comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lus. Sp̃s inquit sc̃s ueniet super
te. & uistus altissimi obumbitr¬
bit tibi. ut uel abangelo uel
ab euangelista tantum natiui
tatis huius sacraxmenta dicant᷑.
cuius nanirtor ierissimus. ẽ.
A PERIENS AUTẼ PHiLIP¬
PUS OS SUUM. ET INCIPI¬
ENS ASCRIPTURA ISTA.
hilippus interp̃tatur os lam¬
padis. Pulcherq est sensus.
quod os lampadis suum a peri¬
ret os. dum occulta prophetiȩ
inscientiae lucem proferret
Quamuis & iuxta historiam pos¬
sit ista circum locutio designare
aliquanto longiorem futurum
tunc esse sermonem. Et
DUM TRENT PERUIAM
UENERUNT AD QUAN¬
DAM AQUAM.
st hodie bethtur siue beth¬
soro uicus intribu iuda eun¬
tibus abhelia chebron uicesimo
lapide. iuxta quem fons ad io¬
dicem montis ebulliens. ab eadẽ
quagignitur sorbetur humo
A postolorum acta referunt
in huius uiculi fonte. eunuchũ
aphilippo fuisse baptizatum.
Nam .ẽ. & alia behtzur intri¬
bu iuda. mille passus distans
abheliotripoli : ETAIT EU¬

Expanded text:
lus: Spiritus, inquit, sanctus veniet super lus: Spiritus, inquit, sanctus veniet super te, et virtus Altissimi obumbrabit te , ut vel angelo vel ab atatis ejus sacramentum dicatur, cujus narrator rarissimus est. Aperiens autem Philippus os suum, et incipiens ab hac Scriptura, Philippus interpretatur os lampadis; pulcherque est sensus quod os lampadis suum aperiret os dum obscura prophetiae in scientiae lucem proferret: quamvis et juxta historiam possit ista circumlocutio designare aliquando longiorem futurum tunc esse ejus sermonem. Et dum irent per viam, venerunt ad quamdam aquam. Est hodie Bethtur, sive Bethsoro, vicus in tribu Juda euntibus ab Helia Chebron vicesimo lapide. Juxta quem fons ad radicem montis ebulliens ab eadem qua gignitur sorbetur humo. Apostolorum Acta referunt in hujus viculi fonte eunuchum a Philippo fuisse baptizatum. Nam est Helia Bethtur in tribu Juda mille passus distans ab Heliotripoli. Et ait eu
Abbreviated transcription (Latin):
litate iudicium. ẽi. sublatum. ẽ.
illud significat quod detribula¬
tione atq iudicio ad patrem
uictor ascenderit. siue quod
iudex omnium iudicu non
repperit ueritatem. sed absq
culpa seditione iudeorum &
pilati uoce damnatus sit. ut
admiretur propheta quod
omnium ds̃ setradiderit pas¬
sioni. De quo paulus loquitur
Sienim credidissent. Num quã
dnm̃ gloriae crucifixissent
Sequitur. Cenerationem illius
quis enantebit: Quod dupliciter
Intellegitur. Aut enim indiui¬
nitate eius accipiendum. ẽ. qđ
inpossibile sit diuinae natiuita¬
tis nosse mysteria. dequa ip¬
se loquitur inprouerbiis. an¬
te omnes colles genenoruit me.
Iuxta illud quod alibi legimus
Quis cognouit sensum dñi aut
consiliarius eius fuit : Id est
nullus. Aut de partu uirgi¬
nis. quod difficulter possit ex¬
poni. Deniq cum mariae di¬
ceretur ab angelo. concipies
& paries filium. illa respondit.
Vnde mihi hoc quia uirum non
cognoui: Cui rursum ange¬

Expanded text:
litate judicium ejus ablatum est, litate judicium ejus ablatum est, illud significat, quod de tribulatione atque judicio ad Patrem victor ascenderit; sive quod judex omnium, judicii non repererit veritatem; sed absque ulla culpa, seditione Judaeorum et Pilati voce damnatus sit. Unde admiratur Propheta, quod omnium Deus se tradiderit passioni. De quo Paulus loquitSi enim credidissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Sequitur: Generationem illius quis enarrabit? Quod dupliciter intelligitur, aut enim de divinitate ejus accipiendum est, quod impossibile sit divinae nativitatis nosse mysteria. De qua ipse loquitur in Proverbiis: Ante omnes colles generavit me . Juxta illud quod alibi legimus: Quis cognovit sensum Domini, aut consiliarius ejus fuit , id est, nullus, aut de partu virginis quod difficulter possit exponi, denique cum Mariae diceretur ab angelo: Concipies et paries filium, illa respondit: Unde mihi hoc, quia virum non cognovi, cui rursum ange
Abbreviated transcription (Latin):
Quem io hannes baptista monstra¬
bat dicens : Ecceagnus dĩ. ecce
quitollit peccata mudi: Qui
& mapocalypsi iohannis euan¬
gelistae agnus occisus saepe
monstratur. qui deseipso lo¬
quitur in hieremia. Ego autẽ
sicut agnus in nocens. & ductis
aduictimam nesciebam. Cum
enim nesciret peccatum. pro
nobis peccatum factus. ẽ. Et
sicut agnus cumducitur ad uic¬
timam non repugnat. sic ille
cum passus . ẽ. uoluntate. ut de¬
strueret eum qui habebat mor¬
tis imperium. humilians se usq
ad mostem. & mortem crucis.
Hic agnus . ẽ. incuius trpo immo¬
labatur agnus cuius cruor litus
inpostibus exterminatorem fu
gabat aegypti. qui non solum
sanguine suo nos redemit. sed
& lanis operuit. ut algentes
infidelitate sua ueste caleface¬
ret. & audiremus apostolum
loquentem nobis. quot quot
enim inxp̃o baptizati estis.
xp̃m induistis. Et malio loco
sequitur. deangustia & de iudi¬
cio sublatus. ẽ. siue ut septua¬
ginta trrnstulerunt. In humi¬

Expanded text:
quem Joannes Baptista monstraquem Joannes Baptista monstrabat, dicens: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Qui et in Apocalypsi Joannis evangelistae, agnus occisus saepe monstratur , qui de seipso loquitur in Jeremia: Ego autem sicut agnus innocens, et ductus ad victimam, nesciebam . Cum enim nesciret peccatum, pro nobis peccatum factus est , et sicut agnus cum ducitur ad victimam non repugnat, sic ille propria passus est voluntate, ut destrueret eum, qui habebat mortis imperium, humilians se usque ad mortem, et mortem crucis . Hic agnus est, in cujus typo immolabatur agnus, cujus cruor litus in postibus extegabat Aegypti, qui non solum sanguine suo nos redemit, sed et lanis operuit ut algentes in fidelitate sua veste calefaceret, et audiremus Apostolum loquentem nobis: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis; et in alio loco: sequitur: De angustia et de judicio sublatus est, sive ut Septuaginta transtulerunt: In humi
Abbreviated transcription (Latin):
US QUIS ENARRABITO
ut dediuinitate eius accipien¬
Edum ẽ. quod in possibilesit
diuinae natiuitatis nosse mys¬
teria dequa pater loquitur.
ante luciferum genui te:
aut depastu uirginis quod
difficulter possit exponi
Cuius nrtionem mariat
quaerenti. perangelum di¬
citur. Sp̃s sc̃s superueniet
inte Vt uel abangelo uel ab
euangelista tantum natiui¬
tatis eius sacirmenta dicant᷑.¬
cuius nanirtor nxrissimus. ẽ
QNM TOLLETUR ATER¬
RA UITA EIUS
tnequaquam intenix. sed in
caelo uiueret. Hoc testimoni¬
um cum actibus apostolorum
reginae candacis eunuchus re¬
da ueheretur. & legens non in¬
tellegeret. interp̃tante philip¬
po super passione & nomine sal¬
uatoris intellexit. & statimbap¬
tiratus inagni sanguine quem
legebat uir meruit appellari.
&apostolus genti aethropum
missus. Qui igitur oblatus ẽ.
pilato quia ipse uoluit & non
respondit ut patibulum pro
ipse sicut ouis ad occisionem
ductus ẽ. & quasi agnus conrm
tondente ommutuit. &enim
pascha nr̃m immolatus ẽ xp̃s.

