comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rium solidũ reddit. Tria enĩ ter ducta: fiunt nouem:
Et ipsa nout̃ si ter ducant᷑. ut exlato in altũ figura
consurgat: ad uiginti & septẽ ꝑueniunt. Horum
autẽ grecoꝵ quinq uerboꝵ quȩ sunt iesuis. creistos. teurrios.
sother qđ est latine iħs xp̃s dĩ filius saluator.si pͥmas
luteras iungas: erit ixerc id est piscis. in quõ nomine
mistice intelligitur xp̃s. eoqđ in huiꝰ mortalitatis
abrsso uelut in aquarũ ꝓfunditate uiuus hoc est sine
peccato eẽ potuerit. Hȩc autẽ srbilla siue crichrea
siue ut quidã magis credunt cumẽa. ita nichil habet
in toto carmine suo cuiꝰ exigua ista particula est. qđ
ad deoꝵꝵ falsoꝵ siue factoꝵ cultũ ꝑtineat: qͥnimmo
ita ctiã contra eos & contra cultores eoꝵ loquit᷑. ut in
corũ numcrũ deputanda uideat᷑. qͥ ꝑtinent ad ciui¬
tatẽ dĩ Inserit etiã lactantius opcrisuo quȩdã de

Expanded text:
rium solidum reddit. Tria enim ter ducta fiunt novem: rium solidum reddit. Tria enim ter ducta fiunt novem: et ipsa novem si ita ducantur, ut lato in altum figura consurgat, ad viginti et septem perveniunt. Horum autem graecorum quinque verborum, quae sunt, Iesous Christos Theou yios od est Latine Iesus Christus Dei filius saluator, si primas litteras iungas, erit ἰχθύς, id est piscis, in quo nomine mystice intellegitur Christus, eo quod in huius mortalitatis abysso uelut in aquarum profunditate uiuus, hoc est sine peccato, esse potuerit. Haec autem Sibylla sine Erythraea siue, ut quidam magis credunt, Cumaea ita nihil habet in toto carmine suo, cuius exigua ista particula est, quod ad deorum falsorum siue factorum cultum pertineat, quin immo ita etiam contra eos et contra cultores eorum loquitur, ut in eorum numero deputanda uideatur, qui pertinent ad ciuitatem Dei. Inserit etiam Lactantius operi suo quaedam de
Abbreviated transcription (Latin):
Orbe gemens facinus miscrũ uariosq labores:
Tartartũq chaos monstrabit terra dehisccns:
Et coram hic dño. reges sistentur ad unũ:
Recidet ecelo ignisq & sulphuris amnis:
In his latinis uersib de greco ut cũq trans latis ubi
non potuit ille sensus occurrtre qui fit cũ litterȩ quȩ
sunt in eoꝵ capitib coͣnectunt᷑. ubi y lictera ingrecõ
posita est: qͥa non potucrunt latina uerba inueniri.
quȩ ab eadẽ littera inciperent: & sententiȩ conuenire&
Hi autẽ sunt uersus tres: quintꝰ. & octauus decimꝰ: et
nonus decimꝰ Deniq si litteras quȩ sunt in capitibus
omniũ uersuũ coͣnectentes. hoꝵ triũ quȩ scriptȩ sunt
non legamꝰ. sed ꝓ eis x litterã tanquã in cisdẽ locis ipsa
sit posita recordem: expͥmitur in quinq uerbis iħs xp̃s¬
dĩ filius saluator: sed cũ grece. hoc dicit᷑ nonlatine: et
sunt uersus uiginti & septẽ: qui numerus qͣ dratũ cerna¬

Expanded text:
Orbe, gemens facinus miserum uariosque labores, Orbe, gemens facinus miserum uariosque labores, Tartareumque chaos monstrabit terra dehiscens. Η Et coram hic Domino reges sistentur ad unum. Ρ Reccidet e caelo ignisque et sulphuris amnis. In his Latinis uersibus de Graeco utcumque translatis ibi non potuit ille sensus occurrere, qui fit, cum litterae, quae sunt in eorum capitibus, conectuntur, ubi Υ littera in Graeco posita est, quia non potuquae ab eadem littera inciperent, et sententiae convenirent. Hi autem sunt versus tres, quintus et octavus decimus, et nonus decimus. Denique et si litteras, quae sunt in capitibus omnium versuum, connectentes horum trium, quae scripta sunt, non legimus: sed pro eis Υ litteram, tanquam in eisdem ipsa sit posita, recordamur: exprimitur in quinque verbis Jesus Christus Filius Dei Salvator: sed cum graece hoc dicitur, non latine: et sunt versus viginti septem, qui numerus quadratum terna
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde dm̃ cernent incredulus atq fidelis:
Edsum cũ scĩs eui iam termino in ipso:
Sic animȩ cũ carne ad erunt quas iudicat ipse:
Cũ iacet incultus densis in ueprib orbis:
Reicient simulachra uiri cunctã quoq gazam:
Exuret terras ignis pontũq polũq:
Inquirens tecriportas effringet auerni:
Scõꝵ sedenĩ cunctȩ lux libera carni:
Tradetur: Sontes: ȩterna flã ma cremabit:
Occultos actus retegens tunc quisq loquet᷑:
Sccreta atq ds̃ rescrabit peetora luci
Tunc erit & luctus stridebunt dentib om̃s:
Empit᷑ solis iubar. & chorus inttrit astris:
Uoluetur celũ. lunaris splendor obibit:
Deiciet colles. ualles extollet ab imo:
Nonerit in reb hominũ sullime uł altũ:
Iam equant᷑ campis montes. & cerula ponti
Omia cessabunt. tellus confracta pcribit:
Sic parit̃ fontes corrent᷑. fluminaq igni:
Sed cuba tũ sonitũ tristẽ demittet ab alto:

Expanded text:
Unde Deum cernent incredulus atque fidelis, Unde Deum cernent incredulus atque fidelis, Celsum cum sanctis, aevi jam termino in ipso. Sic animae cum carne aderunt, quas judicat ipse, Cum jacet incultus densis in vepribus orbis, Rejicient simulacra viri, cunctam quoque gazam, Exuret terras ignis pontumque polumque, Inquirens, tetri portas effringet Averni. Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Tradetur, sontes aeterna flamma cremabit. Occultos actus retegens tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis jubar, et chorus interit astris. Volvetur coelum, lunaris splendor obibit. Dejiciet colles, valles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Jam aequantur campis montes et caerula ponti. Omnia cessabunt, tellus confracta peribit: Σ Sic pariter fontes torrentur fluminaque igni. Σ Sed tuba tum sonitum tristem demittet ab alto Ω
Abbreviated transcription (Latin):
Eodẽ tempore: ñ nulli sybillã erichrtã uaticinatã fer̃
Sibillas autẽ uarro ꝓdidit plures fuisse: non unã. Hec
sane erithrea srbilla. quȩdã de xp̃o manifesta conserip.¬
sit: qđ etiã nos prius in latina lingua uersib male
latinis & ñ stantib legimꝰ. ꝑ nescio cuiꝰ interp̃tis impe¬
riciã. sicut post cognouimꝰ. Nam uir clarissimꝰ flaccianꝰ
qui etiã ꝓ consuli fuit. homo facillimȩ facundiȩ mulceq
doctrinȩ: cũ de xp̃o colloquerem̃. grecũ nob̃ codicem
ꝓtulit. carmina cẽ clicens srbillȩ crichreȩ: ubi ostendit
quodã loco incapitib uersuũ ordinẽ litterarũ ita se haben¬
qđ est latine. iħs xp̃s dĩ filius saluator: Hii autẽ uersꝰ
quoꝵ primȩ luterȩ istũ sensũ quẽ diximꝰ redelunt:
sicut eos quidã latinis & stantib uersib est interp̃ta¬
tus: hoc continent
Iudicii signũ tellus sudore madescet:
Ecclo reac adueniet ꝑsecla futurus:
Scilicet in carne presens ut iudicet orbc̃:

