comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatem uidit multos hȩc in cor¬
de agere & adiungit: Qm̃ neque
aboriente neq ab occidente neq ade¬
sertis montibus. qm̃ ds̃ iudex est Iniqui¬
tatum tuarum iudex ds̃ est & si ds
est. ubiq praesens est: quo te auferis ab
oculis dĩ. ut inparte aliqua loquaris qđ  facinoꝵ ta¬
ille non audiat : Si ab oriente iudicat
ds̃ secede Inoccidentẽ: & dic quic quid
uis aduersus dm̃: Si ab occidente : uade
inorientem : & ibi loquere : Si a desertis mon¬
tiũ iudicat: uade inmedium populorũ.
ubi tibi submurmures: Denullo loco iu¬
dicat qui ubiq secretus est. ũbiq publi¬
cds quem nulli licet ut est agnoscere. &quẽ
nemo permittitur ignorare : Vide quid
agas. loqueris aduersus dm̃ iniquitatem :
sp̃s dñi repleuit orbem terrarum. alia scrip
iqua non potest latere : Noli ergo cogita¬
re dm̃ in locis. ille tecum est talis qualis fu¬
eris: Quid est talis qualis fueris. bonus si

Expanded text:
iniquitatem, vidit multos hoc in coriniquitatem, vidit multos hoc in corde agere, et adjunxit: Quoniam neque ab oriente, neque ab occidente, neque a desertis montium; quoniam Deus judex est. Iniquitatum tuarum judex Deus est. Si Deus est, ubique praesens est. Quo te auferes ab oculis Dei, ut in parte aliqua loquaris quod ille non audiat? Si ab oriente judicat Deus, secede in occidentem, et dic quidquid vis adversus Deum; si ab occidente, vade in orientem, et ibi loquere; si a desertis montium judicat, vade in medium populorum, ubi tibi submurmures. De nullo loco judicat, qui ubique secretus est, ubique publicus; quem nulli licet ut est cognoscere, et quem nemo permittitur ignorare. Vide quid agas. Loqueris adversus Deum iniquitatem. Spiritus Domini replevit orbem terrarum alia Scriptiqua, non potest latere . Noli ergo cogitare Deum in locis; ille tecum est talis, qualis fueris. Quid est talis, qualis fueris? Bonus, si
Abbreviated transcription (Latin):
quod ero tibi similis: qͥuia tu iniquus es
& me iniquum putasti: tam quam ab¬
batorẽ facinorum tuorum. non adi¬
fitorem nonultorem: & quid postea tib
dicit : arguam te & statudm  ante
faciem tuam Quid est hoc: q̃uia mod
peccando post terga te ponis. nonte ui¬
des nonte inspicis: Ego pono ante te
& faciam tibi supplicium dete: Sic & hio
ne loquamini aduersus dm̃ iniquita
adtendite: multi autem loquuntur
istam Iniquitatem. sed non audent
palam: blasfemiȩexorreant ur ab ho¬
minibus puis: Incorde suo istaro dunt.
intus tali nefario cibo pascuntur: diłec¬
tat eos loqui aduersus dm̃: & si nonerũ¬
punt lingua corde nontacent.
unde in alio psalmo dicitur: dixit stultꝰ
Incorde suo non estͦ Dixit stultus sed
homines timuit: noluit dicere ubi au¬
dirent homines: & ibi dixit ubi audir&
ipse De quo dixit: propterea & hic in
isto psalmo Carissimi intendite: q̃m̃ hoc
quod dixit nolite loqui aduersus dm̃

Expanded text:
quod ero tibi siquod ero tibi siet me iniquum putasti; tanquam approbatorem facinorum tuorum, non adversatorem, non ultorem. Et quid postea tibi dicit? Arguam te, et constituam te ante faciem tuam . Quid est hoc? Quia modo peccando post terga te ponis, non te vides, non te inspicis; ego te ponam ante te, et faciam tibi supplicium de te. Sic et hic. Ne loquamini adversus Deum iniquitatem. Attendite. Multi autem loquuntur istam iniquitatem; sed non audent palam, ne blasphemi exhorreantur ab hominibus piis: in corde suo ista rodunt, intus tali nefario cibo pascuntur; delectat eos loqui adversus Deum, et si non erumpunt lingua, corde non tacent. Unde in alio psalmo dicitur: Dixit stultus in corde suo, Non est Deus . Dixit stultus; sed homines timuit: noluit dicere ubi audirent homines; et ibi dixit, ubi audiret ipse de quo dixit. Propterea et hic in isto psalmo, charissimi, intendite, quoniam hoc quod dixit, Nolite loqui adversus Deum
Abbreviated transcription (Latin):
uit conscientiam suam. Nouit ꝓm
rito peccatorum suorum aliquid
posse ꝑp&i. Vnde argumentatur
aduersus dm̃ quia non potest dicere
iustus sum : quid putamus eum dices
sunt peiores iniqui: & tamensron po¬
tiuntur: Haec est iniquitas quami
quuntur homines aduersus dm̃: V¬
te autem quam sit iniquum dum se
uult iustum uideri. illum facit inius
iniquum facit cuius iuditio patitur
se autẽ iustum qui iniqus patitur Ao
uos fr̃s mei aequum est hoc ut ds̃ credis
iniustus. tũ iustus. Cum autẽ hec dics
loqueris aduersus dm̃ iniquitatẽ: Quio
dicit inalio psalmo: haec fecisti. numer¬
tis quibusdam peccatis: haec Inquit si¬
cisti & tacui: quid est tacui. numquams
c& praecepto sed interim tac& suplicu
quiescit auindicta. non profert indan¬
natum sententiam. sed hoc ille dicit:
ci illa & illa & non uindicauit ds̃: Ce
sanus sum nihil mali contigit mihi: ho
fecisti & tacui Suspicatus es iniquitate

Expanded text:
novit conscientiam suam; novit pro novit conscientiam suam; novit pro merito peccatorum suorum aliquiposse: unde argumentatur adversus Deum? Quia non potest dicere, Justus sum; quid putamus eum dicere? Sunt pejores iniqui, et tamen ista non patiuntur. Haec est iniquitas quam loquuntur homines adversus Deum. Videte autem quam iniquum sit: dum se vult justum videri, illum facit injustum. iniquum facit cujus judicio patitur, se autem justum qui inique patitur. Rogo vos, fratres mei, aequum est hoc, ut Deus credatur injustus, tu justus? Cum autem haec dicis, loqueris ad versus Deum iniquitatem. 9. Quid dicit in alio psalmo? Haec fecisti: numeratis quibusdam peccatis. Haec, inquit, fecisti, et tacui. Quid est, tacui? Nunquam tacet praecepto, sed interim tacet supplicio; quiescit a vindicta, non profert in damnatum sententiam. Sed hoc ille dicit: Feci illa et illa, et non vindicavit Deus; ecce sanus sum, nihil mali contigit mihi. Haec fecisti, et tacui: suspicatus es iniquitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
qui uenit ad languidum: quẽ noluerunt
audire sani ut non caderent : audiant ia¬
centes ut surgant: Dixi iniquis nolite inique
agere : quid agimus ĩam fecimus: &
delinquentibus. nolite exaltare cornu:
Quid est hoc: si fecistis iniquitatẽ percupi¬
ditatem. nolite eam defendere perelati¬
onem: Confitemini si fecistis. qui enim
non confit&ur ͦ Iniquus est. ẽxaltat cornu:
Dixi iniquis nolite Iniq agere. Etdelin¬
quentibus nolite exaltare cornu
Ex altabitur in uobis cornu xp̃i: si non exa¬
tetur cornu ur̃m Cornu ur̃m de ini¬
Nolite ergo efferri: ne loquamini aduer¬
sus dm̃ Iniquitatẽ audite iam uoces
multorum. audia. t unus quisq p̃unga¬
tur: quid solent homines dicere: uere non¬
iudicat ds̃ derebus humanis & est illud
iudicium dĩ. aut uero curat quid agat᷑
Interra : tam multi iniqui redundant
felicitatibus. Innocentes premuntis
laboribus: sed illi accidit nescio qu
mali castigante dõ &ãmonente:

Expanded text:
qui venit ad languidum: quem noluerunt qui venit ad languidum: quem noluerunt audire sani, ut non caderent; audiant jacentes, ut surgant. Dixi iniquis: Nolite inique facere. Quid agimus: Jam fecimus. Et delinquentibus: Nolite exaltare cornu vestrum. Quid est hoc? Si fecistis iniquitatem per cupiditatem, nolite eam defendere per elationem: confitemini, si fecistis. Qui enim non confitetur, et iniquus est, exaltat cornu. Dixi iniquis: Nolite inique facere; et delinquentibus: Nolite exaltare cornu vestrum. Exaltabitur in vobis cornu Christi, si non exaltetur cornu vestrum. Cornu vestrum de ini. vers. 6-8. Nolite ergo efferri: ne loquamini adversus Deum iniquitatem. Audite jam voces multorum; audiat unusquisque, et pungatur. Quid solent homines dicere? Vere judicat Deus de rebus humanis? et est illud judicium Dei? aut vero curat quid agatur in terra? Tam multi iniqui redundant felicitatibus; innocentes premuntur laboribus! Sed illi accidit nescio quid mali, castigante Deo et admonente, et
Abbreviated transcription (Latin):
candi : uos iam nunc hab&is tempus iusti¬
tias faciendi Si tacer& non haber &is qđ
facere : sed confirmatis columnis clamat:
Quid clamat: Dixi iniquis nolite im
uos audite clamantem : peripsum obsecro.
terreat uos ista uox: nontam nos urae istȩ
uoces delectare debent: quã uos istae t̾rẽ¬
re Dixi iniquis nolite inique facere: sed
iam fecerunt &rei sunt: iam defluxit
terra & omnes. habitantes inea conpuncti
sunt corde . qui xp̃m crucifixerunt. agnoue¬
runt peccatum suum. dedicerunt aliquid
ab apostolis. ne desperarent de indulgentia
praedicatoris Medicus enim uen̾erat:
& ideoͫ Adsanos uenerat: non est opus inꝗit
sanis medicus . sed male habentibus non
ueni uocare iustos. sed peccatores inpęni¬
tentia: Ego dixi iniquis nolite iniq
agere: non audierunt: olim enim nobis dic¬
tum ẽ : non audiuimus lapsi sumus mosta¬
les facti. mostales geniti Defluxit terra.
audiant uel modo ut surgant. medicum.

Expanded text:
candi; vos jam nunc habetis tempus justicandi; vos jam nunc habetis tempus justitias faciendi. Si taceret, non haberetis quid facere; sed confirmatis columnis clamat. Quid clamat? Dixi iniquis: Nolite invos, audite clamantem. Per ipsum obsecro, terreat vos ista vox: non tam nos vestrae istae voces delectare debent, quam vos istae terrere. Dixi iniquis: Nolite inique facere. Sed jam fecerunt, et rei sunt; jam defluxit terra, et omnes inhabitantes in ea. Compuncti sunt corde qui Christum crucifixerunt; agnoverunt peccatum suum, didicerunt aliquid ab Apostolis, ne desperarent de indulgentia praedicatoris . Medicus enim venerat, et ideo non ad sanos venerat: Non est, inquit, opus sanis medicus, sed male habentibus; non veni vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . Ergo, Dixi iniquis: Nolite inique facere. Non audierunt. Olim enim nobis dictum est; non audivimus, lapsi sumus, mortales facti, mortales geniti: defluxit terra. Audiant vel modo, ut surgant, medicum
Abbreviated transcription (Latin):
one dñĩ : Om̃s apostoli desperauerunt:
Ergo columnae illae quae passione dñi nu¬
tauerunt resurrectione firmatȩ sunt:
clamauit initium aedificii ꝑ columnas suas.
& in eis omnibus columnis archi tectus ipse
clamauit: Columna enimꝰ erat una ex
illis paulus apostolus. cum dicer&: an uul¬
tis experimentũ accipere eius qui inmȩ
lumnas eius resurrexi ostendi mostẽ
nonesse mauendam. ostendi timentibus
nec ipsum corpus perire in morientibus.
terruerunt uulnera: firmauerunt
resurgere : Quid enim illi potestati magnũ
erat adtantam integritatem. conpagẽ
corporis reuocare. Ut nullum omnino
uestigium pr&eriti uulneris apparer&.
habebat potestatem Vnde illud &iam sine
cicatrice sanar&. sed habere uoluit: un¬
denutantes columnas firmar&: Audi
audiamus quid clamauerit percolumnas
has tempus auediendi est. p̃ropter terrorẽ
illum: Ego iustitias iudicabo. cum acce¬
pero: ille accepturus tempus iustitias iudi¬

Expanded text:
one Domini omnes Apostoli desperaverunt. one Domini omnes Apostoli desperaverunt. Ergo columnae illae quae passione Domini nutaverunt, resurrectione firmatae sunt. Clamavit initium aedificii per columnas suas, et in eis omnibus columnis architectus ipse clamavit. Columna enim una erat ex illis Paulus apostolus, cum diceret: An vultis experimentum accipere ejus, qui in me lumnas ejus: resurrexi; ostendi mortem non esse metuendam, ostendi timentibus nec ipsum corpus perire in morientibus. Terruerunt eos vulnera; firmaverunt resurgere: quid enim illi potestati magnum erat, ad tantam integritatem compagem corporis revocare, ut nullum omnino vestigium praeteriti vulneris appareret? Habebat potestatem unde illud etiam sine cicatrice sanaret; sed habere voluit unde nutantes columnas firmaret. 7. audiamus quid clamaverit per columnas has. Tempus audiendi est propter terrorem illum: Ego justitias judicabo, cum accepero tempus. Ille accepturus est tempus justitias judi
Abbreviated transcription (Latin):
as iudicabo Modo autẽ quid deflu¬
xit terra: Sidefluxit terra. unde deflu¬
xit. nisi peccatis. ĩ deo & delicta dicuntur.
delinquere est tamquam deloco
quodam defluere ab stabilitate firma¬
menti. uirtutis. atq iustitiae: cupidita
misericors. donator peccatorum. nondũ
exactor supliciorum. ađtendit &ait de¬
fluxit terra : Et omnes in habitantes in ea:
Ipsa utiq terra defluxit in habitantibus
se ex posit i est consequens. non additio: tam¬
quam si diceres: Quomodo defluxit ter¬
ra. subtractata sunt fundamenta. & ali¬
quid inea hiatu quodam demersum. ẽ
quod dico terra. omnes habitantes In ea:
Inueni inquiđ terrã peccat ri &  q̃uid feci :
Cgo confirmaui columnas eius: Quas co¬
lumnas confirmauit : columnas apostolos
dicit: Sic apostolus paulus. deco aposto¬
lis suis quia uidebantur inquit᷑ columnae
esse: &quid essentꝰ columne. nisi ab illo fir¬
marentur. quia quodam terrae motu
&iam ipsȩ columnae nutauerunt. In passi¬

