comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a peste tenirenis reb: inecclesia
deseruiunt. sua quaerentes non
UEROSUNT DISCIPULI
EIUS QUIASCRIPTŨEST.
ZELUS DOMUS TUAE
COMEOTIME
NNumquemq: xp̃ianum te¬
lus domus dĩ comedat. Iniqua do¬
modĩ membrumes : siquid foste
uersum uideris. sata gecorrige
emendare non quiescas. Verb
gnitia uides frxtrem currere
adtheatrum prohibe monecon¬
testare. sit elus domusdicomedtte
Videsalio scurrere & inebriar
uelle. prohibequos poteste nequs
potes terre quos potes. quibus
potes blandire Nolitamen qui¬
escertamicus est: Ad moneatur
leniter: uxor est : seue rissime
frenetur : ANcilla est : etiam
uerberibus conpescatur. ac
quicquid potes. propersona qua
postas: Noliquiescere luc peri
dit me: si autem fueris frigidus
marcidus ad tesolum expectans
& quasi tibi sufficiens & dicens in
corde tuo. quid mihi est cunare
aliena peccata. sufficit mihiani¬
mamea ipsam in tegram seruem
dõ &iam non tibi uenit in mente

Expanded text:
aperte terrenis rebus in 488 Ecclesia aperte terrenis rebus in 488 Ecclesia deserviunt; sua quaerentes, non ro sunt discipuli ejus, quia scriptum est: Zelus domus tuae comedit me. Unumquemque Christianum zelus domus Dei comedat. In qua domo Dei membrum es, si quid forte perversum videris, satage corrigi, emendare non quiescas. Verbi gratia, vides fratrem currere ad theatrum, prohibe, mone, contestare, si zelus domus Dei comedit te. Vides alios currere, et inebriare velle, prohibe quos potes, tene quos potes, terreto quos potes, quibus potes blandire, noli tamen quiescere. Amicus est, admoneatur leniter: Uxor est, severissime refrenetur: Ancilla est, etiam verberibus compescatur. Fac quidquid potes pro persona quam portas, noli quiescere lucrari Cdit me. Si autem fueris frigidus, marcidus, ad te solum exspectans, et quasi tibi sufficiens et dicens in corde tuo: Quid mihi curare est aliena peccata, sufficit mihi anima mea, ipsam integram servem Deo, etiam non tibi venit in mentem
Abbreviated transcription (Latin):
TII ET HIS QUICOLŨBAS
UE NDEBANT DIXIT
AUFERTEISTA HINE
ET NOLITE FACEREDO¬
MUM PATRIS MEI. DO¬
MUM NECOTIAT IONIS
imendum satis est. Nenos¬
intemplonum mularios.
neuenditores boũ ouium colũ¬
barum ue repperiens damnet:
Bouesquippe. doctrinamuitae
caelestis. Oues. openrmunditiȩ
& piaetatis Columbae sc̃i sp̃s. do¬
na designant. Vendunt autem
boues. qui uerbum euangeli i non
diuinoamore sed tenreni quaes¬
tus in tuituaudientib: inpendunT.
quales rep̃hendita postolus. quia
xp̃m adnuntiarent non sincere
Vendunt oues. quihuma naegna¬
tia laudis. opera piaetatis ex erceNt
De quib dñsait. Quia receperunT
mercedem suam. Uendunt colũ¬
bas quiacceptam sp̃s gnatiam ñ
gratis ut prceceptum est. sedad
prremium dant qui in positionẽ
manus quas p̃saccipitur. & si non
ad quaestum pecuniae aduulgita¬
men fauorem tribuunt qui sacros
ordines non aduitae meritum
sed adgnatiam largiuntur.
Nummos mutuodant intemplo.
qui non simulate caelestib: sed

Expanded text:
columbas vendebant, dixit: Auferte ista hinc, et nolite facere domum Patris mei domum negotiationis. Timendum satis est, ne nosin templo nummularios, ne venditores bovum, ovium, columbarumve reperiens damnet. Boves, quippe doctrinam vitae coelestis. Oves opera munditiae t pietatis. Columbae sancti Spiritus dona designant. Vendunt autem boves, qui verbum Evangelii, non divino amore, sed terreni quaestus intuitu audientibus impendunt, quales reprehendit Apostolus, quia Christum annuntiarent non sincere. Vendunt oves, qui humanae gratia laudis, opera pietatis exercent, de quibus Dominus ait: Quia receperunt mercedem suam. Vendunt colubas, qui acceptam Spiritus gratiam, non gratis, ut praeceptum est, sed ad praemium dant; qui impositionem manus, qua Spiritus accipitur, etsi non ad quaestum pecuniae, ad vulgi tamen favorem tribuunt; qui sacros ordines non ad vitae meritum, sed ad gratiam largiuntur. Nummos mutuo dant in templo, qui non simulate coelestibus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt. xpm̃testia die resur¬
gere. Et sermone quem dixit ihs
idest quodait. soluite templũ hoc
& intrib: dieb: excitabo illud
hoc est testia die resuscitabo
quoduos soluitis in cruce

Expanded text:
dixerunt Christum tertia die resurgere, « et sermoni quem dixit Jesus, » id est quod ait: « Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. » Hoc est, tertia die resuscitabo, quod vos solvitis in cruce
Abbreviated transcription (Latin):
negotiatores in iustos & fones
omnessimul cum his quae nego¬
tiabantur eiecit Quidergo
fr̃s mei quidputamus facer&
dñs sirixis dissidentes. si fabu¬
lisuacantes. uelalio quolibet
scelere repperir& ir&citos
quihostias quae sibiimmolaren¬
tur ementes intemplo uidit
& eliminare curuit.
ETCUM FECISSET QUA¬
SIFLAGELLUM DEFUNI¬
CULIS OMNES EIECII
DETEMPLO. OUES QUO¬
QUE GTBOUES ET NUM¬
MUL. ARIORUM EFPUDII

Expanded text:
negotiatores injustos, et foras negotiatores injustos, et foras omnes simul cum his quae negotiabantur ejecit. Quid ergo, fratres mei, quid putamus faceret Dominus, si rixis dissidentes, si fabulis vacantes, vel alio quolibet scelere reperiret irretitos? qui hostias, quae sibi immolarentur, ementes in templo vidit, et eliminare curavit? Et cum fecisset quasi flagellum de funiculis, omnes ejecit de templo, oves quoque et boves et nummulariorum
Abbreviated transcription (Latin):
ORUM. ETASCENDIT
uodautemproIpin¬
quante paschaihs ascen¬
dit hiero solimam. Nobi
profecto dat exemplũ. Quanta
animiuigilantia dominicis subici
debeamus imperiis. cumipse in ho¬
minis infirmitate apparens eadẽ
q̃ ex diuinitatis auctor itatesta¬
tuit decr&acustodiat. Neenim
putarent serui absque crebris
onctionum bonorumq: actuum
uictimis uel flagella euadere
uel prremia seposse percipere:
& ipse inter seruientes adorandũ
immolandumq: dĩfilius ascendił
Quiueniens hierosolimam quid
ibi gerentes inuenerit. quidibi¬
dem ipse gesserit uideamus
ET IN UENIT INTẼ PLO
UENDENTES BOUES
GTOUES. ETCOLUBAS
EI NUM MULARIOS
SEDENTES
ummulariiadhoc sede¬
bant ad mensas: ut int̃
emptores uenditoresq
hostiarum prompta esset pecu¬
maetaxatio. Videbantur ergo
licite uendiin templo qua ead
hocemebantur Vt in eodem
templo offerentur dño Sed
nolens ipsed ñs aliquid indomo
sua tenrenȩ negotiationis ne
eius quidem quodhonestum
putaretur exhiberi. dispulit

