comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& patrem nemo nouit nisi filius. Non reor
ignorare sapientes. quia uesanũ est sapere
ex non existentib factum filiũ: cum utiq
habeat temporale principiũ quod ostendit᷑
ex non existentib factum Nam si temporib
in esse oporteret hoc quod auint erat quando
non erat. aut spatio scłi cuiuscunq & siue¬
rum ẽ quia omĩa ꝑ ipsum facta sunt: palã
est quia & om̃e scłm. & tempus. & spatia.
& aliquando. inter quȩ reperitur quodai¬
unt fuit quando ñ fuit. ꝑ ipsum facta sũ.
Et quomͦ non ẽ incredibile eum qui & tem¬
pora fecit & scła & momĩta. inter quȩ ẽ illd
fuit quando ñ fuit dicere aliquando ñ fuis¬
se: Stultum enim ẽ. & om̃i peccato plem̃.
eum qui causa ẽ alicuius. eundem posten
orem dicere illius geniturȩ. euius causa ẽ.
Precedit enim scđm eos sapientia dĩ quȩ er¬
auit uniuersa illud spatium in quo dicunt
non dum factum filium a patre mentient

Expanded text:
et Patrem nemo novit, nisi Filius . Non ergo reor et Patrem nemo novit, nisi Filius . Non ergo reor ignorare sapientes quia vesanum est sapere ex non existentibus factum Filium, cum utique non habeat temporale principium, quod ostenditur ex non existentibus factum. Nam si tempori inesse oporteret hoc quod aiunt: Erat quando non erat, aut spatio saeculi cujuscunque; et si verum est quia omnia per ipsum facta sunt, palam est quia omne saeculum, et tempus, et spatia, et aliquando, inter quae reperitur, quod aiunt, fuit, quando non fuit, per ipsum facta sunt. Et quomodo non est incredibile eum qui et tempora fecit et momenta, inter quae est illud fuit quando non fuit, dicere aliquando non fuisse? Stultum enim est, et omni peccato plenum, eum qui causa est alicujus, eumdem dicere posteriorem illius genitura cujus causa est. Praecedit enim secundum eos Sapientia Dei, quae creavit universa, illud spatium, in quo dicunt nondum factum Filium a Patre, mentiente
Abbreviated transcription (Latin):
nitus pater. Sed quia excedit ȩuangłistaꝵ
puto quia & angłoꝵ ꝑceptionẽ: & transcen¬
dit uniuersa unigeniti filii in effabilis sub¬
stantia. Non gͦ reor quia de pietate cogitan-¬
tes. de hac aliquid interrogare p̃sumant:
ꝓpter quod dictum ẽ. Altiora te ne quȩsieriꝰ.
& difficiliora te te noli examinare. Nã sicit
aliarum plurimarũ & huius noticia huni¬
nȩ ꝑceptioni celata ẽ: quale est apud pau¬
lum quȩ ocłs non uidit. nec auris audurt
nec in cor hominis ascendit. quȩ p̃paraut
ds diligentib se. Sed etiam stellas inquit
ds ad abraham ñ potes enumerare. neq are¬
nam maris. Et pluuiȩ guitas quis enume.¬
ri subsistentiã dei uerbi. nisi forte uesanus
colonis huius notitiam. ab eis exonerare fis¬
tinauit: significans ultra naturam ẽẽ om̃iũ
rerum hanc animaduersionẽ: soli uero pa¬
tri tantum adiacere huius scientiȩ sacram̃tũ.
Nullus inquit nouit quis ẽ filius nisi pater.

Expanded text:
nitus Pater. Sed quia excedit evangelistarum, nitus Pater. Sed quia excedit evangelistarum, puto quia et angelorum perceptionem, et transcendit universa unigeniti Filii ineffabilis substantia. Non ergo reor quia de pietate cogitantes de hac aliquid interrogare praesumant, propter quod dictum est: Altiora te ne quaesieris, et difficiliora te noli examinare . Nam sicut aliarum plurimarum, et hujus notitia humanae perceptioni celata est, quale est apud Paulum: Quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Sed etiam stellas, inquit Deus ad Abraham, non potes enumerare, neque arenam maris: et guttas pluviae quis enumeri subsistentiam Verbi Dei, nisi forte vesanus columnis, hujus notitiam ab eis exonerare festinavit, significans ultra naturam esse omnium rerum hanc animadversionem, soli vero Patri tantum adjacere hujus scientiae sacramentum: Nullus, inquit, novit quis est Filius, nisi Pater;
Abbreviated transcription (Latin):
enim om̃a ꝑ ipsũ facta sunt: quomͦ qui
creaturis ut essent donauit: ipse aliqͦndo
ñ fuit e Non enim ulla ratio ẽ: ut qui facit.
eius nature sit cuius illa quȩ fuint. Si ipse
quidem erat in principio: omĩa uero ꝑ eum
facta sunt: ex non exstantib fecit. Et con¬
trariũ uidetur his quȩ ex ñ exstantibꝰ fac-¬
ta sunt. hoc qd̾ extat. & ualde discretum.
Inter patrem siquidẽ & filiũ. nullũ demõ¬
stratur ẽẽ spatiũ: nec usq aliquã cogitatio¬
nem hoc animȩ fantasia ꝑcipiente. Ex non
extantib aut̃ creatus mundus nouellã ha-¬
bet substantiȩ recentemq natiuitatẽ a pa-¬
tre ꝑfilium: huiꝰmodi utiq substantiali-¬
tatem cunctis accipientib. Altius igitur
adhuc contemplatus uerbi diuinitatẽ. et
creaturarum uniuersam intelligentiã tnͣs¬
cendentẽ reuerentissimꝰ ioħs: geniturã eius
nec facturam dicere uoluit. nec ꝑ elementa
syllabarũ factorẽ ingenitũ. Unus enĩ inge¬

Expanded text:
enim per ipsum omnia facta sunt, quomodo qui creaturis, ut essent, donavit, ipse aliquando non fuit? Non enim ulla ratio est ut qui facit ejus naturae sit cujus illa quae fiunt. Si ipse quidem erat in principio, omnia vero per ipsum facta sunt, ex non exstantibus fecit: et contrarium videtur his quae ex non substantibus facta sunt, hoc quod exstat, et valde discretum. Inter Patrem siquidem et Filium nullum demonstratur esse spatium, nec usque ad aliquam cogitationem hoc animae phantasia percipiente. Ex non exstantibus autem creatus mundus, novellam habet substantiae recentemque nativitatem a Patre per Filium, hujusmodi utique substantialitatem cunctis accipientibus. Altius igitur adhuc contemplatus Verbi divinitatem, et creaturarum universam intelligentiam transcendentem beatissimus Joannes genituram ejus nec facturam dicere voluit, nec per elementa syllabarum factorem ingenitum. Unus enim est inge
Abbreviated transcription (Latin):
pistis: anathema sit: licet angłm de cęlo e̾e¬
se fingat. Sed etiam siquis aliis sermonibus
anathematizatos a frat̃nitate nullus ur̃m
suscipiat: aut habere patiat᷑ ea quȩ ab eis
uel dicuntur. uel conscribunt᷑. Cuncta enim
uelut magi homines mentiuntur: quia ueri.¬
tatem loqui non possunt. Circum eunt deniq
ciuitates: nichil studentes aliud quã ut amici¬
tiarum scematȩ & nomine pacis ꝑ figmenta
uel blandim̃ta litteras dent & accipiant. ut
errare faciant: ꝑ hȩc deceptas a se mulierculas.
Nos ergo qui contra xp̃m tanta p̃sumunt:
quiq xp̃ianitati tam publice derogarunt.
quam inter udicia ꝑ secutiones nobis quantũ
in ipsis ẽ excitare ñ cessant: & in effabile sacra¬
concertatores nobiscum contra eorũ uesanã
estote p̃sumptionẽ: ad similitudinẽ cõminis¬
troꝵ nr̃oꝵ qui indignati sunt & aduersus eos

