comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
heretioos. contra om̃s̃ inimicos. sapientiae utiq: adminiculo hoc deb& ꝑficere : Nec elo¬
quentia aliquid sine sapientia ꝓficit ĩimmoplurimum noc&: Porro qđ legitur in subse¬
quentibus. qđ bellum fuerit int̃roboam & hiero boam. & asa regemiuda atq baasa
regem isrł cunctis diebus eorum : non aliud significare puto. quam qđ scã etcła quȩ inu-¬

Expanded text:
haereticos et contra omnes inimicos, sapientiae utique adminiculo hoc debet perficere, nec elohaereticos et contra omnes inimicos, sapientiae utique adminiculo hoc debet perficere, nec eloquentia aliquid ad hoc sine sapientia proficit, imo plurimum nocet. Porro quod legitur in subsequentibus, quod bellum fuerit inter Roboam et Jeroboam et Asa, regem Juda, atque Baasa, regem Israel, cunctis diebus eorum, non aliud significare puto, quam quod sancta E
Abbreviated transcription (Latin):
tino scientia denudatos. quasi indomo ꝓpria opibus spoliatos derelinquit: Deniq ta-¬
les cum se sensu spiritali priuatos conspiciunt : ꝑ ȩloquentiam. uerborũ copiam quȩ r̃ :
Quatinꝰ eorum sonoritate. uelut scutorum ereorum firmitate . tutam̃ contra hostes
ꝓ subiectis sibi opponant: Sed quanto ȩs est uilius. aurim& allo : tanto inferior ẽ ua¬
na eloquentia uerȩ sapientiae fruotu: unde ꝑquendam sapientem deeloquentia dicit᷑
Vbi plurima uerba : ibi frequent̃ egestas: & in psalmis italegit᷑ : uirlingo sus non diriget᷑
suꝑ terram : Nam desapientia ita scriptũ ẽ : Sapientia p̃tiosior ẽ cunctis oppibus & om̃a
quȩ desiderant᷑. huic ñ ualent cõparari: Longitudo dierum. indextera eius : insinis-¬
tra illius diuitiae & gła : Quiuero oportunit̃ defensionem. ȩcłe exhibere uult contra

Expanded text:
tino scientia denudatos, quasi in domo propria opibus spoliatos derelinquit. Denique tatino scientia denudatos, quasi in domo propria opibus spoliatos derelinquit. Denique tales cum se sensu spirituali privatos conspiciunt, per eloquentiam verborum copiam quaerunt, quatenus eorum sonoritate, velut scutorum pro subjectis sibi opponant. Sed quanto aes est vilius metallo auri, tanto inferior est vana eloquentia verae eloquentiae fructu. Unde per quemdam sapientem de eloquentia dicitur: « Ubi plurima verba, ibi frequenter egestas : » Et in psalmis ita legitur: « Vir linguosus non dirigetur super terram . » Nam de sapientia ita scriptum est. « Sapientia pretiosior est cunctis opibus; et omnia quae desiderantur, non valent ei compararitra divitiae et gloria . » Qui vero opportunam defensionem Ecclesiae exhibere vult contra
Abbreviated transcription (Latin):
sio nepetcatorum accipi potest : sesac enim. hicro solimitanas. opes oͣffert: cũ diabolus qui
callide decipit & gaud& inmultitudine peccatorum. aecclesi asticos quosq: scienti a
spiritali & opereuirtutũ dep̃dat᷑ eosq: uidebant᷑ in ecđa decori eẽ spoli÷ atos secum
inbaratrum ꝑditionissuȩ demergit: Nec ñ & illos qđ idem rex scuta aurea quȩ fece-¬
rat salomon. abstulit. ꝓ quibus fecitroboam scuta erea. & tradidit ea in manuducũ
scutariorum : ad eundem sensum respicit: Salomonenim scuta auita condenscus¬
todibus dom̃ suȩ dedit : cũ redẽptor nr̃ sp̃italem scientiã ꝑ duotesta m̃ta doctorib:
aeccłae. ad tuendã plebem suam cõmendauit: Hanc antiquis hostis ꝑ incuriã rectorũ
abstrahit : quia cb̾n intentis rebus terrenis minus quecurant. decelestibus. ĩnoffitio pris-¬

