comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur filie syon id est sepe dicte plebi ut dole¬
at et egrediatur deciuitate. et habitet in
regione: quia dei sententia est ut ꝑgat
in captiuitatem: nec potest mutari uidiciũ
eius. Monetur gͦ ut patienter sustin eat:
et usq ad babilonem ueniat: sciens quia
si fortiter flagellum dei sustinuent: cito
redimenda sit demanu inimicoꝵ: ut
cum fuerit liberata possit dicere. Ne leteris
inunica mea suꝑ me quia cecidi: consurgam.
Et cum psalmista. Non inꝑpetuum irascetur
dñs: neq inet̾num comininabit᷑. Patet au¬
tem iuxta litteram quod ille populus ductꝰ
incaptiuitatem: post .lxx. annos sub iesu
et ⁊orobabel & exra. liberatus est: & reu̾sus
Moraliter autem anima ꝓpt̾ peccatum de
cuutate id est de eccl̃ia pulsa et tradita ini¬
mico in int̾itum carnis. iubetur uenire ad
babilonem: id est ad confusionem uitioꝵ
et deiectionis sue: ut post qͣm dignam ege¬
rit penitentiam liberetur a captiuitate
peccati: et reu̾sa ad pat̾nam domum mere¬

Expanded text:
tur filiae Sion, id est, saepe dictae plebi, ut doleat et egrediatur de civitate, et habitet in regione, quia Dei est sententia ut pergat in captivitatem, nec potest mutari judicium ejus. Monetur ergo ut patienter sustineat, et usque ad Babylonem veniat, sciens quia si fortiter flagellum sustinuerit, cito redimenda sit de manu inimicorum, ut cum fuerit liberata, possit dicere: « Ne laeteris inimica mea super me quia cecidi, consurgam » ; et cum Psalmista: « Non in perpetuum irascetur Dominus, neque in aeternum comminabitur. » Patet autem juxta litteram, quod ille populus ductus in captivitatem, post septuaginta annos sub Jesu et Zorobabel et Esdra liberatus est et reversus. Moraliter anima propter peccatum de civitate, id est Ecclesia pulsa, tradita inimico in interitum carnis, jubetur venire ad Babylonem, id est, ad confusionem vitiorum et dejectionis suae, ut postquam dignam egerit poenitentiam, liberetur a captivitate peccati, et reversa ad paternam domum, mere
Abbreviated transcription (Latin):
lito uidebant tempestatem: intelligebant
non naturaliter eam contigisse. Neq enim
poterant ignorare rationes uentorum et
fluctuum qui tanto tẽpore nauigabant: ꝙ
ideo missa sorte querebant auctorẽ naufra-¬
gii. Quod autem dicunt ut sciamus quare
hoc malum sit suꝑ nos. malum ꝓafflictione
et calamitate debemus accipere: scdm quod
in euangłio dicit. sufficit diei malitia sua.
non fecit. Aliter enim: malum dicitur uir¬
tuti contrarium. Et dixerun

Expanded text:
lito videbant tempestatem, intelligebant non naturaliter ea contigisse: neque enim poterant ignorare rationes ventorum et fluctuum, qui tanto tempore navigabant, et ideo missa sorte, quaerebant auctorem naufragii. Quod autem dicunt: « ut sciamus quare hoc malum sit nobis, » malum pro afflictione et calamitate debemus accipere, secundum quod in Evangelio dicitur: « Sufficit diei malitia sua; non fecit. » Aliter enim malum dicitur virtuti contrarium. « Et miserun
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum enim ea fecistis inquit que dixi:
sed etiam matronas olim delicatas fecistis ire
captiuas. Uel etiam urbes desolastis: fugatis
uel int̾fect is habitatorib: quas ꝑmetchapho¬
ram mulieres tiel filias appellat. De solatis
gͦ urbibus nullus remansit: uel saltem par
dine pessima. Hon inquit breuis erit cap¬

Expanded text:
Non solum inquit ea fecistis quae dixi, sed etiam matronas quondam delicatas, fecistis ire captivas: vel etiam urbes desolastis, fugatis vel interfectis habitatoribus, quas per metaphoram mulieres vel filias appellat. Desolatis ergo urbibus nullus remansit, nec saltem parvdine pessima. » Non inquit brevis erit
Abbreviated transcription (Latin):
proximi sui. Uertantur in quit inseditionẽ
et instar bestiarũ mutuis morsib lacerent᷑
nullusq eorum terram reꝓmissionis introeat
Et tuli uirgam meam que appellabatur
decus: & abscidi eam

Expanded text:
proximi sui. Vertantur inquit in seditionem, et instar bestiarum mutuis morsibus lacerabuntur, nullusque terram eorum repromissionis introeat. « Et tuli virgam meam quae vocabatur decus, et abscidi eam
Abbreviated transcription (Latin):
tuus effundatur. Referamus hec moraliter
ad hereticos quib p̾dicit᷑. quod cum ea passi
fuerint que dicta sunt nequaquã anime decep.¬
toꝵ. ex eoꝵ errorib amplius accipiant nomina
nec spargant ultra semina falsitatis: et de domo
dei tui. id est eccłiis malignantiũ int̾ficiam
sculptile. & conflatile: id est omnẽ ⁊ praui
dogmatis idolatriam. Si enim auaro pecu¬
nia ds est ut gulosi ds uent̾ est: gͦ et here¬
ticis ipse suus error quem conflixerunt de
cordib suis. idolum et sculptile potest dici.
Ecce suꝑ montes pedes euangelizantis et an¬
nuntiantis pacem. Celebra iuda festiuita¬
tes tuas et redde uota tua. zreł.l

Expanded text:
tuus effundatur. Referamus haec moraliter ad haereticos, quibus praedicitur quod cum ea passi fuerint quae dicta sunt, nequaquam animae deceptorum ex eorum erroribus accipient nomina amplius, nec spargant ultra semina falsitatis. Et de domo Dei tui, id est ecclesiis malignantium interficiam sculptile et conflatile, id est omnem pravi dogmatis idololatriam. Si enim avaro pecunia deus est, et guloso deus venter est, ergo et haereticis ipse suus error, quem confinxerunt de cordibus suis, idolum et sculptile potest dici. « Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem: Celebra, Juda, festivitates tuas, et redde vota tua,
Abbreviated transcription (Latin):
Cum inquit lebetes u̾si fuerint infialas : et
carnalis sensus in sp̃alis intelligentie sub¬
tilitatem transient: tunc ueniene om̃s
immolantes dño hoc ẽ. se ipsos holocaustũ
acceptabile facientes: et sument et coquẽt
ineis carnes uictimaꝵ: ut quicqͥd in eis
carneum ⁊ fluxũ ẽ. excoquat᷑ igne scĩ
sp̃c. Nam et in lege prohibemur carnes
agni paschalis comedere: hoc est pascha
cum iudeis carnalit̾ celebrare. Tunc tan¬
ta exphialis exibit boni odoris fraglantia:
ut nullus sit qui m̾cimonia in domo dñi au¬
deat exercere ⁊̃ et uendere ibi boues. et oues.
et columbas. Timebunt enim ne sicͣ tunc fe¬
cit flagellum de restib et om̃s eiecit de tem¬
plo: sic nunc sp̃aliter ueniens. nefarios mer¬
catores excludat a templo suꝑne ierłm.

