comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑduodecim psalimos Et quia pãt nr̃ audiuit in sudore ualtustii uesceris panetuo
Conuertimurnos aliquando adopera temporalia. Atq ut propt heo necesso¬
rua non comunica mus seruititẽ quã dõ debemus in anima ex hiberee stalabore
patromri ut totorationes ꝑ salmoctiarũ fierent quod oros nobis elatar aellaboran
dum ꝓ sustentationecor poris. & qui a nom possamus ita semꝑoperari nusi
quies caliquendo sub sequcitur. Se quiturnox in qua nompos sumꝰ operari
sed qui&i otiumdamus. Vt & ꝓipsa qui &e dõ seruitiũ reddamus. canta mus
duodecim psalmos ꝓduo decim orisnoctis. Tendimus ad tale serutiũ qua lie
primus adam pat̃ nr̃ exchibuit dõ antequã peccar& & quale speramus futu¬
rum posthancuitã. Hoc ẽ ut continui simnus in dĩp̃sentia Noneni necesse ẽ
ali queminhac discretione inusitare ꝓpt̃ disparẽ longitudinẽ dierũ & noctiũ

Expanded text:
per duodecim psalmos. Et quia pater noster audivit, In sudore vultus tui vesceris pane tuo, per duodecim psalmos. Et quia pater noster audivit, In sudore vultus tui vesceris pane tuo, convertimus nos aliquando ad opera temporalia. Atque ut propter haec necessaria non omittamus servitutem quam Deo debemus in anima exhibere, statuerunt patres nostri ut tot orationes psalmodiarum fierent, quot horae sunt nobis datae ad laboransustentatione corporis. Et quia non possumus ita semper operari, nisi quies aliquando subsequatur, sequitur nox, in qua non possumus operari, sed quieti otium damus, ut et pro ipsa quiete Deo servitium reddamus, cantamus duodecim psalmos pro duodecim horis noctis. Tendimus ad tale servitium quale primus Adam pater noster exhibuit Deo, antequam peccaret, et quale speramus futurum post hanc vitam, hoc est, ut continui simus in Dei praesentia. Non enim necesse est aliquem in hac discretione mussitare propter disparem longitudinem dierum et noctium;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdiuer sacaeli spaciadis currendo sabiectum temperat orbem. Dui uduto nuondo¬
cu er sapuentia ut non semꝑcisdem cõmoratus in locis feruoris auiditate nuncdu¬
mini depopul&ur ornatũ. Sed paulatim ꝑdiuersa cõmigrans torronis feuecibo
nascondismatur andtisq. tẽporamenta custodiat. Eox frugibus terra sasteseartur
edo s AM anifestũ est quod post quã animã ꝑnimiã afflictionẽcorpo oisneres¬
serit aibeo. non eideputetur labor ad fructũ: sed quã cdiu in conor ñ opoenti
operariundoplaceatdõ : Nomenum solũ phis que nobis munistrantor in prmenti
spenlo do ortamus mnris officuis : sed &iã quia debitores nos eđ̃ eognioscomus
ugussci uonienis ut sudelis seruus qui semꝑuult in seruitio ades se semorisun
& ideo duodecim repelitiones facimus ꝑ primã & tortiã & sextã & nona oraro
Vt ꝑ ananquãq replitionedõ presentes simusinomni ora. Simileter iino te

Expanded text:
diversa coeli spatia discurrendo subjectum temperat orbem, divina utique prodiversa coeli spatia discurrendo subjectum temperat orbem, divina utique procurante sapientia, ut non semper eisdem commoratus in locis fervoris aviditate mundanum depopuletur ornatum: sed paulatim per diversa commigrans terrenis fructibus nascendis maturandisque temperamenta custodiat. Ex frugibus terrae corpus nostrDeo manifestum est. Postquam anima per nimiam afflictionem corporis recesserit ab eo, non ei deputetur labor ad fructum; sed quandiu in corpore est, oportet operari unde placeat Deo. Non enim solum pro his quae nobis ministrantur in praesenti saeculo, Deo astamus in nostris officiis; sed etiam quia debitores nos esse cognoscimus jugis servitii ejus, ut fidelis servus qui semper vult in servitio adesse senioris sui. Et ideo duodecim repetitiones de die facimus per primam, et tertiam, et sextam, et nonam horam, ut per unamquamque repetitionem Deo praesente simus in omni hora: similiter in nocte
Abbreviated transcription (Latin):
peccando inducimus stercus ut peccata nr̃a cir canossint in presenti saeculo adquẽ
futuro desint. Et ꝑ duas res idẽ ꝑ considerationẽ nr̃ȩ nature & ꝑpenitentiã nr̃oꝵ
poliationẽ carnaliũ delectationũ. Quod qua si ꝑ quoddãtorcolar intro eat
incelariũ aeternedomus. Vinũ quod ex primitur abuua ꝑ pressurã torcolaris
desiderium nr̃m feruensest quod exuitur a carnali desiderio ut dignum sit
recondimn promtuario dñi. Fructuuineae multae aduersae ferȩ in sidiant᷑
ut eũ furentur & traiciant insuum corpus. Eisdem feris possunt cõparari¬
typhei. quod ã modo apparitores saul qui uoluer̃ raperedauid . ut trade¬
rent eũ in manussaul ad interficiendũ Non enides nobi sidẽ typhei. qui
inter p̃tantur florentes quo sintellegimus diaboli membra eẽ . siue i psum
diabolũ. Qui potest ꝓptereadici florens qui a prosperitatẽ cadu cam suis

Expanded text:
peccando, inducimus stercus, ut peccata nostra circa nos sint in praesenti saeculo, atque in peccando, inducimus stercus, ut peccata nostra circa nos sint in praesenti saeculo, atque in futuro desint, et per duas res, id est, per considerationem nostrae naturae, et per poenitentiam exspoliationem carnalium delectationum, quod quasi per quoddam torcular introeat in cellarium aeternae domus. Vinum quod exprimitur ab uva per pressuram torcularis desiderium nostrum fervens est, quod exuitur a carnali desiderio, ut dignum sit recondi in promptuario Domini. Fructui vineae multae adversae ferae insidiantur, ut eum furentur et trajiciant in corpus suum. Eis quidem feris possunt comparaei quodammodo apparitores Saul, qui voluerunt rapere David, ut traderent eum in manus Saul ad interficiendum. Non enim desunt nobis iidem Zyphaei, qui interpretantur florentes: quos intelligimus diaboli membra esse, sive ipsum diabolum, qui potest dici propterea florens, quia prosperitatem caducam suis
Abbreviated transcription (Latin):
agnificentissime & glorio sissime atq xp̃ianissime imperator qm̃ ꝓfessus
ẽ se uester seruus quã uis minimus omniũ aliquapingere deoperari is
qui omni orauolunt assistere in seruitio dõ uid&ur paruitatim eae ꝑdĩdonum
qđ uestrũ animũ eidserapit in prosperos & aduersis ut ab illa hora inchoem qua
pat̃ familias conducit operarios inuineã suã. scã eccła ꝓculdubio estuinea patris¬
familias. Quaeita operatur ꝑ operarios inuinea sua ut sibi fructific&. Nos
Praepositi ostendunt culturã nosq simulcũ illis exercemus illã. Fodunt cultores
uineã & stercorant quando corda nr̃a dura ꝑ uerba increpationis scindunt. & feci¬
da peccata nrã infundunt. Fodimus & nosterrã circauitẽ acfacimus fossam quan
donram naturã ad memoriã nobi sinducimus : & humili amur subpotenti manu
dĩ aspiciendonos cpuluerem & cinerem eẽ . In suꝑ &iũ quia ipsamnaturã corrũpimꝰ

