comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ dicator quisq ad conscientiã
domus sue redueit᷑. suꝑ eo ua¬
nla dlantur. & ligat᷑ in eis. quia
uanto plus se incogitatione dis¬
usserit. tanto amplius agnoscit
usti anima. quantis mortalitatis
ne infirmitatib sit ligata. Hisi
nĩ se ligatũ conspiceret. paulꝰ mi¬
nme dixisset. Desideriũ habens
uinculatoꝵ. ut soluat filios int̃¬
mptoꝵ. Et rursus. Intret in
onspectu tuo gemitꝰ cõpeditoꝵ.
depe autẽ cũ iã anima. ad redẽp¬
tris sui spetiẽ contẽplandã exire
dsiderat. cũ incȩlestib gaudi is
interesse suspirat. ipsa mortalita¬
us sue uincula conspicit & gemit.
qub adhuc inp̃senti mundo li¬
gata retinet᷑. Hinc est enĩ. quod
suptile omĩpotentis dĩ iuditiũ
intuens hieremias ait. Circũ edi¬
ficauit aduersũ me ut ñ egre¬
diar. ad grauauit compedẽ me¬
am. Habemꝰ enĩ cõpedes ipsam
infirmitatẽ atq corruptionẽ
mortalitatis nrẽ. Sed cũ tribu¬
latio nobis & gemitꝰ addit᷑. ipsẽ

Expanded text:
dicator quisque ad conscientiam domus suae reducitur, super eo vincula dantur, et ligatur in eis, quia quanto plus se in cogitatione discusserit, tanto amplius agnoscit justi anima quantis mortalitatis suae infirmitatibus sit ligata. Nisi enim se ligatum conspiceret Paulus, minime dixisset: Desiderium habens vinculatorum, et solvat filios interemptorum . Et rursus: Intret in conspectu tuo gemitus compeditorum . Saepe autem cum jam anima ad Redemptoris sui speciem contemplandam exire desiderat, cum coelestibus gaudiis interesse suspirat, ipsa mortalitatis suae vincula conspicit et gemit, quibus adhuc in praesenti mundo ligata retinetur. Hinc est enim quod subtile omnipotentis Dei judicium intuens Jeremias, ait: Circumaedificavit adversum me ut non egrediar, aggravavit compedem meam . Habemus enim compedes, ipsam infirmitatem atque corruptionem mortalitatis nostrae; sed cum tribulatio nobis et gemitus additur, ipsae
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ in intellectu & uita ꝓficiant
aliquando uͦ qr neq indigni surł̃
acciꝑe qͥb doctrine sermo ꝓfertur.
Neq illi doctrine uerbũ ꝓferre qͥ
locũ docendi tenent. p̃dicationis
sermo tollit᷑. ut utraq pars distric¬
te uidicet᷑. Propt̃ malos nãq au¬
ditores. bonis sermo doctorib tol¬
litur. sic̃ nunc adihezechiel dr̃.
linguã tuã adherescere faciam
palato tuo. &eris mutꝰ. nec quasi

Expanded text:
ellectu et vita proficiant. Aliquando vero quia nec hi digni sunt accipere quibus doctrinae sermo profertur, neque illi doctrinae verbum proferre qui locum docendi tenent, praedicationis sermo tollitur, ut utraque pars districte judicetur. Propter malos namque auditores bonis sermo doctoribus tollitur, sicut nunc ad Ezechielem dicitur: Linguam tuam adhaerescere faciam palato tuo, e
Abbreviated transcription (Latin):
ecce data sunt suꝑ te uincula. & li¬
gabunt te in eis. & ñ egredieris in
medro eoꝵ. Qua inre notandũ ẽ:
quod ad uersa ꝓpħa p̃ noscit. ut
contra omiã paret᷑. Ainus enim
mala contra mentẽ preualent. que
inopinata ñ ueniunt. & tam̃ dum
contraria p̃noscunt᷑. quanta sit in
eo obedientie uirtus ostendit᷑. qui
& cognoscit qͦd aduersa passurus est.
& tamen uoci dominice inobediens
ñ. ẽ. Magna autẽ consideratione
indigent uerba. que ꝓtinꝰ addunt᷑¬
Et linguã tuã adherescere faciã
palato tuo. & eris mutꝰ. nec quasi uir
obiurgans. qr domus ex asꝑans est.
Discernendũ qͥpe nob̃ ẽ. utrũ pro
solis malis auditorib an aliquan¬
do Miã ꝓ uitio p̃dicantis p̃dicatio¬
nis sermo subtrahat᷑. Quattuor
enĩ qualitatib res hec considera¬
ta distinguit᷑. Nã aliqͣndo ꝓpt̃
malos auditores bonis tollit᷑ sermo
doctorib aliquando uͦ ꝓpt̃ bonos
auditores. dat᷑ sermo doctorib
malis. aliquando autẽ ꝓpt̾ docenti¬

Expanded text:
a, et ligabunt te in eis, et 1298 non egredieris in medio eorum. Qua in re notandum est quod adversa propheta praenoscit, ut contra omnia paretur. Minus enim mala contra mentem praevalent, quae inopinata non veniunt; et tamen dum contraria praenoscuntur, quanta sit in eo obedientiae virtus ostenditur, qui et cognoscit quod adversa passurus est, et tamen voci dominicae inobediens non est. Magna autem consideratione indigent verba quae protinEt linguam tuam adhaerescere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est. Discernendum quippe nobis est utrum pro solis malis auditoribus, an aliquando etiam pro vitio praedicantis praedicationis sermo subtrahatur. 16. Quatuor enim qualitatibus res haec considerata distinguitur. Nam aliquando propter malos auditores bonis tollitur sermo doctoribus. Aliquando vero propter bonos auditores datur sermo doctoribus etiam malis. Aliquando aute
Abbreviated transcription (Latin):
nis ordinẽ sequamur. ꝓpħa in
mo sua uincłã suscipit & liga
quia inextremis cũ iudea crai¬
rit. grauissimas antixpĩ tẽpon
ꝑ secutiones sentiet. ita ut p̃du¬
tiones eius ministri iniqͥtatis m
recipiant s resistendo has uine
doloꝵ p̃mant. Et inmedio eoꝵ i
egredit᷑. quia ad corda pͣuoꝵ p
dicatio non ꝑuenit. dũ lingilas
bonoꝵ ligata tribulationibs
eet. Erunt & enĩ tunc muttis
uideis in fidelib qͥ eosdẽ iplol
qui ex uideis crediderint per
am̃ & exipso suo genere uidea cũ fi¬
aelis fuerit. tribulationes ꝑ secuti¬
onis portet. Dũ enĩ unigenitꝰ sũmi
patris incarnatꝰ ac mortuus. resur¬
nrxisse atq ad celos ascendisse ñ
redit᷑. sicut ꝑ sacre scripture pa¬
quias p̃dicat᷑. nimirũ apud eos ꝓ
phetia ligata erit: quȩ si ita ut
dicta ẽ in eoꝵ intellectũ decurrer&
quasi gressꝰ liberos suȩ p̃dicationis
labuisset. reprobis gͦ tunc predicato¬
nĩ scientia tacere cõpellit᷑. unde̾ hic

