comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oatidinis hoc t̃ addilatationem luxoriae. Vnde scriptume angusti
conp̃benditq eũ in planitiae hiericho et om̃s bellatoresquierant cumeo dis ꝑsist̃
et reliquert eũ Rec teergo cũuir tutes hominẽ deser̃ quae cũ defende redebuerant
inplanitiae hierichocapitur. hoc ẽ in defectione carnalis sensus. Hierichoenĩ
int̃ ptat̃luna et significat defectũ carnis. Vnde illehomo quidehierusalem des¬
cendebat in hiericho in latrones incidessediscribitur. Ad p̃hensũ ergoregemad¬
duxerunt ad regẽ babilonis in reblatha. qui locutus estcũ eo iudiciũ. hoc ẽ iustũ in eo
ex ercuit iudiciũ filios aut̃ sedechie occidittorã eo etoculos eiꝰeffodit uncxitq eũ
catenis et ad duxit in babilonẽ Occidit rexbabilonis filios sedechiae in reblata
corã eo oculos quoq illius eruit Dũ sacrascriptura sedechie captiuitatẽ narrat.
ordinẽ captiuitatis in t̃nae denuntiet. R ex quippebabilonis ẽ antiquus hostis

Expanded text:
tudinis, hoc est, ad dilatationem luxuriae. Unde scriptum est: « Ancomprehenditque eum in planitie Jericho, et omnes bellatores qui erant cum eo dispersi sunt, et reliquerunt eum. Cum enim virtutes hominem deserunt, quae eum defendere debin planitie Jericho capitur, hoc est, in defectione carnalis sensus. Jericho enim interpretatur luna, et significat defectum carnis. Unde ille homo, qui de Jerusalem descendebat in Jericho, in latrones incidisse describitur . « Apprehensum ergo regem adduxerunt ad regem Babylonis in Reblatha, qui locutus est cum eo judicium. » Hoc est, justum in eo exercuit judicium. « Filios autem Sedeciae occidit coram eo, et oculos ejus effodit, unxitque eum catenis, et adduxit in Babylonem. » Occidit rex Babylonis filios Sedeciae in Reblatha coram eo, oculos quoque illius eruit. Dum sacra Scriptura Sedeciae captivitatem narrat, ordinem captivitatis internae denuntiat. Rex quippe Babylonis est antiquus hostis,
Abbreviated transcription (Latin):
atitrentes da urin scientiae nec ipsuntigunt nec alios intidirb
omisert stdctuuitatt eunuchum un uitrat p̃ fectus suꝑuiros bel¬
ertorer Funuchusi stt significatros q alipi scriptura sacra stultas
nen tes uidelicet sea coitucor porali ptane noleum gratide otinuse¬
ricortua impecio e suo haber euolebe quifrustra suꝑ iuros bellito¬

Expanded text:
unt, nec alios introire permiserunt. Et de civitate eunuchum unum, qui erat praefectus super viros bellatores. Eunuchus iste significat eos quos alibi Scriptura sacra stultas nentes videlicet se a coitu corporali, nec tamen oleum gratiae et misericordiae in pectore suo habere volebant. Qui frustra super viros bellato
Abbreviated transcription (Latin):
Holo causta et sanguinem uictimarum nolui: Et item in psalmis
sacrificium probans nouit estamentitaliter per prophetam locutus ait:
Iacrificium laudis honorificauit me: et illiciter est in quo oftendam
illi salutare dĩ :

Expanded text:
Holocausta et sanguinem victimarum nolui . » Et item in Psalmis, Holocausta et sanguinem victimarum nolui . » Et item in Psalmis, sacrificium probans Novi Testamenti, taliter per Prophetam locutus ait: « Sacrificium laudis honorificabit me, et illic iter est, in quo ostendam illi salut
Abbreviated transcription (Latin):
quoderat coram dñ ominus erat et capere non poterat holo cau¬
stum et sacrificium et adipempacificorum : Quidergo est quod salo¬
mon sc̃ificauit mediumatrii: offerens ibi holo caustum et sacrificiũ:
propter ea qui a altare aeneum quodiuxta constitutionem legis
intefores templi positum erat nec poterat totum capere : nisi quod
ip̃s ea quae inlege propter infirmitatem eius perfici non poterant
Nunc in eccła catholica pleniter gerit ͦ ipsa est enim atrium dom̃
dñi quia peripsam ingressus patet intemplum dñĩ inhieru salem
udelicet caelestem: Quia ergo holo causta et sacrificia omnia
inaltare trpico ueteris testamenti non potuerunt offerri
eoquod omnia ibi figuraliter fiebant: rex noster et sacerdos ere¬
xit nouum altare fidei in eccła catholica in quo pinguia holo causta
et sacrificia acceptabilia cotidie spiritaliter dõ offeruntur:
Hincest quod dñs reprobans uetus sacrificium per prophetamait :

Expanded text:
quod erat coram Domino minus erat, et capere non poterat holocauquod erat coram Domino minus erat, et capere non poterat holocaustum et sacrificium et adipem pacificorum. » Quid ergo est quod Salomon sanctificavit medium atrii, offerens ibi holocaustum et sacrificium: propterea qui altare aeneum quod juxta constitutionem legis ante fores templi positum erat, non poterat totum capere, nisi quod Christus ea quae in lege propter infirmitatem ejus perfici non pnunc in Ecclesia catholica pleniter gerit? Ipsa est enim atrium domus Domini, quia per ipsam ingressus patet in templum Domini, in Jerusalem videlicet coelestem. Quia ergo holocausta et sacrificia omnia in altari typico Veteris Testamenti non potuerunt offerri, eo quod omnia ibi figuraliter fiebant, rex noster et sacerdos erexit novum altare fidei in Ecclesia catholica, in quo pinguia holocausta et sacrificia acceptabilia quotidie spiritaliter Deo offeruntur. Hinc est quod Dominus, reprobans vetus sacrificium, per prophetam ait: «
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ait a postolus sc̃m est quodestis uos: Sed hanc scificationem rex
et populus caput et membra non aequaliter ꝑficiunt: qui a dexpo¬
io hannes ait : Deplenitudine eius nos omnes accepimus et gratõ
progratia: Hinc paulus dicit: Itaq neq qui plantat ẽ ali quid
neq quirigat sed qui incrementum dat ds̃ : Sed quantum ualiat
hominis dedicatio predictis sapostolus subsequenter exponit dcens
qui plantat aut̃ et qui rigat unum sunt : Vnus quisq enim propria
mercedemaccipiet : secundum suum laborem : Dĩ enim sumus adiuto¬
res : dĩ agricultura estis di aedificatio estis et cetera :¬
lgitur ipse sc̃ificat suumtemplum qua sids̃ et dñsin habitando¬
nos autem digne habitationieius conuersando sequimur : In die illa
cificauit me diumatrii quod erat ante domum dñi: fecitq ibi holo.¬
caustum et sacrificium et adipempacificorum: quia altare aereũ

