comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd priꝰ egi. ⁊ si idem ago. id similitudi¬
ne : non id u̾itate. Idem quia simile
illi. ñ id̾ quia illud. Una similitudo
redeo. ego sic iustum esse fateor. si ħ
mͦ ꝓillisꝰ puniri dicor. qͦmͦ illa ꝑpe¬
trare dicor. Si aut̃ ꝓpt̾ ħ solum pͥ¬
ma mala denuo agere dicor. quia
prioris delicti indulgentiã si ipsum
delictum repetitur illa qͣ dimissa fue¬
rat culpa : ad subseq̾ntem reu̾tente rratu
dupplicetur. U̾bi gr̃a. quidã ꝓ homi¬
cidio ꝑ petrato. extoto cord̾ penitenciã
egit. ⁊ in dulgenciã ꝯseqͦutus ẽ. Conti¬
git pe̾a ut homicidium ꝑ petraret.
ẜcce homo iste duo homicidia fecit.
uł potiꝰ homicidium bis. Sic eñi
malum homicidiũ ẽ. Sic̃ adult̾iũ
& furcũ ⁊ fornicacio. singła mala s̃
quẽ ad modum caritas : & paciencia

Expanded text:
quod prius egi. Et si idem ago, idem similitudiquod prius egi. Et si idem ago, idem similitudine, non idem veritate. Idem quia simile illi, non idem quia illud. Una similitudo redeo; ego sic justum esse fateor, si hoc modo pro illis puniri dicor quomodo illa perpetrare dicor. Si autem propter hoc solum prima mala agere denuo dicor, quia prioris delicti indulgentiam si ipsum delictum repetitur; illa quae dimissa fuerat culpa ad subsequentem revertente reatus duplicetur. Verbi gratia: Quidam pro homicidio perpetrato ex toto corde poenitentiam egit, et indulgentiam consecutus est. Contigit postea, ut homicidium perpetraret. Ecce iste homo duo homicidia fecit; el potius homicidium bis. Sic enim malum homicidium est, sicut adulterium et furtum et fornicatio singula mala sunt, quemadmodum charitas et patientia
Abbreviated transcription (Latin):
digue puniat. Qñ aut̃ penitentẽ
de iudet : peccata tua ꝯdonat. quia
talem de disc̾nit cui iuste parcat.
Hec aut̃ oñua ipse inmutabilit̾ oꝑat᷑.
quia ⁊ cum tu ꝑ penitenciã peccator
esse desinis. non tam̃ ipse desunt.
scire qualis fuisti. ⁊ cum itꝰ eẽ. ĩ cipis:
non taim̃ ipse incipit scire quod tu
c̃ẽ incipis. Quia & anteꝗͣ. in ciꝑes sei¬
uit qualis tu faturꝰ frusti. ⁊ cum desie¬
ris esse q eras. non tñ ignorat ipse qͣł
fuisti. Non gͦ sic intelligas quasi mu¬
tet ᷑ ds. cum tu mutaris. S quia ꝓpt̾¬
ea peccata tͥ ĩputare dr̃. quia ira sua
et indignatione dignum discernit. eađ
num aguoscit. Si gͦ hoc. ẽ. peccata
ĩputare reꝰ non esse ꝑculpam. ⁊ pecc̃a
ꝯdonari iustum fieri ꝑpenitenciam.
Qr peccata ad hominem reu̾ti non di¬
cantur. cum ipse hõ ad peccata reu̾ti¬
tur.s S dicis mͥ. Ego qnͣ ad peccata
gam illi quod pͥꝰ egi. non tñ ħ ipsum

Expanded text:
digne puniat; quando autem poenitentem digne puniat; quando autem poenitentem te videt, peccata tua tibi condonat, quia talem te discernit, cui juste parcat. Haec autem omnia ipse immutabiliter operatur, quia et cum tu per poenitentiam peccator esse desinis, non tamen ipse desinit scire qualis fuisti, et cum justus esse incipis, non tamen ipse incipit scire quod tu esse incipis; quia et antequam inciperes scivit qualis tu futurus fuisti et cum desieris esse quod eras non tamen ignorat ipse qualis fuisti. Non ergo sic intelligas quasi mutetur Deus cum tu mutaris, sed quia propterea peccata tibi imputare dicitur, quia ira sua et indignatione dignum te discernit; eadenum agnoscit. Si ergo hoc est peccata imputari reum esse per culpam, et peccata condonari, justum fieri per poenitentiam, quare peccata ad hominem reverti non dicantur, cum ipse homo ad peccata revertitur? Sed dicis mihi: Ego quando ad peccata gam illi quod prius egi, non tamen hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
quod peccata q̃ semel a dõ dimissa
sunt: nulla rõne debeant ampliꝰ ĩ¬
putari. Sic fortassis tͥ uidebitur. &
hac rõne ꝯfirmabis te ut ñ tuneas
telligas id quod dicis peccata tua tibi
dimitti. Si enim non incelligis qͦmͦ
iecedunt. non intelligis qͦmͦ redeunt.
Inmo si ñ intelligis qͦmꝰ ad sunt. ñ ĩ¬
canti irascitur. gͦ qͣn penitenti ꝯdo¬
nat peccata placatur. Si gͦ dm̃s qͥa
as̃ aliqͣn iratus pꝰea placetur. qͦmͦ ne
tacione sui. s mutacione tui: ĩputat
& ꝯdonat. Peccata ĩputat qͣn peccato¬
rem dignũm pena uidicat. Peccata
ꝯdonat: qͣn penitentem dignum ue¬
nia uidicat. & utrobiq idẽ ipse ẽ.
T̃u mutaris de alio in aliud mͦ pec¬
Ipse non mutatur. s iđ ꝑ manet
semꝑ. & stans in illo quod ipse ẽ.
inmutabilit᷑ uidet & disc̾nit. qͦd
tu uariabilit̾ factꝰ es. siue de bo¬
no malus. siue de malo bonus. &
q̃u te peccatorẽ uidet ĩputat tͥ pec¬
cata tua. quia talẽ te disc̾n̾it quẽ

Expanded text:
quod peccata quae semel a Deo dimissa sunt, nulla ratione debeant amplius imputari. Si fortassis tibi videbitur et hac ratione confirmabis te, ut non timeas modo intelligas id quod dicis; peccata tua tibi dimitti. Si enim non intelligis quomodo recedunt, non intelligis quomodo redeunt, imo si non intelligis quomodo adsunt, non incanti irascitur, ergo quando poenitenti condonat peccata placatur. Si ergo dicimus quod Deus aliquando iratus postea placetur, quomodo tatione sui, sed mutatione tui, imputat et condonat. Peccata imputat quando peccatorem dignum poena judicat. Peccata condonat quando poenitentem dignum venia judicat. Et utrobique idem ipse est. Tu mutaris de alio in aliud; modo pecIpse non mutatur, sed idem permanet semper; et stans in illo quod ipse est immutabiliter videt et discernit quod tu variabiliter factus es, sive de bono malus, sive de malo bonus. Et quando te peccatorem videt, imputat tibi peccata tua, quia talem te discernit quem
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑ quia satisfactio iam nͣ ẽ. aliqͣ qͣ
ad excusationẽ illiꝰ opponatur. Quam¬
du satisfactio ꝑmansit. ꝑmansit
remissio. ⁊ ñ puniebatur pꝰꝗͣ semel
dimissum fuerat. Cessauit aũ satiᷤ¬
faccio qͣndo it̾ata ÷ malitia. qͥa ⁊ ħ
ad satisfactionẽ ꝑtinebat ut facta
ñ fuit. quia bis in reatu eẽ. cep̾ pec¬
catum unum. Quia aut̃ culpa reu̾¬
petita ñ fuisset : si culpa reu̾sa non
fuisset. Quando uenit culpa secuta
⁊ & pena. Qñ correcta ÷ culpa subtͣo