Expanded text:
is ordinem sequimur, propheta in domo sua vincula suscipit et ligatur, quia in extremis, cum Judaea crediderit, gravissimas Antichristi tempore persecutiones sentit, ita ut praedicationes ejus ministri iniquitatis non recipiant, sed resistendo has vinculis dolorum premant. Et in medio eorum non egreditur, quia ad corda pravorum praedicatio non pervenit, dum lingua bonorum ligata tribulationibus tacet. Erunt etenim tunc multi ex Judaeis infidelibus qui eosdem ipsos qui ex Judaeis crediderinquoniam et ex ipso suo genere Judaea cum fidelis fuerit tribulationem persecutionis portet. Dum enim Unigenitus summi Patris incarnatus ac mortuus resurrexisse atque ad coelos ascendisse non creditur, sicut per sacrae Scripturae paginas praedicatur, nimiruphetia ligata erit: quae si ita ut dicta est in eorum intellectum decurreret, quasi gressus liberos suae praedicationis habuisset. Reprobis ergo tunc praedicatorum scientia tacere compellitur. Unde adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
eludere inmedio pomus tue.
Quid est qͦd demedio ifrłitici po¬
puli ꝓpħa ad cãpũ educit᷑. atq
addomũ post ea de campo reuoca¬
tur: nisi quod p̃dicationis grã a
udaico popło ablata. in latitudi¬
ne gentilitatis sparsa est: S ta¬
m̃ infine mundi. dũ iudei ad fi¬
dem redeunt. quasi ad domũ ꝓ¬
pħa reducit᷑. ut in suo popło rur¬
sus p̃dicatio in habitet. quȩ modo
uelut incãpo ita diuersis genti¬
b fulget. Scriptũ qͥppe ẽ. No¬
nec plenitudo gentiũ sub intra¬
ret. & sic omĩs irł saluiis fieret.
quia & ꝑ ꝓphãm alterũ dicit᷑. Si
fuerit numerus filioꝵ isrł qua¬
si arena maris. reliquie salue
fient. Exeat gͦ ꝓphã de medio po¬
puli ad cãpũ. de campo redeat ad
d̾omũ. ut et p̃dicatio que uidee
facta est egrediat᷑
in gentes.
& repletis fide gentib recipiat
udea spiritalis doctrine dona qͦ
amiserat. Includi autẽ propħas
media domus sue p̾cipitur. qui
antixpĩ tẽpore ab eis gentib qu

Expanded text:
ere in medio domus tuae. 6. Quid est, quod de medio Israelitici populi propheta ad campum educitur, atque ad domum postea de campo revocatur, nisi quod praedicationis gratia a Judaico populo ablata, in latitudine gentilitatis sparsa est? Sed tamen in fine mundi dum Judaei ad fidem redeunt, quasi ad domum propheta reducitur, ut in suo populo rursus praedicatio inhabitet, quae modo velut in campo ita diversis gentibus fulget. Scriptum quippe est: Donec plenitudo gentium subintraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Quia et per prophetam alterum dicitur: Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient . Exeat ergo propheta de medio populi ad campum, de campo redeat ad domum, ut praedicatio quae Judaeae 1295 facta est, egrediatur ad gentes, et repletis fide, gentibus, recipiat Judaea spiritalis doctrinae dona, quae amisit. Includi autem propheta in medio domus suae praecipitur, quia Antichristi tempore ab eis gentibus quae
Abbreviated transcription (Latin):
uiderat: qr ipsa eius maiestas gentib
apparuit. que prius se electis in uida¬
ico populo reuelante spũ declarauit
Seqͥt᷑. Et cecioi infaciẽ meaͬ. Uisa
quia quãius ad intelligenda subli¬
mia leuet᷑. ex contẽplatione tamen
maiestatis dĩ infirmitatẽ suȩ con¬
ditionis intelligit: & quasi statum
non habet. qui se ante dĩ oculos esse
cinerẽ & puluerẽ uidet. Seqͥt᷑.
Et in gressus est in me sp̃s. et sta¬
tuit me supra pedes meos. Cum
nos humiliter dõ sterni murcũ esse
nos puluerẽ cinerẽq cognoscimus
cũ infirmitatẽ conditionis propͥe
pensantes. statũ rigiditatis & suꝑ¬
ut qui humilit̾ apud nos ex infir¬
mitatis nr̃e cogitationei iacuimꝰ
& iacemus. in bono post opere qua¬
si super pedes ex rectitudine stemꝰ.
electis gentiũ sp̃s sc̃s dandus ess&s¬
qui eos quos adsumeret. & prus a
superbie sue statu deiceret. & pꝰ¬
moctũ super pedes suos. id est su¬
solidaret : Sic̃
ꝑ paulum
dr̃. Remissas ma¬
nus & disso¬

Expanded text:
viderat, quia ipsa ejus majestas gentibus apparuit, quae prius se electis in Judaico populo, revelante spiritu, declaravit. Sequitur: « Et cecidi in faciem meam. » Visaquia quamvis homo ad intelligenda spiritalia elevatur, ex contemplatione tamen majestatis Dei infirmitatem suae conditionis intelligit, et quasi statum non habet, qui se ante Dei oculos esse cinerem et pulverem videt. Sequitur: « Et ingressus est in me spiritus, et statuit me super pedes meos. nos humiliter Deo sternimus, cum esse nos pulverem cineremque cognoscimus, cum infirmitatem conditionis propriae pensantes, statum rigiditatis et suput qui humiliter apud nos ex infirmitatis nostrae cognitione jacuimus, et jacemus, in bono post opere quasi super pedes ex rectitudine stemus. electis gentium Spqui eos quos assumeret, et prius a superbiae suae statu dejiceret, et postmodum super pedes suos, id est susolidaret? Sicut per Paulum dicitur: Remissas manus et disso
Abbreviated transcription (Latin):
Preterita lectione
iam diximus: quia percalamum
scriptura sacra signatur. Qui
calamus mensura dicit᷑ esse : quia
in ipsa omnẽ uitȩ nr̃e actionẽ me¬
timur. ut scilicet uicdeamꝰ uel qͥn¬
tum ꝓficimus : uel quantũ longe
a ꝓuectu distamꝰ. Nam sepe aliqͥd
agentes. iam cuiusdam meriti esse
nos credimus. S cũ ad uerba dĩ
recurrimus. p̃cepta sublunia au-¬
dimus. ibi cognoscimꝰ quantũ a ꝑ¬
fectione minus habeamus. Crilamꝰ
gͦ mensure ẽ : quia ꝑ manus scri.¬
bentiũ : uita mensurat᷑ auditoꝵ
Quia calamus in manu uiriesse
dicit᷑. siue quia sacrum eloquium
in potestate ẽ dĩ mediatoris & ho
minũ. hominis xpĩ ih̃u. seu certe
quia hoc quod scribi uoluit. ope¬
rando conpleuit. Isdẽ uero calamꝰ

Expanded text:
Praeterita lectione jam diximus quia per calamum Scriptura sacra signatur. Qui calamus mensurae esse dicitur, quia in ipsa omnem vitae nostrae actionem metimur, ut scilicet videamus vel quantum proficimus, vel quantum longe a profectu distamus. Nam saepe aliquid agentes, jam cujusdam meriti esse nos credimus; sed cum ad verba Dei recurrimus, praecepta sublimia audimus, ibi cognocimus quantum a perfectione minus habeamus. Calamus ergo mensurae est, quia per manus scribentium vita mensuratur auditorum. Qui calamus in manu viri esse dicitur, sive quia sacrum eloquium in potestate est Mediatoris Dei et hominum, hominis Christi Jesu, seu certe quia hoc quod scribi voluit operando complevit. Idem vero calamus
Abbreviated transcription (Latin):
unit angli dĩ in cęlo. Et unde ꝑ
annẽ dicit᷑. Mensura hominis
nẽ angłi: quia usq adillam
nqua solidatos se angłi letantur.
utitudo gͦ ȩ dificii tanta ẽ: quan¬
i & altitudo : quia electi quiq
iuimodo in imis laborant: quan¬
n illis beatissimis spiritib. non
tunt in equales. Sed nos inter hȩc
utamus ad mentẽ: ac totis medul¬
licnrdis dm̃ diligamus & ꝓximũ.
Dilatemur in affectu caritatis.
ut exultemꝰ ingła celsitudinis.
onpatiamur ꝑnamorẽ ꝓximo: iit
oniungam᷑ ꝑ cognitionẽ deo. Con

