comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciborũ & potuũ. acucriorum
baptismatũ siue lͣ uationũ. usq
ad tẽpus dominici uentus in¬
posite fuerunt sicut & reliqua
quȩ infigura agebantur: dño
autẽ adueniente correctę sunt:
hoc ÷ emendate &inmelius mutatę :
nãꝑ munda animalia quȩ lex
ꝑcipit utedantur. significantur
munda oꝑa ⁊ Perinmunda uero
animalici. in mundĩ oꝑa intelli¬
guntur: aquib abstinendũ est
aecclȩsiasticorũ uirorũ: Per in¬
mundos uero: doctrinã hereticorũ
nihil hominus debemus accipere::
Debaptismatib uero uidȩoꝵ ̃ plenus
in euangło marcilegitur: Ubi udũ¬
perabant pharis ei dñm & disciplo
eius. non lotis manib manducaro
Om̃s eñi lauctiones: illorũ nomine
baptismũ designat: Aliquando
autẽ manus solum modo lauant.
aliquando pedes. aliquando trũ
corpus: quando aut aliquid in¬
mundũ contingunt. aut etiam
siad mortuum accedunt sed frustra
lauaant manus totũq corpus dũ

Expanded text:
ciborum, et potuum, ac variorum ciborum, et potuum, ac variorum baptismatum, sive lavationum, usque ad tempus dominici adventus impositae fuerunt, sicut et reliqua quae in figura agebantur: Domino autem adveniente, correctae sunt, hoc est emendatae, et in melius mutatae. Nam per munda animalia, quae lex praecipit ut edantur, significantur, munda opera; per immunda vero animalia, immunda opera intelliguntur, a quibus abstinendum est. ecclesiasticorum virorum, per immundos vero, doctrinam haereticorum nihilominus debemus accipere. De baptismatibus vero Judaeorum plenius in Evangelio Marci legitur, ubi vituperabant Pharisaei Dominum et discipulos ejus non lotis manibus manducare . Omnes enim lavationes illorum nomine baptismatum designantur. Aliquando autem manus solummodo lavant, aliquando pedes, aliquando totum corpus, quando aut aliquid immundum contingunt, aut etiam si ad mortuum ingrediuntur: sed frustra lavant manus atque corpus, dum
Abbreviated transcription (Latin):
audis quae res parabolat ÷
hoc ÷ figura & similitudo tẽporis
instantis. siue p̃sentis: qđ enim
agebatur intẽplo tunc tẽporis.
figura erat & similitudo istius
subaudis parabolã uelfiguram.
munera & hostiae offeruntur
adhuc ibi ascerdotib quae mu¬
nera uel hostię nonpos sunt per¬
fectũ fucere seruientẽ: iuxta
conscientiam  Conscientia dr̃
cordis scientia: ꝑ quã intelligitur
mens hominis illa inquit mu¬
nera carnalici non poterant ꝑ¬
fectũ reddere seruientẽ in lege.
uyxta ꝑfectionẽ mentis: quic non
ualebant mentẽ iustificare. dũ
non tollebant grauia peccata.
neminẽ enĩ adꝑfectũ adduxlȩx
Sed in quib exmaxima parte mun¬
datio legis constibat: subsequent
oftendit in quiens: Solum modo
incibis & potib & uariis baptis¬
matib &ustitus carnis subaudis
idebatur ꝑfectũ facere seruientẽ.:
usq ad tẽpus correpͤtionis. id ÷
meliorationis & emendationis:
inpositis istis iusticus carnis
usti ciae carnales. indifferentiȩ

Expanded text:
audis res, parabola est, hoc est figura et similitudo temporis instantis sive praesentis. Quod enim agebatur in templo tunc temporis, figura erat et similitudo istius uam, subaudis parabolam sive figuram, munera et hostiae offeruntur, adhuc ibi a sacerdotibus, quae, munera vel hostiae, non possunt perfectum facere servientem juxta conscientiam. Conscientia dicitur cordis scientia per quam intelligitur mens hominis; illa, inquit, munera carnalia non poterant perfectum reddere servientem in lege, juxta perfectionem mentis, quia non valebant mentem justificare dum non tollebant graviora peccata. Neminem enim ad perfectum adduxit lex. Sed in quibus ex maxima parte mundatio legis constabat, subsequenter ostendit, inquiens solummodo in cibis et potibus et variis baptismatibus et justitiis carnis, subaudis videbatur perfectum facere servientem, Usque ad tempus correctionis. Id est meliorationis et emendationis. Impositis. Istis justitiis carnis. Hae justitiae carnales in differentia
Abbreviated transcription (Latin):
eñi solet claritas sermonis.
designari: sicut scipientia dicit
Concupisce supientiã sicut aurumn i¬
in quo mannã diuinitatis qui
dix̃ : ẽgosum panis uiuus quide
cuelo descendi ⁊Uirgo aaron
quȩ fronduerat. scicerdotii dign¬
potentiu imperialis ÷ Duȩ tabulȩ
tefitmenti in archa: duosunt
obum brantia ꝓpiciatorium.
duo cherubin tegentia archã
quȩ interp̃tatur plentudo
scientiue. duo sunt testam̃ta:
inse habe ant non est modo
dicendũ ꝑsingulafortassis ido
reticuit. qui a multis sermonib
opus habebant: siue quiu necdum
erant capaces ad om̃ĩa capere
His uero ita cõpositis&or
&ordinatis
quȩ diximus ẽẽ tam in primo ao¬
bernaculo quã inscđo. hoc÷ insais

Expanded text:
enim solet claritas sermonis enim solet claritas sermonis designari, sicut Sapientia dicit: Concupisce sapientiam sicut aurum. in quo manna Divinitatis est, qui dixit: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . Virga Aaron quae fronduerat, sacerdotii dignpotentia imperialis. Duae tabulae testamenti in arca duo sunt obumbrantia propitiatorium. Duo cherubin tegentia arcam, quae interpretantur plenitudo scientiae, duo sunt testamenta,in se habeat, non est modo dicendum per singula. Fortassis ideo reticuit, quia multis sermonibus opus habebat, sive quia necdum erant capaces omnia capere. His vere ita compositis et ordinatis, quae diximus esse tam in primo tabernaculo quam in secundo, hoc est in
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃ti. circũ tectã ex om̃n parte
auro: in qua urna auret haberis
manna. & uirga Aaron quȩ
fronduerat. & tabulae
testa merti
Dehis singulis quomodo & qua¬
liter eẽnt ordinata. scđm litte¬
rã paulo superius elucidatũ ⁊ .
qua ꝓpter spiritedia misteria
uideamus: uelũ post qđ erat ta¬
bernaculum. qđ appellabatur
sc̃ci sc̃orũ Causa suȩ dignitatis.
sicut & cantica canticorũ: sig¬
nificat celũ postqđ sunt in teriora
patrice culestis: eleuato uelo
ingredieba tur pontifex cũ
scinguine in scã scorũ: oraturus
ꝓpopło: Et dñs pontifex ñr.
cũ sangiune passionis suȩ eadẽ
pas sione ꝑacta reserato cęlo
scc̃i scorũ penetrauit: ubi assidue
xp̃s insecretis patriȩ ccelescis
consistit: ꝑquẽ orationes nr̃as
ad dm̃ patrẽ dirigamus: archa
tesitañti circũ tecta exomꝰ i
toris. qui auctor ÷ utriusq
testam̃ti. & qui interius plenus
erat diuinitate. & exterius re¬
fulgebut uirtute miraculorũ
uerborũq caelestium: in auro

