comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oris implorare: Menset enim uacua cum cunc¬
tis suis laboribus nil se intus tenuisse inuenerit:
testimonium foras quȩrit: Acsi aperte fatuȩ
uirgines dicant: Cum nos repelli sine retribu¬
tione conspicitis : dicite innrõ opere quiduidistis
innititur : quia nichil ei iniuditio ad testatio
humana suffragatur: Qua eandem lau¬
dem quam post intestimonio exigit : pri¬
us inmunere recepit: Uel certe super
domũ suam hypocrita innititur: cumua¬
nis fauoribus deceptus. quasi defidutia scĩ¬
tatis eleuatur: Multa quippe hy̧pocritȩ
in occulto mala faciunt: quaedam uero
bona inpublico Cumq exbonis patentib
laudes recipiunt: ab occultis malis conside¬
rationis oculos auertunt : Talesq seaesti¬
mant : quales foras audiunt. non quales
intus nouerunt: Unde fit plerumque.
ut ad supernum quoq uditium confidu¬
tia ueniant: quia talesse apud internum
arbitreͣm credunt: quales ab hominibus

Expanded text:
oris implorare. Mens etenim vacua, cum cuncoris implorare. Mens etenim vacua, cum cunctis suis laboribus nihil se intus tenuisse invenerit, testimonium foras quaerit. Ac si aperte fatuae virgines dicant: Cum nos repelli sine retributione conspicitis, dicite in nostro opere quid vidistis. innititur, quia nihil ei in judicio attestatio humana suffragatur; quia eamdem laudem, quam post in testimonio exigit, prius in munere recepit. Vel certe super domum suam hypocrita innititur, cum, vanis favoribus deceptus, quasi de fiducia sanctitatis elevatur. Multa quippe hypocritae in occulto mala faciunt, quaedam vero bona in publico. Cumque ex bonis patentibus laudes recipiunt, ab occultis malis considerationis oculos avertunt; talesque se aestimant, quales foris audiunt, non quales intus noverunt. Unde fit plerumque ut ad supernum quoque judicium cum fiducia veniant, quia tales se apud internum arbitrum credunt quales ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
Omne quippe quod diligimus : quasi in hoc
quiescentes habitamus : AUnde paulus quia
insupernis confixus erat: interra quidẽ
positus. sed tamen a terra extraneus dice¬
bat. Prã conuersatio: in caelis ẽ: Mensitaq
hẏ pocrite: nil aliud i nomne quodagit:
nsio piniorus suae gloriã cogitat: Nec¬
ccurat quo post permericum ducitur :
sed quid interundicatur : Domus ergo ei:
est dilectio fauoris: Quã quasi quiecus
in habitat. quia ꝑcuncta sua opera: ad hane
se intra animum reclinat Sedstare domus
haec nonualet: quia laus uit& preterit.
et̃ humanus fauor: inuiditio non subsistit :
Vnde et fatuae uirgines quae oleum inuasis
non sumpserant: quia in alienis scilicet
uocibus gloriam et non insius conscientiis
habebat. turbatȩ ꝑ sponsi praesentiã dicunt:
Date nobis de oleo uestro: quia lampa des nrãe
extinguntur: Oleum quippe aꝓximis pete¬
re st : eloriam bonioperis atestimonoalieni

Expanded text:
Omne quippe quod diligimus, quasi in hoc Omne quippe quod diligimus, quasi in hoc quiescentes habitamus. Unde Paulus, quia in supernis cor fixerat, in terra quidem 278 positus, sed tamen a terra extraneus, dicebat: Nostra conversatio in coelis est . Mens itaque hypocritae nihil aliud in omne quod agit nisi opinionis suae gloriam cogitat, nec curat quo post per meritum ducitur, sed quid interim dicatur. Domus ergo ejus est delectatio favoris, quam quasi quietus inhabitat, quia per cuncta sua opera ad hanc se intra animum reclinat. Sed stare domus haec non valet, quia laus cum vita praeterit, et humanus favor in judicio non subsistit. Unde et fatuae virgines, quae oleum in vasis non sumpserant, quia in alienis scilicet vocibus gloriam et non in suis conscientiis habebant, turbatae per sponsi praesentiam, dicunt: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur . Oleum quippe a proximis petere est gloriam boni operis a testimonio
Abbreviated transcription (Latin):
cumuitiis et concupiscentus : carnem cruci:¬
figimus si sic gulam restringimus : ut sa¬
iam demundi gloria nil quaeramus:
Nam qui corpus macerat. sed honorib an¬
helat. crucem carni intulit: sed mundo ꝑ
concupiscentiam peius uiuit: Quia et
saepe ꝑsc̃ĩtictis imaginem locum regi¬
minis indigne ad sequitur : quemnis
aliquid in se uirtucis ostenderet. nullo
ꝑcipere labore mereretur: Sed tran¬
sit quod delectabiliter obtinet. et pe¬
naliter quod sequitur manet: Sc̃tad
nuns fiditu inhonort homuũ pontar sed
cum internus uuidex streta cordus graminat
cistes uite excerius non quaeruntur: Bene
opo dri Sicictela arancarum fidutia ͦ
quia apparente cordis teste preterut : om¬
ne quod excerius de humano fauore confi¬
ar: Vn de adhuc apte subiungitur: Inni¬
tetur suꝑ domum suam : et nonstabit: Si
cut domus exterioris conuersitionis est
aedifitium quod in habitat corpus : ita
domus nrãe cogitationis est res quaelibet.
quam per delectationẽ in habitat animus:

Expanded text:
s quippe et concupiscentiis carnem crucifigimus, si sic gulam restringimus, ut jam de mundi gloria nihil quaeramus. Nam qui corpus macerat, sed honoribus anhelat, crucem carni intulit, sed mundo per concupiscentiam pejus vivit, quia et saepe per sanctitatis imaginem locum regiminis indignus assequitur, quem, nisi aliquid in se virtutis ostenderet, nullo percipere labore mereretur. Sed transit quod delectabiliter obtinet, et poenaliter quod sequitur manet. Sanctitatis nunc fiducia in ore hominum ponitur; sed cum internus judex secreta cordis examinat, testes vitae exterius non quaeruntur. Bene ergo dicitur: Sicut tela aranearum fiducia ejus, quia apparente cordis teste, praeterit omne quod exterius de humano favore confidit. Unde et adhuc apte subjungitur: CAPUTcut domus exterioris conversationis est aedificium quod inhabitat corpus, ita domus nostrae cogitationis est res quaelibet quam per dilectionem inhabitat animus.
Abbreviated transcription (Latin):
ante subtrahatur : łl incẽ, quod ꝑsemet
ipsã ueritas dicit : Nisi remiseritis hominib:
peccata: nec pater uester qui ẽ in caelis.
remittet uobis peccata urã Hinc ad mo¬
net dicens. cũ stabitis ad orandũ dimitti¬
te si quid habetis aduersus alterũ Hincrur¬
sũ ait. Date : et dabitur uobis: Dimittite :
et dimitetur uobis Hinc constititutione
postulationis: conditionẽ posuit pietatis di¬
cens: Dimitte nobis debita nrã. sicut et nos
dimittimus debitorib: nr̃is. ut ꝓfecco bonũ
quod adõ coripuncti petimus: hoc primũ
cũ ꝓximo conuersi fatiamus: Tuncergo

