comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequentem ferire .e. furentẽ tranquille ex quibus dam tangere &
quasi parcendo superare. A sa helaut̃ protinus occumbit. quia com¬
motementes dum & parci sibi sentiunt. & tamen responsorũ ratione
m intimis sub t̾an quillitate tanguntur. ab eo qđ sec exerant statim
cadunt Quiergo a feruoris sui imp&u sublenitatis pertussioneresili¬
unt quasi sine ferro moriuntur
actaest ergo longa concertatio inter domũ saul & int̃domũ dauid

Expanded text:
persequentem ferire, est furentem tranquille ex quibusdam tangere, et persequentem ferire, est furentem tranquille ex quibusdam tangere, et quasi parcendo superare. Asael autem protinus occumbit, quia commotae mentes dum et parci sibi sentiunt, et tamen responsorum ratione in intimis sub tranquillitate tanguntur, ab eo quod se erexerant, statim cadunt. Qui ergo a fervoris sui impetu sub lenitatis percussione resiliunt, quasi sine ferro moriuntur. CAPUT III. Longa concertatio inter domum David et Saul,
Abbreviated transcription (Latin):
Cuus asilhe tepum tenuit nisi eorum quos uehement̃ arripiens furor
inpracceps ducit qui in eodem furoris imp&u tanto cauti &s declinandi
sunt quanto & in sanerapiuntur. unde & abner qui sermonenr̃o patris
sutor adicitur fugit quia doctorũ lingua quae suꝑnũ di lumen indi¬
catꝰ cumꝑ arrupta furoris mentem cuius piam ferri conspicit. cũq
contra utascentem dis simulat uerborũ iacula red dere . quasi ꝑ sequentẽ
non uultꝰ ferire sed cum iracundi nulla consideratione semitigant.
quasi a sahel ꝑsequi & in sanire noncessant. necesse .ẽ. ut hi qui furan¬
tes reprimere conantur nequaquã sein furorẽ erigant. sed quic quid ẽ
tranquillitatis ostendant Quȩdam uero subtilit̃ proferant in quib: exob¬
liquo furentis animum purgent. Vnde &abner cũ contra ꝑ sequent̃em
substetit: non cum recta sed auersa asta transforauit. Ex mucrone quippe
percutere ẽ imp&um a perte increpationis obuiare. Auersa uero asta

Expanded text:
Cujus Asael typum tenuit, nisi eorum quos vehementer arripiens furor in praeceps ducit? Qui in eodem furoris impetu tanto cautius declinandi sunt, quanto insane rapiuntur. Unde et Abner, qui sermone nostro patris lucerna dicitur, fugit, quia doctorum lingua, quae superum Dei lumen judicat, cum pie abrupta furoris mentem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, quasi Asael persequi et insanire non cessant, necesse est ut hi qui furentes reprimere conantur, nequaquam se in furore erigant, sed quidquid est tranquillitatis, ostendant; quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis animum purgent. Unde et Abner cum contra persequentem substitit, non eum recta sed aversa hasta transforavit. Ex mucrone quippe percutere est impetu apertae increpationis obviare. Aversa vero hasta
Abbreviated transcription (Latin):
sunt exparte eius. Potest nomen & ꝑsona io ab. non in conuenieni
ad populum iudaicum ꝑ significationem trans ferri. quuin imicisoꝑ
praedicatorum euangelui exstiterunt. & fidem xp̃i ubicũq potuert̃¬

Expanded text:
sunt ex parte ejus. Potest nomen et persona Joab non inconvenienter sunt ex parte ejus. Potest nomen et persona Joab non inconvenienter ad populum Judaicum per significationem transferri, qui inimici semper praedicatorum Evangel
Abbreviated transcription (Latin):
desiderabilis .ẽ. quides ideratus cunctis gentibus. eẽ aproph&adescri¬
bitur sinemora festinant uenire. & sub eius imperio ꝑ p&uo studean
ꝑmanere : Nã &ioab qui abner loquens dolo. & ꝑcutiens iin guine¬
interfecit: non alium quã hostẽ antiquũ significat. qui fictis suasio
nibus cotidiae fideles subuertere satagit. & ꝑ libinis noxiȩ cogitatio¬
nẽ interficere molitur: ioab enim inimicus łidem pater interptat᷑
omniũ enĩ in iquorũ caput diabolus. ẽ: unde & saluator talib: in euan¬
geliodicit. Nos ex patre diabolo estis & desideria patris ur̃i uultis
facere. Ab hacergo ꝑcussione dauid nr̃t inmunis .e. quia ds̃ neminẽ
tẽptat. Ipseaut̃ intemptator malorũ .ẽ. qui uult om̃s homines
saluos eẽ & ad agnitionẽ ueritatis uenire. perinuidiam enim
diaboli mors introiuit in totũ orbem terrarũ. Imitant᷑ aut̃ eum qui

Expanded text:
desiderabilis est, qui « desideratus cunctis gentibus , » esse a propheta descridesiderabilis est, qui « desideratus cunctis gentibus , » esse a propheta describitur, sine mora festinent venire, et sub ejus imperio perpetuo studeant permanere? Nam intenibus quotidie fideles subvertere satagit, et per libidinis noxiae contagionem interficere molitur. Joab enim inimicus, vel idem pater interpretatur. Omnium enim iniquorum diabolus caput. Unde et Salvator talibus in Evangelio dicit: « Vos ex pfacere . » Ab hac ergo persecutione David noster immunis est, quia « Deus neminem tentat. Ipse autem intentator malorum est , » qui vult omnes homines salvos esse, et ad agnitionem veritatis pervenire . « Per invidiam enim diaboli, mors intravit in totum orbem terrarum . » Imitantur autem eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso partu occubuit. Et quids ex filii dauid quiei natisunt in hebron
nisi ꝑfectionẽ scõrum infide sermone & opere significant quȩ ab
ecclesiamatre sponso suo saluatori uidelic& nr̃o cotidi a egenerat
filuilucis oriuntur
ermonem quoq: intulit abner ad senio res isrł dicens. tã hori qua
nudius tertius quaerebatis dauid ut regnar& suꝑ uos. Nuncergo
facite qm̃ dñs locutus ẽ ad dauid dicens. In manuserui mei dauid
saluabo populũ meum demanu philistum. & omniũ in imicorũ eius d¬
Quid ẽ ergo qđ anen populũ uniuersum isrł exhortatur. utrelicto
isboseth filio saul. ad dauid prompto ac de uoto animo conueniat.
nisi quod doctores scĩ qui patris lucernamerito dicunt᷑ lumine fiden
& scientiae plenis simi in uni uersis gentib: nomen dñi praedicant & ex¬
hortantur quatenus spretaido lorum cultura. Etrelicto errore consi
sionis cum auctoresuodiabolo. ad dauid nr̃m quiuere manufortis &