Expanded text:
omni parte auro, in qua urna aurea, habens manna, et virga Aaron quae fronduerat, et tabulae testamenti. De his singulis, quomodo et qualiter essent ordinata, secundum litteram paulo superius elucidatum est: quapropter spiritalia mysteria videamus. Velamentum post quod erat tabernaculum, quod appellabatur Sancta sanctorum causa suae dignitatis sicut Cantica canticorum significat coelum, post quod Deus in interiora patriae coelestis. Elevato velo ingrediebatur pontifex cum sanguine in Sancta sanctorum oraturus pro populo: et Dominus Pontifex noster cum sanguine passionis suae, eadem passione peracta reserato coelo, Sancta sanctorum penetravit, ubi assidue Christus in secretis patriae coelestis consistit, per quem orationes nostras ad Deum Patrem dirigimus. Arcatestamenti circumtecta ex omni stri Salvatoris, qui auctor est utriusque testamenti, et qui interius plenus erat Divinitate, et exterius refulgebat virtute miraculorum verborumque coelestium. In auro
Abbreviated transcription (Latin):
platione uidebunt. & cognoscent
illũ sicuti ÷: Nam inp̃senti sicut
diximus: docemur in inuicem
Posteu etiũ peccutorũ illorũ ñerit
memor. qñ: om̃s expolicti ab om̃i
fsce mortulititis & corruptionis
corporis. & mutubilitate atq pec¬
cato resurrectionis gła donati
fulgebunt sicut angłi dĩ incęlo
Sicendo autẽ nouũ. ueterauit
prius: sumens apłs fidu¬
cium &auctoritiatẽ exdictis
ꝓpħicis. ubi dr̃ cõnsũ mubo tes¬
tumentũ nouũ suꝑdomũ isrł:

Expanded text:
platione, videbunt et cognoscent platione, videbunt et cognoscent illum sicuti est: nam in praesenti sicut diximus docemur invicem. Postea peccatorum illorum non erit memor: quoniam omnes exspoliati ab omni faece mortalitatis et corruptionis corporis immutabilitate atque peccato, resurrectionis gloria donati, fulgebunt sicut angeli Dei in coelo. Dicendo autem novum, veteravit prius. Sumens Apostolus fiduciam et auctoritatem ex dictis propheticis, ubi dicitur: Consummabo testamentum novum super domum Is
Abbreviated transcription (Latin):
igneis suꝑ eos reuelauit eisꝰ ut
cognoscerent quid quid mor¬
ttilib dedõ sciendũ erat. Quo¬
modo enĩ possent euangelistę
tuntu miracula & uerbu celestiat
post eius ascensione scribere.
tus eu exaratu hãberent: p̃cipue
beatus ioħs quisexugesimo quinto
anno post dominicã ascensionem
euangłm scripsit: quomodo poss&
tantiꝰ dediuinitate illius ꝓferre
q uueipse dñs eius ꝓtulit. maxime
ea nocte qua conp̾hensus ÷: nos aũt
partim incordib plenius aut̃ in
menbrans scriptũ habemus abillis nob
relictũ. uthis meditundo exer¬
ceumur: qđ aut̃ sub iungit. nondo¬
cebit unus quisq ꝓximũ suum.
& unus quisq frẽm suũ dicens
cognosce dñm. non ÷ ad p̃senstẽpus
referendũ ub in inuicẽ docemur
sedsicut dicit beutus agustinus
dum loqueretur ꝓpbu hieremics
deprimo dñi aduentu. subito
conuertit oculum mentis ad
scđm. post quẽ nemo docebit ꝓ¬
ximum suum: ut cognoscat deũ

Expanded text:
igneis super eos, revelavit eis ut igneis super eos, revelavit eis ut cognoscerent quidquid mortalibus de Deo sciendum erat. Quomodo enim possent evangelistae tanta miracula et verba coelestia post ejus ascensionem scribere, nitus exarata haberent? et praecipue beatus Joannes, qui sexagesimo quinto anno post Dominicam ascensionem Evangelium scripsit, quomodo posset tanta de divinitate illius proferre, quae ipse Dominus eis protulit maxime ea nocte qua comprehensus est? Nos autem partim in cordibus, plenius autem in membranis scriptum habemus ab illis nobis relictum ut in illis meditando exerceamur. Quod autem subjungit, Non docebit unusquisque proximum suum, et unusquisque fratrem suum, dicens: Cognosce Dominum, non est ad praesens tempus referendum, ubi invicem docemur; sed, sicut dicit B. Augustinus, dum loqueretur propheta Jeremias de primo Domini adventu, subito convertit oculum mentis ad secundum, post quem nemo docebit proximum suum, ut cognoscat Domin
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum
corum
amplius
nagna distantiu interlegem
clegẽ. inter scripturã oe scrip¬
turam. inter doctores legis¬
os
doctoresq euungłii. inter litte¬
rã & grãm spiritulis intelligen¬
tiȩ ͥNãlit tera legis: scriptu ÷
in tubulis lupideis : Gr̃a autẽ
spiritalis intelli gentiue dita :
quẽ cariitis dĩ diffusci ÷ incor¬
dib fideliũ ÷ hoc aũt qđ dicit
gramoui testumenti non habuer
scriptam intubulis lupideis
neq in menbranis: sed in m̃te
& cordib suis diuinitus exaratt̃
habuerunt  Primũ quidem
ante dominicũ passionem.
quando sicut matheus narrat
ascendit in montẽ. ibiq cũ eis
illũ ꝓlixũ sermonẽ habuit:
ubi institutio totius ꝑfectue
uitȩ continetur Subsecundo
uero postresurrectionẽ suam.
quando sicut lucus testatur
aperuit eis sensũ ut intellige¬
rent om̃t quęde eo scriptti
erant in lege moysi & ꝓpħis
& psalmis deipso: decimudie ⁊
deinde ueroᷤ ascensionis suue
adueniente sp̃ũ sc̃o inlinguis

Expanded text:
ccatum eorum amplius. Magna distantia inter legem et legem, inter scripturam et scripturam, inter doctores legis doctoresque Evangelii, inter litteram et gratiam spiritalis intelligentiae. Nam littera legis scripta est in tabulis lapideis, gratia autem spiritalis intelligentiae data est quem charitas Dei diffusa est in cordibus fidelium. Hoc autem quod dicit,gratiam Novi Testamenti non habuerunt scriptam in tabulis lapideis, neque in membranis, sed in mente et in cordibus suis divinitus exaratam habuerunt. Primum quidem ante Dominicam passionem quando, sicut Matthaeus narrat, ascendit in montem, ibique cum illis illum prolixum sermonem habuit, ubi institutio totius perfectae vitae continetur. Secundo vero post resurrectionem suam quando, sicut Lucas testatur, aperuit illis sensum ut intelligerent omnia quae scripta erant in lege Moysi et prophetis et psalmis de ipso ; deinde vero decimo die ascensionis suae, adveniente Spiritu sancto in linguis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam. consum mabo testam̃tũ
nouum ueterauit prius. hoc ÷ in
uetustiecem redegit. siue uetustũ
ostendit illud qđ prius: unde &
sub iungit. Quod autẽ antiqua¬
tur & senescit: ꝓpe interitũ est :
quasi diceret: quia sermo diuinus
ꝑhoc qđ dix̃ testam̃tũ nouũ futurũ
ostendit uecustũ esse prius. Datur
intelligi. quia siantiquetur uetustũ
prius testam̃tũ: inꝓximo ÷. ut in¬
tereagt finẽq accipiat. hocuero
intelligendum ÷ non de p̃ceptis
uitae acmorũ in quib lex manet
concordatris cũ euangło. sed deman¬
datis sucrificiorũ curnaliũ. in
quib adueniente xp̃o quẽ p̃figu¬
rabant finẽ acceptura eratlex
Habuit quidẽ exprius iustificationedo
testam̃tũ habuit iuistificationes
culturȩ. quia ꝑdiuinũ cultũ iusti¬
ficubantur homines aleuiorib¬
peccatis: habuit & scm seculare.
in quo scłi homines hoc ÷ gentles
ad iudcismũ transeuntes: reci piebat
Patebait eni nonsolũ uideis. sedetiuã¬