Expanded text:
arrabit? Aut de divinitate ejus accipiendum est, quod impossibile sit divinae nativitatis nosse mysteria, de qua Pater loquitur: Ante luciferum genui te . Aut de partu Virginis, quod difficulter possit exponi. Cujus rationem Mariae quaerenti, per angelum dicitur: Spiritus sanctus superveniet in te. Ut vel ab angelo, vel ab evangelista tantum nativitatis ejus saccujus narrator rarissimu est. Quomodo tolletur a terra vita ejus? ut nequaquam in terra, sed in coelo viveret. Hoc testimonium, cum in Actibus apostolorum reginae Candacis eunuchus rheda veheretur, et legens non intelligeret, interpretante Philippo super passione et nomine Salvatoris intellexit, et statim baptizatus in agni sanguine quem legebat, vir meruit appellari et Apostolus genti Aethiopum missus est Qui igitur oblatus est Pilato quia ipse voluit, et non respondit ut patibulum pro Ipse sicut ovis ad occisionem luctus est, et quasi agnus coram tondente obmutuit. Etenim Pascha nostrum immolatus est Christus ;
Abbreviated transcription (Latin):
Densandum est huius mulie¬
ris mentem quanta uis amoris
accenderat. quae amonumen¬
to dñĩ etiam discipulis receden¬
tibus nonrecedebat . Ex qui¬
rebat quem non inuenerat . fle¬
bat inquirendo . &amoris sui
igne succensa. eius quem ablatũ
credidit ardebat desiderio . Et
oculi quid nm quaesierunt &
non inuenerunt lacrimis iam
exundabant. amplius dolentes
quod fuerat ablatus demonum̃¬
to. quam quod fuerat occisus
in ligno. Qnm magistritanti
cuius ei uita subtracta fuerat.
Nec memoria remanebat.
Vnde contigit ut eum sola
tunc uideret. quaeremansit
ut quaereret. Quianimirum
uistus bonioperis perseueran¬
tia est. ut uoce ueritatis dicitur
Qui autem perseuerauerit usq
infinem. hic saluus erit
DUM ERCO FLERET. IN¬
CLINAUIT SEET PROSPE¬
XIT IN MONUMENTUM.
ET UIDIT DUOS ANCELOS
INALBIS SEDENTES. UNU

Expanded text:
pensandum est hujus mulieris mentem quanta vis amoris accenderat, quae a monumento Domini, etiam discipulis recedentibus non recedebat. Exquirebat quem non invenerat, flebat inquirendo, et amoris sui igne succensa ejus, quem ablatum credidit, ardebat desiderio: » et oculi qui Dominum quaesierant et non invenerant, lacrymis jam exundabant; amplius dolentes quod fuerat ablatus de monumento, quam quod fuerat occisus in ligno: quoniam magistri tanti, cujus ei vita subtracta fuerat, nec memoria remanebat. « Unde contigit ut eum sola tunc videret, quae remansit ut quaereret: quia nimirum virtus bonitia est, ut voce Veritatis dicitur: Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Dum ergo fleret, inclinavit se et prospexit in monumentum, et vidit duos angelos in albis sedentes, unu
Abbreviated transcription (Latin):
cialiter in quam partem mitti
rete debeat non iubetur. prre¬
sentem ecclesiam designauit.
quae bonos ac malos colligit.
Nec eligit quos trahat. quia &
quos eligere possit ignorat.
Haec autem piscatio post dñi
resurrectionem facta insolam
dextenirm missa est. quia ad
uidendam claritatis eius glori¬
am. sola electorum ecclesia ꝑ¬
tinget. quae desinistro opere
nil habebit. In illa piscatione
piiremultitudine piscium rete
rumpitur. quia nunc ad con¬
fessionem fidei etiam cum elec¬
tis reprobi tanti intrant. qui
ipsam quoq ecclesiam haeresib:
scindunt. Inista uero piscati¬
one & multi pisces & magni ca¬
piuntur & rete nonrũpitur:
quia scã electorum ecclesia in
continua auctoris sui pace re¬
quiescens. Nullis iam dissensioni¬
b: dilaniatur. MISERUNT

Expanded text:
cialiter in quam partem mitti cialiter in quam partem mitti rete debeat non jubetur, praesentem Ecclesiam designavit quae bonos simul ac malos colligit; nec eligit quos trahat, quia et quos eligere possit ignorat: haec autem piscatio post Domini resurrectionem facta, in solam dexteram missa est, quia ad videndam claritatis ejus gloriam sola electorum Ecclesia pertinget quae de sinistro opere nihil habebit. In illa piscatione prae multitudine piscium rete rumpitur, quia nunc ad confessionem fidei, etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant: in ista vero piscatione et multi pisces et magni capiuntur, et rete non rumpitur, quia sancta electorum Ecclesia in continua auctoris sui pace requiescens, nullis jam dissensionibus dilaniatur. Capt
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionem suam inlitore
stabat. Ac si ipsum resurrecti¬
onis suae mysterium rebus dis¬
cipulis loqueretur dicens: Iam
uobis in mari Nonappareo. quia
uobiscum inperturbationis fluc¬
tibus nonsum. Facta est autem
discipulis piscationis magna dif¬
ficultas. ut magistroueniente
fieret ammirationis magna sub¬
limitas. MITTITE INDEX¬
TERAM NAUIGII RETE.
ET INUENIETIS.
is in scõ euangelio legitur quia
dñs iussit ut ad piscandum re¬
tia mitterentur. ante passio¬
nem uidelicet & post passionem:
Sed prius quam redemptor nr̃
pateretur ut resurgeret. mit¬
ti quidem rete adpiscandum
iubet. sed utrum indextenrm
an insinis trammitti debuisset
non iubet. Post resurrectionẽ
uero discipulis apparens. mitti
rete indexteram iubet. In illa
piscatione tanti capti sunt ut re¬
tia rum perentur. In ista & mul¬
ti capti sunt. & retia rupta non
sunt. Quis uero nesciat bonos
dexterr & malos sinistra figura¬
ri : Illa ergo piscatio inqua spe¬

