comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
probaui. quod in alia mea disputatione legisti: quia deq ubis¬
dam scripsit dicens. tradidit illos ds̃ inreprobum sensum. utso¬
ciant quȩ non conueniunt. Hoc enim uoluisti uideri rperbo¬
licos dictum. quod fit cum ad permouendos animos fidẽ reri
qui sermocinatur excedit. Ubi ergo id apostolus feceritnm
graueris ostendere. Cum in ueheretur inquis impiorum
crimina. poenarum ea nominibus aggrauauit: quantumq
pectori suo uirtutum omĩum domicilio turpitudo horrere
ostendens. non tam reos quam dãpnatos sibi tales ait uider
Inmo sicut ipse loquitur. non sicut eum tu loqui fingis.
& dampnatos demonstrauit &reos: nec solũ depreteritis reos
Nam reos ostendit ubi ait . & coluerunt & seruierunt creaturae
quam creatori : qui est benedictus insecula amen: Deinde dãp¬
natos. propter istum reatum. Sequitur enim. propter hoc
tradidit illos ds̃ in passiones ignominiae. Audisti propter

Expanded text:
probavi quod in alia mea disputatione legisti: quia de quibusprobavi quod in alia mea disputatione legisti: quia de quibusdam scripsit dicens: Tradidit illos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conveniunt? Hoc enim voluisti videri hyperbolicum dictum: quod fit cum, ad permovendos animos, fidem rerum qui sermocinatur excedit; ubi ergo id Apostolus fecerit, non graveris ostendere. Cum inveheretur, inquis, in impiorum crimina; poenarum ea nominibus aggravavit, quantumque pectori suo virtutum omnium domicilio turpitudo horreret, ostendens, non tam reos quam damnatos sibi tales ait videri. Imo, sicut ipse loquitur, non sicut eum tu loqui fingis, et damnatos demonstravit et reos, nec solum de praeteritis reos nam reos ostendit ubi ait: Et coluerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori qui est benedictus in saecula, amen : deinde damnatos propter istum reatum; sequitur enim: Propter hoc tradidit illos Deus in passiones ignominiae . Audisti: Propter
Abbreviated transcription (Latin):
quando dõ donante ex uera uiuitur fide. ipse ds̃ ad est.¬
& menti illuminandae & concupiscentiae superandae. &
molestiae perferendae. Hoc erũ totum recte fit quando
sit propter ipsum. idest quando gratis amatur ipse: qualis
amor nobis esse nonpotest nisi exipso. Alioquin quando
sibi homo multum plac&. & de sua uirtute confidit: si tradi¬
tur in desideria superbiae suae. tanto amplius augetur
hoc malum : quanto magis ei cupiditates ceterae cesserint.
easq uelut laudabilis hanc unam oblectando cõpresserit
Quod ergo in alus opusculis meis legisse tedicis. atq id
frustra refutare conatus es . esse non nulla peccata quȩ
poenȩ sint &iam peccatorum. deposito uincendi studio
diligenter attende & in uenies esse uerissi mum sea quae
de cordis cecitate tractata sunt. Quid enim egisti. queso te quia
egisti cõmemorando apostolicum testimonium: quo ego ulus

Expanded text:
quando, Deo donante, ex vera vivitur fide, ipse Deus adest etquando, Deo donante, ex vera vivitur fide, ipse Deus adest et menti illuminandae et concupiscentiae superandae et molestiae perferendae: hoc enim totum recte fit, quando fit propter ipsum; id est, quando gratis amatur ipse. Qualis amor nobis esse non potest nisi ex ipso; alioquin, quando sibi homo multum placet, et de sua virtute confidit, si traditur in desideria superbiae suae, tanto amplius augetur hoc malum quanto magis ei cupiditates caeterae cesserint, easque, velut laudabilis, hanc unam oblectando, compresserit. Quod ergo in aliis opusculis meis legisse te dicis, atque id frustra refutare conatus es, esse nonnulla peccata, quae poenae sint etiam peccatorum, deposito vincendi studio diligenter attende, et invenies esse verissimum, secundum ea quae de cordis caecitate tractata sunt. Quid enim egisti, quaeso te, quid egisti commemorando apostolicum testimonium, quo ego illud
Abbreviated transcription (Latin):
qua carnis concupiscentiam eo ipso quod cam pęnam dixi¬
nus esse peccati. non solum non uituperandam. uerum
&iam laudandã putasti. quamlib& prolixa disputatione
ineo sueris in moratus: euanuisse certissimũ est. Nam quod
aisti. si libido pęna peccati est abiciendam esse pudicitiã.
ne rebellis in dm̃ castitas illatam ab eo dicatur eneruare
scicentiam. & cetera huius modi quȩ hanc uanitatem consequentia.
atq hinc religata contexis. totidem uerbis. dececitate cordis errore
doctrina. ne rebellis indm̃ mentis illuminatio. illata abeo dicat᷑
eeruare sententiam. Quod si absurdissimum est dicere quã¬
uis sit cecitas cordis poena peccati. eo modo absurdissimũ est
&iam quod ipse dixisti: quamuis sit libido idest in obȩdien¬
tia carnis pęna peccati. qm̃ cecitati cordis deb& resistere sci¬
entia: & libidini continentia. Eam uero poenam quae nec
errorest nec libido: deb& tolerare pacientia. Quappter

Expanded text:
qua carnis concupiscentiam, eo ipso quod eam poenam dixiqua carnis concupiscentiam, eo ipso quod eam poenam diximus esse peccati, non solum non vituperandam, verum etiam laudandam putasti, quamlibet prolixa disputatione in eo fueris immoratus, evanuisse certissimum est. Nam quod aisti: Si libido poena peccati est, abjiciendam esse pudicitiam, ne rebellis in Deum castitas illatam ab eo dicatur enervare sententiam, et caetera hujusmodi quae hanc vanitatem consequentia atque hinc religata contexis. Totidem verbis de caecitate cordis, errore doctrina, ne rebellis in Deum mentis illuminatio illatam ab eo dicatur enervare sententiam. Quod si absurdissimum est dicere quamvis sit caecitas cordis poena peccati, eo modo absurdissimum est etiam quod ipse dixisti, quamvis sit libido, id est inobedientia carnis poena peccati: quoniam caecitati cordis debet resistere scientia, et libidini continentia. Eam vero poenam quae nec error est nec libido, debet tolerare patientia. Quapropter,
Abbreviated transcription (Latin):
quia sicut diabolus atq angeli eius & mali reges non solũ
ipsi peccatores sunt. sed per iusticiam dĩ fiunt &iam sup¬
plicia peccatorum: Nec idõ laude sunt digni quia pęi
ex illis iusta infugitur dignis. Sic lex inmembris repugnans
legi mentis. non idõ ipsa iuste agit quia eius qui egit in¬
iusta pęna fit iusta. Et sicut cęcitas cordis quam solus remo¬
u& illuminator ds̃ & peccatum est quo in dm̃ ñ credicus.
& pęna peccati: quia cor superbũ digna anim aduersidns
punitur. & causa peccati cũ mali aliquid cȩci cordisa
cõmittitur: ita concupiscentia carnis aduersus quam
bonus concupiscit sp̃s. & peccatum est. quia in est illis
obȩdientia contra dominatũ mentis. & pęna peccati ell
quia reddita est meritis in obȩdientis. & causa peccaa dl
aesftctione consentientis. uel contagione nascentis. P roinde
omia quȩ prohac tua cȩca & inconsiderata opinione dixisti

