comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
audiuimus ꝓponentem. Dyxit ergi
eu̾terum ihs. Amen am̾ dico uobis
quia ego sum ostium ouium. Ecce
ip̃m ostium quod clau sum posue¬
rat aperuit. ip̃e ẽ ostium. Agnouimꝰ.
intremus: aut nos intrasse gaude¬
amus. Omnes quotquot uener̃t:
fures sunt ⁊ latrones. Quid ẽ hoc
domine: omnes quotqͦt uenerunt:
Quid enim: tu ñ uenisti: S intelli¬
ge omnes quotqͦt uenerunt: dixi uti¬
q preter me. Recolamus gͦ. Ante ad¬
uentum ip̃ius: uenerunt ꝓphete. Nũ¬
quid fures ⁊ latrones fuerunt: absit.
Non preter illum uenerunt: quia cũ
illo uenerunt. Uenturꝰ precones mit¬
tebat: sed eorum corda quos miserat poᷤ¬
sidebat. Uultis nosse: quia cum illo ue¬
nerunt: Quis ẽ ip̃e : Semꝑ. Carnẽ
quippe accepit ex tempore. Quid est
ergo semꝑ: In principio erat uerbum.
Cum illo ergo uenerunt: qui cum
ũ̾bo dei uenerunt. Ego sum inquit
uia ueritas. ⁊ uita. Si ipse ẽ ueritaᷤ.
cum illo uenerunt qui ueraces fue¬
runt. Quotqͦt gͦ preter illum fureᷤᷤ

Expanded text:
udivimus proponentem. Dixit ergo iterum eis Jesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. Ecce ipsum ostium quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, aut nos intrasse gaudeamus. Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine, Omnes quotquot venerunt? Quid enim? tu non venisti? Sed intellige: Omnes quotquot venerunt dixi, utique praeter me. Recolamus ergo. Ante adventum ipsius venerunt Prophetae; numquid fures et latrones fuerunt? Absit. Non praeter illum venerunt, quia cum illo venerunt. Venturus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Vultis nosse quia cum illo venerunt, qui est ipse semper? Carnem quippe accepit ex tempore. Quid est ergo semper? In principio erat Verbum . Cum illo ergo venerunt, qui cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via et veritas et vita . Si ipse est veritas, cum illo venerunt qui veraces fuerunt. Quotquot ergo praeter illum, fures
Abbreviated transcription (Latin):
tempnunt:. horum uitanda cõmunio
fugienda synagoga censetur: excuti¬
endus pedum puluis. ne gestis in¬
anibus ⁊ puluere comꝑandis. mẽ¬
tis caste uestigium polluant᷑. Egͥssi
autem circuibant ꝑ castella. euan¬
głizantes ⁊ curantes ubiq. Quid e¬
uangelizarent uel quomodo curarent
cabant inquit ut penitentiam age¬
rent: ⁊ unguebant oleo multos e¬
grotos ⁊sanabant.Dicit ⁊ iacobus.
Infirmatur quis in uobis. inducat
presbiteros eccł̃ie: ⁊ orent suꝑ ip̃m
unguentes eum oleo in nomine do¬
mini: ⁊ si in peccatis sit dimutent᷑
eĩ. Unde patet ab ip̃is apłis hũc
pontificali benedictione consecrato
oleo ꝑunguantur egroti. Predica¬
bant autem ut penitentiam age¬
rent. Et supra. Misit illos inquit
euangelitare regnum dei:quia.
uidelicet utrumq iuxta iohis
baptiste uel ip̃ius saluatoris exem¬
plum predicabant. penitentiam asi¬
te appropinquabit enim regnũ ces
Regnum celorum ianuis appropu¬

Expanded text:
temnunt: horum vitanda communio, temnunt: horum vitanda communio, fugienda synagoga censetur; excutiendum pedum pulmo ne gestis inanibus et pulveri comparandis mentis castae vestigium polluatur. Egressi autem circuibant per castella, evangelizantes et curantes ubique. Quod evangelizarent, vel quomodo curarent cabant, inquit, ut poenitentiam agerent: et ungebant oleo multos aegrotos et sanabant. Dicit et Jacobus: Infirmatur quis in nobis, inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super ipsum, ungentes eum oleo in nomine Domini, et si in peccatis sit, dimittentur ei. Unde patet ab ipsis Apostolis nPontificiali benedictione consecrato oleo perungantur aegroti, praedicabant autem ut poenitentiam agerent; et supra, misit illos, inquit, evangelizare Regnum Domini. Quia videlicet utrumque juxta Joannis Baptistae, vel ipsius Domini salvatoris exemplum praedicabant: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum, . Regni coelorum januis appropin
Abbreviated transcription (Latin):
atis. Dat constantie gn̾ale mandatũ
ut hospitalis iuossitudinis iura cu¬
stodiant. alienum a predicatore reg¬
ni celestis  adstruens cursitare ꝑ
domos. ⁊ muiolabilis hospitii uira
mutare. nec otiose secundum mathe¬
um domus quam ingrediantur apl̃i
legenda decernitur: ut mutandi ho¬
spitii necessitudinisq uiolande cau¬
sa ñ suppetat. Et qͥcum ꝙ: ñ receꝑint
uos: exeuntes de ciuitate illa. ⁊̃ iam
puluerem pedum ur̃orum excutite
in testimonium supͣ illos. Puluis
excutitur de pedib in testimonium
laboris sui quod ingressi sunt inci¬
uitatem: ⁊ predicatio apostolica ad
illos usq ꝑ uenerit. Sine excutitur
puluis ut nichil ab eis accipiant ne
ad uictum quidem necessarium. qͥ
euangłium spreuerint. Alsegorice
autem qui uerbo humiliter inten¬
dunt. si quib ut homines terrene
leuitatis neuis obscurant᷑: ꝑ ea mox
que recipiunt euangłice predicatiõis
uel negligentia uel etiam studio con¬

