comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
post euis mortem filium eius constitui. qui succeder& patri &liam
propter continuationis incensum quodbis indie necesse erat
offerri. qui sacerdos super mortẽ nondũ sepulti patris prohibet̾
intrare : sed parum attendi potuisse hoc precipi magis ꝓpter
illos qui futuri fuerant sũmi sacerdotes. non patribus summi
sacerdotibus succedentes: sed tamen exfiliis id est exposteris aaron
si forte sũmus sacerdos aut filios non haber&. aut ita reprobos
haber&. ut nullus corum patri deber& succedere.: sicut samuhel
sũmo sacerdoti heli successit cũ sacerdotis filius ipse non e&
sed tamen exfiliis hoc est exposteris ess& aaron
elatrone &iam cui dictum est hodic mecum eris in para diso
quod non fuerit uisibiliter baptizatus quasi certũ posiui
cum sit incertum: magisq illum baptizatũ fiuisse credendum sit.
scut ego quoq alibi postea disputaui:

Expanded text:
post eius mortem filium eius constitui, qui succederet patri, post eius mortem filium eius constitui, qui succederet patri, propter etiam continuationis incensum, quod bis in die necesse erat offerri, qui sacerdos super mortem nondum sepulti patris prohibetur intrare. sed parum adtendi potuisse hoc praecipi magis propter illos, qui futuri fuerant summi sacerdotes non patribus summis sacerdotibus succedentes, sed tamen ex filiis, id eat ex posteris Aaron, si forte summus sacerdos aut filios non haberet aut ita reprobos haberet, ut nullus eorum patri deberet succedere, sicut Samuhel summo sacerdoti Heli successit, cum sacerdotis filius ipse non esset, sed tamen ex filiis, hoc est ex posteris esset Aaron. De latrone etiam, cui dictum est: hodie mecum eris in paradiso, quod non fuerit uisibiliter baptizatus, quasi certum posui, cum sit incertum magisque illum baptizatum fuisse credendum sit, sicut ego quoque alibi postea disputaui.
Abbreviated transcription (Latin):
ingredi inscã scõrum ubi erat altare aureũ ad offerendum
incensum mane & uespere. quo non poss& sicut lex dicit
inmundus intrare. & eadem lex dicat in mundum fieri homine
&iam exconcubitu contugali. quem uib& quidem lauari
aqua. sed & lotum dicit inmundum esse usq aduesperam.
Unde dixi consequens fuisse. ut aut continens et̃e. aut diebus
aliquibus intermĩteretur incensum. non uidi non fuisse
consequens. Potest enim sic intelligi qđ scriptum est. in munđ
erit usq aduesperam: ut post ipsam uesperam iam non ess&
inmundus . sed usq ad ipsam . ut uespertino iam tempore incensũ
mundus offerr&. cum propter creandos filios post matutinum
incensum mixtus ess& uxori
temq ubi quęsitum est quomodo prohibitus c&̃ super funais
patris sacerdos summus intrare: cũ eum fieri sacerdotem quan¬
do unus erat nisi post mortem sacerdotis patris non oportera
dixi propt̾ hoc necesse fuisse. nondum sepulto patre statim

Expanded text:
ingredi in sancta sanctorum, ubi erat altare incensi, ad offerendum incensum mane et uespera, quo non posset, sicut lex dicit, inmundus intrare, et eadem lex dicat inmundum fieri hominem etiam ex concubitu coniugali, quem iubet quidem lauari aqua, sed et lotum dicit inmundum esse usque ad uesperam - unde dixi consequens fuisse, ut aut continens esset, aut diebus aliquibus intermitteretur incensum - non uidi non fuisse consequens. potest enim sic intellegi, quod scriptum est: inmundus erit usque ad uesperam, ut per ipsam uesperam iam non esset inmundus, sed usque ad ipsam, ut uespertino iam tempore incensum mundus offerret, cum propter creandos filios post matutinum incensum mixtus esset uxori. itemque ubi quaesitum est, quomodo prohibitus esset super funus patris summus sacerdos intrare, cum eum fieri sacerdotem, quando unus erat, nisi post mortem sacerdotis patris non oporteret, dixi propter hoc necesse fuisse nondum sepulto patre statim
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hominis. Utrumq bonum ẽ: nihil horum diabolus
condidit : sed uitium seminis ipse seminauit. Nonibi
cognoscit suum bonum : quia non ẽ. eius quod ambo lau¬
damus. sed cognoscit suum malũ. contra quod ambo
pugnamus. Nec rectȩ laudatur ab altero nr̃m : contra
quod ab utroq pugnatur. Uide sane quemammodum queras
a me inter tot bona unde sit in paruulis malũ. & taceas
quod ego posui in eodem libro cui respondes. & inter ipsa
uerbã quib nunc respondes. qđ ait apłs. ꝑ unũ hominẽ¬
peccatum intrauit in mundum. & ꝑ peccatũ mors: & ita
inom̃s homines pertransiit : in quo om̃s peccauerunt: Hoc
enĩ nonuis ut audiant uel legant homines isto loco: ubi maxime
opuserat ne agnoscant fidem suam: et contempnant
argumentationem tuam.
non eẽ : si de coniugio in nocentem noneẽ: Haec uer
nimia ẽ. & aperta calumpnia. Immo definiui hominemi
cumq nascatur scdm̃ catholicã fidẽ: quũ patres conta

Expanded text:
est hominis; utrumque bonum est: nihil horum diabolus est hominis; utrumque bonum est: nihil horum diabolus condidit, sed vitium seminis ipse seminavit. Non ibi cognoscit suum bonum, quia non est ejus, quod ambo laudamus; sed cognoscit suum malum, contra quod ambo pugnamus: nec recte laudatur, ab altero nostrum, contra quod ab utroque pugnatur. Vide sane, quemadmodum quaeras a me, « inter tot bona, unde sit in parvulis malum; » et taceas quod ego posui in eodem libro cui respondes, et inter ipsa verba quibus nunc respondes, quod ait Apostolus: Pemundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Hoc enim non vis ut audiant vel legant homines isto loco, ubi maxime opus erat, ne agnoscant fidem suam, et contemnant argumentationem tuam. non esse; si de conjugio, innocentem non esse. » Haec vero nimia est et aperta calumnia. Imo definivi hominem undecumque nascatur, secundum cat
Abbreviated transcription (Latin):
das: & laudes contra quod pugnãs. Ego tamenid quil
est mitius dete credens: uelũt cũ debellatore libidins
ago: & nuptuis non dico malas sedbene uti malo quas
ti dicis bene uti bono. Bonum dicens eẽ. concupiscentia carnis.
quam tamen inte debellando malumeẽ. conuincis. Quo-¬
modo autem cum illa & iam qui ea bene utuntur bellige:
inquantum homo ẽ. bonum ẽ : quia in quantum homo ẽ: opus
diẽ: Et tamen quia cum illo & ex illo malo generatur quo
hene pudicitia coniugalis utitur: necessariũm illi ẽ. ut ab
cius mali nexu regeneratione soluatur. Quid ergo ex me
queris ubi sit originale malum : cum inte ipso uerius tibi
loquatur libido : contra quam pugnas quam tu ipse
quando eam laudas: Quid queris unde sit homo subdia¬
bolo quem ds̃ fecit : Unde enim ẽ. in morte quam ds̃
nonfecit. Quid ibi cognoscit inquis diabolus suum: si
nec quod factum. nec unde factum ẽ. ipse condidit.
Plane quod factum ẽ. homo ẽ: unde factumẽ. semen

