comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sperabant iterum impliciti inuoluuntur: Vnde scriptũẽ: Canis reuers aduomitũ
suũ : & sus loca inuolutabroluti: Sicstult̃ : qui iterat. stultitiã suã. UIII. Dixer̃ autẽ
filii ad ꝓph&arum adheliscum: eccelocꝰ in quohabitamꝰ coramte: angustuse nob̃: Ca-¬
mꝰ usq: adiordanem. & tollant singuli desilua materias singulas : & e dificemꝰ nob̵ ibi
locum adabitandum: Quidix̃. Ite: & ait unꝰ excis. Veni gͦ & tucũ seruis tius : Respondit:
ille &ut: heu. heu dominemi : & hoc ipsumutuo acceperam: Dix̃ aũt homo dĩ: Ubi
cecidit: Atlle monstrauit ei locum: frȩ cidit gꝰ lignum: & misit illuc: Natauitq ferrũ:
& ait: Tolle: Quiextendit manũ : &tulit illuid: hec itaq actio : beneredẽpturi nr̃o c̃¬
uenit ꝑ significationem: cumuitur securib ligna cederent᷑. dedigno ferrũ exiliens

Expanded text:
sperabant, iterum impliciti involvuntur. Unde scriptum est: « Canis reversus ad vomitum sperabant, iterum impliciti involvuntur. Unde scriptum est: « Canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabro luti; sic stultus, qui iterat stultitiam suam . » CAPUT VI. De filii prophetarum ad Heliseum ecce locus in quo habitamus coram te angustus est nobis eamus usque ad Iordanem et tollant singuli de silva materias singulas ut aedificemus nobis ibi locum ad habitandum qui dixit ite et ait unus ex illis veniit: Heu! heu! Domine mi, et hoc ipsum mutuum acceperam. Dixit autem homo Dei: Ubi cecidit? At ille monstravit ei locum. Praecidit ergo lignum, et misit illuc, nataEt ait: Tolle. Qui extendit manum, et tulit illud, » etc. Haec itaque actio bene Redemptori nostro convenit per significationem. Cum igitur securibus ligna caederentur, de ligno ferrum exsiliens,
Abbreviated transcription (Latin):
abeo quȩ attulit: uiuit dñs: quia curã peũ & accipiam abeo aliquide erłq Post haeo
aut̃ narrat scriptura : qđ giegi puerseruidĩ concupiuerit depecunus quas p̃dictus sir
siuit qđ suus magist᷑ ꝑfidem accipere rennuit: Sie ti quoq: qui int̃p̃tatur p̃ruptum
uidens siue uallis uisio : significat uid aicum ppłm. qui aliquando puerdĩ ꝓph&a aites¬
tante uocabat᷑ sicuti seȩdicit. Puer isrł & dilexieum: Sed postquã sp̃to euangelio eugło¬
& crucifixo filio dĩ sem& ipsum detali dignitate infoueam auirite p̃cipitans. cupidi¬
tatẽ secut̃ ẽ t̾renã quã filu dĩ ꝑbaptismũ renati spreuer̃: ꝑ senientiã usti uidicis dĩ.
lepra merroris quã credentes deposuerant ipse sibi consciuit : Nec ñ &om̃s quipꝰ bap-¬
tismum & em̃datĩorẽ uitã adpristna uitia reuertunt᷑ : sordib qͥb se exutos

Expanded text:
ab eo quae attulit. Vivit ab eo quae attulit. Vivit autem Scriptura narrat, quod Giezi puer viri Dei concupiverit de pecuniis quas praedictus Syrus  Giezi quoque, qui interpretatur praeruptum videns, sive vallis visio, significat Judaicum populum, qui aliquando Puer Dei, propheta attestante, vocabatur, sicut Osee dicit: « Puer Israel, et dilexi eum . » Sed postquam spreto Evangelio, et crucifixo Filio Dei, semetipsum de tali dignitate in foveam avaritiae praecipitans, cupiditatem secutus est terrenam, quam filii Dei per baptismum renati spreverunt, per sententiam justi judicis Dei, lepram erroris, quam credentes deposuerant, ipse sibi conscivit. Nec non et omnes qui post baptismum, et emendatiorem vitam, ad pristina vitia revertuntur, sordibus, quibus se exutos
Abbreviated transcription (Latin):
uxta sermonẽ uiri dĩ & restitutaẽ caro eiꝰ sic̃ caro pueri paruuli : quia munda-¬
tusẽ aquis baptis matis ꝑ inuocationem sẽpti formis sp̃s quisq uerã recipi& sanitatẽ.
& ad innocentis uitȩ in fantiã redigit᷑ : utuitȩ &ernȩ in gressum ꝑcipere mereatur: Unde
ipsa ueritas sius discipulis ait : Nisi conuersi fueritis &efficiamini sic̃ paruuli : non
Haec ẽ enim chatholica ꝓfessĩo qđ ds̃ abraham ds̃isaac & ds̃ iacob nẽ ds̃ mortuoꝵ
seduiuentiũ : Qm̃ om̃s dugentiũ demonia : dñs aut̃ cȩlos fec̃: Etut cuncta hic bap-¬
tismi sciress a cramta p̃monstrata inqͣ abrenuntiare satanȩ acfidem di c̃fiteri p̃cipim
Negatse naaman ultradis alienis litaturumꝰ solipom̃a dño seruiturus : Partẽ qͦq terrȩ
scẽ secũ tollere gaud & : quia baptizatos uport& dominici quoq: corporis participatio¬
ne confirmari : Dix̃q: gieĩ pueruiridi : seꝑcit dñs m̃s naaman siro isti : utñ acciper&

Expanded text:
juxta sermonem viri Dei, et restituta est caro ejus sicut caro pueri parvuli: quia mundatus aquis baptismatis, per invocationem septiformis Spiritus, quisque veram recipiet sanitatem, et ad innocentis vitae infantiam redigitur, ut vitae aeternae ingressum percipere mereatur. Unde ipsa Veritas suis discipulis ait: « Nisi conversi fueritis, et efficiamini, sicut parvuli, non Haec est enim catholica professio, quod « Deus Abrahuoniam omnes dii gentium daemonia, Dominus autem coelos fecit . » Et ut cuncta hic baptismatis scires sacramenta praemonstrata, in quo abrenuntiare Satanae ac fidem Dei confiteri praecipimur, negat se Naaman ultra diis alienis litaturum, soli per omnia Domino serviturus. Partem quoque terrae sanctae secum tollere gaudet, quia baptizatos oportet Dominici quoque corporis participatione confirmari. « Dixitque Giezi puer viri Dei: Pepercit Dominus meus Naaman Syro isti, ut non acciperet
Abbreviated transcription (Latin):
est : acultu idoloꝵ lib nonẽ Siergo quis auaritiȩ estib anhelat. infide quidẽ posit cẽ uid&
sedcũ aliena ambitaccipere. honores mundi desiderat c̃p̃hendere. habere temporalẽ
aꝓph&e Hore ꝓspera audiat : qua tenꝰ qui uerba dĩ audire in sacro eloqͥo noluit: t̃rena
despicer & clestia ambir& : illud dõ iudice exꝓph&e sui ore audiat unde ãplius obiligatꝰ
cadat : dũ spe terrenȩ głȩ delectat᷑ pascit̃ suis desiderus adima femꝑ ducat᷑: Neq enĩ bonꝰ¬

