comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rem faciunt que ñ est ipnaꝵ cuiꝰ de¬
licti ñ st̃ nuptie hortatrices. s de p̾catri¬
tes decus quidem ꝯiugale est castitatis
ꝓcreancli. ⁊ reddendi carnalis debiti fidet
ħ est opus nupciaꝵ. ꝙ ab oĩ pecc̃o defen¬
serit. cũ gͥ cuilpabuis ñ sit gen̾andũ
tentione ꝯcubitus qui ꝓprie nuptiis im̃
poscunt ñ ꝓ paginis uountate s libiͦ¬
dinis noiuptate que tĩr uoluptas ñ ꝓp̃.
se ignosci faciunt ꝓpt̾ se. Nõn isde ꝯcu¬
bitus quo seruit᷑ ⁊cupiscentie agitur.
ut implcatur fetus ꝙ̃ postulant nup¬
cie. oĩo gͥ ingn̾e suo nptie bõne st. qr
sidem thori seruant. ⁊ ꝓlis suscipiende
cansa. utrũq sexum ꝯmiscent. ⁊ in pie¬
ꝓdere in fiteu ut apis docet. Ex iiis os¬
tencdit᷑ ꝙ ꝯiuges qui cã ꝓlit tm̃ eueniunt¬
dit a pet̾co sc̃itas ꝯigii bonũq nuptiale. si
enĩ absq pcc̃o ñ poss fĩ ꝯcubitꝰ ⁊ugalis

Expanded text:
rem faciunt quae non est nuptiarum; cujus delicti non sunt nuptiae hortatrices, sed deprecatrices. Decus quidem conjugale est castitas; procreandi et reddendi carnalis debiti fides, hoc est opus nuptiarum, quod ab omni peccato defenserit. Cum ergo culpabilis non sit generandi intentione concubitus, qui proprie nuptiis impuposcunt, non propagationis voluntate, sed libidinis voluptate? quae tamen voluptas non propter se, ignosci faciunt propter se. Non enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, agitur ut impleatur foetus quem postulant nuptiae. Omnino ergo in genere suo nuptiae bonae sunt, quia fidem thori servant, et prolis suscipiendae causa utrumque sexum commiscent et impieprodest infideli, ut Apostolus docet. Ex his ostenditur quod conjuges qui cadit a peccato sanctitas conjugii, bonumque nuptiale. Si enim absque peccato non posset fieri concubitus
Abbreviated transcription (Latin):
ante tempora natus est. Itiud .n. sincera
⁊ catholica fides tenet ac p̾dicat: ut sstuo.
qͣre gͦait. dicamus uerius. cum utrum
parit̾ sit u̾m nisi forte qr uolebat intelli¬
gi ħad maiorem euidenciam. ⁊ ex p̾ssio¬
ne u̾itatis diciqmͣ illum. hiis ⁊ .a. u̾bis
om̃is calumpniandi uersutis hereticis
obstruitur. aditus. quibxp̃i scd̃m deita¬
tem gen̾atio sñ initio. ⁊ sñ fine.⁊ so ac per¬
fecta monstratur. Non ã ad eo aꝑte ma
pora genitus: de patre. ul filius semꝑ nas¬
citur de pr̃e. ⁊ iõ clicit g̾g̾. qd̾ possumus
dr̃e semꝑ nascitur. Non inqmͣ ita con¬
uenienter non ita congrue. ad expla¬
nationemu̾itatis. pot̾ tñ dici si sane
intelligatur semꝑ .a. nascitur filius
de patre. ut ait. Orig̃. non qd̃ coticlie
iteretur illa gen̾atio. s qr semꝑ est.
semꝑ gͦ nascitur .i. natiuitas eius
sempit̾na est
Quod filnssemꝑ gen̾at

Expanded text:
ante tempora natus est? illud enim sincera et catholica fides tenet ac praedicat, ut istud. Quare ergo ait dicimus verius, cum utrumque pariter sit verum? nisi quia volebat intelligi hoc ad majorem evidentiam et expressionem veritatis dici, quam illud. His etenim verbis omnis calumniandi versutis haereticis obstruitur aditus, quibus Christi secundum deitatem generatio, sine initio et sine fine esse ac perfecta monstratur. Non autem adeo apertepora genitus est de Patre, vel Filius semper nascitur de Patre. Et ideo dicit Greg. quod non possumus dicere, semper nascitur. Non, inquam, ita convenienter, non ita congrue ad explanationem veritatis; potest tamen dici, si sane intelligatur: Semper enim nascitur Filius de Patre, ut ait Origenes, non quod quotidie iteretur illa generatio, sed quia semper est. Semper ergo nascitur, id est, nativitas ejus sempiterna est. 13. Quod Filius semper gen
Abbreviated transcription (Latin):
iste. ñ i. u̾etimebat dñs pari. t̾tia die
resurrecturus. cũ arcͤet paulus dissol¬
ni ⁊ ẽẽ cũ xp̃o. iste gaudet coronandꝰ
⁊ lͥstis est dñs coronaturus. Ecceh̾
cũ euangelium clicat rͥstis est aĩa mea

Expanded text:
ste. Non enim vere timebat Dominus pati, tertia die resurrecturus, cum arderet Paulus dissolvi et esse cum Christo. Iste gaudet coronandus, et tristis est Dominus coronaturus? Ecce hic cum Evangelium dicat, tristis est anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
dus quidam notantur ꝓ passio. ⁊ pas¬
sio. ⁊ in hiis penalib ẽ ffectib afficit᷑
enĩ quis int̾clum timore. ue t̾sticia. i¬
ta ut mentis interlectus ñ inde mo¬
ueatur a rectitudine. uł cei etempla¬
tione ⁊ tunc ꝓpassio est aliqñn̾o mo
netur ⁊turbatur. ⁊tũc passio est. xp̃c
uł tͥsticia ut arectitudine ⁊ dei ꝯtẽpla¬
tione auiqͣtenus declinaret. scd̾m qͦm
modũ intelligit᷑ cũ dicitur ñ tuuis

Expanded text:
ur propassio et passio, ita et in poenalibus effectibus. Afficitur enim quis interdum timore vel tristitia, ita ut mentis intellectus non inde moveatur a rectitudine vel Dei contemplatione, et tunc propassio est. Aliquando vero movetur et turbatur, et tunc passio est. Chrisvel tristitia, ut a rectitudine vel a Dei contemplatione aliquatenus declinaret; secundum quem modum intelligitur, cum dicitur vel timuis
Abbreviated transcription (Latin):
ti t̾nia die resurrecturꝰ. cũ ard̾et parilꝰ
tles qmͣ imꝑator. Miles .n. coronã¬
dus gaudet mori. ⁊ dñs coronaturꝰ
timet mortem S ĩ firmitatem nr̃am
rep̾sentans ꝓ sus infirmis qui ti
torem cimusse mortem ⁊pasuons pa¬
nore dixisse. transcat ame calix iste.
tis det̾minatio auctoritatĩ¬

Expanded text:
 cum arderet Paulus miles quam imperator. Miles enim coronandus gaudet mori, et Dominus coronaturus timet mortem? Sed infirmitatem nostram repraesentans, pro suis infirmis qui timtorem timuisse mortem, et passionis pavore dixisse: Transeat a me calix iste. 6. Determinatio auctoritat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiugiũ anatħa sit ip̃e. ⁊ õs ꝯsencientes ei
qr scd̃m legem dei mori decernit᷑. Nã diui¬
ne legis est mos sponsas applłare Quiges
ut in eungeno. accipe mariam ꝯuigem
uł adduxit in domũ suam moriat᷑. qr
uxorem. ꝓximi sui uolat᷑. noñ q̃ iam
uxor erat. s q̃ a pentib fieri ceberat E¬