Expanded text:
quia satisfactio jam non est aliqua, quae ad excusationem illius opponatur. Quandiu satisfactio permansit, permansit remissio et non puniebatur, postquam semel dimissum fuerat. Cessavit autem satisfactio, quando iterata est malitia quia et hoc ad satisfactionem pertinebat, ut facta non fuit, quia bis in reatu esse coepit peccatum unum. Quia autem culpa revepetita non fuisset, si culpa reversa non fuisset. Quando venit culpa, secuta est poena. Quando correcta est cu
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽ.⁊ pena. Unum ꝯtͣ unũ. ⁊ duo
ꝯtͣ duo. ñ unum ꝯtͣ duo. nec duo
ꝯtͣ unum. hec ẽ. iusticia. ꝗͣtũ pouit᷑.
tm̃ reponitur. Quid tͥ uidr᷑.s Res¬
ponde si potes. Si aut̃ respondere
non potes noli ꝯtendere. si dep̾care.
Non tͥ expedit ut intres in iudiciũ
pars deunecione in firmorun:

Expanded text:
 unum, et duo contra duo non unum contra duo, nec duo contra unum. Haec est justitia. Quantum ponitur, tantum reponitur. Quid tibi videtur? responde si potes. Si autem respondere non potes, noli contendere, sed deprecare. Non tibi expedit ut intres in judicium MA. DE UNCTIONE INFIRMORU
Abbreviated transcription (Latin):
et similit̾ si bñ agis. utrum io des¬
agenti mortẽ ⁊ ꝑditionẽ in tendit.
Dominus ꝑ ꝓpħam loquit᷑ dics. Tu
fili hom̃is die ad filios ppłi tui. Iusti¬
cia iꝰti non lib̾abit eum ĩquacumq
die peccau̾it. ⁊ ĩpietas ĩpii ñ nocebit

Expanded text:
et similiter si bene agis utrum ideo deset similiter si bene agis utrum ideo desagenti mortem et perditionem intendit. Dominus per prophetam loquitur, dicens: Tu, fili hominis, dic ad filios populi tui: Justitia justi non liberabit eum in quaecunque die peccaverit et impietas
Abbreviated transcription (Latin):
uuuficentur. noli irasci neq ĩ uiriã
tͥ fieri putes. si mala tua iã pͥdem
ꝑ penitentiã excusata. it̾m ꝓpt̾ ma¬
liciã tuã ĩputentur. S ds̃ inquis
dix̃ de mał meis qnͣ penitenciam
egi. qđ ea mͥ ãplius non in putaret.
Similit̃ & deus dix̃ de bonis cuis
qũ peccasti q̃ ñ ãpliꝰ ea remun̾aret.
Si ergo ꝓpt̾ dictũ dĩ stare debet
ut illa ampliꝰ non ĩputent᷑. q̃r si¬
milit̾ u̾bum dĩ stare ñ debet. ut
ista ãplius non remiun̾entͦ : łro
aut̃ te ledi sentis. ꝓu̾itate ipsiꝰ cõ¬
seruanda laboras. Qr gͦ hoc facis.
nisi quia ꝑu̾se te diligis. & dñi noͣ
diligis. Ipse aut̃ recte diligit u̾ita¬
tẽ suam.⁊ iuste ꝯdẽpnat pͣuitatẽ
tuam. Quia tñ decscto dĩ argum̃¬
tũ sumere putas. ⁊ eus spõsionẽ
p̃cendis ad defendendam iniqͥtatẽ
tuam. ipse tͥ respondeat qͣntum cõ¬
fidere debeas cum male agis. in eo
quod pꝰ penitenti ueniam ꝓmisit.

Expanded text:
vivificentur. Noli irasci, neque injuriam vivificentur. Noli irasci, neque injuriam tibi fieri putes, si mala tua jam pridem per poenitentiam excusata, iterum propter malitiam tuam tibi imputentur. Sed Deus, inquis, dixit de malis meis quando poenitentiam egi, quod ea mihi amplius non imputaret. Similiter et Deus dixit de bonis tuis quando peccati quod amplius ea non remuneraret. Si ergo propter dictum Dei stare debet ut illa amplius non imputentur, quare similiter verbum Dei stare non debet ut ista amplius non remunerentur? Pro autem laedi te sentis, pro veritate ipsius conservanda laboras. Quare ergo hoc facis, nisi quia perverse te diligis, et Deum non diligis? ipse autem recte diligit veritatem suam; et juste condemnat pravitatem tuam. Quia tamen de dicto Dei argumentum sumere putas, et ejus sponsionem praetendis ad defendendam iniquitatem tuam; ipse tibi respondeat quantum confidere debeas, cum male agis in eo quod prius poenitenti veniam promisit:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinge pͣ. ut utq insimili culpa
offendat. Dic gͦ quis horum ampliꝰ
reus iudicatur. nisi ille qui pꝰ tatã
cͥmina gͣauis p̾lectunt. ⁊ it̾ata uul¬
ña difficilius ad sanitatẽ reducunt᷑.
&tu dicis quia nichil int᷑ ẽ. adira¬
tum subsequentium qͣlia aut qͣnta
p̃cedencia fuerunt.: Si mala pͥma
quȩ ꝑ post̾iora bona excusata fue¬
rant. ꝑsubseq̃ntia it̾m mala non
iꝰaficantur ad reatum. gͦ pͥma bo¬
na quȩ ꝑ postĩora mala mortifica¬
ta fuerint: ꝑsubseq̃ntia it̾m bona
non uuficantur adm̾itum. Rec¬
te uidicate filii hominum. Si
uidex non es. Tantum iꝰticiam
diligere debes. ut nec te ipsum
diligas ꝯtͣ illam. Licteratores st̃
qui causas tͣns formant. ⁊ mutãt
u̾itatẽ ꝓpt̾ ꝯmoditatẽ. Tales iꝰti¬
noui litt̾aturam. in .i. ꝑ .d.d.m.
sola iusticia. ita attendit᷑. ut nicħ
iticiȩ p̾ponatur. Iustum gͦ uidiciũ
iudica. Si ius ut bona tua iã pͥdẽ
ꝑculpam mortua. it̾m ꝑuisticiam

Expanded text:
test, ut uterque in simili culpa offendat. Dic ergo uter horum amplius reus judicetur, nisi ille qui post tantcrimina gravius plectunt, et iterata vulnera difficilius ad sanitatem reducuntur, et tu dicis quod nihil interest ad reatum subsequentium qualia aut quanta praecedentia fuerunt? Si mala prima quae per posteriora bona excusata fuerant, per subsequentia iterum mala non vivificantur ad reatum; ergo prima bona quae per posteriora mala mortificata fuerant per subsequentia iterum bona non vivificantur ad meritum? Recte judicate filii hominum . Si justus non es. Tantum diligere justitiam debes, ut nec te ipsum diligas contra illa. Litteratores sunt qui causas transformant et mutant veritatem propter commoditatem. Tales justinovi sola justitia ita attenditur ut nihil justitiae praeponatur. Justum ergo judicium judicia; si vis ut bona tua jam pridem per culpam mortua iterum per justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ qđ dictum ÷ ezechie. Dispone do¬
mui tuȩ quia morieris tu ⁊ ñ uiue̾.
Ita enim qͣntũ ad ipsum futurũ
fuit. ⁊ ut ita futurum ẽẽt. exigebat
q in ipso fuit. Tał enim erat ĩ fir¬
mitas illiꝰ ut ampliꝰ uiu̾e ñ poss.
nisi aliunde uiuaret᷑. ⁊ a liunde ac¬
ciꝑet. ut poss. S qͣntũ ad illos ꝑti¬
nebat futurum fuit qd dicebatur.
ꝗͣuis dilatum sit atq alit̾ dspẽsatũ
ab illo : aqͦ dicebatur. Sic gͦ cum tibi
& idẽ non ꝑmanes. neq ni̾eris ut id̾
tͥ semꝑ dicatur. Noli gͦ ꝓpt̾ dictum
dei ꝯfidere simale eg̾is. quia cũ tu
mutaris ad illum : mutat᷑ adte die¬
cum illiꝰ. Etiã in qͥt si dix̾o iusto