Expanded text:
in ipso partu occubuit. Et quid septem filii David qui ei nati sunin ipso partu occubuit. Et quid septem filii David qui ei nati sunnisi perfectionem sanctorum in fide, sermone et opere significant, quae ab Ecclesia matre sponso suo, Salvatori videlicet nostro, quotidie generatur. filii lucis oriuntur. « Sermonem quoque intulit Abner ad seniores Israel, dicens: Tam heri quam nudiustertius quaerebatis David, ut regnaret super vos. Nunc ergo facite, quoniam Dominus locutus est ad David, dicens: In manu servi mei David, salvabo populum meum Israel de manu PhilistQuid est ergo quod Abner populum universum Israel exhortatur, ut, relicto Isboseth filio Saul, ad David, prompto ac devoto animo, conveniat? nisi quod doctores sancti, qui patris lucerna merito dicuntur, lumine fidei, et scientiae plenissimi, in universis gentibus nomen Domini praedicant, et exhortantur, quatenus, spreta idolorum sionis cum auctore suo diabolo, ad David nostrum, qui vere manufortis et
Abbreviated transcription (Latin):
lic& glestis quȩ partim ad huc peregrinatur interris. partim iacũ dño
regnat incelis  Et quaeẽ . domus saul suꝑbi & impu regis nisi babilon¬
illa confusionis plena quae seducit & fornicari facit om̃s gentes in
prostitutione sua s Longa ergo concertatio interdomũ saul & domũ
dauid ẽ quia ꝑsequitur ille quae scđm carnẽ .ẽ. eã quȩ scđm spm̃
quitate sua tabesc&. & ad exstremum scđm merita sua simulcũ capite
suo in profundũ ab rssi merg& ur. Natiquoq: sunt filudauid in hebron
fuitq primogenitus eius. am non deachi noom iet rahelitidȩ & post
cum celeaab: de abiga il uxorenabal carmeli: Porrotertius
absalon filius maacha. filia etholomai regis gessur. quartus autẽ
adonias filius ageth. & quintus saphathia filius abital. sextus quoq
supra notate sunt & nondicantur ux ores dauid. cur hic sola egladicat¬
partui accubuis sedicitur. Vnde & in sequentibus scriptũ ẽ. igitur
michol filiasaul non estnatus filius usq: indiem mortis suae. quia

Expanded text:
clesiae, quae partim adhuc peregrinatur in terris, partim autem jam cum Domino regnat in coelis, a rege illa confusionis plena, quae seducit et fornicari facit omnes gentes in prostitutione sua? Longa ergo concertatio inter domum Saul, et domum David est, quia persequitur illa quae secundum carnem est, eam quae secundum spm . Sed domus David eo magis profectu filiorum suorum gaudebit, quo domus suo, in profundum abyssi mergetur. « Nati quoque sunt filii David in Hebron. Fuitque primogenitus ejus Amnon, de Achinoen Jezraelitide, et post eum Chelea, de Abigail uxore Nabal Carmeli. Porro tertius Absalon, filius Maacha filiae Tholomai regis Gessur. Quartus autem Adonias, filius Aggith, et quintus Saphatia, filius Abital. Sextus quoque supra notatae sint, et non dicantur uxores David, cur hic sola Egla uxor dicatpartu occubuisse dicitur. Unde et in sequentibus scriptum est: Igitur Michol filiae Saul non est natus filius, usque ad diem mortis suae, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cumeo & plancxerunt & fleuerunt & ieiunauerunt usq aduespe¬
ra suꝑsaul & suꝑ ionathan filium eiꝰ & suꝑ populũ dñi & super
supersaul & suꝑ ionathan filium eius & prȩcepit ut docer& filios
uda arcum sicut scriptum .ẽ in libro iustorũ. Quod scriptũ t̃ qm
plangebat interfecto saul & ionathan quia pręceperit ut docerent
filios uida arcu id eo fecit ut quia philisteos sagittaris habundare
iam nouerat unde & saul iam maxime horũ ictib perierat. eandem
bellandi artem & suimilites ad reuicendos eos didicerent. Aliter¬
praecepit ut docerent filios iuda arcum. hoc ẽ ut reges iuda docer&
fortitudinem scilic& ut fortes & intenti essent intimore dñi. & in
pracceptis dĩ neꝑ in oboedientiam a fortitudi ne&timoredñi sicut
saul recederent. & eomodo quo ille perierat. perirent. Quod uero
sequit᷑ sicut scriptũ ẽ in libro iustorũ ipsum librũ hodie nus quam
neq apud ipsos ebreos inuenire posse assuerant. sicut nec librum belloru

Expanded text:
fleverunt et jejunaverunt usque ad vesperam super Saul, super Jonathan filium ejus; et super populum Domini, et super super Saul, et super Jonathan filium ejus. « Et praecepit, ut docerent filios Juda arcum, sicut scriptum est in libro justorum. Hoc ideo fecit, ut plangebat interfectos Saul et Jonathan: Et praecepit ut docerent filios Juda arcum, hoc ideo fecit, ut quia Philisthaeos sagittariis abundare jam noverat, unde et Saul maxime horum ictibus perierat, eamdem bellandi artem et sui milites ad revincendos eos discerent. Praecepit David ut docerent filios Juda arcum, hoc est, ut reges Juda docerent fortitudinem, scilicet ut fortes et intenti essent in timore Domini et in praeceptis Dei, ne per inobedientiam a fortitudine et timore Domini sicut Saul recederent, et eo modo quo ille perierat, perirent. Quod vero sequitur: Sicut scriptum est in libro justorum, ipsum librum hodie nusquam, neque apud ipsos Hebraeos inveniri posse asseverant, sicut nec librum bellorum
Abbreviated transcription (Latin):
inquid uiri iabes galaad. omia scilic& quȩ phrlistum fecert̃ super
saul: consurrexerunt singuli uirorũ fortium & tulert̃ cadauera saul
& filiorũ eiꝰ attuleruntq: ea in iabes & sepelierunt ossaeorũ subt̃

Expanded text:
inquit, viri Jabes Galaad, omnia scilicet quae Philisthiim fecerant super inquit, viri Jabes Galaad, omnia scilicet quae Philisthiim fecerant super Saul, consurrexerunt singuli virorum fortium, et tulerunt cadavera Saul et filiorum ejus, attuleruntque ea in Jabes, et sepelierunt
Abbreviated transcription (Latin):
ud filium isai. Quid .ẽ. quod uiris iabes galaad
dauid gratias refert eoqđ sepelierunt ossa saul & filiorum eius. nisi
qđ redemptorinro multũ plac&. quando quis prauaopera malorũ
qui in peccatis suis mortui sunt: obliuioni dam nando tradit. necͥ ea
actione imitatur quae scit do placuisse. sed magis ea cligit facienda
quae recordatur dnm inmandatis dedisse. ⁊¬

