comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rgo aq̃ suꝑiores.
usq ad sartan ascendunt: ⁊ aq̃
inf̾iores usq: ad mare descendũt.
Ille ascendunt ⁊ crescunt: iste deᷤ¬
cendunt ⁊ decrescunt. Ille cresẽt
⁊ intumescunt. iste decrescunt
⁊ deficriunt. Pulcrhũ spͦtacłm.
a qͣs suꝑiores c̾ca sarthan intu¬
mescere: ⁊ aqͣs infĩores in ma¬
ri deficere. Hinc intende ⁊ obstu¬
pesce. Hic intende diligent.⁊
obstupesce uehem̃ter. Elige in
his tam magnis tanq miran¬
dis. quid pͥus. qͥd ampliꝰ mire¬
ris: an aqͣs in montanis si deflir¬
ere. s intumescere: an aqͣs exaqͥs
ñ intumescẽ s deficere. Aq̃ aũ ĩqͣt

Expanded text:
rgo aquae superiores usque ad Sartan ascendunt, et aquae inferiores usque ad mare descendunt. Illae ascendunt et crescunt, istae descendunt et decrescunt. Illae crescunt et intumescunt, istae decrescunt et deficiunt. Pulchrum spectaculum aquas superiores circa Sartan intumescere et aquas inferiores in mari deficere. Hic intende et obstupesce. Hic intende diligenter, et obstupesce vehementer. Elige in his tam magnis tamque mirandis quid prius, quid amplius mireris an aquas in montanis non defluere sed intumescere, an aquas ex aquis non intumescere sed deficere. Aquae
Abbreviated transcription (Latin):
nt. postꝙͣ influentẽ ⁊
slentẽ gurgitẽ ñ habuit.
isno feruore defecit: ⁊ tumes¬
tes illas atq ebullientes flu¬
lis amisit. Impecꝰ siꝙͣ intluẽ¬
ts iordanis. cursusq rapidis¬
simus. illapsu suo uehem̃tis¬
simo. ipm̃ impellebat atq exa¬
gitabat: ⁊ tranqͥllũ ⁊ quietũ
eẽ penitus ñ sinelut. Ilut gͦ tc̃
tp̃ris tum̃s ⁊ spumans ⁊ multũ
crestuans : ⁊ qͣi ad ꝯmotionis
inquietacionis iniuriam ue¬
henit indignans. S postqͣm
cepit influens inundacio de fi¬
cere.⁊ ꝯmotionis causa ꝑire: ce¬
pit tipm̃ mare ab illa sua ꝓ
tare. Sic nimif᷑. sic torrens uo¬
luptatis sarnalis.⁊ uehem̃s im¬
petus carnis: quam duu uiget
sol ẽẽ cã timoris ⁊ indignacio¬
nis. Sol sane ꝯscĩam totam t̾¬
bare. amaritudinis fluctꝰ exagi¬
tare. ⁊ ꝓfidissumã illam huni¬
i cordis abyssũ ab ymo eũte¬
re:⁊ magnũ illud mare mag¬
nis tempestatib ag̾e. shens si¬
ꝙͣ celesti desid̾i̾o f̾uens. p̃itati

Expanded text:
t, postquam influentem et impellentem gurgitem non habuit, a suo fervore defecit, et tumentes illas atque ebullientes flulas amisit. Impetus siquidem influentes Jordanis cursusque rapidissimus illapsu suo vehementissimo ipsum impellebat atque exagitabat, et tranquillum, et quietum esse penitus non sinebat. Ibat ergo tunc temporis tumens et spumans et multum exaestuans, et quasi ad commotionis et inquietationis suae injuriam vehementer indignans. Sed postquam coepit influens inundatio deficere, et commotionis causa perire, coepit et ipsum mare ab illa sua prtare. Sic nimirum, sic torrens voluptatis carnalis et vehemens impetus carnis, quandiu viget, solet esse causa tumoris et indignationis. Solet sane conscientiam totam turbare, amaritudinis fluctus exagitare, et profundissimam illam humani cordis abyssum ab imo evertere, et magnum illud mare magnis tempestatibus agitare. Mens siquidem coelesti desiderio fervens, puritati
Abbreviated transcription (Latin):
inquietũ. S postꝙͣ ceꝑint in¬
fĩores aq̃ decurrere atq deficere.
⁊ infimar̃ delectacianũ fluxꝰ lan¬
guescere atq̃ euanescere: incipͭ
tem seipãm paulatĩ ꝯponere. fu¬
nͣ indicii metũ magis magisq
deponere. ⁊ illas p̃t̾ite in dignaci¬
onis ⁊ anxietatis estuaciones ami¬
hr̃e. In hc̃ itaq modũ. carnał̾
uoluptatis ꝓfluursĩ ex haustũ.
atq exutatũ. penitus q ab sũp¬
tum facit mare inualidũ. ⁊ int̾¬
mũ⁊ tranqͥllum ⁊ ꝙ iure debeat
dici mortuũ. uides corte ut arbi¬
tͦr qͣm recte mare suũ nom̃ mu¬
tauit mortuiq nonĩ accepit:
inqͦ infĩor decursus aqͣr̾ decidit
atq defecit.

Expanded text:
nquietum. Sed postquam coeperint inferiores aquae decurrere atque deficere, et infimarum delectationum fluxus languescere atque evanescere, incipittem seipsam paulatim componere, futuri judicii metum magis magisque deponere, et illas praeteritae indignationis et anxietatis aestuationes amire. In hunc itaque modum carnalis voluptatis profluvium exhaustum atque exsiccatum, penitusque absumptum facit mare invalidum, et infirmum, et tranquillum, et quod jure debeat dici, mortuum. Vides certe, ut arbitror, quam recte mare suum nomen mutavit, mortuisque nomen concepit, in quo inferiorum decursus aquarum decidit atque defecit.
Abbreviated transcription (Latin):
luctũ. ⁊ gaudĩ in merorẽ: hoc
.ẽ. dulcẽ aꝙͣ in mare descend̾e.
⁊ dulcedinẽ amitte. ⁊ dulcẽ ĩ ama¬
ram sitere. Risus sane ⁊ gaudi¬
um dulcẽ agͣm facit: ⁊ hiuꝰ mͦi
ꝙ lib. qͣm ardent̃ sitit. tam lib̾i¬
ter unꝰqͥsq ⁊ bibit. S luctꝰ ⁊ me¬
ror dulcẽ facẽ nĩ possunt: nͨ hinꝰ¬
mͦi bib̾e hoĩes facile uolunt. qr ͦ¬
ciens risus inluctũ sitit᷑: tociẽs
aqͣ infĩor inmare labit᷑. ⁊ ĩ a¬
maram mutat᷑. Neq enĩ rifuꝰ
ad suꝑiores aqͣi ꝑtinere pot̃ deqͦ¬

Expanded text:
audium in moerorem , hoc est dulcem aquam in mare descendere et dulcedinem amittere et dulcem in amaram vertere. Risus sane et gaudium dulcem aquam facit, et hujusmodi quamlibet quam ardenter sitit, tam libenter unusquisque et bibit. Sed luctus et moeror dulcem facere non possunt, nec hujusmodi bibere homines facile volunt. Quoties risus in luctum vertitur, toties aqua inferior in mare labitur et in amaram mutatur. Neque enim risus ad superiores aquas pertinere potest de q
Abbreviated transcription (Latin):
u. Audi similituduiẽ. ⁊ adhibe
Qtacionẽ. Sicut dilexi uos in¬
uit. similitudo dilectionis. ÷
ilistar montis. Quantũ amaũ
in sua dilectionẽ ñ tenuerunt:
qui ꝑ xͦ lapidati sunt. secti sunt
tẽptati sunt. in occisione gladii