Expanded text:
orum, et ascendit Quod autem appropinquante Pascha Jesus ascendit Hierosolymam, nobis profecto dat exemplum, quanta animi vigilantia Dominicis subjici debeamus imperiis, cum ipse in hominis infirmitate apparens, eadem quae ex Divinitatis auctoritate statuit decreta custodiat. Ne enim putarent servi, absque crebris orationum bonorumque actuum victimis, vel flagella evadere, vel praemia se posse percipere, et ipse inter servientes, adorandum immolandumque Dei Filius ascendit. Qui veniens Hierosolymam, quid ibi gerentes invenerit, quid ibidem ipse gesserit, videamus. Et invenit in templo, vendentes boves et oves et columbas et nummularios sedentes. Nummularii ad hoc sedebant ad mensas, ut inter emptores venditoresque hostiarum prompta esset pecuniae taxatio. Videbantur ergo licite vendi in templo, quae ad hoc emebantur, ut in eodem templo offerrentur Domino. Sed nolens ipse Dominus aliquid in domo sua terrenae negotiationis, ne ejus quidem, quae honesta putaretur, exhiberi. Dispulit
Abbreviated transcription (Latin):
CUMATTEM ES SET HIE¬
ROSOLIMIS IN PASCHA
IN DIEPESTO . MVL. NCRE¬
DIDERUNT INNOMINE EI
UIDENTES SI GNAEIUS
QUAE FACIEBAI. IP̃SEAU¬
TEM IH̃S NONEREDEBAT
SEMETIPSUM EIS. EOQD
IPSE NOSSETOMNES ET
QUIA OPUS EINONERAT
UI QUIS TESTIMONIUM
PERHIBERET DE HOMINE
IPSEENIM SCIEBAT QUID
ESSET IN HOMINE
onenim siccredebant
in eum ut digni essent
xp̃m habitare in eis. quo¬
rum fides caticuminis conparari
potest. ut credant inxp̃m. sed
xp̃snon credit seipsum eis. Quia
nisi quisrenatus fuerit exaqua &
spu. Non potest introire in reg¬
numdĩ. Nemini uero secredit
xp̃s. Nisi quidignus est introire
in regnumdĩ Nullu s enim dig¬
nus ẽ. introire in regnũ dĩ. Nisi
quirenatus est exaqua & spu¬

Expanded text:
cum autem esset Hierosolymis in pascha in die festo multi crediderunt in nomine eius videntes signa eius quae faciebat ipse autem Iesus non credebat semet ipsum eis eo quod ipse nosset omnes et quia opus ei non erat ut quis testimonium perhiberet de homine ipse enim sciebat quid esset in homine Non enim sic credebant in eum ut digni essent Christum habitare in eis, quorum fides catechumenis comparari potest, ut credant in Christum, sed Christus non credit seipsum eis, quia nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum Dei. Nemini vero se credit Christus, nisi qui dignus est introire in regnum Dei, nullus enim dignus est introire in regnum Dei, nisi qui renatus est ex aqua et sp
Abbreviated transcription (Latin):
his contreuthicendictis. ex¬
tollamus uocem cumecclesia
catholica. cuius haecmulierts¬
pumgessit. extollamus &m̃tẽ
demedio turbarũ. dicamusq
saluatori. Beatus uenter quite
postauit. & ubenx quae suxisti
Vere enimbeata parens. quae
sicut quidam ait: eruxa est pu¬
erperaregem. qui caelumter¬
nrmq tenet persaeculacuius
nemen et aeterno conplectens
omniagiro imperium sinefine
manet. Quae uentre beato gau¬
dia matris habenscum uirgini¬
tatis honore. Nec primã similẽ
uis a est nechabere sequentẽ
ATILLEOIXIT QUINIMO¬
MOBEATIQUIAUD IUNT
ILLUO
ulchre saluator adtesta¬
tionimulieris annuit.
non eam tantum modo
quae uerbum dĩ corporaliter
genere meruerat. sed & om̃s
qui uerbum sp̃italiterau¬
ditufide i concipere et boniope¬
ris custodia uel in suo uel in prex¬
imorum corde parere. & qua¬
si alere studuerint asseuenens
esse beatos: quia & eadem dĩge¬
nitrix & in de quidembeata.
quiã uerbun carnandiminis¬

Expanded text:
his contra Eutychen dictis exhis contra Eutychen dictis extollamus vocem cum Ecclesia catholica, cujus haec mulier typum gessit, extollamus et mentem de medio turbarum, dicamusque Salvatori: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . Vere enim beata parens, quae sicut quidam ait enixa est puerpera Regem. Qui coelum terramque tenet per saecula, cujus. Numen et aeterno complectens omnia gyro, Imperium sine fine manet; quae ventre beato, Gaudia matris habens cum virginitatis honore, Nec primam similem visa est, nec habere sequentem. At ille dixit, beati qui audiunt illud. Pulchre Salvator attestationi mulieris annuit. Non eam tantummodo, quae verbum Dei corporaliter generare meruerat, sed et omnes, quidem verbum spiritualiter auditu fidei concipere, et boni operis custodia, vel in suo, vel in proximorum corde parere, et quasi alere studuerint, asseverans esse beatos. Quia et eadem Dei genitrix, et inde quidem beata, quia verbi incarnandi minis
Abbreviated transcription (Latin):
debere dixerunt. Sed sicaro
uerbi dĩ secundum carnem nas¬
centis a carne uirginis matris
pronuntiatur extrrnea. sine
causauenter qui eum postasset:
ubera quȩ lactassentbeit ificin
Quaenim consequentia eius lac¬
te credatur nutritus. cuius semi¬
ne negatur esse conceptus. cum
exunius eiusdemq fontis origi¬
ne secundum phisicos uterque
liquor emanere probetur.
Nisi foste putan da est uirgose¬
mentiuam suae carnis materia
nutriendo in carnedifilio sug¬
gerere potuisse. In carnando
Autem quasi maiori et inusita¬
tomir culominime potuisse e
sed huicopinioniobstat aposto¬
lus dicens. quiamisit ds̃ filium
suum factum exmuliere factũ
sublege Neq: enimaudiendis
quile gendum putant natum
exmuliere factum sublege.
sed factum exmuliere. Qquia con¬
ceptus inutero uirginali carnẽ
non denihilo non aliunde sed
materna traxit excarne: Ali¬
o quin necuerefilius hominis
dicer&ur. Quioriginem non
haber& exhomine. Et nosigit᷑

