comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teudens. Cum lex prohibeat tangere leprosum: ipse solu
legem. ut dnm legis se ostendat: qui eam fecit : & soluens
Erat enini in lege permissio. non preceptum propter humañ
litatẽ non tangere leprosum. & figura est ne aliquis comimi¬
r& alienis pecccatis. Ille qui perfectionem humilitatis ꝙ ms
reamꝰ in paupetate infirmam caruem. Tetigit etiã ꝓpter al
sam. ut humilitatẽ uidelicet demonstrar&. & doceret nullũ ess
naliũ. significat se affectũ miscdĩȩ in eũ habere. C ũ tangit. significat se
ũ miscdiȩ per oꝑationẽ cõplere. & qͦd factis ostenderat. uerbis postea
ifestiuꝰ declarat cũ dicit. Uolo mundare. Fer uolo notat᷑ miscđia. quan
tpus diuinũ & euts preceptũ. quia in precepto est opus dĩ. qui dicit
re precipit᷑ nemini dicere cũ reuera sciret illud miraculũ ab eo manifes¬
ndũ esse: nisi proptẽa ut doceret ñ uulganda eẽ nr̃a beneficia. sed potuiꝰ

Expanded text:
tc. Cum lex prohibeat tangere leprosum, ipse solvit legem, ut Dominum se legis ostendat, qui eam facit et solvere potest. Erat enim in lege permissio, non praeceptum, propter humanam fragilitatem non tangere leprosum, et est figura, ne aliquis communicaret alienis peccatis. Ille qui perfectionem humilitatis et miorreamus in paupere infirmam carnem. Tetigit etiam propter aliam causam, ut humilitatem videlicet demonstraret, et doceret nullum esse manum significat se affectum misericordiae in eum habere. Cum tangit, significat se affectum per operationem complere, et quod factis ostenderat, verbis manifestius postea declarat, cum dicat: Volo, mundare. Per volo notatur misericordia, inter opus divinum et ejus praeceptum, quia in praecepto est opus Dei qui dixit eQuare praecipitur nemini dicere, cum revera sciret illud miraculum ab eo manifestandum esse, nisi propterea ut doceret non vulganda esse nostra beneficia, sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
mouit uentos. concitauit fluctus. Cur hoc : Ut discipulos mitter& in timorẽ. &
siũ auxiliũ postularent. suãq potestatẽ rogantib monstrarce. Illa uͦ tẽpestas ñ ex
se orta ẽ. s potestati paruit eiꝰ imꝑantis qui educit uentos de thesauris suis. Facta
corpore. qui nũquã dormiuit in dĩtate. uixta psalmistã qui ait. Ecce ñ dormi¬
ut irruerent in eũ. & ñ lenit̃ aut modeste suggererent. s eũ turbulent̃ suscita¬
necdũ plenarie robusti. Nondũ enĩ eos confirmauerat passio dnĩ. resurrectio.
ascensio. nec descensio sp̃c paracliti. iõ fragilitate timebant. Qͥd timidi e.m.f .q. d
qui nicłil credit contẽpnit᷑. fragiles in fide corripiunt᷑. omĩno a fide alieni pu¬
os quã discipulos. nautas scilie & alios aliquos qui in mari erant. qui diuinã

Expanded text:
in timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus monstraret. Illa vero tempestas non ex se orta est, sed potestati paruit imperantis, ejus qui eduxit ventos de thesauris suis. Facta corpore, qui non dormit in deitate, juxta Psalmistam, qui ait: Ecce non dormiut irruerent in eum, et non modeste aut leniter suggererent, sed turbulenter suscitanecdum plenarie robusti, nondum enim eos confirmaverat passio Domini, resurrectio, et ascensio, nec descensio Spiritus Paracleti, ideo fragilitatem timebant et dicit eis: Quidqui non credit contemnitur, fragiles in fide corripiuntur, omnino a fide alieni poos quam discipulos, nautas scilicet et alios aliquot, qui in mari erant, qui divinam
Abbreviated transcription (Latin):
uerba ꝓrupit. qui ut agnꝰ mittis ẽ. s quantũ ad similitudinẽ medici quisi egrotũ¬
contra sua p̃cepta gerentẽ dicit. Usqͦ ad donũ tuã accedã. usqͦ artis meȩ in te
ae iudȩos arguat infidelitatis. statĩ intulit. Afferte illũ a me. & illũ allatũ increꝑa
ruꝰ : ñ puerũ qui uĩ patiebat᷑. s dȩmonẽ qui inferebat increpat  qui peccantẽ em̃da
siderat uitiũ utiq arguendo & odiendo depellere. & homuinẽ debae amando refouere.¬

Expanded text:
erba prorupit, qui ut agnus mitis est, sed quantum ad similitudinem medici, qui, si aegrotuta gerentem, dicit: Usquequo ad domum tuam accedam? usquequo artis meae in te perdam ut per unum hominem et Judaeos arguat infidelitatis, statim intulit: Afferte illum ad me. Et eum allatum increpaus. Non puerum, qui vim patiebatur, sed daemonium, qui inferebat, increpat, quia qui peccantem emendare desiderat vitium utique arguendo et odiendo depellere, sed hominem debet amando refovere
Abbreviated transcription (Latin):
iã. Postꝗͣ uͦ a iuidis ⁊ a regib udeoꝵ ꝓphȩ truncatũ ẽ cap̃:⁊ linguã ⁊ uocẽ apud¬
osꝑdidit ꝓphã. ihc̃ tẽpꝰ expectans secessit in desertũ locũ seorsũ. docens. qr dere¬
leta udȩa ad desertũ gentilitatis transiuit. & cũ audissẽt turbe secutę sunt eũ

Expanded text:
aliam . Postaliam . Posts tempus congruum exspectans, secessit in locum desertum, seorsum docens, quia derelicta Judaea, ad desertum gentilitatis transivit. Et cum audissent turbae, secutae sunt eum
Abbreviated transcription (Latin):
arat iosephus iohẽm in castellũ macheronti adductũ ibiq tricatũ. Narrat historia eccłi¬
stia sepultũ eẽ eũ in sebaste urbe palestinȩ quȩ quondã samaria dicta ẽ.⁊ temꝑe
nos inuasisse monumĩtũ. ofsa disꝑsisse ꝑ cãpos ⁊ rursũ collecta igne cremasse ac denuo
entib maximã eoꝵ partẽ cong̃gauert̃ ⁊ ad patrẽ suũ philippũ ierosolimis detulert̃.
iile misit ea beato anastasio alexandrinȩ urbis ep̃o. ibiq seruata usq ad tẽꝑa theophi
udẽ urbis ep̃i. qñ iubente theodosio pͥncipe omĩa gentiũ fana destructa sunt. Tẽ
ñgato sordib templo serapis ibidẽ illatã basilicã ꝓ edicula serapis in honorẽ scĩ¬
ins inimicis sus. ne homicidio homicidiũ iungerent. ut p̃ber&e nobis exẽplũ uitan¬
l temeritatẽ tradentiũ. qr ñ õs eadẽ constantia ꝑseuerant in torm̃tis qui se torqñ¬
us offerunt. Uñ alibi p̃cepit. Cũ uos ꝑsecuti fuerint in una ciuitate. fugite in