Expanded text:
atis. Dat constantiae generale mandatum, atis. Dat constantiae generale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatore regni coelestis astruens cursitare per domos, et inviolabilis hospitii jura mutare. Nec otiose secundum Matthaeum domus, quam ingrediantur apostoli legenda decernitur, ut mutandi hospitii necessitudinisque violandae causa non suppetat. Et quicunque non receperint vos, exeuntes de civitate illa, etiam pulverem pedum vestrorum excutite in testimonium supra illos. Pulvis excutitur de pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sint in civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis accipiant, ne ad victum quidem necessarium, qui Evangelium spreverint. Allegorice autem, qui verbo humiliter intendunt, si quibus, ut homines terrenae levitatis naevis obscurantur, per ea mox, quae recipiunt Evangelicae praedicationis vel negligentia vel etiam studio con
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑuit ⁊ illustrauit. unde hec omĩa
loqueretur. Hanc ergo potestatem uir
rent in uia nisi uirgam tantum: ut
intelligatur quia ꝑ potestatem a dño
acceptam que uirge nomine signifi¬
cata est. etiam que ñ portantur non
deerunt. Hoc ⁊ de duab tunicis intelli¬
gendum est: ne quisqͣm eorum pret̾
dam putaret sollicitus: nec opus eẽt
cum ex illa potestate posset accipere.
Quod uero secundum marcum non
portari uel haberi duas tunicas. sed
expressius in dui ꝓhibet dicens ⁊ ne
induerentur duab tunicis: quid eos
monet. ñ nisi duplicit̾ sed simplicit̾
ambulare: Aliter in duab tunicis
uidetur mͥ duplex ostendere uestimẽ¬
tum. ñ quo in locis scithie ⁊ glacia¬
li niue rigentibus una quis tunica
debeat ẽẽ contentus: sed quo intuni¬
ca uestimentum intelligamus: ne a¬
lio uestiti aliud nobis futuroꝵ timo¬
re seruemus. Et in quamcũꝙ: domũ
intraueritis. ibi manete:⁊inde ne exe¬

Expanded text:
aperuit et illustravit, unde haec omnia aperuit et illustravit, unde haec omnia loqueretur. Hanc ergo potestatem virgrent in via, nisi virgam tantum. Ut intelligatur, quia per potestatem a Domino acceptam, quae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur, non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum, praeter dam putaret, sollicitus ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. Quod vero secundum Marcum non portari vel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet, dicens: Et ne induerentur duabus tunicis : quid eos monet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Aliter. In duabus tunicis, vident mihi duplex ostendere vestimentum. Non quod in locis Scythiae et glaciali nive rigentibus una quis tunica debeat esse contentus, sed quod in tunica, vestimentum intelligamus, ne alio vestiti, aliud nobis futurorum timore servemus. Et in quamcunque domum intraveritis, ibi manete, et inde ne exe
Abbreviated transcription (Latin):
straret ab illis. quib eungłm creden¬
tib adnuntiarent. Claret autem hec
ñ ita precepisse dominum tamqͣm
euangłiste uiuere aliũde ñ debeant:
quam eis prebentib quib adnunti¬
ant eunͣglium. Alioquin contra hoc
preceptum fecit apłs. qui uictum de ma¬
nuum suarum laborib transigebat ne
cuiquam grauis eẽt: sed potestatem
dedisse in qua scirent sͥ ista deberi. Cũ
autem a domino aliquid imꝑatur:
nisi fiat inobedientie culpa est. Cum
autem potestas datur. licet cuiq non
lni: ⁊ tamqͣm de suo iure cedere. Hoc gͦ
orlinans dominus quod eum ordinas¬
le dicit apls his qui euangłium acdnũ¬
tant de euangłio uiuere. illa apłis
loquebatur ut securi ñ possid̾ent nec
portarent huic uite necessaria nec
magna nec minima. ideo posuit nec
uirgam: ostendens a fidelib suis oĩa
deberi ministris suis nulla suꝑflua
requirentib. ac ꝑ hoc addendo dignꝰ
est enim oparius cibo suo. prorsus

Expanded text:
straret ab illis quibus Evangelium credenstraret ab illis quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem haec, non ita praecepisse Dominum, tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus, quibus annuntiant Evangelium. Alioquin contra hoc praeceptum fecit Apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset, sed potestatem dedisse, in qua scirent, sibi ista deberi. Cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est. Cum autem potestas datur, licet cuique non uti, et tanquam de suo jure cedere. Hoc ergo ordinans Dominus, quod eum ordinasse dicit Apostolus, iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent, neque portarent huic vitae necessaria, nec magna, nec minima. Ideo posuit, Nec virgam, ostendens a fidelibus suis, omnia deberi ministris suis, nulla superflua requirentibus. Ac per hoc addendo: Dignus est enim operarius cibo suo , prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
quam multe oues foris: Quam ml¬
timodo luxuriantur casti futuri. qͣil
multi blasphemant. xp̃m credituri
in xp̃m: quam multi se inebrians
futuri sobrii: quam multi rapiuis
res alienas. donaturi suas. Uerum¬
tamen modo alienam uocem aull¬
unt: alie nos secuntur. Item qia il¬
⁊ lucam ñ est ferenda. sicut sub alia
significatione intelligitur tempta¬
tiõ de qͣ dictum̃ deus neminem tẽp¬
tas. ⁊ sub alia de qua dictum ẽ temp¬
tat uos dominus d̾s u̾r. ut sciat si dili¬
quis eum. Illa seductionis ẽ: hec pro¬
bationis. U̾trumq ergo accipiendum
est a domino apłis dictum:⁊ ut nec
uirgam ferrent.⁊ ut ñ nisi uirgam
ferrent. Cum enim secundum mathe¬
um diceret eis nolite possidere aurũ
neq argentum ⁊ cetera: continuo subie¬
ut. dignus est enim oꝑarius cybo suo.
Unde satis ostendit cur eos hec possid̾e
ac ferre noluerit. ñ quo necessaria ñ
sint sustentationi huius uite: sed qr
sic eos mutebat ut eis hec deberi mon¬

Expanded text:
quam multae oves foris? Quam multi modo luxuriantur, casti futuri; quam multi blasphemant Christum, credituri in Christum; quam multi se inebriant, futuri sobrii; quam multi rapiunt res alienas, donaturi suas! verumtamen modo vocem alienam audiunt, alienos sequuntur. Item quat Lucam non est ferenda; sicut sub alia significatione intelligitur tentatio, de qua dictum est, Deus neminem tentat , et sub alia de qua dictum est: Tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat si diligitis eum . Illa seductionis est, haec probationis. Utrumque ergo accipiendum est, a Domino apostolis dictum, et ut nec virgam ferrent, et ut non nisi virgam ferrent. Cum enim secundum Matthaeum diceret eis: Nolite possidere aurum neque argentum, et caetera , continuo subjecit: Dignus est enim operarius cibo suo. Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quo necessaria non sint sustsic eos mittebat ut eis haec deberi mon
Abbreviated transcription (Latin):
tur inerrorem.⁊post errorem reuo¬
cantur. Quando seducti sunt ierro¬
rem ⁊ rebaptirati sunt:aut post oui¬
lis dominici societatem. rursꝰ in er¬
rorem pristinum reuoluti sunt. o¬
ues erant anñ erant: Utiq catho¬
lici erant. Si catholici fideles erant:
oues erant. Si oues erant. quomͦ¬
uocem alieni audire potuerunt:
dominus dicat ñ audierunt eds