Expanded text:
debere dixerunt. Sed si caro debere dixerunt. Sed si caro Verbi Dei secundum carnem nascentis a carne virginis matris pronuntiatur extranea, sine causa venter qui eam portasset, ubera quae lactassent, beatificantur. Qua enim consequentia ejus lacte credatur nutritus, cujus semine negatur esse conceptus? cum ex unius ejusdemque fontis origine, secundum physicos, uterque liquor emanare probetur. Nisi forte putanda est virgo sementivam suae carnis materiam nutriendo in carne Dei Filio suggerere potuisse, incarnando autem quasi majori et inusitato miraculo minime potuisse. Sed huic opinioni obstat Apostolus dicens: Quia misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege . Neque enim audiendi sunt qui legendum putant, natum ex muliere, factum sub lege, sed, factum ex muliere. Quia conceptus ex utero virginali, carnem non de nihilo, non aliunde, sed materna traxit ex carne. Alioquin nec vere Filius hominis diceretur, qui originem non haberet ex homine. Et nos igitur
Abbreviated transcription (Latin):
inesaia superuirgamdenx dice
iesse et florem quidera dice con¬
scendit septem sp̃s uistutum des¬
cendissenamentur. Ita &e con¬
turio uitiorum numerus in
diabolo consecratussit.
FACTUM ESTAUTEMCŨ
HAECDICERETEXTOL.¬
LENSUOCEM QUEOAOO
MULIERDETURBAOTX̃ILLI.
BEATUSUENTERQUNE
PORTAUIT ETUBENA
QUA ESUXISTI¬
Pagnae de uotioniset
fide ihaec mulieroslo¬
ditur. quae scribis & pharisaes
dñm temptantib simul &bls¬
phemantibus tanta eius incr¬
nationem praeomnib: sincen¬
tate cognoscit. tanta fiducia
confitetur : ut et praxesentium
procerum calumniam & fito¬
rorum confundather&icorũ
perfidiam Namsicut tunciu¬
daessc̃ĩ sp̃s operablasphemand
uerum consubstantialemque
patridõ filium negabant : siche¬
r&icipostea negando marum
semper uirginem scĩ sp̃sopentis¬
te uistute nascituro exhumanꝰ
membris unigenito dõ carnis
suae materiam ministrasse:
Verum consubstantialemque
patrifilium hominis faterinon

Expanded text:
in Isaia, super virgam de radice in Isaia, super virgam de radice Jesse, et florem qui de radice conscendit, septem spiritus virtutum descendisse narrantur, ita et e contrario vitiorum numerus in diabolo consecratus sit. Factum est autem cum haec diceret, extollens vocem quaedam mulier de turba, dixit illi: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxistiMagnae devotionis et fidei haec mulier ostenditur, quae Scribis et Pharisaeis Dominum tentantibus simul et blasphemantibus, tanta ejus incarnationem prae omnibus sinceritate cognoscit, tanta fiducia confitetur, ut et praesentium procerum calumniam, et futurorum confundat haereticorum perfidiam. Nam sicut tunc Judaei sancti Spiritus opera blasphemando, verum consubstantialemque Patri Dei Filium negabant, sic haeretici postea negando Mariam semper virginem sancti Spiritus operante virtute nascituro ex humanis membris unigenito Deo carnis suae materiam ministrasse, verum consubstantialemque matri Filium hominis fateri non
Abbreviated transcription (Latin):
quiem. expulsus uidelicet aiu¬
daeis. ambulauit pergentium
solitudines. Quae cum postea
dño credidissent. ille noninuen¬
to loco innationib: dixit Reuer¬
tar indomum meam pristinam
unde exiui. habeboiudaeos quos
Ante dimiseram. Etueniens
inuenit uacantem scopismun¬
datam: Vacabat enim templũ
iudaeorum. & xp̃m hospitem
non habebat dicentem. Dimit.¬
tetur uobis domus uña desesta¬
Quiaigitur dĩ etangelorum
priresidia non habebant et orna¬
tienant superfluis obseruationi¬
bus pharisaeorum : reuestitur
ad eos diabolus & septenat iosibi
numero daemonum addito ha¬
bitat pristinam domum. & fiuNt
posterionrillius populipeiora
prioribus: Multo enim nunc
maiore daemonumnumero
possidentur blasphemantes insi
aegypto possessi fuenant ante
legis notitiam. Quia aliudest
uenturum noncredere. Aliud
eum non suscepisse qui uenerit
Septe narium enimnumerum
adiunctum diabolum uel prop¬
ter sabbatum intellege. uel ꝓpt̃
numerum sp̃sscĩ. Vt quomodo

Expanded text:
quiem. Expulsus videlicet a Juquiem. Expulsus videlicet a Judaeis, ambulavit per gentium solitudines. Quae cum postea Domino credidissent, ille non invento loco in nationibus dixit: Revertar ad domum meam pristinam, unde exivi. Habebo Judaeos, quos ante dimiseram. Et veniens, invenit vacantem, scopis mundatam. Vacabat enim templum Judaeorum, et Christum hospitem non habebat, dicentem: Dimittetur vobis domus vestra desertaQuia igitur Dei et angelorum praesidia non habebant, et ornati erant superfluis observationibus Pharisaeorum, revertitur ad eos diabolus, et septenario sibi numero daemonum addito habitat pristinam domum et fiunt posteriora illius populi pejora prioribus. Multo enim nunc majore daemonum numero possidentur blasphemantes in syAegypto possessi fuerant ante legis notitiam. Quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse qui venerit. Septenarium autem numerum adjunctum diabolo, vel propter sabbatum intellige, vel propter numerum Spiritus sancti. Ut quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
enimpostbaptisma. siue praui¬
tas her&ica. seumunda nacupi¬
ditas arripuerit : moxomniũ
prosternet inima uitiorum
VNderec tenequiores tunc eũ
sp̃sdicuntur ingressi. qui a non
solum habebit illa septẽ uitia
quae septem spitalibus sunt con¬
trrria uistutibus: sed & perhy¬
pocrisin ipsas seuis tutes habere
simulabit EESUNTNO¬
UIS SIMA HOMINIS ILIIUS
PEIORA PRIORIBUS
lius quippe erit ciuiã¬
ueritatis non cognos¬
cere quam postagnitionem re¬
trorsum conuesti Quod iniuda
traditore. uel simone mago cete¬
risq talibus specialiter legimus
impletum. Quo autemgenerlit̃
haec panrbolatendat. Ipse secun¬
dummattheum saluator expo¬
suit. ubi ea terminata mox sub¬
didit dicens: Siceritꝰ geneneti¬
onihuicpessimae Idest quod
deuno quolibet specialiter geri
solere namrui. hoc in tota gene¬
neliter huius populigente geri
non desinit. Inmundus quippe
sp̃s exiuit uuda eis. quando acce¬
perunt legem. & ambulauit
perlocaarida quaerens sibi re¬

