comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iordano de saccheull. qd̃ qͣidã ꝯsuetudĩes : exactioneᷤ ꝑ iuĩ capiebat in hoib de
euenthot ⁊ uolebat manuten̾e eos ⁊ qͣsi tuen ꝯtͣ abłm. eo qd̃ aũcessori
eiꝰ dedissent sc̃o mich̃. p̾dictã iullã euenthot. diffĩnitũ in plenaria curia rg̃.
ut pote in assisa ubi erant barones .iiii. comitatuũ. Baiocasini. Constant iui.
oximini. abrincatini. ad ex qͦ aliqͥs in normanua dat aliqͣm elemosinã ali¬
cui abb̃ie. nicħ omĩo ibi pot̃ retin̾e uł clamare p̃t̃ orõnes. nisi spetialitiu
hãt cartã de hoc qd̃ uult retin̾e ducis Normñ. in cuiꝰ manu st̃ om̃s elemosiñ.
ex qͦ douaut᷑ abbatiis uł cet̾is religiosis locis. Hoc uidiciũ abauer̃ ⁊ ꝯfiimaue

Expanded text:
ordano de Sacchevilla, quod quasdam consuetudines et exactiones per vim capiebat in hominibus de Eventhot, et volebat manutenere eos et quasi tueri contra abbatem, eo quod antecessores ejus dedissent Sancto Michaeli predictam villam Eventhot, diffinitum in plenaria curia regis, utpote in assisa ubi erant barones IIII comitatuum Baiocasini, Constantini, Oximini, Abrincatini, quod, ex quo aliquis in Normannia dat aliquam elemosinam alicui abbatie, nichil omnino ibi potest retinere vel clamare preter orationes, nisi specialem habeat cartam de hoc quod vult retinere ducis Normannie, in cujus manu sunt omnes elemosine, ex quo donantur abbatiis vel ceteris religiosis locis. Hoc judicium aprobaverunt et con
Abbreviated transcription (Latin):
odẽ anno G̃uilłmus de brehe ueniens ad monachatũ dedit terciam partem unius
uillanagii qd̾ tenebat. scił .ix. acͣs terre. et pratum baldrici. qd̾ ipse in uadiauerat. ꝑ un
ł cenom̃. afiliis baldrici. qd̃ reddit .i. quarterium frumenti. ⁊ deciman
Rotb̾tus filius liar.
odem deino ũulł p̾biter de uitot causam quam aduersus Rotb̃tũ abbatem sc̃i
michaeł demonte super decimã de perrella que est inguerarei insula ingcessus
fuerat. corami fuichardo constancienĩ ep̃o refutauit. etprefato abati cerigrssu¬
uam cũ orm̃beeius pertinentuas interia et melagio quietama abea cucunar
et ase et bratereius alanus et ilius eiis R̃c. super scm euuangunna onusq quetor
uirauit. ⁊ d̾ inchil mea d euceps ad clamarent. receperint etiã ex iicde ex dlosqusea
ab ẜats etmonachorima. xiui libras andenauensiũ. et altꝰ fr̃m religionis sus aeptiore. orquo

Expanded text:
odem anno, Guillelmus de Brahe, veniens ad monachatum, dedit terciam partem unius odem anno, Guillelmus de Brahe, veniens ad monachatum, dedit terciam partem unius villanagii, quod tenebat, scilicet IX acras terre, et pratum Baldrici, quod ipse invadiaverat pro VII solidis cenomannensium, a filiis Baldrici, quod reddit unum quarterium frumenti et decimam Rotbertus filius Liar.o, Guillelmus presbiter de Ivitot causam quam adversus Rotbertum, abbatem Sancti Michaelis de Monte, super decimam de Perrella, que est in Guernerrei insula, ingressus fuerat, coram Richardo Constanciensi episcopo refutavit, et prefato abbati decimam illam, cum omnibus ejus pertinentiis, in terra et melagio, quietam adclamavit ; et ipse et frater ejus Alanus et filius ejus Ricardus super sanctum euvangelium unusquisque eorum juravit quod nichil in ea deinceps adclamarent. Receperunt etiam exinde, ex dono et gratia abbatis et monachorum, XIII libras andegavensium, et alteri fratrum religionis suscepture concessum,
Abbreviated transcription (Latin):
Eõdem anuo abb̵. motit᷑. Rob̃. fecit dedicare eccłiani scẽ marie de genetio. ⁊ de¬
dit eidẽ ecdie in dotẽ unã acͣm t̾re ad mae. q̃ unũ qͣstꝰ. Frum̃. reddebat. Rua¬
Rog̃. de becco. ⁊ alii multi:¬
odem anno Rotb̾tus abbas demonte sci michaeł. Concessit nicholao sacerdoti filio
Aainaldi in elemoiinã eccłiam degenetio. quam pater eius in elemosina habebat
pacto. omnib diebus uite sue habendam. qd̾ pat̾ ipsius. ⁊ ipse nichola us. ⁊ symeon
frater eius. dimiserunt decimam partẽ segetum ipsius uille. et sextã partẽ septem festoꝵ
uialiũ. Etde confesũonibus que fiuint iquadragesima dequib: solebant reddi dete
solidi. amͦ eccłe sc̃i michaeł ab eodem nicholao reddentur quindecim: hec omĩa tenenda
urauerunt. Rainaldus sac̾dos. Ipse Nicholaus. Symeon frater suus. Rualend̾ p̾to
Geruasius filius helie. Iohannes rufus huius rei testes sunt. Ipse Rotbt̃ asbas. kannulf
pͥor. Rualendus calcebof.

Expanded text:
Eodem anno, abbas Montis Robertus fecit dedicare ecclesiam Sancte Marie de Genetio, et dedit eidem ecclesie in dotem unam acram terre ad Mae, que unum quarterium frumenti reddebat. RuaRogerius de Becco, et alii multiodem anno, Rotbertus abbas de Monte Sancti Michaelis concessit Nicholao sacerdoti, filio Rainaldi, in elemosinam, ecclesiam de Genetio, quam pater ejus in elemosina habebat, tali pacto omnibus diebus vite sue habendam, quod pater ipsius et ipse Nicholaus et Symeon frater ejus dimiserunt decimam partem segetum ipsius ville, et sextam partem septem festorum annualium ; et de confessionibus que fiunt in Quadragesima, de quibus solebant reddi decem solidi, a modo ecclesie Sancti Michaelis ab eodem Nicholao reddentur quindecim. Hec omnia tenenda juraverunt Rainaldus sacerdos, ipse Nicholaus, Symeon frater suus, Rualendus pretor, Gervasius filius Helie, Johannes Rufus. Hujus rei testes sunt ipse Rotbertus abbas, Rannulfus prior, Rualendus Calcebof.
Abbreviated transcription (Latin):
de cummatre & fribus suꝑ sc̃i michaelis altare posut firmum &e stabile
& in conuulsum ꝑmaneat. istis uidentibus & audientibus nomina sub¬
ternotare detreuimus. Illa uero mala consuetudo dequa suꝑius mentio¬
nem fecimus hȩç erat. quod non poterant decimne collecte bladium pone¬
re nisrincuria ipsius philippi ubi diminuebatur. Nctum est autem hoc
donum & exparte philippi concessum presente & concedente algaro
constantiarum ep̃o coram capitulo & clero anno abincarnatione dñi
cani. SS Rogeri archidiaconi. D Osberni cantoris. S Gisleb̃ti archid̃
S Gaufredi fr̾is eus. S Lucie matris eorum. Exparte eccłie hi adfue¬
runt. Eeior exaquii. Guilłmus. lohannes canonicus. Guillmꝰ canonicꝰ.
Simonfilius iohannis. Rotb̃tus papa. Simon de cocto bocco. Nob̃t̃
hausart. Nannultus de colleuilla. Petrus dericus degenecio. Ihomas
deleisels.

