comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ impediunt. ⁊ languentem retrahunt:
ꝓttaere. penitentie remedium. S magnũ
tui deus tunc inspirat. si quis ẽ: ueram pe¬
nitentiam. S si etiam sic conuersus uita
euadat omnem penam. Ham prius pur¬
ganddus ẽ igne purgationis qui in aliua
passus ẽ aliquis in hac uita. Numqͣm d̃
carne tanta inuenita ẽ pena licet miradi¬
lia martites passi sunt tormenta ⁊ multi
nequit̾ quatita sustinuerunt sepe sup¬
plicia. Ex his satis ostenditur quam ꝑi¬
culosum fit differe penitentiam usꝙͣ ĩ
hominem lib̾at ⁊ uitam mortuo impe:¬
trat. ñ sic tñ ut nullam sentiat penam.nͥ
q̃ sufficiat ad delicti punitionem. Laet
S difficile sit ut tunt sit u̾a penitentia
qͣ tam sera uenit. qñ cruciatus membra
ligat ⁊ dolor sensum oppͥmit. ut uix hõ
auquid cogitare ualeat melior s iamen
sera quam niilla. Pcnatentia enim si in
fu̾it sera indiugentia. S licet latro nen¬
am m̾uiss in fine de omni crimine. ñ
tñ decd̃ baptiratis peccandi ⁊ ꝑseu̾andi

Expanded text:
ntem retrahunt, protrahere poenitentiae remedium. Sed magnum est, cui Deus tunc inspirat si quis est veram poenitentiam. Sed si etiam sic conversus vita evadat omnem poenam. Nam prius purgandus est igne purgationis, qui in aliudpassus sit aliquis in hac vita. Nunquam in carne tanta inventa est poena, licet mirabilia martyres passi sint tormenta, et multi nequiter tanta saepe sustinuerunt supplicia. Ex his satis ostenditur quam periculosum sit differre poenitentiam usque in hominem liberat, et vitam mortuo impetrat, non sic tamen, ut nullam sentiat poenam, nquae sufficiat ad delicti punitionem. Licet ergo difficile sit ut tunc sit vera poenitentia, quando tam sera venit, quando cruciatus membra ligat, et dolor sensum opprimit, ut vix homo aliquid cogitare valeat; melior est tamen sera quam nulla. Poenitentia enim, si infuit sera indulgentia: sed licet latro veniam meruisset in fine de omni crimine; non tamen dedit baptizatis peccandi vel perseverandi
Abbreviated transcription (Latin):
illud bonum cuius participatione sunt cetera
bona ⁊ omne quod mutabile ẽ non ꝑ se s bom il¬
lius participatione. in quantum ẽ. bonum est
quod dunam ⁊̃ ꝓuidentiam uocamus. nicħ gͥ
casu fit in mundo his testimoniis innituntur
ad ostendendum omine quod ẽ in quantum:

Expanded text:
bonum, cujus participatione sunt caetera bona, et omne quod mutabile est, non per se, sed boni illius participatione, in quantum est, bonum est; quod divinam etiam providentiam vocamus. Nihil ergo casu fit in mundo. His testimoniis innituntur ad ostendendum omne quod est, in quantum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec considandum ẽ. cedere
dat de patre. ⁊ sit de substantia ꝑt̃ĩs. ẽ
non dicatur. ẽc̃. natus s potius ꝓͣde uel¬
cur non dicatur filius. quare autem sp̃e
sanctus non dicatur uel sit natus ⁊ ido
non sit filius. augustinus ostendit . ĩ .xu.¬
filius diceretur amborum utiq filius
dic̾etur. quod absurdissimum ẽ. filiꝰ
quippe nullusẽ duorum: nͥ pr̃is ⁊ ma¬
tris. ab sit autem ut int̾ deum pr̃e m.
⁊ deum filium tale aliquid suspicem.
Absurdissime gͥ filius diceretur ambo-¬
rum .i. patris ⁊ filii: amborum enim ti¬
lius diceretur. Si e um ambo genuis-¬
sent. quod abhorret hominum sano¬
rum senscis. Non gͥ ab utroq ẽ genitꝰ
s ꝓcedit ab utͦq amborum sp̃c his u̾¬
bis ostenditur. cut sp̃s sanctus. cum sit¬

Expanded text:
ost haec considerandum est, dat de Patre, et sit de substantia Patris, cur non dicatur esse natus, sed potius cur non dicatur Filius. Quare autem Spiritus sanctus non dicatur vel sit natus, et ideo non sit Filius, beatus Augustinus ostendit in quFilius diceretur, amborum utique Filius diceretur: quod absurdissimum est. Filius quippe nullus est duorum, nisi patris et matris. Absit autem ut inter Deum Patrem et Deum Filium tale aliquid suspicemur. Absurdissime ergo Filius diceretur amborum, id est. Patris et Filii. Amborum enim Filius diceretur, si eum ambo genuissent, quod abhorret omnium sanorum sensus. Non ergo ab utroque est genitus, sed procedit ab utroque amborum Spiritus. His verbis ostenditur cur Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicens. Uidẽmus uͥ sit quasi quoddam ho¬
minis exterioris interiorisq confinium. qͥcqͥ
enum hr̃is in anund commue cum corpore.
recte dicit᷑ ad exteriorem hominem ptin̾e. Non
enim solum corpus homo exterior deputabit᷑ s
aduncta quadam uita sua. qua compages corpis
⁊ omnes sensus ingent. quib instruetus. ẽ. ad ext̾¬
iora sentienda. Ascendentib gͥ introͬsum quibus¬
dam gradib considerationis: ꝑ anime partes uͥ
incipit aliquid occurrere. qͣ nob̾ ñ sit commnune
cum bestiis. ibi incipit rõ uͥ homo int̾ior iam
possit agnosci. Racionis autem pars suꝑior.
eternis rationib conspiciendis uel consuiendis
ad herescit. Portio inferior ad temporalia gub̃¬
nanda deflectit᷑. ⁊ illa racionis intentio. qu a
contemplamur eterna sapientie deputatur.
Iua uͦ qua bene utimur reb temporaub scĩe
deputatur. Cum uͦ dissenmnus de nͣ mentis bu¬
mane. de una quadam re disserimus. nͨ eam
mus. Carnał autem uel sensual anime motu̾.

Expanded text:
ita dicens: Videamus ubi sit quasi quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid enim habemus in animo commune cum pecore, recte dicitur ad exteriorem hominem pertinere. Non enim solum corpus exterior homo deputabitur; sed adjuncta quaedam vita sua, qua compages corporis et omnes sensus vigentirca principium: «Ascendentibus igitur introrsum quibusdam gradibus considerationis per anime partes, ubi incipit aliquid occurrere quod non sit nobis commune cum bestiis, ibi incipit ratio; ubi homo interior iam possaeternis rationibus conspiciendis vel consulendis adhaerescit; portio inferior ad temporalia gubernanda deflectitur. Et illa rationis intentio qua contemplamur aeterna, sapientiae deputatur; illa vero qua bene utimur rebus temporalibus, scientiae deputatur . Cum vero disserimus de natura mentis humanae, de una quadam re disserimus, nec eammus. Carnalis autem vel sensualis animae motus,
Abbreviated transcription (Latin):
anime inferior. ex qua ẽ motus. qui inten te¬
ditur in corporis sensus. atq rerum appetitꝰ ad cor¬
pus ꝑtinentium. Ratio uͦ uis anime ẽ suferior.
que ut ua dicam duas ht̃ partes uel diffrentiaᷤ.
suꝑiorem et inferiorem. Secundum supiorem
supernis conspiciendis. uel consulendis intendit.
secundum inferiorem ad temporalium disp̃o¬
nem. ꝓspicit. Quicquid: in anima nr̃a nob̾ con¬
siderantib occurrit. quod non sit cominune
cum bestiis ad rõnem ꝑtinet. Quod autem in
ea repꝑis commune cum beluis. ad sensualita¬
tem ꝑtinet. Et uͥgͣdatĩ nob̃ in consideratione
patium anime ꝓgredientib pͥmum aliquid
occurrit. quod non ẽ. cominune cum bestus. i