Expanded text:
sione peccatorum accipi potest? Sesac enim Jerosolymitanas opes aufert, cum diabolus, qui sione peccatorum accipi potest? Sesac enim Jerosolymitanas opes aufert, cum diabolus, qui callide decipit, et gaudet in multitudine peccatorum, ecclesiasticos quosque scientia spirituali et opere virtutum depraedat, eosque qui videbantur in Ecclesia decori esse spoliatos secum in barathrum perditionis suae demergit. Nec non et illud, quod idem rex scuta aurea, quae fecerat Salomon, abstulit, pro quibus fecit rex Roboam scuta aerea, et tradidit ea in manu ducum scutariorum, ad eumdem sensum respicit. Salomon enim scuta aurea condens custodibus domus suae dedit, cum Redemptor noster spiritualem scientiam per duo Testamenta doctoribus Ecclesiae ad tuendam plebem suam commendavit. Hanc antiquus hostis per incuriam rectorum abstrahit, quia cum intenti sunt rebus terrenis, nunquam curantes de coelestibus, in officio pris
Abbreviated transcription (Latin):
uitutis regniterrarum: Recessititaq: sesac rexaegypti ab hierłm. ab latisdesauris
iam fecit eneos. & tradidit illos principibus scutariorum. quicustodiebant uestibulũ
ti dedomodñi thes auros abstulit. & thesauros regiosinisi qđ mali rectores ꝓpt̃ ne¬
glȩgentiam suam. regem aegypti hoc ẽ principem tenebrarũ. in hierłm tẏpitam
ꝓꝰuocant in eccłam uidelic& sibi cõmissam ipsi ad tempus dominari uedentur : qui
thesaurtis domꝰ dñi & thesaurosregios au fert cũscientiã scãrũ scripturarum simul
& opera uirtutum. ab in cautis & desidiosis abstrahit: Sesac ergobyssus cilicii. siuegaudiũ
cilicu. an t̃p̃tatur: Et quiꝰ byssus subtilitatem significat. ciliciuero qđ cãprarum s&is
conficitur. peccata: Quid melius in byso cilicu. quam uersutia fraudis diabolicȩ. in ꝑ sua-¬

Expanded text:
vitutis regni terrarum recessit itaque Sesac rex Aegypti ab Hierusalem sublatis thesauris vitutis regni terrarum recessit itaque Sesac rex Aegypti ab Hierusalem sublatis thesauris it rex aeneos, et tradidit illos principibus scutariorum qui custodiebant vestibulum ti, de domo Domini thesauros abstulit, et thesauros regios, nisi quod mali rectores propter negligentiam suam regem Aegypti, hoc est, principem tenebrarum in Jerusalem typicam provocant, in Ecclesiam videlicet sibi commissam, ubi ipsi ad tempus dominari videntur? Qui thesauros domus Domini, et thesauros regios aufert, cum scientiam Scripturarum sanctarum, simul et opera virtutum ab incautis et desidiosis abstrahit: Sesac ergo byssus cilicii, sive gaudium cilicii, interpretatur. Et quia byssus subtilitatem significat, cilicium vero, quod de caprarum setis conficitur, peccata, quid melius in bysso cilicii quam versutia fraudis diabolicae in persua
Abbreviated transcription (Latin):
ubi hoc modo legitur: annoaut quinto regiroboam. ascendit ses acrex aegypti in hierbn¬
qui a peccauer̃ domino cũ mille ducentis curribus & sexaginta milibus equitũ : nec cret
numerus uulgi qđ uenerat cũ eo ex aegipto libi ges scili& & trogo dytȩ & & hiopis ⁊¬
cepitq ciuitatts munitissimas in uida & uenit usq hierłm : Sem̃eias aut ꝓpħa in¬
gressus ẽ ad roboam & principes iuda qui congregati suerant in hierłm fugientes
sesac.dix̃q: ad eos : haec dic̃ dñs: uos reliquistis me : & egoreli quiuos in manu
sesac: Consternatiq: principes isrł : & dixer̃ : istus ẽ dñs: cumq uidiss& dñs. qđ hu¬
miliatieent : factꝰ ẽ sermodñi ad semeiam dicens: Quia humilitatẽ eorum uidi
non disꝑdã eos daboq: eis pauxillũ auxilii : & ñ stillabit suror incus suꝑ hierłm.
ꝑ manũ sesac̃: uerũ tamen seruient ei : ut sciant distantiã seruitutis neȩ & ser¬

