comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad u̾tatem sciendam et accii oꝑandum ꝑesim. uł ꝙ ab illo discat.
quia qui ꝑ se in telligere nõ põt. nec peralium app̾hendere bonus ẽe ño
appetitur melius est. ¶ Et dirit bomini diditur tripliciter uñ consia
in corꝑe. scõm in ainia et tercium extra torꝰ nobilus tñ in ter omma est
amnie bonũ cruꝰ bom forma in loms apparet oꝑib et in atquirendo luiꝰ bono
et usu ip̃is felititas consistit. ¶ Et dieit neccesse ht amine felititas bo¬
nis exũtib extra corpus quia dificile est homimi pulcra oꝑa agere. et que
materialia sunt negligere sicut diuitem eẽ et parentatum. Et p̃pes
sap̃ia in dignnt gubernantium auxilio ut suam nobilitatem ostende¬
ret et etiam iutatem. ¶ Et dixit pro creator in homie scip̃ia
longo tempore ad discendi et boni mores ex coms consuetridimb
¶Et dixit suꝑ habuntancia et deffectu oꝑa corrũpũtur quiai sicut

Expanded text:
ad veritatem sciendam et actu operandum per eam, vel quod ab alio discat, ad veritatem sciendam et actu operandum per eam, vel quod ab alio discat, quia qui per se intelligere non potest nec per alium apprehendere, bonus non appetitur melius est. Et dixit: bonum dividitur tripliciter: unum consistit in corpore, secundum in anima, tercium extra corpus; nobilius tamen inter omnia est anime bonum, cuius boni forma in bonis apparet operibus; et in acquirendo huiusmodi bono et usu ipsius, felicitas bona consistit. Et dixit: necesse habet anime felicitas bonis existentibus extra corpus, quia difficile est homini pulcra opera agere et que sunt materialia negligere, sicut divitem esse et parentatum; et propterea sapiencia indiguit gubernancium auxilio, ut suam nobilitatem ostenderet et etiam veritatem. Et dixit: procreatur in homine sapiencia longo tempore adiscendo, et boni mores ex bonis consuetudinibus. Et dixit: superhabundancia et defectu opera corrumpuntur, quia, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
roduice gustit iatorando ad id h̃dimi amarum tolerat et qui aliarꝰ
utilitatis delectatõemi in uenit in ualeste in eo conatur. ¶E t diẽ
nõ tegeras uite cribelli qui retẽto furfure farmam enuttit. ¶Ez
dirit aitõtilus mariuis mediriam autum et terram et sap̃iam aquo
ꝙ excipe tesferente. ¶Et dixit gucernee ppłiu nõ conreuit puero nec
ei qui mũtanor eum ignarus. net suam mittanti concupiscenciam.
net ei quisie deliberatõe agenda p̾suunt. net ei qui pliuũ iñtere con¬
cupiscit. ¶ Et dixit nõ est differentici inter puerum etate ⁊ puerur
morili quia mores hõuu nõ pendent extempore. S ex eo ꝙ in suis atti¬
b sꝑ toncupiscentias muittaritur. ¶ Et dix qui concupistentias ubi
qũ ꝙ̃tum et ut comienit muttatur bonus ad gubernandum eri¬
stit. ¶ Et dixit nectesse est ꝙͥ ꝙ ad hoc ut sit bomus uel ꝙ sit ꝑ se habsis

Expanded text:
ris dulce gustat laborando, ad id habendum amarum tollerat, et qui alicuius ris dulce gustat laborando, ad id habendum amarum tollerat, et qui alicuius utilitatis delectationem invenit, invalescere in eo conatur. Et dixit: non te geras vice cribelli qui, retento furfure, farinam emittit. Et dixit: a conchiliis marinis medullam, aurum a terra, et sapienciam a quo excipe referente. Et dixit: gubernare populum non convenit puero nec ei qui est mundanorum negociorum ignarus, nec suam imitanti concupiscenciam, nec ei qui sine deliberatione agenda presumit, nec ei qui plurimum vincere concupiscit. Et dixit: non est differencia inter puerum etate et puerum moribus, quia mores hominum non pendent ex tempore, sed ex eo quod in suis actibus semper concupiscencias imitantur. Et dixit: qui concupiscencias nisi quando, quantum et ut convenit imitatur, bonus ad gubernandum existit. Et dixit: necesse est quemquam, ad hoc ut sit bonus vel quod sit per se habilis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtut querit in firmꝰ aphisito ꝓ egtudine sua et sicut cecus querit ac̾c¬
stantib de colore suo. ¶Et dixit quomodo nõ in tuetur amma se ip̃am
et est mnater sapĩe. rũdit. cũ amma sap̃ia careoit nec se nec alium ua¬
Dbet ꝯuis argui quia nõ rñdet querenti quousq sciatur si uñ quesit
quesierit eo ꝙ ꝯgrua quescio rũsionis cõgruentis est tã. ¶ Et dixit
qui quod acquisierunt dĩmi lucti sunt cũ studie et labore ꝑ naria pi¬
ula transeuntes com finis existunt. s qui treuerunt ingaudiis nũ
sencientes eꝯtra paciuntur eotra. et signimi est in hoc ꝙ uillas młto la¬
ore ppłari indemꝰ delicis nõ młtis populari et destrui nam cum de¬
cus nec regua ꝓcedunt. nec ppłi dirigũtur. ¶ Et dixit uerboꝵ acce¬
lancio illicõ facit errare. ¶ Et dixit iuiror in eo in quo nõ sunt bona
que de ip̃o feruntur et tũ ip̃e acceptat et deeo de quo mala ꝓferuntur
que uies. non sunt ⁊ uide turbatur. ¶ Et dixis qui alicuius ope¬

Expanded text:
sicut querit infirmus a phisico pro egritudine sua, et sicut cecus querit a circumstantibus de colore suo. Et dixit: quomodo non intuetur anima seipsam, et est mater sapiencie? Respondit: cum anima sapiencia carebit, nec se nec alium vadebet quis argui quia non respondit querenti quousque sciatur si bene quesitor quesierit eo quod congrua questio responsionis congruentis est causa. Et dixit: qui, quod acquisierint dominii, lucrati sunt cum studio et labore per varia pericula transeuntes, boni finis existunt; sed qui creverunt in gaudiis, numquam sencientes e contra, paciuntur e contra; et signum est in eo quod villas multo labore populari videmus, deliciis vero urbes depopulari et destrui; nam deliciis nec regna procedunt nec populi diriguntur. Et dixit: verborum acceleratio ilico facit errare. Et dixit: miror in eo in quo non sunt bona que de ipso feruntur et tamen ipse acceptat; et de eo de quo mala proferuntur que in eo non sunt, et inde turbatur. Et dixit: qui alicuius ope
Abbreviated transcription (Latin):
rere cũ ip̃a sit laudabiliã fundamentum et nobilium radix ꝑ ipãm
tũ conis atquiritur finis et adtimur atormentis. ¶ Et dixit
o alexander in utendo ut nõ debetur in idia oritur et aib in udia
mendacium ꝑuenit amendacio odiũ ab odio in iusticia nascitur
ab in iusticia in imicitia erũpit ab iminicicia bellum bello lex ꝑit
aueritate ꝓcedit iusticia ainsticia amor ꝓululat. a amore tona
pdeunt en autela consargit. cini quibr ier mami tenetur et mũdis
tet ese redem ma guamonum mlte cogitatois. et renũ dnumi raspec