Expanded text:
pistis, anathema sit, licet angelum de coelo se espistis, anathema sit, licet angelum de coelo se esse fingat . Sed etiam si quis aliis sermonibus anathematizatos a fraternitate nullus vestrum suscipiat, aut habere patiatur ea quae ab eis vel dicuntur vel conscribuntur. Cuncta enim velut magi homines mentiuntur: quia veritatem loqui non possunt. Circumeunt denique civitates, nihil studentes aliud, nisi ut amicitiarum schemate et nomine pacis per figmenta vel blandimenta litteras dent et accipiant; ut errare faciant per haec deceptas a se mulierculas. Hos ergo qui contra Christum tanta praesumunt, quique Christianitati tam publice derogaverunt, qui inter judicia persecutiones nobis, quantum in ipsis est, excitare non cessant, et ineffabile sacraconcertatores nobiscum contra eorum vesanam estote praesumptionem, ad similitudinem comministrorum nostrorum, qui indignati sunt, et adversus
Abbreviated transcription (Latin):
stit: securos nos faciente patre. familias eius
cum clamat: habete fiduciã ego uici mun¬
dum. Hoc nouimus actum post resurrectio
ex dei genitrice maria: qui in nouissimis tẽ¬
porib ꝓ damnatione peccati ad humanum
genus adueniens crucifixus & mortuus est.
sed non propterea diuinitate sua minor factꝰ.
Resurrexit enim a mortuis: assumptus in cȩ¬
lo est: sedet ad sed eram maiestatis Hȩc igitur ex
patre in hac epła siguraui. ⁊ onerosũ credens singłã
subscrupulositate conscͥbere: eo qd̃ sciã sc̃m studiũ ur̃m ta-¬
etiam morimur: & destruere ea uolentes nul¬
latenus formidamꝰ. Qui licet uerberib nobis
extorqueant: nos tam̃ spem ñ auersam᷑ nr̃ãm
Horum igitur aduersarii id ẽ arrius & achil¬
las: & qui cum eis sunt ueritatis immici: ab
eccłia sunt ꝓcul expulsi: alieni facti apia
doctrina nr̃a scdm beatum paulũ dicentẽ.
Quicunq uob̃ annuntiauerit p̾ater quod acce-¬

Expanded text:
stens, securos nos faciente Patrefamilias ejus, stens, securos nos faciente Patrefamilias ejus, cum clamat, Habete fiduciam: ego vici mundum . Hoc novimus actum post resurrectionex Dei Genitrice Maria; qui in novissimis temporibus pro damnatione peccati ad humanum genus adveniens, crucifixus et mortuus est; sed non propterea divinitate sua minor factus. Resurrexit enim a mortuis, assumptus est in coelum, et sedet ad dexteram Majestatis. Haec igitur ex parte in hac epistola figuravi, onerosum credens singula sub scrupulositate conscribere, eo quod sciam sanctum studium vestrum ta quibus etiam morimur, et destruere ea volentes nullatenus formidamus. Qui licet verberibus nobis extorqueant, nos tamen spem non aversamur nostram. Horum igitur adversarii, id est, Arius et Achillas, et qui cum eis sunt veritatis inimici, ab Ecclesia sunt procul expulsi, alieni facti a pia doctrina nostra, secundum beatum Paulum dicentem: Quicunque vobis annuntiaverit praeter id quod acce
Abbreviated transcription (Latin):
eloquium: illud quod ait ex parte cognos¬
cimus iam putantes ẽẽ destructum: palam
est quia multũ spe sua deficiunt. Igitur e¬
rat & semꝑ & ante scła. quodcunq sit: non
tamen ẽ id quod ingenitum. Ergo ingeni¬
filio uͦ⁊ congruus distribuat᷑ honor. Sine¬
principio enim a patre sciamus eius esse. natiui¬
tatem ⁊ culturam ei sicuti prediximus tribuen¬
tes: piȩ atq cum bona opinione suꝑ eo. erat
& semꝑ & ante scła predicantes: Diuinitatẽ
quippe eus ꝑscrutantes: sed imagini & ꝑscru¬
tationi patris ꝑfectam ȩqualitatem ꝑ omnia
deuouentes. Propriũ uero solum dicentes patͥs
quod ingenitus ẽ. cum & ipse saluator dixerit
pater meus maior me ẽ. In hac itaq pia de pa¬
tre filioq sententia sicut nos diuine scripture
lica apostolicaq semꝑ eccłia quȩ et inuincibi¬
lis ẽ licet om̃is muntus aduersus eam pug¬
net÷ & uictrix totius aduersȩ impietatis exi¬

Expanded text:
eloquium, illud quod ait: Ex parte cognoseloquium, illud quod ait: Ex parte cognoscimus , jam putantes esse destructum; palam est, quia multum spe sua deficiunt. Igitur erat, et semper, et ante saecula, quodcunque sit, non tamen est id quod ingenitum. Ergo ingeniFilio vero congruus distribuatur honor. Sinprincipio enim a Patre sciamus ejus esse nativitatem, culturam ei, sicut praediximus, tribuentes pie, atque cum bona opinione super eo, erat, et semper, et ante saecula, praedicantes; divinitatem quippe ejus perscrutantes, sed imagini et perscrutationi Patris perfectam aequalitatem per omnia devoventes. Proprium vero solum dicentes Patris, quod ingenitus est, cum et ipse Salvator dixerit: Pater meus major me est . In hac itaque pia de Patre Filioque sententia, sicut nos divinae Scripturae licam et apostolicam semper Ecclesiam, quae et invincibilis est, licet omnis mundus adversus eam pugnet, et victrix totius adversae impietatis exi
Abbreviated transcription (Latin):
imago ẽ. scłm quod semꝑ etiam ẽẽ filium
ex patre credimus. Splendor enim ẽ głe.
hoc semꝑ ad suspicionẽ ingeniti sumat: si¬
cuti putant qui sensus animȩ cȩcatos haben.
slam neq erat neq semꝑ neq ante scła: idẽ
est quod ingenitum. Sed nec quilibet hu-¬
manus intellectus ab hominib nominatꝰ
indicare ualet hoc quod dicimꝰ ingenitũ:
sicut & uos estimare credo. & de om̃ium
ur̃orum confido ꝓposito: nullomo do quibꝰ¬
tur enim hȩc nomina ueluti tẽporũ e̾e̾ pro¬
ductiua : digne tam̃ ipsiuis unigeniti diui-¬
nitatẽ & ueluti dicam antiquitatẽ nequaꝗͣ
significare ualentia: cum scĩ uidelicet uiri
scd̾m suam unusquisq uirtutẽ sacram̃tum
hoc aperire conati sunt ueniam poscentes
ab auditorib ꝑ satisfactiones rationabiles di¬
cendo de se. ꝓtulimus quod ꝑtingere p̃ua-¬
luimus. Siquid autẽ ultra hominẽ expec¬
tant quicunq uiri & admauis innituntur