Expanded text:
. Audi similitudinem et adhibe imitationem. Sicut dilexi vos, inquit. Similitudo dilectionis est instar montis. Quantum amavitlitudinem in sua dilectione non tenuerunt qui pro Christo lapidati sunt, secti sunt, tentati sunt, in occisione gladii
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicat. ⁊ tñ scd̾m malum qd̾ in
se ip̃o inuenit. alios addicit. Ecce
sapientes isti qd̃ de sompnii int¬
pretatione presumebant. non tñ
⁊ eque omnib in commune at¬
tribuebant. uerumptam̃ quod de
sompnii recuꝑatione non poterant
neminem posse confirmant. S ut
totum hoc scd̾m unum eundemq
animitm consideremus. nichil
sane in nobis debemus. uel tem̾e
p̃sumere. uel temere desꝑare. Nam
sepe quod uno mͦ non possumus
alio mͦ facile explicamus. Quam
multa sepe que non possumus ac¬
titando: optinemus orando.
mimus. ꝙ ex angłieca solũ seu dñuna yxuelatoe

Expanded text:
praedicat, et tamen secundum malum quod in praedicat, et tamen secundum malum quod in seipso invenit, alios adjicit? Ecce sapientes isti quod de somnii interpretatione praesumebant, non tamen et aeque omnibus in commune attribuebant. Verumtamen quod de somnii recuperatione non poterant, neminem posse confirmant. Sed ut totum hoc secundum unum eumdemque animum consideremus, nihil sane in nobis debemus vel temere praesumere, vel temere desperare. Nam saepe quod uno modo non possumus, alio modo facile explicamus. Quam multa saepe quae non possumus actitando, obtinemus orando. mimus quod ex angelica solum, seu divina revelat
Abbreviated transcription (Latin):
manifestam. Sic itiq isti pͥmo ⁊ scd̾o
ignoranciam suam magis inniurnit.
qmͣ locuntur. Ad t̾ciam autẽ uicem
iam palam ꝓfitentur. Audiamus
tñ qmͣ falso uera loquantur. Non ẽ
inquiunt homo suꝑ t̾ram. qui
sermonem tuum possit implere.
Non dicunt simpliciter nos nõ
possumus. qd̾ utiq uerum erat. sed
non est homo suꝑ t̾ram qui possit:
qd̃ absq dubio falsum erat. Iam ⁊
daniel homo erat. ⁊ suꝑ t̾ram erat
qui potuit. sicut postea rei exitus
ꝓbauit: potuit non ex ꝓpria indu¬
stria. sed ex gracia diuina. Quis eum
dicat non posse qd̾ orando potuit
optinere Uide quot modis ⁊
qm sepe se ip̃m animus humanꝰ
deciprat. sed quis hoc plene expli¬
care sufficiat.: Quam multa sepe
nos posse p̾sumimus. que tamẽ
oĩo non possumus. ⁊ qũa multa
que om̃ino non possumus. nemi¬
nem posse putamus. Quid queso
est qd̾ animus humanus scd̃m bo¬
num qd̃ in se ꝓbat. alios oĩo non

Expanded text:
manifestam. Sic utique illi primo et secundo manifestam. Sic utique illi primo et secundo ignorantiam suam magis minuunt quam loquuntur. Ad tertiam autem, lucem jam palam profitentur. Audiamus tamen quam falso vera loquantur: Non est, inquiunt, homo super terram, qui sermonem tuum possit implere. Non dicunt simpliciter, nos non possumus, quod utique verum erat, sed non est homo super terram qui possit, quod absque dubio falsum erat. Nam et Daniel homo erat, et super terram erat, qui hoc potuit, sicut postea rei exitus probavit. Potuit tamen non ex propria industria, sed ex gratia divina. Quis eum dicat non posse quod orando potuit obtinere? Vide quot modis, et quam saepe seipsum animus humanus decipiat, sed quis hoc plene explicare sufficiat? Quam multa saepe nos posse praesumimus quae tamen omnino non possumus, et quam multa quae omnino non possumus neminem posse putamus? Quid, quaeso, est quod animus humanus secundum bonum quod in se probat alios omnino non
Abbreviated transcription (Latin):
ex alio collegit: Si enum nec illud
poterant qd̾ minus erat. quomodo
potuissent qd̾ maiꝰ erat : Perpendiꝰ
ex his ut opinor ⁊ animadu̾tis quod
ala in nobis experimento ꝓbamus.
et alia utiq ex ratione colligimus.
Responderunt gͦ chaldei coram re¬
ge ⁊ dixerunt. Non est homo
suꝑ t̾ram qui sermonem tuum rex
possit implere. Ecte iam t̾cio respon¬
dent. ⁊ tandem aliqͣndo defectum suũ
manifeste docent. Et ut tres istas¬
responsionis uicissitudines gradib
distinguamus. uide ne forte pͥma illa
responsio sit dubitationis. Secunda
timoris. tercia desꝑationis. Et ad pri¬
mum quidem conatum qͣndo aliquid
incipimus. nec tñ ꝑficimus. incipimꝰ
sepe de incepti nr̃i ꝯsũmatione dubi¬
tare. ad scd̃m autem ampliꝰ formidare.
Ad t̾tium uero conatum cum nullũ
consequimͣ effectum solemus penitꝰ
desꝑare. Et nota quod dubitatio ⁊
formido hñt responsionem ambigu¬
am. desꝑatio autem ht̃ responsionẽ

Expanded text:
ex alio collegit. Si enim nec illud ex alio collegit. Si enim nec illud poterant, quod minus erat, quomodo illud potuissent quo majus erat? Perpendis ex his, ut opinor, et animadvertis, quod alia in nobis experimento probamus, et alia utique ex ratione colligimus. Responderunt ergo Chaldaei coram rege, et dixerunt: Non est homo super terram, qui sermonem tuum, rex, possit implere. Ecce jam tertio respondent, et tandem aliquando defectum suum manifeste docent. Et ut tres responsionis vicissitudines gradibus distinguamus, vide ne forte prima illa responsio sit dubitationis, secunda timoris, tertia desperationis. Et ad primum quidem conatum quando aliquid incipimus, nec tamen perficimus, incipimus saepe de incoepti nostri consummatione dubitare. Ad secundum autem amplius formidare. Ad tertium vero conatum, cum nullum consequimur effectum, solemus penitus desperare. Et nota quod dubitatio et formido habent responsionem ambiguam, desperatio autem habet responsionem
Abbreviated transcription (Latin):
mini michi donec tempus ꝑtrã seatꝰ
Sompnium itaq dicite michi.
ut sciam qd̃ int̾pretationem qͦ
eiꝰ ueram loquamini. Ecce ex sua
instantia rex non nicħ ꝓfecit: qui
tandem aliqñ eoꝵ dupplicitatem de-¬
prehendit. Et te quidem ñ puteᷤ
parum ꝓfecisse cum cordis tui po¬
tueris dupplicitatem ad liquidum
deprehendere. Quam multa sepe
simulamus. qm multa dissimulamꝰ.
lationis. rex in suis subiectis
deprehendit. Et dissimulationis
quidem in eo qd̃ dicit. Certe noui
quia tempus redimitis. Simula¬
tionis in eo qd̾ post pauca adiũ¬
git. Una ÷ de uobis sentencra ꝙ
int̾pretationem qͦ fallatem compo¬
sueritis. Ignoranctam suam dissi¬
mulabant: ⁊ aꝑte fat̾i nolebant.
⁊ in hoc tempus redimebant. ⁊ tñ
de sompnii int̾pretatione falsa ꝓ¬
mittebant. Sed ecce dissimulatõis
malum in eis rex exꝑiendo ꝓbauit.
Simulationis uero malum ex rati.¬
one tognouit. dum unum uiciũ