Expanded text:
das, et laudes contra quod pugnas: ego tamen id quod est mitius de te credens, velut cum debellatore libidinis ago; et nuptias non dico malas, sed bene uti malo, quas tu dicis bene uti bono, bonum esse dicens concupiscentiam carnis, quam tamen in te debellando malum esse convincis. Quomodo autem cum illa, etiam qui ea bene utuntur, belligerin quantum homo est, bonum est; quia in quantum homo est, opus Dei est: et tamen quia cum illo et ex illo malo generatur, quo bene pudicitia conjugalis utitur, necessarium illi est, ut ab ejus mali nexu regeneratione solvatur. Quid ergo a me quaeris, « ubi sit originale malum; » cum in te ipso verius tibi loquatur libido, contra quam pugnas, quam tu ipse, quando eam laudas? Quid quaeris, « unde sit homo sub diabolo, quem Deus fecit? » Unde enim est in morte, quam Deus non fecit? « Quid ibi cognoscit, » inquis, « diabolus suum, si nec quod factum, nec unde factum est, ipse condidit? » Plane quod factum est, homo est; unde factum est, semen
Abbreviated transcription (Latin):
in nocentẽ eẽ. ꝑ nullũ ꝓpriũ : & reum ꝑoriginale peccai
Naturȩ autẽ substantiã cuius auctor ÷ ds: & iam in grandib
eẽ . peccatorib bonam : qui utiq ꝓpter peccata & iamsiu
ꝓpria mali sunt: quȩ illi malo cũ quo nati sunt addidens
Cur autẽ timerem ne mihi obiceretur ut dicis: quiape¬
cata omĩum parentũ omĩb filiis imputarẽ. cũ & iamsi
hoc uerũ sit. non quantũ attinet aduiuentes iam suae
uoluntatis arbitrio. sed quantũ attinet ad nascentes
nullo modo naturȩ substantia malũ eẽt cuius auctorẽ os̃
sed ea quȩ insunt ei uitia. Contra quȩ. tu quoq ut uerbis tuis
utar : exercesgloriosa certamina. Sicut autẽ que mammodi
dicis. quando adulteri gignunt. nascitur homo de uirtue
seminum non de turpitudine flagitiorũ: ita quando con.¬
iuges gignunt. nascitur homõ de uirtute seminũ non
honestatẽ nuptiarum. Aut si hic de utroq & ibi de utroque
fructus aut̃ nuptiarũ quantũ ad ipsas prorsus attinet

Expanded text:
ntem esse per nullum proprium, et reum per originale peccatum: naturae autem substantiam, cujus auctor est Deus, etiam in grandibus esse peccatoribus bonam; qui utique propter peccata etiam sua propria mali sunt, quae illi malo cum quo nati sunt addiderunt. Cur autem timerem, ne mihi objiceretur, ut dicis, « quia peccata omnium parentum omnibus filiis imputarem; » cum etiamsi hoc verum sit non quantum attinet ad utentes jam suae voluntatis arbitrio, sed quantum attinet ad nascentes, nullo modo naturae substantia malum esset, cujus auctor est Deus, sed ea quae insunt ei vitia, contra quae tu quoque, ut verbis tuis utar, « exerces gloriosa certamina? » 53. Sicut autem, quemadmodum dicis, « quando adulteri gignunt, nascitur homo de virtute seminum, non de turpitudine flagitiorum: » ita quando conjuges gignunt, nascitur homo de virtute seminum, non de honestate nuptiarum. Aut si hic de utroque, et ibi de utroque: fructus autem nuptiarum est, quantum ad ipsas prorsus attinet
Abbreviated transcription (Latin):
tituto ac proposito sed natura. Unde medici audent ista
tribuere tempe rationibus corporũ. Quod & si ꝓbare¬
uel nulla existente uel om̃ĩ finita questione potuiss& ni
sibi quisq corpus condidit: & hoc eius tribuendum est
uoluntati. quod mala ista naturalia magis minusue ppas
Nam prorsus ea non perpeti cum hic uiuitur. nullomodi
nulla ratione quisquam potest. Nec tamen siue maxins
siue minimis urgeatur: fas est ut dicat ei qui se finxit. quãus

Expanded text:
tituto ac proposito, sed natura; unde medici audent ista tituto ac proposito, sed natura; unde medici audent ista tribuere temperationibus corporum? Quod etsi probarvel nulla existente, vel omni finita quaestione potuisset; numquid sibi quisque corpus condidit, et hoc ejus tribuendum est voluntati, quod mala ista naturalia magis minusve perpetitur? Nam prorsus ea non perpeti cum hic vivitur, nullo modo, nulla ratione quisquam potest. Nec tamen sive maximis, sive minimis urgeatur, fas est ut dicat ei qui se finxit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ita laudare delectat. ut non audiens dicentem scripturam.
qui dicit impium iustũ esse: maledictus erit inpopulo
Ec odibilis gentibus : & iam uirtutibus ueris eos predices
abundare: Quanto inquam sacius haec ipsa in eis dona
dei eẽ fatereris. sub cuuis occulto iudicio nec in iusto.
alii fatui. alii tardissimi ingenui. & ad intelligendum
quodãmodo plũbei. alii obliuiosi. alii acuti. memores ue
nascuntur. alii utroq munere prediti. & acute intelli¬
gentes. et tenacissimo memoriae thesauro cognita
recondentes. Ali natura lenes: alii leuissimis causis. ira
facillima ardentes. Alu aduindictae cupiditatem
inter utrosq mediocres : alii spadones. alii concubitu
ita frigidi : ut uix omnino moueantur. Alii libidino¬
sissimi : ut uix omnino teneantur. Alii inter utrosq.
& moueri faciles & teneri. Alii timidissimi : alii audacis¬
simi. alii neutrũ. Alii hilares: alii tristes. Au ad nichil
horũ procliues: nec eorũ quȩ cõmemoraui aliquid ins¬

