comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
calicem istum ame : eorumq timorem ut abstraher& suscepit: &rur¬
sus per oboedientiam fortitudinem mentis ostendens. ait: uerũ tamen
non mea uoluntas. sed tua fiat: Vt cum hoc immin& quod fieri nolumus sic
per infirmitatem p&amus. ut nonfiat: quatinus per fortitudinem parati
legimus quia angeli accesserunt &ministrabant ei: Indocumento
ergo utriusq naturae & ei angeli ministrasse : & eum angelus confor¬
tasse describitur. Qm̃ quidũ ante sȩcula extitit: homofactur est
infine sacculorum: Qui & prius quam perrourrectionis exaltar&ur gloriã
diuinitate super angelos fuit : sed tamen ab angelis ut seriptum est huma¬
nitate minoratus exqua & morti subucuit : At postquam mortem resurgen¬
docalcauit humanitatem suam &iam maiestatibus archangelorum suꝑ¬
posuuit : Certe siquid ibi heresis exhocblanditur. ut infirmum ad firm&

Expanded text:
calicem istum a me, eorumque timorem ut abstraheret, suscepit. Et rurcalicem istum a me, eorumque timorem ut abstraheret, suscepit. Et rursus per obedientiam, fortitudinem mentis ostendens, ait: Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Ut cum hoc imminet quod fieri nolumus, sic per infirmitatem petamus, ut non fiat, quatenus per fortitudinem parati legimus quia angeli accesserunt, et ministrabant ei. In documento ergo utriusque naturae, et ei angeli ministrasse, et eum angelus confortasse describitur, quoniam qui Deus ante saecula exstitit, homo factus est in fine saeculorum. Qui et priusquam per resurrectionis exaltaretur gloriam, divinitate super angelos fuit, sed tamen ab angelis, ut scriptum est, humanitate minoratus , ex qua et morti subjacuit. At postquam mortem resurgendo calcavit, humanitatem suam etiam majestatibus archangelorum superposuit. Certe si quid sibi haeresis ex hoc blanditur, ut infirmum affirmet
Abbreviated transcription (Latin):
patiendi : sed miseri cordia prioris populi ne abillobibat calicem pnomi¬
natum unde & signanter non dixit transferame calicem sed calicem
istum. hoc est populi iudaeorum qui ex cuationem ignorantiae habere
non potest sime occiderit habens legem & proph&as quime cotidie
uaticinantur : & tamen reuertens in sem& ipsum quod exhominis ꝑsona
trepidanter re nuerat ex difilii potestate confirmat : uerum tamen
non mea uoluntas. sedtua fit: Non in quithocfiat quod humano affectu
loquor : sed propter quod ad terras tua uoluntate descendi: Siergo
inquit fieri potest ut sine interitu iudaeorum credat gentium multitudo
passionem recuso: sin autem illi excaecandi sunt ut omnes gentes uideant
non mea pater uoluntas. sed tua fiat .: Aliter ad propinquans passioni
saluator infirmantium inse uocem sumpsit dicens : Patersiuis transfer

Expanded text:
patiendi, sed misericordia prioris populi, ne ab illo bibat calicem propipatiendi, sed misericordia prioris populi, ne ab illo bibat calicem propinatum. Unde et signanter non dixit Transfer a me calicem, sed, calicem istum, hoc est populi Judaeorum, qui excusationem ignorantiae habere non potest si me occiderit, habens legem et prophetas, qui me quotidie vaticinantur. Et tamen revertens in semetipsum, quod ex hominis persona trepidanter tenuerat, ex Dei filii potestate confirmat. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Non inquit hoc fiat, quod humano affectu loquor, sed propter quod ad terras tua voluntate descendi. Si ergo inquit fieri potest, ut sine interitu Judaeorum credat gentium multitudo, passionem recuso. Sin autem illi excaecandi sunt, ut omnes gentes videant, non mea, Pater, voluntas, sed tua fiat. Aliter: Appropinquans passioni Salvator, infirmantium in se vocem sumpsit, dicens: Pater, si vis, transfer
Abbreviated transcription (Latin):
in temptationem.:: In possibile esthumanam animam non temptari.
sedne intr&is intemptationem: hoc est ne temptatio uos ultima super&
& intra suos cassistencat. uerbi gratia martyr qui proconfessione dñi
sanguinem fundit : temptatus quidem est : sed temptationis r&ibus non
ligatus est: quiautem negat inplagas temptationis incurrit.
t ipse auulsus est ab eis quantum iactus est lapidis: & positis genibus orabat¬
dicens : Dato apostolis praecepto orandi &ipseauulsus est ab eis.
tum orationem suam: quantum & passionem a nostra distare: & positis
genibus orat ut humilitatem mentis habitu carnis ostendat: Auulsus est
autem ab eis quantum iactus est lapidis : tamquam hoc eos typiceam monuerit
ut in eum dirigerent lapidem. id estusq ad ipsum perducerent intentionem¬
legis quae scripta sunt inlapide. usq adillum enim potest peruenire ille
ater siuis trans fer calicem istum ame. uerumtamen non mea uolun¬
tas sed tua fut: Trans ferri ase calicem postulat. non quidem timore

Expanded text:
in tentationem. Impossibile est humanam animam non tentari. sed ne intretis in tentationem, hoc est, ne tentatio vos superet ultima, et intra suos casses teneat. Verbi gratia, martyr, qui pro confessione Domini sanguinem fudit, tentatus quidem est, sed tentationis retibus non est ligatus; qui autem negat, in plagas tentationis incurrit.Et ipse avulsus est ab eis, quantum jactus est lapidis. Et positis genibus, orabatdicens. Dato apostolis praecepto orandi, et ipse avulsus ab eis ionem suam, quantum et passionem a nostra distare, et positis genibus orat, ut humilitatem mentis habitu carnis ostendat. Avulsus est autem ab eis quantum jactus est lapidis, tanquam hoc eos typice admonuerit, ut in eum dirigerent lapidem, id est, usque ad ipsum perducerent in tentationemlegis, quae scripta erat in lapide. Usque ad illum enim potest pervenire ille Pater, si vis, transfer calicem istum a me. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Transferri a se calicem postulat, non quidem timore
Abbreviated transcription (Latin):
Et egressus ibat secundum consu&udinem in montem oliuarum: secuti sunt
autem illum & discipuli: Tradendus adiscipulo dñs consu&i secessus locum
quo facillime reperiripos sit adit : ubi sunt ergo quieum mortem
timuisse inuitumq contendunt esse crucifixum: & pulchre sui corpo¬
ris & sanguinis misteruis imbutos. inmontem oliuarum discipulos
educit: ut omnes in morte suabaptitatos altissimo scĩ spr chrismate con¬
firmandos ess& design& : quidicere possint cumpsalmista. Signatum
est super nos lumen uultus tui dnẽ dedisti la&itiam incorde meo

