comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad uisionem faciei: Quid est hoc. cum credideris in id quod posteri¬
us protefactus xp̃s & cum credideris inid quod posterius suscepit
cristus: Nam in princio facies eius quae est: In principio
erat uerbum. & uerbum erat apud dm̃. & dserat uerbum: Pos¬
teriora eius quae sunt: & uerbum caro factum est : & habita¬
uit in nobis Cũ mergo credis in hoc quod prote factum est uer¬
bum. & resurrexit in carne netu detua carne desperares:
efficereris israhel Factus autem israhel cum fueris: non
dormitabit neq dormiet: qui custoditte : qui a iamisra¬
hel es: Et audisti inpsalmo. ecce nondormitabit. neq ob¬
dormiet : qui custodit israhel: Xp̃s enimipse dormiuit:
sed surrexit: Quid enim ait ipse in psalmo: ł godormiui &
somnum coepi Num quid remansit in somno: Exurrexi
inquit & dom inus suscipie me: Siergo iam surrexit. iam¬
transut: Siam transiit: uide posteriora eius Quidest ui¬

Expanded text:
ad visionem faciei. Quid est hoc? Cum credideris in id quod posteriad visionem faciei. Quid est hoc? Cum credideris in id quod posterius pro te factus est Christus; cum credideris in id quod posterius suscepit Christus. Nam in principio facies ejus quae est? «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Posteriora ejus quae sunt? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Cum ergo credis in hoc quod pro te factum est Verbum, et resurrexit in carne, ne tu de tua carne desperares, efficeris Israel. Factus autem Israel cum fueris, non dormitabit, neque dormiet, qui custodit te; quia jam Israel es, et audisti in Psalmo, «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Christus enim ipse dormivit, sed resurrexit. Quid enim ait ipse in psalmo? «Ego dormivi, et somnum cepi.» Numquid remansit in somno? «Exsurrexi,» inquit, «quoniam Dominus suscipietransiit; si jam transiit, vide posteriora ejus. Quid est, Vi
Abbreviated transcription (Latin):
& pagani. & iudȩi. & omnes iniqui credunt: Hoc om̃s credunt quia
mortuus est fides xp̃ianorum resurrectio cristi est: Hloc ꝓmag¬
nohabemus : qui a credimus resurreoxisse: Ergo tuncseuoluit uĩ¬
dere cumtransir&. hoc est cum resurrexiss&: Tunc inse uoluit cre¬
di cumtransir&: quia traditus÷ propter delicta nostrit: et resur¬
rexit propter iustificationes nr̃as : & ipsam fidem in resurrec¬
tionem xp̃i maxime conmendauit apostolus Ait enim Sicre¬
dideris incorde tuo. quodds eum suscitauit exmortuis . saluus eris
Non dixit sicredideris quia mortuus est xp̃s. quod& pagani & iudei¬
& eius omnes inimici crediderunt. sed ait. si credideris incordetuo
quod ds̃ illum suscitauit amortuis. saluus eris Hoc est cre¬
dere. hoc est eẽ israhel. hoc est uidere dm̃ Quamuis adhuc
posteriora eius. tamen cum credideris. in posteriora perueni es

Expanded text:
et Pagani, et Judaei, et omnes iniqui credunt. Hoc omnes credunt, quia et Pagani, et Judaei, et omnes iniqui credunt. Hoc omnes credunt, quia mortuus est: fides Christianorum, resurrectio Christi est; hoc pro magno habemus, quia credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se voluit videri, cum transiret, hoc est, cum resurrexisset. Tunc in se voluit credi, cum transiret; quia traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Et ipsam fidem in resurrectionem Christi maxime commendavit Apostolus: ait enim, «Si credideris in corde tuo quia Deus eum suscitavit a mortuis, salvus eris» . Non dixit, Si credideris quia mortuus est Christus, quod et Pagani, et Judaei, et omnes inimici ejus crediderunt: sed ait, «Si credideris in corde tuo quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris.» Hoc credere, hoc est esse Israel, hoc est videre Deum: quamvis adhuc posteriora ejus, tamen cum credideris in posteriora, pervenies
Abbreviated transcription (Latin):
israhel: Visergo habere custodem. nondormientem. neq dormitan¬
tem Ecce non dormitabit. neqͦ: dormi& qui custodit is rahel: Xp̃s
speciem : Si perspeciem nondum potes: perfidem uide: Si eius faci
em uidere non potes. qm̃ ibispecies. posteriora eius uide: Hoc dictũ :
moysi adomino. non potes uidere faciem meam. posteriora mea ui¬
debis cumtransiero Ex pectis forte ut transeat. iam transut.: tuui¬
iamfecit pascha: Pascha autem transitus interpretatur: Nam
uerbum est hebrȩum. & putant homines grecum e̾e. quasi passionẽ:
sed non est Adiligentioribus & doctioribus inuentum est: qui a pas¬
cha hebrȩum uerbum est : & non interpretantur passi onem sed tran¬
situm. Perpassionem enim dñs transut amorte aduitã. & fecit nob
uiam credentibus in resurrectionem eius. ut transea mus & nos de
morte aduitam. Non magnum est credere qui a mortuus est xp̃s. hoc

Expanded text:
Israel.» Vis habere ergo custodem non dormientem neque dormitanIsrael.» Vis habere ergo custodem non dormientem neque dormitantem? «Ecce non dormiet, neque dormitabit, qui custodit Israel:» Christus em, postea per speciem. Si per speciem nondum potes, per fidem vide. Si faciem ejus videre non potes, quoniam ibi species; posteriora ejus vide. Hoc dictum est Moysi a Domino: «Non potes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vioster Jesus Christus jam fecit Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum: et putant homines graecum esse, quasi Passionem, sed non est. A diligentioribus et a doctioribus inventum est quia Pascha hebraeum verbum est; et non interpretantur passionem, sed transitum. Per passionem enim transiit Dominus a morte ad vitam; et fecit nobis viam credentibus in resurrectionem ejus, ut transeamus et nos de morte ad vitam. Non magnum est credere quia mortuus est Christus: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
łtds̃ illi: Neq dormit&: qui custoditte: Intendat caritas ura qua¬
si una sententia facta est: ex duabus uocibus homodixit ascendens
& cantans canticum graduum. nedes ad commouendum pedẽ
meum : et ds̃ tamquam dicer&. nedes ad commouendum pe¬
te meu est. utnondormit& qui custodit me. uolo ut non dormiat
neq dormit&: Ergo illum ti bi eligȩ. qui non dormit&. neq dor¬
mitabit: & non mouebitur pestuus. Ds. num quam est dormiens.
Sedius habere custodem. nondormientem : elige deum custodem:
Nedes ad commouendum pedem meumdicis tii. bene. optime. Sed ille di¬
ut tibi neq dormit& qui custoditte: Iuforte conuersurus te eras. ad
homines custodes & dicturus. Quem sum inuenturus nondormiente m e
quis homo non dormitabit: quem inuenio: quoibo: quo reuertar. sille
tibi ostendit: Ecce nan dormitabit. neq dormi& qui custodit