Expanded text:
est, a cultu idolorum liber non est. Sic ergo is qui avaritiae aestibus anhelat, in fide quidem positus esse videtur, est, a cultu idolorum liber non est. Sic ergo is qui avaritiae aestibus anhelat, in fide quidem positus esse videtur, sed aliena ambit accipere, honores mundi desiderat comprehendere, habere temporalem e suae merito a prophetae ore prospera audiat, quatenus qui verba Dei audire in sacro eloquio noluit, ut terrena despiceret, coelestia ambiret, illud, Deo judice, ex prophetae sui ore audiat unde amplius obligatus cadat, dum spe terrenae gloriae delectatus pascitur suis desideriis, ad ima semper ducat
Abbreviated transcription (Latin):
uitute retesserat. e tuno ad ꝓpho&as aquib dicipi consueͥrat. sepe uenitbat ꝓspcra s¬
Srequirens: Cũuero ex ort ꝓphetarum ꝓuersa agens  sponi¬
audire merebatur : Quid aliud suꝑna iuiditia agebant. nisi ut peccator ppłs insuo cor de
caper&ur : quatenꝰ qui pfidiam sequando deliquerat sic ꝓphocarum suoꝵ blandis sermonib
deciperetur. utiam nec ꝑtimes cer& quia deliquiss& & tanto p̃durius raper&ur ad poe¬
nam. quanto nc̃ securius iuiuer& inculpa : sed ecce iam largiente om̃i potente dõ ab idoloꝵ
cultu motumẽ quã plurimũ genꝰ humanũ: uerã fidem publice fat&urꝰ subdilignis &
fident̃ dicam : si ab in munditus aliis. atq a prauis actib reces e  : Namcũ pauł eigreiius¬
p̃ dicator dam &. & auaritia quȩ ẽ idoloꝵ seruit᷑ quasi cũquis ad huc auaritiȩ subiectꝰ

Expanded text:
vitute recesserat, et tamen ad prophetas, a quibus decipi consueverat, saepe veniebat, prospera vitute recesserat, et tamen ad prophetas, a quibus decipi consueverat, saepe veniebat, prospera requirens. Cum vero ex ore prophetarum, perversa agens, paudire merebatur, quid aliud superna judicia agebant, nisi ut peccator populus in suo corde caperetur? quatenus qui perfidiam sequendo deliquerat, sic prophetarum suorum blandis sermonibus deciperetur, ut jam nec pertimesceret quia deliquisset, et tanto post durius raperetur ad poenam, quanto cultu remotum est genus humanum, veram fidem publice fatetur, subdi lignis eFidenter dicam, si ab immunditiis aliis atque pravis actibus recespraedicator, clamet: « Et avaritia, quae est idolorum servitus , » quisquis adhuc avaritiae subjectus
Abbreviated transcription (Latin):
stat: quia &uoluntas electorum spiritiuũ. diuinȩ pi&ati concordat: && repboꝵ sens suc
maliciȩ seruiens. uiditio distrinctionis cius obtẽ perat: Vnde & mox fallax sp̃s in mediũ
ꝓsilis se de seribitur. ꝑquem achabrex exigentib sius meritis decipiatur Neq enũ fases cre¬
dereibonum sp̃m sallatiȩ deseriure uoliuisse udicer&x cigediar & ero m̃dax sp̃s inhore¬
s& deceptionedampnari : quatenꝰ quisepe udens ceciderat incul pam. quandoq nolens
caper&ur ad penam : Occulta iustitix licentia malignis spiritib dat̃ : utqͥs uolentes in
peceati laqueo strangulant᷑ in peccati poenã &iam nolentes trahant: Deniq Insq uitam
replam ñ inmnũtat⁊ aꝑ perandis peccatis animãi nonauertit : cum ap pħa aliquid
requirit. illa audit dõdis ponente. quȩ merebatur audire damnandus ecce qium
ut unum ł duo ex multis loquamur: ab om̃i potentis dĩ cultu. domꝰ iss ł subi doloꝵ ser¬

Expanded text:
ti concordat, et reproborum sensus suae malitiae serviens, judicio districtionis ejus obtemperat. Unde et mox fallax spiritus in medium prositiisse describitur, per quem Achab rex exigentibus suis meritis decipiatur. Neque enim fas est credere bonum spiritum fallaciae deservire voluisse, ut diceret: Egrediar et ero met deceptione damnari, quatenus qui saepe volens ceciderat in culpam, quandoque volens caperetur ad poenam, occulta justitia, licentia malignis spiritibus datur: volentes, ut quos in peccati laqueo strangulant, in peccati poenam etiam nolentes trahant. Denique is qui vitam reprobam non mutat, et a perpetrandis peccatis animum non avertit, cum a propheta aliquid requirit, illa audit Deo disponente, quae merebatur audire damnandus. Ecce enim, ut unum vel duo ex multis loquamur, ab omnipotentis Dei cultu domus Israel sub idolorum ser
Abbreviated transcription (Latin):
meliorsũ quã patres mei : Vnde gͦ sicpotens. quotor illas uirtutes faciat : unde sic infirmꝰ ut ita
feminã ꝑtimescat : nisi qx dispensationes suꝑni nutꝰ m̃sura occulti libraminis appendunt᷑ ut ipsi
scĩ homines & multũ ualeant ꝑ potentiã dĩ & rursũ quadã m̃sura moderatisint ꝑ infirmitatẽ
suã : in illis iurtutib helias quid dedõ acceperat: inistis infirmitatib quid desẽ poterat agnos¬
cebat: Illa potentia. uirtꝰ᷑ fuit: ista infirmitas. custos uirtutis : In illis uirtutib: ostendebat quid
acceperat : in istis infirmitatib hoc qđ acceperat custo diebat: In miraculis monstrabat̃ helias. in in¬
firmitatib seruabat̃ : Ecce angłs tetigit cũ & dixilli : Surge comede: Respex̃ : &ecce ad capũd suũ

Expanded text:
melior sum quam patres mei. Unde ergo sic potens, ut tot illas virtutes faciat? Unde sic infirmus, ut ita melior sum quam patres mei. Unde ergo sic potens, ut tot illas virtutes faciat? Unde sic infirmus, ut ita feminam pertimescat? Nisi quia dispensatione superni nutus mensura occulta libraminis appenduntur, ut ipsi sancti Dei homines et multum valeant per potentiam Dei, et rursum quadam mensura moderati sunt per infirsuam? In illis virtutibus Elias, quid de Deo acceperat, in istis infirmitatibus, quid de se poterat, agnoscebat. Illa potentia virtus fuit, ista infirmitas custos virtutis. In illis virtutibus ostendebat quid acceperat, in istis infirmitatibus hoc quod acceperat custodiebat. In miraculis monstrabatur Elias, in infirmitatibus servabatur. « Et ecce angelus tetigit eum, et dixit illi: Surge, comede. Respexit: et ecce ad caput
Abbreviated transcription (Latin):
mut sub umbra iuniperi : &rłq Scĩ enĩ uiri quisub leuantesẽspũ ad sũma rapiunt᷑¬
& quãdiu in hac uitas ne aliqua clatione suꝑbi ant. qͥbdã tẽptationib reprimuntur:
ut nequaquã tantũ ꝓficere ualeant. quantũ uolȩnt: Sedne extollant᷑ suꝑbia : &iã
quadã m̃sura suspensus ẽ : Dũ iet ebel pmodũ qũauis roginã tam̃ mulierculã fugit: ꝓpendo
quippe hunc mirȩ uirũ uirtutis ignẽ declo trahere. & scđo quinquagenarios uiros cũsuis
om̃ib petitione subita concremare : uerbo glos apluiuiis apo rire : suscitantẽ mortuos. uentura
qͦq p̃uidentẽ . & ecce rursũ anim& occurit quo pauore ante unã mulierculã fugit : Considero
uirũ timore ꝑtuls ũ demanu dĩ mortẽ petere nec accipere : demanu mulieris mortẽ fugien¬
do uitare: Querebat eñĩ mortẽ dũfuger& dicens. Sufficit mihi. tolle animã meã: neq enim