Expanded text:
Domini, ait Apostolus, sanctum est, quod estis vos . » Sed hanc sanctificationem, rex Domini, ait Apostolus, sanctum est, quod estis vos . » Sed hanc sanctificationem, rex et populus, caput et membra, non aequaliter perficiunt, quia de Christo Joannes ait: « De plenitudine ejus nos omnes accepimus, et gratiam pro gratia . » Hinc Paulus dicit: « Itaque neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat, Deus . » Sed quantum valeat hominis dedicatio, praedictus Apostolus subsequenter exponit dicens: « Qui plantat autem, et qui rigat, unum sunt: unusquisque autem propriam mercedem accipiet, secundum suum laboremres, Dei agricultura estis, Dei aedificatio estis , » etc. Igitur ipse sanctificat suum templum quasi Deus et Dominus inhabitandonos autem digni habitationis ejus conservando. Sequitur: « In die illa sanctificavit rex medium atrii, quod erat ante domum Domini. Fecit quippe ibi holocaustum et sacrificium et adipem pacificorum, quia altare aereum
Abbreviated transcription (Latin):
unt: debitum fidei sua eminis terium propternebulamperdiderunt
Quibus et tunc in nebula doctrinae suae uocem dñs protulit
Cum dese etia maperta narrauit : Quid est enima pertius quamep
et pater unũ sumus : quid a pertius quam ante abraham egosums
sed quia auditorum mentes infidelitatis caligo compleuerat qui
emis sum solis radium nebula interiacens abscondebat:
Et de di cauerunt templum dñi rex et filii is rahel: Tem plumdis
sc̃a est eccła sicut supra ostensum est : hanc dedi cauit rex xp̃squon¬
do eam sanguine suomundauit. et sp̃s sui gratia scificauit ac diuer¬
sis uirtutum donis multiplicauit : Hanc de di cantet filis srł secum
quando unus quisq fidelium secundum donum sibi conlatum adñ
uerbo p̃dicationis etuirtutum operibus proximossuos quoscumq
ualet ad meliora et perfectiora conuertere satagit : Templumenin

Expanded text:
iunt, debitum fidei suae ministerium, propter nebulam perdiderunt. iunt, debitum fidei suae ministerium, propter nebulam perdiderunt. Quibus et tunc in nebula doctrinae suae, vocem Dominus protulit, cum de se etiam aperta narravit. Quid est enim apertius quam « Ego et Pater unum sumus ? » Quid apertius quam « Ante Abraham ego sum ? » Sed quia auditorum mentes infidelitatis caligo compleverat, quasi emissum solis radium nebula interjacens abscondebat. « Et dedicaverunt templum Domini, rex et filii Israel. » Templum Domini sancta est Ecclesia, sicut supra ostensum est: hanc dedicavit rex Christus, quando eam sanguine suo mundavit, et Spiritus sancti gratia sanctificavit, ac diversis virtutum donis multiplicavit. Hanc dedicant et filii Israel secum, quando unusquisque fidelium, secundum sibi donum collatum a Deo, verbo praedicationis et virtutum operibus proximos suos quoscunque valet ad meliora et perfectiora convertere, satagit. « Templum enim
Abbreviated transcription (Latin):
qui paulo longius recesserintminime conceditur: quia
quanto exterius mente uagare manent : tanto minus quae sint
interna gaudia uident :
Lactumꝰ est autem cum exissent sacer dotes descũ ariomebula
imn picut domumdn sct non porerant sacer dotes srare et minstu
Quod autem nebula impleuit domum dñi et nom poterant sacer don
stare et ministrare propternebulam : Haec sententia superbas
iudacorum pontifices ac doctores insinuat : qui dumnatiuitatis
xp̃i sacramenta in uestigare dispiciunt : debitum fidei suaeminso¬
rium pererroris nebulam perdiderunt ita eorum mentes in fide¬
tatis caligore pleuit : ut exi gentibus propriis meritis non agnos cant
cultumeredulitatis : Nebula ergo synagogamidest domum dñi
impleuit et sacer dotes propter nebulamministrare non poteram
quia dum intesta mento ueteri sensus mysti coslitterae uel animae
coo pertos inter obscuros allegoriarum caligines inuescigare despio¬

Expanded text:
qui paulo longius recesserint minime conceditur; quia qui paulo longius recesserint minime conceditur; quia quanto exterius mente vaga remanent, tanto minus quae sint interna gaudia vident. « Factum est autem, cum exissent sacerdotes de sanctuario, nebula vit domum Domini, et non poterant sacerdotes stare et min » et reliqua. Quod autem nebula implevit domum Domini, et non poterant sacerdotes stare et ministrare propter nebulam, haec sententia superbos Judaeorum pontifices ac doctores insinuat, qui dum nativitatis Christi sacramenta investigare despiciunt, debitum fidei suae ministerium per erroris nebulam perdiderunt. Ita eorum mentes infidelitatis caligo replevit, ut exigentibus propriis meritis non agnoscant cultum credulitatis. Nebula ergo Synagogam, id est domum Domini implevit, et sacerdotes propter nebulam ministrare non poterant, quia dum in Testamento Veteri sensus mysticos litterae velamine coopertos, inter obscuras allegoriarum caligines investigare despic
Abbreviated transcription (Latin):
non semper sed cum hostia eius demoraculi a periri contigeret
Neq hoc omnibus sed his solum modo qui propius accedentes atten¬
tius ea que intus erant satagebant intueri. Ipsa autem arcaqualis et
quomodo e ẽt posita. solis eis quio raculum intras sent uidere licebat
quia nullus sc̃õrum in hac adhuc uita positus. tam et simultum in al¬
ttudine semitis adtollens. sed soli illius patriae ciuesgloriam inibi
suiredemptoris plene contuentur. Sunt et uectescum arca inora¬
culo re conditi. quia abscondita sunt etiam nuncper fecti quiq elec¬
iquinos p̃cesserunt demundo in abdituuultus dĩ a conturbatione
hominum : Quorum tamen summitates uectium: nonnum quam
aperto oraculo hisquiad propiant uisuntur cum perfectoribus
quib: q atq. oculum sui cordistotaintentione purificantibus.
diuina gratia aliquid extremum de supernorum ciuium gaudio
contemplandum donauerit: qua e nimirum contem platio his

