comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat urbem: nomine praida regẽ ipoꝵ
insubiacionem recipit. sed et hungaros
sioi subditos facit. homines rageno¬
di comitis quandã municionẽ rodom̃¬
sis eccłie suꝑ fluuiũ indulam. sitant
qm nosant bramam. furtiuo capuit
ingreslui. Unde uatus hugo pͥnceps
ad regẽ mitcie. et rex illo profectus.
cosdem inuasores expellit. inde ip̃m cas¬
trum priorib redit custodus. Demdeᷤ
colloquium petit hugonis. quod dũ
haberetur: custodes castri codiciaq qͥ
desciuierant ad omno artoldo presule
teebadum comitem in ip̃o recipiunt
oppido. Quare iratus rex: rogat hugo¬
nẽ ut reddat ipsam sibi municionẽ.
fens laudunum hugone inconsulto
recessit. Getbaldus acodiciaco plures
eorum quos intus inuenerat expulit.
Domius artoldus pretatum. rodulfũ
nouomensium electum remis ordinat
episcopum. Bereingius quidam pͥn¬
ceps italie. ueneno ut ferunt: necato
lothario rege hugonis filio. rex efficit᷑
italie.

Expanded text:
rat urbem, nomine Proadem , regem ipsorum rat urbem, nomine Proadem , regem ipsorum in subjectionem recipit; sed et Hungaros sibi subditos facit. Homines Ragenoldi comitis quandam munitionem Rodomensis aecclesiae super fluvium Vidulam sitam, quam vocant Brainam, furtivo capiunt ingressu. Unde iratus Hugo princeps, ad regem mittit; et rex illo profectus, eosdem invasores expellit inde, et ipsum castrum prioribus reddit custodiis. Deinde colloquium petit Hugonis: quod dum haberet, custodes castri Codiciaci, qui desciverant a domno Artoldo praesule, Tetbaldum comitem in ipso recipiunt oppido. Quare iratus rex, rogat Hugonem, ut reddat ipsam sibi munitionem, fenrecessit. Tetbaldus a Codiciaco plures eorum, quos intus invenerat, expulit. Domnus Artoldus praefatum Rodulfum, Noviomensium electum, Remis ordinat episcopum. Berengarius quidam princeps Italiae, veneno, ut ferunt, necato Lothario rege, Hugonis filio, rex efficitur Italiae.
Abbreviated transcription (Latin):
apud ludouuicum quibusda comi¬
tib. qui uoluntatẽ regis hugoni si¬
gnificent. Itaq rex ludouuicus et
hugo pͥnceps suꝑ mat̾nam fluiiũ
pacẽ facturi cum suis deueniunt. et
residentes isti ex hac parte fluminis illi
exaltera legatos inuicem sibi mittũt
et mediantib atq sequestris conra¬
do cluce hugone ngro adebebone qͦ
acfulberto ep̃is: hugo ad regẽ uenit.
et suus efficitur pacaturq cum arnul
fo artoldo archiepõ: reddes regi tur¬
rim. lauduni. Posthec iterum collo¬
quium hugo cum. rege apd̃ cõpen¬
dium habuit ubi datur episcopatꝰ
nouiomensis rodulfo ar chidi¬
aconatus eiusdẽ eccł̃ie ministerio fũ¬
genti. quem ip̃i nouiom̃ses sibi delege¬
go cum exercitu ambianem petit ur¬
bem ibiq inturri quam ragẽbadus
ep̃c tenebat recipitur. Alteram uero
turrim qm arnuls comitis homines
custodiebant obsidet. rege laudun
egritudine decubante. Otho rex qͥ
quandam uuenedoꝵ magnã obsede¬

Expanded text:
apud Ludowicum quibusdam comiapud Ludowicum quibusdam comitibus, qui voluntatem regis Hugoni significent. Itaque rex Ludowicus et Hugo princeps super Maternam fluvium pacem facturi cum suis deveniunt. Et residentes isti ex hac parte fluvii, illi ex altera, legatos invicem sibi mittunt; et mediantibus atque sequestris Chonrado duce, Hugone Nigro, Adalberone quoque ac Fulberto episcopis, Hugo ad regem venit et suus efficitur, pacaturque cum ArnulArtoldo archiepiscopo, reddens regi turrim Lauduni. Post haec iterum Hugo colloquium cum rege apud Compendium habuit, ubi datur episcopatus Noviomensis Rodulfo, archidiaconatus ejusdem aecclesiae ministerio fungenti, quem ipsi Noviomenses sibi delegego cum exercitu Ambianensem petit urbem, ibique in turri, quam Ragembaldus episcopus tenebat, recipitur; alteram vero turrim, quam Arnulfi comitis homines custodiebant, obsidet, rege Lauduni aegritudine decubante. Otto rex, qui quandam Wenedorum magnam obsede
Abbreviated transcription (Latin):
inqua dampnationẽ hugonis ep̃i
apud ingulẽ hemifactam confirma¬
uit. ex communicans et iam hugo¬
nẽ principẽ donec ludouuico regi sa¬
tis faciat. bernarous quidam parci¬
um hugonis habens castellum suꝑ
isaram fluuiũ nõie calnatum secũ
ip̃o castello committit ad alberto
comiti. Quedam eccł̃ia in honore
sc̃e marie dicata. suꝑ arnam riuũ
claris illustrarur miraculis. et sani¬
tatũ presidiis. Item altera eccł̃ia ĩ
ip̃ius honore suꝑpidũ riuolum sita:
pene simili resplendet iutela¬
suno rex sudouuitus ad ochonẽ
regẽ proficiscitur transmosellam cõsi¬
liũ querens et auxiliũ abeo. de pace
fienda interse et hugonẽ. Qui promit¬
tit semissurum e ducẽ chonradũ cũ
lochariensib. adid exequendum. Qͥ
dux ueniens cum episcopis quibdam
et comitibus: locutus est cum hugo¬
ne de paciscenda pace quodque apd̾
ip̃m inuenit: ludouuico regi renunci¬
auit. Sicq ad ochonẽ redit: duissis

Expanded text:
in qua dampnationem Hugonis episcopi in qua dampnationem Hugonis episcopi apud Ingulenheim factam confirmavit, excommunicans etiam Hugonem principem, donec Ludowico regi satisfaciat. Bernardus quidam partium Hugonis, habens castellum super Isaram fluvium nomine Colnacum , se cum ipso castello committit Adalberto comiti. Quaedam aecclesia in honore sanctae Mariae dicata super Arnam rivum, claris illustratur miraculis, et sanitatum praesidiis. Item altera aecclesia in ipsius honore super Pidum rivulum sita, pene simili resplendet nitelarex Ludowicus ad Ottonem regem proficiscitur trans Mosellam, consilium quaerens et auxilium ab eo de pace fienda inter se et Hugonem. Qui promittit se missurum ei ducem Chonradum cum Lothariensibus ad id exsequendum. Qui dux veniens cum episcopis quibusdam et comitibus, locutus est cum Hugone de paciscenda pace; quodque apud ipsum invenit, Ludowico regi renuntiavit. Sicque ad Ottonem rediit, dimissis
Abbreviated transcription (Latin):
se supra callionẽ castra metatur. inde¬
q ad regẽ ludouuitum remis degentẽ.
quas pacis petente gratia mittit Ius¬
peratusq interim laudunum agg̃res̃¬
capere nis e. ftustratoꝙ consilio reu̾¬
titur insua. Rex uero euocato arnul¬
fo. et quibusdam lothariensium pꝰ
eum proficiscitur usq inpagum sil¬
ua nectensem. Arnulfus itaq subur¬
biũ cuutatis ip̃isus igne succendit
et sic ad propria regrediunt᷑. Hugo
uenit. et missis ad regẽ episcopis
uuidone autisiodorensi et ansegiso
crecassino. ragenoldũ comitẽ sibi
accersiit. et ita dato alterutrum ui¬
re iurando treuge sunt accepte usq
octabas pasche. Nec lonon post rex
cum arnulfo locutus est. Ragenol¬
dus comes. castrum quondam heri¬
uei uidelicet. castellionẽ consensu noc¬
tu muro capit et dodo frater domni
artoldi tertia deinde altinontẽ simi¬
li pene modo recipit. il gapitus papa
finodum. habuit apud scm̃ petrum.

