comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. t᷑ uturũ est enĩ. ut herodes
querat puerũ ad ꝑdendũ eũ.o¬
ta qd̾ angłs cum ma Ri ẜ despõ¬
sata uirginitatẽ cominendaret
dixit ad ioseph. Noli timere acci¬
ꝑe maria m coniuigẽ tuã. Postꝙͣ
uͦ in coniugẽ recognita est. ut etiã
iusti ioseph. uen̾abił castitas cõmen¬
daret᷑. ñ uxor eiꝰ s mat̾ pueri. dicta
ẽ. ut hic. Accipe puerũ ⁊ matrẽ eiꝰ.
& iterũ. Reuertere cũ ꝓuero ⁊ ma¬
tre eius. & rursũ in luca. Et erat
ioseph & mat̾ eius. & quotienscũq
post partũ de utroq fit sermo. mat̃
xp̃i ñ uxor ioseph mincupata ẽ. Qi
consurgens. accepit puerũ:⁊ ma¬
trẽ eiꝰ nocte. ⁊ secessit inegyptum.

Expanded text:
 ut Herodes quaerat puerum ad perdendum eum. Nota quod angelus cum Mariae desponsatae virginitatem commendaret, dixit ad Joseph: Noli timere accipere Mariam conjugem tuam. Postquam vero in conjugem recognita est, ut etiam justi Joseph venerabilis castitas commendaretur, non uxor ejus, sed mater pueri dicta est, ut hic: Accipe puerum et matrem ejus. Et iterum: Revertere cum puero et matre ejus. Et rursum in Luca: Et erat Joseph, et mater ejus. Et quotiescunque post partum de utroque fit sermo mater Christi, non uxor Joseph nuncupata est. Qui consurgens, accepit puerum et matrem ejus nocte, et secessit
Abbreviated transcription (Latin):
tates ⁊ retinacła mundi. Animequior .i. aĩ
ȩquioris .s. constantior. Beda inluca. Dum
conditor ir apꝓpinqͣt iħico cȩcꝰ adlumen
men qd̾ amiserat recepit. Cecussedet uix¬
ta uia. dũ incipit cred̾e in ipsũ qͥ dic̃ ego
sũ uia. Mendicat dum rogat. Uñsequit᷑⁊
clamabat. Qͥ iħm uenientẽ p̃cedunt ⁊ in¬
c̃pant. tumultũ carnaliũ uicioꝵ desig¬
nant. quȩ cogitõnes nr̃as dissipant ⁊
uoces cordis inorone ꝑturbant ne iħe cor
illuminare accedat. Sepe occurr̃t cordi
fantasmata pecc̃oꝵ quȩ fecimꝰ ⁊ turbant
aiũ. s tc̃ ardentiꝰ clamori oronis insisten¬
dumẽ. Qñ fantasiata occurrt aliqͣtenus
ihm fͣnsire sentimꝰ. Cũ uͦ oroni uehement
insistimꝰ tc̃ in nob̾stat iħc. ⁊ sic lux amissa
reparatuR¬

Expanded text:
tates et retinacula mundi. Animaequior, id est animi aequioris, scilicet constantior. BEDA in Lucam.  Dum Conditor noster appropinquat Jericho, caecus ad lumen men quod amiserat, recepit. Caecus sedet juxta viam, dum incipit credere in ipsum qui dicit: Ego sum via . Mendicat, dum rogat. Unde sequitur: Et clamabat. Qui Jesum venientem praecedunt et increpant, tumultum carnalium vitiorum designant, quae cogitationes nostras dissipant, et voces cordis in oratione perturbant, ne Jesus cor illuminare accedat. Saepe occurrunt cordi phantasmata peccatorum quae fecimus, et turbant animum, sed tunc ardentius clamori orationis insistendum est. Quando phantasmata occurrunt, aliquatenus Jesum transire sentimus; cum vero orationi vehementer insistimus, tunc in nobis stat Jesus, et sic lux amissa reparatur
Abbreviated transcription (Latin):
antur ocłinri. Quãdiu dixert filidauid
suspensa e sanitas. mox ut dixert tinmͦ
noscit a se concedi. Uł iccͥco requirit ut
c̾damꝰ n nͥconfitente posse saluari. Miser¬
tus aut eoꝵ iħe tetigit ocłos eoꝵ. ⁊ confe¬
stim uidunt ⁊ sequuti st̃ eũ magnifican¬

Expanded text:
antur oculi nostri. Quandiu dixerunt, fili David, suspensa est sanitas; mox ut dixerunt tantti, quod praenoscit a se concedi. Vel idcirco requirit, ut credamus nonnisi confitentem posse salvari. Misertus autem eorum Jesus tetigit oculos eorum, et confestim viderunt, et secuti sunt eum, magnifican
Abbreviated transcription (Latin):
tem dñm cernit. qui incrucis mist̾io cȩle¬
sti sapientiȩ qͣnt̃ ꝓot̃ intendit. Deniq iñ
.i. in illa parte tͣnsiturꝰ erat ubi sicomorꝰ
uł ubi cͥditurꝰ ut ⁊ misti̾um seruaret ⁊
gram seminaret.Sic eni uen̾at ut ꝑurde
õstͥnsiret ad gt̃s. Et cũ uenisset ad locũ
suspiciens iħc uidit illii. Iam eñ isublimi¬
tate fidĩ int̾ fructus nouoꝵ oꝑm. uelut
in fecunda altitudine arboris eminebat.
ꝑp̃cones aut u̾bi suiinquib erat iħe⁊¬

Expanded text:
tem Dominum cernit, qui in crucis mysterio coelesti sapientiae quantum potest, intendit. Denique inde, id est in illa parte erat transiturus, ubi sycomorus vel ubi crediturus, ut et mysterium servaret, et gravenisset ad locum, suspiciens Jesus vidit illum. » Jam enim sublimitate fidei inter fructus novorum operum velut in fecunda altitudine arboris eminebat. Per praecones autem verbi sui, in quibus erat Je
Abbreviated transcription (Latin):
que aliqͥd defraudauit reddit qͣ druplii
qr inantiqͥs eccłe statutis dec̾tũ ẽ ut qͥ alie¬
na inuadit ñ ex eat impunitꝰ s cũ mul¬
ti plicatiõe oĩa restituat. In legib qͦ scłi
cautũ habet᷑. ut qͥ rem surripit alienam
recuset insinuat. Ait iħc adeu. Quia ho¬
die salushuic domui facta ẽ. eo qđ ⁊ ip̃e
filiꝰ sit abrahȩ. filiꝰ abrahe dr. ñ de eiꝰstir¬

Expanded text:
 aliquid defraudavit, reddit quadruplum, quia in antiquis Ecclesiae statutis decretum est ut qui aliena invadit, non exeat impunitus, sed cum multiplicatione omnia restituat. In legibus quoque saeculi cautum habetur, ut qui rem subripit alienam,recuset, insinuat. Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus huic domui facta est, eo quod et ipse filius sit Abrahae. Filius Abrahae d
Abbreviated transcription (Latin):
nota feci uob. N ẽcontriũ adħ q̃d alibi dic̃.
multa habeo uob̃ dic̾e s ñ potestis portare
mͦ. quia p̃t̃itũ posuit ħ ꝑfut᷑o. ut illud.
fodut manꝰ meas ⁊ pedeiꝰ meos. Daturꝰ erat
dñs eisplenitudinẽ. de qͣdic apłs. Cũ aũt
in om̃ib id ẽ. unicuiq sufficientia.

