comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
salutem tuã. ego semel ꝓilla mortu¬
us sũ. Si ilła̾ amiseris ego it̾m mori
si possũ. cñ ead̾ morte amissam it̾m
redde possũ. S nolo mͥ iniuriã faci¬
as. qr si salutẽ cuã morte m̾a adquisi¬
cam uoluntariȩ peccando it̾m ami
lis. Ego carnẽ meã hostiã obculi. ut
de peccato penitentes: ueniã ꝯseq̃rent᷑.
ñ ut uoluntariȩ peccantes. ⁊ in pecc̃o
ꝑsistentes ĩtificarent᷑. Qui gͦ depecc̃o
penitent. hñt in ea hostiã expiationis.
qui aut̃ in peccĩs ss uoluntarie ꝑma¬
nent. ñ hñt ex ea causã saluationis.
hostia ꝗͣ ista data fuit ilł ut ꝑ eã expia¬
rentur de peccato penitentes. s iã nẽ ñ
relinqͥt᷑ eis ipsa hostia ut ꝑ eã in peccato
uoluntate ꝑ sistentes iustificentur.
Non gͦ putẽt uoluntarie peccantes
istã hostiam ad se ꝑtin̾e. qr uoluntariȩ
peccantib iam ñ relinquit᷑ hostia pro
peccato. quia ñ possunt s eã usurpare.
que ita oblata ÷. ut his ꝓ sit qui de pec¬

Expanded text:
salutem tuam, ego semel pro illa mortuus sum. Si illam amiseris, ego iterum mori non possum, tamen eadem morte, amissam iterum reddere possum. Sed nolo mihi injuriam facias; quia si salutem tuam morte mea acquisitam voluntarie peccando iterum amislis. Ego carnem meam hostiam obtuli, ut de peccato poenitentes veniam consequerentur, non ut voluntarie peccantes et in peccato persistentes justificarentur. Qui ergo de peccato poenitent, habent in ea hostiam expiationis. Qui autem in peccatis suis voluntarie permanent, non habent ex ea causam salvationis. Hostia quidem ista data fuit illis ut per eam expiarentur de peccato poenitentes; sed jam nunc non relinquitur eis ipsa hostia ut per eam in peccato voluntarie persistentes justificentur. Non ergo putent voluntarie peccantes istam hostiam ad se pertinere, quia voluntarie peccantibus jam non relinquitur hostia pro peccato, quia non possunt sibi eam usurpare quae ita oblata est, ut iis prosit qui de pec
Abbreviated transcription (Latin):
s cadendi ꝑicłm demonstramus. Si
enim magnum ÷ aliqn̾ surg̾e. magis
utiq ẽ nuniꝗͣ cecidisse. Si bonũ ÷ sana¬
tum ẽẽ. melius nũꝗͣ corruptum fuisse.
Est adhuc alius sensus quem insupra¬
dicta sententia eadem u̾itate incelligẽ
possumus. utrũ eqͣli ꝯuenientia nes¬
cis. Inpossibile ÷ inqͥt eos qͥ semel illu¬
cetera quȩ adiec̃. ꝓ lapsos rursus reno¬
uari ad penitentiã. ⁊ quasi causam
subunxit. qr̃ eiusmͦi adpenicentiam
renouari ñ possint. Rursus inquit
crucifigentes ⁊ ostñtui hñtes filium dĩ
In ħ gͦ denuo renouari ñ possunt quia
aliam crucem. ⁊ aliã morte filii dei
hr̃e ñ posunt. ñ qͣ penitẽtib uenia

Expanded text:
 cadendi demonstramus. Si enim magnum est aliquando surgere, majus utique est, nunquam cecidisse. Si bonum est sanatum esse, melius est nunquam corruptum fuisse. Est adhuc alius sensus quem in supradicta sententia eadem veritate intelligere possumus, utrum aequali convenientia, nescio. Impossibile est, inquit, eos qui semel illucaetera quae adjecit, prolapsos rursus renovari ad poenitentiam; et quasi causam subjunxit quare ejusmodi ad poenitentiam renovari non possint; rursus, inquit, crucifigentes et ostentui habentes Filium Dei. In hoc ergo denuo renovari non possunt, quia aliam crucem et aliam mortem Filii Dei habere non possunt; non quia poenitentibus venia
Abbreviated transcription (Latin):
utiq esset. si utrumq simul eẽt. Quod
ñ redeunt: ita q̃ semel ꝑpetrata fuert̃.
amplius ñ facta eẽ non possunt. Si gͥ
uirgo es c̾todi diligent̾ qd habes. noli
in spe peccare. noli cade. quasi me¬
lior surrectã sis. Quicquid pꝰ ea feci̾s.
facere c̾n ñ potes quin melior esset.. si
ħ face̾s ⁊ uͥgo esses. Sic itaq fortasse
scd̾m h̃c mͦũ ꝯuenient̾ intelligitur. qr
uirgo irł cecidit. ⁊ ñ adiciet ut refur¬
gat uͥgo irł. & qr uͥ mille erant cen

Expanded text:
utique esset si utrumque simul esset. Quod utique esset si utrumque simul esset. Quod non redeunt, ita quae semel perpetrata fuerint amplius non facta esse non possunt. Si igitur virgo es, custodi diligenter quod habes. Noli in spe peccare, noli cadere, quasi melior surrectura sis. Quidquid postea feceris, facere tamen non potes, quin melior esses si hoc faceres et virgo esses. Sic itaque fortasse secundum hunc modum convenienter intelligitur, quod virgo Israel cecidit et non adjiciet, ut resurgat
Abbreviated transcription (Latin):
posset: ꝯtͣ se ipsum posset qͥ u̾itas ÷: qđ
pondus ht̃ hoc dictum mag̾ ꝗͣ si dice¬
p̃: ⁊ñ solum resurgere. s ⁊̃ melior resur.¬
gere ꝗͣ fuit cum ceudit. Multi cecidunt
ec meliores surrexerunt ꝗͣ fuerunt
añꝗͣ cecidunt. Melioresĩ ꝗͣ futuri
fuissent si ñ cecidissent. qͥa ad ħ ipsirm
cade ꝑmissi sunt. ut ex ipso casu suo
⁊ ruina erudirent᷑. ⁊ meliores effic̾ent᷑.
Nemo tñ melior pꝰ tasũ resurrex̃. uel
omnia stando oꝑatus fuissec. In hoc scd
aliquid dici pͭ. quia omnis qui cadit
id q̃ cadendo ꝑdit. amplius tocũ recuꝑa¬
re ñpͭ. quia quicqͥd pꝰea ad correptionem
uel recuperationẽ adiecĩt. facere oĩo ñ pͣ
quin melior fuisset. si ħ omia hr̃et. et
cñ ñ cecidisset ł pt̾ea nemo in spe correc¬
tionis peccare debet. quia qͥ semel amit¬
ticur. amplius ipsum ñ recuꝑet᷑. Quia
quicquid adiectũ pꝰea fuerit ꝓreꝑatiõe
ꝑditi ñ ÷ ipsũ. s aliud ꝓ ipso :⁊ plus