Expanded text:
Et egressus, ibat secundum consuetudinem in montem Olivarum. Secuti sunt Et egressus, ibat secundum consuetudinem in montem Olivarum. Secuti sunt autem illum et discipuli. Tradendus a discipulo Dominus, consueti secessus locum quo facillime reperiri possit, adit. Ubi sunt ergo qui eum mortem timuisse, invitumque contendunt esse crucifixum? Et pulchre sui corporis et sanguinis mysteriis imbutos in montem Olivarum discipulos educit, ut omnes in morte sua baptizatos altissimo sancti Spiritus chrismate confirmandos esse designet, qui dicere possint cum Psalmista: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine, dedisti la
Abbreviated transcription (Latin):
Eccequare discipuli sacculum peram & gladium tollere monentur.
uidelic& quia hĩs cum iniustis erat deputandus. quod passionem eius
describens in terc&era ponit esaias. uel latrones utiq inquorum medio
eruci figendus uel inferos ad quos pos mortem discensurus insinuans.
& tuncenim deputatus est cum in iustis cum descendit ad inferos: & quos suor
ibirepperit reuocauit ad superos: iuxta quod eidem alius proph&a de¬
cantat : tu quoq insanguine testamentitui: emisisti uinctos tuos delacu
in quo non est aqua.
t illi dixerunt dñe eccehic duogladii Atille dixit eis: satis est: Duo
gladii sufficiunt ad testimonium sponte passi saluatoris: Unus qui
& apostolis audaciam prodño certandi: &euulsa ictu eius auricula dño
&iam morituro pi&atem uirtutem docer& in essemedicandi: Alter qui
nequaquam uagina exemptus. ostender & eos nec totum quod potuere
proeius defensione facere permissos.

Expanded text:
Ecce quare discipuli sacculum, peram et gladium tollere monentur, videlicet quia Dominus cum injustis erat deputandus, quod passionem ejus describens inter caetera ponit Isaias , vel latrones utique, in quorum medio crucifigendus, vel inferos ad quos per mortem erat descensurus, insinuans. Et tunc enim deputatus est cum injustis, cum descendit ad inferos, et quos suos ibi reperit, revocavit ad superos. Juxta quod eidem alius propheta decantat: Tu quoque in sanguine testamenti tui emisisti vinctos tuos de lacu, in quo non est aqua . At illi dixerunt: Domine, ecce gladii duo hic. At ille dixit eis: Satis est. Duo gladii sufficiunt ad testimonium sponte passi Salvatoris. Unus qui et apostolis audaciam pro Domino certandi, et evulsa ictu ejus auricula, Domino etiam morituro pietatem virtutemque doceret inesse medicandi. Aliter qui nequaquam vagina exemptus ostenderet eos nec totum quod potuere pro ejus defensione facere permissos.
Abbreviated transcription (Latin):
cunt . aut afflicti iniuris concidunt. autpercussi grauiorib: damnis affli¬
guntur seque ipsos in suis desideriis repraehendetes. ad dñm corda conuer¬
tunt: Quiergo huius mundi aduersitatib: frati ad dĩ amorem redeunt.
atq. a p̃sentis uitae desideriis corriguntur. quid isti nisi compelluntur ut in¬
trent : Sed ualde est tremenda sententia quae protinus sub infertur : Ait enim:
Dico autem uobis quod neno uirorum illorum quic ati sunt gustabit caenã
papostolas uocat. perpastores uocat: plerumq ꝑmiracula uocat. plerũq
pe flagella aliquando permundi huius prosperaiocat. Aliquando perad¬
uesa: neno contenn& nedum uocatus excusat : cum uoluerit intrare
Non ualeat.
bant autem turbae multae cum eo & conuersus diexit adillos : Siquis uent
Vadme & nonodit Ftren suum & matrem & ux orem & filios & fratres

Expanded text:
cunt, aut afflicti injuriis concidunt, aut percussi gravioribus damnis afflicunt, aut afflicti injuriis concidunt, aut percussi gravioribus damnis affliguntur, seque ipsos in suis desideriis reprehendentes, ad Dominum corda convertunt. Qui ergo hujus mundi adversitatibus fracti ad Dei amorem redeunt, atque a praesentis vitae desideriis corriguntur, quid isti nisi compelluntur ut intrent? Sed valde est tremenda sententia quae protinus subinfertur. Ait enim: Dico autem vobis quod nemo virorum illorum qui vocati sunt gustabit coenam Patres vocat per pastores vocat, plerumque per miracula vocat, plerumque per flagella vocat, aliquando per mundi hujus prospera vocat, aliquando per adversa. nemo contemnat, ne dum vocatus excusat, cum voluerit intrare non valeat. Ibant autem turbae multae cum eo, et conversus dixit ad illos: Si quis venit ad me, et non odit patrem suum, et matrem, et uxorem, et fili
Abbreviated transcription (Latin):
tudo quae exis rahditico populo credidi. locum superni conuiui
Non impleuit : in trauit iam frequentia iudaeorum : Sed adhuc locus uacat
in regno ubi suscipi debeat numerositas gentium. Un de & eidem seruo dicitur
Exi inuias & saepes. & compelle introore. utimpleatur domus mea: Cum deuicis
& plateis ad caenam dñs muitat. illum ui delic& populum designat. qui tenere
legem suburbana conuersatione nouerat. cum uero conuiuas suos colligi ex nuis.
& sepib p̃cepit. nimirum a grestem populum colligere . id estgentilem quaerit:
Notandum uero quod in hac inuitatione tertia non dicitur inuita. sed conpelle
intrare : Nam sunt non nulli quibona facienda intellegunt : Sedha ec facere de
sistunt: His ut superius diximus plerumq contingit. ut eos in carnalib: desideriis
suis mundihuius aduersitas feriat: saepenamq aut longa aegritudine tabes¬

