comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iam illo abierat episcopus. Drogo ep̃s
detullo moritur. cui succedit gollimꝰ.
Serengario langobardorũ imꝑatoꝵ re
dulfus cis alpine gallie rex abipsis ĩ
regnum admittitur: et hungari ac¬
tioe predicti berengarii multis captis
oppidis. italiam de populant᷑. Karolo
deniq laudunũ regresso: hugo filius
roberti post pascha suꝑ udolã uenit.
ubi apud ullam finimas heriuei archi¬
ep̃i fideles cum quibusdã francie comi¬
tib: obiuos habuit. Quo cum eisdẽ
suꝑ axonam inpagum launense profec¬
to propter predictum haganonem cui
rex abbatiam rothildis amice sue socrꝰ
autẽ hugonis dederat nomine calam:
karolus cum heriberto. et aganone clã
laudunum egressus obhaganonis a¬
morẽ huius causa timoris transmosã
ꝑfectus est. Quem insecutus hugo cũ
ceteris pugnatorum duobus milib us¬
q mosam: gillebertum lochariensem
obuiũ habuit. cum quo a patre qui eũ
prosecutus fuerat et super axonã inpa¬

Expanded text:
iam illo abierat episcopus. Drogo episcopus iam illo abierat episcopus. Drogo episcopus de Tullo moritur; cui succedit Gauzlinus. Berengario Langobardorum rege regdulfus Cisalpinae Galliae rex ab ipsis in regnum admittitur; et Hungari, actione praedicti Berengarii, multis captis oppidis, Italiam depopulantur. Karolo denique Laudunum regresso, Hugo filius Rotberti post pascha supra Vidulam venit, ubi apud villam Finimas Herivei archiepiscopi fideles cum quibusdam Franciae comitibus obvios habuit. Quo cum eidem super Axonam in pagum Laudunensem profecto, propter praedictum Haganonem, cui rex abbatiam Rothildis, amitae suae, socrus autem Hugonis, dederat, nomine Golam , Karolus cum Heriberto et Haganone clam Laudunum egressus, ob Haganonis amorem hujus causa timoris trans Mosam profectus est. Quem insecutus Hugo cum ceteris pugnatorum duobus milibus usque Mosam, Gislebertum Lothariensem obvium habuit; cum quo a patre, qui eum prosequutus fuerat et super Axonam in pa
Abbreviated transcription (Latin):
reuersus inmontẽ lauduni. Tempesta¬
tes hoc anno dliuersis in locis plurime
homines quoq flumine exanimat. ⁊¬
domus incense. Aestus maiestate mag¬
nus. etfemplurimum. Siccitas ingensᷤ
tͥb fere continua mensibus uilico. au¬
gusto atq septembri. Rotbertus comes
normandnos qui ligerim fluuiũ oc¬
cupauerant. ꝑ quinq menses obsedit
Acceptisq abeis obsidib britanniã ipĩs
qͣm uasta uerant cum namnetico pago
concesite. quiꝙ fidẽ xp̃i cepetunt sui¬
cipere. E rluinus beluacesis ep̃s obiit:
karolus iterum pacẽ cuin henitico fir¬
mat:
nno dccccxxuk arolus regnum lo¬
chariense ob persecutionẽ gisleber
triottonis rapinis. sacrilegiis. atq incẽ¬
diis etiam intempore quadragesime si¬
cut ⁊ tota hieme uastat. Ritharius qui
romam profectus fuerat propter epis¬
copiũ tungrense: reuersꝰ est. ordinatus
aiohanne papa episcopus. hilduino
abipso papa excommunicato. qui ⁊¬

Expanded text:
reversus est in montem Lauduni. Tempestareversus est in montem Lauduni. Tempestates hoc anno diversis in locis plurimae, homines quoque fulmine exanimati, et domus incensae. Aestus in aestate magnus, et foeni plurimum. Siccitas ingens tribus fere continua mensibus, Julio, Augusto atque Septembri. Rotbertus comes Nortmannos, qui Ligerim fluvium occupaverant, per quinque menses obsedit, acceptisque ab eis obsidibus, Brittanniam ipsis, quam vastaverant, cum Namnetico pago concessit; quique fidem Christi coeperunt suscipere. Erluinus, Belvacensis episcopus, obiit. Karolus iterum pacem cum Heinrico firmat. Anno DCCCCXXII Karolus regnum Lothariense ob persecutionem Gisleberti et Ottonis rapinis, sacrilegiis atque incendiis, etiam in tempore quadragesimae, sicut et tota hieme vastat. Richarius, qui Romam profectus fuerat propter episcopium Tungrense, reversus est, ordinatus a Johanne papa episcopus, Hilduino ab ipso papa excommunicato, qui et
Abbreviated transcription (Latin):
uitał tantum calor remanserat. hali¬
tu etiam tenuissime spirante. tc̃ quoq
multa se uidisse ꝑhiouit. ex quib ali¬
qua dixit plurima que uide uiderat se
dicere non audere professa est. Tune uã
cura remensem uibẽ mel in spicis inuẽ¬
cũ est. et flores quibusdã marmoribus
maturis uł collectis iam fructibus:
montis lauduni moritur cui suoce¬
dit adelelmus eiusdem loci thesaurariꝰ
remis a domino heri uero ep̃s ordinat.
Angłorum romam proficiscentium.
pluruni inter angustias alpium lapi¬
dib a saracenis sunt obtuti. Sẏdolus
apud trosleium habita. tui presedit
heriueus archiep̃s. presente. quoq ka¬
rolo rege. cuius obtentu eflebaldui ibi
castricensis absoluitur. Richardus mar¬
chio deburguncdia obiit. karolus rex
in regnum lotharii abuit receptisq ꝑiũ
quibusciam ricum fidelis sui presidiis
et facta pactione usq ad missam scĩ mar¬
timi cum heinrico pͥncipe transrenensi

Expanded text:
vita vel tantum calor remanserat, halivita vel tantum calor remanserat, halitu etiam tenuissime spirante. Tunc quoque multa se vidisse perhibuit, ex quibus aliqua dixit, plurima vero quae viderat, se dicere non audere professa est. Tunc etiam circa Remensem urbem mel in spicis inventum, et flores quibusdam in arboribus, maturis vel collectis jam fructibus. montis Lauduni moritur; cui succedit Adelelmus, ejusdem loci thesaurarius, Remis a domno Heriveo episcopus ordinatus. Anglorum Romam proficiscentium plurimi inter angustias Alpium lapidibus a Sarracenis sunt obruti Synodus apud Trosleium habita, cui praesedit Heriveus archiepiscopus, praesente quoque Karolo rege; cujus obtentu Erlebaldus ibi Castricensis absolvitur. Richardus marchio de Burgundia obiit. Karolus rex in regnum Lotharii abiit, receptisque per vim quibusdam Ricuini infidelis sui praesidiis, et facta pactione usque ad missam sancti Martini cum Heinrico principe Transrhenensi
Abbreviated transcription (Latin):
cõcesserat: dedit. Herimamiꝰ uero archi¬
ep̃s hilluinum ibi epm̃ eligente clero
ac popło fauente. nec non gisleberto.
quẽ plurimi. Lotharienses principẽ relic¬
to karolo rege delegerant: ordinauit.
karolus uero reuersis adse lothariensib
⁊ ip̃o gisleberto richario abbati. non hil¬
duino episcopo ipm episcopatum con¬
sentiebat. Remis inmonast̾ĩo scĩ petri
ad portam ba. silicarẽ cereus quẽ ibi po¬
suerant hiciues qui romam ad uisitan¬
da apostołoꝵ limina proferti fuerant:
accensus ẽ etiam ter igne telesti. Adidẽ
quoq monasteriũ quedam puella ad¬
uenerat nomine osanna de pago uozin¬
se carnẽ non comedens neq panem ab
annis iam duobus edere ualens. Cui
multe uisiones ostendebantur. Hec ĩip¬
sis dieb ebdomada plena iacuit immo¬
ta ⁊ sanguinẽ cum omĩũ admiratioẽ
sudauit: itaut frons eius tota.⁊ facies us¬
q ad collum operiretur sanguine: inqͣ