Expanded text:
posset, contra seipsum posset, qui veritas est. Quod pondus habet hoc dictum magis quam si dicepotest, et non solum resurgere sed etiam melior resurgere quam fuit, cum cecidit. Multi ceciderunt et meliores surrexerunt quam fuerunt antequam ceciderunt; meliores etiam quam futuri fuissent si non cecidissent, quia ad hoc ipsum cadere permissi sunt, ut ex ipso casu suo et ruina erudirentur, et meliores efficerentur. Nemo tamen melior post casum surrexit, vel est, omnia stando operatus fuisset. In hoc secundum aliquid dici potest, quod omnis qui cadit id quod cadendo perdit amplius totum recuest, quia quidquid post ea ad correctionem vel ad recuperationem adjecerit, facere omnino non potest, quin melior fuisset, si haec omnia haberet, et tamen non cecidisset. Propterea nemo in spe correctionis peccare debet, quia quod semel amittitur, amplius ipsum non recuperatur, quia quidquid adjectum postea fuerit pro reparatione perditi non est ipsum; sed aliud pro ipso, et plus
Abbreviated transcription (Latin):
nitentie. S siue h. siue alia talia scͥpta
irel dicta cacholicoꝵ uiroꝵ suꝑ hoc
inueniant᷑. nulla rõne estinãdũ ::
eos qui recte sapuerunt ħ astruere
uoluisse. q ĩqͣlia c̾q peccata ꝓ lapsi
si ꝑ uerã penitentiã ꝯpung̾ent᷑. ħ enĩ
fides catholica ñ recip̃ oio. Quia qui
dix̃ ñ dico septies. s usq septuagies
septies: se nec scd̾am. nec t̾ciã. nec qͦ¬
t̾alibet peccatoris penitentiã ueram
dũ taxat refutare sig̾cauit. Qd gͦ dic¬
tum ẽ in possibile ẽẽ eos qui pꝰ illumi¬
nationẽ gr̃e. ⁊ gustum doni celestis et

Expanded text:
nitentiae. Sed, sive haec sive alia, talia scripta vel dicta catholicorum virorum super hoc inveniantur, nulla ratione existimandum est eos qui recte sapuerunt hoc astruere voluisse quod in qualiacunque peccata prolapsi, pungerentur. Hoc enim fides catholica omnino non recipit, quia qui dixit: Non dico tibi septies, sed usque septuagies septies ; se nec secundam, nec tertiam, nec quotamlibet peccatoris poenitentiam veram duntaxat refutare significavit. Quod ergo dictum est impossibile esse eos qui post illuminationem gratiae et gustum doni coelestis et
Abbreviated transcription (Latin):
a recta intelligentia errauerunt. His
uerbis ex p̃ssum ꝯuenient̃ quidicat. slã
ba ambigua exposuit. quidã qui ex
scͥpturis libentius mat̾iam erroris quã
edificõnis assumunt. lapsos reꝑari ñ
posse conantur astruere. Ait enĩ quia
cũ ds̃ omnia possit. de corrupta uͥginẽ
facere ñ possit. Ipse uidit quid dicere
uolũit. ego apͣitate xͥanȩ fidei ñ discedo.
Ueritas una ÷. Apłm dicentẽ audio. Si
aliud angłs eugłitau̾it : a nathema sit.
Ego tñ sic sentio qr aliqͥd dicere uoluit
qͥ dix. Ego dictũ catholici uiri ad ca¬
cholicam u̾itatem incp̃cari conabor. Ia¬
men si de corruptione carius incelligitur
ħ stultum ÷ sic sentire. q homo carnem
suam uiciare possit. ds̾ sanare ñ possit.
Si de corruptione cordis intelligitur.
et ħ similit̾ stultũ ÷ dicere. quia homo
peccare possit. ds̃ iustificare ñ possit.
⁊ tm̃ iustificare ꝗͣtum ille peccare. Si
aut̃ iccireo illud ñ posse dr̃ ds. qr factum¬

Expanded text:
a erraverunt his verbis expressum convenienter quis dicat. Nam ba ambigua exposuit, quidam qui ex Scripturis libentius materiam erroris quam aedificationis assumunt; lapsos reparari non posse conantur astruere. Ait enim: Quod cum Deus omnia possit, de corrupta virginem facere non potest. Ipse viderit quid dicere voluerit; ego a puritate christianae fidei non discedo. Veritas una est. Apostolum dicentem audio: Si aliud angelus evangelizaverit anathema sit . Ego tamen sic sentio quia aliquid dicere voluit, quod dixit. Ego dictum catholici viri ad catholicam veritatem interpretari conabor. Tamen si de corruptione carnis intelligitur hoc, stultum est sic sentire, quod homo carnem suam vitiare possit, Deus sanare non possit. Si de corruptione cordis hoc intelligitur, et hoc similiter stultum est dicere; quia homo peccare possit, Deus justificare non possit, et tantum justificare; quantum ille peccare. Si autem idcirco illud non posse dicitur Deu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓdẽ. ipsũ plus ẽẽ necesse ẽ. Si gͦ
uoues animã. noli ꝓ aĩa dare pecun¬
am. qr si hoc facis fraudẽ facis. plus
uouens ⁊ minus reddens. Cũ aĩa tua
potes dare pecunã tua. ꝓ anima
ñ potes. nͥ forte ꝓaĩa tua ita pecu¬
niam tuã dare uolueris. ut anima
tua data acceptabilior fiat. Pro illa cũ
illa ainat᷑. ꝓ illa sine illa ñ acctpit᷑. No¬
li gͦ putare qd̾ ꝓ aĩa tua .i. ꝓ ꝯmutati¬

Expanded text:
prodest, ipsum plus esse necesse est. Si ergo prodest, ipsum plus esse necesse est. Si ergo voves animam, noli pro anima dare pecuniam, quia si hoc facis, fraudem facis; plus vovens et minus reddens. Cum anima tua dare potes pecuniam tuam, pro anima non potes, nisi forte pro anima tua ita pecuniam tuam dare volueris, ut anima tua data acceptabilior fiat. Pro illa, cum illa amatur, pro illa sine illa non accipitur. Noli ergo putare quod pro anima tua, id est
Abbreviated transcription (Latin):
mus. tam̃ retinere ñ ualemus. Si red¬
dimus accipiet. si ñ reddimus tollet.
Si reddimiis ꝓ dato remunerabit.
si nͣ reddimus ꝓ ñ dato ꝯdemnabit.
Si enĩ reddimus. qd̾ nr̃m ẽ. damus.
et reputat᷑ ad iusticiã. si aut̃ ñ red¬
dimus qd̾ alienũ est. ñ tenemus. et
imputat᷑ ad culpã. Qͥ amat inquit
animã suã ꝑdet eã. Ꝙ qͥ ꝑdid̾it ani¬
mã suã ꝓpt̾ me inueniet eã. Seruat
sibi qͥ m tribuit. ⁊ qͥ sibi retinet a¬
mattitit. Uouete gͦ ⁊ reddite. Si
uoues animã tuã. redde animã tuã.
Noli putare qd̾ reddere possis ꝓ aĩa
tua pecunia tuã. hoc enĩ eẽt plꝰ uou̾e
⁊ minus reddere. ⁊ ñ eẽt equa reꝯpen¬
satio. Si tua das dõ. ⁊ te ipsũ ⁊ abulo
non ẽ. eqͣ particio. Nonne si recte of¬
feras. recte aut̃ ñ diuidas peccastiꝰ
Plus ualet anima. et minus pecunia.
Nonne aĩa plus ẽ. qͣm esca. ⁊ corpus
plusquã uestimentũ Si plus aĩa ẽ.
qͣm esca. plus utiq ẽ. qͣm pecunia. qr