Expanded text:
non semper, sed cum ostia ejusdem oraculi aperiri contingeret; non semper, sed cum ostia ejusdem oraculi aperiri contingeret; neque hoc omnibus, sed his solummodo, qui propius accedentes, attentius ea quae intus erant satagebant intueri. Ipsa autem arca qualis et quomodo esset posita, solis eis qui oraculum intrassent, videre licebat, quod nullus sanctorum in hac adhuc vita positus, tametsi multum in altitudine se mentis attollens, sed soli illius patriae cives gloriam inibi sui Redemptoris plene contuentur. Sunt et vectes cum arca in oraculo reconditi, quod absconditi sunt etiam nunc perfecti quique electi qui nos praecesserunt de mundo in abdito vultus Dei, a conturbatione hominum. Quorum tamen summitates vectium nonnunquam aperto oraculo, his qui appropiant visuntur, cum perfectioribus quibusque, atque oculum sui cordis tota intedivina gratia aliquid extremum de supernorum civium gaudio contemplandum donaverit. Quae nimirum contemplatio his
Abbreviated transcription (Latin):
patriae felicitatem designat. Item in lata in scã scõrum arca. ad sumpta
iphumanitatem et introuelum raegiae caelestis inductam. Vectes
uero quibus eade marca portabatur. praedicatores uerbi per quos
psemundo innotuittrpicae denuntiant. Erat auteminar caurna
aurea habens manna quia in homine x p̃ohabitat omnis plenitudo
diuinitatis corporaliter. Eratuirga a aron quae excisadenuo fluru¬
erat quia pot estas omnis iudicandi penes eum est . cuius iudicium in
humilitate passi onis uidebatur ẽẽ sublatum. Erant et tabulae tes¬
imenti quia in illo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae abscon¬
diti Ad herebant ei uectes quibus portabatur quia doctores qui
quondam laborabant in uerbox p̃i. Nunc presentiuisi one congau¬
dent gloria ex p̃i quod enim unus eorum desedixit: Cupio dissolui
reliquid Ap parebant summitates uectium foris ante oraculum

Expanded text:
patriae felicitatem designat. Item illata in sancta sanctorum arca, assumptam patriae felicitatem designat. Item illata in sancta sanctorum arca, assumptam Christi humanitatem, et intra velum regiae coelestis inductam; vectes vero quibus eadem arca portabatur, praedicatores verbi, per quos ipse mundo innotuit, typice denuntiant. Erat autem in arca urna aurea habens manna, quod in homine Christo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Erat virga Aaron, quae excisa denuo floruerat, quod potestas omnis judicandi penes eum est, cujus judicium in humilitate passionis videbatur esse sublatum. Erant et tabulae testamenti, quia in illo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Adhaerebant ei vectes, quibus portabatur, quia doctores qui quondam laborabant in verbo Christi, nunc praesenti visione gaudent gloriae Christi. Quod enim unus eorum de se dixit: Cupio dissolvi,reliquit. Apparebant summitates vectium foris ante oraculum
Abbreviated transcription (Latin):
bant ultra extrinsecus hoc manifestius in paralr pomenon uolu¬
mine scribitur. Vectium in quit quibus portab ant arcam
quia paululum longiores erant capita parebant ante ora culum
Siue roquis paululum fuis set extrinc secus eosuidere non poterat
ubi notandum quia et si capita uectium. accedentibus propius ac
diligentius intuentibus parebant ante oraculum. Nonta men
fieri poterat ut ipsa eorum capita ante oraculum eminerent
qui a nimirum necesse erat ut clauso oraculo et ad penso ante hostia
uelo ipsi quoq uectes toticum et ar cacherubim ab derentur inte¬
rius quod fieri non poterat si prominentes ulterius uectes produ¬
cendis ad clau dendum ostiis locum non darent. Quorum position
uettium scriptura non sine causa sed magniintuitus a cramentitam di¬
ligenter expe direcurauit. Constat enim quia domustempli exterior
peregrinantem in terris ecłam. sca autem scõrum internam super nae

Expanded text:
bant ultra extrinsecus, hoc manifestius in Paralipomenon volubant ultra extrinsecus, hoc manifestius in Paralipomenon volumine scribitur : « Vectium, inquit, quibus portabant arcam, quia paululum longiores erant, capita parebant ante oraculum. » Si vero quis paululum fuisset extrinsecus, eos videre non poterat. Ubi notandiligentius intuentibus, parebant ante oraculum; non tamen fieri poterat ut ipsa eorum capita ante oraculum eminerent, quia nimirum necesse erat, ut clauso oraculo, et appenso ante ostia velo, ipsi quoque vectes toti cum arca et Cherubin abderentur interius. Quod fieri non poterat, si prominentes ulterius vectes producendis ad claudendum ostiis locum non darent. Quorum positionem vectium Scriptura non sine causa, sed magni intuitu sacramenti tam diligenter expedire curavit. Constat enim, quod domus templi exterior peregrinantem in terris Ecclesiam, sancta autem sanctorum internam supernae
Abbreviated transcription (Latin):
thesauri quia etuna est eccła in qua omnes continentur lecti qua¬
tum libet meritis distent etuna ac nondiuersa est patria illa cae¬
lestis quae electis promittitur omnibus. Quamuis sicut stella astella
difert inclaritate ita et resur rectiomortuorum. quod ut ruma
iud ex ipse ac distributor p̃miorum dñs una sententia de mostraut
culum templi in sc̃m scõrum subteralas cherubim. Si quidem
cherubim expandebant alas superlocum arcae et protegebant
arcam et uectes eius desuper. Cumq eminerent uectes etap¬
parerent summitates eorum foris scũ arium ante oraculum non
apparebant ultra extrinsecus. qui et fuerunt ibi usq in presentem
diem. In arca autem nonerat aliud. nisiduactabulae lapide ae
quas posuerat in ea morses inchoreb quando pepigit foe dusdñs
cum filus is rł cumegrederentur deterraae grpti etcetera
et apparerent summitates eorum foris scũ arium non appare¬

