comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i tolubri appeblatur nõie. nͥ autitꝰ hostis. ⁊
lubritus ⁊ tortuosus qͥ decipiendo hõi calub
d̾peatis ore ꝑmissus est ut ex ip̃o uase eius hõ
cognost̾et. qͣlis eẽt qui intꝰ ħitaret. Sͦperis ap¬
pe nõ solur tortuosus estt sed ⁊̃ lubritus. Oꝵa
gͥ t̃ u̾cdtis r̾titudine nõ sterit portuosũ aĩał
iutrauit. Quia nͦ suggestiom eiꝰ si p̾mo nõ
resistitm: repente totꝰ ad int̾na cordis dum
nõ sentit᷑ illabitur ida ad hõĩem ꝑ aĩał lu¬
britum Recit. Cai̾me uͦ huiꝰ tolubri corda
qͣ ĩ eoꝵ habitatõne regͥeuit sed obstretante
iami dm̃i tortuosus coluber de ꝓpͥis cauernis
expullus est qr dñ nolus diuina grã medet᷑
s qui nos tenuerat antiqꝰ a nobꝰ hostil eicit᷑
sic̃ in caruata u̾itas dicit. Nũc pntipes huiꝰ
nũdi eitient᷑ foras uñ iam nt̃ stos hõĩes
ñ tenendo possidet. sed tẽptando ꝑsequit᷑.
siam qr ñ ĩ eis intͥnfetꝰ regnat ꝯͣ eos pug¬

Expanded text:
colubri appellatur nomine, nisi antiquus hostis, et lubricus, et tortuosus, qui decipiendo homini colubri serpentis ore permissus est, ut ex ipso vase ejus homo cognosceret qualis esset qui intus habitaret. Serpens quippe non solum tortuosus eststetit, tortuosum animal intravit. Quia vero suggestioni ejus, si primae non resistitur, repente totus ad interna cordis dum 555 non sentitur illabitur, verba ad hominem per animal lubricum fecit. Cavernae vero hujus colubri corda quasi in eorum habitatione requievit. Sed obstetricante manu Domini, tortuosus coluber de propriis cavernis expulsus est, quia dum nobis divina gratia medetur, is qui nos tenuerat antiquus a nobis hostis ejicitur, sicut incarnata Veritas dicit: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . Unde jam nunc sanctos omnes non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos pug
Abbreviated transcription (Latin):
to dñs discordantia secłariũ corda ꝯtordit᷑ tre¬
duut am petrꝰ ĩ mari ambulat: qr nimirũ
xp̃ĩ reditatorib illa qͦndam t umuda h̃uili
auditu corda substrata st̃ ut recte ⁊̃ ĩ ewangło
huiꝰ mũdi mansuetudinẽ figurau̾it. qd ꝓtello¬
sa maris aqͣ dm̃ pedib p̾sso tumore caltata est:¬

Expanded text:
to Domino, discordantia saecularium corda concorditer credunt. Jam Petrus in mari ambulat; quia nimirum Christi praedicatoribus, illa quondam tumida humili auditu corda subtracta sunt; ut recte etiam in Evangelio hujus mundi mansuetudinem figuraverit, quod procellosa maris aqua Domini pedibus presso tumore calcata est
Abbreviated transcription (Latin):
rigare adiuuare est. Q urͣmq uatuũ erit mi¬
inffiũ si deus ĩ corde nõ dat intremẽtũ. Sed
A de senfu suo alta sapũt dẽ humilit᷑ dĩ adiu¬
tores nolunt. qr dũ se dõ utilus eẽ estimant a
fructu se utilitatis alienant. uñ ⁊ u̾tatis¬

Expanded text:
are adjuvare est: quod utrumque vacuum erit ministerium, si Deus in corde non dat incrementum. Sed qui de sensu suo alta sapiunt, esse humiliter Dei adjutores nolunt, quia dum se Deo utiles esse aestimant, a fructu se utilitatis alienant. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
repellit᷑ ⁊ tñ a insu imꝓbo optmere teu¬
sed tñ cogitare uł que nõ agit neqͣꝙͣ de¬
sistit. Reste gͦ nõ solũ sterilis sed ⁊ non
par iẽs dt̃ que suo sensu ut diximꝰ ad hone
caxitatõms ꝓlem nͥ tũ infirmata fu̾it se¬

Expanded text:
bo obtinere temsed tamen cogitare vel quae non agit nequaquam desistit. Recte ergo non solum sterilis, sed etiam non pariens dicitur, quae suo sensu, ut diximus, ad bonae cogitationis prolem, nec cum infirmata fuerit, fe
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est. Calix ĩ manu dñi uini meri plenus
mixto. Et ꝓposuit mensam .i. scͥpturam stãm qͤ
sestos ad se atq a stłi onerib uenientes pane
ũbi nos refitit. ⁊ ꝯͣ adu̾iarios sua refeccõne
nos roborat. uñ alias ab ecc̃a dr̃. Posuist in ꝯspͦ¬
cu meo mensam adu̾sus eos qui t̾bulant me
ꝯrłit antillaᷤ suas apłoꝵ iudelited ammas ĩ

Expanded text:
dictum est: Calix in manu Domini, vini meri, plenus est misto . Et posuit mensam, id est Scripturam sacram, quae fessos ad se atque a saeculi oneribus venientes pane verbi nos reficit, et contra adversarios sua refectione nos roborat. Unde et alias ab Ecclesia dicitur: Posuisti in conspectu meo mensam, adversus eos qui tribulant me . Misit ancillas suas, apostol
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑg̾e ꝯu̾satõis gressib mardesto. Qui .n. pͣ¬
senti iam mirdo ꝯͣditit: amoris excitatõne
ꝯtmua redẽptoris sui iuas cordis ocłos obitit
ut mẽs ꝓsꝑa fugiat ad adu̾sa pͤparetur.
Aitħ qd demultet appetat. nncħ qd detͥi ere
tredit᷑ ꝑtimestat. Merorẽ gaudiũ deputet
presentis ute gaudia dãpna meroris periser

Expanded text:
ersationis gressibus inardesco. Qui enim praesenti jam mundo contradicit, amoris excitatione continua Redemptoris sui vias cordis oculis objicit, ut mens prospera fugiat, ad adversa praeparetur; nihil quod demulcet appetat, nihil quod deterrere creditur pertimescat; moerorem gaudium deputet; praesentis vitae gaudia damna moeroris p
Abbreviated transcription (Latin):
dit gͥ qd̃ si ita ñ est quis me pot̾it argu̾e
tr̃ mentitũ : At si aꝑte ditat. Ita st tũsta
ur ꝓtułi que tñ si ita nõ ẽent a uob̃ re¬
dargui neqͣtͣ possem. Q uia dũ adhuc apͥe
suctinbitis alienam ret̾hendere. fallatiã nõ
ualetis dobi ⁊ apte subditur. Et pouere
añ dr̃a uerba mca. Q miłqs .ir dictã fallanã
ueratit᷑ rephendt. audite togitans atep
quiipe uba ponere est ꝯsiderato intimno
uidite ext̾iora dicta pensare. uir gͥ sõs̃ ab
amitis suꝑbientib uba sua añ dm̃ poru pos¬
se nõ est miat. ac si aꝑte dicat. Iccͥto que lo