Expanded text:
mus, tamen retinere non valemus. Si reddimus, accipiet, si non reddimus, tollet. Si reddimus, pro dato remunerabit, si non reddimus, pro non dato condemnabit. Si enim reddimus, quod nostrum est damus, et reputatur ad justitiam, si autem non reddimus, quod alienum est retinemus, et imputatur ad culpam. Qui amat, inquit, animam suam perdet eam , et qui perdiderit animam suam propter me, inveniet eam . Servat sibi qui mihi tribuit, et qui sibi retinet amittit. Vovete ergo et reddite. Si voves animam tuam, redde animam tuam. Noli putare quod reddere possis pro anima tua pecuniam tuam. Hoc enim esset plus vovere et minus reddere, et non esset aequa recompensatio Si tua das Deo, teipsum zabolo, non est aequa partitio. Nonne si recte offeras et non recte dividas, peccasti? Plus enim valet anima, et minus pecunia. Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum? Si plus est anima quam esca, plus utique est quam pecunia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Si sp̃m principũ aufert. auferre
non pot̾it sp̃m tuũ: Redde gͦ
uoluntarius ne amittas inuitus.
Uouete et redadite dño deo ur̃o om̃s qͥ
in circuitu eiꝰ affertis munera. Terribi¬
li ⁊ ei qui aufert sp̃m pͥncipũ. t̾ribili

Expanded text:
Sed si spiritum principum aufert, auferre Sed si spiritum principum aufert, auferre non poterit spiritum tuum? Redde ergo voluntarius ne amittas invitus. Vovete et reddite Domino Deo vestro, omnes qui in circuitu ejus affertis munera. Terribili et ei q
Abbreviated transcription (Latin):
sed qͣm dabit homo cõmutationẽ
ꝓ anima sua. Ecce gͥ ñ affirmauit s
introgauit. tu responde si potes quã
dabit homo cõmutationẽ ꝓ aĩa sua.
Uides manifeste qr unũ est. qđ cõmu¬
tationẽ ñ recipit neq dispensationẽ
admittit. Hoc si uoues. inmo quia
uoues. ñ enĩ bomis ẽẽ potes si hoc ñ
uoueris. redde qđ uoiusti. ⁊ ipsĩ qđ̃
uouisti redde. qe si alud redde uolue¬
ris. non accipit᷑ ꝓ isto qđcunq illuo
fuerit. Uouete inqͥt psalmista ⁊ red¬
dite dño dõ ur̾o om̃s qui in circuitu
eiꝰ affertis mun̾a. Quȩ inunera: af-¬
ferte dño filii dĩ. afferte dño filios
arietũ. Forte ista sunt munera quȩ
uouere nos iubet et reddere psal¬
mista. arietes ⁊ filii arietũ. cũ dicit
apd̃ reges trȩ. Qͥd hoc ꝑtinuit ut
post qͣm dixerat. reddite dño deo
ur̃o munera. statim subuingeret.
qui aufert spm̃ pͥncipũ. nͥ qr in ipsa
munera ipsũ sp̃m significare uoluit.

Expanded text:
sed quam dabit homo commutationem sed quam dabit homo commutationem pro anima sua? Ecce igitur non affirmavit, sed interrogavit, tu responde, si potes, quam dabit homo commutationem pro anima sua? Vides manifeste quod unum est quod commutationem non recipit, neque dispensationem admittit. Hoc si voves, imo quia voves non enim bonus esse potes si hoc non voveris redde quod vovisti, et ipsum quod vovisti redde, quia si aliud reddere volueris, non accipitur pro isto quodcunque illud fuerit: Vovete, inquit Psalmista, et reddite Domino Deo vestro, omnes qui in circuitu ejus affertis munera . Quae munera? Afferte Domino, filii Dei, afferte Domino filios arietum . Forte ista sunt munera quae vovere nos jubet et reddere Psalmista: arietes et filii arietum cum dicit: terrae . Quid hoc pertinuit ut postquam dixerat: Reddite Domino Deo vestro munera, statim subjungeret: Qui aufert spiritum principum; nisi quia ipsa munera ipsum spiritum significare voluit?
Abbreviated transcription (Latin):
is scire quȩ sunt illa quȩ tar
cõmutationẽ ñ patiunt᷑. For¬
tassis mͥ ñ credis qui auctoritatẽ quers.
siqͥd ex uniuersis unũ ego ꝓferre uolu¬
ero. Est. tñ qͥddã qd cõmutationẽ nul¬
lam a dmutit. Nã dispensatio ẽe non
potest. ubi recõpensatio ẽẽ ñ pot̃. Dis¬
pensatio qͥppe nomen dispendii ẽ. et
detrimentũ sonat qͣntũ in ipso ẽ. Stul¬
tũ uͦ ẽ. uoluntarie damnũ sustinere
ubi lucrũ nullũ ꝯsequit᷑. Ubi aut̃ in
paruo detrimentũ uoluntariȩ tolers.
ut in maiori lucrũ ꝓueniat. hoc dis¬
pensatio uocat᷑. ⁊ bona dispensatio ista
Eccegͦ quomͦ bene mullo uoluntarie
damnũ sustineri pot̾. quo maius ni¬
chil adqͥri potest.ͣ Unũ ẽ. si auctori¬
tatẽ uis qd̾ cõmutationẽ recipit. non.¬
Non ego dico sed ueritas dixit. et si
ego dico post ueritate dico. ⁊ scđm
ueritatẽ dico qr ñ dabit homo cõmu¬
tationẽ ꝓ anima sua. S forte respõndeb
et dices. qr ñ dixit ueritas ñ dabit

Expanded text:
is scire quae sunt illa quae commutationem ullam non patiuntur? Fortassis mihi non credis, qui auctoritatem quaeris, si quid ex universis unum ego proferre voluero. Est tamen quoddam quod commutationem nullam admittit. Nam dispensatio esse non potest, ubi recompensatio esse non potest. Dispensatio quippe nomen dispendii est, detrimentum sonat quantum in ipso est. Stultum vero est voluntarie damnum sustinere, ubi nullum lucrum consequitur. Ubi autem in parvo detrimentum voluntarie toleratur ut in majori lucrum proveniat, haec dispensatio vocatur, et bona est dispensatio ista. Ecce ergo quomodo bene in illo voluntarie damnum sustineri potest, quo majus nihil acquiri potest? Unum est, si auctoritatem vis quod commutationem non recipit, non ego dico sed veritas dicit; et si ego dico, post veritatem dico, et secundum veritatem dico; quia non dabit homo commutationem pro anima sua . Sed forte respondebis et dices quod non dixit veritas non dabit,
Abbreviated transcription (Latin):
matͥmonio scd̃m iuditiũ eccłȩ legia¬
me facta nequaꝗͣ tollere possit qͥn
legitimũ appellet᷑. Ñ mͥ gͦ quis fr̃ẽm
⁊ socorem opponat aut cet̾a huiꝰ modi
inqͥb rõ ignorantiȩ excusationẽ non
admittit. Non ꝑmittiuit᷑ ineiꝰ modi of¬
fende quos in eo qd fatiũt ignorantia
deb excusare. Hoeroris st̃ facta erꝰ
modi non rõnis. inqͥb ⁊ si ignoranti¬
a fuerit: uerecundia tñ non ⁊ pudi¬
citia ꝯfusionẽ non euadit. Aliud ÷
de illis loqͥ deqͥbꝰ dicit apłs. Tẽpta¬

Expanded text:
ium Ecclesiae legitime facto, nequaquam tollere possit quin legitimum appelletur. Non mihi ergo quis fratrem et sororem opponat aut caetera hujusmodi, in quibus ratio ignorantiae excusationem non admittit. Non permittuntur in ejusmodi offendere, quod in eo quod faciunt ignorantia debet excusare. Horroris sunt hujusmodi facta non rationis, in quibus et si ignorantia fuerit, verecundia tamen et pudicitia confusionem non evadit. Aliud est de illis loqui de quibus dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
le fieri recte dicat᷑. Siaut̃ quod fit ⁊ qd il¬
cite fit. fieri quidẽ sciat᷑ illicitȩ aut̃ fieri
nesciat᷑ potest qͥdẽ ignorantia culpã tem¬
ꝑare ⁊ excusare. ut actũ legitimũ constet
meo qd fit. quãuis fac̾e non possit. ut
rep̃hensibilit̾ nonfiat. in eo quod sic fit.
Si gͦ filii scd̃m aliqͥd legitimi st̃. scdm ali¬
quid legitina ẽ. ⁊ copula exqua st̃. Quod¬
si copula ipsa scdm aliqͥd iegitima recte¬
dicitur. non mͥ apparet quare non
etiã scd̃m id ipsũ. coniugiũ merito no¬
minet᷑. N onẽ. enĩ magna cõtentio de
noĩe uͥ idẽ de ueritate sentit᷑. Exceptis
rorẽ uel t᷑pitudinẽ pudicitiȩ cõsulen¬
dũ uidet᷑. incetĩs omib hoc sentien¬
dũ puto qd si inaliqua focte ꝑ igno