Expanded text:
Et Deus illi: «Neque dormitet qui custodit te.» Intendat Charitas vestra. QuaEt Deus illi: «Neque dormitet qui custodit te.» Intendat Charitas vestra. Quasi una sententia facta est ex duabus vocibus. Homo dixit ascendens et cantans Canticum graduum, «Ne des ad movendum pedum meum:» et Deus tanquam diceret, «Ne des ad movendum pete mea est ut non dormitet qui custodit me? Volo ut non dormiat, neque dormitet. Ergo illum tibi elige, qui non dormiet, neque dormitabit, et non movebitur pes tuus. Deus nunquam est dormiens: si vis habere custodem non dormientem, Deum elige custodem. «Ne des ad movendum pedem meum,» dicis tu; bene, optime: sed et ille dicit tibi, «Neque dormitet qui custodit te.» Tu forte conversurus te eras ad homines custodes, et dicturus: Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit? quem invenio? quo ibo? quo revertar? Iste tibi ostendit: «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit
Abbreviated transcription (Latin):
alarum tuarum sperabunt: Si sub alas: humiles sunt: Quare: quia
apud te inquit. fons uitae. Nonenim a se in rigantur montes. sicut ase
non illuminantur montes : Nam uide quid sequitur. in lum ine
et uoluerit sibi eẽ lumen. ipse cadit alumine : quo illuminatur :
Ideosciens non cadere nisi eum quisibi uult lucere. cum sit ꝑsete¬
nebrae: statim subierit: Non ueniat mi hi pessupbiae. nec manꝰ
peccatorum conmoueant me: Idest imitatio peccatorum ñ¬
me moueat: utcadam ate Quare timuisti. & dixisti. non ue¬
niatꝰ pes superbiae : sequitur. ibicetiderunt om̃s qui operant᷑
iniquitatem: Quos modo uides operari iniquitatem: i amdam¬
natisunt: Sedut damnarentur. ibi cetiderunt. cumillis uenit
pes superbiae: Recte ergo iste audiens ut ascendat & non cudat.
ut a conualle plorationis ꝓficiat. non intumore suꝑbiae defici¬
at. Ait deo: Nedes ad commo uendum pedem i eum:

Expanded text:
alarum tuarum sperabunt.» Si sub alis, humiles sunt. Quare? «Quia alarum tuarum sperabunt.» Si sub alis, humiles sunt. Quare? «Quia apud te,» inquit, «fons vitae.» Non ergo a se irrigantur montes, sicut a se non illuminantur montes. Nam vide quid sequitur: «In lumine Et qui voluerit sibi esse lumen, ipse cadit a lumine quo illuminatur. Ideo sciens non cadere nisi eum qui sibi vult lucere, cum sit per se tenebrae; statim subjecit, «Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatorum non moveat me:» id est, imitatio peccatorum non moveat me, ut cadam a te. Quare timuisti, et dixisti, «Non veniat mihi pes superbiae?» Sequitur, «Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem» . Quos modo vides operari iniquitatem, jam damnati sunt: sed ut damnarentur, ibi ceciderunt, cum illis venit pes superbiae. Recte ergo iste audiens ut ascendat et non cadat, ut a convalle plorationis proficiat, non in tumore superbiae deficiat, ait Deo: «Ne des ad movendum pedem meum.»
Abbreviated transcription (Latin):
autfatigeris aut lapsu cadas. Dic quod sequitur: Nedes ad cõ¬
mouendum pedam meum: Un demouentur pedes : unde
motus est ille qui erat in paradiso: Sed prius adtende. unde motus
est ille quierant inter angłos : & moto pedececidit. & de angelo
factus est diabolus Moto enim pede : cecidit: Quere unde cecidit.
superbia cetidit: Nonergo mou& pedem nisi suꝑbia adruinã.
non mou& pedem nisi superbia: Ad ambulandum & proficiendũ
dicit inpsalmo. filii autem hominum. integmine alarum tua¬
rumsperabunt: Si sub tegmine semꝑ humiles. semper dedrosperan¬
tes. semper dese non praesumentes: Subtegmine alarum tuarũ¬
spera bunt: Non enim ase satiantur. utbeati sint: Sed quid sequitur In¬
ebriabuntur abubertate domus tuae. et torrente uoluptatis tuae.
potabis eos. Eccesitientes. ecce in ebriati: Ecce sitiunt. ecce bibunt: sed
nonase bibunt. Nec ipsisibi sunt fons: Sedundebibunt : subtegmine

Expanded text:
aut fatigeris, aut lapsus cadas, dic quod sequitur, «Ne des ad aut fatigeris, aut lapsus cadas, dic quod sequitur, «Ne des ad movendum pedem meum.» Unde moventur pedes? Unde motus est pes illi qui erat in paradiso. Sed prius attende unde motus est illi qui erat inter Angelos, et moto pede cecidit, et de angelo factus est diabolus: moto enim pede cecidit. Quaere unde cecidit: superbia cecidit. Non ergo movet pedem, nisi superbia: ad ruinam non movet pedem, nisi superbia. Ad ambulandum et proficiendumquid dicit in psalmo? «Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt.» Si sub tegmine, semper humiles, semper de Deo sperantes, semper de se non praesumentes. «Sub tegmine alarum tuarut:» non enim a se satiantur ut beati sint. Sed quid sequitur? «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum tuarum potabis eos.» Ecce sitientes, ecce inebriati; ecce sitiunt, ecce bibunt: sed non a se bibunt, nec ipsi sibi sunt fons. Sed unde bibunt? «Sub tegmine
Abbreviated transcription (Latin):
oculos ad montes: unde ueni& auxiliumillis Hoc enim precepit is¬
te psalmus secundus: dehis qula escribuntur canticum graduum.
Sed non rursus praesumant demontibus : quia ipsi montes Non a se
lucent. sed abillo lucent. de quo dictum ÷: Erat lumenuerum. quod
inluminat omnẽ hominem: ueni entem in hunc mundum:
Montes possunt intelligi homines magni. homines clari: Etquid
maus iohanne baptista : qualis ille monserat. de quo ipse dñs
dicit in natis mulierum nemo ex urrexit maior. lohanne baptista.
Vides certe istum magnum montem lucentem. audi confitentem : Quid
confitentem: nos oms inquit deplenitudine eius accepimus : Decuiꝰ
ergo plenitudine acceperunt montes: ab illo ÷ tibi auxilium. non
amontibus: In quos tamen nisileuaris oculos perscripturas. non ad¬
audire ut firmissime ponas pedes in gradibus. Nein illa ascensione