Expanded text:
mini mihi donec tempus pertranseat. mini mihi donec tempus pertranseat. Somnium itaque dicite mihi ut sciam, quod interpretationem quoque ejus veram loquamini. Ecce ex sua instantia rex non nihil profecit, qui tandem aliquando eorum duplicitatem deprehendit, et te quidem non putes parum profecisse, cum cordis tui duplicitatem poteris ad liquidum deprehendere. Quam multa saepe simulamus, quam multa dissimulamus.et dissimulationis rex in suis subjectis deprehendit, et dissimulationis quidem in eo quod dicit: Certe novi quia tempus redimitis. Simulationis in eo quod post pauca adjungit, una est de vobis sententia, quod interpretationem quoque fallacem composueritis. Ignorantiam suam dissimulabant, et aperte fateri volebant, et in hoc tempus redimebant, et tamen de somnii interpretatione falsa promittebant. Sed dissimulationis malum in eis rex experiendo probavit, simulationis vero malum ex ratione cognovit, dum unum vitium
Abbreviated transcription (Latin):
cĩoꝵ archana ex diuma reuelatione
cognoscere. ⁊ aliud est eoꝵdem rati¬
onem ꝑpendere. uel penetrare potius¬
se. hoc ad sompnii cognitionem. il¬
lud ꝑtinet ad eiꝰ int̾pretationem.
Quam multa diuinoꝵ uidicioꝵ cog¬
noscimus. quoꝵ rationem nulla no¬
stra discussione penetramꝰ. Respon¬
derunt scd̾o atis dixerunt. Rex
sompnium seruis suis dicat. et
int̾pretationem eiꝰ indicabimus.
Quid ÷ r̾t̾um respondere. nisi im¬
possibilitatem suam iterato cona¬
minis sui defectu pleniꝰ ꝑfectiꝰq
docere.: O qm difsicile humana im¬
pudentia a sua p̃sumptione rep̾mit᷑.
Ecte post plura exꝑimenta adhuc
impossibilia exiguntur. adhuc impos¬
sibilia ꝓmittuntur. Sed uideamus
quid sequit᷑. kespondit rex ⁊ ait.
Certe noui quia tempus redimitis:
scientes qd̃ recesserit a me sermo. Si gͥ
sompnium non indicaueritis michi
una est de uobis sentencia. qd̵ int̾¬
pretationem qͦ fallacem. ⁊ decepti¬
one plenam composueritis. ut loqua.¬

Expanded text:
arcana ex divina revelatione cognoscere, et aliud est eorumdem rationem perpendere vel penetrare potuisse. Hoc ad somnii cognitionem, illud pertinet ad ejus interpretationem. Quam multa divinorum judiciorum cognoscimus, quorum rationem nulla nostra discussione penetramus. Responderunt secundo, atque dixerunt: Rex somnium servis suis dicat, et interpretationem ejus indicabimus. Quid est iterum respondere, nisi impossibilitatem suam iterato conanimis sui defectu plenius perfectiusque docere? O quam difficile humana impudentia, a sua praesumptione reprimitur. Ecce post plura experimenta adhuc impossibilia exiguntur, adhuc impossibilia promittuntur. Sed videamus quid sequitur: Respondit rex, et ait: Certe novi quia tempus redimitis, scientes quod recesserit a me sermo. Si igitur somnium non indicaveritis mihi, una est de vobis sententia, quod interpretationem quoque fallacem et deceptione plenam composueritis, ut loqua
Abbreviated transcription (Latin):
re quom oporteat obsidionẽ ordinare.
quałr oppugnare contͣ quales bellum
agereꝰ. Inspicite ergo t̾ram ⁊ urbem. In¬
spicite t̾ram qm d̾s fecit & urbem qmͣ
humana inuentio iustituit᷑. Discutite
bonũ qd̾ d̾s creauit ad bonũ nr̃m ⁊ ma¬
lum qd homo inuenit in malũ suũ. Cõ¬
siderate t̾ram & urbem nat᷑am & con¬
suetudinem. Distinguite bonũ creatõ¬
nis ⁊ malũ corruptõnis. bonũ ꝯdit̃ois
⁊ tualum ꝯsuetudinis. Sinat᷑e bonũ
cognoscimꝰ scimꝰ quid excolere quid nutͥ
quos adu̾sarios oppugnare: quales ini¬
micos intficere eporteat ñ dubitamꝰ.
Ecce quales exploratores debemꝰ añ ingres¬
sum nr̃m premitt̾e ut sciamꝰ ꝯͣ que mala
cauenda & ad que hona agenda debeamꝰ
uigilare. Qui tales exploratores ante
faciem suam premitnt ertoꝵ deuia mi¬
nme formidabit.
Quid sit meditatõ

Expanded text:
mus quomodo oporteat obsidionem ordinare, mus quomodo oporteat obsidionem ordinare, qualiter oppugnare, contra quales bellum agere. Inspicite ergo terram et urbem. Inspicite terram quam Deus fecit, et urbem quam humana inventio instituit. Discutite bonum quod Deus creavit ad bonum nostrum, et malum quod homo invenit in malum suum. Considerate terram et urbem, naturam et consuetudinem. Distinguite bonum creationis et malum corruptionis, bonum conditionis et malum consuetudinis. Si naturae bonum cognoscimus, scimus quid excolere, quid nutrquos adversarios oppugnare, quales inimicos interficere oporteat non dubitamus. Ecce quales exploratores debemus ante ingressum nostrum praemittere, ut sciamus contra quae mala cavenda, et ad quae bona agenda debeamus vigilare. Qui tales exploratores ante faciem suam praemittit, errorum devia minime formidabit. CAPUT XV. Quid sit meditat
Abbreviated transcription (Latin):
ter quer̾e q̃ ad illaui ꝓpħiacam ãmoni¬
tionen possuit susficere. Decdiua a ma¬
lo & fac bonũ. Susficit inqmͣ sollert
ꝓuidere qmͣ caute mala caueamꝰ. qmͣ dis¬
crete bona ꝑficiamꝰ. Alia ẽ premedita¬
tio in cauendis mał. alia p̾meditatõ
ii complendis bonis. S licet utraq
sit alia. nulla tam̃ deb eẽ sine altera.
Simul eant simul c̾rant. sibiꝙ inui¬
cem succͣrant: que sñ adiutorio alte¬
rutro negociũ suũ nunꝙͣ plene expłi¬
cant. Hii st̃ ut arbitror exploratores
duo ꝓuida eautela a malo ꝓuida soller¬
urbem iericho. Considerate inquit t̾¬
ram regionũq qualitatẽ diligenter
inquirite locoꝵ oportunitatẽ. ut p̾¬
noscamꝰ quo in loco oportuniꝰ possimus
cotidiauis usib necca pet̾e. Cõsid̾ate
ergo & inquirite queq utilia queq o¬
portuna ⁊ usib neccͣ. Considerate aũt̃
non solum bona s ⁊ mala ⁊ icõmoda
derate urbem. munttõnũ firmitatem.
hostiumq mustitudinẽ ut possimꝰ sci¬