Expanded text:
ugium, anathema sit ipse, et omnes consentientes ei, quia secundum legem Dei mori decernitur. § 1. Nam divinae legis est mos, sponsas appellare conjuges, ut in Evangelio: Accipe Mariam conjugevel abduxerit in domum suam, moriatur, quia uxorem proximi sui violavit; non quae jam uxor erat, sed quae a parentibus uxor fieri
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ equidem ñ fieri aliquid. ⁊ riud tñp̃
scitum est fieri. non so tñ pot̾ fatu dei p̃¬
sc̃ia. qr si ituid ñ fieret. nec adeo p̾scitum
ẽet fieri. s ad huc augent qõnem dicen
locutionem multiplicem facere intelu¬
I
in possbile est ñ eẽ p̾scita oĩa quefiũit.
ut dicasħ alit̃ ñ posse euenire qmͣ euen̾:
quomͦ futurum deus p̾sciuit f ͫ est. ħ .n.
alit̃ potest euenire. qmͣ euenit: ⁊ tñ ħ ħmͦ¬

Expanded text:
m non fieri aliquid, et illud tamen praescitum est fieri, non ideo tamen potest falli Dei praescientia; quia si illud non fieret, nec a Deo praescitum esset fieri. Sed adhuc urgent quaestionem dicentlocutionem multiplicem facere intellii Impossibile est non esse praescita omnia quae fiunt ut dicas hoc aliter non posse evenire quam evenit, et quomodo futurum Deus praescivit, falsum est. Hoc enim aliter potest evenire quam evenit, et tam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfitem᷑. e Ex hiis euident̃ ostendr
ꝙ carni iatenti in sepulcro uintuc
sic carni mortue ñ eẽt unitꝰ ñ in ea
dr̃etur i acuisse in sepultͦ. aĩa gͥ ad
infernũ descenlit. caro insepulcͦ
iacut. sapĩa cũ utro ꝑ mansit
q̃ in inferno positis. ut ait ambꝵ¬
lum̃ uite funcebat et̾ne rabiabat
ille. lux u̾a sap̃ie: nluminabat ĩ¬
ĩfernũ. s ĩ ferno ñ claudebat᷑. quis
mors tribuenda est. In ligno. A ca¬
ro ñ illa oꝑatrix oĩum suba diui¬
inaĩa sola.

Expanded text:
lis. Ex his evidenter ostenditur, quod carni jacenti in sepulcro unitus lioquin si carni mortuae non esset unitus, non in ea diceretur jacuisse in sepulcro. Anima ergo ad infernum descendit, caro in sepulcro jacuit, sapientia cum utroque permansit, quae in inferno positis, ut ait Amblumen vitae fundebat aeternae. Radiabat illic lux vera sapientiae, illuminabat infernum, sed in inferno non claudebatur. Quis mors tribuenda est. In ligno enim caro, non illa operatrix omnium substantia diviin anima sola.
Abbreviated transcription (Latin):
telligi. ñ ꝯcupisces uxorem ꝓxims
tui. s mlllis duob p̾ceptis ñ me¬
chandi. ⁊ ñ furandi ea opa notata
st̃ ⁊ ꝓhibita. In hiis u̾o extremis
ip̃a ꝯcupiscentia. muitũ gͦ difft¬
runt illa ab isstis. Uñ itli p̾cepto
mũ. Illud de legedr᷑ scd̃m cerimo¬
iege ñ est gen̾alis ꝓhibitio om̃is
mortifere ⁊cupiscentie ĩ euͣngeliol¬

Expanded text:
cupisces uxorem proximi tui. Sed in illis duobus praeceptis non moechandi et non furandi, ipsa opera notata sunt et prohibita; in his vero extremis, ipsa concupiscentia; multum ergo differunt illa ab istis. Unde illi praecepto mum? Illud de lege dicitur secundum caeremolege non est generalis prohibitio omnis mortiferae
Abbreviated transcription (Latin):
sionem sp̃t .s. ⁊ effuderit. in quo: utraz
natura monstrata est. hũana .s⁊ diui
na. accepit quippeut homo. effudit ut
d̾s. Nos aut̃ acciꝑe quidem hoc possumꝰ
alios. non utiq possumus. s ut hoc fi¬
at: dm̃ suꝑ eos a quo id efficitur in¬
uocamus. hiis u̾bis exp̾sse dicit nos

Expanded text:
i, et effuderit: in quo utraque natura monstrata est, humana scilicet et divina. Accepit quippe ut homo, effudit ut Deus. Nos autem accipere quidem hoc donum alios non utique possumus, sed ut hoc fiat, Deum super eos a quo id efficitur invocamus. His verbis, expresse dicit nos
Abbreviated transcription (Latin):
ħ aliuo qmͣ eius potentiam que infini¬
da est ꝯcludere ⁊ restringere ad m̃surant.
Aiunt. N non pot̾ deus anud facere qm̃ fa¬
cit. nec melius facere id qd̾ facit nec anq̃d
p̃t̾mittende de his que facit Istamq suam
oppinionem in de siłror arguñtis. causis¬
q ꝯm̃ciis. nec ñ ⁊ sacrarum auctoritat᷑¬

Expanded text:
t aliud quam ejus potentiam quae infinita est, concludere et restringere ad mensuram. Aiunt enim: Non potest Deus aliud facere quam facit, nec melius facere id quod facit, nec aliquid praetermittere de his quae facit. Istamque primam suam opinionem verisimilibus argumentis, causisque commentitiis, necnon et sacrarum auctoritat
Abbreviated transcription (Latin):
ut faciat nͥ qd̾ facit. eadem iusticia
exigit. ut id ñ faciat qd̾ non facit. nonã
pot̾ facere ꝯtra iusticiã suam. nong̾ pͭ
aliquid eoꝵ facere quedimittit. Rsio ad

Expanded text:
t facere nisi quod facit. Eademque justitia exigit ut id non faciat quod non facit, non autem potest facere contra justitiam suam: non ergo potest aliquid eorum facere quae dimittit. 3. Responsio ad
Abbreviated transcription (Latin):
nec erat quem oporteret audire ⁊ intel¬
ligere. bene gͦ uox dei ad nat᷑am u̾bi. ꝑ
qd̃ oĩa fc̃a sunt. refert᷑. dixit gͦ d̾s.fiat.
lit̾ in quo erat. ⁊ disposuit ab et̾no uit fi¬
eret intempore.⁊ in eo fc̃m est.Q

Expanded text:
nec erat quem oportet et audire et intelligere. Bene ergo vox Dei, ad naturam Verbi, per quod omnia facta sunt, refertur. Dixit ergo Deus: Fiat, liter in quo erat, et disposuit ab aeterno, ut fieret in tempore, et in eo factum est.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃s aĩas. p̾ter pͥmam de tͣlucere ẽẽ ĩ¬
cut corꝑa. Alii ã putai̾t simł om̃s
aĩas abinitio ereatas. C atholica ã
ecͣcia nec simul nec traduce fc̃as ẽẽ aĩas
docet. s incorporib ꝑ coitum seminatis
atq formatis in funcdi. ⁊ infũdendo
crearu¬

Expanded text:
 omnes animas praeter primam, de traduce esse, sicut corpora. Alii autem putaverunt simul omnes animas ab initio creatas. Catholica autem Ecclesia nec simul ex traduce factas esse animas docet, sed in corporibus per coitum seminatis atque formatis infundi, et infundendo crear
Abbreviated transcription (Latin):
trarium uidetur quod hylarius ait
ht̃ filsus ⁊ geniti honoris amiratio ge¬
in honore gen̾antis est. Eum gͦ filius
eentiam hat. tota .n. in eo est diuina
eentia. uidetur qd̾ ip̃a diuina eentiana¬
non potest eam ex qua ꝓfecta est. non
tenera naturam. nec .n. aliud qmͣ d̾s
subsistit quod non alium qmͣ de deo
subsistit. Ecce hic dicit natiuitatem
tei ꝑfetam ex natura ⁊ ita uidetur ex
hiis uerbis atq p̾dictis natura dei
⁊ genita. ⁊ genuisse quod aꝑcius ãi¬
cit. in li .ix. de .tͥ. Nos inquit unigeni¬
tum deum sn forma dei manentem
in natura dei mansisse ꝓfitemur nͤ
unitatem forme seruilis in natura
diuine unitatis reflindimus nec
rursus corꝑali in sinuatione prem
in filio pͥdicamus. s ex eo erꝰdem ge¬
neris genitam naturam genęralit̾
in segignentem habuisse natam que
in forma nature se gignentis manẽs
formam nature.⁊ infirmitatis cor¬
poralis accepit.

