comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacersp̃s in eisdẽ interius aliquid efficacit̃ loquendo
operatur. Sed sacramento scripturarum eruditi
diuinitus introrsus pascimur. & pastͥ
adoperationem & disciplinam xp̃i erudimur
Sac ramento uero natiuitatis & humanitatis eius.
& nos redimimur adueniam. &scripturae aperi¬
unt᷑ ad intellegentiã. &ui a nob̵ ꝑ eũ monstrat᷑ &
potestas largit᷑. ut in adoptionẽ filiorũ ex seruitute
trans eamus. Porro baptismi sacramento intrandi
ad eandem adoptionem hostium credentib: pandit᷑
ut de inceps inmẽ bris xp̃i ꝑ eandem renascentiã li¬
beratiamalo unũ corpus efficiamur. In quonimirũ
uiui fic&ur. & corpus unũ efficiat᷑ Qui a sicut omĩa
mebra corporis nr̃i unauiui ficantur & reguntur
anima. ut ex cõpage mẽbrorũ unũ corpus fiat. ita
totius eccłȩ mẽbraunoscõreguntur &uiuificant᷑ spũ.
unusquisq: nrm̃ utero matris adhuc clausus. accipiat

Expanded text:
sacer Spiritus in eisdem interius aliquid efficaciter loquendo sacer Spiritus in eisdem interius aliquid efficaciter loquendo operatur; sed sacramento Scripturarum eruditi, divinitus introrsus pascimur, et pasti ad operationem disciplinam Christi erudimur. Sacramento vero nativitatis et humanitatis ejus, et nos redimimur ad veniam, et Scripturae aperiuntur ad intelligentiam, et via nobis per eum monstratur, et potestas largitur, ut in adoptionem filiorum ex servitute transeamus. Porro baptismi sacramento intrandi ad eamdem adoptionem ostium credentibus panditur, ut deinceps in membris Christi per eamdem renascentiam liberati a malo unum corpus efficiamur: in quo nimirumvivificetur, et corpus unum efficiatur; quia sicut omnia membra corporis nostri una vivificantur et reguntur anima, ut ex compage membrorum unum corpus fiat; ita totius Ecclesiae membra uno sancto reguntur et vivificantur Spiritu, unusquisque nostrum utero matris adhuc clausus accipiat,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ineccła baptismus & chrisma. corpus qq̃ dnĩ
& sanguis. Quaeobhocsacramenta uocant᷑ quia sub
eorũ specieui sibili q̃ uident᷑ secr&ius uirtutediuina
caro consecratur. Ut hoc sintinterius inueritate.
qđ exterius credunt᷑ uirtute fidei. Est & sacram̃tũ
iuris in quo postelectionem partiũ iuratunus quisq
qđ suo pacto decreuerit. Vnde & sa cramentũ dr̃
Qđ secr&ius fides inuisibilis ꝑ consecrationẽ in uo¬
cationis dĩ ł alicuius sacriteneat᷑. ex eo qđ foris uisu
uel auditu uox iurantis sentitur:
magnum qđ damsacramentum. quia in homine¬
ui sibili diuina maiestas intus obsecrationẽn ram̃
eaquae fiebant secr&ius potestatesua in uisibilit̃
operabat᷑. Vndemysteriũ ł sacram̃tũ qđ ds̃ homo
factus ẽiuredicitur. Sed inrsterium grecum est.
eo quod secr&ã & reconditam habeat in sedispositionẽ
Est autẽ & sacramentũ inscripturis diuinis ubicũq

Expanded text:
Christi in Ecclesia baptismus et chrisma, corpus quoque Domini Christi in Ecclesia baptismus et chrisma, corpus quoque Domini et sanguis, quae ob hoc sacramenta vocantur, quia sub eorum specie visibili, quae videtur, secretius virtute divina caro consecratur; ut hoc sint interius in veritate, quod exterius creduntur virtute fidei. Est et sacramentum juris, in quo post electionem partium jurat unusquisque quod suo pacto decreverit: unde et sacramentum dicitur quod secretius fides invisibilis per consecrationem invocationis Dei, vel alicujus sacri teneatur, ex eo quod foris visu vel auditu vox jurantis sentitur. magnum quoddam sacramentum, quia in hominvisibili divina majestas intus ob consecrationem nostram ea quae fiebant secretius potestate sua invisibiliter operabatur. Unde mysterium vel sacramentum, quod Deus homo factus est, jure dicitur; sed mysterium Graecum est, eo quod secretam et reconditam habeat in se dispositionem. Est autem et sacramentum in Scripturis divinis ubicumque
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ł in digne app&ensea excontemptũ Hinc
ergo erudirio port& eos qui ꝑcipiunt uitae sacra¬
menta. nefortesiquis desidioses alutaria ignorat
fidei rudimenta & ipsead nõ poenitus ignor& ur
SACRAMENTUMIGITUR EST. CANTUR¬
quid quid in aliqua caelebrationediuina nobis qua¬
sipignus salutis traditur. Cum res gesta uisibilis
longe aliud inui sibile intus operatur. quod scãe
accipiendum sit. Unde & sacramenta dicuntur.
aut asecr&o eo quod in reui sibili diuinitas intus ali¬
quid ultra secr&ius efficit ꝑspeciem corporalem :
Aut a consecrationes cĩficationis. quia sp̃s scs
manens incorporex p̃ilatenter hae c omnia sacra¬
mentorũ mrstica subtegumento uisibilium ꝓsa
lute fidelium operaturꝰ Magisigitur uis diuina
ex hocmentes credentium ad inuisibilia instruit.
quamsiui sibiliter eamonstrar& qua e interius
prestat adeffectum salutis. Perfidem enim am¬
bulamus & non ꝑspeciem . Suntautẽ sac ram̃ta

Expanded text:
tiam, vel indigne appetens ea ex contemptu. Hinc tiam, vel indigne appetens ea ex contemptu. Hinc ergo erudiri oportet eos qui percipiunt vitae sacramenta, ne forte si quis desidiose salutaria ignorat fidei rudimenta, et ipse a Domino penitus ignoreturSacramentum igitur est quidquid in aliqua celebratione divina nobis quasi pignus salutis traditur, cum res gesta visibilis longe aliud invisibile intus operatur, quod sancte accipiendum sit: unde et sacramenta dicuntur aut a secreto, eo quod in re visibili divinitas intus aliquid ultra secretius efficit per speciem corporalem; aut a consecratione sanctificationis, quia Spiritus sanctus manens in corpore Christi, latenter haec omnia sacramentorum mystica sub tegumento visibilium pro salute fidelium operatur. Magis igitur vis divina ex hoc mentes credentium ad invisbilia instruit, quam si visibiliter ea monstraret quae interius praestat ad effectum salutis: Per fidem enim ambulamus et non per speciem . 2. Sunt autem sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
&eq itaq sinit terrenũ aliquid autuil eibidem
suspicari: Sed mrstica & spiritalia in hissapere
Itaut nr̃ corprs sensus adea interius sci ficandiaui¬
diustrans ferant᷑ si quomꝰ dicere possit p̃minentior
pars hominis. cormeũ & caromea exultauer̃ in dm̃
uiuũ. Recteigit᷑ in dm̃uiuũ totꝰhomo exultat.
qr lic& ab omnib: xpĩ caro & sanguis cottidie come¬
datur. ipse tam̃ agnus uiuus & integer ꝑman&
Non enĩmorit᷑. morsei ultra non dominabitur
Sed tamen inmysterio cottidie ueraciter immolatꝰ.
in ablutionẽ delictorum comedit᷑. Vndeilico in
eadem legissententia infestur. Ego dñs quis cĩfico
eos Sc̃ificataute meos qui ꝑhaec comp&enter ad
dm̃ scĩ ficantẽ tendunt. & cũ deuotione modo quo
oport& ea ꝑcipiunt. qr scĩficationis causa & ñ c̃ta¬
minationis renatis in xp̃o ista ꝓposuit. Alio quin
portabit iniquitatem delicti sui ut lexait.
qui scificata contaminauerit. comedens ꝑignoran¬