Expanded text:
de cum matre et fratribus super Sancti Michaelis altare posuit firmum et stabile de cum matre et fratribus super Sancti Michaelis altare posuit firmum et stabile et inconvulsum permaneat istis videntibus et audientibus nomina subternotare decrevimus. Illa vero mala consuetudo de qua superius mencionem fecimus hec erat quod non poterant decime collecte bladium ponere nisi in curia ipsius Philipphi ubi diminuebatur. Actum est autem hoc donum et ex parte Philipphi concessum presente et concedente Algaro Constantiarum episcopo coram capitulo et clero anno ab incarnacione domicani +. S. Rogeri Archidiaconi +. S. Osberni cantoris +. S. Gisleberti ArS. Aufridi fratris ejus +. S. Lucie matris eorum +. Ex parte ecclesie hi adfuerunt prior Exaquii, Johannes canonicus, Willelmus canonicus, Symon filius Johannis, Robertus papa, Symon de Cocto Bocco, Robertus Hausart, Ranulfus de Collevilla, Petrus clericus de Genecio, Thomas de Leiseus.
Abbreviated transcription (Latin):
expetiit. Quadam uero die nullo cogente orationis gr̃a ad montem sc̃ĩ
onchaelis cum matre sua lucia & fribus sius hunfredo & Gaufredo &
quibusdam suis hominibus uenit. atq omnem donationem elemosine quã
illuis pater conceserat: ipse libere cum matre & fr̃ibus suis reddidit atq
concessit. & in suꝑ ex sua parte philippiis hȩc adiunxit. decimam uidelice
molendinorum suorum. & duas plateas terre ingerseio extra curiam sũa
loco congruo. & unam ad cartraium similiter extra. loco congruo. & om̃s
terras elemosine scĩ Germani. Rohis & enim nouis donis supradictis. &
ꝓmala consuetudine remouenda & prorsus auferenda dedit predictus
abbas Bernardus philippo .uii. libras rothomꝰ noue monete. matriq sue
uitum auri bizanteum. & Gaultido fr̾i suo unum accipitrem & humfirdo
quasdam ocreas. Ut autem hoc donum quod incapłum concessit & dem-¬

Expanded text:
expeciit. Quadam vero die nullo cogente oracionis gracia ad montem Sancti expeciit. Quadam vero die nullo cogente oracionis gracia ad montem Sancti Michaelis cum matre sua Lucia et fratribus suis Hunfredo et Gaufredo et quibusdam suis hominibus venit atque omnem donacionem elemosine quam illius pater concesserat ipse libere cum matre et fratribus suis reddidit atque concessit et insuper ex sua parte Philiphus hec adjunxit decimam videlicet molendinorum suorum et duas plateas terre in Gerseio extra curiam suam loco congruo et unam ad Cartraium similiter extra loco congruo et omnes terras elemosine Sancti Germani. Pro his etenim novis donis supradictis et pro mala consuetudine removenda et prorsus auferenda dedit predictus abbas Bernardus Philippho septem libras Rothomagensium nove monete matrique sue unum auri Bizanteum et Gaufrido fratri suo unum accipitrem et Hunfredo quasdam ocreas. Ut autem hoc donum quod in capitulum concessit et dein
Abbreviated transcription (Latin):
NOMINE PARISEIFILII ET SP̃S SC̃IAMEN: NOtimsi
omnibus sce di ecclie filis tam prelatis quam subditis quod ego Ra¬
in aldus de Carterei ꝓamie mee salute & antecessorum meorum obtuli
dõ scõq mrichaeli archangl̃o de monte. monachisq ibidem seriuentib
tempori Richardi eiusdem loci abbatis. eccl̃iam beati Germani de car¬
tiaio cum omni decima tocius parrochiȩ. & cum terra de elemosina regis
quȩ est sc̃ĩ Germani in gerseio. & cum decima bonorum domus meae.
do presule inconstantiensi presidente eccl̃ia. Defuncto autem Ramaldo
qui predietum donum fecerat philippus enus filius quorumdam malig¬
norum hominum consilio corruptus: donum quod eius pater fecerat ipse
concedere noluit sed ꝓposse suo subtraxit. Iandem d̃o inspirante ipse phi¬
lippus penituit. & ad miscd̃ĩam di sciq archangl̃i michaelis. donniq ber-¬
nardi abbatis att tocius capituli eiusdem loci corde conpunctus ueniam

Expanded text:
lii et Spiritus Sancti, Amen. Notum sit omnibus sancte Dei ecclesie filiis tam prelatis quam subditis quod Ego Rainaldus de Cartret pro anime mee salute et antecessorum meorum obtuli Deo Sanctoque Michaeli Archangelo de Monte monachisque ibidem servientibus tempore Ricardi ejusdem loci abbatis ecclesiam Beati Germani de Cartraio cum omni decima tocius parrochie et cum terra de elemosina Regis que est Sancti Germani in Gerseio et cum decima bonorum domus mee. do presule in Constanciensi presidente ecclesia. 1135. Defuncto autem Rainaldo qui predictum donum fecerat Philipphus ejus filius quorumdam malignorum hominum consilio corruptus donum quod ejus pater fecerat ipse concedere noluit sed pro posse suo subtraxit. Tandem Deo inspirante ipse Philipphus penituit et ad misericordiam Dei Sanctique Archangeli Michaelis donnique Bernardi abbatis atque tocius capituli ejusdem loci corde compuncto veniam
Abbreviated transcription (Latin):
preminebant rupes: quas oꝑantium multorum mouere non poterant ma-¬
nus. nec asuo diuellere statu. Qui cum diu hererent. nec omnino quid fa¬
cerent haberent: nocte in secuta uisio apparuit cuidam homini nomine
inter suos tenebat dignitatis locum. Hic gͦ ꝑuisum monitus ut cum labo¬
rantib & ipse labori insisteret. festinus ad locum cum filiis uenit: impleturꝰ
mirum in modum tam facile molem tante magnitudinis remouit: ut nullũ
pondus inibi esse uideretur. At omnes in commune collaudantes dm̃. sc̃imnq
arehangl̃m aIIChAELIM: cepto attentius insistebant oꝑi¬

