comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecerant Currꝰ equosq subdiderinit & hoc inatruis cẽpli dñi Sicenim solent gentles pin-¬
gere ł facere simulacrum solis ũquerũ inberbem incurru ponentes Equos eodem qͣ si
cur su cȩlum p&entes sub iungant: Cuiꝓptea pueri aptant maginem: quia soluelutcoti
ner&e ostendit dicens. Quã bene fulminea p̃lucens sõmita cgli c̃uenit heliȩ meritoq & no¬
mine fuligens. hac ope dignꝰ erat: nãsi sermones achi ui una ꝑ accentũ mutexur litera solẽ
ru igneo &equis sit ignas ad elestia trans lat. ł certe hocipso int̃ alia epietium in paria&e
uidentes. credider̃ uicino decepti nomine solis. hic transitum. ꝑcȩlum eẽ designatum: &
miraculũ diuinitꝰ factum cõmutar̃t in argum̃tum erroris. humana stulatia cõm̃tatũ :
quos imitati ipsi uidȩi satger̃ nein aliqͦ gentiliũ stultissimis. minꝰ stulti apparerent Qd

Expanded text:
fecerant, currus, equosque subdiderint, et hoc in atriis templi Domini. Sic enim solent gentiles pinfecerant, currus, equosque subdiderint, et hoc in atriis templi Domini. Sic enim solent gentiles pingere vel facere simulacrum Solis, ut puerum imberbem in curru ponentes, equos eidem, quasi curru coelum petentes subjugent. Cui propterea pueri aptant imaginem, quia Sol, velut quneret, ostendit dicens: Quam bene fulminei praelucens semita coeli Convenit Eliae, merito qui et nomine fulgens, Hac ope dignus erat! nam si sermonis Achivi Una per accentum mutetur littera, Sol est: ru igneo et equis sit igneis ad coelestia translatus, vel certe hoc ipsum inter alia depictum in pariete videntes, crediderunt vicinia decepti nominis solis hic transitum per coelos esse designatum et miraculum divinitus factum Dei, mutarunt in argumentum erroris, humana stultitia commentatum. Quos imitati ipsi Judaei sategerunt, ne in aliquo gentilium, stultissimis minus stulti apparerent. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
locꝰ iste amplũ thoph& &uallis filu enñ: sod uallis occisionis e idissipabo c̃ siliũ uidȩ & herłm
in loco isto: & subuestã cos gladio: Isayas qq manifestissime choph&& instrnum appellat: qͥuicũ ꝑ¬
p&uũ diaboli interitum sub nomine afsur discriber& dicens. Auoce enĩ dnĩ pauebitaf suriur¬
Pulchre au. & dila tata : quia d pho&. dr̃ latitudo: Nutrim̃ta inquid eĩ ignis. & ligna mul¬
ta: flatus dñi. sic̃ torrens fulsuris succendens eam: Contaminauit aut̃ iosias tophos
ł ossa mortuoꝵ hic̃ sicut in consoquentib dealus idoloꝵ log fecisse legitur. ł alia
quȩ lib& inmundadis ꝑgens: Quatenꝰ ab hominationi  potu
quos dederant reges uida soli in introitu templi dñ. & paulo postec urrꝰ aut̃ solis conbus¬
sit ugni ostendit omne̾m gentiũ idolatr arum suꝑ stitioni. uidȩos eo tẽpore fuisse man¬
cipatos. Ita ut inuenerationẽ solis quẽ moregentiliũ dm̃ eẽ credebant. simulacro eiꝰ quem

Expanded text:
is filii Ennon, sed vallis occisionis. Et dissipabo consilium Juda et Jerusalem in loco isto, et subvertam eos gladio. » Isaias quoque manifestissime Topheth infernum appellat. Qui cum perpetuum diaboli interitum sub nomine Assur describeret, dicens: « A voce enim Domini pavebit Assur virPulchre ait « et dilatata, » quia Thophet dicitur latitudo. « Nutrimenta, inquit, ejus ignis et ligna multa, status Domini sicut torrens sulphuris, succendens eam. » Contaminavit autem Josias Thophet, vel ossa mortuorum ibi sicut in sequentibus de aliis idolorum locis fecisse legiquaelibet immunda dispergens, quatenus abominationi potiusquos dederant reges Juda Soli, in introitu templi Domini. Et paulo post: Currus autem Solis combussit igni, ostendit omnium gentium idololatriae et superstitioni Judaeos eo tempore fuisse mancipatos, ita ut in venerationem Solis, quem more Gentilium Deum esse credebant, simulacro ejus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
app&unt : dãpnant qđ agunt: Quos nimirũ maligtus sp̃s dũ adiactantiã ꝓuocant : eoꝵ sic̃

Expanded text:
appetunt, damnant quod agunt. Quos nimirum maligni spiritus dum ad jactantiam provocant, eorum sicut appetunt, damnant quod agunt. Quos nimirum maligni spiritus dum ad jactantiam provocant, eorum sicut
Abbreviated transcription (Latin):
insidias neglegunt &celari ineudem uirtutib nolunt bona sua ostendendo hostũ fucui noceꝓdexas ÷¬
subito amitunt quiequid diutiũ studentes operant᷑: hinc ꝑsalmis tam dr̃. Tradidit incaptuutatẽ
uirtiut᷑̃ eoꝵ: & pulchritudinẽ eoꝵ inmanꝰ inimici: Uirtus quippe & pulchritudo arrogantium.
inimici in anib: tradit̃ : quia omne bonũ qđ ꝓconcupiscentiã laudis ostendit᷑ occulta aduersaru
uire mancipatur: hostes namq ad rapinã ꝓuocant : quisuas eoꝵ notiuȩ diuitias denũdant
Quo usq enĩ ab aecnȩ patriȩ scuritate dis uingimꝰ : in latronũ in sidi antium. it ambulam: QuiN
ergo initinere dep̃dari formidat: abscondat necesseẽ bonaq̃ portat: Omiseriqui ad sectan¬
tes laudes hominũ : in sem& ipsis dissipant fruct laborum: Cũq seostendere alienis oculis

Expanded text:
insidias negligunt, et celare in eisdem virtutibus nolunt bona sua, ostendendo, hostium faciunt, et prodentes insidias negligunt, et celare in eisdem virtutibus nolunt bona sua, ostendendo, hostium faciunt, et prodentes subito amittunt, quidquid diutius studentes operantur. Hinc per Psalmistam dicitur: « Tradidit in captivitatem virtutem eorum, et pulchritudinem eorum in manus iniici manibus traditur, quia omne bonum, quod per concupiscentiam laudis ostenditur, occulte adversarii juri mancipatur. Hostes namque ad rapinam provocant, qui suas eorum notitiae divitias denudant. Quo usque enim ab externae patriae securitate disjungitur, in latronum insidiantium iter ambulamus. Qui ergo in itinere depraedari formidat, abscondat necesse est bona quae portat. O miseri! quia affectantes laudes hominum, in semetipsis dissipant fructus laborum. Cumque se ostendere alienis oculis
Abbreviated transcription (Latin):
lone: Qđ quanto t̾ra longio sit unde uener : tanto is glorio ꝓpt̃ quem uener̃ Etuener̃
in qd̃ adme : Qud ebuerat dicere uener̃ ad glorificandum dm̃ ꝓsigni magnitudine debabilone:
quȩ urbs in toto orbe potentis simaẽ. Rur sumq: esayas : quid inquid uider̃ indomo tua ł tille
deseminȩ tuo fiant eunuchi inaula regia Ex quo hȩbrei uolunt. danielem. ananiã misa¬
elem a gariã quisuere dereiniꝰ semine factos eẽ cunuchos qł inministerio nabuchodo¬
nosor fuissẽ ñ dubiũ ẽ: Dix̃q ezechias. Bonũ uerbũ dñi qđ locutꝰ ẽ Inquo ab hebreis rep̃hen¬
ditur : curñ sit imicatꝰ. bonitatẽ moysi quilocutꝰ ad d nm̃ ẽ : autdimit te cis hanc noxam
aut siñ facis deleme inͣlibro tuo quem scripsisti : Unde & apłs paulus anathema uult eẽ
hypoeritas plata accipi portest : quipꝰquã magͥs uirtutib ex erescunt. quia cauere malignoꝵ spirtuũ