Expanded text:
quia sicut diabolus atque angeli ejus et mali reges, non solum quia sicut diabolus atque angeli ejus et mali reges, non solum ipsi peccatores sunt, sed per justitiam Dei fiunt etiam supplicia peccatorum, nec ideo laude sunt digni, quia poena ex illis justa infligitur dignis; sic lex in membris repugnans legi mentis, non ideo ipsa juste agit, quia ejus qui egit injuste poena fit justa. Et sicut caecitas cordis, quam solus removet illuminator Deus, et peccatum est, quo in Deum non creditur; et poena peccati, qua cor superbum digna animadversione punitur; et causa peccati, cum mali aliquid caeci cordis errore committitur: ita concupiscentia carnis, adversus quam bonus concupiscit spiritus, et peccatum est, quia inest illi inobedientia contrQuia reddita est meritis inobedientis, et causa peccati est defectione consentientis vel contagione nascentis: proinde omnia quae pro hac tua caeca et inconsiderata opinione dixisti,
Abbreviated transcription (Latin):
Lauda demonium. quod rex ipse paciebatur. quia &
hoc pena fuerat peccatoris. Lauda cecitatem cordis.
quȩ ex parte israhel facta est: nec tacetur istahel de cer¬
tate. Quare  Donec plenitudo inquit gentiũ intraroe.
nisi forte & istam pęnam negabis esse. Quam silucis iri
amator esses. non solũ aliquã sed ualde magnã pęna
tatis malum. & grandis causa peccati ut occiderent xp̃m
Istam cęcitatem si poenam fuisse negaueris: si milemte
perpeti &iam non confitens iudicãbis. Si autem poena
quidem fuisse sed peccati poenam non fuisse contendis.
interim fateris quod unũ aliquid e peccatum. eẽ possit¬
& poena Siautem non est haec poena peccati: ꝓ fecto
iniqua poenaẽ : & in iustum facis dm̃. quo iubente uel su¬
te. aut infirmum quo non auertente infligitur innocenti
Quod si &iam poenam peccati esse concedis. ne hoc non cn¬
cedendo. tu ipse corde caecus appareas. Uide iam quod u¬
dere nolebas: istam quam mouisti solutam esse questionen

Expanded text:
lauda daemonium quod rex ipse patiebatur, quia et hoc poena fuerat peccatoris. Lauda caecitatem cordis, quae ex parte in Israel facta est, nec tacetur de caecitate Israel, quare donec plenitudo, inquit, gentium intraret, nisi forte et istam poenam negabis esse, quam, si lucis internae amator esses, non solum aliquam, sed valde magnam poenam tatis malum et grandis causa peccati, ut occiderent Christum. Istam caecitatem si poenam fuisse negaveris, similem te perpeti etiam non confitens indicabis. Si autem poenam quidem fuisse, sed peccati poenam non fuisse contendis; interim fateris quod unum aliquid et peccatum esse possit et poena: si autem non est haec poena peccati, profecto iniqua poena est, et injustum facis Deum, quo jubente vel sinente; aut infirmum, quo non avertente, infligitur innocenti. Quod si etiam poenam peccati esse concedis, ne hoc non concedendo tu ipse corde caecus appareas; vide jam quod videre nolebas, istam quam movisti solutam esse quaestionem:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uel herminiani ab auctorib seleucho
uł hermia : quielementorũ materiã dequa factus. ẽ. mundus
non adeo factã dicunt sed dõ coaeterna: nec animã dõ tribi¬
unt creatori. sedereatores esse animarũ angłos uolunt.
de igni & sp̃u Malũ autẽ asserunt eẽ.: aliquando ado
aliquando amateria Negant saluatorẽ incarne sede¬
re addexterã patris. sed ea se exuisse ꝑhibent: eamq inso¬
le posuisse. accipientes occasionẽ depsalmo ubi legitur:
in sole posuit tabernaculũ suũ Negant & iã : uisibile
paradisum Baptismũ inaqua: non accipiunt. Resur¬
rectionẽ non putant futura: sed cotidie fieri in gene¬
ratione filiorum
PROCLIANITAE

Expanded text:
sunt vel Hermiani ab auctoribus Seleuco vel Hermia, qui elementorum materiam de qua factus est mundus, non a Deo factam dicunt, sed Deo coaeternam. Nec animam Deo tribuunt creatori, sed creatores esse animarum Angelos volunt de igne et spiritu. Malum autem asserunt esse aliquando a Deo, aliquando a materia. Negant Salvatorem in carne sedere ad dexteram Patris, sed ea se exuisse perhibent, eamque in sole posuisse, accipientes occasionem de Psalmo, ubi legitur, In sole posuit tabernaculum suum . Negant etiam visibilem paradisum. Baptismum in aqua non accipiunt. Resurrectionem non putant futuram, sed quotidie fieri in generatione filiorum. LX. PROCLIANITAE
Abbreviated transcription (Latin):
ECUNDINUS quidam. non ex eis quos manichei
electos. sed ex eis quos auditores uocant. quem nec
facie quidem noueram. scripsit ad me uelut amicus.
honorifice obiurgans quod oppugnarẽ litteris illã hercsi.
& admonens nefacerem: atq ad ẽam sectandam potius
ex ortans cum eius defensione. & fidei reprehensione catho¬
licae. Huic respondi. Sed quia in ciusdem opusculi
capite non posui quis cui scriber&. non in epłis meis sed
in libris habetur. Illic ab exordio conscripta est &iam
eius epła. Huius autem mei uoluminis titulus est contra
secundinũ manicheum: quod mea sententia omnibus
quae aduersus illã pestẽ scribere potui facile prepono
Hic liber : sic incipit: Beniuolentia in mȩ quȩ appar&

