comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corde tuo et in tota aĩa tua. et in tota
mẽte tua: et diliges ꝓximũ tuũ tanꝙͣ
te ip̃m. Ut enĩ homo se diligere nosset:
ꝯstitutus est ei fuis quo referret oĩa que
ageret. ut bĩs eẽt. Non enĩ qui se diligit
aliud uult ẽẽ ꝙͣ beatus. Hic autẽ fiius ẽ:
adherere deo. Ian igitur scienti diligere
seipm. cũ mandatur de ꝓximo diligendo
sicut se ip̃m: quid aliud mandatur. nisi
est dei cultus: hec uera religio. hec recta
pietas. hec tñ deo debita seruitus. Que¬
cũqz igitur ĩmortalis potestas. ꝙͣtalibet
uirtute p̾dita. si non diligit sicut seip̃am.
subdita beata est. Si gͦ non tolit deũ mi¬
sera est qr pͥuatur deo: si autẽ colit deũ
nis uirib fauet qͣ striptũ est. Sacrifi¬
cans diis eradicabitur nisi dño soli. Nã
ut alia nũt taceã que ꝑtinẽt ad religionis
ob sequiũ qͦ colitur deꝰ: sacrificiũ certe
nullus hom̃ est qui audeat dicere deberi
nisi deo soli. Multa denq de cultu diuino

Expanded text:
corde tuo et in tota anima tua et in tota mente tua, et: Diliges proximum tuum tamquam te ipsum. Ut enim homo se diligere nosset, constitutus est ei finis, quo referret omnia quae ageret, ut beatus esset; non enim qui se diligit aliud uult esse quam beatus. Hic autem finis est adhaerere Deo. Iam igitur scienti diligere se ipsum, cum mandatur de proximo diligendo sicut se ipsum, quid aliud mandatur, nisi est Dei cultus, haec uera religio, haec recta pietas, haec tantum Deo debita seruitus. Quaecumque igitur inmortalis potestas quantalibet uirtute praedita si nos diligit sicut se ipsasubdita beata est. Si ergo non colit Deum, misera est, quia privatur Deo; si autem colit Deum,nis viribus favet, quia scriptum est: Sacrificans diis eradicabitur, nisi soli Deo . Nam ut alia nunc taceam, quae pertinent ad religionis obsequium, quo colitur Deus, sacrificium certe nullus hominum est qui audeat dicere deberi nisi deo. Multa denique de cultu diuino
Abbreviated transcription (Latin):
malaꝵ labe mũdamuir: et eiꝰ noie ꝯse¬
crauuir. Ip̃e eñ fons nr̃e btĩtudinis
ip̃e oĩs appetitoĩs est fiuis. Hũt eligẽtes
uel potius religentes. amseramꝰ enim
negligentes: hũc gͦ religentes uñ et
religio dicta ꝓhibetir: ad eũ dilectione
tendiuiꝰ. ut ꝑueniendo quiestamiꝰ: ideo
beati: qr illo fine ꝑfecti. Bonũ enĩ nr̃m
de cuiꝰ fine inter pħos magna cõtencis¬
umiꝰ aĩa intellectualis ĩcorporeo si dici p̃t
amplexu. ueris impletur fecũdatur q
uirtutibz. Hoc bonũ diligere. in toto cor¬
de. in tota aĩa. et in tota uirtute p̾cipinẽ
did hͦ bonũ debenius et a ꝯnib diligini᷑.
duti: et qͦs diligimꝰ ducere. Sit ꝯplẽt᷑

Expanded text:
malarum labe mundamur et eius nomine consemalarum labe mundamur et eius nomine consecramur. Ipse enim fons nostrae beatitudinis, ipse omnis adpetitionis est finis. Hunc eligentes uel potius religentes amiseramus enim neglegentes — hunc ergo religentes, unde et religio dicta perhibetur, ad eum dilectione tendimus, ut perueniendo quiescamus, ideo beati, quia illo fine perfecti. Bonum enim nostrum, de cuius fine inter philosophos magna contentius anima intellectualis incorporeo, si dici potest, amplexu ueris inpletur fecundaturque uirtutibus. Hoc bonum diligere in toto corde, in tota anima et in tota uirtute praecipimur; ad hoc bonum debemus et a quibus diligimur duci, et quos diligimus ducere. Sic conple
Abbreviated transcription (Latin):
uit nos seruitutem que latria gre¬
re dicitur: sine in quibusq sacra¬
mẽtis siue in nobis ip̃is debenius. Huiꝰ
eñ templũ simul om̃s et singuli tẽpla
sumꝰ: qr et oĩm concordiã et singulos
inhabitare dignatur: qm̃ nec mole¬
distenditur: nec ꝑticipacõe minuitur.
Cũ ad illũ sursum est. eius est altare
cor nrmm : eius unigenito. eũ sacerdotem
placamꝰ. ei cruẽtas uictimas cedinius
qñ usq ad sauguinẽ ꝓ eiꝰ ueritate cer¬
tamus: eñ suauissimo adolemus ĩcenso
cũ in eius ꝯspectu pio sanctoq amore
flagranmis: ei dona eius in nobis nosq
ip̃os uouenius et reddimiꝰ: ei benefitioꝵ
eiꝰ solẽnitatib festis et dieb statutis
dicamus sacramusq memoriã. ne uo¬
lumine tempoꝵ ingrata subrepat obli¬
uio: ei sacrifitamꝰ hostiã hũilitatis et
laudis in ara cordis. igne feruide cari¬
tatis. ad hũc uidendũ sicut uideri pot̾it.
eiq coherendũ ab oĩ pc̃toꝵ et cupiditatũ

Expanded text:
uic nos seruitutem, quae Xatpeia Graece dicitur, siue in quibusque sacramentis siue in nobis ipsis debemus. Huius enim templum simul omnes et singuli templa sumus, quia et omnium concordiam et singulos inhabitare dignatur; distenditur, nec partitione minuitur. Cum ad illum sursum est, ejus est altare cor nostrum: ejus Unigenito eum sacerdote placamus: ei cruentas victimas caedimus, quando usque ad sanguinem pro ejus veritate certamus: ei suavissimum adolemus incensum, cum in ejus conspectu pio sanctoque amore flagramus: ei dona ejus in nobis, nosque ipsos vovemus, et reddimus: ei beneficiorum ejus solemnitatibus festis et diebus statutis dicamus sacramusque memoriam, ne volumine tempouio; ei sacrificamus hostiam humilitatis et laudis in ara cordis igne feruidam caritatis. Ad hunc uidendum, sicut uideri poterit, eique cohaerendum ab omni peccatorum et cupiditatum
Abbreviated transcription (Latin):
Uecũ ita suit: si platoniti uel qui¬
cũq alii ista senstrũt ꝯ uostentes
deuni sunt deũ glorificarent et grãs
agerent. net euanescerent in cogitaͤ
suis. nec ppłoꝵ eruorib partim aucto¬
res fierent partun resistere non auderẽt.
profecto ꝯfiterentur et illis ĩmortalib
ac beatis et nobis ĩmortalib at mise¬
ris ut ĩmortales at btĩ ẽẽ possunꝰ unũ
deũ deoꝵ colẽdũ qui et nr̃ est et illorum

Expanded text:
cum ita sint, si Platonici, vel quicumque alii ista senserunt, cognoscentes Deum, sicut Deum glorificarent, et gratias agerent, neb evanescerent in cogitationibus suis, nec populorum erroribus partim auctores fierent, partim resistere non auderent; profecto confiterentur, et illis immortalibus ac beatis, et nobis mortalibus ac miseris, ut immortales ac beati esse possimus, unum Deum deorum colendum, qui et noster est et illorum
Abbreviated transcription (Latin):
lumen uerũ: qd̾ illuminat om̃em ho¬
minem uenientem in hũc mũdũ.
.In qua dr̃a satis ostenditur aĩam ra¬
cionalem et intellectualem qualis
erat in iohanne sibi lumien ẽẽ nõ posse
s alteriꝰ ueri luminis participatõe
lucere. Hoc et ip̃e iohauues fatetur.
ubi ei ꝑhibeus testimoniũ dicit: nos
om̃s de plenitudine eiꝰ accepinius.