Expanded text:
 dictum est Ezechiae: Dispone domui tuae quia morieris tu, et non vives . Ita enim quantum ad ipsum futurum fuit, et ut ita futurum esset exigebat quod in ipso fuit. Talis enim erat infirmitas illius, ut amplius vivere non posset, nisi aliunde juvaretur, et aliunde acciperet ut posset. Ergo quantum ad illos pertinebat futurum fuit quod dicebatur, quamvis dilatum sit, atque aliter dispensatum ab illo a quo dicebatur. Sic ergo cum tibi non idem permanes, neque mereris ut idem tibi semper dicatur. Noli ergo propter dictum Dei confideri si male egeris, quia cum tu mutaris ad illum, mutatur ad te dictum illius. Etiam, inquit, si dixero justo
Abbreviated transcription (Latin):
non puniaris. ꝯtemptꝰ ⁊ tͣnsgressio
culpe dignum ñ facit. ut ꝓhis
etiam quȩ ꝯdonabantur culꝑa¬
pena exigaris.: Nonne attendis
quia quanto sepius gr̃a daturꝰ.
tanto nequior ingratitudo uidi¬
cat᷑.: Ecce duo sunt. Unus sepi
offendit. ⁊ sepiꝰ oranti ⁊ dep̾canti
ueniam indulgetur. alt̾ in nocet᷑
sidentis dñi humilit̾ obediens ñ ht¬

Expanded text:
non puniaris, contemptus et transgressio non puniaris, contemptus et transgressio culpae te dignum non facit ut pro iis etiam quae condonabantur culpandus exigaris? Nonne attendis quod quando saepius gratia datur, tanto nequior ingratitudo judicatur? Ecce duo sunt, unus saepius offendit, et saepius oranti et deprecanti, venia indulgetur; alter innocenter aesidentis Domini humiliter obediens, non h
Abbreviated transcription (Latin):
ut non noceat aliq̃n imputata.
et seq̃ns culpa ñ pͭ p̾cedentẽ pem¬
tentiã euacuare. ut ñ ꝓsit aliqͣn
fuisse laudatã: Si sentencia aio
iudicio ꝯstare pot̾it. magis ꝯmodũ
quȩres ꝗͣ iustum. Maledictꝰ homo
qui partẽ suam det̾ior ẽ. Iõ partẽ
tuã bonam facis. ⁊ uidicas bñ pro
parte tua. Fortassis bñ tͥ eẽt si sẽ¬
tencia u̾itatis. tuũ udiciũ seq̃ret᷑.
Numꝗͣ te uidice dãpnareris. S.
timeo ne forte dum ai aliud us
quam u̾itas. aliud u̾itas faciat
ꝗͣ tu uelis. Magis enim u̾itatẽ
impleri oportet : ꝗͣ tuã uolun¬
tatem. Tu dicis quia quod ꝯdo¬
natum ẽ: tͥ ĩputari non debet.
Ergo similit̾ quod ĩputatũ ẽ. ꝯdo¬
nari non deba. si quod ꝯdona¬
tuni ẽ. it̾m ĩputari non debet.
Si penitentia quia placet. facit
ut ĩputata ꝯdonentur. malitia et
ꝯtẽptꝰ quia displicet. ñ similiter
facit ut ꝯdonata ĩputentur.ͦ Si
humilitas penitencie dignum te
facit. ut ꝓ his ⁊̃ quȩ inputabant᷑

Expanded text:
noceat aliquando imputatam, et sequens culpa non potest praecedentem poenitentiam evacuare ut non prosit aliquando fuisse laudatam? Si sententia judicio tuo constare poterit, magis commodum quaeres quam justum. Maledictus homo qui partem suam deteriorem facit. Ideo partem tuam bonam facis. Et judicas bene pro parte tua. Fortassis bene tibi esset si sententia veritatis tuum judicium sequeretur. Nunquam te judice damnareris. Sed timeo ne forte dum tu aliud vis quam veritas, aliud veritas faciat quam velis. Magis enim veritatem impleri oportet quam tuam voluntatem. Tu dicis quia quod condonatum est iterum imputari non debet. Ergo similiter quod imputatum est condonari non debet si quod condonatum est iterum imputari non debet. Si poenitentia quia placet, facit ut imputata condonetur malitia, et contemptus quia displicet non similiter facit ut condonata imputantur? Si humilitas poenitentiae dignum te facit, ut pro iis etiam quae imputabantur
Abbreviated transcription (Latin):
ulte sunt qͣstiones hom̃iu̾i.
ritur. Iui enuum quęxit non dũ
inuenit. quod q̃rit. & tam̃ qͣrit.
quia amisit quod qͣrit. &̾ si n
amisit quia forte numꝗͣ hu̾it :
tam̃ quamdui qͣrit significat se
nec dum hr̃e quod quęrit. Aꝓptẽa
qͣdiu uuimꝰ necesse hm̃s semꝑ q̃

Expanded text:
es hominum; aeritur. Qui enim quaerit nondum invenit quod quaerit, et tamen quaerit quia amisit quod quaerit, et si non amisit quia forte nunquam habuit, tamen quandiu quaerit significat se nondum habere quod quaerit. Propterea quandiu vivimus necess
Abbreviated transcription (Latin):
quid te sollicitet. Peccata in qͥs mea
dimissa fuerunt. uolo scue si apliꝰ.
debeant imputari. Quid gͦ tͥ uidr̃:
Michi inqͥs non uidet᷑ q debeant
denuo imputari. peccata q̃ dimissa
teneat sentenciã suã.⁊ cã facile mu¬
tet iudicium suum. Quomͦ mutet:
peccata mea ꝯdonauit dix̃. quia aps
ea ame ñ requireret. Non enĩ ꝯdonas¬
set. nisi ħ dixiss. Nunc aut̃ it̾ium
requirit ea et exigit ad penã ame.
quȩ pͥis dimiserat. Io dico quia s
dr̃ ds̃ peccata q̃ semel dimittit. itũ
ĩputare mutabilis p̃dicat᷑. ⁊ uarians

Expanded text:
quod te sollicitet. Peccata, inquis, mea quod te sollicitet. Peccata, inquis, mea dimissa fuerunt; volo scire si amplius debeant imputari. Quid ergo tibi videtur? Mihi, inquis, non videtur quod debeant denuo imputari peccata quae dimissa teneat sententiam suam, et tam facile mutet judicium suum. Quomodo mutet? peccata mea condonavit, dixit quod amplius ea a me non requireret. Non enim condonasset nisi hoc dixisset. Nunc autem iterum ea requirit, et exigit ad poenam a me quae prius dimiserat; ideo dico quod si dicitur Deus peccata quae semel dimisit iterum imputare, mu
Abbreviated transcription (Latin):
unt mente. qiuia non aucliert̃ qͦd
audire uoluerunt. Id cͥco scđm ma¬
liciam illorum u̾itas illis respon¬
det. uł sicut uolunt ut ampliꝰ errẽt.
uel sic̃ nolunt ut ampliꝰ desꝑent. Tam̃
quia et ħ ipsum qͣrendum ẽ. ꝓpt̾ os
qui excitant᷑. ⁊ ꝓficuint deu̾itate ñ e.
absuidũ si q̃rimus qͥd ⁊̃ in hac pa̾te
ꝯsciencia humana si aliqͣ ut solet
cogitatione pulsetur sibi debeat pꝰ¬
pondere. Si gͦ querit᷑ utrum peca
quȩ semel penitenti dimissa fue¬
ruit ampliꝰ inputentur. fortassis qͥ
dix̾it asserendũ non . eẽ. ħ s tim̃du
securiꝰ uidicabit. Meliꝰ enim ẽ. aliqͥn
in eiꝰm occultis ꝗ̃ sine ꝑiculo salu¬
tis nesciri possunt tuere: ꝗͣ aliqd
diffinure. Dicat gͦ aliqͥs quĩ tumñdũe
hoc. ñ asserendum. Ego illi qui cogi¬
tationẽ suam castigare p̾ ut hoc ei
sufficit. ħ sacis essẽ puto. ⁊ mag̾ fr¬
sua ampliꝰ redeant q̃ semel dimissa
fuerunt. Uideamus gͦ & discuciamꝰ

