comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
licet patrouo merces ex causa ho¬
norari debeatur contumatorez
uel redemptorem litiumqz ee nõ
licet. ut certe partis euiolume¬
tum cum graui dampno litiga¬
turis et quad̃ depredacione pa¬
ciscaͬ Quicquid autem patro¬
nus allegauerit presente dño
pinde est hu dum ac si ꝓferã
adomino. insi ex contiuenti.i
infra proxinum triduum con¬
tradixerit. licet autem patrouu
uuci contigerit. in nullo ledr
sama eius si nichil ouusit ex
contiugentibus et clientis sui
iusticiaui sideliter fouit non
enun cogitur patrocinari meu¬
daicio. si quid uero lesiomis asfert
causa in litigantes cadit sine
cuuliter siue criminaliter actũ
sit. Doc autem quitquid actu¬
sit sentencia diffuntiua dela¬
rat que reos condempnat uel
absoluit. et interdum in ipos
auc ͭ ͤ᷑ consultissime acerbi ͭ ͬ
effundit aculeos nam ut de
ciulibus taceatur in quibus
tamien est eadem inueuire. ac¬
cusatorum temeritas tribus
modis detegitur. tribusqz subi¬

Expanded text:
licet patrono merces ex causa holicet patrono merces ex causa honorarii debeatur, concinnatorem vel redemptorem litium esse non licet, ut certae partis emolumentum cum gravi damno litigatoris, et quadam deprecatione paciscatur. Quidquid autem patronus allegaverit praesente domino, perinde est habendum, ac si proferatur a domino, nisi ex continenti, id est infra proximum triduum contradixerit. Licet autem patronum vinci contigerit, in nullo laeditur fama ejus, si nihil omisit ex contingentibus, et clientis sui justitiam fideliter fovit. Non enim cogitur patrocinari mendacio. Si quid vero laesionis affert causa, in litigantes cadit, sive civiliter, sive criminaliter actum sit. Hoc autem quidquid sit, sententia diffinitiva declarat, quae reos condemnat, vel absolvit, et interdum in ipsos auctores consultissime acerbitatis effundit aculeos. Nam ut de civilibus taceatur, in quibus tamen est eadem invenire, accusatorum temeritas tribus modis detegitur, tribusque subji
Abbreviated transcription (Latin):
consista. ut hec omina si fieti
pt apud partes quad equitatis
lancee librentur. quod si unius
pre ceteris est fama hilarior
ex officio uidicantis. prout
poterit parti aduersarie compen¬
sabitur qui tamen alicuius liti¬
gatorum archana p̾nouit. nou
patrocinabitur aduersario insi
sorte citra comuenciam iudicis
separatun cum pluribus alter
tractauerit. ut alterius paris
defsensionis copia subtrahatur.
nec est qui a iudice mouitus
sue excusacõe probabili possit
cuicumq parti patrocuium de¬
uegare nisi forum sͥ precludi
uelit ut postiodum in causis
agendis unnime audiatur.
Si uero preuaricatus fuerit
grauissimam excerceri.. hunꝰ
si quidem patrociui sidelissume
iiplendum est et sine aduer¬
iariorum iniuria. Racionibus
quidem non probris contenden¬
dum est. et ex eduto principis
patr̃ opiniouis dispendium. quis¬
quis negocio derelicto ꝓcax in ad¬
uersarn sui contumeliam aut
pala pergit aut subdole. sed

Expanded text:
consistit, ut haec omnia, si fieri consistit, ut haec omnia, si fieri potest, apud partes quadam aequitatis lance librentur. Quod si unius prae caeteris est fama hilarior, ex officio judicantis prout poterit parti adversariae compensabitur. Qui tamen alicujus litigatorum arcana praenovit, non patrocinabitur adversario, nisi forte citra convenientiam judicis, separatim cum pluribus aliter tractaverit, ut alteri paris defensionis copia subtrahatur. Nec est qui a judice monitus sine excusatione probabili, possit cuicunque parti patrocinium denegare, nisi forum sibi praecludi velit, ut postmodum in causis agendis minime audiatur. Si vero praevaricatus fuerit gravissimam exercere. Munus siquidem patrocinii fidelissime implendum est, et sine adversariorum injuria. Rationibus namque, non probris contendendum est, et ex edicto principis patitur opinionis dispendium, quisquis negotio derelicto, procax in adversarii sui contumeliam aut palam pergit, aut subdole. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
de iuris iudulgencia prestari
licet ꝙ si actor sic uirare recu¬
saueru excluius a lite cadit ab
actione tanꝙͣ improbus litiga¬
tor. Reus uero detrettens subi¬
re uiramentum habetur pro con¬
fesso et sinam dampnacionis ex¬
peccat. sed et ipĩ patroni causa¬
rui quo fidelior possit ee exa¬
iuiuacio. ab ipã conte stacione
litis iurauiento artantur ad
ueritatem et fidem iurantes ꝙ
cum omni uirtute sua om̃iqz¬
ope quod iustum et uerum exi¬
stimaueruit clientibus suis in
ferre ꝓcurabunt. nichil studn
reluiquentes put cuiqz possibi¬
le est. et ꝙ ex industria sua nõ
ꝓtrahent lites. nam eas oz a
iudicibus infra bieniuum uel
triennum terimari. Ipos quoq
aduocatos et cuius pari distri¬
bucione partibus exequabit sine
eos pecieruit siue nou ut equo
marce possit causa procedere¬
¶ Dec autem paritas et in uir¬
tutis merito et uiuacitate inge¬
iiii. consilii ꝓ funditate et opioe
sciencie et nonuius aucoritate

Expanded text:
de juris indulgentia praestari de juris indulgentia praestari licet. Quod si actor sic jurare recusaverit, exclusus a lite cadit ab actione, tanquam improbus litigator. Reus vero detrectans subire juramentum, habetur pro confesso, et sententiam damnationis exent. Sed et ipsi patroni causarum, quo fidelior possit fieri examinatio, ab ipsa contestatione litis, iuramento arctantur ad virtutem et fidem. Iurant enim quod cum omni virtute sua, omni tempore, quod iustum et verum existimaverint, clientibus ferre procurabunt, nihil studii relinquentes prout cuique possibile est; et quod ex industria sua non protrahent lites. Nam eas oportet a judicibus infra biennium vel triennium terminari. Ipsos quoque advocatos pari distributione partibus exaequabit, sive eos petierint, sive non, ut aequo Marte possit causa procedere. Haec autem paritas, et in virtutis merito, et vivacitate ingenii, consilii profunditate, et opinione scientiae, et nominis auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas cicius Illucescat litigato¬
res ipsos personas uidelicet priu¬
cipales non aute adlitem uidex
adunctit. ꝙͣ ei prestito sacramien¬
to faciant fideu. ꝙ iusticie sue
iusistent et calumpiiam omue
uiret non calumpmiandi auimo
litem mouisse. sed eristimando
bonam habere causam. et ꝙ u
chil in tota lite faciet calump¬
mose ut nec ꝓbacio nec dilactio
frustratoria erigatur. sed id so¬
lum quod iusticia uidetur etige̾
Reus autem uirabit quo pri¬
tans se bona iustanͭ uti pue¬
uit ad relictandum. et ꝙ ini
nullo tocius litis articulo calup¬
uiose uer sabitur. Id solum a
uidice uel aduersario exigens
quod pro ueritate putat ex nec¬
cessitate iusticie exhibendum¬
¶ Pterq uero iuramenti sui
exia clausiua ħ complecte᷑ ut
iurent se nichil dedisse aut ꝓ¬
iuisisse. aut daturos ee uel per
se bel per mediam personain
siuie iuidicibus sine aliis qui¬
buscumq per soiuis pro ea ca
exceptis hisqz aduocatis et qui¬
busdam aliis certis persom