Expanded text:
enim post baptisma, sive pravienim post baptisma, sive pravitas haeretica, seu mundana cupiditas arripuerit, mox omnium prosternet in ima vitiorum. Unde recte nequiores tunc eum spiritus dicuntur ingressi. Quia non solum habebit illa septem vitia, quae Septem spiritalibus sunt contraria virtutibus, sed et per hypocrisin, ipsas se virtutes habere simulabit. Et sunt novissima hominis illius pejora prioribus. Melius quippe erat ei viaveritatis non cognoscere, quam post agnitionem retrorsum converti. Quod in Juda traditore, vel Simone mago, caeterisque talibus, specialiter legimus impletum. Quo autem generaliter haec parabola tendat, ipse secundum Matthaeum Salvator exposuit, ubi, ea terminata, mox subdidit dicens: Sic erit et generationi huic pessimae. Id est, quod de uno quolibet specialiter geri solere narravi, hoc in tota generaliter hujus populi gente geri non desinit. Immundus quippe spiritus exivit a Judaeis, quando acceperunt legem. Et ambulavit per loca arida, quaerens sibi re
Abbreviated transcription (Latin):
nire quietem VNde deillodis
Subumbra inquit dormit in se¬
cr&ocalami &in locis humecub
Inumbru iidelicet tenebrosas
conscientias. INcala moqui fom
nitidus intus est uacuus. simula¬
trices In locis humectib: lasciuas
mollesq mentes insinuans
DIC REUERTARINDOMŨME¬
AM UNDEEXIUI
imendus est iste uersiculis
non exponendus. Neculpa
quaminnobis extinctam credeba¬
mus perincuriamnos uacantes
opprimat ETCŨUE NERII
INUE NIISCOPISM UNDATA
Ies cestgratiabaptis matisapeo¬
catorum labe castigatum. sed
nulla bomoperis industriacumu¬
latam. Vnde benemattheus
hanc domumua cantem scopis
mundatam at que or natam dicit
inuentam: Munda tamindelic&
auitiis pristinis perbaptismũ.
uacantemabonis actib perne¬
glegentiam ornatam simula¬
tis uistutibus perhi pocrisir
ETTUNCUA DIT ETAD¬
STMIT SEPTE MALIOS
SP̃S NE QUIORES SE EI
INGRESSIHABITANTIBI
Perseptem malos sp̃suniuer¬
sa uitia designat Quemcũq

Expanded text:
nire quietem. Unde de illo Dominus: nire quietem. Unde de illo Dominus: Sub umbra inquit dormit in secreto calami, et locis humentibus . In umbra, videlicet tenebrosas conscientias; in calamo, qui foris nitidus, intus est vacuus, simulatrices; in locis humentibus, lascivas mollesque mentes insinuans. Dicit: Revertar in domum meam unde exivi. Timendus est iste versiculus, non exponendus, ne culpa quam in nobis exstinctam credebamus, per incuriam nos vacantes opprimat. Et cum venerit, invenit scopis mundatam, hoc est, gratia baptismatis a peccatorum labe castigatam, sed nulla boni operis industria cumulatam. Unde bene Matthaeus hanc domum vacantem, scopis mundatam, atque ornatam dicit inventam: mundatam videlicet a vitiis pristinis per baptismum, vacantem a bonis actibus per negligentiam, ornatam simulatis virtutibus per hypocrisin. Et tunc vadit, et assumit septem alios spiritus nequiores se, et ingressi habitant ibi. Per septem malos spiritus, universa vitia designat. Quemcunque
Abbreviated transcription (Latin):
nire Ille prredicatidola. hic uni¬
usdi notitiam Ille trahit aduitia
hic adiustutes reuocat
CUM INMUNDUS SP̃S
EXIURIT DEHOMINE
PERAMBULAT PERI.O¬
CA INA QUOSA
uamuis simpliciter intel¬
legi possit dñm haec ad
distinctionem suorum
& satanae operum adiunxisse
quod scilicet ipse semper polluta
mundare. Satanasuero mun¬
datagrauiorib festinetadtami¬
nare sordibus: tamenet dehȩ¬
r&ico quolibet uel scisnatico uel
etiammalo catholicopotest non
in conuenienter accipi. De quo
tempore baptismatis. sp̃sinmun¬
ad confessionẽ catholicae fidei
abrenuntiationemq: mundanȩ
conuersationis eiciatur. locaqin¬
a quosa peragn&. id est cordisua¬
lium quacamollitiae fluxe oo¬
iationis expurgata sint callidis
insidiator explor& si quos ibisos¬
tesuos ne quitiae gressus figeri
possit SEDBENEDICITI
QUAERENSRE QUIEO
ETNONINUENTENS
suia castas mentes effugiens
insolo diabolus cordepra¬
uorum grrtam sibi potest in ur¬

Expanded text:
rare: ille praedicat idola, hic unirare: ille praedicat idola, hic unius Dei notitiam: ille trahit ad vitia hic ad virtutes revocat. Cum immundus Spiritus exierit de homine, perambulat per loca inaquosa. Quamvis simpliciter intelligi possit, Dominum haec ad distinctionem suorum et Satanae operum adjunxisse, quod scilicet ipse semper polluta mundare, Satanas vero mundata gravioribus festinet attaminare sordibus, tamen et de haeretico quolibet, vel schismatico, vel etiam malo catholico, potest non inconvenienter accipi. De quo tempore baptismatis Spiritus immunad confessionem catholicae fidei, abrenuntiationemque mundanae conversationis ejiciatur locaque inaquosa peragret, id est, corda fidelium quae a mollitie fluxae cogitationis expurgata sint, callidus insidiator exploret, si quos ibi forte suae nequitiae gressus figere possit. Sed bene dicitur: Quaerens requiem et non inveniens, quia castas mentes effugiens, in solo diabolus corde pravorum gratam sibi potest inve
Abbreviated transcription (Latin):
alios euangelistas Hos prophe¬
tas. illos pastoresordinans & doc¬
tores. Intratergo in domum
fostis idest in hoc saeculo mosta¬
lium sub potestate diaboliquan¬
tum a dipsam mostem pestinet
constitutum. De ipso quippe
scriptum est. quod potestatẽ
habeat mostis : Intratergo
domum fostis idest insuo domi¬
natuhabentis genus humanũ.
& prius alligat eum idest eius
coheret & cohibet potestatẽ
potestatis suae fostiorib uincu¬
lis siceripit ua sa eius quȩ cumq
onredestinauit eripere. ab eiꝰ
libenenspotestate. ut illo non
inpediente. credant inistum
liben uoluntate
QUINO NEST MECŨAO
UERSUM MEEST. ET
QUINO NCOLLIGIT ME¬
CUM DIS PEREN¬
o Inputet quisquã her&icis¬
dictum et scismaticis. quam quã
&ita exsuperfluo possit intelle¬
gi : sed ex consequentib: textu¬
que sermonis addiabolũ refer¬
tur . & quod non possint openrsal¬
uatoris beel tebubo perib: con¬
panrri Illecupitanimas homi¬
num tenere captiuas. dñs libe¬