Expanded text:
 4. Modo autem quid? Defluxit terra. Si defluxit terra, unde defluxit nisi peccatis? Ideo et delicta dicuntur. Delinquere est, tanquam de liquido quodam defluere a stabilitate firmamenti virtutis atque justitiae. Cupiditate misericors, donator peccatorum, nondum exactor suppliciorum, attendit et ait: Defluxit terra, et omnes inhabitantes in ea. Ipsa utique terra defluxit in habitantibus se. Expositio est consequens, non additio. Tanquam si diceres: Quomodo defluxit terra? subtracta sunt fundamenta, et aliquid in ea hiatu quodam demersum est? Quod dico terram, omnes inhabitantes in ea. Inveni, inquit, terram peccatricem; et quid feci? Ego confirmavi columnas ejus. Quas columnas confirmavit? Columnas Apostolos dicit: sic apostolus Paulus de coapostolis suis, Qui videbantur, inquit, columnae esse . Et quid essent illae columnae, nisi ab illo firmarentur? quia quodam terrae motu etiam ipsae columnae nutaverunt; in passi
Abbreviated transcription (Latin):
quia si agnoscit non ignoscit AAelius
ergo ignoscit. quam agnoscit Quid
ẽ enim ipsum ignoscere: nisi non no¬
cere : Quid est non noscere : non anieꝰ
scat : Querte faciem tuam apeccatis¬
meis: Quid igitur̾ si auerterit facien
suã ate : molestum est : &timendum in
deserat te : IRursus si faciem non aue¬
tit animaduertit: nouit hoc ds̃. poto̧
hoc ds̃ & uerte. faciem a peccante & non
endo inferiorem. non degenerando abae¬
quali Ergo fr̃s. quid est hoc cum accepe¬
rotempus ego iustitias iudicabo: Accepit
tempus ut filius hominis. gubernat tempora
intfilius dĩ audi quia ut filius hominis ac¬
cepit tempus iudicandi : Dicit ineuange¬
Lio Dedit ei potestatẽ iudicia faciendi.
Qm̃ filius hominis est: secundum quod filius
dr̃ numquã accepit potestatem iudicandi.
quia numquã caruit potestate iudicandi:
Secundum quod filius hominis accepit tem¬
pus. sicut nascendi & paciendi. sicut morien¬

Expanded text:
quia si agnoscit, non ignoscit. Melius quia si agnoscit, non ignoscit. Melius ergo ignoscit, quam agnoscit. Quid est enim ipsum ignoscere, nisi non noscere? Quid est non noscere? Non animadvoscat: Averte faciem tuam a peccatmeis . Quid igitur facies, si averterit faciem suam a te? Molestum est, et timendum ne deserat te. Rursus si faciem non avertit, animadvertit. Novit hoc Deus, potest hoc Deus, et avertere faciem a peccante, et nonendo inferiorem, non degenerando ab aequali. Ergo, fratres, quid est hoc, Cum accepero tempus, ego justitias judicabo? Accepit tempus ut Filius hominis; gubernat tempora ut Filius Dei. Audi quia ut Filius hominis accepit tempus judicandi. Dicit in Evangelio: Dedit ei potestatem judicii faciendi, quoniam Filius hominis est . Secundum quod Filius Dei, nunquam accepit potestatem judicandi; quia nunquam caruit potestate judicandi: secundum quod Filius hominis, accepit tempus sicut nascendi et patiendi, sicut morien
Abbreviated transcription (Latin):
altus est . non eum adtingit elatus omnia
sublimi aut contingamus. atollimus nos
&si ađtingere non possumus. machina¬
menta aliqua uel scalas quaerimus. ut sub¬
limate sublimia contingamus: Contra
ds̃ & altus est: & abhumilibus tangitur
Scriptum ẽ: Prope est dñs his qui obtri¬
uerunt cor: Tritura cordis. pi&as
humilita s qui se conterit: irascitur¬
habeat iudicem: & illum habeat de¬
fensorem: Ergo inuocatus ds̃ aedquẽ
adsuperbum non uenit
Aliud audi testimonium: excelsus dñs
sa autẽ al cognoscit & ne foste cum dictũ
ess& quia humilia respicit Superbi
dempunitate gauderent. quasi eos
superbientes non agnoscat qui in ex¬
celsis habitat : territ̾i sunt & dict um
est eis: Vida&tuos & agnosc& uos: sed
alonge: hos facit beatos. quibus propus¬
quat: Vloᷤ autẽ in quiđ O superbi
Oexcelsi. noneritis inpuniti. quia co¬
gnocit: noneritis beati: quia a longe
cognoscit : Clidete ergo quid agatis

Expanded text:
altus est; non eum attingit elatus. Omnia altus est; non eum attingit elatus. Omnia sublimia ut contingamus, attollimus nos; et si attingere non possumus, machinamenta aliqua vel scalas quaerimus, ut sublimati sublimia contingamus: contra Deus; et altus est, et ab humilibus contingitur. Scriptum est, Prope est Dominus his qui obtriverunt cor : tritura cordis, pietas, humilitas. Qui se conterit, irascituhabeat judicem, ut illum habeat defensorem. Ergo invocatus Deus Ad superbum non venit. Audi aliud testimonium: Excelsus Dominsa autem a longe cognoscit. Et ne forte cum dictum esset quia humilia respicit, superbi de impunitate gauderent, quasi eos superbientes non agnoscat qui in excelsis habitat; territi sunt et dictum est eis: Videt vos, et cognoscit vos, sed a longe. Hos facit beatos quibus propinquat: vos autem, inquit, o superbi, o excelsi, non eritis impuniti, quia cognoscit; non eritis beati, quia a longe cognoscit. Videte ergo quid agatis;
Abbreviated transcription (Latin):
nouimus Dicent enim tunc uidentes
gloriam sc̃orum. qui cum hic humiliaren¬
tur tolerauerunt : Qui cum hic subli¬
marentur non annuerunt : Tunc ergo
illi dicent Hii sunt quos aliquando habui¬
mus inrisum Ubi &iam dicunt. quid no¬
bis profuit superbia. & diuitiarum iactan¬
tia quid contulit nobis. transierunt
omnia tamquã umbra: quia decorruptibi¬
libus praesumpserunt: speseorum corrũ¬
petur: Nrã uero spes tunc erit res: pro¬
nssio enim dĩ ut maneat integra & fir¬
ma &certa Erga nos cdiximus excorde
fidei: infinẽ ne corrumpas: Noli ergo
timere ne promissiones dĩ corrumpat
aliquis potentium ipseł corrumpit quia
uerax est potentiorem non hab&. a quo
eius promissio corrumpatur : Certi ergo
care: confitere & in uoca Illũ quippe
quem in uocas: inte uocas Quid est enĩ
inuocare nisi te ipsum uocare: Si in¬
uocatur ate. idẽ si uocatur inte: adquẽ
accedit ad superbum non accedit: Certe