Expanded text:
tur in errorem, et post errorem revotur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt, aut post ovilis dominici societatem rursus in errorem pristinum revoluti sunt, oves erant an non erant? Utique catholici erant. Si catholici fideles erant, oves erant. Si oves erant, quomvocem alieni audire potuerunt, cum Dominus dicat, non audierunt eos
Abbreviated transcription (Latin):
tatem audit: ñ utiq errat. Illi autẽ
errant: ⁊ oues appellantur. Nam si i̾
errore ip̃o oues ñ appellarentur:nõ
errantem ouem ñ reuocastis. Quomͦ
⁊ errat. ⁊ ouisẽ: uocem alieni audiuit:
certe ñ audierunt eos oues. Deinde
modo multi colliguntur ad ouile xͥ:
⁊ ex hereticis fiunt catholici. Afuribꝰ
tolluntur: pastori redduntur. Et ali¬
quando murmurant. tedium patiũ¬
tur a reuocante: ⁊ ñ intelligunt iugu¬
lantem. Uerumptamen etiam cumre¬
nitentes uenerint.que oues sunt
agnoscunt uocem pastoris: ⁊ se uenis¬
seletantur.⁊errasse erubescunt. Qnͣ¬
do ergo in errore illo tamqͣm in ueri-¬
tate gloriabantur. ⁊ utiq ñ audie¬
bant uocem pastoris ⁊ alienum. ideo
sequebantur: oues erant anñ erãt:
Sioues erant: quomodo alienos oueᷤᷤ
ñaudiunt: Si oues ñ erant: quare
obiurgantur. illi quib dicitur. errã
tem ñ reuocastis: In ip̃is etiam iam
quando mala contingunt:seducun¬

Expanded text:
tatem audit, non utique errat. Illi autem tatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non Errantem ovem non revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen etiam cum renitentes venerint quae oves sunt, agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audiebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non erant? Si oves erant, quomodo alienos oves non audiunt? si oves non erant, quare objurgantur illi quibus dicitur, Errantem ovem non revocastis? In ipsis etiam jam quando mala contingunt; seducun
Abbreviated transcription (Latin):
facte sunt oues audierunt ⁊ pastorĩ
inuenerunt. pastoremq secute st̃:¬
⁊ pastoris ꝓmissa sperauerunt. qͥa
iussa fecerunt. Soluta est ut cumq
ista questio. ⁊ cuiquam forte suffici¬
at: me autem adhuc mouet. ⁊ qͥd
me moueat communico uobiscũ:
ut quodammodo querens uobiscun
reuelante illo uobiscum merear in¬
uenire. Quid ergo memoueat.acci¬
pite. ꝑ ierechielem ꝓphetam dominꝰ
obiurgat pastores: ⁊ dicit int̾ cetera
de ouibus. Errantem ñ reuocastis. P
errantem dicit:⁊ ouem appellat. Si
quando errabat ous erat: cuius
uocem ut erraret audiebat: Procu
clubio enim ñ erraret:siuocem pa¬
storis audiret. Sed ideo errauit. qr
uocem audiuit alieni: uocem furis
⁊ latronis audiuit. Certe latronũ
uocem ñ audiunt oues. Qui uene¬
⁊ ñ audierunt eos oues. Domine. si
ñ audierunt eos oues: quomodo er¬
rant oues. si oues ñ audiunt nisi te:
Tu autemueritas es. Quis qͥs ueri¬

Expanded text:
factae sunt oves, audierunt, et pastorem factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum, ut quodammodo quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui veneet non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veri
Abbreviated transcription (Latin):
secro. Ecce dominꝰ ip̃e ih̾s xp̃s uenit.
p̃dicauit. utiq multomagis. uox pa¬
storis erat expressa. ip̃o ore pastoris.
Sienim ꝑ ꝓpħas uox pastoris erat:
quantomagis uocem pastoris ꝓfere¬
lat lingua ip̃a pastoris: Non omẽs
audierunt. S quid putamus. qͥ
audierunt oues erant: Ecce audi¬
uit iudas: ⁊ lupus erat. Sequebat᷑.
sed pelle ouina tectus: pastori insidi¬
abatur. Aliqui uero illorum qͥ xp̃i
crucifixerunt. ñ audiebant: ⁊ oue
erant. Ip̃os enim uidebat in turbe
quando dicebat. Cum exaltauitis
filium hominis. tunc cognoscetis
quia ego sum. Quomodo enim ist.
soluitur questio: Audiunt ñ oue
⁊ ñ audiunt ouesͦ Secunt᷑ uocei
pastoris quidam lupi.⁊ ei quedan
contra dicunt oues: postremo past¬
rem occidunt oues: Soluitur q̃stie
Respondet enim aliquis. ⁊ dicit.S
quando ñ audiebant. oues ñdum erã
tunc lupi erant. Uox audita eos muta¬
uit: ⁊ ex lupis oues fecit. Quando gͦ

