comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
discurrere. Ded o ipse numerꝰ tũ miliũ ĩtfectoꝵ mn
ꝑlicẽ formã ĩdicat peccatoꝵ. Om̃e enĩ peccatũ. aur
aliis tabulis. adinstar pͥoꝵ p̃cisis. Sed qͥd signisia¬
sñ mora ꝯfregit. Tabule ille imaginẽ demonstrabant
pͥsce legis: ñ post longo ĩcuallo ꝓ płi peccato cessan¬
tis. Nue uͦ adinstar pͥoꝵ iterati ĩcise: noui cestamenti
habuere figurã. Iste ñ fiangunt᷑ ut ostenderentur
noui cestam̃ti eloquia ꝑmansura. Uñ & merito de¬
cem u̾bis legenda signant᷑ ut ꝑ eundẽ numerũ
sigura crucis expͥmeret᷑. huiꝰ eni forma ĩ decussix
luttera ẽ. slã recto uno apice: a sũmo usq ad unum
ducit᷑. Rursꝰ alio ñ dispari. ꝑ tͣnsũsa brachioꝵ com¬
ponit̾ Uñ e ipse ait Non ueni soluere legẽ s adim

Expanded text:
um millium interfectorum triplicem formam indicat peccatorum. Omne enim peccatum aut aliis tabulis ad instar priorum praecisis. Sed quid significasine mora confregit. Tabulae imaginem demonstrabant priscae legis, non post longo intervallo pro populi peccato cessantis, aliae vero ad instar priorum iteratim incisae Novi Testamenti habuere figuram. Istae non franguntur, ut ostenderetur Novi Testamenti eloquia permansura. Unde et merito decem verbis legenda signantur, ut per eumdem numerum figura crucis exprimeretur. Hujus enim forma in X littera est. Nam recto uno apice a summo in imum dicitur: rursus alio non dispari per tranversa brachiorum componitur. Unde et ipse ait: Non
Abbreviated transcription (Latin):
absente ipso idołu fabricauer̃t sine ulla cuiusq neces¬
situdinis aistinctiõe iussit ĩteremi facile ẽ ut ĩcelligat᷑
hominũ illoꝵ ĩtẽmptiõe significari uitioꝵ talium¬

Expanded text:
absente ipso idolum fabricauerunt, sine ulla cuiusquam necesabsente ipso idolum fabricauerunt, sine ulla cuiusquam necessitudinis distinctione iussit interimi. facile est, ut intellegatur hominum illorum interemptione
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ & ĩmutauert̃ głam ĩcorruptibił ddĩ. ĩ similitudi¬
nem imaginis corruptibił hois. & uolucr̃u ꝙ
qͣdruyedu. & serpentiũ. Ex hac qͣsi sapientia iste ui¬
tulus aureus qͣlia soleb̾at egyptioꝵ etiã ipsi pͥmates
& tãqu̾a docti homines adorare figĩta. Hoc ergo uitulo
significatũ ẽ om̃e corpꝰ. idẽ omĩs societas gentilium
idolatrie deditoꝵ Hãc sacͥlegã societatẽ dñs xp̃c illo
cedut gentes igne uͥtutis eiꝰ diabolica ĩ eis forma solua¬
tur. Totũ deinde corpꝰ illiꝰ cõminuit᷑: idẽ ab illa male
ꝯspiratioĩs ꝯflatioẽ discissũ ũbo ueritatis humiliatur:
a cõminutũ ĩ aqu̾a mictit᷑. ut eos hisrahelite idẽ euan¬
dictũ ẽ macta & manduca. Si macta & manduca: qͣre
eciã ñ ꝯcide. & bibe. Ita ille uitulꝰ ꝑ ignẽ zeli a aciem
ũbi. & aqu̾a baptismi. ab eis potiꝰ qͦs absorbere co¬
tioĩs habuerit reqͥrendu ẽ qd ex eis multos qui sibi

Expanded text:
in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. ex hac quasi sapientia iste uitulus aureus, qualia solebant Aegyptiorum etiam ipsi primates et tamquam docti homines adorare figmenta. hoc ergo uitulo significatum est omne corpus, id est omnis societas gentilium idolatriae deditorum. hanc sacrilegam societatem dogentes, igne uirtutis eius diabolica in eis forma soluatur. totum deinde corpus illud comminuitur, id est ab illa malae conspirationis conflatione discissum uerbo ueritatis humiliatur et comminutum in aquam mittitur, ut eos Israhelitae, id est euandictum est: macta et manduca. si macta et manduca, quare non etiam: concide et bibe ? ita ille uitulus per ignem zeli et aciem uerbi et aquam baptismi ab eis potius, quos absorbere cotionis habuerit, requirendum est, quod ex eis multos, qui sibi
Abbreviated transcription (Latin):
uñ eciã ĩ monte ĩt utr̃aq ꝑsonã mediꝰ saluator
effulsit ut ab oĩbꝰ illecebris auiditatẽ nrãm tãꝙ
ieiuno tẽꝑantes refrenemꝰ quãdii ꝑfectio decalo¬
Qͥ legis ꝑ q̃uor euisde mundi partes id ẽ toto
orbe p̃dicat᷑ ut decẽ qͣtducta qͣdragenarium

Expanded text:
unde etiam in monte inter utramque personam medius Salvator effulsit, ut a mundi illecebris aviditatem nostram tanquam jejunio temperantiae refrenemus, quandiu perfectio Decalogi legis per quatuor ejusdem mundi partes, id est, toto orbe praedicatur, ut decem quater ducta quadragenarium
Abbreviated transcription (Latin):
mutab̃ oue: ꝑ asinũ qͥppe hoc loco ĩmũditia. per
ouẽ uͦ ĩnocentia designat᷑. Asini ergo pͥmogenita
oue mutare ẽ: ĩmũde uite pͥmordia. ad ĩnocentie
simplicitatẽ c̃ũtẽ ut postauã illa peccator egit.
q̃ ut ĩmũda dñs respuit ea ĩa agendo ꝓferat¬
q̃ dĩ sacͥficio mũda ĩponat. Qđ uͦ sequit̾ si ñ
redemeris occidet᷑. qͥa nimirũ mẽs immũda ac

Expanded text:
mutabis ove, per asinum quippe hoc loco immunditia, per ovem vero innocentia designatur. Asini ergo primogenita ove mutare est immundae vitae primordia ad innocentiae simplicitatem convertere, ut postquam omnia illa peccator egit, quae ut immunda Dquae in Dei sacrificio munda imponat. Quod vero sequitur: Si non redemeris, occidatur; quia nimirum omnis immunda ac
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃i scͥptas acceꝑat ido fregit qͥa ĩdignos eos quibꝰ
eas legeret iudicaũ. si deniq ut ab eis ille uitulus
penitꝰ ab oleret᷑ ĩcendit eũ a ꝯtͥuit & ĩ aqua sparsit
atq submersit: ut qͥd & potũ hoc pło dedic: Quem
ñ excitet factũ hoc: ad q̃renda & ĩcelligẽdã ꝓpħicam
significationẽ: Occurrat gͦ iã ĩtentis m̃tibꝰ qͥa diabo

Expanded text:
 scriptas acceperat, ideo fregit, quia indignos eos, quibus eas legeret, iudicauit, si denique, ut ab eis ille uitulus penitus aboleretur, incendit eum, contriuit, in aqua sparsit atque submersit, ut quid et potum hoc populo dedit? quem non excitet factum hoc ad inquirendam et intellegendam propheticam significationem ? occurrat ergo iam intentis mentibus ta
Abbreviated transcription (Latin):
istahelicico pło decimas trugũ cũctarũq pͥmitias rerũ
offerre dno. Spiritalit̃ qͥppe pͥmitie frugũ uł pͥmoge¬
nitoꝵ yͥncipia bonoꝵ oꝑũ ostend̃t uł ipsã bonã
uoluntatẽ. q̃ pͥor ẽ oꝑe: quã pelagiani sibi tͥbuen¬
do offendt. Us aũ dui illa sibi a nob̃ iubet offer¬
ri ĩdicat ad ipsiꝰ gr̃am ꝑtinere. In decimis itaq d̃no
offerendis. denariꝰ numerꝰ ꝑfectionẽ significat. q̃a
usq ad ipsũ numerꝰ crescit Idoq sic̃ & ĩ pͥmitiis
yͥncipia uoluntatũ ita ĩ decimis ꝯssmationes nr̃oꝵ