Expanded text:
t omnem hominem uenientem in hunc mundum. In qua differentia satis ostenditur animam rationalem uel intellectualem, qualis erat in Iohanne, sibi lumen esse non posse, sed alterius ueri luminis participatione lucere. Hoc et ipse Iohannes fatetur, ubi ei perhibens testimonium dicit: Nos omnes de plenitudine eius accepimus.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ĩ mortaliũ beatoꝵq aĩas eẽ ĩtes¬
ligit. qͦs in celestib sedib habitare nõ
dubitat. non habere supͣ se naturã nisi
dei qui fabritatus ẽ mũdũ. a qͦ et ip̃a
facta est: nec aliũde illis suꝑis p̾bere
uitam beatam et lumuen intelligẽtie
ueritatis. ꝙͣ unde pͥbetur et nob̾is :¬
ꝯsonãs enãgelio ubi legitur. fuit hõ
missus adeo: cui nomen erat iohãnes.
Hit uenit in testimoniũ. ut testimo
nũ phiberet de liuie: ut om̃s trede¬

Expanded text:
etiam inmortalium beatorumque animas esse inteletiam inmortalium beatorumque animas esse intellegit, quos in caelestibus sedibus habitare non dubitat, non habere supra se naturam nisi Dei, qui fabricatus est mundum, a quo et ipsa facta est; nec aliunde illis supernis praeberi uitam beatam et lumen intellegentiae ueritatis, quam unde praebetur et nobis, consonans euangelio, ubi legitur: Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Iohannes; hic uenit in testimonium, ut testimonium per perhiberet de lu
Abbreviated transcription (Latin):
ullus tũ hiis excellenciorib phĩs ĩ
hac questione ꝯflictus. Uiderũt emĩ
suisq tr̃ĩs multis modis topiosissume
mandauerũt huic illos unde et nos
fieri beatos. obiecticio quodã luuumne
intelligibili ꝙ deus est illis. et aliud
est ꝙͣ illi: a qua illustrãtus ut clareãt:
atq eius participatõe ꝑfecti beatiq
subsistant. Sepe multũq plotinꝰ
asserit sensum platonis explanans
ne illam quidem quã credunt ẽẽ uni¬
uersitatis aĩam aliũde btãm ẽẽ ꝙͣ
nr̃am. idq eẽ liuuen qd̾ iꝑa non est.
s a qͦ creata est et qͦ intelligibiliter
illuinãte intelligibiliter lucet. Dat
etiam similitudinẽ ad illa ĩcorporea
de hiis celestib ꝯspitius amplis q cor¬
porib: tanꝙͣ ille sit sol et ip̃a sit lu¬
na. Lunã quippe solis obiectu illu¬
iuinari putãt. Dicit gͦ ille magnꝰ
platonitus. aĩam rationalem siue potiꝰ
ĩtellectualis dicenda sit ex qͥ genere

Expanded text:
excellentioribus philosophis in hac quaestione conflictus. Viderunt enim suisque litteris multis modis copiosissime mandauerunt hinc illos, unde et nos, fieri beatos, obiecto quodam lumine intellegibili. quod Deus est illis et aliud est quam illi, a quo inlustrantur, ut clareant adque eius participatione perfecti beatique subsistant. Saepe multumque Plotinus adserit sensum Platonis explanans, ne illam quidem, quam credunt esse uniuersitatis animam, aliunde beatam esse quam nostram, idque esse lumen quod ipsa non estsed a quo creata est, et quo intelligibiliter illuminante intelligibiliter lucet. Dat etiam similitudinem ad illa incorporea de his coelestibus conspicuis amplisque corporibus, tanquam ille sit sol, et ipsa sit luna. Lunam quippe solis objectu illuminari putant. Dicit ergo ille magnus Platonicus, animam rationalem sive potius intellectualis dicenda sit, ex quo genere
Abbreviated transcription (Latin):
loquẽdi ꝯsuetudĩe non ĩperitorũ. uerũ etiã
doctissimoꝵ et cognacionib hũanis atq
affinitatib et quibusq necessitudinib
dicitur ex hibenda religio. non eo uotabu¬
lo uitatur ambignũ cũ de cultu deitatis
uertitur questio. ut fidenter dic̾e ualeamꝰ
religionem non ẽẽ uisi cultũ dei: quĩ
uidetur hͦ uerbũ a signifitãda obẜnã¬
cia ꝓpinquitatis hũane insolẽter auferui.
Pietas q ꝓprie dei tultus intelligi so¬
et erga parẽtes officiose haberi dr̃. Mo¬
re autẽ uulgi hͦ nomẽ eciã in oꝑib
misericordie frequẽtat᷑. Qd̾ ideo arbi¬
tror euenisse: qr hec fieri p̾cipue mãdat
testatur. Ex qua loquẽdi ꝯsuetudine
factũ est ut deus ip̃e dicatur piꝰ: quẽ
saue greci nullo suo sermoiis usu euse
scripturaꝵ locis ut distinctio tertior apꝑe¬
theosebian. quod ex dei cultu compositũ
resonat dicere maluerũt. Utrulibet

Expanded text:
loquendi consuetudine, non imploquendi consuetudine, non impdoctissimorum, et cognationibus humanis adque adfinitatibus et quibusque necessitudinibus dicitur exhibenda religio, non eo uocabulo uitatur ambiguum, cum de cultu deitatis uertitur quaestio, ut fidenter dicere ualeamus religionem non esse nisi cultum Dei, quoniam uidetur hoc uerbum a significanda obseruantia propinquitatis humanae insolenter auferri. Pietas quoque proprie Dei cultus intellegi soet erga parentes officiose haberi dicitur. More autem uulgi hoc nomen etiam in operibus misericordiae frequentatur; quod ideo arbitror euenisse, quia haec fieri praecipue mandat testatur. Ex qua loquendi consuetudine factum est, ut et Deus ipse dicatur pius; quem sane Graeci nullo suo sermonis usu εὐσεβscripturarum locis, ut distinctio certior appareθεοσέβειαν, quod ei Dei cultu conpositum resonat, dicere maluerunt. Utrumlibet
Abbreviated transcription (Latin):
ritib de quib ille p̾sumpserat. sit adu̾¬
sarentur noĩe xp̃ĩano: ut longe atrotiꝰ
bellũ eis ꝙͣ cũ hoĩb gerere uiderentur
ita uerus dñs gubernator q rerũ et
romanos tũ mĩa flagellauit. et tã itre¬
dibiliter uictis supplitatorib demonũ nͥ
saluti rex pñtiũ netessaria eẽ facrificia
illa monstrauit: ut ab hiis qui non
religio deseratur: et magis etne uite
fidelissima expectacõe teneatur.