Expanded text:
tudo quae ex Israelitico populo credidit, locum superni convivii tudo quae ex Israelitico populo credidit, locum superni convivii non implevit, intravit autem jam frequentia Judaeorum, sed adhuc locus vacat in regno ubi suscipi debeat numerositas gentium. Unde et eidem servo dicitur: Exi in vias et sepes, et compelle intrare, ut impleatur domus mea. Cum de vicis et plateis ad coenam Dominus invitat, illum videlicet populum designat, qui tenere legem sub urbana conversatione noverat; cum vero convivas suos colligi ex viis et sepibus praecipit, nimirum agrestem populum colligere, id est, gentilem quaerit. Notandum vero quod in hac invitatione tertio non dicitur invita, sed compelle intrare. Nam sunt nonnulli qui bona facienda intelligunt, sed haec facere desistunt. His, ut superius diximus, plerumque contingit ut eos in carnalibus desideriis suis, mundi hujus adversitas feriat. Saepe namque aut longa aegritudine tabes
Abbreviated transcription (Latin):
Nampauperes & quasi fortes sunt : qui & positi in paupertate superbiunt
Caeciuero sunt. qui nullum ingenii lumen habent: claudi quoq qui rectos
gres sus ioperatione non habent : Sed dum morum uitia inmembrorum
debilitate signantur profecto liqu&. quia sicut illi peccatores fuerunt
qui uocati uenire nolueunt. itahi quoq peccatores sunt . qui inuitantus
&ueniunt: Sed peccatores superbi respuuntur . & petcatores humiles edi¬
guntur: hositaq elegit. quos dispicit mundus: quia plerumq ipsa dispectu
hominem reuocat ad sem& ipsum: pauperes & debiles. caeci & claudi
uocantur &ueniunt : quia infirmi quiq atq: in hoc mundo dispecti plerũq
tanto celerius uocendĩ audiunt. quanto & in hoc mundo non habent
ubidelectentur: sedducts ad caenam pauperib. quid pue subiungat
audiamus: Dñe factum est ut impesresti : &adDuc locus est

Expanded text:
Nam pauperes et quasi fortes sunt, qui et positi in paupertate superbiunt. Nam pauperes et quasi fortes sunt, qui et positi in paupertate superbiunt. Caeci vero sunt, qui nullum ingenii lumen habent. Claudi quoque, qui rectos gressus in operatione non habent. Sed dum morum vitia in membrorum debilitate signantur, profecto liquet quia sicut illi peccatores fuerunt qui vocati venire noluerunt, ita hi quoque peccatores sunt qui invitantur et veniunt; sed peccatores superbi respuuntur, et peccatores humiles eliguntur. Hos itaque eligit quos despicit mundus, quia plerumque ipsa despectio hominem revocat ad semetipsum. Pauperes et debiles, caeci et claudi vocantur quod veniunt, quia infirmi quique, atque in hoc mundo despecti, plerumque tanto celerius vocem Dei audiunt, quanto et in hoc mundo non habent ubi delectentur. Sed, ductis ad coenam pauperibus, quid puer subjungat audiamus: Domine, factum est ut imperasti, et adhuc locus est
Abbreviated transcription (Latin):
tust̃sꝰ ideo per̾ rem iustam significari potest non in congrue resin¬
iusta: &caenam nosergo aderni conuiuii summus pater familias
inuitat : Seddum huncterrena cura occupat illum alien actus sagax cogi¬
tatio deuastat.: Alterius &iam mentem uoluptas carnalis iñquinat. fastidi¬
osus quisq ad a &ernae uitae epulas nonfestinat . Et reuersus nuntiauit
seruus. haec domino suo : Tunciratus pater familias. dixit seruo suo: exicito
inplatẽs & ui cosciuitatis & pauperes. ac debiles. & caecos &claudus introduc
huc: Eccequiterrenae substantiae plus iusto nicubat. uenire addomini¬
cam caenam recusat: Quilabori curiositatis insudat. p̃paratauitȩ alimen
ta fastidit : qui carnalib: desideriis in haer& spiritalisonuiuii epulas respuit
quia ergo uenire superbi re nuunt : pauperes liguntur: cur hocquia iuxta
pauli uocem infirma mundi elegit ds̃. ut confundat fortia: pauperes
autem & debiles dicuntur . qui iudicio suo apud sem& ipsos infirmisunt:

Expanded text:
tis, et ideo per rem justam significari potest non incongrue res injusta. Ad coenam nos ergo aeterni convivii summus paterfamilias invitat, sed dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat. Alterius etiam mentem voluptas carnalis inquinat, fastidiosus quisque ad aeternae vitae epulas non festinat. Et reversus servus, nuntiavit haec domino suo. Tunc iratus paterfamilias dixit servo suo: Exi cito in plateas, et vicos civitatis, pauperes ahuc. Ecce qui terrenae substantiae plus justo incubat, venire ad Dominicam coenam recusat. Qui labori curiositta fastidit; qui carnalibus desideriis inhaeret, spirituales convivii epulas respuit. Quia ergo venire superbi renuunt, pauperes eliguntur. Cur hoc? quia, juxta Pauli vocem, infirma mundi eligit Deus, ut confundat fortia . Pauperes autem et debiles dicuntur, qui judicio suo apud semetipsos infirmi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
inpendunt : ut einionaduirtutem. sed quasi miserendo ad culpis faueant
hiitaq crucem quidem uidentur ferre. sed dñm Nonsequuntur
Vnde & recte haeceadem ueritas dicit: Quinon baiolat crucem suam &uenit
postme. non potest meus esse discipulus : baiolare &enim crucem & post dñm
ire est. uel carnis abstinentiam uel conpassionem proximo studio a &ernae in¬
tentionis exhibere : Nam quisquis protem porals intentione exhib& crucem
quidem baiolat. Sed irepost dñm recusat. Quiauero sublimia p̃cepta data sunt
protinus comparatio aedificandae sublimitatis adiungitur cumdicitur.
uis enimex uobis uolens tursem aedificare non prius sedens conputat.
sumptus quinecessarii sunt si habeat adperficiendam : Omne quod agi
mus praeuenire perstudium considerationis debemus : Ecceenim iuxta ueri¬
tatis uocem qui turrem aedificat prius aedificii sumptus parat : Siigit᷑

Expanded text:
impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserendo ad culpas faveant. impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserendo ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed Dominum non sequuntur. Unde recte haec eadem Veritas dicit: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Bajulare etenim crucem et post Dominum ire, est vel carnis abstinentiam, vel compassionem proximo pro studio aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. 6. Quia vero sublimia praecepta data sunt, protinus comparatio aedificandae sublimitatis adjungitur, cum dicitur: Quis enim ex vobis volens turrim aedificare, non prius sedens computat smus, praevenire per studium comparationis debemus. Ecce enim, juxta Veritatis vocem, qui turrim aedificat, prius aedificii sumptus parat. Si igitur
Abbreviated transcription (Latin):
non ad quiescimus cum eius app&itum frangimus eius uoluntatib: seluctamus:
qua eergo contempta ad melius ducitur. quasi ꝑodium amatur : sic nimirum
exhibere proximis nr̃is odiidis cr&ionem debemus ut meis & diligam us quod
sunt & habeamus odio quod indĩ nobis itinere obsistunt. hoc ipsum uero
animae odium qualet ex hiberedebeat subdendo ueritas manifestat dicens
Et qui non baiolat crucen suam. &uenit post me. non potest aeus essedisci¬
pulus: Crix quipͥpe agucatudicitur. & duob modis erucem dñ baiolam
cum aut ꝑ abstinentiam carnem afficimus. Autperconpassionem pron¬
mi neces sitatem illius nrãm putamus. Quienim dolorem exhib& in aliena
necessitate crucem portat hmente : Sciendum uero est quod sunt non¬
nulli qui carnis abstmentiam non prodõ. sed promanigloria exhibent
& suntpleriq qui conpassionem proximo non spiritaser sed carnadite