Expanded text:
novimus: dicent enim tunc videntes novimus: dicent enim tunc videntes gloriam sanctorum, qui cum hic humiliarentur, toleraverunt; qui cum hic sublimarentur, non annuerunt; tunc ergo illi dicent: Hi sunt quos aliquando habuimus in risum. Ubi etiam dicunt: Quid nobis profuit superbia? et divitiarum jactantia quid contulit nobis? Transierunt omnia tanquam umbra . Quia de corruptibilibus praesumpserunt, spes eorum corrumpetur; nostra vero spes tunc erit res. Promissio enim Dei ut maneat integra et firma et certa erga nos, diximus ex corde fidei, In finem, ne corrumpas. Noli ergo timere ne promissiones Dei corrumpat aliquis potentium. Ipse non corrumpit, quia verax est; potentiorem non habet a quo ejus promissio corrumpatur: certi ergo care; confitere, et invoca. Illum quippe quem invocas, in te vocas. Quid est enim invocare, nisi in teipsum vocare? Si invocatur a te, id est, si vocatur in te, ad quem accedit? Ad superbum non accedit. Certe
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit statim. & dabit tibi p&itiones cordis
unde delectaris indño. nisi quia tenes cestũ
promissorem qui se effecit promittendo
debitorem : Huius igitur de precationis
ut maneat nobiscum spes nr̃a & introdu¬
camur inid quod promisit ds̃: loquitur
titulus huius psalmi: infinem ne corrũ¬
pas Quid est ne corrumpas : quod pro¬
misisti ex hibe: sed quando: infinem. illuc
ergo mentis oculds dirigatur infinem
om̃niaqͣ inuia occurrerint transeantur
infinem: Exultent superbi depraesenti
felicitate. timeant honoribus. fulgeant
auro redundent familiis. obsequiis cli¬
entium constipentur Pra&erunt ista:
transtuit tamquam umbra: Cum ille
finis uenerit ubi omnes qui modo in dño
sperant gaudeant: tunc illis ueni& sine
tristitia quando acceperint humiles
quod inrident superbi: Tunc superbo¬
rum typus conuertetur inluctum:
tunc erit illa lux quã in libro sapientiae.

Expanded text:
subjecit statim, Et dabit tibi petitiones cordis subjecit statim, Et dabit tibi petitiones cordis unde delectaris in Domino, nisi quia tenes certum promissorem, qui se effecit promittendo debitorem? Hujus igitur deprecationis ut permaneat nobiscum spes nostra, et introducamur in id quod promisit Deus, loquitur titulus hujus psalmi: In finem ne corrumpas. Quid est, ne corrumpas? Quod promisisti, exhibe. Sed quando? In finem. Illuc ergo mentis oculus dirigatur; in finem: omnia quae in via occurrerint, transeantur, ut perveniatur in finem. Exsultent superbi de praesenti felicitate; tumeant honoribus, fulgeant auro, redundent familiis, obsequiis clientium constipentur: praetereunt ista; transeunt tanquam umbra. Cum ille finis venerit, ubi omnes qui modo in Domino sperant gaudeant, tunc illis veniet sine fine tristitia. Quando acceperint humiles quod irrident superbi, tunc superborum typhus convertetur in luctum. Tunc erit illa vox quam in libro Sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
SAL mus iste timori superbiae
medicinã humilitatis a spostat:
humiles autẽ consolatur inspe. hoc agens:
est enim promisio dĩ rata. certa. fixa & in¬
concussa. fidelis & omni dubitatione carens.
quae consolatur acfflictos: Tota enim uita
super terram. sicut scriptum est: nec qua¬
si prospera eligenda est & sola aduersa
deuitanda. sedutraq cauenda ẽ: Illa ne
corrumpat. Ista ne frangat. & unicuiq
hominum in quo cumq statu. fnhac uita
egerit. non sit refugium nisi dĩ nec ullum
gaudium : nisi in p̾romissis eius. Uita enĩ
haec qualib& redundans felicitate. mul¬
tos fallit: ds̃ neminẽ: quia ergo omni
homini conuerso ad dm̃ mutatur de¬
lectatio mutantur diliciae: non enim
subtrahuntur : sed mutantur Omnes
autẽ deliciae nrãe in hac uita non dũ sunt
inre : sed ipsa spes tam certa ẽ : utom¬
nibus huius saeculi delicus p̃ponenda
sit: Scriptum ẽ delectare in dño & ne
putaris iam te habere quod promittit :

Expanded text:
salmus iste tumori superbiae medicinam humilitatis apportat, humiles autem consolatur in spe: hoc agens, Est enim promissio Dei rata, certa, fixa et inconcussa, fidelis et omni dubitatione carens, quae consolatur afflictos. Tota enim vita humana super terram, sicut scriptum est, tentatio est . Nec quasi prospera eligenda est, et sola adversa devitanda: sed utraque cavenda est; illa ne corrumpat, ista ne frangat; ut unicuique hominum, in quocumque statu rerum in hac vita egerit, non sit refugium nisi Deus, nec ullum gaudium nisi in promissis ejus. Vita enim haec qualibet redundans felicitate multos fallit; Deus neminem. Quia ergo omni homini converso ad Deum mutatur delectatio, mutantur deliciae non enim subtrahuntur, sed mutantur: omnes autem deliciae nostrae in hac vita, nondum sunt in re; sed ipsa spes tam certa est, ut omnibus hujus saeculi deliciis praeponenda sit, sicut scriptum est, Delectare in Domino. Et ne putares te jam habere quod promittit,
Abbreviated transcription (Latin):
cesar erat ⁊ statũ rei publice
perire: ait. Si audetis o supen
sustin̾e rem publicam. ⁊ liber¬
tatem romanoꝵ deꝑire: susti¬
nestiꝰ eẽ iudicans libertatem
trahendam ẽẽ in seruitutem:

Expanded text:
tatum reipublicae perire, ait: Si audetis, o superi, sustinere rempublicam et libertatem Romanorum deperire, sustinestius judicans libertatem trahendam esse in servitutem,
Abbreviated transcription (Latin):
sitate. s nec licite acqͥsitũ. nisi
saluum ⁊ residuum sit ei unde
ablata restituat. uł debita ꝑsol¬
uat. Contra hãc regł̃am accepta.
credo ab eo qui recipit ẽẽ restitu
enda. Item. agentes ⁊ ꝯsentien¬
tes: pariter peccant. pariq pe¬
na puniendi. Consentientes st̃.
qͥ a talib incorrectis accipiunt.

Expanded text:
sitate; sed nec licite acquisitum, nisi salvum et residuum sit ei, unde ablata restituat, vel debita persolvat. Contra hanc enim regulam accepta, credo, ab eo qui accipit, esse resenda. Item: Agentes et consentientes pariter peccant, parique poena puniendi sunt consentientes, qui a talibus incorreptis accipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
plantauit uineam.⁊ nundum
fecit eam eẽ ꝯmunem. de qͣ ues¬
in domum suam. ne forte mo¬
riatur inbello. ⁊ aliꝰ fungatur¬
uit uxorem. ⁊ ñ accepit eam:
uadat ⁊ reu̾tatur in dom̃ suã.
ne forte moriatur in bello. ⁊ al¬
seruicio. ⁊ ita moriuntur in
liis. exemplo ⁊ u̾bo p̃dicationis Et
ideo reu̾tantur in domsi leccłiam
eligantur. Nunc aut̃ eliguntur
qͥ pedagogis indigent. ⁊ cũ deb̾ent
alios doc̾e: indigent potiꝰ ab eis
doceri. Quasimͦ geniti infantes
qͥ despondent sibi eccãs. uel qͥ des¬
cunt eas ministrando ⁊ p̃dican¬
do in illis. Item. Qnͣta ⁊̃ debet ẽẽ
puritas ⁊ sinc̾itas canonice electi¬
onis: patet ex u̾bis. ⁊ ex figͦis ip̃iꝰ

