comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d̾unt manꝰ meas ait daiud: ⁊ pedes meos.
rentur in illo in ip̃a nocte. Nam ⁊ si tur¬
ba ꝑmittente ad peticionẽ dñi fug̾unt
tn ostendebant ad fugã ꝓmptiores quã
ad patientiã cũ dño. adimpletũ ẽ ⁊ illud.
Elongasti ame amicũ ⁊ ꝑximũ. ⁊ notos

Expanded text:
unt manus meas, ait David, et pedes meos . rentur in illo in ipsa nocte. Nam etsi, turba permittente, ad petitionem Domini fugerunt,  ostendebant, ad fugam promptiores quam ad patientiam cum Domino. Adimpletum est et illud: Elongasti a me amicum et proximum et notos
Abbreviated transcription (Latin):
ud indum̃tũ habebat suꝑiꝰ ꝙͣ solã sindo¬
nem. Quis iste adolescens fuit. euglista
ñ dicit. S qͥsqͥsfuit maiorẽ amorẽ añ
comꝓbat in se ꝑmansisse qͣm incetis qͥ¬
ꝑfectã qnqͥdẽ postea fugit. Sicut eni
ꝑfecta caritas foras mittit timorẽ. ita
timor inꝑfectam arguit caritatẽ. Nõ
dicit tñ euangłista hunc adolescentẽ
fugisse acomitatu dñi. s ab hostibus
fugit. Neq aliqͥd uetat intelligi hũc¬
fuisse ioħm dilectum p̃cetis. nã illũeo
tp̃r fuisse adolescentẽ longa pꝰeiꝰ uita
indicio ẽ. Potuit eñi fieri ut elapsus
manib tenentiũ mox resumpto indu¬
iñto redierit. ⁊ subnocte sese turbis du¬
centiũ iħm qͣi unꝰ ex ip̃ismiseu̾it. donec
ad atriũ pontificis cui notꝰ erat ꝑue
extir pauit. exemplũ ostendit recuꝑa¬
ciois labentibꝰ ⁊cet̾i discipłi fugientes
docent minꝰ idoneos ad tołanda suppli¬
ꝓfugit ab impiis. illos designat qͥut se
curiores ab incursibꝰ hostiũ fiant. qͥcqͥd

Expanded text:
ud indumentum habebat superius, quam solam sindonem. Quis iste adolescens fuerit, evangelista non dicit, sed quisquis fuerit, majorem amorem Domini comprobat in se permansisse, quam inm, quandoquidem postea fugit. Sicut enim perfecta charitas foras mittit timorem , ita timor imperfectam arguit charitatem. Non dicit tamen evangelista hunc adolescentem fugisse a comitatu Domini, sed ab hostibus fugit. Neque aliquid vetat hunc intelligi fuisse Joannem dilectum prae caeteris. Nam illum eo tempore fuisse adolescentem, longa post vita ejus indicio est. Potuit enim fieri, ut elapsus manibus tenentium, mox resumpto indumento redierit, et sub nocte sese turbis ducentium Jesum, quasi unus ex ipsis miscuerit, donec ad atrium pontificis cui ipse erat notus, pervenexstirpavit, exemplum ostendit recuperationis labentibus, et caeteri discipuli fugientes docent minprofugit ab impiis, illorum et opuscuriores ab incursibus hostium fiant, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cũ gladiis ⁊ fustib quer̾e eũ qui ultro
se ur̃is manibꝰ offert.⁊ innocte ꝑꝑditorẽ
inuestigare qͣi latentẽ ac ur̃os oculos de¬
clinante eũ qui cotidie docet in tpło. Sͥ
idõ adu̾sũ me intenebris cong̃gamini
qr potestas ur̃a qua contͣ lucẽ armami
scdm lucãdicat᷑. cũ apd̾ matħm ⁊ marcũ
ñ ip̃iuenisse ueꝵ ministrosmisisse ꝑhibe¬
antur. S qr de dñi nece ita agebant ut qͣi
innoxii uident᷑. cũ ꝑ discipłm sit traditꝰ.
a tͥbrino ⁊ turbis cõphensꝰ ap̃side damna¬
tus. a romanis crucifixꝰ. appłis ⁊̃ barabaᷤ
electꝰ. uolenslucas eosmaxĩe reos osten¬
dere quoꝵ consilio c̃cta gebant᷑. dic̃ eosde
uenisse ad comp̃henden dũ saluatorẽ.

Expanded text:
ustibus quaerere eum qui ultro se vestris manibus offert; et in nocte per proditorem investigare, quasi latentem ac vestros oculos declinantem, eum qui quotidie docet in templo. Sed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas vestra, qua contra lucem armaminsecundum Lucam dicatur, cum apud Matthaeum et Marcum, non ipsi venisse, verum ministros misisse, perhibeantur. Sed quia de Domini nece ita agebant, ut quasi innoxii viderentur, cum per discipulum sit traditus, a tribuno et turbis comprehensus, a praeside damnatus, a Romanis crucifixus, a populis etiam Barabbas electus: volens Lucas eos maxime reos ostendere, quorum consilio cuncta gerebant, dicit eosdem venisse ad comprehendendum Salvatorem,
Abbreviated transcription (Latin):
aio inconstans ẽ in om̃ib uiissuis. ⁊ti¬
mor retrahit quẽ caritas trahit.Qdiħm
sequit᷑ deuotionis ẽ. quod timet natu¬
re. quod negat obreptionis. quod peni¬
tet fidei. Sigc̃at aiit eccłam secuturam
quidẽ ħ ẽ imitatura dñi passione
s longe different. Eccła eni ꝓ se patit᷑¬
erit qr hic tacetur. ñ tem̾e diffiniatur.
fortasse ioħs fuit. solet eni ita de se loqui

Expanded text:
animo, inconstans est in omnibus viis suis , et timor retrahit quem charitas trahit. Quod Jesum sequitur, devotionis est; quod timet, naturae; quod negat, obreptionis; quod poenitet, fidei. Significat autem Ecclesiam secuturam quidem, hoc est, imitaturam Domini passiones, sed longe differenter. Ecclesia enim pro se patiterit, quia hic tacetur non temere diffiniatur. Fortasse Joannes fuit. Solet enim ita loqui
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpture ꝓphantes de ip̃o qm̃ ita eũ pati cõ¬
ueniebat. & ħ e qd sequit᷑. Quomͦ gͦ im¬
plebunt᷑ scͥpture: Qasic oportẽt fieri. si
ut me apphendant:⁊ impleant᷑ que de
me scͥptast. L. cc lxxxuiii. Et cum te¬
tigisset auricłam eiꝰ. sanauit eũ. Nunꝗͣ
pietatissuȩ dns obluuscitur qui ⁊̃ hostem
suũ sanat. docensipossi conu̾tant᷑ posse
Que auris petri gladio decidit᷑. ñ qd ip̃e
sensũ eis abstulit. s q̃d eis ablatum diuno
iuidicio ostendit. Que auris adõ ẽ resti¬
tuta. c̾dentibꝰ ex gente illa. Auris itaq re¬
stituta ⁊ pͥꝰ amputata. signif᷑ auditum
amputata uetustate renouatũ ut sit in

Expanded text:
 de ipso, quoniam ita eum pati conveniebat. Et hoc est quod sequitur: Quomodo ergo implebuntur Scripturae, quia sic oportet fieri? Sinut me apprehendant, et impleantur quae de me scripta sunt. L. 288X Et cum tetigisset auriculam ejus, sanavitpietatis suae Dominus obliviscitur, qui etiam hostem suum sanat, docens ipsos, si convertantur, posse Quae auris Petri gladio deciditur, non quod ipse sensum eis abstulerit, sed quod eis ablatum divino judicio ostendit. Quae auris a Deo est restituta credentibus ex gente illa. Auris itaque restituta et prius amputata, significat auditum amputata vetustate renovatum, ut si in
Abbreviated transcription (Latin):
diũ p̃cep̃. ut patientiã nr̃os doceamꝰ ñ
uindictã. Uocabło calicis passionẽ cor¬
phariseipͥꝰ qddeforis ẽ calicis ⁊ catini
mundatis. facile ⁊ ea que mensuoluit
intna ꝑcorꝑis gesta ꝓdunt᷑ sic̃ ea quȩ ui¬
treus calix intiꝰ continet forislucent.
bibit gͦ calicẽ corꝑissui. qui corꝑalẽ fra¬
gilitatẽ sp̃uali absorbet affectu.⁊ qͣsi
inintẽ animũq tͣnsfundit᷑. ut int̾iori¬
bus ext̾ioꝵ imbecillitas hauriatur.
pe qui igneusu̾tit᷑ ante paradisũ. gla¬
dio sp̃s qui indi descͥbit᷑ armatura. uł

