comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui int̾p̃tatur iustificatus.
sigc̃ credentes ex gentib qui
ꝑ occupationem temporaliũ:
dep̾ssi erant. ⁊ minimi. s a
dño iustificati. Qui intran¬
tem ierico saluatorem uidẽ¬
u uolunt: dũ fidĩ qͣm mũdo
attulit participare querit.
cetũ clamantem increpabat:
⁊̃ hũc suspitientem tardat. s
uic̃: ita pusillus t̾rena reli¬
qñdo. arborem crucis ascen¬
dendo. turbam obstantẽ tͣns¬
cendit. clamans cũ apło. Michi

Expanded text:
qui interpretatur justus, significat credentes ex gentibus, qui per occupationem temporalium depressi erant et minimi, sed a Deo sanctificati. Qui intrantem Jericho Salvatorem videre volunt, dum fidei quam mundo contulit participare volunt. caecum clamantem increpabat, etiam Jesum suscipientem tardat. Sedurbam vicit, ita pusillus terrena relinquendo, arborem crucis ascendendo, turbam obstantem transcendit, clamans cum Apostolo: Mihi
Abbreviated transcription (Latin):
quib erat iħs. ⁊ loquebat᷑: ue¬
int ad ppłm nationũ. qui passi¬
onis enis fide iam sublimis ⁊̃
diuinitatis eiꝰ agnosce̾ ardet.
suspitiens uidit: q ꝑfidẽ
at̾renis eleuatum. eligit eli¬
gentem se: & amat amantẽ

Expanded text:
loquebatur, venit ad populum nationum: qui passionis ejus fide jam sublimis, etiam divinitatem ejus agnoscere ardet. Suspiciens vidit, quia per fidem a terrenis elevatum eligit eligentes se, et amat amantem
Abbreviated transcription (Latin):
rus es. nõ ait qui uenisti. ¶¬
&ad inferna sim descensurꝰ
Debeo te nuntiare inferis ꝙ
at filio dĩ mori. an aliũ ad ħ
lapsus amoris fidem nõ im¬
pendit. talis enĩ lapsus est
religiosus.

Expanded text:
u es. Non ait qui venistad inferna descensurus sum: debeo te nuntiare inferis, qui at Filio Dei mori, an alium ad haec lapsus amoris fidem non impedit, talis enim lapsus est religiosus.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui resureccionem corꝑ̾m
non credunt. ⁊ animas putat
int̾ire cum corpore: turpitu.¬
dinem fabule fingunt. que
deliram̃ti arguit eos: qui re¬
surrõnem asserunt. Pot̾ aũ
feieri ut ingente eorum ħ

Expanded text:
Qui resurrectionem corporum non credunt, et animas putant interire cum corporibus, turpitudinem fabulae fingunt, quae deliramenti arguit eos qui resurrectionem asserunt. Potest autem fieri, ut in gente eorum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Alia ymago dĩ. alia mundi.
cesaris. cur censum dedit¬
S nõ de suodedit. s mundo red¬
didit ꝙ erat mundi. & tu si nõ
uis obnorius eẽ. cesari: noli hr̃e
q̃sunt mundi. si habes diuiti.¬
as: obnorius es cesari. Siuis
t̾reno regi nicħ deb̾e: omnia
tua relinque. ⁊ xpm̃ sequere.
⁊ bene prius q̃ cesaris sunt red¬
denda dec̾nit. ñ enim pot̾ quiᷤᷤ
eẽ dñi: nisi pruts mundo re¬
muntiauerit.

Expanded text:
Alia imago Dei, alia mundi. maginem Caesaris, cur censum dedit? Non de suo dedit, sed mundo reddidit quae erant mundi. Et tu si non vis esse obnoxius Caesari, noli habere quae sunt mundi. Si habes divitias, obnoxius es Caesari. Si vis terreno regi nihil debere, omnia tua relinque et Christum sequere. Et bene prius quae Caesaris sunt reddenda decernit. Non enim potest quis esse Domini, nisi prius mundo renuntiaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ilsq dũꝑ. Qui usq ad ꝑfecti¬
onẽangitur de ꝑfectione se
curꝰ ÷ nec de ipsaangit᷑. s po¬
tius mors corporis absolutio
÷ anxietatis ñ coac̾uatio do¬
loris.

Expanded text:
iatur. Qui usque ad perfectionem angitur de perfectione est securus, nec de ipsa angitur, sed potius mors corporis absolutio est anxietatis, non coacervatio doloris.
Abbreviated transcription (Latin):
ut infũdende nob̾ de¬
uotiõĩs. ⁊ cõsuĩmande ꝑ¬
fectionis in nob̾. ⁊ ma¬
turande ꝓ nob studiũ
passiõis sibi ineẽ teste¬
tur: quicum in se nicħ
prẽt unde doleret ñiᷤᷤ
tñ angebatur erũpnis.
⁊ tpr̃ mortis inestitiã
p̃tendebat. ꝙͣ nõ ex me.¬
tu mortis sue s mora
redemptiõĩs nr̃e asfũp¬

Expanded text:
devotionis et consummandae perfectionis in nobis, et maturandae pro nobis studium passionis sibi inesse testetur, qui cum in se nil haberet unde doleret, nostris tamen angebatur aerumnis, et tempore mortis moestitiam praetendebat, quam non ex metu mortis suae, sed mora redemptionis nostrae assump
Abbreviated transcription (Latin):
Pmali cũ infidelib pu.¬
nient᷑ s different᷑. isli
enĩ qͥ scient̾ peccant grauiꝰ¬
punientur. minꝰ grauit̾ qui¬
peccant ex ignorantia

Expanded text:
Mali cum infidelibus pued differenter. Illi enim qui scienter peccant, gravipunientur. Minus gravipeccant ex ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
traria mał.⁊ mali contraria
bonis. sentiendo atq agendo
abinuicem dunduntur.
PPat̃ nr̃ erat diabotus.x.¬
UD quia eum imitaba
nos ab illo seꝑauit. ⁊ ostendit
nagoga. cius filia pͥmitiua ec¬
clesia q̃ eandem de qua gemus

Expanded text:
traria malis, et mali contraria bonis sentiendo atque agendo, ab invicem dividuntur. Pater noster erat diabolus, quia eum imitabamnos ab illo separavit, et ostendit nagoga est, cujus filia primitiva Ecclesia, in
Abbreviated transcription (Latin):
attulerat. asinguł qnͣ¬
tum possint ẽẽ sectan¬
dam ꝙ : ibi. Ignem
ueni mitẽ ĩ t̾rã.
tia m̾torũ. tanta ⁊ p̾mioꝵ.
Auditores bonos fac̃ discũ¬
b̃e. ⁊ tͣnsiens ministrat. dis¬
pensatores cõstituit suꝑ oĩa¬

Expanded text:
attulerat, a singulis quantum potest esse sectandam, quod est ibi: Ignem veni mittere in terram. tia meritorum, tanta et praemiorum. Auditores bonos facit discumbere et transiens ministrat, dispensatores constituit su
Abbreviated transcription (Latin):
u sustineamus ignora.
re ꝙ sciri non potest.
s tamen laboremus
ut idonei inueniam᷑¬
cunctis scelerib ⁊ il¬
lecebris scłi que men¬
tem errare fatiunt oc¬
cupari. Uł ad litterã.
si sit gule deditus ⁊e
brietati

Expanded text:
 sustineamus ignorare quod sciri non potest, sed tamen laboremus ut idonei inveniamucunctis sceleribus et illecebris saeculi, quae mentem errare faciunt, occupari, vel ad litteram, si sit deditus gulae et ebrietati
Abbreviated transcription (Latin):
¶Multi ȩxistimantes se
minus uapulandos si neᷤ¬
ciant quid oꝑari debeant:
au̾tunt aurem ne audi-¬
ant u̾itatẽ. s cũ possent sci¬
re si uellent studiũ adhi¬
bere: nõ nescientes s cõtẽp¬
nentes iudicantur.