Expanded text:
pter quem venerint. Et venerunt, inquit, ad me; qui debuerat dicere, venerunt ad glorificandum Deum pro signi magnitudine, de Babylone, quae urbs in toto orbe potentissima est. Rursumque Isaias, Quid, inquit, viderunt in domo tua? Et ille de semine tuo fiant eunuchi in aula regia. Ex quo Hebraei volunt Danielem, Ananiam, Misael, et Azariam, qui fuere de regio semine, factos esse eunuchos, quos in ministerio regis Nabuchodonosor fuisse non dubium est. Dixit itaque Ezechias: Bonum verbum Domini quod locutus est. In quo ab Hebraeis reprehenditur, cur non sit imitatus bonitatem Moysi, qui locutus ad Dominum est: Aut dimitte eis hanc noxam: aut si non facis, dele me de libro tuo, quem scripsisti . Undhypocritas prolata accipi potest. Qui postquam magnis virtutibus excrescunt, quia cavere malignorum spirituum
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: Qđ aut̃ sequit᷑ decodem rege. qđ audito libro legis dni. quem hel chias sac̃dos inuenit
indomo dni scidis s& uestim̃ta sua: Et mississ&& helchiam sac̃dotem. & cȩteros qui subsequerẽ
rinsc̃ alterũ murum: Meminit huiꝰ loci & sophonias dicens : Uox clamoris aporta piscium
& ululatus a scđa : ꝓ quo deus editio quasi ꝓprium nom̃ loci transculit in masen&: Masena¬
thã phoc. qđ &ͦ in conualle filii ennon. ut nemo c̃secras soe filiũ suũ. aut ꝑͥunem molod frer

Expanded text:
. Quod autem sequitur de eodem rege, quod audito libro legis Domini, quem Helchias sacerdos invenit in domo Domini, scidisset vestimenta sua, et misisset Helchiam sacerdotem et caeteros qui subsequenter rres desuper, et forinsecus alterum murum . Meminit hujus loci Sophonias, dicens: Vox clamoris a porta piscium, et ululatus a secunda . Pro quo vetus editio, quasi proprium nomen loci transThophet, quod est in convalle filii Ennon, ut nemo consecraret filium suum aut filiam per
Abbreviated transcription (Latin):
ueruatis radus in lustrauit : obscurareuclans daus a reserans & om̃a tecta deniudans xxii.
Intem port illo misit bero dach baladam filuẽ baladan rexbabilonioꝵ luteras ce unera adi
chiam: Audierat enum qđ egro tass& ezeonias L&at᷑ aũ maduentu corum o edhias. &ofendit cis

Expanded text:
veritatis radiis illustravit, obscura revelans, clausa reserans, et omnia tecta denudans. « In veritatis radiis illustravit, obscura revelans, clausa reserans, et omnia tecta denudans. « In tempore illo misit Berodach Baladan filius Baladan, rex Babyloniorum, litteras et munera ad Ezechiam. Audierat enim quod aegrotas
Abbreviated transcription (Latin):
reuerter&ur ad exordiũ sui ita &erethiȩ uita addetteŗtos annosrediros : Nobq mbdema de
monstratores intra c̃septã tẽ pli ostendere gradus domꝰ ex echiȩ ł achat : qđ sol peos descondert
s ednũ quã ego credo ñdicã achar. qui reximpius fuit. sedcuĩ lib&& regis iuuistido mũ fuissẽ intẽlo
dĩ : cũsalomon id arco dm̃ int̃ ceera offenilis sedicat̃. qđ in sublime ȩdificauerit mellas unde atrium¬
Demiq &iacob sic allo quitur: & cdix̃ inquid angł̃i dĩ: Egosum ds cui un xisti titulum. & uoiusti uo
in omĩb: utait apłs. ipseẽ operatus: Tertiũ in legis datione : quia & in leige ipse locutꝰ ẽ: Quartus
gradus in hiesu nauẽ : utppłm intrã reꝓmissumis inducer& : Quint᷑ inuidicib: quia cundem
prłm ꝑ eos ipse regebat Sextus in reiib uid eoꝵ : quia ineis ipse regnabat: Septuimꝰ in ꝓphis :
quia ꝑcos ẽ ad nuntiatus: Octauls in pontificib quia ipse sumꝰ sac̃dos est patris. Nomꝰ in hominȩ

Expanded text:
reverteretur ad exordium sui; ita et Ezechiae vita ad detextos annos rediret; nobisque in hebmonstratores intra conseptum Templi ostendere gradus domus Ezechiae, vel Achaz, quod sol per eos descenderit. Sed numquam ego credam, non dico Achaz, qui rex impius fuit; sed cujuslibet regis justi domum fuisse in Templo Dei: cum Salomon idcirco Deum inter caetera offenDenique et Jacob sic alloquitur: Et dixit, inquit, angelus Dei: « Ego sum Deus, cui unxisti titulum, et vovisti vo« in omnibus ut ait Apostolus ipse est operatus . » Tertius in legis datione, quia et in lege ipse locutus est . Quartus gradus in Jesu Nave, ut populum in terram repromissionis induceret. Quintus in judicibus, quia eumdem populum per eos ipse regebat. Sextus in regibus Judaeorum, quia in eis ipse regnabat. Septimus in prophetis, quia per eos est nuntiatus. 548 Octavus in pontificibus, quia ipse summus sacerdos est Patris. Nonus in homine.
Abbreviated transcription (Latin):
carmdi tẽplũ ẽ : qđ q inserc ego fodi. & bibi aquam. & siccaui uestugio pedis mei om̃s ruios aggerum. ⁊
ł obhoc dix̃ quia ꝓmultitudine exercit᷑ om̃a fluenta sic cauerit uiputeos sibi fodiri c̃puls sit :¬
ł quia om̃s ppłos quos aqpsi gnificant suo uastauit exercitu : Nũ quid ñ audisti quȩ olim fecerim
exdieb antiquis ego plasmaui illud. E t nunc ae duxi & factuẽ. meradicatione collũ ẽpugnan¬
tium : & ciuitatũ munitarum habitator es coꝵ breuiata manu c̃ tremuer̃ & c̃fusis : factis sic̃
foenũ agri & gram̃ pascuȩ & herba tectoꝵ quȩ exaruit antequã maturescer& : habitationẽ¬

