comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
datur pecter tuteie uei negõ¬
ciorum gestorum iudicõ depe¬
ciaio et de mrem u̾so conueni ẽ¬
dus est ¶ Q si uoliitate eius fi¬
luis decurio sit creatus et ama¬
graub cucor constitutus pacer
insolid̾ iacirfacere cogitur cũ
id bouus ex cecorũ munlum ci¬
uilium introductum intelligat᷑
siue ipeculiũ fuit ip̃i. siue in
rempatris ea recunsa redact.i ẽ
et si paterna hrdit. e. ibstitimni¬
it actom nͥ in id ir rac̾e ponit nͥ¬

Expanded text:
tutelae vel negotiorum gestorum iudicio de peculio et de in rem verso conveniendus est. quod si voluntate eius filius decurio sit creatus et a magistratibus tutor constitutus, pater in solidum satisfacere cogitur, cum id onus exemplo ceterorum munerum civilium inductum intellegatursive in peculium ipsius sive in rem patris ea pecunia redacta est, et si paterna hereditate abstinuit, actionem nisi in id quod facere possit n
Abbreviated transcription (Latin):
iuii depeculio dum tuxat tene¬
anͣtur deeo tũ ꝙ inrem eorum
Nsũ eit ł cũ eo insditore excã
D. lstitoria tͥ adu̾sus en̾ acci¬
o cõmpetit aquo Riui m se tpõi¬
cuniam nec dlitam por ꝓpim¬

Expanded text:
amvis de peculio dumtaxat domini teneantur, de eo tamen, quod in rem eorum versum est vel cum institore ex causa . Institoria adversus eum actio competit, a quo servum mensae praeposicuniam nec redditam, p
Abbreviated transcription (Latin):
at tr̃ ⁊quiuende pollicitui est.
uendicõm recusans induplirn
eas redde̾ cogatur et qui emere
nidicet suie inb̾ac incdita
urbe. siue inꝓuincus ẜ ea q̃ dis¬
posinimis ut possint si ħ ꝓspee¬
ernt octo̾ne testium maliis lo¬
cis degencium litigantesira ꝓc̃¬
atores eorum ibi destina re.
et łn̾itłꝰ suari uolumus qui pro¬
latis instris fidem ad ibere exigñ

Expanded text:
t qui vendere pollicitus est, venditionem recusans in duplum eas reddere cogatur, et qui emerec inclita urbe sive in provinciis ea quae disposuimus  ut possint, si hoc perspexerint, occasione testium in aliis locis degentium litigantes vel procuratores eorum ibi destinare, uetiam in illis servare volumus, qui prolatis instrumentis fidem adhibere exiguntu
Abbreviated transcription (Latin):
osq pignori nel ypotete icce¬
pit dampnum in decidendis ar
gatur et si dolouel calpa rem¬
fonti suppo̾itam det̃iorem fe¬
cetit eo quoq noĩe pignorati¬
tia actõne penebitur ut tclem
restituat qͣł fu̾it tempore obli¬
gacõnis. e reditor autem nccͣi¬
os sũptus quos cͥca res pigno¬
raticias fecit exig̾e̾ non ꝓhibẽ.
nicla credicori imputari potest
pignoriun amissorum dispend¬
Iom ad ꝑiculum eius minime
ꝑtinet sane si llmulata amissi¬
one q̃ muic eadem pignora ut
asseueras. a parte diu̾sa pofside̾¬
m p̾r. P ignus in bonis debito

Expanded text:
os pignori vel hypothecae accepit, damnum in decidendis arbgitur et, si dolo vel culpa rem suppositam deteriorem fecerit, eo quoque nomine pigneraticia actione tenebitur, ut talem restituat, qualis fuerat tempore obligationis. Creditor autem necessarios sumptus, quos circa res pigneraticias fecit, exigere non prohibetur. nitia creditori imputari potest, pignorum amissorum dispendium ad periculum eius minime pertinet. sane si simulata amissione etiam nunc eadem pignora, ut adseveras, a parte diversa posside. Pignus in bonis debitor
Abbreviated transcription (Latin):
ces scue debebunt ħ sibi p̾ci¬
puc ẽe commissu̾ ut ip̃i. i pro¬
uincialib exrgant. et consũ¬
eta deposcant. palatinꝰ uo pͥ¬
sessor non horreat q nons si
iudicib.atq officus p̾cept᷑
est iuminere.

Expanded text:
ces scire debebunt hoc sibi praecipue esse commissum, ut ipsi a provincialibus exigant et consueta deposcant, palatinum vero possessor non horreat, qui non sibi, sed iudicibus atque officiis praeceptus est imminere.
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Apͥiauos ꝓrimorũ locorum
uolurisꝰ sollicitudine gerere. ut
romanos captiuos qireũ si fue¬
rint nemoteneat nemo mũi¬
tiis uei dumpnis. ifficiat.
D̾. Silenones pr̃es uel dm̃ aus fi¬
liab uel ancilł pecrandi noͣcitẽ
mnposuernt liceat filiab uelan¬
cilł epõrũ implorato sufflagio oi
miseriamũ nccͣitate ab solui

Expanded text:
ianos proximorum locorum volumus sollicitudinem gerere, ut Romanos captivos qui reversi fuerint nemo teneat, nemo iniuriis aut damnis adficiat.. Si lenones patres vel domini suis filiabus vel ancillis peccandi necessitatem imposuerint, liceat filiabus vel ancillis episcoporum implorato suffragio omni miseriarum necessitate absolvi
Abbreviated transcription (Latin):
uintepietatis religionem nõ
uiolasse s mariti coniugiũ
ꝙ ruãt sortita distrabe nolu¬
isse acꝓpͥea offensũ atq iratũ
prem̃ ad ex hr̾dacois notam ꝓla¬
psũ ẽc dicas morficiosi testt.
querelam in ferie ñ uetab̾is . nc
I fllia̾ tua̾ eo ꝙ turpiter ⁊cũ
flagicõ sa feditate iuut ut a
successione tua eam excluden¬
dam putas sinon inconfulto
calore¶ set exm̃itis eius ad id
odium ncitatus es postremi
iudici lib̾um arbitrium h̾. ab ꝙ¬

Expanded text:
um te pietatis religionem non violasse, sed mariti coniugium quod fueras sortita distrahere noluisse ac propterea offensum atque iratum patrem ad exheredationis notam prolapsum esse dicas, inofficiosi testamenti querelturpiter et cum flagitiosa foeditate vivit, ut a successione tua eam excludendam putes, si non inconsulto calore, sed ex meritis eius ad id odium incitatus es, postremi iudicii liberum arbitrium hab
Abbreviated transcription (Latin):
uolente nupsit tolens concor¬
diam iust᷑as offensionis sost cꝰ¬
dem matris penuitenciom cãs
non p̾stat nec ex mom̃ tane s̃
uoluntatib inrĩs ipta acar¬
atq uidua e̾e uire comrellitise¬

Expanded text:
olente nupsit, colens concordiam iustas offensionis post eiusdem matris paenitentiam causas non praestat nec ex momentariis voluntatibus matris nupta atque vidua esse iure compellit
Abbreviated transcription (Latin):
Mꝑr. Si ii nel metu fund̾
auus cuus disrrabe cantus est
a si maricoe emptor eum an
uendidit. Si tã cu cuno tuo
to a te p̾co resticuatur. postqͣ
placuit inrem utilem quor¬