Expanded text:
agnificentissime et gloriosissime atque Christianissime imperator, quoniam professus est se servus vester, quamvis minimus omnium, aliqua pingere de operariis qui omni hora volunt assistere in servitio Dei, videtur parvitati meae per Dei donum quod vestrum animum ad se rapit in prosperis et adversis, ut ab illa hora inchoem qua paterfamilias conducit operarios in vineam suam. Sancta Ecclesia procul dubio est vinea patrisfamilias, quae ita operatur per operarios in vinea sua, ut sibi fructificet. Nos Praepositi ostendunt culturam, nosque simul cum illis exercemus illam. Fodiunt cultores vineam et stercorant, quando corda nostra dura per verba increpationis scindunt, et fetida peccata nostra infundunt; fodimus et nos terram circa vitem, ac facimus fossam, quando nostram naturam ad memoriam nobis inducimus, et humiliamur sub potenti manu Dei, aspiciendo nos pulverem et cinerem esse. Insuper etiam quia ipsam naturam corrumpimus
Abbreviated transcription (Latin):
conuersationẽ intẽpore septua gesimae quã in alio tẽpore. Postea sequitur
psalmus quẽ dauid cantauit quandotypheiuoluer̃ eũ rapere & tradere
inus saul. Quẽ nobis neces se ẽ cantare in articulodiei des

Expanded text:
conversationem in tempore Septuagesimae, quam in alio tempore. Postea sequitur conversationem in tempore Septuagesimae, quam in alio tempore. Postea sequitur psalmus quem David cantavit, quando Zyphaei voluerunt eum rapere et tradere in manu Saul. Quem nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tandũ. Dicebatenĩ surge dñe & dissipentur inimicitui. & fugiant quioder̃
te a facietua. Nos enĩ spiritalit̃ sumus illa arca. sicut enĩ cotidie circũdabit᷑
ipsa ab in imicis sic & scã eccła usq in finẽ circũdabitur a ꝑsecutorib siuea ꝑ¬
tis si ue occultis. Sequitur post dep̃cationẽ nra eopinionis. gloria scȩ̃ trinita¬
tisquã dep̃camur adessenrõ aduitorio. Recordatur opinionr̃ sermonis
dñi quẽ dixit sine menihil potestis facere. De additione gloria patriꝑdiuer¬
saloca hieromusscripsit in epistola sua. addamasii in papã. Cur inmemo¬
rato tẽpore idest septua gesima. ałł non supponatur gloriae scc̃e trinitatis
quae est ꝑ omnia sȩcula saeculorũ : sed laustibi dnẽ rex &ernȩgloriȩ dixi¬
mus in libello quẽ fecimus deseptua gesima. Scilic& non obaliud nisiut humi¬
liore lingua latina ebrea ammoneamur nos deberein formari adhumiliorẽ

Expanded text:
tandum. Dicebant enim: Surge, Domine, et dissipentur inimici tui, et fugiant qui oderunt te, a facie tua. Nos enim spiritaliter sumus illa arca. Sicut enim quotidie circumdabatur illa ab inimicis, sic et sancta Ecclesia usque in finem circumdabitur a persecutoribus, sive apertis, sive occultis. Sequitur, post deprecationem nostri opilionis, Gloria sanctae Trinitatis, quam deprecamur adesse nostro adjutorio. Recordatur opilio noster sermonis Domini, quem dixit, Sine me nihil potestis facere. De additione, Gloria patri per diversa loca, Hieronymus scripsit in epistola sua ad Damasum papam. Cur in memorato tempore, id est, Septuagesima, Alleluia, non supponatur gloriae sanctae Trinitatis, quae est per omnia saecula saeculorum; sed, Laus, tibi, Domine, rex aeternae gloriae, diximus in libello quem fecimus de Septuagesima, scilicet non ob aliud, nisi ut humiliore lingua Latina, quam Hebraea, admoneamur nos debere formari ad humiliorem
Abbreviated transcription (Latin):
indieflectebat genuasua. Vnde hieronimus in ex planatione eiusdem libro
Tria autẽ tẽpora quib dõ flectendas̃ genua. t̃tiã orã & sextã & nonã ecclesi astica
dere ad orationẽ ascendit cenadñi. Non a p&rus & iohannes ꝑgebantad tẽplum
Hisita ꝑlectio inuenimus in libro esdrȩ. qui postdiem helem fuit quat̃ indie popu¬
lũdĩ adoras sednm & confessũ esse peccata sua. Itaenĩ scriptũ ẽ in memorato
libro. Conuener̃ filii isrł in ieiunio & siccas & humus suꝑ eos & separatum est

Expanded text:
in die flectebat genua sua. Unde Hieronymus in explanatione ejusdem libri: in die flectebat genua sua. Unde Hieronymus in explanatione ejusdem libri: Tria autem tempora, quibus Deo flectenda sunt genua, tertiam horam, et sextam, et nonam, ecclesiastica dere, ad orationem ascendit in coenaculum. Nona Petrus et Joannes pergebant ad templum. His ita perlectis, invenimus in libro Esdrae, qui post Danielem fuit, quater in die populum Dei adorasse Dominum et confessum esse peccata sua. Ita enim scriptum est in memorato libro: Convenerunt filii Israel in jejunio et saccis, et humus super eos, et separ
Abbreviated transcription (Latin):
Morẽ scȩ eccłȩ ten& cursusiste ut primo operari studeat & postea docere. Hoc
excemplũ reliquid nobis xp̃s. De quodicit lucas. Quaecepitihs facere & docere
psalmiptinent adoperalectio ad doctrinã. Vndesidñs dederit aptius in se¬
quentib parati sumꝰ dicere. In p̃senticursu p̃camusdi adiutoriũ adopera agenda
Operemur primo & postea doceamu sincursũ tertieore. Quadereutpinor mos
in oleuit ut ꝑmonasteri adõ deuotalegatur lectio incapitulo. quatinus hiqui
diebus ac noctib occupatis̃ in seruitiodñi ñ sint simelectione. Auidis caelestis
pabuli ñ sepossunt continere qui ñ mora quantũ cũq sit manducent decibo scrip¬
turarũ. CAP III¬
DETERTI A¬
rasnes orȩ dici nob iniciates ad ad orandũ dm̃ ad anihelȩꝓph&a. De quibus¬
ita scriptũẽ in libro eiꝰ. Quod cũ danihel cõperiss& id est constituta legũ in gressus
ẽ indomũ suã & fenestris aꝑtis incaenaculo suo contrabierusalẽ trib temporibus