Expanded text:
 hoc quod alibi dicit: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo , quia praeteritum posuit hic pro futuro, ut illud: Foderunt manus meas et pedes meos . Daturus erat Dominus eis plenitudinem de qua dicit Apostolus: Cum in omnibus , id est, unicuique insufficientia.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ timorẽ qͥñ ẽ incaritate dicns. Non eni ac¬
cepistis sp̃m ẜ uitutis it̾m intimore. De
timore casto dixit. Noli altũ saꝑe s: time.
Deẜuitute ñ casta dictũ ẽ. Iam ñdicam
uosseruos. De alta & uitute dic̃ alibi. Cu¬
ge ẜ ue bone intra ingaudiũ dintui. Oser¬

Expanded text:
et timorem, qui non est in charitate, dicens: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . De timore casto dixit: Noli altum sapere, sed time . De servitute non casta dictum est: Jam non dicam vos servos . De altera servitute dicit alibi: Euge, serve bone, intra in gaudium Domini t
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ timens abii ⁊ abscondi calentũ tuũ int̾ra.
‸Ecce habesqd tuũ e. Acsidicat. Intellectũ
dedisti. intellectũ habeo. Infelicissimum
hñs asua conscĩa testimoniũ. cũ debuit
simplicit inhertiam confit̾i⁊orare uenia.
calumniat᷑ diduriciã. ⁊ ido qd putabat
ꝑ excusatioe dic̃e u̾tit᷑ ei inculpã. Durũ¬

Expanded text:
 timens abii, et abscondi talentum tuum in terra. Ecce habes quod tuum est. Ac si dicat: Intellectum dedisti, intellectum habeo. Infelicissimum habens a sui conscientia testimonium, cum debuit simpliciter inertiam confiteri et orare veniam, calumniatur domini duritiam, et ideo quod putabat pro excusatione dicere vertitur ei in culpam. D
Abbreviated transcription (Latin):
gntu pdico ẽ. quȩ dari debuit niimula¬
riis ⁊ traperetis .i. cet̾is doctoribꝰ. Pecuniã
pende his qui hanc ualeant dictis ⁊ opi¬
bus exc̃e. ¶ ollite itaq ab eo talentũ
⁊ cdate ei qui ht̃ .x. talenta. Tollit᷑ talen¬
tum ⁊ datur ei qui ht̃ .x. talenta. ut in¬
telligamꝰ maiꝰ pmiũ deb̾i pluslaboran¬
re illi qui ext̾iora uire ministrat. q̃d eo¬
tidie fit in eccła. Pleriq enidũ bene
ministrant ext̃iora. ad intellectũ qͦ mi
sticũ ꝑducunt diuina gra. In uidicõ qͦ
multiqͥ idonei addocendũ uidebant᷑
ob negligentiã suã int̃ indoctos reputa¬
buntur. quidã simpliciores obconu̾sio¬
nis deuotionẽ int̾ apłicos doctoressũm a
pmia ꝑcipient. Q eni recepit ꝓpħam
in noie ꝓpħe. recipiet m̾cede ꝓpħȩ.

Expanded text:
tio est, quae dari debuit nummulariis et trapezitis, id est, caeteris doctoribus, pecuniam e his qui valeant hanc dictis et operibus exercere. Tollite itaque ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. Tollitur talentum, et datur habenti decem talenta: ut intelligamus majus praemium deberi plus laboranr illi qui exteriora jure ministravit, quod quotidie fit in Ecclesia. Plerique enim dum bene ministrant exteriora, ad intellectum quoque mysticum perducuntur divina gratia. In judicio quoque multi qui idonei ad docendum videbantur, ob negligentiam suam inter indoctos reputabuntur: quidam simpliciores, ob conversationis devotionem inter apostolicos doctores summa praemia percipient. Qui enim recipit prophetam in nomine pr
Abbreviated transcription (Latin):
niã facit dño suo. in qͦ suꝑbia notat᷑. Ri¬
ger qr talentu ñ duplicauit. in qͦ accu¬
saturn egligentie. Si aũt dnm durii ex¬
actorẽ sciebat. cur nseruiuit ei ad lu¬
crũ de eo quod sibi dedit aderogandũ:
U scͥptu e pecuniã meã. geꝰ ẜmosigcat pe

Expanded text:
niam facit domino suo, in quo superbia notatur. Piger, quia talentum non duplicavit, in quo accusatur negligentiae. Si autem dominum durum exactorem sciebat, cur non servivit ei ad lucrum, de eo quod sibi dedit ad erogandum? Ubi scriptum est pecuniam meam, Graecus se
Abbreviated transcription (Latin):
indie uidicii alioꝵ uͥtutes alioꝵ uicia
subleuare.s unꝰ qͥsq ꝓseipo erit sollicitꝰ.
Unꝰ qͥsq ꝓseip̃o rationẽ reddet. nec erit
opꝰ testimonio apud sciente oĩa. Pruden¬
tes ornant sens suos in qͥb oleũ scientiȩ
recipunt. ⁊ uendit᷑ oleũ multo p̃cio ac
difficili labore conqͥrit᷑. qn in elemosiniᷤ
aduendentes ⁊emite uob̃. tale ẽ acsidicat᷑.
Uideamꝰ ñc̃ qͥd uos aduiuent. qͥ uob̾ lau¬
des uend̾e consueuert. Nst̃ putande cõ¬
slui dare s erim̃eaꝵ cõ memorare. Ad¬
ulatores uendunt oleĩ ñ intelligenti¬
b qd̾ dictum ẽ. Q uos felices dñt. in er¬
rorẽ uosmittunt. Meliꝰ aũt ẽ obuirga¬
ri aiusto. quã a pecc̃ore laudari. Qui
eñi accepta q̃lib gr̃auanissuislaudi¬
bꝰ nitorẽ głe offert̃. qͣi oleũ uendunt.
demulceat m̃tẽ mȩã. Cum aut irent
em̃e uenit spons: ⁊ q parate erant intͣ¬
uert cũ eo ad nuptias ⁊ clausa ẽ ianua.
Nhic dr̃ qd noua oꝑa eant parare. s

Expanded text:
aliorum virtutes, aliorum vitia sublevare, sed unusquisque pro se erit sollicitus. Unusquisque pro se rationem reddet, nec erit opus testimonio apud scientem omnia. Prudentes ornant sensus suos, in quibus oleum scientiae recipiunt, et venditur hoc oleum multo pretio, ac difficili labore conquiritur, quando in eleemosynis ad vendentes et emite vobis, tale est, ac si dicatur: Videamus nunc quid vos adjuvent, qui vobis laudes vendere consueverunt. Non sunt putandae consilium dare, sed crimen earum commemorare. Adulatores vendunt oleum non intelligentibus quod dictum est: Qui vos felices dicunt, in errorem vos mittunt . Melius est autem objurgari a justo, quam a peccatore laudari. Qui enim accepta qualibet gratia vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. demulceat mentem meam. Dum autem irent emere, venit sponsus. Et quae paratae erant, intraverunt cum eo ad nuptias, et clausa eitur quod nova opera eant parare, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit seruossuos. itͣdidit illis
bõnasua. Idõdico ut uigiletis. qr spon¬
sus pdictꝰ sic homo ꝑegre ꝓficiscens tͣ¬
didit ẜuissius bona sua ad fructificã¬
du. reqͥsiturꝰ a singłis de commisso rati

Expanded text:
illis bona sua. Ideo dico ut vigiletis, quia sponsus praedictus, sic, ut homo peregre proficiscens tradidit servis suis bona sua ad fructificandum, requisiturus a singulis de commisso rati
Abbreviated transcription (Latin):
bone ⁊ fideł. qr sr pauca fuisti fideł supra
multa te constituã. intra in gaudiũ dnni
tui. Euge ħ ẽ bene. ⁊ ẽ congͥculatio blan¬
dientis dñi seruobono sibi⁊ ꝓximo. acfide
tum acceꝑat ait. Dñe scioqi hõ durꝰ es. me¬
tis uͥn seminasti. ⁊ cong̾gas u ñ spar fisti.¬