Expanded text:
icam admonitionem possint sufficere: Declina a malo, et fac bonum . Sufficit, inquam, solerter providere, quam caute mala caveamus, quam discrete bona perficiamus. Alia est praemeditatio in cavendis malis, alia praemeditatio in complendis bonis. Sed licet utraque sit alia, nulla tamen debet esse sine altera. Simul eant, simul currant, sibique invicem succurrant, et sine adjutorio alterutro negotium suum nunquam plene expleant. Hi sunt, ut arbitror, exploratores duo provida cautela a malo, provida solerurbem Jericho . Considerate, inquit, terram regionumque qualitatem, diligenter inquirite locorum opportunitatem, ut praenoscamus quo in loco opportunius possimus uotidianis usibus necessaria petere. Considerate ergo et inquirite quaeque utilia, quaeque opportuna et usibus necessaria. Considerate autem non solum bona, sed et mala, commoda derate urbem, munitionum firmitatem, hostiumque multitudinem, ut scire possi
Abbreviated transcription (Latin):
intima nr̃a similitudinem trahamꝰ
sic sepe que nulla nr̃a inuestigatione
penetramus. ex diuinis reuelationi¬
bus ⁊ inspirationibus agnoscimus.
Si autem ꝑ deos quis intelligi uelit
non ꝑ angelos. sed homines diuinit᷑
aspiratos. quoꝵ conu̾sacio iam nõ
sit ꝯ hominibus. hoc est humana
sapientib. eo quod iam ueraciter
dicere possunt. nr̃a conu̾sacio in ceł
est: nichil uerius dici potest. Multa
enum ex duuna inspiratione agnos¬
cunt. que humanam inuestigatio¬
nem excedunt. Si uero senten¬
cia illa suꝑior ad hunc sensum ac¬
cõmodatur. nichil in ea nisi rectum
sonare uidetur. ubi dr᷑. Non est
homo suꝑ t̾ram qui sermonem
tuum rex possit implere. Quasi
ditatur. Nemo eoꝵ qui suꝑ t̾ram
sunt. nisi illi tm̃ qui celesti cõ¬
uersacione celos ascendunt:¬

Expanded text:
intima nostra similitudinem trahamus, intima nostra similitudinem trahamus, sic saepe quae nulla nostra investigatione penetramus, ex divinis revelationibus et inspirationibus agnoscimus. Si autem per deos quis intelligi velit non angelos, sed homines divinitus aspiratos quorum conversatio jam non sit cum hominibus hoc est humana sapientibus eo quod jam veraciter dicere possunt: nostra conversatio in coelis est, nihil verius dici potest. Multa enim ex divina inspiratione agnoscunt, quae humanam investigationem excedunt. Si vero sententia illa superior ad hunc sensum accommodatur, nihil in ea nisi rectum sonare videtur ubi dicitur. Non est homo super terram qui sermonem tuum, rex, possit implere, quasi dicatur: Nemo eorum qui super terram sunt, nisi illi tantum qui coelesti conversatione coelos ascendunt
Abbreviated transcription (Latin):
supra hoĩem erat rex ab homine exi¬
gere non debebat. Quid aũ grauiꝰ.
quid ue molestius. qmͣ hominem
ab homine homini impossibilia exig̾e
⁊ que supra humanum modũi sunt
ab humana possibilitate extorq̃re
uelle : Sed que impossibilia sunt
apud homines. apud dm̃ possibilia
sunt. Exceptis inquit diis quoꝵ
non est ꝯ hominib conuersatio
Recte hoc loco satis ꝑ deos scõs
intelligimus angelos. Si enim
ꝓpter imaginis. seu ⁊ similitudiniᷤ
participationem hoĩs dicti sunt
dii. quanto rectius angeli: Ego di¬
xi dii estis ⁊ filii extelsi om̃s. Et
angeli quidem hora om̃i. ĩmo om̃i
pene momento inter homines uer¬
santur. ⁊ tñ ꝯhominibus non
conu̾santur. quia ⁊ tunc quidem
cum int̾ homines sunt. ñ humanit᷑
sed celitus ⁊ uere diuinitꝰ degunt.
Quis neget uel nesciat angelos ho¬
minib multa que supra homines sũt.
reuelare potuisse. ⁊ reuelare solere:
Sed ut adhuc de exterioribus ad

Expanded text:
supra hominem erat, rex ab homine exisupra hominem erat, rex ab homine exigere non debebat. Quid autem gravius, quidve molestius quam hominem ab homine, homini impossibilia exigere, et quae supra humanum modum sunt ab humana possibilitate extorquere velle? Sed quae impossibilia sunt apud homines, apud Deum possibilia sunt. Exceptis, inquiunt, diis quorum non est cum hominibus conversatio. Recte hoc loco satis per deos sanctos intelligimus angelos. Si enim propter imaginis, seu etiam similitudinis participationem homines dicti sunt dii, quanto rectius angeli? Ego dixi: dii estis et filii Excelsi , et angeli quidem omni hora, imo omni pene momento inter homines versantur, et tamen cum hominibus non conversantur, quia et tunc quidem cum inter homines sunt, non humanitus, sed coelitus, et vere divinitus degunt. Quis neget vel nesciat angelos hominibus multa quae supra homines sunt revelare potuisse, et revelare solere? Sed ut adhuc de exterioribus ad
Abbreviated transcription (Latin):
autem de eiꝰ modi regib dr᷑. S neq
regum quisqm magnus ⁊ potens u̾¬
bum huicemodi sciscitatur ab oĩ
ariolo ⁊ mago ⁊ chaldeo. In hoc aũ
dicti reges magni sunt ⁊⁊ suam iͥ
potenciam defendunt. quod nichil
de ꝓpria iurtute p̃sumunt. qͣntomi¬
nus ea que supra hoiẽm sunt: Certe
illud uerbum rex diuinitus acceꝑat
⁊ oĩo tale erat qd̃ nisi ex dei reue¬
latione sciri non poterat. Quod
gͦ sciri non poterat nisi a deo. qua
temeritate p̃sumitur ab homine.
ariolo. mago. uel chaldeo:. Quid
gͥ est huiꝰcemodi u̾bum. ab eius¬
modi quo uis sapiente sciscitari
nolle n̾el debere. nisi ea que supra
hoĩem sunt ex nulla humana in¬
dustria. uel arte debere presumere:
hinc est qd̃ additur cum dr̾. Ser¬
mo enim quem tu rex queris gra¬
uis ÷ nec repperietur quisquam
qui uidicet illum in conspectu re¬
gis. exceptis diis quoꝵ non est
con hominib conu̾satio. Certe qd̃

Expanded text:
autem de ejusmodi regibus dicitur. Sed neque autem de ejusmodi regibus dicitur. Sed neque regum quisquam magnus, et potens verbum hujuscemodi sciscitatur ab omni ariolo, et mago, et Chaldaeo. In hoc autem dicti reges magni sunt, et suam sibi potentiam defendunt, quod nihil de propria virtute praesumunt, quanto minus ea quae supra hominem sunt? Certe illud verbum rex divinitus acceperat, et omnino tale erat quod nisi ex Dei revelatione sciri non poterat. Quod ergo sciri non poterat nisi a Deo, qua temeritate praesumitur ab homine ariolo, mago, vel Chaldaeo? Quid igitur est hujuscemodi verbum ab ejusmodi quovis sapiente sciscitari nolle, nec debere, nisi ea quae supra hominem sunt ex nulla humana industria, vel arte debere praesumere? Hinc est quod additur, cum dicitur: Sermo enim quem tu, rex, quaeris gravis est, nec reperietur quisquam qui indicet illum in conspectu regis, exceptis diis quorum non est cum hominibus conversatio. Certe quod
Abbreviated transcription (Latin):
deamus
subtiliter discutientes qͥd
uĩciose. uel quid forte ueracit̾ dicãt.
Nam ⁊ incaute ꝓlata ad nr̃am
cautelam ualent. ⁊ recte plata
ad imitationis studiũ informare
habent. Sed nets regum quisquam
inquiunt magnus ⁊ potens uer¬
bum huiꝰcemodi scicitatur ab oĩ
ariolo ⁊ mago ⁊ chaldeo. Rex recte
dr̾ qui ad regnum sublimatur. Sed
quidatt rex ille uere rex regum. et
dñs dñantium: Regnum celoꝵ inqͥt
intra uos est. Ad hoc sane regnum sub¬
limari possumus. si ꝑfecte id uolumus.
habet sane hoc regnum intra nos exis¬
tens incolas multos. ⁊ habitatores in¬
finitos. Quanto autem quisq eiꝰmodi
regnum ampliꝰ dilatat. fidelius
dispensat. districtiꝰ regit. pruden¬
cuis disponit. tanto potencior ef¬
ficitur. tanto maior indicatur. ad
hoc autem regnum magis ꝓuehit:.
atq conducit pauꝑtas sp̃c. quam
copia census. Beati enim pauperes
cialiter psallit cum dicit. Ego autẽ
constitutus sum rex ab eo. Bene