Expanded text:
u ad summa rapiuntur, quandiu in hac vita sunt, ne aliqua elatione superbiant, quibusdam tentationibus reprimuntur, ut nequaquam tantum proficere valeant quantum volunt, sed ne extollantur superbia, quadam mensura suspensus est, dum Jezabel postmodum quamvis reginam, tamen mulierculam fugit . Perpendo quippe hunc mirae virtutis virum, ignem de coelo trahere, et secundo quinquagenarios cum suis omnibus petitione subita concremare, verbo coelos a pluviis claudere, verbo coelos aquoque praevidentem; et ecce rursus animo occurrit quo pavore ante unam mulierculam fugerit. Considero virum timore perculsum de manu Dei mortem petere nec accipere, de manu mulieris mortem fugiendo vitare. Quaerebat enim mortem dum fugeret, dicens: Sufficit mihi; tolle animam meam, neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
tis dĩ quo infrixer̃ homines : niuis nomine. potuit scriptura sacra significari:
Banaiã uͦ figuraliter intelleͥgimꝰ saluactorem : qui tuxta uim nominis sui.
Quod uerbũ in factura aeuȩ quae eccłȩ typũ habuit: scriptura ꝓpria significatione
posuit dies. Et aedificauit dñs ds̃ costã quãtulerat deadã. inmolierem: Et paulus
construi eã uidens: ait: Dĩ aedificatio estis: Nec p̃tereundũ. qđ hebreus ille leonem
hunc quẽ banaias interfecit. io ab intellegi oportere putat: qͥ in medio cistñȩ
id est in domo dnĩ ubi cornua altaris tenebat. occisus est: Ergo altare cisterna
ideo dr̃: qr sicũt a qua cisternȩ̨ munditiã affet: ita etiã nihilominꝰ haec
cisterna id÷ scũariũ anĩ. peccata expiabat: In diebus niuis. qr ꝑ mortẽ expia¬
uit peccatỹ luxta illud psalmistȩ. Lauabis me: qd̾ impletum ẽ in medĩo cistñȩ:¬

Expanded text:
tis Dei, quo infrixerunt homines, nivis nomine potuit Scriptura sacra significari: tis Dei, quo infrixerunt homines, nivis nomine potuit Scriptura sacra significari: Banaiam vero figuraliter intelligimus Salvatorem, qui, juxta vim nominis sui, Quod verbum in factura Evae, quae Ecclesiae typum habuit, Scriptura propria significatione posuit, dicens: « Et aedificavit Dominus Deus costam, quam tulerat de Adam, in mulierem . » Et Paulus construi eam videns ait: « Dei aedificatio estis . » Nec praetereundum quod Hebraeus ille leonem hunc, quem Banaias interfecit, Joab intelligi oportere putat, qui in medio cisternae, id est, in domo Domini, ubi cornua altaris tenebat, occisus est . Ergo altare cisternaideo dicitur, quia sicut aqua cisternae munditiam affert: ita etiam nihilominus haec cisterna, id est, sanctuarium Domini, peccata expiabat. In diebus nivis: Quia per mortem expiavit peccatum: juxta illud Psalmistae: Lavabis me : quod impletum e
Abbreviated transcription (Latin):
descendit ⁊ ꝑ cussit leonẽ in medio cisternȩ in dieb nuuis: quomodosit factum.
iosephus narrat aꝑtius : qr uidelicet cister. na fuerit nimiũ ꝓfunda: Auatẽpore
hyemis cum eeñt omĩa niubus plena: ipsa quoq nimio niuiũ aggestu fuerit
coequata : Quã cũ leosuꝑueniens periculi nescius incidiss& ribidemꝙ con¬
clusus. grandi rugity clamar& : accurrebant homines uidere quidess&:
Et dũ cũ alus ad tale spectaculũ ad uentr& banaias : desiliuit statĩ incister¬
na : & ad gressũ mediis inniuib ꝑ cussit. ⁊ interfecit leonem: Nix itaque
nc̃ in nocentiȩ nitor & grãe: nc̃ yemis ⁊ frigus caritatis intellegi potef
Quod aut̃ legimus in regnoꝵ libris. banaia quendã de fortib if rł descendis¬
se incifternã. & ꝑ cussis seleonẽ intẽpore niuis: in differenter puto in locisillis

Expanded text:
descendit et percussit leonem in medio cisternae in diebus nivis, » quomodo sit factum, descendit et percussit leonem in medio cisternae in diebus nivis, » quomodo sit factum, Josephus narrat apertius: quia videlicet cisterna fuerit nimium profunda, quae tempore hiemis, cum essent omnia nivibus plena, ipsa quoque nimio nivium aggestu fuerit coaequata. Quam cum leo superveniens periculi nescius incidisset, ibidemque conclusus grandi rugitu clamaret: accurrebant homines videre quid esset. Et dum cum aliis ad tale spectaculum veniret Banaias, resiluit statim in cisternam, et aggressum mediis in nivibus percussit, et interfecit leonem. Nix itaque nunc innocentiae nitor et gratiae, nunc hiemis et frigus charitatis intelligi potest. Quod autem legimus in Regnorum libris, Banaiam quemdam de fortibus Israel descendisse in cisternam, et percussisse leonem in tempore nivis, indifferenter puto in locis illis
Abbreviated transcription (Latin):
quondã concupiscere alienã coniugẽ neqͦquã timuit: postetiã qra quã concupis¬
set. expauit: Quia enĩ se in licita ꝑ petrasse memin erat : contrasemet ipsũ iã rigidus.
etiã alicitis abstinebat: Etbana ias filius ioia de uirifortissimi magnoꝵ ope¬¬
ru de capsehel. Notandũ aut̃ quod iuxta hebreũ p̃dictõ. in hebreo non habetor
i agnoꝵ operũ: s magister operum: Capseheleni. interp̃tatur congregatio dĩ:
Mãgister enĩ erat de congregationedĩ id ÷ cerethi & felethi : qui inter p̃tantur occi¬
dentes ⁊ uiuificantes Ipse ꝑcussit duos leones : Et cet̾: Quos paraly pomenon
duos arihel moab nominat: Uirigͦ istifortissimi fuerant in regno moab: unde &¬
Arihel uł leones nuncupantor : Arihelenĩ : interp̃tatur leo dĩ: luos banaias
dũ ꝓuocatus e&̃ abillis: superatos inter fecit: Quod aut̃ dr̃ debanaia. & ipse