Expanded text:
e tenet iste cursus, ut primum operari studeat, et postea docere. Hoc exemplum reliquit nobis Christus, de quo dicit Lucas, Quae coepit Jesus facere et docere. Psalmi pertinent ad opera, lectio ad doctrinam. Unde, si Dominus dederit, apertius in sequentibus parati sumus dicere. In praesenti cursu precamur Dei adjutorium ad opera agenda. Operemur primo, et doceamus postea in cursu tertiae horae. Qua de re, ut opinor, mos inolevit, ut per monasteria Deo devota legatur lectio in capitulo, quatenus hi qui diebus ac noctibus occupati sunt in servitio Domini, non sint sine lectione. Avidi sunt coelestis pabuli: non se possunt continere quin omni hora, quantumcunque sit, manducent de cibo Scripturarum. CAPUT IIIDe Tertia. Tres horae diei nobis initiatae sunt ad adorandum Deum a Daniele ptam legem, ingressus est in domum suam et fenestris apertis in coenaculo suo contra Hierusalem, tribus temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
quinos intreo ducatadea demmandata & defendat alupis. De quibus lupis
lrmo ineuangelao secundũ iohannẽ. Lupus rapit & disꝑ git ouesaenuupu¬
hominus aleo ne quirugienscir cuit querens quẽ deuores Nuomolo uriq
rapiat siueleo deuor&. manifestũẽ hisqui impagnanturautus. Unusquusq¬

Expanded text:
qui nos introducat ad eadem mandata et defendat a lupis; de quibus lupis qui nos introducat ad eadem mandata et defendat a lupis; de quibus lupis legitur in Evangelio secundum Joannem, Et lupus rapit et dispergit oves: ac nihilominus a leone, qui rugiens circuit quaerens quem devoret. Quomodo lupus rapiat, sive leo devoret, manifestum est his qui impugnantur
Abbreviated transcription (Latin):
ostentat. Ipseenĩ siue ꝑse siue permẽ brasua in sidiatur nobis ul apte ꝑsequitur
ut tradat aeternemorti. Et fier& nisiuinea dñiquenos sumus haber& sepem
circũse atq cultores infrase. Sepesenĩcustodiactñi ẽ circa electossuos. Culto¬
reseni ut p̃diximꝰ sunc doctores & p̃positi eccłae. Illa sepecircũ datus erat dd
quandots phei eumcircũ deder. acideo saluatusẽ. &cecinity salmũ d semnomi
netuo saluummefac & cetera. Quia d ño miserante inchoaturi sumus
dur nalia offitia cabora qua pater familia s uocauit operarios enumra suã
falnobisuidetur ut abeo demtẽpore eaincho emus quando illud euangeliũ
legitior quo dorclinationẽ operariorũ contin& ꝑ cõpetentes oras idese septua¬
ge simuqu Sucut eniouibus quenocte custodiuntur in ouilibus  & postnatu¬
tina custodiã enceuntibus cdeuico ad pascua in latitudinẽ cã porũ necondeẽ
ut alico habeant. opilinionẽ. quiea sdefendat alupis rruentibus Ita nouis

Expanded text:
ostendat. Ipse enim sive per se, sive per membra sua insidiatur nobis, vel aperte persequitur, ut tradat aeternae morti. Et fieret, nisi vinea Domini, quae nos sumus, haberet sepem circum se atque cultores infra se. Sepes enim custodia Domini est circa electos suos: Cultores enim, ut praediximus, sunt doctores et praepositi Ecclesiae. Illa sepe circumdatus erat David quando Zyphaei eum circumdederunt; ac ideo salvatus est, et cecinit psalmum, Deus, o salvum me fac, etc. Quia Domino miserante inchoaturi sumus diurnalia officia ab hora qua paterfamilias vocavit operarios in vineam suam, fas nobis videtur ut ab eodem tempore ea inchoemus, quando illud evangelium legitur quod ordinationem operariorum continet per competentes horas, id est, septuagesima. Sicut enim ovibus quae nocte custodiuntur in ovilibus, et post matutinam custodiam exeuntibus de vico ad pascua in latitudinem camporum, necesse est ut illico habeant opilionem qui eas defendat a lupis irruentibus: ita nobis
Abbreviated transcription (Latin):
pugnã osuͥaldũ signũ scãe crucis erexit. ac flexis genibus dm̃ depcatꝰ ẽ
ut in tanta rerũ neces sitate suiscultoribus celesti succurrer& auxilio:
Denique fertur. quia factacitato operecruce ac foue a prȩparata
inqua statui deber&iipse fide feruens hanc arripuerit. ac foueae
imposuerit. atq. utruque manu erectã tenuerit. donec aggesto
amilitibus puluere terraefiger&ur. & hoc facto elata in altũ uoce
cuncto exercitui proda mauerit : flectamus om̃s genua. &dm̃omni¬
otentẽ uiuum acuerum in cõmunede: cemur. ut nos ab hoste suꝑbo
acstroce iua miseratione defendat : Scit enĩ inse quia iuste prosalute
gentis nr̃ȩ bellu susciminus: ecert̃ om̃s ut iusserat. & sic incipiente
diluculo in hostem rogessu imeritũ suue fidei uictiria potitis:
Incuuis loco orationi innumerȩuirtutes sanitũ noscuntur eẽ. patra¬
tue ed indiciũ uidelic& memoriã fide. eus:pdam &usq hodie multi

