comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sci fructus inquiens sp̃s. ec critas. gaudi¬
uiuit in nob & regnat suꝑbia: accipientes
aspũ scõ humilitatẽ. simus humiles. et
sic mortificabimus suꝑbiã : Uiuit in no¬
b libido: accipientes aspũ scõ castitutem.
simus casti. & sic poterimꝰ mortificure
libi dinem n Si inquit scđm dm̃ uiuendo
uoluptates carnis & desideria carnulia
exanxeritis. beati eritis in uita ęt̾na n
q cũq enĩ spũ dĩ a guntur
id ÷ re¬
enim accepistis spm̃ seruitutis
iterum intimore : sed accepis¬
tis sp̃m ad optionis filiorũ
in quo clamamus abba

Expanded text:
 Fructus, inquiens, Spiritus est charitas, gaudivivit in nobis et regnat superbia, accipientes a sancto Spiritu humilitatem, simus humiles, et sic mortificabimus superbiam; vivit in nobis libido, accipientes a Spiritu sancto castitatem, simus casti, et sic poterimus mortificare libidinem. Si, inquit, secundum Deum vivendo voluptates carnis et desideria carnalia exstinxeritis, beati eritis in vita aeterna. Quicunque enim Spiritu Dei aguntur, id est reenim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum Dei, in quo clam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃senti: sed morscorporis usq ad genentle
resurrectionẽ om̃ib uequalit̃ eueniet.
Ergofr̃s debitores sumꝰ non carni¬
ut scđm carnẽ uiuamus
est: qui aliquid alicui debet: Non iccirco

Expanded text:
aeculo, sed mors corporis usque ad generalem resurrectionem omnibus aequaliter eveniet. Ergo, fratres, debitores sumus non carnut secundum carnem vivamus. Debitor est qui alicui aliquid debet. Non idci
Abbreviated transcription (Latin):
sponte neq uolens. subiectus ÷ mortali¬
tati et poenis : uerbigrã  Sicut latro
qui sponte cõmittit furtũ. sed ñsponte
suspenditur. & lic& ipse noll& tam̃
subiectus ÷ uanitati. ꝓpter eum. id ÷
ꝓpter iustũ omĩ potentis dĩ iudicium:
qui subiecit eum inspe liberationis et
ueniȩ: Nam in hoc ostenditur ds̃ omp̃s
eẽ iustus: quia eiꝰ peccatũ nondimisit
inpunitum : Et in hoc p̃dicatur esse
misericors: quia ñ statim illũ penitꝰ
dampnauit & occidit. sed reseruauit
ad poenitentiã: dansei sp̃e ueniue¬
& liberationis. regressionisq in gra¬
dum pristinumꝰ.: ex pect& et illuo qđ
in sequentibus dicitur.

Expanded text:
sponte neque volens subjectus est mortalisponte neque volens subjectus est mortalitati et poenae. Verbi gratia: sicut latro qui sponte committit furtum, sed non sponte suspenditur, et licet ipse nollet, tamen subjectus est vanitati propter eum, id est propter justum omnipotentis Dei judicium, qui subjecit eum in spe liberationis et veniae. Nam in hoc ostenditur Deus omnipotens esse justus, quia ejus peccatum non dimisit impunitum, et in hoc praedicatur esse misericors, quia non statim illum penitus damnavit et occidit, sed reservavit ad poenitentiam, dans ei veniae spem et liberationis, regressionisque in gradum pristinum ut exspectet illud quod in sequentibus dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
in cristullo: quod erat suꝑcapita anima¬
lium. et sicut illa quȩ irationabilis ÷:
uł anima caret : Qua propt̾ creaturae
nomine debemus intelligere hominẽ.
qui cũ om̃ib creaturis quandã cominu¬
nionẽ hab&: quia om̃is crectura intria
diuiditur: Aut enĩ est corporalis quod
potest moueri ꝑ loca & uolui. aut est
animalis: quȩ anima uiuificatur.
Aut est spiritalis: ut angłi quiratione
utuntur : Homo ergo in hoc quod cor
tibusꝯł errationẽ qua discernit int̃bo¬
nũ & malum: spiritalib: Quodbea¬
tus gregorius aliis uerb. sed eodemsen¬
su: ita ex ponit dicens ih abet inqͥt
homo eẽ cum lapidib. uiuere cũ ar¬
boribus. sentire & uiuere cũ animalib.
intelligere id ÷ rationabilitatẽ
habere cum angłis qͥ Creatura enĩ om̃is
id ÷ homo uiuens incarne: uanitati id ÷
mutabilittiti. mortalitati. corruptioni.
subiectus est non uolens: quia sponte
quidem peccauit in para drso. sednon

Expanded text:
in crystallo quod erat super capita animain crystallo quod erat super capita animalium, et sicut illa quae irrationabilis est, vel anima caret. Quapropter creaturae nomine debemus intelligere hominem qui cum omnibus creaturis quamdam communionem habet, quia omnis creatura in tria dividitur: aut enim est corporalis, quae potest moveri et volvi per loca; aut est animalis, quae anima vivificatur; aut est spiritualis, ut angeli qui ratione utuntur. Homo ergo in hoc quod corptibus, per rationem qua discernit inter bonum et malum, spiritalibus. Quod beatus Gregorius aliis verbis, sed eodem sensu ita exponit dicens: Habet homo, inquit, esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire et vivere cum animalibus; intelligere, id est rationabilitatem habere, cum angelis. Creatura enim id est omnis homo vivens in carne, vanitati, id est mutabilitati, mortalitati, corruptioni subditus est, non volens, quia sponte quidem peccavit in paradiso, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
res Uanitati enim creacura
sub iecta est non uolens.
sed propter eum qui sub ie¬
cieam in spe
nbol oco eticm. & in subsequentibus ubi
dicit apłs. quod om̃iscreaitura ingemis¬
cit: reprehendit beatus agustinus acũ¬
tissime origenem. quare in hoc nomine
quod ÷ creatura comprehenderit ñ solũ
bestias. sedetiam solem ceteraq sidera.
& angłos parit̃ cũ homine dicens om̃a uanitati
subiecta esse : E tquod maius÷ ingemis¬
cere in suo cursu & operatione: Sedli¬
cet omis crectura quȩ potest muturi
in melius aut de terius. sicut angłi quon¬
dã potuer̃. lic& modo non possint illi qui
test intristiciã conuerti. uthomo uł cȩte¬
rae omĩum rerũ creaiturae cõparatio¬
ne om̃ipotentis dĩ. qui sẽꝑ idẽ ÷ uanita¬
tisint. sicut dic̃ ȩccłustes. uanitus uani¬
tatum et omĩa uanitus: tam̃ ñ ideo
omĩs creatura ingemiscit. sicut angłi
dõ adherentes. qui iam inmutabiless
effecti. sicut e zechieli monstratũ est