Expanded text:
Israeliticus populus decimas frugum, cunctarumque primitias rerum offerre Domino. Spiritualiter 386 quippe primitiae frugum, vel primogenitorum, principia bonorum operum ostendunt, vel ipsam bonam voluntatem, quae prior est opere, quam Pelagiani sibi tribuendo offendunt. Deus autem, dum illa sibi a nobis jubet offerri, indicat ad ipsius gratiam pertinere. 2. In decimis porro Domino offerendis denarius numerus perfectionem significat, quia usque ad ipsum numerus crescit; ideoque sicut in primitiis principia
Abbreviated transcription (Latin):
aũ qͥ audiũt & ñ faciũt cõparat stulto edificanti super¬
a ñ cõburi. Apparuit d̃ns ĩ rubo moysi mictẽs eũ ad gẽtẽ
auã p̃sciebat iniquã fucurã. Et erat fłama ĩ rubo. idẽ ĩ spi¬
nis: & rubꝰ ñ cremabat᷑. Rubꝰ spine peccatoꝵ uidaicoꝵ fła
ma ĩ rubo ũb̃u dĩ. Qđ g illis lex data ẽ. fłama erat ĩ rubo
Qa lege data ñ st̃ ꝯsũpta peccata rubꝰ nec sub ignecre¬
mabat᷑. Alii uͦ ĩ rubo flamante. & ñ urente: eccłiã ĩtellig̃t
ĩssamari ꝑsecutionibꝰ: & eã loquente ĩ illa d̃ño ñ ꝑire. Qd̃¬

Expanded text:
autem, qui audiunt et non faciunt, coautem, qui audiunt et non faciunt, coet non comburi. Apparuit in rubo Dominus Moysi, mittens eum ad gentem, quam praesciebat iniquam futuram. Et erat flamma in rubo, id est, in spinis, et rubus non cremabatur. Rubus spinae peccatorum Judaicomma in rubo verbum Dei. Quod ergo illis lex data est, flamma erat in rubo; quod lege data non sunt consumpta peccata, nec rubus sub igne cremabatur. Alii in rubo flammante, et non urente, Ecclesiam intelligunt inflammari persecutionibus; et eam loquente in illa Domino non perire. Q
Abbreviated transcription (Latin):
mien lauachri. & ad aquã baptisinatis acredentibꝰ ĩuenit᷑
Plorat ĩfans. qͥa xp̃c ueteris hominis qũe ĩduerat pera¬
ta deflebat Unde & ad resuscitandũ latarũ fleuit uidaoꝵ
deplorãs ꝑfidiã. filia pharaoĩs descendẽs ad lauachrum
fluminis: collegit ĩfantẽ. Eccłia ex gentibꝰ lauachri salu¬
taris sc̃ificationẽ desidans: exrepit xꝑm asynagoga ma¬
tre carnali expulsũ quasi ĩfantẽ qͥa cc̃ paruulus
uidebat᷑ cũ ĩ ħoie cerueret᷑. Inuenit illa moysen ĩclusũ
ĩ uiriã patientẽ inultũ cẽ ñ ꝑferẽs sũm defendit. o
eundẽ egyptiũ occidit. Cuius figura facile occurrit: in
sis occidi. Qđ uͦ ĩ sabulo arene obruit ĩtemptũ: manifes¬
cũ ẽ eiꝰ iã morticinã p̃sentiã ĩ eis latere. qͥ ñ hab̃et stabile
audiũt ũb̃u eiꝰ & faciũt cõꝑat prudenti uiro qͥ edificat
domũ suã suꝑ petrã: netẽptatioĩbꝰ cedat. & corruat. Illos

Expanded text:
men lavacri et aquam baptismatis, a credentibus invenitur. Plorabat infans, quia Christus veteris hominis quem induerat peccata deflebat. Unde et ad resuscitandum Lazarum flevit Judaeorum deplorans perfidiam. Filia Pharaonis descendens ad lavacrum fluminis collegit infantem: Ecclesia ex gentibus lavacri salutaris sanctificationem desiderans, excipit Christum a Synagoga matre carnali expulsum quasi infantem, quia tunc parvulus videbatur, cum in homine cerneretur. Invenit illa Moysen inclusum injuriam patientem, inultum esse non ferens defendit, et eumdem Aegyptium occidit. Cujus figura facillime occurrit, sis, occidi. 2. Quod vero in sabulo arenae obruit interemptum, manifestum est ejus jam morticinam praesentiam in eis latere, qui non habent stabile audiunt uerbum eius et faciunt, conparat prudenti uiro, qui aedificat domum suam super petram, ne temptationibus cedat et corruat; illos
Abbreviated transcription (Latin):
Qã factũ ẽ salomone peccante qñ diuisꝰ ẽ idẽ płs loco regni
eat̾x uida. Asmnꝰ aũ ille ĩsensata ẽ stulticia iudeoꝵ. Ista ĩsensata
stulticia portabat oĩa sacͣm̃ta & qđ ferebat nesciebat. Iam qđ

Expanded text:
Quod factum est Salomone peccante, quando divisus est idem populus loco regni, Quod factum est Salomone peccante, quando divisus est idem populus loco regni, a . Asinus autem ille insensata est stultitia Judaeorum: ista insensata stultitia portabat omnia sacramenta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod
Abbreviated transcription (Latin):
abrahe qͥ ipsũ sacm̃tũ dĩ iã longeuũ eiat: & senectꝰ sare ĩ plebe
q̃i. hoc ẽ ĩ multituaine ꝓpħarũ hoc id̾e significat qͥ in
fecunditate ꝓcreauit. Iam deinde sequentis hystorie sac̾m̃tũ qͥd
imaginarie portendebat: ĩspiciendũ ẽ. Qs gͦ ĩ abiałia ut pre¬
dictũ ẽ ꝑ ilła ĩmolationẽ figurabat᷑ nͥ pat̃ excels. Quis ĩ ysaac
nͥ rꝑc. Nã sic̃ abraħa unicũ & dilectũ filiũ dõ uictimã obtulit
ita d̃ns unigenitũ filiũ suũ ꝓ nob̾ om̃ibꝰ tͣdidit. Et sic̃ ysaac
ip̃e sibi ligna portauit. qͥbꝰ erat ĩponendꝰ. ita & xꝑo gestauit
ĩ humeris lignũ crucis sue ĩ qͦ erat crucifigendꝰ. Duo autẽ
serui illi dimissi o ñ pducti ad locũ sacficii uideos significab̾at
qͥ cũ seruilit̾ uiuerẽt o carnalit̃ sapent ñ ĩtelligeb̾at humilitatẽ
⁊ ñ ĩtelligeb̾at passionẽ xͥ ido ñ pueneit̃ ad locũ sacͥficii
ut aũ duo serui: nͥ qͥa płs ip̃e ĩ duas partes diuidendꝰ erat