Expanded text:
thesauri, quia et una Ecclesia in qua omnes continentur electi, quanthesauri, quia et una Ecclesia in qua omnes continentur electi, quantumlibet meritis distent. Et una ac non diversa est patria illa coelestis, quae electis promittitur omnibus, quamvis sicut stella a stella differt in claritate, ita et resurrectio mortuorum. Quod utrum judex ipse ac distributor praemiorum Dominus, una sententia demonstravit, culum templi, in Sanctum sanctorum subter alas ccherubim expandebant alas super locum arcae, et protegebant arcam et vectes ejus desuper. Cumque eminerent vectes, et apparerent summitates eorum foris Sanctuarium ante oraculum, non apparebant ultra extrinsecus, qui et fuerunt ibi usque in praesentem diem. In arca autem non est aliud, nisi duae tabulae lapideae, quas posuerat in ea Moses in Horeb, quando pepigit foedus Dominus cum filiis Israel, cum egrederentur de terra Aegypti. T. et apparerent summitates eorum foris sanctuarium, non appare
Abbreviated transcription (Latin):
tum et aurum et uasa reposuitq inthesauris domus dñi:
Argentumnamq: ad nitor ẽ aeloquentiae: aurum ad splendo¬
rem sapientiae : Va sageneraliter ad rationabilem ꝑtinent
reaturam : Scĩ ficatq dauid pater salomonis argentum
uerbum euangelii confortat : Sc̃i ficat aurum cum naturali
ingenio p̃ditosuo replens sp̃uad consideranda in lege sua¬
et appetenda dona per petuae salutis inflamiat : Hoc autẽ
argentum hoc aurum: haec scĩ ficata uasa salomon infert
in templum cum dñs nt̃ peracto uniuersali iudicio omnes electos
et doctorum uidelicet etceterorum fidelium coetum in gaudiun
regni caelestis introducit. Reponitq uasadiuersigeneris arq¬
tea siue aurea inthes auris domus dñi quando eos quimultitudine
dulcedinis eius frui meruerunt abs condit in abdito uultus suia con¬
turbatione hominum Et apte multi sunt thesauri in quibus uasa
electionis recondantur sed una domus dñi in quaidem sunt facti

Expanded text:
tum et aurum et vasa, reposuitque in thesauris domus Domini. tum et aurum et vasa, reposuitque in thesauris domus Domini. » Argentum namque ad nitorem eloquentiae, aurum ad splendorem sapientiae, vasa generaliter ad rationabilem pertinent creaturam. Sanctificatque David pater Salomonis argentum, verbum Evangelii confortat. Sanctificat aurum, cum naturali ingenio praeditos suo replens Spet appetenda dona perpetuae salutis inflammatur. Hoc autem argentum, hoc aurum, haec sanctificata vasa Salomon infert in templum, cum Dominus noster peracto universali judicio omnes electos, et doctores videlicet, et caeterorum fidelium coetum in gaudium regni coelestis introducit: reponitque vasa diversi generis argentea sive aurea in thesauris domus Domini, quando eos qui multitudine dulcedinis ejus frui meruerint, abscondit in abdito vultus sui a conturbatione hominum. Et apte multi sunt thesauri, in quibus vasa electionis recondantur, sed una domus D
Abbreviated transcription (Latin):
noster indie nouissima comnes electos resurrectionis inmortali¬
iate glorificat: Alio quinquam diustatus huius scłi geritur: facit
quidemopus domus dñi salomon. sed non dum ꝑficit. quiacorda
electorum dñ sutbonao perentur inspirat et adiuuat: Nullũ
tamen in hac dumtaxat uita commorantem absq pec cato eẽtri¬
buit : Namq hoc donum futurae uit aebeatitudini reseruat : Perfi¬
at uero omneopus templi sui et hoc dedi cationiaptum reddit.
cumtrans latos dehac uita electos suos. ae ternum per ducit ad reg¬
num : Quod benesignificatur etiam in eo quodtemplum .uii.
annis aedificatum est: octauo autem perfectum ac dedicatum est:
Septemnamq: diebus omnehoctempus uoluitur : octaua estdies
iudicu etresurrectionis futurae: De quapsalmisextus et unde¬
cimus adtitulati sunt c̃ui ui delicet tempori conuenit apte qđ
sequitur : Et intulit quae scĩ ficauerat dauid pater suus argen¬

Expanded text:
noster in die novissima omnes electos resurrectionis immortalinoster in die novissima omnes electos resurrectionis immortalitate glorificat. Alioquin quandiu status hujus saeculi geritur, facit quidem opus domus Domini Salomon, sed nondum perficit, quia corda electorum Dominus, ut bona operentur, inspirat et adjuvat, nullum tamen in hac duntaxat vita commorantem absque peccato esse tribuit, namque hoc donum futurae vitae beatitudini reservatur. Perficit vero omne opus templi sui, et hoc dedicationi aptum reddit, cum translatos de hac vita electos suos aeternum perducit ad regnum. Quod bene significatur etiam in eo quod templum septem annis aedificatum est, octavo autem perfectum ac dedicatum est. Septem namque diebus omne hoc tempus volvitur; octava est dies judicii et resurrectionis futurae, de qua psalmi sextus et undecimus attitulati sunt. Cui videlicet tempori convenit apte quod sequitur: « Et intulit quae sanctificaverat David pater suus, argen
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentis limina pandunt. Quidcar dines utrorumq hostiorum nis
sensus et corda sunt eorundem angelorum siue hominum scorum
quibus immobi liter contemplationi ac dilectioni sui conditoris
adhereantꝰ ut cominis terium diuinitus sibi deligatum recte con¬
pleant quo a uoluntate illius cuiminis trant. numqua moculos a uer¬
unt : Aperiuntur enim et clauduntur ostia tempore congruo :
sed nullo suum cardinem tempore deserunt quod angeli et homines
s̃siue in hancuitam fidei se ui nillã speciei fideles atq: electos suscipi¬
int semper animum inradice internae dilectionis fixumtenent :
Vnde beneidem cardines exauro eẽ factiꝑ hibentur ẜropter uide¬
licet uel meritum propriae claritatis uel illius quam habent in dm̃
caritatis: Et perfecit omne opus quod faciebat salo mon indnodñi :
Perfecit salomonopus quod faciebat in domo dñi: cumrex pacificus