Expanded text:
res. Vanitati enim creatura res. Vanitati enim creatura subjecta est non volens, sed propter eum, qui subjecit eam in spe. In hoc loco et etiam subsequentibus, ubi dicit Apostolus quod omnis creatura ingemiscit, reprehendit beatus Augustinus acutissime Origenem, quare in hoc nomine quod est creatura, comprehenderit non solum bestias, sed etiam solem, caeteraque sidera et angelos pariter cum homine, dicens omnia vanitati subjecta esse, et, quod majus est, ingemiscere in suo cursu et operatione. Sed, licet omnis creatura quae potest mutari in melius aut deterius, sicut sancti angeli quondam potuerunt, licet modo non possint illi qui tia in tristitiam converti, ut homo vel caeterae omnium rerum creaturae, comparatione omnipotentis Dei qui semper idem est, vanitas sint, sicut dicit Ecclesiastes, Vanitas vanitatum, et omnia vanitas : tamen non ideo omnis ingemiscit, sicut angeli Deo adhaerentes, quia jam immutabiles sunt effecti, sicut Ezechieli monstratum est
Abbreviated transcription (Latin):
ecticappellat hominẽ. qui merito creutura
ippellatur: quia uitiosuo amisit ima¬
ginem. & similitudinẽ om̃i potentis di
quã habebat in anima .sta ergo creti¬
tura. id ÷ omnis hom osidelis. manifes¬
tationem filioiũ dei expectut: ut ap¬
parent quod promissum ÷ quando rẽ¬
ipsa manifestabitur qui sint filudei.
quomodo tenemus in spẽ  łcł a si quidẽ
inpresenti : ꝑmixta est bonis et malis. ⁊¬
Omnesq xp̃m clamant: & non appara
qui sint filu dĩ futuri inrẽ: Cũ autem
xp̃s uenerit adiudicium. & separaue¬
rit agnos ab edis dicens uistis: Venite
benedicti pa tris mei : tunc reuelabit᷑
quisint filii di inre : Quodergo dicit ex pec¬
tutio cretitura e. siuẽ expectatio nr̃a re¬
uelationem filiorũ di expectat : sicuidexi¬
tur hȩc uerbasonare. quasi aliud sit cre¬
atura. atq uliud filii di cũ unumsit⁊
Si deniq solitisunt homines dicere. uiden¬
tes in presentiasui multos colores ꝑdiuer¬
sauasa ordinatos : ł xpectatio uł exp̃ssio

Expanded text:
appellat hominem, qui merito creatura appellatur, quia vitio suo imaginem amisit et similitudinem omnipotentis Dei, quam habebat in anima. Ista ergo creatura, id est omnis homo fidelis, manifestationem filiorum Dei exspectat, ut appareat quod promissum est, quando ipsa re manifestabitur qui sint filii Dei, quod modo tenemus in spe: Ecclesia si quidem in praesenti permista est bonis et malis, omnesque Christum clamant, et non apparet qui sint filii Dei futuri in re. Cum autem Christus venerit ad judicium, et separaverit agnos ab haedis, dicens justis: Venite, benedicti Patris mei , tunc revelabitur qui sint filii Dei in re. Quod autem dicit, Exspectatio creaturae, sive exspectatio nostra revelationem filiorum Dei exspectat, sic videntur haec verba sonare, quasi aliud sit creatura, atque aliud Filius Dei, cum unum sit. Sic denique soliti sunt homines dicere, videntes in praesentia sui multos colores per diversa vasa ordinatos: exspectatio vel expressio
Abbreviated transcription (Latin):
it ÷ inspe resurrectionis posituso
ego predicat: utiliꝰ
adnunciem: uolo ergo iuiros
orare: in omni loco:
Si apłs uult: ds̃ uult qui habitat ines
quia uaselectionis ÷ illi Ne forte puta¬
rent aliqui ñ ẽẽ orandũ nisi tantũmnod
mines orare in onini leco

Expanded text:
t in spe resurrectionis, positus sum ego praedicator, ut illam annuntiem. Volo ergo viros orare in omni loco. Si Apostolus vult, Deus vult qui habitat in eo; quia vas electionis est ille. Ne forte putarent aliqui non esse orandum nisi tantummodo mines orare in omni loco
Abbreviated transcription (Latin):
requirebat: cum diceret. Iui huber
aures audiendi: audiat i Cȩcitusiguꝰ
et surditus atq mens inuidentiue. usq
in hodiernũ diem man& : quia dum
nolunt obedire euangłio adhocut in
xp̃m̃ credant: liuore inuidice succen¬
si. semꝑ inuident saluti gentium
Fiat mensa eorũcorã ipsis in laqueũ i

Expanded text:
requirebat, cum diceret: Qui habet requirebat, cum diceret: Qui habet aures audiendi, audiat . Caecitas igitur et surditas atque mens invidentiae usque inolunt obedire Evangelio, ad hoc ut in Christum credant, livore invidiae succensi, semper invident saluti gentium. Fiat mensa eorum in laqueu
Abbreviated transcription (Latin):
quod tradi & induraripmisit .⁊
Spm̃ autem compunctionis appellat
m̃tẽ inuidentiue : qui  inuider̃ &
inuident adhuc saluti gentium ⁊
Aliquando enĩ sp̃s ꝓanima ponitur.
ut in euangłio habetur dedño: qđ
inclinato cupite emisit spm̃ Aliquan¬
do ꝓmente: ut hic: Et anima ÷ : quia
tio qua in terbonũ & mulũ. uerum
etfalsum. discernimꝰ : & ñ est aliud meos
cõpunctionis iccirco appellatur mens
inuidentie : qm̃ plerũq dũ cernunt
homines felicitaitẽ alterius. tor quen¬
tur & affliguntur inde. in tuntum
ut etiam in uidendo in lacrimas ꝑ
rumpant ÷ Ad exuggerandã ergo
inuidia qua torquentur uidȩiꝰ de¬
salute gentiũ: dixit habere illos fr̃ia
insuã potestatem suscipit :B onusergi
inanim aũSicut & dephilosophis gen¬
tium dicitur : quod tradiderit il los
ds in reꝓbum sensum:
la ab eofieri: S ed quia immoderate
terrenis negotus intendebunt: oculs
fidelitutis & amoris nequaquũ men
audierunt aurib cordis : Quus dñs

Expanded text:
tradi et indurari permisit. Spiritum autem compunctionis appellat mentem invidentiae, qua inviderunt et invident adhuc saluti gentium. Aliquando enim spiritus pro anima ponitur, ut in Evangelio habetur de Domino, quod inclinato capite emisit spiritum : aliquando pro mente, ut hic: Et anima est qua vtio, qua inter bonum et malum, verum et falsum discernimus, et non est aliud mens, compunctionis idcirco appellatur mens invidentiae, quoniam plerumque dum cernunt homines felicitatem alterius, torquentur et affliguntur inde intantum ut etiam invidendo prorumpant in lacrymas. Ad exaggerandum ergo invidiam qua torquentur Judaei desalute gentium, dixit habere illos spiritin suam potestatem suscipit. Bonus ergo in anima, sicut et de philosophis gentium dicitur, quod tradiderit illos Deus in reproborum sensum: la ab eo fieri; sed quia immoderate terrenis negotiis intendebant, oculis fidelitatis et amoris nequaquam meruaudierunt auribus cordis, quas Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
quia illequȩrit ꝑ quod anima
uiuit dõ. Si militer possu mus
& de spũscõ dicere: Dũ enim
carnalis delectutio desiderat
trans gredi preceptri dei: aduer¬
sus sp̃m scm̃ concupiscit : Etdũ
derat: ad uerꝰsus illam concupis¬
cit Vnde subdit apostolus hdec
inquiens:¬