Expanded text:
deamus subtiliter discutientes quid vitiose, vel quid forte veraciter dicant. Nam et incaute prolata ad nostram cautelam valent, et recte prolata ad imitationis studium informare habent. Sed neque regum quisquam, inquiunt, magnus, et potens verbum hujusmodi sciscitatur ab omni ariolo, et mago, et Chaldaeo . Rex recte dicitur qui ad regnum sublimatur. Sed quid ait rex ille, vere Rex regum et Dominus dominantium? Regnum caelorum, inquit, intra vos est . Ad hoc sane regnum sublimari possumus, si perfecte id volumus. Habet sane hoc regnum intra nos existens incolas multos et habitatores infinitos. Quanto autem quisque ejusmodi regnum amplius dilatat, fidelius dispensat, districtius regit, prudentius disponit, tanto potentior efficitur, tanto major judicatur. Ad hoc autem regnum magis provehit atque conducit paupertas spiritus quam copia sensus: Beati enim pauperes cialiter psallit, cum dicit: Ego autem constitutus sum rex ab eo . Bene
Abbreviated transcription (Latin):
actoꝵ bonoꝵ memoriam presentẽ teñe
⁊ cum hanc consuetudinẽ in ꝯtinuum
usum duxerimꝰ qͣi lapides bonos ⁊ iuxta
diuinum documentũ electos in soco castro¬
Nich̃ enim aliud est electos lapides in
unum locum congregare nisi diume
firmatõnis ⁊ corroboratõnis qͣlitates
diligent̃ tetractare memorieq cõmen¬
dare. Et nicħ aliud est eos eos in loco ca¬
strorum fixisse nisi hi memoriam ĩ om̃i
temptatõnis articulo firmit̃ assueuisse

Expanded text:
actorum bonorum memoriam praesentem tenere actorum bonorum memoriam praesentem tenere et cum hanc consuetudinem in continuum usum duxerimus, quasi lapides bonos, et juxta divinum documentum electos in loco castroNihil enim aliud est electos lapides in unum locum congregare, nisi divinae confirmationis et corroborationis qualitates diligenter retractare, memoriaeque commendare, et nihil aliud est eos in loco castrorum fixisse, nisi hujusmodi memoriam in omni tentationis articulo firmiter assuevisse
Abbreviated transcription (Latin):
tarũ memoriã ocusos reflect̾e ⁊ ex earũ
recordatõne spei tue fiduciã reformare.
Sic iob reb nudat᷑ filiis uiduat᷑ ulcere
ꝑcussus cum se in loco castroꝵ dẽp̃hen¬
sum cerneret ⁊ desꝑatõnis malo se pus¬
sari p̃sentiret ut diffidentie ialũ tẽꝑa¬
ret. ad bonoꝵ lapidũ aceruũ recͣrit.
⁊ ex bonoꝵ recordatõne castra sua undiq
munit ⁊ desꝑatõnis insultꝰ fortĩt repel¬
lit. cum dicit. Ocusus fui ceco. ⁊ pes clau¬
do. pat eram pauꝑum. & cãm qmͣ nesci¬
ebam diligent inuestigabam. Contere¬
bam molas unqui ⁊ dentib illiꝰ aufere¬
bam predam. Sic ⁊ erechias sub necci¬
tatis articulo ad hͦi lapidum munimi¬
na recurrebat. cum de uita disfideret ⁊
obtentu disfidentie ꝑicula ꝓpulsabat.
Memento inquit dñe quomodo ambu¬
lauerim coramte in u̾itate ⁊ corde ꝑfc̃o
& qd̾ bonũ est in oculis tuis fecerim. De¬
benius itaq nos promptũ ⁊ familiare ha¬
bere sub om̃i temꝑe temptatõnis ante¬

Expanded text:
t ex earum recordatione spei tuae fiduciam reformare. Sic Job rebus nudatus, filiis viduatus, ulcere percussus, cum se in loco castrorum deprehensum cerneret, et desperationis malo se pulsari praesentiret, ut diffidentiae malum temperaret, ad bonorum lapidum acervum recurrit, et ex bonorum recordatione castra sua undique munit, et desperationis insultus fortiter repellit, cum dicit: Oculus fui caeco, et pes claudo; pater eram pauperum, et causam quam nesciebam diligenter investigabam. Conterebam molas iniqui, et dentibus illius auferebam praedam . Sic et Ezechias sub necessitatis articulo ad hujusmodi lapidum munimina recurrebat, cum de vita diffideret, et obtentu, diffidentiae pericula propulsabat: Memento, inquit, Domine, quomodo ambulaverim coram te in veritate et corde perfecto, et quod bonum est in oculis tuis fecerim . Debemus itaque et nos promptum et familiare haberi sub omni tempore tentationis, ante
Abbreviated transcription (Latin):
pax cordis uł tranquillitas ulła
hiũ muridi oblectam̃ta ꝯcupisc̾e ulła
eiꝰ adusa formidare: Quor unũ ꝑ gad
adipiscit᷑ alt̾m ꝑ aser obtinet᷑. Quidit.
de huiꝰ mundi oblectamentis ꝯcupisdat
qui oblata delectamenta amore absti¬
uentie recusat: Uł quid de hꝰ mundi
adu̾sis timeat qui unrtute pacientie ro¬
boratꝰ de illatis etiã malis triumpbat:
Sicut de apłis scriptuni ẽ. Ibant apłi
gaudentes a ꝯspectu concilii. qm̃ digni
habiti sunt ꝑ noĩe iħu ꝯtumeliã pati.
Et sicuc ꝑ paulum precipit᷑ in tribu¬
latone gaudentes. Quid gͦ illiꝰ gaudi¬
uni ĩminuat qui ⁊ de illata ꝯtumelia
uł qualib p̃ssura exultat:. Ad beatitu¬
diuem gͦ aminii spectat quicquid ꝓ dei
amore caro durũ tolerat. Uñ enĩ corpꝰ
atteritur ꝯsciã exhilarat᷑. Eo quo exteriꝰ
patit᷑ qd̾ nolit ⁊ illũ beatũ uidicamꝰ cui
suppetunt que cupit. Qui igit᷑ ꝑ celes¬
trum desidetio scłi uoluptatem odit ꝓ¬