Expanded text:
unt mente, quia non audierunt quod unt mente, quia non audierunt quod audire voluerunt. Idcirco secundum malitiam illorum veritas illis respondet; vel sicut volunt ut amplius errent, vel sicut nolunt ut amplius desperent. Tamen quia et hoc ipsum quaerendum est propter eos qui excitantur et proficiunt, de veritate non est absurdum si quaerimus quod etiam in hac parte conscientia humana, si aliqua, ut solet, cogitatione pulsetur, sibi debeat respondere. Sic ergo quaeritur utrum peccata quae semel poenitenti dimissa fuerunt amplius imputentur; fortassis qui dixerit afferendum non esse hoc sed timendum, securius judicabit. Melius est enim aliquando in ejusmodi occultis, quae sine periculo salutis nesciri possunt, timere quam aliquid definire. Dicat ergo aliquis quod timendum est hoc, non afferendum. Ego illi qui cogitationem suam castigare potest, ut hoc ei sufficiat, hoc satis esse puto, et magis forilla amplius redeant, quae semel dimissa fuerint; videamus ergo et discutiamus
Abbreviated transcription (Latin):
ee̾nt ad qrendam bonitatẽ. qͣntũ
unt᷑. Nescio quo pacto familiare
om̃ibꝰ ẽ: ueritatẽ q̃rere ⁊̃ his qͥ bo¬
nitatẽ non amant. In tm enĩ om̃s
u̾itacẽ scire uolunt ut nemo inue¬
matur qui falli uellit. Multi sine
tis bonitas. Hon uenit libent̃ sine
bonitate u̾itas. aut si uenit ñ uenit
de partib ilł. & de regione illa uͥ salꝰ
ẽ. Quertͣ homines utrũ peccata ipsor
ad eos reu̾tant᷑ pꝰqͣm semel dimissa
nolunt. nisi quia curiositas eostͣhit
cum bonitas ñ delectet. Queit̃ hoc
si forte eis dicat. Quia ñ ita ÷. Pendet̃
ad nuncium torꝑis sui. si foire quis
ueniat. qui dicat eis. quił audire uo¬
lunt. Quert̃ quasi u̾itatẽ. non quod
ament. uł ipsam u̾itatẽ. quia ñ dili¬
gunt bonitatẽ. s uerũ. eẽ. uolt̾. hoc
q̃ ipsi uolt̃. Iõ eigo ꝗ̃runt si forte illis
respondeatur. qͣ ipsi potiꝰ audire uolt̾.
& si forte uenerit quis testis ueritatis
non excitantur. s ꝯst̾nantur & corru-¬

Expanded text:
aerendam bonitatem, quantum uriosi! Nescio quo pacto familiare hominibus est veritatem quaerere etiam his qui bonitatem non amant. In tantum enim omnes veritatem scire volunt ut nemo inveniatur qui falli velit. Multi sine est bonitas. Non venit libenter sine bonitate veritas, aut si venit, non venit ex partibus illis, et de regione illa ubi salus est. Quaerunt homines utrum peccata ipsorum ad eos revertantur postquam semel dimissa nolunt, nisi quia curiositas eos trahit cum bonitas non delectet? Quaerunt hoc si forte eis dicatur quia non est ita; pendent ad nuntium torporis sui; si forte quis veniat qui dicat eis quod audire volunt. Quaerunt quasi veritatem, non quod ament vel ipsam veritatem quia non diligunt bonitatem, sed verum esse volunt hoc quod ipsi volunt. Ideo ergo quaerunt si forte illis respondeatur quod ipsi potius audire volunt, et si forte quis testis veritatis non excitantur sed consternantur et corru
Abbreviated transcription (Latin):
num dĩ u̾itas ẽ. iusticia eius boni¬
tas. ħ duo si qͣsieris sic̃ debes. cetera
omnia gͣas apponuntur. Ir gͦ qͣrere
labores illa quȩ gͣtis hr̃e poces.ͦ Si
ista gueris sine illis. aut non habes.
aut si habes utilit̾ non habes. Si il¬
la queris sine istis. & illa habes ad
salutem. & ista ad utilitatẽ. Om̃ia ĩ qͥt
ħ adicient᷑ uob̾. Multa sunt ħ. illa
pauca st̃. Duo enum s̃ ibi. hic płima
inueniunt᷑. & tñ plus ualent duo
illa. qͣm omnia ħ. ł loli respic̾e̾
ad maiꝰ. s admeliꝰ. Noli attende ad

Expanded text:
num Dei veritas est, justitia ejus bonitas: haec duo si quaesieris sicut debes, caetera omnia gratis apponuntur. Quare ergo quaerere labores illa quae gratis habere potes? Si ista quaeris sine illis, aut non habes, aut si habes, utiliter non habes. Si illa quaeris sine istis, et illa habes ad salutem, et ista ad utilitatem. Omnia, inquit, haec adjicientur vobis. Multa sunt haec; illa pauca sunt. Duo enim sunt ibi; hic plurima invenientur, et tamen plus valent duo illa, quam omnia haec. Noli respicere ad majus, sed ad melius. Noli attendere ad
Abbreviated transcription (Latin):
id cͥro p̾sumendũ tͥ ñ ẽ. si peccau̾is
qͥ prius pententi uenia ꝓmittebat᷑.
neq io despandum si bñ egis. quia
peccanti mors ⁊ dampnatio intentabat᷑.
Os tͥ de tuo respondet ñ de suo. Meri¬
tum tuum tͥ udicat. ꝯsilium tuum
ũ reuelat. Male agenti dicit morie¬
ris. bñ agenti dicit uiues. Quid ÷ di¬
cere morieris. nisi dampnabis. & qͥd
ẽ. dicere uiues. nisi saluab̾is : Quid
aut̃ dicẽ dãpnab̾is nsi dignum dãp¬
natione uidicare. & quid ÷ dicere
saluab̾is nisi saluationẽ dignũ disc̃¬
n̾e.ͦ Dicit gͦ tͥ quod tuum ÷ qͥ tͥ de

Expanded text:
mendum tibi non est si peccaveris, quod prius poenitenti venia promittebatur; neque ideo desperandum si bene egeris, quia peccanti mors et damnatio intentabatur. Deus tibi de tuo respondet, non de suo. Meritum tuum tibi indicat, consilium suum non revelat. Male agenti dicit, morieris. Bene agenti dicit, vives. Quid est dicere morieris, nisi damnaberis? Et quid est dicere vives, nisi salvaberis? Quid est autem dicere damnaberis nisi dignum damnatione judicare? Et quid est dicere salvaberis, nisi salvatione dignum decernere. Dicit ergo tibi quo
Abbreviated transcription (Latin):
putabat᷑ ꝯdonetur. ⁊ ñ similit̾ ꝓpt̾
subseq̃ntẽ culpã illa q̃ dimissa fue¬
rat p̾cederis culpa it̾um ĩputetur.
Si subiuncta uirtꝰ plaga̾ peccãti
hiantem claudit. subiuncta culpa

Expanded text:
donetur, et non similiter propter subsequentem culpam illa quae dimissa fuerat praecedens culpa iterum imputetur? Si subjuncta virtus plagam peccati hiantis claudit, subjuncta culpa
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ q̃ in u̾a uoluntate & desidio ÷
arciculo necessicatis exclubit᷑. Ubi
aũ tͥa sunł hab̾i possunt. sine ꝑicło
salutis nullatenus ab eẽ possunt. qr
gligit. nec opꝰ bonum alid̃ si sine
fide sit. ⁊ rsus. Fĩdes oꝑas hominẽ
scĩficare ñ suffic̾. si eam quȩ ĩ sacͣ¬
m̃tis dĩ ꝯstat scĩficõne susciꝑe ꝯtẽp¬

Expanded text:
a voluntate et desiderio est, articulo necessitatis excluditur. Ubi autem tria simul haberi possunt, sine periculo salutis nullatenus abesse possunt, quigligit, nec opus bonum est aliquid si sine fide fit. Et rursum fides operans hominem sanctificare non sufficit, si eam quae in sacramentis Dei constat s
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pͭ homo. qͥ caret his: sine qͣb ab ho
sine his saluari poss: si sine his salua¬
ri ĩpotestate hominis ess⁊ si poss hõ
ꝑ arbitͥo suo ista q̃ ad salutẽ obtinẽdã
ꝓposita sunt relinquere ⁊ scđm suã
electionẽ alia ad salutẽ uia ꝑuenire.
q qͥa homini oĩo ĩpossi bile ÷ ꝓpt̾ea rec¬
tissime dr̃. qͥa hõ sine his oĩo saluari

