comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cias. & per sem& ipsã ueritas dicit.
que uultis ut faciant uob homines:
ita & uos facite illis. Qͥb duob sci
lic& utriꝰq testam̃ti mandatis. ꝑ
unũ malitia conpescit᷑. ꝑ aliud be¬
nignitas p̃rogat᷑ : ut malũ qͦd pati
ñ uult qͥsq ñ faciens. cess& a nocen¬
di oꝑe : & rursũ honũ qͦd sibi fieriap¬
ƿetit. impendens erga utilitatẽ ꝓxi¬
mi. se exerceat ex benignitate. S hȩc
nimirũ duo dũ sollicita intentiõe
cogitant᷑: corad innumera uirtutũ
ministeria tendit᷑: ne uel ad aufe¬
renda quȩ ñ hab& desidiis inqͥeta
mens ferueat: uel erga exibenda
quȩ debꝙ. otio resoluta torpescat.
Nã cũ cau& alteri facere qͦd neqͣꝗͣ
uult ab altero ipsa tolerare. sollicita
se intentione circũspicit. ne suꝑbia
eleuet. & usq ad despectũ ꝓximi a¬
nimũ deiciens exaltet: ne ambitio
cogitationẽ laniet: cũq hanc ad
appͦetenda aliena dilatat. angustos.

Expanded text:
cias. Et per semetipsam Veritas dicit: cias. Et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis ut faciant vobis homines, ita et vos facite illis licet utriusque Testamenti mandatis, per unum malitia compescitur, per aliud benignitas praerogatur, ut malum quod pati non vult, quisque non faciens, cesset a nocendi opere. Et rursum bonum quod sibi fieri appetit impendens, erga utilitatem proximi se exerceat ex benignitate. Sed haec nimirum duo dum sollicita intentione cogitantur, cor ad innumera virtutum ministeria tenditur; ne vel ad inferenda quae non debet desideriis inquieta mens ferveat, vel erga exhibenda quae debet otio resoluta torpescat. Nam cum cavet alteri facere quod nequaquam vult ab altero ipsa tolerare, sollicita se intentione circumspicit, ne superbia elevet, et usque ad despectum proximi animum dejiciens exaltet; ne ambitio cogitationem laniet; cumque hanc ad aliena appetenda dilatat, angustet;
Abbreviated transcription (Latin):
caritas. De hac iterũ dicit In uicem
honera ur̃a portate: & sic ad implebi¬
tis legẽ xp̃ĩ. Lex & enĩ xpĩ quid con¬
gruentius intelligi: quã caritas potest.
Quã tunc uere ꝑficimꝰ: cũ fr̃na onera
ex amore toleramꝰ. Sed hȩc eadem lex¬
multiplex dicit᷑. qͥa studiosa sollicitu¬
dine caritas ad cuncta uirtutũ facta
dilatat᷑. Que aduob quidẽ p̃ceptis
incipit. s se ad in numera oͣstendit.
Huius nãq legis initiũ. dilectio dĩ est.
& dilectio ꝓxĩmi : s dĩ dilectio ꝑtria
distinguit᷑. qr ex toto corde. ex tõta
anima. & ex tota fortitudine diligi
conditor uibet᷑. Qua in re notandũ
est. qͦd diuinus sermo cũ dm̃ diligi
precipit: ñ solũ narrat ex quo. s &iã
informat exquanto. cũ sub iungit.
ex toto: ut uidelic& qͥ ꝑfecte do place¬
re desiderat : sibi de se nichil relinquat
Proximi au¬
tẽ dilectio. ad du¬
o p̃cepta di¬
dã ustum
dicit᷑. Qd ab alio
tͥ odis fieri. ui de ne & tu alteri fa¬

Expanded text:
. De hac iterum dicit: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Lex etenim Christi quid congruentius intelligi potest, quam charitas? quam tunc vere perficimus, cum fraterna onera ex amore toleramus. multiplex dicitur, quia studiosa sollicitudine charitas ad cuncta virtutum facta dilatatur. Quae a duobus quidem praeceptis incipit, sed se ad innumerabilia extendit. Hujus namque legis initium, dilectio est Dei, ac dilectio proximi. Sed Dei dilectio per tria distinguitur, quia ex toto corde, tota anima, et ex tota fortitudine diligi Conditor jubetur . Qua in re notandum est, quod divinus sermo cum Deum diligi praecipit, non solum narrat ex quo, sed etiam informat ex quanto, cum subjungit, ex toto: ut videlicet qui perfecte Deo placere desiderat, sibi de se nihil relinquat. Proximi autem dilectio ad duo praecepta demdam justum dicitur: Quod ab alio tibi odis fieri, vide ne tu alteri fa
Abbreviated transcription (Latin):
reatu ñ expetit: quẽ sub eius ueni¬
a. spes fides. & caritas abscondit.
Citiꝰ gͦ culpa dimittit᷑: quȩ neqͣquã
malitiȩ studio ꝑ petrat᷑. nde & so¬
phar iniquũ uocat. quẽ sententia
dnuna laudauerat: nec tam̃ aueni¬
a reꝓbatꝰ excludit᷑. quia ad uerba
contumeliȩ diuini amoris ⁊ elo ꝑmo

Expanded text:
reatu non expetit quem sub ejus venireatu non expetit quem sub ejus venia spes, fides et charitas abscondit. Citius ergo culpa dimittitur quae nequaquam malitiae studio perpetratur. Unde et Sophar iniquum vocat quem superna sententia laudaverat; nec tamen a venia reprobatus excluditur, quia ad verba contume
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens cũ qͦlibe ꝓximo ad intu¬
enda delicta nr̃a conuertimur.
& simplicit̃ ligna succidimꝰ. cũ de¬
linquentiũ uitia. pia intentione re¬
secamꝰ. S securis manu fugit: cũ se¬
se increpatio plusꝗͣ necesseꝰ ẽ in asꝑi¬
tatẽ ꝑtrahit. ferrũq de manubrio
ꝓsilit. cũ de correctione sermo duri¬
or excedit. & amicũ ꝑcutiensoccidit:
quia auditorẽ suũ ꝓlata contume¬
lia ab sp̃ũ dilectionis int̾ficit. Cor¬
repti nãq mens repente adodiũ pro¬
ruit: si hanc ĩmoderata increpatio
plusquã debuit addicit Sedhisqͥ
incaute ligna ꝑcutit. & ꝓximũ ex¬
tinguit. adtres necesse est urbes fu¬
giat. ut muna earũ defensꝰ uiuat:
quia si ad penitentiȩ lam̃ta conũsꝰ.
mnimitate sacram̃ti. sub spe fide &
caritate abscondit᷑. reus ꝑpetrati
homicidii non tenet᷑. eũq ex tincti
ꝓximꝰ & cũ inuenerit non occidit:
quia cũ districtꝰ uidex uenerit. qͥ
ab eo ꝓculdubio uindictã de culpe

Expanded text:
quoties cum quolibet proximo ad intuenda delicta nostra convertimur. Et simpliciter ligna succidimus, cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. Sed securis manu fugit, cum sese increpatio plusquam necesse est in asperitatem pertrahit. Ferrumque de manubrio prosilit cum de correptione sermo durior excedit; et amicum percutiens occidit, quia auditorem suum prolata contumelia ab spiritu dilectionis interficit. Correpti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio plus quam debuit addicit. Sed is qui incaute ligna percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat, quia si, ad poenitentiae lamenta conversus, in unitate sacramenti subcharitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur; eumque exstincti proximus et cum invenerit non occidit. Quia cum districtus judex venerit qui ab eo procul dubio vindictam de culpae
Abbreviated transcription (Latin):
ficimus : deficiendo tam̃. ueriꝰ discimꝰ.
quẽ timeamꝰ. Ad hȩc se paulus sa¬
pientie illiꝰ secreta tetenderat: cũ di¬
cebat. Galtitudo diuitiarũ sapien¬
nȩ & scientie dĩ. quã in cõp̃hensibi¬
la sunt uiditia eiꝰ. & in uestigabiles