Expanded text:
Cum inquit lebetes versi fuerint in phialas, et carnalis sensus in spiritualis intelligentiae subtilitatem transierit, tunc venient omnes immolantes Domino, hoc est seipsos holocaustum acceptabile facientes. Et sument et coquent in eis carnes victimarum, ut quidquid in eis carneum et fluxum est, excoquatur igne sancti Spiritus. Nam et in lege perhibemur carnes agni paschalis crudas comedere, hoc est Pascha cum Judaeis carnaliter celebrare. Tunc tanta ex phialis exhibetur boni odoris fragrantia, ut nullus sit qui mercimonia in domo Domini audeat exercere, et vendere ibi boves et oves et columbas: timebunt enim ne sicut tunc fecit flagellum de resticulis, et omnes ejecit de templo, sic nunc spiritualiter veniens nefarios mercatores excludat a templo supernae Hierusalem.
Abbreviated transcription (Latin):
res mei. Reddit causam cur eis abstulerit
bona suꝑus dicta: eo quod dixit. Merce¬
des he mee sunt: & cet̾a. Putabant enim
hec sibi a demonib dari pro mercede:
quia colebant idola. Et ponam eam in
saltum: ut iam non habeat arbores
pomiferas: sed insolitudinem penitus re¬
digatur: quod exparte quidem ab assinis.
et caldeis: plenius tamen completum con¬
stat aromanis. Qui eoꝵ terram destruentes.
redegerunt in solitudinẽ: ipsosq ultina
captiuitate. exules asua terra reddidere.
Hinc ẽ. enim quod sequit᷑.
Et comedet
eam bestia agri:

Expanded text:
res mei. » Reddit causam cur superius abstulerit eis bona dicta, eo quod dixit, « Mercedes hae meae sunt, » etc. Putabat enim haec sibi a daemonibus dari pro mercede, quia colebat idola. « Et ponam eam in saltum » ut jam non habeat arbores pomiferas, sed in solitudinem penitus redigatur. Quod ex parte quidem ab Assyriis et Chaldaeis, plenius tamen completum constat a Romanis, qui eorum terram destruentes redegerunt in solitudinem, ipsos quoque ultima captivitate exsules a sua terra reddiderunt. Hinc est quod sequitur, « et comedet eam bestia agri
Abbreviated transcription (Latin):
dñi passionem clamabant homines ad deos
suos: post passionem timent dm̃ et uene¬
rantur. Non panuio sed magno timore iuxta
quod in lege p̾cipitur: ut extoto corde et ex
tota mente timeatur et diligatur. Immolaue.¬
psalmista deo sacrificium laudis. Et ꝓpħa.
Omnem aufer iniquitatem et accipe bonum:
et reddemus uitulos labiorum nr̃orum

Expanded text:
nem Domini clamabant homines ad deos suos, post passionem timent Dominum, et venerantur non parvo, sed magno timore, juxta quod in lege praecipitur, ut ex toto corde, et ex tota anima timeatur, et diligatur. ImmolavePsalmista Deo sacrificium laudis, et propheta: Omnem aufer iniquitatem, et accipe bonum, et reddemus vitulos labiorum no
Abbreviated transcription (Latin):
he: hi filii sunt abrahan. Seminantur qͦꝙ
in populis ut omnib gentib xp̃m annun-¬
tient: sicut ipse p̃cepit. Cuntes in mun¬
dum uniu̾sum: p̃ dicate euangelium
omni creature. Et de longe in quit recor¬
dabuntur mei: quib uerbis gentes in¬
nuuntur: que longe erant ꝑͦ infideli¬
tatem a deo. De quib psalmista. Remi¬
nicentur et conuertentur ad dñm:¬
uniu̾si .f. t̾. Et qui mortui erant pecca¬
tis uiuent cum filiis suis: illis uideli¬
cet quos p̃dicando genuerunt xp̃o. Ta¬
lib dicit apłs. Tanquam paruuliss in
eos de terra egypti. id est de tenebris
ignorantie in quib diabolus regnat: et

Expanded text:
hae, hi filii sunt Abrahae. » Seminantur quoque hae, hi filii sunt Abrahae. » Seminantur quoque in populis, ut in omnibus gentibucepit: « Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae. » « Et de longe recordabuntur mei. » Quibus verbis gentes innuuntur, quae longe erant prae infidelitate a Deo; de quibus Psalmista: « Reminiscentur et convertentur ad Dominum, » et qui mortui erant peccatis. « Et vivent cum filiis suis, » illis videlicet quos praedicando genuerunt Christo. Talibus dicit Apostolus: « Tanquam parvulis ineos de terra Aegypti, » id est de tenebris ignorantiae, in quibus diabolus regnat. «
Abbreviated transcription (Latin):
Non sunt condigne passiones huius tempo¬
innobis. Nichilominus hec ab hebreis ad
machabeos referuntur ÷ quod suꝑatis hosti¬
bus domus uida id est due trib et domus
ioseph. id est decem trib saluabuntur: et
sic gaudebunt quasi ebrii uino. Iunc quoq
sociabuntur due et decem trib que subie-¬
roboam ab inuicem separate fuerant: et tẽ
erant sicut fuerunt anteqͣm eos dñs ꝓiecis¬
set. filii quoq eoꝵ uidentes triumphos pa¬
rentum: letabuntur in dño. Sibilabo eis &
congregabo eos: quia redemi illos. Sacratio¬
re sensu sibilat dñs id est signum facit his qͥ
peccatis fuerant disꝑsi ut ad ipsum redeant:
sicut loquit᷑ in euangłio. Uenite ad me om̃s
qui laboratis et honerati estis: & ego reficiã¬
uos. Congregant᷑ autem: quia dñs redemit
eos p̃cioso sanguine suo. Multiplicantur
quoq sicut antea fuerant multiplicati.
id est scdm quod ad abraham dictum est
un semine tuo benedicentur om̃s gentes.
Et apostolus. Quot quot exfide sunt abra¬

Expanded text:
e passiones hujus tempoominus haec ab Hebraeis ad Machabaeos referuntur, quod superatis hostibus domus Juda, id est duae tribus, et domus Joseph, id est decem tribus salvabuntur, et sic gaudebunt quasi ebrii vino. Tunc quoque sociabuntur duae et decem tribus, quae sub Hieroboam ab invicem separatae fuerant, et tunc erunt sicut fuerunt antequam eos Dominus projecisset. Filii quoque eorum videntes triumphos parentum, laetabuntur in Domino. « Sibilabo eis, et congregabo illos, quia redemi eos, re sensu sibilabit Dominus, id est signum faciet his qui peccatis fuerant dispersi, ut ad ipsum redeant. Et loquitur in Evangelio: « Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis. » Congregantur autem, quia Dominus redemit eos pretioso sanguine suo. Multiplicantur, quia sicut antea fuerant multiplicati, id est secundum quod ad Abraham dictum est: « In semine tuo benedicentur omnes gentes. » Et Apostolus: « Quotquot ex fide sunt Abra
Abbreviated transcription (Latin):
Hec quoq iuxta suꝑi¬
orum accipienda sunt intellectum: qͣndo
in ꝑsecutionib confortabit dñs martyres
suos: et desꝑatis p̃stabit auxilium. Tunc
confundentur ascensores equorum: id est
suꝑbi ꝑsequtores. Tunc confortabit domũ
uida id est confitentes dñm : et domum io-¬
seph. qui auctus siue beatus. uel ub̃tas int̾¬
buntur cum bibennt uinum uere uitis:
id est cum socii fuerint passionum xp̃i. filis
quoq eorum quib loquitur apłs. filioli
mei quos it̾um parturio. donec formetur