Expanded text:
ita laudare delectat, ut non audiens dicentem Scripturam, Qui dicit impium justum esse, maledictus erit in populo, et odibilis in gentibus ; etiam virtutibus veris eos praedices abundare: quanto, inquam, satius haec ipsa in eis dona Dei esse fatereris, sub cujus occulto judicio, nec injusto, alii fatui, alii tardissimi ingenii et ad intelligendum quodam modo plumbei, alii obliviosi, alii acuti memoresve nascuntur, alii utroque munere praediti, et acute intelligentes et tenacissimae memoriae thesauro cognita recondentes; alii natura lenes, alii levissimis causis ira facillima ardentes, alii ad vindictae cupiditatem inter utrosque mediocres; alii spadones, alii in concubitu ita frigidi ut vix omnino moveantur, alii libidinosissimi ut vix omnino teneantur, alii inter utrosque et moveri faciles et teneri; alii timidissimi, alii audacissimi, alii neutrum; alii hilares, alii tristes, alii ad nihil horum proclives: nec eorum quae commemoravi aliquid ins
Abbreviated transcription (Latin):
cerae. aucdiat diligenter ambrosium dicentem Quidt mas¬
cia isi boni in digentia : nonenim sunt mala. nisi quȩ pruantu
udo et arborem inalam. uoluntacem malam: qui defectus t a sun¬
mo bono ubi bonum creatum bono creante priuatur: ut sit ina
radix mali: nil aliud quam indigentii bom. Arbor autẽ boni
ideo ÷ uoluntas bona: quit ꝑ ipsam conuertitur homo ad semina
atq in cominutabile bonum: & impletur bono. ut faciat łtue
bonum. Ac ꝑ hoc dsauctorest omnium bonorum hocest a
natun bonȩ. & uoluntatis bonȩ: Quam nisi ls̃ millo opercas
testio loco me facturum ẽẽ promisi: Hoc est ut catholicons
qui fuerunt ante nos ep̃orum sententiis. quascumq rebus d
quib agitur congruentes potuero repperire iutreas argua
tuas & fragiliai quibus cibi multum uideris acutus & in¬
dus argumenta confringam. Quod ab alio aggrediens
exordio : hic istius libri prolixitate conclusa:¬

Expanded text:
erret, audiat diligenter Ambrosium dicentem, « Quid est malerret, audiat diligenter Ambrosium dicentem, « Quid est malitia, nisi boni indigentia? Noideo esse arborem malam, voluntatem malam; quia defectus est a summo bono, ubi bonum creatum bono creante privatur, ut sit in radix mali, nihil aliud quam indigentia boni. Arbor autem bona ideo est voluntas bona, quia per ipsam convertitur homo ad summum atque incommutabile bonum, et impletur bono ut faciat fructum bonum. Ac per hoc Deus auctor est omnium bonorum, hoc est et naturae bonae, et voluntatis bonae, quam nisi Deus in illo operetur, tertio loco me facturum esse promisi, hoc est, ut catholicorum, qui fuerunt ante nos, episcoporum sententiis, quascumque rebus de quibus agitur congruentes potuero reperire, vitreas argutias tuas, et fragilia, quibus tibi multum videris acutus et nitidus, argumenta confringam. Quod ab alio aggrediemur exordio, hic istius libri prolixitate conclusa
Abbreviated transcription (Latin):
diabolitransire non sĩntur. & in donodi radix incdi locan non
potest. & rerum ratio non sinit. ut debono malum: ac de iusto
im̃quum aliquid proferatur: Haec clamas pro manicheis.
Sutrum ratio non sinit. ut de bono malũ aliquid ꝓferat᷑.
nonergo ex bonis sicut ambrosius. sed ficut nos dicimus
ex mali natura orta sunt mala : Ecce in quantã uoraginẽ
decidisti. male intelligendo dñm dicentem. arbor bona
ructus malos non facit: cum hoe nonsit de natura uel
huptiis quas instituit ds. sed de uoluntate hominis bona¬
aqua non funt opera mala. Sed ne forte uel tu uel quispiã dieat
quo modo de arbore quam facit homo. id÷ uoluntate bona non
funt fructus mali. & de natura quam fact ds. ipsa quȩ faciac
fructus malos nascitur arbor mala: quasi aliquid melius faco
homo unde non possit malus fructus existere. quam ⁊ illud qd
facie ds unde possic mala arbor existere: Ne quisergo sic

Expanded text:
diaboli transire non sinitur; » et, « In dono Dei radix mali locari non potest; » et, « Rerum ratio non sinit ut de bono malum, ac de justo iniquum aliquid proferatur. » Haec clamas pro Manichaeis « Si rerum ratio non sinit ut de bono malum aliquid proferatur; » non ergo ex bonis, sicut dicit Ambrosius, sed, sicut nos dicimus, ex mali natura orta sunt mala. Ecce in quantam voraginem decidisti male intelligendo Dominum dicentem, Arbor bona fructus malos non facit: cum hoc non sit dictum de natura, vel de nuptiis, quas instituit Deus, sed de voluntate hominis bonaqua non fiunt opera mala. 45. Sed ne forte vel tu, vel quispiam dicat, Quomodo de arbore quam facit homo, id est, voluntate bona non fiunt fructus mali; et de natura quam facit Deus, ipsa quae faciat fructus malos, nascitur arbor mala: quasi aliquid melius faciat homo, unde non possit malus fructus existere; quam est illud quod facit Deus, unde possit mala arbor existere? ne quis ergo sic
Abbreviated transcription (Latin):
Ilia dicii
esse innumerabiles mundos:
sicut opinati sunt quidã philosophi gentium lx.xuiii
sceleratorũ animas conuerti in demones dicit: & inquę¬
q animalia suis meritis congrua
& om̃s ex inde existimat liberatos
UA sempiterne natũ non intelligens filiũ: putat illã nati¬
uitatẽ sumpsisse atẽpore initiũ. & tamen uolens cocternum
patri filiũ confiteri: apud illũ fuisse antequã deillo nascere¬
tur existimat. Hoc est sẽꝑ eũ fuisse: uerum tamen seꝑ eũ
filiũ non fuisse. sed ex quo deillo natus est filiũ eẽ. coepisse
Has hereses: putaui in hoc opus meũ defilastri oꝑe transferen¬
das Et alias quidẽ ipse cõmemorat: sed michi appellandę
hereses non uidentur. Quascũq aut̃ sine nominib posui:
nec ipse. earũ nomina memorauit
LXXXI

Expanded text:
lia dicit, esse innumerabiles mundos, sicut opinati sunt quidam philosophi Gentium. LXXVIII. Alia, sceleratorum animas converti in daemones dicit, et in quaeque animalia suis meritis congrua.et omnes exinde existimat liberatos. LXXX. Alia, sempiterne natum non intelligens Filium, putat illam nativitatem sumpsisse a tempore initium: et tamen volens coaeternum Patri Filium confiteri, apud illum fuisse antequam de illo nasceretur existimat; hoc est, semper eum fuisse, verumtamen semper eum Filium non fuisse, sed ex quo de illo natus est Filium esse coepisse. Has haereses putavi in hoc opus meum de Philastri opere transferendas. Et alias quidem ipse commemorat, sed mihi appellandae haereses non videntur. Quascumque autem sine nominibus posui, nec ipse earum nomina memoravit. LXXXI
Abbreviated transcription (Latin):
magistrũ. cuius imitatione in mores optimos formaretur. nisi
tempore iuuentutis. & ad iunxi ad hoc ualere quod apłsait
sub lege tanquã sub pedagogo paruulos custoditos Sed
potest mouere: cur alibi dixerimus. xp̃m ingeneris humani
sexta aetate tanquam insenectute uenisse. Hoc ergo quod
deiuuentute dictum. ẽ: ad uigorem feruoremq fidei refertur.
quae ꝑdilectionem operatur. Illud aut̃ desenectute: ad tempo¬
rum numerum. Potest enim intelligi utrũq in uniuersitate
hominũ. quod non potest in aetatibus singulorũ : sic̃ in corpore
non potest simul & iuuentus. eẽ. & senectus. in animo aut̃ potest
mathematicos
corpora qualia nos speramus habituros. lucidissima atque
etherea. eẽ. credendũ. ẽ: si hoc sine menbris quae nunc habemꝰ
a sine substantia quãuis. cͥorruptibilis tam̃ carnis accipiuada
qraur. Multo autem melius: in opere deciuitate dĩ. quęstio ista