Expanded text:
ante subtrahatur. Hinc est enim quod per ante subtrahatur. Hinc est enim quod per ipsam Veritas dicit: Nisi remiseritis hominibus peccata eorum, nec Pater vester qui in coelis est remittet vobis peccata vestra . Hinc admonet, dicens: Cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus alterum . Hinc rursum ait: Date, et dabitur vobis; dimittite, et dimittetur vobis . Hinc constitutioni postulationis conditionem posuit pietatis, dicens: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris ; ut profecto bonum qucum proximo conversi faciamus. Tunc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tis excutimus : et inlicitis motibus & iam
cũ pracce  uacat optaiiuf: Sed tamen.
quia nos culpas rarius committimus. alie¬
napigrius delicta relaxamus. & quo pec¬
care nr̃ animꝰ sollicitius metuit: eo distric¬
tius hoc quod inse ab alio delinquitur ab¬
horrescit: Unde fit. ut inueniatur quisq
tardus adueniã : quo profitiendo factus
ẽ cautus adculpã: Et quo ipse excidere
in alterũ metuit hoc quodinse exciditur.
punire durius exquirit: sed quid hac doloris
macula reppereri deterius potest: quae
in conspectu udicis caritatẽ non inquinat.
sed necat. Uitam quippeanimae quae¬
libet culpa polluit. seruatus uõ contra
ꝓximũ dolus occidit Menti nãq ut gla¬
dius figitur : et mucrone illius ipsa uisce¬
rũ occulta ꝑ forantur: Qui scilicet atrans¬
fixo corde si prius non educitur: nichil in
praecib diuini operis optinetur: et quia
uulneratis menbris m poni salutis medi¬
camina nequeunt: nisi ferrũ auulnere

Expanded text:
tis excutimus, et illicitis motibus, etiam tis excutimus, et illicitis motibus, etiam cum a prece vacat, obviamus; sed tamen quia nos culpas rarius committimus, aliena pigrius delicta relaxamus; et quo peccare noster animus sollicitius metuit, eo districtius hoc quod in se ab alio delinquitur abhorrescit. Unde fit ut eo inveniatur quisque tardus ad veniam, quo proficiendo factus est cautus ad culpam; et quo ipse excedere in alterum metuit, hoc quod in se exceditur punire durius exquirit. Sed quid hac doloris macula reperiri deterius potest, quae in conspectu judicis charitatem non inquinat, sed necat? Vitam quippe animae quaelibet culpa polluit, servatus vero contra proximum dolor occidit. Menti namque ut gladius figitur, et mucrone illius ipsa viscerum occulta perforantur. Qui scilicet a transfixo corde, si prius non educitur, nihil in precibus divinae opis obtinetur, quia et vulneratis membris imponi salutis medicamina 353 nequeunt, nisi ferrum a vulnere
Abbreviated transcription (Latin):
saepe uenũ petere: sedcul pasiterare: A cdi
apte dicat: Cũ male gesta defleueris. ne¬
qua quã rursũ fatias: quod in praecibus
tempora debet sollicite conspici. quicqͥd
pocest in oratione reꝓbari: Talem quippe
semens & cũ ab oratione cessat ex hibere fes¬
tinet: qualis apparere iudici in ipso oratio¬
nis tempore exoptat Saepe nãq in mun¬
da quaedã uel in licita in animo uertimus:
quoties a praecib: uacamus. sed cũ semens
adstudia orationis erexerit : earũ rerum
imagines reuerberata patitur. quibus
libenter pͥus otiosa praemebat᷑: et quasi
iam fatiem ad deũ leuare anima non suf¬
ficit : quia in senimirũ inquinata mente
maculas pollutae cogitationis erubescit
Saepe curis mundi libent̃ occupamur:
Cũq post haȩc studio orationis intendimus:
dus hanc terrenae sollicitudinis in ꝓfun¬
dis mersit. et in praece faties munda non
ostenditur : qͥa cogitationis in fimae luco

Expanded text:
saepe veniam petere, sed culpas iterare. Ac si saepe veniam petere, sed culpas iterare. Ac si aperte dicat: Cum male gesta defleveris, nequaquam rursus facias, quod in precibus tempora debet sollicite conspici, quidquid potest in oratione reprobari. Talem quippe se mens, et cum ab oratione cessat, exhibere festinet, qualis apparere judici in ipso orationis tempore exoptat. Saepe namque immunda quaedam vel illicita in animo vertimus  Text., versamus, quoties a precibus vacamus. Sed cum se mens ad studia oratioimagines reverberata patitur, quibus libenter prius otiosa premebatur; et quasi jam faciem anima ad Deum levare non sufficit, quia in se nimirum inquinata mente maculas pollutae cogitationis erubescit. Saepe curis mundi libenter occupamur. Cumque post haec studio orationis intendimus, dus hanc terrenae sollicitudinis in profundum mersit; et in prece facies munda non ostenditur, quia cogitationis infimae luto
Abbreviated transcription (Latin):
et quicquid petierimus: ab eo accipiemus:
Hinc salomonait Qui auercit aurẽ suam
neaudiat legẽ : oratio eiuserit execrabilis
Cor quippe nos in petitione repraehendit.
cũ resistere se praeceptis eius quẽ postulat:
meminit: Etoratio fit execrabilis cum
a censura auertitur legis: quia dignum
ꝓfecto ẽ ut ab eius bene fitiis sit quisq.
extraneus: cuius nimirũ iussionib: non uult
esse subiectus: Qua inre hoc ẽ salubrere¬
mediũ . ut cũ semens ex me moria culpae
repraehendit : hoc prius in oratione de
fleat quod errauit. quatinus erroris ma¬
cula cum fletibus tergitur: mnpetitione sua
Ecordis faties ab auctore munda uideatur:¬
Sed curandũ nimise ne adhocrursus ꝓruat¬
culpa committitur. in conspeccuuidicis ius¬
ti ipsa & iã lamenta leuigentur: Soller¬
ter quippe debemus meminisse quod dicit᷑.
neiter̃ dices uerbũ in oratione tua. quo uide¬
licet dictouir sapiens nequaquã nos ꝓhibet