Expanded text:
le fieri recte dicatur. Si autem quod fit et quod illile fieri recte dicatur. Si autem quod fit et quod illicite fit fieri quidem sciatur, illicite autem fieri nesciatur, potest quidem ignorantia culpam temperare aut excusare, ut actum legitimum constet in eo quod fit? quamvis facere non possit, ut irreprehensibiliter non fiat, in eo quod sic fit. Si ergo filii secundum aliquid legitimi sunt, secundum aliquid legitima est et copula ex qua sunt. Quod copula ipsa secundum aliquid legitima rectedicitur, non mihi apparet quare non etiam secundum idipsum conjugium merito nominetur. Non est enim magna contentio de nomine, ubi idem de veritate sentitur. Exceptis horrorem vel turpitudinem, pudicitiae consulendum videtur; in caeteris omnibus hoc sentiend
Abbreviated transcription (Latin):
nifeste ꝯtͣ pceptionẽ agit᷑ : legitimũ aut
uer̃ eẽ. non iudicat᷑. Crt̃ fortassis qui
existimẽt ignorantiã nontantũ facẽ poᷤ¬
se ut ꝓea coniugiũ appellari debeat. int̾
eiꝰmodi ꝑsonas quib matͥmonii copula
iuste ꝓhiberet᷑. si causaquȩ latie ꝯgnos¬
ceret᷑. Ego illos int̾rogo qͥd sentiendũ sit
de filiis ex huiꝰ modi copula ꝓcreatis. utr̃
legitimi aut illegitimi sint iudicandi.
Quod si durũ uidet᷑ ut idcirco filii illegi¬
timi dicant᷑: quia patres scd̃m causam
aliquã iatentẽ illicite scdm uiditiũ aut̃
⁊ ꝯcessionẽ eccłȩ legitime fuert̃ copula¬
ti: cocedant necẽe. ÷ͥ. copulã illã ex qua
ꝓcreriti st̃. quandui quidẽ cauuisa latuit
legitimã fuisse etiã si iuste illicitã fus¬
se causent᷑. Ñ enĩ om̃e quod illicite fit.
ideo nonfit. quia illicite fit. qm̃ qd fit fi¬
eri oĩo dicendũ ÷. quãuis in eo qd sic fit. ma¬

Expanded text:
nifeste contra praeceptionem agitur, legitimum aut nifeste contra praeceptionem agitur, legitimum aut verum esse non judicatur. Erunt fortassis qui existiment ignorantiam facere tantum non posse, ut pro ea conjugium appellari debeat, inter ejusmodi personas, quibus matrimonii copula juste prohiberetur, si causa quae latet cognosceretur. Ego illos interrogo quid sentiendum sit de filiis ex hujusmodi copula procreatis, utrum legitimi an illegitimi sint judicandi. Quod si durum videtur, ut idcirco filii illegitimi dicantur; quia parentes secundum causam aliquam latentem illicite, secundum judicium autem et concessionem Ecclesiae legitime fuerunt copulati: concedant necesse est copulam illam ex qua procreati sunt, quandiu quidem causa latuit, legitimam fuisse, etiam si juste illicitam fuisse causentur. Non enim omne quod illicite fit, ideo non fit, quia illicite fit; quoniam quod fit fieri omnino dicendum est, quamvis in eo quod sic fit ma
Abbreviated transcription (Latin):
dicendũ ÷. qr ad efficiendũ aliqͥd uel inpe¬
diendũ nondiffert ab eo qd ñ ẽ. Prima
aut̃ iustitucio duas tantũ ꝑ sonas idẽ. pa¬
trẽ ⁊ matrẽ acontͣctu matrimonii exce¬
pit. uͥ hominẽ ut adherere possit uxori
sue. patrẽ ⁊ matrẽ relicturũ eẽ. asseruit
dicens. & pt̃ hoc relinquet homo patrẽ
suũ ⁊ matrẽ suam. ⁊ adherebit uxori sue
Manifestũ ÷ aut̃ qr non reqͥriuit᷑ ad hoc
qui relinquunt᷑ apt̃ hoc. Has gͦ duas ꝑso¬
nas solas pͥma institucio excepit. incetĩs
dã ꝑsonas alias. si ue ad decorem na¬
ture: siue ad pudicitiȩ augm̃tum. Et
extc̃ cepit ẽȩ. exꝓhibitione illicitũ qͥ
fuerat exnat᷑a ꝯcessum. Uͥ quidẽ si ñ
culpabilit̾ ꝓhibitio ignorat᷑ intͣisg̾s¬
sione ignorantia excusat᷑. nec ꝓhibe¬
tur uirtꝰ sacͣmenti. qnͣdiui nõ patet
tnͣsg̃ssio p̃cepti. Cum aut̃ ꝯstãs eẽ. ce¬
ꝑit cid ꝓhibitũ ÷. cõstare deinceps aut
ratũ ẽẽ. non .pͥ. qd factũ ÷. quia qd ma¬

Expanded text:
dicendum est, quia ad efficiendum aliquid vel impediendum non differt ab eo quod non est. Prima autem institutio, duas tantum personas, id est patrem et matrem a contractu matrimonii excepit, ubi hominem ut adhaerere possit uxori suae patrem et matrem relicturum esse asseruit, dicens: Propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae . Manifestum est autem quod non requiruntur ad hoc, qui relinquuntur propter hoc. Ilas ergo duas personas solas prima institutio excepit. In caeterdam alias personas sive ad decorem naturae, sive ad pudicitiae argumentum. Et extunc coepit esse ex prohibitione illicitum quod fuerat ex natura concessum. Ubi quidem si non culpabiliter prohibitio ignoratur in transgressione ignorantia excusatur. Nec prohibetur virtus sacramenti quandiu non patet transgressio praecepti. Cum autem constans est coeperit quod prohibitum est, constare deinceps aut ratum esse non potest; quod factum est, quia quod ma
Abbreviated transcription (Latin):
estimamꝰ. Consensũ aut̃ legitimũ il¬
iũ ẽę. putamꝰ qui ad hoc fit ad quod fi¬
eri deb. Namqͥ ad solam carlus comix¬
tionẽ consentiũt ꝓtali consensu con¬
uiges ad huc dici non posst̃. Hoc enĩ
⁊ fornicantes ⁊ adult̾antes faciũt a
quib cõiugat castimoniȩ nom̃ ꝓcul
ab e̾ȩ cognoscit᷑. Ergo aliud illud÷
cuiꝰ ꝯsensus int̾ mascłm ⁊ feminã
coniugiũ sacrat. Hoc aut̃ quid eg̃.
dicendũ ÷ ñ societas illa qm ds̃ ere¬
ator apͥncipio iit̾ mascłm ⁊ femiuã
instituit. quando mulierẽ de lat̾e ui¬
ri formatã eidem fouauit : Qura
enĩ socia data ẽ. non ancilla. aut