Expanded text:
concesserat, dedit. Herimannus vero archiconcesserat, dedit. Herimannus vero archiepiscopus Hilduinum ibi episcopum, eligente clero, ac populo favente, necnon Gisleberto, quem plurimi Lotharienses principem, relicto Karolo rege, delegerant ordinavit. Karolus vero reversis ad se Lothariensibus et ipso Gisleberto, Richario abbati, non Hilduino episcopo, ipsum episcopatum consentiebat. Remis in monasterio sancti Petri ad portam basilicarem cereus, quem ibi posuerant hi cives qui Romam ad visitanda apostolorum limina profecti fuerant, accensus est etiam ter igne caelesti. Ad idem quoque monasterium quaedam puella advenerat nomine Osanna, de pago Vonzinse , carnem non comedens, neque panem ab annis jam duobus edere valens, cui multae visiones ostendebantur. Haec in ipsis diebus ebdomada plena jacuit immota, et sanguinem cum omnium ammiratione sudavit, ita ut frons ejus tota et facies usque ad collum operiretur sanguine; in qua
Abbreviated transcription (Latin):
restitueret regno. Postea profectus est
archiep̃es heriueus suꝑmosam. propt̾
quoddam castellũ interra sui episco
mes pagi castricensis contra illum. quẽ
tc̃ etiam habebat excommunicatũ. pro
patus familie frequentia ingerebat ma¬
la. propterq alt montẽ ecclie remensis
quod furtim itruperat castrum. Ar¬
chi ep̃s autẽ postqm prefatum castel¬
lum. idest materias cum suis fidelib
ꝑ quattuor fere ebdomadas obsedissẽt:
deserente tandem illud erlebaldo: recep̃
Et dispositis iibi custodiis: reuersus est
remis Qui erlebaldus profectus ad re¬
gem: qui tunc morabatur impago uu¬
armacensi sedens contra heiricum pͥn¬
cipem transrenensem. ibi abhostibus
regis sibi suꝑuenientibus interfectus
est. Hoc anno sequenti quoq agitatur
inter idumum episcopũ et ricarium
abbatẽ &e episcopatu tungrensi contẽ¬
tio. Siquidẽ rex illud episcopiũ richario
quia hildumus a se desciuit cui pͥus ip̃m

Expanded text:
restitueret regno. Postea profectus est restitueret regno. Postea profectus est archiepiscopus Heriveus super Mosam, propter quoddam castellum in terra sui episcopmes pagi Castricensis, contra illum; quem tunc etiam habebat excommunicatum, proppatus familiae frequentia ingerebat mala, propterque Altmontem, aecclesiae Remensis, quod furtim irruperat, castrum. Archiepiscopus autem postquam praefatum castellum, id est Macerias, cum suis fidelibus per quattuor fere ebdomadas obsedisset, deserente tandem illud Erlebaldo, recepit, et dispositis inibi custodiis, reversus est Remis. Qui Erlebaldus profectus ad regem, qui tunc morabatur in pago Warmacensi sedens contra Heinricum principem Transrhenensem ibi ab hostibus regis sibi supervenientibus interfectus est. Hoc anno, sequenti quoque, agitatur inter Hilduinum episcopum et Richarium abbatem de episcopatu Tungrensi contentio. Siquidem rex illud episcopium Richario, quia Hilduinus a se descivit, cui prius ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i decccxuimꝰ cecidit remisgrã¬
Do mirabilis. ouum galline superans ma¬
gnitudinẽ Q ue uero distendebat inla¬
titudine: occupabat medium palme.
Sed et grandioꝵ ꝑ alia quedam loca iu¬
sa est cecidisse. Hoc anno nichil uinii
pago remensi: nisi parum admodum
fuit. Nordmanni omnem britanniã
uncorni galilee in hora scilicet marit¬
ma sitam de populantur. proterunt.
atq delent: abductis uenditis. ceteris¬
q cunctis eiectis britonibus. hungari
italiam partẽq frantie regnum scilie
comites regẽ fuum karolum apd
urde suessonicam quia aganonẽ cõsilia¬
tũ suũ quẽ demediocrib potẽ fecerat
dimittere nolebat. reliquert̃. Herueus
autẽ remorũ archiẽps. accipiens rege
cum om̃s eum deseruissent duxit eum
adhospicia sua iniullam quedr carca¬
risia. Incrastinũ uero: uenerunt incrus¬
nia cum remensis episcopu uillam.
ibiq manserunt donec remisuenirent.
Sice decluxit eum ꝑseptẽ fere menses.
usquequo illi suos pͥncipes eumq suo

Expanded text:
i DCCCCXIX cecidit Remis grando mirabilis, ovum gallinae superans magnitudine; quae vero distendebatur in latitudine, occupabat medium palmae. Sed et grandior per alia quaedam loca visa est cecidisse. Hoc anno nihil vini in pago Remense nisi parum admodum fuit. Nortmanni omnem Britanniam in Cornu-Galliae, in ora scilicet maritima, sitam depopulantur, proterunt atque delent, abductis, venditis, ceterisque cunctis ejectis Brittonibus. Hungari Italiam partemque Franciae, regnum scilicetcomites regem suum Karolum apud urbem Suessonicam, quia Haganonem consiliarium suum, quem de mediocribus potentem fecerat, dimittere nolebat, reliquerunt. Heriveus autem, Remorum archiepiscopus, accipiens regem cum omnes eum deseruissent, duxit eum ad hospitia sua in villam quae dicitur Carcarisia, in crastinum vero venerunt in Crusniacum, Remensis episcopii villam, ibique manserunt, donec Remis venirent. Sicque deduxit eum per septem fere menses, usque quo illi suos principes, eumque suo
Abbreviated transcription (Latin):
precellentissintissimus impera¬
tor karolus. et scẽ recordationis. insignis¬
q tnemorietemporalẽ finiens cursum:
fideliter ut creduus ad gaudia migrauit
eterna. Hic siquidẽ fuit serenissimi cesa
nis atq dulcedinis nobilis  usima
propinqua eius bertrada abbatissa cũ oĩ
congregatione sibi commissa. suppli¬
cationib deuotissimis assidue me¬
mor hanc memoriam litteris compendio
ẽ prehensam fecit describi. que mieiusad
unuiersario annuatim recitaretur eius¬
ꝙ memoria semꝑ haberetur:¬