Expanded text:
praeeminebant rupes, quas operantium multorum movere non poterant mapraeeminebant rupes, quas operantium multorum movere non poterant manus, nec a suo divellere statu. Qui cum diu haererent, nec omnino quid facerent invenirent, nocte insecuta visio apparuit cuidam homini nomine inter suos tenebat dignitatis gloriam. Hic ergo per visum monitus ut cum laborantibus et ipse labori insisteret, festinus ad locum cum filiis venit, impleturusmirum in modum tam facile molem tantae magnitudinis removit, ut nullum pondus inibi esse videretur. At omnes in commune laudantes Deum sanctumque archangelum Michaelem, coepto attentius insistebant o
Abbreviated transcription (Latin):
quam ꝑficeret quod fuerat iussus. Ad cuius fidei confrmationem mons¬
tratur etiam ibidem usq in presens petra quasi digito hominis inscripta:
suꝑ quam memoratus ep̃s resedit. quo at usq opus adfinem adduxit. Per¬
cunctanti gͥ ep̃o qui edificationi congruus posset uideri locus. angl̃ica
in hunc modum est responsione dictatum: ut loco eo ȩdificaretur ȩdes.
quomerat taurus abscondite religatus. Cunq deloci requireret ampli-¬
tudine uel quantitate: eisdem cognouit responsis. edificationi eum deb̾e
statuere modum. quem uideret iuuencum in circuitu pedibus ꝓtriuisse.
Post hȩc quoq iussum est: ut suo pre reptus dominio. restitueretur caurus.
factus certisimus. cum ymnis & laudib predictum locum ingressus. exerce¬
re imperatum opus aggressus est: congregataq rusticorum maxima multi¬
tudne locum purgauit. atq inspatium complanaut Incuius medio duae

Expanded text:
quam perficeret quod fuerat jussus. Ad cujus fidei confirmationem monsquam perficeret quod fuerat jussus. Ad cujus fidei confirmationem monstratur etiam ibidem usque in praesens petra quasi digito hominis inscripta, super quam memoratus episcopus resedit, quousque opus ad finem adduxit. Percunctanti igitur episcopo qui aedificationi congruus posset videri locus, angelica in hunc modum est responsione dictatum, ut loco eo aedificaretur aedes, quo inerat taurus absconditus et religatus. Cumque de loci requireret amplitudine vel quantitate, eisdem cognovit responsis aedificationi eum debere statuere modum, quem videret juvencum in circuitu protrivisse. Post haec jussum est ut suo praereptus domino restitueretur taurus.  certissimus, cum hymnis et laudibus praedictum locum ingressus, exercere imperatum opus aggressus est: congregataque rusticorum maxima multitudine locum purgavit, atque in spatium complanavit: in cujus medio duae
Abbreviated transcription (Latin):
Quodam tempore cum religiosissimus & dõ amabilis prefate urbis
antistes AUTBERTUS nomine sopori sese dedisset: ad monitus est
angl̃ica reuelatione. ut in iam dicti summitate loci construeret in
honore archangli aedem: ut cuius celebrabatur ueneranda comme¬
moratio ingargan monte: non minori tripudio celebraretur inpelago
monitus est uisione quo ꝑficeret quod uibebatur. Et quia sp̃s ꝓpħarũ
non semꝑ est ꝓphis subiectus: distulit adhuc presul constructionem sed
adhibuit intercessionem: quatinus suꝑ istiusmodi negotio dñi iħuxp̃i
git pidem tempus: ut taurum cuiusdam quem furtim quidam instinc¬
tu prauitatis subtraxerat. in eiusdem deponeret saxi cacumen: ut dum is
qui amiserat iuuencum repperiendi amitteret spem. turpe latrunculus
lucrum efficeret excodem. Interea tercia ad monitione uenerandus ep̃s¬
diem intestimonio foramine: ut qui non adquieuerat bis ad monitus.
locum adiret celerius: a quo tamen se sciret egrediendum nullatenus prius-¬

Expanded text:
Quodam tempore cum religiosissimus et Deo amabilis praefatae urbis antistes Autbertus nomine sopori sese dedisset, admonitus est angelica revelatione, ut in jam dicti summitate loci sancti construeret in honore archangeli aedem: ut cujus celebrabatur veneranda commemoratio in monte Gargano, non minori tripudio celebraretur in pelago. admonitus visione, quo perficeret quod jubebatur. Et quia spiritus prophetarum non semper est prophetis subjectus, distulit adhuc praesul constructionem, sed adhibuit intercessionem, quatenus istiusmodi negotium Domini nostrgit per idem tempus ut taurum cujusdam, quem furtim quidam instinctu pravitatis subtraxerat, in ejusdem deponeret saxi cacumen, ut dum is qui amiserat juvencum, reperiendi amitteret spem, turpe latrunculus lucrum efficeret ex eodem. Interea tertia admonitione venerandus  austerius, ut qui non acquieverat bis admonitus, locum adiret celerius, a quo tamen se sciret egrediendum nullatenus, prius
Abbreviated transcription (Latin):
in dño. Sciatis nos religionis.⁊ dilectionis causa. concessisse ecł̃ie sc̃i maitini oaiorss monastis¬
udo nr̃o. habeant lib̾am ⁊qͥetã acensu ⁊ decima. ⁊ onũ ure qd̃ atlnos ꝑtinere solebat. ⁊ sit de
ꝑtinebat. et sint de feudo nr̃o. sic̃ fuerant defeudo eoꝵ. Capient autẽ annuati ieisoẽ uineis
su̾mas. ⁊ dimidiã uini. Adm̃surã p̾sonũ eiꝰdem eccl̃ie. Et si hii ꝯͥ casdẽ uineas tenebunt i¬
dere distulerint: ꝑeasoẽ uineas distngent᷑. Concessimꝰ insuꝑ ut teneant in manu sua qmͣ dui
uoluerint plateam gmͣ dedit eis Stepħ̃ fliꝰ Bernardi luuel monachꝰ eoꝵ saluo manente nob
medem platea. censirnr̃o ⁊ alio iuire. Test̃. Rob̃to pͥore. Iord cantore. Guill̃mo sufpͥore
bummundo pͥore sciꝰ uictͣii.

Expanded text:
venerit, salutem in Domino. Sciatis nos, religionis et dilectionis causa, concessisse ecclesie Sancti Martini Majoris Monastudo nostro, habeant liberam et quietam a censu et decima et omni jure quod ad nos pertinere solebat, et sit depertinebat, et sint de feudo nostro, sicut fuerant de feudo eorum. Capient autem annuatim in eisdem vineis tres tres summas et dimidiam vini, ad mensuram prisonum ejusdem ecclesie. Et si hii qui easdem vineas tenebunt reddere distulerint, per easdem vineas distringentur. Concessimus insuper ut teneant in manu sua quamdiu voluerint plateam quam dedit eis Stephanus filius Bernardi Luvel, monachus eorum, salvo manente nobis in eadem platea censu nostro et alio jure. Testibus : Roberto priore, Jordano cantore, Guillelmo subpriore, Guimundo priore Sancti Victurii.
Abbreviated transcription (Latin):
fili cus. A. Ego hugo abrincacensis epͥs mani propria firmo. P Sigñ Malgen
arthicp̃i. ł Signum hugonis ebrocacensis ep̃i. P Sigñ hugoñ luxouiensis epͥ.¬
ISignum Nielli uicecomitis. ł Signum Guilł̃mi fili Giulł comitis. T Signum
Norb̃ti pincerne. ł Signum Nichardi uiceconitis. ł Signum Guilłmi fr̾is cuis.
ł Signam haunonis uicecomitis. ł Signuim Padulfi. TSigñ fris ciꝰ hernisi.