Expanded text:
alios evangelistas, hos prophealios evangelistas, hos prophetas, illos pastores ordinans et doctores. Intrat ergo in domum fortis, id est, in hoc saeculum mortalium, sub potestate diaboli, quantum ad ipsam mortem pertinet, constitutum. De ipso quippe scriptum est: quod potestatem habeat mortis. Intrat ergo domum fortis, id est, in suo dominatu habentis genus humanum, et prius alligat eum, id est, ejus coercet et cohibet potestatem. Potestatis suae fortioribus vinculis, sic eripit vasa ejus, quaecunque praedestinavit eripere, ab ejus liberans potestate, ut illo non impediente, credant in istum libera voluntate. Qui non est mecum, adversum me est, et qui non colligit mecum, dispergit. Non putet quisquam de haeticis et schismaticis, quanquam et ita ex superfluo possit intelligi, sed ex consequentibus textuque sermonis, ad diabolum refertur. Et quod non possint opera Salvatoris Belzebub operibus comparari: ille cupit animas hominum tenere captivas, Dominus libe
Abbreviated transcription (Latin):
QUAE POSSIOET
Nostem diabolum. atrium
uero illius mundum quu in ma¬
Higno positus est appellat: In
quousque ad saluatoris aduen¬
tum male pacato potiebatur
imperio. quia in cordib: infide¬
lium sineulla contradictione
quie scebat. Vnde etalibi prin¬
cepsmundiuocatur. dicente
dño Venit enim princepsinun¬
diet inme nihilinuenit. &ite¬
rum. Nunc princepsmundi
eicieturforos. De quahic eiec¬
tione subiungitur
SIAUTEM PORTIORILIO
SUPERUENTENSUICENL
EUM. UNUERS AARMA
EIUS AUFERET INQUIB
CONPIDEBAT ETSPOLI¬
AEIUS DISTRIBUET
seipso quippe loquitur.
q uod non concordifal¬
laxo penitione que mad mo¬
dum calum niabantur. sed for¬
tiori potentiaauctor homi¬
nesadaemonio libenrr& Ar¬
mainquib: male fostis ille confi¬
debat astuti aedoliq sunt ne¬
quitiae sp̃italis Spolia uero eiꝰ.
Ipsi homines sunt abeo decepti
Quae uictor xp̃s distribuit.
quod est insigne trium phan
tis. quia captiuam ducens cap¬
tiuitatem dedit donahominib
Quosdam quidema postolos.

Expanded text:
quae possidet. quae possidet. Fortem diabolum, atrium vero illius mundum, qui in maligno positus est, appellat, in quo usque ad Salvatoris adventum male pacato potiebatur imperio, quia in cordibus infidelium sine ulla contradictione quiescebat. Unde et alibi princeps mundi vocatur, dicente Domino: Venit enim princeps mundi, et in me nihil inveniet . Et iterum: Nunc princeps mundi ejicietur foras . De qua et hic ejectione subjungitur: Si autem fortior illo superveniens vicerit eum, universa arma ejus auferet in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet. De seipso quippe loquitur, quod non concordi fallax operatione quemadmodum calumniabantur, sed fortiori potentia victor homines a daemonio liberaret. Arma in quibus male fortis ille confidebat, astutiae dolique sunt nequitiae spiritalis. Spolia vero ejus, ipsi homines sunt ab eo decepti. Quae victor Christus distribuit, quod est insigne triumptis, quia captivam ducens captivitatem, dedit dona hominibus, quosdam quidem apostolos,
Abbreviated transcription (Latin):
REGNUM DĨ¬
steest digitus quẽ confitentur
& magi qui contrrmorsen & aaro
faciebantdicentes. Digitu sdiest
iste. Quoet tabulae lapideae seri¬
tae sut in monte sina Igitur
manus et brachium dĩ filius est.
& digitus eius sp̃s sc̃s Patris & fili
te scandalitet membrorum in¬
Aequalitas. cumae dificet unitas
corporis.ALITER
Digitus dĩuocatur sp̃s sc̃s. propt̃
pastitionem donorum. quae in
eodantur unicuiq: propria siue
hominum siue angelorum In
nullis enim membris Nr̃is magis
Appar& pastitio quamin digntis
Quod autem dixit peruenit in uos
regnum dĩ : regnum dĩ nunc dicit
quodamnantur impii. et a fidelib
depeccatis suis paenitentiam nunc
agentib secernuntur. ALITER
Regnum dĩ xp̃s est. de quo alibi
regnum dĩ intrauos est Siue ue¬
niet uobis regnum dĩ. illud sub¬
lime solium unde iohannes aiebal
Paenitentiam agite. ad propin¬
quabit enim regnum caelorũ
CUM PORTIS ARMATUS
CUSTODITATRIŨS UUM
IN PACESUNTOMNIA

Expanded text:
regnum Dei. Iregnum Dei. Iste est digitus quem confitentur et magi, qui contra Moysen et Aaron signa faciebant, dicentes: Digitus Dei est iste , quo et tabulae lapideae scriptae sunt in monte Sina . Igitur manus et brachium Dei Filius est, et digitus ejus Spiritus sanctus, Patris et Filii te scandalizet membrorum inaequalitas, cum aedificet unitas corporis. Aliter, digitus Dei vocatur Spiritus sanctus, propter partitionem donorum, quae in eo dantur unicuique propria, sive hominum, sive angelorum, in nullis enim membris nostris magis apparet partitio quam in digitis. Quod autem dixit, pervenit in vos regnum Dei, regnum Dei nunc dicit, quo damnantur impii, et a fidelibus, de peccatis suis poenitentiam nunc agentibus, secernuntur. Aliter, regnum Dei Christus est, de quo alibi: Regnum Dei intra vos est, sive veniet vobis regnum Dei, illud sublime solium, unde Joannes aiebat: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum. Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea
Abbreviated transcription (Latin):
FILIIUES TRI IN QUO EICI¬
UNT: ID EO IPSIIUDICES
UESTRI ERUNT
xit hocutiq: dediscipulis
conscifuenent nihilse malarum
astium abono magistrodidicisse:
ut in principe daemoniorum ei¬
cerent daemones Ideo inquit
ipsi iudices uestri .: Ideo inquit
ipsi ignobilia & contemptibilia
huius mundi in quibus non astifici¬
osa malignitas sed scã simplicitas
meae uistutis appar&. Ipsi testes
mei iudices ur̃i erunt: ALITER
Filios iuda eorum exoristasgen¬
tis illius exmore significat: qui
ad inuocationem eiciebant dae¬
mones. Et coastat eos interroga¬
tione prudenti. ut confiteantur
sp̃s sc̃i esseopus. Quodsi expulsio
inquit dae monum infiliis uestris
dõ non daemonibus deputatur.
quare in me idemopus non eandẽ
habeat causam e ergo ipsiur̃ iiudi¬
ceserunt. Non potestate sed
conpanatione. Dumilliexpul¬
sionem daemonum dõ adsignaNT.
uos beltebub principidae moni¬
orum PORROSTINDIGNO
DĨEICIODAEMONIA PRO¬
FECTOPUE NIAT INUOS