Expanded text:
e utique sinit terrenum aliquid aut vile ibidem suspicari, sed mystica et spiritalia in his sapere, ita ut nostri corporis sensus ad ea interius sanctificandi avidius transferantur, si quo modo dicere possit praeeminentior pars hominis: Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum vivum . 3. Recte igitur in Deum vivum totus homo exsultat, quia licet ab omnibus Christi caro et sanguis quotidie comedatur, ipse tamen Agnus vivus et integer permanet; non enim jam moritur, mors ei ultra non dominabitur ; sed tamen in mysterio quotidie veraciter immolatus, in ablutionem delictorum comeditur . Unde illico in eadem legis sententia infertur. Ego Dominus qui sanctifico eos ; sanctificat autem eos, qui per haec competenter ad Deum sanctificantem tendunt, et cum devotione modo quo oportet ea percipiunt: quia sanctificationis causa, et non contaminationis, renatis in Christo ista proposuit: Alioquin portabit iniquitatem delicti sui , ut lex ait, qui sanctificata contaminaverit, comedens per ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
rȩꝓmissa. VUnde pat& quia multũ interẽ quãuis
dũ in resed inspe ac figura ubi ꝓmissio ueritatis in¬
erat dequaspitalis intellegentia atq. fidei sac ram̃ta
illis lic& futura imꝑtipiebant᷑ Itaue nec illis de¬
e& inspũ quidiam spepotarent. nec nob̵ quid deipsis
recolendo ad fidei firmitatem & uitã ꝑcipiendã
uiui ficat quia bibantilli despĩtali c̃sequentieos pe¬
tra significans quod xp̃s posteos uenturus e&
Bibim quoq & nosspitalit̃ ac cõmedimꝰ sp̃italẽ xp̃i

Expanded text:
repromissa. 3. Unde patet quia multum interest, quamvis repromissa. 3. Unde patet quia multum interest, quamvis  idem necdum in re, sed in specie ac figura, ubi promissio veritatis inerat: de qua spiritalis intelligentia, atque fidei sacramenta illis licet futura impertiebantur, ita ut nec illis deesset in spiritu, quid jam spe potarent, nec nobis quid de ipsis recolendo ad fidei firmitatem et vitam percipiendam itales perceptio vivificat, quia bibebant illi de spiritali consequenti eos petra, significans quod Christus post eos venturus esset. Bibimus quoque et nos spiritaliter ac comedimus spiritalem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
enigmatũ adũbratã sedis d&ectis & euacuatis sola ueri¬
tate fruimꝰ & uerã carnẽ xp̃i & sanguinẽ inmysterio
sumimꝰ. Vnde saluator caro inquitmea. uere ẽcib &
sanguism̃s uere ẽpotus. Hanc qui manducat carnẽ.
indeserto & mortui s̃ . Nũ quid & nos quiis ta comedimꝰ
tẽporalit̃ ñ moriem̃ sicut & illi: ĩnoriem̃ autẽ sed nsic
illi in anima: Quia illicarnalit̃ manducantes mortuis
in a &ernum . nosautem dumnihil carnale ineo sapi¬
mꝰ. immospĩtales totũ sp̃italit̃ intellegentes. in xp̃o
manem̃. Id circo dehir qui recte ꝑcipiunt clamatipse.
qui manducat hunc panẽ uiuet in a&nũ Non enĩ
a nob ꝓpt̃ hancuitã nemoriam᷑ tẽporalit̃. sed ꝓpt̃ &̃ nã.
caroxp̃i & sanguis sumit᷑ spiritaliter. Ad quã ni¬
mirũ uitã nec illis ingressi qui prius digne in figura
ista ꝑcipiebant donec uenir& gratia nob & illis parit̃

Expanded text:
aenigmatum adumbratam, sed his detectis et evacuatis, sola veriaenigmatum adumbratam, sed his detectis et evacuatis, sola veritate fruimur, et veram carnem Christi et sanguinem in mysterio sumimus; unde Salvator: Caro, inquit, mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus; hanc qui manducat carnem, in deserto et mortui sunt. Nunquid et nos qui ista comedimus, temporaliter non moriemur sicut et illi? Moriemur autem, sed non sicut illi in anima, quia illi carnaliter manducantes, mortui sunt in aeternum; nos autem dum nihil carnale in eo sapimus, imo spiritale totum spiritaliter intelligentes in Christo manemus. Idcirco de his qui recte percipiunt clamat ipse: Qui manducat hunc panem vivet in aeternum. Non enim a nobis propter hanc vitam, ne moriamur temporaliter, sed propter aChristi et sanguis sumitur spiritaliter; ad quam nimirum vitam nec illi sunt ingressi, qui prius digne in figura ista percipiebant, donec veniret gratia nobis et illis pariter
Abbreviated transcription (Latin):
imago ueritatis. fIuncaut ẽ mrsteriũ impl&gueritatis
Ꝙ facta ẽ eucharistia exresurrectione caroxp̃ĩ q̃ pͥus
adfutura. De hoc uere paneda uid cecinerat in para¬
bolis. panẽ angelorũ manducauithomo. Alio quin
aesca illa lic& de caelo uenerit & potus qui a corporeus
lit̃manducat & bibithomo. Ac ꝑ hoc undeuiuunt
& manna & oma hui modiq̃ figurã gesser̃carnis ac san¬
sanguinis xpiqđ passus semel in pascha & cottidie suꝑ
altaremaneacuespere immolabat᷑. ñ nisi figurã istius
habueremysterii: &siqua in isuirtus sacrandilatuit.
totũ existagratia fideiqua frium p̃fulsit: Quã ꝓfecto
illi ꝑhaecquas ꝓmissã suspirantes partici pabant᷑ tan¬
tundẽ ꝑfidẽ & defuguris sa cram̃tuueritatis intellege¬
bant : Nos uero longe patrib hancgratiã rȩpmis sã
iã suscepimꝰ : & susceptã ueneramꝰ : Uenerantes autẽ
ex ipsa pascim᷑ & potam᷑ Non figuris quidẽ legaliũ

Expanded text:
imago veritatis; nunc autem mysterium impletae veritatis, imago veritatis; nunc autem mysterium impletae veritatis, et facta est Eucharistia ex resurrectione caro Christi, quaeadfutura. De hoc vero pane David cecinerat in parabolis: Panem angelorum manducavit homo . Alioquin esca illa, licet de coelo venerit, et potus, quia corporeus liter manducat et bibit homo. Ac per hoc unde vivunt et manna, et omnia hujusmodi quae figuram gesserunt carnis ac sanguinis Christi, quod passus semel in pascha et quotidie super altare mane ac vespere immolatur, non nisi figuram istius habuere mysterii, et si qua in his virtus sacranda latuit, totum ex ista gratia fidei qua fruimur praefulsit: quam profecto illi per haec quasi promissam suspirantes participabantur tantumdem per fidem, et de figuris sacramentum veritatis intelligebant. Nos vero longe ante patribus hanc gratiam repromissam jam suscepimus, et susceptam veneramur, venerantes autem ex ipsa pascimur et potamur: non figuris quidem legalium
Abbreviated transcription (Latin):
issepassionis xp̃i. & nrae communionis rectenullus
fidelium ignorat. Sed quantũ sit inter illud &
hoc sacram̃tũ. seu in t̃cibũ quidecaelo descendit
nec ñ & aquã quaedep&ra flux̃. atq. int̃ istud sp̃ĩtale
diuinũq cõmerciũ quaerendũ arbitror Praesertĩ
escã sp̃italẽ manducauer̃ & om̃s eundẽ potums pĩ¬
talẽ biber̃. Ubisi eandem ꝑceperant escã & eundẽ
potum quid nec esse fuit immutari qđ ipsũ erat
aut dariquasi aliud. sinihil amplius est. ex quo
fatendum sic eandẽ fuisse quã nunc ꝑcipimꝰ escã
eundẽq potũ. sicut eandẽ fuissep&ram dequama
ȩsca. quia manna spĩtalit̃ ꝑcipientib trpus fuitȩ sce
corpr̃s xp̃i. & aqua illa q̃ de p&rafluxerit potꝰ & figura
sanguinis Si quidẽ in p̃figuratione ide & umbra corpr̃s
atq exẽplaria erant sed ñ idẽ in adimpl&ione ueritatis
Quia qđ tunc adũbrabatur in designatione futurorũ