Expanded text:
test arguere esse mentitum? » Ac si aperte dicat: Ita sunt cuncta ut protuli. Quae tamen si ita non essent, a vobis redargui nequaquam possem, quia, dum adhuc propriae succumbitis, alienam reprehendere fallaciam non Ubi et apte subditur: Et ponere ante Deum verba mea. Quisquis enim dicta fallacia veraciter reprehendit, audita cogitans, atque quippe verba ponere est considerato intimo judice, exteriora dicta pensare. Vir igitur sanctus ab amicis superbientibus verba sua ante Deum poni posse non aestimat. Ac si aperte dic
Abbreviated transcription (Latin):
ũntitur eiꝰq dicta tam st̃ ualida qͣm exrͤma.
tũ qͦ adu̾sarus suis emm̾e se preusoẽt ad
Sequit᷑. Respondens a iob dixit. Cuiꝰ adutore s
Nlumqͥd ĩbecillas. ⁊ sustentas bͣchũ eiꝰ qͥ nõ est
fortis  Adiuuare ĩberillem caritatis est. Cau
uare potentẽ uelle elationis. Quia gͥ amiti¬

Expanded text:
innititur, ejusque dicta tam sunt valida, quam extrema, ntum, quo adversariis suis eminere se praevident, ad S. 1, 2. Respondens autem Job dixit: Cujus adjutor es? Nunquid imbecillis? et sustentas brachium ejus qui non est fortis? - Adjuvare imbecillem charitatis est, adjuvare vero potentem velle, elationis. Ac si
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a sapĩa que diuiratatis er̃ncia est iugilant̾ tũ
ĩtuendũ puto. Quod uir iste ꝓphĩto płenus spũ
suꝑbura diabolum prudentia dĩ potiꝰ maluit drẽ
qͣni fortitudĩe eẽ ꝑtullũ. No n. ait fortitudo. sed
prudentia eiꝰ ꝑtussit suꝑbum. sã ꝙͣ il. situt dtũ
est p̃p naturara simplitẽ d fortitudo sapĩa sit:
dñs tñ diabolũ qͣntũ ad fatiẽ spectat nõ u̾tute
sed̾ rõne suꝑauit. Ip̃e narat diabolus ĩ illa nos
parentis pͥmi radice supplantans st̃ taptuuta¬
te suã qͣ iuste tenuit hominẽ qui libero arbito
condaꝰ ii uusta suadenti ꝯsensit. ild uitam.
namg conditꝰ ĩ libertate ꝓpͥe uoluntatis: spõ¬
te sua fastus est: debitor mortes. Delenda gͦ erat.
tasis tułpa sed inẜ ꝑ sabẜitiũ deler nõ pot̾at
Querendũ erat sarsitiũ. Sed qͣle sacͥs itm¬

Expanded text:
e divinitatis essentia est, vigilanter tamen intuendum puto quod vir iste prophetico plenus spiritu superbum diabolum prudentia Dei potius maluit dicere quam fortitudine esse percussum. Non enim ait fortitudo, sed prudentia ejus percussit superbum. Nam quamvis, sicut dictum est, propter naturam simplicem, Dei fortitudo sapientia sit, nus tamen diabolum, quantum ad faciem spectat, non virtute, sed ratione superavit. Ipse namque diabolus in illa nos parentis primi radice supplantans, sub captivitate sua quasi juste tenuit hominem, qui, libero arbitrio conditus, ei injusta suadenti consensit. Ad vitam namque conditus in libertate propriae voluntatis, sponte sua factus est debitor mortis. Delenda ergo erat talis culpa, sed nisi per sacrificium deleri non poterat. Quaerendum erat sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
o̾at qͦꝵ ꝓfecto tausa erep̃tor illiꝰ resistebat. ꝑ¬
Ut ꝙ nͨ dũ plene hũ qui ĩ captuutatẽ fu̾ant
ducti purgati st uire eis adł ꝑ se dominẽt᷑ mi¬
thael adiuuat. sed gretoꝵ pͥnceps ad pͥlĩ ue¬
nit. qr mereri qͥde ueniã tama longa opp̾ssoꝵ

Expanded text:
orum profecto causa ereptioni illius resistebat. Put quia nec plene hi qui in captivitatem fuerant ducti purgati sunt, jure eis adhuc Persae dominentur. Michael adjuvat, sed Graecorum princeps ad praelium venit: quia mereri quide
Abbreviated transcription (Latin):
gelitos ũ sp̃c recte dĩ mlites ditimꝰ qr deter¬
tare eos ꝯͣ aereas potestates nõ ignoramꝰ. Q ne
uitorio cimcta regentis pollunt. De hc̃ ñ
militia nastente rege nr̃o scͥptum est su¬
bito facta est cũ angeło multudo misitie
celestis. Cui tñ militie electoꝵ qͦ hõnti nnuꝰ¬

Expanded text:
recte Dei milites dicimus, quia decertare eos contra potestates aereas non ignoramus. Quae jutorio cuncta regentis possunt. De hac namque 543 militia, nascente rege nostro, scriptum est: Subito facta est cum angelo multitudo militiae coelestis . Cui tamen militiae electorum quoque hominu
Abbreviated transcription (Latin):
Rerimꝰ Sequit᷑. Cui dedist ꝯsiliũ forsitan il¬
li qui ñ ht̃ sap̃iam. Dare stulto consilium:
caritatis est. dare sapienti: ostentatõis. dare
si ip̃i sapiẽtier ꝑu̾sitatis. Et qr hũ qͦs tenere
h̾etitoꝵ spẽm diximꝰ ꝑ locutõnẽ suam osten
tendisti plur uam. Omnis tui prudentia
resta est plurmia nõ est. qr iuxta pauli uo¬
tẽ nõ plus saꝑe appetit qͣm oportet saꝑe. Sui

Expanded text:
r: VERS. 3. Cui dedisti consilium? forsitan illi qui non habet sapientiam. - Dare stulto consilium, charitatis est; dare sapienti, ostentationis; dare vero ipsi sapientiae, perversitatis, et quia hi quos tenere haereticorum speciem diximus, per locutionem suam ostenttendisti plurimam . Omnis cui prudentia recta est, plurima non est, quia juxta Pauli vocem non plus
Abbreviated transcription (Latin):
t̾uos ꝓnteps & regm ꝑsaꝵ restitit m̾ insi sia
sbditis oꝑa minciare: Ao si aꝑte dicat Pretũ
quidẽ tuaꝵ merita exigñt: ut ilrlẽtitꝰ populꝰ
a ngo sue t̾uitutis exuat᷑ sed est adhut qͦd ĩ
eodẽ populo ꝑsaꝵ dominio purgari debeat
ut de erepcõne illiꝰ ꝑsaꝵ pͥnceps mͥ iure qͣdicat᷑¬