Expanded text:
am, Consummabo Testamentum novum, veteravit prius: hoc est in vetustatem redegit, sive vetustum ostendit illud quod erat prius. Unde et subjungit: Quod autem antiquatur et senescit, prope interitum est. Quasi diceret, quia sermo divinus per hoc quod dixit, Testamentum novum futurum, ostendit vetustum esse prius. Datur igitur intelligi quia, si antiquatur et vetustum est prius Testamentum, in proximo est ut intereat finem que accipiat. Hoc vero intelligendvitae ac morum, in quibus lex manet concordans cum Evangelio, sed de mandatis sacrificiorum carnalium, in quibus adveniente Christo quem figurabant, finem acceptura erat lex. CAPUT IX. Habuit quidem et prius justificationes testamentum habuit justificationes culturae, quia per divinum cultum justificabantur homines a levioribus culpis: habuit et sanctum saeculare, in quo saeculi homines, hoc est gentiles ad judaismum transeuntes recipiebat. Patebat enim non solum Judaeis, sed eti
Abbreviated transcription (Latin):
officia c̃sũmantes: non÷ ita in¬
telligendũ. qđ intẽplo suꝑ altare
incensi hostics offerrent. autibi ꝑ
ficiorũ officia possumu acciꝑe
incensum ad quod offendũ semꝑ
ingrediebantur sacerdotes mane
& uesꝑe  Siue consũmato & ꝑfecto
sacrificio ante tẽplũ in altecri
holo caustorũ: sẽꝑ ingrediebant᷑
intẽplũ cũ incenso qł otest & tercio
modo intelligi. ut sicut superius
dximus. cũ tẽplo altare etiam
holo caustorũ cõp̃henderit: ac
ꝑhoc aparte totũ uoluerit comp̃¬
hendere: utrũq tamen ꝓuero¬
accipi potest :¬
semel in anno solus pontifex non
sine sanguine quẽ offert ꝓfua
ingrediebatur: Significat in¬
teriora patriȩ cęlestis : Ille uero
pontifex significat xp̃m. qui
semel ingressus ÷ sc̃a scõrũ in¬
tra uelũ cõpleta passione sua
ut assistat nunc uultui dĩ ꝓ nobis.
nisi forte dicatur orare ꝓsius.
ꝓpter cõmunionẽ quam hab&

Expanded text:
officia consummantes. Non est ita intelligendum, quod in templo super altare incensi hostias offerrent aut ibi peficiorum officia possumus accipere incensum, ad quod offerendum semper ingrediebantur sacerdotes mane et vespere; sive consummato et perfecto sacrificio ante templum in altari holocaustorum semper ingrediebantur in templum cum incenso. Potest et tertio modo idiximus cum templo altare etiam holocaustorum comprehenderit, ac per hoc a parte totum voluerit comprehendere. Utrumque tamen proaccipi potestntifex non sine sanguine quem offerret proingrediebatur significat interiora patriae coelestis. Ille vero pontifex designat Christum, qui semel ingressus est Sancta sanctorum intra velum impleta passione sua: ut assistat nunc vultui Dei pro nobis oNisi forte dicatur orare pro suis, propter communionem quam habet
Abbreviated transcription (Latin):
pit̾nũ hubet sucerdotium.
sẽꝑ interpellut ꝓ nobis. sẽꝑq.
potest scluare : quod ueroqui¬
dã codices habent accedens
ꝑ semet ipsum addm̃. quidum
uero plurali numero accedentes.
utrumq recipi pocest ⁊ xp̃s
ergo pontifex nr̃ non ꝑ aliũ
pontificẽ muiorẽ se accedit
addm̃ putrẽ : sed ꝑsemet¬
ipsum. idõ potest saluure¬
ue
inse credentes : P otest & itu intelꝰ

Expanded text:
piternum habet sacerdotium, semper interpellat pro nobis semperque potest salvare. Quia vero quidam codices habent, accedens per semetipsum ad Deum, quidam vero plurali numero accedentes, utrumque recipi potest. Christus ergo pontifex noster, non per alium pontificem majorem se accedit ad Deum Patrem, sed per semetipsum, ideoque potest salre se credentes. Potest et ita in
Abbreviated transcription (Latin):
mitutẽ hoc ÷ peccutũ habebuNT.
quib: infirmubutur illorum
amma: necesse habebant ut sũut
ꝓpołqͥ: ita etiam ꝓsuis delicts¬
ħostius offerrent ste aũt tã
potesłns est. ut non indiger&
ꝓse offerre. sed insuꝑ semel
oblato suȩ curnis sũcrificici :¬
om̃ium saluti sufficeret ⁊
Sermo autẽ iuris uutandi qui
post legẽ ÷ filiũ in ȩt̃nũ ꝑfeccũ
subaudis ostendit. siue ꝑfectum
constituit sacerdotẽ non in infir¬
mitate grauatũ: sicut lex consti¬
tuit suos post legẽ fuctus ÷ sermo
dĩ patris addcuud dexp̃o cum
iure iurando ubi dicitur : uirauit
dñs: & non penitebit eũ: ꝓonit hic
apłs filii nomen. ad diftinctionẽ
seruorũ quifuerunt in lege: quiu
serui infirmi fuerunt. siue quiu
peccutores. siue quiu mortides
erant ÷ filium uero ꝑfectum
ostendit: quia sẽꝑ uiuit & sẽper¬