Expanded text:
resurrectionem suam in littore resurrectionem suam in littore stabat, ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Facta est autem discipulis piscationis magna difficultas, ut magistro veniente fieret admirationis magna sub6.-- Mittite in dexteram navigii rete, et invenietis. Bis in sancto Evangelio legitur quia Dominus jussit ut ad piscandum retia mitterentur, ante passionem videlicet et post resurrectionem. Sed priusquam Redemptor noster pateretur et resurgeret, mitti quidem rete ad piscandum jubet, sed utrum in dextram, an in sinistram mitti debuisset, non jubet: post resurrectionem vero discipulis apparens, mitti rete in dexteram navigii jubet. In illa piscatione tanti capti sunt, ut retia rumperentur: in ista autem et multi capti sunt, et retia rupta non sunt. Quis vero nesciat bonos in dextera, et malos in sinistra figurari? Illa ergo piscatio, in qua spe
Abbreviated transcription (Latin):
plerxq negotia. quae sine pec¬
catis exhiberi. aut uix. aut
Nullatenus possunt. Quae
ergo ad peccatum implicant.
adhaec necesse: ẽ. ut post con¬
uersionem animus non recur.¬
rat. MANE AUTEM IAcO
FACTO. STETIT IB̃S INL¬
TORE. NONTAMEN COGNO¬
UERUNT DISCIPULI QuIA
IH̃SEST. DICIT ERCOEIS
TARIUM HABETIS: RE¬
SPONDENUNT EI NON
uaeri pot est cur discipu¬
Elis in marilabonenti¬
bus post resurrectionem dñs
inlitore stetit. qui ante resur¬
rectionem suam coram discipu¬
lis influctib maris ambulauit :
Cuius reinctio festine cognos¬
citur. si ipsa quaetunc inerat
causa pensetur. Quid enim
mare nisi pracesens saeculum
significat. quod se causarum
tumultu &undis uitae corrup¬
tibilis inlidit : Quid persolidi¬
tatem litoris. nisi illa perpetui¬
tas quiaetis aeternae figuratur.
Quia igitur discipuli adhuc in¬
fluctib mostalis uitae inerant.
inmari labonrbant. Quia uero
redemptor noster iam corrup¬
tionem carnis excesserat. posts

Expanded text:
ploraque negotia, quae sine pecploraque negotia, quae sine peccato exhiberi, aut vix, aut nullatenus possunt. Quae ergo ad peccatum implicant, ad haec necesse est, ut post conversionem animus non recurrat. Mane autem jam facto, stetit Jesus in littore, non tamen cognoverunt discipuli, quia Jesus est. Dicit ergontarium habetis? Responderunt ei: Non. Quaeri potest cur discipulis in mari laborantibus post resurrectionem Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis in fluctibus maris ambulavit? Cujus rei ratio festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat causa pensetur. Quid enim mare nisi praesens saeculum significat? quod se causarum tumultu et undis vitae corruptibilis illidit. Quid per soliditatem littoris, nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia igitur discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant; quia vero Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post
Abbreviated transcription (Latin):
MANIFESTAUIT AUTEOO
SIC ERANT SICOUL PETÑS
ETT homas qui dicitur
DIDIMUS. ET NATHANA¬
HEL QUI ERAT ACHANA
GALILEAE. ET PILITEBE¬
DEI. ETALII EXDISCIpu¬
LIS EIUS DUO. Dicit CIS
SIMON PETRUS. UADOPIS¬
CARI. DICUNT EI. UENIM
ET NOS TECṼ ET EXIERUÑ
ET ASCENDERUNT INNA¬
UEM. ET ILLA NOCTEN¬
HIL COEPERUNT
uaeri enim potest cur petrus
quipiscator ante conuersi¬
onem fuit. post conuersionem
adpiscationem reduit. Et cum
ueritas dicat. Nemo mittens
manum suam in anctrum &
aspiciens retro. aptus. ẽ. regno
dĩ. Cur repetut quod dereli¬
quid÷ Sed siuistus discretionis
intendatur. citius uidetur
quia nimirum negotium quod
ante conuersionem sine peccato
extitit. hoc etiam post conuer¬
sionem culpa repetere non fuit.
Uam piscatorem petrum. mathe¬
um uero telonearium scimus.
Et post conuersionem suam ad
piscationem petrus reduit. ma¬
theus uero ad telonei negotiũ
Nonrediit. Q uia & aliud est
uictum perpiscationem quae¬
rere. aliud telonei lucris ex¬
ercitia augere. Sunt enim

Expanded text:
festavit autem sic: Erant autem simul Petrus et Thomas, qui dicitur Didymus et Nathanael qui erat a Cana Galileae, et filii Zebedaei, et alii ex discipulis ejus duo. Dicit eis Simon Petrus: Vado piscari. Dicunt ei: Venimus et nos tecum. Et exierunt et ascenderunt in navem; et illa nocte nihil ceperunt, etc. Quaeri potest cur Petrus, qui piscator ante conversionem fuit, post conversionem ad piscationem redit, cum Veritas dicat: Nemo mittens manum suam in aratrum, et aspiciens retro, aptus est-regnoDei , cur repetiit quod dereliquit? Sed si virtus discretionis intenditur citius videtur, quia nimirum negotium quod ante conversionem sine peccato exstitit, hoc etiam post conversionem culpa repetere non fuit, nam piscatorem Petrum, Matthaeum vero telonarium scimus. Et post conversionem suam ad piscationem Petrus rediit, Matthaeus vero ad telonei negotium non rediit. Quia et aliud est victum per piscationem quaerere, aliud telonei lucris pecunias augere. Sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
amoris in religione gerebat.
ut aula regia derelicta. deulti¬
mis mundi partib ueniret ad
templum dñi. Vnde iustamer¬
cede dumquaerit inter pretem
lectionis. xp̃m quem quaerebat
inuenit. Plusq ut hieronimis
ait indeserto fonte ecclesiae.
quam inauncto synagogae tem¬
plorepperit. Ibi enim quod
hieronimus admirando prolo¬
quitur. mutauit aethyops pel¬
lem suam. idest sorde peccato¬
rum abluta. delauacro ihũ
de albatus ascendit.CAN¬
DACIS REGINE ETHyOpT̃I
t in regum libro legimus quia
Dregina austriuenit a finibus
tenire: audire sapientiam salo¬
monis. Moris quippe fuit illi
nationi semꝑ a feminis regi. eas¬
q: candaces appellare:UUi
ERAT SUPER OCONES
egina aethropum thesauntr¬
rium precemittens inhierusalem.
gentium designat ecclesiam: uir¬
tutum fideiq dño donalaturũ.
Sed & nominis ethimologia
conuenit. Pot est enim canda¬
cis exebreo. commutata interp̃¬
tari : Ipsa quippe ẽ. cui inpsal¬
mo prohis qui cõmutabuntur.