Expanded text:
ae inferior, ex qua est motus qui intenae inferior, ex qua est motus qui intenditur in corporis sensus, atque appetitus rerum ad corpus pertinentium. Ratio vero vis animae est superior, quae, ut ita dicamus, duas habet partes vel differentias, superiorem et inferiorem. Secundum superiorem supernis conspiciendis vel consulendis intendit; secundum inferiorem, ad temporalium dispositionem conspicit. Quidquid ergo in anima nostra nobis considerantibus occurrit quod non sit commune cum bestiis, ad rationem pertinet. Quod autem in ea reperis commune cum belluis, ad sensualitatem pertinet. Et ubi nobis gradatim in consideratione partium animae progredientibus, primum aliquid occur
Abbreviated transcription (Latin):
quod fu̾it illud adiutorium homini da¬
tum in cieatione quo pot̾at manere si uellet.
Iuud utiq fuit ub̾tas arbitrii ab omni labe. ⁊
corruptela immunis. atq uoluntatis tectitu¬
do. ⁊ omnium naturalium potentiarum aĩe
sinceritas atq iuiuacitas
uoluntatis. qua bonum eligr᷑ grã affistente
ł malum eadem desistente ⁊ dicitur lib̾um
quantum ad uoluntatem. que ad utrum¬
ubet flecti p̃. arbitrium uͦ quantum ad ra¬
tionem. cuius ẽ. facultas uel potentia illa cꝰ ⁊
discrecionem hñs boni et mali. quod malũ
ẽ elig̃. auquando uͦ: quod bonum est. S qdđ
bonum est nͥ gr̃a aduita non elig̃. malumuͦ
ꝑ se eugit: ẽ enim in anima tationali uolun¬
tas naturalis. qu a naturałr uult bonum. licet
tenuit̾. ⁊ exilit̾ nisi gr̃a uiuet. que adueniens
uiuat eam et erigit. ut efficacit̾ uelit bonum.
um numcupatur quod bruta animalia: ñ
hñt. quia racione carent. habent tam̃ sen¬
sum ⁊ appetitum sensualitatis.

Expanded text:
quod fuerit illud adjutorium homini datum in creatione, quo poterat manere si vellet. Illud utique fuit libertas arbitrii ab omni labe et corruptela immunis, atque voluntatis rectitudo, et omnium naturalium potentiarum animae sinceritas atque vivacitas.voluntatis, qua bonum eligitur gratia assistente, vel malum eadem desistente. Et dicitur liberum, quantum ad voluntatem, quae ad utrumlibet flecti potest. Arbitrium vero, quantum ad rationem, cujus est facultas vel potentia illa, cujudiscretionem habens boni et mali, quod malum est eligit, aliquando vero quod bonum est. Sed quod bonum est nisi gratia adjuta non eligit, malum vero per se eligit. Est enim in anima rationali voluntas naturalis, qua naturaliter vult bonum, licet tenuiter et exiliter, nisi gratia juvet; quae adveniens juvat eam, et erigit ut efficaciter velit bonum. um nuncupatur, quod bruta animalia non habent, quia ratione carent; habent tamen sensum et appetitum sensualitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
uno. nec unum de diuerso. Erubes¬
cant gͦ sabelliani. qui dñt ip̃m eẽ. pa¬
trem: qui ẽ filius. confundentes pͣs.
qui et dicti sunt pr̃ipassiani qͥ dñt
prẽm fuisse passum. arriani uͦ dñr
aliuid prẽm ẽẽ. aliud fuium. non u¬
nam subam s. duas. patrem maiorẽ fi¬
lium minorem. Ioli ħ dr̃e tu catholi¬

Expanded text:
uno, nec unum de diverso. Erubescant ergo Sabelliani, qui dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius, confundentes personas; qui dicti sunt Patripassiani, quia dicunt Patrem fuisse passum. Ariani vero dicunt aliud esse Patrem, aliud Filium: non unam substantiam, sed duas: Patrem majorem, Filium minorem. Noli hoc dicere, tu catholi
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur unum⁊ unus ds̃ s ñ unus.
Res e nu due uel płes recte pos sunt di¬
ci unum ẽẽ: si sint unius ẽẽntia ⁊ ea¬
rum una sit natura. Unꝰ aũt ł una
non pͭ dici de diuersis reb nͥ addatur.
quid unus uel una. quo addito recte
pͥ dici de reb ⁊ unius ⁊ diuerse sube¬
ait. Ne̾cio ut rum inueniat᷑ in script᷑¬
is. dictum unum sunt. quorum est
diu̾sa nat᷑a. Si autem ⁊ aliqua pła
sint eiꝰdem nature ⁊ diu̾sa sentiant. ñ
sunt unum in quantum diu̾sa senti
bo homines erant ⁊ idem sentiebant
unum eẽ dicuntur. cum dicit᷑. qui
plantat ⁊ qui rigat. unum sunt. Cũ uͦ

Expanded text:
unum et unus Deus, sed non unus. Res enim duae vel plures recte possunt dici unum esse, si sint unius essentiae, et earum una sit natura. Unus autem vel non potest dici de diversis rebus, nisi addatur quid unus vel una, quo addito, recte potest dici de rebus et unius et diversae subait: Nescio utrum inveniatur in Scripturis dictum: Unum sunt, quorum est diversa natura. Si autem et aliqua plura sunt ejusdem naturae et diversa sentiunt, non sunt unum in quantum diversa sentibo homines erant et idem sentiebant, unum esse dicuntur cum dicitur: Et qui plantat et qui rigat unum sunt. Cum vero
Abbreviated transcription (Latin):
atq solitudinem excludimꝰ. ñ diu̾si¬
tatem ł multiplicitatem: ibi ponimꝰ.
qͣi dr̃et᷑. Sine solitudine ac singłari¬
tate ꝑsonas confitemur. Uñ hilariᷤ
nunc an solum deum sibi locutum:
existimes. An hunc sermonem eiꝰ in¬
telligas: ad alt̾am extitisse. Si solum
fuisse dicis: ip̃ius uoce argueris dicen¬
tis: faciamꝰ ⁊ nr̃am. Subtulit enim
singłaritatis ac solitudinis intelli¬
gentiam. ꝓfessio enum consorcii. quia
aliquod consortium ẽc̃ non pͥ ip̃i solita¬
rio. neq solitudo solitarii: recip̃ facia¬
mus. nec alieno a se dr̃et nr̃am. Atten-¬
de lector his uerb̃ ⁊ uide quia nomĩt
consortii: płalitatem sig̾cauit. Pro¬
fessio gͦ consorcii: ꝓfessio plalitatis
quam ꝓfessus ẽ: dicens. Faciamꝰ ⁊ ntãm.¬