Expanded text:
ecundum quod semper etiam esse Filium ecundum quod semper etiam esse Filium ex Patre credimus. Splendor enim est gloriae, hoc, semper, ad suspicionem ingeniti sumat, sicuti putant qui sensus animae caecatos habent. Nam neque erat, neque semper, neque ante saecula, idem est quod ingenitum. Sed nec quilibet humanus intellectus ab hominibus nominatus indicare valet hoc, quod dicimus ingenitum, sicut et vos aestimare credo, et de omnium vestrorum confido proposito, nullo modo quibutur enim haec nomina veluti temporum esse productiva: digne tamen ipsius Unigeniti divinitatem, et veluti dicam antiquitatem nequaquam significare valentia, cum sancti videlicet viri secundum suam unusquisque virtutem sacramentum hoc aperire conati sint: veniam poscentes ab auditoribus per satisfactiones rationabiles, dicendo de se: Protulimus quod pertingere praevaluimus. Si quid autem ultra hominem exspectant, quicunque viri et ad majus innituntur
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ iħm xp̃m filium dei unigenitum
natum. non ex ñ extante sed extante pat̃.
non scd̾m corpoꝵ similitudines incisiondi
aut diuisionum effluxionib sicuti sabell̃
& ualentino placet. sed meffabilit̃ & ie¬
en arrabilit scd̃m eũ qui dixit sieuti sis
posumus generationẽ eius quis enarrabit.
gubstantia uidelicet eius om̃i create naturȩ
imꝑserutabili existente. sicut & ipse pater
imꝑscrutabilis ẽ. eo quod ñ capiat rationa¬
uum natura scientiã qua pater genuit dm̃.
Quod quidem ñ a me conuenit discere uiros¬
spũ ueritatis impletos. erudiente quippe nos
xepi uoce quadicit. nullus nouit quis ẽ pat̃
nsi filius. & nullus nouit quis ẽ filius nisi
pater. Et asserente eo in conuertibilẽ & immu¬
tabilem se sicut patrem nichil egentẽ: ꝑfectũ
filium equalemq patri soli ingenito. Imago
enim ẽ integerrima & immutabilis patris:
& om̃ino imaginẽ conuenit eẽ plenam: ꝑ
quam ñ desit aliquid ab equalitate eius cuiꝰ

Expanded text:
m Christum Filium Dei unigenitum, natum non ex non exstante, sed ex exstante Patre; non secundum corporum similitudines incisionibus, aut divisionum effluxionibus, sicuti Sabellio et Valentino placet, sed ineffabiliter et inenarrabiliter secundum eum qui dixit, sicut supra posuimus: Generationem ejus quubstantia videlicet ejus omni creatae naturae imperscrutabili existente, sicut et ipse Pater imperscrutabilis est, eo quod non capiat rationalium natura scientiam, qua Pater genuit Filium. Quod quidem non a me convenit dicere virouippe nos Christi voce, qua dicit: Nullus novit quis est Pater, nisi Filius; et nullus novit quis est Filius, nisi Pater ; et asserente eum inconvertibilem et immutabilem se sicut Patrem, 219 nihil egentem, perfectum Filium, aequalemque Patri soli ingenito. Imago enim est integerrima et immutabilis Patris; et omnino imaginem convenit esse plenam, per quam non desit aliq
Abbreviated transcription (Latin):
& pentapoleos. & quȩ uicine sunt. hȩc scrip¬
sit communi decreto concilium:¬
cẽ magneq dei gr̃a alexandrine eccłiȩ.
& dilectissimus fr̃ib ꝑ egẏptum. & libiã.
& pentapolim constitutis: congregati & mag¬
nam scãmq synodum nicea celebrantes epis¬
copi in domino salutem. Qm̃ dĩ gr̃a & deo a¬

Expanded text:
et Pentapoleos, et quae vicinae sunt, haec scripsit communi decreto conciliume magnaeque Dei gratia Alexandrinae Ecclesiae et dilectissimis fratribus per Aegyptum, et Libyam, et Pentapolim constitutis, congregati et magnam sanctamque synodum Nicaeae celebrantes episcopi, in Domino salutem Quoniam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ad nichomediensem eusebium ꝓtestatus ẽ.
uocauit phylogoniũ presulem urbis anti¬
ochenȩ: helladicũ tripoleos: & machariũ
ierosolimoꝵ. aduersus eos sarciendo calũ¬
nias: qm̃ ȩt̃num & ante scła filium & cun
patre equi honoris eiusdemq substantiȩ pͥ¬
dicabant. Cusebius igitur dum suscepisset

Expanded text:
ad Nicomediensem Eusebium protestatus est. ad Nicomediensem Eusebium protestatus est. vocavit Philogonium praesulem urbis Antiochenae, Hellanicum Tripoleos, et Macarium Hierosolymorum, adversus eos sarciendo calumnias: quoniam aeternum et ante saecula Filium, et cum Patre aequi honoris ejusdemque substantiae praedicabant.
Abbreviated transcription (Latin):
serunt tam totius egypti & thebaidis. quam
capadotiȩ. sacerdotes aliarũq ꝓuinciarũ: ad
quoꝵ instar etiam uos eum confido susciꝑe.
Multis itaq mͥ contra nocentes remediis exis¬
tentib etiam hoc inuentum ẽ utile medicam̃:
quia conuertuntur seducti ab eis popłi. nũc
nr̃is sacerdotib obȩdientes: & ad penitentiã
ꝑ eos accedere festinantes. Salutate ad inuicẽ
frat̃nitatẽ quȩ apud uos ẽ. Ualere uos in domino
opto km̃i. Sunt autem qui anathematizati
sunt ex prb̃is quidem arruis: exdiaconib
autem achillas: euzoius: aithalis: lucius:
sarmatius: iuluis: menas. alter arrius: et
onsona his direxit Selladius:¬
& phylogonio antiochenȩ presuli ciui¬
tatis: & eustatio. qui tunc beroeam guberna-¬
bat eccłiam: & aliis apłicorũ doginatũ defen¬
sorib S neq arrius quiescere passus ẽ. Scͥp¬
sit enim & ipse concordib suis. Quia uero
nichil falsi contra eum scripsit sacratissimus
alexander: ipse arrius litteris suis scriptis