Expanded text:
plantavit vineam, et necdum fecit eam esse communem, et de qua vesin domum suam, ne forte moriatur in bello, et alius hit uxorem, et non accepit eam? Vadat et revertatur in domum suam, ne forte moriatur in bello, et alservitio, et ita moriuntur in liis exemplo, et verbo praedicationis, et ideo revertantur in domum, et ecclesiam eligantur. Nunc autem eliguntur qui paedagogis indigent; et cum deberent alios docere, indigent potius ab illis doceri: « Quasi modo geniti infantes, » qui despondent sibi ecclecunt eas, et ministrando, et praedicando in illis. Item: Quanta etiam debeat esse puritas et sinceritas canonicae electionis, patet ex verbis et figuris Veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
.uͦ. dicens. Moyses amicus dei
cui facie ad faciem locutꝰ ẽ dñs
potuit utiq successores pͥmatꝰ
filios suos facere. ⁊ postis ꝓpͥam re¬
linq̃re dignitatem. S extraneꝰ
de alia tribu eligitur iosue. uͭ
sciremꝰ pͥncipatum in ppłos. ñ
sanguini deferendũ eẽ s uite m̾ito.
qͦs plus cognoscunt eccẽ prodesse. s
quos uel ip̃i amant. amore scił̃
deliniti. uel pro quib maiorũ
quispiam rogau̾it. Et ut det̾iora
taceam: qͥ ut cł̾ici fierent: mu¬

Expanded text:
uiens: Moyses amicus Dei, « cui facie ad faciem locutus est Dominus , potuit utique successores principatus filios suos facere, et posteris propriam relinquere dignitatem; sed extraneus de alia tribu eligitur Jesus, ut sciremus, principatum in populos non sanguini deferendum esse, sed vitae. uos plus cognoscant ecclesiae prodesse, sed quos vel ipsi amant, vel deliniti: vel pro quibus majorum quispiam rogaverit, et, ut deteriora taceam, qui ut clerici fierent, mu
Abbreviated transcription (Latin):
genuit de bersabee: consolatꝰ ẽ ⁊
comedit. Ad hanc qͦꝙ necc̃e ẽ noᷤ
Si acuatur gͦ adu̾sum nos detra¬
hentiũ stimulus linguaꝵ. si cõ¬
templatõis reqͥem liuor infestet.
si spontanee pauꝑtatis in comoda
occurrant. si statum m̃tis ꝯtume¬
currendũ. Adu̾sis enim usq ad
prudentie fortitudo copletur.
hanc dñs ꝯm̃dans ait. Estote
fortis armatꝰ custodit atͥũ suũ:
in pace st̃ omia q̃ possidet. ⁊ c̃.¬

Expanded text:
genuit de Bethsabee, consolatus est, et genuit de Bethsabee, consolatus est, et comedit . Ad hanc quoque necesse est nos si acuatur adversum te detrahentium stimulus linguarum, si contemplationis livor infestet, si spontaneae paupertatis incommoda commoveant, si statum mentis contumeturbent. Adversis enim usque ad prudentiae fortitudo copuletur. Hanc Deus commendans, ait: « Estote fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt omnia quae possidet
Abbreviated transcription (Latin):
sublimes ⁊ splendidos aspiciuntt
qͦs aut electione fec̾unt heredes
aut lege: ad fastiditas reuolant
diuitias. ademptam sibi gliam
conq̃runtur. suis inuident. ⁊ qd̃
magnum ẽ. suscepte religiõis
dispendiũ. dum ad modica sus¬
pirant q̃ reliq̃runt: qnͣta pro
relictis expectant ñ attendunt.
Tales profecto bona q̃ diligenda
sunt. inutilit̾ eligunt. dum
de p̃dictis ext̾riti procellis: ad
ñ diligenda m̃tem reducunt.
Adhibenda ẽ gͥ prudentie forti¬
tudo. ut ad tenendũ qd̃ pru¬
denter eligimꝰ: insurgentib
molestiis. fortissime reluctem᷑.
hac uirtute paulus stimulo
carnis ⁊ angelo sathane resiste¬
bat. hac incarc̾ib. hac in
om̃ib angustiis qͣs ad corint̾
enum̾at: armabatur cũ dice¬
bat. Qñdo enim infirmor tẽ
fortitudĩem: Pacĩa cõsistit
in toleranda adũsa. fortitudo
in resistendo ⁊ agendo ꝯͣmala.
hac uirtute dauid in adu̾sis
innocentiam seruauit. Cad̾.
perseq̃nti se sauli pepercit. Cad̾.
audita morte filii sui quem

Expanded text:
sublimes et splendidos aspiciunt, quos, aut electione fecerunt haeredes, aut lege, ad fastiditas revolant divitias, ademptam sibi gloriam conquaeruntur, suis invident: et quod magnum susceptae religionis est dispendium, dum ad modica suspirant, quae reliquerunt, quanta pro relictis exspectant, non attendunt. Tales profecto bona, quae diligenda sunt, inutiliter eligunt, dum praedictis exterriti procellis, ad non diligenda mentem reducunt. Adhibenda est igitur prudentiae fortitudo, ut ad tenendum, quod prudenter eligimus, insurgentibus molestiis fortissime reluctemur. Hac virtute Paulus stimulo carnis et angelo Satanae resistebat. Hac in carceribus, hac in omnibus angustiis, quas ad Corinthios enumerat, armabatur, cum dicebat: « Quando enim infirmor, tunfortitudinem? Patientia consistit in tolerando adversa, fortitudo in resistendo et agendo contra mala. Hac virtute David in adversis innocentiam servavit, eadem persequenti se Sauli pepercit ; eadem, audita morte filii sui quem
Abbreviated transcription (Latin):
Ignem ardentẽ extinguit aqͣ.
⁊ elemosina resistit pc̃cis. Et eiꝰ
prospector deus: qui reddet grã.¬
⁊ meminit impost̾um. ⁊ intẽ¬
pore casus sui inueniet firma¬

Expanded text:
Ignem ardentem extinguet aqua, et elemosyna resistet peccata: et deus conspector, qui reddet gratiam, meminit in posterum, et in tempore casus tui inuenies firma
Abbreviated transcription (Latin):
xime o sponsa concupiuit rex¬
decorem tuum. Qͥ atẽ tota płchra
es amica mea ⁊ c̃. Item in alio plo
etiam hic idem quat̾natiꝰ nume¬
rus expͥmitur. ubi dr̃. psallite

Expanded text:
xime, o Sponsa, « Rex concupiscit decorem tuum , » quia tunc « tota pulchra es amica mea , » etc. In psalmo etiam hic idem quaternarius exprimitur, ubi dicitur: « Psallite
Abbreviated transcription (Latin):
infusio. cordis contritio. oris
confessio. oꝑis digna satisfatõ.
Ta enim sine pͥmo: insuffi¬
cientia sunt. Inutiłr enĩ con¬
u̾timur. confitem᷑. satisfacimꝰ.
⁊ labore pñie affligim᷑. sine
ꝑ dilectõem. qͣ d̾s oꝑat᷑ ĩ nob̾.
sñ nobis. Sine qͣ impossibile est
qͥcqͣm placere d̾o. uñ illud. fide¬
speres. ⁊ diligas. ut utiłr contera¬
ris. confitearis.⁊opereris.Hunc
qͣternarium ostendit. ⁊ docet ꝓpħa
tem meam ꝑcordis contͥtoẽm.
mea: ꝑ pcc̃i confessionem. Am¬

Expanded text:
infusio, cordis contritio, oris confessio, operis digna satisfactio. Tria sine primo insufficientia sunt. Inutiliter enim conterimur, confitemur, satisfacimus, et labore poenae affligimur, sine per dilectioneinfusio, cordis contritio, oris confessio, operis digna satisfactio. Tria sine primo insuffisperes, et diligas, ut utiliter conteraris, confitearis, opereris. Hunc quaternarium ostendit et docet Prophtem meam, » per cordis contritionem; « per peccati confessionem, « am
Abbreviated transcription (Latin):
Et notand̾ qd̃ qͣdruplex ẽ laua¬
chrum hominis apcco. pͥmũ
ali in adultis. uñ illd̾. fide mũ¬
dans corda eoꝵ. Tcium effusio¬
nis sanguinis ꝑ martyrium.¬