Expanded text:
et quidquid petierimus ab eo, accipiemus . et quidquid petierimus ab eo, accipiemus . Hinc Salomon ait: Qui avertit aurem suam, ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Cor quippe nos in petitione reprehendit, cum resistere se praeceptis ejus quem postulat meminit, et oratio fit exsecrabilis, cum a censura avertitur legis, quia dignum profecto est ut ab ejus beneficiis sit quisque extraneus cujus nimirum jussionibus non vult esse subjectus. Qua in re hoc est salubre remedium, ut cum se mens ex memoria culpae reprehendit, hoc prius in oratfleat quod erravit; quatinus erroris macula cum fletibus tergitur, in petitione sua cordis facies ab Auctore munda videatur. Curandum est etiam, ne ad hoc rursus culpa committitur, in conspectu justi judicis ipsa etiam lamenta levigentur. Solerter quippe debemus meminisse quod dicitur: Ne iteres verbum in oratione tua . Quo videlicet dicto vir sapiens nequaquam nos prohibet
Abbreviated transcription (Latin):
minus uidebat: toris ergo ager excoli¬
tur. ut domus post modũ construatur :
quia plerũq ab exteriori opere sumimꝰ
quantã subtilitatẽ rectitudinis in corde
teneamus: quem bene sophar seruare or¬
dinẽ studuit: cũ prius auferri iniquita¬
tẽ amanib: et post atabernaculo in iusti¬
ciã dixit. quia nequaquã plene animus
in cogitatione erigitur : quando ad huc
abeo extrinsecus in opere erratur. quae
si per fectae duo haec tergimus: ad deũ
statim sine macula fatiẽ leuamus: Inter¬
na quippe facies hominis mensẽ.: inqua
nimirũ recognoscimur. ut abauctore
uatã fatiem macula inquinat: suntenden¬
tẽ mentẽ reatus sui conscientia accusat. quia
abspei fiducia ꝓtinus frangitur: suntenta pre¬
cib nec dũ deuictae culpae memoria mor¬
detur: Diffidit nãq accipere seposse
quo dappetit: quaȩ ꝓfectt reminiscitur
nolle se adhuc facere. quod diuinitus audi¬
repraehenderit nos. fidutiã habemꝰ add eũ

Expanded text:
minus videbat. Foris ergo ager excoliminus videbat. Foris ergo ager excolitur, ut domus postmodum construatur, quia plerumque ab exteriori opere sumimus, quantam subtilitatem rectitudinis in corde teneamus. Quem bene Sophar servare ordinem studuit, cum prius auferri iniquitatem a manibus, et post a tabernaculo injustitiam dixit, quia nequaquam plene animus in cogitatione erigitur, quando adhuc ab eo extrinsecus in opere erratur.  Vesi perfecte duo haec tergimus, ad Deum statim sine macula faciem levamus. Interna quippe facies hominis mens est, in qua nimirum recognoscimur, ut ab auctorevatam faciem macula inquinat, si intendentem mentem reatus sui conscientia accusat, quia a spei fiducia protinus frangitur, si intenta precibus necdum devictae culpae memoria mordetur. Diffidit namque accipere se posse quod appetit, quae profecto reminiscitur nolle se adhuc facere quod divinitus audireprehenderit nos, fiduciam habemus ad Deum:
Abbreviated transcription (Latin):
sollerter sese inmentis intentione discer¬
nat. ne culpa quã iã in actione non habet.¬
a dhuc incogitatione ꝑduret Onde bene & iã
ꝑsalomonẽ dr̃ : Praepara foris opustuũ et
diligenter exerce agrũ tuũ : ut postea aedi¬
ficẽs domũ cuã: Quidnãq ẽ pracparato ope¬
re agrũ diligenter exercere: nisi eiuilsis ini¬
quitatis sentibus accionẽ nram̃ ad frugem
retributionis ex colere : Et quidẽ posta¬
gri ȩxerctiũ ad aedificiũ domus redire : husi
quod plerũq exbonis operib discimus. quanꝰ¬
q tã uitae munditiã in cogitatione ꝓdeunt:¬
sed sunt nonnulla cogitationis acumina quȩ
exoperatione nascuntur: Nlam sicut ab ani¬
mo opus sumitur: ita rursus abo pere animꝰ
eruditur Mens quippe diuiniamoris ex¬
ordia capiens: imperat boña quae fiant.
sed post quã fieri imperata coeperint :
ipsis sius exercitata actionibus discit. cũ
imperare bona inchoauerit: quantum

Expanded text:
solerter sese in mentis intentione discersolerter sese in mentis intentione discernat; ne culpa, quam jam in actione non habet,adhuc in cogitatione perduret. Unde bene etiam per Salomonem dicitur: Praepara foris opus tuum, et diligenter exerce agrum tuum, ut postea aedifices domum tuam . Quid namque est praeparato opere agrum diligenter exterius exercere, nisi evulsis iniquitatis sentibus, actionem nostram ad frugem retributionis excolere? Et quid est post agri exercitium ad aedificium domus redire, nisi quod plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur; nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Mens quippe divini amoris exordia capiens imperat bona quae fiant; sed postquam fieri imperata coeperint, ipsis suis exercitata actionibus discit, cum imperare bona inchoaverat, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
et non manserit in tabernaculo tuo iniusti¬
tia: Tunc leuare poteris fatiem tuã absq
macula. et eris stabilis et non timebis : Om¬
ne peccatũ aut sola cogitactione commit¬
titur : aut cogitatione si mul et opere per¬
petrat᷑ Iniquitas in manu ẽ: culpa inopere:
Iniustitia uero intabernaculo: iniquitas in
mente: Mens quippe nra: tabernaculũ
non in congrue uocatur. inqua apud nos¬
metipsos abscondimur : cũ foris in opere
non uidemus Sophar itaq quia iustiui¬
ri amicusẽ. nouit quoddicat. sed quia
iustũ increpat: hereticorũ tenens spetiẽ
ꝓferre recte & iã quae nouit ignorat.
sednos caleantes hoc quod habeo tumide
dicitur : Pensemus cius uerba quã ueras.
si recte dicerentur: Prius enim amanu ini¬
quitatẽ subtrahi. et postatabernaculo
ammonet iniustitiã abscidi: quia quisqͥs
iã praua ase oꝑa exterius reseaat: Ne¬
cesse ꝓfecto ẽ ut ad semecipsũ rediens.