Expanded text:
t unde per Joannem dicitur: Mensura hominis quae est angeli . Quia usque ad illam in qua solidatos se angeli laetantur. Latitudo ergo aedificii tanta est, quanta et altitudo, quia electi quique qui modo in imis laborant, quandoque illis beatissimis spiritibus non erunt inaequales. Sed nos inter haec redeamus ad mentem, ac totis medullis cordis Deum diligamus et proximum. Dilatemur in affectu charitatis, ut exaltemur in gloria celsitudinis. Compatiamur per amorem proximo, ut conjungamur per cognition
Abbreviated transcription (Latin):
tingere ualemus. Actuia enĩ uita
ẽ panem esurienti tribuere. uer
bo sapient̾e nescientẽ docere: erran
tem corrigere: adhumilitatis uiã
manti curam gerere: quȩ singu¬
lis quibq ex pediat dispensare:
& commissis nob̾ qualit᷑ subsistere
ualeant ꝓuidere. Contẽplatiua
uͦ uita ẽꝰ: caritatẽ quidẽ dĩ & ꝓ¬
ximi : tota mente retinere: sedl
ab exteriori actione quiescere:
soli desiderio conditoris inherere.
Ut nichil iam agere libeat. s cal¬
c atis curis omĩb ad uidendã faci¬
em sui creatoris animus mardes¬
cat: ita ut iã nouerit carnis cor¬
ruptibilis pondus cum merore
portare : totisq desideriis aix¬
re illis himnidicis angłoꝵ cho
interesse. admisceri cȩlestibꝰ cu
de eterna in conspectu dĩ inco¬
ruptione. gaudere. Inpalmo
re animus ardeat: quantalila
tute se in dm̃ cogitatione teten
non iam quod amat ꝑfecte ui
sed adhuc inchoat uide quodar
Qͥ a sicut fortissimus p̃dicatorai¬

Expanded text:
va videlicet et contemplativa. Et per sex cubitos quid aliud quam activa vita exprimitur? quia sexto die perfecit Deus omnia opera sua . Palmus mantis curam gerere, quae singulis quibusque expediant dispensare, et commissis nobis qualiter subsistere valeant providere. Contemplativa vero vita est charitatem quidem Dei proximi tota mente retinere, sed ab 1326 exteriore actione quiescere, soli desiderio conditoris inhaerere, ut nil jam agere libeat, sed, calcatis curis omnibus, ad videndam faciem sui Creatoris animus inardescat; ita ut jam noverit carnis corruptibilis pondus cum moerore portare, totisque desideriis appetere illis hymnidicis angelorum choris interesse, admisceri coelestibus civibus, de aeterna in conspectu Dei incorruptione gaudere. In palmoamore animus ardeat, quantalibet virtute se in Deum et cogitatione tetenderit, non jam quod amat perfecte videt, sed adhuc inchoat videre quod amet: quia sicut fortissimus praedicator
Abbreviated transcription (Latin):
atria insacro uolumine scͥpͣ¬
ta sint. lamentationes. & carm̃
buȩ. Lamentationes indelicet
quia in eo scripte sunt penitentie
peicatoꝵ Carmen uero. quia
bi prenuntiantur gaudia iis¬
ꝵ. e autẽ quia illic expres
est. dãpnatio reproboꝵ. Ut
peccata prinias: lege que in
&e uolumine scripta sint la¬
nenta: scindite corda urã. &
non uestimenta urã. & rursus
Miseri estote &luge te. risus ur̃
in luctũ conuertat᷑. & gaudiũ in
merorẽ. Ut autẽ de ꝓmissione
gaudii sequentis hilarescas. cog¬
nosce que in hoc uolumine scripta
sint carmina laudis eterne. Bea¬
ri qui habrtant indomo tua dneͬ¬

Expanded text:
tria in sacro volumine scripta sint: « Lamentationes, carmen, et vae. » Lamentationes videlicet, quia in eo scripta est poenitentia peccatorum; carmen vero, quia ibi pronuntiantur gaudia justorum; vae autem, quia illic expressa est damnatio reproborum. Ut ergo peccata punias, lege quae in hoc volumine scripta sunt lamenta, « Scindite corda vestra et non vestimenta vestra . » Et rursus: « Miseri estote et lugete. Risus vester in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Ut autem de promissione gaudii sequentis hilarescas, cognosce quae in hoc volumine scripta sunt carmina laudis aeternae: Beati qui habitant in domo tua, D
Abbreviated transcription (Latin):
tia idonea nr̃a infirmitas ñ est.
ipse nos cibat qui nob̃ intempore
mensuram tritici temperat. qͣti¬
nus insacro uerbo dum hodie in¬
telligimꝰ. quod hesterno die nes¬
ciebamus . cras quoq cõprehendi¬
mus quod hodie nescinitis. ꝑ diui¬
ne dispensationis grãm cotidia¬
no alimento nutriamͦ. Omĩpo¬
tens enĩd̃s quasi toties ados cor¬
dis nr̃i manũ porrigit. quoties
nob intellectum aperit: & cibũ
sacri eloquii mur̃is sensib mit¬
tit. Cibat gͦ nos uolumine. cũͣ
sensum nobis scripture sacre dis¬
pensando aperit . & eius dulce¬
dine nras cogitationes replet.
Vnde & subdit᷑¬

Expanded text:
tia idonea nostra infirmitas non est, tia idonea nostra infirmitas non est, ipse nos cibat, qui nobis in tempore mensuram tritici temperat, qnus in sacro verbo dum hodie intelligimus, quod hesterno die nesciebamus, cras quoque comprehendamus, quod hodie nescimus, per divinae dispensationis gratiam quotidiano alimento nutriamur. Omnipotens enim Deus, quasi toties ad os cordis nostri manum porrigit, quoties nobis intellectum aperit, et cibum sacri eloquii in nostris sensibus mittit. Cibat ergo nos volumine, cum sensum nobis Scripturae sacrae dispensando aperit, et ejus dulcedine nostras cogitationes replet. Unde et subdit
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ remissione ceperit esse fidutia.
ꝑ uerba dĩ que intelligimꝰ. adintã
quoq & alios trahamꝰ. Ad hoc enim
intelligenda sunt. ut et nob̃ pro¬
sint : & intentione spiritali aliis
conferant᷑. Vnde bene nunc dicit᷑
Comede uolumen istud. & uadens
loquere adfilios ifrł. Acsi ei de
sacro cibo diceret᷑. Comede & pasce:
saturare & eructa : accipe & spar¬
ge. confortare & labora. Et no¬
tandũ quod ꝓpħa sub iungit di¬
cens. Et aperui os meuͣ. & cibauit
me uolumine illo. Os in corde esse.
alius ꝓpħa testat᷑ dicens. Labia
dolosa incorde & corde locutisus
mala. Os gͦ aperimus . quando
sensum ad intelligentiam sacri
uerbi preparamus. Itaq aduo
ramentũ dnĩci precepti cordis
nrĩ desideria inhiant : ut de cibo
uite aliquid sumuͣnt : s tamen
hoc ipsum sumere nr̃arũ uiriũ
non est nini ipse cibauerit. qui
ut comedat᷑ iussit. Ille & enim
cibat᷑. qui ꝑse edere non potest.¬
& quia ad capienda uerba celes¬