Expanded text:
ec quoque juxta superiorem accipienda sunt intellectum, quando et persecutionibus confortabit Dominus martyres suos, et desperatis praestabit auxilium, tunc confundentur ascensores equorum, id est superbi persecutores. Tunc confortabit domum Juda, id est confitentes Dominum, et domum Joseph, qui auctus sive beatus intebuntur cum biberint vinum vitis verae, id est cum socii fuerint passionum Christi. Filii quoque eorum, quibus loquitur Apostolus: « Filioli mei, quos iterum parturio, » etc., et
Abbreviated transcription (Latin):
scitote. quia non consurget duplex tͥbulatio
nec bis iudicabuntur : quia in illis quos p̃sers
łͥbulatio affligit : futuram dampnationem
consurgere ñ sinit. Et peccatorib iccirco ds̃
adp̾sens infert supplicia: ne in et̾num pere-¬
ant.
ant. Quia sicut spine se inuicem complectun¬
tur: sic conuiuium eoꝵ pariter potantium.

Expanded text:
scitote quia non consurget duplex tribulatio, scitote quia non consurget duplex tribulatio, nec bis judicabuntur, quia in illis quos praesens tribulatio affligit, futuram damnationem consurgere non sinit. Et peccatoribus idcirco Deus ad praesens infert supplicia, ne in aeternum pereant. « Quia sicut spinae se invicem complectuntur, sic convivium eorum pariter potantium.
Abbreviated transcription (Latin):
ta litteram himc locum ita exponunt. Ondi
qͥd cogitatis malũ qͣsi sic capiende sint due tͥb qͣm ca-
prte st̃ decẽ ñ consurget duplex tͥbulatio. ut sic
capiantur isti quomͦ et illi: quia assirii qui
modo quasi spine se completunt᷑ ꝑcutient᷑
abangło dñi. hoc factum ẽ. quando una noc¬
te ꝑcussit angls ex eis centum occoginta .u.
milia. Quod autem sequitur exte exibit cogi¬
tans contra dñm maliciam: derapsace uolũt
intelligi: quem misit rex assirioꝵ adblasphe¬
mandum dm̃ uiuentem. Sane. hoc quod
in hebraica ueritate habetur. non consurget
tes dixerunt: non iudicabit deus bis in id¬
ipsum: & sic usitatum uersatur ꝑ ora om
uenit. Unum ueteris testam̃ti malum: cra¬
delem : et qui penis hominum deleccetur.
alium bonum noui testamenti: quem
dicit consummationẽ mundi fact᷑um.
Contra hos dicit ꝓpħa. Quid cogitatis in cor
dib ur̃ise ipse qui creauit mundum: eius
quoq faciet consummationẽ. Uerumptam̃

Expanded text:
ta litteram hunc locum exponunt: O Judaei, quid cogitatis malum, quasi sic capiendae sint duae tribus, sicut captae sunt decem. Non consurget duplex tribulatio, ut sic capiantur isti quomodo illi: quia Assyrii, qui modo quasi spinae se complectuntur, percutientur ab angelo Domini. Hoc factum est quando una nocte percussit ex eis angelus centum octoginta quinque millia. Quod autem sequitur: « Ex te exibit cogitans contra Dominum malitiam, » de Rapsace volunt intelligi, quem misit rex Assyriorum ad blasphemandum Deum viventem. Sane hoc quod in Hebraica veritate habetur: « Non consurgetes dixerunt: « Non judicabit Dominus bis in idipsum, » et sic usitatum versatur per ora omnvenit, unum Veteris Testamenti malum, crudelem, et qui poenis hominum delectetur: alium bonum Novi Testamenti, quem dicunt consummationem mundi facturum. Contra hos dicit propheta: « Quid cogitatis contra Dominum? » Ipse qui creavit mundum, ejus quoque faciet consummationem. Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
ne dñi introduxit loquentem dm̃ patrem:
consequent̾ et de extidio ierłm ex uoce eius
dñi loqui incipit: ut ostendat sub ũsionem
illam ꝓpt̾ dnĩcam necem euenisse. Dies autẽ
quos uenturos comminat᷑: tempts illud ẽ. de
quo dicit ysaias. Dies dñi indignationis ple¬
nus et ire furorisq adponendas gentes inso¬
litudinem: aꝑtissime tempus p̃uidens ułti¬
me captiuitatis. Quod autẽ dicit diuident᷑

Expanded text:
ni introduxit loquentem Deum Patrem, consequenter et de excidio Hierusalem ex voce ejusdem Domini loqui incipit, ut ostendat subversionem illam propter Dominicam necem evenisse. Dies autem quos venturos comminatur, tempus illud est de quo Isaias dicit: Dies Domini indignatione plenus, et irae furorisque ad ponendas gentes in solitudinem, apertissime tempus dicens ultimae captivitatis. Quod autem dicit: Dividentur
Abbreviated transcription (Latin):
ipse loquitur ad xp̃m filium suum et dicit
Tu quoq eduxisti iuinccos tuos. id est scõs qͥ
hoc est liberasti eos de inferno: inquo
nulla ẽ. miscdia. Deniq in resurrectione
dñi multi scõrum qui in inferno uinculis
originalis peccati tenebãtur : surrexennt
cum eo et uenerunt in scãm ciuitatem:
& apparuerunt multis. De hoc sanguine
testamenti: ipse incena dixit apłis. Hic
est calix noui testamenti in meo sangui¬
ne: qui ꝓuobis fundetur.
ad munitionem uincti spei. Hodie quo¬
q ad nuntians duplicia reddam tibi.

Expanded text:
ipse ad Christum Filium suum, et dicit: Tu quoque eduxisti vinctos tuos, id est sanctos, hoc est, liberasti eos de inferno, in quo nulla est misericordia. Denique in resurrectione Domini, multi sanctorum qui in inferno vinculis originalis peccati tenebantur, surrexerunt cum eo, et venerunt in sanctam civitatem, et apparuerunt multis. De hoc sanguine testamenti ipse in coena dixit apostolis: « Hic est calix Novi Testamenti in meo sanguine, qui pro vobis fundetur. ad munitionem, vincti spei, hodie quoque annuntians duplicia reddam tibi.
Abbreviated transcription (Latin):
Dies speculationis uastationem dicit samarie
enim uastationem: uocat uisionem nunc
ent uastitas eoꝵ: id est habitatoꝵ. Ergo
nullius ꝓphe uocib credatis: nec a commode¬
tis aurem blandiciis decipientium. Si enĩ
inammicis et consanguineis rara est fides:
Nolite gͦ credẽ amico: qͥa achitofel m̃titꝰ ẽ. amico suo
dauid: & iudas tradidit xp̃m. Et nolite con¬
fidere induce ÷ sicut sichimite. in abimelech
quem ipsi fecerunt regem: & abeo int̾fecti
sunt. Ab ea que dormit in sinu tuo custodi
claustra oris tui: ne patiaris quod sainson
adlila: quia filius contumeliam facit pat̾.
sicut absalon dauid: concubinas patͥs incestais
filia consurgit contra matrem suam cuiusre
rei cotidiana exempla sunt. Nurus contra so-
crum : ut uxor esau contra rebeccam. Inimici
hominis: domestici & familiares eius. Cum
hec ita sint: nolite credere ociues samane uił
dutiam in illoꝵ falsis ꝓmissionib : sed aspiciam

