comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uincuntur illi qui fecerunt quod tu dauid.
Nonenĩ hoc paruũ malũ paruũ que peccatũ. ad¬
ulteriũ & homicidiũ: quid illi qui ex quo nati
sunt deuentre matris suae. nhil tale fecerunt.
&iam ipsis imputas aliqua peccata. ut ille
om̃s uincat cũ coeꝑit iudicari: Suscepit per¬
sonã generis humani dauid: & ad tendit omiũ
iuncula ꝓpaginẽ mortis considerauit originẽ
iniquitatis ad uertit &ait. Ecce enĩ in iniquitate
conceptꝰ sũ. Nũquid dauid deadulterio natus
erat: Peiesse uiro iusto & coniuge ipsius:
Quid. ẽ. qđ se dicit ininiquitatẽ conceptum.
nisi quia trahitur iniquitas exadã: Et iam
ipsũ uinculũ mortis cũ ipsa iniquitate con¬
cretũ. ẽ. Nemo nascitur: nisi trahens poenã.
trahens meritũ penȩ. Dicit &alio loco
ꝓpħa. Nemo mundus in conspectu tuo.
nec infans cuius ẽ. unius diei uita suꝑ terrã.: No¬
uimꝰ enĩ &baptisino xp̃i solui peccata: baptisimnũ
xp̃i ulere a dremissionẽ peccatoꝵ. Si in fantes:

Expanded text:
i fecerunt quod et tu David: non enim hoc parvum malum parvumque peccatum, adulterium et homicidium: quid illi qui ex quo nati sunt de ventre matris suae, nihil tale fecerunt? etiam ipsis imputas aliqua peccata, ut ille omnes vincat cum coeperit judicari? Suscepit personam generis humani David, et attendit omnium vincula, propaginem mortis consideravit, originem iniquitatis advertit, et ait: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum. Numquid David de adulterio natus erat, de Jesse viro justo et conjuge ipsius ? Quid est quod se dicit in iniquitate conceptum, nisi quia trahitur iniquitas ex Adam? Etiam ipsum vinculum mortis cum ipsa iniquitate concretum est. Nemo nascitur nisi trahens poenam, trahens meritum poenae. Dicit et in alio loco propheta: Nemo mundus in conspectu tuo, nec infans cujus est unius diei vita super terram ? Novimus enim et Baptismo Christi solvi peccata, et Baptismum Christi valere ad remissionem peccatorum. Si infantes
Abbreviated transcription (Latin):
consilium tuũ. non solũ quo animã posuisti pro
amicis tuis. utmortificatum granum copiosus
resunger&. sed etum quo cecitas expurte istihel
fictã est. utplentudo gentiũ intrir&. & sic omĩs
israhel saluus fieret

Expanded text:
consilium tuum, non solum quo animam posuisti pro amicis tuis, ut mortificatum granum copiosius surgeret, sed etiam, quo caecitas ex parte in Israel facta est, ut plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret
Abbreviated transcription (Latin):
Quis non iudic&. eẽ. iustissimam poenam.
ut conuersionem ad confusionẽ habeant.
qui adsalutem habere noluerunt: Deinde
addit
Ualde uelociter

Expanded text:
quis non judicet esse justissimam poenam, ut conversionem ad confusionem habeant, qui ad salutem habere noluerunt? deinde addidit, Valde velociter
Abbreviated transcription (Latin):
lumen uultus tui dnẽ. Etenim abscondis eos
inquit. in abscondito uultus tui. Letabitur
ergo & exultabitinte : quinarrat omnia mira¬
bilia cua. Narrabit autẽ mirabilia tua. Siqui¬
dem nunc perpphetiam dictum est. ille
quinon uenit uoluntatem suam facere. sed
uoluntatẽ eius qui eum misit. Iam enim IN¬
cipit apparere persona dũ. in hoc psalmo
loquens. Namsequitur. Psallam nomini
tuo altissime. Inconuertendo inimic ũ
meum retrorsum

Expanded text:
lumen vultus tui, Domine ; etenim Abscondes eos, inquit, in abscondito vultus tui . Laetabitur ergo et exsultabit in te, qui narrat omnia mirabilia tua. Narrabit autem omnia mirabilia tua, siquidem nunc per prophetiam dictum est, ille qui non venit voluntatem suam facere, sed voluntatem ejus qui eum misit . 4. vers. 4. Jam enim incipit apparere persona Domini in hoc psalmo loquens. Nam sequitur: Psallam nomini tuo, Altissime, in convertendo inimicum meum retrorsum
Abbreviated transcription (Latin):
accipe etiam figurate. quam lib& amplitudinẽ
scłi huius. quẽ lib& honorem inquem superbus
in cedis. quo altius ingredieris: & eo non tantũ
celsiorẽ. sed etiam tutiorẽ falso putas. Quomodo
enim tẽ deiciat nescis: tantũ elisum grauius.
quanto sublimius ferebaris. Mendax equus
adsalutem
Iishabundatia autẽ uirtutis suae.
non erit saluus

Expanded text:
accipe etiam figurate quamlibet amplitudinem accipe etiam figurate quamlibet amplitudinem saeculi hujus, quemlibet honorem in quem superbus ascendis: quo altius ingrederis, eo te non tantum celsiorem, sed etiam tutiorem falso putas. Quomodo enim te dejiciat nescis, tanto elisum gravius, quanto sublimius ferebaris. Mendax equus ad salutem: in abundantia autem virtutis suae non erit salvus
Abbreviated transcription (Latin):
Añ intellexistis quod dictũ sit. mendax equus ad
salutem: Nontibi promittat equus tuus salutẽ.
Si promiserit. mentitur. Sienim ds̃ uoluerit libe¬¬
raberis: sids̃ noluerit. cadenti equo altius cades.
Non ergo putetis dictũ. mendax equus ad salutem.
quasi mendar iustus ad salutem: quod uelut
iusti ad salutẽ mentiantur. Non est enim scriptũ.
equus quod ab aequitate dicitur: sed equus
animal quadrupes: hoc grecus codex indicat.
Et redarguuntur mala iumenta homines: qui
sibi querunt occasiones mendatiorũ. cum scrip¬
tura dicat. Os quodmentitur. occidit animam.
Et perdes om̃s quilocuntur mendatiũ. Quid
est ergo mendax equus ad salutẽ: Mentitur
tibi equus. quando ꝓmittit salutẽ. Nũquid
equus alicui loquitur. & ꝓmittit salutẽ: Sed
cũ tu uides equũ beneformatũ. bonis uiribus.
magno cursu preditũ: ista omĩa uelut promit¬
tunt tibi deillo salutem. Sed fallunt sids̃ non
tuetur : quia mendax equus ad salutẽ. Equum

