comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut taile aliquid : dũ illud agit. ali¬
ud potest cogitare : Verbi grã: Vult
facere furtũ: cogittit se acturc̃i poe¬
nitentiã: P rofert falsum testimo¬
niũ: forsitan de penitentia quã
agere debet cogitat : Dũ aut̃ forni¬
catur : ita pre om̃ib peccatis tota
mens absorbet᷑ incoitũ. totũq ani¬
mũ uoluptas corporis itti facit cap¬
tiuũ Atq seruũ sibi: ut totus sit
homo cardieus. nihil ualens cogita¬
re : pret̃ qđ delectatio corporis agit
est a tempore baptismatis. quem
habetis adõ. et non estis urĩ: Supe¬
rius dixit tẽplũdĩ Hic sp̃sscĩ: quia
in substantia idem est sp̃s sc̃p̃ qđ
bittit pater. habitat et filius.:
quia sicut sunt unius substantiȩ.
unius deitaitis: ita in separtibiles
Quanidocũq animus et delecititio
trahit nos adlibidinẽ. ł aliquod

Expanded text:
aut aliquid tale, dum illud agit, aliaut aliquid tale, dum illud agit, aliud potest cogitare, verbi gratia: Vult facere furtum, cogitat se poenitentiam acturum: profert falsum testimonium, forsitan de poenitentia quam agere debet, cogitat. Dum autem fornicatur, ita prae omnibus peccatis tota mens absorbetur in coitu, totumque animum voluptas corporis ita facit captivum atque servum sibi, ut totus sit homo carneus nihil valens cogitare, propter quod delectatione corporis agit.est? a tempore baptismatis, quem habetis a Deo et non estis vestri? Superius dixit, templum Dei, hic Spiritus sancti, quia in substantia idem est Spiritus sanctbitat Pater, habitat et Filius: quia sicut sunt unius substantiae, uniusque Deitatis, ita inseparabiles sunt. Quandocunque animus et delectatio trahit nos ad lib
Abbreviated transcription (Latin):
Nondixit pugnate fornicationẽ :
sed fugite: Cũ erum multa sint
uitiai contrei quae pugnare debeci¬
mꝰ. Uerbi grã. Sicut contra ebrie¬
tatẽ. et gulositatẽ. abstinendo
modo contra alia id÷ contra for¬
nicationẽ. non p̃cipit᷑ nobis pugna¬
re sed fugere: quia nullo modo
melius uittri potest : Debemus
enĩ fugere locũ. et declinare
ꝑsonas. quib fcicile fornicatio
suggeritur : et quęrere multitu¬
dinẽ bonorũ hominũ. quorum
reuerentia timetimus fornicci¬
tionẽ ꝑpetrtire: licet concupis¬
centia nobis suggerat : O mẽ
peccatũ qđ cũq. fecerit homo:
extra corpus est
ues male. adulteriũ. fornicatio ho
nullũ fiat peccatũ nisi corpore
delectante. et cuuma consentien¬
te : quare apłs dicat omĩa pec¬
cata extra corpus eẽ. solumq
peccatũ fornicationis incorpore
corisistere : Qucie hoc modo solui¬
tur : Quia ad exciggerandum
peccata quasi extra corpussurq̃ n¬
Dum eni facit furtũ. homicidiũ.

Expanded text:
Non dixit, pugnate contra fornicationem, sed fugite. Cum enim multa sunt vitia contra quae pugnare debeamus, verbi gratia, sicut contra ebrietatem et gulositatem, abstinendo modo contra alia, contra fornicationem non praecipitur nobis pugnare, sed fugere, quia nullo modo melius vitari potest. Debemus enim fugere locum et declinare personas, quibus facile fornicatio suggeritur, et quaerere multitudinem bonorum hominum, quorum reverentia timeamus fornicationem perpetrare, licet concupiscentia nobis suggerat. Omne enim peccatum, quodcunque fecerit homo, extra corpus est; nes malae, adulterium, fornicatio, honullum peccatum fiat nisi corpore delectante et anima consentiente, quare Apostolus dicat omnia peccata extra corpus esse, solumque peccatum fornicationis in corpore consistere? Quae hoc modo solvitur, quia ad exaggerandum peccata quasi extra corpus sunt. Dum enim facit furtum, homicidium,
Abbreviated transcription (Latin):
N Omĩ quidem tẽ¬
pore ortitidũ ÷ nobis: orationiq¬
debemus insistere : Sed tunc ac¬
ceptior. ẽ. dõ orcitio: quanido
corpore et corde ꝓfertur : Cũ enĩ
quis etic̃ concessanit̃ tangit: hos
tendit se uelle accipere quod p̃catur . n¬
Et iterũ reuertimini in idipsum.
id adlicitũ coitũ iConsiliũ dat
coniugatis. ut post dies orationis
ad usum naturailẽ reuertanit᷑:
exponens causcĩ quare hoc pre¬
cipiat i
Ne tẽptet in qͥt uossattincis
siue dicibolus: ꝓpt̾ in continentiã urãm
Videlicet ne uno subtrthente.
alt̃ fornicet᷑. et sattinas locum
temptandi inueniat: Hoc aut̃ dico
quia non precipio sed ꝑmitto ⁊
Volo aut̃ om̃s homines. eẽ. sicut¬
meipsum.: id÷ si fieri pos¬
set. uellem om̃s homines eẽ. uir¬
giaes sicut egosum : et a mare
uirginitatẽ sicut etego amo ⁊¬

Expanded text:
 Omni quidem tempore orandum est nobis, orationique insistere debemus, sed tunc acceptior est Deo nostra oratio, quando mundo corde et corpore profertur. Cum enim quis etiam concessa non tangit, osaccipere quod precatur. Et iterum revertimini in idipsum, id est ad licitum coitum. Consilium dat conjugatis, ut post dies orationis ad usum naturalem revertantur, exponens causam quare hoc praecipiat: Ne tentet, inquit, vos Satanas, sive diabolus, propter incontinentiam vestram; videlicet ne uno subtrahente, aliter fornicetur, et Satanas locum tentandi inveniat. Hoc autem dico quia non praecipio, sed permitto. Volo enim omnes hominesmeipsum, id est, si fieri posset, vellem omnes homines esse virgines, sicut ego sum, et amare virginitatem, sicut ego amo. C
Abbreviated transcription (Latin):
luntati oboedire debemus. Cuius
sanguine redẽpti sumus: sicut
sequentia manifestanti Pulsa¬
t corpus delectatione. ł uult ani¬
ma conseritire: debet rationa¬
bilittis animȩ ad se redire Acdieo
Quid cogittis: Quid estimaris:
Quouis ire: Non es tucie potestas
sed xpĩ seruus es qui te redemit o¬
ciosissimo scaguine suo. adicibolia¬
tiuitate : Utquid iterũ uis capti¬
ri adicibolo et eius potesttiti sibu
qui tibi in primo pareate omnẽ
głam abstulit: Dũ tcilia cȩper
cogittre. omĩpotentis dĩ grã ꝓte¬
tus: euadet laqueos incetitiuȩ i¬
lectationis  łmpti enĩ estis pͥo
O.non duro neq argenti
sed scinguine xpĩ : Ille qui emit
siue redimit᷑: captiuus tenebu
Et seruus est illius : a quo redimitir
Sic genus humciniũ captiuũ tene¬
batur adicibolo seruusq ent di¬
aboli: qm̃ accipiendo dulcedit
pomi uetiti. uendiditq seme tisi
illi: Redẽptus uero sanguine xep
illius seruus ÷ eiusq uolunttiti h¬
tẽperare debet : Glorificcite