Expanded text:
ficimus, deficiendo tamen verius discimus ficimus, deficiendo tamen verius discimus quem timeamus. Ad haec se Paulus sapientiae illius secreta tetenderat, cum dicebat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s regit qͦs creat : ꝑficit bona que in¬
choat : & aspirando aduluat. qͦs uisi
ne disponit: & cũ spũalia dona largi¬
t᷑. ipse ꝑficit: qͦd ipse ex munere sue¬
benignitatis in choauit Secreta uͦ
sapientiȩ suꝑne sunt oꝑa: cũ dĩ qͦs cre¬
claritate nos suȩ illustrationis illu¬
mitiat : & tam̃ ꝑ missis carnis tẽpta¬
tionib tenebris cecitatis pulsat. ał
dona que contulit minime custodis.
cũ ꝙ mentis nr̃ȩ ad se desidĩa excitat.
ꝓ tam̃ occulto uditio difficultatẽ
nr̃e imbecillitatis angustat. Quȩ
nimirũ secreta euis sapientiȩ pauci
ualent inqͥrere. s nullus inuenire: qr
qͦd suꝑnos de nobis abimmortali sa¬
pientia non iniuste disponit᷑. iustũ
ꝓfecto ẽ. ut a nob̾ adhuc mortalib ig¬
noret᷑. S hec ipsa sapientie illius se
treta conspicere. ut cũq incõp̃hensi¬
bilitatis eiusẽ potentiã indere: qr
& si in ipsa consilioꝵ eius inqͥsitione de¬

Expanded text:
s regit quos creat, perficit bona quae ins regit quos creat, perficit bona quae inchoat, et aspirando adjuvat quos visitne disponit. Et cum spiritalia dona largitur, ipse perficit qbenignitatis inchoavit. Secreta vero sapientiae supernae sunt opera, cum Deus quos creclaritate nos suae illustrationis illuminat, et tamen permissis carnis tentationibus, tenebris caecitatis pulsat; cum dona quae contulit minime custodit; cum et mentis nostrae ad se desideria excitat, et tamen occulto judicio difficultatem nostrae imbecillitatis angustat. Quae niret. Secreta itaque sapientiae ejus pauci valent inquirere, sed nullus invenire, quia quod super nos de nobis ab immortali sapientia non injuste disponitur, justum profecto est ut a nobis adhuc mortalibus ignoretur. Sed haec ipsa sapientiae illius secreta conspicere utcunque jam incomprehensibilitatis ejus est potentiam videre, quia etsi in ipsa consiliorum ejus inquisitione de
Abbreviated transcription (Latin):
si enĩ reserato ore loqͥt᷑. cũ remota
obscuritate dispositionis intime re¬
nait occultare qͦd uult. Nã uelut
clausis labris sensũ nobis suũ ñ in¬
dicat: cũ ꝑ occulta uiditia cur qͥd
faciat celat. Sophar itaq beatũ iob
ut de carnali intellectu redarguat
seq ipsũ quante sit benignitatis os¬
tendat. ei bona optat: quȩ & cũ ha¬
bent᷑ ignotat. dicens. atq u̾tinã dͥs
loqͤretur tecũ. & aꝑir& labia sua tibi
acsi patent̾ dicat. Imperitiȩ tuȩ po¬
tius quã pęne cõpatior. quia sola
carnis prudentia p̃ditũ. auerita¬
tis te spͥũ uacuũ agnosco Si enĩ di
uiditia occulta cõgnosceres. tã ꝓca¬
ces contra illuͣ sententias non sonares
sideranda nos sua uiditia
subleuat. ignorantiȩ nr̃e ꝓ¬
tinus cecitatẽ fugat: quȩ aꝑtis erꝰ
labiis ad nos eruditio ꝓdeat. ꝓtinꝰ
ad iungendo manifestat dicens.¬
ca sapientię suꝑne sunt oꝑa. cũ op̃c

Expanded text:
si enim reserato ore loquitur, cum remota si enim reserato ore loquitur, cum remota obscuritate dispositionis intimae renuit occultare quod vult. Nam velut clausis labiis sensum nobis suum non indicat, cum per occulta judicia cur quid faciat celat. Sophar itaque beatum Job ut de carnali intellectu redarguat, seque ipsum quantae sit benignitatis ostendat, ei bona optat, quae et cum habentur ignorat, dicens: Atque utinam Deus loqueretur tecum et aperiret labia sua tibi! Ac si patenter dicat: Imperitiae tuae potius quam poenae compatior, quia, sola carnis prudentia praeditum, a veritatis te spiritu vacuum agnosco. Si enim Dei judicia occulta cognosceres, tam procaces contra illum sententias non sonares.m ad consideranda nos sua judicia sublevat, ignorantiae nostrae protinus caecitatem fugat, quae apertis ejus labiis, ad nos eruditio prodeat, protinus adjungendo manifestat, dicensta sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ sedicere potuit: qͥ ait.
si iustificare me uoluero osmeũ
condẽpnabit me. S habx hoc
prauoꝵ malitia. ut cũ uera inse flere
mala renuit. fingat aliena. nã quasi
solatio facinoris utit᷑. si falsis uocib
&uita corripientis inqͥnet᷑.
ut mala eẽ qͦ inp̃sentib ha¬
bent᷑ ostendant: & quasi fauentes
ꝓsꝑa expetunt. ut benigni uide¬
antur. Unde &sophar ꝓtinus su¬
Ipse qͥppe ũbi homo loqͥt᷑. cũ per
hoc q̃d sentit neqͣꝗͣ diuinitatis
spũ. a carnalis prudentie intellec¬
tu separat᷑. cũ caro sensum exerit
& m̃tẽ quasi ad intelligentiã ꝓ¬
uocans foras mittit.Unde & ad¬
huc petro t̾rena sapienti ueri¬
tas dicit. Non enĩ sapis que dĩ st̃
s que hominũ. Cui tam̃ recta
accipimꝰ: Clausis nãq labris uox
p̃mit᷑. & sensꝰ tacentis ignorat᷑.
mꝰ loquentis inuenit᷑ Iabia itaq
sua d̾s aꝑit: cũ uoluntatẽ suã homi¬
nib per aꝑta uiditia ostendit. Qua¬

Expanded text:
undum se dicere potuit, qui ait: Si justificare me voluero, os meum condemnabit me ? Sed habet hoc pravorum malitia, ut cum vera in se 339 flere mala renuit, fingat aliena. Nam quasi solatio facinoris utitur, si falsis vocibus et vita corripientis inquineturut mala esse quae in praesentibus habentur ostendant; et quasi faventes prospera expetunt, ut benigni videantur. Unde et Sophar protinus suIpse quippe sibi homo loquitur, cum per hoc quod sentit nequaquam Divinitatis spiritu a carnalis prudentiae intellectu separatur; cum caro sensum exerit, et mentem, quasi ad intelligentiam provocans, foras mittit. Unde et adhuc Petro terrena sapienti Veritas dicit: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominum . Cui tamen recta accipimus? Clausis namque labiis vox premitur, et sensus tacentis ignoratur; mus loquentis invenitur. Labia itaque sua Deus aperit cum voluntatem suam hominibus per aperta judicia ostendit. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
meret᷑ iniqͥtas tua. Dolor qͥppe ut
diximꝰ flagelli tẽpetat᷑. cũ culpa
aognoscit᷑ quia & tanto qͥsq pati¬
entuis ferram̃tũ medici tolerat.
telligit: cuncta quȩ patit᷑: qutã sin
minora ꝑpendit. qr ꝑ hoc qd culpe
pondus agnoscit᷑. afflictionis pena
qͦd sophar. uirũ iustũ usq ad obiec¬
tionẽ iniqͥtatis increpauit: unde
& eoꝵ audatiaͣ ueritas iuste redar¬
guit: s benigne ad grãm reducit:
quia apud misericordẽ iudicẽ. ne¬
quaꝗͣ sine uenia culpa relinqͥt᷑ cuͣ
Depe naͣq magnis hoc doctorib
mirandisq contigit. ut quo alta
caritate feruent. modũ correctio¬
nis exaggerent: & ligͥua aliqͥd qͦd
ñ deb& dicat: quia mentẽ dilecti¬
o quantũ deb& inflãmat. Seduer