Expanded text:
Multi existimantes se minus vapulaturos, si nesciant quid operari debeant, avertunt autem ne audiant veritatem. Sed cum possent scire, si vellent studium adhibere, non nescientes, sed contemptores judicantur.
Abbreviated transcription (Latin):
innint. multis sub¬
iectis sepe datur ⁊ cog¬
nitio dĩce uolunta¬
tis. ⁊ facultas implen¬
citm sua salute cura
pascendi gregis.

Expanded text:
innuit. Multis subjectis saepe datur et cognitio Dominicae voluntatis, et facultas implencum sua salute cura pascendi gregis.
Abbreviated transcription (Latin):
nil aliud uolo nisi¬
ũ huiꝰ incendii ui
bar usque ad
finem scłic unctas
mundi partes uluit᷑¬
⁊ ut incordib fideli¬
um ita augescat.: ne
inaliquo impetu fluc¬
tuum ł flatuum extin.¬
guaturs Baptismo ⁊t̃¬

Expanded text:
nil aliud volo, nisi ut incendii hujus jubar usque ad finem saeculi cunctas mundi partes illustret, et ut in cordibus fidelium ita ignescat, ne aliquo impetu fluctuum vel flatuum exstinguatur. Baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
dens se latere non posse:
peniteat facti. Nec designat
ex nomtne: ne mantteste cor¬
rectus impudentior fiat. Mit¬
tit gͥ in numero: ut consciꝰ
penitentiam agat p̃dicit &
uiolabile dñici corporis sacͣ¬
mentum iuiolare presumit.
Uendit qui enis timore ae
amore neglecto. caduca ama.

Expanded text:
dens se latere non posse, poeniteat facti. Nec designat ex nomine, ne manifeste correctus impudentior fiat. Mittit ergo culpam in numero, ut conscius poenitentiam agat praedixit et violabile Dominici corporis sacramentum violare praesumit. Vendit, qui ejus timore et amore ne
Abbreviated transcription (Latin):
Hulpes aĩaldolosum in fo¬
neam ad insidias latens. odo¬
re fecens. numꝗͣ rectis itin̾i¬
bꝰ incedens. ħ oĩa ħeticis qͦrũ
tipũ tenet herodes congruũt.¬

Expanded text:
ulpis animal dolosum, in fovea ad insidias latens, odore fetens, nunquam rectis itineribus incedens. Haec omnia haereticis quorum typum tenet Herodes congruunt
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ nõ pot̾it ꝑ turbare he¬
todes. quin tta agam ⁊ ita consumer.
s nec mortẽ corporis mei pot̾it oꝑari¬
qͣmͣ ĩ hierłm oportet fieri ubi ñ ipse
s pilatꝰ dñatur.ꝙ

Expanded text:
 Non poterit pertubare Heodes quin ita agam et ita consummer, sed nec mortem corporis mei poteriquam in Jesusalem oportet fieri, ubi non ipse, sed Pilatus dominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dum puer adanm acce¬
dit elidit᷑. quia conuersi ad
pulsant᷑ ut ł aduitia redu¬
cantur. ⁊ de sua expidsione¬
opposuit certamina illis qͦs
suo regno subtrahi uidebat
paf᷑. quia qui peccantem sa
nare iutium aebet arguere
& depellere s hominẽ amã¬
do refouere. donec sanatũ
spũalib reddat patribus
Int̾ magnatia potentie
oiine spiꝰ replicat abiec¬
ta passionis sue humane
ne subito ueniens t̾reat. s
leuuus feratur p̃cogitata.

Expanded text:
Dum puer ad Dominum accedit eliditur; quia conversi, ad pulsantur, ut vel ad vitia reducantur, vel de sua expulsioneopposuit certamina illis quos suo regno subtrahi videbat.patur, quia qui peccantem vult sanare, vitium debet arguere et depellere, sed hominem amando refovere donec sanatum spiritualibus reddat patribusInter magnalia potentiae divinae saepius replicat abjecta passionis humanae, ne subito veniens terreat, sed levius feratur praecogitata.
Abbreviated transcription (Latin):
quia nec rationem at¬
tendit socrifitiorem. nec
curat scire dicta ꝓpħar̃.¬
ria concipit belis ab etħ
iohannem. quia licet
pontifices & pharisei nec¬
res interiora legis sa
quia moy ses legifer
parabolatim designat.
mundi etatib ꝑ scõrũ
dicta uel facta figurat.¬

Expanded text:
quia nec rationem attendit sacrificiorum, nec curat scire dicta propria, concipit Elisabeth Joannem; quia, licet pontifices et Pharisaei necinteriora legis, quia Moyses legifer Christi parabolatim designat; mundi aetatibus per sanctorum facta vel dicta figurat.
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum marcus ⁊ lucaᷤᷤ
auditu didicerunt q̃ scͥbe¬
hannes. multa de infanti¬
a pueritia genealogia sal¬
uatoris aliis narrantib di-¬
dicerunt

Expanded text:
Non solum Marcus et Lucas auditu didicerunt quae scribeMatthaeus multa de infantia, pueritia, genealogia Salvatoris aliis narrantibus didicerunt
Abbreviated transcription (Latin):
apłis facta sorte dñice electionis
numerus compleretur. Sicq p¬
aulus consũmationem apłicis ac¬
tibus daret. quem du contͣ stimu¬
lum recalcitrantem dñs elegiss
Quod legentibus ac requirentib
dm̃.⁊ si ꝑ singula erpediri a nob̾
utile fuerat sciens tam̃ quod ope¬
rantem agricolam oporteat de
fructibui suis edere uitamu
publicam curiositatem. ne ñs
tam uolentib dm̃ quam fasti¬

Expanded text:
is facta, sorte Domini electionis numerus compleretur. Sicque Paulus consummationem apostolicis actibus daret: quamdiu contra stimulum recalcitrantem Dominus elegisset. Quod et legentibus ac requirentibus Deum: et si per singula expediri a nobis utile fuerat; sciens tamen, quod operantem agricolam oporteat primum de fructibus suis edere, vitavimus publicam curiositatem: ne non tam volentibus Deu
Abbreviated transcription (Latin):
de gentibꝰ eccła signatur. des¬
tructio templi subponit᷑. ut
uelam̃to litt̾e occultantis recõ¬
dito. sacͣm̃ta eccłe incipiant
patescere. Curauit enĩ ds̃ ciui¬
tatem ⁊ templum. ⁊ omnia fi¬
gurarala subuert̾e: ne quis
post aduentum .x. ad illa re¬
curreret.