Expanded text:
. Si vi vel metu fundum avus tuus distrahere coactus est, etiamsi maxime emptor eum alii vendidit, si tamen tu avo tuo to a te pretio restituatur, postquam placuit in rem quo
Abbreviated transcription (Latin):
cetens uxori reliq̃nteaq ⁊
marito consecuta sint amittat
atq eum fuiis ex eod̾ die quo s¬
nupsit mat̾e restituat. ¶ Mx sĩ
lib̃os expͥore matrimonio adħ
inbecillitas hẽbit infanue nͣec ͥ

Expanded text:
cedens uxori reliquerit eaqumarito consecuta fuerit, amittat atque eum filiis ex die quo nupserit mature restituat. Quod si liberos ex priore matrimonio adhuc imbeci
Abbreviated transcription (Latin):
enis siquid̾ res exstimata fu̾it
exempto ⁊petit actõ ¶ Sin uero
eadem res indorem amułre data
actõ. dolo autem dantis intporo
amłre dolus int̾po̾itus sit . tunc ei¬

Expanded text:
eius, si quidem res aestimata fuerit, ex empto competit actio. Sin vero eadem res in dotem data actio: dolo autem dantis interposa muliere dolus interpositus sit: tunc e
Abbreviated transcription (Latin):
sius qmͣ mrͣns uiel alnͦs que nõ
ad quiruntur nes ex suis debitis
dix̾it fecisse husꝰ lib̾alctates. tũc
si quid̾ penitus in opia t̾entus ẽ
ex ilł uder reb dotem uel ante
nuptias donacom eẽdatam que
ad filios uel ad alios ꝑtinent
Siuero et ip̃e st̾om ydoneam pꝰ¬

Expanded text:
suis quam maternis vel aliis quae non adquiruntur vel ex suis debitis dixerit fecisse huiusmodi liberalitates, tunc si quidem penitus inopia tentus est, ex illis videri rebus dotem vel ante nuptias donationem esse datam, quae ad filios vel filias pertinent. Si
Abbreviated transcription (Latin):
to uel nou̾ce qnͣtum filio uel si¬
qui ꝑtem minimam hĩtur᷑ est re¬
liquent mixima in ĩ quitas exhc
scione ccͣ geuitores efficiebatur
sibi a gentorib suis ef nolentiꝰ¬
b relinquend̾ eit et tm̃ qnͣtũ ss¬

Expanded text:
ntum filio vel fiqui partem minimam habiturus est reliquerit, maxima iniquitas ex hac sanctione contra genitores efficiebatur. sibi a genitoribus suis et nolentibus relinquendum est, et t
Abbreviated transcription (Latin):
pcias donacõis noĩe uel alios quo¬
ciunz modo dedĩt uel reliq̃rit am¬
pliora biisq uni silio uel fiue ex
anteriore unͣio ꝓgenitis danda ł
relinqn̾da sunt reuocanda ad so¬
trimonio natos ꝑueruire consti¬
tuerunt. Nulla q in hac parte
fiuorũ exso matrimonio nacoꝵ
mencõ fc᷑ã est ħ quo corrgen¬
tes oĩa que memiorato m̃õ reuo

Expanded text:
l alio quocumque modo dederit vel reliquerit ampliora his, quae uni filio vel filiae ex anteriore matrimonio progenitis danda vel relinquenda sunt, revocata ad sotrimonio natos pervenire constituerunt nullaque in hac parte filiorum ex secundo matrimonio natorum mentio facta est, hoc quoque corrigentes omnia quae memora
Abbreviated transcription (Latin):
exm̾io q̃ ẜo thoro minime muta¬
uĩt sibi acꝗsita non alienauit n
ittio mõ eit concedimꝰ. si prit̾na
uel mat̾nam b̾rditatem ab intes¬
tato expͣte. Si forte aln q̃ ex an¬
teriore matnioromo morienti pen¬
ti filusint sͥ adꝯsiennt. ¶ In ino¬

Expanded text:
ecundo toro minime mutavit, sibi adquisita non alienavit, nullo modo eis concedimus, si paternam vel maternam hereditatem ab intestato ex parte  si forte alii etiam ex anteriore matrimonio morienti parenti filii sint sibi adquisierint. In i
Abbreviated transcription (Latin):
sibi acquisstas quoquo modo uo¬
lũiut auenare uel admistrare. Si
q̃ ub eaꝵ minime sint atienare pꝰ¬
sicit lib̃i c̃i non ad euntes pater¬
nam uł mat̾nam h̃⁊ ditatem eas
uendicare. ¶Cet̾m ẽẽ censemus¬

Expanded text:
sibi adquisitas quo modo voluerit alienare vel administrare, si quae vero earum minime sint alienatae, possint liberi etiam non adeuntes paternam vel maternam hereditatem eas vindicare, certum e
Abbreviated transcription (Latin):
expriore mattioouio ad eam per¬
uenerunt pͥãs quoq bona queht
ħiturim q est exsilus expriore m¬
atrimonio natis post sas ciusnup¬
cias ad eas confuanda q exeoru
mr̃e lueratus est suppo̾it ee̾ ¶ Illiꝰ
q̃ prĩs qui inslia põtate talem lib̾m¬

Expanded text:
priore marito ad eam pervenerunt, patris quoque bona, quae habet habiturusque est, filiis ex priore matrimonio natis post secundas eius nuptias ad ea conservanda, quae ex eorum matre lucratus est, supposita esse. Illius etiam patris, qui in sua potestate talem lib
Abbreviated transcription (Latin):
liorum ant̾e secundat᷑ nuptias
pr̃is uel matris mortuus fu̾it. fi
soror sit non ad prem̃ uł mrẽm
euis ꝑuenire s ad fiuos uel nepo¬
tes uel. ꝓnepores eius dem mortut
ꝑsone scͥimꝰ ut siue unꝰ sũ plures

Expanded text:
liorum ante secundas nuptias patris vel matris mortuus fuerit filisoror sit, ad patrem vel matrem eius pervenire, sed ad filios vel nepotes vel pronepotes eiusdem mortuae personae sancimus, ut, sive unus sive plures
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Si cut c̾ci nris est nuilitem
qui scit se fuiũ nr̃e aliosq scri¬
ꝑsit hr̾ces tacite eum exbrdare
incelligi ita si ignorans se fiuũ
hr̾e alios icribat nr̾des. non es qł
filio ademptam h̾rdicatem. Rm
inime.i2 uauente testõ si sit᷑ in poꝰͦ¬
testate eum ad successio nem ue¬
mire indubiũ non h̾etur.
M p̃r. Sicum uel iut̃o h̃retur
fina inscio pr̃e milite᷑ ueo p̃t̾ita
sit. uel cum inreb humanis ecĩ
nonẽe fło rumore ꝑlato pat̾ pu¬
cauit. nullam eius intesto fecit
cõĩs notam neqͣꝙͣ infugit. Iis
instituendo cam ũidem exhianm̃

Expanded text:
. Sicut certi iuris est militem, qui scit se filium habere aliosque scripsit heredes, tacite eum exheredare intellegi, ita si ignorans se filium habere alios scribat heredes, non esse filio ademptam hereditatem, sed minime valente testamento, si sit in potestate, eum ad successionem venire in dubiis non habetur. Si, cum vel in utero haberetur filia inscio patre milite, ab eo praeterita sit, vel cum in rebus humanis eam non esse falso rumore prolato pater putavit, nullam eius testamento fecit tionis notam nequaquam infligit. Is institu
Abbreviated transcription (Latin):
nius simł ei cesio ut ubicenor
eprum cunctis innotũit elogiũ
ip̾e suũ ꝓ ficeitur agnorcere ⁊
cio scquatur testi um nec non
ouirinim signacila tam testi