Expanded text:
filii ejus. N Ego Hugo, Abrincacensis episcopus, manu propria firmo. + Signum Malgeri filii ejus. N Ego Hugo, Abrincacensis episcopus, manu propria firmo. + Signum Malgeri archiepiscopi. + Signum Hugonis Ebrocacensis episcopi. + Signum Hugonis Luxoviensis episcopi. + Signum Nielli vicecomitis. + Signum Guillelmi filii Guillelmi comitis. + Signum Rotberti pincerne. + Signum Richardi vicecomitis. + Signum Guillelmi fratris ejus. + Signum Haimonis vicecomitis. + Sign
Abbreviated transcription (Latin):
pone derebus ecl̃io promerente: benesicium quod tenebat scisfimno micha¬
di archangło sibi liceret contradereN idelicet predictam crucis ullam
atq talia eius menbra uilers. baleent. sc̃m Gcorgium. teram trium
carrucarum in in sula gerso cum ominibus quȩ adhec ꝑtinent: theloneo
scilicet & toto tenarum usu fructuario. Hanc g condonationem religio¬
sus princeps & fieri ꝑinisit: & de sua parte fieri in ppetuum archangł̃o
concessit. Eo quidem tenore. ut quicumq aliquatenus huic statuto
presumpserit contraire: dei omnipotentis atq omnium sc̃orum ex com¬
minicetuir auctoritate. Huius itaq cartule firmantum subscribuntur
ceps. hanc donationis cartulam ꝓpria manu corroboraui: & ineis ep̃is
ac pͥnatio cortoboranilam tadid̃i. Sigram Aocdelm militas huus
donationis largidr & auctor. ł Signum Beatricis uxoris eius. ł Sigñ Rotb̃ti

Expanded text:
pone de rebus æcclesiæ promerente, beneficium quod tenebat sanctissimo Michapone de rebus æcclesiæ promerente, beneficium quod tenebat sanctissimo Michaeli archangelo sibi liceret contradere : videlicet predictam Crucis villam atque talia ejus menbra, Vilers, Baleent, Sanctum Georgium, terram trium carrucarum in insula Gersoi cum omnibus quæ ad hec pertinent, theloneo scilicet et toto terrarum usu fructuario. Hanc igitur condonationem religiosus princeps et fieri permisit, et de sua parte fieri in perpetuum archangelo concessit, eo quidem tenore, ut quicumque aliquatenus huic statuto presumpserit contraire, Dei omnipotentis atque omnium sanctorum excommunicetur auctoritate. Hujus itaque cartule firmantium subscribuntur ceps, hanc donationis cartulam propria manu corroboravi, et meis episcopis ac primatibus corroborandam tradidi. + Signum Adelelmi militis, hujus donationis largitor et auctor + Signum Beatricis uxoris ejus. + Signum Rotberti
Abbreviated transcription (Latin):
omne datum optimum est & omne donum ꝑfec¬
tum. cuius omnis terra & plenitudo eius. orbis tena¬
rum & qui habitant ineo. qui etiam matrem eccl̃iam ita dignatus
est interis exaltar. ut ꝑ cam ꝓmereatur fidelis populis ad celestam
testes donationis Guilłmi filii Notberti comitis. Hugo epͥs abrincensis. Wil¬
lelmuis filius Guilł̃m. Nielus iuuenis. Hatiuardus rex. Hinifredus namo.
Guimus filius Nanoidi. Nogerius filius hunfredi. Losftiedus uice comes Hugo
filius huberti. Hunfredus pariuis.
patriam hanelare: accidit quod Notbertus nobilissimus normannorum dix
pissimi Pichardi principis filius. ui cum crucis qui situs est inter biuronem &
montem sci Nichatlis. dedit inbeneficium cuidam militum suorum nomine
adelelmo. Qui catholicus dei aspiratione compunctus. predicto principe
mundanis rebus adempto. apud euis filium uenerandi patris heredem dig¬
nssimum deuotissime postulauit: ut proreligione diuina tam ad anime
sue quam ad parentum suorum redemptionem. & maxime abbate Sup¬

Expanded text:
m optimum est et omne donum perfectum, cujus omnis terra et plenitudo ejus orbis terrarum et qui habitant in eo, qui etiam matrem ecclesiam ita dignatus est in terris exaltare ut per eam promereatur fidelis populus ad cælestem testes donationis Willelmi, filii Rotberti comitis : Hugo episcopus Abricensis, Willelmus filius Villelmi, Niellus juvenis, HAduaiardus rex, Hunfredus Namo, Willelmus filius Rainoldi, Rogerius filius Hunfredi, Losfredus vice comes, Hugo filius Huberti, Hunfredus Parvus.patriam hanelare, accidit quod Rotbertus nobilissimus Normannorum dux, piissimi Richardi principis filius, vicum Crucis qui situs est inter Bivronem et Montem Sancti Michaelis dedit in beneficium cuidam militum suorum nomine Adelelmo. Qui catholicus Dei aspiratione compunctus, predicto principe mundanis rebus adempto, apud ejus filium venerandi patris heredem dignissimum devotissime postulavit, ut pro religione divina tam ad anime sue quam ad parentum suorum redemptionem, et maxime abbate Sup
Abbreviated transcription (Latin):
OI UAl sit omnibus tam futuris quam presentibus quod Phili¬
pus decartrait reddit dõ scõq Alichacli. & Bernardo abbati. &
conuentui scẽ eccl̃ie decimam sc̃i audoeni ingersoi. liberam & quie¬
tam ab omni calumpnia. & in auena. & instramine & in omnibus
querelis : donauit itaq sc̃o archangl̃o unam acram terre adlibitum
monachorum adsuam grangiam faciendam atq decimam comi ge-¬
rendam. testes sunt huius donationis qui ad erant. domina lucia.
Radulfus de fulquereuilla. monachꝰ. & Iohannes de molinellis mͦchꝰ.
Doo capelanus debiaci. Pannulfꝰ prb̃i decarttiti. Stephanus p̃positꝰ

Expanded text:
bus quod Ego Philippus de Carteret reddo Deo Sanctoque Michaeli et Bernardo abbati et conventui ejusdem ecclesie decimam Sancti Audoeni in Gersoi liberam et quietam ab omni calumpnia in avena in stramine et in omnibus querelis. Donavi itaque Sancto Archangelo unam acram terre ad libitum monachorum ad suam grangiam faciendam atque decimam congerendam. Testes sunt hujus redditionis et donationis domina Lucia, Radulfus de Fulquerevilla et Johannes de Molinellis monachi, Odo capellanus de Braei, Ranulfus presbiter de Carteret, Stephanus prepositus,
Abbreviated transcription (Latin):
mereri ꝑpetua. His & alis diuine auctoritatis incitati hortam̃tis
frater m̃s. penas inferni cupientes effugere. & parady sil gaudia desi¬
derantes habere post mortem corporis: damus scõ Michaeli. de pid̃o¬