Expanded text:
de gentibus signatur, destructio templi supponitur, ut velamento litterae occultantis, recondita sacramenta Ecclesiae incipiant patescere. Curavit enim Deus civitatem et templum et omnia figuralia subvertere, ne quis post adventum Christi ad illa recurreret.
Abbreviated transcription (Latin):
uellentes spicas mediam
austeritatis uite. nõ p̃para¬
tas escas s cibos simplices
quasi legis transgressorem
repudiant. ¶Mistice disci¬
puli esurientes saiutẽ ho¬
minum. tͣnseunt ꝑsata .i.¬

Expanded text:
ellentes spicas inediam austerioris vitae, non praeparatas escas, quasi transrepudiant. Mystice: discipuli esurientes salutem hominum transeunt per sata, i
Abbreviated transcription (Latin):
mortis non declinat
hospitem animus sa¬
cerdotis. Sic & nos de¬
benus aliena ꝑicula
in nos tͣnsferre. Sic
uerum dauid hospi¬
tio mentis nec ꝓ ꝑicło
mortis ueri exeludt̃
sacerdotes

Expanded text:
lo, non declinat hospitem animus sacerdotis. Et sic nos debemus aliena pericula in nos transferre. Sed et verum David hospitio mentis nec pro periculo mortis veri excludunt sacerdotes
Abbreviated transcription (Latin):
fectione soleat accipi. quia
tinetur. centenariꝰ q̃ ꝑ mul¬
tiplicatum denarium surg̃.
ꝓmagna ꝑfectione ponitur.
ꝑamorem ꝓximi actiuam.¬

Expanded text:
perfectione soleat accipi quia  continetur, centenarius qui per multiplicatum denarium surgit, pro magna perfectione ponitur: per amorem proximi activam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutient maxillã iudicis isrł ⁊ itẽ.
dedi maxilla̾ meã alapis. S qͥ tũc
cedebat᷑ colaphis iudeorũ: nc̃ cedi¬
tur blasphemis falsorũ aͥanoꝵ.
Uelauer̃ fatiem. ñ ut eoꝵ sceła
ñ uideat: s ut ase sic̃ qͦndam
mos si fec̾unt. grãm cognitiois
eiꝰ abscondant. Sienĩ cedent
moy si c̃derent ⁊ dño. ħ uelam̃
usq hodie manet suꝑ corda
eorum: s c̾dentib ÷ ab latum.
dicebat. s ⁊ hẽtici ⁊ uidĩ qui
usq hodie xp̃m negant. ⁊ ma¬
li xp̃iani qui repbis actib exa¬
cerbant. dum suas cogitatio¬
nes ⁊ oꝑa tenebrar᷑ ab illo ui¬
deri ñ putant. qͣsi illudentes

Expanded text:
percutietur maxilla judicis Israel. Et item: Dedi maxillam meam alapis. Sed qui tunc caedebatur colaphis Judaeorum, nunc caeditur blasphemiis falsorum Christianorum. Velaverunt faciem, non ut eorum scelera non videret, sed ut a se sicut quondam Moysi fecerunt gratiam cognitionis ejus abscondant: Si enim crederent Moysi, crederent et Domino . Hoc velamen usque hodie manet super corda eorum, sed credentibus est ablatum: dicebat. Sed et haeretici et Judaei, qui usque hodie Christum negant, et mali Christiani qui reprobis actibus exacerbant, dum suas cogitationes et opera tenebrarum ab illo videri non putant, quasi illudentes
Abbreviated transcription (Latin):
& congratula¬
¶ Habet scõrum edino leticiã
plurimorum quia cominu
ne bonum ⁊ Iusticia enim
cominunis uirtus ÷. ⁊ ideom
ortu iusti future uite insig¬
ne p̾mutitur. ⁊ grã secuture
uirtutis exultatione uicinoꝵ
p̃figurante monstrat᷑¬
I uerbum implecio¬
nis sacͣ scriptura in bo¬
norum tm̃n ortu ł obi¬
tu. ł actu pon̾e consu¬
euit. quorum uitam
plenitudinem ꝑfec¬

Expanded text:
 congratula. habet sanctorum editio laetitiam plurimorum, quia conmune est bonum; iustitia enim conmunis est uirtus. et ideo in ortu iusti futurae uitae insigne praemittitur et gratia secutura uirtutis exsultatione uicinorum praefigurante signat Verbum impletionis sancta Scriptura in bonorum tantum ortu vel obitu, vel actu ponere consuevit, quorum vitam plenitudine perfec
Abbreviated transcription (Latin):
dam credit idonea. ex
consulto enuim multa
p̾terit que alii dicunt.
ut diuersa in euangłio
grã refulgeret ⁊ p̾ri¬

Expanded text:
dam credit idonea. Ex consulto enim multa praeterit, quae alii dicunt, ut diuersa in euangelio gratia refulgeret et propri
Abbreviated transcription (Latin):
Perigentes ad suꝑi¬
ora animum ho¬
munũ qmuis ext̃ioris homints de¬
bilitate torpentem. quorum rur¬
sus aminiculis ⁊ attolle. ⁊ humi¬
liare se facił ante tħm locet᷑ anĩco
dignus aspectu uideri humaitatẽ¬
entm respic̃ ds̃¬

Expanded text:
erigentes ad superiora animum hom, quamvis exterioris hominis debilitate torpentem; quorum rusus adminiculis et attollere, et humiliare se facilis, ante Jesum locetur, dignus aspectu. Humilitenim respicit D
Abbreviated transcription (Latin):
be tumultuantur rema¬
nendum. s tectum domus
inqua. xp̃s docet ascenden¬
dum .i. sacre scripture sub¬
limitas ⁊ appetenda. & lex

Expanded text:
bae tumultuantur, remanendum, sed tectum domus in qua Christus docet, ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lex
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sanatio unnis mutas at
dñ cogit turbas. ut enĩ
nissus non tacet. ẜ ut marcꝰ
ait euangeliste functus offi¬
cio mox egressus cepit p̃di¬
care. & diffamare sermonẽ¬

Expanded text:
 Sanatio hujus multas ad Dominum cogit turbas. Ut enim jussus non tacet. Sed et Marcus ait, evangelico functus officio: Mox egressus, coepit praedicare et diffamare sermone
Abbreviated transcription (Latin):
galilea inqua erat nazarech
Indesertum secedit
cum dũo int̃ se secre¬
tum querit. ubi cum
uelipsa capharnaum ciui-
do. s uirtutibꝰ illustrando
suam ipse fec̃at.

Expanded text:
Galilaea in qua erat Nazareth,In desertum secederecum Domino intra se secretum quaerere, ubi cum e ipsa Capharnaum civitado, sed virtutibus illustrando, suam ipse fecerat.
Abbreviated transcription (Latin):
Mons in quo apłos ele¬
git & docet altitudinem
designat iusticie qua in¬
stituendi erant &. p̃dicat᷑i
ne uinfimis remaneant.
s ad suꝑna erigantur. Sic
& lex inmonte data fuit.
apłos p̃minentuis ad du¬

Expanded text:
Mons in quo apostolos eligit et docet, altitudinem significat justitiae, quia instituendi erant et praedicaturi, ne infirmis remaneant, sed ad superna erigantur. Sic et lex in monte data fuit. Apostolos praeeminentius addu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Exultauit quia lingua non
potãt animo erultante salutat
& suȩ p̃cursionis offittum in¬
choat. ecce apparet quod angłs
p̃dixerat. spũscõ replebit᷑ adbuc
ex utero matris sue¬
ꝙ exultatio infantis
significet . s. uenisse
matrem illtus cuus
p̃cursor erat futurꝰ ⁊ quȩ¬

Expanded text:
etc. Quia lingua non poterat, animo exsultante salutat, et suae praecursionis officium inchoat. Ecce apparet quod angelus dixerat: Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris sua exsultatio infantis significet illius venisse matrem, cujus praecursor erat futurus: e
Abbreviated transcription (Latin):
¶Non de singłaritate
menti se extollit s sue
conditionis ⁊ diuinedig¬
nationis ꝑ omina menior
se ancillam illiꝰ ẽẽ fatet᷑
cius mat̾ eligit᷑. ⁊ cũ
magna deuotione ꝓmis¬
sum angłi optat im̃ple¬
ri.