Expanded text:
ebemus, cujus sanguine redempti sumus, sicut sequentia manifestant. Pulsatur corpus delectatione, vult anima consentire, debet rationbilitas animae ad se redire ac dicere: Quid cogitas? quid aestuaris? quo vis ire? Non es tuae potestatis, sed Christi servus es, qui te redemit pretiosissimo sanguine suo a diaboli captivitate: utquid iterum vis captivari a diabolo, et ejus potestati subdi, qui tibi in primo parente omnem gloriam abstulit? Dum talia coeperit cogitare, omnipotentis Dei gratia protectus evadet laqueos incentivae delectationis. Empti enim estis pretio magno, non auro, neque argento, sed sanguine Christi. Ille qui emitur sive redimitur, captivus tenetur, et servus est illius a quo redimitur. Sic genus humanum captivum tenebatur a diabolo, servusque erat diaboli, quoniam accipiendo dulcedinem pomi vetiti, vendidit semetipsum illi. Redemptus vero sanguine Christi, illius servus est, ejusque voluntati obtemperare debet. Glorificate
Abbreviated transcription (Latin):
re. quia dulatur et fauta lon
alicui: sed publice in crepabau
N eq in occasione auariecste selo¬
uimus ut ꝓpt̃ cupidititẽ p̃dles¬
remus uobis : Tanquã si nitroe
fouent filios suos
sub audis et non alienos: itc dilit¬
mus uos Solent mulieres luesi¬
se diuites et in continentes comti¬
re paruulos suos aliis mulitrbis
ad nutriendũ : Quce lict pabi¬
lũ eis ministrenit: tamen noneo
affectu diligunt eos ut ꝓpriosisꝗ
ut mercedem temporalem acen¬
ant: Pseudo ergo apłi non affi¬
tu materrio diligebant eos. sedit
lucra temporalia abeis reciperear
Apłs autẽ paulus sotuq eius nonio
nutrix eius aliena diligebat eossqu
Memores estis frs laborisnr̃i ⁊ fatgas

Expanded text:
re, qui adulatur et favet aliorum alicui, sed publice increpabant. Neque in occasione avaritiaeimus, aut propter cupiditatem praedicaremus vobis. Tanquam si nutrix foveat filios suos, subaudis non alienos, ita diligimus vos. Solent mulieres luxuriosae divites et incontinentes committere filios suos aliis mulieribus ad nutriendum, quae licet pabulum eis ministrent, tamen non eo affectu diligunt illos ut proprios, sed ut mercedem temporalem accipiant. Pseudo ergo apostoli non affectu materno diligebant eos, sed ut lucra temporalia ab eis acciperent. Apostolus autem Paulus sociique ejus non ut nutrix aliena diligebant illos,Memores estis, fratres, laboris nostri et fatiga
Abbreviated transcription (Latin):
ta: et syna mons ẽ in arabia : Da¬
mascus uero qui interpretatur san¬
giunẽ bibens uel effundens. quia
ibi interfectusẽ abel acain: ubi
da mascũ. significat nouũ testa¬
mentũ. ubiꝰ continetur passio xpĩ.i
Abut ergo apłs in arabiã: quia scru¬
tatus ÷ legẽ et ꝓphetas. et inuenit

Expanded text:
enta, et Sina mons est in Arabia. Damascus vero, quae interpretatur sanguinem bibens vel effundens, quia ibi interfectus est Abel a Cain, ubi Damascum, significat Novum Testamentum ubi continetur passio Christi. Abiit ergo Apostolus in Arabiam, quia scrutatus legem et prophetas, ibi invenit
Abbreviated transcription (Latin):
non uenisse hierosolimã nisi
post tres annos: cum iN
aiabus apostoloru le fit ir coi
costuam baptizatuse. de cepissoe¬
plicuse in sinagogis ucdeor unde
ius sexeruint contti eum nideru
ilmni. Quae questioͦ ita soluen
e : Non uent in quit hiero solimã
alipostolos grã uisitandicos
na causa discendi sicuthic habe¬
ns ueni hierosolimã. sicut adaliã
aum lib& ciuitutẽ irem ibimeo
itnere issem: uerbi grã in sama¬
pam aut in bethleem : Dequa
uice: dicit lucas in actib a posto

Expanded text:
non venisse Hierosolymam, nisi post tres annos, cum in Actibus apostolorum legatur quia, postquam baptizatus est, coepit praedicare in Synagogis Judaeorum, insurrexerunt contra eum Judaei, ob solymam? Quae quaestio ita solvenda est: Non veni, inquit, Hierosolymam ad apostolos gratia visitandi eos, neque causa discendi, sicut nec hic habenis veni Hierosolymam, sicut ad aliam quamlibet civitatem irem, si in meo itinere esset, verbi gratia, ut in Samariam aut in Bethleem. De qua vice dicit Lucas in Actibus aposto
Abbreviated transcription (Latin):
uum ꝓpc̃ dominica resurrectionẽ:
quae occaua die caelebraet ẽ : łt
quia apłs doctrinaueteris et no¬
ui tescamenti repletur: id eo non
eguit amplius manere cũ petro
nisi quindecim diebus

Expanded text:
Dominicam resurrectionem, quae octava die celebratur. Et quia Apostolus doctrina Veteris et Novi Testamenti repletus erat, ideo non indiguit amplius manere cum Petro, nisi quindecim diebus
Abbreviated transcription (Latin):
& mansi apud eũ dieb quindecim
susi ct expleto triennio in arabiã
& damascum: uenit hierosolimã
altera uice uidere petrum: noN
causa discendi : sed causa cõmen¬
dandae caritatis. & ut humilita¬
tis feormam p̃ber& aliis. dum ho¬
norem prestitit priori a postolo⁊¬
& ex hoc appar& eum non causa
discendi uenisse : qui intã paucis
diebus nenpoterat doceri: Dicit
beatus hieronimus: Quidmihi
ꝓd ÷ si audio paulum isse arabiã
& reuersum eẽ damascum. si nes¬
lequi sieut & in asia: Idõq ñ dicit
scriptura quid ibi fecerit: Sedsi
ꝑpendimus interpraetationẽ nomi¬
nũ: itus et reditus illius aliquid
utilitatis nobis innuere ꝓoterit. ⁊
Quod enĩ ꝑ arabiã intelligimus ue¬
tus testaimentũ : ipse a postolus ali

Expanded text:
pud eum diebus quindecim. scum, et expleto triennio in Arabia et Damasco, venit Hierosolymam altera vice videre Petrum, non causa discendi, sed causa commendandae charitatis, et ut humilitatis formam praeberet aliis dum honorem praestitisset priori apostolo. Ex hoc apparet eum non causa discendi venisse, quia in tam paucis diebus non poterat doceri, etbeatus Hieronymus: Quid mihi prodest si audio Paulum abiisse in Arabiam, et reversum inde Damascum, si nesoqui, sicut in Asia: ideoque non dixit Scriptura quid ibi fecerit; sed si perpendimus interpretationem nominum itus et reditus illius, aliquantulum utilitatis invenire poterimus. Quod autem per Arabiam intelligamus Vetus Testamentum, i
Abbreviated transcription (Latin):
cus quẽ non impleat ꝑ plenitu¬
dinem potentiȩ suae. Ac ꝑ hoc
qđ ubiq ẽ ꝑpotentiam diuini¬
tatis. & om̃ã loca impl&: erat¬
&iam & inpaulo. lic& apaulo
nescir&i Quando ergo fidem fi
lusui dedit ei:Tunc utiq filiũ
suum illi manifestituit. & ipse fili¬
lauit. sicut uerbi gratia

