comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
futura tamquam praeterita praecinaebat. conuerce dñe
captiuitatem ñram: Nondum ergo erat conuersa captiui¬
tas. quia nondum redemptor aduenerat : Ergo qu ando
cantati sunt psalmi. quod orabatur tunc: iam factum ÷:
Tonuerte dñe captiuitatem nr̃am : sicut torrens in austro:
Dicut conuertuntur torrentes in austro. sic conuerte cap¬
tiuitatem nr̃am Quaerebatur quidsit. sed patebit
modo adiuuante dño : ur̃is orationibus: Quodam loco
scriptura. cum preciper& & moner& deoperibus bonis dixit
Sicut glacias insereno. ita soluentur peccata tua Ergo
petcata ligabant nos. quomodo frigus ligat aquam ne
currat. & illigati frigore peccatorũ gelauimus : Aust̃
enimcalidus uentus est Quando flat austerliquescit
glacies & implentur torrentes : Torrentes autem dicun¬
tur. flumina hiemalia. Magno enim impetu : repen¬
tinis aquis inpleta currunt: Gelaueramus ergo incap¬

Expanded text:
futura tanquam praeterita praecinebat: «Converte, Domine, futura tanquam praeterita praecinebat: «Converte, Domine, captivitatem nostram.» Nondum erat ergo conversa captivitas, quia nondum Redemptor advenerat. Ergo, quando cantati sunt Psalmi, quod orabatur tunc, jam factum est: «Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in austro.» Sicut convertuntur torrentes in austro, sic converte captivitatem nostram. Quaerebatur quid sit; sed patebit modo, adjuvante Domino, vestris orationibus. Quodam loco Scriptura, cum praeciperet et moneret de operibus bonis, ait: «Sicut glacies in sereno, ita solventur peccata tua» . Ergo peccata ligabant nos. Quomodo? Quomodo frigus ligat aquam ne currat. Et illigati frigore peccatorum gelavimus. Auster autem calidus ventus est: quando fiat auster, liquescit glacies, et implentur torrentes. Torrentes autem dicuntur flumina hiemalia; magno enim impetu repentinis aquis impleta currunt. Gelaveramus ergo in cap
Abbreviated transcription (Latin):
batur: Sed sol& fieri. ut de praeterito loquens: futura ꝓnun¬
tiet ꝓph&a: Namqua si depraeterito loquebatur cum
in alio loco dicer&. foderunt manus meas & pedes meos.
dinumerauerunt om̃a ossa mea Nondixit fossu¬
risunt. non dixit dinumerabunt. nondixit diuident sibi
uestimenta mea. non dixit super uestimentum in eum mit¬
tent sortem: Futura erant etquasi facta cantabantur:
Omã enim quae futura sunt. dõ iam facta sunt: hic uero cum
dicer&: cum conuercerit dñs captiui tatemsion facti sumusue¬
luc consolati. tunc repletume gaudio osnrum & lingua
nra exultatione : Quod ut ostender& sefigura practeriti
futura cogitare : ait: Tuncdicent inter gentes Dicent iam
defuturo est: Magnificauit dñs facit nobiscum : facti sumus
iocunditati: Tunc cum cantabantur futura erant: & nunc
uidentur praesentia: Ergo erant tamquam defuturis : quia

Expanded text:
batur: sed solet fieri ut de praeterito loquens, futura praenunbatur: sed solet fieri ut de praeterito loquens, futura praenuntiet Propheta. Nam quasi de praeterito loquebatur, cum in alio psalmo diceret, «Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea» . Non dixit, fossuri sunt; non dixit, dinumerabunt; non dixit, divident sibi vestimenta mea; non dixit, super vestimentum meum mittent sortem: futura erant, et quasi facta cantabantur. nia enim quae futura sunt, Deo jam facta sunt. Hic ergo cum diceret, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati; tunc repletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione;» ut ostenderet se figura praeteriti futura cogitare, ait, «Tunc dicent inter Gentes.» «Dicent,» jam de futuro est. «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Tunc cum cantabantur, futura erant, et nunc videntur praesentia. Ergo orat tanquam de futuris, qui
Abbreviated transcription (Latin):
gua corporis tui: in nocentes manus. in nocentes erunt pe¬
Tunc dicent intergentes. magnificauit dñs facere nobis¬
imus. iocunidatiꝰ. U idete fratres simo¬
dosion non illud dicit inter gentes. per totum orbem ter¬
rarum: Uidete sinon ad aecclesiam curritur. in toto orbe
terrarum: Pretium nr̃m accipitur: amen respondetur:
Dicunt ergo intergentes hierosolimitani captiui. hieroso¬
limitani redituri. peregrina̾ suspirantes patriae suae:
Quiddicunt: magnificauit dominus facere nobiscũ.
faccisumus iocundati: Numquid ipsi secum fecerunte
ipsi secum male fecerunt. quia sub peccato seuendide¬
runt: Redemptor uenit & bene cum illis fecit. et mag¬
nificauit dñs facere cumeis: Magnificauit dominꝰ
facere nobiscum: facti sumus iocundati. Conuerte
domine captiuita tem nr̃am: sicut torrens in austro:
Quid sit hoc attendat caritas ur̃a: lam dixerat eu i con¬
uerterit dñs captiuitatem sion: quasi deprȩterito loque¬

Expanded text:
gua corporis tui, innocentes manus erunt; etiam pegua corporis tui, innocentes manus erunt; etiam pecor. 9. «Tunc dicent inter Gentes, Magnificavit Dominus facere umus jucundati.» Videte, fratres,do Sion non illud dicit inter Gentes, per totum orbem terrarum; videte si non ad Ecclesiam curritur. In toto orbe terrarum pretium nostrum accipitur; Amen respondetur. Dicunt ergo inter Gentes Jerosolymitani captivi, Jerosolymitani redituri, peregrini, suspirantes patriae suae. Quid dicunt? «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Numquid ipsi secum fecerunt? Ipsi male secum fecerunt, quia sub peccato se vendiderunt. Redemptor venit, et bene cum illis fecit: et «magnificavit Dominus facere cum eis. Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» 10. «veDomine, captivitatem nostram, sicut torrens in austro.» Quid sit hoc, attendat Charitas vestra. Jam dixerat, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion.» Quasi de praeterito loque
Abbreviated transcription (Latin):
mo uiuit: & tu homicida puniris: Quissis enim
apud deum quaeritur nondum quidapparueris a pu
homines: Certo ergo nouimus & nosse debemus. & tene¬
re : quia est õs cordis. & lingua cordis : Ipsumos impletur
gaudio. in ipso ore intus oramus dm̃. quando labia cdausa
sunt. & pat& conscientia. silentium est & clamat pectus
Sed auribus cuius non hominis sed dĩ: Securus ergoisto.
Ille audit qui miseretur: Et rursus quando nemo audt
quia ille te audit quidãprꝰat : Sussanna audiebatur
abiniustis iudicibus. tacebat & orabat : Os eius non au¬
diebatur ab hominibus : cor eius lamat addeum:
Num quid quia uox eius ore corporis non processit
ꝓpterea ex audiri non meruit: ex audita est illa:
quando orauit : ne mohominum sciuit: Ergo fratres
quid ha beamus in ore interiore cogitate: Ibi uidete.
nequid maledicatis in tus. & nihil mali facitis foris: Non
poteste ab homine fieri foris. nisi quod dictum fuerit intus:
Eustodi os cordis amalo. et in nocens eris In nocens erit lin¬

