comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñdũ est absorta mors inuictoria. ñ dũ corruptibile hoc
induit incorruptionẽ. Adhuc qͥbusdã pt᷑bationibus
etiã ipsa anima qͣtit᷑ post resurrectionẽ peccatoꝵ.
adhuc inpericulis tẽptacionẽ uersatur. Quib da
suggestionib delectat᷑: qͥb dã ñdelectat᷑. Et ineis qͥb
delectat᷑: aliqͣndo qͥb dã c̃sentit capit᷑. Languorest:
sanat & oms languores tuos. Sanabunt᷑ om̃s languores
tui: nolitimere. Magnis inqͥes: sedmaior est medicus :
Om̃ipotenti medico. nullus languor in sanabilis occurrit:
tantũ tucurari tesine. manꝰ eiꝰ nerepellas. Nouit qͥd
agat: Ntantũ delecteris cũ fou&: sedetiã toleres cum
secat. Iolera medicinale dolorẽ: futura cogitans sani¬
tatẽ. Uidete fr̃smei. in istis languorib corporis
qͣnta homines tolerent. ut paucos dies morant᷑:
adhos paucos dies incertos. Multi enĩ post tole¬

Expanded text:
nondum est absorpta mors in victoriam, nondum corruptibile hoc nondum est absorpta mors in victoriam, nondum corruptibile hoc induit incorruptionem : adhuc quibusdam perturbationibus etiam ipsa anima quatitur post remissionem peccatorum; adhuc in periculis tentationum versatur, quibusdam suggestionibus delectatur, quibusdam non delectatur, et in eis quibus delectatur, aliquando quibusdam consentit, capitur. Languor est; «sanat» et «omnes languores tuos.» Sanabuntur omnes languores tui, noli timere. Magni sunt, inquies: sed major est medicus. Omnipotenti medico nullus languor insanabilis occurrit: tantum tu curari te sine, manus ejus ne repellas; novit quid agat. Non tantum delecteris cum fovet, sed etiam toleres cum secat: tolera medicinalem dolorem, futuram cogitans sanitatem. Videte, fratres mei, in istis languoribus corporis quanta homines tolerent, ut paucos dies victuri moriantur, et hos paucos dies incertos. Multi enim post tole
Abbreviated transcription (Latin):
Quid debebat᷑ peccatori. nisi suppliciũ: Quid debeba¬
t᷑ blasphemo. nisigehenna ignis ardentis: Ñ ipsaretri-¬
buit: ne expauescas. ne exhorrescas. nesine amore timeas.
N oliobliuiscioms retributiones eiꝰ bonas: & mutare iam
ne experieris retributiones. Quiddica: Malas.
Siustas: ñ malas. Ate autẽ mala: adõ autẽ bona Nec
Sedtͥ patienti haec : malasunt. Nuis ut malasint tibi. quae
iustasunt dĩ: Nonsit mala in cspectudĩ. iniquitas tua.
Non enĩ cessauit uocare. aut uocatũ neglexit instruere:
aut instructũ cessauit ꝑficere. aut ꝑfectũ neglexit
coronare. Quiddicis quia es peccator: Conuertere. &
accipe retributiones istas: ꝓpicius fit om̃ib inqͥtatib
tuis. Post remissionẽ peccatoꝵ corpꝰ infirmũ geris.
necesse: sint quȩda desideria carnalia. quȩ titillent.¬
& quae tibi suggerant delectaciones in licitas. sedde
languore tuo ueniunt. Adhuc enĩ infirmã carnẽgeris:

Expanded text:
Quid debebatur peccatori, nisi supplicium? quid debebatur blasphemo, nisi gehenna ignis ardentis? Non ipsa retribuit: ne expavescas, ne exhorrescas, ne sine amore timeas. Noli oblivisci omnes retributiones ejus bonas; et mutare jam, ne experiaris retributiones ejus: quid dicam? malas? Si justas, non malas. Ad te ergo malas; ad Deum autem nec ona sunt; sed tibi patienti haec mala sunt. Non vis ut mala sint tibi, quae justa sunt Dei? Non sit mala in conspectu Dei iniquitas tua. Non enim cessavit vocare, aut vocatum neglexit instruere, aut instructum cessavit perficere, aut perfectum neglexit coronare. Quid dicis? Quia es peccator? Convertere, et accipe retributiones istas; «propitius fit omnibus iniquitatibus tuis.» Post remissionem peccatorum corpus infirmum geris: necesse est sint quaedam desideria carnalia quae te titillent, et quae tibi suggerant delectationes illicitas; de languore tuo veniunt. Adhuc enim infirmam carnem geris,
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ creatoredõ. Tale tubonũ queris. dat& hoc ds:
sednoli solũ quȩrere. Coheres xp̃i. qͥdgaudes. quia
sociuses pecori : Frige spemtuã adbonũ bonoꝵ om̃iũ:
ipse erit bonu̾tuũ a quotu intuo genere factꝰes bopꝰ.
& omia in suo genere factasunt bona. Fecit enĩds om̃ia
bona ualde. Ergo illudbonũ qđ ds est sidicamꝰ ualde
bonu: iã & decreatura dictuest. fecit dsoma bona
ualde: Quid gͦ illud bonũ dequo dictũest nemobosꝰ
nisi unꝰ ds. dicimꝰ qͥabonũ est ualde: Recurrit¬

Expanded text:
rerum creatore Deo. Tale tu bonum quaeris? Dat et hoc Deus; rerum creatore Deo. Tale tu bonum quaeris? Dat et hoc Deus; sed noli solum quaerere. Cohaeres Christi, quid gaudes, quia socius es pecori? Erige spem tuam ad bonum bonorum omnium. Ipse erit bonum tuum, a quo tu in tuo genere factus es bonus, et omnia in suo genere facta sunt bona. Fecit enim Deus omnia bona valde. Ergo illud bonum quod Deus est, si dicamus valde bonum, jam et de creatura dictum est: «Fecit Deus omnia bona valde» . Quid ergo illud bonum de quo dictum est, «Nemo bonus nisi unus Deus?» dicimus q
Abbreviated transcription (Latin):
laf. audisbonũ & suspiras: & hocipsũ qđ forte
peccas eligendiboni auiditate falleris. & in coreus
detineris qđ bonũ consiliũ dĩ ñ audis.: qͥd c̃otẽpnen¬
dũ & qͥdeligendũ sit. Quod forte neglegis discere. sine
glegendo bono fallebaris: ubicũq peccas qͣsibonũ
quęris. qͣ si refectionẽ desideras. Bonast̾ ista quȩquȩ¬
ris: sed malatibier̃ deserto illo aquo bona factast̃:
Bonũ tuũ quȩre: Oanima. Est eni bonũ aliud alt̾i:
& om̃s creaturȩ habent qđda bonu suũ integritatis
sua. & ꝑfectionis naturȩ suae. Int̾: qͥd cuiq rei¬
imꝑfectȩ : necessaruisit ut ꝑficiat᷑. Quȩre bonũ
tuũ bonũ. Quidgͦ deest. cuisũmu bonũ. bonũ est:
Sunt enĩ & inferiorabona: quae aliis & alussunt boxa:
indigentia. dormire. gestire. uiuere. sanu eẽ.
generare: Bonũ illi est & usq adquenda modũ:
hab& boni sui m̃surã tributã & concessam. abomi ũ