Expanded text:
 quod anima vivit Deo. Similiter possumus et de Spiritu sancto dicere. Dum enim carnalis delectatio desiderat transgredi praecepta Dei, adversus Spiritum sanctum concupiscit, et dum derat, adversus illam concupiscit. Unde subdit Apostolus: Haec, inquiens
Abbreviated transcription (Latin):
carnalis hominis & concupiscende
malȩ. hac desideria delectations
prauȩ non ꝑficietis : Que sit
desideria carnis: in subsequentibis
manifestabitur : Dicamꝰ & alitꝰ
sequentes sensum beati agustiui.
Notum habetur. hab& eruditos
spũ sc̃o dictante & reuelante. qu
unuꝰ substanciȩ. est cũ patre & filo
scripturas scãs conscriptas ee: &

Expanded text:
hominis et concupiscentiae malae ac desideria delectationis pravae non perficietis. Quae sint desideria carnis, in subsequentibus manifestabitur. Dicamus et aliter, sequentes sensum beati Augustini. Notum habetur apud eruditos, Spiritu sancto dictante atque revelante qui unius substantiae est cum Patre et Filio, Scripturas sacras conscripta
Abbreviated transcription (Latin):
uersi doctores non ȩqualit̃ sentiuN:
dicentes. quidam de sp̃u hominis
locutum esse. Hic apłm sicut. cas¬
sianus uir prudentissimꝰ in colla¬
tionibus patrum : Quidam de
sp̃u sc̃õ ut berctus abustinus: qđ
utrumq non in congrue neq
contra rectitudinẽ fidei accipi
potest : Dicamus igitur iuxta
caassicnum
n iSpũambulate.: idest
sp̃ũ ducente uiuite Quid est
ͦ sp̃s hominis. us principalitas
animȩ quȩ & iacionabilitas mñtis

Expanded text:
ersi doctores non aequaliter sentiunt, dicentes quidam de spiritu hominis locutum esse hic Apostolum, sicut Cassianus, vir prudentissimus, in Collationibus Patrum, quidam de Spiritu sancto, ut beatus Augustinus. Quod utrumque non incongrue, neque contra rectitudinem fidei accipi potest. Dicamus igitur, juxta Cassianum: Spiritu ambulate, id est Spiritu ducente vivite. Quid est ergo spiritus hominis? Principalitas animae, quae et rationabilitas menti
Abbreviated transcription (Latin):
in diuinis scripturis. ita uiuite &
conuersamini: ambulantes &
crescentes de uirtute in uirtutẽ de
fide ad spem. de spe ad caritatẽ. di
caritate ad oꝑa tionẽ perfectam
Qđsi hoc feceritis : desideria carnals
concupiscentiȩ ñ ꝑficietis Quid et
Numquid caro potest aliquid concu¬
piscere si defuerit sp̃s. u Non qđ
ꝓbari potest ex corporibus mortus
P ost quam enĩ spm̃ exalaueruit ñ
solum concupiscere non ualent:
sed & ictm aliquem usum metabros
ꝑse mouere non possunt. Carnen
gͦ appellat carnalem hominen.¬

Expanded text:
in divinis Scripturis, ita vivite et conversamini, ambulantes et crescentes de virtute in virtutem, de fide ad spem, de spe ad charitatem, de charitate ad operationem perfectam. Quod si hoc feceritis, desideria carnalis concupiscentiae non perficietis. Quid estNunquid potest caro aliquid concupiscere, si defuerit spiritus? Non. Quod probari potest ex corporibus mortuis. Postquam enim spiritum exhalaverint, non solum concupiscere non valent, sed etiam aliquod membrorum per se movere non possunt. Carnem ergo appellat
Abbreviated transcription (Latin):
credimus dicente dño ad eum. in se¬
mine tuo benedicentur oms gentes
Etsicut isaac scđm ꝓmissio nem
natus ÷: ita & nõs filii sumus
ꝓmissionis:
Sed quomode tunc

Expanded text:
mus, dicente Domino ad Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes , et sicut Isaac secundum promissionem natus est, ita nos filii sumus promissionis. Sed quomodo tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ecornat: urgo casta ÷: Et si ñ corpore:
uero uirginitatẽ utramq dõꝑnd̾nti ante.
caste in uolateq seruauerit. sic̃ plurimi
scõꝵ fecer̃ ex utroq sexu: illi utiq palmã
obtinebunt quã nemo coniugatorũ obtine¬
bit. ẜesi sexus femineus quitantũ ÷ fragilis

Expanded text:
o casta est, et si non corpore, vero virginitatem utramque, Deo propitiante, caste inviolateque servaverit, sicut plurimi sanctorum fecerunt ex utroque sexu, illi utique palmam obtinebunt quam nemo conjugatorum possidebit. Et si sexus femineus, qui tantum est fragilis
Abbreviated transcription (Latin):
uultis pacient̃ sustinere uerba mea. deis
Et si non uultis: utiq. ñ idõ obmitã dicere.
quod in animo deliberatũ habeo Ithecqs
studium habere :Sed & in hoc loco: ꝓast¬
reponitur :e mulor uos dĩ aemula¬
suam & ꝑfidem: sicut morses desponsas
de pedib suis Signũ ergo desponsionle
anulus quo desponsauit si ued espondi as

Expanded text:
vultis patienter sustinere verba mea, dicam: vultis patienter sustinere verba mea, dicam: et si non vultis, utique non ideo omittam dicere quod in animo deliberatum habeo. Et hoc qstudium habere, sed in hoc loco pro amare ponitur. Aemulor enim vos Dei aemulasuam, et fidem, sicut Moyses desponsavit de pedibus suis. Signum ergo desponsationis et annulus quo despondit sive despons
Abbreviated transcription (Latin):
quia uanamgłam patitur. sed quẽ ds̃ cõ¬
m̃dat id ÷ laudcibilem reddit: ille laude
apłi. & dicentibus a postolum ñ esse
adõ missum. quia non fuerat a xp̃o
uocatus ante eius ascensionem. nec ab
illo edoctus. in suꝑ & contrarice p̃dica¬
re p̃diccationi aliorum a postolorũ.
quos magnos apostolos uocabant:
reuocare. qui fidem xp̃i primus inlia
cordibus in fixerat : laudabat se corts
uerbis. sed non corde neq sensu: quasa¬
bat nihil se ꝓ ficere ꝓpt̃ laudem hunai
nisi tantũ ut illiabeius p̃dicatione ñe
derent: Et qui u apud hominẽ stltum
insi pientia ẽ ut aliquis se laud& maxn
cum salomondicat. Laudet te alienus e
os tuum. ex traneus & ñ labiatua.: uole¬
ipse laudare se obcausam su pradictas
nedar& aliis occasionẽ laudandi de¬
entiã meã qđ me laudo : Sed & subpor¬
tate me. id÷ sustinete insi pientiã mean
inhac parte laudis: Quasi dicer&: S