Expanded text:
magistrum, cuius imitatione in mores optimos formaretur, nisi magistrum, cuius imitatione in mores optimos formaretur, nisi tempore iuuentutis, et adiunxi ad hoc ualere, quod apostolus dicit: sub lege tamquam sub paedagogo paruulos custodiens. sed potest mouere, cur alibi dixerimus Christum in generis humani sexta aetate tamquam in senectute uenisse. hoc ergo, quod de iuuentute dictum est, ad uigorem feruoremque fidei refertur, quae per dilectionem operatur, illud autem de senectute ad temporum numerum. potest enim intellegi utrumque in uniuersitate hominum, quod potest in aetatibus singulorum, sicut in corpore non potest simul et iuuentus esse et senectus, in animo autem potest, mathematicos.corpora, qualia nos speramus habituros, lucidissima atque aetheria esse credendum est, si hoc sine membris, quae nunc habemus, et sine substantia quamuis incorruptibilis, tamen carnis accipiatur, erratur. multo autem melius in opere de ciuitate dei quaestio ista
Abbreviated transcription (Latin):
tem quod dixi. nemo igitur beatã uitã nouit. & miser est
Nouit dixi . quomodo noscenda est Nam quis eam
penitus nescit eorum dumtaxat qui iã ratione utuntur.
quando quidem beatos se esse uelle nouerunt .xax uͭi.
de nutrienda caritate. Ubi dixi. ds̃ igitur & anima cum
amatur caritas proprie dicitur. purgatissimma & consũ¬
mata sinhil aliud amatur. Quod siuerum est : quomodo
ergo apłsait. nemo umquam carnẽ suã odio habuit. Ø
Bahoc admon& ut diligantur uxores. Sed idõ dictum est
propric dilectio dicitur: q̃m caro diligitur quidem. nec tame
proprit: sed propter animam cui subiac& ad usum. Nam &s
propter seipsam uidetur diligi. cum eam nolumus esse desorne
ad aliud referendum est decus eius. ad illud scilic& aquo decor
marum natura una sit. unde hominum diuersae uoluntates
dñs cħs xp̃s Ubi cum generis humani tanquam unius hominis
aetates cõmemorarem : dixi. nec oportuit uenire diuinitus

Expanded text:
tem quod dixi: nemo igitur beatam uitam nouit et miser est, nouit dixi, quomodo noscenda est. nam quis eam penitus nescit eorum dumtaxat. qui iam ratione utuntur, quandoquidem beatos se esse uelle nouerunt? tricensima sexta de nutrienda caritate. ubi dixi: deus igitur et animus cum amantur, ita proprie dicitur, purgatissima et consummata, si nihil aliud amatur. quod si uerum est, quomodo apostolus ait: nemo umquam carnem suam odio habuit, et ex hoc admonet, ut diligantur uxores? sed ideo dictum est: proprie dicitur dicitur, quoniam caro diligitur quidem, nec tamen proprie, sed propter animam, cui sufficit ad usum. nam etsi propter se ipsam uidetur diligi, cum eam nolumus esse deformem, ad aliud referendum est decus eius, ad illud scilicet, a quo decora nsima: cum animarum natura una sit, unde hominum diuersae uoluntates;t dominus Iesus Christus. ubi, cum generis humani tamquam unius hominis aetates commemorarem, dixi: nec oportuit uenire diuinitus
Abbreviated transcription (Latin):
olens &iam causã donatistarum ad ipsius
humillimi uulgi. & omnino imperitorum atq
idiotatum noticiam peruenire. & corum quantum
fieri pernosposs& inherere memonae. p̃salmũ qui cis
cantaretur perlatinas litteras feci. sed usq ad litteram utales
autem abecedarios appellant. Tres uero ultimas omisi. sed
procis nouissimum quasi epilogum adiunxi. tamquam
cos mater alloqueretur aecclesia. Hippopsalma &iam quod
responderetur: & prohemium cause quo nihilominus can¬
tatur. non sunt in ordine litterarum. Earum quippe ordo.
incipit post prohemium. Idõ autem non aliquo carminis
genere id fieri uolui. ne me necessitas metrica. ad aliqua
uerba quȩ uulgo minus sunt usitata compeller& Iste
psalmus. sic incipit. Om̃s qui gaudetis depacc. m̃odo uero iud¬
cate. quod eius hippopsalma est.

Expanded text:
olens etiam causam Donatistarum ad ipsius humillimi vulgi et omnino imperitorum atque idiotarum notitiam pervenire, et eorum quantum fieri posset per nos inhaerere memoriae, Psalmum qui eis cantaretur, per latinas litteras feci: sed usque ad V litteram. Tales autem abecedarios appellant. Tres vero ultimas omisi; sed pro eis novissimum quasi epilogum adjunxi, tanquam eos mater alloqueretur Ecclesia. Hypopsalma etiam quod responderetur, et prooemium causae, quod nihilominus cantaretur, non sunt in ordine litterarum: earum quippe ordo incipit post prooemium. Ideo autem non aliquo carminis genere id fieri volui, ne me necessitas metrica ad aliqua verba quae vulgo minus sunt usitata compelleret. Iste Psalmus sic incipit: Omnes qui gaudetis de pace, modo verum judicate; quod ejus hypopsalma est.
Abbreviated transcription (Latin):
geminos in humeris. cancrũ inpectore: & cętera nominatim
signa ꝑcurrentes. ad plantas usque ꝑueniunt quas piscib
tribuunt. qđ ultimũ signũ ab ustrologis nuncupatur
Haec & alia fabulosa. uana. sacrilẽga. quae ꝑ sequi lon¬
gumest: heresis ista contexit Carnes tanquã in mundas
aescas & iã ipsa deuitat: coniuges quib hoc malũ potuerit
per suaderi dis iutgens. & uirõs anolentib feminis: & femi¬
nas anolentib uiris Opificiũ quippe om̃is carnis. non
dõbono & uero sed malignis angłis tribuunt: hoc uersu¬
ciores &iã manicheis. quod nicħil scripturarũ canonica¬
rũ repudiant. simul cũ apocrifis legentes omĩa & in auo¬
toritatẽ sumentes: sed in suos sensus allegorizando uenten¬
tes. quicquid inscĩs libris . ẽ. qđ eorũ euẽrtat e errorem
Dexp̃o sabelliam sectã tenent: eundẽ ipsũ eẽ. dicentes