Expanded text:
rius simul et testibus, ut, ubi tenor eorum cunctis innotuerit, elogium ipse suum profiteatur agnoscere et ine subscriptio sequatur testium nec non omnium signacula tam testi
Abbreviated transcription (Latin):
tis sbobtemptu septem ut dcm̃
cestium et eorũcem testiũ ma¬
ignatit tam ab eis dem testibo
ꝙͣ᷑ atabiano pleuilobtinebit
robur cestantis arbittiũ ¶ Qrue
meundem modum erunt ob

Expanded text:
tis sub obtentu septem ut dictum est testium et eorundem testium maignatis tam ab isdem testibus quam a tabulario, plenum obtinebit robur testantis arbitrium. Quae in eundem modum erunt ob
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr̃. ¶Alites merpedicõne deg¬
entes siuxores aut fuios autami¬
cos autꝰ militones suos postrẽo
cur. nec uxorum aut filiorum
eorũ cum iconitatẽ prĩs reporta
tas ue q̃ratur ꝓ inde sicut uris
roĩb ucuit ac semꝑ licebit. Si
quid̾ in uagnia aut inclipeo lr̾is
sagumne suo nitilantib an no¬
tauerint. aut inpulu̾e in scrip¬
serint glãdio sb̾ uo temp̃ore quo
inp̃liouite sortem delquert¬

Expanded text:
m. Milites in expeditione degentes, si uxores, aut filios, aut amicos, aut commilitones suos, postremo t, testentur: nec uxorum aut filiorum eorum, cum voluntatem patris reportatasve quaeratur. Proinde sicut juris rationibus licuit, ac semper licebit, si quid in vagina aut clypeo litteris sanguine suo rutilantibus annotaverint, aut in pulvere inscripserint gladio suo, ipso tempore, quo in praelio vitae sortem der
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Etlr̃ patru̾eł cuus ante
decessit cum fac̾e nõ posse indu¬
chil ex enis postremo recte post¬
ulotur iudico. Nam si hanc eia¬
tem egressus. l urgoris m̃dum
emĩssisent uestigia suũ ordina¬
uit souempniter iudiciũ ħ e
uelłe frustra conaris.
⁊ componere postremas exem¬
plo omniũ uoliutates constͥ¬
bere codicillos salua testorim

Expanded text:
ter patruelis tuus ante decessit, cum facere non potuihil ex eius postremo recte postulatur iudicio. Nam si hanc aetatem egressus, licet vigoris necdum emersissent vestigia, suum ordinavit sollemniter iudicium, hoc convellere frustra conaris. ntum, componere postremas exemplo omnium voluntates, conscribere codicillos salva testam
Abbreviated transcription (Latin):
ciopr. Nac consuitissima iege
scĩmus. ut carentes occulis sexm¬
orto uel ita nati ꝓni n cupͣatõe
sue condant moderamma uo¬
luntatis ẜsentib septem cesti¬
tis ibidem coneciorimũ ad se
testentur erdocẽant deinde ex¬
primant noĩa spalr u̾rdum ⁊
dignitates singulorĩ et iudĩcia
ne sola noĩn cõmemo racõꝗs¬
qm̃ ambigintatis parat et goqͦ¬
ta parte uł eequot uncus infu¬
ccessi ouem admicti debeant et

Expanded text:
ni pp. Hac consultissima lege sancimus, ut carentes oculis seu morbo vel ita nati per nuncupationem suae condant moderamina voluntatis, praesentibus septem testitis ibidem collectis primum ad se testentur, edoceat, deinde exprimat nomina specialiter heredum et dignitates singulorum et indicia, ne sola nominum commemoratio quicquam ambiguitatis pariat, et ex quanta parte vel ex quotis unciis in successionem admi
Abbreviated transcription (Latin):
ordinciuit sane m̃tis fu̾it. nec p̾¬
rea alicunts sceu̾s conscĩa ob¬
stnittus. s cuitmpaciens doloriᷤ
aut aliqͣ furoris rabie constric¬
tus. se p̾cipitem decerit eius q
m̃ocentia siliquidis ꝓba̾conib
comenturi potest. ace accite in¬
ortis ob r̾estu post riemũ eius

Expanded text:
ordinavit, sanae mentis fuerit nec postea alicuius sceleris conscientia obstrictus, sed aut impatiens doloris aut aliqua furoris rabie constrictus se praecipitem dedit, eiusque innocentia liquidis probationibus commendari potest a te, adscitae mortis o
Abbreviated transcription (Latin):
num que expͥstino ccͣtu in con¬
dampnacom deduite surit.
sum eĩ iam constituimut u¬
surarum usuris penitus eẽ de¬
sendas nullum caum delinamꝰ
ex quo hunis machinacõ poisus
induci. si eirĩ sine em̃dacõne
relinquatur aliquid ab surd̾
atq melegans s nec̾e e̾ eueni¬

Expanded text:
ntractu in condemnationem deductae sunt. cum enim iam constituimus usurarum usuras penitus esse delendas, nullum casum relinquimus, ex quo huiusmodi machinatio possit induci. Si enim sine emendatione relinquatur, aliquid absurdum atque inelegans necesse est eveni
Abbreviated transcription (Latin):
U. ¶alsara quidem testacolm qͣ
diuersa pars iniudicõ adu̾sus se
usa est ut ꝓponis solito morear¬
guere tion ꝓbiberis : S cã uidicati
in irtitũ non deuotatur uͥ ꝓbare¬

Expanded text:
. Falsam quidem testationem, qua diversa pars in iudicio adversus te usa est, ut proponis, solito more arguere non prohiberis. sed causa iudicati in irritum non devocatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nun qm̃ iectores ꝓuinciarũ ad sti¬
enciam principum putent ẽe
rese̾ndum nisi ediderint prius
sultacõis exemplum quippe nc
demũ uelacoib plena ueritas

Expanded text:
uam rectores provinciarum ad scientiam principum putent esse referendum, nisi ediderint prius consultationis exemplum. Quippe tunc demum relationibus plena maturitas
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̾ ilios res gestas aliis nonpofse
face̾ p̾iudicium sepe cõ stitutum
est unde quosdamlicet de coyrdi¬
b eius qm̃ debitore tuum fuisse
significas soliute cõmemoras. tñ
ceti non alias ad solucõm urgent̃

Expanded text:
s non posse facere praeiudicium saepe constitutum est. unde licet quosdam de heredibus eius, quem debitorem tuum fuisse significas, solvisse commemores, tamen ceteri non alias ad solutionem urguentur,
Abbreviated transcription (Latin):
mꝯp̃r. ¶lt̾ locuio pͥsidis apͣ acta sĩ¬
gnata nͥ solucõni debiti biis qui
conuerutur obsequiu p̾stituret
duplũ seu ꝗͣdruplum inferat uo¬
luitas pocius tõminantis qmͣ sẽ¬
tencia iudicantis ẽ. cum placitũ
eiusmodi ne rei iudicate auct̃em¬
optineat iuris rõ declatat.
re et examinare debuit. Nam ib¬
scripcõm adlibeslũ datam talem
non optiu̾e non am̃bigitur.