Expanded text:
non acquiescimus, cum ejus appetitum frangimus, ejus voluptatibus reluctamur. non acquiescimus, cum ejus appetitum frangimus, ejus voluptatibus reluctamur. Quae ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur. Sic nimirum exhibere proximis nostris odii discretionem debemus, ut in eis et diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei nobis itinere obsistunt. Hoc ipsum vero animae odium qualiter exhiberi debeat, subdendo Veritas manifestat dicens: Et qui non bajulat crucem suam et venit post me, non potest meus esse discipulus. Crux quippe a cruciatu dicitur. Et duobus modis crucem Domini bajulamus, cum aut per abstinentiam carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet in aliena necessitate, crucem portat in mente. Sciendum vero est quod sunt nonnulli qui carnis abstinentiam non pro Deo, sed pro inani gloria exhibent. Et sunt plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter
Abbreviated transcription (Latin):
cunctari lib& quomodo parentes & carnaliter propinquos p̃cipi mur odis se
qui iubemur & mimicos diligere & cestedeuxore ueritas dicit: Quod ds̃ coniumxit
homo non separ& & paulus auit. Uiridiligite uxores uestsues sicut & xp̃s ecclesiã :
eccediscipulus uxorem diligendam praecepit. cum magisterdicit. qui uxorem
non odit. non potest meus es sediscipulus : Numquid aliud iudex nuntrat
aliud prȩcoclamat . ansimul &odisse possumus &diligere: sed siuim prȩ¬
cepti perpendimus utrumq agere perdis cr&onem ualemus. ut eosqui nobis
carnis cognatione coniunctisunt. & quo proximos nouimus diligamus. & quo
aduersarios inuiadĩ patimur odiendo & fugiendo nesciamus: ut autem dñs
demonstrar& hocerga proximos odium non demaffectione procedere. Sed
decaritate ad didit dicens protinus. Ad huc autem &animam suam.
Tunc & enim bene animam nostram odimus cum eius carnalib: desideriis

Expanded text:
cunctari libet quomodo parentes et carnaliter propinquos praecipimur odisse, qui jubemur et inimicos diligere, et certe de uxore Veritas dixit: Quod Deus junxit, homo non separet , et Paulus ait: Viri, diligite uxores vestras, sicut et Christus Ecclesiam . Ecce discipulus uxorem diligendam praecipit, cum magister dicit: Quiliter propinquos praecipimur odisse, non odit, non potest meus esse discipulus . Nunquid aliud judex nuntiat, aliud praeco clamat? An simul et odisse possumus, et diligere? Sed si vim praecepti perpendimus, utrumque agere per discretionem valemus, ut eos, qui nobis carnis cognatione juncti sunt, et quos proximos novimus, diligamus, et quos adversarios in via Dei patimur, odiendo, et fugiendo ndemonstraret, hoc erga proximos odium non de inaffectione procedere, sed de charitate, addidit protinus, dicens: Adhuc autem et animam suam. Tunc etenim bene animam nostram odimus, cum ejus carnalibus desideriis
Abbreviated transcription (Latin):
trespondens angelus dixit ei : ego sum gabrihel qui adsto antecdñ:
&missus sum loqui adte & haectibi euangelitare: &ecceeris tacens
& non poteris loqui usque indiem quo haec fiant : pro eo quod non cre¬
didisti uerbis meis quae implebuntur intemporesuo: Vult intelligi¬
quia si homo talia promiteret: impunesignum flagiare liceret: Atcum
angelus promittat iam dubitari nondeceat: Datq signum quodrogatur
utqui dis credendo locutus est : Iamtacendo crederediscit: Ubi notandũ
quod angelus se & antedm̃ adstare: &a deuangelitandum ⁊acchariae
mis sumeẽ testatur : Quia &cum adosueniunt angeli. Sic exterius.
implent ministerium : ut tamen num quam desint interius percontem¬
plationem: &mittunt᷑ igitur & adiistunt: quia &si circum scriptus est
angelicus sp̃s : Summustamen sp̃s ipse quids̃ est circum seriptus¬
non est : Angeli itaque & missi anteipsum sunt quia quo libet missi ueniuã.¬

Expanded text:
respondens angelus dixit ei: ego sum Gabrihel qui adsisto ante deum respondens angelus dixit ei: ego sum Gabrihel qui adsisto ante deum et missus sum loqui ad te et haec tibi euangelizare: et ecce eris tacens et non poteris loqui usque in diem, quo haec fiant, pro eo quod non credidisti uerbis meis, quae implebuntur in tempore suo. et ea promitteret, impune signum flagitare liceret; at cum angelus promittat, jam dubitari non deceat. Datque signum quod rogatur, ut qui discredendo locutus est, jam tacendo credere discat. Ubi notandum quod angelus se et ante Deum adstare, et evangelizandum Zachariae missum esse testatur. Quia et cum ad nos veniunt angeli, sic exterius implent ministerium, ut tamen nunquam desint interius per contemplationem. Et mittuntur igitur et assistunt, quia et si circumscriptus est us, summus tamen spiritus ipse qui Deus est, circumscriptnon est. Angeli itaque et missi ante ipsum sunt, quia quolibet missi veniu
Abbreviated transcription (Latin):
potuimus. Sed ꝑgratiam dñi ihũ credimus saluari quẽ admodum
& illi: qua prudentia quiadiutius increduli periohannem imbiti
& perheliani sunt imbuendi: Recte haec sententia quȩ ꝑ angelum
de io hanne dicta est ł isdem pene syllabis est belia perma lachiam
p̃dicta: parare inquit dño plebem perfectam: quia enim zachariã
ꝓplebe supplicantem dixerat exauditum. Docet quo ordine
plebs cadem saluari & perfici debeat. ad p̃dicationem uidelicet
Iohannis paenitendo & credendo in xp̃m:
Et dixit zacharias adagelum: Vnde hocsciam. Ego enim sum senex
I&uxor mea processit indiebus suis: Ob altitudinem promissoꝵ
hȩsitans signum quocredereualeat inquirit: Cuisola angeliuisio uel
allocutio prosigno sufficere debuerat Vnde meritam diffidentia e
tacendo poenam luit: Cui taciturnitas eadem & signum fidei
quod quaesiuit: & infidelitatis essec poena quam meruit:

Expanded text:
potuimus, sed per gratiam Domini Jesu credimus salvari, quemadmodum potuimus, sed per gratiam Domini Jesu credimus salvari, quemadmodum et illi . Qua prudentia quia diutius increduli et per Joannem imbuti, et per Eliam sunt imbuendi, recte haec sententia quae per angelum de Joanne dicta est, iisdem pene syllabis est de Elia per Malachiam praedicta. Parate inquit Domino plebem perfectam. Quia enim Zachariam pro plebe supplicantem dixerat exauditum, docet quo ordine plebs eadem salvari et perfici debeat, ad praedicationem videlicet Joannis poenitendo et credendo in Christum. Et dixit Zacharias ad angelum: Unde hoc sciam? ego enim sum senex, et uxor mea processit in diebus suis. Ob altitudinem promissorum haesitans signum quo credere valeat inquirit, cui sola angeli visio vel allocutio pro signo sufficere debuerat. Unde meritam diffidentiae tacendo poenam luit, cui taciturnitas eadem et signum fidei quod quaesivit, et infidelitatis esset poena quam meruit.
Abbreviated transcription (Latin):
& iurtute helie p̃cederedicitur: quia sicut ille p̃couenturus iudicis
Itahic p̃co factus est redemptoris : Vnde & conuerfitione prorsus
simillima ambo deserta secuti: uictu frugi: uestitu hiculti cmnetosunt
dispecti Ambo regis & reginȩ uesaniam tolerant: Ille iordonem cȩlũ
petiurus diuisit: Hic adla uacrum salutare quocȩlum peatur con
uertit : Hic cum dño uersatur interris. Ille cueo manifesta tur
ingloria : Ut conuertait corda patrum infilios & incredibiles¬
patrum infilios conuertere est : Spiritalem sc̃orũ antiquorum
scientiam populis p̃dicando infundere: Prudentia uero iustorꝵ
est. Non delegis operibus iustitiam p̃sumere : sed ex fidera lutem
quaerere  Vt quamuis inlege positi legis iussa ꝑficiant : gratia se
tamendĩ perxp̃m saluandos intellegant: Iustus enim ea fideuuit :
& petrus deiugolegis ait Quodneq patres nri neque nos portare

Expanded text:
et virtute Eliae praecedere dicitur, quia sicut ille praeco venturus judicis, et virtute Eliae praecedere dicitur, quia sicut ille praeco venturus judicis, ita hic praeco factus est Redemptoris. Unde et conversatione prorsus simillima ambo deserta secuti, victu frugi, vestitu inculti, cinctu sunt despecti. Ambo regis et reginae vesaniam tolerant. Ille Jordanem coelum petiturus divisit, hic ad lavacrum salutare quo coelum petatur, homines convertit. Hic cum Domino versatur in terris, ille cum eo manifestatur in gloria. Et convertat corda patrum in filios, et incredulospatrum in filios convertere, est spiritalem sanctorum antiquorum scientiam populis praedicando infundere. Prudentia vero justorum, est non de legis operibus justitiam praesumere, sed ex fide salutem quaerere. Ut quamvis in lege positi legis jussa perficiant, gratia se tamen Dei per Christum salvandos intelligant. Justus enim ex fide vivit . Et Petrus de jugo legis ait: Quod neque patres nostri, neque nos portare
Abbreviated transcription (Latin):
pare : & ipsum in latinum grecum queui sum est trans ferre
sermonem : Falsauero euangelia lucasprima moxp̃fatione
refellit : qm qui dem multi inquit conitisunt ordinare narrationẽ :
multos udelicet eos non tamnumerositate quam hereseos multi¬
faria diuersitate commendans. quinon spr sc̃i muneredonati.
sed uacuolabore conatimagis ordinarint narrationem quam
historiȩ texerint ueritatem . Ideoquealiis complendum opus.¬
in quo frustra sud auere reliquerint: Illis nimirumqui
cum sint quattuor: non tam quatnior euangelia quã unum
quattuor librorum uaretate pulcherrima consonum
ediderunt: E diderunt enim sicut tradiderunt
manichei. alium populi israhel: atque alium xp̃ia norum dm̃ credere:
& quia iohannes pcedere ante illum dicitur Uident aeternumante
saecula cdñ post homiinem in scłis natum : Id eo a suo p̃cursore modo uirũ
postseuenturum: Modo dĩfilium eẽnominatum: Qui bene hispũ

Expanded text:
pare, et ipsum in Latinum Graecumque visum est transferre pare, et ipsum in Latinum Graecumque visum est transferre sermonem. Falsa vero Evangelia, Lucas prima mox praefatione refellit. Quoniam quidem multi inquit conati sunt ordinare narrationem. Multos videlicet eos non tam numerositate quam haereseos multifariae diversitate connumerans, qui non Spiritus sancti munere donati, sed vacuo labore conati magis ordinarint narrationem, quam historiae texuerint veritatem, ideoque aliis complendum opus,in quo frustra sudavere reliquerint. Illis nimirum, qui cum sint quatuor, non tam quatuor Evangelia, quam unum quatuor varietate pulcherrima consonum ediderunt. Ediderunt enim sicut tradideruntManichaei alium populi Israel, atque alium Christianorum Deum credere. Et quia Joannes praecedere ante illum dicitur, videant aeternum ante saecula Deum post hominem in saeculis natum, ideoque a suo praecursore modo virum post se venturum, modo Dei Filium esse nominatum. Qui bene in spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
uisum est &mihi assecuto a principio ominibis diligenter exordine
tibi scribere optime theophile : ut cognoscas eorum uerborum
de quibus eruditus es ueritatem: Quomanifestissime proemio
significat eam sibimaxime causam euangelii fuisse scribendi.
Nepseudo euangelistis facultis eẽt falia p̃dicandi: qui ut eorum hodiec
monimenti testantur. sub nomine apostolorum perfidiae
conatisunt inducere sectas : Denique non nulli thomȩ Alii
bartholomei quidam mathiȩ : Aliqui etiam .xII. apostolorum
titulo reperiuntur falso suascripta p̃notasse : Sed &ba silidis atque
A pelles. quorum unis trecentos sexaginta quinque cȩlos.
Alterduos inuicem contrarios deos. interalia nefanda dogmatirabau
euangelia sumomnis errore feda reliquis se. Int̃q̃ notandum
quod dicitur euangeliũ iuxtahebreos non interapocrifas Sed inter
ecclesiasti cas adnunerandum historias Nam &ipsi sec crae
scripturae int̃p̃ti hie ronimo pleraquẽ exeo testimonia usur¬