Expanded text:
 Intellexistis quid dictum sit: Mendax equus ad salutem? Non tibi promittat equus tuus salutem: si tibi promiserit, mentietur. Si enim Deus voluerit, liberaberis: si Deus noluerit, cadente equo altius cades. Non ergo putetis dictum, Mendax equus ad salutem, quasi mendax justus ad salutem, quod velut justi ad salutem mentiantur. Non est enim scriptum aequus, quod ab aequitate dicitur; sed equus, animal quadrupes. Hoc graecus codex indicat. Et redarguuntur mala jumenta, homines qui sibi quaerunt occasiones mendaciorum: cum Scriptura dicat, Os quod mentitur, occidit animam ; et; Perdes omnes qui loquuntur mendacium . Quid est ergo, Mendax equus ad salutem? Mentitur tibi equus quando promittit salutem. Numquid equus alicui loquitur, et promittit salutem? Sed cum tu vides equum bene formatum, bonis viribus, magno cursu praeditum, ista omnia velut promittunt tibi de illo salutem: sed fallunt, si Deus non tuetur, quia Mendax equus ad salutem. Equum
Abbreviated transcription (Latin):
piscentia cordis eoꝵ: facere quae non con¬
ueniunt. Intendat caritas urã. Magna res
est: magna res agitur. Quid est hoc
Dedit illos inconcupiscentia cordis eort.
facere quae non conueniunt. Ergo sids̃
illos dedit in concupiscentiã cordis eoꝵ
facere quae non conueniunt: idõ faciunt
tanta illa mala. Quasi aliquis ꝓponit
conueniunt. quid ipsi fecerunt : Occultũ

Expanded text:
piscentias cordis eorum, facere quae non conpiscentias cordis eorum, facere quae non conveniunt. Intendat Charitas Vestra. Magna res est, magna res agitur. Quid est hoc? Dedit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, facere quae non conveniunt. Ergo si Deus illos dedit in concupiscentias cordis eorum, facere quae non conveniunt, ideo faciunt tanta illa mala? Quasi aliquis proponat  quae non conveniunt, quid ipsi fecerunt? Occultu
Abbreviated transcription (Latin):
hunc mundũ. huic ergo zelabat eccłam
& apłs dicens. Sicnos existim& homo quasi
ministros xp̃ĩ: & dispensatores mysterioꝵ
dĩ. Hoc est leuaui oculos meos in montes.
unde ueni& auxiliũ mihi. Sicnos existim&
homo quasi ministros xp̃i: & dispensatores
mysteriorũ dĩ. Sed ne iterũ spes tua figat᷑
inmontibus. & non sit indõ: audi. Ego
plantaui. apollo rigauit: sed ds̃ incrementũ
dedit. Et neque qui plantat est aliquid
neq quirigat : sed qui incrementũ dat ds̃.
Iam ergo dixisti. leuaui oculos meos inmon¬
tes unde ueni& auxiliũ mihi: sed quia
neque qui plantat est aliquid neq qui rigat¬
dic. Auxiliũ meũ adño qui fecit celũ & terrĩ.
Et iustitia tua sicut montes dĩ. Id est montes
impl& iustitia tua. Iudicia tua sicut multa
abyssus. Abyssũ dicit ꝑfunditatẽ peccatoꝵ.
quoquisque ꝑuenit contẽpnendo dm̃. sicut
quodã loco dicit. Dedit illos ds̃ inconcu¬

Expanded text:
hunc mundum . Huic ergo zelabat Ecclesihunc mundum . Huic ergo zelabat Ecclesiam et Apostolus dicens: Sic nos existimet homo quasi ministros Christi, et dispensatores mysteriorum Dei: hoc est, Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Sic nos existimet homo quasi ministros Christi, et dispensatores mysteriorum Dei . Sed ne iterum spes tua figatur in montibus et non sit in Deo, audi: Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit; et: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Jam ergo dixisti: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi: sed quia neque qui plantat est aliquid, neque qui rigatdic: Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram: et, Justitia tua sicut montes Dei, id est, montes implentur justitia tua. 10. Judicia tua sicut multa abyssus. Abyssum dicit profunditatem peccatorum, quo quisque pervenit contemnendo Deum; sicut quodam loco dicit: Dedit illos Deus in concu
Abbreviated transcription (Latin):
Suã personã potius assũpsit quã calcar&. & con¬
tempner&: ut xp̃m glorificar&. Nũquid
paulus ꝓuob̾ crucifixus ẽ. aut in nomine pauli
baptirati estis: Repellitase: sedut mittat
ad xp̃m. Nonuult absponsa amari ꝓsponso.
nec amicũ sponsi. Amici enĩ sponsi. apti.
huic sponso. & ille humilis iohannes quiputa¬
batur xp̃c zelabat: unde ait. Nonsũ ego
xp̃c: sed qui postme uenit maior me est.
cuius nonsũ dignus corrigiã calciamenti
soluere. Uere quia tantũ se humilians. osten.¬
dit se non esse sponsũ. sed amicũ sponsi: & idõ
ait qui hab& sponsam sponsus est. amicus
autẽ sponsi stat & audit eum. & gaudio gaud &
propt̃ uocẽ sponsi: & siamicus sponsi mons
est. non tamen ase hab& lucẽ mons. sedaudit.
& gaudio gaud& ꝓpt̃ uocem sponsi. Nos in¬
quit deplenitudine eius accepimus. Decui
plenitudine : Illius qui erat lumen uerũ
qđ in luminat omẽm hominẽ uenientẽ in

Expanded text:
suam personam potius assumpsit, quam calcaret et consuam personam potius assumpsit, quam calcaret et contemneret, ut Christum glorificaret: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Repellit a se, sed ut mittat ad Christum. Non vult a sponsa amari pro sponso nec amicum sponsi. Amici enim sponsi Apostoli. Huic sponso et ille humilis Joannes, qui putabatur Christus, zelabat. Unde ait: Non sum ego Christus, sed qui post me venit, major me est, cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere . Vere quia tantum se humilians, ostendit se non esse sponsum, sed amicum sponsi; et ideo ait: Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi . Et si amicus sponsi mons est, non tamen a se habet lucem mons: sed audit, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Nos, inquit, de plenitudine ejus accepimus. De cujus plenitudine? Illius qui erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in
Abbreviated transcription (Latin):
sednon amontibus. Et aquo: Ad nõ qui
fecit caelũ & terrã. Erant montes alii. per
quos unus quisque cum ducer& nauẽ nau¬
fragiũ facer&: emerserunt enĩ principes
heresũ. & montes erant. Arrianus mons
erat. donatus mons erat: maximianus
modo quasi mons factus est. Multi mistos
montes attendentes & terram desiderantes.
cum defluctibus uolunt liberari ad saxa
conpulsisunt: & naufragiũ in terra fecerunt
Atalibus montibus seducebatur ille quiait.
In dño confido. quomodo dicitis animȩ meae
trans migra in montes sicut passer: Nolo
sit spes mea inarrio. nolo indonato: auxiliũ
nicũ adño qui fecit cȩlũ & terrã. Discite
quantũ praesumatis dedõ. & quantũ tribuatis
hominibus: quia maledictus omĩs qui spem
suã in homine ponit. Modestissime & hu¬
militer sc̃s apłs paulus zelans uere eccłam
sed sponso nonsibi. & horrens illos quando
uoluerunt dicere. egosum pauli & ego apollo:

Expanded text:
sed non a montibus. Et a quo? A Domino qui sed non a montibus. Et a quo? A Domino qui fecit coelum et terram. Erant montes alii, per quos unusquisque cum duceret navim, naufragium faceret. Emerserunt enim principes haeresum, et montes erant. Arius mons erat, Donatus mons erat. Maximianus modo quasi mons factus est. Multi in istos montes attendentes, et terram desiderantes, cum de fluctibus volunt liberari, ad saxa compulsi sunt, et naufragium in terra fecerunt. A talibus montibus non seducebatur ille qui ait: In Domino confido, quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montes sicut passer ? Nolo sit spes mea in Ario, nolo in Donato: Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram. Discite quantum praesumatis de Deo, et quantum tribuatis hominibus; quia maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Modestissime et humiliter sanctus apostolus Paulus zelans vere Ecclesiam, sed sponso, non sibi, et horrens illos quando voluerunt dicere, Ego sum Pauli, ego Apollo ;
Abbreviated transcription (Latin):
sunt montes dĩ: Iudicia tua sicut multa abys.
sus. Quisunt montes dĩ: Quidicti sunt nubes
ipsi sunt & montes dĩ. Magni predicatores
montes dĩ. Et quomodo quando oritur sol.
lima terrarũ descendit: sic quando uenit
apłorũ. prius illustrauit montes. & sic des¬
cendit lux eius ad conuallẽ terrarũ. Et idõ
quodã loco dicit inpsalmo. leuaui oculosᷤ
meos admontes: unde ueni& auxiliũ mihi
Sednoli putare quia ipsi montes tibi dabunt
auxiliũ: accipiunt enĩ quod dent non desuo
dant. Et siremanseris inmontibus: non
sedspes tua & presumptio tua. indño deb&
esse. Auxiliũ autẽ tibi ueni& demontibus:
quia scripturȩ tibi ꝑmontes ministratȩ sunt
permagnos predicatores ueritatis. Sednoli
in illis figere sp̃em tuã: audi quid dicat
consequenter. Leuaui oculos meos ad mon¬
tes unde ueni& auxiliũ mihi. Quidergo.
montes tibi dant auxiliũ : Non. Audi
sequentia: iuxiliũ incũ ad ñõ. quifecit cȩlũ
& terram. Demontibus uenit auxilium:

Expanded text:
ut montes Dei: judicia tua sicut abyssus multa. Qui sunt montes Dei? Qui dicti sunt nubes, ipsi sunt et montes Dei: magni praedicatores, montes Dei. Et quomodo, quando oritur sol, lima terrarum descendit: sic quando venit Apostolorum, prius illustravit montes, et sic descendit lux ejus ad convallem terrarum. Et ideo quodam loco dicit in psalmo: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Sed noli putare, quia ipsi montes tibi dabunt auxilium: accipiunt enim quod dent, non de suo dant. Et si remanseris in montibus, nonspes tua et praesumptio tua debet esse. Auxilium autem veniet tibi de montibus, quia Scripturae per montes tibi ministratae sunt, per magnos praedicatores veritatis: sed noli in illis figere spem tuam. Audi quid dicat consequenter: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Quid ergo? Montes tibi dant auxilium? Non: audi sequentia: Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram . De montibus venit auxilium,
Abbreviated transcription (Latin):
tuarum. Quandoquidem &angeli oꝑa
sunt manuũ dĩ. &iam suꝑ angłos constitutũ.
accipimus unigenitũ filiũ. quẽ minutum
paulominus abangelis. perhumilitatẽ car¬
nalis generationis atque passionis. audimus
& credimus.
pedibus eius

Expanded text:
tuarum. Quandoquidem et Angeli sunt opera manuum Dei, etiam super Angelos constitutum accipimus unigenitum Filium, quem minutum paulo minus ab Angelis per humilitatem carnalis generationis atque passionis audimus et credimus. pedibus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
potui loqui uob quasi spiritalibus. sed
quasi carnalibus. Vnde manifestũ. ẽ.
non. eẽ. culpandum. aliquando uerum
tacere. falsũ autẽ dicere non inuenitur
concessũ. eẽ. ꝑfectis.
Uirum sanguinũ
& dolosum abominabitur dñs. Potest

Expanded text:
potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Unde manifestum est non esse culpandum, aliquando verum tacere. Falsum autem dicere, non invenitur concessum esse perfectis. 8. Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
Duo sunt omnino generi mendaciorũ. inquib
non magna culpã est. sed tamen non sunt
sine culpa. cum aut iocamur. aut ut ꝓsimꝰ
mentimur. Iilud primum iniocando.
ideo non est pernitiosissimum. quia non
fallit. Nouit enim ille cui dicitur. ioci
causa esse dictũ. Scdm autem ideo mitius
est. quia retin& non nullam beni uo¬
lentiam. Illud uero quorl non hab&
duplex cor. mendatium quidẽ dicendũ
est. tamquam uerbi gratia. si cui gladius
commendetur. & ꝓmittat se reddĩturum.
cũ ille qui commendauit poposcerit.
Si forte gladium suum repetat furens.
manifestũ.ẽ. tunc non esse reddendum
neuel se occidat uel alios. donee ei sanitas
restituatur. Hoc ideo non haocb& duplex
cor. quia ille cui commendatus . ẽ. g ladius
cũ ꝓmittebat se redditurum poscenti.
non cogitabat furentem posse repetere.
Uerũ autẽ occultauit & dñs. cũ discipulis
non dum idoneis dixit. Multa habeo
uobis dicere. sed nunc non potestis illa

Expanded text:
Duo sunt omnino genera mendaciorum in quibus Duo sunt omnino genera mendaciorum in quibus non magna culpa est, sed tamen non sunt sine culpa, cum aut jocamur, aut ut prosimus mentimur. Illud primum in jocando, ideo non est perniciosissimum quia non fallit; novit enim ille cui dicitur, joci causa esse dictum. Secundum autem ideo mitius est, quia retinet nonnullam benevolentiam. Illud vero quod non habet duplex cor, nec mendacium quidem dicendum estcommendetur, et promittat se redditurum, quum ille, qui commendavit poposcerit; si forte gladium suum repetat furens, manifestum est, tunc non esse reddendum, ne vel se occidat, vel alios, donec ei sanitas restituatur. Hic ideo non habet duplex cor, quia ille, cui commendatus est gladius, quum promittebat se redditurum poscenti, non coVerum autem occultavit et Dominus, cum discipulis nondum idoneis dixit: Multa habeo vobis dicere, sed nunc non potestis porta
Abbreviated transcription (Latin):
mendatio liberari. Nam inhis qui perfecti st̃
nec ista mendatia inueniuntur. quibus diccũ
est. Sit inore urõ. est est. non non. quic quid
amplius est amalo est. Non in merito alio
loco scriptũ est. os quod mentitur occidit
animam. Nequis arbitretur per fectum &
spiritalẽ hominem: ꝓ ista temporali uita in
cuius morte non occiditur anima. siue sua
siue alterius debere mentiri. Sed qm̃ aliud. ẽ.
mentiri. aliud uerum occultare. siquidem
aliud est falsum dicere. aliud uerum tacere.
Si quis forte uel adistam uisibilẽ mortem non
uult hominẽ ꝓdere. paratus esse deb& uerũ
occultare. non falsum dicere. ut neque ꝑdat
neq mentiatur. ncoccidat animã suã ꝓ corpore
alterius. Si autem hoc non dũ potest. uel sola
huius necessitoctis habeat mendatia. ut etiã
ab istis si sola remanserint liberari mereatur.
& sp̃s scĩ robur acciꝑe. quo quic quid per¬
petiendum est. ꝓueritate contempnat.