Expanded text:
. Interlocutio praesidis apud acta signata: "nisi solutioni debiti is qui convenitur obsequium praestitisset, duplum seu quadruplum inferat" voluntas potius comminantis quam sententia iudicantis est, cum placitum eiusmodi ne rei iudicatae auctobtineat, iuris ratio declaret. re et examinare debuit. nam subscriptionem ad libellum datam talem,non obtinere non ambigitur.
Abbreviated transcription (Latin):
q cum fetib tibi int̾cessu p̾¬
sidis rep̾sentabuntur
nit̾ partes audita oĩcidis cus¬
sa lite ꝓlatam iudicate reiui.¬
gorept ad effectum ideturad
eẽ contendis ap̃ rectorem con¬
fessi debitum sie negantes
et coniuncti fu̾int condenpna¬

Expanded text:
 cum fetubus tibi intercessu praesidis repraesentabuntur.inter partes audita omni et discussa lite, prolatam iudicatae rei vigorem ad effectum videtur adesse contendis, apud rectorem confessi debitum sive negantes et convicti fuerint conde
Abbreviated transcription (Latin):
choꝰ iure applłomi ᷤ res agitabitur
n ad nos mictatur aliquid ꝙ ple¬
na instruitõne indigeat. ¶Oci¬
ens at̾ ad nrami sciam iudex sepo¬
llicetur relaturum ꝯ sultacõis ex¬
emplum litigatorib illico edia¬
pud.acta iubeat ut si cui forte re¬

Expanded text:
 iure appellationum res agitabitur. Sed nec ad nos mittatur aliquid, quod plena instructionem indigeat. Quotiens autem ad nostram scientiam iudex se polliceatur relaturum, consultationis exemplum litigatoribus ilico edi apud acta iubeat, ut, si cui forte re
Abbreviated transcription (Latin):
raro contingit incapituł u̾o
miquitutem ipã necitas reꝵ
muoducebat ⁊ iõ pio remedi¬
o cum̃ corrigentes sc̃imꝰ sorti ͤ
mami curentes ex iudicatiactce
ꝓfligari non aut̃ usuratũ qnͣ¬
tas ciut usuras. si eĩ innouat᷑
iudicati actõne prior ccͣtus ne¬
cense est usuraꝵ quidem ⁊uer
anterioris ccͣtiis funt fursum
post sma̾s iniberi. alias aut̃ usu¬
ras exiudicati. ictõne tm̃mo sor¬
tis ꝓcedere et non iõ q forsi tumn
consũmata est qnͣtrtas sortis
et usuraꝵ tocuis summe postea
nsuras colligi s sortis tm̃ m̾o
Et tum autiquitas renmo exͦ
itis quidem condempnatis lar¬
amentum duorũ m̃tium p̾sta¬
but fidenissores. uit̾ corum code̾
uti bñ ficis n non concedebat
ut lic̾et uictorib relictis pp̾ le¬
gem condampnitis ꝑ sonis afi¬
deuissorib eorum uel manda¬
torib statim pecuni is ip̃ res
incondampnacom̃ poĩtas exi¬
geret uiꝰ. ⁊c̾brtatem resecantes
scĩmuis quad̾ mestres inducus

Expanded text:
contingit in capitulis iniquitatem ipsa necessitas rerum introducebat. Et ideo pio remedio causam corrigentes sancimus sortis mam currentes ex iudicati actione profligari, non autem usurarum quantascumque usuras. si enim novatur iudicati actione prior contractus, necesse est usurarum quidem, quae anterioris contractus sunt, cursum post sententias inhiberi, alias autem usuras ex iudicati actione tantummodo sortis procedere, et non ideo, quod forsitan consummata est quantitas sortis et usurarum, totius summae usuras postea colligi, sed sortis tantummodo. Et cum antiquitas pessimo exemplo reis quidem condemnatis laxamentum duorum mensum praestabat, fideiussores autem eorum eodem uti beneficio non concedebat, ut liceret victoribus relictis propter legem condemnatis personis a fideiussoribus eorum vel mandatoribus statim pecunias vel res in condemnatione positas exigere, huiusmodi acerbitatem resecantes sancimus
Abbreviated transcription (Latin):
contestari inuirias lesiones suas
scriptum eo tempore tenore
quo fuerat contestandũ infis¬
quenciorib cuutatum locis
ꝓponandi erconuemendiq scri

Expanded text:
contestari iniurias seu laesiones suas scriptum eo tenore, quo fuerat contestandum, in frequentioribus civitatum locis proponendi conveniendique scr
Abbreviated transcription (Latin):
criminis existimarifedꝰ nacuta¬
le ꝓmictit. ¶Mlas enĩnõ relinqͥ ꝑ
castitatis hortatur affecto q̃ ante
incompetenter ad m̃itennt qͣ¬
uel cinus lib alt̾nis loci cłicus an̾
monachut aut mlr qͥ solitarie
uite dedita est tilło condito ceto
decessit᷑ nec eiporentes utruis
rexus uel lib̾i uel siqui/agnaci¬
tur uel iipor exttit̾it lona qͥ ad en̾
uel ad eam ꝑtinu̾nt sacro sc̃e et¬

Expanded text:
criminis aestimari foedus naturale permittit. Illas etiam non relinqui castitatis hortatur affectio, quae aincompetenter adiunctvel cuiuslibet alterius loci clericus aut monachus aut mulier, quae solitariae vitae dedita est, nullo condito testamento decesserit nec ei parentes utriusque sexus vel liberi vel si qui agnatitur vel uxor extiterit, bona, quae ad eum vel ad eam pertinuerint, sacros
Abbreviated transcription (Latin):
is ciuitatib ad hanc almamur¬
rem eccͣastici negocui uel religio
sequitur muniti adueniant sci¬
turi ꝙ si ceͣ hanc fiduciam accessẽ¬
tint sibimet inputabũt i nec¬

Expanded text:
is civitatibus ad hanc almam urbem ecclesiastici negotii vel religionr faciens obsequitur, muniti adveniant: scituri quod, si citra hanc fiduciam accesserint, sibimet imputabunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cõnis fabianus huins almeur¬
m̃abiliũ pene sac̾dotũ ꝗcalceto¬
omnib uno ore dampnaretur ab
ab olcatur quidem euticetis dãp

Expanded text:
avianus huius almae urmerabilium paene sacerdotum, qui Chalcedoomnibus uno ore damnaretur, aboleatur quidem Eutychetis da
Abbreviated transcription (Latin):
legis forma complecitur. srpiis
ortio sororie appellois nõ dicet
quicumq igitur cuscumq gͣ¬
dus sac̾docio fulcinͣtur u dĩcatꝰ
honore censt̾tur extrancaꝵ sibi
mulłrum ipt̾clicta consorcia cog

Expanded text:
legis forma complectitur, super ortio sororiae appellationis non decet. Quicumque igitur cuiuscumque gradus sacerdotio fulciuntur vel clericatus honore censentur, extranearum sibi mulierum int
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it tnͣsse̾ntur nee cessiones metu¬
ant facultatũ ¶ Quod siclande¬
stinis artib putau̾nt irerend̾¬
duas partes concedant lib̃is aut
⁊ porcõemtertiam sibimet reti¬
n eanti sinero ꝓpͥtiquorũ necessitu¬
do defu̾it gemne porcones offi¬
ciis inꝗb militantir relinqnͣtur

Expanded text:
ntur nec cessionem metuant facultatum. Quod si clandestinis artibus putaverint inrependum, duas concedant liberis aut, tia portiones tertiam sibimet retenturi: si vero propinquorum necessitudo defuerit, geminae portiones officiis in quibus militant relinquantur
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. E quĩs in ħ geuus sacriłeͫ¬
gn ꝓruxit. ut in eccͣas cat holicaᷤ
irruens sat̾ dotib ꝙ mĩstris uel in¬
ip̃o culto loco ⁊ an quio importer
inuirie ꝙ geritur apromincie rec¬
torib ai̾duertatur atq ita ꝓnĩ¬
cie moderator iacdotum et castholi¬
uini cultus inuiriam capitali in