Expanded text:
isse passionis Christi et nostrae communionis recte nullus isse passionis Christi et nostrae communionis recte nullus fidelium ignorat. Sed quantum sit inter illud et hoc sacramentum, seu inter cibum qui de coelo descendit, necnon et aquam quae de petra fluxit, atque inter istud spiritale divinumque commercium, quaerendum arbitror, praesertim escam spiritalem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritalem biberunt . Ubi si eamdem perceperant escam, et eumdem potum, quid necesse fuit immutari quod ipsum erat, aut dari quasi aliud, si nihil amplius est? Ex quo fatendum, sic eamdem fuisse quam nunc percipimus, escam, eumdemque potum, sicut eamdem fuisse petram de qua mesca, quia manna spiritaliter percipientibus typus fuit escae corporis Christi, et aqua illa quae de petra fluxerat, potus et figura sanguinis. Si quidem in praefiguratione idem et umbra corporis atque exemplaria erant, sed non idem in adimpletione veritatis: quia quod tunc adumbrabatur in designatione futurorum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a & caronrã ad inui sibilia & sp̃italia capescenda
ꝑfidem uberius nutriatur. Estaute figura ł carect
hoc qđ ex teriussentitur sed totũ ueritas & nulla ad¬
umbratio qđ intrinsecus ꝑcipit᷑ Ao ꝑ hocnihilaliũd
hincinde quã ueritas & sacram̃tũ ipsius carnis aperit᷑
ris ohomoneq requiras natura eordinem. Si carnẽ
illã uere credis demaria uirgine in utero sinesemine
terit aut uerb comp̃hendere : immoscias quaeso.
potes tate effectus uero in uoluntate qͥa potentia di¬
uinitatis contranaturã ultranraẽrationis capacitatẽ
efficacit̃ operat᷑. Id circohabeat᷑ scientia indoc trina
salutis. teneatur fides in mysterio ueritatis. quõ in his
omnibus ꝑfidem ambulamus & non ꝑspeoiem. Qut¬
SITINT IMMOLATIONES UETTRUFIGURASU LEGALIŨ
ET INT̃ SACRAMTŨ DOMINICICORPRS AESANGUIÑ
MMOLATTONEMILLAM AGNIFIGURAMFU¬

Expanded text:
nostra et caro nostra ad invisibilia et spiritalia capescenda nostra et caro nostra ad invisibilia et spiritalia capescenda per fidem uberius nutriatur. Est autem figura vel character hoc quod exterius sentitur, sed totum veritas et nulla adumbratio, quod intrinsecus percipitur, ac per hoc nihil aliud hinc inde quam veritas et sacramentum ipsius carnis aperiturris, o homo, neque requiras naturae ordinem; sed si carnem illam vere credis de Maria virgine in utero sine semine terit aut verbis comprehendere? imo scias, quaeso, potestate, effectus vero in voluntate; quia potentia Divinitatis contra naturam ultra nostrae rationis capacitatem efficaciter operatur. Idcirco habeatur scientia in doctrina salutis, teneatur fides in mysterio veritatis, quoniam in his omnibus per fidem ambulamus et non per speciem. sit inter immolationes veterum figurasque legalium, et inter sacramentum Dominici corporis et sanguinis. 1. Immolationem illam agni figuram fu
Abbreviated transcription (Latin):
ideo iure figura ł caracter substantia e illius uo¬
catur. Quid enĩ aliud sunt figurae lit terarum quã
caraeteres earundẽ ut ꝑ easuis & potestar ac spirit
plationeo culis demonstr&ur : sicitaq format᷑ uer¬
bũ caro ut ꝑ carnẽ nr̃a in fantia ad diuinitatis intel¬
legentiã nutriat᷑. Uerũ tam̃neq caractores litte¬
rarũ falsitas. neq aliud quãlittȩ: Neq xp̃s homo
falsitas ddici potest . neq aliud quam dr̃. lic& figuraid:
caracter subs tantiae diuinitatis iuredicatur. quia
nram̃ in fantiam ꝑsead sp̃italia interius intelligenda
puehit & sensib nrĩs ut ea quaein illo s capiamꝰ uisibi¬
lẽseostendit : Sed quia illũ scđm carnẽ caelos oportuit
pen&rare . ut ꝑfidẽ illuc in illorenati confidentius
app&erent. reliquĩ nob̵ hoc sac ram̃tũ uisibile in
figurã & caracterẽ carnis ac sanguinis. ut phȩc mens

Expanded text:
ideo jure figura vel character substantiae illius voideo jure figura vel character substantiae illius vocatur. Quid enim aliud sunt figurae litterarum quam characteres earumdem, ut per eas vis et potestas, ac spiritus prolatio oculis demonstretur? Sic itaque formatur Verbum caro, ut per carnem nostra infantia ad divinitatis intelligentiam nutriatur. Verumtamen neque characteres litterarum, falsitas, neque aliud quam litterae: neque Christus homo falsitas dici potest, neque aliud quam Deus, licet figura, id est, character substantiae Divinitatis jure dicatur; quia nostram infantiam per se ad spiritalia interius intelligenda provehit et sensibus nostris, ut ea quae in illo sunt capiamus, visibilem se ostendit. Sed quia illum secundum carnem coelos oportuit penetrare, ut per fidem illuc in illo renati, confidentius appeterent, reliquit nobis hoc sacramentum visibile in figuram et characterem carnis et sanguinis, ut per haec mens
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis quod exterius sentitur. ueritas uero quio¬
quid de hoc mrsterio interius recteintellegit᷑ aut cre¬
ditur : Non enĩ omnis figura umbra ł falsitas
Vnde paulus deunicodĩ filio adhebreos loquensait
Quicum sit splendorgloriae & figura substantiȩ e
portansq omnia uerbo uirtutis suae purgationem
peccatorũ faciens. Quib ꝓfecto uerbis duas in xp̃o
substantias dedarat. & utras queueras. Namcum
dicit. quicum sit splendor gloriae. diuinitatis epis
c̃ substantialẽtatem praȩdicat. Cum uero figura
uel carecter substantiaehumanitatis designatna¬
turam. ubi corporaliter plenitudo in habitat diui¬
trationem duarũ substantiarum. quam figurã
substantiȩ ł carecterem nominauit : Quia ficut ꝑ
caracteres ł figuras litterarum infantia nr̃a prius
ꝑtingit gradatim ad lactionem. deindeas piritales
scripturarum sensus & intellegentiam. sic ex hu¬
manitatexp̃i. ad diuinitatem patris peruenitur