Expanded text:
secro. Ecce Dominus ipse Jesus Christus venit, secro. Ecce Dominus ipse Jesus Christus venit, praedicavit: utique multo magis vox pastoris erat, expressa ipso ore pastoris. Si enim per Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes audierunt. Sed quid putamus? qui audierunt, oves erant? Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequebatur, sed pelle ovina tectus pastori insidiabatur. Aliqui vero eorum qui Christum crucifixerunt, non audiebant, et oves erant: ipsos enim videbat in turba, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Quomodo enim ista solvitur quaestio? Audiunt non oves, et non audiunt oves; sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo
Abbreviated transcription (Latin):
alem eundem: nam corporalem non
cuidem. Quid enim illibibebant:
hibebart enim illi de sp̃itali. sequenti
pena ꝑetra autem erat xp̃c. Uidete gͦ
E illi ꝓ magno sacramento eiusoẽ
ip̃ibiberunt aquam ꝓfluentem de
petra: nos quid bibamus: norunt fide¬
lis. Sispeciem uisibilem intendis ali¬
id ẽ. si intelligibilem significationẽ.
cundem potum sp̃italem biberunt. Qt¬
quos gͦ illo tempore credidet̃t. uel abͣ¬
he. uel ysaae. uel iacob. uel moysi. uel
alis patͥarthis. aliisꝙ ꝓphetis xp̃m
luerunt: ñ alienam uocem. sed ipsiꝰ
audiert. Iudex fuerat in precone: quia
⁊ quando iudex loquitur ꝑ p̃conem:
exceptor ñ facit. Preco dixit: sed iudex
dixit. Alii sunt ergo quos ñ audier̃t
oues. in quib ñ erat uox xp̃i: erran.¬
tes falsa clicentes. inania garrienteᷤ.
lana fingentes: miseros seducenteᷤ.
Quid ẽ ergo quod dixi: Maior hec
questio ẽ: quid h̾t obscurum ⁊ ad
intelligendum difficile. audite ob-¬

Expanded text:
alem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus Et illi pro magno sacramento ejusdem Christi biberunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Quotquot ergo illo tempore crediderunt vel Abrahae, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel aliis Patriarchaudierunt: non alienam vocem, sed ipsius audierunt. Judex fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10. Quid est ergo quod dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obscurum et ad intelligendum difficile? Audite, ob
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt innube ⁊ in mari. Et om̃s
eandem escam sp̃italem manducar¬
runt: ⁊ omnes eundem sp̃italem par¬
biberunt. Mare rubrum significat le¬
tismum. moyses cluctor ꝑ mare rule
significat xp̃m: ppłs transiens sign¬
ficat fideles. mors egyptiorum sigiu¬
ficat abolitionem pecc̃orum. In sigis
diu̾sis. eadem fides. Sic insignis li¬
u̾sis quomodo in u̾bis diu̾sis: qui
uerba sonos mutant ꝑ tempora: ⁊ iss
nichil sunt aliud u̾ba quam signa
Significando enim uerba sunt: o
significationem u̾bo: strepitus ĩal
ẽ Significata sunt ergo omnia. Il¬
quid ñ eadem credebant ꝑ quos lo
igna ministrabant᷑: ꝑ quos eadem

Expanded text:
i sunt, in nube et in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic in signis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: tolle significationem verbo, strepitus inanis est. Significata ergo sunt omnia. Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur,
Abbreviated transcription (Latin):
iste quia credit iam pulsat. ⁊ dignũ
est cui aꝑiatur si pulsare ꝑsistat: ille
uero adhuc audiat nisi credideritis.
ñ intelligetis. Quare ista commendo:
qui etiam cum u̾ba hec obscura sicut
possum exposuero. aut quia ualde
sunt uel ego eorum ñ apprehendero
intelligentiam: uel explicandi qd̾ ĩ¬
telligo ñ habuero falcultatem: uel
tam fui̾t quisq tardus ut etiam ex¬
ponentem ñ sequat᷑. ñ de se desperet̃.
Maneat in fide. ambulet in uia. an¬
diat apłm dicentem: ⁊ siquid aliter
sapitis. hoc quoq uobis d̾s reuela¬
uit. Uerumptamen in quod ꝑue

Expanded text:
iste quia credit jam pulsat, et dignus iste quia credit jam pulsat, et dignus est cui aperiatur, si pulsare persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via, audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: ver
Abbreviated transcription (Latin):
illum secuntur. quia sciunt uocem
eius. Alienum autem ñ secuntur.
s fugiunt ab eo: quia ñ nouerunt
uocem alienoꝵ.Tecta sunt hec plena
questionib: grauida sacramentis.
dequamur ergo ⁊ audiamus ma¬
gistrum ex his obscuris aliquid
apientem: ⁊ ꝑid quod aꝑit . nos
sorte intrare facientem. Soc ꝓuer¬
bium dixit illis ih̾s: illi autem
ñ cognouerunt quid loqueretur
eis. forte nec nos. Quid ergo int̾¬
est inter illos ⁊ nos. antequam
ista uerba agnoscamus ⁊ nos: qͥa
nos pulsamus ut aꝑiatur nobis.
illi autem negando xp̃m nolebant
intrare seruandi. sed foris remane¬
re ꝑdendi. Quod gͦ nos audimus
hec pie qd̾ antequam illa intelliga¬
mus credimus uera eẽ atq diuina.
magna ab istis cliu̾sitate distamuᷤᷤ.
Cum enim duo audiunt uerba e¬
uangelii unus impius ⁊ alter piꝰ.
⁊ talia sunt ut forte ambo ñ intelli¬
gant: unus dicit nichil dixit. ali¬
us dicit uerum dixit. ⁊ bonũ est
quod dixit: sed nos ñ intelligimuᷤᷤ.

Expanded text:
quia sciunt vocem ejus. Alienum autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrare facientem. 7. Hoc proverbium dixit illis Jesus; illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo interest inter illos et nos, antequam ista verba agnoscamus et nos? Quia nos pulsamus ut aperiatur nobis; illi autem Christum negando nolebant intrare servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelligant, unus dicit, Nihil dixit; alius dicit, Verum dixit, et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus:
Abbreviated transcription (Latin):
Oues suas uilt dicere oues alienas.
lo hoc suas id est furto ablatas: nõ
ut saluet. sed occidat. Ergo fur ẽ: qͥa
quod alienum est suum dicit. Latro:
quia ⁊ quod ẽ furatus occidit. Qui
autem intrat ꝑ ostium pastor est
ouium: huic ostiarius aꝑit. De o¬
stiario isto tunc queramus. quando
ab ip̃o domino audierimus quod
sit ostium. ⁊ quis sit pastor. Et oueᷤᷤ
uocem eius audiunt: ⁊ ꝓprias oue
uocat nominatim. Habet enim