Expanded text:
quondam concupiscere alienam conjugem nequaquam timuit, post etiam, quia aquam concupisquondam concupiscere alienam conjugem nequaquam timuit, post etiam, quia aquam concupisset, expavit. Quia enim se illicita perpetrasse meminerat, contra semetipsum jam rigidus etiam a licitis abstinebat. « Et Banaias filius Joadae viri fortissimi magnorum operum de Capsahel. » Notandum autem quod, juxta Hebraeum praedictum, in Hebraeo non habetur magnorum operum, sed magister operum. Capsahel interpretatur congregatio Dei. Magister enim erat de congregatione Dei, id est, Cerethi et Phelethi, qui interpretantur occidentes et vivificantes. « Ipse percussit duos leones Moab. » Quos Paralipomenon duos Ariel Moab nominat . Viri ergo fortissimi isti fuerunt in regno Moab: unde Ariel vel leones nuncupantur. Ariel enim interpretantur praelia Dei. Quos Banaias, dum provocatus esset ab illis, superatos interfecit. Quod autem dicitur de Banaia: « Et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris testam̃ti. alienã uxorem concupiscere p̃hib&: artge uͦ fortia iuberi
militib ułt desi derari a quã. ñ penaliter uetat: Et cunctinouimus. qd da ud
concupis centiaȩ mucrone trans fixus. alienã coniuige & appetiuit & abstulit: Cuiꝰ
culpã. digna uerberas secuta : & malũ quod ꝑpetrauit. ꝑ poenitentiae lamenta
correxit: Quicũ longe posthostiũ contra cun eos seder& : a quã bibere ex eoꝵ cistña
ex des iderio uoluit: Quius electi milites inter cateruas aduersantiũ medĩas erum¬
pentes: a quã quamdesi derauerit. in lesi detulerunt: Seduir flagellis eruditus. sem&¬
ipsũ ꝓtinus cũ periculo militũ aquã desiderasse rep̃hendit: eamꝙ dño fundens liba¬¬
uit: sicut illic scriptũ ẽ : Libauit eã dño: Insacrificuĩ quippe dñi effusa a qua co¬
uersa ẽ : q culpã con cu piscentiȩ. macta uit ꝑ poenitentiã rep̃hensionis suȩ: Iui gͦ

Expanded text:
Veteris Testamenti alienam uxorem concupiscere prohibet, a rege vero fortia juberi Veteris Testamenti alienam uxorem concupiscere prohibet, a rege vero fortia juberi militibus vel desiderari aquam non poenaliter vetat. Et cuncti novimus quod David concupiscentiae mucrone transfixus alienam conjugem et appetivit et abstulit: cujus culpam digna verbera sunt secuta, et malum quod perpetravit, per poenitentiae lamenta correxit. Qui cum longe post contra hostium cuneos sederet, aquam bibere ex eorum cisterna ex desiderio voluit. Cujus electi milites, inter catervas adversantium medias erumpentes, aquam, quam desideraverat, illaesi detulerunt. Sed vir flagellis eruditus semetipsum protinus cum periculo militum aquam desiderasse reprehendit, eamque Domino fundens libavit, sicut illic scriptum est: « Libavit eam Domino. » In sacrificium quippe Domini effusa aqua conversa est, quia culpam concupiscentiae mactavit per poenitentiam reprehensionis suae. Qui ergo
Abbreviated transcription (Latin):
fortissimos supꝰ narrauit: Qđ aut̃ dauid oblatã sibia quã bibere noluit. sed dño ec̃
libauit : exem plũ p̃buit militib sus.fortitudinis ⁊ constantiae Uicit gͦ naturam.
Ut siciens nonbiber& : qđ suo exẽplo omnis exercitus tolerare sitim disceret:
Qđ si altius uelis expectare ⁊ intro spicere mysteriũ : sitiebat dđ non aquã quae ẽ¬
Hoc ẽ non a quarũ sitiebat đd elementũ. sed sanguinẽ xp̾i Unde nonbibit a quã.
sed dño fudit: significans sitire se xxpi sacrificiũ non naturȩ fluentõ : Illuo sacrificis
in quo ẽ remissio peccatoꝵ: illũ sitire fontẽ a ternũ. qui ñ periculis quaereret̃alienis :
satis faciat : Ut qͥ cõmisit phibita. sibi met ipsi debeatabscidere etiã concessa :
Et se rep̃hendat inminimis. quise meminit in maximis deliquisse : Lex certe

Expanded text:
fortissimos supra narravit. Quod autem David oblatam sibi aquam bibere noluit, sed Domino eam fortissimos supra narravit. Quod autem David oblatam sibi aquam bibere noluit, sed Domino eam libavit, exemplum praebuit militibus suis fortitudinis et constantiae. Vicit ergo naturam, ut sitiens non biberet, quo suo exemplo omnis exercitus tolerare sitim disceret. Quod si altius velis exspectare et introspicere mysterium, sitiebat David non aquam, quae ehoc est, non aquarum sitiebat elementum, sed sanguinem Christi. Unde non bibit oblatam aquam, sed Domino fudit, significans sitire se Christi sacrificium, non naturae fluentum, sed illud sacrificium, in quo esset remissio peccatorum, illum commisit prohibita, sibimetipsi abscidere debeat etiam concessa, ut se reprehendat in minimis, quem meminit in maximis deliquisse. Lex recte
Abbreviated transcription (Latin):
afferebant. illos tres uoluit intellegi qui suꝑ̾ nominatis: hoc ẽ iesbaã filiũ achamoni.
quẽ ille nuncupat eusebiũ filiũ achime : ⁊ eleatarũ filiũ achoi. quẽ dicit eẽ filiũ
dodi : atq sẽmaã filiũ age. quẽ nuncupat semegẽ filiũ heli: Sed hebreus ille cuius
in plurimis locis istuis libri sensũ ex posui: tres istos arbitratus ẽ fuisseabisai filium
saruiȩ. & suba chai usathiten. & ionathan filiuĩ sẽmaa fr̃is đđ : qui supꝰ cõmemo¬
ratis in pͣlus phylistinorũ: Cuius sensui fauere mͥ uidetur scriptura : quae ita
concludit rationẽ. de p̃dictis tribus uiris. aquã đđ afferentib: Abisai quoq frater
ioab filius saruȩ: princeps erat detribus istis. Ipse ẽ quileuauit hastã suã contra cẽes
quos interfecit : nominatus intribus . & inter tres nobilior: Eratq eoꝵ princeps: sed

Expanded text:
afferebant, illos tres voluit intelligi, qui supra nominati sunt, hoc est Jesbaam filium Achamoni, afferebant, illos tres voluit intelligi, qui supra nominati sunt, hoc est Jesbaam filium Achamoni, quem ille nuncupat Eusebium filium Achimae, et Eleazarum filium Achai, quem dicit esse filium Dodi, atque Semmaa filium Age, quem nuncupat Semegem filium Heli. Sed Hebraeus ille, cujus in plurimis locis istius libri sensum exposui, tres istos arbitratus est fuisse Abisai filium Sarviae, et Subbochai, Usathiten, et Jonathan filium Semma fratris David, qui supra commemorati sunt in praeliis Philistinorum, cujus sensui favere mihi videtur Scriptura, quae ita concludit narrationem de praedictis tribus viris aquam David afferentibus: « Abisai quoque, frater Joab, filius Sarviae, princeps erat de tribus istis; ipse est qui elevavit hastam suam contra trecentos, quos interfecit nominatus in tribus, et inter tres nobilior, eratque eorum princeps; sed
Abbreviated transcription (Latin):
philistim erant posita in uallegigantũ : & đđ ercit in prȩsidio: Etrł quaut¬
⁊inciosephus: Haec gͥ bo quit opera manuũ ac proelioꝵ: tres isti demonstra¬
dñ: Caftra uͦ inumi coꝵ erant inualle fixa usq adciuiitatẽ b&bleem
qua abhierosolymis ꝓcul ab est stadiis xc Dauiditaq sociis ait: Bonã aquã
habemꝰ in regione mea: Et p̃cipue laudabat eũ : quaeerat iuxta puteum in poita:
Mirabatur sie&̃ qui exeo poculũ ei p̃ber&. quod magis optar&. quã siquis ei magncom
pecuniã ad tẽp̃ offer& Et haec cũ audissent istitres uiri : mox occurrentes. & ꝑmediũ
hostiũ iter facientes. uenerunt adbethleem: Ethaurientes aquã. denuo adregem
ꝑ eoꝵ castra reuersi s : ita ut palestini eoꝵ fidutiã ⁊ magnanimitatẽ obstupescentes. qui&
sic pauci eos contẽpnerent. amigratione cessarent: Tres iftosscilicet qͥa quã debethleem