Expanded text:
sem, supra Caldionem castra metatur, indesem, supra Caldionem castra metatur, indeque ad regem Ludowicum Remis degentem quasi pacis petendae gratia mittit; insperatusque interim Laudunum aggrescapere nisus est, frustratoque consilio revertitur in sua. Rex vero, evocato Arnulfo atque quibusdam Lothariensium, post eum proficiscitur usque in pagum Silvanectensem. Arnulfus itaque suburbium civitatis ipsius igne succendit, et sic ad propria regrediuntur. Hugovenit, et missis ad regem episcopis, Widone Autisioderensi, et Ansegiso Trecassino, Ragenaldum comitem sibi accersiit; et ita, dato alterutrum jurejurando, treugae sunt acceptae usque octavas paschae. Nec longum post, rex cum Arnulfo locutus est. Ragenaldus comes castrum quondam Herivei, videlicet Castellionem, conscenso noctu muro capit; et Dodo, frater domni Artoldi, tertia dein die Altmontem simili pene modo recepit. Agapitus papa synodum habuit apud sanctum Petrum,
Abbreviated transcription (Latin):
tum. dum rexidẽ locuturus ꝑgat ad
regẽ othonem. Cum qͦ postquamlo¬
cutus t remos reuertitur. Ubi ad alberte
filius heriberti. ad eum uenieni. ipsius
esficitur. Ragenot̾o comes iunctis sib
quibusdã fidelib artolch presulis mu¬
nitionẽ quandam construit. in fluinio
materna scilicet apud maroilum. Co¬
diciacum castrũ domuo artoldi presul
reddlitur abhis qui custodiebant illud
ex parte hugonis comitis uel tre balch
qꝙ secomittunt eidem archiep̃o. Alt¬
montẽ presidium quod uigressꝰ cum
suis tenebat hugo quondam ep̃c: obsi¬
dent codo frater domini altaldo cum fide¬
lib ip̃ius et theodericus como. Et ante
portam ipsus castri castra sibi constitu¬
unt atq premumunt. Hugo comes
collecta suoꝵ multa nornannoꝵ q ma¬
ni lauclimum adit. et suos qui archis
doinum tenebant eclucit: aliosq cũ
sufficiente uictu custodes: introduxit.
Et profectus hinc inpagum porticẽ¬

Expanded text:
tum, dum rex idem locuturus pergat ad tum, dum rex idem locuturus pergat ad regem Ottonem. Cum quo postquam locutus est, Remos revertitur; ubi Adalbertus filius Heriberti ad eum veniens, ipsius efficitur. Ragenaldus comes, junctis sibi quibusdam fidelibus Artoldi praesulis, munitionem quandam construit in fluvio Materna, scilicet apud Maroilum . Codiciacum castrum domno Artoldo praesuli redditur ab his qui custodiebant illud ex parte Hugonis comitis vel Tetbaldi, quique se committunt eidem archiepiscopo. Altmontem praesidium, quod ingressus cum suis tenebat Hugo quondam episcopus, obsident Dodo, frater domni Artoldi, cum fidelibus ipsius et Theodericus comes, et ante portam ipsius castri castra sibi constituunt atque praemuniunt. Hugo comes collecta suorum multa Nortmannorumque manu, Laudunum adit, et suos qui arcis domum tenebant educit, aliosque cum sufficiente victu custodes introducit. Et profectus hinc in pagum Porticen
Abbreviated transcription (Latin):
ni ꝑa  latio pascha cum ip̃o cele¬
brat. Ibi tunc diuersarum gentium
affuere legationes. grecoꝵ scilicet
ita licorum anglorum. et alioꝵ quo¬
rundam popłoꝵ. Regressa remos re¬
gina cum sraterni auxilii pollicitatõe
rex ludouuicus laudunũ improuis
aggreditur. et noctu muro latent̾
asius ascenso diruptisq portarum se¬
ris oppidum ingreditur. caꝑitq tus¬
todes: preter eos qui turrim regie do¬
mus conscenderant. qͣm ip̃e ad portã
castri fundauerat hanc itaq capere
nõ ualens: a ciuitate secludit ducto in¬
tͥnsetus muro. Quo comꝑto hugo comes:
illo cum suis proficiscitur. et rex contra
lothariensium cducis auxiliũ missa le¬
gatione petit. hugo uers appropians
turri: ante portam metatur et intro¬
ducens in arcẽ custodes cum suffitiente
uctu: recedit amonte:. Rex igitur ob¬
iuam ꝑgit chonrado et ip̃e dux tum re¬
g locutus: mnditias uelli disponit. ͥ¬
cer ip̃m i hugone usq admensẽ aug¬

Expanded text:
ni palatio pascha cum ipso celeni palatio pascha cum ipso celebrat. Ibi tunc diversarum gentium affuere legationes, Graecorum scilicet, Italicorum, Anglorum, et aliorum quorundam populorum. Regressa Remos regina cum fraterni auxilii pollicitatione, rex Ludowicus Laudunum improvisus aggreditur, et noctu muro latenter a suis ascenso, disruptisque portarum seris, oppidum ingreditur, capitque custodes, praeter eos qui turrim regiae domus conscenderant, quam ipse ad portam castri fundaverat. Hanc itaque capere non valens, a civitate secludit, ducto intrinsecus muro. Quo comperto, Hugo comes illo cum suis proficiscitur, et rex Chonradi Lothariensium ducis auxilium, missa legatione, petit. Hugo vero appropians turri, ante portam metatur, et introducens in arcem custodes cum sufficiente victu, recedit a monte. Rex igitur obviam pergit Chonrado, et ipse dux cum rege locutus, indutias belli disponit inter ipsum et Hugonem usque ad mensem Augus
Abbreviated transcription (Latin):
ludouici regis actendebaut: eligunt. s¬
di presiiẽ ioriconẽ diaconum ipsius re¬
gis fratie. quẽꝙ conseciat artoldus
Ar hiept remis. Qui tam̃ non receptus
lauonuo. apuo petrepontẽ munitionẽ
resedit. Amibianeuses:. toebaldum quẽ
cis hugo constituerat ep̃m exosi castrũ
arnulto comiti produnt. Qui aduo¬
caus regẽ ludouuicum: oppidum ip̃m
cepit coebaldum expulit. et ragẽbald̃
illuc a trabatensẽ quendẽ monachũ
quem idem ambianenses prius sib
delegerant introduxit. Quiq remos
a rege ꝑductus: ordinatur ep̃s abar¬
tolto archiepõ. Atmontem munitio¬
nẽ quẽ tenebat dolo frater domni ar¬
taldi ep̃i milites remensis eccł̃ie qui
recepta non fuerant abip̃o presule ful¬
tiua capuint prodiciõe. et aduocan¬
tes hugonẽ excommunicatũ inoppido
suscipuunt. indeq ꝑuillas episcoꝑu
circumpositas rapinis deseuĩt. Im¬
minente deniq paschali sollempnita¬
te gerberga regina proficiscitur ad fra¬
trẽ suum ochonem regẽ et aquis gra¬