Expanded text:
pugnam Oswaldus, signum sanctae crucis erexit, ac flexis genibus Deum deprecatus est, ut in tanta rerum necessitate suis cultoribus coelesti succurreret auxilio. Denique fertur quia facta citato opere cruce, ac fovea praeparata, in qua statui deberet, ipse fide fervens hanc arripuerit, ac foveae imposuerit, atque utraque manu erectam tenuerit, donec aggesto a militibus pulvere terrae figeretur, et hoc facto, elata in altum voce cunctoexer citui proclamaverit: Flectamus omnes genua, et Deum omnipotentem vivum ac verum in commune deprecemur, ut nos ab hoste superbo ac feroce sua miseratione defendat. Sic enim ipse, quia juste pro salute gentis nostrae bella suscipimus. Fecerunt omnes ut jusserat. Et sic, incipiente diluculo, in hostem progressi, juxta meritum suae fidei victoria potiti sunt. In cujus loco orationis innumerae virtutes sanitatum noscuntur esse patratae, ad indicium videlicet et memoriam fidei ejus. Nam et usque hodie multi
Abbreviated transcription (Latin):
ab in oboedientia ligni scientia ebon: & mali superata ẽ. eadẽ mors
& diabolus ꝑ oboedientiã ligni scũecrucis. Sicut enimdõ placuit ge¬
nus humanum restaurare ꝑ eandem naturã ꝑ quãꝑditũ erat id ẽ.
ꝑ humanã ita uirtutẽ oboedientia ẽ quae corrupta erat in adã propt̃
esum ligni ꝑ abstinentiã illius qui oboediens fuit patri inlignocrucis.
Sicut enĩ illa oboedientia primiadam omnibus umfuiss& si ꝑ mane¬
r& usq. ad p̃mium quo non possit peccaregenus humanũ. ita istius
omnibus respicientibus ad illã prodest : Primus adã in obredintiȩ
mucrone inter fectus ẽ. alignoscientiae bom & mali. socandusadã
Qđ enimerat adae primo distinatũ ꝑlignum uitae ut selicnor uiue¬
r& si in oboedientia dñi ꝑ seuerar&. hoc nob snuntributũ ẽ elignũ

Expanded text:
ab inobedientia ligni scientiae boni et mali: superata est eadem mors ab inobedientia ligni scientiae boni et mali: superata est eadem mors et diabolus per obedientiam ligni sanctae crucis. Sicut enim Deo placuit genus humanum restaurare per eamdem naturam per quam perdita erat, id est, per humanam; ita virtutem obedientiae, quae corrupta erat in Adam propter esum ligni, per abstinentiam illius, qui obediens fuit Patri in ligno crucis. Sicut enim illa obedientia primi Adam omnibus profuisset, si permaneret usque ad praemium, quo non possit peccare genus humanum, ita ista omnibus respicientibus ad illam prodest: primus Adam inobedientiae mucrone interfectus est a ligno scientiae boni et mali; secundus Adam m duxit. Quod enim erat Adae primo destinatum per lignum vitae, ut feliciter viveret si in obedientia Domini perseveraret, hoc nobis nunc trib
Abbreviated transcription (Latin):
uixit humanũ genus quod occisumerat in adam. In su: ciã diabolus
ut non manducar& deligno scientiae boni & mali : Si oboedir& dño
didit & nos ꝑ illũ : Lignũ scientiae boni & mali secundum suã naturã
non habuit mortem inse sed fuit in causam ut meo probaretur
oboedientia parentisnr̃i. siue uindicar&ur in oboedientia: Sicuit
istud lignũ fuit in causã probationis. italignũ crucis in causa sempit̃ nȩ
nramut qui morti debitores eramus ꝑ lignũ scientiȩ boni & mali face¬
r& nos uitae capaces. ꝑ lignũ scaecrucis : Sicut enim lignũ scientia e
boni & mali ex suanatura non habuit mortẽ italignum in de nob̵
uita sempiterna conceditur. non ex sehab& hancuir eutẽ sed ex illius
uirtute qui si in firmus fuit ex nobis uiuit ex uirtutedĩ: Cui uirtuti
num quã & nusquã potest resisti : Coepit regnaremors & diubolus

Expanded text:
vixit genus humanum quod occisum erat in Adam. Insuper etiam diabolus, vixit genus humanum quod occisum erat in Adam. Insuper etiam diabolus, ut non manducaret de ligno scientiae boni et mali; si obediret Domino, didit, et nos per illum. Lignum scientiae boni et mali secundum suam naturam non habuit mortem in se, sed fuit in causa ut in eo probaretur obedientia parentis nostri, sive vindicaretur inobedientia. Sicut istud lignum fuit in causa probationis, ita lignum vitae in causa sempiternae rucis in Ecclesia nostra: ut qui morti debitores eramus per lignum scientiae boni et mali, faceret nos vitae capaces per lignum sanctae crucis. Sicut enim lignum scientiae boni et mali ex sua natura non habuit mortem, ita lignum unde nobis vita sempiterna conceditur, non ex se habet hanc virtutem, sed ex illius virtute, qui, si infirmus fuit ex nobis, vivit ex virtute Dei, cui virtuti nunquam et nusquam potest resisti. Coepit regnare mors et diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ istam : Diabolus & femina & uir. & lignũ scientiae boni &
mali fuerunt mucro ꝑditionis nrãe: Gratia dĩ & uirgo quae
peperit. & uir & lignum. sunt in causa restauratior is nr̃ȩ .no
asinus non mulier emero usa non la is non uteu: in quosamari¬
tana huuriebat aquã & c&seratalia: Sed non proderat nasci. nisi
profuimori: Nonenĩ frustra diccit apostolus: I egnauit mors
ab adã uq. ad morsen &iã in eos qui non peccauerunt insimilitudinẽ
p̃uaricationis adae. quiest forma futuri : Pormã futuri adac italero:
Sicut primus adã causas it mortis nr̃ue &iã nobis quino manduca¬
adadã feminã. & occauis eũ : Pulsauit adhostium adae. quando
sugges it aeuae: Aperure hostium eua. & ꝑ iliã intrauit atiat
quasi sugges tio ꝑdilectionẽ ad consensum: Accessit gratia dnĩ
aduirginem mariã. & parauit sibi habitaculũ i. homauexp̃o. & re¬

Expanded text:
ut per istam. Diabolus, et femina, et vir, et lignum scientiae boni et ut per istam. Diabolus, et femina, et vir, et lignum scientiae boni et mali, fuerunt mucro perditionis nostrae: gratia Dei, et virgo quae peperit, et vir, et lignum, sunt in causa restaurationis nostrae, non asinus, non mulier haemorrhoissa, non lapis, non puteus in quo Samaritana hauriebat aquam, et caetera talia. Sed non proderat nasci, nisi mori profuisset; non enim frustra dixit Apostolus: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysen, etiam in eos qui non peccaverunt, in similitudinem praevaricationis Adae, qui est forma futuri. Formam futuri Adae ita lego: Sicut primus Adam causa fuit mortis nostrae, etiam nobis, qui non manducaad Adam per feminam, et occidit eum; pulsavit ad ostium Adae, quando suggessit Evae. Aperuit ostium Eva, et per illam intravit ad Adam, quasi suggestio per dilectionem ad consensum. Accessit gratia Domini ad virginem Mariam, et paravit sibi habitaculum in homine Christo, et re
Abbreviated transcription (Latin):
bedue acciuimus. qu renon & ista accipiamus i: ibus narratur
uirtus dñi monstrata : uenerationẽ scȩcrucis: siqui io uertidicere
ñ itae. se actũ deligno scãe crucis ut beda narrat. si ei creditũ fuerit.
poterit multu patrimonia scurũ scriturarũ euellore : Nuod absit.
& siquis uolierit succensere prȩsens factũdõr ellis iudisu esse
quihanc uirtutẽ prestitit igno scã ecrucisi ut non solũ inprȩsinti
uictoriã dar& seruosuo. sed &iã in sequenti tẽ po, e uirtutes exer¬
cerus ꝑmerita scã ecrucis u. memo: atumẽ. in isenti opere:
Quod aliquis dixerit quarenon ad oras a sinum quic in eo clñs sedit
si uec &eratalia quae dñs tetigit corporesuo. scm paruitatẽmeã
respondeo : Qui a non lego in auctoritatei cõrũ: atrũ. miracula
& sanitates exhis monstrari sicuti uirtute scãecrucis : It neqieme
scio ꝑ illa redemptũ . ut ꝑ scãmcrucẽ. Nequediaboli artes ita ꝑilla