Expanded text:
Non de singularitate meriti se extollit, sed suae conditionis et divinae cognationis per omnia memor, se ancillam illius esse fatetur, cujus mater eligitur, et cum magna devotione promissionem angeli optat impleri.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi in adolescentia fuit
do ꝑ ambitiones ⁊ contentionẽ
pontificum confunditur: &
rum discissa minus habilis ⁊
orat multitudo quia dum
nustica penetrare nequit.
dat doctorum moniti.
ponit. nascitinum iohannẽ
agnoscit. quia dundoctores¬
credens mutus fit quia mutꝰ
est qui spũalem sensum u
littera non intelligit. ⁊ talis¬
cõneipiebatur qui diit. Me
oportet minui illum autem
crescere. Miorata .ii fue¬
rat sux atenebris cum sađm x¬

Expanded text:
quasi in adolescentia cum do per ambitiones et contentiones pontificum confusus, et ipones discissa, minus habilis esorat multitudo; quia, dum mystica penetrare nequit, t doctorum monitis ponit, nasciturum Joannem cognoscit; quia dum doctorescredens, mutus fit; quia mutus est, qui spiritualem sensum in littera non intelligit. concipiebatur, qui dixit: Me oportet minui, illum autem crescere . Minorata etenim fuerat lux a tenebris, cum s
Abbreviated transcription (Latin):
Sed proprie secici. id÷ positio dicitur. Quia igit᷑ posuerit
eum dñs ꝓ abel. propt̾ea seth. id est positio appellatur. Uenq¬
aquila. & uocauit inquit nomen eius seth dicens. quia po¬
suit michi dominus semen alterum. Sed & seth uatus est
filius. quem uocauit enos. Hic sperauit inuocare nomen
dñi di. Quomͦ adã homo interp̾tatur. ita & enos uixta¬
hebraice lingue uarietatem homo uel uir dicitur. Et pul¬
e quia hoc uocabulum habuit. de eo scriptũ est. tunc
initium fuit inuocandi nomen dñi. Licet pleriq hebre
oꝵ aliuid arbitrentur. qđ tunc prunum in nomine dñi & in
similitudine eius fabricata sint idola. Nirum & mulierẽ¬

Expanded text:
Seth proprie θέσις, id est positio dicitur, quia igitur posuerit Seth proprie θέσις, id est positio dicitur, quia igitur posuerit eum Deus pro Abel, proptAquila: Et vocavit, inquit, nomen ejus Seth, dicens: Quia posuit mihi Deus semen alterum. Et vocavit nomen ejus Enos: hic speravit invocare nomen Domini Dei. Quomodo ADAM   homo interpHebraeae linguae varietatem, homo vel vir dicitur, et pulchre, quia hoc vocabulum habuit, quod de eo scriptum est: Tunc initium fuit invocandi nomen Dorum arbitrentur quod tunc primum in nomine Domini et in similitudine eius fabricata sint idola. Enoch de
Abbreviated transcription (Latin):
tore comitaberis. Nerũ quia liberi arbitrii es: moneo ut ñ tui
cit errorẽ. illud ẽ: quia peccatũ. id÷ hathath. in hebreo geueris
masculim est: in greco feiinini. & qui in terp̃tati sunt mas-¬
culino illud ut erat in hebreo genere transtulerunt. Et dixͣ
caui ad abel frẽm suum. sub auditur ea quȩ locutus ẽ. dñs.
Suꝑfluum ergo: qd̾ in samaritanoꝵ & nr̃o uolumine repe¬
ritur: transeamꝰ in campũ. Pmnis qui occiderit cain: septẽ
um dictas exsoluet. Pro septẽ uindictis. aquila septẽplicit᷑ in¬
terp̃tatus. ẽ: syminacꝰ septimũ. theodotion ꝑ ebdomadem. Suꝑ
quo capitulo exstat epistola nr̃a ad ep̃m damasum.  Et ha
sedis in certȩ. Non ÷ igitur t̾ra naid ut uulgus nr̃oꝵ putat.
sed expletur sententia dĩ. quod huc atq illuc uagus & ꝓfugꝰ
oberrauit. Et uocauit nom̃ euis seth. Suscitauit enim
in quit michi dominus semen aliud ꝓ abel. quem occidit catti

Expanded text:
tore comitaberis. Verum quia liberi arbitrii es, moneo ut non tui tore comitaberis. Verum quia liberi arbitrii es, moneo ut non tui cit errorem, illud est, quia peccatum, id est, athath, in Hebraeo generis masculini est, in Graeco feminini; et qui interpretati sunt, masculino illud, ut erat in HebrCain ad Abel fratrem suum. Subauditur ea, quae locutus est Dominus. Superfluum ergo est, quod in Samaritanorum et nostro volumine reperitur, Transeamus in campum. Omnis qui occiderit Cain, septem vindictas exsolvet. Pro septem vindictis, Aquila septempliciter interpretatus est. Symmachus, septimum. Theodotio, per hebdomadem. Super quo capitulo exstat Epistola nostra ad episcopum Damasum. Et habisedis incertae. Non est igitur terra Naid, ut vulgus nostrorum putat: sed expletur sententia Dei, quod huc atque illuc vagus et profugus oberravit. Et vocavit nomen ejus Seth. Suscitavit enim Posuit mihi Dominus semen aliud pro Abel quem occidit Cain.
Abbreviated transcription (Latin):
cain qđ frĩs muera suscepisset. & sua repudiasset. nisi quia illa
interpretatio uera: quã theodotion ꝑ osuit. & inflaminauit
deuorandum uenire de celo. & indedicatione templi sub salomone
legunꝰ: & quando helias inmonte carmelo construxit altare.
ẽt dixit dñs ad cam. Quare concidit uultus tuus: Nonne
si recte offeras. ñ recte autẽ diuidas. peccastr: Quiesce. Atd re
conuersio eiꝰ. & tu dominaberis eiꝰ. Necessitate cõpellunͦ in singłis
uitiꝰ immorari. Si quidẽ & nunc multo alius inhebreo quan¬
in bex translatorib sensus ẽ. Nit enim d̃s ad cam. Quare
irasceris. & quare concidit uultꝰ tuus: Nonne si bene egeris
dimittet᷑ omne delictũ. & si ñ bene egeris. aute fores peccatũ
tuum sedebit. & ad te societas eiꝰ : Sed ti magis dnare eiꝰ. Qđ
autem dicit: hoc est. Quid irasceris. & inuidiȩ in frẽm liuore
munꝰ tuũ suscipiam. ut suscepi fr̃is tui: Qđ si male egeris.
ilico peccatũ aute uestibulũ tuũ erit. uł sedebit: & tali iami¬

