comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. in labiis suis iudicia eiꝰ enunti&. Corde enĩ
creditur ad iustitiã: ore autem confessio fit ad
salutem. Sed quod inter haec duo medium posuit.
benedictus es dñe doce me iustificationes tuas.
quomodo conueniat homini cuius incorde iã
sunt eloquia dĩ. & qui labiis suis enuntiauit
omĩa iudicia dĩ. ut adhuc uelit discere iustifica¬
tiones dĩ: non inuenitur nisi ut eas discere
uelle intelligatur faciendo. nonmemoria retinen¬
do & loquendo. Et id adño demonstrauit debere
nos petere : sine quo nihil possumus facere: sed
hoc ante istum. alio iam sermone tractauimus
N unc uero quomodo ase dixerit omĩa iudicia oris
dĩ in labus suis enuntiasse cumdicta sint inscru¬
tabilia. & dequorum ꝓfunditate alibi scriptũ ẽ.
iudicia tua abyssus multa : quantum ds̃ donat
tractare suscepimus Quid ergo hic intelligamꝰ.
attendite. Nun quid iudicia dĩ nescit aeccła.

Expanded text:
Dei, in labiis suis judicia ejus enuntiet; «Corde enim Dei, in labiis suis judicia ejus enuntiet; «Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem» : sed quod inter haec duo medium posuit, «Benedictus es, Domine; doce me justificationes tuas,» quomodo conveniat homini cujus in corde jam sunt eloquia Dei, et qui labiis suis enuntiavit omnia judicia Dei, ut adhuc velit discere justificationes Dei, non invenitur, nisi ut eas discere velle intelligatur faciendo, non memoria retinendo et loquendo; et id a Domino demonstravit debere nos petere, sine quo nihil possumus facere. Sed hoc ante istum alio jam sermone tractavimus: nunc vero quomodo se dixerit omnia judicia oris Dei in labiis suis enuntiasse, cum dicta sint inscrutabilia, et de quorum profunditate alibi scriptum est, «Judicia tua abyssus multa» ; quantum Deus donat, tractare suscepimus. 2. Quid ergo hic intelligamus, attendite. Numquid judicia Dei nescit Ecclesia?
Abbreviated transcription (Latin):
discere cupiebat : hoc uero esset mirabilius.
siiam sciebatꝰ scrutabilia dĩ: & ea quae hominib
prȩcepit facienda nesciebat: Iustificationes enim
sunt nondicta sed facta iustitiae: oꝑa scilic&
iustorum quae imperat ds̃. Ideo autẽ dĩdicunt᷑
quam uis a nobis fiant: quia nisi ipso donante
non fiunt: Iudicia porrodĩ sunt: quibus ab eo mun¬
dus.ẽ. & nunc et infine scłi iudicatur. Sed cum
eloquiis dĩ omĩa contineantur. & iustificationes
uidelic& & iudiciacur quaerit iustificationes
discere qui eloquiadĩ se abscondisse in corde
dicit. Ait enim: Incorde meo abscondi eloquia
tua: ut non peccem tibi. Tunc secutus adiunxit:
benedictus es dñe doce me iustificationes tuas
Acdeinde: in labiis meis inquit enuntiaui omĩa
iudicia oris tui. Videntur quidem duo ista int̃ se
non esse contraria. immo. eẽ. potius amica atq
coniuncta: ut qm̃ incorde suo abscondit eloquia

Expanded text:
discere cupiebat? Hoc vero est mirabilius, discere cupiebat? Hoc vero est mirabilius, si jam sciebat inscrutabilia Dei, et ea quae hominibus praecepit facienda nesciebat. Justificationes enim sunt, non dicta, sed facta justitiae, opera scilicet justorum, quae imperat Deus. Ideo autem Dei dicuntur, quamvis a nobis fiant, quia nisi ipso donante non fiunt. Judicia porro Dei sunt, quibus ab eo mundus et nunc et in fine saeculi judicatur. Sed cum eloquiis Dei omnia contineantur, et justificationes videlicet et judicia; cur quaerit adhuc justificationes discere, qui eloquia Dei se abscondisse in corde dicit? Ait enim, «In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi:» tum secutus adjunxit, «Benedictus es, Domine; doce me justificationes tuas;» ac deinde, «In labiis meis,» inquit, «enuntiavi omnia judicia oris tui.» Videntur quidem duo ista inter se non esse contraria, imo esse potius amica atque conjuncta, ut quoniam in corde suo abscondit eloquia
Abbreviated transcription (Latin):
nobis dequo disputamus. hic uersus In labiis
meis: ꝓnuntiaui omĩa iudicia oris tui. Quid
est hoc dilectissimi quid.ẽ hoc. quis omĩa iuditia
dĩ enuntiare possit. cum in uestigare non possit :
an uero cum apostolo exclamare dubitamus.
o altitudo diuitiarum sapientiae & scientiae dĩ.
quam inscrutabilia sunt iudicia eiꝰ. & in uestigabi¬
les uiae eiꝰ dñs dicit. Adhuc multa habeo uobis
dicere : sed nonpotestis portare modo Et quãuis
clamat tamen beatus paulus. exparte scimus:
ut intelligamus spũ quidem scõ unde pignus
accepimus ꝑducinos adomnẽ ueritatem. sed
cuminalia uita post huius uitae speculum &
ergo iste dicit. in labus meis ꝓnunciaui omnia
itidicia oristui: & ille hoc dicit. qui paulo
ante superiore uersu. ꝓximo dixerat. doceme
iustificationes tuas. Quo pacto igitur enuntia¬¬
uit omĩa iudicia oris eiꝰ. qui uult adhuc disce¬
re iustificationes eius: an udicia quidem cunc¬
ta iam nouerat. iustificationes autem ad huc

Expanded text:
de quo disputamus, hic versus: «In labiis meis enuntiavi omnia judicia oris tui.» Quid est hoc, dilectissimi? quid est hoc? Quis omnia judicia Dei enuntiare possit, cum investigare non possit? An vero cum Apostolo exclamare dubitamus, «O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus» ! Dominus dicit, «Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo:» et quamvis clamat tamen beatus Paulus, «Ex parte scimus;» ut intelligamus Spiritu quidem sancto, unde pignus accepimus, perduci nos ad omnem veritatem; sed cum in aliam vitam, post hujus vitae speculum etergo iste dicit, «In labiis meis enuntiavi omnia judicia oris tui?» Et ille hoc dicit, qui paulo ante superiore versu proximo dixerat, «Doce me justificationes tuas.» Quo pacto igitur enuntiavit omnia judicia oris ejus, qui vult adhuc discere justificationes ejus? An judicia quidem cuncta jam noverat, justificationes autem adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Pauꝑ & ulcerosus adianuã diuitis iacens. & diues.
indutꝰ purpura & bysso. inepulis cotidie splen¬
didis. Ambo hicerant. ambo hic transier̃: sed non
adunũ locum. Diuersa loca suscipiunt: quia di¬
uersa merita ꝑduc unt. Transiit pauꝑ insinũ
abrahȩ: & transiit diues ad tormenta inferorũ
Uicini corpore interra. ille indomo. ille ante ia¬
nuã: Post mortẽ tantum separati: ut dicat abrahã.
nisi illa quae ꝓmutitur. hic gemitꝰ. hic tẽptatio¬
nes. hic angustiae. hic merores. hic pericula: lau¬
tua. in scła scłorum laudabunt tẽ: quando totũ
negotium nr̃m ipsa laus exit: sed quando hoc:
Inuita mea Quomõdo eni quidẽ posset tibi
diceremors mea: Vnde mors tua: quia pere