Expanded text:
erat, et senectus Sarae in plebe Dei, hoc est in multitudine prophetarum hoc idem significat: quia in fecunditate prophetavit. Jam deinde sequentis historiae sacramentum, quod imaginarie portendebat, inspiciendum est. Quis ergo in Abraham ut praedictum per illam immolationem figurabatur, nisi Pater excel Nam sicut Abraham unicum filium et dilectum Deo victimam obtulit, ita Dominus unigenitum suum pro nobis omnibus tradidit; et sicut Isaac ipse sibi ligna portavit, quibus erat imponendus, ita et Christus in humeris lignum crucis suae, in quo erat crucifigendus. Duo autem servi illi dimissi, et non perducti ad locum sacrificii, Judaeos significabant, qui cum serviliter viverent et carnaliter saperent, non intelligebant humi ad locum sacrificii. Cur autem duo servi, quia ipse in duas partes dividendus erat.
Abbreviated transcription (Latin):
multi it̃ iusti qͥ mũdi qͥde illecebras fugiũt s tñ ĩ actia
positi ꝯtẽplatioĩs apicẽ subire ñ q̃unt hoc ẽ qđ exiit loch
qͥde de sodomis. s. tñ ad montana ñ ꝑuenit qͥa dãpnabil
uita relinqͥt᷑ s. adhuc celsitudo specłatioĩs subcilit̃ ñ centꝰ
Inde idẽ loch ad angłm dic̃. Est ciuitas hec uixta ad qũi
possũ fugere parua. & saluabor ĩea. nũqͥd ñ modica est
ꝑ hibet᷑. qͥa actuał uita nec a mundi curis ex toto dis
loth. qñ filie ꝯcubuert̃ cũ eo ñ illud qđ a sodomis
lib̾atꝰ ẽ. s aliud figuratũ ẽ. Ec̃ enĩ ipse loth future¬
legis uidebat᷑ gestasse ꝑsonã. qũã qͥda ex illa ꝓcreati & sub
lege positi male ĩcelligendo se quodamꝰ ĩbriant. eaꝙ ñ
legiaime icendo. ĩ sidelitatis oꝑa pariunt. Hona enĩ est¬
toria de abimelech qñ abraħa tacuit sarã uxorem &
ar̃e sororẽ ne se occiso. ab alienigenus captiua posside¬

Expanded text:
n in actione positi contemplationis apicem subire nequeunt, hoc est quod exiit quidem Lot de Sodomis, sed tamen ad montana non pervenit, quia damnabilis vita relinquitur, sed adhuc celsitudo speculationis subtiliter non tenetur. Unde idem Lot ad angelum dicit: Est civitas haec juxta ad quam possumus fugeperhibetur, quia actualis vita nec a mundi curis ex toto discLot, quando filiae concubuerunt cum eo, non illud quod cum a Sodomis liberatus est, sed aliud figuratum est. Tunc enim ipse Loth futurlegis videbatur gestasse personam, quam quidam ex illa propagati, et sub lege positi, male intelligendo quodammodo, se inebriant, eamque non legitime utendo infidelitatis opera pariunt. Bona est etoria de Abimelech, quando Abraham tacuit Saram uxorem, et dixit sororem, ne se occiso ab alienigenis captiva posside
Abbreviated transcription (Latin):
ueruntũ qͥs cc̃ ĩ illo figurabat᷑ uiro. s cuiꝰ sit uxor q̃
ĩ hac pegrinatiõe atq ĩt alienigenas pollui madanq
sic̃ abraħa ꝓpt̃ sare pulcͥtudinẽ. ĩt alienigenas honora
pulctuainis merito reges offert̃ munera: sic̃ sare obtulit
rex abimelec plꝰ ĩ ea mirãs forme decꝰ qđ amare potuit
ĩ occulto uxor. Occulte qͥppe atq ĩ abscondito secreto spi
sigurã gcrebant reges qͥ sarã polluere ꝑmissi non

Expanded text:
uis tunc in illo figurabatur uiro et cuius sit uxor, quae in hac peregrinatione atque inter alienigenas pollui macularisicut Abraham propter Sarae pulchritudinem inter alipulchritudini merito reges offerunt munera, sicut Sarae obtulit rex Abimelech, plus in ea mirans formae decus, quod amare potuit, Christi in occulto uxor. Occulte quippe atque in abscondito secreto spirfiguram gerebant reges qui Saram polluere permissi non
Abbreviated transcription (Latin):
batur pͥorẽ płm ĩ seruitute peccatoꝵ generatũ in¬
uł ꝯsortẽ cultoribꝰ xͥ. nec cũ filio nobili idẽ fideli pło
regnũ celestis gr̃e possessurũ. Cum educeret igit᷑ abraħ̃a
agar de ilomo accepit panes & utrẽ aque & dedit agar
& ĩposuit suꝑ humeros eiꝰ ĩfantẽ & dimisit eã. Exiens
aũ agar errabat ĩ solitudine. a cũ morientẽ siti filiũ
piecisset sub arborẽ apparuit ei angłs dñi & demon¬
strauit font̾ẽ aq̃ & potauit filiũ suum. Qd gͦ signi¬
ficat qđ exiens agar ĩfantem ĩ humeros suos ĩposuit¬
ge gͣuauit dũ dix̃ sangͥs eiꝰ suꝑ nos & suꝑ filios
nr̃os. Paues aũ hoc ĩdicab̾at: qđ uetꝰ sacerdocium
panes ꝓpositionis sic̃ scͥptũ ẽ portaret secũ & uesceret᷑
Yt̃ uͦ aque qui defec̃ iudaica purificatio significa¬
batur defectura sñ doctrina eoꝵ caruał ĩpelle mor¬
siam. s estu cepida uomitũ fac̃. Qđ uͦ errat agar in
solitudine cum filio suo: significat sinagogam

Expanded text:
invel consortem cultoribus Christi; nec cum filio nobili, id est, fideli populo, regnum coelestis gloriae possessurum. Cum ejiceret igitur Abraham Agar de domo, accepit panes, et utrem aquae dedit Agar, et imposuit super humeros ejus infantem, et dimisit eam. Exiens autem Agar errabat in solitudine, et cum morientem siti filium projecisset sub arbore, apparuit ei angelus Domini, et demonstravit ei fontem aquae, et potavit filium suum. Quid ergo significat qsuper filios nostros . Panes autem hoc indicabant quod vetus sacerdotium panes propositionis, sicut scriptum est, portaret secum, et vesceretur. Utre vero aquae, quae defecit, Judaica purificatio significabatur defectura: sive doctrina eorum carnalis in pelle morsitim, sed aestu tepida vomitum facit. Quod vero errat Agar in solitudine cum filio suo, significat Synagogam
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ fallor significat qđ om̃s qͥ qͥnq sensꝰ corꝑis sui libi¬
amose cͣctauerint. ĩ illo futuro icendio ꝯcreinandi st̃
Ip̃e aũ loth fr̃ abraħa. uist̾ & hospitał ĩ sodomis qui
ex illo ĩcendio qđ erat similitudo futuri iudicii me
ꝯsentit. a a quoꝵ ꝑmixtione ĩ scłi sine lib̾abit᷑ illis
d̃apnatis supplicio ignis etui. Sxor aũ eiꝰ eoꝵ scilicet¬

Expanded text:
 fallor, significat quod omnes qui quinque sensus corporis sui libidinose tractaverint, in illo futuro incendio concrematuri sunt. Ipse autem Lot frater Abraham justus et hospitalis in Sodomis, qui ex illo incendio, quod erat similitudo futuri judicii, meconsensit, et aquarum permixtione in saeculi fine liberabitur, illis damnatis supplicio ignis
Abbreviated transcription (Latin):
appe qđ abraħa t̾plicẽ habeat figurã ĩsemetipso. łrimã
saluatoris. qñ relicta cognatiõe sua uenit in hunc
mnundũ. Alterã patͥs. qñ ĩmolaũ unicũ filiũ. Cerciamuᷤ¬