Expanded text:
Eodem tempore nonnulli Sibyllam Erythraeam vaticinatam ferunt. Sibyllas autem Varro prodidit plures fuisse, non unam. Haec sane Erythraea Sibylla quaedam de Christo manifesta conscripsit: quod etiam nos prius in latina lingua versibus male latinis et non stantibus legimus, per nescio cujus interpretis imperitiam, sicut post cognovimus. Nam vir clarissimus Flaccianus, qui etiam proconsul fuit, homo facillimae facundiae, multaeque doctrinae, cum de Christo colloqueremur, graecum nobis codicem protulit, carmina esse dicens Sibyllae Erythraeae, ubi ostendit quodam loco in capitibus versuum ordinem litterarum ita se habenistus Dei Filius Salvator. Hi autem versus, quorum primae litterae illum sensum, quem diximus reddant, sicut eos quidam latinis exstantibus versibus est interpretatus, hoc continent: Judicii signum, tellus sudore madescit. E coelo rex adveniet per saecla futurus, Scilicet ut carne praesens dijudicet orbem:
Abbreviated transcription (Latin):
nere athenas potuit. & amicas suas feminas atheneas
habere non potuit. His tẽporib ut uarro scribit.
regnante a theniensib eranao successore cecropis. ut
autẽ nr̃i cusebius & hicronimꝰ ad huc eodẽ cecrope
permanente: di luuiũ fuit qđ appellatũ est deucali-¬
onis. eo qđ ipse regnabat in earũ terrarũ partibus.
ubi maxime factũ est. Hoc autẽ diluuiũ: neqͣquã
ad ȩgiptũ atq ad cius uicina ꝑuenit. Eduxit ergo

Expanded text:
nere Athenas potuit, et amicas suas feminas Athenaeas habere non potuit. His temporibus, ut Varro scribit, regnante Atheniensibus Cranao, successore Cecropis, ut autem nostri Eusebius et Hieronymus, adhuc eodem Cecrope permanente, diluuium fuit, quod appellatum est Deucalionis, eo quod ipse regnabat in earum terrarum partibus, ubi maxime factum est. Hoc autem diluuium nequaquam ad Aegyptum adque ad eius uicina peruenit. CAPUT XI.
Abbreviated transcription (Latin):
Querunt quẽ admodum sartiant fabulas: nec inue.¬
niunt. Si enim hȩc ita essent. tria potius elem̃ta
mundi eẽ. non quattuor. eoꝵ ueteres ꝓderent:
ut singula deoꝵ coniugia: diuiderent᷑ singulis
edementis. N unc uero: omĩmodo affirmauerunt
aliud. ẽẽ. echerẽ. aliud acrem: A qua uero siue supe.¬
rior siue inferior. utiq aqua est: puta quia dissi.¬
milis. Numquid intantũ ut aqua nonsit : Et infe¬
rior terra. quid potest eẽ. quam terra quanta libet

Expanded text:
Quaerunt quem ad modum sarciant fabulas, nec inueQuaerunt quem ad modum sarciant fabulas, nec inueniunt. Si enim haec ita essent, tria potius elementa mundi esse, non quattuor, eorum ueteres proderent, ut singula deorum coniugia diuiderentur singulis elementis. Nunc uero omni modo adfirmauerunt aliud esse aetherem, aliud aerem. Aqua uero siue superior siue inferior utique aqua est; puta quia dissimilis: numquid in tantum ut aqua non sit? Et inferior terra quid aliud potest esso quam terra quantalibet
Abbreviated transcription (Latin):
dicere & scribere dubitaret: quod hii qui popłis insti:¬
tuerunt simulachra.: & metũ deniser̃: & errorẽ ad dider̃¬
UR illi etiam uino uoxor adiungitur. quȩ dicatur
soror & coniux: quia iouẽ inquiunt in ȩchere acci-¬
pimus: in aere iunonẽ. Et hȩc duo elem̃ta c̃iuncta
sunt: alterũ superius. alterũ inferius. Non est ergo
ille de quo dictum ẽ. iouis omĩa plena: si aliquam
partem implet & iuno. An uterq utrumq implet.¬
& ambo isti coniuges & induob istis elem̃tis & in sin¬
gulis simul sunt:Cur ergo ȩcher datur ioui. aer
iunoni: postremo si ipsi duo satis essent. quid est qđ
mare neptuno tribuitur. terra plutoni: Et ne ipsi
qu̾oq sine coniugib remanerent: ad dit᷑ neptuno
salatia. plutoni ꝓscrpina: Nam sicut inferiorẽ cȩli
partem idest aerẽ inquiunt iuno tenet: ita inferi.¬
orẽ maris salatia. & terrȩ inferiorem ꝓserpina:

Expanded text:
dicere et scribere dubitaret quod hi qui populis instidicere et scribere dubitaret quod hi qui populis instituerunt simulacra, et metum dempserunt, et errorem addiderur illi etiam Iuno uxor adiungitur, quae dicatur \'soror et coniux\'? Quia Iouem, inquiunt, in aethere accipimus, in aere Iunonem, et haec duo elementa coniuncta sunt, alterum superius, alterum inferius. Non est -ergo ille, de quo dictum est \'louis omnia plena\', si aliquam partem inplet et Iuno. An uterque utrumque inplet, et ambo isti coniuges et in duobus istis elementis et in singulis simul sunt? Quur ergo aether datur Ioui, aer Iunoni? Postremo ipsi duo satis essent: quid est quod mare Neptuno tribuitur, terra Plutoni? Et ne ipsi quoque sine coniugibus remanerent, additur Neptuno Salacia, Plutoni Proserpina. Nam sicut inferiorem caeli partem, id est aerem, inquiunt, Iuno tenet, ita inferiorem maris Salacia et terrae inferiorem Proserpina.
Abbreviated transcription (Latin):
est omnino sufficit. Tres deos isti posuerunt:
forculum foribus. cardeam cardini: limentinum
limini. Ita non poterat forculus simul cardinẽ lum̃q
seruare: Omissa igitur ina turba minutoꝵ deorum. Qaͫ. ꝓͫ.
uel aliquantũ intermissa: officium maioꝵ deorũ
debemus inquirere. quo roma tã magna faeta est.
ut tandiu tot gentib imperaret. Nimirum ergo
iouis hoc opus est. Ipsum enim: deoꝵ omniũ dearũq
regem uolunt. Hoc eius indicat sceptrũ: hoc in
alto colle capitolium: Deisto deo: quamtus a poci.
dictum conut.. entissime predicant. iouis omĩa plen
Hunc uarro credit edumm abhis coli. qui unum dĩnsolũ
sine simulachro colunt: sor. lio nomine nuncupari
Quodsi ita est: cur tã male tractati est romȩ. sicut
quidem & inceteris gentib ut cifieret i. nula chrũ :¬
Qđipsietiam uarroni ita displicet: ut cũ tan: ciui¬
tatis ꝑuersa consuetudine p̃meret᷑. nequaquã tam̃

