mentes effugiens, in solo diabolus corde pravorum gratiam sibi potest invenire quietem. Unde de illo Dominus: Sub umbra, inquit, dormit in secreto calami, et in locis humentibus ; in umbra, videlicet tenebrosas conscientias: in calamo, qui foris nitidus, intus est vacuus, simulatrices: in locis humentibus, lascivas mollesque mentes insinuans. Dicit: Revertar in domum meam unde exivi. Timendus est iste versiculus, non exponendus, ne culpa quam in nobis exstinctam credebamus, per incuriam nos vacantes opprimat Et cum venerit, invenit scopis mundatam. Hoc est, gratia baptismatis a peccatorum labe castigatam, sed nulla boni operis industria cumulatam. Unde bene Matthaeus hanc domum vacantem, scopis mundatam atque ornatam dicit inventam: mundatam videlicet a vitiis pristinis per baptismum, vacan
Abbreviated transcription (Latin):
hicunius dĩ notitiam: ille trahit aduitia : hic aduirtutem reuocat : Quomodo ergo
possunt habere concordiam inter sequorum opera diuisa sunt.
um inmundus sp̃s exierit dehomine perloca ambulat. in aquosa
quamuis simpliciter intellegi possit dñm haec ad distinctionem suorum: &
satanȩ operum ad iunxisse. quod scilio& ipsesemper polluta mundare : Satanas
uero mundata graui oribus festin& contaminare sordib: tamen &deher&ico
quo lib& uelscismatico uel &iam malo catholico potest non in conuenienter
accipi : dequotem porebaptis matis sp̃s inmundus qui in eo prius habita uerat
ad confessionem catholicae fide : a brenuntiationemque mundanae conuersa¬
tionis eiciatur : Hocaq in aquosa peragrat id est corda fidelium quae amollitiae
fluxa e cogitationis expurgata sint : callidus insidiator explor& siquos ibi for
tesua enequitiae gressus figere possit. sed benedicitur.

Expanded text:
hic unius Dei notitiam; ille trahit ad vitia, hic ad virtutem revocat: quomodo ergo hic unius Dei notitiam; ille trahit ad vitia, hic ad virtutem revocat: quomodo ergo possunt habere concordiam inter se, quorum opera divisa sunt? Cum immundus Spiritus exierit de homine, perambulat per loca inaquosa. Quamvis simpliciter intelligi possit, Dominum haec ad distinctionem suorum et Satanae operum adjunxisse, quod scilicet ipse semper polluta mundare, Satanas vero mundata gravioribus festinet attaminare sordibus, tamen et de haeretico quolibet, vel schismatico, vel etiam malo catholico, potest non inconvenienter accipi. De quo tempore baptismatis Spiritus immundus qui in eo prius habitaverat, ad confessionem catholicae fidei, abrenuntiationemque mundanae conversationis ejiciatur locaque inaquosa peragret, id est, corda fidelium quae a mollitie fluxae cogitatte suos nequitiae gressus figere possit, sed bene dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur : quod non concordi fallax operatione quem ad modum calum niaban¬
tur: sed fortiori potentia uictorhomines ad aemonio liberar& : Arma in quib:
male fortis ille confidebat astutia edolique sunt nequitiae spiritalis. Spolia
uero eius ipsi homines sunt ab eo decepti quaeuictor xp̃s distribuit : quod estm
signe trium phantis : quia captiuam ducens captiuitatem dedit dona homini¬
bus quosdam quidem apostolas alios euangelistas. hos proph&as. illos pastores
ns & doctores. Qui non est mecum aduersum me ẽ : & qui non colligit mecum
dispergit : Non put& quisquam deher&icis dictum & scismatics quanquam & ita
exsuper fluo possit intellegi : sed exconsequentibus textuque sermonis addiabo¬
lum refertur : & quod nom possint opera saluatoris. beltebub operibus compara¬
ri illecupit animas hominum tenerecaptiuas : Dñs liberare: ille p̃dicat idola :

Expanded text:
loquitur, quod non concordi fallax operatione quemadmodum calumniabanloquitur, quod non concordi fallax operatione quemadmodum calumniabantur, sed fortiori potentia victor homines a daemonio liberaret. Arma in quibus male fortis ille confidebat, astutiae dolique sunt nequitiae spiritalis. Spolia vero ejus, ipsi homines sunt ab eo decepti. Quae victor Christus distribuit, quod est insigne triumphantis, quia captivam ducens captivitatem, dedit dona hominibus, quosdam quidem apostolos, alios evangelistas, hos prophetas, illos pastores ordinans et doctores . Qui non est mecum, adversum me est. Et qui non colligit mecum, dispergit. Non putet quisquam de haereticis dictum et schismaticis, quanquam et ita ex superfluo possit intelligi, sed ex consequentibus, textusque sermonis ad diabolum refertur, et quod non possint opera Salvatoris Beelzebub operibus comparari. Ille cupit animas hominum tenere captivas, Dominus liberare; ille praedicat idola,
Abbreviated transcription (Latin):
tia est :: Nonte scandalit & membrorum inaequalitas cuma edific& unitas corporis.
unicuiq propria siue hominũ siue angelorum : In nulli senim membris nr̃is magis
appar& partitio quam indigitis : quod a ũtdixit ꝓuenit inuos regnum dĩ . regnum
dĩ nuncdicit. quodamnantur impii : &afidelibus depeccatis suis poenitentiã nunc
agentib: secernunt᷑ : Cum fortis armatus custodit atrium suum in pace sunt om̃a
quae possid&. Fortem diabolum : atrium uero illius mundum qui inmaligno
possitus est appellat: in quo usq ad saluatoris aduentũ malepacato potiebatur impe¬
rio : quia in cordib: infideliũ sineulla contradictione quiescebat: Unde & alibi.
princeps mundi uocatur dicente dño : Uenit enim princeps mundi. & in menihil
inuenit .: & iterum nunc princeps huius mundi eiciturforas: dequa & hic eiecti¬
one sub iungitur: Siautem fortior illo super ueniens uicerit eum uniuersa
armaeius aufer& inquibus confidebat & spolia eius distribu&. Descipso quippe

