comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mpialis beniuolencie ꝓprium h̾
cẽ iudicantes. ut omm tp̃re eam¬
fiectorum qmͣ ꝯmodata tm̃ inue¬
stigare qm̃ eis med̃i ꝓcinremuo la¬
psus quoq młrm ꝑ quos indis¬
betillicitatem serus eleg̾nit. cum
ꝯpetenti modatõne sub leuandos¬
melioris ꝯtomo adim̃e. ut ad eam
credimus dĩ beniuolenciam ⁊ cica
genus humanum nimiam clem̾¬
ciam qñte nr̃e nate possible est u¬
mutan ꝗ cotidiams hominum u¬
pctis sꝑ ignosce̾ dignatur ⁊ pmn̾a¬
nr̃am susciꝑe ⁊ ad meliorem statũ¬
eam reduce ꝙ si cica nr̃os sb̾iectos
impio nos ⁊̃ fac̾e differamus nlła
ciam atalib suis restitui. postq hiꝰ

Expanded text:
ialis benevolentiae proprium hoc esse iudicantes, ut omni tempore subiectorum commoda tam investigare quam eis mederi procuremus, lapsus quoque mulierum, per quos indigbecillitate sexus elegerint, cum competenti modionis adimere, ut ad eam credimus dei benevolentiam et circa genus humanum nimiam clementiam quantum nostrae naturae possibile est imitari, qui cottidianis hominum peccatis semper ignoscere dignatur et pram et ad meliorem statum reducere: quod si circa nostro subiectos imperio nos etiam facere differamus, nulltiam natalibus suis restitui postque huiu
Abbreviated transcription (Latin):
I furiosi pentis lib̾i in cũius pot̾¬
tate ostituti ft̃imipcias possunt
contralere aput uet̾es agitabat:¬
⁊ filiam quid̃ furiosi mauto posse
coplari ommes pene iurris ꝯdito¬

Expanded text:
i furiosi parentis liberi, in cuius potestate constituti sunt, nuptias possunt contrahere, apud veteres agitabatur. Et filiam quidem furiosi marito posse copulari omnes paene iuris ant
Abbreviated transcription (Latin):
ciente ad euntem regssa est.u
minus lima ouunctõ ẽ cessã¬
tc prĩs nolinitate in cuius est
pott̾ate. atq io nõ petente fili¬
a petitõm dotis repet̾e nõ pro

Expanded text:
te consentiente ad eundem regressa est, minus legitima coniunctio est cessante patris voluntate, in cuius est potestate: atque ideo non paenitente filia petitionem dotis repetere non pro
Abbreviated transcription (Latin):
eiusd̃ qnͣtitatio fate̾ qnͣtum auc¬
ta dos contin̾t dignoscit᷑ pactio
incundis suit mingendio neti¬
o pactio que initõ npciarum de
aunupcias donatom ꝗ dote prin¬
cipalr ꝯstitucnda mita sunt. ¶In¬
ra q̃ ypothecarum que maugen¬

Expanded text:
eiusdem quantitatis facere, quantum aucta dos continere dignoscitur: pactis ineundis sive iniungendis veteribus pactis, quae initio nuptiarum de ante nuptias donatione et dote principaliter constituenda inita sunt. Iura etiam hypothecarum, quae in augen
Abbreviated transcription (Latin):
ił. arras spons alicias dedit. iu¬
bemus. ut deinceps sinc pentes
nosolummo iuris laqueis liben¬
s extrinsctus data pignoraluit¬
tuia henit. si canõputent eẽ re¬
dtentasꝙ̃ ita late pate nolumꝰ
ut nõ solum cuta admmistrã¬
tio s ã cuca administrancium
filios nepotes ac ꝓꝑinquos ac p¬
ticipes .i. ꝯsiliauos domesticos
locum heit quib tm̃ inimist̾¬

Expanded text:
ilis, arras sponcalicias dederit, iubemus, ut deinceps, sive parentes non modo iuris laqueis liberensed extrinsecus data pignora lucrativa habeant, si ea non putent esse reddenda. Quod ita late patere volumus, ut non solum circa administrantes, sed et circa administrantium filios nepotes ac propinquos, participes id est consiliarios domesticosque locum habeat, quibus tamen administ
Abbreviated transcription (Latin):
Er orientẽ appitorẽs statuto
offici tu addillud indicium
trabi minme oportebit. Sci¬
at igit illustris maginficen
cratua subte siue cunłr siue
crimm alr̾ appetant eos litiga¬
redeb̾e.¬

Expanded text:
er Orientem. Apparitores statutos officii tui ad aliud iudicium trahi minime oportebit. sciat igitur illustris magnificentia tua sub te, sive civiliter sive criminaliter appetuntur, eos litigare debe
Abbreviated transcription (Latin):
etatẽ eusd̃ fundi usurpasse di¬
cas rector ꝓui̾cie. ꝓ sua excitatõe
cognitam hñs donat̾om anõdo¬
mina urore tua infiliam suã
collatam. ulłm p̾idiciũ dino
tuo attulisse docenti tibi intatẽ
cuis p̾cib assist̾e restitue eand̾¬
a te nomine tuo hĩto tm̃ uroriꝰ¬
tue nom̃ post instris nscribi
feceris.Namsi quid̾ uxor tua:
noĩe suo emit. ei res tradite

Expanded text:
eiusdem fundi usurpasse, rector provinciae, pro sua exercitatione cognitum habens donationem a non domina uxore tua in filiam suam collatam nullum praeiudicium dominio tuo attulisse, docenti tibi veritatem precibus tuis adsistere restituere eanda te nomine tuo habito tantum uxoris nomen post instrumentis scribi feceris. Nam si quidem uxor tua nomine suo emit eique res traditae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tarumcinm. rr̾. maritus qĩ emp¬
torcum comod̾ senciat ⁊ dispe¬
dium sceit ⁊ ꝑicłm ex pectet cai¬
tone indelicet defensionis inipe
naturam ex stipłatu actonis
mus ꝙ̃ igitur qli incremento
formare d erstipłatu actomi¬

Expanded text:
tarum enim rerum maritus quasi emptor et commodum sentiat et dispendium subeat et periculum expectet. Cautione videlicet defensionis in specie, propriam naturam ex stipulatu actionis mus igitur, quali incremento formare decet ex stipulatu action
Abbreviated transcription (Latin):
erstipłatu actõnis erponatur
qita si quid ex act̾one rei uxor
c̃ atestatorem qui nõ hoc addi¬
dit uoluisse eam utrumq cõ¬
scqui. ¶ Mancat erscipłatu
actonisnis ad succesẜoreo a sñ
mora tnsmissionis incorrup¬
tum. ¶Caceat inciretento¬

Expanded text:
stipulatu actionis, exponatur, et ita, si quid ex actione rei uxoriest testatorem, qui non hoc addidit, voluisse eam utrumque consequi. Maneat ex stipulatu actionis ius ad successores et sine mora transmissionis incorruptum. Taceat in ea retent
Abbreviated transcription (Latin):
sam tam sup rei uxorie actone
q̾m ex stipłatu earum ꝯmuni¬
ones ⁊ diffencias resecanteo
⁊ inunũ tutem ex stipłatu
actõ totum rei uxorie nis ꝙ di¬
gnum eẽ uałc censemus ꝯclu¬
dentes rei uxorie itaꝙ actõne¬