Expanded text:
quippe, ut diximus, flagelli temperatur cum culpa cognoscitur, quia et tanto quisque patientius ferramentum medici tolerat, legis intelligit, cuncta quae patitur quam sint minora perpendit, quia per hoc quod culpae pondus agnoscitur, afflictionis poena quod Sophar virum justum usque ad objectionem iniquitatis increpavit. Unde et eorum audaciam Veritas juste redarguit, sed benigne ad gratiam reducit; quia apud misericordem judicem nequaquam sine venia culpa relinquitur, cum Saepe namque magnis hoc doctoribus mirandisque contingit, ut quo alta charitate fervent, 344 modum correptionis exaggerent, et lingua aliquid quod non debet dicat, quia mentem dilectio quantum debet inflammat. Sed ver
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussionis credunt: qr dũ ꝑcorrep¬
tionis uocẽ culpa detegit᷑. p̾sentis
gle opinio fȩdat᷑. Hinc qͥppe in
laude iusti ꝑsalomonẽ ueritas
dicit Doce uist uͭ: & festinabit ac¬
cipere. Hinc prauoꝵ contum aci¬
ã despicit dicens. Qui erudit deri¬
sorẽ. ipse sibi facit iniuriã. N ã
fit plerũq ut cũ correpta in se
mala defendere nequeunt: ex ue¬
recundia peiores fiant: aue sic
insua defensione suꝑbiant: ut
quedã uitia contra uitã corri¬
pientis exqͥrant: & eo se crimino¬
sos non estimant. si crimina & aliis
imꝑonant. que cũ uera inuenire
nequeunt fingt̃ : ut ipsi quoq
habeant. qͦd non impari iustitia
increpari uideant᷑. U nde & sophar
quia quasi irrideri se ꝑ increpa¬
tionẽ doluit: ꝓtinus mentiendo

Expanded text:
percussionis credunt, quia dum per correppercussionis credunt, quia dum per correptionis vocem culpa detegitur, praesentis gloriae opinio foedatur. Hinc quippe in laude justi per Salomonem dicit Veritas: Doce justum, et festinabit accipere . Hinc pravorum contumaciam despicit, dicens: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . Nam fit plerumque ut cum correpta in se mala defendere nequeunt, ex verecundia pejores fiant; ac sic in sua defensione superbiant, ut quaedam vitia contra vitam corripientis exquirant; et eo se criminosos non aestimant, si crimina et aliis imponant. Quae cum vera invenire nequeunt, fingunt, ut ipsi quoque habeant quod non impari justitia increpare videantur. Unde et Sophar, quia quasi irrideri se per increpationem doluit, protinu
Abbreviated transcription (Latin):
peritꝰ ut diximꝰ ueritatis sententi.¬
as grauit̃ tolerat᷑: & silentiũ pęnã
tione uitioꝵ. qua intꝰ cogitatione
mens tangit᷑: foras adstudiũ con¬
tradictionis excitat᷑. Perre uocẽ
ñual&: quia tacta inuulnere sui
reatꝰ dol&. & ꝑ hoc quod generalit̃
contra ꝑuersos dr̃. se impeti spetia¬
lit suspicat᷑. Qͦd enĩ intꝰ egisse se me¬
minit: audire foras erubescit : un¬
de mox se ad defensionẽ p̃parat: ut
reatꝰ sui uerecundiã ꝑ uerba pͣue
refutationis degat: Siẽ enĩ recti
deqͥb dã que abeis ñ rectegesta st̃.
correptionis uocẽ ministeriũ cari¬
tatis estimant. sic ꝑ uersi contume¬
liam derisionis putant. Illi se ꝓtinꝰ
ad obedientiam sternunt. isti adin¬
saniã suȩ defensionis erigunt᷑.:
Illi correptionis ad iutoriũ. uite suȩ
patrociniũ deputant: ꝑ qͦd dũ p̃sen¬
tis uitii culpa corriptt᷑. uenturi
uidicis ira tẽꝑat᷑: isti cũ se impeti re¬
dargurtione conspiciunt. gladiũ

Expanded text:
ens, ut diximus, veritatis sententias graviter tolerat, et silentium poenam tione vitiorum quo intus cognitione mens tangitur, foras ad studium contradictionis excitatur. Ferre vocem non valet, quia tacta in vulnere sui reatus dolet, et per hoc quod generaliter contra perversos dicitur, se impeti specialiter suspicatur. Quod enim intus egisse se meminit, audire foris erubescit. Unde mox se ad defensionem praeparat, ut reatus sui verecundiam per verba pravae refutationis tegat. Sicut enim recti de quibusdam quae ab eis non recte gesta sunt correptionis vocem, ministerium charitatis aestimant, sic perversi contumeliam derisionis putant. Illi se protinus ad obedientiam sternunt, isti ad insaniam suae defensionis eriguntur. Illi correptionis adjutorium vitae suae patrocinium deputant, per quod dum praesentis vitae culpa corripitur, venturi judicis ira temperatur; isti cum se impeti redargutione conspiciunt, gladium
Abbreviated transcription (Latin):
loquendo cohibere spmͣ suũ. Hinc
rursum dicit. Inmulti loqͥo peccatũ
nonde erit. Hinc psalmysta testa¬
t᷑ dicens. Uir uerbos ñ diriget᷑ siꝑ
quȩ subdiscretionis custodia ñ ꝓse¬
Certũ itaq ẽ qͦd uerbosꝰ iustificari
uir nequeat. s bonũ ñbenedicit᷑: qͥa
ñ intendit᷑ cui dicat᷑. Uera qͥppe con¬
tra malos sententia: si bonoꝵ recti
patient̃ nequeunt: & cũ uite
em̃dationẽ negligunt.
aditerba se responsionis accingunt.
aꝑte sophar insinuat. qͥ subuingit.¬

Expanded text:
loquendo cohibere spiritum suum . Hinc loquendo cohibere spiritum suum . Hinc rursum dicit: In multiloquio peccatum non deerit . Hinc Psalmista testatur, dicens: Vir verbosus non dirigetur super quae sub discretionis custodia non profeCertum itaque est quod verbosus justificari vir nequeat. Sed bonum bene non dicitur, quia non intenditur cui dicatur. Vera quippe contra malos 338 sententia, si bonorum rectpatienter nequeunt, et cum vitae emendationem negligunt, ad verba se responsionis accingunt, aperte Sophar insinuat, qui subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
os ẽe ꝓcatiũ sol&. ut recte
dictis sẽꝑ ediuerso responde¬
ant: ne si ad ꝓlata consenti¬
unt. inferiores ee̾ uideant᷑. Qͥb uis¬
toꝵ uerba quãlib& pauca sonue¬
rint multa st̃ : qͥa qͦ eoꝵ uitia re¬
secant. auditũ grauanit: unde ꝙ
adcrimen trahit᷑. hoc qͦd recta p̃o¬
catione contra crimina ꝓfert᷑
Ipsũ qͥppe qͥ exueritate fortes sentsi¬
tias dixerat. sophar redarguens
uerbosũ uocat. qr cũ ab ore iustoꝵ
sapientia culpas increpat: stultoꝵ
aurib suꝑ fluitas loquacitatis sonat
Praui qͦq nil rectũ nͥ qͦd ipsi sensernͣs
putant. & iustoꝵ uerba eo otiosa
estimant. quo suis hec sensib in¬
uenunt diuersa. Nec fallacem
quidẽ sophar sententiã protulit.
qͦd uir uerbosꝰ iustificari nequaqͣ
prodita gͣuitate silentii. m̃tis custo¬
diã amittit. H inc qͥppe scriptũ est.
Cultꝰ iustitiȩ silentiũ. Hinc salomon
ait. Sicut urbs patens & absq mu¬
roꝵ ambitu: ita uirqͥ ñ potest in