Expanded text:
s autem regni Persarum restitit mihi , nisi sua subditis opera nuntiare? Ac si aperte dicat: Precum quidem tuarum merita exigunt ut Israeliticus populus a jugo suae captivitatis exuatur, sed est adhuc quod in eodem populo Persarum dominio purgari debeat, ut de ereptione illius Persarum princeps mihi jure c
Abbreviated transcription (Latin):
gła nõ apparet. Illi se honorũ ẜ astib ostendũtt
isti se ĩ himnsitate depmñt. Sed sture tempꝰ
adueuiet qd ⁊ aristaꝵ rigilitatẽ frimgat ⁊¬
ciũt ex ħt̃ ista aristaꝵ tont̾tõne agitur. ut
grana appareant que lateb̾ant. Cumq aris¬
te frangunt᷑ granoꝵ candor ostenat᷑ qr iui¬
quis ĩ fupplitia et̾na cãdentib sanctoꝵ iꝰti¬
cid qͣnta ueritate candeat derõstratur. Cud̾¬

Expanded text:
 ostendunt, isti in humilitate se deprimunt. Sed triturae tempus adveniet, quod et aristarum rigiditatem frangat, et ciunt, ex hac ipsa aristarum contritione agitur ut grana appareant quae latebant. Cumque aristae franguntur, granorum candor ostenditur, quia iniquis in supplicia aeterna cadentibus, sanctorum justitia quanta veritate candeat demonstratur. Und
Abbreviated transcription (Latin):
uirudo preditõis eftunde̾s t̾ iuł sibi cũ ꝓ¬
Ritientib red̾narer. Signũ qͥppe est ut qͥ
predicat audientis modũ consid̾et. qͣt mus
ip̃a preditatio cũ auditoris sus intrementib̾
trescat. Sic quippe ag̾e uniꝰasq preditator
debet situs cũ illo diuuitꝰ agit᷑: ut nequͣ¬

Expanded text:
itudo praedicationis effunderet, et nil sibi cum proficientibus reservaret. Dignum quippe est ut qui praedicat audientis modum consideret, quatenus ipsa praedicatio cum auditoris sui incremen tis crescat. Sic quippe agere unusquisque praedicator debet, sicut cum illo divinitus agitur, ut nequa
Abbreviated transcription (Latin):
te uid̾icentur. Quia apd̃ districti indicis ocłos sua
nnĩgͣmq torruptibiliias ĩgͥnat nͥ hnt totidie
grã parcentis t̾gati Electoꝵ quippe amimnꝰ ꝓdi¬
re ad libertatẽ iusticie uitit᷑. sed adhͦ ꝯpede
nfirmitatis tenet᷑ Et culpas qͥdẽ subig̾e ꝑfec¬
te desd̾at sed qͦusq torruptõne carms ast̾ ngĩt¬

Expanded text:
centur, quia apud districti judicis oculos, sua unumquemque corruptibilitas inquinat, nisi hanc quotidie gratia parcentis tergat. Electorum quippe animus prodire ad libertatem justitiae nititur, sed adhuc compede infirmitatis tenetur; et culpas quidem subigere perfecte desiderat
Abbreviated transcription (Latin):
tst sed ħͣ se uitusm trescendo dunidĩn᷑.
aliꝰ qͥppe aliũ despitit ⁊ alt̾ in alt̃ã ĩudie
Fatib is nestit. Qui gͦ ex t umore mẽtis
a tãr itatis uintate se separant qͣ aristaꝵ
more qͣ se rigidi stant. Quid gͦ pratios
huiꝰ mũa diuites dixͥm nͥ aristas qͣldan
s eueris humani qͥ dũ ꝯͣ se suꝑburt ẜ¬

Expanded text:
m crescendo dividuntur. Alius quippe alium despicit, et alter in alterum invidiae facibus ignescit. Qui ergo ex tumore mentis a charitatis unitate se separant, quasi aristarum more contra se rigidi stant. Quid ergo pravos hujus mundi divites dixerim, nisi aristas quasdam generis humani? Qui dum contra se super
Abbreviated transcription (Latin):
tał tͥ nrani ĩ die irec ⁊ reuelatõis uisti uidi¬
tis dei. Hic ysayas ait. Puer tentũ annoꝵ
moriet᷑ ⁊̃ pcc̃or tentłi amnoꝵ maledictus
erit at si aꝑte nos deterreat dicens. uita
quidẽ pu̾l in longũ fͣhit᷑ ut a factis pue¬
rilib torrigat᷑. Sed si a pcc̃i ꝑꝑerͣcõne net

Expanded text:
elationis justi judicii Dei . Hinc Isaias ait: Puer centum annorum morietur, et peccator centum annorum maledictus erit . Ac si aperte nos deterreat, dicens: Vita quidem pueri in longum trahitur, ut a factis puerilibus corrigatur; sed si a peccati perpetratione nec
Abbreviated transcription (Latin):
tate iateat qͣm cũ elatõne ałta ꝯp̾hendat
Ped qr st̃s uir multa sͣ eos ꝓtulto qui fu¬
gitua potestate suꝑbiũt. ⁊ uentosis hono¬
rib intuinestũt. baldad siutes ex eiꝰ torrep.¬
tõne ꝓfitieus apud quẽ uera sit potentis ag¬

Expanded text:
cum elatione alta comprehendat. Sed quia sanctus vir multa contra eos protulit qui fugitiva potestate superbiunt, et ventosis honoribus intumescunt Baldad Suhites ex ejus correptione proficiens, apud quem vera sit potentia ag
Abbreviated transcription (Latin):
mittit. ates ĩ cõtordiam ꝯponũt᷑ sumind
dũ ꝯt uudunt᷑ int̾ima qr inde ĩ celestibus e¬
lectos suos angłoꝵ chorus sociar ⁊ unde in
d̾reiil ⁊ iẜmus reꝓboꝵ mores suis nutib̾
adu̾santes portat. sed int̾ ħ lib̾et ĩqͥrere
si ꝑax ĩ sulłmub sũins retitiet᷑. quid ⁊ qs ꝑ an¬

Expanded text:
ermittit, atque in concordia componuntur summa, dum confunduntur infima, quia inde in coelestibus, electos suos angelorum choris sociat, unde in terrenis et infimis reproborum mores suis nutibus adversantes portat. Sed inter haec libet inquirere, si pax in sublimibus summa retinetur, quid est quod per an
Abbreviated transcription (Latin):
lam᷑ Nam ꝑu̾sus qͥsq ⁊̃ si restam fidem ĩ sinu
sue nõ credit qr resta adem st que ꝑ sidem
de conditore intelligit. sed tñ fidei oꝑa ꝯtẽp¬
uit. Et ĩcrudelitatis redarguit᷑. qr ab eo qd̾
se ostendit credere uiuendo repbatur. Huit n

Expanded text:
Nam perversus quisque etiam si rectam fidem in sinu suae non credit, quia recta quidem sunt quae per fidem de Conditore intelligit, sed tamen fidei opera contemnit, et incredulitatis redarguitur, quia ab eo quod se ostendit credere vivendo reprobatur. Hin
Abbreviated transcription (Latin):
idesment̃ alt̾nant. Iam t̾ra a sud spetie
hyemiali Ariditete defitit. uernali humo¬
re uridestit. Celũ cotide taligine noctis
obdutit᷑ ⁊ diurna caritate renouatur:
Lut gͥ huic fadelis quisq colligat ⁊ n¬