Expanded text:
e actione quam ex stipulatu, earum communiones et differentias resecantes et in unum tramitem ex stipulatu actionis totum rei uxoriae ius, quod dignum esse valere censemus, concludentes. Rei uxoriae itaque actione
Abbreviated transcription (Latin):
tam ex stipłatu actom conamir
⁊ hoc exrei uxorie accone sumili
m̾o exstipłatu actom accommno¬
datum e̾. si qn̾ ⁊ emin post solu
siquid̃ rei uxorie fi̾at acco. no po¬
lio contestata eẽt. ad filiam qĩ¬

Expanded text:
tam ex stipulatu actionem donamus. Et hoc ex rei uxoriae actione simili modo ex stipulatu actioni accommodandum est. si quando etenim post solusi quidem rei uxoriae fuerat actio, non polis contestata esset, ad filiam q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprium primonium do᷑ renteb¬
atur. ꝙ nõ erat erstipłatu actõt.
ibi enim ⁊ solus exactõm bẽbat
ꝯsenisu filie nõ nõ erpectato ⁊ si
dece̾bat ad suos hr̃ces tñsmitteb¬
atur s reixorie us ⁊ in exstipła¬
tu actomtñspone. satis huma¬
num. satis pium. satis utile ma¬
trimonusm ẽ. ¶ Et cum lex u¬
nilia fundi cotał ytalici alien ato¬

Expanded text:
prium patrimonium dos revertebatur. Quod non erat in ex stipulatu actione: ibi enim et solus exactionem habebat consensu filiae non expectato et, si decedebat, ad suos heredes transmittebat. sed rei uxoriae ius et in ex stipulatu actionem transponere satis humanum, satis pium, satis utile matrimoniis est. Et cum lex Iulia fundi dotalis Italici alienat
Abbreviated transcription (Latin):
adito. ut si fundum dotalem nõ
solum ypothete titulo dare nec
ꝯsentiente muliere. mantus po¬
ssit. s nec alienare. nec fragili¬
tatem nat̾e sue inrepentinam
deducatur mopiam licet enuim
anasiana lex de ꝯsentientibus

Expanded text:
addito, ut fundum dotalem non solum hypothecae titulo dare nec consentiente muliere maritus possit, sed nec alienare, ne fragilitate naturae suae in repentinam deducatur inopiam. Licet enim Anastasiana lex de consentientibus
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ip̃c principales psone dotes
su aduentia. sine ꝓfecticia sit
cnim ⁊ impicia honiũ ⁊ ru¬
sticitas nicħ eis possit anffr̾e
p̾uidicii. cum nos ilł ignoran¬
tib ⁊ nescientib in ħ̾ ca̾u nra¬

Expanded text:
es personae dotes sive adventicia sive profecticia sit enim et imperitia hominum et rusticitas nihil eis possit adferre praeiudicium, cum nos illis et ignorantibus et nescientibus in hoc casu n
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ꝗ enim nelud alie actõnes
in ommes hr̃des act̾o diuidebe.¬
baturᷤ eꝗssimum nob̾ uisum
ẽ ⁊ in exstipłatu actone nulie¬
rem dotem suam p̾cipnam ac¬
cipe q̃ si cmancipata. nł exbrda¬
tasit. uł cum alus hr̾dib scrip

Expanded text:
nes in omnes heredes actio dividebatur, aequissimum nobis visum est et in ex stipulatu actione mulierem dotem suam praecipuam accipere, etsi emancipata vel exheredata sit vel cum aliis heredibus script
Abbreviated transcription (Latin):
mat᷑. ⁊ in alus inutilib suam
noscitur pr̃are fortitudĩem
qͣre nõ ex m̾a lege hinus stip¬
ulatõmb robur accedat łmu̾.
est enim ꝯsentaneũ nob̾ qui
censemus ⁊ubi stipło suppõ̾ita

Expanded text:
niatur, et aliis inutilibus suam noscitur praestare fortitudinem, quare non ex nostra lege huiusmodi stipulationibus robur accedat legitimum? est enim consentaneum nobis, qui censemus, et ubi supposita
Abbreviated transcription (Latin):
aritus fac̾ę pot̾. sino dolo malo
suam diminuit sb̾aman hac p
ritali si no dolo malou̾satus est
cautone nitel ab eo exponen¬
da ꝙ si ad meliorem fortunam

Expanded text:
aritus facere potest, si non dolo malo suam deminuit substantiam, iritali, si non dolo malo versatus est: cautione videlicet ab eo exponenda, quod, si ad meliorem fortunam
Abbreviated transcription (Latin):
cumsit donatori facultas ꝑ
ncc̾ria ẽ. cum patcat ommibꝰ
maritis.i̾r̾ ammotarum udi¬
cium sileit ob libos retentõs
ip̃e natiuał stimło pentes ad li
nenanumgenus culpe manti
cc̃ uxores extogitent. ut possĩt
dotis minuunt ꝙ̃titatem utils
aũt expense nõ ałi arti urorie ac¬

Expanded text:
cum sit donatori facultas peecessaria est, cum pateat omnibus maritis rerum amotarum iudicium. Sileat ob liberos retentio, cum ipse naturalis stimulus parentes ad liNe varium genus culpae mariti contra uxores excogitent, ut possint dotis minuunt quantitates, utiles autem expensae non aliter in rei uxoriae ac
Abbreviated transcription (Latin):
eis audĩam accõmodint peius
gͣuissimis laborare. ¶Reantem
incognitum nob̾ fiat. exquib
ta e̾ iussimus ꝗ ħ inprimordiis
digestoꝵ m̾or inscribi. ut ma¬
nifestissimũ sit ex quib legis
latorib quib libris eoꝵ ⁊ quot
milib ħ iusticie rõne tẽplum
edificatume̾. ¶ Legis latores u¬
aut̾ uł ꝯm̃tatores eos elegimiꝰ
quidignitanto oꝑe fu̾ant qq¬
q quos antiquiores pussim prĩ¬
cipes admitt̾r nõ sunt indigñ¬
ti oĩb ĩmo dignitatis apice mi
minus inꝗbd̃ ec̃ intelligatur
cum ei unadignitas. una pot̾¬

Expanded text:
ei audientiam accommodabit, poenis gravissimis laborare. Ne autem incognitum vobis fiat, ex quibus ta est, iussimus et hoc in primordiis digestorum nostrorum inscribi, ut manifestissimum sit, ex quibus legis latoribus quibusque libris eorum et quot milibus hoc iustitiae Romanae templum aedificatum est. 20a Legis latores autem vel commentatores eos elegimus, qui digni tanto opere fuerant et quos et anteriores piissimi principes admittere non sunt indignati, omnibus uno dignitatis apice iminus in quibusdam esse intellegatur, cum una dignitas, una pote
Abbreviated transcription (Latin):
ges collecte sunt noluminib:
quor nomia ⁊ antiquiores hoio
nõ dicimus nesciebant. ħ nec
umꝙͣ audierant. que nomina co¬
llecta sunt sba amplissia og̃g.i¬
ta. ut egena quid antiqua multi¬
cuto ĩueniat opulentissim.a aũ
breuitas ura efficiatur. ¶ antiq̃
aut sapĩe libror copiam marie
cribumanus iurer tellentissims¬

Expanded text:
ges collectae sunt voluminibus, quorum et nomina antiquiores homines non dicimus nesciebant, sed nec umquam audiebant. Quae omnia collecta sunt substantia amplissima congregata, ut egena quidem antiqua multitudo inveniatur, opulentissima autem brevitas nostra efficiatur. Antiquae autem sapientiae librorum copiam maxime Tribonianus vir excellentissim
Abbreviated transcription (Latin):
sitancituloꝵ subtilitatem ad¬
notare malu̾mt ⁊ eaque napi¬
cianuncupant᷑ ꝯpon̾e. alias
aut̾ legum int̾preta tões ĩmo
tiquis edicti ꝓpetui om̃tatori¬