Expanded text:
oculos in montes, unde veniet auxilium illis. Hoc enim praecipit isoculos in montes, unde veniet auxilium illis. Hoc enim praecipit iste psalmus, secundus de his qui inscribuntur, «Canticum graduum.» Sed non rursus praesumant de montibus; quia ipsi montes non a se lucent, sed ab illo lucent de quo dictum est, «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» . Montes possunt intelligi, homines magni, homines clari. Et quis major Joanne Baptista? Qualis ille mons erat, de quo Dominus ipse dicit, «In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista» ? Vides certe istum magnum montem lucentem; audi confitentem. Quid confitentem? «Nos omnes,» inquit, «de plenitudine ejus accepimus» . De cujus ergo plenitudine acceperunt montes, ab illo est tibi auxilium, non a montibus; in quos tamen nisi levaveris oculos per Scripturas, non adaudire ut firmissime ponas pedes in gradibus, ne in illa ascensione
Abbreviated transcription (Latin):
estis in tenebris. ut dies ille tamquam fur comprehendat uos: Om̃s
enimuos filii lucis estis. & filii diei. Ideo dñs cumdicer& timendã
ee horam sicut furem. noctem posuit apostolus: ita: quia hora
dominus sicutfur in nocte ita ueni&. nonuis ut te inueni& n
liesse in nocte. Quid est noliẽẽ in nocte.s filii lucis estis. & filii diei
non sumus noctis neq tenebrarum: Qui sunt filii noctis & tenebra¬
niat hora. & dicat illis apostolus. Fuistis aliquando tenebrae.
Nunc autem lux indño. Sicut iste psalmus hab& euigilent. iam
In luminatisant montes. Quid adhunc dormiunt: leuent oculos
suos in montes unde uenia auxilium illis Quid est iam inluminatis
montes: lamortus est soliusticiae: lam aba postolis predicatum est euange¬
lium. praedicata esunt scripturae . Patuerunt omnia sacramenta : con¬
scissumest uelum. patuit saecretum templi lam tandem leuent

Expanded text:
estis in tenebris, ut dies ille vos tanquam fur comprehendat; omnes estis in tenebris, ut dies ille vos tanquam fur comprehendat; omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei.» Ideo Dominus cum diceret timendam esse horam sicut furem, noctem posuit; et Apostolus ita ait, «Quia hora Domini sicut fur in nocte, ita veniet.» Non vis ut te inveniat? Noli esse in nocte. Quid est, Noli esse in nocte? «Filii lucis estis et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum» . Qui sunt filii noctis et tenebraniat hora, et dicat illis Apostolus, «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Sicut iste psalmus habet, evigilent. Jam illuminati sunt montes, quid adhuc dormiunt? Levent «oculos Jam illuminati sunt montes? Jam ortus est sol justitiae, jam ab Apostolis praedicatum est Evangelium, praedicatae sunt Scripturae, patuerunt omnia sacramenta, conscissum est velum , patuit secretum templi: jam tandem levent
Abbreviated transcription (Latin):
uitam: Talibus ueni& illa hora subito. quia tales erant indieb noe.
Quorum dierum commemorationem audistis factam in euangłio:
Manducabant &bibebant. nubebant. uxores ducebant. nouel¬
labant. aedificabant. donec introut noe in arcam. & uenit dilu¬
uium & perdidit omnes. Quidergo: omnes peribunt qui ista fa¬
ciunt: qui nubunt. qui uxores ducunt. qui nouellant. qui aedifi¬
cant : Non: Sed qui dehis prȩsumunt. seel qui ista praeferunt. sed qui
ꝓpterhaec offendere deuncito parati sunt: At uero qui istis omni¬
bus. aut̃ utuntur. aututuntur tamquam non utentes: plus
presumentes deillo quidedit. quam dehis quaedata sunt. & in¬
telligentes in his eius consolationem. & misericordiam. & non occupa¬
ti donis: ne adonatore ruant Qui tales sunt non illos inuenit in¬
paratos hora illa sicut fur: lalibus dixit apostolus uos autem ñ

Expanded text:
vitam . Talibus enim veniet illa hora subito; quia tales erant et in diebus Noe, vitam . Talibus enim veniet illa hora subito; quia tales erant et in diebus Noe, quorum dierum commemorationem audistis factam in Evangelio. Manducabant, bibebant, nubebant, uxores ducebant, novellabant, aedificabant, donec introiit Noe in arcam; et venit diluvium, et perdidit omnes» . Quid ergo? omnes peribunt qui ista faciunt, qui nubunt, qui uxores ducunt, qui novellant, qui aedificant? Non: sed qui de his praesumunt, sed qui ista Deo praeferunt, sed qui propter haec offendere Deum cito parati sunt. At vero qui istis omnibus aut non utuntur, aut utuntur tanquam non utentes, plus praesumentes de illo qui dedit, quam de his quae data sunt, et intelligentes in his ejus consolationem et misericordiam, et non occupati donis, ne a donatore ruant; qui tales sunt, non illos inveniet imparatos hora illa sicut fur. Talibus dixit Apostolus: «Vos autem non
Abbreviated transcription (Latin):
inquit paterfamilias qua hora furuenir&: A mendico uobis. quia
non pateretur ꝑ fodĩsuum: Dicitis modo. Quis ergo nouit quahora p̃¬
ueniat. quia hora sicut fur erit  nescis quahora ueniat: semꝑui
gila: ut quod naescis quando ueniat : paratum te inueniat cum ue¬
nerit : Et ad hoc forte nescis quando uenturus ÷ ut semꝑparatussis:
Illum enimpatrem familias subito occupauit illa hora Quipatꝰ¬
familias suꝑ significatus ÷ Noli uelle e̾ẽ paterfamilias: & non
te subito illa hora occupabit : Etquid ero inquis qualem audisti
depsalmo pauper & dolens egosum: Si enim pauper & dolens eris. non eris
paterfamilias. quem illa hora subito inueni& & subito praem &. Patres¬
familias enim sunt illi qui presumentes decupiditatibus suis & in de¬
litiis huius saeculi deflustites. tument & erigunt aduersus humi¬
les. & in sultant sc̃is intelligentibus angustam uiam quaeducit ad