Expanded text:
praecellentissimus imperator Karolus, sanctae recordationis insignisque memoriae, temporalem finiens cursum, feliciter, ut credimus, ad gaudia migravit aeterna. Hic siquidem fuit serenissimi augusnis atque dulcedinis nobilissima propinqua ejus, Bertrada abbatissa, cum omni congregatione sibi commissa supplicationibus devotissimis assidue memor, hanc memoriam litteris conpendio conprehensam fecit describi, quae in ejus anniversario annuatim recitaretur, ejusque memoria semper haberetur
Abbreviated transcription (Latin):
tar in domũ meam unde exiui: hoc
ẽ reqͥram ħeticum. qu̾e in baptismo
dimisi. Ualde aut̃e timẽdus est iste
uersicłs: ne forte culpa qua nob̾ dimi¬
ssam credebamus. penis nos per incu-¬
riam uacantes abonis oꝑib opprimat.
Et ueniens inuenit scopis mundat᷑a
et ornatã. uel sccłm alium euangłi¬
stam: scopis mundatam. uacantem
⁊ ornat̾ã. Ueniens eñi malignus sp̃s¬

Expanded text:
tar ad domum meam, unde exivi. Hoc tar ad domum meam, unde exivi. Hoc est, Requiram haereticum, quem in baptismo dimisi. Valde autem timendus est hic versiculus, ne forte culpa quam nobis dimissam credebamus pejus nos per incuriam vacantes a bonis operibus opprimat. Et veniens invenit scopis mundatam et ornatam, vel, secundum alium evangelistam, scopis mundatam, vacantem et ornatam. Veniens enim malignus sp
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑum adiunxerit. quia uidelicet ip¬
se polluta mundare uelit: sathanas
uero ea que muncdata fuerint. gra¬
uiorib sordib q̃rat attaminare.
bamen potest ⁊ iam dequolibet he¬
retico uel scis maticto. siue falso cathol.¬
co: non inconuenient̃ accipi. In¬
munclus namq sp̃s exit ab homi¬
ne. quando inbaptismo ꝑ confessio¬
ne fidei catholice. ⁊ abrenuntiationẽ
mundanoꝵ actuũ: abhetico uel scis¬
matico cliabolus egreditur. Ambulat
ꝑloca arila ⁊ inaquosa: idẽ circuit
corda scõꝵ. q̃ abhumore fluxe cogita¬
tionis purgata sint: q̃rens requiem
idẽ inuestigans si qͦs in eis nequi¬
cie sue gressus figere possit. Sed ñ
inuenit: quia incastis ⁊ mundis
mentib locũ habere ñ potest s solũ
in prauoꝵ cordib gratam habet qͥe¬
tem. Hinc ⁊ adiobͭ diabolo: dñs sub
spetie lemathan dicit. Subumbra
dormit ĩ secreto calami. in locis hum̃¬
tib: quia nimirũ intenebrosis simu¬
tib delectatur. Tunc dicit. Reuer¬

Expanded text:
operum adjunxerit, quia, videlicet, ipse polluta mundare velit, Satanas vero ea quae mundata fuerint gravioribus sordibus quaerat attaminare. Tamen etiam potest de quolibet haeretico vel schismatico, sive falso catholico non inconvenienter accipi. Immundus namque spiritus exiit ab homine, quando in baptismo per confessionem fidei catholicae, et abrenuntiationem mundanorum actuum ab haeretico vel schismatico diabolus egreditur. Ambulat per loca arida et inaquosa, id est, circa corda sanctorum, quae ab humore fluxae cogitationis purgata sunt. Quaerens requiem, id est, investigans si quos in eis nequitiae suae gressus figere possit. Sed non inveniens, quia in castis et mundis mentibus locum habere non potest, sed solum in pravorum cordibus gratam habet quietem; hinc et ad Job de diabolo Dominus sub specie Leviathan dicit: Sub umbra dormit in secreto calami, in locis humentibus , quia nimirum in tenebrosis et simutibus delectatur. Tunc dicit: Rever
Abbreviated transcription (Latin):
quo pacto enam mat̾ fieri possit in-¬
uestigandũ. Sed sciendum quia si¬
cut quis frat̾ dñi efficitur ineum cre¬
dendo: ita etiam mat̾ p̃dicando. Qua-¬
si mat̾ xp̃i quis efficitur: cũ ꝑ eius
p̃dication̾e. amor dñi inmente pro¬
ximi generatur. ftlagna dignatõ.
in estimabilis bonitas. in e xͣrabi¬
lis misericordia. hominem qui
seruus uocari dignꝰ non erat: fra¬
trem dñi appellari. Quam quia
exequo ꝑpendere non ualemus:
saltim digne uenerari satagamus.
omiq industͥa laboremus: ne ali¬
qua uitioꝵ feditate degeneres. et
tanto nomine iudicemur indig-¬
ni. Defendamꝰ nob̾ morib id qd̾ no¬
mine uocam᷑: ne non intelligen-¬
tes honorem diuine filiationis.
cõparemur iumentis insipientib:
⁊ similes simus illis. et ut ea q̃ lo¬
quimur obtinere mereamur. illi-¬
uis semꝑ aduitoriũ nob̾ ad ẽẽ posca¬
mus: qui cum ẽẽt unicus filius d̾i.
ꝓpt̾ nos lignatus est ẽẽ filius ho¬

Expanded text:
quomodo etiam mater fieri possit, inquomodo etiam mater fieri possit, investigandum est. Sed sciendum quia sicut quis frater Domini efficitur in eum credendo, ita etiam mater praedicando. Quais efficitur, cum per ejus praedicationem amor Domini in proximi mente generatur. Magna dignatio, inaestimabilis bonitas, inenarrabilis misericordia, hominem, qui servus vocari dignus non fueras, fratrem Domini appellari. Quam quia ex aequo perpendere non valemus, saltem digne venerari satagamus, omnique industria laboremus, ne aliqua vitiorum foeditate degeneres, et tanto nomine judicemur indigni: defendamus nobis moribus id quod nomine vocamur, ne non intelligentes honorem divinae filiationis, comparemur jumentis insipientibus, et similes illis simus . Et ut ea quae loquimur obtinere mereamur, illius semper adjutorium nobis adesse poscamus, qui cum esset unicus Filius Dei, propter nos dignatus est esse Filius ho
Abbreviated transcription (Latin):
exire: qu̾a ipsi ad discenda spirita¬
lia uolunt intrare. Et extendens ma¬
nũ in discipulos suos: dixit. Ecce ma¬
t̾ mea: ⁊ fratres mei. Matrem ⁊ fr̃s
tatis. qui eũ a deo patre missum cre¬
ratissimo animo intendebant. Nec
negauit matre de qua carnem assũp¬
serat: sicut insaniunt martioniste
⁊ manichei. qui eũ ditũt non habu¬
isse uerũ corpus sed fantasticũ. sed
spiritalẽ ꝓpinquitate carnis p̃tulit
consanguinitati. ut et nos doceretĩ
causa dei nuillum deaffectione carnis
recognoscere. Unde adhuc sequitur.
Oi conq fecerit uoluntatem patͥs mei
uocat. ꝓpt̃ utrũq sexũ qui ad fidem
coligitur: non est mirum. Ualdeaũt
mirum ⁊ quesitu dignũ est. q̃uomͦ
etiam mater dñi dici possit. Nam
⁊ discipulos fr̃s dignatus est appella¬
re: post resurrectione. ite inqͥens: nũ
tiate frĩb meis. Qͥ gͦ frat̃ est in eum
credendo ⁊ patriᷤ uoluntat̾e ĩplendo:

Expanded text:
exire, quam ipsi ad discenda spiritaexire, quam ipsi ad discenda spiritalia volunt intrare. Et extendens manus in discipulos suos dixit: Ecce mater mea et fratres mei. Matrem et frattatis, qui a Deo Patre illum missum creratissimoque animo intendebant. Nec negavit matrem, de qua carnem assumpserat, sicut insaniunt Marcionistae et Manichaei, qui eum dicunt non habuisse verum corpus, sed phantasticum; sed spiritalem propinquitatem carnis praetulit consanguinitati, ut et nos doceret in causa Dei nullum de affectione carnis recognoscere, unde adhuc sequitur: Quicunque fecerit voluntatem Patris mei vocat, propter utrumque sexum qui ad fidem colligitur, non est mirum. Valde autem mirum, et quaesitu dignum est, quomodo etiam mater Domini dici possit. Nam et discipulos fratres dignatus est appellare post resurrectionem, ita inquiens: Ite, nuntiate fratribus meis . Qui ergo frater est in eo credendo, et Patris voluntatem implendo,
Abbreviated transcription (Latin):
tib. hinc alibi dicit. Qi amat pa¬
trem aut matr̃e suꝑ me: non est
me clignus. Nec contempnit frats.
sed cognat̾oni carnis: opus p̃feren¬
dum docet esse p̾dicationis. Nemo
autem turbetur cum aulit fratres.
quia fratres dñi in euangłio uocan¬
tur consobrini eius: filii scilicet ma
in alio euangłio: fratres dñi legimꝰ
appellatos. Mistice uͦ mat dñi sina¬
goga intelligitur. deciꝰ carne ecli¬
tus est. fraires aũt: populus ẽiude¬
oꝵ. Saluatore gͥ inrtus posito mat̾
eiuis ⁊ fratres stant foris: quia cũ
uidei in xp̃m cred̾e nollent. dũi ad
eũ qui ad illoꝵ salitẽ missus fuerait
intrare ꝑfidem negle̾gerent: turba
gentium preoccupans ingressa est:
⁊ nunc cdomini sermonib fruitur
⁊ doctrina. illis foris stantib: ⁊ cirra
t̾renam legis intelligentiam ⁊ lit¬
tere custodiam diuersantib. ⁊ qui¬
q quantum in ipsis. ẽ magis xp̃m
addocenda carnalia foras cogunt

Expanded text:
tibus. Hinc alibi dicit: Qui amat patibus. Hinc alibi dicit: Qui amat patrem et matrem super me, non est me dignus . Nec contemnit fratres, sed cognationi carnis opus praeferendum docet esse praedicationis. Nemo autem turbetur cum audit fratres, quia fratres Domini in Evangelio vocantur consobrini ejus, filii, scilicet, Min alio Evangelio fratres Domini legimus appellatos . Mystice vero mater Domini synagoga intelligitur de carne, cujus editus est; fratres autem est populus Judaeorum. Salvatore igitur intus posito, mater ejus et fratres ejus stant foris, quia dum Judaei in Christum credere nollent, dum ad eum qui ad illorum salutem missus fuerat, intrare per fidem negligerent, turba gentium praeoccupans ingressa est, et nunc Domini sermonibus fruitur, et doctrina illis foris stantibus, et circa terrenam legis intelligentiam, et litterae custodiam diversantibus, quique, quantum in ipsis est, magis Christum ad docenda carnalia foris cogunt
Abbreviated transcription (Latin):
suis cotidie blasphemantes: qũa eeñt
olim in egẏpto ẏdola colẽtes. Gra¬
nius quippe ẽ non susciꝑe eum qͥ
uenerit: qũa non crede uenturum.
Ad huc eo loquente ad turlus: ecce
mat̾ eius ⁊ fratres stabant foras.
q̃rentes loqui ei. Occupato dño in
offitio p̃dicationis: stabant foris
mat̾ ⁊ fratres eiꝰ q̃rentes loqui ei.
Cn quidã nuntiauit. Mat inqui¬
ens tua ⁊ fratres stant foris: uolen¬
tes loqru tibi. Non simplici¬
ter iste hoc dño nuntiasse pu-¬
utrũ oꝑi diuino affectum carna¬
lium preferret ꝓꝑinquoꝵ Unde
dñs prudentissime se matre nos¬
se dissimulat: ut ostendat potius¬
se cognoscere.⁊ amare eos qui ꝑ
cognatõnem spiritus propinqui
sunt: qũa qui ꝑ cognatõnem car¬
nis. Unde sequitur. At ipse respon¬
dens: dicenti sibi ait. Que est ma¬
t̃ mea. ⁊ qui sunt fratres mei. Non
pietatis qui ꝑ legem precepit dicẽs.
honora patrem tuũ ⁊ matrẽ: sed d̾ĩ
patris mist̾ĩa. mat̾nis p̃ponit affec¬

Expanded text:
nt olim in Aegypto idola colentes. Gravius quippe est non suscipere eum qui venerit, quam non credere venturum. Adhuc eo loquente ad turbas, ecce mater ejus et fratres stabant foris, quaerentes loqui ei. Occupato in officio praedicationis Domino, stabant foris mater et fratres ejus, quaerentes ei loqui, cui quidam nuntiavit. Mater, inquiens, tua, et fratres stant foris volentes loqui tibi. Non simpliciter iste Domino hoc nuntiasse puutrum operi divino affectum carnalium praeferret propinquorum. Unde prudentissime se matrem nosse dissimulat, ut ostendat se potius cognoscere et amare eos qui per cognationem spiritus propinqui sunt, quam qui per cognationem carnis; unde sequitur: At ille respondens, dicenti sibi ait: Quae est mater mea, et qui sunt fratres mei? Non cium, qui per legem praecepit, dicens: Honora patrem tuum, et matrem , sed Dei Patris ministeria maternis praeponit affec
Abbreviated transcription (Latin):
uideoꝵ fieri non desinit. Inmundꝰ
namq sp̃s exiit aiideis: quando
in monte sinay legem accipientes
dixerunt. Omĩa que p̃cepit dñs
ds̃ nr faciemus: et obedientes eri-¬
mus. Ambulauit ꝑ loca arida que¬
rens requiem: quia expulsus
a uideis ambulanit ꝑ solitudi
dicens. Sicut adipe ⁊ pinguedine:
repleatur anima mea. Que cum
postea dño credidissent. ille non
inuento in eis loco: dixit. Reuer¬
tar in domũ meam unde exiui.
cantem hoc ẽ celesti auxilio deser¬
qui dicit. relinq̃tur nob̾ domus
ura deserta. Ornatã suꝑstitiosif
traditionib: ⁊ ypocrisi phariseo¬
rum. Reuertitur gͦ ad eos diãbo¬
lus quia tales erant. ⁊ addita sep¬
tenaria om̃ium demonũ plenitu¬
dine habitat pristinam domũ: et
sunt nouissima hominis illius pe¬
iora priorib. Multo enĩ det̾iores