Expanded text:
os esse procacium solet ut recte dictis semper e diverso respondeant, ne si ad prolata consentiant, inferiores esse videantur. Quibus justorum verba quamlibet pauca sonuerint multa sunt, quia quo eorum vitia resecant, auditum gravant. Unde et ad crimen trahitur hoc quod recta praedicatione contra crimina profertur. Ipsum quippe qui ex veritate fortes sententias dixerat Sophar redarguens, verbosum vocat, quia cum ab ore justorum sapientia culpas increpat, stultorum auribus superfluitas loquacitatis sonat. Pravi namque nil rectum, nisi quod ipsi senserint, putant; et justorum verba eo otiosa aestimant, quo suis haec sensibus inveniunt diversa. Nec fallacem quidem Sophar sententiam protulit, quod vir verbosus justificari nequaquam perdita gravitate silentii, mentis custodiam amittit. Hinc quippe scriptum est: Cultus justitiae, silentium . Hinc Salomon ait: Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in
Abbreviated transcription (Latin):
discutere: & districte discutiendo u¬
dicare. Beatꝰ gͥ iob humane de iecti¬
onis dãpna consid̾ans. uideat qͥa & p̃¬
senti iã pęna pͣmit᷑. & adhuc de futu¬
ris grauius urget᷑. & dicat. ecce nunc
inpuluere dormiã: & si mane me q̃si¬
eris non subsistã. acsi aꝑtius de plo¬
r&s dicens. In p̃senti qͥdẽ mortẽ iã
carnis patior. & tam̃ ad huc de uen¬
turo uiditio grauiorẽ mortẽ distri¬
ctionis tuȩ sententia ꝑtimesco:
Interitũ ꝓ culpa sustineo: s adhuc
adudiciũ ueniens. culpas restitui
& pꝰ interitũ formido. Exteriorẽ
gͦ mortẽ considans. dicat. ecce nunc
inpuluere dormiã. in teriorẽ metu¬
ens adiungat: & si mane me quesieris
non subsistã. Quantalib& enim iusti¬
tia polleant. nequa quã sibi ad inno¬
centiã uel electi sufficiunt. si in iuditio
districte reqͥrant᷑ Sed hoc neͣ ad sola¬
tium sue ereptionis inueniunt: qͦd
neqͣꝗͣ se posse sufficere humilit̾ scuiss

Expanded text:
discutere, et districte discutiendo judiscutere, et districte discutiendo judicare. Beatus igitur Job humanae dejectionis damna considerans, videat quia et praesenti jam poena premitur, et adhuc de futuris gravius urgetur: Et dicat: Ecce nunc in pulvere dormiam; et si mane me quaesieris, non subsistam. Ac si apertius deploret, dicens: in praesenti quidem mortem jam carnis patior, et tamen adhuc de venturo judicio graviorem mortem, districtionis tuae sententiam, pertimesco: interitum pro culpa sustineo, sed adhuc ad judicium veniens culpas restitui et post interitum formido. 270 Exteriorem ergo mortem considerans, dicat, Ecce nunc in pulvere dormiam; interiorem metuens adjungat: Et si mane me quaesieris, non subsistam. Quantalibet enim justitia polleant, nequaquam sibi ad innocentiam vel electi sufficiunt, si in judicio districte requirantur. Sed hoc nunc ad solatium suae ereptionis inveniunt, quod nequaquam se posse sufficere humiliter sciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
innuit᷑: de quo iohannes ait. eree
agnus di. qͥ tollit peccatũ mundi:
Ulel cerre abhumano genere tunc pec¬
catũ plene tollit᷑: cñ ꝑ incorruptiois
gła nr̃ã corruptio ꝑmutat᷑. Esse naͣ¬
q a culpa lib̾i nequaquã possumus.
quo usq incorꝑe mortis tenem᷑. Re¬
dep̃toris gͦ gram uel resurrectionis
soliditatẽ desid̾at: qui iniqͥtatẽ sua̾
auferri funditꝰ sꝑat. Vnde mox & pę¬
nã quã exorigine meruit. & iuditiũ
qͦd exꝓpͥa actione ꝑtimescit ad uin¬
gens subdit Ecce nunc inpuluere
dormiã. ꝙsi mane me quesieris non
subsistã. Peccanti primo homini dictũ
ẽ puluises & inpuluerẽ reuerteris.
Mane autẽ drͣ illa tunc manifestati.¬
o mentiũ. que in aduentu iudicis a¬
ꝑtis cogitationib quasi post noctis
tenebras de monstrat᷑ de quo nimiꝵ
mane ꝑ psalmystã dr̃: mane ad sta¬
bo tibi & udebo. Querere autẽ dlĩ
est. hominẽ subtili interrogatione

Expanded text:
innuitur? de quo Joannes ait: Ecce innuitur? de quo Joannes ait: Ecce Agnus Dei, qui tollit peccatum mundi . Vel certe ab humano genere tunc peccatum plene tollitur, cum per incorruptionis gloriam nostra corruptio permutatur. Esse namque a culpa liberi nequaquam possumus, quousque in corpore mortis tenemur. Redemptoris ergo gratiam, vel resurrectionis soliditatem desiderat, qui iniquitatem suam auferri funditus sperat. Unde mox et poenam quam ex origine meruit, et judicium quod ex propria actione pertimescit adjugens, subdit: Ecce nunc in pulvere dormiam, et si mane me quaesieris, non subsistam. Peccanti primo homini dictum est: Pulvis es, et in pulverem reverteris . Mane autem dicitur illa tunc manifestatio mentium, quae in adventu judicis, apertis cogitationibus, quasi post noctis tenebras demonstratur. De quo nimirum mane per Psalmistam dicitur: Mane astabo tibi et videbo . Quaerere autem Dei est hominem subtili interrogatione
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatib urget᷑ ut qͥ relicto
do sesibi adreqͥẽ sufficere credidit.
nichil inse nisi tumultũ ꝑ turbatio¬
nis inuenir& : inuentũqͥ se fugere
querer&. s auctore contẽpto quo
se fuger& ñ hab̾et. Cuius infir¬
mitatis ponda. bene quidã sapi¬
ens contẽplatꝰ ait. & graue uigum
exitus de uentre matriseoꝵ. usq ad
diẽ sepulture mtris omĩũ. Beatꝰ
autẽ iob ista considans: & quare
ita ordinata sint ingemscens non
iustitiã redarguit. s miscłiã inqͥ¬
rit: ut ꝑcunctando ipse humiliter
puls&. quod parcendo diuina pietas
immiitet: ac si aꝑte dicat Cur qua¬
si contrariũ tͥ hominẽ despicis. qͥ¬
certusscio qui aꝑire uel ipsum quẽ
despicere credis non uis: Unde be¬
ne adhuc & humilitatẽ confessionis
expͥmit: & uocẽ lib̾e inꝗsitionis ad¬
uingit dicens. Cur non tollis pecca¬
tũ m̾eũ. & quare ñ aufers iniqͥta¬
ud quã desid̾iũ p̃stolati mediatoris