Expanded text:
atque solitudinem excludimus, nec diversitatem nec multiplicitatem ibi ponimus, quasi diceretur: Sine solitudine ac singularitate personas confitemur. Unde Hilarius nunc an solum Deum sibi locutum existimes, an hunc sermonem ejus intelligas ad alterum extitisse. Si solum fuisse dicis, ipsius voce argueris, dicentis: Faciamus, et nostram. Sustulit enim singularitatis ac solitudinis intelligentiam professio consortii, quia aliquod consortium esse non potest ipsi solitario, neque solitudo solitarii recipit faciamus; nec alieno a se diceret, nostram. Attende, lector, his verbis. et vide quia nomine consortii pluralitatem significavit; professio ergo consortii, est professio pluralitatis; quam professus est dicens: Faciam
Abbreviated transcription (Latin):
tionis nominum inter alia q̃ supͣ di-¬
ligent̾ exsecuti sumus: quedam dix¬
imus translatiue ⁊ ꝑ similitutudi¬
nem de deo dici. ut speculum. splẽ¬
dor catact̃. figura. ⁊ huiusmi de qͥb
pio lectori. breuiter trado: quod
sentio. ut . s. ratione similitudinis
considata: ex causis dicendi dictorũ
intelligentiam assumat. sed catho-¬
licam:¬
De sacramento unitatis atq tͥnita¬
tis summe et ineffabił. multa
iam diximus. Nich tamen eiꝰ tne ffa¬
bilitate dignum. tradidisse ꝓfitem᷑.
s potiꝰ ex nob̃ mirificatam e̾ sc̃iam
nec potuisse nos ad illã¬

Expanded text:
tionis nominum, inter alia quae supra diligenter executi sumus, quaedam diximus translative et per similitudinem de Deo dici; ut speculum, splendor, character, figura, et hujusmodi; de quibus pio lectori breviter trado quod sentio, ut si ratione similitudinis considerata ex causis dicendi dictorum intelligentiam assumat, sed catholicamDe sacramento unitatis atque Trinitatis summae et ineffabilis multa jam diximus. Nihil tamen ejus ineffabilitate dignum tradidisse profitemur, sed potius ex nobis mirificatam ejus scientiam, nec potuisse nos ad illa
Abbreviated transcription (Latin):
in aliquo forme statu manentib de ligno
uite uigorem sumentib filii ad eundem
ꝑduc̾entur statum. douec impleto num̾io¬
sie mort animalia corpora in aliam qualitatẽ
ciansirent. in qua omnino regenti sp̃ui de ser¬
untent ⁊ solo sp̃u uunficante sine corpis ali¬
mentis uiu̾ent. Uei potuerunt par̾etes filiis
ced̾e. ut ꝑ successiones numus impletur Qui
genitis filiis. ꝑfectaq humani officiio
uisticia ad meliora transfent᷑ non ꝑ mor¬
tems ꝑ aliquam sui mutationem. Ecce
hic hs̃ de transitu hominis ad meliora
s incertum nob̾ relinquitur utrum simul
transfcientur an ꝑ successiones
Quales ꝓcrea¬
arent filios utrum ꝑfectionem stat᷑e ⁊ usi
membtorum hñtes. qualis fuit homo pri

Expanded text:
in aliquo forme statu manentibus, et de ligno vite vigorem sumentibus, et filii ad eundem producerentur statum, dosine morte animalium corpora in aliam qualitatem transirent; in qua omnino regenti spiritui deservirent, et solo spiritu vivificante sine corporeis alimentis viverent. Vel potuerunt parentes filiis cedere, ut per successionem numerus impleretur; qui, genitis filiis perfectaque humani officii justitia, ad meliora transferrentur, non per mortem, sed per aliquam mutationem. Ecce hic habemus de transitu hominis ad meliora, sed incertum nobis relinquitur utrum simul transferrentur, an per successiones. 4. Quales procrearent filios; utrum perfectionem staturae et usum membrorum habentes, qualis homo pri
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o iħu xͦ duas quid̃ naturas cognoscimꝰ. unam
aut̃ yptasim ex ut̾sq compositam. Incarnatꝰ c̃. gͥ
ip̃a exstit̾it carne ypͥtasis. que dei u̾bi yp̾tasis ⁊ ꝯ
posita facta fu̾it. que prius simplex erat u̾bi yp̾tasis.
compõifa uͦ exduab ꝑfectis naturis deitate ⁊ huma¬
nttate. ⁊ ferat ip̃e diuint u̾bi di filiationis carac¬
ttristicum. ⁊ det̾minatm̃ ydioma secundum q̃ diui¬
sa ẽ a patre et sp̃u sancto ⁊ carnis caractiristica ⁊
dct̾minatiua. ydiomata. setundum quo̾s differat

Expanded text:
Jesu Christo duas naturas cognoscimus, unam autem hypostasim, ex utraque compositam. Incarnatus est eripsa exstiterit carnis hypostasis quae Dei Verbi hypostasis, et composita facta fuerit, quae prius simplex Verbi hypostasis; composita vero ex duabnitate, ut ferat ipsa divinae Verbi Dei filiationis characteristicum et determinativum idioma; secundum quod divisa est a Patre et Spiritu sancto, et carnis characteristica et determinativa idiomata, secundum q
Abbreviated transcription (Latin):
filii di confitem᷑ in duab naturis ꝑfecte se hñtib
deuatis. ⁊ humanitatis.⁊ incarnatam eandem ypꝰ¬
tasim ⁊hasduas natas cꝰtodiri.⁊ man̾e in ip̃o pꝰ unionẽ
ñ seorsũ ⁊ scd̾m partes ponentes singłams unitas in¬
uicẽ in unã cõpositã ypostasim substantiale eñ inqͥmꝰ¬

Expanded text:
confitemur in duabus naturis perfecte se habentibus, deitatis et humanitatis; et incarnatam esse eamdem hypostasim; et has duas naturas custodiri et manere in ipso post unionem, non seorsum et secundum partes ponentes singulam, sed unitas invicem in unam compositam hypostasim; substantialem enim inq
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ unitas inuicem in unam yp̾tasim compositam filii
dei ⁊ man̾e candem subalem diffentiam det̾mina¬
mus quod creabile mansit creabile.⁊ q̃ incre abile in¬
cteabile. ⁊ mortale mortale ⁊ inmortale inmortale
cirr unscriptibile circum scͥpttibile ⁊ inurtum scͥptibi¬
le incutunscriptibile.⁊ ħ quidem resulgi miratuł.

Expanded text:
 unitas invicem in unam hypostasim compositam Filii Dei; et manere eamdem substantialem differentiam determinamus. Quod creabile mansit creabile, et quod increabile increabile, et mortale mortale, et immortale immortale, et circumscriptibile circumscriptibile, et incircumscriptibile incircumscriptibile, et hoc quidem refulget miraculis.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ł unitatem sue p̾ accepisse dicit᷑ñ quia illa . ii¬
ł anqua res ex ut composita sit una pͣ cum uerbo. ł
sit u̾bum. s quia illis duob accedentib u̾bo: non:
psonarum num̾us auctꝰ ut fier⁊ quat̾uitas ĩ tͥnitate
⁊ quia ip̃a pͥ u̾bi que erat prĩ sñ indumento assũp¬
tione indumenti. ñ ẽ diusa ł imitata s una cadq
immutata ꝑmansit. qui secundum habitum de¬
um hominem trm̃ dñt. Accipiendo enim homĩem