Expanded text:
et non manserit in tabernaculo tuo injustiet non manserit in tabernaculo tuo injustitia, tunc levare poteris faciem tuam absque macula, et eris stabilis, et non timebis. ne peccatum aut sola cogitatione committitur, aut cogitatione simul et opere perpetratur. Iniquitas ergo in manu est culpa in opere, injustitia vero in tabernaculo iniquitas in mente. Mens quippe nostra tabernaculum non incongrue vocatur, in qua apud nosmetipsos abscondimur, cum foris in opere non videmur. Sophar itaque, quia justi viri amicus est, novit quod dicat; sed quia justum increpat, haereticorum tenens speciem, proferre recte etiam quae novit ignorat. Sed nos calcantes hoc, quod ab eo tumide dicitur, pensemus ejus verba quam vera sint, si recte dicerentur. Prius enim a manu iniquitatem subtrahi, et post a tabernaculo admonet injustitiam abscidi, quia quisquis jam prava a se opera exterius resecat, necesse profecto est ut, ad semetipsum rediens,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde quibusdã ꝑ prophetã dñs misericor di¬
ter dicit: Tollam uobis cor lapide ũs tollit:
opera designari: cumculpa igitur manus
addeũ excendere ẽ: contra largitoris grãm
deuirtutũ opere suꝑbire: qui enĩ in conspec¬
tu diuiniuidicis loquensibi bona quae fa¬
cit tribuit : addeũ manũ suꝑbiens tendit
sic ꝓfecco contra electos reꝓbi. sic contra ca¬
cholicos heretici semꝑ effrenantur : ut cũ
ob iurgare facta nequeunt. bonos reprehen¬
dere defaccorũ electione moliantur. quati¬
nus eos quos redarguere exinfirmitate acco¬
nis non ualent : ex crimine tumoris accusent:
Vnde et ea bona quae exterius fuint. nequaꝗ
bona eẽ iamcenserint : quae quasi ꝑstudiũ
turgidȩ cogitutionis exhibentur. qui saepe
humi litate mentẽ increpant. et quod dictis
suis semetipsos feriunt ignorant. sed quia uis¬
tũ uirũ sophar actenus reprehendendo corri¬
puit. Nunc uelud docendo subiungit. siini

Expanded text:
Unde quibusdam per prophetam Dominus misericordiUnde quibusdam per prophetam Dominus misericorditer dicit: Tollam vobis cor lapideum, et opera designantur. Cum culpa igitur manus ad Deum expandere est contra largitoris gratiam de virtute operum superbire. Qui enim in conspectu aeterni judicis loquens sibi bona quae facit tribuit, ad Deum manus superbiens tendit. Sic profecto contra electos reprobi, sic contra catholicos haeretici semper effrenantur, ut cum objurgare facta nequeunt, bonos reprehendere de factorum elatione moliantur, quatnus eos quos redarguere ex infirmitate actionis non valent, ex crimine tumoris accusent. Unde et ea bona quae exterius fiunt, nequaquam bona esse jam censent, quae quasi per studium turgidae cogitationis exhibentur. Qui saepe humilia tumentes increpant, et quod dictis suis semetipsos feriunt ignorant. 351 Sed quia justum virum Sophar hactenus reprehendendo corripuit, nunc velut docendo subjungit: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
fidȩ uoluptatis ad domum fidei deductus
reccorissui calcaribus punctus audiebat:
Durũ tibi ẽ contra stimulit̃ calcitrat: Res¬
tat ergo. ut siesse iamsimiles pullo onagri
nolumus: incuntis quae appetimus. motum
prius intimae dispensationis exquiramus:
ut mens nrã in omne quod nititur. super¬
ni regiminis loro teneatur: Et inde ma¬
gis uota sua adiuã impleat: Unde uitȩ
suae studia. et contra ꝓpriã uoluntatem
calcat: Multa sophar for tia ꝓtulit:
sed quod meliori se hocloquitur nescit: un¬
de adhuc increpando subiungit: Tuautẽ
tutẽ dr̃ : sed ꝑ insensibilitatẽ: Omnis nãq
animus. qui districtionis intimȩ considera¬
tione se subicit: ex eius ꝓcinus timore mol¬
lescit eũq sagicta diuinae formidinis pe¬
netrat: quia in firma uiscera ꝑ humilita¬
tẽ gestat Quisquis autẽ ꝑtinatia in¬
sensibilitactis obdurescit: quasi confir¬
mat. ne hoc iacula timoris suꝑni confodiant:

Expanded text:
fidae voluptatis ad domum fidei deductus, fidae voluptatis ad domum fidei deductus, rectoris sui calcaribus punctus, audiebat: Durum est tibi contra stimulum calcitrare . Restat ergo ut si esse jam similes pullo onagri nolumus, in cunctis quae appetimus nutum prius intimae dispensationis exquiramus, ut mens nostra in omne quod nititur, superni regiminis loro teneatur; et inde magis vota sua ad vitam impleat, unde vitae suae studia et contra propriam voluntatem calcat. Multa Sophar fortia protulit, sed quod meliori se haec loquitur nescit. Unde adhuc increpando subjungit: CAPUT XItutem dicitur, sed per insensibilitatem. Omnis namque a intus qui districtionis intimae considerationi se subjicit, ex ejus protinus timore mollescit; eumque sagitta divinae formidinis penetrat, quia infirma viscera per humilitatem gestat. Quisquis autem pertinacia insensibilitatis obdurescit, quasi cor firmat, ne hoc jacula timoris superni confodiant.
Abbreviated transcription (Latin):
ni non licet. quod brutis animalibus licet:
Quae enim ad aliud minime seruantur. eo¬
rũ motus ꝓculdubio nequaq̾uã. subdisci¬
plinae dispositione religetur: et quasi do
mesticũ animalloris uinctũ seruiat: atq
aeternis dispositionib restrictũ uiuat
Qui ergo implere cuncta quae desiderat.
ꝑeffrenatã libertatẽ quaerit: quid
aliud quam pollo onagri eẽ similis con¬
cupiscit. Ut disciplinȩ hunc lora nonte¬
neant : sed audenter uagus ꝑsiluã deside¬
riorũ currat Saepe autem diuina mi¬
seratio. quos ꝓdere in effrenationẽ in li¬
citȩ libertatis conspicit: obiertione ꝓpe¬
rȩ aduersitactis frangit. quatinus elisi
discant : quã rȩꝓba erectione tumuerat.
utiã flagelli experimentis edomiti qͣsi
iumenta domestica praeceptorũ loris
mentis colla subitiant. et uitae praesen¬
tis itinera: adnutũ praesidentis ꝑ agant :
quibus bene loris ligatũ se nouerat qui

Expanded text:
ni non licet quod brutis animalibus licet. ni non licet quod brutis animalibus licet. Quae enim ad aliud minime servantur, eorum motus procul dubio nequaquam sub discipmesticum animal loris vinctum serviat, atque aeternis dispositionibus restrictum vivat. Qui ergo implere cuncta quae desiderat per effrenatam libertatem quaerit, quid aliud quam pullo onagri esse similis concupiscit, ut disciplinae hunc lora non teneant, sed audenter vagus per silvam desideriorum currat? seratio, quos prodire in effrenationem illicitae libertatis conspicit, objectione properae adversitatis frangit, quatenus elisi discant quam reproba erectione tumuerant; ut jam flagelli experimentis edomiti, quasi jumenta domestica praeceptorum loris mentis colla subjiciant, et vitae praesentis itinera ad nutum praesidentis pergant. Quibus bene loris ligatum se noverat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tas caecat. quae nimirũ mens amisso mox
lumine tanto se altius ꝑtumorẽ erigit:
quanto etiniquitatis capta laquaeis aue¬
ritate longiuis recedit: Onde apte
quoq qͦ uanitas cũ iniqͥtate ꝑ trahac. ex¬
primit : cũ repente subiungit: Uirua¬
pe finis ẽ. ut cũ peccato mentẽ sautiat.
Hanc exculpa audacẽ reddat. quatinus siui
reatus oblita: quae amisisse in nocentiã
non dolet. usto ex caecata uiditio simul
ethumilitatẽ ꝑdat Et fic plerũq. ut
prauis desideriis seruiens aiugo se diui¬
ni timoris excutiat: et quasi inmalorũ
ꝑpetratione iam libera omne quoduo¬
luptas suggerit: implere contendat:
Vnde cũ uiruanus seerigere insuꝑbiam
exprimitur : quod naturȩ demissum motib
loris dominantiũ non tenetur: A grinamo
animalia in libertate habent. et ire quo
appetunt : et quiescere cum lassantur. et
quamuis insensatis animalibus homo lon¬
gesit melior: Hoc tamen plerũq homi¬