Expanded text:
em in castellum Macherunta abductum, ibique truncatum. Narrat Historia ecclesiastica, sepultum eum in Sebaste urbe Palaestinae, quae quondam Samaria dicta est. At tempore nt, paganos invasisse monumentum, ossa dispersisse per campos, et rursum collecta igni cremasse, ac denuolegentibus maximam eorum partem congregaverunt, et ad patrem suum Philippum Jerosolymam detulerunt. Et ille misitepiscopi, quando, jubente Theodosio principe, omnia gentium fana destructa sunt. Tunc expurgato a sordibus templo Serapis, ibidem illata, et basilicam pro aedicula Serapis in honorem scens inimicis suis, ne homicidium homicidio jungerent, ut praeberet nobis exemplum vitandi temeritatem tradentium, quia non omnes eadem constantia perseverant in tormentis, qui se torquendos offerunt. Unde alibi praecipit: Cum vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in
Abbreviated transcription (Latin):
inpeccanti dimitt̾e s penitñtiã agenti dimitt̾e iubemͣ. & pͥmo ꝗ ut dictũ ẽ pec¬
antẽ miscdit̃ in creꝑare. ut sit cui pꝰmodũ debeamꝰ iuste dimitt̾e. Mistice. ꝗͥ ille
s qͥ debebat .&. milia talenta popłm designat iudaicũ. qui reus multarũ trans¬
pessionũ legis expletionẽ debuit decalogi. s cũ ñ hab̾o uñ redderoe scilicoe cum
uiribus suis explere decalogũ non possoe iussit eundẽ uenundari .i. iusto uidicio i¬

Expanded text:
sim peccanti dimittere, sed poenitentiam agenti dimittere jubemur, et primo quidem peccantem misericorditer increpare, ut sit cui postmodum habeamus juste dimittere. Qui eunus, qui debebat decem millia talenta, populum designat Judaicum, quia reus multarum transgressionum legis, expletionem debuit Decalogi, sed cum non haberet unde redderet, scilicet cum viribus suis explere Decalogum non posset, jussit eum Dominus venundari, id est justo
Abbreviated transcription (Latin):
iea supponit marcꝰ. lhc̃ aũ intuitꝰ eũ dilexit eũ. Ex his uerbis contrahit beda eũ ñ uo
np̃tantis uenisse. Dicit enĩ. Non ẽ putandus hõ iste uoto tẽptantis ut quidã putane¬
uixerit e̾ẽ confessus. qr si m̃dacii aut simulationis noxa reus teneret᷑. nequaquã intu
indũ bonã conscientiã habuisse. s m̃titũ fuisse qñ se dilectionẽ ꝓximi confessus ẽ ha¬
habuit sermonẽ de auaro. Et notandũ ẽ quia diues hic accipit᷑ possidens diuitias cũ
ire. Multi enĩ possident qui ñ amant. Non dicit impossibile ẽ diuitẽ intrare in regnũ¬

Expanded text:
stodivi, postea supponit Marcus: Jesus autem intuitus eum, dilexit eum . Ex his verbis contrahit Beda, eum non voto tentantis venisse. Dicit enim: Non est putandus homo iste vel voto teut vixerit esse confessus. Quia si mendacii aut simulationis noxa reus teneretur, nequaquam intuitus credendum bonam conscientiam eum habuisse, sed mentitum, quando se dilectionem proximi confessus est hahabuit sermonem de avaro. Et notandum est quod dives hic accipitur, possidens divitias cum amore. Multi enim possident, qui non amant. Non dicit: Impossibile est intrare divite
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. &. dño iubente ut exat. exclamat. & discerpens exit. qr sepe dũ conũti ad dnm̃ uo
post peccata. adi abolo inpugnam᷑ mag̃. ut ł odiũ uirtutis incutiat. ł expulsionis suȩ
pã uindicae. Exiturꝰ discerpit & furenti damore intuentes t̾ruit. quea plerũq dũ
expellit᷑ acriores tẽptationes excitat. qui priꝰ quietꝰ possidebat. & curatꝰ ẽ puer ex
hora. qr nullus p̃ualce morbus. ubi omĩpotentis int̾uenit manꝰ. Tẽ accessert̃ discipłĩ¬

Expanded text:
t Domino jubente ut exeat, exclamat, et discerpens exit, quia saepe, cum converti ad Dominum volumus post peccata, a diabolo impugnamur magis, ut vel odium virtutis incutiat, vel expulsionis suae injuriam vindicet. Exiturus discerpit, et furenti clamore intuentes terruit, quia plerumque dum corde expellitur, acriores tentationes excitat, qui prius quietus possidebat. Et curatus est puer ex illa hora, quia nullus praevalet morbus, ubi Omnipotentis intervenit manus. Tunc accesserunt discip
Abbreviated transcription (Latin):
sententias dñi contra se dirigi. Intelligebãt enĩ eũ eẽ heredẽ. se uͦ ẽẽ prauoscoslon
& solo humano t̾rebant᷑ timore. ꝙ. ñ au̾debat̃ eũ int̾ficere donec uenir& hora esi
stultissima auium structione dñs ait. cũ tp̃s fuerit in altũ alas erigit. quia piq¬
do ȩccłiã quasi dnm̃ cruci adic̾e. ⁊ ostentuu gaudebit habere. Et respondensi
bant de morte sua occurrens grauiorẽ dĩ irõ ꝑ ꝑabolã aliã prenuntiat essi
turã. Ham si illi qui timere debebãt ñ timuerunt s potius exasꝑati sunt. quas¬
tomagis. xp̃c tac̾e ñ debuit quẽ tim̾e ñ oportuit: Illos facit audaces sua mali¬
cia. istũ pͥa potestas. Regnũ cęloꝵ qͥdẽ hommi regi ẽ assimilatũ. In hoc loco p̃¬
quasi in cęlestib. homo uͦ iste cui regñ cęloꝵ assimilat᷑ ds̃ ẽ pat̃. qͥlic& homo
cat᷑. humanã tñ nat᷑am ñ susceꝑit s ꝓpt̃ causã ꝑ abolȩ hõ dr̃. Qͥ fecit nuptias¬

Expanded text:
men omnes sententias Domini contra se dirigi. Intelligebant enim eum esse haeredem, se vero pravos colonos, et solo humano terrebantur timore, quod non audebant eum interficere, donec veniret hora ejus. destultissima avium struthione Dominus ait: Cum tempus fuerit, in altum alas erigit , quia persequendo Ecclesiam quasi Dominum cruci addicere, et ostentui gaudebit habere. CAPUT XXIebant, de morte sua occurrens, Dei graviorem iram per aliam parabolam praenuntiat illis venturam. Nam si illi qui timere deberent, non timuerunt, sed potius exasperati sunt, quanto magis Christus tacere non debuit, quem timere non oportuit. Illos facit audaces sua malitia, istum propria potestas. Regnum coelorum, quod homini regi assimilatum est, in hoc loco prquasi in coelestibus. Homo vero iste, cui regnum coelorum assimilatur, Deus est Pater, qui, licet homo dicatur, humanam tamen naturam non suscepit, sed propter cau
Abbreviated transcription (Latin):
one diuinitatis nullũ relinquas errori locũ. ⁊ int. aĩat.i. tota uoluntate tuauit¬
uhil itq illi contrariũ. & in tota m̃te t̃ .i. in tota memoria tua nichil reminis
quo minꝰ de eo sentias. hoc ẽ maximũ dignitate. & pͥmũ mordine: pͥmũ s max¬
ĩmandatũ dicimꝰ quantũ ad dignitatẽ nquantũ ad utilitatẽ. Utilitas mari