Expanded text:
amoris in religione gerebat, amoris in religione gerebat, ut aula regia derelicta, de ultimis mundi partibus veniret ad templum Domini. Unde justa mercede, dum quaerit interpretem lectionis Christum, quem quaerebat invenit, plusque, ut Hieronymus ait, in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae templo reperit. Ibi enim quod Jeremias admirando proloquitur: Mutavit Aethiops pellem suam , id est, sorde peccatorum abluta de lavacro Jesu dealbatus ascendit. Candacis reginae Aethiopum. Et in Regum libro legimus quia regina Austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Moris quippe fuit illi nationi semper a feminis regi, easque Candaces appellari. Qui erat super omnes Regina Aethiopum thesaurarium praemittens in Hierusalem, gentium designat Ecclesiam, virtutum fideique Domino dona laturam. Sed et nominis etymologia convenit. Potest enim Candacis ex Hebraeo commutata interpretari. Ipsa quippe est, cui in Psalmo pro his qui commutabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Dene in meridie quaeritur &
Pinuenitur & abluitur ille.
qui deuotione pectoris ardens
uelut quaedam gentium pri¬
mitiae dõ meruit consecrrri
Inquo spĩtaliter illud psalmis¬
tae completum.ẽ. aethropia
piireueniet manus eius dõ.
ADUIAM QUAE DESCEN¬
DIT ABHIERUSALEM
IN GATAM. HAEC ESTDE¬
SERTA. ET SURGENS ABIIT
onuia sed gaza desesta dici¬
tur. Vetus enim illa gata
quae terminus quondam erat
chananeorum iuxta aegyptũ
ad solum usq destructa. & alia
pro illa alio loco constructa. ẽ:¬
Quae allegorice gentium ple¬
bem designat. olim adĩ cultu¬
ur desertam. neq ullius pro¬
phetarum pitredicationib ex¬
cultam. Via uero quae ad ean¬
dem abhiero solymis descendens
fontem salutis aperuit. dñsihs
salem ad nũ infirma descendit.
baptismatis unda dealbauit nr̃i
UIR AET HYOPS EUNU¬
CHUS POTEUS.
PDrouistute & integrititem̃tis.
uir appellatur . Nec inmerito
qui tantum studium inscriptu¬
ris habebat. ut eas etiam inuia
legere noncessabat. Tantũq

Expanded text:
Bene in meridie quaeritur, et invenitur, et abluitur ille qui devotione pectoris ardens velut quaedam gentium primitiae Deo meruit consecrari, in quo spiritaliter illud Psalmistae completum est: Aethiopia praeveniet manus Deo. Ad viam quae descendit ab Hierusalem in Gazam; haec est deserta. Et surgens abiit. Non via sed Gaza deserta dicitur. Vetus enim illa Gaza quae terminus quondam erat Chananaeorum juxta Aegyptum ad solum usque destructa, et alia pro illa alio loco est constructa. Quae allegorice gentium plebem designat olim a Dei cultura desertam, neque prophetarum ullius praedicationibus excultam. Via vero quae ad eamdem ab Hierosolymis descendens fontem salutis aperuit Dominus Jrusalem ad nostra infirma descendit, baptismatis unda dealbavit, nostrique vir Aethiops eunuchus potens. Pro virtute et integritate mentis, vir appellatur. Nec immerito, qui tantum studium in Scripturis habebat, ut eas etiam in via legere non cessabat. Tantumque
Abbreviated transcription (Latin):
CON CORDIA
starumduarum in plurimis fit
concordalectionum: Euangeliũ
dicit In pr incipioenet uerbũ. &
a postolus Tuin principiodñe ter¬
ramfunda sti Euangelium dicit
Omnia peripsum factã sunt. & mun¬
dusperipsum factus ẽ A postolus
dicit. perquem fecit & saecula.
Apostolus ubidicit. Thronustu

Expanded text:
CONCORDIA. Istarum duarum in plurimis fit concordia lectionum. Evangelium dicit: In principio erat Verbum. Et Apostolus: Tu in principio, Domine, terram fundasti. Evangelium dicit: Omnia per ipsum facta sunt, et mundus per ipsum factus est. Apostolus dicit: Per quem fecit et saecula. Apostolus ubi dicit: Thronus, t
Abbreviated transcription (Latin):
cui. Et postpassionem. resur¬
rectionis ascensionisq: ipsius glo¬
ria conspecta. sp̃seius sunt dono
mirifice refecti: Quib: omnibus
manifeste cognouerunt. quod
huius modi gloria. Non cuilibet
scõrum sed illisolihomini qui &ẽ
indiuinitate unigenitus a patre.
conuenir&¬
PLENŨ GRATICETUERITAUS
uia & in diuina natura qua
ds̃ ueritas. ẽ. plenus est. &¬
inhumana in quahomouerus grar¬
tia factus .ẽ plenus est Tnilla ple¬
nitudineds̃ est. Informadĩ aequa¬
lisdõ Iniista plenitudine seruus.
Informaserui. Quia insimilitudi¬
ne hominum factus. habituest in¬
uentus ut homo. Gratia e plenus
larimunere p̃ceteris mostalibus
datum ẽ ut statim ex quo in utero
uirginis concipi&homo fierunci¬
per&. uerus es set &ds̃ Et deple¬

Expanded text:
cui . Et post passionem, resurcui . Et post passionem, resurrectionis, ascensionisque ipsius gloria conspecta, Spiritus ejus sunt dono mirifice refecti. Quibus omnibus manifeste cognoverunt, quod hujusmodi gloria non cuilibet sanctorum, sed illi soli homini, qui esset in divinitate unigenitus a Patre, convenirPlenum gratia et veritate. Quia et in divina natura, quia Deus veritas est, plenus est, et in humana, in qua homo verus, gratia factus est, plenus est: in illa plenitudine Deus est in forma Dei, aequalis Deo; in ista plenitudine, servus in forma servi, quia in similitudine hominum factus, et habitu est inventus ut homo . Gratia plenus lari munere, prae caeteris mortalibus datum est, ut statim ex quo in utero virginis concipit et homo fieri inciperet, verus esset et De
Abbreviated transcription (Latin):
natus est Gloria ẽ. aucta. Non¬
S naturx mutata. Medicusergo
iste sicuenit. ut decarneuitia car¬
nis extinguer&. & demoste occi¬
der& mostem. Ideo uerbum caro
factum .ẽ. ut possimus dicere. uidi¬
musgloriam eius. Qualemgloriã
qualis factus ẽ filius hominis. Et
uerbum carofactum .ẽ. Nihilaliud
debet intellegi. quam sidicer&ur.
& ds̃ homo factus ẽ. carnemuide¬
licet induendo etanimam. Vt sicul
quisq: nrmunus homo ex carne
constat etanima. lta unus ab in car¬
nationis temporexp̃s ex diuinita¬
te carne & anima constat
loriam xp̃i. quamante
in carnatione muidere
non potenaent homines.
post incarnationem uiderunt
Aspicientes humanitatemmirr¬
culis refulgentem. & intellegin¬
tesdiuinitatem in tus latitantem. Ag̃¬
Illimaxime. quie iusclaritatem
Ante passionemtnens figunati in
monte scõ contemplarimeruer̃.
Vocedelapsa ad eum huiuscemodi
camagnificagloria. Hic est filius
meus dilectus in quomihi conpla¬