Expanded text:
Philisthiim erant posita in valle gigantum, et Daviderat in praesidio. » Philisthiim erant posita in valle gigantum, et Daviderat in praesidio. » Hinc Josephus: « Haec, inquit, opera manuum tuarum ac praeliorum tres isti demonstraDominum. Castra vero inimicorum erant in valle fixa, usque ad civitatem Bethlehem, quae ab Jerosolymis procul est stadiis viginti. David itaque sociis ait: Bonam aquam habemus in regione mea, et praecipue laudabat eam quae erat juxta puteum in porta. Mirabatur si esset qui ex eo poculum ei praeberet, quod magis optaret quam si quis ei magnam pecuniam ad tempus afferret. Et haec cum audissent isti tres viri, mox occurrentes, et per medium hostium iter facientes venerunt ad Bethlehem, et haurientes aquam, denuo ad regem per eorum castra reversi sunt, ita ut Palaestini eorum fiduciam et magnanimitatem obstupescentes, quia sic pauci eos contemnerent, a migratione cessarent. » Tres istos scilicet, qui aquam de Bethlehem
Abbreviated transcription (Latin):
ut sanguine occisoꝵ gladius eiꝰ herer& in dextera: Et cũ isrlitȩ tẽpalestinos ut¬
derunt᷑ infugã et̃ conuersos: descendentes demontib ꝑ secutis eos E tmirabilis acfamo¬
sissima uictoria tunc ꝓuenit. cũ el earartantos inter feciss& hostes: eosq isra helite
ꝓsequerentur & sumerent spolia ꝑemptoꝵ. Tertius aut̃ fuit filius eli. nomine semeias
Et hic enĩ in palestinoꝵ certaminib dũ in locũ qui dr̃ maxilla aciem posuissent: &.
rurs hebrei eoꝵ metuentes exercitũ refugerent: solus eoꝵaciem exercitumq põs¬
tauit: Quoꝵ alios qͥdem ꝑstrauit : alios aut̃ nonferentes eiꝰuim & fortitudinem.
ꝑsecutus ẽ conuersos infugã: Nec non etante descenderant tres qͥ erant principes. &¬
inter .xxx : & uenerunt tẽpore messis ad đđ inspeluncã modollã : Castra autem

Expanded text:
ut sanguine occisorum gladius ejus haereret in dextera. Et cum Israelitae Palaestinos viut sanguine occisorum gladius ejus haereret in dextera. Et cum Israelitae Palaestinos viderent in fugam esse conversos, descendentes de montibus persecuti sunt eos; et mirabilis ac famosissima victoria tunc pervenit, cum Eleazar tantos interfecisset hostes, eosque Israelitae persequerentur, et sumerent spolia peremptorum. Tertius autem fuit filius Heli, nomine Semeias. Et hic enim in Palaestinorum certaminibus, dum in locum qui dicitur Maxilla aciem posuissent, et rursus Hebraei eorum metuentes exercitum refugerent, solus eorum aciem exercitumque portavit. Quorum alios quidem prostravit: alios autem non ferentes ejus vim et fortitudinem persecutus est conversos in fugam. » « Nec non et ante descenderant tres, qui erant principes inter triginta, et venerant tempore messis ad David in speluncam Odollam. Castra autem
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ maximã Post hunc eleanar filius patrui eiꝰ. ahoi int̃tres fortes qͥerant cũdd:¬
quando exꝓbrauerunt philistum & congregatis illuc in proeliũ : Cũq ascendis¬
sent uiri isył: ipse stetit & ꝑcussit phili fteos. donec deficer& man eiꝰ & obriges¬
cer& cũgladio: & cet̃: Et posthunc sẽmaa filius age de arari Et congregatisunt
philistum instatione: Erat quippe ager. plenꝰlente: Qũq fugisset popłs a facie
pliy listum. Stetit ille inmedio agri. ꝑ cussitq phy listeo s: ⁊ fecit dñis salutẽ magnam¬
Deistis q̃ fortibus ioseplius hoclocoita narrat : Primus itaq omniũ erat cusebius
filius achimeȩ : quia ciem hostiuĩ frequenter in rũpens neqͣqua pugnando cssauit
donec exeis nongentos occider& Post hunc erat elearar filius dodi: quicõ
& obho fugientibus so lus restititꝰ in ruens suꝑhostes occidit eoꝵ multos. ita

Expanded text:
ejus maximam. « Post hunc Eleazar filius patrui ejus Ahothites inter tres fortes qui erant cuejus maximam. « Post hunc Eleazar filius patrui ejus Ahothites inter tres fortes qui erant cuquando exprobraverunt Philisthiim, et congregati sunt illuc in praelium. Cumque ascendissent viri Israel, ipse stetit et percussit Philistaeos, donec deficeret manus ejus, et obrigesceret cum gladio, etc. Et post hunc Semma, filius Age de Arari, et congregati sunt Philisthiim in statione. Erat quippe ager plenus lente. Cumque fugisset populus a facie Philisthiim, stetit ille in medio agri, percussitque PhilistDe istis ergo fortibus Josephus hoc loco ita narrat: « Primus itaque omnium erat Eusebius filius Achineae, qui aciem hostium frequenter irrumpens, nequaquam pugnando cessavit, donec ex eis nongentos occideret. Post hunc erat Eleazar filius Dodi, qui cumet ob hoc fugientibus, solus restitit irruens super hostes, occidit eorum multos, ita
Abbreviated transcription (Latin):
ratur: Ipse ẽ. quasi tenerrimus ligni uermiculus Uirtus si mulbellica.⁊ mo-¬
dest a uiri designatur ciuilitas : q uidelicet sicut uermiculus ligni. tener
qͥdem ⁊ fragilis toto suo corpore. nec ñ & ꝑmodicus appar&. nihilominus tam̃
& cariosũ reddit : Unde ⁊ aterendo. ligna teredonis nom̃ accepit: Sic ille affabilis
omnibus domi ⁊ quietus atq humilis uidebatur: At incertamine publico robustũ
seatq intolerabilẽ hostib exhibebat: Sedhunc principefortiũ hebreus suspicat᷑ ee dd ÷¬
deqͦ ita scriptũ ẽ Sedens in cathedra sapientissinꝰ princeps intertres: Ipseẽ quasi
tenerrimꝰ ligni uermiculus: qͥ octingentos interfecit impetu uno Dixit enĩ in his
uerbis exp̃ssã cẽ sapientiã dd. humilitatẽ ⁊ fortitudin ẽ. hoc ẽ sapientiã insapientis¬
simo: in exẽplo uermiculi humilitatẽ: in interfectione octingentoꝵ. fortitudinẽ