Expanded text:
ex ordine tibi scribere, optime Theophile, ut cognoscas eorum verborum de quibus eruditus es veritatem. Quo manifestissime prooemio significat eam sibi maxime causam Evangelii fuisse scribendi, ne pseudoevangelistis facultas esset falsa praedicandi, qui, ut eorum hodieque monumenta testantur, sub nomine apostolorum perfidiae conati sunt inducere sectas. Denique nonnulli Thomae, alii Bartholomaei, quidam Matthiae, aliqui etiam duodecim apostolorum titulo reperiuntur falso sua scripta praenotasse. Sed et Basilides atque Apelles, quorum unus trecentos sexaginta quinque coelos, alter duos invicem contrarios deos inter alia nefanda dogmatizabant, Evangelia sui nominis errore foeda reliquisse. Inter quae notandum, quod dicitur Evangelium juxta Hebraeos, non inter apocryphas, sed inter ecclesiasticas numerandum historias. Nam et ipsi sacrae Scripturae interpreti Hieronymo pleraque ex eo testimonia usur
Abbreviated transcription (Latin):
Ecordisui: In brachiosuo in ipsodĩ filio significat non quod
đs paterfigura de terminetur carnis inimanȩ : eique filius
tam quam membrum corporis hȩreat. sed quia omnia ꝑ ipsum
factec sunt. Id eo brachium dñidictus est : sicut enimtuum brachium
perquod operaris sic dĩbrachium dictum est eius uerbum quia
peruerbum operatus est mundum : cur enim homo brachium
utaliquid operetur extendit nisiquia continuo sit quod dixerit:
Siautem taenta potestate p̃ualerec ut sineullo motu corporis sui
quod diceret fieret brachium eius uerbum eius essec : cumergo
audiuimus brachium d̃patris esse dm̃ filium : non nobis obstrepat
consuetudo carnalis sed quantum illo donante. possumus dĩ uir¬
tutem & sapientiam cogitemus perquam facta sun tomnia :
eposuit potentes desede & ex altauit humiles. Esurientes
impleuitbonis & diuites dimisit ianes:. Quod dixit in
brachiosuo & quod prȩmisit in progenies & progenies his quoque

Expanded text:
cordis sui. » In brachio suo, in ipso Dei Filio significat, non quod cordis sui. » In brachio suo, in ipso Dei Filio significat, non quod Deus Pater figura determinetur carnis humanae, eique Filius tanquam membrum corporis haereat; sed quia omnia per ipsum facta sunt, ideo brachium Domini dictus est. Sicut enim tuum brachium per quod operaris, sic Dei brachium dictum est ejus Verbum, quia per Verbum operatus est mundum; cur enim homo brachium, ut aliquid operetur extendit? quia non continuo fit quod dixerit; si autem tanta potestate praevaleret, ut sine ullo motu corporis sui quod diceret fieret, brachium ejus verbum ejus esset. Dum ergo audivimus brachium Dei Patris esse Deum Filium, non nobis obstrepat consuetudo carnalis, sed quantum illo donante possumus, Dei virtutem et sapientiam cogitemus, per quam facta sunt omnia. « Deposuit potentes de sede, et exaltavit humiles, esurientes implevit bonis, et divites brachio suo, et quod praemisit in progenies et progenies, his quoque
Abbreviated transcription (Latin):
qua e quia prima feminarum tantã seuirtute mancipari curauit. Iure
singulari piȩceteris feminis beatitudinemeruit prȩcellere :
quomodo inquit fiet istud : Non ait unde hoc sciam sed quomodo
fiet hiquit qm̃ uirum non cognosco: Ordinem udelicet obsequii
cui subditur inquirens non autem signum ciucredit flagittens
Ddeque enim decebat electamgenerando dõ uirginem dubiam
diffidentia sed prudentia cautam existere: quia nec facile poterat
horo nos semysterium quod indõmanebat a sieculis ab sconditum:
quia ergolegerat ecceuirgo iutero habebit & pariet filium:
sed quomodo id fieripossit nonlegeratmerito credula his quae
legeratsciscitatur ab angelo quod in propheta non inuenit :
solimihi fecit magna qui potens est sed inomnigente & progenie
quitimet eum &operatur iustitiam acceptus estilli:
ecit potentiam inbrachio suo dispersit suꝑ bosmente

Expanded text:
Quae quia prima feminarum tantae se virtuti mancipare curavit, jure Quae quia prima feminarum tantae se virtuti mancipare curavit, jure singulari prae caeteris feminis beatitate meruit excellere. Quomodo, inquit, fiet istud? Non ait, unde hoc sciam, sed quomodo fiet, inquit, quoniam virum non cognosco? Ordinem videlicet obsequii cui subdatur inquirens, non autem signum cui credat flagitans. Neque enim decebat electam generando Deo virginem dubiam diffidentia, sed prudentia cautam existere, quia nec facile poterat homo nosse mysterium quod in Deo manebat a saeculis absconditum. Quia ergo legerat, Ecce virgo in utero habebit et pariet filium , sed quomodo id fieri posset non legerat, merito credula iis quae legerat, sciscitatur ab angelo quod in propheta non invensoli mihi fecit magna, qui potens est, sed in omni gente et progenie, qui timet eum, et operatur justitiam, acceptus est illi. « « Fecit potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesum diciiquaeuel debemara dicenata: uelcum oleaster es set
merito tamen fidei in bonam est inserta oluam: quam posttrium¬
phium passionis alloquens saluator ait: quiti metis dm̃ laudate cum
uniuersum semen ia cob magnificate eum. Non autem id eofuturi
temporis uerbis magnu s exstiturus ih̃ĩ filius altis simi uocandus sceptrũ
daiuid accepturus & indomo ia cobregnaturus asseritur quia iuxta
quod heretici sapiunt atque aueritate des ipiunt ap̃s antemariam
non fuerit : sed quia homo adiumptus indm̃ clarificatus est ca
claritate quam uerbum di habuit priusquam mundu seet apud patrem
hoc est ut idem filii nomen eandem xp̃i ꝑ sonam homo cumdõ plenus
gratia & ueriteete sortiretur : Nixit autem maria ad angelum
quomodo fiet istud cim iurum non cognosco : ꝓpositum sua ementis
reuerenter exposuit: uitam uidelicet uirginalem seducere decreuis se