Expanded text:
mitatem, hoc est, peccata habebant mitatem, hoc est, peccata habebant quibus infirmabatur illorum anima, necesse habebant ut pro populi, ita etiam pro suis delichostias offerrent. Iste autem tam potens est, ut non indigeret pro se offerre, sed insuper semel oblato suae carnis sacrificio, omnium saluti sufficeret. Sermo autem jurisjurandi, qui post legem est, Filium in aeternum perfectum, subaudis ostendit, sive perfectum constituit sacerdotem non infirmitate gravatum, sicut lex constituit suos. Post legem factus est sermo Dei Patris ad David de Christo cum jurejurando ubi dicitur: Juravit Dominus et non poenitebit eum, etc., ponit hic amplius Filii nomen ad distinctionem servorum qui fuerunt in lege, qui servi infirmi fuerunt, sive quia peccatores, sive quia mortales erant, Filium vero perfectum ostendit quia semper vivit,
Abbreviated transcription (Latin):
semel mortuus ꝓpeccatis nr̃is
iam non moritur. mors illi ultra
nondominabitur : Magnitu¬
dinẽ xp̃i sucrificii hic ostendit:
qđ semel oblatũ tantũ p̃ualuit:
quantũ omĩc sucrificiu legtlici
non ualuerunt: unũ enim fuit
& semel oblatũ. & sufficit insem¬
piternũ : ad tollendu om̃a pec¬
cata credentium. Pontifices aũt
iudȩorũ peccatores erant. ⁊dõ
necesse habebant ꝓsius delictis
hostus offerre: & id circo sucri¬
ficia illa hominẽ iustificure
non poterant. quia in conuemens
erat ut ꝓhomine rationli.
in rationale animal offerretur :
querebutur pontifex sine pec¬
cuto. & hostici rationabilis nec
inueniebatur  Inuentus ÷ unus
sine peccato ds̃ & homo. et obtulit
seipsum rationale sucrificium:
ꝓsalute hominis rationalisLȩx̃
em̃ homines constituit sacer¬
dotes infirmitatẽ ħab dicit eñi
dñs ad moysen in lege ⁊Unges
ã aron & filios eius mihi insci¬
cerdotes: Sed quia illi infir¬

Expanded text:
semel mortuus pro peccatis nostris, semel mortuus pro peccatis nostris, et jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur. Magnitudinem Christi sacrificii hic ostendit, quod semel oblatum tantum praevaluit, quantum omnia sacrificia legalia non valuerunt: unum enim fui semel oblatum, et sufficit in sempiternum ad tollenda omnia peccata credentium. Pontifices autem Judaeorum peccatores erant, et ideo necesse habebant pro suis delictis hostias offerre, et ideo sacrificia illa hominem justificare non poterant, quia inconveniens erat, ut pro homine rationali irrationale animal offerretur. Quaerebatur pontifex sine peccato, et hostia rationabilis, nec inveniebatur; inventus est autem unus sine peccato Deus et homo, et obtulit seipsum rationabile sacrificium pro salute hominis rationalis. Lex enim homines constituit sacerdotes infirmitatem habentes. Dicit enim Dominus ad Moysen in lege: Unges Aaron et filios ejus mihi in sacerdotes ; sed quia illi infir
Abbreviated transcription (Latin):
nitus. & sine peccato abhoc mun¬
do transiuit: qm̃ peccatũ ñ fecit.
nec dolus inuentus ÷ inore eius. i¬
fuctus ÷ aũt excelsior cuelis. quan¬
do quadragesima die admiran¬
dȩ sucie resurrectionis. suꝑ om̃s
cuelos & suꝑ om̃s ordines cęlestiũ
spirituum eleuutus ÷: ad consessũ
paternȩ maiestatis : Ubi sedet
nunc inplenitudine honoris &
dic̾it. Talis nobis decebat uteẽt
pontifex: quusi dicere it: iudaei
uelut serui timore legis dõ ser¬
uientes. legiles pontifices
indigebant offerre : Nos autem
quib dictũ ÷ ium non dicum
uos seruos sed amicos meos.
& quisi filii dĩ sumus seruien¬
do illi umore filiutionis: dec&
uthubeuius pontificẽ in mor¬
talẽ. segregtitũ apeccutoribus
utur i QQui non habet cotidie
necessitatẽ quem ad modum
sacerdotes legis. prius prosuis
delictis hosticas offerte: deinde ꝓ
popłoi Hocem̃ fecit semel se
quidfecit: utiq obtulit sucrificiũ
semel hoc fecit non amplius. qui

Expanded text:
natus, et sine peccato ab hoc munnatus, et sine peccato ab hoc mundo transivit, quoniam peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Factus autem est excelsior coelis, quando quadragesima die admirandae suae resurrectionis super omnes coelos, et super omnes ordines coelestium spirituum elevatus est ad consessum paternae majestatis, ubi sedet nunc in plenitudidixit: Talis nobis decebat, ut esset pontifex, quasi diceret: Judaei velut servi timore legis Deo servientes legales pontifices ipsis similiter indigebant offerre: nos autem quibus dictum est: Jam non dico vos servos, sed amicos meos, et quia filii Dei sumus, serviendo illi amore filiationis, decet ut habeamus pontificem immortalem, segregatum a peccatoribus. tur: Qui non haberet quotidie necessitatem, quemadmodum sacerdotes, legis, prius pro suis dilectis hostias offerre, deinde pro populi: hoc enim fecit semel se Quid fecit? Utique obtulit sacrificium semel hoc fecit non amplius, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dimus. qui mediutor ñr existens
adsistit uulttu dĩ ꝓnobis. diri¬
gentes ꝑ illũ p̃ces nr̃as ad patrẽ
Unde sacerdotes accłae alturi
assistentes: dicunt ⁊ suscipe dñe¬
& quia semꝑ uiuit: sẽꝑ int̾ pellat
ꝓnobis: Alii uero pontifices quia
pellabat : Interpellat autẽ
ꝓnobis ꝑhoc quod humanum
ostendit uultui dĩ ꝓnobis. & mi¬
seretur scđ̾m utrãq substuntiã
Talis em̃ decebat ut nobis essec
segregatus apeccatoribus
& excelsior ccelis
facAtus non eramus digni
nec ꝓmerẽba mur tulẽ hubere
pontificẽ. sed necesse erat nobis
ut talem haberemus pontificẽ
qui eẽt sc̃s in interior& homine
in nocens manibus. inpollutus
corpore. segregutus apeccutorib
id÷ ab om̃ peccuto in munis &
conuersatione peccatorũ sepa¬
ratus: In hoc enĩ fuit sepuratil
apeccutorib quia alii hominel
eum peccuto concipiuntur &
nas cuntur. atq abhoc scło
cũ peccicto transeunt: hic aũt sine
peccato ÷ conceptus. sine peccato

Expanded text:
quia mediator existens astat vultui Dei pro nobis, dirigentes per illum preces nostras ad Patrem. Unde sacerdotes Ecclesiae altari assistentes dicunt: Suscipe, Domit, semper interpellat pro nobis. Alii vero pontifices quia pellabant. Interpellat autem pro nobis per hoc quod humanam ostendit vultui Dei pro nobis, et miseretur secundum utramque substantiam. Talis enim decebat ut nobis esset segregatus a peccatoribus, et excelsior coelis factus. Non eramus digni, nec promerebamur talem habere pontificem, sed necesse erat nobis ut talem haberemus pontificem, qui esset sanctus in interiori homine innocens manibus, impollutus corpore, segregatus a peccatoribus, id est ab omni peccato immunis et a conversatione peccatorum separatus. In hoc enim fuit seperatus a peccatoribus, quia alii homines cum peccato concipiuntur et nascuntur, atque ab hoc saeculo cum peccato transeunt, hic autem sine peccato est conceptus, sine peccato
Abbreviated transcription (Latin):
hunanae: hoc ÷ ut d& uobis scienciã qua¬
dnus possitis intelligere quanta sit cari¬
tas rxpĩ. qͥ ꝓnobis mortuusest. Auaecari¬
as transcendit & excedit omnẽ scienciã
humaniã. & ñ solũ humanã: sed &iã diui¬
na quat om̃ib largitur Et quomodo pos¬
unꝰ illa scire. si suꝑ emi nens ÷ sciencie. quȩ
om̃ib tribuit : Hoc debemꝰ scire: qi igno¬