Expanded text:
ubi hoc modo legitur: « Anno autem quinto regni Roboam ascendit Sesacubi hoc modo legitur: « Anno autem quinto regni Roboam ascendit Sesacquia peccaverunt Domino cum mille ducentis curribus et sexaginta milibus equitum nec erat numerus vulgi quod venerat cum eo ex Aegypto Lybies scilicet et Trogoditae et Aethiopes cepitque civitates munitissimas in Iuda et venit usque Hierusalem Semeias autem propheta ingressus est ad Roboam et principes Iuda qui congregati fuerant in Hierusalem fugientes Sesac dixitque ad eos haec dicit Dominus vos reliquistis me et ego reliqui vos in manu Sesac consternatique principes Israhel et rex dixerunt iustus est Dominus cumque vidisset Dominus quod humiliati essent factus boque eis pauxillum auxilii et non stillabit furor meus super Hierusalem per manum Sesac verumtamen servient ei ut sciant distantiam servitutis meae et ser
Abbreviated transcription (Latin):
opere culpa subripuit. unde sibi gloria incorde surrexit : ut ꝓpħȩ falsi uerbis decep¬
tus discer&. o quia nequa quã ꝓpriȩ sortitudinis fuerit. qđ ad regis uerba restitiss&.
Bene aũt ex &ius oremortis sententiã accipit. cuius seductione auitȩ p̃sentis re-¬
cessit : utinde poenã ueracit̃ sumer& undeculpã neglegent̃ ad misiss& : in quarp
to aut̃ annoregni roboam ascendit sesa c rex aegypti hierłm : & tulit thes auros
domus dñi & ches auros regios & uniuersa diripuit: Scuta quoq: aurea quȩ fece¬
rat salomon: ꝓ quibus fecit rex roboam scuta ȩrea. & tradidit ea in manũ ducũ
scutariorũ & eorum qui ex cubabant antehostium domͦ regis: Cumq in grederetꝰ
rex indomũ dñi: portabant ea quip̃ eundi habebant officium : & postea reportabant
ad arm tari ãscutariorum : Dequo itaque rege in libro parali pomenon plenius narrat᷑ :

Expanded text:
opere culpa subripuit, unde sibi gloria in corde surrexit, ut, Prophetae falsis verbis decepopere culpa subripuit, unde sibi gloria in corde surrexit, ut, Prophetae falsis verbis deceptus, disceret quia nequaquam propriae fortitudinis fuerit quod ad regis verba restitisset. Bene autem ex ejus ore mortis sententiam accepit, cujus seductione a vitae praeceptis deviavit, ut inde poenam veraciter sumeret, unde culpam negligenter admisisset. CAPRoboam ascendit Sesac rex Aegypti in Hierusalem et tulit thesauros domus Domini et thesauros regios et universa diripuit scuta quoque aurea quae fecerat Salomon pro quibus fecit rex Roboam scuta aerea et tradidit ea in manu ducum scutariorum et eorum qui excubabant ante ostium domus regis cumque ingrederetur rex in domum Domini portabant ea qui praeeundi habebant officium et postea reportabant ad armamentarium scutariorum
Abbreviated transcription (Latin):
ergose alicuius uirtutis estim&. &iam cum qd fortit̃ potuerit : quia si diuina ꝓtectio
dẽ serat᷑ ibi repente ener uiter obruitur. ubi seualent̃ stare glonatur: Luidẽ enim qđ uir
dĩ contra altare samariae ad ꝓphetandum directus p̃sente rege auctoritatem liberȩ
uocis exercuit. eiusdemq regis ex tensũ brachium in rigore mirabilit̃ ad strinxit. qđ tam̃
mox miseri corditer saluti restituit : cuiꝰ indomo inuitates comedere noluit. Quia neinuia
comeder& ꝓ ibitionis dominice p̃cepta seruauit : quitam̃ in eadem uia & seductus comẽ
dit & pastus interiit : qua in re quid subtili consideratione collimꝰ. quid ut ita dixerim
formandum suspicamur : nisi qđ forsitan apud sem& ipsum tacitus. & ꝓ p̃ceptis domini¬
cis regem secon tẽpsisse gloriatus. ab interna mox soliditate quassatus ẽ : & in de ei in

Expanded text:
ergo se alicujus virtutis aestimet, etiam cum quid fortiter poterit, quia si divina eum protectio ergo se alicujus virtutis aestimet, etiam cum quid fortiter poterit, quia si divina eum protectio deserat, ibi repente enervatus obruitur, ubi se valenter stare gloriatur. Quid est enim quod vir Dei, contra altare Samariae ad prophetandum directus, praesente rege, auctoritatem liberae vocis exercuit, ejusdemque regis extensum brachium in rigore mirabiliter astrinxit, quod tamen mox misericorditer saluti restituit; cujus in domo invitatus comedere noluit, quia ne in via comederet, prohibitionis Dominicae praecepta servavit; qui tamen in eadem via et seductus comedit, et pastus interiit? Qua in re quid subtili consideratione colligimus, quid ut ita dixerim formidandum suspicamur, nisi quod forsitan apud semetipsum tacitus et pro praeceptis Dominicis regem se contempsisse gloriatur, ab interna mox soliditate quassatus est, et inde ei in
Abbreviated transcription (Latin):
Altart altare : hȩc dicit dñs Ecce silius nascetur domuidauid iosias nomine. & im¬
hierobea msuꝑ idolatria quã gessit. & afalso ꝓpheta seductus comeditibi cubaibit
contrapcep tum dni & ꝓ pt̾ca aleone niuia occisus ẽ : quid signisicat. nis iustum
qui m prosperis deuatur corde ita utp̃ceptadñ contempnat. aleonequicir cuit rugi¬
ens querens que deuor& dente ꝑsua sionis malignȩ laniatus ꝑ consensum peceatunt¬
ficitur : aeꝑ hoe necessarium ẽ. sem ꝑ querert auxiluom ipsius omi potentisdi atq de¬
sanacredit᷑: si semꝑhabeatur: Sedutiliter plerumq sub trahitur: ut sibim& psi homo
quam sint illas ubał sti ostondatur: Al amigitur dt aliquando nsob ꝑ aduersa in sinuat.¬
quȩ nescientes nosin ꝓsperis portat : qua destituti dũ cadere incipimus. & tamen aduti
retinemur : & doctrinasit qđ in lapsu crepidanmꝰ. & custodia qđ instatu ꝑnemus: Nemo