Expanded text:
veritatis, quod exterius sentitur; veritas vero, quidveritatis, quod exterius sentitur; veritas vero, quidquid de hoc mysterio interius recte intelligitur aut creditur. Non enim omnis figura umbra vel falsitas; unde Paulus de unico Dei Filio ad Hebraeos loquens, ait: Qui cum sit splendor gloriae, et figura substantiae ejus, portansque omnia verbo virtutis suae, purgationem peccatorum faciens. Quibus profecto verbis duas in Christo substantias declarat, et utrasque veras. Nam cum dicit, qui cum sit splendor gloriae divinitatis, consubstantialem praedicat. Cum vero figura vel character substantiae ejus, humanitatis designat naturam, ubi corporaliter plenitudo inhabitat Divitrationem duarum substantiarum, quam figuram substantiae vel characterem nominavit: quia sicut per characteres vel figuras litterarum infantia nostra prius pertingit gradatim ad lectionem, deinde ad spiritales Scripturarum sensus et intelligentiam; sic ex humanitate Christi ad Divinitatem Patris pervenitur; et
Abbreviated transcription (Latin):
alicuius reifigura est & semperadeu mrefestur :
ut sitres uera cuius figura est. Nam figuras u&e¬
ris testam̃tiumbras fuissenemoquisacras litteras
legitambigit . Hocͥmrsteriũ autueritas est aut fi¬
gura & ꝑ hocumbra est. Aut certequaerendum
hoc totũ utrum ueritas diciqueat sinefalsitatisum¬
bra quã uis mrsteriũ huiuscemodi resappellaride¬
beat. Sed figurauid& essedum frangitur. dum in
specieui sibili aliud intellegitur quã qđ uisu car¬
nis & gustu sentit᷑ dũq sanguis incalicesimulcũ
a quamisc&᷑ Porro illud fideis acramentum iure
ueritas appellatur. Uerita sergo dumcorpꝰ xp̃i
& sanguis uirtutes p̃s in uerbo ipsius expanisuiniq
substantia efficitur. figurauero dũ sacerdo te
quasi aliud exterius gerente obrecordationẽs acrȩ
passionis ad aram quod semel gestũ est cottidie
agnus immolatur. Sed siueracit̃ inspicimꝰ iure
simulueritas & figura dr̃ ut sit figura ł carẽcter

Expanded text:
alicujus rei figura est, et semper ad eam refertur, ut sit res vera, cujus figura est. Nam figuras Veteris Testamenti umbras fuisse, nemo qui sacras litteras legit, ambigit: hoc vero mysterium aut veritas est, aut figura, et per hoc umbra est. Aut certe quaerendum hoc totum utrum veritas dici queat sine falsitatis umbra, quamvis mysterium hujuscemodi res appellari debeat, sed figuram videtur esse dum frangitur, dum in specie visibili aliud intelligitur, quam quod visu carnis et gustu sentitur, dumque sanguis in calice simul cum aqua miscetur. Porro illud fidei sacramentum jure veritas appellatur; veritas ergo dum corpus Christi et sanguis virtute spiritus in verbo ipsius ex panis vinique substantia efficitur; figura vero, dum sacerdote, quasi aliud exterius gerente, ob recordationem sacrae passionis ad aram quod semel gestum est quotidie agnus immolatur. 2. Sed si veraciter inspicimus, jure simul veritas et figura dicitur: ut sit figura vel character
Abbreviated transcription (Latin):
quitͥmanducat peccator. & quidbibit Nonutiq
sibi carnẽ utilit̃ & sanguinẽ. sediuditiũ lic& uideat᷑
cũ c&erissa cram̃tũ altaris ꝑcipere. & quare n
Quia ñ se ꝓbat nec diiudicatoorpus. Cogitateñ in¬
fidelis digna & scã qđ in dignus possit accipere. Ñ
aliud quidẽ attendens nisi qđ uid&. neq intellegers
nisiqđ oresentit Nequaquã igit᷑ creditaut intelle¬
git quale ł quantũ iuditiũ sumit. Nempequia si¬
inulo m̃s ex uno edereui sibilit̃ cernit. nec si aliqua
situltra uirtus in eosatis ex fidesapit: ꝓpt̃ qđ illi
uirtus sacram̃ti subtrahit᷑ & in eodẽobp̃sũptionẽ iu¬
ditiũ reatꝰduplicat᷑. Unde apłs: ꝓb&sehomopͥus

Expanded text:
quid manducat peccator, et quid bibit, non utique quid manducat peccator, et quid bibit, non utique sibi carnem utiliter et sanguinem, sed judicium: licet videatur cum caeteris sacramentum altaris percipere? Et quare? Quia non se probat, nec dijudicat Domini corpus. Cogitat enim infidelis quod digna et sancta indignus possit accipere, non aliud quidem attendens, nisi quod videt, neque intelligens nisi quod ore sentitur. Nequaquam igitur credit aut intelligit, quale vel quantum judicium sumit; nempe quia simul omnes ex uno edere visibiliter cernit, nec si aliqua sit ultra virtus in eo satis ex fide sapit. Propter quod illi virtus sacramenti subtrahitur, et in eodem ob praesumptionem judicium reatus duplicatur, unde
Abbreviated transcription (Latin):
OCSANEXP̃S EXPONIT QUIMANDUCAT
inquit meã carnẽ & bibit meũ sanguinẽ in m̃e.
man& & ego in illo : hoc ẽergo manducare illius car¬
spuscõ c̃secratꝰo uEt mẽbrũ ẽ&̃ in cius corpr̃. & tẽplũ ẽ¬
eius ñ ẽ uere nec in illo nec in corpr̃ e eẽ potest. & qui in illo
Hinc qq̃ ẽ qđ ait. quimanducat meã carnẽ & bibit
ieũ sanguinẽ in meman& & ego mn illo: Aolio quinnisi
pͥus in memaneat et ego in illo. carnẽ meã manducare
ñ potestneq sanguinebibere : & quid ÷ qđ manducant
homines ẽcceom̃s in different̃ quã sȩpes a cram̃ta al¬
taris ꝑcipiunt. ꝑcipiunt plane s ed alius carnẽ xp̃i
spitalit̃ manducat & sangui nẽbibit. alius uero non.
quã uis bucellã demanus acerdotis uideat᷑ ꝓcipere
& quid accipit cũ unasit c̃secratio. si corpͥ&sanguinẽ
xp̃i ñ accipitr uerequia reus indigneaccipit sicut
paulus apłrait. iuditiũ sibi manducat & bibit.
ñ ꝓbansseprius necdiiudicans corpus dnĩ. Ecce

Expanded text:
Christus exponit: Qui manducat, inquit, meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet et ego in illo . Hoc est ergo manducare illius carSpiritu sancto consecrante, ut membrum esset in ejus corpore, et templum eejus non est, vere nec in illo, nec in corpore ejus esse potest; et qui in illo  ait: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet et ego in illo ; alioquin nisi prius in me maneat et ego in illo, carnem meam manducare non potest, neque sanguinem bibere. 2. Et quid est quod manducant homines? Ecce omnes indifferenter quam saepe sacramenta altaris percipiunt. Percipiunt plane, sed alius carmen Christi spiritaliter manducat et sanguinem bibit, alius vero non, quamvis buccellam de manu sacerdodotis videatur percipere. Et quid accipit, cum una sit consecratio, si corpus et sanguinem Christi non accipit? vere, quia reus indigne accipit, sicut Paulus apostolus ait: Judicium sibi manducat et bibit, non probans se prius, nec dijudicans corpus Domini . Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ poenitentiã. Ita p̃cisis aligno uitae pat& facultas siue¬
lint redireadueniã. Ubicũ poenitentiamt̃ cesserit.
certa spes ꝑcipit᷑. qriã uitȩ admixtus moriñ poterit
si rec̃ciliatus maneat in xp̃o. Tertio ut quicũq digne
hanc uitã sumant renatiunũ efficiant᷑. Ut sicutiã¬