Expanded text:
trarium videtur, quod Hilarius ait habet Filius; et geniti honoris admiratio in honore generantis est. Cum ergo Filius essentiam habeat tota enim in eo est divina essentia, videtur quod ipsa divina essentia naNativitas Dei non potest eam ex qua provecta est non tenere naturam, nec enim aliud quam Deus subsistit, quod non aliunde quam de Deo subsistit. Ecce hic dicit nativitatem Dei provectam ex natura; et ita videtur ex his verbis atque praedictis natura Dei et genita, et genuisse. Quod apertius dicit in lib. 9 de Trin. Nos, inquit, unigenitum Deum in forma Dei manentem, in natura hominis mansisse profitemur; nec unitatem formae servilis in naturam divinae unitatis refundimus, nec rursum corporali insinuatione Patrem in Filio praedicamus, sed ex eo ejusdem generis genitam naturam, naturaliter in se gignentem habuisse naturam, quae in forma naturae se gignentis manens, formam naturae et infirmitatis corporalis accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
temsi pat̾ est genitor eentie diuine.
cum ip̃e eentia cliuma ⁊ sit. ⁊ deussit
eo.gͦ quod gen̾at. ⁊ est ⁊ deus est. Ita gͦ
non illud qd̾ gen̾atur est apre deus. s
p̃r eo qd̾ gen̾at. ⁊ est. ⁊ deus est ⁊ suta ẽ
nõ genita gignenss gignentigenita
causa est ut ⁊ sit ⁊ deus sit simili rõne
piens est ea est hocn est ei ẽẽ quod sape
qd̾ si ħ. ħ est ibi ẽẽ qd̾ saꝑe. nõ ꝑ illam
enim aliud dm̃is cum am̃s hoc illi est ẽẽ
qd̃ sapere. nisi eo est quo sapiens est gͦ
que causa illi est ut sapiens sit ⁊̃ ip̃a
illi causa est ut sit sigͦ sap̃ia qm̃ genu¬
quid a est insanius: Ita gͦ si p̃rgenuit
eẽntiam qua ẽ eẽntia qmͣ genuit cã est
est ill ut sit. Nongͥ ip̃am qua est eenti¬
am genuit. Nam in illa simplicitate
Fadem ibi sap̃ia que eeñtia Ideoi qd̾
de sap̃ia. hoc de eentia dicimus. sicut
ergo non genuit sap̃iam qua sapiẽs
est. ita nec eẽntiam qua est. ut enim

Expanded text:
tem, si Pater est genitor essentiae divinae, cum ipse essentia divina sit, et Deus sit, eo quod generat, et est et Deus est. Ita ergo non illud quod generatur, est a Patre Deus; sed Pater eo quod generat, et est et Deus est; et si ita est, non genito gignens, sed gignenti genitus causa est, ut et sit et Deus sit. Simili ratione piens est, ea est; hoc enim est sibi esse, quod sapere. Quod si hoc est sibi esse, quod sapere, non per illam enim aliud dicimus, cum dicimus Hoc illi est esse quod sapere, nisi Eo est, quod sapiens est? Ergo quae causa illi est ut sapiens sit, etiam ipsa illi causa est ut sit. Si ergo sapientQuid est enim insanius? Ita ergo si Pater genuit essentiam, qua est; essentia, quam genuit, causa est illi ut sit. Non igitur ipsam, quae est, essentiam genuit. Nam in illa simplicitate,est ibi sapientia quae essentia; ideoque quod de sapientia, hoc de essentia dicimus. Sicut ergo non genuit sapientiam qua sapiens est; ita nec essentiam qua est. Ut enim
Abbreviated transcription (Latin):
est ip̃e. Item deus p̃r qui uerissime se
uidicare animis cognit᷑is ⁊ uoluit ⁊ po¬
tuit hoc ad se iudicand̾ genuit. quod est
ip̃e qlui genuit: Ecce aperte dicit. hiis¬
deum prem genuisse: sllud qd̾ ip̃e est
Illud autem qd̾ ip̃e est non est nisi eẽt¬
da diuina. uidetur gͦ diuinam eẽntiã
genuisse. ad qd rydemus illa uerba sic
in telligenda ẽẽ dicentes. p̃rde se ip̃o ge¬
nuit illud quod ip̃e est .i. filium qui ẽ
ilud. quod p̃r est. sam quod p̃r est ⁊ fi¬
lius hec est s non quip̾r est.A¬

Expanded text:
s autem pater, qui uerissime se indicare animis cognituris et uoluit et potuit, hoc ad se ipsum indicandum genuit, quod est ipse qDeum Patrem genuisse illud quod ipse est. Illud autem quod ipse est, non est nisi divina essentia, videtur ergo divinam essentiam genuisse. Ad quod respondemus illa verba sic intelligenda esse, dicentes: Pater de seipso genuit illud quod ipse est, id est Filium, qui est illud quod Pater est. Nam quod Pater est, et Filius hoc est; sed non qui
Abbreviated transcription (Latin):
libro. augꝰ ait. qui de trinitate. que deus te¬
est. scripserunt. hoc intenderunt. scõm
scͥpturas. docere. quod p̃r ⁊ filius ⁊ sp̃os.¬
mo. u clixi de pre. ⁊ filio. qui gignit. ⁊ qũe
gignit. unum est cicendũ fuit unum
sunt. sieut aꝑte ip̃a ueritas loqutur
dicens. Ego ⁊ pr unum sumus ut sit u
nitas in eẽncia.⁊ pluralitas in ꝑsonis
Ideoq nõ sunt tres. clii s unus deus licz
prfiliũ genu̾it. ⁊ ĩo filius ñ sit quip̃r
ẽ filisq ap̾re sit genitus. ⁊ ĩo p̾r ñ sit
qui filiꝰ est ⁊ sp̃c .s. nec p̃rsit. nͨ filius. set
tm̃ pr̃is. ⁊ filii sp̃t utriq coequalis ⁊ ad
trinitatis ꝑtinens unitatem. Teneamꝰ
trum neq tñ ip̃m pr̃em ẽe. qui silius
nec filiũ ip̃m eẽ. qui p̃r est. nec sp̃m .s.¬

Expanded text:
 Aug. ait, qui de Trinitate, quae Deus est, scripserunt, hoc intenderunt, secundum Scripturas docere quod Pater, et Filius, et Spiritubi dixi de patre et filio: qui gignit et quem gignit. unum est, dicendum fuit: unum sunt, sicut aperte ipsa ueritas loquitur dicens: ego et pater unum sumnitas in essentia, et pluralitas in personis, ideoque non sunt tres dii, sed unus Deus, licet Pater Filium genuerit, et ideo Filius non sit qui Pater est; Filiusque a Patre sit genitus, et ideo Pater non sit sanctus nec Pater sit nec Filius, sed tantum Patris et Filii Spiritus utrique coaequalis, et ad Trinitatis pertinens unitatem. Teneamustrum; neque tamen ipsum Patrem esse, qui Filius est, nec Filium ipsum esse, qui Pater est, nec Sp
Abbreviated transcription (Latin):
eius qiͣꝓles eiꝰ. Mens. N cũ secognos¬
cit noticiã sigignit. ⁊ ẽ solaparens
sue noticie. t̾cius est amor. qui de ip̃a
mente ⁊ noticia ꝓcedit dũmens cognõ¬
cens se liligit se. Non .N poss se cliig̾e
nisi cognosceret se. amat. N placitam
quidam ꝯplexus est parentis ⁊plis¬