Expanded text:
Et notandum quod quadruplex est lavacrum hominis a peccato. Primum ali in adultis: « Fide mundans corda eorum . » Tertium effusionis sanguinis per martyrium,
Abbreviated transcription (Latin):
berzelai iam senis qͥ eũ benigne
susceperat in adu̾sitate. cum ur¬
g̾etur inopia: sublimauit. Item
etechias. qr domino gr̃as ñ egit
suꝑ incredibili uictoria habita
de sennacherib. egrotauit usq ad
mortem. Qͥ penitens: sanatus ẽ
adño. Cui tandem gr̃as agens:
prorupit in hoc canticũ dicens
Ego dixi indimidio dieꝵ meoꝵ
uadam ad portas inferi. Item.¬

Expanded text:
Berzellai jam senis, qui eum benigne susceperat in 305 adversitate cum urgeretur inopia, sublimavit . Ezechias, quia Domino gratias non egit super incredibili victoria habita de Sennacherib, aegrotavit usque ad mortem; qui poenitens sanatus est a Domino . Cum tandem gratias agens, prorupit in hoc Canticum, dicens: « Ego dixi: In dimidio dierum meorum vadam ad portas inferi, » etc
Abbreviated transcription (Latin):
suis insolitudine. arcenti ꝙ sepe
lupos ab ouib eiꝰ negauit bñdic¬
tõnem. ens in tonsura ouium.
Insuꝑ ⁊ ei conuitia ⁊ contume¬
lias intulit dicens. Qͥs ẽ dauid.
⁊ qͥs ẽ filiꝰ ysaỹ: hodie increue¬
g̾unt dominos suos ⁊ c̃. ꝙ gratꝰ
fuit dauid beniuolis suis. patet
ex .iiͦ. libro Regum. Q etiã semei
sibi exprobranti. maledicenti.
⁊ improperanti: remisit omnẽ
iniutiam. Et cũ siba. ⁊ miphy¬
boseth: diuisit h̾editatẽ pat̾nã.¬

Expanded text:
us in solitudine, arcentique saepe lupos ab ovibus ejus, negavit benedictionem ens in tonsura ovium, insuper et ei convitia et contumelias intulit, dicens: « Quis est David, et quis est filius Isai? Hodie increvegeruntit David benevolis suis patet ex II Reg. . Qui etiam Semei sibi exprobranti, maledicenti et improperanti remisit omnem injuriam et cum Siba et Miphiboseth divisit haereditatem paterna
Abbreviated transcription (Latin):
resoluuntur. Multis ⁊̃ ꝓdest. ut
Tertia: scd̃e ẽ p̾mium ot autẽ
ostend̾et dñs qͣm necc̃ĩa sit saluti
nr̃e hec uirtus. ⁊ qͣntum appe¬
tenda a xͥana religione: ait dis¬
cipłis. ⁊ nobis in eis. Pacem re¬
linqͦ uobis. pacem meam douob̾.¬

Expanded text:
dest, ut tertia secundae est praemium. Ut autem ostendat Dominus quam necessaria sit saluti nostrae haec virtus, et quantum appetenda a Christiana religione, ait discipulis, et nobis in eis: « Pacem relinquo vobis, pacem meam do vob
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ multum uirtutis ⁊ auctori¬
tatis supͣ cet̾as uirtutes ꝯtulit
dñicus sermo paci directus ad
discipłos. In ꝙͣcunq inqͥt domũ
intrau̾itis: pͥmum dicite pax

Expanded text:
 multum virtutis et auctoritatis supra caeteras virtutes contulit Dominicus sermo paci, directus ad discipulos: « In quamcunque, inquit, domum intraveritis, dicite: Pax
Abbreviated transcription (Latin):
in loco ubi habito: Respondit.
Inter quos uiuis: semꝑuiue
sic̃ aduena. non sic̃ dñs. Et
potestatem coram te. Itẽ idẽ.
Siuis amari ⁊ qͥete uiuere: mł¬
tum tace. In multiloqͥo enim:

Expanded text:
in loco in quo habito? Respondit: Inter quos vivis, vive sicut advena, non dominus, et verbum tuum coram te. Item idem: Si vis amari et quietus vivere, multum tace. « In multiloquio enim
Abbreviated transcription (Latin):
tra niti. ⁊ nichil aliud fatigando.
uel corripiendo nͥ odium incurr̾e:
extreme demencie est. Uñ etiã
paulus ne prouocaret iram ce¬
saris. ita caute ⁊ sub inuolucro
p̃dixit destructõem romani im¬
perii: qd̾ qͣi non p̾dixit. Ita edi¬
dit. qͣi ñ edidit. ut qͥ nc̃ tenet
teneat. donec de medio fiat.Ita
babylonioꝵ ꝓuocaret in iram:
hoc nom̃. cesaris. posuit ꝓ hoc
nomine babylon. q̃ destruenda
erat. De qͦ etiam idem Ieremias
dotib accusantib. ⁊ cͥmen mortis
in eum intendentib. loqñs ad
tet sententiam suam de destruc¬
tione ciuitatis humiłr dicens.

Expanded text:
 niti, et nil aliud, nisi fatigando vel corripiendo odium incurrere, extremae dementiae est. Unde etiam Paulus, ne provocaret iram Caesaris, ita caute, et sub involucro praedixit destructionem Romani imperii, quod non praedixit; ita edidit, quod non edidit: « Ut qui nunc tenet, teneat, donec de medio fiat . » Babylonis provocaret in iram hoc nomen « Sesach » posuit pro hoc nomine « Babylon, » quae destruenda erat. De quo etiam idem Hieronymus rdotibus accusantibus, et crimen mortis in eum intendentibus loquitur ad tet sententiam suam de destructione civitatis. Humiliter, dicens: «
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ab examinatõe nõ delines in
aliud ꝙͣ examinatio inuenit.
s sepe proba. ⁊ si sapiens ⁊ religiosus¬
debetur dyaconib ordinandis. de
nouo enim institutũe. subdya¬
conatũ ẽẽ sacrũ ordĩem. Qrͣe aut̃
nõ cito imponenda sit manꝰ: sub¬
dit. Neq ꝯmunicau̾is pc̃cis alie¬
nis: consensu .s. Om̃ib q̃ cunq
faciet. nͥ semel ⁊ it̾um ꝓbau̾is. Si¬

Expanded text:
et ab examinatione non declines in aliud quam examinatio invenit, sed saepe proba, et si sapiens, et si religiosusdebetur, diaconibus ordinandis. De novo enim institutum est subdiaconatum esse sacrum ordinem. Cur autem nemini cito imponenda sit manus, subdit, « Neque communicaveris peccatis alienis; » consensu, omnibus quaecunque faciet nisi semel et iterum probaveris.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eis ut ep̃is eadem conueniant.
Et sic probati ⁊ ordinati: ministͤnt.
nullum cͥmen habentes. Uñ am
ambrosiꝰ¬
eligi in sacerdotem ⁊ leuitã. Ponimꝰ¬

Expanded text:
copis, cum eis eadem conveniant. « et sic » probati, et ordinati « ministrent, nullum crimen habentes. » Unde Ambrosieligi in sacerdotem et levitam.
Abbreviated transcription (Latin):
rentia conficitur corpꝰ dñicũ cũ
p̃sentia ministri: ⁊ testimonio
in maiorib eccłiis: ⁊ ettam ĩ ru¬
ralib q̃ sufficiunt duob minis¬
tris temꝑalia ministrare. Cuz¬