Expanded text:
pax cordis est, vel tranquillitas, nulla pax cordis est, vel tranquillitas, nulla hujus mundi oblectamenta concupiscere, nulla ejus adversa formidare? Quorum unum per Gad adipiscitur, alterum per Aser obtinetur. Quid enim de hujus mundi oblectamentis concupiscat, qui oblata delectamenta amore abstinentiae recusat? Vel quid de hujus mundi adversis timeat, qui virtute patientiae roboratus de illatis etiam malis triumphat? Sicut de apostolis scriptum est: Ibant apostoli gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesubulatione gaudentes . Quid igitur illius gaudium imminuat, qui etiam de illata contumelia vel qualibet pressura exsultat? Ad beatitudinem ergo animi spectat, quidquid pro Dei amore caro durum tolerat. Unde enim corpus atteritur, conscientia exhilaratur. Et quo exterius patitur quod nolit, et illum beatum judicamus cui suppetunt quae cupit. Qui igitur pro coelestium desiderio saeculi voluptatem odit, p
Abbreviated transcription (Latin):
suffic̾e uolumꝰ restat uũc ut de filius
delphe aliquid loqͣm. uidens itaꝙ lya
sororeni suam rachel de adoptiua iã
prole gaudere ꝓuocat᷑ ⁊ ip̃a ancillã
suam uiro suo tradere ut possit ⁊ ip̃a
cum sorore sua de filioꝵr adoptione:
gere. qͣ aliam q̃so uirtutis ꝓlem pot̃
ip̃a gingnere nis̃i ut dicat ⁊ in rebus
prosꝑis temꝑant̃ iuiuere. ⁊ in adu̾sis
paciãm habere: Isti sunit gad & aser duo
filii ⁊ ephe rigor uidelicet abstiuentie
⁊ uigor paciẽ. Gad itaq nascit᷑ prior
aser aut̃ gignit᷑ posterior. quia prius
est ut temꝑantes simꝰ ad bona ꝓpria
postea ut fortes simus ad toleranda
mala alieua. H est gemina iurtutum
proles qm̃ relpha quid̃ parit in dolo¬
re. uerũptam̃ ad beatitudinẽ dñe sue
ꝑ abstinentiam si quid̃ uł paciãm caro
quid̃ asfligit᷑ s ad magnã uide pacem
⁊ trausquillitatẽ ãimꝰ ꝯponit᷑. hinc ẽ.
qd̃ uato gad lẏa exclamat dicens. feli¬
cit̃. Eᵈ it̾ra aser nascente prouũtiat

Expanded text:
sufficere volumus; restat nunc de filiis Zelphae aliquid loquamur. Videns itaque Lia sororem suam Rachel de adoptiva jam prole gaudere, provocatur et ipsa ancillam suam viro suo tradere, ut possit et ipsa cum sorore sua de filiorum adoptione pere, quam aliam, quaeso, virtutis prolem potest ipsa gignere, nisi ut discat et in rebus prosperis temperanter vivere, et in adversis entiam habere? Isti sunt Gad, et Aser, duo filii Zelphae, rigor videlicet abstinentiae et vigor patientiae. Gad itaque nascitur prior, Aser autem gignitur posterior, quia prius est ut temperantes simus ad bona propria; postea etiam ut fortes simus ad toleranda mala aliena. Haec est gemina virtutum proles, quam Zelpha quidem parit in dolore, verumtamen ad magnam beatitudinem dominae suae. Per abstinentiam siquidem vel patientiam caro quidem affligitur, sed ad magnam inde pacem et tranquillitatem animus componitur. Hinc est quod, nato Gad, Lia exclamat, dicens: Feliciter; et iterum Aser nascendo pronuntiat,
Abbreviated transcription (Latin):
qui uͥq inuenit qd̾ amat iuste uigor
paciẽ aser. ħ est beat᷑ nominat᷑ cui un¬
diq obuiat qd̾ desid̾at. Ecce duo amato¬
res unꝰ dei alt̃ scł̃i. Iste ꝓp̃ dñi diligit tẽ¬
poralem asflictõnem ille desiderat tem¬
poralium bonoꝵ plenitudinem. Ille quid̾
nusqmͣ apprehendere pot bonoꝵ plenitu¬
diuem qm̃ sitit. Quis horũ beatior: It̃.
Ecce alii duo quoꝵ unꝰ odit hiuꝰ mundi
adu̾situtẽ alt̃ aũt detestat᷑ mnundanã
uoluptatẽ. S uͥ queso uł ille hostem
suũ declinare pot̾it uł ille inimitũ suũ
calcare ñ possit: Quis hor queso felicior:
Beatus uiquit script᷑a qui post aurimi
Et it̾mi. Beatꝰ uir. qͥ .s. t. qr.c. ꝓ.f. a.c.¬
u. Isti suit gad ⁊ aser. quoꝵ prior cal
tura sacra abstinentie laborem ũ calami¬
tatem s felicitatem appellare uoluit ⁊
paciẽ rigorem non miserum s beatum
nomiuare decreuit. Hoc aũt breuĩt hic
ꝯmemorare uolumꝰ qd̃ ꝑ gad non solũ
illam que in cibo ⁊ potu est abstinen

Expanded text:
ui ubique invenit quod amat, juste vigor patientiae. Aser, hoc est beatus, nominatur, cui undique obviat quod desiderat. Ecce duo amatores, unus Dei, alter saeculi. Iste propter Deum diligit temporalem afflictionem, ille desiderat temporalem bonorum plenitudinem. Ille quidemnusquam apprehendere potest bonorum plenitudinem quam sitit. Quis horum beatior? Item ecce alii duo, quorum unus odit mundi hujus adversitatem, alter autem detestatur mundanam voluptatem. Sed ubi, quaeso, vel ille hostem suum declinare poterit, vel iste inimicum suum calcare non possit? Quis horum, quaeso, felicior? Beatus, inquit Scriptura, qui post aurum Et item: Beatus vir q. Isti sunt Gad et Aser, quorum prior calctura sacra abstinentiae laborem non calamitatem, sed felicitatem appellare voluit, et patientiae rigorem non miserum, sed beatum appellare decrevit. Hoc autem breviter hic commemorare volumus, quod per Gad non solam illam quae in
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾taris ad amorẽ lucrũq pecunie.
H ÷ aureũ caput in ferreos pedes
deflect̾e. lliscera auari crudelia. Pone
ñt tñ ocłos tuos ⁊ ꝯsidera quoslib
auaros. uide q̃so ꝙͣ sint solliciti. qmͣ
laboriosi. ꝙͣ parti. ꝙͣ austeri sibi. Quid
tñ sepe id̾ fac̾e ꝯsueuerunt. ł adhuc
qͦ facturi st̃. si ab alio gratis nutͥant᷑
uestiant᷑. ꝓtegant᷑.: llidebis utiq coꝰ
mollib uestiri uelle. crapła ⁊ ebrietate
madere. sõpno ⁊ ocio torpere. i rasci
⁊ indignari cũ sibi uideant aliquid
de assuetis deesse. Hunqͥd ña tͥ ñ uidet᷑.
eiꝰmodi pedib ex ꝑte ferreis. ⁊ ex ꝑte
testeis inced̾e. cũ uideas unũ eiurmd̃q
in suis tã parcũ. in alienis tã ꝓdigũ
ẽẽ. mͦ austeritati. mͦ luxui desenure:
Porro inqͥt qr iuidisti pedũ ⁊ digitoꝵ
ꝑtem teste figłi. ⁊ ꝑtem ferreã. regnũ
diuisũ erit qd̃ tñ de plantario ferri ori