Expanded text:
quem non impleat per plenitudinem potentiae suae, ac per hoc quod ubique est per potentiam Divinitatis et omnia loca implet, erat etiam in Paulo licet a Paulo non sciretur. Quando ergo Filii sui fidem dedit ei, tunc utique Filium suum manifestavit ei, et ipse Fililavit. Sicut, verb
Abbreviated transcription (Latin):
sit ⁊ Vt euuangeli ⁊ arem
illum ingentibus: continuo¬
lic& aliquos apostolos uelint
intelligi: quod falsum ẽ. Alit̃ ⁊¬
Beatus hierominus hunc uer¬
sensum: Petrus & alii apostoli
stutim profecti sunt predcoꝵ
sed neq post resurreccionꝰ
eius. usq quo sp̃m̃ scm̃
acceperunt: idõq multã
moram fecerunt : Paulus
uero fititim ut baptizatus
est: sine aliqua mora in¬
gressus ẽ sina gogam iudenũ
cepitq publice predicare.
Potest tamen & ad sequentuo
iungi: quoddicit continuo.
sed melius itac ut diximusi¬

Expanded text:
t evangelizarem illum in gentibus continulicet aliquis apostolos velit intelligi, quod falsum est. Beatus Hieronymus ita hunc versensum. Petrus aliique apostoli, statim profecti sunt praedicare, sed neque post resurrectionem ejus, usque quo Spiritum acceperunt, ideoque quasi multam moram fecerunt. Paulus vero, statim ut baptizatus est, sine aliqua mora ingressus Synagogam Judaeorum, coepit publice praedicare. Potest tamen et ad sequentia jungi, quod dicit continuo; sed melius est ita ut diximus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ÷̃ repeticio
suꝑ ec quȩdicuntur dexp̃or quo
dicto significat aliquid sũmũ
& mugnũ. & quisi recupitula¬
tioneꝰ p̃cedentis disputaationis:
adrem ipsam deducit auditorẽ
Talem habemus pontificem.

Expanded text:
hoc est, repetitio super ea quae dicuntur de Christo. Quo dicto significat aliquid summum et magnum et quasi per recapitulationem praecedentis disputationis ad rem ipsam deducit auditorem. Talem habemus pontificem
Abbreviated transcription (Latin):
milo aut. plenit habitat. Habitauit
eñ inSalomone: ꝑsapientic : In
danile. ꝑ castitatem: In ꝓphetis. per
unitatis tocius. corpus xp̃i fuit: pluserũ

Expanded text:
lo autem pleniter. Habitavit enim in Salomone per sapientiam, in Daniele per castitatem, in prophetis per divinitatis corpus Christi fuit. Plus enim
Abbreviated transcription (Latin):
beatus apłs. quia erant philosophi
gentiũ insuꝑ & iudȩorum. quiud¬
bant colosenses ꝑ subtilitate hume
sapientiae. a fide separare : Dicelui
eni. quia nichil ÷ corporeu qđ posse
gignere ꝑse aliqđ corpus sine coms¬
reiꝰ quȩ est femina: ita femmani
potest gignere. sine cõmixtione uin
Et hoc didebant adtendentes adna¬
tura elemer goriĩ. non ad poteras
ditatis: qui naicurã elemitorũ pad¬

Expanded text:
stolus qui erant philosophi gentium, insuper et Judaeorum, qui volebant Colossenses per sublimitatem humanae sapientiae a fide separare. Dicebant enim quia sicut nihil est corporeum quod possit gignere per se aliquod corpus sine comrei quae est femina, ita femina non potest gignere sine commistione viri. Et hoc dicebant, attendentes ad naturam elementorum, non ad potentiam divinitatis, quae naturam elementorum p
Abbreviated transcription (Latin):
scificetis uos eo modo quo sequentia
manifestant : uidelic& ut abstine¬
atis uos afornicatione : Fornica¬
tio isto in loco: tripliciter potest
intelligi: Formcari ẽ. ꝑ culturã
idolorum adõ recedere & idola
ꝓ deo uero colere : Dequa fornica¬
tione : dic̃ psalmista : Perdes
om̃s qui fornicantur abste : Et
illud : Fornicatus ÷ israhel cum
gentibus: id ÷ idola coluit: Est¬
& alio modo fornicatio quando
& diuitiarum praeponit a mona
ni potentis dei. & recedit adope

Expanded text:
o modo, quo sequentia manifestant, videlicet ut abstineatis vos a fornicatione. Fornicatio isto loco tripliciter potest intelligi. Fornicari est per culturam idolorum a Deo recedere, et idola pro Deo vero colere. De qua fornicatione dicit Psalmista: Perdes omnes qui fornicantur abs te . Et illud: Fornicatus est Israel cum gentibus, id est idola coluit. Et est alio modo fornicatio quando , divitiarum, praeponit amori omnipotentis Dei, et recedit a De
Abbreviated transcription (Latin):
loquente: Quae fuerunt illa pre¬
cepta quae dedit eis. Precepta
fidei fuerunt. & conuersationis
xp̃ianȩ. in quibus exortatus est
eosseruire dõ uiuo & uero. & ex¬
pectare filium eius decaelis adiu¬
ditium quẽ suscitauit ds̃ pater.
iħm dico qui eripuit nos ꝑ passio¬
nemsuam: & ꝑ gram suam : abiraen
tura Haec : enĩ uoluntas dĩ.¬

Expanded text:
loquente. Quae fuerunt illa praecepta quae dedit eis? Praecepta fidei fuerunt et conversationis Christianae, in quibus exhortatus est eos servire Deo vivo et vero, et exspectare Filium ejus de coelis ad judicium, quem suscitavit Deus Pater. Jesum dico qui eripuit nos per passionem suam et per gratiam suam ab ira tura. Haec est enim voluntas D
Abbreviated transcription (Latin):
suum & corpus uxoris suae possue
in sanctificatione : id ÷ in castitorse
honore : Tunchonorat quis corpis
suum & corpus uxorissuȩ quando
abstin& a coitu: quia corpus citi
seruando eius oratio castior &dep¬
tior ÷ dõ: non in passione desideni
Passio desideru est: quando ho modesu
equus et mulus qui sunt sine intells¬
tu p̃ceps fertur ad libidinẽ nec fͥri
ardore libidinis: respectu ettimor
dite : ut pote non habentes cognitione
dei sicut sunt mauri. uuandali. et ma¬
me sarracenu : IN tantũ ut plurim
illorũ. La et eo amplius uxores habe¬
ant: Et ẽ sensus: Cauete et obser¬
uate. nenimiũ et in moderate libidi¬
niseriuenites. effitiatis similes geno¬
bus quideũ castitatis amatore igno¬
ranit. et cũ eis dampnemin et mul¬
to amplius. quia seruus qui scit uolui¬
tatẽ dñi su et non facit : uapulabi
multis: Et meluis ẽ iuã ueritatis po
cognoscere : quã postea retrorsũ abirsꝰ