Expanded text:
rere, cum ipsa sit laudabilium fundamentum et nobilium radix! Per ipsam rere, cum ipsa sit laudabilium fundamentum et nobilium radix! Per ipsam enim bonus acquiritur finis et avertimur a tormentis. Et dixit: O Alexander, in utendo ut non debetur dominio invidia oritur, ab invidia mendacium provenit et a mendacio odium; ab odio iniusticia nascitur, ab iniusticia inimicicia erumpit, ab inimicicia bellum; bello lex pera veritate procedit iusticia, a iusticia amor pullulat, ab amore dona prodeunt et tutela consurgit cum quibus lex manutenetur et mundus tet regem esse magnanimum, multe cogitationis et
Abbreviated transcription (Latin):
aforci. et ueraꝵ emipitur amendate et ꝯm hant mensuram debere
uoluit facue ꝑ cegit et est nse ip̃o teteptus. ¶ Et dixit cognoscit
nignorantiam sapiens eoꝙ iam fuit ignorans. ueꝵ q̃ iguorans nũ q
ueto scĩam d ut scia illud de quo dubito qr ꝓp̃t ignoranciam magi
ascribitur inro deffectus. ¶ Et dix̃ alexandro scias ꝙ quelib res ẽ¬
modita dupliciter se ht. quia aliqua res est modica ꝙͣ nõ decet te
age aut gualis ꝙͣ nõ dec alt̾i cõmitti. nã si ꝓ modicis te ex t̾cueris ꝓpe¬
dieris in magnis ⁊ sign̾dia cõmiẜis alus consũmabuntur indebite
liberalitas est concedere in digenti ⁊ merenti nixta possibilitatem
tonantis et qui ultra possibilitatem cõcedit liberalis nõ est s uere
nastator et qui nõ in digenti concedit nõ est adeptus & est uelut qu
aqm̃ spargit in mari et qui nõ merenti exbibet est uelut muniens

Expanded text:
a forti, et verax eripitur a mendaci; et qui hanc mensuram delere a forti, et verax eripitur a mendaci; et qui hanc mensuram delere voluerit fatue procedit et est in se ipso deceptus. Et dixit: cognoscit ignoranciam sapiens eo quod jam fuit ignorans; verum quia ignorans nupeto scienciam, sed ut sciam illud de quo dubito, quia propter ignoranciam magnus ascribitur viro deffectus. Et dixit Alexandro: scias quod quelibet res dupliciter se habet, quia aut est res modica quam non decet te agere, aut generalis quam non decet alteri committi; nam si pro modicis exercueris, prepedieris in magnis, et si grandia commiseris aliis, consumabuntur indebite s. Et dixit: liberalitas est concedere indigenti, et merenti iuxta possibilitatem donare; et qui ultra possibilitatem concedit, liberalis non est sed vere vastator, et qui non indigenti concedit non est acceptus sed est velut qui aquam spargit in mari; et qui non merenti exhibet est velut muniens
Abbreviated transcription (Latin):
lem̃ter imistetur torta u̾o maloꝵ lemter cõcortant ut difficile qua¬
nis socretate discũtãt ꝙ ad modum bestie que lic se ampletantui
ad in uitem amicitie sunt ignare. ¶ Et tastigauit alexandrum
dicens sit primũ quod egitis ut stat̾uatis sit credere hommes qd
missi mr̃a uñficia consequantur miu qui ostant uodr nita ceuis eq̃¬
tes et mittantes ecntem spantes etiam fallaces dampna alus m¬
ferentes assequ rigicas penas anobis.hus emin nra corrot ⁊ abiti¬
turr regna et reputabunim sapientes. Et dixsi in aliquo dubita¬
is ad sapientes reciute. quia emulo rectificeatur negocia qodi
minem sũ incio ẽẽ posse. Igitur ob aliquod nitiũ exũs i aliquo. sic
auia ꝑte nirtutes affuerĩt nõ omittas eius consilium i płor are
scias ⁊ qd̾ tampnũ adte ꝓpt̃ in pedientes contingo potit erit mole¬
mefura quẽdam quã teꝰ statiit suꝑ tenam. cuius suffragio de bibis

Expanded text:
leviter miscetur; corda vero malorum concordant difficile qualeviter miscetur; corda vero malorum concordant difficile quamvis societatem discumbant, quemadmodum bestie que, licet se amplectentur ad invicem, amicicie sunt ignare. Et castigavit Alexandrum dicens: Sit primum quod egeritis quod statuatis sic credere homines ut nulli vestra beneficia consequentur, nisi qui astant vobis veritatem sequentes et imitantes eandem; sperent etiam fallaces damna aliis inferentes assequi rigidas penas; hiis enim vestra corroborabuntur regna et reputabimini sapientes. Et dixit: si in aliquo dubitaveritis, ad sapientes recurrite, quia a nullo rectificantur negocia dominminem sine vicio esse posse; igitur ob aliquod vicium existens in aliquo, si ex alia parte virtutes affuerint, non omitas eius consilium implorare; scias enim quod damnum quod te propter impedientes contingere poterit, erit molemensura quedam quam Deus statuit super terram, cuius suffragio debilis
Abbreviated transcription (Latin):
ante qd possed̾is ꝑ did̾is ad tuum pp̃ nõ reu̾taris enoreni. net exhoc arecte
opando desistas. ¶Et dixit quod optaius nulli uetes nec aliquid agus:
u alios contra te uolueris egisse tue uoluntati repugna cõcupiscenti¬
am uicta neminẽ ddias in udici anmnũ tuũ abstge et si ꝯͣte erraue
a tõcupiscentus que iõnẽ inpediunt et u̾itatem ad millant. quia
nõ alio mͦ ꝙͣ p̾ cauendo fides subsistit et mũdus et si tuã aĩam tiahi cõtun¬
te tuearis ab ea. net ꝙͣ tum cũq ertoris usum modicum reputes quiã¬
usus modici płum usum atinges. ¶ Et diẽ in re in utili tuam nõ
exc̾te as uitam. et si aliquo delettabili abstine nõ põt. Ci sapienti
cõferas et studeas in libris ip̃oꝵ. uitta mendacia. alia de cã mẽtaces¬
ignorant uñ minꝰ tampuũ qd̃ pot̃ euenire mẽtati est ut tum accide¬
uit eum ila ꝓ feire nõ credatur eidem et nnich̃omiꝰ ab hiis que uol¬
uit elongatur. in occidens applicat qui moriens ꝑ uenire sꝑabat.

Expanded text:
perante, quod possederis perdideris, ad tuum propterea non revertaris errorem nec ex hoc a recte operando desistas. Et dixit: quod optaveris nulli vetes, nec aliquod agas quod alios contra te nolueris egisse; tue voluntati repugna, concupiscencias vita, neminem odias, ab invidia animum tuum absterge; et si contra a concupiscenciis, que rationem impediunt et veritatem anullant, quia non alio modo quam precavendo fides subsistit et mundus. Et si tuam animam trahi contint tuearis ab eis; nec quantulumcumque erroris modicum usum reputes, quiausu modici usum plurimi attinges. Et dixit: in re inutili tuam non exerceas vitam; et si aliquo delectabili abstinere non potes, cum sapientibus conferas et studeas in libris ipsorum; vita mendacia quia non mencignorant; unde minus damnum quod potest evenire mendaci est ut, cum acciderit eum vera proferre, non credatur eidem; et nichilominus ab hiis que voluerit elongatur, et in occidens venit qui in orientem pervenire sperabat.
Abbreviated transcription (Latin):
in mani sua uirgamꝰ uneme seporatã err̃signagradis et hẽbat sexa¬
dragm̃ta octo annos tĩi uitam fimint. Et ista sunt dicta eiꝰ.
Dixit distipsis suis si ꝑdid̾itis aliꝙͥ no dicatis ꝑdidimꝰ illud s dicite
 tuos qui sunt medicamenta aĩciꝵ. ¶ Et dixit nõ ꝯuenit scpienti