Expanded text:
fessione divinitatis nullum relinquas errori locum. Et in tota anima tualis illi contrarium. Et in tota mente tua. Id est tota memoria tua, nihil reminiscens, quo minus de eo sentias, hoc est, maximum dignitate, et primum in ordine. Primum et maximum mandatum dicimus, quantum ad dignitatem man
Abbreviated transcription (Latin):
quã tenent reqͥẽ ȩt̾nã expec tantes. Et uidit ibi hoĩem ñ uestitũ ueste nuptiali .i. ñ or
assistens. fidẽ haboe. s caritate car&. quȩ recte nuptialis uestis dr̃. Sola enĩ dilect¬
one accũ ẽ. ut conditor nr̃ ad sociandã sibi ecclĩam carnẽ sum̾oe. ⁊ m̃tes electoꝵ i

Expanded text:
quam tenent, requiem aeternam exspectantes.quam tenent, requiem aeternam exspectantes.assistens, fidem habet, sed charitate caret, quae recte nuptialis vestis dicitur. Sola enim dilectione Dei actum est, ut Conditor noster ad sociandam sibi Ecclesiam carnem sumeret, et mentes electorum
Abbreviated transcription (Latin):
&e mali .i. p̃destinatos ad uitã. . p̃destinatos ad mortẽ. qui indiscrete utunt᷑ p̃sen
ecełiȩ conũsatione. Alit̃ ⁊̃ uiȩ significant actiones. exitꝰ uiarũ de fectꝰ significunt
actionũ. quia plerũq facile conũtunt᷑. quos in t̾renis actibus nulla ꝓsꝑa secunt᷑ is¬
comitant᷑. Et impletȩ sunt nuptiȩ discũbentiũ Ecce iã ipsa qualitate conuuai¬
um aꝑte ostũdr̃. qr ꝑ has regis nuptias p̃sens ecclĩa designat᷑. in qua boni cũ malist
subfistit. ita utrarũq partiũ ciues cõmunit̾ recipit. Quos tñ scã ecclĩa nunc indistrta
suscipit. postmodũ in eg̃ssionẽ disc̃nit. Uñ ꝓtinꝰ horrenda sententia subdit᷑ Inc̾uit
uult aspid̾e sit p̃sens. ubi ñ uult absens udet᷑: Intrat gͦ ut uideat discũbentes .i. fidedũ
t̃mas quasi in fide dñi quiescentes. Et recce discũbentes dñr quasi qͥescentes .i ꝑ ipsã fidẽ

Expanded text:
est praedestinatos ad vitam, et praedestinatos ad mortem, qui indiscrete utuntur praesentis Ecclesiae conversatione. Aliter etiam viae significant actiones. Exitus viarum defectus significant actionum, quia plerumque facile convertuntur, quos in terrenis actibus antur. Et impletae sunt nuptiae discumbentium. Ecce jam ipsa qualitate convivantium aperte ostenditur quia per has regis nuptias praesens Ecclesia designatur, in qua mali cum bonis subsistit, ita utrarumque partium cives communiter recipit, quos tamen sancta Ecclesia nunc indiscrete suscipit, postmodum in egressione discernit, unde protinus horrenda sententia subditur: Intravit vult aspicere, fit praesens; ubi non vult, absens videtur. Intravit ergo ut videat discumbentes, id est fidelium turmas, quasi in fide Domini quiescentes. Et recte discumbentes dicuntur, quasi quiescentes, id est per ipsam fidem
Abbreviated transcription (Latin):
posita. Tauri st̃ patres uet̾is .t. qui dũ ex ꝓmissione legis acceꝑãt ut suos adũ-¬
is odio retͥbutionis ꝑcut̾ent. qͥd aliud quã tauri erant. qui ininucos suos corꝑeȩ
nunt subleueuant᷑ ad sublimia contẽplationis sua penna. & ñ sufficit eos anucoᷤ
tũ dilig̾e. s ⁊̃ feruent ininimicoꝵ suoꝵ dilectione. Quod aũ dñr occisa tauri
itilia intellegendũ ẽ ł ab eo ꝙ. fuerat̃ ẽẽ occisa. ł iã ꝑ mortẽ carnis in requie po
pilli in pͥori inuitatione. adiungit exempla. ut ꝙ. ĩpossibile credimꝰ ꝑ exẽpla
uros p̃cessisse parcicipes nuptiarũ & nĩsȩ. qui habuert̃ incarnationis dnicȩ fidẽ.
uenite. & in hac fide cũ cet̾is concordate. Illi aũ neglexert̃. Talẽ ut dixi ãmoni¬
nẽ hab uert̃. s illi ãmoniti uenire noluert̃. ĩmo neglexert̃ suȩ salutis p̃coniũ.

Expanded text:
 qui dum ex permissione legis acceperant, ut suos adversarios odio retributionis percuterent, quid aliud quam tauri erant, qui inimicos suos corporeae iunt, sublevantur ad sublimia, contemplationis suae penna. Et non sufficit eos amicos tantum diligere, sed etiam fervent inimicorum suorum dilectione. Quod autem dicuntur occisa tauri et altilia, intelligendum est vel ab eo quod fuerant occisa, vel jam per mortem carnis in requie posita. nec illi in priori invitatione, adjungit exempla, ut quod impossibile credimus, per exempla ad ipes nuptiarum et mensae, qui habuerunt fidem Incarnationis Dominicae: ergo venite, et in hanc fidem cum caeteris concordate. Illi autem neglexerunt. Talem, ut diximus, admonitionem habuerunt, sed illi admoniti, venire noluerunt, imo neglexerunt suae salutis praeconium.
Abbreviated transcription (Latin):
u contẽpnit᷑: ł ꝗ ẽ peiꝰ blasphemat᷑. heredẽ quantũ ad se occidit. qui filiũ dĩ con¬
ilcau̾it. &e spũi gr̃e contumeliã fecerit. ꝑdito malo. alii uinea dat᷑. cũ donũ
Lapis iste xp̃m significat. quẽ iudei aedificantes suas traditiones. &e quasi don
de subdita sibi plebe statuere uolentes reꝓbauert᷑. & sicut añ inuentores mali u.
a cem̃tarii pessimi auditorib sius conabant᷑ eriꝑe fidẽ. xp̃i que quasi lapis eles
buit poni in aedificio dĩ iungens in se duos parietes .i. duos poplõs. hic ẽ enĩ lapis
de quo ysaias. inmittã in fundam̃tis sẏon lapidẽ electũ. p̃ciosũ angłarẽ . &e qui cu

Expanded text:
uod pejus est, blasphematur. Haeredem, quantum ad se, occidit, qui Filium Dei conculcaverit, et spiritui gratiae contumeliam fecerit. Perdito malo, alii vinea datur, cum donumLapis iste Christum significabat, quem Judaei aedificantes suas traditiones, et quasi domum propriam de subdita sibi plebe statuere volentes reprobaverunt, et, sicut ante inventores mali, sic etiam facti cementarii pessimi, auditoribus suis conabantur eripere fidem Christi, quae quasi lapis electus debuit poni in aedificio Dei, jungens in se duos parietes, id est populos. Hic est enim lapis ille de quo Isaias: Immittam in fundamentis Sion lapidem electu
Abbreviated transcription (Latin):
ndi. quia in omẽm trã exiuit sonꝰ eoꝵ In testimoniũ om̃ib gentib P redicatio enĩ
ngłii testimoniũ ẽ gentibus aduentꝰ filii dĩ. ⁊ redẽptionis hoĩs. ut in excusabiles red
Et tẽ ueni&e consũmatio. Non dicit statĩ. s ñ pͥus uenice consũmatio ciuitatis ł
uindi. Cũ gͦ uideritis abhominationẽ. idolũ dic̃. ⁊ iõ addit. desolationis q. in tẽplo
polato atq desertñ id olũ positũ sit: pot̃ aũ accipi de imagine cȩsaris. quã pilatꝰ po
in tẽplo dñi. aut de adriani eq̃stri statua. quȩ in sco scoꝵ loco multo tꝑ̃e stetit.
sc de fine sclĩ intelligat᷑. ab ominatio antixꝰ accipr̃ qui sedebit in tẽplo dñi. Ne hac
minatione in ꝓphetia danielis legr̃ & iõ dicit. Cũ uideritis abominationẽ deso¬