Expanded text:
infirmitatibus urgetur, ut qui, relicto infirmitatibus urgetur, ut qui, relicto Deo, se sibi ad requiem sufficere credidit, nihil in se nisi tumultum perturbationis inveniret, inventumque se fugere quaereret, sed, auctore contempto, quo se fugeret non haberet. Cujus infirmitatis pondera bene quidam sapiens contemplatus, ait: Grave jugum exitus de ventre matris eorum usque ad diem sepulturae in matrem omnium . Beatus autem Job ista considerans, et quare ita ordinata sint ingemiscens, non justitiam redarguit, sed misericordiam inquirit, ut percunctando ipse humiliter pulset quod parcendo divina pietas immutet. Ac si aperte dicat: Cur quasi contrarium tibi hominem despicis, qcertus scio, quia perire vel ipsum, quem despicere crederis, non vis. Unde bene adhuc et humilitatem confessionis exprimit, et vocem liberae inquisitionis adjungit, dicens: Cur non tollis peccatum meum et quare non aufers iniquitaud quam desiderium praestolati Mediatoris
Abbreviated transcription (Latin):
rit perseuerat. Frudiri appetens
uix suã ignorantiã suꝑat. s erudita
grauius contra scientiȩ głam pug¬
nat. Uix carnis suȩ sibi tyrannudẽ
subicit. s tam̃ ad huc intus culpe i¬
magines tolerat. cuiꝰ iã foris oꝑa
uincendo restrinxit. In auctoris su¬
i inqͥsitione seerigit. s reuerberatã
hanc. corporearũ rerũ amica cali-¬
go confundit: Sem& ipsã qualit̾ in¬
corporea corpus tegat. intueri uult
& ñ ual&. requirit mire qͦd sibi res¬
ponde non sufficit. & subeo ignara
deficit qͦd prudent᷑ requirit᷑. Am
si ampla nonessꝙ nequaquã tã in¬
uestiganda requirer&. & rursum
si angͥusta noness&. hoc ipsũ saltim
quod ipsa reqͥrit. in uenir& Bene
gͦ dicit᷑. posuistime contrariũ tibi
& factus sũ mͥ m& ipsi grauis: quia
dũ repulsus homo: & a carne moles¬
tias & am̃te questiones tolerat: gra¬
ue nimirũ pondus sem& ipsũ portat
Undiq languorib p̾mit᷑: undiq

Expanded text:
rit perseverat. Erudiri appetens, rit perseverat. Erudiri appetens, vix suam ignorantiam superat; sed erudita, gravius contra se scientiae gloria pugnat. Vix carnis suae sibi tyrannidem subjicit; sed tamen adhuc intus culpae imagines tolerat, cujus jam foris opera vincendo restringit. In auctoris sui inquisitione se erigit, sed reverberatam hanc corporearum rerum amica caligo confundit. Semetipsam qualiter incorporea corpus regat, intueri vult, et non valet; requirit mire quod sibi respondere non sufficit, et sub eo ignara deficit, quod prudenter requirit. Amplsi ampla non esset, nequaquam tam investiganda requireret. Et rursus si angusta non esset, hoc ipsum saltem quod ipsa requirit, inveniret. « Bene ergo dicitur: Posuisti me contrarium tibi, et factus sum mihimetipsi gravis, quia dum repulsus homo, et a carne molestias, et a mente quaestiones tolerat, grave nimirum pondus semetipsum portat. Undique languoribus premitur, undique
Abbreviated transcription (Latin):
uendi usũ querimꝰ : quasi tot nr̃e
egritudini medicam̃tis obuiamus.
s ipsũ quoq medicam̃ in uulnus
uertit᷑: qr exqͥsito remedio paulo
diutius in herentes. ex eo grauiꝰ
deficimꝰ: qͦd ꝓuide ad retectionẽ
paramus Sic nimirũ debuit pͣ¬
sũptio corripi: sic suꝑbia sterni¬
mͦ deficiendo dolore deicit᷑. mͦ falsa
hylaritate releuat᷑. Transitoria ꝑ¬
tinacit᷑ diligit eoꝵq amissione ui¬
cessant̃ atterit᷑. quȩ & in cessanter
cursu rapiente ꝑmutant᷑. reb autẽ
mutabilib subdita. & asem&. ipsa ua¬
riat᷑. Nã querens qͦd ñ habet. anxia
ꝑcipit: cũq hoc hab̾e ceꝑit: tedet ha-
ne ꝑcepisse qͦd quesiuit. A mat sepe
qͦd despexerat : despicit qđ amabat
Cũ labore quȩ etͣna st̃ discit. s hoꝵ
repente obliuiscit᷑. silaborare desie¬
rit. Dui querit. ut parũ qͥd de sũ¬
mis inueniat. s ad consueta cituis
relabens. nec parũ inhis que inuene¬

Expanded text:
ivendi usum quaerimus, quasi tot nostrae ivendi usum quaerimus, quasi tot nostrae aegritudini medicamentis obviamus. Sed ipsum quoque medicamen in vulnus vertitur, quia exquisito remedio paulo diutius inhaerentes, ex eo gravius deficimus, quod provide ad refectionem paramus. Sic nimirum debuit praesumptio corripi, sic sumodo despiciendo dolore dejicitur, modo falsa hilaritate relevatur. Transitoria pertinaciter diligit, eorumque amissione incessanter atcursu rapiente permutatur. Rebus autem mutabilibus subdita a semetipsa variatur: nam quaerens quod non habet, anxia percipit; cumque habere coeperit, taedet hanc percepisse, quod quaerit. Amat saepe quod despexerat; despicit, quod amabat. Cum labore quae aeterna sunt discit, sed eorum repente obliviscitur, si laborare desierit; diu quaerit, ut parum quid de summis inveniat. Sed ad consueta citius relabens, nec parum in his, quae invene
Abbreviated transcription (Latin):
febrib anhelat. sua quadã egritu¬
dine constringit᷑ ipsa hȩc nr̃i cor¬
poris quȩ salus uocat᷑ Ham atu
tabescit: oꝑe deficit. in ȩdia defici¬
ens. cibo reficit᷑ ut subsistat: refe.¬
tione lasescens. abstinentia releua¬
t᷑ ut uigeat. Aqua ꝑfundit᷑ ne
arescat. linteis tergit᷑: ne ipsa ni¬
mis ꝑfusione lique fiat: labore
uegetat᷑ neqͥete torpeat.: qͥete
refouet᷑. ne laboris exercitatioẽ
succũbat. Fatigata uigiliis sõno
reparat᷑. oppͣssa somno uigiliis extu¬
tit᷑. ne sua peius quiete lasset᷑: uesti¬
b tegit᷑. ne frigoris aduersitate
penetret᷑. quesito calore deficiens.
aurarũ flatu refouet᷑. Cũq inde
molestias inuenit unde uitare
molestias quesiuit. male sautiata
ut ita dixerĩ de ipso suo medicami¬
ne languescit. Remotis tͦs febrib
cessantib q dolorib ipsa nr̃a sal
egritudo ẽ. eui curanda necessi¬
tas nunꝗͣ de ẽ. Aͦt enĩ solatia adiu¬

