comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anhelante: liceat audenter dicere qr
saulus ꝓpter suꝑbiam uocem increpati¬
onis: iste uero ꝓpter humilitatem uo¬
cem consolationis audiuit. Hunc qr
humilitas strauerat. diuina pietas
erigebat: illum quia suꝑbia erexe¬
rat: diuina seueritas humiliabat. Ha
gitate que fecistis. Largiratem suꝑne
pietatis aspicite: ⁊ ad misericordẽ iu-¬
dicem dum ad huc expectat cum lacͥ¬
mis uenite. Considerantes namq qd̃
iustus sit: peccata ur̃a nolite negli ge¬
le: considerantes uero quod pius sit:
nolite desperare. Prebet apud deum
homini fidutiam d̾̃s homo. Est nob̾¬
spes magna penitentib: quia aduo¬
catus nr fc̃s est iudex ñr: qui uiuit

Expanded text:
anhelante, liceat audenter dicere quia anhelante, liceat audenter dicere quia Saulus propter superbiam vocem increpationis, iste vero propter humilitatem vocem consolationis audivit. Hunc quia humilitas straverat, divina pietas erigebat, illum quia superbia erexerat, divina severitas humiliabat. Habgitate quae fecistis. Largitatem supernae pietatis aspicite, et ad misericordem judicem, dum adhuc exspectat, cum lacrymis venite. Considerantes namque quod justus sit, peccata vestra nolite negligere; considerantes vero quod pius sit, nolite desperare. Praebet apud Deum homini fiduciam Deus homo. Est nobspes magna penitentibus, quia advocatus noster factus est iudex noster, qui beat
Abbreviated transcription (Latin):
głe: Dominus fortis ⁊ potens: dons¬
nus potens in prelio. Et rursumA
minus uͥtutum. ip̃e ẽ rexgłe. Pta
dei ergo fortitudinem nuntiandus
erat: qui u̾tutum dñs ⁊ potens in
lio contra potestates aereas ad bellal
ait. Quo negante. abbas compuls ẽ
dicere quid uidisset. At ille uidens se
et deprehensum: hoc quoꝙ quod abbatẽ
latebat aꝑuit adiungens. Quando su¬
ꝑ me uidisti lucem de celo descendere:
uox etiam pariter uenit dicens. Di¬
missum est peccatum tuum: et qui¬
dem omp̃s d̾s peccatum eius potuit
racendo laxare: sed loquendo ꝑuocem.
racliando ꝑlumen: exemplo sue mĩe.
cutorem suum saulum dominus de
celo ꝓstrauit: de celo allocutus ẽ. Ecce
nr̃is quoq temporib: peccator ⁊ pe¬
nitens uocem de celestibus audiuit.
Ili dictum est quid me ꝑsequeris: iste
uero meruit audire dimissum est
peccatum tuum. Longe ẽ inferior me-¬
ritis: peccator penitens iste quam
paulus.Sz quia adhuc hac in re de
sulo loquimur crudelitatem necis

Expanded text:
: Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio . Et rursum: Dominus virtutum ipse est Rex gloriae. Per Dei ergo fortitudinem nuntiandus erat, qui virtutum Dominus et potens in praelio, contra potestates aereas ad bella it. Quo negante, abbas compulsus est dicere quid vidisset. At ille videns se esse deprehensum, hoc quoque quod abbatem latebat aperuit adjungens: Quando super me vidisti lucem de coelo descendere, vox etiam pariter venit, dicens: Dimissum est peccatum tuum. Et quidem omnipotens Deus peccatum ejus potuit tacendo laxare; sed loquendo per vocem, radiando per lumen, exemplo suae miser quod persecutorem suum Saulum Dominus de coelo prostravit, de coelo allocutus est. Ecce nostris quoque temporibus peccator et poenitens vocem de coelestibus audivit. Illi dictum est: Quid me persequeris? Iste vero audire meruit: Dimissum est peccatum tuum. Longe est inferior meritis peccator iste poenitens quam Paulus. Sed quia adhuc in hac re de Saulo loquimur crudelitatem necis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nature. Nam sc̃i illi celestis patrie
tunc solum sunt angłi: cum ꝑ eos ali¬
qua nuntiantur. Unde ⁊ ꝑ psalmistã
dititur. Qui facit angłos suos sp̃s.
Acsi patenter dicat. Qui eos quos
semꝑ habet sp̃s: etiam cum uoluerit
angelos facit. Nii autem qui mini¬
ma nuntiant angeli: qui uero sũ¬
ma adnuntiant archangłi uocan¬
tur. Hinc ẽ enim quod ad mariã
uirginem ñ quilibet angłs: sed ga
quippe ministerium summũ ange¬
lum uenire dignum fuerat: qui
summũ omĩum nuntiabat. Qui
idcirco etiam priuatis nominibuᷤᷤ
censentur: ut signetur ꝑ uocabula.
etiam in oꝑatione quid ualeant
Neq enim in illa sc̃a ciuitate qͣm
de uisione omnipotentis d̾i plena
nominibus sciri ñ possint: sed cũ
ad nos aliquid ministraturi uenr
apud nos etiam nomina a minibe¬
riis trahunt. Michael namꝙ
ut d̾̃s. Gabriel autem. fortitudi
Raphael uero. dicitur medicin
Et quoties mire uͥtutis aliquid
tur: michael mitti ꝑhibetur: ut

Expanded text:
a. Nam sancti illi celestis patrie tunc solum sunt angeli, cum per eos aliqua nuntiantur. Unde et per psalmistam dicitur: «Qui facit angelos suos spiritus»; ac si patenter dicat: qui eos, quos semper habet, spiritus, etiam, cum voluerit, angelos facit. Hi autem, qui minima nuntiant, angeli, qui vero summa annuntiant, archangeli vocantur. Hinc est enim, quod ad Mariam virginem non quilibet angelus, sed Gabquippe ministerium summum angelum venire dignum fuerat, qui summum omnium nuntiabat. Qui idcirco etiam privatis nominibus censentur, ut signetur per vocabula etiam in operatione, quid valeant; neque in illa sancta civitate, quam de visione omnipotentis Dei plena nominibus sciri non possint, sed, cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. Michael namque «quis ut Deus», Gabriel autem «fortitudo Dei», Raphael vero dicitur «medicina Dei». Et quotiens mire virtutis aliquid agitur, Michael mitti perhibetur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
amorem euertitur: ab assuetis iu¬
qs ñ emundatur. Euersa ergodo¬
mo inuenitur dragnia:. quia dum
pturbatur conscientia hominis:re¬
pratur in homine similitudo condi¬
cus. Et cum inuenĩt: conuocat a¬
micas ⁊ uicinas dicens. Congratula