Expanded text:
Ludowici regis attendebant, eligunt sibi praesulem Roriconem diaconem, ipsius regis fratrem, quemque consecrat Artoldus archiepiscopus Remis. Qui tamen non receptus Lauduno, apud Petraepontem munitionem resedit. Ambianenses Tetbaldum, quem eis Hugo constituerat episcopum, exosi, castrum Arnulfo comiti produnt, qui advocans regem Ludowicum, oppidum ipsum coepit, Tetbaldum expulit, et Ragembaldum illuc Atrabatensem quendam monachum, quem idem Ambianenses prius sibi delegerant, introduxit; quique Remos a rege perductus, ordinatur episcopus ab Artoldo archiepiscopo. Altmontem munitionem, quam tenebat Dodo, frater domni Artoldi episcopi, milites Remensis aecclesiae, qui recepti non fuerant ab ipso praesule, furtiva capiunt proditione; et advocantes Hugonem excommunicatum, in oppido suscipiunt, indeque per villas episcopii circumpositas rapinis desaeviunt. Imminente denique paschali sollemnitate, Gerberga regina proficiscitur ad fratrem suum Ottonem regem, et Aquisgra
Abbreviated transcription (Latin):
deus pater creauit. Dicitur ⁊ pater
principitim. quia in principio erat.
uerbum: id est in patre erat filius.
Unutam̃ est printipium pat̾ et
filius: quia unus d̾s̃ est. pat̾ ⁊ filius.
Prĩcipium ait: qui ⁊ loquor nobis.
Ac si diceret. Ego sum d̃s qui ꝓpt̃ uos
humilis factus. ad hoc descendi ut
nobis loqui possem: per susceptam¬
serui formam. Credite gͦ me ẽẽ pr̃i¬
cipium. quia ut hoc credatis: loqͦr
nobis. Multa habet de nob̃ loqui
⁊ uilicare. In alio sc̃i euangłii loco
dicit. Ego non iudico quequam. Eed

Expanded text:
Deus Pater creavit. Dicitur et Pater Deus Pater creavit. Dicitur et Pater principium, quia in principio erat Verbum, id est, in Patre Filius. Unum tamen est principium Pater et Filius, quia unus Deus Pater et Filius. Principium, ait, qui et loquor vobis. Ac si diceret: Ego sum Deus, qui propter vos humilis factus, ad hoc descendi, ut vobis loqui possem per susceptam formam. Credite ergo me esse principium, quia ut hoc credatis, loquor vobis. Multa habeo de vobis loqui et judicare. In alio Evangelii loco dixit: Ego non judico q
Abbreviated transcription (Latin):
nec addidit quid eẽt. Non dixit si
que ꝓphete predixerunt. Nichil
hoꝵ clixit. s tantũ egosum. nimi¬
rum ut hostenderet se illum ẽẽ qͥ
olim moysi dixerat. Ego sum qͥ sum.
eodem uerbo essentie usus est loqũes
populo iudeoꝵ: quo tunc usus est ad
moysen loquens ꝑangłm. quem di¬
rigebat ad liberandum populum
suum. Ac si diceret. Ego qui tunc
ueni per angłm ut mitterem mo¬
ysen ad liberandum populum me¬
um: ego ipse ꝑ meipsum ueni libe¬
rare genus humanum. Nisi gͦ cre¬
dideritis quia ego sũ deus: morie¬
mini in peccato nr̃o. Sed illi in sua
ad instruendos eos qui in eum credi¬
turi erant: respondit. Principium:
qui ⁊ loquor uobis. Principium se
dñs appellat: quia omia ꝑ ipsum
facta sunt. Ipse em̃ est d̾i sapientia:
de qua psalmista deo patridicit. Om̃a
in sapientia fecisti. Si gͥ om̃a fecit in
sapientia id est in filio suo. utiq inse
printipium om̃ium rerũ: quas ꝑ eũ

Expanded text:
nec addit quid esset. Non dixit, sinec addit quid esset. Non dixit, siquem prophetae praedixerunt, nihil horum dixit, sed tantum ego sum. Nimirum, ut ostenderet se illum esse, qui olim Moysi dixerat: Ego sum qui sum . Eodem verbo essentiae usus est loquens populo Judaeorum, quo tunc usus est ad Moysen, loquens per angelum, quem dirigebat ad liberandum populum suum. Ac si diceret: ego qui tunc veni per angelum, ut mitterem Moysen ad liberandum populum meum, ego per memetipsum veni liberare genus humanum. Nisi ergo credideritis, quia ego sum Deus, moriemini in peccato vestro. Sed illi in sua ad instruendos eos qui in eum credituri erant, respondit: Principium, qui et loquor vobis. Principium se Dominus appellat, quia omnia per ipsum facta sunt. Ipse enim Dei sapientia est, de quo Psalmista Deo Patri dicit: Omnia in sapientia fecisti . Si igitur omnia fecit in sapientia, id est, in Filio suo, utique ipse est principium omnium rerum quas per eum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuis est: quia pater anullo est.
fuerat. ante omñe creaturani: an¬
te tepus. uł quicquid intempore
cogitari potest. Uos de hoc mundo
estis: egonon sum de hoc mundo.
Schoc mundo erant: quia pera¬
tores. quia iniqui et infideles erãt.
Sed numquid ⁊ apłi ⁊ ceteri scĩ de
hoc mundo non erant:De mundo
erant: quia de adam nati erant. S
de mundo idest de carnali conuer¬
satione a dño electi erant: iuxta
quod alibi dicit. Ego uos elegi de
mundo. De mundo gͦ fuerant. Sed
iam non erant de mundo: quia ele¬
cti erant de mundo. ⁊ ad eum ꝑtine¬
bant ꝑ quem factus est mundus.
Iudei uero quia ꝑseuerabant ĩpec-¬
cato: ꝑmanebant in mũdo. ꝓpt̾ea
eis dictum est. Moriemini in pecca-
to ur̃o. Reddidit illis spem. ⁊ osten¬
dit quomodo possint non mori in
peccato suo: indelicet si in eũ credq̃t.
tur erant plurimi qui non erant
suo liberandi erant. Notandum qd̾
dicit si non credideritis quia egosũ