Expanded text:
pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium domini tui. Euge, hoc est, bene, et est congratulatio blandientis domini servo bono sibi et proximo, ac fidetum acceperat, ait: Domine, scio quia homo durus es, metis ubi non seminasti, et congregas u
Abbreviated transcription (Latin):
Abiit ꝑ excicium studii qui sens t̾renoᷤ
accepit. ⁊ dupplicauit sibi cȩlestium
notieiã ex creaturis intelligens crea¬
torem. Qui hꝰmist̃ quãuis penetrare
mistica nesciunt. rectatñ docent in¬
tentiõe bonũ. Ille aut qͥ accepit scien¬
tiam ⁊ oꝑam p̾sentẽ. tipos fut᷑e bĩtu¬
dinis intellexit. Uł inhoc aliaqͥnq
aut alia duoueniunt in lucrũ. qr
dũ utriq sexui p̃dicatio impendit᷑.
qͣi accepta talenta geminant᷑. Alii
nanq utriꝰꝙ sexũs ũbo ⁊ exemplo
doctor florent intelligentia ⁊ oꝑatiõe. alii
sensuũ modamine ⁊ uisibiliũ contẽpla

Expanded text:
Abiit per exercitium studii, qui sensus terrenos accepit, et duplicavit sibi notitiam coelestium, ex creaturis intelligens Creatorem. Qui hujusmodi sunt, quamvis penetrare mystica nesciunt, recte tamen docent intentione bona. Ille autem qui accepit scientiam et operam praesentem, typos futurae beatitudinis intellexit. Vel in hoc alia quinque aut alia duo veniunt in lucrum, quia tum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Alii namque utriusque sexus verbo et exemplo doctorum florent intelligentia et operatione, alii sensuum moderamine et visibilium contempla
Abbreviated transcription (Latin):
te st̃. Fatue aũt sapientib dixunt. Date
nob̾ de oleo uro. qr lampades nr̃e extin¬
gunt᷑. Qͦ ỹ facta fulciunturaliena laude.
eade subtcta deficiunt. Dicent gͦ fatuȩ sa¬
losophꝰ. Sapiens fructũ boni oꝑis incon¬
lampadessuas qrunt᷑ extinguiꝰ ostendt̃
diocͥb ee cõte ntane arescat. s ꝑfectas hre
uͥtutes ut lum̃ habeat sempitnũ. N e¬
pondunt prudentes dicentes. Neforte
nsufficiat noł uob̾: ite potiꝰ ad uendenteᷤᷤ
⁊emite uob̾. Hoc ñ de auaricia s de timo

Expanded text:
e sint. Fatuae autem prudentibus dixerunt: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur. Quorum facta fulciuntur aliena laude, eadem subtracta deficiunt. Dicent ergo fatuae salosophus: Sapiens fructum boni operis in conlampades suas queruntur exstingui, ostendunt diocribus esse contenta, ne arescat; sed perfectas habere virtutes, ut lumen habeat sempiternum. Responderunt prudentes, dicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis, ite potius ad vendentes, et emite vo
Abbreviated transcription (Latin):
conscie sibi loqnt. Et ille respondenᷤ
ait. Am̃dico uob̾ nesciouos. Ibin audi¬
eturado. qͥhic ñ uult audire q̃d iussit.
Ignoransem ignorabit᷑. ut qͥ mͦ ineffa¬
bilem miscdiã respuit. sinefine seu̾i¬
tatem sentiat. Uigilate itaq qr nes¬
citis diẽ neq horam. Eece qͦ parabola
tendit. ut quia ignoramꝰ diem ui¬
dicii. s ⁊ suȩ qͥsq dormitiõisdiẽ ⁊ ho¬
ramnescit. sollicite testimoniubo¬

Expanded text:
ientiae sibi loquentur. At ille respondens, ait: Amen dico vobis, Nescio vos. Ibi non audietur a Deo, qui hic non vult audire quod jussit. Ignorans enim ignorabitur , ut, qui modo ineffabilem misericordiam respuit, sine fine severitatem sentiat. Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Ecce quo parabola tendit, ut quia ignoramus diem judicii, sed et suae quisque dormitionis diem et horam nescit, sollicite testimonium bo
Abbreviated transcription (Latin):
uͥgines prudentes ht̃ ꝓ dõ bene oꝑantes.
um aũt ẽ nitor głe uasa st̃ corda nr̃a. Pau¬
lusait. Gla nr̃a hec e. testimoniii conscie
nr̃e. fatue n sumꝑseet oleu secii. qr du
ab aliis głam quert. hanc in conseian
abscondt. ¶orã aut faciente spon¬
so. dormitauert om̃s ⁊ dormiert. Mora
sponsi penitentie tps ẽ. usq ad scđm
eius aduentũ. Dormitare e infirmita¬
tib ante morte languesc̾e. dormire

Expanded text:
gines prudentes habet, pro Deo bene operantes; um est nitor gloriae. Vasa sunt corda nostra. Paulus ait: Gloria nostra haec est testimonium conscierae . Fatuae non sumpserunt oleum secum, quia dum, ab aliis gloriam quaerunt, hanc in conscientia non abscondunt. Moram autem faciente sponso, dormitaverunt omnes et dormierunt. Mora sponsi, poenitentiae tempus est, usque ad secundum ejus adventum. Dormitare, est infirmitatibus ante mortem languescere, do
Abbreviated transcription (Latin):
parabolã quidã simplicit inu̾ginib
acçipuit. quaꝵ alie corꝑe⁊ m̃te uͥgineᷤ
st̃. alie tin corꝑe. siue n bene oꝑantes.
siuie custodia patrũ ẜuate. ⁊ m̃te nup¬
te. Magis aut hȩc cõꝑatio uidet᷑ ꝑtin̾e
ad humanũ gnis consistens in eccła⁊
sinagoga. sic̃ supiꝰ duo in agͦ. duemo¬
lentes.: touo inlecto sig̃cabant os eccła¬
sticos tam uistos quã inuistos ⁊ uideoᷤ.
Qͥ iccͥco oms uͥgines appellant᷑. qr uniꝰ
dĩ noticiã hñt̃. nec menseoꝵ ydolatͥa
constupt᷑. Olei aut hñt ornantes fidẽ
ex oꝑibꝰ oleo carent ñ ornantes. Possu¬
qͥb alii festinant adcelestia. aliitre¬
nisfecibꝰ in hiantes fointañ hñt u̾ita¬
tis quib sua corda illaminent. De ui¬
su auditu ⁊ tactu. sp̃ualit dictũ ẽ.
Qd̃ uidimꝰ qd audiuimꝰ. quod oculis
sumꝰ. Tota eccła que constat ex uͥgi¬
nib pueris. maritatis feminis. uxo¬
ratis uiris. uno noie uirgo ẽ appella¬

Expanded text:
ginibus accipiunt, quarum aliae corpore et mente virgines sunt, aliae tantum corpore, sive non bene operantes, sive custodia patrum servatae, et mente nuptae. Magis autem haec comparatio videtur pertinere ad humanum genus, consistens in Ecclesia et Synagoga, sicut superius duo in agro, duae molentes, duo in lecto, significabant omnes ecclesiasticos tam justos, quam injustos et Judaeos. Qui idcirco omnes virgines appellantur, quia unius Dei notitiam habent, nec mens eorum idololatria constupratur. Oleum autem habent ornantes fidem operibus; oleo carent, non ornantes. Possuquibus alii festinant ad coelestia: alii terrenis faecibus inhiantes, fomenta non habent veritatis, quibus sua corda illuminent. De visu, auditu, et tactu spiritualiter dictum est: Quod vidimus, quod audivimus, quod oculis  tota Ecclesia quae constat ex virginibus et pueris, et maritatis feminis et uxoratis viris, uno nomine virgo est appella
Abbreviated transcription (Latin):
ginitate pauei hnit. incorde oms hre de¬
bent. Igͥ qͥnq uͥgines uident᷑ sig̃care qͥn¬
q: ꝑtitam continentia ocłoꝵ. auriũ.ol¬
faciendi. gustandi. tangendi. Que con¬
tinentia qr partim fit coram dõ ut illi
placeat᷑ int̾iori gaudio conscĩe. parti