Expanded text:
tatem vel unitatem suae personae accepisse legitur, non quia illa duo vel aliqua res existens vel composita sit una persona cum Verbo, et sit Verbum, sed quia illis duobus accedentibus Verbo, non est personarum numerus auctus, ut fieret quaternitas in Trinitate, et quia ipsa persona Verbi quae erat prius sine indumento, assumptione indumenti non est divisa vel mutata, sed una et eadem immutata permansit; qui secundum habitum Deum hominem factum dicunt, accipiendo enim hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
facile.ẽ. quod uuit facere tam facile est
quod non uult esse. non sinere. ħ nisi cre-¬
damus periclitatur nr̃a confessio qua
nos in patrem omnipotentem crede con¬
fitemur. Ecce hic aperte hs̃ quod bonum
⁊ mala cẽ. omnis autem boni d̃ auctor
est quluitẽ ouine bonum ẽẽ quod ẽ Cum gͥ
uel esse. his atq aliis huiusmodi rationibus
⁊ auctoritatib utuntur quidicunt deum ma-¬

Expanded text:
facile est quod vult facere, tam facile est facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Haec nisi credamus, periclitatur nostra confessio, quia nos in Patrem omnipotentem credere confitemur. Ecce hic aperte habes quod bonum est mala esse: omnis autem boni Deus auctor est, qui vult omne bonum esse quod est. Cum ergo lt fieri vel esse. His atque aliis hujusmodi rationibus et auctoritatibus utuntur qui dicunt Deum vel
Abbreviated transcription (Latin):
ui enim dicunt deum mala uelle esse
uel fieri suam his mis muniunt intñ¬
tionem. Si enim non inquiunt malaesse
quia non pͭ omne quod uult. s impotens
sicut ⁊ nos sumus. qui quod uolumus qñq:
non ualemus. S quia omnipotens ẽ. ⁊ in
nullo impotens. certum est non posse fierz
mala uel eẽ. nͥ eo uolente: quom enim eo¬
inuito ⁊ nolente poss. ab aliquo malum
fĩ cum scriptum sit. Tloluntati eiꝰ quis
resistet: Supra etiam dix̃ augustinus. qr¬
necesse ÷ fieri si uoluerit. S uult maia fĩ
aut non fi. si uult non fierr: non fiuint. En¬
unt autem. uult gͥ fi̾. Item bonum ẽ: maia
cẽ. uel fieri. aloquin summe bonus non ꝑ¬
muteret ea fieri. Dñ augustinus in enche
tidion: quamuis ea inquit que mala sunt
in quantum mala sunt. non sunt bona: ta¬
men ut non solum bona s: etiam sint et
maia: bonum est. Nam nisi eẽt ħ bonũ
ut ẽẽnt et mala. nullo mͦ eẽ. sinerentur
ab omcupotenti bono. Cui ꝓcul dubio ꝙͣ

Expanded text:
ui enim dicunt Deum mala velle esse vel fieri, suam his modis muniunt intentionem: Si enim, inquiunt, mala nonquia non potest quod vult; sed impotens est sicuti et nos sumus, qui quod volumus quandoque non possumus. Sed quia omnipotens est et in nullo impotens, certum est non posse fieri mala vel esse nisi eo volente. Quomodo enim invito eo et nolente posset ab aliquo malum fieri, cum scriptum sit Rom. 9: Voluntati ejus quis resistet? Supra etiam dixit Aug. quia necesse est fieri si voluerit. Sed vult mala fieri aut non fieri. Si vult non fieri, non fiunt: fiunt autem, vult ergo fieri. Item bonum est mala esse vel fieri, alioquin summe bonus non permitteret ea fieri. Unde August. in Ench., cap. 96: Quamvis ea, inquit, quae mala sunt, in quantum mala sunt non sunt bona, tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotenti bono; cui proculdubio quam
Abbreviated transcription (Latin):
cui rerum est sumina potestas. cum summe
bonussit nullo mͦ sineret aliquid mali esse
in operib sius. nͥ usq adeo ẽẽt omnipotens.
et bonus ut benc faceret. etiam de malo.
malis bona facere quam mala nulla per¬
nttere. Ex hoc itaq sensu dictum ẽ. ac ue¬
rum÷ bonum eẽ. mala. sĩ. quia ex mai q̃
fiunt bonis secundum qui ꝓpositum uocati
sunt sancti: ac cedit bonitas .i. humilitas. La¬
ub enim ut ait apłs in bonum coopantur
omnia.⁊̃ mala quia eis enam ꝓsunt. que a¬
lus facientib obsunt. Tñ etiam aliquando
in scriptura legitur malum appellari bo
num ẽ illi uei illi: iñ sequitur. quod sim¬

Expanded text:
cui rerum est summa potestas, cum summe bonus sit, nullo modo sineret aliquid mali esse in operibus suis, nisi usque adeo esset omnipotens et bonus. ut benefaceret etiam de malo. malis bona facere, quam mala nulla permittere. Ex hoc itaque sensu dictum est ac verum est: Bonum est mala fieri, quia ex malis quae fiunt, bonis qui secundum propositum vocati sunt sancti accidit bonitas, id est, utilitas. Talibus enim, ut ait Apostolus, in bonum cooperantur omnia etiam mala, quia eis prosunt, quae aliis facientibus obsunt. Unde etiam aliquando in Scriptura legitur malum appellari bonnum est illi vel illi, inde sequitur quod sim
Abbreviated transcription (Latin):
licet conuenire aliquando ñ. Ppt̾ ꝓcessiõis
enim dies ⁊ ieuiniorum. aliquorum ñ licctͣ
conuenire. quia euam a licitis abstinen¬
dum ẽ ut facilus impetri possit quod pꝰ¬
lum a concubinarum consortio s ⁊ a pͥis
sum. quia et
dies festi ⁊ dies ꝓcessionis
ceptꝰ & partꝰ uirta legĩ
cessare usũ
carnis. his deb̾e tẽꝑib
d̾ monstͣnt.

Expanded text:
licet convenire, aliquando non. Propter processionis enim dies, et jejuniorum aliquando non licet convenire; quia etiam a licitis abstinendum est, ut facilius impetrari possit quod plum a concubinarum consortio, sed etiam asum; quia et dies festi, processionis, ceptus et partus juxta legem cessare usum carnis his debere temporibus demonstrant.
Abbreviated transcription (Latin):
benedixisse dicit᷑. quia mistica ꝑ̃ cet̾is bñdicti¬
one. ⁊ sanctificatione eum donauit. Qñ in le
dimus. & dimius .uii. ẽẽ. dies. quorum repetici-¬
one omne tempus agitur. ñ quin alius sit
ab ulis dies octauus ⁊ nonus. ⁊ sic de cet̾is. sed
quia in .ui. diebus rerum genera distincta sunt
⁊ in septimo licet ñ fu̾it nouum genus rerum
institutum. fuit tamen in eo quasi quidam
nouus status sanctificationis oꝑum ⁊ requie¬
tionis opificis. Potest etiam sic exponi illud.
Compleuit deꝰ die .uii. opꝰ suum. id ẽ completum
⁊ consummatum uidit