Expanded text:
ritibus, de quibus ille praesumserat, sic aduerritibus, de quibus ille praesumserat, sic aduersarentur nomine Christiano, ut longe atrocius bellum cum eis quam cum hominibus gerere uiderentur; ita uerus dominus gubernatorque rerum et Romanos cum misericordia flagellauit, et tam incredibiliter uictis supplicatoribus daemonum nec saluti rerum praesentium necessaria esse sacrificia illa monstrauit, ut ab his qui non preligio deseratur, et magis aeternae uitae fidelissima expectatione teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nebat. Nam propinquãte iã illo hiis
locis ubi mitu ẜĩme maiestatis oppressus
est. cũ eius fama ubiq crebresteret: nobis
apud carthaginem dicebatur. Hoc crede̾.
spargere i actare paganos: ꝙ ille diis
amitis protegentib et opitulantib. qͥb
imolare tottidie ferebatur uinti õmo nõ
posset ab eis qui talia diis romains
sacra non facerent: nec fieri a quoquã
ꝑmcterent. Et non agñt miseri gras
tante misericordie dei qui cũ statuisset
irouptõe barbarita grauiore dignos
mores honimũ castigare indignatõem
suam tanta mansuetudine temperauit:
ut illũ p̾mo faceret miserabiliter uinti
ne ad infirmos aĩos euertendos gliã da¬
retur demonib. quib eũ supplicare ꝯsta¬
bat: deinde ab aliis barbaris roma cape¬
retur. qui tõtra om̃em ꝯsuetudinẽ gestoꝵ
ante belloꝵ ad loca sctã confugientes.
xpĩãne religionis reuerentia tuerent᷑.
ip̃isq demonib atq ĩpioꝵ sacuficiorũ

Expanded text:
nebat? Nam propinquante iam illo his nebat? Nam propinquante iam illo his locis, ubi nutu summae maiestatis obpressus est, cum eius fama ubique crebresceret, nobis aput Carthaginem dicebatur, hoc credere spargere iactare paganos, quod ille dis amicis protegentibus et opitulantibus, quibus immolare cottidie ferebatur, uinci omnino non posset ab eis, qui talia dis Bomanis sacra non facerent nec fieri a quoquam permitterent. Et non agunt miseri gratias tantae misericordiae Dei, qui cum. statuisset inruptione barbarica grauiora <pati> dignos mores hominum castigare, indignationem suam tanta mansuetudine temperauit, ut illum primo faceret mirabiliter uinci, ne ad infirmorum animos euertendos gloria daretur daemonibus, quibus eum supplicare constabat; deinde ab his barbaris Roma caperetur, qui contra omnem consuetudinem gestorum ante bellorum ad loca sancta confugientes Christianae religionis reuerentia tuerentur ipsisque daemonibus adque inpiorum sacrificiorum
Abbreviated transcription (Latin):
uod tñ nr̃a memoria recẽtissimo
tꝑe deus mirabiliter et miseri¬
corditer fecit. non cũ gr̃aꝵ actione
si fieri p̃t hõmi obliuione sepelire co-¬
nantur: qd̾ a nobis si tacebit᷑ similit̾
erimꝰ ingrati. Cũ radagaysus rex
gothorũ agnine ingenti et ĩmani
iam in urbis uicinia ꝯstitutꝰ. romanis
cernicib immneret. uno die tanta ce¬
leritate sic uictus est. ut ne uno quidẽ
non dicã ex tincto. s nec uuluerato
romanoꝵ. multo ampliꝰ ꝙͣ centum
niliũ ꝓsterneretur eiꝰ exeratꝰ. atq¬
ip̃e nĩ filiis mox captus pena debita
necaretur. Nani si ille tan ĩpius tũ
tantis et tam impiis copiis. romam
fuisset ingressus. cri peꝑciss. quib
fusum: cuiꝰ pudiciciam uellet intactã:
Quas autem isti pro diis suis uoces ha¬
berent ꝙͣta in sultatõe iactarent: ꝙ ideo
ille uiciss. ideo tanta potuiss. qr cotidia¬
nis sacrificiis placebat atq ũutabat deos.
ꝙ romanos facere xp̃iana religio nonsi¬

Expanded text:
ostra memoria recentissimo tempore Deus mirabiliter et misericorditer fecit, non cum gratiarum actione si- fieri potest hominum obliuione sepelire conantur; quod a nobis si tacebitur, similiter erimus ingrati. Cum Radagaisus, rex Gothorum, agmine ingenti et inmani iam in Urbis uicinia constitutus Romanis ceruicibus inmineret, uno die tanta celeritate sic uictus est, ut ne uno quidem non dicam extincto, sed uulnerato Romanorum multo amplius quam centum milium prosterneretur eius exercitus adque ipse mox captus poena debita necaretur. Nam si ille tam inpius cum tantis et tam inpiis copiis Romam fuisset ingressus. cui pepercisset? quifusum, cuius pudicitiam uellet intactam? Quas autem isti pro dis suis uoces haberent, quanta insultatione iactarent, quod ille ideo uicisset, ideo tanta potuisset, quia cottidianis sacrificiis placabat adque inuitabat deos, quod Romanos facere Christiana religio non si
Abbreviated transcription (Latin):
misit intermui: longe quidem mitius
ꝙͣ magnũ pompeyũ colentem uelut
romanos deos. Nam ille uindicari a
tathone non potuit: quẽ ciuilis belli
quodã mͦ heredem reliquerat. Iste añt
ꝙͣuis pie aĩe solacia talia nõ reqrant
a theodosio uinditatꝰ est. quẽ regni ꝑ¬
ticipem fecerat. cũ ꝑuulũ haberẽt etͭ
fr̃em. auidior fide societatis: ꝙ nimie
potestatis

Expanded text:
misit interimi, longe quidem mitius misit interimi, longe quidem mitius quam magnum Pompeium colentem uelut Romanos deos. Nam ille uindicari a Catone non potuit, quem ciuilis belli quodam modo heredem reliquerat; iste autem, quamuis piae animae solacia talia non requirant, a Theodosio uindicatus est; quem regni participem fecerat, cum paruulum haberet et fratrem, auidior fidae societatis quam nimiae potestatis
Abbreviated transcription (Latin):
Pin bonus deus ne hoĩes qui eũ
crederent ꝓpter et̾nam uitam tolẽ¬
diuii has sublimitates et regna t̾rena
existimarent posse neminẽ ꝯ sequi nisi
demonib supplicet. ꝙ hii sp̃s in talib
multũ ualerent: ꝯstantinũ ĩperatorẽ
non supplitantem demonib. s ip̃m uerũ
deũ colentem. tantis teruenis impleuit
munerib: quanta optare nullus aude¬
ret. Cui enã condere ciuitate romano
imperio sonam. uelut ip̃iꝰ rome filiam:
s sine aliqͦ demonũ templo similacroq
ꝯcessit. Du imperauit: uniu̾sũ orbẽ
romanũ. unus augustus tenuit et de¬
fendit: in aministrandis et gerendis
bellis uictoriosissimus: fuit in tirãnis
opprimiendis ꝑ oĩa ꝓsperatus ẽ. Gran¬
deuus egritudine et senectute defuictus
est. filios imperãtes reliquit. S rursũ
ne nperator quisꝙͣ ideo xp̃ianus eẽt.
ut felicitatem ꝯstantin mereret᷑. cũ
auꝰ. ioninianũ mnlto ciciꝰ ꝙͣ iulianumi
abstulit: gracianũ ferro tirãnito per¬