Expanded text:
praesentis limina pandunt, quid cardines utrorumque ostiorum, nisi praesentis limina pandunt, quid cardines utrorumque ostiorum, nisi sensus et corda sunt eorumdem angelorum sive hominum sanctorum, quibus immobiliter contemplationi ac dilectioni sui Conditoris adhaerent, ut eo ministerium divinitus sibi delegatum recte compleant, quo a voluntate illius cui ministrant nunquam oculos avertunt? Aperiuntur enim et clauduntur ostia tempore congruo, sed nullo suum cardinem tempore deserunt, quia et angeli et homines sancti sive in hanc vitam fide, seu in illam spe fideles atque electos suscipiant, semper animum in radice internae dilectionis fixum tenent. Unde bene ibidem iidem cardines ex auro esse facti perhibentur, propter videlicet vel meritum propriae claritatis, vel illius, quam habent in eum, charitatis. « Et perfecit omne opus quod faciebat Salomon in domo Domini. » Perficit Salomon opus quod faciebat in domo Domini, cum Rex pacificus
Abbreviated transcription (Latin):
adño inspemuiuam in hereditatem in corruptibilem et in conta¬
minatam et in marciscibilem conseruatam in caelis : Etbenelilii floris
aurei in candelabro sunt factidomus dĩ : quia scriptura diuinaspit¬
tis temporalibus gaudiis: ad a petenda nosbona patriae caelestis
prouocare consueuit : Et quomodo erectum inaltitudine cande labrũ
lilu flores et lucernas habet aureas in capite : ita electiomnesquin
eademscriptura sacra continentur: erecto ad superna sensu caele stu
bona a dño quaesisse et percepisse probantur :
Et cardines nostiorum domus templi interioris sc̃ĩ scorum t
bostiorum domus templi ex auro erant : si hostia domus inter¬
oris sc̃i scorum angelica sunt ministeria quae nobis decorporegn¬
sis introitum uitae caelestis reserant : et hostia domustemplidocio¬
ressunt sc̃i ac sacer dotes : qui in struendõ bapti tando dominiaor¬
poris et sanguinis mysteria communi cando prima nobis eđae

Expanded text:
a Domino in spem vivam, in haereditatem incorruptibilem et incontaa Domino in spem vivam, in haereditatem incorruptibilem et incontaminatam, et immarcessibilem, conservataaurei in candelabro sunt facti domus Dei, quia Scriptura divina, spretis temporalibus gaudiis, ad appetenda nos bona patriae coelestis provocare consuevit. Et quomodo erectum in altitudine candelabrum lilii flores et lucernas habet aureas in capite, ita electi omnes, qui in eadem Scriptura sacra continentur, erecto ad superna sensu, coelestia bona a Domino quaesisse et percepisse probantur. « Et cardines ostiorum domus templi interioris sancti sanctorum, et ostiorum domus templi ex auro erant, etc. » Si ostia domus interioris sancti sanctorum angelica sunt ministeria, quae nobis de corpore egressis introitum vitae coelestis reserant, et ostia domus templi doctores sunt sancti ac sacerdotes, qui instruendo, baptizando, Domini corporis et sanguinis mysteria communicando, primi nobis Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
tura sc̃a dicat adtendit eiusq sesubicere mandatis eius satagit abscultari
promissis : quasi candelabraum domus dĩ aureum: aureas eius gestar
lucernas quia castacorporis suimembra castas mentis cogitationes
ad faciendaquae ds̃ iubet subponere contendit: Ethoctam fixa
intentione quam candelabrum neces se est firmiter ad supernae¬
rectum in positas sibilucernas non solum absqruina sed etiam absq
ulla status sui monitione seruare : Quoduero cum dixis set et candela¬
braaur eaquinq addexteram et quinq ad sinistram contraora culũ
exauro primo addidit : Et quasi lilii flores et lucernas de superaures
uidetur iuxta litteram quia sub prema pars candelabrorum in no¬
dum sit lilu repandi deformata : quo modo incande labrotaberni¬
culi factumes selegimus cuius et stipes medius et calami exipso pro¬
cedentes. cum scifis et sperulis lilia scribuntur habuis se ꝑ plurima

Expanded text:
riptura sancta dicat, attendit, ejusque se subjicere mandatis, ejus satagit auscultare riptura sancta dicat, attendit, ejusque se subjicere mandatis, ejus satagit auscultare promissis, quasi candelabrum domus Dei aureum, aureas ejus gestat lucernas, quia casta corporis sui membra, castas mentis cogitationes ad facienda quae Deus jubet, supponere contendit: et hoc tam fixa intentione, quam candelabrum necesse est, firmiter ad superna erectum, impositas sibi lucernas non solum absque ruina, sed etiam absque ulla status sui motione servare. Quod vero cum dixisset: Et candelabra aurea quinque ad dexteram, et quinque ad sinistram contra oraculum ex auro primo, addidit: Et quasi lilii flores et lucernas desuper aureas, videtur, juxta litteram, quia suprema pars candelabrorum in modum sit lilii repandi efformata, quomodo in candelabro tabernaculi factum esse legimus, cujus et stipes medius et calami ex ipso procedentes cum scyphis et sphaerulis lilia scribuntur habuisse perplurima .
Abbreviated transcription (Latin):
gere lucernas ẽẽ uiros scõs quioleo sp̃s sc̃i infusi et ipsugne dilecti¬
onis ardent incorde et proximis lucem scientiae praeferunt
nlingua : Candelabra autem quaehas lucernas in sublime
iollant ut longe lateq uideripossint Inec clesia scripturam
cẽ sacram quaẽ scõrum nobis uirtutes et doctrinam sualectione
de monstrant : Cui uidelicet inter praetationi ad nuit ser mod ñi
quo dicit de iohanne : ille erat lucerna ardens educens : s ossu¬
mus etiam ita aptissime dicere : quia lucernae diuina sint̃ elo quia
uxta illud psalmistae quod et supra posuimus : Lucerna pedib
meis uerbumtuum dñe : et lumen semitis mei : Cande labra aut̃¬
harum lucernarum scisintomnes qui sua et corda et corporaferends
dñimandatis humili semper intentione sub ponunt : Quis quis enin
innullo proprium sequicurat uoluntatem : uerum in omnibus quaesa¬

Expanded text:
gere lucernas esse viros sanctos, qui oleo Spiritus sancti infusi, et ipsi igne dilectigere lucernas esse viros sanctos, qui oleo Spiritus sancti infusi, et ipsi igne dilectionis ardent in corde, et proximis lucem scientiae praeferunt in lingua. Candelabra autem quae has lucernas in sublime tollunt ut longe lateque videri possint in Ecclesia Scripturam esse sacram, quae sanctorum nobis virtutes et doctrinam sua lectione demonstrant. Cui videlicet interpretationi annuit sermo Domini, quo dicitur de Joanne: « Ille erat lucerna ardens et lucens . » Possumus etiam ita aptissime dicere, quia lucernae divina sunt eloquia, juxta illud Psalmistae, quod et supra posuimus: « Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis. » Candelabra autharum lucernarum sancti sunt omnes, qui sua et corda et corpora ferendis Domini mandatis, humili semper intentione supponunt. Quisquis enim in nullo propriam sequi curat voluntatem, verum in omnibus quae Sc
Abbreviated transcription (Latin):
mandatum lucerna est etlexlux : Quare autem quinq ad extris
etquinq: asinistris sint posita candelabra exhis quae de mensis
tractauimus facillime patet : Cum uero dixis set quinque ad ex¬
tris et quinq a sinistris: conuenienter addidit contra oraculũ :
Oraculum namq ubierat arcaut sepedictum est ad itum desig¬
nit patriae caelestis ubixp̃s est indextera dĩ sedens: paterno¬
rum utique conscius arcanorum : Et candelabra templi aurea con¬
traoraculum sunt posita : qui a diuina elo quia semper ad ha¬
bitationem su pernae ciuitatis as pectant ut huius agnitionẽ
ac desi de rium nr̃is cordibus infundant: et eos quioriginem car¬
nis eterra habent et ad petendam promerendamq incaeles tibus sedem
perpetuae mansionis accendant : Si autem quaeris quid intercan¬
de labra etlucernas eorumtrpice distat: pos sumus recte intelle¬