Expanded text:
quippe quod Abraham triplicem habeat figuram in semetipso. Primam quippe quod Abraham triplicem habeat figuram in semetipso. Primam Salvatoris, quando, relicta cognatione sua, venit in hunc mundum; alteram Patris, quando immolavit unicum filium; tertiam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa pactũ dĩ irritũ ñ fec̃. s. qͥ eũ cͥcũcidẽ neglexert̃ nisi
ut significaret qđ pariuili ñ scđm opꝰ s scãm originẽ¬
ĩ pͥmo ħoie pactũ dĩ dissipauert̃. ĩ qͦ om̃s peccauerunt
neratio lib̾arit ꝑibit aĩa eiꝰ de pło suo qͥa pactũ dĩ ir¬
apparuit dns abrahe ĩ ꝯualle mãbre sedenti ad ostiũ
tab̃nacłi. Cũ leuasset ocłos apparuert tres uiri stantes
iuxta eũ. Quos cũ uidisset adorauit & ait Pñe si in¬
ueni grãm ĩ ocłis tuis lauent᷑ pedes ur̃i. & reqͥescite
sub arbore. Et abiit abraħa ad sarã. & iussit eã ex tribꝰ
satisfacere subcinericios panes. qͦs apposuit illis cum
uitulo quẽ parauerat similit̃ & lac & butirũ ipse uͦ
stabat unxta eos sub arbore. Cumq comedissẽt dixerc̃
ad eũ. Ubi sara uxor tua. At ille. ecce ĩqͥt ĩ tab̃naculo
ẽ. Cui dix̃. Reũtẽs ueniã ad te temꝑe isto. & habebit
filiũ sara uxor ua. Quo audito sara risit. Nocandum

Expanded text:
ipsa pactum Dei irritum non fecit, sed qui eum circumcidere neglexerunt: nisi ut significaret quod parvuli non secundum opus, sed seis scelere pactum Dei dissipaverunt, in quo omnes peccaverunt.neratio liberet, perit anima ejus de populo suo, quia pactum Dei irapparuit Dominus Abrahae in convalle Mambre, sedenti ad ostium tabernaculi: cumque levasset oculos suos, apparuerunt tres viri stantes juxta eum. Quos cum vidisset, adoravit et ait: Domine, si inveni gratiam in oculis tuis, laventur pedes vestri, et quiescite sub arbore. satis facere subcinericios panes, quos apposuit illis cum vitulo, quem 303 paraverat, similiter et lac et butyrum. Ipse vero stabat juxta eos sub arbore. Cumque comediabernaculo est; cui dixit: Revertens veniam ad te tempore isto, et habebit filium Sara uxor tua. 3. Quo audito, Sara risit. Notandum
Abbreviated transcription (Latin):
suis. Sed qͥa significat qđ a qͥnqͣginta iustis usq in
aeco si ĩuenirent᷑ ĩ sodomis. dixerit dñs urb̃e ẽẽ saluã¬
dam: Numerũ qͥppe qͥnqͣgenariũ ꝓpt̃ penitentie sig¬
num posuit si forte ꝯũcerent̾ o saluarent᷑. Quin qͣgena¬
rius enim semꝑ ad penitentiã refert᷑. Sñ & dauid in
code mimero: psalmũ sebit penitentie. Proinde qñ aspi
at as delinquentiũ uitã neqͣquã uelle reũti ad peniten¬
tiam quã qͥ nagenariꝰ nuinerꝰ p̃figurat: c̃festim ardorẽ
immoderate luxurie cõpescit igne gehenne. Ssq ad decẽ
aũ uistos ñ ꝑiture sodomã dix̃ qͥa si ĩ quelibet per
decẽ p̃ceptoꝵ custodiã xͥ nom̃ ĩueniat᷑: iste ñ perit. De¬
narii enim nimeri sigura xͥ crucẽ demonstrat. Nã¬

Expanded text:
suis. Sed quid significat quod a quinquaginta justis usque ad decem, si invenirentur in Sodomis, dixerit Dominus urbem esse salvandam. Numerum quippe quinquagenarium propter poenitentiam signum posuit, si forte converterentur et salvarentur. Quinquagenarius enim semper ad poenitentiam refertur. Unde et David in eodem numero psalmum scribit poenitentiae. Proinde quando aspis delinquentium vitam nequaquam velle reverti ad poenitentiam, quam quinquagenarius numerus figurat, confestim ardorem immoderatae luxuriae compescit igne gehennae. Usque ad decem autem justos non perire Sodomam dixit, quia si in quolibet per decem praeceptorum custodiam Christi nomen inveniatur, iste non perit. Denarii enim numeri figura crucem Christi demonstrat.
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit o uerꝰ rex ĩ p̃senti scło płm suũ regia.ẜ. ĩ fu¬
teneret. statim fit illi duplex figura ꝓmissi seminis¬
eiꝰ idẽ ĩ similitudinẽ arene maris uł ĩ multitudinẽ
stellarũ celi futura. Exiens gͦ abraħa foras ostendit illi¬
cuiꝰ tu pat̃ ĩ fide subsistis. sic faciã resurrectionis¬
lumie dioruscare. Deinde monstrauit ei arenam
maris a aix̃. Sic erit ĩ multitudine sem̃ tuũ hoc ẽerit
missionis future signũ petit. ꝑ qđ agnosceret ñ quasi
dubitãs an fieret ẜ qͦmͦ futurũ eẽt reqͥrẽs cui d̃ns ħac
similitudinẽ p̃posuit. Sume inqͥt tͥ uaccã tennem
& capr̃a trimã & arietẽ annoꝵ trium tuiturẽ ꝙͣ & colub̾a¬

Expanded text:
obtulit, et verus rex in praesenti saeculo populum suum regit, et in futeneret, statim fit illi promissi seminis ejus duplex figura, iejus, id est, in similitudinem arenae maris, vel in multitudinem stellarum coeli futura: Ejiciens ergo Abram Deus foris, ostendit eicujus tu pater in fide subsistis, sic faciam lumine resurrectionis coruscare. Deinde monstravit illi arenam maris, et dixit: Sic erit in multitudine semen tuum, hoc est, erit romissionis terrae futurus, signum petiit, per quod agnosceret, 300 non quasi dubitans an fieret, sed quomodo futurum esset exquirens. 4. Cui Dominus hanc similitudinem proposuit: Sume, inquit, mihi vaccam triennem, et capram trimam, et arietem annorum trium, turturem quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
cendo scies qͥa ꝑegrinũ erit sem̃ cuũ ĩ t̾ra ñ sua &̃
seruiet. & affliget᷑ & cecã. Iste ẽ itaq modꝰ promissi se¬
minis abrahe & ista ẽ sigura. Per uaccã enĩ significata
ẽ plebs posita sub iugo legis ꝑ capr̃a eadẽ plebs peccatͥc
futuia. ꝑ arietẽ eadẽ plebs regnatura. Que animalia
inde usq ad abraħa. & ĩde usq ad dauid. tãquã t̾ciam¬
etatẽ gerẽs ille płs adoleuit. E turturẽ & cołub̃a. spirita¬
les ĩ eo pło figurati it̃ ĩdiuidui filii ꝓmissioĩs. & here¬
des regni futuri. quoꝵ etas temꝑał idõ tacet᷑. qͥa eterna
meditantes tͣnsglsi it̃ desideria tẽꝑalia. Sed qͥd ẽ qđ animalu
illa tͥa diuidunt᷑ adũsũ se ĩuicẽ partibꝰ õstitutis nͥ quoa

Expanded text:
ies quia peregrinum erit semen tuum in terra non sua, et serviet, et affligetur, etc. Iste est itaque modus promissi seminis Abrahae, et ista est figura. 6. Per vaccam enim significata est plebs posita sub jugo legis. Per capram eadem plebs peccatrix futura; per arietem, eadem plebs regnatura. Quae animaliainde usque ad Abram, et inde usque ad David, quiadolevit. Per turturem et columbam spiritales populi figurati sunt, individui filii promissionis, et haeredes regni futuri, quorum aetas temporalis ideo tacetur, quia aeterna meditantes transgressi sunt desideria temporalia. Sed quid est quod animalia illa tria dividuntur adversus se invicem pa
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs substantie sue melchisedech sacerdoci post benedic¬
cionem dedit sciens spiritalit̾ meliꝰ sacerdociũ futurum ĩ
pło gentium quã leuicicũ qđ ĩ istł de ipso erat nascitu¬
rum futurũq ut sacerdociũ ecdie habentis p̃putiũ bene¬
ẽ quã qͥ benedicit᷑. Uñ & sacerdoces ex semine abrahe nati
scd̃ni legis mandatũ dab̾at uere ut maioribꝰ & eminẽ¬
cioribꝰ suis. Nom̃ aũ ipsũ melchisedech rex pacis uł rex