Expanded text:
partibus mundi, quia in omnem terram exivit sonus eorum. In testimonium omnibus gentibus. Praedicatio enim Evangelii, testimonium est gentibus, adventus Filii Dei, et redemptionis hominum, ut inexcusabiles redn prius veniet consummatio civitatis vel mundi. Cum ergo videritis abominationem. Idolum dicit, et ideo addidit desolationis, quod in templo desolato atque deserto idolum positum sit. Potest autem accipi de imagine Caesaris, quam Pilatus posuit in templo Domini, aut de Adriani equestri statua, quae in Sancto sanctorum loco multo tempore stetit. Vel si de fine saeculi intelligatur abominatio, Antichristus accipitur, qui sedebit in templo Domini. De hac abominatione in prophetia Danielis legitur, et ideo dicit: Cum videritis abominationem deso
Abbreviated transcription (Latin):
nantib ce nutentib. quia has puer in manib ad fugã ĩpedi&. Orate aũ ut ñ fiat
ga in hẏeme aut sabbo quia in hieme duritia frigoris fugã urãm ĩpedice. in sabbato
sceptũ legis uos retinebit. Non enĩ licoe scdm̃ legẽ in sabbato ultra mille passus ꝓfi¬
si. Si aũ hec omĩa de consũmatione sclĩ intelligant᷑. mistice accipienda st̃. ut ita
uumꝰ. tẽ qui iu iudȩa hoc ẽ in confessione uerȩ fidĩ sunt. fugiant ad montes. hoc ẽ cul
anfimos actꝰ pͥstiuȩ cõnũsationis. neq desideria carnis repetat. & qui in agro÷ .i. qui
etat sclãria quib se nudauerat. Pregnantes uͦ st̃ illi qui laborant ꝓ diuitiis ad qͥren¬
is quoꝵ aĩę graues st̃ in peccatis. Nutͥentes uero sunt illi qui diuitias adepti. fo-¬
uit eas ⁊ augnĩtant. In hieme fugit. cuiꝰ fide ł caritate refrige scente adeo elon¬

Expanded text:
nantibus et nutrientibus, etc Quia has puer in utero, has puer in manibus ad fugam impediet. Orate autem ne fiat fuga vestra hieme vel Sabbato. Quia in hieme duritia frigoris, fugam vestram impediet, in Sabbato vero praeceptum legis vos retinebit. Non enim licet secundum legem in Sabbato ultra mille passus proficisci. Si autem haec omnia de consummatione saeculi intelligantur, mystice accipienda sunt, ut ita dicamus: Tunc qui sunt in Judaea, hoc est in confessione verae fidei sunt, fugiant ad montes, hoc est culad infimos actus pristinae conversationis, neque desideria carnis repetat. Et qui in agro est, id petat saecularia, quibus se nudaverat. Praegnantes vero sunt illi qui laborant pro divitiis acquirendis, quorum animae graves sunt peccatis. Nutrientes vero sunt illi, qui divitias adepti fovent eas et augmentant. In hieme fugit, cujus fide vel charitate refrigescente, a Deo e
Abbreviated transcription (Latin):
nonsũmatio sclĩ. Sciendũ ẽ qͦd hȩc sessio facta ẽ cont᷑ tẽplũ hierłm. Ait enĩ
ñ det̾minant. nec nr̃m ẽ diffirure qͦd ipsi indiscussũ reliquert̃. Mistice desig
mons oliueti fructiferã sõȩ ecliȩ celsitudinẽ. Olueta enĩ ualent ad repellen¬
s noctiũ tenebras. ꝑ olei fom̃tũ. & ad soluendũ infirmitates. ⁊ add andũ lassis qͥ
÷ iad signific andã pacẽ. que onuĩa spetialit̃ ecclĩȩ conueniunt. de qua dr̃.

Expanded text:
o facta est contra templum Jerusalem. Ait enim non determinant, nec nostrum est diffinire quod ipsi indiscussum reliquerunt. Mystice designat mons Oliveti fructiferam sanctae Ecclesiae celsitudinem. Oliveta enim valent ad repellendas noctium tenebras, per olei fomentum, et ad solvendas infirmitates, et ad dandam lassis quietem, et ad significandam pacem, quae omnia spiritualiter Ecclesiae conveniunt, de qua dicit
Abbreviated transcription (Latin):
er ab hac gñatione st̃ ꝑempti. S qm̃ abel pastor ouiũ fuit. necat᷑q in agio u¬
dit. Mala ultio sanguinis seruoꝵ dĩ qui effusus ẽ suꝑ t̾rã. uenient suꝑ gũatose
missi st̃. ad tuã scił salutẽ. & nota qr patris affect᷑. ñ saxa s homines plangĩ
⁊ nutrit. cũ tanto affectu uolui filios tuos cong̾gare in fidĩ unitatẽ. ⁊ enutre athi¬
in filios affectũ. ut eoꝵ infirmitate affecta infirmet᷑ ⁊ ipsa. ⁊ ꝗ difficile incet̾is
animantib inuenies suis alis filios. ꝓtegens contra miluũ puguat. Sic ⁊̃ dilipu¬
stegit infirmitacẽ nr̃am. ⁊ resistit diabolo ne nos rapiat. Nota qͦd dixit. uolui ẽgre

Expanded text:
eri ab hac generatione sunt perempti. Sed quoniam Abel pastor ovium fuit, necatusque in agro; Zdit: Mala ultio sanguinis servorum Dei, qui effusus est super terram, veniet super generationem, missi sunt, ad tuam scilicet salutem. Et nota quia patris affectu, non saxa, sed homines plangit, et nutrit, cum tanto affectu volui ego filios tuos congregare in fidei unitatem, et enutrire cathoin filios affectum, ut eorum infirmitate affecta, infirmetur et ipsa; et quod difficile in caeteris animantibus invenies, alis suos filios protegens, contra milvum pugnat. Sic et otegit infirmitatem nostram, et resistit diabolo, ne nos rapiat. Nota quod dixit volui congre
Abbreviated transcription (Latin):
ut. Cuiꝰ aduentꝰ ẽ scdm̃ oꝑationẽ sathanȩ in onũ seditione signis ⁊ ꝓdigiis m̃ daci
xetate sub iungit. & nͥ breuiati fuissent dies illi. ñ fuissoe salua omĩs caro. Diesdi
seircegnaturos it dicunẽ adbrcuiati quasi breuissimi. quia nisi breues ⁊ pauci fuss
cdies Aln ꝑirent om̃s electi illiꝰ temꝑis ꝓpt̃ magnicudine muracilor ⁊ opoisonuss
rorẽ mitent᷑. Sus dixerint uobis ecce in deserto e .i. ecce ẽ in dogmate pnlolop
mareini de monacho legit᷑. ñ credant fideles quia sicut fulgur exit ab orientea
para usc i oceid entẽ ita erit manifestꝰ⁊ aduentꝰ filii hominis. Ab om̃ibus ent u¬