Expanded text:
Judaeorum fieri non desinit. Immundus Judaeorum fieri non desinit. Immundus namque spiritus exiit a Judaeis, quando in monte Sinai, legem accipientes, dixerunt: Omnia quae praecepit Dominus Deus noster, faciemus, et obedientes erimus . Ambulavit per loca arida quaerens requiem, quia expulsus a Judaeis ambulavit per solitudindicens: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . Quae cum postea Dominum credidissent, illo non invento in eis loco dixit: Revertar in domum meam unde exivi. cantem, hoc est, coelesti auxilio deserqui dicit: Relinquetur vobis domus vestra deserta ; ornatam superstitiosis traditionibus, et hypocrisi Pharisaeorum. Revertitur ad eos diabolus, quia tales erant, et addita septenaria omnium daemonum plenitudine, inhabitat pristinam domum. Et fiunt novissima hominis illius pejora priori
Abbreviated transcription (Latin):
tam. uacantem a bonis oꝑib: ornat̾a
simulachris uͥtutib. Tunc uadit
⁊ assumit sept̾e alios sp̃s neqͥores se.
et ingressi habitant ibi. Solet
septenarius numerus insacro elo-¬
quio pro uniuersitate accipi: quia
om̃e scłi tẽpus. ꝑ septem dies nolui¬
tur. Per septẽ gͦ alios neqͥores sp̃s :
uniuesitas omniũ uitioꝵ designa¬
tur. Septe gͦ neqͥores sp̃s ingredi-¬
untur: quia que cumq post pre¬
ceptam in baptismo remissionem
peccatoꝵ. uel h̾enca prauitas uelse¬
culi cupiditas arripuerit: om̃ium
cum septem capitalib uitus ple¬
nus sit: ipsas tam̃ uirtutes se ha¬
bere simulat. Et sunt nouissima
hominis illiuis: peiora priorib. Quia
melius erat uiam ueritatis non ag
noscere: qũa post agnitõnem retror¬
sum couesti. Sic erit ⁊ generatõni
huic pessime. Qlbus uerbis aꝑte
ostendit᷑: hec similitudo specialit̾
ad udeos ꝑtinere. Qd̃ inquit speci¬
alit̾ in uno quolibet ger̾isolere nar¬
raui: gen̾altter in hac gen̾atione

Expanded text:
 ornatam simulatis virtutibus. Tunc vadit et assumit septem alios spiritus nequiores se, et ingressi inhabitant ibi. Solet septenarius numerus in sacro eloquio pro universitate accipi, quia omne saeculi tempus per septem dies volvitur. Per septem igitur alios nequiores spiritus, universitas omnium vitiorum designatur. Septem ergo nequiores spiritus ingrediuntur, quia quemcunque post perceptam in baptismo remissionem peccatorum, haeretica pravitas vel saeculi cupiditas arripuerit, omnium cum septem capitalibus vitiis plenus sit, ipsas tamen virtutes habere simulat. Et fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. Quia melius erm retrorsum converti . Sic erit et generationi huic pessimae. Quibus verbis aperte ostenditur, haec similitudo specialiter ad Judaeos pertinere. Quod, inquit, specialiter in unoquolibet geri solere narravi, generaliter in generatione
Abbreviated transcription (Latin):
noctibꝰ iacuit in sepulchro: quia lu¬
cem simple mortis sue. tenebris du¬
ple nr̃e moris adiunxit. Ueniens
eñi ad nos. qui mortui carni ⁊ sp̃u
eramus: unam suam id est carnis
mortem detulit. ⁊ duas nras absol¬
uit. Simplam suam duple nr̃e
contulit. a d cluplam nr̃am subegit.

Expanded text:
noctibus jacuit in sepulcro, quia lunoctibus jacuit in sepulcro, quia lucem simplae mortis suae, tenebris duplae mortis nostrae adjunxit. Veniens enim ad nos, qui in morte carnis pressi eramus, unam suam, id est carnis mortem detulit, et duas nostras absolvit: simplam suam duplae nostrae contulit, et duplam nostram subegit.
Abbreviated transcription (Latin):
emiserit. sabbato in sepulchro quie¬
uerit. ⁊ prima salbati ualde dilucłõ
amortuis surrex̾it. S hoc sine dochi¬
cos accipiendum est. apaite uideli-¬
cet totum. Nam si partem parasce-¬
ues cũ p̃terita nocte qua comprehe-¬
sus ẽ accipias. Itemq sabbatũ cum
sua nichilominus nocte ⁊ rursus
noctem dñicam cunieodem die qͦ
in lucescente surrexerit: inuenies
profecto integrum triduũ ⁊ tres
noctes. Sciendum ⁊ iam qd dupla
quia peccatũ qd̾ est mors anime ñ
admisit. sic ⁊ eius resurrectio sim-¬
pla exticit. Dñs aũt tringinta sex
horis iacuit in sepulchro: unouide-¬
licet cdie. duab noctib. Duodecim
uͦ hore diei adiuinginti quatuor ho¬
ras duarũ noctium. simplum ad-
duplum sunt. Et duodecim quidẽ
hore diurne: simple morti nr̃i re¬
temptoris conueniunt. Uiginti qͣ¬
tuor autem hore nocturne: ad du¬
plam nrãm consentiunt mortem
Magno gͦ sacram̃to unadie ⁊ diabꝰ

Expanded text:
emiserit, sabbato in sepulcro quieemiserit, sabbato in sepulcro quieverit, et prima sabbati valde diluculo a mortuis surrexerit? Sed hoc synecdochicos accipiendum est, a parte videlicet totum. Nam si partem Parasceves cum praeterita nocte qua comprehensus est, accipias, itemque sabbatum cum sua nihilominus nocte, et rursus noctem Dominicam cum eodem die, quo illucescente surrexit, invenies profecto integrum triduum et tres noctes. Sciendum etiam, quod dupla quia peccatum, quod est mors animae, non admisit; sicut ejus resurrectio simpla fuit. Dominus autem triginta sex horis jacuit in sepulcro, uno videlicet die et duabus noctibus. Duodecim vero horae diei, ad viginti quatuor horas duarum duplum sunt; et duodecim quidem horae diurnae simplae morti nostri Redemptoris conveniunt: viginti quatuor autem horae nocturnae, ad duplam nostram consenMagno igitur sacramento una die et duabus
Abbreviated transcription (Latin):
ut illis ad fidem conuersis sibi aptaret
ecclesiam. quam p̃tioso sanguine mũ¬
daret: ⁊ deturpi spetiosam efficeret.
Piscis autem qui ion̾a uorauit ĩpela¬
go: signat mortem qua dñs ꝑtulit
in mundo. Ionas ĩuentre ceti fuit tͥ¬
bus diebus ⁊ tribꝰ noctib: sic ⁊ xp̃cĩ¬
sepulchro latuit tͥbus cliebꝰ totidemq
noctib. Et sic̃ ionas ĩuentre ceci non
ꝑmansit sed eiectus mnaridam. Ita sal¬
uatoris nr̃i anima non ẽ. relicta in in¬
ferno: Nec caro eius uidit corruptio-¬
nem: s ꝑ gl̾am resurrectionis. ꝑduc¬
tus ẽ ad ariãam in mołta litatis.
xios: ⁊ nisi peniterent subuersioni
nec eos debere desꝑare si uellent pe¬
nitentiam agere. Oritur porro hoc
loco non contẽpnenda questio. qua¬
re dicatur dñs tribus diebus ⁊ tri¬
bus noctib fuisse incorde t̾re: cum
sic̃ euangłium loquitur parasceue
hora sexta sit crucifixus. ⁊ circa ho¬
ram nonam inclinato capite sp̃m̃¬