Expanded text:
Oves suas vult dicere oves alienas: Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum est, suum dicit: latro, quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
am catholicam. Quicumq uult mẽ¬
re ad ouile. ꝑ ostium intret: xp̃mu
rum predicet. Non solum xp̃m uct
oues xũi sparserunt. potiuis qͣm congi¬
gauerunt. Humilis est enim iauia
xp̃c dominus. Qui intrat ꝑhanc iall¬
am. oportet humiliet se: ut sano caps
possit intrare. Qui autem se ñ hun¬
liat sed extollit: ꝑ macheriam nult
dere. Qui autem ꝑ macheriam asel¬
dit: ideo exaltatur ut cadat. Tecte ti¬
men adhuc loquitur dom inꝰ ihs
dum intelligitur. Nominat ostus
nominat ouile: nominat oues. Cõ¬
mendat hec omnia. s nondum expo¬
nt segamus gͦ. quia uenturꝰ ẽ ad
uerba in quib nob̾ aliqua que di¬
et lignetur exponere. ex quorum ex¬
postione dabit nobis fortasse etiam il¬
iaque ñ exposuit intelligere. Pascit
qum manifestis: exercet obscuris.
Qui ñ intrat ꝑ ostium in ouile oui¬
um. sed ascendit aliunde: ue mise¬
m. quia casurus ẽ. Sit gͦ humilis.
ꝗostium intret: plano pede ueniat. ⁊
ñoffendit. Ille inquit fur ẽ ⁊ latro.

Expanded text:
am Ecclesiam. Quicumque vult intrare ad ovile, per ostium intret, Christum verum praedicet. Non solum Christum oves Christi sparserunt potius quam congregaverunt. Humilis est enim janua Christus Dominus: qui intrat per hanc januam, oportet humiliet se, ut sano capite possit intrare. Qui autem se non humiliat, sed extollit, per maceriam vult ascendere: qui autem per maceriam ascendit, ideo exaltatur ut cadat. 6. Tecte tamen adhuc loquitur Dominus Jesus, nondum intelligitur: nominat ostium, nominat ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere: uel cecitate nesciunt. uel ĩ¬
flatione contempnunt. Non ẽ autẽ
cuiquam spes uera ⁊ terta semper.
uiuendi. nisi agnoscat uitam qd̃
Querunt ergo plerumq tales ho¬
mines etiam ꝑsuadere hominibus
ut bene uiuant: ⁊ xp̃iani ñ sint.
P aliam partem uolunt ascendere.
rapere ⁊ occidere: ñ ut pastor conser
dentes. definientes. ratiocinationes
acutissimas concludentes. libros im¬
plentes. suam sapientiam buccis cre¬
pantib uentilantes: qui etiam dice̾
auderent hominib. Nos sequimini:
sectam nr̃ãm tenete. si uultis beate
uiuere. Sed m̃trant ꝑ ostium: ꝑde̾
uolebant. mactare ⁊ occidẽ. Quid de
istis dicam: Ecce ip̃i pharisei legebãt.
⁊ in eo quod legebant xp̃m sonabãt:
uenturum sperabant: ⁊ p̾sentem nõ
agnoscebant. Iactabant se etiam ip̃i
inter uidentes. hoc ẽ inter sapienteᷤ.
⁊ negabant xp̃m. ⁊ ñ intrabant ꝑ
ostium. Ergo ⁊ ip̃i si quos forte se¬
ducerent. mactandos ⁊ occidendos

Expanded text:
vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vivendi, nisi agnoscat vitam, quoQuaerunt ergo plerumque tales homines etiam persuadere hominibus ut bene vivant, et christiani non sint. Per aliam partem volunt ascendere, rapere et occidere; non ut pastor, conserdentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant Christum, et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Qui filius ẽ: ipse ẽ pater. Se
filius ñ est pater. ñ intrat ꝑ ostiu
qui filium dicit patrem. Arrianus
dicit. Aliud est pr. aliud ẽ filius. Reit
diceret: si diceret alius ñ aliud. Que
do enim dicit aliud: ei contra cliat
a quo audit: ego ⁊ p̃r unum sumu
Nec ip̃e ergo ꝑ ostium intrat. Pni¬
cat enim xp̃m qualem sͥ fingiti
qualem ueritas clicit. Nomen ha¬
bet. rem ñ ht. Alicuius rei. nomĩ
nomen. Alius nescio unde sit sicuts
tinus: xp̃c homo ẽ inquit. d̾s ñ est
Nec ip̃e intrat ꝑ ostium: quia xp̃c

Expanded text:
dicit: Qui Filius est, ipse est Pater, sed Filius non est Pater; non intrat per ostium qui Filium dicit Patrem. Arius dicit: Aliud est Pater aliud est Filius. Recte diceret si dicndo enim dicit, Aliud, ei contradicit a quo audit, Ego et Pater unum sumus . Nec ipse ergo per ostium intrat: praedicat enim Christum qualem sibi fingit, non qualem veritas dicit. Nomen habes, rem non habes. Alicujus rei nomen nomen. Alius nescio unde, sicut Photinus: Christus homo est, inquit; Deus non est. Nec ipse intrat per ostium, quia C
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. Quis accusabit adu̾sus elet
dei: Nouit ergo dominꝰ qui sunt eiꝰ.
ip̃i sunt oues. Aliquando se ip̃e nele¬
unt. sed pastor nouit eas: secundums
predestinationẽ. scd̾m istam dei p̃scin¬
tiam. secundum electionẽ ouium an
constitutionem mundi. Nam ⁊ hoeli¬

Expanded text:
accusabit adversus electos Dei . » « Novit ergo Dominus qui sunt ejus; » ipsi sunt oves. Aliquando se ipsas nesciunt, sed pastor novit eas, secundum istam praedestinationem, secundum istam Dei praescientiam, secundum electionem ovium ante constitutionem mundi. Nam et hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. Multi enim sunt qͥ scłm qͣndã
uite huiꝰ consuetudinẽ dicuntur.
bonihomines. boni uiri. bone femi¬
ne. ĩnocentes. ⁊ quasi obseruantes
ea que in lege precepta sunt: defen¬
tes honorem parentib suis. ñ mecã¬
tes. ñ homicidium ꝑpetrantes. non
furtum facientes. non falsum adu̾
⁊ cetera que lege mandata sunt ue¬
lut obseruantes: xp̃iani ñ sunt. ⁊ ple¬
rumq se iactant. quomodo isti. Nũ¬
quid ⁊ nos ceci sumus: Quia uero
ista omnia qui faciunt ⁊ nesciunt
ad quem finem referant. in aniter
faciunt: dominus de grege suo et
de ostio qua intratur ad ouile. si mi¬
litudiem ꝓposuit in hodierna lec¬
tione. Dicant gͦ pagani. bene uiui¬
mus. Si ꝑ ostium ñ intrant. quid
eis ꝓdest ñde głiantur : ad hoc enĩ
debet imucuiq ꝓdesse beneuiuere:
ut decur illi semꝑ uiuere. Nam cuz
ñ datur semꝑ uiuere: quid ꝓdest be