Expanded text:
timorem evertitur, ab assuetis vittimorem evertitur, ab assuetis vitiis non emundatur. Eversa ergo domo invenitur drachma, quia dum perturbatur conscientia hominis, reparatur in homine similitudo conditoris. Et cum invenerit, convocat amicas et vicin
Abbreviated transcription (Latin):
natur ꝑ pastorem. ip̃e ⁊ ꝑ mulierent
ipse enim d̾s: ip̃e ⁊ dei sapientia ẽ. ẜ
quia imago exprimitur in dragma
mulier dragnam ꝑdidit: quandol
mo qui conditus ad imaginem dei fu¬
rat. peccando a similitudine sui condi¬
toris recessit.S accendit mulier lu¬
cernam: quia d̾i sapientia apparuit
humanitate. Lucerna quippe. lumes
intesta ẽ. Lumen uero intesta ẽ: diu¬
nitas in carne.De qua uidelicet te¬
sta sui corporis: dicit ip̃a sapientia
Exaruit uelut testa uirtus mea. Qi
enim testa in igne solidat᷑. eiꝰ uirtꝰ
sicut testa exaruit: quia assumpti
carnem ad resurrectionis głam. e
passionis tribulatione roboraurt I¬
censa autem lucerna eu̾tit domum.
mox ut eius diuinitas ꝑ carnẽ la¬
ruit: omnis se nr̃a conscientia col¬
cussit. Domus namq eu̾titur bi
consideratione reatus sui humail
conscientia ꝑturbatur. Qui eu̾siol
sermo ñ discrepat ab eo quod ĩ als
palicibus legitur emundat: quia ni¬
qiidin praua mens si ñ prius per

Expanded text:
gnatur per pastorem, ipse et per mulierem. Ipse etenim Deus, ipse et Dei sapientia. Et quia imago exprimitur in drachma, mulier drachmam perdidit, quando homo, qui conditus ad imaginem Dei fuerat, peccando a similitudine sui conditoris recessit. Sed accendit mulier lucernam, quia Dei sapientia apparuit in humanitate. Lucerna quippe lumen in testa est: lumen vero in testa, est divinitas in carne. De qua videlicet testa sui corporis dicit ipsa Sapientia: Exaruit velut testa virtus mea . Quia enim testa in igne solidatur, ejus virtus sicut testa exaruit, quia assumptam carnem ad resurrectionis gloriam ex passionis tribulatione roboravit. Accensa autem lucerna evertit domum, quia mox ut ejus divinitas per carnem claruit, omnis se nostra conscientia concussit. Domus namque evertitur cum consideratione reatus sui humana conscientia perturbatur. Qui eversionis sermo non discrepat ab eo quod in aliis codicibus legitur, emundat, quia nimirum prava mens si non prius per
Abbreviated transcription (Latin):
condescendunt: et quo se petc̃ore
ñ credunt: eo deterius pecc̃ores ful
De quorum ꝓfecto numero pharis
extiterant. qui duudicantes dñs
quod peccatores reciperet: arenti corde
olestis eos medicus blandis fomentis
quat. Henignum paradigna ebicit:
imi eorum corde uulneris tumorem p̃re¬
mit. Ait namꝙ. Quis ex uobis hõ
qui habet centum oues: ⁊ si ꝑdiderit
anam ex illis. nonne dimittit nona¬

Expanded text:
condescendunt; et quo se peccatores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. De quorum profecto numero Pharisaei exstiterant, qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, arenti corde coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris tumorem premit. Ait namque: Quis ex vobis homo, qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimittit nona
Abbreviated transcription (Latin):
dignationem: quamuis ⁊ iusti solẽt
recte peccatorib indignari. Sed aliia
ẽ quod agitur typo suꝑbie: aliud qd̃
zelo discipline. Dedignant᷑ etenim:
sed ñ dedignantes. Desperant: s nb̃
desperantes. ꝑsecutionẽ cõmouent h
amantes: quia ⁊si foris increpatione
ꝑ disciplinam exaggerant: intus ti

Expanded text:
dignationem, quamvis et justi soleant dignationem, quamvis et justi soleant recte peccatoribus indignari. Sed aliud est quod agitur typho superbiae, aliud quod zelo disciplinae. Dedignantur etenim, sed non dedignantes; desperant, sed non desperantes; persecutionem commovent, sed amantes, quia etsi foris increpationes per discipli
Abbreviated transcription (Latin):
stiuum tempus quod cor¬
pori meo ualde contrariũ
est:loqui me de expositiõe
euangłii longa mora interueniente
ꝓhibuit. Sed numquid quia lingua
tatuit. ardere caritas cessauit: Hoc
etenim dico. quod apud seur̃m unꝰ¬
quisq cognoseit. Plerumq caritas
quibdam occupationib p̃pedita ⁊ im
gra flagrat in corde.⁊ tamen ũ monsi
tur in opere: quia ⁊ sol cum nube tebꝰ
ñ uidetur. in terra ⁊ tamen ardet ĩ ces
Sic ẽẽ occupata caritas solet. ⁊ intua
uim ardoris sui exerit: ⁊ foris flamnus
oꝑis ñ ostendit. S quia nunc ad los¬
dum tempus rediit ur̃a me studia
accendunt: ut mͥ tanto amplius loͥ
libeat: quanto hoc ur̃e mentes desiden¬
bilius expectant. Audistis in lections
euangłica fr̃s mei. quia peccatores et
publicani accesserunt ad redemptorĩ
nr̃m.⁊ ñ solum ad coͥloquendum:
etiam ad conuescendum recepti st
Quod uidentes pharisei dedignatist
Ex quare colligite quia uera iustitia
compassionem habet. falsa iustitia de¬

Expanded text:
stivum tempus quod corpori meo valde contrarium est, loqui me de expositione Evangelii longa mora interveniente prohibuit. Sed nunquid quia lingua tacuit, ardere charitas cessavit? Hoc etenim dico, quod apud se vestrum unusquisque recognoscit. Plerumque charitas quibusdam occupationibus praepedita, et in tegra flagrat inratur in opere. Quia sol cum nube tegitur, non videtur in terra, et tamen ardet in coelo: sic esse occupata charitas solet, et intus vim sui ardoris exerit, et foris flammas operis non ostendit. Sed quia nunc ad loquendum tempus rediit, vestra me studia accendunt, ut mihi tanto amplius loqui libeat, quanto hoc vestrae mentes desiderabilius exspectant. 2. Audistis in lectione evangelica, fratres mei, quia peccatores et publicani accesserunt ad redemptorem nostrum; et non solum ad colloquendum, sed etiam ad convescendum recepti sunt. Quod videntes Pharisaei, dedignati sunt. Ex qua re colligite quia vera justitia compassionem habet , falsa justitia de
Abbreviated transcription (Latin):
ergo colligendum est quantum de
gaudium faciat quando humilite
plangit iustus: si fecit in celo gauiliũ
quando hoc quod male gessit ꝑ pe¬
tentiam dampnat iniustus. Sequi

Expanded text:
ergo colligendum est quantum Deo gaudium faciat quando humiliter plangit justus, si facit in coelo gaudium, quando hoc quod male gessit per poenitentiam damnat injustus. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e substantie participẽ ex tempore
fc̃m̃ eẽ cognouimꝰ: da ut quod ĩte¬
rim pia fide uen̾am᷑. plena in futo
uisione speculem᷑. Hec est etenĩ unica
anime nr̃e salus ⁊ uita. tuũ imꝑpe¬
tuũ uultum. tuam cernere lucem.
Net dubitandũ quod rogãtes exau¬
dit nos: qͣndo quod rogamꝰ ip̃e prece¬
pit. quod dare ip̃e desiderat intenta.
mente postimus. Quomͦ enim pie
supplicantib famulis negare credẽ
tra quam petebant aꝑire ñ renuit:

Expanded text:
rae substantiae participem, ex tempore factum esse cognovimus, da ut quod interim pia fide veneramur, plena in futuro visione speculemur. Haec est etenim unica animae nostrae salus et vita, tuum perpetuum vultum, tuam cernere lucem. Nec dubitandum quia rogantes exaudiet nos, quando quod ipse praecepit rogamus: quod dare ipse desiderat, intenta mente poscimus. Quomodo enim pie supplicantibus famulis negare credendtra quam petebant, aperire non renuit?
Abbreviated transcription (Latin):
ego facio in nomine pr̃is mei. hec
testimoniũ ꝑibent de me. s uos ñ
creditis. quia ñ estis ex ouib meis.
Qui ergo se in nomine pris opera
sua facere testatur. ꝓfecto quia filiꝰ
dei sit credenclus ĩsinuat: s illi du¬
plici reatu tenentur obnoxii qͥ nec
u̾bis que loquutꝰ est nͨ fcĩs quibus
u̾itatẽ u̾boꝵ astruebat ad fidẽ pote¬
rant inuitari. merito q ex ouib
eius non eẽ dicunt᷑. quia ñ ouina
sĩplicitate pastorẽ bonũ sequi. s fe¬
rina potius rabie satagebãt ꝑsequi
uerũ quia non nulli qui fidem uer¬
botenus obseruant ⁊ habini ouiũ¬
beluina corda pretexunt. subsequent̾
ip̾e pastor que ouium suarum uita
que sit merces edocet. Oues mee uo¬
cem meam audiunt. ⁊ ego cognosco
eas ⁊ secuntur me: ⁊ ego uitam et̾¬
nam do eis. ⁊ ñ ꝑibunt met̾num.¬

Expanded text:
facio in nomine Patris mei, haec testimonium perhibent de me. Sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis . Qui ergo se in nomine Patris opera sua facere testatur, profecto quia Filius Dei sit credendus insinuat. Sed illi duplici reatu tenentur 95 obnoxii; qui nec verbis quae locutus est, nec factis quibus veritatem verborum astruebat, ad fidem poterant invitari; meritoque ex ovibus ejus non esse dicuntur, qui non ovina simplicitate pastorem bonum sequi, sed ferina potius rabie satagebant persequi. Verum quia sunt nonnulli qui fidem verbo tenus observant, et habitu oviluina corda praetexunt; subsequenter ipse pastor, quae ovium suarum vita, quae sit merces, edocet. Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis, et
Abbreviated transcription (Latin):
Unde oportet km̃i ut in edificatione
domus dei unusquisq: nr̃m exortã¬
do obsecrando. increpando. ip̃e piis
actib desudando quantum ualec insi¬
stat. ne si quem piã rex celestis nunc
desidem in oꝑe sui templi conspexerit.
hunc in tempore future dedicationis
magne sue sollempnitatis reddat ex¬
sortem. Satagamus mutuo caritatis
auxilio. ut omnes nos alacri corde
⁊ in defossos in oꝑibz que ip̃e p̃cepit
inueniens. omnes ad premia que
ꝓmisit ꝑpetue sue uisionis intro¬
uit ⁊ regnat d̾s inunitate sp̃s sc̃i.¬

Expanded text:
Unde oportet, carissimi, ut in aedificatione Unde oportet, carissimi, ut in aedificatione domus Dei unusquisque nostrum exhortando, obsecrando, increpando, ipse piis actibus insudando, quantum valet insistat, ne si quempiam rex coelestis nunc desidem in opere sui templi conspexerit, hunc in tempore futurae dedicationis magnae suae solemnitatis reddat exsortem. Satagamus mutuo caritatis auxilio, ut omnes vos alacri corde, et indefessos in operibus, quae ipse praecepit, inveniens, omnes ad praemia, quae promisit, perpetuae suae visionis introvivit et regnat
Abbreviated transcription (Latin):
uł amorientib uicti nichilominus
ex anima eorum corpora aut in ap
diisoluenda aut in ignem combure¬
da iactabant. ut quasi xp̃o resuscitan¬
cli ea facultatẽ toslerent: sed nemo ra¬
uit eos de manu eiꝰ. eui sicut ip̃e alibi
tem psalmos in laudis diuine su¬
auitate compleuit. porro oc̃tauum
ante finẽ psalterii de uictoria pug¬
ne qua gig antẽ strauerat dominũ
benedicendo confecit: ubi aꝑte indicat
quia omnes qui hic maligni hostis
certamina suꝑant. illic in requie ue¬
ra laudem sui redemptoris ⁊ adiuto¬
ris decantant. Benedicentes inquit
regi ꝓfecti sunt in tabernacula sua. le¬
tantes ⁊ alacri corde suꝑ omnib bomiᷤ
que fecerat dominꝰ dauid seruo suo.
⁊ isrł ppło suo. Letantes quippe iusti
suꝑ bonis que a dño accipiunt taber¬
natula introeunt celestium mansio¬
num. quia quamuis graues huius
breue nimirum uidetur. ⁊ leue totũ
quicquid et̾na beatitudine finitur.

Expanded text:
vel a morientibus victi nihilominus vel a morientibus victi nihilominus exanima eorum corpora, aut in aquas dissolvenda, aut in ignem comburenda, jactabant, ut quasi Christo resuscitandi ea facultatem tollerent. Sed nemo rapiebat eas de manu ejus, cui sicut ipse alibi tem psalmos in laudes divinae suavitatis complevit. Porro octavum ante finem Psalterii de victoria pugnae qua gigantem straverat, Deum benedicendo complevit. Ubi aperte indicat quia omnes qui hic maligni hostis certamina superant, illic in requie vera laudem sui Redemptoris et adjutoris decantant. Benedicentes, inquit, regi profecti sunt in tabernacula sua laetantes et alacri corde, super omnibus bonis quae fecerat Dominus David servo suo et Israel populo suo. Laetantes quippe 100 justi super bonis quae a Domino accipiunt, tabernacula introeunt coelestium mansionum; quia quamvis hujus graves breve nimirum videtur et leve totum quidquid aeterna beatitudine finitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tuam. uocem xp̃i necesse ẽ ñ solum
audiendo ⁊ credendo. sed ⁊ bene uiuen¬
do sequatur. Quod autem se oues suasz
cognoscere dicit. eligere utiq ⁊ ad reg¬
num celeste predestinare significat.
Unde salomon ait. Uias enim que a
dextris sunt nouit dñs. Et econtrario
de reprobis apłs. Qui aũt ignorat in¬
quit ignorabitur. Pulchre autẽ de ha
qui audirent uocem suã ⁊ sequerent᷑
ait. Et ego uitam et̾nã do eis. ⁊ ñ pen¬
bunt inet̾num. Nisi sunt namq ma
tyres oculis insipientium mori. uil
sunt ꝑire cum mortalem uitã diu̾¬
sis penarum generib subacti amit¬
terent. sed ñ ꝑibunt inet̾num. Non
uidebunt mortem inet̾num qͥ mox
soluti carcere carnis. debito suo certi¬
mini p̃mia sortiunt᷑. De quib ad hu
apte subclitur. Non rapiet eas quilꝙ
de manumea. Nitebantur quippe pl¬
cutores impii raꝑe pios x confessores
de manu enis. quando uel eos ad negl̃¬
dam fidem tormentis cogebant ut a¬
nimas eoꝵ alienas redderent a xp̃o.