Expanded text:
inquit, «paterfamilias qua hora fur veniret, amen dico vobis, quia inquit, «paterfamilias qua hora fur veniret, amen dico vobis, quia non pateretur perfodi parietem suum.» Dicitis modo: Quis ergo novit qua hora veniet, quia hora sicut fur erit? Nescis qua hora veniat, semper vigila; ut quia nescis quando veniat, paratum te inveniat, cum venerit. Et ad hoc forte nescis quando venturus est, ut semper paratus sis. Illum enim patremfamilias subito occupabit hora illa, qui paterfamilias, superbus significatus est. Noli velle esse paterfamilias, et non te subito illa hora occupabit. Et quid ero, inquis? Qualem audisti de psalmo, «Pauper et dolens ego sum» . Si enim pauper et dolens eris, non eris paterfamilias, quem illa hora subito inveniet, et subito premet. Patresfamilias enim sunt illi qui praesumentes de cupiditatibus suis, et in deliciis hujus saeculi diffluentes, tument; et eriguntur adversus humiles, et insultant sanctis intelligentibus angustam viam, quae ducit ad
Abbreviated transcription (Latin):
Quaesunt autemsemina: bona opera. in ista tribulatione terre¬
na Quibene operatur in conualle plorationis similis est hominise¬
minanti ꝑhiemem: Numquid frigore ab opere deterretur : sic
pressuris mundi non debemus. ab ono opere de terreri: quia ui¬
des quid sequitur. F untes inquit ibant & flebant: mittentes semina
sua Ualde miserisi semꝑflebant. ualde miserisinum quam dela¬
crimis liberandi: Seduide quid sequitur: Venientes autem ueni¬
ent in exultatione portantes gremia sua: Nihil aliud canticis is¬
tis docemur fr̃s: quam ascendere in corde: In affectubono: infide.¬
& spe. & caritate : desiderio perpetuitatis. & uitae aeterna e
sic ascenditur: Congruit nos dicere quomodo ascendendumsit
quanta terribiliora lecta de euangłio audiuit caritas ur̃a:
Uidetis certe quia hora dnĩ. sicut fur in nocte ita uem&: Siscir&

Expanded text:
Quae sunt autem semina? Bona opera in ista tribulatione terreQuae sunt autem semina? Bona opera in ista tribulatione terrena. Qui bene operatur in convalle plorationis, similis est homini seminanti per hiemem. Numquid frigore ab opere deterretur? Sic pressuris mundi non debemus a bono opere deterreri; quia vides quid sequitur: «Euntes,» inquit, «ibant et flebant, mittentes semina sua.» Valde miseri, si semper flebant; valde miseri, si nunquam de lacrymis liberandi. Sed vide quid sequitur: «Venientes autem venient in exsultatione, portantes germina sua» . 3. Nihil aliud istis canticis docemur, fratres, quam ascendere; sed ascendere in corde, in affectu bono, in fide, spe et charitate, in desiderio perpetuitatis et vitae aeternae. Sic ascenditur. Congruit nos dicere quomodo ascendendum sit. Quanta terribiliora lecta de Evangelio audivit Charitas vestra! Videtis certe «quia hora Domini, sicut fur in nocte, ita veniet. Si sciret,»
Abbreviated transcription (Latin):
CUM GRADUUN ENEAE QUORUI TITULUS EST CANTI¬
CUM GRADUUM
LURESINIU SUN significantes utiam in primo
auditis asce̾sum nr̃m. quific in corde addm̃. a conual¬
leplorationis. id est abhumilitate contribulationis As¬
census utilis nobis non potest eẽ nisi primohumiliatis a conual¬
le nobis ascendendum eẽ meminerimus : Conuallis enimtere
locus÷ depressus sicut loca terrae alta montes & colles: Ita conua¬
ex altari. non ascendamus sedruamus : Do ouit autem ipse dominus a con¬
ualle plorationis ascendendum. quando pronobis humiliari. usq ad
moreem crucis. & pati dignatus est: Hoc exemplum non relinquamus.
istam conuallem plorationis martyres intellexerunt : Vnde intel¬
lexerunt : unde: quia & ipsi deconualle plorationis. ut coronarent᷑
ascenderunt: Congruit & hodierno diei psalmus iste canticum gra¬
duum: Deillis enim dictum ÷ euntes ibant & flebant: mittentes semina
sua: Hec est conuallis plorationis: ubi aflentibus mittuntur semina:

Expanded text:
ulus est, «Canticum graduum.» Plures enim sunt significantes, ut jam in primo eorum audistis, ascensum nostrum, qui fit in corde ad Deum, a convalle plorationis, id est, ab humilitate contribulationis. Ascensus enim utilis nobis non potest esse, nisi primo humiliati , a convalle nobis ascendendum esse meminerimus convallis enim terrae locus est depressus: sicut loca terrae alta montes et colles, ita convaexaltari, non ascendamus, sed ruamus. Docuit autem ipse Dominus a convalle plorationis ascendendum, quando pro nobis humiliari usque ad mortem crucis et pati dignatus est. Hoc exemplum non relinquamus: istam convallem plorationis martyres intellexerunt. Unde intellexerunt? unde? Quia et ipsi de convalle plorationis, ut coronarentur, ascenderunt. 2. Congruit et hodierno diei psalmus iste «Canticum graduum:» de illis enim dictum est, «Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua.» Haec est convallis plorationis, ubi a flentibus mittuntur semina.
Abbreviated transcription (Latin):
santur nobis : Non ne uox ista nr̃a est : Cum eis qui odȩrunt pacem eram
pacificus cumloquerer eis debellabant me gratis: Quid est fracres
debella bant me : & parum erat. sinon adder& gratis : Quibus dicimus
norate xp̃m: Nos nolumus honorari sed illum : Nam nos quid sumus :
audi paulum apłm. qui tamen dicebat illis paruulis. quos maliho¬
mines. & mali suasores praecidere abhumanitate in scismatauole¬
bant: Q uideis dicebat ille : numquid paulus ꝓ uobis crucifixus ÷ Aut
in nomine pauli babtizatiestis: hoc & nos dicimus. amate pacem.
Quare : quia decristo ait apostolus. Ipse est enim pax nr̃a. qui fecit
tis : ut cumx p̃s faciat deduobus unum. uos faciatis deuno duo&
ed quia haec dicimus. Cumhis quioderunt pacem sumus pacific
& tam̃ illi quioderant pacem. cum loquimur eis debellant nos gratis

Expanded text:
ur nobis; nonne vox ista nostra est, «Cum his qui oderunt pacem, eram ur nobis; nonne vox ista nostra est, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus? Cum loquerer illis, debellabant me gratis.» Quid est autem, fratres, «debellabant me?» Et parum erat, si non adderet, «gratis.» Quibus dicimus,norate Christum. Nos nolumus honorari, sed illum. Nam nos quid sumus ad apostolum Paulum? Qui tamen dicebat illis parvulis, quos mali homines et mali suasores praecidere ab unitate in schismata volebant; quid eis dicebat ille? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis» ? Hoc et nos dicimus: Amate pacem, Quare? Quia de Christo ait Apostolus, «Ipse est enim pax nostra, qui fecit estis, ut cum Christus faciat unum de duobus, vos faciatis de uno duo? Sed quia haec dicimus, cum his qui oderunt pacem sumus pacifici; et tamen illi qui oderunt pacem, cum loqueremur eis, debellabant nos gratis
Abbreviated transcription (Latin):
ad tempus : Mali in area nobiscum e̾e possunt. in horrea non possunt:
Etforte hodie quimali apparent. cras bonierunt. & qui hodie deua¬
nitate superbiunt. cras mali inueniuntur: Quisquis ergo humiliter
malos ad tempus fert. ipseperueniet ad requiem sempiternam. Haec
uox catholica est. illorum autem qualis est. non intelligentium. Neq
quae locuntur. neq dequibus ad firmat: netangas inmundum. &
qui tetigerit inmundum inquinabitur: Separemus nos : ne commis¬
ceamur malis. & nosillis : A mate pacem. digitate unitatem. Nescitis
a quam multis bonis separemini : dum quasimalis calumniam ini : fi¬
runt seuiunt. quando ista dicimus: namquerunt. morcificare nos:
Apparuerunt saepe in petus eorum. apparuerunt saepe in sidiae : Cumer¬
go inter in sidias illorum uiuimus & quib: dicimus. amate pacem aduer¬
santur nobis : Nonne uox ista nr̃a est:¬