Expanded text:
quia vanam gloriam patitur: sed quem Deus comquia vanam gloriam patitur: sed quem Deus commendat, id est laudabilem reddit, ille laude Apostoli, et dicentibus Apostolum non esse a Deo missum, quia non fuerat a Christo vocatus ante ejus ascensionem, nec ab illo edoctus, insuper et contraria praedicaret praedicationi aliorum apostolorum, quos magnos apostolos vocabant, revocare, qui fidem Christi primus in illorum cordibus infixerat, laudabat se coactus verbis, sed non corde neque sensu, quia sciebat se nihil proficere propter laudem humanam, nisi tantum ut illi ab ejus praedicatione non recederent, et quia apud homines stultum et insipientia est ut aliquis se laudet maxime cum Salomon dicat: Laudet te alienus, et non os tuum; extraneus, et non labia tua . Volens se laudare ipse ob causam supradictam, ne daret aliis occasionem laudandi dipientiam meam quod me laudo, sed et supportate me, id est sustinete insipientiam meam in hac parte laudis; quasi diceret: Si
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute miraculorũ. aut in aliquo bono
quodhab&: non in seglorietur sedin dño. n
Id ÷ ad głam dĩ totum referat. & illius grãe
reputet : aquo accepit illud Ut ergo essemꝰ:
dei misericordia ÷ Ergo. si omninonihil
eramus antequã esse mus: nihil ꝓmerui¬
mus a puddm ut essemus: ł ecit nos ut esse¬
mus. & non fecit ipse ut boni essemus : de¬
dit nobis ut simus Et potuit aliusdare.
ut bonisimus. Si ipsededit ut simus. &
alius dedit ut bonisimus: melior ÷ ute da
ab illo accepimus: ut boniessemus ab illo¬
psalmista dicere i Ds̃ meus: miseri cordici
mea:
lon enĩ qui seipsũcõm̃dat illȩ ꝓbatꝰ ÷.
sedquem ds̃ cõnidat: Cõmendatio
plerumq ꝓ laude ponitur sic̃ isto in loco:
& alibi ubi dic̃ idem apłs. E go debui a uob̃
cõm̃dari id÷ laudari Et nͦ cõm̃damꝰ
nos uobis. id ÷ non laudamus nos apud
quise ipsat̃ com̃dat & laudat apud
homines. ille ꝓbatus sua laudedignus ẽ. A

Expanded text:
virtute miraculorum aut in aliquo bono virtute miraculorum aut in aliquo bono quod habet, non in se glorietur, sed in Domino, id est ad gloriam Dei totum referat, et de illius gratiae reputet a quo accepit illud. Ut ergo essemus, Dei misericordia est. Ergo si omnino nihil eramus antequam essemus, nihil promeruimus apud Deum ut essemus. Fecit nos ut essemus, et non fecit nos ipse ut boni essemus. Dedit ipse nobis ut simus, et potuit alius dare ut boni simus. Si ipse dedit ut simus, et alius dedit ut boni simus, melior est ille ab illo accepimus ut boni essemus; quPsalmista dicere: Deus meus, misericordia mea . Non enim qui seipsum commendat, ille probatus est; sed quem Deus commendat. Commendatio plerumque pro laude ponitur, sicut in isto loco, et alibi ubi dicit idem Apostolus: Ego debui a vobis commendari , id est laudari, et non commendamus nos vobis, id est non laudamus nos apud qui seipsum commendat et laudat apud homines, ille probatus est, sive laude dignus est,
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis loca euuangelizare. quae ul¬
tra uos sunt: non tam̃ habemusspem
neq uoluntatẽ gloriari in aliena regula.
id÷ in illis qui suꝑ alterius p̃dicationẽ
credider̃: & regulam siue rectitudinem
fidei ꝑceperunt iNeq in his locis quȩ
p̃parata sunt abalis uolumus gloriari:
ne su ꝑ alienũ funda m̃tũ edificare uide¬
amur: Ista sententia. lic& totti sit in
latino sermone confusei & concatenata.
ac̃ muleti desint in sub auditionibus.
tam̃ apud grecos. plenior & manifescior
h abetur insensu: Uerum ẽ quoq quod
ipsedixit Si imperitus sum sermone:
quȩcũq habere possumussiue in natura
quã ab illo facti sumus. siue in inscituto.
siue in conuersatione scã. in fide in spe
in caritate. in bonis moribus. in iusti¬
ci in timore dĩ. totumq eẽ ex illius
donis sine aliquo merito: abstulit
głam humanam & suꝑbiã. qua se
dicunt multi a sẽ suisq meritis hoc¬
habere quod habent. & dicit: Qui
gloriatur infide. in p̃dicatione. in

Expanded text:
ubaudis loca, evangelizare quae ultra vos sunt, non tamen habemus spem neque voluntatem gloriari in aliena regula, id est in his qui per alterius praedicationem crediderunt, et regulam sive rectitudinem fidei perceperunt, neque in his locis quae praeparata sunt ab aliis, volumus gloriari, ne super alienum fundamentum aedificare videamur. Ista sententia, licet tota sit in Latino sermone confusa et concatenata, ac multa desint in subauditionibus, tamen apud Graecos plenior et manifestior habetur in sensu. Verum est quoque quod ipse dixit: Et si imperitus sum sermone, quaecunque habere possumus, sive in natura, quia ab illo facti sumus, sive in instituto, sive in omni conversatione sancta in fide, in spe, in charitate, in bonis operibus, in justitia, in timore Dei, totumque esse ex illius donis sine aliquo nostro merito, abstulit gloriam humanam et superbiam, qua se dicunt multi a se suisque meritis habere quod habent, et dicit: Qui gloriatur in fide, in praedicatione, in
Abbreviated transcription (Latin):
sensus: Ego scio inquibus possum suf¬
ficientiam habere. quia scio indigen¬
tiam pacient ferre: & habundantiã
cũ temperantia disponere: Multi
st̃ qui positi in pauꝑtate & egestate :
nesciunt ea pacient ferre: & sunt
multi qui positi in abundantica
nesciunt temperantiã habere.sed
comedunt & bibunt ultia modũ.
& utuntur his quibus habundant
intemperate : aquorũ num ero erat

Expanded text:
est, ego scio in quibus possum sufficientiam habere, quia scio indigentiam patienter ferre, et abundantiam cum temperantia disponere. Multi sunt qui positi in paupertate, nesciunt eam patienter ferre: et sunt multi qui positi in abundantia, nesciunt temperantiam habere, sed comedunt et bibunt ultra modum, et utuntur his quibus abundant intemperate: quorum numero erat
Abbreviated transcription (Latin):
subcuidis corporis. et
timore mentis. et tremore multo
menbrorum : Fui apud uos oco¬
rinthi i .
forsittini ue¬
nietas ipłs chorithũ : infirmatus
est corpore : Ettimebat nimium.
ne corinthii abipsis pseudo apłis¬
decepti : recederent a rectitudine
fidei qͣtibipso ꝑceꝑcit. Uel ciliter
In infirmitate seusus fuit apud illos
Qui quod ã modo infirma uidebat᷑
euis sapientia dũ ꝓpt̃ infirmita¬
tẽ auditorũ. et ttirditaitẽ sensus
eorũ : nor mau festcibat᷑ plenis¬
sime : Intimore etiã et tremore
ercit : timenis in t̾fici ut diximus ab
hereticis. et pseudo apłis.¬
subcuidis non sunt in ꝑsua sibilibus
humaniȩ scipienitide uerbis: id ÷
non inphilo sophico etculto sermo¬
ne prediciui uobis xp̃m ut uos
deciperem etde luderẽ ꝑ obscuri¬
taitẽ uerborũ: sicut philoͦphi faciunit ⁊
docebã et p̃diccibã uerbis. miracu¬
lis roboraba : et ostendebã uerci ẽẽ
qđ philosophi ur̃i expseudo apłi non
ant agere. Moc aut̃ iccirco