Expanded text:
omnes substantiae suae Melchisedech sacerdoti post benedictionem dedit, sciens spiritaliter melius sacerdotium futurum in populo gentium quam Leviticum, quod in Israel de ipso erat nasciturum, futurumque ut sacerdotium Ecclesiae habentis praeputium bene qui benedicitur? Unde et sacerdotes ex semine Abrahae nati secundum legis mandatum dabant, vere ut majoribus et eminentioribus suis. Nomen autem ipsum Melchisedech rex pacis, vel rex
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Loqͥt᷑ enĩ ei d̃ns. Egredere de t̾ra tua & de cognatiõe
cua & de domo patͥs tui. Quis aũ aliꝰ exiit ĩ abraham
de domo sua & de cognatiõe sua ut apud exteros locu¬

Expanded text:
dum. Locutus est enim ei Dominus: Egredere de terra tua, et de cognatione dum. Locutus est enim ei Dominus: Egredere de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui. Quis autem alius exiit in Abraham de terra, et de cognatione sua, ut apud exteros locu
Abbreviated transcription (Latin):
rũ deceptor a capiens homines ad mortẽ. Turris eiꝰ suꝑbia
huiꝰ mundi ẽ uł ĩpia doginata hereticoꝵ qͥ postꝙͣ moti st̃
ab oriente idẽ a uero lumine recessert̃ & uenert̃ ĩ cãpũ sen¬
naar. qͥ ĩcp̃tat᷑ excussio dentiũ. statĩ adũs ãm impietatis sue
edificãt turrĩ ac doginata suꝑbie nefario ausu ꝯfingunt
uolentes curiositate ñ licita ipsiꝰ celi alta penet᷑re. S sic̃ illi
ꝑ supbiã ab una lingua ĩ multis diuisi st̃ ita & heretici
ris qͣsi ꝑ dissonãtiã lingue ĩuicẽ secernũt᷑. & qͦs armat
adũsꝰ dm elate c̃spiratioĩs ꝑniciosa c̃sensio rursꝰ ĩtre
dente docmnatũ aiscordia diuidit aborta repente c̃fusio
Qs qͥđe ipsa tͥnitas dãpnat ĩ qũa offenat & ipsa eos
utiq erroris siue scismatũ. Eo aũ tẽꝑe qñ lingͣrũ facta ẽ
uarietas. ĩ sola domo heber. q̃ antea suit lingͣ remansit.
de actibꝰ abrahe uł de his q̃ illi reꝓiniserat dñs exponen¬

Expanded text:
rum deceptor, et capiens homines ad mortem? Turris ejus superbia hujus mundi est, vel impia dogmata haereticorum, qui postquam moti sunt ab Oriente, id est, a vero lumine recesserunt, et venerunt in campum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium, statim adversus Deum impietatis suae aedificant turrim, ac dogmata superbiae nefario ausu confingunt, volentes curiositate non licita ipsius coeli alta penetrare. 3. Sed sicut illi per superbiam ab una lingua in multas divisi sunt, ita et haeretici,ris, quasi per dissonantiam linguae, invicem secernuntur; et quos armat adversus Deum elatae conspirationis perniciosa dente dogmatum discordia dividit, oborta repente confusio, quos quidem ipsa Trinitas damnat, in quam offendunt, ipsa eos utique erroris sive schismatum. Eo autem tempore quando linguarum facta est varietas, in sola domo Heber, quae antea fuit lingua remansit; de actibus Abrahae, vel de his quae illi repromiserat Dominus, exponen
Abbreviated transcription (Latin):
uidea. q̃ dnm crucifix̃ etiã ĩ filios penã dapnatioĩs sue
tr̃asmisit. Dixert̃ enĩ sangͥs eiꝰ suꝑ nos & suꝑ filios nr̃õs
Benedictis igit᷑ duobꝰ filiis noe atq uno eoꝵ medio ma
ledicto deinceps generationes eoꝵ texunt᷑. Ex quibꝰ septua¬
homines nemroch filiꝰ chus noua ĩꝑii cupiditate tiran¬
nid̾ẽ arripuit regnaũq ĩ babilonia q̃ ab eo qđ ibide c̃fuse
turris idẽ nemroch. extiat auctor. qͥq ꝓ eo qđ ult nacuram
suã celi astra penetͣre c̃tendit ñ ĩc̃grue diabolo cõꝑat᷑ qui
cogitatiõẽ cordis sui ĩtumescẽs suꝑ sydera exaltare se uoluit
id ẽ suꝑ omnẽ potestatẽ angłoꝵ deo se qͦ eqͣti aisponẽs cũ
dic̃ ascenda suꝑ altitudinẽ nubiũ & ero simił altissimo. Qã

Expanded text:
uae Dominum crucifixit, etiam in filios poenam damnationis suae transmisit. Dixerunt enim: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Benedictis igitur duobus filiis Noe, atque uno in medio eorum maledicto, deinceps generationes eorum texuntur, ex quibus septuahomines Nemrod, filius Chus nova imperii cupiditate tyrannidem arripuit. Regnavitque in Babylonia, quae ab eo quod ibi confusae rris idem Nemrod exstitit auctor; quique pro eo quod ultra naturam suam coeli alta penetrare contendit, non incongrue diabolo comparatur, qui cogitatione cordis sui intumescens, super sidera exaltare se voluit, id est, super omnem potestatem angelorum Deo se coaequare disponens, dum dicit: Ascendam super altitu
Abbreviated transcription (Latin):
sangͥnis sui utiq iudeis. Cũc enĩ nudata ẽ mor¬
calitas carnis eiꝰ. qũã nuditatẽ. idẽ passionẽ xp̃i
sannauert̃. Sem uͦ & iaphet tãꝙͣ duo plĩ ex cͥcũcisiõe
& p̃putio credentes. cognita nuditate patͥs qͣ signifi¬
cabat᷑ passio saluatoris. sum̃tes uestim̃tũ posuerc̃
suꝑ dorsa sua a ĩtrantes aũsi oꝑuert̃ nuditatẽ patͥs

Expanded text:
utique Judaeis. Tunc enim nudata est mortalitas carnis ejus. Quam nuditatem, id est, passionem Christi sannaverunt. Sem vero et Japhet, tanquam duo populi ex circumcisione et praeputio credentes, cognita nuditate patris, qua significabatur passio Salvatoris, sumentes vestimentum posuerunt super dorsa sua, et intrantes
Abbreviated transcription (Latin):
ficationẽ. Qđ uͦ filiũ morientẽ siti sub arborẽ ꝓicit
& sic demonstrante angło aspic̃ fontẽ significabat qͥsd̃a
ex eo pło ad umbra ligni crucis refrigeriũ pecituros
Qa exclamat puer plorãs. & exaudiuit eũ as & sic de¬
monstrante angło aspic̃ fontẽ. hoc pro illis diõ. qui
exaudiunt᷑. Acseratisq ocłis cordis uidẽt fontẽ aque
qͥ sicit ueniat & bibat. Sñ & ismahel exauditio itptatur
diturꝰ ẽ: sic̃ ꝑ malachiã dĩ. Ecce ego mutã uob̃ helia
qͥ conũtat corda patrũ ĩ filios. Sert̃ qđ statim uoca¬

Expanded text:
i sub arbore projecit, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, significabat quosdam ex eo populo ad umbram ligni crucis refugium petituros. Quod exclamat puer plorans, et exaudivit eum Deus, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, hoc pro illis dicit qui exaudiuntur. Reseratisque oculis cordis vident fontem aquae qui sitit veniat, et bibat . Unde et Ismael exauditio interpretditurus est sicut per Malachiam dicitur: Ecce ego mitto vobis Eliam, qui convertat corda patrum in filios. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtficeret oĩs qͥ ĩuenisset eũ. Hoc reuera mirabile ẽ quẽad¬
modu õs gentes q̃ a romanis subiugate st̃ ĩ ritũ roma¬
noꝵ sacroꝵ tͣnsierĩt eaq sac̃ lege obseruãda & celebranda
suscepint gens aũ iudea siue sub paganis regibꝰ siue sub
tͥanis ñ amisit signũ legis ao cͥcũcisioĩs sue qͦ a cetĩs gen¬