Expanded text:
non potest homo qui caret his sine quibus ab homsine his salvari posset si sine his salvari in potestate hominis esset, etsi posset homo pro arbitrio suo ista quae ad salutem obtinendam proposita sunt relinquere, et secundum suam electionem alia ad salutem via pervenire. Quod quia homini omnino impossibile est, propterea rectissime dicitur, quod homo sine his omnino sa
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ obedientẽ necessitatis. qm̃ ĩ potes¬
tate dĩ ÷. ⁊ p̾t̾ ista hoĩẽ saluare. sed
ĩpocestate hõĩs ñ ÷: sine istis ad salu¬
tẽ ꝑuenire. Potuit enĩ ds̃ hominem
saluare ⁊̃ si ista ñ ĩsticuisset. s homo
nullatenꝰ saluari poss si ista ꝯtemp¬

Expanded text:
em necessitatis. Quoniam in potestate Dei est praeter ista hominem salvare, sed in potestate hominis non est sine istis ad salutem pervenire. Potuit enim Deus hominem salvare etiam si ista non instituisset, sed homo nullatenus salvari posset si ista contemn
Abbreviated transcription (Latin):
is gͥ ꝯpletis uenit sacerdos ad fon
ministrat. s exeo qui scĩficat ꝯstare sci¬
at᷑. Sic̃ scͥptum ÷. Hic ÷ qui baptirat.
Sic enim nec abono melius datur.
nec a malo peiꝰ accipit᷑. quia sci̾tas sacͣ¬
m̃ti dĩ. ñ in m̾ito ministrantiũ. s scĩfi

Expanded text:
 completis, venit sacerdos ad fontministrat, sed ex eo qui sanctificat constare sciatur, sicut scriptum est: Hic est qui baptizat . Sic enim nec a bono melius datur, nec a malo pejus accipitur, quia sanctitas sacramenti non in merito ministrantium, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
oblatꝰ adbaptisiũ paruulꝰ. ⁊ int̾rogatꝰ
a sac̾dote si abrenunciet sachane. et
omnib oꝑib eius. atq omnib ponpis
eiꝰ ꝑ ora gestantium respondet. ut qui
aliena iniquitate obligatꝰ ÷. aliena
fide ⁊ ꝯfessione soluatur. Pꝰ ab renũ¬
ciationẽ factam ungitur oleo sacro
inpectore tanꝗͣ muniat᷑ aduersus
hostem. ne ei deinceps in munda et
noxia ꝑsuadere possit. Ugit᷑ ⁊ inter
scapulas uͥ uigorportandi honis ÷. ut

Expanded text:
 interrogatus a sacerdote an abrenuntiet Satanae, et omnibus operibus ejus, atque omnibus pompis ejus, per ora gestantium respondet, ut qui aliena iniquitate obligatus est, aliena fide et confessione salvatur. Post abrenuntiationem factam, ungitur oleo sacro in pectore tanquam muniatur adversus hostem, ne ei deinceps immunda et noxia persuadere possit. Ungitur et inter scapulas, ubi vigor portandi oneris est
Abbreviated transcription (Latin):
lendo num ꝗͣ peccare pocuisset. Quid
aut̃ aliud fuisse dicet᷑ q uolendo ius¬
tum uelle desiit. nͥ qr aliqͥd extͣ men¬
surã uoluit. in qua sola iꝰticia fuit:
Quicquid enĩ extͣ m̃surã ⁊: uistum
ẽẽ ñ pͭ. S quȩ fuit ista m̃sura ĩꝗͣ
uoluntas hominis ẽẽ debuerat ut bo¬
na eẽt.⁊ malũ ĩ ea ñ eẽt : Hoc dili-¬
gent̾̃ ꝯsidare oportet.

Expanded text:
uisset. Quid autem illud fuisse dicetur quod volendo justum velle desiit, nisi quod aliquid extra mensuram voluit in qua sola justitia fuit? Quidquid enim extra mensuram est, justum esse non potest. Sed quae fuit ista mensura in qua voluntas hominis esse debuerat, ut bona esset et malum in ea non esset, hoc diligenter considerare oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui aliquid facere desiñ. non
faciendo desiñ. s cessando tm̃ et
quiescendo ab eo q̃ fac̃. Quia igit᷑
homo appetitum iꝰti deserens non
pͥꝰ uoluit. uelle desiit: ñ necesse est
ut ħ aut uolens. aut nolens fecis
cum isto uelle ñ potuit. desut istud
uelle q̃ uoluit. Nec iõ illud noluit:
quia istud uelle desiit. s pocius
iõ istud uelle desut: quia illud uo¬

Expanded text:
ille qui aliquid facere desinit; non ille qui aliquid facere desinit; non faciendo desinit, sed cessando et quiescendo ab eo quod facit. Quia ergo homo appetitum justi deserens non  voluit, velle desiit, non necesse est ut hoc aut volens aut nolens fecisscum isto velle non potuit, desiit istud velle quod voluit; nec ideo illud voluit quia velle desiit; sed potius ideo istud velle desiit quia illud vo
Abbreviated transcription (Latin):
lens appetitum iusti perdidit.
illum amisit. utrũ uidelicet nolens.
aut uolens illũ deseruit. Si enim
nolens deseruit. uł potius si nolens
ꝑdidit. necessitatẽ passus ÷ iniquita¬
tem ñ fecit. neq uiolentiã patientis
culpa dicenda ÷ s inferentis. Si aũ
uoluntas in eo p̃cessisse dr̃. quiꝰ iꝰti¬
cie affectũ spontanea qͣdã de libera¬
tione abiec̃. iam ipsa desertio iꝰticiȩ
pͥmũ peccatũ fuisse negatꝰ. quia uo¬
lĩtas mala illã p̾cessit ꝑ ꝗͣ facta ÷. Nec
pͭ. ĩ ueniri. uñ uoluntas tał uł hõi
aduen̾it qͣ uellet bonum qd hũit de¬
serere. qm̃ neq asemetipso uelle
hr̃e potuit. neq a deo quicquã pt̃
ꝯmodum ⁊ iustum uelle accep̃. Sed
ꝯsidandũ ⁊̃ qr cũ iustũ appetere ni¬
chil aliud sit ꝗͣ iꝰticiam uelle: Appe¬
titum iti deserere. id ÷ qd iusticiam
uelle desinere. Qui aut̃ uelle desi¬
nit. ñ uolendo uelle desiñ. sed
a uoluntate cessando. quẽ ad mͦũ

Expanded text:
lens appetitum justi perdidit. postmodum illum amisit. Utrum videlicet nolens an volens illum deseruit. Si enim nolens deseruit, vel potius si nolens perdidit necessitatem passus est, iniquitatem non fecit. Neque violentia patientis culpa dicenda est, sed inferentis. Si autem voluntas in eo praecessisse dicitur, quia justitiae affectum spontanea quadam deliberatione abjecit; jam ipsa desertio justitiae primum peccatum fuisse negatur, quia voluntas mala illam praecessit per quam facta est. Nec potest inveniri unde voluntas talis homini advenerit, qua vellet bonum quod habuit deserere, quoniam neque a semetipso velle habere potuit, neque a Deo quidquam praeter commodum et justum considerandum est quod, cum justum appetere nihil aliud sit quam justitiam velle, appetitum justi deserere idem est quod justitiam velle desinere: qui autem velle desinit, non volendo velle desinit, sed a voluntate cessando, quod quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ alibi ubiq dictũ ÷ :i uidit ds̃ qͥ
ess bonũ: Nã si iõ alibi dictũ: qͥa
factũ ẽ: c̃ ⁊̃ hic dici ñ debuit. si fac¬
tũ fuit: fortassis quia binariꝰ signũ
diu̾onis ẽ. qͥ pͥmus abunitate disce¬
dit. sacͣm̃tũ aliq̃ hic com̃dat᷑. Et ñ
st̃ laudata oꝑa scđ̾a ñ qͥa bona ñ es¬
sent: s qͥa malorũ signũ eent. Prima
enĩ oꝑa fec̃ ds̃ ⁊ illa oĩa bona ual¬
de erant. qͥbꝰ neq in erat corruptio.
nec de erat ꝑfectio. S uen̾ deiñ di¬
abolus ⁊ hõ: ⁊ fecer̃ ipsi oꝑa sua.⁊¬