Expanded text:
Geminos in humeris, Cancrum in pectore, et caetera nominatim Geminos in humeris, Cancrum in pectore, et caetera nominatim signa percurrentes, ad plantas usque perveniunt, quas Piscibus tribuunt, quod ultimum signum ab astrologis nuncupatur. Haec et alia fabulosa, vana, sacrilega, quae persequi longum est, haeresis, ista contexit. Carnes tanquam immundas escas etiam ipsa devitat: conjuges, quibus hoc malum potuerit persuadere, disjungens, et viros a nolentibus feminis, et feminas a nolentibus viris. Opificium quippe omnis carnis non Deo bono et vero, sed malignis angelis tribuunt: hoc versutiores etiam Manichaeis, quod nihil Scripturarum canonicarum repudiant, simul cum apocryphis legentes omnia et in auctoritatem sumentes, sed in suos sensus allegorizando vertentes quidquid in sanctis Libris est quod eorum evertat errorem. De Christo Sabellianam sectam tenen
Abbreviated transcription (Latin):
PIRISCILIIANIS TAE
quos in hispania priscillianus instituit᷑:
maxime gnosticorũ & manicheorũ dogmata ꝑmixta sectan¬
tur. quãuis & exaliis heresib in eos sordes tanquã insenti¬
nam quandã. horribili confusione confluxerint. Propt̾
occultandas autẽ contaminationes & turpitudines suas.
habent in suis dogmatib & haec uerba. iura periera secretũs
prodere noli. Hi ãnimas dicunt eius dem naturae atq sub¬
stantiȩ cuius est ds̃. adagonẽ quendã spontaneũ in terris
exercendũ. ꝑseptem caclos & per quosdã gradatim descen¬
derȩ principatus. & in malignũ principem incurrere.
a quo istũ mundũ factũ uolunt. atq abhoc principe ꝑ diuer¬
sa carnis corpora seminari: Astruunt & iam fatalib stellis
homines colligatos: ipsũque corpus nr̃m scđm duodecim sig¬
na caeli cͥsse cõpositũ. sicut hui qui mathe matici uulgo ap¬
pellantur: constituentes incapite arietẽ. taurũ inceruice

Expanded text:
PRISCIELIANISTAE, quos in Hispania Priscillianus instituit, maxime Gnosticorum et Manichaeorum dogmata permixta sectantur. Quamvis et ex aliis haeresibus in eos sordes, tanquam in sentinam quamdam horribili confusione confluxerint. Propter occultandas autem contaminationes et turpitudines suas habent in suis dogmatibus et haec verba: Jura, perjura, secretum prodere noli. Hi animas dicunt ejusdem naturae atque substantiae cujus est Deus, ad agonem quemdam spontaneum in terris exercendum, per septem coelos et per quosdam gradatim descendere principatus, et in malignum principem incurrere, a quo istum mundum factum volunt, atque ab hoc principe per diversa carnis corpora seminari. Astruunt etiam fatalibus stellis homines colligatos, ipsumque corpus nostrum secundum duodecim signa coeli esse compositum, sicut hi qui mathematici vulgo appellantur; constituentes in capite Arietem, Taurum in cervice,
Abbreviated transcription (Latin):
MARCION
quoq aquo marcionitae appellatisunt: cher do¬
nis secutus est dogmata deduob principus. quã uis epiphaniũ
eum triadicat asseruisse principia. bonũ. iustũ. prauum:
Sed eusebius: sinerũ quendam non marcionẽ. triũ principro¬
rum atq naturarũ scribit auctorem.
.XXIII
eΡELLITAES quorum appelles est princeps. quiduos
quidẽ deos introducit. unũ bonũ alterũ malũ: non tamen
induob diuersis atq interse aduersis eẽ. principiis. sed unũ
cẽ. principiũ dm scilic& bonũ. & ab illo factũ alterum: qui
cũ malignus fuiss& inuentus. in sua mundũ malignitate
fecisse Hunc appellen. dicunt quidam &iam de xp̃o
tam falsa sensise : ut dicer& eum non quidẽ carne deposuis se
decaelo. sed exelementis mundi accepisse. quae mundo reddidit
cum sine carne resurgens ascendit in caelum
sa uanitate desatanae terra germinas se asserunt uitem
Etiam ipsi non sanã doctrinãm suã quib uolunt inflant

Expanded text:
MARCION quoque, a quo Marcionitae appellati sunt, Cerdonis secutus est dogmata de duobus principiis: quamvis Epiphanius eum tria dicat asseruisse principia, bonum, justum, pravum: sed Eusebius Sinerum quemdam, non Marcionem, trium principiorum atque naturarum scribit auctorem, . XXIII. APELLITAE sunt, quorum Apelles est princeps, qui duos quidem deos introducit, unum bonum, alterum malum: non tamen in duobus diversis atque inter se adversis esse principiis; sed unum esse principium, deum scilicet bonum; et ab illo factum alterum: qui cum malignus esset, inventus est in sua mundum malignitate fecisse. Hunc Apellem dicunt quidam etiam de Christo tam falsa sensisse, ut diceret eum non quidem carnem deposuisse de coelo, sed ex elementis mundi accepisse, quam mundo reddidit, cum sine carne resurgens ascendit in coelum.sa vanitate de satana et terra germinasse asserant vitem. Etiam ipsi non sanam doctrinam suam, quibus volunt, inflant
Abbreviated transcription (Latin):
dixi esse similem ei quod inconditione creaturae postea quam dicitur
& sic est factum. adclitur & fecit ds̃.: non omĩmodo simile hoc
cidem mihi uidetur deniq ibi &iam sensus lat&: hic sola
locutio est. Hoc opus: sic incipit. Locutiones scripturarum

Expanded text:
dixi esse similem ei, quod in condicione creaturae, posteaquam dicitur: dixi esse similem ei, quod in condicione creaturae, posteaquam dicitur: et sic est factum, additur: et fecit deus, non omni modo simile hoc eidem mihi uidetur. denique ibi etiam sensus latet, hic sola locutio est. Hoc opus sic incipit: Locutiones scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
eptem libros de septem libris diuinarum
scripturarum. id est moysi quinq & uno iħunaue. &
altero iuidicum feci: notatis locutionibus singulorum.
quȩ minus usitatȩ sunt linguȩ nr̃ȩ: quas parũ aduertendo
sensũ quęrunt qui legunt diuinorũ elo quiorũ cum sit
locutionis genus. & non nunquã excul punt aliquid.
quod aueritate quidem non ab horreat.: nontamen hoc
sensisse auctor aquo id scriptum est inuenitur. sed genere locu¬
tionis hoc dixisse. credibilius appar& Multa autem inlitteris
sactis obscura cognitio locutionis genere dilucescent. propter
quod cognoscenda sunt eadem genera locutionum ubi sententiae
patent: ut etiam ubi latent cognitio ipsa succurrat. easq inten¬
tioni legentis aperiat. Huius operis titulus est. lotutiones
degenesi. atq ita desingulis libris
uod autem inprimo libro posui. scriptum esse. & fecit noe
omiã uerba quecunq precepit illi dñs sic fecit. eamq locutionẽ