Expanded text:
mendacio liberari. Nam in iis qui perfecti sunt, mendacio liberari. Nam in iis qui perfecti sunt, nec ista mendacia inveniuntur; quibus dictum est: Sit in ore vestro, Est, est; non, non: quidquid amplius est, a malo est . Nec immerito alio loco scriptum est: Os quod mentitur occidit animam ; ne quis arbitretur perfectum et spiritualem hominem pro ista temporali vita, in cujus morte non occiditur anima, sive sua, sive alterius, debere mentiri. Sed quoniam aliud est mentiri, aliud verum occultare; siquidem aliud est falsum dicere, aliud verum tacere; si quis forte vel ad istam visibilem mortem non vult hominem prodere, paratus esse debet verum occultare, non falsum dicere, ut neque prodat neque mentiatur, ne occidat animam suam pro corpore alterius. Si autem hoc nondum potest; vel sola hujus necessitatis habeat mendacia, ut etiam ab istis, si sola remanserint, liberari mereatur, et Spiritus sancti robur accipere, quo quidquid perpetiendum est pro veritate contemnat.
Abbreviated transcription (Latin):
operantur iniquitatem. O¬
diũ dĩ exilla lo¬
cutione intellegendum est. qua odit peccator
quisque ueritatem. Uidetur enim quod & illa
odit. quos in se manere non sinit. Non autẽ
manent. qui eam sustinere non ualent.
Perdes eos. quiloquuntur mendatium.
Hoc est enim ueritati contrarium. Sed nequis
put& aliquam substantiã uel naturam ueritati
ese contrariã. intellegat ad id quod non est
pertinere mendatium non adid quod est.
Si enĩm hoc dicitur quod est. uerum dicitur
Si autẽ hoc dicitur quod non est. mendatium . ẽ.¬
Iaeo inquit perdes cos. quiloquantur mendatiũ.
Quia recedentes ab eo quod est: ad id quod non
est declinantur. Multa quidem uidentur ꝓ
salute aut commodo aliciuus. non malitia
sed benignitate mendatia. quale illarum
obstetrĩcum in exodo quae pharaoni falsum
renuntiauerunt. ut infantes filiorũ israhel
non necarentur. Sed etiam ista non re sed iN¬
dole laudantur. qm̃ qui tantum hoc modo
mentiuntur. merebuntur aliquando abomĩ

Expanded text:
operantur iniquitatem: odium Dei ex illa locutione intelligendum est, qua odit peccator quisque veritatem. Videtur enim quod et illa odit quos in se manere non sinit: non autem manent, qui eam sustinere non valent. Perdes omnes qui loquuntur mendacium: hoc enim est veritati contrarium. Sed ne quis putet aliquam substantiam vel naturam veritati esse contrariam, intelligat ad id qupertinere mendacium, non ad id quod est. Si enim hoc dicitur, quod est, verum dicitur: si autem hoc dicitur, quod non est, mendacium. Ideo incipit: Perdes eos, qui loquuntur mendacium, quia recedentes ab eo qest declinantur. Multa quidem videntur pro salute aut commodo alicujus, non malitia, sed benignitate mendacia, quale illarum in Exodo obstetricum quae Pharaoni falsum renuntiaverunt , ut infantes filiorum Israel non necarentur. Sed etiam ista non re, sed indole laudantur; quoniam qui tantum hoc modo mentiuntur, merebuntur aliquando ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
Noluit regnum
terrenũ cũ superbia. quae cathedra pestilentiae¬
ideo recte intellegitur. quia nonfere quis quã
est qui careat amore domiandr & humanam
non appetat głam. Pestilentia est enim mor¬
bus late peruagatus. & om̃s aut pęne om̃s in¬
uoluens. Quam quam accõmodatius accipiatur
cathedra pestilentiae pernitiosa doctrina. cuius
sermo ut cancer serpit. Deinde considerandus
est ordo uerborum. abiit. stetit. sedit. Ab ut
enim ille. cum recessit adõ. Stetit. cum delecta¬
tus est peccato. Sedit. cum insua superbia con¬
firmatus redire non potuit. nisi per eum libera¬
tus. qui neque abiit inconsilio impiorum. nec
inuia peccatorum stetit. nec in cathedra pesti¬
lentiȩ sedit. S¬

Expanded text:
noluit regnum terrenum cum superbia; quae ideo cathedra pestilentiae recte intelligitur, quia non fere quisquam est qui careat amore dominandi et humanam non appetat gloriam; pestilentia est enim morbus late pervagatus, et omnes aut pene omnes involvens. Quanquam accommodatius accipiatur cathedra pestilentiae, perniciosa doctrina, cujus sermo ut cancer serpit . Deinde considerandus est ordo verborum, abiit, stetit, sedit: abiit enim ille, cum recessit a Deo; stetit, cum delectatus est peccato; sedit, cum in sua superbia confirmatus, redire non potuit, nis per eum liberatus, qui neque abiit in consilio impiorum, nec in via peccatorum stetit, nec in cathedra pestilentiae sedit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed adbuc dicant. & nos aput illum laudem
nram̃ posuimus. & nos non in nobis presumimꝰ.
Dicant adhuc.
Ineccła magna confitebor tͥ.

Expanded text:
Sed adhuc dicant, Et nos apud illum laudem nostram posuimus, et nos in nobis non praesumimus; dicant adhuc. In Ecclesia magna confitebor t
Abbreviated transcription (Latin):
Quia est &intemporilibus multi¬
plicatio: quae auertit ab unitate dĩ: unde
corpus quod corrumpitur ad grauat animam.
& deprimit terrena in habitatio sensum multa
cogitantem. Multiplicantur autem iusti scđm
altitudinẽ dĩ: quando ibunt deuirtute inuirtutẽ.