Expanded text:
serunt, tam totius Aegypti et Thebaidis, quam Cappadociae, sacerdotes, aliarumque provinciarum, ad quorum instar etiam vos confido eum suscipere. Multis itaque mihi contra nocentes remediis existentibus, etiam hoc inventum est utile medicamen: quia convertuntur seducti ab eis populi, nunc nostris sacerdotibus obedientes, et ad poenitentiam per eos accedere festinantes. Salutate ad invicem fraternitatem quae apud vos est. Valere vos in Domino opto, charissimi. Sunt autem qui anathematizati sunt, ex presbyteris quidem Arius, ex diaconibus autem Achillas, Euzoius, Aithalis, Lucius, Sarmatius, Julius, Menas, alter Arius, et Helladius. Consona his direxit et Philogonio Antiochenae praesuli civitatis, et Eustathio, qui tunc Beroeensem gubernabat Ecclesiam, et aliis apostolicorum dogmatum defensoribus. Sed neque Arius quiescere passus est; scripsit enim et ipse concordibus suis. Quia vero nihil falsi contra eum scripsit sacratissimus Alexander, ipse Arius litteris suis scriptis
Abbreviated transcription (Latin):
portunum ergo udicans constantinus.
inuitauit tunc ad conuiuia synodum:
& donis competentib honarauit: ad monitos¬
q de concordia fidei & cõmuni inter alterutros
pace: petita ab eis oratione uale dixit uniu̾-¬
sis in nicea: scribens absentib quȩ fuerint in
concilio celebrata: & inuitans ut ab om̃i dis¬
cordia recedentes concordarent in exposita
concilii fide: quȩ nichil aliud nisi dei senten¬
tia uideretur ex consonantia tantoꝵ & talium
sacerdotum scõ spũ constituta: et post inqui¬
sitionem subtilissimã & animaduersionẽ du¬
bitationum omniũ comprobata:¬

Expanded text:
portunum ergo judicans Constantinus, invitavit tunc ad convivia synodum, et donis competentibus honoravit. Admonitisque de concordia fidei, et communi inter alterutros pace, petita ab eis oratione, valedixit universis in Nicaea: scribens absentibus quae fuerint in concilio celebrata, et invitans ut ab omni discordia recedentes, concordarent in exposita concilii fide; quae nihil aliud nisi Dei sententia videretur ex consonantia tantorum et talium sacerdotum sancto Spiritu constituta, et post inquisitionem subtilissimam, et animadversionem dubitationum omnium comprobata
Abbreviated transcription (Latin):
secus ferebat om̃s in idem syros simul & cilicas.
phȩnicasq & arabes atq palestinos. Inter hos
& egyptios. thebeos. lẏbias. necnon & qui ex
mesopotamia oriuntur: sed etiam ꝑsa ad con¬
cilium uenit ep̃s. Uerum nec scyta defuit ex
eoꝵ choro: pontusq & asia : frigia & pãphilia:
uiros ꝓbatissimos prebuerunt. Aderant thra¬
ces & macedones: chiu. & epyrote. & horum
quoq interius habitantes. Ipse autem hispa¬
noꝵ ualde famosus osius unus erat: & simul
plurimis assidebat. De regia uero ciuitate. prȩ¬
sul alexander ꝓpter senectutẽ defuit. Pres bi¬
teri uero p̃sentes. locum eius implebant. Tunc¬
igitur ille sermo cõpletus ẽ. collectos ex om̃ib
gentib quȩ sub cȩlo sunt uiros religiosos. Int̃
quos erant parthi. & medi. & elamite. & qui
habitant mesopotamiã ÷ uideam & capadotiã:
pontum & asiam: phrigiamq & pamphiliam:

Expanded text:
secus ferebat omnes in idem, Syros simul, et Cilicas, secus ferebat omnes in idem, Syros simul, et Cilicas, Phoenicasque, et Arabes, atque Palaestinos, inter hos et Aegyptios, Thebaeos, Libyas, nec non et qui ex Mesopotamia oriuntur, sed etiam Persa ad concilium venit episcopus. Verum nec Scytha defuit ex eorum choro, Pontusque, et Asia, Phrygia, et Pamphylia viros probatissimos praebuerunt. Aderant Thraces, et Macedones, Achivi et Epirotae, et horum quoque interius habitantes. Ipse autem Hispanorum valde famosus Osius unus erat, et simul plurimis assidebat. De regia vero civitate praesul Alexander propter senectutem defuit; presbyteri vero praesentes locum ejus implebant. Tigitur ille sermo completus est: Collectos ex omnibus gentibus, quae sub coelo sunt, viros religiosos, inter quos erant Parthi, et Medi, et Elamitae, et qui habitant Mesopotamiam, Judaeam et Cappadociam, Pontum
Abbreviated transcription (Latin):
eis erant ad si nodũ uenire precipiens. Con¬
uenerunt igitur nicȩam ad conciliũ: ex apłi¬
cis quidem sedib macharius ierosolimitanꝰ ⁊
eustathius iam prȩsidens antiochenȩ apud
orientem eccłiȩ. & alexander alexandriȩ quȩ
est apud stagnum mariam. lulius autem ro¬
manus episcopus: ꝓpter senectutem defuit.
Erantq pro eo presens uictor & uincentius p̃s¬
biteri euisdem eccłiȩ. Suꝑhos autem & alii
plurimi boni & optimi ex diuersis gentibus
conuenerunt. Alii quidem ad intelligendum
& dicendum nimis idonei: scientiaq sacrorũ
librorum & alia eruditione disciplinati uiteq
uirtute preclari. Alii uero in utroq ꝓbatissimi
uiri: quoꝵ utilȩ iudico etiam nomina memora¬
quem syri & assyrii nisibim appellant. Paulꝰ¬
europam. lybiam. & asiam replebant simul
erant ministroꝵ dei congesta cacumina: una¬
q orationis domus tanquam adeo dilata intrin¬

Expanded text:
eis erant, ad synodum venire praecipiens. SOeis erant, ad synodum venire praecipiens. SOmunicabant igitur Nicaeno concilio ex apostolicis quidem sedibus Macarius Hierosolymitanus, Eustathius jam praesidens Antiochenae apud Orontem Ecclesiae, et Alexander Alexandriae, quae est apud stagnum Mariam. Julius autem Romanus episcopus propter senectutem defuit; erantque pro eo praesentes Vitus et Vincentius presbyteri ejusdem Ecclesiae. Super hos autem et alii plurimi boni et optimi ex diversis gentibus convenerunt. Alii quidem ad intelligendum et dicendum nimis idonei, scientiaque sacrorum librorum, et alia eruditione disciplinati, vitaeque virtute praeclari. Alii vero in utroque probatissimi viri, quorum utile judico etiam nomina memoraquam Syri et Assyrii Nisibin appellant, quEuropam, Libyamque, et Asiam replebant, simul erant ministrorum Dei congesta cacumina; unaque orationis domus tanquam a Deo dilatata intrin
Abbreviated transcription (Latin):
multis conciliis celebratis heresis pullu¬
laret: ita ut usq ad regalia ꝑueniret: ñ me-¬
diocriter constantinus imꝑator affligebatur:
eo quod religione nuꝑ incoante crescere. mul¬
tos axp̃ianitate dognatum discordia reuoca
drum: eisq scribens arguebat: quia cum la¬
tere potuisset hȩc quȩstio eam deduxissent
ad medium: & uehem̃ti studio contentionis
mouissent. quȩ nec querenda erant nec ab ini¬
cio cogitanda: aut cogitata potius taciturni¬
cupare antequã ad plurimos ꝑueniret: misit
uirum circa se fide & uita simul insignem:
& confessionibꝰ prioꝵ tempoꝵ ꝓ dognate cõ¬
be ciuitatis episcopus. Cumq preter spem
causa ꝓcederet. & heresis potius quã pax spe¬
rata ualuisset: nichil impetrans remeauit. qui
fuerat ꝓ pace directus ȩccłiarum
UIc illud famosissimũ in nicea conciliũ
feruor principis excitauit: publicis asinis
atq mulis & curacib equis epõs & qui cũ