Expanded text:
benedixisse dicitur, quia mystica prae caeteris benedictibenedixisse dicitur, quia mystica prae caeteris benedictione et sanctificatione eum donavit. Unde in ledimus, et dicimus septem esse dies, quorum repetitione omne tempus agitur; non quia alius sit ab illis dies octavus et nonus, et sic de caeteris, sed quia in sex diebus rerum genera distincta sunt, et in septimo, licet non fuerit novum genus rerum institutum, fuit tamen in eo quasi quidam novus status sanctificationis operum et requietionis opificis. Potest etiam sic exponi illud: Complevit Deus die septimo opus suum, id est, completum et consummatum vidit
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ uii. die dicatur dẽ compleuisse op̃ su¬
umi. cum ab omni oꝑe illo quieuerit. ñ aliqd
affert. quia manifesta sunt q̃ in eo fc̃a sunt.
⁊ omnium consummatio. eo die ꝑtecta: sic̃
scriptura ostendit cum ait. Uidit ds̃ tuncła
que fec̾at ⁊ erant ualde bona. Omina q̃: nͣłit
bona erant. nicħq in sui natura uicii hñtia.
⁊ sunt bona que condidit deus. ⁊̃ singła. Si¬
mul u uniu̾sa ualde bona. quia ex omuib
consistit uniuersitatis admirabilis pulcritudo
in qua etiam illud quod malum dicitur bene
ordinatum ⁊ loco suo positum enuinentiꝰ com¬
mendat bona ut mag̃ placeant ⁊ laudabilio¬
missa: orit᷑ qõ. quomͦ dicatur deus die .uii. opꝰ
suum complesse. quod hebraica ueritas ht̃
In quo tamen nicħ nouum creasse dr̃. nͥ forte
dicat᷑ die septino complesse opꝰ suum quia
ip̃m benedix̃ ⁊ sanctificauit. sicut subuit
scriptura benedixit diei septimo ⁊ scificauit
uium. opꝰ enim ẽ benedictio. ⁊ sc̃ĩficatio. sicut

Expanded text:
o die dicatur Deus complesse opus suum, cum ab omni opere illo die requieverit, nec aliquod quaestionis affert quia manifesta sunt quae in eo facta sunt, et omnium consummatio eo die perfecta est, sicut Scriptura ostendit cum ait: Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona. Omnia quidem naturaliter bona erant, nihilque in sui natura vitii habentia; et sunt bona quae condidit Deus etiam singula. Simul vero universa valconsistit universitatis admirabilis pulchritudo, in qua etiam ilordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona ut magis placeant, et laudabilitstio, quomodo dicatur Deus die septimo opus suum complesse, quod Hebraica veritas habet; in quo tamen nihil novum creasse dicitur, nisi forte dicatur die septimo complevisse opus suum, quia ipsum benedixit et sanctificavit; sicut subjicit Scriptura: Benedixit diei septimo, et sanctificavit illum. Opus enim est benedictio et sanctificatio; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ille homo pot̾uit peccare ł ñ esse deus.
S i i potuit peccare. potuit dãpnari. si potuit d̾ãpnari: po¬
tuit ñ eẽ deus. G si potuit peccare potuit ñ eẽ deus.
quia eẽ deum: posse uelle eẽ iniquitatem: si¬
mul ẽẽ nequeunt. Hic distinctione op̾ est utr̃ de
ꝑsona an de nͥ agat᷑. Si enim de ꝑͦ agr̃ manifes-¬
tum ẽ. quia pcccate ñ potuit. nͥ deus ñ eẽ potuit.
Siu̾ de ñ discutiendum ẽ. utrum agat de ea uͥ u̾bo
de ea seiundum quod ẽẽ potuit ⁊ ñ unita u̾bo. nĩ
ẽ enim ambiguum animam illam entem uni¬
tam u̾bo pecare ñ posse. ⁊ ẽ sñ ambiguo u̾um eãd¬

Expanded text:
utrum homo ille potuerit peccare vel non esse Deus. Si enim potuit peccare, et potuit damnari. Si potuit damnari potuit non esse Deus; ergo si potuit peccare, potuit non esse Deus, quia esse Deum, et posse velle iniquitatem, simul esse nequeunt. Hic distinctione opus est, utrum de persona, an de natura agatur. Si enim de persona agitur, manifestum est quia peccare non potuit, nec Deus non esse potuit. Si vero de natura discutiendum est, utrum agat de ea ut Verbo de ea secundum quod esse potuit, et non unita Verbo. Non est enim ambiguum animam illam entem unitam Verbo peccare non posse; et est sine ambiguita
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t̾mittendum: quod augustinus
in libro secundo contra maximinum
dicit. de ħ nomine homo usion qͦ lati¬
ni tractatore s. frequent̾ utuntur. Pat̾
inquit ⁊ filius unius sunt eiusdemq
substantie: ħ est illud homo usion: qd̃
in conscilio nicheno aduersus heticos
arrianos a catholicis patrib u̾itatis
auctoritate firmatum ẽ. quod postea
in conscilio ariminensi ꝑꝑ nouitatem
uerbi minus quam potuit intellectã
quam tamen fides antiqua peperat:
multis paucorum fraude deceptis. ħ eti¬
ca impictas sub hetico imꝑatore constã¬
tino labefactare temptauit. S pꝰ nõ
longum temꝑis lib̾tate fidei catholice
p̃ualente. pꝰ quemquam uis u̾bi sicut
debuit intellecta ÷ homo usion illud
catholice fidei sanitate: longe lateq
defensum ÷ ⁊ diffusum. Quid enim:
homo usion nͥ unius eiusdemq sube:
Quid est in quam homo usion nͥ ega. Et
pat̾ unum sumus: non gͦ int̾ ꝓphanaᷤ uocĩ
nouitates ħ intandum÷¬

Expanded text:
mittendum quod Aug., in lib. 3 contra Maximinum, dicit de hoc nomine homousion, quo Latini tractatores frequenter utuntur. Pater, inquit, et Filius unius sunt ejusdemque substantiae. Hoc est illud homousion, quod in concilio Nicaeno adversus haereticos Arianos a catholicis Patribus Veritatis auctoritate firmatum est. Quod postea in concilio Ariminensi, propter novitatem verbi minus quam oportuit intellectum, quod tamen fides antiqua pepererat, multis paucorum fraude deceptis, haeretica impietas sub haeretico imperatore Constantio labefactare tentavit. Sed post non longum tempus libertate fidei catholicae praevalente, posteaquam vis verbi, sicut debuit, intellecta est, Homousion illud catholicdistensum est et diffusum. Quid enim est homousion, nisi unius ejusdemque substantiae? Quid est, inquam, homousion, nisi: Ego et Pater unum sumus Non ergo inter profanas vocum novitates hoc vitandum
Abbreviated transcription (Latin):
am. ad q̃ dici pͭ. ħ simplicit ⁊ abq det̾minatõe
minus congruent̾ dii. Et si quandoq brruita¬
tis cã simpłr denuncietur. numqͣm tñ simplicit̾
tur. prudens ai diligins ⁊ pius lector intellig̾e
sunt .i. ominem ereaturam. Uñ liquido appar ip̃m fac¬

Expanded text:
ram. Ad quod dici potest hoc simpliciter et absque determinatione minus congruenter dici. Et si quandoque brevitatis causa simpliciter denuntietur, nunquam tamen simpliciter tur, prudens et diligens ac pius lector intelligere sunt, id est, omnem creaturam. Unde liquide apparet ipsum fac
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾. quem ñ fecit ip̃e filius: ñ omnia ꝑ filium tacta
sunt. at omnia ꝑ filium fc̃a sunt. Ip̃e gͥ factus non:
ut cum p̃re tace̾t omnia q̃ ft̃a sunt. Item in li. octo
guta .iiii. q̃onum. Dr̃ creatura quicquid tec̃ ds pat̾
ꝑ filium. qui ñ p̾ appeuari creatura quoniam ꝑ ip̃m¬
bemꝰ inquit creaturam ñ eẽ di tilium. Audiumꝰ enĩ
ĩ euangelio dominum mancdasse discipia. Predica¬
te enangłium uniu̾se creature. Qui uniu̾sam creat᷑ã
dic̃ nullam excip̃. Et uͥ sunt qui tp̃m creaturam ap¬
pellant: nam si citatura eẽt sͥ mandar. euuangliũ
p̃dicari. et suu̾iectus eẽt uanitati. quia teste apło oĩs
officium.