Expanded text:
Bedae accipimus, quare non et ista accipiamus in quibus narratur virtus Domini, monstrata per venerationem sanctae crucis? Si quis voluerit dicere, non ita esse actum de ligno sanctae crucis ut Beda narrat, et si ei creditum fuerit, poterit multa testimonia sanctarum Scripturarum evellere, quod absit. Et si quis voluerit succensere praesens factum, Deo rebellis videtur esse qui hanc virtutem praestitit ligno sanctae crucis, ut non in praesenti victoriam solum daret servo suo, sed etiam in sequenti tempore virtutes exerceret per merita sanctae crucis, ut memoratum est in praesenti opere. Quod si aliquis dixerit: Quare non adoras asinum, quia in eo Dominus sedit, sive caetera talia, quae Dominus tetigit corpore suo? secundum parvitatem meam respondeo, quia non lego in auctoritate sanctorum Patrum, miracula et sanitates ex his monstrari, sicut virtute sanctae crucis, et neque me scio per illa redemptum ut per sanctam crucem: neque diaboli artes ita per illa
Abbreviated transcription (Latin):
pias aures inclinare dignetur. Vt tanto nob̵ celerius ualeat misereri . quanto afflictio¬
nẽ nrãm uerius eiusrelatione cognouerit. Qualiter enĩ cotidinianis gladus & quantis
langobardorũ in cursi onibus ecceiã ꝑtriginta & quinq annorũ longitudinẽ premimur
nullus explere suggessi onibus uocimus ualemus. Sed in omni potentedõ confidimusqui
ea quae caepit consolationis suae nobis bona ꝑfici&. Et qui suscitauit in republica pios
dominos extingu& crudeles inimicos. Sc̃aitaq trinitas uitã nram ꝑ tẽpora longa custo¬
diat. Vt debonour̃aepietatis quod tarde su scepimus diutius gaudeamus. CÃBXXUI¬
RE PETITIO DE ALLE LUIA QUOD CANTATURINMISSA ET DEUESTI¬
MENTO SUBDIACONORUM ETRYRIELEISON ACDO MINICA
ORATI ONE
EX E PISTOLA

Expanded text:
pias aures inclinare dignetur, ut tanto nobis valeat celerius misereri quanto afflictiopias aures inclinare dignetur, ut tanto nobis valeat celerius misereri quanto afflictionem nostram verius ex ejus relatione cognoverit. Qualiter enim quotidianis gladiis et quantis Langobardorum incursionibus ecce jam per triginta quinque annorum longitudinem premimur, nullis explere 1245 suggestionis vocibus valemus. Sed in omnipotente Domino confidimus quia ea quae coepit consolationis suae nobis bona perficiet; et qui suscitavit in republica pios dominos, etiam exstinguet crudeles inimicos. Sancta itaque Trinitas vitam vestram per tempora longa custodiat, ut de bono vestrae pietatis, quod tarde suscepimus, diutius gaudeamus. Repetitio de Alleluia quod cantatur in missa, et de vestimento subdiaconorum, Kyrie eleison, ac Dominica oratione, ex epistola
Abbreviated transcription (Latin):
ee
non hocmeae neglegentiae sed grauissime necessitatis fuit. Quia dũ ministriom̃s huius
urãe ecclesice tã contrita aspera que tẽpora cũ formidine declinarent atq refugerent
nullieorũ poterant imponiut a durbem regiã inpalatio ꝑ mansuras acceder&. At post¬
quã uitã clementiã omni potenti s dĩ gratia disponente adculm̃ imperui ꝑ uenis secog¬
nouer̃ ipsi quoq suadente lec&itia adurã uestigia uenire festinabant qui illeprius
ferre uix possint quidã uero ecclesi asticisuiris uehem̃ter implicantur & lator pre¬
sentiũ qui primꝰ omniũ defensorũ fuit. benemihi ex longa as siduitate cõꝑtus ẽ uita fide
acmoribus ab probatus hunc aptũ pi&atis ur̃ȩ uestigus eẽ uidicaui. Vnde eũ auctore
dõdia conẽ feci. & subceleritate transimittere studui qui cuncta qui in his partibus agunt᷑
inuento oportuno tẽpore ualeat clem̃tiae urãe suggerere. Cuirogo ut serenita sur̃a

Expanded text:
em non hoc meae negligentiae, sed gravissimae necessitatis fuit, quia dum ministri omnes hujus nostrae ecclesiae tam contrita asperaque tempora cum formidine declinarent atque refugerent, nulli eorum poterat imponi, ut ad urbem regiam in palatio permansurus accederet. At postquam vestram clementiam, omnipotentis Dei gratia disponente, ad culmen imperii pervenisse cognoverunt, ipsi quoque suadente laetitia ad vestra vestigia venire festinabant, qui illuc priferre vix possint, quidam vero ecclesiasticis curis vehementer implicantur; et lator praesentium, qui primus omnium defensorum fuit, bene mihi ex longa assiduitate compertus est, vita, fide ac moribus approbatus, hunc aptum pietatis vestrae vestigiis esse judicavi. Unde eum, auctore Deo, diaconum feci, et sub celeritate transmittere studui, qui cuncta quae in his partibus aguntur, invento opportuno tempore, valeat clementiae vestrae suggerere. Cui rogo ut serenitas vestra
Abbreviated transcription (Latin):
rib &a iunt dicentes adillum. Dic nobis inqua potestate haec facis.
Diuersis modis eandem quam supra calumniã struunt : quandodixert̃
in belzebub principedaemonioꝵ eicit hicdaemonia: Quando enim
dicunt inqua potestate haec facis. dedĩ dubitant potestate. & sub intellegi
uolunt diabuli esse quod facat. addentesquaq Autquis ẽqui dedittibi