Expanded text:
ecundinus quidam, non ex eis, quos Manichei electos, sed ex eis, quos auditores uocant, quem ne facie quidem noueram, scripsit ad me uelut amicus honorifice obiurgans, quod oppugnarem litteris illam heresem, et admonens, ne facerem, atque ad eam sectandam potius exhortans cum eius defensione et fidei reprehensione catholicae. huic respondi; sed quia in eiusdem opusculi capite non posui, quis cui scriberet, non in epistulis meis, sed in libris habeatur. illic ab exordio conscripta est etiam eius epistula. huius autem mei uoluminis titulus est: contra Secundinum Manicheum. quod mea sententia omnibus, quae aduersus illam pestem scribere potui, praepono. Hic liber sic incipit: Beniuolentia in me, quae apparet
Abbreviated transcription (Latin):
notasti & momordisti. expone quẽ admodũ tibi ipse con¬
stiteris. nec tibi ipse restiteris: ubi primum diristi cum
uentum fuerit ut filii seminentur ad uoluntatis prorsus
nutum. membra in hoc opus creata famulari: & nisi eorũ
impedimenta aut de infirmitate aut̃ immoderatione
proueniant. seruire animi imperio. cũ prius dixerit mẽ

Expanded text:
notasti, et momordisti, expone quemadmodum tibi ipse connotasti, et momordisti, expone quemadmodum tibi ipse constiteris, nec tibi ipse restiteris, ubi primum dixisti, « Cum ventum fuerit ut filii seminentur, ad voluntatis prorsus nutum membra in hoc opus creata famulari; et nisi eorum impedimenta, aut de infirmitate, aut de immoderatione proveniant, servire animi imperio: » postea vero, «
Abbreviated transcription (Latin):
cor poris nomine : quib discernitur sexus. ꝑagiturq concu¬
bitus. Quis ẽ. enim qui dicat uirum sui potestatem cor poris
nonhabere. sim his uerbis apostoli totum corpus intellegas.
quod constat om̃ib membris. Ac ꝑ hoc ego secundum
apostolum. &iam solum genitale membrum nomine
coporis nuncupaui : quod non uoluntate sicut manum
ud pedem: sed libidine moueri agnoscit sensus humanus.
quite deridet in reb manifestis impudentes nebulas
ecitantem . ut nos diutius depudendis reb cogat. &
necessitas loqui. & honestas circum loqui. Sed qui uerba
mea legit quae refellere niteris. eisq te insidiantem perspicit.
sufficit mihi quia loco illo quid dixerim: corpus intelligit.
serum tu qui me uerbis meis repugnasse diristi. quod esse
falsissimũ uidebit quisquis te audito ea relegerit &
apłm genitalia nomine corporis appellasse recoluerit:
Tuergo qui in me quasi sententias meas interse pugnantes

Expanded text:
corporis nomine, quibus discernitur sexus peragiturque concucorporis nomine, quibus discernitur sexus peragiturque concubitus. Quis est enim qui dicat, virum sui potestatem corporis non habere, si in his verbis Apostoli totum corpus intelligas, quod constat omnibus membris? Ac per hoc ego secundum Apostolum, etiam solum genitale membrum nomine corporis nuncupavi, quod non voluntate, sicut manum vel pedem, sed libidine moveri agnoscit sensus humanus, qui te deridet in rebus manifestis impudentes nebulas excitantem, ut nos diutius de pudendis rebus cogat et necessitas loqui, et honestas circumloqui. Sed qui verba mea legit, quae refellere niteris, eisque te insidiantem perspicit, sufficit mihi quia loco illo quid dixerim corpus intelligit. 20. Verum tu qui me verbis meis repugnasse dixisti, quod esse falsissimum videbit quisquis te audito ea relegerit, et Apostolum genitalia nomine corporis appellasse recoluerit: tu ergo qui in me quasi sententias meas inter se pugnantes
Abbreviated transcription (Latin):
torem tamquã sana sit inuidetis: quemad modũ prius
ꝓferat insipientiae quã sapientiae fructum uidetis
einde aliis ueͬrbis meis interpositis. calumpniaris quodemo
ipse mihi contrarius fuerim. qui cum dixissem in obȩdienti hon¬
ni poenam inobȩdientiam sui corporis redditam. continuo
alia membra corporis nominatim expresserim dicens: quod
ad nutũ nr̃ae seruiant uoluntati. Hoc ergo dixi genitalib
utiq exceptis. quȩ corporis nomine nuncupaui: ac perhoc
& corpus uoluntati seruit. in aliorũ motione membrorun:
& corpus uoluntati nonseruit. in motibus genitalium Non
sunt ergo uerba mea intra se contraria. quam uis te patians
uel non intelligendo: uel alios intelligere non sinendo con¬
trarium. Sienim pars corporis non poss& nomine corpori
nuncupari: non dicer& apłs. mulier non hab& sui corpos
potestatem. sed uir. Similiter & uir non hab& sui corposs
potestatem: sed mulier. Ipsa utiq membra appellans

Expanded text:
torem, tanquam sana sit, invidetis, quemadmodum prius torem, tanquam sana sit, invidetis, quemadmodum prius proferat, insipientiae, quam sapientiae fructum videtis, bis meis interpositis calumniaris, « quod ego mihi ipse contrarius fuerim, qui cum dixissem inobedienti homini poenam inobedientiam sui corporis redditam, continuo alia membra corporis nominatim expresserim, dicens, quod ad nutum nostrae serviant voluntati » ? Hoc ego dixi, genitalibus utique exceptis, quae corporis nomine nuncupavi: ac per hoc, et corpus voluntati servit in aliorum motione membrorum; et corpus voluntati non servit in motibus genitalium. Non sunt ergo verba mea inter se contraria, quamvis te patiantur, vel non intelligendo, vel alios intelligere non sinendo, contrarium. Si enim pars corporis non posset nomine corporis nuncupari, non diceret Apostolus, Mulier non habet sui corporis potestatem, sed vir: similiter et vir non habet sui corporis potestatem, sed mulier . Ipsa utique membra appellans
Abbreviated transcription (Latin):
sed ex infantia transire potuerĩt. Quodsi natura sine
side mediatoris fieri posse contenditis. archanum
urus panditis heresis uraẽ. Nichil enim uos agere
apparet tanta defensione & laude naturae : Nisi ut xp̃
gratis mortuus sit. cuiꝰ nos dicimꝰ fidem quae ꝑdilector
õperatur. &iam natura insipientib opitulari. Sunt
enim qui tanta cordis obtũnsitate nascuntur. utsi mdl¬
ores peccorib quam hominib ẽẽ. uideantur. Iuoꝵ tan
fatuitatis quae in illis naturalis apparet. non potestis
ullum dicere meritum : qui nullum . ẽẽ. dicitis origin
peccatum. Quis autem non cotidie ꝓbet testib rebis
humanis. paruulum prius nichil sapere. deinde cres¬
cendo uana sapere. & postea si ad sapientium sortem
ꝑtinet rẽctẽ sapere. atq ita ab in fantia ad sapientiam
ꝑ insipientiã mediam ꝑuenire. Iua ꝓpter humana
natura quae iacet inparuulis. cui laudib uris salua¬