Expanded text:
est superius, quia Pater de nullo est. est superius, quia Pater de nullo est. fuerat ante omnem creaturam, ante tempus, vel quidquid in tempore excogitari potest. Vos de hoc mundo estis, ego non sum de hoc mundo. De hoc mundo erant, quia peccatores, quia iniqui et infideles erant. Sed nunquid apostoli et caeteri sancti de hoc mundo non erant? De mundo erant, quia de Adam nati fuerant, sed de mundo, id est, de carnali conversatione a Domino electi fuerant, juxta quod alibi dicit: Ego vos elegi de mundo . De mundo ergo erant, sed jam non erant de mundo, quia electi erant de mundo, et ad eum pertinebant, per quem factus est mundus. Judaei vero quia perseverabant in peccatego sum, moriemini in peccato vestro. Reddit illis spem, et ostendit quomodo possint non mori in peccato suo, videlicet si in eum credant. tur, erant plurimi, qui non erant s liberandi erant. Notandum vero quod dicit, si non credideritis quia ego sum,
Abbreviated transcription (Latin):
sed predixit dilation̾e. Iudei uero qͦ¬
ĩbat numqu̾a uenturi erant. quia
in eũ credere nolebant: et idcirco au¬
dierunt ⁊ inpeccato ur̃o moriemini.
Sec audiamus quid responderint:
uerbñ dñi carnalit̃ tantum auci¬
entes. et non intelligentes. Numqͥd
int̾ficiet semet ipsum. quia dicit
quo ego uado nos non potesti ue¬
nire: quam ceta mens: ⁊ suis tene¬
bris obsciratã. Numquid enim si
dñs se int̃ficeret. sequi eũ ad mortẽ
non poterant: Ant nũquid ipsi
mori non poterant: Ergo quo ego
uado dixit. non de eo quo ibat ad mor¬
tem. sed de eo qd̃ uenturus erat post
mortem: hoc est de gloria ad quam
ꝑ passionẽ ⁊ mort̾e properabarrer
terant. Sed iam uideamus: quid eis
dñi responderit. Uos de deorsum es¬
tis: ego desuꝑnis sum. De deorsum
inquit estis. terrena sapitis terrens
delectamini: terrenis inhiatis. sur¬
sum codda non leuatis. Ego de super¬
nis sum. hoc est a patre quo nichil

Expanded text:
sed praedixit dilationem. Judaei vero nused praedixit dilationem. Judaei vero nunquam quo ibat venturi erant, quia in eum credere nolebant. Et idcirco audierunt: In peccato vestro moriemini. Sed audiamus quid responderunt, verba Domini carnaliter tantum audientes, et non intelligentes. Nunquid interficiet semetipsum, quia dicit, quo ego vado, non potestis venire? Ququid si Dominus interficiat se, sequi eum ad mortem non poterant? Aut nunquid mori ipsi non valebant? Ergo quo ego vado dixit, non de eo quo ibat ad mortem, sed de eo quo venturus erat post mortem, hoc est, de gloria ad quam per passionem et mortem properabat, et terant. Sed jam videamus quid his Dominus responderit: Vos de deorsum estis, ego de superius sum. De deorsum, inquit, estis, terrena sapitis, et terrenis delectamini, terrenis inhiatis, sursum corda non levatis. Ego de superius sum, hoc est, a Patre quo nihil
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i: non illo quo eñ quesierntiu¬
dei inmici xp̃i. Illi enim querẽbat
ut habcrent: isti ut perderent. Un¬
de ⁊ ne putaremus bene illos eum
quesituros. adiunxit. Et in peccato
nr̃o moriemini. Ille in peccato suo
moritur: qui ꝑmanet in peccato
usq ad mort̾ẽ. Et quia preuidebat
illos in sua malitia ꝑseueraturos:
id̃o dixit in peccato nestro moriemi¬
ni. Et quia uidebat in illis om̃ibus
unam uoluntate: similemq malici¬
am. id̾o sĩgulari numero dixit in pec¬
affectu om̃s eũ ꝑdere uolebant. qui
ad saluandos eos uenerat. Quo ego
nado: uos non potestis uenire. Non
poterant uenire quo ibat. quia in
eum credere nolebant. Quia eum
non diligebant. atq id̾o ad illam glo¬
riam adquam ille ꝑ mort̾e festina¬
bat: ipsi uenire non poterant. Hoc
ipsum alibi loquens apostolis di
xit. Quo ego uado: uos non potestis
uenire. Neq enĩ tunc quo ipse ibat
uenire poterant: quia nec dum pro
ri erant. Non gͦ abstulit eis spem:

Expanded text:
stum, non illo quo eum quaesierunt Judaei inimici Christi. Illi enim quaerebant ut haberent, isti ut perderent. Unde et ne putaretur bene illos eum quaesituros, adjunxit: Et in peccato vestro moriemini. Ille in peccato suo moritur, qui permanet in peccato usque ad mortem. Et quia praevidebat illos in sua malitia perseveraturos, ideo dixit: In peccato vestro moriemini. Et quia videbat in illis omnibus unam voluntatem, similemque malitiam, ideo in singulari numero dixit, in pecaffectu omnes eum perdere volebant, qui ad salvandos eos venerat, idcircovado, vos non potestis venire. Non poterant venire quo ibat, quia in eum credere nolebant, et quia eum non diligebant. Atque ideo ad illam gloriam, ad quam ille per mortem festinabat, ipsi venire non poterant. Hoc ipsum alibi apostolixit: Quo ego vado, vos non potestis venire modo . Neque enim tunc quo ipse ibat venire poterant, quia necdum pro ri. Non ergo abstulit eis spem,
Abbreviated transcription (Latin):
capitis nr̃i exempla iminitari stu¬
deamus. Agamus que d̃o placita
sunt: castificemꝰ animũ ab om̃i
cõcupiscentia. Et domemꝰ illicitos
carnis appetitus. Mtlala que nos
ꝑpetrasse meminimꝰ: lacrimis pe¬
nitentiẽ dͥ luamꝰ. ⁊ bonis inquan¬
tum possumus operib insistamus:
quatinus dm̃ et inter seculi pressu¬
ras adiutorem ⁊ protectorẽ habere. ⁊
in futuro ad illud sũmũ bonum ui-¬
sionis eus: mereamur feliciter per¬
uenire. amen.

Expanded text:
capitis nostri exempla imitari stucapitis nostri exempla imitari studeamus. Agamus quae sunt placita Deo, castificemus animum ab omni concupiscentia, edomemus illicitos carnis appetitus, mala quae nos perpetrasse meminimus, lacrymis poenitentiae diluamus, et bonis in quantum possumus operibus insistamus, quatenus Deum et inter saeculi pressuras adjutorem et protectorem habere, et in futuro ad illud summum bonum visionis ejus mereamur feliciter pervenire. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
lius missus est hoc est solus filius
incarnatus est: sicut ⁊ solus filius
passus est. Deus gͦ pater semꝑ cum
filio fuit. ⁊ non eum reliquit. et
tamen ut dictum est solius filii
persona carnem assũpsit: ⁊ passi¬
oni ac morti subiacuit. Dei autem
patris ꝑsona. ab ista incarnationis
⁊ passionis iniuria: aliena fuit. Ut
enim aliquo ittamur exemplo. sic̃
arbor aliqua radiũ solis inse susci¬
piens ferro inciditur. cũ tam̃ racli¬
us solis nec incidi possit. nec ab ar¬
bore separari: ita deus pat̾ ⁊ ipsa ĩ
xp̃o diuinitas pati non potuit. sed
sola humanitas xp̃i passibilis fuit.
Quia que placita sunt ei: faciosem
ꝑ. Que d̾o patri placita erant semꝑ
faciebat: quia uoluntatem eius sa¬
lutem humani generis oꝑando ad¬
implebat. ⁊ peccati totius ꝑpetuo
expers. in munisq ꝑseuerabat:
quia peccatum non fecit. nec dolꝰ
inuentus est more eius. Qua ꝓpt̾
⁊ uonsi eius menbra ẽẽ uolumus:

Expanded text:
lius missus est, hoc est, solus Filius lius missus est, hoc est, solus Filius incarnatus est, et sic solus Filius passus est. Deus ergo Pater semper cum Filio fuit, et eum non reliquit, et tamen, ut dictum est, solius Filii persona carnem assumpsit, passionique et morti subjacuit. Dei autem Patris persona, ab ista incarnationis et passionis injuria fuit aliena. Ut enim aliquo notetur exemplo, sicut arbor aliqua radium solis in se suscipiens, ferro inciditur, cum tamen radius solis nec incidi possit, nec ab arbore separari, ita Deus Pater, et ipsa in Christo divinitas, pati non potuit, sed sola humanitas Christi passibilis fuit. Quia quae placita sunt ei, semper facio. Quae Deo Patri placita erant, semper faciebat, quia voluntatem ejus salutem humani generis operando adimplebaexpers immunisque perseverabat, quia peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Quapropter et nos si membra ejus esse volumus,
Abbreviated transcription (Latin):
dicante petro una die. crediderũt
tria milia. Alia quinq milia: et
deinceps multa milia. Gunc inqͥt
cognoscetis. quia ego sum. Ac si
cdiceret. Il circo differo fide̾ uram:
ut ĩpleam passionem meam. Cum
uero me in cruce exaltaueritis sicut
quondam moyses serpentem in de¬
me deum. unius cũ patre substan¬
tie. Et ameipso facio nichil: quia nͨ
sum ameipso. Ab ipso est michi oꝑ¬
atio. a quo ⁊ generatio. Et sicut do¬
cuit me pater. hec loquor in mun¬
do. Nonsic docuit pater filium qua¬
si indoctum genuerit: sed hoc est
docuit. scientem genuit. Simplex¬
est enim natura ueritatis: ⁊ hoc ÷
illi eẽ quod nosse ⁊ ab illo habet sci¬
entiam: a quo habet essentiam.
Et qui me misit mecũ est. Deus
pater filiũ misit: quia eũ incarna¬
ri constituit. Missio eñi ipsa: in¬
carnatio est. Deus ergo pater cum
filio est: quia unum sunt pater
⁊ filius. Una est illis substantia.
eademq cleitas. indiuisa maiestas.
Et tamen cum simul sint: solus fi¬

Expanded text:
die crediderunt tria millia, alia die quinque millia, et deinceps multa millia. Tunc, inquit, cognoscetis, quia ego sum. Ac si diceret: Idcirco differo fidem vestram, ut impleam passionem meam. Cum vero me in cruce exaltaveritis, sicut quondam Moyses exaltavit seme deum unius cum Patre substantiae. Et a meipso facio nihil, quia nec sum a meipso. Ab ipso est mihi operatio, a quo et generatio. Et sicut docuit me Pater, hoc loquor in mundo. Non sic docuit Pater Filium, quasi indoctum genuerit, sed docuit, hoc est, scientem genuit. Simplex enim natura veritatis, et hoc est illi esse quod nosse, et ab illo habet scientiam a quo habet essentiam. Et qui me misit mecum est. Deus Pater Filium misit, quia eum incarnari constituit. Missio enim ejus incarnatio est. Deus ergo Pater cum Filio est, quia unum sunt Pater et Filius, una est illis substantia, eademque deitas, indivisa majestas. Et tamen cum simul sint, solus Fi
Abbreviated transcription (Latin):
efert superius sc̃s euangłista
ioh̾s. quia cũ doceret dñs inga¬
zophilatio templi. ⁊ diuinitatis
sue inist̾ia aꝑtissime populis pan¬
deret: uoluerunt eũ indei appre¬
hend̾e. sed nemo misit in eñ manꝰ:
quia nundum uenerat hora eiꝰ.
noluntatis ipsius ⁊ dispositionis:
quia sicut uoluntate natus. sic
⁊ uoluntate passus est. Qa ergo
illi dñm apprehendere uoluerant.
ut ostenderet illos inefficaciter
armari quadiu ipse nollet. id̾o do¬
minus dixit eis. quos modo au¬
diuimus. Ego uado: ⁊ q̃retis me.
acsi aliis uerbis diceret. Frustra
me ꝑsequimini. in cassum michi
mamus inicere tẽptatis. Ego enim
inquit uado: ego uolens ad passi¬
onem ꝑgo. Uos autẽ nec modo mi¬
chi aliquit mali facere potestis.
retis me: non amore sed odio. De¬
cessit. postqũa ꝑ passionẽ oculisse
hominum absentauit: quesierũt
illum iudei. ꝑsequendo illum in
apostolis ⁊ ceteris credentib. Un¬
de et saulo ꝑsecutori dictum est.
Saule saule. quid me ꝑseq̃ris:

Expanded text:
s evangelista Joannes, quia cum doceret Dominus in gazophylacio templi, et divinitatis suae mysteria apertissime populis panderet, voluerunt eum Judaei apprehendere, sed nemo misit in eum manus, quia nondum venerat hora ejus. voluntas ipsius, et dispositionis hora, quia sicut voluntarie natus, sic et voluntarie passus est. Quia ergo illi Dominum apprehendere voluerunt, ut ostenderet inefficaciter illos conari, quandiu ipse nollet, ideo Dominus eis dixit quod modo audivimus: Ego vado, et quaeritis me. Ac si aliis verbis diceret: Frustra me persequimini, incassum mihi manus injicere tentatis. Ego enim inquit, vado, ego volens ad passionem pergo. Vos autem nec modo mali aliquid mihi potestis ritis me, non amore, sed odio. Decessit, postquam per passionem oculis se hominum absentavit, quaesierunt eum Judaei, persequendo in apostolis et caeteris credentibus. Unde et Saulo persecutori dictum est: Saule, Saule, quid me persequeris ?
Abbreviated transcription (Latin):
los cordis aꝑtos habebant: quibꝰ
patris et filii equalitatem intelli¬
gere ualerent. Dixit gͦ eis. Cum ex¬
altaueritis filium hominis: tuinc
cognoscetis quia ego sum. Exaltat̃õ¬
nem in hoc loco. passionem suam
uocat: qua exaltatus ẽ in cruce.
hec namq exaltatio humiliatio¬
nis fuit. non glorificationis: secũ¬
dum qua humiliauit seipsum
factus obediens usq admortem.
ddit gͦ. Cum exaltaueritis filium
hominis: tunc cognoscetis quia
ego sum. Preuidebat eni ibi quos¬
dam. quos ante mundi constitu¬
tionem predestinauerat post suã
passionem credituros. de quib¬