Expanded text:
tia est. Non te scandalizet membrorum inaequalitas, cum aedificet unitas corporis. unicuique propria, sive hominum, sive angelorum, in nullis enim membris nostris magis apparet partitio quam in digitis. Quod autem dixit, pervenit in vos regnum Dei, regnum Dei nunc dicit, quo damnantur impii, et a fidelibus, de peccatis suis poenitentiam nunc agentibus secernuntur. Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet. Fortem, diabolum; atrium vero illius, mundum qui in maligno positus est appellat, in quo usque ad Salvatoris adventum male pacato potiebatur imperio, quia in cordibus infidelium sine ulla contradictione quiescebat. Unde et alibi princeps mundi vocatur, dicente Domino: Venit enim princeps mundi, et in me nihil inveniet . Et iterum: Nunc princeps mundi ejicietur foras , de qua et hic ejectione subjungitur. Si autem fortior illo superveniens vicerit eum, universa arma ejus auferet in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet. De seipso quippe
Abbreviated transcription (Latin):
nicae resurrectionis uel ipso dño uelangelis sibi uisis. terrȩ prostratum
adorasse : unde mos obtinuit ecclesiasticus : ut uel in memoriam dominiq
uel in nostrȩ spem resurrectionis & omnib: dominicis dieb: & toto quinqua¬
gesimi tempore non flexis genib: sed declinatis in terrã uultibus oremus:
Recor damini qualiter locutus est uobis cum adhuc ingalileaes s& dicens¬
quia oport& filium hominis tradiinmanus hominum paccatorũ & cruci figi &
die tertia resurgere : die tertia dñs sicut ipse qd ex hoc loco discimus inter disci¬
pulos uiros &iam feminis quae cum sequebanturresurrectionis suae trium¬
phum celebrauit : dienãq parasceuer horanona sp̃m tradens uespere sepultus
mane prima sabbati surrexit sicut aperte marcus euangelista designat : Non

Expanded text:
nicae resurrectionis, vel ipso Domino, vel angelis sibi visis, terrae prostratum nicae resurrectionis, vel ipso Domino, vel angelis sibi visis, terrae prostratum adorasse. Unde mos obtinuit ecclesiasticus, ut vel in memoriam dominicae, vel in nostrae spem resurrectionis, et omnibus dominicis diebus, et toto quinquagesimae tempore, non flexis genibus, sed declinatis in terram vultibus oremus. Recordamini qualiter locutus est vobis, cum adhuc in Galilaea esset, dicensQuia oportet Filium hominis tradi in manus hominum peccatorum, et crucifigi, et die tertia resurgere. Die tertia Dominus, sicut ipse quod ex hoc loco discimus inter discipulos viros etiam feminis quae eum sequebantur praedixit, resurrectionis suae triumphum celebravit. Die namque parasceves hora non spiritum tradens, vespere sepultus, mane prima Sabbati surrexit, sicut aperte Marcus evangelista designat. Non
Abbreviated transcription (Latin):
Cumtimerent autẽ & declinarent uultum interrã dixerunt ad illas:
quid quaeritis uiuentẽ cum mortuis : ñesthic sed surrexit : Nolite inquiuifs
cũ mortuis hocest inmonumento qui locus est
proprie mortuorũ : quaerere eum quiaduitam iam resurrexit amortuis :¬
& nos autem exemplo deuotarum dõ feminarum quotiens ecclesiam intra¬
mus mysteriis caclestib: ad propinquamus: siue propter angelicae p̃sen¬
tiam uirtutis . seu propt̃ reuerentiã sacrȩ oblationis: cum omni humilitate
& timore debemus ingredi: ad conspectum quippe angelorũ uultũ decli¬
namus interram cum supernarum ciuium quae sunt gaudia a &erna contem¬
plantes humiliter nos cineremes se terramq recolimus : sicut beatus
es se terramq recolimus: sicut beatus
abraham : loquar inquit ad dñm meum cũ simpuluis & cinis: & notandum
quod scã emulieres ad stantib: sibi angelis non interram cecidisse: sed uultũ
dicunt᷑ interram declinas se : Nec quem piã sc̃orum legimus tempore domi¬

Expanded text:
Cum timerent autem et declinarent vultum in terram, dixerunt ad illas: Quid quaeritis viventem cum mortuis? Non est hic, sed surrexit. Nolite, inquiunt, cum mortuis, hoc est in monumento qui locus est proprie mortuorum, quaerere eum qui ad vitam jam surrexit a mortuis. Et nos autem exemplo devotarum Deo feminarum, quoties ecclesiam intramus et mysteriis coelestibus appropinquamus, sive propter angelicae praesentiam virtutis, seu propter reverentiam sacrae oblationis cum omni humilitate et timore ingredi debemus. Ad conspectum quippe angelorum vultum declinamus in terram, cum supernorum civium quae sunt gaudia aeterna contemplantes, humiliter nos cinerem esse terramque recolimus: sicut beatusesse terramque recolimus. Sicut beatus Abraham: Loquar, inquit, ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Et notandum quod sanctae mulieres astantibus sibi angelis non in terram cecidisse, sed vultum dicuntur in terram declinasse. Nec quempiam sanctorum legimus tempore domi
Abbreviated transcription (Latin):
heli efficitur filius : cuius ia cob quia fratererat uxorem ad suscitandum
fratri semen acceperat : & perhocrata inuenitur atq integra generatio
& ea quam matheus enumerat dicens. iac ob autem genuit ioseph: & ea quam
lucas competenti obseruatione designat dicens : qui putabatur essefilius

Expanded text:
Heli efficitur filius, cujus Jacob quia frater erat, uxorem ad suscitandum fratri semen acceperat. Et per hoc rata invenitur atque integra generatio, et ea quam Matthaeus enumerat dicens: Jacob autem genuit Joseph: et ea quam Lucas competenti observatione designat, dicens: Qui putabatur esse filius
Abbreviated transcription (Latin):
iss& dñscũ uenis r& in regnũ suum : dñs aut̃ ait . amendico tibi hodio metũ
eris inpasa diso: uita est enĩ essecum xp̃o : quia ubixpr ibi regnum: Quidã¬
duos latrones cum dño crucifixos duob baptitatorũ generib: coaptant :
Quicumq enĩ baptizati sumus in xp̃o ihũ : inmorte ipsius baptitati sumus :
Ambonamq: similes crucifixi : sed unus in cruceblas phemus peior. alter est
confessione martrr effectus : Quia ꝑbaptismum quod cũ peccatores
es semus abluimur : aliidum dm̃ in carne passum fide spe & caritate laudant
coronant᷑ aliidum aut fidem aut opera baptismi hal¬
quod accepere priuant᷑ : Erat aut̃ ferehora sexta & tenebrae faccȩ sunt
mundi lumen r&raxit radios suor neaut pendentem uider & dñm : aut