Expanded text:
tuam, vocem Christi necesse est non solum audiendo et credendo, sed et bene vivendo sequatur. Quod autem se oves suas cognoscere dicit, eligere utique, ad regnum coeleste praedestinare significat. Unde Salomon ait: Vias enim quae a dextris sunt novit Dominus ; econtrario de reprobis Apostolus: Qui autem ignorat, inquit, ignorabitur . Pulchre autem de his qui audirent vocem suam et sequerentur, ait: Et ego vitam aeternam do eis, et non peribunttyres oculis insipientium mori, visi sunt perire, cum mortalem vitam diversis poenarum generibus subacti amitterent: sed non peribant in aeternum, non videbant mortem in aeternum: qui mox soluti carcere carnis, debita suo certamini praemia sortiuntur; de quibus adhuc aperte subditur: Non rapiet eas quisquam de manu mea. Nitebantur quippe persecutores impii rapere pios Christi confessores de manu ejus, quando vel eos ad negandam fidem tormentis cogebant, ut animas eorum alienas redderent a Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
quantum ualet se exercendo ⁊ purifi¬
cando ĩparat. Sex igitur ad fidei lon¬
ganimitatẽ. tria ad celsitudinẽ spei.
duo ꝑtinent ad latitudinẽ amoris:
quib tribus uͥtutum in signib. to¬
tum sc̃e eccł̃ie statum constat ꝑfici.¬

Expanded text:
quantum valet, se exercendo et purifiquantum valet, se exercendo et purificando praeparat. Sex igitur ad fidei longanimitatem, tria ad celsitudinem spei, duo pertinent ad latitudinem amoris, quibus tribus virtutum insignibus totum sanctae Ecclesiae statum constat
Abbreviated transcription (Latin):
ris cantico dominꝰ ait. Sicut liliũ
int̾ spinas. sic amica mea int̾ filias
Habebat uͦ sexaginta cubitos in lon¬
gitudine. ⁊ iuginti cubitos in latitu¬
dine: ⁊ triginta cubitos in altitudine.
Iongitudo ergo templi fidem scẽ ecclie
designat. ꝑ quam longanimit̾ inter
oꝑa sua bona prauorum adu̾sa tolerat:
latitudo caritatem qua ip̃a intus per
nario enim numero bonoꝵ oꝑum so¬
let ꝑfectio designari. quia ⁊ dominus
sex dieb mundi ornatum ꝑfecit: et
sex sunt huius seculi etates. in quib
scã eccłia ꝓ eterna requie piis actibus
instat. Bene uiginti sunt cubiti lati¬
tudinis. quia geminũ ẽ p̃ceptum ca
ritatis. qua eccł̃ia in tribulatione dila¬
tatur. quando ꝑfectus quisq ⁊ condi¬
torem ex toto corde. tota anima. tota
uirtute.⁊ ꝓximum tamqͣm serp̃m
diligere ꝓbatur. Bene triginta ĩ al¬
titudine sunt cubiti. quia omnis e¬
lectorum spes ad uisionẽ sc̃e tͥnitatis.

Expanded text:
ris Cantico Dominus ait: Sicut lilium ris Cantico Dominus ait: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias. Habebat idem LX cubitos in longitudinem, XXX cubitos in latitudinem, XXXX cubitos in altitudinem. Longitudo ergo Templi fidem sanctae Ecclesiae designat, per quam longanimiter inter opera sua bona pravorum adversa tollat: latitudo charitatem, qua ipsa intus per nario etenim numero bonorum operum solet perfectio designari, quia etiam Deus sex diebus mundi ornamentum fecit; et sex sunt hujus saeculi aetates, in quibus sancta Ecclesia pro aeterna requie piis actibus instat. Bene XX sunt cubiti latituritatis, qua Ecclesia in tribulatione dilatatur, quando perfectus quisque et conditorem ex toto corde, tota anima, tota virtute, et proximum tanquam seipsum diligere probatur. Bene triginta in altitudine sunt cubiti, quia omnis electorum spes ad visionem sanctae Trinitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationes significant: unde ẽ illud
psalmiste. fundamenta eiꝰ in montib
scĩs. At cum singulari numero fun¬
damentum ponitur: ip̃m sepius auc
hoc ergo fundamento lapides grandeᷤᷤ
⁊ p̃tiosi qui tenplum omne gestarent
sunt positi. quia ꝑ ip̃m ad ꝓpagan¬
dam toto orbe eccł̃iam ⁊ prius patriar¬
che ⁊ ꝓphete. ⁊ postiodum sunt apłi ĩ¬
structi. qui quo artius eiꝰ amore in¬
herebant eo fortius sectatores suos ĩ
edificio celesti sustentabant: quos ui¬
delicet lapides rex quadrari precepit
ut magistros eccłie compositos mori¬
bus. ⁊ immobiles animo ẽẽ deberȩ¬
signaret. Sicut enim quadratum qͣ¬
cumq uertitur stabit. ita nimirum
uita ꝑfectorum que ad ueritatis li¬
neam sollicite directa ẽ nullis temp¬
tationum impulsib a sua nouit sta¬
bilitate deici. Erat autem templum
de marmore pario qui ẽ lapis albus
exstructum. ut candorem eccl̃iastice
castitatis expͥmeret: de quo in amo¬

Expanded text:
cogitationes significant. Unde est illud cogitationes significant. Unde est illud Psalmistae: Fundamenta ejus in montibus sanctis . At cum singulari numero fundamentum ponitur, ipsum saepius aucthoc ergo fundamento lapides grandes et pretiosi, qui templum omne gestarent sunt positi, quia per ipsum ad propagandam toto orbe Ecclesiam, et prius patriarchae et prophetae, et postmodum sunt apostoli instructi, qui quo arctius amori ejus inhaerebant, eo fortius sectatores suos in aedificio coelesti sustentabant. Quos, videlicet, lapides rex quadrare praecepit, ut magistros Ecclesiae compositos moribus, et immobiles animo esignaret. Sicut vero quadratum, quocumque vertitur, stabit, ita nimirum vita perfectorum quae ad veritatis lineam sollicite directa est, nullis tentationum impulsibus a sua novit stabilitate dejici. Erat autem Templum Dei marmore pario, quod est, lapide albo extructum, ut candorem Ecclesiastieae castitatis exprimeret, de quo in amo
Abbreviated transcription (Latin):
ut per eiꝰ p̃sentiam insuꝑabiles int̾
scli terrentis aduersa simul ⁊ꝓsꝑa
blandientis ꝑdurent. Hec uiuante
tionis expositione transcurrimus.
sed uidetur congruum sollempni-¬
tati quam colimus de edificio tem¬
pli aliqua cõmemorare: ⁊ quamde¬
center ornatus illius eccłie significa¬
tioni conueniat indagare. Iarrat
ergo scͥptura. quia p̃ceꝑit salomon
ut tollerent lapides grandes. lapideᷤᷤ
preciosos in fundamentũ templi. ⁊
quadrarent eos. Lapides autem grã¬
des ⁊ preciosi qui in fundamento loca¬
ti totum onus templi sͥ suꝑ imposi¬
tum portant. eximios sc̃e eccł̃ie docto¬
res insinuant: grandes nimirum
excellentia meritoꝵ. p̃ciosos clarita¬
te signorum qui ab ip̃o domino u̾¬
bum audientes. totam crescentis¬
eccłie fabricam sua predicatione ge¬
nuierunt. Quando enim inscͥpturi
fundamenta plurali numero dicint᷑.
uel predicatores scõs. uł firmas iustoꝵ