Expanded text:
adnotare maluerint et ea quae paratitla nuncupantur componere. Alias autem legum interpretationes, immo tiquis edicti perpetui commentatori
Abbreviated transcription (Latin):
cis ꝯgnitam ꝙ̃ta ꝯfusione
ant. tam directas ꝙͣ ꝯpendio
mines sr̃uacue legum mł¬
titudis adipisci uolumina
s uilissima pecuma facilius.
eoꝵ ꝯꝑatõ pateat tam dicõri
sitan raro ĩnemacur nemo h̾
uituꝑand̾ eristimet s pri u¬
mñ quid in becillitatibulam¬
scribut. qr oĩm hr̃e memori
ama penitus in nullo pctare
dimnitatis magis quĩ huiuꝰ¬
mortalitatis e. ꝙͣ ⁊ .imii.aiori¬
rbdictumẽ deinde sciat qd̃
similitudo inquibdam et
hus brenissimis. assump¬
ta nõ utilis e̾. ⁊ nec circa nos¬
strum ꝓpoĩtum ħ subsecutũ¬
aut enim ita lex ncca erat. nt
diu̾̃sis citulis pp̃. rr. cognitõ
applicari eam oporteat. aut
cum fu̾at alus dn̾sis ꝑmir¬
ta impossibłe erat eampptes
detrabi. ne totum confunda

Expanded text:
eis cognitum, quanta confusione ant tam directas quam compendiosmines supervacuae legum multitudinis adipisci volumina, sed vilissima pecunia facilis eorum comparatio pateat tam ditioribsitan raro inveniatur, nemo hoc vituperandum existimet, sed primum quidem imbecillitati humanscribat , quia omnium habere memoriam et penitus in nullo peccare divinitatis magis quam mortalitatis est: quod et a maioribus dictum est. Deinde sciat, quod similitudo in quibusdam et his brevissimis adsumpta non inutilis est, et nec citra nostrum paut enim ita lex necessaria erat, ut diversis titulis propter rerum cognationem adplicari eam oporteat, aut, cum fuerat aliis diversis permixta, impossibile erat eam per partes detrahi, ne totum confundat
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sitatis rones extutiet. s ẽ
aliquid nonũ uiuente̾ uł occu¬
lte po̾itum ꝙ dissonancie q̃re¬
lam dissoluit ⁊ aliam natura
inducit discordie fines effugi¬
entem s ⁊ si quid forsitan p̃ter
cum ydontũ fuat pom obscu¬
titatẽ ĩuolutum nct̾o delictum
ẽ quis ħapp̾hende recto aĩo pos¬
sit. pͥmũ quid̃ pp̃igeni mor

Expanded text:
tiones excutiet: sed est aliquid novum inventum vel occulte positum, quod dissonantiae querellam dissoluit et aliam naturam inducit discordiae fines effugientem. 16 Sed et si quid forsitan praetecum idoneum fuerat poni, obscuritate involutum necessario derelictum est: quis hoc apprehendere recto animo possit? p
Abbreviated transcription (Latin):
pant ⁊ aliam mediocrem erridi¬
sub ea colorati ⁊ qi pͥmicus omi
mibuti possint ad penetlia eorũ
intrare ꝗ form legum pulch̾rmi¬
mam nõ ꝯnnentib ocłis. iccipe
⁊ io tribumano nro ertelso qui
ad tirius opis gub̾natõm electꝰ
ẽ. noc nõ cheophilo ⁊ dorotheo

Expanded text:
ant, et aliam mediocrem eruditisub ea colorati et quasi primitiis omnium imbuti possint ad penetralia eorum intrare et formam legum pulcherrimam non coniventibus oculis accipere. Et ideo Triboniano viro excelso, qui ad totius operis gubernationem relectus est, nec non Theophilo et Dorotheo
Abbreviated transcription (Latin):
centib tradat ꝗ b̾ nõ primium
anob dictum ẽ. s ab antiq̃ desce̾¬
dit ꝓ sapĩacum ⁊ ip̃e uilianus
legum uł edicti ꝑpetui subtilis¬
simus ꝯditor suis libris. ħ̾retu¬
lit. ut si quid imꝑfectum inuei̾¬
atꝰ ab imꝑiali sanctõne ħ rep¬
leat᷑ ⁊ nõ ip̃e solus. s ⁊ diuus:
adrianus n ĩ ꝯpo̾ne edicti ꝗ se .ꝯ.

Expanded text:
entibus tradere. Et hoc non primum a nobis dictum est, sed ab antiqua descendit prosapia: cum et ipse Iulianus legum et edicti perpetui subtilissimus conditor in suis libris hoc rettulit, ut, si quid imperfectum inveniatur, ab imperiali sanctione hoc repleatur. Et non ipse solus, sed et divus Hadrianus in
Abbreviated transcription (Latin):
uirum illustrem ⁊ facunounonur
questorẽ ꝙͥ ꝗ in henichensiu splendir¬
dinsima ciuitate leges disciplis tra¬
dentem ppͥ enis optimam opino¬
nem a głam ad nos deduxinis ꝑ¬

Expanded text:
virum illustrem et fa cundissimum quaestiorum, quem in Berytiensium splendidissima civitate leges discipulis tradentem propter eius optimam opinionem et gloriam ad nos deduximus
Abbreviated transcription (Latin):
tatibꝰ c de obligonib ⁊ acto¬
iblib it̾in singłatis extendite
ut p̃fata ẜtaps tocius digestor
nolumminis .uiii. libris diffim¬
tur. ¶ Seꝑtimus. ł ⁊ nouissi¬
mus articulus digestor ser li¬
bris formatus ẽ. ꝙ de stipłoni¬

Expanded text:
tatibus et de obligationibus et actionibus liber iterum singularis extenditur: ut praefata sexta pars totius digestorum voluminis octo libris definiatur. Septimus autem et novissimus articulus digestorum sex libris formatus est. Quo de stip
Abbreviated transcription (Latin):
gemino nolumine inscriptũ
e̾ ꝙad̾m libris antiquis nec n¬
nu̾ue fuit possibłe. ¶ Et post
B̾ duo t̾ribłes libri poiti sunt u
ꝓdelictio prinatis ⁊ exõrdĩaru
nec nõ .pu. criminibo quiom¬
nem ꝯtinent seu̾itatẽ penaru¬
ꝙ atrocitatem quibꝰ ꝑmuta
sunt ⁊ ea q̃ de andacib homi¬
nibꝰ capta sũt qui se celare co¬
nant᷑ ⁊ ꝯtumaces eristunt.
⁊ de pemis que ꝯdampnatis in¬
fligunt᷑ uł ꝯcedunt. nec nõ de

Expanded text:
gemino volumine inscriptum est, quod in libris antiquis nec numerari possibile fuit. 8a. Et post hoc duo terribiles libri positi sunt pro delictis privatis et extraordininariis nec non publicis criminibus, qui omnem continent severitatem poenarumque atrocitatem. Quibus permixta sunt et ea quae de audacibus hominibus cauta sunt, qui se celare conantur et contumaces existunt: et de poenis, quae condemnatis infliguntur vel conceduntur, nec non de
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ de usuris ⁊ ciecticuo pocu¬
mis ⁊ de instrum̃tis atestib et
pbonib. nec nõ p̾sũptõnib et
memorati tres singłares libri iur̃
ꝯpositom de reb poi̾ti sũt post
hos si qua de sponsalibouł npci¬
is uł dotib legib data sũt reposu¬
imus trib libroꝵ uoluminibus
cam ꝯcludentes. ¶ Et tutelio et
curatonib genimos libros ꝯscri¬
psimus ⁊ memoratam ordina