Expanded text:
d filium Isai . Quid est quod viris Jabes Galaad David gratias refert eo quod sepelierunt ossa Saul et filiorum ejus, nisi quod Redemptori nostro multum placet, quando quis prava opera malorum, qui in peccatis suis mortui sunt, oblivioni damnando tradit, nec ea actione imitatur, quae scit Domino displicuisse, sed ea magis eligit facienda, quae recordatur Dominum in mandatis dedisse.
Abbreviated transcription (Latin):
agitur uirtutis ẽ merito si quicquid prioris ẽ toleratur. deb&
tamen humilit er suggeri. si fortasse ualeat qđ displic& emendare
sed curandum sum mopereẽ. nein suꝑbiam transeat iustitiae in ordi¬
nata defensio : dum rectitudo in caute diligitur. ipsa magistra recti¬
tudinis humilitas amittatur. Ne eum sibi prae cẽ quisq: dispiciat
quem fortas se contigit. ut in aliqua actione reprehendat. Contrahun
tumorem superbiae subditorum mens ad custodiam humilitatis edo¬
matur si infirmitas propria incessant̃ attenditur. Has uires nr̃as uera¬
cit̃ ex aminare neglegimus. & quia de nobis fortiora credimus. id circo eos
qunobis praclatist̃ districte iudicamus quo enĩ nos m& ipsos minus

Expanded text:
agitur, virtutis est merito, si quidquid prioris est tolleretur. Debet agitur, virtutis est merito, si quidquid prioris est tolleretur. Debet tamen humiliter suggeri, si fortasse valeat, quod displicet emendare. Sed curandum summopere est, ne in superbiam transeat justitiae inordinata defensio, ne, dum rectitudo incaute diligitur, ipsa magistra rectitudinis humilitas amittatur: ne eum sibi praeesse quisque despiciat, quem fortasse contigit, ut in aliqua actione reprehendat. Contra hunc tumorem superbiae subditorum mens ad custodiam humilitatis edomatur, si infirmitas propria incessanter attenditur. Has vires nostras veraciter examinare negligimus: et quia de nobis fortiora credimus, idcirco eos, qui nobis praelati sunt, districte judicamus. Quo enim nosmetipsos minus
Abbreviated transcription (Latin):
aculpa alienus non fuit. uindictã culpe ipse aetiã suscepit. Nã ira
seuiens quaecorporalit̃ populũ perculit. rectorẽ quoq: populi.
intimo cordis dolo reꝓstrauit. Certeuerũ ẽ. qđ ita sibi inuicẽ & recto¬
rũ merita connectantur & plebium. ut sepe exculpa pastorũ. d&se¬
rior fiat uita plebium. & sepe ex merito plebium. mut&ur uita
pastorũ. sed qr rectores habent iudicem sucum. magna cautela sub¬
ditorũ .ẽ nontemere iudicare uitã regentiũ neq: enĩ frustra ꝑsem&¬
ipsum dñs aes nummulariorũ fudit. & cathedras uendentiũ colũbas
euertit. Nimirum significans. qr ꝑ magistros quidem. uitã iudicat
plebium. sed ꝑ sem& ipsũ facta ex aminat magistrorũ. quã uis aetiã
subditorũ uitia quae a magistris modo ł dissimulant᷑ iudicare ł neq¬
unt eius ꝓcul dubio iudicio reseruant᷑. Igiturdum saluafide res

Expanded text:
a culpa alienus non fuit, vindictam culpae suae etiam suscepit. Nam ira a culpa alienus non fuit, vindictam culpae suae etiam suscepit. Nam ira saeviens, quae corporaliter populum perculit, rectorem quoque populi intimo cordis dolore prostravit. Certe verum est, quod ita sibi invicem et rectorum merita connectantur, et plebium, ut saepe ex culpa pastorum deterior fiat vita plebium, et saepe ex merito plebium mutetur vita pastorum. Sed quia rectores habent judicem suum, magna cautela subditorum est non temere vitam judicare regentium. Neque enim frustra per semetipsum Dominus aes nummulariorum fudit, et cathedras vendentium columbas evertit : nimirum significans, quia per magistros quidem vitam judicat plebium, sed per semetipsum examinat magistrorum. Quamvis etiam subditorum vitia, quae a magistris modo vel dissimulantur judicari, vel nequeunt, ejus procul dubio judicio reservantur. Igitur dum salva fide res
Abbreviated transcription (Latin):
uria & haec nondum ultio diuina facta fuerat. id circo hicultimus
ponitur. ut ultio mortis eius in populo monstrar&ur. commouitq
dauid in eis dicentem. uadenumera isrł & iudam. Dixitq rex adio ab
principem exercitus sui. Perambula om̃s tribus isrł. ad anusq bersabee
& numera populum ut scam numerũ eiꝰ & rłq Proqualitatibus subdi¬
torum disponunt᷑ acta regentiũ ut sepe promalo gregis etiã
boni delinquat uita pastoris. Ille enĩ dõ ad testante laudatus. ille
suꝑ norum mysteriorum conscius dauid ꝓph&a. tumore repentino
elationis inflatus. populũ nu merando peccando peccauit. & tamen
undictam populus dauid peccante suscepit. Eurhoc qr uidelic&
scdm meritum plebium. disponunt᷑ corda rectorum iustus uero
iudex exipsorum anim aduersione corripuit peccantis uitium. ex
quorum caus a peccauit. sed quia ipse sua scilic& uoluntate suꝑbiens

Expanded text:
Uria, haec nondum ultio divina facta fuerat. Idcirco hic ultimus Uria, haec nondum ultio divina facta fuerat. Idcirco hic ultimus ponitur, ut ultio mortis ejus in praelio monstraretur. « Commovitque David in eis dicentem: Vade, numera Israel et Judam. Dixitque rex ad Joab principem exercitus sui: Perambula omnes tribus Israel a Dan usque Bersabee. Et numerate populum, ut sciam numerum ejus, etc. » Pro qualitatibus subditorum disponuntur acta regentium, ut saepe pro malo gregis, etiam boni delinquat vita pastoris. Ille enim, Deo attestante, laudatus ; ille supernorum mysteriorum conscius David propheta tumore repentino elationis inflatur, populum numerando, quod peccavit: et tamen vindictam populus, David peccante, suscepit. Cur hoc? Quia videlicet secundum meritum plebium disponuntur corda rectorum. Justus vero judex ex ipsorum animadversione corripuit peccantis vitium, ex quorum causa peccavit. Sed quia ipse sua videlicet voluntate superbiens
Abbreviated transcription (Latin):
tiae descensum ẽ. & hasta quã iam non rectã utebat᷑ ui abeo extortas
Hlaec fec banaias filius ioiade . & ipsenominatus int̃ tres robustos qu
erant int̃ .xxx. nobiliores : uerumtamen usq ad tres non ꝑuenera qu
Intelligitur quia ipse nominari dignus eẽt intertres robustos it abisa
& sibachai & ionathan quippe qui uiribus ei. equirari possa :Eiaeiũ
res shu sunt. dauid quiappellat᷑ ad eodatus. abisai sibachai. ionathar
olearar. semma filius agge dearari & banaias ecceuii xxx aũt
hii sunt : a sael eleanan semmadearach. elicha des ira liexer
giga albani seleth naarai. ira. ireb uria & heus. ideo ergo uria ahtus
ultimus ponitur propter id quod sequitur :
Et ad didit furor dñi irasci contraisrł. lm enĩ ultio facta fuerat in
dauid & indomoeiꝰ. Inpopulo uero qui noluit resisteredauid in pertuis