Expanded text:
 haec dicit Dominus: Ecce filius nascetur domus David, Josias nomine, et im haec dicit Dominus: Ecce filius nascetur domus David, Josias nomine, et imJeroboam super idololatria quam gessit, et a falso propheta seductus comedit ibi et bibit contra praeceptum Domini, et propterea a leone in via occisus est, quid significat, nisi dum quis in prosperis elevatur corde ita ut praecepta Domini contemnat, a leone, « qui circuit rugiens, quaerens quem devoret , » dente persuasionis malignae laniatus, per consensum peccati interficitur? Ac per hoc necessarium est semper quaerere auxilium omnipotentis Dei atque desaria creditur, si semper habeatur. Sed utiliter plerumque subtrahitur, ut sibimet ipsi homo, quam sine illa nihil sit, ostendatur. Manus igitur Dei aliquando nos nobis per adversa insinuat,quae nescientes nos in prosperis portat. Quia destituti dum cadere incipimus, et tamen adjuti retinemur; et doctrina fit, quod in lapsu trepidavimus, et custodia, quod in statu permanemus. Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
quiorum nec tamen condignã habent sollicitadinẽ sibi cõmissorum: Inĩptaturaut
roboan latitudo popłi: & benclatitudo populi nominari possunt. quilatã & spao¬
tiosam uiam gradientes. ꝑ quam multi uadunt ad mortem : Angustam uiam quȩ
paucorũ ẽ & adet nam uitam ducit in gredi de trectant : Relictoq scõrũ patrũ consi-¬
lio quorũ dicta & exem pla ad celsi tudinem tendunt ꝑfectionis : Eligant iuuenũ
obtem perarep̃ceptis. hocẽ eorum qui uiurnilibus desideriis mancipati. laudib
iniquis & adulationibus cosgrauant : Eefitin eis qđ ꝑpropħam dicitur: Qualispo¬
nadidicens: uȩ tibi tra cuiꝰ rexẽ puer & cuius principes mane cõmedunt: &eron-
trario descorũ populis & rege eorum xp̃o laudando. sub sequitur dicens Beata t̾ra¬
cur ẽ rex nobilis & cuĩ principes pascunt̃ intem poresuo: quia omĩa quģeã que fecerint
stante suꝑ altare & tisiaciente: ex clamauitq contra altare in sermone dñt & ait:

Expanded text:
ium, nec tamen condignam habent sollicitudinem sibi commissorum. Interpretatur autem Roboam latitudo populi; et bene latitudo populi nominari possunt, qui latam et spatiosam viam gradientes, per quam multi vadunt ad mortem, angustam viam, quae paucorum est, et ad aeternam vitam ducit, ingredi detrectant; relictoque sanctorum patrum consilio, quorum dicta et exempla ad celsitudinem tendunt perfectionis, eligunt juvenum obtemperare praeceptis, hoc est, eorum qui juvenilibus desideriis mancipati, laudibus iniquis et adulationibus eos gravant, et fit in eis quod per prophetam dicitur: « Qualis potia Dei, dicens: « Vae tibi terra, cujus rex est puer, et cujus principes mane comedunt : » et e contrario decujus est rex nobilis, et cujus principes vescuntur in tempore suo, quia omnia quaecunque fecerint stante super altare, et thus jaciente. Et exclamavit contra altare in serm
Abbreviated transcription (Latin):
tione lacrimarũ mundare : Et ñ pruiꝰ cessare quã fossȩ aquȩ ductus repleantur : idẽ do-¬
neo futurũ gaudiũ p̃senti merori succendens. ꝑfecte c̃pleatur: Sicq erit iuxta id qđ seqͥt᷑
qđ ignis decȩlo cadens adinuocationẽ heliȩ. uorauit holo caustũ. lign& & lapides. pulue¬
rẽ quoq & aquã quȩ erat in aquȩ ductu lãbens : quando discrim̃ suꝑniuidicis dicta &¬
facta actotã uitã nram ꝑfecte examians: & ꝓbandonos sic̃ igne ꝓbat̾ argentũ. in¬
mortales acbeatos factos insede conlocabit ꝑ petua : ut ad instaruerroꝵ is rahelitarũ

