comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
losclaudit. Sed respectus istȩ conti¬
nuus peccatorum. per seueraniam
piȩ supplicationis ostendit. Nam quo¬
tiens talia cordȩ respicimus. totiens
cõmissa deploramus Dixit aut̃ añs
in superiori psalmo. Arguam tȩ: et
Quod hic sibi uir sc̃issimus ipse faci¬
ebat: cũ dicit et peccatũ meũ contra
me ẽ semper. Iuste ergo se petebat ab¬
solui. qͥ ĩa hic formã illã uisus ẽ sibi
fecisse futuri iudicii. Hec figira di¬
citur prolensis: id ẽ preoccupatio.
Hic eni quasi iã in uenturo udicio
constitutus. delictorũ suorũ aspec¬
tus teterrimos pertimescit.
C ibi soli peccaui & malũ coram tę
feci: ut iustificeris in sermonibus tu¬
is. & uncas cũ iudicaris.
ic iterum enthimȩ maticus syi¬
logismus apparet: quẽ inuicesi¬
mo psalmo iam diximus. cuius
propositio ẽ dñs iustificatur in ser¬
monibus suis. & uincit cũ iudicatur
Huic sub iungitur in conclusione
premissa sent̾entia. Tibi igitur soli¬

Expanded text:
 oculos claudit. Sed respectus iste conti oculos claudit. Sed respectus iste continuus peccatorum perseverantiam piae supplicationis ostendit; nam quoties talia corde respicimus, toties commissa deploramus. Dixit enim Dominus in superiori psalmo: Arguam te, et ssal. XLIX, 21; quod hic sibi vir sanctissimus ipse faciebat, cum dicit: Et peccatum meum contra me est semper. Juste ergo se petebat absolvi, qui jam hic formam illam visus est sibi fecisse futuri judicii. Haec figura dicitur procatalepsis, id est praeoccupatio. Hic enim quasi jam in venturo judicio constitutus, delictorum suorum aspectus teterrimos pertimescit. Vers. 5. Tibi soli peccavi, et malum coram te feci: ut justificeris in sermonibus tuis, et vincas cmaticus syllogismus apparet, quem in vigesimo psalmo jam diximus. Cujus propositio est: Dominus justificatur in sermonibus suis, et vincit cum judicatur. Huic subjungitur in conclusione praemissa sententia: Tibi igitur
Abbreviated transcription (Latin):
congruent̾ admiscuit ut facilius
audiatur. quod iustitia interueni¬
entȩ deposcitur. Puniendũ quidẽ
scit eẽ peccatũ. sed ideo a dño dicit᷑
parcendũ. qm̃ a se confirmat ẽẽ dãp¬
natũ. sic̃ salomon dicit. Iustus in pͥnci
pio sermonis acusator ẽ sui Infen¬
damꝰ ergo quod dicit. ẜgo agnoscosi
Peccata eni illa sunt fortiora. quę
agnoscentes admittimꝰ. non aut̃ il¬
la quȩ per ignorantiam perpetramꝰ.
omnes. sed soli illi probantur agnosce¬
re qui ea uidentur propria erecrati¬
onȩ dãpnarȩ. Perfecta enĩ penitentia
est. futura cauerȩ peccata: & lugerȩ
preterita.Primo enĩ post ipsum fu¬
it scelus. quando propħȩ interrogã¬
ti respondit. dignũ ẽẽ mortis. quiꝰ a¬
lienã ouẽ pauperis concupiuit. t̾ẽ
quando peccatũ suũ non credebat
eẽ deflendũ. modo aut̾ cũ penitet
cũ prostratus suppliciter ingemiscit.
contra se starȩ dicit delicta. quasi qͦn

Expanded text:
congruenter admiscuit; ut facilius congruenter admiscuit; ut facilius audiatur, quod justitia interveniente deposcitur. Puniendum quidem scit esse peccatum; sed ideo a Domino dicit esse parcendum, quoniam a se confirmat esse damnatum; pio sermonis accusator est sui . Intendamus ergo quod dicit: Ego agnosco. Peccata enim illa sunt fortiora, quae agnoscentes admittimus; non autem illa quae per ignorantiam perpetramus. peccata sua; sed soli illi probantur agnoscere, qui ea videntur propria exsecratione damnare. Perfecta enim poenitentia est futura cavere peccata, et lugere praeterita. Primo enim post ipsum fuit scelus, quando propheta interrogante respondit dignum esse morte qui alienam ovem pauperis concupivit , tunc quando peccatum suum non credebat esse deflendum: modo autem eum poenitet, cum prostatus humiliter ingemiscit, contra se stare dicit delicta, quasi quam
Abbreviated transcription (Latin):
in eonichil remanerȩ possit immũ¬
dũ. Sed istud lauachrũ quod fit. a¬
bluit maculas peccatorũ: ut supra
niue possit de albarȩ. quod sordidũ ẽ.
Salutiferi baptismatis cognoscitur
indicare puritat̾e. ubi sic om̃ia &s ori-¬
ginalia delicta & perꝑã cõmissa mun¬
dantur. ut illi nos restituat purira¬
ti: inqua pͥmus adã noscitur ẽẽ pro¬
crearus. Ded utin̾a conseruaremus
tanti muneris dignitat̾e̾ ne nos ite¬
rũ pullulantia peccata fuscarent.
Petit ergo ꝓpħa in p̾figurationȩ
sacͥ baptismatis mundari ab iniusti¬
tia sua. ne ab insecuritatę remissus
negligens uideret᷑ eẽ post ueniã. Ilã
maximȩ debet caueri. ne finitima
nr̃a reddantur obnoxia.sicut sa¬
lomondicit. Infinȩ suo laudabitur
om̃is uir.¬
uoniã iniqͥtatẽ meã ego agnos¬
co. & peccatũ meũ contra me ẽ semꝑ.
ciens ꝓpħa sic dnm̃ pium ut
tam̃ & iustus ẽẽ non desinat:
ęquitatẽ suis supplicationibꝰ

Expanded text:
in eo nihil remanere posset immunin eo nihil remanere posset immundum. Sed istud lavacrum, quod sic abluit maculas peccatorum, ut supra nivem possit dealbare quod sordidum est, salutiferi baptismatis cognoscitur indicare puritatem: ubi sic omnia et originalia delicta, et propria admissa mundantur, ut illi nos restituat puritati in qua primus Adam noscitur esse procreatus. Sed utinam conservaremus tanti muneris dignitatem, ne nos iterum pullulantia peccata fuscarent. Petit ergo propheta in praefiguratione sacri baptismatis mundari ab injustitia sua, ne, in securitate remissus, negligens videretur esse post veniam. Nam maxime debet caveri ne finitima nostra reddantur obnoxia; sicut Salomon dicit: In fine suo laudabitur omnis viruoniam iniquitatem meam ego agnosco, et peccatum meum contra me est semper. Sciens propheta sic Dominum pium, ut tamen et justus esse non desinat, aequitatem suis supplicationibus
Abbreviated transcription (Latin):
cerȩ : Multitudo enĩ indulgentiȩ diui¬
ne: magnitudine peccatorũ qualibet
exuperat. nec ualebat delictũ percel¬
lere. contra quod petebat᷑ tanta mi
deantur ingentia. Precatur ergo in
om̃ib peccatis suis pietatis mnultitu¬
dinẽ. quia per propħam p̾sentis ne-¬
quitie susceperat remissione̾. ut o il¬
la merͤretur euadere. quȩ diuersis tẽ¬
poribꝰ se meminerat perpetrasse.
Prudentiᷤᷤ sime aurẽ delictis nullum
uolebat remanere uestigium: qm̃
ille solus in libro uitȩ conscribitur
cuuis omĩa peccata delentur. Usqueqͦu
delicto meo munda mȩ.
tudiose debet dilui: qͥ cͥminũ
ueneno fuscatus ẽ. Quia incu¬
riose non abluitur. qͥ tenebrosa
infectione maculatur. Usquequaq
undiquȩ ab om̃i partȩ. ut &s illa si¬
mul ignosceret. quȩ prius se noue¬
rat admisissȩ. Potest en̾i aliqͥs sic la¬
uarȩ. ut tam̃ non sit om̃ino purissimꝰ.
Sed addidit mundamȩ: quatinus