Expanded text:
ginitatem habent, in corde omnes habere debent. Igitur quinque virgines videntur significare quinquepartitam continentiam oculorum, aurium, olfaciendi, gustandi, tangendi. Quae continentia quia partim fit coram Deo, ut illi placeatur interiori gaudio conscienti
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ e amortuis. Uł sponsũ ⁊ sponsã intelli¬
ge di in homine scdm tp̃s qͦ parabolã di¬
xit. Namut sp̃scarnisponsꝰ. ita sp̃ui ca¬
rosponsa ẽ. Deniq tuba excitante obuiã
aut ex eis erant fatue. ⁊ qͥnq prudentes.
S qͥnq fatue acceptis lampadibꝰ. ñ sump

Expanded text:
 a mortuis. Vel sponsum et sponsam intellige Deum in homine, secundum tempus quo parabolam dixi. Nam ut spiritus carni sponsus, ita spiritui caro sponsa est. Denique tuba excitante obviam autem ex eis erant fatuae, et quinque prudentes. Sed quinque fatuae, acceptis lampadibus, n
Abbreviated transcription (Latin):
bi princeps sacerdotũ adiurat iħm si
tu es xp̃s dic nobis.
clxui
bi tͣditur pilato iħs &e penitet uidas.
clxuii
bi pilatus audit int̾ uideos ⁊ dñm. ⁊¬
mittit eum ad herodem.
clxuiii I

Expanded text:
bi princeps sacerdotum adjurat Jesum: Si tu es Christus, dic nobis. CLXVI. Ubi traditur Pilato Jesus et poenitet Judas. CLXVII. Ubi Pilatus audit inter Judaeos et Dominum, mittit eum ad Herodem. CLXVIII
Abbreviated transcription (Latin):
que illuminat omnẽ hominẽ ue¬
nientẽ in hunc mundũ. In mundo
erat ⁊ mundus ꝑ ipsum factus est.
⁊ mundꝰ eũ ñ cognouit. Lux il¬
la. id est sapientia di ꝑ ꝗͣ factus est
mundꝰ. ĩ mundo erat. ab ipso scilie
munh exordio. hoc ẽ. in uniuersis
creatoris lucebat ratione creandi
mundum inhabitans eã ñ cogno¬
uit. Ut autẽ cognosceretur. hu¬
miliauit se formam serui accipiens
Inde sequitur. a.iiii.¬

Expanded text:
hominem venientem in hunc mundum. In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. Lux illa, id est sapientia Dei, per quam factus est mundus, in mundo erat, ab ipso scilicet mundi exordio, hoc est, in universis creaturis lucebat ratione creandi mundum inhabitans, eam non cognovit. Ut autem cognosceretur, humiliavit se, formam servi accipiens. Unde sequitur: A.
Abbreviated transcription (Latin):
incorporalitatẽ ꝑtinet. Hanc partẽ
greci theologiã nominãt. Scd̾a par
ẽ. intelligibit. quȩ intellectibilẽ in¬
telligentia comprehendit. hec ꝑtinet
ad om̃s aĩas rationales. quȩ tactu cor¬
porum celestium ⁊ t̾restriũ ab intel¬
lectibilib ad intelligibilia degen̾aue¬
runt. ⁊ breuiores st̃ quotiensse intel¬
lectibilib applicant. T̃ercia spẽs ẽ: q̃
circa corporum cognitionẽ u̾sat᷑. phi¬
siologia dicta. Merito intelligibilis
media collocatur. qd̾ habeat ⁊ corpoꝵ
animationẽ. ⁊ intellectibiliũ consid̾a
cunctis sese erigit exornat. augerq:ũtu¬
tib nicħ in uita amittens qͦ ñ gau¬
deat nicħ faciens penitendũ. Scd̾a ẽ.
que rei publice curã suscipiens euẽ¬
toꝵ salut sue ꝑuidentiȩ sollercia:⁊
iusticie libra ⁊ fortitudinis stabilita¬
te. ⁊ tẽꝑantia patientiȩ medet᷑. Ter¬
cia ẽ. quȩ familiaris rei officiũ. medi¬

Expanded text:
incorporalitatem pertinet. Hanc partem incorporalitatem pertinet. Hanc partem Graeci theologiam nominant. Secunda pars est intelligibilis, quae intellectibilem intelligentiam comprehendit. Haec pertinet ad omnes animas rationales, quae tactu corporum coelestium et terrestrium ab intellectibilibus ad intelligibilia degeneraverunt, ut beatiores sunt, quoties se intellectibilibus applicant. Tertia species est, quae circa corporum cognitionem versatur, physiologia dicta. Merito intelligibiles media collocatur, quod habeat et corporum animationem, et intellectibilium consideracunctis sese erigit, exornat augetque virtutibus, nibil in vita admittens quo non gaudeat, nihil faciens poenitendum. Secunda est, quae reipublicae curam suscipiens, cunctorum saluti suae providentiae solertia, et justitiae libra, et fortitudinis stabilitate, et temperantiae patientia medetur. Tertia vero quae rei familiaris officium medi
Abbreviated transcription (Latin):
nata fuit in trib patriarchis. in abri¬
ham moralis ꝑ obedientiã ꝗͣ habuit. ĩ
ẏsaac naturalis. fodiendo puteos.⁊ ri¬
mando ꝓfunda rerũ. in iacob in spec¬
tiua. uidendo scalã a t̾risin cęlũ: por¬
rectam. ⁊ angłoꝵ uias. Unde ⁊ israhel
in comm̃to ad fabium suꝑ porfiri¬
um. ita diffinit philosophiam ⁊ diui¬
dit. Philosophia est amor ⁊ studiũ sa¬
pientiȩ. ñ huiꝰ que inartib quibdã &
rum pͥmeua ratio ẽ. Est aũ intelligẽ
retractio. ꝑhilosophie due ft̃ spẽs.
theorica ⁊ practica .i. speculatua.⁊
actuia.theorices .i. contemplatiua.
ł speculatiue. tres spẽs sunt. una de
intellectibilib alia de intelligibilib
alia de naturalib Intellectibile ẽ. qd̾
unũ atq idẽ ꝑ se in propria semꝑ di¬
uinitate consistens. nullis umꝗͣ. sensi¬
b s sola tm̃ mente intellectuq capit᷑.
Quȩ res ad specłationẽ dĩ atq ad aĩ

Expanded text:
nata fuit in tribus patriarchis: In Abranata fuit in tribus patriarchis: In Abraham moralis, per obedientiam quam habuit ; in Isaac naturalis, fodiendo puteos et rimando profunda rerum ; in Jacob inspectiva, videndo scalam a terris in coelum porrectam et angelorum vias : unde et Israel in Commento ad Fabium super Porphyrium, ita diffinit philosophiam et dividit: « Philosophia est amor et studium sapientiae, non hujus quae in artibus quibusdam et rum primaeua ratio est. est autem retractio. Philsophiae duae sunt species, theorica et practica, id est, speculativa et activa. Theorices id est, contemplativa vel speculativae tres species sunt: una de intellectibilibus, alia de intelligibilibus, alia de naturalibus. Intellectibile est, quod unum atque idem per se in propria semper divinitate consistens, nullis unquam sensibus, sed sola tantum mente intellectuque capitur. Quae res ad speculationem Dei atque ad animi
Abbreviated transcription (Latin):
Iestat nũc de disciplinis philophie
disserere. Origenes suꝑ canticũ can¬
ticoꝵ. E enerales inquit discipline treᷤᷤ
sunt: moralis. naturalis. inspectuia.
Logicam .i. rationalẽ. alii qͣrtam dixe¬
runt. alii. ñ. s totum corpꝰ triũ supͣdie¬
tarũ eẽ insertã. nec ab eis separari pos¬
se. hec ut mͥ uidet᷑ greci sumpserunt
a salomone:⁊ iꝑse salomon a spũ sc̃o.
Salomon gͦ uolens has tres disciplinaᷤ
distinguere: trib eas libellis edidit. in
prouerbiis. moralem. in eccłiastȩ natu¬
ralẽ. in hoc libello inspec̃tuã. ⁊ in hoc
uidet᷑ michi logice meminisse: ꝑ ꝗͣ pro¬
prietas uniuscuiꝰq sermonis distin¬
guitur: ⁊ ĩ qͣp̃cipue erudiri conuenit
pueros. qr qui mhis eruditur. neces¬
sario rationabilit̃ ꝑ ea que didiẽ se¬
ipsum gub̃nat. ⁊ uarias dicendi spe¬
cies in diumis eloquiis cognoseit. tro¬
posuidełc ⁊ figuratas loquutiones.
hec triplex philosophie forma. p̃sig¬