Expanded text:
tus est de usuris et traiecticiis pecuniis et de instrumentis et testibus et probationibus nec non praesumptionibus. Et memorati tres singulares libri iuxta compositionem de rebus positi sunt. Post hos si qua de sponsalibus vel nuptiis vel dotibus legibus dicta sunt reposuimus, tribus librorum voluminibus ea concludentes. De tutelis autem et curationibus geminos libros conscripsimus. Et memo
Abbreviated transcription (Latin):
stas iaman̾a ĩcodicẽ nr̃o uõie
p̾fulgentẽ ꝯtulimus postear
u̾o marimũ opus aggredietẽ
ip̃a netustas studios ma oui
opa iampena ꝯfusa ci dissoluta
eid̾ uo ercelso ꝑmisimuo tam
modamini crateres cumiola

Expanded text:
stas iam ante in codicem nostro nomine praefulgentem contulimus. Postea vero maximum opus adgredientes ipsa vetustatis studiosissima opera iam paene confusa et dissoluta eidem viro excelso permisimus tam moderamini tradere. Sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
sas ⁊ enim ip̃is net̾ib odiosas
pegasiam senatus ꝯsulti amb¬
ages ꝗ utruis senatus ꝯsulti ad
se tam sr̃natuas ꝙͣ scrupulosas
adũsitates respuentes totum
delescens ciuli ĩnr̃is maneat y¬
tp̃rib que fauor celestis ⁊ pacr
ingor firm auit q sr̃ om̃s gentes

Expanded text:
sas etenim et ipsis veteribus odiosas pegasiani senatus consulti ambages et utriusque senatus consulti ad se tam supervacuas quam scrupulosas diversitates respuentes totum lescens civili, nostris remaneant temporibus, quae favor caelestis et pacis vigore firmavit
Abbreviated transcription (Latin):
ucleati ⁊ infuto codice oponen¬
mulgatum inst̾onũ incem op¬
tĩc. ut rudis aĩmus studiostu
simplicib enutritus facilius
ad alt̾oris prudentie redigatur

Expanded text:
ucleati et in futurum Codicem componenmulgatum institutionum vicem obtinens; ut rudis animus studiosi simplicibus enutritus, facilius ad altioris prudentiae redigatur
Abbreviated transcription (Latin):
penas instao legib eitabit.
qui se ꝯ̃ uiris sentenciam sc̃¬
ua progatiua uboꝵ frandule¬
ter eitusat nllin enim pac¬
tum nullam comientom ni¬
llum cctum int̾ cos indi uolu¬
mus subscrutum qui cebunt.

Expanded text:
insertas legibus evitabit, qui se contra iuris sententiam scaeva praerogativa verborum fraudulenter excusat. Nullum enim pactum, nullam conventionem, nullum contractum inter eos videri volumus subsecutum, qui contrahunt
Abbreviated transcription (Latin):
catholica lib̾tatem do¬
mini. siuis familis p̾¬
stare possint si sub as¬
pectu plebis assistenti
bxp̃ianor antistitibu
quis urm pacto uolu̾it dũ¬

Expanded text:
catholica libertatem domini suis famulis praestare possint, si sub adspectu plebis adsistentibus christianorum antistitibusquis vestrum pacto voluerit, du
Abbreviated transcription (Latin):
Lacint moĩb locis at
urbib unnisis clandi
ptinus templa ⁊ acce¬
ssu netito oĩb licentiam delĩ¬
qndi ꝑditis ab negari nolumꝰ
tites ⁊ pemptifisco decreummꝰ¬

Expanded text:
lacuit omnibus locis atque urbibus universis claudi protinus templa et accessu vetito omnibus licentiam delinquendi perditis abnegari. Volumus tates etiam perempti fisco dece
Abbreviated transcription (Latin):
dare ⁊ iue dilucide tradẽ quã¬
tenus inunũ codicẽ ꝯgrega
it ⁊ oĩmi sr̃uacua similitudiẽ
q miquissima discordia abso.¬
tum sue sinc̾itatis p̃beant prie¬
sidium ¶Eꝙ ope ꝯsummato
fuilgente coadimatocũ ex pui¬
cis qͥ de minorib relenati ad sũ¬
mam ⁊ pleiissimamiurio
emidatom pucnire ꝓparemus¬

Expanded text:
ndare, et viae dilucidae tradere, quatenus in unum Codicem congregatae et omni supervacua similitudine, et iniquissima discordia absotum suae sinceritatis praebeant praeue opere consummato aefulgente coadunato, cum ex paucis et tenuioribus relevati ad summam et plenissimam iuris emendationem pervenire pr
Abbreviated transcription (Latin):
nem imꝑatoris legum int̾pre
hr̃i. ¶Si enim in p̾senti tp̃r¬
leges odere solimpaton con¬
cessum ẽ. ⁊ leges int̾prctari so¬
lummio dignum imꝑio cẽ o¬
curaũt ersuggestiombo ꝓce¬
rum. sidubitatõ in litib ori¬
atui ⁊ sese nõ eẽ ycone oo uł
sufficientes ad decisionem illi
cristiment. ad nos decurit. q qre
ambiguitates iudicũ quas ex
legib ori eucint aures accipi
ẽ. erplosis ita huius ridio¬

Expanded text:
nem imperatoris legum interprehaberi. Si enim in praesenti leges condere soli imperatori concessum est, et leges interpretari solum dignum imperio Cur autem ex suggestionibus procerum, si dubitatio in litibus oriatur et sese non esse idoneos vel sufficientes ad decisionem litis illi existiment, ad nos decurritur et quare ambiguitates iudicum, quas ex legibus oriri evenit, aures accipiuest? Explosis itaque huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
tea motis ⁊ ĩlibris emili papii¬
am erulpiano ⁊ paulo nec nõ¬
⁊ marciano ascripta sũt que an¬
tea nlłam nini optinebant pte
pp̃bonores splendissum papia¬
i nõ statim respũe. s si quis o¬
erhus ad repletom sũmi inge¬
nii papiam laboꝵ uł int̾pretatõ¬
ne legis nicem oꝑtiico no mor¬
emim ut om̃s qui relati fu̾nt

Expanded text:
tea in notis Aemilii Papiniani ex Ulpiano, et Paulo, necnon Marciano ascripta sunt, quae antea nullam vim obtinebant propter honorem splendidissimi Papiniani, non statim respuere; sed si quid ex his ad repletionem summi ingenii Papiniani laborum, vel interpretat legis vicem obtinens, non moremini: ut omnes, qui relati fuerin
Abbreviated transcription (Latin):
pommib sufficiat. ¶ Qui ate
ci alios libros ad ius ptinentes scri¬
psunt. quor scripturt aullis an¬
ctorib recepte nec usitate sunt
n nos eor nolumina nr̃amm¬
q b̾ mat̾ia. a sũma nr̃i uiuo liba¬
litate collecta fu̾it o eam pulcł¬
rimo ope exstrue ⁊ qi proprmm
⁊ si nctissimũ templum iusticie
los totum ius tegere. Auts titi¬

Expanded text:
omnibus sufficiat. Quia autem et alii libros ad ius pertinentes scripserunt, quorum scripturae a nullis auctoribus receptae nec usitatae sunt, neque nos eorum volumina nma numinis liberalitate collecta fuerit, oportet eam pulcherrimo opere extruere et quasi proprium et sanctissimum templum iustitiaelos totum ius dirigere t
Abbreviated transcription (Latin):
iurũ illustrẽ ⁊ comitem sacrum
largitonum ⁊ optinũ an̾cessore
huius alme uib̾ ꝯsticutũ quioni
ad p̾dictum opus electi sut una
cum stepħo mẽna ꝓtocio. eutho¬
platone. iacobo. ꝯstantmno. iołe.
uius prudentissimis qui pr̃om¬