Expanded text:
Quia est et in temporalibus multiplicatio, quae avertit ab unitate Dei; unde corpus quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem : multiplicantur autem justi secundum altitudinem Dei, quando ibunt de virtute in virtutem .
Abbreviated transcription (Latin):
non recessimus. & quando translati sunt in cor
exeo quod trins latisunt montes in corde maris.
Adtendite & uidete ueritatem. Haec enim quando
dicebantur: obscura erant quia nondũ contige¬
rant. Nunc autem quis iam non facta cog
noscat: Liber tibi sit pagina diuina uthaee
audias : liber tibi sit orbis terrarum uthaee
uideas. Inistis codicibus ea non legunt nisi
qui litteras nouerunt: in toto mundo legat¬
& idiota. Quid ergo factum est cum translati
sunt montes incorde maris.
Sonauerunt

Expanded text:
non recessimus: et quando translati sunt in cordnon recessimus: et quando translati sunt in cordex eo, quod translati sunt montes in corde maris? Attendite et videte veritatem. Haec enim quando dicebantur, obscura erant, quia nondum comigerant: nunnoscat? Liber tibi sit pagina divina, ut haec audias: liber tibi sit orbis terrarum, ut haec videas. In istis codicibus non ea legunt, nisi qui litteras noverunt: in toto mundo legat et idiota. Quid ergo factum est, dum translati sunt montes in cor maris? Sonuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ perurãm fidelissimam predicationẽ fiet:
glorificer ingentibus. agnoscar ingentibus.
non cognoui seruiuit mihi. Quando autem
& illi montes trans latisunt: & hoc dicit nob̾
scriptura dĩ. Quando apłs predicabat iudaeis
respuerunt uerbum: & ait apłs paulus. Aduos
missi erimus: sed quia respuistis uerbũ dĩ. imus
adgentes. Trans latisunt montes. in corde maris.
Uerẽ enim gentes crediderunt ut in corde maris
essent montes illi: non sicut uidaei dequibus
dictũ est. Populus hic labiis me honorat:
dicens: dabo leges meas in cordibus eoꝵ. Hae
leges: haec praecepta perapłos indita om̃ium
gentiũ fidei & credulitati. montes dicti sunt
trans lati incorde maris: tunc nontimebimus.
Qui non timebimus: Illi qui conpuncti sumꝰ¬
corde: nefieremus denumero reproborũ
iudaeoꝵ: tamquam rimoꝵ fa̾ctoꝵ. Credi¬
derunt enĩ.: & accesserunt apłis. Timeant ergo
illi quos deseruerunt montes: nos a montibus

Expanded text:
per vestram fidelissimam praedicationem fiet per vestram fidelissimam praedicationem fiet glorificer in Gentibus, agnoscar in Gentibus,non cognovi, servivit mihi . Quando autem et illi montes translati sunt, et hoc indicet nobis Scriptura Dei. Quando Apostolus praedicabat, Judaei respuerunt verbum, et ait Apostolus Paulus: Ad vos missi eramus: sed quia respuistis verbum Dei, imus ad Gentes . Sic translati sunt montes in corde maris. Vere autem Gentes crediderunt moessent montes illi: non sicut Judaei, de quibus dictum est, Populus hic labiis me honorat, dicens: Dabo leges meas in cordibus eorum . Hae leges, haec praecepta per Apostolos indita omnium Gentium fidei et credulitati, montes dicti sunt translati in cor maris. Tunc nos non timebimus. Qui non timebimus? Illi qui compuncti sumcorde, ne fieremus de numero reproborum Judaeorum, tamquam ramorum fractorum. Crediderunt enim et accesserunt Apostolis. Timeant ergo illi, quos deserunt montes. Nos a montibus
Abbreviated transcription (Latin):
conlocatus est: quia & apłi montes. portantes
montẽ hunc. ideo sequitur. Erit innouissimis
temporibus manifestus mons dñi: paratus in
cacumint̾ montiũ. Transcendit ergo cacumina
montiũ om̃iũ. & in cacumine montiũ om̃iũ
conlocatus est. qm̃ montes sunt adnuntiantes
montẽ. Mare autẽ: significat hoc scłm.
Incuius maris comparatione: tamquam terra
uidebatur gens iudaeoꝵ. Non enim idolatrie
amaritudine tegebatur: sed erat tam quã arida
amaritudine gentiũ. tamquã mari circũdata.
Futurũ erat ut turbaretur terra. id est illa ipsa
gens iudaea : & transferentur montes incorde
maris. Idẽ primo ipse mons magnus.:
paratus in cacumine montiũ. Deseruit enĩ
gentẽ iudaeam: & factus est ingentibus.
Translatus est deterra admare. transferentibus
quibus. apłis quibus dixerat. Si habueritis
in uobis fidem tamquã granũ sinapis: dicetis
monti huic tollere & mittere in mare. & fiet.¬

Expanded text:
collocatus est: quia et Apostoli montes, portantes collocatus est: quia et Apostoli montes, portantes montem hunc. Ideo sequitur, Erit in novissimis temporibus, manifestus mons Domini, paratus in cacumine montium . Transcendit ergo cacumina montium omnium, et in cacumine omnium montium collocatus est; quoniam montes sunt annuntiantes montem. Mare autem significat hoc saeculum, in cujus maris comparatione tanquam terra videbatur gens Judaeorum. Non enim idololatriae amaritudine tegebatur, sed erat tanquam arida amaritudine Gentium tanquam mari circumdata. Futurum erat ut turbaretur terra, id est illa ipsa gens judaea; et transferrentur montes in cor maris, id est primo ipse mons magnus paratus in cacumine montium. Deseruit enim gentem judaeam, et factus est in Gentibus; translatus est de terra ad mare. Transferentibus quibus? Apostolis, quibus dixerat, Si habueritis fidem in vobis tanquam granum sinapis, dicetis monti huic, Tollere et mittere in mare, et fiet
Abbreviated transcription (Latin):
Paulo ante solliciti: subito securi. ex tribula¬
tionibus nimus in magna tranquillitate positi.
Dormiebat enim illis xp̃s ideo turbabantur:
excitatus est xp̃c̃ sicut modo audiuimus in ȩuan¬
ficatum est nobis quia eius cortam quã nauis in
huius scłi tempestate turbatur. Qui fidem
suam obliuiscitur: tamquam xp̃o dormiente
turbatur. Excitato autem xp̃o: fit tranquil¬
litas. Deniq & ipse dñs quid ait: Ubi est fides
ur̃ã : Xp̃c excitatus excitauit fidem: ut quod
factum erat innaui. fier& in cordibus eoꝵ.
Adiutor enim intribulationibus: quae inuenerunt
eosnimis. Idegit: ut esset ibi tranquillitas mag¬
na. Uide ipsam tranquillitatem. Propterea
non timebimus dum conturbabitur terra: &
trausferunt᷑ montes incor maris. Tunc non timebimꝰ :¬
.
quaeramus montes trans latos. & simnuemre
potuerimus. manifestum est quia ipsa est
securitas nr̃a. Dñs quippe dixit discipulis.
mons dñi. Sediste mons super alios montes