Expanded text:
 bonus Deus, ne homines, qui eum crederent propter aeternam uitam colendum, has sublimitates et regna terrena existimarent posse neminem consequi, nisi daemonibus supplicet, quod hi spiritus in talibus multum ualerent, Constantinum imperatorem non supplicantem daemonibus, sed ipsum uerum Deum colentem tantis terrenis inpleuit muneribus, quanta optare nullus auderet; cui etiam condere ciuitatem Romano imperio sociam, uelut ipsius Romae -filiam, sed sine aliquo daemonum templo simulacroque concessit. Diu imperauit, uniuersum orbem Romanum unus Augustus tenuit et defendit; in administrandis et gerendis bellis uictoriosissimus fuit, in tyrannis obprimendis per omnia prosperatus est; grandaeuus aegritudine et senectute defunctus est, filios imperantes reliquit. Sed rursus ne imperator quisquam ideo Christianus esset, ut felicitatem Constantini mereretur, cum stianus: Iouianum multo citius quam Iulianum abstulit; Gratianum ferro tyrannico per
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quod gentiliũ deoꝵ uanitate detecta
nequeat dubitari et̾uã eos uitã nemi¬
ni posse prestare qui nec ip̃am adiu¬
ip̃am adiu¬
uent temporalem.

Expanded text:
 Quod gentilium deorum uanitate detecta nequeat dubitari aeternam eos uitam nemini posse praestare, qui nec ipsam adiuuent temporalem.
Abbreviated transcription (Latin):
contendit. nichil fieri si causa efficiens
non p̾̃cedat: satis ẽ ad eũ in hac qõe
redarguendũ. Quid enĩ eũ adiuuat ꝙ
dicit. nichil quidem fieri sine causa. s
non om̃em causai ẽẽ fataleni; qr est
causa fortuita. ẽ naturalis. ẽ uolũtaria.
Sufficit. qr om̃e qd̾ fit non nisi causa
p̾cedente fieri ꝯfitetur. Nos eñ eas cãs
que dicũt᷑ fortuite unde etiã fortuna
nomen accepit non ẽẽ dicimiꝰ nullas
sz latentes: easqz tribumiꝰ uel dei ueri
uel quorũlibet spirituũ uolũtati. ip̃as¬
q naturalet nequaꝙͣ as illiꝰ uolũtate
seuĩgitiꝰ. qui est auctor oĩs ꝯditorq na

Expanded text:
concedit, nihil fieri si causa efficiens concedit, nihil fieri si causa efficiens non praecedat, satis est ad eum in hac quaestione redarguendum. Quid enim eum adiuuat, quod dicit nihil quidem fieri sine causa, sed non omnem causam esse fatalem, quia est causa fortuita, est naturalis, est uoluntaria? Sufficit, quia omne, quod fit, non nisi causa praecedente fieri con- fitetur. Nos enim eas causas, quae dicuntur fortuitae, unde etiam fortuna nomen accepit, non esse dicimus nullas, sed latentes, easque tribuimus uel Dei ueri uel quorumlibet spirituum uoluntati, ipsasque naturales nequaquam ab illius uoluntate seiungimus, qui est auct
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ scriptũ in lrĩs scĩs. semel locutꝰ est deus
duo hec audiui qm̃ potestas ẽ dei. et tͥ¬
duẽ nũa: qͥd reddes unicuiq stdm̃ oꝑa
eiꝰ. Qd̾ enĩ dictũ est semel lotitus ẽ.
intelligitur ĩmobiliter. hͦ est ĩcõnuita¬
biliter est locutus: sicut nouit ĩꝯnuta¬
biliter oĩa que futura sũt. et q̃ ip̃e factu¬
rus ẽ. Hac itaq ratione possumꝰ a
fando fatũ appellare: nisi hͦ nomẽ iã
in alia re soleret intelligi: qͦ corda ho¬
minũ nolumꝰ nnclinari. Non est autẽ
consequẽs ut si deo tertus non ẽ oĩum
ordo causaꝵ. ⁊deo nichil sit in nr̃e uolũ¬
tatis arbitrio. Et ip̃e quippe nr̃e uolũ¬
tates in causarũ ordine sunt. qui certus
est deo eiusq p̾stientia ꝯtiuetur: quĩ et
hũane uolũtates hũanoꝵ oꝑũ tause st̃.
atq ita qͥ om̃s rerũ causas p̾stiuit. ꝓfecto
prescint. Nam et illud ꝙ idem citero

Expanded text:
esse scriptum in litteris sanctis: Semel locutus est Deus, esse scriptum in litteris sanctis: Semel locutus est Deus, duo haec audiui, quoniam potestas Dei estdia, qui reddis unicuique secundum opera eius. Quod enim dictum est: Semel locutus est, intellegitur \'inmobiliter\', hoc est incommutabiliter, \'est locutus, sicut nouit incommutabiliter omnia quae futura sunt et quae ipse facturus est. Hac itaque ratione possemus a fando fatum appellare, nisi hoc nomen iam in alia re soleret intellegi, quo corda hominum nolumus inclinari. Non est autem consequens, ut, si Deo certus est omnium ordo causarum, ideo nihil sit in nostrae uoluntatis arbitrio. Et ipsae quippe nostrae uoluntates in causarum ordine sunt, qui certus est Deo eiusque praescientia continetur, quoniam et humanae uoluntates humanorum operum causae sunt. Adque ita, qui omnes rerum causas praesciuit, profecto praesciuit. Nam et illud, quod idem Cicero
Abbreviated transcription (Latin):
stienti deo. que fieri non possũt: nisi
p̾cedentib et efficientib cansis. Si reri
ordo prestienti deo certus nõ ẽ: nõ oĩa
sic ueruũt. ut ea uentura prestinit.
Porro si oiã non sit uenuĩt ut ab illo
uentura p̾stita sunt: nõ est in qͥt in deo
p̾stiencia oĩm futuroꝵ. Nos aduersus
istos saculegos ausus atq ĩpios. et
deũ dicimꝰ oĩa stire anteꝙͣ fiant: et uolũ¬
tate nos facere. quicqͥd a nobis non nisi
uolentib fieri sentimꝰ et nonimꝰ. Gĩa
uero fato fieri non dicimꝰ : ymo nulla
fieri fato dicimꝰ. Qm̃i fati nomẽ ubi
solet a loquẽtib poni. id est in ꝯstitutõe
siderũ cũ quisq ꝯteptus aut natꝰ ẽ: qm̃
res ip̃a maniter asseritur. nichil ualere
monstramus. Ordiuem autẽ causarũ.
ubi uolũtas dei plurnuũ p̃t. neq nega¬
mꝰ neq fati uocabulo nũcupaniꝰ: nnsi
forte ut fatũ a fando dictũ intelligamꝰ
id ẽ oo loquẽdo: non enĩ abnuere possumꝰ