Expanded text:
illustrem et comitem sacrarum largitionum et optimum antecessorem huius almae urbis constitutum: qui omnes ad praedictum opus electi sunt una cum Stephano, Mena, Prosdocio, EutoPlatone, Iacobo, Constantino, Iohanne, viris prudentissimis, qui p
Abbreviated transcription (Latin):
ducie alus maiores ab huius u
nitõ inducant᷑. antiquitasdis¬
putabat. utrum ne iedus u
furoris inf̾ualł ꝑmaneat eius
curatoris int̾cessio an cum furo
sipuerint siu̾ex longo. suimp
pinquo spato. ⁊ impossibłe est.¬

Expanded text:
dutiae, aliis maiores ab huiusmodi vitio inducantur, antiquitas disputabat, utrumne in mediis furoris intervallis permanet eis curatoris intercessio, an cum furorsipuerint, sive ex longo sive in propinquo spatio, et impossibile est
Abbreviated transcription (Latin):
cau̾it. q̃ eo cessante. au no pto:¬
neo forsita existente ex idici¬
ali electoe curatoremeidare nct̾e
in hac qd florentissima ciitate
a p̃ glosissimam urbitariam p¬
fectiram creato ꝓcedat s si ꝗd

Expanded text:
caverit, vel, eo cessante, aut non idoneo forsitan existente, ex judiciali electione curatorem ei dare nein hac quidem florentissima civitate apud gloriosissimam urbicariam praefecturam creatio procedat: sed si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpos no ẽ pete ei curatores p quo
statum restitin.
ꝯstitutu maritum qui solus
repuoiare potint. quetum mr̃e
furiose marito quondam cuis in

Expanded text:
pos non est, pete ei curatores, per quos, statum restitui. constitutam marito, qui solus repudiare potuit, quaedam matrem furiosae marito quondam eius in
Abbreviated transcription (Latin):
cimana lege sublata ẽ.⁊ ab ea ĩ¬
rator talem pr̃abat cautelam
ncc̾m nob̃ uisum ẽ. ut huma¬
nogn ꝯsulentes omnem qui¬
quid obscuritatem ⁊ intolła¬
błem cutuitum tollamus ꝯpe¬

Expanded text:
iana lege sublata est et ab ea inrator talem praestabat cautelam, necessarium nobis visum est, ut humano generi consulentes omnem quidem obscuritatem et inextricabilem circuitum tollamus
Abbreviated transcription (Latin):
futuris cãib imponant᷑ ⁊ ne
an̾a fcicuratores remoneatur
n aliquid nonum eis accedat.
s antiquo ordine statuti manti¬
quos ꝙͣtum ad creatom ꝑmane¬
aut t̾minos. cant̾one intelicet
uł sat̾datõne que. inquitus fu

Expanded text:
futuris casibus imponantur et neque antea facti curatores removeantur neque aliquid novum eis accedat, sed antiquo ordine statuti in antiquos quantum ad creationem permaneant terminos: cautione videlicet vel satisdatione, quae antiquitus fu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ funosus ꝙ̃ morbdetĩ Ar¬
net ppetuus in sacris pentib
sm ꝯstitutus ẽ indubitate cu¬
ratorẽ hr̃e nõ pot̾. qr sufficit ei
ad gubnatõm. rr̾. que ex castrẽ¬
si pctulio. uł ałr ad eum ꝑuene¬
rint. nł añ furorem acquisite.
sunt. ns infurore obueniut.:¬

Expanded text:
 furiosus, quem morbus detinet perpetuus, in sacris parentis sui constitutus est, indubitate curatorem habere non potest, quia sufficit ei ad gubernationem rerum quae ex castrensi peculio vel aliter ad eum pervenerint et vel ante furorem adquisitae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝙ̃ ip̃m inductũ iuris ro̾ ĩ
efficit. ut dn̾ium fu̾di adutrũ
ꝑtineat. ¶ Sane qr p̾cui ate so¬
lo nu̾atũ ẽ. ⁊ sollempnib pen¬
sitatõib cessante socio sat̾ fcm
eẽ dicis iuditõ socictatis. id ꝙ eo
noĩe p̾stari oportu̾at. oseq̃ris.:¬

Expanded text:
am ipsum inductum, iuris ratio efficit, ut dominium fundi ad utrumque pertineat. sane quia pretium a te solo numeratum et sollemnibus pensitationibus cessante socio satisfactum esse dicis, iudicio societatis id quod eo nomine praestari oportuerit consequeris.
Abbreviated transcription (Latin):
uociens rẽscripto nr̃o moratori¬
a p̾script̾o remittit᷑ aditus supp¬
licandi pandatur ꝙ añ tocius
negatii cognitõm tollit. ⁊ urres
pͥncipał negocii exhaurit sũgͣui
ꝑtis alt̾ius dispendio ꝯuelli no
pot̾. Nec p̾script̾onis igit peni¬
ptont relaratõ petat᷑.

Expanded text:
uotiens rescripto nostro moratoria praescriptio remittitur, aditus supplicandi pandatur. quod autem totius negotii cognitionem tollit et vires principalis negotii exhaurit, sine gravi partis alterius dispendio convelli non potest. nec praescriptionis igitur peremptoriae relaxatio petatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ieciligis. ꝙ si origĩem rei ꝓba¬
e potes adusario tenente ue¬
dicre dinum debes. ¶ ut a
creditor ꝑignoris defensione
as ꝑuendicatom pignoris ħ̾¬

Expanded text:
intellegis, quod, si originem rei probare potes, adversario tenente vindicare dominium debeas. Ut autem creditor pignoris defensione as, per vindicationem pignoris
Abbreviated transcription (Latin):
obẜuauint p̾fatam testiu
ꝑsoliunt p̾senti sc̾ione mĩto
excipiendis. ¶Sino fca ꝑo
fortuito uo cãn nł incendi isł
naufragii. uł alt̾ius infortu

Expanded text:
int praefatam testiumsolverunt, praesenti sanctione merito excipiendis. Sin vero fortuito vero casu vel incendii vel naufragii vel alterius in
Abbreviated transcription (Latin):
adiectum quid husd̾ arris
nõ pcedente õctu fĩ oporteat.
tñ ⁊ qui uend̾e pollicitus est.
uendom recusans. induplũ
eas redde cogatur ⁊ qui em̾e
pactus ẽ ab emptõe recetens
datis a searris cadat repetit̾ce¬
uclices suĩ in hac niclita urbe
ciu litigantes .iil. pciatore
ctis. res ad eos referat᷑ ⁊̃ misł¬

Expanded text:
diectum, quid super isdem arris non procedente contractu fieri oporteat, tamen et qui vendere pollicitus est, venditionem recusans in duplum eas reddere cogatur, et qui emere pactus est, ab emptione recedens datis a se arris cadat, repetitudices sive in hac inclita urbe ntium litigantes vel procuratores ctis res ad eos referatur
Abbreviated transcription (Latin):
titom. ¶Quid i si cogno¬
forit ꝯcrematam. ulalio mo
diminutam hant requ suil¬
as. ⁊ ad difficultatem. pcluc¬
tonis respiciens huius faci
tomi pagnia ap̃ ꝯpetente udi