Expanded text:
subaudis corporis, et timore mentis, et tremore multo membrorum fui apud vos, o Corinthii! Forsitan veniens Apostolus Corinthum, infirmatus est corpore, et timebat nimium, ne decepti, recederent a rectitudine fidei quam ab ipso perceperant. Vel aliter: in infirmitate sensus fuit apud illos, quia quodammodo infirma videbatur ejus sapientia dum propter infirmitatem auditorum, et tarditatem sensus eorum non manifestabatur plenissime; in timore etiam et tremore erat timens interfici ut diximus ab haereticis et pseudoaposts fuit, non in persuasibilibus humanae sapientiae verbis; id est non philosophica et culto sermone praedicavi vobis Christum, ut vos deciperem et deluderem per obscuritatem verborum, sicut philosophi faciunt, sdocebam et praedicabam verbis, miraculis roborabam, et ostendebam vera esse: quod philosophi vestri et pseudoapostoli non ant agere. Hoc a
Abbreviated transcription (Latin):
nobis scipienitia. id ÷ factũ ÷ i
nobis fieret sapientia : etuos fu¬
ceret scipientes : Talequidꝰ inpsur¬
mo habet᷑ : Ftictus ÷ mihi dñs intt¬
fugiũ : Qd nihil ÷ alud. nisi faco
estꝰ ut in illo refugiũ haberemus
in ꝓpheticis libris ÷factũ ÷ uerbus
tũ ÷ utloqueret᷑ uerbũ dñ ad ioua¬
U erbũ eterũ dñi nota ÷ factũ seds¬

Expanded text:
nobis sapientia, id est, factus est ut nobis esset sapientia, et nos faceret sapientes. Tale quid in Psalmo habetur: Factus est mihi Dominus in refugium , quod nihil est aliud nisi, factus est, ut in illo refugium haberemus. Et in propheticis libris: Factum est Verbum tum est ut loqueretur Verbum Domini ad Joel: Verbum etenim D
Abbreviated transcription (Latin):
rũ scipietatiã eucicuaret: qui apud
se aliquid uidebcut᷑. eẽ  ł tquare
elegerit in firma munidi et non
fortia: matufestat expcirtedũ
subdit
Vtñglorietur omĩs caro
id ÷ om̃is homo In conspectu eiusm
Da piedates et poteretes non possuã¬
gloriari : quia non surat ab eo uecq¬

Expanded text:
rum sapientiam evacuaret, qui apud rum sapientiam evacuaret, qui apud se aliquid videbantur esse. Et quare elegerit infirma mundi et non fortia, manifestat ex parte, dum subdit: Ut non glorietur omnis caro, id est omnis homo, in conspectu ejus. Sapientes et potentes non possugloriari, quia non su
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ ut mendaces ostendait. et erubesce¬
re faciat philosophos et potenites huiꝰ
scł̃i: A płos ippellat infirma mun¬
di uł qui stulti uidebant᷑ scpientib
huius munidi. et infirmi insenisu atq
intellectu mundaitio : uł ꝓpt̃ infir¬
mitaitẽ filiidĩ quã p̃diccibant : Ni¬
decimus quomodo ꝑ ista infirma
mundi osteridebat mendaces
potentes et fortes huius scłi: ł tqͦmͦ
faciebat eos erubescere : Prediccti¬
tib apłis misteria humanutattis dĩ.
dũ aphilosophis contredicebantur
omĩti quasi menidatia: precipieban
apłi ad ferri mortuos duos. siue. V
tionẽ filudĩ crucifixi suscittibarit :
apparebant philosophi et poten¬
tes mundi mendaces. et illi uera¬
ces ÷ ł T IgNobilici mundi.
id÷ quȩ sine nomine dignitatis erañ
ł tcontẽptibilici
bilici : Flegit deus. a postol
uidelicet qui despectui habebarit᷑
dis elegit ds̃. eosdẽ apłos scilicet :
qui nullius digrutatis uł utilitti¬
tis apud philo sophos etpotentes
Vt ea quȩ

Expanded text:
est ut mendaces ostendat, et erubescere faciat philosophos et potentes hujus saeculi. Apostolos appellat infirma mundi, vel quia stulti videbantur sapientibus hujus saeculi, et infirmi sensu atque intellectu mundano; vel propter infirmitatem Filii Dei quem praedicabant. Videamus quomodo per ista infirma mundi ostendebat mendaces, potentes, et fortes hujus saeculi, et quomodo faciebat eos erubescere; praedicantibus apostolis mysteria humanitatis Filii Dei, dum a philosophis contradicerentur omnia quasi mendacia, praecipiebant apostoli afferri mortuos duos, sive quitionem Filii Dei crucifixi suscitabant, apparebant philosophi et potentes mundi mendaces, et illi veraces. Et ignobilia mundi, id est, quae sine nomine dignitatis erant, et contemptibilia, bilia, elegit Deus, apostolos videlicet, qui despectui habebantur,dis elegit eosdem scilicet apostolos qui nullius dignitatis vel utilitatis a philosophis et potentibus ut ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
tia adhumilitatẽ eius i Ille crucifigit᷑ :
qui anteci nascitur : Ille morit᷑: qui cruci¬
figitur: Ille sepelit᷑ : qui moritur: Ille
resurgit : qui mortuus fuercit. Acsi
diceret aliis uerbisi Quiciuos idonei
noneratis adccipienida alta miste¬
ria diuinittitis xp̃i. Licet multai
scipientid in me. e&: iudicdui siue

Expanded text:
tia ad humanitatem ejus. Ille enim crucifigitur, qui ante nascitur; ille moritur, qui crucifigitur; ille sepelitur, qui moritur; ille resurgit, qui mortuus fuerat; ac si diceret aliis verbis: Quia vos idonei non eratis ad capienda alta mysteria Divinitatis Christi, licet multa sapientia in me esset, judicavi si
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ modo scipientũ: Ded inuirtu¬
te dei. hoc ÷ inuir¬
tute mirticulorũ probetur hdci¬
nã: Loquimur int̃ ꝑfectos
infide et serisu: quiualeciit etim
ccpere : Perfectos hic appellat
a postolos aliosq credentes. qui in¬
tanitũ iã ꝓfeceraut infide : ut so¬
ci eẽrit et aduitores in officio
p̃dicationus. sicut ercit timotheus
titus. sostedies. aliiq quã plurimi ꝯ
Et ÷ sensus : Nos quidem haibemus
sapientiã diuiniã. sed uos non po¬
testis etĩ capere: neq tunic potera¬
tis. quia ad huc pciruuli ꝓbamin

Expanded text:
irtute Dei, hoc est in virtute miraculorum probetur. Sapinam loquimur inter perfectos in fide et sensu, qui valent eam capere. Perfectos hic appellat apostolos aliosque credentes, qui intantum etiam profecerant in fide, ut socii essent et adjutores in officio praedicationis, sicut erat Timotheus, Titus, Sosthenes, aliquando quamplurimi, et est sensus: Nos quidem habemus sapientiam divinam, sed vos non potestis eam capere neque tunc poteratis, quia adhuc parvuli probam
Abbreviated transcription (Latin):
tiã polito sermone p̃dicaui: Adñ¬
ticiuis uobis testimoriiũ xp̃ĩ ĩ Testi¬
moniũ xp̃i est ceucitigeliũ : quia
ibi sunt testimorua incarnationis
eius. passionis. mortis. resurrectionis
ascersionisq cidccielos: et iduetit
adiuditium :¬
i Non enĩ iudicaui me
scire aliqͥd in t̾uos: nisi iħm xp̃m