Expanded text:
mereri perpetua. His et aliis divine auctoritatis incitatus hortamentis, mereri perpetua. His et aliis divine auctoritatis incitatus hortamentis, mannorum, penas inferni cupiens effugere et paradysi gaudia desiderans habere post mortem corporis, loco sancti archangeli Mich
Abbreviated transcription (Latin):
Intecessorum nr̃orum institutionibus sancitum decretumq est ut
qui suarum facultatum quiddam loco sc̃orum alicui uite suꝑne accensus
amore ꝑhenniter possidendum traddere uoluerit: sollempne ex inde
idonearum ꝑsonarum plurimis astipulationibus fulcitum testamentum.
d̃i eccłiae doctoribus diuinum esse preceptum didici. ut ilic nri recon-¬
dantur thesauri: ubi omnis aberit furum formido. omnisq tinearum
demolitio. esseq quod dam peccatorum purgatorium elemosinam. & qđ
deus in largiendo munificos exposcit: qui se in retribuendo preparat
munificentissimum. Detur gͥ dõ: non nrmi sed suum. Quid eñi habere
putamis quam quod abȩo acepinus: Irbuatur frigide aquae
calix: ut etema recipiatur mertes. Iantiualere regnum aucimus di:
quantum habemus. Suffecit uiduȩ quadrans Piofuit & zacheo:
bonorum suorum dimidi distributio. Quȩ deniq adid quod finitur.
id quod non finitur comparatio: Scilicet ꝓterrenis celestia. ꝓꝑituris

Expanded text:
ntecessorum nostrorum institutionibus sancitum decretumque est quatinus, si quis suarum facultatum quiddam loco sanctorum alicui, vite superne accensus amore, perhenniter possidendum tradere voluerit, sollempne exinde idonearum personarum plurimis astipulationibus fulcitum, ut id inconvDei æcclesie doctoribus, divinum esse preceptum didici, ut illic nostri recondantur thesauri ubi omnis aberit furum formido omnisque tinearum demolitio, esseque quoddam peccatorum purgatorium elemosinam, et quod Deus in largiendo munificos exposcit, qui se in retribuendo preparat munificentissimum. Detur igitur Deo non nostrum, sed suum. Quid enim aliud nos habere putamus quam quod ab eo accepimus ? Tribuatur frigidæ aquæ calix, ut eterna recipiatur merces. Tanti valere regnum audimus Dei quantum habemus. Suffecit vidue quadrans. Profuit et Zacheo bonorum dimidium distributio. Quæ denique ad id quod finitur ad id quod non finitur comparatio, scilicet pro terrenis cælestia, pro perituris
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt a hancͥgͥ conuentionem toborandam ut firma in coniulsa.
& immobilis fimnetenus futuris temporib ꝑmaneat preditus piissimus
puceps signumiet manu ꝓptia subimpmere non abnuit S huillmi glo¬
nossimi principis normamie. S Rocb̃ti fili cuis.  Guillmi. filiieꝰ.
YAlachildis uxoris eius. S Rotb̃ti sagiensis ep̃i. S lohamis abrincensis
ep̃i. S. Rogerii de monte gomeri. S Rogerii de bello monte. S Bichardi
tors. S ligeri prepositi de ardeuone. Nc̃ta suint hec apua bonanuillã
cõ año quo gloriosus Guilłimus pͥnceps norannie mare transimeauit.
angliamq sibi deo comitante subiugauit: anno abincarnatione domini¬
Mͦ. la .ui. ⁊̃ pacta .xxxii. Concurrente. Si.

Expanded text:
verunt. Ad hanc ergo conventionem roborandam, ut firma, inconvulsa verunt. Ad hanc ergo conventionem roborandam, ut firma, inconvulsa et immobilis finetenus futuris temporibus permaneat, prædictus piisimus princeps, signum crucis manu propria subimprimere non abnuit. S. Guillelmi gloriosissimi principis Normannie. + S. Rotberti filii ejus. + S. Guillelmi filii ejus. S. Mathildis uxoris ejus. S. + Rotberti Sagiensis episcopi. + S. Johannis Abrincensis episcopi. + S. Rogerii de Monte Gomeri. + S. Rogerii de Bello monte. + S. Richardi toris. + S. Ilgerii prepositi de Ardevone. + Acta sunt hec apud Bonam villam, eo anno quo gloriosus Guillelmus princeps Normannie mare transmeavit Angliam, quam sibi, Deo comitante, subjugavit, anno ab Incarnatione Domini.MLX.VI., epacta XXII, concurrente VI.
Abbreviated transcription (Latin):
osẽdit. Comes autem continio ipsum rogerum ut sue maiestatis reum ae
tocius normannie patria eliminauit. Ransacto autem non minimo tempo¬
ris spatio ipse rogerus exterminium ferre non ualens ꝑinteriuntios mul¬
tociens abbatem requisiuit. mandans & multum deprecaus ut cõnduce
normannie ci pacem reformaret sibiq reconciliari ꝑmiteret: tali pacto
taliq tenore ut ipse coram predicto duce & omnibus ꝓceribus eꝰ forssiua¬
ret illam tertam depoterel quamuendiderat. quo d nunquam ipse uel
aliquis heredum suorum in omni successione temporum aliquid ampliꝰ
milla teria clamarent uel requirerent: Dui siquidem hoc facere &e ecian
audire relugiens. tandem stimulatus consilio monachorum & abbatie
baronum statuto die & de terminato coram Guillmo duce normannie
conuenerunt. Recordatoq ibi pacto. & abutiaq parte concesso ante
ducennormantie Giiłinum it prediecun et conuentionem confirma¬

Expanded text:
ostendit. Comes autem continuo ipsum Rogerium ut suæ majestatis reum a ostendit. Comes autem continuo ipsum Rogerium ut suæ majestatis reum a totius Normanniæ patria eliminavit. Transacto autem non minimo temporis spatio, ipse Rogerius extermunum ferre non valens perinter nuntios multociens abbatem requisivit mandans et multum deprecans ut cum duce Normanniæ ei pacem reformaret sibique reconciliari permitteret, tali pacto talique tenore ut ipse coram predicto duce et omnibus proceribus ejus forsjuraret illam terram de Poterel quam vendiderat, quod nunquam ipse vel aliquis heredum suorum, in omni successione temporum, aliquid amplius in illa terra clamarent vel requirerent, diu siquidem hoc facere et ecclesiam audire refugiens, tandem stimulatus consilio monachorum et abbatiæ baronorum, statuto die et determinato, coram Guillelmo duce Normannie convenerunt, recordatoque ibi pacto ab utraque parte concesso, ante ducem Normannie Guillelmum, ut predictum est conventionem confirma
Abbreviated transcription (Latin):
otum sit
omnibus nonsolum presentibus sed & futuris quod ego Gecbeitus depoterel
deͥpͥmente me pauperie deoq inspirante requisiui uenerabilem abbatem
Ramntulfum ut ad monachilem ordinem drogonem quendam meum filiũ
recipet. cum medietate terre mee depoterel quam de ilo inliberali
seruitio tenebam. quod ipse libenter concessit Postea predictus abbas dequo¬
dam rogero cui medietas alterius remanserat ipsam medietatem decemli-¬
bras cenomannensium quam plaribus uidentibus & audientibus emit. Ha-¬
bebat & enim ipse rogerus terram apud herengardis uillam quam plus
diligebat ibiq recessit. Nbbas autem accepta terra indominio: ad opus
eccł̃ie fecit de illa medietariam. Post multum ueto temporis isdem roger
instigante diabolo quadam die innemore bigie porcos sci Alichaelis
inueniens fraudulenter & nequiter subulcum interfecit. Quod audiẽs
abbas rannultus in cunctanter comiti normannie patrati sceleris clamoit᷑