Expanded text:
isset Dominus cum venisset in regnum suum. Dominus autem ait: Amen dico tibi, hodie mecum isset Dominus cum venisset in regnum suum. Dominus autem ait: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. duos latrones cum Domino crucifixos, duobus baptizatorum generibus coaptant! Quicunque enim baptizati estis in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Ambo namque similes crucifixi, sed unus in cruce blasphemus pejor, alter est confessione martyr effectus, quia per baptismum, quo cum peccatores essemus abluimur. Alii dum Deum in carne passum, fide, spe et charitate laudant, coronantur. Alii dum aut fidem aut opera baptismi hante perveniunt. Et facta hora sexta, tenebrae factae sunt mundi lumen retraxit radios suos, ne aut pendentem videret Dominum, aut
Abbreviated transcription (Latin):
manere uirtutes testat᷑ apłs dicens : Nunc aut̃ man& fides spes caritas :
quas cunctas subita repl&us gratia: & accepit latro & seruauit incruce:
fidem nãq habuit qui regnaturum dñm credidit quem secum pariter
morientem uidit: spem habuit qui regni eius aditum postulauit.
Caritatem quoq in morte suauiuaciter tenuit qui fratrem & conlatronem
prosimili scelere morientem & deimquitate sua arguit & ei uitam quam
cognouerat p̃dicauit : Illequitalis ad crucemuenit exculpa : eccequalis
acruce recedit exgratia : Confitebat᷑ dño quem uidebat secum humana i¬
firmitate morientem : quando negabant apłi eũ quẽ minculaui derantꝰ
diuina uir tute facientem: Et dixit illihs: amendico tibi hodie mecũ
eris mpandiso. Pulcherrimũ affectandȩ conuersationis exemplum
qd̃ tam cito latroni uenia relaxat᷑ : &uberior est gratia quam precatio
semꝑ enĩ plur dñs tribuit . quã rogat᷑: Ille enĩ rogabat ut memor sui fu¬

Expanded text:
manere virtutes testatur Apostolus dicens: Nunc autem manet fides, spes, charitas . Quas cunctas subita repletus gratia et accepit latro et servavit in cruce. Fidem namque habuit, qui regnaturum Dominum credidit, quem secum pariter morientem vidit. Spem habuit, qui regni ejus aditum postulavit. haritatem quoque in morte sua vivaciter tenuit, qui fratrem et collatronem pro simili scelere morientem et de iniquitate sua arguit, et ei vitam quam cognoverat praedicavit. Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce qualis a cruce recedit ex gratia. Confitebatur Dominum quem videbat secum humana infirmitate morientem, quando negabant apostoli eum, quem miracula viderant divina virtute facientem. Et dixit illi Jesus: Amen dico tibi: Hodie mecum eris in paradiso. Pulcherrimum affectandae conversionis exemplum, quod tam cito latroni venia relaxatur, et uberior est gratia quam precatio. Semper enim plus Dominus tribuit quam rogatur. Ille enim rogabat, ut memor sui fu
Abbreviated transcription (Latin):
paralypomenon. arfaxat autem genuit sale qui & ipsegenuit heber
Scito ergo beatum lucam hanc generationem de Lxx interpre&um edi¬
cainan. &ipse cainancum .cxxx fuerit annorum genuit sela. sed quid horũ
sit uerius aut siutrumq uerum es sepossit dĩ nouerit : Nos simpliciter
ammonemus lectorem tantam inter utrosq codices inserie temporumesse
discrepantiam ut adiluuio usq ad natiuitatem a brahae in hebreica ueritate

Expanded text:
Paralipomenon: Arphaxat autem genuit Sala, qui et ipse genuit Heber Paralipomenon: Arphaxat autem genuit Sala, qui et ipse genuit Heber . Scito ergo beatum Lucam, hanc generationem de Septuaginta interpretum ediCainan, et ipse Cainan, cum centum triginta fuerit annorum, genuerit Sela. Sed quid horum sit verius, aut si utrumque verum esse possit, Deus noverit. Nos simpliciter admonemus lectorem tantam inter utrosque codices in serie temporum esse discrepantiam, ut a diluvio usque ad nativitatem Abrahae in Hebraica veritate
Abbreviated transcription (Latin):
percuus nominis proph&im dĩ peccatum illius expiaur
Quifuitinquit nathan. quifuit dauid. quifuit iesse: ⁊stequoque
numerus quem lucas ex sequitur certis si me prorsus ablationem indicat petcatorũ
dequo suo loco uidebis : Nec mireris silucas adauid usq actxpm plures successi¬
personas generationem fatearis es sedecursam: Potest enimfieri ut alii
longeuam transegerint uitam : alterius uero generationis uiri in matura
a&ate disces serint : cumuid eamus complures senes cum suis nepotibus uiuere
alios uero uiros statim filiis obire susceptis:
Qui fuit sela qui fuit caman. quifuit arfaxat: Nomen & generatio cainan
iuxta hebreicam ueritatem : neq ingenesi neq: in uerbis dierum inuenitur:
sedarfaxat sela uel sale filium nullo interposito genuis se perhib&ur .
sic enimhabes : porro arfaxat uixit .xxxu. annos & genuit sale : itemq in

Expanded text:
per cujus nominis prophetam Deus peccatum illius expiavit. per cujus nominis prophetam Deus peccatum illius expiavit. Qui fuit inquit Mathan, qui fuit David, qui fuit Jesse. Iste quoque numerus quem Lucas exsequitur, certissime prorsus abolitionem indicat peccatorum, de quo suo loco videbis. Nec mireris, si Lucas a David usque ad Christum plures successipersonas generationem fatearis esse decursam. Potest enim fieri ut alii longaevam transegerint vitam, alterius vero generationis viri immatura aetate decesserint, cum videamus complures senes cum suis nepotibus vivere, alios vero viros statim filiis obire susceptis. Qui fuit Sela, qui fuit Cainan, qui fuit Arphaxat. Nomen et generatio Cainan juxta Hebraicam veritatem, neque in Genesi, neque in Verbis Dierum invenitur; sed Arphaxat Sela, vel Sale filium, nullo interposito genuisse perhibetur; sic enim habes: Porro Arphaxat vixit triginta annos, et genuit Sale . Itemque et
Abbreviated transcription (Latin):
filius dĩ potius filius hominis factus est : Satis autem demonstrauit
Non seideo dixis seio seph filium heli quod de illo genitur : sed quod ille
fuerit adoptatus : cum &i psum adam filiumdĩ dixit . cumsit factus ado¬
sed pergratiam quam postea peccandõ amisit tamquam filius in paradiso
constitutus sit : qua propter ingenenationibus mathei signifieatur nostroꝵ
susceptio peccatorum ad ño xp̃o: In generationibus autem lucae signifi¬
citur ab latio nostrorum peccatorum adño xp̃o : ideo eus illedescendens
ourrat iste ascendens : quodenim dicit a postolus: Misit dr̃ filium siium
insimilitudinem carnis peccati: haecest sus ceptio peccatoꝵ: quod autem
adct ut depeccato damnar& peccatum in carne: haec est ex pratneott in¬
torun÷ pro inde matheus ab ipso diuid persalomonem dder endn ir
cuius matreillepeccauit Tucas uero adipium diuid peruthan ascendit