Expanded text:
ut per ejus praesentiam insuperabiles inter ut per ejus praesentiam insuperabiles inter saeculi torrentis adversa simul et prospera blandientis perdurent. Haectionis expositione transcurrimus, sed videtur congruum solemnitati quam colimus de aedificatione templi aliqua commemorare, et quam decenter ornatus illius Ecclesiae significationi conveniat, indagare. Narrat ergo sacra Scriptura quia praeceperit Salomon, ut tollerent lapides grandes, lapides pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Lapides autem grandes et pretiosi, qui, in fundamento locati, totum onus templi sibi superimpositum portant, eximios sanctae Ecclesiae doctores insinuant, grandes nimirum excellentia meritorum, pretiosos claritate signorum, quae ab ipso Domino verbum audientes totam Ecclesiae crescentis fabricam sua praedicatione genuerunt. Quando enim in Scripturis fundamenta plurali numero dicuntur, vel praedicatores sanctos, vel firmas justorum
Abbreviated transcription (Latin):
he. Uenit ergo filius hominis. que¬
rere ⁊ saluare quod ꝑierat. Noc est
quod alibi dicit: ñ ueni uocare iuistos.
sed peccatores. Pius sane magister
murmurantib turbis sua mysteria
ñ dedignatur exponere ad eo scilicet
pecc̃oris penitentiam ñ ẽẽ respuen¬
dam. ut ip̃e dei filius. ob hanc maxinꝰ
querendam sit destinatus ad terras
qui ut pretatis sue nobis dispensa¬
tionem inculcet: sepissime se filiusl
hominis appellat: commendans sol
die dominice caritatis. Huic autẽ
homini idẽ redemptori nr̃o qui ec¬
cuam sibi uniu̾salem inuincibili
mentis fortitudine copulauit pro
modo suo quiꝙ similantur electi.
quando quod ip̃e intota eccł̃ia gene¬
raliter facit. hoc illi in suis singuli cor¬
dib agere specialiter curant. Nam qͦ¬
simn altum fodiendo suam uigilanter
conscientiam discutiunt. nequid in
ea sordidum lateat sollert̾ inquirt.
cunctos a fundo cordis suꝑuacuorum
ogitatuũ latebras manu sedule discre¬
tionis exhauriunt: quatinus fiR

Expanded text:
us hominis quaerere et salvare quod perierat. » Hoc est quod alibi dicit: « Non veni vocare justos, sed peccatores. Pius sane magister, qui murmurantibus turbis sua mysteria non dedignatur exponere, adeo scilicet peccatorum poenitentiam non esse respuendam, ut ipse Dei Filius ob hanc maxime quaerendam sit destinatus ad terras. Qui ut pietatis suae nobis dispensationem inculcet, saepissime se filium hominis appellat, commendans sole Dominicae charitatis. Huic autem homini, id est, Redemptori nostro, qui Ecclesiam sibi universalem invincibili mentis fortitudine copulavit, pro modulo suo quique similantur electi, quando quod ipse in tota Ecclesia generaliter facit, hoc illi in suis singuli cordibus agere specialiter curant. Nam quasi in altum fodiendo, suam vigilanter conscientiam discutiunt, ne quid in ea sordidum lateat, solerter inquirunt, cunctas a fundo cordis supervacuorum cogitatuum latebras manu sedulae discretionis exhauriunt, quatenus firm
Abbreviated transcription (Latin):
qui uestigia concupiscere. Ait ih̾e ad
eum. Quia hodie salus domui huic scã
ẽ: eoquod ⁊ ip̃e filius sit abrabe. filiꝰ
abrahe dicitur ⁊acheꝰ. ñ quia de eiꝰ stir
pe generatus. sed quia eiꝰ ẽ fidem imi¬
tatus: ut sicut abraham t̾ram. cogna¬
tionem domumq pat̾nam obspem
future hereditatis domino iubente
deseruit: ita ⁊ ille qui thesaurum in
celis adquireret bona sua pauꝑibus
partienda relinqueret. Et pulchre di¬
cit ⁊ ip̃e. ut ñ solum eos qui iusti ꝑ¬
seuerant: sed ⁊ eos qui ab in iustim
resipiscunt ad filios ꝓmissionis ꝑ¬
tinere declaret. Aliter. Salus q oli
iudeorum domum implebat. hocdie
ppło nationũ illuxit: eoquod ⁊ ir̃e
ppls filius sit abrahe. credendo ĩ eum
de quo dicit apłs. si autẽ uos xp̃i. eigo

Expanded text:
stigia sequi concupiscere. Ait Jesus ad stigia sequi concupiscere. Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus domui huic facta est, eo quod et ipse filius sit Abrahae. Filius Abrahae dpe generatus, sed quia ejus est fidem imitatus, ut sicut Abraham terram, cognationem, domumque paternam, ob spem futurae haereditatis, Domino jubente, deseruit , ita et ille, quo thesaurum in coelis acquireret, bona sua pauperibus partienda relinqueret. Et pulchre dicit Et ipse, ut non solum eos qui justi perseverant, sed et eos qui ab injustitia resipiscunt ad filios promissionis pertinere declaret. Aliter: Salus quae olim Judaeorum domum implebat, hodie populo nationum illuxit, eo quod et ipse populus filius sit Abrahae credendo in eum. De quo d
Abbreviated transcription (Latin):
do pauꝑib: ⁊ siquid aliquẽ defray¬
daui reddo quadruplum. Aliis ca¬
lumpniantib hominẽ peccatorem.
ip̃e ⁊acheꝰ stans. idest in ea quam ceꝑat
fidei ueritate ꝑsistens. ñ solum se ex p̾¬
catore conu̾sum. set etiam inter ꝑfec¬
tos ꝓbat eẽ conu̾satum: dicente enim
domino si uis ꝑfectus ẽẽ uade uen¬
de omĩa que habes ⁊ da pauꝑib: qͥsqͥs
ante conũsionẽ innocenter uixit oĩa
conu̾sus potest dare pauꝑibz: at qui
aliqua fraude sustulit. primo hec iuxͣ
legem reddere. deinde quod sͥ remansĩt
debet dare pauꝑib: ac si ⁊ ip̃e quia s¬
nichil retinet omĩa sua disꝑgit et
dat pauꝑib: iustitia eiꝰ manet in se¬
culum scłi. Et hec ẽ sapiens illa stulti¬
tia. quam de sicomoro publicanus
quasi fructum uite legerat: rapta
uidelicet reddere ꝓpria relinquere.
uisibilia contempnere. ꝓ inuisibilib
etiam mori desiderare: seip̃m ab nega¬
re: ⁊ eiꝰ qui nec dum uideat᷑ domini se¬