Expanded text:
ut, illis ad fidem conversis, sibi aptaret ut, illis ad fidem conversis, sibi aptaret Ecclesiam, quam pretioso sanguine mundaret, et de turpi speciosam faceret. Piscis namque, qui Jonam voravit in pelago significat mortem quam Dominus pertulit in mundo. Jonas in ventre ceti fuit tribus diebus et tribus noctibus, sic et Chrisepulcro jacuit tribus diebus, et totidem noctibus. Et sicut Jonas in ventre ceti non permansit, sed ejectus est in aridam, ita et Salvatoris nostri anima non est relicta in inferno, nec caro ejus vidit corruptionem , sed per gloriam resurrectionis perductus est ad aridam immortalitatis. xios, et nisi poeniterent subversioni nec eos debere desperare, si vellent poenitentiam agere. Oritur hoc loco non contemnenda quaestio, quare dicatur Dominus tribus diebus et tribus noctibus fuisse in corde terrae, cum, sicut Evangelium loquitur, Parasceve hora sexta sit crucifixus, et circiter horam nonam, inclinato capite
Abbreviated transcription (Latin):
libatus: et accepit ⁊ dedit. Non enim
mnerebantur acciꝑe signũ diuinita¬
tis sed humanitatis: passionis non
glorificatõnis. Discipulis uͦ suis dñs
signũ dedit decelo. quia eis et̃ne di-¬
uinitatis głam ⁊ prius in monte
tͣnffiguratus: ⁊ post in celum ascen-¬
dendo subleuatꝰ ostendit. Sic̃ enĩ fuit
ionas inuentre ceti trib dieb ⁊ tribꝰ
noctibꝰ: sic erit filius hominis incor¬
de t̾re. tͥbus dieb ⁊ tͥbus noctib. Na¬
nifestissimũ. ẽ ex hoc loco: ionam pro¬
phetam typũ dñi saluatoris gestas¬
se. Ionas namq int̾pretat᷑ columba:
sue dolens. Que nomina utiq com-¬
petũt redẽptori. suꝑqu̾e baptiratũ
sp̃s sc̃s inspetie columbe descendit :
et de quo ysaias dicit. Uere langores
nr̃os ipse tulit: ⁊ dolores nr̃os ipse
portauit. Ionas missus ẽ. ad p̾dican-¬
dum niniuen q̃ int̾pretatur spetiosa.
⁊ saluator ad salut̾e gentiũ missusẽ:

Expanded text:
beratus, et accepit et dedit. Non enim beratus, et accepit et dedit. Non enim merebantur accipere signum divinitatis, sed humanitatis: passionis, non glorificationis. Discipulis vero suis Dominus signum dedit de coelo, quia ejus aeternae divinitatis gloriam, et prius in monte transfiguratus, et post in coelum ascendendo sublevatus ostendit. Sicut enim fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. Manifestissimum est ex hoc loco Jonam prophetam typum Domini Salvatoris gestasse. Jonas namque interpretatur columba, sive dolens: quae nomina utique competunt Redemptori, super quem baptizatum Spiritus sanctus in specie columbae descendit . Et de quo Isaias dicit: Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit . Jonas missus est ad praedicandum Ninivae, quae interpretatur speciosa; et Salvator ad salutem gentium missus est,
Abbreviated transcription (Latin):
passionib accidisse. fõtassis etiam
ddicturi erant: similit magos in egy¬
pto multa signa fecisse de celo. Si iit
qui dicunt illos petisse a dño ut m̃a¬
na plueret decelo. quia secũdũ ali¬
um euangelistam dixerunt. Qd sig¬
nũ ostencus: patres nr̃i: manna
manducauerunt in deserto. Sed si¬
ue hoc siue illud petierint: intenti¬
one struende calumpnie absq dubi¬
o fecerunt. Uerum uideamus: qͥd eis
ns responderit. Qͥ respondens ait illis.
Generatio mala et adult̾a: lignũque¬
rit. ł gregie satis adult̾am uocat ge¬
nerationẽ iudeoꝵ: quia legitimum
uirum dimiserat. et iuxta ⁊ echielis
uaticiniũ multisse amatorib copu¬
lauerat. Et signũ inquit non dabit᷑
er: nisi signum ione ꝓphete. Qͥa em̃
illi signũ de celo tẽptando petierant:
respondet ei clñs ñ se signũ de celo eis
slaturũ. qd indigni erant accipere: s
tale quale ionas naufragus ⁊ ceto
sorbente uoratꝰ tam̃ miseratõne dei¬

Expanded text:
passionibus accidisse. Fortassis etiam passionibus accidisse. Fortassis etiam dicturi erant, similiter magos multa in Aegypto signa fecisse de coelo . Sunt qui dicunt illos petiisse a Domino, ut manna plueret de coelo , quia secundum alium evangelistam dixerunt: Quod signum ostendis nobis? Patres nostri manna manducaverunt in deserto . Sed sive hoc sive illud petierint, intentione struendae calumniae absque dubio fecerunt. Verum videamus quid eis Dominus responderit. Qui respondens, ait illis: Generatio mala et adultera signum quaerit. Egregie satis adulteram vocat generationem Judaeorum, quia legitimum virum dimiserat, et, juxta Ezechielis vaticinium, multis se amatoribus copulaverat . Et signum, inquit, non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Quia enim illi signum de coelo tentando petierant, respondit eis Dominus, non se signum de coelo eis daturum, quod indigni erant accipere, sed tale quale Jonas naufragus, et ceto sorbente voratus, tamen Dei miseratione li
Abbreviated transcription (Latin):
demoniacũ qui erat cecus et
mutus. triplici miracło sanauerit.
Sed scribe ⁊ pharisei qui ad hoc sem
ꝑ dño adherebant ut illuis ãmiran¬
da oꝑa uel negarent. uel smnistra in¬
t̃pretatione deprauarent: ceꝑunt
blasphemantes dicere. qd̃ inbehel¬
rebub principe demonioꝵ eiceret
demones. Contra qͦs cũ longa dñs
disputatione disseruisset. sicut ñc
euangelista diẽ: responderũt qui¬
dam describis dicentes. Magister
uolumꝰ ate signũ uidere. Sic in
sana ratione signa postulant qua
uero signa uel unde postulauerñt:
alius euangelista aꝑtius ostendit
dicens. Uolumus signũ de celo. Uo¬
lebant gͥ ut uel in mor̃e helie igñe
descendere p̃ciꝑet de celo. uel etiam in
similitudiñe samuhelis estiuo tem¬
pore faceret mugire tonitrua: choru¬
scare fulgura imbres ruere tamqũa
illa q̃ dñis fecerat non de celo fuissent
s oꝑa potius behel ⁊ebub. S qͥ illa
calumpniabantur q̃ p̃manib ha¬
magis illa calumpniarent᷑. et dicerẽt

Expanded text:
emoniacum, qui erat caecus et mutus triplici miraculo sanaverat. Sed Scribae et Pharisaei, qui ad hoc semper Domino adhaerebant, ut illius admiranda opera vel negarent, vel sinistra interpretatione depravarent, coeperunt blasphemantes dicere quod in Beelzebub principe daemoniorum ejiceret daemones. Contra quos cum longa Dominus disputatione disseruisset, sicut nunc evangelista dicit, responderunt quidam de Scribis dicentes: Magister, volumus a te signum videre . Sic in sanatione signa postulabant, quasvero signa, vel unde postulaverint, alius evangelista apertius ostendit dicens: Volumus signum videre de coelo . Volebat igitur ut vel in morem Eliae ignem descendere praeciperet de coelo, vel etiam in similitudinem Samuelis aestivo tempore faceret mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere ; tanquam illa quae Dominus fecerat, non de coelo fuissent, sed opera potius Beelzebub. Sed qui illa calumniabantur quae prae manibus hamagis illa calumniarentur, et dicerent
Abbreviated transcription (Latin):
cia dei patris: non mͦ eum non audi¬
ebant. uerũ blasphemabant. Regina
austri inquit: surget in iuditio cum
gen̾atione ista. Patet ex hoc loco una
bonoꝵ maloꝵq resurrectio: cumi re¬
gina electa dicitur resurrectura cũ
reprobis. Et ecce plusqmͣ salomon hic
hoc ẽ in presentiarum int̾ uos conu̾¬
satur qui salomone incõparabilit̾
p̾stantior est. Mistice inniniuitis pe¬
nitentib ⁊ electa regina austri: fides
ecclesie predicatur ⁊ israeli p̃fertur.
Sta eñi eccłia: ex duab partib con¬
gregatur. alt̾a eoꝵ qui non pectaue¬
runt: alt̾a eoꝵ qui peccare desierunt.
Cum in mundus spiritus exierit
ab omine: ⁊ ce̾t̾a. Potest quidem sim