Expanded text:
natus est, gloria est aucta, nonnatus est, gloria est aucta, non natura mutata. Medicus ergo iste sic venit, ut de carne vitia carnis exstingueret, et de morte occideret mortem. Ideo Verbum caro factum est, ut possimus dicere: Vidimus gloriam ejus. Qualem gloriam? qualis factus est Filius hominis. Et Verbum caro factum est. Nihil aliud debet intelligi, quam si diceretur: et Deus homo factus est, carnem videlicet induendo et animam, ut sicut quisque nostrum unus homo ex carne constat et anima, ita unus ab incarnationis tempore Christus, ex divinitate, carne et anima constat. Gloriam Christi quam ante incarnationem videre non poterant homines, post incarnationem viderunt, aspicientes humanitatem miraculis refulgentem, et intelligentes divinitatem intus latitantem; illi maxime, qui et ejus claritatem, ante passionem transfigurati in monte sancto, contemplari meruerunt, voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi compla
Abbreviated transcription (Latin):
luit ille qui interp̃tabatur qua¬
siminus latineloqui secundũ
gramaticos. & tamen explica¬
re ueritatem. secundũ audito¬
res infirmos. Sienim dicer&¬
ex sanguine singulariter. Non
explicar& quoduolebat. Ex san¬
guinib: enimmaris & feminae :¬
Nascuntur homines. Quod autẽ
subdit. Neq: ex uoluntate carnis.
carnem profemina posuit quia
de costacum facta es set dixitada
Hoc nuncos exossib meis. & caro
de carnemea: Et a postolus. Ne¬
mocarnem suamodiohabet. id.ẽ.
uxorem. Carnalis quippenostra
genenrtio ex sanguinib: idestex
natum maris etfeminȩ. ducit:
originem Atuero spiritalis sp̃s
sc̃ignatia ministratur. Quam
a carnali distinguens dñ sait
Nisiquis renatus fuerit ex aqua
& spu. Non potest introire in reg¬
num dĩ. Quod natum est ex carne
ETUERBŨCAROFACTŨ Ẽ
ET HABITAUI TINNOBIS
erbum caro factum ẽ. ut nos
de carne transi re mus inuos¬
bum Nec uerbum de siit . eẽ . quod
fuerxt. Nechomoperdidit. eẽ qđ

Expanded text:
luit ille qui interpretabatur, qualuit ille qui interpretabatur, quasi minus Latine loqui, secundum grammaticos, et tamen explicare veritatem secundum auditores infirmos. Si enim dicerex sanguine, singulariter, non explicaret quod volebat. Ex sanguinibus enim maris et feminae nascuntur homines. Quid autem subdit: Neque ex voluntate carnis? Carnem pro femina posuit, quia de costa cum facta esset, dixit Adam: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea. Et Apostolus: Nemo carnem suam odio habet, id est, uxorem. Carnalis quippe nostra generatio ex sanguinibus, id est, ex natura maris et feminae ducit originem. Ac vero spiritualis Spiritus sancti gratia ministratur, quam a carnali distinguens Dominus, ait: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnverbum caro factum est et habitavit in nobis. Verbum caro factum est, ut nos de carne transiremus in Verbum, nec Verbum desiit esse, quod fuerat. Nec homo perdidit esse, quod
Abbreviated transcription (Latin):
RUN TEUM. OEDITEIS
POTES TATEM PILIOSMĨ
agnibeniuolentia.
magnamiseri cordia
Vnicus natus .e: & noluit ma¬
nere unus Seddsunicũ eundẽ
ipsum quemgenuenrt . & ꝑquẽ
cuncta creauent. Misit inhunc
mundum. Nonut esset unus. sed¬
ut fractres haben& adoptatos¬
Non enimnos natisumus dedõquo¬
modo illeunigenitus. sedadop¬
itati pergratiamipsius. Ergo
potestas ut filiidĩfiant quicre¬
dunt in eum. Cum hocipsum da¬
tureis ut credãturineũ : DÑs
noster matrem tantum modo
habet supertemrm . & nospatrẽ
tantum modo habemus incaelo
Cum enimaccepisset mostalẽ
hominemadam dedithominib:
inmostalem suum patrem dm̃
Exmunere diuinoprius potes¬
tate adoptionis accepta. postea
consecuti sunt ut eẽ. filiidĩ mere¬
rentur. QUINONEXSAN¬
QUINIBUS NEQUEEXUO¬
LUNTATEUIRI. NEQ: EX
UOLUNTATECARNIS.
non est latinum sed gre¬
Roce positũ est pluraelito: Ñ.
Apudlatinos enim semꝑ san¬
guis dicitur singularit̃: Sed ma¬

Expanded text:
runt eum, dedit eis runt eum, dedit eis potestatem filios Dei agna benevolentia, magna misericordia, unicus natus est, et noluit manere unus, sed Deus unicum eumdem ipsum quem genuerat, et per quem cuncta creaverat, misit in hunc mundum, ut non esset unus, sed fratres haberet adoptatosNon enim nos nati sumus de Deo quomodo ille unigenitus, sed adoptati per gratiam ipsius. Ergo potestas, ut filii Dei fiant, qui credunt in eum, cum hoc ipsum datur eis, ut credat in eum. Dominus noster, matrem tantummodo habet super terram, et nos patrem tantummodo habemus in coelo. Cum enim accepisset mortalem hominem Adam, dedit hominibus immortalem suum Patrem Deum. Ex munere divino, prius potestate adoptionis accepta, postea consecuti sunt, ut esse filii Dei mererentur. Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate viri, neque ex voluntate carnis, non est Latinum, sed Graece positum est pluraliter αἱμάτων; apud Latinos enim semper sanguis dicitur singulariter, sed ma
Abbreviated transcription (Latin):
nouerunt saluatorem suume om¬
nia undiq: testimonium perhibu¬
erunt. Quiergonon cognouer̃:
Amatoresmundiqui a mando
mundum dicti sunt mundus. Hoc
enim meruerunt appellari. qđ
ille ubihabitant. Nam qui non di¬
ligunt mundum carneuersant
inmundo sed corde in habitantcȩlo
INPROPRIAUENIT
INpropria. quia inmundo quẽ
perdiuinitatem fecit. ꝑhuma¬
nitatẽ natus apparuit. Inmun¬
doergoerat perdiuin itatem.
Inimundũ uenit ꝑ incarnationẽ
Venire quippe uelabire. huma¬
nitatis est manere & eẽ diuinita¬
TIs ET SUIEŨ NONRECEPER
omines scilicet. Quosipsecre¬
Hauit Iudaci. quos peculia rẽ
rificis patrum glorificauenrt
actis quib suae legis doctrinam
contulerat. ex quib: sein carnan¬
dum promiserat. & inquib se in¬
carnatum ut promis eratosten¬
dit. ipsieum recipere magna ex
paste recusarunt. Multienim
eum exutroq: populores puer̃.
multienim receperunt. Dequi¬
bus euangelista consequenter
insinuat dicens
QUOT QUOTAUTẼRECEPE¬