Expanded text:
tione lacrymarum mundare, et non prius cessare, quam fossae aquaeductus repleantur, id est, dotione lacrymarum mundare, et non prius cessare, quam fossae aquaeductus repleantur, id est, donec futurum gaudium praesenti moerori succedens perfecte compleatur. Sicque erit juxta id quod sequitur: « Ignis de coelo cadens ad invocationem Eliae voravit holocaustum, ligna et lapides, pulverem quoque et aquam, quae erat in aqufacta, ac totam vitam nostram perfecte examinans, probandos nos sicut igne probatur argentum, immortales ac beatos factos in sede collocabit perpetua: ut ad instar virorum Israelitarum
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ suoꝵ corda. ab omnilabe iniquitatis purgans. aram dõ dedicat: quȩ ex duodecim
lapidib c̃structa ec̃ memorat᷑ : Quia ex his qui ꝓpheticã & apostolicã fidẽ seu doctrinã
secunt᷑̃ : Gratissima dõ ara c̃struit̃ inqua cotidie sacrificiũ laudis inodorẽ suauit atis offert᷑
miliato sp̃u. flumina ꝓducendo lacrim arũ Protimore gehennȩ & desiderio uitȩ ae ternȩ:
ibi & composuit ligna qr & scoꝵ dicta & facta ad exemplũ credentib constituit : Niui sitq
ꝑmẽbra bouẽ. & posuit suꝑ ligna : cũ om̃s actussuos ad exẽplũ scõꝵ pacrũ fideles formare
docuit : Iussitq suꝑ holo caustũ & suꝑ ligna send iterũ. atq t̃cio. aquã in fundere qui a
omnitẽpore necesse ẽ nob uerba cogitatꝰ. atq opera nr̃a pura oratione atq conpunc¬

Expanded text:
fidelium suorum corda ab omni labe iniquitatis purgans, aram Deo dedicat, quae ex duodecim fidelium suorum corda ab omni labe iniquitatis purgans, aram Deo dedicat, quae ex duodecim lapidibus constructa esse memoratur, quia ex his qui propheticam et apostolicam fidem seu doctrinam sequuntur, gratissima Deo ara construitur, in qua quotidie « sacrificium laudis in odorem suavitatis » offertmiliato spiritu flumina producendo lacrymarum prae timore gehennae et desiderio vitae aeternae. « Ibi et composuit ligna, » quia et sanctorum dicta et facta ad exemplum credentibus constituit. « Divisitque per membra bovem, et posuit super ligna, » cum omnes actus suos ad exemplum sanctorum patrum fideles formare docuit. « Jussitque super holocaustum et super ligna semel iterum atque tertio aquam infundere, » quia omni tempore necesse est nobis verba, cogitatus atque opera nostra in pura oratione atque compunc
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersũ urł contra ꝓpħas baal disceptabat. illisq frustra nitentib ipse altare dñi restau¬
rauit qđ destructũ fuerat & tulit xui lapides iuxta numerũ tribuũ filioꝵ iacob & ȩdificauit¬
delapidib altare in nomine dñi. Fecitq aquȩ ductũ quasi ꝑduas aratiunculas incircuitu
altaris & c̃posuit ligna diuisitq ꝑ membra bouẽ & posuit suꝑ ligna & aut. Implete quat¬
tuor ydrias aqua & fundite suꝑ holo caust&̃ & suꝑ ligna : Rursũq dixit &iã scđo facite
quicũ focissent scđo .ait. &iã tertio idipsũ facite : fecerq & t̃tio & urrebant aquȩ circa altare
& fossa aquȩductus repletaẽ: Quid c̃uenientiuꝰ figurari potest qua qđ redẽptor nr̃ ẽtra
mundi principẽ eiꝰq satellites decertans ac superans altare dni qđ destructũ fuerat. hoc ÷