Expanded text:
pauper ulcerosus ad januam jacens divitis, et dives pauper ulcerosus ad januam jacens divitis, et dives indutus purpura et bysso, in epulis quotidie splenriori, regere inferiorem. Regere non potest ad unum locum; diversa loca suscipiunt, quia diversa merita perducunt. Transiit pauper in sinum Abrahae, et transiit dives in tormenta inferorum. Vicini corpore in terra; ille in domo, ille ante januam: post mortem tantum separati, ut dicat Abraham, nisi illa quae promittitur; hic gemitus, hic tentationes, hic angustiae, hic moerores, hic pericula: lautua, in saecula saeculorum laudabunt te» ; quando totum negotium nostrum ipsa laus erit. Sed quando hoc? «In vita mea.» Modo enim quid est? Posset tibi dicere, Mors mea. Unde mors tua? Quia pere
Abbreviated transcription (Latin):
exiliter. infirmit̃. Quare : quia quandu sumꝰ
incorpore: peregrinamur adño. Quare sic
laudas dñm non ꝑfecte. non stabilit̃: Int̾roga
scripturã: qm̃ corpus quod corrũpitur aggra¬
tatio sensum multa cogitantẽ Tolle mihi cor-¬
pus quod aggrauat animã. & laudo dñm
Tolle mihi terrenã habitationẽ deprimentem
sensũ multa cogitantem: ut amultis in unum
confluã. ut laudem dñm. Quandiu autẽ ita sum:
nonpossum. pregrauor. Quid ergo: silebis &
non laudabis ꝑfecte dñm: Laudabo dñm in uita
mea Quid ẽ inuita mea: Spes mea tues hic spes
mea estu. hic dicimus: portio autem mea non
hic. sed in t̾ra uiuentium: Nam ista t̾ra morientiũ
.ẽ: hac transimus. Sed inter . ẽ. quoqm̃ & malus
homo peregrinatur hic: & bonus homo peregri¬
natur hic Nonenĩ bonus transit. & malus hic
ꝑ manet : aut malus transit. & bonꝰ hic ꝑmance
Ambo transeunt: sed non ambo ad unum: Duo erant

Expanded text:
exiliter, infirmiter. Quare? quia quandiu sumus exiliter, infirmiter. Quare? quia quandiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino. Quare sic laudas Dominum, non perfecte, non stabiliter? Interroga Scripturam, qui corpus quod corrumpitur aggrasensum multa cogitantem . Tolle mihi corpus quod aggravat animam, et laudo Dominum. Tolle mihi terrenam habitationem deprimentem sensum multa cogitantem, et a multis in unum confluam ut laudem Dominum. Quandiu autem ita sum, non possum, praegravor. Quid ergo? silebis, et non laudabis perfecte Dominum? Laudabo Dominum in vita mea.» 7. Quid est, «in vita mea? Spes mea tu es» hic. «Spes mea es tu» hic, dicimus: «portio» autem «mea» non hic, sed «in terra viventium» . Nam ista terra morientium est: hinc transimus: sed interest quo. Quoniam et malus homo peregrinatur hic, et bonus homo peregrinatur hic. Non enim bonus transit, et malus hic permanet; aut malus transit, et bonus hic permanet: ambo transeunt, sed non ambo ad unum. Duo erant;
Abbreviated transcription (Latin):
in homine: quã carnẽ & animã. Iotus homo.
hoc .ẽ. sp̃s & caro:. An forte ipsa anima sibi dicit.
to ꝓlixius. & sepe labia mouentur adcantum.
cogitatio autem ꝑ nescio qua desideria uolat
Stabat ergo mens nr̃a quodã modo ad laudem
dĩ. & anĩma nr̃a ꝑ diuersas cupiditates uel
curas negotiorum. hac atq illac fluctuabat :
qua si destiꝑ actend it ipsa mens adfluitatem
hac atq illac. & eiꝰ inquietudinẽ molestiarum
quasi conuersa alloquitur: lauda anima mea
dñm: quid ẽ. quod de aliis reb satagis: qͥd ẽ.
quod te occupat cura rerum t̾renarũ atq mor¬
talium. sta mecũ. lauda dñm Et quasi ipsa
anima p̃ grauata. & nonualens ita consistere
ut digntm .ẽ.: respondet menti Lauda
dñm inuita mea Quidẽ. inuita mea: quia¬
modo inmorte mea sum Ergo prius exhortare
te & dic: lauda anima mea dñm Respondet
tibi animatua: Laudo quantũ possũ. tenuit̃.

Expanded text:
in homine, quam carnem et animam: totus homo in homine, quam carnem et animam: totus homo hoc est, spiritus et caro. An forte ipsa anima sibi dicito prolixius, et saepe labia moventur ad cantum, cogitatio autem per nescio quae desideria volat. Stabat ergo mens nostra quodam modo ad laudem Dei, et anima nostra per diversas cupiditates vel curas negotiorum hac atque illac fluitabat. Quasi desuper attendit ipsa mens ad fluitantem hac atque illac, et ejus inquietudine molestiarum quasi conversa alloquitur: Lauda, anima mea, Dominum, quid est quod de aliis rebus satagis? quid est quod te occupat cura rerum terrenarum atque mortalium? Sta mecum, lauda Dominum. Et quasi ipsa anima praegravata, et non valens ita consistere ut dignum est, respondet menti: Laudo Dominum in vita mea. Quid est in vita mea? qmodo in morte mea sum. Ergo prius exhortare te, et dic: Lauda, anima mea, Dominum. Respondet tibi anima tua: Laudo quantum possum, tenuiter,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ qui animã condidit: Et tamen tanta ẽ. eiꝰ gr̃ã:
ut dicat homo iste. lauda anima mea dñm: quis
potest laudare dm̃: si dicer& teipsam lauda:
fortasse deficeret. lauda inquit dñm: conare
pietatis affectu deficies in laudib eiꝰ . Ex pedit tibi
deficere laudando dm̃: quam ꝓficere laudando
te. Cum enĩ laudas dm̃ non explicas quod uis¬
ł xtenditur in interiora cogitatio tua: Ipsa extensio:
capatiorem tefacit eius quem laudas. Quis ergo
ẽ. ut dicere cȩperam qui dicit. lauda anima mea
dñm. caro nondicit. Set licoe corpus angelicũ.
inferius . ẽ. quam anima. consilium superiori
dare non potest. Infelix . ẽ ipsa anima: si acorpo¬
re expectat consiliũ. Carobene obȩdiens: famu¬
la ẽ. animae. Illa regit. haec regitur: Illa im¬
perat. ista famulatur. Quando potest caro dare
hoc consilium animae: Quis ẽ. ergo qui dicit.
lauda anima mea dnm:: Nihil inuenimꝰ ampliꝰ