Expanded text:
i proles ejus. Mens enim cum se cognoscit, notitiam sui gignit, et est sola parens suae notitiae. Tertius est amor, qui de ipsa mente et notitia procedit, dum mens cognoscit se et diligit se; non enim posset se diligere, nisi cognosceret se. Amat etiam placitquidam complexus est parentis
Abbreviated transcription (Latin):
cdit uitas dicens ego ⁊ p̃r. unum sumus
⁊ caribili ⁊ ascilla lib̾ab̾is. qd̾ .R. dixit u¬
num lib̾at te ab arrio. qd̾ dyeit sumus
lir̃at tea sabellio. s unum gͦ ñ diu̾sũ
si sumus gͦ pat̾. ⁊ filius. sumus .N. ñ pro¬
feret de uno nec unum de diu̾so. Prubes¬
cant gͦ sabesliani qui dñt ip̃m ẽe prem
qui est filius ꝯfundentes ꝑsonas. qui
fuisse passum. arriamũo dñt aliud
duas. pr̃em maiorem . filium minorẽ
in medio gͦ nainga utrum ꝑiculo¬
sum latus de uita ⁊ dic p̃r. pat̾ est. ⁊ fi¬
lius fuius est auusp̃r. alius filius. s ñ
alid ĩmo ħ ip̃m qr unus deus. ecce os¬

Expanded text:
dit Veritas dicens: Ego et Pater unum sumus. a Charybdi et a Scylla liberaberis. Quod enim dixit unum, liberat te ab Ario; quod dixit sumus, liberat te a Sabellio. Si unum, ergo non diversum; si sumus, ergo et Pater et Filius. Sumus non eret de uno, nec unum de diverso. Erubescant ergo Sabelliani, qui dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius, confundentes personas; qui sui se passum. Ariani vero dicunt aliud duas: Patrem majorem, Filium minorem. In medio ergo naviga, utrumque periculosum latus devita: et dic: Pater Pater est, Filius Filius est; alius Pater, alius Filius, sed non aliud, imo hoc ipsum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
innascibilem ꝯ fi¬
terũpiis sũmum
estIam .ni. ñerit
unum p̾dicturi-
naturaunns in¬
nascibilis dei exig̃
cum gͦ unus deus
sit duo in nascibi¬
les ẽẽ ñ possunt cũ
id curo unus d̾s
sit cum ⁊ pat sit d̾̃s

Expanded text:
innascibilem confiteri, impiissimum est. Jam enim non erit unum praedicari natura unius innascibilis Dei exigit. Cum ergo unus Deus sit, duo innascibiles esse non possunt: cum idcirco Deus unus sit cum et pater Deus
Abbreviated transcription (Latin):
creaturis sub̾aꝵ ue
luntas dei attunt
s natura filio de¬
dit exinpasibni
fecta natiuitatis
talia Ncunctacre¬
ata sunt cuncta

Expanded text:
creaturis substantiam voluntas Dei attulit: sed naturam Filio dedit ex impassibili fecta nativitas. Talia enim cuncta creata sunt, qualia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ st̃ tria gn̾a unctionis est nuntio que
fit crismate. q̃ dr principau̾s unctio. qr
in ea principałr paclitus datur. Uñ ⁊ p̃p̃
hadundanciam gre duos uquores mix¬
ne. nͨ tñ om̃e oleum at unctionẽ sciñcatũ
crĩma uocatur. s uid̾ solam ꝙ nuscetur
cũ balsamo. quo capita regũ ⁊ pontific̾
iungunt᷑ quo ⁊̃ rapuizatos sacerdos in¬
uingit in u̾tice ⁊ pontitex ꝑ inposiõnẽ
mantis ꝯfirmandos ungit in fronte. est
⁊ aua uctio qua cathetumini ⁊ neo phi¬
ti unguntur ungunt᷑ in pectͥore. ⁊ inter
scapulas inꝑcepuione rap̃i t̾cia u̾o un¬
nio est que dr̃ oleum infirmoꝵ de qua
mnc agrtur
a quib fuit inscitutum
um hoc sacramentum.

Expanded text:
ra unctionis: est enim unctio quae fit chrismate, quae dicitur principalis unctio, quia in ea principaliter Paracletus datur. Unde et propter abundantiam gratiae duos liquores mixNec tamen omne oleum ad Unctionem sanctificatum chrisma vocatur, sed illud solum quod miscetur cum balsamo, quo capita regum et pontificum unguntur, quo etiam baptizatos sacerdos ungit in vertice, et Pontifex per impositionem manus confirmandos ungit in fronte. Est et alia unctio qua catechumeni et neophyti unguntur in pectore et inter scapulas, in perceptione Baptismi. Tertia vero unctio est quae dicitur oleum infirmorum; de qua nunc agitur. 2. A quibus institutum sit hoc sacramentum.
Abbreviated transcription (Latin):
cum homine quo modo cotidiemita¬
tur ad scõs. ⁊ missusest. ⁊ an incarnati¬
onem ad om̃s scõs: qui añ fuerunt.
ut impleret angelos. neut eẽt angłs
nec ut ẽẽt cum hõib uł in hõib. uti
antea inpatrib erat ⁊ in ꝓpħis Qe
s ut ip̃mũbum fieret

Expanded text:
do quotidie mittitur ad sanctos, et missus est etiam ante incarnationem, et ad omnes sanctos qui ante fuerunt, ut impleret angelos, nec ut esset angelus, nec ut esset cum hominibus vel in hominibus, ut antea in patribus erat et in prophetis, sed ut ipsum Verbum fieret
Abbreviated transcription (Latin):
Enon ualet eius beatitudinis ꝑticepꝰ
existere aliꝯtus nisi ꝑ intelligentiam q̃
qͣnto magis interugit᷑ tanto plenius
hetur. fecit deus rõnalem creaturam
que summum bonum intelligeret.
⁊ intelligendo amaret.⁊amando pos¬
sideret ac possidemdo frueret᷑. eam q
hoc mͦ clistuixit. ut pars in sui puri¬
tate ꝑmaneret nec corpori uniret᷑

Expanded text:
alet ejus beatitudinis particeps existere aliquis nisi per intelligentiam, quae quanto magis intelligitur, tanto plenius habetur, fecit Deus rationalem creaturam quae summum bonum intelligeret, et intelligendo amaret, et amando possideret, ac possidendo frueretur. Eamque hoc modo distinxit, ut pars in sui puritate permaneret, nec corpori uniretur
Abbreviated transcription (Latin):
ec de angelice nature ⁊ditione dicta
sufficiant. Nunc suꝑ est de aliaꝵ qͦ
reiꝵ creatione acp̾cipue de oꝑm. sex di¬
eꝵ distinctione ñ nulla in medium ꝓ¬
ferre. cum d̾s in sap̃ia sua angelicos
dit supͣ memorata scͥpt᷑a. geñ. que di¬
cit in pͥncipio dm̃ creasse celum ⁊ ange
huc efusam. ⁊ informem. que agrecis
dicta est chaos ⁊ ħ̃ fuit añ omnem diẽ
um de drt. que ñ si mul ut quibrdam sc̃or
pr̃em placurt. s ꝑ int̾ ualla tempoꝵ
ac sex dieix uolumina ut aliis insum
est formauit.
Ꝙ sc̃i tractatores uiden¬
tur suꝑ hos. quasi ad u̾sa tradisle alus
dicentib omnia simul facta in mat̾ia
⁊ forma: aliis ꝑuit ualla temporum.