Expanded text:
las; audis bonum, et suspiras: et hoc ipsum quod forte las; audis bonum, et suspiras: et hoc ipsum quod forte peccas, eligendi bona aviditate falleris; et in eo reus detineris, quod bonum consilium Dei non audis, quid contemnendum et quid eligendum sit; quod forte negligis discere, si in eligendo bono fallebaris. Ubicumque peccas quasi bonum quaeris, quasi refectionem desideras. Bona sunt ista quae quaeris; sed mala tibi erunt, deserto illo a quo bona facta sunt. Bonum tuum quaere, o anima. Est enim bonum aliud alteri, et omnes creaturae habent quoddam bonum suum, integritatis suae, et perfectionis natursit, ut perficiatur; quaere tuum tuum bonum. Quid ergo deest cui summum bonum bonum est? Sunt enim et inferiora bona, quae aliis et aliis bona sunindigentia, dormire, gestire, vivere, sanum esse, generare? Bonum illi est, et usque ad quemdam modum habet boni sui mensuram tributam, et concessam ab omnium
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in illodie iustꝰ iudex. Quare: Quia agonẽ certaui:
Quare: Quia cursũ consũmaui. Quare: Quia fide
coronaris: Nusquã sis suꝑbus: semꝑ laudadnm. Oms
retributioneseiꝰ: noliobliuisci. Retributioest: cũ
peccator & impius uocatꝰes. ut iustificeris. Retributio:.
cũ rectꝰ & gub̾natuses. ne caderes. Retributio est: cũ
tibi uires subministratȩ sunt. ut usq infine̾ ꝑseuerares.
Retributioest: ut &iã caro istatua quap̃mebaris re¬
surgat. & nec capitistui capillus intereat. Recribu-¬
tio est: ut post resurrectione coroneris. Retributio::
uita luctam᷑: cũ corruptione ista: Sed qͥd scriptu̾est :
N ouissima inimica: destruet᷑ mors: Post destructionẽ
mortis: nullũ timebis inimicũ. Inde absorta est mors
in uictoria: Tunc qͦ erit uictoria: tẽ corona: Post
certam̃gͦ: coronabor. Post corona qͥd agã : Quisaciat
inbonis desideriũ tuũ. Modo enĩ audis bonũ & anhe¬

Expanded text:
nus in illa die justus judex» . Quare? Quia «agonem certavi.» Quare? Quia «cursum consummavi.» Quare? Quia «fidem coronaris. Nusquam sis superbus; semper lauda Dominum, omnes retributiones ejus noli oblivisci. Retributio est, cum peccator et impius vocatus es, ut justificareris. Retributio est, cum erectus et gubernatus es ne caderes. Retributio est, cum tibi vires subministratae sunt, ut usque in finem perseverares. Retributio est, ut etiam caro ista tua qua premebaris, resurgat, et nec capitis tui capillus intereat. Retributio est, ut post resurrectionem coroneris. Retributio est, vita luctamur cum corruptione ista: sed quid scriptum est? «Novissima inimica destruetur mors.» Post destructionem mortis, nullum timebis inimicum: inde «absorpta est mors in victoriam» . Tunc ergo erit victoria, tunc corona. Post certamen ergo coronabor, post coronam quid agam? «Qui satiat in bonis desiderium tuum.» Modo enim audis bonum, et anhe
Abbreviated transcription (Latin):
quenda : significauit nobis. Et qͥde renouat᷑. &
iuuentꝰ aquilȩ : sed ñ adinmortalitat̾e. Data est
enĩ similitudo. qͣntũ dere mortali potuit trahi:
adrem utcũq significanda in mortale. ñ adde¬
monstranda. Dicit᷑ aqͥla cũ senectute corporis
p̾ssa fuerit. im moderatione rostricrescentis. cibu
capere ñ posse. Parsenĩ rostrieiꝰ superior quae
supͣ partẽ inferiorẽ aduncat᷑. cũ prȩsenecta in¬
moderatius creuerit. Longitudo increm̃ti eiꝰ ñ eã
sinit os aperire : ut sit aliquod int̾ uallu int̃ inferi¬
ore partẽ & uncũ superiore. Nisi enĩ aliqͦd inter¬
uallũ pateat. ñ hab& morsus qͣsi forcipe. unde
ueluc tondeat: qđ trans mittat in fauces:
Crescente itaq superiore parte. & nimis aduncata:
Ñ poteritos aperire. & aliqͥd capere. Hoc ei fẽc̃ uetꝰtas:

Expanded text:
. Et quidem renovatur et juventus aquilae, sed non ad immortalitatem. Data est enim similitudo, quantum de re mortali potuit trahi ad rem utcumque significandam immortalem, non ad demonstrandam. Dicitur aquila, cum senectute corporis pressa fuerit, immoderatione rostri crescentis cibum capere non posse. Pars enim rostri ejus superior, quae supra partem inferiorem aduncatur, cum prae senecta immoderatius creverit, longitudo ejus incrementi non eam sinit os aperire, ut sit aliquod intervallum inter inferiorem partem et uncum superiorem. Nisi enim aliquod intervallum pateat, non habet morsus quasi forcipem, unde velut tondeat quod transmittat in fauces. Crescente itaque superiore parte, et nimis aduncata, non poterit os aperire et aliquid capere. Hoc ei facit vetustas
Abbreviated transcription (Latin):
asuras. Et quiderit illa eructuatio post saginã.
simͦ post modicas istas refectiones tantũ efficitur
anima nr̃a: Quiderit: Quandofi& post redeptio¬
ne ab om̃i corruptione qđ dictũ÷ inistopsalmo
Quisaciat in bonis desideriũ tuũ: Et qͣsiquȩreres qͣndo
saciat: Modo enĩ ñ sacior. Ad qđ cuq me conuer-¬
tero: uilescit mͥ adeptu: quauis accenderit deside¬¬
ratũ. Cũ omia quaedu ñ habeo amo. cũ habuero
c̃tẽpno. qͦ bono me saciauit lausdi: Et ipsa cũ corpꝰ
qđ corrũpit᷑ ad grauatanima. & de pͥmit t̃rena¬
in habitacio sensũ multa cogitantẽ: ñ implet᷑ in
anima mea. ñ ꝑficit᷑. Aliȩ decorruptione delectatio¬
nes indigentiarũ decorquent me: ab illa qͣndo sacia¬
bit᷑ desideruimeũ inbonis. qͣndoquęris. renoua¬
bit᷑ sic̃ aqͥlȩ iuuentꝰ tua. Querisgͦ qͣndo sacietur
in bonis animatua: Quando renouata fuerit
iuuentꝰ tua: & addidit sic̃ aqͥlȩ: Profecto hic aliqͥd