Expanded text:
eritas citius illucescat, litigatores ipsos, personas videlicet principales, non ante ad litem judex admittet, quam ei praestito sacramento faciant fidem, quod justitiae insistent, et calumniam omnem juret, non calumniandi animo litem movisse, sed existimando bonam habere causam, et quod nihil in tota lite faciet calumniose, ut nec probatio, nec dilatio frustratoria exigatur, sed id solum quod justitia videtur exigere. Reus autem jurabit, quod putans se bona instantia uti, pervenit ad reluctandum, et quod in nullo totius litis articulo calumniose versabitur, id solum a judice, vel adversario exigens, quod pro veritate putat ex necessitate justitiae exhibendum. Uterque vero juramenti sui extrema clausula hoc complectetur, ut jurent se nihil dedisse, aut promisisse, aut daturos esse, vel per se, vel per mediam personam, sive judicibus, sive aliis quibuscunque personis pro ea causa, exceptis his, quae advocatis, et quibusdam aliis certis personis
Abbreviated transcription (Latin):
pro par te onera portant. aut si
emolumentum ẽẽ non licet sit
salteu compensacio sumptuum
aut dampiatoraut. Bn tame
rari sunt. Quis eium erubescit
dicere. Quid michi dabis ut tibi
usticiam facian. nomi ut ꝓse
ipa exhibeatur frustra expectas.
Noune sumile est ac si dicatur
Quid michi uultis dare ut me
ipsum abuegem ossicium ꝑdam
et deuunum uendam

Expanded text:
pro parte onera portant. Aut si pro parte onera portant. Aut si emolumentum esse non licet, sit saltem compensatio sumptuum et damnorum. Hi tamen rari sunt. Quis enim erubescit dicere: Quid mihi dabis ut tibi justitiam faciam? Nam ut pro se ipsa exhibeatur, frustra exspectas. Nonne simile est, ac si dicatur, quid vultis mihi dare ut me ipsum abnegem, officium prodam, et Dominum vendam
Abbreviated transcription (Latin):
eius et ibi iudicabat Isrł. Quid
explecioem udicii et reuertebaͬ
doniuni ut de ꝓprio satisfacẽt
neccessitati. Edifficauit etiam
ibi astare dominio. Recte quide
eoꝙ iuge sacrificium ee oporͣ
in douio iudicis. que cultu iustie
et morum houestate et luce bo¬
norum operum seipam exhibet
templum dei. ubi a modo non
uuinolatur sangius hyrcorum
et uitulorum nec cuus intule
in quinatos sanctificat ad enun¬
dacioneur carius sed per pouti¬
ficem magnum qui penetra¬
uit celos ihesum filium dei ubiq
locoruui offerri debet compositũ
ius fasqz auimi. sanctiqz reces¬
sus mentis et incoctum genero¬
so pectus honesto. ueri si quidẽ
adoracores sic adorant patrem
in spiritu et ueritate. an ne eum¬
credis accepisse ad nomire
sportularum. hoc enim p̾textu
non tam iuidices ꝙͣ iudiciorum
caupones qui nequiciam suaui
honesta uolunt palliare. licencia
unquitatem suami colorare in¬
tuntur. querentes .s. aliqua emo¬
lumenta negociorum quorum

Expanded text:
eius et ibi iudicabat Israhelem eius et ibi iudicabat Israhelem expletionem judicii, et revertebatur domum, ut de proprio satisfaceret necessitati? Aedificavit etiam ibi altare Domino . Recte quidem, eo quod juge sacrificium esse oporteat in domo judicis, quae cultu justitiae, et morum honestate, et luce bonorum operum, se ipsam exhibet templum Dei. Ubi amodo non immolatur sanguis hircorum et vitulorum, nec cinis vitulae inquinatos sanctificat ad emundationem carnis, sed per pontificem magnum, qui penetravit coelos, Jesum Filium Dei, ubique locorum offerri debet Compositum jus fasque animi, sanctique recessus Mentis, et incoctum generoso pectus honesto. Veri siquidem adoratores sic adorant Patrem in spiritu et veritate. Anne credis eum accepisse aliquid nomine sportularum? Hoc enim praetextu non tam judices quam judiciorum caupones, qui nequitiam suam honesta volunt palliare licentia, iniquitatem suam colorare nituntur, quaerentes scilicet aliqua emolumenta negotiorum, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
u ultra uͥ ut piciatur foras
et couculcetur ab hominibu
ut pote uilis abiectio que uec
ad stercoracionem agrorum
prodest. sol quoqz orbem Illustrat
plenius quia in enuenti est.
quid multa opera suigulorumi
testunouiuui perhibent de eis
sic sanuel operum testunonio
iusti ficatus est sed ne uideretur
populus ei blaudiri. Et quasi
ex tunore uel fallacia false ui¬
uocencie et mais iusticie testi¬
monium perhibere. populum
religione iuramenti ad profes¬
sioneui ueri artandum cen¬
suit diceus. testis est douius
aduersus uos et testis xpus eiꝰ¬
ui die hac quia uon iuueueritis
ui mianu mea quippiam dixit
populus testis ac si sidem deo
Et regi suo debitaui religio se
afficmaciouis ob sideui faciant
quod autem estulentum et po¬
culentium acceperit de scriptura
certum non habeo sic eium scp¬
cuuctis diebus iite sue et irat
pet suigulos anuos circuiens
bethel et galgala et masphat
et iudiccibat ĩsraheleui in p̾dictis
in rauiatha. Ibi eium erat domꝰ