Expanded text:
stimamus. Consensum autem legitimum illum esse putamus qui ad hoc fit ad quod fieri debet. Nam qui ad solam carnis commistionem consentiunt, pro tali consensu conjuges adhuc dici non possunt. Hoc enim et fornicantes et adulterantes faciunt, a quibus conjugalis castimoniae nomen procul abesse cognoscitur. Ergo aliud illud est, cujus-consensus inter masculum et feminam conjugium sacrat. « Hoc autem quid esse dicendum est, nisi societas illa quam Deus Creator a principio inter masculum et feminam instituit quando mulierem de latere viri formatam eidem sociavit? » Quia enim socia data est, non ancilla, aut
Abbreviated transcription (Latin):
timũ non eẽt. Hoc ẽ. qr aliqͥd in eo÷. eccłȩ
quidẽ occultũ s dõ notũ. quod si simili¬
t̾ eccłȩ manifestũ eẽt. ꝯiugiũ legitimũ
non eẽt. Nuc aut̃ ꝑ ignotantiã excusa¬
tur ut ex eo ipso tam ap̃ dñi quã apud
hoĩes legitimũ sit. qmͣ diu ignoratur.
qr aput hoĩes quidẽ ineo nichil rep̃hẽ¬
dit᷑. ap̃ dñi aut̃ qd̃ rep̃hensibile ẽ ⁊ si
culpã habeat ad ꝯfusionẽ tm̃ reꝓba

Expanded text:
timum non esset. Hoc est quia aliquid in eo est; Ecclesiae quidem occultum, sed Deo notum. Quod si similiter Ecclesiae manifestum esset, conjugium legitimum non esset. Nunc autem per ignorantiam excusatur, ut ex eo ipso tam apud Deum quam apud homines legitimum sit, quandiu ignoratur, quia apud homines quidem nihil eo reprehenditur; apud Deum autem quod reprehensibile est et si culpam h
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ coniugii diffimendũ pu¬
tauert̃. ut dicerẽt cõiugium
esse. ꝯsensum mascłĩ ⁊ femine indiui¬
dualẽ uite consuetudinẽ retiuentẽ.
Cui diffinitionũ legitimũ ad uing̾e
oportet. qo si consensus mascłi ⁊ femi¬
ne legitimꝰ. hoc ẽ. legitim̾e ⁊ int̾ legiti¬
mas ꝑ sonas factꝰ non fuerit. cõiugiũ
in eo ꝯsecrari non potest. Legitimas a̾.

Expanded text:
 conjugium diffiniendum putaverunt, ut dicerent « conjugium esse consensum masculi et feminae individualem vitae consuetudinem retinentem. » Cui diffinitioni « legitimum » adjungere oportet; quia si consensus masculi et feminae legitimus, hoc est legitime et inter personas legitimas factus, non fuerit, conjugium in e
Abbreviated transcription (Latin):
be qͥn nubat. ⁊ si forte pꝰea facti pęnite¬
at. eccła neq de occultis penitentẽ
a ꝯsilio salutis reppellere: neq ꝓpt̾ occul¬
ta ea q̃ manifesta st̃ dissolu̾e potͣ. Si
aut̃ hii qͥ ꝓpositũ suũ publica ꝓfessi¬
one ⁊ uoto firmauert̃. demn uoluerint¬
ad carnał fedis iura transire. nullatenꝰ
eos eccła ꝑmittit. ⁊ si forte p̃fumserui.
ea ꝯtra ꝓpositi ac ꝓfessionis sue suratatẽ
inire. quasi illegitima ⁊ a sc̃itate con-¬
iugii aliena debita districtiõe dissoluit.
Sic eccła tenet. sic nos ten̾e debemꝰ.
qui eccłȩ instituta sequim᷑. ⁊ salubre
ẽẽ credimꝰ qͥdqͥd sp̃u dĩ dictante ab
illa fuerit institutũ. ⁊ dignũ reu̾entia
iudicatũ. ⁊̃ si aliis tp̃ribꝰ aliqͣn ñ ita
fuisse. ⁊ nc̃ alit̾ ẽẽ qͣm fuit demonstret᷑.
non tamen cogitare debemus quasi leuitate
aliqͣ factũ sit. ut nc̃ aliter teneat᷑. ⁊ alit̾
institutũ sit qͣm fuit. s qe tcͣ oportebat¬

Expanded text:
a quin nubat. Et si postea facti poeniteat, Ecclesia neque de occultis poenitentem a consilio salutis repellere, neque propter occulta, ea quae manifesta sunt dissolvere potest. Si autem ii qui propositum suum publica professione et voto firmaverre, nullatenus eos Ecclesia permittit; et si forte praesumpserint ea contra propositi ac professionis suae puritatem inire, quasi illegitima et a sanctitate conjugii aliena debita districtione dissolvit. Sic Ecclesia tenet. Sic nos tenere debemus, et qui Ecclesiae instituta sequimur, et salubre esse credimus quidquid Spiritu Dei dictante ab illa fuerit institutum et dignum reverentia judicatum; et etiam si aliis temporibus aliquando non ita fuisse et nunc aliter esse quam fuit, demonstretur: non tamen cogitare debemus quasi levitate aliqua factum sit, ut nunc aliter teneatur, et aliter institutum sit quam fuit, sed quod tunc oportebat et
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m interp̃tari uolunt. cui priꝰ ꝓpo¬
sito ꝯtinentiȩ se uouert᷑. Et quasi sub
conditione dictũ sit qr scds ad quẽ tͣnse¬
unt legitimꝰ: ñ iudicat᷑. nͥ priꝰ ille cui
ante se iunacerant moriat᷑. Si enĩ in ho¬
minibꝰ hec ratio seruat᷑ ut qͣmdiu pͥor
uiuit. scd̾s legitimꝰ eẽ nͣ possit. constat
ꝓfecto qr ubi prior omnino mori ñ potest.
scd̾s nulla ratione legitimus eẽ potest.
Q ad hc̃ modũ hac qualiẽq ratiõe ꝓba¬
tur qr hȩc quȩ cũ ꝓfessioẽ ꝯtinentie xp̃i

Expanded text:
Christum interpretari volunt, cui prius propoChristum interpretari volunt, cui prius proposito continentiae se voverunt, et quasi sub conditione dictum sit quia secundus ad quem transeunt legitimus non judicatur, nisi prius ille cui ante se junxerant moriatur. Si enim in hominibus haec ratio servatur, ut quandiu prior vivit, secundus legitimus esse non possit, constat profecto, quod ubi prior omnino mori non potest, secundus nulla ratione legitimus esse potest. Et ad hunc modum hac qualicunque ratione probatur q
Abbreviated transcription (Latin):
uelantur si publice nupserint uł clacło
corrupte fuerint. nͨ eas admittendas
ad agendã penitentiã nͥ his cui se uin¬
xerat᷑ ab hac uita discesserit. Si eni hȩc
ratio in hõibꝰ seruat᷑. ut que dimisso uiro
suo ad aliũ transierit adult̾a habeat᷑.
nec ei agende penitentiȩ locus conce¬
datur. nͥ alter defuncꝰtus fuerit. qͣn¬
tomagis ⁊ ea quȩ se ĩmortali sponso
iunxerat: Non ẽ. gͦ dubiũ qd̾ de
illis hic agit᷑ quȩ in ꝓposito ꝯtinentiȩ
sub manifesta ⁊̃ ꝓfessione ad castimoniã
conseruandã consecrate st̃. De his gͦ
dicunt qr si pꝰ tale ꝓpositũ ad nupti¬
as carnales transierint ad penitentiã
ñ sint admittende nͥ his cui se iunxre¬
rant .i. fornicator aut adult̃ ab hac
uita .i. a tali ꝯu̾satiõe discesserit. In eo
etũ statu penitentiã ag̾e ñ posfunt.
in qͦ qͣmdiu ꝑmanserint saluari non
possunt. Quidã eũ cuise iunxerant