Expanded text:
scienti Deo, quae fieri non possunt, nisi scienti Deo, quae fieri non possunt, nisi praecedentibus et efficientibus causis; si rerum ordo praescienti Deo certus non est, non omnia sic ueniunt, ut ea uentura praesciuit; porro si non omnia sic ueniunt, ut ab illo uentura praescita sunt, non est, inquit, in Deo praescientia omnium futurorum. Nos aduersus istos sacrilegos ausus adque inpios et Deum dicimus omnia scire antequam fiant. et uoluntate nos facere, quidquid a nobis non nisi uolentibus fieri sentimus et nouimus. Omnia uero fieri fato non dicimus, immo nulla fieri fato dicimus; quoniam fati nomen ubi solet a loquentibus poni, id est in constitutione siderum cum quisque conceptus aut natus est, quoniam res ipsa inaniter adseritur, nihil ualere monstramus. Ordinem autem causarum, ubi uoluntas Dei plurimum potest, neque negamus, neque fati uocabulo nuncupamus, nisi forte ut fatum a fando dictum intellegamus, id est a loquendo; non enim abnuere possumus
Abbreviated transcription (Latin):
futurorũ. tolli uolũtatis arbitriũ. st ele¬
gerniꝰ uolũtatis arbitrũ. tolli p̾stiẽtiã
futuroꝵ. Ip̃e itaq ut uir mnaguus et
doctus. et uite hũane plurimũ ac ꝑitis¬
sime ꝯsulens. ex hiis duob elegit liberũ
uolũtatis arbitrũ: qd̾ ut ꝯfirmaretur
negauit p̾stienciam futuroꝵ: atq ita
dũ uult facere liberos. facit saculegos
Religiosus autẽ animꝰ utrũq eligit.
utrũq confitet᷑. et fide pietatis utcũq
ꝯfirmat. Quoniͦ inquit: Nlam si est
prestiencia futuroꝵ sequet᷑ illa oĩa que
ꝯnexa sunt: donet eo ꝑueniatur ut
nichil fit in nr̃a uolũtate. Porno si est
aliquid in nr̃a uolũtate eisdem recursis
gradib eo ꝑuenitur: ut non sit p̾stĩa
futuroꝵ. Uaui ꝑ illa oĩa. sit recurrit᷑
Si ẽ uolũtatis arbitriũ: nõ oĩa fato
fũĩt. Si non oĩa fato fũĩt: non ẽ õim
certus ordo causaꝵ. Di certus causarũ¬
ordo non est: nec rerũ certus ẽ ordo pre¬

Expanded text:
is arbitrium; si elegerimus uoluntatis arbitrium, tolli praescientiam futurorum. Ipse itaque, ut uir magnus et doctus et uitae humanae plurimum ac peritissime consulens, ex his duobus elegit liberum uoluntatis arbitrium; quod ut COD firmaretur, negauit praescientiam futurorum adque ita, dum uult facere liberos, fecit sacrilegos. Religiosus autem animus utrumque eligit, utrumque confitetur et fide pietatis utrumque confirmat. Quo modo? inquit; nam si est praescientia futurorum, sequentur illa omnia, quae conexa sunt, donec eo perueniatur, ut nihil sit in nostra uoluntate. Porro si est aliquid in nostra uoluntate, eisdem recursis gradibus eo peruenitur, ut non sit praescientia futurorum. Nam per illa omnia sic recurritur: si est uoluntatis arbitrium, non omnia fato fiunt; si non omnia fato fiunt, non est omnium certus ordo causarum; si certus ordo causarum non est, nec rerum certus est ordo prae
Abbreviated transcription (Latin):
tributa solo terrore nois exigẽte sine re-¬
sistencia clausit. cepit et occidit. qͦ ꝯgnito
galliã transiẽs cũ ibi trãquille rẽ publitã
in pace ageret apud uiẽnã dolo arbogastis
comitis sui ut ferũt strangulatꝰ ẽ. et¬

Expanded text:
ia solo terrore nominis exigentem sine controversia clausit cepit occidit. hanc Maximo Galliam transivit: ubi cum tranquilla republica in pace ageret, apud Viennam dolo Arbogastis, comitis sui, ut ferunt, strangulatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsequẽdani: p̃t tnĩ et alia causa esse la-¬
tencior. ꝓpter diuersa merita generis
hũami deo magis nota ꝙͣ nobis: dũ
illud ꝯstet inter oñis ueraciter pios.
nemmen sine uera pietate id ẽ ueri dei
uero cultu uerã posse habere uirtutem
net cam uerã ẽẽ qñ glĩe seruit hũane:
eos tnĩ qui tiues non sũt ciuitatis et̾ne
q̃ in sacris lrĩs nr̃is dicit᷑ ciuitas dei uti¬
liores ẽẽ terrene tiuitati qñ habẽt uir¬
tutem uel ip̃am: ꝙͣ sine ip̃a. Illi aut̾e
qui uera pietate p̾diti. bene uiuũt: si
nichil est faciliꝰ reb hũanis quã si
deo miserãte habeant ptãteni. Tales
autẽ hoĩes uirtutes suas ꝙͣ tastũq in
hac uita possunt habere nõ tribuñt
nisi gr̃ẽ dei. ꝙ eas uolentib. petẽtib.
credentib. dederit: simulq intelligũt
quãtũ sibi desit ad ꝑfectionẽ iusticie:
qualis est in illoꝵ sanctoꝵ anglorum

Expanded text:
consequendam: potest tamen et alia causa esse laconsequendam: potest tamen et alia causa esse latentior propter diuersa merita generis humani, Deo magis nota quam nobis, dum illud constet inter omnes ueraciter pios, neminem sine uera pietate, id est ueri Dei uero cultu, ueram posse habere uirtutem, nec eam ueram esse, quando gloriae seruit humanae; eos tamen, qui ciues non sint ciuitatis aeternae, quae in sacris litteris nostris dicitur ciuitas Dei, utiliores esse terrenae ciuitati, quando habent uirtutem uel ipsam, quam si nec ipsam. Illi autem, qui uera pietate praediti bene uiuunt, si nihil est felicius rebus humanis, quam si Deo miserante habeant potestatem. Tales autem homines uirtutes suas, quantascumque in hac uita possunt habere, non tribuunt nisi gratiae Dei, quod eas uolentibus credentibus petentibus dederit, simulque intellegunt. quantum sibi desit ad perfectionem iustitiae, qualis est in illorum sanctorum angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
cura existimacõis amissa: dñatõis
cupiditate caruerũt. Multos tales
fuisse prodit historia. S huiꝰ uicii
sũmitatem et qiͣ artẽ quãdã nero
tesar pͥmus obtinuit: cuiꝰ fuit tanta
deretur si nestiretur. Etiã talib ma¬
lis tñ dñandi ptãs non dat᷑ nisi siuui
dei prouidençia. qñ res hũauas iudi¬
tat talib dñis dignas. S aꝑte de
hat re uox diuina est loquẽte dei sapĩã
per me reges reguant: et tirãni ꝑ me
tenent teruain. Sz ne tirãui nõ pessim
atq ĩprobi reges. s ueteri nomine for-¬
tes dicti existimẽtur. unĩ ait uirgilius.
pars mͥ patis erit dexteram tetigisse ti¬
rãm. aꝑtissime alio loco de deo dictũ ẽ.
qr regnare facit hoĩem ypocritã ꝓpter
ꝑuersitatem ppłi. Quãobrẽ quãns
ut potui satis exposueriii. qua tã deꝰ
unus uerus et iustus. romanos sedm̃i
quãdã formã teruene tiuitatis bonos
adiuuerit. ad tanti imperii gloriam