Expanded text:
 ultra, nisi ut projiciatur foras, et conculcetur ab hominibus, utpote vilis abjectio, quae nec ad stereorationem agrorum prodest. Sol quoque orbem illustrat plenius, quia in eminenti est. Quid multa? Opera singulorum, testimonium perhibent de eis. Sic Samuel operum testimonio justificatus est. Sed ne videretur populus ei blandiri, et quasi ex timore vel fallacia falsae innocentiae, et inanis justitiae, testimonium perhibere, populum religione juramenti ad professionem veri tamen arctandum censuit, dicens: Testis est Dominus adversum vos: et testis Christus ejus in hac die: quia non inveneritis in manu mea quippiam. Etpopulus: Testis ; ac si fidem Deo et regi suo debitam, religiosae affirmationis obsidem faciant. Quod autem esculentum et poculentum acceperit, de Scriptura certum non habeo. Sic enim scripcunctis diebus vitae suae et ibat per singulos annos circumiens Bethel et Galgal et Masphat et iudicabat Israhelem in supradictis in Ramatha ibi enim erat domus
Abbreviated transcription (Latin):
rit non credã. Et iux uultus
mei non cadebat in terram.
risit forte uir iustus sedeum
in hylaritate temporalis ĩep¬
cia nulla resoluit. Equit quid
terrenui erat in moribu
uultum uereha᷑ austerum s
uoluissem trc adeos sedcbam
primus. p̾ma si quidꝰ cathedra
dignus erat qui alios cui¬
tarum uirtutum Ituere pre¬
cedebat. Cumq sederet quasi
rex samulantibus aliis lacri¬
mas merencium abstergebat
unmuersitate sua tristem ãque
ee non paciaͬ. qua uero arte io
fiet morat campus subiectus
exeq: tanta quid̃ amenitate flo¬
rum et fructuum ubertate ut
si quis eum ingreditur paradi¬
si se delicnis gaudecit inter esse
Miraris sorte et actouitus ob¬
stupescio ꝙͣ qm in exilio carnus
huius tante dulcedius eẽ par¬
ucipeni et celestium curum ẽẽ

Expanded text:
rit non credatur. Et lux vultus rit non credatur. Et lux vultus mei non cadebat in terram. Risit forte vir justus, sed eum in hilaritate, temporalis ineptia non resolvit, et quidquid terrenum erat in moribus, vultum verebatur austerum. Si voluissem ire ad eos, sedebam primus. Prima siquidem cathedra dignus erat, qui alios tantarum virtutum itinere praecedebat. Cum sederet quasi rex famulantibus aliis, lacrymas moerentium abstergebat.universitate sua tristem aliquem esse non patiatur. Qua vero arte id fiet, moralis campus subjectus exsequitur, tanta quidem amoenitate florum, et fructuum ubertate, ut si quis eum ingreditur, paradisi se deliciis gaudeat interesse. Miraris forte et attonitus obstupescis, quemquam in exsilio carnis hujus, tantae dulcedinis esse participem, et coelestium civium esse
Abbreviated transcription (Latin):
petscrepat uel uti rabulus an¬
ser adinxtus oloribus. et om¬
nem materiam credai aptam
ee licigiis. ¶ Ambigitur quid
enuu caistor sciat an docili
plud. bruudusium numici
melus uic ducat ancipii
¶Preterea que habun¬
dant sui copiositate uilescũt.
Et cum multiloquio pec¬
catum nou desit non desit
pauca prudenter loquen¬
tie seriio est preciosu.
unde socrates querenti quomõdo
quis samani optunam compa¬
raret. Si gesserit inquit optia
et locutus fuerit pauca. hoc est
quod uir ustus et ueritus de¬
linquere iusermone. dicit stil¬
lasse eloquium suum. Qui eni
non delinquit in uerbo hic per¬
sectus est uir si quando ridebã
adeos non credebant. risus le¬
uitatis indicium et quo paten¬
cior co imprudencior et repre¬
hensibilior est. aut eim tul¬
tus in risu exaltat uocem suam
et saluator fleuit qui utiq ri¬
sisse non legitur. nec enm fa¬
cile crediderumn pro non ẽẽ ad
cahinũ qui sub tanta ambigui¬
tate de risu loquitur ui si rise¬

Expanded text:
perstrepat, veluti rabulus anperstrepat, veluti rabulus anser admistus oloribus, et omnem materiam credat aptam esse litigiis: Ambigitur quid enim Castor sciat, an docilis plus, Brundusium Numici melius via ducat, an Appi. Praeterea quae abundant, sui copiositate vilescunt, et cum multiloquio peccatum non desit, pauca prudenter loquentis sermo est pretiosus. Unde Socrates quaerenti quo modo quis famam optimam compararet: « Si gesserit, inquit, optima, et locutus fuerit pauca. » Hoc est quod vir justus, et veritus delinquere in sermone, dicit stillasse eloquium suum. Qui enim non delinquit in verbo, hic perfectus est vir. Si quando ridebam ad eos, non credebant. Risus levitatis indicium, et quo patentior, eo impudentior, et reprehensibilior est. Ait enim: Stultus in risu exaltat vocem suam ; et Salvator flevit, qui utique risisse non legitur. Nec enim facile crediderim pronum esse ad cachinnum, qui sub tanta ambiguitate de risu loquitur, ut etsi rise
Abbreviated transcription (Latin):
quibus supra. et ros .s. gracie
Iutellige bonorum operum quor
manipulos electis repouet apud
se ini illa die iustus uidex. uni
sequitur. Gloria mea sempet
uiuonabitur. et arcus meus
instaurabitur. quia est aͥd quo
tendit et in quo dirigit arcu
iustus. nec passim sequitur. cor¬
uos testaqz lutoqz qui me au¬
die bant expectabant sentenciã
⁊c̃. sepe dictum est sentenciant
in bono semper accipiendam ee
iuxta Nllud sapiencior uidetur
sibi piger septem uiri⁊ loque¬
tibus sentencias. Audis insa¬
piente tria concurrere intente
inquit tacebant ad consilium
meum uerbis meis nichil adde̾
audebant. stillabat super eos
eloquium meum. Res ardua
desiderat actencionem. et uiru
grauem decet consilia meditari
ui quicquid agit. quicquid loqui¬
tur sit pro consilio boui sapia
affectanti. Est autem oris
circuncisi illa proferre. quibus
Est autem uiro turpissunũ
si iugiter se fabulis et nugis
misceat et inter ꝯ garrientes

Expanded text:
quibus supra: Et ros, scilicet gquibus supra: Et ros, scilicet gone mea. Intellige bonorum operum, quorum manipulos electis reponet apud se in illa die justus judex. Unde sequitur: Gloria mea semper innovabitur, et arcus meus instaurabitur, quia Est aliquid quo tendit, et in quo dirigit arcum justus, Nec passim sequitur corvos testaque lutoque. Qui me audiebant, exspectabant sententiam, etc. Saepe dictum, sententiam in bono semper accipiendam esse, juxta illud: Sapientior videtur sibi piger septem viris loquentibus sententias . Audis in sapiente tria concurrere. Intenti, inquit, tacebant ad consilium meum, verbis meis nihil addere audebant, stillabat super eos eloquium meum. Res ardua desiderat attentionem, et virum gravem decet consilia meditari, ut quidquid agit, quidquid loquitur, sit pro consilio homini sapientiam affectanti. Est autem oris circumcisi illa proferre, quibus Est autem viro gravi turpissimum, si jugiter se fabulis et nugis immisceat, et inter congarrientes
Abbreviated transcription (Latin):
boris lignum magna pon¬
dera imponarz. ac tamen gra¬
uiter urgeas ostendes ut
magnitudo omnes sustineri
non queat. nou deor sum ce dit
uec in terram flectitur. sed adu̾¬
sus poudus resurgit et sur suin¬
intr̃ recuruaturqz. Propterea
inquit plutarchus. placuit pal¬
mam signum ẽẽ uictorie in cer¬
taminibus. quoniam ligin
ingenium huiusmodi est ut
urgentibus opprunentibq
nou cedat. fertur item ꝙ ra¬
nu euis palmne que grece
dicitur basileros auelli non
pt si trahatur deorsum. sed si
sur sui ꝓducas cedit. Constat
autem quia truicus paline
uel stipes a radice contra hitur
sed in superioribus dilatatur
secus auteu est in qͣuis arbo¬
re que tanto magis turgescit
quo ad terram stipes uicuuis
accedit. Per palmam ergo
significatur iusticia in uiici¬
bilis que descensum non no¬
uit. sed solum ad superiora ꝓ¬
cessum. Uude iustus ut pal¬
ma florebit. Radix mea aper¬
ta est secus aquas scriptura¬
rum. utiqz et uirtutum de