Expanded text:
Diem speculationis, vastationem dicit Samariae m vastationem vocat visitationem. Nunc erit vastitas eorum, id est habitatorum; ergo nullius prophetae vocibus credatis, nec accommodetis aurem blanditiis decipientium. Si enim in amicis et consanguineis rara est fides, Nolite ergo credere amico, quia Achitophel mentitus est amico suo David, et Judas tradidit Christum. « Et nolite confidere in duce, » sicut Sichimitae in Abimelech, quem ipsi fecerunt regem, et ab eo interfecti sunt. « Ab ea quae dormit in sinu tuo, custodi claustra oris tui, » ne patiaris quod Samson a Dalila. « Quia filius contumeliam facit patri, » sicut Absalom David, concubinas patris incestans. « Filia consurgit adversus matrem suam, » cujus rei quotidiana exempla sunt. « Nurus contra socrum suam, » ut uxor Esau contra Rebeccam. « Inimici hominis domestici » et familiares « ejus. » Cum haec ita sint, nolite credere, o cives Samariae duciam in illorum falsis promissionibus, sed «
Abbreviated transcription (Latin):
gam. Uox ierłm contra babilonem et cete¬
ras gentes: que exultauerant innuna eius.
O babilon inimica mea: ne leteris & ne gau¬
deas suꝑ me: quia merito meo cecidi. Post qͣm
enim iram dñi portauero. consurgam: quia
ille est lumen meum intenebris tͥbulatio¬
num. Noui quod me sit educturus de an¬
gustia ds̃ m̃s ÷ et oculi mei uidebunt iusti¬
ciam eius. id est ultionem qͣm facturus ẽ.
non longo post tempore: s nc̃ et inp̃sentiaꝵ¬
enint inconculcationẽ: & deuastabuntur
tempus ut edificentur macerie tue: que

Expanded text:
alem contra Babylonem et caeteras gentes, quae exsultaverunt in ruina ejus: O Babylon inimica mea, ne laeteris, ne gaudeas super me, quia cecidi merito meo. Postquam enim iram Domini portavero, consurgam, quia ille est lumen meum in tenebris tribulationum. Novi quod me sit ducturus de angustia Deus meus, et oculi mei videbunt justitiam ejus, id est ultionem quam facturus est non longo post tempore, sed nunc et in praesentiaerunt in conculcationem, et devastabuntur tempus « ut aedificentur maceriae tuae
Abbreviated transcription (Latin):
Cum abstulerit dñs magniloquos suꝑbie de
medio populi sui. derelinquentur pauperes
et egeni: apłi uidelicet et illitcerati homines.
et nullis mundi opib fulti: & ipsi sꝑabunt
in nomine dm̃. Ipsi enim sunt reliquie isrł:

Expanded text:
Cum abstulerit Dominus magniloquos superbiae de manu populi sui, derelinquentur pauperes et egeni, apostoli videlicet illitterati homines, et nullis mundi opibus fulti, et ipsi sperabunt in nomine Domini. Ipsi enim sunt reliquiae Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
et Reł. Quando pͥmum in monte sinai
testam entum dabam. moui celum: cum
uobis de celo locuutus sum. Moui t̾ram:
quando ad meam p̾sentiam caligo. tene¬
bre et turbo cernebantur. Et ut psalmista
canit ds̃ cum egredereris in conspectu ppłi
quando diuisi illud: & uiam p̾dui po¬
pulo tianseunti. Moui et aridam: qͣndo
cultam atq aridam solitudinem. Ego ita¬
q qui tunc illa feci: ad huc mouebo ipsa
elementa: quod utiq factum est in aduentu
dñi. Nam tempore passionis eius motum ẽ.
celum: quando sol obscuratus ẽ. et tenebre
facte sunt abhora sexta usq ad horam no¬
nam. Terra mota ẽ. cum saxa scinderentur
sepulchra patescerent: ipsa terra quoq
tremeret. Motum est mare p̃sentis seculi
flatib demonum in seditionem concitatũ
quando draco int̾fectus est id est diabolus
suꝑatus: qui cubabat in mari huius scl̃i
Mouit et aridam: squalida et infructuosa
corda gentilium. Omni ergo uniuersitate
commota : mote sunt omnes gentes p̾dican¬

Expanded text:
 » Quando primum in monte Sina Testamentum dabatur, movi coelum, quando vobis de coelo locutus sum, movi terram, quando meam praesentiam caligo et tenebrae et turbo cernebant, et ut Psalmista ait: « Deus: cum egredereris in conspectu populi quando divisi illud, et viam praebui populo transeunti. Movi et aridam, quando cultam atque aridam solitudinem. Ego itaque qui tunc illa feci, adhuc movebo ipsa elementa, quod utique factum est in adventu Domini. Nam tempore passionis illius, motum est coelum, quando sol obscuratus est, et tenebrae factae sunt ab hora sexta usque ad horam nonam; terra mota est cum saxa finderentur, sepulcra patescerent, ipsa quoque terra tremeret, motum est mare praesentis saeculi, flatibus daemonum in seditionem concitatum, quando et draco interfectus est, id est diabolus superatus, qui cubabat in mari hujus saeculi. Movit et aridam, squalida et infructuosa corda gentilium. Omni ergo universitate commota, motae sunt omnes gentes praedican
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ reprobationẽ : ad huc mens dñi
saluatoris desidĩo illius salutis estua-¬
bat: p̃cipiens apłis & dicens. Eritis mͥ
testes inierłm : & in omni uidea et sa¬
maria. Unde et a uerłm p̃dicationis
xp̃m pati et resurgere : et p̃dicari in no¬
mine eius penitentiam et remissionem
peccatorum inom̃s gentes: incipientib
rum uelle mori inbaptismate cum ifrahele:
ut in lauachro recipent humorem quem
negando xp̃m ꝑdiderant. Unde & petrus
interrogantib quid agerent: dicebat. Peni¬
tentiam agite : & baptizetur unusquisq
ur̃m. Quod uero diximus inbaptismo eum
baptizati sumus inxp̃o iħu: inmorte ipsuis
baptizati sumus. Quidam uermem et uren¬
tem uentum romanos intelligũt: qui post
xp̃i resurrectionem et ascensionem. ifrahe¬
lem penitus deleuerunt
Et dixit dñs ad

Expanded text:
Judaeorum reprobationem, adhuc mens Domini salvatoris desiderio salutis illius aestuabat, praecipiens apostolis et dicens: « Eritis mihi testes in Hierusalem et in omni Judaea et Samaria. » Unde et ab Hierusalem praedicationis pati Christum et resurgere, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorure. » In baptismate cum Israel, ut in lavacro reciperent humorem, quem negando Christum perdiderant. Unde et Petrus interrogantibus quid agerent, dicebat: « Poenitentiam agite, et baptizetur unusquisque vestrum. » Quod vero diximus, in baptismo eumbaptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. » Quidam vermem et urentem ventum, Romanos intelligunt, qui, post Christi resurrectionem et ascensionem, Israelem penitus deleverunt. « Et dixit Dominus ad
Abbreviated transcription (Latin):
reliqui e iacob ingentib in medio poplõꝵ¬
multoꝵ: quasi leo iniumentis siluaꝵ: &
quasi catulus leonis ingregib peccorum.