Expanded text:
gypto multis conciliis celebratis, haeresis pullugypto multis conciliis celebratis, haeresis pullularet, ita ut usque ad regalia perveniret, non mediocriter Constantinus imperator affligebatur, eo quod religione nuper inchoante crescere, multos a Christianitate dogmatum discordia revocardrum, eisque scribens arguebat, quia cum latere potuisset haec quaestio, eam deduxissent ad medium, et vehementi studio contentionis movissent quae nec quaerenda erant, nec ab initio cogitanda, aut cogitata potius taciturnicupare antequam ad plurimos perveniret, misit virum circa se fide et vita simul insignem, et confessionibus priorum temporum dogmate combae civitatis episcopus. Cumque praeter spem causa procederet, et haeresis potius quam pax sperata valuisset, nihil impetrans remeavit qui fuerat pro pace directus Ecclesiarum. Tunc illud famosissimum in Nicaea concilium fervor principis excitavit: publicis asinis, atque mulis, et curracibus equis episcopos, et qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
alexandro non inclinanssent eum: d¬
quam inuiriam passi malignabant᷑ & ari¬
ores adroborandum arrii dogina sunt falie
conciliumq in bythinia colligentes seripse¬
runt episcopis uniuersis ut tanqua rerd
credentib communicarent arrians: s
agerent ut alexander quoq comunicaret eis.
Sumq studium defecisset. alexandro nequa-¬
quam consentiente: legatione fungit᷑ arrius
lum scythopoleos: petens una cum s suis
ut iuiberet᷑ cum popło qui cum eo erat
sollemnia sacram̃ta ȩccłiȩ celebrare tanqu̾a
ipse prius pres biteroꝵ habuisset officium:
esse dicens consuetudinẽ in alexandria sicut
etiam nunc. ut uno existente super om̃s epõ.
presbiteri seorsum eccłias optinerent: & ppłs
in eis collectas sollemniter celebraret. Tunc
illi una cum aliis epĩs in palestina congrega¬
t: tale decretum suꝑ petitione arrii ꝓtule¬
runt: uibentes collectas eos exercere sicuti
prius: ẽẽ tamen subditos alexandro pontifi

Expanded text:
erant, non inclinassent eum, terant, non inclinassent eum, tanquam injuriam passi malignabantur, et acriores ad roborandum Arii dogma sunt facti; conciliumque in Bithynia colligentes, scripserunt episcopis universis, ut tanquam recte credentibus communicarent Arianis, et agerent ut Alexander quoque communicaret eis. Dumque eorum studium defecisset, Alexandro non consentiente, legatione fungitur Arius lum Scythopoleos: petens una cum suis ut juberetur cum populo qui cum eo erat solemnia sacramenta Ecclesiae celebrare, tanquam ipse prius presbyterorum habuisset officium; esse dicens consuetudinem in Alexandria, sicut etiam nunc, ut uno existente super omnes episcopo, presbyteri seorsum ecclesias obtinerent, et populus in eis collectas solemniter celebraret. Tunc illi una cum aliis episcopis in Palaestina congregati, tale decretum super petitione Arii protulerunt, jubentes eos collectas exercere sicuti prius; esse tamen subditos Alexandro pontific
Abbreviated transcription (Latin):
tra ueritatẽ se armantes ad prelium: peuis
fiebat malum ad contentionis incendium:
ꝑ eos qui eorũ scripta suscipiebant. Consen¬
tientes igitur alexandro. in eius thomo sub¬
scribebant: alii uero contraria faciebant.
Precipue tamen mouebat᷑ ex aduerso nicho¬
tum susciꝑet arrium & sequaces eius: ꝑ
ciuitates autem diuersis epĩs ne consenti¬
rent scriptis alexandri. Unde omia erant
ualde turbata. Non enim solummodo e¬
cłiȩ presules raciotinacionib inter se cer¬
tare uidebantur: sed etiam popłs diuisus
erat. Alii uero istis: alii uͦ consentiebant
illis: &e ad tantum causa uenit incendum
ut in publico & in ipsis theatris xp̃ianitati
um alexandri sententiã: tanquã iustum
contra consentaneos arrii eius uideret᷑ esse
decretum. Scribebant autẽ & qui circa euse¬
bium nichomediȩ. & alii quib arrii opi¬
nio complacebat: quatenus solueretur qͥ¬
dem premissa damnatio: & in eccłiam dĩ¬
nati reducerent᷑ quasi nichil mali ꝓfiteren¬

Expanded text:
tra veritatem se armantes ad praelium. Et pejus fiebat malum ad contentionis incendium per eos qui haec scripta suscipiebant. Consentientes igitur Alexandro, etiam in ejus tomo subscribebant; alii vero contraria faciebant. Praecipue tamen movebatur ex adverso Nicotum, susciperet Arium et sequaces ejus; per civitates autem diversis episcopis, ne consentirent scriptis Alexandri. Unde omnia erant valde turbata. Non enim solummodo Ecclesiae praesules ratiocinationibus inter se certare videbantur, sed etiam populus divisus erat. Alii namque istis, alii vero consentiebant illis. Et ad tantum causa venit incendium, ut in publico et in ipsis theatris Christianitati  Ario sententiam, tanquam justum contra consentaneos Arii ejus videretur esse decretum. Scribebant autem et qui circa Eusebium Nicomediae erant, et alii quibus Arii opinio complacebat, quatenus solveretur quidem praemissa damnatio, et in Ecclesiam damnati reducerentur, quasi nihil mali profiteren
Abbreviated transcription (Latin):
ra unigenita. ꝑ quam unuiersa ex non
extantib fecit pater dei uerbi: ex ipso neu
patre natiuitatem habet. Sicut & ipse dĩs
alicubi testatus ẽ dicens. Qui diligit pane
diligit filium qui ex eo natus ẽ. De quib
nos ita credimus sicut apłicȩ placet ecclie
in unum ingenitũ patrem nullã habent̃
causam ut eẽt in conuertibilis & immua¬
bilis. semꝑ idem & similit̾ se habente. na

Expanded text:
ra unigenita, per quam universa ex non ra unigenita, per quam universa ex non exstantibus fecit Pater Dei Verbi, ex ipso vero Patre nativitatem habet, sicut et ipse Dominus alicubi testatus est, dicens: Qui diligit Patrem, diligit Filium qui ex eo natus est . De quibus nos ita credimus, sicut apostolicae placet Ecclesiae, in unum ingenitum Patrem, nullam habentem causam ut esset, inconvertibilem et immutabilem, semper idem, et similiter se ha
Abbreviated transcription (Latin):
entia sathanȩ in animas eoꝵ nequissimas
ueh ementer insiliens. Non deterruit eos
antiquarũ scripturarũ deo amabiliũ expla¬
natio: non cõministroꝵ consors reuerentia
de xp̃o. ferocitatem eoꝵ mansue fecit. Quoꝵ
scelesta oꝑa nec demones ferre patiunt᷑: qͣn¬
do uocem blasphemã contra filium dei pro¬
mere ñ presumunt. Hȩc igitur iacula se¬
ex accuuntur ad bellũ: & aduersus pietat̃
eius calũnias inferre contendunt. auint
enim nos aduersantes. fabulas ex quibus
inuentũ est dici ex ñ extantib impiam
& non scriptam contra xp̃m blasphemiã
predicare: id ẽ duo ingenita ipsi potius
duorum alterum necessario ẽẽ oportere di¬
centes in eruditi aut ex ñ extantib filium
ẽẽ sapiendum: aut indubitant̃ dicere inge¬
nita duo. Ignorantes imperiti quia multũ
est inter patrem ingenitum: & ea quȩ ab
eo ex non extantib sunt creata. rationalia
& irrationalia. Quoꝵ media existens nau¬