Expanded text:
cura existimationis amissa dominationis cura existimationis amissa dominationis cupiditate caruerunt. Multos tales fuisse prodit historia; sed huius uitii summitatem et quasi arcem quandam Nero Caesar primus obtinuit, cuius fuit tanta deretur, si nesciretur. Etiam talibus tamen dominandi potestas non datur nisi summi Dei prouidentia, quando res humanas iudicat talibus dominis dignas. Aperta de hac re uox diuina est loquente Dei sapientia: Per me reges regnant et tyranni per me tenent terram. Sed ne tyranni non pessimi adque inprobi reges, sed uetere nomine fortes dicti existimentur unde ait Vergilius: Pars mihi pacis erit dextram tetigisse tyranni: apertissime alio loco de Deo dictum est: Quia regnare facit hominem hypocritam propter peruersitatem populi. Quam ob rem, quamuis ut potui satis exposuerim qua causa Deus unus uerus et iustus Romanos secundum quandam formam terrenae ciuitatis bonos adiuuerit ad tanti imperii gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
ad maiorẽ laudem hͦ est ad maiorem
glĩam facere si credatur: nõ est unde
se suspicanciũ seusib aliter ẽẽ ꝙͣ su¬
spicant᷑ ostendat. S qui ꝯtẽnit iudi¬
na laudanciũ ꝯtenuit eciã suspitãtiũ
temeritatẽ: qͦ tñ si uere bonꝰ ẽ non
ꝯtẽnit salutem. Qũi tanta iusticia¬
eiꝰ est qui de spũ dei uirtutes habet. ut
etiam ip̃os diligat mnimitos: et ita
diligat ut suos osores uel detractores
uelit coruectos habere ꝯsortes: nõ ĩ ter¬
reua prĩa s suꝑna. In laudatorib au¬
ten suis quãns ꝑuipendat ꝙ eum
laudant non tñ ꝑuipendit ꝙ amant.
nec eos uult fallere laudantes: ne
decipiat diligentes. Ideoq instat ar¬
denter: ut poriꝰ ille laudetur. a quo
habet homo quicquid ini eo mere lau¬
datur. Qui autẽ glie ꝯtempbor. do¬
minacionis ẽ auidus bestias suꝑat:
siue crudelitatis uiciis siue luxurie.
Tales quidẽ romami fuerũt. Non eui

Expanded text:
ad maiorem laudem, hoc est ad maiorem ad maiorem laudem, hoc est ad maiorem gloriam, facere si credatur, non est unde se suspicantium sensibus aliter esse, quam suspicantur, ostendat. Sed qui contemnit iudicia laudantium, contemnit etiam suspicantium temeritatem, quorum tamen, si uere bonus est, non contemnit salutem, quoniam tantae iustitiae est qui de spiritu Dei uirtutes habet, ut etiam ipsos diligat inimicos, et ita diligat, ut suos osores uel detractores uelit correctos habere consortes non in terrena patria, sed superna; in laudatoribus autem suis, quamuis paruipendat quod eum laudant, non tamen paruipendit quod amant, nec eos uult fallere laudantes, ne decipiat diligentes; ideoque instat ardenter, ut potius ille laudetur, a quo habet homo quidquid in eo iure laudatur. Qui autem gloriae contemtor dominationis est auidus, bestias superat siue crudelitatis uitiis siue luxuriae. Tales quidam Romani fuerunt. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
IA terest sane. inter ¶ Capłmioe¬
empiditatem hũane głie. et piprdo¬
tatem dnaniome. Nam lit proisie sit
ut qui hũaria gliã niiiũ delectat᷑ etã
dominari ardenter affectet: tñ qui uerã
licet hũanaꝵ laudũ głĩam ꝯcupiscũt
dant operã bene iudicãtib nõ displicere.
Sũt enĩ multa in morib bona: de qͥb
multi bene iudicant. quãuis ea multi
non habeant. Per ea bona morũ nitũt᷑
ad gliam et imperiũ uel dũationẽ: de
quibz ait salustiꝰ. Sz ille uera uia nitit᷑.
Quisquis autẽ sine cupiditate glie qͣ
ueret᷑ homo bene iudicãtib dispłitere.
dommari atq imperare desiderat: eciã
per aꝑtissima scelera querit plerũq
obtinere qd diligit. Proinde qͥ głian
ꝯcupistit aut uera uia nititur: aut
certe dolis atq fallaciis ꝯtendit. uoleẽ
bonus uideri ẽẽ qd̾ non est. Et ideo uir¬
iutes habenti magna uirtus ẽ cõtẽp
mano. Quicquid enĩ fecerit ad ocłos
hominũ. quo glie ꝯtemptor appareat

Expanded text:
Interest sane inter cupiditatem humanae gloriae et cupiditatem dominationis. Nam licet procliue sit, ut, qui humana gloria nimium delectatur, etiam dominari ardenter adfectet, tamen qui ueram licet humanarum laudum gloriam concupiscunt, dant operam bene iudicantibus non displicere. Sunt enim multa in moribus bona, de quibus multi bene iudicant, quamuis ea multi non habeant; per ea bona morum nituntur ad gloriam et imperium uel dominationem, de quibus ait Sallustius: \'Sed ille uera uia nititur. Quisquis autem sine cupiditate gloriae, qua ueretur homo bene iudicantibus displicere, dominari adque imperare desiderat, etiam per apertissima scelera quaerit plerumque obtinere quod diligit. Proinde qui gloriam concupiscit, aut uera uia nititur aut certe dolis adque fallaciis contendit, uolens bonus uideri esse, quod non est. Et ideo uirtutes habenti magna uirtus est contemnmano. Quidquid enim fecerit ad oculos hominum, quo gloriae contemtor appareat,
Abbreviated transcription (Latin):
potentiaq maximꝰ. Contraxit autem¬
undiq ĩnumeras inuictas q cõpias. uel
romanoꝵ p̾sidiis. uel auxiliis barbarorum
acie alpiũ transitus tenerent. theodosius
aliter arma sumẽs signo crutis. signũ p̾lio
dedit. at se in bellũ et si nemo sequeret᷑ uit¬
tor futurus ĩmisit. nã ꝯsultus iohes ana¬
chorita eñ uicturũ hostes spoponderat. Cũ¬

Expanded text:
potentiaque nimius, contraxit undique innumeras inuictasque copias, uel Romanorum praesidiis uel auxiliis barbarorum acie Alpium transitus tenerent, Theodosius aliter arma corripiens signoque crucis signum proelio dedit ac se in bellum, etiam si nemo sequeretur, Victor futurus inmisit; || nam consultus Iohannes anachoreta eum victurum spoponderat.
Abbreviated transcription (Latin):
gentẽq apud barbaras gẽtes memorie
gr̃am collocauit. Cuilib artib et libe
ralib studiis deditus. affectator iusti
amoris que in om̃em sibi et liberalitate
et docilitate quesunt. Et infra. ¶ In tiran

Expanded text:
gentemque apud barbaras gentes memoriae gratiam conlocavit. Civilibus artibus et studiis liberalibus deditus, adfectator iusti amoris, quem ab omnibus sibi et liberalitate et docilitate quaesivit, sicut in n
Abbreviated transcription (Latin):
manifestum est. et tanta nature uis ẽ.
ut cũ ꝯceperit feĩa. deinde alterũ ꝯcipere
oĩo non possit. Unde neccͣe est: cadem
ẽẽ in geninus momẽta conceptus. An
forte qr diuerso horostopo natisũt. aut ille
in mastulũ dũ nasterent᷑: aut illa ĩ feĩa
ꝯmutata est: Cum igitur nõ usq quaq
absurde diti p̃t ad solas corporũ differẽtias
afflatus quosdam ualere sidereos. sicut
in solarib accessis et decessib uidemus
etiã ip̃iꝰ anm lꝑa uariari et limarib in¬
crementis atq decremẽtis augeri et mini
quedam gn̾a rerũ. sicut echinos et cõcas
et mirabiles estus occeami ne autẽ et ãm
uolũtates posicionib siderũ subdi nũt isti
cũ eciã nr̃os actus inde relegare conant᷑¬
admonent ut queramꝰ. unde ne ĩ ꝯpĩs
quidem corporib eis possit racio ista ꝯstare
Quid eĩ tan ad corpus ꝑtinẽs: ꝙͣ cor¬
poris sexus: Et tñ sub eadem posicione