Expanded text:
ad tempus: mali in area nobiscum esse possunt, in horreo non possunt. ad tempus: mali in area nobiscum esse possunt, in horreo non possunt. Et forte hodie qui mali apparent, cras boni erunt; et qui de bonitate hodie superbiunt, cras mali invenientur. Quisquis ergo humiliter malos ad tempus fert, ipse perveniet ad requiem sempiternam. Haec vox catholica est. Illorum autem vox qualis est, non intelligentium neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant ? «Ne tangas immundum» ; et, «Qui tetigerit immundum, inquinabitur» : separemus nos, ne commisceamur malis. Et nos illis: Aniate pacem, diligite unitatem. Nescitis a quam multis bonis separamini, dum quasi malis calumniamini? Furunt, saeviunt, quando ista dicimus: nam quaerunt et mortificare nos. Apparuerunt saepe impetus eorum, apparuerunt insidiae. Cum ergo inter insidias illorum vivimus, et quibus dicimus, Amate pacem, adversantur nobis; nonne vox ista nostra est
Abbreviated transcription (Latin):
interpaleamꝰ gemeretis. Nam quia sunt grana in catholica. & uera gra¬
na sunt: Ideo tolerant paleam. donec uenti l&ur area: quia interpale¬
as clamat heu me quod in colatus meus longinquus factu s est: inhabi¬
ui cum tabernaculis caedar. In habitaui inquit paleaͥs Sed quo¬
modo depalea multus fumus exit: siccaedar tenebrae: In habita¬
uicum tabernaculis caedar: multum peregrinata ÷ anima mea:
łrumentorum uox ÷. interpaleas gementium: Haec loquimur illis.
qui oderunt pacem : & ditimus: cum his quioderunt pacem. eram pa¬
cificus : Qui sunt quioderunt pacemꝰ qui conscindunt unitatem
Si enim pacem non odissent: in unitatem mansissent : Sedui delic&
ꝓpterea seseparauerunt ut iustim ansissent : ut non haberent mix¬
tos iniustos Aut nostra est illa uox: aut illorum: Flige cuiussit: Catho¬
lica dicit: non est dimittenda unitas. non est precidenda ecclesia di.: iudicabit
ds̃ demalis a postea: Sinunc mali abonis separari non possunt: ferendi sunt

Expanded text:
inter paleam grana gemeretis. Nam quia grana sunt in Catholica, et vera grana sunt; ideo tolerant paleam, donec ventiletur area; quia inter paleam clamant, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Inhabitavi, inquit, cum paleis. Sed quomodo de palea multus fumus exit, sic de Cedar tenebrae. «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar: multum peregrinata est anima mea.» Frumentorum vox est, inter paleas gementium. Haec loquimur illis qui oderunt pacem; et dicimus, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Qui sunt qui oderunt pacem? Qui conscindunt unitatem. Si enim pacem non odissent, in unitate mansissent. Sed videlicet propterea se separaverunt, ut justi essent, ut non haberent mixtos injustos. Aut nostra est ista vox, aut illorum; elige cujus sit. Catholica dicit: Non est dimittenda unitas, non est praecidenda Ecclesia Dei. Judicabit Deus de malis et bonis postea. Si nunc mali a bonis separari non possunt, ferendi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mici: quidual& ergo. quia hab& potestatem: credidit in xp̃m ut sit
interfilios di: Uae homini. nisi & ipsius fidem dominus protegat :
Idest ut non permittat temptari. supra quam potest ferre. sicut
dicit apostolus Fidelis ds̃ qui uos non permittat temptari. supra
quam potestis ferre: Ille ergo qui non sinit temptari supra quam
possumusferre : quamuis iamfidelessimus. quamuis iammanꝰ
dexterae nrae sit innobis: tegit nos dñs suꝑ manum dexterae
Nostrae: Non nobis sufficit habere manum dexterae. nisi ille &

Expanded text:
mici. Quid valet ergo, quia habet potestatem, et credidit in Christum, ut sit mici. Quid valet ergo, quia habet potestatem, et credidit in Christum, ut sit inter filios Dei? Vae homini illi, nisi et ipsius fidem Dominus protegat: id est, ut non te permittat tentari supra quam potes ferre; sicut dicit Apostolus, «Fidelis Deus, qui non vos permittet tentari supra quam potestis ferre» . Ille ergo qui non sinit tentari supra quam possumus ferre, quamvis jam fideles simus, quamvis jam manus dexterae nostrae sit in nobis, protegit nos Deus super manum dexterae nostrae. Non nobis sufficit habere manum dexterae, nisi ille et
Abbreviated transcription (Latin):
potesttis quide÷ manus dextrae : nihil arbitror intelliq congruenti¬
us. iisi ut intelligamus manum dextrae. potestatem quamtibi dedit
erunt autem om̃s filuboni addextram quibus dicitur : Uenite
benedicti patris mei ꝑcipite regnum quoduobis paratum est abori¬
gine mundĩ. Ut autemsis adextris idest ut possis dici filius potestate
accepisti Quam potestatem : dequa dicit iohannes Dedit eispo¬
testatem filios dĩ fieri Vndeaccepisti hanc potestatem: credentib
nus dexterae tuae. idest potestas quae tibidata est utsis interfilios
dei. manis est dexterae tuae: Sed quid ual& ipsa po testas quam
accepit homo nisi dns protegat : ecet credidit iam ambulat infide : In¬
firmus est inter temptationes agitatur inter molestias. inter carnales
corruptiones intersuggestiones cupiditatis. inter uersutias & laquets ini¬