Expanded text:
cere? 170 Multitudo enim indulgentiae divicere? 170 Multitudo enim indulgentiae divinae, magnitudinem peccatorum quamlibet exsuperat; nec valebat delictum percellere, contra quod petebatur tanta micata nostra videantur ingentia. Precatur ergo in omnibus delictis suis pietatis multitudinem; quia per prophetam praesentis nequitiae susceperat remissionem; ut et illa mereretur evadere, quae diversis temporibus se meminerat perpetrasse. Prudentissime autem delictis nullum volebat remanere vestigium: quoniam ille solus in libro vitae conscribitur, cujus omnia peccata delentur. Vers. delicto meo munda me. Studiose debet dilui, qui criminum veneno fuscatus est; quia incuriose non abluitur, qui tenebrosa infectione maculatur. Usquequaque, undique, ab omni parte, ut et illa simul ignosceret, quae prius se noverat admisisse. Potest enim aliquis sic lavari, ut tamen non sit omnino purissimus. Sed addidit, munda me, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
simi &. scĩssimi patres. qͥs enarrare suffi¬
ciar: Ut mundi creator̾ẽ de celo deps¬
suerit. & terreno corpore induerit cõ¬
ditorẽ. eũq qͥ eternitate patri maner
equalis mortalitati coȩquauerit. ꝙ no
bis form̾a serui mundi dño imposui.
ut ipse panis esuriret. fons uitȩ siite.
uirtus infixmaretur: om̃ ip̃s uita mo¬
reretur. Que denique maior miscdis
qua ꝓpter nos creari ereatorẽ. seruirȩ
dominatorẽ. uendi redẽptorẽ. humilia¬
riexaltato  rem. occidi uiuificator̾eᷤ.
facile se per eã credebat absolui. ꝓ qu̾a
humanũ genus ĩa tunc cognoscebat
posse liberari. Quod aut̃ dixit misere¬
re mei d̾s scđ̾m magna̾ misericordiam¬
miscdđiam tuã. argumentũ ẽ a coniu¬
gatis Miserere enĩ a misericordiȩ fon-¬
re descendit. Dequitur. E scđ̾m mul¬
titudinẽ miserationũ tuarũ: dele ini¬
quitatẽ meã. Q uid non poterat darȩ
quando scd̃m se dñs rogabatur ignoᷤᷤ¬

Expanded text:
ctissimi Patres, quis enarrare suffictissimi Patres, quis enarrare sufficiat; ut mundi Creatorem de coelo deposuerit, et terreno corpore induerit Conditorem, eumque qui aeternitate Patri manet aequalis, mortalitati coaequaverit, et pro nobis formam servi mundi Domino imposuerit; ut ipse panis esuriret, fons vitae sitiret, virtus infirmaretur, omnipotens vita moreretur? Quae denique major misericordia, quam propter nos creari Creatorem, servire Dominatorem, vendi Redemptorem, humiliari Exaltatorem, occidi Vivificatorem? facile per eam se credebat absolvi, per quam humanum genus jam tunc cognoscebat posse liberari. Quod autem dixit: Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam; argumentum est A conjugatis: misereri enim, a misericordiae fonte descendit. Sequitur, et secundum multitudinem miserationum tuarum dele iniquitatem meam. Quid non poterat dare, quando secundum se Dominus rogabatur ignos
Abbreviated transcription (Latin):
secundũ magnã miseri¬
cordiã tuaor. Et secun¬
dũ multitudinẽ miserati¬
onũ tuarũ: dele iniquitat̾
meam
Dex ille potentissimus &r multarũ
gentiũ uictor egregius cũ se audis¬
sed a nathan propħa redargui: pecea¬
tum suũ non erubuit publice confin¬
ri.Nlec ad norias excusationes eũcur¬
rit. adquas maxime impudens festi¬
nat humanitas sea repente salutari
humilitare ꝓst̾iatus: ipsũ se offerens
deo purpuratꝰ penitens. piis lacͥmis
supplicauit. Fidelis eni seruus non as¬
sumit callosas inficias. sed cito intellis̃
cõmissa delicta. Mirabile initiũ. Dicen¬
do enĩ uidici miserere mei : locũ mise
examini cognoscitur abstulisse Uox
ista non discutitur. sed sub tranqͥllitate
semper auditur. solaq res ẽ perqͣm pos¬
sumꝰ rei sine aliqua contrarietate
defendi. Petebat qͥd̾e miscd̾ani quã
diffinire non poterat. sed tam̃ pecca¬
tis suis eã grandiorẽ om̃ino sentiebat
Quanta em̃ sit ut dixerunt anriqͥs¬

Expanded text:
magnam misericordiam tuam. Vers. 2. Et secundum multitudinem miserationum tuarum dele iniquitatem meam. Rex ille potentissimus, et multarum gentium victor egregius, cum se audisset a Natham propheta redargui, peccatum suum non erubuit publice confiteri, nec ad noxias excusationes cucurrit, ad quas maxime impudens festinat humanitas; sed repente salutari humilitate prostratus, ipsum se offerens Deo, purpuratus poenitens piis lacrymis supplicavit. Fidelis enim servus non assumit callosas inficias, sed cito intelligit commissa delicta. Mirabile initium! Dicendo enim Judici: Miserere mei, locum examini cognoscitur abstulisse. Vox ista non discutitur, sed sub tranquillitate semper auditur; solaque res est per quam possimus rei sine aliqua contrarietate defendi. Petebat quidem misericordiam, quam definire non poterat; sed tamen peccatis suis eam grandiorem omnimodis sentiebat. Quanta enim sit, ut dixerunt san
Abbreviated transcription (Latin):
mitti sibi una uenia postulabat.
Dele aut̃ dũ dicitur dimitte signifi¬
catur. quia om̃e nr̃m admissũ quasi
qͥbusdã tabulis scribitur: cũ diuina
notitia continetur.
I ubtilit̾ hos uersus ꝑ uerba sin¬
gula debemꝰ exquirere: ut nob̾
Asensus possit euidentnns eluce¬
rȩ. Creare dicimus nouu aliqͥd in¬
stituere. ut illud qđ non fuit uide¬
at᷑ existere. Oẜ quomͦ dicamꝰ ante
peccatũi. cor mundũ non habuisse
dauid : de quo dñs dixit. inueni dđ
filiũ iessȩ uirũ scdm cor meu̾. qui
faciat õs uoluntares meas : Sedere
creari. quod ĩa peccatis impellentibꝰ
cõmoueri mimine porusset ad cul¬
pa. sed stabilitate defixũ. honu̾ non