Expanded text:
ribus, et aiunt dicentes ad illum: Dic nobis in qua potestate haec facis? ribus, et aiunt dicentes ad illum: Dic nobis in qua potestate haec facis? Diversis modis eamdem quam supra calumniam struunt, quando dixerunt: In Beelzebut principe daemoniorum, ejicit daemonia . Quando enim dicunt: In qua potestate haec facis? de Dei dubitant potestate, et subintelligi volunt diaboli esse quod faciat. Addentes quoque: Aut quis est qui dedit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dies ante pascha id est ad ecimaluna usq ad quartam decimã agnũ
siue hedum immolaturi seruabant. qui alic& &iã tunceius sangui¬
nem sitirent. ne motam̃ in eum misitmanus. quia nec lum uenerat
horaeius Agnum seruabant quilibenter eius dictis auscultabant.
hedum qui insidiantes quaerebant caperealiquid exore eius. ut accu¬
sarent cum: Atuero quarta detima die compl&a. id est declinata
muesperum. Postquam corporis & sanguinis sui celebranda discipu¬
lis sacramenta tradidit. Uenientib quicũ conp̃hensum umcirent
coepit imple ⁊ od sequitur. &immolabiteum omnis multitudo filioꝵ
isrł aduesperam: Stabantenim iutxta crucem ihũ ñ solũmpii
quimortem eius deriderent sed &um sc̃ quilugerent haec paucis per¬
arinxis se libuit quo monerem lectorem: omnia deiceps ad passionẽ
usq dñi sequuntur ad agni indomo r&enti & ad occasionem parati ꝑ¬
& euangelitante conuenerunt sacer dotes principes. &scribecum senio¬

Expanded text:
autem dies ante Pascha, id est, a decima luna usque ad quartam decimam, agnum sive haedum immolaturi servabant. Quia licet etiam tunc ejus sanguinem sitirent, nemo tamen in eum misit manus, quia necdum venerat hora ejus. Agnum servabant, qui libenter ejus dictis auscultabant; haedum, qui insidiantes quaerebant capere aliquid ex ore ejus ut accusarent eum. At vero quarta decima die completa, id est, declinata in vesperam, postquam corporis et sanguinis sui celebranda discipulis sacramenta contradidit, venientibus qui eum comprehensum vincirent, coepit impleri quod sequitur: Et immolabit eum omnis multitudo filiorum Israel ad vesperam . Stabant enim juxta crucem Jesum non solum impii qui mortem ejus deriderent, sed etiam sancti qui lugerent. Haec paucis perstrinxisse libuit, quo moneremus lectorem omnia quae deinceps ad passionem usque Domini sequuntur, ad agni in domo retenti et ad occisionem parati p sacerdotum et scribae cum senio
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrantur consequenter dñs adiungit.
Quid autem uocatis medñe dñe & non facitis quaedico : Acsialiis uerbisita
dicer& : quid folia rectȩ confessionis uos geminare uctatir qui nullos
oprisbomi fructus ostenditis undea postolus pr&liosum auili separaturus
hocc̃ bonũ thesaurum amalo: bonã arborem amala : per fectũ honi ma¬
gistr⁊ discipulum abhypochrita ducenem uidentem acģco secr &urias

Expanded text:
quaerantur, consequenter Dominus adjungit: Quid autem vocatis me, Domine, Domine, et non facitis quae dico? Ac si aliis verbis ita diceret: Quid folia rectae confessionis vos germinare jactatis, qui nullos operis boni fructus ostenditis? Unde Apostolus pretiosum a vili separaturus: hoc est, bonum thesaurum a malo, bonam arborem a mala, perfectum boni magistri discipulum ab hypocrita, ducem videntem a caeco secreturus
Abbreviated transcription (Latin):
angelorum multitudinen nouus homo copulauit: qui ũreuertitur tunc
cum nobis iamper iudicium manifestatur : beneautem deseruis expeitantib
subditur:
Ut cumuenerit & pulsauerit confestim aperiant e: Uenit quippe
cum adiudicium properat. pulsat uero cum iam peregritudinis molestias essemor¬
tem uicinam designat : cui confestim aperimus si hunc cum amore suscepimus
aperire enim iudicipulsanti non uult: qui exire decorpore trepidat: & uidere
cum quem contempsis se sememinit. iudicem formidat :. qui autem desua
spe & operatione securus est. pulsanti. confestim aperit: quia la&us iudicem sus¬
tin& : & cum tempus propinquae mortis agnouerit degloria r&ributionis
hilarescit: unde & protinus subditur. Beati serui illi quos cum uenerit
dñs inuenerit uigilantes.: Uigilat quiadaspectum ueri luminis mentis oculos
apertos ten& : Uigilat quiseruat operando quod credit: Uigilat quia se

Expanded text:
angelorum multitudinem novus homo copulavit; qui tunc revertitur, angelorum multitudinem novus homo copulavit; qui tunc revertitur, cum nobis jam per judicium manifestatur. Bene autem de servis exspectantibus subditur: Ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Venit quippe, cum ad judicium properat; pulsat vero, cum jam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire etenim judici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eum quem contempsisse se meminit judicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia laetus judicem sustinet; et cum tempus propinquae mortis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit. Unde et protinus subditur: Beati servi illi, quos cum venerit s qui vigilat . Vigilat qui ad aspectum veri luminis mentis oculos apertos tenet. Vigilat qui servat operando quod credit. Vigilat qui a se
Abbreviated transcription (Latin):
ab amore rerum saecularium : & lucernas ardentes habere : ut hoc ipsum uero
fine & recta intentione faciant : aliter lumbos praecingimus cum carnis luxo¬
riam percontinentiam co artamus : lucernas autem ardentes in manib: tenemus
cum perbona opera proximis nostris lucis exempla monstramus . redemptori
& enim nr̃o unum sine altero placere nequaquam potest: Siautis quibona
agit adhuc luxoriae in quinamenta non deserit : aut is qui castitate p̃¬
min& necdum se perbona opera exerc&. Sed & siutrumq agit᷑
rest& utquisquis ile eft  a d supernam patriam tendat nequaquam seauitus
promundi huius honestate contineat: Sed totam spem in redenptoris sui
aduentu constituat. unde & protinus subdit: Et uos similes hominibus
expectantib: dñm suum quando reuertatur anuptiis : Ad nuptias quip¬
pedñs abiit : quia resurgens a mortuis ascendens incaelum supernam sibi