Expanded text:
eptem libros de septem libris diuinarum scripturarum, id est Moysi quinque et uno Iesu Naue et altero Iudicum, feci notatis locutionibus singulorum, quae minus usitatae sunt linguae nostrae, quas parum aduertendo sensum quaerunt, qui legunt, diuinorum eloquiorum, cum sit locutionis genus, et nonnumquam exculpunt aliquid, quod a ueritate quidem non abhorreat, non tamen id sensisse auctor, a quo id scriptum est, inuenitur, sed genere locutionis hoc dixisse credibilius apparet. multa autem in scripturis sanctis obscura cognito locutionis genere dilucescunt. propter quod cognoscenda sunt eadem genera locutionum, ubi sententiae patent, ut etiam, ubi latent, cognitio ipsa succurrat easque intentioni praesentes aperiat. huius operis titulus est: locutiones de Genesi, atque ita de singulis libris. Quod autem in primo libro posui scriptum esse: et fecit Noe omnia uerba, quae praecepit illi dominus, sic fecit, eamque locutionem
Abbreviated transcription (Latin):
& alias aduersus donatistas.
& maitiris cipriani se defendere molientes. septem
libros de baptismo scripsi: in quibus do cui nihil sic
ualere ad refellendos donatistas. & ad eorum prorsus ora
cdaudenda. nec aduersus ȩccłam catholicam suum scisma
defendant. quomodo litteras factumq cypriani: Ubicunq
autem in his libris cõmemoraui a eccłam non habentem maculã
aut rugam. non sic accipiendum est quasi iam sit. sed quae
preparatur ut sit: quando apparebit &iam gloriosa. Nunc
enim propter quasdam ignorantias & infirmitates mẽbrorũ
suorũ. hab& unde cotidie tota dicat. dimitte nobis debita
nquarto libro cũ dicerem uicem baptismi posse habere
passionem. non satis idoneum posui illius latronis exemplum.
quia utrum non fuerit baptitatus incertum est.II¬
nlibro septimo de uasis aureis & argenteis indomo magna
constitutis. sensũ cypriani secutus sum. qui haec accipit

Expanded text:
m alias aduersus Donatistas .m alias aduersus Donatistas .et martyris. Cypriani se defendere molientes septem libros de baptismo scripsi, in quibus docui nihil sic ualere ad refellendos Donatistas et ad eorum prorsus ora claudenda, ne aduersus catholicam suum scisma defendant, quomodo litteras factumque Cypriani. Vbicumque autem in his libris commemoraui ecclesiam non habentem. maculam aut rugam, non sic accipiendum. est, quasi iam sit, sed quae praeparatur, ut sit, quando apparebit etiam gloriosa. nunc enim propter quasdam ignorantias et infirmitates membrorum suorum habet, unde cottidie tota dicat: dimitte nobis debita in quarto libro, cum dicerem uicem baptismi posse habere passionem, non satis idoneum posui illius latronis exemplum, quia utrum non fuerit baptizatus incertum est. in libro septimo de uasis aureis et argenteis in domo magna constitutis sensum Cypriani secutus sum, qui haec accepit
Abbreviated transcription (Latin):
nominis prophetam dicere debui. ne putaretur idem fuisse
homo cũ alter fuerit: quamuis & ipse hoc uocaretur: hocopis
sic incipit Inter om̃s diuinas auctoritates.
carthaginiensis ep̃i. successorisq donati: quaestiꝰ magna
uersatur. utrũ unitatẽ & eorundem cõmunione sacramen
torum. mali contaminent bonos: & quemadmodũ non
contaminent disputatur. propter aecclesiam toto orbe diffusã.
cui calũpniando scisma fecerunt:
nquorum libro tertio cum dissereretur quomodo sit accipiendũ
quod ait apłs. auferte malum ex uobis ipsis: illud quod dixi
ut exse ipso quisq auferat malum. non sic esse intelligendum
sed sic potius ut homo malus auferatur ab hominibus bonis.
quod fit per aecclesi asticam disciplinam: satis greca lingua
indicat. ubi sine ambiguitate scriptum est ut intelligatur hunc
malum non hoc malũ: quamuis & secundũ istũ intellectum
responderim parmeniano Hhoc opus. sic incipit Multa quidẽ¬

Expanded text:
nominis prophetam dicere debui, ne putaretur idem fuisse nominis prophetam dicere debui, ne putaretur idem fuisse homo, cum alter fuerit, quamuis et ipse hoc uocaretur. Hoc opus sic incipit: Inter omnes diuinas auctoritates. Carthaginiensis episcopi successorisque Donati, quaestio noua uersatur et torum mali contaminent bonos et quemadmodum non contaminent disputatur propter ecclesiam toto orbe diffusam, cui calumniando scisma fecerunt. In quorum libro tertio, cum dissereretur, quomodo sit accipiendum, quod ait apostolus: auferte malum ex uobis ipsis, illud, quod dixi: ut ex se ipso quisque auferat malum, non sic esse intellegendum, sed sic potius, ut homo malus auferatur ex hominibus bonis, quod fit per ecclesiasticam disciplinam, sicut graeca lingua indicat, ubi sine ambiguitate scriptum est, ut intellegatur: hominem malum, non: hoc malum, quamuis et secundum istum intellectum responderim Parmeniano.\' Hoc opus sic incipit: Multa quide
Abbreviated transcription (Latin):
sop ientem xp̃m uel honorant uel honorare se fingunt. &
idõ nolunt euuangelio credere quia non ab ipso illa conseniti
sunt. sed ab eius discipulis. quos existimant ei diuinitatem
qua crederetur ds̃ errore tribuisse
nquo libro. quod dixi ex abraham caepisse gentem ebreorum
est quidem & hoc credibile. ut hebrei uelut abra ei dicti esse
uideantur: sed ex illo uerius intelliguntur appellati qui
uocabatur heber. tanquam heberei Dequa re. in libro sexto
decimo de ciuitate dĩ satis disserui.
nsecundo cum agerem deduobus patribus ioseph. ab altero
dixi genitum. ab altero adoptatum : sed dicendum fuit alten¬
ob adoptatum. Defuncto enim quod magis credendum est
secundum legem fuerat adoptatus: q̃m qui eum genuit. cius¬
matrem fratris defuncti coniugem duxerat: Il¬
tem ubi dixi. lucas uero ad ipsum dauid per nathan ascendu
per quem prophetam ds̃ peccatũ illius expiauit. percuius