Expanded text:
titionem. Quid enim, si, cum noforte concrematam vel alio modo diminutam, hanc requiri adsimulans et ad difficultatem productionis r espiciens huiusmodi fationum pagina apud competentem iudi
Abbreviated transcription (Latin):
sponte ficeuussiom̃ sue ꝑsõe
smne dampno pr̾are uelint
coartali custoclia detrudi. S
sacram̃to eos cominitti cen¬
semus. si enim ꝓtoto litis cer¬
tamine nirlurando credendũ
ce testium putaiunt hii ꝗ
eos ꝓclur̾int mltomagis pre¬
senciam suam testibo insac¬
m̃to eoꝵ crede̾ debent. ¶ S cũ
o minime testes in lonus ca¬
nns cominoclis suas inuenue
difficultatts dispomiius
Non amplius testes obẜuare

Expanded text:
e fideiussionem suae personae sine damno praestare velint, carcerali custodia detrudi, sed sacramento eos committi censemus. Si enim pro toto litis certamine iuriiurando credendum esse testium putaverunt hi qui eos produxerunt, multo magis praesentiam suam testibus sacramento eorum credere debent. Sed cum oportet minime testes in huiusmodi canis commodis suas invenire difficultates, disponimus no
Abbreviated transcription (Latin):
pnũ inteitendis arborib in
domibq destruendis ab eoda¬
⁊ si dolo uł culꝑa rem suppoi̾¬
tam det̾iorẽ fecit co quo noĩe
pignoraticia actõe tenebitur:¬
⁊ ut talem restituat quał fu̾it
tꝑic obligonis creditor. aũt
nccos suptus quos crca res y¬
pignoraticias fecit erige nõ

Expanded text:
num in decidendis arboribus domibusque destruendis ab eo da, si dolo vel culpa rem suppositam deteriorem fecerit, eo quoque nomine pigneraticia actione tenebitur, ut talem restituat, qualis fuerat tempore obligationis. Creditor autem necessarios sumptus, quos circa res pigneraticias fecit, exigere non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ante ud̾m int̾ini cepoĩto ex¬
ceptonis fori priilno huiꝰ
tis int̾re secretum. ut quicũ
aures eius offend̾int. nõ duz¬
bitent dmẽs. n formidanõ da¬
ta cunctis iudicib abs ullo p¬
script̾onis obstacło sicut pre
dictum ẽ testes quoꝵ uocis fłi¬
tate.uł fraude nõ carere ꝓsper

Expanded text:
 ante iudicium interim deposito exceptionis fori privilegio hutis intrare secretum, ut, quodcumque aures eius offenderit, non dubitent sibimet formidandum: data cunctis iudicibus absque ullo praescriptionis obstaculo  sicut saepe dictum est testes, quorum voces falsitate vel fraude non c
Abbreviated transcription (Latin):
ullum pẽnitus cum semel ad
iudicem ꝙ̃l. licẽt no suum iu
dicem dñdi gr̃a testimoni fu̾it
t̾om ad euadend̾ uidicis motũ
tas nł meqͣlitas flagitau̾at po

Expanded text:
ullum penitus, cum semel ad iudicem quemlibet, licet non suum, dicendi gratia testimonii fuerit tionem ad evadendum iudicis motum, tas vel rei qualitas flagitaverit, po
Abbreviated transcription (Latin):
tibi soluat: at tũc si adte ꝑ¬
tin h̃roitas queri iubeamur
ꝑ ꝯfusionẽ extingui no am
ub p̾textũ etatis pupilli de¬
bitoris hrditarii creditoꝵ er¬
actõne diffri nõ posse uimꝰ
euidens ẽ. uñ cum te tutorẽ

Expanded text:
tibi solvatur ac tunc, si ad te pertineret, quaeri iubeamus,per confusionem extingui non amub praetextu aetatis pupilli debitoris hereditarii creditorum exactionem differri non posse nimis evidens est. Unde cum te tutorem
Abbreviated transcription (Latin):
que ex pssa e̾. ĩ ꝯstituendis
reb ponat qurodistat a no
tilitati eoꝵ sufficiat qui nb̃
sensum. s uana honmmuini
nocabła amplecti desioant:
ita om̃s res uemiant mosti¬
tltam tamꝙ̃ si fuiss ipa
pecuma ostituta cñ q̃ uet̾es

Expanded text:
quae expressa est in constituendis rebus ponatur, quid distat a nomtilitati eorum satisfiat, qui non sensum, sed vana nominum vocabula amplecti desiderant, ita omnes res veniant in constitutam, tamquam fuisset ipsa pecunia constituta, cum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quicꝙͣ erige̾ phĩta ẽ. debit
nõ phibet. cum ult cam por¬
tõm ꝓ qͣ successit petito n̾o
confudat᷑. nam adusus ad¬
ultam tuam rescindi postu¬
las test̾m. Si quid̾ colrtes
eius ad emntes brditatẽ ⁊̃ se
obligant. ⁊ si nõ soluendo.u.¬
ꝯstituti. ꝓ bent᷑. postulata im

Expanded text:
 exigere prohibita est, debitum non prohibetur, cum ultra eam portionem qua successit petitio non confundatur. Nam adversus adultam tuam rescindi postulas testamentum, si quidem coheredes eius adeuntes hereditatem se etiam obligant et, si non solvendo constituti proben
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾torum dispoĩta sunt insu¬
orobore diuaturis. nec aliqd̾
ĩmiimitom ex p̾sentis legis et̃¬
sanctone accepturis ⁊ maxi̾e
in lib̾torum successionb. ne.
uidentur exeo ꝙ ad tutele gra¬
uam̾. nõ ueniunt successiomꝰ
cmolumtum amittere. & petẽt¬

Expanded text:
ibus disposita sunt, in suo robore duraturis nec aliquam imminutionem ex praesentis legis sanctione accepturis maxime in libertorum successionibus ne videantur ex eo, quod ad tutelae gravamen non veniunt, successionis emolumentum amittere. Re
Abbreviated transcription (Latin):
ectatis annũ impleat. ium¬
anmmistratone piculum
nec alieno hoñe alius pregra¬
uetur. sic enim a pupilł. ⁊ ad¬
ultis ꝯpetens gubernatõ indu

Expanded text:
etatis impleat. immadministratione periculum nec alieno onere alius praegravetur. Sic etenim et pupillus et adultis competens gubernatio indu
Abbreviated transcription (Latin):
pupilla tua fuit cum eam no
tm̃ uiripotentem. s q̃ nupsisse
ꝓponas. ut sibi petat curatore.
q sica pete̾ neglex̾it quonat᷑¬
ius possis rõnes reddẽ ad mim¬
stratomis.adito eo sr̃ cuuio ẽa
reuoto est. pete curatores noue¬

Expanded text:
pupilla tua fuit, cum eam non tantum viri potentem, sed etiam nupsisse proponas, ut sibi petat curatorem. quod si ea petere neglexerit, quo maturius possis rationes reddere administrationis, adito eo cuius super ea re notio est petere curatorem no
Abbreviated transcription (Latin):
mis in dudium ꝯmie pro
solido possitens int̾uallo longia
qno unus socius portõm uendi¬
dicare uł eum oĩ diuidundoni¬
dito. ꝓuocare possit nõ defendi
cumn familie horcisote indiciũ

Expanded text:
ividuum commune pro solido possidens intervallo temporis, quominus socius portionem vindicare vel eum communi dividundo iudicio provocare possit, non defenditur, cum neque familiae erciscun
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pudmi nõ ꝑ dẽlicto hĩtum s
botuis sicut asfueras lib̾mer
istimans curasti longi tp̃rio p̃¬
scrptoe quo uis dnis eiuis of¬
fẽns ergo erogata rete uendi¬
cet defendi nõ pot. Qiub dbi