Expanded text:
ratur: « Ipse est tenerrimus ligni vermiculus, » virtus simul bellica et moratur: « Ipse est tenerrimus ligni vermiculus, » virtus simul bellica et modesta viri designatur civilitas, quia videlicet sicut vermiculus ligni tener quidem et fragilis toto suo corpore, nec non et permodicus apparet, nihilominus tamen l cariosum reddit, unde et terendo ligna teredonis nomen habet: sic ille affabilis omnibus domi et quietus atque humilis videbatur, at in certamine publico robustum se atque intolerabilem hostibus exhibebat. Sed hunc principem fortium, Hebraeus ipsum suspicatur esse ium David; sedens in cathedra sapientissimus, princeps inter tres. Ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus, qui octingentos interfecit impetu uno. Non Jesverbis expressam esse sapientiam David; humilitatem et fortitudinem; hoc est, sapientiam in sapientissimo, in exemplo vermiculi humilitatem, in interfectione octingentorum fortitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
in qͥt hominis mitt& angelos suos ⁊ colligent deregno etꝰ omĩas candala
& eos quifaciunt iniquitatẽ: ⁊ mittent eos᷑ in caminũ ignis: Ibi erit fletus. & stridor
dentium : Ille scilicet qͥsi tangens spinas arm abitur ferro. ⁊ ligno lanceato: qui cõ-¬
municans pec catis alienis. ꝓpt̃ cordissui duritiaĩ. ini qͥ tatũ pondere p̃mitur. &
ia culis peccatoꝵ suoꝵ confodietur: Cuiusq opera. xt̾nis gehennȩ ignib digna.
a dnihilũ redigentur: Dehine contexit᷑ cathã logus uiroꝵ fortuĩ. infigura scoꝵ:
Iui quãuis uirtutũ sublimitatȩ ꝓficiant : tam̃ usq ad excellentiã diuine trini¬
tatis. neqͣquã attingunt : Inde ẽ qđ scrip tũmẽ ibiusq ad tres primos non ꝑ¬
uenerat: Suis enĩ aquabitur dño : aut quis similis erit dõ inter filios dĩ. Igit᷑
quod dr̃ de principe fortiũ dđ : cuius ꝗͥdem nom̃ in libro regũ tacetur: At uͦ
in libro pasaly pomenon. iesbaam nominat᷑: ⁊ fuisse filius a chomonu cõmemo¬

Expanded text:
scandala, et eos qui faciunt iniquitatem, et mittet eos in caminum ignis: ibi erit fletus et stridor dentium . » Ille scilicet quasi tangens spinas armabitur ferro et ligno lanceato, qui communicans peccatis alienis propter duritiam cordis sui, iniquitatum pondere premitur, et jaculis peccatorum confodietur: cujusque opera aeternis gehennae ignibus digna ad nihilum rqui quamvis virtutum sublimitatem perficiant, tamen usque ad excellentiam divinae Trinitatis nequaquam attingunt. Inde est, quod scriptum est ibi: « Usque ad tres primos non pervenit. » « Quis enim aequabitur Domino, aut quis similis erit Deo inter filios Dei ? » Igitur quod dicitur de principe fortium David cujus quidem nomen in Regum libro tacetur, at vero in libro Paralipomenon Jesbaam nominatur , et fuisse filius Achamom commemo
Abbreviated transcription (Latin):
humilit̃ subiciunt. qua cunctis necessarici ẽ in hoc tẽpęrae ante finẽ scilicet prȩ¬
sentis uitȩ. Et ex pandit mulier uelamen suꝑ osputes. cum ecła precy assidui¬
tate delicta uuentutis ⁊ignoranti a filioꝵ suoꝵ abscondere certat: qͣsi siccans tẏp.¬
sanas: cũ carnis lasciuiã ꝑ continentiȩ rigorem stringit Et sic res latu̾it. trans-¬
gressionis uidelicet humanȩ uitȩ : qͥa ꝑ assiduitatẽ precũ in cõpunctione lacrima¬
rũ. & ꝑ castigationẽ corporis omia delicta abscondunt᷑ : ac homines aꝑsecutio¬
ne antiqͥ hostis ꝓtecti liberantur Eũq uenisset đđ in castra madian: sobi filius
naas derabath filioꝵ ãmon. & machid filius amihel delodabar. & berzellam
gala aditis derogelim. obtulerunt ei stratoria & tapetia. & uasa fictilia. frum̃tõ

Expanded text:
humiliter subjiciunt, quae cunctis necessaria est in hoc tempore, ante finem scilicet praehumiliter subjiciunt, quae cunctis necessaria est in hoc tempore, ante finem scilicet praesentis vitae. « Et expandit « mulier velamen super os putei, » cum Ecclesia precum assiduitate delicta juventutis et ignorantiae suorum filiorum abscondere certat. « Quasi siccans ptisanas, » cum carnis lasciviam per continentiae rigorem stringit. « Et sic res latet, » transgressionis videlicet humanae vitae, quia per assiduitatem precum in compunctione lacrymarum, et per castigationem corporis omnia delicta absconduntur, ac homines a persecutione antiqui hostis protecti liberantur. « Cumque venisset David in castra Madian, Sobi filius Naas de Rabbath filiorum Ammon, et Machir filius Amiel de Lodabar, et Berzelai Galaadites de Rogelim, obtulerunt ei stratoria, et tapetia, et vasa fictilia, frumentum
Abbreviated transcription (Latin):
renuntiandũ decretis : fugientes absalon indomũ cuiusdã uiri inbaurim. qͥha be-¬
bat puteu inuestibulo suo. & descender in eṽ Nulit aut mulier & expandit uelamen
suꝑ os putei quasi siccans typsanas. & sic res latuit : Nonsine mysterio eẽ credendũ ÷:
Iuid significant isti duo uiuenes. ion athanui delicet et achimaas. nisi eos qui ꝑ graticĩ
sp̃sscĩ renati & innumero fratrõ adscriptis: qui recedentes ab absalon fuguint.
cũmaliz nos sp̃s euadere quaerunt: Higꝰ stabant uixta fontẽ rogel. quunter p̃¬¬
tat᷑ tristis uł deorsũ : eũ luctũ ⁊ despectũ in hoc mundo appetuntꝰ habere. ꝓpter
cȩlestis regni desideriũ Declinant gͦ concito gradu fugientes indomũ cuiusdã uiri
in baurim: quilocus interp̃tatur electꝰsiue iuuenis: cũ ad olescentiae tẽpora in me-¬
moriã redũ cunt Descendunt in puteu qui erat inuestibulo: cũ poenitentiȩ se

Expanded text:
rim, qui habebat puteum in vestibulo suo, et descenderunt in eum, « Tulit autem mulier et expandit velamen super os putei, quasi siccans ptisanas, et sic res latuit, » non sine mysterio esse credendum est. Quid significant isti duo juvenes, Jonathan videlicet et Achimaas, nisi eos qui per gratiam sancti Spiritus renati, et in numero fratrum ascripti sunt? qui recedentes ab Absalom fugiunt, cum malignos spiritus evadere quaerunt. Hi ergo stabant juxta fontem Rogel, qui interpretatur tristis vel deorsum, cum luctum et despectum in hoccoelestis regni desiderium. Declinant ergo concito gradu fugientes in domum cujusdam viri in Bahurim, qui locus interpretatur electus sive juvenis, cum adolescentiae tempora in memoriam reducunt. Descendunt in puteum qui erat in vestibulo, cum patientiae se
Abbreviated transcription (Latin):
suũ dabit intẽpore suo: Et folĩ ciꝰ non defluet. ⁊ omĩ a quatũq fecerit ꝓspera¬
buntur: Preuaricatores aut̃ qͣsi spinȩ euellentur uniuersi : quae ñ tollunt᷑ manib:
Et siquis tangere uoluerit eas. armabitur ferro. ⁊ ligno lanceato. Igneq suc-¬
censȩ cõburentur usq adnihilũ: Hine in eugłio scrip¬