Expanded text:
do pauperibus; et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Aliis calumniantibus hominem peccatorem, ipse Zachaeus stans, id est, in ea quam coeperat fidei veritate persistens, non solum se ex peccatore conversum, sed etiam inter perfectos probat esse conversatum. Dicente enim Domino: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus , quisquis ante conversionem innocenter vixit, omnia conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit, debet dare pauperibus. Ac sic et ipse, quia sibi nil retinet, omnia sua dispergit, dat pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Et haec est sapiens illa stultitia, quam de sycomoro publicanus, quasi fructum vitae legerat, rapta videlicet reddere, propria relinquere, visibilia contemnere, pro invisibilibus etiam mori desiderare, seipsum abnegare, et ejus qui necdum videatur Domini ve
Abbreviated transcription (Latin):
sue qua eqͣlis est pr̃i palam nist̾ĩa
narrat. Circũdemꝰ ergo et nos eum¬
sut fidelissima domus eius placidã
merito dicat᷑. Scĩficauit tabernacłm
suum altissimus d̾s in medio eiꝰ ñ
cõmouebitur. Petamꝰ eum. ñ ut illi
uesaniendo quousq animã nram
tollis: si tu es xp̃c dic nobis palam.
Quid enim uesanius qm ut ma¬
gistrũ u̾itatis ideo sͥ aĩam tollere
quererent᷑. quia ñ eis incredulis ⁊
contradicentibz aꝑte sue maiesta¬
tis archana reserauit: S ut scripta
admonet sentiendo de illo in boni-¬
tate ⁊ in simplicitate cordis q̃rẽdo
illum qm̃ inuenitur ab hiis qui nõ
temptant illũ. apparet autem eis qͥ

Expanded text:
suae qua aequalis est Patri, palam mysteria suae qua aequalis est Patri, palam mysteria narrat. Circumdemsed ut fidelissima domus ejus placidam merito dicatur: Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus; Deus in medio ejus non commovebitur . Petamus eum, non ut illi vesaniendo; quousque animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam. Quid enim vesanius quam ut magistrum veritatis ideo sibi animam tollere quererentur, quia non eis incredulis et contradicentibus aperte suae majestatis arcana reseraverit? Sed, ut Scriptura admonet, sentiendo de illo in bonitate, et simplicitate cordis quaerendo illum. Quoniam invenitur ab iis qui non tentant illum; apparet
Abbreviated transcription (Latin):
do ⁊ calumpniã struendo dicebant.
Ap̃m namq quem fides orthodoxa
uerum deum uerum confitet᷑ ⁊ ho¬
minẽ. illi purum tantũm homi¬
nem futurum. ñ autẽ ⁊ deum esse
credebant: memores uidelicet quia
de humanitate illius iurauit domi¬
nꝰ dauid de fructu uentris eius sedere
super sedem suã. s obliti quod ip̃e de¬
sua diuinitate ꝑ eũdem dauid cecunt
dicens. Dñs dixit ad me. filius me¬
us es tu. Credebant ergo xp̃m de
styrpe dauid nasciturum. ⁊ regem
ceteris omnib excellentiorẽ ẽẽ uen¬
turum: qua etiam dementia posteri
responderet. cogitabant eũ tradere po¬
testati p̾sidis puniendũ: qͣsi contͣ
augustũ repugnans illicitũ sͥ usur-¬
paret ĩꝑiũ: s ip̃e nr̃e saluti ꝯsulens
ꝓpt̾ quos hec scribenda erant ita res¬
ponsum temperauit suũ. ut et ca¬
fidelib aꝑta uoce ꝓderet. Illi enĩ de ho¬
mine xp̃o q̃rebãt. ip̃e autẽ diuinitatis

Expanded text:
do, et calumniam struendo dicebant. do, et calumniam struendo dicebant. Christum namque, quem fides orthodoxa verum Deum, verum confitetur et hominem, illi purum tantummodo hominem futurum, non autem et Deum esse credebant: memores, videlicet, quia de humanitate illius juravit Dominus David de fructu ventris ejus sedere super sedem suam; sed obliti quod ipse de divinitate sua per eumdem David cecinit dicens: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu . Credebant ergo Christum de stirpe David nasciturum, et regem caeteris omnibus excellentiorem esse venturum; qua etiam dementia posteri um esse responderet, cogitabant eum tradere potestati praesidis puniendum, quasi contra Augustum repugnans, illicitum sibi usurparet imperium. Sed ipse nostrae saluti consulens, propter quos haec scribenda erant, ita responsum temperavit suum, ut et cafidelibus aperta voce proderet. Illi enim de homine Christo quaerebant, ipse autem divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
plum eiꝰ ⁊ appellemur ⁊ simus. cum
manifeste dicat apls. Uos enim
estis templum d̾i uiui. sicut dicit d̾s.
Inhabitabo in eis. ⁊ inter illos ambu¬
labo. Si ergo templum dei sumus cu¬
remus sollert̾ ⁊ bonis satagamus
actib. ut in eodem suo templo sepiꝰ
ip̃e ⁊ uenire ⁊ mansionẽ facere dig¬
netur. Caueamus hiemis exemplũ
ne uidelicet corda nr̃a dominus ad¬
ueniens a caritatis ardore torpentia
reperiat: ideoq ea citius auersatꝰ
relinquat. Quid enim ꝑtinuit ad
euangelistam hiemis tempꝰ comme¬
morare. nisi quia duritiam ꝑfidie
iudeorum ꝑ asperitatẽ aurarum uo¬
luit designare brumalium: ⁊ quia
plurimis eorum quos tunc in tem
plo inuenit congruebat sermo quẽ
am subsequent̾ aꝑte denuntiat di¬
cens. Circum deder̃t ergo eum iudei
⁊ dicebant. Quousꝙ animã nr̃am
tollis: si tu es xp̃c dic nob̾ palam. Nõ
enim hec uericatem fidei querendo.
sed illi quem int̾rogabant insidian¬

Expanded text:
plum ejus et appellemur et simus; cum plum ejus et appellemur et simus; cum manifeste dicat Apostolus: Vos enim estis templum Dei vivi, sicut dicit Deus : Inhabitabo in eis, et inter illos ambulabo . Si ergo templum Dei sumus, curemus solerter, et bonis satagamus actibus, ut in eodem suo templo saepius ipse et venire et mansionem facere dignetur. Caveamus hiemis exemplum, ne videlicet corda nostra Dominus adveniens a caritatis ardore torpentia reperiat, ideoque ea citius adversatus relinquat. Quid enim pertinuit ad evangelistam hiemis tempus commemorare, nisi quia duritiam perfidiae Judaeorum per asperitatem aurarum voluit designare brumalium? Et quia pplo invenit, congruebat sermo quem am subsequenter aperte denuntiat, dicens: Circumdederunt ergo eum Judaei, et dicebant: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Non enim haec veritatem fidei quaerendo, sed illi quem interrogabant insidian
Abbreviated transcription (Latin):
de tabulatis cedrinis uiginti cul
templi: habebatq oraculum uigin¬
ti cubitos longnudinis. ⁊ uiginti
cubitos altitudinis. Porro ip̃m tem¬
plum pro forib oraculi quadraginta
cubitorum erat. in quo inerant mẽ¬
se ⁊ candelabra de auro: sed ⁊ altare
aureum ꝓpe ostium oraculi. quatin
incenso in eo timiamate uapor fumi
ascendens oꝑiret oraculum ubi ent¬
or ergo donius p̃sentis eccłie statũ
interior uite celestis ing̾ssum desig¬
nat. Unde recte in pͥori mensa ⁊ cande¬
labra sunt fc̃a. quia nimirũ in bas
uita lumine sc̃arum scͥpturarum
⁊ sacramentoꝵ celestium refestions
opꝰ habemus: in futuro aũt talib
ñ egemus subsidiis. ubi iuxta psal¬
miste uocem quicumq: apparuer is¬
tie habere ꝑspexerit: Neq enimpu-¬
tandum ẽ quia domus solummodo
in qͣ adorandum uel ad misteria cele-¬
branda conuenimus templum sit
domini.⁊ ñ ip̃i qui in nomine dñi
conuenimus muldo amplius tem¬