Expanded text:
mitti sibi una venia postulabat. mitti sibi una venia postulabat. Dele autem dum dicitur, dimitte significatur; quia omne nostrum admissum quasi quibusdam tabulis scribitur, cum divina notitia continetur. Subtiliter hos versus per verba singula debemus exquirere, ut nobis sensus possit evidentius elucere. Creare dicimus, novum aliquid instituere, ut illud quod non fuit videatur existere. Et quomodo dicamus ante peccatum cor mundum non habuisse David, de quo Dominus dixit: Inveni David filium Jesse, virum secundum cor meum, qui faciat omnes voluntates meas ? Sed creari, quod jam peccatis impellentibus commoveri minime potuisset ad culpam; sed stabilitate defixum, bonum non
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s iniqͥtares meas dele.
enit ad tertiã part̾ẽ. rogans
iudicẽ piũ ne respiceret pec-¬
cata. quȩ iꝑsi quoque uideba-¬
tur horrenda. Considera uͦ ex con-¬
trariis pulcherrime regulas datas
Si nos auertimus faciem a peccatis
nr̃is: noxiũ : quia obliuiscim᷑ & ne-¬
gligenter agimꝰ. quȩ continuo fle-¬
tu abluere deberemus. Si dñs non
auertit extinguit: quia udicat delic¬
ta que respicit᷑. Sic orat & alibi. Ne
auertas faciẽ tuã a me: & ero similis
descent᷑entibꝰ in lacũ. Merito. qm̃ si noᷤ
respicimus miscđia creatoris absol-¬
uimͦ. sicut de petro in euangelio di¬
citur. E respexit dñs petrũ. & egreᷤᷤ¬
sus foras fleuit a mare. Seqͥtur. Et
õs iniqͥtates meas dele. De duobꝰ cri-¬
minibꝰ uocatur ad culp̃a ꝓ uniuer¬
sis delictis prudentissimꝰ peccator
exorat. Seiebat enĩ sȩ fecisse pluri-¬
ma. quã quȩ iusticia presentis tẽ-¬
poris arguebat. Ita salutari cõpen-¬
dio quicquiqd accusare poterat re¬

Expanded text:
e. Venit ad tertiam partem, rogans judicem pium ne respiceret peccata, quae ipsi quoque videbantur horrenda. Considera vero ex contrariis pulcherrime regulas datas. Si nos avertimus facies a peccatis nostris, noxium est; quia obliviscimur et negligenter agimus, quae continuo fletu abluere deberemus: si Dominus non avertit, exstinguit, quia judicat delicta quae respicit. Sic orat et alibi: Ne avertas faciem tuam a me, et ero similis descendentibus in lacum . Merito, quoniam si nos respicimur, misericordia Salvatoris absolvimur; sicut de Petro in Evangelio dicitur: Et respexit Dominus Petrum, et egressus foras, flevit amare . Sequitur, et omnes iniquitates meas dele. De duobus criminibus vocatus ad culpam, pro universis delictis prudentissimus precator exorat. Sciebat enim se fecisse plurima, quam quae justitia praesentis temporis arguebat: ita salutari compendio quidquid accusari poterat, re
Abbreviated transcription (Latin):
missionẽ tanta se constrixit neces¬
sitate lacͥmarũ. qͣsi. iimmnime fuiss
ignotu. Electu ẽ plane temꝑatũ &s ex¬
peditum supplicationis genus. quod
om̃is etas uere sapiens debeat appete¬
re: et ad subitũ festinant̾ possit un¬
plere. Non enĩ hic ut iiceteris peni¬
tentibꝰ aliqͥd difficile dicit᷑. quale ÷
ũ rigabo Nec illud qđ in tricesimo
psalmo dicit. Grauara ẽ suꝑ me manꝰ
nia. conu̾sus sũ in erũpna mea. dum
configit᷑ mͥ spina. Non illd qd in tri¬
cesimo septimo ait. Computruerunt
& deteriorauert̾ cicatrices mee: a fa¬
cie insipientie mee. Nec illud qͦd in

Expanded text:
missionem tanta se constrinxit necesmissionem tanta se constrinxit necessitate lacrymarum, quasi ei minime fuisset ignotum. Electum est plane temperatum et expeditum supplicationis genus, quod omnis aetas vere sapiens debeat appetere, et ad subitum festinanter possit implere. Non enim hic ut in caeteris poenitentibus aliquid difficile dicitur, quale est stratum meum rigabo . Nec illud quod in trigesimo primo psalmo dicit: Gravata est super me manus tua: conversus sum in aerumna mea, dum configitur spina . Non illud quod in trigesimo septimo psalmo ait: Computruerunt et deterioraverunt cicatrices meae a facie insipient
Abbreviated transcription (Latin):
flente non fleret. qͥs dolente non ge¬
meret. qͦͣndo ꝓgẽmato dyadeniare.
rex cinerẽ gestabat in capite: Canꝰ
puluere non etate. noluit se uideri
suis. qͥ pomp̾a scłi respuit. in delic̾¬
tis dolor unius cordis fuit. Nmiirũ
correctio ciuitatis. qͣndo insaniȩ cͥ¬
m̃̾ incurrit: qͥ tunc letus ẽẽ p̾sũpsit.
Felix ꝓfecto ter qͣterq ciuitas ubi
O scłi dominus deo peniterȩ merui
it: o głam crucifixionis rex cȩles¬
tis accepit. Hinc ẽ qđ dũ inł celibro
septẽ psalii penitentiũ eẽ docean¬
tur ȩcclȩsiarũ usu receptũ ẽ: ut quo¬
tiens peccatoꝵ uenia petitur. ꝑ istũ
magis dño supplicet᷑. Non in merito
pͥmũ. qm̃ in nullo psalmoꝵ quȩ pe¬
nitentibꝰ in axime necessaria ẽ tan¬
ta uirtutis humilitaꝰ muenitur.
ut rex potens & in propħali culmine
constitutus. tanqͣm extremus homi¬
nũ sua festinauerit peccata deflere.
Deinde quia post absolurionis pro¬

Expanded text:
flente non fleret? Quis dolente non geflente non fleret? Quis dolente non gemeret, quando pro gemmato diademate rex cinerem gestabat in capite, canus pulvere, non aetate? Noluit enim se videri suis, qui pompam saeculi respuit in defictis. Dolor unius cordis fuit nimirum correctio civitatis, quando insaniae crimen incurrit, qui tunc laetus esse praesumpsit. Felix profecto ter quaterque civitas ubi et saeculi Dominus Deo poenitere meruit, et gloriam crucifixionis Rex coelestis accepit. Hinc est quod dum in hoc libro septem psalmi poenitentium esse doceantur, Ecclesiarum usu receptum est; ut quoties peccatorum venia petitur, per istum magis Domino supplicetur, non immerito. Primum quoniam in nullo psalmorum quae poenitentibus maxime necessaria est, tanta virtutis humilitas invenitur, ut rex potens et in prophetali culmine constitutus, tanquam extremus hominum sua festinaverit peccata deflere. Deinde quia post absolutionis pro
Abbreviated transcription (Latin):
allegorsã. quȩ aliud dicit aliud sig¬
innocentibus adultis qͦrũ etas pͥma
ẽ: & aiugo peccati ceruix ꝓbat᷑ ali¬
ena. E ido̾ in tali uerbo ꝑmansit. ut
actũ illũ preteritȩ legis iudicasset. fu¬
isse rerũ imaguiẽ futurarũ. siue illos
p̾dicatores euangelii ꝓmittat. quoꝵ
imagine̾ inuituli figura lucas euan¬
gelista suscepit. Qui non mugitibus
aera uerberarenti sed orbe terrarum
dominice fidei p̃dicatione cõplerent.
Siue illos magis uitulos debemus
Haduertere: qͥ animas suas in hostiam
suauitatis sacris altaribꝰ oprulert
Nam o pat̾ augustinus cũ de figu¬
ris illis euangelicis ageretur. qͦdã
loco ipsum dñm uitulũ dicit. qͥ se
hostiam obtulit ꝓ salute cunctoꝵ
Qua ꝓpt̾ siue de adolescentibus s¬
ue de predicatoribꝰ siue de martiribꝰ
sentiatur. tales tam̃ ꝓpħa uitulos
emanauit psalmus de amaro cõ¬
punctionis fonte descendens.S
afflictione plangebat: Quis eñi illo