Expanded text:
dium praecepit, ut patientiam nostros doceamus, non vindictam. Vocabulo calicis, passionem corPharisaei, prius quod deforis est calicis et catini, mundatis . Facile etiam ea quae mens voluit interna, per corporis gesta produntur, sicut ea quae vitreus calix interius contitinet, foris lucent. Bibit ergo calicem corporis sui, qui corporalem fragilitatem spirituali absorbet affectu; et quasi in mentem animumque transfunditur, ut interioribus exteriorum imbecillitas hauriatur. pe, qui igneus vertitur ante paradisum, gladio spiritus qui in Dei describitur armatura. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
na uidetur ħ mirabiliꝰ. q̃d unꝰ homoad
flagelli u̾b̾a tantã eiecit multitudinẽ.
illis qͦꝵ lucͣ destruebat in eum seuentib
Igneũ eñi qͥddã atq sideũ radiabat ex
oculis eius. ⁊ diuinitatis maiestas luce¬
identes aut pͥncipessac̾dotũ ⁊ scͥbȩ
mirabilia que fecit. ⁊ ꝑueros claman

Expanded text:
na videtur hoc mirabilius, quod unus homo ad flagelli verbera tantam ejecit multitudinem, illis quorum lucra destruebat in eum saevientibus. Igneum enim quiddam atque sidereum radiabat ex oculis ejus, et divinitatis majestas luceidentes autem principes sacerdotum et Scribae mirabilia quae fecit, et pueros claman
Abbreviated transcription (Latin):
ponsionẽ. Non dixit q̃d calumniatores
audire uolebant. bnfaciunt pueri ut
mͥ testimoniũ ꝑhibeant. nec rursũ ait
errant pueri. qͣi dic̃et. ignosc̾e debetis
etati. s testimoniũ ꝓtulit ex p̃s. Si recor¬
demur turbȩ p̃cecdentis ⁊ sub seqͥntisupi
cdlamando. intelligimꝰ qi infantes erant ñ
etate. s cordis simplicitate. Nam infantes
tes dicebant᷑. qr ita mirabiliũ delectone
exeitati clamabant. q̃i lactissuauitate
puerdelectat᷑. Xõĩs simplex doc tͣna lac
dr qr delectat. sicut lac sine labore dentiũ
espondunt gͦ uidi idix̾unt ei. Quod
signũ ostendis nob̃ qi hȩc facis: Non au-¬
si manꝰ mitte signum quert̃ q̃re solita
comm̃tia de templo ꝓic̾e debu̾it. Mito
aut pͥgat fig̃ale templũ. qr mundissi¬
mucorpissui templu ab hoĩb morte
solutũ. suscitauit cũ pat᷑ ut ds̃. Et ħẽ.
qd sequit᷑.

Expanded text:
ponsionem. Non dixit quod calumniatores audire volebant, bene faciunt pueri ut mihi testimonium perhibeant; nec rursum ait: Errant pueri, quasi diceret, Ignoscere debetis aetati, sed testimonium protulit ex psalmo. Si recordemur turbae praecedentis et subsequentis superius clamando, intelligimus quia infantes erant non aetate, sed cordis simplicitate. Nam infantes tes dicebantur, quia ita mirabilium delectatione excitati clamabant, quasi lactis suavitate puer delectatur. Et omnis simplex doctrina lac dicitur, quia delectat sicut lac sine dolore dentium esponderunt ergo Judaei et dixerunt ei: Quod signum ostendis nobis, quia haec facis? Non ausi manus injicere, signum quaerunt, quare solita commercia de templo projicere debuerit. Merito autem purgat figurale templum, quia mundissimum corporis sui templum ab hominibus morte solutum suscitabit cum Patre ut Deus. Et hoc est quod sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ds ins. hoc ẽ miserere ⁊ adiuua. Ido petrꝰ
eg̃dit᷑ foras. ut ab impioꝵ concilio sec̾tus
pꝰquã gallus cecinit. ⁊ decrescentib tene¬
punctionẽ reuocat. T̃c̃ incipimꝰ flerecũ
ignimur intꝰ ꝑscintillã scĩȩ. ⁊ foras eximꝰ
extra q̃dfuimꝰ. Petrꝰ ñdũdato sp̃uuoci an¬
cille cessit. ci sp̃udato nec pͥncipib nec¬

Expanded text:
us meus . Hoc est, miserere et adjuva. Ideo Petrus egreditur foras, ut ab impiorum concilio secretus, postquam gallus cecinit, et decrescentibus tenepunctionem revocat. Tunc incipimus flere, cum ignimur intus per scintillam scientiae et foras eximus extra quod fuimus. Petrus, nondum dato Spiritu, voci ancillae cessit; cum S
Abbreviated transcription (Latin):
magis puniendus. tẽptare tñ ñcessat.
s aliude intͥnsecꝰ regnare. aliud forinsecꝰ
oppugnare. Nam aliud ẽ ciuitatem
captã intus possidi. aliud telis eminus
mines toto orbe diffusi.Sic eñi solemꝰ
uocare malã domũ ubi st̃ mali hoses.
bonã ubi st̃ boni.Nam ⁊ muncdus dr̃
inbonis in mundo diffusis. Undeapłs.
dequib eiciturdiabłs. Et ego si ex¬
altatus fu̾o atra. om̃ia traham ad me¬
ipsii. Hoc aut dicebat. significans qua
morte eet moriturꝰ. Que oĩa nisi ex quibꝰ

Expanded text:
magis puniendus, tentare tamen non cessat; magis puniendus, tentare tamen non cessat; sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare. Nam aliud est civitatem captam intus possideri, aliud telis eminus mines toto orbe diffusi. Sic enim solemus vocare malam domum, ubi sunt mali homines: bonam, ubi sunt boni, nam et mundus dicitur in bonis, in mundo diffusis. Unde Apostde quibus ejicitur diabolus. Et ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum. Hoc autem dicebat, significans qua morte esset moriturus. Quae omnia, nisi ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Iudiciũ hicdicit disc̾tionẽ redemptoꝵ. ñ
damnationẽ qñ in die iudicii daminabit
impios. ꝑpͥncipe mundi exponit dequo
tum fuit. ñc in multitudine p̃dicantibus
apłis factum ẽ. Merito illuminatio xͥ pͥnei¬
pem tenebraꝵ de homine expulit. qui a
maligna decipiendo adñisui subiectiõe
alienauit aliquã potestatẽ suꝑ eũ debuit
acciꝑe. potiꝰ siquã pͥus hab̾et debuit amit¬
tere. Qui eni concessa sibi potestate ab utit᷑.
eiꝰ pͥuilegiũ ꝑde metur. Item nec ds̃ man¬
cipauit illi hominẽ. nec homo se ei man¬
cipare potuit. Quãꝗͣ enĩ aliquisseruus
de. Q uod gͦ di abłs uelut mundi pͥnceps
ẽ. quia filii adam graui uigo pec̃ci p̃ssi.
diabłicis tẽptõnibꝰ facile consentiebant.
hostia aut erucis gͣta dõ patͥ. ex dilõne qͣ
infudit humano gui seruitutẽ pec̃i re¬
mouit ut u̾e lib̾isimꝰ. quia filiꝰ nos lib̾a¬
uit. Uñ diabłs plus hõi inuidens. ⁊ tõo