Expanded text:
torum remissione coeperit esse fiducia, torum remissione coeperit esse fiducia, per verba Dei quae intelligimus ad vitam quoque et alios trahamus. Ad hoc enim intelligenda sunt, ut et nobis prosint, et intentione spirituali aliis conferantur. UndComede volumen istud, et vadens loquere ad filios Israel. » Ac si ei de sacro cibo diceretur, Comede et pasce, saturare et eructa, accipe et sparge, confortare et labora. Notandum quod propheta subjungit dicens: « Et aperui os meum, et cibavit me volumine illo. » Os in corde esse alius propheta testatur, dicens: « Labia dolosa in corde, et corde locuti sunt mala. » Os ergo aperimus qusensum ad intelligentiam sacri verbi praeparamus. Itaque ad vramentum dominici praecepti cordis nostri desideria inhiant, ut de cibo vitae aliquid sumant. Sed tamen hoc ipsum sumere nostrarum virium non est, nisi ipse cibaverit qui ut comedatur jussit. Ille etenim cibatur, qui per se edere non potest. Et quia ad capienda verba coeles
Abbreviated transcription (Latin):
Mittam famen interra. non fam̃
panis neq siti aque. s audiendi
uerbũ dnĩ. Qui gͦ subtracto
suo eloquio fame ac siti nos dicit
atteri: quia eius uerba &cib
nrͣ & potus sint demonstrat. Sedno¬
tandũ est quod aliquando cibus
aliquando potus sunt. In reb enĩ
obscuriorib que intelligi neque¬
unt nisi ex ponant᷑. scriptura facra¬
ub est. quia quicquid᷑ ponit᷑ ut in¬
telligat᷑. quasi mandit᷑ ut glutiat᷑.
nreb uero aꝑtiorib potus est.
Potum entͣ non mandendo glutti¬
nis. Apertiora gͦ mandata bi¬
bimus. quia etiam non exposita.
ntelligere ualemus. Pro eo autͣ
equaquã ei de sacro uolumine
hcit᷑ bibe. s comede. Ac sidicer et᷑
ertracta & intellige: idest priꝰ
mande & tunc de glutti. Seb inuer¬
bis sacri eloquii iste deb& studii nrͣqͣ
ordo seruari: ut hec idõ cognoscamꝰ
quatenus de iniquitate nr̃a compunc
ti. cognoscentes mala que fecimus
uitemus nealia faciamꝰ. & cũ iam
ex magno usu lacrimarũ de pecca¬

Expanded text:
Mittam famem in terram, non famem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei . » Qui ergo, subtracto suo eloquio, fame ac siti nos dicit atteri, quia ejus verba et cibus noster et potus sint demonstrat. Sed notandum quod aliquando cibus, aliquando potus sunt. In rebus enim obscurioribus, quae intelligi nequeunt nisi exponantur, sacra Scriptura cibus est, quia quidquid exponitur ut intelligatur, quasi manditur ut glutiatur. In rebus vero apertioribus potus: potum enim non mandendo glutimus. Apertiora ergo mandata bibimus, quia etiam non exposita intelligere valemus. Pro eo autemnequaquam ei de sacro volumine dicitur bibe, sed « comede. » Ac si diceretur: Pertracta, intellige, id est, prius mande et tunc degluti; sed in verbis ita sacri eloquii iste debet studii nostri ordo servari, ut haec ideo cognoscamus, quatenus de iniquitate nostra coti, cognoscentes mala quae fecimus, vitemus ne alia faciamus. Et cum jam ex magno usu lacrymarum de pecca
Abbreviated transcription (Latin):
na p̃mia exaltat. dampnationis
sue iã nunc penam prospitiat &
sine excusatione in eternũ suppliti¬
um cadat. Quid igit᷑ fr̃s quid agen¬
dum est miseris nobis nisi ut iugi¬
lemus ad huius uerba uoluminis.
& mala que nos egisse meminimus
fletib puniamus: ut ꝑ lamenta
penitentiȩ. ꝑ ueniamꝰ ad cari
uitȩ. nesi affligi modo peni¬
do nolumus. ue post modũ sin
fine sentiamus. Hee nos n
uulnerũ multitudo in despa
deprimat : quia maior est p¬
tia medici. quã magnitudo
guoris nr̃i. Quid est enĩ qr
reparare ad salutẽ non posst
potuit omã ex nichilo crear
Clnigenitus quippe est omĩpe¬
ti patri coeternus. QUi cũ eo
uit & regnat inunitate sp̃s¬

Expanded text:
na praemia exaltat, damnationis na praemia exaltat, damnationis suae jam nunc poenam prospiciat, et sine excusatione in aeternum supplicium cadat. 35. Quid igitur, fratres, quid agendum est miseris nobis, nisi ut evigilemus ad hujus verba voluminis, et mala quae nos egisse meminimus fletibus puniamus, ut per lamenta poenitentiae perveniamus ad carmen vitae? Ne si affligi modo poenitendo nolumus, vae postmodum sine fine sentiamus. Nec nos nostrorum vulnerum multitudo in desperationem deprimat, quia major est potentia medici, quam magnitudo languoris nostri. Quid est enim quod reparare ad salutem non possit, qui potuit omnia ex nihilo creare? Unigenitus quippe est omnipotenti Patri coaeternus, qui cum eo vivit et regnat in unitate Sp
Abbreviated transcription (Latin):
tempus oꝑandi atq currendi est. ha¬
bere manus & pedes liberos inbona
actione noluerunt. Ibi uę reprobo¬
rum scriptũ est. Uermes eoꝵ non
moriuntur. & ignis eoꝵ non extin¬
guit᷑. Ibi dãpnatis ac repulsis dicit᷑
Discedite ame maledicti iignem
& eternum: qui paratꝰ est diabolo
& angłis eus. In hoc itaq uolumi¬
ne cuncta que edificant. omĩa qͦ
erudiant scripta continent᷑. Pec¬
casti enĩ. et iam te penitet inlici¬
ta perpetrasse. ut ad agendã pemi¬
tentiã docenris. ibi inuenis lam̃ta
Spe celestium gaudioꝵ mentẽ rele¬
uare desideras ibi ad consolationẽ
tuam inuenis carmen. Sin uero &
mala perpetrasti. & hec te ꝑpetras¬
se non penitet. s ceruicẽ mentis e¬
rigis. ad nullas penitentiȩ lamen¬
tationes inclinaris. nulla celestiũ
gaudioꝵ expectatione corrigeris:
uelis nolis ibi scriptũ auditurus es
ue: ut his quẽ nec timor ad peniten¬
tiam humiliat. nec spes ad super¬