Expanded text:
potestas, quid est manus dexterae? Nihil arbitror intelligi congruentipotestas, quid est manus dexterae? Nihil arbitror intelligi congruentius, nisi ut intelligamus manum dexterae, potestatem quam tibi dedit erunt autem omnes filii boni ad dexteram, quibus dicetur: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» . Ut autem sis ad dexteram, id est, ut possis Dei filius fieri, potestatem accepisti. Quam potestatem? De qua dicit Joannes, «Dedit eis potestatem filios Dei fieri.» Unde accepisti hanc potestatem? «Credentibus,» nus dexterae tuae; id est, potestas quae tibi data est, ut sis inter filios Dei, manus est dexterae tuae. Sed quid valet ipsa potestas quam accepit homo, nisi Dominus protegat? Ecce credidit, jam ambulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias, inter carnales corruptiones, inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos ini
Abbreviated transcription (Latin):
tendas aiamusta quando facis bonum opus. uthic tibi aliquid retrib¬
Acur.misc& se sinistra operib dextrae hocuetat deus Veniamus
nunc adillud quod uit psalmus Oneegitats nenium is¬
hoc ait deo. mitte manum tuam & tange omnia quae hab&.
& uide simfaciem benedic& tibi Quid est mitte manum tia
nisida potestatem: ł uidentius audiftater neforte carnali sen¬
su adhuc cogites: quia menbris distinctus ÷ ds̃: Audi euidenter
quomodo dicãtur manus potestas: Ait quodam lo aieico scriptu¬
ra mors & uita inmanib: linguae : Nouimus linguas frusta
quȩdẽm carnis: Inore mouentur & ꝑcutiendo palatum dentes : distingum
sonos quibus loquimur: Ostendantur mihi manus linguae : Lingua ereg
non hab& manus sed hab& manus : Quae sunt manus linguae : po¬
testates linguae Quid est mors & uita in manibus linguae ex cretuo¬
condem iustificaberis. & exore tuo condemnaberis : Prgosimanus

Expanded text:
tendas etiam istam quando facis opus bonum, ut hic tibi aliquid retribtendas etiam istam quando facis opus bonum, ut hic tibi aliquid retribuatur, miscet se sinistra operibus dexterae: hoc vetat Deus. 11. Veniamus nunc ad illud quod ait Psalmus: «Dominus tegumhoc ait Deo: «Mitte manum tuam, et tange omnia quae habet; et vide, si in faciem benedicet tibi» . Quid est, «Mitte manum tuam,» nisi, da potestatem? Evidentius audi, frater, ne forte carnali sensu adhuc cogites quia membris distinctus est Deus; audi evidenter quomodo dicatur manus potestas. Ait quodam loco Scriptura: «Mors et vita in manibus linguae» . Novimus linguas frustra quaedam carnis; in ore moventur, et percutiendo palatum et dentes, distinguunt sonos quibus loquimur: ostendantur mihi manus linguae. Lingua ergo non habet manus, et habet manus. Quae sunt manus linguae? Potestas linguae. Quid est, «Mors et vita in manibus linguae? Ex ore tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis» . Ergo si manus
Abbreviated transcription (Latin):
S in eo quod xp̃i anus erat. percutitur illi dextra.: ille sinistrã
opponebat: Ciuis romanus sum ait: Dextram contemnebant. ille
sinistra terrebat: quia illi dextrameius timere non poterant. non¬
dum enim xp̃o creddiderant: Quidergo sidextta amplectitur.
sinistra sub capite est: Quidest nesciat sinistra tua. quid faciat
dextera tua : idest quando facis opusbonum. propter uitam aet̃¬
nam fac: Namsiopus bonum in terram propterea feceris. ut ter¬
rena tibiabundent: seit sinistra tua quidfaciat dextera tua:
Miscuisti dextram sinistrae. noli facere nisi ꝓpter uitam aeter¬
nam: Ideo fac & securus facies: Ad hoc enim temptauit ds eum:
Si propter solas res humanas & solam istam uitam facis quod
facis. sinistra sola operatur Si autem propter uitam a e ternã
opereris: dextra sola operatur: Si autem habes intentionem
aduitam acternã sed subrepit tibi cupiditas uitae temporalis . ut at¬

Expanded text:
in eo quod christianus erat; percutitur illi dextera, ille sinistram in eo quod christianus erat; percutitur illi dextera, ille sinistram opponebat: «Civis Romanus sum,» ait . Dexteram contemnebant illi, et de sinistra terrebat ille: quia illi dexteram ejus timere non poterant; nondum enim Christo crediderant. Quid ergo, si dextera amplectitur, sinistra sub capite est; quid est, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua?» Id est, quando facis bonum opus, propter vitam aeternam fac. Nam si opus bonum in terra propterea feceris, ut terrena tibi abundent; scit sinistra tua quid faciat dextera tua, miscuisti dexteram sinistrae. Noli facere nisi propter vitam aeternam. Ideo fac, et securus facies: hoc enim mandavit Deus. Si propter solas res humanas et solam vitam istam facis quod facis, sinistra sola operatur; si autem propter vitam aeternam operaris, dextera sola operatur: si autem habes intentionem ad vitam aeternam, sed subrepit tibi cupiditas vitae temporalis, ut at
Abbreviated transcription (Latin):
num quid aliter promagno diceretur: honora patrem tuum & matreti
tuam uesis longeuus suꝑ terram: Superquam enim terram. nisideq
diat spesmea tũ portio mea interra uiuentium: Ibi ẽẽ lonigerium
peruenerit conuincitur breuis quia finitur: Ptemulti maledi¬
centes parentibus senescunt in hanc terram: Multi autem obse¬
quentes parentibus cito eunt addm̃: Num quidergo impletur
utlongeuu sit. scđm hanc uitam : sellongeuum pro aeternita¬
te illa positum es: Longaeuitas est indextera eius. at uero diui¬
positum głoria. idest sufficientia uitae huius: ea quȩ bo¬
na existimatur ab hominib: smistra est: Nescio quis uenit. & uult
tibi pcutere dextram idest tollere tibi fidem tuam : tuacepis¬
ti alapam indextram. praebe sinistram Idest ut illud tollat
quod temporale ÷ : & non ea quaȩ aeterna habes: Audite pau¬
lum a postolum. hoc facientem: Homines persequebantur eũ¬