Expanded text:
reliquiae Jacob in medio populorum quasi leo in jumentis silvarum et quasi catulus leonis in gregibus pecorum
Abbreviated transcription (Latin):
uiolabuntur
ad maiorem dolorem maritoꝵ:
qui suis uxorib subuenire non poterunt:
Quo nichil crudelius hostilis immanitas age¬
re potest. Egredietur media pars ciuitatis in¬
captiuitatem: et reliquum popłi ñ auferet᷑

Expanded text:
iolabuntur, ad majorem dolorem maritorum, qui suis uxoribus subvenire non potuerunt, quo nihil crudelius hostilis immanitas agere potest. captivitatem, et reliquum populi non auferet
Abbreviated transcription (Latin):
sicut probat᷑ aurum. Ipsa inquit t̾cia pars
que relinquet᷑ interra. ducetur ꝑignem
demptationis: et temptabitur atq affuget᷑
Non ut consumant᷑ ut palee ÷ sedut pro-¬
bentur ut aurum et argentum: et pos¬
sint dicere cum psalmista. Probastinos
centur ꝑ ignem illũ quem dñs milit int̾ra:
et de quo dicitur. Ille uos baptirabit in
uidum arescat et solidet
meum: et ego exaudiam eum. Cum in

Expanded text:
sicut probatur aurum. » Ipsa inquit tertia pars, quae relinquetur in terra, ducetur per ignem tribulationis, et tentabitur, atque affligetur; non ut consumantur, sed ut probentur ut aurum et argentum, et possint dicere cum Psalmista: « Probasti nos, centur per ignem illum quem Dominus misit in terram, et de quo dicitur: « Ille vos baptizabit in uidum arescat et solidetumeum, et ego exaudiam eum. Di
Abbreviated transcription (Latin):
o familia isrł suꝑ quam ego malum cogito ñ
habebitis partem in cetu dñi: id est in heredi¬
tate iustorum. Potest hoc ad extremam capti¬
uitatem que at̾ito facta est referri. Quod idõ
hec omnia passi sunt. quia contra dñm suꝑ¬
bierunt: et xp̃m cruci adiudicauerunt. pos¬
sunt hec moralit̾ referri ad animam peccan-¬
tem que insecreto cordis cogitat malum. et
oꝑe ꝑficit. Iccuro dñs cogitat suꝑ nos mala.
dequib non possumus eleuare ceruices: & recci
incedere. Unde mittunt᷑ apł̃i. qui cum ierennia-
plangant nos. et assumant suꝑ nos parabolã.
et cum apło lugeant multos. ex his qui pecca¬
uerunt et non egerunt penitentiam. Pars
etiam populi dm̃ diuisa ẽ. funculo. cum ani¬
me credentes ꝑdiu̾sa uitia ademonib diui¬
duntur : & alius funiculum auaritie. alius
luxurie lineam extendit inhereditate dñi.
Et agri scĩtatis fraglantes uirtutum odorib
scđm quod ysaac dixit ÷ ecce odor filii mei

Expanded text:
o familia Israel, supra quam ego malum cogito, non habebis partem in coetu Domini, hoc est, in haereditate justorum. Potest hoc et ad extremam captivitatem, quae a Tito facta est, referri, quod ideo haec omnia passi sunt, quia contra Deum superbierunt, et Christum cruci adjudicaverunt. Possunt haec moraliter referri ad animam peccantem, quae in secreto cordis cogitat malum, et opere perficit. Idcirco Dominus cogitat super nos malum, de quo non possumus levare cervices, et recti incedere, unde mittuntur apostoli qui cum Jeremia plangant nos, et assumant super nos parabolam, et cum Apostolo lugeant multos ex his qui peccaverunt, et non egerunt poenitentiam. Pars etiam populi Domini divisa est funiculo, cum animae recedentes per diversa vitia a daemonibus dividuntur, et alius funiculum avaritiae, alius luxuriae lineam extendit in haereditatem Domini et agri sanctitatis, fragrantis virtutum odoribus, secundum quod Isaac dixit: Ecce odor filii mei
Abbreviated transcription (Latin):
ad tempora antixp̃i referunt hec. Putant
enim abillo coadunanda ẽẽ omnia mundi
regna subuno eius imꝑio: et tunc una id ẽ.
hebrea lingua omnes homines locuturos:
sicut ante diluuium fuit. Nos uero beatũ
ieromimum sequentes: ad tempora ista re¬
feramus ȩccl̃iȩ. Expecta me inguit in die
resurrectionis mee: id est p̃parate ad tempus
resurrectionis mee. Cum enim post peccata
et uitia que sunt mors anime ad bonam ui¬
tam p̃paramur: resurgit in nobis xp̃c. Quia
enim ipse caput. et omnes electi eius men¬
bra sunt: recte et commori et conresurgere
dicitur menbris suis: sicut et consedere ei
inthrono eius iuxta quod inapocalipsi
ꝓmittit. Qui uicerit: faciam illum sedere
accipi. ex pecta me in die resiurectionis me¬
nouissum iudicii qͣndo om̃s resurgent: et
ego cum menbris meis resurgentib resurgã.
Et tunc congregabunt᷑ gentes et colligentur
regna: id est potentes seculi. uł magistri ꝑtĩ¬
soꝵ dogmatum¬

Expanded text:
ad tempora Antichristi hoc referunt. Putant enim ab illo coadunanda esse omnia mundi regna, sed uno ejus imperio, et tunc una, id est Hebraea lingua omnes homines locuturos, sicut ante diluvium fuit. Nos vero, beatum Hieronymum sequentes, ad tempora ista referamus Ecclesiae. « Exspecta me inquit in die resurrectionis meae, » id est praepara te ad tempus resurrectionis meae. Cum enim post peccata et vitia, quae sunt mors animae, ad bonam vitam praeparamur, resurgit in nobis Christus. Quia enim ipse caput, et omnes electi membra ejus sunt, recte et commori et conresurgere dicitur membris suis, sicut et consedere ei in throno ejus, juxta quod in Apocalypsi promisit: « Qui vicerit, faciam illum sedere accipi. « Exspecta me in die resurrectionis mnovissimi judicii, quando omnes resurgent, et ego cum membris meis resurgentibus resurgam, et tunc congregabuntur gentes, et colligentur regna, id est potestates saeculi, vel magistri perversorum dogma tum
Abbreviated transcription (Latin):
interrogat ꝓpħa quid significent due oliue ad
dexteram et sinistram candelabri: sed angłs
qui in ꝑsona dm̃ loquebatur. noluit ei respon¬
dere. Siue quia de duab oliuis supra audie-¬
rat. ideo nunc non meretur audire responsũ
angłi quia prius audita non retinet: siue
etiam quia maiora se scire uolebat: confuta-¬
tur silentio angłi. Uel ut ebrei dicunt. ñ
respondit ei quia non bene int̾rogauit: nec
totum quesuut quod scire debebat. Nam
de olius interrogans: nichil de spicis oliuaꝵ:
nil de rostris aureis: aut de infusoriis que¬
siuit. Spicas autem oliuarum ipsas dicit ar¬
bores tianslato sermone. quod in modum
spicarum recce sint : & sicut spice uallant᷑
anstis: sic istis quasi quodam uallo ramoꝵ
et foliorum decte: in altum surgunt.
Quidam duas spicas oliuarum duo desta¬
menta intelligunt euangłium et legem:
Et hos ẽẽ filios splendoris : qui assistunt
dominatori uniuerse carnis. Alii sacerdo¬
tiũ et legem: non nulli eliam et enoc:

Expanded text:
Interrogat propheta quid significent duae olivae ad dexteram et sinistram candelabri. Sed angelus qui in persona Domini loquebatur, noluit ei respondere, sive quoniam de duabus olivis supra audierat, ideo nunc non meretur audire responsum angeli, quia prius audita non retinet, sive etiam quia majora se scire volebat, confutatur silentio angeli, vel ut Hebraei dicunt, non respondit ei, quia non bene interrogaverat, nec totum quaesivit, quod scire debebat: nam de olivis interrogans, nihil de spicis olivarum, nil de rostris aureis, aut de infusoriis quaesierat. Spicas autem olivarum, ipsas dicit arbores, translato sermone, quod in modum spicarum rectae sint, et sicut spicae vallantur aristis, sic istae quasi quodam vallo ramorum et foliorum recte in altum surgant. Quidam duas spicas olivarum, duo Testamenta intelligunt, Evangelium et legem, et hos esse filios splendoris, qui assistunt dominatori universae carnis, alii sacerdotium et legem, nonnulli Eliam et Enoch,
Abbreviated transcription (Latin):
torum eius. Stulticiam appellat idola:
que intemplo ipsi posuerant. Amatores
autem caldeos assirios et idum eos dicit: cũ
quib longo tempore pacem habuerant.
Inquoꝵ oculis stulticia iudeoꝵ reuelata ẽ.
quando capta ierłm temploq subu̾so. ui-¬
dentes iam dicti hostes imagines cheruibin.
& idolum baal: cepunt dicere. Ecce isra¬
helite sicut omnes gentes ydola uieneraut᷑:
qͣmobrem merito sue iniquitatis. nr̃e subi¬
ciuntur potestati. Et ui
testate uł sed iusto iudicio tradam eam
hostib: et in captiuitatem duci faciam.
Et cessare faciam: omne gaudium eius.
hoc et in illis impletum est qui ab afsiriis
& caldeis ducti sunt captiui. omnemq¬
ꝑdiderunt leciciam: & post. in illis qui a
dño audierunt. Auferetur a uob̃ regnum
dei: et relinquetur uobis domus uĩa deser-
ta. Sollempnitatem eius : ne omenam
eiꝰ: sabbatun eius: & omĩa festa tempoꝵ

Expanded text:
torum illius. » Stultitiam appellat idola, quae in templo posuerant: amatores autem Chaldaeos vel Assyrios et Idumaeos appellat, cum quibus longo tempore pacem habuerant, in quorum oculis stultitia Judaeorum revelata est, quando capta Hierusalem temploque subverso, videntes jam dicti hostes imagines Cherubin et idolum Baal, coeperunt dicere: Ecce Israelitae, sicut omnes gentes, idola venerantur, quam ob rem merito suae iniquitatis nostrae subjiciuntur potestati. « Et vea, sed justo judicio tradam eam hostibus, et in captivitatem duci faciam. « Et cessare faciam omne gaudium ejus. » Hoc et in illis impletum est, qui ab Assyriis et Chaldaeis ducti sunt captivi, ubi omnem perdiderant laetitiam: et post in illis qui a Domino audierant: « Auferetur a vobis regnum Dei. » et: « Relinquetur vobis domus vestra deserta. » « Solemnitatem ejus, neomeniam ejus, sabbatum ejus, et omnis festa tempo
Abbreviated transcription (Latin):
tu ambit exterius: int̾ius incidit: ita diuine
animaduersionis potentia uniuersa form-¬
secus compleccit᷑ intrinsecus dirimit et dis¬
cernit : duudicans oꝑa et cogitationes. Quia
.omnis fur sicut ibi scriptum est iudicabit᷑.
& omnis iurans ex hoc similit̾ iudicabitur

Expanded text:
tu ambit exterius, interius incidit, ita divinae tu ambit exterius, interius incidit, ita divinae animadversionis potentia universa forinsecus complectitur, intrinsecus dirimit et discernit, dijudicans opera et cogitationes. « Quia omnis fur sicut ibi scriptum est judicabitur, et omnis jurans ex hoc similiter judicabitur
Abbreviated transcription (Latin):
Conuersus est ꝓpha abalia tasione adaliam
et aletis et ꝓsꝑis ad tristicia mentis oculos
extulit. Ne enim eleuaretur oor eius. quia
omnia felicia et plena gaudii nuntiabat:
uidet et ea que sunt tristia. Uidet ergo
uolumen uolans: in quo facta omnium
descripta erant. Hoc uolumen: utriusq
testamenti scnpturam de signat. Piuginti
cubitos longitudinis euangłm : ꝑ decem autẽ
latitudiis: de calogus legis accipitur. Uigin¬
ti autem ad decem duplum funt ad simplũ
quia indecalogis peccata oꝑum prohibent᷑.
in euangłio autem cogitationum peccata re¬
secantur. Uerbi gratia. Lex probibet homici¬
dium: euanglm iram: adult̾ium dampnatur
in lege: in euangłio concupiscentia punitur:
In lege reum facit rapina: in euangłio flammis
gehenne subdit tenatia. Septuaginta trans¬
latores ꝓuolumine falcem dixerunt: haben¬
tem euisdem mensure Longitudinem et lati¬
tudinem: falx ista: diuini iudicii seueritatẽ
de signat. Sicut enim falx cũcta qͤ suo circui¬

Expanded text:
Conversus est propheta ab alia visione ad aliam, et a laetis et prosperis ad tristia mentis oculos extulit. Ne enim elevaretur cor ejus, quoniam omnia felicia et plena gaudii nuntiabat, videt et ea quae sunt tristia. Videt ergo volumen volans, in quo facta omnium descripta erant, hoc volumen utriusque testamenti naturam designat. Per viginti cubitos longitudinis, Evangelium: per decem autem latitudinis, decalogus legis accipitur. Viginti autem ad decem, duplum sunt ad simplum, quoniam in decalogis peccata operum prohibentur, in Evangelio autem cogitationum peccata resecantur. Verbi gratia: lex prohibet homicidium, Evangelium iram; adulterium damnatur in lege, in Evangelio concupiscentia punitur, m, etc. In lege reum facit rapina, in Evangelio flammis gehennae subdit tenacia. Septuaginta translatores pro volumine « falcem » dixerunt, habentem ejusdem mensurae longitudinem et latitudinem. Falx ista divini judicii severitatem designat: sicut enim falx cuncta suo circui
Abbreviated transcription (Latin):
tu eius. et reł. Amnon int̾pretatur popu
alexandnia dicitur. loquit᷑ ergo propħa
ad nniuen. Nũqͥd melior esaut potẽtior ipł̃is alex¬
et mare posita hinc inde fluminib ambit᷑
Aque incircuitu eius. Exuna enim parte
nilo: ex alia lacu mareotico. ext̾cia mari
cingitur. Ethiopia fortitudo eius et egyptꝰ:¬
quas describit nationes inpresidio fuerint
alexan drie: ipse situs ꝓuintiarum ostendit.
Sed et ipsa inquit intransmigrationẽ du¬
describit ꝓpha ostendens que et quam
crudelia uictores uictis faciant mala nul¬
li etati. nulli sexui nulli parcant conditiomi
Cum gͦ hec passura sit alexandria potentis¬
sima ciuitas : quid miraris oniniue si etiam
tibi hec ipsa euenerint: et tu gͦ bibes de
eodem calice. et ad tantam uenies ignomi¬
niam. et necessitatem: ut etiam abhostib
tuis postules auxilium. Munitiones tue