Expanded text:
entia Satanae, in animas eorum nequissimas entia Satanae, in animas eorum nequissimas vehementer insiliens! Non deterruit eos antiquarum Scripturarum Deo amabilium explanatio, non comministrorum consors reverentia de Christo ferocitatem eorum mansuefecit; quorum scelesta opera nec daemones ferre patiuntur, quando vocem blasphemam contra Filium Dei promere non praesumunt. Haec igitur jacula seexacuuntur ad bellum, et adversus pietatem ejus calumnias inferre contendunt. Aiunt enim nos adversantes fabulas, ex quibus inventum est dici, ex non exstantibus, impiam et non scriptam contra Christum blasphemiam praedicare, id est duo ingenita: ipsi potius duorum alterum necessario esse oportere dicentes ineruditi, aut ex non exstantibus Filium esse sapiendum, aut indubitanter dicere ingenita duo. Ignorantes imperiti quia multum est inter Patrem ingenitum, et ea quae ab eo ex non exstantibus sunt creata rationabilia et irrationabilia; quorum media existens natu
Abbreviated transcription (Latin):
eius imaginẽ contẽplaret᷑ patrem. Quẽ si¬
militer in psalmis scĩssimi uiri canunt
dicentes. In lumine tuo uidebimꝰ lumen.
Qua ꝓpter & qui honorat patrem:. honorat¬
& filium. Et qui honorat filium: honorat
patrem. Et recte. Om̃is nanq uox impia
quȩ in filium dici p̃sumitur: ad patrem
quoq refertur. Sed mirum non ẽ qd̾ scrip¬
turus sum o km̃i: si falsas aduersum me
de rogationes. & contra piissimũ nr̃m pͦpłm
delatas insinuo. Hi enim qui contͣ deitatẽ
filii dei castra constituunt: neq contra nos
ingratas calũnias exercere formidant: qm̃
nec priscorũ quempiã dignantur sibimet
comparare: neq p̃ceptorib e quib nos
ab infantia eruditi sumꝰ ȩquare patiunt᷑.
neq cõministroꝵ quenqu̾a nunc ubicũq
consistentiũ in mensura sapientiȩ reputant:
sole intellecta noscuntur. O scelesta suꝑbi
immensa uesania. uanȩ głȩ furor: & sayi¬

Expanded text:
ejus imaginem contemplaretur Patrem; quem siejus imaginem contemplaretur Patrem; quem similiter in Psalmis sanctissimi viri canunt, dicentes: In lumine tuo videbimus lumen . Quapropter et qui honorat Patrem, honorat et Filium; et qui honorat Filium, honorat et Patrem, et recte. Omnis namque vox impia quae in Filio dici praesumitur, ad Patrem quoque refertur. Sed mirum non est quod scripturus sum, o charissimi, si falsas adversum me derogationes, et contra piissimum nostrum populum delatas insinuo. Hi enim qui contra deitatem Filii Dei castra constituunt, neque contra nos ingratas calumnias exercere formidant: quoniam nec priscorum quempiam dignantur sibimet comparare, neque praeceptoribus se, a quibus nos ab infantia eruditi sumus, aequare patiuntur; neque comministrorum quemquam nunc ubicunque consistentium in mensura sapientiae reputant, sole intellecta noscuntur. O scelesta superbia, immensa vesania, vanae gloriae furor, ac sapi
Abbreviated transcription (Latin):
malignantiũ: & nescio quomͦ in syria tres
ordinati episcopi eo quod consenserint
eis & ad peiora flãmati sint. De quibus
sententia in ur̃a sit ꝓbatione reposita: qui
salutaris passionis humilitatẽ. & ex inani¬
tionem uoluntariã pauꝑtatẽ. & uoces quaᷤᷤ
ꝓpter nos saluator suscepit: memoria reti¬
netis. Igitur ad ostensionẽ suꝑnȩ & antiqͤ
diuinitatis eius hec congruunt: significa¬
tis ue sermonib naturalis eius gła & im¬
ꝑium. & apud patrẽ mansio clarius expli¬
neq substantialit̃ duas naturas quȩ ẽ una
declarans. Sed quia paternã seruandi ple¬
nitudinẽ filius habet ꝑfecte naturam: ꝑ
tabilis imago euis existens. atq principa¬
lis causae expressa figuratio. Unde etiam
tunc philippo cupienti uidere patrem: do¬
minus sine inuidia se demonstrat. Nam
cum diceret ostende nob̃ patrem: ait. Qui
uidet me: uidet & patrem. Tanquã ꝑ spe-¬
culũ sine macula & animatum. ꝑ diuinã

Expanded text:
malignantium; et nescio quomodo in Syria tres malignantium; et nescio quomodo in Syria tres ordinati episcopi, eo quod consenserint eis, et ad pejora flammati sint. De quibus sententia in vestra sit probatione reposita, qui salutarem passionis humilitatem, et exinanitionem, et voluntariam paupertatem, et voces, quas propter nos Salvator suscepit, memoria retinetis. Igitur ad ostensionem supernae et antiquae divinitatis ejus haec congruunt, significativisque sermonibus naturalis ejus gloria, et imperium, et apud Patrem mansio clarius explineque substantialiter duas naturas, quae est una, declarans: sed quia Paternam servandi plenitudinem Filius habet perfectam naturam, per tabilis ejus imago existens, atque principalis causae expressa figuratio. Unde etiam tunc Philippo cupienti videre Patrem Dominus sine invidia se demonstrat. Nam cum diceret: Ostende nobis Patrem, ait: Qui videt me videt et Patrem : tanquam per speculum sine macula et animatum per divinam
Abbreviated transcription (Latin):
nem: quã ñ morũ diligentia & exercitatione
ꝓuectus. sed ꝓprietate nature sortitus ẽ: Un¬
de & intransgressibilẽ habet filiationẽ uni¬
genitus patris. Rationabiliũ uero filiatio¬
nem ñ eis naturalit̾ existentẽ. sed oportunita¬
te morũ & dono dei etiam mutabilẽ: ratio
nouit. Uidentes enim inquit filii dĩ filias
hominũ: acceperunt sibi uxores ex ipsis.
Et iterum. filios genui et exaltaui. ipsi uero
mus. Multa dicturus dilectissimi transeo:
onerosũ ẽẽ putans plurib uerbis unanimes
ad monere doctores. Uos ipsi enim estis diui¬
nitus eruditi: ñ ignorantes quia doctrina
quȩ nuꝑ contͣ pietatẽ surrexit eccłiasticam.
hebionis ẽ & artẽmoniis. & zelus pauli sa¬
synagogas mansit trium epõꝵ plurimo
tempore. Quoꝵ impietatis fecem sorbentes
isti. nunc nobis ex non existentib illorũ
plantationes absconsas pullulare fecerunt
arrius & achillas. & cum illis concilium