Expanded text:
mo, et tu homicida puniris. Quid sis enim apud Deum, quaeritur, non quid non dum apparueris apud homines. 8. Certe ergo novimus, et nosse debemus, et tenere quia est os cordis, est et lingua cordis. Ipsum os impletur gaudio: in ipso ore intus oramus Deum, quando labia clausa sunt, et patet conscientia. Silentium est, et clamat pectus: sed auribus cujus? Non hominis, sed Dei. Securus ergo esto; ille audit qui mrus, quia ille audit qui damnat. Susanna non audiebatur ab injustis judicibus, tacebat et orabat. Os ejus non audiebatur ab hominibus, cor ejus clamabat ad Deum . Numquid quia vox ejus de ore corporis non processit, propterea exaudiri non meruit? Exaudita est illa; quando oravit, nemo hominum scivit. Ergo, fratres, quid habeamus in ore interiore, cogitate. Ibi videte ne quid mali dicatis intus, et nihil mali facitis foris: non potest enim fieri ab homine foris, nisi quod dictum fuerit intus. Custodi os cordis a malo, et innocens eris: innocens erit lin
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse unum benedicit. quia ex pluribus unum fecit.
quia bonũ ⁊ iocundum ÷ habitare fratres inunum:
Pluralis numerus fratres. sed singularis habitare inunũ:
Idõ benedicat tedñs ex sron : qui fecit caelum ⁊ terram:
Nemo ur̃m dicat admerioriperuenit: P utas
quis est quem benedixit. benedicat te dñs ex sroN
Unum benedixit: Esto in unũ & ꝑuenit ad te bene¬
dictio:e

Expanded text:
 ipse unum benedi ipse unum benediquia «bonum et jucundum» est «habitare fratres in unum» . Pluralis numerus, «fratres;» sed singularis, «habitare in unum:» ideo, «Benedicat te Dominus ex Sion, qui fecit coelum et terram.» Nemo vestrum dicat: Ad me non pervenit. Putas quis est quem dixit, «Benedicat te Dominus ex Sion?» Unum benedixit: esto unum, et pervenit ad te benedictio.
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs dedit. dñ sabstulit. sic̃ dño placuit ita factũ ÷. sit nom̃ dñi
benedictum: Quã atra nox. percussus uulnere a capi¬
te usq ad pẽdes. putrefactus liquescebat inse: Tunc
eũ eua ausa ẽ temptare: Dic aliquid in dm̃ tuũ & mo¬
reret Audi benedicentem in noctibus Locuta es inquit.
tã quã una ex insipientib mulieribus: Si bona susce¬
pimus demanu dñi.i mala non toleramus.c Eccequic¬
ẽ in noctib extollite manus urãs in scã. ⁊ benedicite
dnm̃. Quid dixit iob.e Locuta es tãquã una ex insipien¬
tibus mulieribus: Adam pater reppulit euam: tãqua
dicens. Sufficitquia ꝓpter te mortalis effectus sum.
ualueras inparadiso : sed uinceris instercore: Mag¬
na grã dĩ: Sed unde hoc. nisi quia ros hermon cõplue¬
ratꝰ illam animam. & dederat dñs sua uitatẽ. Iut
terra nr̃a dar& fructum suum.e in noctib ex tollite¬

Expanded text:
Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Quam nox atra! Percussus ulcere a capite usque ad pedes, putrefactus liquescebat in se. Tunc Eva ausa est eum tentare: «Dic aliquid in Deum tuum, et morere.» Audi benedicentem in noctibus: «Lotanquam una ex insipientibus mulieribus. Si bona suscepimus de manu Domini, mala cur non toleramus ? O vimanus vestras in sancta, et benedicite Dominum.» Quid dixit Job? «Locuta es tanquam una ex insipientibus mulieribus.» Adam putris repulit Evam, tanquam dicens: Sufficiat quod propter te mortalis effectus sum. Valueras in paradiso, sed vinceris in stercore. Magna gratia Dei! Sed unde hoc, nisi quia ros Hermon compluerat illam animam, et dederat Dominus suavitatem, ut terra nostra daret fructum suum ? «In noctib
Abbreviated transcription (Latin):
atri is domus dĩ nr̃i.⁊in noctibus ẽxtollite maenus
urãs in sca & benedicitednm: Facile ÷ benedicere m
diebus : &uid ÷ in diebus .& in rebus prosperis: pox
enimꝰ tristis res ẽ: dies: leta res ẽ Quando tibi
benet̃ benedicis dnm: Quando filium desideras. & nascitur: bene¬
dicis dnm. Libȩrata ÷ uxor tua apericulo partus benedicis dñm.
egictubat filuis. liberatur filius: benedicis dnm: A egrotabat
filius : forte quaesisti mathe maticum. sortilegum. forte
non delingua sed demoribus tuis exut maledictio indnmũ
exut demoribus & uita tua : Noli gloriari quia lingua bene¬
dicis: si uita maledicis: Quomodo inquies uita maledico. e¬
quia attenditur uita tua ⁊dicitur: Eccexp̃ianus: Eccequa¬
tua maledicat. quid prodestquod lingua tua benedicit:
Benedicite ergo dnm: Quandos in noctibus. quando be¬
nedixit iob Quã tristis nox erat  ablata sunt omnia
quae possidebantur. ablati filii quib: seruabantur. quã
tristis nox : Sed uideamus. sinon in noctib benedicit:

Expanded text:
in noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum.» Facile est benedicere in diebus. Quid est, in diebus? In rebus prosperis. Nox enim tristis res est; dies res est laeta. Quando tibi bene est, benedicis Dominum. Quando filium desideras et nascitur, benedicis Dominum. Liberata est uxor tua a periculo partus; benedicis Dominum. Aegrotabat filius, liberatur; benedicis Dominum. Aegrotabat filius; forte quaesisti mathematicum, sortilegum: forte non de lingua, sed de moribus tuis exiit maledictio in Dominum; exiit de moribus et vita tua. Noli gloriari quia lingua benedicis, si vita maledicis. Quomodo, inquis, vita maledico? Quia attenditur vita tua, et dicitur: Ecce christianus, ecce quatua maledicat, quid prodest quod lingua tua benedicit? Benedicite ergo Dominum. Quando? nedixit Job, quando tristis nox erat? Ablata sunt omnia quae possidebantur, ablati filii quibus servabantur. Quam tristis nox? Sed videamus si non in noctibus benedicit:
Abbreviated transcription (Latin):
nunc. In hoc tempore: Nam post transactas tribulati¬
ones: manifestum ẽ quia benedictioni dñi uacabimus:
Et dictum ẽ. b eati quihabitant. in domo tua. in scła scłoꝵ
laudabuntꝰte Q uitunc benedicturi sunt sine defectu.
hic incipiunt benedicere dm̃: hic intribulationib
in temptationibus. in molestus: Inter aduersitates scłi.
inter insidias inimici. inter fraudes ⁊ iipetus diabo¬
li. Hoc ÷ eccenunc benedicite dnm̃ om̃s seruidñi.:
qui statis indomo dñi: Quid ÷ qui statis.o qui ꝑ seue¬