Expanded text:
in manu sua virgam unam elaboratam cum smeragdis, et habebat Xin manu sua virgam unam elaboratam cum smeragdis, et habebat Xivit. Et ista sunt dicta sua. Et dixit discipulis suis: si perdideritis aliquid, non dicatis: perdidimus illud; sed dicite: qui sunt medicamenta animarum. Et dixit: non convenit sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
et hũit aliquos amicos ꝯͣ quos uoluit mꝰ rex ꝓcede credens
eos in t̾fice quocito rabion contunt se ad iros desfensuꝵ ipõs curu
magna milicia et cũ amoꝵ multitudine et q̃n rex siuit ħ congre¬
gadłem suam miliciam et ꝓcessit ꝯͣ eũ et captum toluẽtari p̾cepit
sicut hoĩem qui fuit ꝯͣ dñm suum et ꝓmictens ei datuꝵ fortem
penã nisi suos socios mõstraret dix̃ rabion qñcũq iutes me pe¬
nis asfligi nõ faciã ad turpe et tñ diniciꝰ torqueretur incidit in
extiemitatem lingue sue cũ dentib ꝑiciens ipãm coram rege
it desparet eum dic̾e posse rera noscinam suis socus. ¶ Fuu
rabion fulsi coloris ꝯpetentis magnitudinis simus pultre
forme. habens in sua maxilla signum unũ occłoꝵ ingroꝵ.¬
¶ Et fuit magis capitis. et disficilis aspectus eleuans sẽꝑ ca¬
pud maltum finit eciam multoꝵ uerboꝵ et de lectabilium
bene sensatus bone distre tõis ⁊ bone continencie tenebat semp.

Expanded text:
et habuit aliquos amicos contra quos voluit unus rex procedere, credens eos interficere; quo scito Rabion contulit se ad eos deffensurus ipsos, cum magna milicia et cum armorum multitudine. Et quando rex scivit hoc congregavit suam miliciam et captum tormentari precepit sicut hominem qui fuit contra dominum suum, et promittens ei se daturum fortem penam nisi sibi suos socios mostraret. Dixit Rabion: quantumcumque iubeas me penis affligi, non faciam aliquid turpe. Et cum diutius torqueretur, incidit cum dentibus extremitatem lingue sue, prohiciens eam coram rege ut desperaret eum dicere posse rem nocivam suis sociis. Fuit Rabion fusci coloris, competentis magnitudinis, pulcre forme, habens in sua maxilla signum unum, oculorum nigrorum, et fuit magni capitis et difficilis aspectus, elevans semper caput in altum; fuit etiam multorum verborum et delectabilium, bene sensatus, bone discrecionis et bone continencie. Semper tenebat
Abbreviated transcription (Latin):
et hõie lõi ꝓpoiti existentes in b̃n oꝑando gubernat deꝰ. et cũ ꝓpõitũ
rte ãt erranter in cedit. ¶ Et dix alter. Sic̃ in sapiente sap̃ie bõi¬
tas at frnctꝰ cotidie crescit eiꝰq utilitas pꝰ mortem tompłetur.
in sipientis malitia cotidie augmentatur. et eius retributõ pꝰ
mortem cõpletur. ¶Et dix alter. si sensatur in struxis regracia¬
r tibi. si insipientem de honestabis ab eodem. ¶ Et dix alter.
Qd hẽt amntꝰ tẽpore nccͣitatis est tuũ. et ip̃e tp̃re adusitatis ẽ tuꝰ.
dĩe alter: Qui aliquos excusat hõrat eosdem. ¶Et dix alter. Qui
r̃e in uestigat ñ peĩte. na pͣ in uestigatõ uolũtaria. ⁊ tũ disc̾tõne

Expanded text:
et hominem boni propositi existentem in bene operando gubernat Deus. Et cum propositum et hominem boni propositi existentem in bene operando gubernat Deus. Et cum propositum recte aut erranter incedit. Et dixit alter: sicut in sapiente sapiencie bonitas atque fructus cotidie crescit eiusque utilitas post mortem completur, sic insipientis malicia cotidie augmentatur, et eius retributio post mortem completur. Et dixit alter: si sensatum instruxeris, regraciabitur tibi; si insipientem, dehonestaberis ab eodem. Et dixit alter: quod habet amicus tempore necessitatis est tuum et ipsemet tempore adversitaalter: qui aliquos excusat, honorat eosdem. Et dixit alter: qui rem bis investigat non penitet, nam prima investigatio voluntaria est, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
fusione defuẽt. sit surripitur subtili predicatõne. inuentus et
nelut sagitta fieus laꝑndem ad uersus caustarium retrocedit
Sic et mala uerra ci de bono futur no applitantur eidem. sed ad
rete̾ndum sũ dubio refłctũtur. ¶ Et dixe alter. E ad nodum uisus
e biuitatus nõ apprehendit sua sub propria sigura sensata. Siłiter
aĩa nõ cũ mũda et sinc̾a fu̾it ab in posibilib op̃ionib et mendosis.¬
¶ Et dixit alter: sit tõceptꝰ exñs in ut̾s in ortu uͥ dolens uer̃ie us
udet. et pꝰ ortũ huiꝰ. mudi sencitis delicus eo letatur et gaudet. s ͨͦ ⁊
hõies hunt nrũdũ diligentes exire uelut. et tũ pꝰ exitum dũ ad eli¬
um ꝑuen̾it. melioratõnes cogno scunt et gaudent. ¶ Et dix alter
sic in fmo de resumenda salute. hñti fiduciam miedicꝰ assistit eidem nie¬
dicꝰ omittit eiuidem que uolu̾it assumere cũcta ꝑmittens eodem modo

Expanded text:
fusione defervet, sic supprimitur suptili predicatione iuventus; et fusione defervet, sic supprimitur suptili predicatione iuventus; et velut sagitta feriens lapidem, adversus balistarium retrocedit, sic et mala verba, cum de bono feruntur, non aplicantur eidem, sed ad referentem, sine dubio, reflectuntur. Et dixit alter: quemadmodum visus debilitatus non apprehendit sua sub propria figura, sensata similiter anima, si non munda et sincera fuerit ab impossilibus oppositionibus et mendosis. Et dixit alteraudet, et, post ortum, huius mundi sentitis deliciis, eo letatur et gaudet, sic et homines hunc mundum diligentes exire nolunt; et tantum post exitum, dum ad alium perveniunt melioracionem cognoscunt et gaudent. Et dixit alter: sicut infirmo de resumenda salute habenti fiduciam, medicus assistit, eidem dicus omittit eundem, assumere que voluerit cuncta permittens, eodem modo
Abbreviated transcription (Latin):
intiouit soremetur inta nr̃a. ¶ Et dix alter. uuii cordatus eitre o
deletat mag aspa rectificandis eloqma ꝙͣ ad uriatoria fũdatoris¬
¶ Et dĩx alter. in afflgendo naturam et mͦ ꝓuicendo elongari. ꝓulos
ensiant nõ nocebit. ¶ Et dix̃ alter. Non touis in acamisitõe rei
ꝙͣ aliodeii ncce est. et id in quo dubietas in cũbit omittere. ¶ Et
dix aister. tene ioqui ꝙ bñ tacere est. ¶ Et dix aater associatus su
diuitib et dolui. quia eoꝵ uestes et ornatus pͥuaieuant. Et adĩxi
me pauꝑib et ꝯmeui. ¶ Et dix aiter. uelut ferrũ usiu nõ expositũ¬
nõ oꝑitur ribigĩe. ⁊ parlatĩ consũtur. sic ssꝰ dcã uacat igͦran
ĩcitur et dutitur ad defc̃m. ¶ Et sĩt igñis uento augetur. Sic
negocia bonoꝵ dilucident bonitates. ¶Et dix alter. Sic̃ olla
fn̾ens ĩ uelescente igne liquorem effundit. Sc et cõcupisteuł inu¬
tutis accensa nõ egreditur. Et ꝙͣ du olla que frigide aque in¬