Expanded text:
nem, quam non morum diligentia et exercitatione nem, quam non morum diligentia et exercitatione provectus, sed proprietate naturae sortitus est? Unde et intransgressibilem habet filiationem Unigenitus Patris. Rationabilium vero filiationem non eis naturaliter existentem, sed opportunitate morum et dono Dei etiam mutabilem ratio novit. Videntes enim, inquit, filii Dei filias hominum, acceperunt sibi uxores ex ipsis . Et iterum: Filios genui et exaltavi; ipsi vero mus. Multa dicturus, dilectissimi, transeo, onerosum esse putans pluribus verbis unanimes admonere doctores. Vos ipsi enim estis eruditi divinitus, non ignorantes quia doctrina quae nuper contra pietatem surrexit ecclesiasticam, Hebionis est, et Artemonis, et zelus Pauli Sasynagogas mansit trium episcoporum plurimo tempore. Quorum impietatis faecem sorbentes isti, nunc nobis, ex non existentibus illorum plantationes absconsas pullulare fecerunt Arius, et Achillas, et cum illis concilium
Abbreviated transcription (Latin):
apło dicente. quȩ cõmunio luci ad tenebras.
aut quȩ concordia xp̃i ad belial: Nec non
e salomone clamante. impossibile e uelusq
ad opinionẽ inuenire uias serpentis super
aturȩ eus homines & angłi benedictiones
acceperunt: uirtutibꝰ ꝓficere contendentes
mandatisq legitimis: quatenus ñ peccareñ.
dominꝰ uero nr̃ naturaliter filius patris ex¬
istens. ab om̃ib adorat᷑. Illi deponentes sp̃m
ꝓpriam & naturalem precipuamq filiatio¬
nem. paulus etiam manifestauit. de deo¬
dicens. Qui ꝓprio filio ñ peꝑcit: sed ꝓ nob̃.
id est qui natura ñ sumus filii tradidit eũ.
Hic ẽ filius inquit meus dilectus: in quo
bene cõplacui. In psalmis uero saluator
ait. Dominꝰ dixit ad me. filius ms̃ es tu:
germanitatẽ naturȩ declarans. significat
non ẽẽ eius naturales quoslibet alios filios
preter istum. Quid etiam quod ait ex utero
ante luciferũ genui te: nonne clare natura

Expanded text:
Apostolo dicente: Quae communio luci ad tenebras? Apostolo dicente: Quae communio luci ad tenebras? aut quae concordia Christi cum Belial ? Nec non et Salomone clamante , impossibile est vel usque ad opinionem invenire vias serpentis super aturae ejus homines et angeli benedictionem ejus acceperunt, virtutibus contendentesmandatisque legitimis, quatenus non peccarent. 218 Dominus vero noster naturaliter Filius Patris existens, ab omnibus adoratur. Illi deponentes spiritum propriam et naturalem praecipuamque filiationem Paulus etiam de Deo manifestavit, dicens: Qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis, id est, qui natura non sumus filii, tradidit illuHic est Filius, inquit, meus dilectus, in quo mihi bene complacui . In Psalmis vero Salvator ait: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu : germanitatem naturae declarans, significat non esse ejus naturales quoslibet alios filios praeter istum. Quid etiam quod ait: Ex utero ante luciferum genui te ? Nonne clare demonst
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris nr̃i: nullam habens cõmunionẽ
ad cȩteroꝵ filietatem. Quemadmodũ enim
in effabilis euis subsistentia incõꝑarabili
excellentia transcendere ꝓbatur uniuersa
quib ipse donauit ut sint: ita & filietas eiꝰ
naturalis existens paternȩ diuinitatis in ef¬
fabili sublimitate differt ab eis qui ꝑ eum
in ad optione ad optati sunt filii. Is enim in¬
conuertibilis existens natura: ꝑfectus ẽ ei
in om̃ib nichil egens. hi uero in utroq mu¬
tabilitati subditi: egent eius auxilio. In quo
enim ꝓficere poterit sapientia dei: aut in qͦ
eus ueritas augeatur e Aut ds̃ uerbũ quo¬
modo potest meliorari: cum sit uita uerũ¬
ꝙ lumenc Si autẽ hoc ẽ. quanto magis uecorꝰ
est dicere sapientiam aliquando. aut dĩ uir.¬
tuitem fuisse infirmitate capabilem. aut irra-¬
tionabilitate uerbum. & ꝑ hoc rationẽ obscu¬
latam: aut uero lumini tenebras. eẽ. ꝑmixtaᷤᷤ

Expanded text:
Salvatoris nostri, nullam habens commixtionem Salvatoris nostri, nullam habens commixtionem ad caeterorum filietatem. Quemadmodum enim ineffabilis ejus subsistentia incomparabili excellentia transcendere probatur universa quibus ipse donavit ut sint, ita et filietas ejus naturalis existens paternae divinitatis, ineffabili sublimitate differt ab eis qui per eum in adoptionem adoptati sunt filii. Is enim inconvertibilis existens, natura perfectus est, et in omnibus nihil egens; hi vero in utroque mutabilitati subditi egent ejus auxilio. In quo enim proficere potuit Sapientia Dei, aut in quo ejus veritas augeretur? Aut Deus Verbum quomodo potest meliorari, cum sit vita verumque lumen? Si autem hoc est, quanto magis vecors est dicere Sapientiam aliquando aut Dei Virtutem fuisse infirmitatis capabilem, aut irrationabilitatis Verbum, et per hoc rationem obscuratam, aut vero lumini tenebras esse permixtas,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa. Cum gͦ impia monstretur eẽ argu¬
mentatio qua dicunt ex ñ existentib factũ:
necesse ẽ patrem semꝑ ẽẽ patrem. Est enĩ
pater semꝑ filio p̃sente: ꝓpter quẽ appella¬
cur pater. Semꝑ sibi filio p̃sente. semꝑ est
pater ꝑfectus & sine defectione consistens: ñ
temporaliter neq ex spatio. neq ex ñ existen¬
tibus generans unigenitũ filium. Quid aut̃
amplius sit scelestum. quã dicere ñ fuisse a-¬
liquando sapientiã dei quȩ dicit. ego eram
debat: aut dicere uirtutem dei aliquando
ñ extitisse. aut uerbum eiꝰ aliquando acce¬
pisse principiũ. aut alia ex quib filius ag¬
noscitur & figurat᷑ pater: Nam qui splendo¬
rem głe ñ dicit extare: una perimit & pͥn¬
cipale lumen cuius splendor ẽ. Si autẽ &
imago dei non fuit semꝑ: patet quia nec
cuius imago ẽ. Sed etiam cum ñ est figura
subsistentiȩ dei: una ꝑimitur & ille qui in
om̃ib ab eo figurat᷑. Ex quo apparet filietas