Expanded text:
mandatum lucerna est, et lex lux . » Quare autem quinque a dextris, mandatum lucerna est, et lex lux . » Quare autem quinque a dextris, et quinque a sinistris sint posita candelabra, ex his quae de mensis tractavimus facillime patet. Cum vero dixisset, « quinque a dextris et quinque a sinistris, » convenienter addidit, « contra oraculum. » Oraculum namque ubi erat arca, ut saepe dictum est, aditum designat patriae coelestis, ubi Christus in dextera Dei sedens, paternorum utique conscius arcanorum. Et candelabra templi aurea, contra oraculum sunt posita, quia divina eloquia semper ad habitationem supernae civitatis aspectant, ut hujus agnitionem ac desiderium nostris cordibus infundant: et eos qui originem carnis aeternam habent, ad appetendam promerendamque in coelestibus sedem perpetuae mansionis accendant. Si autem quaeris quid inter candelabra et lucernas eorum typice distet? possumus recte intelli
Abbreviated transcription (Latin):
quinq aetates scłi conplectitur: Geminatur ueronumerus mensarũ
quinarius : et quinq: ad extris quinq a sinistris ponuntur cum
post in carnationem dominicam eadem scriptura siue utriq
di populo : iudeo scilicet et gentili commitatur : siue euangelicisplena
figuris ostenditur : quae quondam antiquo dĩ populo iuxta lit teram
solum intelle genda esse putabatur:
Et cande labraaureaquinq addexteram et quinq a sinistram contra
Foraculum exauro primo et quasi lũ flores et lucer nas desuper aureas :
rientibus iustitiam panem uerbi dĩ ministrant: et uasa ferunt minis¬
terii caelestis. id est iustorum nobis actus in exemplum proponunt :
ita etiamaptissime per candel abra eadem diuina eloquia figurantur
Vide licet qui alucem sapientiae errantibus proferunt᷑ : Hinc
et enim psalmista : Lucerna in quit pedibus meis uerbum tuũ
dñe etlumen semitis mei : Hincetiam salomonait : quia

Expanded text:
quinque aetates saeculi complectitur. Geminatur vero numerus mensarum quinque aetates saeculi complectitur. Geminatur vero numerus mensarum quinarius, et quinque a dextris, quinque a sinistris ponuntur, cum post Incarnationem Dominicam eadem Scriptura sive utrique Dei populo Judaeo scilicet et gentili, committitur, sive evangelicis plena figuris ostenditur, quae quondam antiquo Dei populo juxta litteram solum intelligenda esse putabatur. « Et candelabra aurea quinque ad dexteram, et quinque ad sinistram contra oraculum ex auro primo, et quasi lilii flores et lucernas desuper aureas. » rientibus justitiam panem verbi Dei ministrant, et vasa fuerunt ministerii coelestis, id est justorum nobis actus in exemplum proponunt: ita etiam aptissime per candelabra eadem divina eloquia figurantur, videlicet quia lucem sapientiae errantibus proferunt. Hinc etenim Psalmista: « Lucerna, inquit, pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . » Hinc etiam Salomon ait: « Quia
Abbreviated transcription (Latin):
quia panes propositionis solebant ante sabbatum coqui ut in sabbatomox
ponipossent in mensam propositionis : potuit fieri ut panes nouinou¬
ter coctimoxillis mensis in ponerentur. Ibidemq noc te illa serua¬
rentur operti donec primomane ablatis ueteribus super mensan
propositionis ponerentur calidi : Non autem hae mensae x afigur
unius mensae propositionis discrepant : Nam sicut unamensa xiͦ
panibus onusta : unanimem totius scripturae concordiam auctoritati
apostolica munitam designat : ita non in merito x mensae aure ae diuni
legis et prophetarum eloquia figurate denuntiant quac ud refectionen
nobis uerbi dĩ quasi panes propositionis offerunt uel nobis exem̃pla side¬
lium quasi positorum in seua forum dñi claritatem et miracula proponon
Recte autembis quinae sunt mensae non solum quia legislator qunq
uolumina scripsit : uerum etiam quia tota testamenti ueteris seris

Expanded text:
quia panes propositionis solebant ante sabbatum coqui, ut in sabbato mox quia panes propositionis solebant ante sabbatum coqui, ut in sabbato mox poni possent in mensam propositionis, potuit fieri ut panes novi, noviter cocti, mox illis mensis imponerentur, ibidemque nocte illa servarentur operti, donec primo mane, oblatis veteribus super mensam propositionis ponerentur calidi. Non autem hae mensae decem a figura unius mensae propositionis discrepant. Nam sicut una mensa duodecim panibus onusta unanimem totius Scripturae concordiam auctoritate apostolica munitam designat, ita non immerito decem mensae aureae divinae legis Prophetarum eloquia figuratae denuntiant; quae vel refectionem nobis verbi Dei, quasi panes propositionis, offerunt vel nobis exempla fidelium, quasi positorum in se vasorum Domini claritatem et miracula proponunt. Recte autem bis quinae sunt mensae, non solum quia legislator quinque volumina scripsit, verum etiam quia tota testamenti series
Abbreviated transcription (Latin):
omnes utiq: ipsam doctrinam formam quam ad ño a postoliaccepere
sequuntur : Quoduero in uerbis dierum legimus quia fecit salo mon
mensas .x. posuitq eas intemplo quinq ad extris et quinq a sinistris: Fidla
quoq aurtas centum non has mensastam ad panes propositionis quam
aduasa dñi portanda factas esse credibile est fialas uidelicet quas par¬
ter factas scriptura refertꝰ thrmiamateria turibula mortarioli
et cetera quaemn sequentibus leguntur : Nam quod paulo post in eodem
uerborum uolumine sub infertur : fecitq salomonomniauasa domusd
et altare aeneum et mensas et supereas panes propositionis uel plura¬
lemnumerum prosingulari posuit : more scripturis usitatissimo ut in
hie sunauae: Filui autemisrł preuari cati sunt mandatun etusur paueri
dea nathemate : cumachansolus et non plures isrł hoc fecer int uelcerte