Expanded text:
tas caecat. Quae nimirum mens, amisso mox tas caecat. Quae nimirum mens, amisso mox lumine, tanto se altius per tumorem erigit, quanto et iniquitatis capta laqueis a veritate longius recedit. Unde et apte quoque quo vanitas cum iniquitate pertrahat, exprimit, cum repente subjungit: pe finis est, ut cum peccato mentem sauciat, hanc ex culpa audacem reddat; quatenus, sui reatus oblita, quae amisisse se innocentiam non dolet, justo excaecata judicio, simul et humilitatem perdat. Et fit plerumque ut, pravis desideriis serviens, a jugo se divini timoris excutiat, et, quasi in malorum perpetrationem jam libera, omne quod voluptas suggerit implere contendat. Unde cum vir vanus se erigere in superbiam exprimitur, quod, naturae dimissum motibus, loris dominantium non tenetur. Agri namque animalia in libertate habent et ire quo appetunt, et quiescere cum lassantur. Et quamvis insensatis animalibus homo longe sit melior; hoc tamen plerumque homi
Abbreviated transcription (Latin):
Plerũq et ad ꝑfidiae uoraginẽ ruit: Vnde
bene paulus plebis israheliticae dampna
conspitiens. ut iminentia abauditorib ma¬
la con pesceret: curauit exordine transacta
narrare dicens : Neq idolatre efficiami¬
ni: sicut qͥdã quem ad modũ scriptumẽ :
Sedit populus manducare et bibere : et sur¬
rexerunt ludere: Eius quippe potus¬
quat adlusum impulit. lusus adidolatriã trgẽ
quia siuantatis culpa nequaquã cautae aunt¬
pesctur: abini quitate ꝓtinus mens ncauta
deuoratur: Salomone adtestante qui ait:
Qui modica s ꝑnit : paulacim deciolot es ieñ
cuenro barua nic elegimus insenibelicemu
quen audonter &e iã maiora ꝑpetranuos
et nocandu quod noniuderi sed comsidera¬
ri iiquita dicitur: Studiosuis quippe cons¬
piamus : quae considera mus: Deuontac
hominũ uanitatẽ nouit. iniqͥtatẽ conside¬
rati quia neminora delita inulta deserit.
& admaiora ferienda se grauiora ꝑue¬

Expanded text:
plerumque et ad perfidiae voraginem ruit. Unde plerumque et ad perfidiae voraginem ruit. Unde bene Paulus plebis Israeliticae damna conspiciens, ut imminentia ab auditoribus mala compesceret, curavit ex ordine transacta narrare, dicens: Neque idololatrae efficiamini, sicut quidam eorum, quemadmodum scriptum est : Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Esus quippe potusque ad lusum impulit, lusus ad idololatriam traxit, quia si vanitatis culpa nequaquam caute compescitur, ab iniquitate protinus mens incauta devoratur, Salomone attestante, qui ait: Qui modica spernit, paulatim decidit . Si enim curare parva negligimus, insensibiliter seducti, audenter etiam majora perpetramus. Et notandum quod non videri, sed considerari iniquitas dicitur. Studiosius quippe conspicimus quae consideramus. Deus itaque hominum vanitatem novit, iniquitatem considerat, quia nec minora delicta inulta deserit, et ad majora ferienda sese inte
Abbreviated transcription (Latin):
et uanitas culpa intelligi et iniquitatis nomi¬
ne reatus grauior de monstrari Sienimali¬
quando uanitas culpa nonesset: ꝑ salmista non
diceret. quam quã in imaginẽ dei ambulet:
homo tamenuane conturbabitur: Thesau¬
rizat. et ignorat : cui congreget homo: Quia
quamuis trinitatis imaginẽ innatura ser¬
uemus: uanis tamen delectationis motib
ꝑturbati in conuersatione nra delinquim:
Ot modis nos semꝑ alternantib cupido con¬
cuciat. mens frangat. leticia mulceat: do¬
lor affligat Exuanitate ergo et ut supe¬
rius dictũ ẽ ad iniquitatẽ ducimur: cum
prius ꝑ leuia delicta deflumus. ut usucunc¬
ta leuigante: nequaquã post committe¬
re & iam grauiora timeamus: Nã dum
moderari lingua otiosa uerba neglegit.:
more in olitae remissionis capta audax
ad noxia ꝓrumpit : Dumgulȩ in cumbitur:
ad leuitatis ꝓtinus insaniam proditur: Cũq
mens subigere delectationẽ carnis reyinuit:

Expanded text:
 Potest tamen et vanitas culpa intelligi, et iniquia is nomi Potest tamen et vanitas culpa intelligi, et iniquia is nomine reatus gravior demonstrari. Si enim aliquando vanitas culpa non esset, Psalmista non diceret: Quanquam in imagine Dei ambulet homo, tamen vane conturbatur; thesaurizat, et ignorat cui congreget ea ; quia quamvis Trinitatis imaginem in natura servemus, vanis tamen delectationis motibus 349 perturbati, in conversatione nostra delinquimus; ut modis nos semper alternantibus cupido concutiat, metus frangat, laetitia mulceat, dolor affligat. Ex vanitate ergo, ut et superius dictum est, ad iniquitatem ducimur cum prius per levia delicta defluimus, ut, usu cuncta levigante, nequaquam post committere etiam graviora timeamus. Nam dum moderari lingua otiosa verba negligit, more inolitae remissionis capta, audax ad noxia prorumpit; dum gulae incumbitur, ad levitatis protinus insaniam proditur; cumque mens subigere delectationem carnis renuit,
Abbreviated transcription (Latin):
esse iniquitas solet : Vnanãq agimus:
quoties transitoria cogitamus: Unde et
euanescere dicitur: quod repente ab intu¬
entiũ oculis aufertur Hinc psalmista
ait : Vnuersa uanitas: omnis homõ uiuens:¬
Qm̃ ꝑ hoc quod uuendo ad interitũ tendit:
rectae quidẽ uanitas dicitur: Se dnequaꝗ
recte & iam iniquitas appellatur: Quia
et si depoena ẽ culpȩ quod deficit. non ta¬
men hoc ipsum culpa ẽ. quod auita ꝑ currit
Uana sunt itaq quaetranseunt Unde et ꝑsa
lomonẽ dicitur: Omnia uanitas. apte pos t¬
uanitatẽ ꝓtinus iniquitas. subinfertur:
Quia dũ ꝑ quaedã transitori ae clucimur: in
quibusdã noxi ae ligamur Cumq mens in¬
commutabilitactis statũ non tenet: a semet¬
ipsa defluens adiutia ꝓrumpit Uanitate er¬
go adiniquitatem labitur. quae ad sucta reb
mutabilib dũ ex aliis ad alia semꝑ impellit̾:
suborientib culpis inquinatur: Potest camen