Expanded text:
tempus operandi atque currendi est, hatempus operandi atque currendi est, habere manus et pedes liberos in bona actione noluerunt. Ibi vae reproborum scriptum est: Vermis eorum 1264 non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Ibi damnatis ac repulsis dicitur: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . In hoc itaque volumine cuncta quae aedificant, omnia quae erudiunt, scripta continentur. Peccasti enim, et jam te poenitet illicita perpetrasse, ut ad agendam poenitentiam docearis, ibi invenis lamenta. Spe coelestium gaudiorum mentem relevare desideras, ibi ad consolationem tuam invenis carmen. Sin vero et mala perpetrasti, et haec te perpetrasse non poenitet, sed cervicem mentis erigis, ad nullas poenitentiae lamentationes inclinaris, nulla coelestium gaudiorum exspectatione corrigeris, velis nolis, ibi scriptum auditurus es vae, ut quem nec timor ad poenitentiam humiliat, nec spes ad super
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. ex lapide pretioso & mun¬
do om̃s platee eius sternetirr. &
per om̃s uicos eius alleluia canta¬
bitur. Hor nobis carmen cȩlestis
patrie nuntiare ciues eius uene¬
rant. qui concordit᷑ clamabant
Gła in excelsis deo. & in terra pax
hominib bone uoluntatis. Sed
si ad huc presenti scło mente in¬
eres. si adhuc terrenis uoluptatib
delectaris. amare non potes gau¬
dia e ternaque audis. Cognosce
gͦ in hoc uolumi ne ue quod in eo
scriptũ est : atq ab animo perti¬
morẽ ex pelle quod diligis : ut pos¬
sis exiuditio carmen amare qͦd
legis. Ibi quippe sub unuis dapna¬
ti spetie multitudo omĩs expri¬
mitur reproborũ. cũ uoce ueri¬
tatis dicit᷑. Ligatis pedib ac
manib mittite euͣ intenebras
exteriores. illic erit fletus &stri
ex teriores cadunt. quia nunc
in interiorib sua sponte cecide¬
runt : ut ueritatis lumen nec
credendo nec bene oꝑando sequeren¬
tur. In quib ligatis pedib ac mani¬
b mitti p̃cipiunt᷑. quia nune dum

Expanded text:
dicitur: Et lapide pretioso et mundo omnes plateae ejus sternentur, et per omnes vicos ejus alleluia cantabitur . Hoc nobis carmen coelestis patriae nuntiare cives ejus venerant, qui concorditer clamabant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Sed si adhuc praesenti saeculo mente inhaeres, si adhuc terrenis voluptatibus delectaris, amare non potes gaudia aeterna quae audis. Cognosce ergo in hoc volumine vae quod in eo scriptum est, atque ab animo per timorem expelle quod diligis, ut possis ex judicio carmen amare quod legis. Ibi quippe sub unius damnati specie multitudo omnis exprimitur reproborum, cum voce Veritatis dicitur: Ligatis pedibus ejus ac manibus, mittite eum in tenebras exteriores; illic erexteriores tenebras cadunt, quia nunc in interioribus sua se sponte dejecerunt, ut veritatis lumen nec credendo nec bene operando sequerentur. In quibus ligatis pedibus ac manibus mitti praecipiuntur, quia nunc dum
Abbreviated transcription (Latin):
OLENT QU
SCRiptã sacri
quii legentes.
sublimiores en
tentias pener¬
que infirmioril
data sunt tumenti se¬
su despicere. &ea uelle inalus
intellectum per mutare. Q
si recte in eoalta intelligero
mandata quoq minima des¬
tui non haberent: quia duul
p̃cepta sic in quib dã loquur
magnis. ut tamen inquib as
conqłuant paruulis. quo si
incrementa intelligentie.
quibdam passib mentis eres

Expanded text:
olent quidam scripta sacri eloquii legentes, cum sublimiores ejus sententias penetrquae infirmioribus data sunt tumenti sensu despicere, et ea velle in alium intellectum permutare. Qui si recte in eo alta intelligerent, mandata quoque minima despectui non haberent, quia divina praecepta sic in quibusdam loquuntur magnis, ut tamen in quibusdam congruant parvulis, qui per incrementa intelligentiae quasi quibusdam passibus mentis cres
Abbreviated transcription (Latin):
fili hominis Quod cũo
meneris comede. Quic qui¬
uc quid
num in sacra scriptura inueni¬
turedendum est. quia & euis par¬
a simplicem componunt uitam
euis magna subtilem aedificant
ntelligentiam. Sequit᷑. Comede
olumen istuo & uadens loa uere

Expanded text:
Fili hominis, quodcunque inveneris comede. » Quidquid enim in sacra Scriptura invenitur edendum est, quia et ejus parva simplicem componunt vitam, et ejus magna subtilem aedificant intelligentiam. « Comede volumen istud et vade, loquere
Abbreviated transcription (Latin):
& ue. Carmen aliquando in bo¬
no aliquando uero in malo dici
dubium non est. quia & letum
carmen & lugubre carmen dice¬
re possumꝰ. Sed nos scripture
sacre usum sequentes. que pe
semꝑ carmen ponere in prospe
solet. hoc in loco ꝓbona parte
tum carmen accipimus. Har
&filii isrł cecinit carmͣ di¬

Expanded text:
 32. Carmen aliquando in bono, aliquando vero in malo dici dubium non est, quia et laetum carmen, et lugubre carmen dicere possumus. Sed nos Scripturae sacrae usum sequentes, quae pene semper carmen ponere in prosperis solet, hoc in loco pro bona parte dictum carmen accipimus. Nam et filii Israel cecinerunt carmen D
Abbreviated transcription (Latin):
Qu enĩ circũdari se pressuriᷤ
erat. & tamen dm̃ sibi esse exul¬
tionẽ nominat. proculdubio
rmen in nocte cantat. Qui a gͥ
me semꝑ in bono carmen pone
scriptura sacra consueuit. ita
nobis etiam in hoc loco debet in¬
iligi. Ue autẽ inscriptura se
uis de eterno luctu. quã de p̃sen
solet intelligi. Unde scriptũ
ast ue impio in malũ. retributio
nnm manuũ eius fiet ei. Et be¬
atus iob loquit᷑ dicens. Si impiꝰ
fero. ue michiest. Si autẽ iustꝰ
nonleuabo. eapud saturatꝰ affli¬
none &miseria. Iustoꝵ enim

Expanded text:
Qui enim circumdari se pressuris narrat, et tamen Deum sibi esse exsultationem nominat, procul dubio carmen in nocte cantat. Quia igitur pene semper in bono carmen ponere Scriptura sacra consuevit, ita a nobis etiam in hoc loco debet intelligi. 33. Vae autem in Scriptura sacra saepius de aeterno luctu quam praesenti solet intelligi. Unde scriptum est: Vae impio in malo; retributio enim manuum ejus fiet ei . Et beatus Job loquitur, dicens: Si impius fuero, vae mihi est; si autem justus, non levabo caput, saturatus afflictione et miseria . Justorum enim
Abbreviated transcription (Latin):
& qui cantat carmina cordis¬
mo. Acetum quippe si mittat
nitrum. feruescit nitrũ. pi
& ebullit: Et per uersa mens
ꝑ increpationẽ corripit᷑ ai¬
sua det᷑. de correptione fit dei¬
or . & inde inmurmuratio
iniquitatẽ succendit᷑ : linde¬
buit ab iniquitate compesci
heliu quoq de ingrato ac ses
sperante. dicitur. Et non dixi
ubi est d̾s qui fecit me. quide
carmina in nocte: Car men
in nocte est. letitia intribuls¬
one. Carmen in nocte capimi
nobis in nocte ostendebat ap
dicebat. Spe gaudentes. inti¬
latione pacientes. Car men
nocte sedauid habere indic
dicens. Tumichi es refugui