Expanded text:
omnes utique ipsam doctrinae formam, quam a Domino apostoli accepere omnes utique ipsam doctrinae formam, quam a Domino apostoli accepere sequuntur. Quod vero in Verbis dierum legimus , quia fecit mensas decem, posuitque eas intemplo, quinque a dextris, et quinque a sinistris, phialas quoque aureas centum , » non has mensuras tam ad panes propositionis, quam ad vasa Domini portanda factas esse credibile est, phialas videlicet, quas pariter factas Scriptura refert, thymiamateria, thuribula, mortariola, et caetera, quae in sequentibus leguntur. Nam quod paulo post in eodem verborum volumine subinfertur: « Fecitque Salomon omnia vasa domus Dei, et altare aeneum et mensas, et super eas panes propositionis , » vel pluralem numerum pro singulari posuit more Scripturis usitatissimo, ut in Jesu Nave: « Filii autem Israel praevaricati sunt mandatum, et usurpaverunt de anathemate , » cum Achan solus, et non plures filii Israel hoc fecerint. Vel certe
Abbreviated transcription (Latin):
positionis auream : Mensa autem aurea: scriptura est sacrãspirita¬
lis intellegentiae claritate foecunda : De qua psalmista dño: Paras
tunquit inconspectu meo mensam aduersus eos quit ribulant me :
Neenimaduersariitribulantes nos aderrorem inflectant: mensã
nobis conditor noster scientiae ca elestis per quamin fide ueritatis
confortemur parauit : Panesnamq: propositionis scĩ sunt doctores.
quorum uel opera nobis uel uerba salutaria ad exemplumuitae propo¬
sita semper in diuinis paginis quis quis bene quaerit inuenit : Vnde
apteidem panes in exodo xii fieri praecepta sunt : uidelicet propte
a postolos .xii. per quorum ministerium et nobis scriptura testamna
ticondita est : et in strumentiueteris donante dño reuelatamrster
Quonimirum numero non tantumidema postoli sed omnes sunt desig¬
nati qui uerbum predicando pabulumuitae fidelibus ministrant : quiꝰ

Expanded text:
positionis, auream. Mensa autem aurea Scriptura est sacra spirituapositionis, auream. Mensa autem aurea Scriptura est sacra spiritualis intelligentiae claritate fecunda; de qua Psalmista Domino: Parasti inquit in conspectu meo mensam, adversus eos qui tribulant me . Ne enim nos adversarii tribulantes ad errorem inflectant, mensam nobis Conditor noster scientiae coelestis, per quam in fide veritatis confortemur, paravit. Panes namque propositionis sancti sunt doctores, quorum nobis opera, vel verba salutaria, ad exemplum vitae proposita, semper in divinis paginis quisquis bene quaerit invenit. Unde et apte iidem panes in Exodo duodecim fieri praecepti sunt, videlicet propter apostolos duodecim, per quorum miniti condita est, et instrumenti Veteris, donante Domino, revelata mysteria. Quorum nimirum numero, non tantum iidem apostoli, sed omnes sunt designati, qui verbum praedicando, pabulum vitae fidelibus ministrant: quia
Abbreviated transcription (Latin):
euangelicae libertatis: et cum ad intellegentiamatq custodiam legis
spiritalemin lustrante euangelii gratia peruenimus : uicenarium pro¬
fectonumerum perficimus : fitq idemnu merus in longitudine ec lati
tudine altaris: cum corda electorum docente ut roq testamento : et ad¬
iuuante ipso uno utriusq: testamenti auctore : et per seuerantiam
bonio peris etiam in per secutionibus seruant : et hilaritatem dilectio¬
nis etiam in eos qui per secuntur exhibent : Denario autemnu mero spes
caelestium praemiorum solet de signari dño ad firmante : cum eos qui
inuinea magni patris familias laborant denario remunerandos esse
testa tur: etidem altare quodinfigura factum est electorum obsig¬
nificandam eorum uitam perpetuam decemerat cubitis altum :
lum uero dictum est quia fecit salo monaltare aureum: additum
est continuo : Et mensam super quam ponerentur panes pro¬

Expanded text:
evangelicae libertatis. Et cum ad intelligentiam atque custodiam legis evangelicae libertatis. Et cum ad intelligentiam atque custodiam legis spiritalem, illustrante Evangelii gratia, pervenimus, vicenarium profetudine altaris, cum corda electorum, docente utroque Testamento, et adjuvante ipso uno utriusque Testamenti auctore, et perseverantiam boni operis etiam in persecutionibus servant, et hilaritatem dilectionis etiam in eos qui persequuntur exhibent. Denario autem numero spes coelestium praemiorum solet designari, Domino affirmante, cum eos qui in vinea magni patrisfamilias laborant denario remunerandos esse testatur . Et idem altare, quod in figura factum est electorum, ob significandam eorum vitam perpetuam, decem erat cubitis altum. Cum vero dictum est quia feciest continuo: Et mensam, super quam ponerentur panes pro
Abbreviated transcription (Latin):
flabet enim .xx. cubitos longitudinis et toudem cubitos latitudinis et decem¬
ubitos altitudinis : De quo quidem numero supra in ex positionetempli
et uestibuli eius diximus : sed et nunc dicendum breuiter quiasi altare
holo causti illorum in ecclesiatrpumtenet : qui suum corpus et animam
dõ consecrare ꝑ ignemamoris illius quaerunt: per seuerantiahorum inbo¬
nao peratione per longitudinis altaris. Amplitudo incaritate dĩ et pro¬
ximi Perlatitudinem: spes in ex pectatione diuinae uisitationis ꝑ alti¬
tudinem figuratur. Quod autem longitudo et latitudo altari suice no¬
rum erat cubitorum : magnamutiq perfectionem de signat eius inde¬
fessae longanimitatis ac sincere dilectionis quae perutriusq testamenti
nobis obseruantiam tribuitur : Quater enim quini uicenarum nume¬
rum conplent : Quinq autem morsaice legis libri : quattuor sunt