Expanded text:
ra. Et dixit alter: vir cordatus est ille quem delectant magis aspera rectificantis eloquia, quam adulatoria fraudatoris. Et dixit alter: in affligendo naturam et in permittendo elongari pilos senciant non nocebit. Et dixit alter: non coneris in acquisitione rei quam ab alio demi noscere est, et id in quo dubietas incumbit omitte. Et dixit alter: bene loqui quam bene tacere melius est. Et dixit alter: associatus sum divitibus et dolui quia eorum vestes et ornatus meis prevalebant, et adiunxi me pauperibus et quievi. Et dixit alter: velut ferrum usuet paulatim consumitur, sic sensus, dum vacat, ignorancia vincitur et ducitur ad deffectum; et sicut ignis vento augetur, sic negocia bonorum dilucidant bonitates. Et dixit alter: sicut olla fervens, invalescente igne, liquorem effundit, sic et concupiscencia iuventutis accensa, recto egreditur; et quemadmodum olla, aque frigide in
Abbreviated transcription (Latin):
tii. et eiꝰ qd nõ est sinĩ anarꝰ. ¶ Et dỹe alter. No põt est lucͥfato.
cũ in istificatõne nec cũ gulositate salus. ne cum decertõne amici¬
cia. net cũ mala disciplinatõe nobilitas. net cũ suꝑ bia amor. net
cum neccessitato in strui. nec tum ĩ uidia cordis quies. nec cum
menditta sꝰ. siñe disc̾tõ. net ꝓtessus absq tonfilio. ¶ Et dre non
emuittas magnas notes cũ ioqu̾s net ꝑ ĩ uncum funderis. nec ii
amore tu amici esto srfluꝰ nec associeris ei qm te beue no dirigit
st m ꝯbeduas ea qui t a teceptõne pͥcaint. et malas consuetud̾mes
tatem uelamorem ip̃iꝰ. quia sic est qui incinatur eidem pofut igͥ
quia ⁊ oꝑa pͥuã ille maximꝰ est in mricꝰ. ¶ Et dix ecter. Sapient
durant murido durante. quoꝵ cũ ꝑ sone ꝑdinitur. eoꝵ ymagines in
et si amari nõ potis sis amator. ¶ Et dix alter. res nõ ab sciditur¬
ip̃iꝰ tã nõ tepta. ¶ Et dit aiter. meditatur aymarꝰ et siples. de

Expanded text:
t eius quod non est suum avarus. Et dixit alter: non potest esse lucrifactio cum iustificatione, nec cum gulositate salus, nec cum deceptione amicitia, nec cum mala disciplinatione nobilitas, nec cum superbia amor, nec cum necessitate iusticia, nec cum invidia cordis quies, nec cum vindicta sensus sive discrecio, nec processus absque consilio. Et dixit: non emittas magnas voces cum loqueris, nec per inimicum frauderis, nec in amore amici tui esto superfluus, nec associeris ei qui te bene non dirigit, nec inobedias ei qui te a deceptione precavit, et malas consuetudines itatem vel amorem ipsius, quia sic est qui vicinatur eidem, velut igni quia et opera fellea, ipse maximus est inimicus. Et dixit alter: sapientes durant mundo durante, quorum cum persone perduntur, eorum ymagines in et si amari non poteris, sis amator. Et dixit alter: res non abscidituripsius causa non dempta. Et dixit alter: meditatur ignarus et simplex quod
Abbreviated transcription (Latin):
euentus est in unicoꝵ uictoria. S potior est egere eistem. Et uehemẽ¬
tior lis est hoĩe contendere cũ iratũdia sua. ¶ Et dix̃ alter. u̾itas
est dei legatus. ꝙ deus ad ẜuos suos transmittis. Non igͦ abiq
oꝑis ex cecutõne remittenda est. ¶ Et dix alter. adu̾sitat̾em pati
est adusitas in fẽtis. ¶ Et dix alter. felix est uie qui deui agnoscit.
do desideria nõ confidas sciendo aũt ignorando illa eõ notina. ama
m taliter sͥ ob est de eo diffidendim est er̃o. ¶ Et dixit alter.
Ex pedit sapientib cũ in sipientes idit eoꝵ ab hoĩar᷑ oꝑa. et noue¬

Expanded text:
eventus est inimicorum victoria, sed pocior est egere eisdem; et vehementior lis est hominem contendere cum iracundia sua. Et dixit alter: veritas est Dei legatus quem Deus ad servos suos transmittit; non igitur absque operis executione remittenda est. Et dixit alter: adversitatem pati est adversitas inferentis. Et dixit alter: felix est ille qui Deum agnoscit uendo desideria, non confidas, sciendo aut ignorando illa esse nociva; quia qui taliter sibi obest, est de eo diffidendum omnino. Et dixit alter: expedit sapientibus, cum insipientes viderint, eorum abhominari o
Abbreviated transcription (Latin):
in ess dedecꝰ. te lenidabilis inite. ¶ Et conquestus est eiuidam cuidam
sapienti detẽpore. Cin sapiens rñdit. Nulus est c ñ mag̃ aut iniuꝰ
conferat tempus nõ adutens exigentiam u̾ntor. scis gͥ in qͦ es statu
contentus. quia si nõ gratus. ꝑaciere coattꝰ. ¶ Et rñdit alter boc modo
Non potis q̃ nis assequi quousq sꝯtius q̃ nõ ind. et nõ pofis fil es ꝙ
nõ ns enadere donet nõ asseꝙdo pła de hus que desideras sustiẽat
pacientꝰ. ¶ Et dix atter. Tui gi̾s clades panptas est. ¶ Et dixe¬
ĩt cuidam sapienti. Quare filium hr̃e non uis. rñdit. In rectifican¬
do corpus meum. et aĩam su fatigatus plimũ. Quediter gͥ alm̃ hr̃e
ad rettificandum conabor. ¶ Et dĩx alter. Qũo aĩam meam dilexo
deo in ꝯbedientem. et ꝯũo ipam nõ diligam altissim cognoscẽtẽ.
¶Et dyxũt aiii. Ꝙ res finem hẽt peiorem. rũdit regraciati malis initi.