Expanded text:
allegoriam, quae aliud dicit, aliud sigallegoriam, quae aliud dicit, aliud siginnocentibus adultis, quorum aetas prima est, et a jugo peccati cervix probatur aliena; et ideo in tali verbo permansit, ut actum illum praeteritae legis indicaret fuisse rerum imaginem futurarum. Sive illos praedicatores Evangelii promittit, quorum 175 imaginem in vituli figura Lucas Evangelista suscepit, qui non mugitibus aera verberarent, sed orbem terrarum dominicae fidei praedicatione complerent. Sive illos magis vitulos debemus advertere, qui animas suas in hostiam suavitatis sacris altaribus obtulerunt. Nam et Pater Augustinus, cum de figuris illis evangelicis ageretur , quodam loco ipsum Dominum vitulum dicit, qui se hostiam obtulit pro salute cunctorum. Quapropter sive de adolescentibus, sive de praedicatoribus, sive de martyribus sentiatur: tales tamen propheta vitulos emanavit psalmus, de amaropunctionis fonte descendens. Seafflictione plangebat? Quis enim illo
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc acceptab̾ sacͥficiũ iustitiȩ.
id ẽ filii tui gloriosissim̾a passionẽ
qui sȩ sacͥficiũ pro om̃ibꝰ obtulit. ut
salutẽ mundus qͣm suis operibus non
merebatur acciperet. Pulcherrime au̾
diffinitum ẽ qͥd sit dñi passio reueren¬
da. idẽ sacͥficiũ iusticie. Seqͥtur Obla¬
tiones & holocausta. Istud ĩa ad fideles
pertinet xꝑianos. qͥ erant post aduẽ¬
tũ dñi credituri. significans immo¬
non menbra pecudũ mortuoꝵ Ina
enĩ ignis consumptibilis absumebat.
ista incendium uitalȩ discrutiat. Ii¬
la redigebant᷑ ꝓtinus infauillas. ista
temporalit̾ animas tribulationibꝰ
exurendo. ad amena paradisi gaudi¬
a eterna perducunt. De qͥtur. Tunc
imponent super altare tuũ uitulos.
Dacerdotes scilicet. qͣndo ȩccła catho¬
lica fuerit dm̃ passione constructa.
lam cũ superius adicerit. holocaustiᷤ
aut̃ non delectaberis. querendũ est
qͣre hic iterũ uitulos ĩmolandos ẽẽ
promiserit. Dictũ ẽ enĩ per figuram

Expanded text:
eptabis sacrificium justitiae, id est Filii tui gloriosissimam passionem, qui se sacrificium pro omnibus obtulit; ut salutem mundus, quam suis operibus non merebatur, acciperet. Pulcherrime autem definitum est quid sit passio Domini reverenda, id est sacrificium justitiae. Sequitur, oblationes et holocausta. Istud jam ad fideles pertinet Christianos, qui erant post adventum Domini credituri: significans immonon membra pecudum mortuorum. Illa enim ignis consumptibilis absumebat, ista incendium vitale discruciat; illa redigebantur protinus in favillas, ista temporaliter animas tribulationibus exurendo, ad amoeni paradisi gaudia aeterna perducunt. Sequitur, tunc imponent super altare tuum vitulos; sacerdotes scilicet, quando Ecclesia catholica fuerit Domini passione constructa. Nam cum superius dixerit, holocaustis autem non delectaberis, quaerendum est quare hic iterum vitulos immolandos esse promiserit? Dictum est per figuram
Abbreviated transcription (Latin):
co tradi. sia uultu dñi iudicaretur
expelli. Hic enĩ se tantũ uult respi
qͥ peccata superius non deberȩ conspi
nos errores exiia. De potestate n¬
cuit. de affectibus minime supplica¬
sibi non auferri petiuit. quẽ p̃tio¬
sũ supra cuncta rex habuit. Sic eh
& hieremias ꝓpħa de ipsius uirtas¬
emplaribus continetur: trans lator
om̃mo laudandus ẽ. E leg̃ enĩ aliqͥd cõ-¬
tra art̾ẽ seculariũ pouere quã a ue-¬
ritate posita discrepare. Nam si dice¬
ret a sanguinȩ: unũ forsitan peccatũ
uideretur ostendere. Sed cũ plurałe
numerũ ponit. multa rẽ sine dubi¬
o confitet᷑. Qđ idioma scripturȩ di¬
uinȩ possumꝰ nuncupare. Hȩc figu¬
ra dicitur exallage. idẽ immutatio.
quotiens contra consuetudinr̾ aut
genus immutarur aut casus. Lib̾ari
se gͦ ꝓpha petit de carnalibꝰ delictis.
ut iã desineret in ista fragilitate pecca¬
re. Sanguis enĩ ꝓ corpore humano

Expanded text:
co tradi, si a vultu Domini judicaretur co tradi, si a vultu Domini judicaretur expelli. Hic enim se tantum vult respici, quia peccata superius non debere conspici nos errores eximia! De potestate tacuit, et de affectibus minime supplicasibi non auferri petiit, quem pretiosum supra cuncta rex habuit. Sic enim et Jeremias propheta de ipsius virtuteomnino laudandus est; elegit enim aliquid contra artem saecularium ponere, quam a veritate posita discrepare. Nam si diceret, a sanguine, unum forsitan peccatum videretur ostendere; sed cum pluralem numerum ponit, multa esse sine dubio confitetur: quod idioma Scripturae divinae possumus nuncupare. Haec figura dicitur exallage, id est immutatio, quoties contra consuetudinem aut genus commutatur aut casus. Liberari ergo se propheta petit de carnalibus delictis, ut jam desineret in ista fragilitate peccare. Sanguis enim pro corpore humano
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ apłs dicit. Deponentes ueter̾
hominẽ cũ actibꝰ suis. induite nou̾i
qui scd̃m deũ creatus ẽ. Addidit
inuisceribꝰ meis: unde nouerat adi¬
terii cͥm̃ detestabile exisse. Utrisq
enĩ partibꝰ remediũ petebat. qm̾l
utroq peccanerat. W intuere quan¬
ta uiuacitate se desiderer expiar
ut intelligas eu̾ nullũ tale ulterus
cõmittere uoluisse delictũ. Nã sic̾
cõpaginẽ pͥorẽ non possunt coire¬
abscisa m̃bra. ita &e ad uere peniten¬
t̾ẽ nequeunt p̾terita redire delicta
Ut quibusdã uͦ placet. & aliter ꝓles
exponi. Pecit ꝓpha cor mundũ or¬
are in se deu̾. non aliud poscens qui
non babebat: sed qđ iã erat mundl
fieri postulabat. Creare quippe di¬
cimꝰ: o renouare. Dictũ ẽ enĩ & al
loco de fidelibꝰ. Eece nẽ noua creati¬
ra. non quasi de altera quȩ non era
nitur. E qͥd egrotus faciat: siun¬
dicina se subtrahat. Sciebat eni as
illius facie sanitatẽ m̾tis & lumenis¬
nire sapientiȩ. & credebat se inimi¬