Expanded text:
ait: Cujus adventus est secundum operationem Satanae in omni seductipietate subjungit: Et nisi breviati fuissent dies illi, non fieret salva omnis caro. Dies diabbreviati, id est breves, quasi brevissimi, quia nisi breves et pauci fuissent dies illi, perirent omnes electi illius temporis propter magnitudinem miraculorum et oppressrorem mittentur. Si ergo dixerint vobis, Ecce est in deserto, hoc est in dogmate philosophorum Martini de monacho legitur, non credant fideles. Quia sicut fulgur exit ab oriente, et apparet usque ad occidentem, ita erit manifestus adventus Filii hominis. Ab omnibus e
Abbreviated transcription (Latin):
Mistice culicis nomine seditiosus hoĩcida barrabas de signat᷑. quia h aĩal strependiui¬
quietat. &e sanguine delectat᷑. Cameli nomine ꝓpt̾ humilitatẽ quã hab& ad ub¬
eunda onera dñs intelligit᷑. Colant gͦ udei culicẽ ÷. minima obseruant. q barabi
qui ñ solu̾at sabb̾m dimisert̃. &e camelũ .i. maiora contẽpnut̃. qr cxp̃m sp̃ualit sibła
is. in finibriis. in orationib longis. & in talib. intͥnsecꝰ aũ sunt ł eẽnt plem sordi
duit. Nemo gͦ putae fornicationẽ &e huiꝰmo̾i corꝑalia uitia solũ mͦ eẽ grauia. sed

Expanded text:
Mystice culicis nomine seditiosus homo Barabbas designatur, quia hoc animal strependo inquietat, et sanguine delectatur. Cameli nomine propter humilitatem quam habet ad subeunda onera Dominus intelligitur. Colant ergo Judaei culicem, id est minima observant, quia Barabbam qui non solverat Sabbatum, dimiserunt; et camelum, id est majora contemnunt, quiis, in fimbriis, in orationibus longis, et in talibus; intrinsecus autem sunt vel essent pleni sordivoluit. Nemo ergo putet fornicationem, et hujusmodi corporalia vitia, solummodo esse gravia, et
Abbreviated transcription (Latin):
ũm. Bilatant enĩ philacceria sua. Cũ dñs dediss&e mandata legis ꝑ moysen. ad extre
cilit. Ligabis ea in manu tua. &e erunt inmota ante oculos tuos. Quasi dic̃
ibi in oꝑe. sint in meditatione. Sed pharisei male int̾p̃tantes seribebant decalo
nẽbranulis. & ligabant in fronte. ꝑ ꝙ. religiosi uiderent᷑ poplõ Iussit etiã mo
it in iiͦłi. anglĩs pallioꝵ fac̾ent fimbrias. ut ꝑ hoc ẽẽt discretio isrłitici plĩ.
scebant grandes fimbrias. & in eis ligabant spinas acutas. ut eundo ł sedendo
pungͥent᷑ quasi sic cõmoti retraherent᷑ ad officia dĩ. S intellige hec ñ ẽẽ por¬
uui corꝑe. sed in corde. Ut gͥ armaria libros. sic & ipsi hñt dĩ notitiã. Amant

Expanded text:
m. Dilatant enim phylacteria sua. Cum Deus dedisset mandata legis per Moysen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos , quasi dicat: Sint tibi in opere, sint in meditatione. Sed Pharisaei male interpretantes scribebant decalogum in membranulis et ligabant in fronte per quod religiosi viderentur populo. Jussit etiam Moyses, ut in quatuor angulis palliorum facerent fimbrias , et per hoc essent discretio Israelitici populi. Illi vero faciebant grandes fimbrias, et eis ligabant spinas acutas, ut eundo vel sedendo interdum pungerentur, id est quasi sic commoti retraherentur ad officia Dei. Sed intellige haec non esse portanda in corpore, sed in corde. Ut igitur armaria libros, sic et ipsi habent notitiam Dei. Amant
Abbreviated transcription (Latin):
tra dicentes errorẽ suũ auctoricate sc̃ȩ script̾ȩ ꝯfirmare conant᷑. Alit̾ in arundine
uaẽ gentiũ infirmitas & inanitas cõp̃ssa signat᷑. qͥn ⁊̃ capiti eiꝰ induit᷑. Capiti enĩ de ic¬
uarundinis ñ ẽ grandis iniuria. s typica inẽ significatio. ut .s. infirmitas gentiliũ cor
xp̃i añ manu cõp̃hensa ⁊̃ in dm̃ patrẽ qui caput eiꝰ ẽ adqͥescat. Spuunt in faciẽ eiꝰ.
uasi fabulosa despiciunt. & ꝓmissa regni uilipendunt. In suis uestib ñ illudr̃. sed ĩ¬

Expanded text:
tradicentes errorem suum auctoritate sacrae Scripturae confirmare conantur. Aliter: In arundine tradicentes errorem suum auctoritate sacrae Scripturae confirmare conantur. Aliter: In arundine earumdem gentium infirmitas atque inanitas compressa signatur, quin etiam capiti ejus induitur. Capiti enim de ictu arundinis non est grandis injuria, sed typica inest illic significatio, ut scilicet infirmitas gentilium coristi ante manu comprehensa, etiam in Deum Patrem, qui caput ejus est, acquiescat. Spuunt in faciem ejus,ejus quasi fabulosa despiciunt, et promissa regni vilipendunt. In suis vestibus non illuditur, sed i
Abbreviated transcription (Latin):
seditiosus ⁊ homicidioꝵ plenꝰ auctor dimissus ẽ. poplõ udȩoꝵ .i. diabolꝰ qui iã olĩ ob
ꝑbiã apatͥa lucis expulsus.⁊ intenebrarũ carcere fuerat missus. ⁊ iõ uidȩi pacẽ ha
ñ possunt. qr sediciosũ pͥncipẽ eligere maluer̃. Uł barrabas typũ gerit̾ antixp̃i. li
fagellatꝰ ñ ab alio quã ab ipso pilato intelligendus ẽ. Qͦd qͥdẽ iõ fecisse credendũ ẽ u
erat. multa flagella peccatoꝵ. illo flagellato nos a ũberib liberarem᷑. dicente seri¬
tura. Flagellũ ñ apꝓpinquabit tab̾naculo tuo. Tunc milites p̃sidis su. iħe ĩ.ꝑ. e ade¬
uestib induant pͣpura. qua reges ueteres utebant᷑. ⁊ ꝓ diademate ponant ei spine.
ronã. ꝓ sceptro regali dent calamũ. & adorent quasi regẽ. Nos aũ hec omĩa intell¬
mꝰ mistice. Quomiͦ enĩ caiphas dixit oportae unũ hominẽ mori & c̃. nesciens qͣ di¬
in aliis scĩs. Quia uͦ sol& fieri script᷑a calamo. caput. xp̃i ꝑcutint qͥ diuinitati eiꝰ cor¬

Expanded text:
seditiosus et homicidiorum auctor, dimissus est populo Judaeorum. Diabolus qui jam olim ob superbiam a patria lucis expulsus, et in tenebrarum carcerem fuerat missus. Et ideo Judaei pacem habere non possunt, quia seditionum principem agellatus, non ab alio quam ab ipso Pilato intelligendum est, quod quidem ideo fecisse credendus est, ut iptum erat: Multa flagella peccatoris , ut illo flagellato, nos a verberibus liberaremur, dicente Scriptura. Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo . Tunc milites praesidis, evestibus induant purpura, qua reges veteres utebantur, et pro diademate, ponunt ei spineam coronam, pro sceptro regali dant calamum, et adorant quasi regem. Nos autem et haec omnia intelligamus mystice. Quomodo enim Caiphas dixit, Oportet unum hominem mori , etc., nesciens quid diin aliis sanctis. Quia vero solet fieri scriptura calamo, calamo caput Christi percutiunt, qui divinitati ejus con
Abbreviated transcription (Latin):
cõe illos taͦta m̃tꝙ tota affectione. ad malũ mobilesẽe. & dict̃. Uah qui d.t. d. ũ tͥ¬
Id ipsũ insultando  popls̃ fatuus qͥ falsi testes qͥ crucifixerãt. in quo magis cõpbat᷑ no¬
bilitas m̃tis. significata motione capitis. Si filiꝰ dĩ es.d. d.c. Si tẽ insultantib cede¬
uit. ꝓbra tolerauit. irrisiones sustinuit. ⁊ qui de cruce descendere noluit. de sepul¬
chro resurrexit. Plus enĩ fuit de sepulchro resurgere. quã de cruce descendere.
Plus fuit mortẽ resurgendo destruere. quã uitã descendendo ꝯseruare. Simil¬