Expanded text:
tiae descensum est, et hasta, quam jam non rectam tenebat, vi ab eo extorta est. tiae descensum est, et hasta, quam jam non rectam tenebat, vi ab eo extorta est. « Haec fecit Banaias, filius Joadae, et ipse nominatur inter tres robustos, qui erant inter triginta nobiliores, verumtamen usque ad tres non pervenerat. » Intelligitur, quia ipse nominari dignus esset inter tres robustos, id est, Abisai et Sibachai et Jonathan, quippe qui viribus eis aequiparari posset. Hi etiam res hi sunt, David, qui appellatur Adeodatus, Abisai, Sibbachai, Jonathan, Eleazar, Semmaa, filius Aggae de Arari, et Banaias; ecce septem. Triginta autem hi sunt, Asael, Eleanan, Semma de Aradi, Elicha, Elez, Hira, Habiezer, Jigaal, Boni, Selech, Naarai, Hira, Gareb, Urias Ethaeus. Ideo ergo Urias Ethaeus ultimus ponitur propter id quod sequitur. Et addidit furor Domini irasci contra Israel. Jam enim ultio facta David et in domo ejus; in praelio vero qui noluit resistere David in pereundo
Abbreviated transcription (Latin):
leonem hunc quembanaias interfecit. io ab intelligioportereputat.
qui in medi acisterna it indomo dos̃i ubi cornua altaris tenebat occisu
Ergo altare cisterna dicitur. quia sicut aqua cisternȩ munditiam
piabat i Indiebus niuis quia ꝑmortem expiauit peccatum : uxta illu¬
psalmistȩ lauabisme : qđ impl&um ẽ in mediacisterna : & supnue
de albabor: quod impletum .ẽ. in eo quod ait dieb: nius :De eo alitene
qđ sub sequent᷑ narratur. ipse quoq: int̃ fec̃ uirũ aegrptiũ uirũ digni
spectaculo Virũ istum aegrptium semei filiũ iera at̃ arbitratur qu
maledixit dauid: Sciendũ quodidem semei debaurim fuerit r lec cu
Ideo ȩgyptius dictus quia opera illius aegrptii dm̃ blasphemantis
quem morses iubente dño interfec̃ in heremo: operaimitatus fuit : lla¬
inmanu hastam it legemdiꝰ quam si meditatus fuis s& ꝑmanendo
in hierłm nom perimer&ur : quia ergo praeceptũ regis irritũ stc̃ ixe

Expanded text:
leonem hunc, quem Banaias interfecit, Joab intelligi oportere putat, leonem hunc, quem Banaias interfecit, Joab intelligi oportere putat, qui in medio cisternae, id est, in domo Domini, ubi cornua altaris tenebat, occisus est . Ergo altare cisterna dicitur, quia sicut aqua cisternae munditiam peccata. In diebus nivis, quia per mortem expiavit peccatum. Unde: Lavabis me, quod impletum est in medio cisternae; et super nivem dealbabor, quod impletum est in equod subsequenter narratur: « Ipse quoque interfecit virum Aegyptium, virum dignum spectaculo, » virum istum Semei, filium Gera esse arbitratur, qui maledixit David. Sciendum quod idem Semei de Bavicim fuerit, id est, electis. Ideo Aegyptius dictus, quia opera illius Aegyptii Deum blasphemantis, quem Moyses, jubente Domino, interfecit in eremo, operain manu hastam, id est, legem Dei, quam si meditatus fuisset permanendo in Jerusalem, non perimeretur. Quia ergo praeceptum r
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussit & int̃ fec̃ leonem. Nix itaq: nunc in nocentia enitor & gratiȩ
Nunc hiemis & frigus caritatis intelligi potest ⁊ qđ aut̃ legims in
regnorũ libris banaiam quendã defortib: isrł descendisse in cist̃ nã
& ꝑcussis sel conẽ intem poreniuis. Indifferent̃ puto in locis illis positã
niuem quia & xp̃i gratia quae in hoc mundo resplenduit. & frigus & cari¬
tasdĩ quo infrixerunt homines niuis nomine potuit scriptura sacra signi¬
ficari Banaiam uero figuralit̃ intelligimus saluatorẽ qui iuxtauim
nominis sui ipsȩ aedificator dñs inter pr&atur: de quo ꝓ ph&auatici¬
trpum habuit. scriptura proria significatione posuit dicens. & aedificaũ
dñs ds̃ costam quam tulerat deadam inmulierem: Etpaulus constui eam
iudens ait: dĩ aedificatio estis : Nec praeter eundum quod ebreus ilie

Expanded text:
percussit, et interfecit leonem. Nix itaque nunc innocentiae nitor et gratiae, percussit, et interfecit leonem. Nix itaque nunc innocentiae nitor et gratiae, nunc hiemis et frigus charitatis intelligi potest. Quod autem legimus in Regnorum libris, Banaiam quemdam de fortibus Israel descendisse in cisternam, et percussisse leonem in tempore nivis, indifferenter puto in locis illis positam nivem. Quia et Christi gratia, quae in hoc mundo resplenduit, et frigus charitatis Dei, quo infrixerunt homines, nivis nomine potuit Scriptura sacra significari: Banaiam vero figuraliter intelligimus Salvatorem, qui, juxta vim nominis sui, ipse aedificator Dominus interpretatur, de quo Propheta vaticitypum habuit, Scriptura propria significatione posuit, dicens: « Et aedificavit inus Deus costam, quam tulerat de Adam, in mulierem . » Et Paulus construi eam videns ait: « Dei aedificatio estis . » Nec praetereundum quod Hebraeus ille
Abbreviated transcription (Latin):
occidentes & uiuificantes : ip se ꝑcus sit duos leones moab: & cet̃ .¬
quos paralip pomenon duos ariel moab nominat: Viriergo fortis simi
isti fuerunt in regnomoab sunde& ariel ł leones nuncupant᷑: Apiel
enim inter pr&atur leo dĩ : quos banaias dum prouocat̾ eet ab illis: supe¬
ratos inter fec̃: quod aut̃ dicit᷑ debanaia. & ipsed escendit. & ꝑ cussit
leonem in media cysterna diebus niuis.  Quomodo sit factũ. iosephus¬
narrat apertius : quia uidelic& cisterna fuerit nimiũ ꝓfunda quae¬
tempore hiemis cum eent̃ omĩa niuib: plena  ipsa quoq nimio niuiũ
aggestu fuerit coaequata. quã cumleo suꝑ ueniens periculi nescius
incidiss& ibidemq: conclusus grandi ridituclamar&. ad currebant
homines uidere quid eẽt : & dum cũ aliis ad tale spectaculũ uenir&.¬
& banaias desiluit statim incisterna. & ad gressũ mediis inniuib:

Expanded text:
occidentes et vivificantes. « Ipse percussit duos leones Moab. » occidentes et vivificantes. « Ipse percussit duos leones Moab. » Quos Paralipomenon duos Ariel Moab nominat . Viri ergo fortissimi isti fuerunt in regno Moab: unde Ariel vel leones nuncupantur. Ariel enim interpretantur praelia Dei. Quos Banaias, dum provocatus esset ab illis, superatos interfecit. Quod autem dicitur de Banaia: « Et ipse descendit et percussit leonem in medio cnarrat apertius: quia videlicet cisterna fuerit nimium tempore hiemis, cum essent omnia nivibus plena, ipsa quoque nimio nivium aggestu fuerit coaequata. Quam cum leo superveniens periculi nescius incidisset, ibidemque conclusus grandi rugitu clamaret: accurrebant homines videre quid esset. Et dum cum aliis ad tale spectaculum veniret Banaias, resiluit statim in cisternam, et aggressum mediis in nivibus
Abbreviated transcription (Latin):
medias erum pentes aquam quã desiderauerat. in lesid &ulerunt: sed uir
flagellis eruditus. sem & ipsum protinus cum periculo militũ aquam
desiderasse reprehendit : eãq: dño fundens libauit. sicut illic scriptum ẽ
Libauit eam dño: insacrificiũ quippednĩ effusaaqua conuersa .ẽ. qr culpã
concupiscentiae mactauit ꝑ poenitentiã reprehensi onis suae: quiergo
quondam concupiscere alienam coniuigem nequa quã timuit. postaetiã
qr aquã cũ concupiss& ex pauit: quia enĩ seinlicita ꝑ p& ras sememinerat
contrasem& ipsum iam rigidus aetiã alicitis abstinebat: Etbanaias
filius io iade uiri fortissimi magnorũ operũ decapsa hel: Notandum
aut̃ qđ iuxta ebreum praedictum in ebreo non hab& ur magnorũ operũ
sed magist̃ operum ÷: Capsahel enĩ int̃ pr&atur congregatiodĩ: magist̃
enierat de congregationedĩ. ÷÷ celethi & felethi: qui inter p̃tantur

Expanded text:
medias erumpentes, aquam, quam desideraverat, illaesi detulerunt. Sed vir medias erumpentes, aquam, quam desideraverat, illaesi detulerunt. Sed vir flagellis eruditus semetipsum protinus cum periculo militum aquam desiderasse reprehendit, eamque Domino fundens libavit, sicut illic scriptum est: « Libavit eam Domino. » In sacrificium quippe Domini effusa aqua conversa est, quia culpam concupiscentiae mactavit per poenitentiam reprehensionis suae. Qui ergo quondam concupiscere alienam conjugem nequaquam timuit, post etiam, quia aquam concupisset, expavit. Quia enim se illicita perpetrasse meminerat, contra semetipsum jam rigidus etiam a licitis abstinebat. « Et Banaias filius Joadae viri fortissimi magnorum operum de Capsahel. » Notandum autem quod, juxta Hebraeum praedictum, in Hebraeo non habetur magnorum operum, sed magister operum. Capsahel interpretatur congregatio Dei. Magister enim erat de congregatione Dei, id est, Cerethi et Phelethi, qui interpretantur
Abbreviated transcription (Latin):
illud iacri ficium in quo est remissio peccitorum : Illum sitire fonti
aeternum qui nom periculis queritur alicnis : sed pericula aliena
deler& Cogitandum sum mopere ẽ ut qui seinlicita meminit cõ¬
isis se. a quibusdam aetiam licitis studeat abstineree: quatoo
ꝑhocconditorisuo satis faciat. ut qui commisit ꝓhibita sibima¬
ose ab senlere debeat aetiam concessa ut sere prchendat in mininis
quem meminit in maximis deliquisse. Lex certe u&eris testa menim
alienã uxorem comcupis cere prohib& arege uero fortia iuberimill¬
tibus uel desideraria quam non poenalit᷑ u&at & cunctinouimus
quod dauid concupis centiae mucrone transfixus. Altenani conune
&a pp&iuit & abstulit cuĩ culpam digna uerbera sint secut conus
postcontra hostium cuncus sedora : aquam bibere ecorũ ustemlan
exdesi derio uoluit: cuius lectimilites inter cateruas aduersantum

Expanded text:
illud sacrificium, in quo est remissio peccatorum; illum sitire fontem illud sacrificium, in quo est remissio peccatorum; illum sitire fontem aeternum, qui non periculis quaeritur alienis, sed pericula aliena deleret. Cogitandum summopere est, ut qui se illicita meminit commisisse, a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc conditori suo satisfaciat, ut qui commisit prohibita, sibimetipsi abscidere debeat etiam concessa, ut se reprehendat in minimis, quem meminit in maximis deliquisse. Lex recte Veteris Testamenti alienam uxorem concupiscere prohibet, a rege vero fortia juberi militibus vel desiderari aquam non poenaliter vetat. Et cuncti novimus quod David concupiscentiae mucrone transfixus alienam conjugem et appetivit et abstulit: cujus culpam digna verbera sunt secuta, et mpost contra hostium cuneos sederet, aquam bibere ex eorum cisterna ex desiderio voluit. Cujus electi milites, inter catervas adversantium
Abbreviated transcription (Latin):
hastam suam contratricentos quos interfecit nomi natus in unt¬
trebus & intertres nobilior eratq eorum princeps sed usq ad
tres primos nomper uenerat. H incappar& quod abisai princepr
enũ  & nominatus intertres sequentes sed usq adtres primor
qui supra nominati sunt non peruenit hoc ẽ iesbaam :elra carũ
& semma quorum actus fortissimos suprananrauit
Quod aut̃ dauid sibi oblatam aquam biberenoluit sed eam dño
libauit. exemplum praebuit militibus suis fortitudinis &cstan¬
tiae. Uicitergonaturam ut sitiens non biberet: quod suo exempio
om̃is ex ercitus tolerare sitim dis cer& : quod sialtius uelis exspec¬
ture et introspicere mysterium : sitiebat dauid non aquã quȩ est¬
in beth leem sed oriendum in eadem beth leem ex uirginex p̃m in spup
laterexpĩ fluentem hoc ẽ non aquarum sitiebat dauid drinena
sed sanguinem xp̃i unde nonbibit oblatam aquam sed dno

Expanded text:
hastam suam contra trecentos, quos interfecit nominatus in hastam suam contra trecentos, quos interfecit nominatus in tribus, et inter tres nobilior, eratque eorum princeps; sed usque ad tres primos non pervenerat. » Hinc apparet quod Abisai princeps erat, et nominatus inter tres sequentes. Sed usque ad tres primos, qui supra nominati sunt, non pervenit, hoc est, Jesbaam, Eleazarum et Semma, quorum actus fortissimos supra narravit. Quod autem David oblatam sibi aquam bibere noluit, sed Domino eam libavit, exemplum praebuit militibus suis fortitudinis et constantiae. Vicit ergo naturam, ut sitiens non biberet, quo suo exemplo omnis exercitus tolerare sitim disceret. Quod si altius velis exspectare et introspicere mysterium, sitiebat David non aquam, quae est Bethlehem, sed oriundum in eadem Bethlehem ex Virgine Christum in slatere Christi fluens: hoc est, non aquarum sitiebat David elementum, sed sanguinem Christi. Unde non bibit oblatam aquam, sed Domino
Abbreviated transcription (Latin):
castra reuersi sunt. it aut pales tini eorum fiduciã & magna¬
nimitatem obstu pescentem quia sic paucieos contem nerent
amigratione cessarent. Tres istos scilic&. quia quam deb&h¬
leem ad ferebant. illostres uoluit intelligi: qui supra nominati
sunt: hoc ẽ iesban filium a comoni: quem ille non cupat euse¬
bium. filium achimeȩ & eleazarum filium achoi. quem dic̃ cẽ
filium dodi atq sem maa filium agae quem non cupat semegẽ
filum heli: sed ebreus illecuius inplurimis locis istius libriꝰ
sensum ex posui tresistos arbitratus ẽ fuisse abisai filiũ sartuȩ
& sub boc chai usathiten & ionathan filium semma fratris dauid
quisupra commemoratis unt in proeliis philis tinorum cuĩ sensui fau¬
neomibi iuidetur scriptura quae ita condudit narrationem asprar¬
dictis tribus uiris aquam dauid ad ferentibusXbiai quo qsle prat
ioab filius saruĩȩ princeps erat de cribus istis ipse e quileua uit