Expanded text:
est, omnino sufficit: tres deos isti posuerunt, est, omnino sufficit: tres deos isti posuerunt, Forculum foribus, Cardeam cardini, Limentinum limini. Ita non poterat Forculus simul et cardinem limenque seruare. uel aliquantum intermissa officium maiorum deorum debemus inquirere, quo Roma tam magna facta est, ut tam diu tot gentibus imperaret. Nimirum ergo Iouis hoc opus est. Ipsum enim deorum omnium dearumque regem uolunt: hoc eius indicat sceptrum, hoc in alto colle Capitolium. De isto deo quamuis a poeta dictum conuenientissime praedicant: Ionis omnia plena. Hunc Varro credit etiam ab his coli, qui unum Deum solum sine simulacro colunt, sed alio nomine nuncupari. Quod si ita est, quur tam male tractatus est Romae, sicut quidem et in ceteris gentibus, ut ei fieret simulacruQuod ipsi etiam Varroni ita displicet, ut cum tantae civitatis perversa consuetudine premeretur, nequaquam tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tur: quia ueteres ȩquari hostire dixerunt. deam
hostilinam. Florentib frumentis: deam florem.
Lactescentibus: deũ lacturnũ. Maturescentibus:
deã maturã: Cum runcantur. idest a terra austrunt᷑.
deam runcinã. Nec omĩa cõmemoro: quia me piget.
quod illos non pudet. Hȩc autẽ paucissima ideo
dixi: ut intelligeret᷑ nullomodo eos dicere audere.
ista numina imperiũ constituisse. auocisse. conser¬
uasse romanũ: quȩ ita suis quȩq ad hibebant᷑
officus. ut nichil uniuersũ uni alicui crederetur:
Quando ergo segecia curaret imperiũ. cui curã gerere
simul & segetib & arborib non licebat: quando
de armis cunina cogitaret. cuius pͣpositura par.¬
uuloꝵ cunas non ꝑmittebatur excedere. Quan-¬
do nodotus adiuuaret inbello. qui nec ad folli¬
culum spicȩ. sed tantũ ad nodũ genĩ culi ꝑtinebat.:
Unusquisq domui suȩ ponit ostiariũ: & quia homo

Expanded text:
tur, quia ueteres aequare hostire dixerunt, deam tur, quia ueteres aequare hostire dixerunt, deam Hostilinam; florentibus frumentis deam Floram, lactescentibus deum Lacturnum, maturescentibus deam Matutam; cum runcantur, id est a terra auferuntur, deam Runcinam. Nec omnia commemoro, quia me piget quod illos non pudet. Haec autem paucissima ideo dixi, ut intellegeretur nullo modo eos dicere audere ista numina imperium constituisse auxisse conseruasse Romanum, quae ita suis quaeque adhibebantur officiis, ut nihil uniuersum uni alicui crederetur. Quando ergo Segetia curaret imperium, cui curam gerere simul et segetibus et arboribus non licebat? Quando de armis Cunina cogitaret, cuius praepositura paruulorum cunas non permittebatur excedere? Quando Nodutus adiuuaret in bello, qui nec ad folliculum spicae, sed tantum ad nodum geniculi pertinebat? Unum quisque domui suae ponit ostiarium, et quia homo
Abbreviated transcription (Latin):
collatinã. uallib ualloniam prefecerunt. Nec saltẽ
potuerunt unam segetiã talẽ inuenire cui semel
segetes cõmendarent: sed sata frum̃ta quamdiu sub
terra essent. pͣpositam uolucrunt. habere deam sciam.
Cum uero iamessent suꝑ terrã: & segetem facerent:
deam segetiam. Frumentis uero collectis atq recon-¬
ditis. ut tuto seruarent᷑. deam tutulinã preposuer̃ ÷
cui non sufficere uidetur illa segecia. quamdiu
seges ab inicus herbidis usq ad aristas aridas¬
perueniret: Non tamen satis fuit hominib: deoꝵ
multitudinẽ amantibus. ut anima misera doemoni.¬
orum turbȩ ꝓstitueret᷑: unius dĩ ueri castũ dedig¬
nata complexũ. Prȩfecerunt ergo ꝓserpinam:
frumentis germinantib Geniculis nodisq cul.¬
morum: deum nodotum. Inuolumentis folliculoꝵ:
deam uolutinã. Cum folliculi patescunt ut spica exeat.
deam patelanã. Cum segetes nouis aristis ȩquan.¬

Expanded text:
Collatinam, uallibus Valloniam praefecerunt. Nec saltem Collatinam, uallibus Valloniam praefecerunt. Nec saltem potuerunt unam Segetiam talem inuenire, cui semel segetes commendarent, sed sata frumenta, quamdiu sub terra essent, praepositam uoluerunt habere deam Seiam; cum uero iam essent super terram et segetem facerent, deam Segetiam; frumentis uero collectis adque reconditis, ut tuto seruarentur, deam Tutilinam praeposuerunt. Cui non sufficere uideretur illa Segetia, quamdiu seges ab initiis herbidis usqperveniret. Non tamen satis fuit hominibus deorum multitudinem amantibus, ut anima misera demoniorum turbe prostitueretur, unius dei veri castum dedignata complexum. Prefecerunt ergo Proserpinam frumentis germinantibus: geniculis nodisque culmorum, deum Nodotum involumentis folliculorum, deam Volutinam cum folliculi patescunt ut spica exeat, deam Patelenam: cum segetes novis aristis equan
Abbreviated transcription (Latin):
agio aliud regnũ pre-
siullus incis pudor est erubescant:¬
& rõmanũ imperium afflictum .ẽ. po
e istis temporib desperandum est. Quis
De hacre nouit uoluntatem dĩ : Deinde¬
ꝗmꝰ siplacet. extanta deoꝵ turba quã roma.
inebant: quem potissimũ. uel quos deos cre.¬
ut illud imperium dilatasse atq seruasse.
eq enim in hoctam preclaro opere & tantȩ ple.¬
sussimo dignitatis. audent aliquas partes deȩ cloa¬
cinȩ tributrt: aut uolupie quȩ auoluptate apped¬
lata est: aut lubentinȩ. cui nomen est alibidine. aut
uagitano qui infantũ uagitib prȩsidet: aut cuninȩ
quȩ cunas coꝵ amministrat: Quando autẽ pos¬
sunt unoloco libri huius cõmemorari oñia nomina
deoꝵ & dcarum. quȩ illi grandib uoluminib uix
comprehendere potucrunt. singulis reb ꝓpria
disptientes officia numinũ: Net agroꝵx munꝰ uni
alicu deo comitendum aibitracisunt: sed rura
rusine. iuga montiũ deoiugatino. collib deã