Expanded text:
uatenus possitis intelligere quanta sit charitas Christi qui pro nobis mortuus est, quae charitas transcendit et excedit omnem scientiam humanam, et non solum humanam, sed etiam divinam quam hominibus largitur. Et quomodo possimus illam scire, si supereminens est scientia quae omnibus tribuitur? Hoc debemus scire, q
Abbreviated transcription (Latin):
& sublimitas & ꝓfundũ:
ista pendent: Ido &ĩam sub mitto sensĩ cor¬
dis mei addm̃: ut sitis incaritate radia¬
ti. sicuti arbor plantata radictus fi¬
matur interra ut humorẽ habeat.a
auento facile ne eradicetur: & nonsodlimn
radicatise  fundati inipsa caritate quap
solidissimã petram fundata ÷: ut posai
intelligere quaesit latitudo carical
Latitudo caritatis ÷: qua dibgtar dcus
& nonsolum amicus: sed&iam inimcis
Dequo mandato: dicit psalmilta lods
mandatũ tuũ: nimis : Longitudocusi¬
titis est: ꝑ seuerancia in bonis opibil
S ublimitas & iam siue longtudo ei¬

Expanded text:
 sublimitas et profundum. ista pendent: Ideo etiam submitto sensus cordis mei ad Deum, ut sitis in charitate radicati, sicut arbor plantata radicitus firmatur in terra ut habeat humorem, et a vento facile non eradicetur, et non solum radicati, sed et fundati in ipsa charitate, quasi super solidissimam petram, ut possitis intelligere quae sit latitudo charitatis. Latitudo charitatis est qua diligitur Deus, et non solum amicus, sed etiam inimicus. De quo mandato dicit Psalmista: Latum mandatum tuum nimis . Longitudo charitatis est perseverantia in bonis operibus. Longanimitas etiam sive longitudo
Abbreviated transcription (Latin):
Sub audis quam habuer̃ patrͦis ueteris
testam̃ti. quia quod illi p̃dixerunt
de x p̃o implendũ: nos credimus iam
adimpletum. Similit̃ de salute
gentium
ꝗcientes qm̃ds̃ pat̃ qui

Expanded text:
subaudis quem habuerunt patres Veteris Testamenti: quia quod illi praedixerunt de Christo implendum, nos credimus jam adimpletum. Similiter de salute gentium, scientes quoniam Deus Pater qui
Abbreviated transcription (Latin):
Pelial int̾p̃tatur absq. uigo: Signifi¬
Scat diabolum. qui iugum omni po¬
tentis dĩ: de collo suo excussit .
Dicit᷑ in libro samuelis. quia dixer̃
uiri belial. id÷ absq iugo di: Quae con¬
uentio siue quae societas xp̃raddiabolũ :
Mulla Qui aut̃ consensus templo dei
cũ idolis: Id ÷ quem consensum debent
habere fideles qui tẽplum dei sunt:
cum idolatris. qui sunt tẽpla de monũ :
N ullum: In hoc loco ꝑcutit eos qui re¬
cum bentes in idoliis. comedebant
carnes idolõtitas: qui debuerant ẽẽ
fideles & templũ dei:

Expanded text:
elial inpretatur absque jugo, significans diabolum qui jugum omnipotentis Dei de collo suo excussit. Dicitur et in libro Samuelis: Qui dixerunt viri Belial, id est absque jugo Dei. Quae conventio, sive quae societas Christi ad diabolum? Nulla. Qui autem consensus templo Dei cum idolis? id est, quem consensum debent habere fideles qui templum Dei sunt, cum idololatris qui sunt templa daemonum. Nullum. In hoc loco percutit eos qui recumbentes in idolis, comedebant carnes idolothytas, qui debuerant esse fideles et templum Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ quia fidẽ uerã habes:
admoneo te ut resuscites gr̃am
dei quae ÷ inte.ꝑ impositionem
manuum mearum: Quia timothe¬
userat mansuetissimꝰ. & nimiȩ pacien¬
ciae.: ortatur illũ apłs quatinꝰ fortiter
consistat
inp̃dicationis
officio. & fortit̾ redarguat neglegentes.
inquiens Idõ inquit ad moneo te ut
euigilare facias inte grãm dĩ: ut sine
timore p̃dices. corripias peccantes:
Nonenim deditꝰ nobis ds̃ spm̃n
timoris seduirtutis: Duosunt tur¬
Duosunt timo¬
res. Unus malus: alt̃ bonus: Malusti¬
mor ÷ qui adiabolo immittitur: quẽ
habuit petrus. quando dñm negauit:
Et dequo dicit dñs: Nolite timere eos:
qui occidunt corpus: Bonus aut̃timor
adõ datur: quẽ dicit esaias suꝑ dñm
requieiusse. Et requiesc& inquit suꝑ
mã & corpus: ꝑdere: Demalo ergo

Expanded text:
 quia fidem veram habes, admoneo te ut resuscites gratiam Dei, quae est in te per impositionem manuum mearum. Quia Timotheus mansuetissimus erat et nimiae patietiae, hortatur illum Apostolus quatenus fortiter consistat in praedicationis officio, et fortiter redarguat negligentes, inquiens: Ideo admoneo te ut evigilare facias in te gratiam Dei, ut sine timore praedices, et corripias peccantes. Non enim dedit nobis Deus spiritum timoris, sed virtutis. Duo sunt timores, unus bonus, alter malus: malus timor est qui a diabolo immittitur, quem habuit Petrus quando Dominum negavit, et de quo dicit Dominus: Nolite timere eos qui occidunt corpus ; bonus autem timor a Deo datur, quem dicit Isaias super Dominum requievisse. Et requiescet, inquiens, mam et corpus perdere. De malo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
illo tẽpore qui erubescebant dicere
& passũ Quidã &iam negabantil¬
lũ natũ ẽẽ. de uirgine & resurrexisse¬
amortius Quaꝓpt̃: alloquitur
timotheũ: inquiens: Noli ueretundari
furti aut homicidii teneor astrictus.
Laboro
ego: conlabora cumecum. scđm uir¬
tutẽ dei qui nos liberauit
amorte: & uocauit uocatione
sua sarita: Hic uingit

Expanded text:
illo tempore qui erubescebant dicere et passum: quidam etiam negabant illum natum esse de virgine, et resurrexissemortuis. Quapropter alloquitur Timotheum, inquiens: Nolite verecundari furti aut homicidii teneor astrictus vLaboro ego, collabora tu mecum, secundum virtutem Dei, qui nos liberavit a morte et vocavit vocatione sua sancta. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
s. ista de receptione illius fratris: ut cog¬
noscam experim̃tum ur̃m. id ÷ ut ꝓbem
an in omnib oboedientessitis: quȩ uobis
p̃cepero: Iam superius obedientes illifu¬
erant: quando illum a suo consortio expu¬
lerunt. & quando p̃cepit ut uiri non
uelatocapite starent in a eccła : mulieres
uelato Et uolebat ad huc ꝓbare obedien¬
tiam illoꝵ: in hoc ut reuocarent eiectũ
Cui aut̃ aliquid donastis : & ego in
Paulo a postolo morante apud illos: cuidã
peccanti dimiser̃ quod deliquerat Et ipse
apostolus ne uideretur se abilloꝵ unione
seiungi: indulsit &iam ipse illi unde¬
iodõ dicit : Cui aut̃ donastis. sue in¬
dulsistis quando apuduos eram: &