Expanded text:
los cordis apertos habebant, quibus los cordis apertos habebant, quibus Patris et Filii aequalitatem intelligere valerent. Dixit ergo eis: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Exaltationem hoc loco passionem suam notat, qua exaltatus est in cruce. Haec namque exaltatio humiliationis fuit, non glorificationis, secundum quam humiliavit seipsum, factus obediens Patri usque ad mortem . Ait ergo: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Praevidebat enim ibi quosdam, quos ante mundi constitutionem praedestinaverat, post suam passionem credituros: de quib
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut saluaret. Qd̃ antem minc
dicit multa habeo de uob̾ loqui et
ilicare: scd̾m aduentum siumin¬
sinuat. quando adiudicandos uiuos
⁊ mortuos uenturus est. Sed qui
me misit: uerax est. Acsi diceret. Iol¬
circo ueritatem dico: quia filius sũ
ueritatis. Pat̃ em̃ uerax est: filius ue¬
ritas. Et sicut est filius a patre: sic
ueritas. aueraci. Et adtendendum.
qd omnem gloriam dat d̾o patrin
nicus filus. ut nos tali instruat
exemplo. quia si ipse qui ẽ co et̾nus
filius omnem gloriam dat ei aquo
ẽ: multomagis nos d̾m in suisope¬
rib glorificare debemus. cuius ser¬
ui sumnis. Et ego que audiui apd̃
eũ: hec loquor in mundo. Qͣd audi¬
erat apud patrem. nisi ueritatem:
Ueritatem ergo audierat: ueritatẽ
loquebatur. Audiuit autem apd̃
patrem: quia est a patre. Nichil eñi
ab illo habet auclientiam: a quo
habet essentiam. Et non cognoue¬
runt: quia de patre eis diceret. Q¬
re non cognouerunt: Quia ad huc
carnalib inherebant. nec dũ ocu¬

Expanded text:
sed ut salvaret. Quod autem nunc dicit. multa habeo loqui de vobis et judicare, secundum adventum suum insinuat, quando ad judicandos vivos et mortuos venturus est. Sed qui me misit, verax est Ac si diceret: Idcirco veritatem dico, quia Filius sum veracis. Pater enim verax est, Filius veritas. Et sicut est Filius a Patre, sic veritas a verace. Et attendendum, quod omnem gloriam dat Deo Patri unicus Filius, ut nos tali instruat exemplo, quia si ipse qui est coaeternus filius, omnem gloriam dat ei a quo est, multo magis nos Deum in suis operibus glorificare debemus, cujus servi sumus. Et ego quae audivi apud eum, haec loquor in mundo. Quid audierat apud Patrem, nisi veritatem? Veritatem ergo audierat, veritatem loquebatur. Audivit autem apud Patrem, quia est a Patre. Nihil enim ab illo habet audientiam, a quo habet essentiam. Et non cognoverunt quia patrem ejus dicebat Deum. Quare non cognoverunt? Quia adhuc carnalibus inhaerebant, necdum ocu
Abbreviated transcription (Latin):
te cognouimus nob̾cum. alios trahe¬
re festinemus. clem̃tiamq nr̃i redẽp¬
toris piis notis ac bonis actib exoremꝰ.
Ut quib iam suam dignatus est.¬
dare cognitionẽ cũ uirtutũ profectu¬
usq ad sue głe dignetur ꝑducere uisi¬

Expanded text:
te cognovimus, nobiscum alios trahete cognovimus, nobiscum alios trahere festinemus. Clementiam nostri redemptoris piis vocibus ac bonis actibus exoremus, ut quibus jam suam dare dignatus est cognitionem, cum virtutum profectu ad suae g
Abbreviated transcription (Latin):
duob preceptis instruit carnatis.
uocens eos clilligere dm̃ supra om¬
nia. proximum sicut seipsos. Bidu
ogͦ apd samaritanos mansit: qͥa
ineoꝵ cordib requiescit. quos ge¬
mine caritatis lampade feruene
cognouerit. Nec illtid ad mittandũ:
qd̾ nulla noctis. sed soluis dieufit
mentio. Namq̃ potest esse societas
luci ad tenebras: ioħ̾es en̾i dicit. qui¬
a ds̃ karitas est. Idemq alibi dicit.
Dens lux est. ⁊ tenebre in eo non sũt
gͦ caritas lux. Ubi gͦ caritatis lux est
quis tenebris locus ẽẽ potest. ⁊ econtra
ubi caritas non est nulla ibi lux sed
omnia tetra obscuritate ingrescunt.
Hinc ioħs om̃is qui non diligit frẽm
suum intenẽbris est. ⁊ intenebris ã¬
bulat: ⁊ nescit quo eat. Qui em̃i di¬
ligit in lumine manet. Hanc ignur
inquantum possumus
efficacit̃ teneamus ut xͦ
inhabitante gaudere mereamure.
Proiciamus a nob̾ noxiarum ydriam
cupiditatum. ⁊ ad bona q̃ dõ insꝑir̃a¬

Expanded text:
duobus praeceptis instruit charitatis, duobus praeceptis instruit charitatis, docens eos Deum diligere super omnia proximum sicut seipsos. Biduo ergo apud Samaritanos mansit, quia in eorum cordibus requiescit, quos gemina charitatis lampade fervere cognoverit. Nec illud omittendum quod nulla noctis, sed solius diei fit mentio. Nam quae potest esse societas luci ad tenebras? Joannes enim dicit: Deus charitas est . Idem quoque alibi dicit: Deus lux est, et tenebrae non suntergo charitas lux est. Ubi ergo charitas lux est, quis tenebris locus esse potest? Et e contrario, ubi charitas non est, ibi nulla lux, sed omnia tetra obscuritate nigra sunt. Hinc Joannes: Omnis qui non diligit fratrem suum in tenebris est, et in tenebris ambulat, et nescit quo eat Qui autem diligit, in lumine manet . Hanc igitur in quantum possumus efficaciter teneamus, ut Christo inhabitante gaudere mereamur. Projiciamus a nobis noxiarum hydriam cupiditatum, et ad bona quae Deo inspiran
Abbreviated transcription (Latin):
dem fam̃a dñi audierunt: post¬
modum conspexerunt. Nec hoc suf-¬
fic̾it. s⁊ etiam rogaueruint eum.
quo mulier testimonium ꝑhibue-¬
rat credere dicebant. sed seipsos ue¬
re cognouisse ⁊ scisse. quia ipse es¬
set saluator munch. Cita creduli¬
tas samaritanoꝵ: exaggerat mul¬
tum ⁊ ad grauat in fidelitate iude¬
oꝵ. Samaritani certe nullum mi¬
raculum uiderant. non mortuum
resuscitatum inspexerant. non ma¬
repedib transmeatũ audierant:
sed tantũ qd̃ mulier dicebat. quia
dixit michi omnia quecũq feci
Iudei uero innumera cotidie mi¬
racła cernentes: non solum noii
credebant. uerum etiam sue salu¬
tis auctorem ꝑsequebantur. Sic
etiam fit cotidie. apud gentiles. Cũ
ri audiunt ⁊ credunt: quasi ꝑ fa¬
mam mulieris predicantis ad xp̃m
ueniunt. sicq eo apd̃ eos manente.
iam robustuis ꝑseipsos quanta
ueritas sit xp̃iane fidei. quanta
salus in xp̃m credentĩb: extempo¬
re cognoscunt. Nec uacat qd̃ biduo
apud eos manssisse dicitur: quia