Expanded text:
gio aliud regnum praedsi ullus inQuanquam Romanum imperium afflictum est potinec istis temporibus desperandum est. Quis enim de hac re nouit uoluntatem Dei si placet, ex tanta deorum turba, quam Romani colebant, quem potissimum uel quos deos credant illud imperium dilatasse adque seruasse. Neque enim in hoc tam praeclaro opere et tantae plenissimo dignitatis audent aliquas partes deae Cluacinae tribuere aut V olupiae, quae a uoluptate appellata est, aut Lubentinae, cui nomen est a libidine, aut Vaticano, qui infantum uagitibus praesidet, aut Cuninae, quae cunas eorum administrat. Quando autem possunt uno loco libri huius commemorari omnia nomina deorum et dearum, quae illi grandibus uoluminibus uix conprehendere potuerunt singulis rebus propria dispertientes officia numinum? Nec agrorum munus uni alicui deo committendum arbitrati sunt, sed rura deae Rusinae, iuga montium deo Iugatino; collibus deam
Abbreviated transcription (Latin):
centur qui tamen facti & creati sunt: medios non eẽ
adimmortalẽ beatitudinẽ ꝑducendis mortalib mise¬
ris. a quib utraq differentia separantur. Qui autẽ
medii sunt: cõmunẽ habendo immortalitatẽ cũ supe¬
riorib. miscriam cũ inferiorib. qm̃ merito maliciȩ
miseri sunt: beatitudinẽ quam non habent. in uidere
nobis potius possunt quam prȩbere. Vnde nichil ha.¬
bent amici doemonũ qđ nob̾ dignũ afferant. cur
cos tanquã adiutores colere debeamꝰ: quos potius ut
deceptores uitare debemus. Quos autt̃ bonos & idco
non solũ immortales. uerũ ctiam beatos deoꝵ nomino.
sacris & sacrificus ꝓpter uitam beatã post morcem
adipiscendã colendos putant. qualescunq illi sint¬
& quolibet uocabulo dignisint: non cos uelle ꝑtale
religionis obsequiũ nisi unũ dm̃ coli. aquo creati et
cuius participatione beati sunt: aduiuante ipsõ in
sequenti libro diligentius disscremus.

Expanded text:
centur, qui tamen facti et creati sunt, medios non esse centur, qui tamen facti et creati sunt, medios non esse ad inmortalem beatitudinem perducendis mortalibus miseris, a quibus utraque differentia separantur. Qui autem medii sunt communem habendo inmortalitatem cum superioribus, miseriam cum inferioribus, quoniam merito malitiae miseri sunt, beatitudinem, quam non habent, inuidere nobis possunt potius quam praebere. Unde nihil habent amici daemonum quod nobis dignum adferant, quur eos tamquam adiutores colere debeamus, quos potius ut deceptores uitare debemus. Quos autem bonos et ideo non solum inmortales, uerum etiam beatos deorum nomine sacris et sacrificiis propter uitam beatam post mortem adipiscendam colendos putant, qualescumque illi sint et quolibet uocabulo digni sint, non eos uelle per tale religionis obsequium nisi unum Deum coli, a quo creati et cuius participatione beati sunt, adiuuante ipso in sequenti libro diligentius disseremus.
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo om̃ia & nos in ipso. & unus dñs iħs xp̃s per¬
quem onĩa: & nos pipsũ: Non multũ ergo dt nonune
disceptandum est: cum res ipsa ita clareat. ut ab
scrupulo dubitationis aliena sit. Illud uero qđ nos
ex eoꝵ immortaliũ beatoꝵ numero missos et̃ angłos
dicimus. qui dĩ uoluntatẽ hominib ad nunciareas.
illis autẽ non placet quia hoc ministeriũ non ꝑ illos
quos deos appellant idest immortales & beatos: sed
ꝑ docmones ficri credunt: quos immortales tantũ
non etiam beatos audent dicere. aut certe ita ĩmortales
& beatos ut tam̃ doemones bonos: non dõssullimiter
collocatos & abhumana contrectatione semõtos: qͣmuis
nominis controuersia uideatur. tamen ita detesta.¬
bile est nom̃ docmonũ ut hoc modis om̃ib asc̃is angłis
nos remouere debeamus. Nunc ergo ita liber iste clau¬¬
datur. ut sciamus immortales & beatos qđ libet uo.¬

Expanded text:
ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus Jeex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus Jequem omnia et nos per ipsum. Non multum ergo de nomine disceptandum est, cum res ipsa ita clareat, ut ab scrupulo dubitationis aliena sit. Illud uero, quod nos ex eorum inmortalium beatorum numero missos esse angelos dicimus, qui Dei uoluntatem hominibus adnuntiarent, illis autem non placet, quia hoc ministerium non per illos, quos deos appellant, id est inmortales et beatos, sed per daemones fieri credunt, quos inmortales tantum, non etiam beatos audent dicere, aut certe ita inmortales et beatos, ut tamen daemones bonos, non deos sublimiter conlocatos et ab humana contrectatione semotos, quamuis nominis controuersia uideatur, tamen ita detestabile est nomen daemonum, ut hoc modis omnibus a sanctis angelis nos remouere debeamus. Nunc ergo ita liber iste claudatur, ut sciamus inmortales et beatos, quodlibet uo
Abbreviated transcription (Latin):
fruuntur beatitudine. ad quã colendo dm̃ cupiun
homines ꝑuenire: quid respondebimus. nisi non
frustra inscripturis scĩs expressius homines nuncu.¬
patos deos quam illos immortales & beatos. quib
nos ȩquales futuros in resurrectione ꝓmittitur. ne
scilicet ꝓp̾ter illoꝵ excellentiã aliquẽ coꝵ nob̾ consti¬
tuere dm̃ infidelis auderet infirmitas. qđ in homine
facile est cuitare: Et euidentius dici debuer̃ homines
du in popło dĩ: ut certi ac fidentes ficrent cum eẽ dm̃
suum qui dictus est ds̃ deoꝵ. quia & si appellantur
dii immortales illi & beati qui incelis sunt: non tam̃
dicti sunt du deoꝵ id est dii hominũ in popło dĩ
constitutoꝵ quib dictum est:. Ego dixi duestis: &
filii excelsi om̃s. Hinc est qđ ait apłs.: Etsi sunt qͥ
dicuntur du siue incęlo siue interra. sicuti sunt
dii multi & domini multi: nob̵ tam̃ unus ds̃ pater