Expanded text:
Habet enim viginti cubitos longitudinis, et toHabet enim viginti cubitos longitudinis, et tocubitos altitudinis. De quo quidem numero supra in expositione templi et vestibuli ejus diximus. Sed et nunc dicendum breviter, quia si altare holocausti illorum in Ecclesia typum tenet, qui suum corpus et animam Deo consecrare per ignem amoris illius quaerunt, perseverantia horum in bona operatione per longitudinem altaris, amplitudo in charitate Dei et proximi per latitudinem, spes in exspectatione divinae visitationis per altitudinem figuratur. Quod autem longitudo et latitudo altaris vicenorum erat cubitorum, magnam utique perfectionem designat ejusdem indefessae longanimitatis ac sincerae dilectionis, quae per utriusque Testamenti nobis observantiam tribuitur. Quater enim quini vicenarium numerum complent. Quinque autem libri Mosaicae legis, quatuor autem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
longitudinis et xxcubi t orum latitudinis : et decem cubitorum alitui¬
dinis Et̃ quidem altarethrmiamatis morses fecit in heremo : Halis
cubitum longitudinis et alterum latitudinis et duos cubitos inaltatudi¬
ne ⁊ duantae autem magnitudinis hoc salo monfecerit soriptura ndut
sed tantum quod altare aureum fecerit dicit : Constatauten
quiatantum facere non potuit : quantum fecit holo caustĩ quus .x
tem plilaritudinem impleret : Quantoigitur ex terius erat posi¬
tum al tant holoeaustiquam in censi: quantumq genere oblas¬
ones ac uliate metalli gnobilius fuit tantum quant itate
mensurae et hostiarum frequentia prestabat : quia nimirum plures sunt
multo quibus dicatur Siuis aduitam ingrediseriuamandata : quam quos
audire delectet : Siuis perfectus esse : uadeuende quaehabes et da paupe¬
ribus : Nec tamen huius mensura altaris mrstici : ratione caret et numero :

Expanded text:
longitudinis, et viginti cubitorum latitudinis, et decem cubitorum altitulongitudinis, et viginti cubitorum latitudinis, et decem cubitorum altitudinis. Et quidem altare thymiamatis Moyses fecit in eremo, habens cubitum longitudinis, et alterum latitudinis, et duos cubitos in altitudine . Quantae autem magnitudinis hoc Salomon fecerit, Scriptura non dicit, sed tantum quod altare aureum fecerit, dicit. Constat autem quia tantum facere non potuit, quantum fecit holocausti; quia si vt, totam templi latitudinem impleret. Quanto igitur exterius erat positum altare holocausti, quam incensi, quantumque genere oblationis ac utilitate metalli ignobilius fuit, tantum quantitate mensurae et hostiarum frequentia praestabat. Quia nimirum plures sunt multo quibus dicatur: « Si vis ad vitam ingredi, serva mandata , quam quos audire delectet: Si vis perfectus esse, vade, vende quae habes, et da pauperibus . » Nec tamen hujus mensura altaris mystici ratione caret et numero.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis impleuit : In quofigura ex primebatur scõrum : quidumne glecis
tem poralium rerum cũ piditatibus tota intentione caelestia quaert̃
uelut intus inuicino oraculi sunt positi : Nec longe sunt remotiaueb
quotemplum et scã sc̃orum dirimuntur : quiacorpora tantumtern
in colunt Ceterum secundum interi orem hominem totamhabent
conuer sationem incaelis : Ascenditq: ad huius modifumus al tari
incensorum intrascã scõrum ubi arca est recondita : cumorationes
scorum flamma caritatis ex citatae ad caelum usq perueniunt ubip̃s
est indextera dĩ sedens : Non enimin hoc altari sanguis hostiarum
sed tbrmia mata tantum incenditur : quia tales uiri non habent
opera carnis et sanguis quaein ara sui cordisimmolantes dño maciam
sedicolum modola erimarum et orationis eiuota prodesideriorg¬
ni caelestis offerunt: Necit quoq altare aeneum xx cubitorun

Expanded text:
itatis implevit; in quo figura exprimebatur sanctorum, qui dum, neglectis itatis implevit; in quo figura exprimebatur sanctorum, qui dum, neglectis temporalium rerum cupiditatibus, tota intentione coelestia quaerunt, velut intus in vicino oraculi sunt positi. Nec longe sunt remoti a velo, quo templum et sancta sanctorum dirimuntur, quia corpora tantum terram incolunt, caeterum secundum interiorem hominem totam habent conversationem in coelis. Ascenditque ab hujusmodi altari fumus incensorum intra sancta sanctorum, ubi arca est recondita cum orationes sanctorum flamma charitatis excitatae ad coelum usque perveniunt, « ubi Christus est in dextera Dei sedens . » Non enim in hoc altari sanguis hostiarum, sed thymiama tantum incenditur, quia tales viri non habent opera carnis et sanguinis, quae in ara sui cordis immolantes Domino mactent, sed solummodo lacrymarum et orationis ei vota pro desiderio regni coelestis offerunt. Fecit quoque altare aeneum viginti cubitorum
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat : Siua sa indomodñi clecta ac praeciosa esse concupiscimus:¬
sicit aes queigneliq factumar gillae formas in greditur : quo uas possitapto
ministeriis caelestibus effici cumipsi salubriter humiliati et flamina
siue diuinae caritatis siue etiamhumanae aduersitatise mollitiuiam
patrumbene operando intramus ut ad praemia patrumbene currend
perueniamus: Fecitq: salomonomniauasa altare aureum et mensinr
super quam ponel rentur panes propositionis aurtum : Altare auren
corda significat per fectorum iustorum internae caritatis et castitatis
lucecorus ca quorum significandae sublimitati. etiam locus conueniteis¬
dem altaris : Stabatenimꝰ ante hostium scãe scorum ut infactura tabernau
mani festelegimus : In quo uidelicet altare : non hostiarum sanguis neq
libamina seđt hrmiamata tantum incendebantur : quorum fumus
ad superiora ascendens operiebat arcam: atq oraculum odoresuau¬

Expanded text:
monstrat, si vasa in domo Domini electa ac pretiosa esse concupiscimumonstrat, si vasa in domo Domini electa ac pretiosa esse concupiscimus. Aesque igne liquefactum argillae formas ingreditur, quo vas possit aptum ministeriis coelestibus effici, cum ipsi salubriter humiliati, et flamma suae divinae charitatis, sive etiam humanae adversitatis emolliti, viam patrum bene operando intramus, ut ad praemia patrum bene currendo perveniamus. « Fecitque Salomon omnia vasa, altare aureum, et mensam super quam ponerentur panes propositionis, auream, etc. » Altare aureum corda significat perfectorum justorum, internae charitatis et castitatis luce corusca, quorum sublimitati significandae etiam locus convenit ejusdem altaris. Stabat enim ante ostium sancti sanctorum, ut in factura tabernaculi manifeste legimus. In quo videlicet altari non hostiarum sanguis, neque libamina, sed thymiamata tantum incendebantur: quorum fumus ad superiora ascendens operiebat arcam, atque oraculum odore suav