Expanded text:
ab amore rerum saeculariumque et lucernas ardentes habere, ut hoc ipsum vero ab amore rerum saeculariumque et lucernas ardentes habere, ut hoc ipsum vero fine et recta intentione faciant. Aliter lumbos praecingimus, cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus; lucernas autem ardentes in manibus tenemus, cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstramus. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuriae iniquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Sed et si utrumque agitur, restat ut quisque ille est, spe ad supernam patriam tendat, nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat, sed totam spem in Redemptoris sui adventu constituat. Unde et protinus subdit: Et vos similes hominibus exspectantibus Dominum suum, quando revertatur a nuptiis. Ad nuptias quippe Dominus abiit, quia resurgens a mortuis, ascendens in coelum, supernam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
non exterius hominum fauore non intus manis gloriae ualeat labe maculari:
furenim deforis rapit : tinea scindit interius. fur abstulit diuitias eorum. Dequi¬
bus dñs ait. receperunt mercedem suam. tinea corrumpit uestes eorum. quos
psalmista redarguens ait : qm̃ dissipauit ossa hominum sibi placentium : ossa
enim uirtutũ robur appellat. Ubi enim thesaurus uester est. ibi &cor urmerit :
Hoc non solum depecuma : sed & decunctis passionib: sentiendum est gulosi ds̃ uen¬
ter est : ibiergo hab& cor. ubi &thesaurum. luxoriosithesauri ȩpulaesunt
lasciui ludicra amatoris libido. huic seruit unusquisq a quo uincitur.
Gint lumbi ur̃i praecineti. & lucernae ardentes: Quiamultos ostenderat. uel
in totum saeculo subditos. uel saecularis intuitu commodi dño seruientes. pulchre
breuiter quiesuos doc&. & lumbos praecingere propter continentiam.

Expanded text:
non exterius hominum favore, non intus inanis gloriae valeat labe maculari. non exterius hominum favore, non intus inanis gloriae valeat labe maculari. Fur enim deforis rapit, tinea scindit interius: Fur abstulit divitias eorum, de quibus Dominus ait: Receperunt mercedem suam . Tinea corrupit vestes eorum quos Psalmista redarguens, ait: Quoniam Deus dissipat ossa hominum sibi placentium . Ossa enim virtutum robur appellat. Ubi enim thesaurus vester est, ibi et cor vestrum erit. Hoc non solum de pecunia, sed et de cunctis possessionibus sentiendum est. Gulosi deus venter est. Ibi ergo habet cor, ubi et thesaurum. Luxuriosi thesauri epulae sunt; lascivi, ludicra; amatoris, libido. Huic servit unusquisque a quo vincitur.int lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes, etc. Quia multos ostenderat Dominus vel in totum saeculo subditos, vel saecularis intuitu commodi Domino servientes, pulchre breviterque suos docet et lumbos praecingere, propter continentiam
Abbreviated transcription (Latin):
non horaeceptum es seputandum est ut nilpecuniae reseru&ur ascis.
uel suis cilic& uel pauperum usibus suggerendae : cum &ipse: dñs cui mi¬
nistrant angeli tamen ad informandam ecdesiam suam loculos habu¬
isse hatur &a fidelib: oblata conseruans & suorum necessitatib: aliisq
indioitib: tribuens: sed nedõ propterista seruiatur : & ob mopiae
timoem iustitia deseratur. Thesaurum non deficientem incalis. quo
furionad propiat. neq tinea corrumpit. Si uesimpliciter accipiendum
qud pecunia seruata deficiat: ueluidelic& a fure thesauris. erepta.
ui inthesauris ipsa sui fragilitate fedata: data autem proxp̃operennẽ
niseri cordiae fructum confer& incaelis: seucerte itamtellegendum
quo dthes aurus boni operis si commodi terrestris occasione condatur.
facile corruptis intereat: xtsi aelesti solum intention e congeratur.

Expanded text:
non hoc praeceptum esse putandum est, ut nil pecuniae reservetur a sanctis, non hoc praeceptum esse putandum est, ut nil pecuniae reservetur a sanctis, vel suis scilicet, vel pauperum usibus suggerendae: cum et ipse Dominus cui ministrabant angeli, et tamen ad informandam Ecclesiam suam loculos habuisse legatur, et a fidelibus oblata conservans, et suorum necessitatibus aliisque indigentibus tribuens: sed ne Deo propter ista serviatur, et ob inopiae timorem justitia deseratur. Thesaurum non deficientem in coelis, quo fur non appropiat, neque tinea corrumpit. Sive simpliciter accipiequod pecunia servata deficiat, vel, videlicet, a fure thesauris erepta, vel in thesauris ipsa sui fragilitate foedata; data autem pro Christo perennem misericordiae fructum conferat in coelis. Seu certe ita intelligendum, quod thesaurus boni operis si commodi terrestris occasione condatur, facile corruptus intereat; at si coelesti solum intentione congeratur,
Abbreviated transcription (Latin):
higmilitate peuenire : Ideoq eus labores blande consolatus quam regnum dĩ
tantum quaere praecepit eidem regnum apatre dandum conplacita benigni¬
tate promit. Uendite quae possid&is & date elymosinam. Nolite
inquittime : ne propter regnum dĩ militantib: huius uitae necess aria desint
quinetiamos sessa propter elymosinam uendite: quod tunc digne fit
quando qisemel pro dño suis omnibus spr&is. nihi lonimus ꝓosthaec labo¬
re manus : unde & uictum transigere &elimosinam daren queat opera¬
tur undloriatur a postolus dicens argentum aut aurũ aut uestem nullius
concupipsi scitis : qm̃ ad ea quaemihi opus erant : & his qui mecum sunt
ministrrunt manus iste : omnia ostendi uobis. qm̃ sic laborantes opor¬
t& surere infirmos: Facite uobis sacculos qui non ueterescunt:
Elyninas uidelic& operando quarum merces in a&ernum maneat : ubi

Expanded text:
humilitate pervenire. Ideoque ejus labores blande consolatus, quam regnum Dei humilitate pervenire. Ideoque ejus labores blande consolatus, quam regnum Dei tantum quaerere praecipit, eidem regnum a Patre dandum complacita benignitate promittit. Vendite quae possidetis, et date eleemosynam. Nolite, inquit, timere ne propter regnum Dei militantibus hujus vitae necessaria desint, quin etiam possessa propter eleemosynam vendite. Quod tunc digne fit quando qui, semel pro Domino suis omnibus spretis, nihilominus post haec labore manuum unde et victum transigere, et eleemosynam dare queat, operatur. Unde gloriatur Apostolus, dicens: Argentum, aut aurum, aut vestem nullius concupivi, ipsi scitis, quoniam ad ea quae mihi opus erant, et his qui mecum sunt, ministraverunt manus istae. Omnia ostendi vobis, quoniam sic laborantes, oportet suscipere infirmos . Facite vobis sacculos qui non veterascunt. Eleemosynas videlicet operando, quarum merces in aeternum maneat. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
omnia adicientur. o regnum iergo dĩ bonum nr̃m est : & hoc apiendum
& ibi finis constituendus propter quod omnia faciamus quaecumq. cimus.
Sed quia in hacuita militamus utadillud regnũ peruenire possimi: Quae
uita sinehis necessariis aginon potest. adicientur haecuobis inqu: Sed
uos regnum dĩ quaerite :: Quibiim non ait dabuntur sed adicientu pro¬
fecto indicat aliuid ẽẽ quod principaliteri datur aliud quod superdicitur
quia nobis in intentione a &erñitas in usu uero temporalitas essȩdebe: &
illuddatur : & hoc nimirum sexabundanti super additur L IIII¬
Volite timere pusillus grex quia conplacuit patriur̃o dare uobis regũ
Plsillum gregem electorum uel ob comparationem maioris numerii:
heproborum uel potius obhumilitatis deuotionem nominat: quia
udelic& ec desiam suam quanta lib & num erositate iamdilatatim:
tiomen usq ad fnem mundi humilitite uut onscere &̧ ad promissum regnum ti¬