Expanded text:
t a sacerdote velantur, si publice nupserint, vel clanculo t a sacerdote velantur, si publice nupserint, vel clanculo corruptae fuerint, non eas admittendas ad agendam poenitentiam, nisi is cui se junxerant ab hac vita discesserit. Si enim haec ratio in hominibus, servatur, ut quae dimisso viro suo ad alium transiverit, adultera habeatur nec ei agendae poenitentiae locus concedatur, nisi alter defunctus fuerit, quanto magis etiam ea quae se immortali sponso junxerat! Non est ergo dubium quin de illis hic agatur, quae in proposito continentiae sub manifesta etiam professione ad castimoniam conservandam consecratae sunt. De his ergo dicunt quod si post tale propositum ad nuptias carnales transierint, ad poenitentiam non sint admittendae nisi is cui se junxerant, id est fornicator sive adulter, ab hac vita, id est a tali conversatione discesserit. In eo enim statu poenitentiam agere non possunt, in quo quandiu permanserint salvari non possunt. Quidam eum cui se junxerant,
Abbreviated transcription (Latin):
obligauert᷑. ⁊ forte adhuc qd̾ ampliꝰ est.
ad scĩmoniã ꝯtinentiȩ consecrati st̃. de
quibꝰ uere dicimꝰ qr pꝰ tale ꝓpositũ ⁊ tale
uotũ manifesta ꝓfessioneꝰ ꝯfimatũ ad
coniugale fedus descende ñ possunt.
⁊ si forte hoc aliqͣn attẽptau̾int ñ con¬
iuges s fornicarios ⁊ sp̾ał castimoniȩ
uiolatores ad pristinã ꝓpositi sui in te¬
gritatẽ reꝑandã ⁊ conseruandã distri¬
cte reuocandos. Si aut̃ tem̾ario ausu
incepto ꝑsist̾e uoluerint. ⁊ illicitã co¬
pulam quã ꝯtra primȩ ꝓfessionis
debitũ inierunt deserere ꝯtẽpserint.
quafi inobȩdientes ⁊ inincestu fornca¬
tionis nefande ꝯtaminatos iustȩ seue¬
ritatis sententia ab ȩccł& cõmunione
p̃cidendos. neq ullatenus ad pęniten¬
tiã recipiendos nͥ se ab huiꝰ infamis
societatis ꝯuersatione retraxerint.
Et hęc ẽ. fortassis qđ sibi uolunt u̾ba
illa cunctis pene ꝓ sui ambiguitate
iam nota. Innocentiꝰ enĩ pp cuiꝰ aucꝰto¬

Expanded text:
obligaverunt, et forte adhuc, quod amplius est, ad sanctimoniam continentiae consecrati sunt. De quibus vere dicimus, quod post tale propositum et tale votum manifesta professione confirmatum, ad conjugale foedus descendere non possunt, et si forte hoc aliquando attentaverint non conjuges, sed fornicarios et spiritualis castimoniae violatores, ad pristinam propositi sui integritatem reparandam et conservandam districte revocandos. Si autem temerario ausu incoepto persistere voluerint et illicitam copulam quam contra primae professionis debitum inierunt deserere contempserint, quasi inobedientes, et incestu fornicationis nefandae contaminatos, justae severitatis sententia ab Ecclesiae communione praecidendos, neque ullatenus ad poenitentiam recipiendos, nisi se ab hujus infamis societatis conversatione retraxerint. Et hoc est fortassis quod sibi volunt verba illa cunctis pene pro sui ambiguitate jam nota. Innocentius enim papa, cujus aucto
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ꝓbatione ñ quidẽ ꝑ omĩa rõ co¬
gens. s ad aliqͥd similitudo ꝯuieniens
qͣ docet᷑ sponsȩ xp̃i qe si in thoro carna¬
li tanta fides exigitur. multo maior
deuotio ⁊ amor sincerior sp̃ali debet᷑. St̃
qͥ hȩc ad tͣrorẽ dicta ẽẽ putant. alii ad
publicã pęnitentiã refert᷑. q̃ ꝓpt̾ rigorẽ
ad incutiendũ timorẽ aliqͣn neganda
uidet᷑. ut dũ pecc̾or scđ̾m dispensatio¬
nẽ foris reppellit᷑. ⁊ in stantibꝰ tumor ca¬
dendi. ⁊ in iacentibꝰ humilitas resurgen¬
di augeat᷑. Ego nicħ abicio ex his quȩ
u̾itati ꝯtraria ñ sunt. Dicat᷑ qd̾ libet.
dũ non credat᷑ nͥ qđ licet. Sũma hȩc

Expanded text:
n quidem per omnia ratio cogens, sed ad aliquid similitudo conveniens qua docentur sponsae Christi, quod si in toro carnali tanta fides exigitur, multo major devotio et amor sincerior spirituali debetur. Sunt qui haec ad terrorem dicta esse putant, alii ad publicam poenitentiam referunt, quae propter rigorem ad incutiendum timorem aliquando neganda videtur, ut, dum peccator secundum dispensationem foris repellitur, et instantibus timor cadendi et in jacentibus humilitas resurgendi augeatur. Ego nihil abjicio ex iis quae veritati contraria non sunt. Dicatur quodlibet dum non credatur ni
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possint de inceps illo iuuente hoies ha¬
be maritos. recte supͣdicta ratione eiꝰ
assertio reꝓbat᷑. Adhc modũ de his quȩ
manifeste falsa sunt. uł occulte uera. uni¬
cuiq scd̾m suã mensurã sentire licebit.
Machi aut̃ hoc magis ꝓbabile ẽ. si inueni¬
re ꝯtig̾it qđ ⁊ u̾itatẽ seruat ⁊ auctoritatẽ
ñ imꝓbat. p̃cipue tanti iuiri de qͦ bene sen¬
tire debemus ⁊̃ tc̃ qͣndo id qđ sensit ipse
nos sentire ñ possumꝰ. Dicamꝰ gͥ qͣntũ¬

Expanded text:
n possunt deinceps illo vivente homines habere maritos, recte supradicta ratione ejus assertio reprobatur. Ad hunc modum de iis quae manifeste falsa sunt, vel occulte vera, unicuique secundum suam mensuram sentire licebit. Mihi autem hoc magis probabile est si invenire contigerit quod et veritatem servat, et auctoritatem non improbat, praecipue tanti viri de quo bene sentire debemus, etiam tunc quando id quod sensit ipse, nos sentire non possumus. Dicamus igitu
Abbreviated transcription (Latin):
rint forte de malo in qͦ nondũ sunt
ad uoluntatẽ suã explendã festinan¬
tes. Ita dissipabit᷑ omĩs ordo ⁊ pulc̾tudo
religionis xp̃iane ad nichilũ redigetur
⁊ turpitudo magna succedet. Scđm
infirmitatẽ nr̃i tẽporis loquor. Qs
deinceps in habitu uł ꝓfessione reli¬
gionis constitutus stabit siurgeri ce¬
ꝑit stimulis carnis fue sic̃ natura mor¬
tał ⁊ corruptioni obnoxia pati consue¬
uit. ⁊ dixerit ei cogitatio sua. ñ poteris
resistere tam iuiolente passioni. tantis
nͣ hodie aut cras aut triduo siue qͣtuor
sentire pot̾is. ñ te deserent. non tibi
pacem dabunt aut requiem. Semper
intentionẽ tuã oppriment. cogitati¬
onẽ tuã auertent. ut nunqͣm m̃tẽ
lib̾am aut uoluntatẽ tuã puram ad
dm erigere possis. Uide gͦ qr ⁊ hoc
lius cͥ saltem e̾et uł ista tormenta
deuitare qͣm in toto ꝑire ⁊ nichil
sentire boni. Uidet ds̃ qr inuitꝰ pat̾is
sis aspiciet ad uolentiã passionis tuȩ.