Expanded text:
esse iniquitas solet. Vana namque agimus esse iniquitas solet. Vana namque agimus quoties transitoria cogitamus. Unde et evanescere dicitur quod repente ab intuentium oculis aufertur. Hinc Psalmista ait: Universa vanitas omnis homo vivensper hoc quod vivendo ad interitum tendit, recte quidem vanitas dicitur, sed nequaquam recte etiam iniquitas appellatur, quia etsi de poena est culpae quod deficit, non tamen hoc ipsum culpa est, quod a vita percurrit. Vana sunt itaque, quae transeunt. Unde et per Salomonem dicitur: Omnia vanitatem protinus iniquitas subinfertur, quia dum per quaedam transitoria ducimur, in quibusdam noxie ligamur; cumque mens incommutabilitatis statum non tenet, a semetipsa defluens, ad vitia prorumpit. Vanitate ergo ad iniquitatem labitur, quae assueta rebus mutabilibus, dum ex aliis ad alia semper impellitur, suborientibus culpis inquinatur.  Vet. XIV.
Abbreviated transcription (Latin):
tradicet ei. uel quis dicere ei potest. Curita
facis  Quia nimirũ diuinũ iuditiũ. nec ad¬
uersitate ualetꝰ : mminui. nec in quisitione cog¬
nosci: Cũ uel uirtutes quas tribuerat sub¬
trabit. uelhas omnino non adimens uitiorũ
conciti in pugnatione ꝑmictu. ae pe nanq
llittode car tollitur. corletis successibus in
uirtite roboracur. Sed dũ. latentes mocus
audatiac in cogitatione conditor conspict:
⁊e sibihominẽ ostendendo derelinquit ut eius
neas derelicta quid sic inueniat: quae ma¬
Seinse secura gaudebat: Unde cũ subuerti
omnia uel munũ coartari dicerent᷑ : ꝓtinꝰ
dent  Acsi praemissa pate fatiendo sub:¬
uingeret dicens qͥa tolerando suec resce¬
re uitia conspicit: iudicando dona confun¬
dic : Rectus uõ in descriptione ordo serua¬
tur : cũ prius nosci uanitas. et post condera¬
ri iniquitas ꝑhibet᷑: Omnis quippe iniqui¬
tasuanitas Nontamen omnis uanitas :¬

Expanded text:
tradicet ei? vel quis dicere ei potest: Cur ita tradicet ei? vel quis dicere ei potest: Cur ita facis? quia nimirum divinum judicium nec adversitate valet imminui, nec inquisitione cognosci, cum vel virtutes quas tribuerat subtrahit, vel has omnino non adimens, vitiorum concuti impugnatione permittit. Saepe namque in elationem cor tollitur cum laetis successibus in virtute roboratur, sed dum latentes motus audaciae in cogitatione conditor conspicit, se sibi hominem ostendendo derelinquit, ut ejus mens derelicta quid sit inveniat, quae male in se secura gaudebat. Unde cum subverti omnia, vel in unum coarctari, dicerentur, protinus men. --Ac si praemissa patefaciendo subjungeret, dicens: Quia tolerando succrescere vitia conspicit, judicando dona confundit. Rectus vero in descriptione ordo servatur, cum prius nosci vanitas, et post considerari iniquitas perhibetur. Omnis quippe iniquitas, vanitas, non tamen omnis vanitas
Abbreviated transcription (Latin):
tur : cũ unã eandẽq mentẽ & certitudo fi
dei roborat. et tamen ex aliquantula mu
tabilitate ꝑfidiae aura dubietatis uer¬
sat Annon insuo pectore coartari terrã
mareq cognouerat: qui et ꝑfidẽ sperans.
& ꝑ in fidelitactẽ fluctuans dicebat: Cre
do dnẽ. adiuua incredulitatẽ meã Quiditaq
est. quod se et credere asserit. et aduuar
inse in credulitatẽ quaerit. nisi quod coar¬
tari insius cogitationibus terrã cũ mari
deprȩhenderat: qui et ex orare certusiã ꝑ
fidẽ coeperat. et adhuc incertus undas per¬
fidiae ex incredulitate tolerabat: Quod¬
tamen occulta fieri dispensatione ꝑmittitur
ut cum mens iam surgere ad reccitudinẽ coe¬
perit: prauitatissuae reliquiis ipugnetur.
quatinus ipsa haec mpugnatio aut resisten¬
tẽ exerceat: aut delectationib seductã fran¬
gat: Recte itaq nunc dicitur: Si subuerte¬
rit omnia uel inunũ coartauerit. quis con¬

Expanded text:
tur cum unam eamdemque mentem, et certitudo solidae tur cum unam eamdemque mentem, et certitudo solidae fidei roborat, et tamen ex aliquantula 348 mutabilitate perfidiae aura dubietatis versat. An non in suo pectore coarctari terram mareque cognoverat, qui et per fidem sperans, et per infidelitatem fluctuans, dicebat: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam ? Quid itaque est, quod et se credere asserit, et adjuvari in se incredulitatem quaerit, nisi quod coarctari in suis cogitationibus terram cum mari deprehenderat, qui et exorare certus jam per fidem coeperat, et adhuc incertus undas perfidiae ex incredulitate tolerabat? tamen occulta fieri dispensatione permittitur, ut cum mens jam surgere ad rectitudinem coeperit, pravitatis suae reliquiis impugnetur; quatenus haec ipsa impugnatio, aut resistentem exerceat, aut delectationibus seductam frangat. Recte itaque nunc dicitur: Si subverterit omnia, vel in unum coarctaverit, quis con
Abbreviated transcription (Latin):
bat dicens Video aliam legẽ in menbris me¬
is repugnantẽ legimentis meae : & captiuũ
meducentẽ in lege peccati. quae ẽ in men¬
bris mcis: Quid ergo in huius tanti praedi¬
catoris pectore. Nisi caelũ deus infernũ¬
quat̃ coartauerat: Qui et uisionis in¬
timae iam lumen acceperat: ectamen ad¬
huc tenebras decarne tolerabat: Super
se uiderat: quod laetus appeteret. in se cer¬
nebat: quod metuens doleret. iam caeles¬
tis patriae lux mnradiauerat. ad huc temp¬
tationis obscuritas animũ confundebat:
Cũ caelo ergo infernũ ꝑtulit. qułet in lu¬
minatũ securitas erexit : et temptutũ ge
teꝰ iamiugeat : sed tamen exparte aliquantu¬
la indubietate contabescat. quatinus etcer¬
ta se auisibilibus eleuet. et ex quibusdã se¬
se incerta ꝑturbet: Nam plerũq ad aecer¬
na appetenda seerigit: et subostis cogica¬
tionũ stimulis agitata: sibimetipsa contra

