comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem genuit otiam. Orias autem
genuit ioathan. In quarto regũ
uolumine legimꝰ: de ioram ochori-¬
am fuisse generatũ. Quo mortuo
iosabeth filia ioram soror ochoriȩ
tulit ioas filiũ frĩs sui. & eũ inter¬
nitioni quȩ exercebat᷑ ab athalia

Expanded text:
tem genuit Oziam, Ozias autem genuit Jonathan. In quarto Regum volumine legimus de Joram Ochoziam fuisse generatum, quo mortuo, Josabeth filia regis Joram, soror Ochoziae, tulit Joas filium fratris sui, et eum internecioni, quae exercebatur ab Athalia
Abbreviated transcription (Latin):
filii abrahã. Ordo p̃posterus. s
necessarie cõmutat᷑. Si enĩ pͥmũ.
posuisset abrahã & postea dauid:.
rursus ei repetendus fuerat abra¬
ham: ut generationis series texe¬
retur. ldeo autẽ ceteris pret̾mis¬
sis horũ filiũ nuncupauit: qͥa
ad hos tantũ est facta de xp̃o
reꝓmissio. Ad abraham in semi¬
ne inquit tuo benedicent᷑ om̃s
res & taram de thamar. Notandũ
in genealogia saluatoris nullam
scarum assumi mulierũ. s eas qͦͣs
scriptura rep̃hendit. ut qui ꝓpter
peccatores uenerat de peccatricib
nascens om̃ium peccata deleret.
abitis ponit᷑. & bethsabeẽ uror urie.

Expanded text:
posterus, sed necessario commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea David: rursus ei repetendus fuerat Abraham, ut generationis series texeretur. Ideo autem, caeteris praetermissis, horum filium nuncupavit; quia ad hos tantum est facta de Christo repromissio, ad Abraham: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes res et Laram de Thamar. Notandum in genealogia Salvatoris, nullam sanctarum assumi mulierum, sed eas quas Scriptura reprehendit, ut qui propter peccatores venerat, de peccatoribus nascens, omnium peccata deleret. abitis ponitur, et Bethsabee uxor Uriae.
Abbreviated transcription (Latin):
n ysaia legimꝰ: generationẽ eiꝰ qͥs
en arrabit. Non gͦ putemꝰ euan¬
geliũ ꝓphetȩ esse contrariũ. ut
qđ ille impossibile dixit affatu
hic narrare incipiat. quia ibi
de generatione diuinitatis. hic
de incarnationis. ẽ. dictũ. A car¬

Expanded text:
 legimus: Generationem eius quis enarrabit? Non ergo putemus euangelium prophetae esse contrarium, ut quod ille impossibile dixit, effatu hic narrare incipiat, quia ibi de generatione diuinitatis, hic de incarnatione dictum
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc locũ obicit nobis uilianꝰ augu¬
stus dissonantiȩ euangłistarũ: cur
euangłista matheus ioseph filiũ
dixerit iacob. & lucas filiũ eum
appellauerit hely. ñ intelligens con¬
suetudinẽ scripturarũ. qđ alt̃ scd̾m
naturã. alter scd̃m legẽ ei pater sit.
Scimꝰ enĩ hoc ꝑ moysen dõ iubente
p̃ceptũ. ut si fr̾ aut ꝓpinquus abs¬
q lib̾is mortuus fuerit: alius eius
accipiat uxorem. ad suscitandũ
sem̃ frĩs uel ꝓpinqui sui. Suꝑ hoc
& affricanꝰ temporũ scriptor. et
eusebius cesariensis. in libris dio¬

Expanded text:
ulianus Augustus de dissonantia evangelistarum, cur evangelista Matthaeus Joseph filium dixerit Jacob, et Lucas filium eum appellaverit Heli, non intelligens consuetudinem Scripturarum, quod alter secundum naturam, alter secundum legem ei pater sit. Scimus enim hoc per Moysen Domino jubente praeceptum, ut si frater aut propinquus abs liberis mortuus fuerit, alius ejus accipiat uxorem ad suscitandum semen fratris vel propinqui sui . Super hoc et Africanus temporum scriptor et Eusebius Caesariensis in libris
Abbreviated transcription (Latin):
a conuentu malignantiũ.
a multitudine oꝑantiũ iniqͥta¬
tem. Iam ipsum capud nr̃m
intueam᷑. Multi martyres ta¬
lia passi sunt : s nichil sic elu¬
cet qͦmͦ capud martyrũ. Ibi
melius intuem᷑: quod illi exꝑ¬
ti sunt d tectus. ẽ. a multitu¬
dine malignantiũ: ꝓtegente
se d̾o. ꝓtegente carnem suã
ipso filio. & homine quẽ gere¬
bat. quia filius hominis. ẽ. et
filius di. ẽ. Filius di. ẽ. ꝓpt̃ for¬
mam di: filius hominis ꝓpter
formã serui. habens in potesta¬
te ponere animã suã & reciꝑe
eã. Quid ei põtuert̃ facere ini¬
mici Occidert̃ corpus: animã
ñ occidert̃. Intendite. Parũ gͦ
erat dño hortari martyresuer¬
bo: nͥ firmaret exemplo. Nostis
quis conuentꝰ erat malignanti-¬
um iudeoꝵ: & quȩ multitudo
erat oꝑantiũ iniquitatẽ. Quã
iniquitatem e Quia uoluert̃ occi

Expanded text:
a conventu malignantium, a multitudine operantium iniquitatem. Jam ipsum caput nostrum intueamur. Multi martyres talia passi sunt: sed nihil sic elucet quomodo caput martyrum; ibi melius intuemur quod illi experti sunt. Protectus est a multitudine malignantium, protegente se Deo, protegente carnem suam ipso Filio et homine quem gerebat: quia Filius hominis est, et Filius Dei est; Filius Dei propter formam Dei. Filius hominis propter formam servi : habens in potestate ponere animam suam, et recipere eam . Quid ei potuerunt facere inimici? Occiderunt corpus; animam non occiderunt. Intendite. Parum ergo erat Domino hortari martyres verbo, nisi firmaret exemplo. Nostis qui conventus erat malignantium Judaeorum, et quae multitudo erat operantium iniquitatem. Quam iniquit
Abbreviated transcription (Latin):
Filii syon inclyti & amicti auro
primo: qͦmͦ reputati sunt in ua¬
sa testea: opꝰ manuũ figuli. Simel
S & lamiȩ undauer̃t mammam:
lactauer̃t catulos suos. filia po¬
puli mei crudelis: quasi strucio
in deserto. de⁊ exh. Adhesit
lingua lactentis: ad palatũ eiꝰ
in siti. ł aruuli petierunt panẽ:

Expanded text:
amicti auro primo quomodo reputati sunt in vasa testea opus manuum figuli GIMEL sed et lamiae nudaverunt mammam lactaverunt catulos suos filia populi mei crudelis quasi strutio in deserto DELETH adhesit lingua lactantis ad palatum eius in siti parvul
Abbreviated transcription (Latin):
arescentibꝰ hominibꝰ pͣtimore et.
er pectatione que suꝑ uenient
uniu̾so mundo. Nã uirtutes
uirtutes cęloꝵ nͥ angłos. archan-¬
gelos. thidnos. uominationes. pͥn¬
cipatꝰ. ⁊ potestates appellat: Que
in ad uentu districti iudicis. tr̃
ocłis nr̃is uisibilit᷑ apparebunt.
ut districte trͣ anobis exigant.
hoc qd̃ mͦ in uisibilis conditor
equanimit̾ portat. Ubi ⁊ subdit᷑.
Et tunc uidebt̃ filiũ hominis
uenientẽ in nubibꝰ. cũ potestate

Expanded text:
Arescentibus hominibus prae timore et Arescentibus hominibus prae timore et exspectatione quae supervenient universo orbi. Nam virtutes virtutes coelorum nisi angelos, archangelos, thronos, dominationes, principatus et potestates appellat, quae in adventu districti judicis nostris tunc oculis visibiliter apparebunt, ut districte tunc a nobis exigant hoc, quod nos modo invisibilis conditor aequanimiter portat? Ubi et subditur: Et tunc videbunt Filium hominis veni
Abbreviated transcription (Latin):
alia iã fac̾ta cernimꝰ alia e ꝓximo
uent᷑a formidamꝰ. Nã gent̃ẽ
suꝑ gentem insurgere. earũq
p̾ssiuas terris insistere: plus ĩa
in nr̃is tribulationibus cernimꝰ:
quã in codicibꝰ legunꝰ. Quod t̾re
motꝰ urbes in numeras subru¬
at: ex aliis mundi partibꝰ scitis.
signa uͦ insole & luna ⁊stellis
ad huc aꝑte minime uidemꝰ.
s qͥa ⁊ hȩc ñ longe sint. ex ipsa
iã aeris immutatione colligi-¬
mus. ꝗ uã uis pͥus quã italia
gentili gladio ferienda tra
ris fusus e̾ sanguinẽ coruscare.
Confusio autͣ maris & fluctuũ. nec¬
dũ noua exorta est. s cũ multa
um ñ est qͦd sequant᷑ etiã pauca
que restant. quia sequentium
certitudo: est pͣteritarũ exhibi¬
dicimus. ut ad cautele studium
ur̃e mͣtes euigilent: ne securitate
torpeant. nec ignorantia. langue-¬
scant: s semꝑ eas ⁊ timor sollici¬
.tet. & in bono oꝑe sollicitu do
confirmet: pensantes hoc qd re¬
demptoris nr̃i uoce sub iungit᷑.

Expanded text:
alia jam facta cernimus, e proximo ventura formidamus. Nam gentem super gentem exsurgere, earumque pressuras terris insistere, plus tam in nostris tribulationibus videmus quam in codicibus legimus. Quod terrae motus urbes innumeras subruat ex aliis mundi partibus pene Signa vero in sole, et luna, et stellis adhuc aperte minime vidimus; sed quia haec non longe sint, ex ipsa jam aeris immutatione colligimus. Quamvis prius quam Italia gentili gladio ferienda tradris fusus est, sanguinem coruscantem. Confusio autem maris et fluctuum necdum nova exorta est, sed cum multa um non est quin sequantur et pauca quae restant, quia sequentium rerum certitudo est praeteritarum exhibidicimus, ut ad cautelae studium vestrae mentes evigilent, ne securitate torpeant, ne ignorantia languescant, sed semper eas et timor sollicitet, et in bono opere sollicitudo confirmet, pensantes hoc quod Redemptoris nostri voce subjungitur:
Abbreviated transcription (Latin):
s lucẽ querit: pat ui pendit ertͣ
lucem aliqͥd querere. qͥa ⁊si hab̾e
cetꝰ qd libet potest:sine luce non
potest uidere qd̃ habet. Imitem᷑
falsas diuitias. non terrena do-¬
na. non fugitiuos honores adño
s iuce̾ queramꝰ: nec luce̾ que lo-¬
co claudit᷑ que tempore finitur.
que noctiũ int̾ruptione uaria¬
tur. que anobis cõmunit̃ cũ peccoribꝰ
cernit᷑.s lucẽ que ramꝰ. quã uidere
cũ solis angłis possimꝰ. quã nec

Expanded text:
sed lucem quaerit. Parvipendit extra sed lucem quaerit. Parvipendit extra lucem aliquid quaerere, quia etsi habere caecus quodlibet potest, sine luce videre non potest quod habet. Imitemurfalsas divitias, non terrena dona, non fugitivos honores a Domino, sed lucem quaeramus; nec lucem quae loco clauditur, quae tempore finitur, quae noctium interruptione variatur, quae a nobis communiter cum pecoribus cernitur, sed lucem quaeramus quam videre cum solis angelis possimus, quam nec
Abbreviated transcription (Latin):
ceruir ex siccata deponitur: fre-¬
quentibus suspiriĩs pectus urget:
uirtꝰ deficit. loquentis uerba an¬
helitus int̾cĩdit. Nã et si languor.
desit plerumq sen ibus. ipsa sua
salus egͥtudo ẽ. Itamũdꝰ sannis pri¬
oribus uelut in iuuentute uiguit.¬
transiens audiuit stans il lumi¬
nauit: qͥa ꝑhumanitatẽ suã. uocibꝰ
nre cecitatis. cõpatiendo misertꝰ ẽ.
s lum̃ nobis gre̾ ꝑdiuinitatis
potentia infudit. Et notandum
qͥd cȩco uenienti dicat qͥd tͥ uis
facia : Nũqͥd qͥ lum̃ reddere po¬
terat. qͥd uellet cetꝰ ignorabat:
Q peti uult hoc: qd ⁊ nos petere
⁊ se concedere pͣ noscit. Inportune
nãq ad orationẽ nos ã monet: et
tam̃ dicit. Scit nãq pat̾ ur̃ qͥd
opꝰ sit uobis: antequã petatiᷤ eũ.
Adhoc gͦ reqͥrit ut petat᷑: ad hoc gͦ¬
reqͥrit. ut cor. ad oratione̾ ercitet.
Unde ⁊cecꝰ ꝓtinꝰ ad iungit. Dnẽ ut
uideã. Ecce cetus adñõ ñͣ aurum

Expanded text:
cervix exsiccata deponitur, frecervix exsiccata deponitur, frequentibus suspiriis pectus urgetur, virtus deficit, loquentis verba anhelitus intercidit; nam etsi languor desit, plerumque sensibus ipsa sua salus aegritudo est: ita mundus in annis prioribus velut in juventute viguittransiens audit, stans illuminat, quia per humanitatem suam vocibus nostrae caecitatis compatiendo misertus est. Sed lumen nobis gratiae per divinitatis potentiam infudit. Et notandum quid caeco venienti dicat: « Quid tibi vis faciam? » Nunquid qui lumen reddere poterat, quid vellet caecus ignorabat? Sed peti vult hoc quod et nos petere, et se concedere praenoscit. Importune namque ad orationem nos admonet, et tamen dicit: Scit namque Pater vester quid opus sit vobis, antequam petatis eum . Ad hoc ergo requirit, ut petatur; ad hoc requirit, ut cor ad orationem excitet. Unde et caecus protinus adjungit: Domine, ut videam. Ecce caecus a Domino non aurum,
Abbreviated transcription (Latin):
tura. cęlo & t̾ra durabiliͫeni-
chil in rerũ nat᷑a tã uelocit᷑
quã sermo transit.¬
Uerba enim quo usq imꝑfecta sunt.
uerba non sunt. Cũ uͦ ꝑ fecta fue-¬
rint: omnino iã ñ sunt : qr nec ꝑsici
nͥ transeundo possunt. Ait gͦ. selũ
et terra transibunt: uerba aũ mea
non transibunt Acsi apte dicat. Ome
quod apud uos durabile eͣ: sine im¬
mutatione durabile adetͣnitatem
non est. Et omẽ quod apud me tran¬
sire cernit᷑ fiyũ & sine transitu te¬
nẽtur: quia sine immutabilitate
manentes sententias erpͥmit ms
cernimusquod audiebamus: Nouis co-¬
tidie & crebrescentibꝰ malis. mundꝰ
urget᷑. Ex illa pleb̾ ĩnum̾a multitu¬
dine qͣntiremansentis aspicitis: et ta¬
m̃ ad huc cotidie flagella urgent.
repentini casus q̾pͥmunt. noue uos
et improuise clades affligunt. Sic̃
enĩ in iuuentute uiget corpus. for¬
te & in colume manet pectus. Torosa
ceruix. plena sunt brachia. Inan¬
nis aut̃ senilibꝰ statura curuat᷑

Expanded text:
ra durabilius, et nihil in rerum natura tam velociter quam sermo transit.erba enim quousque imperfecta sunt, verba non sunt; cum vero perfecta fuerint, omnino jam non sunt, quia nec perfici nisi transeundo possunt. Ait ergo: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt. Ac si aperte dicat: Omne quod apud vos durabile est, sine immutanon est, et omne, quod apud me transire cernitur, fixum et sine transitu tenetur, quia sine immutabilitate manentes sententias exprimit meus cernimus quod audiebamus. Novis quotidie et crebrescentibus malis mundus urgetur. Ex illa plebe innumera quanti remanseritis aspicitis; et tamen adhuc quotidie flagella urgent repentini casus opprimunt, novae nos et improvisae clades affligunt. Sicut enim in juventute viget corpus, forte et incolume manet pectus, 1439 torosa cervix, plena sunt bronchia; in annis autem senilibus statura curvatur,
Abbreviated transcription (Latin):
poralis itaq leticiȩ flura restringite.
carnis uoluptates edomate: Os qͥd
animo erp̾senti scło atridet. ex consi¬
deratione et̾ni ignis amares cat:
qͥcqͥd inmente puerilit᷑ hilarescit.
hoc discipline iuuenilis fenstie¬
censura coherceat: ut dũ sponte
temporalia fugitis. ȩt̾na gaudia
sine labore capiatis.¬

Expanded text:
poralis itaque laetitiae fluxa restringite, poralis itaque laetitiae fluxa restringite, carnis voluptates edomate. Quidquid animo ex praesenti saeculo arridet, ex consideratione aeterni ignis amarescat. Quidquid in mente pueriliter hilarescit, hoc disciplinae juvenilis censura coerceat, ut dum sponte temporalia fugitis, aeterna gaudia sine labore capiatis
Abbreviated transcription (Latin):
subdidit. hoc ẽ utiq quod pre¬
misit. Driꝰ enĩ deregni simili¬
tudine thesaurũ inuentu.
pꝰ bonã margaritã ꝓtulit:
pꝰ modũ uͦ inferni penas de-
maloꝵ conbustione narrau̾.
atq in conclusione sub iupx.
Ido omis scriba doctus in reg¬
no cęloꝵ. similis ẽ patri fami.¬
lias ꝓferenti dethes auro suo
noua et uet̾a. Acsi aꝑte di¬
ceret᷑. Iue inscã eccła doctus
p̃dicator. ẽ: qͥ ⁊ noua scit pro¬
ferre desuauitate regni. ⁊ ue¬
tustate dicere detrore suppli-¬
cii: ut uł pene t̾reant. quos
p̾mia ñ in uitant. Audiat
deregno quod amet et audi-¬
at de supplicio unꝰ qͥsq qd̃ ti¬
meat: ut torpentẽ animũ
et t̾re uehem̃t̃ inherentẽ. si a¬
mor ad regnũ ñ trahit. łtimor
minet. Ecce enĩ de gehenne exp̾ssi.¬
one dicit᷑ ibi erit fletꝰ ⁊ stridor
dentiũ. S qͥa p̃sentia gaudia sequnt᷑
tis. Nemo em̃ potest ⁊ hic gaudẽ
cũ scło: ⁊ illic regnare cũ dño. Tem¬

Expanded text:
subdidit, hoc est utique quod praesubdidit, hoc est utique quod praemisit. Prius enim de regni similitudine thesaurum inventum, ac bonam margaritam protulit, postmodum vero inferni poenas de malorum combustione narravit, atque in conclusione subjungit: Ideo omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est patrifamide thesauro suo nova et vetera. Ac si aperte diceretur: Ille in sancta Ecclesia doctus praedicator est, qui et nova scit proferre de suavitate regni, et vetusta dicere de terrore supplicii, ut vel poenae terreant, quos praemia non invitant. Audiat de regno quod amet, audiat de supplicio unusquisque quod timeat ut torpentem animum et terrae vehementer inhaerentem, si amor ad regnum non trahit, vel timor minet. Ecce enim de gehennae expressione dicitur: Ibi erit fletus et stridor dentium. Sed quia praesentia gaudia sequuntutis. Nemo etenim potest et hic gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Domino. Tem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferenti dethesauro suo noua
⁊ uetera. Si ꝑ nouũ et uetus
qd̃ dicit᷑ utrũq testamͣtũ
accipimꝰ abrahã doctũ fuisse
lectu excludim᷑. ad alium
uocam᷑ : qr in eo quod ueritas
dicit. oĩs scriba doctꝰ in regno
cȩloꝵ. similis ẽ patri fami¬
lias intelligi ualet: qͥa nͥ
dehis qͥ fuerant. s de his
qͥ esse ineccła poterant lo¬
queb at᷑. Q tc̃ noua et uet̾a
ꝓferunt cũ utriusq testa¬
menti pͣdicam̃ta. uocibus
et morib locunt᷑ od̾ tam᷑
indelligi ⁊ alit̾ potest. ue¬
tustũ qppe humani gene¬
ris fuit ad inferni claustra
desccdere: ꝓ peccatis fuis supplicia
e terna de lerare. Cui per me¬
diatoris ad uẽtum nouum aliqũ
accessit: ut si hic recte studeat ui-¬
et homo int̾ra editꝰ acorruptibili
uita moriat᷑ incęlo collocandꝰ.
Et uetꝰ itaq est. ut ꝓculpa hu-¬
manũ genus. met̾na pęna in¬
tereat:⁊ nouu̾. ut conuersus
in regnũ uiuat. Quod gͦ incon¬
clusione locutionis sue dñs

Expanded text:
uro suo nova et vetera. Si per novum et vetus quod dicitur, utrumque Testamentum accipimus, Abraham doctum fuisse lectu excludimur, ad alium vocamur. Sed in eo quod Veritas dicit: Omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est patrifamilias, intelligi valet, quia non de his qui fuerant, sed de his qui esse in Ecclesia poterant loquebatur. Qui tunc nova et vetera proferunt cum utriusque Testamenti praedicamenta vocibus et moribus loquuntur. Quod tamen intelligi et aliter potest. Vetustum quippe humani generis fuit ad inferni claustra descendere, pro peccatis suis supplicia aeterna tolerare. Cui per Mediatoris adventum novum aliquid accessit, ut si hic recte studeat viet homo in terra editus, a corruptibili vita moriatur, in coelo collocandus. Et vetus itaque est, ut pro culpa humanum genus in aeterna poena intereat; et novum, ut conversus in regno vivat. Quod ergo in conclusione locutionis suae Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
hebat. Et qͥdem pisces qͥ capti fue¬
rant mutari ñ possunt nos autem
mali capimꝰ. s inbonitatẽ ꝑ mutam.
sollempnitas: ita ut se ñ modico ad¬
dicat. si cui ex hoc conuentu urõ.
de esse contingat. Od gͦ in illa actu¬
rus est die qͥ a conspectu iudicis
rapit᷑ ⁊ abelecłoꝵ societate separat᷑.
qͥ tenebrescit alumine: cruciat᷑ ęt̾na
combustione. Unde ⁊ hanc eandẽ
coͣpatationẽ. dñs sub breuitate aꝑit.
cũ sub iungit. Sic erit in consũma¬
tione scłi. Exibunt angli. et se¬
parabunt malos demedio nistoꝵ.
et mittent eos in caminũ ignis. ibi

Expanded text:
hebat. Et quidem pisces qui capti fuerint mutari non possunt; nos autem mali capimur, sed in bonitate permutamur. solemnitas, ita ut se non modicum addicat, si cui ex hoc conventu vestro deesse contingat. Quid ergo in die illa acturus est, qui a conspectu judicis rapitur, ab electorum societate separatur, qui tenebrescit a lumine, cruciatur aeterna combustione? Unde et hanc eamdem comparationem Dominus sub brevitate aperit cum subjungit: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in ca
Abbreviated transcription (Latin):
tatus est principatꝰ eoꝵ. In ipsa ista
passione qua cetiderant ꝑ mortem
carnis: undete quantũ fuerit culm̃
mentis. Unde hoc nͥ quia conforta¬
tus est principatus eoꝵ. Sed sic
magni forsitan pauci sunt Sub-¬
iunxit. Oinumerabo eos & super
arenã multiplicabunt᷑. Totum
mundum fr̃s aspicite: martyribus
plenus est. Iam pene tot qͥ uide¬
amus non sumus. quot ueritatis
testes habemus. Nõ gͦ numerabi-¬
spitiat : dona autem quȩ ꝑcipit
suꝑ se nichil suis meritis tribu¬
at. ne ad inimicitias erumpat.
Unde & subdit᷑. Non uos me ele¬
gistis. sed ego elegi uos: & posui uos
ut eatis & fructũ afferatis. Posin
ad gram Wlantaui ut eatis uolen

Expanded text:
tatus est principatus eorum. In ista ipsa passione, qua ceciderunt in morte carnis, videte quantum fuerit culmen mentis. Unde hoc, nisi quia confortatus est principatus eorum. Sed sic magni forsitan pauci sunt? Subjunxit: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur . Totum mundum, fratres, aspicite: martyribus plenus est. Jam pene tot qui videamus non sumus quot veritatis testes habemus. Deo ergo numerabispiciat, dona autem quae percipit, super se. Nihil suis meritis tribuat, ne ad inimicitias erumpat. Unde et subditur: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos, ut eatis, et fructum afferatis. Posui ad gratiam, plantavi ut eatis volen
Abbreviated transcription (Latin):
electi milites int̾ catͣuas ad uer¬
santium medias erũpentes. aquã
quam rex desiderauerat in lesi de-¬
tulerunt. S uir flagellis eruditꝰ
semet ipsum ꝓtinus cũ ꝑiculo
militũ aquã desiderasse rep̃hen¬
sicut scriptum est. Libauit eã dño.
In sacrificium qͥppe dñi esfusa aqua

Expanded text:
electi milites inter catervas adverelecti milites inter catervas adversantium medias erumpentes, aquam quam rex desideraverat, illaesi detulerunt. Sed vir flagellis eruditus, semetipsum protinus cum periculo militum aquam desiderasse reprehensicut scriptum est: libavit eam Domino. In sacrificio quippe Domini effusa aqua
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus: ut qͥ peccata de plorat.
ploranda minime cõmittat:
etꝰ pͣlangit uitiũ. ꝑ petrare ui¬
tia timeat. Nã coguandum
sũm oꝑe est. ut qͥ se inlicita memi¬
nit cõmisisse. aqbꝰ dã etiã licitis stu-¬
deat abstinere. quatinus ꝑ hoc condi¬
tori suo satis faciat: ut qͥ cõmisit ꝓhi-
bita. sibi met ipsi abscidere debeat
etiã concessa. et se rep̾hendat in
minimis: quem meminit in maxi¬
mis deliquisse Ilimia sunt que
loquor: si hȩc ex sacri eloqͥi testimo¬
nio non affirmo. Lex certe ueteris
testam̃ti alienã uxorem concupisci
ꝓhibet : a rege uͦ fortia iuberi mili¬
tib uł desiderari aquã ñ penalit᷑
uȩtat  cuncti nouimꝰ. quod da-¬
uid concupiscentiȩ mucrone trans¬
fixus. alienã coniugem & appetiuit
q. abstulit: cuiꝰ culpã digna uerb̾a
sunt secuta. & malũ quod ꝑ petra-¬
uit. ꝑ peniteniȩ lam̃ta correxit.
Qui cũ longe post contra hostiũ
cuneos sederet aquã bibere ex eoꝵ
cisterna ex desiderio uoluit cuiꝰ

Expanded text:
invigilet, et qui peccata deplorat, ploranda minime committat, / et qui plangit vitia, perpetrare vitia timeat. Nam cogitandum summopere est, ut, qui se inlicita meminit commisisse, a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc conditori suo satisfbita sibimetipsi abscindere debeat etiam concessa, et se reprehendat in minimis qui se meminit in maximis deliquisse. Nimia sunt quae loquor, si haec ex sacri eloquii testimoniis non affirmo. Lex certe Veteris Testamenti alienam uxorem concupisci prohibet , a rege vero fortia juberi militibus, vel desiderari aquam, non poenaliter vetat. Et cuncti novimus quod David, concupiscentiae mucrone transfixus, alienam conjugem et concupivit et abstulit . Cujus culpam digna verbera sunt secuta, et malum quod perpetravit, per poenitentiae lamenta correxit. Qui cum longe post, contra hostium cuneos sederet, aquam bibere de Bethleemis cisterna ex desiderio voluit, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
uit. de cȩlo ad locutꝰ est. Ecce nr̃is qͦq
temporibꝰ peccator. & penitens uocem
decelestibꝰ audiuit. Illi dictũ ẽ qͥd me ꝑse¬
peccatũ tuũ. Longe inferior meritis pec¬
cator penitens iste quã paulꝰ S qͥa ad¬
huc hac inre desaulo loqͥmͣ crudelitate
necis anhelantẽ liceat audent̃ dicere:
Qa saulus ꝓpt̾ suꝑbiã uocẽ increpationis.
iste uͦ ꝓpt̃ humilitatẽ uocẽ consolationis
audiuit. Hunc qͥa humilitas strauerat.
diuina pietas erigebat: illũ qͥa suꝑbia
erexerat. diuina seueritas humiliabat.
tate qͥd fecistis. Largitatẽ suꝑnȩ pietatiᷤ
aspicite: & ad misericordẽ iudicem. dũ
adhuc expectat cũ lacrimis uenite.
Considerantes namq quod iustꝰ sit: pec¬
cata urã nolite negligere Consideran¬
tes uͦ qd̾ piꝰ sit: nolite desꝑare ꝑbec¬
uͦ apud dm̃ homini fidutia ds homo.
Est nobis spes magna penitentibꝰ: qͥa

Expanded text:
t. Ecce nostris quoque temporibus peccator et poenitens vocem de coelestibus audivit. Illi dictum est: Quid me persepeccatum tuum. Longe est inferior meritis peccator iste poenitens quam Paulus. Sed quia adhuc in hac re de Saulo loquimur crudelitatem necis anhelante, liceat audenter dicere quia Saulus propter superbiam vocem increpationis, iste vero propter humilitatem vocem consolationis audivit. Hunc quia humilitas straverat, divina pietas erigebat, illum quia superbia erexerat, divina severitas humiliabat. tate quae fecistis. Largitatem supernae pietatis aspicite, et ad misericordem judicem, dum adhuc exspectat, cum lacrymis veconsiderantes namque quod justus sit, peccata vestra nolite negligere; considerantes vero quod pius sit, nolite desperare. Praebet apud Deum homini fiduciam Deus homo, est nobis spes magna poenitentibus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
çie  inͣ obliuione erunt corãme
Pensemꝰ si possumꝰ dispensationẽ
suꝑne pietatis: stantibꝰ si ceciderint.
minatur penã. lapsis uͦ ut surgere
appetant ꝓmittit miscdĩam. Illos
tͣret. nepsumant inbonis: istos refo¬
uet nepsumant in malis. Iustus es.
iram ꝑ timesce ne corruas. Peccator
es : p̾sume demiscdia ut resurgał.
Ecce aut̃ iã lapsi sumꝰ. stare nequa¬
quam ualuimꝰ in prauis nr̃is desi¬
deriis iacemus. S qͥ nos rectos con¬
didit: ad huc expectat & ꝓuocat ut
penitentiam agere digne ñpossu
mus. ñ modũ quoque eiꝰdem pe¬
nitentie cognoscamꝰ. Peniten¬
tiam qͥppe agere est: & ꝑpetrata
mala plangere.& plangenda ñ
ꝑ petrare Nam qͥsic alia deplorat.
ut tamͣ alia cõmittat: ad huc
penitentiã agere aut ignorat.¬
aut dissimulat. Od enĩ ꝓdest

Expanded text:
tiae ejus in oblivione erunt coram me . tiae ejus in oblivione erunt coram me . Pensemus, si possumus, dispensationem supernae pietatis. Stantibus, si ceciderint, minatur poenam; lapsis vero, ut surgere appetant, promittit misecricordiam. Illos terret, ne praesumant in bonis; istos refovet, ne desperent in malis. Justus es, iram pertimesce, ne corruas; peccatos es, praesume de misericordia, ut surgas. Ecce autem iam lapsi sumus, stare nequaquam valuimus, in pravis nostris desideriis iacemus! Sed qui nos rectos condidit, adhuc expectat et provocat, utpenitentmus, nisi modum quoque ejusdem poenitentiae cognoscamus. Poenitentiam quippe agere est et perpetrata mala plangere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia deplorat, ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere aut dissimulat,
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunit᷑ non censent᷑ ut ille ordo uoca¬
ri pͥuato uniꝰ cuiꝰq rei nomine debe¬
Seraphin namq incendium dicimꝰ.
& tamen amore conditoris simul õs
ardent. Cherubin plenitudinem sci¬
entiȩ. & tam̃ qͥ ibi aliqͥo nesci¬
at. ubi ipsũ om̃s simul fontẽ scien¬
nͥ creator. suus eiꝰ m̃ti p̾sideat:
Que enĩ exparte ab omnib
habent᷑ eis pͥuato nomine da-¬
sic alii habent ut habere ab aliis
nequaquã possint. sicut speci¬
ali nomine dominationes et
Sed ecçe dũ cȩlestiũ ciuiumꝰ¬
rimam :ab expositionis nre
ordine longe digressi sumꝰ.
Suspiremꝰ sad eos deqͥbꝰ loqͥmͣ.
s redeamꝰ adnos. Meminisse
& enĩ debemꝰ : qͥa caro sumꝰ.
Laceamꝰ interĩ de secretis cȩli:
s ante conditoris occłos. ma-¬
nu penitentiȩ tͣgamꝰ macu-¬
las pulueris nr̃i. Ecce ipsa
diuina miscdĩa pollicetun.
dicens. Gaudium erit incęlo.
iustus peccauerit :om̃s iusti¬

Expanded text:
communiter non censentur, ut ille ordo vocacommuniter non censentur, ut ille ordo vocari privato uniuscujusque rei nomine debeSeraphim namque incendium diximus; et tamen amore Condardent. Cherubim vero plenitudinem scientiae, et tamen quis ibi aliquid nesciat ubi ipsum omnes simul fontem scien, nisi Creator suus ejus menti praesideat? Quae ergo ex parte ab omnibus habentur, eis in privato nomine dasic alii habent, ut haberi ab aliis nequaquam possint, sicut speciali nomine dominationes et Sed ecce dum coelestium civiumrimamur, ab expositionis nostrae ordinae longe digressi sumus. Suspiremus ergo ad eos de quibus loquimur, sed redeamus ad nos. Meminisse etenim debemus quia caro sumus. Taceamus interim de secretis coeli, sed ante conditoris oculos manu poenitentiae tergamus maculas pulveris nostri. Ecce ipsa divina misericordia pollicetur, dicens: Gaudium erit in coelo justus peccaverit, omnes justi
Abbreviated transcription (Latin):
angłm dicit curre & loquere:dubi¬
um non est. qͥa alius aliũ mittit
Minora uͦ sunt que mittunt᷑.
maiora que mittunt S hoc qͦq
de ipsis agminibꝰ que mittuntur.
certũ tenemꝰ : quia & cum ad nos
ueniunt. sic exteriꝰ implent mini¬
steriũ. ut tamen numquã desint
interiꝰ ꝑ comtemplationem Et mit¬
scriptus est angelicus sp̃s. sumus tam̃
sp̃s ip̃se qͥ ds̃ est circum scriptꝰ non est.
Angłi itaq ꝙ missi ante ipsũ sunt: quia
quolibet missi ueniant intra ipsum
currunt. Sciendũ quoq est: qͥa ple-¬
rũq ipsi beatoꝵ spiium ordines ui¬
cinoꝵ sibi ordinũ uocabula. sorciunt᷑
in ipsis distinctionibꝰ suꝑnoꝵ agminũ
cherubin thronꝰ iungit᷑ sedere etiã
suꝑ cherubin dñs ex uicini agminis
equalitate ꝑhibet᷑. Sic qͥppe in illa sũ¬
ma ciuitate specialia quedã singłoꝵ
sunt: ut tamen s int cõmunia om¬
bet hoc in alio ordine totũ possidet.
Sed idcirco uno eodemq uocabulo

Expanded text:
angelum dicit Curre et loquere, dubium non est quia alius alium mittit. Minora vero sunt quae mittuntur, majora quae mittunt. Sed hoc quoque de ipsis agminibus quae mittuntur certum tenemus, quia et cum ad nos veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen nunquam desint interius per contemplationem. Et mitscriptus est angelicus spiritus, summus tamen spiritus ipse, qui Deus est, circumscriptus non est. Angeli itaque et missi, et ante ipsum sunt, quia quolibet missi veniant, intra ipsum currunt. 14. Sciendum quoque est quia plerumque ipsi beatorum spiritum ordines vicinorum sibi ordinum vocabula sortiuntur. dum in ipsis distinctionibus agminum cherubim thronis junguntur, sedere etiam super cherubim Dominus ex vicini agminis aequalitate perhibetur. Sic quippe in illa summa civitate specialia quaedam singulorum sunt, ut tamen sint communia ombet, hoc in alio ordine totum possidet. Sed idcirco uno eodemque vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim ista ꝑpeti fructuosũ
est. s ista ꝓ xp̃i nomine. ñ solũ
ȩquo animo s: etiam cum exulta¬
tione tolerare. Nam multi here¬
tici nomine xp̃iano animas de¬
cipientes. multa talia patiunt᷑.
s ideo excluduntur ab ista
mercede quia non dictũ est
tantũ beati qui ꝑsecutionẽ pa-¬
tiuntur. s ad ditum est ꝓpter
iusticiam. Ubi antẽ sana fides
non est : non potest ẽe iusticia.
quia iustus exfide uiuit. neq¬
salutis scismatici aliquid sibi
exista mercede ꝓmittant: quia
sumiliter ubi caritas non est:
non potest ẽe̾ iusticia. Dilectio
enim ꝓxim malum ñ oꝑatur.
Quam sihaberent. ñ dilama¬
rent corpus xp̃i quod est ȩccłia.
Queri autẽ potest quid int̾sit
quod ait. cum uobis maledi¬
cent ⁊ dicent omne malũ adu̾¬
sum uos. cum maledicere hoc
sit. malum dicere .s. aliter male¬
dictum iactatur. cũ contume¬
lia coram illo cui maledicitur
sicut dño nr̃o dictũ . ẽ. nonne
uerum dicimus quod samari-¬

Expanded text:
Non enim ista perpeti fructuosum est, sed ista pro Christi nomine non solum aequo animo, sed etiam cum exsultatione tolerare. Nam multi haeretici, nomine christiano animas decipientes, multa talia patiuntur: sed ideo excluduntur ab ista mercede, quia non dictum est tantum, Beati qui persecutionem patiuntur; sed additum est, propter justitiam: ubi autem sana fides non est, non potest esse justitia; quia justus ex fide vivit . Neque schismatici aliquex ista mercede promittant: quia similiter ubi charitas non est, non potest esse justitia. Dilectio enim proximi malum non operatur, quam si haberent non dilaniarent corpus Christi, quod est Ecclesia. Quaeri autem potest quid intersit, quod ait, Cum vobis maledicent, et dicent omne malum adversum vos, cum maledicere, hoc sit malum dicere. Sed aliter maledictum jactatur cum contumelia coram illo cui maledicitur, sicut Domino nostro dictum est: Nonne verum dicimus, quia Samari
Abbreviated transcription (Latin):
mentientes ppter me. Gaudete
⁊ ex ultate: qm̃ merces ur̃a mul¬
ta est in celis. Anmadu̾tat qͥsqͥs
delicias huius scłi ⁊ facultates
rerum temporalium querat
in nomine x p̃iano intrinseeus
ẽẽ beatitudinem nr̃am sicut
de amma ȩccliastica ore ꝓpħico
dicitur. omnis pulchritudo filiȩ
regis intrinsecus. Nam extrinse¬
cus maledicta ⁊ ꝑsecutiones ⁊ de¬
tractiones ꝓmittuntur. Deqͥb
titur incorde patientium. eorũ
qui iam possunt dicere głamur
intribulationib scientes qm̃
tribulatio patientiam oꝑatur.

Expanded text:
audete et exsultate, quoniam merces vestra multa est in coelis. Animadvertat quisquis delicias hujus saeculi et facultates rerum temporalium quaerit in nomine christiano, intrinsecus esse beatitudinem nostram; sicut de anima ecclesiastica ore prophetico dicitur: Omnis pulchritudo filiae regis intrinsecus : nam extrinsecus maledicta et persecutiones et detractiones promittuntur: de quibs, quae sentitur in corde patientium, eorum qui jam possunt dicere, « Gloriamur in tribulationibus; scientes quoniam tribulatio patientiam operatur,
Abbreviated transcription (Latin):
celorum. Sunt autẽ om̃s iste oc¬
to sententie. Iam enim cetera
compellans. loqͥtur ad illos qͥ
aderant dicens. Beati eritis eñ
uobis maledicent. ⁊ ꝑsequent᷑
uos. Suꝑiores autẽ sententias
generaliter dirigebat. Non e¬
nim dixit beati pauꝑes sp̃u.¬

Expanded text:
. Sunt autem omnes istae octo sententiae. Jam enim caetera compellans loquitur ad illos qui aderant, dicens: Beati eritis, cum vobis maledicent, et persequentur vos. Superiores autem sententias generaliter dirigebat: non enim dixit, Beati pauperes sp
Abbreviated transcription (Latin):
compleantur. ⁊ tanquã redeat᷑
⁊ hereditatẽ accipimuf ⁊ consolam᷑
⁊ pascimur ⁊ miscd̾iam conseqͥm᷑.
⁊ mundam᷑. ⁊ pacificamur. atq ita
ꝑfectiores extrinsecus illatas mo¬
lestias ꝓueritate ⁊ iusticia susti¬

Expanded text:
compleantur, et tanquam redeatur et haereditatem accipimus, et consolamur, et pascimur, et misericordiam consequimur, et mundamur, et pacificamur, atque ita perfecti omnes extrinsecus illatas molestias pro veritate et justitia susti
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia bonorum oꝑũ. ualẽs
ad contemplandũ illud sũmũ bo¬
num quod solo puro ⁊ sereno m¬
tellectu cerni potest. Postrema ÷
septima ipsa sententia. id÷ con¬
tẽplatio ueritatis. pacificans
totum hominẽ ⁊ suscipiens simi¬
litudinem di quȩ ita concludit᷑.
beati pacifici. qm̃ ipsi filii dei uo¬
cabuntur. O ctaua tanqͥm ad ca

Expanded text:
conscientia bonorum operum valens conscientia bonorum operum valens ad contemplandum summum illud bonum, quod solo puro et sereno intellectu cerni potest. Postremo est septima ipsa sapientia, id est contemplatio veritatis, pacificans totum hominem, et suscipiens similitudinem Dei, quae ita concluditur: Beati pacifici; quoniam ipsi filii Dei vocabuntur. Octava tanquam ad
Abbreviated transcription (Latin):
tationib efficiatur indocilis. Inde
iam incipit scire. qͥb nodis scłi
huiꝰ post carnalem consuetudinẽ
ac ꝑeccata teneatur. Itaq in hoc
t̾cio gradu in qͦ scientia. ẽ luget᷑
amissio sũmi boni qͥa inheret᷑
extremis. In quarto autẽ gradu
labor est. ubi uehem̃ter incũbit᷑.
ut sese ammus euellat ab eis. qͥb
pestifera dulcedine innexus est.
hic gͦ esurit᷑ ⁊ sicit᷑ iusticia ⁊ mul¬
tum ẽ necessaria fortitudo. qͥa
ñ reliquitur sine dolore. qd̾ eñ
dilectione retinetur. Quinto
autẽ gradu ꝑseuerantib in la-¬
bore datur euadendi consilium.
quia nisi quisq adiuetur asuꝑi¬
ore nullomͦ sibi est idoneus. ut sese
tantis miseriarũ implicam̃tis expe¬
diat. Est autẽ iustũ consiliũ. ut qͥ se
apotentiore aduuari uult. adiu¬
uet infirmiorem in quo est ipse
potentior. Itaq beati misericor.¬
des. qm̃ ipsoꝵ miserebit᷑. Serto gͣ¬
du est cordis mundicia de bona

Expanded text:
tationibus efficiatur indocilis. Inde tationibus efficiatur indocilis. Inde jam incipit scire quibus nodis saeculi hujus per carnalem consuetudinem ac peccata teneatur: itaque in hoc tertio gradu, in quo scientia est, lugetur amissio summi boni, quia inhaeretur extremis. In quarto autem gradu labor est, ubi vehementer incumbitur ut sese animus avellat ab eis quibus pestifera dulcedine innexus est: hic ergo esuritur et sititur justitia, et multum necessaria est fortitudo; quia non relinquitur sine dolore quod cum delectatione retinetur. Quinto autem gradu perseverantibus in labore datur evadendi consilium; quia nisi quisque adjuvetur a superiore, nullo modo sibi est idoneus ut sese tantis miseriarum implicamentis expediat: est autem justum consilium, ut qui se a potentiore adjuvari vult, adjuvet infirmiorem in quo est ipse potentior: itaque Beati misericordes; quia ipsorum miserebitur. Sexto gradu est cordis munditia, de bona
Abbreviated transcription (Latin):
beati iites. qm̃ uos possidebitis
terrã. s qm̃ ipsi possidebitͣis t̾rã.
⁊ ita ceteras usq ad octauã sen¬
tentiam. ubi ait beati qͥ ꝑsecu¬
tionem patiuntur ꝓpt̾ iusticiã
qm̃ ipsorum est regnũ celorum
Inde iam incipit loqui p̃sentes
cõpellans. cum ⁊ illa quȩ supra
dicta sunt. ad eos etiam ꝑtinerẽt¬
qui p̃sentes andiebant. ⁊ hec pꝰea
que uidentur p̾sentib specialit̾
dici ꝑtineant. etiã ad illos qͥ absẽ¬
tes uel pꝰ futuri erant. Quappt̾
iste sententiarũ numerus diligẽ¬
ter considerandꝰ ÷ Incipit emm
beatitudo ab humilitate. Beati
pauꝑes sp̃u. idest ñ inflatidũ
se diuine auctoritati subdit ani¬
ma timens post hanc uitam ne
ꝑgat ad penas: etiam siforte in
hac uita sibi beata ẽẽ uideatur.
Inde uenit ad diuinarũ scͥptura¬
rum cognitionẽ. ubi oportet eã
semnitã p̃bere pietati. ne id quod
imperias uidetur absurdũ uitu¬
ꝑare audeat. ⁊ ꝑuicacib concer¬

Expanded text:
m vos possidebitis terram, sed quoniam ipsi possidebunt terram; et ita caetera, usque ad octavam sententiam, ubi ait: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum. Inde jam incipit loqui praesentes compellans, cum et illa quae supra dicta sunt ad eos etiam qui praesentes audiebant, et haec postea, quae videntur praesentibus specialiter dici, pertineant etiam ad illos qui absentes vel post futuri erant. Quapropter iste sententiarum numerus diligenter considerandus est. Incipit enim beatitudo ab humilitate: Beati pauperes spiritu, id est, non inflati, dum se divinae auctoritati subdit anima, timens post hanc vitam ne pergat ad poenas, etiamsi forte in hac vita sibi beata esse videatur. Inde venit ad divinarum Scripturarum cognitionem, ubi oportet eam se mitem praebere pietate, ne id quod imperitis videtur absurdum vituperare audeat, et pervicacibus concer
Abbreviated transcription (Latin):
ce intrinsecus constituta atq
firmata. quascũq ꝑsecutiones
ille qui foras missus est. form¬
secus concitauerit. auget głam.
quȩ scđm dm̃ est. ñ aliquid in
illo edificio labefactans. s defi¬
cientib machinis suis innotes¬
cere faciens. quanta firmitas
intus extructa sit. Beati qui

Expanded text:
ce intrinsecus constituta atque ce intrinsecus constituta atque firmata, quascumque persecutiones ille qui foras missus est, forinsecus concitaverit, auget gloriam quae secundum Deum est; non aliquid in illo aedificio labefactans, sed deficientibus machinis suis innotescere faciens quanta firmitas intus exstructa sit. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
tur. In pace ꝑfectio est ubi
nichil repugnat. Et ideo filii
dei pacifici: qm̃ nichil resistit
deo. Et utiq filii similitudi¬
nem patris habere debent.
P acifici autem in semetipsis
sunt. qui om̃s animm sui motꝰ
componentes. ⁊ subitientes ra¬
tioni. id est menti ⁊ spũi. car¬
nalesq concupiscentias habẽ¬
tes edomitas. fiunt regnum
dei. In quo ita sunt ordinata
omnia. ut id quod est in
homine p̾cipuũ : excellens
hoc impetret. ceteris ñ reluc¬
tantib quȩ sunt nobis besti.¬
isq cõmunia atq il ipsũ
qd̃ excellit in homine. id.ẽ.
mens ⁊ ratio subiciatur potiori
quod est ipsa ueritas. unigeni¬
tus dei filius. Neq enim imꝑa-¬
re inferiorib potest. nisi suꝑio¬
ri se ipse subiciat. Et hȩc est
pax quȩ dat᷑ in t̾ra hominibus
bonȩ uoluntatis. hec uita con-¬
sũmati ꝑfectiq sapientis. De
huiꝰmodi regno spatiatissimo
⁊ ordinatissimo missus est foras
dinatisq dominatur. Hac pa-¬

Expanded text:
tur. In pace perfectio est, ubi tur. In pace perfectio est, ubi nihil repugnat; et ideo filii Dei pacifici, quoniam nihil resistit Deo, et utique filii similitudinem patris habere debent. Pacifici autem in semetipsis sunt, qui omnes animi sui motus componentes et subjicientes rationi, id est menti et spiritui, carnalesque concupiscentias habentes edomitas, fiunt regnum Dei: in quo ita sunt ordinata omnia, ut id quod est in homine praecipuum et excellens, hoc imperet caeteris non reluctantibus, quae sunt nobis bestiisque communia; atque idipsum quod excellit in homine, id est mens et ratio, subjiciatur potiori, quod est ipsa veritas unigenitus Filius Dei. Neque enim imperare inferioribus potest, nisi superiori se ipse subjiciat. Et haec est pax quae datur in terra hominibus bonae voluntatis ; haec vita consummati perfectique sapientis. De hujusmodi regno pacatissimo et ordinatissimo missus est foras dinatisque dominatur. Hac pa
Abbreviated transcription (Latin):
et̾na leticia ꝑfurantur. Beati
qui esurnint ⁊ sitiunt iasticiã
quia ipsi saturabunt᷑. Iamistoᷤ
amatores dicit ueri ⁊ in coneus¬
si boni. Illo enim cybo satura¬
buntur. de quo ipse dñs dicit.
meus cibus est ut faciam uo¬
luntatem patris mei qd̃ est
iusticia ⁊ illa aqua de qua qͥsqͥs
biberit ut idem dicit fiet in eo
fons aquȩ salientis in uitam
ȩt̾nam. B eati misericordes qͥa
ipsorum miserebitur. Beatos
ẽẽ dicit. qui subueniunt mi¬
seris. qm̃ ita eis rependetur.
ut de miseria lib̾entur. Bea¬
timundo corde qm̃ ipsi dm̃ ui¬
debunt. Quã gͦ stulti sunt.
qui dm̃ istis exteriorib oculis
querunt cum corde uideatur.
sicut alibi scͥptum est. ⁊ insim¬
plicitate cordis querite illum.
Hoc est enim mundũ cor qd̵̃
est simplex cor. Et quẽad modũ
lumen hoc uideri non potest.
nͥ oculis mundis. ita nec d̾s ui¬
detur nisi mundum sit illud
quo uideri potest. Beati pa¬
cifici qm̃ ipsi filii dei uocabũ¬

Expanded text:
aeterna laetitia perfruantur. 6. Beati aeterna laetitia perfruantur. 6. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabuntur. Jam istos amatores dicit veri et inconcussi boni. Illo ergo cibo saturabuntur, de quo ipse Dominus dicit, Meus cibus est ut faciam voluntatem Patris mei, quod est justitia: et illa aqua, de qua quisquis biberit, ut idem dicit, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . 7. Beati misericordes; quoniam ipsorum miserebitur. Beatos esse dicit qui subveniunt misseris, quoniam eis ita rependitur, ut de miseria liberentur. 8. Beati mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Quam ergo stulti sunt qui Deum istis exterioribus oculis quaerunt, cum corde videatur, sicut alibi scriptum est, Et in simplicitate cordis quaerite illum . Hoc est enim mundum cor, quod est simplex cor: et quemadmodum lumen hoc videri non potest, nisi oculis mundis; ita nec Deus videtur, nisi mundum sit illud quo videri potest. 9. Beati pacifici; quoniam ipsi filii Dei vocabun
Abbreviated transcription (Latin):
Beati mites: qm̃ ipsi heredita¬
te possid ebunt t̾ram Illam cre¬
do terram de qua in psalmis
dicitur. Spes mea estu: portio
mea in t̾ra uinentiũ. Significat
enio quandam soliditatẽ: sta¬
bilitatem hereditatis ꝑpetuȩ.
ubi anima ꝑbonum affectum
tanquam locosuo requiescit.
sicut corpus in t̾ra. ⁊ in de cibo
suo alitur sicut corpus ext̾ra.
Ipsa est requies ⁊ uita sc̃orum.
Mites autẽ sunt qͥ cedunt ĩꝑ¬
bitatib ⁊ ñ resistunt malo. s
uincunt in bono malũ. Rixã¬
tur gͦ iimites ⁊ dimicant ꝑt̾renis
.temporalib reb Beati autem
mites qm̃ ipsi hereditate possi¬
debunt t̾ram. de qua pelli non
posunt. Beati lugentes: qm̃
ipsi consolabunt᷑. Luctus est tri¬
sticia de amissione carorũ. Con¬
l̾isi autem ad dm̃ ea quȩ in hoc
mundo cara amplectaebant᷑
amitcunt. Non enm gaudẽt
his reb quib ante gaudebãt.
⁊ donec fiat millis amor. ȩt̾noꝵ.
nonnulla mestitia sautiant᷑.
natur. id est consolator. ut

Expanded text:
Beati mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram: illam credo terram, de qua in Psalmo dicitur, Spes mea es tu, portio mea in terra viventium . Significat enim quamdam soliditatem et stabilitatem haereditatis perpetuae, ubi anima per bonum affectum, tanquam loco suo requiescit, sicut corpus in terra; et inde cibo suo alitur, sicut corpus ex terra: ipsa est requies et vita sanctorum. Mites autem sunt qui cedunt improbitatibus, et non resistunt malo, sed vincunt in bono malum . Rixentur ergo immites, et dimicent pro terrenis et temporalibus rebus: Beati autem mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram, de qua pelli non possint. 5. Beati lugentes; quoniam ipsi consolabuntur. Luctus est tristitia de amissione charorum: conversi autem ad Deum, ea quae in hoc mundo chara amplectebantur, amittunt: non enim gaudent his rebus, quibus ante gaudebant; et donec fiat in illis amor aeternorum, nonnulla moestitia sauciantur:natur, id est consolator, ut
Abbreviated transcription (Latin):
i queritur quid significet
mons bene intellit᷑ signi¬
ficare maiora p̃cepta iusticie
quia minora erant quȩ iudeis
temporum. dedit minora p̃-¬
cepta ppło quẽ timore adhuc
alligari oportebat. & ꝑ filiũ
suum maiora popło quẽ cari¬
tate iam lib̾ari conuenerat.
Cum autẽ minora inmorib
maiora maiorib dantur. ab eo
dantur. qui solus nouit con¬
gruentẽ suis temporib gene¬
rihumano exhibe medicinã.
ꝓpt̾ regnum t̾renũ ab eodẽ
uno deo qͥ fecit celũ ⁊ t̾ram.
montes di. & hoc bene signifi¬
cat. quod ab uno magistro solo
docendis t̾antis reb. ideo docet᷑
in monte. Sedens autẽ docet.
quod ꝑtinet ad dignitatẽ ma¬
gisterii Et accedunt ad eñ disci¬
puli ut audiendis illius u̾bis
hĩ ee̾nt etiam corpore uicmo¬
res. qui p̃ceptis implendis animo
ꝓpinquabant. Aperit os suũ:¬
& docet eos dicens. Ista circũlo¬
cutio qua scribit᷑. & aꝑiens
os suum. fortasse ipsa mtora cõ¬
mndat aliqͣnto longiorẽ futurũ

Expanded text:
i quaeritur quid significet mons, bene intelligitur significare majora praecepta justitiae; quia minora erant quae Judaeitemporum dedit minora praecepta populo quem timore adhuc alligari oportebat, et per Filium suum majora populo quem charitate jam liberari convenerat. Cum autem minora minoribus, majora majoribus dantur, ab eo dantur qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. propter regnum terrenum ab eodem uno Deo, qui fecit coelum et terram. montes Dei : et hoc bene significat, quod ab uno magistro solo docendis tantis rebus idoneo, locetur in monte. Sedens autem docet, quod pertinet ad dignitatem magisterii: et accedunt ad eum discipulhi essent etiam corpore viciniores, qui praeceptis implendis animo pinquabant. Et aperiens os suum, docebat eos, dicens. Ista circumlocutio qua scribitur, Et aperiens os suum, fortassis ipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum
Abbreviated transcription (Latin):
fir mam̃tis ubi habitat sempi¬
t̾na iusticia. in quorum cõpara¬
tione dicitur t̾ra anima iniqua
cui peccanti dictum est. t̾ra es
⁊ in terrã ibis. De his celis dicit
qui gaudent sp̃ualib bonis. s
omni ex parte ꝑficietur. cum
etiam morale hoc induerit in¬
mortalitatem.

Expanded text:
firmamentis, ubi habitat sempifirmamentis, ubi habitat sempiterna justitia. In quorum comparatione terra dicitur anima iniqua, cui peccanti dictum est: Terra es, et in terram ibis . De his coelis dicit qui gaudent spiritalibus bonis. Sed ex omni parte perficietur, cum etiam hoc mortale induerit immortalitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
alii dicebant ñ. s seducit ppłm.
ꝑ sequi autem est uim inferre.
uel insidiis appetere. quod fecit qͥ
eum tradidit.⁊ qui eum crucifi¬
xerunt. Sane quod etiam hoc
non est nude positum ut dicere¬
tur. & dicent omne malũ adu̾¬
sum uos. s additum est menti¬
entes. additum etiam ꝓpter
me. ꝓpter eos additũ puto. qͥ
uolunt de ꝑsecutionib ⁊ de
famȩ suȩ turpidine gloriari
⁊ ideo dicere ad se ꝑtinere xp̃m¬
quod illa multa de illis dicunt᷑
mala cum & uera dicantur.
quando de illorum errore di¬
cuntur. ⁊ si aliquando etiam
non nulla falsa iactantur. qd̾
temeritate hominum plerũq
patiuntur. Non enim xp̃m se¬
quitur. qui ñ scd̾m uerã fidẽ
⁊ catholicam disciplinã xp̃ianꝰ¬
est in celis. Non hic celos dicit
puto suꝑiores partes huius ui¬
sibilis munddi. Non enĩ merces
nr̃a que in concussa ⁊ ȩt̾na ẽẽ
debet in rebus uolubilib ⁊ tẽ¬
poralib collocanda est. s in ce¬
lis dictum puto in sp̃ualib

Expanded text:
 dicebant, Non, sed seducit populum . Persequi autem, est vim inferre, vel insidiis appetere: quod fecit qui eum tradidit, et qui eum crucifixerunt. Sane quod etiam hoc non est nude positum, ut diceretur, Et dicent omne malum adversum vos, sed additum est, mentientes; additum etiam, propter me: propter eos additum puto, qui volunt de persecutionibus et de famae suae turpitudine gloriari; et ideo dicere ad se pertinere Christum, quia multa de illis dicuntur mala; cum et vera dicantur, quando de illorum errore dicuntur: et si aliquando etiam nonnulla falsa jactantur, quod temeritate hominum plerumque patiuntur. Non enim Christum sequitur, qui non secundum veram fidem et catholicam disciplinam Chria est in coelis. Non hic coelos dici puto superiores partes hujus visibilis mundi. Non enim merces nostra, quae inconcussa et aeterna esse debet, in rebus volubilibus et temporariis collocanda est; sed in coelis dictum puto in spiritalibus