Expanded text:
revertaris ad amorem lucrumque pecuniae, revertaris ad amorem lucrumque pecuniae, hoc est aureum caput in ferreos pedes deflectere. Viscera avari crudelia: pone nunc ante oculos tuos, et considera quoslibet avaros. Vide, quaeso, quam sint solliciti, quam laboriosi, quam parci, quam austeri sibi. Quid tamen saepe idem facere consueverunt, vel adhuc quoque facturi sunt, si ab alieno gratis nutriantur, vestiantur, protegantur? Videbis utique eos mollibus vestiri velle, crapula et ebrietate madere, somno et otio torpore, irasci et indignari cum sibi videant aliquid de assuetis deesse. Nunquidnam tibi non videtur ejusmodi pedibus ex parte ferreis et ex parte testeis incedere, cum videas unum eumdemque in suis tam parcum, in alienis tam prodigum esse, modo austeritati, modo luxui deservire? Porro, inquit, quod vidisti pedum et digitorum partem testeam figuli, et partem ferream, regnum divisum erit, quod tamen de p
Abbreviated transcription (Latin):
de plantario ferri oriet᷑. S si ꝑ pedẽ
necessitas. ꝑ ferrũ intelligit᷑ crudelitaᷤᷤ
qͥd sibi iilt qd̾ pedũ pars. q̃dam fer¬
necessitates dur᷑ ⁊ ĩmitis seu inflexi¬
bilis ĩuenitur. Scimꝰ qr auarus ñ
implebr̾ pecunia. ⁊ qͥ amat diuiciaᷤ
fructꝰ ñ capiet̃ ex eis. ⁊ tñ labora
re ñ cessat᷑. nͨ saciant᷑ oculi diuiciis
nͨ recogitat dicens. Cui laboro ⁊ frau¬
do aiam in eam bonis: Nonne tibi
uidet᷑ inced̾e ferrea planta. qͥ cunctiᷤᷤ
dieb uite sue comedit in tenebris
⁊ in curis multis. ⁊ in erũpna atq
i tristim. uere ut scͥptum ÷ auaro ni
cħ scelestiꝰ qͥ nec ꝓximo ꝯpatit᷑. nͦͨ sui
miseret᷑. Quid iam miram᷑ eiꝰmodi hõiẽ
hr̃e tibias ferreas. c̾̃ iam ht̃ ferreas
te tñ qd̃ qui ciꝰmodi ÷ pͥus intibiis
ferreis obdurat᷑ gͥ ꝓximũ suũ. post¬
mod̾ ⁊̃ in tibiis ferreis pedib obdu¬
durat᷑ gͥ semetip̃m. Uide gͦ quisqͥs ħ
legis ne forte pꝰ amorem studiu̾q sap̃ie

Expanded text:
orietur . Sed si per pedem necessitas, per ferrum intelligitur crudelitas, quid sibi vult quod pedum pars quaedam fernecessitates durus, et immitis seu etiam inflexibilis invenitur? Scimus quia avarus non implebitur pecunia, et qui amat divitias frre non cessat, nec satiantur oculi divitiis, nec recogitat, dicens: Cui laboro, et fraudo animam meam bonis? Nonne tibi videtur incedere ferrea planta qui cunctis diebus vitae suae comedit in tenebris, et in curis multis, et in aerumna atque in tristitia? Verest scelestius , qui nec proximo compatitur, nec sui miseretur. Quid jam miramur ejusmodi hominem habere tibias ferreas, cum jam habet te tamen quod qui ejusmodi est, prius in tibiis ferreis obduratur erga proximum suum. Postmodum etiam in ferreis pedibus obduratur erga semetipsum. Vide ergo quisquis haec legis, ne forte post amorem studiumque sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
fert᷑. Scd̾ qd̾ uidisti ferrũ mixtũ teste
ex luto. ⁊ digitos ex ꝑte ferreos. ⁊
ex ꝑte fictiles. ex ꝑte erit solidũ ⁊
parte qͣ eoꝵ labor militat cupiditati.¬
labor posset militare ĩctuti. Qd̃ autẽ
dicit testa ⁊ exluto. qͥd aliud ÷ hmodi
testa. nͥ feda ꝯsuetudo. Quasi .re. lutũ
in testa durat᷑. qñ feda actio in ꝯsu¬
etudinẽ durͣat᷑. sed ex fede ꝯsuetudĩs
obduratione hõ ad impatĩam deicit᷑.
⁊ teste more leuit̾ ñt ꝑ iracundiam
frangit᷑. ñc in ꝯcupiscentiã resoluit᷑.¬

Expanded text:
 quod vidisti ferrum mistum testae ex luto, et digitos ex parte ferreos, et ex parte fictiles, ex parte erit solidum, eparte qua eorum labor posset militalabor posset militare virtuti. Quod autem dicit ex testa, ex luto quid aliud est hujusmodi testa nisi foeda consuetudo? Quasi enim lutum in testam duratur quando foeda actio in consuetudinem ducitur, sed ex foedae consuetudinis obduratione homo ad impatientiam dejicitur, et testae more leviter nunc per iracundiam frangitur, nunc in concupiscentiam resol
Abbreviated transcription (Latin):
ad õs corꝑis sensus dilatet᷑. S cũ
sensuũ oblectam̃tta studiose querimꝰ
ł caute declinamꝰ. qͥd aliud ꝙͣ duob pe¬
dib hinc in a dextris ⁊ a sinistͥs ntmi.¬
iter gradim᷑. S sepe uideas hos uni.
molestias libent̾ sustin̾e. Qmͣ multi
multo tp̃r. magnoq labore ad quir̃t
qd̾ sub uniꝰ diei ł hore crapła ł ebrie¬
tate expend̾t. Eͦt timores. qͦt horroraᷤᷤ
qͦt angores hostis. noctis ⁊ frigoris
adulteri sponte tolerant. ut ad mo¬
m̃tanea fede uoluptatis blandim̃ta
ꝑtingant: Nonne hꝰmodi õs pedũ
Tͥ digitoꝵ ꝑtem testeã. ꝑtem ferreã
hñt. qͥ in uno t̾a pacientes. ⁊ pene
insensibiles. in alt̾o ta impacientes
existunt. Porro qr uidisti inqͥt pedũ
⁊ digitoꝵ ꝑtem teste siguli. ⁊ ꝑtem
ferreã regñ diuusũ erit. uere dunsũ¬

Expanded text:
ad omnes corporis sensus dilatatur. Sed cum sensuum oblectamenta studiose quaerimus vel caute declinamus, quid aliud quam duobus pedibus hinc inde, a dextris et a sinistris niiter gradimur? Sed saepe videas hos uni, molestias libenter sustinere. Quam multi multo tempore in agnoque labore acquirunt quod sub unius diei, vel horae crapula vel ebrietate expendunt? Quot timores, quot honores, quot algores hostis, noctis et frigoris adulteri sponte tolerant, ut ad momentanea foedae voluptatis blandimenta pertingant? Nonne hujusmodi omnes pedum vel digitorum partem testeam, partem ferream habent, qui in uno tam patientes et pene insensibiles, in altero tam impatientes existunt? Porro quia vidisti, inquit, pedum et digitorum partem testeam figuli, et partem ferream, regnum divisum erit. Vere divisu
Abbreviated transcription (Latin):
nũmum sepe gula expende. auaricia
iubeat reseruare: In hẽ itaq mod̾
multociens leui excã regñ in se ip̃m
donet fundit᷑ desoletur. Om̃e n. regñ
in seip̃m diuisũ desolabit᷑. ⁊ domus
supͣ domũ cadet. Notand̾ sane qd̾ ħ de
ri oriet᷑. Cum .R. p̾uaricatrix mens
pͥmo ad scłaria desideria reu̾titur. ad to¬
lerandos mundi labores animꝰ obduratur

Expanded text:
nummum saepe gula expendere, avaritia jubeat reservare. In hunc itaque modum multoties levi ex causa regnum in seipsum donec funditus desoletur. Omne enim regnum in seipsum divisum desolabitur, et domus supra domum cadet. Notandum sane quod de ri orietur. Cum enim praevaricatrix mens primo ad saecularia desideria revertitur, ad tolerandos mundi labores animus obduratur
Abbreviated transcription (Latin):
cõmiscebunt᷑ qͥdem hũano semine. s
ñ adherebunt s̃ sic ferrũ ñ pͥ misceri
teste. Que st̃ hũana semina. nͥ carnalis
prudencie ꝯsilia: Docet nos prudencia
carnis ꝓpt̾ usui necessaria pecuniam
q̃rere. docet nos ead̾. multa de necessariis¬
uite detrah̾e ⁊ peciie part̾e. ne uideat᷑
in necessarios usus de fit̾e. Ecte quo modo
adherent humano semine: cum
uideat᷑ imũ qͣi ex ꝯsilio ałt̾m ret̾rere
sepe qͣ dicere. Aliud imꝑat amor di¬
uiciaꝵ. atq aliud amor deliciaꝵ.
aliud estus uoluptatis. aliud qͥstꝰ
cupiditatis. S c̃ in hẽ mod̾ diu̾sa
uicra hõiem ꝑ diu̾sa rapiunt: uł
ad ꝯtraria ĩpellunt. miserabiliter