Expanded text:
m Domini audierunt, postmodum conspexerunt. Nec hoc sufficit, sed etiam rogaverunt eum uquo mulier testimonium perhibuerat, credere dicebant, sed seipsos vere cognovisse et scisse quia ipse est Salvator mundi. Cita credulitas Samaritanorum exaggerat multum et aggravat infidelitatem Judaeorum. Samaritani vero certe nullum miraculum viderant, non mortuum resuscitatum inspexerant, non mare pedibus transmeatum acceperant, sed tantum quod mulier dicebat, quia dixit mihi omnia quaecunque feci. Judaei vero, innumera quotidie mirabilia cernentes, non solum non credebant, verum etiam suae salutis persequebantur auctorem. Sic etiam quotidie fit apud gentiles. Cum ri audiunt et credunt, quasi per famam mulieris praedicantis ad Christum veniunt. Sicque eo apud illos manente, jam robustius per seipsos quanta veritas Christianae fidei, quanta sit salus in Christum credentibus, ex tempore cognoscunt. Nec vacat quod biduo apud eos mansisse dicitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uos metere: quoduos non semina¬
stis. Alu laborauerunt: ⁊uos in la-¬
bores eoꝵ introistis. Non mittit do¬
tere. Diriguntur eñi ubi iam labo¬
rauerunt alii. id est aduideos pri
tiq seminatũ erat. Qd̃ uero semi¬
natũ fuerat: ĩam maturũ falcẽ
⁊ trituram querebat. Diriguntur
eñi apłi: quo iam p̃dicauerant
ꝓpħe. Ipsi enĩ seminauerant hoc:
quod ad huius mulieris noticiam
ꝑuenerat. Unde dicebat. Scio qͥa
messias uenit: qui dicitur xp̃c.
hec messis primum in uidea colec¬
ta est. quando p̃dicante. petro una
die crediderunt tria milia. alia die
quinq milia. ⁊ deinceps multa mi¬
lia. Quando etiam qui crediderant
afferebant rerum suarũ p̾cia. ⁊ po¬
nebant ante pedes apłoꝵ: ut expe¬
diti a sarcinis scł̃i. liberi xp̃m seque¬
rentur: De hac messe parica grana
ꝑ orbem sparsa: innueram messẽ
ꝑtotũ mundũ genuerunt. que in
finem secusi colligenda ẽ. Intuendũ
uero qd̾ supra dixit: ut et qͥ semi¬

Expanded text:
vos metere quod vos non laboravos metere quod vos non laborastis. Alii laboraverunt, et vos in labores eorum introistis. Non misit Dotere. Diriguntur enim ubi jam alii laboraverunt, id est, ad Judaeos primtique seminatum erat. Quod vero seminatum erat, jam maturum, falcem et trituram quaerebat. Diriguntur ergo apostoli quo jam praedicaverant prophetae. Ipsi enim seminaverunt hoc quod ad hujus mulieris notitiam pervenerat. Unde dicebat: Scio quia Messias venit, qui dicitur Christus. Haec messis primum in Judaea collecta est, quando praedicante Petro una die crediquinque millia, et deinceps multa milia . Etenim qui crediderant, afferebant rerum suarum pretia, ponentes ante pedes apostolorum, ut expediti a sarcinis saeculi liberi Christum sequerentur. De hac messe pauca grana per orbem sparsa, innumeram messem per totum mundum genuerunt, quae in fine saeculi colligenda est. Intuendum vero quod supra dixit: Ut et qui semi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ salus: atq ideo ꝑfie̾bat uoluntatẽ
patris. omnes in se credere docendo.
Perficiebat opus enis: humane redẽp¬
tionis. causam nͣaturando. Nonne
uos clicitis quia adhuc quatuor m̃¬
ses sunt.⁊ messis uenit: opus illum
urgẽbat. ⁊ quodam feruore ꝓperande
salutis nr̃e exardescebat. iamq opera¬
rios id est p̃dicatores in munclum
mittere uolebat. Uos inquit dicitis
q̃d adhuc quatuor menses sunt ⁊
messis uenit: sed ego uobis aliam
messem iam coctam. iam maturã
⁊ ad metendum paratam ostendam.
Ecce inquit dico nob̃. Leuate oculos
nr̃os ⁊ uidete regiones: quia albe
sunt iam ad messãm. Ergo tempus
est ut messores muttantur: quod ẽ
aꝑte dicere. Intellectu mentis consi¬
derate dm̃ mundo reconciliari: et mͣs¬
acta hyeme infidelitatis. ad eẽ fidei ca-¬
lorem. iamq parata ẽẽ corda genti¬
um ut ex illis messem iusticie ur̃a
p̃dicatione colligans In hoc em̃ uer¬
bum est uerũ quia aluis est qui me
tit ⁊ alius qui seminat. Ego misi

Expanded text:
 salus est. Atque ideo perficiebat voluntatem Patris, omnes in se credere docendo. Perficiebat opus ejus, humanae redemptionis mysterium maturando. Nonne vos dicitis, quia adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? Opus illum urgebat, et quodam fervore properandae salutis nostrae exardescebat, jam operarios, id est praedicatores, in mundum mittere volebat. Vos, inquit, dicitis quod adhuc quatuor menses sunt, et messis venit. Sed ego vobis aliam messem jam ortam, jam maturam, et ad metendum paratam ostendo. Ecce, inquit, dico vobis: Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem. Ergo tempus est ut messores mittantur. Quod est aperte dicere, intellectu mentis considerate Deum mundo reconciliari, et transacta hieme infidelitatis, adesse fidei calorem, jamque parata esse corda gentium, ut ex illis messem justitiae vestra praedicatione colligatis. In hoc enim verbum est verum, quia alius est qui sequi metit. Ego misi
Abbreviated transcription (Latin):
ter indeos ⁊ samaritanos. quia iudei
solum modo iherosolimis in templo
a solomone constructo. dñm adorabãt.
Samaritani nero longe positi. ⁊ ipsi
dm̃. sed non in illo templo adorabant.
Idoq iudei se extollebant. ⁊ meliores se¬
illis dicebant: qui dm̃ urtemplo asapi¬
entissimo hominum edificato colebant.
Quib dicebant samaritani. Quare¬
uos mẽliores nob̃ ẽẽ putatis. quia
templum habetis qd nos non habe-¬
mus: Nunquid patres nr̃i qui d̾o pla¬
cuerunt non in hoc monte adoraue¬
runt. et ipsi certe templum non ha¬
bebant sed hic adorabant ubi ⁊ nos
adoramus. Utriq contemdẽbant: illi
pro templo. isti ꝓ monte. ⁊ utriq igna¬
ri ueritatis erant. Sed quid dñs mu¬
lierem doceat: audiamus. Dicit ei iħe.
Pulier. crede michi quia ueniet ho¬
ra quando neq in monte hoc neq in
nisi credideritis non intelligetis. Ue
nient ait dies. quando neq inmon¬
te hoc neq iherosolimis ad orabitis
patrem. Tempus euangelice gratie

Expanded text:
os, quia Judaei solummodo Hierosolymis in templo a Salomone constructo Deum adorabant, Samaritani vero longe positi, et ipsi Deum, sed non in illo templo adorabant. Ideoque Judaei se extollebant, et meliores se dicebant, qui Deum in templo a sapientissimo hominum aedificato colebant. Quibus dicebant Samaritani: Quare meliores nobis vos esse putatis, quia templum habetis, quod nos non habemus? Nunquid patres nostri, qui Deo placuerunt, non in monte hoc adoraverunt? et ipsi certe templum non habebant, sed hic adorabant ubi et nos adoramus. Utrique contendebant, illi pro templo, isti pro monte, et utrique veritatis erant ignari. Sed quid Dominus mulierem doceat, audiamus: Dixit Jesus: Mulier, crede mihi, quia venit hora, quando neque in monte hoc, neque in credideritis, non intelligetis . Enient autem, ait, dies, quando neque in monte hoc, neque in Hierosolymis, adorabitis Patrem. Tempus evangelicae gratiae,
Abbreviated transcription (Latin):
ternis uero sordib ⁊ foedo cadauere
plena sunt. Ergo sccłm apłm munde¬
mus nos ab omni inquinamento
carnis ⁊ sp̃s. satagamus habere mũ¬
dam animam in corpore mundo: ut
sic ꝑficiamꝰ sc̃ificationẽ inrtimore