Expanded text:
filius dei potius propter nos filius hominis factus est. satis autem demonstrauit filius dei potius propter nos filius hominis factus est. satis autem demonstrauit non se ideo dixisse Ioseph filium Heli, quod de illo genitus, sed quod ab illo fuerit adoptatus, cum et ipsum Adam filiumsed per gratiam quam postea peccando amisit, tanquam filius in paradiso constitutus sit. Quapropter in generationibus Matthaei, significatur nostrorum susceptio peccatorum a Domino Christo: in generationibus autem Lucae, significatur abolitio nostrorum peccatorum a Domino Christo. Ideo eas ille descendens enarrat, iste ascendens. Quod enim dicit Apostolus: Misit Filium suum in similitudine carnis peccati , haec est susceptio peccatorum. Quod autem addit: Ut de peccato damnaret peccatum in carne, haec est expiatio peccatorum. Proinde Matthaeus ab ipso David per Salomonem descendit, in cujus matre ille peccavit. Lucas vero ad ipsum David per Nathan ascendit,
Abbreviated transcription (Latin):
qua drꝓpertitis uicibus currunt : & mundus ipse quatuor partibus
terminatur . XL. autem quater habent .x. porro ipsa decem ab uno¬
usq ad quatuor progrediente numero consummantur : Adistam itaq mortali¬
tatem nobiscum participandam quia descendontem xp̃m uoluit significare
matheus : ideo ipsas generationes ab abrabam usq ad ioseph: &usq adipsius
xp̃inatiuitatem descendendo commemorauit ab initio euangelii suiꝰ. Lucas
autem non abinitio euangelii sui. sed ab aptis mo xp̃i generationes enarrat.
nec descendendo sed ascendendo : tamquam sacerdotem in expiandis pecca
tis magis ad signans : ubieum uox decaelo declaracuit : ubi testimonium¬
ipse iohannes per hibuit dicens : ecce quitollit peccitamundi: ascendendo
autem transiit ad abraham &ꝑuenit addm̃ : cuimundati & expiati reco¬
ciliamurꝰ merito & adoptionis originem ipse suscepit. quia pera doptionẽ
efficimur filiidĩ credendo infiliumdĩ : Percarnalem uero generationem

Expanded text:
quadripartitis vicibus currunt, et mundus ipse quatuor partibus terminatur. Quadraginta autem quater habent decem. Porro ipsa decem ab unousque ad quatuor progrediente numero consummantur. Ad istam itaque mortalitatem nobiscum participandam, quia descendentem Christum voluit significare Matthaeus, ideo ipsas generationes ab Abraham usque ad Joseph, et usque ad ipsius Christi nativitatem descendendo commemoravit ab initio Evangelii sui. Lucas autem non ab initio Evangelii sui, sed a baptismo Christi generationes enarrat, nec descetis magis signans, ubi eum uox de caelo declarauit, ubi testimonium Iohannes ipsi perhibuit dicens: ecce qui tollit peccata mundi. ascendendo autem transit et Abraham et peruenit ad deum, cui mundati et expiati reconciliamur. merito et adoptionis originem ipse suscepit, quia per adoptionem efficimur filii dei credendo in filium dei. per carnalem uero generationem
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit tabulatum super omnen domum quinq cubitis altitud inis ergo prae¬
dicabitur intettis cuncts audientib: palam dice&ur : dicoaute uobis amics

Expanded text:
ficavit tabulatum super omnem domum quinque cubitis altitudinis. Ergo praeficavit tabulatum super omnem domum quinque cubitis altitudinis. Ergo praedicabitur in tectis, cunctis audientibus palam dicetur. Dico autem vobis amic
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ quaeintenebris dixistis in lumine dicentur : & quod in aure t locuti
estis incubiculis. p̃dicabitur itectis: Nonsolum infuturo quando cunsta
cordium abscondita proferentur adlucem : sed inp̃senti tempore potest congru¬
enter accipi : qm̃ quae inter tenebras quondam pressurarũ carcerumq. umbras
uellocut uel passi sunt apostoli: Nunc clarificata perorbem ecclesi a lectis eorũ
actibus publice p̃dicantur : Sanequodait praedicabitur: intectis . Iuxtamorẽ
prouintiae palestinae loquitur : ubi solent intectis residere : non enimtesta
nostromore culminibus sublimata : sed plano scemate faciunt a equalia:
Vndelex p̃o epit ut quinouam domum aedificar& murum testiponer&
ingyro nefunder &ur ibi sanguis in noxius labante aliquo &in praeceps ruente : &
in templi construtione legimus texit quoq domum la quearib: caedrinis : & aedi¬

Expanded text:
Quoniam quae in tenebris dixistis, in lumine dicentur, et quod in aure locuti Quoniam quae in tenebris dixistis, in lumine dicentur, et quod in aure locuti estis in cubiculis, praedicabitur in tectis, non solum in futuro, quando cuncta cordium abscondita proferentur ad lucem, sed et in praesenti tempore potest congruenter accipi. Quoniam quae inter tenebras quondam pressurarum carcerumque umbras vel locuti vel passi sunt apostoli, nunc clarificata per orbem Ecclesia, lectis eorum actibus publice praedicantur. Sane quod ait, Praedicabitur in tectis, juxta morem provinciae Palestinae loquitur, ubi solent in tectis residere. Non enim tecta nostro more culminibus sublimata, sed plano schemate faciunt aequalia. Unde lex praecepit ut qui novam domum aedificaret, murum tecti poneret in gyro, ne funderetur ibi sanguis innoxius, labente aliquo et in praeceps ruente. Et in templi constructione legimus: Texit quoque domum laquearibus cedrinis, et aedi
Abbreviated transcription (Latin):
tis & ueritatis . Nam sicut modicum ferinae cui inicitur massam corrumpit :
uniuersamq. mox conspaersionem suo sapore commaculat : sienimirum
simulatio cuius semel animum imbuerit : tota uirtutum sinceritate &ue¬
ritate fraudabit: Nihilautem opqtum est . quod non releu&ur : neque
absconditum quod nonsciatur : & quomodo in praesenti saeculo. multoꝵ
diu lat& hypochrisis: ergo defuturo topore intellegendum quando iudi¬
cabit ds̃ occulta hominum : Nam sicut unus amicorum beati iob uerissime
dixit. Laus impiorum breuis est : & gaudium hypochritae ad instar punc¬
ti: Si ascenderit usq ad caelum superbia eius & caput eius nubes tetigerit.
quasi sterquilinium infineperdstur : infine inquit perd&ur : qui in prin
cipio florere uidebatur: est ergo sensus. attendite ne aemulem ini simula¬
tores quia ueni& profecto tempus in quo & ura uirtus omnib:: & eorum
reuel&ur hypochrisis: uerum quod sequitur