Expanded text:
Judicium hic dicit discretionem redemptorum non Judicium hic dicit discretionem redemptorum non damnationem, quando in die judicii damnabit impios. Per principem mundi exponit de quotum fuit, nunc in multitudine praedicantibus apostolis factum est. Merito illuminatio Christi principem tenebrarum de homine expulit, quia maligna decipiendo, a Domini sui subjectione alienavit, aliquam potestatem super eum debuit accipere: potius si quam prius haberet, debuit admittere. Qui enim concessa sibi potestate abutitur, ejus privilegium perdere meretur. Item nec Deus mancipavit illi hominem, nec homo se ei mancipare potuit. Quanquam enim aliquis servus est. Quod ergo diabolut, quia filii Adam, gravi jugo peccati pressi, diabolicis tentationibus facile consentiebant. Hostia autem crucis grata Deo Patri ex dilectione quam infundit humano generi, servitutem removit peccati, ut vere liberi simus, quia Filius non liberavit. Unde diabolus plus homini invidens, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
rifica me suscitando quodẽ gła noministui.
enit gͦ uox de cęlo. & clarificaui ⁊ itm
elarificabs. Clarificaui an q̃ fac̃emmũ
dum .i. clarum genui ⁊ increaturis rõna¬
bilib clarificare ꝓposui. Uł ita. Clarifica¬
ui cũ de uirgine natus ẽ. amagis adoratꝰ ẽ.
ascĩs agnitꝰ ẽ. a spe columbe declaratꝰ ẽ. in
monte tnsfig᷑atus ẽ. Clarificaui cum multoᷤᷤ
sanauit. cũ de paucispanib multos pauit.
fluctib imꝑauit. mortuos suscitauit. Et
itm elarificabo. cum resurget amortuis.
cum celos ascendet. cum uidex ab uniuer¬
sis cognoscet᷑. ut ei om̃e genu flectat᷑. Tur
bagͦ que stabat ⁊ audierat dicebat tomi¬
truum factum eẽ. Alii dicebant. Angłs ei
uox hec uenit. s ꝓpt̃uos. Ostendit᷑ hanc
uocẽ ñ sibi indicasse quod sciebat. s eisqui¬
bus indicari oportebat. Ne iudiciũ ẽ mũ¬
di. nc̃ pͥnceps huiꝰ mundi eicietur foras.

Expanded text:
rifica me suscitando, quod est gloria nominis tui rifica me suscitando, quod est gloria nominis tui Venit ergo vox de coelo: Et clarificavi et iterum clarificabo, Clarificavi antequam facerem d est clarum genui, et in creaturis rationalibus clarificare proposui. Vel ita: Clarificavi, cum de virgine natus est, a magis adoratus est, a sanctis agnitus est, a specie columbae declaratus est, inultos sanavit, cum de paucis panibus multos pavit, fluctibus imperavit, mortuos suscitavit. Et iterum clarificabo, cum resurget a mortuis, cum coelos ascendet, cum judex ab universis cognoscetur, ut ei omne genu flectatur. Turba ergo quae stabat et audierat, dicebat tonitruum factum esse. Aliivox haec venit, sed propter vos. Ostendit hanc vocem non sibi indicasse quod sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Nunc judicium est mundi. Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras.
Abbreviated transcription (Latin):
epos ⁊ cłicos cogitare. s uos⁊ ꝓmͦuromini¬
strate.x. elemosinas faciendõ. ⁊ eiꝰ doctnam
qͥb potu̾itis ꝑdicando. Unꝰ qͥsq eni pat fa¬
muilias debet insuos exc̃e disciplinã ⁊ mo¬
nendo. docendo. corripiendo. beniuolentiã
unc anima mea turbata ẽ. & quidddicã:
Pat saluifica me ex hac hora. ꝑdicta
passione ⁊ ad eam supposita exhortatioe.
qͣi data uoce fortitudinis suȩ. subdit affec¬
tum infirmitatis nr̃e. que ue suscepit s
ex uoluntate ꝓ nob̾ nede hac infirmitate
desꝑemꝰ. Inqua ⁊ docet quid dic̃e debemꝰ
⁊ quo confuge. qi conturbet᷑ animaqͥd
dicam: Que inuocem: quo fugiam: Inquẽ
sꝑem: In patre qui saluat cuiꝰ uoluntatẽ
mee p̃pono. quia ꝓptea ut ħ patiar ueniin
horam hanc. Uñ clarificatio sequit᷑ mͥ ⁊ in
bris meis. Et hoce qd dicit. Ac uiii.
ed ꝓptea ueni in horam hanc̃. Pat̾ ela¬
rifica tuii nom. Saluũ me fac ex hora
passionis peto. s passionẽ ñ recuso. Ergocla¬

Expanded text:
ministrare Christo eleemosynas faciendo, et ejus doctrinam quibus potueritis praedicando. Unusquisque enim paterfamilias debet in suos exercere disciplinam monendo, docendo, corripiendo, benevolentiam unc anima mea turbata est. Et quid dicam? Pater, salvifica me ex hac hora. Praedicta passione, et ad eam supposita exhortatione, quasi data voce fortitudinis suae, subdit affectum infirmitatis nostrae. Quem vere suscepit, sed ex voluntate pro nobis, ne de hac infirmitate desperemus. In qua etiam docet quid dicere debemus, et quo confugere, quasi cum turbetur anima, quid dicam? quem invocem? quo fugiam? in quem sperem? In Patrem qui salvat, cujus voluntatem meae praepono, quia propterea ut haec patiar, veni in horam hanc, unde clarificatio sequitur et mihi et membris meis. Et hoc est quod dicit. A. 108X Sed propterea veni in horam hanc. Pater, clarifica tuum nomen. Salvum me fac ex hac hora passionis, peto, sed passionem non recuso. Ergo cla
Abbreviated transcription (Latin):
num. Et qͦmͦtu dicis oportet exaltarifi¬
liũ hominis: Quis ẽ iste filius hominis:
Memorit tenuert qđ dix̾at dñs. uenit
hora ut clarificet᷑ filius hois. Nam bic
non ait si ex altatꝰ fu̾it filiꝰ hominiᷤ s ait
ego si ex altatꝰ fũo. Putant gͦ cont̾ria ẽẽ
xp̃m man̾e inetnum. ⁊ exaltari incru¬
ce. Hixit gͦ eis iħc. adhuc modicũ lu¬
men in uob̾ẽ. Ambulate dum lucẽ ha¬
betis ut ñ tenebre uos comphendant.
getis mortis eiꝰ humilitatẽ. Ambulate gͦ
ex fide in fidem totũ intelligendo ⁊ mo¬
riturũ xp̃m ut redimat. ⁊ uicturũ in
et̃num incelo quo ꝑducat. ambulate
inquit dumlucem habetis .i. ꝑficite cre¬
dentes quȩ dico. dumlucẽ u̾boꝵ meorũ
ministro uob̾. Tenebre eñi ignorantiȩ ⁊
mortis ꝑpetue erunt. n crede michi.
Et qui ambulat Lccn. M celu.