Expanded text:
castra reversi sunt, ita ut Palaestini eorum fiduciam et magnacastra reversi sunt, ita ut Palaestini eorum fiduciam et magnanimitatem obstupescentes, quia sic pauci eos contemnerent, a migratione cessarent. » Tres istos scilicet, qui aquam de Bethlehem afferebant, illos tres voluit intelligi, qui supra nominati sunt, hoc est Jesbaam filium Achamoni, quem ille nuncupat Eusebium filium Achimae, et Eleazarum filium Achai, quem dicit esse filium Dodi, atque Semmaa filium Age, quem nuncupat Semegem filium Heli. Sed Hebraeus ille, cujus in plurimis locis istius libri sensum exposui, tres istos arbitratus est fuisse Abisai filium Sarviae, et Subbochai, Usathiten, et Jonathan filium Semma fratris David, qui supra commemorati sunt in praeliis Philistinorum, cujus sensui favere mihi videtur Scriptura, quae ita concludit narrationem de praedictis tribus viris aquam David afferentibus: « Abisai quoque, frater Joab, filius Sarviae, princeps erat de tribus istis; ipse est qui elevavit
Abbreviated transcription (Latin):
modollam. Castra aut̃ philis tinorum erant positam ualle
gigantum & dauid erat in praesidio. &rł. Hincio sephus
Naecigitur inquit opera manuum ac proeliorum. tres
istidem onstra uerunt quotem porecum rex ess& hiero so¬
limis palestinorum adbellandum. suꝑ uenit exercitus:
tunc dauid. in arcem ciuitatis ascendit sicut praediximus.
ut debellando consuler& dm̃. Castrauero inimicorũ erant
inualle fixausq: adciuitatem bethlem. quae abhiero solimis
procul est stadiis xXX. dauid itaq sociis ait. Bonã aquã
habemus in regionemea. & praecipue laudabat eam. queerat
iux taputeum in porta. mirabatur sies s& qui ex eo poculum ei
praeber& : quod magis optar& quam si quis ei magnam pecuniã
ad tempus afferr&. Et haeccum audissent isti tresuiri. mox
occurrentes & permedium hostium iterfacientes. uenerunt
adbethleem & haurientes aquam. denuo ad regem pereorum

Expanded text:
m Odollam. Castra autem Philisthiim erant posita in valle m Odollam. Castra autem Philisthiim erant posita in valle gigantum, et Daviderat in praesidio. » Hinc Josephus: « Haec, inquit, opera manuum tuarum ac praeliorum tres isti demonstraverunt; quo tempore cum rex esset in Jerosolymis, Palaestinorum ad bellandum supervenit exercitus. Tunc David in arcem civitatis ascendit, sicut praediximus, ut de bello consuleret Dominum. Castra vero inimicorum erant in valle fixa, usque ad civitatem Bethlehem, quae ab Jerosolymis procul est stadiis viginti. David itaque sociis ait: Bonam aquam habemus in regione mea, et praecipue laudabat eam quae erat juxta puteum in porta. Mirabatur si esset qui ex eo poculum ei praeberet, quod magis optaret quam si quis ei magnam pecuniam ad tempus afferret. Et haec cum audissent isti tres viri, mox occurrentes, et per medium hostium iter facientes venerunt ad Bethlehem, et haurientes aquam, denuo ad regem per eorum
Abbreviated transcription (Latin):
fugientibus solus resttit inruens suꝑ hostes occidit eorũ multor
ita ut sanguine occisorum gladius eius herer& indextera. Etcũ
isra helitetunc palestinos uiderunt in fugam esse uersos
descendentes demontibus ꝑ secuti sunt eos & mirabilis acfamosissi¬
mauictoria tunc prouenit. cum eleazartantos interfeciss& hostes
eosq: is rahelitae persequerentur: & sumerent spolia ꝑemp¬
torum Tertius aut̃ fuit filius heli nomine semeias. Et hic enĩ
ipales tinorum certaminibus dum in locum quidicit᷑ maxilla
auem posuissent : Etrursus ebrei eorũ m&uentes exercitũ
refugere solus eorum aciem exercitumq: portau̾it:
quorum alios quidem prostrauut. Aliosquidem non ferentes
eius uim & fortitudinem : persecutus ẽ. conuersos in fugam
Nec non & antedescenderant tres quierant principes inter
triginta & uenerant tempore messis ad dauid. inspeluncam¬

Expanded text:
fugientibus, solus restitit irruens super hostes, occidit eorum multos, fugientibus, solus restitit irruens super hostes, occidit eorum multos, ita ut sanguine occisorum gladius ejus haereret in dextera. Et cum Israelitae Palaestinos viderent in fugam esse conversos, descendentes de montibus persecuti sunt eos; et mirabilis ac famosissima victoria tunc pervenit, cum Eleazar tantos interfecisset hostes, eosque Israelitae persequerentur, et sumerent spolia peremptorum. Tertius autem fuit filius Heli, nomine Semeias. Et hic enim in Palaestinorum certaminibus, dum in locum qui dicitur Maxilla aciem posuissent, et rursus Hebraei eorum metuentes exercitum refugerent, solus eorum aciem exercitumque portavit. Quorum alios quidem prostravit: alios autem non ferentes ejus vim et fortitudinem persecutus est conversos in fugam. » « Nec non et ante descenderant tres, qui erant principes inter triginta, et venerant tempore messis ad David in spelunca
Abbreviated transcription (Latin):
filius patrui eiꝰ aboi. intertres fortes qui erant cũ dauid quando
ex probrauerunt phy listum. & congregatisunt illuc in proelium
sCumq ascendissent uiri isrł ipsestetit & percus sit phrlis teos
donee deficer& manus eius & obrigescer& manus eius cũ gladio¬
& c&era Et post hunc semma filius age dearari. & congregatist
phylistum instatione eratquippe ager plenus lente : cũq fugissa
populus a facie phrlistum. stetit ille in medio agri percus sitq
philisteos : & fec dñs salut ẽ magnam : Dcistisergo fortibus iosephi
hocloco itanarrat. Primus itaq omnium erat eusebius filius
achimeae. quiaciem hostium frequent̃ in rum pens nequaquam
pugnando cessauit. donec ex eis nongentos occider& : posthunc
erat elea tar filius dodi quicum regefuerat in sarpha: hicali¬
quando is rahelitis formidantibus palestinorũ ex ercitum & obhoc