Expanded text:
 qui cantat carmina corde pessimo . Acetum quippe si mittatur in nitrum, fervescit nitrum protinus, et ebullit: et perversa mens quando per increpationem corripi; de correptione fit deor; et inde in murmurationis iniquitate succenditur, unde debuit ab iniquitate compesci. Per Heliu quoque de ingrato ac sese desperante dicitur: Et non dixit, Ubi est qui fecit me, qui dedit carmina in nocte? . Carmen quippe in nocte est laetitia in tribulatione. Carmen in nocte accipimnobis in nocte ostendebat apostolus cum dicebat: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Carmen in nocte se David habere indicat, dicens: Tu es mihi refugi
Abbreviated transcription (Latin):
neat. considerare uolens. s si
erat non ualens sub iuingit. ꝙ
hec uisio similitudinis głe dñi¬
tudo głȩ: ut uidelicet ostena
quia quantalib&. se intentior
mens humana tetenderit q
lium a cogitatione cõpescar
iam om̃s circum scriptos sp̃s
oculis cordis amoreat. Ad hu
tamen in carne mortali posita
uidere głam dĩ non ual& sici
est. s quie quid de illa est qu
inmente resplendet. similitul
& non ipsa est. Vnde & ille pr¬
dicator qui raptꝰ ad terciũ celi
fuerat. dicebat. Uidemus nuns
ꝑ speculum. & in enigmate. Q
inre non despicienda nob̃ queli
orit᷑. quomodo ioħes euangłista
cũ erga miracula redẽptoris

Expanded text:
neat, considerare volens, sed sicut erat non valens, adjungit: Et haec visio similitudinis gloriae Domioriae, ut videlicet ostendatur quia quantalibet se intentione mens humana tetenderit, elium a cogitatione compescat, si jam omnes circumscriptos spiritus ab oculis cordis amoveat, adhuc tamen in carne mortali posita videre gloriam Dei non valet sicut est. Sed quidquid de illa est quod in mente resplendet, similitudo, et non ipsa est. Unde et ille praedicator qui raptus usque ad tertium coelum fuerat dicebat: Videmus nunc per speculum in aenigmate . 31. Qua in re non despicienda nobis quaestio oritur, quomodo Joannes evangelista, cum erga miracula Redemptoris
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cum ioħes euangłista prius
niracula redẽptoris nrĩ narra¬
uit. atq infidelitatẽ uideoꝵ post¬
modum subdidit: ⁊ hanc euisdẽ
redẽptoris nriͣ głam que inmun¬
do apparuit. isaiã uidisse manifeᷤ¬
tat. Omne enĩ quod int̾ra mirũ
diuinitꝰ agit᷑. gła omĩ potentis
dĩ est. & euis gła in om̃ib factis
uidet᷑. Isaias gͦ eius głam int̃ra¬

Expanded text:
Sed cum Joannes evangelista prius miracula Redemptoris nostri narravit, et infidelitatem Judaeorum postmodum subdidit, hanc ejusdem Redemptoris nostri gloriam quae in mundo apparuit, Isaiam vidisse manifestat. Omne enim quod in terra mirum divinitus agitur gloria omnipotentis Dei est, et ejus gloria in omnibus factis videt
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ uidemꝰ. In arcu quippe. sic̃
prefatiis sum. aquã & ignis ap¬
par&. Et post mediatoris aduen¬
tum eo uirtus scĩ sp̃s in humano
geuere claruit. quo electos dĩ.¬
& aqua baptismatis lauit. &ig¬
ne diuini amoris in cendit. Qua¬
si enim admixto colore aque
simul & ignis quidã arcus innu¬
be ad ꝓpitiationẽ ponit᷑. cum
ueritas dicit. Nisi qui renatꝰ
fuerit ex aqua & spũ scoͣ. non po¬
test initroire in regnũ dĩ. Qui
arcus innube est indie pluuię.
quia indominica incarnatione.
in effusione p̾dicationis osten¬
ditur. ut ad ueniam corda cre¬
dentium dnõ parcente reuocen¬
tur. Nubem enim redemptoris
carnem. non inconuenient̃ acci¬
pimus. de qua ꝑ psalmistam dr̃.
Qui ponit nubem ascensũ tuũ.
Nubem quippe ascensum suum
posuit. quia his qui diuinitate
ubiq est. carne ad celestia ascen¬
dit. Expleta uero omĩ cȩlesti
mistica uisione. sub iungit

Expanded text:
spiritum, videmus. In arcu quippe, sicut spiritum, videmus. In arcu quippe, sicut praefatus sum, aqua et ignis apparet, et post mediatoris adventum eo virtus sancti Spiritus in humano genere claruit, quo electos Dei et aqua baptismatis lavit et ignis divini amoris incendit. Quasi enim admixto colore aquae simul et ignis quidam arcus in nube ad propitiationem ponitur, cum Veritas dicit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei . Qui arcus in nube est in die pluviae, quia in dominica incarnatione, et in effusione praedicationis ostenditur, 1248 ut ad veniam corda credentium, Domino parcente, revocentur. Nubem enim Redemptoris carnem non inconvenienter accipimus, de qua per Psalmistam dicitur: Qui ponit nubem ascensum suum . Nubem quippe ascensum suum posuit, quia is qui divinitate ubique est, carne ad coelestia ascendit. Expleta vero omni mystica visione, subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
celo: eius menbra sunt conuersi
homines in terra. Unus homo ẽ
qui & suꝑ lumbos ard& intrinsecꝰ.
& sub lumbis inferius ignis sui splen¬
dorem incircuitu emittit. quia
& angłos ad amorẽ suũ ꝑ diunita¬
tẽ tenuit. & homines ad scĩ ardo¬
ris sui desiderium ex humanita¬
te renocauit. Sequit᷑. Uelut as¬

Expanded text:
coelo, ejus membra sunt conversi coelo, ejus membra sunt conversi homines in terra; unus homo est qui et super lumbos ardet intrinsecus, et sub lumbis inferius ignis sui splendorem in circuitu emittit, quia et angelos ad amorem suum per divinitatem tenuit, et homines ad sancti ardoris sui desiderium ex humanitate revocavit. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
bemus. Unus itaq super thro¬
num est. qui & suꝑ lũbos ignem
intrinsectis hab& inangłis. & sub
lũbis ignem incircuitu hab& in
hominib. quia in omne quod ab
angłis amat᷑. ꝑ omne quod abho¬
minib desiderat᷑. unꝰ est qui incor¬
ib ard& amantiũ. Hinc est enĩ
quod magne ille potestates angłice
seraphin. id est in cendiũ nominan¬
tur. hinc de ipso omĩum creato¬
re scriptũ est. Ds nrͣ ignis consu¬
mens est. Ignis enĩ ds dicit᷑: qr
flamnus amoris sui incendit men¬
tes quas repla.. Et id circo seraphin
incendiũ dicit᷑. quia potestates ei
proxime in celis inestimabili amo¬
ris eius igne succense sunt. Ex hoc
igne succensa ardent interra cor¬
da iustoꝵ. hoc igne calefacta rede¬
unt adpenitentiã corda peccantiũ.
que inflamata uehementer timo¬
rem inamorem uertunt. Nam qͥ
prius tabescere metu ceꝑunt. post¬
modũ igne amoris flagrant. Et qr
eius menbra sunt electi angłi in