Expanded text:
de tabulatis cedrinis viginti cubide tabulatis cedrinis viginti cubitempli, habebatque oraculum viginti cubitos longitudinis, et viginti cubitos altitudinis. Porro ipsum templum pro foribus oraculi quadraginta cubitorum erat, in quo erant mensae et candelabra de auro: sed et altare aureum prope ostium tabernaculi, quatenus incenso in eo thymiamate, vapor fumi ascendens or ergo domus prioris Ecclesiae statum: interior vitae coelestis ingressum designat. Unde recte priori mensae et candelabra sunt facta, quia nimirum in hac vita lumine sanctarum Scripturarum, et Sacramentorum coelestium refectione opus habemus: In futuro autem talibus non egebimus subsidiis, ubi juxta Psalmistae vocem quicumque apparueritiae, habere perspexerit. Neque putandum est quia domus solummodo in qua ad orandum vel ad ministeria celebranda convenimus, templum sit Domini, et non ipsi, qui in nomine Domini convenimus, multo amplius tem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ numerꝰ singula hec multiplicant᷑.
multiplex eiusdem ꝑfectionis augm̃¬
tum figura te denuntiat. Notandũ
sane quod triginta cubiti altitudiniᷤᷤ
ñ usꝙ ad sup̃mum templi fastigiũ
alii triginta cubiti altitudinis assur-¬
gebant. Porro tercium cenaculum
quod suꝑ erat sexaginta habebat cu¬
bitos in altitudine. ac si omnis alti¬
tudo domus in centum uiginti erat¬
cubitos extenta. Prima igitur domꝰ
triginta cubitis in altitudinẽ surgit.
quia p̃sens eccł̃ia ad uidendam speciẽ
scẽ tͥnitatis tota intentione suspenddit᷑
Suꝑior domus triginta eque cubitos
se in altum aitollit. quia solute corpoi¬
rib anime ꝑfectorum usq ad diem u¬
nu̾salis iudicii eiusdem beate ⁊ indi¬
uidue trinitatis p̃senti uisione fiu¬
untur. Sup̃ma domus bis tricenis
alta ẽ cubitis. quia resuscitati a mu¬
tuis omnes electi in contemplatiẽe
eiusdem sui conditoris qui in tribus
carnis immnortalitate gaudebunt
fc̃s ẽ autem mediꝰ paries in templ

Expanded text:
 singula haec multiplicantur, multiplex ejusdem perfectionis augmentum figurate denuntiatur. Notandum sane quod triginta cubiti altitudinis non usque ad supremum templi fastigium,alii triginta cubiti altitudinis assurgebant. Porro tertium coenaculum quod supererat sexaginta habebat cubitos in altitudine, ac sic omnis altitudo domus in centum viginti eratcubitos extenta. Prima igitur domus triginta cubitis in altitudinem surgit, quia praesens Ecclesia ad videndam speciem sanctae Trinitatis tota intentione suspenditur: superior domus triginta aeque cubitis se in altum attollit, quia solutae corporibus animae perfectorum, usque ad diem universalis judicii, ejusdem beatae et individuae trinitatis praesenti visione fruuntur. Suprema domus bis tricenis alta est cubitis, quia resuscitati a mortuis omnes electi, in contemplatione ejusdem sui Conditoris, qui in tribus carnis immortalitate gaudebunt. Factus est autem medius paries in templo
Abbreviated transcription (Latin):
dentes aũt turbas iudei repleti sunt
elo. ⁊ contradicebant his que a pau¬
io dicebant᷑: ⁊ alibi fideles etiam frẽs
dicentes. quare introisti ad uiros p̃pu¬
tium habentes. ⁊ mancducasti cum illi:
Stans autẽ zacheꝰ: dixit ad dñm.

Expanded text:
dentes autem turbas Judaei, repleti sunt zelo, et contradicebant iis quae a Paulo dicebantur . Et alibi, fideles etiam fratredicentes: Quare introisti ad viros praeputium habentes, et manducasti cum illis ? Stans autem Zachaeus dix
Abbreviated transcription (Latin):
dei uͥtutem ⁊ dei sapientiam. Quam
uidelicet arborem pusillus statura
zacheus quo exaltari possit ascendit.
dum quilibet humilis ⁊ ꝓprie con¬
scius infirmitatis. confidens in do¬
mino proclamat. mͥ autẽ absit gła¬
ri nisi in cruce domini nr̃i ih̾u xp̃i.
Ascensa autem sycomoro. transeuntẽ
aꝓpe dominũ cernit: quia ꝑ hanc lau¬
dabilem fatuitatẽ ⁊ si nec dum ut ẽ
solide. iam tũ raptim. ⁊ quasi in trã¬
situ luci sapientie celestis intendit.
Et cum uenisset ad locum: suspici¬
ens ih̾e udit illum. Pambulans ihe¬
rico saluator. uenit ad locum ubi p̃

Expanded text:
Dei virtutem, et Dei sapientiam . Quam videlicet arborem pusillus statura Zacchaeus, quo exaltari possit, ascendit, dum quilibet humilis et proprie conscius infirmitatis, confidens in Domino proclamat: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi . Ascensa autem sycomoro, transeuntem prope Dominum cernit, quia per hanc laudabilem fatuitatem, et si necdum, ut est solide, jam tamen raptim, et quasi in transitu luci sapientiae coelestis intendit. Et cum venisset ad locum, suspiciens Jesus, vidit illum. Perambulans Jericho Sal
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetue maiestatis appellans. Et dix̃
ad eum. Eachee festinans descende:
quia bodie in domo tua oportet me
manere. Et festinans descendit: et
excepit illum gaudens. Manebat ali¬
quando dominus in domo pͥncipis
phariseoꝵ: hoc ẽ in ideoꝵ sinagoga
docebat. ded quia ñ baptizatum ante
prandium. salbato curantẽ. publica¬
nos ⁊ pecc̃ores recipientẽ. contra a¬
uaritiam disputantem.⁊ cetera dig¬
na deo gerentem lingua uenenata.
carpebant: ꝑtesus eorum facinora
discessit ⁊ aufugit dicens relinquet᷑
uobis domus ur̃ã deserta: hodie autẽ
in domo pusilli zachei oportet eũ ma¬
nere: hoc est noue lucis gr̃a coruscan-¬
te. in humili credentium nationum
corde quiescere. Quod autẽ descend̾e
de si comoro eacheus ⁊ sic in domo sua
xp̃o mansionem p̃parare iubet᷑. Hoc
ẽ quod apłs ait. quia ⁊ si cognouimꝰ
secundum carnem xp̃m. sed iam nẽ¬