Expanded text:
sed ex infantia transire potuerint. Quod si natura sine sed ex infantia transire potuerint. Quod si natura sine fide Mediatoris fieri posse contenditis, arcanum virus panditis haeresis vestrae. Nihil enim vos agere apparet tanta defensione et laude naturae, Nisi ut Christus gratis mortuus sit , cujus nos dicimus fidem, quae per dilectionem operatur , etiam natura insipientibus opitulari. Sunt enim qui tanta cordis obtusitate nascuntur, ut similiores pecoribus quam hominibus esse videantur; quorum tantae fatuitatis, quae in illis naturalis apparet, non potestis ullum dicere meritum, qui nullum esse dicitis originale peccatum. Quis autem non quotidie probet testibus rebus humanis parvulum prius nihil sapere, deinde crescendo vana sapere, et postea, si ad sapientium sortem pertinet, recta sapere atque ita ab infantia ad sapientiam per insipientiam mediam pervenire. Quapropter humana natura, quae jacet in parvulis, cui laudibus vestris Salva
Abbreviated transcription (Latin):
cogitare non potui. in eo quod cõme morasti dixis se
apłm & tenebris oppletumẽ insipiens cor eoꝵ Addidisti
enim: Notandum eẽ. qm̃ insipientiã causam dicat omĩum
maloꝵ. Hoc quidem dixisse apłm non satis constat. sed ñ
inde contendo: tu potiuscur hoc dixeris quęro. Anforte
quia paruuli non recte dicuntur insipientes. quia ñdũ
sapientiae possunt. eẽ. participes Ideo nullum malum
eis intẽ. uis credi quod. eẽ. consequens arbitraris. si ma¬
lorum om̃ium causa insipientia ẽ Sedsi disputatione
subtilissima & elimatissima. opus ẽ. ut sciamꝰ utrum
pͥmos homines insipientia suꝑbos. an insipientes suꝑbia
fecerit. Nunc ꝓpter id quod internos agitur. quis ignorat
om̃s homines quicumq sapientes fiunt: ex insipientibus
fieri: Nisi forte aliqui exp̃conib mediatoris. magna ei
multumq: insolita grã. ad sapientiã. non ex insipientia.

Expanded text:
cogitare non potui, in eo quod commemorasti dixisse cogitare non potui, in eo quod commemorasti dixisse Apostolum, Et tenebris oppletum est insipiens cor eorum . Addidisti enim, « notandum esse, quoniam insipientiam causam dicat omnium malorum. » Hoc quidem dixisse Apostolum non satis constat. Sed inde contendo: tu potius cur hoc dixeris quaero. An forte quia parvuli non recte dicuntur insipientes, quia nondum sapientiae possunt esse participes? Ideo nullum malum eis inesse vis credi, quod esse consequens arbitraris, si malorum omnium causa insipientia est. Sed, si disputatione subtilissima et elimatissima opus est ut sciamus utrum primos homines insipientia superbos an insipientes superbia fecerit; nunc, propter id quod inter nos agitur, quis ignorat omnes homines, quicunque sapientes fiunt, ex insipientibus fieri, nisi forte aliqui ex praeconibus Mediatoris, magna ejus multumque insolita gratia, ad sapientiam non ex insipientia,
Abbreviated transcription (Latin):
impleuit. Tunc est caro facta peccati: cuius uitia sanan¬
tur sola similituline carnis peccati. Ut ergo & anima
& caro pariter utrũq puniatur: nisi quod nascitur
tiascendo emendetur. Profecto aut utrũq uiciatum ex homi¬
iͥ tahitur. aut alterũ in altero tanquam inuiciato uase
orcumpitur. Ubi occulta iustitia diuinae legis includitur.
Iuidautem horum sit uerum libentius disco. quã dico. ne
udeam docere quod nescio. Hoc tamenscio id horum. eẽ.
uerum quod sides uera antiqua catholica. qua creditur
uasseritur originale peccatum. non eẽ. coniucerit falsum
sta sides non nẽgetur. Et hoc quod deanima latet. aut
peotio discitur: aut sicut alia multa in hac uita sine sa¬
lutis labe nescitur. Magis enim curandumẽ. siue in
paruulis. siue ingrandib: quo anima sanetur auxilio:
quam quo uitiata sit merito. Quae tamen siuitiata
negabitur: nec sanabitur. Illud sane curdixeris. ex¬

Expanded text:
implevit. Tunc est caro facta peccati, cujus vitia sananimplevit. Tunc est caro facta peccati, cujus vitia sanantur sola similitudine carnis peccati. Ut ergo et anima et caro pariter utrumque puniatur, nisi quod nascitur, renascendo emundetur; profecto aut utrumque vitiatum ex homine trahitur, aut alterum in altero tanquam in vitiato vase corrumpitur, ubi occulta justitia divinae legis includitur. Quid autem horum sit verum, libentius disco quam dico, ne audeam docere quod nescio. Hoc tamen scio, id horum esse verum, quod fides vera, antiqua, catholica, qua creditur et asseritur originale peccatum, non esse convicerit falsum. Ista fides non negetur: et hoc quod de anima latet, aut ex otio discitur; aut, sicut alia multa in hac vita, sine salutis labe nescitur. Magis enim curandum est, sive in parvulis, sive in grandibus, quo anima sanetur auxilio, quam quo vitiata sit merito: quae tamen si vitiata negabitur, nec sanabitur. 18. Illud sane cur dixeris, ex
Abbreviated transcription (Latin):
istum mendacẽ sp̃m. quia ntedacẽ regem sicut mere¬
batur fallaendo traxit ad mortẽ: non negas iniquitatis
ultorem. Ecce ego & hic dico. In iustum enim erat ut
qui non crediderat dõ uero: non deciperetur afalso
Lauda ergo & istius iusticiam falsitatis. & dic quae
dixisti in laude libidinis. Quia nihil ea potest lauda¬
bilius estimari. si iniquitate ulta cõmissi est. si uindicaut
in iuriam dĩ : Et quia ita consortium peccati non habut
ut officium uindicantis assu mer&. O mĩa hȩc secundũ
tuos acutissimos sensus recte dicuntur : & in illius in nun¬
di sp̃s laudem : Ergo preconium uocis tuae insimili causa
aut mendaci redde spũi : aut contumaci tolle libidur
Quitl fugis ad obscurissim ã de anima questionẽͦ in
paradiso ab animo quidẽ cepit elatio. & ad preceptũ
trans grediendũ inde consensio : propter quod dictum
est a serpente eritis sicut du. sed peccatũ illud homo tocl