Expanded text:
bemus. Unus itaque super throbemus. Unus itaque super thronum est, qui et super lumbos ignem intrinsecus habet in angelis, et sub lumbis ignem in circuitu habet in hominibus, quia in omne quod ab angelis amatur, per omne quod ab hominibus desideratur, unus est qui in cordibus ardet amantium. Hinc est enim quod magnae illae potestates angelicae Seraphin, id est incendium, nominantur. Hinc de ipso omnium Creatore scriptum est: Deus noster ignis consumens est . Ignis enim Deus dicitur, quia flammis amoris sui incendit mentes quas replet. Et idcirco seraphin incendium dicuntur, quia potestates ei proximae in coelis inaestimabili amoris ejus igne succensae sunt. Ex hoc igne succensa ardent in terra corda justorum. Hoc igne calefacta redeunt ad poenitentiam corda peccantium, quae inflammata vehementer timorem in amorem vertunt. Nam quae prius tabescere metu coeperant, postmodum igne amoris flagrant. Et quia ejus membra sunt electi angeli in
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iacob dicera. salutare tuus
ihũ desidłio ardebat. quẽ sei¬
ens expectare perhibebat.
bat ignis cũ moyses dicerad
inueni grãm inconspectu tuo
ostende mihi te ipsum. ut uis
te. Ardebat ignis in mente.
dauid dicer&. Sitiuit anim
mea addm uiuum. quando
niam & parebo ante faciem
Qui incarnationẽ uerbi dest¬
rans. ait. Ostende nob dñe i
da nobis. Ardebat ignis: cũ s¬
on decorruptione uite preses
ste quasi sublũbis exterius resplen¬
d&. quia uniuersa gentilitas in car¬
nati dĩ est amore succensa. Quod
tamen intelligi. & alit̃ potest: qr
manitatẽ suam suam hominib in¬
notuit. qui ꝑ diuinitatẽ notus an¬
głis &ante incarnationẽ fuit.
Nobis gͦ alumbis inferius resplen¬
do incircuitu. cuius ignis intrinse¬
cus alumbis suꝑuis ard& incelo:
tesua conspiciunt. & amoris eius
ignib accendunt᷑ Nosuero qui hc̃
eradsũpta humanitate diligimꝰ
adhuc inhac corruptibili uita po¬
siti splendorẽ ignis illius foris ha¬

Expanded text:
are tuum Jesu desiderio ardebat, quem se moriens exspectare perhibebat. Ardebat ignis cum Moyses diceret: Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temetipsum, ut videam te . Ardebat ignis in mente cum David diceret: Sitivit anima mea ad Deum vivum; quando veniam et parebo ante faciemQui incarnationem Verbi desiderans, ait: Ostende nobis, Domilutare tuum da nobis . Ardebat ignis cum Simeon, de corruptione vitae praesentis ste quasi sub lumbis exterius resplendet, quia universa gentilitas incarnati Dei est amore succensa. 28. Quod tamen intelligi et aliter potest, quia em suam hominibus innotuit, qui per divinitatem notus angelis et ante incarnationem fuit. Nobis ergo a lumbis inferius resplendet in circuitu, cujus ignis intrinsecus a lumbis superius ardet in coelo,  divinitate sua conspiciunt, et amoris ejus ignibus accenduntur. Nos vero, qui hunc ex assumpta humanitate diligimus, adhuc in hac corruptibili vita positi, splendorem ignis illius foris ha
Abbreviated transcription (Latin):
cus s intrinsecus. quia amoris
flãma sicut dictum est inelech
atq spiritalib uiris ubiq in
finib uideam repleuit. nec ta
exiebat extrinsecus. quia se in
multitudinẽ gentiũ non dibi¬
bat. Que ardoris flãma uisi
post modũ incircuitu splendon¬

Expanded text:
secus, sed intrinsecus: quia amoris secus, sed intrinsecus: quia amoris flamma, sicut dictum est, in electis atque spiritalibus viris ubique in suis finibus Judaeam replebat, nec tamen exibat extrinsecus, quia sese in multitudine gentium non dilatabat. Quae ardoris flamma visa est, postmodum in circuitu resplend
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ardorẽ scĩ sps. qui corda que
repleuerit incendit: De quo ipsa
ueritas dicit. Ignẽ ueni mittere
in terrã. Quio est gͦ gͦd in hoc as¬
pectu hominis. qui prophete ap¬
paruit. alumbis superius intrin¬
secus ꝑ circuitum ignis ard&. a
lumbis uero inferius non ignis
intrinsecus. sed incircuitu resplen¬
d&. nisi quod ante incarnationẽ
uni geniti redẽptoris nri sola in¬
tra se uidea ardorẽ amoris eius
habuit. post incarnationẽ uero
illius incircuitu eiꝰ ignis resplen¬
duit. quia inuniuerso mundo gen¬
tib claritatẽ scĩ sp̃s effudit: Pri¬
us gͦ intrinsecus ignis erat. sed
splendor non erat. quia sc̾s sp̃s in
multis quidẽ patrib uideam reple¬
bat. s ad notitiam gentiũ. nec¬
dum eius lumen emicuerat. Alũ¬
bis uero eius & deorsũ ignis in
circuitu splend&. quia postquã
deuirgine carnẽ sumpsit. in hi¬
mano genere longe lateq scĩs
cuitũ esse describit᷑. non extrin¬

Expanded text:
nisi ardorem sancti Spiritus, qui corda quae nisi ardorem sancti Spiritus, qui corda quae repleverit incendit? De quo ipsa Veritas dicit: Ignem veni mittere in terram . Quid est ergo quod in hoc aspectu hominis qui prophetae apparuit a lumbis superius intrinsecus per circuitum ignis ardet, a lumbis vero inferius non ignis intrinsecus, sed in circuitu resplendet, nisi quod ante incarnationem unigeniti Redemptoris nostri, sola intra se Judaea ardorem amoris ejus habuit; post incarnationem vero illius in circuitu ejus ignis resplenduit, quia in unitibus claritatem sancti Spiritus effudit? Prius ergo intrinsecus ignis erat, sed splendor non erat, quia Spiritus sanctus in multis quidem partibus Judaeam replebat, sed ad notitiam gentium necdum ejus lumen emicuerat. A lumbis vero ejus et deorsum ignis in circuitu splendet. Quia postquam de virgine carnem sumpsit, in humano genere longe lateque sanctrcuitum esse describitur, non extrin
Abbreviated transcription (Latin):
lumbis & de suꝑ aspectũ ignis
intrinsecus ꝑ circuitũ habere
describit᷑. & alumbis & deorsum
spetiem ignis splendentis in circu¬
itu: In uestigandũ nãq est.
quare a lumbis & de suꝑ ignẽ in¬
trinseciis. nec tamen splendentẽ
ignẽ habere narratur. alum¬
bis uero & deorsum. habere ignis
spetiem dicit᷑. non tamen hunc
habere intrinsecus memoratur.
qui & splendentẽ & incircuitu
hunc habere describit᷑. Quid
enĩ lumboꝵ nomine. nisi ꝓpago
mortalitatis ex primit᷑: P ropt᷑
quod & iam & deleui dicit᷑. quia ad¬
huc in lumbis patris erat. cum mel¬
chi sedech occurrit abrahe. De lum¬
bis uero abfeꝰ uirgo maria exiit .in
curus utero unigenitꝰ patris per
qua in carnatione uniuerso inno¬
tuit mundo ds : sicut & ꝑ psalmis¬
tam dicit᷑. Accingere gladiotu¬
o : suꝑ femur tuum potentissime.
Gladium & enu circa femur po¬
tentissimus sũpsit. quia sermo pre¬
dicationis illius ex incarnatione
conualuit. Quid gͦ iste ignis designat.