Expanded text:
filii vestri in quo ejicifilii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt. Dixit hoc utique de discipulis conscii fuerant nihil se malarum artium a bono magistro didicisse, ut in principe daemoniorum ejicerent daemones. Ideo, inquit, ipsi judices erunt vestri. Ipsi, inquit, ipsi ignobilia et contemptibilia hujus mundi, in quibus non artificiosa malignitas, sed sancta simplicitas meae virtutis apparet, ipsi testes mei judices erunt vestri. Aliter Filios Judaeorum exorcistas gentis illius ex more significat, qui ad invocationem ejiciebant daemones. Et coarctat eos interrogatione prudenti, ut confiteantur spiritus sancti esse opus. Quod si expulsio, inquit, daemonum in filiis vestris, Deo, non daemonibus, deputatur, quare in me idem opus non eamdem habeat causam? Ergo ipsi vestri judices erunt, non potestate, sed comparatione, dum illi expulsionem daemonum Deo assignant, vos Beelzebub principi daemoniorum. Porro, si in digito Dei ejicio daemonia, profecto pervenit in vos
Abbreviated transcription (Latin):
OM NEREGNUM INS E¬
IPSO DIUISUM DESOLA¬
BI TURET DOMUS SUPRA
DOMUM CADET
sonaddicta sedad cogita¬
ta respondit. ut uel sic
conpellerentur crede¬
repotentiae eius quicor dis ui¬
debacocculta Siaute momne
regnum in seipsodiuisum deso¬
regnumnon est diuisum. Quod
sineulla contradictione non ali¬
quo in pulsu desolandũ. sedȩ t̃na
est stabilitate mansurum
SIAUTEM EI SATAUAS IN¬
SEIPSOOIUISUS EST. QUO¬
MODOS TABITREENUM
IPSTUS. QUIA DICIIIS INBEL¬
ocdicens ex ipsorum confes¬
sione uolebat intellegi.
quod in eum noncredendo in
regno diaboliesse eligissent.
quodutiq: aduersũ sediuisum
stare non posset. Eligantergo
pharisaei quoduoluerint Sisa¬
tanas satanan non potest eicere:
Nihil contnadñm quod diceren
inuenire potuerunt. Si autem
potest: multo magis sibi prospi¬
ciant. & recedant deregno eius.
quodaduersum sediui sum stare
non potest: In quo autem dñs
niorum principemexistiment.
Adtendant quod sequitur
SIAUTE MEGOINBELTE¬
BUB EICIODAE MONIA

Expanded text:
Omne regnum in seOmne regnum in seipsum divisum desolabitur, et domus supra domum cadet. Non ad dicta, sed ad cogitata respondit, ut vel sic compellerentur credere potentiae ejus, qui cordis videbat occulta. Si autem omne regnum in seipso divisum deso sancti regnum non est divisum, quod sine ulla contradictione, non aliquo impulsu desolandum, sed aeterna est stabilitate mansurum Si autem et Sataseipso divisus est, quomodo stabit regnum ipsius, quia dicitis in BeelHoc dicens ex ipsorum confessione volebat intelligi, quod in eum non credendo in regno diaboli esse elegissent, quod utique adversum se divisum stare non posset. Eligant ergo Pharisaei quod voluerint: si Satanas Satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum quod dicerent invenire potuerunt; si autem potest, multo magis sibi prospiciant, et recedant de regno ejus, quod adversum se divisum stare non potest. In quo autem Dominniorum principem existiment, attendant quod sequitur: Si autem ego in Beelzebub ejicio daemonia,
Abbreviated transcription (Latin):
fuissent. idestbelzebub quidsenl
Accaron Nambel quidem ipse ẽ
baal Zebub autem. musca uocat᷑
Neciuxta quaed ammendosa ex¬
emplaria .l. littera. uel .d. infine
est nominis legenda. sed .b. Bel¬
tebubergobaalmuscarum idẽ.
uirmuscarum siueh abensmuscas
interp̃tatur. Obsordes uidelicet
Immolaticucruor is. excuius
spurcissimorituuel nomine prin¬
cipẽ dȩmoniorum cognomina¬
bant ETALIITEMPTANTES
SIGNUM DECAELO QuAE¬
REBANT ABEO
EL
inmorem heliae ignem de
sublimiueni re cupieban.
uel insimilitudinem samuhelis
temporcaestiuo mugire toni¬
trua. coruscare fulgora. imbres
ruere. qua si non possint & illa
calumniari. & dicere ex occultis
& uariis aeris passionib: accidisse
Attu qui calumniaris ea qua eo¬
culi suides: manutenes. utilitate
sentis quid facis dehis quae de
caelo uenerinte utiq respon¬
debis & magos inaegypto multa
signa fecisse decaelo. IPSEAT¬
TEM UI UIOIT COGITATIO¬
NESEORUM. OIXTI CIS

Expanded text:
fuissent. Ideo in Beelzebub, qui deus erat fuissent. Ideo in Beelzebub, qui deus erat Accaron. Nam Beel quidem ipse est Baal. Zebub autem, musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria, l littera vel d in fine est nominis legenda, sed b. Beelzebub ergo Baal muscarum, id est, vir muscarum, sive habens muscas, interpretatur. Ob sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cognominabant. Et alii tentantes, signum de coelo quaerebant ab eo. Vel in morem Heliae, ignem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis tempore aestivo mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et alia calumniari et dicere, ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, quid facis de his quae de coelo venerint? utique respondebis, et magos in Aegypto multa signa fecisse de coelo . Ipse autem ut vidit cogitationes eorum, dixit eis:
Abbreviated transcription (Latin):
ERAT IH̃S EICIENS DAE¬
MONIUM . ETILLUDERAT
MUTUM: ETCUM EIECIS¬
SEI DAEMONUM LOCU¬
TUSEST MUTUS STÃMI¬
RATA ESUNT TURBAE
Aemonia cusiste apud
mattheum non solum
mutus. sed & caecus fuisse nami¬
tur. Cuntusq: dicitur ad ño.
It aut loquer&ur et uideret:
Tria ergo signasimul in uno ho
mine perpetrata sunt : Caecus
uidet mutus loquitur. possessus
Ad aemonio libentur. Quod&
tunc quidem carnaliter factũ. ẽ.:
sed & cotidie completur in conuer¬
sione credentium. ut expul
so primum daemone fideilume I
Aspiciant deinde ad laudesdita¬
centia prius or laxentur¬
II. QUIDAM AUTEM EXEIO
DIXERUNT. INBEELTEBVS
PRINCIPE OAEMONO¬
RUM EICITOE MONA
onhaecaliqui de turba¬
sed pharisei calum niaba¬
tur & scribae sicut alii
euangelistae testantur. Tur¬
bis quippe quaeminus eruditȩ
uidebantur. dñi semper facta
minantibus. illi contriar uel nega¬
rehaec. uel qua e negare nequiue¬
nant sinistra interp̃tatione per¬
uestere labonebant. quasi nonhȩ
diuinitatis sed inmundi sp̃s opem