Expanded text:
boris lignum, magna ponboris lignum, magna pondera imponas, ac tantum graviter urgeas, et oneres, ut magnitudo oneris sustineri nequeat, non deorsum cedit, nec in terram flectitur, sed adversus pondus resurgit, et sursum nititur, recurvaturque. Propterea, inquit Plutarchus, placuit palmam signum esse victoriae in certaminibus, quoniam ligni ingenium hujusmodi est, ut urgentibus opprimentibusque non cedat. » Fertur item quod ramus ejus palmae, quae Graece dicitur basileros, avelli non potest, si trahatur, deorsum, sed si sursum producas cedit. Constat autem quia truncus palmae, vel stipes a radice contrahitur, sed in superioribus dilatatur. Secus autem est in quavis arbore, quae tanto magis turgescit, quod ad terram stipes vicinius accedit. Per palmam ergo significatur justitia invincibilis, quae descensum non novit, sed solum ad superiora processum. Unde: Justus ut palma florebit . Radix mea aperta est secus aquas, Scripturarum utique et virtutum, de
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta riuiari. et ordinem re¬
ruu pleua in quisicione discu¬
tere. nec ante obiuare a licui
ꝙͣ causa su legitinis raciomi¬
bus plenissime liuitata. ut
enum ait ethicu. Ad peniten¬
dum properat quis quis cito
iudicat. Conterebam molas
iuiqui. Inquiis est quis quis
in iudiciis. ddequitur. Non
cau sani sed predam. Qui sil
nuimera diligit. ut sequatur
retribuciones. Et licet equũ
sit quod discerint ad p̾cium
auaricie seruiens pergit in
mortem. Uude sequitur.
Et de dentibus Illuis aufe¬
rebam predam. Dicebamqz
in rudulo meo moriar. Men¬
tem itaqz composuerat qui
rerum suarum amplitu¬
diue contentus erat. nec
auaricie aut ambicioni
stimulo urgebatur. Ut do¬
mum domin. agrum a gro
comungeret. usq ad termi¬
nos loci. ac si solus habitatu¬
rus esset in superficie terce
Et sicut palia multiplica¬
bo dies rem aduurandaui
aristotiles in septimo pro¬
bleũtum. Et plutarchus in
octauo memorabilium dͭ
Si super paline in quiunt ar¬

Expanded text:
cuncta rimari, et ordinem recuncta rimari, et ordinem rerum plena inquisitione discutere, nec ante obviare alicui, quam causa sit legitimis rationibus plenissime limitata. Ut enim ait ethicus: « Ad poenitendum properat, quisquis cito judicat. » Conterebam molas iniqui. Iniquus est, quisquis in judiciis sequitur non causam, sed praedam, qui sic munera diligit, ut sequatur retributiones. Et licet aequum sit, quod decernit ad pretium, avaritiae serviens pergit in mortem. Unde sequitur: Et de dentibus illius auferebam praedam, dicebamque: In nidulo meo moriar. Mentem itaque composuerat, qui rerum suarum amplitudine contentus erat. Nec avaritiae aut ambitionis stimulo urgebatur, ut domum domui, agrum agro conjungeret, usque ad terminos loci, ac si solus habitaturus esset in superficie terrae. Et sicut palma multiplicabo dies. Rem admirandam! Aristoteles in septimo problematum, et Plutarchus in octavo Memorabilium dicit: « Si super palmae, inquiunt, ar
Abbreviated transcription (Latin):
cor poris eleganter expressit
quibus sensus amme maxune
connalescit. Exterioꝵ namqz
uoticia occuli et auris obsequio
fidelissime transit ad ammam
et thescurros cordis sepus liigͣ
nicauta dispergit. quod uero
audiens et uidens adiecit sa¬
pientis iudiciumi exprimit
iuxta illud. beatus qui loquitꝰ
in ore audientis. non Itaqz
beatificatum se dicit liungius
hominum que in alterutram
partem uel amore uel odio
srequenter impellimur. suf¬
ficit ei testunonium conscie
presertim cum roboratum
sit iudicio sapientum. Eo
inquit ꝙ liberassem pauꝑen
pupillum et periturum et
consolatus sum cor uidue. in
his eium maxime principa¬
lis daret auctoritas. que a
doiino iustituta est ad uu¬
men agentis ea benedictum
in secula sed ne credas eum
remissiore clemencia uiciis au¬
daciam prestitisse. iusticia in¬
quit indutus suin et diadema¬
te iudicio meo. causam quam
nescieban diligentiisime mul¬
stigabam. oportet enim iudice

Expanded text:
corporis eleganter expressit corporis eleganter expressit quibus sensus animae maxime convalescit. Exteriorum namque notitia oculi et auris obsequio fidelissime transit ad animam, et thesauros cordis saepius lingua incauta dispergit. Quod vero audiens et videns adjecit, sapientis judicium exprimit, juxta illud: « Beatus qui loquitur in aure audientis. » Non itaque beatificatum se dicit linguis hominum, quae in alterutram partem vel amore, vel odio frequenter impelluntur. Sufficit ei testimonium conscientiae, praesertim cum roboratum sit judicio sapientum. Eo, inquit, quod liberassem pauperem, pupillum, et periturum, et consolatus sum cor viduae. In his enim maxime principalis claret auctoritas quae a Domino instituta est, ad injumen agentis ea, benedictum in saecula. Sed nec credas eum remissiore clementia vitiis audaciam praestitisse: Justitia, inquit, indutus sum, et diademate judicio meo. Causam quam nesciebam, diligentissime investigabam. Oportet enim judicem
Abbreviated transcription (Latin):
tur iuuenes et michi astabant¬
senes. inuit ergo quia rerum
affluencia graciarumqz con¬
cursus ei prudentiam non ex¬
cusserint sed in his omnibus
ex consciencia et testunomo bo¬
norum operum auctoritas incõ¬
cussa permausit. Egredieba᷑
enm ad portam qui latebris
non egebat. Et qui docendi pro¬
meruerat sedem ienum. pru¬
denciam etigebat leurtate iune¬
nili abscondita. cessabant loqͣ
principes et ligua ducui
gucturi adherebat non cuden¬
tes grandia loqui et imponere
in humeris honuum onera
importabiliai. que ne suꝑsicie
digiti tangi solent. docebat enĩ
oinnem uirtutis laudem i
actione consistere cassumqz
ee splendorem uerbi. cui nou
subest soliditas operis in om̃i
opere inquit salomon erit
haibundantia ubi autem uerba
sunt plurima. Ibi srequenter
egestas principum uero et
ducum est. llios in uia mor
precedere non que facienda
sunt aliis tiunde intonare.
Auris audiens et occulus uides
beatisitabat me in strumenta