Expanded text:
quam, et siccavi vestigio pedis mei omnes rivos aggerum, » quam, et siccavi vestigio pedis mei omnes rivos aggerum, » vel ob hoc dixit, quia pro multitudine exercitus omnia fluenta siccaverit, ut puteos sibi fodere compulsus sit, vel quia omnes populos, quos aquae significant, suo vastavit exercitu. « Nunquid non audisti quae olim fecerim? Ex diebus antiquis ego plasmavi illud, et nunc adduxi; et factum est in eradicationem collium compugnantium, et civitatum munitarum. Habitatores eorum breviata manu contremuerunt et confusi sunt. Facti sunt sicut fenum agri, et gramen pascuae, e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ territꝰ. orareserare inteplo ñ audebat ł liberas fundere p̃cess : Nc̃ aut̃ quia audit ysaiam
filius amos aderechiam dicens: haecdic̃ dñs ds̃ isrł : Quȩd ep̃ catꝰ esme suꝑ senacherib rege asirioꝵ
audiui: Isteẽ sermo quem locutẽ dñs deco: Sp̃uitte. & subsan nauite uirgo filia sion: post
ꝓph&a ꝑgit adeum sednuntios mutit: ꝗdĩ responsum destrant adeũ: Virgo sion & filia hierłm.
tem religionis dĩ & unius diuinitatis cultũ : & quȩ ne ad maiorem blasphemiã c̃citar & & p̃senti
ñ respondit: Post euntẽ mouit caput suũ : certa deultione secura depoena : In manu seruoꝵ tuoꝵ
nec ipse pte. sed ꝑseruos tuos ut maur cẽt arrogantia dnm̃ blas phemasti: Altitudo montiũ
&iuga libani. excelsa çedri & habietes uł ꝓmo&a forã decunctis gentib: accipiendumẽ & principib:

Expanded text:
perterritus, ora reserare in templo non audebat, vel liberas fundere preces; nunc autem quia audit Isaiam perterritus, ora reserare in templo non audebat, vel liberas fundere preces; nunc autem quia audit Isaiam filium Amos ad Ezechiam, dicens: Haec dicit Dominus Deus Israel: Quae deprecatus es me super Sennacheriaudivi. Iste est sermo quem locutus est Dominus de eo: Sprevit te et subsannavit te virgo filia Sion. Post propheta pergit ad eum, sed nuntios misit qui Dei responsum deferant ad eum: « Virgo Sion, et filia Hierusalem.  quae ne ad majorem blasphemiam concitaret, praesenti non respondit, « post abeuntem movit caput suum, » certa de ultione, secura de poena. In manu servorum tuorum, nec ipse per te, sed per servos tuos, ut major est arrogantia, Dominum blaphemasti. Altitudo montium juga Libani excelsa cedri et abietes, vel per metaphoram de cunctis gentibus accipiendum est, et principibus
Abbreviated transcription (Latin):
dis̃ tuus inqͦ habes fidutiã naq: dicas ñ crade &ur hierłm inmanuregis asyriꝵ: & rłq: iusta
serta lachis inuenit obpugnantem lobnam : Senna cerib aut̃. occurensret & iopum misit
ad ex echiam nuntios &epistolas : uteos quos uirib ñcoepit sermone terrer& : Pugnas se aut̃¬
senachȩrib c̃traegyptios & obsedisse pelusium: Iamq extructis aggerib urbe capienda ue¬
nisse characha regẽ & hipum in auxiliũ : narrat erodotus xvIII. Itaq cũ coepiss&& ere¬
chias luteras demanu nuntiorum. & legis sec eas: ascendit indomũ dñi & expandit eascorã
dño : & orauit inc̃spatu cius dicens : Dñe ds̃ urł : qui sedes suꝑ cherubin: tues solus regum omuiũ
trȩ cufecis tiglũ & t̾rã : inclina aurem tuã & audi: a peridñe oculos tuos & iude : & audi
om̃a uerba senacherib quimisit ut ex ꝓbar&& nob dm̃ uiuentẽ : & cõ Prius egechias. dm̃ timore

Expanded text:
 habes fiduciam, neque dicas: Non tradetur Hierusalem in manus regis Assyriorum. » Juxta serta Lachis invenit oppugnantem Lobnam. Sennacherib autem occurrens regi Aethiopum, misit ad Ezechiam nuntios et epistolas, ut eos quos in viribus non cepit, sermone terreret. Pugnasse auteSennacherib contra Aegyptios, et obsedisse Pelusium, jamque exstructis aggeribus urbe capienda, venisse Tharacam regem Aethiopum in auxilium, narrat Herodotus. « Itaque cum accepisset Ezechias litteras de manu nuntiorum, et legisset eas, ascendit in domum Domini, et expandit eas coram Domino, et oravit in conspectu ejus, dicens: Domine Deus Israel, sedes cherubim, tu es Deus solus regum omnium terrae, tu fecisti coelum et terram, inclina aurem tuam et audi; aperi, Domine, oculos tuos et vide, et audi omnia verba Sennacherib, qui misit ut exprobraret nobis Deum viventem, » etc. Prius Ezechias, Domini timore
Abbreviated transcription (Latin):
Merebant᷑ enim imie  gorut gentes & fructuose arbores ũtꝑte quasi securim & serram
meã succider ent᷑ &caderent : Itaq ponã circulũ siue chamũ in narib: tius : utblas pheman¬
tia hora c̃stringam & neqquã ultra talia loqͥ audeas. frenũq initiã labus tius qđiuã fe-¬
rotiã dom& & tͣeducat in assyrios : Tibi aut̃ negechia hoc erit signũ : Cumede hoc anno
querppereris : in scło aut̃ aut̃ anno quesponte nascunt̃ Porro inanno t̃tio scminate &¬

Expanded text:
Merebantur enim impiae gentes et fructuosae arbores ut per te, quasi securim et serram Merebantur enim impiae gentes et fructuosae arbores ut per te, quasi securim et serram meam, succiderentur et caderent. « Itaque ponam circulum sive chamum in naribus tuis, » ut blasphemantia ora constringam, nequaquam ultra talia loqferociam domet et te reducat in Assyrios. « Tibi autem Ezechiae hoc erit signum: comede hoc anno quae repereris, in secundo autem anno quae sponte nascuntur: porro in anno tertio seminate
Abbreviated transcription (Latin):
inuiã ꝑquã uenisti : hȩc &x ꝑsonadĩ ẽtra asyriũ sentiendas : qđ adbas phemiam eĩ sic responderit dñs
itaq qua dolim decreui. hoc expletũ ẽ tẽpore : uicolles idẽ principes quia int̃sẽ ante pugnabant. &
ciuitates munitis simȩ c̃trahente manu meã nec solitum p̃bente auxiliũ eradicarent᷑ : & c̃ tre¬
mescerent acperirent : &c̃pararent᷑ ñ oliue & uincȩ fructuo sisq arborib: sed foeno & gramini
herbisq domatũ que frugib impedim̃tas : & ante marces cunt quã adm aturi tatem ꝑuemant
uaq: & sessionẽ & egressũ & in troitũ ante agnoui & in saniã quac̃ trame dibaccaturꝰ eras ꝓ-
ph&is uatcinantib: sulocut᷑ ꝑ quos olim dicturũ eẽ tenoueram. Incȩlum ascendam. suꝑfidera
cdi ponã thronũ meũ : erosimilis alissimo: Itaq: furortuus & suꝑbia ꝑuenit inaures meas :¬
& nequaquãte ultra portabo utiniellegas qđ potiusti. ñ potuissẽ uustẽ uirib: sed meo arbitrio