Expanded text:
nunc?» In hoc tempore. Nam post transactas tribulatinunc?» In hoc tempore. Nam post transactas tribulationes, manifestum est quia benedictioni Domini vacabimus, ut dictum est: «Beati qui habitant in domolaudabunt te» . Qui tunc benedicturi sunt sine defectu, hic incipiunt benedicere Dominum; hic in tribulationibus, in tentationibus, in molestiis, inter adversitates saeculi, inter insidias inimici, inter fraudes et impetus diaboli. Hoc est, «Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini.» Quid est, «qui statis?» Qui pe
Abbreviated transcription (Latin):
caelo homo carne indutus. carni deditus. Corde prae¬
cede quo sequaris corpore: Noli surdus audire : sursũ
dnm om̃s serui dñi. qui statis in domo dñi: in atriis
domus dĩ nr̃i Quare addidit in atrus .c Atria ampli¬
ora spacia domus intelliguntur Quistat in atriis: non
angustatur. ñ praemitur. Quomodo di lataris in latitu¬
dine mane: & potes diligere in imicũtuũ. quia ñ ea
atriis cꝰ Sta in caritate : & stas in atriis : In caritate: latitudo ÷
Inodio: angustia Audi apostolum: Ira & indignatio tri¬
bulatio ⁊ angustia : in omnẽ animã hominis operantis
malũ: De latitudine autem quid dicit᷑. : Qm̃ caritas dĩ
Ubi audis diffusionem: intellige latitudinem: Ubi au¬
dis latitudinem: in tellige atria dñi. & habebis uerã
benedictionem dñi : quando non maledicis inimicis Al¬
lo quitur enĩ sp̃s eos qui patiuntur tribulationem.
ut glorientur intribulationibus : & dicit eis Ecce

Expanded text:
coelo, homo carne indutus, carni deditus? Corde praecoelo, homo carne indutus, carni deditus? Corde praecede, quo sequaris corpore. Noli surdus audire, Sursum cDominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri.» Quare addidit, «in atriis?» Atria ampliora spatia domus intelliguntur. Qui stat in atriis, non angustatur, non premitur; quodam modo dilatatur. In latitudine mane, et potes diligere inimicum tuum; quia non atriis? Sta in charitate, et stas in atriis. In charitate latitudo est, in odio angustia. Audi Apostolum: «Ira et indignatio, tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum» . De latitudine aute. Ubi audis diffusionem, intellige latitudinem; ubi audis latitudinem, intellige atria Domini; et habebis veram benedictionem Domini, quando non maledicis inimicis. Alloquitur enim Spiritus eos qui patiuntur tribulationem, ut glorientur in tribulationibus; et dicit eis, «Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
Cui mandauit e fratribus qui
habitant in unium. ibi p̃cepit benedictionem: Ipsi
benedicunt dnm: qui habitant concorditer: Nã indis¬
cordia: Non benedicis dñm Sine causa dicis quia lingua
tua sonat benedictionem dñi: si corde nonsones. Ore
benedicis : ⁊ corde maledicis Oresuo benedicebant :¬
& corde suo maledi cebant: Nũquid uerba nr̃a sunt .e
Significati sunt qui dam benedicis dm̃ dum oras. & seque¬
ris in prece tua: & maledicis in imico tuo: Hoc ÷ quod
audisti ab ipso dño diligite inimicos ur̃os: Si aut̃ faci¬
as ut diligas inimicũ tuum & ores pro eo: ibi man¬
dauit dñs benedicti onem suã. Ibi habebis uitã in aet̃¬
num. id ÷ in scłm Multi enim amantes uitã istã: ma¬
ledicunt inimicis suis Proquare nisi ꝓista uita. nisi
ꝑ comodis secularibus. ubi tȩ angustauit inimicus tu¬
us ut cogaris maledicere. & interra angustatus es.
migra habita in caelo: Quomodo inquies habito in

Expanded text:
i mandavit? In fratribus qui habitant in unum. Ibi praecepit benedictionem, ibi benedicunt Dominum qui habitant concorditer. Nam in discordia non benedicis Dominum. Sine causa dicis quia lingua tua sonat benedictionem Domini, si corde non sones: ore benedicis, et corde maledicis. «Ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant» . Numquid verba nostra sunt? Significati sunt quidam. Benedicis Dominum, cum oras; et sequeris in prece tua, et maledicis inimico tuo. Hoc est quod audisti ab ipso Domino, «Diligite inimicos vestros?» Si autem facias, et diligas inimicum tuum, et ores pro eo, «ibi mandavit Dominus benedictionem suam;» ibi habebis «vitam in saeculum,» id est in aeternum. Multi enim amantes vitam istam, maledicunt inimicis suis: pro qua re, nisi pro ista vita, nisi pro commodis saecularibus? Ubi te angustavit inimicus tuus, ut cogaris maledicere? In terra angustatus es; migra, habita in coelo. Quomodo, inquies, habito in
Abbreviated transcription (Latin):
Sierum sitie causa sibi tondudit. homines
pectora: meritiunitur. quia tundunt pectora:
i iusti sunit: in eo quod metlitiun¬
tur deo: fi unt peccatores.
Si ergo ueraciter sibitundunt pectora: peccato¬
ressunt: Etquis nostrum non sibi tonditpectus:
etquis nostrum non elidit oculos ad terram.
sicut ille publicanius dicit: domine pri¬
tius esto mihi pec catori: Siergo omnes
peccatores & nemo inuenitur sine pe ccato.
omnibus timendus est gladius iN ceruices : qu
domiNus iustus¬
peccatorum: Nonputo fratres mei quia
minium pec catorum. sed inmenbro quod perci¬
tit: ibi de signat quos pec catores percutiat:
dion etm dixit. dominus iustus conci¬
dit maNius peccatorum: Aut dominius
iustus concidit pedes peccatorum:
quia nonso lum faci unt mala. sed neo agnoscere
uo lunt : etquando obiurgantur. iustificant se: et