Expanded text:
otum sit omnibus, non solum presentibus sed et futuris, quod ego Gerbertus de Poterel, deprimente me pauperie, Deoque inspirante, requisivi venerabilem abbatem Ranulfum, ut ad monachilem ordinem Drogonem quendam meum filium reciperet, cum medietate terre mee de Poterel, quam de illo in liberali servitio tenebam, quod ipse libenter concessit. Postea predictus abbas, de quodam Rogerio cui medietas alterius remanserat, ipsam medietatem decem libras cenomanensium qui, pluribus videntibus, et audientibus cunctis, habebat et enim ipse Rogerius terram apud Herengardis villam quam plus diligebat ibique recessit. Abbas autem, accepta terra in dominio ad opus ecclesiæ, fecit de illa medietariam ; post multum vero temporis isdem Rogerius instigante diabolo quadam die in nemore Bivie porcos Sancti Michaelis inveniens fraudulenter et nequiter subulcum interfecit. Quod audiens abbas Ranulfus incunctanter comiti Normanniæ patrati sceleris clamorem
Abbreviated transcription (Latin):
animne mee. att patris mei matrisq mnet. net non & omnium antecesoꝵs
meorum. concedo eccł̃ie beati michaelis archangl̃i nec non & ꝓanima
fris mei henrici mercatum ꝑpetualiter possidendum inuilla quȩ uoca¬
tur ARDEUGM. & meaden uilla feriam amalem infestiuutate qatiuu¬
tatis beate marie semꝑ urginis. Et in ciuitate quȩ dicitur aotomagꝰ
tertam addonumsuꝑ edficandam. Hȩc autem donatio factaest anno
incarationis dominice .mͦ. lax̾aex uĩi. presidente eclie prefate beati mi¬
chaelis demonte domno slogerio abbate uenerabili atq strenuo. A¬

Expanded text:
 necnon et omnium antecessorum meorum, concedo ȩcclesiȩ Beati Michaelis arcangeli necnon et pro anima fratris mei HENRICI, mercatum perpetualiter possidendum in villa que vocatur Ardevun, et in eadem villa feriam annalem in festivitate nativitatis beatȩ MARIȨ semper virginis, et in civitate quȩ dicitur Rotomagus, terram ad domum super ȩdificandam. Haec autem donatio facta est anno incarnationis dominicȩ MLXXXVIII, praesidente ȩcclesiȩ praefatȩ Beati Michaelis de Monte domno Rogero abbate venerabili atque strenuo.
Abbreviated transcription (Latin):
mmi de plasslaco. Notb̃ti cognardi. Nadulfi fili Goscelimi dede monte sa¬
uoncrio. fulcoini asnecht. Gauteri filii constantini. Gauteri de cintel¬
lerus Multorumq aliorum suorum militum. Atty exparte monachorum
testimnonio Gosfndi de hispania. Aotb̃ti de scõ medardo. Iohannis famu¬
licoramdem Et quicumꝙ hoc auferre ue conatus contiadicere fuenit
cum iuda domini traditore. dathan. & abiron: inignem ꝑpetuum sine
fine tradetur.

Expanded text:
nis de Plassiaco, Roberti Cognardi, Radulfi filii Goscelini de Monte Sanis de Plassiaco, Roberti Cognardi, Radulfi filii Goscelini de Monte Savonerio, Fulconis Amelis, Gauterii filii Constantini, Gauterii de Cartelleriis multorumque aliorum suorum militum. Atque ex parte monachorum testimonio Goffridi de Hispania, Roberti de Sancto Medardo, Johannis famuli eorumdem. Et quicumque hoc auferre vel conatus contradicere fuerit cum Juda, Domini traditore, Dathan et Abiron in ignem perpetuum sine fine tradetur.
Abbreviated transcription (Latin):
OMsit omnibus uiuentibus atq uicturis Guillmum
filium hugonis de Silliaco gĩa dei at sc̃ nichaelis archangli
hoc impetrante. ob omnium suorum remissionem delictorum fuorumq
precesorum omnium atq successorum Gtull̃mi regis anglorum tempore
antistitisq cenomannensis hoelli. nec non & uicecomitis huberti atq
Gosfridi demahena ob fratnitatem & orationes sc̃i Aichaclis suorumq
seruorum monachorum nec non & honesti munera equi. omnes consue¬
tudines suȩ terre de eorum dominio monachorum illis sc̃ĩ orichaelis
monachis ꝓprie & tranquille concessises Nadulfo monacho atq andita
huius doni acceptoribus cum spine uiridi ramo. Oideburga hoc idem
locosuorum aliorum filiorum concedente & adeorum opus benefacta
accipiente. Iestimonio Guilł̃mt de uerniaco. & hamelini forestari.
&e bcarti de siliaco. Gantiit fili rogeri. Nacduifi dedoleta. her̾ti
de orta. lebaldi capellani. Dr̃conis de sc̃o xp̃oforo fulcones cioandi. fulco¬

Expanded text:
sit omnibus viventibus atque victuris Guillelmum, filium Hugonis de Silliaco, gratia Dei atque Sancti Michaelis archangeli hoc impetrante, ob omnium suorum remissionem delictorum suorumque predecessorum omnium atque successorum, Guillelmi regis Anglorum tempore antistitique Cenomannensis Hoelli, necnon vicecomitis Huberti atque Goffridi de Maheno, ob fraternitatem et orationes Sancti Michaelis suorumque servorum monachorum, necnon et honesti munera equi, omnes consuetudines sue terre de eorum dominio monachorum illis sancti Michaelis monachis proprie et tranquille concessisse, Radulpho monacho atque Andrea hujus doni acceptoribus, cum spine viridi ramo Oldeburga hoc idem loco suorum aliorum filiorum concedente et ad eorum opus benefacta accipiente. Testimonio Guillelmi de Vesniaco et Hamelini forestarii et Berardi de Silliaco, Gaurini filii Rogerii, Radulfi de Dolieta, Heberti de Orto, Thebaldi capellani, Droconis de Sancto Christoforo, Fulconis, Droardi, Fulco
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum aciathematizetur ꝑhenniter. Ut autem huius nr̃e readitionis
auctoritas uerius credatur & diligentius conseruetur ꝑomnia. firmiusq
futuris temporib teneatur: mani ꝓpria subterfimauinus. Netum cas¬
tro fraternensi .iiii. idus octobris regnante Rocb̃to rege francorum.