Expanded text:
fruuntur beatitudine, ad quam Deum colendo cupiunt fruuntur beatitudine, ad quam Deum colendo cupiunt homines pervenire; quid respondebimus, nisi non frustra in Scripturis sanctis expressius homines nuncupatos deos, quam illos immortales et beatos, quibus nos aequales futuros in resurrectione promittitur; ne scilicet propter illorum excellentiam aliquem eorum nobis constituere Deum infidelis auderet infirmitas. Quod in homine facile est evitare. Et evidentius dici debuerunt homines dii in populo Dei, ut certi ac fidentes fierent eum esse Deum suum, qui dictus est Deus deorum. Quia etsi appellantur dii immortales illi, et beati, qui in coelis sunt, non tamen dicti sunt dii deorum, id est, dii hominum in populo Dei constitutorum, quibus dictum est: Ego dixi: dii estis, et filii excelsi omnes. Hinc est quod ait Apostolus: Etsi sunt qui dicantur dii, sive in coelo, sive in terra, sicuti sunt dii multi, et domini multi nobis tamen unus Deus Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ om̃s deos. Illud autẽ ubi scriptum st terribilis
est suꝑ om̃s deos cur dictũ sit: deinceps ostenditur
Sequitur enĩ. Qm̃ om̃s di gentiũ doemonia: dñs
autem celos fecit. Suꝑ omnes ergo deos dixxit. sed
gentiũ: id est quos gentes ꝓdus habent. quȩ sunt
doemonia: Ideo terribilis: sub quo terrore dño dice.¬
bant: uenisti ꝑdere nos: Illud uero ubi dicitur dĩ deoꝵ.
non potest intelligi ds̃ doemonioꝵ: & rex magnus
suꝑ omnes deos. absit ut dicatur rex magnus suꝑ omĩa
docmonia: sed homines quoq inpopło dĩ: eadẽ scrip.¬
tura deos appellat: Ego inquit dixi dii estis: & filu
excelsi om̃s. Potest itaq intelligi hoꝵ deoꝵ ds̃. qui
dictus est ds̃ deoꝵ: & suꝑ hos deos rex magnus. qui
anobis queritur si homines dicti sunt dii qđ inpopłõ
dĩ sunt quem ꝑ angłos uł ꝑ homines alloquitur dĩ.
quantomagis immortales conomine digni sunt qͥ ea

Expanded text:
super omnes deos . Illud autem ubi scriptum est, Terribilis super omnes deos . Illud autem ubi scriptum est, Terribilis est super omnes deos; cur dictum sit, deinceps ostenditur. Sequitur enim, Quoniam omnes dii gentium daemonia, Dominus autem coelos fecit . Super omnes ergo deos dixit, sed gentium, id est, quos gentes pro diis habent, quae sunt daemonia: ideo terribilis, sub quo terrore Domino dicebant, Venisti perdere nos ? Illud vero ubi dicitur, Deus deorum, non potest intelligi Deus daemoniorum: et Rex magnus super omnes deos, absit ut dicatur Rex magnus super omnia daemonia. Sed homines quoque in populo Dei, eadem Scriptura deos appellat. Ego, inquit, dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Potest itaque intelligi horum deorum Deus, qui dictus est Deus deorum: et super hosa nobis quaeritur, si homines dicti sunt dii, quod in populo dii sunt, quem per angelos vel per homines alloquitur Deus; quanto magis immortales eo nomine digni sunt, qui ea
Abbreviated transcription (Latin):
autem quo beati sunt dĩ illis est: a quo creati sunt.
Illius quippe in declinabilit̃ participatione & contẽ.¬
platione ꝑfruuntur. Hos si platonici malunt deos
quam doemones dicere. cisq annumerare quos asũmo
dõ conditos deos scribit eorũ auctor & magister plato:
dicant qđ uolunt. Non enĩ cum cis de uerboꝵ c̃trouer.¬
sia laborandum est. Si enĩ sic im mortales ut tamen
a sũmo dõ factos. & si non ꝑscipsos sedci a quo factis
adherendo beatos et̃ dicunt: hoc dicunt qđ dicunus.
quolibet cos nomine appellent. Hanc autẽ platonicoꝵ
esse sententiã siue omniũ siue melioꝵ: in eoꝵ litteris
inueniri potest. Nam & de ipso nomine qđ huiꝰmodi
un mortalẽ beatãq creaturam deos appellant. ideo¬
& inter nos & ipsos pene nulla dissenslo est: quia et
in nr̃is sacris litteris legitur. ds̃ deoꝵ dñs locutus est.¬
& alibi. confitemini dõ deorũ: & alibi. rex magnus

Expanded text:
autem, quo beati sunt, Deus illis est, a quo creati sunt. autem, quo beati sunt, Deus illis est, a quo creati sunt. Illius quippe indeclinabiliter participatione et contemplatione perfruuntur. quam daemones dicere eisque adnumerare, quos a summo Deo conditos deos scribit eorum auctor et magister Plato: dicant quod uolunt; non enim cum eis de uerborum controuersia laborandum est. Si enim sic inmortales, ut tamen a summo Deo factos, et si non per se ipsos, sed ei, a quo facti sunt, adhaerendo beatos esse dicunt: hoc dicunt quod dicimus, quolibet eos nomine appellent. Hanc autem Platonicorum esse sententiam, siue omnium siue meliorum, in eorum litteris inueniri potest. Naimmortalem beatamque creaturam deos appellant; ideo inter nos et ipsos pene nulla dissensio est, quia et in nostris sacris Litteris legitur, Deus deorum Dominus locutus est : et alibi, Confitemini Deo deorum . Et alibi, Rex magnus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qđ factus est mundus. Quib causis quȩdã ꝓbant᷑.
quȩdã repbantur: cuncta ordinantur Doemones
autem non ȩternas tẽpoꝵ causas & quodã modo cardi.¬
nales indĩ sapientia contẽplantur: sed quorũd am
signorũ nob occultoꝵ maiore expcrientia multo plu¬
ra quam homines futura ꝓspiciunt. Dispositionesqͦq
suas: aliquando p̾nunciant. Deniq sȩpe isti: nuꝰ qͣm
illi omĩno falluntur Aliuid est enĩ temporalib tẽpo¬
ralia. & mutabilib mutabilia coniectare: eisq tẽpo¬
ralem & mutabilẽ mot ũ suç uoluntatis & faculta.¬
tis insertre. qđ doemonib certa ratione ꝑmissũ est:
aliud autẽ in eternis atq in cõmutabilib dĩ legibus
quȩ in cius sapientia uiuunt. mutationes tempoꝵ
prȩuidere: dĩq uoluntatẽ quȩ tam cercissima quã
potentissima est omniũ sp̃s cius participatione cog.¬
noscere. qđ scĩs angłis recta discretione donatum est.
Itaq non solum ęcerni: uerumetiã beati sunt. Bonũ

Expanded text:
 factus est mundus: quibus causis quaedam probantur, quaedam reprobantur, cuncta ordinantur. Daemones autem non aeternas temporum causas et quodammodo cardinales in Dei Sapientia contemplantur; sed quorumdam signorum nobis occultorum majore experientia multo plura quam homines futura prospiciunt. Dispositiones quoque suas aliquando praenuntiant. Denique saepe isti, nunquam illi omnino falluntur. Aliud est enim temporalibus temporalia et mutabilibus mutabilia conjectare, eisque temporalem et mutabilem modum suae voluntatis et facultatis inserere, quod daemonibus certa ratione permissum est: aliud autem in aeternis atque incommutabilibus Dquae in eius sapientia uiuunt, mutationes temporum praeuidere Deique uoluntatem, quae tam certissima quam potentissima est omnium, spiritus eius participatione cognoscere; quod sanctis angelis recta discretione donatum est. Itaque non solum aeterni, uerum etiam beati sunt. Bonum
Abbreviated transcription (Latin):
tent᷑ multã secretãq dulcedinẽ : Ad dunt etiã
ꝓpterea dixisse apłm. conclusit enĩ ds̃ om̃s inin.¬
fidelitate ut omniũ miscreat᷑: quo significaret qđ
abillo nemo dã mabit᷑. Nec tam̃ isti qͥ hoc sentiunt.
hanc opinionẽ suã usq ad liberationẽ uł nullam
damnationẽ diaboli atq angłoꝵ ciꝰ extendunt:
Humana qͥppe circa solos homines mouent᷑ miscdã:
& causã maxime agunt suã generalẽ ingenꝰ huma¬
num. quasi dĩ miserationẽ impunitatẽ falsã suis per¬
ditis morib pollicentes: ac ꝑhoc supcrabunt cos
in predicanda dĩ miscdã. qͥ hanc impunitatẽ etiã
principi docmonũ & eiꝰ satellitib pollicentur
Teu sunt alii abȩt̾no supplicio liberationẽ nec ipsis¬
Q̾ saltẽ om̃ib hominib ꝓmittentes: sed tantũ modo
xp̃i baptismate ablutis qͥ participes fiunt corporis
cius. quomodolibet uixerint. inquacũq heresi uel