Expanded text:
febribus anhelat, sua quadam aegritufebribus anhelat, sua quadam aegritudine constringitur ipsa haec nostri corporis quae salus vocatur. Nam otio tabescit, opere deficit; inedia deficiens, cibo reficitur ut subsistat; refectione lassescens, abstinentia relevatur ut vigeat; aqua perfunditur, ne arescat; linteis tergitur, ne ipsa nimis perfusione liquefiat; labore vegetatur, ne quiete torpeat; quiete refovetur, ne laboris exercitatione succumbat; fatigata vigiliis, somno reparatur; oppressa somno, vigiliis excutitur, ne sua pejus quiete lassetur; vestibus tegitur, ne frigoris adversitate penetretur; quaesito calore deficiens, aurarum flatu refovetur. Cumque inde molestias invenit, unde vitare molestias quaesivit, male sauciata, ut ita dixerim, de ipso suo medicamine languescit. Remotis ergo febribus, cessantibusque doloribus, ipsa nostra salus aegritudo est, cui curandi necessitas nunquam deest. Quot enim solatia ad v
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ surgere studioꝵ conatib
nitim᷑. s meritoꝵ ponde grauam᷑
Unde & apte subditur Quare posui
stime contrariũ tibi: & factꝰ sum
mͥ met ipsi grauis : Tc̃ sibi contra¬
riũ ds hominẽ posuit: cũ homo
dm̃ peccando dereliquit. Serpen¬
tis qͥppe ꝑsuasonib captꝰ hostis eiꝰ
extitit: cuius p̃cepta contẽpsit:
riũ posuit. qͥa inimicũ exelatione
deputauit S ipsa hȩc contrarietaᷤᷤ
culpȩ facta ẽ homini pondꝰ pene.
ut corriptioni suȩ male liber serui¬
at : qr bene seruus de in corruptionis
lib̾tate gaudebat. Salubrẽ qppe hu¬
militatis arcẽ deserens. ad infirmi¬
tatis uigũ suꝑbtendo ꝑuenit: & cer¬
uicẽ cotdis erigendo subposuit: qͥa
qͥ sub e̾e̾ diuinis uissionib noluit:
sub suis se necessitatib strauit. Qd
melius ostendimꝰ : siea quȩ deiectꝰ
sustin&. & prius carnis. & ꝑost pon¬
dera m̃tis exprimamus. Ut enĩ ta¬
ceamus hoc qͦd dolores tolerat: qd̾

Expanded text:
titudinem surgere studiorum conatibus titudinem surgere studiorum conatibus nitimur, sed meritorum pondere gravamur. Unde et apte subditsti me contrarium tibi, et factus sum mihimetipsi gravis? - Tunc sibi contrarium Deus hominem posuit, cum homo Deum peccando dereliquit. Serpentis quippe persuasionibus captus, hostis ejus exstitit, cujus praecepta contempsit. rium posuit, quia inimicum ex elatione deputavit. Sed ipsa haec contrarietas culpae facta est homini pondus poenae, ut corruptioni suae male liber serviat, qui bene servus de incorruptionis libertate gaudebat. Salubrem quippe humilitatis arcem deserens, ad infirmitatis jugum superbiendo pervenit, et cervicem cordis erigendo supposuit, quia qui subesse divinis jussionibus noluit, sub suis se necessitatibus stravit. Quod melius ostendimus, si ea quae dejectus sustinet, et prius carnis, et post pondera mceamus hoc quod dolores tolerat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce fatet᷑ malũ qͦd egit: s bonuł qͦd
dõ in recõpensationẽ debeat offerre
ñ uiuenit: qͥa ad abluendã culpam
quȩ lib& humane actionis uirtꝰ infir-¬
ma est. nisi hanc miscdia parentis fo¬
ueat: & non uistitia recte uidicantis
pͣmat Unde recte ꝑ psalmystã dr̃.:
Melior ẽ miscłia tua suꝑ uitã: qͥa ꝙͣ¬
lib& uideat᷑ in nocens apud districtũ
tamen uidicẽ nr̃a nos uita non lib̾at.
agere p̃cipim᷑: ñ p̃ceptori. s nob pro¬
autẽ nrẽ destitucionis expͥmit᷑: cũ
d̾s hominũ custos uocat᷑: qr si eiꝰ nos
custodia minime ꝓtegit. ante occulti
hostis insidias nr̃e sollicitu dinis ocubꝰ
uigilans dormit. psalmysta russum
attestante qui ait: nisi dñs custodie¬
rit ciuitatẽ: in uanũ uigilant qui
custodiunt eã. Per nos nãq cecidi¬
mus: s nris resurgere uirib ñ uale¬
mꝰ: Culpa nos uoluptatis ꝓpͥe se¬
mel strauit: s pena culpe deteriꝰ
cotidiȩ deprimit: Ad amissã rec¬

Expanded text:
Ecce fatetur malum, quod fecit; sed bonum quod Deo in recompensatione debeat offerre, non invenit; quia ad abluendam culpam quaelibet humanae actionis virtus infirma est, nisi hanc misericordia parcentis foveat, et non justitia recte judicantis premat. Unde recte per Psalmistam dicitur: Melior est misericordia tua super vitam , quia quamlibet videatur innocens, apud districtum tamen judicem nostra nos vita non liberat, agere praecipimur, non praeceptori, sed nobis proautem nostrae destitutionis exprimitur cum Deus hominum custos vocatur, quia si ejus nos custodia minime protegit, ante occulti hostis insidias, nostrae sollicitudinis oculus vigilans dormit, Psalmista rursus attestante, qui ait: Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilant qui custodiunt eam . Per nos namque cecidimus, sed nostris resurgere viribus non valemus. Culpa nos voluntatis propriae semel stravit, sed poena culpae deterius quotidie deprimit. Ad amissam rec
Abbreviated transcription (Latin):
De diuina eqͥtate disputant. ad resul¬
tationis uerba ꝓsilunt: & correpti
qr deliquerĩt. grauius delinquuts
Unde bene ꝙ iã ꝑ psalmystã contra
peccatoris confessionẽ drͣ. Confitebi¬
tͣ tibi cũ bene feceris ei. Despecta
qͥppe uox confessionis est. quã for¬
mat iocunditas ꝓsꝑitatis: sola autẽ
confessio hab& magni meritũ pondis.
quã aueritate rectitudinis nequaꝗͣ
separat uis doloris: quã usq ad ui¬
ditiũ uocis. ex acuit aduersitas tes¬
tis cordis. Non gͦ mirũ qͦd baldach
diuinã iustitiã laudat: qui nil ad¬
uersi ab eadẽ tolerat.¬

Expanded text:
de divina aequitate disputant, ad resulde divina aequitate disputant, ad resultationis verba prosiliunt, et correpti quia deliquerint, gravius delinquunt. Unde bene etiam per Psalmistam contra peccatoris confessionem dicitur: Confitebitur tibi, cum bene feceris ei . Despecta quippe vox confessionis est, quam format jucunditas prosperitatis. Sola autem confessio habet magni meritum ponderis, quam a veritate rectitudinis nequaquam separat vis doloris, quam usque ad judicium vocis exacuit adversitas testis cordis. Non ergo mirum quod Baldad divinam justitiam laudat, qui nihil adversi ab eadem just
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est. Hȩc beatus iob nec loquens
negauerat : nec reticens ignorabat.
s ꝓcaces qͥq ut diximꝰ: &iã nota iactan¬
ter ꝓferunt: ut loquendo docti uide¬
ant᷑. Contẽpnunt mocdate conticescere.
ne credant᷑ ex imꝑitia tacuisse Scien¬
dũ uͦ ẽ quia tẽ diuinȩ iustitię rectiru¬
dinẽ laudant. cũ se ad gaudiũ in colu¬
mitas subleuat. & alios flagella castigañ.
cũ se conspiciunt rerũ ꝓsꝑitate ꝑfrui.
alios aduersitate fatigari. Nã dum
ꝑuerse agunt. s tamen se rectos arbi¬
trant᷑ : hoc qͦd sibi ꝓsꝑa subpetunt. de¬
beri suis meritis credunt: eoq colligt̃
qͦd ds̃ inuiste non uidicat. quo quasi
iustos se aduersitas nulla contristat
S si eoꝵ uitã quãlibq breuit̃ uissuꝑ¬
nȩ correptionis attigerit: pulsa: ti
protinꝰ consiliũ diuini ex aminis incre-¬
pant. quod paulo ante in columes aut¬
mirando p̾ferebant. uistũq e̾ẽ iudi¬
tiũ qͦd suis morib aduersatur negats