Expanded text:
Cain quod fratris munera suscepisset Deus, et sua repudiasset, nisi quod illa interpretatio vera est, quam Theodotion posuit, Et inflammavit devorandum solitum venire de coelo: et in dedicatione templi sub Salomone legimus, et quando Elias in monte Carmelo construxit altare . Et dixit Dominus ad Cain: Quare concidit vultus tuus? Nonne si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti? Quiesce, ad te conversio ejus, et tu dominaberis ejus. Necessitate compellimur in singulis diutius immorari. Siquidem et nunc multo alius in Hebraeo, quainta translatoribus sensus est. Ait enim Deus ad Cain: Quare irasceris, et quare concidit vultus tuus? Nonne si bene egeris dimittetur tibi? et si non bene egeris, ante fores peccatum tuum sedebit, et ad te societas ejus, sed tu magis dominare ejus. Quod autem dicit, Quare irasceris, et invidiae in fratrem livore munus tuum suscipiam, ut suscepi munus fratris tui. Quod si male egeris, illico peccatum tuum ante vestibulum sedebit, et tali jani
Abbreviated transcription (Latin):
enun inpropatulo fortitudo ȩinulos habet. feruintq sum¬
mos fulgura montes. Me uͦ procul aburbib. foro. litib. tur¬
bis remotum: sic quoq ut quintilianꝰ ait latentem. inuenit
inuidia. Unde lectorem obsecro. siquis tamen hec quoq siqͥs
quos in omnem̃ scripturam scãm disposui scribere non qi¬
rat eloquentiam. non oratorum leporem: sed magis inimicis
pronobis ipse respondeat. nouo operi ueniam concedendã.
Ut enim nos humiles atq pauperculi. nec habenius diuitias.
nec oblatas dignamur accipere: ita & illi uoueruit non us pose
se noticiam scripturarum. id est diuitias xp̃i. cum mundi
pariter habere diuitiis. Studii gͦ nr̃i erit. uel eoꝵ quide libris
hebraicis uaria suspicant᷑ errores refellere. uł ea quȩ inlatinis
& grecis codicib scatere uident᷑ auctoriati suȩ redd̾e. ethymo¬
logias quoq rerũ. nominũ. atq regionũ. quę in nĩo sermone

Expanded text:
enim in propatulo fortitudo aemulos habet, feriuntque sumenim in propatulo fortitudo aemulos habet, feriuntque summos Fulmina montes . Me vero procul ab urbibus, foro, litibus, turbis remotum, sic quoque ut Quintilianus ait latentem invenit invidia. Unde lectorem obsecro, . . . . si quis tamen haec quoque, si quis. quos in omnem Scripturam sanctam disposui scribere, non quaerat eloquentiam, non oratorum leporem; sed magis inimicis pro nobis ipse respondeat, Novo operi veniam concedendam. Ut enim nos humiles atque pauperculi, nec habemus divitias, nec oblatas dignamur accipere: ita et illi noverint, non posse se notitiam Scripturarum, id est, 303-304 divitias Christi, cum mundi pariter habere divitiis. Studii ergo nostri erit, vel eorum, qui de libris Hebraicis varia suspicantur, errores refellere: vel ea quae in Latinis et Graecis codicibus scatere videntur, auctoritati suae reddere; etymologias quoque rerum, nominum atque regionum, quae in nostro sermone
Abbreviated transcription (Latin):
NII IHeRINCIPIIS ubroium debe¬
bam secuturi operis aigumenta pro¬
ponere. cogor prius respondere male¬
dictis: terentii quippiam sustinens.
qui comediarum prologos in defen¬
sionem sui scenis dabat᷑. Urgebat
enim luscius lanuinus nostro luscio
similis. & quasi publici exarii furẽ
ddetã criminabat᷑. Hoc idem passus est
ab emulis & mantuanus uates. ut cum quosdam uersus ho¬
meri transtulisset ad uerbum: compilatoi ueterum diceretur.
Quib ipse respondit. magnarum esse uirium. clauam her¬
culi extorquere de manu. Sed & tullius qui in arcȩ eloquen¬
tiȩ romanȩ stetit. rex oratorum. & latinȩ linguę illustrator.
repetundarum accusatur e grecis. Non mirum eigo si con¬
tra me paruum homunculum in munde sues g̾uuniant.
& pedib margaritas conculcent: cum ad uersus doctissimo
uiros & qui gloria in uidiam superare debuerant. liuor ex¬
arserit. Uerum hoc illis merito accidit. quorum in theatris.
curia. contione. pro rostris eloquentia pertonabat. Semꝑ

Expanded text:
in principiis librorum debebam secuturi operis argumenta proponere, cogor prius respondere maledictis, Terentii quippiam sustinens, qui comoediarum prologos in defensionem sui scenis dabat. Urgebat enim eum Luscius Lanuinus, nostro Luscio similis, et quasi publici aerarii poetam furem criminabatur. Hoc idem passus est ab aemulis et Mantuanus vates, ut cum quosdam versus Homeri transtulisset ad verbum, compilator veterum diceretur. Quibus ille respondit, magnarum esse virium, clavam Herculi extorquere de manu. Sed et Tullius, qui in arce eloquentiae Romanae stetit, rex oratorum, et Latinae linguae illustrator, repetundarum accusatur a Graecis. Non mirum ergo si contra me parvum homunculum immundae sues grunniant, et pedibus margaritas conculcent, cum adversus doctissimos viros, et qui gloria invidiam superare debuerant, livor exarserit. Verum hoc illis merito accidit, quorum in theatris, curia, concione, pro rostris eloquentia pertonabat. Semper
Abbreviated transcription (Latin):
Edificauit or ias turres in ierłm suꝑ portam anguli. ⁊ suꝑ
portaui uallis. Portam enutatis a porta effraun usq ad por¬
tam anguli. quani ioas rex isrł destruxerat: ipse restaura¬
uit. Portani enĩ ephraim. portã uallis dicit. In edificando no¬
luit nom̃ eiꝰ ponere: quem in destruendo posuerat. Nec un¬
merito: quia qui idolis inmolabat. & particeps indestru¬
endo fuerat: in edificatione ꝓprio nomiteaie nuncupari non¬
meruit. sed nomine uallis ceuset᷑. propt̾ humiliationẽ. In do

Expanded text:
Aedificavit Ozias turres in Jerusalem super portam anguli, et super Aedificavit Ozias turres in Jerusalem super portam anguli, et super portam vallis, portam civitatis; a porta Ephraim usque ad portam anguli: quam Joas rex Israel destruxerat, ipse instauravit: portam enim Ephraim, portam vallis nominat. In aedificando noluit ejus nomen ponere, quod in destruendo posuerat. Nec immerito: quia qui idolis immolabat, et particeps in destruendo fuerat, in aedificatione proprio nomine non meruit nuncupari: sed nomine vallis censetur, propt
Abbreviated transcription (Latin):
in ierłm. Quia ex eo tempore quo ꝓpħȩ consilium ñ audi¬
uit. neq ad dm̃ conũti uoluit. preparatio conurationis
illius facta ÷. & eatenus dilatata: donec ad consummation
colligit᷑ idõ illum portatum suꝑ equos: q deos edom qui
in equis portabantur ad orauerit. Et iccirco non portatꝰ
suꝑ humeros dr̃: qr neglexerat seruire dõ isrłis: cuius inys¬
teria super humeros chaatitarũ portari iussa erant. Orias
in parał. in regũ atarias scribit᷑ filiꝰ amasiȩ. Orias enim
dr̃: quia magna in eo uirtꝰ dni ostensa ÷: percussionis le¬
pre. & terrȩ motꝰ facti. Ex quisiuit dm̃ in dieb rachariȩ
intelligentis & uidentis dm̃. Tacharias filiꝰ racharie filii io¬
iade. qui post mortem patris natꝰ. posthumus patris nomen
sortitꝰ : In telligeus enun & uidens dicebat᷑. In telligens ꝓpt̃
abant in gurbaal. Ipsa ÷ gerara. inqua peregrinatꝰ: abrab