Expanded text:
filius patrui ejus Ahothites inter tres fortes qui erant cum David, quando filius patrui ejus Ahothites inter tres fortes qui erant cum David, quando exprobraverunt Philisthiim, et congregati sunt illuc in praelium. Cumque ascendissent viri Israel, ipse stetit et percussit Philistaeos, donec deficeret manus ejus, et obrigesceret cum gladio, etc. Et post hunc Semma, filius Age de Arari, et congregati sunt Philisthiim in statione. Erat quippe ager plenus lente. Cumque fugisset populus a facie Philisthiim, stetit ille in medio agri, percussitque Philisthaeos, et fecit Dominus salutem magnam, etc. » De istis ergo fortibus Josephus hoc loco ita narrat: « Primus itaque omnium erat Eusebius filius Achineae, qui aciem hostium frequenter irrumpens, nequaquam pugnando cessavit, donec ex eis nongentos occideret. Post hunc erat Eleazar filius Dodi, qui cum rege fuerat in Sarpha. Hic aliquando Israelitis formidantibus Palaestinorum exercitum, et ob hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uermi culus: uirtus simulbellica & modestauiri designatur ciuis
qui a uidelic& sicut uermiculus lignitener quidem & fragilis totosi
corpore. nec non & permodicus appar& : Nihi lominus tamen
Vnde & aterendo ligna: teredonis nomen hab&. sic ille affabilis
omnibus domi & qui etus atq: humilis uidebatur. At incertamino
puplico. robustum seatq: intolerabilem hostib: exibebat. sed hun
principem fortium ebreus ipsum suspicatur cẽ dauid de quo
itascriptum .ẽ sedens incathedra sapientissimus princeps inte
Stres ipse ẽ. quasi tenerrimus ligni uermiculus. qui oct ingenios¬
S inter fecit imp&u uno. Dixit enim in his uerbis. ex pressam est
sapientiam dauid. humilitatem & fortitudinẽ. hoc ẽ sapientian
in sapientissimo in exemplo uermiculi humilitatem : Interfecuon
octingentorum fortitudinẽ eius maximam. Posthunc elearar

Expanded text:
vermiculus, » virtus simul bellica et modesta viri designatur civilitas, vermiculus, » virtus simul bellica et modesta viri designatur civilitas, quia videlicet sicut vermiculus ligni tener quidem et fragilis toto suo corpore, nec non et permodicus apparet, nihilominus tamen unde et terendo ligna teredonis nomen habet: sic ille affabilis omnibus domi et quietus atque humilis videbatur, at in certamine publico robustum se atque intolerabilem hostibus exhibebat. Sed hunc principem fortium, Hebraeus ipsum suspicatur esse David; de quo ita scriptum est: « Sedens in cathedra sapientissimus princeps inter tres, ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus, qui octingentos interfecit impetu uno. » Dixi enim in his verbis expressam esse sapientiam David; humilitatem et fortitudinem; hoc est, sapientiam in sapientissimo, in exemplo vermiculi humilitatem, in interfectione octingentorum fortitudinem ejus maximam. « Post hunc Eleazar
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia scandala. & eos qui faciunt iniquitatẽ: & mittent eos in caminũ
ignis ibi erit fl&us & stridor dentium. Ille scilic& quasi tangens
spinas. armabit᷑ ferro & ligno lanceato. qui communicans peccatis
alienis. propt̃ cordis sui duritiam iniquitatũ pondere p̃mitur.
& iaculis peccatorũ suorũ confodi&ur. cuiusq opera aet nis gehenno
ignibus digna ad nihilum redigentur.
Dehinc texitur catalogus uirorũ fortiũ infigurascõrũ. qui quã uis
uirtutum sublimitate proficiant. tamen usq ad ex cellentiã diuinę
trinitatis nequaquam adtingunt. inde ẽ qđ scriptum est. ibi
usq ad tres primos non peruenit: quis enim aequabitur dño. au
quis similis erit dõ inter filios dĩ Igitur qđ dicitur deprincipe
fortium dauid cuius quidem nomen in regum libro tac& ur
Atuero in libro para lippomenon iesbaam nominatur. & fuis se
filius achamoni commemoratur. ipse ẽ quasi tenerrimus ligni

Expanded text:
mnia scandala, et eos qui faciunt iniquitatem, et mittent eos in caminum ignis, ibi erit fletus et stridor dentium . » Ille scilicet quasi tangens spinas, « armabitur ferro et ligneo lanceato, » qui communicans peccatis alienis propter cordis sui duritiam iniquitatum pondere premitur, et jaculis peccatorum suorum confoditur, ejusque opera aeternis gehennae ignibus digna ad nihilum redigentur. Dehinc texitur catalogus virorum fortium in figura sanctorum, qui quamvis virtutum sublimitatem perficiant, tamen usque ad excellentiam divinae Trinitatis nequaquam attingunt. Inde est, quod scriptum est ibi: « Usque ad tres primos non pervenit. » « Quis enim aequabitur Domino, aut quis similis erit Deo inter filios Dei ? » Igitur quod dicitur de principe fortium David cujus quidem nomen in Regum libro tacetur, at vero in libro Paralipomenon Jesbaam nominatur , et fuisse filius Achamom commemoratur: « Ipse est tenerrimus ligni
Abbreviated transcription (Latin):
filios suos in ꝑsona ammon & absalon: Cognationem uero quȩ consur¬
rexit ad uersus alterum filium suum in ꝑsona c& erorũ filiorũ dauid.
patris mei  rex aut̃ & thronus eĩ. sit in nocens: Acsidicer&: ꝓeo qđ alter
filius m̃s consurrexit aduersus alterũ in mesit iniquitas sitam̃ aliqua cẽ
duo filii mei consurrex ert̃ aduersumse . & int̃ fectus ẽ alt̃ ab altero ita
&tu absq culpa es ꝓeo qđ absalon am non dignũ morte inter fecit.
Quȩait Record& ur rex dominidĩ sui. ut non multi plicent᷑ ꝓximis anguinis.
adulas cendũ s& ncquaquã int̃ficient filiũ meũ. Recordatiohic. pr̃o
uiramento posita ẽ: acsidicer&: Ne cordctur rex promissionis suae
tastihuius modirem contrapopulum dĩ & locutus ẽ rexꝰ uerbũ istu
ut pecc& & non reducat eiectũ suum  Ex hocloco demonstratur illua