Expanded text:
go impia esse monstretur argumentatio qua dicunt ex non existentibus factum Filium, necesse est Patrem semper esse Patrem. Est enim Pater semper Filio praesente, propter quem appellatur Pater; semper Filio sibi praesente semper est Pater perfectus, et sine defectione consistens, non temporaliter, neque ex spatio, neque ex non existentibus generans unigenitum Filium. Quid autem amplius sit scelestum quam dicere non fuisse aliquando Sapientiam Dei, quae dicit: Ego eram debat ; aut dicere virtutem Dei aliquando non exstitisse? aut Verbum ejus accepisse principium, aut alia ex quibus Filius agnoscitur et figuratur Pater? Nam qui splendorem gloriae non dicit exstare, una perimit et principale lumen, cujus splendor est. Si autem et imago Dei non fuit semper, patet quia nec cujus imago est; sed etiam cum non est figura subsistentiae Dei, una perimitur et ille qui in omnibus ab eo figuratur. Ex quo apparet filietas
Abbreviated transcription (Latin):
isti polluti. & nos filii fieri dei: sicut & ille.
Scriptum ẽ enĩ. filios genui & exaltaui.
Cumq illatum fuerit eis quod sequitur
id ẽ. ipsi autẽ me spreuerunt quod natura¬
le non ẽ saluatoris cũ naturȩ sit immutabi¬
aiunt. Nec aliquã habet ꝓprietatẽ ad deum:
sed cum sit ipse natura mutabilis. sciuit de
illo d̾s prȩscientia & contemplatione quia
cum ñ eẽt spreturus. eligendus foret ex om̃i-¬
bus. Non enim inquiunt natura quasi pre¬
cipuum inter alios filios aliquid habet.
Nam nec naturaliter dei filius ẽ. nec aliquã
habet ad dm̃ ꝓprietatẽ: quando etiam ipsũ
naturȩ mutabilis existentẽ. ꝓpter moderati¬
onem. diligentiã & uirtutẽ. non mutatum
ad deterius elegit ds̃: cum & si paulus & pe¬
trus adhoc ꝑuenissent. nichil potuerat iħc
horum filiatione differre. Apter reꝓbationẽ
igitur huiꝰ uesanȩ doctrinȩ: etiam diuinas
litteras reuoluentes ꝓposuimus illud quod

Expanded text:
isti polluti, et nos fieri Dei filii, sicut et ille. isti polluti, et nos fieri Dei filii, sicut et ille. Scriptum est enim: Filios genui et exaltavi . Cumque allatum fuerit eis quod sequitur, id est: Ipsi autem spreverunt me, quod naturale non est Salvatoris, cum naturae sit immutabiaiunt: Nec aliquam habet proprietatem ad Deum; sed, cum sit ipse natura mutabilis, scivit de illo Deus praescientia et praecontemplatione, quia eum non esset spreturus, eligendus foret ex omnibus. Non enim, inquiunt, natura quasi praecipuum inter alios filios aliquid habet. Nam nec naturaliter filius Dei est, nec aliquam habet ad Deum proprietatem, quando etiam ipsum naturae mutabilis existentem, propter moderationem, diligentiam et virtutem, non mutatum ad deterius, elegit Deus; cum et si Paulus vel Petrus ad hoc pervenissent, nihil Jesus potuerat ab horum filiatione differre. Propter reprobationem igitur hujus vesanae doctrinae, 217 etiam divinas litteras revolventes, proposuimu
Abbreviated transcription (Latin):
trinam suam uelantes eloquiis. attrahunt
in deceptionẽ quemlibet incautum. ñ abs¬
tinentes etiam apud om̃s nr̃ȩ pietati calum¬
niari. Unde contigit quosdã eoꝵ luteris sub¬
scribentes in ȩccłiam suscipi: maximo sicu¬
ti reor imminente ꝑiculo prȩsum̃tib talia
coministris: eo quod neq apłica hoc regula
patiatur: & effundunt suꝑ eos diabolicam
met ipsum erexi. Dicunt enim quia fuit a-¬
liquando quando ñ fuit filius dei : & postea
Cuncta enĩ inquiunt ds ex ñ existentibus
fecit: om̃ium rationaliũ & irrationaliũ crea¬
turis miscere uolentes & filium dei. Quib u̾¬
bis consequent̃ auint eum mutabilis ẽẽ na-¬
turȩ: uirtutis maliciȩq capabilem: cũ ex
non existentib eẽ dicat᷑. diuinas quippe
scripturas quib ostendit᷑ semꝑ eum esse
ꝑimentes: quibusq palam designatur in¬
conuertibilitas uerbi. & sapientia atq diuini¬
tas quȩ xp̃c sunt. Possumus gͦ inquiunt

Expanded text:
trinam suam velantes eloquiis, attrahunt trinam suam velantes eloquiis, attrahunt in deceptionem suam quemlibet incautum, non abstinentes etiam apud omnes nostrae pietati calumniari. Unde contigit quosdam eorum litteris subscribentes in Ecclesiam suscipi, maximo, sicuti reor, imminente periculo, praesumentibus talia comministris, eo quod neque apostolica hoc regula patiatur, et effundunt super eos diabolicam memetipsum erexi. Dicunt enim, quia fuit aliquando quando non fuit Filius Dei; et postea Cuncta enim, inquiunt, Deus ex non existentibus fecit, omnium rationalium et irrationalium creaturis miscere volentes et Filium Dei. Quibus verbis consequenter aiunt eum mutabilis esse naturae, virtutis malitiaeque capabilem, cum ex non existentibus esse dicatur; divinas quippe Scripturas, quibus ostenditur eum semper esse, perimentes, quibusque palam designatur inconvertibilitas Verbi, et Sapientia, atque Divinitas, quae sunt Christus. Possumus ergo, inquiunt
Abbreviated transcription (Latin):
sumunt. Et nos quidem uitȩ ipsoꝵ & ne-¬
fanda conamina eo qd̾ laterent tarduis ag-¬
noscentes: nunc generali decreto ab ȩccłia
adorante xp̃i diuinitatẽ eos expulimus.
Conati tamen sunt illi discursionib uti &
aduersum nos machinari: qui apud una¬
nimes comministros nr̃os figuram pacis
& unitatis dignitatẽ se exercere fingunt.
Quod autem uerum ẽ abripere quosclam
eorum ad pestem ꝓpriam ꝑ bomloquia fic-¬
ta festinant. & litteras ab eis manifestas &
indubitatas exigunt: ut relegentes eas seduc¬
tis a se ꝑsonis sine pęnitentia eos in delictis
suis faciant remanere: tanquã unanimes
habentes eadem secum decernentes episcopoᷤ.
Non enĩ quȩ apud nos male docuerunt¬
& egerunt ea fatentur: ꝓpter quȩ etiam
sunt expulsi. sed hec aut taciturnitati con¬
ladunt. aut fictis ea raciotinacionib et
quibusdã obumbrationib sȩpiunt: ueri¬
similib uero & pomposis corruptibilẽ doc¬

Expanded text:
sumunt. Et nos quidem vitam ipsorum et nesumunt. Et nos quidem vitam ipsorum et nefanda conamina, eo quod laterent, tardius agnoscentes, nunc generali decreto ab Ecclesia adorante Christi divinitatem eos expulimus. Conati tamen sunt illi discursionibus uti, et adversum nos machinari, qui apud unanimes comministros nostros figuram pacis et unitatis dignitatem se exercere fingunt. Quod autem verum est, abripere quosdam eorum ad pestem propriam per boniloquia ficta festinant, et litteras ab eis manifestas et indubitatas exigunt; ut relegentes eas seductis a se personis, sine poenitentia eos in delictis suis faciant remanere, tanquam unanimes habentes eadem secum decernentes episcopos. Non enim quae apud nos male docuerunt et egerunt, ea fatentur, propter quae etiam sunt expulsi; sed haec aut taciturnitati contradunt, aut fictis ea ratiocinationibus et quibusdam obumbrationibus sepiunt: verisimilibus vero et pomposis corruptibilem doc