Expanded text:
noverunt Salvatorem suum? omnoverunt Salvatorem suum? omnia undique testimonium perhibuerunt. Qui ergo non cognoverunt? amatores mundi, qui, amando mundum, dicti sunt mundus, hoc enim meruerunt appellari, quod ille, ubi habitant. Nam qui non diligunt mundum, carne versantur in mundo, sed corde inhabitant coelum. In propria venit. In propria, quia in mundo, quem per divinitatem fecit, per humanitatem natus apparuit. In mundo ergo erat, per divinitatem; in mundum venit, per incarnationem. Venire quippe vel abire humanitatis est, manere et esse, divinitatis. Et sui eum non receperunt. Homines scilicet, quos ipse creavit, Judaei quos peculiarem srificis patrum glorificaverat actis, quibus suae legis doctrinam contulerat. Ex quibus se incarnandum promiserat, et in quibus se incarnatum, ut promiserat, ostendit, ipsi eum recipere magna ex parte recusarunt; multi enim eum ex utroque populo respuerunt, multi receperunt, de quibus Evangelista consequenter insinuat, dicens: Quotquot autem recepe
Abbreviated transcription (Latin):
minatur siue nacurli in¬
genio seu sapientia diuina. Sicut
enimne moa seipsoesse. Ita etiã nemo
a seipsos apiens. eẽ. pot est. sed illo in¬
lastraonte. De quoscriptũ ẽ: Om¬
nis sapientia ad nõdõ est: Cuiꝰ ut ram
q: Natur met diuinã uidelicet qua
semper ubiq: totus manet. & huma¬
nam ex qua in tempore natus loco
inclusus apparuit. Consequenter
euangelista describit dicens
INMUNDO ERAT
eputes quia sicent quo mo¬
do inmundo est. Temi caelũ
luna stellȩ arbores peconr &
homines. Non sicdsinmnundo erat
sed sicut astifex regens quod fecit
Os autem in fusus mundo. ubique
positus p̃sentia maiestatis. facit¬
& gubernat quod fecit
ETMUNDUS PERIPSU
FACTUS ESTETMUNDUS
SUM NONCOCNOUII
uidest mundus peripsũ¬
factus est : Caelũ tenr
omare &omnia quae in
eis sunt mundus dicitur. Num quid
caelinon cognouerunt quistella
miserunte aut angel in on cogno¬
uerunt quiaccesserunt etminis¬
trabant eie aut sidera non cog¬

Expanded text:
minatur, sive naturali inminatur, sive naturali ingenio, seu sapientia divina. Sicut enim nemo a se ipso esse, ita etiam nemo a se ipso sapiens esse potest, sed illo illustrante, de quo scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est . Cujus utrque naturam, et divinam videlicet, qua semper ubique totus manet, et humanam, ex qua in tempore natus, loco inclusus, apparuit; consequenter Evangelista describit, dicens: In mundo erat. Non putes quia sic erat, quomodo in mundo est terra, coelum, luna, stellae, arbores, pecora, et homines; non sic Deus in mundo erat, sed sicut artifex regens quod fecit. Deus autem infusus mundo ubique positus, praesentia majestatis facit et gubernat quod fecit. Et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. Quid est, Mundus per ipsufactus est? coelum, terra, mare, et omnia quae in eis sunt, mundus dicitur. Nunquid coeli non cognoverunt, qui stellam miserunt ? Aut angeli non cognoverunt, qui accesserunt et ministrabant ei ? Aut sidera non cog
Abbreviated transcription (Latin):
modo possit isteuerum de dõdige¬
re e missusadõ. Quiduocabaturc
cui nomenenat iohannes. quare
uenit : Audi HICUENIT IN
TESTIMONUM. UTTESTI¬
MONIUM PERHIBERSTOE D̃
LUMINE. UTOM NESGRE¬
DERENT PERILLUM NON
ualisiste quitestimoniũ
perhiber& delumine:
Aomagnum aliquidiste
iohannes Ingens merito mag¬
nagnrtia. & magnacelsitudo
Quareigitur uenit : Vt testimo¬
nium perhiber& delumine Vt
quid hoc e ut omnescrederent
perillum. Et de quoluminetes¬
timonium perhiber& e enat
luxuera. quare additũ est ueroce
quia & homo in luminatus dicit᷑ lux
mundi. E. ta postolus inquit puis¬
tis aliquando tenebre. Nuncautem
luxindño Nametoculi Nr̃i dicunt
lumina. sed nisi aut pernoctem lu¬
cernaaccendatur. aut perdiem sol
exeat. lumina illa sinecausa patert
Sic & iohannes erat lux. sed non uenr
quia in luminatione factus est lux
ERAT LUXUERA QUA EINLA¬
MINAT OM NEM HOMO INẼ
UENIENTẼ INHUNCMUNDŨ
mnemui delicet. quinlu¬

Expanded text:
modo possit iste verbum de Deo dicemodo possit iste verbum de Deo dicere? Missus a Deo: quid vocabatur? cui nomen erat Joannes: quare venit? audi. Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Non ualis iste, qui testimonium perhiberet de lumine? Magnum aliquid iste Joannes, ingens meritum, magna gratia, et magna celsitudo. Quare igitur venit? Ut testimonium perhiberet de lumine. Ut quid hoc? Ut omnes crederent per illum. Et de quo lumine testimonium perhiberet. Erat lux vera, quare additum est, vera? Quia et homo illuminatus dicitur luxmundi, et Apostolus inquit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Nam et oculi nostri dicuntur lumina, sed nisi aut per noctem lucerna accendatur, aut per diem sol exeat, lumina illa sine causa patent, sic et Joannes erat lux, sed non vera, quia illuminatione factus est lux. Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum; omnem videlicet, qui illu
Abbreviated transcription (Latin):
est in aste caelum Sole mẽtluna
uides sunt ista in aste. sed foris
corpone sunt. In aste uita sunt
ETUITAERAT LUXHOMINŨ
rgo illauita perquam
facta sunt omnia. Ipsa
Quitalux est: Et non quo¬
rum cumq: anim alium. sed lux
hominum : Quia ex ipsa homines
inluminantur. pecona non in lu¬
minantur. Homo enimfactus. ẽ
adimaginem dĩ. & habet ratio¬
nalem mentem: perquampos¬
sit percipere sapientiam
ETLAX INTENEBRISLUCEL.
ETTENEBRAEEAM NON
CONPRAEHENDERUNT
omine s infideles. Inuusti
INiqui rxpaces. auari ama¬
tores saeculi. Hae sunt tenebre :
quȩ dñm non conp̃hendunt.
idest non intellegunt. Purga
deoculo tuo quicquid maliest: &
uidebis sapientiam. quaed s̃ est
Beatimundo corde: Quoniam
ipsi dm̃uidebunt Ptit hoco
MIS SUS ADOCIINOMEN
GRATIOHANNES.
uia ergo dñsih sxp̃s. sic¬
enrthomo ut later& in
illo ds̃ missus ẽ ante illũ
magnus homo. percuius testimo¬
nium in uenir&ur plusquã homo
Et quisesthice fuithomo: Et quo¬