Expanded text:
occidat omnis, qui inuenerit. hoc reuera multum mirabile est, quemadmodum omnes gentes, quae a Romanis subiugatae sunt, in ritum Romanorum sacrorum tansierint eaque sacrilegia obseruanda et celebranda susceperint, gens autem Iudaea siue sub paganis regibus siue sub christianis non amiserit signum legis suae, quo a ceteris gen
Abbreviated transcription (Latin):
ad cam. Quid fecisti. Uox sangͥnis fr̃is cui clamat ad me
det̾ra. Sic arguit ĩ scͥpturis scĩs uox diuina iudeos. ht̃
enĩ magnã uocẽ xͥ sangͥs ĩ t̾ra. cũ eo accepto ab oĩbꝰ gentibꝰ
respõdet̾ am̃. hec ẽ uox dara uox sangͥnis quã sanguis
ipse expͥmit. ex ore fideliũ. de eodẽ sangͥne redẽpcoris.

Expanded text:
ad Cain: quid fecisti? uox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra: sic arguit in scripturis sanctis uox diuina ludaeos. habet enim magnam uocem Christi sanguis in terra, cum eo accepto ab omnibus gentibus respondetur: amen. haec est clara uox sanguinis, quam sanguis ipse exprimit ex ore fidelium eodem sanguine redemptorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ħt duoꝵ płoꝵ. qͥ erãt diu̾sis cẽꝑibꝰ ad fid̾e uent᷑i. pari
ope & dissimili caritate ante am. fuit abel pastor outũ
& cam agͥcola Sed sic̃ cam sacͥficiũ ex t̾re fructibꝰ reꝓbat᷑
abel aũ sacͥficiũ ex ouibꝰ o earũ adipe suscipit᷑ ita noui
cestam̃ti fides. ex ĩnocentie gr̃a dm laudas ueteris ces
tam̃ti opibꝰ añ ponit᷑. Dix̃ ds ad cam. Si recte offeras o
recte ñ diuidas. peccasti. Utiq qͥa & si ar̃auidei recta illa
ꝯfides do ac si dicat Iustꝰ ĩdulgencie gr̃a ipse peccato suo
dnaret̾ si ñ illo sibi dnance seruus peccati frẽm occidẽt
a sua ꝑturbatioẽ. a tẽpꝰ salucis ꝑ grãm ĩ peccatoꝵ remissiõe
cognoscentes audirẽt xp̃m dicentẽ ñ ueni uocare uistos s̃
siõe. sic̃ ĩ psalmo scͥptũ ẽ medico dicence peccatore Ego dya¬
ane miserere mei. sana animã meã qͥa peccaui tͥ Eidẽꝵ
peccato quãdu esset adhuc ĩ eoꝵ mortali corꝑe ꝑ spem

Expanded text:
sis temporibus ad fidem venturi, pari opere et dissimili charitate ante Deum. Fuit autem Abel pastor ovium, et Cain agricola. Sed sicut Cain Sacrificium ex terrae fructibus reprobatur, Abel autem sacrificium ex ovibus et earum adipe suscipitur; ita novi Testamenti fides ex innocentia grata Deum laudans, veteris Tesavit civitatem. Dixit Deus ad Cain: Si recte offeras, et recte non dividas, peccasti; utique, quia etsi antea Judaei recte illa confitens deo ac sic adiutus indulgentiae gratia ipse peccato suo dominaretur, non illo sibi dominante seruus peccati fratrem occidera sua perturbatione et tempus salutis per gratiam in peccatorum remissione cognoscentes audirent Christum dicentem: nsione, sicut in Psalmo scriptum est, medico dicentes, Ego dixi, Domine, miserere mei; sana animam meam, quia peccavi tibi ; et eidem peccato, quamdiu esset adhuc in eorum mortali corpore, per spem
Abbreviated transcription (Latin):
scientie qđ ẽ karitas ꝑueniet ad arborẽ uite xꝑm e uiuet
ĩetnũ. Cherubin nãq plenitudo scientie ĩꝙp̃tat᷑. framea uͦ
ũsatił posita ad custodiendã uiã ligni uite. tẽꝑales pene
ĩtelligũt᷑. Nemo eiũ potest ꝑuenire ad arborẽ uite nͥ ꝑ has

Expanded text:
scientiae, quae est charitas, perveniet ad arborem vitae Christscientiae, quae est charitas, perveniet ad arborem vitae Christernum. Cherubin namque plenitudo scientiae interpretatur: framea vero versatilis posita ad custodiendam viam ligni vitae, temporales poenae intelliguntur, nemo enim potest pervenire ad arborem vitae, nisi per has
Abbreviated transcription (Latin):
nĩa arguit᷑ q̃ & supͣ peccati ꝯcupiscentia seducta & a ꝑa¬
diso beatitudinis remota habet maledictiõs t̾rene oꝑati¬
onis habet a dolores tẽpaliũ curarũ: qͣsi spinas & tͥbulos
sic tñ dimittit᷑ a padiso beatitudinis. ut oꝑet᷑ t̾rã. idẽ ut ĩ
corpe isto laboret & collocet sibi meritũ redeundi ad uitã
beatã. q̃ padisi noĩe significat᷑ possitq aliqñ manũ porri¬
gere ad arborẽ uite. & uiuere ĩet̃nũ. Manꝰ aũ porrectio b̃n
significat crucẽ uł cruciatũ penitentie ꝑ quã uita ec̃na
recuꝑat᷑. Accepit eciã tunicã pelliciã diuino iudicio quo
noĩe corꝑis mortalitas significat᷑ ĩ historia. In allegoria
aũ carnalibꝰ sensibꝰ abstracte uoluptates q̃ carnalit uiuẽ¬
tẽ diuina lege ꝯsecunt᷑ & c̃tegt̃ Qui si se aliqñ ꝯũterit ad
din ꝑ flameã frameã idẽ ꝑ tẽꝑales tͥbulatioẽs peccata sua
agnoscendo & gem̃do. & ꝑ cherubin. idẽ ꝑ pleuitudinem

Expanded text:
nostra arguitur; quae et supra peccati concupiscentia seducta, a paradiso beatitudinis remota, habet maledictiones terrenae operationis, habet et dolores temporalium curarum, quasi spinas et tribulos. Sic tamen dimittitur de paradiso beatitudinis, ut operaretur terram, id est in corpore isto laboret, et collocet sibi meritum redeundi ad vitam beatam, quae paradisi nomine significatur, possitque aliquando manum porrigere ad arborem vitae, et vivere in aeternum. Manus autem porrectio bene significat crucem, vel cruciatum poenitentiae, per quem vita aeterna recuperatur. Accipit etiam tunicam pelliceam divino judicio, quo nomine corporis mortalitas significatur in historia: in allegoria autem a carnalibus sensibus abstractae voluptates, quae carnaliter viventem divina lege consequuntur e flammeam frameam, id est per temporales tribulationes peccata sua agnoscendo et gemendo, et per cherubim, id est plenitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
a adia. Ubi es: hic ostendit ꝗuasi qͥ a fidȩ uł bonis
opibꝰ ad mñdatia sua desideriaq labunt̾ ñ despicit
illos ds̃ s adhuc ut redeant ꝑ penicentiam
uocat qͥa ñ uult mortẽ peccatoris ẜut cũtarus¬
& uiuat Ergo ñ ẽ desꝑandu quibuslibe pera¬
toribꝰ dũ a ipsi impii ad sp̃e indulgentie pro
oĩa amimãtia. Suꝑ pectꝰ tuũ & ueciẽ giadieris. Nloĩe
pectoris significat᷑ supbia m̃tis. Noĩe aũ uenes signi¬
ficant᷑ desideria carnis. his enĩ auabꝰ rebꝰ serp̃ aiabo¬
lus ad eos qͥs uult deciꝑe idẽ aut t̾rena cupiditate
& luxuria aut suꝑbre ĩsana ruina. Et tr̃a man¬
aucabis id ẽ ad ce ꝑcineb̃t qͦs t̾rena cupiditate
decepis Omĩbꝰ diedꝰ uite tue id ẽ cepe qꝰ ages ħac potes¬