Expanded text:
erentia conficitur corpus Domini, cum praesentia, ministerio et testimonio in majoribus ecclesiis, etiam in ruralibus, quae sufficiunt duobus ministris temporalia ministrare. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
gressus iħc in templũ. cepit eicere
legitur. Multi dũ ꝓ religionis ha¬
bitu sacrorum ordinũ locũ ꝑcipi¬
unt: religionis officium. in mer¬
cimoniũ. terrene negociatõis con¬
u̾tunt. In templo columbã uẽdit.
qͥ hanc ꝓ p̃mii acceptõe seruat.
meam speluncam latͦnum. Pma
liciam enim ⁊ cupiditatẽ occidũt:
quos uiuificare deb̾ent. De com

Expanded text:
 in templum coepit ejicere Multi, dum pro religionis habitu, sacrorum ordinum locum percipiunt, religionis officium in mercimonium terrenae negotiationis convertunt. « In templo columbam vendit ,qui hanc pro praemii acceptione servat. meam speluncam latronum . » Per malitiam enim et cupiditatem occidunt ubi vivificare deberent. Item
Abbreviated transcription (Latin):
uñ illd̃. Tempore quo supplexas¬
sistit pb̃t aris: Mactat᷑ ꝙ pr̃
filiꝰ. ip̃e manens: ethra patẽt ce¬
lestis adest chorus. ima supernis
iunguntur. fiunt autor ⁊ actꝰ¬

Expanded text:
idem. Tempore quo supplex assistit presbyter aris, Mactaturque Patri Filius ipse manens: Aethra patent, coelestis adest chorus, ima supernis Junguntur; fiunt auctor
Abbreviated transcription (Latin):
enum. Ego licet sacerdos: in uita
putans conficere corpus xͥ. ⁊ si il¬
lud ñ conficiens ab alio sum̾et
Nunc autẽ qͥdam nimis freq̃ter
conficiunt ꝓpt̾ cupiditatẽ. Qͥ dã
nimis raro ꝓpt̾ accidiam. Ꝙaut̃

Expanded text:
 Ego, licet sacerdos sim, putans conficere corpus Christi, etsi illud, non conficiens, ab alio sumeret. Nunc autem quidam nimis frequenter conficiunt propter cupiditatem, quidam nimis raro propter acediam
Abbreviated transcription (Latin):
rulitate aduocatoꝵ. reticłis
traditõnum innitentium.
quib locłos ꝓpos impleant.
⁊ aliorum emungant.ad eo
ut sacram̃tum mr̃imonii.
in derisum laicis u̾tatur. Se¬

Expanded text:
rulitate advocatorum, reticulis traditionum innitentium, quibus loculos proprios impleant, et alios emungant, adeo ut sacramentum matrimonii in derisum laicis vertatur.
Abbreviated transcription (Latin):
piens aiebat decem canoĩcos
eccẽ debere institui. ut pau¬
uicia ciuitatis. ⁊ ea ꝑscrutan¬
da. Alii eẽnt in ecc̃a ad uocales
horas cantandas deputati. Et
sic ecc̃a eẽt ut castroꝵ acies or¬
dinata. ⁊ circũ amitta uarie¬

Expanded text:
piens aiebat, decem canonicos ecclesiae debere institui, ut pauvitia civitatis et perscrutanda; alii essent in ecclesia ad vocales horas cantandas deputati, et sic Ecclesia esset, « ut castrorum acies ordinata , circumamicta varie
Abbreviated transcription (Latin):
hospes fui in carcere. infirmꝰ ⁊c̃
Septimum legitur in chobia.
de fuñandis mortuis. Istaerss
oportuit fac̾e ⁊ illa ñ diͦmittere.
tur. ꝓ illis enim omissis: exꝓ¬
brabitur nobis in iudicio. Et
maledẽs om̃is qͥ nõ impleuerit
om̃ia que scripta st̃ in libroh̃.
scił euungelio. S qui decacor¬
do psalt̾io in cantico psalmi.
⁊ psalmo cantici p̃cipiunt᷑ lau¬
dare deum: nõ semꝑ in cantico
laudent eum. Alt̾nanda enim
sunt hec ⁊ pro necc̃itate fr̃m
⁊ pro fastidio tollendo. Nõ ut
camelum. Nõ relinqñtes sp̃m

Expanded text:
hospes fui, in carcere, infirmus fui » etc. Septima est in Tobia de sepeliendis mortuis . « Ista ergo oportuit facere, et illa non omittere tur. Pro illis enim omissis exprobrabitur nobis in judicio, et « maledictus omnis, qui non impleverit omnia scripta in libro hoc , » evangelico. Sed in « decachordo pantici, praecipimur laudare Dominum, non semper in cantico salmi. Alternanda enim sunt haec et pro necessitate fratrum, et pro fastidio tollendo. « Psallcamelum ; » non relinquas Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ phariseis. Qͥb ait dñs: uos
autem dicitis. Si dix̾it hõ pr̃i
uel mr̃t corban. qd̾ ẽ donum
ultra non dimittitis qͥcquã
face pr̃i uł mĩri. rescindentes
u̾bum dei. ꝓpt̾ traditõem ur̃am.
In impletõe gͥ mandatoꝵ dei.⁊¬

Expanded text:
t Deus: « Vos autem dicitis, si dixerit homo Patri vel matri corban quod est donum ultra non dimittitis eum quidquam facere patri vel matri: rescindentes verbum Dei per traditionem vestram . » In impletione igitur mandatorum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ec de illa detestabili ⁊ repro¬
banda traditõe. q̃ ꝯsistit
in ꝑegrinis iudiciis.⁊adĩuen¬
autem tria gen̾a traditionũ.
Qdam sunt licite ⁊utiles. sed
p̃ceptis. ut traditões q̃dã claus

Expanded text:
ec de illa detestabili et reprobanda traditione, quae consistit in peregrinis judiciis et adinvenautem tria genera traditionum . Quaedam sunt licitae et utiles, sed praeceptis, ut traditiones contra
Abbreviated transcription (Latin):
ligiosis laicis loci. qd̾ nullũ
recipiet ad confessionẽ reum.
nõ remitat ad dñm ⁊ magis¬
trum domꝰ. laicum scił. Quid
faciendum huic sacerdoti:
Dic̃ ille qui sacerdoti ꝯfitetur.
Qd non ibit ad laicum illum
magr̃m: pͥus decedet sine con¬
fessione. Tu autẽ sacerdos pe¬
ieras. nͥ miseris. mittens autẽ
Nec audita confessione:audes
nolenti ire. iniung̾e sñ licen¬
tia maioris satiffactõem. Et sic.
młti coguntur mori sñ ꝯfessi¬
one subticentes enormia. Item.
Institutum ẽ in ordine grandi
loci. audita fornicatõe. uł fur¬
statim laico magr̃o. scd̾m tradi¬
tionem suam. dicet. Dñe. necc̃e
de cella in cellam mittitur. cõ¬
fusus ubiq u̾ecundia graui:

Expanded text:
nullum recipit ad confessionem reum non remittat ad Dominum, et magistrum domus, laicum scilicet. Quid ergo faciendum sacerdoti huic? Dicit ille, qui sacerdoti confitetur, quod non ibit ad magistrum illum laicum; prius decederet sine confessione. Tu autem, sacerdos, perieras, ni miseris. Mittens autem nec audita confessione audes nolenti ire injungere sine licentia majoris laici satisfactionem. Et sic multi coguntur mori sine confessione subticentes enormia. Idem constitutum est in ordine Grandisloci audita fornicatione, vel furci, laico magistro, secundum traditionem suam, dicet: Domine, necesde cella in cellam mittitur, confusus ubique verecundia gravi,
Abbreviated transcription (Latin):
rustico. Ut autẽ planior ⁊cer¬
tior doctrina de licttis uł illis¬
tis traditionib habeatur: distin¬
guendum ẽ. Qm̃ q̃dam tradi¬
tiones recta fronte contrarie