Expanded text:
sanctorum, anathematizetur perhenniter. Ut autem hujus nostrae redditionis sanctorum, anathematizetur perhenniter. Ut autem hujus nostrae redditionis auctoritas verius credatur et diligentius conservetur per omnia firmiusque futuris temporibus teneatur, manu propria subter firmavimus. Actum Castro Fraternensi, IIII idus octobris, regnante Rotberto, rege Francorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Guilłmi laici predictam terram. uillas scilicet. UIII. nuncupatas his uo¬
cabulis. Sillarenton: Cantapia: Ualandren. Lacerins. Mlontgulfons
Cardiusꝰ l arcelosa: Geneiͤ sitas interritorio cenomannico inconfinio
abrincatensis regionis. Readidi quippe & tradidi eis ꝓsalute animac
meae atq patris mei fulcomi. & matris mẽe RothaIS. & omnium meorum
parentum ꝑpetualiter possidendas. eum terris cultis & in cultis. cum silus
cum aquis. & cum omnib ipsis predictis uillis appendiciis. ea lege atqy te¬
nore. ut habeant. teneant. possideantti eas omnitempore: absq om̃ium
parentum meorum seu quoruncumq calumpniatione & contradictione
successorum. Quod siquis huiuscemodi testamentum diabolice prauitatis
stimulatus aculeis effringere atq contaminare uoluerit. dei omnipoten¬
tis untute & scĩ MLIchATLIS cui inuiriam facere presumpserit. alđ omium

Expanded text:
Guillelmi laici, predictam terram villas scilicet VIII nuncupatas his voGuillelmi laici, predictam terram villas scilicet VIII nuncupatas his vocabulis : Villa Arunton, Cantapia, Val Andrein, Lacerins, Montgulfon, Cardun, Larcellosa, Genet, sitas in territorio Cinnomannico, in confinio Abricatensis regionis ; reddidi quippe et tradidi eis, pro salute anime meae atque patris mei Fulconii et matris mee Rothais et omnium meorum parentum, perpetualiter possidendas, cum terris cultis et incultis, cum silvis, cum aquis, et cum omnibus ipsis predictis villis, appendiciis, ea lege atque tenore, ut habeant, teneant possideantque eas omni tempore absque omnium parentum meorum seu quoruncumque calumniatione et contradictione successorum. Quod si quis hujuscemodi testamentum diabolicae pravitatis stimulatus aculeis, effringere atque contaminare voluerit, Dei omnipotentis virtute sanctique Michaelis cui injuriam facere presumpserit atque omnium
Abbreviated transcription (Latin):
dem: compensans quam felix foret commertium ꝓterrenis celestia ꝓtempo¬
ralibus mercari ꝑmansura. quid etiam diuina suadeat sententia. quȩ nos
amicos facere precipit de iniquitatis mammona: ut nos ineterna reci¬
piant tabernacula. & q̃m sicut ignis aqua. sic elemosina extinguitur pecca¬
tum: atq illic nostros recondere thesauros. ubi cos neq erugo neq tinea
detertt. Huiuiscemnodi gͥ & alis ortamentis submotus meorum reminiscen¬
do peccaminum. nimiumq ꝑtimescendo mortis perpetue exitium. gau¬
diq celestis tota auiditate mentis concupiscendo contubernium. reddidi
predicto loco atq fratribus ibi semꝑ deo scõq Michaeli seruientib cum
consensu & uoluntate meorum parentum duarum uidelicet sororum me¬
arum Billehendis atq tremburgis. nec non duorum auunculorum Seinfre-¬
di ep̃i & Guillmi. at cognatorum Guill̃mi derici. Rotb̃ti. Sutsardi rursqͦ

Expanded text:
dem, conpensans quam felix foret commercium pro terrenis caelestia, pro tempodem, conpensans quam felix foret commercium pro terrenis caelestia, pro temporalibus mercari permansura, quid etiam divina suadeat sententia quæ nos amicos facere precipit de iniquitatis mamona qui nos in aeterna recipiant tabernacula, et quoniam, sicut ignis aqua, sic aelemosina extinguitur peccatum, atque illic nostros recondere tesauros, ubi eos neque erugo neque tinea deteret. Hujuscemodi igitur et aliis ortamentis submotus, meorum reminiscendo peccaminum nimiumque pertimescendo mortis perpetuae exitum gaudiique caelestis tota aviditate mentis concupiscendo contubernium, reddidi predicto loco atque fratribus ibi semper Deo sanctoque Michaeli servientibus, cum consensu et volontate meorum parentum, duarum videlicet sororum mearum : Billehendis atque Erenburgis, necnon duorum avunculorum : Seinfredi episcopi et Guillelmi, atque cognatorum : Guillelmi clerici, Roberti Sutsardi rursusque
Abbreviated transcription (Latin):
redecessorum patrum decretum traditumq est.
ut siquis suarum quiddam facultatum cuilibet sc̃orum loco sue premedio
amime donauerit. seu quolibetcumq modo tradiderit. ut ꝑpetualit̃
Sabomnium succedentium calumpniatione in conculsa incontamina¬
taq ipsa donatio seu traditio ꝑ seueret: ex inde auctoritatis testam̃tum
solempniter faciat. Quo circa ego Iuo notum uolo esse omtibus tam
presentib quam futuris. quod monachi sc̃i MIchaelis Mamnardus
uidelicet abba cȩteriq fratres subeo degentes me ad euntes. postula¬
uerunt ut terram quam mei antecessores ꝓsuarum salute animarum
iam olim loco eiusdem scĩ Aichaelis donauerant. sed irruente norma¬
nnorum infestatione locus ipse ꝑmultorum curricula annorum¬
amiscrat. eidem loco fratribusq ibi deo sc̃õq archangl̃o seruientibus. pro
meorum parentum animabus nec non etiam ꝓmeorum remissione pecca¬
minum redderem. Quorum peticionib pulsatus multociens. ad qui eui tan¬

Expanded text:
redecessorum patrum auctoritate decretum traditumque est, ut si quis, suarum quiddam facultatum cuilibet sanctorum loco suae pro remedio animae donaverit, sen quolibet cunquemodo tradiderit, ut perpetualiter ab omnium succedentium calunniatione inconvulsa incontaminataque ipsa donatio seu traditio perseveret, exinde auctoritatis testamentum sollempniter faciat. Quocirca ego Ivo notum volo esse omnibus tam presentibus quam futuris quod monachi Sancti Michaelis, Mainardus videlicet abba ceterique fratres sub eo degentes, me adientes postulaverunt ut terram, quam mei antecessores pro suarum salute animarum jam olim loco ejusdem Sancti Michaelis donaverant, sed, irruente Normannorum infestatione, locus ipse per multorum curricula annorumamiserat, eidem loco fratribusque ibi Deo sanctoque archangelo servientibus, et, pro eorum necnon etiam pro meorum remissione peccaminum, redderem. Quorum petitionibus pulsatus multoties adquievi, tan
Abbreviated transcription (Latin):
post corporis mortem: loco sc̃i MIChAELIS sito inmonte qui dicitur
tumba. fratribusq ibidem deo monastice seruientibus: trado quan¬
dam uillam mei proprii alodi. sitam in pago baio casino nomine
uersun. cum omni terra quȩ ad eam ꝑtinet culta & inculta.
& omnibus molendinis. cum pratis. & siluuilis. Hoc autenfacio
pro redemptione anime mee. patris mei matrisq mee & uxoris. meor
quoq filiorum. Quod si aliquis huius donationis testamentum. quod
ego hodie constituo ꝓ salute mea. aliquando uiolare presumpserit:
ppetua maledictionẽ dampnetur cum uida traditore domini. & cũ
omnib fidem dominis suis non seruantib. Ut aut
mius conseruetur: manu propria subter firmare curaui.
Signum. Dichardi magui comtis. S̾ Pichardi fili cuis.
Signum Will̃mi. Signum Gonnor matris
comitis. Signum. Papiȩ
uxoris comitis.
SNotb̃ti archi episcopi.
Hugonis baioca¬
censis ep̃i. S. Hugonis
ebroiacensis episcopi.