Expanded text:
bat, dicens: Video aliam legem in membris mebat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Quid ergo in hujus tanti praedicatoris pectore nisi coelum Deus infernumque coarctaverat, qui et visionis intimae jam lumen acceperat, et tamen adhuc tenebras de carne tolerabat? Super se viderat quod laetus appeteret, in se cernebat quod metuens doleret. Jam coelestis patriae lux irradiaverat, sed adhuc tentationis obscuritas animum confundebat. Cum coelo ergo infernum pertulit, quia et illuminatum securitas erexit, et tentatum gemte jam vigeat, sed tamen ex parte aliquantula in dubietate contabescat; quatenus et certa se a visibilibus elevet, et ex quibusdam sese incerta perturbet. Nam plerumque ad aeterna appetenda se erigit, et subortis cogitationum stimulis agitata, sibimet ipsa contrad
Abbreviated transcription (Latin):
giariut adsumima iã mentẽ sp̃s eleuet. sed¬
tamen hanc̃ ͥmportunis caro temptationibus nt¬
pugnet: Cumq ad contemplanda cad estia
animus ducitur : obiectis actionis inlicitȩ ima¬
ginib reuerberatur: Nam carnis repente
hunc stimulus sautiat. quẽ extra carnẽ con¬
templatio scã rapiebat: Caclũ ergo simul
in ferrus q coartatur cũ una eadẽq mentẽ
et subleuatio contemplationis in luminat .
et in portunitas temptationis obscurat: Etuc
uideat intendendo quod appetat: & succũ¬
bendo in cogitatione toleret. quod erubes¬
cat: Decaelo quippe luxoritur. infernus
autẽ tenebris possidetur: In unũ ergo cae¬
lũ in fernusq redigitur : cũ mens quae iam
lucẽ patriae suꝑnae considerat. &iã de car¬
nis bello tenebras occultae temptationis por¬
tut Certe iam paulus tertii caeliculmen
ascenderat. iã para disi secreta cognouerat.
et tamen adhuc carnis bella tolerans geme¬

Expanded text:
git ut ad summa jam mentem spiritus elevet, sedgit ut ad summa jam mentem spiritus elevet, sedtamen hanc importunis caro tentationibus impugnet. Cumque ad contemplanda coelestia animus ducitur, objectis actionis illicitae imaginibus reverberatur. Nam carnis repente hunc stimulus sauciat quem extra carnem contemplatio sancta rapiebat. Coelum ergo simul infernusque coarctatur cum uet sublevatio contemplationis illuminat, et importunitas tentationis obscurat; ut et videat intendendo quod appetat, et succumbendo in cogitatione toleret quod erubescat. De coelo quippe lux oritur, infernus autem tenebris possidetur. In unum ergo coelum infernusque redigitur cum mens, quae jam lucem patriae supernae considerat, etiam de carnis bello tenebras occultae tentationis portat. Certe jam Paulus tertii coeli culmen ascenderat, jam paradisi secreta cognoverat, et tamen adhuc carnis bella tolerans geme
Abbreviated transcription (Latin):
Acsia ꝑte despecto diceretur. profunditatẽ
eius atq excellentiã quando cu cognoscere
sufficis. qui uel uirtute ad summaeuehi. uel
temetipsũ repraehendere in tempͣnibus nescis :
cere potest ei quur ita facis:. Subuertit
dñs caelũ : cũ terribili & occulta dispensa¬
tione humanȩ contem plationis celsitudinẽ
destruit. subuertit in fernũ : cum cuius libet
mentẽ insius temptationib pauidã cadere
&iam ad deteriora ꝑmittit Subuertit
terrã. cũ fructificationẽ boni operis aduer¬
sis in ruentibus in tercidit : Subuertit mare :¬
cũ fluctuationẽ nostrae titubationis emer¬
gente subito pauore confundit: Dubieta¬
te quippe suacor anxiũ hoc ipsum. quia
titubat. ualde formidat: et quasi mare
subuertitur. cũ ipsa indeũ nrã trepidatio
considerato eius iuditii terrore turbatur:
cerira uelmare subuertitur. breuter dxi¬
mus : N unc aliquantulũ laboriosiusres¬
tat ut haec qualiter in unũ coartariua¬

Expanded text:
Ac si ergo despecto diceretur: Profunditatem ejus atque excellentiam quanto tu cognoscere sufficis, qui vel virtute ad summa evehi, vel temetipsum reprehendere in tentationibus nescis. bvertit Dominus coelum cum terribili et occulta dispensatione humanae contemplationis celsitudinem destruit. Subvertit infernum cum cujuslibet mentem in suis tentationibus pavidam cadere etiam ad deteriora permittit. Subvertit terram cum fructificationem boni operis adversis irruentibus intercidit. Subvertit mare cum fluctuationem nostrae titubationis emergente subito pavore confundit. Dubietate quippe sua cor anxium hoc ipsum quia titubat valde formidat, et quasi mare subvertitur cum ipsa in Deum nostra trepidatio, considerato ejus judicii terrore, turbatur.terra vel mare, subvertitur breviter diximus, nunc aliquantulum laboriosius restat ut haec qualiter in unum coarctari va
Abbreviated transcription (Latin):
sic latitudo. longitudo. sublimitas et pro¬
fundũ Habet quippe deus latitudinem:
quia dilectionẽ suã usq ad collectionem
psequencium tendit: Habet longitudinẽ :
quia aduitae patriã nos longanimiterto¬
lerando ꝑducit Habet sublimitatẽ : quia
ipsorũ quoq intelligentiã qui recepti insu¬
perna fuerint congregatione transcendit:
Habet profundũ : qui dampnatis inferuis dis¬
triccionissuae iuditiũ in conprehensibiliter
exerit: quae scilicet quattuor nobis in hac
uita positis singulis exerecet. quia eclatitu
dinẽ amando. et longitudinẽ tolerando. et
celsitudinẽ non solũ nram intelligentiã. sed& iã
uota superando. et ꝓ funditatẽ suã ex hibet.
occultos et iylicitos cogitationũ motus dis
quam sit inuestigabilis. nulus agnoscit: nisi qͥ
uel contem platione ad summa pro uehi uel
occultis motibus resistens temptationum
coeperit inpor  tunitate turbari Onde¬