Expanded text:
universum Israel, contra prophetas Baal disceptabat, illisque frustra nitentibus, ipse altare Domini cuuniversum Israel, contra prophetas Baal disceptabat, illisque frustra nitentibus, ipse altare Domini curavit quod destructum fuerat, et tulit duodecim lapides juxta numerum tribuum filiorum Jacob, elapidibus altare in nomine Domini fecitque aquaeductum quasi per duas aratiunculas in circuitu altaris et conposuit ligna divisitque per membra bovem et posuit super ligna et ait implete quattuor hydrias aqua et fundite super holocaustum et super ligna rursumque dixit etiam secundo hoc facite qui cum fecius repleta est; » quid convenientius figurare potest, quam quod Redemptor noster contra mundi principem ejusque satellites decertans ac superans, altare Domini, quod destructum fuerat, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ ñ ex asperatꝰ malitia iudȩoꝵ. ẜ misertꝰ populi credentis. tulit eũ desinu matris. cũ eũ tulit
de carnali obseruantia legis : & posuit suꝑlectũ suũ. hoc ẽ demonstrauit ei uitã habere in mor-¬
&itẽ : Pat̃ inquit clarifica filiũtuũ : ut filuiꝰ tuuꝰ clarific& tẽ: Sic̃ dedisti ei potestatẽ omnis
carnis : ut om̃e qđ de disti ei d& eis uitã aet̾nam: haec ẽ aut̃ uita ȩt̃na : ut cognoscant tesolum¬
Tultiq: illũ & reddidit matri suae : cũ dñs nr̃ populum saluans credentẽ. signa & miracula os¬
tendebat incredulis. ut cognoscerent ueracit̃ illũ uiuere qui credit in nomine ei: & sic ueni&.
ut uerba mulieris ammirantis desuscitato puero plebs iudaica ueritate superat& ꝓclam &
ost dies multos uerbũ dñi factumẽ adheliã in anno t̃tiodicens Uade & ostendete achab: ut
dẽ pluuiam suꝑ faciem t̃rȩ : Iuit gͦ elias ut ostender& se achab: &cõ : Qđ aut̃ helias c̃gregans

Expanded text:
noster non exasperatur malitia Judaeorum, sed misertus sui populi tulit eum de sinu matris, cum tulit eum de carnali observantia legis, et posuit super lectulum suum, hoc est, demonstravit ei vitam habere in morfaciunt . » Et item: « Pater, inquit, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne qTulitque illum et reddidit matri suae. » Cum Dominus noster populum salvans credentem, signa et miracula ostendebat incredulis, ut agnoscerent veraciter illum vivere, qui credit in nomine ejus. Et sic eveniet, ut verba mulieris admirantis de suscitato puero, plebs Judaica veritate superata, praeclamet  ad Eliam in anno tertio dicens: Vade et ostende te Achab, ut dem pluviam super faciem terrae. Ivit ergo Elias, ut ostenderet se Achab, etc. » Quod autem Elias congregans
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ hic helias bis pastus ab angło exprimit : nisi naturȩ nr̃e in firmitatẽ qͥbus ñ sufficit
simpluex pastus sed duplex. quatenꝰ ad suꝑna ualeamꝰ ascendere: sic̃ enĩ corpꝰ sie alimento cor¬
porali subsistere nequid: it a nec anima uiuere potest. sine uerbo dĩ: Angł̃s enĩ quiheli ãpauit
quẽ c̃gruentiuꝰ quã ipsũ sumi c̃silii angłm significat : cuiꝰ opetã in corporali quã &iã inspi-
ritali natura subsistimꝰ : Ambulauit enĩ helias postqũa surrexerat a somno. comedit¬
inertiȩ somnũ excutimꝰ. necessẽ ẽ. ut diuino solatio c̃fortati. gressũ bonoꝵ operũ ꝑ omne tẽp
uite p̃sentis sumopere festinemꝰ ascendere in montẽ dĩ & in locũ scm̃ eiꝰ: utibi requiẽ in ueni

Expanded text:
Quid ergo hic Elias bis pastus ab angelo exprimit, nisi naturae nostrae infirmitatem, quibus non sufficit simplex pastus, sed duplex, quatenus ad superna valeamus ascendere? Sicut enim corpus sine alimento corporali subsistere nequit, ita nec anima vivere potest sine verbo Dei. Angelus enim qui Eliam pavit, quem congruentius, quam ipsum summi consiritali natura subsistimus? Ambulavit enim Elias postquam surrexerat a somno, et comedit etis excutimus, necesse est ut divino solatio confortati, gressu bonorum operum per omne tempus vitae praesentis summopere festinemus ascendere in montem Dei et in locum sanctum ejus, ut ibi requiem inveni
Abbreviated transcription (Latin):
Qd eo usq ꝓcul dubio patimur: qͦusque+ sunditus labepeccati. ad promissȩ
incorruptionis substantiam reformemur: Quantũ adsim plicemistori am
ꝑtin& ꝓspicu ũest. qđ puer annorũ .xii. contra a&atis suae m̃ suram dein.¬
timo humanȩ nature iudicar& affectu : unde & ad miratus ẽ & ꝑtimiit
dr̃ aorã ie urił: qd silic& eũ mani festa non sugerent. qui tim pni denter abs¬
orua infigura coritim rebant illis Scripta sunt eni denob inquos fase sctaũ¬