Expanded text:
per poenitentiam, ita praecisis a ligno vitae patet facultas, si veper poenitentiam, ita praecisis a ligno vitae patet facultas, si velint redire ad veniam. Ubi cum poenitentia intercesserit, certa spes percipitur, quia jam vitae admistus, mori non poterit, si reconciliatus maneat in Christo. 4. Tertio, ut quicunque digne hanc vitam sumunt, renati unum efficiantur, ut sicut
Abbreviated transcription (Latin):
delictorũ ꝑhaecs a cram̃ta corpr̃s & sanguinis peccatare¬
lax&: Unde oram̃ dimitte nob debitanrã : Quia sidixe¬
rimꝰ qđ peccatũ ñ habem̃ ipsi nos seducimꝰ & ueritas ñ ẽ in
nob Secundo igit᷑ ut sicut fuit arbor uite in paradyso.
habeatin semysteriũ uitȩ qđ in eodẽ lignofigurabat᷑. ex qͥ
qͥ edunt seruantes mandatauitȩ nequaquã poss̃ moriin
Qđ si uelutiadã in oboedientes ad iabolorursus peccato
mortis ꝑempti fuerint sicutilledeparadr̃soremouent
ascĩs altaribus & a lignouitae. scilic& acorpore & sanguine
xp̃iqui ẽ uerũ paradrsilignũ. cuius foliũ ñ deflua &
onnã quaecũq faci& ꝓsperabunt᷑ Remouent᷑ autem.
nesumant delignouitae. & maleuiuant ut moriant᷑:
felicit̃ de inceps uiuantin a&nũ. Hoc quippeagunt
ultimo ex amine. quandoseparabunt᷑ iustiabin iustis
Sed hicsicutiadã expulsos pesmansit redeundiaduitã

Expanded text:
delictorum per haec sacramenta corporis et sanguinis peccata redelictorum per haec sacramenta corporis et sanguinis peccata relaxet. Unde oramus: Dimitte nobis debita nostra, quia, si dixerimus, quod peccatum non habemus, ipsi nos seducimus et veritas in  Secundo agitur, ut sicut fuit arbor vitae in paradiso,habeat in se mysterium vitae, quod in eodem ligno figurabatur; ex quo qui edunt servantes mandata vitae nequaquam possunt mori in Quod si veluti Adam inobedientes, a diabolo rursus peccato mortis perempti fuerint, sicut ille de paradiso removentur a sanctis altaribus et a ligno vitae, scilicet a corpore et sanguine Christi, qui est verum paradisi lignum; cujus folium non defluet et omnia quaecunque faciet prosperabuntur : removentur autem ne sumant de ligno vitae, et male vivant ut moriantur, feliciter deinceps vivant in aeternum. Hoc quippe agunt ultimo examine, quando separabuntur justi ab injustis. Sed hic sicuti Adam expulso spes mansit redeundi ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ut idon eus aliquis ꝓnobisinistis ñ debeatint̃uenire.
sed xp̃ototũ debemꝰ as scribere. quis uas &iã iniurias li¬
bent̃ remittit. & ꝓdelinquentib insesicut prius incruce
fecerat etiã sepatri offerendo idoneus ex oratorin t̾uenit
semel passus in carne ꝑ unã eandẽq. mortis passionẽ¬
semel salua uerit inundũ Ex quam orteidẽ resurgens
id uitã morsei ultra ñ dominabit᷑. Quia ꝓfectosapientia
dĩ patris nec essariũ ꝓmultis causis hocꝓuidit primo
siquidẽ qr cottidie peccamꝰ saltim peccatis sinequib: mor¬
talis infirmitas uiuereñ potest : qr lic& omã peccata
donata sintinbaptismo. infirmitas tam̃ peccatiadhuc in
carneman&. Undepsalmista. benedicanima meadño
quiꝓpiciat᷑ omnib in. quitatib. tuis. qui sanatom̃s infir
mrsticeimmolat᷑ & passio xp̃i inmrsterio traditur. pͥmo¬
Ut qui semel moriendo mortẽ uicerat. cottidiereci diua

Expanded text:
ut idoneus aliquis pro nobis in istis non debeat intervenire, ut idoneus aliquis pro nobis in istis non debeat intervenire, sed Christo totum debemus ascribere, qui suas etiam injurias libenter remittit, et pro delinquentibus in se, sicut prius in cruce fecerat, etiam se Patri offerendo idoneus exorator intervenitsemel passus in carne, per unam eamdemque mortis passionesemel salvaverit mundum, ex qua morte idem resurgens ad vitam, mors ei ultra non dominabitur: quia profecto sapientia Dei Patris necessarium pro mult quotidie peccamus, saltem in peccatis, sine quibus mortalis infirmitas vivere non potest, quia, licet omnia peccata donata sint in baptismo, infirmitas tamen peccati adhuc in carne manet. Unde Psalmista: Benedic anima mea Domino, qui propitiatur omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes infirmystice immolatur, et passio Christi in mysterio traditur, ut qui semel moriendo mortem vicerat, quotidie recidiva
Abbreviated transcription (Latin):
dem .xiii. ꝯfitemini dño filii isr ł
⁊ in ꝯspectu gentium laudeate e¬
ũ. qm̃ ido̾ disꝑsit nos int̾ gentes
que ignorant̾ eum ut uos enarre¬
tis mirabilia eius. et posu̾unt om̃s

Expanded text:
m. Confitemini Domino, filii Israel, et in conspectu gentium laudate eum: quoniam ideo dispersit vos inter gentes, quae ignorant eum, ut vos enarretis mirabilia ejus, et faciatis
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ facut ⁊ uisionẽ suã qͦdã ĩeffa¬
bili modo ĩ spũ nr̃o informant. Ip̃i
liqͥ dẽ hũs corpalib iudicandis at e mirts¬
strandis post̃ ⁊ eoꝵ significatiuas siłitu¬
dĩes in spũ ita discernunt᷑ ⁊ tanta po᷑¬
qͦdãmodo tͣcͣtant ut eas possint in sp̃ib

Expanded text:
e faciunt, et visionem suam quodam ineffabili modo in spiritu nostro informant. Ipsi siquidem his corporalibus judicandis atque ministrandis praesunt et eorum significativas similitudines in spiritu discernunt et tanta potentia tractant, ut eas possint in hominum
Abbreviated transcription (Latin):
s hoĩem uoluit me ẽẽ. Dedit mͥ
uiu̾e. sentire disc̾nere ꝑierã et
ad mortalẽ descendit mortalita¬
tẽ suscepit passionẽ sustinuit mor¬
tẽ uicit ⁊ sic me restauriunt ꝑe
mit de seruit̃o. Noĩe gͦ suo uoci¬
uit me ut memoriale suũ sꝑ ap̃
xit me qñ ignorabam docuit
me. qñ p̾cabam corripuit me
ꝑabam ꝯfortauit. qñ cecidi ereĩ¬
mͣ deus me᷑ de qͥb dulce erit
sim eũ łaudare ⁊ amare. Cũ enĩ cũo¬
tis sit p̾sidens singłos ĩplens. uͥq pͥ¬
sens. cũctoꝵ curã agens ⁊ cam̃ si