Expanded text:
icent illos tota mente, tota affectione ad malum mobiles esse, et dicunt: Vah qui destruis ticent illos tota mente, tota affectione ad malum mobiles esse, et dicunt: Vah qui destruis t fatuus populus, quod falsi testes qui crucifixerant, in quo magis comprobatur mobilitas mentis, significata motione capitis. Si Filius Dei es, descende dit admirationem; et qui de cruce descendere noluit, 1529 de sepulcro surrexit. Plus igitur fuit de sepulcro surgere quam de cruce descendere. Plus fuit mortem resurgendo destruere quam vitam descendendo servare. S
Abbreviated transcription (Latin):
gentia militũ. ⁊ sac̃dotũ nobis ꝓficit. ꝑ eã enĩ maior & aꝑtior uirtꝰ resurgentis q
parat᷑. & ĩposuert̃ suꝑ cap̃ eiꝰ .t. hͥ ÷ rex iudȩoꝵ. Titulus suꝑ positꝰ plane oftñdit. qi
nec occidendo effic̾e potuert̃. ut eũ regẽ ñ haberaẽ. qui potestate manifestissima red¬
rex.i. in hoc loco. ita crucifixꝰ ẽ. ita mortuus ẽ ipse rex. ipse ihc̃.i. saluator ⁊ redẽptor
eunt. S: qͥcũq ħ et̾na solũ celestiq glãger̃. hii ꝓfecto dextri latronis m̾ito ⁊ fide siq¬
nificant᷑. S qui humanȩ laudis intuitu seu qualiba minꝰ digna intentione mundo ds¬
renuntiant. iure blasphematoris ac sinistri latronis ĩmitant᷑ ⁊ accꝰ. de qͥb dicit ap¬
uiã. & in uero itinere scripturarũ nolunt g̃ssus figere. ⁊ mouent capita. ut signus¬

Expanded text:
gentia militum et sacerdotum nobis proficit, ut major et apertior resurgentis virtus gentia militum et sacerdotum nobis proficit, ut major et apertior resurgentis virtus appareat. Et imposuerunt snec occidendo efficere potuerunt, ut eum regem non haberent, qui potestate manifestissima redur hic rex, id est in hoc loco ita crucifixus, ita mortuus est ipse rex, ipse Jesus, ipse salvator et Redemptor. unque haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito ac fide designantur. At qui sive humanae laudis intuitu, seu qualibet minus digna intentione mundo abrenuntiant, non immerito blasphematoris ac sinistri latronis mentem imitaviam, et in vero itinere Scripturarum nolunt gressus figere et movent capita, ut signif
Abbreviated transcription (Latin):
ũ eccłiȩ partiũ significat unitatẽ. quȩ caritatis uinculo continet᷑. illi ⁊̃ sen¬
nȩ qua diximꝰ quadriꝑtita ueste significari eccłiã in .iiiiͬ. muindi partib diffusã.¬
Lignũ crucis quadrifide uidet᷑ ꝯuenire. qua cruce quadrifida uidet᷑ ãplecti in
di climata. Si ⁊̃ diligent̃ attũderimꝰ. huic cruci quadrifide uidet᷑ apłic̃a ꝯuenire
tentia. quȩ dic̃. ut possitis cõp̃hendere cũ om̃ib scĩs. que sit latitudo. longits
sublime ⁊ ꝓfundũ. Latitudo crucis tibi transũso ligno manꝰ infigunt᷑. hilaritatẽ su¬
nificat oꝑantis. ꝑ manꝰ enĩ oꝑa. ꝑ latitudinẽ oꝑantis habemꝰ lilaritatẽ. tͥsticia q̃
facit angustias. ꝑ altitudinẽ uͦ cui caput adiungit᷑. expectatio retͥbutionis. de
blimi iustitia dĩ intelligit᷑. quia reddit unicuiq scdm̃ oꝑa sua. Longitudo qua dor
corpꝰ extendit᷑ ipsa significat tolerantiã. uñ longanimes dicunt᷑ qui tolerant. r

Expanded text:
nificat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. Illi etiam sententiae, qua diximus quadripartita veste, significari Ecclesiam in quatuor mundi partibus diffusamlignum crucis quadrifidae videtur convenire: qua cruce quadrifida videtur amplecti quatuor mundi climata. Sed sic etiam diligenter attendamus, huic cruci quadrifidae videtur apostolica convenire sententia, quae dicit: Ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis quae sit latit ligno manus infiguntur, hilaritatem significat operantis. Per manus enim opera, per latitudinem operantis, habemus hilaritatem. Tristitia enim facit angustias. Per altitudinem vero cui caput adjungitur, exspectatio retributionis de sublimi justitia Dei intelligitur, qui reddet unicuique secundum opera sua. Longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam significat tolerantiam, unde l
Abbreviated transcription (Latin):
nardi pistici p̃ciosi. Spistis gce. latine dr̃ fides: ⁊ spistic̃ fidele. Erat enĩ illud ungͦi
quẽ credere debemꝰ. uñ ħ erat unguentũ p̃ciosũ. Mistice xp̃c ẽ in bechania .i. in dono

Expanded text:
nardi pistici pretiosi . Pistis Graece, Latine dicitur fides, et pisticum fidele. Erat enim unguentum ilnardi pistici pretiosi . Pistis Graece, Latine dicitur fides, et pisticum fidele. Erat enim unguentum ilquem credere debemus, unde erat hoc unguentum pretiosum. Mystice Christus est in Bethania, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sa s iõ qr cũ eẽt ihc̃ in boehania in domo simonis lepsi ce c̃. Simon iste lepsus fueret so
curatꝰ a dño. antiquũ tam̃ adhuc retinebat nom̃. Mulier ista maria erat magdalen
Poror latari quẽ suscitaũ ihẽ a mortius. ut iohs aꝑte cõmemorat. Ipsa ẽ aũ ñ aliaꝗ
to piȩ confessionis liniuit. ⁊ quia multũ dilex̃. multoꝵ ueniã peccatoꝵ a pio indice meii¬
ruit. Nunc iͦ iustificata. oe familiaris effecta dnõ. ñ tm̃ pedes eiꝰ ut iet̃ iohẽs narrat ie si¬
candidi uariis colorib int̾tincti. ꝙ ad uasa unguentaria habere solent. eo qͥd optine
seruare ea incorrupta dicant᷑. Nardus uͦ ẽ arbor aromatica. de folus cuiꝰ ⁊ spicis erat con¬
fectũ hoc unguentũ qͦd attulit maria. qͦd p̃ciosiꝰ erat cet̾is. Uñ matħ uocat illud ungͣn¬
dicens ita. habens alabastrũ nardi spicati p̃ciosi. lohs̃ uͦ ait. Accep̃ librã unguenti