Expanded text:
ntur juvenes, et mihi senes astabantntur juvenes, et mihi senes astabant. Innuit ergo quia rerum affluentia, gratiarumque concursus, ei prudentiam non excusserint, sed in his omnibus ex conscientia, et testimonio bonorum operum auctoritas inconcussa permansit. Egrediebatur enim ad portam qui latebris non egebat, et qui docendi promeruerat sedem, senum prudentiam erigebat, levitate juvenii abscondita. Cessabant loqui principes, et lingua ducum gutturi adhaerebat, non audentes grandia loqui, et imponere in humeris hominum onera importabilia, quae nec superficie digiti tangi possunt. Docebat enim omnem virtutis laudem in actione consistere, cassumque esse splendorem verbi, cui non subest soliditas operis. In omni opere, inquit Salomon, erit abundantia, ubi autem verba sunt plurima, ibi frequenter egestas . Principum vero et divitum est, alios in via morum praecedere, non quae facienda sunt, aliis tumide intonare. Auris audiens, et oculus videns beatificabat me. Instrumenta
Abbreviated transcription (Latin):
ma multiplicabo dies. Radix
mea aperta est secus aquas.
et ros morabitur in messione
mea. gloria mea semper ĩno¬
uabitur et arcus meus in ma¬
nu mea iustaurabitur. Qui
silium meun uerbis meis ad¬
dere nichil audebant et super
illos stillabat eloquiim meu
si quando ridebam ad eos nõ
credebant. et lux uultus mei
uon cadebat in terram. si uo¬
luissem ire cid eos sedebam pͥ¬
niris. Cumqz sederem quasi
rex excitu circunstante eram
tamen merentium consolator
Ecce regnandi in uiro iito
ex magna parte expressa et
sormula quam si per singula exe¬
qui uoluerimus integ̾ lib̾ magui¬
tudinem insextarum uirtutum
serues uel sola complebit. diliges
letor singula uerba discutiet
quia ini his omnbus nec iota
nec apex a misterio salutis uacai
pauta tamen que in ip̃a suꝑfice
perborum eniment quanta po¬
rero breuitate ꝑstriugam. Qu
inquit lauabam pedes meo
butyro. Et petra fundebat riuos
olei iii. cum in parata cathed̃
residerem in platea ascondeba¬

Expanded text:
ma multiplicabo dies. Radix ma multiplicabo dies. Radix mea aperta est secus aquas, et ros morabitur in messione mea. Gloria mea semper innovabitur, et arcus meus in manu mea instaurabitur. Qui silium meum. Verbis meis addere nihil audebant, et super illos stillabat eloquium meuSi quando ridebam ad eos, non credebant, et lux vultus mei non cadebat in terram. Si voluissem ire ad eos, sedebam primus. Cumque sederem quasi rex exercitu circumstante, eram tamen moerentium consolator . Ecce regnandi in viro justo ex magna parte expressa est formula, quam si per singula exsequi voluerimus, integri libri magnitudinem, insertarum virtutum series vel sola complebit. Diligens lector singula verba discutiet, quia in his omnibus, nec iota, nec apex a mysterio salutis vacat. Pauca tamen quae in ipsa superficie verborum eminent, quanta potero brevitate perstringam. Quando, inquit, lavabam pedes meos butyro, et petra fundebat mihi rives olei, cum in parata cathedra residerem in platea, abscondeba
Abbreviated transcription (Latin):
cium quicꝙͣ. trahitur eum sa¬
piencia de occultis longe utiliꝰ
iuuenes repulisset adquiesceus
consilio semorum uitam beciti
Iob habens regnandi for ͣ
Audi ergo quid de se fateatur.
ciuitatis et in platea cathedra
parcibant michi uidebant me
iuuenes et abscondebantur
et senes assurgentes stabant
principes cessabant loqui et sup¬
ponebant digitum ori suo uoce
suam cohibebant duces et luig̃
eorum gucturi suo adherebat
auris audiens beati ficabat me
et occłus uidens testimomiui
redde bat michi eoꝙ liberasse
pauperem uociferantem et pu¬
pillum cui non erat adiutor.
benedicꝰ ꝑituri super me uemie¬
bat et cor uidue consolatus
sum iusticia indutus sum.
Et uestiui me sicut in diuũto
et dicidemate iudicio meo. occłus
fin ieto et pes claudo pater era
pauperum et causam quam
nesciebam diligentissime inue¬
stigabami. conterebam molas
inqui de deutibus illius aufe¬
rebam predam. dicebamq uel
in dulo meo moriar et sicut pal¬

Expanded text:
tium quidquam, trahitur enim satium quidquam, trahitur enim sapientia de occultis . Longe utilius juvenes repulisset, acquiescens consilio seniorum, vitam beati Job habens regnandi formam. Audi ergo quid de se fateatur: civitatis, et in platea cathedram parabant mihi. Videbant me juvenes et abscondebantur, et senes assurgentes stabant. Principes cessabant loqui, et supponebant digitum ori suo. Vocem suam cohibebant duces, et lingua eorum gutturi suo adhaerebat. Auris audiens beatificabat me, et oculus videns, testimonium reddebat mihi, eo quod liberassem pauperem vociferantem, et pupillum cui non erabenedictio perituri super me ueniebat, et cor uiduae consolatus sum. iustitia indutus sum et uestiui me sicut uestimento et diademate iudicio meo. oculus fui caeco et pes claudo. pater eram pauperum: et causam, quam nesciebam, diligenter inuestigabam. conterebam molas iniqui et de dentibus illius aufereIn nidulo meo moriar, et sicut pal
Abbreviated transcription (Latin):
to consilio recessit a uia salomo¬
ius homis importabile uolẽs
isrl. ¶ Uerumptaaner scissum
est regnum eius recedeutibus
decem tribubus post Iherobra
seruum salomioiis fueruntq
regna diuisa dum regnum
habuit inda uel isrł. seniit gͦ
de contumacia penam de gra
dei et priuilegio sanginius nu¬
sericordiam ut rex quideni ma¬
neret sed magna reñparte
nutilatus. un ħ illi. quia
adheserat consiliis iuuenun
contempueus uias et p̾cepta
prudencie impossibile enim ẽ
ut salubriter disponat princi¬
patum qui nou agit consilio
sapientum. ue inquit terre
cuius rex puer est. Et cuius con¬
siliarii mane comedunt. beata
terra cuius rex nobilis est et
cuiuis principes uescuntur temꝑe
suo ad refemtionem non ad luru¬
riam ibi et enum sapiencia ee
non põt. Hine santtus iob sa¬
piencia ubi uiuenitur et quis
est locus intelligencie nescit
homo precium eius nei inue¬
initur in terra suauiter uiuen¬
cumi Nũ equabitur ei laben¬