Expanded text:
nentes veterem hominem cum actibus suis, induite novum, qui secundum Deum creatus est . Addidit, in visceribus meis, unde noverat adulterii detestabile crimen exiisse. Utrisque enim partibus remedium petebat, quoniam de utroque peccaverat. Et intuere quanta vivacitate se desideret expiari, ut intelligas eum nullum tale ulterius committere voluisse delictum. Nam sicut in compaginem priorem coire non possunt abscissa membra, ita ad verum poenitentem nequeunt praeterita redire peccata. Ut quibusdam vero placet, et aliter probatur exponi. Petit propheta cor mundum creare in se Deum, non aliud poscens quod non habebat; sed quod jam erat, mundum fieri postulabat. Creare quippe dicimus et renovare. Dictum est enim et in alio loco de fidelibus : Ecce nunc nova creatura; non quasi de altera quae non erat; emnitur. Et quid aegrotus faciat, si medicina se subtrahat? Sciebat enim ab illius facie sanitatem mentis, et lumen venire sapientiae; et credebat se inimi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i nomine percipimuis inuiolabi¬
le nobis. & defuntũ decet ẽẽ iudici¬
um. Ita fit: ut penitentiã unu̾qͤmq
& apud se iugiter liceat agere.&.
qͦndo per sacerdotẽ data fuerit. non
nos permittat ulterius ad eccłasticoᷤᷤ
honores. accedere. Hunis aut̃ nec nu¬
merus uacat. Pertinet aut̃ adannu̾
iubeleum. qͥ apud hebreos contractuᷤ
ueteres obligationesq soluebat. Qu̾e
in leuitico dñs annu̾ remissionis um¬
uersos habitatores terrȩ. uocare p̾ce¬
pit. Pertinet quoq ad penrecosten
rismatum dona concedens. Sic &
psalmꝰ hic calculo quinquagesimo
constitutus. si corde puro dicatur dis
tamquam remissionis annos pres¬
tante domino. neddrt.⁊oo unes:¬

Expanded text:
Christi nomine percipimus, inviolabiChristi nomine percipimus, inviolabile nobis et definitivum decet esse judicium. Ita fit ut poenitentiam unumquemque et apud se jugiter liceat agere, et quando per sacerdotem data fuerit, non nos permittat ulterius ad ecclesiasticos honores accedere. Hujus autem nec numerus vacat; pertinet enim ad annum jubilaeum, qui apud Hebraeos contractus veteres obligationesque solvebat, quem in Levitico Dominus annum remissionis universos habitatores terrae vocare praecepit. Pertinet quoque ad Pentecosten, rismatum dona concedens. Sic et psalmus hic calculo quinquagesimo constitutus, si corde puro dicatur, deltanquam remissionis annus, praestante Domino, reddit immunes
Abbreviated transcription (Latin):
humiliau̾ in terra uitã meam. Col
nitione ꝑterritus. petit rex aclem̾¬
rissimo iudice ut per miscdam ip¬
sius absolurus sordibꝰ om̃iũ peccato¬
rũ reddatur omnino mundissimꝰ.
sic̃ magist̾ optimus. & districtas ali¬
bi satisfactiones fortioribꝰ uiribꝰ
dedit. & infirmis ista temperata con¬
cessit. Quȩ merito pia mat̾ elegit
eccła. ut filios suos ad grãm blandis¬
si me confessionis modis om̃ibꝰ inuita¬
ret. Nam potest hic & illud fortassis
intelligi. ideo eũ in hoc psalmo dix¬
isse Doceam iniqͦs uias tuas. & impu
ad re conuertentur. qm̃ p̾uidebat se¬
quentes popłos ꝑ istũ psalmũ copio¬
sissime pemtentiȩ munera petitu¬
ros.Iilud plane uideamus quid hoc
ẽ qd frequenri meditatione hunc
psalmũ licet iterare. nec nobis im pe¬
dit adhonores eccłasticos experen¬
dos. Si uͦ asacerdote supra nos peni¬
tenrię uoto dicat᷑ qm̃ ex persona do¬
mini datur. iuste a canonibꝰ ultra¬
uetamur accederȩ. Quicqͥd enĩ in

Expanded text:
ollnitione perterritus, petit rex a clementissimo judice ut per misericordiam ipsius ablutus, sordibus omnium peccatorum reddatur omnino mundissimus. Sic magister optimus et districtas alibi satisfactiones fortioribus viribus dedit, et infirmis ista temperata concessit: quae merito pia mater elegit Ecclesia, ut filios suos ad gratiam blandissimae confessionis modis omnibus invitaret. Nam potest hic et illud fortassis intelligi; ideo eum in hoc psalmo dixisse: Doceam iniquos vias tuas, et impii ad te convertentur: quoniam praevidebat sequentes populos per istum psalmum copiosissimae poenitentiae munera petituros. Illud plane videamus, quid est hoc quod nos frequenti meditatione hunc psalmum licet iterare, nec nobis impedit ad honores ecclesiasticos expetendos; si vero a sacerdote supra nos poenitentiae voto dicatur: quoniam ex persona datur, juste a canonibus vetamur ultra accedere. Quidquid enim in
Abbreviated transcription (Latin):
ter appareat ibi ẽẽ cogitationũ m̾a¬
rii font̾ẽ. inde bonũ malumq uenire
tractatũ. Naor et particula ipsa
inqͣ iã calamitatũ anriecate
deposita. memor ꝓmissionis
diuine letus perit fieri. qd̃ dñs digna¬
tus fuerat polliceri. Supplicat itaq
ut qm̃ synagoga posita sub lege pecca¬
catholica firmat᷑ eccłã. Dicit᷑ gͦ in bo¬
na uoluntate tua fac syon: qͣsi ille mois
tunc non esset effectus. S confidera
quȩ in eo significet᷑ eccła: ꝑ qͦm munaꝰ
scilicet potuisset ornari. Oregio il¬
la. om̃iũ patͦna t̾rarũ. Ociuitas mas¬
na. regisq cęlestis patria. & imagniẽ
portans & nom̃. Quis te audeat lo¬
calem dicerȩ. quȩ tonius orbis termi¬
nos scĩssima fide probaris implesse:
Nam si historiȩ uelis aduertere. sig¬
nificat forte tempora theodosii qͦn¬
do eudocia iugalis eiꝰ religiosiss. ma fe¬
minarũ bene merita ciuitatẽ ampli¬
ori. & meliori murorũ circulo coro