Expanded text:
estat nunc de disciplinis philosophiae disserere. Origenes super Canticum canticorum: « Generales, inquit, disciplinae tres sunt: Moralis, naturalis, inspectiva. Logicam, id est, rationalem, alii quartam dixerunt, alii non: sed per totum corpus trium supradictarum esse insertam, nec ab eis separari posse. Haec, ut mihi videtur, Graeci sumpserunt a Salomone, et ipse Salomon a Spiritu sancto. Salomon ergo volens has tres disciplinas distinguere, tribus eas libellis edidit: In Proverbiis moralem, in Ecclesiaste naturalem, in hoc libello inspectivam. Et in hoc videtur mihi logiciae meminisse, per quam proprietas uniuscujusque sermonis distinguitur, et in qua principue erudiri convenit pueros, quia, qui in his eruditur, necessario rationabiliter per ea quae didicit, seipsum gubernat, et varias dicendi species in divinis eloquiis cognoscit, tropos videlicet et figuratas locutiones. Haec triplex philosophiae forma, praesig
Abbreviated transcription (Latin):
tiscꝰ sp̃s estis. filiꝰ hoĩsn uenit aĩas pde
s saluare. Et abiert in aliud castellũ.
Helias multos morte affecit: ⁊ ꝓpͥa ma¬
nu ⁊ igne diuinitꝰ impecͣto. Incuiꝰ exem¬
plũ cum uoluissent apłi pete ignẽ decȩ¬
lo ad consum̃dũ eos qͥ sibi hospicui n psti¬
t̾ant rephendit dñs in eisuoluntatẽ uin¬
dicandi. animadu̾tens eos namore corre¬
ctionis. s odio desidare uindictã. ub̾ apłi
petͥ ananias ⁊ uxor eiꝰ exanimescecidiit.
sp̃usignati estis. ⁊ icdouultis ꝑodiũ qđ ñ
licet illis qui serui dĩ st̃ uindictã excere.
Sane ꝑfecta untꝰ ⁊ pie consulit: ⁊ iusteiu¬
dicat ubi expedit. qr nulla ẽ iracundia
ubi caritatis ẽ plenitudo.

Expanded text:
ritus estis. Filius hominis non venit animas perdere, sed salvare. Et abierunt in aliud castellum. Elias multos morte affecit, et propria manu et igne divinitus impetrato . In cujus exemplum, cum voluissent apostoli petere ignem de coelo ad consumendum eos qui sibi hospitium non praestiterant, reprehendit Dominus in eis voluntatem vindicandi, animadvertens eos non amore correctionis, sed odio desiderare vindictam. Verbis apostoli Petri Ananias et uxor ejus exanimes ceciderunt, spiritu signati estis, et ideo vultis per odium, quod non licet illis qui servi Dei sunt, vindictam exercere. Sane perfecta virtus et pie consulit, et juste judicat ubi expedit; quia nulla est iracundia, ubi charitatis est plenitudo.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a qui fecit utraq unum. Ex hoc ouili
dictum ẽ. de illis qui saluandi erant inisrł.
de quib dñsdicit. Non sum missus nͥad
oues que ꝑiert domꝰ isrł. Hoc idodixit qr
psentia corꝑalẽ n exhibuit nͥ ppło illi. Ad
gts eni ñ ꝑrexit.s misit suos inquib ipelo¬
quutuse. Pptea me pat diligit. qr ego pono
aĩam meã.: ⁊ it̾m sumo eam. ꝓptea apparet
qͦd pat mediligit. qr ego ex caritate morior
ꝓ saluandis ouib. ñ ex uiłoꝵ uiolentia co¬

Expanded text:
nostra, qui fecit utraque unum . Ex hoc ovili, dictum est de illis qui salvandi erant in Israel, de quibus Dominus dixit: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Hoc ideo dixit, quia praesentiam corporalem non exhibuit nisi populo illi. Ad gentes enim non perrexit, sed misit suos, in quibus ipse locutus est. Propterea me Pater diligit, quia ego pono animam meam et iterum sumo eam. Propterea apparet quod Pater me diligit, quia ego ex charitate morior pro salvandis ovibus, non ex Judaeorum violentia co
Abbreviated transcription (Latin):
Mercennariꝰ aũt canonice intrat. u̾a docet
quãuis intentione sinistra. fur uͦ male in¬
trat. falsa docet. ⁊ ideo e alienus. A.xc.
ego agnosco patre. Quod filiꝰ agnoscit
patre ꝑ se. ⁊ din nemo uidet nͥ ꝑfiluũ. mani¬
festum ẽ ex hoc capło. ⁊ ex eius canonicis
t aiam meã pono ꝓouib meis. Hȩcẽ.
ꝓbatio dilectionis ad patre ⁊ adoues.
Sic ⁊ petrus trio confitens amorẽ iubetur
cti. qui ausist dogniatizare qđ xͦ ñ ẽẽt nisi¬

Expanded text:
Mercenarius enim canonice intrat, vera docet, quamvis intentione sinistra. Fur vero male intrat, falsa docet, et ideo alienus est.od Filius agnoscit Patrem per se, et Deum nemo videt nisi per Filium, manifestum est ex hoc capitulo et ex ejus canonicis t animam meam pono pro ovibus meis. » Haec est probatio dilectionis ad Patrem et ad oves. Sic et Petrus tertio confitens amorem jubetur cti, qui ausi sunt dogmatizare quod Chris
Abbreviated transcription (Latin):
tur. obmutescit dũ loquitur. mancus
fit dũ manũ erigit. incuruatur dũ
erigit᷑. ydropicusfit dũ concupiscit.
claudus dũ ꝓgreditur. Lepra suffun¬
ditur dum nudatur. demone imple¬
tur dum diuinitatẽ appetit. morit᷑
morte dum audacter excusat. Patri
imponi. Semꝑ aturbulentis cogitati¬
onib. ⁊ actis inordinatis. sermonibꝰq
incompositis qͣi de turba educit᷑. qui
sanarimetur. Digiti qui in auresmit¬
ex patre que soluit labia humanige¬
neris ut dicat. Credo indm̃ patrẽ & ce¬
tera. Suspiciens in celũ ingemuit .i.
gem̾e nos docuit.⁊ incȩlĩ thesaurum
nri cordiserig̾e. quod pꝰ cõpunctionẽ
a friuola leticia carnis purgat᷑ ut dr̃:
Rugiebã agemitu cordismei. Aꝑiunt᷑
aures ad ymnos. ⁊ cantica ⁊ ꝑsalmos. Sol¬