Expanded text:
Paulo ante solliciti, subito securi, ex tribulationibus nimiis in magna tranquillitate positi. Dormiebat enim illis Christus, ideo turbabantur: excitatus est Christus, sicut modo audivimus in Evanficatum est nobis, quia ejus cor tanquam navis in hujus saeculi tempestate turbatur, qui fidem suam obliviscitur: tanquam Christo dormiente turbatur; excitato autem Christo, fit tranquillitas. Denique et ipse Dominus quid ait? Ubi est fides vestra ? Excitatus Christus excitavit fidem: ut quod in navi factum erat, fieret in cordibus eorum. Adjutor in tribulationibus quae invenerunt nos nimis: id egit ut ibi esset tranquillitas magna. 6. Videte ipsam tranquillitatem: Propterea non timebimus, cum conturbabitur terra, et transferentur montes in cor maris. Tunc non timebimus. Quaeramus montes translatos; et si invenire potuerimus, manifestum est quia ipsa est securitas nostra. Dominus quippe dixit discipulis: mons Domini. Sed iste mons super alios montes
Abbreviated transcription (Latin):
eduristime. non solum deillo uentre uirginali.
nam omnibus hominibus lex ista nascendi est
ut deuentre extrabantur. sed etiam deuentre iudaicȩ
gentis. cuius tenebris obtegitur & nondum inlucem
xp̃c natus est. Quis quis in carnali obseruatione
sabbati & circumcisionis. cetertirumq talium salutẽ
ponit¬
.Spesmea abuberibus matris meae. Spes

Expanded text:
isti me, non solum de illo ventre virginali, nam omnibus hominibus lex ista nascendi est ut de ventre extrahantur, sed etiam de ventre Judaicae gentis; cujus tenebris obtegitur, Christi natus est, quisquis in carnali observatione sabbati et circumcisione caeterorumque talium salutem ponit. Spes mea ab uberibus matris meae. Spes
Abbreviated transcription (Latin):
Non est mirum si adhibito freno secuntur. fagella.
indomitum enim animal esse cupiebat. Domatur
freno & flagella: atque utinam perdometur
Uerendum est enim. nenimium resistendo indomitũ
relinqui mereatur. &ire inuagam suam licentiã.
utdicatur deillo. Prodi& tamquam exidipẽ
iniquitas corum. simul deillis quibus modo sunt
inpunita peccata. Ergo cumflagellatur: cor¬
rigatur. dometur: quia & iste sic sedixit edomitũ
equum. & mulũ se dixerat. qm̃ tacui. Sedunde
domitus est. Flagellis. Conuersussum inerumna.
dum configer& spina. Siue flagella dicassiue
stimulos dicas: domat ds̃ iumentum cui insidat
quia iumento expedit ut insidat. Nonenim defa¬
tigatus ds̃. ambulando pedibus. insid& iniumens¬
tõ. Autuero nonplenun misteru est quod asellus
adductus populus mitis & mansuetus. portans bene
iniuditio sicut dicit alius psalmus: docebit man¬
suetos uiassuas. Quos mansuetos: Nonerigentes
ceruicẽ aduersum dominatorẽ suum. patientes

Expanded text:
Non est mirum si adhibito freno sequuntur flagella. Indomitum enim animal esse cupiebat, domatur freno et flagello: atque utinam perdometur! Verendum est enim ne nimium resistendo, indomitum relinqui mereatur, et ire in vagam suam licentiam: ut dicatur de illo, Prodiet quasi ex adipe iniquitas ejus : sicut de illis, quibus modo sunt impunita peccata. Ergo cum flagellatur, corrigatur, dometur: quia et ille sic se dixit edomitum. Equum et mulum se dixerat, quoniam tacuit. Sed unde domitus est? flagellis, conversus in aerumnam dum configeretur spina. Sive flstimulos dicas, domat Deus jumentum cui insidet: quia jumento expedit ut insideatur. Non enim defatigatus Deus ambulando pedibus, insidet jumento. Aut vero non plenum mysterii est, quod asellus ctus est Domino ? Populus mitis et mansuetus portans bene in judicio, sicut dicit alius psalmus, docebit mansuetos vias suas . Quos mansuetos? Non erigentes cervicem adversus domitorem suum, patientes
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ & ab inimicis meis siluuꝰ ero. Non meam
gloriam sed dm̃ quaerens inuocabo eum: & non
erit unde mihi noceant impietatis errores. Cir̃¬
cũ dederunt me dolores mortis.

Expanded text:
m, et ab inimicis meis salvus ero. « Non meam gloriam, sed Domini quaerens, invocabo Dominum, et non erit unde mihi noceant impietatis errores. » Circumdederunt me dolores mortis.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est: credidit eccła facta est eccła perom̃s
gentes. Modo quẽ ad modũ concupiscunt
uirgines placere illi regi unde irritantur :
Q uia praecessit eccła. Afferentur regi uirgines
post eam :
Proximȩ eius afferentur tibi.

Expanded text:
tum est. Credidit Ecclesia, facta est Ecclesia per omnes gentes. Modo quemadmodum concupiscunt virgines placere illi regi? Unde incitantur? Quia praecessit Ecclesia. Afferentur regi virgines post eam: proximae ejus afferentur tibi.
Abbreviated transcription (Latin):
utnon possit agere quod preceptum est.
Sentite dednõ in bonitate. & insimplicitate
corquaerite illũ. Ista enim multiplicitas illi
simplicitati uehem enter aduersa est. Et ideo
istis relictis quimulti sunt. multiplicati scili¬
c&. temporalium cupiditate. & dicunt
quis ostendit nob bona. quae non oculis foris
sed intus cordis simplicitate quaerenda sunt.
uir fidelis exultat & dicit
Inpace inidipsum.

Expanded text:
ut non possit agere quod praeceptum est: ut non possit agere quod praeceptum est: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum ; ista enim multiplicitas illi simplicitati vehementer adversa est. Et ideo istis relictis qui multi sunt, multiplicati scilicet temporalium cupiditate et dicunt, Quis ostendit nobis bona, quae non oculis foris, sed intus cordis simplicitate quaerenda sunt, vir fidelis exsultat et dicit: In pace, in idipsum
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim uacat
quod additum est sui. Est enim & frumen¬
tum dĩ siquidem est panis uiuus qui decaelo
descendit. Et est uinum dĩ. Nam inebria¬
buntur in quit abubertate domus tuȩ. Et oleũ
dĩ dequodictũ est. Inpinguasti moleo caput
meum. Isti autem multi qui dicunt. quis
ostendit nob̾bona. & regnum caeloꝵ intra
se esse nonuident. a tempore frumenti uini
& olei sui multiplicati sunt. Non enim mul¬
tiplicatio semper ubertatem significat. & non
plerumque exiguitatem cum dedita tempora¬
libus uoluptatibus anima. semper exard escit
cupiditatt̾ nec satiari potest & multiplici
atq erumpnosa cogitatione distenta simplex
bonum uidere non sinitur. qualis illa est dequa
dicitur. Corpus enim quod corrumpitur
aggrauat animam. & deprimit terrena in ha¬
bitatio sensum multa cogitantẽ. Talisanima
tẽporaliũ bonoꝵ decessione & successione. id est
a tẽpore frumenti. uini & olei sui. innumerabilib
completa fantasmatibus. sic multiplicata est