Expanded text:
 ejus. » Ammon interpretatur populAlexandria dicitur. Loquitur ergo propheta ad Niniven: Nunquid melior es aut potentior es populis Alexet mare posita, hinc inde flumininibus ambitur? « Aquae in circuitu ejus. » Ex una enim parte Nilo, ex alia lacu Mareotico, ex tertia mari cingitur. « Aethiopia fortitudo ejus, et Aegyptquas describit, nationes in praesidio fuerint Alexandriae, ipse situs provinciarum ostendit. Sed et ipsa inquit in transmigrationem dudescribit propheta, ostendens quae et quam crudelia victores victis faciant mala: nulli aetati, nulli sexui, nulli parcant conditioni. Cum ergo haec passura sit Alexandria potentissima civitas, quid miraris, o Ninive, si etiam tibi haec ipsa evenerint? Et tu ergo bibes de eodem calice, et ad tantam venies ignominiam et necessitatem, ut etiam ab hostibus tuis postules auxilium. « Omnes mu
Abbreviated transcription (Latin):
mea ꝑmaneat ꝓmissio. facite que p̃cipio:
loquimi ni u̾itatem cum proximo. Proxi¬
mum  omnem hominem accipiamus:¬
quia  ex uno parente omnes generati su¬
mus.Si enim solis carne ꝓximiss u̾itatẽ
loqui p̃cipimur ÷ ergo ꝑegͥnis et alienis licet
mentiri : Hentatem et uidiciũ pacisiudicate in
portis ur̃is: ut in iudicio pͥmum sit ueritas
et iusticia: de inde sequatur miscdia. Iudiciũ
enm pacis est: ut his qui iudex est ꝓpositum
habebat pacificare discordiam. Quod uͦ sequit᷑
inportis ur̃is consuetudinis illorum fuit ut in
portis ciuitatis iudices sederent: & causas sin¬
gulorum discernerent. Unde psalmista: de
pientẽ in porta. Ido autẽ inporta hoc faciebãt ne tog̾ent᷑
agricole intrare urbem et ꝑ hoc aliquod dĩs¬
pendium sustinerent: et tam urbani quam
nustici in introitu ciuitatis responsa iudicũ
audirent: & sic ad propͥa redirent. Quod
hic malum accipi potest: ꝓafflictione et
peccato. Ille gͦ qui sc̃s ẽ. nec cogitat ut

Expanded text:
mea permaneat promissio, facite quae praecipio, loquimini veritatem cum proximo. Proximum, omnem hominem accipiamus,quia ex uno parente omnes generati sumus. Si enim solis carne proximis veritatem loqui praecipimur, ergo peregrinis et alienis licet mentiri? Veritatem et judicium judicate in portis vestris, ut in judicio primo sit veritas et justitia, deinde sequatur misericordia. Judicium enim pacis est, ut is qui judex est, propositum habeat pacificare discordiam. Quod vero sequitur, « In portis, » consuetudinis illorum fuit, ut in portis civitatis judices sederent, et causas singulorum discernerent. Unde Psalmista dicipientem in porta. » Ideo autem in porta hoc faciebant, ne cogerentur agricolae intrare urbem, et per hoc aliquod dispendium sustinerent, et tam urbani quam rustici in introitu civitatis responsa judicum audirent, et sic ad propria redirent. Quod hic malum accipi potest, pro afflictione et pro peccato. Ille ergo qui sanctus est, nec cogitet ut
Abbreviated transcription (Latin):
I. hoc est si ñ
tantam copiam pluuiaꝵ uob̃ estudero:
ut credantur fenestre celi aꝑte. E
Et estundã

Expanded text:
i, hoc est, si non tantam copiam pluviarum vobis effundo, ut credantur fenestrae coeli apertae, et effunda
Abbreviated transcription (Latin):
contirentes et̾na. omnia p̃sentis uite cõmo¬
da post dorsum habent: quia cuncta post¬
ponunt transeuntia. dicentes: cum apło
Ynum quod retro est obliuiscentes. et
inanteriora nos extendentes: sequ i mur
ad brauium suꝑne uocationis. Heretici
łi post tergum beniamin sunt: quia ea
que inp̃senti uita sunt. et que sc̃ĩ de spec¬
tui habent desiderabilit̾ appetunt. et
delectabilit̾ secuntur : totam spem suã
intransitoriis reb positam habentes. Et
qui pͥus uidebantur eẽ effraim id est li¬
bertas: cum aduenerit dies correptioĩs
id est dies iudicii. erunt in desolatione.
in extinguibili. Tunc etiam dñs in dampna-¬
tione illorum fidem ostendet. Hoc ẽ. u̾ba
sua fidelia et uera demonstrabit: cum hoc
quod de illoꝵ int̾itu ante p̾dixerat. oꝑe cõ¬
plebit. Quod non solum ad hereticos sed &¬
ad omnes generalit̾ reprobos potest non in¬
conuenienter referri
facti sunt pͥncipes

Expanded text:
gaudia aeterna omnia praesentis vitae commogaudia aeterna omnia praesentis vitae commoda post dorsum habent, quia cuncta postponunt transeuntia, dicentes cum Apo quod retro obliviscentes, et in anteriora nos extendentes, sequimur ad bravium supernae vocationis. Haeretici vero post tergum Benjamin sunt, quia illa quae in praesenti sunt vita, et sancti despectui habent, desiderabiliter appetunt, et delectabiliter sequuntur, totam spem suam in transitoriis rebus positam habentes, et qui prius videbantur esse Ephraim, id est ubertas, cum advenerit dies correptionis, id est judicii, erunt in desolationem, inexstinguibili. Tunc etiam Dominus in damnatione illorum fidem ostendet, id est, verba sua fidelia et vera demonstrabit, cum hoc quod de illorum interitu ante praedixerat, opere complevit. Quod non solum ad haereticos, sed ad omnes generaliter reprobos potest non inconvenienter referri. « Facti sunt principes
Abbreviated transcription (Latin):
isrł ostendi fidem
intribub isrł ostendi fidelia: & ponitur
ibi pͣteritum tempus ꝓfuturo : ostendi ꝓ
ostendam. Ac si diceret. Cum uenerint ea
que prius lo quutus sum inꝓph̃is: osten¬
dam fidem id est. fidelia u̾ba mea manife¬
stabo et uera. Quia qͥcqͥd de eortm locu¬
tus sum ꝑditione complebitur oꝑe. Sed
et heretici ingabaa & rama id est intu¬
more suꝑbe scientie morant: dum ex¬
celsam seputant habere sapientiam: ibi¬
q: idola colunt: id est falsa dogmata qͦ
de suo corde finxerunt uenerant᷑. Qua¬
ꝓpt̾ p̃cipitur. ut non silentio malum
suum degant sed publice cunctis mani¬
festent: & iubentur ululare in betha¬
ben que domus inutilis sonat:. hoc est
thel. id est domus dei: sediam ꝑ diu̾sos
errores inutilia facta sunt. Qub bene
congruit: quod bethaben post tergum
beniamin fuisse memoratur. Beniamin
quoq int̾pretat᷑ filius dextere: & signi¬
ficat scõs ad dexteram id est ad celestis reg¬
ni prosꝑitatem uenturos. Qui gaudia