Expanded text:
. Si quis in hoc genus sacrilererit, ut in ęcclesia catholica irruens sacerdotibus et ministris vel ipsi cultui locoque aliquid importet iniurię, quod geritur á provincie rectoribus animadvertatur; atque ita provincię moderator, sacerdotum et catholivini cultus in
Abbreviated transcription (Latin):
lib locis sł ꝯstitute cł̾ici nõ eeaua
ẽẽ cõstit̾it ord mentut ut xpͦrie ca¬
pitacõnis honus ac sarcinã re¬
cognos cant ¶ta ut ꝓmagnitudint
uel celebritate imius cin᷑ ꝙ uici ec¬
B̾. Nĩ quis curias cli̾cus fln̾t ordi¬
natiis uecstatim coͥnͣuencoͣne p̃¬
missa pͥstine condicoĩ reddatur is
uigore solercrã iudicancuł ad
pͥstinam sortem ueluti marin ĩ¬

Expanded text:
slibet locis sunt constitutae, clerici non ex alia esse constiterit, ordinentur, ut propriae capitationis onus ac sarcinam recognoscant: ita ut pro magnitudine vel celebritate uniuscuiusque vici ec. Si quis curialis clericus fuerit ordinatus nec statim conventione praemissa pristinae condicioni reddatur, is vigore et sollertia iudicantium ad pristinam sortem velut man
Abbreviated transcription (Latin):
ulla tempprũ solitai p̾scripcõne co¬
ptiuoril qͥdam pecie uelres re¬
lute uellĩmo modo donate sumt
et cuꝵ eeactõnt̃ longissimã eẽcẽ¬
semus. et nob̾ amd̾ cordi erat nłłis
tend̾e longisiiũ uite h̾om cep̃t
finiri concedunus nisi centũ an¬
norum curticula exccessi̾nt cu̾c

Expanded text:
solita prescriptione coptivorum quedam pecunie vel res relicte vel legitimo modo donate sunt et earum exactionem longissimam esse censemus. Et nobis quidem cordi erat nulli tendere, longissimum vite hominum tempus finiri concedimus nisi centum annorum curricula excesserit. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
mereri. ¶ &̾ simłtitudo mnoient
⁊ ciuił apparuconis execucõne et
armis aut locorũ disticultate tu¬
eantur. p̾ sices ꝓuinciaꝵ q̾ milita¬
ri auxuio ꝑpublicas lrãs appetito
ꝯpetent̾e uindictam tali excessuĩ¬

Expanded text:
mereri. Quod si multitudo violenta civilis apparitionis et executione et armis aut locorum difficultate tueatur, presides provinciarum etiam militari auxilio per publicas litteras appetito competentem vindictam tali excessui
Abbreviated transcription (Latin):
noc non lib̾oꝵ frm̃ tutelami qiͣ m
inime pr̃is potãte ꝑ uis emͣcipacõ¬
nis relaxatus si non alia uiti cog¬
nita excusacõne munitus sit no¬
cari nec sb̾ p̾cextu cupicis dimin¬
ucõis alienum hiuꝰ hon̾e semet

Expanded text:
nec non liberorum fratrum tutelam, quasi minime patris potestate per ius emancipationis relaxatus, si non alia iuri cognita excusatione munitus sit, vocari nec sub praetextu capitis deminutionis alienum huiusmodi onere semet
Abbreviated transcription (Latin):
tores. aut curatores. Hii qui tales
etatis sũt cui suaꝵ reꝵ adm̾istra¬
cio ꝯmictitur quoꝵq res possuit
plemssimo uire ypothecarum
ingenuorimm qmͣub̾torum. apͥo¬
rib legib disposita sunt inislio

Expanded text:
ii, qui talis aetatis sunt, cui suarum rerum administratio committitur, quorumque res possunt plenissimo iure hypothecarum ingenuorum quam libertorum prioribus legibus disposita sunt, in suo
Abbreviated transcription (Latin):
cis ł uideis nͥ licigand̾ ex istimaue¬
hitis quib ꝓcreatis siłitudine
omnis legitimꝰ actus int̾dictus¬
et est s et hiis quid̃ .i. mauiche¬
is etborboritis t pagunis nec ñ¬
samaritis et montamstis ettas

Expanded text:
is, ubi litigandum existimavehitis, quibus pro reatus similitudine omnis legitimus actus interdictus est. Sed et his quidem, id est manichaeis et borboritis et paganis nec samaritis et montanistis et tas
Abbreviated transcription (Latin):
onem sñ ex testõ sũ ab intestato
uocentin᷑ etconatõnes seu libuli
qui orthodoxoꝵ uen̾abili sunt
noĩe decorati. ¶Cetis lib̾is eorum
qui nõ dei o̾ipotentis amorem. s
pat̾nam uel mat̾nam impiam
affecde̾m seruti sunt ab oĩ bñficõ
repellendis lib̾is at̾ oithodoxis
ron existentib adagnacõm uł
cogiacom̾ eorum orthodoxos cñ e¬
asdemrt uel successiones ꝑuenire
ꝙ si uelagiacõ uelcognaco recta
non iueniaitur. tunc easdem nes

Expanded text:
nem, sive ex testamento, sive ab intestato vocentur, et donationes, seu aliae qui orthodoxorum venerabili sunt nomine decorati: caeteris liberis eorum qui non Dei omnipotentis amorem, sed paternam, vel maternam impiam affectionem secuti sunt, ab omni beneficio repellendis. Liberis autem orthodoxis non existentibus, ad agnationem, vel cognationem eorum orthodoxos tamen easdem res, vel successiones pervenire. Quod si nec agnatio vel cognatio recta inveniatur, tu
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑint quicquid suꝑ fluum in¬
uentum fu̾it uel amplius ꝙͣ eis de¬
betur ħ modis oĩb necͥe est eos p̾¬
scutiꝑ tabulariis signare etmñ
deponere atestacõne ⁊ isdelicet pri¬
us ꝑ memoratos stabulanos
diterint. uel malias ꝑ sonas cãstu¬

Expanded text:
quid superfluum inventum fuerit vel amplius quam eis debetur, hoc modis omnibus necesse est eos praesentibus tabulariis signare et in deponere: attestatione videlicet prius per memoratos tabularios dideri
Abbreviated transcription (Latin):
D. Cũmpponas eu ccͣ qm̃ sup¬
plicas ex admistracone tibi nego¬
cioriꝑm obligatum. hunc .ẜ. iu
potes ꝯueture. Nam si adcͥtum¬
scripcõm tui iuris lacitat n ec
defendatur et eum tuũ ẽẽ depi¬
torem constat ad exempiũ edc̃i
bonorũ eius possõm pot̾is im¬
nem eorum acompetenti uidi

Expanded text:
. Cum proponas eum contra quem supplicas ex administratione tibi negotiorum obligatum, hunc secundupotes convenire. Nam si ad circumscriptionem tui iuris latitat nec defendatur et eum tuum esse debitorem constat, ad exemplum edicti bonorum eius possessionem poteris imnem eorum a compete
Abbreviated transcription (Latin):
D. Ignoti uint est no est ad̃¬
natus intra statutũ trmpnꝑ
sat᷑ non fecit nec defenditue
bonis possessis itemq dutratt᷑is
um qui ex lucratiuo uituloros¬
sidet sc̃ie mencõne detruta rox¬
tem obligacõnem ꝑ euuitin
spicis ad f u̾sus fraudatremi¬
tra mnnũ inquantum faceretot
uel dolo malo fecit quominus
poͣstit edc̃o ꝓpetuo tm̃ actoͣxm

Expanded text:
. Ignoti iuris non est adnatus intra statutum tempus satis non fecit nec defenditur, bonis possessis itemque distractisum, qui ex lucrativo titulo possidet, scientiae mentione detracta cretem obligationem peremisti, perspicis adversus fraudatorem intra annum in quantum facere potest vel dolo malo fecit, quo minus possit, edicto perpetuo tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ditores qui ã s ꝑ egise noscun¬
tur cump̃ sentes quidem inui¬
na eademq degentes ꝓuinciã in
qua et possõres renm cõmoran¬
tur intraduorum annorũ spaci¬
a. absentes at̃ intͣ quadrienui¬
um creditorib possõnem ante¬
lato mõ detinentb slui̾debitũ
c̾tum faciant. et expensas .ꝓ. qu
antaͣcem debicoritm ꝑ coluant e¬
is qui snĩam consecuti st̃ ꝑsacra¬
ͦ mentum mãiitestandas eorum
ta satis eis fĩ explorati iuris est.