Expanded text:
nuit. Multi enim sunt qui secundum quamdam nuit. Multi enim sunt qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, boni viri, bonae feminae, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt; deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non falsum testis, et caetera quae lege mandata sunt velut observantes, christiani non sunt: et plerumque se jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bene vivimus. Si per ostium non intrant, quid prodest eis unde gloriantur? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere
Abbreviated transcription (Latin):
De illuminato illo qui cecus
natus ẽ:sermo ad iudeos do¬
mini exortus ẽ. Nuic itaq
lectioni hodiernam eẽ contextam.
scire debuit ⁊ commoneri caritas
uia. Cum enim dominus dixiss
in iudicium enim ego ueni in hunc
mundum ut qui ñ uident uideant
⁊ quiuident ceci fiant. quod eo tem¬
pore quando lectum ẽ ut potuimus
exposuimus: quidam ex phariseis
dixerunt. Numquid ⁊ nos ceci sumꝰ:
Quib respondit. Si ceci essetis: ñ
haberetis peccatum. Nunc autẽ dici¬
tis quia uidemus: peccatum ur̃m ma¬
nec. Dis uerbis subiunxit ea. que
bodie cum recitarentur audiuimꝰ.
Amen amen dico uob̾: qui ñ intrat
ꝑ ostium inouile ouium. sed ascen¬
dit aliũde: ille fur ẽ ⁊ latro. Dixer̃t
enim. se cecos ñ eẽ. Nidere autem tunc
possent: si oues xp̃i eẽnt. Unde sͥ usur¬
pabant lumen: qui furebant contͣ
diem: ꝓpter illorum uanam ⁊ super¬
bam ⁊ insanabilem arrogantiam:
dominus ih̾s ista contexuit: in qͥb¬
nos salubriter si adu̾tamus admo¬

Expanded text:
De illuminato illo qui natus est caecus, sermo ad Judaeos Domini exortus est. Huic itaque lectioni hodiernam esse contextam, scire debuit et commoneri Charitas vestra. Cum enim Dominus dixisset, In judicium ego veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant; quod eo tempore, quando lectum est, ut potuimus exposuimus: quidam ex Pharisaeis dixerunt, Numquid et nos caeci sumus? Quibus respondit: Si caeci essetis, non haberetis peccatum; nunc autem dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet . His verbis subjunxit ea quae hodie cum recitarentur, audivimus. 2. Amen, amen dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quibus salubriter nos, si advertamus, admo
Abbreviated transcription (Latin):
fiuius. Neꝙ enim imperare inferio¬
rib potest. nisi suꝑiori seip̃e subici¬
at. Et hec ẽ pax que datur in terra.
hominib. bone uoluntatis. hec uita
consummati ꝑfectiꝙ sapientis. De
huiusmodi regno pacatissimo. et
orainatissimo missus ẽ foras pͥncepᷤᷤ
huius scli. qui ꝑu̾sis in ordinatis¬
q dominat᷑. Hac pace intͥnsecus con¬
stituta atq firmata. quascumꝙ ꝑse¬
cutiones ile qui foras missus ẽ forĩ¬
secus concitauerit. auget głam que
secundum deum ẽ: ñ aliquid in illo
edificio labefactans. sed deficientib
machinis suis innotescere faciens qͣn¬
ta firmitas intus extructa sit. Hea¬

Expanded text:
lius Dei. Neque enim imperare inferiolius Dei. Neque enim imperare inferioribus potest, nisi superiori se ipse subjiciat. Et haec est pax quae datur in terra hominibus bonae voluntatis ; haec vita consummati perfectique sapientis. De hujusmodi regno pacatissimo et ordinatissimo missus est foras princeps hujus saeculi, qui perversis inordinatisque dominatur. Hac pace intrinsecus constituta atque firmata, quascumque persecutiones ille qui foras missus est, forinsecus concitaverit, auget gloriam quae secundum Deum est; non aliquid in illo aedificio labefactans, sed deficientibus machinis suis innotescere faciens quanta firmitas intus exstructa sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ⁊ in simplicitate cordis querite illũ.
Hoc ẽ enim mundum cor: quod est
simplex cor. Et quemadmodũ lumẽ
hoc uideri ñ potest nisi oculis mun¬
dis. ita nec d̾s uidetur nisi mundũ
sit illud quo uideri potest. Beati pa¬
afici qͣm̃ ip̃i fili uorabunt᷑ dei. In pa¬
ce ꝑfectio ẽ: ubi nichil repignat. Et
ideo filii dei pacifici. qm̃ nichil resistit¬
deo. Et utiq filii. similitudinẽ pats
habere debent. Pacifici autem in se¬
metip̃is sunt: qui omnes animi
sui motus componentes.⁊subiei¬
entes rationi id ẽ menti ⁊ sp̃ui. car¬
nalesq concupiscentias habentes.e¬
domitas. fiunt regnum dei. In qͦ
ita sunt orlinata omnia ut ĩd qd̾
E in homine p̃cipium ⁊ excellens
hoc impe ret: ceteris ñ reluctantib
que sunt nobis bestiis ꝙ comiia.
atq ad ip̃m quod exceslit in homine
do est mens ⁊ ratio subitiatur potio¬
ri. quod ẽ ip̃a ueritas unigenitus dei¬