Expanded text:
istum mendacem spiritum quia impium regem, sicut mereistum mendacem spiritum quia impium regem, sicut merebatur, fallendo traxit ad mortem, non negas iniquitatis ultorem. Ecce ego et hic dico, Injustum enim erat ut qui non crediderat Deo vero, non deciperetur a falso. Lauda ergo et istius justitiam falsitatis, et dic quae dixisti in laude libidinis: « Quia nihil ea potest laudabilius aestimari, si iniquitatem ulta commissi est, si vindicavit injuriam Dei, et quia ita consortium peccati non habuit, ut officium vindicantis assumeret. » Omnia haec secundum tuos acutissimos sensus, recte dicuntur et in illius immundi spiritus laude. Ergo praeconium vocis tuae in simili causa, aut mendaci redde spiritui, aut contumaci tolle libidini. 17. Quid fugis ad obscurissimam de anima quaestionem? In paradiso ab animo quidem coepit elatio, et ad praeceptum transgrediendum inde consensio, propter quod dictum est a serpente, Eritis sicut dii : sed peccatum illud homo totus
Abbreviated transcription (Latin):
homo intelligens & acutus. iustam dicis esse libidinem.
& laudis preconio predicandam. si eũ qui dõ non
obȩdiuit. non illo obȩdiendo puniuit. Si prudenter
hic saperes. profecto iniquitatẽ esse uideres: qua pars¬
inferior hominis repugnat superiori atq melioni.
& tamen iuste iniquum suae carnis iniquitate punitum. sicut
est rex iniquus maligni sp̃s iniquitate punitus. An & ips̃
malignũ sp̃m laudare disponis:: Heia quid moraris : Dea
ũ te inĩmicum gratuite dĩ bonitatis. laudatorem. sp̃s esse
mencdacis. Nec laborabis inuenire quid dicas. laudes eus
paratas habes. Sihaec ipsa in eum uerba transtuleris que
posuisti in laude libidinis. uelut consequentia sententiã
meã. quia ego dixi. in iustũ enim erat. ut obtemperaretur
a seruo suo hoc est acorpore suo: ei qui non obtẽperaueat
dño suo. Quod tu negans & falsum esse deridens. uel ut
ostendere uolu isti quae sequęretur absurditas. tanquã
ultricem peccati. Sihoc ita est: libidinem laudans. Cete

Expanded text:
homo intelligens et acutus, justam dicis esse libidinem et laudis praeconio praedicandam: si eum qui Deo non obedivit, non illi obediendo punivit. Si prudenter hic saperes, profecto esse iniquitatem videinferior hominis repugnat superiori atque meliori: et tamen juste iniquum suae carnis iniquitate punitum, sicut est rex iniquus maligni spiritus iniquitate punitus. An et ipsum malignum spiritum laudare disponis? Eia age, quid moraris? Decet enim te inimicum gratuitae Dei bonitatis, laudatorem spiritus esse mendacis. Nec laborabis invenire quid dicas: laudes ejus paratas habes, si haec ipsa in eum verba transtuleris, quae posuisti in laude libidinis, velut consequentia sententiam meam, qua ego dixi, « Injustum enim erat ut obtemperaretur a servo suo, hoc est a corpore suo, ei qui non obtemperaverat Domino suo » . Quod tu negans, et falsum esse deridens, velut ostendere voluisti quae sequeretur absurditas; tanquam ultricem peccati, si hoc ita est, libidinem laudans. Certe
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ ullo fraudabit bono. nec cuius cdmq doctrinae opinioni¬
bus. resistat naturalib motib sed sicut ait orthensius: tunc
obsequatur naturae. cũ sine magistro senserit quid natuta
malum . ẽ aut negandũ . ẽ. bonae aliquiꝰd bonum Fiat itaq
totum quod desiderat libido bona : ne ipse sit malus qui re¬
sistit bono: Non hoc dico inquies. et iniustũ est ut aliud me¬
suspiceris sentire quam loquor Noli ergo facere quod pati ñ uis.
&dicere . quod inuitemuf ad dultia furta: quib apostolũ reci¬
iamus dicentem: Scio quia non habitat in mẽ: hoc ẽ incame

Expanded text:
se ullo fraudabit bono: nec cujuscumque doctrinae opinionise ullo fraudabit bono: nec cujuscumque doctrinae opinionibus resistat naturalibus motibus, sed, sicut ait Hortensius, « tunc obsequatur naturae, cum sine magistro senserit quid natura malum est, aut negandum est bonae aliquod bonum. Fiat itaque totum quod desiderat libido bona, ne ipse sit malus qui resistit bono. suspiceris sentire quam loquor. Noli ergo facere quod pati non vis, et dicere « quod invitemus ad dulcia furta, quibus Apostolum recitamus dicentem, Scio quia non habitat in me, hoc est in ca
Abbreviated transcription (Latin):
homines. ne resistant concupi scentiae. quã sicut bonũ natu¬
ae cõmendas. Quid enim tẽ adiuuat quod rephendere
uderis eiꝰ excessũ cuius approbes motũ: tunc enĩ excedit
lctum limitem. quando eiꝰ motib ceditur Aala est tam̃
a quando non conceditur. quia malo resistitur. ne bonum
asntatis in tereat. si huic malo non resistatur. Quã tu cum
bonã naturaliter dicis : as tute illi semper consentiendũ
c̃ decernis. ne renisu improbo. repugnetur naturali bono
Ita quippe potest facillime uera et̃: & iã illa ur̃a sententia.
qua dicitis hominẽ sine peccato. eẽ si uelit: non est enĩ quomͦ
faciat quod non licet. quando licet quicquid libet: qui a
bonũ est. quod naturaliter libet Si ergo assunt: uolupta¬
ab perfruatur si autem non assunt: ipsis earũ cogitationib
sicut epicuro uisum est oblectetur: Et ent sine pẽccato nec

Expanded text:
homines, ne resistant concupiscentiae, quam sicut bonum natuhomines, ne resistant concupiscentiae, quam sicut bonum naturale commendas. Quid enim te adjuvat, quod reprehendere videris ejus excessum, cujus approbas motum? Tunc enim excedit licitum limitem, quando ejus motibus ceditur. Mala est tamen et quando non ceditur; quia malo resistitur, ne bonum castitatis intereat, si huic malo non resistatur. Quam tu cum bonam naturaliter dicis, astute illi semper consentiendum esse decernis; ne renisu improbo repugnetur naturali bono. Ita quippe potest facillime vera esse etiam illa vestra sententia, qua dicitis hominem sine peccato esse si velit. Non est enim quomodo faciat quod non licet, quando licet quidquid libet, quia bonum est quod naturaliter libet. Si ergo adsunt, voluptatibus perfruatur: si autem non adsunt, ipsis earum cogitationibus, sicut Epicuro visum est, oblectetur, et erit sine peccato, nec
Abbreviated transcription (Latin):
bellorum: eneruem & mollẽ. eẽ. dicis opinionẽ. qua creditur in
paradiso ad nutum uoluntatis. genitalia potuisse seruire
Tanto enim tibi tanquã uiro casto: effeminatior uidetur ẽẽ animꝰ
quanto plus habet potestatis in corpus. Sed ecce non uobis cumn
delibidinis absentiam: presentiaue contendimuf. nec dilections
quã debeit uos ei uidemuf. offendimus. saltem ipsã subditȩ uo¬
luntates impcrio: in illo felicitatis locõ Auferte in de euidentis¬
simam pugnã. quȩ fit eius motioni mente renitentem: Aues¬
te inde turpissimã pacẽ: quae fit eius dominationi mente
seruiente. Et certe quia non eam talem uidetis. qualem ibi
constituere si ratione non reuocamini pudore cogimini inl
qualis nunc t̃ uitiũ originode. fatemini. cui si seruimꝰ penisul
qu repugnamus. nescruiamus. Ecce quod laudas nec times ne
abi pocius ad moneas. eẽ dicendum: quod ad flagitia concites