Expanded text:
sermone praedicavi: Annuntians vobis testimonium Christi. Testimonium Christi est Evangelium, quia ibi sunt testimonia incarnationis ejus, passionis, mortis, resurrectionis ascensionisque ad coelos, et adventus ad judicium. Non enim judicavi me scire ali
Abbreviated transcription (Latin):
assumptioerit. nisi uita ex moytius.
Sensus huius modi ÷  Si amissio iudȩorũ
quaderelicti sunt adõ propter infideli¬
tatem. gentium reconcilictio fuit. qui¬
bus ds̃ ante aduentum filii sui quodam¬
modo iratus erat : quanto magis assup¬
tio illorum qua assum̃ttur ad fidem
prestabit electis uitam ex mortuis.
S tatim enimut illi coeperunt uiuere
deo ꝑfidem quia antea mortui erant in
fidelitite: adueniet dies iudicu. etresur.¬
gent om̃s depuluere terrȩ. uiuentq: om
i& enimgentibus ad fidem amissio eorũ:
proderit & assumptio. Qm̃ uitu et̃na da¬
bitureleccis ex mortius : aliomodo assũp¬
tionis nomine apłi possunt intelligi.
qui uita fidelibus gentium extiterunt :
Lucie in quit assumptio est nisi uita

Expanded text:
audis erit, nisi vita ex mortuis? Sensus hujusmodi est: Si amissio Judaeorum, qua derelicti sunt a Deo propter infidelitatem, gentium reconciliatio fuit, quibus Deus ante adventum Filii sui quodammodo iratus erat, quanto magis assumptio illorum, qua assumuntur ad fidem, praestabit electis vitam ex mortuis? Statim enim ut illi coeperint vivere Deo per fidem, qui antea mortui erant in infidelitate, advenit dies judicii, et resurgenit etenim gentibus ad fidem amissio eorum, proderit et assumptio, quoniam vita aeterna dabitur electis ex mortuis. Alio modo, assumptionis nomine apostoli possunt intelligi, qui fidelibus gentibus vita exstiterunt. Quae, inquit, assumptio est, nisi vita
Abbreviated transcription (Latin):
quib lacte opussit. id÷ siplici¬
&rudi doctrina nonsoli cibo.
id÷ ꝑfecta doctrina: & ꝓfundis
misteriis becctus eñĩ apłs hanc
habec consuetudinẽ. ut simplicẽ
doc trinã lactis nomine designet:
ꝑfectt̃ aut̃ solidũ cibũ appellet ⁊
Vnde dicit corinthis: ad huc
minus ꝑfectis: lacuobis potum
dedi non escam : quic necdum
potestis accipere: lacergo sĩplicis
doctrine ÷ incarnatio filui dei
passio. mors. resurrectio illius.
ascensio inccelis: Solidus uero
cibus ꝑfecti sermonis ÷ misteriũ
trintatis: quomodo filius cocie¬
abutroq & quomodo tressint
inꝑsonis & unus in substantiai
dĩtatis: sed qui non potest intel¬
ligere qđ euuangelista ate
Uerbũ caro fuctum ÷: quomodo
poterit adaltitudinẽ eius ser¬
monis ꝑuenire Ubi ait. in
principio erat uerbũ & uerbum
erat apud dm̃ & ds̃ erat uerbũ
equitur : Om̃is enĩ quilcictis :

Expanded text:
quibus lacte opus sit, id est simplicquibus lacte opus sit, id est simplici doctrina, non solido cibo, id est perfecta doctrina profundisque mysteriis: beatus enim Apostolus habet consuetudinem ut sidoctrinam lactis nomine designet, perfectam autem, solidum cibum appellet; unde dicit Corinthiis adhuc minus perfectis : Lac vobis potum dedi, non escam, quia necdum potestis capere. Lac ergo simplicis doctrinae est incarnatio Filii Dei, passio, mors, resurrectio illius, ascensio in coelos: solidus vero cibus perfecti sermonis est mysterium Trinitatis, quomodo Filius coaeab utroque, et quomodo tres sint in personis, et unus in substantia Deitatis. Sed qui non potest intelligere quod evangelista ait: Verbum caro factum est, quomodo poterit ad altitudinem sermonis ejus pervenire, ubi ait: In principio erat Verbum? et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum equitur: Omnis enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
menta exordii sermonũ dei.
& fucti estis quib lucte opus
sit: non solido cibon
adeos loquitur quidiu morantes
in lege. exercittitum sensũ debu¬
allata ÷: quicerte cũ debissent
magistri esse gentilium ꝓpter
tempus p̃teritum. in quo omniai
suꝑius memorata habuerunt :
rursum indigebant ut doce¬
rentur abillo ceterisq aplis.
quaesint elementa exordii ser¬
monũ dĩ: Elementa dicuntur
quasi eleuamenta. qđ ex ipsis
cetȩraeriginẽ sumant. intia
indelic& & fundamenta crea¬
turarũ i aquib dam etiã dicuTur
elementa ꝑ ͫ qurisi fabrimenta¬
ab eo quod ÷ ile.¬
exeis fabricatasint omnia
uel ipscis caracteres & ꝓnuntia¬
tiones litterarum. qm ex ipsis¬
elem̃tis exordium sumunt sermones.
uelcerte inͥtia ipsa & fundam̃ta
doceamini quuesint elementt
lit terarũ uelinitia fidei cũ iãra¬
scdm tẽpus deberetis ꝓfunditatẽ
misteriorũ intelligendo scrutari.
& ꝑfecti esse infide S adhuc¬
facti estis inquit quasi inftntes

Expanded text:
menta exordii sermonum Dei: et facti estis quibus lacte opus sit, non solido cibo. Ad eos loquitur qui diu morantes in lege exercitatum sensum debuallata est. Qui certe cum debuissent magistri esse gentilium, propter tempus praeteritum, in quo omnia superius memorata habuerunt, rursum indigebant ut docerentur ab illo caeterisque apostolis, quae sint elementa exordii sermonum Dei. Elementa dicuntur quasi elevamenta, eo quod ex ipsis caetera originem sumant, initia videlicet, et fundamenta creaturarum. A quibusdam etiam dicuntur elimenta peti, quasi fabricamentab eo quod eex eis fabricata sint omnia. ipsos characteres et pronuntiationes litterarum, a quibus exordium sumunt sermones, vel certe ipsa initia et fundamenta doceamini quae sint elementa litterarum vel initia fidei, cum debueritis profunditatem mysteriorum intelligendo scrutari, et perfecti esse in fide. Facti estis inquit quasi infantes
Abbreviated transcription (Latin):
doctrincie: expers ÷ sermonis
hoc ÷ aliemis ÷ adis¬
cretione ꝑfectte iustiticie. qui¬
dũ non potest penetrare archana
misteriorũ: nescri itti ut expedit
discretionẽ ftcere inter bonũ
& malum : Redditq causci: quare
puruulus inquid est: subaudis
sensu & intellectu : Perfectorũ
aũ hominũ ÷ solidus cibus.