Expanded text:
manifestum est, et tanta naturae uis est, manifestum est, et tanta naturae uis est, ut, cum conceperit femina, deinde alterum concipere omnino non possit; unde necesse est eadem esse in geminis momenta conceptus. An forte quia diuerso horoscopo nati sunt, aut ille in masculum, dum nascerentur, aut illa in feminam commutata est? Cum igitur non usquequaque absurde dici posset ad solas corporum differentias adflatus quosdam ualere sidereos, sicut in solaribus accessibus et decessibus uidemus etiam ipsius anni tempora uariari et lunaribus incrementis adque detrimentis augeri et minui quaedam genera rerum, sicut echinos et conchas et mirabiles aestus oceani; non autem et animi uoluntates positionibus siderum subdi: nunc isti, cuadmonent ut quaeramus, unde ne in ipsis quidem corporibus eis possit ratio ista constare. Quid enim tam ad corpus pertinens, quam corporis sexus? et tamen sub eadem positione
Abbreviated transcription (Latin):
pene cõsumpsit. Duob pͥliis ferme
septuagnnita romanoꝵ nulia tenderũt
Bellũ punicũ p̾mũ ꝑ uigniti et tres
annos ꝑactũ ẽ: bellum mitridaticũ
quadraginta: at ne quisquã arbitret᷑
rudimenta romanoꝵ fuisse forciora ad
ãnis tractũ ẽ ferme qͥnquagnnta. In
qͦ bello ita romani uicti sunt: ut sus iugũ
etiã micterẽt᷑. S qr non diligebant
diligere ui debant᷑: pacẽ factã. fedus q
ruperũt. Hec ideo ꝯmenioro: qm̃ młti
p̾teritaꝵ rerũ ignari. quidã etiã dissi
nr̃am regionem ꝓteruissime insiliunt :
exclamantes ꝙ si ip̃a non eẽt et ueteri
ritu numina colerent᷑. iam romana
illa uirtute q̃ adiuuãte marte et bellona
tanta celeriter bella ꝯfecit: id ꝙͦ teleruime
finiret᷑. Recolant igr̃ qui legerũt ꝙͣ
diuturna bella ꝙͣ uariis euẽtib. ꝙͣ luc¬
tuosis cladib. a ueterib sint gesta roma¬
nis sicut solet orbis terraꝵ uelut ꝓcello¬

Expanded text:
paene consumsit; duobus proeliis ferme paene consumsit; duobus proeliis ferme septuaginta Romanorum milia ceciderunt. Bellum Punicum primum per uiginti et tres annos peractum est; bellum Mithridquadraginta annis. Ac ne quisquam arbitretur rudimenta Romanorum fuisse fortiora ad annis tractum est ferme quinquaginta: in quo bello ita Romani victi sunt, ut sub jugum etiam mitterentur. Sed quia non diligebant diligere videbantur, pacem factam foedusque ruperunt. teritarum rerum ignari, quidam etiam dissimnostram religionem proteruissime insiliunt, exclamantes, quod, si ipsa non esset et uetere ritu numina colerentur, iam Romana illa uirtute, quae adiuuante Marte et Bellona tanta celeriter bella confecit, id quoque celerrime finiretur. Recolant igitur qui legerunt, quam diuturna bella, quam uariis euentis, quam luctuosis cladibus a ueteribus sint gesta Romanis, sicut solet orbis terrarum uelut procello
Abbreviated transcription (Latin):
sagictarũ utib confixit. Rome uo tãte ciuilitatis¬
fuit ĩ imperio ut nullũ oĩno puniret. Cõnictos
aduersus se ꝯiurationis dimisit et in eadem
familiaritate qua ante habuit. felicitatis et
liberalitatis tante fuit ut cũ nilli quitꝙͣ
negaret et ab amicis ⁊ ep̾henderet᷑. respondͭ
nullũ tristem debere ab imꝑatore recedere
ꝓpterea cũ quadam die recordatus in cena¬
fuisset nulli se illo die quicꝙͣ p̾stitisse dixit.

Expanded text:
sagittarum ictibus confixit. Romae tantae civilitatis in imperio fuit, ut nullum omnino puniret, convictos adversum se coniurationis dimisit et in eadem familiaritate quam antea habuerit. facilitatis et liberalitatis tantae fuit, ut cum nulli quicquam negaret et ab amicis reprehenderetur, responderit nullum tristem debere ab imperatore discedere, praeterea cum quadam die in cena recordatus fuisset nulli se illo die quicquam praestitisse, dixerit:
Abbreviated transcription (Latin):
mabatur illaꝵ. Unde eciã iudei ꝯͣ xpũ
occiderũt. reuelante. testamẽto nouo
qd̾ in ueteri uelatũ fuit. ut nõ ꝓterre¬
ius et tꝑalib benefitiis q̃ diuina ꝓuidẽ¬
tia ꝑuuxte bouis malisꝙ ꝯcedit: s pro
eterna uita numeribusꝙ ꝑpetius et ip̃iꝰ
suꝑue ciuitatis societate colatur deꝰ unꝰ
et uerus. rectissue istoꝵ głie douati st.
ut hii qui qualibustũq uirtutib t̾ienã
głiani quesiuerũt et ad quisiuerũt uni¬
terent eos qui magnis uiciis. datorẽ
uere głie et tiuitatis et̾ne occiderũt atq
respuerũt.

Expanded text:
mabatur illorum. Unde etiam Iudaei, qui Christum mabatur illorum. Unde etiam Iudaei, qui Christum occiderunt, reuelante testamento nouo quod in uetere uelatum fuit, ut non pro terrenis et temporalibus beneficiis, quae diuina prouidentia permixte bonis malisque concedit, sed pro aeterna uita muneribusque perpetuis et ipsius supernae ciuitatis societate colatur Deus unus et uerus, rectissime istorum gloriae donati sunt, ut hi, qui qualibuscumque uirtutibus terrenam gloriam quaesiuerunt et adquisiuerunt, uincerent eos, qui magnis uitiis datorem uerae gloriae et ciuitatis aeternae occiderunt adque respuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
in actib apłoꝵ ut distribuat᷑ unicuiq
sicut cuiq opus est. et nemo dicat aliqͥd
ꝓpriũ sed sint illis oĩa ꝯmunia. ĩtelligũt
se nulla ob hͦ uentulari oportere iactãcia
id faciendo ꝓ obtinenda societate augłoꝵ
nisi romanũ imperiũ longe lateq por¬
rectũ. magnificis successib augeretur:
Proinde ꝑ illud iperiũ tã latũ tãq
duturnũ. uiroꝵ q tantoꝵ uirtutibus
p̾clarũ atq głosum. et illoꝵ intencioni
mertes quã querebat ẽ reddita. et nob̃
ꝓposita ncc̃arie ꝯnunionis exempla:
ut si uirtutes quarũ iste uttũq suuiles¬
sunt. qͣs isti pro ciuitatis teruene gliã
tenuerũt: pro dei gloriosissima tiuĩta te
non tenuerimꝰ. pudore punganĩ. si te¬
nuerunꝰ suꝑbia non extollamur: quĩ
siuit dicit apłs indigne sunt passiones
huiꝰ tꝑis ad futurã glĩam q̃ reuenela¬
bitur in nobis. Td hũanã uero glĩani
presentisq tꝑis satis digna uita existi¬