Expanded text:
a Dei contra verba Assyrii sentienda sunt, quod ad blasphemiam ejus sic responderit Dominus: ienda mandaverim? Itaque quod olim decrevi, hoc expletum est tempore, ut colles, id est principes qui inter se ante pugnabant, et civitates munitissimae, me contrahente manum meam, nec solitum praebente auxilium, eradicarentur et contremiscerent, ac perirent: et compararentur, non olivae et vineae, fructuosisque arboribus, sed feno et gramini, herbisque domatum, quae frugibus impedimento sunt et ante marcescunt, quam ad maturitatem perveniant. Itaque et sessionelum ascendam, super sidera coeli ponam thronum meum, ero similis Altissimo . » Itaque furor tuus et superbia pervenit in aures meas, et nequaquam te ultra portabo, ut intelligas quod potuisti, non tuis potuisse te viribus, sed meo arbitrio.
Abbreviated transcription (Latin):
tra regem asorioꝵ & ñseruuut ei: hinc sen nacherib iniress iuidȩã obsedit urbes eĩ munitas
Etcũ obsider & lachis: misit adeũ ez ethias trecenta talenta argenti && exx auriefracdis
iamus tẽpli & laminis cĩ detractis quasipse adfix̃ Misit aut̃ rexaut̃ asgrioꝵ charthan. &
rabsacen cũ manu ualida hierłm : E gressẽ aut̃ ad eos diachim filuiꝰ holchiȩ p̃posit̃ domꝰ. & somnꝰ
scriba ouioe filiũ asaph acõ marus. &cc̃e Istee helia chuim detꝰ ciagas inuusione uallis siondix̃¬
tradunt ebrci rasabcis cõminatione ꝑt̃ritũ tradidis seman adssrus &x pdidisse hierłmexcepta¬

Expanded text:
 et non servivit ei. Hinc Sennacherib ingressus Judaeam, obsedit urbes ejus munitas. Et cum obsederet Lachis, misit ad eum Ezechias trecenta talenta argenti, et triginta auri, fractis januis templi, et laminis ejus detractis, quas ipse adfixit. Misit autem rex Assyriorum Thartan et Rabsacen cum manu valida Jerusalem. Egressus est autem ad eos Eliacim, filius Helciae, praepositus Domus, et Sobna scribatradunt Hebraei Rabsaces comminatione perterritum, tradidisse manus Assyriis, et p
Abbreviated transcription (Latin):
truuit. sed& om̃a simula cracoꝵ dissipauit. quatenꝰ uniũ dĩdĩ om̃i potentis notitiã haberet
ciusq cultui digne mancirar aestur : cũ ipsa lutteram legs mosace que ille ppłs legalis asidue
lectiuone resonabat. aeꝓmagno habedat c̃eruuit: asensum spiritalem nca intellcgre eosdocut:
XXUII. aAno quato decimo regis ex cenȩ ascendit senacherib rex afsrioꝵ adunuuersas eaui
tates uida munitas : & corp̃ eas łunc misit exchas rexuida nuntios ad regẽ assriorum inla¬
dis dicens: petcaui recede ame : &omne qd̵ in posueris m strã : Indix̃ itaq rex assrioꝵ etchȩ
regĩ uide : trecenta talenta argenti : & triginta talenta auiti Deditq erechias omne ar¬
gentũ qđ reptũ suerat in domo dñi : & in thesauris regis c& cẽn : Claraẽ istoriꝰ quȩ in libris¬
regum nẽ ñ in para ili pomeñ & in ꝑpho&ia esãiȩ pari modo desribitur: Erecdnas xxu. an-¬

Expanded text:
ntrivit, et omnia simulacra eorum dissipavit, quatenus unius Dei omnipotentis notitiam haberent, ejusque cultui digne manciparentur: quin ipsam litteram legis Mosaicae, quam ille populus legalis assidua lectione resonabat, ac pro magno habebat, contrivit, ac sensum spiritalem in ea intelligere eos docuit. « Anno quarto decimo tates Iuda munitas et cepit eas tunc misit Ezechias rex Iuda nuntios ad regem Assyriorum Lachis dicens peccavi recede a me et omne quod inposueris mihi feram indixit itaque rex Assyriorum Ezechiae regi Iudae trecenta talenta argenti et triginta talenta auri deditque Ezechias omne argentum quod reppertum fuerat in domo Domini et in thesauris regis in tempore illo confregit Regum necnon in Paralipomenon et in Prophetia Isaiae pari modo describitur. Ezechias vigin
Abbreviated transcription (Latin):
queabas syruȩ regib ꝑpacrata ẽ quid signifitatimsuse rabilem & nimis iteflendam riunã
peđ̃ gccdastici quã rex assyrius hoc ẽ diaboł cũsuo exercitu deuastando atq ob sudendo coti¬
dit efficaeꝰ cũcos ꝓpt̃ parata cõmissa. desedib ꝓporis cuellens. defert int̾rã alienã qͦ magis
lugere delectat quẽc anticaletiuȩ ꝓferrȩ : unde & psal mista mistico edoqͥo hcidẽ cõme¬
morat dicens: Suꝑ flumina babylonis illic sedimꝰ & fleuimꝰ dũrecorda rem̃ tiusim: In¬

Expanded text:
e regibus perpetrata est quid significat, nisi miserabilem et nimis deflendam ruinam populi ecclesiastici? quam rex Assyrius, hoc est diabolus, cum suo exercitu devastando atque obsidendo quotidie efficit, cum eos propter peccata commissa, de sedibus propriis evellens, defert in terram alienam, quo magis lugere delectat, quam cantica laetitiae proferre. Unde et Psalmista mystico eloquio hoc idem commemorat, dicens: «
Abbreviated transcription (Latin):
dñm dm̃ patrũ suoꝵ: bad ũ seripta repperimꝰ . hoc in locoponenda eẽ censiumꝰ parau
siqͥ aliquid indecertius expresserint. eoꝵ sententiã auscultare: T̃unc ascendit rasin rex syriȩ
superare cum: Reximpius qui dr̃m dm̃ patrũ suoꝵ dereliquid. & secut ẽ idola gentiũ :
iuste dñi auxilio derelictus est: &c̃furrexer̃ aduer scum rasm rexsiriȩ : idẽ arã & faceȩ
filius romeliȩ rexisrł insamaria: & uener̃ in hierłm ut expugnarent eam: Legimꝰ in

Expanded text:
 » Haec sicut scripta reperimus, hoc in loco ponenda esse censuimus, parati, si qui aliquid inde certius expresserint, eorum sententiam auscultare. « Tunc ascendit Rasin rex Syriae, superare eum. » Rex impius, qui Dominum Deum patrum suorum dereliquit, et secutus est idola gentium, juste Domini auxilio derelictus est. Et consurrexerunt adversus eum Rasin rex Syriae, id est, Aram et Phacee filius Romeliae, rex Israel in Sa
Abbreviated transcription (Latin):
cuitatum siue gentũ duis seruisse samaritas. Et ñ quã erst di. sedidola : merito cultore uani¬
tatis utdecebat cẽ subuersos: Est aut̃ aͣmath. urbs code syriȩ quȩ nunc ephi phania dr̃
unete eimnessari : ut supra moniuim: arphat ur bllamasci : quã expugnatã aregt assriorum
& hieremias scrilnt: sepharuaim qđ numero plurali libros ł luteras sonat : nom̃ e locoꝵ
deqͥb asyrii trans inigrantes. habitauer̃ in samaria. ut in locoꝵ libris inuenim : Uerum in
esaya. hoc quoq uocabulum cẽ ciuitatis appar& : ubi apte dr̃. Vbiẽ ds̃ urbis sepharuaim:
nom̃ añcũ gaua posiut: Et quidẽ in ebreo ita scriptũẽ. Ver ũ quia sillabar. que in medio no¬
muinis positae & c̃iunctionẽ apudeos significat : potest ita distingui. utdicat ane & gaue
utaqula transtulit᷑ sue ana &aua utnr̃ uertit int̃pres Siñaut ait tantis dus p̃sentib

Expanded text:
civitatum sive gentium diis servisse Samaritas. Quia non erant dii, sed idola, merito cultores vanicivitatum sive gentium diis servisse Samaritas. Quia non erant dii, sed idola, merito cultores vanitatis, ut decebat, esse subversos. Est autem Emath urbs Coelesyriae, quae nunc Epiphania dicitur, juxta Emesam, ut supra monuimus. Arphat urbs Damasci, quetiam Hieremias scribit: Sepharvaim, quod numero plurali libros, vel litteras sonat, nomen est locorum, de quibus Assyrii transmigrantes habitaverunt in Samaria, ut in locorum libris invenimus. Verum in Isaia hoc quoque vocabulum esse civitatis apparet, ubi aperte dinomen Anetigavam posuit; et quidem in Hebraeo ita scriptum est. Verum quia quinta syllaba ti quae in medio nominis posita est, conjunctionem et apud eos significat, potest et ita distingui, ut dicatur, ane et gave, ut Aquila transtulit, sive Ana et Ava, ut noster vertit interpres. Sin autem, ait tantis diis praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
dño dõ: qđ aut̃ eliachim. & sobna &ioe. humilit̃ dep̃cant᷑ rapsacen utsyriacȩ loquer&ur :
hunc sensum hab& quid necesscẽ ppłm falsis terrorib: cõmoueri. &uanã iactare uircatem
fame cos & sitiẽ n capiendos : Simulꝗ in lecebrã uingit timori : ut quos terrore ñuncit &¬
ꝑsua sione decipiat e& dic̃ ex ꝑsonaregis : facite mecum bone dictionem: hocẽ facite qđ inuraom
benedictionem ꝓficiat. Benedicite rei asyri ͦ. & cũ dnm̃ c̃fimini : utp̃ mia c̃sequamini donec
potuit sed similtu dinẽ potuiti hoc enim. unꝰ quisq uult inquanat᷑ ẽ: Alu putant t̃rãmediȩ
rapsaces int̾alia quib: dm̃ blas phemabat clamans c̃traherłm. ubniẽ ds̃ amath. & arpha subiẽ ds̃¬
sepharuaim ana & aua :Numquid liberauer̃ samariã demanu mea : ostendit harum omnium

Expanded text:
Domino Deo. Quod autem Eliacim et Sobna et Joahe humiliter deprecantur Rabsacen, ut Syriace loqueretur, Domino Deo. Quod autem Eliacim et Sobna et Joahe humiliter deprecantur Rabsacen, ut Syriace loqueretur, hunc sensum habet: Quia necesse est populum falsis terroribus commoveri, et vanam jactare virtutem. fame eos et siti esse capiendos. Simulque et illecebram jungit timori, ut quos terrore non vincit, persuasione decipiat. Et dicit ex persona regis: « Facite mecum benedictionem, » hoc est, facite quod in vestram benedictionem proficiat. Benedicite regi Assyrio, et eum dominum confitemini, ut praemia consequamini, donec potuit, sed similitudinem non ponit; hoc enim unusquisque vult, in quo natus est. Alii putant terram Mediae Rapsaces inter alia quibus Deum blasphemabat, clamans contra Hierusalem: « Ubi essepharvaim, Ana et Ava? Nunquid liberaverunt Samariam de manu mea? » ostendit harum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ qui imõssipcep̃ nerex isrł equos & uxores sibi mulaplicar& : Sinaut̃ inquit meminimũ seruoꝵ
regis sennacherib sustinere ñuales qͥmꝰ tantã illius potentiã sustinebis : adid aut̃ qđ dix̃ sirespon-
cũ aut̃ uenerim : & multas urbes coeperim. & pars hierłm maneat intata : manifestum ẽ
me eĩ uoluntate uenisse : Dixer̃ aut̃ adheliachim filius helchiȩ. & sobna &ioȩ rapsaci:¬
Ẽcam̃ udoquaris nob̵ seriuistius sirye i quidẽ intelligimꝰ si ħamlinguã : & ñ lo quaris nob̵ or¬
dant stercora sua & libant urinã suã uobcũ &c&̃ : Rapsatis accusatio. ezechiȩ testimoniũ ẽ :
quia captis iudȩȩ urbib: indño c̃fisussit : &c fortauit ppłm ut in dño sperarent: Vnde rapsacis
destruereuult quȩ ille c̃strux̃ : &x dic̃ ad ppłm: Nĩ seducatuos erecias : & uob̵ tribuat fidutiã sup¬

Expanded text:
Dei, quia Moysi praecepit, ne rex Israel equos et uxores sibi multiplicaret. Si autem inquit me minimum servorum Dei, quia Moysi praecepit, ne rex Israel equos et uxores sibi multiplicaret. Si autem inquit me minimum servorum regis Sennacherib sustinere non vales, quomodo tantam illius potentiam suCum autem venerim, et multas urbes ceperim, et pars Jerusalem maneat intacta, manifestum est me ejus voluntate venisse. « Dixit autem Eliacim filius Helciae, et Sobna  siquidem intelligimus hanc linguam, et non loquaris nobis Jdant stercora sua, et bibant urinam suam vobiscum, » etc. Rapsacis accusatio, Ezechiae testimonium est, quia captis Judaeae urbibus, in Domino confisus sit, et confortavit populum ut in Domino speraret. Unde Rapsaces destruere
Abbreviated transcription (Latin):
ipsẽ quidã putant R apsacen aut̃ quia braice locutus ẽ. filiũ esãse ꝓpħȩ aut humant.
qui o ipsẽ ꝓditor fuerit : Relictumq filiũ esãxȩ. alterũ uocari iasub: quilatine redictũ
sonat: alu aut̃ putant cũ sa mariten fuisse &idõ ebraicã scisse linguam. & tam audas¬
ter& impie dñm blas phemassẽ : qui quasi quȩdã c̃traria fortitudo sua arrogantia
onis auxiliũ postular& : qđq infert siresponderis mͥ indño dõ c̃fidimꝰ ueruẽ sed iunga  rur sit
m̃datiũ ueritati: quia abstulit ezechias excelsa eiꝰ & altaria: haet enĩ c̃tradm̃ sed ꝓdõ fecit :
utdestructa idolatria & u&eri errore. iuber& dm̃ adorari inhierłm: ubi fuit tẽplũ eiꝰ: quiq
ut paucitatẽ obsessoꝵ ostender&. duomilia equoꝵ pollic&ur quoꝵ ascensores quox egechias ñ¬
haber& : ñde in becillitate ppłi uenit quasi equitandi ignari : sedde obseruatione preceptorũ

Expanded text:
ium Isaiae prophetae autumant, qui et ipse proditor fuerat. Relictumque filium Isaiae alterum vocatum Jasub, qui Latine, relictum sonat. Alii autem putant eum Samaritem fuisse et ideo Hebraicam scisse linguam, et tam audacter et impie Deum blasphemasse. Quia quasi quadam contraria fortitudo sua arrogantia onis auxilium postularit. Quodque infert: « Si responderis mihi, in Domino Deo confidimus, » verum estmendacium veritati, quod abstulit Ezechias excelsa ejus, et altaria. Haec enim non contra Deum, sed pro Deo fecit, ut, destructa idololatria et veteri errore, juberet Deum adorari in Jerusalem, ubi fuit templum ejus. Quique ut paucitatem obsessorum ostenderet, duo millia equorum pollicetur, quorum ascensores haberet. Non de imbecillitate populi venit, quasi equitandi ignari, sed de observatione praeceptorum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a quȩregiaf syrio fatiã. nemeam uidear iactare potentiã : sed quia dandussiteis sp̃s non
dĩ sed aduersaru : & audico tuntio reuerceus ad t̃rã suã corruat gladio : utduo parit̃ quȩ
obtabat eçechias audir & seab obsidione liberandum . & inimicũ insua eẽ moriturum: Reuersꝑ
igit᷑ rapsaces : & inuenit regem asyriorum expugnantem lobnam Audierat enĩ qđ recessis¬
sae delachis : Cũq audiss& do haracha & hiopie dicentes : ecce eigres susẽ utpugnet aduersũte

Expanded text:
omnia quae regi Assyrio faciam, ne meam videar jactare potentiam. Sed quia dandus sit ei spiritus non omnia quae regi Assyrio faciam, ne meam videar jactare potentiam. Sed quia dandus sit ei spiritus non Dei, sed adversarii, et audito nuntio revertens ad terram suam corruat gladio, ut duo pariter, quae optabat Ezechias, audiret se ab obsidione liberandum, et inimicum in sua terra esse moriturum. « Reversus est igitur Rabsaces, et invenit regem Assyriorum expugnantem Lobnam. Audierat enim quod recesserat de Lachis. Cumque audisset de Tharaca rege Aethiopiae, dicentes: Ecce egressu
Abbreviated transcription (Latin):
quia rapsaces usq ad portã uenit hicrłm. & contradnm̃ talia sitlocut᷑ Mir a rags hu¬
militas && prudentia : dimisso regio cultu. ob uolut sacco adtẽpłm ꝑ git depalatio rina¬
pes sacerdotũ ñ siolis sodei licus muttit ad cdagam cooptos. &edixit: Dies hec tribulatio¬
nis nr̃e correptionis dĩblas phemiȩ hõstium: Ponitq similitudinẽ parturientis fe¬
mine &dolents: quȩ ad purtum usq ꝓuenit & igenerare ñ possĩt: Siqͥm̃ audiat dñs
ds̃ cuus ñenĩ audemꝰ omi ũ nr̃m dicere dñm quoir ascente tanta ppocim: sedtuũ
dicimꝰ dnm̃ & hanc habemꝰ ultionis fidutiã qm̃ uiuiens ds̃ blasphemat᷑ aculta e
idoloꝵ mortuor um. Leuã s omitenẽ orationẽ urãm. iacentem ꝓreliquus ppłi quȩ
obsidentur. Prcuenit cus esaias quia co sp̃u quo futura noscebat &iã absente rege audierat: hec inqͥd
dicite dño ur̃o : quȩ dic̃ dñs: Nolitimere uerla quib: ñtu. sed eigo sum blas phemat᷑ Nondico

Expanded text:
Rapsaces usque ad portam venit Hierusalem, et contra Dominum talia sit locutus. Mira regis humilitas et prudentia! Dimisso regio cultu, obvolutus sacco, ad templum pergit de palatio; principes sacerdotum, non stolis, sed ciliciis mittit ad Isaiam coopertos, et dixit: « Dies haec tribulationis nostrae, correptionis Dei, blasphemiae hostium. » Ponitque similitudinem parturientis feminae et dolentis, quae ad partum usque pervenit, et generare non possit. demus dicere omnium nostrum Dominum, quo irascente tanta perpetimur, sed tuum dicimus Dominum; et hanc habemus ultionis fiduciam, quoniam vivens Deus blasphematur, a cultura idolorum mortuorum. « Leva ergo orationem nostram jacentem pro reliquiis populi quae obsidentur. » Praevenit eos Isaias , quia eo spiritu quo futura noscebat, etiam absentem audierat. Haec, inquit, dicite domino vestro, quae dicit Dominus: Noli timere verba, quibus non tu, sed ego sum blasphematus. » Nec dico
Abbreviated transcription (Latin):
to psequit dicens suer̃ igit᷑ gentes istȩ tm̃tes qͥdem dm̃ sadnihil bminꝰ &i dolis seruientes
Nã & filu eoꝵ nͣ cpotes sic̃ fecer̃ patres sui. ita faciunt usq in p̃sentem : & quia in samaritanor
ꝑsona her&ici accipiunt᷑ : in p̃dicta sententia. illoꝵ neqͥtia uenient᷑ exprimit᷑: habent enim
intelleggunt: Sed tam̃ nulchil hominꝰ idolis erroꝵ suoꝵ scruire ñcessant: Uid&ur enũ timorẽ
sꝑnunt habere. malignoꝵ spiruuũ uoluntatib: scueratit̃ manifestant obtẽporare : & ñ solũ
inuentores primi erroꝵ quospatres samaritanoꝵ sugnificant. hoc faciunt : sed & sequaces coꝵ
quos filuꝵ nomine & neootum expressas recte possumꝰ intellegere similit̃ agunt: A nno t̃uo¬

Expanded text:
es istae timentes quidem Deum, sed nihilominus et idolis suis servientes; nam et filii eorum et nepotes, sicut fecerunt patres sui, ita faciunt usque in praesentem diem. » Et quia in Samaritanorum persona haeretici accipiuntur, in praedicta sententia illorum nequitia convenienter exprimitur. Habent enim intelligunt, sed tamen nihilominus idolis errorum suorum servire non cessant. Videtur enim eis timorem spernunt habere, malignorum spirituum voluntatibus se veraciter manifestant obtemperare. Et non solum inventores primi errorum, quos patres Samaritanorum significant, hoc faciunt, sed et sequaces eorum, quos filiorum nomine et nepotum expressos recte possumus intelligere, similiter agunt. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
suscuaut : & ppłs eiꝰ simplicit̃ credens indnm ꝑ tremescat : Etdõ ꝑ tremsscit : quia ñ arborib:¬

Expanded text:
suscitatum , et populus ejus simpliciter credens in Domsuscitatum , et populus ejus simpliciter credens in Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ela : & ꝓcusserit cum &intfecerit & regnauerit ꝓillo inisrł annis nouem : & qđ uenerit lama¬
nasar rexasur & obsederit samariã quȩ nc̃ sebasten uocat̃ trib: annis. & nono annoregni
oseȩ coeperit cam : Vinctũq oseȩ in carcerem miserit & transtulerit isrł in assyrios : posueritq
eos in ala & tabor iuxta fluuũ goran. incuutatib: siue utseptua ginta transtuler in monti
b medoꝵ iuxta anagogeñ facilis int̾p̃itatio ẽ: qđ regnante achaꝵ rege impio. sexaram qͥin-¬
t̃p̃tat᷑ excels atq sub limis utindic& ad rogantiã sapientiȩ scłi : & pͥhacȩȩ filiũ romoliȩ qͥoe
ipse iuxta oseȩ ꝓpho&a ẽ de tribu effraim. deqͣ fuit hieroboam filiũ nabath. quiuitulos aureos
sibi : ut expugnent ȩcłã m: Qđ icũ audierit domꝰ dđiquẽ inegechiel pastorem bonũ legimꝰ

Expanded text:
Ela, et percusserit eum et interfecerit, et regnaverit pro illo in Israel annis novem, et quod venerit SalmaEla, et percusserit eum et interfecerit, et regnaverit pro illo in Israel annis novem, et quod venerit Salmanasar rex Assur et obsederit Samariam, quae nunc Sebasten vocatur tribus annis, et nono anno regni Osee ceperit eam, vinctumque Osee in carcerem miserit, et transtulerit Israel in Assyrios, posueritque eos in Hala et in Habor juxta fluvium Gozan, in civitatibus, sive ut Septuaginta transtulerunt in monti Juxta anagogen facilis interpretatio est: quod regnante Achaz rege impio, rex Aram, qui interpretatur excelsus atque sublimis, ut indicet arrogantiam sapientiae saecularis: et Phacee filius Romeliae, qui et ipse juxta Osee prophetam ex trisibi, ut expugnent Ecclesiam. Quod cum audierit domus David, cui in Ezechiele pastorem bonum legimus
Abbreviated transcription (Latin):
que alio nomine appellabant᷑ ẽffraim: Sexaginta aut̃. & quinq anniñ atẽporib: achag
sed aboriȩ enumerant᷑ : Igitur hȩbrei hunclocũ ita edixer̃ : ut amos qui suboria coep̃ ꝓpħa-¬
re quando &ȩsaias ꝓpħȩ suȩ habuit exordiũ : prim ꝓph& auit c̃tra isrł dicens. Isrł aũ
captuuus duc&ur detra sua: Tuulus quoq: ꝓph&iȩ euꝰ c̃tra samariã fit̃ Et ꝓph&a re
ceperit indieb: ogie regis uida : ante duos annos t̃rȩmotus : Quem uolunt eo tẽpore accidis-¬
sẽ. quo ingress orias intẽplũ dĩ sibi sac̃ dotiũ uindicabat : & terra ꝓcussaẽ. & cineres
altaris effusisunt : Etipsee ꝑcussus lepra : uolunt aut̃ annũ fuisse xxΥ otiȩ quando hȩc¬
filũ eĩ annis sedecim : & huius filuiꝰ achaȩ annis sed ecim : pꝰquẽ regnauit ez echias. cuius sexto
res eĩ cyrenem & rasin. intfecerit : & qđ tenderit insidias phaceȩ filio romoliȩ. oseȩ filius

Expanded text:
qui alio nomine appellabantur Ephraim. Sexaginta autem et quinque anni, non a temporibus Achaz, sed ab Oziae numerantur. Igitur Hebraei hunc locum ita edisserunt, ut Amos qui sub Ozia coepit prophetare, quando et Isaias prophetiae suae habuit exordium, primus prophetavit contra Israel, dicens: « Israel autem captivus ducetur de terra sua . Titulus quoque prophetiae ejus contra Samariam sit: et prophetare coeperit in diebus Oziae regis Juda ante duos annos terrae motus, quem volunt eo tempore accidisse, quo ingressus Ozias in Templum Dei, sibi sacerdotium vendicabat, et terra percussa est, et cineres altaris effusi sunt, et ipse rex percussus est lepra . Volunt autem annum fuisse vigesimum quinfilius ejus annis sedecim, et hujus filius Achaz, aliis sedecim. Post quem regnavit Ezechias, cujus sexto res ejus Cyrenen, et Rasin interfecerit. Et quod tetenderit insidias Phacee filio Romeliae Osee filius
Abbreviated transcription (Latin):
ql ⁊abudio domosorno no amo regnise dechnȩ obsderit ciut atem mens detimo &detimna
dic m̃iss: quia mali pastores cũdec alogi mandata quescentisꝰ tenent: opere & iloctna
ꝑficese nelagunt netesseẽ utplebem sibi cõmissam antiquis hostis. cũsuo exer citi obsilione
crcũdo. & munitione erroris auituꝵ constri cla claudat᷑ uallando cuitatem: se fanes¬
incuitatem p̃ ulcit funis utaq uerbidĩ cũ ñexpendit̃ luibere punis dostrins. pplotit et
int̃ cuptat̃ cuui tas om̃q uribellatores nocte sugor : Int᷑rupta quidẽ ꝓteptauons uarias
malignoꝵe spirituũ custodia ppłorꝵx inq̃ debuerant armis cuucatẽ d sendere nodte ignor qcie
& tenebris peocatoꝵ uallati fugiunt quiscđm ueritats uocẽ mercennarue & qunc pastor

Expanded text:
 Nabuchodonosor in nono anno regni Sedeciae obsedit civitatem mense decimo, et decima die mensis: quia mali pastores, cum decalogi mandata, quae scientia tenent, opere et doctrina perficere negligunt, necesse est ut plebem sibi commissam antiquus hostis cum suo exercitu obsidione circumdet, et munitione erroris ac vitiorum constrditur libere panis doctrinae populo terrae. Et interrupta est civitas, omnesque viri bellatores nocte fugerunt. Interrupta quidem per tentationes varias malignorum spiritum custodia populorum. Hi qui debuerant armis civitatem defendere nocte ignorantiae, et tenebris peccatorum vallati, fugiunt: quia secundum Veritatis vocem « merc
Abbreviated transcription (Latin):
cendam. Indirtilorica iustitȩ & galea salutis. habentes scutũ fidei & gladiũ sp̃s qđ ẽ uerbum
dĩ : custodiamꝰ portas sensuũ nr̃oꝵ nemors intr& ꝑfenestras nr̃as: om̃i cuscodia seruem cor
nr̃m. quia exipso uita ꝓcedit: & ante om̃ia spem nr̃am in regis celestis ponamꝰ p&entes uteiꝰ grã¬
amalis om̃ib liberem : Sicq erimꝰ semꝑ inmunes abhostib spiritalibꝰ quia dñs fortitudo
plebis suȩ & ꝓpitctor salutariũ xp̃i suiẽ. qui saluat om̃s sperantes in se. xxvIII.
Igitur ioachim captiuato. c̃stituit nabucho donosor mathaniã patriũ eĩ ꝓ eo Imposiutq
nom̃ eĩ sede chiam Vicesimũ & primũ annũ &atis habebat sedechias cũ ragare coepiss&

Expanded text:
cendamus, « induti lorica justitiae et galea salutis, habentes scutum, fidei, et gladium spiritus quod est verbum cendamus, « induti lorica justitiae et galea salutis, habentes scutum, fidei, et gladium spiritus quod est verbum Dei . » Custodiamus portas sensuum nostrorum, ne mors intret per fenestras. Omni custodia servemus cor nostrum, quia ipse ex vita procedit, et ante omnia spem ntudo plebis suae, et protector salutarium Christi sui est, qui salvat omnes sperantes in se . » « Igitur, Joachim captivato, constituit Nabuchodonosor Matthaniam, patruum ejus pro eo, imposuitque nomen ei Sedeciam. Vicesimum et primum annum aetatis Sedecias habebat, cum regnare coepisset;
Abbreviated transcription (Latin):
dustriã suȩ artis impendunt: At si forte errauer qͣuid nisaregȩ caldeoꝵ capti in babyloniã
trans ferunt᷑  & qm̃ artificẽ & dusorem abiero solimis babyloniã trans migrari. hocẽ ta
lentũ uerbi clit acceptũ ant̾ra defoderudest scientiam spiritalem ad peccatoꝵ opera c̃-¬
uerti intellugendũ ẽ : om̃sq: uiros furtis & bellatores simul inc aptiuitatem ductos. hocẽ.
eos quid ebant᷑ uiri fortescẽ & bellatores astutia malignoꝵ spirituũ deceptos. atq: in carce¬¬
rem spiritalis babyloniȩ captiuatos : Necesseẽ utoperã demꝰ. quaten seuissimi regis potesta¬
tẽ cuadamꝰ : Uigilemꝰ sobrii simꝰ t imorẽ dñi ante oculos semꝑponam: & mandatoꝵ eiꝰ obli-¬
uionem onũ nofugiam : construamꝰ nob turrem bonoꝵ operũ : & ꝑ ꝓfectũ uitȩ inillũ cons¬

Expanded text:
dustriam suae artis impendunt. At si forte erraverint, quid nisi a rege Chaldaeorum captivi Babyloniam dustriam suae artis impendunt. At si forte erraverint, quid nisi a rege Chaldaeorum captivi Babyloniam transferuntur? Artificem et clusorem alentum verbi coelitus acceptum in terra defodi, id est scientiam spiritualem ad peccatorum opera converti intelligendum est, omnesque viros fortes et bellatores simul in captivitatem ductos, hoc est eos qui videbantur viri fortes esse et bellatores, astutia malignorum spiritum deceptos, atque in carcerem spiritualis Babyloniae captivatos, necesse est ut operam demus quatenus saevissimi regis potestatem evadamus, vigilemus et sobrii simus, timorem Dei semper ante oculos ponamus, et mandatorum ejus oblitruamus nobis terram bonorum operum, et per profectum vitae in illam cons
Abbreviated transcription (Latin):
debeant: luceclarius discim: Sed philistei filios issł fabris armoꝵ priuant: cũ maligni sp̃s.
animos fidelium a meditatione sacrȩ lectionis. secularia illis negotia inserendo sietar dant:
Neuł ipsi ꝑ huius exercitiũ resistendi fidutiã sumant. uł alios fortes quilegere nesciunt. ad
resistendũ uitus exortando aut corripiendo accendant: Tollunt fabros armoꝵ cũ cosquis acra
edoquia un t intantum scderib: obruunt utdicerebuna quȩdidicerent ꝓrs erubescant : Trans¬
fer̃ a ninẽ artficem & dusorem inbabiloniã dehierłm : cumcos quimulti faria uirtutũ ope
dispensare compellunt: qđ sidusorẽ hodoco non hostioꝵ siue muroꝵ. sed auri pocius gẽmarũq
i telleger euoluerimꝰ : adunũ ꝓfecto eundẽq spiritalis expositio finem respicit: Dictũ quippeẽ
desapientia Quia aurũ & multitudo geminarũ atq idõ clusores hoꝵ ñ alios aptius. quã
doctores intellogere ualemꝰ : quiquã diurecte uiuunt acdocent: inornatũ scȩ̃ ciuitatis in-¬

Expanded text:
debeant, luce clarius discimus. Sed Philisthaei filios Israel fabris armorum privant, cum maligni spiritus animos fidelium a meditatione sacrae lectionis, saecularia illis negotia inserendo, retardant, ne vel ipsi per hujus exercitium resistendi fiduciam sumant, vel alios forte, qui legere nesciunt, ad resistendum vitiis exhortando aut corripiendo accendant. Tollunt fabros armorum, cum eos qui sacra eloquia norunt in tantum sceleribus obruunt, ut dicere bona quae didicerant, prorsus erubescant. Transferunt omnem artificem et inclusorem in Babyloniam de Jerusalem, cum eos qui multifaria virtutum opernon ostiorum, sive murorum, sed auri potius, gemmarumque intelligere voluerimus, ad unum profecto, eumdemque spiritalis expositio finem respicit. Dictum quippe est de Sapientia: Quia aurum est, et multitudo gemmarum: atque ideo clusores horum, non alios aptius, quam doctores intelligere valemus, qui quandiu recte vivunt, ac docent, in ornatum sanctae civitatis in
Abbreviated transcription (Latin):
magis && tribuli uitioꝵ excrescant: Colunas autem greas quȩ erant inteplo dñi &
bases & mare ereum qđ erat in domo dnui c̃freger caldei : & transtuler̃ ꝓ somne inbaby¬
lonem: Colum nas ȩreas & bases. doctores possumꝰ accipere : quis sonoritate p̃diationis
& sidei firmitate. debuer̃ alios sustentare: Mare ercũ bar tismilaua chrum auł c̃pune¬
conem lacr imarum: E quidem om̃a chaldei spiritales ꝑ mertã magis troꝵ de domo
dnĩ auserre nituntur. & confringere : ita ut non remaneat cesta quapossit igniculus
ferrideincendio: ollas quoq: aercas. & trullas & trulentes & scyphos & morta rula &
om̃a uasa ȩrea inquib ministrabant. tuler̃: Quia diuersa offitia inecdesiasticis

Expanded text:
e erant in templo Domini, et e erant in templo Domini, et bases, et mare aeneum, quod erat in domo Domini, confregerunt Chaldaei, et transtulerunt aes omne in Babylonem. » Columnas aereas et bases doctores possumus accipere, qui sonoritate praedicationis et fidei firmitate debuerunt alios sustentare. Mare aeneum baptismi lavacrum, vel compunctionem lacrymarum, vel quidem omnia Chaldaei spirituales per inertiam magistrorum de domo Domini auferre nituntur et confringere, ita ut non remaneat testa, qua possit igniculus ferri de incendio. « Ollas quoque aereas, et trullas, et tridentes, et scyphos et mortariola, et omnia vasa aenea, in quibus ministrabant, tu
Abbreviated transcription (Latin):
buzardan qui int̃ p̃tatur uentilabrum. siue ꝓpho&ia alieni uiditu. iusto di uiditio suꝑ
peccatores. Princeps itaq exer cit regis baby̧lonus hierłm ntelligibilem & succendit domũ
dñi : cũ antiq̃ hostis qui & rex c̃rusionis & princeps om̃i ũ iniqͦrũ est t ã malignorum
Ominẽ q domũ c̃bussit igni cũ unius cuuusq escuentiam. ꝑ flãmã inlicit amoris ꝓturꝰ.¬
bauit: & muros herłm incir cuitu dextrux̃ cum intentionem oritionis. & uir tutũ studia.
que c̃tra sẽ ualere nouit indispantib disoluit: nep spem ueniȩ. ad diuna suecurrant
auxilia & corrextioris uitȩ ad p̃ hendant muni mina: ppłmq in captiuitatẽ ducens
depauperib: trerdiquid̃ uinitores & a gricolas : quia eos quiutiles uerbo & exemplo eẽ
poterant. ꝓuitia captiuans. stultis &eb&ib cõm̃dat agriculturã : quatenꝰ nonu inũ
gr̃e spiritalis & srum̃tũ sanȩ doctrinȩ. in uincis & aigris pyłuꝵ fruclific& sadspinȩ¬

Expanded text:
buzardan, qui interpretatur ventilabrum sive prophetia alieni judicii, justo Dei judicio super peccatores; princeps utique exercitus regis Babylonis Jerusalem intelligibilem succendit domum Domini, cum antiquus hostis, qui et rex confusionis et princeps omnium iniquorum est, tam maligomnemque domum combussit igni, cum uniuscujusque conscientiam per flammam illiciti amoris perturbavit; et muros Hierusalem in circuitu destquae contra se valere novit, in desperantibus dissolvit, ne per spem veniae ad divina recurrant auxilia, et correctioris vitae apprehendant munimina: populumque in captivitate ducens, de pauperibus terrae reliquit vinitores et agricolas, quia eos, qui utiles verbo et exemplo esse poterant, per vitia captivans, stultis et hebetibus commendat agriculturam, quatenus non vinum gratiae spiritalis et frumentum sanae doctrinae in vineis et agris populoru
Abbreviated transcription (Latin):
principe militũ: Rdiquã aut̃ ppłi partem quȩre manserat inciutate & ꝑfugas
quitrans fugerant ad regembabilonis & reliquũ uulgus transtulit naburar danpriceys
muilitiȩ : & rłq Congruit gꝰ temporis ordo cumratione iundictȩ: Mense quinto legit᷑ uas¬
tataẽẽ ciuitas. quȩpentat cucũ legis seruare dispex̃ : & septima die m̃sis quia sabbati re-¬
quiem ñ custodiuit & om̃a c̃traria p̃ceptis diinis eigit frustra sibi blandiens desecurita

Expanded text:
autem populi partem, quae remanserat in civitate, et perfugas, qui transfugerant ad regem Babylonis, et reliquum vulgus transtulit Nabuzardan princeps militiae, » etc. Congruit ergo temporis ordo cum ratione vindictae. Mensae quinto legitur vastata esse civitas, quae Pentateuchum legis servare despexit. Et septima die mensis, quia Sabbati requiem non custodivit, et omnia contraria praeceptis divinis egit, frustra sibi blandiens de securita