Expanded text:
Ecclesiam dicit, quae vel de bona radice nata, vel cum oleaster esset, Ecclesiam dicit, quae vel de bona radice nata, vel cum oleaster esset, merito tamen fidei in bonam est inserta olivam . Quam post triumphum passionis alloquens Salvator ait: Qui timetis Dominum, laudate eum; universum semen Jacob, magnificate eum . Non autem ideo futuri temporis verbis magnus exstiturus Jesus Filius Altissimi vocandus, sceptrum David accepturus, et in domo Jacob regnaturus asseritur: quia juxta quod haeretici sapiunt, atque a veritate desipiunt, Christus ante Mariam non fuerit, sed quod homo assumptus in Deum, clarificatus est ea claritate quam Verbum Dei habuit priusquam mundus esset apud Patrem: hoc est, ut idem Filii nomen, eamdem Christi personam, homo cum Deo plenus gratia et veritate sortiretur. Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? Propositum suae mentis reverentur exposuit, vitam videlicet virginalem se ducere decrevisse.
Abbreviated transcription (Latin):
enus asseuerant: quienim cundem ipsum patrem haberedauid quem filiũ
altissimi uocari pronuntiat: Induabus utique nituris unamap̃iꝑpsonani
demonserat : Accepit autem sedem diuid uttnimirumgente m cuidauid
quondam & filii eius temporalis regni gubernacula prgbuboria n
ipseparpetuum uocaret adregnum quo d eis paratum estaborigne
mundi: Etregnabit indomo ia cob iaeternum a regnicius
nonerit fĩnis: Mesaias ait: Multiplicabitur eius imperium:
& pacis noneritfinis: supersolium diuid & superregnum eus ut
confirmet illud & corroboret iiudicio &iustitia : Non dixit in ad
quisitione gloriaegatarumque terrestrium non bniuctoria
gontium plurimarum urbiumque debellatione superbarum.
sed in iudicio &iustitia ꝑ haec enim regnum xp̃i & insingulis.
quibus que fidelibus : & mnuniuersa perorbem multiplicatur¬
pariter & confirmatur ecclesia : Domum namq ia cob: totam

Expanded text:
ejus asseruerant. Qui enim eumdem ipsum patrem haberet David, quem Filium ejus asseruerant. Qui enim eumdem ipsum patrem haberet David, quem Filium Altissimi vocari pronuntiat, in duabus utique naturis unam Christi personam demonstrat. Accepit autem sedem David, ut nimirum gentem, cui David quondam et filii ejus temporalis regni gubernacula praebuerunt, ipse perpetuum vocaret ad regnum, quod eis paratum est ab origine mundi. Et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. Et Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis. Super solium David, et super regnum ejus, ut confirmet quisitione gloriae, gazarumque terrestrium, non in victoria gentium plurimarum urbiumque debellatione superbarum, sed in judicio et justitia. Per haec enim regnum Christi et in singulis quibusque fidelibus, et in universa per orbem multiplicaturpariter et confirmatur Ecclesia. Domum namque Jacob totam
Abbreviated transcription (Latin):
uenientem in mundum: At siquis ante dominice natiuitatis
& conceptionis tempus. lucem uelcrescere uel tenebras superait
conuicerit. Dicimus enos quia & lohannes tunc ante faciem
quiaerit magnus: Secdille quas homo magnus huequa cideeragiuis
Vlecim maenus coram ch̃o: hicautem ertimagnus inqqutt afiloun
dntepmi aactus est : idem homo intempore creatus ex matie quidĩ
estio retem pora natus ex patre. Siautem idem homo quicd̃ estomitiat uestorius
bomiineenteitum dicerexiuirginenatum: & hunca uerbodĩ non bnunitatem
resonae sedinsocieatem hiieparabilem e ẽ receptum: alioquin non unũ
Acper hoc non trinitatem sed qua ternitatem p̃dicare conuincitur
Cit holica autem fides sicutunum quem libet hominem carnem &
iniman : Ita hominem & uerbum unumx p̃mrectissime eomfitetur
luxta quod angeli uerba significant qua edindim illi sedem diuid patris

Expanded text:
venientem in hunc mundum . At si quis ante Dominicae nativitatis venientem in hunc mundum . At si quis ante Dominicae nativitatis et conceptionis tempus lucem vel crescere, vel tenebras superare convicerit, dicimus et nos quia et Joannes tunc ante faciem quod erit magnus, sed ille quasi homo magnus, hic quasi Deus magnus. Ille enim magnus coram Domino, hic autem erit magnus, inquit, et Filius inali conceptus et natus est. Idem homo in tempore, creatus ex matre, qui Deus est ante tempora natus ex Patre. Si autem idem homo qui Deus est, omittat Nestorius hominem tantum dicere ex virgine natum, et hunc a Verbo Dei non in unitatem personae, sed in societatem inseparabilem esse receptum. Alioquin non unum ac per hoc non Trinitatem, sed quaternitatem praedicare convincitur. Catholica autem fides sicut unum quemlibet hominem carnem et animam, ita hominem et Verbum, unum Christum rectissime confitetur, juxta quod et angeli verba significant, quae dandam illi sedem David patris
Abbreviated transcription (Latin):
ne eorum personȩ sine nominibus sciri nom possint: sed cum adnos
aliquid ministraturi ueniunt apud nos etiam nominaꝰ ministeriis
trahunt: Admariam ergo uirginem gabribelmittitur : quidi
fortitudo nominatur : Illum quippe nuntiare ueniebat: qui adde¬
bellandis aerias potestites. humilis appareredignatus est: De quo
perpulmistm dicitur : Dñs fortis & potens chñspotens in proclio :
&rurium dñs uirtutuns iprestrexgloriae : Perdi ergo fortitu¬
dinem nuntianduserat : qui uirtutum dñs & potens inprolio
contrapotestates aerias adbella ueniebat: Mense autem sextum
martium intellige. Cuius uigesimo & quinto die dñs nr̃ & conceptus
traditur & passus scut &uigesimo quinto diemensis decembris natus:
quod si uel hoc die ut non nulli arbitrantur aequi noctium uernale
uelillo solstitium brumale fieri creclimus : Conuenit utique cumlucis
hicremento concepi uelnasci eum : qui in luminat omnem hominem

Expanded text:
ne eorum personae sine nominibus sciri non possint: sed cum ad nos ne eorum personae sine nominibus sciri non possint: sed cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. Ad Mariam ergo virginem Gabriel mittitur, qui Dei fortitudo nominatur. Illud quippe nuntiare veniebat, qui ad debellandas aereas potestates humilis apparere dignatus est. De quo per Psalmistam dicitur: Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio . Et rursum: Dominus virtutum ipsdinem nuntiandus erat, qui virtutum Dominus et potens in praelio, contra potestates aereas ad bella veniebat. Mensem autem sextum Martium intellige, cujus vigesima et quinta die Dominus noster et conceptus traditur et passus, sicut et in vigesima quinta die mensis Decembris natus. Quod si vel hoc die, ut nonnulli arbitrantur, aequinoctium vernale, vel illo solstitium brumale fieri credatur, convenit utique cum lucis incremento concipi, vel nasci eum, qui illuminat omnem hominem
Abbreviated transcription (Latin):
suos intrarepermittant. Interiora tamen legis xp̃isa cramentis
abundaoit & bene conceptum suum eliabeth quit que mensibus occultat
Siue quia ipse legifermoyses quinquelibris mysteraaxp̃i parabolatim
designat: Seu quatota ueteris instrumenti series eandem xp̃i dispen¬
sationem hquinquemundi aetatibus ꝑscõrũ facta ueldicta p̃sigurat:
&ideo quia xp̃i incarnatio. uel sexta aetate saeculi futura.¬
uel adimpletionem legis erit profutura . Recte sexto
mente concepti iobaunis missus admariam angelus nasciturum
nuntu aluatorem: utrequens ex ordinelectio demonstrut inI
rmenseautem sexto missus est angelus gabrihel adõ inciuititẽ
galilene. euinomen natareth Id cireo angeli priuatis nominib:
cenentur ut signetur peruocibula etiam inoperatione quiꝙ
ualeant Neq &enim huilla scã ciuitite quam deuisione omnipoten
dĩplenascientua perficit. Id circo propria nomina sortiuntur