Expanded text:
est in arte coelum, solem et lunam est in arte coelum, solem et lunam vides, sunt ista in arte, sed foris corpora sunt, in arte vita sunt. Et vita erat lux hominum. Ergo illa vita, per quam facta sunt omnia, ipsa vita, lux est, et non quorumcunque animalium, sed lux hominum, quia ex ipsa homines illuminantur, pecora non illuminantur, homo enim factus est ad imaginem Dei, et habet rationalem mentem, per quam possit percipere sapientiam. Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Homines infideles, injusti, iniqui, rapaces, avari, amatores saeculi, hi sunt tenebrae, quae Dominum non comprehendunt, id est, non intelligunt. Purga de oculo tuo, quidquid mali est, et videbis sapientiam, quae Deus est: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes. Quia ergo Domierat homo, ut lateret in illo Deus, missus ante illum magnus homo, per cujus testimonium inveniretur plusquam homo. Et quis est hic? fuit homo: et quo
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam. excluduntur idola
Propter quod ait apłs Scim: quia
nihilestidolũ Omnia creata per¬
sunt modo suo subsistunt : omnia
igiturcreata. modo suo subsistun
Omne quod subsistit. Natunm
habet. Nihil non habet natunrm
Nihiligitur. Non subsistit: Ma¬
lumsine uerbo factum .ẽ: sineuer¬
bo factum . ẽ. nihil: Malumigit᷑
nihilest. Nihil uero non subsistit
Malumigitur non subsistit. Nul¬
lum malum subsistit . Omniscrea¬
turx subsistit: Nullumigitur
malum creatur est Quare ni¬
hil. neq: bonumaliquodest. Ne¬
q: ullo modo subsistit. Neq: ullacre.¬
aturx . ẽ: Et omne quod modo
aliquo est . & bonũ est & nonnisi
ꝑ uerbum .ẽ. QUODFACTŨ
EST. IN IPSOUITAEST
ic distinguendum . ẽ: Quod
Ofactum ẽ hic sub dist inguae.
& de inde infer. inuipsouita est¬
F. acta esttemx. sed ipsa ñ ẽ. uita
Estautemin ipsa sapientia spiri¬
taliternatio quaedam quate ner
facta est. haecuita ẽ. Tenirmui¬
des est in astetemr. Caelũ uides.

Expanded text:
sententiam excluduntur idola. sententiam excluduntur idola. Propter quod ait Apostolus: Scimus quia nihil est idolum . Omnia creata sunt, et modo suo subsistunt. Omnia igitur creata modo suo subsistunt, omne quod subsistit, naturam habet, nihil non habet naturam, nihil igitur non subsistit, malum sine Verbo factum est, sine Verbo factum est nihil, malum igitur nihil est. Nihil vero non subsistit, malum igitur non subsistit; nullum malum subsistit, omnis creatura subsistit. Nullum igitur malum creatura est, quare nihil neque bonum aliquod est, neque ullo modo subsistit, neque ulla creatura est, et omne quod modo aliquo est, et bonum est, et non nisi per Verbum est. Quod factum est: In ipso vita est. Sic distinguendum est, quod factum est, hic subdistingue, et deinde infer. In ipso vita est. Facta est terra, sed in ipsa non est vita. Est autem in ipsa sapientia, specialiter ratio quaedam, qua terra facta est, haec vita est, terram vides, est in arte terra. Coelum vides,
Abbreviated transcription (Latin):
Alii hominẽ eum apud homines
temporliter conuersatũ. ille
dm̃ a puddm̃. In principio ma¬
nentẽ ostendit dicens Hocenet
in principio apud dm̃ : Aliimagna¬
lia quae in homine gessit ꝑhibeNT.
ille quodomnemereatunmuisi¬
bilem et inui sibilem peripsũ ds̃ pat̃
fecerit. docet dicens Omnia per
ipsũ facta sunt. & sineipsofactũ. ẽ.
nihil Puerunt her&ici quidice¬
rent: Siergonatus ẽ. xp̃s. erat
quando nonerat. Hos in primo
sermonere darguit euangelista
cumdicit : Inpr incipio eret uer¬
bum: Euerunt aliiquix p̃m homi¬
nemtantum. Nonet dmcrede¬
rent. quosconsequent̃ obprimit
liscorporrlis : Nulla enimfor¬
ma. Nulla conpages. Nulla con¬
cordia pastium. Nulla qualiscũq
substantia quae potest habere
pondus Numerum mensuroom.
eẽ. potest. Nisi ꝑ illud uerbum &
ab illo uerbo creatore cuidictũ. &
Omnia in mensur. Innumero
& pondere disposuisti
ET SINEPSOFACTŨ ẼNIHIL¬
eccatum non peripsumest
uerbum factum. Perhancenĩ

Expanded text:
Alii hominem eum apud homines Alii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille Deum, apud Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in principio apud Deum. Alii magnalia quae in homine gessit perhibent ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem, per ipsum Deum Pater fecerit, docet, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Fuerunt haeretici, qui dicerent: Si ergo natus est, Christus erat, quando non erat; hos in primo sermone redarguit evangelista, cum dicit: In principio erat Verbum. Fuerunt alii qui Christum hominem tantum, non et Deum crederent, quos consequenter opprimit,lis, corporalis, nulla enimma, nulla compages, nulla concordia partium, nulla qualiscumque substpondus, numerum, mensuram, esse potest, nisi per illud Verbum, et ab illo Verbo creatore, cui dictum est: Omnia in mensura, in numero et pondere disposuisti. Et sine ipso factum est nihileccatum non per ipsum Verbum factum. Per hanc enim
Abbreviated transcription (Latin):
Nprincipio erat uerbũ. In quo
principio e & uerbũ enet
&ds̃enatuerbum: Assidue enim
dicendo. Nomin a uerborum¬
qua siuiluerunt uerba. Ecce uer¬
bumdico. cumdico ds̃ Quambre¬
ue est quod dixi. quattuor litte¬
rrs & syllabas duas. Num quid nã
hoc totum est ds̃. quattuor litte¬
rȩ & syllabaeduaee Anquan¬
tum hocuile est: tantum carũ . ẽ.
quod in eis intellegitur e q̃uid
factum est incorde tuo cũ audisses
ds̃ : Et quid factum est incorde.
meo cum dicerem ds̃. magna &
summa qua edam substantia cogi¬
infinita ubiq: p̃sens. ubiq: tota. nus¬
quam exclusa. Quando ista cogitas
hocest uerbum dedõ incorde tuo.
Aln euangelistȩ xp̃m extempo¬
renatum discribunt. lohannes
eundem in principio fuisse cestat᷑
dicens. In principio erat uerbũ
Aliiinterhomines eum subito ap¬
paruisse commemorant. Ille ip¬
sumapud dm̃ semper fuis sedecla¬
natdicens Et uerbumeratapud
dm̃ Alii eum uerum hominem
ille ipsumuerum confirmat esse:
dm̃dicens Etdserat uerbum