Expanded text:
sed hominem me voluit esse: dedit mihi vivere, sentire, discernere. Perieram, et ad mortalem descendit, mortalitatem suscepit, passionem sustinuit, mortem vicit; et sic me restauravit. Pemit de servitio. Nomine etiam suo vocavit me, ut memoriale suum semper xit me; quando ignorabam, docuit me; quando peccabam, corripuit me; perabam, confortavit me; quando cecidi, eremihi Deus meus, de quibus dulce erit semper eum laudare et amare. Cum enim cunctis sit praesidens, singulos implens, ubique praesens, cunctorum curam agens, et tam si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetiis ĩ spͣtor oĩm cogitatonũ
intentõem ⁊ actõnũ mearũ. Cũq¬
tueor. multa enĩ sunt ĩ me de
ut diligam ñ enĩ meliꝰ aut de¬
centius qmͣ ꝑ dilectõem rependi

Expanded text:
inspector omnium cogitationum, et intentionum et actionum mearum. Cum htueor. Multa enim sunt in me, de ut diligam: non enim melius nec decentius, quam per dilectionem, rependi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cognitoꝵ cognitõem. Ingeniũ
sic̃ exquirit ignota. rõ disc̾nit
ĩuenta. memoria reꝯdit iudicata
⁊ off̾u̾nt adhuc iudicanda. sic fit
ascensus ab infi̾orib ad suꝑiora ⁊
yma a sũmis dependent. Intellectꝰ

Expanded text:
em. Ingenium siquidem exquirit incognita, ratio discernit inventa, memoria recondit judicata, et offert adhuc judicanda. Sic fit ascensus ab inferioribus ad superiora, et ima a summis dependent. Intellectus
Abbreviated transcription (Latin):
sursum ĩ sapĩam. deorsum ĩ pru¬
dentiã qͣi in nirũ ⁊ mułrem ut uir
sit suꝑior ⁊ regat. mulier inferi
ei subtͣhendo affligit qm̃ qͥ ꝑ car¬
nalẽ affectus resolut᷑ ꝑ om̃iã q̃ ꝯ
moda sunt ei satiffac̾e̾ ꝯtendit.

Expanded text:
sursum, in sapientiam; deorsum, in prudentiam; quasi in virum et mulierem, ut vir sit superior et regat, mulier inferioei subtrahendo affligit, quam qui per carnalem affectum resolutus, per omnia quae commoda sunt ei satisfacere contendit.
Abbreviated transcription (Latin):
est qͥdam oculus aĩe ad qmͣ ꝑtinet
ẏmaginatõ ⁊ cognitõ dei. Oculus
ut uideat. Sanos ecłos ht̃ c̃ amor¬
taliũ cupiditatib est purgata
atq remota aspicit cũ ĩ dei lum̃
ꝯtẽplatõis ocłos figit. Uidet cũ
in illa contẽplatõe aspicit qͣnͣta
ta serenitas. qͣnta iocũditas. Sani¬
tas facit illã securã. Aspͨtus rectã
uisus beatam. Cũ enĩ ab om̃i fece¬
fu̾it lib̾a maculisq diluta. Tũc se

Expanded text:
quam oculus animae, ad quem pertinet imago et cognitio Dei. Oculus ut videat. Sanos oculos habet, cum a mortalium cupiditatibus est purgata atque remota. Aspicit, cum in Dei lumine contemplationis oculos figit. Videt, cum in illa contemplatione conspicit quanta ta serenitas, et quanta jucunditas. Sanitas facit illam securam, aspectus rectam, visio beatam. Cum enim fuerit ab omni faece libera maculisque diluta, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
sus ignorat nͨ medicinã q̃nt᷑ ĩ
eis. Cũ aũ mortuus fu̾it sensus
anime qͦ uiuit ĩ carne. lũc uiuifi¬
cari incipiet sensus ille qͦ sentiet
sem ipãm ⁊ sciet tũc dolores suos
⁊ sentire incipiet. tũc uuln̾a sua
magis prodest bonum.¬
q sp̃c deus ⁊ aer iste ⁊ fla¬
tus aeris qͥ a corde receptꝰ ⁊ ĩde
ꝑ totũ corpus emissus mortuũ ui¬
tam flatu nccio ꝯtin . Iste tñ sp̃c¬

Expanded text:
s ignorat, nec medicinam quaerit in eis. Cum autem mortuus fuerit sensus animae, quo vivit in carne, tunc vivificari incipiet sensus ille, quo sentit semetipsum, et tunc sciet dolores suos, et sentire incipiet vulnera sua magis prodest bonumque Spiritus Deus, et aer iste, et flatus aeris qui a corde receptus et inde per totum corpus emissus mortalium vitam flatu necessario continet. Iste tamen sp
Abbreviated transcription (Latin):
minis ut siue egred̾et᷑ siue ĩgͤ¬
d̾et᷑ pascua in fc̃ore suo ĩueniret.
Pascua foris ĩ carne saluatoris
⁊ pascua intꝰ in dnninutoe crea¬
toris hoc bonũ ĩ magnũ secutũ
est malũ. qm̃ ꝑdito bono qd̾ intꝰ
erat ingressa est aĩa ad bona. ali¬
ena q̃ foris erant ⁊ pacẽ fecit
in delectatõib scli reqͥescens suꝑ
illas ñ aitendens ad sñiam boni sui
int̾ioris eo qd̾ ꝯsołones suas c̾neret
ĩ bonis alienis. Nam cũ ext̾ior sensꝰ
carnalis bono suo utit᷑. Int̾ior sensꝰ
mentis. qͣi obdormit. Nõ enĩ bona¬

Expanded text:
minis, ut sive ingrederetur sive egrederetur, pascua in factore suo inveniret ; pascua foris in carne Salvatoris, et pascua intus in divinitate Creatoris. Hoc bonum magnum secutum est malum; quoniam perdito bono quod intus erat, egressa est anima ad bona aliena, quae foris erant; et pactum fecit cum delectationibus saeculi, requiescens super illas, non attendens absentiam boni sui interioris, eo quod consolationes suas cerneret in bonis alienis. Nam cum exterior sensus carnalis bono suo utitur, interior sensus mentis quasi obdormit. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
tãqmͣ organũ tẽꝑatur ⁊
disponit᷑ ut melos musicũ ĩ se ꝯti¬
u̾o recurrentib ad regiões suas e
ęr̾ceat᷑ requiescit ab hiis tm̃ motib
qͥb corpus ꝑ tp̃s ⁊ locũ mouebat

Expanded text:
am organum contemperatum et dispositum, ut melos musicumque in se contivero recurrentibus ad regiones suas elres suas exerceat, requiescit ab his tantum motibus, quibus corpus pro tempore et loco movebat
Abbreviated transcription (Latin):
na latine. ⁊ luna crescit ⁊ dec̾s¬
cit ⁊ uaria iuicissitudĩe ꝯnutat᷑. in
id tñ qd̾ fuit qͣdã ꝑfecta nouitate
se restituit sic mens nc̃ cap̃ sũmis
insexit nc̃ decidit in infima nc̃ sese
refe̾ns sibi ueris falla redirguit mͦ
ad corꝑalia regenda deflectit᷑. modo
sũ passiões colligit ⁊ sine ꝑ sensũ¬
ad sensibłia exeat. siue ꝑ intsłĩam ad¬

Expanded text:
t luna crescit et decrescit, et varia vicissitudine mutatur, in id tamen quod fuit quadam perfecta novitate se restituit: sic mens nunc caput summis inserit, nunc decidit in infima, nunc sese referens sibi, veris falsa redarguit; modo ad corporalia regenda deflectitur, modosuum passiones colligit. Et sive per sensuad sensibilia exeat, sive per int
Abbreviated transcription (Latin):
sexũt q̃ foris sũt corꝑalia ut Ae
um absunt ista p̾sto. sunt ỹmagi¬
nes eoꝵ cogitanti. Q ꝑp̃ se c̾nere
eas a se ñ põt ut se solã inspiciat
⁊ iudeat. Redeat gͦ ad si stet
in se ne sic̃ absentẽ se q̃rit S uelut
pͣsentẽ se curet cͥne ⁊ disc̾ne ut in