Expanded text:
ejus qui animam condidit? Et tamen tanta est ejus gratia, ejus qui animam condidit? Et tamen tanta est ejus gratia, ut dicat homo iste, «Lauda, anima mea, Dominum.» Quis potest laudare Deum? Si diceret, Teipsam lauda, fortasse deficeret: «Lauda,» inquit, «Deum.» Conare pietatis affectu, deficies in laudibus ejus. Expedit tibi deficere laudando Deum, quam proficere laudando te. Cum enim laudas Deum, et non explicas quod vis, extenditur in interiora cogitatio tua; ipsa extensio capaciorem te facit ejus quem laudas. 5. Quis ergo est, ut dicere coeperam, qui dicit, «Lauda, anima mea, Dominum?» Caro non dicit. Sit licet corpus angelicum, inferius est quam anima; consilium superiori dare non potest. Infelix est ipsa anima, si a corpore exspectat consilium. Caro bene obediens, famula est animae; illa regit, haec regitur; illa imperat, ista famulatur: quando potest caro dare hoc consilium animae? Quis est ergo qui dicit, «Lauda, anima mea, Dominum?» Nihil invenimus amplius
Abbreviated transcription (Latin):
purgatum . ẽ. ut melius. eẽ. non possit. Itemdicis
equũ optimũ: & hominẽ pessimũ: Tamen
equo laudato. p̃ponis hominẽ uituperatum
Si enim in terrogeris ex his duob quid sit me-¬
lius: responsurus es homo. non meritis sed
natura: In artib : di cis optimum sutorem:
Uerbi gr̃ã. & rep̃hendis aliquem iuris peritum.
qđ multas leges ignor&. Sutorẽ laudasti
uris peritum rep bendisti. Fxhis camen duob:
quȩre quid sit melior:Imperitior iurisperitus.
perfecto sutori p̃ponitur . Intendat caritas ur̃a:
interrogatȩ. Plerũq res uituperatas. p̃ ponimꝰ
reb laudatis. Natura animae p̃stantior. ẽ: q̃uã
natura corporis. Excellit multũ: res sp̃italis ẽ:
Res incorporea est: uicina .ẽ. substantiae dĩ. in¬
uisibile quiddã. ẽ. Regit corpus. mouet menbra.
dirigit sensus. p̃parat cogitationes. exerit actio¬
nes : capit rerum infinitarũ imagines. Etquis
Et si in animae laudib deficitur. quae laus est

Expanded text:
purgatum est, ut melius esse non possit. Item dicis equum optimum, et hominem pessimum; tamen equo laudato praeponis hominem vituperatum. Si enim interrogeris ex his duobus quid sit melius, responsurus es, Homo: non meritis, sed natura. In artibus dicis optimum sutorem, verbi gratia, et reprehendis aliquem jurisperitum, quod multas leges ignoret; sutorem laudasti, jurisperitum reprehendisti: ex his tamen duobus quaere quis sit melior; imperitior jurisperitus perfecto sutori praeponitur. Intendat Charitas vestra. nterrogati plerumque res vituperatas praeponimus rebus laudatis. Natura animae praestantior est quam natura corporis, excellit multum; res spiritualis est, res incorporea est, vicina est substantiae Dei. Invisibile quiddam est, regit corpus, movet membra, dirigit sensus, praeparat cogitationes, exserit actiones, capit rerum infinitarum imagines; et quisEt si in animae laudibus deficitur, quae laus est
Abbreviated transcription (Latin):
regũ in manudĩ. deflex̃ qͦ uoluit. Iussit suꝑ eos pace̾
dari xp̃ianis: emieuit. &eminuit auctoritas apłica.
Nuqͥd & qͣndo suꝑ̾erant aquȩ. montiũ defecerat magnitudo:
Sedtamen fr̾smei ut om̃s uiderent eminentiã montium:
ꝑ quos mantes salus eẽt generi humano. Quia leuaui
oculosmeos in montes: unde ueni& auxiliũ mihi.
abincrepatione di fuger̃ aquȩ. Auoce tonitrui
tui formidabunt. Iamqͥs ñ t̃reatur uocedĩ ꝑapłos.
uoce dĩ ꝑ seripturas. ꝑ nubeseiꝰ conquieuit mare:¬

Expanded text:
regum in manu Dei; deflexit quo voluit , jussit per eos pacem regum in manu Dei; deflexit quo voluit , jussit per eos pacem dari Christianis; emicuit et eminuit auctoritas apostolica. Numquid et quando supra erant aquae, montium defecerat magnitudo? Sed tamen, fratres mei, ut omnes viderent eminentiam montium, per quos montes salus esset generi humano, quia, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi» ; ab increpatione Dei fugerunt aquae. «A voce tonitrus tui formidabunt.» Jam quis non terreatur a voce D
Abbreviated transcription (Latin):
quo t᷑ritã dĩ ȩccłam cooperuerant᷑ ut ñ apparerent
nec ipsi magni qͥsunt montes. Quando enĩ ubiq fugiebad̃.
infructuosȩ. Ñ enĩ qu̾acũq t̾ra cooperũerat aq̃ marina:
fecundauit eã pocius. qu̾a adsterilitatẽ ꝑducerẽt.
Erant eni & montes subaqͥs: qͥa suꝑ montes stabunt aquȩ
Popłi resistentes. superauer̃ auctoritatẽ omiũ ubiq fortit̃
euangeli:antiũ uerbũ di: cooperuer̃ illos aquȩ & suꝑ
ipsos stabant aquȩ. Dicebant. p̃me. p̃me : & pmebant
Extingue: ñ appareant. Dicebant ista. & p̃ualebant
suꝑ martẏres: & fugiebant ubiq xp̾iani. & fuga
qͣda: occultabant᷑ apłi. Unde fuga occultabant᷑ apłi :
Quia suꝑ montes stabant aquȩ. Erat potestas aquarũ
dĩ fuger̃ aquȩ : hoc ÷ ap̃ssura montiũ recesserunt.
lam montes ipsi extant: PETROS. PaVLꝰ. Quomͦ ẽminent:
Quiante aꝑ secutorib p̃mebant᷑: nunc abimperatorib
uenerant᷑. Fuger̃ enĩ aquȩ ab increpatione dĩ: quia cor

Expanded text:
quentium; et ita cooperuerant, ut non apparerent nec ipsi magni, qui sunt montes. Quando enim ubique fugiebant, infructuosae. Non enim quamcumque terram cooperuerit aqua marina, fecundabit eam potiusquam ad sterilitatem perducet. Erant enim et montes sub aquis; quia super montes stabant aquae: populi resistentes superaverant auctoritatem omnium ubique fortiter evangelizantium verbum Dei, cooperuerant eos aquae, et super illos stabant aquae, dicebant, Preme, preme; et premebant: Exstingue, non appareant. Dicebant ista, et praevalebant super martyres, et fugiebant ubique Christiani, et fuga quadam occultabantur Apostoli. Unde fuga occultabantur Apostoli? Quia super montes stabant aquae. Erat potestas aquarum Dei fugerunt aquae: hoc est, a pressura montium recesserunt. Jam montes ipsi exstant Petrus et Paulus: quomodo eminent? Qui ante a persecutoribus premebantur, nunc ab imperatoribus venerantur. Fugerunt enim aquae ab increpatione Dei: quia cor
Abbreviated transcription (Latin):
cernebant᷑. Sedqͣntũ potest nr̃a diligentia: Quantũ autẽ
potest tanta occupatio: Aut qͣndo sic uacat ut possimꝰ
ꝓ certo dicere ita est: A ñĩaduertimꝰ sȩpe ꝓpħas: p̃terito
tẽpore uerboꝵ dicere quȩ futurasunt. Figuraautẽ futuri
dicere p̃terita: ñ facile occurrit legenti. Non audeo
dicere ñ ÷ : sedcerte studiosis earũ litterarũ indixerim
qͥd quȩrant. Sunuenerint. & ad nos attulerint: gratula¬
bim̃. Adulescentiũ studiis ociosoꝵ. occupati senes: &
exeoꝵ ministerio. & nos aliquid discimus. Nonenĩ dẽ¬
dignam̃: qͣndo xp̃c deomib doc&. Hocgͦ dicit. suꝑ¬