Expanded text:
pater, quem non fecit ipse filius, non omnia per filium facta sunt; at omnia per filium facta sunt: ipse igitur factus non est, ut cum patre faceret omnia, quae facta sunt. quamquam r creatura quidquid fecit Deus Pater per Filium; qui non potest appellari creatura, quoniam per ipsuobemus, inquit, creaturam non esse Dei Filium. Audivimus enim in Evangelio Dominum mante Evangelium universae creaturae . Qui universam creaturam dicit, nullam excipit. Et ubi sunt, qui creaturam Christum appellant? Nam si creatura esset, sibi mandaret Evangelium praedicari, et subjectus esset vanitati, quia teste Apostolo oofficium.
Abbreviated transcription (Latin):
nomine .xͥ. Ambiꝵ uidetur dit̾e quod si fi¬
de nust̾ium trimtitatis teneatur ꝙ ꝑͣ una
tantum nominetur plenum sit sacra-¬
m̃tum: & econu̾so. si tres nominentur. ⁊
ñ recte de aliquo illorum sentiat᷑ uacuũ
baprismi sacramentum. nͥ pͥncipium
nͥ sp̃es aliqua baptisii estimatur. ple
tearis si unum neges. totum subrues.
sic̃ si unum ĩ sermone ep̃hendas. ł prẽmł¬

Expanded text:
mb., ibid., videtur dicere, quod si fide mysterium Trinitatis teneatur et una persona tantum nominetur, plenum esse sacramentum; et, e converso, si tres nominentur et non recte de aliquo illorum sentiatur, vacuum Baptismi sacramentum, nec principium, nec species aliqua Baptismi aestimatur. Plentearis. Si unum neges, totum subrues: et sicut si unum in sermone comprehendas, ve
Abbreviated transcription (Latin):
otest etiam alio mͦ aliisq nominib
distingui trinitas in anima. q̃: ima¬
go ulius summe ⁊ ineffabił trinitatis. ut
nͥ etiam nouerit se. Duo quedam sunt:
mat se: manet trinitas .s. mens. amor no
ꝑeo quod in anima excellentius ẽ Auortiꝰ¬
et autem tͥa cum sinͥ ddis

Expanded text:
otest etiam alio modo, aliisque nominibus distingui Trinitas in anima, quae est imago illius summae, et ineffabilis Trinitatis. Ut nisi etiam noverit se. Duo quaedam sunt mat se, manet trinitas, scilicet mens, amor, et ma, sed pro eo quod in anima excellentius est. Haec autem tria cum sint dis
Abbreviated transcription (Latin):
enitus: E
enim a patre. filius ⁊ ideo alius nu
tamen añ fuit pater quam filius. Coxt̾ne
pͥncpium ht̃ et iõ: quia filius ẽ: princi¬
pium ht̃ et esse cepit. quod ħeticorum
ore sic dictum ẽ. nam ip̃e est arrius. ut
isse fertur. si filius t̃ natus ẽ. si natus:

Expanded text:
enitus est enim a Patre Filius, et ideo alius; nec tamen ante fuit Pater quam Filius, coaeternprincipium habet; et ideo quia Filius natus est principium habet et esse coepit, quod haereticorum ore sic dictum est. Nam ipse Arius, ut isse fertur: Si Filius est, natus est; si natus
Abbreviated transcription (Latin):
homine. quattuor status liberi arbitrii.
ante peccm enim ab bonum nicħ impediebã.
ad malum nil impellebat. Non huit infir¬
mitatem ad malum.⁊ hũit adiutorium ad
bonum. Lunc sine errore rõ iudicare. et uo¬
luntas sine difficultate bonum appetere
poterat. Post peccatum uͦ: añ reppationem
grẽ. premitur a concupiscentia ⁊ uncitur ⁊
ht̃ infirmitatem in malo s non ht̃ gr̃am.
in bono. et iõ pͭ peccare et non pͭ ñ peccare.
etiam damnabitlir̾. pꝰ repꝑationem uͦ ante
confirmationem premitur a concupiscentia
⁊ non uincitur. ⁊ ht̃ quidem infirmitatem ĩ
malo. s gr̃am in bono ut possit peccare ꝓpt̾
lib̾tateni ⁊ infirmitatem. ⁊ possit non peccare
ad mortem .ꝓp. lib̾tarem ⁊ gr̃ãm aduuantẽ.
non dum tamen ht̃ posse omnino ñ pecca¬
re. uel non posse peccare ꝓp. infirmitatem
ñ dum ꝑfecte absortam ⁊ ꝓꝑpt̾ gr̃am ñdũ
ꝑfecte confir matam. Post confirmatio-¬
nem uͦ: infirmitate penitꝰ consumpta:⁊

Expanded text:
i quatuor status liberi arbitrii. Ante peccatum enim ad bonum nil impediebat, ad malum nil impellebat. Non habuit infirmitatem ad malum, et habuit adjutorium ad bonum. Tunc sine errore ratio judicare, et voluntas sine difficultate bonum appetere poterat. Post peccatum vero ante reparationem grhabet infirmitatem in malo, sed non habet gratiam in bono, et ideo potest peccare et non potest non peccare, etiam damnabiliter. Post reparationem vero ante confirmationem premitur a concupiscentia, sed non vincitur, et habet quidem infirmitatem in malo, sed gratiam in bono, ut possit peccare propter libertatem et infirmitatem , et possit non peccare ad mortem propter libertatem et gratiam adjuvantem: nondum tamen habet posse omnino non peccare, vel non posse peccare, propter infirmitatem nondum perfecte absorptam, et propter gratiam nondum plene consummatam. Post confirmationem vero infirmitate penitus consumpta, et
Abbreviated transcription (Latin):
ic considandum ẽ quid appellet᷑ ordo.
dem̃: utrum ab ip̃a creatione fu̾it dis¬
tinctio illorum ordinum. ordo angeloꝵ
dititur multitudo celestium sp̃uum. qͥĩt
se in aliquo munert gr̃e simi lant᷑. sicit ⁊
in naturalium datorumͣ iomueniunt. It
uerbi gratia. Seraphin dicuntur qui p̃ aliis
ardent caritate. Seraphin enum int̾pretat᷑
ardens. uel succendens. cherubin qui p̃ aliis
in scientia eminent. Cherubin enim int̾p̃tat᷑
plenitudo scientie. Tronus dicit᷑ sedes. Trom
diminitatis gr̃a replent᷑ ut ineis sedeat deuᷤ¬
dicuntur. qui sibi subiectis que sunt agenda
disponunt. eisq ad txplenda diuina mist̾ia
pͥntipantur. Potestates nominant᷑ hii qͥ
ħ ceteris potentus in suo ordine acceꝑunt
ut inrtutes aduerse eis subiecte. toꝵ refrenẽt
porestate. ue homines temptait tantum ualeañ.
quantum desiderant. Uirtutes uocant᷑ illi: ꝑ¬
quos signa et miratula frequent̃ fiunt. arcħgli
qui maiora nuntiant. angłi. qui minora. Q