Expanded text:
rimebat. Ut autem planior et certior doctrina super licitis vel illicitis traditionibus habeatur, distinguendum est, quoniam quaedam traditiones recta fronte contrariae
Abbreviated transcription (Latin):
hylarit̾ psallentẽ ⁊ orantẽ. di¬
ligit d̾s. Nõ ex tͥsticia aut necc̃i¬
tate. Absit gͥ ex p̃cepto młtipli¬
care matutinas. psalmos. ⁊p̃ces.
diuisionẽ qͣndam unitatis con¬
stituunt. ut constitutões tͣdite
suꝑ diu̾sis modis. cantandi psa¬
lendi. atq legendi. in diu̾sis mo¬
nast̾iis. ⁊ cłicorum eccłiis. ita ut¬

Expanded text:
lariter psallentem et orantem diligit Deus, non ex tristitia, vel necessitate. Absit igitur ex praecepto multiplicare Matutinas, psalmos vel preces, divisionem quamdam unitatis constituunt, ut traditiones traditae super diversis modis cantandi, psallendi, et legendi in diversis monasteriis, et clericorum ecclesiis, cum u
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃m solum. Tu gͦ claustralis
hoc mandatum implere ñ potes.
centiam colleqñdi cũ socio. Eigo
non potes ordinem illũ euunge
go obicem facit p̃cepto euunge
datum ẽ. de atrociorib ⁊ enormi¬
b pcc̃is. s in minorib sociꝰ sociũ
rit eumfornicari: dubiũ ẽ nob̃
an coram hõib turpitudinẽ
eiꝰ reuelet: an abb̃i tm̃. S con¬
stat qd̃ nec in maximis. nͨ in¬

Expanded text:
 etc. . Tu ergo claustralis, vel hoc mandatum implere non potes centiam colloquendi cum socio. Non potes ordinem illum evangelgo obicem facit praecepto Domini datum est de atrocioribus et enormibus peccatis; sed in minoribus socius socium rit eum fornicari, dubium est nobis an coram omnibus turpitudinem ejus revelet, an abbati tantum. Sed constat quod nec in medi
Abbreviated transcription (Latin):
moriuntur. ꝓpter hꝰmͦi tradi¬
u̾tas. ut de obseruando silẽtio
sitatem in conscientiis płimorũ¬
constituant tͣnsgressorem. ⁊ mi¬
cum citra illas possit eẽ salus.
Magr̃. singłis annis fiunt in ca¬
pitulo cisterciensi noue tͣditoes.
tenemur ne inqͥunt ip̃i ad õẽs ͤ
Pecco ne qͦtiens transgredior sci¬
ent̾. unam illaꝵ mortałr: ut
cum loqͦr aliqd̾̃ u̾bum hora ñ
fastidium. ⁊ accidiam eas im¬
plere uolentib.ut de ml̾tis psal¬
mis cantandis. de mltiplicib
matutinis nigroꝵ monachoꝵ.¬

Expanded text:
diveritas, ut de observando silentio, sitatem in conscientiis plurimoruconstituant transgressorem et micum citra illas possit esse salus.si singulis annis fiunt in claustro Cisterciensi novae traditiones, tenemur ipsi, inquiunt, ad omnes? Peccone quoties transgredior scienter unam illarum, mortaliter? Ut cum loquor aliquod verbum hora ad fastidium et acediam, quia multae sunt, ut de multis psalmis cantandis, de multiplicibus Matutinis Nigrorum monacho
Abbreviated transcription (Latin):
traditio claustralis contraire
ascendit ad mariam: ñ descendit
ad martham. Hinc dm̃s opꝰ ẽt̃
distinctõe. Est enim dupplex cõs¬
templatiua. simplex. ⁊ sincera
qñ qͥs anime sue eligens supẽ¬
colloqͥtur deo. interest choris an¬
gelorum ⁊ scoꝵ collegiis. Et sie
ad cỹthare sonitum: grex obli¬
uiscit᷑ esum. Et hec ẽ paucoꝵ łt
clareualł abbas. qͤndã claustrale

Expanded text:
traditio claustralis contraire ascendit ad Mariam, non descendit ad Martham . Dicimus hic opus esse distinctione. Est enim duplex contemplativa, simplex et sincera; quando quis animae suae eligens suspencolloquitur Domino, interest choris angelorum et sanctorum collegiis, et sic: Ad citharae sonitum grex obliviscitur esum. Et hoc est paucorum. Clarevallensis quemdam clau
Abbreviated transcription (Latin):
remedium. Itẽ. Traditio de ꝓͥetate
sugienda. ⁊ de nõ eẽ erogand̾ pau¬
perib. ⁊ ñ subueniendũ tͥblãtis.
nͥ ꝑ eum cui dispensatio credita
ẽ: obuiare uidetur hiis p̃ceptis.
Esto consentiens adu̾sario tuo.¬

Expanded text:
 Traditio de proprietate fugienda, et de non erogando pauperibus, de non subveniendo tribulatis, nisi per eum, cui dispensatio credita est, obviare videtur his praeceptis: « Esto consentiens adversario tuo
Abbreviated transcription (Latin):
uestium: pot̃ addi t̾cium repre¬
hensibile in eis .s. sumptuositas
uñ b̾nardinꝰ. Cismꝰ ascendit. uł¬
obrepsit.⁊ uestitura potentis.
Matrix ⁊ spolio. ñ leuiore beuer¬
Et it̾um. burse. p̃do. sabelus. so¬

Expanded text:
vestium potest addi tertium reprehensibile in eis, scilicet sumptuositas. Unde Bernardus: Chisimus ascendit, et vestitura potentis Martrix et spolio non leviore bever. Et bursae praedo Sabelus.
Abbreviated transcription (Latin):
tificiales ut laruati. uel similes¬
ꝯꝑant. abrasis naturalib ꝓpter
molliciem. effeminatõem i luxu¬
riam. cũ m̾etriciꝰ nitor. habitus
hẏstrionicꝰ. uł regiꝰ apparatꝰ. ut¬
dc̃mẽ. nͨ deceat humilitatem. nͦ

Expanded text:
tificiales, ut larvati i abrasis naturalibus, propter mollitiem, effeminationem, et luxuriam, cum meretricius nitor, habitus histrionicus vel regius apparatus, non deceat humilitatem, non
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo prudentiahominis bñ ꝯͣ
maliciam hostiũ simplices gla¬
dioͤinuenit: ita ⁊ industria eiꝰ
contra crebrescentẽ ⁊ dupplica¬
tam maliciam. gladios anci¬
pites. ⁊ alia arma extogitare
.ppͣ. alexand̾ nõ concessit uiu̾e
de officio suo. nec ei penitꝰ inter¬

Expanded text:
primo prudentia hominis bene contra malitiam hostium simplices gladios invenit, ita et industria ejus contra crebrescentem et duplicatam malitiam gladios ancipites, et alia arma excogitare papa Alexander , nec concessit vivere de officio suo, nec ei penitus inter
Abbreviated transcription (Latin):
suetudine deducta: rep̃hendi ⁊
eis pͥmo em̾gentib debe̾t resti¬
tisse.⁊tales opifices amouisse
ne pullularent. Suꝑfluitatẽ
uͦ uestiũ ⁊ aliaꝵ rerũ redargitẽs
Nescitis qd̃ hii qͥ in stadio curr̃t.¬

Expanded text:
suetudinem deducta, reprehendi et eis primo emergentibus, deberet restitisse, et tales opifices amovisse, ne pullularent. Superfluitatem 224 vero vestium et aliarum rerum redarguens Nescitis quod hi