Expanded text:
vestras. Et quid erit illa ructatio post saginam, si modo post modicas istas refectiones tantum afficitur anima nostra? quid erit, quando fiet post redemptionem ab omni corruptione, quod dictum est in isto psalmo, «Qui satiat in bonis desiderium tuum?» 9. Et quasi quaereres, Quando satiat? modo enim non satior; ad quodcumque me convertero, vilescit mihi adeptum, quamvis accenderit desideratum: cum omnia quae dum non habeo amo, cum habuero contemno, quod bonum me satiabit? Laus Dei. Et ipsa, cum corpus quod corrumpitur aggravat animainhabitatio sensum multa cogitantem, non impletur anima mea, non perficitur: aliae de corruptione delectationes indigentiarum detorquent me ab illa. Quando satiabitur desiderium meum in bonis? quando, quaeris? «Renovabitur sicut aquilae juventus tua.» Quaeris ergo quando satietur in bonis anima tua? Quando renovata fuerit juventus tua. Et addidit, «sicut aquilae.» Profecto hic aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
recens illa tractacio psalmi: explicare ñ possumꝰ
Iubilemꝰ: bonu: dõ. Quale bonũ. quis dicate.
Eecc ñ possumꝰ dicere: & ñ ꝑmitcit᷑ tacere. Ergosiñ
possumꝰ dicere. & p̃gaudio ñ ꝑmittic̃ tacere: nec
loqͣm̃. nec taccamꝰ. Quidoͦ faciamꝰ ñloquentes & p̃
tacentes : Lubilemꝰ: Iubilatedõ salutari nr̃o:¬

Expanded text:
are non possumus, jubilemus. Bonum est Deus. Quale bonum, quis dicat? Ecce non possumus dicere, et non permittimur tacere. Ergo si non possumus dicere, et prae gaudio non permittimur tacere; nec loquamur, nec taceamus. Quid ergo faciamus, non loquentes et non tacentes? Jubilemus. Jubilate Deo salutari no
Abbreviated transcription (Latin):
ad sinistrã separabunt᷑. ñne tunc uidebt̃ inquem
pupuger̃: Q̾ confundent̃ sero: qͥ pͥma pęnitentia
& salubri confundi noluer̃. Aedificauit dñssioꝵ.
& uidebit᷑ ingłasua: qͥ in illo pͥmo uisusest in
infirmitate sua

Expanded text:
nistram separabuntur , nonne tunc videbunt in quem pupugerunt ? Et confundentur sero, qui prima poenitentia et salubri confundi noluerunt. «Aedificabit Dominus Sion, et videbitur in gloria sua:» qui in illa primo visus est in infirmitate sua
Abbreviated transcription (Latin):
iusti in trabunt in eas. has ad salutẽ nemo
intrat in iustus. in illã ierusalem quae non
recipit in circumcisum ubidicitur: ca nes
ginqua peregrinatione mea in habitaui cũ
tabernaculis cedar. & cumhis qui oderant
pacem eram pacificus. Pertuli usq in finem
ꝑmixtionem malorum: sed hae portae dñi.
qm̃ exaudisti me. & factus es mihi insalutẽ
Quam sȩpe ostenditur laudis. ẽẽ. ista confessio.
non uulnera medico ostendens : sed deꝑcepta
sanitate grãs agens Ipse autem medicus salus
est at istum quem dicimus Lapis quẽ reproba¬
li Nam hic factus t̃ incaput anguli ut duos
cõnder& inse. in unum nouũ hominẽ faciens pacẽ:
& cõmmutar&e utrosq in uno corpore dõ. circum

Expanded text:
usti intrabunt in eas.» Has saltem nemo intret injustus, in illam Jerusalem quae non recipit incircumcisum, ubi dicitur, «Canes ginqua peregrinatione mea «inhabitavi cum tabernaculis Cedar,» et «cum his qui oderunt pacem eram pacificus» : pertuli usque in finem permixtionem malorum, sed «hae portae Domini; m exaudisti me, et factus es mihi in salutem.» Quam saepe ostenditur laudis esse ista confessio, non vulnera medico ostendens, sed de percepta sanitate gratias agens. Ipse autem medicus salus est. 17. «vers.» 22. At istum quem dicimus? «Lapidem quem reprobanam «hic factus est in caput anguli; ut duos conderet in se, in unum novum hominem, faciens pacem, et connecteret utrosque in uno corpore Deo , circum
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ monachoꝵ: quia illi nolunt habitare in
untm cum fr̃ib. sed sequentes donatũ xp̃m di¬
miser̃. hoc deuno & deuno solo audiuit caritas
urã iam iocundetur cũ psalmo : ut sequentia
uideamus Breuis. ẽ. potest anobis curri. quan¬
tum dñs suggerit. Puto enim ex his quaedicꝰ¬
ta sunt patere posse quae secuntur. quam uis¬

Expanded text:
nomen monachorum, quia illi nolunt habitare in nomen monachorum, quia illi nolunt habitare in unum cum fratribus; sed sequentes Donatum, Christum dimiserunt. Haec de uno, et uno solo audivit Charitas vestra; jam jucundemur cum Psalmo, ut sequentia videamus. Brevis est; potest a nobis curri, quantum Dominus suggerit. Puto enim ex his quae dicta sunt, patere posse quae sequuntur, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
quia certant dicis agonisticos: & inuenistis
unde appelletis. quia dixit apostolus. bonũ
certamen certaui. Quare ergo & nos non ap¬
pell emus monachos. cum dicit psalmus. ecce
quam bonum & quam iocundũ habitare fr̃s
unus cũ multis. unus dici potest: monos non
Qui ergo sic uiuunt inunum ut unũ hominem
faciant. ut sit illis uere quõmodo scriptũ ẽ.
una anima & unum cor. multa corpora sed
non multae animae. multa corpora. sed non
multa corda: recte dicitur monos. id est unꝰ
solus. Undeille unus: sanabatur inpiscina:
respondeant nobis. & exponant qͥ insultant
nomin i monachoꝵ. quare ille qͥ inuentus . ẽ.
triginta octo annos habens ininfirmitate. hoc
respondis setdõ: cũ cõmmota fuerit aqua ñ habeo
qui me deponat. alius ante mẽ descendit:
Descenderat unus. iã alius non descendebat
Unus solus sanabatur. unitatem aeccłae p̃figura¬
bat: Merito insultant nomini unitatis: qui

Expanded text:
quia certant, dicitis agonisticos: et invenistis quia certant, dicitis agonisticos: et invenistis unde appelletis, quia dixit Apostolus, «Bonum agonem certavi.» Quare ergo et nos non appellemus moquam bonum et quam iucundum habitare fratres est, sed cum multis unus dici monos non Qui ergo sic vivunt in unum, ut unum hominem faciant, ut sit illis vere quod scriptum est, «una anima et unum cor;» multa corpora, sed non multae animae; multa corpora, sed non multa corda; recte dicitur μόνος, id est unus solus. Unde et ille unus sanabatur in piscina. Respondeant nobis et exponant, qui insultant nomini monachorum, quare ille qui inventus est triginta octo annos habens in infirmitate, hoc respondisset Domino: «Cum mota fuerit aqua, non habeo qui deponat me; alius ante me descendit» . Descenderat unus, jam alius non descendebat. Unus solus sanabatur; unitatem Ecclesiae figurabat. Merito insultant nomini unitatis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
agonem: Certant enim. & dicit apłs certamen
bonum certaui: quiã sunt qͥ certant aduersꝰ
diabolum & p̃ualent: Milites xp̃i : agonistici
appellantur. Utinã ergo milites xp̃i. eẽnt. &¬
non milites diaboli : aquib plus timetur dõ
laudes. quã fremitꝰ leonis. hi etiã insultare
nobis audent: quia fr̃s cumuident homines.
dõ gr̃as dicunt. Quid ẽ. inquiunt dõ gr̃ãs.
Itane surdus es ut nescias quid sit dõ grãs.
Qui dicit dõ grãs : gr̃as agit dõ. Uide si non deb&e
fr̃ dõ grãs agere quando uidet frẽm suum.
N on enim nonẽ. locus gratulationis. quando se
inuicem uident qui habitant in xp̃o: & tam̃
uos dõ grãs nr̃m ridetis. dõ laudes ur̃m. plorant
homines. Sed certe redditis rationẽ de nomi¬
ne: quare appellatis agonisticos Itafiat ut
appellatis: ita fiat. Omnino fauemus. Prest&
dñs. ut illi contra diabolum certent. & non