Expanded text:
rnum. Et quomodo tu dicis: Oportet exaltari Filium hominis? Quis est iste Filius hominis? Memoriter tenuerunt quod dixerat Dominus, Venit hora ut clarificetur Filius hominis. Nam hic non ait: Si exaltatus fuerit Filius hominis; sed ait, Ego si exaltatus fuero. Putant ergo contraria esse Christum manere aeternum, et exaltari in cruce. Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. Ambulate dum lucem habetis, ut non tenebrae vos comprehendant. getis mortis ejus humilitatem. Ambulate ergo ex fide in fidem, totum intelligendo, et moriturum Christum ut redimat, et victurum in aeternum in coelo quo perducat. Ambulate, inquit, dum lucem habetis, id est proficite credentes quae dico, dum lucem verborum meorum ministro vobis. Tenebrae enim ignorantiae et mortis perpetuae erunt, non credere mihi. Et qu
Abbreviated transcription (Latin):
suntpr hoc restitues regnũ isrł. Et alibi
cleo phas. Nos aũt sꝑabamꝰ qr ip̃eeẽt re¬
dempturꝰisrł. Dixit gͦ regnũ di quodẽ.
bonos regnare indõ. ñ uenire cũ obserua¬
tione tp̃ris. neq locali motu. ut hic uł
spuale regnare cũ dõ qui fide iam cepit
incordib ẽdentiũ un ait. regnũ dĩ intra
uosẽ. Alit̃. Diẽ iudieu dixit ñuenire cũ
obseruatiõe tp̃ris. neq sciet᷑ det̾mminatꝰ¬

Expanded text:
 hoc restitues regnum Israel ? Et alibi Cleophas: Nos autem sperabamus quia ipse esset redempturus Israel . Dixit ergo regnum Dei, quod est, bonos regnare in Deo, non venire cum observatione temporis, neque locali motu, ut hic vel ale, sed spirituale regnare cum Deo, quod fide jam coepit in cordibus credentium. Unde ait: Regnum Dei intra vos est. Aliter, diem judicii dixit non venire cum observatione t
Abbreviated transcription (Latin):
uisibiles sumꝰ. Qui enĩdixit capillꝰ ca¬
pitis ur̃i ñ ꝑibit. om̃ia trabit pꝰse. Aut
si om̃ia homines intelligunt᷑. om̃ia p̃¬
destinata ad salutẽ possumꝰ dre. Aut ec̃te
om̃ia gña hominũ trahit ad se ut caput.
siue inlinguis. sue inetatib. siue in
gͣdib honoꝵ. siue in diu̾sitatibꝰ ingeni¬
oꝵ. siue in ꝓfessionibꝰ licitaꝵ arcium.
Si exaltatus fũo .i. cũ exaltatꝰ fu̾o. ñ eñi
dubitando loquit᷑. Ex altationẽ dicit
passionẽ in cruce. ⁊ respicit adħ quod
dictumẽ suꝑiꝰ. granũ mortuũ multũ

Expanded text:
it, capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia homines intelliguntur, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere. Aut certe omnia genera hominum trahit ad se ut caput, sive in linguis, sive in aetatibus, sive in gradibus honorum, sive in diversitatibus ingeniorum, sive in professionibus licitarum artium. Si exaltatus fuero, id est, cum exaltatus fuero, non enim dubitando loquitur. Exaltationem dicit passionem in cruce, et respicit ad hoc quod dictum est superius, granum mortuum mult
Abbreviated transcription (Latin):
rete trahit ad t̾rã. qr ip̃i cõmissa ẽ eccła.
me: Pasce oues meas. Ip̃e pisces ad solidi¬
eccłe. magni ⁊ parui captist̃. hic autẽ
ꝑ magnos tm̃modo sigcant᷑ boni inre¬
surrone mortuoꝵ fut᷑i. Hoc in alio loco
de sagena missa in mare dicens. Sic erit
inconsũmatione scłi. Sciendũ ẽ q̃d do¬
centes ⁊ ñ facientes in num̾o magnorũ
pisciũ ñ er̃t. s qͥ fec̃it ⁊ docu̾it magnus
erit in regno celoꝵ. ubi faciens ⁊ ñ do¬
cens ⁊ minimꝰ ñerit. In alia piscatione ñ
catores facit ut ait paulꝰ. Litt̃a occidit.
sp̃s aũt uiuificat. Septenario num̃osig¬
scĩȩ ⁊ pietatis. ⁊ replebit eũ sp̃stimoris
dñi. Cũ itaq legis denario sp̃ssẽs ꝑsep
ab uno usq ad seip̃m computatis oĩb
crescens. ad centũ qͥnqͣginta tres ꝑuenit.
Om̃s gͥad gr̃am ꝑtinentes hoc num̃o fi-¬
geminat᷑ ꝓpt̃fidẽ utͥusq ppłi. Enq̃gena¬

Expanded text:
ad terram, quia ipsi commissa est Ecclesia. me? Pasce oves meas. Ipse pisces ad solidiEcclesiae, magni et parvi capti sunt, hic autem per magnos tantummodo significantur boni, in resurrectione mortuorum futuri. Hoc in alio loco de sagena missa in mare, dicens: Sic erit in consummatione saeculi . Sciendum est quod docentes et non facientes, in numero magnorum piscium non erunt. Sed qui fecerit et docuerit, magnus erit in regno coelorum, ubi faciens et non docens, etiam minimus non erit. In alia piscatione non, praevaricatores facit, ut ait Paulus: Littera occidit, spiritus autem vivificat . Septenario numero signtiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini . Cum itaque legis denario Spiritus sanctab uno usque ad seipsum computatis omnibus crescens, ad centum quinquaginta tres pervenit. Omnes ergo ad gratiam pertinentes, hoc numero figeminatur propter fidem utriusque populi. Quinquagena
Abbreviated transcription (Latin):
tcio manifestatꝰ ẽ iħc discipłis. cu m surre¬
xiss amortuis. Ed ñ ad ip̃as demonstratio¬
apparuit ubi thomasfuit. hodie ⁊̃ qñ
hoc de piscibꝰ factũ ẽ apparuit. s post
qt dies apparu̾it eugłista ñ det̾minauit.
Apparuit ⁊̃ qͦtiens uoluit pꝰea. infra dies

Expanded text:
tio manifestatus est Jesus discipulis, cum surrexisset a mortuis. Quod non ad ipsas demonstratios octo apparuit ubi Thomas fuit, hodie etiam quando hoc de piscibus factum est, apparuit, sed post quot dies apparuerit, evangelista non determinavit. Apparuit etiam quoties voluit postea infra dies
Abbreviated transcription (Latin):
aut discipłi nauigio uenert. Neni lon¬
ge erant atras qͣi cubitis ducentis. then¬
tes rece pisciũ. Quod alibi duabꝰ nauicłis
ꝓpt̃ cͥcucisionẽ ⁊ p̃putiũ. hoc in istoloco
ducentis cubitis ex istimo figuratũ. ꝓpt̃
utͥusq gnis electos cͥcũcisionis. qͦi &¬
p̃putii. tanꝗͣcentũ accentũqr d de
sinistra centenariꝰ nĩis ad dext̾am tͣnsit.

Expanded text:
autem discipuli navigio venerunt. Non enim longe erant a terra, sed quasi cubitis ducentis, trahentes rete piscium. Quod alibi duabus naviculis propter circumcisionem et praeputium, hoc in isto loco ducentis cubitis existimo figuratum, propter utriusque generis electos, circumcisionis et praeputii, tanquam centum ac centum; quia de sinistra centenarii numerus ad dexteram transit.
Abbreviated transcription (Latin):
suã inlittore stetit. qͥ ante resurrone corã
eis suꝑ mare anibulauit.S mare signi¬
ficat pͥsens scłm inqͦ adhuc discipłi labo¬
rant. soliditas aiit littoris ꝑpetuitatẽ qͥe¬
tis inqua iã dns erat. Bis in engło legitur
dñm iussisse retia mitti adpiscandũan
passionẽ ⁊ pt᷑. S an utrii indext̃a uł sini¬
stra ñ uibet. In illa piscatiõe p̃multitudi
lam eccłamȩletorũ quȩ nuit hesibꝰ scin¬
ditur. incontinua pace sui auctoris reqͥ
nem ⁊ ponendis addext̃am. ñ apparebt
nͥcũ resurgent: Hos eñi ht̃ eccła pꝰ finem
uite latentes in somno pacis uelut in ꝑfun¬
do. donecappareant inlittore.i. infine