Expanded text:
ter appareat ibi esse cogitationum nostrater appareat ibi esse cogitationum nostrarum fontem, inde bonum malumque venire tractatum. Nam et particula ipsa in qua jam, calamitatum anxietate deposita, memor promissionis divinae laetus petit fieri quod Dominus dignatus fuerat polliceri. Supplicat itaque ut, quoniam Synagoga posita sub lege peccacatholica firmetur Ecclesia. Dicitur ergo, in bona voluntate tua fac Sion, quasi ille mons tunc non esset effectus. Sed considera quia in eo significatur Ecclesia, per quam mundus scilicet potuisset ornari. O regio illa omnium patrona terrarum! O civitas magni Regis, quae coelestis patriae et imaginem portas et nomen! Quis te audeat localem dicere, quae totius orbis terminos sanctissima fide probaris implesse? Nam si historiam velis advertere, significat forte tempora Theodosii, quando Eudoxia jugalis ejus religiosissima feminarum, benemeritam civitatem ampliavit, et meliori murorum circulo coro
Abbreviated transcription (Latin):
atũ d̾s non spernit. Contritũ dicit
penitentię laboribus. uehem̃t̾ afflictũ.
humiliatũ deo scilicet. ut quod ante
fuerat elatione superbũ. fieret pia
confessionȩ deuotũ. E uide quemad¬
modũ rerũ ordo seruatus ẽ. Non enĩ
cor poterat humiliari: nisi fuisset fre¬
quenti tribulatione contritũ. Nam
quod dixit deus non spernit. ĩã sc̃e ꝓ¬
missionis auctoritas ẽ: que p̾dicatur
magis qu̾ã postulatur. Constat em̾
tales oblationes deoͣ non spernere: sic̃
illa cognoscitur priora sacͥficia respu
tia cor ponatur. Dic̃ in eu̾gelio. Se cor¬
de exeunt cogitationes male. E petrꝰ
apłs symoni ait. Cor enĩ tuũ non est
rectum corã dõ Isaias quoque testat᷑.
Induratũ est cor popłi huius. & in quar¬
to psalmo. Us quequo graui corde. Er
in septimo. Serutans corda os renes
d̾s. Hic quoq superius dixit. Cor mũ¬
dũ crea in me d̾s̃. ut cunctis indubita̾¬

Expanded text:
atum Deus non spernit. Contritum dicit atum Deus non spernit. Contritum dicit poenitentiae laboribus vehementer afflictum. Humiliatum, Deo scilicet; ut quod ante fuerat elatione superbum, fieret pia confessione devotum. Et vide quemadmodum rerum ordo servatus est. Non enim cor potuerat humiliari, nisi fuisset frequenti tribulatione contritum. Nam quod dixit: Deus non spernit, jam sanctae promissionis auctoritas est, quae praedicatur magis quam postulatur. Constat enim tales oblationes Deum non spernere, sicut illa cognoscitur priora sacrificia respuitia cor ponatur; dicit enim in Evangelio: De corde exeunt cogitationes malae ; et Petrus apostolus Simoni ait: Cor enim tuum non est rectum coram Deo ; Isaias quoque testatur: Induratum est cor populi hujus ; et in quarto psalmo: Quousque gravi corde ? et in septimo: Scrutans corda et renes Deus ; hic quoque superius dixit: Cor mundum crea in me Deus, ut cunctis indubitan
Abbreviated transcription (Latin):
cudũ qͥ erant aduentu dñi respuen¬
di. Unde constat ꝓpħam sic ad dñm
tota m̃te translatũ. ut non se sacͥfi¬
ciis quȩ illo tẽpore gerebantur cre¬
deret expiandũ: sed illa magis obla¬
tione quam dicit inferius.
Sacͥficiũ deo sp̃ce contribulatus. cor
contritũ &s humiliatũ ds ñ spernit.
ost qu̾ã dixit quȩ sacͥficia d̃s
respuit. nunc dicit illa quȩ
poscit. Istud enĩ damꝰ sacͥficium
cͥeo. si sp̃m superbiȩ. confessionis humi¬
litate mactamus. Unde non sanguis
egreditur: sed lacͥmarũ fluenta decur¬
runt. Nã sp̃c istę quando ẽ letus nos
obligat. quando ẽ scđ̾m deũ contri¬
t̾a speciẽ diffinitionis. quȩ grece za¬
ta antelexin. latine aduerbiũ dicit᷑.
deo. id ẽ sp̃s contribularus. Sequit᷑
etiam sententie huius indubirata ꝓ¬
missio. per qu̾a ĩa non sibi uenia peti¬
tur. sed eadẽ deo se humiliantibus
pollicet᷑. id ẽ cor contritũ & humili¬

Expanded text:
cudum, qui erant adventu Domini respuencudum, qui erant adventu Domini respuendi. Unde constat prophetam sic ad Dominum tota mente translatum, ut non se sacrificiis quae illo tempore gerebantur crederet expiandum, sed illa magis oblatione quam dicit inferius.eo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non spernit. Postquam dixit quae sacrificia Deus respuit, nunc dicit illa quae poscit. Istud enim damus sacrificium Deo, spiritum superbiae confessionis humilitate mactatum, unde non sanguis egreditur, sed lacrymarum fluenta decurrunt. Nam spiritus iste, quando est laetus, nos obligat; quando est secundum Deum contrita species definitionis est, quam Graece cata antilexin, Latine aduerbium dicimus. Deo, id est spiritus contribulatus. Sequitur etiam sententiae hujus indubitata promissio, per quam jam non sibi venia petitur, sed eam Deo se humiliantibus pollicetur: id est, cor contritum et humili
Abbreviated transcription (Latin):
Dn̾e labia mea aperies. & os meũ adñ¬
tiabit laudem tuam.
Labia ꝓpħȩ quȩ clausa fuerant cõ¬
oitione peccati. beneficio ab solutionis
aperienda pronuintiat. In reatu eñi
positis ora dap̾nata su̾t : sicut ysaias
ait. Omiser ego: qm̃ ĩmundus sum.
Quicũ sim homo & immunda labia habeã. in medio qete⁊: s¬
habentis ego habiro. Os aut̃ dicitur
& cordis archanũ. unde efficaciter
laus diuina cantatur. Merito gͦ post
absolutionẽ peccari os labia sua ape¬
rienda eẽ ꝓnuntiat. & ossuũ dicit
dm̃ admintiare possę p̾conia.
õi si uoluisses sacrificiũ dedissem:
utiq holo caustis ñ delectaberis.
eum se culpa interueniente cog¬
noscens. humilis peccator insinu¬
at potuisse. qͥppe rege̾ facile sa¬
crificia pecudũ offerrę. quȩ adhuc
illo tẽꝑe ꝓ peccatoꝵ expiariombus
pendebantur. si holocausta dñs liben¬
ter assumeret. Nam qđ dicit holoca¬
ustis aut̾ non delectabis. significat ri¬
tus sacrorũ per immolationes pe¬

Expanded text:
ne, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam. Labia prophetae quae clausa fuerant conditione peccati, beneficio absolutionis aperienda pronuntiat. In reatu enim positis ora damnata sunt; sicut et Isaias dicit: O miser ego, quoniam immundus sum, qui cum sim homo, et immunda labia habeam, in medio quoque habentis habitem . Os autem dicitur et cordis arcanum, unde efficaciter laus divina cantatur. Merito ergo post absolutionem peccati, et labia sua aperienda esse pronuntiat, et os suum dicit Domini annuntiare posse praeconia.m si voluisses sacrificium dedissem utique; holocaustis autem non delectaberis. Reum se culpa interveniente cognoscens humilis precator, insinuat potuisse quippe regem facile sacrificia pecudum offerre, quae adhuc illo tempore pro peccatorum expiationibus pendebantur, si holocausta Dominus libenter assumeret. Nam quod dicit, holocaustis autem non delectaberis, significat ritus sacrorum per immolationes pe
Abbreviated transcription (Latin):
pia credenribꝰ datur. fddidit ẽt ex¬
ultaũ lingua mea iustitiã tuã. id ẽ
sime liberaueris de sanguinibꝰ qđ in¬
telligitur de peccatis. laudem tuam
lingua mea. iuste loquer᷑ ꝓpt̾ illud
qđ in p̾terito psalmo dictum ẽ. Pecca¬
tori aur̃ dicit deus. Quare tu enar¬
ras iusticias meas: Absolutus enĩ recte
loqͥ potuit. unde peccatorẽ lex diuina
suspendit. Iilud p̾terea uidetur affer¬
re. non nullis aliqu̾ã questionẽ. quare
post absolutionẽ delicti dixerit lauda¬
bo iusticiã tuã. & non magis qđ opti¬
mũ erat posuit laudabo pietatẽ ruã.
Pietati enĩ gr̃as agere debet. qͥ p̃catu
ẽ indulgenter absolui. S si causã pro¬
funda ratione consideres. & iusticiȩ¬
N diuinȩ fuit ut audiret ad se clam̃a-¬
Utem. parceret supplicanti. fiscipe.¬
ret confitentẽ. Sine quia duȩ res
iste in uidicio dñi semꝑ adiuncte sunt.
sicut in centesimo psalmo dicturus :