Expanded text:
is sinceritatis . Nam sicut modicum fermenti totam farinae cui injicitur massam corrumpit, universamque mox conspersionem suo sapore commaculat, sic nimirum simulatio, cujus semel animum imbuerit, tota virtutum sinceritate et veritate fraudabit. Nihil autem opertum est quod non reveletur, neque absconditum quod non sciatur. Et quomodo in praesenti saeculo multorum diu latet hypocrisis? Ergo de futuro tempore intelligendum, quando judicabit Deus occulta hominum. Nam sicut unus amicorum beati Job verissime dixit: Laus impiorum brevis est, et gaudium hypocritae ad instar puncti, si ascenderit usque ad coelum superbia ejus, et caput ejus nubes tetigerit, quasi sterquilinium in fine perdetur . In fine, inquit, perdetur, qui in pcipio florere videbatur. Est ergo sensus: Attendite ne aemulemini simulatores, quia veniet profecto tempus, in quo et vestra virtus omnibus, et eorum reveletur hypocrisis. Verum quod sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
onem siggnificat.  Triauero sunt ut dixi tempora dominicae uisitationif i.¬
in quibus iudata quiaterena magis quam caelestia nouesait opestori : quasidecem &octo
annis asuaementis erat recatudine curuata : Et erat inclinata nec omnino pote¬
rat sursum respicere : Quia terrena sapiens. infirmarequirens caelestia cogitare
nondum sciebat : Audiens perproph&am si uolueritis & audieritis me. bona
terrae manducabitis : cui contsa membris eclesiae dicit a postolus : quaesur¬
sum sunt sapite. nonquae superterram. Quam cum uidiss& ihs uocauit ad se
&ut illi : Mulier dimasa es ab infirmitate tua : & in posuit illi manus . & con¬
festim erecta est. & glorificabant dm̃ : Uidit p̃distinando pergratiam :
Uocauit ilustrando ꝑdoctrinam : &mposuitmanus spiritalib: donis ad

Expanded text:
ionem significat. Tria vero sunt, ut dixi, tempora Dominicae visitationiionem significat. Tria vero sunt, ut dixi, tempora Dominicae visitationiin quibus Judaea, quia terrena magis quam coelestia noverat operari, quasi decem et octo annis a suae mentis erat rectitudine curvata. Et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Quia terrena sapiens, infirma requirens, coelestia cogitare nondum sciebterrae manducabitis . Quo contra membris Ecclesiae dicit Apostolus: Quae sursum sunt sapite, non quae super terram . Quam cum vidisset Jesus, vocavit ad se, et ait illi: Mulier, dimisfestim erecta est, et glorificabat Deum. Vidit praedestinando per gratiam, vocavit illustrando per doctrinam, imposuit manus spiritalibus donis ad
Abbreviated transcription (Latin):
dam sed distritȩ bipennis seueritate tollendam.
Erat autem docens insynagoga eorum sabbatis : &eccemulier quȩ habebat
spm̃in firmitatis annis decem &octo. Di ctadeficu parabola dñs insynago.¬
ga docuisse narratur : ut uidelic& intim&ur non alio parabolam tendere :
Sed hoc esse fructum inficulnea quaerere. & non inuenire: uerbum synagogȩ
commodare nec recipi : quam tamen ne totam funditus obculpam sterilitatis.
extirpandam pitares : Sed reliquias perdectionem gratiae scires esse saluandas.
mox ibidem ecclesiae primitiuae sanatio: sub incuruae mulieris. specie subse¬
quitur: Quaeb eie decen & octo annis fuit curuatã qui numerus ternarios exies
ducto perficitur : quia uidelic& eam quaem testimonio legis: inuaticinio pro:¬
ph&iae : & inreulatione gratiae perinfirma opera languer&. ostendit :
S enarius enim numerus in quo mundi est creatura perfecta operum perfeca¬

Expanded text:
dam, sed districtae bipennis severitate tollendam . dam, sed districtae bipennis severitate tollendam . Erat autem docens in synagoga eorum Sabbatis. Et ecce mulier, quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo. Dicta de ficu parabola, Dominus in synagoga docuisse narratur, ut, videlicet, intimetur non alio parabolam tendere, sed hoc esse fructum in ficulnea quaerere, et non invenire, verbum Synagogae commodare, nec recipi. Quam tamen ne totam funditus ob culpam sterilitatis exstirpandam putares, sed reliquias per electionem gratiae scires esse salvandas, mox ibidem Ecclesiae primitivae sanatio sub incurvae mulieris specie subsequitur quae bene decem et octo annis fuit curvata, qui numerus ternario sexies ducto perficitur, quia, videlicet, eam quae in testimonio legis, in vaticinio prophetiae, et in revelatione gratiae, per infirma opera langueret, ostendit. Senarius enim numerus, in quo mundi est creatura perfecta, operum perfect
Abbreviated transcription (Latin):
perp&uae damnationis incutiens: omnis quippe fossa mimo est : & nimirum in cre¬
atio dummentem sibi denonstrat humiliat.: Et mittam
lorum quaefecit ab ominationem adanimum reducam: & conpunctionis gratiã
quasi deputredine stercoris exsuscitem. Ee siquidem fecerit fructum : sin
auten infuturom succides eam : Cum dicer&. & siquidem fecerit fructum
non subiunxit cliquid sed suspendit sententiam. Cum uero adderet sin autẽ
continuo iudicium uentura edamnationis adnexsit dicens In futurum suc¬
cides eam quia uidelic& multo procdiuioren ad negandum : quam ad confi.¬
tendum dm̃ sỹnagogam uidebatUnde &alibi rebus eandem figuram. quã
hic uerbis agens: infecundam ficum a&ernae sterilitatis iededictione dam na¬
uit ostendens. uidelic& eam &si fodiant apostoli corripiendo: & sistercus
aduehant peccata in properando. nulla tamen poenitentiae fruge cumulan¬