Expanded text:
sapientem Christum vel honorant vel honorare se fingunt; et sapientem Christum vel honorant vel honorare se fingunt; et ideo nolunt Evangelio credere; quia non ab ipso illa conscripta sunt, sed ab ejus discipulis, quos existimant ei divinitatem, qua crederetur Deus, errore tribuisse. In quo libro quod dixi, Ex Abraham coepisse gentem Hebraeorum ; est quidem et hoc credibile, ut Hebraei, velut Abrahaei, dicti esse videantur: sed ex illo verius intelliguntur appellati, qui vocabatur Heber, tanquam Heberaei, de qua re in libro sexto decimo de Civitate Dei, satis disserui . In secundo, cum agerem de duobus patribus Joseph, ab altero dixi genitum, ab altero adoptatum . Sed dicendum fuit, alteri adoptatum. Defuncto enim, quod magis credendum est, secundum Legem fuerat adoptatus; quoniam qui eum genuit, matrem, fratris defuncti coniugem, duxerat. item ubi dixi: Lucas uero ad ipsum Dauid per Nathan ascendit, per quem prophetam deus peccatum ipsius expiauit, per cuius
Abbreviated transcription (Latin):
rupedia uocantur in lege.
nduo decimo uelut expositio uerborum apłi ubi ait . ome
peccatum quod cunq fecerit homo extra corpus est. non
mihi satis facit. nec sic puto intelligendum quod dictum
st. qui autem fornicatur in corpũs proprium peccat.
tanquam ille hoc faciat. qui propter adipiscenda ea quȩl
per corpus sentiuntur. ut in his finem boni sui ponat
aliquid agit. Hac enim lege. plura peccata cõplectitur
quam illa fornicatio quȩ concubitu perpetratur illicito.
de qua locutum cum hoc dicer& apłm appar&e. Hoc opus
excepta epła quȩ postmodum ad eius caput adiuncta
est: sic incipit. Lecturus hȩc quȩ detrinitate disserimus.
er eosdem annos quibus paulatim libros detrintate
dictabam. scripsi & alios labore continuo. interpo¬
nens eos illorum temporibus inquibus sunt libri
quattuor de consensu euuangelistarũ. propt̾ eos qui
tanquam dissentientibus calũpniantur. Quorũ primus
liber: aduersus illos conscriptus est. qui tanquã maxime

Expanded text:
rupedia uocantur in lege. In duodecimo uelut expositio uerborum apostoli, ubi ait: omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est, non mihi satisfacit, nec sic puto intellegendum, quod dictum est: qui autem fornicatur, in corpus ptanquam ille hoc faciat, qui propter adipiscenda ea quae per corpus sentiuntur, ut in his finem boni sui ponat, aliquid agit. Hoc enim longe plura peccata complectitur, quam illa fornicatio quae concubitu perpetratur illicito, de qua locutum, cum hoc diceret, Apostolum apparet. Hoc opus, excepta epistola quae postmodum ad ejus caput adjuncta est, sic incipit: Lecturus haec quae de Trinitate disserimus. Per eosdem annos quibus paulatim libros de Trisitate dictabam, scripsi et alios labore continuo, interponens eos illorum temporibus, in quibus sunt libri quatuor de Consensu Evangelistarum, propter eos qui tanquam dissentientibus calumniantur: quorum primus liber adversus illos conscriptus est, qui tanquam maxime
Abbreviated transcription (Latin):
exortisunt. Simoniani : asimone mago qui
re ut &iam per impositionem manus eius dare¬
tur sp̃s sc̃s Hic magicis fallaciis deceperat multos Doce¬
bat autem detestandã turpitudinẽ. in different̃ utendi femi¬
uolebat : mineruam uero meretricẽ quandam helenam qua
sibi sociã scelerũ fecerat. imaginesq & suam & eius dẽ meretri¬
cis discipłis suis praebebat ad orandas: quas & romae tanqua
deorũ si mulacra. auctorita publica constituerat. Inqua ur¬
be: apłs petrus eũ uera uirtute di om̃i potentis ex tincxit
IENANDRIANIA

Expanded text:
i. I. SIMONIANI a Simone mago, qui postolis emere ut etiam per impositionem manus ejus daretur Spiritus sanctus. Hic magicis fallaciis deceperat multos . Docebat autem detestandam turpitudinem indifferenter utendi femivem se credi volebat; Minervam vero meretricem quamdam Helenen, quam sibi sociam scelerum fecerat, imaginesque et suam et ejusdem meretricis discipulis suis praebebat adorandas, quas et Romae tanquam deorum simulacra auctoritate publica constituerat. In qua urbe apostolus Petrus eum vera virtute Dei omnipotentis exstinxit . II. MENANDRIANI
Abbreviated transcription (Latin):
nino non potest. aut difficillime potest: quod in ꝓcessu huius
declarabitur Si ds̃ rexerit. atque adid quod intendo ꝑduxe¬
rit disputationẽ meam. Quid autẽ prosit ipsa inquisitio.
&iam si non potuerimus conprehendere quomodo sit definien¬
dus haereticus: suo loco uidendũ atque dicendum est. Nã
si hoc comprehendi potuerit. quis non uideat utilitas quan¬
tasit: Erunt ergo primae partes operis huius. dehaeresib
quae post xp̃i aduentũ & ascensũ. aduersus doctrinã ipsius
extiterunt: & ut cumq nobis innotescere potuerunt. Inpos.

Expanded text:
nino non potest, aut difficillime potest: quod in processu hujus nino non potest, aut difficillime potest: quod in processu hujus operis declarabitur, si Deus rexerit, atque ad id quod intendo, perduxerit disputationem meam. Quid autem prosit ipsa inquisitio, etiamsi non potuerimus comprehendere quomodo sit definiendus haereticus, suo loco videndum atque dicendum est: nam si hoc comprehendi potuerit, quis non videat utilitas quanta sit? Erunt ergo primae partes operis hujus de haeresibus, quae post Christi adventum et ascensum adversus doctrinam ipsius exstiterunt, et utcumque nobis inno
Abbreviated transcription (Latin):
cõparandus huius breuitatẽ. si fuero in cõ memorandis
haeresib imitatus: quid a me breuius postulare uel expectare
debeas non habebis Sed non ibi huius laboris mei summa
consistit : qđ & tibi uel me demonstrante. uł &iã tepraecur¬
rente : poterit apparere cũ hoc fecero Uidebis enim in co
quod supra dictus ep̃s fecit. quantũ desit operi qđ ipse uis
fieri. Quanto magis quod ego: Iunamq quãuis breuiter
ꝑscricte atq summatim : tamen uis &iã responderi cum¬
memoratis haeresibus. qđ ille nonfecit Ego uero magis¬
hoc uolo facere si & ds̃ uelit. unde possit omnis haeresis
& quae nota est. & quae ignota ui tari : & unde recte possit
quaecũque innotuerit iudicari Nonenim omnis error haere¬
sis est : qua uis om̃is haeresis quae inuitio ponit᷑. nisi errore ali¬
quo haeresis eẽ. non possit. Quidergo faciat hereticũ : regula¬
ri quadam definitione conprehendi sicut ego existimo aut om¬