Expanded text:
ec de angelicae naturae conditione dicta sufficiant. Nunc superest de aliarum quoque rerum creatione, ac praecipue de operum sex dierum distinctione, nonnulla in medium proferre. Cum Deus in sapientia sua angelicos dit supradicta Scriptura, Gen. 1, quae dicit in principio Deum creasse coelum, id ehuc confusam et informem, quae a Graecis dicta est chaos, et haec fuit ante omnem diem. um dedit; quae non simul, ut quibusdam sanctorum Patrum placuit, sed per intervalla temporum ac sex volumina dierum, ut aliis visum est, formavit. 2. Quod sancti tractatores videntur super hoc quasi adversa tradidisse, aliis dicentibus omnia simul facta in materia et forma, aliis per intervalla temporum.
Abbreviated transcription (Latin):
ge post seqͣtur ut in illis qui ficte acce¬
dunt quib cũ post penituerint ĩcipiet
rap̃s ꝓcesse. in quib fuit hap̃s sacram̃¬
sinũ qmͣ penterent nec a figm̃to reced̾ent
cuꝰ rei sacͣm̃tum eẽt rap̃s ab illis iuscrptꝰ:
pot̾ dicirci q̃ ibi fieret siñ illoꝵ enormi¬
tas ĩpeliret.
si ꝑruio dat᷑ in bapo qͣ pos

Expanded text:
ge post sequatur, ut in illis qui ficte accedunt, quibus, cum postea poenituerint, incipiet Baptismus prodesse; in quibus fuit Baptismus sacramesi nunquam poeniterent, nec a figmento recederent, cujus rei sacramentum esse Baptismus ab illis susceptus? Potest dici: Rei quae ibi fieret, si non eorum enormitas impediret. 8. Si parvulis datur in Baptis
Abbreviated transcription (Latin):
num. Io soluto reatu pes̃itemꝑaus pena
tm̃ manet. ut iria uita studrosius querã
q̃ erit a penis õĩb aliena. Io ⁊ manet. u
sit fideu certandi mat̾s. ⁊ umcendiocca¬
sio quiñ uinc̾et. si ñ pugnaret. nec pug¬

Expanded text:
a tamen manet, ut illa vita studiosius quaeratur, quae erit a poenis omnibus aliena. Ideo etiam manet, ut sit fideli et certandi materia, et vincendi occasio, qui non vinceret si non pugnaret, nec pug
Abbreviated transcription (Latin):
sit dici de deo fuit. uł erit s tm̃ est. cum
fuit ab et̾no fuit semꝑ ⁊ erit in scła
tm̃ ẽ putaret᷑ qd̾ nõ semꝑ fu̾it s ẽẽ cepe¬
rit. si tm̃ dr̃etur erit putaret᷑ non eẽ
modo. clicatur gͦ qd̾ semꝑ fuit est ⁊ e¬
ritut intelligatur. qr nec cepit ñ desi¬
it nͨ desinit. nec desinet c̃ẽ de hec a b̃ suꝑ
ioh̾m ita ait. cum de sempit̾na . re. ꝓpͥe
dicatur est scd̃m nos bñ drͣ fuit ⁊ erit
fuit qr numꝙͣ desiit erit qr numqmͣ
de erit est qr semꝑ est non pret̾iit qͣi
qd̾ non maneat. non orietur qͣi qd̃
non erat cumgͦ nr̃a locutio ꝑ temꝑa
uarietur. de eo. uere cdicunt᷑ u̾ba cuiꝰli¬
sp̃u uitatis nitas loquens dixit ꝑ
lius est scire idem est ee. aquo est itu
non est aliud qmͣ eeñtia audiet ergo
telligendum est. non nouit fuisie uł
fuit uł erit non est intelligend̃ qd̃ p̾¬
t̾ierit uł futurus sit s qd̾ existat sim¬
plicit̾ sñ aliquo temꝑali introitu. li¬

Expanded text:
sit dici de Deo, fuit vel erit, sed tantum est, cum Fuit ab aeterno; fuit semper et erit in secula, t, putaretur quod non semper fuerit, sed esse coeperit; si tantum diceretur erit, putaretur non esse modo. Dicatur ergo quia semper fuit, est et erit, ut intelligatur quia nec coepit, nec desiit, nec desinet esse. De hoc Aug. super Joannem ita ait: Cum de sempiterna re proprie dicatur est, secundum nos bene dicitur fuit et erit; fuit, quia nunquam desiit; erit, quia nunqdeerit; est, quia semper est: non praeteriit, quasi quod non maneat; non orietur, quasi quod non erat. Cum ergo nostra locutio per tempora varietur, de eo vere dicuntur verba cujusliveritatis Veritas loquens dixit pelius est scire, idem etiam esse. A quo ergo non est aliud quam essentia. Audiet ergo, telligendum est: Non novit fuisse velfuit vel erit, non est intelligendum quod praeterierit, vel futurus sit, sed quod existat simpliciter sine aliquo temporali motu. Li
Abbreviated transcription (Latin):
tario neq rursum solitudo solitarii
recipit. facimus neq qiisqmͣ alieno:
a se loquitur ns̃am utriq gͥ sermo . s.
faciamus ⁊ nr̃amut solitauum eun¬
dem qud̃ ñ patit᷑. ita neq cliu̾sum. a
se. alienum quia signicat. solitauo ⁊ue¬
nit faciam ⁊ in eam ñ solitario uero cõ¬
uenit ch̃e faciamus ⁊ nr̃am. Ut̾q ser¬
mo ut ñ solitarium tm̃. ita neq cliffe¬
rentem ẽe uł diu̾sum ẽẽ significat. No¬
bis gͦ nec solitarius nec cliu̾sus ẽ ꝯfitendꝰ
Ita ego deus ad ꝯu̾em sibi cum deo yma¬
ginem eandemq similitudinẽ hoĩem¬
repit᷑ opi ut nec significatio efficien¬
tis amittat᷑ intelligentiam solitudinᷤᷤ
nec oꝑatio ꝯstituta ad eandemyma¬
ginem. uł simslituclinem patiat᷑ clru̾si¬
tatem diuinitatis Cum. hus u̾bis hy¬
larius płalitatem ꝑsonaꝵ uoluit intel¬
ligi nomine ꝯsorcii atq significauit. no¬
mine ꝯsorcii uł płalitatis ñ poni aliquid
rũ cũ dr᷑ solitudo. ⁊ singularitas negat᷑

Expanded text:
 neque rursum solitudo solitarii recipit faciamus; neque quisquam alieno a se loquitur nostram; uterque ergo sermo scilicet faciamus et nostram, ut solitarium eumdemque non patitur, ita neque diversum a se, alienumque significat; solitario convenit faciam et meam; non solitario vero convenit dicere faciamus et nostram; uterque sermo ut non solitarium tantum, ita neque differentem esse, vel diversum esse significat. Nobis quoque nec solitarius nec diversus est confitendus; ita ergo Deus ad communem sibi cum Deo imaginem, eamdemque similitudinem reperitur operari, ut nec significatio efficientis admittat intelligentiam solitudinis, nec operatio constituta ad eamdem imaginem vel similitudinem patiatur diversitatem divinitatis. In his verbis Hilar. pluralitatem personarum voluit intelligi nomine consortii, atque significavit nomine consortii vel pluralitatis non poni aliquid, rum cum dicitur, solitudo vel singularitas negatur;
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃aꝵ ñ ꝑsonam sequi digni uł indig¬
ni s ordinem tradicõis ut qmͣuit alia̾s
bom miti sit ñ tñ posut uñdicere nͥ fu̾it
ordinatus ut officii minist̾iũ exhibeat
dei ãi effectum tribucre uñdictionis. hu¬
ic eindent̾ ostendit᷑ ordo ñ priuaripotes¬
tate tribuendi gr̃am obministri inlig