Expanded text:
sa, sed ideo quia cum esset in Bethania, in domo Simonis leprosi, etc. Simon iste leprosus fuerat, sed curatus a Domino, antiquum adhuc tamen retinebat nomen. Mulier ista Maria erat Magdalene, soror Lazari, quem suscitavit Jesus a mortuis, ut Joannes aperte commemorat. Ipsa est autem, non alia, quia multum dilexit, multorum veniam peccatorum a pio judice promeruit. Nunc vero justificata et familiaris effecta Domino, non tantum pedes ejus ut idem Joannes narrat vecandidi, variisque maculis intertincti, quod ad vasa unguentarservare ea incorrupta dicatur. Nardus vero arbor est aromatica, de cujus foliis et spicis erat confectum hoc unguentum quod attulit Maria, quod pretiosius erat caeteris. Unde Matthaeus vocat illud unguen ait: Accepit libram unguenti
Abbreviated transcription (Latin):
i qͥpꝰ diẽ paschȩ seq̃bant᷑ uocabant᷑ atima. qr in his arimis panib iudȩi utebant᷑.
inces in eis maximã sollẽp nit atẽ. Sed eugłistȩ in different̃ & diẽ azimoꝵ ꝓ pascha¬
odieb arimoꝵ pascha pon̾e solent. Picit enĩ mareꝰ. Erat aũ pascha &e atima pꝰ bidu¬
lima. Qa iõ faciunt. quia ⁊ paschȩ dies in arimis panib ẽ celebrari p̃ceptꝰ. ⁊ nos qͣsi
ha ꝑpecuũ facientes semꝑ ex hoc mundo transire p̃cipim̃. Uno quippe die agno

Expanded text:
i post diem Paschae sequebantur vocabantur azyma, quia in his azymis panibus Judaei utebantur, agentes in eis maximam solemnitatem. Sed evangelistae indifferenter et diem azymorum pro Pascha ponere solent. Dicit enim Marcus: Erat autem Pascha et azyma post bidus panibus est celebrari praeceptus, et nos quasi pascha perpetuum facientes, semper ex hoc mundo transire praecipimur. Uno quippe die agno
Abbreviated transcription (Latin):
rex isr̾: Dicit illi ihẽ. Tu.d. P ilato nichil aliud int̾rogante criminis. nͥ utrũ rex
ñ paterce. Sed actende qͦd pilato qui inuitꝰ ferebat sententiã aliqua ex parte res¬
idit. sac̃dotib aũ & pͥncipibus respondere noluit. indignosq suo sermone iudica
signaro. int̾roganti an ipse eẽt. rex iudȩoꝵ. dicit᷑. tu dicis. quia ꝑfidẽ p̃sentis confes¬
nis. salꝰ gñtiũ ẽ. & cũ accusaret᷑ apͥncipib sac̃. Hył. Ethicꝰ ꝗ ẽ qͥ c̃dẽpnat ibm̃ .s
usã refert. in poplĩ udȩoꝵ. Ihc̃ aũ nichil respondere uoluit. ne crimen diluens di¬
iteret᷑. ⁊ ita crucis utilitas differret᷑. Scdm̃ lucã duo obicerant. qͦd ꝓhiber&e cribu

Expanded text:
ens: Tu es rex Judaeorum? Pilato nihil aliud interrogante criminis, nisi utrum rex t attende quod Pilato, qui invitus ferebat sententiam, aliqua in parte responderit, sacerdotibus autem et principibus respondere noluerit, indignosque suo sermone judicas ignaro interroganti, an ipse esset rex Judaeorum, dicitur: Tu dicis, quia per fidem praesentis confessionis, salus gentium est. Et cum accususam refert in populum Judaeorum. Huic enim nihil respondere voluit, ne crimen diluens dimitteretur, et ita crucis utilitas differretur. Secundum Lucam duo objecerant, quod prohiberet
Abbreviated transcription (Latin):
tem negant. & pendent ex suipertori. ita. Ideo dico quod a fructibiss
noscetis eos. quia in uerbis non semper cognoscuntur homines. quia
omnis qui dicit dñe dñe ⁊ cetera. Huic uidetur contrarum qui
dicitur. O mnis qui inuocauerit nomen dñi saluits erit

Expanded text:
autem negant, et pendet ex superiori ita. Ideo dico quod a fructibus autem negant, et pendet ex superiori ita. Ideo dico quod a fructibus cognoscetis eos, quia in verbis non semper cognoscuntur homines, quia non omnis qui dicit mihi, etc. Huic videtur contrarium quod dicitur: Omnis qui invo
Abbreviated transcription (Latin):
saltẽ aliqͥb cognoscetis eos. Nũquid. spinȩ ⁊ tribuli sunt heretici. qui lacer
pungunt mentes hominũ. Uua ẽ fertior dilectionis. ficꝰ dulcedo bonȩ conũsa
lectione nec student in bona oꝑatione. Sic om̃is arbor. Querit᷑ qͦmͦ dicat ac at¬
bona. ñ ꝓcedẽ malũ fructũ. cũ dauid qui bonus erat peccasse in adult̃io ii
dio legat᷑ ⁊ similia. Sed hic per malã arborẽ mala uoluntas. per bonã am
bona uoluntas intelligitur. De mala gͦ uoluntate nunquã bona actio pra
neq bona uoluntas malã actionẽ generat. Sed ut meltus possimus exeq¬
teram. exequitur. Om̃is arbor quȩ ñ facit fructũ bonũ excidetur y in iga
mittetur. Quȩ posset proprie de bona uoluntate legi. Ideo per bonan
borem non folum bona uoluntas sed hꝰ habemsus bonam uoluntatena
malam arborem. hͦ habemus malam uoluntatem. intelligi debet. Nun
aliud ostendit. scilicet falsos fratres. qui uerbo dm̃ profitentur. fachi

Expanded text:
saltem ab aliquibus cognoscetis eos. Nunquid, etc. Spinae et tribuli sunt haeretici, qui lacerant et pungunt mentes hominum. Uva est fervor dilectionis, ficus dulcedo bonae conversdilectione, nec student in bona operatione. Sic omnis arbor, etc. Quaeritur on procedere fructum malum, cum David qui bonus erat, peccasse in adulterio et homicidio legatur, et similia? Sed hic per malam arborem mala voluntas, per bonam arborem bona voluntas intelligitur. De mala ergo voluntate nunquam bona actio procedit, neque bona voluntas malam actionem generat. Sed ut melius possimus exseqquae exsequitur Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur, et in ignum mittetur, quod non potest proprie de bona voluntate legi. Ideo per bonam arborem non solum bona voluntas, sed et homo habens bonam voluntatem; et per malam arborem, homo habens malam voluntatem debet intelligi. Non et aliud ostendit, scilicet fratres falsos, qui verbo Deum profitentur, factis
Abbreviated transcription (Latin):
acumine montis sermonẽ habuusse. postea ad locũ campestrẽ qui erat ex
atire montis descendisse. q ibi eundẽ sermonẽ popło recapitulasse: quȩdã
oua tamnen inter miscendo. & quedã iã dicta pret̾mittendo. Quẽ ultimũ
natheus p̃mittit. & tam̃ qͦdamodo innuit cũ dicit. Cũ consummas set
erba hȩc. quasi diceret. cũ hȩc discipulis semel protulisset. & eadem re¬
xtendo in scdo sermone consũmasset. quȩ consũmatto in loca cãpestri