Expanded text:
suum dabit in tempore suo, et folium ejus non decidet, et omnia, quaecunque fecerit, prosperasuum dabit in tempore suo, et folium ejus non decidet, et omnia, quaecunque fecerit, prosperabuntur . » « Praevaricatores autem, quasi spinae, evellentur universi: quae non tolluntur manibus, et si quis tangere voluerit eas, armabitur ferro et ligno lanceato, igneque succensae comburentur usque ad nihilum, etc. » Hinc i
Abbreviated transcription (Latin):
fortis ur ł dominator hominũ iustus. sp̃s enĩ dñi qui ẽ sp̃ssẽs ⁊ sermo dñ qui ẽ filiusdĩ.
ea que ꝓpheta uaticina uerat ꝑ gratiã suã ueraciter ꝑferre dominauerat dominator
intimore dĩ: Sicut lux aurorȩ oriente mane sole absq nubib rutilat: ⁊ sicut
pluui is germinat herba deterra : lui enĩ intimore di dominationẽ in subditis exer¬¬
cet. Lucis opera ꝑsolẽ iustitiȩ in luminata ꝓfest: nec in eis aliꝗd remanebit
obscurũ : s ymbre cȩlestis gr̃ȩ irrigatus germina uirtutũ in carne uiuens fructi-¬
ficat Hactanta ẽ domus mea apud dm̃: ut pactu xternũ in ir& mecũ. firmũ in om̃ib
atꝙ munitõ: Cuncta enĩ salus me ⁊ omis uoluntas: nec ẽ quicquã ex ea qđ non
germinet Hic idem ꝓpħ& in psalmis dicit. qd beatus uir qͥ inlege dnĩ meditat᷑ die:
ac nocte: sit tam quã lignũ qd plantatum ẽ secus decursus a quarũ. qđ fruetũ

Expanded text:
omini, qui est Filius Dei, ea quae Propheta vaticinaverat per gratiam suam veraciter proferre donaverat. « Dominator in timore Dei, sicut lux aurorae, oriente sole mane absque nubibus rutilat, et sicut pluviis germinat herba de terra. » Qui enim in timore Dei dominationem in subditos exercet, lucis opera per solem justitiae illuminata profert, nec in eis aliquid reobscurum, sed imbre coelestis gratiae irrigatus, germina virtutum in carne vivens, fructificat. « Nec tanta est domus mea apud Deum, ut pactum aeternum iniret mecum firmum in omnibus atque munitum. Cuncta enim salus mea et omnis voluntas, nec est quidquam ex ea quod non germinet. » Hinc idem propheta in Psalmis dicit, quod beatus vir qui in lege Domini meditatur die ac nocte, sit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fructum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ꝓculdubio dñs delictũ sine ultione ñ deserit: Aut enĩ ipse hoc homo in se pęnitens punit:
aut hoc ds̃ cũ homine uindicans ꝑcutit: Neqͣ quã gͥ peccato parcit᷑: qͥa nullatenus sine iundicta
laxatur: Sienĩ dd audire ꝑ confessionẽ meruit. dñs transtulit peccatũ tui : titam̃ multis
p̾cruciatib afflictus. ac fugiens. reatũ culpȩ quã ꝑpetra uerat exsoluit: sienos salutis
unda a culpa primi parentis absoluim. sed tam̃ reatũ eiusdẽ culpȩ diluentes. absoluti
qͦq adhuc carnalit̃ obimus qr delicta nrã siue ꝑnos. seu ꝑsemet ipsũ dñs resecat. etiã com¬
relaxat: Abelectis enĩsuis iniquitatũ maculas studet tẽporali afflictione tergere. qͣs in
eis ꝑpetuo ñ uult uideri. Et consolatus ẽ dđ bethsabeȩ ux orem sucĩ : in gressusq ad eã.
dormuit cũ eit: Qua genuit filiũ. & uocauit nomen eiꝰ salomon: & dñs dilexit eũ. Misttq¬

Expanded text:
Sed procul dubio Dominus delictum sine ultione non deserit. Aut enim ipse homo in se poenitens punit, aut Deus cum homine vindicans percutit. Nequaquam igitur peccato parcitur, quia nullatenus sine vindicta laxatur. Si enim David audire post confessionem meruit: « Dominus transtulit peccatum tuum, » et tamen multis cruciatibus afflictus ac fugiens, reatum culpae quod perpetraverat exsolvit. Sic nos salutis unda a culpa primi parentis absolvit, sed tamen reatum ejusdem culpae diluentes, absoluti quoque adhuc carnaliter obimus, quia delicta nostra sive per nos sive semetipsum resecat, etiam crelaxat. Ab electis enim suis iniquitatum maculas studet temporali afflictione tergere: quas in eis perpetuo non vult videri. « Et consolatus est David uxorem suam Bersabee. Ingressusque ad eam dormivit cum ea. Quae genuit filium,
Abbreviated transcription (Latin):
dicamento uulnus facineS. facit ille. deuulnere medi cam̃tim: Ut quia urtute
percũtimur. uitio curemur. Nos nãq uirtutũ dona retorquemus inusũ uitiorũ: ille uitioꝵ
illecebras. a ssumit in arcẽ uirtutũ: Et salutis statũ ꝑcutit ut saluet. Utqͥhumilitatẽ cv¬
rantis fugim᷑: ei saltẽ cadentes hereamus: Sed interhat sciendũ ẽ: quod pleriq hominum.
qͦ in multis corruunt : artius ligantur: Cũq eos antiquus hostis exunouitio ꝑcutt ut con¬
cidant: ex alio qͦꝙ ligat ne cor surgant: Consideret itaq homo cũ quo aduersario bellao
gerre det se ieũ sem aliq̃ deli quisse ꝓpendit. salti exculpã ꝑtrahi exculpa ꝑtimescat:
uiestudiose uitent᷑ uulnera quib frequent in desficit ⁊ qe ual de raru eꝓ qđs hostis nrꝰ

Expanded text:
dicamento vulnus facimus, facit ille de vulnere medicamentum, ut qui virtute dicamento vulnus facimus, facit ille de vulnere medicamentum, ut qui virtute percutimur, vitio curemur. Nos namque virtutum dona retorquemus in usum vitiorum, ille vitiorum illecebras assumit in artem virtutum, et salutis statum percutit ut servet, ut qui humilitatem currentes fugimus, ei saltem cadentes haereamus. Sed inter haec sciendum est quod plerique hominum, quo in multis corruunt, arctius ligantur; cumque eos Behemoth iste ex uno vitio percutit ut concidant, ex alio quoque illigat ne resurgant. Consideret itaque homo cum quo hoste bellum gerat; et si jam se in aliquo deliquisse perpendit, saltem ad culpam pertrahi ex culpa pertimescat, ut studiose vitentur vulnera, quibus frequenter interficit, quia valde rarum est, quod hostis n
Abbreviated transcription (Latin):
Un de fit plerumq ut ñnulliꝰ p̾suꝑbiã inluxuri cĩ corruentes. exaꝑto casu malũ culpȩ
latentis erubescant: Et tunc etic̃ maiora corrigant. cũ ꝓstrati inminimis. grauius con-¬
fundunt᷑ Reos enĩ se interminora conspiciunt : qͥ se liberos inter graui ora credider̃:
Pia gͦ dnĩ dispensatione laxatus nonñ qua malignus sp̃s. deculpa ad culpã trochit.⁊
E dũ plus ꝑcutit. inde eũ quẽ cȩperat amitut : Atꝙ unde uicisse credit᷑. in de
superatur÷ Considerare libet: intra munitũ grẽ sinũ. quanto misc di ȩ ds̃ fauore nos
continet Ecee qui deuirtute se extollit: ꝑuitiũ. adhumilitatẽ redit: Qui uͦ occeptis
uistutib extollitur : ñ gladio s ut ita dixerim medicamento uulneratur : Siud
est enĩ urtus. nisi medicamentũ : & quid est uitiũ nisi uulnus: Quia gͦ nos deme¬