Expanded text:
rint forte de malo, in quo nondum sunt rint forte de malo, in quo nondum sunt ad voluptatem suam explendam festinantes. Ita dissipabitur omnis ordo, et pulchritudo religionis Christianae ad nihilum redigetur, et turpitudo magna succedet. Secundum infirmitatem nostri temporis loquor. Quis deinceps in habitu vel professione religionis constitutus stabit, si urgeri coeperit stimulis carnis suae, sicut natura mortalis et corruptioni obnoxia pati consueverit, et dixerit ei cogitatio sua: non poteris resistere tam violentae passioni, tantis us, quae non hodie aut cras aut triduo sive quatuor sentire poteris, non te deserent, non tibi parcent, non tibi pacem dabunt aut requiem; semper intentionem oppriment, cogitationem tuam avertent, ut nunquam mentem liberam aut voluntatem puram ad Deum erigere possis. Vide ergo quod etlius tibi saltem esset vel ista tormenta devitare quam in toto perire et nihil sentire boni. Videt Deus quod invitus sis respiciet ad violentiam passionis tuae;
Abbreviated transcription (Latin):
nentiȩuiri uxores duxerint.
coniugia ẽẽ uera ⁊ rata ẽẽ debere.
in tantum ut solui omnino non possint.
quamuis a culpa defendi non possint.
Ecce gͦ dicamus qr ita ẽ. ⁊ ita sentire et
tenere oportet: non habemus rationẽ
aliquã qua infringere possimus aut
infirmare tam eudentẽ rationẽ ⁊ au¬
ctoritatem. Tenemur necessitate ut
ita sentiamus ⁊ teneamus. Uidete quid
sequit᷑. Si hoc ꝓmulgatũ fuerit ⁊ audi¬
erint homines qe ita tenet ęccła quod
lapsi a ꝓposito ⁊ ꝓfessione continentiȩ. si
conuigia inierint separari ñ possunt. neq
cogere eos potest eccła ut ad ꝓpositũ con¬
tinentiȩ seruandũ reuertant᷑. nichil de¬
inceps stabile aut ratũ ẽẽ poterit.
N on ordo uł habitus non deniq uo¬
tum aut ꝓfessio ulla tenere poter̃t
homines. quin frena laxent impudi¬
citie. ⁊ ruant in desidia sua. uł cũ
fastidire ceꝑint boñ in quo sunt lib¬
tatem querentes. uł cũ tẽptati fue¬

Expanded text:
nentiae viri uxores duxerint, nentiae viri uxores duxerint, conjugia esse vera et rata debere esse, in tantum ut solvi omnino non possint, quamvis a culpa defendi non possint? Ecce ergo dicamus quod ita est, et ita sentire et tenere oportet. Non habemus rationem aliquam qua infringere possimus, aut infirmare tam evidentem rationem et auctoritatem. Tenemur necessitate, ut ita sentiamus et teneamus. Videte quid sequitur. Si hoc promulgatum fuerit et audierint homines quia ita tenet Ecclesia quod lapsi a proposito et professione continentiae, si conjugia inierint, separari non possunt, nec cogere eos potest Ecclesia ut ad propositum continentiae servandum revertantur, nihil deinceps stabile aut ratum esse poterit. Non ordo vel habitus, non denique votum aut professio ulla tenere poterunt homines, quin frena impudicitiae laxent et ruant in desideria sua, vel cum fastidire coeperint bonum in quo sunt libertatem quaerentes, vel cum tentati fue
Abbreviated transcription (Latin):
scõ ꝓposito feminarũ si nupserint
non esse conuigia. non paruũ malũ
ut a malĩtis separentur uaoresqua¬
si adulterȩ sint non uxores. Et cũ
uolunt eas separatas reddere conti-¬
nentiȩ. faciunt maritos earũ adul¬
teros ueros. cũ suis uxoribus uius
alteras duxerint. Qua ꝑpt᷑ non
possum quidẽ dicere a ꝓposito me¬
liore lapsas si nupserint feminas ad¬
ulteria ẽẽ non conuigia. sed plane
non dubitauerim dicere lapsus
⁊ riunas a castitate sanctiore quę
uouetur deo adulteriis ẽẽ peiores.
Et sic quidẽ beatus augustinus
dicit. Et uidetur manifesta aucto¬
ritas ⁊ ratio euidens de qua dubi¬
tari non possit. Sed ecce dicamus
ita. ⁊ ita sentiamus ut lapsȩ a pro¬
posito ⁊ ꝓfessione continentie femi¬
ne si nups erint coniugia ẽẽ uera.
nec solui posse omnino eiusmodi.
Q d gͦ Nonne similit̃ ⁊ eadẽ
ratione de alio sexu sentiendũ est.
si lapsi a ꝓposito et ꝓfessione conti¬

Expanded text:
sancto proposito feminarum, si nupserint, sancto proposito feminarum, si nupserint, non esse conjugia, non parvum malum ut a maritis separentur uxores, quasi adulterae sint, non uxores. Et cum nolunt eas separatas reddere continentiae, faciunt maritos earum adulteros veros, cum suis uxoribus vivis alteras duxerunt. Quapropter non possum quidem dicere a proposito meliore lapsas si nupserint feminas, adulteria esse, non conjugia. Sed plane non dubitaverim dicere lapsus et ruinas a castitate sanctiore quae vovetur Deo adulteriis esse pejores. Et sic quidem beatus Augustinus dicit: Et videtur manifesta auctoritas et ratio evidens de qua dubitari non possit. Sed ecce dicamus ita, et ita sentiamus, ut lapsae a proposito et professione continentiae feminae si nupserint conjugia esse vera, nec solvi posse omnino ejusmodi. Quid ergo? Nonne similiter et eadem ratione de alio sexu sentiendum est, si lapsi a proposito et professione conti
Abbreviated transcription (Latin):
fidem irritã fecerunt. Et pꝰ pauca.
Proinde qui dicunt taliũ nuptias
non e̾e nuptias sed potius adult̾ia.
non mͥ uidentur satis acute ac dili-¬
genter considare qͥd dicant. Fallit
eos quippe similitudo ueritatis. Qi
enĩ conuigiũ xp̃i dicuntur eligere
quȩ xp̃iana scĩtate non nubunt.
Hinc argumentant᷑ quidã dicentes.
Si uiro suo uiuo quȩ alteri nubit
adultera est. sic̃ ipse dñs in eugłio
definiuit : uiuo gͦ xp̃o cui mors
ultra non dñabitur. quȩ coniugiũ
eius elegerat. si homini nubit adulte¬
ra est. Qui hȩc cdicunt acute quidẽ
mouentur. sed parum attendunt.
hanc argumentationẽ quanta sequit᷑
absurditas. Cum enim laudabiliter
etiam iuuenten uiro ex eis consensu
continentiã femina xp̃o uoueat. iam
sc d̃m istorũ rationem nulla hȩc de
re nefas est. adulterũ faciat cui ui¬
uente uiro nubit. Et post pauca.
fit aut̃ ꝑ hanc minus consid̾atam
opinionem qua putant lapsarũ a