Expanded text:
principio erat verbum. In quo principio? Et verbum erat us erat Verbum. Assidue enim dicenda nomina verborumquasi viluerunt verba. Ecce verbum dico, cum dico Deus, quam breve est quod dixi, quatuor litteras et syllabas duas. Nunquidnam hoc totum est, Deus, quatuor litterae et syllabae duae? an quantum hoc vile est, tantum charum est quod in eis intelligitur? Quid factum est in corde tuo, cum audisses, Deus? Quid factum est in corde meo, cum dicerem, Deus? Magna et summa quaedam substantia cogiinfinita, ubique praesens, ubique tota, nusquam exclusa, quando ista cogitas, hoc est, verbum de Deo in corde tuo. Alii evangelistae Christum ex tempore natum describunt, Joannes eumdem in principio fuisse testatur, dicens: In principio erat Verbum. Alii inter homines eum subito apparuisse commemorant, ille ipsum apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille ipsum verum confirmat esse Deum, dicens: Et Deus erat Verbum.
Abbreviated transcription (Latin):
pnecẽperat. ut quicumq testi¬
monium dicer& contr&aliquem
causa mostis. ipse primum lapidẽ
mit ter& in eum . quem primũ ore
nus interp̃tatur. Recte ignur
quila pidabant mastrrem. uestim̃i
sua. lux infernum reliquerunt ita
dete confessionero. Homi¬
nemuidecstantem. & tar¬
men dñm confitetur : Ac sidicer&
DNeihũ stas quidem quasi homo
seda diuuasquasids̃. Stassurrexisti
Vt meuenientem susciperes &am¬
plexaris F ilius inuocat patrem
mastrrinuocat agoniten Drie
ihũ suscipe spm̃meum. qui expel¬
liturde carne mea proptercon¬
fessionemtuam Fasesteniinut sp̃s
qui prote funditͥ ate suscipiatur.
POSITISAUTEMGENIBUS
CLAMAUITUOCEMAGNADI¬
rose quidem stans onruit
pro inimicis genuflexit.
Aquia ipsorum maior iniquitas
maius supplicandiremedium fla¬
gitabat Et minrbeatima strris
uistus. quisictelo feruebat. ut eis¬
a quib: tenebatur palam suae ꝑ¬
fidiae culpas ex probror&. Sic di¬

Expanded text:
praeceperat ut quicunque testipraeceperat ut quicunque testimonium diceret contra aliquem causae mortis, ipse primum lapidem mitteret in eum, quem primum ore nus interpretatur. Recte igitur qui lapidabant martyrem, vestimenta sua juxta infernum reliquerant. Et um meum. Videte confessionem: hominem videt stantem, et tamen Dominum confitetur. Ac si diceret: Domine Jesu, stas quidem quasi homo, sed adjuvas quasi Deus. Stas, surrexisti ut me venientem susciperes et amplexareris, filius invocat patrem, martyr invocat agonitheten. Domine Jesu, suscipe spiritum meum, qui expellitur de carne mea, propter confessionem tuam, fas est enim ut spiritus, qui pro te funditur, a te suscipiatur. Positis autclamavit voce magna, diro se quidem stans oravit, pro inimicis genu flexit, quia ipsorum major iniquitas majus supplicandi remedium flagitabat. Et mira beati martyris virtus, qui sic zelo fervebat, ut eis, quibus tenebatur, palam suae perfidiae culpas exprobraret, sic di
Abbreviated transcription (Latin):
tis uela diuuantis est. recte adex¬
trisdistantemuidit. queminter
homine spersequentes adiutorẽ
habuit EXCLAMANTES AUTẼ
UOCEMAGNA CONTINUE¬
RUNT AURES SUAS
pruus animus. Claudunt
Aures. Nea pestisillis IN¬
grediatur ueritas Claudunt au¬
res quia clausos habebant etocu¬
los & caelosa pestos nonuideneN
ETIMPETUM PECERUMT
UNIA NIMITERIN CUM
Naimpietas. unusimpetus.
Almaior consensus inscelere.
quam in religione :
GIGICIENIES EUM EXIRA
CIUITATEM LA PIDABANT
Tdñs extrapostam passus ẽ:
quino selegit demundo
insupernum suum regnum & glo¬
riam & stephanus quasi aduena
mundi. extrarciuitatemlapidat᷑:
Non enimhabunt hic manentem
ciuitatem. sed futunrm totamente
qua erebat Et iuxta rerum muta¬
tionem mastyrmundicordisla doe¬
los intuitum dirigit. persecutor du¬
rȩceruicis manus ad lapides mitit
ETTESTES DEPOSUERUNT
UESTIMENTA SUA SECUS
PEDES ADULESCENTIS quI
UOCABATUR SAULUS
uare testes falsi primum
lapidauerunt e quialex

Expanded text:
tis vel adjuvantis est, recte a dextis vel adjuvantis est, recte a dextris Dei stantem vidit, quem inter homines persequentes adjutorem habuit. Exclamantes autem voce magna, continuerunt aures suas. O pravos animos, claudunt aures, ne apertis illis ingrediatur veritas. Claudunt aures, quia clausos habebant et oculos, et coelos apertos non viderant. Et impetum fecerunt unanimiter in eum. Una impietas, unus impetus, major consensus in scelere quam in religione. Et ejicientes eum extra civitatem lapidabant. Et Dominus extra portam passus est, qui nos elegit de mundo in supernum suum regnum et gloriam, et Stephanus, quasi advena mundi, extra civitatem lapidatur. Non enim habuit hic manentem civitatem, sed futuram tota mente quaerebat. Et juxta rerum immutationem martyr mundi cordis, ad coelos intuitum dirigit, persecutor dure cervicis manus ad lapides mittit. Et testes deposuerunt vestimenta secus pedes adolescentis qui vocabatur Saulus. Quare testes falsi primum lapidaverunt? Quia lex
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ ammibi a pestaestuia adhuc
intera sum. &iamme ad cae¬
lorum regna aspicio Caelos
istos a peruerunt mihilapides ur̃i
Persecutioneur. Aperuistis mihi
caelos. Vsq adhuc caelos apestos
non uidenam. Sanguis meus. cla¬
uiscaelorumest. Acsidicer&
De ponite lapides. Confitemini
dĩ Sedillilapidestenentes. perse¬
cutionis. ueritatẽ audire ñ poteraeN
ET FILIUM HOMINISS TAN¬
TẼ ADEXTRISUIRTUTIS DĨ
nis perfectus sit filius.
Quid ẽ. quod huncbeatis
master. hominis potius quam dĩfi¬
lium appellare maluit Cuiplus
utiq gloriae uide n&ur allaturis.
si eum dĩ potius quam hominis filiũ
appellare uoluisset : Nisiut hoc
testimonio iudaeorum confund&¬
n&ur infidelitas. qui sehominem
crucifixisse & huncdm̃ credere
noluisse meminerunt : ad confor¬
tandam ergobeatima strrissapi¬
entiam caelestis regniianua pan¬
ditur. & ne in noxius homo lapi¬
datus titubet interar. ds̃ homo
crucifixus appar& coronatus in
caelo Vnde quiastarepugnan¬

Expanded text:
. Jam mihi aperta est via; adhuc . Jam mihi aperta est via; adhuc in terra sum, etiam ad coelorum regna aspicio; coelos istos aperuerunt mihi lapides vestri, persecutione vestra aperuistis mihi coelos, usque adhuc coelos apertos non videram, sanguis meus clavis coelorum est. Ac si diceret: Deponite lapides, confitemini Dei, sed illi lapides tenentes, persecutionis veritatem audire non poterant. Et Filium hominis stantem a dextris virtutis Dei. nis perfectus sit Filius, quid est quod hunc beatus martyr hominis potius quam Dei Filium appellare maluit, cui plus utique gloriae videretur delaturus, si eum Dei potius quam hominis Filium appellare voluisset, nisi ut hoc testimonio Judaeorum confunderetur infidelitas, qui se hominem crucifixisse, et hunc Deum credere noluisse meminerunt? Ad confortandam ergo beati martyris patientiam, coelestis regni janua panditur, et ne innoxius homo lapidatus titubet in terra, Deus homo cruccoelo. Unde? Quia, stare, pugnan