Expanded text:
ditores, qui non hoc peregisse noscuntur, cum praesentes quidem in una eademque degentes provincia, in qua et possessores rerum commorantur, intra duorum annorum spatia, absentes autem intra quadriennium creditoribus possessionem antelato modo detinentibus suum debitum certum faciant et expensas secundum quantitatem debitorum persolvant eis, qui sententias consecuti sunt, per sacramentum manifestandas eorum, ta satis eis fieri explorati iuris est.
Abbreviated transcription (Latin):
cp̃r. Qun apud ueteres qo
ortam itiuenimꝰ siꝙ pecuniis de
tores formidans sese celau̾it
et illi dereb ad eum ꝑtinenti¬
b ꝯpetencia ingrediantur iu¬
dicia postulant qr in possõm re¬
rum sese tnͣrmitti. si c̃i aui credi¬
tores quib obnoxius ee̾ uidetur
possuit qnͣdam hr̃e cõionem inie

Expanded text:
. Cum apud veteres quaestionem ortam invenimus super pecuniis debtores formidans sese celaverit, et illi de rebus ad eum pertinentibus competentia ingrediantur iudicia postulentque in possessionem rerum sese transmitti, si etiam alii creditores, quibus obnoxius esse videtur, possint quandam habere communionem in
Abbreviated transcription (Latin):
ewangeliis. ꝓpo̾i̾tis uenditorẽ
uel tnslatore rerũ p̃atire. Quod
n ꝑ grãm emptoris uel eius
adꝙ res iure cessionis tnͣfferũt᷑
nec dolo aliquo int̾uementem¬
inorem iusto terum p̾co̾ qnͣtita¬
tem acceꝑit. s eam qmͣ reuera
cum oi studio potait inuenire.

Expanded text:
angeliis propositis venditorem vel translatorem rerum praestare, quod neque per gratiam emptoris vel eius, ad quem res iure cessionis transferuntur, nec dolo aliquo interveniente minorem iusto rerum pretio quantitatem acceperit, sed eam, quam re vera cum omni studio potuerit invenire.
Abbreviated transcription (Latin):
cuus tibi sit condipnatus tñ
sit prins qmͣ res eius tibi oblig¬
arentur cum fisco ccͣeterisco cor
ius fisci cam tuam p̾uenit. qd̃
a post bonorũ eius obligaco̾cm
roĩb meis coi ceꝑit ed obligatꝰ
in eius bona cessat pͥulm siti
D. Eicum pectuuiam ꝓ marito
petrasti m pignoris cã domũnei
nuo lecatum ẽẽ cum copcto uni¬
uersa qͥ h̃t hint ue eo tempore
quo ad⁊ ductorem accessitpigno¬
ris iure fisco teuentur salua gͥ
indanpuitate fisci debitorem cu
more solito muenire ñ ꝓbibets.¬

Expanded text:
tuus tibi sit condemnatus, tamen si prius, quam res eius tibi obligarentur, cum fisco contraxit, ius fisci causam tuam praevenit. Quod si post bonorum eius obligationem rationibus meis coepit esse obligatus, in eius bona cessat privicum pecuniam pro marito petrasti neque pignoris causa domum vel nuo locatum esse, cum eo pacto universa, quae habet habuitve eo tempore, quo ad conductionem accessit, pignoris iure fisco teneantur. Salva igitur indemnitate fisci debitorem tuumore solito convenire non prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
deb itore suo recepit. si postea eñ
iist cã fisdo restituenduent᷑ si¬
ne usuris debetur. qr nonfenꝰ
dinario uue. apffertur.
Mpͥr. Qum piem timi fuci de¬
bitorem aune demonstres cum¬
qm̃ nubenti tibi possõm deditie
alleges ꝓcuratorem ius fuci exe¬
qnͣtem eam uue pignoris reuo¬
care pocuisse intesligis.
yp̾r. Siinte uis fisci cum reli¬
qua debitoris ꝓquo satis facier
tibi competens uidex ad scrpstt̃
et tnͣstulit ab his creditoribus
quib futus pocior hetur res
quas eo noĩe tenes non potit᷑

Expanded text:
debitore suo recepit, si postea ex iusta causa fisco restituenda erit, sine usuris debetur, quia non fenus dinario iure aufertur.. Cum patrem tuum fisci debitorem fuisse demonstres eumque nubenti tibi possessionem dedisse adleges, procuratorem ius fisci exsequentem eam iure pignoris revocare potuisse intellegis.. Si in te ius fisci, cum reliqua debitoris, pro quo satisfaciebas, tibi competens iudex adscripsit et transtulit, ab his creditoribus, quibus fiscus potior habetur, res quas eo nomine tenes non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. qmͣ eorum que sẜ fluepͣt
dissolutum debitum inuenĩat᷑
aliquo dampno tãe faiciende¬
dampno examinacoc̾m et non
uel dispendiũ sustin̾e. ꝑ suam
cipiente. s mod̾ debiti ex depo¬
titit pecuniis suĩ accipere debit᷑
atestacõne sr̃ ẜ celebranda apd̾
desensorem locorũ gestis in t̾ue¬
mentib in sinuari. siue tñr ex
p̃co qmͣtum debetur. sũ plus
siueminus colligitur et p̾senti¬
b non tm̃ ficut dcm̃ est tabu¬
lariis s q̃ iuro reu̾entissimo si¬
miliarcha ap̃ qm̃ suta contig̾it¬

Expanded text:
sunt, quam earum, quae superfluae post dissolutum debitum invenianturaliquo damno causae faciente examinationem et non vel dispendium sustinere, per suam aecipiente secundum modum debiti ex depositis pecuniis suum accipere debitumattestatione super hoc celebranda apud defensorem locorum gestis intervenientibus insinuari, sive tantum ex pretio, quantum debetur, sive plus sive minus colligitur, et praesentibus non tantum, sicut dictum est, tabulariis, sed etiam viro reverentissimo cimeliarcha, apud q
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Laudabilem iute hom¬
ficium maxime principali
fisci ꝓtempore patronos fori
tue cersitudinis soliempm di¬
e festiuitatis. kł. ianuarin¬
ipĩus tm̃ modo ⁊am ꝑ ꝙ tale
pagunt offiu̾ int̾ spectabileᷤᷤ
sacri nr̃i consistorn comites
diuina nr̃e serenttatis man
npũcti consequi so lacuu ⁊
post ꝙͣ tille deposuerunt otfĩo
niquid̾ filios ingennos hant
eos clarissimori nõriorũ
interi consorcio tribinorum
sacras solitas epłas sine qua¬
dam suffragi solucõne per¬
cepturos. ¶ Et siquis p̾senci¬
am sb̃limitatis tue monitro
st̃ agiito cebito nel agnita
tã q̃ iugeritur ei confessĩom
expone paratus sit eam nõ
arbitro delegato. S rem tẽpo¬
ris fisci patronis uel alt̾utͥ
eorum si alt̾ ad ẽẽ nõ possit
ꝓ more tñ solito sbattorum
cestificacõne intim are
Qũ õẽ q denupeiis quas sine
arfectu suo lib̾is eehinus ce¬
modi coniugio iam excan¬
tib uel nec dum ꝓcreatis
erit eas apud rosdem pro tẽ¬