Expanded text:
est, Et in simplicitate cordis quaeriteest, Et in simplicitate cordis quaeritehoc est enim mundum cor, quod est simplex cor, et sicut lumen hoc videri non potest, nisi oculis mundis, ita nec Deus videbitur, nisi mundum sit illud quod videre potest. Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. In paperfectio est, ubi nihil repugnat, et ideo filii Dei pacifici, quoniDeo, et utique filii similitudinem patris habere debent. Pacifici autem in semetipsis sunt, qui omnes animi sui motus componentes et subjicientes rationi, id est menti et spiritui, carnalesque concupiscentias habentes edomitas, fiunt regnum Dei: in quo ita sunt ordinata omnia, ut id quod est in homine praecipuum et excellens, hoc imperet caeteris non reluctantibus, quae sunt nobis bestiisque communia; atque idipsum quod excellit in homine, id est mens et ratio, subjiciatur potiori, quod est ipsa veritas unigenitus Fi
Abbreviated transcription (Latin):
dent. his rebus quib ante gaudebãt.
⁊ donec fiat in illis amor eternoꝵ ñ
nulla mestitia sauciant᷑. Consolabun¬
tur ergo sp̃u sc̃o. qui maxime ꝓpt̾ea
paraclytus nominat᷑ idẽ consolatoꝵ.
ut temporalem amutentes luctum e¬
terna letitia ꝑfruantur. Beati qͥ esuriũt
⁊ sitiunt iustitiam. quia ip̃i satiabun¬
tur. Iam istos amatores dicit ueri et
inconcussi boni. Illo enim cibo satura¬
buntur de quo ip̃e dominꝰ dicit meus
cibus ẽ ut faciam uoluntatẽ patris
mei quod ẽ iusticia. ⁊ illa aqua de qua
quisquis biberit ut idem dicit fict ĩ
eo fons aque salientis in uitam et̾nam.
Heati miscd̾es. quia ip̃orum miserebit᷑.
Beatos ẽẽ dicit qui subueniunt mise¬
ris. qm̃ eis ita rependet᷑. ut de miseria
liberent᷑. Beati mundo corde. qm̃ ipsi
deum uidebunt. Quam ergo stulti st̃.
qui deum istis exteriorib oculis q̃rũt
cum corde uideatur. sicut alibi scͥptũ

Expanded text:
dent his rebus, quibus ante gaudebant; dent his rebus, quibus ante gaudebant; et donec fiat in illis amor aeternorum, nonnulla moestitia sauciantur: consolabuntur ergo Spiritu sancto, qui maxime propterea paracletus nominatur, id est consolator, ut temporalem amittentes aeterna laetitia perfruantur. 6. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabuntur. Jam istos amatores dicit veri et inconcussi boni. Illo ergo cibo saturabuntur, de quo ipse Dominus dicit, Meus cibus est ut faciam voluntatem Patris mei, quod est justitia: et illa aqua, de qua quisquis biberit, ut idem dicit, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . 7. Beati misericordes; quoniam ipsorum miserebitur. Beatos esse dicit qui subveniunt misseris, quoniam eis ita rependitur, ut de miseria liberentur. 8. Beati mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Quam ergo stulti sunt qui Deum istis exterioribus oculis quaerunt, cum corde videatur, sicut alibi scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
a contrario initium omĩs peccati. su¬
ꝑbia inscribit᷑. Suꝑbi ergo appetãt¬
⁊ diligant regna terrarum. Beati
hereditate possidebunt t̾ram. Illam
credo terram. de qͣ in psalmis dicitur.
Spes mea es tu: portio mea interra.
uiuentium. Significat enim quan¬
dam soliditatẽ ⁊ stabilitatem heredi-¬
tatis ꝑpetue. ubi anima ꝑ bonũ af-¬
fectum tamqͣm loco suo requiescit
sicut corpus in terra. ⁊ inde cibo suo
alitur sicut corpus ex terra. Ip̃a est
requies ⁊ uita scõrum. Mites autẽ
sint: qui cedunt in probitatib et¬
ñ resistunt malo. sed uincunt in bo¬
no malum. Rixantur ergo ĩmites
⁊ dimicant. ꝓ terrenis ⁊ temporalib
rebus. Beati autem mites qm̃ ipsi
herelitate possidebunt t̾ram. de qua
pelli ñ possunt. Beati lugentes. qm ip̃i
consolabunt᷑. luctus ẽ. tristitia de amis¬
sione carorum. Conuersi autem ad de¬
um. ea que in hoc mundo cara amplec¬
tebantur amittunt. Non enim gau-¬

Expanded text:
e contrario, Initium omnis peccati sue contrario, Initium omnis peccati superbia inscribitur . Superbi ergo appetant et diligant regna terrarum: Beati haereditate possidebunt terram: illam credo terram, de qua in Psalmo dicitur, Spes mea es tu, portio mea in terra viventium . Significat enim quamdam soliditatem et stabilitatem haereditatis perpetuae, ubi anima per bonum affectum, tanquam loco suo requiescit, sicut corpus in terra; et inde cibo suo alitur, sicut corpus ex terra: ipsa est requies et vita sanctorum. Mites autem sunt qui cedunt improbitatibn resistunt malo, sed vincunt in bono malum . Rixentur ergo immites, et dimicent pro terrenis et temporalibus rebus: Beati autem mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram, de qua pelli non possint. 5. Beati lugentes; quoniam ipsi consolabuntur. Luctus est tristitia de amissione charorum: conversi autem ad Deum, ea quae in hoc mundo chara amplectebantur, amittunt: non enim gau
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a mora cõmendat aliquanto lo¬
giorem futurum eẽ sermonẽ
forte ñ uacet quod nunc eum dictum ẽ
aperuisse os suum. quod ip̃e in lege
ueter aperire soleret ora ꝓph̾arum.
Quid ergo dicit: Beati pauꝑes sp̃u
mus scͥptum de appetitione rerum tẽ¬
poralium. omnia uanitas. ⁊ p̃sump¬
tio sp̃s. Presumptio autẽ sp̃s: audati¬
am ⁊ suꝑbiam significat. Uulgo etiã
magnos sp̃s suꝑbi habere dicuntur.
Et recte: quandoquidẽ sp̃s etiam uen¬
tus uocatur. Unde scͥptum ẽ. Ignis gͣn¬
do nx glaties sp̃s tempestatis. Quis
uero nesciat. suꝑbos inflatos dici. tã¬
quam uento distentos: unde etiam ẽ
illud apłi. Scientia inflat: caritas e
idificat. Quappter recte hii intelligũ¬
les ⁊ timentes deum: idest ñ hñtes in¬
flatum sp̃m. Nec aliunde omnino inci¬
pere oportuit beatitudinem. Siquidẽ
ꝑuenturã ad summã sapientiã. In itiũ
autẽ sapientie timor domini: qm̃ ⁊