Expanded text:
d eo usque procul dubio patimur, quo de terra funditus labe peccati ad promissae incorruptionis substantiam reformemur. Quantum ad simplicem historiam pertinet, perspicua est, quod puer annorum duodecim, contra aetatis suae mensuram, de intimo humanae naturae judicaret affectu. Unde et admiratus est et pertrael, quod scilicet eum manifesta non fugerent, qui tam prudenter absomnia in figura contingebant illis, scripta sunt autem de nobis, in quos fines sa
Abbreviated transcription (Latin):
dem non inuident. sed utilitatẽ eis &iam ꝑfectus ex õrant: ipsi & in tegros &
eius uarũs ofsicus deputati fuerant. seu diuersis prouincus preerant: sequit᷑
mine terrȩ philistm. usq ad urminũ aegrpti : offerentiũ sibi munera &
seruientium ei cunctis dieb uitȩ eiꝰ: Et quis in hoc melius significatur. quã
pacificus nr̃. quem p̃figurabat idem salomon: Ipseeñ om̃ia regna t̃ rae.
a solis ortu usq adoccasũ inditione sua hab& : & dominat̾ scriptura teste. ama.
riusq ad mare : & aflumine usq adter minos orbis terrae: Ipsi seruiunt oms
popłi & tribus & linguȩ offerente sei scilic& munera rectȩfidei. & bonorum
operum: Reges inquit tar sis & insulȩ munera offerent : reges arabum & sabba
dona ad ducent. & ad orabunt ouni om̃s regesterrae. om̃sgentes seruient

Expanded text:
dem non invident, sed utilitatem eis etiam profectus exorant: ipsi et integros et dem non invident, sed utilitatem eis etiam profectus exorant: ipsi et integros et ejus variis officiis deputati fuerant, seu diversis provinciis praeerant, sequiturmine terrae Philistim, usque ad terminum Aegypti, offerentium sibi munera, et servientium ei, cunctis diebus vitae ejus. » Et quis in hoc melius significatur quam Pacificus noster, quem praefigurabat idem Salomon? Ipse enim omnia regna terrae a solis ortu usque ad occasum, in ditione sua habet, et dominatur Scriptura teste « a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . » Ipsi serviunt omnes populi, et tribus et linguae, offerentes ei scilicet munera rectae fidei et bonorum operum. « Reges, inquit, Tharsis et insulae munera offerent: reges Ardona adducent, et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient
Abbreviated transcription (Latin):
con sequi nequeunt: eorum uitã crudeliter in secuntur. Inuidiȩ enĩ facibus
succensi. nolunt aliis uiuere : quos se conspicuint non posse possidere unde
& illic ꝑuersa mulier clamat: Nec m̃ssit : nec istius ut enim diximꝰ. quossi¬¬
bi obsequi non uident ad gloriam temporalem: eos aliis inuident ui uere ꝑ
ueritatem:. uera aut̃ mater satagit. ut eius silius saltem apud extranram sit
& uiuat : quia concedunt ueraces magistri. ut exeorum discipulis. alii: quidem
inagisterii laudem habeant: Si tam̃ integritatẽ uitȩ idẽ discipuli ñ amittant.
ꝑ quȩ pietatis uiscera hȩx eadẽ mat̾ uera agnoseit᷑ omnino. quia magisteriũ¬
in examine caritatis ad ꝓbatur : & sola totũ reciperemeruit. quę quasi totũ
cessit : qui a fideles p̃positi: proeo qđ exbonis discipulis suis. ñ solum alus lau¬

Expanded text:
s discipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur. Invidiae enim facibus s discipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur. Invidiae enim facibus succensi nolunt aliis vivere, quod se conspiciunt non posse possidere. Unde et illic perversa mulier clamat: « Nec meus sit, nec istius. » Ut enim diximus, quos sibi obsequi non vident ad gloriam temporalem, eos aliis invident vivere per veritatem. Vera autem mater satagit ut ejus filius saltem apud extraneam sit et vivat: quia concedunt veracis magistri discipuli ut ex eorum discipulis alii quidem magisterii laudem habeant, sed integritatem vitae iidem discipuli non amittant. Perque pietatis viscera haec eadem matin examine charitatis approbatur et sola totum recipere meruit, quae quasi totum cessit. Quia fideles praepositi, pro eo quod ex bonis discipulis suis, non solum aliis lau
Abbreviated transcription (Latin):
sianatur  Nam magstrinimirũ uigilantes quiden icientias. sequita dor mientes:
lacte uidebant̃ unde plerumq: dum ipsi rep̃hensibiliter uiuunt e habere disci¬
pulos uitȩ laudabilis nequeunt :÷ alieno s sibi aul trihere conani quotiss du bionos
sehabere sequaces osten dunt÷ apud iudicia hominũ excusent malaq̃ aguol:
& quasi sub ditorum uita mortiferam tegant negligentiam unde & illicmu¬
lierq̃ filium extinx̃ ꝓ prium quȩ siuit alienum : Sed tam̃ uerã matrem sa¬
lomonis gladius inuenit: quia uidelic& cuĩ fructus uiuat. ł cuiꝰ intereat.
ex tremo examine ira districti iudicis demonstrat ũbi & illud ẽ soler¬
ter in tuendum. quod filius uiuens priusdundi p̃cipitur. ut soli post modũ
matri reddatur : quia in hacuita. quasi par conceditur uita discipuli. dũ
ex illa non nũquã alter apud dm̃meritum. alt uero apud homines lau
dem habere ꝑmittitur: Sed falsama t̃ eum quẽ ñ genuit. occidi nonm&uit.