Expanded text:
ioni deditus est et illaudabilis vite. Et conquestus est quidam cuidam sapienti de tempore. Cui sapiens respondit: nullus est cui non magis aut minus conferat tempus, non advertens exigenciam meritorum; sis ergo in quo es statu contentus quia, si non gratus, patiere coactus. Et respondit alter hoc modo: non poteris que vis assequi quousque sustinueris quod non vis, et non poteris ab eo quod non vis evadere, donec non assequendo plura de hiis que desiderahabebunt. Et dixit alter: tui generis clades paupertas est. Et dixerunt cuidam sapienti: quare filium habere non vis? Respondit: in rectificandum corpus meum et animam sum fatigatus plurimum; qualiter igitur alium ad rectificandum habere conabor? Et dixit alter: quomodo animam meam dilexero, Deo inobedientem, et quomodo ipsam non diligam altissimum cognoscentemEt dixerunt alii: que res finem habet peiorem? Respondit: regraciari inniti.
Abbreviated transcription (Latin):
tum dei conatur: corroborat eum deus. ¶ Et dix alter. In adii
ab stinens. et ex tunt tĩre non ex pedias nͥ deum. ¶Et dixit o¬
uiter. maiꝰ quo põt quisꝙͣ ab in pedimentis ex cludi est mod¬
te cũ hõib cꝯuilsari/ ¶ Et dixit alter. Ꝙ preciosa res est
cordis mũdicies asorditiis uitoꝵ ⁊ quam hõiem speculum
hũti eandem. et ꝙͣ laudabilis est ei solatiator. qui nõ ꝙ cõueĩt
facere nõ ꝑmittit. ¶ Et dix alter. Expediat bonam hũti
et qui u̾e ip̃m diligit est in pedimentis q̃bl expeditus¬
¶ Et dixit alter. Sapiens cũ solus moratur płimũ soiatu
nͥ hiꝰ mũdi delectatõẽ hẽntes. ¶ Et dix alter. rex malꝰ est sic tadau̾
õs suo fetore molestans. rex quoq bons est siłis ruo aque fluentis
et clare. tꝰ ꝓ fcm̃ singirli sapũt. ¶ Et dĩe alter: Non pot quisꝙͣ ad
sui ꝑueĩre noticiam uͥ cum excicio mag̃ se añt cogͥto bene agere¬

Expanded text:
tum conatur, corroborat eum Deus. Et dixit alter: in adipitum conatur, corroborat eum Deus. Et dixit alter: in adipiabstinens; et ex tunc timere non expediet nisi Deum. Et dixit alter: maius quo potest quisquam ab impedimentis excludi est modicum cum hominibus conversari. Et dixit alter: quam preciosa res est cordis mundities a sordiciis viciorum, et quam bonum est speculum habenti eandem! Et quam laudabilis est ei solaciator qui, nisi quod convenit, facere non permittit! Et dixit alter: expedit bonam habenti et qui ipsum vere diligit, est impedimentis quibuslibet expeditus. Et dixit alter: sapiens, cum solus moratur, plurimum solanisi huius mundi delectationem habentes. Et dixit alter: rex malus est sicut cadaver, omnes suo fetore molestans; rex vero bonus est similis rivo aque fluentis et clare, cuius profectum singuli sapiunt. Et dixit alter: non potest quisquam ad sui pervenire noticiam
Abbreviated transcription (Latin):
uli quoꝵ ꝯcupiscene in mũde sunt solimnes et clare oĩ oustitate
carentes. ¶Et dix elter. lau dabliora oꝑa sunt quib dei bnpla¬
citis obeditur. et opꝰ carĩs cũ oꝑe cordis uietũ laudabłiꝰ est ꝙͣ opꝰ cordis
ut mortale renenũ. at sic̾ leões uel ẜpentes. et ad hc peiores sunt
fat in irciciam in mici. ¶ Et dix alter. ex es qͦ ño censetar el
aluis stãtuse stetuit. axiatꝰ no modicum. et oditur emłtis. ¶ Et
dix alter. Qui uĩt quietam ducere uitam quatuor. ottõuib. aĩam
suam ex pediat pͣ ẽ non souicitetur nec doleat si is ꝙ ñ ułł mu̾e
uinat. scd̃a simoritur ꝙ mori nolebat. Tercia si nõ consequitu
qd consequi desiderat. Qrͣta si eos illos qui miꝰ eo ualent fortu¬
na mag̾̃ exaltat. ¶ Et dix alter. Qui contentus est es quod
conceisit doꝰ diues est est. et qui nõ corripitur errat. et qui sua
mntatur malicias. uerecundus est. et qmi complere bñplaci¬

Expanded text:
illi quorum concupiscencie munde sunt, sublimes et clare, omni obscuritate carentes. Et dixit alter: laudabiliora opera sunt quibus Dei beneplacitis obeditur; et opus corporis cum opere cordis iunctum laudabilius est quam opus cordis  mortale venenum, aut sicut leones vel serpentes, et adhuc peiores sunt;facit inimicicia inimici. Et dixit alter: qui eo, quod non censetur ab aliis, statu se statuit, anxiatur non modicum et oditur a multis. Et dixit alter: qui vult quietam ducere vitam, quattuor occasionibus animam suam expediat; prima est ut non sollicitetur nec doleat si is quem non vult vivere vivat; secunda, si moritur quem mori nolebat; tercia si non consequitur quod consequi desiderat; quarta, si illos, qui minus eo valent, fortuna magis exaltat. Et dixit alter: qui contentus est eo quod sibi concessit dominus dives est; et qui non corripitur errat; et qui suas imitatur malicias inverecundus est; et qui complere Dei bene placi
Abbreviated transcription (Latin):
Tua statue sap̃iam loco spñs et loco corꝑis tuar potenciam. ¶Et
ix ester. Qd rettũ in reu̾s doce alios. alioqn siłiseris ei qui ẽsemo
dỹe alter honorat ho se ip̃m. notũ sͥ et c̾ca dicendo et aue dr̃e ꝙ nõ no¬
ut de eo ꝙ nouit suspettꝰ ħetur. Et dix alter. dicendo młtotiens n
tin est in corde ex tremo. ¶Et dix alter. tuam naturam semp
laudabili consuetudie essuescas. et em̃ iami induiꝰ mltos agnosce¬
tes bonã mam et salubrem qͥtũ eam in cedere nõ pot̾ant. eo ꝙ ãt
ꝙi alsidue scrntari oꝑa sua. et scue qͥd hõĩes sp̃aliter conu̾santes
cĩ eodem referũt de ie in ano in delit. eĩ indainti. in quone uiti paspt. eil¬
cũ e e s nssiad beia seram gr di placidam. et relinquere dispolicite.

Expanded text:
tuam statue sapienciam loco spiritus, et loco corporis tuam potenciam. Et tuam statue sapienciam loco spiritus, et loco corporis tuam potenciam. Et dixit alter: quod rectum inveneris doce alios, alioquin similis eris ei qui enceniodixit alter: homo honorat se ipsum notum sibi et certum dicendo; et qui dicit quod non novit, de eo quod novit suspectus habetur. Et dixit alter: dicendo multociens, tui est in lingue extremo. Et dixit alter: tuam naturam semper laudabili consuetudine assuescas; et enim iam vidimus multos agnoscentes bonam viam et salubrem, qui tamen in ea incedere non poterant, eo quod  assidue scrutari opera sua et scire quid homines et specialiter conversantes cum eodem referent de se; in quo videlicet eum laudant, in quove vituperant eundem, ut sic sciat viam semper ingredi placidam et relinquere displicentem.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ułs cõtĩgit fuien aliꝰ nõ sequatur. ¶ Et dix alter. res mod̾ata
ist q̃ mior nõ sufficit. nec ip̃a si ño maior heatur offendit. ¶ Et dix
alter. unũ suꝑ fluũ fac̃ corꝰ in fmari sensũ mĩni iram irritat. et si
contrariatur. Moderatũ uero cor cõfortat auft̃ t̾sticiam. colorem imi¬
ũ reddit. et dirigit tibos. ¶ Et dix sapiens unꝰ filio suo. ad querẽ¬
un sapĩam conare quia maiꝰ cõmodũ qd̾ inde captabis est qd̾ nũꝙͣ
dix̃ alter. Non acquiritur cũ quiete. et labores nẽo tolerat. si nõ pa¬
tĩam sustinebit. ¶ Et dyx̃ alter. Q nõ uult ĩ sua nõ quiescit ꝑuita
no uł̾t in sua magnitudĩe nõ quiescit. ¶ Et dix alter. No sapĩam
discas ad ponꝑam. nec distere o ueretũdiam omittas. et pigͥtia non
utaris. ¶ Et dix alter Est homo sapiens eodem sap̃iam in quirentem.¬
Et est in iapiens cũ no in quirens s cogitat sapientem. ¶ Et dĩxalt̾.