Expanded text:
agonem. Certant enim; et dicit Apostolus, «Certamen agonem. Certant enim; et dicit Apostolus, «Certamen bonum certavi» . Quia sunt qui certant adversus diabolum, et praevalent, milites Christi agonistici appellantur. Utinam ergo milites Christi essent, et non milites diaboli, a quibus plus timetur, Deo laudes, quam fremitus leonis. Hi etiam insultare nobis audent, quia fratres, cum vident homines, Deo gratias dicunt. Quid est, inquiunt, Deo gratias? Itane surdus es, ut nescias quid sit, Deo gratias? Qui dicit, Deo gratias, gratias agit Deo. Vide si non debet frater Deo gratias agere, quando videt fratrem suum. Num enim non est locus gratulationis, quando se invicem vident qui habitant in Christo? Et tamen vos Deo gratias nostrum ridetis: Deo laudes vestrum plorant homines. Sed certe reddidistis rationem de nomine, quare appelletis agonisticos. Ita fiat, ut appellatis; ita fiat, omnino favemus. Praestet Dominus ut illi contra diabolum certent, et non
Abbreviated transcription (Latin):
sibi relicta. non ad consolationẽ sed ad tẽpta¬
tionem: ait quod nostis Dñs ded it dñs abstu¬
lit. sicut dño placuit ita factũ est: sit nomen
dñi benedictum: Implettm .ẽ. in eo quod coti¬
die cantamus: si & morib consonemꝰ. B ene-¬
dicam dñm in omĩ tẽpore. semperlaus eiꝰ
in ore meo: Ergo in istis trib nominbsignificata
sunt tria genera hominũ. & in illis tribus
rursus in euangłio. quae cõmemoraui. Quiddi
cunt illi qui nobis de nomine monachorum
insultant: fortasse dicturi sunt: nr̃i non
uocantur circũcelliones. Uos illos ita appel¬
latis contumelioso nomine: nam nos itanon
uocamus Dicant quid eos uocent: & audietis
A gonisticos eos uocant: fatemur & nos hones¬
to nomine: si res conuenir&: Sed interun
illud uideat sc̃itas ur̃a. Qui nobis dicunt
ostendite ubi scriptum sit nom̃ monachorum:
ostendant nõbis ubi scriptum sit nomen ago¬
nisticoꝵ. Sic eos inquiunt appellamꝰ ꝓpter

Expanded text:
sibi relicta, non ad consolationem, sed ad tentasibi relicta, non ad consolationem, sed ad tentationem, ait quod nostis, «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Impletum est in eo quod quotidie cantamus, si et moribus consonemus: «Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo» . Ergo in istis tribus nominibus significata sunt tria genera hominum, et in illis tribus rursus in Evangelio, quae commemoravi. 6. Quid ergo dicunt illi qui nobis de nomine monachorum insultant? Fortasse dicturi sunt: Nostri non vocantur circumcelliones: vos illos ita appellatis contumelioso nomine; nam nos eos ita non vocamus. Dicant quid eos vocent, et audietis. Agonisticos eos vocant. Fatemur et nos honesto nomine, si et res conveniret. Sed interim illud videat Sanctitas vestra: qui nobis dicunt, Ostendite ubi scriptum sit nomen monachorum, ostendant ubi scriptum sit nomen agonisticorum. Sic eos, inquiunt, appellamus propter
Abbreviated transcription (Latin):
indesideriis cęlestib uitam ge̾rens: tẽptatus
inmultis. & inuentus aurum obrirum. quã
quietꝰ erat. qui & inter leones securus erat:
Ergo innomine danielis. qui etiã uir desiderio¬
rũ. ẽ. appellatꝰ. sed utiq cast grum atq scõrum.
significantur seruidĩ dequib dicitur: ecce
quã bonum & quam iocundum. habitare fr̃s
in unum. In nomine iob: significatur una illa
demolendino quae assumitur. Habebat enĩ
uxorem. habebat filios. habebat multas diui¬
tias. Et tã multa habebat in isto scło: ut diabolꝰ
hoc ei obicer&. quia non gratis. sed ꝓpt̃ ea quȩ
acceperat. colebat dm̃. Hoc obiecit aduersariꝰ
scõ uiro Et intẽptationib suis ꝓbatus est quã
gratis iob cõleret dm̃. non ꝓpt̃ illa quȩ accepe¬
rat: sed ꝓpt̾ eum qui dederat. Amissis itaq om¬
nib repentina affuctionẽ & tẽptatione. amis¬
sa hereditate. amissis heredib. sola coniuge

Expanded text:
in desideriis coelestibus vitam gerens; tentatus in desideriis coelestibus vitam gerens; tentatus in multis, et inventus aurum obrizum. Quam quietus erat, qui et inter leones securus erat ! Ergo in nomine Danielis, qui etiam «vir desideriorum» est appellatus ; sed utique castorum atque sanctorum, significantur servi Dei, de quibus dicitur, «Ecce quam» «bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» In nomine Job significatur una illa de molendino quae assumetur. Habebat enim uxorem, habebat filios, habebat multas divitias; et tam multa habebat in isto saeculo, ut diabolus hoc ei objiceret, quia non gratis, sed propter ea quae acceperat, colebat Deum. Hoc objecit adversarius sancto viro: et in tentationibus suis probatus est quam gratis Job coleret Deum, et non propter illa quae acceperat, sed propter eum qui dederat. Amissis itaque omnibus repentina afflictione et tentatione, amissa haereditate, amissis haeredibus, sola conjuge
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunicent. thesaurizent. Et quid inde illis
lucri: thesauriz int sibi fundam̃tum bonũ
in futurum : ut app̃hendant ueram uitã lcce
quae assumetur demolendino: Qualis autẽ
diues ille erat qui induebatur purpura & brs.¬
so. & epulabatur cotidie splendide. & iacentẽ
ad ianuam suã pauperem contẽpnebat. relin¬
quetur : quia demolendino una assumetur.
& una relinquetur. Sic dicit & ezechiel detrib
ꝑ sonis. in quib non absurde tria haec genera
intelligimꝰ: cum miserit dñs gladiũ interra
Et si fuerint inmedio eorum noe. daniel. & iob:
non liberabunt filios neq filias. sed ipsisoli
salui er̃. Iam olim illi liberati sunt: sed inistis
trib nominib tria genera quaedã significa¬
uit. Noe significat rectores aeccłae : quia
ipse arcam indiluuio gubernauit Daniel
autem uitam quietem̃ elegit. incelibatu ser ui¬
re dõ : idẽ. uxorem non quȩrens Erat uirsc̃s.