Expanded text:
tia Patris, non modo eum non auditia Patris, non modo eum non audiebant, sed blasphemabant. Regina Austri, inquit, surget in judicio cum generatione ista. Patet ex hoc loco una bonorum et malorum resurrectio, cum regina electa dicitur resurrectura cum reprobis. Et ecce plus quam Salomon hic. Hoc est, impraesentiarum inter vos conversatur, qui Salomone incomparabiliter praestantior est. Mystice in Ninivitis poenitentibus, et electa regina Austri fides Ecclesiae praedicatur, et Israeli praefertur. Sancta enim Ecclesia ex duabus partibus congregatur, altera eorum qui non peccaverunt, altera eorum qui peccare desierunt. Cum autem immundus spiritus exierit ab hom
Abbreviated transcription (Latin):
iona hic. Ionas paucis diebus p̃dica¬
uit: xp̃c trib semis annis. Ionas
missus ẽ ad assirios qui barbari et
increduli erant: xp̃c ad uideos qui
comestici ⁊ popłs dei ẽẽ debuerant.
Ille ext̃is gentib: iste ciuibus locu¬
tus est. Ionas tantũ uoce predicauit:
nichil signoꝵ exhibuit. Xp̃c tot mi¬
s econtra behelzebub calũpniam
sustinebat. Pus gͥ ionahic. hoc est
in meclio uẽstrũ. hic eñi: loci ad u̾¬
buumm est. Regnna austri surget in
uid̾tio cum gen̾atõne ista ⁊ cet̾a.
Usq plusqm salomon hic. Scriptu¬
ra libri regum refert: quom regi¬
na saba gente sua ⁊ imꝑii dignita¬
te relicta. ꝑ tot difficultates itineris
uen̾it in uideam. uolens audire sa¬
pientiam salomonis. quodq multa
munera ei obtulerit sed plura rece¬
ꝑit. Iuste gͦ uideos in uiditio cõdẽp¬
nabit: qr ipsa a finib t̾re reqͥsiuit
eum. qu̾e sapientie singularis douo
nouerat ẽẽ famoscum. Iudei secum
habentes dnm̃ qͥ est. iurtꝰ ⁊ sapien¬

Expanded text:
 Jonas paucis diebus praedicavit, Christus tribus semiannis; Jonas missus est ad Assyrios, qui barbari et increduli erant, Christus ad Judaeos, qui domestici et populus Dei esse debuerant; ille exteris gentibus, iste civibus locutus est; Jonas tantum voce praedicavit, nihil signorum exhibuit. Christus tot mised contra Beelzebub calumniam sustinebat. Plus ergo Jona hic , hoc est, in medio vestrum, hic enim loci adverbium est. Regina Austri surget in judicio cum generatione sapientiam Salomonis. Scriptura libri Regum fert quomodo regina Saba, gente sua et imperii dignitate relicta, per tot difficultates itineris venerit in Judaeam, volens audire sapientiam Salomonis, quodque multa munera ei obtulerit, sed plura receperit . Juste ergo Judaeos in judicio condemnabit, quia ipsa a finibus terrae requisivit eum, quem sapientiae singularis dono noverat esse famosum; Judaei vero secum habentes Dominum, qui est virtus et sapien
Abbreviated transcription (Latin):
rationem. redliturus coram domno papa
pro illicita ordinatione predictoꝵ euco¬
episcoporutii interfuerat. Uoratur et
heribertus heriberti comitis filius ad satis¬
factionenr: uenire: ꝓmał que contra epõs
agebat. his ita gestis ep̃ĩs reuertuntur
insua. Liuidulfus autem capellanus o¬
thonis marnum uicarium̃ declucit ad
regẽ suum insaxoniam ubi consecraturꝰ
eiat eccł̃iam uuldensis monaftii. Post
cuius consecrationem: idem marmꝰ ex¬
acta hieme romam reuertitur. hoc anno
diffunguntur ep̃i. geruncus biturigensis
et rodulsus laudunensis. Nascitur re¬
gi ludouuico filius: quẽ presul artoloꝰ
de sacrofonte suscepit.patris ei nomen
inponens.¬
uii. laucliunenses qui fidelitati

Expanded text:
rationem redditurus coram domno papa rationem redditurus coram domno papa pro illicita ordinatione praedictorum pseudoepiscoporum, cui interfuerat. Vocatur et Heribertus, Heriberti comitis filius, ad satisfactionem venire pro malis, quae contra episcopos agebat. His ita gestis, episcopi revertuntur in sua. Liuddulfus autem capellanus Otthonis Marinum vicarium deducit ad regem suum in Saxoniam, ubi consecraturus erat aecclesiam Vuldensis monasterii. Post cujus consecrationem idem Marinus, exacta hieme, Romam revertitur. Hoc anno defunguntur episcopi Geruncus Biturigensis et Rodulfus Laudunensis. Nascitur regi Ludowico filius, quem praesul Artoldus de sacro fonte suscepit, patris ei nomen imponens.XLIX Laudunenses, qui fidelitati
Abbreviated transcription (Latin):
adtestantur ep̃i. T̃ertia tande die in¬
sistente precipue liutdulfo legato
et capellano regis ottonis qm̃ idem rex
idomnino fieri precipiebat excõmuni¬
catur hugo comes inimicus ludouuic
regis pro supra meratis mał ab ip̃o perpe¬
tratis: eo tam̃ modo: donec resipiscat
et ad satifactionem coram marino ui¬
cario. uł ep̃is quib iniuiriam fecie: de¬
ueniat: Quod si facere contẽpserit ro¬
mam p̾ro absolutione prosi ciscatur.
Excomnnuni cant᷑ et duo pseudo epis¬
copi. abhugone dampnato orclinati.
tre balclus et uio prior post expulsionẽ
ip̃ius in ambianensi urbe: alter post dã¬
nationem eiusdẽ hugonis insilua nec¬
tensi abeo constituti Ex cominunica¬
turetiam quidam cłicus laudunẽ¬
sis nomine adelomus quem actusauit
rodulfus ep̃s suus eoquod tetbaldũ
excominunicatũ inecłia introcduxerit.
Uocatur hildegarius beluacensis episco¬
pus. litteris prefati marim. et ueniat