Expanded text:
omnia adjicientur vobis. Regnum ergo Dei bonum nostrum est, et hoc appetendum, et ibi finis constituendus, propter quod omnia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, Adjicientur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei quaerite. Qui enim non ait, Dabuntur, sed adjicientur, profecto indicat aliud esse quod principaliter datur, aliud quod superadditur. Quia nobis in intentione aeternitas, in usu vero temporalitas esse debet, et illud datur, et hoc nimirum ex abundanti superadditur. Nolite timere pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum. Pusillum gregem electorum, vel ob comparationem majoris numeri reproborum, vel potius ob humilitatis devotionem nominat. Quia videlicet Ecclesiam suam quantalibet numerositate jam dilatatam, tamen usque ad finem mundi vult crescere, et ad promissum regnum
Abbreviated transcription (Latin):
Et pastores erant in regione eadem uigilantes & custodientes uigilias
noctis supra gregem suum. & ecce angelus dñi st&it iuxta illos &clari¬
tas dĩ circum fulsit illos: Pulcherrima ratione dño nato pastores
uigilant gregemq: suum ab insidiis noctis custodiendo defendunt.
ut uidelic& &iam perhoc ostendatur illud ad esse tempus quod uerus
& solus bonus pastor olim promisit dicens. Ecce ego ipse requiram
oues meas &uisitabo eas sicut pastor uisitat gregem suum & liberabo
eas deomnibus locis in quo dispersae fuerant indie nubis & caligi¬
nis. & paulo post: & uisitabo super ea pastorem unum qui pascat ea¬
dauid seruum meum & cessare faciam bestias pessimas d&erra. &

Expanded text:
es vigilias noctis supra gregem suum. Et ecce angelus Domini stetit juxta illos, et claritas Dei circumfulsit illos. Pulcherrima ratione Domino nato pastores vigilant, gregemque suum ab insidiis noctis custodiendo defendunt. Ut videlicet etiam per hoc ostendatur illud adesse tempus, quod verus et solus bonus Pastor olim promisit dicens: Ecce ego ipse requiram oves meas, et visitabo eas, sicut visitat pastor gregem suum, et liberabo eas de omnibus locis in quibus dispersae fuerant in die nubis et caliginis. Et paulo post: Et suscitabo super ea pastorem unum, qui pascat ea, servum meum David, et cessare faciam bestias pessimas de terra
Abbreviated transcription (Latin):
manus adopus bonum exertȩ nostri sint pedes inuiam pacis directi.
Cuicaelum sedes est duri praesepis angustia contin&ur . ut nos percaelestis
regni gaudia dilat&. quipanis est angelorum in praesepio reclinatur. ut
nos quasi scã animalia carnis suae frumento reficiat: Quiaddexteram
patris sed & indiuersorio loco eg&. ut nobis indomo patris sui multas
mansiones praeparar& : quamuis hocquod non in parentum domo. sed in di¬
uersorio & inuia nascitur persignificationem intellegi altius potest:

Expanded text:
manus ad opus bonum exertae, nostri sint pedes in viam pacis directi. manus ad opus bonum exertae, nostri sint pedes in viam pacis directi. Cui coelum sedes est, duri praesepis angustia continetur, ut nos per coelestis regni gaudia dilatet. Qui panis est angelorum, in praesepio reclinatur, ut nos quasi sancta animalia carnis suae frumento reficiat. Qui ad dexteram Patris sedet, in diversorio loco eget, ut nobis in domo Patris sui multas mansiones praepararet. Quamvis hoc quod non in parentum domo, sed in diversorio et in via nascitur, per significationem intelligi altius potest.
Abbreviated transcription (Latin):
quam iohannis inponere malebant : quia iudiei quilegis ei obseruati¬
one quasi ad finitate iunctierant: magis iustitum quȩ calege est
sectari quam fideigratiam susciperecupiebant: Sediohannis hoc est
gratiae dĩ uocabulum mater uerbis pater litteris intimare sitagunt
quia & lexipsap̃salmique acprophetae a pertis fententiarum uocib
gratiam xp̃i p̃dicant : & sacerdotium illuduetus figuratis cerpnonia¬
rum & sacrificiorum umbris eidem testimonium perhibet
pulchreque tacharias octauadie prolis edite loquitur quia per dñi
resurrectionem qua eo ctauadie hoc est septima sabbati facta est
quae retribuit mihi : Quienim maior est omni laude paruulus natus est
nobis. ut nosuiri possimus esseperfecti: quitotum mundum uario uestit
ornatu pannis uilibus inuoluitur. ut nos stolam primam recipere ualeamꝰ:
Perquem omnia facta sunt manus pedesq cunis ad stringitur . ut nostrae

Expanded text:
quam Joannis imponere malebant, quia Judaei qui legis ei observatiquam Joannis imponere malebant, quia Judaei qui legis ei observatione quasi affinitate juncti erant, magis justitiam, quae ex lege est sectari, quam fidei gratiam suscipere cupiebant. Sed Joannes, hoc est, gratiae Dei vocabulum, mater verbis, pater litteris intimare satagunt, quia et lex ipsa psalmique ac prophetae apertis sententiarum vocibus gratiam Christi praedicant, et sacerdotium illud vetus figuratis caeremoniarum et sacrificiorum umbris, eidem testimonium perhibet. Pulchreque Zacharias octava die prolis editae loquitur, quia per Domini resurrectionem quae octava die post septimam sabbati facta estquae retribuit mihi ? Quid enim major est omni laude: Parvulus natus est nobis, ut nos viri possimus esse perfecti? Qui totum mundum vario vestit ornatu, pannis vilibus involvitur, ut nos stolam primam recipere valeamus. Per quem omnia facta sunt, manus pedesque cunis astringitur, ut nostrae