Expanded text:
numquid aliter pro magno diceretur, «Honora patrem tuum et matrem numquid aliter pro magno diceretur, «Honora patrem tuum et matrem tuam, ut longaevus sis super terram» ? Super quam enim terram, nisi de qua dicit: «Spes mea es tu, portio mea in terra viventium» ? Ibi esse longaevum pervenerit, brevis convincitur; quia finitur. Et multi maledicentes parentibus, senescunt in hac terra; multi autem obsequentes parentibus, cito eunt ad Dominum. Numquid ergo impletur, ut longaevus sit secundum hanc vitam? Sed longaevum pro aeternitate illa positum est. Longaevitas est in dextera ejus; at vero divitiae et gloria, id est sufficientia vitae hujus, ea quae bona existimantur ab hominibus, sinistra est. Nescio quis venit, et vult tibi percutere dexteram, id est, tollere tibi fidem tuam: tu accepisti alapam in dexteram, praebe sinistram , id est, ut illud tollat quod temporale est, et non ea quae aeterna habes. Audite Paulum apostolum hoc facientem. Homines persequebantur
Abbreviated transcription (Latin):
ti ademonibus ista petunt & non illa habent : & rursus qui illa
non p&unt: ademonibus petunt ea : sed non ademonibus ista do¬
nanicur: Item multi petunt adeo : & non habent: Nouit eni
ille dispensare sinistram: qui uocat addextram: Ergo est sinistra
sit sinistra. sed subcapite sit. supra illam sit caput tuum. id est
supra illa sit fides tua: ubi habitat xp̃s Noli temporalia prȩ¬
ponere fideituae.: et nonerit sinistra supra caput tuum sed om̃a
temporali a fidei tuae & fidem tuam prȩpone omnibus tem¬
poralibus. & erit sinistra sub capite tuo. et recte dextra eius
conplecteturte : Audi hocipsum ex poni in ꝓuerbiis : quid ÷
sinistra ipsa. quid est dextra. cum de sapientia dicer& : Longi¬
tudo inquit dierum. & anni uitae indextera eius. insinistr̃a
ternitas est : hoc enim ꝓprio modo dicit scriptura longum:
quod aeternum est: Namquicquid finem hab&: breuẽ est:

Expanded text:
ti a daemonibus ista petunt, et non illa habent? et rursus, qui illa ti a daemonibus ista petunt, et non illa habent? et rursus, qui illa non petunt a daemonibus, habent ea; sed non a daemonibus ista dantur. Item multi petunt a Deo, et non habent. Novit enim ille dispensare sinistram, qui vocat ad dexteram. Ergo si est sinistra, sit sinistra; sed sub capite sit: supra illam sit caput tuum, id est, supra illam sit fides tua, ubi habitat Christus. Noli temporalia praeponere fidei tuae; et non erit sinistra super caput tuum: sed omnia temporalia subde fidei tuae, et fidem tuam praepone omnibus temporalibus; et erit sinistra sub capite tuo, et recte dextera ejus complectetur te. 10. Audi hoc ipsum exponi in Proverbiis, quid est sinistra ipsa, quid est dextera: cum de Sapientia diceret, «Longitudo,» inquit, «dierum et anni vitae in dextera ejus; in sinistra aternitas est. Hoc enim proprio modo dicit Scriptura longum, quod aeternum est: nam quidquid finem habet, breve est. A
Abbreviated transcription (Latin):
habundabant: sed quia os eorum locutum ÷ uanitatem:
Quid enim sequitur: cum enumerass& copias eorum: ait:
Beatum dixerunt populum cui haecsunt: Haec est uanitas
quod locutum est os eorum. quodbeatum dixerunt populum cuihaecs:
Tuqui dicis. quinosti quidest smistra. & quid÷ dextra : sequitur
matum incanticis canticorum. Sinistra eius inquit sub capite
meo: Sponsa dicit desponso dexp̃o eccła. in amplexu pieta¬
tis: & casti batis: Quid ait: sinistra eius subcapite meo & dex¬
tra eius conplectetur me: Quid autem: qulsursum erat dextra:
deorsum sinistra. et sic conplectaebatur sponsus sponsam. sub¬
ponens sinistram ad consolationem inponens dextram ad ꝓtecti¬
onem Sinistra inquit eius sub capite meo. ds̃ illamdat . ⁊ deo
sinistra eius. qui a omnia ista temporalia dat ds̃ Quam
uanisunt. quam impii qui abidolis ista petunt. quam mul¬

Expanded text:
abundabant, sed quia «os» eorum «locutum est vanitatem.» abundabant, sed quia «os» eorum «locutum est vanitatem.» Quid enim sequitur? Cum enumerasset copias eorum, ait: «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Haec est vanitas quam locutum est os eorum, quod «beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Tu quid dicis, qui nosti quid est sinistra, et quid est dextera? Sequitur matum in Canticis canticorum: «Sinistra ejus,» inquit, «sub capite meo.» Sponsa dicit de sponso, de Christo Ecclesia in amplexu pietatis et charitatis. Quid ait? «Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me» . Quid autem, quia sursum erat dextera, deorsum sinistra, et sic complectebatur sponsus sponsam, supponens sinistram ad consolationem, imponens dexteram ad protectionem? «Sinistra,» inquit, «ejus sub capite meo.» Deus illam dat: ideo sinistra ejus, quia omnia ista temporalia Deus dat. Quam vani sunt, quam impii, qui ab idolis, a daemonibus ista petunt! Quam mul
Abbreviated transcription (Latin):
quidem adeo ut iustus ꝓbaretur : Impius puniretur: Abstulitom̃a:
Sed iob quinouerat sinistram. sinistram esse. & dextram non nisi
dexteram. quomodo setenuit addextram. & exultauit inddio:
Consolatus est dampna. qui a non est passus damnum: Deinteri¬
oribus diuitiis. deo plenum corhabebat Dominus inquit
dedit : dominus abstulit. sicut domino placuit itafactum est:
sit nomen domini benedictũ: Haec erat dextra ipsius. ipse
dominus. ipsa uita aeterna. illa lucis possessio. fonsuitae:
lumeN in lumine: In ebriabuntur abubertate domus tuȩ
ipsa erat dextra Sinistra uero erat ꝓ adiutorio consolationis.
non ad firmamentum felicitatis : Nam felicitas eius uerasitq
germana. ds erat: Isti autem dequibus dauid dicit. quia os
eorum locutum est uanitatem. & dextera eorum dextera
mniquitatis: Non hinc eos reprehendit. qui a his omnibus

Expanded text:
quidem a Deo, ut justus probaretur, impius puniretur; abstulit omnia: quidem a Deo, ut justus probaretur, impius puniretur; abstulit omnia: sed Job qui noverat sinistram sinistram esse, et dexteram nonnisi dexteram, quomodo se tenuit ad dexteram? Exsultavit in Domino, consolatus est damna, quia non est passus damnum de interioribus divitiis; Deo plenum cor habebat. «Dominus,» inquit, «dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Haec erat dextera ipsius, ipse Dominus, ipsa vita aeterna, illa lucis possessio, fons vitae, lumen in lumine. «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae:» ipsa erat dextera. Sinistra vero erat pro adjutorio consolationis, non ad firmamentum felicitatis. Nam felicitas ejus vera atque germana Deus erat. Isti autem de quibus dicit David quia «os» eorum «locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis;» non hinc eos reprehendit, quia his omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
atq peruersus. qui sinistram facit sibi dextram: Tales illi
erant. de quibus dicit psalmus : Non quia non adomino accepe¬
rant. &iam qua e temporaliter possidebant: sed quia ipsam
solam putabant ẽe beatam uitam. & nihil aliud requireban
Audite enim quid deillis consequenter dicit: quorum os locutum est uani¬
tatem & dextera eorum dextera iniquitatis: Etsequitur: Quorum filii
Oues eorum fecundae multiplicantes in exitibus suis. boues eorum
crassae. non est ruma saepes. nec exitus: in eq clamor inplateiseoꝵ:¬
Magnamfelicitatem quorumdam descripsit. poss& tamenistam
felicitatem & aliquis iustus habere. sicut habuit iob Sediob ꝓsinistra
illam habebat. non ꝓdextra: Nam dextram non babebat. nisi
apuddm̃ ꝑp&uam. & sẽpiternam felicitatem: Ideo concessa est
ꝑcutienda sinistra. & suffecit eidextra: Quomodo ꝑcussa est sinis¬
tra : temptationibus diaboli: Abstulit subito diabolus. permissus