Expanded text:
suum et corpus uxoris suae, possidere in sanctificatione, id est in castitate, et honore. Tunc honorat quisque corpus suum, et corpus uxoris suae, quando abstinet a coitu: quia corpus castum servando, ejus oratio castior et acceptior est Deo. Non in passione desiderii. Passio desiderii est quando homo velut equus et mulus, qui sunt sine intellectu, praeceps fertur ad libidinem, nec frenat ardorem libidinis, respectu et timorditae, utpote non habentes cognitionem Dei, sicut sunt Mauri, Vandali, et maxime Sarraceni, intantum ut plurimi illorum sexaginta et eo amplius uxores habeant, et est sensus: Cavete et observate ne nimium et immoderate libidini servientes, efficiamini similes gentibus, qui Deum castitatis amatorem ignorant, et cum eis damnemini, et multo amplius, quia servus qui scit voluntatem Domini sui, et non facit vapulabit multis: et melius est viam veritatis non cognoscere, quam postea retrorsum abire.
Abbreviated transcription (Latin):
Oid÷ casto etuero i¬
alliatio mea : mariu pauli .i
alius haxic epłam scripserat
sicut et alicis: Sed ipse apłs
ꝓpria mariu in fine hoc ad¬
didit
ihm: sit anathema¬
nathema greco sermonie dr̃¬

Expanded text:
 casto et vero. Salutatio mea manu Pauli. Alius hanc Epistolam scripserat, sicut et alias: sed ipse Apostolus propria manu in fine hoc addidit Jesum sit anathema. Anathema Graeco sermone d
Abbreviated transcription (Latin):
sitis eiusmodi :
id÷ imittitores sitis ministra
et fortunati et achcici¬
hedcitur intelligi. qđ hi dres
stepharia uidelicet. forano¬
tus. nection et achaicus. exila
to ministerio suo apud scõs
hierosolimis : uenerunit aapui¬
lum antequc̃ redissenit ceo¬
rinthum : ham corinthu enq̃
genere : inquorũ presentia
trauerunit apło ex sua sibs¬
tatici : quod alii corinthuqh
haec scribebat non egerans
Vnde ait. qđ uobis deerat ipsi¬

Expanded text:
sitis ejusmodi, id est, imitatores sitis ministranet Fortunati et Achaici. Datur intelligi, quod hi tres, Stephana videlicet, Fortunatus, necnon et Achaicus, expleto omni ministerio suo apud sanctos Hierosolymis, venerunt ad Paulum antequam redissent Corinthum. Nam Corinthii erant genere, in quorum praesentia traverunt Apostolo ex sua substantia, quod alii Corinthii quibus haec scribebat non egerant, unde ait
Abbreviated transcription (Latin):
quod mihi minustrarent:
imitamitu tales uiros los
noscite. id÷ subditi estote
illis cum humilitite. qui tellici
agunt
Sclutcĩ uos aeccle

Expanded text:
quod mihi ministrarent vimitamini tales viros: vel cognoscite, id est subditi estote illis cum humilitate, qui talia agunt. Salutant vos Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ. uł nouit̾ deserentẽ miliciam
sccularẽ. ne insuꝑbiã elatus inuidicium
incidat diaboli. io est indumpnationẽ
in quã diccbolus incidit ꝓpt̃ superbiam:
Et dicat. ingͣebat ȩccłia mea sapientia.
uł meo auxilio me ad fidẽ addux̃. & suꝑse
constituit:
Oport& &iã illũ testimoniũ bon
habere abhis quiforis sunt :
id est abbereticis & paganis. qui extra aec¬
icłiam sunt. deb& habere bonũ testimo¬
niũ. sic̃ de beato BaSilio legimus:
ẽẽ pudicos: Quare tacuit de presbi¬
teris: quia in ordine episcopali conprȩ¬
hendunt᷑ presbiteri Om̃is enĩ ep̃s prbt¬
lucrum sectantes: Turpe lucrũ
ẽ. ꝑusunts & quasdam inuentiones :¬
lucra temporalia cumulare:
fidi appellat hic ipsam fidẽ qua credi¬
mꝰ indm̃ quȩ occulta ẽ : qr ñ iuideturnisi
corde Conscientiã bona dic spem bonã:
ut ꝑbona oꝑa sperent ꝑcipere p̃mia ȩt̾na :
habentes misteriũ fidei.
fidẽ ꝑfectã inspe bona:
hic intelligere. dia conissas. sed non ÷

Expanded text:
litiam saecularem, ne in superbiam elatus, in judicium incidat diaboli, id est in damnationem, in quam diabolus incidit per superbiam, et dicat: Indigebat Ecclesia mea sapientia vel meo auxilio, ideo me ad fidem adduxit, et super se constituit. Oportet etiam illum et testimonium bonum habere ab his qui foris sunt, id est ab haereticis et paganis, qui extra Ecclesiam sunt debet habere bonum testimonium, sicut de beato Basilio legimus Sesse pudicos. Quare tacuit de praesbyteris? quia in ordine episcopali comprehenduntur praesbyteris. Omnis enim epislucrum sectantes, turpe lucrum  usuram et quasdam inventiones lucra temporalia cumulare. fidei appellat hic ipsam fidem qua credimus in Deum, quae occulta est, quia non videtur nisi in corde. Conscientiam bonam dicit spem bonam, ut per bona opera sperent percipere praemia aeterna. Habentes mysterium fidei, fidem perfectam in spe bona. hic intelligere diaconissas, sed non est
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis
non facimus: quit non ẽ necesse ÷
Hoc dupliciter intelligi potest
Numquid a preteritoꝰ tempore
dubitatis de nobis arbitiantes nos idõ
talia loqui. quasi non simpliciter
agamus ergauos. & idcirco nos ex¬
cusemus E Non loquimur idõ taliu
ut nos excusemus: qui simplicit̃
incedimus Aliter : Olimputatis
qđ excusemus nos apuduos: & ẽ
sensus Apreterito tempore cog¬
noscitis conuersationem nram̃
& p̃dicationẽ : & idõ non indigemus
ut nos excusemus:C
satis faciendum : qui a uera dicit ÷
Testis ÷ mihi ds̃ pater. & xp̃s cuius
honorem quero : quia simplicit̃¬
incedo ergauos Om̃a au
sub audis incõmoda : sustinemus
ꝓpt̾uos Ne iterum cũ uenero hu
miliet med s̃ apđios. Id ÷ affligat¬

Expanded text:
subaudis non facimus, quia non est necesse: Hoc dupliciter intelligi potest. Nunquid a praeterito tempore dubitatis de nobis, arbitrantes nos ideo talia loqui, quasi non simpliciter agamus erga vos et idcirco nos excusemus? Non loquimur ideo talia ut nos excusemus quia simpliciter incedimus. Aliter: Olim putatis quod excusemus nos apud vos, et est sensus: A praeterito tempore cognoscitis conversationem nostram et praedicationem, et ideo non indigemus ut nos excusemus. Csatisfaciendum, quia vera dicit: Testis est mihi Deus Pater et Christus, cujus honorem quaero, quia simplicitincedo erga vos. Omnia autem, subaudis incommoda, sustinemus propter vos. Ne iterum cum venero, miliet me Deus apud vos, id est affligat
Abbreviated transcription (Latin):
in illo. Id÷ tribulutiones & an¬
gustias: sustinemus ꝓpter illum.
Sed uuimus cum illo ex uirtute di in
Nobis : id ÷ ꝓpt̃ uos quibus predicamis.
Uiuimus iam cum illo in spe. ꝑ uirtutẽ di
quae ÷ in nobis: id ÷ ꝓpt̾ uossperimis
uitam habere cum xp̃o :Oramus ait
non utnos ꝓbati aptur eamus sedut
uos quodbonũ ÷ faciatis. Nosaut̃
ut reprobi sumus.
Probus siue ꝓbatus appar& iudex. quas¬
do inuenit quid puniat in subiects
perquod hostendant suam potestatẽ
Tunc uero uidetur reꝓbus: quando
non inuenit quid uindic&. ubi suã
hostendat auctoritatem : & ꝓb&
iuditium  Acsidicer& : Non oramus
ut in uobis aliquid inueniamus ad
puniendum: sed ut uos quod bonuꝰ
facientes. nos reꝓbi inueniamur
inhac parte : non in uenientes ubi
hostenda mus nrãm potestai tem
Non possumꝰ aliquid ad uersus uertol¬
sed ꝓ ueritute decertamꝰ: Gaudeis
quici nos infirmi sumus. non aiꝰ¬
pore sed potestate¬
Nua aer ÷ iidex quas infirnus dñs