Expanded text:
perpetuae damnationis incutiens. Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpperpetuae damnationis incutiens. Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Et mittam stercora. Id est, malorum, quae fecit abominationem ad animum reducam, et compunctionis gratiam, quasi de putredine stercoris exsuscitem. Et si quidem fecerit fructum; sin autem, in futurum succides eam. Cum diceret: Et si quidem fecerit fructum, non subjunxit aliquid, sed suspendit sententiam; cum vero adderet Sin autem, continuo judicium venturae damnationis adnexuit dicens: In futurum succides eam, quia, videlicet, multo procliviorem ad negandum, quam ad confitendum Deum Synagogam videbat. Unde et alibi rebus eamdem figuram, quam hic verbis agens, infecundam ficum aeternae sterilitatis maledictione damnavit, ostendens, videlicet, eam etsi fodiant apostoli corripiendo, etsi stercus advehant peccata improperando, nulla tamen poenitentiae fruge cumulan
Abbreviated transcription (Latin):
in eum: & uenieit romani . & tollent nr̃m & locum & gentem: potest &iam ꝑ
terram sterili fico occupatam iudaicaeplebis turba figurari: qua en oxia
praepositorum umbran eueritatis lumen recipere poss& pressa . & nesu ꝑnȩ
dilectionis solecalefier& exemplo est eorum prauitatis impedita: Iuxta
quod eisdem alibi saluator: Uae inquit uobis scribȩ & parisaei hipocri¬
tȩ qui clauditis regnum caelorum. antehomines: uos enim non intratis.
Necintro euntes sinitis intrare. Atille respondens dixit illi. dñe dimit¬
te illam. & hocanno usq dum fodiam circa illam: Uoxa postolorum
est qui post passionem dñi pro iudaeis summopere praecabantur. neab
in poenitentib: dominicae crucis ultio per&ur : usq dum fodiam inquit
circa illam: idest radicem infructuosae mentis. ligone bis acutȩ inuect¬
onis humilem : & praesentium uidelic& pressurarum & horrorem

Expanded text:
in eum. Et venient Romani et tollent locum nostrum et gentem . » Potest etiam per in eum. Et venient Romani et tollent locum nostrum et gentem . » Potest etiam per terram sterili ficu occupatam, Judaicae plebis turba figurari, quae noxia praepositorum umbra, ne veritatis lumen recipere possit, est depressa: et ne supernae dilectionis sole calefieret, exemplo est eorum pravitatis impedita, juxta quod eisdem alibi Salvator: « Vae, » inquit, « vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui clauditis regnum coelorum ante homines. Vos enim non intratis, nec introeuntes sinitis intrare . At ille respondens, dixit illi: Domine, dimitte illam et hoc anno usque dum fodiam circa illam. Vox apostolorum est, qui post passionem Domini pro Judaeis summopere precabantur, ne ab impoenitentibus dominicae crucis ultio peteretur. Usque dum fodiam, inquit, circa illam, id est, radicem infructuosae mentis ligone bis acutae invectionis humilem, et praesentium, videlicet, pressurarum, et horrorem
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit autem adcultorem uineae . ecceanni tressunt ex quo uenio quaerens
fructum inficulneahac & non mueno: Percultorem uineae apostolorum doc
torumq: ordo exprimitur : quorum praecib: acmonitis assidua plebi dĩ
cura suggeritur. his & enim dñs saepissime demfructuosa iuda eorum gente
quaerebatur : quod pertres annos suae uisitationis. hocest in legalib: edictis. mn
proph&icis contestationib: &mipsacoruscantis euangeli gratia neglegens
extiterit : Succideergo illam. ut quid &iam terram occupat: Non ab aposto¬
lis. seda romanis gens iudȩa succisa &a terra repromissionis ciecta est: Sed
succide inquit illam succisionis ei uenturȩ cladem poenitentiam suadendo
proponequa e iusto iudicio terram cum regno perdidit : procuius amore
cadi ciues ꝑsequi ipsumq caeli & terrae regem occidere non m&uit : dicens
per suos pontifices &pharisaeos : Si dimittimus eum sic omnes credent

Expanded text:
Dixit autem ad cultorem vineae: Ecce anni tres sunt, ex quo venio quaerens Dixit autem ad cultorem vineae: Ecce anni tres sunt, ex quo venio quaerens fructum in ficulnea hac, et non invenio. Per cultorem vineae apostotorumque ordo exprimitur, quorum precibus ac monitis assidua plebi Dei cura suggeritur. His enim Dominus saepissime de infructuosa Judaeorum gente querebatur, quod per tres annos suae visitationis, hoc est in legalibus edictis, in propheticis contestationibus, et in ipsa coruscantis Evangelii gratia negligens exstiterit. Succide ergo illam, ut quid etiam terram occupat? Non ab apostolis, sed a Romanis gens Judaea succisa, et a terra repromissionis ejecta est. Sed succide inquit illam, succisionis ei venturae cladem poenitenpropone. Quae justo judicio terram cum regno perdidit, pro cujus amore coeli cives persequi ipsumque coeli et terrae regem occidere non metuit, dicens per suos pontifices et Pharisaeos: « Si dimittimus eum sic, omnes credent
Abbreviated transcription (Latin):
sub gratia oboedire dispexit: uerum siad superiora respexeris animaduer¬
tis eam. & si generaliter omnium. specialiter tamen synagogȩ tẏpum parta¬
re : Namcum prȩmissa illa terribili tremendaq sententia. : Si non poeniten¬
tiam egeritis om̃s similiter peribitis: moxdem fecunda atq eradicanda
arbore parabolam subiungit: Apertissime doc& eos quibus loquebatur
instar infructuosȩ ficꝰ : Si non poenituerint eẽ succiderdos : uin ea ergo dñi
sabaoth. domus israhel est : Ut esaiȩ cantico docemur : synagoga auten in
eadem doma condita: fici est arbor mnuinea : Sed qui uineam suam permisit
auiatorib: diripi : hic&iam ficum iussit excidi.
Et uenit quaerens fructum iilla & non muenit: Ipsequisynagogam per
moysen instituit dñs incarne natus apparuit : & crebrius insynago gadocens
fructum fidei quaesiuit: Sed inpharisieorum mente non inuenit