Expanded text:
 Adam, ubi es? Hic ostendit quia si qui a fide vel bonis operibus ad mendacia sua desideriaque labuntur, non despicit illos Deus, sed adhuc ut redeant ad poenitentiam vocat, quia non vult mortem peccatoris, sed ut vivat . Ergo non est desperandum quibuslibet peccatoribus, dum et ipsi impii ad spem indulgentiae proomnia animantia, super pectus tuum et ventrem gradieris. Nomine pectoris significatur superbia mficantur desideria carnis; his enim duabus rebus serpit diabolus ad eos quos vult decipere, id est aut terrena cupiditate et luxuria, aut superbiae insana ruina. Et terram manducabis. Id est ad te pertinebunt quos terrena cupiditate deceperis. Omnibus diebus vitae tuae. Id e
Abbreviated transcription (Latin):
culpa. ĩ ẽsensioẽ tñ rea tenet᷑ c̃scientia. Mec scđdm anago
aliꝰ ꝓmictũt illicita curiositate secretoꝵ ad aꝑtionẽ
atq scientiã boni & mali & ĩ ipso ħoie tãqu̾ã ĩ arbore q̃
plantata ẽ ĩ medio ꝑadisi.cã dinocentiã demonstrare
Contͣ ħc serpentẽ clamat apłs cũ dic̃. Metuo ne sic̃ serpẽs
euã sedux̃ astutia sua sic sensꝰ ur̃i corrũpant᷑. Seducit᷑¬
uob̾ ds̃ ut ñ comederetis ex oĩ ligno ꝑadisiͦ. Sic & he¬
reticoꝵ curiosa cupiditas. sic pͥui p̃dicatores addili
gendã erroris fallaciã. auditoꝵ carnaliũ corda succen¬
duc dicentes. qͣre fugitis scientiã hab̾e latẽtẽ Noua
seꝑ exqͥrite boni maliq scientiã ꝑpetͣre. Uñ ap̃ salomo¬
nẽ mulier illa hereticoꝵ speciẽ tenẽs dic̃. Aq̃ furci¬
ue dultiores st̃ & panis absconditꝰ suauis. Subiecit
deĩde idẽ serpens. Quacũq die comederitis statu

Expanded text:
culpa, in consensu tamen retinetur conscientia. Haec secundum anagogtilius promittunt illicita curiositate secretorum adapertionem atque scientiam boni et mali, et in ipso homine tanquam in arbore quae plantata est in medio paradisi eam dinoscentiam demonstrare. Contra hunc serpentem clamat Apostolus cum dicit: Metuo ne sicut serpens Evam seduxit versutia sua, sic sensus vestri corrumpantur . Seducitvobis Deus, ut non comederetis ex omni ligno paradisi? sic et haereticorum curiosa cupgendam erroris fallaciam, auditorum carnalium corda succendunt, dicentes: Quare fugitis scientiam habere latentem? nova semper exquirite, boni malique scientiam penetrate. Unde apud Salomonem mulier illa haereticorum sententiam tenens, dicit: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior . Subjecit deind
Abbreviated transcription (Latin):
pariet bonũ opus qͥn filios. Qa i adiec actudln¬
tua ad uirũ cuũ & ipse adnabit᷑ ÷ͥ hoc rigilisit
qđ illa uoluptas carnalis q̃ cũ dolore relucdauerat ut fa¬
cerec ꝯsuecudinẽ bonã iã ipsis eͤrudita doloribꝰ cautior
sie ne corruat obt̃epat ratiõi. & libent̃ serũ q̃ll uiro iubenti

Expanded text:
parit bonum opus quasi filios? Quod vero adtua ad virum tuum, et ipse tui dominabitur; hoc significat quod illa voluptas carnalis, quae cum dolore reluctaverat, ut faceret consuetudinem bonam, jam ipsis erudita doloribus cautior fit, et ne corruat obtemperat rationi, et libenter servit quasi viro jubenti
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat qͥ mictendꝰ ẽ. & ip̃e erit expectatio gentiũ. hic locꝰ ma¬
nifestissime ad ida refeit᷑. Tã duu enĩ fuit ex semine etꝰ apud
udeos ĩcemerata successio regni: donec xꝑo ad ret̃ptionẽ mũdi
ex iccmerata uͥgine nasceret᷑ Rob̾at hoc historie iudeoꝵ. q̃bꝰ ostenditur
pͥmiũ alienigenã regẽ ĩ gente iudeoꝵ fuisse herode: q̃ tẽꝑe xp̃c nat̾¬

Expanded text:
mittendus est, et ipse erit exspectatio gentium. Hic locus manifestissime ad Judam refertur; tamdiu enim fuit ex semine ejus apud Judaeos intemerata successio regni, donec Christus ad redemptionem mundi ex virgine nasceretur. Probant hoc historiae Judaeorum, quibus ostenditur primum alienigenam regem in gente Judeorum fuisse Herodem, quo tempore nat
Abbreviated transcription (Latin):
gitur t̃re globꝰ infusiõe scĩ sꝑc irrigatꝰ Iam porro
ligna sechim imputͥbilia om̃s sc̃i intelligunt᷑ m̃te a
corpe incorrupti neq cũ scło pereuntes s ꝑmanen¬
c et̃ni. Lapides qͦ p̃tiosi confessores. apłi. sacerdotes
om̃oq iusti q̃ͦs etiã lapides uiuos beatꝰ petrus apłs
dic̃ ut sicis inqͥt lapides uiui coedificati ĩ tempłu di¬

Expanded text:
us terrae, infusione Spiritus sancti rigatus. Jam porro ligna Sethim imputribilia omnes sancti intelliguntur mente et corpore incorrupti, neque cum saeculo pereuntes, sed permanentes aeterni. Lapides quoque pretiosi, confessores, apostoli, sacerdotes, omnesque justi. 9. Quos etiam lapides vivos beatus Petrus apostolus dicit: Ut sitis, inquit, lapid
Abbreviated transcription (Latin):
ecdie cypus ẽ ꝑ ħ itaq inunera siguficant᷑ meritoꝵ
dona qͥbꝰ ornãda erat eccłia. fides eiꝰ auro cõꝑat᷑ ser¬
hoc significat qͥa ĩtͣ eccłiã uͥtutes fortiũ q̃ ꝑ uiros
expͥmunt̾ & exigua oꝑa ifirmoꝵ q̃ ꝑ mulieres¬
ĩamant᷑ om̃ia locũ ĩueniũt & ad usũ sc̃e edificatioĩs
accipiunt᷑. Collatio uͦ ipsa ñ fit necessitate s sponte
qͥa fides spontanea ẽ. Nã ꝑ armillas q̃ lacertos astr̃i¬
gunt ĩpositoꝵ ualde laborautiũ oꝑa demõstrant̃
ł iaures subditoꝵ obedientia expͥmit᷑ ł anulos sis¬