Expanded text:
Israel ostendi fidem. tribubus Israel ostendi fidelia, et ponitur ibi praeteritum tempus pro futuro, ostendi pro ostendam. Ac si diceret: Cum venerint ea, quae prius locutus sum in prophetis, ostendam fidem, id est, fidelia verba mea manifestabo et vera, quia quidquid de eorum locutus sum perditione, complebitur opere. Sed et haeretici in Gabaa et in Rama, id est, in tumore superbae scientiae morantur, dum excelsam se putant habere sapientiam, ibique idola colunt, id est, falsa dogmata quae de suo corde finxerunt, venerantur. Quapropter praecipitur eis ut non silentio malum suum tegant, sed publice cunctis manifestent. Et jubentur ululare in Bethaven, quae domus inutilis sonat, hoc est,thel, id est domus Dei, sed jam per diversos errores inutilia facta sunt, quibus bene congruit, quod Bethaven post tergum Benjamin fuisse memoratur. Benjamin quippe interpretatur dexter, et significat sanctos ad dexteram, id est, ad coelestis regni prosperitatem venturos, qui propter
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o triumphatori mortis et diaboli. Deducet
gͦ me suꝑ excelsa. hoc est ad beatam suꝑne he-
reditatis frequentiam que exangłis et sc̃ĩs homi-¬
nib constat: ut illis ad mixtus atq conunctꝰ.
canam uictori cum angł̃is gloria inexcelsis deo¬
Canam et inpsalmis panagiricum psalmogra¬
phi dauid concinens. Dñe inuirtute tua leta¬
Io insophonian

Expanded text:
Christo triumphatori mortis et diaboli. Deducet Christo triumphatori mortis et diaboli. Deducet ergo me super excelsa, hoc est, ad beatam supernae civitatis frequentiam, quae ex angelis et sanctis hominibus constat, ut illis admixtus atque conjunctus, canam victori cum angelis, « Gloria in excelsis DeCanam et in psalmis panegyricis, cum psalmigrapho David concinens: « Domine, in virtute tua laetaM. Sophonia
Abbreviated transcription (Latin):
cipum actotius ciuitatis. loquitur ꝓpħa ex
indño gaudebo. Non indiuitiis: non ingloria
huius mundi: sed exultabo in deo iħu salu¬
tari meo. Iħe enim: saluator siue salutans
int̾pretatur. Sed int̾pres maluit ipsum hebrai
cum ponere: quia dulce et plenum gaudii
nom̃ iħu semꝑ delectat audin. Dominus deus
fortitudo mea. omnis mea uirtus: omnis iu¬
sticia xp̃c est qui est ds̃ dñs. et ponet pedes
meos quasi ceruoꝵ. Ceruoꝵ natura ẽ. ut
plana et humilia deserant: & montium ar¬
dua conscendant. Serpentes etiam de cauer¬
nis flatu extractos: occidant. Sic et scĩ terre¬
na et infima deserunt: ad celestia conten¬
dunt. et sua p̃dicatione acordib hominũ.
serpentis antiqui malitiam depellunt. Dic̃
tiones meas quasi ceruorum : faciens me sua
gratia caduca contempnere. et̾na desiderare
cet : quia hec non mea uirtus sed eius gr̃ã
Deducet autẽ me canentẽ. uictorr: id est

Expanded text:
cipum et totius civitatis, loquitur propheta ex cipum et totius civitatis, loquitur propheta ex in Domino gaudebo, » non in divitiis, non in gloria hujus mundi, « et exsultabo in Deo Jesu salutari meo. » Jesus enim salvator, sive salutaris interpretatur, sed interpres maluit ipsum Hebraicum verbum ponere, quia dulce et plenum gaudii nomen Jesus semper delectat audire. « Deus Dominus fortitudo mea. » Omnis mea virtus, omnis justitia Christus est, qui est Deus meus. « Et ponet pedes meos quasi cervorum. » Cervorum natura est ut plana et humilia deserant, et montium ardua conscendant, serpentes etiam de cavernis flatu extractos occidant. Sic et sancti terrena et infima deserunt, ad coelestia contendunt, et sua praedicatione a cordibus hominum serpentis antiqui malitiam depellunt. Dicittiones meas quasi cervorum, faciens me sua gratia caduca contemnere et aeterna desiderare.cet, quia hoc non mea virtus, sed ejus est gratia. Deducet autem me canentem victori, id est
Abbreviated transcription (Latin):
tes ei enmus. Et arua non afferent cibos.
Hierłm terrenam. aruorum id ẽ. campoꝵ
nomine designat. Que enim inmontib
sita erat et de qua dictum fuerat. funda¬
menta eius in montib sc̃is. postqͣm dei filiũ
reciꝑe noluit. humilis et campestris uocat᷑.
deuurtutũ pro lapsa culmine. Arcia gͦ ñ
afferent cibos: quia plebs iudaica nullam
iam fragem fidei. uel bone reddit oꝑatio¬
nis. Abscidetur de ouili pecus. id est de
ierłm. in qua populus uelut pecus ouili
habitabat. ab scidetur ꝓ miscua plebis mul¬
titudo: deleta atito et uespasiano. ferro. fame
tauri pingues subiectis populis quasi gregib
Non gͦ erit armentum inp̃sepib: quia subu̾¬
sa ierłm. omnis illa pͥncipum dignitas ad¬
nullata est. Et impletum quod dñs dixerat:
relinquetur uobis domus ur̃a deserta.
Ego autem indño gaudebo: et exultabo in
deo iħu meo. Predicta ꝑditione plebis ac pͥn¬

Expanded text:
tes ei erimus. « Et arva non afferent cibum. tes ei erimus. « Et arva non afferent cibum. » Hierusalem terrenam arvorum, id est camporum, nomine designat. Quae enim in montibus sita erat, et de qua dictum fuerat: « Fundamenta ejus in montibus sanctis, » postquam Dei Filium recipere noluit, humilis et campestris vocatur, de virtutum prolapsa cuimine. Arva ergo non afferent cibos, quia plebs Judaica nullam jam frugem fidei vel bonae reddit operationis. « Abscidetur de ovili pecus; » id est de Hierusalem, in qua velut pecus in ovili habitabat; abscidetur promiscua plebis multitudo, deleta a Tito et Vespasiano ferro, fame tauri pingues, subjectis populis quasi gregibusNon ergo erit armentum in praesepibus, quia subversa Hierusalem, omnis illa principum dignitas annullata est, et impletum quod Dominus dixerat: « Relinquetur vobis domus vestra deserta. » « Ego autem in Domino gaudebo, et exsultabo in Deo Jesu meo. » Praedicta perditione plebis et prin