Expanded text:
Si enim sibi sine causa tundunt homines Si enim sibi sine causa tundunt homines pectora, mentiuntur quia tundunt pectora, si justi sunt; et in eo quod mentiuntur Deo, fiunt peccatores. Si ergo veraciter sibi tundunt pectora, peccatores sunt. Et quis nostrum non sibi tundit pectus? et quis nostrum non elidit oculos ad terram, sicut ille Publicamus, et dicit, «Domine, propitius esto mihi peccatori» ? Si ergo omnes peccatores, et nemo invenitur sine peccato; omnibus timendus est gladius in cervices, quia «Dominus justupeccatorum.» Non puto, fratres mei, quia omnium peccatorum; sed in membro quod percutit, ibi designat quos peccatores percutiat. Non enim dixit, Dominus justus concidet manus peccatorum; aut, Dominus justus concidet pedes peccatorum, qui non solum faciunt mala, sed nec agnoscere volunt, et quando objurgantur, justificant se : it
Abbreviated transcription (Latin):
etfacta est ini quitas eorum longe ame Quidenĩ
toi prope. quam duo homines ⁊neecła : quidtam
longe quam iniquitas aiusticia ÷ ubi est enim consen¬
sio ubi propinquitas : Ligantur duo etmit tuntur
adiudicem s latro & colligatus Vlle sceleratus :
longe est ab in nocentia: Ecce isti: longe sunt ab inuicem.
trocinium et latrocieuum: Nemo ergo timeat:
miatos sibi corpore malos: Longe abillis sit. corde
et securus portat quod nontimeatꝰ: Longȩ fecerunit.
in iusticiam suam: Quid occurrit: florent illi qui reg¬
nant inique & ut sermonem loquamur uulgito¬
Nant iniqui. extolluntur in typhos. in calumnias:
Quid ergo. semꝑ hoc non. audi quod sequitur
dñs iustus concid& ceruices peccatoruno
Intendat caritas uestra. Dominus inquit iustꝰ concid&
ceruices peccatorum: Quis non contremiscat: quis
enim non peccauit dominus iustus concidet cerui¬
ces peccatorum: Om tiibus qui audiunt intrat
tremor incorsi creduit scripturae dei

Expanded text:
et facta est iniquitas eorum longe a me. Quid enim et facta est iniquitas eorum longe a me. Quid enim tam prope, quam duo homines in una Ecclesia? quid tam longe, quam iniquitas a justitia? Ubi enim consensio, ibi propinquitas. Ligantur duo, et mittuntur ad judicem; latro, et colligatus: ille sceleratus, ilonge est scelus ab innocentia. Ecce isti longe sunt ab invicem. trocinium et latrocinium. Nemo ergo timeat mixtos sibi corpore malos. Longe ab illis sit corde, et securus portat quod non timet: «Longe fecerunt injustitiam suamnant inique; et ut sermonem loquamur vulgi, tonant iniqui, extolluntur in typhos, in calumnias. Quid ergo? semper hoc? Non. Audi quod sequitur: «Dominus justus concidet cervices peccatorum.» Intendat Charitas vestra. «Dominus,» inquit, «justus concidet cervices peccatorum.» Quis non contremiscat? Quis enim non peccavit? «Dominus justus concidet cervices peccatorum.» Omnibus qui audiunt, intrat tremor in cor, si credunt Scripturae Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
fabri cauerunt peccatores. Longam fecer
INiustici am suam.¬
eterunt quod tolerarem. et non fecerunt cui consentirem:
lam ergo iniusticia ipsorum: longe est ame Alali mixti
isunt bonis: non solum in saeculum sed etinipsa intus ecłtt
mali mixti sunt bonis: Nostis & probatis et magisp¬
babitis siboni fueritis: Cum enim creuisset herba et
fructum feciss&: tunc apparuerunt titatuia :
Nulliapparetit mali in ecđa: nisi ei quifuerit bo¬
nus: Nostis ergo quia mixti sunt: et semꝑ et ubiq
Dicit scriptura. quia non separabuntur nisi infine
Sic quomodo minxtisunt : longe sunt ase: Nequi ergo
ex eo quodmixti sunt mali interbonos putarent. ini¬
quitatem ẽẽ iuxta iustaciam : non potuerunt in quit
mihi : Id est dixerunt & male dixerunt : A anducem
etbibamus : crasenim moriemur : Non corru¬
peruntisermones mali bonos mores in eo quod audiu
adomino noncessisse sermonibus homitium : fecerunt
mihi peccatores quod portarem non cui miscerer

Expanded text:
fabricaverunt peccatores, longe fecerunt injustitiam suam.erunt quod tolerem, et non fecerunt cui consentirem. Jam ergo injustitia ipsorum longe est a me. Mali mixti sunt bonis, non solum in saeculo, sed et in ipsa intus Ecclesia mali mixti sunt bonis. Nostis, et probastis; et magis probabitis, si boni fueritis. «Cum» enim «crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania» . Nulli apparent mali in Ecclesia, nisi ei qui fuerit bonus. Nostis ergo quia mixti sunt, et semper et ubique dicit Scriptura quia non separabuntur, nisi in fine. Sic, quomodo mixti sunt, longe sunt a se. Ne quis ergo ex eo quod mixti sunt mali inter bonos, putaret iniquitatem esse juxta justitiam, «Non potuerunt,» inquit, «mihi;» id est, dixerunt, et male dixerunt, «Manducemus et bibamus; cras enim moriemur.» Non corruperunt sermones mali mores bonos: in eo quod audivi a Deo, non cessi sermonibus hominum. Fecerunt mihi peccatores quod portarem. non cui commiscerer,
Abbreviated transcription (Latin):
Q uertantur retrorsũ
a qui oderunt si eti¬
Qui oderunt syon: oderunt
ecclesiam ficte : oderunt eccłam.¬
ecclesiam ficte.
Qui nõ lunt.  obseruare uerbum dei-¬

Expanded text:
avertantur retrorsum, qui oderunt SiQui oderunt Sion, oderunt lesiam ficte, oderunt Ecclesiam. Qui nolunt observare verbum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
petcatum tuum. & superbis ad uersus dm̃. quia
te facis extra culpam. & deum iNculp
contra deum. sicut scriptum est it iob.
qui dice bat deimpio peccatore:
urrenis aduersus deum. incrassa ceruice
cutis suẜ: Et ibi cerui cem Nominauit:
q uia ergo sic te erigis et non elidis ocu¬
los ad terram et tundis pectus et dicis.
domine propicius eediasto mibi
uis mecum
inquit deus iudicio cor¬
ten dere.
iNiudicium: Cum d¬
Cum debeas iN
re tu
o satis facere¬
deo et clamare adillum. quod clamatur¬
iN alio psalmo. Si iniquitates
sus tiNec onsbit: Clamare ad illum.
quod clamatur in alio psalmo: Egodixidominie
miserere mei. sana ANimam meã¬