Expanded text:
communicent, thesaurizent.» Et quid inde illis communicent, thesaurizent.» Et quid inde illis lucri? «Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Ecce quae assumetur de molendino. Qualis autem dives ille erat qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, et jacentem ad januam suam pauperem contemnebat , relinquetur. Quia de molendino una assumetur, et una relinquetur. 5. Sic dicit et Ezechiel de tribus personis, in quibus non absurde tria haec genera intelligimus: «Cum miserit Dominus gladium in terram, etsi fuerint in medio eorum Noe, Daniel et Job, non liberabunt filios neque filias; sed ipsi soli salvi erunt» . Jam illi olim liberati sunt, sed in istis tribus nominibus tria genera quaedam significavit. Noe significat rectores Ecclesiae, quia ipse arcam in diluvio gubernavit . Daniel autem vitam quietam elegit, in caelibatu servire Deo, id est, uxorem non quaerens. Erat vir sanctus,
Abbreviated transcription (Latin):
camelum intrare ꝑforamen acus. quã diuitem
in regnum cęlorum: Et cũ contristati essent disci¬
puli ꝓ illis dequib iã desperauerant. consolat᷑
.ẽ. eos dñs dicens Quae hominib impossibilia
sunt : dõ facilia sunt. Quomodo autem illud
facile facit ds: Audi apłm: si non neglegas qđ
p̃cipit P recipe inquit diuitib huiꝰ scłi: non
superbe sapere: Inuenis enim pauꝑem suꝑbien¬
tem. diuitem humilem Ixp̃ianum. bene consi¬
deratem quia omĩa illa p̾tereunt & p̃terflu¬
unt. quia nihil attulit in hunc mundum nihil
potest demundo auferre. cogitantem quẽ ad¬
modũ diues ille qui ardebat in flãma apud
in feros. guitã sibi distillari dedigito desidera¬
uit eiꝰ. qui micas demensa eiꝰ concupierat: cogi¬
tantes ista: faciunt quod ait apłs. N eq sperare
in incerto diuitiarum: sed indõ uiuo. qͥ p̃stat
nobis abundanter omĩa ad fruendum Diui¬
tes sint inquit inoꝑib bonis. facile tribuant.

Expanded text:
camelum per foramen acus, quam divitem camelum per foramen acus, quam divitem in regnum coelorum.» Et cum contristati essent discipuli pro illis, de quibus jam desperabant, consolatus est eos Dominus dicens: «Quae hominibus impossibilia sunt, Deo facilia sunt» . Quomodo autem illud facile facit Deus? Audi Apostolum, si non negligas quod praecepit: «Praecipe,» inquit, «divitibus hujus saeculi non superbe sapere.» Invenis enim pauperem superbientem, divitem humilem; christianum bene considerantem quia illa omnia praetereunt et praeterfluunt, quia nihil attulit in hunc mundum, nihil potest de mundo auferre; cogitantem quemadmodum dives ille qui ardebat in flamma apud inferos, guttam sibi destillari de digito desideravit ejus qui micas de mensa ejus concupierat. Cogitantes ista, faciunt quod ait Apostolus: «Neque sperare in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum. Divites sint,» inquit, «in operibus bonis, facile tribuant,
Abbreviated transcription (Latin):
intieni entur nisi in finem. duae item in molendino:¬
In molendino: ex nomine generis femi̾ni appellauit.
Plebes enim intelligi uoluit: Quare inmolendi¬
no:: quia in isto mundo uersantur. ubi molen¬
dinũ intelligitur : quia sic uertitur mundus
iste. quomodo mola. Ue enĩ quos conterit.
Sic ibi uersantur fideles boni: ut una ex eis
consumatur. altera assumatur. Quosdam
enim actiones mundi. faciunt dilectores scłi.
fratidatores. simulatõres : Alii autem sic ibi
sunt: quomodo ait apłs. Et qui utuntur hoc
mundo: tanquam non utentes sint. Prȩterit
enim figura huiꝰ mundi: uolo uos sine sollici¬
tudine. eẽ : Audis quae assumentur de mo-¬
lendino Certe enim multa peccata uidentur
addiuites ꝑtinere. Cum enĩ plus agunt & plus
ad ministrant. & plus adeos pendet res familia-¬
ris ampla: difficile. ẽ. ut non plura peccata con¬
trahant. Et deillis dictum ẽ. : quia facilius . ẽ.

Expanded text:
inveniuntur nisi in fine. Duae item iinveniuntur nisi in fine. Duae item in molendino ex nomine generis feminini appellavit; plebes enim intelligi voluit. Quare in molendino? Quia in isto mundo versantur, ubi molendinum intelligitur; quia sic vertitur mundus iste, quomodo mola: vae enim quos conterit. Sic ibi versantur fideles boni, ut una ex eis consumatur, altera assumatur. Quasdam enim actiones mundi faciunt dilectores saeculi, fraudatores, simulatores. Alii autem sic ibi sunt, quomodo ait Apostolus, «Et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utentes sint; praeterit enim figura hujus mundi: volo vos sine sollicitudine esse» . Audis quae assumetur de molendino? Certe enim multa peccata videntur ad divites pertinere. Cum enim plus agunt, et plus administrant, et plus ad eos pendet res familiaris ampla, difficile est ut non plura peccata contrahant; et de illis dictum est quia «facilius est intrare
Abbreviated transcription (Latin):
sunt enim monachi falsi : quam & clerici falsi.
& fideles falsi. O mĩa genera fr̃s mei tria. quȩ
aliquando uobis commendatumꝰ. & ut puto
non semel: habent bonos suos. habent malos
suos Detrib enĩipsis generib dictum . ẽ: duo
in agro. unus assumetur. & unus relinquet᷑
Et duo in lecto. unus assumetur. & unꝰ relin-¬
quetur. Et duȩ in molendino. una assumetur.
& tina reliquetur. In agro sunt qui guber¬
nant aeccłam. undedicit apłs. Uidete sinon
in agro erat. Ego plantaui. apollo rigauit:
sed d̃s incrementũ dedit. In lecto autem eos
intelligi uoluit: qui amauer̾ quietem. Per
lectum enĩ quietẽ uoluit intelligi: non se mis¬
centes turbis. nontumultui generis humani.
in otio seruientes dõ. Et indetamen. unꝰ assume¬
tur. & unꝰ relinquetur. Sunt ibi ꝓͥbi. & sunt
ibi reprobi. Ne ex pauescatis quando ibi inue¬
niuntur reprobi nam & latent quidam. qui ñ