Expanded text:
expers est sermonis hoc est, alienus est a discretione perfectae justitiae, quia nondum potest penetrare arcana mysteriorum nec scit ita ut expedit, discretionem facere inter bonum et malum, redditque causam quare: Parvulus est enim, subaudis sensu et intellectu. Perfectorum autem hominum est solidus cibus
Abbreviated transcription (Latin):
ilis qua carnaliter illã non obseruo.
xpo confirus sum crucudest
cncrucifix ussum incruce xp̃i.¬
qua mea percata incruce illius
afix a sunt id ÷ dele ta & mor¬
aficata :
Vliuo aut̃ iã nonego: uiuit

Expanded text:
carnaliter illam non observo. risto confixus sum cruci, id est confixus sum in cruce Christi, quia peccata mea in cruce illius affixa sunt, id est deleta et mortificata. Vivo autem jam non ego. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
meo aduentu & meo exẽplo. ut ñ desi¬
ciatis infide: sed pocius consolidemi¬
ni ut si necessitas fuerit talia sustire¬
re possitis qualia & ego modo susti¬
eo: cũ onesimo carissimo & fideli

Expanded text:
o adventu et meo exemplo, ut non deficiatis in fide, sed potius consolidemini, ut si necessitas fuerit, talia sustinere possitis, qualia et ego sustieo cum Onesimo charissimo. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ habemus peregrinari a corpn
& prȩsentes eẽ ad dm̃ in animai sib¬
audis quã presentes eẽ incorpore: &
absentes eẽ in anima adõ. Id mags
desideraremusiam eẽ in p̃sentie da
alieni in corpore isto mortidi. quã
ẽẽ in hoc corpore mortali. ubi ma¬
nentes: longe sumus adĩ concẽpli¬
tione :¬
q Et iđo quia hanc uoluntatẽ
habemus contendima Iaboramps
cere illi siue absentessimm auentes is
corpore mortali. siue p̃sentes indnin
Quia qui hic positus plac& dõ. illic ñ
displicebit ei:
.Om̃s enĩnos manifes¬
ri ⁊ p̃sentarioport& ante tribunah

Expanded text:
inari a corpore, et praesentes esse ad Deum. In anima subaudis, quam praesentes esse in corpore: et absentes esse in anima a Deo, id est magis desideramus jam esse in praesentia Dei, alieni a corpore isto mortali, quam esse in hoc corpore mortali, ubi manentes longe sumus a Dei contemplatione. Et ideo quia hanc voluntatem habemus, contendimus et laboramus placere illi, sive absentes simus, manentes in corpore mortali, sive praesentes in anima: quia qui hic positus placet Deo, illic non displicet ei. Omnes enim nos manifestari et praesentari oportet ante tribuna
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibile. degluciatur ab inmorta¬
litate & uita mansura. sic̃ consumit᷑
paruissima gutta aquę a uirtute ignis.
ꝓiectt in maximũ incendiũ : Acsi di¬
cer& : Idõ ingemiscimus in hoc corpore
mort̾ali. quod grauat᷑ diuersis angus¬
tus : quia si poss& fieri nollemus mori.
Seduellemus ut ipsa mors in nobis de¬
ficer&. & reciperemus in p̃senti scło
in mortalitatẽ. ut umquã ñ morere¬
mur: sed nullo modo fiet istud in p̃sen¬
Qui aut̃ efficit nos in hoc ipsũ.¬
Id ÷ qui ꝑficiet nos in mortales in alic
pignus. quanta erithereditas &
completio ꝓmissionis
Audentes
igitur semper
Id ÷ audaciã
habemus. & ausi sumus dicere ha¬
bere nospignus sp̃ssc̃i : & sumus
scientes qm̃ dũ sumus incorporemor¬
tali: peregrinamur ad ño. ld ÷ longe
sumus ad nõq Cum idem a postolus
dicat alibi confirmans sententiã
cuiusdam gentilis. q̃m in ipso

Expanded text:
t corruptibile, deglutiatur ab immortat corruptibile, deglutiatur ab immortalitate et vita mansura, sicut consumitur parvissima gutta aquae, avidi ignis projecta in maximum incendium, ac si diceret: Ideo ingemiscimus in hoc corpore mortali, quod gravatur variis angustiis, quia si posset fieri, nollemus mori, sed vellemus ut ipsa mors in nobis deficeret, et reciperemus in praesenti saeculo immortalitatem ut nunquam moreremur; sed nullo modo fiet illud in praesenQui autem efficit nos in hoc ipsum, qui perficiet immortales in alia pignus, quanta erit haereditas et completio promissionis? Audentes igitur semper, id est audaciam habemus, et ausi sumus dicere habere nos pignus Spiritus sancti et sumus scientes quoniam dum sumus in hoc corpore mortali, peregrinamur a Domino, id est, longe sumus a Domino. Cum idem Apostolus dicat alibi, confirmans sententiam cujusdam gentilis, quoniam in ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
mortalipositi. in gemiscimꝰ: Id ÷ cum¬
gemitu postulamus absolui ab hoc
corpore mortali. cupientes suꝑ in diu
habitationem nr̃am quȩ decȩlo ẽ: id ÷
inmortale corpus cupientes recipere. ⁊¬
Quodidõ decȩlo dicitur eẽ : quia cęleste
erit & incęlis habitabit : Suꝑ indui
aut̃ id÷ suꝑ animam: sicut modo isto
Subaudis xp̃o & non nudi
inueniamur ab illo : Et ẽsensus Iunc
recipiemus corpus inmortale adgłam.
& tunc erit celeste: Sindie mortis
nr̃ae uł indie iudici fuerimus uestiti
xp̃o. ut ipse sit uobiscũ. & ñ fuerimus
tione alieni  Om̃s enim electi xp̃os
uestiti. quict ipse ẽ eorũ ꝓtectio: sicut
apostolus dicit: Quotquot in xp̃o
intabernaculo isto Id ÷ in corpo
re mortiili quasi uiectores inpapili¬
onibus ingemiscimus: id÷ dolemus
grauati fa̾me. siti. nuditate. aliisq
periculis : eo qđ nolumus expoliari
ab hoc corpore moritili  Sed uolu¬
mussuꝑuestiri in mortalitate.
non in t̃ueniente morte. ut absor

Expanded text:
mortali, positi, ingemiscimus, id esgemitu postulamus absolvi ab hoc corpore mortali, cupientes superindui habitationem nostram quae de coelo est, id est, immortale corpus cupientes recipere. Quod ideo de coelo dicitur esse, quia coeleste erit et in coelis habitabit, superindui autem, id est super animam, sicut modo isto subaudis a Christo, et non nudi inveniamur, ab illo, et est sensus: Tunc recipiemus corpus immortale ad gloriam, et tunc erit coeleste si in die mortis nostrae vel in die judicii fuerimus vestiti Christo, ut ipse sit nobiscum, et non fuerimus tione alieni. Omnes enim electi Christo sunt vestiti, quia ipse est eorum protectio, sicut Apostolus dicit: Quotquot in Chrisin tabernaculo isto, id est re mortali, quasi viatores in papilionibus, ingemiscimus, id est, dolemus gravati, fame, siti, nuditate, aliisque periculis eo quod nolumus exspoliari ab hoc corpore mortali, sed volumus supervestiri immortalitate, non interveniente morte, ut absorb
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsosit. unde & ubiq presens
est : quare dicit modo longe nos¬
eẽ a dño Nimirũ idõ talia dicit.
quic ꝓprius locus omnipoten¬
tis dei caelum dicitur. ibiq semꝑ
uidetur ab angłis scĩs & homi¬
nibus iustis : Et quia hic positi sumus
grinariab illa gla: Perfis Sdo¬