Expanded text:
in Actibus Apostolorum, ut distribuatur unicuique, sicut cuique opus est; et nemo dicat aliquid proprium, sed sint illis omnia communia ; intelligunt se nulla ob hoc ventilari oportere jactantia, id faciendo pro obtinenda societate Angelornisi Romanum imperium longe lateque porrectum, magnificis successibus augeretur? Proinde per illud imperium tam latum tamque diuturnum uirorumque tantorum uirtutibus praeclarum adque gloriosum et illorum intentioni merces quam quaerebant est reddita, et nobis proposita necessariae commonitionis exempla, ut, si uirtutes, quarum istae utcumque sunt similes, quas isti pro ciuitatis terrenae gloriae tenuerunt, pro Dei gloriosissima ciuitate non tenuerimus, pudore pungamur; si tenuerimus, superbia non extollamur; quoniam, sicut dicit apostolus, indignae sunt passiones huius temporis ad futuram gloriam, quae reuelabitur in nobis. Ad humanam uero gloriam praesentisque temporis satis digna uita aesti
Abbreviated transcription (Latin):
sibi sapientes uident᷑ et sibi placent
Nai eoꝵ uirtus si tĩ ulla est: aliomiꝰ
quodã hũane subditur laudi. Ileq eñĩ
ip̃e qui sibi placet: homo nõ est. Qui
auteni uera pietate in deũ quẽ diligit
credit et sperat: plus intendit ini ea iii
quib sibi displicet: quã ini ea si qua
in illo sũt q̃ non tã ip̃i ꝙͣ ueritati pla¬
tere: uisi eiꝰ mĩe cui metuit displicere.
De hiis sanatis grãs ac

Expanded text:
sibi sapientes videntur et sibi placent. sibi sapientes videntur et sibi placent. Nam eorum virtus, si tamen ulla est, alio modo quodam humanae subditur laudi: neque enim ipse qui sibi placet, homo non est. Qui autem vera pietate in Deum, quem diligit, credit et sperat, plus intendit in ea, in quibus sibi displicet, quam in ea, si qua in illo sunt, quae non tam ipsi quam veritati placere, nisi ejus misericordiae, cui metuit displicere; de his sanatis gratias a
Abbreviated transcription (Latin):
luptas. quã etiã in corꝑis sanitate epicu¬
rei maxnuã ponũt. grauiter offendat᷑.
ita uirtutes cũ tota sue głie dignitate
tãꝙͣ imperiose tuidam et inhoneste mu¬
liertule seruient uoluptati. Nichil hac
pictura dicũt ẽẽ ignominiosiꝰ et defor¬
miꝰ et ꝙ minꝰ ferre bonoꝵ possit aspectꝰ.
Et uerũ dicũt. s non existimo satis de
biti decoris ẽẽ pictura: si etiã talis fingat᷑.
ubi uirtutes hũane glĩe seruiũt. Licet
enĩ ista głia delicata mulier nõ sit : ĩ¬
flata tñ est et multũ manitatis habet.
Unde non ei digne seruit soliditas q̃dã.
firiuitasq uirtutũ: ut nichil ꝓuideat
ꝓuidencia. nichil distribuat iustitia.
nichil toleret fortitudo. nichil tẽperã¬
na moderetur nisi unde placeatur hoĩb
et uentose głie seruiatur. Nec illi se as
ista feditate defeuderint: qui cũ aliena
sꝑuant iudicia uelut głĩe ꝯtẽptores.

Expanded text:
luptas, quam etiam in corporis sanitate Epiculuptas, quam etiam in corporis sanitate Epicurei maximam ponunt, grauiter offendatur. Ita uirtutes cum tota suae gloria dignitatis tamquam imperiosae cuidam et inhonestae mulierculae seruient uoluptati. Nihil hac pictura dicunt esse ignominiosius et deformius et quod minus ferre bonorum possit aspectus; et uerum dicunt. Sed nobiti decoris esse picturam, si etiam talis fingatur, ubi virtutes humanae gloriae serviant. Licet enim ista gloria delicata mulier non sit, inflata tamen est, et multum inanitatis habet. Unde non ei digne servit soliditas quaedam firmitasque virtutum, ut nihil provideat prudentia, nihil distribuat justitia, nihil toleret fortitudo, nihil temperantia moderetur, nisi unde placeatur hominibus et ventosae gloriae serviatur. Nec illi se ab ista foeditate defenderint, qui, cum aliena spernant judicia velut gloriae contemptores,
Abbreviated transcription (Latin):
phis qui uirtutes quidem ꝓbant s eas
uoluptatis corꝑalis fine inetiũtur. et illã
per seipam putant appetenda. istas ꝓpter
ip̃am tabulam quãdam uerbis pingire.
ubi uoluptas in sella regali q delicata
quedam regĩa considat: eiq uirtutes fa
mule subiciant᷑. obseruantes eiꝰ mitum
ut faciãt qd̾ illa imiperauerit. q̃ prudẽtie
iubeat ut uigilanter inquirat quoni᷑
uoluptas regnet et salua sit: iustiaie n¬
beat ut p̾stet bñfitia q̃ p̃t ad ꝯparardas
amititias corporalibus comodis necessariat
nulli faciat ĩniriam. ne offensis legibus
uoluptas uiuere secura non possitͤ fortitũ¬
diui iubeat ut si dolor corpori acciderit q
non ꝯpellat in mortẽ teneat dũam suã
id est uoluptatẽ fortiter in auiuri tagita¬
tione. ut pro pristinaꝵ deliciaꝵ suarum
recordacõe mitiget pũtis doloris aculeos:
temperantie iubeat ut tiñi capiat alimẽ¬
toꝵ et si qua delectant ne ꝑ ĩmoderacõem
noxiũ aliquid ualitudinẽ turbet: et uo¬

Expanded text:
phis, qui virtutes quidem probant, sed eas voluptatis corporalis fine metiuntur, et illam per se ipsam putant appetendam, istas propter ipsam, tabulam quamdam verbis pingere, ubi voluptas in sella regali quasi delicata quaedam regina considat; eiqumulae subiciantur, obseruantes eius nutum, ut faciant quod illa imperauerit, quae prudentiae iubeat, ut uigilanter inquirat, quo modo uoluptas regnet et salua sit; iustitiae iubeat, ut praestet beneficia quae potest ad conparandas amicitias corporalibus commodis necessarias, nulli faciat iniuriam, ne offensis legibus uoluptas uiuere secura non possit; fortitudini iubeat. ut, si dolor corpori accesserit, qui non conpellat in mortem, teneat dominam suam, id est uoluptatem, fortiter in animi cogitatione, ut per pristinarum deliciarum suarum recordationem mitiget praesentis doloris aculeos; temperantiae iubeat, ut tantum capiat alimentorum etsi qua delectant, ne per inmoderationem noxium aliquid ualetudinem turbet et uo
Abbreviated transcription (Latin):
acies reuolutaq tela. uertit in actores
et turbine repulit hastas. O nmuũ di¬
lecte deo tui fudit ab astris. Se ionis ar¬
matus uehemẽs cui militat ether. Et
ꝯiurati ueniũt ad classita uenti. Sũt¬

Expanded text:
acies revolutaque tela vertit in auctores et turbine reppulit hastas o nimium dilecte deo, cui fundit ab antris Aeolus armatas hiemes, cui militat aether et coniurati veniunt ad classica venti.