Expanded text:
e resurrectionem coram eis super mare ambulavit; sed mare significat praesens saeculum, in quo adhuc discipuli laborabant; soliditas autem littoris, perpetuitatem quietis in qua jam Dominus erat. Bis in Evangelio legitur Dominum jussisse retia mitti ad piscandum, ante passionem et post. Sed ante, utrum in dextra vel sinistra, non jubet. In illa piscatione prae multitulam Ecclesiam electorum, quae nullis haeresibus scinditur, in continua pace sui auctoris requitionem, et ponendi sunt ad dexteram, non apparebunt nisi cum resurgent? Hos enim habet Ecclesia post finem vitae latentes in somno pacis velut in profundo, donec appareant in littore, id e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dedit eis. ⁊ piscẽ similit̃. fecit dñis
p̃ndiũ .uii. discipuł de pisce suꝑposito
prunis.⁊ de aliis quos ceꝑant. Piscis assꝰ.
Piscẽ ⁊ pane comedit. ut nobostendet quia
⁊ passionẽ in humanitate ꝑtulit. ⁊ refecti

Expanded text:
t dedit eis, et piscem similiter. Fecit Dominus prandium septem discipulis de pisce superposito prunis, et de aliis quos ceperant. Piscis assus,Piscem et panem comedit, ut nobis ostenderet, quia et passionem in humanitate pertulit, et refecti
Abbreviated transcription (Latin):
fuert arte sualicita uictũ quere apłatꝰ sui
integͥtate seruata. cũ uñ uiu̾ent n hab̾ent.¬
⁊ sic eis laborantibꝰ adiecit ds̃ necessaria qͦ
ꝓmiserat pͥmũ querentibꝰ regnũ cłi ⁊ usti¬
ciam eiꝰ. Naqͥs alius piscesqui caꝑent᷑ appo¬
suit: Qui n obaliud c̃dendꝰ ẽ eis ingessisse
penuriã qua compelłent᷑ ire piscatũ. nisi
dispositu uolens ex bibe miracłm. ut simł¬

Expanded text:
fuerunt arte sua licita victum quaerere a populis, sui integritate servata, cum unde viverent non haberent. Et sic eis laborantibus adjecit Deus necessaria quae promiserat, primum quaerentibus regnum Dei et justiimplevit. Nam quis alius pisces qui caperentur apposuit? qui non ob aliud credendus est eis ingessisse penuriam qua compellerentur ire piscatum, nisi dispositum volens exhibere miraculum: ut sim
Abbreviated transcription (Latin):
cipit᷑ Sepe ꝓsuanequitia p̃dicantiũ
lingua rest̾ringit᷑. sepe ex subiectoꝵ cul¬
pa. De suanequitia ait ꝑsalmista. Pec¬
catori aũt dixit ds̃. Quare tu enarras
iusticias meas:⁊ assumis testamtu meu
postuũ: de uitio subiectoꝵ ait diis ad
ez echielem. Linguã tuã adherere faci¬
am palato tuo. ⁊ eris mutus nec quasi
uir obiurgans. quia domus ex asꝑans
ẽ. Acsidicat. P lebs non ẽ. digna cui ex¬
hortatio fiat. Et dicebat illis. Lcxui.

Expanded text:
cipitur. Saepe pro sua nequitia praedicantium lingua restringitur, saepe ex subjectorum culpa. De sua nequitia ait Psalmista: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testimonium meum per os tuum ? De vitio sub tuam adhaerere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est . Ac si dicat: Plebs non est digna cui exhortatio fiat. Et dicebat illis. L.
Abbreviated transcription (Latin):
sist uti ꝓpt̃ extemi gentes mitterent᷑.
sseu quod p̃dicantiũ numero totus orbis
intimabatur. sic̃ sol triduano ambitu
se diis sediẽ dicit: suos uͦ apłos horas. ita.
st̾ium trinitatis ostendit᷑. unde t̾cia die
resurrex it dñs. ⁊ ppłs antiquus ad mon¬
tem synai ꝑueniens die teia legẽ accep̃.
⁊ ide fluuiii iordanem quo baptisinigr̃a
qui caritatẽ erga alt̃m ñ ht̃. p̃diconis¬

Expanded text:
isti propter exteras gentes mitterentur, seu quod praedicantium numeros totus orbis intimabatur, sicut sol triduano ambitu se Dominus se diem dicit, suos vero apostolos horas; ita: mysterium Trinitatis ostenditur, unde tertia die resurrexit Dominus, et populus antiquus ad montem Sinai perveniens , die tertia legem accepit, et idem fluvium Jordanem , quo baptismi gratia qu
Abbreviated transcription (Latin):
te. ab scide eam ⁊ proice abs te. Expe¬
dit enĩ tͥ ut ꝑeat unũ mẽbroꝵ tuoꝵ
ꝗͣ totum corpus tuũ eat in gehen
nam. Quia concupiscentia effici¬
entiȩ cõparat᷑ dãpnũ corporis ocio¬
sum eẽt relicto uoluntatis instinc¬
tu. Igit᷑ in oculo ⁊ dext̾a monstrat᷑
affectus. quoꝵlibet amicoꝵ. Quos
re ad eo uolunt. ne dum eos lucͣri
uolumꝰ. ipsi cũ eis ꝑeamus. Qͥeqͥd gͦ
diligis tantũ qͣntũ dextrũ oculũ
qͥ carior est tͥ quã sinist᷑. Si te un¬
pedit ad beatitudinẽ ab ste ꝓice.
ne intres in gehennã. Uł consilia¬
rius tuus intelligit᷑ ocłs tuus dext̃
qͥ in diuinis te docet. Illũ etiã res¬
pue.si in aliquã heresim te cona¬
tur inducere. Dextͣ manꝰ ẽ. ad u¬
tor⁊ minist̃ in diuinis oꝑib Tõtũ
corpꝰ tuũ intellige te & amicos tͥ
famulantes: sic̃ umbra iniuicẽ sib

Expanded text:
s te. Expedit enim tibi, ut pereat unum membrorum tuorum, quam totum corpus tuum eat in gehennam. HILAR. Quia concupiscentia efficientiae comparatur, damnum corporis otiosum esset, relicto voluntatis instinctu. Igitur in oculo et dextera, monstratur affectus quorumlibet amicorum. AUo arcere volunt, ne dum eos lucrari volumus, ipsi cum eis pereamus. Quidquid ergo diligis tantum quantum dexterum oculum, qui charior est tibi quam sinister: si te impedit ad beatitudinem, projice abs te, ne intres in gehennam. Vel consiliarius tuus intelligitur oculus tuus dexter, qui in divinis te docet. Illum etiam respue, si in aliquam haeresim te conatur inducere. Dextra manus est, adjutor et minister in divinis operibus. Totum corpus tuum, intellige te et amicos tibi famulante
Abbreviated transcription (Latin):
consensu. Qͥ si in factum proceᷤᷤ¬
serit: saturat᷑. s postea cũ sugges¬
tio repetit᷑: maior accenditur de¬
lectatio. Sic̃ tribꝰ gradib ad pec¬
catũ ꝑuenit᷑. ita peccati tres sut̃
differentiȩ. in corde. in facto. in
cõsuetudine tamꝗͣ tres mortes. Una
chantis omĩs carnalis cõcupiscẽtia
debet intelligi. qͣndo anima relic¬
ta suꝑior lege. turpe̾ uoluptate
inferioꝵ ꝓstituta corrũpitur. Qi¬
qum eo affectu concupiscit unup¬
tam. qd̾ etiam si nupta eẽt nichilomi¬
nus ea uteretur si posset iã adult̃ est
qd̃ greco uerbo mechus dr. Qd̃ si ocu¬
lus tuus dexter scandalizat te. erue