Expanded text:
bellorum, « enervem et mollem esse » dicis « opinionem, qua creditur in bellorum, « enervem et mollem esse » dicis « opinionem, qua creditur in paradiso ad nutum voluntatis genitalia potuisse servire. » Tanto enim tibi, tanquam viro casto, effeminatior videtur esse animus, quanto plus habet potestatis in corpus. Sed ecce non vobiscum de libidinis absentia praesentiave contendimus, nec dilectionem quam debere vos ei videmus, offendimus; saltem ipsam subdite voluntatis imperio in illo felicitatis loco. Auferte inde evidentissimam pugnam, quae fit ejus motioni mente renitente: auferte inde turpissimam pacem, quae fit ejus dominationi mente serviente. Et certe, quia non eam talem videtis, qualem ibi constituere, si ratione non revocamini, pudore cogimini, in ea qualis nunc est vitium originale fatemini; cui si servimus perimus, cui repugnamus ne serviamus. Ecce quod laudas, nec times ne tibi potius admoneas esse dicendum, quod ad flagitia concites
Abbreviated transcription (Latin):
disi fuisse passuros. Sed aliȩ sunt rerũ corporalium qualitats
quae secũ a contrari is temperantur ut bene ualcamus . & cũ sint
indiuerso genere bonȩ: tamen cũ discordantͫ ualitud inẽ facun
Et aliae sunt animae cupiditates. quae propterea carnis
dicuntur: quia scđm carnẽ anima concupiscit. cũ sic concu¬
piscit ut ei sp̃s id.ẽ. pars eius melior. & superior debeat repuq¬
nare. Deniq ista uitia. non medicos ullos corporũ quęrunt᷑.
sed gr̃a xp̃i medicante curantur Pnus utreatũ nontencant.
deinde ut conflictu non uincant. p̃ostremo ut omt̃ exparte
sanata. nulla omnino remaneant. Proinde cũ mala concupis¬
cere malum sit: & bona concupiscere bonũ sit. atq hoc bellum
quã diuhic uiuitur non quiescat. cũ caro concupiscit aduer
nimis inimicũ dogma horrescimus ur̃m Sed uir fortissimꝰ
nocturnorũ: & si non ad ministrator. certe ex ortator p̃dicatorq

Expanded text:
disi fuisse passuros. Sed aliae sunt rerum corporalium qualitates, disi fuisse passuros. Sed aliae sunt rerum corporalium qualitates, quae secum a contrariis temperantur ut bene valeamus; et cum sint in diverso genere bonae, tamen cum discordant, malam valetudinem faciunt; et aliae sunt animae cupiditates, quae propterea carnis dicuntur, quia secundum carnem anima concupiscit, cum sic concupiscit, ut ei spiritus, id est pars ejus melior et superior, debeat repugnare. Denique ista vitia non medicos ullos corporum quaerunt, sed gratia Christi medicante curantur: prius, ut reatu non teneant; deinde, ut conflictu non vincant; postremo, ut omni ex parte sanata nulla omnino remaneant. Proinde cum mala concupiscere malum sit, et bona concupiscere bonum sit, atque hoc bellum quamdiu hic vivitur non quiescat, cum caro concupiscit adversnimis inimicum dogma horrescimus vestrum. 29. Sed vir fortissimus, nocturnorum et si non administrator, certe exhortator praedicatorque
Abbreviated transcription (Latin):
Rogo tẽ oculos aperi: a ceme quae aperta sunt: nulla pugnaẽ
sine malo: Quando enim pugnatur: aut bonũ pugnat a malũ.
aut malũ & malum. Aut si duobona intersẽ pugnant. ĩpsa
pugna ẽ magnũ malum: Quod in corpore quando contingit.
ut ea quib constat. id est humidum & sictũ. c̃alidũ & frigidũ.
quamuis sint interse contraria: p̃acẽ secũ. cuncordiamq non
teneant: morbi aegrotationesq nascuntur Et quis audeat dice¬
it aliquid eorũ non eẽ bonum. cũ omnis creatura dĩ bonasit.
tibenedicant in hymno triũ puerorum. frigus & aestus dnm̃:
quae in tersẽ contraria. seruant tamen prorerũ incolumitate
concordiam Cũ uero in nr̃õ corpore discrepant: seseq inuicẽ
oppugnant : ualitudo turbatur Et hoc totum . sicut ipsamos
depeccati illius propagatione descendit Neq enĩ et hȩe quis¬
quam dixerit. si nemõ peccasset: nos in illa beatitudine par¬

Expanded text:
Rogo te, oculos aperi, et cerne quae aperta sunt. Nulla pugna est Rogo te, oculos aperi, et cerne quae aperta sunt. Nulla pugna est sine malo. Quando enim pugnatur, aut bonum pugnat et malum, aut malum et malum, aut si duo bona inter se pugnant, ipsa pugna est magnum malum. Quod in corpore quando contingit, ut ea quibus constat, id est humidum et siccum, calidum et frigidum, quamvis sint inter se contraria, pacem secum concordiamque non teneant, morbi aegrotationesque nascuntur. Et quis audeat dicere, aliquid eorum non esse bonum; cum omnis creatura Dei bona sit, et benedicant in hymno trium puerorum frigus et aestus Dominum ? Quae inter se contraria, servant tamen pro rerum incolumitate concordiam: cum vero in nostro corpore discrepant, seseque invicem oppugnant, valetudo turbatur. Et hoc totum, sicut ipsa mors, de peccati illius propagatione descendit. Neque enim et haec quisquam dixerit, si nemo peccasset, nos in illa beatitudine para
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ turpitudinis ad uocatũ. si libidinẽ negaueris. et̃ uincendã :
quae utiq non uincitur. si nullum cũ ea geritur bellum:
Cum igitur libidinem etnaturalem. eẽ. et uinciposse ambo
dicamus utrũ bonũ uincamus anmalum. ipsa internos
uratur questio: Sed uide quamsis absuidus. & sicut hostẽ
uis expugnare libidinẽ. & demalo eius non uis finurt quȩstionẽ
Ut site incontupiscentiȩ diabolus aduersitate non uicert:
uincatte inperuersitate sententiae Ad huc non euigilas.
ut intelligas nostrã natura ñ. eẽ sed uitium. contra quod uirtu¬
te pugnamuf: neq: enim bonobonũ : sed bono utiq: malũ uinci¬
nuf: Considera cũ quo uincat. cũ quo uincatur. Quando enĩ
libido uincit ũincit & diabolus Quando libido uincitur. ã
diabolus uincitur: Quem uincit ergo libido ã aquo uincitur.
hostis ẽ eius Cũ quo autẽ uincit &̃ uincitur. ãucto est cuis