Expanded text:
to consilio, recessit a via Salomoto consilio, recessit a via Salomonis, onus importabile volens Israel. Verumtamen scissum est regnum ejus, recedentibus decem tribubus post Jeroboam servum Salomonis, fueruntque regna divisa, dum regnum habuit Juda vel Israel. Sensit ergo de contumacia poenam, de gratia Dei et privilegio sanguinis misericordiam, ut rex quidem maneret, sed magna regni parte mutilatus. Unde hoc illi? Quia adhaeserat consiliis juvenum, contemnens vias et praecepta prudentiae. Impossibile enim est, ut salubriter disponat principatum, qui non agit consilio sapientum. Vae, inquit, terrae cujus rex puer est, et cujus consiliarii mane comedunt. Beata terra cujus rex nobilis est, et cujus principes vescuntur tempore suo, ad refectionem non ad luxuriam . Ibi enim sapientia esse non potest. Hinc sanctus Job: Sapientia ubi invenitur, et quis est locus intelligentiae? Nescit homo pretium ejus, nec invenitur in terra suaviter viventium. Non aequabitur ei laben
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpiuquitatis hr̃ta contemplacõ
est ¶ Mortuo salphacit filie
paternam apud moysen uen¬
dicant hereditatem peticionem
earuiu iustam ee. deus ip̃e te¬
statur ꝓpinquis namq agͦ
et prediorum hereditas relui¬
quenda est. et ut plurimum
actionum gubernacio uero po¬
puli illi tradenda est. queni
deus clegerit. homimi .s. tali.
qui h spiritum dei iise. et
precepta dei in conspectu eius
sunt qui moysi ualde notus
sit et sauuliaris .i. in quo sit
claritas legis et sciencia ut
possuit eum audire filii ĩsrl.
nec tamen licitum est fauore
nonorum recedere a sanguine
principum quibus p̾uilegio di¬
debetur successio liberoruui si tñ
ut p̾scriptum est ambulauerit
in tusticus domini si uero a uiçi
paulisper deflexerint non statĩ
usq quaq deicunitur sed paciẽ¬
ter corripitur iniusticia donec
siat conspicuum eos ꝑtinaces
eẽ in malo. ¶ Neq enim robo¬
aui statim excussus est a solio
patris exquo semorum contemp¬

Expanded text:
propinquitatis habita contemplatio propinquitatis habita contemplatio est. Mortuo Salphaat, filiae paternam apud Moysen vindicant haereditatem. Petitionem earum justam esse, Deus ipse testatur. Propinquis namque agrorum et praediorum haereditas relinquenda est, et, ut plurimum, actionum. Gubernatio vero populi, illi tradenda est, quem Deus elegerit, homini scilicet tali, qui habet Spiritum Dei in se, et praecepta Dei in conspectu ejus sunt, qui Moysi valde notus sit et familiaris, id est in quo sit claritas legis et scientia, ut possint eum audire filii Israel. Nec tamen licitum est favore novorum, recedere a sanguine principum, quibus privilegio didebetur successio liberorum, si tamen ut praescriptum est ambulaverint in justitiis Domini. Si vero a via paulisper deflexerint, non statim usquequaque dejiciuntur, sed patienter corripiuntur in justitia, donec fiat conspicuum eos pertinaces esse in malo. Neque enim Roboam statim excussus est a solio patris, sed ex quo seniorum contemp
Abbreviated transcription (Latin):
li ab humeris sursum suꝑemi¬
nebat uiuersum populum qͣre
queso insi quia quem oportet
preesse aliis pectore debei et ore
ꝓrmere ut quasi bonorum
operum ulius tocius populi la¬
titudinem amplexari ualeat
et protegere tanꝙͣ doctior san¬
ctior circumspectior et omni
uirtute prancior. dicit enim
dominus ad moysen aisume
ad temetipi Ihiñ silium naue
honunem qui spiritum dei hz
uisemeripo. et impones manus
tuas super eum et statues cora
elezaro sacerdote. Et precepta ei
dato in conspectu omius syna¬
goge. et p̾cipe de ipo corameis
et dabis claritatem tuam super
Illum ui audiant eum filii
Yrs. audis eudenter ordinacõe
principis populi tam maniseste
descriptam ut pene exposicione
uon egeat. si tamen eam ma¬
infestius queris eam tibi auc ͭ
domno locosuo et tempore cu
preceperis explancbo. addicies
siguificationes hic autem plãe
nulla est poprli acclamacio nͣ
consangumitatis racio. nulla

Expanded text:
li, ab humeris sursum superemili, ab humeris sursum supereminebat universum populum. Quare, quaeso, nisi quia quem oportet praeesse aliis, pectore debet et ore prominere, ut quasi bonorum operum ulnis totius populi latitudinem amplexari valeat, et protegere tanquam dectior, sanctior, circumspectior, et omni virtute praestantior? Dicit enim Dominus ad Moysen: « Assume ad temetipsum Jesum filium Nave, hominem qui habet Spiritum Dei in semetipso, et impones manus tuas super eum, et statues coram Eleazaro sacerdote, et praecepta ei dato in conspectu totius synagogae, et praecipe de ipso coram eis, et dabis claritatem tuam super illum, ut audiant illum filii Israel. » Audis evidenter ordinationem principis populi tam manifeste descriptam, ut pene expositione non egeat. Si eam tamen manifestius quaeris, eam tibi auctore Domino, suo loco et tempore cum praeceperis, explanabo, adjiciens significationes. Hic autem plane nulla est populi acclamatio, nulla consanguinitatis ratio, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
fideliter dcire nec illi in contu¬
incicia utiliter accipere put.
sane facilius est utrumq in¬
uolui. ꝙͣ alterum istorum ex¬
pediri. utrius tamen culpa sit
grauior nou facile dixerim. hec
de his que in politica coustitu¬
coue plitarchi uiceni auimue
obtinent.
imitantes
uesligia de membris rei publice
disseramus. dictum est autem
principem locumi obtinere capi¬
tis et qui solius mentis rega᷑
arbitrio. hunc itaqz ut iam
dictum est disposicio diuina in
arce rei publice collocauit et eũ
nuinc archano puidencie sue mi¬
iusterio ceteris prefert. nunc
quasi suorum iudicio sacerdotũ
nunt ad eum preficiendum to¬
cius populi uota concurrunt. uni
et in ueteri testamento legitur
quia moyses ordinaturus eum
qui post eum preesset in pplõ
conuoccunt omnem synagogã
ui eligeretur astante populo ne
q̃ post modum ret̾ctacio cuiqͣ
ne quis scrupulus resideret. le¬
gitur in libro regnor ꝙ saul rex
suturus apparens in facie popu¬