Expanded text:
consensu. Qui si in factum procesconsensu. Qui si in factum processerit, saturatur; sed postea cum suggestio repetitur, major accenditur delectatio. Sicut tribus gradibus ad peccatum pervenitur, ita peccati tres sunt differentiae, in corde, in facto, in consuetudine, tanquam tres mortes. Una chantis omnis carnalis concupiscentia debet intelligi, quando anima relicta superiori lege, turpi voluptate inferiorum prostituta corrumpitur. Qim eo affectu concupiscit innuptam, quod etiam si nupta esset, nihilominus ea uteretur, si posset, jam adulter est, quod Graeco verbo moechus dicitur. Quod si oculus tuus dexter scandalizat te, e
Abbreviated transcription (Latin):
operibꝰ. ꝓhibetur animi motꝰ ad cõ¬
cupiscendũ. sicut suꝑiora prohi¬
bent animi motũ ad nocendum.
aꝑte enĩ ueritas ostendit. qr etiã
solo usu cũ t᷑piter concupiscimꝰ.
adulterium perpetratur. Qd̃ uͦ lex
p̃cipit. ñ concupisces uxorẽ ꝓximi
tui putabant implere uidei. dũ
in mitio culpe. ñ tam̃ in cͥmine. Er¬
go titillatus in mulierẽ. ꝓpassioẽ
perculsus ẽ. Si uͦ de cogitatione. in
affectum cordis tͣnsierit ut ait dd̾.
tͣnsierunt in affectum cordis. de ꝓ
lierẽ. s qͥ uiderit mulierẽ ad con¬
cupiscendũ. idest hoc fine ut eã
concupiscat. ⁊ si facultas det᷑ in ea
satietur. Suggestione. delectati¬
one consensu: implet᷑ peceatum.
Suggestio fit ꝑ memoriã. suie ꝑ
sensus corporis. A serpente sugge¬
stio fit in appetitu carnali. tamꝙͣ
un eua delectatio. in ratione. tam¬
quã in uiro consensio. Belectatio
ante consensionẽ. uel nulla ẽ. uł
tã tenius. ut prope nulla sit sine

Expanded text:
operibus prohibetur animi motus ad concupiscendum, sic superiora prohibent animi motum ad nocendum. Aperte enim Veritas ostendit quia etiam solo visu, cum turpiter concupiscimus, adulterium perpetratur. Quod vero lex praecipit, non concupisces uxorem proximi tui , putabant implere Judaei, dumin initio culpae, non tamen in crimine. Ergo titillatus in mulierem, propassione percussus est. Si vero de cogitatione in affectum cordis transierit, ut ait David, transierunt in affectum cordis , de plierem, sed, qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, id est hoc fine ut eam concupiscat, et si facultas detur, in ea satietur. Suggestione, delectatione, consensu, impletur peccatum. Suggestio fit per memoriam, sive per sensus corporis. A serpente fuit suggestio, in appetitu carnali tanquam in Eva delectatio, in ratione tanquam in viro consensio. Delectatio ante consensionem vel nulla est, vel tam tenuis, ut prope nulla sit sine
Abbreviated transcription (Latin):
cipi. alibi nasci uoluit dñs. ut insi¬
diantis herodis furorẽ facilus eua¬
deret. Nascituro domino describit᷑
mundꝰ. qr ille apparebat in carne.
qͥ electos ascrib̃et in ȩt̃nitate. Econtͣ
de reꝑbis deleant᷑ de libro uuenti¬
um.⁊ cũ iustis ñ scribantur.
autẽ cum eẽnt ibi. impleti st̃

Expanded text:
cipi, alibi nasci voluit Dominus, ut insidiantis Herodis furorem facilius evaderet. Nascituro Domino describitur mundus, quia ille apparebat in carne, qui electos ascriberet in aeternitate. Econtra de reprobis: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur . autem cum essent ibi, impleti s
Abbreviated transcription (Latin):
sticiȩ ꝓfiteam᷑. uigũ eius qd̾ leue est.
subeamus:. ⁊ inueniemꝰ requiẽ aĩabꝰ
nr̃is. Cesari soluebat᷑ denarius qui
decẽ nũmos habebat. qͥ etiã nomine
cesaris titulabat᷑. ⁊ nos offeramꝰ regi
nr̃o decalogũ legis. in qͦ uultũ regiᷤᷤ
nri. id est agnitionẽ uoluntatis eius
inueniemus.Escendit aut̃ ⁊ io¬
seph agalilea de ciuitate nazareth
in uideam cuutatẽ dd̾ q̃ uocat᷑ bech¬

Expanded text:
stitiae profiteamur, jugum ejus quod leve est stitiae profiteamur, jugum ejus quod leve est subeamus, et inveniemus requiem animabus nostris . Caesari solvebatur denarius, qui decem nummos habebat, qui etiam nomine Caesaris titulabatur: et nos offeramus regi nostro Decalogum legis, in quo vultum regis nostri, id est, agnitionem voluntatis ejus inveniemus. Ascendit autem et Joseph a Galilaea de civitate Nazareth, in Judaeam c
Abbreviated transcription (Latin):
da romani nominis umbra ꝓtegerẽ¬
tur discipuli: quocũq ad p̃dicandũ
tͣnsirent. Nam sicut a cesare exige¬
batur professio census ab uniuer¬
so orbe. sic axp̃õ exigenda erat fidĩ
professio in toto mundo. Unde il¬
lud. Euntes in mundũ uniuersũ.
p̃dicate euangelium omĩ creature
hec descriptio prima facta est a pre¬
srde syrie cirmo. & ibant om̃s ut
ꝓfiterent᷑ singul in suam ciuitatẽ
ec descriptio pͥma dr. qͣntũ ad tẽ¬
pus cirii. Nam antea sepe descͥpte
fuer̃t plereq partes t̾rarũ. Cirmus
a cesare missus ius dare gentib ic̃ẽ¬
sor patmonioꝵ futurꝰ syriãuenit.
& qr uidea quasi umbilicꝰ totiꝰ t̃rȩ
est census pͥmũ in medio t̃rȩ exigi¬
diaria romanis. Imꝑante augusto.
⁊ p̃sidente yrino: ibant om̃s ad de¬
scriptionẽ. ut singul m suã ciuitatẽ
reuersi. ꝓfiterentur debitũ censꝰ. Sic
te: ꝑ doctores eccłȩ p̃sides. censũ iu¬

Expanded text:
da Romani nominis umbra protegerenda Romani nominis umbra protegerentur discipuli quocunque ad praedicandum transirent. Nam sicut a Caesare exigebatur professio census ab universo orbe, sic a Christo exigenda erat fidei professio in toto mundo. Unde illud: « Euntes in mundum universum praedicate Evangelium omni creaturae . » Haec descriptio prima facta est a praeside Syrprofiterentur singuli in suam civitatem. Haec descriptio prima dicitur, quantum ad tempus Cyrini. Nam antea saepe descriptae fuerunt pleraeque partes terrarum. Cyrinus a Caesare missus jus dare gentibus et censor patrimoniorum futurus, Syriam venit. Et quia Judaea quasi umbilicus totius terrae est, census primo in medio terrae exigiudaea stipendiaria Romanis. Imperante Augusto et praesidente Cyrino, ibant omnes ad descriptionem, ut singuli in suam civitatem reversi, profiterentur debitum census. Si te per doctores Ecclesiae praesides, censum ju
Abbreviated transcription (Latin):
dicentem. Ecce uirgo in utero habe¬
bit.⁊ pariet filium. & uocabunt no¬
men eiꝰ emmanuhel. qd̾ est int̃pre¬
tatũ nobiscũ ds̃. Quasi diceret. In
Ecce ãmirantis est tanti misterii
magnitudinẽ. hoc autẽ totũ qd̾ iur¬
go ꝓpmqͦ suo desponsaret᷑ qd̾ io seꝑh
ꝑ angelum doceret᷑. & cet̾a. ita fac¬
ta ft̃. ut tã ꝑ ista quã ꝑ illa que secũ¬
tur ꝓphetia impleretur. Exsurgenᷤ
aut̃ iosepha sompno: fecit sic̃ prece¬
pit ei angelus dñi. Quisqͥs a deo
monetur. soluat moras. surgat a
sompno. faciat qd̾ iubetur. & acce¬
pit coniugem suã.⁊ ñ cognoscebat
eã. donec peperit filium suũ pri