Expanded text:
cernebantur. Sed quantum potest nostra diligentia? quantum autem cernebantur. Sed quantum potest nostra diligentia? quantum autem potest tanta occupatio? aut quando sic vacat, ut possimus pro certo dicere: Ita est? Animadvertimus saepe Prophetas praeterito tempore verborum dicere quae futura sunt; figura autem futuri dicere praeterita, non facile occurrit legenti. Non audeo dicere, Non est; sed certe studiosis earum Litterarum indixerim quid quaerant. Si invenerint, et ad nos attulerint, gratulabimur adolescentium studiis otiosorum occupati senes, et ex eorum ministerio et nos aliquid discemus. Non enim dedignamur; quando Christus de omnibus docet. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
amictꝰ ipsius. Terraeni qͣsi uestim̃tũ÷: aqua circũ dar
eã & c̃ tegens eã. Sedaliqͣndo indiluuio. ita creuit
hȩc uestis t̾rȩ: ut omĩa omĩno cooperir&. & transcender&
altissimos montes sicut scriptura testat᷑ cubitis ferme
qͥndecim. F ortasse ipsũ t̾epꝰ. significauit iste psalmus
cũ dicer& : aby ssꝰ sic̃ uestim̃tũ amictꝰ ipsus. Super
hoc ut dixi. factũ indiluuio: inde lo quebat ꝓpheta.
Narrabat nobis p̃terita. anp̾nuntiabat futura: Sedsi
narrar& p̃terita: ñ nobis dicer& suꝑ montes stabunt aquȩ.
sedsuꝑ montes steter̃ aquȩ. Preteritũ enim tẽpꝰ ꝓfuturo
solere poni inscripturis: ita p̃uidente spu quȩ futura s.
qͣsiiã factasint solemꝰ legere : Inde: qđ illud in illopsal.¬
mo nouimꝰ. ñ uidimꝰ om̃s: ubitãqu̾a euangłm recitat᷑.
foder̃ manꝰ meas & pedesmeos. dinumerauer omnia
ossamea: suꝑ uestim̃tũ meu miserunt sorte̾. Omia ĩa
quasi facta cõmemorant᷑ : quȩ utiq adhuc uentura

Expanded text:
qua, circumdans eam et contegens eam. Sed aliquando in diluvio ita crevit haec vestis terrae, ut omnia omnino cooperiret, et transcenderet altissimos montes, sicut Scriptura testatur, cubitis ferme quindecim . Fortasse ipsum tempus significavit iste psalmus, cum diceret, «Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» 7. «Super hoc, ut dixi, factum in diluvio. Inde loquebatur Propheta? narrabat nobis praeterita, an praenuntiabat futura? Sed si narraret praeterita, non nobis diceret, «Super montes stabunt aquae;» sed, Super montes steterunt aquae. Praeteritum enim tempus pro futuro solere poni in Scripturis, ita praevidente Spiritu quae ventura sunt, quasi jam facta sint, solemus legere. Inde est quod illud in alio psalmo novimus omnes, ubi tanquam Evangelium recitatur: «Foderunt manus meas ossa mea; super vestimentum meum miserunt sortem» . Omnia quasi jam facta commemorantur, quae utique adhuc ventura
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit ds̃. illi iusser̃: & factũ est. Ergo nullus sibi homi-¬
nũ arroget aliquid: formidauer̃ aquȩ. sedauoce
tonitrui tui. Nã eece cũ uoluit ds̃. fuger̃ aqua: nep̃¬
merent montes antequa idfier&. & subaqͥs firmierañ

Expanded text:
voluit Deus, illi jusserunt, et factum est. Ergo nullus sibi hominum arroget aliquid; formidaverunt aquae, sed «a voce tonitrus tui.» Nam ecce, cum voluit Deus, fugerunt aquae, ne premerent montes; antequam id fieret, et sub aquis firmi erant
Abbreviated transcription (Latin):
rimo eni p̃mebat᷑ ȩccła.
quando mortificabant᷑ cõpediti. Post illas p̃ssuras
annuntiat᷑ insion nom̃ dñi: cũ magna lib̾tate in ipsa
ȩccła. Ipsa enĩ sion ñ ille unꝰ locus pͥmo suꝑb postca
captiuatꝰ: sesion cuiꝰ umbra erat illasyon. quȩ int̾¬
p̃tat᷑ speculatio. Propt̾ea qr in carne positi. uidemꝰ in
pͥora extendentes nos ñ adp̃sens qd̃ ÷: sed adid qđ futu¬
ruest. Idõ speculatio. Omis enĩ speculator: Longe ꝓspicit
pecula dicit᷑: ubi ponunt᷑ custodes. Fiunt istȩ speculae
uisaxis. in montib. in arborib. ad hoc: ut de loco
eminentiore longe uideat᷑. Si on gͦ speculatio: ȩccła
speculatio. Unde speculatio: Longe uidere: hocest
speculatio. Labor÷ eni antemẽ: donec introeã inscũ ariũ
di: & intellig̾a innouissima. Qualis speculatio in¬
telligere innouissima: Transire mare uiuendo. Non
nauigando. Ethabitare in extrẽma maris: idest ibi
spem ponere ineo qđ erit finito scło. Ergo siȩcła

Expanded text:
rimo enim premebatur Ecclesia, quando mortificabantur compediti: post illas pressuras annuntiatur in Sion nomen Domini, cum magna libertate, in ipsa Ecclesia. Ipsa enim Sion: non ille unus locus primo superbus, postea captivatus; sed Sion cujus umbra erat illa Sion, quae interpretatur Speculatio; propterea quia in carne positi videmus in priora, extendentes nos non ad praesens quod est, sed ad id quod futurum est. Ideo speculatio. Omnis enim speculator longe prospicit. Specula dicitur, ubi ponuntur custodes: fiunt istae speculae in saxis, in montibus, in arboribus, ad hoc ut de loco eminentiore longe videatur. Sion ergo speculatio, Ecclesia speculatio. Unde speculatio? Longe videre, hoc est speculatio. «Labor est» enim «ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima» . Qualis speculatio, intelligere in novissima? Transire mare videndo, non navigando, et habitare in exterma maris ; id est, ibi ponere spem, in eo quod erit finito saeculo. Ergo si Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Ad huc potest carnaliter accipi. habet quisq
inimicũ innegotio. cogitat ei fraudem facere.
& ei auferre pecuniam qui uersatur in com¬
muni negotio. Hab& quisq inimicũ uicinũ.
et cogitãt malum ingerere domui eiꝰ. aliqͥd
dere ipsius minuere: & utiq dolo cogitat.
fraude cogitat: Machinam̃tis diaboli haec
ipsa gestit implere. nemo dubitat: sed tam̃
nonp̃pter ista isti cauendi sunt: sed ne insidi¬
Sicut enim bonoꝵ caput xp̃s. ẽ: sic illorum
caput diabolus. Qui cogitauer̃ in quit sup¬
plantare gressus meos: Q̃uid ẽ. supplantare
gressus meos: nonquasi ut erres in negotio
quod cum illo habes. & decipiat te in causa quȩ
supplantauit : si te impedierit in uia dĩ. ut
illiuił quod rectũ intendebas titubet. aut
reuertatur unde uenerat. Quic quid tibi tale
fecerit: supplantauit te. decepittẽ. Contra
huus modi insidias ora. neꝑdas celeste par¬
trimoniũ : ne amittas xp̃m coheredem. quia
uicturꝰ es in aet̾num cum eo qui te fecit here¬