Expanded text:
s ista de receptione illius fratris, ut cognoscam experimentum vestrum, id est, ut probem an in omnibus obedientes sitis, quae vobis praecepero. Jam superius obedientes illi fuerant, quando illum a suo collegio expulerunt, et quando praecepit ut viri non velato capite starent in ecclesia, mulieres velato, et volebat adhuc probare obedientiam illorum in hoc, ut revocarent ejectum. Cui autem aliquid donastis et ego. Paulo apostolo morante apud eos, cuidam peccanti dimiserunt quod deliquerat, et ipse Apostolus ne videretur ab illorum unione sejungi, indulsit etiam ipse illi. Undemodo: Cui autem donastis, sive indulsistis, quando apud vos eram,
Abbreviated transcription (Latin):
tunc sufficiet ei obiurgatio quae factaẽ¬
eiabomnibus uobis: Sie contrario indulgeatis
ei quod deliquit. & consolemini eum. ne forte.
.s. exclusus a uobis abundantiori tristicia
absorbeatur qui eius modi ẽ .i. ne forte in
desperatione cadens suffoc& se laqueo.
uł tradat se uoluptatibus huiusscłi: di¬
cens intra se: iamquia a societate fideliũ
in p̃senti& infuturo e̾ro exclusus: inserã me
omnibus delectationib & uoluptatibus:
indulgete ei & consolemini eum. nedes
batur in desperationẽ: Obsecro uos õ
corintu. ut confirmetis millum carita¬
tẽ : recipiendo illum in uram societatẽ

Expanded text:
tunc sufficiet ei objurgatio quae facta eli ab omnibus vobis, si econtrario indulgeatis ei quod deliquit, et consolemini eum, ne forte, subaudis exclusus a vobis, abundantiori tristitia absorbeatur qui ejusmodi est, id est, ne forte in desperationem cadens suffocet se laqueo vel tradat se voluptatibus hujus saeculi, dicens intra se: Jam quia a societate fidelium in praesenti et in futuro ero exclusus, inseram me omnibus delectationibus et voluptatibus. Indulgete ei, et consolamini eum, ne desbatur in desperationem, obsecro vos, o Corinthii, ut confirmetis in illum charitatem, reci
Abbreviated transcription (Latin):
ipso dicit: iquis sermonẽ meũ
seruauerit: mortẽ nonuidebit
inaet̃nũ : Sieñĩ illi istũ sermonem
dĩ serucissent recte credendo &
bene uuendo: uiuerent & tẽporali
& aeternu uitu. terrãq reꝓmissio¬
nis intrarent : Similiter & nos
siseruauerimus sermonem eius
uiuemus : requiemq cuelest̃e in¬
trabimus : Iste sermo dĩ patris
pater omĩci iudicat: efficax ÷
hoc ÷ adoperandũ facilis quia
om̃i gludio accipiti. hoc ÷ exutraq
parte acuto: quiu gladius ma¬
terialis utraq parte acutus:
Menbra quidem diuidere potest
acorpore. & penetrare secretum
carnis. adeo ut animã a corpore
fuciat exire. ipsumq corpus in
mortẽ redigat. sed tamen ipsam
non potest diuidere minuttitim.
neq secretu eius penetrare inde
dicit dñs n Nolite timere eos qui
occidunt corpus : quic animum

Expanded text:
ipso dicit: Si quis sermonem meum ipso dicit: Si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum . Si enim illi istum sermonem Dei servassent recte credendo et bene vivendo, viverent utique temporali et aeterna vita, terramque repromissionis intrarent. Similiter et nos si servaverimus sermonem ejus vivemus, requiemque coelestem intrabimus. Iste sermo Dei Patris,Pater omnia judicat, efficax est, hoc est ad operandum facilis, quiaomni gladio ancipiti, hoc est ex utraque parte acuto, quia gladius materialis utraque parte acutus membra quidem dividere potest a corpore et penetrare secreta carnis, adeo ut animam a corpore faciat exire, ipsumque corpus in mortem redigat, sed tamen ipsam non potest dividere minutatim, neque secreta ejus penetrare. Unde Dominus dicit: Nolite timere eos qui occidunt corpus, anima
Abbreviated transcription (Latin):
apło dicente &ortante festi¬
ne mus ingredi in requiem potis
caelestis fide & oꝑatione. nealiqul
urm incidat indipsum infide¬
litctis exemplũ inquod illi cea¬
derunt. & eueniant nobs talici
qualia illis euenerunt qui ꝓst¬
tisunt indeserto: Poterant il
iudaei respondere : nequaquam
nobis talia euenient. quiu non
habenus ꝓpħus & iudices per
quorũ ora nobis loquatur dñs sicut
illihabuerunt: Idõq quicquid
gerimus excusabiles erimus ÷ Ad
ħ aec apłs uolens ostendere eundẽ
nos habere iudicẽ quẽ illi habuer̃.
qui illos ꝓpter incredulitatem
dampnciuit clix̃ : non ÷ itui uiuus
est eni sermo dĩ & efficaxi sermo
dĩpatris & uerbũ filius :÷ p̃oten qui¬
taliter interfecit illa sexcentu
milia indeserto. obsuum infide¬
litatẽ : quiu ei noluerunt cre¬
dere hic ÷ sermo quinũ quã morit᷑.
sed sẽꝑ idẽ munet : iuxtli quod
psalmistu dicit : Tuaũt idem
ipsees: & anni aet̃nitatis tuȩ
non deficient: hic ÷ sermo quidese¬

Expanded text:
o dicente et hortante, festinemus ingredi in requiem patriae coelestis fide et operatione, ne aliquis nostrum incidat in idipsum infidelitatis exemplum, in quod illi ceciderunt, et non veniant nobis talia qualia illis venerunt, qui prostrati sunt in deserto poterant illi Judaei respondere: Nequaquam nobis talia evenient, quia non habemus prophetas et judices, per quorum ora nobis loquatur Dominus, sicut illi habuerunt, ideoque quidquid egerimus, excusabiles erimus. Ad haec Apostolus volens ostendere eumdem nos habere judicem quem illi habuerunt, qui illos propter incred ita, vivus est enim sermo Dei et efficax. Sermo Dei Patris et verbum Filius est, qui potentialiter interfecit illa sexcenta millia in deserto ob suam infidelitatem, et quia ei noluerunt credere. Hic est sermo qui nunquam moritur, sed semper idem manet, juxta quod Psalmista dicit: Tu autem idem ipse es, et anni tui nnon deficient . Hic est sermo qui de se
Abbreviated transcription (Latin):
ba loc ÷ filudei. qui postet assu¬
nendo cccrnem: nobis mediatos
fenus: : Nisi enim hominẽ assu¬
ner& mediator nobis aliomodo
deipatris ꝓ nobis: & ꝑ illum nr̃as
preces dirigimus addm̃ patrem .n
Qudam uoluer̃ int̃pretiri in hoc
loco mediutorem moẏsen: ꝓpt̃
hoc quodipse dixit : Ego sequester
a madus fui inter dm̃ &ꝰ uos: intẽpo¬
re illo: Sed melius ÷ scđm beatũ m
agustinum. ut̃ modo superiori in¬
telligamus: referentes illud ad xp̃m
cuius dispositione ipsa lex datiest:
ꝑ angłorum ministerium : Sicut enĩ¬
eius potestaite praedictisunt ora¬
iuli ꝓpheturum qui dicebant.