Expanded text:
derelicto habitum, sed tuis, sicut adseveras, liberum existimans curasti longi temporis praescriptione, quominus dominus eius offerens erogata recte vindicet, defendi non potes. QVI
Abbreviated transcription (Latin):
dis ꝗ autũpnos fetibo decer¬
mus hus adicimus nata¬
licios dies urbium max̾ia¬
rum rome atz ꝯstantino¬
pol.in quib debent nuadif¬
fr̃i.qr ⁊ ab ip̃is nata sũt ¶Ca¬
cros quoz pasche dies qui se

Expanded text:
dis et autumnis fetibus decermus. His adicimus natalicios dies urbium maximarum Romae atque Constantinopolis, quibus debent iura differri, qui et ab ipsis nata sunt, sacros quoque pas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯputantor ex quo prior posẜor.
qui uicit ea possone cecioit erce¬
ptõne munitus sit. s ħ sr̃ illis
detentatorib censeinis qui sñ¬
sine molencia eand̾ rem nactist̾.
Nam siquis iuolent᷑ eam abstu

Expanded text:
putandorum, ex quo prior possessor, qui et vicit, ea possessione cecidit, exceptione munitus sit. Sed haec super illis detentoribus censemus, qui sine violentia eandem rem nancti sunt. Nam si quis violen
Abbreviated transcription (Latin):
quio quid bõna fide ab fi mitiocã
rem detinuit. simili possit uti pre
tam cam h̾e̾bat ⁊ memorate erte¬
pt̾onis ncc̾itate expulsus ẽ ꝯmo
uł creditori qui noie ypothete
b eor ab minsto detentatore ea
nendicare nõ obsistente eiꝙ ħ̾r¬

Expanded text:
i quidem bona fide ab initio eam rem tenuit, simili possit uti praetam eam habebat et memoratae exceptionis necessitate expulsus est, commodvel creditori, qui nomine hypothecae bus eorum ab iniusto detentore eam vindicare, non obsistente ei,
Abbreviated transcription (Latin):
ne quid̾ rei seu domino neqͣꝙ̃
remoũ functones aũ seu cim¬
lem canonem us aliam q̃ dam
publicam collatõm impoitã
ci dpente ꝯpelli nec huic pti
cuiuscumq tp̃ris p̾scriptõnẽ
ypothetariam mex̃neos quid̾
suppoĩte rei detentores annor
ptum erit silencium ut loge
nr̃e puisionib eẽ psperimus ħ¬

Expanded text:
ne quidem rei seu dominio nequaquam removeri; functiones autem, seu civilem canonem, vel aliam quampiam publicam collationem impositam eis dependere compelli, nec huic pcuiuscumque temporis praescriptionem hypothecariam in extraneos quidem suppositae rei detentores annoruptum erit silentium , ut legnostrae provisionis esse perspeximus
Abbreviated transcription (Latin):
spacium minime ꝓcendantur
b̃ si qua res uł ius. aliꝙ postule᷑.
uł ꝑsona qualicumq actone
mis erit ant̾ agenti .xxx. annor
meius ualente pͣ qui pigmis

Expanded text:
spatium minime protendantur. Sed si qua res vel ius aliquod postuletur vel persona qualicumque actione minus erit agenti triginta annorum eius valente persona, qui pignus
Abbreviated transcription (Latin):
ta e̾tñ brditate ẜuis relicta qiͣ
iniũctam ⁊̃ cẽ lib̾tatem q̃ ee ui¬
spem dubitatam begnine extẽ¬
datur. ¶Si quis ⁊ eni inp¬
rincipali test̾o ẜuum suum ciu

Expanded text:
tamen hereditate servis relicta quasi iniunctam et libertatem esse vialiam speciem dubitatam benigne extendatur. si quis etenim in principali testamento servum suum cu
Abbreviated transcription (Latin):
I quis duob hr̃dib institu¬
tis filio suo impub̾i cos ina
cum alio t̾cio sbstitint. ⁊ u̾ba
cesti ita ꝯposu̾it. quis quis u¬
mͥ hr̃s erit. ⁊ ticius filio meo
qui ꝗ patri b̃rs des fũant scri¬
pti indimidiam uocent᷑. ⁊ ticr
in reliꝙ̃ dimidiam. antres sb̃¬
cata dubitatõe.si quis ita hr̃de
scripfit ticius unacum filiis
sus sius semꝓmus hrdes m¬

Expanded text:
i quis duobus heredibus institutis filio suo impuberi eos una cum alio tertio substituit et verba testamenti ita composuerit: "quisquis mihi heres erit, et Titius filio meo qui et patri heredes fuerant scripti, in dimidiam vocantur et Titius in reliquam dimidiam, an tres subcata dubitatione, si quis ita heredem scripserit: "Titius una cum filiis suis et Sempronius heredes m
Abbreviated transcription (Latin):
re cupientib lib̾a sit facultas.:
maneat nictualis sumptus
repetit̾o exceptis hus quos bar¬
bans uententib emptos cẽ ni¬
det᷑ docebit᷑.a quibꝰ status su

Expanded text:
re cupientibus libera sit facultas.maneat victualis sumptus repetitio: exceptis his, quos barbaris vendentibus emptos esse docebitur, a quibus status sui
Abbreviated transcription (Latin):
quis itnͣ ^ ꝓcepto fuit cognatus
resiste̾ actor ꝯductor ꝓcurator
nr̃e auxilium defend̾ta ñ no¬
uunt rectoros ninũsi .x. libras.
auri ase. ⁊ tm̾dem asius appito

Expanded text:
huic praecepto fuerit conatus obsistere actor conductor procuratorque, ostrae auxilium deferendum: ita ut noverint rectores universi decem libras auri a se et tantundem a suis apparito
Abbreviated transcription (Latin):
Ilibr captumite ab hostibo cõ¬
n̾cio redemit sabimisa eum
uincłm pignoris sr̃stitem remi¬
sisse tͥ pletur no lib̾tus effectus.
s ingenuitati ꝙ amifat restitu¬
tus.ulłm filuis eius obsequiu
demptis fuitute militum nro¬
rum libati. illico statumꝙ̃ cap
receptos enim eos nõ caiptos in¬
dicare debemus ⁊ milites ño
defensores eor decet ñ cẽ dnos.
ms erempta mr̃e. dũ in fuitu¬
te ip̃i nccitate ꝑ captiuitatio
cãm fuit. euentus purgato ii¬
mutat hr̃ditatem nec tͥ medii
tp̃us fortuna quominus re

Expanded text:
liberum captum te ab hostibus commercio redemit Sabinus et eum vinculum pignoris superstitem remisisse tibi probetur, non libertus effectus, sed ingenuitati quam amiseras restitutus nullum filiis eius obsequium dempti, sed virtute militum nostrorum liberati ilico statum, quem receptos enim eos, non captos iudicare debemus, et militem nostrum defensorem eorum decet esse, nonis exempta matre, dum in servitutis ipsa necessitate per captivitatis causam fuit, eventu purgato vitat hereditatem, nec tibi medii temporis fortuna, quominus re
Abbreviated transcription (Latin):
stinare deberecepturos nire pꝰ¬
limimi ea que magris. uł ma¬
cipus seu alus reb añ tenue¬
runt. ⁊ si afisco nr̃o possideant
uolunitate fuit. incoactus .u¬

Expanded text:
stinare debere, recepturos iure postliminii ea, quae in agris vel mancipiis seu aliis rebus ante tenuerunt, etsi a fisco nostro possideantur. voluntate fuerit an coactus.
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo medio tp̃re lex cornelia
reu̾su si in pottate pris tp̃re q ͦ
capicbat᷑ fuit. suum facit brde.
unde si Extesto ad te siue inter¬
tato successionem prio tuptine