Expanded text:
tur; obmutescit, dum loquitur; mancus tur; obmutescit, dum loquitur; mancus fit, dum manum erigit; incurvatur, dum erigitur; hydropicus fit, dum concupiscit; claudus, dum progreditur; lepra suffunditur, dum nudatur; daemone impletur, dum divinitatem appetit; moritur morte, dum audacter excusat. Patriaimponi. Semper a turbulentis cogitationibus et actis inordinatis sermonibusque incompositis quasi de turba deducitur qui sanari meretur. Digiti qui in aures mitex Patre, quae solvit labia humani generis, ut dicat: Credo in Deum Patrem, etc. « Suspiciens in coelum ingemuit » , id est gemere nos docuit, et in coelum thesaurum nostri cordis erigere, quod post compunctionem a frivola laetitia carnis purgatur, ut dicitur: « Rugiebam a gemitu cordis mei . » Aperiuntur unt ad hymnos et cantica et psalmos. Sol
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ adaꝑire. Et statim aꝑte st̃ aures eius.
⁊ solutum ẽ uincłm lingue eius: ⁊loque¬
bat᷑ recte. Surdus ⁊ mutusẽ. qui nec
aures nec os aꝑit ad audienda u̾badĩ
⁊ ꝓnuntianda. Pruna salutis ianua
eᷤ. infirmũ de turba educi. Quod fit
cũ app̃hendens dñs mntẽ pecẽis lan¬
guidamauocat eam a consuetis mori¬
bus. ⁊ puocat adsua p̃cepta. Mitit di¬
gitosinauriculas cũ ꝑdona sc̃i sp̃s
aurescordis aꝑit ad intelligentiam.
Expuens dñi linguã tangit egroti:
cũ ad confessionem fidi ora chateci¬
⁊atoru instruit. Sputũ nanq sapor
ẽ sap̃ie. Uñ illud. Ego ex ore altissimi
ꝑdiui. Suspexit dñs in celũ. ut inde
mutis loquelã. surdis auditũ. cunc¬
tis in firmis medela docet ee queren¬
Et statimꝰ aꝑte st̃ aures eiꝰ. Hic notatur
utraq redemptoris natura. Celũ sus¬
picit ut homo. curat ut d̾s. Qui sic
inꝑchoplasto cecatur dumuidet. sur¬
dus fit dũ audit. dũ odorat emungi¬

Expanded text:
aperire. Et statim apertae sunt aures ejus, et solutum est vinculum linguae ejus, et loquebatur recte. Surdus et mutus est, qui nec aures, nec os, aperit ad audienda verba Dei et pronuntianda. Prima salutis janua est, infirmum de turba seduci. Quod fit, cum apprehendens Dominus mentem peccatis languidam, evocat eam a consuetis moribus, et provocat ad sua praecepta. Mittit digitos in auriculas, cum per dona sancti Spiritus aures cordis aperit ad intelligentiam. Exspuens Dominus linguam tangit aegroti, cum ad confessionem fidei ora catechizatorum instruit. Sputum namque sapor est sapientiae. Unde illud: « Ego ex ore Altissimi prodivi . » Suspexit Dominus in coelum, ut inde mutis loquelam, surdis auditum, cunctis infirmis medelam doceret esse quaerenEt statim apertae sunt aures ejus. » Hic notatur utraque Redemptoris natura. Coelum suscepit ut homo, curat ut Deus. Qui sic in protoplasto caecatur, dum videt; surdus fit, dum audit; dum odorat, emungi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ it̾m de finib tyri ue̾nit ꝑsydonẽ
ad mare galilee int̾ medios fines de¬
trans iordanen adorientẽ circa hyppi
finesdecapolis eum intrasse significat.
locum qui medios finesdecapolis lon¬
ge tnsmare positos respicit .i. contra.¬

Expanded text:
iens de finibus Tyri, venit per Sidonem ad mare Galilaeae inter medios fines Detrans Jordanem ad Orientem circa Hippum fines Decapolilocum qui medios fines Decapoleos longe trans mare positos respiciebat. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
cerant precepta populis dabant.
xp̃s uͦ quasi auctor legis uel mutã¬
do uł augendo que minꝰ uidebant᷑
Eloquia diũ eloquia casta argen¬
tum igne examinatũ ꝓbatũ t̃re
purgatũ septuplũ. Siue ista p̾cep¬
ta referant᷑ ad septẽ beatitudines.
quȩ st̃ in pͥncipio huiꝰ sermonis: ut
beati augustini expositio refert. si¬
ue alius ordo sit: facienda st̃ quȩ

Expanded text:
cerant praecepta, populis dabant. Christus vero quasi auctor legis, vel mutando vel augendo quae minus videbantur, Eloquia Domini, eloquia casta; argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Sive ista praecepta referantur ad septem beatitudines, quae sunt in principio hujus sermonis, ut beati Augustini expositio refert; sive alius ordo sit, facienda sunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt flumina. ⁊ flauerunt uẽ¬
ti.⁊ irruerunt in domũ illã. ⁊ ñ
cecidit. Fundata enĩ erat supͣ pe¬
tram. Ne cũ opariis miqͥtatis dis¬
cedatis a me. gͦ audite uerba mea ⁊ faei¬
te. Nã omĩs qui audit ⁊ facit. id est
complet mandata: similis ẽ. sapien
ꝑsonis. unã eccłam sibi construit.
erudit. gub̃nat. in uitã ꝑducturus
sic bonus auditor uariis uirtutibꝰ
suꝑnã sibi mansionẽ edificat. in fu¬
crisis obscuritate plena. f lumina
st̃ carnales cõcupiscentiȩ. Uenti sũt
uia nitens subuertere domũ. diabo¬
lus ẽ. E lumina st̃ antixp̃i. uenti spũ¬
dis. diabolꝰ impugnat. carnis scilieet
concupiscentiȩ. ext̾̃ioribꝰ mundi oble¬
ctamentis. uł ꝑ se cũ uniuersos uen¬
tos impulsionũ laxat. P luuia con¬
cupiscentiȩ qͣ qͥsq temptat᷑ paulatĩ
rigorẽ fidei emollit. qd̾ si ñ preua¬
let. suꝑueniunt flumina. ⁊ uenti.
in luca fluminis mundatio. ⁊ ali¬
bi porte inferi. Unde illd̾. Porte in¬

Expanded text:
nerunt flumina, et flaverunt venti, et irruerunt in domum illam, et non cecidit. Fundata enim erat supra petram. Ne cum operariis iniquitatis discedatis a me, ergo audite verba mea et facite. Nam omnis qui audit et facit, id est, complet mandata, similis est sapienpersonis unam Ecclesiam sibi construit, erudit, gubernat, in vitam perducturus; sic bonus auditor variis virtutibus supernam sibi mansionem aedificat, in fucrisis obscuratione plena; flumina, sunt carnales concupiscentiae; venti, sunt liter: Pluvia nitens subvertere domum, diabolus est, flumina sunt Antichristi, venti, spdis diabolus impugnat, carnis scilicet concupiscentia, exterioribus mundi oblectamentis, vel per se, cum universos ventos impulsionem laxat. Pluvia concupiscentiae qua quisque tentatur, paulatim rigorem fidei emollit: quod si non praevalet, superveniunt flumina et venti, in Luca fluminis inundatio ; et alibi: Portae inferi. Unde illud: Portae in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsistere. ⁊ tanto plus agit᷑. qͣnto
plꝰ ẽ. in ea que mundi st̃: a suꝑio¬
ribus disiungit᷑. Et uere mali &e
ficte boni ingruente temptatioe
peiores fuint. donec tandẽ ꝓpetu¬
am labant᷑ in penã. Potest itaq
ꝑ impetũ fluminis extremi uidi¬
cii diserimen intelligi. qͣndo utͣq
domo consũmata. omnis qͥ se ex¬
altat humiliabit᷑ ⁊ qͥ se humili¬
at exaltabitur. Potest etiã uir sa¬
piens ⁊ bonꝰ accipi. qͥlibet iustꝰ. si¬
cut uir stultꝰ quilibet prauus.¬
tum ẽ. cum consũmasset
iħs uerba hec. ãmirabant᷑ tur be
suꝑ doctrina eiꝰ. E rat enĩ docens¬
trina. id est de doctrina. Sermo
in doctoris potestate fit. cũ ea qͦ
docet oꝑatur. Nã qui factis sua
dicta destruit. contepnit᷑. Unde
paulꝰ. Nemo adolescentiã tuã con¬
tempnat. Scribe quȩ ꝑ legẽ didis¬