Expanded text:
in illo, id est tribulationes et angustias sustinemus propter illum, sed vivimus cum eo ex virtute Dei in vobis, id est propter vos quibus praedicamus. Vivimus jam cum illo in spe per virtutem Dei quae est in nobis, vel propter vos speramus vitam habere cum Christo Oramus autem non ut nos probati appareamus, sed ut vos quod bonum est faciatis, nos autem ut reprobi simus. Probus sive probatus apparet judex, quando invenit quod puniat in subjectis, per quod ostendat suam potestatem. Tunc vero videtur reprobus, quando non invenit quod vindicet, ubi suam ostendat auctoritatem, et probet judicium, ac si diceret: Non oramus ut in vobis aliquid inveniamus ad puniendum, sed vos quod bonum est facientes, nos reprobi inveniamur in hac parte, non invenientes ubi ostendamus nostram potestatem. Non possumus aliquid adversus versed pro veritate decertamus. Gaudemus quoniam nos infirmi sumus, non corpore, sed potestatenc est judex quasi infirmus, dum
Abbreviated transcription (Latin):
tas metropolis :¬
Quae postquã
a paulo apło fidem ꝑcepit. lic&
multi pericula sustinuissent.
asius ciuibus non credentib
& apseudo a postolis uoluissent
seduci: nullo modo tam̃ auerita¬
te fidei recesserunt : Hos con¬
laudat a postolus: scribens ab
athenis ꝑtimotheum ql¬

Expanded text:
tas metropolis Tquae postquam a Paulo apostolo fidem percepit, licet multa pericula sustinuissent a suis civibus non credentibus et a pseudoapostolis voluissent seduci, nullo modo tamen a veritate fidei recesserunt. Hos collaudat Apostolus, scribens eis ab Athenis per Timotheum
Abbreviated transcription (Latin):
uł trium testiũ st& om̃e uerbũ .
Tres testes cõparat: suis tribus ad¬
uentibus ⁊ Sicut in legeait. trib
testibus defendebat se aliquis. aut
atribus testibus conuincebatur :
ita isti. Aut tercio aduentu illius
correpti & emendati laudati suN:
aut si in correcti manserunt. de¬
suis reprehensionibus aba posto¬
lo uindictam ꝑceperuNt .¬
An experup ttũ queritis eiusq
sed potens ÷ in uobis.e
Acsi dicer& : Numquid queritis ꝓbationꝰ
xp̃iqui in me loquitur. utrum ualeo
non ẽ impotens inmiraculis & untu¬
tibus faciendis Utiq potest  ili

Expanded text:
vel trium testium stet omne verbum. Tres testes comparat tribus suis adventibus. Sicut in lege aut tribus testibus defendebat se aliquis aut tribus testibus convincebatur. Ita isti aut tertio adventu illius correcti et emendati laudati sunt: aut si incorrecti manserunt, acrius reprehensi ab Apostolo, vindictam perceperunt.An experimentum qused potens est in vobis? ac si diceret: Nunquid quaeritis probationem Christi qui in me loquitur utrum valeat non est impotens miraculis et virtutibus faciendis? Utique potest. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis tẽporũ fecit .i. in ea etate scłi:¬
quat ipse decreuerat & statuerat: De
hac plenitudo tẽporum: dic̃ alibi idẽ
apłs: P ostquã uenit plenitudo tẽpo¬
rũ .i. sexta etas: misit ds̃filiũ suũ : Et qđ
hic dicit pluralit̾ tẽporum. & alibi sin¬
gularit̾ tẽporis: unũ idẽq est: Inqi

Expanded text:
tudinis temporum fecit, id est in aetate studinis temporum fecit, id est in aetate sus ipse decreverat et statuerat. De hac plenitudine temporum dicit alibi idem Apostolus: Postquam venit plenitudo tempoid est sexta aetas, misit Deus Filium suum . Et quod dicit hic pluraliter temporum, et alibi singulariter, tempus unum idemque es
Abbreviated transcription (Latin):
Ineronimus. quia p̃nimio amore quo
dinariã nominis eius m̃tionẽ po¬
nebat. & sicut ipse apłs deseipso
dicit. imperitus fuit sermone: sedñ
prioris status aliquã rẽ quelapsa
fuerat: reuocare : Restaurauit ergo
ds pat̾ ꝑfiliũ suũ. omĩa quȩ incȩ¬
lo &que int̾ra sunt: quando an¬
gelicamꝰ naturã. & humanã repa¬
rauit: Ea quę incelo sunt repara¬
uit: quando angelorũ numerum
qui quondã imminitus fuerat. & lapsu
ris cõpleuit. & eis leticiã reddidit
quã amiser̃ : peccante homine: Et ea
que interra sunt reparauit: quando
genus humanũ qđ in morte reuera pec¬
cando. ipse sua passione redimendo: de
morte reuocauit aduitã: Aliter:
ercelũ : possumꝰ intelligere uidȩos. qui
celestia mandata acceꝑant: Per terrã
uero gentiles: qui solũmodo terrenaco¬
gitabant. atq querebant: & ꝓdõ idola
in in fidelitate manentib : ex multitu¬
dine gentiũ uenientiũ ad fidẽ com¬
pleuit. Et hoc indispositionẽ pleni¬

Expanded text:
Hieronymus quia prae nimio amore quo dinarie nominis ejus mentionem ponebat, sicut et ipse Apostolus de seipso dicit: Imperitus fui sermone, sed non prioris status aliquam rem quae lapsa fuerat revocare. Restauravit ergo Deus Pater per Filium suum omnia quae in coelo et in terra sunt, quando angelicam naturam et humanam reparavit. Quae in coelo sunt reparavit, quando angelorum numerum, qui quondam imminutus fuerat ex lapsu ni complevit, et eis laetitiam reddidit, quam amiserunt peccante homine. Ea quae in terra sunt reparavit, quando genus humanum, quod in mortem ruerat peccando, ipse sua passione sua redimendo, de morte revocavit ad vitam. Aliter: Per coelum possumus intelligere Judaeos, qui coelestia mandata acceperant; per terram vero gentiles qui solummodo terrena cogitabant atque quaerebant, et pro Deo idola in infidelitate manentibus, ex multitudine gentium venientium ad fidem complevit, et hoc in dispensatione pleni
Abbreviated transcription (Latin):
quid me fecisti sic.o
id ÷ utquid
mefecisti in hanc prauitutẽ. uł adhoc uile
ministeriũ: Anñ habet potestatẽ
figul luti exendẽ mussa subaudis¬
luti. facere aliud qͥdẽ uas in honorẽ.
quo ministret᷑ cyb uł potus. quod etiam
transeat in ususregis.
adopus culinȩ. ubi coquant᷑ carnes
tem aliud uas inhonorẽ facere. id ÷ unũ
adereare. utipse honoret᷑ in illo. ethono¬
ret eũ uocando ad fidẽ sua: & saluando
aduitam : Aliud uero in contumeliã. id ÷¬