Expanded text:
 munera significantur meritorum  munera significantur meritorum dona, quibus ornatur Ecclesia: fides ejus auro comparatur, serhoc significat quia intra Ecclesiam virtutes fortium, quae per viros exprimuntur, et exigua opera infirmorum, quaeintimantur, omnia locum inveniunt, et ad usus sanctae aedificationis accipiuntur. 4. Collatio vero ipsa non fit necessitate, sed sponte, quia fides spontanea est. Nam per armillas, quae lacertos astringunt, praepositorum valde laborantium opera demonstrantur. Per inaures subditorum obedientia exprimitur. Per annulos sig
Abbreviated transcription (Latin):
oppansũ uełu qđ partẽ cab̃nadi uitioris occultabat ne
ꝓspicerent᷑ illuc reposita tempꝰ illud significare quod
iecto uelamine uideri ñ poterãt. S postea quã xꝑc
adueniẽs tẽꝑe passioĩs uełu illud a fũmo usq deor¬
sum disrupit oĩa illa q̃ antea erãt occulta ꝑ dñi pas¬
sionẽ ad nr̃am fidẽ sc̃ reuelata dicente apło. Nob̃ autẽ
alta dĩ. Offerent̾ aũ uno studio & tñ diũsa donaria
ad ꝯstructionẽ tab̾nadi iuxta qđ scͥptũ ẽ Nurũ argin¬
cum es lapides p̃ciosi. Tunc p̃terea byssũ coccũ ⁊ acuichu¬
& purpurã pelles etiã arietũ rubricatas  Pel sigentan
& qͥcꝗͥd ĩ cultu & ad uestes scãs necessariũ erat uiri
cũ mulieribꝰ p̃buert̃. armillas. & ĩ aures o anulos
O dexcͣlia om̃e uas auieũ ĩ donaria dm separatum
si qͥs habuit iachintũ & purpurã coccũ bis tinctũ
byssũ & pilos cap̃rũ. figura itaq prioris tab̾nadi.¬

Expanded text:
oppansum velum, quod partem tabernaculi interioris occultabat, ne prospicerentur illuc reposita, tempus illud significare quod o velamine, videri non poterant, sed posteaquam Christus adveniens, tempore passionis, velum illud a summo usque deorsum disrupit, omnia illa quae antea erant occulta per Domini passionem ad nostram fidem sunt revelata, dicente Apostolo: Nobis autem sa donaria ad constructionem tabernaculi, juxta quod scriptum est: Aurum et argentum, aes, lapides pretiosi . Tunc praeterea byssum, coccum, hyacinthu purpuram; pelles etiam arietum rubricatas, et pelles hyari cum mulieribus praebuerunt: Armillas et inaures, et annulos, et dexteralia, omne vas aureum in donaria Domini separatum. Si quis habuit hyacinthum, purpuram, coccum bis tinctum, byssum, et pilos caprarum . Figura itaque prioris taberna
Abbreviated transcription (Latin):
signat᷑ Dũ gͥ alii ꝑ armillas & anulos forte ma¬
gisteriũ exercẽt. alii ꝑ ĩaures & dextlia deuotam¬
audieridi obelientiã rectãq oꝑationẽ ex hib̾et. alii ꝑ
uas aureũ p̃clarã subtiliorẽq di intelligentiã cenent
alii ꝑ iacintłiu purpurã & coccũ audita celestia spar
credere. amare ũ desinunt. etiã q̃ adhuc subtiliori
incellectu minime cognoset. Alii ꝑ byssũ ĩcorruptionẽ
carnis offert̃ alii ꝑ caprarũ pilos deplorãt aspere
qd libent̃ admiserãt: ecce tanta diũsicate oꝑũ unũ

Expanded text:
signatur? Dum igitur alii per armillas et annulos forte magisterium exercent, alii per inaures et dextralia devotam obedientiam, rectamque operationem exharam subtilioremque Dei intelligentiam tenent; alii per hyacinthum, purpuram et coccum, audita coelestia sperare, credere, amare non desinunt, etiam quae adhuc subtiliori intellectu minime cognoscunt, alii per byssum incorruptionem carnis offerunt; alii per caprarum pilos deplorant aspere quod liben
Abbreviated transcription (Latin):
a latere oꝑari id ẽ t̃renis & luculentis operibꝰ incubare:
ammixcis cim̃ palcis hoc ẽ ltuibꝰ & irrationabilibꝰ factis
di & feminas iͥunoe. Sic tabuł ne robur fidĩ p̃ualent

Expanded text:
 id est, lutulentis et terrenis operibus incubari, admistis etiam paleis, hoc est, levibus et irrationabilibus factis,, et feminas vivere. Sic 361 diabolus ne robur fidei prae
Abbreviated transcription (Latin):
ued̃a misteria ex libro genecis & obscuriora rerũ gestarũ q̃
allegoricis st̃ obtecta siguris ex libris maioꝵ breuit̃ excerpta
ꝑstrinximꝰ. Non nulla uͦ sequences legis cipica & figurata mis¬
teria singillatĩ ex litteris sc̃oꝵ uiroꝵ sublata subiungimus
iii. opi sufficiendu pucauimꝰ: ut nec libellus excedat mo¬
i au nec lector incurrat fastidium.⁊
cur s mũdu. Ilit̃ he septuaguita anime q̃ ĩ egyptũ ĩglle sc̃
donaret᷑ remissio peccatoꝵ. Egyptꝰ enĩ hic mundus ẽẽ
figuralit̾ multis ꝓpħarũ uocibus approbatur. ⁊ i¬
Nortuo iosepl & fratribꝰ eiꝰ: creuert̃ filii isrł & ĩualuerunt
ꝑii qua destruxit diabołu qͥ habebat mortis imꝑium
mulciplicatꝰ ẽ fideliũ pls. Nisi enĩ sic̃ ipse ait cecidisset
granũ frum̃ti ĩ t̾ra. & morcuũ fuisset ñ utiq fructũ nunc
filios isrł luto & latere Ifrł similitudo płi nr̃i ẽ pbarao

Expanded text:
edam mysteria ex libro Genesis, et obscuriora rerum gestarum, quae allegoricis sunt obtecta figuris, ex libris majorum breviter excepta perstrinximus. 2. Nonnulla vero sequentis legis typica et figurata mysteria singillatim ex litteris sanctorum virorum sublata subjungimus, operi sufficiendum putavimus, ne libellus excedat modum, nec lector incurrat fastidium. tur in mundum. 2. Aliter hae septuaginta animae, quae in Aegyptum ingressae sunt, donaretur remissio peccatorum. Aegyptus enim hic mundus esse figuraliter multis prophetarum vocibus approbatur. t filii Israel, et invaluerunt per quam destruxit diabolum, qui habebat mortis imperium, multiplicatus est fidelium populus. Nisi enim, sicut ipse ait, cecidisset granum frumenti in terram, et mortuum fuisset, non utique fructum nunc filios Israel luto et latere. Israel similitudo est po
Abbreviated transcription (Latin):
nalit̃ accipientes. mortui st̃. Non icgrue & ꝑ manna
eciã celestia significant᷑ eloqͥa. Uñ & ĩcp̃tatio noĩs sic
sonat: manna enĩ ĩcp̃tat᷑ qͥd ẽ hoc. Cũ enĩ audimus
legẽ aĩ recitari ĩ eccłia ĩtrogamꝰ doctores dicentes qͥd ẽ
hoc. Hoc aũ manna minucũ erat̾: sic̃ sem̃ coriandu¬

Expanded text:
ccipientes mortui sunt, non incongrue et per manna etiam coelestia significantur eloquia; unde et interpretatio nominis sic sonat, Manna enim interpretatur, quid est hoc? Cum enim audimus legem Dei recitari in Ecclesia, interrogamus doctores dicentes: Quid est hoc? Hoc autem manna minutum erat sicut semen coriand
Abbreviated transcription (Latin):
.xxi ñ recedit. Eg̃ssis płis de mari rubro. occurrit heremꝰ
fontẽ mara. qͥ ex amaritudine nom̃ accep̃. Murmurat
płs: uidẽs aqͣs & porcare ñ sustinẽs. Mutit lignum
moyses ĩ aqͣs: & facte st̃ dulces. Incellige amaras aquas
occidentis littere & legis hab̃e figurã: qͥbꝰ si imnuitat᷑

Expanded text:
 maris. Egressus populus de mari Rubro occurrit eremus, fontem amarum, qui ex amaritudine nomen accepit. Murmurat populus videns aquas, et potare non sustinens, mittit lignum Moyses in aquis, et factae sunt dulces. Intellige amaras aquas occidentis litterae et Legis habere figuram, quibus si immittatur