Expanded text:
. Laudabile vitaeque homficium maxime principalibfisci pro tempore patronos fori tuae celsitudinis sollemni die festivitatis kalendartale peragunt officium, inter spectabiles sacri nostri consistorii comites divina nostrae serenitatis manu puncti consequi solacium. Et postquam tale deposuerint officium, si quidem filios ingenuos habeant, eos clarissimorum notariorum inseri consortio tribunorum, sacras solitas epistulas sine quadam suffragii solutione percepturos. Et si quis per sententiam sublimitatis tuae monitus super agnito debito vel agnita causa, quae ingeritur ei, confessionem exponere paratus sit, eam non arbitro delegato, sed tunc temporis fisci patronis vel alterutri eorum, si alter adesse non possit, pro more tamen solito sub actorum testificatione intimari. Quotiensque de nuptiis quis sine adfectu suo, liberis ex huiusmodi coniugio iam extantibus vel necdum procreatis, erit, eas apud eosdem pro tem
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Giabhostib cum pr̃e ac
nire captus es post hns ibi
defunctis legis cornetie bñ si¬
cio reu̾sus successiones eorũ
quesisti exemplo ucił actõis
quẽ lnintegrum resticutis
datur cum ex cepõnis.Anꝰ hue
binc obici sol obiectures ue¬
dicare non probiberis.

Expanded text:
. Si ab hostibus eum patre ac matre captus, post his ibi defunctis legis corneliae beneficio reversus successiones eorum quaesisti, exemplo utilis actionis, quae in integrum restitutis datur, cum exceptionis annuae quae huic obici solet obiectu res vindicare non prohiberis.
Abbreviated transcription (Latin):
alienacõne ci iudicu
mutadicã celebrata minte¬
grum restitucõ edcõ ppetuo ꝑ¬
mictatur intelligis ꝙ sirem
iuris facultatem.

Expanded text:
lienatione etiam iudicii mutandi causa celebrata in integrum restitutio edicto perpetuo permittatur, intellegis, quod, si rem, iure facultatem.
Abbreviated transcription (Latin):
uncti uero ab ip̃o testatoris emo¬
ne appertissuue sint diccienł et
suũ quid̾ ha̾nt. alienũ aut̾ nõ soli
tuenda sunt. ¶bbi auit̾ legatarii
uel ficenmissani duo forte uel
płes st̃.quibo aliquidrelctum &¬
sit. si quid̃ ħ conunctm reliqͣr᷑
et om̃s ueniant ad legatum et ꝑ
at. sc̃imꝰ eam oĩb si pr̃e malũint

Expanded text:
cti vero ab ipso testatoris sermone apertissime sunt discreti et suum quidem habent, alienum autem non soli tuenda sunt. Vbi autem legatarii vel fideicommissarii duo forte vel plures sunt, quibus aliquid relictum sit, si quidem coniunctim hoc relinquatur et omnes veniant ad legatum, pro at.
Abbreviated transcription (Latin):
naliũ decreto constitu. mtur de
quoriu ordinacõne refe̾ndũ
est. ad mĩstratissi mam p̃torian
rot̾atem ut lr̾is ensdem mag¬
nificencie sedis eorum solidet᷑
et illustres uros mag̾itos eq

Expanded text:
onstituantur: de quorum ordinatione referendum est ad illustrissimam praetorianam potestatem, ut litteris eiusdem magnificae sedis eorum solideturad illustres et ma
Abbreviated transcription (Latin):
que incãm caduti fĩ contĩgebat
que ita euen̾int. siłĩ quidem mo.¬
do man̾e apud cos. iquibo sunt o¬
relicta hr̃des forte uellegatarios
ues alios qui fidermisso grauari
possunt. nisi in uunc cãum uel
sb̃ stitut᷑uruel coniunctus eos an̾¬
cedant. S om̃s ꝑsonas quib lucĩ
ꝑ hurc ordinem defertur pas ci g̃¬

Expanded text:
quae in causa caduci fieri contingebat, quae ita evenerint, simili quidem modo manere apud eos, a quibus sunt derelicta, heredes forte vel legatarios vel alios, qui fideicommisso gravari possunt, nisi et in hunc casum vel substitutus vel coniunctus eos antecedat: sed omnes personas, quibus lucrum per hunc ordinem defertur, eas
Abbreviated transcription (Latin):
latur hr̃e pn̾ficiu ¶ Si enim
cuun mortis tã donaco p̾cedat
et h ultͣm modum legis falcidi¬
e ercedit hi̾s post addicõm repe¬
tit eam recuxiam q̃ ultͣ modu̾
falcidiecorpo ałr quidem duia

Expanded text:
latum habere beneficium. Si enim, cum mortis causa donatio procedat et haec modum legis Falcidiae excedat, heres post aditionem repetit eam pecuniam, quae ultra modum Falcidiae corporaliter quidem data
Abbreviated transcription (Latin):
institutu censemus. Et dies lega
dirimus amorte defuniti ceder
hrdittẽm ec e̾i mũ fu̾it᷑ adita tnͣs¬
mutiuec uet̾es concedebant nec
nos patimur ¶ Eecepͣtis incelicer
lib̾orum ꝑsonis dequib teodosia¬
cta loauitur. ¶ hnc mchilo que
sunt tnsuo robore monsigi¶lib¬

Expanded text:
instituti, censemus et dies legatquod praediximus a morte defuncti cedere: hereditatem etenim, nisi fuerit adita, transmitti nec veteres concedebant nec nos patimur, exceptis videlicet liberorum personis, de quibus Theodosiacta loquitur: his nihilo minus, sunt, in suo robore mansuris. Lib
Abbreviated transcription (Latin):
uni guid̾ res iolida. auis aut̃ exci¬
tur. ¶ Siuero nõ om̃s legacarii
quib seꝑatim res relicta sit in
enis acqui sicõr conturrent set
imus forte eam accipiat s sonda
euis sit qr ẜ motestatoris oĩb pͥa
su prioris legatanim mimuat᷑.
ueniat uel ueme potu̾it: tͣñn e¬
non uacuatur parque deficit. Ne᷑
alii acctescit᷑ ut eius qui primus
arcepit. legatum aug̾e uideatur.
s cpudip̃m quibe̾t solida re̾m¬
aneant. Nulliuis concursu dimi¬
nuta et io si honus fu̾it inꝑtoncĩ¬

Expanded text:
solida, aliis autem aestitur. Sin vero non omnes legatarii, quibus separatim res relicta sit, in eius adquisitionem concurrant, sed unus forte eam accipiat, haec solida eius sit, quia sermo testatoris omnibus prima su prioris legatum minuatur, veniat vel venire potuerit, tunc non vacuatur pars quae defecit nec alii adcrescit, ut eius qui primus accepit legatum augere videatur, sed apud ipsum qui habet solida res maneat nullius concursu deminuta. Et ideo si onus fu
Abbreviated transcription (Latin):
leges extimabant ł iuiuo testa¬
tore isam aliquid extest̾o uũit᷑
post test̾m ab hac ln ce sb̃trabe¬
batur uel ip̃m reuctum ⁊ exsꝑi¬
rabat. forte qͣdam condicõne sẜ
qͣ relutum erat deficͣiente qͣr. ue¬
tẽs appellabant incom caduci᷑s
mortuo iom gestatore ħ ꝙ reuc¬
ctum est defcielu᷑ qͣ᷑ appta uoce
caducum mcncupabatur. ¶ In
primo itaq ordine ubi ꝓnon
scriptis efficiebantur c i ꝓionis
iam ante testrã mortuus testa¬
tor donass. statutum fu̾at ut
ei oĩa bona maneant apud cos