Expanded text:
sicut alibi ubique dictum est: Vidit Deus quod esset bonum . Nam si ideo alibi dictum est quia factum est, cur etiam hic dici non debuit si factum fuit? Fortassis quia binarius signum divisionis est, qui primus ab unitate discedit: sacramentum aliquod hic commendatur. Et non sunt laudata opera secunda, non quia bona non essent, sed quia malorum signum essent. Prima enim opera fecit Deus et illa omnia bona valde erant ; quibus neque inerat corruptio, neque deerat perfectio. Sed venit deinde diabolus et homo, et fecerunt ipsi opera sua
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ⁊ iõ u̾bũ ĩtͥnsecũ ⁊ occultũ ⁊ in¬
uisibile u̾bũ fuit cordis eiꝰ. Et sap̃ia
erat ħ u̾bũ ⁊ ĩuisibile. donec mani¬
factũ ÷. q̃ erat opꝰ eiꝰ. sic̃ ꝑ u̾bũ oris ma¬
nifestatũ ÷ u̾bũ cordis. Sic loquitur
oĩs nat᷑a auctorẽ suũ .⁊ udicat qđ
factum÷ opificẽ intelligendi sensũ

Expanded text:
in Deo verbum intrinsecum et occultum et invisibile verbum fuit cordis ejus; et sapientia erat hoc verbum et invisibile, donec manifactum est, quod erat opus ejus. Sicut per verbum oris manifestatum est verbum cordis; sic loquitur omnis natura ad auctorem suum, et indicat quod factum est opificem intelligendi sensum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidr̃ nͥ ab ipso hoĩe donec ex¬
eat ⁊ manifestet᷑ ꝑ u̾bũ: ita sap̃ia dĩ
in uisibił fuit ⁊ ñ potuit cognosci
nͥab ipso solo cuiꝰ erat doneo mani¬
festata ÷ ꝑ opꝰ suũ. Et erat ipsa sap̃ia
ũbũ. s quasi u̾bũ in tͥnsecũ. ⁊ abs¬
conditũ. q̃ oĩo sciri ñ poss nͥ ꝑu̾bũ¬

Expanded text:
so homine donec exeat et manifestetur per verbum, ita sapientia Dei invisibilis fuit et non potuit cognosci nisi ab ipso solo cujus erat, donec manifestata est per opus suum. Et erat ipsa sapientia verbum. Sed quasi verbum intrinsecum et absconditum quod omnino sciri non posset
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ u̾itatis ⁊ scientiã: eã dũ caxat
que pͥme ꝑfectioni ꝯgrua fuit. ꝑfec¬
tam mox ꝯditã accepisse putamꝰ.⁊ ad
illã ñ studio ad disciplina aliꝗͣ ꝑ inter¬
ualla tp̃is ꝓfecisse. s simul ⁊ semel ab
ipso suȩ ꝯditionis exordio una ac simpli¬
ci diuine aspirationis illuminatione
illã ꝑcepisse. Triplici aũ cognitione pͥ¬
mum hõiẽ eruditũ ꝯstat. cognitione
.s. c̾atoris sui. ut agnoscer& a qͦ factus
erat. & cognitione sui. ut agnosceret
qͥ factus erat. & qd ĩ faciendũ erat. de¬
inde cognitionẽ qͦ illiꝰ qd secũ factum
erat. & qͥd s̃ de illo ⁊ ĩ illo faciendũ erat.

Expanded text:
tionem veritatis et scientiam eam duntaxat quae primae perfectioni congrua fuit perfectam mox conditum accepisse putamus, et ad illam non studio aut disciplina aliqua per intervalla temporis profecisse; sed simul et semel ab ipso sui conditionis exordio una ac simplici divinae aspirationis illuminatione illam percepisse. Triplici autem cognitione primum hominem eruditum constat, cognitione scilicet creatoris sui ut cognosceret a quo factus erat, et cognitione sui ut cognosceret quid factus erat, et quid sibi faciendum erat. Deinde cognitione quoque illius quod secum factum erat, et quid sibi de illo et in illo faciendum erat.
Abbreviated transcription (Latin):
cura ÷ deo de bobꝰ: Curã ⁊ enĩ boũ et
ꝓuidentiam cet̾oꝵq animaliũ deus
hõi reliqͥt. ut dominationi illiꝰ subice¬
rent᷑. ⁊ iõne illiꝰ reg̾entꝰ᷑. ut aqͥbꝰ debue¬
rat obseqͥũ acciꝑe : sciret ⁊̃ illis necã¬
debuerat. quia homo peccãdo ñ ꝑdi¬
dit. iccirco ds̃ pꝰm̾ũ illis ꝑ scͥpturas
suas de huiꝰmͦi erudire non curauit.
De scientia uͦ aĩe sola iccirco homo cũ
reparabat᷑ erudiendꝰ fuit. qm̃ solã illã
pͥus peccando amisit.

Expanded text:
cura est Deo de bobus? Curam etenim bonum et providentiam caeterorum animalium Deus homini reliquit, ut dominationi illius subjicerentur, et ratione illius regerentur, ut a quibus debuerat obsequium accipere, sciret etiam illis necdebuerat quia homo peccando non perdidit; idcirco Deus postmodum illum per scripturas suas de ejusmodi erudire non curavit. De scientia vero animae sola idcirco homo cum reparabatur erudiendus fuit, quoniam solam illam prius peccando amisit.
Abbreviated transcription (Latin):
bet. qͣntũ uidelicet siue ad aĩe eruditi¬
onẽ: siue ad corpał usus necessitudinẽ ꝑti¬
ñe uidebat᷑. Nam ⁊ iccurto ipse c̾ator ñ
a se. aut abangło aliqͦ. singłis qͥbꝰq aĩa¬
libus s ab hoĩe nõia formari uoluit:
ut manifeste ostud̾&e qd singłoꝵ nata̾m
⁊ usũ ⁊ officia exĩsita shõ rõne agno¬
uit. Que enĩ ꝓpt̃ illũ c̾ata erãt ab illo¬

Expanded text:
d animae eruditionem, sive ad corporalis usus necessitudinem pertinere videbatur. Nam idcirco ipse creator non a se aut ab angelo aliquo singulis quibusque animalibus, sed ab homine nomina formari voluit, ut manifeste ostenderet quod singulorum naturam et usum et officia ex insita sibi ratione homo agnovit. Quae enim propter ill
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ p̾cedentes suie subsequentes
uniꝰ regis sacͣm̃ta portãtes. uni
regi militantes. ⁊ unũ tirãnum
suꝑantes. illi uent᷑ũ p̃cedentes.
isti p̾cedentẽ subseq̃ntes. Uñ patet¬

Expanded text:
praecedentes sive subsequentes, unius regis sacramenta portantes, uni regi militantes, et unum tyrannum superantes; illi venturum praecedentes, isti praecedentem subsequentes. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
rim. nͥ regẽ qui hc̃ mundũ ĩtrauit.
ꝑ assumptam humauitatẽ cũ diabo¬
lo bellat᷑us .⁊ eũ ex inde qͣsi tirãnũ
⁊ iuolent̾ ĩ alieno dñatẽ expulsurꝰ:
Et qͣõs pͥores scõs qͥ añ incarnatiõẽ
abinitio fuer̾ electi appellau̾im. nͥ¬
milites quosdam optimos regẽ
uenturũ in acie p̾cedentes. ip.¬
sis qͥbꝰ cunc scĩficabant᷑ sacͣm̃tis
qͣsi qͥbꝰdã armis muniti. atq pre¬
cincti : qͥd item eos qͥ pꝰ in carna¬
tionẽ usq ad finẽ electi subse¬
quẽntur nͥ milites alidᷤ. ñ cñ aliu̾
C ipsũ regẽ suum p̾cedẽtẽ. unani¬
mit̾ atq alacrit̃ seq̃ntes. hñtes et¬