Expanded text:
mortuo medio tempore, lex cornelia reversum, si in potestate patris tempore quo capiebatur fuit, suum facit heredem. Unde si ex testamento ad te sive intestato successionem patris tui
Abbreviated transcription (Latin):
ui norẽtemptum ab hosti
omo dicio postliminii uis lo¬
cum hi̾it ⁊ illico ingenuta
um postlumim ius ⁊ coĩs u¬
tilitatis ro crigat. ut si qui
captos ab bostib itdimunt.
accepto p̃tõ redemptos sue m¬
genuitati. restituant ꝓpona¬
ꝙ redemptorem noluisse ob¬
latum ꝓcium. ate uł ab alio
instancia ꝯpellet eum legi¬
bo obtempare recepto eoq pre¬
cu nomine dependit. statuo se¬
curitatemi nõ in quictare. D¬

Expanded text:
non redemptum ab hostibonis dicas, postliminii ius locum habuit et ilico ingenuita postliminii ius et communis utilitatis ratio exigat, ut, si qui captos ab hostibus redemerint, accepto pretio redemptos suae ingenuitati restituant, proponasque redemptorem noluisse oblatum pretium a te vel ab alio instantia compellet eum legibus obtemperare et recepto eo quod pretii nomine dependitur status securitatem non inquietare.
Abbreviated transcription (Latin):
Et nos p̃tiit. hrditatem eiis
ꝙͣ incognitum erat ab bostibo
int̾fectam. an captam et̃ a fi¬
lio adiri nõ potuisse qĩ eoꝵ bõ
nis iure ad quiri post̾ cumca¬
ptos apud hosteo mortuos eẽ
cognoscit᷑. ne sr̃ facultatibus
eius inc̾ta nita ac fortuna fu¬
it. tnssigi. uł iudican potuit
uñ postea ꝙͣ ap̃ hostes mater¬
tam ur̾am fati munus imple¬
sse inuotuit. tunc. nob̾ licenci

Expanded text:
ec nos praeteriit hereditatem eius, quam incognitum erat ab hostibus interfecta an capta esset, a filio adiri non potuisse quando eorunis iure adquiri possunt, cum captos apud hostes mortuos esse cognoscitur, nec super facultatibus eius, cuius incerta vita ac fortuna fuit, transigi vel iudicari potuit. Vnde posteaquam apud hostes materteram vestram fati munus implesse innotuit, tunc vobis licenti
Abbreviated transcription (Latin):
hostib int̾fectus sit matris
dintarat ꝯditom. que secum
filiam duxit. uidet᷑. ncc̃ĩo secu¬
ta. nam fictõ legio cornelie q̃
łimos ap̾ hostes defuncto ꝯsti¬
cuit hrdes ad queam que illic¬

Expanded text:
hostibus interemptus sit, matris dumtaxat condicionem, quae secum filiam duxit, videtur necessario secuta. nam fictio legis Corneliae, quae legitimos apud hostes defuncto constituit heredes, ad eam quae illic
Abbreviated transcription (Latin):
adte ꝯfugisse. ꝓponas p̃ses. ꝓr¬
uintie si filie tue supclictam ĩ¬
iurian ab ea q̃ sciebut ingeniua
pp̾ oclium detestablis questus
q si p̾cium ꝯpensatum no est
ex nccͣitate misabli custodita
tum tueri quos postea ꝙͣ redẽp¬
ta es enixamte et significas.
cum eos qui post redemptõm
nascunt᷑: nec pignonis quid̃

Expanded text:
te confugisse proponas, praeses provinciae, si filiae tuae supra dictam iniuriam ab ea, quae sciebat ingenuam propter odium detestabilis quaestus, etiamsi pretium compensatum non est ex necessitate miserabili, custodita tum tueri, quos, posteaquam redempta es, enixam te esse significas, cum eos, qui post redemptionem nascuntur, ne pignoris quidem
Abbreviated transcription (Latin):
redemptus tunc demum cum
remittatur iditõ stacum pristi¬
num recepit. quo gn̾e mr̃e fili
tur. pietatis ita rõne ab hostib
redempto filio fc̃i tepenit̾e. ac
dotemtñ abco debitamime u
concesso reddi postulas. o¬

Expanded text:
demum cum remittatur indicio, statum pristinum recipit. Quo genere matre filiutur. Pro pietatis itaque ratione ab hostibus redempto filio facti te paenitere ac dotem tamen ab eo debitam iure concesso reddi postulas.
Abbreviated transcription (Latin):
Ba infilia. ꝗ in nepote a m
nepte. a demceps ꝑsomo ut¬
ns serus ꝗ insacris ostituti
extendimus sitñ tp̃re morti
misui pentes eos uł eas no r
intecedant. si enim pres cos
intecetunt uͥ nec imiponitu
ncc̾itas auo aliquid nẽpoti ł
nepti. relinqremaneant u¬
omma nira adoptiua einta¬
cta b̾ añ omñs sancto de filio
⁊ filia ⁊ nepote ⁊ nepte. ⁊ deĩ

Expanded text:
 in filia et in nepote et in nepte et deinceps personis utriusque sexus in sacris constitutis extendimus, si tamen tempore mortis avi sui parentes eos vel eas non antecedant. Si enim patres eos antecedant  ubi nec imponitur necessitas avo aliquid nepoti vel nepti relinquere, maneant omnia iura adoptiva ei intacta. Haec enim omnis sanctio de filio et filia et nepote et nepte
Abbreviated transcription (Latin):
fectone ei acquisita nõ pͥsti¬
ne cognatõnis diminutõne
introclucta  s si qd̃ remaneat
intali adoptõe. nlłã int̾uenien
turalio patris. ꝑ adoptõm fili¬
odissoluebat᷑. s acced̾ant. iur¬
a adoptiua cet̾is reliquis ex
iire nataͣli ꝑmanentibo et ⁊
quilimus erat famił adoptie
is nat᷑aͣlis fu̾at cognatus. Qiꝰ
enim mr̃na uira possit abołe.
cum uitebat᷑. ⁊ crantiquoi̾e¬

Expanded text:
fectione ei adquisita, non pristinae cognationis deminutione introducta. Sed si quidem remaneat in tali adoptione nulla intervenientturalis patris per adoptionem filio dissolvebatur, sed accedebant iura adoptiva certis reliquiis ex iure naturali remanentibus, et qui legitimus erat familiae adoptivae, is naturalis fuerat cognatus. quis enim materna iura possit abolere, cum videbatur et antiquo
Abbreviated transcription (Latin):
spubem ꝙ iduicem natali
sobolis arrogare desit̾uo.ẜbii
qui s inguinis ncressitudĩe
fuit ei pbeatu ⁊ sr̃ primonio
cius ytoneis fiteussorib da¬
tis ẜuo pi. caucatꝰ ne sub cop¬
ulante adoptonis optentu fa
cultatos eius que ei diligenti
a principali facta ꝓide ualet
apud p̾torem uł presidem pro¬
uitie intimata. ac si ꝑ ppłin
nre antiquo fc̃a cẽt̾.¬

Expanded text:
uem ad vicem naturalis subolis adrogare desideras, si hi, qui sanguinis necessitudine it, ei praebeatur et super patrimonio eius idoneis fideiussoribus datis servo publico caveatur, ne sub copulandae adoptionis obtentu in facultates eius, quae ei diligenti a principali facta proinde valet apud praetorem vel praesidem intimata, ac si per populum iure antiquo fact