Expanded text:
r. Addidit etiam, exsultabit lingua mea justitiam tuam; id est, si me liberaveris de sanguinibus quod intelligitur de peccatis, laudem tuam lingua mea juste loquetur; propter illud quod in praeterito psalmo dictum est: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas ? Absolutus enim recte loqui potuit, unde peccatorem lex divina suspendit. Illud praeterea videtur afferre nonnullis aliquam quaestionem, quare post absolutionem 174 delicti dixerit: Laudabo justitiam tuam; et non magis quod aptum erat posuit: Laudabo pietatem tuam? Pietati enim gratias agere debet qui precatus est indulgenter absolvi. Sed si causam profunda ratione consideres, et justitiae divinae fuit, ut audiret ad se clamantem, parceret supplicanti, et susciperet confitentem. Sive quia duae res istae in judicio Domini semper adjunctae sunt; sicut in centesimo psalmo dic
Abbreviated transcription (Latin):
Auditui meo dabisgaudiũ & leti¬
tiã. et exultabunt ossa humiliata.
ic ĩa pia confidentia diuinita¬
tis ostenditur. ut alia se auditu¬
rũ dicat. quę gaudiũ letitiãq
congeminent. Gaudiũ pertinet ad
absolutionẽ. letitia ad ꝑpetua p̃mia
possidenda. Hoc ẽ aut̃ audire gaudi-¬
ũ ꝙ lȩtitiã. quod promititur ab so¬
lutis. Uenite benedicti patͥs mei :
percipitȩ regnũ quod uobis ꝑ iratũ :
ab initio mundi. Seqͥtur. & exulta¬
bunt ossa humiliara. Dcilicet audi-¬
ta uoce qua diximus. Quod argu-¬
m̃tũ dicitur a consequentibꝰ Neces¬
se ẽ enĩ. ut quando hec audita fue¬
rint. lȩtitia consequatur. Possa uͦ
significantur anui firmam̃ta:. q
necesse fuerat omnino humiliari.
quã diu penitentes poruisset absol¬
ui. Humiliata enĩ dixit ꝓpt̾ erro¬
ris sui contsfentiã. que proficuȩ
semper humiles facit.

Expanded text:
audium et laetitiam, et exsultabunt ossa humiliata. Hic jam pia confidentia Divinitatis ostenditur; ut talia se auditurum dicat, quae gaudium laetitiamque congeminent. Gaudium pertinet ad absolutionem, laetitia ad perpetua praemia possidenda. Hoc est autem audire gaudium et laetitiam, quod promittitur absolutis: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Sequitur, et exsultabunt ossa humiliata: scilicet audita voce quam diximus. Quod argumentum dicitur A consequentibus. Necesse est enim ut quando haec audita fuerint, laetitia consequatur. Per ossa vero significantur animi firmamenta, quae necesse fuerat omnino humiliari, quandiu poenitens iste potuisset absolvi. Humiliata enim dixit, propter erroris sui conscientiam, quae proficue semper humiles facit.
Abbreviated transcription (Latin):
penitens iste honoꝵ auidus uentm
p̾mii amore succensus. qđ in futuro
ꝓuenire poterat. hoc sconcedi p̾sen¬
ti tempore postulabat. Rectũ sp̃m
dicit. filiũ dei uerbũ. De quo in alio
psalmo cõmemoratũ ẽ. Uirga recta
est. uirga regni tui.quẽ merito ex
natura deitatis sp̃m̃ appellauit. qͥa

Expanded text:
ste bonorum avidus, venturi praemii amore succensus, quod in futuro evenire poterat, hoc sibi concedi praesenti tempore postulabat. Rectum spiritum dicit, Filium Dei Verbum, de quo in alio psalmo commemoratum est: Virga recta est, virga regni tui . Quem merito ex natura Deitatis spiritum appellavit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
reuis quidẽ psalmus. sed maximã
ƿagano destruens prauitatẽ
quę putat głam suꝑnȩ maiesta¬
tis ad humilitarẽ non potuisse descende¬
re passionis. insipientes quoꝵ sensus inde
confunditur. unde mundus noscitur ẽẽ li¬
deremus quemadmodũ cȩlestis philosophiȩ
uerus ordo prolatus ẽ. ut primus psalmꝰ
xpi domini moralẽ. secundus naturalẽ.
idest substantiã humanitatis & deitatis.
tertius de resurrectione ipsius loquens. in¬
spectiuã quodanmͦ contineat partẽ. Quȩ
rano ꝑ om̃s scripruras diuinas decurrit.
Inde et ysaac patriarcha tres pureos fo¬
dit: demonstrans pͣcepta dmĩ doctrma t̾ri¬
plici contineri. Sic et sapientia monet ut
describamus ea nobis in corde triplicit᷑. et
Reliqua. Quas partes in subsequentib psal¬
mis facile poteris aut mixtas aut singil¬
latim positas. etiam ñ ammonitus lector
agnoscere. A nobis enim frequenter ista
non exigas: quib nouiter multa dicen¬
da suͣt. Huius psalmi calculũ et scã tri.¬

Expanded text:
Brevis quidem psalmus, sed maximam paganorum destruens pravitatem, quae putat gloriam supernae majestatis, ad humilitatem non potuisse descendere passionis. Insipientes, quorum sensus inde confunditur, unde mundus noscitur esse lideremus quemadmodum coelestis philosophiae verus ordo prolatus est, ut primus psalmus Christi Domini moralem, secundus naturalem, id est substantiam humanitatis et deitatis; tertius de resurrectione ipsius loquens, inspectivam quodammodo contineat partem: quae ratio per omnes Scripturas divinas decurrit. Inde et Isaac patriarcha tres puteos fodit, demonstrans praecepta Domini doctrina triplici contineri. Sic et Sapientia monet ut describamus ea nobis in corde tripliciter, et reliqua. Quas partes in subsequentibus psalmis facile poteris, aut mixtas, aut sigillatim positas, etiam non admonitus lector agnoscere. A nobis enim frequenter ista non exigas, quibus noviter multa dicenda sunt. Hujus autem psalmi calculum edocet sancta Tri
Abbreviated transcription (Latin):
omplera ẽ psalmo graphi denim¬
tiata ꝓmissio: reserata sunt sui
occulta miracula. O ingentes et
a dmirabiles causȩ. quȩ quamuis expo¬
sitȩ uideantur. adhuc tamen sine dibi¬
tatione secrete sunt. Nam cum pͣdicun¬
tur non habentur incognitȩ : dũ igno¬
rantur quando uenient. adhuc obstru¬
sȩ ẽe̾ monstrantur. Sic et secretum est
quod dr̃: & querentib non tacetur.
Quaꝓpter effusius domino supplicemꝰ.
ut nobis emendationẽ saluberrimam
conferre dignetur: quia sine excusato¬
ne peccat. cui retributio meritoꝵ pͣdiqi¬
tur e̾ẽ uentura. Mente quoq reti¬
nendum ẽ : hunc psalmum primũ ẽẽ
in quo aduentus prophetatur antixpiꝰ
Numerus quoq presens: & illud oc¬
cultum ꝓbatur aperire. quod nona
hora dñs emisit spiritũ. Nam cũ int̃
alia et de passione ipsius psalmus iste
locutus sit: merito et ꝑ calculũ suum
transitus eius horam adnuntiat. quan¬
do ętiã crucis ipsius noscitur narrasse
mysteria.