Expanded text:
Unde fit plerumque ut nonnulli post superbiam in luxuriam corruentes ex aperto casu malum culpae Unde fit plerumque ut nonnulli post superbiam in luxuriam corruentes ex aperto casu malum culpae latentis erubescant, et tunc etiam majora corrigant, cum prostrati in minimis gravius confunduntur. Reos enim se inter minora conspiciunt, qui se liberos inter graviora crediderunt. Pia ergo Domini dispensatione laxatus nonnunquam malignus spiritus de culpa ad culpam trahit. Et dum plus percutit, inde eum quem acceperat amittit; atque unde vicisse cernitur, inde superatur. Considerare libet intra munitum gratiae sinum, quanto Deus misericordiae favore nos continet. Ecce qui de virtute se extollit, per vitium ad humilitatem redit. Qui vero acceptis virtutibus extollitur, non gladio, sed, ut ita dixerim, medicamento vulneratur. Quid est enim virtus, nisi medicamentum? et quid est vitium, nisi vulnus? Quia ergo nos de me
Abbreviated transcription (Latin):
te causa dđ admediũ deducto. tanti facinoris memoriã fecimis: lectoris fostasse animusꝰ¬
moueat᷑ curomp̃s ds̃ eos quos inꝑpetuũ eligit. qs ad donoꝵ quoq spĩtaluĩ culm̃ ad sumit:
illes os a corporalib uitiis ñ custodit: Unde qr satis ficricitius credimꝰ: breuitꝰ respondeamꝰ:
Nonnulli eni ꝑ accepta dona uiftutũ. ꝑ impensã gratiãbonoꝵ operũ. in suꝑbiȩ uitiũ ca-
dunt : sed tam̃ quoceciderint ñ agnoscunt: Pr̃o in de contra eos hostis antiquus quuã inte-¬
ruis dominat᷑. exterius etiã seuire ꝑmittitur : ut qͥ incozitationeelatis. ꝑ carnis luxuriã
psternantur : Scimus aut̃ qr aliquando minus ẽ in corporis corruptione cadere: quã cogita¬
tione tacita ex deliberatione elatu peccare: Sed cũ minus turpis suꝑbia creditur : minꝰ
uitatur: Luxuriã uͦ eo magis erubescunt homines: qr simul om̃s turpẽ nouerunt

Expanded text:
te causa, David ad medium deducto, tanti facinoris memoriam fecimus, lectoris fortasse animuste causa, David ad medium deducto, tanti facinoris memoriam fecimus, lectoris fortasse animusomnipotens Deus, quos in perpetuum elegit, quos ad donorum quoque spiritalium culmen assumpsit, illaesos a corporalibus vitiis non custodit. Unde quia satisfieri citius credimus, breviter respondemus. Nonnulli enim per accepta dona virtutum, per impensam gratiam bonorum operum indunt; sed tamen quo ceciderint, non agnoscunt. Proinde contra eos hostis antiquus, qui jam interius dominatur, exterius etiam subire permittitur, ut qui in cogitatione elati sunt, per carnis luxuriam prosternantur. Scimus autem quia aliquando minus est in corporis corruptionem cadere, quam cogitatione tacita ex deliberata elatione peccare. Sed cum minus turpis superbia creditur, minus vitatur. Luxuriam vero eo magis erubescunt homines, quia simul omnes turpem noverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ đd & petripeccatas indita : ut cautela sit minoꝵ . ruina maiorũ. Ad hocũ utro¬
rumꝙ illic & poenitentia insinuat᷑ & uenia : ut spes pereuntiũ sit recuperatio ꝑditorum:
Destatugꝰ suo dd cadente. nemo suꝑbicit: delapsu etic̃ suo dđ surgente. nemo desperet:
Ecce quã mirabiliter scriptura sacra. eodẽ uerbo humiles leuat: Uncĩ namq rem gestã
rttulit : & diuerso modo suꝑbosqͥdem adhumilitatis formidinem. humiles uͦ adspei
fidutiã reuocauit: Oinestimabile noui generis medicamentu : qđ uno eodemꝙ ordine
ꝓpositõ & p̃mendo tumentia exsiccat : & subleuando arentia in fundit:: de maiorum
nos lapsu terruit : s dereparatione roborauit: Sic quippe sẽꝑ sicnos diuinȩ dispenscr¬
tionis miscdici & suꝑbientes repͥmit : & nead desperationẽ corruamꝰ fou&: Sed qr exigen¬

Expanded text:
id est, David et Petri peccata sunt indita, ut cautela sit minorum ruina majorum. Ad hoc vero utroid est, David et Petri peccata sunt indita, ut cautela sit minorum ruina majorum. Ad hoc vero utrorumque illic et poenitentia insinuatur et venia, ut spes pereuntium sit recuperatio perditorum. De statu ergo suo David cadente nemo superbiat, de lapsu etiam suo David surgente nemo desperet. Ecce quam mirabiliter Scriptura sacra eodem verbo humiles levat. Unam namque rem gestam retulit, et diverso modo superbos quidem ad humilitatis formidinem, humiles vero ad spei fiduciam revocavit. O inaestimabile novi generis medicamentum, quod uno eodemque ordine propositum, et premendo tumentia exsiccat, et sublevando arentia infundit! De majorum nos lapsu terruit; sed de reparatione roboravit. Sic quippe semper, sic nos divinae dispensationis misericordia et superbientes reprimit; et ne ad desperationem corruamus, fovet. Sed quia, exigen
Abbreviated transcription (Latin):
iste qͥdem dđ grauiter scelerateq peccauit: qđ scelus etiã exꝰ perypheta ds areuit
in crepando : & ipse abluit penitendo : Uerũ tamen ille desiderabilis omnib gentibus
qͣsi insolario de ãbulans : qr in sole posuit tab naculũ suũ. adamauit ecđ am̃ super
tectũ se lauantẽ . ide mundantẽ se a sordib sđi : & domũ luteã spĩtali contem¬
platione transcendentẽ atq calecanitẽ: Et in choeta cũ illa conuentionis notitia.
posteti habehat penitus separatũ diabobũ. occidit eũ: ẽamq sibi ꝑpetuo conubio copulauit¬
qds Odiamus gͦ peccatũ. sed ꝓphetic̃ non extinguams: Amemus illũ dauid. quantũ amandus
est quinos adi abolo ꝑmiscđicim liberauit: Amemus & poenitentẽ iftũ dauid: quitã graue
uul nus ini qͥtatis. exhumilitatis confessione sanauit: Adhoc gͦ inscriptura sacra. uiroꝵ taliuõ¬

Expanded text:
iste quidem David graviter scelerateque peccavit; quod scelus ejus etiam per prophetam Deus arguit iste quidem David graviter scelerateque peccavit; quod scelus ejus etiam per prophetam Deus arguit increpando, et ipse abluit poenitendo. 6. Verumtamen ille desiderabilis omnibus gentibus, quasi in solario deambulans, quia in sole posuit tabernaculum suum, tectum se lauantem, id est mundantem se a sordibus saeculi et domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notitia postea ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulauit. oderimus ergo peccatum, sed prophetias non extinguamus. amemus illum Dauid, quantum amandus est, qui nos a diabolo per misericordiam liberauit; amemus et istum Dauid, qui tam graue in se uulnus iniq