Expanded text:
rsonam sequi digni vel indigni, sed ordinem traditionis: ut quamvis aliquis boni meriti sit, non tamen possit benedicere nisi fuerit ordinatus, ut officii ministerium exhibeat. Dei autem est effectum tribuere benedictionis. Hinc evidenter ostenditur ordinem non privari potestate tribuendi gr
Abbreviated transcription (Latin):
cionis plentutinem tribuere dm̃ ñ qr
de ⁊ cligne id agunt. Nec sublitos mala
uita sacdotis leclit. si bona facuint que
tatam qmͣ suam iliscuciunt in erroris fo¬
ueam dilabunt᷑ minꝰ ꝯsid̾antes ꝙ ñ eos
uita sacdotis lederet. si hũilit bonis sac̾dot̃
ãmonitionib aurem aꝯmodarent de to

Expanded text:
tionis plenitudinem tribuere dicuntur, te et digne id agunt. Nec subditos mala vita sacerdotis laedit, si bona faciunt quae rdotum quam suam discutiunt, in erroris foveam dilabuntur, minus considerantes quod non eos vita sacerdotum laederet, si humiliter bonis sacerdotum admonitionibus aurem accommodarent. 4. De hoc
Abbreviated transcription (Latin):
t̾minauit quomͦ acciꝑit unicum
inquiens originem filii ẽẽ abinitio
ac si dret suta in telligas originem
a quo sunt om̃ia: amucet fuius
sit pͥncipium de pͥncipio ñ est tñ ꝯce¬
dendum qd̃ filius hãt p̾ncipium
cum filius sit pͥncipiam de pͥncipi¬
o. ⁊ pat̾ pͥncipium. nide pͥncipio filius¬
ñ est pͥncipium ñ de pͥncipio qd pͥnci¬
pium sine pͥncipio. sicut filius ñ est
creator.
Lum pat̾ ⁊ filirs sintrium¬

Expanded text:
minavit quomodo acceperit initium, inquiens originem Filii esse ab initio, ac si diceret: Non ita intelligas originem a quo sunt omnia. Nam licet Filius sit principium de principio, non est tamen concedendum quod Filius habeat principiumpio, et Pater principium non de principio, non est principium de principio principium sine principio; sicut Filius non est Creator. 4. Cum Pater et Filius sint u
Abbreviated transcription (Latin):
tasse copia regnabit. neq .n. nm̾um
aut scõꝵ hõium aut in mundoꝵ demo¬
num nouimus in quoꝵ locum succe¬
dentes. filii catholice m̃ris que sterił
apparebit mt̾ris in ea pace de qua ceci¬
derunt sine ullo temꝑis t̾mino per¬
manebunt. s illoꝵ cimum nuͣs sue
qui est. siue qui fuit. siue qui fitt᷑us
est in cognitione eius artifices ẽ qui
uotat eã. que ñ sunt tanqmͣ ea que¬

Expanded text:
tasse regnabit. Neque etiam numerum aut sanctorum hominum, aut immundorum daemonum novimus; in quorum locum succedentes filii catholicae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui fuit, sive qui futurus est, in contemplatione ejus artificis est, qui vocat ea quae non sunt tanquam ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s aĩc ex creatione eqͣles sint. an alie
alis excellettuor ᷤ plurib ñ irrationa¬
bilit̾ indecur qd̃ ex ip̃a creatione alie a¬
ins excellant innat᷑alib bomsut in
eẽntia alia aliis sit subtilior ⁊ ad in¬
telligend̾ memorand̃ q habilior. ut¬
pote acutiori in gemio ⁊ ꝓspicaciori
cum in angelis ita fuisse ꝯstet. ⁊licet
natalib doms alne p̾ aliis porieãt:¬

Expanded text:
 an aliae aliis excellentiores. Pluribus non irrationabiliter videtur quod ex ipsa creatione aliae aliis excellant in naturalibus donis, ut in essentia alia aliis sit subtilior, et ad intelligendum memorandumque habilior, utpote acutiori ingenio et perspicaciori cum in angelis ita fuisse constet. Et licet naturalibus donis aliae prae aliis polleant
Abbreviated transcription (Latin):
fixa sunt sid̾a cui supposite sunt a q̃
in acre. ⁊ urt̾a. ⁊̃ supposite sunt alie de
quib dicitur. qui tegis a quis suꝑio¬

Expanded text:
fixa sunt sidera; cui suppositae sunt aquae in aere et in terra, et suppositae aliae, de quibus dicitur: Qui tegis aquis superio
Abbreviated transcription (Latin):
obeclientes eẽnt nec cͣcͣ pͥceptum peccas¬
surparetur ali no gͥ homo ꝓhibitus est
ꝙ malum ñ erat ut ip̃a pcepti ⁊seruatio
bonum illi eẽt tnͣsgresuo. malum nec
melius ꝯsid̾atur qnͣtum malum sit in
git. qmͣ si ñ ꝓhibitus tetigiss. nec peccas¬
tm̃ si ꝓhibenti ob. sicut aliena pecunia
⁊ malum in obedientie monstretur. sic̃
pͥmus homo .a. re bona ꝓhibitus penã
incurrit ut ñ ex re mala. s ex mobedi¬
entia pena ẽẽ uidetur sicut ex obelien¬
tia palma.

Expanded text:
obedientes essent, nec contra praeceptum peccassurparetur. A ligno ergo prohibitus est quod malum non erat, ut ipsa praecepti conservatio bonum illi esset, transgressio malum. Nec melius consideratur quantum malum sit inogit, quam si non prohibitus tetigisset, nec peccastantum, sed prohibenti obest, sicut aliena pecunia;et malum inobedientiae monstretur. Sicut primus homo a re bona prohibitus poenam incurrit; ut non ex re mala, sed ex inobedientia poena esse monstretur, sicut ex obedientia palma.
Abbreviated transcription (Latin):
frium̃ cognitis in quilzip̃is ꝓpt̾ se uo¬
luntas delectata conquiescit. Utimut
ĩo eis que aliud referimus Item in ter

Expanded text:
Fruimur cognitis in quibus ipsis propter se voluntas delectata conquiescit: utimur vero eis quae ad aliud referimus, quo fr
Abbreviated transcription (Latin):
nonu esieatus iua gra est qua ił psenti
istificam̃. atq ad recte uiuendum⁊ in
rono pseuandũ ad iiniamur⁊ stia qua
inifuturoiratificamur. Ita replauo di
qua adetno ñ eigendo quostam repra¬

Expanded text:
ua in praesenti justificamur, atque ad recte vivendum et in bono perseverandum adjuvamur, et illa qua in futuro beatificamur; ita reprobatio Dei, qua ab aeterno non eligendo quosdam repr
Abbreviated transcription (Latin):
not tn rauit ao facienta pẽcta. Prepari
eni ceusqd diumna equitas redderet. ñꝙ
hũana mniquitas admitteret. slon .R. sit̃
pparauit sc̃os adiusticiam ꝑcipiendam
Nepoaauit iniquos ad iusticiam amit¬
tendam qr p̃uitatis pparator nunqm̃