Expanded text:
ompleta est psalmographi denuntiata promissio, reserata sunt Filii occulta miracula. O ingentes et admirabiles causae, quae quamvis expositae videantur, adhuc tamen sine dubitatione secretae sunt! Nam cum praedicuntur, non habentur incognitae; dum ignorantur, quando veniant, adhuc obstrusae esse monstrantur. Sic et secretum est quod dicitur, et quaerentibus non tacetur. Quapropter effusius Domino supplicemus, ut nobis emendationem saluberrimam conferre dignetur; quia sine excusatione peccat, cui retributio peccatorum praedicitur esse ventura. Mente quoque retinendum est, hunc psalmum esse primum in quo adventus prophetatur Antichristi. Numerus quoque praesens et illud occultum probatur aperire, quod hora nona Dominus emisit spiritum. Nam cum inter alia et de passione ipsius psalmus iste locutus sit, merito, et per calculum suum transitus ejus horam annuntiat, quando etiam crucis ipsius noscitur narrasse mysteria.
Abbreviated transcription (Latin):
ece epithalamium glori¬
osum psalmigraphi exul-¬
tatione completum est.
Ecce sponsi laus sponseq admirabi¬
li uarietate celebrata est. spiritalis
copulȩ coniugium in uirginitatib
ꝑseuerans. amor castus. caritas ȩter-¬
na. uinculum quod nullo fine dis¬
soluitur. Hic ꝓphetarũ tẏmpana
sancta exultatione conclamant. Hic
apłoꝵ organa dulcissima sociͤate res¬
pondent. Hic martẏrum eycharȩ
non cordis s uirtutib canunt. Hic
scoꝵ chorus spiritalib fistulis gra¬
tissimũ ꝑmulcet auditum. Hic ta.¬
lis musica geritur: per quam hu-¬
mana leticia cuncta iuncatur. Pas¬
ti sumus o bone rex conuiuio nup¬
tiali. delitias cȩlestes hausimus.
Presta nobis sponsȩ mirabilis. ut
qui hic spe lecati sumus. in futu¬
ro ꝑfectissimo gaudio compleam᷑.
Hunc etiam psalmũ &e beatus hie¬
ronimus ad principiam uirginem seri¬
bens. mirabili ut assolec nitore tracta.¬
uit. Quem ideo cõmemorandum
ẽe̾ putauimus. ut quoda nobis minꝰ

Expanded text:
ce epithalamium gloriosum psalmigraphi exsultatione completum est. Ecce Sponsi laus Sponsaeque admirabili varietate celebrata est: spiritualis copula, conjugium in virginitatibus perseverans, amor castus, charitas aeterna, vinculum quod nullo fine dissolvitur. Hic prophetarum tympana sancta exsultatione conclamant; hic apostolorum organa dulcissima societate respondent; hic martyrum citharae non chordis, sed virtutibus canunt; hic sanctorum chorus spiritualibus fistulis gratissimum permulcet auditum; hic talis musica geritur, per quam humana laetitia cuncta vincatur. Pasti sumus, o bone Rex, convivio nuptiali delicias coelestes haurientes. Praesta nobis, Sponse mirabilis, ut qui hic spe laetati sumus, in futuro perfectissimo gaudio compleamur. Hunc etiam psalmum et beatus Hieronymus ad Principiam virginem scribens , mirabili ut assolet nitore tractavit. Quem ideo commemorandum esse putavimus; ut quod a nobis minus
Abbreviated transcription (Latin):
M hic habere uoluimus cum maligiu̾s.
Quoa si cliligentius ꝑ serutemur᷑ nec
quantitas ipsuis numeri uacat. Nam
qunq portieus fusse salomonis. in qui¬
Anis pielitantium turba languebat. eiuã
nobis designat auctoritas. Qui
alisus quinquies inse reductus uicesi¬
na quinta summa ꝓgredit᷑. ut sic corda
fcenum psalmi istͤuis abysso recreentur.
seut in illis porticib iacentium proba.¬

Expanded text:
m hic habere voluimus cum malignis. m hic habere voluimus cum malignis. Quod si diligentius perscrutemur, nec quantitas ipsius numeri vacat. Nam quinque porticus fuisse Salomonis, in quibus periclitantium turba languebat, evangelica nobis designat auctoritas . Qui calculus quinquies in se reductus, in vicesima quinta summa progreditur, ut sic corda fidelium psalmi istius abysso recreentur, sicut in illis porticibus jacentium probat
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑuniu̾sum mundum nomen en¬
stat esse catholicum. Conclusio.
onsideremus qualem nobis fol¬
mam uitȩ religiosus iste tradi¬
derit. Dicit enim ideo se hie ui¬
tasse pessimos. ne in uditio domini eu
malis possit esse sotiatus. ammonens
ut iniquorum consortia fugientes. fl¬
delib xp̃i sꝑitali semꝑ caritate un¬
gamur. quia exdiutina hominum
conu̾satione morum semper contrall¬
mus qualitatem. Hoc enim et sextis
psalmus ammonet cum dicit. Disl¬
dite ame omnes qui operamini in¬
quitatem. Hoc et septunus decimiss
qui art. Cum sancto sanctus eris: et
cum uiro innocente in nocens eris. E
cum electo electus eris: et eum per¬
reso ꝑuerteris. Reuera ut cognose.¬
t i gens malum: quod tam erebro
onebat᷑ esse fugiendum. Qua ppder
ndiosisi me queramus gloriosum nunis
irainq collegium. quod nos urtutib
qiliat: et desiderio diuinȩ caritatis
mndat. ne in retributione malorum.
uito iungamur pessimis. qui collegi¬

Expanded text:
quia per universum mundum nomen conquia per universum mundum nomen constat esse catholicum. Conclusio Consideremus qualem nobis formam vitae religiosus iste tradiderit. Dicit enim ideo se hic vitasse pessimos, ne in judicio Domini cum malis possit esse sociatus, admonens ut iniquorum consortia fugientes, fidelibus Christi spirituali semper charitate jungamur, quia ex diutina hominum conversatione, morum semper contranimus qualitatem. Hoc enim et sextus psalmus admonet, cum dicit: Discedite a me omnes qui operamini iniquitatem ; hoc et decimus septimus qui ait: Cum sancto sanctus eris, et cum viro innocente innocens eris, et cum electo electus eris, et cum perverso subverteris . Revera ut cognosceretur ingens malum, quod tam crebro monebatur esse fugiendum. Quapropter studiose quaeramus gloriosum nimis aptumque collegium, quod nos virtutibus erudiat, et desiderio divinae charitatis accendat, ne in retributione 88 malorum merito jungamur pessimis, qui collegiu