Expanded text:
atque perversus, qui sinistram sibi facit dexteram: tales illi atque perversus, qui sinistram sibi facit dexteram: tales illi erant de quibus dicit psalmus; non quia a Deo non acceperant etiam quae temporaliter possidebant, sed quia ipsam solam putabant esse beatam vitam, et nihil aliud requirebant. Audite enim quid de illis consequenter dicit: «Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis.» Et sequitur: «Quorum filii oues eorum fecundae multiplicantes in exitibus suis: boues eorum crassae. non est ruina saepis nec exitus neque clamor in plateis eoMagnam felicitatem quorumdam descripsit. Posset tamen istam felicitatem et aliquis justus habere, sicut habuit Job: sed Job pro sinistra illam habebat, non pro dextera; nam dexteram non habebat nisi apud Deum perpetuam et sempiternam felicitatem. Ideo concessa est percutienda sinistra, et suffecit ei dextera. Quomodo percussa est sinistra? Tentationibus diaboli. Abstulit subito diabolus; permissus
Abbreviated transcription (Latin):
quid sol& is intelligere. quod diccum est in eu angelio. Mesciat
sinistra tua quid faciat dextera tua: Hoc enim intellecto̾ inue¬
nietis quȩđsit dextra. & quaesit sinistra Simul intelligitis.
& utramq. partem dm̃ fecisse : & dextram. & sinistram. Q tam̃
non debeat scire sinistra. quid faciat dextra: Simstra nre dicitur
quicquid temporaliter habemus. dextranra dicitur. quicquid
nobis aeternum & in commutabile dñs pollicetur: Si autem
ille qui dabit aeternam uitam. ipse & deistis temporalibus
consolatur presentem uitam. ipsefecit dextram & sinistram:
Dicit de quibusdam palmus apud dauid: quorumos locutum :÷
uanitatem & dexter& eorum dextera iniquita tis: Inuenit
ergo quosdam quos reprehendit. quidextram ueram ꝓsinistri
habebant. & ueram sinistram dextram sibi feterant: Qui sunt
isti . exponit consequenter: Omnis homo qui felicitatem non
putat ee hominis. nisi solum inistis temporalibus facultatib
& delitus et affluentia & copia mundi huius. iste est stultꝰ

Expanded text:
esciat sinistra tua quid faciat dextera tua» . Hoc enim intellecto invenietis quae sit dextera, et quae sit sinistra: simul intelligetis et utramque partem Deum fecisse, et dexteram et sinistram; et tamen non debet scire sinistra quid faciat dextera. Sinistra nostra dicitur, quidquid temporaliter habemus: dextera nostra dicitur, quidquid nobis aeternum et incommutabile Dominus pollicetur. Si autem ille qui dabit aeternam vitam, ipse et de istis temporalibus consolatur praesentem vitam, ipse fecit dexteram et sinistram. Dicit de quibusdam psalmus apud David: «Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis.» Invenit ergo quosdam quos reprehendit, qui dexteram veram pro sinistra habebant, et veram sinistram dexteram sibi fecerant: qui sint isti exponit consequenter. Omnis homo qui felicitatem non putat esse hominis, nisi solum in istis temporalibus facultatibus et deliciis, et affluentia et copia mundi hujus, iste est stultus
Abbreviated transcription (Latin):
ratianem deNo mine quare appellatis a gonisticos:
Ita fiat ut appellãs: Itafiat: omnino fauemus: Prestet dns uit
nistis undt appelletis. quia dixit apostolus bonu agonem
uertaun Quare ergo ⁊ nos Non appellemus monachios
cidicat psalmis: Eccequã bonum & quã iocuruã

Expanded text:
rationem de nomine, quare appelletis agonisticos. rationem de nomine, quare appelletis agonisticos. Ita fiat, ut appellatis; ita fiat, omnino favemus. Praestet Dominus ut nistis unde appelletis, quia dixit Apostolus, «Bonum agonem certavi.» Quare ergo et nos non appellemus monachos, cum dicat Psalmus, «Ecce quam bonum et quam jucundum
Abbreviated transcription (Latin):
turi sunt nobis: Nr̃i non uocantur circũcelliones uos
illos ita appellatis. contumelioso nomine : Nam nos ita eos
non uocamus: dicant quid eos uocent ⁊ audi eos A gonifti¬
cos oos uocant: fatemur & nos hon esto nomine. si & rẽs
conuenir&: Sed interim illud uideat caritas uñi. Qui
nobis dicunt ostendite ubi scriptumari omimonu¬
chorum: ostendant nobis ubi scriptũ sit nom̃ agonisti¬
Certant eNuim: & dixit apostolus: bonum cer
tam̃ certaui : Quia sunt qui certant ad uersus
diabolum & praeualent: Milites xp̃i: agonis¬
tici appellantur: Utinam ergo milites xp̃i
laudes. quam fremitus leonis :ł lic &iam in¬
sultare nobis audent. quit fr̃s cum uident homi¬
quidicit. dõ gratices gratias agit dõ s Uidesi
non deb& frater dõ gratias agere : quando uid&
fratrem suum Nonꝰ enim non ÷ locus gratula¬
tionis. quando se inuicem uident. q iihabi¬
dõ laudes urm plorant homines Sed certe redditis

Expanded text:
turi sunt: Nostri non vocantur circumcelliones: vos turi sunt: Nostri non vocantur circumcelliones: vos illos ita appellatis contumelioso nomine; nam nos eos ita non vocamus. Dicant quid eos vocent, et audietis. Agonisticos eos vocant. Fatemur et nos honesto nomine, si et res conveniret. Sed interim illud videat Sanctitas vestra: qui nobis dicunt, Ostendite ubi scriptum sit nomen monachorum, ostendant ubi scriptum sit nomen agonistiCertant enim; et dicit Apostolus, «Certamen bonum certavi» . Quia sunt qui certant adversus diabolum, et praevalent, milites Christi agonistici appellantur. Utinam ergo milites Chrislaudes, quam fremitus leonis. Hi etiam insultare nobis audent, quia fratres, cum vident homiQui dicit, Deo gratias, gratias agit Deo. Vide si non debet frater Deo gratias agere, quando videt fratrem suum. Num enim non est locus gratulationis, quando se invicem vident qui habiDeo laudes vestrum plorant homines. Sed certe reddidistis