Expanded text:
filios suos in persona Ammon et Absalon. Cognationem vero quae consurfilios suos in persona Ammon et Absalon. Cognationem vero quae consurrexit adversus filium suum, in persona caeterorum filiorum David. patris mei: rex autem, et thronus ejus sit innocens. Ac si diceret, pro eo quod alter filius meus consurrexit adversus alterum, in me sit iniquitas, si tamen aliqua esse duo filii mei consurrexerunt adversum se, et interfectus est alter ab altero: ita et tu absque culpa es, pro eo quod Absalom et Amnon dignum morte interfecit. Quae ait: Recordetur rex Domini Dei sui, ut non multiplicentur proximi sanguinis ad ulciscendum, et nequaquam interficient filium meum. Recordatio hic pro uramento posita est. Ac si diceret: Recordetur rex promissionis suae,ogitasti istiusmodi rem contra populum Dei et locutus est rex verbum istud ut peccet et non reducat eiectum suum omnes morimur et qua
Abbreviated transcription (Latin):
Intelligens aut̃ ioab filius saruiae quod cor regis cẽt ad absalon uersum:
Corregis uersum ẽe ad absalon uidis sedicit᷑ eo quod uiderit eum idem
io abpro absalon suspirare. & in eo intellex̃. qđ coreiꝰ uersũ e& ad absalon
Misit thecuam & tulit inde mulierem sapientẽ: Thecua ciuitas ẽ. dequa
fuit amos proph&a. Putatur aut̃ ab ebreis eãdem uidua aiua fuis se¬
eiusdem amos proph&ae. Querespondit. Heu mulier uidua egosum:
mortuus est enim uirm̃s. & ancillͤ &uae erant duofilii. qui rixati sunt
aduersusse in agro. nullusq erat quieos prohibere poss& : & ꝑ cussit
alter alterum & interfecit eum : & ecce con surgit uniuersa cognatio
aduersus ancillam tuam: dicit: trade eum qui ꝑ cussit fratrem suum
qurixati sunt in agro super hereditatẽ patris sui. & alterũ ab altero
nteremptum Seipsam tamen eadem uidua in ꝑsona dauid posuit. & duos

Expanded text:
Intelligens autem Joab filius Sarviae quod cor regis versum esset ad Absalom. Intelligens autem Joab filius Sarviae quod cor regis versum esset ad Absalom. Cor regis versum esse ad Absalom vidisse dicitur, eo quod viderit eum idem Joab pro Absalom suspirare, et ex eo intellexit quod cor ejus versum esset ad Absalom. Misit Thecuam, et tulit inde mulierem sapientem. Thecua civitas est, de qua fuit Amos Prophejusdem Amos prophetae. « Quae respondit: Heu! mulier vidua ego sum. Mortuus est enim vir meus, et ancillae tuae erant duo filii qui rixati sunt adversus se in agro, nullusque erat qui eos prohibere posset, et percussit alter alterum, et interfecit eum. Et ecce universa cognatio adversus ancillam tuam, dicit: Trade eum, qui percussit fratrem suum qui rixati sunt in agro super haereditatem patris sui, et alter ab altero interemptus; seipsam tamen eadem vidua in persona David posuit, et duos
Abbreviated transcription (Latin):
ł holomai pater fuit maacha matris absalon: quã dicuntꝰ ebrei
ada uid in prodio captam & cesariae & unguib: praccisis scđm legẽ
eam ixorem sibi dauid socias se. & ex ea generas sethamar & absalons
cessauitq: dauidrex persequi absalon. in ebreo legitur: cessauit itaq rex
exirepost absalon: uoluis seidem dauid ex ire ꝑhib&ur. ut reducer&
ibsalom sed pertractans incordesuo. quod quotiẽs cũ uider&. totiens
dolorem mortis amnon. ei ad memoriam reducer&. idcirco cessas sedicit᷑
exirepost absalon sub auditur ut eum ad propria reuocar&, qđ uero ait
noluit exirepost absalom ut reducer& eum & iuder&urabeo coepit con¬
solari suꝑ mortẽ amnon. Quam diuenĩ putabat̾ idem absalon reduci
ut uider &ur ab eosemp mors amnon filii sui. animo eius occurrebat.
siuealit̃ consolatus fuisse. suꝑ am non interitũ dicit᷑. eo qđ nouerateũ
flagitiosum & dignum morte meritoq peris se.

Expanded text:
» etc. Tolmai pater fuit Maacha matris Absalon, quam dicunt Hebraei » etc. Tolmai pater fuit Maacha matris Absalon, quam dicunt Hebraei a David in praelio captam , et caesarie et unguibus praecisis, secundum legem eam uxorem sibi David sociasse: et ex ea generasse Thamar et Absalom. Cessavit itaque David rex persequi Absalom. In Hebraeo legitur: Cessavit itaque David rex exire post Absalom. Voluisse idem David exire perhibetur, ut reduceret Absalom. Sed pertractans in cordolorem mortis Ammon ei ad memoriam reduceret, idcirco cessasse dicitur exire post Absalon, subauditur, ut eum ad propria revocaret. Quod vero ait, noluit exire post Absalom, ut reduceret eum, et videretur ab eo, coepit consolari super morte Amnon. Quamdiu enim putabatur idem Absalom reduci ut videretur ab eo, semper mors Amnon filii sui animo ejus occurrebat. Sive aliter, consolatus fuisse super Amnon interitu dicitur, eo quod noverat eum flagitiosum et dignum morte meritoque perisse.
Abbreviated transcription (Latin):
sorore sua dauid confecit. & parricidium quod ab salon. in am mon
fratre suo ꝑp&rauit. quid spiritalit̃ significari possit non in uenio
nisi fortemoralit̃ nos tale factum moncat quod semꝑ caute & pri¬
dent̃ agamus neforte dominent᷑ in nobuitia & princepspeccti
qui falsam pacem periditantibus spond& : nenos in paratos inueni¬
ens atq in prouisos trucid& Absalonergo pat̃ pacir siuep atris
pax interpr&atur : ammondonans: & thamar amaritudo latine
pnunciatur. Quienimimem bra suado nat libidini. & sem& ipsum
tradit seruir giniquitati ad iniquitatem. in peccati amaritudinẽ
cadit : Lic& inimicus se quasi patrem pacis osten d& & prospera p¬
uenire ꝓtalibus factis. falso ꝓmittat. Necesse ẽ enĩ cito ad poeni¬
tentiã ꝓ ost commis sum scelus redeamus nefortediabolus si ad huebri&u
Porro ab salonfugiens abuit adtholomai filium amiud regẽ gessur

Expanded text:
sorore sua Thamar confecit, et parricidium, quod Absalon in Ammon sorore sua Thamar confecit, et parricidium, quod Absalon in Ammon fratre suo perpetravit, quid spiritaliter significare possit non invenio, nisi forte moraliter nos tale factum moneat, quod semper caute et prudenter agamus, ne forte dominentur in nobis vitia, et princeps peccati, qui falsam pacem periclitantibus spondet, ne nos imparatos inveniat atque ex improviso trucidet. Absalon ergo Pater pacis, sive Patris pax, interpretatur; Ammon donans, et Thamar amaritudo, Latine pronuntiatur. Qui enim membra sua donat libidini, et semetipsum tradit servire iniquitati ad iniquitatem, in peccati amaritudinem cadit, licet inimicus se quasi patrem pacis ostentet, et prospera provenire pro talibus factis falso promittat. Necesse est enim cito ad poenitentiam post commissum scelus redeamus, ne forte diabolus, si adhuc ebrie« Porro Absalon fugiens, abiit ad Tolmai, filium Ammiud, regem Gessur,