Expanded text:
fidem irritam fecerunt. Et post pauca: fidem irritam fecerunt. Et post pauca: Proinde qui dicunt talium nnon esse nuptias. sed potius adulteria, non mihi uidentur satis acute ac diligenter considerare quid dicant; fallit eos quippe similitudo ueritatis. quia enim coniugium Christi dicuntur eligere quae christiana sanctitate non nubunt, hinc argumentantur quidam dicentes: si uiro suo uiuo quae alteri nubit, adultera est, sicut ipse dominus in euangelio definiuit, uiuo ergo Christo, cui mors ultra non dominatur, quae coniugium eius elegerat. si homini nubit, adultera est. qui haec dicunt, acute quidem mouentur, sed parum adtendunt hanc argumentationem quanta rerum sequatur absurditas. cum enim laudabiliter etiam uiuente uiro ex eius consensu continentiam femina Christo uoueat, iam secundum istorum ratire nefas est, adulterum faciat, cui vivente viro nubit. Et post pauca: Fit autem per hanc minus consideratam opinionem, qua putant lapsarum a
Abbreviated transcription (Latin):
et totum. Hȩc sunt gͦ quȩ addu¬
cunt in approbationẽ assertionis
suȩ. Beatus augustinus in libro
de ꝓfessione sc̃ȩ uiduitatis sic ait.
In conuigali iuinculo si pudicicia
conseruata damnatio nͣ timetur.
Sed in uiduali et in uirginali con¬
tinentia. excellentia muneris am¬
plioris expletur. Qua expetita
et electa. ⁊ uoti debito oblata.
iam non solum capescere nuptias.
sed etiam si nͣ nubatur nub e uelle¬
damnabile ẽ. Nam ut hoc demon¬
straret apłs non ait cũ indeliciis
egerint in xp̾o nubent sed nubete
uolunt. habentes inquit damna¬
tionẽ qm̃ primã fidem irritam fe¬
cerunt. et si non nubendo. tñ uo¬
lendo. non quia ipse nuptiȩ uł taliũ
damnande iudicantur. sed damna¬
tur ꝓpositi fraus. damnatur fracta
uoti fides. damnatur ñ susceptio
a bono inferiore. sed riuna ex bono
suꝑiore. postremo damnaͣt᷑ talłs¬
non qe coniugalem fidem posterus
uuerunt. sed continentiȩ primam

Expanded text:
et totum. Haec ergo sunt quae adduet totum. Haec ergo sunt quae adducunt in approbationem assertionis suae. Beatus Augustinus in libro De professione sanctae viduitatis sic ait: In conjugali vinculo si pudicitia conservatur, damnatio non timetur. Sed in viduali et in virginali continentia excellentia muneris amplioris expetitur. Qua expetita et electa et voti debito oblata, jam non solum capessere nuptias, sed etiam, si non nubatur, nubdamnabile est. nam ut hoc demonstraret apostolus. non ait: cum in deliciis egerint in Christo, nubunt, sed, nubere uolunt habentes. inquit, damnationem, quoniam primam fidem inritam fecerunt etsi non nubendo, tantum uolendo: non quia ipsae nuptiae uel talium damnandae indicantur, sed damnatur propositi fraus, damnatur fracta uoti fides, damnatur non susceptio a bono inferiore, sed ruina ex bono sunon quia conjugalem fidem posterius inierunt, sed quia continentiae primam
Abbreviated transcription (Latin):
precipiti estimatione in con¬
trariam assertionẽ ferunt᷑.
in tantum ut dicant quãlibet il¬
legitimȩ ꝑsone fuerint cuiuscũq
ꝓfessionis siue ordinis pari consen¬
su ad inuicẽ facto coniuges esse.
Non sacerdotes continentiã ꝓfessos.
non summos sacerdotes. non monachos
aut sacras iurgines ab hac lege excipi¬
endos putant. Et habent isti simi¬
liter uerba quędã scripturarũ qui¬
bus munire credunt ⁊ confirmare
estimationẽ suã. Et sunt uere quȩdã
dicta eiusmodi in quibꝰ conuenient̃
hoc intelligi posset. si conuenienter
hoc intelligi posset. Sed non sic u¬
dicare debent quibus doctrina uer¬
bi dei cõmissa est. ut ꝑꝓt̾ unũ aliqͥd
confirmandũ. a sensu uniuersoꝵ re-¬
cedant. Neq enĩ partẽ totũ. sed to¬
tum pars sequi debet. Et si forte
inueniatur pars a toto discordans.
aut coaptanda ẽ. si fieri potest. aut
si fieri non potest abicienda. Melius
enĩ a parte receditur quam a toto.
optimum aut̃ si et pars retinetur

Expanded text:
praecipiti existimatione in contrariam assertionem feruntur, in tantum ut dicant quantumlibet illegitimae personae fuerunt cujuscunque professionis sive ordinis pari consensu adinvicem facto conjuges esse. Non sacerdotes continentiam professos, non summos sacerdotes, non monachos aut sacras virgines ab hac lege excipiendos putant. Sed habent isti similiter verba quaedam Scripturarum quibus munire credunt et confirmare existimationem suam. Et sunt vere quaedam dicta ejusmodi in quibus convenienter hoc intelligi possit, si convenienter hoc fieri possit. Sed non sic judicare debent quibus doctrina Verbi Dei commissa est, ut, propter unum aliquid confirmandum, a sensu universorum recedant. Neque partem totum sed totum pars sequi debet. Sed si forte inveniatur pars a toto discordans, aut coaptanda est si fieri potest, aut si fieri non potest abjicienda. Melius enim a parte receditur, quam a toto. Optimum au
Abbreviated transcription (Latin):
debitur. Nos nichil rep̃hendimus ex
om̃ibꝰ quȩ u̾itatẽ quietã ẽẽ ꝑmittunt.
S̾i aut̃ aliqͥs hec dicta e̾ẽ intelligat de
his qͥ ꝓpositũ continentiȩ occulte uo¬
uerunt. ⁊ uotũ suũ sine attestatione
humana soli dõ obtulerunt. eosq si
postea uoto fracto ad comugalẽ socie¬
tatẽ descende uoluerint. iccirco ab
ȩccła ꝓhib̃i ñ posse qr ꝓfessionẽ illorũ
ñ accepit. neq obseruantiã continentiȩ
eis indixit. siqͥs gͥ tales urduas aut uirgi¬
nes post uotũ continentiȩ ad marita¬
lem copulam descendentes damnatio¬
nẽ quidẽ hab̾e. id ẽ. rem damnabilẽ
facere. nͨ qr nubunt s qr uotũ fran¬
gunt. ñ ꝓpt̾ bonũ inferius qd̾ appe¬
tunt s ꝓpt̾ bonũ suꝑiꝰ qd̾ relinqunt.
ita quidẽ ꝓpt̾ fidẽ uiolatam dãnati¬
onẽ hr̃e. s tñ omino conuges e̾e. nec
seꝑari deb̾e existimet. certũ ẽ. sicut
si in sententia suꝑiꝰ memorata ꝯueni¬

Expanded text:
debitur. Nos nihil reprehendimus ex debitur. Nos nihil reprehendimus ex omnibus quae veritatem quietam esse permittunt. Si quis autem haec dicta esse intelligat, de iis qui propositum continentiae occultae voverunt, et votum suum sine attestatione hominum soli Deo obtulerunt, eosque si postea voto fracto ad conjugalem societatem descendere voluerint, idcirco ab Ecclesia prohiberi non posse, quia professionem illorum non accepit, neque observationem continentiae, eis indixit. Si quis igitur tales viduas aut virgines, post votum continentiae ad maritalem copulam descendentes damnationem quidem habere, id est rem damnabilem facere, non quia nubunt, sed quia votum frangunt; non propter bonum inferius quod appetunt, sed propter bonum superius quod relinquunt, ita quidem propter fidem violatam damnationem habere, se tamen omnino conjuges esse, nec separari debere existimet, certum est, sicutsi in sententia superius memorata conveni