Expanded text:
t. Haec beatus Job nec loquens negaverat, nec reticens ignorabat. Sed procaces quique, ut diximus, etiam nota jactanter proferunt, ut loquendo docti videantur: contemnunt moderate conticescere, ne credantur ex imperitia tacuisse. Sciendum vero est quia tunc divinae justitiae rectitudinem laudant, cum se ad gaudium incolumitas sublevat, et alios flagella castigant; cum se conspiciunt rerum prosperitate perfrui, alios adversitate fatigari. Nam dum perverse agunt, sed tamen se rectos arbitrantur, hoc quod sibi prospera suppetunt, deberi suis meritis credunt; eoque colligunt quod Deus injuste non judicat, quo quasi justos se adversitas nulla contristat. Sed si eorum vitam quamlibet breviter vis supernae correptionis attigerit, pulsati protinus consilium divini examinis increpant, quod paulo ante incolumes admirando praeferebant, justumque esse judicium, quod suis moribus adversatur, negant,
Abbreviated transcription (Latin):
nocte & diȩ in ꝓfundũ maris sil¬
it : qͥ ꝑicła fluminũ: latronũs
geniere: exgentib: in cuutati
in solitudine: in mari: in falsis
fr̃ib ꝑtulit. qͥ inlabore & erũpna.
inieuiniis multis: in fame & siti: ui
frigore & nuditate laborauit: qͥ fo¬
ris pugnas. uitꝰ tuores sustinuit :
qͥ ultra uires grauatũ se asserit di¬
cns. supͣ modũ gͣuati sumꝰ. supͣ uir-
tutẽ. ita ut teder& nos &iã uiuere.
s qͦmͦ remunerationis linteo fudo¬
rẽ tanti laboris t̾gat: ipse de nun¬
bit᷑ in nob̾ Finẽ itaq oꝑis quasi mer¬
nerationis consid̾ãt: uile existunat.
qͦl pene deficiens laborat. Apte au¬
t̃ subditur. sic & ego ͥ m̃ ses uacuos:
s noctes laboriosas enumeraui mͥ:
lecti qͥppe conditori rerũ seruiunł.
& sepe rerũ inopia coangustant᷑. ꝑa
morẽ do inherent. &tam̃ subsidiis
uite p̃sentis egent Qͥ gͥ ꝑ actiones
suas p̃sentia ñ quert̃: amundi cõpen¬
dis uacuos m̃ses ducunt. Noctes qͦq

Expanded text:
die in profundo maris fuit; qui pericula fluminum, latronum, ex genere, ex gentibus, in civitate, in solitudine, in mari, in falsis fratribus pertulit; qui in labore et aerumna, in jejuniis multis, in fame et siti, in frigore et nuditate laboravit; qui foris pugnas, intus timores sustinuit; qui ultra vires gravatum se asserit, dicens: Supra mtutem, ita ut taederet nos etiam vivere . Sed quomodo remunerationis linteo sudorem tanti laboris tergat ipse denunbitur in nobis . Finem itaque operis quasi mernerationis considerat, vile aestimat, quod pene deficiens laborat. Apte itaque subditur: Sic et ego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enumeravi mihi Electi quippe Conditori rerum serviunt, et saepe rerum inopia coangustantur. Per amorem Deo inhaerent, et tamen subsidio vitae praesentis egent. Qui igitur per actiones suas praesentia non quaerunt, a mundi compendiis vacuos menses ducunt. Noctes quoque
Abbreviated transcription (Latin):
amorẽ rectitudinis redeunt :¬
& ueritatis radiis illustrati. flerib
diliuint. qͦd errauer̃t̃. Iiluminatꝰ s
enĩ qͥsq respicit : quã turpe fuerit
p̃sentis uite amore laborauit. In es
finẽ. mercennario cõparat dicens s¬
cut seruiis desidat umbrã. & sicut mo¬
cennaruis p̃stolat᷑ finẽ oꝑis sui: sicꝙ¬
ego habui m̃ses uacuos & noctes las¬
riosas enumeraui mͥ In cõparation
enĩ duo sunt quȩ p̃misit: in exp̃ssion
&iã fatigationis. duo ꝓtinus subdi¬
dit Ad estuantẽ qͥppe m̃ses uacuos
reddidit : qr quo magis ȩt̾nũ refriger¬
ũ querit᷑: eo magis conspicit᷑ quã
uacue ꝓ ista uita laborat᷑: ad p̃stola¬
tẽ uͦ laboriosas noctes sub intulit: q uꝰ
magis ex t̾mino oꝑis p̃miũ. qͦd ast¬
quam᷑ inspicimꝰ : eo magis ingemisci¬
mus diu nos nescisse qͦd qͤremꝰ. Vnde
& ipsa penitentis cura uigilant̃ ex¬
mit᷑. ut laborios as noctes enumerais¬

Expanded text:
amorem rectitudinis redeunt, eamorem rectitudinis redeunt, et, veritatis radiis illustrati, fletibus diluunt quod erraverunt. Illuminatus etenim quisque respicit quam turpe fuerit quod praesentis vitae amore laboravit.  Vet.finem mercenario comparat, dicens: Sicut servus desiderat umbram et sicut mercenarego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enumeravi mihi. In comparatione etenim duo sunt quae praemisit; in expressione etiam fatigationis duo protinus subdidit. Ad aestuantem quippe menses vacuos reddidit, quia quo magis aeternum 250 refrigerium quaeritur, eo magis conspicitur quam vacue pro vita ista laboratur. Ad praestolantem vero laboriosas noctes subintulit, quia quo magis ex termino operis praemium quod assequamur inspicimus, eo magis ingemiscimus diu nos nescisse quod quaerimus. Unde et ipsa poenitentis cura vigilanter exprimitur, ut laboriosas noctes enumera
Abbreviated transcription (Latin):
expͥmi potuit: ꝑ m̃ses autẽ actionũ
finis innuit᷑. Etͥ sepe cũ in hoc mun¬
do aliqͥd agimus. intenta spei ala¬
critate suspensi. hoc ipsũ quod aguuꝰ
uacuũ ñ putamꝰ. s post quã ad acti¬
onũ terminũ ꝑuenimus. non obtinen¬
tes quȩ appetimus. laborasse nos in
uacuũ dolemus. Nonsolũ igit᷑ dies
s m̃ ses uacuos ducimꝰ. cũ nos int̾renis
actionib sine fructu laborasse. ñ
ex actionũ principio. s fine pensa¬
mꝰ. Cũ enĩ labores nr̃os ad uersitas
seqͥt᷑ : quasi uite nr̃e uacui m̃ses ar¬
guunt᷑: qr ex cõpletione actionũ ag¬
ꝗͣ nox ꝓ ignorantia ponit᷑. paulo
ad testante. qui uenturã uitã scien¬
tib discipłis dicit. om̃s uos filii lucis
estis. & filii dĩ. non sumꝰ noctis neq¬
ñ estis intenebris. ut uos dies illa
tanquã fur cõp̃hendat: po¬
test hoc in loco ex eoꝵ ꝑsona
uox sc̃ẽ ęccłiȩ accipi: qui post
ignorantie sue caliginẽ ad