Expanded text:
uem alius finis non assequatur. Et dixit alter: res moderata est qua minor non sufficit nec ipsa, si non major habeatur, offendit. Et dixit alter: vinum superfluum facit corpus infirmari, sensum minui, iram irritat et sapiencie contrariatur; moderatum vero cor confortat, aufert tristiciam, colorem vividum reddit, cibos digerit. Et dixit sapiens unus filio suo: ad querendam sapienciam conare, quia maius comodum quod inde captabis est quod nunquam dixit alter: non acquiritur sciencia cum quiete, et labores nemo tolerat si non patiencia substinebit. Et dixit alter: qui, ubi non vult, in sua non quiescit parvitate, ubi vult, in sua magnitudine non quescit. Et dixit alter: non sapienciam discas ad pompam, nec discere ob verecundiam omittas, et pigricia non utaris. Et dixit alter: est homo sapiens, eodem sapienciam inquirente, et insipiens cum, non inquirens, se cogitat sapientem. Et dixit alter:
Abbreviated transcription (Latin):
põt aplius nsi scͥptura pͥ deleta sic res nobiles ad disti no̾ posst
nõ pꝰ inlia deleantur. ¶ Et dr̃e. Sit h̃o nõ põt uno celũ ocio et alio
teuam in tui. Sic suũ sensum eleuari nõ pot ad nobilia et uilia m¬
uicem capienda. ¶ Et dr̃e alter. tuam uitam nõ ex pendas in nanĩ.
et in utiliter non labores. ¶ Et dĩx alter. amoris radix est anici
eauari amito. et amor quio si alisq equelitate fi̾nt cito cedatur.¶
dix ppłm regem timere meliꝰ est ꝙͣ ed̃ et regi obedire in duob consictit.
in timore et amore. ¶Et dixunt elt̾i. Qũ ꝑ ficitur sensꝰ hommis.
rñdit. Cũ locutõ nõ ex cedit/ ¶ Et dix̃ qui m̃utur ad u̾sus configentes

Expanded text:
 prima scriptura deleta, sic res nobiles addisci non possunt nisi prius vilia deleantur. Et dixit: sicut homo non potest uno celum oculo et alio terram intueri, sic suum sensum elevare non potest ad nobilia et vilia invicem capienda. Et dixit alter: tuam vitam non expendas in vanum, et inutiliter non labores. Et dixit alter: amoris radix est amicum equari amico, et amor quicumque si absque equalitate fuerit cito sedatur. Et dixit: populum regem timere melius est quam e contra; et regi obedire in duobus consistit: in timore, scilicet, et amore. Et dixerunt alteri: quando perficitur sensus hominis? Respondit: cum locutio non excedit. Et dixit: qui non
Abbreviated transcription (Latin):
amitꝰ est curator ip̃iꝰ. et mansuetudo fructꝰ est enĩe. ⁊ fidelitas inta
est eiꝰ tem. ¶ Et dix rex cuitara sapienti. Ꝙ reputas bonũ facer
in ditem. Rndit. Qui adulatõnib nõ mouetirr. et ꝙͣ melli cansato¬
res nõ enexcñt et qui nõ de cipitur et a discretis. ¶ Et dĩx elter.
Dtandali atores peiores sunt latronio. nam lat̾nes p̾uant pecti¬
cum muliere maligna. ¶ Et dix alter. Non apias in rrito iiii¬
mansuetus eidem ut nõ cũ eo alt̾tari contingat. ¶ Et auidam sa¬
piens ꝙ̃ dam audunt uirũ dicentem. ꝙ quã dragnita sunt anr
homo est qui pio młto reputat ꝙ creditur ei. et pro mino quod cre¬
¶Et dix alter: honora faciem tuam. et nõ hõres in petendo aliquid

Expanded text:
amicus est curator ipsius, et mansuetudo est fructus anime, et fidelitas est amicus est curator ipsius, et mansuetudo est fructus anime, et fidelitas est vita eiusdem. Et dixit rex cuidam sapienti: quem reputas bonum facere iudicem? Respondit: qui adulationibus non movetur, et quem mali causatores non evertunt, et qui non decipitur etiam a discretis. Et dixit alter: scandalizatores peiores sunt latronibus, nam latrones privant peccucum muliere maligna. Et dixit alter: non aperias inimansuetus eidem ne cum eo altercari contingat. Et quidam sapiens quendam audivit virum dicentem: quadraginta sunt anni homo est qui pro multo reputat quod conceditur eidem, et pro minimo quod conce contentum. Et dixit alter: honora faciem tuam, et non dehonores in petendo aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
didicisti. ¶ Et dix uͥecũdia ad uenustatem se ħt. sicut in troitus
sehẽt ad uiliam. ¶ Et dix aristophiꝰ. uictoria u̾balis no est uitto¬
ria. d uͥa uictoria est ore ĩcere. et nõ uerto. ¶ Et dĩe auitassagoras
Sit mors ñ cõpetit ei qui bene uiuit sit male uiuenti uita no̾ tope¬
tit. Sapia est decoratõ in tellectus lingua platõ u̾itatis. Cor est o
natõ. milicia consultare prudentes decoratõ sortitudo. thesarus disci
societas tonoꝵ disto. desideriũ intare ptt̾a. et deũ sequi. ¶ Et dixit
curam. Orte debamio iille no doles rñdit. Qui si talia inderema ĩ sõp¬
nis nõ mon̾er. ut excitarer ꝓpea. et eodem modo nõ mou̾bor ex hus
q̃ indeo ex sẜu meo meditando m̾dice. ꝙ sit ex ꝑgefatõ quedam.
¶Et dix alter amiti sunt nobiles quidam affcus. o gͥ inti ad con
n dust̾a eͣ lucͤ fũĩt. ¶ Et dĩx alter amor. amorẽ in firmitas aĩe ⁊

Expanded text:
didicisti? Et dixit: verecundia ad venustatem se habet, sicut introitus didicisti? Et dixit: verecundia ad venustatem se habet, sicut introitus se habet ad villam. Et dixit Aristophanus: victoria verbalis non est victoria, sed victoria vera est opere vincere et non verbo. Et dixit Anaxagoras: sicut mors non competit ei qui bene vivit, sic male viventi vita non competit. Sapiencia est decoratio intellectus; lingua est prolatio veritatis; cor est bona vatio; milicia consultare prudentes; decoratio, fortitudo; thesaurus, disciplina; societas, bonorum dilectio; desiderium, vitare peccata et Deum sequi. Et dixit curam: quare de banno ville non doles? Respondit: quia si talia viderem in somniis, non moverer ut excitarer propterea; et eodem modo non moveor ex hiis que video, sensu meo meditando veridice quod sit expergefactio quedam. Et dixit alter: amici sunt nobiles quidam affectus; oportet igitur nindustria alie lucri fiunt. Et dixit alter: amor est infermitas anime et
Abbreviated transcription (Latin):
nidita M eusuram hẽas Si q̃ potes ꝓ ficias pͥusꝙͣ requiraris/ arcũ
hora / inͥ dulgeas amici ⁊ in urici errori. No nͥ qͦd t̾uis auito deside¬
res. ¶ Et dixit. assodus. fortunia et in quisito sunt sicut torpus
⁊ aĩa alter utrũ se in digentes. Quia confidens sibi fufficere abso
in quisitõr est piger. Inquisitõ uo absq fortũa dui sbsistere nõ uaie¬
bit. ¶ Et ĩ ꝓꝑauit quidam aseno dicens. Quare mutuasti eam pot¬
cumam mało uiro. rñdit. ñ mutuari melo s in digenti .¶ Et
dix decet nos honorare bouos in inta. et ꝓieis orare post indr̃tem.¬
¶ Et dix plimi labores delectatões abscidũt. Et dixiunt ei aquo gẽpe
apparuit in te sapia. ex quo in cepi despicere memet ip̃m ¶ Et a¬
dunt ꝙ dam retitãtera quosdam smones ĩ possibiles. Cui dix. Ex ue¬
fers si alis tilu detilit ei nõ credas. Q si indisse te dix̃. Ego non credo
tibi. ¶ Et dix. C redani loqͣci qͣi abeodem aquo loqui nou et tacei