Expanded text:
peccatum tuum, et superbis adversus Deum, quia te facis extra culpam, et Deum in culpcontra Deum, sicut scriptum est in Job dicebat de impio peccatore, «Currens adversus Deum in crassa cervice scuti sui» ; et ibi cervicem nominavit; quia sic te erigis, et non elidis oculos ad terram, et tundis pectus, et dicis, «Domine, propitius esto mihi vis mecum, inquit Deus, judicio cotendere , ad judicium; cum debeas in reatu tuo satisfacereDeo, et clamare ad illum, quod clamatuin alio psalmo, «Si iniquitates quis sustinebit» ? clamare ad illum, quod clamatur in alio psalmo, «Ego dixi: Domine, miserere mei, sana animam mea
Abbreviated transcription (Latin):
uec in corhominis ascendit. Quomodo diciposs&. quo ascendendum est:
ldeocum dici non poss&: ait. In locum quem disposuit: Quid tibi plus dic¬
turus sum: ait homo perquem sp̃s sc̃s loquebatur. in locum talem. Aut
locum talem  quicquid dixero terrenum cogitas: hdmo repleris: car¬
nem portas : Corpus quod corrumpitur aggrauat animã : & deprimit
terrena in habitatio. sensum multa cogitantem: Cui loquor: quis au¬
diturus est : quis capi & s ubi erimus posthanc uitam. sin corde ascende¬
rimus: quia ergo nemosperat aliquem in aeffabiliter beatitudinis locũ
quem tibidis posuit. quiascensionem &iam in corde tuo disposuit: Sed

Expanded text:
nec in cor hominis ascendit;» quomodo dici posset quo ascendendum est? nec in cor hominis ascendit;» quomodo dici posset quo ascendendum est? Ideo cum dici non posset, ait, «In locum quem disposuit.» Quid tibi plus dicturus sum, ait homo per quem Spiritus sanctus loquebatur? in locum talem, aut locum talem? Quidquid dixero, terrenum cogitas, humi repis, carnem portas: corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Cui loquar? quis auditurus est? quis capiet ubi erimus post hanc vitam, si in corde ascenderimus? Quia ergo nemo, spera aliquem ineffabilem beatitudinis locum, quem tibi disposuit qui ascensiones etiam in corde tuo disposuit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
quem modo nobis cantatum audiuimus: et can¬
tando respondimus. Nondiu laborabitis in au¬
diendo. nec infructuose la borabitis in opan¬
do Est enim sicut eius titulus praenuntiat:
canticum graduum: Qrece scriptum est ana¬
bathmon: Gradus. uel descendentium sunt. ł
ascendentium: Sed gradus quomodo in his
psalmis positi sunt : ascendentes significant:
Intelligamus ergo tamquã ascensuri. nec as¬
censiones pedibus corporalibus queramus.
sed sicut in aliossalmo scriptum ÷. Ascensiones in corde disposuit. in ual¬
lẽ plorationis: in locum quem disposuit: Dixit ascerisiones Ubi: id est
incorde. Vnde : a conualle plorationis Etiam quo ascendatur. tamꝗ
defecit sermo humanus. nec explicari potest forte. nec cogitari Audis¬
tis modo cum a postolus legerctur: quod oculus non uidit. nec
auris audiuit: nec in corhominis ascendit: In corhominis non ascendi
corhominis illuc ascendat: Ergo quia oculus non uidit. Nec auris audiũ

Expanded text:
quem modo nobis cantatum audivimus, et cantando respondimus. Non diu laborabitis in audiendo, nec infructuose laborabitis in operando. Est enim, sicut ejus titulus praenotatur, «Canticum graduum.» Graece scriptum est, ἀναβαθμῶν. Gradus vel descendentium sunt vel ascendentium: sed gradus quomodo in his psalmis positi sunt, ascendentes significant. Intelligamus ergo tanquam ascensuri: nec ascensiones pedibus corporalibus quaeramus, sed sicut in alio psalmo scriptum est, «Ascensiones in corde ejus disposuit, in convalle plorationis, in locum quem disposuit» . Dixit «ascensiones;» ubi? Id est, «in corde.» Unde? A «convalle plorationis.» Et jam quo ascendatur, tanquam deficit sermo humanus, nec explicari potest, forte nec cogitari. Audistis modo, cum Apostolus legeretur, «Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» . «In cor hominis non ascendit;» cor hominis illuc ascendat. Ergo quia «oculus non vidit, nec auris audivit,
Abbreviated transcription (Latin):
subiunxit: Scatue seruo tuo eloquium tuũ:
intis̃ore tuo Quod quid ẽ. aliud quã da mͥ
ut faciam quod loqueris. : Neq enim stattitũ
ẽ. eloquiũdĩ : his qui in se mouent illud con¬
tra faciendo łis autẽ statutum.ẽ: inqtub immo¬
bile est. Statuit itaq ds̃ eloquiũ suũ intimo¬
re suo: eis quib dat. sp̃m timoris sui Timoris

Expanded text:
unxit, «Statue servo tuo eloquium tuum in timorem tuum». Quod quid est aliud quam, Da mihi ut faciam quod eloqueris? Neque enim statutum est eloquium Dei his qui in se movent illud contra faciendo; eis autem statutum est in quibus immobile est. Statuit itaque Deus eloquium suum in timorem suum eis quibus dat spiritum timoris sui: timoris
Abbreviated transcription (Latin):
omĩ eius consolatione. in omĩ correptione ingrã
quam donare dignatusest indulgentia. quia nobis
non hoc reddidit qđ debebat: inomĩb operib eiꝰ
benedicat anima nr̃a dñm. Hoc eni cantabimus
Inde incipit psalmus dequo lo qͥmͣ donante ipso
qđ possumꝰ : que nr̃a anima benedicit. Unꝰ quisq
unus homo. cuius caput incȩloest. exor¬
tetur ipse unus homo. anima suã & dicat
ei: Benedic animamea dñm. Obaudit. obtẽperat.
facit hoc. ꝑsuadetur ei : &n exdonisnris. sedex illius
tur ut ea quae uidetur esse in nr̃a potestatẽ.
id ẽ oculoꝵ auersio auidenda uanitate ab illo
nobis concedatur. quid nisi eꝰ gr̃a commendat᷑.:
onnulli enim abea uanitate non auerterunt
oculos suos : quia putauer̃ a seipsis se fieri
iustos & bonos. & dilexerunt głam hominum
magis quam dĩ. quia & ipsi homines sunt. qͥ
sibi nimiũ placuer̃ et desui arbitrii uiribus
p̃sũpserunt: Sed etiam haec: uanitas & p̃sũptio