Expanded text:
e foris sunt corporalia, ut etiam cum absint ista, praesto sint imagines eorum cogitanti. Quapropter secernere eas a se non potest, ut se solam inspiciat et videat. Redeat ergo ad se, et stet in se, nec sicut absentem se quaerat, sed velut praesentem se curet cernere et discernere, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃ ascendit hũanũ. si quidẽ corpꝰ ex .iͦii.
elem̃tis ꝯpositũ est s ĩ carne ⁊ ossib t̾m
maxiẽ appar pp̃ t̾renam soliditatẽ aqua
ĩ humorib aer ꝯtinet᷑ ĩ pulmone. Idcͥco
ignis est ĩ corde. ⁊ Id̾o inf̾ius est latũ et
suꝑiꝰ acutũ. qm̃ formã ignis retinet q̃¬

Expanded text:
anum siquidem corpus ex quatuor elementis compositum est; sed in carne et ossibus terra maxime apparet propter terrenam soliditatem. Aqua in humoribus, aer continetur in pulmone; idcircoignis est in corde; et ideo inferius est latum, et superius acutum; quoniam formam ignis retinet. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Uissilis d̾o qmͣ hũilis ⁊ deuota qmͣ
pura ⁊ qmͣ sc̃a. S ꝑ ĩ istis est
corꝑalib q̃ cũ amore cogitat ⁊ c̃
qͥb amore assuefcã est. nõ ualet
sñ p̾maginib eoꝵ ud̾e sem ipãn¬

Expanded text:
dissimilis Deo, quam humilis et devota, quam pura, quam sancta. Sed quia in istis est corporalibus, quae cum amore cogitat, et cum quibus amore assuefacta est, non valet sine imaginibus eorum videre semetip
Abbreviated transcription (Latin):
tare. scire in dicare. ħ̃ oĩa nouit ĩ se
neo p̾maginatur .q. ex se illa aliquo
sensu corꝑis tetig̾it sit̃ corꝑalia q̃
tanguntur ex cogitatõib. Si ilsi¬
bi affigat ut tale aliqͥd ẽẽ se putet
qͥciid ei de se remanet hos solũ ip̃e¬

Expanded text:
tare, scire, judicare. Haec omnia novit in se, nec imaginatur, quasi extra se illa aliquo sensu corporis tetigerit, sicut corporalia quaeque tanguntur. Ex quorum cogitationibus si nihil sibi affingat, ut tale aliquid se esse putet; quidquid ei de se remanet, hoc solum ip
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ enĩ ꝓgressus aĩe usq ad mortalia
lapsus est. Sic regressus eiꝰ usq ĩ rõem
ẽẽ deb̾et. qua inpugnantib uiciis resist̾e
ualeat ut scd̾m nat᷑am suam iuiuat ⁊
ordĩari appetat sub illo .s. a quo regi d
⁊ sup̈ ea q̃ regere debet uno u̾bo qd̾ rõ¬
nale dicit᷑ seꝑatur a bestiis alio qd̾ mor¬
noscat magna. opꝰ est est ꝯsuetudĩe
recedendi a sensib ubi animũ ad se col¬
ligat ⁊ in seip̃o se retineat hiis siqͥdẽ

Expanded text:
Sicut enim progressus animae usque ad mortalia lapsus est; sic regressus ejus in rationem esse debet, qua impugnantibus vitiis resistere valeat, ut secundum naturam suam vivat, et ordinari appetat sub illo a quo regi debet, et supra ea quae regere debet. Uno verbo, quod rationale dicitur, separatur a bestiis; alio, quod mornoscat se, magna opus habet consuetudine recedendi a sensibus, ut animum ad se colligat, et in se ipso retineat. His siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeus apparebit. n ad corporeus tñ s
aĩa tua. Nec uerũ corporeꝰ s siłitũ¬
do corꝑis tui. Iacebit enĩ corpꝰ tuũ¬
⁊ ãbłabit illa carebit lingͣ corꝑis tui
loq̃tur illa clausi erũt õculi tui ui¬
uetͣ silitudo carnis tui. In hac sili¬
tudĩe qͣi ꝑ loca cogniti ⁊ ĩcogni¬
ta disceruit ⁊ sentit leta uł tͥ¬
stia aĩa aũ mortua sunt dormien¬
tis ĩ ip̃a siłitudĩe corꝑis sui sentit

Expanded text:
poreus apparebis; neque id corpus tuum, sed anima tua, nec uerum corpus sed similitudo corporis erit. iacebit enim corpus tuum, ambulabit ipsa; silebit lingua corporis tui, loquetur illa; clausi erunt oculi tui, uinetur similitudo carnis tuae. In hac similitudine quasi per loca cognita vel incognita discurrit, et sentit laeta vel tristia. Anima etiam mortui, sicut dormientis, in ipsa similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
locis ĩ quib culpã ꝯmiłu̾nt puni¬
unt. quidã u̾o abditis receptacłis
usq ad ultĩam resurrectõem ꝯti¬
nent̾ sic̃ unã q̃ digna est reqͥe uł
misĩa.

Expanded text:
locis, in quibus culpam commiserunt, puniuntur: quaedam vero abditis receptaculis usque ad ultimam resurrectionem continentur, sicut unaquaeque digna est requie vel miseria.
Abbreviated transcription (Latin):
iaceant uiuentia qͥdem s multo gͣ
uiꝰ ⁊ opp̾ssius qm sompniosis sensi¬
b obseratis fantasticũ aũ ueluti for¬
mant ĩ alicuiꝰ aĩalis ẏmaginẽ ali¬
enis sensib appareat tasisq homo
uideatur qualis sibi uideri possit
ĩ sompnis ⁊ portare ot̃a ua qͣ
hona si ua sĩt corꝑ a potirit᷑ur a
a demonib ut illudatur dõib ꝑtĩ

Expanded text:
eant, viventia quidem, sed multo gravius atque oppressius quam somno suis sensibus obseratis; phantasticum autem illud veluti formatum in alicujus animalis imaginem, alienis sensibus appareat, talisque homo sibi videatur, qualis sibi videri posset in somnis, et portare onera. Quae onera si vera sunt corpora, portantur a daemonib
Abbreviated transcription (Latin):
instrint. malus fallit. aũ fallit se
pe ĩ manifestis bonis ut cũ sibi in
eis creditũ fu̾it ad sua se ducat. sic
płmq hũanũ sp̃m rapit ut qͣdã
octulta mipt᷑a.q idẽ sp̃c uideatur¬

Expanded text:
instruit, et malus fallit. Fallit autem saepe in manifestis bonis, ut cum sibi in eis creditum fuerit, ad sua seducat. Sic plerumque humanum spiritum rapit, ut quadam occulta mixtura quasi idem spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
cñ qͥs uyp dormire cepit ⁊ adhuc
uigilate se estimat. alpice uident᷑ intiuẽ¬
tes in se uł passim uagantes se formas
discrepantes ⁊ uarias lentasq ⁊ turbu¬
aliud̾ est qmͣ q̃dam fumositas a stoma¬
co uł a corde ad cerebꝵ ascendens ⁊ ibi
uim aĩalem opͥmenos.