Expanded text:
ravit ad facienda peccata. Praeparavit enim Deus quod divina aequitas redderet, non quod humana iniquitas admitteret. Non enim sicut praeparavit sanctos ad justitiam percipiendam, sic praeparavit iniquos ad justitiam amittendam; quia pravitatis praeparator nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmam mat̾iam non iõ dictam fore
in formem qd̾ nlłam oĩo formam ha¬
buerit. qr ñ ali quid corporeum taie
existere pot̾. qd̃ nullam hat formam. s
iõ ñ absurde informem appellari posse
subsistens sidum pulcram aꝑtams ⁊
distinctam receꝑat formam qͣlem modo
cernimus. fc̃a est gͦ ili a. mat̾ia in for¬
ma ꝯfusionis. añ formã dispõnis. In
forma ꝯfusionis prius oĩa corpalia
mau̾alit̾ simul. ⁊̃ semel sunt creata
post modum informa dispositionis sex
dieb sunt ordinata. Eftce ab solutum:
qd pͥmo in discussione ꝓpositum furt̃
s quare illa man̾a dicatur informis

Expanded text:
mam materiam non ideo dictam fore informem, quod nullam omnino formam habuerit, quia non aliquid corporeum tale existere potest quod nullam habeat formam; sed ideo non absurde informem appellari posse subsistens, nondum pulchram apertamque, et distinctam receperat formam, qualem modo cernimus. Facta est ergo illa materia in forma confusionis ante formam dispositionis. In forma confusionis prius omnia corporalia materialiter simul et semel sunt creata; postmodum in forma dispositionis sex diebus sunt ordinata. Ecce absolutum est quod primo in discussione propositum fuit, scilicet, quare illa materia dicatur informis
Abbreviated transcription (Latin):
deus est ⁊ sulbum dei natura filius dei
est ⁊uoluntate filius dei est. hoc autem
facile est refellere. Nam ⁊ p̾sencia dei sũ
sc̃ia qua scit uł p̾scit bona ⁊ mala cdi¬
una natura sine eeñtia est ⁊ p̾destina¬
tio sñ uoluntas eius eadem cliuina ẽẽn¬
tia est. nec est aliud deo scire. ⁊ uelle ꝙͣ
ẽẽ.⁊ cum sit unum. ⁊ idem sc̃ia dei. ⁊̃ uo¬
uintas non tñ d̃r de uoluntate quic

Expanded text:
Deus est, et si Verbum Dei, natura Filius Dei est, et voluntate Filius Dei est. Hoc autem facile est refellere, nam et praescientia Dei, sive scientia qua scit vel praescit bona et mala, divina natura sive essentia est; et praedestinatio sive voluntas ejus, eadem divina essentia est, nec est aliud Deo scire et velle, quam esse, et cum sit unum et idem scientia Dei vel voluntas, non tamen dicitur de voluntate quicq
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quod apls adphylemonem loqũs
alt. Ita. frat̾ ego de fruar in clño. quod
⁊ non addidissꝰ. in ño uident᷑ finem
dilectionis. ac spem estituisse in eo. s qr
eodemq frui significauit. c̾ enim ut¬
idem. agꝰ. ait. homine indeo fruerisde¬
o potius qmͣ hoĩe frueris.

Expanded text:
t quod Apost. ad Philemonem loquens ait: Ita, frater, ego te fruar in Domino. Quod et non addidisset in Domino, videretur finem dilectionis ac spem constituisse in eo; sed queodemque frui significavit. Cum enim homine in Deo frueris, Deo potius quam homine frueris.
Abbreviated transcription (Latin):
um autem homines quid̃ uł fruend̃¬
fruuntur. ⁊ utuntur aliis reb Sit
res alique sint. qrͣ. utrum frui sedebeãt
s ꝓpt̾ aliud utimͣ eo uidet᷑ autem mͥ ppt̾ eo
aliud diligenclus. qd̃ .N. ꝓpt̾ se cliligend̾

Expanded text:
um autem homines qui fruuntur et utuntur aliis rebus, res aliquae sint, quaeritur utrum se frui debeant, si propter aliud, utimur eo . Videtur autem mihi propter aliud diligendus. Quod enim propter se dilig
Abbreviated transcription (Latin):
diligentia ft̃ inspicienda que ex
ꝑte hoĩs ignorantiam instrirunt. ⁊ il¬
luminant. ex ꝑte errandi fomitem ma¬
le ĩtellecta ministrant hiis ⁊enim eui¬
unitas ⁊ sĩgularitas ꝑsone dinditur
s iuxͣ duas naturas duas ht sap̃ias.
unam ñ creatam s genitam que ip̃e.
ait̾am ñ genitam si creatam. ⁊ ꝑ gr̃am

Expanded text:
diligentia inspicienda sunt; ex parte hominis ignorantiam instruunt et illuminant, quae ex parte errandi fomitem male intellecta ministrant. His etenim eviunitas et singularitas personae dividitur; sed juxta duas naturas, duas habet sapientias, unam non creatam, sed genitam, quae ipse est; alteram non genitam, sed creatam, et per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
tas ñ est aliqua res. est. s incorpore. nͥ
tegum̃tũ non est nuditas dicit᷑ sicut in
anitas ñ est aliquid: s in anis dicit᷑ locꝰ.
poris.
Luo sensu tenebre dicant᷑ ñ ẽẽ
auqͥd.⁊ qͦ dicant᷑ eẽ aliquid.

Expanded text:
on aliqua res est, sicut in corpore ubi tegumentum non est nuditas dicitur, sicuanitas non est aliquid, sed inanis dicitur locus poris. 4. Quo sensu tenebrae dicantur non esse aliquid, et quo dicantur esse aliquid.
Abbreviated transcription (Latin):
est aqua. qr oĩa que int̾ra nascuntur. su
aĩalia. arbores. uł herbe. ⁊ siłra. ad humore
incipiunt formari. atq nutriri. hiis õĩb
uocabulis uacata est illa informis ma¬
u̾a. ut res incognrta notis uocabulis
si uno tm̃ sigͣcaretur uocabulo ħ ẽẽ pu¬
taretur. qd̃ ꝯsueu̾ant hõies in illo noca¬
nulla sp̃e cerni atq tractari pot̾at .i. nõĩb¬

Expanded text:
est aqua, quia omnia quae in terra nascuntur sive animalia, sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materia, ut res ignota notis vocabulis si uno tantum significaretur vocabulo, hoc esse putaretur quod consueverant homines in illo vocanulla specie cerni atque tractari poterat de
Abbreviated transcription (Latin):
cd̾m hanc itaq tͣclitionem ordinẽ
atq modum creationis. formatio¬
nis rerx inspiciamus sicut supͣ memo¬
ratum est. In pͥncipio creauit deus celum
.i. angelicam nat᷑am. s ad huc informem.
ut quibrdã placet. ⁊ t̾ram .i. illam ꝯfusam
t̾ra int̾ oĩa elem̃ta minus est spetiosa. ⁊
dicta est aqua suꝑ ꝙͣ ferebatur sp̃c domini.
sicut suꝑfert᷑ fabricandis reb uoluntas

Expanded text:
dum hanc itaque traditionem, ordinem atque modum creationis formationisque rerum inspiciamus. Sicut supra memoratum est, in principio creavit Deus coelum, id est, angelicam naturam, sed adhuc informem ut quibusdam placet, et terram, id est, illam confusam, terra inter omnia elementa minus est speciosa, etdicta est aqua super quam ferebatur Spiritus Domini, sicut superfertur fabricandis rebus voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
fabilis est. scd̾m qmͣ ⁊̃ missus pot̾ dici
ut uidr̃ quibrdam. s melius ac uerius
se in aĩas pias sic tnͣsffert ut ab eis
ꝑcipiatur. ac cognoscatur hos duos
de pre natus est missus dr filius. s ur
eo qd̾ apparint huic mundo: u̾bum ca¬