Expanded text:
omni ejus consolatione, in omni correptione, in gratia quam donare dignatus est, in indulgentia qua nobis non hoc reddidit quod debebat, in omnibus operibus ejus, benedicat anima nostra Dominum. Hoc enim cantavimus; inde incipit Psalmus, de quo loquemur, donante ipso, quod possumus, quem nostra anima benedicit. Unusquisqueunus homo, cujus caput in coelo est, exhortetur ipse unus homo animam suam, et dicat ei: «Benedic, anima mea, Dominum.» Obaudit, obtemperat, facit hoc, persuadetur ei, non ex donis nostris, sed ex illiustur, ut ea quae videntur esse in nostra potestate, id est, oculorum aversio a videnda vanitate ab illo nobis concedatur, quid nisi ejus gratia commendatur? Nonnulli enim ab ea vanitate non averterunt oculos suos, quia putaverunt a seipsis se fieri justos et bonos, et dilexerunt gloriam hominum magis quam Dei ; quia et ipsi homines sunt, qui sibi nimium placuerunt, et de sui arbitrii viribus praesumpserunt: sed etiam haec vanitas et praesumptio
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur : quare ꝓtegat dñs & suꝑ manum
dexterae. idest super ipsam fidem inqua
potestatem accepimꝰ esse filios dĩ. & ẽe. addex¬
teran: Quare oportoe ut ꝓtegat dñs.: ꝓpt̃
scandala. Unde sunt seandala. deduob
timenda sunt scandala. quia & duo sunt
p̃cepta. in quib tota lex pend&e & ꝓphetae:
figurate dictus sol: in aeccła intelligitur
figurate dicta luna. Quisquis potest errare.
ut aliud dedõ credat quã oport&. noncredat
ritu scõ. quã in patre crediderit: passus. ẽ.
rit a eccłam in una parte. eẽ. & non eã cogno¬
uerit diffusam toto orbe t̾rarum. & credide¬
rit eis quidicunt. ecce hic .ẽ. xp̃c & ecce illic.
sicut modo audistis cum euangłm legeret᷑.
cum ille totum orbem emerit. quia tantum
p̃cium dedit: ille tanquã in ꝓximo scandali¬
tatur. aluna uritur. Quisquis igitur errat
in ipsa substantia ueritatis: a sole uritur. &
ꝑdiem uritur. quia in ipsa sapientia errat.

Expanded text:
sequitur; quare protegat Dominus et super manum sequitur; quare protegat Dominus et super manum dexterae, id est, super ipsam fidem, in qua potestatem accepimus esse filios Dei, et esse ad dexteram: quare oportet ut protegat Dominus? Propter scandala. Unde sunt scandala? De duobus timenda sunt scandala, quia et duo sunt praecepta in quibus tota Lex pendet et Prophetae, , intelligitur figurate dictus sol: in Ecclesia, intelligitur figurate dicta luna. Quisquis potest errare, ut aliud de Deo credat quam oportet, non credat ritu sancto quam in Patre crediderit, passus est srit Ecclesiam in una parte esse, et non eam cognoverit diffusam toto orbe terrarum, et crediderit eis qui dicunt, «Ecce hic est Christus, et ecce illic» , sicut modo audistis cum Evangelium legeretur; cum ille totum orbem emerit, quia tantum pretium dedit: ille tanquam in proximo scandalizatur; a luna uritur. Quisquin ipsa substantia veritatis, a sole uritur; et per diem uritur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
credidit. iam ambulat infide infirmus. ẽ: ĩn¬
ter tẽptationes agitatur. int̾ molestias. in ter
carnales corruptiones. int̾ suggestiones cupi¬
ditatis : int̾ uersutias & laqueos inimici. Quid
& ipsius fidem dñs ꝓtegat: Idest ut nonte per¬
mittat tẽptari supraquam potes ferre. sicut
dicit apostolus. Fidelis ds̃. qui non uos ꝑmit¬
t&e tẽptari : supraquam potestis ferre. Ille gͦ
qͥ nonsinit tẽptari supra quam possumus ferre.
quãuis iã fideles simus. quamuis iã mants
dexterae nr̃ae sit in nobis: ꝓtegit nos ds̃ suꝑ
manũ dexterae nrãe. Nonnobis sufficit ha¬
bere manum deaterae: nisi ille & ipsẽ manũ
intendite quid sequatur. Protegattẽ dñs.
supermanum dexterȩ tuae: Dixi : & quod
arbitror recognouistis. Si enim ñ recognouis¬
setis. & descripturis non recognouissetis : non
uocib ur̃is intellectum ur̃m mihi significare¬
tis: Ergo quia intellexistis fr̃s. uidete quid

Expanded text:
credidit, jam ambulat in fide: infirmus est, incredidit, jam ambulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias, inter carnales corruptiones, inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos inimici. Quid et ipsius fidem Dominus protegat: id est, ut non te permittat tentari supra quam potes ferre; sicut dicit Apostolus, «Fidelis Deus, qui non vos permittet tentari supra quam potestis ferre» . Ille ergo qui non sinit tentari supra quam possumus ferre, quamvis jam fideles simus, quamvis jam manus dexterae nostrae sit in nobis, protegit nos Deus super manum dexterae nostrae. Non nobis sufficit habere manum dexterae, nisi ille et ipsam manumintendite quid sequatur. «Protegat» «te Dominus super manum dexterae tuae.» Dixi, et, quod arbitror, recognovistis. Si enim non recognovissetis, et de Scripturis non recognovissetis, non vocibus vestris intellectum vestrum mihi significaretis. Ergo quia intellexistis, fratres, videte quid
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror intelligi congruentius. nisi ut intel¬
ligamus manũ dexterae potestatem quãtibi
dedit ds̃: ut siuelis donante dõ addexterã sis
Frunt enim impii om̃s adsinistram: er̃ autem
om̃s filii boni addexterã quib dicetur. Venĩ¬
te benedicti patris mei percipite regnũ: quod
uobis paratum. ẽ. ab origine mundi. Ut autẽ
sis ad extris. idẽ. ut possis dĩ filius fieri: potes¬
tatem accepisti. Quã potestatẽ: dequa dicit
iohannes. dedit eis potestatem: filios dĩ fieri
Vnde accepisti hanc potestatem: credentib in¬
quit in nomine eius Si ergo credis. ipsa tibi
potestas data ẽ : ut sis int̾ filios dĩ Esse autem
int̃ filios dĩ : hoc ẽ. addexterã ꝑtinere łrgo
fides tua manꝰ dexteraetuae. Id est potestas
quaetibi data. ẽ. ut sis int̃ filios dĩ: manus . ẽ.
dexterae tuae. Sed quid ualet ipsa potestas
quam accepit homo. nisi dñs ꝓtegat. Ecce