Expanded text:
ic considerandum est quid appelletur ordo; deinde utrum ab ipsa creatione fuerit distinctio illorum ordinum. Ordo autem dicitur multitudo coelestium spirituum, qui inter se in aliquo munere gratiae similantur, sicut et in naturalium datorum munere conveniunt. Ut, verbi gratia, seraphin dicuntur qui prae aliis ardent charitate; seraphin enim interpretatur ardens vel succendens; cherubin, qui prae aliis in scientia eminent; cherubin enim interpretatur plenitudo scientiae: thronus dicitur sedes; throni divinitatis gratia replentur, ut in eis sedeat Deuus vocantur, qui sibi subjectis, dum quae sunt agenda disponunt, eis ad explenda divina ministeria principantur. Pothoc ceteris potencius in suo ordine acceperunt, ut virtutes adverse eis subiecte eorum refrenentur potestate, ne homines tantum temptare valeant, quantum desiderant. Unde doquos signa et miracula frequenter fiunt. Archangeli, qui maiora nunciant: Angeli, qui minora. Q
Abbreviated transcription (Latin):
crrunt magi dicentes. digitus dei ẽ hic. Nñ
tam cauginem.
tamquam in sui generis catc̾em.
ab illius subumi etheree puritatis habita¬
ł ad fallend fallaces. st̃ egipihioᷤ et mipsoᷤ ⁊¬

Expanded text:
cientes magi dixerunt: Digitus Dei est hoc. Unde et tam caliginem tanquam in sui generis carcerem, ab illius sublimis aethereae puritatis habitavel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios, et in ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
urtute: etiam magice artes extentur
quib tamen tam scientia quam iuitutes:
adeo data. ẽ. uel ad fallendum fauaces. ł
ad monendum fideles. ł ad exercendam ꝓ¬
bandamq tꝰtorum pacientiam. Qñ aug̃.¬

Expanded text:
tia etiam magicae artes exercentur, quibus tamen tam scientia quam potestas a Deo data est, vel ad fallendum fallaces, vel ad admonendum fideles, vel ad exercendam probandamque justorum patientiam. » U
Abbreviated transcription (Latin):
suo. quia pactum meum irritum fec̃ forte
tñ sub lege ingruente necessitate mortiᷤᷤ
añ octauum diem cͥcumudebant sñ pecc̃o
filios sicut mͦ in ecclesia fit de baptismo.
de sacramentis noue legis.

Expanded text:
suo, quia pactum meum irritum fecit. Forte tamen sub lege, ingruente necessitate mortis ante octavum diem circumcidebant sine peccato filios, sicut modo fit in Ecclesia de Baptismo. DE SACRAMENTIS NOVAE LEGIS.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. aliquis eorum s tantum sp̃s sc̃s
tamquam ea diłone pat̾ sit ł filiꝰ.
S sic ea pat̾ diuigit filium. ⁊ fuiꝰ pa¬
trem. ut etiam ꝑ se ea que ip̃e est
dilectione: diligat. Sic ⁊ filius. ñ
autem sic: ut patei ꝑ se ñ diligat.
⁊ fulius: s ꝑ eam tantum. Quis hec
in illa trinitate inquit august inꝰ¬
opinari uel affirmare p̃sumat. Eã
tamen qõnem lectorum diligñtie
plenius diudicandam: atq absol¬
uendam: relinquimus. ad ħ minꝰ
sufficientes

Expanded text:
rum, sed tantum Spiritus sanctus; tanquam ea dilectione Pater sit vel Filius. Sed sic ea Pater diligit Filium et Filius Patrem, ut etiam Pater per se ea quae ipse est dilectione diligat, sic et Filius; non autem sic ut Pater per se non diligat, et Filius, sed per eam tantum. Quis haec in illa Trinitate, inquit Aug., opinari vel affirmare praesumat? Eam tamen quaestionem lectorum diligentiae plenius dijudicandam atque absolvendam relinquimus, ad hoc minus sufficientes
Abbreviated transcription (Latin):
ifficilem ẽẽ mͥhanc fateor
questionem: precipue cum ex
dictis oriatur que similem uiden¬
tur hr̃e rationem. quod mee in¬
telligentie attendens infirmitas
turbatur. cupiens magis ex dictis
sanctorum referre quam afferre.
larius. in pͥmo li. de trinitate. qui
dictorum intelligentiam expectet
et dictis potiꝰ quam imponat᷑. ⁊ retu¬
lit magis quam attulerit. neq cogat
id uideri dictis contineri quod ante
lectionem p̃sumpserit intellige nđ.
Cum gͥ de reb dei sermo ÷ concedamꝰ
deo: sui cognit ionem dictisq enus
pia ueneratione famulemur. In-¬
uestiget gͦ diligent̾ pius lector rati-¬
onem dictorum. si forte tantorum
aliquam ualeat reꝑire causam. qͣ
nota premissa questio aliquatt nꝰ
explicari ualeat. Ego aute mn qõnẽ¬

Expanded text:
ifficilem mihi fateor hanc quaestionem, praecipue cum ex praedictis oriatur quae similem videntur habere rationem; quod meae intelligentiae attendens infirmitas turbatur, cupiens magis ex dictis sanctorum referre, quam afferre. lar. in medio lib. 1 de Trin., qui dictorum intelligentiam expectat ex dictis potius quam imponat; et retulerit magis quam attulerit; neque cogat id videri dictis contineri, quod ante lectionem praesumpserit intelligendum. Cum ergo de rebus Dei sermo est, concedamus Deo sui cognitionem, dictisque ejus pia veneratione famulemur. Investiget ergo diligenter pius lector rationem dictorum, si forte dictorum aliquam valeat reperire causam; qua nota, ipsa praemissa quaestio aliquatenus explicari valeat. Ego autem han
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. ⁊ in una pͥ diuinitatis singularitas
designari. Nos uͦ qui t̾cio ingimꝰ ⁊ tͥduane
sepulture sacͣm̃tum signamus. secundum
eccłe talis existit. Si quis uͦ id fat̾ẽ inupiat.
nͥ consuetudo talis ñ ẽ. uel semel tantum
m̾gendum eẽ asserat: rephũsibilem se con¬
stuuit. Qñ haimo. In suo sensu habunda¬
bat cipͥanus cum semel m̾gebat in baptimo
paruulos: qui quod intelligebat studiose
implebat bonis oꝑib babundando licet ĩ
ħ nescius delinquerz. S quia bonis oꝑib
babundabat: p̾ea correctus ad eo habundaũ
altiori sensu t̾ illos m̾gendo. Ecte hs̃ quia de¬
tantum faciendam m̾sionem asserebat.
fonte dim̾simus. qui ordo bapt̃ĩ duplici
mistii sig̾catione celibratur. Recte enim
tcio m̾si estis. quia accepistis baptismum ĩ
dim̾sio typum dominice expͥmit sepłtͣe¬