Expanded text:
Adhuc potest carnaliter accipi. Habet quisque inimicum; in negotio cogitat ei fraudem facere, et ei auferre pecuniam, qui versatur in communi negotio: habet quisque inimicum vicinum, et cogitat malum ingerere domui ejus, aliquid de re ipsius minuere; et utique dolo cogitat, fraude cogitat, machinamentis diaboli haec ipsa gestit implere; nemo dubitat. Sed tamen non propter ista isti cavendi sunt, sed ne insidiSicut enim bonorum caput Christus est, sic illorum caput diabolus. «Qui cogitaverunt,» inquit, «supplantare gressus meos.» Quid est, «supplantare gressus meos?» Non quasi ut erres in negotio quod cum illo habes, et decipiat te in causa quae ressus tuos, si te impedierit in via Dei, ut illud quod rectum intendebas, titubet, aut revertatur unde venerat. Quidquid tibi tale fecerit, supplantavit te, decepit te. Contra hujusmodi insidias ora, ne perdas coeleste patrimonium, ne amittas Christum cohaeredem, quia victurus es in aeternum cum eo qui te fecit haere
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ dilectionis. Addm̃ interim spe uolemus.
& illum finem maris. spe fideli p̃ meditemur
faciem irati uolumus fugere. Quid enĩ sequit᷑
Si descendero ininfernum ad es. si recipiam
pennas meas in directum: recipiam inquit.
Ergo amiserat. Si recipiam pennas indirectũ.
& habitabo in nouissima maris
It enimilluc

Expanded text:
nae dilectionis: ad Deum interim spe volemus, nae dilectionis: ad Deum interim spe volemus, et illum finem maris spe fideli praemeditemurfaciem irati volumus fugere. Quid enim sequitur? «Si descendero in infernum, ades.» «Si recipiam pennas meas in directum. Recipiam,» inquit: ergo amiserat. «Si recipiam pennas meas in directum, et habitabo in novissima maris. Etenim illuc
Abbreviated transcription (Latin):
sic possum
fugere a facie tua Si in extremamaris uult
fugere a faciedĩ. ibi nonerit ille a quo fugit.
dequo dixit. si descendero in infernum ad es.
Mirum si inextremis maris non ẽ : qui nec apdͥ
inferos dẽẽ. Sed noui inquit. quomodo fugiã
abiratua: Recipiendae sunt pennae meȩ. non
in prauum sed indirectum: ut nec insuꝑ bam
erigar p̃sumptionẽ. nec inꝑditam mergar des¬
perationem. Quas pennas uult assumere. nisi
duas alas. duo p̃cepta caritatis. inquib duob
p̃ceptis tota lex penda et prophetae: has inqͥt
alas. has pennas si recipiam sic. & habitabo in
extrema maris : possum fugere a facietua ad
faciem tuam: a facie irati. ad faciem placati. Quid
enim. ẽ. extremũ maris. nisi finis scłi: Illuc
iã uolemꝰ spe & desiderio. habentes alas ge-¬
minȩ caritatis Nonsit nobis requies. nisi in
extremõ maris. Nam si alibi requiem̃ uolueri¬
mus: in mare p̃cipitabimur. Uolemꝰ usqueqͦ
finiatur mare. suspendamꝰ nos pennis gemi¬

Expanded text:
sic possum fugere a facie tua. Si in extrema maris vult fugere a facie Dei, ibi non erit ille a quo fugit, de quo dixit, «Si descendero in infernum, ades?» Mirum si in extremis maris non est, qui nec apud inferos deest. Sed novi, inquit, quomodo fugiam ab ira tua. Recipiendae sunt pennae meae non in pravum, sed in directum, ut nec in superbam erigar praesumptionem, nec in perditam mergar desperationem. Quas pennas vult assumere, nisi duas alas, duo praecepta charitatis? In quibus duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Has, inquit, alas, has pennas si recipiam sic, et habitabo in extrema maris, possum fugere a facie tua ad faciem tuam, a facie irati ad faciem placati. Quid enim est extremum maris, nisi finis saeculi? Illuc jam volemus spe et desiderio, habentes alas geminae charitatis: non sit nobis requies, nisi in extremo maris. Nam si alibi requiem voluerimus, in mare praecipitabimur. Volemus quo usque finiatur mare, suspendamus nos pennis gemi
Abbreviated transcription (Latin):
Phibuit dnis: & dix̃ ñlicere. Nscitis inqͥt. qͥads̃ abinitio
masculũ & feminã fecit.: Qđ ds coniunx̃: homo ñ
separ&. Deinde addidit. Qui dimiserit uxorẽ suam.
excepta causa fornicationis: fecit ea maechari. & si aliã
duxerit: mechatur. Confirmauit cõpedẽ. Hoc expedit
Habesibi: qđ & lepus bibas. Et si acceperis uxorẽ : non
peccasti. Discipuli autẽ cũ audirent dictũ adño. non
licere ullo modo p̃ter causã fornicationis disiungi c̃iugia:
sitalisest causa cũ uxore. ñ expedit ducere. Sednũquid
soli onagri bibiturisunt: N om̃s capiunt uerbũ hoc
Multi ñ capiunt. & qͥsunt qͥ capiunt: Suscipiunt onagi
insitĩ suã. Quidẽ suscipiunt onagri insitĩsua: Quiporest

Expanded text:
cere. «Non scitis,» inquit, «quia Deus ab initio masculum et feminam fecit? Quod Deus conjunxit, homo non separet.» Deinde addidit: «Qui dimiserit uxorem suam, excepta causa fornicationis, facit eam moechari; et si aliam duxerit, moechatur .» Confirmavit compedem: hoc expedit habes ibi quod et lepus bibas: et si acceperis uxorem, non peccasti. Discipuli autem cum audirent dictum a Domino, non licere ullo modo praeter causam fornicationis disjungi conjugia: si talis est causa cum uxore, non expedit ducere; sed numquid soli onagri bibituri sunt? Non omnes capiunt verbum hoc, multi non capiunt. Et qui sunt qui capiunt? «Suscipient onagri in sitim suam.» Quid est, «Suscipient onagri in sitim suam? Qui potest
Abbreviated transcription (Latin):
Strepitꝰ aquae & forte turbatȩ: certe tam̃. tã rapaciter flu-¬
entis. ut animal timidũ ñ audeat accedere: & bibere:
bibere: cui son& psalmꝰ & dicat multũ est adme: Eece modo
qđ sonat psalmꝰ: certe occultasunt mysteria: Iam̃ ita
sonat: ut & pueros audire delect&. & imperiti accedaN
adbibendi: & satiatiruetent inpsallendo. Bibunt ergo
minores bestia̧. & maiores: sed ca pacius maiores. quia
suscipiunt onagri insitĩ suã. Bibat minor: qđ scriptũ::
Uiri diligite uxoresuras: sicut & xp̃c dilexit eccłam¬