Expanded text:
Quid me fecisti sic? Quid me fecisti sic? id est quid me fecisti sic in hanc parvitatem, vel ad hoc vile mfigulus luti, ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, quo ministretur cibus vel potus qui transeat in usus regis; ad opus coquinae, ubi coquuntur carnes.tem aliud vas in honorem facere, id est unum ad hoc creare, ut ipse honoretur in illo, et honoret eum vocando ad fidem suam, et salvando ad vitam; aliud vero in contumeliam, id
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& ꝑsigna & supplicia: ut ad nuntie¬
tur nom̃ meũ inuni uersa t̾ra ÷ ubiq enĩ
ds magnus p̃dicatur: quipharaonẽ cũ
currib & equitib suis submersit in mu¬
re : ERGo sub audis siuolentis ñ ÷ uolun¬
tas. neq currentis cursus. sed miserantis¬
est dĩ miscđia : cuius uult miseret᷑
sicut is rahelitis. quoseripuit ñ eoꝵ meri¬
tis: sed respectu suae pietutis : Neq enĩ
uult indurat. id ÷ indurare ꝑmittit:
& induriciasua deserit. sicut pharaonẽ
& exercitum eius : Hoc quodds̃ miscđia sua
plagas suspendebat apharaone: indura¬
batcoreius : Di cis ititq mihi: Quid
humana fragilitus. qđ d scui uultmi¬
seretur. etquẽ uult indurat:
Voluntati
filii irae. antequã renascam᷑ exaqua etspũ
scõ : O homo tuquises qui responde¬
as dõs hominemuocat humana tantũ¬
modo sapiente: & di iudiciũ rep̃hendere
nitentemi
itemiNum qͥd dicit figientũ
id ÷ uas exluto fictũ. ei qui se fuxit.

Expanded text:
scilicet per signa et supplicia, et ut annuntiescilicet per signa et supplicia, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Ubique enim Deus magnus praedicatur, qui Pharaonem cum curribus et equitibus suis submersit in mare. Ergo subaudis, si volentis non est voluntas: neque currentis cursus, sed miserentiest misericordia: cujus vult miseretur, sicut Israelitis, quos eripuit non eorum meritis, sed respectu suae pietatis. Neque enim m vult indurat, id est indurari permittit, et in duritia sua deserit, sicut Pharaonem et exercitum ejus. Hoc quod Deus misericordia sua plagas suspendebat in Pharaone, indurabat cor ejus. Dicis itaque mihi: Quid humana fragilitas, quod Deus cujus vult miseretur, et quem vult indurat. Voluntati filii irae, antequam renascamur ex aqua et Spiritu sancto . O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Hominem vocat humana tantummodo sapientem et Dei judicium reprehendere nitentem. Nunquid dicit figmentum, id est vas ex luto fictum, ei qui se finxit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sicanus qusq peccator diumit punit᷑ modo
Sesne peccatorũ completo. Sequo ait
dñs ad ubraham: Non sunt cõpleta peccata
amorreorũ : Et adiudȩos: Implete men¬
surã patrũ uestrorũ : Uerũ quod manifes¬
tauit ds̃ maliciã pharaonis. corillius non
emolliendo. non indm̃ reflectitur quima¬
lum non operatur: sed ipsipharaoni ma¬
lũ suũ qđ fecit proprie deputatur : Uerbi
gratia : Sicut si fuerint duo uasa. unum
plenũ balsamo: alterũ stercore: Siquis ea
agitauerit & uentilauerit. ñ est auctor
odoris uł fetoris: sicds̃ quitetigit suis pla¬
gis pharaonẽ. ñ ÷ auctor maliciae eius
Obduas autem causas ꝑcussus ÷ pharao cũ
exercitu suo : & inmare submersus : ui¬
delic& ut et orũ malicia puniret᷑ quȩ erat
multiplicata: & israhelitis terror incu¬
teretur. quotimerent pecca re. nesimi¬
lia paterent᷑: scientes iniquitatẽ adõdãp¬
nari : Dicit enĩ: ut ostendũ in te uirtutẽ meã.

Expanded text:
Sic unusquisque peccator divinitus punitur modo, Sic unusquisque peccator divinitus punitur modo, fine peccatorum completo; de quo ait Dominus ad Abraeorum , et ad Judaeos: Implete mensuram patrum vestrorum . Verum, quia Deus manifestavit malitiam Pharaonis, cor illius non emolliendo, non in Deum reflectitur, qui malum non operatur, sed ipsi Pharaoni malum suum quod fecit, proprie deputatur. Verbi gratia, sicut si fuerint duo vasa, unum balsamo plenum, aliud stercore, si quis ea agitaverit vel ventilaverit, non est auctor odoris vel fetoris, sic Deus qui tetigit suis plagis Pharaonem, non est auctor malitiae ejus. Ob duas causas autem percussus est Pharaon cum suo exercitu, et in mari submersus, videlicet ut eorum malitia puniretur quae erat multiplicata, et Israeliticis terror incuteretur, quo timerent peccare, ne similia paterentur, scientes iniquitatem a Deo damnari. Dicit enim: ut ostendam in te virtutem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
pharaoni¬
hara oninNonscriptura ꝑ seloquitur.
sedalius ꝑeam : sicuthicloquitur ds : qui a
in hoc ipsũ excitaui te. id ÷ duriciã
cordis tui propt̾ hoc alus manifestaui.
ut ostendã in te uirtutẽ. siue poten¬
tiam. & annuntiet᷑ nom̃ subaudis¬
drifidum orbẽ ad nuntiat᷑ nom̃ deitutis
eius: quia pene ubiq. lib̾ exodus recitat᷑ ⁊
Antequã excituret᷑ pharao decẽplagis adño.
quasi dormiebat: Et excitatus. cuiꝰ mali¬
ciue eet coreius: om̃ib hominib: igno¬
rantib manifestatum ÷ i ndedicit apł s. i
E xetauite pulsando decemplugis. id÷ ma¬
nifestaui maliciã cordistui: qđ mesolũ
ñ latebat: Vnde excitutꝰ ait: Omignoro.
et isrł ñdimittã : ł tquia prosua malicia
ignorabat dm̃: indurauit ds̃ corillius.
id ÷̃ ñemolliuit. meritis eiꝰ hoc exigentib
citusuo. autsodomitas. aut eos qui indilu¬
dendũ est: Quia eorũ malicia iã erat
consumata. excedens modũ pececndi
& ido iusto di uidicio erat pumienda

Expanded text:
Pharaoni. Non Scriptura per se loquitur, sed alius per eam, sicut hic loquitur Deus: Quia in hoc ipsum excitavit te, id est duritiam cordis tui propter hoc aliis manifestavi, ut ostendam in te virtutem meam, sive potentiam, ut annuntietur nomen meudrifidum orbem annuntiatur nomen divinitatis ejus, quia pene ubique liber Exodus recitatur: Antequam excitaretur Pharao decem plagis a Deo quasi dormiebat, et excitatus cujus malitiae esset cor ejus hominibus ignorantibus manifestatum est, unde dicit Dominus: Excitavi te pulsando decem plagis, id est manifestavi malitiam cordis tui, quae me non latebat; unde excitatus ait: Deum ignoro, et Israel non dimittam . Et quia pro sua malitia ignorabat Deum, induravit Deus cor illius , id est non emollivit, meritis ejus hoc exigentibuscitu suo, aut Sodomitas, aut eos qui in diludendum est, quia eorum malitia jam erat consummata excedens modum peccandi: et ideo justo Dei judicio erat punienda.
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt uasa ⁊d iautẽ ingenio crtissuȩ figulꝰ
quedã ex illis ex quoquend& ꝑ ignẽ auitio
massȩ purifi cauerit. nũquid in his magni¬
ficari non potest: quod aute quaedã in¬
purificata dimittit. ñ redarguendus est.
quia insua potestate subsistit ⁊ Sua enĩ. est
massa.
Qđ si uolens ds ostendere irã

Expanded text:
tem ingenio artis suae figulus quaedam ex illis excoquendo per ignem a vitio massae purificaverit, nunquid in his magnificari non potest? Quod autem quaedam impurificata dimittit, non redarguendus est quia in sua potestate subsistit. Sua enim est massa. Quod si Deus volens ostendere ira
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatorẽ mendacui Plus est qua ls̃
opationẽ. quã oꝑatorẽ quia iple
rem mittet eis. Id est ipsũ menda¬
tiũ et patre om̃is malitiaȩ etinquo¬
tisut credant nĩdatio ides

Expanded text:
atorem mendacii. Plus est quod dixit operationem, quam operatorem, quia ipsam rem mittet eis, id est ipsum mendacium et patrem omnis malitiae et iniquUt credant mendacio, id
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnedilo suoise uius auirili ciputis
sutis siue rationabilitatis
quedudũ ÷. ipsci bona eius interi¬
doest quã debet uelare .: quia ñ
ddet illa refreniare a contẽpla¬
tioue di: Sed quarito amplius de
dõ intelligit: tcinto amplius de¬
bet illc̃ ꝑmittere ut se eleuet
adcontẽ plationẽ dĩ. donec ꝑuetu¬
at adhoc. ut qđ modo uidet ita
spe. et inspeculo : quaridoq uide¬
at inrexontẽ plains dm̃ sicuti est .i
Permulierem possumus intelligere
animã. cuius caput ÷ intentio
qua plerũq intendit terrenis re¬
uuificat corpus: plerumq eti
desidercit ultraquã necesse sit:
inquib delectatur corpus quod
tesseni qucierit : Verumttim̃
neq uir sine muliere

Expanded text:
us viri caput, id est mentis sive rationabilitatis, quod unum est, ipsa bona ejus intentio est, quam non debet velare; quia non debet illam refrenare a contemplatione Dei, sed quanto amplius de Deo intelligit, tanto amplius debet illam permittere, ut se elevet ad contemplationem Dei, donec perveniat ad hoc ut quod modo videt in spe et in speculo, quandoque videat in re, contemplans Deum sicuti est. Per mulierem possumus intelligere animam, cujus caput est intentio, qua plerumque intendit terrenis revivificat corpus, plerumque ea desiderat ultra quam necesse sit, in quibus delectatur corpus quod terrena quaerit. Verumtamen neque vir sine muliere
Abbreviated transcription (Latin):
re caput suũ : tondctur : Quare
precipit hoc apłs: quia mala
consuetudo erait tunc temporis.
quia nolebant capillos ligare.
ꝓfluxio capillorũ ꝓuocethomi¬
nes ad amorẽ libidinis ideo p̃¬

Expanded text:
re caput suum linteo, tondeatur. Quare praecepit hoc Apostolus? quia mala consuetudo erat tunc temporis, quia nolebant capillos ligare et profluxio capillorum provocet homines ad amorem libidinis, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
quia glorificcit᷑ ds̃. ꝑ hoc quod
hominẽ rationcibilẽ fecit ⁊
Ideoq nondebet uelare caput.
sed potestatẽ suꝑ ecĩ habere ⁊
Mulier cuit̃ subiectt ÷ uiro sicut se¬
queritii manifesitt: Mulier
aut̃ gła uiri ÷: qui ci exipso factei
est . ł quia subiectet̃ei et in hoc glo¬
ric̃ habet : Non enĩ uirprimꝰ adc̃
exmuliere ÷ factus: sed mulier ex
uird i łtenĩ non ÷ crecitus uir adci
ꝓpt̃ mulierẽ : quici necdũ erat
mulier crecita. sed mulier ꝓpter
uirũ : id÷ inauxiliũ uiri : Ideo sub¬
ciudis ut recogiosccit se mulier
sub uiri. eẽ. potestate. debet ha¬
latine dr̃ nunitius : Quo uocabu¬
lo uult osteadere apłs. ȩpisco¬
pos. scicerdotes. om̃sq ordines al¬
taris. qui adigłi debenit eẽ. an¬
nuntiando popłis qͥd debent
appetere : etquid deuitare
Propt̃ istos curigłos. debent mu¬
lieres stantes in aeccłci uelata
habe capita : Ne respiciens ali¬
quis illorum ad populũ. ccipici¬
tur cimore pulchritudinis illa¬

Expanded text:
quia glorificatur Deus per hoc quod hominem rationabilem fecit. Ideoque non debet velare caput, sed potestatem habere super eam. Mulier autem subjecta est viro, sicut sequentia manifestant: Mulier autem gloria viri est, quia ex ipso facta est: vel quia subjecta est ei, et in hoc gloriam habet vir. Non enim vir, primus Adam, ex muliere est, factus, sed mulier ex viro. Etenim non est creatus vir, Adam, propter mulierem, quia necdum erat mulier creata, sed mulier propter virum, id est ad auxilium viri. Ideo, subaudis ut recognoscat se mulier sub viri esse potestate, debet muLatine dicitur nuntius; quo vocabulo vult ostendere Apostolus, episcopos, sacerdotes, omnesque ordines altaris, qui angeli debent esse annuntiando populis quid debeant petere et quid vitare. Propter istos angelos debent mulieres stantes in ecclesia velata habere capita, ne respiciens aliquis illorum ad populum, capiatur ad amorem pulchritudine illa
Abbreviated transcription (Latin):
debet uelcire uir id  predicas
talis: quic mondebet celani
lc̃ et cbscondere. sed cilus ma¬
festare docetido et p̃dicanos
bonisq oꝑib: in sisteudo debeos
imittibilem prebere : Per mui¬
erẽ aut̃ debemus in telligere
quẽ libet : in aeccła muliebria
etstulte agentẽ  Cuius capit
: ipsci eius igoioratatici ecstil¬
ticici quã nondebet aluis ini
tulo manufestare. nese imita¬
bilem reddat: sed debet ili
tegere et cid cngłos qui et un
appellcut᷑. id÷ ad predicator
refferre : ut illorũ exortatione
et doctrina saluari possit : Vd
bet suc̃ insipieritiã et ignoria¬
ticĩ uelare ꝓpt̃ p̃dicatores: qui
illis debet humiliari : Alit̃ : hom
excorpore. anima etm̃te conss¬
tit : quole et rationabilitꝰ anins
dr̃ ÷ Cum unũ sit amma et mol
diuidamus hic animã quȩ uus¬
ficit corpus. et mentẽ quae se¬
git animc̃i: qui facit diffens¬
et uirtutes: Per uirũ in hoc

Expanded text:
non debet velare vir praedicator talis, quia non debet celare illam et abscondere, sed aliis manifestare, docendo, praedicando, bonisque operibus insistendo debet se imitabilem praebere. Per mulierem autem debemus intelligere quemlibet in Ecclesia muliebriter et stulte agentem. Cujus caput est ipsa ejus ignorantia et stultitia, quam non debet aliis in propatulo manifestare, ne se imitabilem reddat, sed debet illam tegere, et ad angelos qui et viri appellantur, id est ad praedicatores referre, ut illorum exhortatione et doctrina salvari possit; vel debet suam insipientiam et ignorantiam velare propter praedicatores, quia illis se debet humiliare. Aliter: Homo ex corpore, anima et mente consistit, quae et rationabilitas animae dicitur. Cum unum sit anima et mens, dividamus hic animam quae vivificat corpus, et mentem quae regit animam, quia facit differeet virtutes. Per vir
Abbreviated transcription (Latin):
ibi mactent᷑ carnesi Ideo aut̃
ꝓbibuit apł̃s ut non interrogri¬
reait aliquid decciriuib: utrum
conscercitȩ eẽnit idolis necne:
Qui sun terrogarent. diceret ille in¬
sulttiado et deriderido : qui interro¬
gatus fuerat: Om̃s istȩ carnes quas
dicatȩ : Si ciliquis fideliũ hae au¬
dieus posteti emeret. derideret
eum ille paganus in sua menite et
conscienti : dicens : Ecce inquit fe¬
cit xp̃ĩcinius qui me ꝓhibebat offer¬
re idolis uictimas. quasi malũ : mo¬
do emit carnes consecraitts idolis. ec
comedet scã si Hisi ciliquid numi¬
nis inidolis cognosceret: nequaꝗ
hoc ageret : Quãdiu tailia uide¬
ro eum facieatẽ : non transibo ad
Siqͥs infidelium
uocat uos ad cenici. etuultis ire
subaudis ad domũ eius : Non pre¬
cepit ut irent. non ꝓhibuit : sed
A cõmunione uescenitiũ. quasi cõ¬
pe: dicunt greci cõmune: Vnde &
cõmuniccintes dicuntur : qđ cõ¬
munit̃ id÷ parit comedunt: Apud

Expanded text:
Ideo autem prohibuit, ut non interrogarent aliquid de carnibus, utrum consecratae essent idolis necne, quia si interrogarent, diceret ille insultando et deridendo qui interrogatus fuerat: Omnes istae carnes quas dicatae sunt. Si aliquis fidelium haec audiens postea emeret, derideret eum ille paganus in sua mente et conscientia, dicens: Ecce, quid fecit ille Christianus, qui me prohibebat offerre idolis victimas quasi malum, modo emit carnes consecratas idolis, et comedit ut sanctas. Nisi aliquid numinis in idolis cognosceret, nequaquam hoc ageret. Quandiu talia videro eum facientem, non transibo ad Si quis infidelium vocat vos, ad coenam, et vultis ire, subaudis ad domum ejus. Non praecepit ire, nec prohibuit, sed a communione vescentium, quasi, comνόν dicunt Graeci commune. Unde et communicantes dicuntur, eo quod communit
Abbreviated transcription (Latin):
tas meti qͣcredo om̃a. ẽe munda
diudicat᷑ id ÷ repheridit᷑ ab ali¬
enia conscietitia: id ÷ si ego mcua¬
duco omnia. quid ꝑtiuet ad
aliquẽ ut me repreheuidat ł quid
nocet eius reprehensio.SSi ego
ꝑsonci illorũ loquitur : qui talic
dicebant : quasi sub iungeret apłs.
non debetis hoc dicere. licet scifi¬
cetis illud quod sumitis signa¬
culo crucis etinuoccitione nominis
dĩ : tamen non ideo debetis cõme¬
dere quia blaisphematur ex in¬
de nomen dĩ: etuos basphema¬
mini :Om̾a ingla di fricite.
id ÷ inuocatione nominis dĩ. ł teu̾
honestate : utdsglorificet᷑ ꝑuos
Legimus quodc̃ loco qđ quod ci
tempore quidã homuntio pre
nimia tristicia uoliusset laque¬
o sesuspendere. et dixisset ds̃
estote uidȩis qui idolci exseertiad.
libidicut et ego ꝑ omĩa sib¬
dis quae fcicio: omdub: placer
rendũ ÷ quare modo hic dicie se
cenidũ quid ubidixit si hominl
placerem: homines ibi uoluti
nib: seplaicere : subcudiendie

Expanded text:
mea, qua credo omnia esse munda, judicatur, id est reprehenditur, ab aliena conscientia, id est: si ego manduco omnia, quid pertinet ad aliquem ut me reprehendat, vel quid nocet ejus reprehensio? Si ergorsona illorum loquitur, qui talia dicebant, quasi subjungeret Apostolus: Non debetis hoc dicere, licet sanctificetis illud quod sumitis signaculo crucis, et invocatione nominis Domini: tamen non ideo debetis comedere, quia blasphematur exinde nomen Domini, et vos blasphemamini. Omnia in gloriam Dei facite, id est in invocatione nominis Dei, et cum honestate, ut Deus glorificetur per vos. Legimus quodam loco, quod cum quodam tempore quidam humuncio pro nimia tristitia voluisset se laqueo suspendere, et dixisset: Deuestote Judaeis, qui idola exsecrantur, elibus: Sicut et ego per omnia, subaudis quae faciorendum est quare modo hic dicat se dicendum, quia ubi dicit, si hominibus placerem, homines ibi voluit nibus se placere, subaudiendum est
Abbreviated transcription (Latin):
non ÷ đs. Dr̃ hercules eẽ sed nonꝰ
Et sicut idolũ nihil ÷ ĩtti qđ illi m¬
demoniorũ. quanido comedebas
idolcititai : et quando uoluatax
illorũ implebant : Non potesis
calicem
id ÷ scinguinen
du̾ biberesubciudisr
te. et sicut bibenidus : ł tccilice
demoniorum : qđ ido¬
rum cibos cõmedere: Sicut non
potest recte duob dñis seriure
sic non possumus utrũq recti
agere et diaibolo seriure: e txpi
plaicere corpusq eius digne suns¬
re : A n e mulcimur dñm.
iungit corinthis : edoquit᷑ẜ¬

Expanded text:
ur Hercules esse, sed non est. Et sicut idolum nihil est, ita quod illi immodaemoniorum, quando comedebant idolothyta, et quando voluntatem illorum implebant. Non potestis calicem, id est sanguinem, Domini bibere, subaudis recte sicut bibendus est, et calicem daemoniorum, idrum cibos comedere. Sicut non potestis recte duobus dominis servire, sic non potestis utrumque recte agere, et diabolo servire, et Christo placere, et corpus ejus digne sumere. An aemulamur Dominum? jungit se Corinthi
Abbreviated transcription (Latin):
i e ꝓeccatorũ ueniebat : ut oc¬
Moe haberet docetadib lũqͥd for¬
tnes illo sumus quesidi¬
ust: Nunquid fortiores illo estis
dac̃ pcirte: non estis: In hoc uole¬
lriat fortiores. eẽ. xp̃o: qui uole¬
bade agere qđ ipse non fecit : Illienĩ¬
bant addomos pagainorũ: xp̃m¬
ũ nonlegimus ꝑrexisse addomum
alicuius genitilis :
subaudis alimenta¬

Expanded text:
canorum et peccatorum veniebat, ut occasionem haberet docendi. Nunquid fortiores illo sumus? Quasi diceret: Nunquid fortiores illo estis in hac parte? Non estis. In hoc volebant fortiores esse Christo, quia volebant agere quod ipse non fecit. Illi enim ibant ad domos paganorum, Christum non legimus perrexisse ad domum alicujus gentilis. Omnia, subaudis alimenta