Expanded text:
 hoc est Filii Dei, qui postea assumendo carnem, nobis mediator factus est. Nisi enim hominem assumeret, mediator nobis alio modoDei pro nobis, et per illum nostras preces dirigimus ad Deum Patrem. Quidam voluerunt interpretari in hoc loco mediatorem Moysen, propter hoc quod ipse dixit: Ego sequester et mediator fui inter Deum et vos in tempore illo. Sed melius est, secundum beatum Augustinum, ut modo superiori intelligamus, referentes ad illum Christum, cujus dispositione ipsa lex data est per angelorum ministerium. Sicut potestate ejus praedicta sunt oracula prophetarum, qui dic
Abbreviated transcription (Latin):
 corpus
nr̃m corpus humilitatis est. qđ per
mortẽ inpuluerẽ & uermes humili¬
ari potest Istud corpus primum for¬
mauit in utero materno: sed iterum
reformabit illud ꝑgłam resurrectionis:

Expanded text:
 Corpus nostrum corpus humilitatis est, quod per mortem in pulverem et vermes humiliari potest. Istud corpus primum formavit in utero materno, sed iterum reformabit illud per gloriam resurrectionis.
Abbreviated transcription (Latin):
mihił af fistes⁊ Defensionem.
in hocloco appellat ꝑ secutionẽ
atq pressuram : qũa susti nuit
quando in primordio suȩ fidĩ
missus : cũ burnaba aspũ scõ.¬
adp̃dican dum: Iũa ꝑsecutionẽ
bene uo cat defensionem: quia¬
tribulatio temporalis. defender
electos indie uidicui apoenis issen
Omnes me dereliquerunt: non ills
in purteruer Non orat ꝓalexan dio
qui inuidentia fraternitatẽ obpis¬
nando peccauerat. sed ꝓhis orat quiꝰ
non abruperant amore sedtimor
et aduersus istam grãm quare concdit¬
tus est dõ. in uidentice facibus agitis
& libatus s deore leonis: id
liberauit eum dñs quando uenit romõ
adductus abhis qui p̃erant iudeue.
ob hoc quia cesarem appellaut nĩ
cum uenis s& romã duob annis
mansit in libera custodia & insuco
con lucto. & postea etiam transiu
ad alias nationes: que erant inar¬
cuitu romae : Nam quando isti
scribebat in libera custodia et
& quia statim ut ad ductus est aos
interfectus: id circo dicit selibeta

Expanded text:
mihi affuit. Defensionem in hoc loco appellat persecutionem atque pressuram, quam sustinuit quando in primordio suae fidei missus est cum Barnaba a Saedicandum. Quam persecutionem bene vocat defensionem, quiatribulatio temporalis defendet electos in die judicii a poenis inferni. Omnes me dereliquerunt: non illis imputetur. Non orat pro Alexandro qui invidentia fraternitatem oppugnando peccaverat, sed pro his orat qui non abruperant amorem, sed timore et adversus ipsam gratiam qua reconciliatus est Deo, invidentiae facibus agitatuet liberatus sum de ore leonis, id liberavit eum Dominus quando venit Romam, adductus ab his qui praeerant Judaeae, ob hoc quia Caesarem appellavit. Nam cum venisset Romam, duobus annis mansit in libera custodia, et in suo conductu, et postea transivit ad alias nationes quae erant in circuitu Romae. Nam quando ista scribebat, in libera custodia erat: et quia statim ut adductus est, non est interfectus idcirco dicit se libera
Abbreviated transcription (Latin):
hab&̾ bonã spem: quitalia oꝑa
agt ꝓquib sꝑat se p̃ mia aecter¬
na ꝑcepturũ: Quam sub audis fidẽ uel
spem repellentes quidã : circa fidẽ
naufragauerunt: Naufragiũ dr̃:¬
quasi nauis fracta: Et sic̃ ille nudatur asubstan¬
ciasua quã habebat innaui qui nau¬
fragiũ patitur. & insuꝑ ipse ꝑit: ita
qui repellunt fidẽ nudant᷑ aueritate fidĩ.
& ꝑeunt insuꝑ aet̾na ꝑditione: Circa
est hy meneus
& alexander. quos tradidi satanae:
ut discant nonblasphemare:
Alexander quidã fuit faber ȩrarius
ueniens ad fidẽ xpi: sed postea reuer¬
sus : ad apostasiam suã qui postea
erat apud athenas faciens edes
diane : quando cõmouit totã ciuitatẽ
contra apłm: Unde ipse dicit in
epła scđa: ad timotheũ:
aerarius multa mala mihi
ostendit
ti ergo fuerunt: quia fide recesserut:
Ex quib fuit simon magus. & ymine¬
us atq alexander. quos duos tradi
phemabant. ne alii auderent simi¬
lit̾ facere nã tantȩ potestatis erat

Expanded text:
habet bonam spem qui talia opera agit pro quibus sperat se praemia aeterna percepturum. Quam, subaudis fidem vel spem, repellentes quidam, circa fidem naufragaverunt. Naufragium dicitur navis fracta; et sicut ille nudatur a substantia sua quam habebat in navi qui naufragium patitur, et insuper ipse perit, ita qui repellunt fidem nudantur a veritate fidei, et pereunt insuper aeterna perditione. Circa est Hymenaeus et Alexander, quos tradidi Satanae ut discant non blasphemare. Alexander quidem fuit faber aerarius, veniens ad fidem Christi, sed postea reversus est ad apostasiam suam, qui postea erat apud Athenas faciens aedes Dianae, quando commovit totam civitatem contra Apostolum. Unde ipse dicit in epistola sua ad Timothaerarius multa mala mihi ostendit ti ergo fuerunt qui a fide recesserunt, ex quibus fuit Simon magus, et Hymenaeus, atque Alexander, quos duos tradidphemabant, ne alii auderent similiter facere. Nam tantae potestatis erat
Abbreviated transcription (Latin):
prophecias : ut milites in illis
bonã nuliciã: ꝓphecias p̃cedentes:
appellat intelligenciam ꝓphecarũ quã
habuit timotheus. antequã ordinatus ẽẽt
ep̃s: Cõm̃do inquit tibi hoc p̃ceptũ
scđm intelligenciã ꝓphetarũ quȩ
p̃cessit inte antequã ordinareris eps¬

Expanded text:
prophetias, ut milites in illis bonam militiam. Prophetias praecedentes appellat intelligentiam prophetarum, quam habebat Timotheus antequam ordinatus esset episcopus: Commendo, inquit, tibi hoc praeceptum, subaudis intelligentiam prophetarum, quae praecessit in re antequam episcop
Abbreviated transcription (Latin):
gentes sperabunt: sũpsit occusionẽ
nem: D̃s autẽ spei qui tribuit spem
futurorũ bonoꝵ in se credentibus.
repleat uos om̃i gaudio spiritali. et
pace. id÷ concordia & a more frat̾̃no
incredendo: ut credentes in eũ qui uos
ꝑ sanguinem suum pacificauit dõ pa¬
tri. sitis et ipsi concordes inuicẽ et paci¬
fici: qui actenus fuistis in inuicẽ dissi
Uthabundetis inspe. &