Expanded text:
 multam secretamque dulcedinem? Addunt etiam  multam secretamque dulcedinem? Addunt etiam propterea dixisse apostolum: Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur, quo significaret, quod ab illo nemo damnabitur. Nec isti tamen, qui hoc sentiunt, hanc opinionem suam usque ad liberationem uel nullam damnationem diaboli adque angelorum eius extendunt; humana quippe circa solos homines mouentur misericordia et causam maxime agunt suam, per generalem in genus humanum quasi Dei miserationem inpunitatem falsam suis perditis moribus pollicentes; ac per hoc superabunt eos in praedicanda Dei misericordia, qui hanc inpunitatem etiam principi daemonum et tem sunt alii, ab aeterno supplicio liberationem, nec ipsis saltem omnibus hominibus promittentes, sed tantummodo Christi Baptismate ablutis, qui participes fiunt corporis ejus, quomodolibet vixerint, in quacumque haeresi vel
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ergo erat inqͥunt inueritate seueritatis. qͥa iderad
digni: sed inratione miserationis ñerat. quã ñ continu¬
it inira sua: ut abea poena supplicib parteret. quã
fuerat contumacib cõminatꝰ. Siergo tunc peꝑcit ai
unt quando sem̃ suũ ꝓpħam fuerat parcendo contris.¬
taturus: q̃ntomagis tunc miserabilius supplicationib
parcet. quando ut parcat om̃s scĩcius orabunt: Sed
hoc qđ ipsi suis cordib suspicant᷑. ideo putant scriptu.¬
ras tacusse diuinas: ut multise corrigant uel ꝓlixca.¬
rum uł et̃narũ timore poenarũ. & sint qͥ possiit orare
ꝓeis qͥ nonse correxcrint. Nec tam̃ opinant᷑: om̃i modo
id eloqͥa diuina tacuisse. Nam quo ꝑtinet inqͥunt qđ
scriptũ est quã magna multitudo dulcedinis tuȩ dñe
quã abscondisti timentib te. nisi ut intelligamꝰ ꝓpt̃¬
mor tunorẽ fuisse absconditã miscłȩ diuinȩ tam¬

Expanded text:
Hoc ergo erat, inquiunt, in ueritate seueritatis, quia id erant Hoc ergo erat, inquiunt, in ueritate seueritatis, quia id erant digni; sed in ratione miserationis non erat, quam non continuit in ira sua, ut ab ea poena supplicibus parceret, quam fuerat contumacibus comminatus. Sic ergo tunc pepercit, aiunt, quando sanctum suum prophetam fuerat parcendo contristaturus, quanto magis tunc miserabilius supplicantibus parcet, quando ut parcat omnes sancti eius orabunt! Sed hoc, quod ipsi suis cordibus suspicantur, ideo putant scripturas tacuisse diuinas, ut multi se corrigant uel prolixarum uel aeternarum timore poenarum, et sint qui possint orare pro eis, qui non se correxerint; nec tamen opinantur omni modo id eloquia diuina tacuisse. Nam quo pertinet, inquiunt, quod scriptum est: Quam multa multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te, nisi ut intellegamus propter timorem fuisse absconditam misericordiae diuinae tam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit non eẽ facturũ Nonenĩ ait. nũquid diu contine.¬
bit inira sua miserationes suas: sed qđ ꝓrsus ñ conti.¬
nebit ostendit. Sic ergo isti uolunt iudicu dĩ cõmina.¬
tionẽ non eẽ mendacẽ quãuis sit neminẽ dãnaturꝰ:
quẽ admodũ eiꝰ cõminationẽ qua dix̃ euersurũ se eẽ
ninuien ciuitatẽ. mendacẽ non possumꝰ dicere: et¬
tam̃ factũ non. ẽ inqͥunt. qđ sine ulla conditione
prȩdixit. Non enĩ ait niniue euertet᷑ si ñ egerint
poenitentiã seq correaxerint: sed hoc ñ addito. p̃nun¬
ciauit futurã cuersionẽ illius ciuitatis. Quã cõmi¬
nationẽ ꝓpterea ueracẽ putant: quia hoc p̃dicit
ds̃ qđ uere digni erant pati. quãuis hoc noneẽt ip¬
se facturus. Nam& si poenitentib pepercit inqͥuas:
utiq illos pocnitentiã non ignorabat acturos. & tam̃
absolute ac definite eoꝵ euersionẽ futurã cẽ p̃dixit.

Expanded text:
dicit non esse facturum. Non enim ait: \'Numquid diu continedicit non esse facturum. Non enim ait: \'Numquid diu continebit in ira sua miserationes suas? sed quod prorsus non continebit ostendit. Sic ergo isti uolunt iudicii Dei comminationem non esse mendacem, quamuis sit neminem damnaturus, quem ad modum eius comminationem, qua dixit euersurum se esse Nineuen ciuitatem, mendacesine ulla condicione praedixit. Non enim ait: \'Nineue euertetur, si non egerint paenitentiam seque correxerint; sed hoc non addito praenuntiauit futuram euersionem illius ciuitatis. Quam comminationem propterea ueracem putant, quia hoc praedixit Deus quod uere digni erant pati, quamuis hoc non esset ipse facturus. Nam etsi paenitentibus pepercit, inquiunt, utique illos paenitentiam non ignorabat acturos, et tamen absolute ac definite eorum euersionem futuram esse praedixit.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fuerint plenissimȩ ac ꝑfectissimȩ scitatis: ut qͥ cunc
orabant ꝓiniicis suis qͣndo & ipsi sine peccato non
erant. tunc ñ orent ꝓ supplicib suis: qͣndo nullum
coeperint habere peccatũ: aut uero ds̃ tunc eos ñ exau¬
diet cot & tales filios suos. qͣntlo intanta coꝵ scĩtate.
nullũ inueniet orationis impedimentu : Testimoniũ
uero psalmi. & illiquidẽ qͥ ꝓmittunt infideles atq
impios homines saltẽ longo tẽpore cruciari & postea
de malis om̃ib crui sed magis ꝓse isti dicunt eẽ: ubi
legitur. Nũquid obliuiscet᷑ misereri ds̃. aut contine.¬
bit inira sua miserationes suas : Ira eius ẽ. inquiunt:
ut om̃s indigni beatitudine sẽpit̾na. ipso iudic ance
puniant᷑ supplicio sempit̾no. Sed siuellongũ uel
ꝓrsus ullũ eẽ ꝑmiserit: ꝓfecto ut possit hoc fieri.
continebit in ira sua mistrationes suas qđ eũ psalmꝰ