Expanded text:
persistere, et tanto plus agitur, quanto persistere, et tanto plus agitur, quanto plus in ea quae mundi sunt, a superioribus disjungitur. Et vere mali et ficte boni, ingruente tentatione, pejores fiunt, donec tandem perpetuam labantur in poenam. Potest itaque per impetum fluminis extremi judicii discrimen intelligi, quando utraque domo consummata, omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . Potest etiam vir sapiens et bonus accipi, quilibet justus, sicut vir stultus, quilibet pravus.tum est, cum consummasset Jesus verba haec, admirabantur turbae sutrina, id est, de doctrina. Sermo in doctoris potestate fit, cum ea quae docet, operatur. Nam, qui factis sua dicta destruit, contemnitur. Unde Paulus: Nemo adolescentiam tuam contemnat . Scribae quae per legem didi
Abbreviated transcription (Latin):
facit. siue initiatꝰ sit misteriis xͥ
seu in totũ alienꝰ axp̃o. qr se ipsũ
male ȩdificat. similis ẽ. hoĩ stulto
de qͦ dr̃. Inimicꝰ hõ hoc fecit. Do¬
mus diaboli ẽ. mundꝰ. in maligno
positꝰ. Quã ipse supͣ t̾ram edifi¬
cat. qr obsequentes sibi ad t̾rena
detrahit. Arena est instabilitas
uitioꝵ. uł uanitas secularis. Sine
fundam̃to ed̃ificat. qr peccatum
nulla sui natura subsistit. qm̃ ñ est
a dõ creatũ. s sola boni indigentia
est. Uł sine fundam̃to.idẽ. sine fũ¬
do edificat. Si anima corruens in
aliqd̃ peccatũ se ibi retineret. qͣsi
fundũ illd̾ haberet. sic̃ mersus in
puteo aliquis: putei fundo retinet᷑
S cũ uno peccato ñ est contenta.
dum cotidie de peccato in peccatũ
ad det̾iora deicitur. fundũ ñ inue¬
nit qͦ figat᷑. Unde illd̾. Peccator
cũ uenerit in ꝓfundũ maloꝵ cõ¬
tempint. Cecidit domꝰ. qr omnis
cõscientia que spe fixa in dñi ñꝑ
manet: in temptationibꝰ ñ ualet

Expanded text:
facit, sive initiatus sit mysteriis Christi, seu in totum alienus a Christo: qui seipsum male aedificat, similis est homini stulto, de quo dicitur: Inimicus homo hoc fecit . Domus diaboli est, mundus in maligno positus. Quam ipse supra terram aedificat, quia obsequentes sibi ad terrena detrahit. Arena est instabilitas vitiorum, ut vanitas saecularis. Sine fundamento aedificat, quia peccatum in nulla sui natura subsistit; quoniam non est a Deo creatum, sed sola boni indigentia est. Vel sine fundamento, id est, sine fundo aedificat. Si anima corruens in aliquod peccatum, se ibi retineret, quasi fundum illud haberet, sicut mersus in puteo aliquis, putei fundo retinetur. Sed cum uno peccato non est contenta, dum quotidie de peccato in peccatum ad deteriora dejicitur, fundum non invenit quo figatur. Unde illud: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Cecidit domus, quia omnis conscientia quae spe fixa in Deum non permanet, in tentationibus non valet
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s iħs. Moralit̃ aut̃ fundam̃ta
domꝰ. ft̃ intentiones bone conuer¬
sationis: qͥbꝰ ꝑfectus uerbi auditor
ex haustis. humilitate xpĩana suꝑ¬
uacuaꝵ cogitationũ. ruderibus
in adimplendis xp̃i mandatis fir¬
mit̾ se inserit cũ psalmista dicens.
Qͥ eduxit me de la cumiserie ⁊ de
luto fecis. ⁊ statuit supͣ petm pedeᷤ
meos. Singule nr̃ȩ domꝰ. cotidie
uel inmundoꝵ sp̃uũ. uł improbo¬
rũ hominũ. uł ipsa suȩ m̃tis. aut
carnis inqͥetudine pulsãt᷑. ⁊ qͣntũ
ꝓpriis uiribꝰ fidunt melinant᷑: qͣntũ
inuictissume petre adherent. labefi¬
eri nequeunt. Et omnis qͥ audit uer¬
ba hȩc ⁊ ñ facit ea. similis erit ui¬
domũ suã suꝑ harenã. ⁊ descendit

Expanded text:
Jesus . Moraliter autem fundamenta domus, sunt intentiones bonae conversationis, quibus perfectus verbi auditor exhaustis humilitate Christiana supervacuarum cogitationum ruderibus, in adimplendis Christi mandatis firmiter se inserit, cum Psalmista dicens: Qui eduxit me de lacu miseriae et de luto faecis, et statuit supra petram pedes meos . Singulae nostrae domus quotidie vel immundorum spirituum vel improborum hominum, vel ipsa suae mentis aut carnis inquietudine pulsantur, et quantum propriis viribus fidunt, inclinantur, quantum invictissimae petrae adhaerent, labefieri nequeunt. Et omnis qui audit verba haec et non facit ea, similis erit vidomum
Abbreviated transcription (Latin):
añꝗͣ aliquẽ diuidicemꝰ conscientiã nr̃am
uideamꝰ. ⁊ iusta examinatiõe dirimamuᷤ.
un illisdicit. Qͥ sine pecc̃o ẽ ur̃m. in illã la¬
pidem mittat. Q sidicat. Ascendat unꝰqͥsq
tribunal m̃tissue. ⁊ inueniet se peccõrẽ. õ
aut istamdimittite. aut cum ulla pęnã le¬
gis excipite. Puniat᷑ peccatͥx. s ñ ap̃uarica¬
toribꝰ legis. Ecce plena uisticia. ut uistus
mala puniat. Reusminist̃ ⁊ sioccidat re
nans scribebat int̾ra. Audientes aut unus
post unũ exibant. incipientes a seniorib.
Et remansit solus ⁊ mulier in mediostans.
scͥpsit intra exmore consuetudinis huma¬
ne uultũ alio u̾tens. ut ilł lib̾m eet exire
qͦs ꝓuidebat cicius exituros qͣm płima in¬
trogaturos. Au̾soitaq uultu ñdignatur
cadentes respice. s dat locũ fugiendi. Eri¬
gens aut se iħc dixit ei. Muller ubi st̃ qui
te accusabant: Nemo te condemnauit:
Quedixit. slemo dñe. Dixit aũt iħc. Nec

Expanded text:
am aliquem dijudicemus, conscientiam nostram videamus, et justa examinatione dirimamus, unde illis dicit: Qui sine peccato est vestrum, in illam lapidem mittat. Quasi dicat: Ascendat unusquisque tribunal mentis suae, et inveniet se peccatorem. Ergo aut istam dimittite, aut cum illa poenam legis excipite. Puniatur peccatrix sed non a praevaricatoribus legis. Ecce plena justitia, ut justus mala puniat. Reus minister etsi occidat reonans, scribebat in terra. Audientes autem haec, unus post unum exibant, incipientes a senioribus, et remansit solus Jesus, et mulier in medio stans. scripsit in terra ex more consuetudinis humanae, vultum alio vertens, ut illis liberum esset exire, quos praevidebat citius exituros, quam plura interrogaturos. Averso itaque vultu, non dignatur cadentes respicere, sed dat locum fugiendi. Erigens autem se Jesus, dixit ei: Mulier, ubi sunt qui te accusabant? Nemo te condemnavit? Quae dixit: Nemo, Domine.
Abbreviated transcription (Latin):
dñm uł inmiscdem futuꝵ iniudicando
uł inuistũ. Si scdm legem dec̾n̾et. hãc
eẽ lapidandã dericłent. qͣi ñ hnte man¬
suetudinẽ qͣm p̃dicabat. ꝑqͣ ppłs eum
diligebat. Si lapidare uetaret in hoc
dicent hoste legis: ⁊ cont̾riũ moysi. un¬
mo dõ auctori. ⁊ ido cum adult̾a reummor