Expanded text:
Non enim vacat, quod additum est, sui: est enim et frumentum Dei, siquidem est panis vivus qui de coelo descendit ; est et vinum Dei, nam Inebriabuntur, inquit, ab ubertate domus tuae est et oleum Dei, de quo dictum est: Impinguasti in oleo caput meum . Isti autem multi qui dicunt, Quis ostendit nobis bona? et regnum coelorum intra se esse non vident , a tempore frumenti, vini et olei sui multiplicati sunt. Non enim multiplicatio semper ubertatem significat, et non plerumque exiguitatem: cum dedita temporalibus voluptatibus anima semper exardescit cupiditate, nec satiari potest, et multiplici atque aerumnosa cogitatione distenta, simplex bonum videre non sinitur; qualis est illa de qua dicitur: Corpus enim, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Talis anima temporalium bonorum decessione et successione, id est, a tempore frumenti, vini et olei sui, innumerabilibus completa phantasmatibus sic multiplicata est,
Abbreviated transcription (Latin):
punientur. Quo circa in hoc psalmo obseruan¬
da sunt occulta filii. id est & humilis eius ad¬
uentus. quo ꝓ fuit gentib cum caecitite iudacoꝵ
& poena quae nunc occultȩ agitur. nondũ dap¬
nationẽ peccantiũ. sed aut exercitatione conuer¬
sorũ. aut ammonitione ut conuertantur. aut
caecitate ut dampnationi preparentur. qui
conuerti noluerunt.¬

Expanded text:
punientur. Quo circa in hoc psalmo observanpunientur. Quo circa in hoc psalmo observanda sunt occulta Filii, id est, et humilis ejus adventus, qui profuit gentibus, cum caecitate Judaeorum; et poena quae nunc occulte agitur, nondum damnatione peccatorum, sed aut exercitatione conversorum aut admonitione ut convertantur, aut caecitate ut damnationi praeparentur qui converti noluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
itaque iuditiũ est poena. qua nunc unusquisq
hominũ. aut exercetur ad purgationẽ. aut ad¬
monetur ad conuersionẽ. aut si contempserit
uocationem & disciplinam dĩ. excecatur addap
nationẽ. Iuditium autẽ manifestum est.
omnibus fatentib cum esse. aquo & bonis
praemia. & malis supplicia tribuentur. Sed
tunc illa confessio non adremediũ maloꝵ
sed adcumulũ dãpnationis ualebit. De his
duob iuditus. uno occulto alio manifesto
uidetur mihi chis. dixisse ubi ait. Quimme
credit transut demorte aduitã. & iniuditium¬
non ueni&. Inuiditiũ scilic& manifestum.
Nam hoc quod transi& demorte aduitam. non
per nullam afflictionẽ. quia Nagellat omẽm
Id est isto occulto uiditio iam preparatus est.
adillud manifestũ. Hȩc duo iuditia. etiam
insapientia legimus. ubi scriptũ est. Propt̃
experti sunt. Qui ergo noncorriguntur isto
occulto iuditio. dignissime illo manifesto

Expanded text:
itaque judicium est poena qua nunc unusquisque itaque judicium est poena qua nunc unusquisque hominum aut exercetur ad purgationem, aut admonetur ad conversionem, aut si contempserit vocationem et disciplinam Dei, excaecatur ad damnationem. Judicium autem manifestum est, omnibus fatentibus eum esse a quo et bonis praemia et malis supplicia tribuentur. Sed tunc illa confessio, non ad remedium malorum, sed ad cumulum damnationis valebit. De his duobus judiciis, uno occulto, altero manifesto, videtur mihi Dominus dixisse, ubi ait: Qui in me credit, transit de morte ad vitam, nec in judicium venit : in judicium scilicet manifestum. Nam hoc quod transit de morte ad vitam, per nonnullam afflictionem, qua flagellat Dominuid est, occulto judicio jam praeparatus est ad illud manifestum. Haec duo judicia etiam in Sapientia legimus, ubi scriptum est: Propter experturi sunt . Qui ergo non corriguntur illo judicio occulto, dignissime illo manifesto
Abbreviated transcription (Latin):
lentia eius dequo ita loquimur. utetiam sinon
eum nominemus possit incellegi. Ita enmm
dicimus. Pluit. serenat. tonat. & siquasunt alia.
nec addimus. quis id faciat. Quia omniũ mentib
sponte sese offert excellentia facientis. nec uerba
desiderat. Quae sunt igitur occulta filii :
In quo uerbo primũ intellegendũ est. esse aliqua
filii manifesta. a quibus distinguntur haec: quae
appellantur occulta. Quam obrem qm̃ duos
aduentus dnĩ credimus. unum praeteritum.
quẽ iudaei non intellexerunt. alterum futurũ
quem utriq speramus. Etqm̃ iste quem iudaei
non incellexerunt gentibus ꝓfuit. non in con¬
uenienter accipitur. dehoc aduentu dici. pro
occultis filii. ubi caecitas exparte israhel facta est.
utplenitudo gentium intrar&. Duo etiam
iudicia insinuantur perscripturas. si quis aduertat.
Unum occultum. alterũ manifestum. Occultum
nunc agitur. dequo apł̃s petrus dicit. Temp̾ est:
ut iudicium incipiat adomo dñi. Occultum

Expanded text:
lentia ejus de quo ita loquimur, ut etiamsi non lentia ejus de quo ita loquimur, ut etiamsi non eum nominemus, possit intelligi: ita enim dicimus, Pluit, serenat, tonat, et si qua sunt talia, nec addimus quis id faciat; quia omnium mentibus sponte sese offert excellentia facientis, nec verba desiderat. Quae sunt igitur occulta Filii? In quo verbo primum intelligendum est esse aliqua Filii manifesta, a quibus distinguuntur haec quae appellantur occulta. Quamobrem, quoniam duos adventus Domini credimus, unum praeteritum, quem Judaei non intellexerunt, alterum futurum, quem utrique speramus; et quoniam iste quem Judaei non intellexerunt, Gentibus profuit, non inconvenienter accipitur de hoc adventu dici, pro occuut plenitudo gentium intraret . Duo enim judicia insinuantur per Scripturas, si quis advertat: unum occultum, alterum manifestum. Occultum nunc agitur, de quo apostolus Petrus dicit: Tempus est ut judicium incipiat a domo Domini . Occultum
Abbreviated transcription (Latin):
Ro occulns FILII. esaloꝰ iesioð.
Deoccultis filii quaeri potest. sed quia non
addidit cuius : unigenitũ dĩ filiũ oport& in¬
tellegi. Ubi enim defilio dauid psalmus¬
⁊ inscriptus est. cum fuger& inquit. aficie ab¬
salon filii sui. cum & nomen eius dictum. eẽt.¬
& ob hoc latere non possit dequo diceretur.
non tamen dictum est afacie absalon filii sed
additum est sui. Hic uero & quod non additũ est
sui. & quod degentibus multa dicit. non potest recce
accipi absałon. Neque enim bellum quod cum
patre ille perditus gessit. ullo modo ad gentes per¬
tin&. cumpopulus tintum israhel aduersus se
ibi diuisussit. Canitur ergo iste psalmus. pro
occultis unigeniti filu dĩ. Nam &ipse chis cũ
sine additam̃ento ponit filium. st ipsum unigeni¬
tũ uult intellegi. ubi ait. Siuos filius liberauerit.
tunc ucre liberĩ eritis. Nonenim dixit filius dĩ.
sed tantum dicendo filius. dat intellegi. cuiussit
filius. Quam locutionẽ non recipit nisi excel¬