Expanded text:
bebit, et pariet filium; et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, nobiscum Deus . Quasi diceret: In ecce, admirantis est tanti mysterii magnitudinem. Hoc autem totum quod virgo propinquo suo desponsaretur, quod Joseph per angelum doceretur, etc., ita facta sunt ut tam per ista quam per illa quae sequuntur, prophetia impleretur. Exsurgens autem Joseph a somno, fecit sicut praecepit ei angelus Domini. Quisquis a Deo monetur, solvat moras, surgat a somno, faciat quod jubetur. Et accepit conjugem suam, et non cognoscebat illam, donec peperit filium suum
Abbreviated transcription (Latin):
de malo ꝓfert mala. Ex habundã¬
tia enĩ cordis os loqͥt᷑. Ioẽ est thesau¬
rus cordis qd̾ radix ẽ. arboris. ⁊ qd̃
de corde ꝑfertur. sdẽ est qd̾ arboris
fructꝰ. Qͥ gͦ in corde thesaurũ pati¬
entiȩ ꝑfectiq ht̃ amoris. optimos
fructus effundens: diligit inii¬
cũ. benefacit odienti. benedicit ma¬
lediciti. omni petenti tͥbuit sua.
errantẽ patient̃ corrigit. At qͥ neqͣ
thesaurũ incorde seruat. odit
amicũ. diligenti malefacit. benedi¬
centi maledicit. Sic qͦq nec dia¬
bolus bona. nec xp̃s mala oꝑa po¬
test facere. ꝑ oris locutionẽ. uni¬
uersa que actu. uł cogitatu de
corde proferuntur. dñs significat.
Nam moris scripturaꝵ est uerba
chia. Non fuit uerbũ qd̾ ñ osten¬
deret eis. Rerũ utiq ñ uerboꝵ re¬
uelauit archana.

Expanded text:
 profert mala. Ex abundantia enim cordis os loquitur. » Idem est thesaurus cordis quod radix est arboris, et quod de corde profertur, idem est quod arboris fructus. Qui ergo in corde thesaurum patientiae perfectique hujus amoris optimos fructus effundens, diligit inimicum, bene facit odienti se, benedicit maledicenti se. Omni petenti tribuit sua, errantem patienter corrigit. Atqui neque thesaurum in corde servat, odit amicum, diligenti malefacit, benedicenti maledicit. Sic quoque nec diabolus bona, nec Christus mala opera potest facere. Per oris locutionem universa quae actu vel cogitatu de corde proferuntur, Dominus significat; nam moris Scripturarum est verba chia: « Non fuit verbum quod non ostenderet eis . » Rerum utique non verborum revelavit arcana.
Abbreviated transcription (Latin):
idest dulcia uerba de hereticis:
qui ideo dicuntur spure ⁊ tribuli
qr sauciant animas ꝑ uerboꝵ blan¬
dicias. Tribuli sunt genꝰ herbe spi¬
nose. Lucas. Neq de spinis colligt̃
ficꝰ. neq de rubo uindemiant uuã
Spine ⁊ rubi ft̃ cure secłi. ⁊ pũctio¬
nes uitioꝵ. de qͥbꝰ peccatori dictũ ẽ.
Terra tua spmas ⁊ tribulos germi¬
nobis esurit. ⁊ feruor dilectionis
qͥ letificat cor hominis. Hinc scrip¬
tum ẽ. Ficus protulit grossos su¬
os. uineȩ florentes. dedert̃ odorẽ.
Non ficꝰ de spinis. ñ uua de rubo
colligit᷑. qr mens adhuc uet̾is. ho¬
minis cõsuetudine dep̃ssa. simula¬
re potest. s fructꝰ noui hoĩs fer¬
re ñ potest. Qd̾ si qͣndo dicta uł
facta maloꝵ ꝓsunt bonis. ñ hoc
facumt mali. s consiliũ dĩ sic de
ic omnis arbor bona. fructus

Expanded text:
id est, dulcia verba de haereticis, id est, dulcia verba de haereticis, qui ideo dicuntur spinae et tribuli qui sauciant animas per verborum blanditias. Tribuli sunt genus herbae spinosae. Lucas: Neque de spinis colligunt us, neque de rubo vindemiant uvam . » Spinae et rubi sunt curae saeculi, et punctiones vitiorum, de quibus peccatori dictum est: « Terra tua spinas et tribulos germinobis esurit, et fervor dilectionis qui laetificat cor hominis. Hinc scriptum est: « Ficus protulit grossos suos, vineae florentes odorem dederunt . » Non ficus de spinis, non uva de rubo colligitur, quia mens adhuc veteris hominis consuetudine depressa simulare potest, et fructus novi hominis ferre non potest. Quod si aliquando facta vel dicta malorum prosunt bonis, non hoc faciunt mali, sed consilium Dei; sic de ic omnis arbor bona fruct
Abbreviated transcription (Latin):
bor bona fructꝰ malos facere. neq
arbor mala fructꝰ bonos facere.
Sic̃ uerũ ẽ. qd̾ de tribulis ñ col¬
ligunt᷑ ficꝰ. sic uerũ est qd̾ arbor
bona. bonos fructꝰ facit. Arbor bo¬
na uł mala ẽ. hõ. ñ ex natura quȩ
a do in oĩbꝰ bona creata ẽ. s ex uo¬
luntate bona uł mala. Fruetꝰ ft̃
oꝑa. que nec bona male uoluntatis
hõ fructus malos ñ facit ꝗͣdu bonꝰ
est. ⁊ tãdu mala arbor. id ẽ. malꝰ
hõ manet in fruc̃tib pecc̃oꝵ: ꝗͣdui
ẽẽ nix calida. nã cũ incipit ẽẽ cali¬
gͦ mutari. ñ calefieri. Sic pot̃ fie¬
ri ut malꝰ ñ sit qͥ malꝰ fuit: ñ tñ
pot̾ fieri. ut malꝰ bene faciat. Nã
⁊ si aliqͣndo utilis ẽ. ñ hoc ipse fa¬
cit. s diua ꝓuidentia fit. Non
qd̾ pharisei utilit̾ audiebantur.
illoꝵ erat s dĩ. de quibꝰ dicit pro¬
pħa.Seminatis tͥticũ. ⁊ spinas me¬
tetis. Non gͦ auditores eoꝵ de spi¬
nis legebant uuas. s ꝓspinas de

Expanded text:
bor bona fructus malos facere, neque arbor mala fructus bonos facere. Sicut verum est quod de tribulis non colliguntur ficus, sic verum est quod arbor bona fructus bonos facit. Arbor bona vel mala, est homo non ex natura quae a Deo in omnibus bona creata est, sed ex voluntate bona vel mala. Fructus sunt opera, quae nec bona malae voluntatis homo fructus malos non facit, quandiu bonus est; et tandiu mala arbor, id est, malus homo manet in fructibus peccatorum, quandiu e calida: nam cum incipit esse caliergo mutari, non calefieri. Sic potest fieri ut malus non sit, qui malus fuit, non tamen potest fieri ut malus benefaciat. Nam etsi aliquando utilis est, non hoc ipse facit, sed divina providentia fit. Non quod Pharisaei utiliter audiebantur, illorum erat, sed Dei, de quibus dicit propheta: Seminatis triticum, et spinas metetis . Non ergo audiditores eorum de spinis legebant uvas, sed per spinas de
Abbreviated transcription (Latin):
Xp̃s sr eccłe naue mitigaturꝰ fluctũ scłi
tnscendit. ut cͥdentes inse ad celestẽ patͥa
tͣnqͥlla nauigatione ꝑducat. Marcꝰ inca¬
pharnaum. matħs inciuitate sua dñm
curasse paraliticunarrant. Quȩ q̃stiodif¬
ficilius solu̾etur simatħs noĩaret naza¬
reth. Nẽ gͦ quis dubitet caphãnaũ suisse
ciuitatem dñi. quãñ nascendos mira¬
culis illustͣndo sua fec̃at: Deniq incõ¬