Expanded text:
arbitror intelligi congruentius, nisi ut intelarbitror intelligi congruentius, nisi ut intelligamus manum dexterae, potestatem quam tibi dedit Deus, ut si velis, donante Deo, ad dexteram sis. Erunt enim impii omnes ad sinistram; erunt autem omnes filii boni ad dexteram, quibus dicetur: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» . Ut autem sis ad dexteram, id est, ut possis Dei filius fieri, potestatem accepisti. Quam potestatem? De qua dicit Joannes, «Dedit eis potestatem filios Dei fieri.» Unde accepisti hanc potestatem? «Credentibus,» inquit, «in nomine ejus» . Si ergo credis, ipsa tibi potestas data est, ut sis inter filios Dei. Esse autem inter filios Dei, hoc est ad dexteram pertinere. Ergo fides tua, manus dexterae tuae; id est, potestas quae tibi data est, ut sis inter filios Dei, manus est dexterae tuae. Sed quid valet ipsa potestas quam accepit homo, nisi Dominus protegat? Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ tuũ : suꝑmanum dexterae tuae. Manũ:
potestatem dicit: Unde ꝓbamus. quia & manꝰ
dĩ potestas dĩ dicta est: Nã diabolus qͥ tẽptauit
iob hoc aitdõ Mitte manũ tuã & tange omĩa
quae hab&: & uide si infaciem benedic& tibi
Quid .ẽ. mitte manũ tuã. nisi dã potestatem:
Euidentius audifr̃: neforte carnali sensu ad¬
huc cogites. qui a membris distinctus . ẽ. ds̃
Audi euident̃: quomododicatur manus potestas
Lit quodam loco scriptura Mors & uita: in mani¬
b linguae. Nouimus linguas Frust a quaedã
carnis inore mouentur: & ꝑcutiendo palatũ
& dentes. distingunt sonos quib loquimur
Ostendantur mihi manus linguę. Lingua ergo
non hab& manus : sedhab& manus. Quaesunt
manus linguae. potestas linguae. Quid est
mors & uita in manib linguae : Exore tuo
iustificaberis: & ex ore tuo condẽpnaberis
Ergo si manꝰ potestas. quid ẽ manꝰ dexterae : nihil

Expanded text:
mentum tuum super manum dexterae tuae.» Manum mentum tuum super manum dexterae tuae.» Manum potestatem dicit. Unde probamus? Quia et manus Dei, potestas Dei dicta est. Nam diabolus, qui tentavit Job, hoc ait Deo: «Mitte manum tuam, et tange omnia quae habet; et vide, si in faciem benedicet tibi» . Quid est, «Mitte manum tuam,» nisi, da potestatem? Evidentius audi, frater, ne forte carnali sensu adhuc cogites quia membris distinctus est Deus; audi evidenter quomodo dicatur manus potestas. Ait quodam loco Scriptura: «Mors et vita in manibus linguae» . Novimus linguas frustra quaedam carnis; in ore moventur, et percutiendo palatum et dentes, distinguunt sonos quibus loquimur: ostendantur mihi manus linguae. Lingua ergo non habet manus, et habet manus. Quae sunt manus linguae? Potestas linguae. Quid est, «Mors et vita in manibus linguae? Ex ore tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis» . Ergo si manus potestas, quid est manus dexterae? Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
enim xp̃o crediderant. quid ergo sidextera
amplectitur. sinistra sub capite est: Quid ẽ.
nesciat sinistra tua. quid faciat dextera tua:
Idest quando facis bonum opus. ꝓpt̃ uitã aeter¬
nam fac. Namsi opus bonũ int̾ra ꝓpt̾ea feceris.
ut t̾rena tibi abundent. scit sinistra tua: quid
faciat dextera tua: Mliscuisti dexterã sinistrae :
Noli facere nisi ꝓpt̾ uitã aeternã: Ideo fac : & se¬
curus facis Adhoc enim temptauit ds̃ eum:
Si ꝓpter solas res humanas. & ꝓpter solam uitã
istã facis quod facis: sinistra sola operatur. Si
autem ꝓpt̃ uitam aet̾nam oꝑaris: dextra sola
oꝑatur. Si autẽ habes intentionem aduitam
aet̾nam. sed sub repit tibi cupiditas uitȩ tẽpora¬
lis. ut attendas etiam istã quando facis opus
bonũ. ut hictibi aliquid retribuatur: misc &
se sinistra oꝑib dexterae hoc uetat ds̃. Ueni¬
amus nunc: ad illud quod ait psalmꝰ: Dñs tegu¬

Expanded text:
enim Christo crediderant. Quid ergo, si dextera enim Christo crediderant. Quid ergo, si dextera amplectitur, sinistra sub capite est; quid est, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua?» Id est, quando facis bonum opus, propter vitam aeternam fac. Nam si opus bonum in terra propterea feceris, ut terrena tibi abundent; scit sinistra tua quid faciat dextera tua, miscuisti dexteram sinistrae. Noli facere nisi propter vitam aeternam. Ideo fac, et securus facies: hoc enim mandavit Deus. Si propter solas res humanas et solam vitam istam facis quod facis, sinistra sola operatur; si autem propter vitam aeternam operaris, dextera sola operatur: si autem habes intentionem ad vitam aeternam, sed subrepit tibi cupiditas vitae temporalis, ut attendas etiam istam quando facis opus bonum, ut hic tibi aliquid retribuatur, miscet se sinistra operibus dexterae: hoc vetat Deus. 11. Veniamus nunc ad illud quod ait Psalmus: «Dominus tegu
Abbreviated transcription (Latin):
aetas : cumperuenerit conuincitur breui s.¬
quia finitur. Et multi maledicentes parenti¬
b. senescunt in hac terra: multi autẽ obse¬
quentes parentib cito eunt addñm Nũ qͥd
ergo impletur. ut longeuus sit scđm hanc
uitam: sed longeuum: ꝓ̃ aeternitate illa posi¬
tum est. longã uita . ẽ. indextera eius At
uero diuitiae & gła id ẽ. sufficientia uitae
huius : ea quae bona existimantur ab homi¬
nib sinistra.ẽ. Nescio quis uenit. & uult
tibi percutere dexteram id est tollere tibi fi¬
dem tuam : tu accepisti a lapam in dexterã
prebe sinistram: idẽ ut illud tollat quod
temporale.ẽ.: & nonea quae aeterna habes
Audite paulum apłm hoc facientem: Homines
ꝑsequebantur in eo quod xp̃ianus erat:
percutitur illi dextera. ille sinistrã oppone¬
bat. Ciuis romanus sum ait Dexteram con¬
tẽpnebant. ille desinistra terrebat. Quia
illi dexteram eiꝰ timere nonpoterant. nondum