Expanded text:
iudica; mensuram habeas; si que potes, benefacias priusquam requiraris; amicum honora; indulgeas amici et inimici errori; non nisi quod vis amico desideres. Et dixit Assodex: fortuna et inquisitio sunt sicut corpus et anima alterutrum indigentes, quia confidens sibi sufficere absque inquisitione piger est; inquisitio vero absque fortuna diu subsistere non valebit. Et improperavit quidam Aseno dicens: quare mutuasti tuam pecuniam malo viro? Respondit: non mutuavi malo sed indigenti. Et dixit: decet nos honorare bonos in vita et pro eis orare post mortem. Et dixit: plurimi labores delectaciones abscidunt. Et dixerunt ei: a quo tempore apparuit in te sapiencia? Respondit: ex quo incepi despicere memetipsum. Et audivit quendam recitatem quosdam sermones impossibiles; cui dixit: que refers, si alius tibi retulit, ei non credas, quod si vidisse te dicis, non credo tibi. Et dixit cuidam loquaci: quare ab eodem a quo loqui, non tacere
Abbreviated transcription (Latin):
uotes eũ stultum mentosũ uei standanzatorem s ad oppoita obtĩenda
uitaris ut sis t̾cuspettꝰ uuiditꝰ piis. et rectꝰ. et si forsam in ꝓperasti ci
uicia eliqua sis elongatus ab us. ne siłeris iłi cͣ dt̃m est. Q ualiteis
pieuꝰ es pistulis medicꝰ exñs. ¶ Et dỹx qui laudaxis uoliit ex sius
amicũ cuiꝰ inficiatẽea formidet ꝑ istos em̃ appettato cõpestatur. ¶ Et
dix no dec a ͫͥ aspis uerlus tastigare amituru. s hũlib ⁊ blandi¬
mentis ad mixtis. ¶ Et dix. amicũ ob ẜua satagens in suis casti¬
gͥnat. nam si d̾ontꝰ tue pies rueris nõ ꝑͥdes nͥ ꝑientẽ si amicũ p¬
deris magnũ dampnũ assequeris. quit in mncũ de amico tͥ facis.
¶Et dĩx cũ ire ẜu̾or accenditur. h̃o efficitur uelut doꝰ igne succensa.
in qua p̃p fumũ ⁊ scͤpitũ ig̃s nec ocłs uidere pͥ nec auris audire

Expanded text:
voces eum stultum, mendosum et scandalizatorem, sed ad opposita obtinenda nitaris, ut sis circumspectus, veridicus, pius et rectus; et si forsan improperasti ei vicia aliqua, sis elongatus ab illis, ne simileris illi cui dictum est: quare plenus es pustulis, medicus existens? Et dixit: qui laudari voluerit ex suis  cuius inficiationes formidet: per istos enim a peccando compescitur. Et dixit: non decet aliquem asperis verbis castigare amicum, sed humilibus et blandimentis admixtis. Et dixit: amicum observa, satagens ei in suis cogieundem; nam si domus tue paries rueret, non perdes nisi parietem; si amicum perdideris, magnum damnum assequeris quia inimicum de amico facis. Et dixit: cum ire fervor accenditur, homo efficitur velut domus igne succensa in qua, propter fumum et strepitum ignis, nec oculus plene videre
Abbreviated transcription (Latin):
Sapienti aliquos d ex pͥms hre amicos ut adu̾sus minncos ei assisfãt
eoꝙ adusus asetũ ñ ñ mustiliões p̾ualent gn̾at ab eo. nec ferrũ sc̃ĩ¬
ditur sine ferro. Et iundit thopastis inuenẽ ꝙͣdam tacitũ młtum.
Cui dix̃. si defcũ scĩe taceas. es facetus. ¶ Si uo sapiens es. ñ tecte agis.
liami ymo ad amorem atinꝰ ex eis inuitaris. qͦ mĩnetur nocumentũ
ip̃iꝰ. Et dixunt t̾dam medico T̃ alis eunt quedam librũ medicĩalẽ.
⁊ modicũ studet in eo. rĩdit. libri sunt discenciũ mẽoralia. et non
discentiũ sunt cathene. ¶ Et dix altex. decem mõs buitur do Ĩtem.¬

Expanded text:
 convenit sapienti aliquos ex pravis habere amicos, ut adversus inimicos ei assistant,  convenit sapienti aliquos ex pravis habere amicos, ut adversus inimicos ei assistant, eo quod adversus acetum non nisi musciliones prevalent generati ab eo, nec ferrum scinditur nisi ferro. Et vidit Theoperastis iuvenem quendam tacitum multum, cui dixit: si defectu sciencie taceas es facetus, si vero sapiens es, non recte agis. liam, immo ad amorem alicuius ex eis innitaris, quo minuetur nocumentum ipsius. Et dixerunt cuidam medico: talis emit quemdam librum medicinalem et modicum studet in eo. Qui respondit: libri sunt discencium memorialia, et non discencium sunt cathene. Et dixit alter: decem modis servitur Deo, it
Abbreviated transcription (Latin):
delectat. ne mortis heat cogitatum. ¶Et dix̾unt quare nõ hr̃e
filium cupis. rñdit Inmenso filiatõis amore natũ hr̃e nonuitor.¬
¶ Et dix̾unt alii terram aliam adire nolenti. forte morieris in terra
illa. rñdit eadem mors est aliena et domi. ¶ Et dix̾unt alt̾i. Quał
est res nõ bona. lit sic u̾a. Et rñdit hoĩe laudare se ip̃m. Mentiri
ãt bonũ est ad in initos pacifitandum u̾itas aũt maia est ob loqͥ
melior est in dignatõ. ꝙͣ pacieñ. rñdit. In malo ꝙ cõtigit amic̃s. Et q̃n¬
Bratalicos. Q mecla tolsanit sapienter in digne cõtĩgencia sͥ ⁊ sp̃¬
est radix. sapiens erit. ¶ Et dĩx : O nlũ qui ad ãd uititur ⁊ nõ assec¬
tur id. ꝙ redeat it᷑ato ad id. eo ꝙ q̃ uno tẽpe ĩ pendit id diriget cõu̾ti¬
¶ Et dĩx detz sapientem in ninci adulutoris uł dultib uͥbis nõ de¬
tipi eo ꝙ pano docere. pẽnaꝵ ẜpentem cõẽdit in tuentem. ¶ Et dũ