Expanded text:
post corporis mortem, loco Sancti Michaelis, sito in monte qui dicitur post corporis mortem, loco Sancti Michaelis, sito in monte qui dicitur Tumba, fratribusque ibidem Deo monastice servientibus, trado quandam villam mei proprii alodi sitam in pago Baiocasino, nomine Versun, cum omni terra quæ ad eam pertinet, culta et inculta, et omnibus molendinis, cum pratis et silvulis. Hoc autem facio pro redemptione anime mee, patris mei matrisque mee et uxoris, meorum quoque filiorum. Quod si aliquis hujus donationis testamentum, quod ego hodie constituo pro salute mea, aliquando violare presumpserit, perpetua maledictione dampnetur cum Juda traditore Domini et cum omnibus fidem dominis suis non servantibus. Ut autmius conservetur, manu propria subter firmare curavi. Signum Richardi magni comitis. S. Richardi, filii ejus. elmi. Signum Gonnor, matris comitis. Signum Papiæ uxoris comitis. S. Rotberti archiepiscopi. S. Hugonis, Baiocacensis episcopi. S. Hugonis, Ebroiacensis episcopi.
Abbreviated transcription (Latin):
bene agende uite opera non minima laude predicatur sicut ait sal
uator noster. date elemosinam: & omnia mundabuntur uobis. Et alio
loco. Sicut aqua extinguit ignem: ita elemosina extinguit petcatum.
Redemptio enim anime uiri: duntie eius. Salutare quippe opus uald̃
nobis est. si ea quae conditor noster nobis miscd̃iter tribuit: ciredda¬
mus. Quae namq coemptio felicior potest esse. quam d̃are obolum &
recipere caelum Dare peritura. & recipere acterna: Dare terrena &
asequi çȩiestia: Ienale siquidem regnum celorum dicitur. Aa quod
emendum: unicuiq sufficit proprius census: cum bona uoluntate.
Uiduac sufecit quadrans bonorum dimidium: ⁊acheo. listo: frigide
aque calix. Quid plura: Iantum credimus ualere regnum celorum
quantumnquisq habet His & alis diuine auctoritatis incitatus hor¬
tamentis. ego Pichardlus gr̃a di duix & pͥnceps normannorum: pe¬
nas inferni cupiens effugere. & paradysi gaudia desiderans habere

Expanded text:
bene agende vite opera non minima laude predicatur elemosina, sicut ait Salvator noster : « Date elemosinam et omnia mundabuntur vobis ». Et alio loco : « Sicut aqua extinguit ignem, ita elemosina extinguit peccatum. Redemptio enim anime viri divitie ejus ». Salutare quippe opus valde nobis est, si ea quæ conditor noster nobis misericorditer tribuit, ei reddamus. Quæ namque coemptio felicior potest esse quam dare obolum et recipere cælum, dare peritura et recipere æterna, dare terrena et assequi cælestia. Venale siquidem regnum celorum dicitur. Ad quod emendum unicuique sufficit proprius census cum bona voluntate. Viduæ suffecit quadrans, bonorum dimidium Zacheo, justo frigide aque calix. Quid plura ? Tantum credimus valere regnum celorum quantum quisque habet. His et aliis divine auctoritatis incitatus hortamentis, ego Richardus, gratia Dei dux et princeps Normannorum, penas inferni cupiens effugere et paradysi gaudia desiderans habere
Abbreviated transcription (Latin):
arhangsi michatlis de corubia ut pote quȩ oficio & minisferio an¬
gelico creditur atq comprobatur consecrari ac scificari: quatinus eam
a bomni episcopali uire. potestate. seu subiectione liberarem atq ex uerẽ
quod & facere tocuis clerinri consensu & hortatu non distuli. Ebero
gͥ cam & exuo ab pmini ep̃ali dominatione. subiectione. in quietudine.
& omnib illis qui illam eccl̃iam suis cum beneficiis & elemosinis expe¬
cierint & iusitauerint: terciam partem penitentiarum condonamus
Et ut hoc in conuulsum & imiobile & eciam inuiolabile finetenus ꝑmane¬
at: ex auctoritate patris & filii & sp̃ssc̃i omnibus nr̃is successorib interdi

Expanded text:
hangeli Michaelis de Cornubia utpote que officio et ministerio angelico creditur atque comprobatur consecrari ac sacrificari, quatinus eam, ab omni episcopali iure, potestate, seu subiectione liberarem atque exuerem, quod et facere totius cleri nostri consensu et hortatu non distuli. Libero igitur eam et exuo ab omni episcopali dominatione, subiectione, inquietudine, et omnibus illis qui illam ecclesiam suis cum beneficiis et elemosinis expecierint et visitaverint, terciam partem penitentiarum condonamus. Et ut hoc inconvulsum et immobile et etiam inviolabile finetenus permaneat, et ex auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
filio concesso. auxi donum ipsi beato miliciȩ celestis principi. dedi &
dono in amanech tres acras terrȩ. trauelaboth uidelicet. lismanaoch.
trequauers. carmailoc. annuente piissimo domino meo Guill̃mo rege
cum malthide regina atq nobilib illorum filiis. Rotb̃to comite. Gllo
querelis. atq forifactis. ut denulla re regie iusticiȩ monachi res¬
pondebunt nisi de solo honicidio. Hanc autem donationem ficiego Rot¬
bertus comes moretomii. quam concesserunt gloriosus rex anglorum Will̃m
atq regina & fili eorum sub testimonio istorum. S Willelmni regis.ł.

Expanded text:
ncesso, auxi donum ipsi beato miliciæ celestis principi, dedi et dono in Amanech tres acras terræ, Trauelaboth videlicet, Lismanaoch, Trequauers, Carmailoc, annuente piissimo domino meo Guillelmo rege cum Malthide regina atque nobilibus illorum filiis Rotberto comite, Guquerelis atque forifactis, ut de nulla re regie iusticiæ monachi respondebunt, nisi de solo homicidio. Hanc autem donacionem feci ego Rotbertus comes Moretonii quam concesserunt gloriosus rex Anglorum Willelmus atque regina et filii eorum, sub testimonio istorum. Signum Willelmi regis +.
Abbreviated transcription (Latin):
inferre presumpserit: ipse consentientesq sibi tocius ex communicatio¬
nis atq maledictionis cum iuda traditore & dathan & ab iron. ꝑhenni¬
b ꝑhennniter irretiatur uinculis. Ut autem huius donationis aucto¬
ritaf uerius credatur. & diligentius ꝑominia conseruetur. firmiusq
futuris teneatur temporib: manu ꝓpria subterfirmare curaui. fideli¬
umq meorum nomina quorum consensu id egi subscribi imperaui:
Signum T Pichardi cõmitis. Signum ł Richardi filii ciuis.

Expanded text:
infere presumpserit, ipse consentientesque sibi tocius excommunicatioinfere presumpserit, ipse consentientesque sibi tocius excommunicationis atque maledictionis, cum Juda traditore et Dathan et Abiron, perhennibus perhenniter irretiatur vinculis. Ut autem hujus donationis auctoritas verius credatur, et diligentius per omnia conservetur, firmiusque futuris teneatur temporibus, manu propria subter firmare curavi fideliumque meorum nomina, quorum consensu id egi, subscribi imperavi. Signum + Richardi comitis. Signum + Richardi filii ejus.