Expanded text:
 in una potest divinitatis singularitas denotari. Nos vero, qui tertio mergimus, triduanae sepulturae sacramentum signamus. Secundum Ecclesiae talis existit. Si quis vero id facere incipiat ubi consuetudo talis non est, vel semel tantum mergendum asserat, reprehensibilem se constituit. Unde Haymo: In suo sensu abundabat Cyprianus, cum semel mergebat in Baptismo parvulos, quia quod intelligebat, studiose implebat bonis operibus abundando, licet in hoc nescius delinqueret: sed quia bonis operibus abundabat, postea correptus a Deo abundavit altiori sensu, ter illos mergendo. Ecce habemus, quia detantum faciendam mersionem asserebat. fonte dimersimus. Qui ordo baptismatis duplici mysterii significatione celebratur. Recte enim tertio mersi estis, quia accepistis baptismum in dimersio, typum Dominicae exprimit sep
Abbreviated transcription (Latin):
qõni: pͥmo omnium induimus scͥpt᷑is
ingenitum nusquam inuenio. ñ legi
ñ audiui cuiꝰ gͦ mutabilitatis sunt.
homines huiusmͦi. ut nos dicant ai¬
cant ea usurpare que non sint scͥpta.
cum ea que sunt scripta dicamꝰ: ⁊ ip̃i
obiciant quod scriptum non sit: Non¬
ne ip̃i sibi aduersantur. ⁊ auctoritatem
calumpnie sue derogant: Attende lec¬
tor: quoniam ħ nomine ingenitꝰ: no-¬
tic̾e quedam oportet ꝓꝑ calumpnianti¬
um insidias. queꝰ catholicis ac piis lecto¬
torib secure credi possunt. Sunt ienim
quedam que ñ tante sunt religionis
& auctoritatis: ut eis nos oportẽt. sp̃
confitendo ac recipiendo: inseriure.
illius tamen sunt ꝑuersitatis: quin
cum oportunũ fueriteis uti lib̾um
habramus.
aAndiu̾sũ sit eẽ patrem. & ẽẽ

Expanded text:
oni, primo omnium in divinis Scripturis ingenitus nusquam invenio, non legi, non audivi. Cujus ergo mutabilitatis sunt homines hujusmodi, ut nos dicant ea usurpare quae non sunt scripta, cum ea quae sunt scripta dicamus, et ipsi objiciant quod scriptum non sit? Nonne ipsi sibi adversantur, et auctoritate calumniae suae derogant? Attende, lector, quoniam hoc nomine ingenitus noticere quaedam oportet propter calumniantium insidias, quae catholicis ac piis lectoribus secure credi possunt. Sunt etenim quaedam quae non tantae sunt religionis et auctoritatis, ut eis non oporteat semper confitendo ac recipiendo inservire, vnt; nec illius tamen sunt perversitatis, quin, cum opportunum fuerit, eis uti liberum habeamus. 5. An diversum sit esse Patrem e
Abbreviated transcription (Latin):
sub̃e ẽẽ p̃rem. alt̾uis filium. quiia
ille ingenitus. ⁊ iste genitus dicit᷑
cum diuersum sit esse ingenitum ⁊ ẽẽ.
hoc nomen .s. ingenitus non legisse. ita
dudum audierint quidam. dicentib
nob̾ filium dei qui generatus : patri
qui generauit ine qualem ẽẽ non posse
quamuis ille generatꝰ non sit: iste gen̾a¬
trantur acclusam s t̾giuersatione
dampnabili in eodem loco uestigium
uertunt. ut putent mutatione m ser
monis fĩ gõnis. mutatõne sermonis di¬
centeꝰ quom pͭ eẽ ingenitus ⁊ genitꝰ nius

Expanded text:
e esse Patrem, alterius Filium, quia ille ingenitus et iste genitus dicitur; cum diversum sit esse ingenitum, et esse gehoc nomen scilicet ingenitus non legisse, ita dudum audierint quidam dicentibus nobis Filium Dei qui generatus est, Patri qui generavit inaequalem esse non posse, quamvis ille generatus sit, iste generatrantur occlusam: sed tergiversatione damnabili in eodem loco vestigium vertunt; ut putent mutationem fieri quaestionis, mutatione sermonis, dicentes: Quomodo possunt ingenitus et genitus
Abbreviated transcription (Latin):
umq enumerentur
ista quasi diuersa in deo tamen
unum ⁊ idem sunt .s. cẽntia diuina
simplex. et incommutabilis. Unde
auo magnus. auo deus. ẽ. s. eo magnꝰ.
quo deus. quia non ẽ illi aliud mag¬
num ẽẽ auud deum ẽẽ. Eadem quip
pe magnido eiꝰ que uirtus.⁊ eadem
potentia: que magnitudo. Pat̾ gͥ ⁊
filius: simul una c̃̾ẽntia.⁊ una mag-¬
nitudo. Ita ⁊̃ potentia dei: ẽẽncia di-¬
uina ẽ. Uñ augustinꝰ in .uii. libro cõ
fessionum. Uouintas ⁊ potentia di:
deus ip̃e. ẽ Eternitas quoq dei: es-
tione. ⁊ generatione anni tui dicens.
Est generatio grnerationum que ñ
transit. collecta de omnib gn̾atio
non transeunt .i. eternitas dei. Non
enim aluid sunt anni dei. aliud ip̃e
bile. Inconcusse gͥ teneamus qͥ unõ
consueuit scriptura: hec et his simi¬
gͦ tͥum equalitatem ꝑsonarum. bre¬
alium: nec et̾nitate nͨ magnitudĩe.
nec potentia suꝑat. Quod autem et̾-

Expanded text:
umque numerentur ista quasi in Deo diversa, tamen unum et idem sunt, scilicet essentia divina simplex et incommutabilis. Unde o magnus, alio Deus est; sed eo magnus, quo Deus, quia non est illi aliud magnum esse, aliud Deum esse. Eadem quippe ejus magnitudo est, quae virtus; et eadem essentia, quae magnitudo. Pater ergo et Filius simul una essentia, et una magnitudo. Ita etiam et potentia Dei, essentia divina est. Ufessionum ait: Voluntas et potentia Dei Deus est ipse. Aeternitas quoque Dei divitione generationum anni tui , dicens: Est generatio generationum quae non transit, collecta de omnibus generatnon transeunt, id est, aeternitas Dei. Non enim sunt aliud anni Dei, aliud ipse;hil habens mutabile. Inconcusse ergo teneamus quod consuevit Scriptura, haec et his simiis trium aequalitatem personarum brealium nec aeternitate, nec magnitudine, nec potentia superat. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ n .p. Fides autem qua creditur si cum caritate
nulla n̾a uirtus ẽ. Pides e opans ꝑ dilertõnem.
uirtus ẽ: qua ñ uisa creduntur. ħ ĩ fundam̃tũ
ꝙ mutari ñ pͭ. ut ait apłs: que posita in funda¬
mento neminem ꝑire sinit. Qñ augustinus¬

Expanded text:
erit. Fides autem qua creditur si cum charitate nulla vera virtus est. Fides ergo operans per dilectionem, virtus est, qua non visa creduntur. Haec est fundamentum quod mutari non potest, ut ait Apostolus, quae posita in fundamento neminem perire sinit, unde August
Abbreviated transcription (Latin):
ponit augustinus. querens an ad exi¬
bendum has corꝑales apparitiones crea¬
tura noua sit formata angeli qui ante
erant muissi ⁊ si ip̃i missi sunt utirum se

Expanded text:
ponit Augustinus, quaerens an ad exhibendum has corporales apparitiones creatura nova sit formata, an angeli qui ante erant missi; et si ipsi missi sunt, utrum se
Abbreviated transcription (Latin):
et dubitandum ẽ deũ in corporalibus
formis paruisse homunib sic̃ augustinꝰ
in libto de trinitate ostendit. conferens di¬
uersa scripture testimonia. ex quib dmin
corporeis figuns hominib apparuisse ꝓbat
⁊ aliquando ex pͣdĩsine ꝑͦrũ distinctiõe:
aliqñ sub distinctione ꝑsonatum smo-¬

Expanded text:
ec dubitandum est Deum in corporalibus formis apparuisse hominibus, sicut Augustinus in lib. 2 de Trinitate ostendit, conferens diversa Scripturae testimonia ex quibus Deum in corporeis figuris hominibus apparuisse probat; et aliquando ex persona Dei sine distinctione, aliquando sub distinctione