Expanded text:
Strepitus aquae, et forte turbatae; certe tamen tam rapaciter fluStrepitus aquae, et forte turbatae; certe tamen tam rapaciter fluentis, ut animal timidum non audeat accedere et bibere. bibere? Cui sonat Psalmus et dicat: Multum est ad me? Ecce modo quod sonat Psalmus, certe occulta sunt mysteria; tamen ita sonat, ut et pueros audire delectet, et imperiti accedant ad bibendum, et satiati ructent in psallendo. Bibunt ergo minores bestiae et majores; sed capacius majores, quia «suscipient onagri in sitim suam.» Bibant minores quod dictum est: «Viri, diligite uxores vestras, sicut et Chri
Abbreviated transcription (Latin):
sua. Onagros: magnos quas da bestias dicit. Quis epũ
nesciat onagros dici agrestes asinos: Magnos ergo:
quosda dicit indomitos. Nullum eni habebant gentes:
iugũ legis. Uiuebant multȩ gentes moribus sussuꝑba
iactantia uagantes: taqua indeserto. Roms ꝗidem bestiae
ita: sedonagri positisunt ad significationẽ ingnitudinis.
Potabunt & ipsi insitim suã. Fluunt enĩ & illȩ quae: inde
bibit lepus. inde onager. Lepus paruus: & pnager
magnus. Lepus timidus: & onager ferus. Uterq indebibit:
sedquisq insitim suã. Ndicit aqua lepori sufficio. & p¬
pellit onagrũ : neq hoc dicit. onager accedat. lepus si
accesserit rapiat᷑. Iam̃ fidelit̾ & tẽperate fluit: usic
onagrũ saci&. neleporẽ terreat. Sonat strepitꝰ ucis
tullianȩ. cicero legit̃: aliqͥs liber:. dialogus eiꝰ:: siue
ipsius. siue platonis. siue cuiꝰ cuq talium: Audunt
imperiti. ĩnfirmi minoris cordis. Quis aud& illuc aspirare:

Expanded text:
suam.» Onagros magnas quasdam bestias dicit. Quis enim nesciat onagros dici agrestes asinos? Magnos ergo quosdam dicit indomitos. Nullum enim habebant Gentes jugum Legis; vivebant multae gentes moribus suis, superba jactantia vagantes, tanquam in deserto. Et omnes quidem bestiae ita, sed onagri positi sunt ad significationem magnitudinis. Potabunt et ipsi in sitim suam; fluunt enim et illis aquae. Inde bibit lepus, inde onager: lepus parvus, et onager magnus; lepus timidus, et onager ferus; uterque inde bibit, sed quisque «in sitim suam.» Non dicit aqua, Lepori sufficio, et repellit onagrum: neque hoc dicit, Onager accedat, lepus si accesserit, rapietur. Tam fideliter et temperate fluit, ut sic onagrum satiet, ne leporem terreat. Sonat strepitus vocis Tullianae, Cicero legitur, aliquis liber est, dialogus ejus est, sive ipsius, sive Platonis, seu cujuscumque talium: audiunt imperiti, infirmi minoris cordis; quis audet illuc aspirare?
Abbreviated transcription (Latin):
eloquia dominico exemplo.cum audimus ꝓeo
ut diligerent me detrahebant mihi ego autẽ
orabam: ut quando aliquos sentimꝰ ingratos.
nonsolum non reddentes bona sedinsuꝑ redden¬
tes mala ꝓbonis. nos oremus: & ipse quidem ꝓ
aliis uel sęuientib uel dolentib & infide peri¬
clitantib : nos uero etiam ꝓnobis primitus. ut
animũ nr̃m dõ miserante atq opitulante uinca¬
mus: quo ferimur inulciscendo cupiditatẽ. cũ
detrahitur siue p̾sentib siue absentib nobis
Deinde cũ xp̃ipacientiã recordamur. tanquã ipso
excitato sicut factum est cum dormiret in naui.
qui ꝑturbationẽ cordis nr̃i tẽpestatẽq tranquil¬
lit. animo sedato atq placato oremus etiam
ꝓipsis detractorib nr̃is. ut securi dicamus.
dimitte nobis dñe: sicut & nos dimitamus
S edille dimittebat: qui peccatũ quod ei dimit
Et posuer̃
aduersum me mala ꝓbonis
Et quasi quaeremus quae mala. ꝓquib bonis.
& odium inquit ꝓdilectione mea

Expanded text:
eloquia dominico exemplo, cum audimus, «Pro eo ut diligerent me, detrahebant mihi; ego autem orabam;» ut quando aliquos sentimus ingratos, non solum non reddentes bona, sed insuper reddentes mala pro bonis, nos oremus: et ipse quidem pro aliis vel saevientibus, vel dolentibus, et in fide periclitantibus; nos vero etiam pro nobis primitus, ut animum nostrum Deo miserante atque opitulante vincamus, quo ferimur in ulciscendi cupiditatem, cum detrahitur sive praesentibus sive absentibus nobis. Deinde, cum Christi patientiam recordamur, tanquam ipso excitato, sicut factum est, cum dormiret in navi , qui perturbationem cordis nostri tempestatemque tranquillat, animo sedato atque placato oremus etiam pro ipsis detractoribus nostris, ut securi dicamus: «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus» . Sed ille dimittebat, qui peccatum quod ei dimitt«Et posuerunt adversum me mala pro bonis.» Et quasi quaereremus, Quae mala? pro quibus bonis? «Et odium,» inquit, «pro dilectione mea
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ inclinatũ ad aliquid cor habere. nisi hoc
uelle: & uoluit ergo. & orat ut uelit. Voluit
cũ dicit: deduc me insemita mandatoꝵ tuoꝵ.
qm̃ ipsam uolui: Orat autẽ & uelit cumdicit:
inclina cormeum intestimonia tua. & non in
auaritiam. Hoc itaq orat: ut ipsa uoluntate
ꝑficiat. Quid sunt autẽ dĩ testimonia. nisi quib
sibi ipse attestatur. testimonus enim aliqͥd
ꝓbatur. Ac ꝑ hoc iustificationes dĩ & manda¬
tadĩ: testimoniis dĩ ꝓbantur. Et quicquid
nobis ꝑ suadere uult ds̃. suis testimonus per¬
suadet: inquo iste petit inclinari corsuum. &
non in auaritiam: Testimoniis quippe suis
agit nobiscum ds̃. ut eum gratis colamus.
quod impedit auaritia radix omniũ maloꝵ
Tali uerbo greco hic appellat᷑. aquo possit intel¬
ligi generalis auaricia : quĩa plus appetit

Expanded text:
Quid est inclinatum cor ad aliquid habere, nisi hoc velle? Et voluit ergo, et orat ut velit. Voluit, cum dicit, «Deduc me in semita mandatorum tuorum, quia ipsam volui:» orat autem ut velit, cum dicit, «Inclina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam.» Hoc itaque orat, ut in ipsa voluntate proficiat. Quae sunt autem Dei testimonia, nisi quibus sibi ipse attestatur? Testimoniis enim aliquid probatur; ac per hoc justificationes Dei et mandata Dei testimoniis Dei probantur; et quidquid nobis persuadere vult Deus, suis testimoniis persuadet: in quae iste petit inclinari cor suum, et non in avaritiam. Testimoniis quippe suis agit nobiscum Deus, ut eum gratis colamus; quod impedit avaritia radix omnium malorum. Tali verbo graeco hic appellat, a quo possit intelligi generalis avaritia, qua plus appetit
Abbreviated transcription (Latin):
unus: quĩ ẽ cũ patre unus. Quomodo cũ patre
multis. sed tanquã inunti& seminituo quod
.ẽ. xp̃s. Sed ait aliquis Sixp̃c semen abrahae.
numqͥd. nos: mementote: quia semen abrahae
xp̃c: Ac ꝑ hoc si& nos semen abrahae: ergo & nos