Expanded text:
sunt enim monachi falsi, quam et clerici falsi, sunt enim monachi falsi, quam et clerici falsi, et fideles falsi. Omnia genera, fratres mei, tria quae aliquando vobis commendavimus, et ut puto, non semel, habent bonos suos, habent malos suos. De tribus enim ipsis generibus dictum est: «Duo in agro; unus assumetur, et unus relinquetur: et duo in lecto; unus assumetur, et unus relinquetur: et duae in molendino; una assumetur, et una relinquetur» . In agro sunt qui gubernant Ecclesiam. Unde dicit Apostolus videte si non in agro erat: «Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit» . In lecto autem eos intelligi voluit, qui amaverunt quietem; per lectum enim quietem voluit intelligi; non se miscentes turbis, non tumultui generis humani, in otio servientes Deo: et inde tamen unus assumetur, et unus relinquetur. Sunt ibi probi, et sunt ibi reprobi. Ne expavescatis quando ibi inveniuntur reprobi; nam et latent quidam, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
in sultant demonachis: Primo si cõparandi sunt.
uos uidete: si uerbis urĩs opus est: Iam laboratis:
non opus. ẽ. nisi ut ammoneatis unũquẽq
ut attendat. Solum attendat & compar& qͥd
opus estuerbis ur̃ĩs cõparentur ebriosi cũ
sobrus : precipites cũ consideratis. furentescũ
simplicib uagantes cũ congregatis Sed tam̃
dicere consuer̃. Quid sibi uult nom̃ monachoꝵ
quanto melius dicimus nos quid sibi uult nom̃
circillionum. sed non inquiunt uocantur
circilliones. Forte corrupto sono nominis.
eos appellamus. Dicturi sunt nobis integrũ
nomen ipsorum: Forte circũ celliones uocant᷑
noncircilliones. Plane si hoc uocantur: expo¬
nant quid sint. Nam circũ celliones dicti sunt.¬
quod circũcellas uagantur. Solent enim ire
hac illac. nusquam habentes sedes. & facere
Et nos nouimus tales. sed nonperit fraternitas
pia. ꝓpt̃ eos qui ꝓfitentur quod nonsunt. Tam

Expanded text:
insultant de monachis. Primo si comparandi sunt, insultant de monachis. Primo si comparandi sunt, vos videte; si verbis vestris opus est, jam laboratis. Non opus est, nisi ut admoneatis unumquemque ut attendat; solum attendat, et comparet. Quid opus est verbis vestris? Comparentur ebriosi cum sobriis, praecipites cum consideratis, furentes cum simplicibus, vagantes cum congregatis. Sed tamen dicere consueverunt: Quid sibi vult nomen monachorum? Quanto melius dicimus nos: Quid sibi vult nomen circellionum? Sed non, inquiunt, vocantur circelliones. Forte corrupto sono nominis eos appellamus. Dicturi sumus vobis integrum nomen ipsorum? Forte circumcelliones vocantur, non circelliones. Plane si hoc vocantur, exponant quid sint. Nam circumcelliones dicti sunt,quia circum cellas vagantur: solent enim ire hac, illac, nusquam habentes sedes; et facere et nos novimus tales: sed non periit fraternitas pia, propter eos qui profitentur quod non sunt. Tam
Abbreviated transcription (Latin):
habitauer̃ in unum: qui omiã quae habebant
uendider̃. rerũq suarum p̃cia ad pedes apos¬
tolorum posuerunt sicut in actib apłorum
legitur: ce distribuebatur unicuiq ꝓ ut opus
erat. Et nemo dicebat aliquid ꝓprium : sed erant
illis omĩa cõmunia Et quid.ẽ. in unum: & erat
illis inquit anima una. & cor unum in dm̃. Ergo
ipsi prius audier̃: ecce quambonũ & quam io¬
cundum. habitare fr̃s in unum: Primi audier̃.
sed non soli audier̃. Non enim usq ad illos ista
dilectio & unitas fratrum uenit. Uenit enim
Seddeb&. eẽ. impiger animꝰ. ut & uoueat & reddat.
ne cũ seminus idoneũ putat ad redden dum.
piger sit aduouendum. Plane nunquã redd&.
si de suo seputauerit redditurum. Extioce huiꝰ
psalmi appellati sunt & monachi: nequis uobis
deistonomine in sult& catholicis: Quando uos
recte hereticis decircum cellionib insultare
cȩperitis. ut erubescendo saluentur: illi uob

Expanded text:
habitaverunt in unum, qui omnia quae habebant habitaverunt in unum, qui omnia quae habebant vendiderunt, rerumque suarum pretia ad pedes Apostolorum posuerunt, sicut in Actibus Apostolorum legitur; «et distribuebatur unicuique sicut cuique opus erat; et nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia.» Et quid est, «in unum? Et erat illis,» inquit, «anima una et cor unum in Deum» . Ergo ipsi prius audierunt, «Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» Primi audierunt, sed non soli audierunt. Non enim usque ad illos ista dilectio et unitas fratrum venit. Venit enim . Sed debet esse impiger animus, ut et voveat, et reddat; ne cum se minus idoneum putat ad reddendum, piger sit ad vovendum. Plane nunquam reddet, si de suo se putaverit redditurum. 3. Ex voce hujus psalmi appellati sunt et Monachi, ne quis vobis de isto nomine insultet Catholicis. Quando vos recte haereticis de Circellionibus insultare coeperitis, ut erubescendo salventur; illi vobis
Abbreviated transcription (Latin):
nuit ꝑ omnẽ orbem terrarum: & qui diuisi erant
congregati sunt. Clamor dĩ. clamor sp̃s scĩ.
clamor ꝓpheticus. non audiebatur in iudȩa : &
auditus . ẽ. in toto orbe terrarum: Aduersus istũ
sonum surdi erant interquos cantabatur. et
apertis aurib inuenti sunt dequib dictum est:
non audierunt intelligent: Uerumtam̃ dilectis¬
simi. si consideremus: deillo pariete circũcisio¬
nis. prius nata . ẽ. ista benedictio. Non enĩ omnes
udȩi perier̃. Et unde apłi filii ꝓphetarum. filui
excussorũ sicut iã scientib loquimur. unde
illi quingenti qui dñm post resurrectionẽ uide¬
runt. quos cõmemorat apostolꝰ paulus: unde
illi centum uiginti. qui simul erant in uno loco
post resurrectionem dñi & ascensionẽ incaelũ.
quib in uno loco constitutis suꝑ uenit sp̃s sc̃s
die pentecosten. missus decaelo sic missus
sicut ꝓmissus Om̃s inde erant. &̃ ip̃si primo