Expanded text:
 semper mitigaturus fluctum saeculi transcendit, ut credentes in se ad coelestem patriam tranquilla navigatione perducat. Marcus in Capharnaum , Matthaeus in civitate sua, Dominum curasse paralyticum narrant. Quae quaestio difficilius solveretur, si Matthaeus nominaret Nazareth. Nunc ergo quis dubitet Capharnaum fuisse civitatem Domini, quam non nascendo sed miraculis illustrando suam fecerat. Denique in com
Abbreviated transcription (Latin):
sigͥt ppłm gñtilẽ młtis ydolatͥe cultib
fuisse mancipatũ. In porcoꝵ int̾itu ho¬
mines immundi ⁊ rationis ex ꝑtes indi¬
cant in monte su ꝑbie lutulentis actib
oblectati. Talib dñantur demonia. nã
nͥ porcoꝵ more uiuerent diabłs in eis
potestate n acciꝑet ad ꝑdendũ. s nnũ¬
quã adꝓbandũ. Pastores fugiunt. qi nͥ
philoso phigntũ n pͥncipes sinagoge
peuntib posit offerre medicina: ⁊ licet
xp̃iana fugiant legem. potñtia tñ eiꝰ
stupendo miracło p̃dicant. Sedens ad
pedes iħuuestitꝰ acsane intis sig̾t fide¬
lem ppłm apͥstina conu̾satiõe sanatiri
ratione congrua uestitum. ac studio uir
legem impłe ñualeant. Homo sanatꝰmit¬
titur indomũ suã ⁊ ꝑdicat in decapoli.
Sic quisq pꝰ remissionẽ peccoꝵ inconsei¬
diconisminist̾ium fratne redemptioni

Expanded text:
icat populum gentilem multis idololatriae cultibus fuisse mancipatum. In porcorum interitu, homines immundi et rationis expertes indicantur, in monte superbiae lutulentis actibus delectati. Talibus dominantur daemonia: nam, nisi porcorum more viverent, diabolus in eis potestatem non acciperet ad perdendum, sed nonnunquam ad probandum. Pastores fugiunt, quia nec philosophi gentium, nec principes Synagogae pereuntibus possunt offerre medicinam, et licet Christianam fugiant legem, potentiam tamen ejus stupendo miracula praedicant. Sedens ad pedes Jesu vestitus ac sanae mentis, significat fidelem populum a pristina conversatione sanatum, et ratione congrua legem implere non valeant. Homo sanatus mittitur in domum suam: et praedicat in Decapoli. Sic quisque post remissionem peccatorum in conscidicationis ministerium fraternae redemptioni
Abbreviated transcription (Latin):
te rapiebantur. quȩ iam uulgare con¬
suetudinẽ exced̾ent. Semꝑ nocte ac die
furebat demoniosꝰ. qagñtilitassiue ad¬
u̾siscasib laboraret. seu ꝓsꝑitas ei arri
tib errabat. ⁊ ꝓu̾ba durissime in fideli¬
tatisqͣi cautib se concidebat. Qđ uero

Expanded text:
ne raptabantur, quae jam vulgarem conne raptabantur, quae jam vulgarem consuetudinem excederent. Semper in nocte ac die furebat daemoniosus; quia gentilitas sive adversis casibus laboraret, seu prosperitas ei arridmontibus errabat, et per verba durissimae infidelitatis quasi cautibus se c
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾it: ⁊ misertꝰ : tui. Et abiit p̃dicans
ut quidã legunt intp̃tat᷑ colonũ eiciens
uł aduena ꝓpinqͣns. Dñsitaq pꝰ passi¬
cũ ꝓdicaret ⁊ uideis &e gentibꝰ. Utriq eñi
st geraseni eicientes colonũ .i. diabłm
ñ indomo manebant. quia inconseia
sua ñ reqͥescebant. s inmortuis oꝑib
hoc: in pecc̃is delectabant᷑. Corꝑaeñi
ꝑ fidoꝵ quedã s sepulchra defunctorui:
inquib aĩa pecẽis mortua recluditur.
Seui nimis erant qͥ contra diuinas ⁊ hu¬
manas leges infurore concupiscentie
ꝑsistebant. inpugnantes uiam fidei
nequis ꝑea tͣnsiret. Unꝰ ille maioris in sa¬
.i. ab ipso pene mundi ex ordio uexabatꝰ
ademonio:⁊ uestinto ñ induebat᷑. qͥa te¬
guintu uͥtutis amiserat qͦ pͥmi parentes
pꝰculpa nudati legunt᷑. Hstola redeunti
filio offert. Cathene ⁊ compedesdure
ca cohibebant᷑ pecca. Ruptis cathenis ut
lucas sebit agebat᷑ ademonio indeserta:
qrtnigͥssis legib ilł ad ea sceła cupidita¬

Expanded text:
et misertus est tui, et abiit praedicans ut quidam legunt, interpretatur colonum ejiciens, vel advena propinquans. Dominus itaque post passicum praedicaret Judaeis et gentibus. Utrique enim sunt Geraseni, ejicientes colonum, id est, dinon in domo manebant; quia in conscientia sua non requiescebant, sed in mortuis operibus hoc est, in peccatis delectabantur. Corpora enim perfidorum, quaedam sunt sepulcra defunctorum, in quibus anima peccatis mortua recluditur. Saevi nimis erant quia contra divinas et humanas leges in furore concupiscentiae persistebant, impugnantes viam fidei, ne quis per illam transiret. Unus ille majoris insa ab ipso pene mundi exordio vexabatur a daemonio, et vestimento non induebatur, quia tegumentum virtutis amiserat, quo primi parentes post culpam nudati leguntur Haec stola redeunti filio offertur. Catenae et compedes duraca cohibebantur peccata. Ruptis catenis, ut Lucas scribit, agebatur a daemonio in deserta, quia, trangressis legibus illis, ad ea scelera cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
clxi. capłmmatħi cuiꝰ sententia conti¬
multotiens eñĩ dictis sufficit in hoc
oꝑe nnulla semel habi. Quod etiã de
cẽco illuminato solusmarcus narrat
c̃p. lxxxi. ñ incongrue reticetur in ħ
libro płima de cȩcorũ illuminatione
ref̾ente.Sic desimilibꝰ. Suũ enĩ ẽ scriben¬
dis euangłm ñnulla ex industria omit¬
tere. ad insinuandũ uideł multa su
ẽẽ multa que fecit iħc. ⁊ si scͥb̾ent᷑ omia
nec ipse mundus sufficet caꝑe ea.¬

Expanded text:
lum Matthaei; cujus sententia contimultoties enim dictis sufficit in hoc opere nonnulla semel haberi. Quo etiam de caeco illuminato solus Marcus narrat capitulo 81, non incongrue reticetur in hoc libro, plurima de caecorum illuminatione referente. Sic de similibus. Suum enim est, scribentis evangelium, nonnulla ex industria omittere, ad insinuandum videlicet multaesse multa quae fecit Jesus; et si scriberentur omnia, nec ipse mundus sufficeret capere
Abbreviated transcription (Latin):
nauẽ cũ discipłissuis. uenit in par¬
tes dalmanutha. Turba dimittitur
satiata. ⁊ quia om̃ib dieb uite nre no¬
Ubi matħs ponit magedan. marcus
codices scdm marcũ hnt magedan.
Sciendũ quod illa capła ñst̃ putan¬
da penitꝰabee. quoꝵ concanonica conti¬
nentur in hoc oꝑe. ꝓptea cõmode que¬
dam p̃t̃missa st̃ ueluti.clxii. capłm ma¬
thei. quia ut iheronimꝰ ait in plerisq

Expanded text:
navem cum discipulis suis, venit in parnavem cum discipulis suis, venit in partes Dalmanutha. Turba satiata dimittitur, et quia omnibus diebus vitae nostrae noUbi Matthaeus ponit Magedan, Marcus codices secundum Marcum habent Magedan. Sciendum quod illa capitula non sunt putanda ponitus abesse, quorum concanonica continentur in hoc opere. Praeterea commode quaedam praetermissa sunt, veluti 162 capitulum Matthaei, quia, ut Hieronymus ait, in ple