Expanded text:
commiscebuntur quidem humano semini, sed non adhaerebunt sibi, sicut ferrum non potest misceri testae. Quae sunt humana semina nisi carnalis prudentiae consilia? Docet nos prudentia carnis propter usui necessaria pecuniam quaerere. Docet nos eadem multa de vitae necessariis detrahere, et pecuniae parcere, ne videatur in necessarios usus deficere. Ecce quomodo adhaereat humano semini cum videatur unum quasi ex consilio alterum requirere, saepe contradicere. Aliud imperat amor divitiarum, atque aliud amor deliciarum; aliud aestus voluptatis, aliud quaestus cupiditatis. Sed cum in hunc modum diversa vitia hominem per diversa rapiunt, vel ad contraria impellu
Abbreviated transcription (Latin):
tate : In hunc ergo modum utit᷑ cõ¬
paratione utit᷑ nicħonimꝰ ut dc̃m est
translatõne qñ rerum uisibiliũ qmͣ¬
lib descriptõnem tranffert ad rerum
iuisibiliũ sig̃catonem. X̾bi gr̃a. Au¬
dit in scriptis nominari lucem sicut
de eo scriptum ẽ. quia inhabitat lucẽ
in accessibilem. Querit ergo que lux
ista sit incorporea qmͣ in habitat in¬
uisibił ⁊ incorporea dei nat᷑a ⁊ inue
terior illuminat ocłos corporum ita
illa absq dubio illuminare consueuit
oculos cordium. Ecce quomͦ neptasim
ꝑ rerum uisibilium quasitatem sur¬
git ad rerum inuisibilium cognitõ¬
nem. Patet ergo qmͣ recte suꝑ utͣtu¬
q int̃pretationem neptasim dicat᷑
pretat᷑. Solet namq cognitam qmͣ¬
lib rerum uisibilium naturam cõ¬
uertere ad sp̃ualem intlłntiam. Qͥ
ergo pene quicquio scriptũ repꝑit
ad spualem intlłigentiã ꝯu̾tit. rec¬
te ꝯu̾sionis nomĩ accepit. Et item

Expanded text:
tate? In hunc igitur modum utitur comtate? In hunc igitur modum utitur comparatione: utitur nihilominus, ut dictum est, translatione, quando rerum visibilium descriptionem transfert ad rerum invisibilium significationem. Verbi gratia: Audit in Scripturis nominari lucem, sicut de Deo scriptum est: Quia habitat lucem inaccessibilem . Quaerit ergo quae sit lux ista incorporea quam inhabitat invisibilis et incorporea Dei natura, et interior illuminat oculos corporum, ita illa absque dubio illuminare consuevit oculos cordium. Ecce quomodo Nephtalim per rerum visibilium qualitatem surgit ad rerum invisibilium cognitionem. Patet ergo quam recte secundum utramque interpretationem Nephtalim dicatur. pretatur. Solet namque cognitam quamlibet rerum visibilium naturam convertere ad spiritalem intelligentiam. Quia ergo pene quidquid scriptum reperit, ad spiritualem intelligentiam convertit, recte conversionis nomen accepit. Et item
Abbreviated transcription (Latin):
sueuit. Utit᷑ aliqñ tͣnslatione aliqũ
aut̃ comꝑatione. Comꝑat᷑one: qñ ex p̃¬
sentium bonoꝵ multitudine uł mãgni¬
tudine colligit illa fut᷑e uite gaudia
quot uł qnͣta ẽẽ possuit. U̾bi gr̃a. Inspeo¬
ta sepe solis claritate corporeo iudelicet
lumine. considerat qnͣta fuĩt fut᷑a lux
illa sp̃ũalis si tanta tamq mirabił est
lux illa corporalis. Qnͣta namq putas
erit lux illa q̃ erit ꝯmunis nob̾ cũ an¬
głis si tanta ẽ. ista qmͣ habemꝰ ꝯmunẽ
cum bestiis: Quał erit fut᷑a lux bea¬
torum si talis est p̃sens ista lux misero¬
rum: It̃ multiplicitatem bonoꝵ uisibi¬
lium conicit: ex multitudine bonoꝵ uisi¬
bilium. Quot ergo putam᷑ ea ẽẽ: S
quis posset ea dinumerare: Quot st̃
oblectamenta oculoꝵ. quot oblectañi¬
colores. qͦt odores. qͦt sapores: Sigͦ
tot sunt delicie corpoꝵ quot er̃t doli¬
cie sp̃uum: Si tanta possidemꝰ in tẽ¬
pore qͣnta sunt que expectamꝰ in ẽt̾ni¬

Expanded text:
latione, aliquando autem comparatione. Comparatione, quando ex praesentium bonorum multitudine vel magnitudine colligit illa futurae vitae gaudia, quot vel quanta esse possint. Verbi gratia: Inspecta saepe solis claritate corporeo videlicet lumine considerat quanta futura erit lux illa spiritualis, si tanta tamque mirabilis est lux ista corporalis. Quanta namque putas erit lux illa quae erit nobis communis cum angelis, si tanta est ista quam habemus communem cum bestiis! Qualis erit lux futura beatorum, si talis est praesens lux ista miserorum! Item multiplicitatem bonorum invisibilium conjicit ex multitudine bonobilium. Quot ergo putamus ea esse? Sed quis ea possit dinumerare? Quot sunt oblectamenta oculorum, quot oblectamencolores, quot odores, quot sapores? Si ergo tot sunt deliciae corporum, quot erunt deliciae spirituum? Si tanta possidemus in tempore, quanta sunt quae exspectamus in aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
ad officium dan spectat ꝑ rep̃senta¬
tõnem pene reprinere exurgentia iuicia
sic ad neptalim ꝑtinet ꝑ ꝯsideratonem
p̃miorum iuflaminare boua desideria Mi
rabiłr enĩ animũ nrm neptalim ad eoꝵ

Expanded text:
ad officium Dan spectat per repraesentationem poenae reprimere exsurgentia vitia; sic ad Nephtalim pertinet per considerationem praemiorum inflammare desideria bona. Mirabiliter enim animum nostrum Nephtali
Abbreviated transcription (Latin):
hebreoꝵ turbam iordanis alueũ tran¬
sisse uisi celestia desideria ⁊ ad fut᷑am glo¬
riam tendentia carns appetitũ eo usq
ꝑdomurisse. quo iam ulterꝰ non possit
ea irretire uł impedire: & quid̃ añqmͣ
popłs dñi cũ dũi archa transeat ne eoꝵ
transitum iordanis unda p̃pediat. necc̃e
est eiꝰ decutsum cohercere & carnis impe¬
tuni frangere. ⁊ animũ sepe etiam a
necͣcia concupiscentia auertere. Nũ¬
qmͣ eñ humanꝰ affectꝰ ad etertutatis de¬
siderium ꝑfc̃e inflãmat᷑ nunꝙͣ huma

Expanded text:
Hebraeorum turbam Jordanis alveum tranHebraeorum turbam Jordanis alveum transisse, nisi coelestia desideria et ad futuram gloriam tendentia carnis appetitum eo usque perdomuisse, quo jam ulterius non possit ea irretire vel impedire? Et quidem antequam populus Domini cum Domini arca transeat, ne eorum transitum Jordanis unda praepediat, necesse est ejus decursum coercere, et carnis impetum frangere, et animum saepe etiam a necessaria concupiscentia avertere. Nunquam enim humanus affectus ad aeternitatis desiderium perfecte inflam