Expanded text:
perpetuae Majestatis, appellans. Et dixit perpetuae Majestatis, appellans. Et dixit ad eum: Zacchaee, festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere. Et festinans descendit, et excepit illum gaudens. Manebat aliquando Dominus in domo principis Pharisaeorum, hoc est, in Judaeorum synagoga docebat; sed quia non baptizatum ante prandium Sabbato curantem, publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo gerentem lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Hodie autem in domo pusilli Zacchaei oportet illum manere, hoc est, novae lucis gratia coruscante in humili credentium nationum corde quiescere. Quod autem descendere de sycomoro Zacchaeus, et sic in domo sua Christo mansionem praeparare jubetur, hoc est, quod Apostolus ait: Quia et si cognovimus secundum carnem
Abbreviated transcription (Latin):
derat: quia missis ꝑ mundum sui
uerbi preconib. in quib ip̃e nimi¬
rum ⁊loquebatur ⁊ ibat. uenit ad
ppłm nationum: qui passionis eiꝰ
fide iani subliis existens: etiam di¬
uinitatis eiꝰ ardebat agnita facie
duspitiens uidit illum: quia ꝑgr̃am
fidei. a terrenis cupiditatib eleuatum
turhisq infidelium suꝑ emientẽ ele-¬
git. Uidere enim d̾i eligere uel amare
est: unde ẽ illud. oculi domini suꝑ iu¬
stos. Nam ⁊ nos que amamus uidere.
abhis que execramur intuitum festi¬
namus auertere. Uidit gͦ iħc uidentẽ
se: quia elegit eligentem se: ⁊ amauit
amantẽ. Hunc sane ordinem ꝓficiendi.
hoc ẽ ꝑ fidem dominice incarnationis
ad cognitionẽ diuinitatis ꝑueniendi:
quasi ꝑ sicomoꝵ iħu faciem speculã¬
di doctor egregius ostendit cum ait.
Non enim iudicaui scire me aliqͥd
cifixum. Itemq aliis exprobrans.
fcĩ estis inquit quib lacte opꝰ sit nõ
solido cib: lac infirma temporalis
dispensationis. solidum cibum ardua

Expanded text:
uia missis per mundum sui verbi praeconibus, in quibus ipse nimirum et loquebatur et ibat, venit ad populum nationum, qui passionis ejus fide jam sublimis existens, etiam divinitatis ejus ardebat agnita facie beari. Suspiciens vidit illum, quia per gratiam fidei a terrenis cupiditatibus elevatum, turbisque infidelibus praeeminentem elegit. Videre enim Dei, eligere vel amare est. Unde est illud: Oculi Domini super justos . Nam et nos quae amamus videre, ab his quae exsecramur, intuitum festinamus avertere. Vidit ergo Jesus videntem se, quia elegit eligentem se, et amavit amantem. Hunc sane ordinem proficiendi, hoc est, per fidem Dominicae incarnationis ad cognitionem divinitatis perveniendi, quasi sycomorum Jesu faciem speculandi doctor egregius ostendit, cum ait: Non enim judicavi scire me aliquidcifixum . Itemque aliis exprobrans, Facti estis, inquit, quibus lacte opus sit, non solido cibo : lac infirma temporariae dispensationis, solidum cibum ardua
Abbreviated transcription (Latin):
uterq iste piscator quid aut qͣntũ
dimisit.qui pene nichil habuit.
Multum reliquit: qui sͥ nichil
retinuit. Multum reliquit: qui
quamlibet parum totum deseru
uideat tardat: sed sicut cecus turbaꝵꝵ
uoces magis ac magis clamando de¬
uicit: ita pusillus necesse ẽ turbe no¬
centis obstaculum altiora petendo
transcendat: terrena relinquat: ar-¬
borem crucis ascendat. Sycomorus
namq que ẽ arbor foliis moro si¬
milis sed altitudine prestans. unde
⁊ a latinis celsa nuncupat᷑. ficus fa¬
tua dicitur: et eadem dominica
crux credentes alit ut ficus: ab in¬
credulis irridetur ut fatua. Nos au¬
crucifixum. iudeis quidem scanda¬
lum. gentib autem stultitiam: ip̃is

Expanded text:
uterque iste piscator quid aut quantum uterque iste piscator quid aut quantum dimisit, qui pene nihil habuit? Multum reliquit qui sibi nihil retinuit; multum reliquit qui, quamlibet parvum, totum deseruvideat, tardat. Sed sicut caecus turbarum voces magis ac magis clamando devicit, ita pusillus, necesse est turbae nocentis obstaculum altiora petendo transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus namque, quae est arbor foliis moro similis, sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur, ficus fatua dicitur. Et eadem dominica crux, quae credentes alit ut ficus, ab incredulis irridetur ut fatua. Nos ecrucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stult
Abbreviated transcription (Latin):
udistis frẽs km̃i. quia ad
ainius iussionis uocem pe¬
trus ⁊ andreas relistis re¬
tibus secuti sunt redemptorem. Nlla
uero hunc facere adhuc miracula.
uiderant: nichil ab eo de premio et¬
ne retributionis audierant: ⁊ tam̃
ad unum dñi preceptum hoc quod
possidere uidebantur obliti sunt.
Quanta nos eius miracula uidemꝰ
quot flagellis affliginur: qͣntis
minarum asperitatib deterremur
⁊ tamen uocantem sequi contemp¬
nimus. In celo iam sedet. qui de
conuersione nos admonet. Iã iu¬
go fidei colla gentium subdidit:
iam mundi głam strauit: iam rui¬
nis eiꝰ crebrescentib districti sui iu¬
dicii diem ꝓpinquantẽ denuntiat:
⁊tamen suꝑba mens nr̃a ñ uult hoc
sponte deserere: quod cotidie ꝑdit ĩ¬
uita. Quid ergo fr̃es km̃i quid in
eiꝰ iudicio dicturi sumus: qui ab a¬
more p̃sentis scłi nec preceptis flei¬
mur. nec u̾berib emendamur : Sed
fortasse aliquis tacitis sͥ cogitatio¬
nibus dicat. Ad uocem dominicã

Expanded text:
 quia ad unius jussionis vocem Petrus et Andreas, relictis retibus, secuti sunt Redemptorem. Nulla vero hunc facere adhuc miracula viderant, nihil ab eo de praemio aeternae retributionis audierant; et tamen ad unum Domini praeceptum hoc quod possidere videbantur obliti sunt. Quanta nos ejus miracula videmus, quot flagellis affligimur, quantis minarum asperitatibus deterremur, et tamen vocantem sequi contemnimus? In coelo jam sedet, qui de conversione nos admonet; jam jugo fidei colla gentium subdidit, jam mundi gloriam stravit, jam, ruinis ejus crebrescentibus, districti sui judicii diem propinquantem denuntiat; et tamen superba mens nostra non vult hoc sponte deserere quod quotidie perdit invita. Quid ergo, charissimi, quid in ejus judicio dicturi sumus, qui ab amore praesentis saeculi nec praeceptis flectimur, nec verberibus emendamur? 2. Sed fortasse aliquis tacitis sibi cogitationibus dicat: Ad vocem dominicam