Expanded text:
delectat, ne mortis habeas cogitatum. Et dixerunt alii: quare fllium? Respondit: immenso filiationis amore filium habere non nitor. Et dixerunt alii terram alienam adire volenti: forte morieris in terra illa. Respondit: eadem mors in terra aliena et domi. Et dixerunt alteri: qualis est res non bona, licet sit vera? Et respondit: hominem laudare se ipsum; mentiri autem bonum est ad inimicos pacificandum; veritas vero mala est obloqui melior est indignacio quam patiencia? Respondit: in malo quod contingit amico. Et qBracalicos: qui mala toleraverit sapienter indigne contingencia sibi, et spoest radix, sapiens erit. Et dixit: oportet illum qui ad aliquid nititur et non assequitur illud, quod redeat iterato ad illud, eo quet sapientem inimici adulatoriis vel dulcibus verbis non decipi, eo quod pavo decorem pennarum serpentem comedit intuentem. Et dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
remaneant iͥdem. Net sic penes animam faciunt. ut cibos mĩstrã¬
¶ Et dĩx. Eccicon. Mors nͥ sapientib cũctis obest. net est aliquid togi¬

Expanded text:
remaneant ibidem; nec sic penes animam faciunt ut, cibos ministranremaneant ibidem; nec sic penes animam faciunt ut, cibos ministran. Et dixit Ettiton: mors, nisi sapientibus, cunctis obest; nec est aliquid cogi
Abbreviated transcription (Latin):
ignorant successorem. nec ꝯmandabile sap̃iam adipisti intũtur q̃
qui sium uix transm̾e ꝑ hostiũ. quia uelut barbari in telligere non
ip̃am reputant ꝑditonem. et laborem. nã sap̃ia no dehonestat᷑
abeo qui nõ est receꝑturus eiusdem s ab illo qui in ter iguaros es
distribuit decansiareꝵ distĩgn̾e nescientes. ¶ Et dix. Qdaros uelut
a cadan̾e feto quidam ꝓcedens astantiũ in fitit nares. s ͨ ab in sipien
daner nõ ꝑcipit. dic net in sipientes turpitudinẽ uerboꝵ. ¶ Et dĩx
alter felices censentur sapientes. quia pauci. ¶ Et dĩx. decz sapien¬
tem ꝙ residet cordi suo. et cꝰ est cõscius et cõfidens in strue alios. qr
docere alios ꝙ ip̃e nõ nouit est fedũ ⁊ ꝙ sibi nõ ułt ꝓ aliis ñ acceptet.¬
¶ Et quesierunt ab alio medicinam. qͥ possunt odire uinũ xndu
indeant et t̾nant cibaria et in mittenda in uẽientem ꝙͣ ꝙͣ nõ

Expanded text:
ignorant successorem, nec commendabilem sapienciam adipisci nituntur que ignorant successorem, nec commendabilem sapienciam adipisci nituntur que qui suum vix transivere per hostium; quia velut barbari intelligere non pipsam perdicionem reputant et laborem. Nam sapiencia non dehonestatur ab eo qui non est receptivus eiusdem, sed ab illo qui inter ignaros illam distribuit, de causis rerum distinguere nescientes. Et dixit Quidam: velut a cadavere fetor quidam procedens astanciunt infidaver non percipit, sic nec insipientes turpitudinem verborum. Et dixit alter: felices censentur sapientes quia pauci. Et dixit: decet sapientem, quod resideat cordi suo et cuius est conscius alios instruere; quia docere alios quod ipse non novit est fedum; et quod sibi non vult, pro aliis non acceptet. Et quesiverunt ab alio medicinam qua possent vinum odire. Et rvideant et cernant cibaria immittenda in ventrem, quanquam non
Abbreviated transcription (Latin):
recipit. sic homi corda stallitatem ieciꝑe possunt et nõ ultra sapsie
ꝙͣtitatem. d miuꝰ sic. ¶ Et dĩx oricas. Quis pot in ter huiꝰ mil¬
di fluctuatões rette in tedere. que uelut onde mar turbide in intera¬
se sequũtur. Sena u̾o hõim corda longe in spiciunt securos in cessus
quib naues anãfragio securantur. ¶ Et dĩx. Samaron. ꝑdidi q̃ hũi
quoꝵ loco neherientera sum timorem adeptꝰ. ¶ Et dĩx Gemiꝰ. Si eo
uod hre optaias. et sis fortis uo confides. s si alleami potes attendes
e ꝙ ex fiorib apis mel excipit ꝙ ħo nõ põt. ¶ Et dĩx Gregoriꝰ. appiẽ¬
¶ Et uotauit amesis rex fiẽs suos. Quib dix si me reputau̾itis
⁊ regem nos reputo ut frẽs. et si me ut frem teuitis. ut rex no
existam. ¶ Et dix milisiꝰ. Mirari cogor eos qͥ noctib iungilantes tr̃a¬
sitib asꝑis ꝑ agͣat maris undas tranferando molestas ⁊ terram
ꝑ tingentes exneam demorantur in est luc̃ offitõ cuiꝰ hereditarium

Expanded text:
it, sic hominum corda stabilitam recipere possunt et non ultra sapiencie quantitatem, sed minus sic. Et dixit Oricas: quis potest inter huius mundi fluctuationes recte incedere que, velut unde maris turbide, ad invicem secuntur? Serena vero hominum corda longe inspiciunt securos incessus, quibus naves a naufragio securantur. Et dixit Samaron: perdidi quod habui, quorum loco sum vehementer timorem adeptus. Et dixit Gesus: super eo quod habere optaveris, si sis fortis non consideres, sed si assequi potes attendas eo quod ex floribus apis mel excipit, quod homo non potest. Et dixit Gregorius: apparen. Et vocavit Armesis rex fratres suos quibus dixit: si me reputaveritis ut regem, vos reputo fratres, et si me ut fratrem tenueritis, ut rex vobis existam. Et dixit Milicius: mirari cogor eos qui, noctibus vigilantes, transitibus asperis, peragrant maris undas transfretando molestas, et terram pertingentes extraneam demorantur in ea lucri officio cuius hereditarium
Abbreviated transcription (Latin):
tor est aĩe sapientis ⁊ fractotia sine regnum eiꝰ est corꝰ ⁊ ĩ muci
sunt ad u̾sarii aĩe. uelut ira ⁊ ꝯcupisceri ⁊ dĩcie sunt refrenatonie
eĩe ⁊ honor est alat̾tas ꝙͣ in aͦ tecło quis hẽbit. ¶ Et dre alter. si
sapie laborem ob aᵈ cõmo  nõ pafer nͥ ignorancie carc̾em enitta¬
rem. ob hoc ẽĩ solũ sustin̾et eũdem. ¶ Et dix adrianus. si nõ hẽm aꝑ

Expanded text:
 est corpus; et inimici sunt adversarii anime, velut ira et concupiscentia; et divicie sunt refrenaciones anime; et honor est alacritas quam in alio seculo quis habebit. Et dixit: si sapiencie laborem ob aliud comodum non pateret nisi ut igneum carcerem evitarem, ob hoc solum sustinerem eundem. Et dixit Adrianus: si non haberem
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sit qui rette rñdeat ꝓ eodem. ¶Et dix alter. decet discreton ud
se in in possibilib ex̾cere nõ loqui que nõ ꝓst̾ net plus expendere
non est filac̾tas que delabitur ad dolorem. ¶ Et dĩx alter ꝙͣꝙͣ ser¬

Expanded text:
non sit qui recte respondeat pro eodem. Et dixit alter: decet discretum non non sit qui recte respondeat pro eodem. Et dixit alter: decet discretum non se impossibilibus exercere, non loqui que non prosunt, nec plus expendere nec est alacritas que dilabitur ad dolorem. Et dixit alter: