comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locũ duceñdi ut ministret nobis. sig̃¬
grecũ: quidã nonin tellegentes ꝓprietatẽ grece linguȩ. fefellit eos ambigu¬
itus uerbi greci. in hoc qđ dicit sororẽ mulierẽ. unde genetiũ appellatur locus. ubi pluri
mȩ resident mulieres : fideles enĩ mulieres habentes terrenã substantiũ: ibant cũ petro
aliisq: apłis uid eorũ. ministrantes ẽis de substantia sua quȩ necessa ricerant sicut ma¬
ria magdalene & martha: alieq mulieres quȩ secute fuerant dñm degalilec: Seque¬
bantur enĩ illũ ministrantes ei: Qđ beatus paulus quigentib p̃dicabat licet potestatẽ
haberet : tum̃ ñ ducebat secũ mulieres. nescandalũ oriretur apud gentes. qua rum
magistri & ꝓpositi hanc consuetudinẽ ñ habebant: Quismiles militat ꝓuita regis
meis stipendiis. laboremanuũ mearũ uictũ &uestim̃tũ adquirens: Quis pluntat

Expanded text:
locum ducendi, ut ministret nobis silocum ducendi, ut ministret nobis siGraecum est. Quidam non intelligentes proprietatem Graecae linguae, fefellit eos ambiguitas verbi Graeci, in hoc quod dicit sororem mulierem, quasi uxoremae resident mulieres. Fideles enim mulieres habentes terrenam substantiam, ibant cum Petro aliisque apostolis Judaeorum, ministrantes eis de substantia sua quae necessaria erant sicut Maria Magdalene, et Martha, aliaeque mulieres quae secutae erant Dominum de Galilaea, sequebantur illum minhaberet: tamen non ducebat mulieres secum, ne scandalum oriretur apud gentes, quarum magistri et praepositi hanc consuetudinem non habebant. Quis miles militat pro vita regmeis stipendiis, labore manuum mearum victum et vestitum acquirens. Quis plantat
Abbreviated transcription (Latin):
scđm crnis ꝓsapiũ: utiq degenere patriarcharũ descendens : lib quoq enit ab
omi debito ipsorũ : qd iihil abeis acceperat: N sũ apł̃s. dicebit᷑ a quibusdũ
uidi : utiq: uidillũ dũ ꝑgerẽ duma scũ : & postea intẽplo.: Nne opus meum
Noperutio nec &plantitio uosestis in dño : estis omino : Et si aliis sub gentib:
& sex mensium ad fidẽ xpĩ mea p̃dicatione adduxi: Ñ solũ ergo cho rinihus erat
apis set pene om̃ib gentib: sicut ipsedix : quioperatus ẽ petro in apostolatũ
cirtũcisionis : operatus ẽ. & mihi int̃gentes : Nũ signaculũ iđt inditiũ a posto¬
uitus mei uosestis &uruã credulitus : quiꝑ meã p̃dicationẽ credidistis in dnõ :
fensio mea : quib: eugłm predicaui: Nũquid ñ hãbemus ego& barnabas potestatẽ
manducundi & bibendi sub̵ ex officio predicationis. & a uobis accipiendi quȩ neces¬
ego & burnabas potestitẽ sororẽ
mulierẽ. iđt quã libet fidelem
circũ ducendi i đt deloco ad

Expanded text:
m carnis prosapiam, ut pote de genere patriarcharum descendens: liber quoque erat ab omni debito ipsorum, quia nihil ab eis acceperat. Non sum Apostolus? Dicebatur a quibusdam vidi? Utique vidi illum dum pergerem Damascum, et postea in templo. Nonne opus meum, id est, operatio et plantatio mea, vos estis in Domino? Estis omnino Et si aliis, subaudis geet sex mensibus, ad fidem Christi mea praedicatione adduxi. Non solum ergo Corinthiis erat apostolus, sed pene omnibus gentibus, sicut ipse dixit: Qui operatus est Petro i signum et indicium, apostolatus mei vos estis et vestra credulitas, qui per meam praedicationem credidistis in Domino. fensio mea quibus Evangelium praedicavi. Nunquid non habemus, ego et Barnabas, potestatem manducandi et bibendi? subaudis ex officio praedicationis, et a vobis accipiendi quae necesego et Barnabas, potestatem sororem mulierculam, id est quamlibet fidelem. circumducendi, id est de loco ad
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ex p̃dicutione. ideoq fauebant suis auditoribus: Sienĩ uolens siue sponte hoc ago
id t̃ siñ predicauero ꝓpt̃ sup̃tus carnales. &si ad ministrauero eugłm sine mercede teporili :
mercedẽ habeo paratũ axp̃o. remunerationẽ uidelicet aet̃nã. auditurus ab ipso: Intre
ingaudiũ dñitui : Quȩ ẽ ergo merces mea : int̃rogat semetipsũ a płs quȩ sit mertes p̃dicatio¬
nis eius in presenti : & dic̃ : Iã in quiens uolo sponte predicare eugłm quȩ ẽ mertes meu in
p̃senti. &respondet ipse sibi aut alicui int̃ roganti. quȩ ẽ mercẽs sua: haec in p̃senti

Expanded text:
nisi ex praedicatione, ideoque favebant suis auditoribus. Si enim volens sive sponte hoc ago, nisi ex praedicatione, ideoque favebant suis auditoribus. Si enim volens sive sponte hoc ago, id est, si non praedicavero propter sumptus carnales, et administravero Evangelium sine mercede temporali, mercedem habeo paratam a Christo, remunerationem videlicet aeternam, auditurus ab ipso: Intra in gaudium Domini tui. Quae est ergo merces mea? Interrogat Apostolus seipsum quae sit merces praedicationis ejus in praesenti, et dicit, jam inquiens: Volo sponte praedicare Evangelium, quae est merces mea in praesenti? Et respondet ipse sibi, aut alicui interroganti quae est merces tua? Haec est
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ : Adhȩc ille : Nideo inquid istadico ut quod actenꝰ non feci nunc facere incipiã.
sed ut uos ad curitatẽ ꝓ uocẽ : Bonũ ẽ mihi magis mori fame. siti. nuditate. quã
ut głum meã quã spero merecepturũ ꝓmercede p̃dicationis aliquis euacuet. siue
destriait. dando mihi munera: Tunc enĩ glorie eius euacuaretur : simercedẽ
accipiens in p̃senti. ñ speraret aliã mercedẽ accipere infuturũ. nec redargueret
delinquentes : Nã si eugłi ⁊auero sub̵ solũ mado ꝓpt̃ hoc ut ꝓpt̃ assiduitatẽ pre¬
timens audire in die uidicu. recepisti mercedẽ tuã si labonasti : Vae enĩmibiẽ : iđt in¬
digentia meo pprimet & penuriã fumis sustinebo . siñ eugłi tauero: Nex sua ꝑ sona iu¬
lu dic̃ : sed potius exillorũ qui id crco predicabant. quia ñ habebant unde uiuerent

Expanded text:
sunt. Ad haec ille: Non ideo, inquit, ista dico, ut quod hactenus non feci, nunc facere incipiam, sunt. Ad haec ille: Non ideo, inquit, ista dico, ut quod hactenus non feci, nunc facere incipiam, sed ut vos ad charitatem provocem. Bonum est enim mihi magis non mori fame, siti, nuditate, quam ut gloriam meam, quam spero me recepturum pro mercede praedicationis, quis evacuet sive destruat, dando mihi munera. Tunc enim gloria illius evacuaretur, si mercedem accipiens in praesenti, non speraret mercedem aliam accipere in futurum, nec redargueret delinquentes. Nam etsi evangelizavero, subaudis solummodo propter hoc, ut propter assiduitatem praenti, timens audire in die judicii: Recepisti mercedem tuam, si laborasti. Vae enim mihi est, id est indigentia me opprimet, et penuriam famis sustinebo, si non evangelizavero. Non ex sua persona talia dicit, sed potius ex illorum qui idcirco praedicabant quia non habebant unde viverent
Abbreviated transcription (Latin):
offendiculũ demꝰ eugło xp̃i. idt nedicatur denobis qđ causa questus &lucri tẽ poralis
potius predicamus eugłm. quã causa sclutis animarũ. & remunerationis ȩt̃nȩ
habeaturq eugłm uenale : Nescitis quod qui in sacrario. iđt intẽplo idolorũ operantur¬
excoriando uictimas & quo quendo. quȩ de sucnario s̃ edunt. iđt debis uiuunt quȩibi
domus dñi totũ animal sibi uindiccbat alturt᷑ : Si quando uero uictimȩ aliaq sacre¬
ficia offerebantur : partim cremabantur in alturi. & partim sumebant seruito¬
res in suos usus : Ita & dñs ordincuit : iđi disposuit. & potestactẽ dedit : Ego aũt licet
potestatẽ haberẽ de eugło uiuere : Nullo horũ quȩ superius dixi usussũ. quia
nullos sũptus a uob accepi. ut eugłm ñ fucerẽ uenale . & uos libere possẽ redarguere:
scripsit nob̵. ut qđ antea ñ accepit a nob̵. modo accipiat ut demꝰ ei quȩ necessuriu

Expanded text:
offendiculum. Id est, ne dicatur de nobis, quod causa quaestus et lucri temporalis potius praedicemus Evangelium, quam causa salutis animarum et remunerationis aeternae, habeaturque excoriando victimas et conquerendo, quae de sacrario sunt edunt? id est de his vivunt quae ibi domus Domini, totum animal sibi vindicabat altare; si quando vero victimae aliaque sacrificia offerebantur, partim cremabantur in altari, partim sumebant servitores in suos usus. Ita et Dominus ordinavit, id est disposuit et potestatem dedit. Ego autem licet potestatem haberem de Evangelio vivere, nullo horum quae superius dixi usus sum, quia nullos sumptus a vobis accepi, ut Evangelium non facerem venale, et vos libere possem redarguere. scripsit nobis, ut quod antea non accepit a nobis, modo accipiat, ut demus ei quae necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
intuli fucto: iđt infidelis ñ uult manere cũ fideli: illequi fidelis ẽ. nẽ itu sub¬
iectus illi ut debeat illũ sequi. neq: subiectus e culpȩ ꝓpt̃ hoc siille discedit:
blus phemat nom̃ dĩ. recedat ut pacẽ possit habere fidelis nec opostet liti
gure cũ eo quidiscedit : Vnde enĩ scis mulier aut uir siunꝰ alterũ saluũ
faciat. Tnisi sic̃ unicuiq: uiro & mulieri diuisit siue dispo suit dñs. sub tẽpo¬

Expanded text:
in tali facto, id est: infidelis, si non vult manere cum fideli, ille qui fidelis non est ita subin tali facto, id est: infidelis, si non vult manere cum fideli, ille qui fidelis non est ita subjectus illi ut debeat illum sequi, neque subjectus est culpae propter hoc si ille discedit: blasphemat nomen Domini, recedat ut pacem possit habere fidelis, id est, non oportet litigare cum eo qui discedit. Unde enim scis, mulier aut vir, si unus alterum salvum faciet, nisi sicut unicuique, viro et mulieri, divisit, sive disposuit, D
Abbreviated transcription (Latin):
fuctu erat humilis & subiectu uiro & ꝑuirũ fidelẽ mulier infidelis simłt sal¬
uatu tẽt quondet̃ : Alio quin filiiutĩ in mundieeñt: Nuncaut̃ sci sunt: iđt
si ambo in fideles essetis uł ile quifidelis factus ẽ iterũ reuerteretur ad pagu¬
nismũ ꝓpt̃ illã quȩ noluit credere : utiq filiuosimiturent᷑ : Vel etiã si fide¬
lis dimitteret sociũ suũ infidelem. eẽntq separati ab inuicẽ: filii forsitan in¬
mundi eent quia idolis seruirent. patre ifideli uł matre in fideli ad hor¬
tunte. & in mundiẽent etiã excibis quos cõmederent idolis consecrctis: Nunc aũt
fidelis uir aut mulier a socio fideli discedit nolens credere : discedat iđt libe¬
rũ habeat potestictẽ discedendi: Tam̃ fidelis ñ piciat illũ ase : neq ꝓpt̃
illã recedat afide: N est enĩ seruituti sub iectus frat̃ aut soror in eius modi.

Expanded text:
facta erat humilis et subjecta viro, facta erat humilis et subjecta viro, similiter quondam. Alioquin filii vestri immundi essent: nunc autem sancti sunt, id est, si ambo infideles essetis, vel ille qui fidelis factus est, iterum reverteretur ad paganismum propter illum qui noluit credere, utique filii vos imitarentur: vel etiam si fidelis dimitteret socium suum infidelem, essentque separati ab invicem, filii forsitan immundi essent, quia idolis deservirent, patre infideli, vel matre infideli adhortante, et immundi essent etiam ex cibis quos comederent idolis consecratis. Nunc autem sunt. Quod si infidelis, vir aut mulier, a socio fideli discedit, nolens credere, discedat, id est, liberam habeat potestatem discedendi: tamen fidelis non projiciat illum a se, neque propter illum
Abbreviated transcription (Latin):
tu. aut iuro suo reconcilietur : Nã ceteris egodico ñ dñs : Locutꝰ ẽ superius cum
innuptis. & iuiduis atq coniugatis fidelib: : mododic̃ ceteris. iđt ꝑmixtis infide¬
lib: cũ fidelib: Quaredic̃ ego dico ñ dñs : Nũ quid dñs ñ loquebatur ꝑ eũ utiq
Sed ideo dic̃ sedicere. & ñ dñm: qr hoc p̃ceptũ non continetur in eugło dictũ adño
sic̃ illud su perius qđ ñ debeat uirdimittere uxorẽ suũ nisi causa fornicationis:
Siquis frat̃ fidelis habetuxorẽ in fidelẽ siue ñ credentẽ : si consentit uxor habi¬
turecũ illo iđ t sin omini xp̃iano nondetrahat . ñdimitat et̃. qc accidereso¬
lebat ut uiro credente. mulier infidelis ꝑ sisteret. & plerũq uxore credente.
uir in fidelis manbret : Ideotulia p̃cipit upa apłs : ut si nomin i xp̃ia no ñ detra¬
infidelis credendo inxp̃m illius p̃dicatione & bono exemplo. quȩde suꝑba

Expanded text:
t aut viro suo reconcilietur. Nam caeteris ego dico, non Dominus. Locutus est superius cum t aut viro suo reconcilietur. Nam caeteris ego dico, non Dominus. Locutus est superius cum innuptis et viduis atque conjugatis fidelibus, modo dicit caeteris, id est permistis infidelibus cum fidelibus. Quare dicit, ego dico, non Dominus? NunquidSed ideo dixit se dicere, et non Dominum, quia hoc praeceptum non continetur in Evangelio dictum a Domino, sicut illud superius, quod non debeat vir dimittere uxorem suam nisi causa fornicationis. Si quis frater fidelis habet uxorem infidelem, sive non credentem, et haec uxor tare cum illo, id est, si nomini Christiano non detrahit, non dimittat illam: quia accidere solebat, ut viro credente mulier infidelis persisteret, et plerumque uxore credente, vir infidelis maneret. Ideo talia praecepit Apostolus, ut si nomini Christiano non detrainfidelis credendo in Christum, illius praedicatione et bono exemplo, quae de superba
Abbreviated transcription (Latin):
gentiã infirmis quiñ poss̃ sec̃tinere ñtum̃ p̃cipio ꝑfectis scđm imperũ : quia
om̃s homines uebim me in omib: imiticri. &in integritate corporis manere qui stio quan¬
usẽ nuberequã uri : N dix̃ ideo cõparatiuo modo melius ẽ nubere quã uri. quasi bo¬
nũ sit uri. ideoq: melius nubere : sed c̃suetudinẽ secutꝰ ẽ: solemꝰ enĩdicere: Melius
ẽ lucrũ fucere quãdãpnũ: melius ẽ unũ oculũ habere quã nullũ. melius ẽuno pede
inniti. & ex altera parte baculo sustenturi. quã fractis crurib: repere: Sic melius
ẽ nubere. & uxorẽ ducere quã uri : qđ ẽ ꝓpriecalore corporis cogente libidinem
explere & quocũq: modo nefas ꝑpetrare : Hlis aut̃ quimatrimonio unctis. iđt
uxori legitime . quȩ coniunctio matrimonid̃ dicit᷑ amatrona eo qđ sit mat̃ fili¬
orũ : precipio ñ ego ex meu sententia sed dñs in eugło uxorẽ auiro ñ discedere
exceptucausa fornicationis: Sidiscesserit causa fornicationis. maneat innup¬

Expanded text:
ia omnes homines vellem me in omnibus imitari, et in integritate corporis permanere, quia scio quanest enim nubere quam uri. Non dixit ideo comparativo modo melius est nubere quam uri, quasi bonum sit uri, ideoque est melius nubere, sed consuetudinem secutus est. Solemus enim dicere: Melius est lucrum facere quam damnum. Melius est unum oculum habere quam nullum. Melius est uno pede inniti, et ex altera parte baculo sustentari, quam fractis cruribus repere. Sic melius est nubere et uxorem ducere, quam uri, quod est proprie, calore corporis cogente, libidinem explere, et quocunque modo nefas perpetrare His autem qui matrimonio juncti sunt, id est uxori legitimae, quae conjunctio matrimonium dicitur a matrona, eo quod sit mater filiorum, praecipio non ego, ex mea sententia, sed Dominus in Evangelio, uxorem a viro non discedere, excepta causa fornicationis. Quod si discesserit, causa fornicationis, innupta manea
Abbreviated transcription (Latin):
ertris & puocubant simplices einfirmos nside ad simlia quꝑduebant. Hul
sti quiscientea & prudentiũ habent surent aliquid detatis ee in his idols ⁊ pie¬
a qiuie hoc agerent q: Manducabo d ego : ut consetrer ꝑ hascarnes: Caonta
erunt ali ꝑfectiores: quilicet scirent om̃a et̃ munda ado suctu. polebant can¬
manducundo cames idolotitus : &nsolũ abstinebo abillis. sed ettã ab om̃ib ꝓquib
illepotest scandulitari : Potesttum̃ exꝑsona apł̃i ec̃ dictũ. ut apłs exsetuliu di¬
eret ꝓuocuns eos ad cantutẽ : Nsu lib̵ : Verbiuntascentis ũ & quo d iudetur negu

Expanded text:
nfirmos in fide ad similia, qui dicebant: Nisi isti qui prudentiam et scientiam habent, scirent deitatem esse in his idolis, nequaquam hoc agerent. Manducabo ergo et ego ut consecrer per has carnes. Econtra erant alii perfectiores, qui, licet scirent omnia esse munda a Deo facta, nolebant carmanducando carnes idolothytas. Et non solum abstinebo ab illis, sed etiam ab omnibus pro quibus ille potest scandalizari. Potest tamen ex persona Apostoli esse dictum, ut Apostolus ex se talia diceret, provocans eos ad charitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ nominis xp̃i inflat. iđt insuꝑ biȩ tumorẽ mentẽ eleuat : caritus uero¬
aedificat iđt dilectio fract̃na quac consulimꝰ fratribus simpliciorib quatinus
eos in aliquo non scandalitemꝰ. edificationem habet. in quaurtute. iđt can¬
tute &iũ aliȩ uirtutes cõprehenduntur : patientia. uidelicet. humilitas cordisq
simplicitus: Sicut enĩ uinũ ñtẽperotũ ad mixtione alicui: dulcedinis aut etiã¬

Expanded text:
cationem nominis Chricationem nominis Chriaedificat, id est dilectio fraterna, qua consulimus fratribus simplicioribus, quatenus eos in aliquibus non scandalizemus, aedificationem habet. In qua virtute, id est charitate, etiam aliae virtutes comprehenduntur, patientia videlicet, humilitas, cordisque simplicitas. Sicut enim vinum, non temperatum admistione alicu
Abbreviated transcription (Latin):
turp̃ẽ seuideri abalis suꝑ uirgine sua. eo qđ sit suꝑ adulta. iđt eo qđ ad nubiles
annos ꝑuenit : timet illũ fornican cũ aliquo seruoꝵ̃ suoꝵ̃ nec potest illuã serua¬
reuirgins̃. qđ uult faciat. iđt̃ tradat illã cuicũq uult ñ peccat urgo si nibat
Sidormierit idt simostuus fuent iur: nubat mulier cuiuult tantũ in dnõ
idt fideli semisceat uiro: Beatiorerit : si siuc ꝑ manserit. iđt sin castitate
utrũ deberent omĩa cõmedere necne: &utrũ eent omĩa munda: Quia quidã
illorũ habentes scientiã cunctu eẽ adõ creatabona. manducabant intẽplis
idolorũ. & scandalit ab ant simpliciores fr̃s quidicebant : Hisiiste quimaio¬
ris scientiȩ ẽquã ego : sci ret aliquid numinis & ditutis eẽ in hoc idolo & in car¬
nib: ei consecratis : nequaquã in idolio. iđt intẽplo idolis consecratũ residens
Scientia sub̵ qua credimꝰ omĩ a munda munda mundis: & omĩa scĩficari ꝑ inuo¬

Expanded text:
turpem se videri ab aliis, super virgine sua, eo quod sit superadulta, id est eo quod ad nubiles annos pervenerit, timet illam fornicari cum aliquo servorum suorum, nec potest illam servare virginem, quod vult faciat, id est tradat illam cuicunque vult: non peccat virgo si nubat, si dormierit, id est si mortuus fuerit vir ejus, nubat mulier cui vult, tantum in Domino, id est, fideli se misceat viro. Beatior autem erit, si sic permanserit secundum meutrum deberent omnia comedere necne, et utrum essent omnia munda, quia quidam illorum, habentes scientiam cuncta esse a Deo creata bona, manducabant in templis idolorum, et scandalizabant simpliciores fratres, qui dicebant: Nisi iste, qui majoris scientiae est quam ego, sciret aliquid numinis et deitatis esse in hoc idolo et in carnibus ei consecratis, nequaquam in idolo, id est in templo idolis consecrato residens, Scientia subaudis, qua credimus omnia munda mundis, et omnia sanctificari per invo
Abbreviated transcription (Latin):
ut moy ses cui dictũẽ constituite dm̃ pharaonis. & dequib dicitur ego dixi duestis:
nob tum̃ apłis aliisq: fidelibus unus ẽ ds̃ pat̃ substuncialit̃ ex quo om̃iu constunt
&u quo originẽ cunctu sũpserunt . & nosinillo consistimꝰ sun illũ qucasi intra illũ
subsistimꝰ quia om̃is creatura intra illũ consistit . & ipseẽ extruomĩa . & intru

Expanded text:
ut Moyses, cui dictum est: Constitui te deum Pharaonis , et de quibus dicitur: Ego dixi, dii estis . ut Moyses, cui dictum est: Constitui te deum Pharaonis , et de quibus dicitur: Ego dixi, dii estis . Nobis tamen apostolis aliisque fidelibus, unus est Deus Pater, substantialiter, ex quo omnia constant, et a quo originem cuncta sumpserunt, et nos in illo, subsistimus, sive in illum, quasi intra illum subsistimus, quia omnis creatura intra illum consistit, et ipse est extra omnia et intra
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur speties uł formula: Inde diminutiue idolũ uł formula ex aliquo me¬
tullo aut exlignis. siue lupidib:: Id eo ergo idolũ nihil: qr uidetur imaginem
hominis habere & ñẽ homo: Videtur imaginẽ alicui: bestiȩ habere. ñ est
bestia: Videtur aures.: oculos. nares. &os habere : sed ideo nihilẽ quic non
audit. ñ uidet. ñ olfacit ñ loquit᷑: Dict᷑ homo eẽ ñ ẽ homo: dicit᷑ ds̃ et̃ ñ ẽ ds̃¬
ideqͦ nihil ẽ. quia illud qđ dict᷑ ẽẽ nihil ẽ: Ad oriatores quoq cultoresq eius atq
cibi quulli consecrantur nihilsunt : qc illius cultura & consecntio facit eosninil tẽ:
Exhocetiũ homines ido la colentes nuihil s̃ sic̃ ꝓphetudic : Om̃s gentes idoli colentes¬
fucit homo formã habente caput hominis exuna paste caput bouis exalia capit
leonis exterua. caput a quilȩ ex quastu. reliquũ corpus serpentinũ: pedes equi
platon aut ceste iustihomines. si quide s̃ du multi pagunis uł xp̃ians. fiuncupatiue

Expanded text:
dicitur species vel forma, inde diminutive idolum, id est formula ex aliquo metallo, aut ex lignis, sive lapidibus. Ideo ergo idolum nihil est, quia videtur imaginem hominis habere, et non est homo: videtur imaginem alicujus bestiae habere, et non est bestia: videtur aures, oculos, nares et os habere, sed ideo nihil est, quia non videt, non audit, non olfacit, non loquitur. Dicitur homo esse, non est homo: dicitur Deihil est, quia quod dicitur esse non est; adoratores quoque cultoresque ejus, atque cibi qui illis consecrantur, nihil sunt, quia illius cultura et consecratio facit eos nihil esse. Ex hoc etiam homines idola colentes nihil sunt, quia omfacit homo formam habentem caput hominis ex una parte, caput bovis ex alia parte, caput leonis ex tertia, caput aquilae quarta, reliquum corpus serpentinum, pedes equinPluto, aut certe justi homines, siquidem sunt dii multi, paganis vel Christianis nuncupative,
Abbreviated transcription (Latin):
A inidolio retibenit̃ iãt retubendomanducure: Saut pecectis infr̃. dincõ
medius corẽ llis cames idolis conse tractus recũbentes undolo: Sic sa scandalirat
fratrẽ meũ que lib et credert̃ simplicẽ & adhuc in firmũ infide non manducabo

Expanded text:
da, inda, ineditis coram illis carnes idolis consecratas, recumbentes in idolio. Si esca scandalizat fratrem meum, quemlibet credentem simplicem et adhuc infirmum in fide, non manducabo
Abbreviated transcription (Latin):
fide uident recũbere inidolo & cõmedere idolotti. aliquid numinis & religio sũ
putunt eẽ inidolis. & in hocẽ illorũ conscientia infirma uł quac putunte s om̃i u
munda cõmedunt idolotitu: uł r aliquid numinis credunt in idolis: Esca nos¬
sub̵ qua credimus munda ñ cõmendat dõ : iđt ñ facit nos acceptabiles dõ. &liu¬
dubiles aput illũ: Neq enĩ sin manducauerimus sub desacrificus idolorũ defici¬
emus. ut alios cibosñ habeamus. quos possimꝰ manducare : neq simanducacue¬
rimus carnes idolis consecratus habundabimus. sub ut aliorũ ciborũ refectionẽ
copiosos : Videte : neforte hȩc licentia uit̃ sub̵ qua creditis om̃ia munda mundis
& ꝑ inuocationẽ nominis xp̃ĩ om̃i a scĩficari. offendiculũ fiat in firmis infide:
ut credant aliquid deitactis eẽ in idolo: & cõmedant ꝓpt̃ hoc carnes illi consecra
Sit i qris uiderit tũ qui bubet scientiã idt qui pfectus ẽ infide. &eredit onta mun¬

Expanded text:
religiosum putant esse in idolis. Et in hoc est illorum conscientia infirma, vel quia putantes omnia esse munda, comedunt idolothyta, vel quia aliquid numinis credunt esse in idolis. Esca s quam credimus mundam, id est, non facit nos acceptabiles Deo, et laudabiles apud illum, neque enim si non manducaverimus, subaudis de sacrificiis idolorum, deficiemus, ut alios cibos non habeamus, quos possumus manducare, neque si manducaverimus carnes idolis consecratas, abundabimus, subaudis ut aliorum ciborum refectionem s. Videte autem ne forte haec licentia vestra qua creditis omnia munda mundis, et per invocationem nominis Christi omnia sanctificari, offendiculum fiat infirmis in fide, ut credant aliquid deitatis esse in idolo et comedant propter hoc carnes illi consecratas. Si quis enim viderit eum quod habet scientiam, id est qui perfectus est in fide, et credit omnia mun
Abbreviated transcription (Latin):
generulit̃ tota ecđacor pus xpĩẽ. quicuipse ẽ caput & princeps eius scđm
humanitatẽ. eo qđ homo factus ẽ ꝓpt̃ nos. Singuli aũt electi. membra
rent & copulunt᷑ de sinunt eẽ membra xp̃ĩ : Annesctis qm̃ qui ad heret me¬
retrici unũ corpus efficitur: & ꝑnaturũ & ꝑmaculã peccati: unũ effici
ꝑ maculã peccandi cõ cũbendo simul in ipso amplexu coitꝰ unũ corpus sunt.
sic̃ dille qui legitime uxori copulatur : Veletiã qui adheret me retrici una
corpus efficitur: qe similis ei effiat᷑ peccato : Erunt in quid duo in ꝑ sonis

Expanded text:
est corpus Christi, quia ipse est caput et princeps ejus secundum humanitatem, eo quod homo factus est propter nos, singuli autem electi membra srent et copulantur, desinunt esse membra Christi An nescitis quoniam qui adhaeret meretrici, in coitu, r maculam vero peccati, concumbendo simul, in ipso amplexu coitus unum corpus fiunt, sicut et ille qui legitimae uxori copulatur. Vel etiam qui adhaeret meretrici, unum corpus efficitur, quia similis ei efficitur per peccatum. Erunt enim, inquit, duo in carne
Abbreviated transcription (Latin):
sine urente dolore ñ ꝑdet: Qui uero plũbum coaceruant sibi. plerũq in
hor sło incipiunt cruuiari & ex parte quȩ in futurũ plenius pas suris ane

Expanded text:
sine urente dolore non perdent. Qui vero plumbum coacervant sibi, plerumque in sine urente dolore non perdent. Qui vero plumbum coacervant sibi, plerumque in hoc saeculo incipiunt cruciari et ex parte pati quae in futurum plenius passuri sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur qui edificant suꝑ fidei fundam̃tu bon operai quȩ designant᷑
ꝑ aurũ & lcipides siue argentũ. que manebunt. quia ñ consum̃tur abigne.
sed potius ꝓbabuntur sic̃ ꝓbatur aurũ. Sicui opus arserit inigne. iđt illi¬
us quileuia peccatt habuerit : quȩ uelut stipula consumtur. de trim̃tũ
patietur: iđt poenas sustinebit dũ coeperint illa ꝓbari & consumi lic& ipse
ñ pereat sic̃ sequentia manifestant. Ipse aut̃ saluuserit: sic ttm̃ quasi ꝑ
ignẽ sub transiens & abigne ꝓbatus & expiatus. Nc̃ &in hac uita electi ad¬
uersitce tib & infirmitictib ꝓbcibunt᷑ inmodũ auri & argenti ueluti abigne
sicut tres ꝑueri & scimartyres. netñ &iũ &beatꝰ iob Quiuõ leuia peccatu
adtrahunt purgantur ab illis : quit tribula tionib incenduntur in ullis pr¬
hoc sđo uł p̃ morte inigne purgutorio uł alia afflictione ortetionib qibo¬
norũ hominũ expiantur : Tam̃ qđ sine illicente amore non habuit : utiq

Expanded text:
fundamentum bona opera, quae designantur per aurum et lapides, sive argentum, quae manebunt, quia non consumentur ab igne, sed potius probabuntur sicut probatur aurum. Si cujus opus arserit in igne qui levia peccata habuerit, quae velut stipula consumentur, detrimentum patietur, id est poenas sustinebit dum coeperint illas probari et consumi, licet ipse perierit, sicut sequentia manifestant, Ipse autem salvus erit; sic tamen quasi per ignem, subaudis transiens, et ab igne purgatus et expiatus. Nam et in hac vita electi adversitatibus et infirmitatibus probabuntur in modum auri et argenti ab igne, sicut tres pueri et sancti martyres, necnon etiam et beatus Job. Qui vero levia peccata attrahunt, purgantur ab illis qui a tribulationibus incenduntur in hoc saeculo, vel post mortem in igne purgatorio, vel alia afflictione, orationibusque hominum expiantur. Tamen quod sine illicito amore non habuerunt, utique
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ : Ndix pugnate contra fornicationẽ : sed fugite: Cũ enĩ multa
sint uitia contraquȩ pugnare debeumꝰ. uerbi gratia. sic̃ contra hebriȩ¬
tictẽ &gulositutẽ. abstinendo aninia potatione iuni. & ꝑceptione ciborum.
similiq modo contraalia: Contra fornicationẽ ñ precipitur nobis pugnure sed
fugere : quianullo melius uituri potest: Debemꝰ enĩ fugere locũ. &declinure
ꝑsonus: quib: fucile fornicatio suggenitur. & querere multitudinẽ bonorum
hominũ quoꝵ reuerentiatimeam fornicationẽ penetrare : luds concupiscen¬
tia nobis suggerat : Om̃ẽ peccutũ qđ cũq fecerit homo extracorpus est:
qui aut̃ fornicatur incorpussaũ peccat: Questio orit᷑ in hocloco. cũ dñs
dicat de corde exeunt cogitictiones malȩ. adulteriũ.Fornicatiõ homi¬
cidiũ furtũ cetetuq tulia: Et cũ nullũ fiat peccatũ nisi corpore delec tante

Expanded text:
lta sunt vitia contra quae pugnare debeamus, verbi gratia, sicut contra ebrietatem et gulositatem, abstinendo a nimia potatione vini, et perceptione ciborum, similique modo contra alia, contra fornicationem non praecipitur nobis pugnare, sed fugere, quia nullo modo melius vitari potest. Debemus enim fugere locum et declinare personas, quibus facile fornicatio suggeritur, et quaerere multitudinem bonorum hominum, quorum reverentia timeamus fornicationem perpetrare, licet concupiscentia nobis suggerat. Omne enim peccatum, quodcunque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur in corpus suum peccat. Quaestio oritur in hoc loco: Cum Dominus dicat: De corde exeunt cogitationes malae, adulterium, fornicatio, homicidium, furtum, caeteraque talia et cum nullum peccatum fiat nisi corpore delectante
Abbreviated transcription (Latin):
rat: Ne foste illidicerent om̃i no hoc peccutũ ẽ simea requiro : ideo apls
Siquis aufert quȩtuas̃ nerepetus: Et qͥ nob pacẽ suũ cõm̃aauit : Quu
reñmagis iniuriũ accipitis. iđt quare ñ magis dãpnũ sustinetis. ut p̃ceptũ
dñicustodiatis : quare ñ magis fraũdẽ patimini. quã uos alis fraudẽ faci¬
atis ił iniuriũ inferats : Sed ñ solũ urã repetitis : sed etiã in uriã aliis
thii : qr uno uitio non credebant hominẽ sepurari aregno : nisi om̃ibus fuisset im¬
plicatus : Ideo sub iunexit cõmemorando : quȩ uitia singula aregnodi separant diceps:
Neq fornicarii. sub̵ regnũ dĩ possidebunt. nisi poenitentiã dignã positun hoc
uł nisi poenitentiã agentẽs morsillos inuenert . ut pꝰmortẽ hoc qđ de ẽ ex poe¬
nitentiu in locis purgictoriis deleatur ꝑ orationes bonoꝵ̃ hominũ. & oblutio¬
nes sacrificiorũ : Dic̃ etiũ beatꝰ gregorius. qr hoc orationes &oblationes opti¬

Expanded text:
rat. Ne forte illi dicerent, omnino hoc peccatum non est, si mea requiro, ideo Apostolus Si quis aufert quae tua sunt, ne repetas , et nobis pacem suam commendavit. Quare non magis injuriam accipitis? id est, quare nem faciatis, vel injurias inferatis: Sed vos non solum repetitis vestra, sed etiam injuriam aliis thii, qui uno vitio non credebant hominem separari a regno Dei, nisi omnibus fuisset implicatus. Ideo subdit, commemorando quae vitia singula regno Dei separant, dicens: Neque fornicarii, subaudis regnum Dei possidebunt, nisi poenitentiam dignam in hoc saecuvel nisi poenitentiam agentes mors illos invenerit, ut post mortem hoc quod deest de poenitentia, in locis purgatoriis deleatur, et per orationes bonorum hominum, et per oblationem sacrificiorum. Dicit etiam beatus Gregorius, quia a
Abbreviated transcription (Latin):
frm inside apudiniquos idt apud pagi nos uidicari. iđt iuditiũ accipere. &
ñ apud scõs iđ fideles : quidũ chorinthiorũ credentiũ. sed ñ recte uiuentiũ
habentes accusatione & iuiditiũ adũsus aliquẽ frm̃ fidelẽs: ibcpt ad iudices
paginos infideles. ut illorũ uiditio dã pnaretur & diuidicuretur ille. con
etiũ q leges diuinus hominib: concessas frequent accipientes munere cũ ad¬
ulatione aut sꝑnebant aut sul sunt̃ ptatione. auctoritatẽ illurũ legum

Expanded text:
ium accipere, et non apud sanctos, id est fideles? Quidam Corinthiorum credentium, sed non recte viventium, habentes accusationem et judicium adversus aliquem fratrem fidelem, ibant ad judices paganos et infideles, ut illorum judicio damnaretur et judicaretur ille contretiam quia leges divinas hominibus concessas, frequenter accipientes munera cum adulatione, aut spernebant aut falsa interpretatione auctoritatem illarum legu
Abbreviated transcription (Latin):
abhis quib p̃dicant. sed ego subnullius redigar potestate. iđt nullius
potestuti me subdũ : Beat a płs noluit se subdichorinthus aliquot mu¬
nꝰ ab eis accipiens : ut om̃iũ uitia libere redarguere potius set. uecausa
uentris. uigor eugłicȩ ueritatis torpesceret . & neoccasionẽ pseudo apł̃is
tẽ. cũ cessiuerit officiũ edendi &redactus fuerit in puluerẽ: & hanc iđt

Expanded text:
ab his quibus praedicant: sed ego sub nullius redigar potestate, id est nullius potestati me subdam. Beatus Apostolus noluit se subdi Corinthiis, aliquod munus ex eis accipiens, ut omnia vitia libere redarguere posset, ne causa ventris vigor evangelicae veritatis torpesceret, et ne occasionem pseudoapostolis tem, cum cessaverit officium edendi, et redactus fuerit in pulverem, et hanc, su
Abbreviated transcription (Latin):
rodis iat ab homicdio illius d adulterio: Sic in hoc loco ponit᷑ cũ ad ditum̃to ꝓc̃uersti¬
oneueteris hominis & ꝓmalã docrrina : quiaerant apud chorinthios pseudo apłi
tͥ sernitu : ut imnouitute uitȩ ꝑmineatis: Sic estisatimi: iđt sic̃ nouie ffectiestis ab
omib peccats originalibus &iactulib: inbaptismate manentes sine atima idt sire
obmemoriũ egressionis suȩ deterta ȩgypti : Magnus quiimn molabat᷑ in eudẽ dit ap¬
pellubit᷑ pascha sic̃ discapuloꝵ̃ uerb̃ ostendit᷑ quidicuñ dñõ: ubius paremꝰ tibi cõme¬

Expanded text:
llius. Sic in hoc loco ponitur cum additamento pro conservatione veteris hominis, et pro mala doctrina: quia erant apud Corinthios pseudoapostoli, is, ut in novitate vitae permaneatis, sicut estis azymi. Id est, sicut novi effecti estis ab omnibus peccatis originalibus et actualibus in baptismate, manentes sine zyma, id est sine ob memoriam egressionis suae de terra Aegypti, et agnus qui immolabatur in eadem pellabatur pascha, sicut discipulorum verbis ostenditur, qui dicunt Domino: Ubi vis paremus tibi come
Abbreviated transcription (Latin):
ut uacetis orationi ad tẽpus: Omĩ quidẽ tẽpr orandũ ẽ nob̵: orationiq: debe¬
mus in sistere : Sed tunc acceptior ẽ dõ nrã oratio : quando mundo corpore & corde
ꝓfertur : Cũ enĩ quusquis &iã concessa ñ tungit: ostendit seuelle accipere qđ p̃catur:
Et iterũ reuertimini inidipsũ: iđt adlicitũ coitũ: Consilũdat coniugatis. ut post
dies orctionis adusũ naturalẽ reuertant᷑. exponens causã quare hoc p̃cipiat᷑: Ne
tẽptet inquid uos satunas siuediabolus ꝓpt̃ in continentiã urãm : uidelicet ne uno
subtrahente alter fornicetur. & satanas locũ tẽptandi inueniat : Hoc aut̃ dico
scđm indulgentiũ : ñ scđm imperiũ : qx ñ p̃cipio sed ꝑmitto: Volo aut̃ om̃s homi¬
nes eẽ : sic̃ meipsũ: idt si fieri posset : uellẽ om̃s homines eẽ uirgines sicut egasũ

Expanded text:
ut vacetis orationi ad tempus. Omni quidem tempore orandum est nobis, orationiqut vacetis orationi ad tempus. Omni quidem tempore orandum est nobis, orationique insistere debemus, sed tunc acceptior est Deo nostra oratio, quando mundo corde et corpore profertur. Cum enim quis etiam concessa non tangit, ostendit se velle accipere quod precatur. Et iterum revertimini in idipsum, id est ad licitum coitum. Consilium dat conjugatis, ut post dies orationis ad usum naturalem revertantur, exponens causam quare hoc praecipiat: Ne tentet, inquit, vos Satanas, sive diabolus, propter incontinentiam vestram; videlicet ne uno subtrahente, aliter fornicetur, et Satanas locum tentandi inveniat. Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium, quia non praecipio, sed permitto. Volo enim omnes homines
Abbreviated transcription (Latin):
abstinere : sed melius eẽ accipere. quã cũ alterius ꝑpetrare adulteriũ aut a¬
trahant ab inuicẽ atoitu : sed uolente uiro concũbere. d& locũ & licentium
mulier : Simiłt &iurseruiat mulieri reddens ei debi tum concũbendiau
illa uolente : Mulier sui corporis. iđt sugenitalis membri potestictẽ non ha¬
bet ut ꝓhibeat uiro coitũ. sed inuiri potestateẽ : Simiłt uirsui corporis idt
sui uerendi siue genitulis membri ñ habet potestictẽ ut mulieri ꝓhibeat coitũ.
sed in mulieris potestute ẽ : Si sibi inuicẽ sunt debitores & quod maius ẽ ser¬
ui & una debet eẽ uoluntus in legenaturȩ: Diesfesti: diesq purgationis
& ipsa ratio conceptus & partus iuxtulegẽ cessariteporib: his debere monstrat
Nolite fraudare inuicẽ : iđt nolite subtrahere ab inuicẽ. ne forte dissensio for
nicationẽ generet : Nisi foste ex consensu: iđt cõmuni uoluntiete & consilio

Expanded text:
abstinere, sed melius esse accipere, quam cum alterius perpetrare adulterium aut aabstinere, sed melius esse accipere, quam cum alterius perpetrare adulterium aut atrahant ab invicem a coitu: volente viro concumbere, locum det et licentiam mulier. Similiter et vir serviet mulieri, reddens ei debitum concumbendi, illa volente Mulier sui corporis, id est sui genitalis membri, potestatem non habet, ut prohibeat viro coitum, sed in viri potestate est. Similiter vir sui corporis, id est sui verendi sive genitalis membri, non habet potestatem, ut mulieri prohibeat coitum, sed in mulieris potestate est. Sic sibi sunt invicem debitores, et quod majus est, servi, ut una debeat esse voluntas in lege naturae. Dies festi, diesque purgationis, et ipsa ratio conceptus et partus juxta legem cessari his debere monstrantur. Nolite fraudare invicem, id est nolite vos subtrahere ab invicem, ne forte discessio generet fornicationem, nisi forte ex consensu, id est communi voluntate et consilio,
Abbreviated transcription (Latin):
deptꝰ uõ sanguin e xp̃i : illius seruus ẽ: eiusq: uoluntati obtẽ peraredebet
Glonfucate : & postate d m̃ in corpore urõ : Illedimglorifiat : quimanda
tueius seruando alios ad laudẽ dĩ excitut. iuxtu qđ dñs ait : Videant
operia urũ bonu : & glorifiuent patrẽ urm Om̃ etiã postat. quieuis
notitiã p̃ceptiq inm̃te gerendo operibusq implendo scȩuiuit &¬
& iuste scđm qđ dñs p̃cepit: Sci estote: quiu ego sc̃s sũ: Quicũq ergo
sce uiuendo sc̃s ẽ : dm portat inm̃te sua ad cuius imaginẽ ẽ factus in ani
ma: De quib aut̃ scripsistis mihi sub̵ urãs litteras bonũ ẽ homini mu¬
lerẽ nontungere siue n accipere: Pseudo apłis dicentib ad corinthios. non
debetis mulierib: ad herere quimundo do seruitis: sed qui creditis in xpm̃
uxoribus adhȩrere in coitu necne: Quib apłs respondit. honum quidẽ eẽ abuxore

Expanded text:
demptus vero sanguine Christi, illius servus est, ejusque voluntati obtemperare debet. demptus vero sanguine Christi, illius servus est, ejusque voluntati obtemperare debet. Glorificate et portate Deum in corpore vestro. Ille Deum glorificat, qui mandata illius servando, alios ad laudem Dei excitat, juxta quod Dominus ait: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum . Deum etiam portat, qui ejus notitiam praeceptaque in quod Dominus praecipit: Sancti estote quia et ego sanctus sum . Quicunque ergo sancte vivendo sanctus est, Deum portat in mente sua, ad cujus imaginem est factus in ani De quibus autem scripsistis mihi, subaudis per vestras litteras, bonum est homini mulierem non tangere, sive non accipere. Pseudoapostoli dicentibus ad Corinthios: Non debetis mulieribus adhaerere, qui mundi Deo servitis, sed qui creditis in Chrisuxoribus adhaerere in coitu necne. Quibus Apostolus respondit: Bonum quidem esse ab uxore
Abbreviated transcription (Latin):
potestis sed xp̃ĩ serui sumus. cuus uoluntati oboedire debemus. cuius sangui¬
ne redẽpti sumꝰ sicut sequenta manifestunt: Pulscctur corpus delectuti¬
one uult anima consentire. debet rationabilitas animȩ ad seredire ac
dicere: quid cogitus quid estuaris: quo uisire : non estuȩ potestitis. sed
xpĩseruus es. quite redemit pretiosissimo sanguine suo. adiuboli capti¬
uiticte: Vt quid iterũ iuis captiuari adiabolo. Meius potestuti subdi. qui
tibi in primo parente omem głam abstulit. dutulia cȩpent cogiture : omi¬
potenti sdĩ gratia ꝓtectus eucdet laqueos incentiuȩ delectitionis. Empti
estis p̃retio magno : ñ auro neq argento sed sanguine suo: Illequi emi¬
tur sule redimitur. captiuus tenebatur & seruus ẽ illius a quo redimitur:
Sic genꝰ humunũ captiuũ tenebatur adiabolo seruusq: erat diuboli
qm̃ accipiendo dulcediñe pomi uetiti. uendidit semet ipsũ illi : Re¬

Expanded text:
 cujus voluntati obedire debemus, cujus sanguine redempti sumus, sicut sequentia manifestant. Pulsatur corpus delectatione, vult anima consentire, debet rationabilitas animae ad se redire ac dicere: Quid cogitas? quid aestuaris? quo vis ire? Non es tuae potestatis, sed Christi servus es, qui te redemit pretiosissimo sanguine suo a diaboli captivitate: utquid iterum vis captivari a diabolo, et ejus potestati subdi, qui tibi in primo parente omnem gloriam abstulit? Dum talia coeperit cogitare, omnipotentis Dei gratia protectus evadet laqueos incentivae delectationis. Empti enim estis pretio magno, non auro, neque argento, sed sanguine Christi. Ille qui emitur sive redimitur, captivus tenetur, et servus est illius a quo redimitur. Sic genus humanum captivum tenebatur a diabolo, servusque erat diaboli, am accipiendo dulcedinem pomi vetiti, vendidit semetipsum illi. Re
Abbreviated transcription (Latin):
reddentes. siue offendiculũ aliis ꝑmalũ exemplũ generentes : Et nos inatimis
simulatione aliquid agentes. aut ꝓhumana laude. lurisq tẽporalib sedꝓ
remunerttione patriȩ cȩlostis. Mudo soli placeamus: Scripsiuob inepłã
ne cõmisceamini fornicanis. idđi nesimiles illisefficianim uł nlite int̃ eẽ eoꝵ¬
putuantes acdde nsi delib gentilis diceret non defidelbus deoq epert istu dlior¬
rignit rosinquienses Eonutiq fomicaris hu mindi pagonsudelicet. sed de

Expanded text:
ntis simulatione aliquid agentes, aut pro humana laude lucrisque temporalibus, sed pro remuneratione patriae coelestis et ut Deo soli placeamus. Scripsi vobis in epistola, ne commisceamini fornicariis, id est ne similes illis efficiamini, vel neputantes quod de infidelibus gentibus diceret, non de fidelibus. Ideoque repetit ista, et corrigit eos, inquiens: Non utique fornicariis hujus mundi, id e
Abbreviated transcription (Latin):
uirga ueniũ : manebitis in correcti: Sin aũt in animo pacifico & leni¬
tatementis  corrigite uos & em̃ date agentes poeni tentiũ : Audit
int̃ uos fornicatio: & tulis fornicatio quulis nec int̾ gentes. iđt int̾ paga
nos itic ut uexorẽ patris quis habeat. Nouercũ uidelicet suũ : Et uos infla¬
tiestis : iđt in suꝑbiũ eleuati suꝑbitis. & non magis luctũ hubuistis ꝓ hoc
scelere sic̃ samuhel lugebat ꝓsaul: & est sensus: Cũ debuis setis lugere
peccatũ illius & a uro consortio hui modi sceparare: magis in suꝑbia estis
elati : qr in tuitu illius scelesti. putitus uos magnimentieẽ & sanctiores illo
om̃iu: Vt beictus ambrosius dic̃ : tama gratiuerat concessc paulo ut ubi
rat : la udicuiu eũ quisic operaetus ẽ ut p̃sens: iđt illũ qui uexorẽ patris acce¬
pit. iũ iudicuui quasi presens sim in corpore. in nomine dñi ihũxp̃i. iđt
uiceillius .cu : legatione fungor : Congregaus uob & meo spũ : iđt spũ scõ

Expanded text:
virga non veniam, manebitis incorrepti; sin autem in animo pacifico et lenitate mentis, corrigite vos et emendate agentes poenitentiam. CAPUT V Auditur inter vos fornicatio talis qualis nec inter gentes, id est inter pagaicet suam. Et vos inflati estis, id est in superbiam elevati superbitis, et non magis luctum habuistis pro hoc scelere, sicut Samuel lugebat super Saul, et est sensus: Cum debuissetis lugere peccatum illius, et a vestro consortio hujusmodi separare, magis in superbiam estis elevati, quia intuitu illius scelesti, putatis vos magni meriti esse, et sanctiores illo omnia, ut beatus Ambrosius dicit: Tanta gratia erat concessa Paulo, ut ubirat. Jam judicavi eum qui sic operatus est, ut praesens, id est, illum qui uxorem patris accepit, jam judicavi quasi praesens sim corpore. In nomine Domini nostri Jesu Christi, id est vice illius cujus legatione fungor, congregatis vobis et meo Spiritu, id
Abbreviated transcription (Latin):
Sed upłs noncurins deꝓprietite uerboꝵ̃ : unũ retulit adexteriorẽ: alterũ ad i¬
teriorẽ : Nũ mulitia ẽ maliuolentia. siue mala uoluntas: Hic aũt : ꝓmuli
operatione ponit᷑ : Nequitia ẽ suꝑbua uł audatia ad malũ: siue mala cogitutio:
Et ẽsensus: Nepulemur noq: letemur inuctustate peccati: neq: in conuersa¬
ne ueteris hominis. neq in ꝑpetratione malioperis. aut mna
uolurtatis: aut in suꝑbia & audatiam̃tis ad malũ. sicut solent
amatonos hui scłi agere. quilȩtant᷑ cũ malefecennt. Aixultunt in reb. pessimis:

Expanded text:
stolus non curans de proprietate verborum, unum retulit ad exteriorem, ad interiorem alterum, nam malitia est malevolentia sive mala voluntas. Hic autem pro mala operatione ponitur. Nequitia est superbia vel audacia ad malum, sive mala cogitatio, et est sensus: Non epulemur neque laetemur in vetustate peccati, neque in conversatione veteris hominis, neque in perpetratione mali operis, aut malae voluntatis, aut in superbia vel audacia mentis ad malum, sicut solent amatores hujus saeculi agere, qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis.
Abbreviated transcription (Latin):
tudit̃ agere sedtules debuerictis constituere quialiorũ causas discernere
& diudicure scirent . & quorũ ꝑsonȩ hono rabiles tẽnt : ut ñ eẽt opꝰ aliquem
ꝓpt̃ hoc adgentilũ iuidicẽ transire: Igit᷑ nolte amplius constituere contẽpti¬
bulos: Scdm gegorũ onteptibiles possum intellegere seculares homines. huma¬
natũ legũ fuentia hubentes inꝑ sonis quoq hononbiles qui cõparetione illorũ
quidu mus legesintellegunt & misteriu sģtrintitis penetrant. conteptbrles
ni disonplues : Lied s&lipsi fideles sint: et e seam hinc sensũ affirmatiue legendu
ili constituiere: Vnde & subdit: Ad uerecundiã antemdico: qs etiũ me ñ pcipi¬
ent hoc fucere debuissetis: Ideoq tules p̃cipit consitui. quia illi quialtu¬
rio debent serure & diuna eloquia medituri. & populis uerbũ p̃dicatio¬
nis exhibere a secularib negotis &iudicis. alienos sedebent reddere

Expanded text:
s discernere et dijudicare scirent: et quorum personae honorabiles essent: ut non esset necesse aliquem propter hoc ad gentilium judicem transire. Igitur nolite constituere amplius contemptibiles. Secundum Gregorium contemptibiles possumus intelligere saeculares homines, humanarum legum scientiam habentes, in personis quoque honorabiles, qui, comparatione illorum qui divinas leges intelligunt, et mysteria sanctae Trinitatis penetrant, contemptibiles sunt et simplices, licet ipsi fideles sint. Et est secundum hunc sensum affirmative legendum: illi constituere; unde et subditur: Ad verecundiam vestram dico, quia etiam me non praecipiente hoc facere debuissetis. Ideoque tales praecipit constitui, quia illi qui altari debent deservire, et divina eloquia meditari, et populis verbum praedicationis exhibere, a saecularibus negotiis et judiciis alienos se debent reddere.
Abbreviated transcription (Latin):
ban. & sostenen existimet homochorintius. uł alius quis libet : ut mi¬
nistros xp̃i. acsidiceret aliis uerbis. Nolite uos ochorinthii nos despi¬
cere . ac spernere eo quod nos ñ sumꝰ ad nõ uocati cũ petro aliisq apłis.
quia ñ alia p̃dicamꝰ ego & barnabas. quã quȩ illi p̃dicant. Etqui illos
decȩlo quȩ illos docuit interra. Nec rogo ut me &barnaban similes xp̃o ex isti¬
metis : sed ut ministros xp̃i. qui uobis eugłm eius ministrauimꝰ: M inister
xp̃i ẽ quisciuis p̃ceptũ illius seruando imitat᷑ illĩ sic̃ ipsedixit. Qui mihi
trat : quibona teporalia ꝓamore eius pauperib: erogat. qđ idẽ apłs
adimplebat ñ solũ de aliis pauperes sustentando. sedde hoc qđ labore ma¬
nuũ ad quirebat. Quod aut̃ sequit. & dispensatores mistenorũ dĩ: &
quidã codices habent ministeriorũ di : melius ẽ dicere misteriorũ dĩ Quia si
dixerimꝰ ministeriõrũ : erit sensus quasitantũ modo ad disponendos gradus ecde¬

Expanded text:
bam, et Sosthenen existimet homo, Corinthius, vel alius quilibet, ut ministros Christi; ac si diceret aliis verbis: Nolite, o Corinthii, nos despicere ac spernere, eo quod nos a Domino non sumus vocati cum Petro aliisque apostolis, quia non alia praedicamus, ego et Barnabas, quam quae illi praedicant, et qui illos de coelo, quae illos docuit in terra. Nec rogo ut me et Barnabam similes Christo existimetis, sed ut ministros Christi, qui vobis Evangelium e us ministravimus. Minister Christi est qui praeceptum illius servando imitatur illum, sicut ipse dixit: Qui mihi trat qui bona temporalia pro amore ejus pauperibus erogat, quod idem Apostolus adimplebat; non de alienis pauperes sustentando, sed de hoc quod labore manuum acquirebat. Quod autem sequitur: Et dispensatores mysteriorum Dei: et, ut quidam codices habent, ministeriorum Dei, melius est dicere mysteriorum Dei, quia si dixerimus ministeriorum, erit sensus quasi tantummodo ad di ponendos et ord