Expanded text:
gentes sperabunt, sumpsit Apostolus onem: Deus autem spei, qui tribuit spem futurorum bonorum in se credentibus, repleat vos omni gaudio spiritali et pace, id est concordia, amore fraterno in se credendo; credentes in eum qui vos per sanguinem suum pacificavit Deo Patri, sitis et ipsi invicem concordes et pacifici, qui hactenus fuistis invicem dissidentes: ut abundetis in spe
Abbreviated transcription (Latin):
fides: qm̃ sine hac non ÷ saluari
possibile aliciuus sicut scriptũ:
Sine fide inpossibile ÷ placere
dõ i Quisquis dõ non placo
non saluctur : sed ad salutẽ
non sufficit sola fides. neces
quia fides sine oꝑib. mortu est
Proinde apł̃s considerans felicitatẽ
ꝑpetuae uitte ortatur dicens.
Pestinemus fide rectti. oꝑatione sca
introire in illã requiem patrice
caelestis nobis ꝓmissã: nealiquis
nrm incilatꝰ inidipsũ exẽplum
incredulitatis & desꝑationis in qđ
illi ceciderunt: Festinemus inqut.
qm̃ non sufficit sola fides: sed
deb& addi & uita fidĩ condigna
Sufficienter eñĩ exemplo parentũ
nr̃orũ docemur. neidipsum in¬
fidelitatis exemplũ incidentes
in quod illi ceciderunt. taliu
paciamur: qualici illi passisunt
Ui uus est enĩ sermo dĩ & efficax &
penetrabilior omni gladio
aNicipiti

Expanded text:
fides, quoniam sine hac non est salvari possibile alicui, sicut scriptum est: Sine fide impossibile est placere Deo . Quisquis Deo non credit, non salvatur; sed ad salutem non sufficit sola fides. Necessquia fides sine operibus mortua est. Proinde Apostolus, considerans felicitatem perpetuae vitae, hortatur dicens: Festinemus fide recta, operatione sancta introire in illam requiem patriae coelestis nobis promissam, ne aliquis vestrum incida in idipsum exemplum incredulitatis et desperationis, in quod illi ceciderunt. Fesquoniam non sufficit sola fides, sed debet addi et vita fidei condigna. Sufficienter enim exemplo parentum nostrorum docemur, ne in idipsum infidelitatis exemplum incidentes, in quod illi ceciderunt, talia patiamur, qualia illi passi sunt. Vivus enim est sermo Dei, et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti
Abbreviated transcription (Latin):
extoto non sint cõ paranda:
di camus aliquid sub exemplo
utlucidius comprehendatur
quod dicitur: ulib& hominũ
cupidus filii. multo antequam
l abeat illum ꝓcurat domos
familiam. possessionẽ p̃diorũ
disponens in animo suo omma
illa dare filio: necclũ ad huc
nato i Ita & om̃ps ds inprescientia
etp̃ destinatione sua. ꝓmisit¬
fidelib atq electis suis ante omia
tẽpora : uitã aeternã dandam :
Sequitur ÷ Manifestauit aũt tem¬
porib siis uerbũ suum. inp̃dica¬
tione quae credita ÷ mihr scđm
p̃ceptũ saluatoris nr̃is dĩs Uerbũ
dĩ patris filius ÷ : dequo ioħs In
principio inquit erat uerbum.

Expanded text:
ex toto non sint comparanda, ex toto non sint comparanda, dicamus aliquid sub exemplo, ut lucidius comprehendatur quod dicitur: Quilibet hominum cupidus filii, multo antequam habeat illum, procurat domos, familiam, possessiones praediorum, disponens in animo suo omnia illa dare filio, necdum adhuc nato: ita et omnipotens Deus in praescientia et praedestinatione sua promisitfidelibus atque electis suis ante omnia tempora vitam aeternam dandam. Sequitur: Manifestavit autem temporibus suis verbum suum in praedicatione, quae credita est mihi secundum praeceptum Salvatoris nostri Dei. Verbum Dei Patris, Filius est, de quo Joannes: In princ
Abbreviated transcription (Latin):
stum ÷ om̃ib fidelib quia om̃is
homo mendax solus aũt ds̃ ÷ uerax
qui potest implere quȩ ꝓmisit: Ipse
ergo qui non mentitur quia sum ma
ueritas ÷ quȩ ꝓrisit ipse ꝓmisit fidelib
sius uitã aeternã: ante tempora
secularias Scła dicuntur asequendo
quod insere uoluantur uarrone
teste :Scła aut cõputatur. ex eo
quo materies informis ꝑspecies
discreta ÷: & ex quo ds̃dixit fiat
lux. factaq ÷ lux h Ex eo enicoepit
uarietas temporis & uicisi tudo
horarũ pariterq dierũ insemet
reuolui : Antea uero. ut doctores
dicunt: non erat tẽpus sed aeuum.
quod solum modo esse habebat
Nam inter tempus &aeuũ hoc distat:
quod a euum stabile ÷. tempus uõ
mutabile : Sed si hominib ꝓmisit
uitã aet̾nam quod omnino dubiũ
non ÷ quomodo ꝓmisit illis qui
necdum erant creati ante tem¬
pora aet̾na. nisiqui ineius aeter¬
nitate in prefientia & prę des¬
tinatione iamfixũ erat: quod
congruo tempore futurũ erat.
Quamꝰuis igitur hemana diuinis

Expanded text:
tum omnibus fidelibus est, quia omnis homo mendax, solus autem Deus verax, qui potest cuncta implere quae promisit. Ipse ergo qui non mentitur, quia summa veritas est, ipse promisit fidelibus suis vitam aeternam ante tempora saecularia. Saecularia dicuntur a sequendo, quod in se resolvantur: Varrone teste. Saecula autem computantur ex eo quo materies informis per species discreta est, et ex quo Deus dixit: Fiat lux, et facta est lux . Ex eo enim coepit varietas temporis et vicissitudo horarum pariterque dierum in semet resolvi: ant a vero, ut doctores dicunt, non erat tempus sed aevum, quod solummodo esse habebat. Nam inter tempus et aevum hoc distat, quia aevum stabile est, tempus vero mutabile. Sed si hominibus promisit vitam aeternam, quod omnino non dubium est, quomodo promisit illis qui necdum erant creati ante tempora saecularia, nisi quia in ejus aeternitate in praescientia et praedestinatione jam fixum erat quod congruo tempore futurum erat. Quamvis igitur humana divinis
Abbreviated transcription (Latin):
manifestauit ds pater ꝑ humanã
naturã. in quo homo fac tus uisi¬
bilis mundo apparuit tẽporibus
suis ide congrius. & ab inllo dispo¬
sitis : de quibus idẽ apłs alias dicit
Postquã inquiens uenit plenitudo
temporis: misit ds̃ filium suum
& cetera. Uita ergo aeterna quã
ꝓmisit ds̃ pater electis ante omĩa
scła. uerbum illius ÷ quod dese¬
ipso dixit hEgosum uia ueritas
& uita: & qui filium ꝓmeretur
habere qui ÷ uita. habet utiq
trinitas una uita ȩt̃na ÷ sicut
ipse dñs ait ÷ Haec est uita ȩt̃ na¬

Expanded text:
humanam naturam, in qua homo factus, visibilis mundo apparuit temporibus suis, id est congruis et ab illo dispositis, de quibus idem Apostolus alias dicit: Postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum , etc. Vita ergo aeterna quam promisit Deus Pater electis ante omnia saecula, Verbum illius est, quod de seipso dixit: Ego sum via, veritas et vita . Et qui Filium promeretur habere qui est vita, habet utique Trinitas una vita aeterna est, sicut ipse Dominus ait: Haec est vita