Expanded text:
indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurna claritate renovatur. Hinc ergo hinc fidelis quisque colligat
Abbreviated transcription (Latin):
nes duitiꝰ exspͨtari ꝯspitimꝰ: ip̃a prerogate
pictatis teniꝑa qͣ dampnatõis arguinẽta
timeamꝰ ue ex tlementia uiditis crescat suppli¬
tiũ ꝓcc̃oris. Et uide quisꝙ eripi a morte po¬
terat inde gͣuiꝰ ad mortem tendat. Qs it¬

Expanded text:
ri conspicimus, ipsa praerogatae pietatis tempora quasi damnationis argumenta timeamus, ne ex clementia judicis crescat supplicium peccatoris; et unde quisque eripi a morte poterat, inde gravius ad mortem tendat. Quod id
Abbreviated transcription (Latin):
os & dixifaciam Destruam hor¬
congregabo om̃a quanata sunt ti
bi bona mea & dicamanimaemae
Animahabes multabona posita in
annos plurimos requiesce. comede
bibe aepulare : Dix̃ autemillids¬
o stultae . ac noctr animatua aufere¬
turate : quae autemparasticuius
erunt  Haec enim parabo launi

Expanded text:
truam horcongregabo omnia quae nata sunt mihi et bona mea. et dicam animae meae. Anima habes multa bona posita in annos plurimos. requiesce comede, bibe et aepulare. Dicit autem illi Deus. Stulte. hac nocte animam tuam repetunt a te. quae autem parasti cujus erunt. Sic e
Abbreviated transcription (Latin):
crepationes astutior fi& Item. filius sapi¬
ens lactificat patrem. et stultus des picit
matrem suam Item . qui ad fligit pacrem
et fugit matrem. Ignominiosus est et inflix
Item quimaleditit patrisuo & macri.
extinguetur lucerna eius in medus
tenebris Et apostolus. filu o boedi¬
ce parentibus uestris per omnia
lii oboedite parentibus uestris indnõ
hoc enim est iustum. Honora patrẽ
tuum & matrem tuum Quod est
mandatum primum in promisione
ut bene sit tibi utsis longeuus suꝑ ter
ram & tobifilium sutim instru¬
ensait Cum acceperitds̃ ani¬
mam meam corpus ineum sepeli.
& honorem habebis matriuiȩ omnib:
diebus ui taecius. Memor enim esse
debesque & quan ca pericula passa
sit propcerte inutero suo. Cum au¬
tem & ipsa compleuerit tempus ui¬
tȩ suȩ sepelieseam circame : Agus¬
tinus indecem preceptorum expo¬
sitione i tascribit Quartum
preceptum est honora patremtuũ
& matrem tuam hui contraria in
quarta egrptiorum plaga crnomi¬

Expanded text:
crepationes, astutior fiet . Item: Filius sapicrepationes, astutior fiet . Item: Filius sapiens laetificat patrem, et stultus despicit matrem suam . Item: Qui affligit patrem et fugit matrem, ignominiosus est et infelix. Item: Qui maledixerit patri suo et matri, exstinguetur lucerna ejus in mediis tenebris. Et Apostolus: Filii, obedite parentibus vestris in Domino: lii oboedite parentibus vestris in Domino hoc enim est iustum honora patrem tuum et matrem quod est mandatuut bene sit tibi, et longaevus sis super terram . Et Tobias filium suum instruens ait: Cum acceperit Deus animam meam, corpus meum sepeli: et honorem habebis matris tuae omnibus diebus vitae ejus. Mpericula passa sit propter te in utero suo. Cum autem et ipsa compleverit tempus vitae suae, sepelies eam circa me . Augustinus in decem praeceptorum expositione ita scribit: « Quartum praeceptum est: Honora patrem tuum, et matrem tuam. Huic contraria in quinta Aegyptiorum plaga cynomi
Abbreviated transcription (Latin):
erunt in putari dubium non est
honorem digne reuerenter que
inpendunt. Ita sunt econtrario
quiid facere neglegunt. Non
anim aduertentes aut certe anim¬
aduertere nolentes quod qui paren¬
tes dehonorant. dõ quiomnium:
creator uerusque pater est in iuri¬
amfaciant. & quod dñs in iurias
paren tum nisi digna penitentia
sub secuta fuerit nimine in pune
re manere patitur. Quante igitur
sit damnationis quantum que ab
humana digni tate remotum pa¬
rentes uenerabiliter non agnos¬
cere quantȩ que sit remunerati¬
onis cis debitum honorem oboe¬
dienter inpendere subter testi¬
monia breuiter collecta de mons¬
honora patremtuum & matrẽ
ut sis logeuus super terram quã
dñs ds tuus datur est tibi Item
quimale dixerit patri aut matri
mortemoriatur. Salomon. Ocu
tum matris sue effodiant cum cor¬
ruĩ de correntibus. & comedant illũ
filii aquilac. Item. stultus in rid& dis¬
ciplinampatrissui Quiautem custodit in¬

Expanded text:
erunt, imputari dubium non est.erunt, imputari dubium non est.honorem digne reverenterque impendunt, ita sunt e contrario qui id facere negligunt; non animadvertentes, aut certe animadvertere nolentes, quod qui parentes dehonorant, Deo, qui omnium creator verusque pater est, injuriam faciant, et quod Dominus injurias parentum, nisi digna poenitentia subsecuta fuerit, minime impune remanere patitur. Quantae igitur sit damnationis, quantumque ab humana dignitate remotum parentes venerabiliter non agnoscere, quantaeque sit remunerationis eis debitum honorem obedienter impendere, subter testimonia breviter collecta demonsHonora patrem tuum et matrem tuam, ut sis longaevus super terram, quam Dominus Deus tuus daturus est tibi . Item ibi: Qui maledixerit patri et matri, morte moriatur . Salomon: Ocultum matris suae, effodiant eum corvi de torrentibus, et comedant illum filii aquilae . Item: Stultus irridet disciplinam patris sui, qui autem custodit in
Abbreviated transcription (Latin):
filiorun iungat liberos acqualis graetia
quosiungit naturoc aequalis naturac
lugrum pictoes nescit pecuniae. In quo
pietatis dispendim est Quid minaris
si propt̃ fundum aut domum oriuntur
ergoreprachendendus ia cob quia prite¬
ferebat unumceteris sed nedibertatem
possumusauferre parentib: necos plus
diligant. quos pluscredant mereri
nec filus resccare scudium debemus
plus placendi. Deniq et ia cob illum
suos blandis tantum sermonibus & non¬
eridiunt de terreantur exemplo
heli sacerdotis qui filios suos uerbis tan¬
tum cohercuit & seucris sima distrin¬
tone ferire de trectauit. Porro
sunt plerique parentes quifilios suos
dum lubricȩ aetatis existunt uerberib
adbene agendum corrigere negle¬
gunt Quicum que ad intellegibilẽ
aetateimpuenerint amalis operib:¬
deseruire coeperint non facileama¬
lo cohiberi parentũ castigatione poss.
Quorum peccata parentibus qui eos in
tenera ae tate rigide castiga re nolu¬