Expanded text:
exprimi potest, per menses autem actionum exprimi potest, per menses autem actionum finis innuitur. Et saepe cum in hoc mundo aliquid agimus intenta spei alacritate suspensi, hoc ipsum quod agimus, vacuum non putamus. Sed postquam ad actionum terminum pervenimus, non obtinentes quae appetimus, laborasse nos in vacuum dolemus. Non solum igitur dies, sed et menses vacuos ducimus, cum nos in terrenis actionibus sine fructu laborasse, non ex actionum principio, sed ex fine pensamus. Cum enim labores nostros adversitas sequitur, quasi vitae nostrae vacui menses arguuntur, quia ex completione actionum agpro ignorantia ponitur, Paulo attestante, qui venturam vitam scientibus discipulis, ait: Omnes vos filii lucis estis non estis in tenebris, ut vos dies illa tanquam fur comprehendat ; potest hoc in loco ex eorum persona vox sanctae Ecclesiae accipi, qui post ignorantiae suae caliginem ad
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ scłi aduersa aliqͥ ꝑpeti: & uacu¬
ũ simul est. & laboriosũ: qͥa & exad¬
uersitate mens afficit᷑: & remune¬
ratioĩs p̃mio ñ replet᷑ In his itaq
scã eccłia qui inea iã positi ad huc
uoluptatib defluunt: & pro inde
fructu boni oꝑis non ditant᷑. menses
uacuos ducit: qr uite tẽprã sine re¬
tributionis munere expendit: inhis
uͦ qͥ et̃nis desidiũ dediti: mundi hiuiꝰ
ad uersa patiunt᷑. laboriosas
noctes enumerat : qͥa trib¬
ulationũ tenebras quasi in
caligine uitȩ p̃sentis portat
Inhis autẽ qͥ & transeuntẽ mun¬
dũ diligunt.: ꝙ tam̃ eiꝰ contrarietate
fatigant᷑. simul m̃ses uacuos. & noctes
laboriosas tolerat: qr eoꝵ uitã & retͥbu¬
tio subsequens nulla remunerat: & p̃sers
tͥbulatio angustat. Recte autẽ neqͥqͣ
dies. s in eis m̃ses uacuos hab̾e se ꝑhib&.
m̃siũ qͥppe noĩe. dierũ collectio & sũ
ma signat᷑ ꝑ diẽ gͦ una qͦq actio

Expanded text:
sdem saeculi adversa aliqua perpeti et vacusdem saeculi adversa aliqua perpeti et vacuum simul est et laboriosum, quia et ex adversitate mens afficitur, et remunerationis praemio non repletur. In his itaque sancta Ecclesia qui in ea jam positi adhuc voluptatibus defluunt, et proinde fructu boni operis non ditantur, menses vacuos ducit, quia vitae tempora sine retributionis munere expendit. In his vero qui, aeternis desideriis dediti mundi hujus adversa patiuntur, laboriosas noctes enumerat, quia tribulationum tenebras quasi in caligine vitae praesentis portat. In his autem qui et transeuntem mundum diligunt, et tamen ejus contrarietate fatigantur, simul menses vacuos et noctes laboriosas tolerat, quia eorum vitam et retributio subsequens nulla remunerat, et praesens tribulatio angustat. Recte autem nequaquam dies, sed in eis menses vacuos habere se perhibet. Mensium quippe nomine dierum collectio et suma signatur. Per diem ergo unaquaeque actio
Abbreviated transcription (Latin):
test ꝙiã ñ in conuenient̾ intelligi qͦd
sc̃s qͥsq m̃ses uacuos sic̃ mercennariꝰ
ducit: qͥa laborẽ iã sustin&. s p̃miũ
nec dũ ten&. hoc tolerat. illud expec¬
tat: noctes uͦ laboriosas emimerat:
qr aduersitates sibi p̃sentis tẽporis se¬
se inuirtutib exercendo coaceruat
Nã si ꝓficere inm̃te non appetit: nmꝰ
fortasse asꝑa quȩ mundi sunt sentit.
Que tam̃ sententia si ad uocẽ sc̃ẽ eccłȩ
diicit᷑: intellectꝰ eiꝰ paulo subtilius
nes absq uite p̃mio defluentes sus¬
tinꝙ Ipsa noctes laboriosas enume-¬
rat: quȩ inm̃bris fortib multipli¬
ces tribulationes portat. In hac & e¬
nĩ uita quȩdã laboriosa st̃: quȩdã
uacua: quȩdã uͦ uacua simul ꝙ labo¬
riosa: Amore qͥppe conditoris p̃sen¬
tis uitȩ tribulationib exerceri. la¬
boriosũ qͥdẽ ẽ: s uacuũ ñ est: amore
autẽ scłi uoluptatib solui. uacuũ
qͥdẽ est: s ñ laboriosũ: amore uͦ eiꝰ¬

Expanded text:
d sanctus quisque menses vacuos sicut mercenarius ducit, quia laborem jam sustinet, sed praemium necdum tenet; hoc tolerat, illud exspectat. Noctes laboriosas enumerat, quia adversitates sibi praesentis temporis sese in virtutibus exercendo coacervat. Nam si proficere in mente non appetit, minus fortasse aspera, quae mundi sunt, sentit. Quae enim sententia, si ad vocem sanctae Ecclesiae ducitur, intellectus ejus paulo subtilius nes absque vitae praemio defluentes sustinet. Ipsa noctes laboriosas enumerat, quae in membris fortibus multiplices tribulationes portat. In hac etenim vita quaedam laboriosa sunt, quaedam vacua. Quaedam vero vacua simul et laboriosa. Amore quippe conditoris, praesentis vitae tribulationibus exerceri, laboriosum quidem est, sed vacuum non est. Amore autem saeculi, voluptatibus solvi, vacuum quoque est, sed non laboriosum. Amore vero eju
Abbreviated transcription (Latin):
secutorib ueritatis p̃dicam̃ta ñ
subtrahit. ad iungat. p̃bete au¬
rẽ & uidete anmentiar. acsi a¬
ꝑte dicer&. Nec ante illatas
molestias trepido. nec in gratis
auditorib correptionis aduito¬
ria abscoudo: qr & malis p̃ssꝰ exeru¬
or: & ipsis meis persecutorib beni¬
ne impensꝰ cresco Mens qͥpe so¬
rũ in hoc tẽptationũ p̃lio. ꝙ mu¬
nita patientiȩ clipeo. & gladiis
amoris accincta. ad ꝑferenda ma¬
la sumit fortitudinẽ. & ad repen¬
denda bona exerit benignitatẽ
quatenꝰ & odioꝵ tela potent̃ ex¬
cipiat : & amoris iacula ualeut̃
reddat. Nequaꝗͣ qͥppe adbella
armatꝰ ꝑgit. qui aut clipeũ su¬
mens gladiis ñ utit᷑: aut utens
gladiis clipeo ñ munit᷑. Unde ꝙ
miles dĩ aduersitatis bello dep̃hes¬
sus. & scutũ patientie deb& ante¬
ferre ne ꝑeat : & ad p̃dicandũ pñ¬
ptꝰ. amoris infetre iacula ut ui¬
ex utroq defuerit. caritas ñ ẽ si
uidelic& malos aut absq benig¬
nitate tolerans ñ amat. autrm¬

Expanded text:
veritatis praedicamenta non subtrahit, adjungat: Praebete aurem, et videte an mentiar. Ac si aperte diceret: Nec ante illatas molestias trepido, nec ingratis auditoribus correptionis adjutoria abscondo, quia et malis pressus exerceor, et ipsis meis persecutoribus 242 benigne impensus cresco. Mens quippe sanctorum in hoc tentationum praelio et munita patientiae clypeo, et gladiis amoris accincta, ad perferenda mala sumit fortitudinem, et ad rependenda bona exerit benignitatem, quatenus et odiorum tela potenter excipiat, et amoris jacula valenter reddat. Nequaquam quippe ad bella armatus pergit qui aut clypeum sumens, gladiis non utitur, aut utens gladiis clypeo non munitur. Unde et miles Dei, adversitatis bello deprehensus, et scutum patientiae debet anteferre, ne pereat; et ad praedicandum promptus amoris inferre jacula, ut viex utroque defuerit, charitas non est: si videlicet malos, aut absque benignitate tolerans non amat, aut ru