Expanded text:
unus, qui est cum Patre unus. Quomodo cum Patre unus, qui est cum Patre unus. Quomodo cum Patre muest Christus. Sed ait aliquis: Si Christus semen Abrahae, nunquid et nos? Mementote quia semen Abrahae Christus: ac per hoc, si et nos semen Abrahae, ergo et nos
Abbreviated transcription (Latin):
sumus dicere. Apostolus dicit: ut suppleam quȩ
desunt pressurarum xp̃i incarne mea Vt suppleã
inqͥt quae de sunt p̃ssurarum. non mearũ sed xp̃i
adhuc p̃ssuram. non in carne sua inqua ascendit
in caelum : sed incarne mea quae adhuc laborat
int̾ra:. Xp̃s inquit: pressurã patitur in carne mea
sedentem non ꝑsequeretur. Deniq aperte hoc
exponens quodam loco. sicut enim corpus unum
menbra corporis cum sint multa unum .ẽ. corpus.
bra multa: ita & xp̃s. Totum ergo xp̃s It quia
totum xp̃c: ideo caput decaelo. saule inqͥt saule.
quid me ꝑsequeris.: Tenete hoc & fixum omĩno
cõmendate memoriȩ tanquã filii ȩcclesiasticȩ
eruditionis et fidei catholicȩ. ut agnoscatis xp̃m
caput et corpus. eundemq xp̃m uerbũ dĩ unige¬
nitum aequalem patri. & inde uideatis quanta
gr̃a ꝑtingatis addm̃. ut ipse uoluerit. ẽẽ nobiscũ

Expanded text:
sumus dicere. Apostolus dicit: «Ut suppleam quae sumus dicere. Apostolus dicit: «Ut suppleam quae desunt pressurarum Christi, in carne mea» . «Ut suppleam,» inquit, «quae desunt pressurarum,» non mearum, sed «Christi; uc Christus pressuram; non in carne sua, in qua ascendit in coelum, sed in carne mea, quae adhuc laborat in terra. Christus, inquit, pressuram patitur in carne mea:sedentem non persequeretur. Denique aperte hoc exponens quodam loco: «Sicut enim corpus unum membra corporis cum sint multa, unum est corpus: bra multa, ita et Christus.» Totum ergo Christus: et quia totum Christus, ideo caput de coelo, «Saule,» inquit, «Saule, quid me persequeris» ? Tenete hoc, et fixum omnino commendate memoriae, tanquam filii ecclesiasticae eruditionis et fidei catholicae, ut agnoscatis Christum caput et corpus, eumdemque Christum Verbum Dei unigenitum aequalem Patri; et inde videatis quanta gratia pertingatis ad Deum, ut ipse voluerit esse nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
Et idem ipse altissimus. fundauit eam ciuitatẽ: in qͣ
factus ẽ homo ltaq et illa mulier. sole cooperieba¬
tur. sole ipso iustitiae : quem non cognoscunt
impii. Quic dicturi sunt infine. Ergo errauimꝰ
auia ueritatis. et lumen iustitiae non luxit nob̃.
et sol non ortus. ẽ. nobis Est ergo quidam sol¬
iustitiae : qui non oritur impus Ceterũ istũ
solem facit oriri suꝑbonos et malos. Ergo & amic¬
ta erat sole. et gestabat uiscerib masculũ paritu¬
ra Idem ipse erat condens syon: & nascens insion:
Et illa mulier ciuitas dĩ eiꝰ luce protegebatur.:
cuius carne grauidabatur. Merito et lunam
subpedib habebat: quia mortalitatẽ crescentis
et detrescentis carnis uirtute calcabat: ł rgo ipse
loqui in nobis. qui dignatus . ẽ. mori ꝓnobis.
Al enbra sua nos fecit Aliquando itaq exꝑsona
menbrorum suorum loquitur: aliquando ex
ꝑsona sua tanquam capitis nr̃i. Habet aliquid
ille quoddicat sine nobis: nos sine illo nihil pos¬

Expanded text:
et idem ipse Altissimus fundavit eam civitatem in qua factus est homo. Itaque et illa mulier sole cooperiebatur, sole ipso justitiae quem non cognoscunt impii; qui dicturi sunt in fine: «Ergo erravimus a via veritet sol non ortus est nobis . Ac si justitiae qui non oritur impiis. Caeterum istum solem facit oriri super bonos et malos . Ergo et amicta erat sole, et gestabat visceribus masculum paritura. Idem ipse erat condens Sion, et nascens in Sion: et illa mulier civitas Dei, ejus luce protegebatur, cujus carne gravidabatur. Merito et lunam sub pedibus habebat , quia mortalitatem crescentis et decrescentis carnis virtute calcabat. Ergo ipse Dloqui in nobis, qui dignatus est mori pro nobis; membra sua nos fecit. Aliquando itaque ex persona membrorum suorum loquitur, aliquando ex persona sua, tanquam capitis nostri. Habet aliquid ille quod dicat sine nobis; nos sine illo nihil pos
Abbreviated transcription (Latin):
flentes. et tanquam crudelem matrẽ dolentes.
quia uelut ꝑdiderat humanã miscđiam. quȩ
addiuinã festinabat coronam: Nesciebat uero
illa quiddesiderar&. quid calcaret: immo uero
nouerat psallere coram angelis dĩ. eorumq
desiderare consortium. a mĩcitiã scãm & pu¬
ram. ubi ulterius non moreretur. ubi iuidicẽ¬
non noss&. apud quem ualere posset mendatiũ
Quid ergo: in illauita nulla sunt bona: Immo
uero ibi sunt sola bona. nonmalis mixta bo¬
na securitates inquib gaudeas quantũ uis.
et nemotibi dicat temperate. Hic autẽ debo¬
nis terrenis gaudere molestum. et periculo¬
sum ẽ. nimis: ne sic gaudeas ut hę̧reas. et gau¬
dendo male hȩreas. Nam unde ds̃ miscoe tri¬
bulationes gaudus t̾renis. nisi ut tribulatio¬
nem sentientes & a maritudinẽ. discamꝰ aeter¬
nam desiderare dulcedinem: quid ergo petit:
Uideamus quo merito dixerit. cito ex audime