Expanded text:
erat Jesus ejiciens daemonium, et illud erat mutum. Et cum ejecisset daemonium, locutus est mutus, et admiratae sunt turbae. Daemoniacus iste apud Matthaeum non solum mutus, sed et caecus fuisse narratur, curatusque dicitur a Domino, ita ut loqueretur et videret. Tria ergo signa simmine perpetrata sunt: Caecus videt, mutus loquitur, possessus a daemone liberatur. Quod et tunc quidem carnaliter factum est, sed et quotidie completur in conversione creso primum daemone, fidei lumen aspiciant, deinde ad laudes Dei tacentia prius ora laxentur. Quidam autem ex eis dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. Non haec aliqui de turbased Pharisaei calumniabantur et scribae, sicut alii evangelistae testantur. Turbis quippe quae minus eruditae videbantur, Domini semper facta mirantibus, illi contra, vel negare haec, vel quae negare nequiverant, sinistra interpretatione pervertere laborabant, quasi non haec divinitatis, sed immundi s
Abbreviated transcription (Latin):
Cids̃ luxest et tenebrace non
Osunt in eo filiieius filuilucis
sunt Nec non sixp̃s lux uerr
est. filii quoq: eius adquos lo¬
quitur dicens. filiolimeiad¬
huc modicum uobiscum sum
filuilucissunt: Ex quo colligit᷑
eosdemfilios essedĩ patris. qui
FRUCTUS ENIM LUCIS.E.
iquidem fructus lucis non
solumest inbonitate. sed in
iustitia et inueritate Ubiitaq
bonitasest. ibi et iustitia. Vbi
iustitia. ibi consequent̃ & ueri¬
tas. Apud bonumergoxp̃ipa¬
trem. ut ipsi quoq fatentus
est bonitas &ueritas. Vbi autẽ
bonitas &ueritas : Apud ipsum
& non apud alium. Vt nunc
Apostolus docet. lustitia est
INtellegat quoq: marciori. Ip¬
sum xp̃m bonitatemueritatem
& iustitiam nuncupari Bonitatẽ
in eo quod non secundum openr.
sed secundum miseri cordiam det
gnatiam credentibus inse. Iusti¬
tiam ineo dum unicuique r&ribu¬
it quodmeretur. Porro ueri¬
tatem. dumipsesolus causas cre¬
aturrum omnium rerumq
cognoscit

Expanded text:
Si Deus lux est et tenebrae non Si Deus lux est et tenebrae non sunt in eo, filii lucis sunt, necnon, si Christus lux vera est, filii quoque ejus, ad quos loquitur, dicens: Filioli mei, adhuc modicum vobiscum sum , filii vero lucis sunt, ex quo colligitur eosdem filios esse Dei patris, qui Fructus enim est Siquidem fructus lucis non solum est in bonitate, sed in justitia et in veritate, ubi itaque bonitas est, ibi et justitia: ubi justitia, ibi consequenter et veritas. Apud bonum ergo Christi Patrem, ut ipsi quoque fatentur, et bonitas est et veritas: ubi autem bonitas et veritas, apud ipsum, et non apud alium, ut nunc Apostolus docet, justitia est. Intelligat quoque Marcion ipsum Christum bonitatem, veritatem et justitiam nuncupari. Bonitatem in eo, quod non secundum opera, sed secundum misericordiam det gratiam credentibus in se. Justitiam in eo, dum unicuique retribuit quod meretur. Porro veritatem, dum ipse solus causas creaturarum omnium, rerumque cognoscit
Abbreviated transcription (Latin):
ffidentiac filii sicdicunt᷑:
quomodo filii perditionis.
& fornicationis & filiimostis &
filiigehennae. & cetenxhissimili¬
a. quae inuariis scriptunrum
locis inueniri perfacile est
NOLIIEERGO EPPICI
PARTICIPES CORUM
asticepssiue conpasticeps
fit diffidentiae filiorum:
Aquiinfornicatione. & inmun¬
ditia & in auaritia propter quȩ
uenit in dĩ superfilios diffiden¬
tiae repperitur Et pasticeps
quidemeorum estabeo. quod
pasticipatur et communionem
habet malorumoperum. Com¬
pasticeps uero is appellatur:
quicum aliis est pasticeps
ERATIS ENIM ALI QUAN¬
DO TENEBRAE. NUNC
AUTEM LUX IN DÑO
um propter malitiam
tenebnre uocarentur:
admelior conuersi. Nunclux
appellantur in dño. Omnise¬
nim quio pentur malũ. odit
lucem. Deiustis dicitur. Nunc
autem lux in dño. Tenebrosus
est et filius noctis atq tenebrarr̾.
quiopentur malum. Quiuero
openitur ueritatem et in lucẽ
uenit. luxest. & filius lucis& diei
TTFILILUCIS AMBULATE

Expanded text:
ffidentiae, filii sic dicuntur, ffidentiae, filii sic dicuntur, quomodo filii perditionis, et filii fornicationis, et filii mortis, et filii gehennae, et caetera his similia, quae in variis Scripturarum locis invenire perfacile est. Nolite ergo effici comparticipes eorum. Particeps sive comparticeps fit diffidentiae filiorum, qui in fornicatione, et in immunditia, et avaritia, propter quae venit ira Dei super filios diffidentiae, reperitur. Et particeps quidem eorum est, ab eo quod parthabet malorum operum, comparticeps vero is appellatur, qui cum aliis est particeps. Eratis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Cum propter malitiam tenebrae vocarentur, ad meliora conversi, nunc lux appellantur in Domino. Omnis enim qui operatur malum, odit lucem, de justis dicitur: Nunc autem lux in Domino. Tenebrosus est et filius noctis atque tenebrarum, qui operatur malum, qui vero operatur veritatem et in lucem venit lux est et filius lucis et diei. Ut filii lucis ambulate.
Abbreviated transcription (Latin):
& idola in eiscelata uenenatur:
Vt uonrtium ds̃ uenter est :
Itacupidorũ quoq: iustissime
petunia ds̃ dicipotest maximȩ
cuminalio loco apostolus cupidi¬
tatemido latriam uocet: Adhe
uidendum . quid sentire uoli¬
erit dicens. In regnox p̃ietdĩ
utrumnam aliud regnum xp̃
sit et aliud dĩ. Anidem regnust
patris & filii Et si quidem dixis¬
set in regnofilii & patris. per
filiumueniremus ad patrem
Et licet esset diuersitas ꝑsonarꝰ
tamenes set regnantium una
maiestas. Nunc uero cumdrȩ¬
erit in regnox p̃iet dĩ. Ipsũ dm̃¬
& xp̃mintellegamus Quia&
cumtradiderit regnum dõ&
patrinonerit pateromnia in
omnibus sed ds̃ omnia in omnib:
Vbi autem ds̃ est. tampater
quamfilius intellegi potest
Porro quodde patre et filiodi¬
aquae decipiuntatq¬
subplantant. Inania
sunt et uacua. Quae uero aedi¬
ficant audientes. plena comu¬
lata confersaq: PropT̃hȩc
ENIM UENIT IR A DTINFI¬
LIOS DIFFIDENTIAE