Expanded text:
leges existimabant: vel vivo testatore is, qui aliquid ex testamento habuit, post testamentum ab hac luce subtrahebatur, vel ipsum relictum expirabat, forte quadam condicione, sub qua relictum erat, deficiente, quod veteres appellabant in causa caduci: vel mortuo iam testatore hoc quod relictum est deficiebat, quod aperta voce caducum nuncupabatur. In primo itaque ordine, ubi pro non scriptis efficiebantur ea, quae personis iam ante testamentum mortuis testator donasset, statutum fuerat, ut ea omnia maneant apud eos
Abbreviated transcription (Latin):
stam̾to lucrian sentitus est dece¬
dat uel eo st̃ scite condic̃o defecit
tutus relictum tait accipiat uel
acquirat cum c̾ti iris sit er iusti¬
tucoib et legatis et fider missis
et mortis ca̾ conacõib poire sb̃sti

Expanded text:
stamento lucrum sortitus est, decedat vel eo superstite condicio defecerit, tutus relictum accipiat vel adquirat, cum certi iuris sit et in institutionibus et legatis et fideicommissis et mortis causa donationibus posse substi
Abbreviated transcription (Latin):
sm aut̃ dissimctim fu̾t retitũ
si quidem ħ õs accipere a potiu̾nt
et malu̾int suam quisq partem
ꝓ uirili portõne accipiat non sibi
blandiantu᷑ ut imus quid̾ rem
al autẽ singuli solałam eius rei
estimacce̾m accipere desiderant
riciam antiquitas paria m̾te fu¬

Expanded text:
in autem disiunctim fuerit relictum, si quidem omnes hoc accipere et potuerint et maluerint, suam quisque partem pro virili portione accipiat et non sibi blandiantur, ut unus quidem rem, alii autem singuli solidam eius rei aestimationem accipere desiderentritiam antiquitas varia mente su
Abbreviated transcription (Latin):
quecca defunctori hrditates proͣ¬
cedebant suip sit t io non am¬
orte testatoris. S ab aꝑtura ta¬
bularium dies cedere iegntorum
senatus consulta q̃ ctalegem po¬
piam introducta sunt con oo ces¬
serut. utͣ ꝙ ĩmodio deficiat pͣa¬

Expanded text:
ca defunctorum hereditates procedebant, sumpsit et ideo non a morte testatoris, sed ab apertura tabularum dies cedere legatorum senatus consulta, quae circa legem Papiam introducta sunt, concesserunt, ut, quod in medio deficiat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ desuetudinem abͣ olita iti et a
nob̾ cͥca caducorũ obẜucicõm in¬
uidio sum suũ amictat iigorem
ꝗͣ oup̃is prucentisimis iuti dis u.i.¬
puͣciat multas muenuentib ui¬
S et ip̃is testorũ conditoribo sic
granissima cducorũ obs uacõ
uis a est ut cisb̾sti qu̾nes intro¬
duc̾ent ne fiant caduca ⁊ scã fit
ron̾enͣt: uicis recudentes qͣllex
paꝑia posuit incaducis ꝙ et noꝰ
si conceoimꝰ. ¶Et cũ lex papͥ. nuis
antiquũ q ante eam inoĩor sim

Expanded text:
 desuetudinem abolita, ita et a nobis circa caducorum observationem invidiosum suum amittat vigorem, qui et ipsis prudentissimis viris displicuit, multas invenientibus viipsis testamentorum conditoribus sic gravissima caducorum observatio visa est, ut et substitutiones introducerent, ne fiant caduca et, si factponerent, vias recludentes, quas lex Papia posuit in caducis: quod et nos fieri concedimus. Et cum lex Papia ius antiquum, quod ante eam in omnibus sim
Abbreviated transcription (Latin):
pentibo et lib̾is testatoris us adt̾¬
cium gradum si scriptifũnt fr̾¬
des qnim mron̾s nigum erubu¬
it nis mtiquũ intqti eu com¬
diffe̾ncia ⁊ sonarum cͥoncedimuus

Expanded text:
entibus et liberis testatoris usque ad tertium gradum, si scripti fuerant heredes, suum imponere iugum erubuit antiquum intactum eis condifferentia personarum concedimus
Abbreviated transcription (Latin):
regia mauanos diuinitate ꝓpi¬
tiaͣ degentes quociensusus exeg̾it
sc̃̾it eccͣiir ouodoxe fidei ex pem.
aut trahi uel ꝓtͣhi ⁊ fugar nec ꝓ
bns uen̾abiles epos aut religioiõ

Expanded text:
regia, in qua nos divinitate propitia degentes, quoties usus exegerit sanctis ecclesiis orthodoxae fidei expelli aut tradi vel protrahi confugas nec pro his venerabiles episcopos aut religiosos
Abbreviated transcription (Latin):
dnm eorum uenissẽ affirmas
sb̾ ea lege ne in pacriam more¬
tis et abeo cui te emptor pͥor
uendiderat manumissũ ẽe diciᷤᷤ
q̃reꝯ petens uidex. id uͥsus eumi
suam p̾bebit et si u̾itas actõm

Expanded text:
m eorum venisse adfirmas sub ea lege, ne in patria moreris, et ab eo, cui te prior emptor vendiderat, manumissum esse dicis. Quare competens iudex adversus eum, suam praebebit et
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. Si quis ex familiaribꝰ¬
lib cum criminis delator. at¬
qͥr ataraccusitor em̃serit eius
existimicõm capit atq fort¬
iuras petiturus cruus familia¬
ritati uł diio iubesserit. ante
exhibicõmtestium.aute exam¬
maconu iudicii in ipa expo̾itoͣ¬
ne criminum acq excusacõis
cxordio ultore gladio ferrat᷑.

Expanded text:
r. Si quis ex familiaribuscunque criminis delator atque accusator exstiterit, ejus aestimationem, caput atque fortunas petiturus cujus familiaritati vel dominio inhaeserit, ante exhibitionem testium, ante examinationem judicii, in ipsa expositione criminum atque accusationis exordio, ultore gladio feriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
non suas suorumq mniunas
erecuntur licencia cͥminandi
qm se trimine quo p̃munitur
exueruit scd̃m scita uet̾iiur
ꝯditorum s ita tñ ut et ip̃i inscͥp¬
cioneᷤ cc eos c̾i pendente accus

Expanded text:
non suas suorumque iniurias exsequantur, licentia criminandi usquam se crimine quo premuntur exuerint, secundum scita veterum iuris conditorum, ita tamen, ut et ipsi inscriptiones contra eos etiam pend
Abbreviated transcription (Latin):
d. Pasororem tuamleuie¬
rizi comissorim reamꝰ facisͤ.
accusacõm non ꝓhibens exc̃ce¬
re iniudicõ p̃sidali quo tem̾¬
e comnussa congrua ulc̃one

Expanded text:
 sororem tuam leviorum commissorum ream facis, accusationem non prohiberis exercere in iudicio praesidali, quo temerarie commissa congrua ultione