Expanded text:
comparandus. Hujus brevitatem si fuero in commemorandis comparandus. Hujus brevitatem si fuero in commemorandis haeresibus imitatus, quid a me brevius postulare vel exspectare debeas, non habebis. Sed non ibi hujus mei laboris summa consistit, quod et tibi, vel me demonstrante, vel etiam te praecurrente poterit apparere, cum hoc fecero. Videbis enim in eo quod supradictus episcopus fecit, quantum desit operi quod ipse vis fieri; quanto magis quod ego? Tu namque, quamvis breviter, perstricte atque summatim, tamen vis etiam responderi commemoratis haeresibus: quod ille non fecit. Ego vero hoc magis volo facere, si et Deus velit, unde possit omnis haeresis, et quae nota est, et quae ignota, vitari; et unde recte possit quaecumque innotuerit, judicari. Non enim omnis error haeresis est; quamvis omnis haeresis, quae in vitio ponitur, nisi errore aliquo haeresis esse non possit. Quid ergo faciat haereticum, regulari quadam definitione comprehendi, sicut ego existimo, aut om
Abbreviated transcription (Latin):
dehis om̃ib te desiderare significas Audi ergo : unde com¬
monearis quid petas Opimones omniũ philosophorũ qui
sectas uarias condiderunt. usq ad tẽpora sua: neque enim
plus poterant. sex Non paruulis uoluminib quidã celsus
absoluit. nec redarguit alique : sed tantũ quid sentirent
aperuit. ea breui tate sermonis. ut tantũ adhiber& eloquii.
quantum rei neclaudandȩ necui tuperandȩꝰ indicandęq
om̃s instituerunt haereses ꝓprias: qm nec illos tacendos puta¬
uit. qui suos magistros sine ulla dissensione secuti sunt. Nr̃
uero epiphanius ciprius episcopus. abhinc non longe huma¬
nis reb exemptus: deoctoginta hacresib loquens. sex libros
&iam ipse conscripsit: historia narratione memorans om̃ia.
nulla disputatione aduersus falsitatẽ ꝓueritate decertans:
Breuessane sunt hilibelli : & si in unum librũ redigantur.
nec ipse erit nr̃is uł aliorũ quibus dã libris longitudine

Expanded text:
de his omnibus te desiderare significas: audi ergo unde comde his omnibus te desiderare significas: audi ergo unde commonearis quid petas. Opiniones omnium philosophorum, qui sectas varias condiderunt, usque ad tempora sua neque enim plus poterat, sex non parvis voluminibus quidam Celsus absolvit. Nec redarguit aliquem, sed tantum quid sentirent aperuit, ea brevitate sermonis, ut tantum adhiberet eloquii, quantum rei nec laudandae, nec vituperandae, nec omnes instituerunt haereses proprias; quoniam nec illos tacendos putavit, qui suos magistros sine ulla dissensione secuti sunt. Noster vero Epiphanius Cyprius episcopus, abhinc non longe humanis rebus exemptus, de octoginta haeresibus loquens sex libros etiam ipse conscripsit, historica narratione memorans omnia, nulla disputatione adversus falsitatem pro veritate decertans. Breves sane sunt hi libelli, et si in unum librum redigantur, nec ipse erit nostris vel aliorum quibusdam libris longitudine
Abbreviated transcription (Latin):
expeto: id enĩ multi pliciter factum eẽ. non dubito & tanqua
consiliũ subiciens. quomodo possit & seruari ueritas & breuitas
pandi: ad iungis ea uerba quae paulo ante iãposui & dicis
sed breuit perstricte atq sũ matim & opiniones rogo cuius¬
lib& heresis poni : et quid contra teneat eccła catholica. quan¬
tum instructioni satis est subdi Ecce iterũ rem remittit lon¬
gam: non quia dici ista breuit̃. siue non ualent. siue nonde¬
bent : sed quia tã multa sunt ut quã lib& breuit̾ dicenda.
multas litteras flagitent Iu autẽ ut uelut quodam int̾ quis
exom̃ib conceptõ cõmonitorio: siquis aliquã obiectione
aut conuictionẽ. uberius. plenius. ac planius nosse uoluerit. ad
opulenta & magnifica uolumina trans mittatur: quibus a
diuersis. & praecipue inquis aueneratione tua. in hoc iꝑsum
constat ẽẽ. elaboratũ Quȩ cũdicis: unũ quasi cõmonitoriũ

Expanded text:
exspecto: id enim multipliciter factum esse non dubito. Et tanquam exspecto: id enim multipliciter factum esse non dubito. Et tanquam consilium subjiciens, quomodo possit et servari brevitas, et veritas pandi, adjungis ea verba quae paulo ante jam posui, et dicis: Sed breviter, perstricte atque summatim opiniones rogo cujuslibet haeresis poni, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi. Ecce iterum mittis in longum: non quia dici ista breviter sive non valent, sive non debent; sed quia tam multa sunt, ut quamlibet breviter dicenda multas litteras flagitent: tu autem ut velut quodam, inquis, ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius, ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue, inquis, a Veneratione tua in hoc ipsum constat esse elaboratum. Quae cum dicis, unum quasi commonitorium
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus catholicã ecclesiã senserint. sentiant. defide. detrinita¬
tuas. in inmensum ꝓcedere cũ uideres: putasti cuius dã genera¬
litatis adhibendũ eẽ. conpendiũ. atq dixisti: & omma omnino
quib aueritate dissentiunt. Deinde addidisti: quae &iam
baptismũ habeant. quae ue nonhabeant. & postquas baptiz&
nec tamen rebaptiz& ecclesia: qualiter suscipiat uenientes. &
quid singulis. lege. auctoritate. atque ratione respondeat
Haec omnia cũquęris ut exponantur ame : miror luculentum
ingeniũ tuũ. tot tantarũq rerũ & sitire ueritatẽ. & fastidiũ iam
timendo : poscere breuitate. Sed uidisti &iam ipse. quid hoc
loco possẽ tuae huius epistolae cogitare : & quasi uigilanter oc¬
curristi cogitationi meae dicens Nec me tantȩ beatitudo tua
credat in eptiat : ut nõn inspiciã quantis & quã ingentibus
uoluminib opussit ut possit᷑ ista dissolui. uerũ hoc ego fieri non

Expanded text:
adversus catholicam Ecclesiam senserint, sentiant, de fide, de Trinitaadversus catholicam Ecclesiam senserint, sentiant, de fide, de Trinitatuas in immensum procedere cum videres, putasti cujusdam generalitatis adhibendum esse compendium, atque dixisti: Et omnia omnino, quibus a veritate dissentiunt. Deinde addidisti: Quae etiam Baptismum habeant, quaeve non habeant; et post quas baptizet, nec tamen rebaptizet Ecclesia: qualiter suscipiat venientes; et quid singulis lege, auctoritate, atque ratione respondeat. Haec omnia cum quaeris ut exponantur a me, miror luculentum ingenium tuum, tot tantarumque rerum et sitire veritatem, et fastidium jam timendo poscere brevitatem. Sed vidisti etiam ipse quid hoc loco possem tuae hujus epistolae cogitare; et quasi vigilanter occurristi cogitationi meae, dicens: Nec me tantae Beatitudo tua credat ineptiae, ut non inspiciam quantis et quam ingentibus voluminibus opus sit, ut possint ista dissolvi. Verum hoc ego fieri non