Expanded text:
rim, nisi regem qui hunc mundum intravit per assumptam humanitatem cum diabolo bellaturus, et eum exinde, quasi tyrannum et violenter in alieno dominantem, expulsurus. Et quid omnes priores sanctos qui ante incarnationem ab initio fuerunt electi appellaverim, nimilites quosdam optimos regem venturum in acie praecedentes, ipsis quibus tunc sanctificabantur sacramentis quasi quibus armis muniti atque praecincti. Quid item eos qui post incarnationem usque ad finem electi subsequuntur, nisi milites alios non tamen alium, sed ipsum regem suum praecedentem unanimiter atque alacriter seq
Abbreviated transcription (Latin):
positus ad ꝯsortium ub̾tatis ꝑtin̾et.
ꝓposuit itaq edictũ informãs. et ho¬
minẽ erudiens. ut quic̾q eum sal¬
uatorem atq liberatorẽ expectare
elig̾et. eiꝰđ sue electionis uocũ in ꝑ¬
ceptione sacͣmentoꝵ eiꝰ approbare de¬
buisset. Proposuit ⁊ diabolꝰ sacͣm̃ta
sua. qͥbꝰ suos sibi alligaret. qͣtinus
ab illis qͥ eius ĩꝑiũ detractabant
qnto eos eos manifestius disc̾n̾et t̾ã¬

Expanded text:
positus ad consortium libertatis pertineret. Proposuit itaque edictum informans et hominem erudiens, ut quicunque eum salvatorem atque liberatorem exspectare eligeret, ejusdem suae electionis votum in perceptione sacramentorum ejus approbare debuisset: « Proposuit et diabolus sacramenta sua quibus suos sibi alligaret, quatenus ab illis qui ejus imperium detrectabant quanto eos manifestius discerneret tan
Abbreviated transcription (Latin):
ti. ⁊ illuminant᷑ ut bonũ qͥ facien¬
dum ẽ agnoscant.⁊ ĩ flãmat᷑ ut di¬
ligãt: ⁊ corroborant᷑ ut ꝑficiant: et
ut id manifestiori distinetione
signemus. Homines naturał legis.
sunt aꝑte mali: hominis scͥpte leꝰ¬
gis. ficte boni. homines grȩ. u̾e
boni. ficte boni sunt tecti. aꝑte
mali sunt detecti. qͥ ꝑ gog. ⁊ ma¬

Expanded text:
 illuminantur ut bonum quod faciendum est agnoscant, et inflammantur ut diligunt, et corroborantur ut perficiant. Et ut idem manifestiori distinctione signemus: homines naturalis legis sunt aperte mali, homines scriptae legis ficte boni, homines gratiae vere boni. Ficte boni, sunt tecti; aperte mali, sunt detecti; qui per Gog et Ma
Abbreviated transcription (Latin):
gis ad aꝑte. malos ꝑtinet. quia il¬
li tunc ⁊ nũo płes:⁊ statu excellenti¬
oies fuer̃. tp̃i scripte legis adficte
bonos. quia tc̃ homines ĩ timore
feruientes opus mundabant non
aĩũ. lempꝰ grẽ ad u̾e bonos ꝑtinet.
qͥ mͦ ⁊ si nũo płes ñ sint. t̾n statu
sunt excellentiores.⁊ dei gr̃a pub¬
lice ante feruntꝰ. ĩ abhis qui eis
saluatos agnoscas. Apice ergo cau
populoꝵ multicudine stipatus ĩcedat.

Expanded text:
gis ad aperte malos pertinet, quia illi tunc et numero plures et statu excellentiores fuerunt. Tempus scriptae legis, ad ficte bonos, quia tunc homines in timore servientes opus mundabant non animum. Tempus gratiae ad vere bonos pertinet, qui modo etsi numero plures non sint, tamen statu sunt excellentiores, et Dei gratia publice ante feruntur, etiam ab iis qui eis salvatos agnoscas. Aspice ergo castpopulorum multitudine stipatus incedat.
Abbreviated transcription (Latin):
decepti. uel caturam et̃nã. uł dm̃ tp̃a¬
lẽ eẽ credidert̃. qͥ isti aliud fecisse dicen¬
di sũt ꝗͣ exxellentiã factoris oꝑi .⁊ in¬
firmitatẽ facture iͥbuisse c̾atori: Rur¬
sus philosophi gentilium ꝗͣuis inter
cãtorẽ ⁊ opus suum recte discernent.
nequaquam tñ fideles appellandi s̃.
quia fidem de saluatore ñ hũerunt.
Sequit᷑ ergo deinde ea quȩ in scda parte
posuimus. Ubi pͥmũ in saluatore ag¬
noscimꝰ redẽptiouẽ. ĩ sacͣmtis eiꝰ redemp¬
tionis p̾ꝑationẽ. Pma pars fidĩ spec

Expanded text:
decepti, vel creaturam aeternam, vel Deum temporadecepti, vel creaturam aeternam, vel Deum temporalem esse credebant: quid isti aliud fecisse dicendi sunt quam excellentiam factoris operi et infirmitatem facturae tribuisse Creatoris? Rursus philosoCreatorem et opus suum recte discernerent, nequaquam fideles tamen appellantur, quia fidem de Salvatore non habuerunt. Sequuntur ergo deinde ea quae in secunda parte posuimus, ubi primum in Salvatore agnoscimus redemptionem, in sacramentis ejus redemptionis praeparationem. Prima pars fid
Abbreviated transcription (Latin):
In scd̾a parte disc̾nit fides. int̾ salua¬
torem ⁊ sacram̃ta sua. Ad c̾atorem
ꝑtinent oꝑa ꝯditionis q̃ sex diebus
facta s̃. Ad saluatorẽ ꝑtinent oꝑa res¬
taurõnis quȩ ꝯplentur sex etatibus.¬
In prima parte ad fidem ꝑtine t.¬
ꝯfit̾i unũ cãtorem :⁊ abeo facta ẽẽ
oĩa q̃ hñt ẽẽ. In scda parte ad fuleni
ꝑtinet uen̾ari unum saluatorem
datum ẽ uł dandum beatũ ẽẽ. In
parte pͥma recta fides inter c̾acorem
⁊ caturam: ita disc̾nere debet. ut¬
⁊ unicuiq hoꝵ qđ suũ ÷ tͥbuat: et
uicissim alt̾ius pͥetatẽ in alt̾um non
transtũdat . i. ut nec c̾ature attͥbuat¬
catoris maiestatem. nec c̾atori asscbat
c̾at᷑e ĩ firmitatem. nec dm̃ ꝯcludat
tp̃r. nec cãturã tendat et̾nitate. Ita
fides si unicuiq q̃ suũ ÷ cͥbuit: recte
offert. si inter utrumq bñ disc̃nit:
recte diuidit ⁊ ñ peccat. Si uͦ in quo¬
libet horum delinquitur. fides sana
caturã ꝓ deo colentes gemino errore

Expanded text:
parte discernit fides inter Salvatorem et sacramenta ejus. Ad Creatorem pertinent opera conditionis quae sex diebus facta sunt; ad Salvatorem pertinent opera restaurationis, quae complentur sex aetatibusIn prima parte ad fidem pertinet confiteri unum creatorem, et ab eo facta esse omnia quae habent esse. In secunda parte ad fidem pertinet venerari unum salvatorem,datum est vel dandum beatum esse. In prima parte recta fides inter creatorem et creaturam ita discernere debet ut unicuique horum quod suum est tribuat; et vicissim alterius proprietatem in alterum non transfundat, id est nec cCreatoris majestatem, nec Creatori ascribat creaturae infirmitatem; nec Deum concludat tempore, nec creaturam extendat aeternitate. Ita fides, si unicuique quod suum est tribuit, recte offert; si inter utrumque bene discernit, recte dividit, et non peccat. Si vero in quolibet horum delinquitur, fides sana creaturam pro Deo colentes gemino errore
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝑtinere dñt. quȩ c̃dendo homo
fideł nominat᷑. Que uero ista sint si
diligent̾ inquirimus. in duobus ħ
pͥncipalit̾ ꝯstare ĩ uenimꝰ. Sunt enĩ
quedam duo.⁊ ħ duo in uno sunt. et
unũ sunt duoħ. Creator ⁊ saluator
duo s nomina i res una. Tam̾ aliud
notat c̾ator. aliud saluator. Creator
qr fec̾ nos. saluator qr redemit nos.
Primum ñ eramus ⁊⁊ facti sumus.
pꝰea ꝑieramꝰ : ⁊ redempti sumꝰ ⁊ ab uno
utrumq factũ ÷ ut bonũ nr̃m totum
eẽt ab uo.⁊ totũ ĩ uno ⁊ unũ. Creato¬
ri debemus qͥ sumꝰ. saluatori q reꝑati