Expanded text:
acumine montis sermonem habuisse; postea ad locum campestrem, qui erat in acumine montis sermonem habuisse; postea ad locum campestrem, qui erat in latere montis descendisse, et ibi eumdem sermonem populo recapitulasse, quaedam tamen nova intermiscendo, et quaedam jam dicta praetermittendo, quem ultimum Matthaeus praetermittit, et tamen quodam modo innuit cum dicit: Cum consummasset verba haec, etc., quasi diceret: Cum haec discipulis semel protulisset, et eadem repetendo in secundo sermone consummasset, quae consummatio in loco campestri
Abbreviated transcription (Latin):
es. Hic potest comparari ut diximus. qui audit uerba dĩ & facit ea. quia
aonum suam .i. collectionem uirtutũ ȩdificauit supra petram .i. xpñi. quȩ¬
nilla persecutione destrui potest. Cetera non mutantur. Et omnis. Ponit
sintentiam suiper contemptores contrariam superiori dicens. Omnis qui au¬
qt s non facit. similis est stulto qui domuni suam .i. suminum bonum in a.¬
rena .i an temporalibus quȩ instabilia & infructuosa sunt. ȩdificauerit. Quod
bonim ꝑsecutiones auferunt in p̃senti. & in futuro erit magna runa quando
diatur. Ite maledicti in igñẽ &. cetera. Et factũ est.: Duobus modis potest intel¬
ligi uersus iste. Si enĩ dicamus ẽẽ eundem sermonem quẽ matheus ꝙ lucas re¬
hnt: tunc euidens est littera. Quod cũ consũmasset ihc hȩc uerba admira
dis ser mones ẽẽ dicantur. tunc intelligendũ est pͥus ad discipłos solos ihm in¬

Expanded text:
nes. Huic potest comparari, ut diximus, qui audit verba Dei et facit ea, quia nes. Huic potest comparari, ut diximus, qui audit verba Dei et facit ea, quia domum suam, id est collectionem virtutum aedificavit supra petram, id epersecutione destrui potest, caetera non mutantur. Et omnis, etc. ponit sententiam super contemptores, contrariam superiori dicens: Omnis qui audit et non facit, similis est stulto, qui domum suam, id est, summum bonum, in aest in temporalibus, quae instabilia et infructuosa sunt aedificavit, quod bonum persecutiones auferunt in praesenti, et in futuro erit magna ruina, quando dicetur: Ite maledicti, etc. Et factum est, etc. Duobus modis potest isteligi. Si enim dicamus esse eumdem sermonem, quem Matthaeus et Lucas referunt, tunc evidens est littera: quod cum consummasset Jesus haec verba, admiraduo sermones esse dicuntur, tunc intelligendum est prius ad solos discipulos Jesum in c
Abbreviated transcription (Latin):
nominis dñi miracula factunt. a quibus similiter cauri¬
dum est. Qua in re ostenditur doemonia eicere ꝙ alias
uirtutes facere. interdum non esse misterium illuis que
faciunt: professione eorũ comprobant ꝗ̃ in ultimo iudicio facient. in
sentiri non poterunt. & hoc est. Multi dicent mihi in illa die.i. in die
sant. Discedite a me qui operamini iniquitatem. Non dicoͣ qui operati
ns. quia licet modo non habeant facultatem peccandi. tamen adhuc
uare uellent si adhuc uiuerent. Omnis qui audit. Positurus dñs finẽ
amoni suo cominendat illum dando sententiam super obseruatores &¬
siner contemptores. Continuatio. Quandoquidem illi qui operantur
aom̃is qui audit uerba mea & facit ea. assimilatur uiro forti. In primis
nnl temptationum impulerunt eam. nec tamen cecidit. Pluuia quȩ paula-¬
in crescit. est carnalis concupiscentia. uel leuior temptatio diaboli. flumi¬
na sunt imptorum ꝑsecutiones. uenti sunt maiores dȩmonũ impugnatio¬

Expanded text:
 a quibus similiter cavendum est, quia in re ostenditur, daemonia ejicere, et alias virtutes facere, interdum non esse meriti illius qui opefaciunt, professionem illorum comprobat, quam in ultimo judicio facient, in quo mentiri non poterunt, et hoc est, multi dicent mihi in illa die, id est inerant. Discedite a me qui operamini iniquitatem. Non dicit qui operati estis, quia licet modo non habeant facultatem peccandi, tamen adhuc peccare vellent, si adhuc viverent. Omnis ergo qui audit, etc. Positurus Dominus finem sermoni suo, commendat illum lando sententiam super observatores et contemptores. Continuatio. Quando quidem illi qui operantur quia omnis qui audnera tentationum impulerunt eam, nec tamen cecidit. Pluvia quae paulatim crescit, est carnalis concupiscentia, vel levior tentatio diaboli. Flumina sunt impiorum persecutiones. Venti sunt majores daemonum impugnatio
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sermonẽ int̃ miracła multa signa annumerat.quȩ tamen aute suon
ta sunt. Unde & conũsionẽ stiã matheus int̾ miracula refert. quȩ antesere
dubitat᷑ fuisse: cũ ipse in monte cũ aliis discipulis in apłm ordinatus st.
narrat. lucas uͦ post introitũ. Sed matheuꝰ p̃cipue uidet᷑ historiã sequi. cũ aic

Expanded text:
 sermonis inter miracula multa signa annumerat, quae tamen ante sermonem facta sunt. Unde et conversionem suam Matthaeus inter miracula refert, quem ante sermonem non dubitatur fuisse, cum ipse in monte cum aliis discipulis in apostolum ordinatusnarrat. Lucas vero post introitum. Sed Matthaeus praecipue videtur historiam sequi, cum di
Abbreviated transcription (Latin):
untã ñ solũ angusta sed etiam arta. qr per labores panditur & ieuinia. Considan¬
ũ est qͦd cõpetent̃ de utraq uia locutus est. Per latã multi ambulant. angustam
uulei inueniunt. Latã ñ queramꝰ. nec inuestigatione opus est. sponte enĩ se effert.
inantiũ in uia. angustã uͦ nec om̃s inueniunt. nec qui inuenunt statĩ ingrediun¬
ur ꝑ eã. Multi enĩ inuenta ueritatis uia capti uoluptatibus de medio itinere
uoꝵ tria ponit. scilicet herfticos qui sub specie religionis ferunt errores:
lliud impedimentũ ponit. scilicet falsos frẽs. qui bene loquunt᷑ ⁊ male uiuũt.
omines cauere: qui in nomine dñi predicant. ⁊ miracła in nomine dñi faci¬
unt. Sunt ⁊ alia impedim̃ta. sed ista ponit qr in his maior ẽ diligentia adhib
Continuatio Et qr pauci sunt qͥ inieniunt. ⁊ multi qͥ impediunt. cauete uobs

Expanded text:
sed etiam arcta, quia per labores et jejunia panditur. Considerandum est quod competenter de utraque via locutus est. Per latam multi ambulant, angustam pauci inveniunt, latam non quaeramus, nec investigatione opus est, sponte se offert erranti in via; angustam vero nec omnes inveniunt, nec qui inveniunt, statim ingrediuntur per eam. Multi enim, inventa veritatis via, capti saeculi voluptatibus, de medio itinere quorum tria ponit, scilicet haereticos, qui sub specie religionis serunt errores. Aliud impedimentum ponit, scilicet falsos fratres, qui bene loquuntur, sed male vivunt, et homines cavere, qui in nomine Domini praedicant, et miracula in nomine Domini faciunt. Sunt et alia impedimenta, sed ista ponit, quia in his major diligentia est adhibenda. Continuatio. Et quia pauci sunt qui inveniunt, et multi qui impediunt, cavete vobis