Expanded text:
nuit per omnem orbem terrarum, et qui divisi erant, nuit per omnem orbem terrarum, et qui divisi erant, congregati sunt. Clamor Dei, clamor Spiritus sancti, clamor propheticus non audiebatur in Judaea; et auditus est in toto orbe terrarum. Adversus istum sonum surdi erant, inter quos cantabatur; et apertis auribus inventi sunt, de quibus dictum est: non audierunt, intelligent» . Verumtamen, dilectissimi, si consideremus, de illo pariete circumcisionis prius nata est ista benedictio. Num enim omnes Judaei perierunt? Et unde Apostoli, filii Prophetarum, «filii excussorum» ? Sicut jam scientibus loquimur. Unde illi quingenti qui Dominum post resurrectionem viderunt, quos commemorat apostolus Paulus ? Unde illi centum viginti qui simul erant in uno loco post resurrectionem Domini et ascensionem in coelum, quibus in uno loco constitutis supervenit Spiritus sanctus die Pentecostes missus de coelo; sic missus, sicut promissus? Omnes inde erant: et ipsi primi
Abbreviated transcription (Latin):
DUM. habitare fr̃s inunum
Ita sonus iste dulcis . ẽ. ut & qui psalterium nesci¬
unt. ipsum uersum cantent. Tam dulcis. ẽ quã
dulcis est caritas: quae facit fr̃s habitare in unũ
Et hoc quidem fr̃s. non indiget interp̃tatione
aut expositione. quã bonum & quã iocundũ
sit habitare in unum: sed ea quae secuntur
habet aliquid quod pulsantib aperia tur
Uerũtamen ut abisto uersu descendat nobis in¬
tellectus uniuersae texturae psalmi: hoc pri¬
mũ etiam atq etiam consideremus: utrum
deomĩb xp̃ianis dictum sit. quam bonum
& quã iocundum sit habitare fr̃s inunum.
an aliqui sint certi atq ꝑ fecti qui habitant
inunum: nec adom̃s ꝑtineat ista benedictio.
sed adquosdam: A quib tamen descendat adcȩ¬
teros. Ista enim uerba psalterii. iste dulcis sonus.
ista suauis melodia: tam incantico quã in intel¬
lectu. etiam monasteria peperit. Adhunc so:¬
num excitati sunt fr̃s: qui habitare inunum con¬
cupierunt. Iste uersus : fuit tuba ipsorum: So¬

Expanded text:
dum habitare fratres in unum.» Ita sonus iste dulcis est, ut et qui Psalterium nesciunt, ipsum versum cantent. Tam dulcis est, quam dulcis est charitas quae facit fratres habitare in unum. Et hoc quidem, fratres, non indiget interpretatione, aut expositione, quam bonum et quam jucundum sit habitare in unum; sed ea quae sequuntur, habent aliquid quod pulsantibus aperiatur. Verumtamen ut ab isto versu descendat nobis intellectus universae texturae Psalmi, hoc primum etiam atque etiam consideremus: utrum de omnibus Christianis dictum sit, «Quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum;» an aliqui sint certi atque perfecti qui habitant in unum, nec ad omnes pertineat ista benedictio, sed ad quosdam, a quibus tamen descendat ad caeteros. 2. Ista enim verba Psalterii, iste dulcis sonus, ista suavis melodia, tam in cantico quam in intellectu, etiam monasteria peperit. Ad hunc sonum excitati sunt fratres qui habitare in unum concupierunt; iste versus fuit tuba ipsorum. So
Abbreviated transcription (Latin):
abillo quierat &antenos & man& post nos. aquosumꝰ
qđ sumus. adquẽ ueniemꝰ cum fuerimus. mutantẽ
nonmutatũ: faciente nonfactũ. mouentẽ sed manent̾e :
Et quomͦ intelligi a carne & sanguine potest egosum
qͥ sum. tuuero ide es & annitui ñ defitient: Sednos

Expanded text:
ab illo qui erat et ante nos, et manet post nos; a quo sumus quod sumus, ad quem veniemus cum fuerimus mutati; mutantem, non mutatum; facientem, non factum; et moventem, sed manentem; et quomodo intelligi a carne et sanguine potest, «Ego sum qui sum: Tu vero idem ipse es, et anni tui non deficient.» Sed nos
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo ipsi peribunt. sed scđm corpꝰ: tuaute̾ ꝑ manes.
Siergo scđm corpꝰ peribunt. ubi ergo resurrectio carnis.
Ubi exemplum menbroꝵ qđ p̃cessit incapite : Ubiuis
audire mutabitur: Non taleerit quale fuit: Audi apłm
dicentẽ. Et mortui resurgunt incorrupti: & nos in¬
mutabimur. Iuomodo inmutabunt᷑: Seminat᷑ corpꝰ
animale: surgit corpus spiritale. Ergo seminatur
mortale: surgit in mortale. Ergoseminat᷑ corruptibile:
surgit incorruptibile. Mutationẽ itaq expectamꝰ.
Ita peribunt cacli: & in mutabuntur caeli. Si fortas.¬
se scõꝵ corpora: ñ recte dicunt᷑ caeli. Si non portant
dm̃: non sunt caeli. Etunde inquit mihi ꝓbas. quia
portant dm̃: Usq adeo Ne excidit tibi: Glorificate
ergo. & portate dm̃ incorpore uro. Ergo talescȩli ꝑibunt:
sedũ inaet̾nũ peribunt ut mutent᷑. Annon hoc dixit
psalmꝰ : Lege sequentia. Etomis sicut uestimentũ uete.¬

Expanded text:
. Ergo ipsi peribunt, sed secundum corpus: «Tu autem permanes.» . Ergo ipsi peribunt, sed secundum corpus: «Tu autem permanes.» Si ergo secundum corpus peribunt, ubi ergo resurrectio carnis? ubi exemplum membrorum quod praecessit in capite? ubi? Vis audire? Mutabitur; non tale erit quale fuit. Audi Apostolum dicentem: «Et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur.» Quomodo immutabimur? «Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale» . Ergo seminatur mortale, resurget immortale; seminatur corruptibile, resurget incorruptibile. Mutationem itaque exspectamus: ita peribunt coeli, et immutabuntur coeli. Sed fortasse sanctorum corpora non recte dicuntur coeli? Si non portant Deum, non sint coeli. Et unde, inquit, mihi probas quia portant Deum? Usque adeone excidit tibi, «Glorificate et portate Deum in corpore vestro» ? Ergo tales coeli peribunt, sed non in aeternum; peribunt ut mutentur. An non hoc dicit Psalmus? Lege sequentia: «Et omnes sicut vestimentum vete
Abbreviated transcription (Latin):
enim hoc cumoperũ eius cõmemoratio fier&: inquib
& angeli nominatisunt. Ergo erunt cũ illo angłi. etiam
mundo igne flagrante: &erit incendiũ mundi ñ incen-¬
dens scõsdi. Qđ fuit caminus regis tribus pueris: hocerit
ardens mundus iustis. intrinitate signatis. Forte hic etiã
caelos inportunȩ intelligimꝰ ipsos iustos scõs dĩ : in quib
manens ds intonuit p̃ceptis. chorcauit miraculis:
imbrificauit t̾rã sapientia ueritatis. Caelienĩ: enarra¬
uerꝰ głamdi. Sednũqͥd etiã ipsi peribunt: Anscđm quen¬
da modũ peribunt: Scđm que modũ: Scd̾m uestimtũ.
Iuid est scđm uestim̃tum: Scdm corpus. Uestimentum
enĩ animae: corpus. Dñs enĩ uestim̃tũ nominauit:
ubi ait. Nonne anima plusest qua aesca. & corpꝰ qua
uestim̃tum: Quo mͦ ergo perit uestim̃tũ: Et si exterior
homonr corrũpit᷑: sed interior renouat᷑ dedie indiem:

Expanded text:
enim hoc, cum operum ejus commemoratio fieret, in quibus enim hoc, cum operum ejus commemoratio fieret, in quibus et Angeli nominati sunt. Erunt ergo cum illo Angeli, etiam mundo igne flagrante; et erit incendium mundi, non incendens sanctos Dei: quod fuit caminus regis tribus pueris , hoc erit ardens mundus justis in Trinitate signatis. 14. Forte hic coelos etiam non importune intelligimus ipsos justos, sanctos Dei, in quibus manens Deus intonuit praeceptis, coruscavit miraculis, imbrificavit terram sapientia veritatis; coeli enim enarraverunt gloriam Dei . Sed numquid etiam ipsi peribunt? An secundum quemdam modum peribunt? Secundum quem modum? Secundum vestimentum. Quid est, secundum vestimentum? Secundum corpus. Vestimentum enim animae corpus; Dominus enim vestimentum nominavit, ubi ait: «Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum» ? Quomodo ergo perit vestimentum? «Etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem»
Abbreviated transcription (Latin):
deperiit. Terra autẽ & cali qͥ nuncst̾: eodẽ uerbo reposi¬
tisunt igni reseruandi. Iamgͦ dix̃: perisse caelos per
diluuium. Perisse autẽ nouimꝰ caelos: scđm quantitatẽ
& spatia aeris huius. Excreuit enĩ aqua: & totã istam
capacitatẽ ubi aues uolitant occupauit. Ac sic utiq
caeliperier: ꝓ pinqui t̾ris cali: scđm quos dicuntur
auescaeli. Sunt autẽ & caeli cacloꝵ: superiores infirmam̃to.
Sedutrũ & ipsi periturisint igne. anhi solicali quetiam
diluuio perierunt: disceptatioest aliquanto scrupulo.¬
sior inter doctos. nec facile maxime in angustia tẽporis
ex plicari potest. Dimittamꝰ gͦ eã uł differamꝰ nouerimꝰ
tanen perire sti: dñ manere. Et simanent quȩdam
perituri sunt igne. quo incendet᷑ mundus: Absit.
Sed quid dicemꝰ qđ angelos ds̃ nonfecerit: Absit. Sed qͥd
dicemus & unde essent siñ abillo factiessent: Ipsedixit
& factasunt: ipse mandauit & creatasunt. Dictum est

Expanded text:
it: terra autem et coeli qui nunc sunt, eodem verbo repositi sunt igni reservandi» . Jam ergo dixit perisse coelos per diluvium: perisse autem novimus coelos secundum quantitatem et spatia aeris hujus. Excrevit enim aqua, et totam istam capacitatem ubi aves volitant, occupavit; ac sic utique coeli perierunt propinqui terris: coeli, secundum quos dicuntur aves coeli. Sunt autem et coeli coelorum superiores in firmamento: sed utrum et ipsi perituri sint igne, an hi soli coeli qui etiam diluvio perierunt, disceptatio est aliquanto scrupulosior inter doctos, nec facile, maxime in angustia temporis, explicari potest. Dimittamus ergo eam vel differamus; noverimus tamen perire ista, Deum manere. Et si manent quaedam perituri sunt igne, quo incendetur mundus? Absit. Sed quid? dicemus quod Angelos Deus non fecerit? Absit. Sed quid dicemus? Et unde essent, si non ab illo facti essent? «Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit et creata sunt» . Dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
Duas res dixit:
ambas interse distinguendas Muscipulam statuisse
persecutores dixit: scandala uero abeis qui con¬
senser̃ & apostatauer̃ Ex utrisq se uult custodiri
Hinc seuiunt minantes. hinc labuntur consenti¬
entes. Timeo netalis sit iste quem timeã. netalis
sit iste quem imiter. Haec tibi facio si nonconsen¬
seris: custodi me amuscipula quã statuer̃ mͥ
Ecce fr̃tuus iam consensit. & abscandalis eorum
qui oꝑantur iniquitatem

Expanded text:
Duas res dixit, ambas inter se distinguendas: muscipulam statuisse persecutores dixit, scandala vero ab eis qui consenserunt et apostataverunt; et ex utrisque vult se custodiri. Hinc saeviunt minantes, hinc labuntur consentientes: timeo ne talis sit iste, quem timeam; ne talis sit iste, quem imiter. Haec tibi facio, si non consenseris: «Custodi me a muscipula quam statuerunt mihi.» Ecce frater tuus jam consensit: «Et ab scandalis eorum qui operantur in
Abbreviated transcription (Latin):
q. ẽ. e ubi putatis. nisi quia iacent indissimili¬
tudine sua. ext̃minantes inse similitudinẽ
dĩ.: si dissimiles facti recesser̃: reformati
cipite dño inconfessione. Post confessionẽ quid:
sequantur. bona oꝑa.
ꝑ sallite dõ nr̃o incy¬
thara

Expanded text:
ue est? Ubi putatis, nisi quia jacent in dissimiliue est? Ubi putatis, nisi quia jacent in dissimilitudine sua, exterminantes in se similitudinem Dei? Dissimiles facti recesserunt; reformati cipite Domino in confessione.» Post confessionem quid? Sequantur bona opera. «Psallite Deo nostro in cithara
Abbreviated transcription (Latin):
quis illã cogitat: longa ẽ . quadra ẽ. rotunda
ẽ: Modo hic: & modo ibiẽ: cogitat sapiaentiã
nescio quis in oriente: cogitat illam alius in
occidente: Si bene illam cogitant intanta lo¬
corum diuersitate positi : ambob tota p̃sto ẽ.
Quid ẽ. hoc  ułud capit: istam substantiã: i stam
quandã diuinã in cõmutabilẽq naturã. quis
capis : noli festinare. poteris capere Audi qđ
sequitur
Incipite dño inconfessione. Hinc
incipe. siuis ꝑuenire ad intelligentiã ꝑspicuã
ueritatis. Siuis adulam̃ fidei ꝑduci. ad posses¬
sionẽ speciei : incipe inconfessionẽ: Te prius
accusa: te accusato dm̃ lauda. Inuoca quẽ non-¬
dum nosti : ut ueniat & sciatur. non ut ipse
uenias: sed ut te ad se perducat:. quomodo ipse
uenit. unde nunquã discedit : Ipsa. ẽ enim
ꝑfectio sapientiae: ubiq ẽ. et longe ẽ. a ma-¬
lis: Ubiq ẽ inquam: & longe ẽ. amalis qui¬
q ubi sunt: rogo uos aquib longe ẽ. quodubi¬¬

Expanded text:
quis illam cogitat? Longa est? quadra est? rotunda est? modo hic et modo ibi est? Cogitat sapientiam nescio quis in Oriente, cogitat illam alius in Occidente: si bene illam cogitant, in tanta locorum diversitate positi, ambobus tota praesto est. Quid est hoc? quis illud capit? Istam substantiam, istam quamdam divinam incommutabilemque naturam quis capit? Noli festinare, poteris capere. Audi quod sequitur: «Incipite Domino in confessione.» Hinc incipe, si vis pervenire ad intelligentiam perspicuam veritatis. Si vis a via fidei perduci ad possessionem speciei, incipe in confessione. Te prius accusa; te accusato, Deum lauda. Invoca quem nodum nosti, ut veniat et sciatur: non ut ipse veniat, sed ut te ad se perducat. Quomodo ipse venit unde nunquam discedit? Ipsa est enim perfectio sapientiae; ubique est, et longe est a malis: ubique est, inquam, et longe est a malis qui ubique sunt. Rogo vos, a quibus longe est quod ubiq