Expanded text:
dem pertinere dicuntur quae credendo homo fidelis nominatur. Quae vero ista sint si diligenter inquirimus, in duobus haec principaliter constare invenimus. Sunt enim quaedam duo, et haec duo in uno sunt; et unum sunt haec duo. Creator et salvator duo nomina sunt et res una; tamen aliud notat creator, aliud salvator. Creator quia fecit nos, salvator quia redemit nos. Primum non eramus et facti sumus; postea perieramus et redempti sumus, et ab uno utrumque factum est, ut bonum nostrum totum esset ab uno, et totum in uno, et unum. Creatori debemus quod sumus, salvatori quod reparati
Abbreviated transcription (Latin):
at. ⁊ nulla iam ratione ab eius fide
⁊ dilectione ⁊̃ si totꝰ mundus ĩ miracu¬
la u̾tat᷑ auelli qͥat. Isti sunt gͦ tres
gdus ꝓmotionis fidĩ quib fides cres¬
cens ad ꝑfectum ꝯscendit. Primus per
uerit᷑ ⁊̃ quȩ res ad fidẽ ꝑtine¬
eum qͥ fidelis iure p̾dicatͦ. Nã fides
illa qua aliqͥd c̾dit᷑. ħ mͦ ut qui cdit
que ñ uisa nec exꝑta sola fide c̾dat.

Expanded text:
b ejus fide et dilectione etiam si totus mundus in miracula vertatur avelli queat. Isti ergo sunt tres gradus promotionis fidei, quibus fides crescens ad perfectum conscendit. Primus per Quaeritur etiam quae res ad fidem pertineeum qui fidelis jure nominatur. Nam fides illa qua aliquid creditur hoc modo ut qui credit quae nec visa nec experta, sola fide credat.
Abbreviated transcription (Latin):
te rõ. qm̃ ĩ multis dubiis sumũ ali¬
quid relinqͥt᷑. ut unũ aliud eligat᷑.
dubietas ñ tollit᷑ s mutat᷑. Acced̾ ad
hãc alia rõ maior. meliꝰ eẽ ꝯfiteri
unũ pͥncipiũ ꝗͣ multa. qm̃ uͥ multi¬

Expanded text:
oniam in multis dubiis si unum aliquid relinquitur ut unum aliud eligatur, dubietas non tollitur, sed mutatur. Accedit ad hanc alia ratio major, melius est confiteri unum principium
Abbreviated transcription (Latin):
huc scienti. s multũ ꝯfidẽci dictum
ẽ. mulier magna ẽ fides tua. Illa
putat᷑. que ⁊ si minus uigeat sciẽ¬
tia : ꝑ ꝯstantiã tñ fortis ostenditur.
Cũ gͦ fides cognitione cresc̃ adiu¬
uatur. cũ uͦ affectu cresc̾ ꝓmeret᷑.¬

Expanded text:
huc, sed multum confidenti, dictum est: Mulier, magna est fides tua . Illa putatur, quae etsi minus vigeat scientia, per constantiam tamen fortis ostenditur. Cum ergo fides cognitione crescit, adjuvatur. Cum vero affectu fides cre
Abbreviated transcription (Latin):
satagit. Consid̾at in ħ mundo tam
diũ sas ẽẽ hõiũ estimationes. suꝑ his
in quibus salus hominis ꝯstat. Pa¬
gani ĩ plures unitatẽ diuinitatis
scindunt. Iudei cãtorẽ ꝯficent᷑. sal¬
fluctuat: ⁊ nͥ pietate ĩ suo teneret᷑.

Expanded text:
satagit. Considerat in hoc mundo tam satagit. Considerat in hoc mundo tam diversas esse hominum existimationes, super his in quibus salus hominis constat. Pagani in plures unitatem divinitatis scindunt. Judaei creatorem confitentur, salfluc
Abbreviated transcription (Latin):
Alii rõne aꝑꝑbant qd fide credant.
Alii p᷑ctate cordis ⁊ munda ꝯscien¬
cia ĩtiꝰ iam gustare ĩcipiunt. q̃ fide
c̃dunt. In pͥmis sola pietas fac̾ electio¬
In t̾cus p᷑itas ĩtelligentie apprehen¬
dit cͥticudinẽ. Quartum genꝰ hoĩũ :
c̾dendi fideles nominat᷑: Solis enim
tͣnseuntibꝰ intenti. nũꝗͣ mentẽ ad fu
futurorum bonorum ñ accendunt.
hu quamuis noĩe fideles dicantur.
re tñ ⁊ u̾itate longe sunt afide. La¬
men huiusmͦi aliqn̾ diuina gra uisi¬
tantur. ⁊ ad sui ꝯsiderationẽ exci¬
tantur. ut qr̃ homo natꝰ sit. ⁊ si
alia pꝰ hanc uit̾a sequant᷑ ĩqͥrant.
si p̃mia iͦtis ⁊ peccatoribꝰ torm̃ta reposi¬
ta sint. ⁊ si pꝰ finẽ oꝑis seqͣt᷑ p̾mium
iꝰte retributionis. ⁊ ali gͦ ꝯsidatione
in corde oborta magno mex trepi¬
dationis motu de dubio uitȩ mortał
ꝯscientia ipsa ꝯcucitur. ⁊ quanto mag̾
s erranti ꝑiculũ miñe creuit. tantoma¬
gis ad cognitionẽ u̾itatis ꝑuenire

Expanded text:
Alii ratione approbant quod fide credunt. Alii puritate cordis et munda conscientia interius jam gustare incipiunt quod fide credunt. In primis, sola pietas facit electioin tertiis, puritas intelligentiae apprehendit certitucredendi fideles nominantur. Solis enim transeuntibus intenti nunquam mentem ad futbonorum futurorum non attendunt. Hi, quamvis nomine fideles dicantur, re tamen et veritate longe sunt a fide. Tamen hujusmodi aliquando divina gratia visitantur; et ad sui considerationem excitantur, ut quare homo natus sit, an alia post hanc vitam sequatur inquirant; an praemia justis et peccatoribus tormenta reposita sint; et an post finem operis sequatur praemium justae retributionis. Tali consideratione in corde oborta, magno mox trepidationis motu de dubio vitae mortalis conscientia ipsa concutitur; et quanto magis sibi erranti periculum imminere cernit, tanto magis ad cognitionem veritatis pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
pietatẽ uen̾atur. Et mauis boñ hõis
esse ut in dõ suo ⁊ maiestatẽ ĩueniat
ꝗͣ ocło cordis ꝯtẽpletͦ. ⁊ humanitatem
ꝗͣ ocło carnis speculet᷑. ut totꝰ hõ ĩ deo
pliorem religionis diuine deuotionẽ
excitat᷑. Deuotiõe aũ mũdat᷑. ⁊ pͣificat᷑.
ut mudo corde iã qͦdãmͦ p̾ gustare ĩcipi¬
at. id ad qͥ fide ⁊ deuotione cognoscen¬
dum festinat. Ita munda ꝯscientia
ĩ usibilibꝰ docum̃tis ⁊ secreta ac fami¬
liari uisitatione de deo suo. cotidie
erudit᷑. ⁊ c̾tificatꝰ᷑. in tantũ uͥ iã qͦdãmͦ¬

Expanded text:
onum hominis est ut in Deo suo et majestatem inveniat quam oculo cordis contempletur; et humanitatem quam oculo carnis speculetur, ut totus homo in Deo s, ad ampliorem religionis divinae devotionem excitatur; devotione autem mundatur et purificatur ut mundo corde jam quodammodo praegustare incipiat, id ad quod fide et devotione cognoscendum festinat. Ita munda conscientia invisibilibus documentis, et secreta et familiari visitatione de Deo suo quotidie eruditur et certificatur; in tantum ut jam quodam