Expanded text:
 dormire coepit, et adhuc se vigilare aestimat, aspicere videtur irruentes in se, vel passim vagantes formas discrepantes et varias, laetas vel turbualiud nisi quaedam fumositas a stomacho vel a corde ad cerebrum ascendens, et ibi vim animalem comprimens.
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis ñ ingrediendo qͥdem ĩ eur
⁊ in sensum eius s fraude iniqͥ¬
tate atq om̃i malicia illũ allici¬
ens atq seducens asfcũ malicie
tnihicit ꝑ cogitat̃oes ⁊ uicenti¬
na uicioꝵ̃ quib ip̃e plemiꝰ est ut¬

Expanded text:
cordis, non ingrediens quidem in eum et in sensum ejus; sed fraude et iniquitate, atque omni malitia illum alliciens, atque seducens affectu malitiae, trahit per cogitationes et incentiva vitiorum, quibus ipse plenus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ facut ⁊ uisionẽ suã qͦdã ĩeffa¬
bili modo ĩ spũ nr̃o informant. Ip̃i
liqͥ dẽ hũs corpalib iudicandis at e mirts¬
strandis post̃ ⁊ eoꝵ significatiuas siłitu¬
dĩes in spũ ita discernunt᷑ ⁊ tanta po᷑
qͦdãmodo tͣcͣtant ut eas possint in sp̃ib

Expanded text:
e faciunt, et visionem suam quodam ineffabili modo in spiritu nostro informant. Ipsi siquidem his corporalibus judicandis atque miniantur et eorum significatiuas similitudines in spiritu ita discernunt et tanta potentia quodammodo tractant, ut eas possint etiam homi
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑi appetit. Retentiua sũpta
retinet doñ ex illis utilis digestio
fiat. Expulsiua nociua ⁊ suꝑflua
expessit distͥbutĩa bonos bonoꝵ cibo¬
rũ humores oĩb m̃bris distͥbuit
ꝓut cuiq expedit.
fuorẽ cordis aerẽ hauriendõ atq
reddendo uitã ⁊ salutẽ toti corꝑit
buit. aere nãq potito sanguĩem pu¬
rificatũ ꝑ totũ corpꝰ ꝓ ĩpeslit ꝑ ue¬
nas pulsuales q̃ at̾ie uotant᷑. Ex qͣꝵ

Expanded text:
ori appetit. Retentiva sumpta retinet, donec ex illis digestio utilis fiat. Expulsiva nociva et superflua expellit. Distributiva bonos bonorum ciborum humores omnibus membris distribuit, prout cuique expedit. fervorem cordis aerem hauriendo atque reddendo, vitam et salutem toti corpori tribuit. Aere namque puro sanguinem purificatum per totum corpus impellit per venas pulsatiles, quae arteriae vocantur. E
Abbreviated transcription (Latin):
sit Iusticia nolle plusqmͣ possis. pyu¬
dentia est ĩ eligendis. tẽꝑantia in
utendis fortitudo ĩ tolandis i̾ticia
ĩ distͥbuendis. prudentie ẽ nicħ pe¬
nitend̾ aꝓpet̾e. ⁊ nicħ p̾t̾ iustum

Expanded text:
sit; justitia, non velle plus quam possit. Prudentia est in eligendis; temperantia, in utendis; fortitudo, in tolerandis; justitia, in distribuendis. Prudentiae est nihil poenitendum appetere, et nihil praeter justum
Abbreviated transcription (Latin):
mẽtib uł actib tota simul adest.
tota uidet ⁊ tota ĩ t̾ior menunt. to¬
ta Audit. ⁊ tota sonoꝵ remiscit᷑. to¬
ta odorat ⁊ tota odores recolit. tota
ꝑ linguã ⁊ palatũ sapores sentit ⁊
Discernit. tota tangit dum uł mol¬
ha. tota sims aꝓpbãt uł ĩpbat. calida
u̾o̾ ⁊ frigida sumo tñ digito tota
discernit. tota est uisus tota est
gitat tota est cogitat̃o. cũ tota di¬
ligit tota est diecto põt nãq ex
ꝑte cogitare ⁊ exꝑte dilige:¬
abet aĩa affectões quib ex̾tet᷑
ad uirtutes. dolor nãq de pc̃tis
timor de suppliciis Desid̾ium de ꝓ¬
missis gandiũ de p̾miis q̃dã exͣci¬

Expanded text:
motibus vel actibus tota simul adest. Tota videt, et tota visorum meminit: tota audit, et tota sonorum reminiscitur: tota odorat, et tota odores recolit: tota per linguam et palatum sapores sentit et discernit: tota tangit dura vel mollia: tota simul approbat et reprobat. Calida vero vel frigida summo tantum digito tota discernit. Tota est visus, tota est gitat, tota est cogitatio; cum tota diligit, tota est dilectio. Potest namque ex parte cogitare, et ex parte diligeabet anima affectiones, quibus exercetur ad virtutes. Dolor namque de peccatis, timor de suppliciis, desiderium de promissis, gaudium de praemiis quaedam exerci
Abbreviated transcription (Latin):
nima p̾sencia sui corpꝰ uiuifi¬
cat ⁊ colligata ẽ ei ut nͦ
cũ uelit se ĩdẽ segregare possit
nͨ retin̾e cũ uisionẽ sui creato¬
ꝯsistit uita corꝑis ⁊ de morte
corꝑs descendit mors aĩe . suc̃ .in
aĩa uita sua facit carnẽ iuuẽtẽ
ro ꝑ corruptelã mat̾ie sue aĩam a
cupiditatib illicitis alligau̾it occid᷑

Expanded text:
 presentia sua corpus vivificat et sic colligata est ei, ut nec cum velit se inde segregare possit, nec retinere cum iussionem sui creatoconsistit vita corporis, et de morte corporis descendit mors animae. Sicut enim anima vita sua facit carnem viventem,ro per corruptelam materiae suae animam, si cupiditatibus illicitis illigaverit, occidit.
Abbreviated transcription (Latin):
lũ ht̃ colorẽ ppillo loco ꝯtinet᷑.
nlłis m̃bris cͥꝯscbit᷑ ⁊ nullo spacio
finit᷑. M ita est cogitanda ĩtel¬
ligenda sic̃ sapĩa iusticia ⁊ cet̾e̾
uirtutes ab õipotente create.
Natura aĩe ĩuisibilis est ñ aũ ĩ¬
uisibilis ĩ corꝑe manet ⁊ corꝑe
ĩuisibłit egre̾dit᷑. ꝑ corpꝰ corꝑa

Expanded text:
lum habet colorem, nullo loco continetur, nullis membris circumscribitur, nullo spatio finitur: sed ita est cogitanda et intelligenda, sicut sapientia, justitia, et caeterae virtutes ab Omnipotente creatae. Natura animae invisibilis est, ideo invisibiliter in corpore manet, et de corpore invisibi
Abbreviated transcription (Latin):
sd̾oq ip̃a intentõ ⁊̃ aliud au̾sa c̾nit uisa
lompnioꝵ tanꝙͣ̃ spẽs corpales allit
it sibi dormiens ingilare uideat᷑ ⁊ ñ
siłia corꝑib s ip̃a corꝑa intueri se
putet. Ege aũ multo ampliꝰ ãmiror
⁊ uehem̃tiꝰ stupeo qnͣta cełitate ⁊
facilitate in se aĩa fabucet᷑ ỹma¬

Expanded text:
deoque ipsa intentio in aliud aversa, cernit visa somniorum tanquam species corporales adsint, ut sibi dormientes vigilare videantur, et non similia corporibus, sed ipsa corpora intueri se putent. Ego autem multo amplius admiror et vehementius stupeo, quanta celeritate ac facilitate in se anima fabricet ima