Expanded text:
in Jerusalem. Quia ex eo tempore, quo Prophetae consilium non audiin Jerusalem. Quia ex eo tempore, quo Prophetae consilium non audivit, neque ad Dominum converti voluit, praeparatio conjurationis illius facta est, et eatenus dilata, donec ad consummationem colligitur ideo illum portandum super equos, quia deos Edom, qui in equis portabantur, adoraverit. Et idcirco non portatum super humeros: quia neglexerat servire Deo Israel, cujus mysteria super humeros Chaatitarum portari jusserat. Ozias in Paralipomenon: in Regum, Azarias scribitur filius Amasiae. Ozias enim omini vocatur: quia magna in eum virtus Domini ostensa est percussione leprae, et terraemotu facto. Exquisivit Deum in diebus Zachariae, intelligentis et videntis Deum. Zacharias filius Zachariae, filii Joiadae, qui post mortem patris natus, posthumus patris nomen sortitus est. Intelligens enim et videns dicebatur. Intelligens, propabant in Gurbaal. Ipsa est Gerara, in qua peregrinatus est Abraham.
Abbreviated transcription (Latin):
ad minas regis. & dixit ad imperium dñi. Quia fecisti
hoc malũ. & in suꝑ non adquieuisti consilio meo. Con¬
silio eiꝰ ad quiesceret. si eos igne combureret. uestimenta
dirũperet. cinerem super caput asꝑgeret. & totiun se
penitentiȩ daret. Hoc enim illi consilium ꝓpħes dede¬
at. Carduus libam qui ÷ in libano. Hic carduum libau
ob generositatem illius. qui quanuis negligent̾ ageret.
magnis erat maiorib ꝓcreatus. quippe qui de semine¬
irł erat. Omne quoq aurũ & argentũ. & uniuersa que
reperta sunt iu domo dĩi apud obededõ. Apd̾̃ obededõ.
quia filii eiꝰ custodiebant ea. & ab eo descripta ibi ꝑ maue¬
bant. Uixit amasias filius ioas rex. postꝗͣ mortuus : ioas
batur orias. qui postea reguauit in ierłm. Unde & scribit᷑
sedecim annoꝵ erat orias cũ regnare cepisset. Eo tempore
quo discessit amasias a dũo: insurrexit suꝑ eum coniuratio

Expanded text:
ad minas regis: et dixit, ad imperium Domini. Quia fecisti ad minas regis: et dixit, ad imperium Domini. Quia fecisti hoc malum, et insuper non acquievisti consilio meo. Consilio autem ejus acquiesceret, si eos igne combureret, vestimenta disrumperet, cinerem super caput spargeret, et totum se poenitentiae daret: hoc etenim illi consilium Prophetes dederat. Carduus Libani, qui est in Libano. Hic carduum Libani vocat, ob generositatem illius, qui quamvis negligenter ageret, magnis erat majoribus procreatus: quippe qui de Israel semine erat. Omne quoque aurum et argentum et universa, quae reperta sunt in domo Domini apud Obed-Edon. Apud Obed-Edom: quia ejus filii custodiebant ea, et ab eo descripta sibi permanebant. Dixit Amasias filius Joas rex, postquam mortuus est Jbatur Ozias, qui postea regnavit in Jerusalem. Unde et scribitur, sedecim annorum erat Ozias, cum regnare coepisset. Ex eo tempore, quo discessit Amasias a Domino, insurrexit super eum conjuratio
Abbreviated transcription (Latin):
lauit seruos qui occiderant regem patrẽ suum. Quãꝙ̃ illi lĩ
occisi sunt iudicialit᷑. qi non ore ꝓphe. nec consultu dm̃.
sed sua p̃sũptione illum occiderunt. Non ÷ cum isrł. nec cum
unde reges erant non erat: propt̾ preuaricationem ierol
& cȩteroꝵs regum. Separauit itaq amasias exercitũ. qui
uenerant ad eium ex ephraun: quia idola secũ hobebant.
Amasias post cedem idumeoꝵ. ⁊ oblatos dõs filiotũ seir: sta¬
tuit in deos sibi. Cum eium precipitarent᷑ illa decẽ milia.
illa idola quȩ secum habuerant resp̾ousa dederuit. ideo¬
dicentes illos in terfectos. quia de cultu eoꝵ negligentes
fuissent. Nidens gͦ ille idola responsa dare. & ariuna eripi:
oc errore deceptus ad orauit ea. Misit ꝓpħam ad eun
Propħa hic elieter ÷ filius dodahu. id ÷ auunculi eiꝰ. de qͦ
superiꝰ dictum ÷. Cessauitq propħa. & dixit. Cessauit

Expanded text:
lavit servos, qui occiderant regem patrem suum. Quamquam illi Delavit servos, qui occiderant regem patrem suum. Quamquam illi Deoccisi sunt judicialiter: quia non ore Prophetae, nec consultu Domini: sed sua praesumptione illum occiderunt. Non est Deus cum Israel unde reges erant, non erat, propter praevaricationem Jeroboam et caeterorum regum. Separavit itaque Amasias exercitum, qui venerat ad eum ex Ephraim, quia idola secum habebant. Amasias post caedem Idumaeorum, et allatos deos filiorum Seir, statuit illos in deos sibi. Cum enim praecipitarentur illa decem millia, illa idola, quae secum habebant, responsum dederunt, ideo illos interfectos, quia de cultu eorum negligentes fuissent. Videns ergo ille idola responsa dare, et a ruina eripi, hoc errore deceptus, adoravit ea. Misit Prophetam ad eum. Propheta hic Eliezer est, filius Dodahu, id est, avunculi ejus, de quo superius dictum est. Cessavitque Propheta, et dixit. Cessavit,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ non in alio iuuenit᷑ hȩc dicit ds̃: insi in hoc loco tantum
filii enim zachariȩ cum eo in terfecti sunt: & ideo dicit filiors
ioiadȩ sacerdotis. In sidiati sunt ei zebad filiꝰ semat amma¬
nitidis: & iorabad filiꝰ semmarit moabitidis. Iocuro eos dicit
filios moabitidum & ammauitidũ. ad exaggerandam malitiã
isrłitarum: qui ulcisci uoluerunt saceidotem dĩ: quẽ illi¬
in terfecerunt qui filii alienigenarũ fuerant. Porro filii eiꝰ.
& summa pecine. filios eiꝰ dicit quos syri int̾fecerant.
coram eo: facientes in eo ignomiuiosa iudicia. Siue quia¬
res turpes in euin egerunt: siue qr interficientes filios eius:
impperabant ei scelus qd̾ in zacharia ꝑpetrauerat. Inhebreo¬
habet᷑ fundamentũ domꝰ dei: eoqd̾ sauguis cacharie usq
ad fundam̃tum templi ⁊ altaris ꝑuenerit. fȩcitq bonũ in
conspectu dm̃: uerũtamen non in corde ꝑfecto. quia pro
presentis scłi dignitate. non ꝓfutura patria laborabat. Iugu¬

Expanded text:
quod non in alio loco invenitur, Haec dicit Deus, nisi hic tantum. Filii enim Zachariae cum eo interfecti sunt: et ideo dicit filiorum Joiadae sacerdotis. Insidiati sunt ei Zebat filius Semmaa Amanitidis et Jozabath filius Samarith Moabitidis. Idcirco enim eos dicit filios Amanitidum et Moabitidum, ad exaggerandam malitiam Israelitarum, qui ulcisci noluerunt sacerdotem Dei, quod illi fecerunt qui filii alienigenarum fuerunt. Porro filii ejus et summa pecuniae; filios ejus, quos Syri interfecerunt coram eo, facientes in eum ignominiosa judicia, sive quia turpes in eum res egerunt, sive quia interficientes filios ejus improperabant ei scelus, quod iste in Zachariam perpetraverat. In Hebraeo: Et fundamentum domus Dei, eo quod sanguis Zachariae usque ad fundamentum templi et altaris pervenerit. Fecitque bonum in conspectu Domini, verumtamen in corde perfecto: quia pro praesentis saeculi dignitate, non pro futura patria laborabat. Jugu
Abbreviated transcription (Latin):
non eum fuisse consũ̾matȩ ꝑfecteq uirtutis: qui potuerit
uendere memorias mortuoꝵ. Sciant gͥ qui sepulchra uen¬
ditant. & non coguntur ut accipiant preciũ sed a nolentib
quoq extorquent. immutari nom̃ suũ: & perire quid de
uierito eoꝵ: cum etiam ille rep̾hendatur occulte: qui iuit¬
acceperit. Et posuit seruus manũ suam subfemore abrabe
in scificatione eiꝰ hoc ÷ in circũcisione iurauerit. Nos autem

Expanded text:
non eum fuisse consummatae perfectaeque virtutis, qui potuerit non eum fuisse consummatae perfectaeque virtutis, qui potuerit memorias vendere mortuorum. Sciant igitur qui sepulcra venditant, et non coguntur ut accipiant pretium sed a nolentibus quoque extorquent, immutare nomen suum, et perire quid de merito eorum, cum etiam ille repacceperit. Et posuit servus manum suam sub femore Abrahae in sanctificatione ejus, hoc est, in ci
Abbreviated transcription (Latin):
autenticis codicib ũ habetur. Nomen uͦ ciuitatis arboc. pau¬
latim a scribentib legentibq corruptũ est. Neq enim putan
dũ: bex in t̃pretes nom̃ oiuitatis abrahȩ barbarȩ atq corrup¬
te. & aliter quam in suo dr̃ transtulisse. Arboc eiim nichil
omuino significat. Sed dr̃ arbe. hoc est quatuor⁊ quia i
abraham. & ysaac. & ia cob conditꝰ ÷: & ipse priuceps humani
generis adam: ut in ih̃u libro apertiꝰ demoustrabit᷑. Audi
uos dũe: rex ado tues nobis: in electo sepulchro nr̃o sepeli
mortuũ tuum. Pro rege principem habet siue ducẽ. Nasin
appendit abraham efran argeutũ qd̾ locutꝰ est in aurib
filioꝵ heth. In hebreo sicut hic posuimꝰ primũ nomen eius
scribitur efron: scdm efran. Postꝗͣ enim precio uictus. ẽ. ut¬
sepul chrum uenderet: & acciperet argentũ licet cogente
nomine :: & ꝓ efron appellatꝰ ẽ efrau: significante scriptura

Expanded text:
authenticis codicibus non habetur. Nomen quoque civitatis Arboc pauauthenticis codicibus non habetur. Nomen quoque civitatis Arboc paulatim a scribentibus legentibusque corruptum est. Neque enim putanuaginta Interpretes nomen civitatis Hebraeae, barbare atque corrupte, et aliter quam in suo dicitur, transtulisse. Arboc enim nihil omnino significat. Sed dicitur ARBEE  , hoc est, quatuor, quia ibi Abraham, et Isaac, et Jacob conditus est: et ipse princeps humani generis Adam, ut in Jesu libro apertius demonstrabitur. Audi nos, Domine, rex a Deo tu es nobis, in electo sepulcro nostro sepeli mortuum tuum. Pro rege principem habet in Hebraeo, sive dappendit Abraham Ephron argentum, quod locutus est in auribus filiorum Heth. In Hebraeo sicut hic posuimus, primum nomen ejus scribitur EPHRON, ssepulcrum venderet, et accepit argentum, licet cogente nomine est, et pro Efron appellatus est Efran: significante Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
igitur quidã estimaut iob de genere esse esau. Si quidem illud
quod in fine libri ipsius habetur. eoquod de syro sermone trans¬
latum: & quartus sit abesau & reliqua que ibi continentur:
in hebreis uoluminb non habent᷑. Sed̾s uatꝰ est de melcha
bue. quen lyx bauz transferre uoluerunt: &e ex huiꝰ genere
est balaam ille diuinꝰ ut hebrei tradunt: qui iulibro pb dr̃
& desideriũ inuueris dum israel maledicere cupit. diuini
uocabulo numcupatur: dicit᷑q in eodem libro. Et iratus helui
filiꝰ barachel buxitis: de huiꝰ uidelicet bur radice descendens.
Chamuel uͦ pater: damasci. Ipsa enim uocatur aran quȩ
hic ꝓ syria scripta est: & ipso noiine legit᷑ in esaya. Chaseth
quoq quartus: a quo chasderrid: chaldei postea uocati sunt.¬
¶Et mortua ÷ sara in ciuitate arboc. quȩ est in ualle. hec ÷ chebion
in terra chauaan. Hoc quod hic positum est que ÷ in ualle: in

Expanded text:
igitur quidam aestimant, Job de genere esse Esau: siquidem illud igitur quidam aestimant, Job de genere esse Esau: siquidem illud quod in fine libri ipsius habetur, Eo quod de Syro sermone translatus est, et quartus sit ab Esau, et reliqua, quae ibi continentur, in Hebraeis voluminibus non habentur. Secundus natus est de Melcha Buz, quem Septuaginta Bauz transferre voluerunt. Et ex hujus genere est Balaam ille divinus , ut Hebraei tradunt, qui in libro Job diet desiderium munerum, dum Israel maledicere cupit, divini vocabulo nuncupatur: diciturque in eodem libro: Et iratus Eliu filius Barachiel Buzites , de hujus videlicet Buzi radice descendens. Camuel vero pater est Damasci. 340 Ipsa enim vocatur Aran, quae hic pro Syria scripta est: et ipso nomine legitur in Isaia. Chased quoque quartus est, a quo Chasdim, id est, Chaldaei postea vocati sunt.Et mortua est Sara in civitate Arboc, quae est in valle: haec est Chebron, in terra Chanaan. Hoc quod hic positum est, quae est in valle, in
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc dũtaxat loco melius uident᷑ in t̾̃pretati esse & lix &
theodotion: qui ipsũ nomen sabeth posuerunt dicentes. Iu uir¬
gulto sabeth cornib suis. Et enim eyheci ni siue recte quod
aquila posuit & symmacꝰ: per sui litterã scribit᷑: hic uͦ sainech
littera posita est. E x quo manifestũ est nou interp̃tationẽ styrpiũ
condensarũ: & in modum retis iurgulta contexta uerbũ samech¬
sed nom̃ sonare uirgulti: quod ita hebraice dr̃. Ego uͦ diligent᷑̃
inquirens eyneoina ꝑ samech litterã scribi crebio repperi.
ut si quaudo in angustia constituti sint: & dñi optent auxilio
uiberaiꝗͣ. dicant. In monte dñs uidebit. Hoc est. si abrahȩ misertꝰ ::¬
& miserebitur nr̃i. Unde & in signũ dati arietis: solent etiam
arai natus :. De cuius iob strrpe descendit sicut scriptũ est
exordio uoluminis eiꝰ: uir fuit in terra hus: iob nom̃ eiꝰ. Male