Expanded text:
filiorum. Jungat filios aequalis gratia, filiorum. Jungat filios aequalis gratia, quos junxit aequalis natura. Lucrum pietas nescit pecuniae, in quo pietatis dispendium est. Quid miraris si propter fundum aut domum oriuntur ergo? reprehendendus est Jacob, quia praeferebat unum caeteris? Sed nec libertatem possumus auferre parentibus, ne eos plus diligant quos plus credant mereri, nec filiis resecare studium debemus plus placendi. Denique et Jacob plus suos blandis tantum hortantur n deterrentur exemplo Heli sacerdotis, qui filios suos verbis tantum coercuit, et severissima districtione ferire detrectavit . Porro sunt plerique parentes, qui filios suos dum lubricae aetatis existunt, verberibus ad bene agendum corrigere negligunt: qui cum ad intelligibilem aetatem pervenerint, et malis operibdeservire coeperint, non facile a malo cohiberi parentum castigatione possunt; quorum peccata parentibus, qui eos in tenera aetate castigare nolu
Abbreviated transcription (Latin):
lita. & uitia non decipiunt nisubspi¬
ctum bre que uirtutum & in fra
Qui autem paruulus est & sapit
ut paruulus. donec adannos sa¬
pientie ueniat & phytogorȩ lit¬
tera eum ꝑducat adbiuium. tam
bona eius quamma la parentibus
imputantur. nisi forte aes times
xp̃iano filios sibaptis manonac¬
ceperint. Ipsos tantum reos es¬
sepaccati & non scelus referri
ad cos quidare noluritit. Maxi¬
me eotempore quo contradice¬
re non poterant quiaccepturi erant
sicut eregione salus infantiam maiorum
lucrum est : Ambrosius in librodcios epl
nstruimur agitur qualis eẽ debecet af¬
fectus parentum filiorumq gratia
ed frequenter amor ipse patrius
nisi moderationem teneat
oc& liberos si aut nimi a indulgen¬
tia di lectum resoluat. Aut
praelatione unius ceteros ab ef¬
fectuger manitatis auertat plus
adquiritur filio cui fratrum adq ri¬
turamor. Hec p̃clariormuni fi¬
cencu parum haccditior hereditas

Expanded text:
lita. Et vitia non decipiunt nisi sub spelita. Et vitia non decipiunt nisi sub specie umbraque virtutum. » Et infra: « Qui autem parvulus est, et sapit ut parvulus, donec ad annos sapientiae veniat, et Pythagorae Y littera eum perducat ad bivium, tam bona ejus quam mala parentibus imputantur: nisi forte existimes Christianorum filios, si baptisma non receperint, ipsos tantum reos esse peccati; et non etiam scelus referri ad eos qui dare noluerint, maxime eo tempore quo contradicere non poterant, quae accepturi erant: sicut e regione salus infantium, majorum lucrum est. » Ambrosius in libro de Joseph : « Instruimur igitur qualis esse debeat affectus parentum, filiorumque gratia; sed frequenter amor ipse patrius nisi moderationem teneat, nocet liberis, si aut nimia indulgentia delictum resolvat, aut praelatio unius caeteros ab affectu germanitatis avertat. Plus acquiritur filio, cui fratrum acquiritur amor. Haec praeclarior munificentia patrum, haec ditior haereditas
Abbreviated transcription (Latin):
ter erudit. Iħs filius si rach
filuinquit cibi sunt erudullos &
curua illo apucritia illorum: fi¬
liae tibi sunt serua corpus illa rũ.
& nonostendas hilarem faciem
tuam ad illas. a postolus quo¬
que ait:. Patres noliteadiracun¬
diam prouocare filios uestros. sed
educate illos indoctrina & correp¬
tione dñi. Item idem. patres
nolite ad indignationem prouo¬
care filios uestros. ut nonpusillo
animofiant. Hie ronimus ad letã
Si perfecta actas & sui iuris im¬
putatur parentibus quanto
magis lactans & fragilis & quȩ
iuxta sententiam dñi ignorat
dextram & stnistram id est bo¬
ni & malinecit nescit de feren¬
tiam solli cita prouides ne
filia percuciatur auipera
curnoneadem cura prouides
neferiatur amalleo uniuer¬
sȩ terrae nebibat deaureo ca¬
licae babillonis nee grediatur
cum dina & uelituidere filias
regiones alienȩ neludat
pedibus netra hattunicas
uena non dantur isi mellȩ circũ¬

Expanded text:
ter erudit . Jesus filius Sirach: ter erudit . Jesus filius Sirach: Filii, inquit, tibi sunt, erudi illos; et curva illos a pueritia illorum. Filiae tibi sunt, serva corpus illarum, et non ostendas hilarem faciem tuam ad illas . Apostolus quoque ait: Patres, nolite ad iracundiam provocare filios vestros, sed educate illos in doctrina et correctione Domini . Item idem: Patres, nolite ad indignationem provocare filios vestros, ut non pusillo animo fiant . Hieronymus ad Laetam : « Si perfecta aetas et sui juris imputatur parentibus, quanto magis lactans et fragilis, et quae juxta sententiam Domini ignorat dexteram et sinistram , id est boni et mali nescit differentiam? Si sollicita provides, ne filia percutiatur a vipera, cur non eadem cura provideas ne feriatur a malleo universae terrae; ne bibat de aureo calice Babylonis ; ne egrediatur cum Dina, et velit videre filias regionis alienae ; ne ludat pedibus; ne trahat tunicas? Venena non dantur nisi melle circum
Abbreviated transcription (Latin):
cesmer cennarii apud te omnino
nonmaneat: Quod ab alio odis
fieritibi. uidenc alteritualiquan¬
do facias panem tuum cuesu¬
rien tibus &egenis come de &de
uestimentis tuis nudos tege
panemtuum &iunum tuum supse¬
pulcuram iusti constitue & noliexeo
mamducare &bibert: Cum peccato¬
ribus Consilium semper a sa pien
tter gofilimi patrem uestrum. ser¬
uite dño inueritate. & inquirite ut
faciatis quae sunt placita ili & filus uestris
mandete utfaciandiustitias &elemo¬
sinas ut sint memoresdi &benedicaent
cum in omni tempore inueritate &
intotauir tuit sua Legitur & in¬
proueribis. erudifilium tcum ne
disperc̃i : Ad inter fectionem auit̃
cius neponas animam tuam: Ne sub¬
strabas apuero disciplinabi: St
enim percusseris eum nut ga notimo¬
rretur Tuuirga ꝑcuties eum & ani¬
mameius de inferno liberabis ÷.
erudifilium tuum & refrigera¬
bitte & dabit delitias animȩ tuȩ
qui parcit uirgȩ odi filiũ msuũ
Qui autem diligit illum instrane¬