Expanded text:
cum fuerint plenissimae ac perfectissimae sanctitatis, ut, qui tunc cum fuerint plenissimae ac perfectissimae sanctitatis, ut, qui tunc orabant pro inimicis suis, quando et ipsi sine peccato non erant, tunc non orent pro supplicibus suis, quando nullum coeperint habere peccatum. Aut uero Deus tunc eos non exaudiet tot et tales filios suos, quando in tanta eorum sanctitate nullum inueniet orationis inpedimentum? Testimonium uero psalmi et illi quidem, qui permittunt infideles adque inpios homines saltem longo tempore cruciari et postea de malis omnibus erui, sed magis isti pro se dicunt esse, ubi legitur: Numquid obliuiscetur misereri Deus aut continebit in ira sua miserationes suas? Ira eius est, inquiunt, ut omnes indigni beatitudine sempiterna ipso iudicante puniantur supplicio sempiterno. Sed si uel longum uel prorsus ullum esse permiserit, profecto, ut possit hoc fieri, continebit in ira sua miserationes suas, quod eum psalmus
Abbreviated transcription (Latin):
audent tam̃ se ulterius miserando porrigere: & ad¬
liberationẽ ipsius quoq diaboli ꝑucnut. Ucrũ si aliqͥs
audłat. iuncit nẽpe istos: & tam̃ tanto uiuenit᷑ errare defor.¬
mius. & contra recta dĩ uerba ꝑuersius: q̃nto sibi uidet̃
nr̃is ipse sũ exꝑtus: qͥ cũ uencrari uideant᷑ scripturas
scãs. morib imꝓbandi sunt: & agendo causã suã multo
maiorẽ quã isti miscdam dõ tribuunt erga humanũ
genus. Dicunt enĩ de malis & infidelib hominib.
diuinitus qͥdẽ uerũ predictũ eẽ qđ digni sunt: sed
cũ ad iudiciũ uentũ fuerit. miscdam eẽ suꝑaturam.
Donabit enĩ eos inquiunt mistricors ds̃: precibus
& intercessionib scõꝵ suoꝵ. Si enĩ orabant ꝓillis
qͣndo eos patiebant᷑ inimicos. qͣntomagis quando
uidebunt humiles supplicesq ꝓstratos: Neq enĩ
credendũ est auint tunc amissuros scõs uiscera nusodȩ̃.

Expanded text:
audent tamen se ulterius miserando porrigere, et adaudent tamen se ulterius miserando porrigere, et adliberationem ipsius quoque diaboli pervenire. Verum si aliquis audet, vincit nempe istos, et tamen tanto invenitur errare deformius, et contra recta Dei verba perversius, quanto sibi videtur nostris ipse sum expertus, qui, cum uenerari uideantur scripturas sanctas, moribus inprobandi sunt et agendo causam suam multo maiorem quam isti misericordiam Deo tribuunt erga humanum genus. Dicunt enim de malis et infidelibus hominibus diuinitus quidem uerum praedictum esse, quod digni sunt; sed cum ad iudicium uentum fuerit, misericordiam esse superaturam. Donabit enim eos, inquiunt, misericors Deus precibus et intercessionibus sanctorum suorum. Si enim orabant pro illis, quando eos patiebantur inimicos, quanto magis quando uidebunt humiles supplicesque prostratos! Neque enim credendum est, aiunt, tunc amissuros sanctos uiscera misericordiae,
Abbreviated transcription (Latin):
ad illas. atq ab illis adistas itus ac reditus int̾minabi.¬
les. ñ immerito reꝓbauit ȩccła: quia & hoc qđ miseri¬
cors uidebat᷑ amisit. faciendo scĩs ueras miscrias qͥb
poenas lucrent: & falsas beatitudines: in quib uerũ
ac securũ hoc ẽ. sine timore certũ. sempit̃ni boni gau.¬
diũ non haberent. Longe autẽ aliter istoꝵ miscdã
humano errat affectu: qͥ hominũ illo iudicio dãpnatoꝵ&
miscrias tẽporales. omniũ uero qͥ uel citius uł tardius
liberantur: eternã felicitatẽ putant. Quȩ sententia.
si ꝓpterea bona & uera qͥa miscricors ẽ : tanto erit me¬
lior & uerior. qͣntofuerit misericordior. Extendatur
ergo ac ꝓfundat᷑ fons huiꝰ miscdȩ usq ad damnatos
angłos: saltẽ post multa & ꝓlixa quantũ libet scła
liberandos. Cur usq ad uniuersã naturã manat hu-¬
manã. & cũ ad anglicã uentũ fuerit mox arescit: Non

Expanded text:
ad illas adque ab illis ad istas itus ac reditus interminabiad illas adque ab illis ad istas itus ac reditus interminabiles non inmerito reprobauit ecclesia; quia et hoc, quod misericors uidebatur, amisit faciendo sanctis ueras miserias, quibus poenas luerent. et falsas beatitudines, in quibus uerum ac securum, hoc est sine timore certum, sempiterni boni gaudium nohumano errat affectu, qui hominum illo judicio damnatorum miserias temporales, omnium vero qui vel citius vel tardius liberantur, aeternam felicitatem putant. Quae sententia si propterea bona et vera quia misericors est, tanto erit melior et verior quanto misericordior fuerit. Extendatur ergo ac profundatur fons hujus misericordiae usque ad damnatos angelos, saltem post multa atque prolixa quantumlibet saecula liberandos. Cur usque ad universam naturam manat humanam, et cum ad angelicam ventum fuerit, mox arescit? Non
Abbreviated transcription (Latin):
ritoꝵ quãuis maloꝵ. alus leuiorẽ. aliis futurũ esse
grauiorẽ: siue ipsius uis atq ardor ꝓpoena digna
cuiusq uariet᷑. siue ipse ęqualit̃ ardeat: sed ñ ȩquali
agendũ cẽ uideo. & pacifice disputandũ: qͥ uł om̃ib
illis hominib quos iustissunꝰ iudea dignos gehennȩ
supplicio iudicabit. uel quibusdã eoꝵ.: nolunt eredere
poenã sempiternã futurã : sed post certi tẽporis metas
ꝓcuiusq peccati qͥntitate longioris siue breuioris.
eos inde existimant liberandos: Qua in re misericor.¬
dior ꝓfecto fuit origenes: qͥ & ipsũ diabolũ atq ange¬
los eius. post grauiora ꝓ meritis & diuturniora sup.¬
plicia. & illis cruciatib eruendos. & sociandos sanctis
angłis credidit. Sed illũ. & ꝓpter hoc & ꝓpt̃ alia ñ.¬
nulla. & maxcime ꝓpt̃ alt̾nantes sine cessatione bea¬
titudines & miscrias. & statutis scłoꝵ int̾uallis. ab istis