Expanded text:
fideliter dare, nec illi in contufideliter dare, nec illi in contumacia utiliter accipere possunt. Sane facilius est utrumque involvi, quam alterum istorum expediri. Utrius tamen culpa sit gravior, non facile dixerim. Haec de his quae in politica constitutione Plutarchi, vicem animae obtinent. imitantes vestigia de membris reipublicae despiciamus. Dictum est autem principem locum obtinere capitis, et qui solius mentis regatur arbitrio. Hunc itaque, ut jam dictum est, dispositio divina in arce reipublicae collocavit, et eum nunc arcano providentiae suae mysterio, caeteris praefert, nunc quasi suorum judicio sacerdotum, nunc ad eum praeficiendum totius populi vota concurrunt. Unde et in Veteri Testamento legitur, quia Moyses ordinaturus eum, qui praeesset in populo, convocavit omnem synagogam, ut eligeretur astante populo, ne qua postmodum retractatio cuiquam, ne quis scrupulus resideret. Legitur in libro Regum, quod Saul rex futurus, apparens in facie popu
Abbreviated transcription (Latin):
uenia nusi artidus mortis forte
imiueat. quia ͬ per uiii extorq̃ri
nec surripi pot per fraudem aucͣ
daudiauo ihodosuis ait. Non¬
extorquebis amari. halterna si¬
des. ħ simpͬ gracia douat. nichi¬
loninus ueriuu est quia non ex¬
torq̃uis absolui ꝙ sola contrie¬
tio cordis confessio oris et sa¬
tiffacio oꝑis promeren᷑. utiqz
non ius sz gracia sola iustificat
impiui et fraus peccatori nõ
prodest quia spiritus sauctus
discipline effugit fictum nec
habitat in corpore subdito pccĩs
alibi me dixiise recolo. quia te¬
sumulata inuocencia. non est
uinoce ncia. sed du plex malicia
quia malicia est et simulaco
Equitas quoq simulata non
est equitas sed duplex unqͥtas
quia iniquitas est et simulacõ
Unde uumoderato stupore con¬
sundor. cum srequentissime ui¬
deani nescio fideles au iuifideles
dicam in sacrilegio hiniõi depre¬
hensos ad hoc totic uiribus cui¬
helcire ut nunis et terroribus
urgeant sacerdotes ad absolu¬
cionem prestadam. quemi Isti

Expanded text:
venia, nisi articulus mortis forte immineat, quia nec per vim extorqueri, nec subripi potest per fraudem. Auctore Claudiano Theodosius ait: extorquebis amari; Hoc alterna fides, hoc simplex gratia donat. Nihilominus verum est, quia non extorquebis absolvi, quod sola contritio cordis, confessio oris, et satisfactio operis promerentur. Utique non vis, sed gratia sola justificat impium, et fraus peccatori non prodest, quia Spiritus sanctus disciplinae effugit fictum, nec habitat in corpore subdito peccatis. Alibi me dixisse recolo, quia, tesimulata innocentia non est innocentia, sed duplex malitia, quia et malitia est, et simulatio. Aequitas quoque simulata non est aequitas, sed duplex iniquitas, quia iniquitas est et simulatio. Unde immoderato stupore confundor, cum frequentissime videam, nescio fideles an infideles dicam, in sacrilegio hujusmodi deprehensos, ad hoc totis viribus anhelare, ut et minis et terroribus urgeant sacerdotes ad absolutionem praestandam, quam nec isti
Abbreviated transcription (Latin):
stris iuiurias ueluti puiblicunt
crimen per sequi ac de talibus
ulconem mereri. ¶Item pla¬
cer clemencie nr̃e ui uichil cõe
clerici cum publicis actionibus
habeant. uel ad curiam perti¬
nentibus cuius corpori nõ sunt
aduexi. Et alibi. Si eccłie ueniͫ
auri condempuacoe plecta᷑ que
uero pͥmlegia ecclĩarum locorq
uenerabilium et inistroꝵ sunt
diuino suunt et humano notis¬
sima. tamen uel usu iam li¬
queat quia nou put iusi apd̃
iuidices ecclĩasticos conueniri
Et si quis in aliquem de clero

Expanded text:
istris injurias, veluti publicum istris injurias, veluti publicum crimen perse qui, ac de talibus ultionem mereri. Item: Placet clementiae nostrae, ut nihil commune clerici cum publicis actionibus habeant, vel ad curiam pertinentibus, cujus corpori non sunt annexi. Et alibi: Si ecclesiae venauri condemnatione plectatur. Quae vero privilegia ecclesiarum locorumque venerabilium, et ministrorum sunt, divino fiunt et humano jure notissima, cum vel usu jam liqueat, quod non possunt nisi apud judices ecclesiasticos conveniri; et
Abbreviated transcription (Latin):
in din est et quasi uendicare
eum in seruitutem. Et quide
de iure diuino ꝓse possent mul¬
ta ꝓponi sed ut enuile ptãt᷑
non obloqua᷑ audatia in hac
parte statuta principum laciꝰ
et benignius patent. que fidẽ
bant et eccliarum et ministroꝵ
omiqz locorum uenerabilium pri¬
iu legia uniuer sa confirmant.
Quis enim principis cuius me¬
moria in benedictoe est. archãdiũ
loquor constitutionem non an¬
diunt. si quis in ħ genus sacrile¬
gii proruꝑit. ut in eccłias catho¬
licas ieruens sacerdotibus et mi¬
nstris. uel in ip̃o occulto loco ad
importet iniurie. quod geritur
a ꝓuincie rectoribus aimadu¬
ta᷑ atq ita ꝓuincie moderator
sacerdotum ei catholice ecclesie
munstrorum loci quoqz Illorum et
diuini cultus iiur iam capitali
in conuictos sine coufessos reo.
sentencia nouerit uindicandã
ulcionem deposcat. cui sanctitas
ignoscendi gloriam dereliquit
sitqz cunctis laudabile. factas
atroces sacerdotibus aut mun¬