Expanded text:
ces mercennarii apud te omnino ces mercennarii apud te omnino non maneat quod ab alio odis fieri tibi vide ne alteri tu aliquando facias panem tuum cum esurientibus et egenis comede et de vestimentis tuis nudos tege panem tuum et vinum super sepulturam iusti constitue et noli ex eo manducare et bibere cum peccatoribus conme, filii, patrem uestrum: seruite domino in ueritate et inquirite, ut faciatis quae sunt placita illi, et filiis uestris mandate, ut faciant iustitias et elemosynas, ut sint memores dei, et benedicant eum in omni tempore in ueritate et in tota uirtutProverbiis: Erudi filium tuum, ne desperes: ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam . Ne subtrahas a puero disciplinam; si enim percusseris eum virga, non morietur. Tu virga percuties eum, et animam ejus de inferno liberabis . Erudi filium tuum, et refrigerabit te, et dabit delicias animae tuae . Qui parcit virgae, odit filium suum: qui autem diligit illum, instan
Abbreviated transcription (Latin):
inutero suo Cum autem & ipsa com¬
pleuerit tempusui tȩ suȩ sepelias
eam cir came Omnibus autem die¬
cauene ali quamdo peccato consen¬
cias & prȩtermictas prȩcepta dinr̃i
exsubstantiatua facelimosynam
a noli auerttre faciem tuam abullo
paupere. lacmm fi& ut nec ate auer¬
tatur faciesdñ Quo modo potueris
ta cstomiricors. Simultum tibi fu¬
crit abundanter tribuesi exiguũ
fuerit &iam exiguum libenter in¬
peruri stude premium enim tibi bo¬
num tesaurizas indiene cessitatis.
Qm e lemosina ab omni peccato & amo¬
reliberat & non patitur animamire
intenebras. Faduciam agnaerit co¬
ram summo dõ elemosina omnibus
qui faciunteam: Ad tenꝰde cibi fili ab
om̃m fornicatione & preteruxorem
tuam nequa quam patiaris crimen
scrre Suꝑbiamnum qua intuo
sensu aut intuo corde. domina per¬
mittas In ipsaenim initium sump¬
sit omnis ꝑditio. Quicum que ali¬
quid tibi operatus fuerit. statim¬
ei mercedemrestitue. Et mer¬

Expanded text:
in utero suo cum autem et ipsa conin utero suo cum autem et ipsa conpleverit tempus vitae suae sepelies eam circa me omnibus autem diecave ne aliquando peccato consentias et praetermittasmosynam et noli avertere faciem tuam ab ullo paupere ita enim fiet ut nec a te avertatur facies Domini quomodo potueris ita esto misericors si multum tibi fuerit abundanter tribue si exiguum fuerit etiam exiguum libenter inpertire stude praemium enim tibi bonum thesaurizas in die necessitatis quoniam elemosyna ab omni peccato et a morte liberat et non patietur animam ire in tenebras fiducia magna erit coram summo Deo elemosyna omnibus qui faciunt eam adtende tibi fili mi ab omni fornicatione et praeter uxorem tuam numquam patiaris crimen scire superbiam numquam in tuo sensu aut in tuo verbo dominari permittas in ipsa enim initium sumpsit omnis perditio quicumque aliquid tibi operatus fuerit statim mercedem ei restitue et mer
Abbreviated transcription (Latin):
dior uiam uniuersa e terrae. con¬
fortare & estouir fortis & obser¬
uacusto dias dñi dĩ tui & ambu¬
les inuus eius &custodias caerimo¬
est in legemoysi & in libro pa¬
rali pomenon Tuautem sa¬
la mon filimi scitodm̃ pacristii
& serui ei cor deper ferto & a¬
nimo uoluntario : Omnuaenim
corda scrutatur &umuer samen¬
cium cogititionis intellegit
Sique sieris eum in uenies si autem
dercliqueris illum proici&te in aet̃nũ
Attendant et tobi. dequo itc legitur
Quod cum factus e&̃uir accepitu xorẽ
annam ex cribusua & genuit exeafiliũ
nomensuum in ponensei Quemab in fancia
timer eđm docuit. et abstinere abomni
peccato. Item idem post pauca eundem¬
filium suum tcobi adloquensait Audi
silimi uerba oris mei & caincordetuo
quasi funda mentum construe. Cũ
acceperit ds̃ animam meam corpus
meum sepeli& honorem habebis
matristuȩ cunctis diebus uitȩ quae
eius. Memor enim essẽ delicsgue
& quanta pericula passasit propterte

Expanded text:
dior viam universae terrae condior viam universae terrae confortare et esto vir et observa custodias Domini Dei tui ut ambules in viis eius et custodias caerimoest in lege Moysi, et in libro Paralipomenon: Tu autem, Salomon fili mi, scito Deum patris tui, et servi ei corde perfecto, et animo voluntario. Omnia enim corda scrutatur, et universas mentium cogitationes intelligit. Si quaesieris eum, invenies: si autem dereliqueris illum, projiciet te in aeternum . Attendant et Tobiae; de quo ita legitur, quod cum factus esset vir, accepit uxorem Annam ex tribu sua; et genuit ex ea filium, nomen suum imponens ei. Quem ab infantia sua timere Deum docuit, et abstinere ab omni peccato . Item idem post pauca filium suum Tobiam alloquens ait: Audi, fili mi, verba oris mei, et ea in corde tuo quasi fundamentum construe. Cum acceperit Deus animam meam corpus meum sepeli et honorem habebis matri tuae omnibus diebus vitae eius memor enim esse debes quae et quanta pericula passa sit propter te
Abbreviated transcription (Latin):
beros suos plus spũquam carne.
& sunt qui plus carne quam
spũdiligunt Sunt itemalii quiplus
eos leges cadiquam mundi. & sunt e
contrario quiplus leges mundi quam
calidiscere suadent Sunt etiã
qui plus calestibi quam temurenis
Et sunt econtrario qui plus terre¬
nis quam caclestib: eos in hiare doceNt
udiant igitur qui carnaliter
iob silutanta fuerant disciplina bonȩ
institutionis accincti ut neque ꝑfacta
in conuiuis neque per uerba delin¬
querent a perte monstratur cum
subditur Neforte peccauerint filui
mei et benedixerint dõ incordibus
sus perfectos quippe esse in opere
et sermone docuerat : quibus de so¬
la pater cogitatione metuebat.
et postpauca. sed in hacresollenter
intuendum est. quanta pater seueri
tate potuit filiorum opera corri¬
gere quitanta sollicitudine studuit
corda mundare. Adtendant etiã
et dauid instruentem salo monem fili¬
u̾im suum Deqͥuo ita in primolibro

Expanded text:
beros suos plus spiritu quam carne, beros suos plus spiritu quam carne, et sunt qui plus carne quam spiritu diligunt. Sunt item alii qui plus eos legem coeli quam mundi, et sunt e contrario qui plus leges mundi quam coeli discere suadent. Sunt etiam qui plus coelestibus quam terrenis, et sunt e contrario qui plus terrenis quam coelestibus eos inhiare docent. Audiant igitur qui carnaliter Job filii tanta fuerant disciplina bonae accincti institutionis, ut neque per facta in conviviis, neque per verba delinquerent, aperte monstratur cum subditur: Ne forte peccaverint filii mei, et benedixerint Deo in cordibus suis . Perfectos quippe in opere esse et sermone docuerat; pro quibus de sola pariter cogitatione metuebat. » Et post pauca : « Sed in hac re solerter intuendum est, quanta pater potuit severitate filiorum opera corrigere, et quanta sollicitudine studuit corda mundare. » Attendant etiam et David instruentem Salomonem filium suum. De quo ita in primo libro
Abbreviated transcription (Latin):
filios suos diligunt: & legibus mun¬
di potius quam celȩs cibus eos ins¬
truere satagunt quid dñs inde¬
uteronomio dicat. erunt inqud
uerbamea haec que ego prȩ cipi¬
ocibiodie incordetuo & dõbis ea
filio stuos et meditaberis sedens indo¬
motua. Item post pauca ponitehaec
uerbamea in cordibus et in animisuris
et suspendite ea prosigno in manibus et
inter oculos uestros conlocate. Docete
filio surõs ut illa meditentur: imitent᷑
er gobeatum iobcuius studium circa
filios trudien dostale extitit ut non so¬
lum eos exterius ꝑfecto sopore et sẽr¬
mone efficeret uerum etiã eorum
corda sacrificuoblatione munda¬
ret. Scribit enim beacus grego¬
rius in moralibus. cumque in or¬
bem transisent dies conuiuii.
mitebat iob & scificabat illos
Surgens que diluculo offerebat
holo causta ꝑ sengulos cumdicitur
mittaebat & scificabat illos. aꝑ¬
te monstratur quid districte
erga illos prȩsens ageret qui¬
bus absenssollicitudine ñ deess&¬
UNT MULTI quili¬