Expanded text:
te turpitudinis advocatum, si libidinem negaveris esse vincendam: » te turpitudinis advocatum, si libidinem negaveris esse vincendam: » quae utique non vincitur, si nullum cum ea geritur bellum. Cum igitur libidinem et naturalem esse, et vinci posse, ambo dicamus; utrum bonum vincamus, an malum, ipsa inter nos vertitur quaestio. Sed vide quam sis absurdus, qui et sic hostem vis expugnare libidinem, et de malo ejus non vis finire quaestionem; ut si te in concupiscentiae diabolus adversitate non vicerit, vincat te in perversitate sententiae. 28. Adhuc non evigilas, ut intelligas nostram naturam non esse, sed vitium, contra quod virtute pugnamus? Neque enim bono bonum, sed bono utique malum vincimus. Considera cum quo vincat, cum quo vincatur. Quando enim libido vincit, vincit et diabolus: quando libido vincitur, et diabolus vincitur. Quem ergo vincit libido, et a quo vincitur, hostis est ejus: cum quo autem vincit et vincitur, auctor est ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
sum est Quia dũ hic uiuimus ubi caro concupiscit ad uersus
riores simus. nec menbra nr̃a exhibeamus arma iniquitats
peccato. obędientes desideruis eius: tamen ut taceam decor¬
pons sensibus. et in rebus quib licite utimur subrepentes
uoluptatis excessib in ipsis certe nrae cogitationis moto
& affectib sidixerimus quli peccatũ non habemus. nosipo
seducimus & ueritas in nobis non est Frustra igitur inala
tuae sententiae parte tripudias. nisi forte sententiam
iohannis apostoli. sacrilegam presũptione repudias Quod
autem nunc agitur naturalem. eẽ. libidinẽ. et ego dico: quia
cum illa nascĩtur omĩs homo: & tu multo amplius qui dicis.
quod cũ illa sit cũ ditus primus homo Ita uincendam. ẽẽ.
lbidinem : atq ut uincatur ei resistendũ eẽ: & repugnandũ.
itego dico a tu: ne ame audias quod mihi ipse dixisti. ꝓfiteri

Expanded text:
sum est. Quia dum hic vivimus, ubi caro concupiscit adversus ssum est. Quia dum hic vivimus, ubi caro concupiscit adversus sriores simus, nec membra nostra exhibeamus arma iniquitatis peccato, obedientes desideriis ejus ; tamen ut taceam de corporis sensibus, et in rebus, quibus licite utimur, subrepentis voluptatis excessibus, in ipsis certe nostrae cogitationis motibus et affectibus si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Frustra igitur in alia tuae sententiae parte tripudias: nisi forte sententiam Joannis apostoli sacrilega praesumptione repudias. Quod autem nunc agitur, naturalem esse libidinem et ego dico, quia cum illa nascitur omnis homo; et tu multo amplius, qui dicis quod cum illa sit conditus primus homo. Item vincendam esse libidinem, atque ut vincatur ei resistendum esse et repugnandum, et ego dico, et tu, ne a me audias quod mihi ipse dixisti, « profiteri
Abbreviated transcription (Latin):
conditorem ħabeo pacis dm̃. Quis in me seminauit hocbelluꝰ
solue apłe quaestionẽ. atq responde Per unũ hominẽ peccatuĩ
intrauit inmundũ. et perpeccatũ mors. & ita in omnes homines
pertransiit. in quo om̃s peccauerunt. Sed non uult iulianus:
Et ad hoc apostole beate responde Siquis uobis annuntiauat
p̃ter quod accepistis: anathema sit Sed si conibuero: sicut dios
inuictum. et̃. libidinis malum: ꝓfitebor mẽ. eẽ. turpitudinis
aduocatũ: Si autem dixero malũ mẽ quidẽ hoc naturale dins¬
se: sed quod uinci possit: id est possit caueri: ꝓtinus tuexalia
sententiae tuȩ parte tripudias Possunt enĩ homines inqus
omẽ uitare peccatũ : cumpossunt uincere contupiscentiaemalũ
Sienim libido naturale malũ ẽ & uincitur amore uirtutis:.
multo magis dicis illa omĩa uitia superari: quae desola uoliiꝰ¬
tate contingunt Iam multis modis ad ista ur̃a & sepe respon¬

Expanded text:
conditorem habeo pacis Deum: quis in me seminavit hoc bellum? conditorem habeo pacis Deum: quis in me seminavit hoc bellum? Solve, Apostole, quaestionem, atque responde: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, int praeter quod accepistis, anathema sit . 27. Sed « si connivero, » sicut dicis, « invictum esse libidinis malum, profitebor me esse turpitudinis advocatum: si autem dixero, malum me quidem hoc naturale dixisse, sed quod vinci possit, id est, possit caveri; » protinus tu ex alia parte sententiae tuae tripudias. « Possunt enim nomines, » inquis, « omne vitare peccatum, cum possunt vincere concupiscentiae malum. Si enim libido naturale malum est, et vincitur amore virtutis; multo magis » dicis « illa omnia vitia superari, quae de sola voluntate contingunt. » Jam multis modis ad ista vestra, et saepe respon
Abbreviated transcription (Latin):
uone sananda est: donec abea penitus liberemur: nobis esse
pugnandum. nec animã qua corpus uiuit. uniuersã mundã
quantũ in hac uita mundus homo est posse seruari. si concupis.¬
entiae carnis ad flagitia perpetranda: & quęq in munda con¬
biserit. Quantũ ergo pertin& ad istam calũpniã tuã: nũquid
habes aducrsus ista quae dicas: quod si parũ est. ecce dampno
& anathematizo ea quȩ paternianos seu uenustianos sentire
dixisti. addo &iam manicheos utrosq cum ceteris hereticis ex¬
secror. dampno. anathematito. detestor. Quid quȩris aplus
Eaxue te calumpniis. uiribus luctare non fraudibus. Respond
unde sit. cui nisi repugnetur. nulla castitas custoditur
Non est certe natura atq substantia. scđm uenustianos & maniee¬
os: Sinec uitium natura .ẽ. Quid. ẽ exurgit. õpprimo. renitiar.
refreno: repugnat: expugno In tota anima. & toto corpore:

Expanded text:
tione sananda est, donec ab ea penitus liberemur, nobis esse tione sananda est, donec ab ea penitus liberemur, nobis esse pugnandum: nec animam qua corpus vivit, universam mundam, quantum in hac vita mundus homo est, posse servari, si concupiscentiae carnis ad flagitia perpetranda et quaeque immunda consenserit. Quantum ergo pertinet ad istam calumniam tuam, numquid habes adversus ista quae dicas? Quod si parum est, ecce damno et anathematizo ea quae Paternianos seu Venustianos sentire dixisti; addo etiam Manichaeos: utrosque cum caeteris haereticis exsecror, damno, anathematizo, detestor. Quid quaeris amplius? Exue te calumniis, viribus luctare, non fraudibus. Responde unde sit, cui nisi repugnetur, nulla castitas custoditur. Non est certe natura atque substantia, secundum Venustianos et Manichaeos: si nec vitium naturae est, quid est? Exsurgit, opprimo; renititur, refreno; repugnat, expugno. In tota anima et toto corpore
Abbreviated transcription (Latin):
seruetur. Pubem uero si omĩum flagitiorum sordibus oblinatur.
aiunt ad suam non pertinere curam. Ita semper inquis ut ipsi libi¬
dini turpiter seruiant. titulum ei propriae potestatis affigunt
Cuius cognatione sententiae posuisse me in libro meo asseris:
arbitrio uerecundantium uelabatur. quod non arbitrio uolen¬
tium mouebatur : & qđ non seruiens uoluntati suo iure corpus
lbido succendit: Numquid ideo uim ueritatis effugere poteris.
quia nobis calumpniando importas socios falsitatis : Quod
ego enim in libro meo posui. cui cedere utinam quã resistere
maluisses. Longe distat abistis paterni aꝰ is. seu uenustianis: Ego enĩ
scđm catholicam fidem. totũ hominẽ. totam scilic& animam.
totũq corpus eius: dõ sũmo & uero tribuo creatori: Diabolum
autem dico humanam. uel aliquid eius non creasse. sed uitiasse
naturam: contraq ipsam diabolicam plagã. quȩ dĩ opitula¬

Expanded text:
servetur: pubem vero si omnium flagitiorum sordibus oblinatur, servetur: pubem vero si omnium flagitiorum sordibus oblinatur, aiunt ad suam non pertinere curam. Ita semper, » inquis, « ut ipsi libidini turpiter serviant, titulum ei propriae potestatis affigunt. Cujus cognatione sententiae, » posuisse me in libro meo asseris: « Arbitrio verecundantium velabatur, quod non arbitrio volentium movebatur; et quod non serviens voluntati, suo jure corpus libido succendat. » Numquid ideo vim veritatis effugere poteris, quia nobis calumniando importas socios falsitatis? Quod enim ego in libro meo posui, cui cedere utinam quam resistere maluisses, longe distat ab istis Paternianis seu Venustianis. Ego enim secundum catholicam fidem, totum hominem, totam scilicet animam totumque corpus ejus Deo summo et vero tribuo creatori: diabolum autem dico humanam vel aliquid ejus non creasse, sed vitiasse naturam; contraque ipsam diabolicam plagam, quae Dei opitula
Abbreviated transcription (Latin):
castitas dimicat continendo Ubi sunt illa quae aduersis
eam confessus es exercẽri scõrum gloriosa certamina:
Qu antum ergo attin& ad pudicitiam. quod euis libidis
expugnationẽ. oppressione. frenatione. & ad niehil
ilicitum permissione seruetur: hoc dicis quod ego. Sed quod
expugnandum. opprimend&m. refrenandum est. ne ad illicita
sapiat: quibus in iare noncessat. bonũ esse tudicis non ego
Quis autem nr̃m uerum dicat. uidicent casti. auscultantes
non linguae tuae sed experientiae suae. Iudic& apłs dicens.
uideo aliam legem in membris meis repugnantẽ legi mentis
meae. Sed paterniani inquis. idemq uenustiani heretici. similes
manicheis: dicunt alumbis usq ad pedes diabolũ fecisse corpus
hominis. superiores uero partes dm̃: uelut supra basẽ aliquam
collocasse: Adduntq nichil ab hominis studio requiri. quã
ut anima. quã instomacho & incapite habitare dicunt: munda

Expanded text:
castitas dimicat continendo? ubi sunt illa quae adversus castitas dimicat continendo? ubi sunt illa quae adversus eam confessus es exerceri sanctorum « gloriosa certamina? » Quantum ergo attinet ad pudicitiam, quod ejus libidinis expugnatione, oppressione, frenatione, et ad nihil llicitum permissione servetur, hoc dicis quod ego: sed quod expugnandum, opprimendum, refrenandum est, ne ad illicita rapiat, quibus inhiare non cessat, bonum esse tu dicis, non ego. Quis autem nostrum verum dicat, judicent casti, auscultantes non linguae tuae, sed experientiae suae. Judicet Apostolus, dicens, Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae. 26. « Sed Paterniani, » inquis, « iidemque Venustiani haeretici similes Manichaeis, dicunt a lumbis usque ad pedes diabolum fecisse corpus hominis, superiores vero partes Deum velut supra basem aliquam collocasse: adduntque nihil ab hominis studio requiri, quam ut anima quam in stomacho et capite habitare dicunt, munda
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc dedecus nisi intali forte auditorio fier&. ubi te recita¬
turo considentibus discipulis suis. magister celestius aut
ideo indecentem quia in oboedientem. cũ illi primi homines
insua carne sensissent. & in sua nuditate erubuissent. folus
ficulneis ẽadem membra texerunt. ut saltem arbitrio uere.¬
cundantium uelaretur. quod non arbitrio uolentiũ moue¬
batur : Et qm̃ pudebat quod indecenter libebat: operiendo
fier& quod decebat. Hisuerbis meis propositis. hocte iam
destruxisse insecundi tui libri disputatione. & in huius tertu
cui nunc respondeo parte superiore: in ani iactatione cõmemoa
Nunc autem quia istũ modũ libidinis dixi. ideo indecentem
quia in oboedientem : dixisse me uis putari non eã corpori
non animo esse subiectam: sed fera uirtute semper indomia:
At eggo illam uirtutem nũquam dixiesse: sed uitium. Quod
si non mouetur concupiscendo. quid est qđ aduersus eam

Expanded text:
ut hoc dedecus, nisi in tali forte auditorio fieret, ubi te recitaut hoc dedecus, nisi in tali forte auditorio fieret, ubi te recitaturo considentibus discipulis suis magister Coelestius aut ideo indecentem, quia inobedientem, cum illi primi homines in sua carne sensissent, et in sua nuditate erubuissent, foliis ficulneis eadem membra texerunt: ut saltem arbitrio verecundantium velaretur, quod non arbitrio volentium movebatur; et quoniam pudebat quod indecenter libebat, operiendo fieret quod decebat » . His verbis meis propositis, hoc te jam destruxisse in secundi tui libri disputatione, et in hujus tertii, cui nunc respondeo, parte superiore, inani jactatione commemoras. Nunc autem, quia istum « motum » libidinis dixi « ideo indecentem, quia inobedientem; » dixisse me vis putari, « non eam corpori, non animo esse subjectam, sed fera virtute semper indomitam. » At ego illam virtutem nunquam dixi esse, sed vitium. Quod si non movetur concupiscendo, quid est quod adversus eam