Expanded text:
in Deum est, et quasi vindicare in Deum est, et quasi vindicare eum in servitutem. Et quidem de jure divino pro se possent multa proponi, sed ut aemulae potestatis non obloquatur audacia, in hac parte statuta principum latius et benignius patent, quae fidem bant, et ecclesiarum et ministrorum omniumque locorum venerabilium privilegia universa confirmant. Quis enim principis, cujus memoria in benedictione est, Arcadium loquor, constitutionem non audivit? Si quis in hoc genus sacrilegii prorupit, ut in ecclesias catholicas irruens, sacerdotibus et ministris, vel in ipso cultu locove aliquid importet injuriae, quod geritur a provinciae rectoribus animadvertatur, atque ita provinciae moderator, sacerdotum et Ecclesiae ministrorum, loci quoque illorum et divini cultus injuriam, capitali in convictos sive confessos reos sententia noverit esse vindicandum.  propriae ultionem deposcat, cui sanctitas ignoscendi gloriam dereliquit, sitque cunctis laudabile, factas atroces sacerdotibus aut min
Abbreviated transcription (Latin):
qui uero ei in iure humano imi¬
iustrant. tanto inferiores sunt
hiis qui unustrant in diuino
quantum diuinis humana
cedunt
In hus autem
qui iura diuina nuinistrant.
deus pre ceteris houoratur aut
speruitur. cum Itlorum honorẽ
aut contemptum. ꝓprium repu¬
tet. huic est illud. Ego dixi dii
estis. Et labia sacerdotis custo¬
diunt sciam et legem requirut
ex ore eius quia angelus domni
ex̾cituum est. Ipa quoq ueritas
ait. qui uos audit me audit
qui uos recipit me recipit. et
qui uos speruit. speruit euin¬
tangit pupillam occuli mei
¶Illa uero reuerencia que in
rerum ueneracõe consistit mx
est. aut ennu corporales res
sunt ut edes et loca sacra et
que piis dicantur usibus et
sacrifitia que uisibiliter exer¬
centur. aut incorporales ut iura
que sacris rebus competunt
que teniare sacrilegium est. mor¬
te piandum ailia ne pena gͣ¬
iussuia pro qualitate admissi¬
¶ Berum ergo sacrarum i¬
munitates ꝯuelle insur ge

Expanded text:
Qui vero ei in jure humano miQui vero ei in jure humano ministrant, tanto inferiores sunt his qui ministrant in divino, quantum divinis humana ceduntIn his autem qui jura divina ministrant, Deus prae caeteris honoratur aut spernitur; cum illorum honorem, aut contemptum proprium reputet. Hinc est illud: Ego dixi: Dii estis ; et: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Ipsa quoque Veritas ait: Qui vos audit, me audit; qui vos recipit, me recipit, et qui vos spernit, spertangit pupillam oculi mei . Illa vero reverentia, quae in rerum veneratione consistit, multiplex est. Aut enim corporales res sunt, ut aedes et loca sacra, et quae piis dicantur usibus, et sacrificia quae visibiliter exercentur. Aut incorporales, ut jura quae sacris rebus competunt, quae temerare, sacrilegium est morte piandum, aliave poena gravissima, pro qualitate admissi. Rerum vero sacrarum immunitatem convellere, insurgere
Abbreviated transcription (Latin):
uris non tantum bous et mo¬
destis sed etiam et discolis. ami¬
ci quidem dei fuint aut gracia
cessantibus meritis ut Ihere¬
uias et iohannes. sanctificati
anteꝙͣ nati. et genia sacer¬
dotum uycholaus quarta et
sexta feria seuel lactens incu¬
nis aut meritis ex gracia. ut qͥ
facili uia bonorum operum.
sicut penitens latro uel dissici¬
li ei felici transitu mentur reg¬
na celoruu uelud apostolorum
chorus et martyrin. hos aute
tres ordines inuuint maro. sacl
descensus auerni. noctes atqz die
patet atͥ ianua ditis. ded reuoca¬
re gradum superasqz eucidere ad
auras. hic opus hic labor est. pau¬
c quos equus amauit iupiter.
Aut ardens euexit ad ethera uir¬
tus diis genti potuere. Quoꝰ
ergo morum elegancia diuine
uidemus bouitati conformes de¬
benius tanꝙ̃ uerissimam et si¬
delissimam dei ymaginem uene¬
rari. ininistri uero sunt quos
dispõ diuina uocauit. ut corri¬
pieudo et corrigendo uicia aut
birtutes iuserendo et ppagando
suam et aliorum parant salute

Expanded text:
tris, non tantum bonis et modestis, sed etiam dyscolis . Amici quidem fiunt Dei, aut gratia, cessantibus meritis, ut Jeremias, et Joannes sanctificati antequam nati, et gemma sacerdotum Nicolaus quarta et sexta feria semel lactens, in cunis; aut meritis ex gratia, ut qui facili via bonorum operum, sicut poenitens latro, vel difficili et felici transitu merentur regna coelorum, velut apostolorum chorus, et martyrum. Hos autem tres ordines innuit Maro: Facilis descensus Averni. Noctes atque dies patet atri janua Ditis: Sed revocare gradum, superasque evadere ad auras, Hoc opus, hic labor est: pauci, quos aequus amavit Jupiter, aut ardens evexit ad aethera virtus, Dis geniti potuere. Quos ergo morum elegantia divinae videmus bonitati conformes, debemus tanquam verissimam et fidelissimam Dei imaginem venerari. Ministri vero sunt, quos dispositio divina vocavit, ut corripiendo et corrigendo vitia, aut virtutes inserendo, aut propagando, suam et aliorum procurent salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
quiores sunt quod beneficiũ
temporis iuimo muiius dei¬
suis manibus ascribunt. cũ
Ille queni deus erigit et ui¬
gor nature conualesceutis
citra operam eius fuerat eri¬
gendus quanuus Istud iam
paucorium sit sͥ inuic suadẽ¬
tibus et replicantibus me¬
dic dum dolet accipe. nec
iuoueor si opera eorum inise
compuguent cum sciam cõ¬
trariorum plerumqz ẽẽ emdẽ
effectum. sed cum inter ma¬
nus eorumi quis in fata col¬
lapsus est tunc ueccessarias
produceret racione quibz
apparebit ꝙ uita eius non
fuerat ulterius protendenda
¶Et ut dicitur quos song
affluxerunt media iam mor¬
tiuis sorbiciunculas faciunt
et utiles et delicatos p̾parant
cibos. Expectas forte ut dica
quod dicit populus quia hi
sunt qui homines officiosissi¬
me occidunt sed frutra. ab¬
sit enm ut hanc contumeli¬
am ꝓferam quaui si forte
audire uolueris senecam pli¬
itiuui adeas et sidomum qui
ħ in auribus tins clauiore
balido replicabunt.¬

Expanded text:
quiores sunt, quod beneficium quiores sunt, quod beneficium temporis, imo munus Dei, manibus suis ascribunt, cum ille quem Deus erigit et vigor naturae convalescentis, citra operam ejus fuerat erigendus. Quamvis istud jam paucorum sit, sibi invicem suadentibus et replicantibus medicis: « Dum dolet, accipe. » Nec moveor si opera eorum in se compugnent, cum sciam contrariorum plerumque esse eumdem effectum. Sed cum inter manus eorum quis in fata collapsus est, tunc necessarias producent rationes, quibus apparebit, quod vita ejus non fuerat ulterius protendenda. Et ut dicitur, quos longa afflixerunt inedia, jam mortuis sorbitiunculas faciunt et inutiles, et delicatos praeparant cibos. Exspectas forte, ut dicam, quod dicit populus, quia hi sunt qui homines officiosissime occidunt. Sed frustra. Absit enim, ut hanc contumeliam proferam, quam si forte audire volueris, Senecam, Plinium adeas, et Sidonium, qui hoc in auribus tuis clamore valido replicabunt.