Expanded text:
misericordem futurum in judicando, vel injustum. Si secundum legem discerneret hanc esse lapidandam, deriderent quasi non habentem mansuetudinem quam praedicabat, pro qua populus eum diligebat. Si lapidare vetaret, in hoc dicerent hostem legis et contrarium Moysi, mo Deo auctori, et ideo c
Abbreviated transcription (Latin):
neant ad coronã. qui ad flammã. Nouit in
area sua triticũ. nouit paleã. nouit segetẽ
nouit zizania. Non eos audimꝰ qui negãt
ex hoc loco diẽ iudicii futurũ. Diẽt enĩ. Si ⁊
ille qui credit ñ uenit iniudiciũ. ⁊ ille qui
ñ eredit iam udicatꝰ ẽ. ubi st qͦs uidicaturꝰ
natus ẽ dei p̃scientia qͥ nouit qͥd immine¬
diciũ. ita intelligendũ ẽ nueniet addam

Expanded text:
neant ad coronam, qui ad flammam. Novit in area sua triticum, novit paleam, novit segetem, novit et zizania. Non eos audiamus, qui negant ex hoc loco diem judicii futurum. Dicunt enim: Si et ille qui credit, non veniet in judicium: et ille qui non credit jam judicatus est, ubi sunt quos judicaturus natus est Dei praescientia, qui novit quid imminedicium, ita intell
Abbreviated transcription (Latin):
la in quib om̃s st̃. ꝓfecto illi iudicantur
qͥodert ammonentẽ lucẽ ⁊ fugant. ut ñ
arguant᷑ eoꝵ mala oꝑa quȩ st̃ impietas
inc̾dulitas. odiũ etne lucis. ⁊ nolle eã as¬
pic̃e s uelle intenebris peccoꝵ remane.
Utiq oĩs qui ẽ in intentione malr⁊ cũ amo¬
re ipsiꝰ malioꝑat᷑ odit lucẽ. quia tegit

Expanded text:
lli judicantur qui oderunt admonentem lucem, et fugant ne arguantur mala eorum quae sunt impietas, incredulitas, odium aeternae lucis, et nolle eam aspicere, sed velle in tenebris peccatorum remanere. Utique omnis qui est in intentione mali et cum amore ipsius mali operatur, odit lucem, qu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa eiꝰ. T̃p̃s dilucłi demonstrat lucem
euangłii ex ortam remota umbra legis. Co¬
tidie intemplo sol iusticie dilucło oritur
cii pecc̃ores ad se uenientes miscdit sp̃s
militas incarnationis q miseret᷑ idoc:¬

Expanded text:
 . Tempus diluculi, demonstrat lucem  . Tempus diluculi, demonstrat lucem Evangelii exortam, remota umbra legis. Quotidie in templo sol justitiae diluculo oritur, cum peccatores ad se venientes misericorditemilitas incarnationis, qua miseretur et doc
Abbreviated transcription (Latin):
tium boni ẽ accusatio mali u̾itatẽ facit
cemsuamala accusat. ut ħ eiꝰ accusatio
negligant᷑ occidunt. Nam minute gut¬
te flum̃ implent. ⁊ minuta gna arenesi
młta sint oppͥmũt nauẽ. Et ħ facit senti¬
na neglecta quod fluctꝰ irruens. Paula¬
tim intrat aqua ꝑsentinã. s diuintͣndo
onem: ferto patrẽ erudientẽ ne sentiaᷤ
uidice punientem. A lxxxui.¬
t reu̾sist unus quisq iñdomũ suam.
ihc aut ꝑrexit ad montẽ oliueti: idi
sisqͥ secuti fu̾ant eĩ de ciuitate ꝑuenit
bethaniã quȩ ẽ inmonte oliueti. Ne mire¬
rissi nocte illuc uen̾it. si nocte nichodemo
p̃dicau̾it: de qͦalibi legit᷑ qi erat ꝑ noctans
inoronecdi. Legis ⁊̃ qd an passione ihrłimis
designat. uñ nob̃ crisma.i. unctio q̃ un¬
gimur u cont̾ diabłm luctem᷑. oleos g̾ce¬
mia. oliuetũ uocatur oleon. ⁊ unctioolei
fessis idolentib m̃bris affert leuamen.
oleu pminet ⁊ confestim tͣnscendit quẽ¬
cũq liqͦrẽ ei suꝑfundas. Suauis aut ẽ.

Expanded text:
tium boni est accusatio mali, veritatem facit, cem, sua mala accusat, ut haec ejus accusatio negligantur, occidunt. Nam minutae guttae flumen implent, et minuta grana arenae, si multa sint, opprimunt navem. Et hoc facit sentina neglecta, quod fluctus irruens, paulatim intrat aqua per sentinam, sed diu intrando  in hoc saeculo, ferto patrem erudientem, ne sentias judicem punientem. A. 86X Et reversi sunt unusquisque in domum suam. Jesus autem perrexit ad montem Oliveti, et drsis, qui secuti fuerant eum de civitate, pervenit Bethaniam, quae est in monte Oliveti. Ne mireris si nocte illuc venerit, si nocte Nicodemo praedicaverit, de quo alibi legitur, quia erat pernoctans in oratione Dei . Legis etiam quod ante passionem Hierosolymis designat, unde nobis chrisma, id est, unctio qua ungimur, ut contra diaboluia, olivetum vocatur oleon, et unctio olei fessis et dolentibus membris affert levamen. Oleum praeeminet et confestim transcendit, quemcunque liguorem ei superfundas. Suavis autem est
Abbreviated transcription (Latin):
hois dr descendisse decelo. ⁊an passione
fuisse in cęlo.Sensusgͦ ẽ. Nemo ascendit
nanq descenditut in illo ⁊ cũ illo unũ
ẽẽnt qui ꝑillũ ascensuri erant. Diis ascen¬
dit corpꝰ aũt ñ ascendit s leuatum ẽ ince
lum illo leuante qui ascendit.Siquisem̃¬
descendat u̾bi gra de monte nudus. cum
sidamꝰ qͣm secũ leuauit s iꝑ̃m qui uesti¬
tus ẽ solũdins ascendisse. Et sic moyses¬
ip̃m ii ꝑeat. s habeat uitã et̾nam. ꝑtesus in
hemo longi laboris ppłs isrł murm̾auit contͣ
dnm̃ ⁊ moysen. td̃oq diis immisit in illũ igni¬
tosẜpentes. Cũ gͥ moyses or asset uissit eũ dñs
fac̾e ẜpente eneu. ⁊ plagis ꝑcuss aspic̃e ineũ
ut uiu̾et. Q st̃ fpentes mordentes: Pecc̃a. Qs
ẜpensexaltatus: Mortuus dñs meruce qͥ ꝑef
figiem spentis figat᷑. qr aẜ pente mors. Lib̾an¬
turgͥqͥ eũ fide intuent᷑ a plagis ignitoꝵ ẜ pen¬
tiũ .i. ab incentiuis uicioꝵ quȩ aĩam pungt̃

Expanded text:
nem fuisse in coelo. Sensus ergo est: Nemo ascendit  descendit, ut in illo et cum illo unum essent, qui per illum ascensuri erant. Dominus ascendit, corpus autem non ascendit, sed levatum est in lum, illo levante qui ascendit. AUdescendat uerbi gratia de monte nudus, cum sideramus, quam secum leuauit, sed ipsum, qui uestitus est, solum dicimus ascendisse. \'Nec eos aipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Pertaesus in eremo longi laboris populus Dei murmuravit contra Dominum et Moysen. Ideoque Dominus immisit in illum ignitos serpentes. Cum igitur Moyses orasset, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et plagis percussos aspicere in eum, ut viverent. Qui sunt serpentes mordentes? Peccata. Quis serpens exaltatus? Mortuus Dominus in cruce, qui per effigiem serpentis figuratur, quia a serpente mors. Liberantur ergo qui eum in fide intuentur a plagis ignitorum serpentium, id est ab incentivis vitiorum, quae animam pungunt