Expanded text:
fabilis est; secundum quam etiam missus posset dici, ut videtur quibusdam, sed melius ac verius se in animas pias sic transfert, ut ab eis percipiatur ac cognoscatur. Hos duos de Patre natus est, missus dicitur Filius; sed eo quod apparuit huic mundo: Verbum ca
Abbreviated transcription (Latin):
sit in accessibilis natura receptibilis
tñ ꝓpt̾ bonitatem suam nobis ẽ: ꝯpli
uirtute oĩa. S qui solus ꝑticipetur
iustis. simplex suba opulens uirtuti¬
b unicuiq p̾sens. diuidens de suis sin¬
gulis. ⁊ uͥh totus. Incircumscriptus
lere: angłi ad paucos mutebant᷑. sp̃c at
sc̃s popłis infundebat᷑. Quis gͥdubit
qͥn diuinum sit. qd̾ infundit᷑ simł. płib
sit unus. datur płib. ala quo auctori¬

Expanded text:
sit inaccessibilis natura, receptibilis tamen propter bonitatem suam nobis est, complens virtute omnia; sed qui solis participetur justis. Simplex substantia, opulens virtutibus, unicuique praesens, dividens de suo singulis, et ubique totus. Incircumscriptus lere. Angeli ad paucos mittebantur, Spiritutem populis infundebatur. Quis ergo dubitet quin divinum sit quod infunditur simul pluribus, sit unus, datur pluribus. Alia quoque auctori
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ apli ⁊ ꝓpħe sunt consecuti. sicut ⁊̃ i
uas electionis dicit. qr unum sp̃m
portauimus. qi eum q̃ nõ queat scm¬
poralium rerum. nec de suba inuisib
nr̃is. Item in eodem. Omnis mutabilis¬

Expanded text:
nsecuti. Sic etiam Vas electionis dicit, quia unum spiritum potavimus , quasi eum, qui non queat sciporalium rerum, nec de substantia invtibus nostris. Item in eodem: Omni
Abbreviated transcription (Latin):
intractat de tͥnitate cliximus. unde fu̾nt
ñ nurli. qui ita distinxerunt ut ymagi¬
nem in ħ loco intellig̾ent filium. hoĩem
u̾o ñymaginem s ad ymaginẽ fr̃m di¬
cerent quos refellit apłs dicens. Uir¬

Expanded text:
in tractatu de Trinitate diximus. Unde fuerunt nonnulli qui ita distinxerunt ut imaginem in hoc loco intelligerent Filium; hominem vero non imaginem, sed ad imaginem factum dicerent, quos refellit Apostolus di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ penitet net urͣ deũ poscere subdit̾
s sub sanare suꝑbrcanis reu̾stis ac uo¬
nutum ⁊ penitens ad pecc̃m. multila
crimas incesinent̾ fundunt. ⁊ pectare
ñ cesinunt. quosdã accipe lacrimas ad

Expanded text:
 poenitet, nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus; canis reversus ad vomitum est poenitens ad peccatum. Multi enim lacrimas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. Quosdam accipere lacrimas ad
Abbreviated transcription (Latin):
qr siq̾s uesdtem ĩ nocentie in bap̃o ꝑ
ceptam pectando corruꝑit penitencie
remeclio perciꝑe pot̾ pͥma tabula
est bap̃s ubi de ponit᷑ uetus homo
⁊ induit᷑ nonus scd̾a penitentia.
qua pꝰ lapsum resurgimꝰ dũ uetus¬
tas reu̾sa repelut᷑ ⁊ nouitas ꝑdita

Expanded text:
is vestem innocentiae in Baptismo perceptam peccando corruperit, Poenitentiae remedio reparare potest. Prima tabula est Baptismus, ubi deponitur vetus homo, et induitur novus; secunda, Poenitentia, qua post lapsum resurgimus, dum vetustas reversa repellitur, et novitas perdita
Abbreviated transcription (Latin):
Est gͦ appellatio tm̃ relatiua. Simili¬
tudo u̾o est indifferens eẽntia. unde
quibdam non indocte uidetur nõie
eqͣutatis uł similitudinisñ aliquid
poni. s remouerint earelatione dicat᷑
fuius eq̃lis p̃ri. qr nec maior est eo nec
milis uł aissimilis. s eq̃lis. ⁊ similis scõ¬

Expanded text:
Est ergo appellatio tantum relativa, similitudo vero indifferens essentia. Unde quibusdam non indocte videtur nomine aequalitatis vel similitudinis non aliquid poni, sed removeri ut ea ratione dicatur Filius aequalis Patri, quia nec major est eo, necmilis vel dissimilis; sed aequalis et similis s
Abbreviated transcription (Latin):
pisse ꝑspicuum ẽ cum ñ ip̃e creator
uł angłs aliqͥs s homo oĩb animan¬
tib nõia ĩposuit ut ostend̾erur quod
singłoꝵ noticiam homo ip̃e hũnt. que
.n. ꝓpt̾ illum creata erant ⁊ ab ilio re¬
genda ⁊ oisponenda erant. hoꝵ omĩũ
d̃s ill ⁊ scĩam tribuit. ⁊ ꝓuidentiam
atq curam reliquitqr ut art̃ apłs.¬

Expanded text:
spicuum est, cum non ipse Creator vel angelus aliquis, sed homo omnibus animantibus nomina imposuerit; ut ostenderetur quod singulorum notitiam homo ipse habuerit. Quae enim propter illum creata erant, et ab illo regenda, et disponenda erant, horum omnium Deus illi et scientiam tribuit, et providentiam atque curam reliquit, quia, ut ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
non .R. nõ potuit. s ñ oportuit .i. non
ex inpotentia sui fuit qd̾ filius non ge¬
nuit s ei ñ conueniebat. sic̃ deus filiñ
est deus p̃r. nec tñ ħ exinpotentia sui
est sam ⁊ p̃r similit̾ nõ est filius. nec ħ¬
est ex inpotentia pr̃is. s q̃rit maximi¬
ñ potest ẽẽ filius. uł filius p̃r. Nonutiq
ex inpotentia s p̃r ex ꝓpͥetate generatio¬
nis p̃r est qua. oportet eum non ẽẽ filiũ
⁊ filius ꝓpͥetate natiuitatis filius est.
qua oportet eum non ẽẽ prem. de quib
porietatib postea plenius tractabitur
gign̾e filium. ⁊ ansit

Expanded text:
Non enim non potuit, sed non oportuit, id est, non ex impotentia sui fuit quod Filius non genuit, sed ei non conveniebat; sicut Deus Filius non est Deus Pater, nec tamen hoc ex impotentia sui est. Nam et Pater similiter non est Filius, nec hoc ex impotentia Patris. Sed quaerit Maximin potest esse Filius, vel Filius Pater? non utique ex impotentia, sed Pater proprietate generationis Pater est, qua oportet eum non esse Filium: et Filius proprietate nativitatis Filius est, qua oportet eum non esse Patrem. De quibus proprietatibus postea plenius tractabitur,gignere Filium: et an
Abbreviated transcription (Latin):
it quod ab eo ꝑuerbum factum est. ẽt
reconciliatum est auctori. ut nõ int̾iret
tenus ymago trinitatis indicatur. Non
enimincreaturaꝵ ꝯtemplationem suf¬
ficiens noticia trinitatis potest heri ace
potuit sine doctrine. uł int̾iores inspira¬
tionis reuelatione. Uñ illi antiqui ꝓh̃i

Expanded text:
it, quod ab eo per Verbum factum est et it, quod ab eo per Verbum factum est et reconciliatum est Auctori, ut non interiret. atenus imago Trinitatis indicatur; non enim per creaturarum contemplationem sufficiens notitia Trinitatis potest haberi vel potuit, sine doctrinae vel interioris inspirationis revelatione. Unde illi antiqui phi