Expanded text:
sub gratia obedire despexit. Verum si ad superiora respexeris, animadversub gratia obedire despexit. Verum si ad superiora respexeris, animadvertes eam, et si generaliter omnium, specialiter tamen synagogae typum portare. Nam cum praemissa illa terribili tremendaque sententia: Si non poenitentiam egeritis, omnes similiter peribitis, mox de infecunda atquearbore parabolam subjungit, apertissime docet eos quibus loquebatur instar infructuosae fici, si non poenituerint, esse succidendos. Vinea ergo Domini Sabaoth, domus Israel est , ut Isaiae cantico docemur; Synagoga autem in eadem domo condita, fici est arbor in vinea. Sed qui vineam suam permisit a viatoribus deripi, hic etiam ficum jussit excidi. Et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Ipse qui Synagogam per Moysen instituit, Dominus in carne natus apparuit, et crebrius in Synagoga docens, fructum fidei quaesivit, sed in Pharisaeorum mente non invenit.
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudinis a facie mimiq: Nam & ipsum siloȩ nomen quod interp̃tatur. Qubi cae¬
cus anatiuitate lumen accepit eum nimirum significat. quiait: egolux in mundũ
ueni. &iterum & quimisit me mecum ẽ decuius casu subm&ifora lapidis. A libi
dicitur : omnis qui ceciderit supraillum lapidem conquas sabitur: supra quẽ autẽ ceciderit
comminu& illum: Aiter unus quisq nostrum turrem deb& aedificare
uirtutum prius sumptib conputatis: necum ꝑficere nequi uerit ap̃tereuntib:
deatur : haec turris bene constructa persistit. sin autem erecta in suꝑbiam¬
firma non habuerit fundamenta cad& supereum a quo a edificata est:
icebat auten hanc similitudinem arborem fici habebat quidam plantatã
inuinea sua : Potest quidem haec arbor fici generis humani designare naturã
Quaebene plantata hocest adauctoris sui similitudinem creata est. Sed dõ
quaerente pertriennium fructum darenegauit: quia antelegem. sublege

Expanded text:
fortitudinis a facie inimici . Nam et ipsum Siloe nomen, quod interpretatur missus, et ubi caecus a nativitate lumen accepit, eum nimirum significat, qui ait: Ego lux in mundum veni . Et iterum: Et qui misit me, mecum est . De cujus casu sub metaphora lapidis alibi dicitur: Omnis qui ceciderit supra illum lapidem, conquassabitur. Supra quem autem ceciderit, comminuet illum . Aliter: unusquisque nostrum turrem debet aedificare virtutum prius sumptibus computatis, ne cum perficere nequiverit, a praetereuntibus rideatur. Haec turris bene constructa persistit. Sin autem erecta in supefirma non habuerit fundamenta, cadet super eum a quo aedificata est. Dicebat autem hanc similitudinem. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua. Potest quidem haec arbor fici generis humani designare naturam. Quae bene plantata, hoc est ad auctoris sui similitudinem creata est. Sed Deo quaerente per triennium fructum dare negavit, quia ante legem, sub lege,
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas sonat inuoce. superbia mactione: & eccehoc deiudicat prauus
quisq cum audit. nectamen eaqua edeiudicat. Ageredesistit: Nam dum cui¬
lib& ꝑuerse agenti dicimus conuertee . dm̃ sequere. mundum relinque.
ubi hunc nisi ad dominicam caenam uocamus. sed cum respond& orapro
me quia peccator sum hoc facere nom possum quid aliud agit nis i rogat
& excusat dicens Namq peccatorsum humilitatem insinuat. subiun¬
gens autem conuerti nom possum. superbiam demonstrat:
Et alius dixit uocorem duxi : &ideo non possum uenire : Quid per
uxorem nisi uoluptas carnis accipitur : Nam quamuis bonum sit coniu¬
gium atq. ad propagandam sobolem prouidentia diuina constituit.
nonnullitamen ned perhocfecunditatem prolis. sed desideria expe

Expanded text:
humilitas sonat in voce, superbia in actione. Et ecce hoc dijudicat pravus quisque cum audit, nec tamen ea quae dijudicat agere desistit. Nam dum cuilibet perverse agenti dicimus: Convertere, Deum sequere, mundum relinque, ubi hunc nisi ad dominicam coenam vocamus? Sed cum respondet: Ora pro me, quia peccator sum, hoc facere non possum, quid aliud agit nisi rogat et excusat? Dicens namque, Peccator sum, humilitatem insinuat, subjungens autem, Converti non possum, superbiam demonstrat. Et alius dixit: Uxorem duxi, et ideo non possum venire. Quid per uxorem, nisi voluptas carnis accipitur? Nam quamvis bonum sit conjugium, atque ad propagandam sobolem Providentia divina constitutum, nonnulli tamen non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria expe
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos fuit : & hic incampo ille inatrio templi necatus est utriusq gradus
martyres & laici scilic& & altaris officio mancipati sub eorum uoluit intimare
uocabulo: Ua euobis legis peritis quiatulisticlauem scientia e: ipsi non intro istis
& eos qui introiebant prohibuistis. Clauis scientiae humilitas xp̃i est: quam
legis periti. nec ipsi inlege & proph&is. intellegere : necabaliis intellegi
uolebant: Intrare est enim non esse conten tum superficie litterȩ. sedusq
ad intellegentiae sacratioris arcana pen&rare : aliter omnis doctor qui auditores
quos uerbo aedificat exemplo scandalitat: neipseregnum dĩ intrat: Nec eos
lationes &impi&atis suae crimina audierint ipsi testantur : quitanto intonan
e turbine non ipsi resipis :ere : sed doctorem ueritatis in sidiis moliuntur
itendite afermento pharisaeorum quod est
hypochrisis : Adhoc fermentum pertinent omnia : qua ere cumbens apud pharisaeũ