Expanded text:
 idola in eis caelata veneratur.  idola in eis caelata veneratur. Ut voracium deus venter est, ita cupidorum quoque justissime pecunia deus dici potest: maxime cum in alio loco apostolus cupiditatem idololatriam vocet. Ad haec videndum quid sentire voluerit, dicens: In regno Christi et Dei : utrumnam aliud regnum Christi sit, et aliud Dei: an idem regnum sit Patris et Filii. Et siquidem dixisset, in regno Filii et Patris, per Filium veniremus ad Patrem: et licet esset diversitas personarum, tamen esset regnantium una majestas: tunc vero cum dixerit, In regno Christi et Dei, ipsum D intelligamus, quia et cum tradiderit regnum Deo et Patri, non erit Pater omnia in omnibus, sed Deus omnia in omnibus. Ubi autem Deus est, tam Pater quam Filius intelligi potest. Porro quod de Patre et Filio di Verba quae decipiunt atqsupplantant, inania sunt et vacua, quae vero aedificant audientes, plena, cumulata, confertaque. Propter haec enim venit ira Dei in filios diffidentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
dinem cum trib: superioribus
debuit nominare e Ad quod
dicendũ. turpitudinem hic sig
nificare abscondita cogitatio¬
num. cuminflammantur sen¬
sus nri ad libidinemet carnis¬
titillatione animaignita suc¬
cenditur. & nihilominus dĩtimo¬
re. & mentis iudiciorefrenat᷑
Demq etiam suprrabsq: turpi¬
tudine. tria pariter appellauit
dicens Fornicatio autem etom¬
nis inmunditia. & a uaritia nec
nominentur in uobis Et de in¬
ceps. turpitudo cum stultilo¬
quio & scurrilitate numenxta
est Et quomodostultiloquiũ
& scurrilitas. sic etistaturpitu¬
do non perdit nec in perpe.¬
tuum excluditur a regno. IN
uenimus in locis plurimis prop¬
hetarumido latriam fornica¬
tionem appellatam F. ornica¬
bantur inquit postidola sua.
& spũfornicationis seducti suNt
Potestitaq: fornicatio. et suꝑ
ido latria in tellegi. Siuero aua¬
rus illeaccipitur qui pecunia
ut cumq conquirens. Nũmos
perfas et nefas habere deside
asculpturã ipsius nũmi colit:¬

Expanded text:
dinem cum tribus superioribus dinem cum tribus superioribus debuit nominare? Ad quod dicendum, turpitudinem hic significare abscondita cogitationum, cum inflammantur sensus nostri ad libidinem, et carnistitillatione anima ignita succenditur, et nihilominus Dei timore et mentis judicio refrenatur. Denique etiam supra absque turpitudine tria pariter appellavit, dicens: Fornicatio autem et omnis immunditia et avaritia, nec nominetur in vobis, et deinceps: Turpitudo cum stultiloquio et scurrilitate numerata est, et quomodo stultiloquium et scurrilitas, sic et ista turpitudo non perdit, nec in perpetuum excludit a regno. Inenimus in locis plurimis prophetarum idololatriam, fornicationem appellatam. Fornicabantur, inquit, post idola sua . Et: spiritu fornicationis seducti sunt. Potest itaque fornicatio et super idololatria intelligi. Sin vero avarus ille accipitur, qui pecuniam utcumque conquirens, nummos per fas et nefas habere desidera sculpturam ipsius nummi colit, et
Abbreviated transcription (Latin):
AUTIN MUNDUS. AUT
AUARUS QUOO .E. IDOLO¬
RUM SERUITUS NON
HABETHEREO FATEM
o standum quod sex uitus¬
supr prohibitis. forni¬
catione. inmunditia.
Auaritia turpitudine. stulti¬
loquio scurrilitate. Nunctantũ
tria posuerit fornicationem
inmunditiam. auaritiam. qui¬
bus qui fuerit obnoxius. here:¬
ditatemin regnoxp̃ietdĩ ha¬
bere non possit. Sienimita stul¬
tilo quus & scumx alieniessent
aregnodĩ. quomodo tres quos
specialiter separruimus uidet᷑
sententia. eẽ. crudelis nonig¬
noscere in becillitati frargilita¬
tis humanȩ. cum etiam per
io cum nos dicta damnarent
Qui enimin sermone non labit᷑:
perfectus estuir. Quamuis enĩ
aliquis a fornicatione in mun¬
ditia atq: lasciuia alienus sit : ta¬
mensistultiloquus & scura fue¬
rit. Non tenebit eum locũ quẽ
possessuruserat. si haecuitia
non haber& Respondeat quis
Sistultiloquium scurrilitas non
eundem habeant reatum quẽ
fornicatio inmunditia & aua¬
ritia. Num quid non et turpitu¬

Expanded text:
aut immundus, aut aut immundus, aut avarus, quod est idolorum servitus, non habet haereditatem Notandum quod sex vitiisupra prohibitis, fornicatione, immunditia, avaritia, turpitudine, stultiloquio, scurrilitate, nunc tantum tria posuerit, fornicationem, immunditiam, avaritiam, quibus qui fuerit obnoxius, haereditatem in regno Christi et Dei habere non possit. Si enim stultiloquus et scurra alieni essent a regno Dei, quomodo tres quos specialiter separamus, videretur sententia esse crudelis, non ignoscere imbecillitati fragilitatis humanae, cum etiam per jocum nos dicta damnarent. Qui enim in sermone non labitur, perfectus est vir, quamvis enim aliquis a fornicatione, immunditia atque lascivia alienus sit, tamen si stultiloquus et scurra fuerit, non tenebit eum locum, quem possessurus erat, si haec vitia non haberet. Respondeat quis, esto, stultiloquium, sceumdem habeat reatum, quem fornicatio, immunditia et avaritia: numquid non et turpitu
Abbreviated transcription (Latin):
& dereb: fisicis disputantes
dicunt seharenas litorũ guitas
oceani. caelorum spatia temie¬
q: punctumliquido conp̃hen¬
disse Interstultilo quiũ autẽ
& scurilitatem hoc inter est:
Quod stultiloquium nihilinse
de prudentimente descendit
Et consulto appetit quaedã uel
urbana uerba uel rustica uel
factaq: nos iocularitatem alio
uerbo possumus appellare:
ut risum moueat audientibus
Verum haeca sc̃is uiris penitis
propellanda. quib: magis con¬
uenit lugere. Beatienim quili¬
gent. qñmipsi consolabuntur
SEDMAGISGRATIARUM
ACTIO
uaentaliquis & dicat.
quid sibi uult postfor¬
Snicationem prohibitã
et inmunditiam cetenrq uitia.
gratiarumactio. Nos autem¬
dicimus gntiarumactio in hoc
loco nonistaest nominata iuxta
quam gratias agimusdõ. sediux¬
ta quam gnrti siue gnatiosi & sal¬
si apud homines appellamur
Decet enim xp̃ianisermonem
sale esse conditum. ut grrtiã
apudaudientes habeat
HOGAUTEM SCITOTE IN¬
TELLEGENTES. QUOD
OMNIS FORNICATOR

Expanded text:
et de rebus physicis disputantes et de rebus physicis disputantes dicunt se arenas littorum, guttas oceani, coelorum spatia, terraeque punctum liquido comprehendisse. Iet scurrilitatem 641 hoc interest, quod stultiloquium nihil in sede prudenti mente desceet consulto appetit quaedam, vel urbana verba, vel rustica, vel faceta, quae nos jocularitatem alio verbo possumus appellare, ut risum moveat audientibus. Verum haec a sanctis viris penitus propellenda, quibus magis convenit lugere: Beati enim qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Sed magis gratiarum actio. Quaerat aliquis et dicat: quid sibi vult post fornicationem prohibitam et immunditiam, caeteraque vitia, gratiarum actio? In igitur gratiarum actio in hoc loco non ista est nominata: juxta quam gratias agimus Deo, sed juxta quam grati sive gratiosi, et falsi apud homines aDecet enim Christiani sermonem sale esse conditum, ut gratiam apud audientes habeat. Hoc autem scitote intelligentes, quod omnis fornicator,