Expanded text:
filios suos diligunt, et legibus mundi potius quam coelestibus eos instruere satagunt, quid Dominus in Deuteronomio dicat: Erunt, inquit, verba mea haec quae ego praecipio tibi hodie, in corde tuo; et docebit ea filios tuos, et meditaberis ea sedens in domo tua . Item post pauca: Ponite haec verba mea in cordibus, et in animis vestris, et suspendite ea pro signo in manibus, et inter vestros oculos collocate. Docete filios vestros ut illa meditentur. Imitentur ergo beatum Job, cujus studium circa filios erudiendos tale exstitit, ut non solum eos exterius perfectos opere et sermone efficeret; verum eorum etiam corda sacrificii oblatione mundaret. Scribit enim beatus Gregorius in Moralibus : « Cumque in orbem transissent dies convivii, mittebat Job, et sanctificabat illos, surgensque diluculo, offe rebat holocausta per singulos. Cum dicitur mittebat, et sanctificabat illos, aperte monstratur quid districte erga illos praesens ageret, quibus absens sollicitudine non deessunt multi qui li
Abbreviated transcription (Latin):
tis nobilitas in famiede nota¬
tur. Denotatur dicoquie
quitali coniugio in nectitur
de nobilitatur. & filii qui ex¬
coniugio nascuncur inheredi¬
tatem secundum mundanae
legis censuram non admit¬
tuntur. Pro inde necesse
est uc unusquis que fidelis huuus¬
cemodi incesta coniugia ca¬
ueat. Nt id quod licite pͥotest¬

Expanded text:
tis nobilitas infamiae denotatis nobilitas infamiae denotatur? Denotatur dico, quia qui tali conjugio innectitur, denobilitatur, et filii qui exconjugio nascuntur, in haereditatem secundum humanae legis censuram non admittuntur. Porro inde necesse est, ut unusquisque fidelis hujuscemodi incesta conjugia caveat; ne id quod licite, et in
Abbreviated transcription (Latin):
decretalibus suis interceracos
qui depropria cognationeuxo¬
res ducunt. apostolico ana¬
themate percellit dicens. Si
quis presbiteram duxerit uxo¬
rem anathemasio. si quis mo¬
dĩ ancillam appellant duxerit¬
in coniugium. anathe masit.
Siquis conmatrem spiritalẽ
deixerit in coniugium ana¬
themasit. Siquis fracrisuxo¬
rem duxerit in coniugium.
anathemasit. si quis neptem
thema sit. Si quis nouercam¬
sobrinam similiter in coniugiũ
duxerit anathemasit Siquis
de propia cognatione uel quã
cognatus habuit duxerit in
coniugium anathe masit. at
siquis obictre uoluerit aliter
beatum papam gregorium de
gradibus propinquitatis au¬
guscino anglorum ep̃oscrip¬
sisse. Nouerit illum non ut
auetoritati eclesiȩ contra¬
iret sed pocius ut idẽ rudipo¬
pulo consuleret. id fecis se
Qui a ergoxp̃ianis in certa
coniugia omnino sint uitanda
a perte de monstracur. Vt
qui digidir ad petitur tale
coniugium ubi & culpa innu¬
itur & mundancte dignita¬

Expanded text:
decretalibus suis, inter caetera eos decretalibus suis, inter caetera eos qui de propria cognatione uxores ducunt, apostolico anathemate percellit, dicens: « Si quis fratris uxorem duxerit e incestis. Si quis moDei ancillam appellant in conjugio duxerit, anathema sit. Si quis commatrem spiritalem duxerit in conjugio, anathema sit. Si quis fratris uxorem duxerit in conjugio, anathema sit Si quis neptem thema sit. Si quis nosobrinam duxerit in conjugio, duxerit, anathema sit. Si quis de propria cognatione vel quam cognatus habuit duxerit in nes, Anathema sit. » At si quis objicere voluerit aliter beatum papam Gregorium de gradibus propinquitatis Augustino Anglorum episcopo scripsisse, noverit illum non ut auctoritati Ecclesiae contrairet, sed potius ut eidem rudi populo consuleret, id fecisse. Quia ergo Christianis incesta conjugia omnino sint vitanda, aperte demonstratur. Ut quid igitur appetitur tale conjugium, ubi et culpa innuitur, et mundanae dignita
Abbreviated transcription (Latin):
refragare fasnonest & mundanȩ
legis censu nec non & ipsius naturae
honestissimo ordine ꝑdocetur.
propinquitatis coniugiausque in sep¬
timum gradum differenda & cunc
utidem btatus augustinus in libro
deciuitate didicit neipsa propin¬
quitas longius habeat &essedesis¬
tat anc matrimoniiuinculorur¬
sus conligari & quod ammodo fu¬
gientem reuocari. Hisidorus
itaque de consanguinitate sic loqui¬
tur. ciusseries septem gradibus
dirimitur hocmodo filius &
filia nepos & neptis pronepos &
proneptis ab nepos &abheptis
ad nepos & ad neptis crinepos &¬
sanguinitas dum sepaulatim ꝓpaginũ
or dinibus dirimens usque ad ultimũ
gradum sese subtraxerit. & pro¬
pinquitas fe se desierit. eam rursus
lex ma trimonii uinculorepetio
et quodam modo reuocat fugientẽ.
Ideo aucemus que ad sextum
generis gradum consanguinitas
constituta est ut propinquitas ge¬
neris tot gradibus terminaret᷑
Item papa gregorius iunior. in