Expanded text:
aetas, cum pervenerit, brevis convincitur; aetas, cum pervenerit, brevis convincitur; quia finitur. Et multi maledicentes parentibus, senescunt in hac terra; multi autem obsequentes parentibus, cito eunt ad Dominum. Numquid ergo impletur, ut longaevus sit secundum hanc vitam? Sed longaevum pro aeternitate illa positum est. Longaevitas est in dextera ejus; at vero divitiae et gloria, id est sufficientia vitae hujus, ea quae bona existimantur ab hominibus, sinistra est. Nescio quis venit, et vult tibi percutere dexteram, id est, tollere tibi fidem tuam: tu accepisti alapam in dexteram, praebe sinistram , id est, ut illud tollat quod temporale est, et non ea quae aeterna habes. Audite Paulum apostolum hoc facientem. Homines persequebantur in eo quod christianus erat; percutitur illi dextera, ille sinistram opponebat: «Civis Romanus sum,» ait . Dexteram contemnebant illi, et de sinistra terrebat ille: illi dexteram ejus timere non poterant; nondum
Abbreviated transcription (Latin):
N oli temporalia preponere fidei tuae: & nonerit
sinistra supercaput tuum Sed omĩa tẽporalia
subde fidei tuae: & fidem tuam p̃pone omnib
temporalib. & erit sinistra subcapite tuo: &
recte dextera eiꝰ complectetur te. Audi hoc
ipsum ex poni imꝓuerbus. quid ẽ. sinistra
ipsa: quidẽ dextera: cum desapientia dicer&
Longitudo in quit dierum & anni uitae index¬
terã eius: in sinistra autem eius diuitiae &
hõc enim ꝓ̃prio modo dicit scriptura longum:
qđ aeternum est. Namquicquid finẽ hab&:
breue. ẽ Alio loco longitudine inquit die¬
rum replebo eum: łtnumqͥd aliter ꝓmag¬
no diceretur. honora patrem tuum & matrem
tuã. ut longetus sis super t̾ram: suꝑ quã
enim t̾ram.: nisi dequa dicit. spes mea estũ.
portio mea interra uiuentium.: ibi ẽẽ. lon¬
gẽuum quid ẽ. nisi ibi uiuere in aeternum:
Namẽẽ hic longeuum quid ẽ nisi usq ad senec¬
tutem peruenire : & si longa uideatur

Expanded text:
Noli temporalia praeponere fidei tuae; et non erit Noli temporalia praeponere fidei tuae; et non erit sinistra super caput tuum: sed omnia temporalia subde fidei tuae, et fidem tuam praepone omnibus temporalibus; et erit sinistra sub capite tuo, et recte dextera ejus complectetur te. 10. Audi hoc ipsum exponi in Proverbiis, quid est sinistra ipsa, quid est dextera: cum de Sapientia diceret, «Longitudo,» inquit, «dierum et anni vitae in dextera ejus; in sinistra autem ejus divitiae etHoc enim proprio modo dicit Scriptura longum, quod aeternum est: nam quidquid finem habet, breve est. Alio loco: «Longitudine,» inquit, «dierum replebo eum.» . Et numquid aliter pro magno diceretur, «Honora patrem tuum et matrem tuam, ut longaevus sis super terram» ? Super quam enim terram, nisi de qua dicit: «Spes mea es tu, portio mea in terra viventium» ? Ibi esse longaevum quid est, nisi ibi vivere in aeternum? Nam hic esse longaevum quid est, nisi ad senectutem pervenire? Etsi longa videtur
Abbreviated transcription (Latin):
capite meo: Sponsa dicit desponso. de xp̃o
aeccła: In amplexu pietatis & cafitatis qͥd
ait :Sinistra eius sub capitẽ meo: & dexte¬
ra eius complectetur me: Quid autẽ.: quia
sursum erat dextera deorsum sinistra. & sic
complectebatur sponsus sponsam. supponens
sinistram ad consolationẽ: imponens dexterã
ad protectionem : Si nistra inquit eiꝰ sub capite
meo: d̃ illã dat: Ideo sinistra eius. quia omĩa
ista temporalia. ds̃ dat. Quam uani sunt quã
impii. qui abidolis uel ademonib ista petunt:
Quam multi adȩmonib ista petunt. & non illa
habent. & rursus qui illa non petunt ademo¬
nib habent ea : sed non ademonib ista dant᷑
I tem multi petunt adõ: & non habent: Nouit
enim ille dispensare sinistram: qui uocat ad
dexterã Ergo si est sinistra. sit sinistra: sed sub
capite sit. Supra illam sit caput tuum. id
est supra illam sit fides tua: ubi habitat xp̃e

Expanded text:
capite meo.» Sponsa dicit de sponso, de Christo capite meo.» Sponsa dicit de sponso, de Christo Ecclesia in amplexu pietatis et charitatis. Quid ait? «Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me» . Quid autem, quia sursum erat dextera, deorsum sinistra, et sic complectebatur sponsus sponsam, supponens sinistram ad consolationem, imponens dexteram ad protectionem? «Sinistra,» inquit, «ejus sub capite meo.» Deus illam dat: ideo sinistra ejus, quia omnia ista temporalia Deus dat. Quam vani sunt, quam impii, qui ab idolis, a daemonibus ista petunt! Quam multi a daemonibus ista petunt, et non illa habent? et rursus, qui illa non petunt a daemonibus, habent ea; sed non a daemonibus ista dantur. Item multi petunt a Deo, et non habent. Novit enim ille dispensare sinistram, qui vocat ad dexteram. Ergo si est sinistra, sit sinistra; sed sub capite sit: supra illam sit caput tuum, id est, supra illam sit fides tua, ubi habitat Christus.
Abbreviated transcription (Latin):
benedictũ: haet erat dextera ipsius. ipse dñs.
ipsa uita aeterna Illalucis possessio. fons uitȩ
lumen in lumine. In ȩbriabuntur abubertate
domus tuae: ipsa erat dextera: Sinistra uero
erat ꝓ ad uitorio consolationis: non adfirma¬
mentum felicitatis. Nam felicitas eꝰ uera atq
germana : ds̃ erat. Isti autẽ dequib dicit da-¬
uid. quia os eoꝵ locutũ. ẽ. uanitatẽ. & dexte¬
ra eoꝵ dextera iniquitatis non hinc eos rep̃¬
hendit quia his omĩb abundant. sed quia õs
eorum locutũ. ẽ uanitatem. Quid enĩ sequitur:
Cum enumerass& copias eoꝵ: ait. Beatũ dixe¬
runt populum: cui haec sunt haet ẽ. uanitas
quod locutum est os eoꝵ: qđ beatum dixer̃
populum cuihaec sunt. Tuquiddicis quinos¬
ti quid ẽ. sinistra. & quidẽ. dextera : seqͥtur
uidimus dexteram: Audi hoc confirmatum:
incanticis canticoꝵ. Sinistra eiꝰ inquit: sub

Expanded text:
benedictum» . Haec erat dextera ipsius, ipse Dominus, benedictum» . Haec erat dextera ipsius, ipse Dominus, ipsa vita aeterna, illa lucis possessio, fons vitae, lumen in lumine. «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae:» ipsa erat dextera. Sinistra vero erat pro adjutorio consolationis, non ad firmamentum felicitatis. Nam felicitas ejus vera atque germana Deus erat. Isti autem de quibus dicit David quia «os» eorum «locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis;» non hinc eos reprehendit, quia his omnibus abundabant, sed quia «os» eorum «locutum est vanitatem.» Quid enim sequitur? Cum enumerasset copias eorum, ait: «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Haec est vanitas quam locutum est os eorum, quod «beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Tu quid dicis, qui nosti quid est sinistra, et quid est dextera? Sequitur vidimus et dexteram. Audi hoc confirmatum in Canticis canticorum: «Sinistra ejus,» inquit, «sub