Expanded text:
ipsa mora commendat aliquanto lonipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum esse sermonem: nisi forte non vacet quod nunc eum dictum est aperuisse os suum, quod ipse in Lege veteri aperire soleret ora Prophetarum. 3. Quid ergo dicit? Beati pauperes spimus scriptum de appetitione rerum temporalium, Omnia vanitas et praesumptio spiritus ; praesumptio autem spiritus, audaciam et superbiam significat: vulgo etiam magnos spiritus superbi habere dicuntur; et recte, quandoquidem spiritus etiam ventus vocatur. Unde scriptum est, Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis . Quis vero nesciat superbos inflatos dici, tanquam vento distentos? Unde est etiam illud Apostoli: Scientia inflat, charitas vero aedificat . Quapropter recte hic intelligunles et timentes Deum, id est, non habentes inflantem spiritum. Nec aliunde omnino incipere oportuit beatitudinem; siquidem perventura est ad summam sapientiam: Initium autem sapientiae timor Domini ; quoniam et
Abbreviated transcription (Latin):
mons: bene intelligit᷑ signif¬
care maiora precepta iuiftin
quia minora erant que iudeis data.
mam distributionem temporũ. decie
minora precepta ppło quem timore
ad huc alligari oportebat. ⁊ ꝑ filium
suum maiora populo quẽ caritate
liberari conuenerat. Cum autẽ min¬
ra minorib maiora maiorib dantiu
ab eo dantur qui solus nouit congn¬
entem suis temporib generi humi¬
no exhibere medicinam. Nec mirume
quod dantur precepta maiora ꝓpter reg¬
num celorum. ⁊ minora data sunt ꝓpta
regnum t̾renum: ab eodẽ uno deo qu
fecit celum ⁊ terram. De hac ergo i ust
significat. quod ab uno magistro sol
docendis tantis reb ideo docetur ĩm¬
te. Sedens autem docet: quod ꝑtini
ad dignitatem magisterii. Et acto
ad eum discipuli: ut audiendis il
u̾bis hii essent etiam corpore uicisls¬
ores: qui preceptis implendis anil
ꝓpinquabant. Aꝑit os suum. ⁊ d¬
cet eos dicens. Ista circum locutio
scribitur ⁊ aꝑiens os suum. fortale

Expanded text:
mons bene intelligitur significare majora praecepta justitiae, quia minora erant, quae Judaeis data mam distributionem temporum dedit minora praecepta populo quem timore adhuc alligari oportebat, et per Filium suum majora populo quem charitate jam liberari convenerat. Cum autem minora minoribus, majora majoribus dantur, ab eo dantur qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. Nec mirum est quod dantur majora praecepta propter regnum coelorum, et minora data sunt propter regnum terrenum ab eodem uno Deo, qui fecit coelum et terram. De hac ergo justitsignificat, quod ab uno magistro solo docendis tantis rebus idoneo docetur in mt. Sedens autem docet, quod pertinet ad dignitatem magisterii et accedunt ad eum discipuli sui, ut audiendis illius verbis, hi essent etiam corpore viciniores, qui praeceptis implendis animo pinquabant. Et aperiens os suum, docebat eos, dicens. Ista circumlocutio qua scribitur, Et aperiens os suum, fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris aũt corporis menibris eqͣlia¬
cuncta reddantur. ita modificabitur.
illa in uno quoq materies. ut nec
aliquid ex ea ꝑeat. ⁊ quod alicui defu¬
erit ille suppleat qui de nichilo potuit
quod uoluit operari. Sic autem incorpo¬
rib resurgentium rationalis equalitas
erit. sicut ẽ uocum quib cantus imple
tur. hoc fiet cuiq de materi: corporis
siri quod ⁊ hominem reddat angłicis ce
sensib. In decorum quippe ibi aliquid
ñ erit. sed quicquid futurum ẽ de hoc
cepit. quia nec futurum ẽ si ñ de hoc ce¬
pit. Resurgent igitur corpora scõrum
sine ullo uitio sine ulla deformitate:
sicut sine ulla corruptione onere dif¬
ficultate. in quib tanta facilitas. qͣn¬
ta felicitas erit. Propter quod ⁊ sp̃ita¬
lia dicta sunt. cum proculdubio cor¬
pora sint futura nĩ sp̃c. Sed sicut nunc
corpus animale dicitur quod tamẽ
corpus ñ anima ẽ: ita tunc sp̃italee¬

Expanded text:
caeteris autem corporis bonis aequacaeteris autem corporis bonis aequacuncta reddantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat; et quod alicui defuerit ille suppleat qui de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum quibus impletur cantus, hoc fiet cuique de materia corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coibus ingerat. Indecorum quippe aliquid ibi non erit; sed quidquid futurum est hoc decebit, quia nec futurum est si non decevitio. Resurgent igitur sanctorum corpora sine ullo vitio, sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate: in quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod et spiritualia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, non spiritus. Sed sicut nunc corpus animale dicitur, quod tamen corpus, non anima est; ita tunc spirituale
Abbreviated transcription (Latin):
fex rursus. ex illius materie qͣntitate
reparare. nichil intereẽt ad eius inte¬
gritatem que particulam materie.
cuiqꝙ membro statue redderetur. dũ
tamen totum ex quo constituta fue¬
rat restituta resumeret. ita d̾s mi¬
rabiliter atq ineffabiliter artifex de
toto quo caro nr̃a constiterat. eam mi¬
rabili ⁊ ineffabili celeritate restituet.
nec aliquid attinebit ad eiꝰ reditum
ruintegrationem utrum capilli ad ca-¬
pillos redeant.⁊ ungues ad ungues.
an quicquid eorum ꝑierat mute¬
tur in carnem.⁊ in ꝑtes alias cor¬
poris reuocetur: curante artificis ꝓ¬
uidentia nequid indecens fiat. Nec
illud ẽ consequens. ut ideo diu̾sa sta¬
tura sit reuiuiscentium singulorum
que fuerant diu̾sa uiuentium. aut
macri cum eadem matie. aut pingueᷤᷤ
cum eadem pinguedine reuiuiscãt.
S si hoc ẽ inconsilio creatoris ut
in effigie sua cuiuseꝵ ꝓprietas ⁊ dis¬
cernibilis similitudo seruetur. in

Expanded text:
fex rursus ex illius mensurae quantitate fex rursus ex illius mensurae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem quae particula materiae cuique membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat restituta resumeret; ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat eam mirabili et ineffabili celeritate restituet. Nec aliquid attinebit ad ejus rei integritatem, utrum capili ad capillos redeant, an ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem, et in alias partes corporis revocetur curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Nec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consil o Creatoris, ut in effigie sua cujuscunque proprietas et discernibilis similitudo servetur; in