Expanded text:
refragari fas non est; et mundanae refragari fas non est; et mundanae legis censura, nec non et ipsius naturae honestissimo ordine perdocetur, propinquitatis conjugia usque in septimum gradum differenda: et tunc ut idem beatus Augustinus in libro de Civitate Dei dicit ne ipsa propinquitas longius abeat, et esse desistat, hanc matrimonii vinculo rursum colligari, et quodammodo fugientem revocari. Isidorus itaque de consanguinitate sic loquitur: « Cujus series septem gradibus dirimitur hoc modo: filius et filia, nepos et neptis, pronepos et proneptis, abnepos et abneptis, adnepos et adneptis, trinepos sanguinitas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens, usque ad ultimum gradum sese subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii repetit, et quodammodo revocat fugientem. Ideo autem usque ad sextum gradum generis consanguinitas constituta est, ut propinquitas generis tot gradibus terminaretur. »  Item papa GregoriusJunior in
Abbreviated transcription (Latin):
frstumest qui uero ueluiuen te¬
uxore quamuis dissociatum ui¬
deatur esse coniugium ad alia
copulam festinarunt . neque pos¬
sunt ad ulteri nonuideri. intan¬
tum ut &iam hacꝑsonae quibus
tales coniunct sunt & iam ipsac ad¬
ulterium commisis seuide antur.
Secundum illud quod legit᷑
in euangelio. Et quidimiserit
uxorem suam & duxerit aliam
moechatur. Similiter & qui
dimissam duxerit. moechatus
& ideo omnes acummunione fi¬
delium
Cumomnis inlicitus concubitus in cestus
sit multomagis concubitus cum propin¬
quisdo quardicatis feminis habetur aũ¬
in cesti idest in castiiudican tur
Cam diuuero ut xp̃i ana religio
& Mictoritas scãe ecdesi ae sin¬
cit conuigia inter propinquosui¬
tinda sunt quam diunecessitudi¬
num nomina ꝑseuerant. Qm̃nũ
quam xp̃i anis conuenit ut duae
aut tres necessitudinis ut beatus
ut augustinus in homine uno
fiant. Auctoritate quippe scẽ dĩ
ecdesiae quam ab apostolis sibi tra¬
ditam creditur obseruare ciui

Expanded text:
festum est. Qui vero vel uxore vifestum est. Qui vero vel uxore vivente, quamvis dissociatum videatur esse conjugium, ad aliam copulam festinarunt, neque possunt adulteri non videri, in tantum ut etiam hae personae quibus tales conjuncti sunt, etiam ipsae adulterium commisisse videantur, secundum illud quod legimus in Evangelio: Qui dimiserit uxorem suam, et duxerit aliam, moechatur; similiter et qui dimissam duxerit, moechatur. Et ideo omnes a communione fideliumCum omnis illicitus concubitus incestus sit, multo magis concubitus cum propinquis Deoque dicatis feminis, habetur incesti, id est, incasti judicantur. Tandiu vero, ut Christiana religio, et auctoritas sanctae Ecclesiae sanxit, conjugia inter propinquos vitanda sunt, quandiu necessitudinum nomina perseverant. Quoniam nunquam Christianis convenit, ut duae aut tres necessitudines, ut beatus ait Augustinus, in homine uno fiant. Auctoritate quippe sanctae Dei Ecclesiae, quam apostolis sibi traditam creditur observare, cui
Abbreviated transcription (Latin):
ut potius. sint interse coniuges.
qui ab alterutro separatisunt. quã
cumhis quib aluis adbeserunt: Cum ali¬
is quippe adulteri non essent . nisi alte¬
rut rũ coniuges ꝑmanerert Deniq
mortuo uiro . cũ quouerũ conubium
fuit. fieriuerum conubiũ potest. cũ
quo prius adulteriũ fuit. Ita manent
int̃ uiuentes quid dam coniugale qđ
nec sepanrtio neccũ adulte rocopula¬
tio possitauferre Itemidem in libro
desermonedĩ inmonte. Moe chum
dicituirũ qui eam duxerit quae solu¬
taẽ a uiro. Cuirei Apłs terminũ osten¬
dit quia tam diudicit obseruandũ
quamdiu uir ei uiuit Illo autẽ mor¬
tuo dat nubendilicentiã Hocigit᷑
ticriminis operatores seueris sim
canonicacensura ut oportet
non ꝑcelluntur. De quare ita
innocentius papa indecretali¬
bus scribit. De his eti am in quit
re qui siuit dilectio tua quiinter¬
ueniente repudio aliis sematri¬
mono copularunt. Quosuitra¬
que parte adulterosesse mani¬

Expanded text:
ut potius sint inter se coniuges ut potius sint inter se coniuges qui ab alterutro separati sunt quam cum bis quibus aliis adhaeserunt. cum aliis quippe adulteri non essent, nisi ad alterutrum coniuges permanerent. denique mortuo uiro cum quo uerum conubium fuit fieri uerum conubium potest cum quo prius adulterium fuit. ita manet inter uiuentes quiddam coniugale, quod nec separatio nec cum altero copulatio possine Domini in monte : Moechum dicit virum, qui eam duxerit, quae soluta est a viro. Cui rei Apostolus terminum ostendit, quia tandiu dicit observandum, quandiu vir ejus vivit: illo autem mortuo, dat nubendi licentiam. » Hoc igitur ti criminis operatores severissima canonica censura, ut oportet, non percelluntur. De qua re ita Innocentius papa in decretalibusscribit: « De his etiam, inquit, requisivit dilectio tua, qui interveniente repudio aliis se matrimonio copularunt, quos in utraque parte adulteros esse mani
Abbreviated transcription (Latin):
reutiuxta eandemlegem
uxor quo que marito dar&
re pudium eadem caude la
prȩcipitur ne sccundum ac¬
cipiaturum. & qui a mere¬
trix & quȩ semel fuerat ad¬
ultera ob probrium nonti¬
mebat. Secundo precipi¬
tur uiro. quod si talem du¬
xerit sub ad ulteri crami¬
rium comitem. Hoc enim
uiuente inaceternum. nullo
diuortio separentur. cuius sa¬
cramenti tanta obseruatio est
inciuitate dĩ nostri in monte sc̃o
eius. hoc est in eculesi a xp̃i qui¬
bus que fide libus coniugatis
qui sine dubio membra sunt
xp̃i. ut comfiliorum procre¬
andorum causa uel nubunt fe¬
mine uelducuntur uxores.
Nec sterilem coniugem fassit re¬
linquere ut alia fecundaducat᷑
Quodsiquis quam feceritnon
lege huius sae culiubi inter ue¬
niente repudiosine crimine con¬
ceditur cum aliis alia copulare
dis illorum is rahelitis ꝑmisis¬
se testatur. sed lege euangelu
rous est adulteru. sicut &iam
ipsa si alterinupserit &usque
ad eomanent interuiuentes.
semelinita iura nuptiarum

Expanded text:
re, ut juxta eamdem legem re, ut juxta eamdem legem uxor quoque marito daret repudium: eadem cautela praecipitur, ne secundum accipiat virum. Et quia meretrix, et quae semel fuerat adulterata, opprobrium non timebat, secundo praecipitur viro, quod si talem duxerit, sub adulterii crimirimi. hoc enim uiuente in aeternum nullo diuortio separetur. cuius sacramenti tanta obseruatio est in ciuitate dei nostri, in monte sancto eius, hoc est in ecclesia Christi quibusque fidelibus coniugatis, qui sine dubio membra sunt Christi, ut, cum filiorum procreandorum causa uel nubant feminae uel ducantur uxores, nec sterilem coniugem fas sit relinquere, ut alia fecunda ducatur. quod si quisquam fecerit, non lege huius saeculi, ubi interueniente repudio sine crimine conceditur cum aliis alia copulare dis illorum Israhelitis permisisse testatur — sed lege euangelii reus est adulterii, sicut etiam illa, si alteri nupserit. usque adeo manent inter uiuentes semel inita iura nuptiarum,