Expanded text:
suos intrare permittant, interiora tamen legis Christi sacramentis suos intrare permittant, interiora tamen legis Christi sacramentis abundant. Et bene conceptum suum Elisabeth quinque mensibus occultat, sive quia ipse legifer Moyses quinque libris mysteria Christi parabolatim designat, seu quia tota Veteris Instrumenti series eamdem Christi dispensationem in quinque mundi aetatibus per sanctorum facta, vel dicta praefigurat. Et ideo quia Christi incarnatio, vel sexta aetate saeculi futura,el ad impletionem legis erat profutura, recte sexto mense concepti Joannis missus ad Mariam angelus, nasciturum nuntiat Salvatorem, ut sequens ex ordine lectio demonstrat. In mense sexto, missus est angelus Gabriel a Deo, in civitatem Galileae, cui nomen Nazareth. Idcirco angeli privatis nominibus censentur, ut signetur per vocabula etiam in operatione quid valeant. Neque etenim in illa sancta civitate, quam de visione omnipotentis Dei plena scientia pe
Abbreviated transcription (Latin):
terꝑ innouis sima mysteriorum eulestume: Crate sausmilte¬
tudo quia qiuisecreta quȩque &mystica penemrabenu lntondo
noqueunt: Doe torum riecesse est monitis humiliter bn tendaũ
Sumueroz acharias altari thimiama in ponito usetturum
subaneem coanoscit: Quiadum doctores amplior flamma
prodituramẽe reperiunt: & hoc bene ꝑ angelum: quia & lea est
ordinata per angelos himanu mediatoris. Sed quaudita credare
dissimulat slenti poena multatur: quiamutus est qui non sensum
litteris intelligit ineẽspiritalem: Nectalis un uerba dare populo
quasi magister nouit: sed quasi uerbi &rationis expers. tacitis ut. ita
dicam nutibus innuit quale tunc erat sacerdotium udeorum
cimne crationem sacrificiorum. Nec dicta curaret scire prophet¬
rum: Muto ergopermanente ⁊acharia concepit loban nentido
eli sabeth: quianon intelligant licit potifices. destinctionem fidei
Pharisei amitaant &rscribȩ: Ita ut nec ipsi intrent nec auditor

Expanded text:
igere in novissima mysteriorum coelestium. Orat foris multitudo, quia secreta quaeque et mystica penetrare sublimiter nequeunt, doctiorum necesse est monitis humiliter intendant. Dum vero Zacharias altari thymiama imponit, nasciturum Joannem cognoscit; quia dum doctores ampliori flamma prodituram esse reperiunt. Et hoc bene per angelum, quia et lex est ordinata per angelos in manu Mediatoris. Sed qui audita credere dissimulat, silentii poena mulctatur, quia mutus est qui non sensum litteris intelligit inesse spiritalem. Nec talis jam verba dare populo quasi magister novit, sed quasi verbi et rationis expers, tacitis ut ita dicam nutibus innuit. Quale tunc erat sacerdotium Judaeorum, cum nec rationem sacrificiorum, nec dicta curaret scire prophetarum. Muto ergo permanente Zacharia, concipit Joannem Elisabeth, quia non intelligant licet pontifices distinctionem fidei, Pharisaei amittant et Scribae, ita ut nec ipsi intrent, nec auditores
Abbreviated transcription (Latin):
ad beati dẏonisu ep̃i & martyris. Qui post clarissimam confessi¬
onem fidei. post grauissima tormentoꝵ genera. głoso martyrio eoronat
est: ut testatur aristindes uir fide sapientiaq mirabilis. in eo opere
quod xp̃iana religione composuit Apud antiquos saxones sc̃oꝵ
ibi xpm̃ cepissent. comp̃hensi sunt a paganis & occisi. Ad quoꝵ¬
quoꝵ corpora noctu multa diulux apparens. & ubi essent. & cuꝰ
essent meriti declarauit. Romȩ adursum pilleatum. seĩ can-¬
didi martyris:

Expanded text:
qui post clarissimam confessionem fidei, post gravissima tormentorum genera, glorioso martyrio coronatus est, ut testatur Aristides Atheniensis, vir fide sapientiaque mirabilis, in eo opere, quod de Christiana religione composuit. Apud antiquos Saxones, sanctorum edicare ibi Christum coepissent, comprehensi sunt a paganis et occisi; quorum corpora noctu multa diu lux apparens, et ubi essent et cujus essent meriti declaravit. Romae ad Ursum pilleatum, sancti Candidi martyris.
Abbreviated transcription (Latin):
erga alterum non hab& p̃dicationis officium suscipere nullatenus
deb&: Bene autem dicitur. quia misit eos ante faciem suam in
omnem ciuitatem & locum : quoerat ipse uenturus : Praedicatores
enim suos dñs sequitur : quia p̃dicatio p̃uenit : & tunc admentis
quidem multa. operarii autem pauei: rogate ergo dñm messis ut
mittat operarios in messeo suam: cnessis multa populorum
significat multitudinem : operarii pauci. penuriam magistrorũ:
isti sunt operarii de quibus psalmista loquitur Qui semi¬
nant in lacrimis. ingaudio m&ent: Euntes ibant &flebant por¬
tantes semina sua : uenientes autem uenient in exultatione
portantes mampulor suos : Qut a pertius loquar : messis
multa omnis turba credentium ẽ: Operar i i. apł & imitatores

Expanded text:
erga alterum non habet, praedicationis officium suscipere nullatenus erga alterum non habet, praedicationis officium suscipere nullatenus debet. 2. Bene autem dicitur quia misit eos ante faciem suam in omnem civitatem et locum quo erat ipse venturus. Praedicatores enim suos Dominus sequitur, quia praedicatio praevenit, et tunc ad mentis quidem multa, operarii autem pauci. Rogate ergo Dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Messis multa populorum significat multitudinem: operarii pauci, penuriam magistrorum. Isti sunt operarii, de quibus Psalmista loquitur: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent. Euntes ibant et flebant, portantes semina sua. Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos . Et ut apertius loquar, messis multa omnis turba credentium est, operarii pauci, apos