Expanded text:
sit latitudo, longitudo, sublimitas et prosit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum . Habet quippe Deus latitudinem, quia dilectionem suam usque ad collectionem persequentium tendit. Habet longitudinem, quia ad vitae patriam nos longanimiter tolerando perducit. Habet sublimitatem, quia ipsorum quoque intelligentiam qui recepti in supernam fuerint congregationem transcendit. Habet profundum, quia damnatis inferius districtionis suae judicium incomprehensibiliter exerit. Quae scilicet quatuor nobis in hac vita positis sidinem amando, et longitudinem tolerando, et celsitudinem, non solum nostram intelligentiam, sed etiam vota superando, et profunditatem suam exhibet, occultos et illicitos cogitationum motus distquam sit investigabilis, nullus agnoscit, nisi qui vel contemplatione ad summa provehi, vel occultis motibus resistens, tentationum coeperit importunitate turbari.
Abbreviated transcription (Latin):
angustã se fuisse in sua aestimatione
cumipsa in cũ nrã contemplatio defica
Vnde et cor psalmista ineũ posuerat e
necdũ seeũ contigisse sentiebat dicens
Mitabiuis futo t scientia tua gomne confes¬
nouerat: quisemetipsũ dis cutiens sedenissub¬
ndiera iuiditia ꝑtimescens dicebat: mehl
mid consciuissum sed non in hoc uistificatus
sur Et uiautẽ iudicat me dñsei. ong¬
Strras uiderat: cũ minora eiesse huma¬
ot mentis uota pensabat dicens: Qui pocens
at omna facere suꝑ habundanter quam
petimus. aut intelligimus: latiorẽ maricons¬
pexerat: qͥcimendo pensabat. quia pequa¬
quã mens humana in mensitatẽ districtio¬
nis eius agnosceret: quantũ libet in qiurendo
Pucuaret dicens: Quis nouit potestatẽ
irȩtuae. et praetimore iram tuam dinume¬
rare: Cuius bene potentiã egregius nobis
doctor insinuat : cum breuiter narrat. ut
possitis conp̃hendere cum omnib scĩs. quae

Expanded text:
angustam se fuisse in sua aestimatione angustam se fuisse in sua aestimatione cum ipsa in eum nostra contemplatio deficit. Unde et cor Psalmista in altum posuerat, sed necdum se eum contigisse sentiebat, dicens: Mirabilis facta est scientia tua ex me, confornoverat, qui semetipsum discutiens, sed ejus subtiliora judicia pertimescens, dicebat: Nihil mihi conscius sum, sed non in hoc justificatus sum; qui autem judicat me, Dominrra viderat, cum minora ei esse humanae mentis vota pensabat, dicens: Qui potens est omnia facere superabundanter quam petimus aut intelligimus . Latiorem mari conspexerat, qui timendo pensabat quia nequaquam mens humana immensitatem districtionis ejus agnosceret, quantumlibet inquirendo fluctuaret, dicens: Quis novit potestatem irae tuae, aut prae timore iram tuam dinumerare ? Cujus bene potentiam egregius nobis doctor insinuat, cum breviter narrat: Ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
perat. quae nos et peccantes tolerat. ẽt con
retributionis suae praesentia occupat.
et cũ non praesens ꝑiuiditiũ sentiatur:¬
Cuncta tamen ad solũ referri hominem
possunt ut ipse sit caelũ cũ iamper
desideriũ summis inhereat Ipse infer¬
nus cum temptationũs uarũ caligine
perturbatus in in fimis iacet: ipse ter¬
ra: quia in bono opere fixe spei uber¬
tate fructificat :Ipse mare : quia in qui¬
bus dã trepidus quatitur. et aura suae
mutabilitatis agitatur: Sed caelo est
excelsior. quia potentiae eius magnitu¬
dine uincimur & iã cũ suꝑ nos met᷑ ipsos
eleuamur: Inferno ꝓfundior. quia ni¬
mirum plus uidicat: quã ipse se humanus
animus in temptactionibus inuestigat:
Terraȩ longior. quia fructus uitae quos
in fine retribuit: nequa quã nunc uel
spes nr̃a comp̃hendit: Marilatior
quia humana mens fluctuans multa de
his quae uentura sunt conicit: Sedcum
iã cernere quae aestimauerat coeperit.

Expanded text:
perat, quae nos et peccantes tolerat, et conveperat, quae nos et peccantes tolerat, et converetributionis suae praesentia occupat, ut et cum non praesens per speciem cerniturCuncta tamen ad solum referri hominem possunt, ut ipse sit coelum cum jam per desiderium summis inhaereat; ipse infernus, cum, tentationum suarum caligine perturbatus, in infimis jacet; ipse terra, quia in bono opere fixae spei ubertate fructificat; ipse mare, quia in quibusdam trepidus quatitur, et aura suae mutabilitatis agitatur. Sed coelo est excelsior Deus, quia potentiae ejus magnitudine vincimur, etiam cum super nosmetipsos elevamur; inferno profundior, quia nimirum plus judicat quam ipse se humanus animus in tentationibus investigat; terra longior, quia fructus vitae, quos in fine retribuit, nequaquam nunc vel spes nostra comprehendit; mari latior, quia humana mens fluctuans multa de his quae ventura sunt conjicit, sed cum jam cernere quae aestimaverat coeperit,
Abbreviated transcription (Latin):
gior. marilatior esse describitur : tanto
spiritediter debet intelligi. quanto deo
quicquã nefas est iuxta corporea linamen¬
ta sentire. sed caelo ẽ excelsior. quiꝰ eumer¬
cũ scriptione sp̃s sui cuncta transcendit:
nferno ꝓfundior. quia transcen dedido
sub uehit: terraȩ longior. quia creaturae
modũ ꝑennitate suae aecernitutis exce¬
dit: marilatior. quia temporaliũ rerũ¬
fluctus sic regens possidet : ut hos sub omni¬
moda potentiae suae praesentia coangus¬
tando circumdet. quamuis possunt et
caeli appellatione angeli. et inferniuo¬
cabulo daemonia signari Perterram uõ
iusti homines ꝑ mare autẽ peccatores intel¬
ligi: excelsior itaq caelo ẽ. qua ipsi quoq
elecci sp̃s uisione tantȩ celsitudinis ꝑ fec¬
te non penetrant: Profundior in ferno est:
quia malignorũ spũũ astutias. longe sub¬
ailuis quamipsi putauerant: iudicans dã¬
nat: Terrae longior : quia longanimitiat
nram̃ pacientia diumae longanimitictis eui¬

Expanded text:
gior, marique latior esse describitur, tanto spiritaliter debet intelligi, quanto de eo quidquam nefas est juxta corporea lineamenta sentire. Sed coelo est excelsior, quia incircumscriptione sui spiritus cuncta transcendit; inferno profundior, quia transcendendo subvehit; terra longior, quia creaturae modum perennitate suae aeternitatis excedit; mari latior, quia rerum temporalium fluctus sic regens possidet, ut hos sub omnimoda potentiae suae praesentia coangustando circumdet. Quamvis possunt et coeli appellatione angeli, et inferni vocabulo daemonia designari; per terram vero justi homines, per mare autem peccatores intelligi. Excelsior itaque coelo est, quia ipsi quoque electi spiritus visionem tantae celsitudinis perfecte non penetrant. Profundior inferno est, quia malignorum spirituum astutias longe subtilius quam ipsi putaverant judicans damnat. Terra longior, quia longanimitatem nostram patientia divinae longanimitatis exsu