Expanded text:
flentes et tanquam crudelem matrem dolentes, flentes et tanquam crudelem matrem dolentes, guia velut perdiderat humanam misericordiam, quae ad divinam festinabat coronam. Nesciebat vero illa quid desideraret, quid calcaret? Imo vero noverat psallere coram Angelis Dei, eorumque desiderare consortium, amicitiam sanctam et puram, ubi ulterius non moreretur, ubi judicem nosset apud quem non valere posset mendacium. Quid ergo? in illa vita nulla sunt bona? Imo vero ibi sola sunt bona, non malis mixta bona; securitates in quibus gaudeas quantum vis, et nemo dicat tibi, Tempera te. Hic autem de bonis terrenis gaudere molestum est, et periculosum nimis; ne sic gaudeas ut haereas, et gaudendo male pereas. Nam unde Deus miscet tribulationes gaudiis terrenis, nisi ut tribulationem sentientes et amaritudinem, discamus aeternam desiderare dulcedinem? 8. Quid ergo petit, videamus; quo merito dixerit, «Cito exaudi me
Abbreviated transcription (Latin):
Quare cito.: quia tu dixisti. adhuc loquentete:
dicam. ecce adsum. Quare cito : quia iã non pe¬
to felicitatem terrenã Didici scm̃ desiderium
detestam̃to nouo: nonpeto terrã. non fȩcundi-¬
tatem carnalem. non salutem temporalẽ. non
inimicorum subiectionẽ. non diuicias. non
honores. nihil horum peto: Ideo cito exaudime:
quia dociusti quidpetam: Daquod peto. Dicamꝰ
huic : tale aliquid petis. Audiamus nos¶ Fruc¬
tuet ergo petitionem suam. & uideamꝰ quid
petat: & discamus per eum pete re. ut merea¬
mut accipere. Ueneras ad aeccłam: nescio qͥd
hodie petiturꝰ. Quid putamus eras petiturꝰ.:
ueneras cum desiderio tuo nescio quo utinam
innocenti. et si carnali .:. sed remoue iniquitatẽ.
remoue carnalitatem. disce quid petas. Quid ho¬
die celebras. attende. Natalicium scãe & beatae
feminȩ celebras. & forte felicitatem terrenam
desideras. Illa ꝓpt̃ desiderium scm̃ dimisit
felicitatem quã habebat int̾ra. Dimisit filios

Expanded text:
Quare, «cito?» Quia tu dixisti, «Adhuc loquente te dicam, Ecce adsum» . Quare, «cito?» Quia jam non peto felicitatem terrenam, didici sanctum desiderium de novo testamento. Non peto terram, non fecunditatem carnalem, non salutem temporalem, non inimicorum subjectionem, non divitias, non honores; nihil horum peto: ideo «cito exaudi me.» Quia docuisti quid petam, da quod peto. Dicamus huic: Tale aliquid petis? Audiamus nos, eructet petitionem suam, et videamus quid petat; et discamus per eum petere, ut mereamur accipere. Veneras ad Ecclesiam, nescio quid hodie petiturus, Quid putamus veneras petiturus? Veneras cum desiderio tuo, nescio quo, utinam innocenti, etsi carnali. Sed remove iniquitatem, remove carnalitatem; disce quid petas, quid hodie celebres attende. Natalitium sanctae et beatae feminae celebras, et forte felicitatem terrenam desideras. Illa propter desiderium sanctum dimisit felicitatem quam habebat in terra; dimisit filios
Abbreviated transcription (Latin):
manum tuã Pinxisti me. Ubi. In ista morta¬
litate iam ad labores. ad quos om̃s nati sumꝰ
Non enimquisquam nascitur: nisiquem ds̃ fin-¬
xerit in utero matris suae. Aut ulla creatura
est cuius non est ille plasmator. Sed finxis¬
ti me in isto labore. & posusti suꝑme manũ
tuã uindicem. manum grauantẽ superbũ.
Ita enim salubrit̾ deicit elatum : ut eriggat
humilem. Tu finxisti me. & posiusti suꝑ me
manum tuã¬

Expanded text:
manum tuam. Finxisti me:» ubi? In ista mortalitate; jam ad labores, ad quos omnes nati sumus. Non enim quisquam nascitur, nisi quem Deus finxerit in utero matris suae; aut ulla creatura est cujus non est ille plasmator. Sed «finxisti me» in isto labore: «et posuisti super me manum tuam;» vindicem manum, gravantem superbum. Ita enim salubriter dejecit elatum, ut erigat humilem. «Tu finxisti me, et posuisti super me manum tua
Abbreviated transcription (Latin):
illo sacerdotio. pereunte uictima eorum & sacri¬
ficio. Haec nec iudȩi habent. Uident perisse iam
sacerdotium scđm ordinem aaron: & non ag¬
noscunt sacerdotium scđm ordinem melchise¬
dech Tues sacerdos in aet̃num: scđm ordinẽ
melchisedech Fidelib loquor. Siquid non
intelligunt catłcumini: auferant pigritiam.
festinẽnt adnotitiam. Non ergo ẽ opus miste¬
ria ꝓmere. scripturae uobis intiment. quid ẽ
sacerdotium scđm ordinem melchisedech. Dñs¬

Expanded text:
illo sacerdotio, pereunte victima eorum et sacriillo sacerdotio, pereunte victima eorum et sacrificio: haec nec Judaei habent. Vident perisse jam sacerdotium secundum ordinem Aaron, et non agnoscunt sacerdotium secundum ordinem Melchisedec. «Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec.» Fidelibus loquor. Si quid non intelligunt catechumeni, auferant pigritiam, festinent ad notitiam. Non ergo opus est mysteria promere; Scripturae vobis intiment quid est sacerdotium secundum ordinem Melchisedec.
Abbreviated transcription (Latin):
lens cadit in aliquid ut faciat. aut imprudens
ꝓ labitur. ut postea eum desuo ꝓlapsu penite¬
at Scit quid agat. scit quousq quid ꝓgre¬
diatur. Unde in aliud cõmutetur: in potesta¬
te rectoris est. Sed poenitentia: mutatiorerũ
significatur. Quomodo enimtu cum aliquid
tẽ poenitet doles factum quod fecisti: sic quan¬
do aliquidds̃ preter spem hominũ. idest p̃ter¬
quã sperant homines mutat in aliud. poenitere
sedicit: usq adeo ut & depoena nrã pęniteat
eum. si nos deuita nr̃a mala poenituerit. Iura¬
uit ergo dñs Iurauit. firmauit. Non eum
pęnitebit: non mutabit. Quid: tues sacerdos
in aet̾num. Ideo in aeternum: quia non peni¬
tebit eum: Sed sacerdos scđmquid: Nun quid
erunt illaehostiae. uictimae oblatae a patriar¬
chis. arae sanguinis. & tabernaculum. & illa
primi testamenti ueteris sacramenta: absit
Iam illa sublata sunt. euerso iam templo. remoto

Expanded text:
lens cadit in aliquid ut faciat, aut imprudens lens cadit in aliquid ut faciat, aut imprudens prolabitur, ut postea eum de suo prolapsu poeniteat? Scit quid agat, scit quousque quid progrediatur; unde in aliud commutetur, in potestate rectoris est. Sed poenitentia mutatio rerum significatur. Quomodo enim tu, cum aliquid te poenitet, doles factum quod fecisti: sic quando aliquid Deus praeter spem hominum, id est, praeterquam sperant homines mutat in aliud, poenitere se dicit; usque adeo ut et de poena nostra poeniteat eum, si nos de vita nostra mala poenituerit. «Juravit» ergo «Dominus; juravit,» firmavit: «non eum poenitebit,» non mutabit. Quid? «Tu es sacerdos in aeternum.» Ideo «in aeternum,» quia «non poenitebit eum.» Sed sacerdos, secundum quid? Numquid erunt illae hostiae, victimae oblatae a Patriarchis, arae sanguinis et tabernaculum, et illa primi Testamenti Veteris sacramenta? Absit. Jam illa sublata sunt, everso jam templo, remoto