Expanded text:
in hoc dumtaxat loco, melius videntur interpretati esse Septuaginta et in hoc dumtaxat loco, melius videntur interpretati esse Septuaginta et Theodotio, qui ipsum nomen SABECH   posuerunt, dicentes: In virgulto sabech cornibus suis. Etenim σύχνεων, sive rete, quod Aquila posuit et Symmachus, per SIN   litteram scribitur: hic vero   SAMECH littera posita est: ex quo manifestum est non interpretationem stirpium condensarum, et in modum retis ised nomen sonare virgulti, quod ita Hebraice dicitur. Ego vero diligenter inquirens, συχνεὼν per samech litteram scribi crebro reperi. Sum, ut si quando in angustia constituti sunt, et Domini optant auxilio sublevari, dicant: In monte Dominus videbitur, hoc est, sicut Abrahae misertus est, miserebitur et nostri. Unde et signum dati arietis solent etiam Aran, natus est Us: de cujus stirpe Job descendit, sicut scriptum est in exordio voluminis ejus: Vir fuit in terra Us, nomine Job. Male
Abbreviated transcription (Latin):
propħas. Et abiit in locum quem dixit ei ds̃ in die tertia.
Notanduni. quod degeraris usq ad montem moria id: sedem
templi iter dierũ trium sit: & consequent᷑ illuc die tertio per¬
uenisse dicat᷑. Male igitur quidam abraham putant illo temꝑe
ad quercũ habitasse manire: cum in de usq ad moutẽ mori
uix unius diei iter sit plenũ. ¶ Et eleuauit abraham occulos
suos: & ecce aries post tergũ euis tenebatur inurgulto sabeth
cornib suis. Ridiculam rẽ inhoc loco emissenꝰ ensebius: locutꝰ
sabeth in quiens dicit᷑ hurus. qui rectis cornib & ad carpendas
arboris frondes sublimis attollitur. Pursus aquila cyxiteona
in terpͣtatus :: quẽ nos ueprem possumꝰ dicere uel spinetumn: &
ut uerbi uim interp̃temur: condensa inter se implexa uirgu
Unde & symmnacꝰ in eaudem ductus opinionẽ: & apparuit
ait aries post hoc retentus inrete cornib suis. Nerũ a quib dã

Expanded text:
prophetias. Et abiit in locum, quem dixit ei Deus, in die tertia. prophetias. Et abiit in locum, quem dixit ei Deus, in die tertia. Notandum quod de Geraris usque ad montem Moria, id est, sedem templi, iter dierum trium sit, et consequenter illuc die tertio pervenisse dicatur. Male igitur sentiunt quidam, Abraham illo tempore ad quercum habitasse Mambre: cum inde usque ad montem Moria, vix unius diei iter plenum sit. Et elevavit Abraham oculos suos: et ecce aries post tergum ejus tenebatur in virgulto Sabech cornibus suis. Ridiculam rem in hoc loco Emisenus Eusebius est locutus: Sabech, inquiens, dicitur hircus, qui rectis cornibus et ad carpendas arboris frondes sublimis attollitur. Rursum Aquila συχνεῶνα interpretatus est, quem nos veprem possumus dicere, vel spinetum: et ut verbi vim interpretemur, condensa et inter se implexa virgulta. Unde et Symmachus in eamdem ductus opinionem, Et apparuit, ait, aries post hoc retentus in rete cornibus suis. Verum quibusdam,
Abbreviated transcription (Latin):
ingeraris: ubi & bersabee usq hodie oppidũ: quȩ ꝓuuitia ante
non grande tempꝰ ex diuisione p̾sidimi palȩstinȩ salutaris est
dicta. Huiꝰ rei scriptura testis: quȩ ait Ghabitauit abraham in¬
terra philistinoꝵ. Et dixit ei deus. Tolle filium tuũ uiugeni¬
tum quẽ diligis ysaac. & uade in t̾ram excelsam: & offer mͥ¬
illum ibi in holocanstũ super dde montib quem ego tibi dicam.
Difficile est idiomia lingue hebreȩ in latinum seruionẽ uertere.
Ubi nunc dr̃ uade in terrã excelsam: in hebreo habetur moniã.
quod aquila traustulit in Nitica eapanit hoc est lucidam: Sỹ
esse in quo postea templũ conditum. ẽ: iuarea ornę iebusei.
Sicut &e parali pomeni scriptũ :. & cȩperunt ȩdificare templũ
ui mense scđo in scd̾a die mensis: in monte maria. Qui iccu
illuminans in terp̃tat᷑ & lucens: quia ibi est Dabit hoc est

Expanded text:
in Heraris, ubi et Bersabee usque hodie oppidum est, quae provincia ante in Heraris, ubi et Bersabee usque hodie oppidum est, quae provincia ante non grande tempus, ex divisione praesidum Palestinae, Salutaris est dicta. Huterra Philistinorum . Et dixit ei Deus: Tolle filium tuum unigenitum, quem diligis, Isaac, et vade in terram excelsam, et offer illum ibi in holocaustum super unum de montibus quem ego dicam tibi. Difficile est idioma linguae Hebraeae in Latinum sermonem vertere. Ubi nunc dicitur, vade in terram excelsam, in Hebraeo habet, MORIA  , quod Aquila transtulit τὴν καταφανῆ, hoc est, lucidam: Symmesse in quo postea templum conditum est in area Ornae Jebusaei, sicut et in Paralipomenis scriptum est: Et coeperunt aedificare templum in mense secundo, in secunda die mensis, in monte Moria . Qui idcirco illuminans interpretatur et lucens, quia 338 ibi est DABIR  , hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
tus monstrat᷑ affectus. Et dixit abnuelech & ochorãr ꝓnubus
eiꝰ: & phichol princeps exercitus eiꝰ. Excepto abimelech & phichol:
tertium nomen quod hic legitur. ii hebreo uolumine ũ habet᷑
qr ego fodi puteum istum. Ideo cognominauit nom̃ loci illiꝰ
puteus iuramenti. quia ibi iurauerunt anibo. Ubi hic legitur
puteus turam̃ti. in hebreo habetur bersabee. Dupplex autem ca
est: cur ita appellatus sit. Siue quia septem agnas ab imelech
de manu abrahȩ acceperit: ber enun puteus. sabee agne uel oues.¬
siulit̾ sabẽe appellatur. Qd si aute hauc causam supra nomi
hoc legiꝰ. sciainꝰ per ꝓlẽpsin dictum esse. si ͨaͣ bethel. & galgala.
quȩ utiq usq ad tempus quo ita appellarę sunt alit᷑ uocabãt᷑.
otandum uͦ & expriorib & expresenti loco. qđ ysaac non sit nat̾
ad quercum mãre siue in aulone mãre ut inbebreo habet᷑. sed

Expanded text:
citus monstratur affectus. Et dixit Abimelech et Ochozath pronubus citus monstratur affectus. Et dixit Abimelech et Ochozath pronubus ejus, et Phicol princeps exercitus ejus. Excepto Abimelech et Phicol, tertium nomen, quod hic legitur, in Hebraeo volumine non habetur. hi, quia 337 ego fodi puteum istum. Ideo cognominavit nomen loci illius puteus juramenti, quia ibi juraverunt ambo. Ubi hic legitur, puteus juramenti, in Hebraeo habetur BERSABEE  . Duplex autem est causa cur ita appellatus sit: sive quia septem agnas Abimelech de manu Abrahae acceperit: septem enim dicuntur SABEE: sipra hoc nomen legimus, sciamus per prolepsim dictum esse, sicut Bethel et Galgala: quae utique usque ad tempus quo ita appellatae sunt, aliter vocabantur. Notandum autem et ex prioribus et ex praesenti loco quod Isaac non sit natus ad quercum Mambre, sive in Aulone Mambre, ut in Hebraeo haberetur, sed