Expanded text:
ritorum quamuis malorum aliis leuiorem, aliis futurum esse ritorum quamuis malorum aliis leuiorem, aliis futurum esse grauiorem, siue ipsius uis adque ardor pro poena digna cuiusque uarietur, siue ipse aequaliter ardeat, sed non aequali agendum esse uideo et pacifice disputandum, qui uel omnibus illis hominibus. quos iustissimus iudex dignos gehennae supplicio iudicabit, uel quibusdam eorum nolunt credere poenam sempiternam futuram, sed post certi temporis metas pro cuiusque peccati quantitate longioris siue breuioris eos inde existimant liberandos. Qua in re misericordior profecto fuit Origenes, qui et ipsum diabolum adque angelos eius post grauiora pro meritis et diuturniora supplicia ex illis cruciatibus eruendos et sociandos sanctis angelis credidit. Sed illum et propter hoc et propter alia nonnulla et maxime propter alternantes sine cessatione beatitudines et miserias et statutis saeculorum interuallis ab istis
Abbreviated transcription (Latin):
participes faceret diuinitatis suȩ. Paucissimi autem
sunt tantȩ felicitatis ut abipsa in eunte adolescentia
nulla damnabilia peccata cõmittant: uel inflagiciis.
uel infacinorib. uł innefariȩ cuiusquã impietatis¬
errore: sed magna sp̃s largitate opprimant. quieqͥd eis
possit carnali delectatione dominari. Plurimi uero
pręcepto legis accepto. cũ prius uicti fuerint p̃ualentib
uicus & p̃uaricatores eiꝰ effecti: tunc ad grãm confugi¬
unt adiuuantẽ. quafiant & amarius poenitendo & ue.¬
hem̃tius pugnando prius dõ subditi: atq ita carni pre.¬
positam̃te uictores:. Quisqͥs igit᷑ cupit penas euadere
sempit̃nas: non solũ baptizet᷑. uerũctiã iustificet᷑ in
xp̃o: acsic uere transeat adiabolo ad xp̃m. Purgato¬
rias autt̃ poenas: nullas futuras opinet᷑ nisi ante
illud ultimũ cremendũq udiciũ. Nequaquã tam̃
negandũ est. etiã ipsũ ȩcernũ ignẽ ꝓdiuersitate me¬

Expanded text:
participarticisunt tantae felicitatis, ut ab ipsa ineunte adulescentia nulla damnabilia peccata committant uel in flagitiis uel in facinoribus uel in nefariae cuiusquam inpietatiserrore, sed magna spiritus largitate obprimant, quidquid eis posset carnali delectatione dominari. Plurimi uero praecepto legis accepto, cum prius uicti fuerint praeualentibus uitiis et praeuaricatores eius effecti, tunc ad gratiam confugiunt adiuuantem, qua fiant et amarius paenitendo et uehementius pugnando prius Deo subdita adque ita carni praeposita mente uictores. Quisquis igitur cupit poenas euadere sempiternas, non solum baptizetur, uerum etiam iustificetur in Christo, ac sic uere transeat a diabolo ad Christum. Purgatorias autem poenas nullas futuras opinetur, nisi ante illud ultimum tremendumque iudicium. Nequaquam tamen negandum est etiam ipsum aeternum ignem pro diuersitate me
Abbreviated transcription (Latin):
capit. & subdi potest legis imperio: suscipiendũ est bel.¬
lum contra uicia. & gerendũ acrit̃ ne ad dãnabilia pec.¬
cata ꝑducat. Etsi quidẽ nondũ uictoriarũ consuetudi¬
ne roborata sunt: facilius uincunt᷑ &cedunt. Si autẽ uin¬
cere atq imperare consuerunt: laboriosa difficultate
superant᷑. Neq id sit ueracit᷑ atq sincerit᷑: nisi uerȩ de.¬
lecͥtione iusticiȩ. Hȩc c̃. autẽ infide xp̃i. Namsilex iu¬
bens a ssit. & sp̃s iuuans desit: ꝑ ipsã ꝓhibitionẽ desi¬
derio crescente atq uincente peccati. etiã reatus p̃uari¬
cationis accedit. Nonnũquã sane aptissima uitia aliis
uitus uincunt᷑ occultis. quȩ putant᷑ cẽ uirtutes: in
quib regnat suꝑbia. & quȩdã sibi placendi altitudo
ruinosa: Tunc itaq uicta uitia deputanda sunt: cũ
dĩ amore uincunt᷑. Quẽ nisi ds̃ ipse ñ donet. nec
ħm qui factus ẽ. particeps mortalitatis nr̃e: ut nos

Expanded text:
capit, et subdi potest legis imperio, suscipiendum est belcapit, et subdi potest legis imperio, suscipiendum est bellum contra vitia, et gerendum acriter, ne ad damnabilia peccata perducat. Et si quidem nondum victoriarum consuetudine roborata sunt, facilius vincuntur et cedunt: si autem vincere atque imperare consueverunt, laboriosa difficultate superantur. Neque id fit veraciter atque sinceriter, nisi verae delectatione iustitiae; haec est autem in fide Christi. Nam si lex iubens adsit et spiritus iuuans desit, per ipsam prohibitionem desiderio crescente adque uincente peccati etiam reatus praeuaricationis accedit. Nonnumquam sane apertissima uitia aliis uitiis uincuntur occultis, quae putantur esse uirtutes, in quibus regnat superbia et quaedam sibi placendi altitudo ruinosa. Tunc itaque uicta uitia deputanda sunt, cum Dei amore uincuntur, quem nisi Deus ipse non donat um, qui factus est particeps mortalitatis nostrae, ut nos
Abbreviated transcription (Latin):
accendimur. Sed si qđ absit alibi tanti boni spes nulla
ec̃t: male debumꝰ in huiꝰ conflictationis molestia rema¬
nere. quã uitiis innos dominationẽ non cis resistendo
prȩparauit ingłam: ut ctiã pͥma hominis ȩtas id est in.¬
fancia quȩ sine ullo renisu subiacet carni. & scđa quȩ pucri¬
cia nuncupat᷑. ubi nondũ ratio suscepit hanc pugnã. & fere
subom̃ib uiciosis delectationib iacct: quia licet fari iam
ualeat & ideo infanciã transisse uideat᷑. nondũ inea c̃. p̃cep¬
ticapax infirmitas m̃tis: si sacranĩta mediatoris acceꝑit.
etiã si hanc ineis annis uitã finiat. trans lata scilicet a potes.¬
tate tenebrarũ in regnũ xp̃i: non solũ pocnis ñ prepa¬
retur ȩt̃nis. sed nec ulla quidẽ post mortẽ purgatoria
torm̃ta patiatur. Sufficit enĩ sola spirit᷑alis regeneratio:
ne post mortẽ obsit qđ carnalis generatio cũ morte con¬
traxit. Cũ autẽ uentũ fuerit ad ȩtatẽ quȩ p̃ceptũ iã

Expanded text:
accendimur. Sed si, quod absit, illius tanti boni spes nulla esset, malle debuimus in hujus conflictationis molestia remanere, quam vitiis in nos dominationem non eis resistendo praeparauit in gloriam, ut etiam prima hominis aetas, id est infantia, quae sine ullo renisu subiacet carni. et secunda, quae pueritia nuncupatur, ubi nondum ratio suscepit hanc pugnam et fere sub omnibus uitiosis delectationibus iacet, quia, licet fari iam ualeat et ideo infantiam transisse uideatur, nondum in ea est praecepti capax infirmitas mentis, si sacramenta Mediatoris acceperit, etiamsi hanc in eis annis uitam finiat, translata scilicet a potestate tenebrarum in regnum Christi non solum poenis non praeparetur aeternis, sed ne ulla quidem posttormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritualis regeneratio, ne post mortem obsit quod carnalis generatio cum morte contraxit. Cum autem ventum fuerit ad aetatem, quae praeceptum jam