Expanded text:
 unde et ubique praesens est, quare dicit modo nos longe esse a Domino? Nimirum ideo talia dicit, quia proprius locus omnipotentis Dei coelum dicitur, ibique semper videtur ab angelis sanctis et hominibus justis: et quia hic positi ubi grinari ab illa gloria. Per fid
Abbreviated transcription (Latin):
fornuccitor : cũ eiusmodi id ÷ cũ tali
nec cibũ sumere  Quid enĩ mihi
dehis qui foris sunt iudicare.
id ÷ quid ꝑtinet ad me iudiccire
dehis qui forissunt. depaganis
uidelicet. qui extra ecłam surit.
Nonne dehis qui intus sunt in
Aecła uos iudiccitis. siue discernitis.o

Expanded text:
ali, nec cibum sumere. Quid enim mihi est de his qui foris sunt, judicare? Id est, quid pertinet ad me, judicare de his qui foris sunt, de paganis videlicet, qui extra Ecclesiam sunt? Nonne, de his qui intus sunt, in Ecclesia, vos judicatis? sive discernitis
Abbreviated transcription (Latin):
seb deo honor & gła in secula
seculorum:
Quidã regẽ scłorum in hoc loco intel
nuisibili. dicentes idõ illũ appella¬
an esse ab apło inuisibilẽ. qđ eius ꝑso¬
io inueteri testam̃to ꝑ aliquã subiec¬
itĩ creaturã & si militudinẽ ñ fuerit
ostensa sedfilii: sic̃ ostensa ÷ esaiae. qͥ
uidit illũ inhabitu regnantis sedere:
& daniheli quidixit: Aspiciebã in
cͥ usu noctis: & ecce filius hominis uenit.
& data ÷ ei potestas: Quos beatus
augustinus rep̃ hendit. affirmans re¬
gen scłorum inusibilẽ scãm trinitatẽ
appellatũ ẽẽ : patrẽ uidelic& & fili¬
rum unitatem deitatis facit. quae ÷
unus ds : Etsicut ÷ pater inuisibilis.
dicunt ꝑsonã patris ñ ẽe ostensã inueteri
testam̃to: adtendant quid dicat cdanihel:
Aspiciehã inquiens. & eccerintiquus dierũ
sedit: Quaꝓpt̃ rex scłorum scã trinitas ÷.

Expanded text:
soli Deo honor et gloria in saecula soli Deo honor et gloria in saecula saeculorum. Quidam regem saeculorum in hoc loco intellApostolus invisibili, dicentes in Deo illum appellatum esse ab Apostolo invisibilem, quod ejus persona in Veteri Testamento per aliquam subjectam creaturam et similitudinem non fuerit ostensa, sed Filii, sicut ostensa est Isaiae, qui vidit illum in habitu regnantis sedere, et Danieli qui dixit : Aspiciebam in visu noctis, et ecce Filius hominis venit, et data est ei potestas. Quos beatus Augustinus reprehendit, affirmans regem saeculorum invisibilem sanctam Trinitatem appellatam esse, Patrem videlicet, et Filirum unitatem Deitatis facit, quae est unus Deus, et sicut est Pater invisibilis, dicunt personam Patris non esse ostensam in Veteri Testamento, attendant quid dicat Daniel: Aspiciebam, inquit, et ecce Antiquus dierum sedit . Quapropter rex saeculorum sancta Trinitas
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ pacienciã ad informationẽ.
siue adexemplũ eorum quicre¬
dituris unt illi: inuitam
acterna mi
Quare sit miscđiam consecutus: expo¬
nit causas xp̃c inquit daturus uenl
inimicũ. quẽ cũ sanar& nemo in
ceteris desperar& : Egit dñs more
ꝑitissimi medici. qͥ ueniens adillulo¬
bu ubrante agnius erit: & ubiplur¬
mi sunt infirmi. quẽ cũq. grauorl
in firmitate laborantẽ. & indes¬
sestione positũ inuenit. illũ assumi
snui ad curandũ. ut in illo ostender&
uriciam suae artis: & ut ali infirmi
ndentes illũ sanatũ quigrauiori
nebo grauaba tur. ñ desperent de
plite: sedunus quisq. illo inloco dicat
imosuo: uade ad illũ medicũ. secu¬
utus medicus. ostendit inbeato pau¬
lo grãm suae medicine. id ÷ miscdłiam
sue pietatis: sanando illũ a languore
nfidelitatis & morbo uiciorũ. ut in
No ostender& quia si illuis misertꝰ ÷
iuieius fuit ꝑsecutor inscĩs martirib:
inq & aliis miserebitur:
seulorum. im mortali. in uisibili

Expanded text:
 patientiam ad informationem, sive ad exemplum eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam. Quare sit misericordiam consecutus, exponit causas: Christus, inquit, daturus veniam inimicum, quem cum sanaret, ne me in caeteris desperaret, egit Dominus more peritissimi medici qui veniens ad illum locum ubi antea ignotus erat, et ubi plurimi inborantem, et in desperatione positum invenit, illum assumit primum ad curandum, ut in illo ostendat peritiam suae artis, et ut alii infirmi videntes illum sanatum qui graviori morbo gravabatur, non desperent de salute, sed unusquisque illo in loco dicat proximo suo: Vade ad illum medicum, secuhristus verus medicus, ostendit in beato Paulo gratiam suae medicinae, id est misericordiam suae pietatis, sanando illum a languore infidelitatis et morbo vitiorum, ut in illo ostenderet quia si illius misertus est, qui ejus fuit persecutor in sanctis martyribus, utique et aliis miserebitur. Regi autem saeculorum immortali, invisibili,
Abbreviated transcription (Latin):
scłorum p̃teritorũ & futurorũ: Homo uͦ
assũptus a uerbo. exeo tẽpore rex ÷ fu¬
turorũ: ex quo assũptus ÷ a uerbo: Nã
p̃tĩtorum scłorum ñ fuit rex ille ho¬
mo quia ñerat :
Soli deo ID
scẽ trinitati. honor. laus. uibilatio.

Expanded text:
orum praeteritorum et futurorum; homo vero assumptus a Verbo ex eo tempore rex est futurorum ex quo assumptus est a Verbo; nam praeteritorum saeculorum non fuit rex ille homo quia non erat. Soli Deo, id est sanctae Trinitati honor, laus, jubilatio,
Abbreviated transcription (Latin):
Abhis id ÷ apetro aiacobo & iohanne.
qui uidebantur aliquid eẽ a semet¬
ipsis sicut supra diximus. quales
ꝑ aduentum sp̃s sc̃i corroborantur
non ꝑtinet ad me utdicam: sed
hocsolum modo dicã quia nibil
me aliter est. hoc est nulla dis¬
tintia interme & illos est: Et
xp̃ianorum petrus negauit
post quã abillo doc cus est iohannes
& iacobus tempore passionis relicto
eo fugerunt cũ aliis aplis: Mihi¬
eñi qui uidebantur ẽẽ aliꝰquid:¬

Expanded text:
Ab his, id est Petro, et Jacobo, et Joanne, qui videbantur aliquid esse a semetipsis, sicut supra diximus, quales per adventum Spiritus sancti corroborarentur, non pertinet ad me ut dicam, sed hoc solummodo dicam, quia nihil mea interest, hoc est: nulla distantia inter me et illos est; et or Christianorum, Petrus negavit postquam ab illo doctus est. Joannes et Jacobus tempore passionis, relicto eo, fugerunt cum aliis apostolis. Qui videbantur aliquid