Expanded text:
lumbis et desuper aspectum ignis intrinsecus per circuitum habere describitur, et a lumbis et deorsum speciem ignis splendentis in circuitu? Investigandum namque est quare a lumbis et desuper ignem intrinsecus, nec tamen splendentem ignem habere narratur; a lumbis vero et deorsum habere ignis speciem dicitur, non tamen hunc habere intrinsecus memoratur, quia et splendentem et in circuitu hunc habere describitur. Quid enim lumborum nomine, nisi propago mortalitatis exprimitur? Propter quod etiam de Levi dicitur quia adhuc in lumbis patris erat cum Melchisedech occurrit Abrahae . De lumbis vero Abrahae virgo Maria exiit, in cujus utero Unigenitus Patris per qua incarnatione universo innotuit mundo Deus, sicut per Psalmistam dicitur: Accingere gladium tuum circa femur tuum, potentissime . Gladium etenim circa femur potentissimus sumpsit, quia sermo praedicationis illius ex incarnatione convaluit. Quid vero iste ignis designat,
Abbreviated transcription (Latin):
tem predicatores scĩ nubes appellati
sunt: quia uerbis pluunt: miraculi
coruscant. Qui uolare quoq ut m¬
bes dicunt᷑: quia in terra uiuentes
extra terram fuit omẽ quod egeri
Unde & perquendã nubem dicit᷑
In carne enim ambulantes: non schn
carnem militamus. Priores & enĩ pa¬
tres conugiis utebant᷑. filios procl¬
abant. substantias possidebant. aisi.¬
perit. quȩ porta atrii exterioris dr̃
pcerius qruppe est atriũ uita presenᷤ
inqua omne quod corporaliter a¬
tur: corporaliter &iam uidetur
u tam in longitudine quam in
sftitudine mensurat᷑ : quia cũ ad

Expanded text:
tem praedicatores sancti nubes appellati tem praedicatores sancti nubes appellati sunt, quia verbis pluunt, miraculis coruscant. Qui volare quoque ut nubes dicuntur, quia et in terra viventes extra terram fuerunt per omne quod egerunt. Unde et per quamdam nubem dicitur: In carne enim ambulantes non secundum carnem militamus ? Priores enim patres conjugiis utebantur, filios procreabant, substantias possidebant, curiis. Quae porta atrii exterioris dicitur. Exterius quippe est atrium vita praesens, in qua omne quod corporaliter agitur, corporaliter etiam videtur: quae tam in longitudine quam in latitudine mensuratur: quia
Abbreviated transcription (Latin):
nrͣm si saltim uerbi contumeliã apͥ¬
mo acciꝑet : non statim contumdi
reddit: non cor funditꝰ com moue
non ad odiũ erumpit non p̃ceptum
dilectionis obliuiscit᷑. Sed hoc stipi¬
nus ex omĩpotentis dĩ grã potuit
quia surgens in altitudine̾ porta fu
Hoc nos miseri nr̃a uirtute imitan
non possumus: quia longe inferus
sicut paumentũ iacemus. Qd aut
nos in uita scõꝵ de nrã ad miratiõe
dicimus: cum ipsi quoq antiqui pa¬
tres predicatoꝵ scẽ eccłiȩ uitã consi.¬
derantes ualde ad mirandi sunt. An
non eoꝵ uitam psalmista ad miratꝰ
ẽ cum dicebat. Michi autem nimis
honorificati sunt amici tui ds̃: ni¬
mis confortatꝰ ẽ principatꝰ eoꝵ. Qa
de quib eius amicis dicat euagiũ
in terroga. in quo ueritas pͣdicatorb
dicit. Uos amici mei estis. Esaias
quoq eoꝵ uitam intuens ait. Qui
sunt isti qui ut nubes uolant: qlc
columbe ad fenestras suas: Recte an¬

Expanded text:
nostrum, si saltem verbi contumeliam a prnostrum, si saltem verbi contumeliam a proximo acceperit, non statim contumeliam reddit, non funditus commovetur, non ad odium erumpit, non praeceptum dilectionis obliviscitur? Sed hoc beatus Stephanus ex omnipotentis Dei gratia potuit, quia surgens in altitudinem porta fuit. Hoc nos miseri nostra virtute imitari non possumus, quia longe inferius sicut pavimentum jacemus. 15. Quid autem nos in vita sanctorum de nostra admiratione dicimus, cum ipsi quoque antiqui patres praedicatorum sanctae Ecclesiae vitam considerantes, valde admirati sunt? An non eorum vitam Psalmista admiratus est, cum dicebat: Mihi autem nimis honorati sunt amici tui, Deus, nimis confortatus est principatus eorum ? Quod de quibus ejus amicis dicat Evangelium interroga, in quo Veritas praedicatoribus dicit: Vos amici mei estis . Isaias quoque eorum vitam intuens, ait: Qui sunt isti qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Recte au
Abbreviated transcription (Latin):
dũ de duob ducibꝰ cęlestis exercitꝰ
loquor : martir quoq stephanus me¬
moriȩ occurrit: qui tentꝰ pro creato¬
ris sui nomine & inmedio ꝑsecutoꝵ
deductus : in ꝑterritꝰ stetit fidutiali¬
ter docuit: & ex zelo ueritatis perse¬
quutores suos fortiter increpauit.
dicens. Uos semꝑ spũi scõ restitistis.
Cumq illi ad lapides currerent: ut
eum lapidibus necarent. flexo ge¬
nu ꝓ eisdem ꝑsecutoribꝰ ex orauit
dicens. Onẽ ne statuas illi̾ hoc pecca¬
tum. Que itaq ista uirtꝰ est sic
⁊ elo feruere ut eis aquib tenebat᷑
perfidie suȩ improperia fiduti alit̾
diceret: & sic diligeret ut in morte
quoq ꝓ eis a quib moriebat᷑ ora¬
ret: Sic quippe ex zelo inferbuit
ac si mansuetudinis nichil haberet:¬
& sic mansuetꝰ in eoꝵ dilectione per¬
stitit: ac si contra eos feruoris nichil
habuisset. Pensemus inter hec i
nr̃e conscienti& reatꝰ iacet. Quis qi

Expanded text:
dum de duobus ducibus coelestis exercitus dum de duobus ducibus coelestis exercitus loquor, martyr quoque Stephanus memoriae occurrit, qui tentus pro Creatoris sui nomine, et in medium persecutorum deductus, imperterritus stetit, fiducialiter docuit, et ex zelo veritatis persecutores suos fortiter increpavit, dicens: Vos semper Spiritui sancto restitistis . Cumque illi ad lapides currerent, et eum lapidibus necarent, flexo genu pro eisdem persecutoribus oravit, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Quae itaque ista virtzelo fervere, ut eis a quibus terrebatur perfidiae suae improperia fiducialiter diceret, et sic diligere, ut in morte quoque pro eis a quibus moriebatur oraret? Sic quippe ex zelo inferbuit, ac si mansuetudinis nihil haberet, et sic mansuetus in eorum dilectione perstitit, ac si contra eos fervoris nihihabuisset. Pensemus inter haec ubi nostrae conscientiae reatus jacet. Quis enim