Expanded text:
ro occultis Filii, Psalmus ipsi David. De occultis Filii quaeri potest: sed quia non addidit cujus, ipsum unigenitum Dei Filium oportet intelligi. Ubi enim de filio David Psalmus inscriptus est, Cum fugeret, inquit, a facie Abessalon filii sui ; cum et nomen ejus dictum esset, et ob hoc latere non posset de quo diceretur, non tamen dictum est tantum, a facie Abessalon filii, sed additum est, sui. Hic vero, et quod non additum est, sui, et quod de Gentibus multa dicit, non potest recte accipi Abessalon: neque enim bellum quod cum patre ille perditus gessit, ullo modo ad Gentes pertinet, cum populus tantum Israel adversus se ibi divisus sit. Canitur itaque iste psalmus pro occultis unigeniti Filii Dei. Nam et ipse Dominus cum sine additamento ponit Filium, seipsum unigenitum vult intelligi, ubi ait: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Non enim dixit, Filius Dei; sed tantum dicendo Filius, dat intelligi cujus sit filius. Quam locutionem non recipit nisi excel
Abbreviated transcription (Latin):
Solus enim uidetur. quomodo porro cadant uniuersi.
qui çelestem conuersationem deserentes interra eligunt
beati apparere hominib non uidentibus ruinam
eorum.
quae in contemptũ scłi huius quasi mori uidetur
hominibus. nec sibi sed ipsi uiuit
Et semen
incũ serui& illi

Expanded text:
solus enim videt quomodo procidant universi, qui coelestem conversationem deserentes, in terra eligunt beati apparere hominibus, non videntibus ruinam eorum. quae in contemptu saeculi hujus quasi mori videtur hominibus, non sibi, sed ipsi vivet. Et semen meum serviet illi
Abbreviated transcription (Latin):
non uenit in homines. nisi mandauerint uiã
fidei quaueniat adeos: quia inmaculata. ẽ.
uia eius
Eloquia dni. igne examinata

Expanded text:
non venit in homines, nisi mundaverint viam fidei qua veniat ad eos; quia immaculata est via ejus. Eloquia Domini igne examinata
Abbreviated transcription (Latin):
quod scutũ est semꝑ scutũ sit: aut quod galea
est semꝑ galea sit. aut quȩ lorica est semꝑ
lorica sit̃ Inistis enim armis corpora libus
ita est. Quam quam & deferro quae fiunt
mutari possint ut exgladio fiat securis:
tamen ipsum apłm uidemus dixisse quodã
loco. loricam fidei. & alio loco dixisse scutũ
fidei. Ergo ipsa fides & lorica potest esse
& scutum. Scutum ergo est. quia tela inimi:¬
corum excipit & repellit: lorica est quia
interiora tua transfigi nonsinit. haecnra:

Expanded text:
quod scutum est, semper scutum sit; aut quod galea quod scutum est, semper scutum sit; aut quod galea est, semper galea sit; aut quod lorica est, semper lorica sit. In istis enim armis corporalibus ita est, quanquam et de ferro quae fiunt mutari possint, ut ex gladio fiat securis: tamen ipsum Apostolum videmus dixisse quodam loco, loricam fidei , et alio loco dixisse scutum fidei. Ergo ipsa fides, et lorica potest esse et scutum: scutum est, quia tela inimicorum excipit et repellit; lorica est, quia interiora tua transfigi non sinit. Haec a
Abbreviated transcription (Latin):
mihi. Magnum spectaculũ est: uidere
dĩ. armatum prote. Et quid eius sceutũ.
quae arma: Dnẽ inquit alio loco homo
iste qui & loquitur. utscuto bone uolunta¬
tis tuae coronastinos. Arma autẽ eius
quibus nonsolum nosmuniat sed etiam
ꝑcutiat inimicos. Sibene proficerimus
& nos erimus: fecit enim nos. Ut armemur
ab illo habemus: sic ipse armatur denob̾.
Sed ipse armatur dehis quos fecit: nos dehis
armamur. quae ab ipso accepimus qui nos
fecit. Dicit enim quodam loco arma nra
apłs scutũ fidei & galeam salutis. & gladiũ
sp̃s. quod est uerbum dĩ. Armauit nos
talibus armis. qualibus auditis. laudabilib
& inuictis. insuperabilibus & splendidis.
spiritalibus sane atque inuisibilibus: quia¬
& in hostes inuisibiles expugnamus. Siuides
hostẽ tuum: uideantur arma tua. Armam᷑
earũ rerũ fide quas noniudemus: & sternimꝰ
hostes quos nonuidemus. Uerum tamens
carissimi arma ista neputetis sicesse: ut quasi

Expanded text:
mihi. Magnum spectaculum est, videre Deum armatum pro te. Et quod ejus scutum? quae arma? Domine, inquit alio loco homo iste qui et hic loquitur, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Arma autem ejus, quibus non solum nos muniat, sed etiam percutiat inimicos, si bene profecerimus, et nos erimus. Sicut enim nos, ut armemur, ab illo habemus, sic ipse armatur de nobis. Sed ipse de his armatur quos fecit, nos de his armamur quae ab ipso accepimus qui nos fecit. Dicit haec quodam loco arma nostra Apostolus, scutum fidei, et galeam salutis, et gladium spiritus, quod est verbum Dei . Armavit nos talibus armis, qualibus audistis, laudabilibus et invictis, insuperabilibus et splendidis; spiritualibus sane atque invisibilibus, quia et hostes invisibiles expugnamus. Si vides hostem tuum, videantur arma tua. Armamur earum rerum fide quas non videmus, et sternimus hostes quos non videmus. Verumtamen, carissimi, arma ista ne putetis sic esse, ut quasi
Abbreviated transcription (Latin):
respondens nonuis ut conturbem te hic po¬
sita intantis malis. suspirans adbona. sitiens
& laborans nonuis ut conturbem te :
Dicit ipsam confessionem. repetit spei con¬
firmationem. Salutare uultꝰ mei & dsm̃s.

Expanded text:
respondenti, Non vis ut conturbem te, hic posita in tantis malis? suspirans ad bona, sitiens et laborans, non vis ut conturbem te? SDicit ipsam confessionem, repetit spei confirmationem: Salus vultus mei et Deus
Abbreviated transcription (Latin):
Fecit se paruulum
dõ. ipsum fecit patrẽ. ipsum matrem. Pater quia
condidit. quia uocat. quia iub&. quia regit.
Mater. quia fou&. quia nutrit. quia lactat. quia
contin&. Pat̾ ms & mat̾ mea dereliquerunt me.
diis axitent assumpsit me

Expanded text:
Fecit se parvulum Deo: ipsum fecit patrem, ipsum fecit matrem. Pater est, quia condidit, quia vocat, quia jubet, quia regit: mater, quia fovet, quia nutrit, quia lactat, quia continet. Pater meus et mater mea dereliquerunt me; Dominus autem assumpsit me