Expanded text:
terius vero sordibus et foedo cadavere terius vero sordibus et foedo cadavere plena sunt. Ergo secundum Apostolum mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus : satagamus habere mundam animam in corpore mundo, ut sic perficiamus sanctificationem in timore
Abbreviated transcription (Latin):
per quasdam habitudines moꝵ inue¬
stigans: humanũ genus deciꝑe festinat.¬
⁊ adagenda que diuinus sermo prohi¬
bet instigat. ut homine ad imaginẽ
dĩ conditum polluat. Unde ⁊ saluator
enumeratis cogitationib malis: sub¬
nĩ xit. hec sunt que comquinant ho¬
minẽ. Non lotis autem manib man¬
ducare: non coinquinat hominem.
S pharisei iuxta lut̾am cuncta ac-¬
cipientes: ⁊ spiritalia ꝓphetarum u̾ba
spiritalit̾ intelligere noͣlentes: quecũq
illi decordis simtil ⁊ corporis munditia
p̃cipiebant dicentes. Lauamini mun-¬
cdi estote. Et alibi. Mundamini: qui
fertis nasa dñi. Hec isti in sola corpo¬
rum munditia seruanda credebant.
S frustra manus abluebant. fru¬
stra baptizabantur: qui fonte salua¬
toris ablui contempnebant. Sed quid
incdia ⁊ anaricia ceterisq intiis sor¬
didam gestare mentem: Tales enim
recte comparentur sepulchris dealba¬
tis. que aforis candida uidentur. in¬

Expanded text:
per quasdam habitudines morum inveper quasdam habitudines morum investigans, humanum genus decipere festinat, et ad agenda quae divinus sermo prohibet, instigat, ut hominem ad imaginem Dei conditum polluat. Unde et Dominus, enumeratis cogitationibus malis, subjunxit: Haec sunt quae coinquinant hominem: non lotis autem manibus manducare, non coinquinat hominem. Sed Pharisaei juxta litteram cuncta accipientes, et spiritualia prophetarum verba spiritualiter intelligere nolentes, quaecunque illi de cordis simul et corporis munditia praecipiebant, dicentes: Lavamini, mundi estote . Et alibi: Mundamini qui fertis vasa Domini , haec isti in sola corporum munditate servanda credebant. Sed frustra manus abluebant, frustra baptizabantur, qui fonte Salvatoris ablui contemnebant. Sed quid vidia et avaritia, caeterisque vitiis sordidam gestare mentem. Tales enim recte comparantur sepulcris dealbatis, quae a foris candidata videntur, in
Abbreviated transcription (Latin):
intueri. qd soli sibi d̃s reseruauit: cui
dictum est. Tu solus nosti corda filioꝵ
hominũ. Cum gͦ ipsas cogitationes
uidere non possit signis quibdam
⁊ motib illas deprehendit. Uerbi gr̃a
crebro respitere: intelligit cor amoris
iaculo uulneratũ. sicq prauis sũ ge¬
stionib stimulat ad formcandum. Si
nos contra proximũ rancorem uocis
uł trucem aspectum leuare conspexe¬
rit: intelligit cor in uidia tabescere.
sicq ꝑ irã adomicidii facmus inflã¬
mat. Si ieiunioꝵ tempore inderit nos
crebro adfenestram respicere. ⁊ insolis
radio curiosius horam denotare: gule
uitio conicit animum sauciatum.
Si gemuinarum uł auri uł quarũlibz
rerum pulchritudinem nos ardenter
conspexerit intuerr:. intelligit in corde
latere malum auaricie. ⁊ id circo pro¬
uocat ad furta. Ad tendendum uero
qd̾ hec que aꝑta sunt oꝑa saluator cogi¬
tationes apellat: quia primum cõcupi¬
scentia corde concepta cogitationiũ fomi

Expanded text:
intueri, quod sibi soli reservavit cui intueri, quod sibi soli reservavit cui dictum est: Tu solus nosti corda filiorum hominum . Cum ergo ipsas cogitationes videre non possit, signis quibusdam et motibus illas deprehendit. Verbi graticrebro inspicere, intelligit cor amoris jaculo vulneratum, et pravis suggestionibus stimulat ad fornicandum. Si nos contra proximum rancorem vocis, vel trucem aspectum levare conspexerit, intelligit cor invidia tabescere, sicque per iram ad homicidii facinus inflammat. Si jejuniorum tempore viderit nos ad fenestram crebro respicere, et in solis radio curiosius horam denotare, gulae vitio convincit animum sauciatum. Si gemmarum, vel auri, vel quarumlibet rerum pulchritudinem nos ardenter intueri conspexerit, intelligit in corde latere malum avaritiae, et idcirco provocat ad furta. Attendendum vero quod haec quae aperta sunt opera, Salvator cogitationes appellat, quia primum concupiscentia corde concepta cogitationum fontib
Abbreviated transcription (Latin):
mus u̾mor ⁊ li quens esca sit: tam̃
⁊ ipsa cũ artubus ⁊ uenis suscepta
⁊ decocta fuerit. ꝑ occultos meatus qͦs¬
sporos dicunt adinferiora purgan¬
do dilabitur. ⁊ sic insecessum uadit.
Que autem procetlunt de ore. de cor¬
de exeunt: ⁊ ea comquinant homine.
De corde enim: exeunt cogitationes
gitationes malas decorde dicit exi-¬
re. Nam plato philosophus: dicit se-
mus. ubi quasi in quodam intoitul¬
lio consistens cogitationes dispo¬
nit: ⁊ menbris corporis uitalem sub¬
mustrat effectum. Suul ⁊̃ iam
hac sententia arginintur qui dicunt
cogitationes a diabolo inmiiti: ⁊ non
ex propria nasci uoluntate. Diabolus
enim aduitor ⁊ incentor potest ẽẽ ma¬
larum cogitationum. auctoruero esse
non potest. Sed neq recipiendum est:
diabolum secreta cordium posse rima¬
ri. Ille eñi in insidiis semꝑ positus qͥd
animo uersemus ex abituet gestibus
ipsius corporis estimat. cum tamen
penitus cogitationes cordis nequeat

Expanded text:
mus humor et liquens esca sit, tamen mus humor et liquens esca sit, tamen et ipsa cum artubus et venis suscepta fuerit et decocta, per occultos meatus, quos poros dicunt, ad inferiora purganda dilabitur, et sic in secessum vadit. Quae autem procedunt de ore, de corde exeunt, et ea coinquinant hominem. De corde enim exeugitationes malas de corde dicit exire. Nam Plato philosophus dicit sedemmus, ubi quasi in quodam meditullio consistens, cogitationes disponit, et membris corporis vitalem subministrat affectum. Simul etiam hac scientia arguuntur qui dicunt cogitationes a diabolo immitti, et non ex propria voluntate nasci. Diabolus enim adjutor et incensor esse potest malarum cogitationum, auctor vero esse non potest. Sed nequaquam recipiendum est diabolum secreta cordis posse rimari. Ille enim semper in insidiis positus, quid animo versemus, ex habitu et gestibus ipsius corporis aestimat, cum tamen penitus cogitationes cordis nequeat