Expanded text:
sacerdos fuit, et hic in campo, ille in atrio templi necatus est, utriusque gradus sacerdos fuit, et hic in campo, ille in atrio templi necatus est, utriusque gradus martyres, et laici scilicet et altaris officio mancipati, sub eorum voluit intimare vocabulo. Vae vobis legisperitis, quia tulistis clavem scientiae, ipsi non introistis, et eos qui introibant prohibuistis. Clavis scientiae humilitas Christi est, quam legisperiti nec ipsi in lege et prophetis intelligere, nec ab aliis intelligi volebant. Intrare est enim, non esse contentum superficie litterae, sed usque ad intelligentiae sacratioris arcana penetrare. Aliter: Omnis doctor qui auditores quos verbo aedificat elationis et impietatis suae crimina audierint, ipsi testantue turbine non ipsi resipiscere, sed doctorem veritatis insidiis moliunturtendite a fermento Pharisaeorum, quod est hypocrisis, etc. . Ad hoc fermentum pertinent omnia quae recumbens apud Pharisaeum
Abbreviated transcription (Latin):
in carnationem : seu post mortem resurrectionemq saluatoris ab aliis sint natio¬
nib: interempti : &ipse dñs iudaeis lic& aclamantib: aromano tamen p̃side
romanisq sit militib: crucifixus. sed moris est scripturarũ duas sae pegeneratio¬
nes hominum bonorum scilic& malorumq computare : hoc est eorum quinor
exsanguinib: neq exuoluntate carnis : neq ex uolunta teuiri. sed ex dõnati sũ
& eorum quib: dicitur. uos expatrediabulo estis : &alibi serpentes generatio
uiperarum: Nanguine abel usq ad sanguinem zachariae qul perut inter
altare õedem : quare a sanguine ab el qui primus martyrum passus est mirum
non est : sed quare usq ad sanguinem tachariae quaerendum est : cum & multi post
eum usq ad natiuitatem xp̃i : &ipsomox nato in nocentes inb&hlem pueri sint
ab hacgeneratione perempti : Nisi forte quia ab el pastor ouium : zacharias

Expanded text:
incarnationem, seu post mortem, resurrectionemque Salvatoris ab aliis sunt natioincarnationem, seu post mortem, resurrectionemque Salvatoris ab aliis sunt nationibus interempti, et ipse Dominus, Judaeis licet acclamantibus, a Romano tamen praeside, Romanisque sit militibus crucifixus. Sed moris est Scripturarum, duas saepe generationes hominum, bonorum scilicet et malorum, computare, hoc est, eorum qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt, ; et eorum quibus dicitur: Vos ex patre diabolo estis . Et alibi: Serpentes, generatio viperarum . A sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae, qui periit inter altare et aedem. Quare a sanguine Abel qui primus martyrium passus est, mirum non est, sed quare usque ad sanguinem Zachariae, quaerendum est, cum et multi post eum usque ad nativitatem Christi, et ipso mox nato, innocentes in Bethleem pueri sint ab hac generatione perempti, nisi forte quia Abel pastor ovium, Zacharias
Abbreviated transcription (Latin):
sum dicit: ipse est enim dĩ uirtus & dĩ sapientia. sicut a postolus doc&: den que
in madieo itahabes : ideo ecceego mitto aduos proph&as & sapientes & scribas :
si autem eadem sapientia dĩ proph&as qua ea postolos misit: cessent her&icixp̃o
exuirgine principium dare : õmitant alium legis & proph&arũ : aliũ noui
testamenti dm̃ prȩdicare : quamuis saepe &iam apostoli ca scriptura proph&as
non eos solum qui futuram xp̃i in carnationem : sed & eos qui uentura caelestis regni
gaudia prȩdicent appellat proph&ae inquit duo auttresdicant : & ceri diiudi¬
cent : sed nequaquam hoscrediderim a postolis incathalogi ordine p̃ferendos.
Yt inquiratur sanguis omnium proph&arũ qui effusus est a constitutione mun¬
di a generatione ista: Queritus quomodo sanguis omnium proph&arum atq
iustorum ab unaiud aeorum generatione requiratur : cum & multi s cõrum siue ante

Expanded text:
sum dicit, ipse est enim Dei virtus et Dei sapientia, sicut Apostolus docet . Denique sum dicit, ipse est enim Dei virtus et Dei sapientia, sicut Apostolus docet . Denique in Matthaeo ita habes: Ideo ecce ego mitto ad vos prophetas, et sapientes et scribas. Si autem eadem sapientia Dei prophetas quae apostolos misit, cessent haeretici Christo ex Virgine principium dare, omittant alium legis et prophetarum, alium Novi Testamenti Deum praedicare, quamvis saepe etiam apostolica Scriptura prophetas non eos solum qui futuram Christi incarnationem, sed et eos qui ventura coelestis regni gaudia praedicent, appellat. Prophetae inquit duo aut tres dicant, et caeteri dijudicent. Sed nequaquam hos crediderim apostolis in catalogi ordine praeferendos. Ut inquiratur sanguis omnium prophetarum qui effusus est a constitutione mundi a generajustorum ab una Judaeorum generatione requiratur, cum et multi sanctorum, sive ante
Abbreviated transcription (Latin):
facinora aemulando dum xp̃m a postolosq illius in sequuntur in seipsos senten¬
tiam r&orquebant: Eiuidelic& ipsi quȩmparentib: damnabant agentes : pro¬
fecto testificamini quod consentitis operib patrum uestrorum : Qm̃ quidem
ipsi eos occiderunt : Uosautem aedificatis eorum sepulchra : Simulabant
quidem se obfauorem uulgi captanddm patrum suorum horrere perfidiã
memorias proph&arum qui ab eis occisi sunt magnifice ornando. sed ipso
opere testificantur : quantum paternae nequitiae consentiant dñm qui ab
eisdem proph&is est praenuntiatus in iuriis agendo: ubi separiter & filios
homicidarum : & ad sua edam nationis augmentum. scientes peccare declasuent.
underecte subiungitur.
Propterea &sapientia dĩ dixit : mitam ad illos pro¬
ph&as &apostolos. & exił lis occident & persequetur. Sapientiam dĩ seip¬

Expanded text:
facinora aemulando, dum Christum apostolosque illius insequuntur, in seipsos sentenfacinora aemulando, dum Christum apostolosque illius insequuntur, in seipsos sententiam retorquebant, eadem videlicet ipsi quae in parentibus damnabant agentes. Profecto testificamini quod consentitis operibus patrum vestrorum. Quoniam quidem ipsi eos occiderunt, vos autem aedificatis eorum sepulcra. Simulabant quidem se, ob favorem vulgi captandum, patrum suorum horrere perfidiam, memorias prophetarum qui ab eis occisi sunt magnifice ornando, sed ipso opere testificantur quantum paternae nequitiae consentiant, Dominum qui ab eisdem prophetis est praenuntiatus, injuriis agendo. Ubi se pariter et filios homicidarum et ad suae damnationis augmentum scientes peccare declarant. Unde recte subjungitur: Propterea et sapientia Dei dixit: Mittam ad illos prophetas et apostolos, et ex illis occident et persequentur. Sapientiam Dei seip