Expanded text:
attestantur episcopi. Tertia tandem die, inattestantur episcopi. Tertia tandem die, insistente praecipue Liuddulfo legato et capellano regis Otthonis, quoniam idem rex id omnino fieri praecipiebat, excommunicatur Hugo comes, inimicus Ludowici regis, pro supra memoratis malis ab ipso perpetratis; eo tamen modo, donec resipiscat, et ad satisfactionem coram Marino vicario, vel episcopis quibus injuriam fecit, deveniat; quod si facere contempserit, Romam pro absolutione sui proficiscatur. Excommunicantur et duo pseudoepiscopi, ab Hugone damnato ordinati, Tetbaldus et Ivo, prior post expulsionem ipsius in Ambianensi urbe, alter post damnationem ejusdem Hugonis in Silvanectensi, ab ipso constituti. Excommunicatur etiam quidam clericus Laudunensis nomine Adelomus, quem accusavit Rodulfus episcopus suus, eo quod Tetbaldum excommunicatum in aecclesiam introduxerit. Vocatur Hildegarius, Belvacensis episcopus, litteris praefati Marini, ut veniat
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. decernitur expectandum si fortead¬
uenturus eẽt. in crastinũ. Q uod cum
minime contigiss et om̃s qui aderãt
tam cłici qͣm illustres laici eum ex tõ¬
muni candum ẽẽ. ad clama¬
re: definitur ab ep̃is hanc ex cõmuni¬
cationẽ ad huc differendam usq ad
diem synodi terciam. Gractatur aut̃
de ep̃is qui uocati fuerant et uenire
distulerant. uł his qui orcdinationi
hugonis participes extiterant. Et
uiuido quidam suessonicus seculpabi¬
lẽ prostratus corammarint uicario ⁊
artoldo archͥep̃o confitetur. Intercẽdẽ¬
tib autẽ pro eo apud marinũ rotbeto
et artoldo archiepĩs absolui abhacno¬
xa meretur. U uicfreclus morinensis:
immunis ab eadẽ ordinatiõe reperitur.
Ad est trans marini nouiom̃sis ep̃i le¬
gatus quidam presbiter astruens eũ¬
dẽ prelulẽita graui langere detentũ:
ut adeandẽ synodum uenire non ua¬
luerte. Id quoq nr̃ates quiaderant

Expanded text:
tus, decernitur expectandum, si forte adtus, decernitur expectandum, si forte adventurus esset in crastinum. Quod cum minime contigisset, et omnes qui aderant, tam clerici quam illustres laici, eum excommunicandum esse acclamarent, definitur ab episcopis, hanc excommunicationem adhuc differendam usque ad diem synodi tertiam. Tractatur autem de episcopis, qui vocati fuerant et venire distulerant, vel his qui ordinationi Hugonis participes extiterant. Et Wido quidem Suessonicus se culpabilem, prostratus coram Marino vicario et Artoldo archiepiscopo, confitetur. Intercedentibus autem pro eo apud Marimum Rotberto et Artoldo archiepiscopis, absolvi ab hac noxa meretur. Wicfredus Morinensis inmunis ab eadem ordinatione repperitur. Adest Transmari, Noviomensis episcopi, legatus quidam presbiter, astruens eundem praesulem ita gravi langore detentum, ut ad eandem synodum venire non valuerit; id quoque nostrates, qui aderant,
Abbreviated transcription (Latin):
uero reicit. Post hec treuiros proficisci¬
dulfo laudunensi et uuictrido mormẽ¬
si: Quo ꝑuenientes marinum sele põ¬
colantẽ repperiunt cum rotbto archi¬
episcopo. Ceteroꝵ ueto lothariensiũ
uł germanoꝵ presulum. illic inue¬
nire neminẽ. Considentib igitur illis
sciscitari cepit marinus iuicarius.
quid egisset post premissam syno¬
dim. hugo pͥnceps : perga ip̃os uł
regem ludouuicum. Atili refert̃
supra memorata: que ipĩs et eccłe¬
sips eorum intelerat mala. Sequint
ergo deuocatione iplus pͥncipis
trarinus utrum ꝑlate fuissent ez lit¬
tere uocationis. quas ei ꝑferendas dele¬
gauerat. Cui respondetur abartoldo
archiep̃õ. quod quedam carũ ꝑlate sit.
quedam uero perferri nequiuerint.
earum gerulo abipiꝰ grassatorib int̾cep¬
to. Uocatus camen fuerit. tam litteris:
quam quibusdam internunt᷑. Reqͥ¬
ritur itaq si adsit aliquis exparte ip¬
sius legat᷑. Ubi cum nullus fuiss inuẽ¬

Expanded text:
vero abjecit. Post haec Treviros proficiscivero abjecit. Post haec Treviros proficiscidulfo Laudunensi, et Wicfredo Morinensi. Quo pervenientes, Marinum sese praestolantem repperiunt cum Rotberto archiepiscopo; ceterorum vero Lothariensium vel Germanorum praesulem illic invenere neminem. Considerantibus igitur illis, sciscitari Marinus vicarius coepit, quid egisset post praemissam synodum Hugo princeps erga ipsos vel regem Ludowicum. At illi referunt supra memorata, quae ipsis et aecclesiis eorum intulerat, mala. Requirit ergo de vocatione ipsius principis Marinus, utrum perlatae fuissent ei litterae vocationis, quas ei perferendas delegaverat. Cui respondetur ab Artaldo archiepiscopo, quod quaedam earum perlatae sint, quaedam vero perferri nequiverint, earum gerulo ab ipsius grassatoribus intercepto; vocatus tamen fuerit tam litteris quam quibusdam internuntiis. Requiritur itaque, si adsit aliquis ex parte ipsius legatus. Ubi cum nullus fuisset inven
Abbreviated transcription (Latin):
sonicam adgreditur urbẽ. et obsidens
opugnat. ceditq nonnuuos. In iectis
⁊ am ignibuse domum matris eccłie
succendit. simulq claustra canonicoꝵ
⁊ partẽ ciuitatis. Nec tamen ipãm cape¬
te ualens urbẽ: reliquit et ad quandã
munitionẽ quã ragenoldus comes
ludonuici suꝑ axonam fluuiũ in loco
quidicitur rauciatus. dificabat deue¬
nit ip̃ãmnq ad huc inꝑfectam castris
uallauit. S nec ip̃am cepit. uillas
tam̃ remensis eccłie castris suis cõti¬
guas deuastauit. plures quocꝑ co¬
lonoꝵ precones ip̃ius inter emetũt:
uiolantes eccłias et intantum debac¬
cantes: ut inculmisciaco uico tam¬
poliauerunt. Multis ergo flagitus
tẽ ꝑpetratis. hugo tandẽ cũ suis egre¬
ditur grassatoribus. Itaq milites qui
hactenus cum hugone fuerant ex cõ¬
municato. ad artoldũ presulẽ reuer¬
tumt᷑. Qui non nullos eoꝵ redditisĩs
reb quas habuerant recipit: quosdã

Expanded text:
sonicam aggreditur urbem, et obsidens sonicam aggreditur urbem, et obsidens oppugnat, caeditque nonnullos; injectis etiam ignibus domum patris aecclesiae succendit, simulque claustra canonicorum et partem civitatis. Nec tamen ipsam capere valens, urbem reliquit, et ad quandam munitionem, quam Ragenoldus comes Ludowici super Axonam fluvium in loco qui dicitur Rauciacus aedificabat, devenit, ipsamque adhuc inperfectam castris vallavit. Sed nec ipsam cepit; villas tamen Remensis aecclesiae castris suis contiguas devastavit. Plures quoque colonorum praedones ipsius interemerunt, violantes aecclesias, et in tantum debachantes, ut in Culmisciaco spoliarint. Multis ergo flagitiis tunc perpetratis, Hugo tandem cum suis regreditur grassatoribus. Itaque milites qui hactenus cum Hugone fuerant excomunicato, ad Artoldum praesulem revertuntur; qui nonnullos eorum, redditis eis rebus quas habuerant, recepit, quosdam