Expanded text:
ersona significatur? Nam magistri nimirum vigilantes quidem scientia sed vita dormientes, lacte videbantur. Unde plerumque dum ipsi reprehensibiliter vivunt et habere discipulos vitae laudabiles nequeunt, alienos sibi attrahere conantur, quatenus dum bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent mala quae agunt: et quasi subditorum vita mortiferam tegant negligentiam. Unde et illic mulier quae filium exstinxit proprium, quaesivit alienum. Sed veram matrem Salomonis gladius invenit, quia videlicet, cujus fructus vivat, vel cujus intereat, extremo examine, ira districti judicis demonstrat. Ibi et illud est solerter intuendum quod filius vivens prius dividi praecipitur, ut soli postmodum matri reddatur. Quia in hac vita quasi partiri conceditur vita discipuli, dum ex illa nonnunquam alter apud Ddem habere permittatur. Sed falsa mater eum quem non genuit occidi non metuit:
Abbreviated transcription (Latin):
lia nihilhab eant roboris : ad corrigendos. nihil industriȩ saltim ad intelligen¬
dos eorum quibus p̃latisunt er rores:
Hecit quoq maresusile &xcubitorum. alabiousq ad labium rotundum in circuitu
MALAlarehoo susile figuram lauacri salutaris quo in remissi onem peccatorũ emunda-¬
mur factũ ẽ: namq sacerdotes in eo lauabant᷑ ut uer ba dierum aꝑte testant᷑:
Sacerdotes aut constat om̃s electos typice in scripturis uocari eo quod sint menbra¬

Expanded text:
lia, nihil habeant roboris, ad corrigendos, nihil industriae, saltem ad intelligenlia, nihil habeant roboris, ad corrigendos, nihil industriae, saltem ad intelligendos, eorum quibus praelati sunt, errores. Fecit quoque mare fusile decem cubitorum, a labio usque ad labium rotundum in circuitu. » Mare hoc fusile in figuram lavacri salutaris quo in remissionem peccatorum emundamur factum est. Namque sacerdotes in ea lavabantur, ut Verba dierum aperte testantur. Sacerdotes autem constat omnes electos typice in Scripturis vocari, eo quod sint me
Abbreviated transcription (Latin):
eam nomine iachim firmitas Similiter erexit colũnam secundã: & uocauit nom̃eiꝰ
bo or. in robore: Dextracolũna ut supͣ diximus illorum exprimit suuram doctorũ¬
qui pͥmitiuã in hiero solimis instituerunt aeccłam: Secunda eorum qui ad p̃dicandũ
gentibus destinati sunt, uel certe dextra coluna eossignisicat. quiuenturum in
car ne d nm ꝓphetando p̃dixerant : secunda illos. qui hunciam uenisse & mundum suo¬
sanquine redemisse testant᷑: Et apte simili uocabulo ambȩcensebantur colũnȩ.⁊
cũ una sirmitas. altera in robore dic taest: ut una sidei &operissor atudo. cunctis in ee
p̃dicatoribus monstraretur : Nr̃iq temporis inercia tacite notaretur. ubi se non nul¬¬
li doctores sacer dotes. & colũ nas dom dĩ uideri atq appellan uolunt: cũ nidil inse
prorsus fir mȩ sidei ad contep̃nendas scłi pompas. ac desideranda bona in uisibi¬

Expanded text:
eam nomine Iachim, firmitas. Similiter erexit columnam secundam, et vocavit nomen ejus eam nomine Iachim, firmitas. Similiter erexit columnam secundam, et vocavit nomen ejus Booz in robore, etc. » Dextra columna ut supra diximus illorum exprimit qui primitivam in Hierosolyma instituerunt Ecclesiam. Secunda eorum qui ad praedicandum gentibus destinati sunt. Vel certe dextra columna eos significat, qui venturum in carne Dominum prophetando praedixerant. Secunda illos qui hunc jam venisse, et mundum suosanguine redemisse testantur. Et apte simili vocabulo ambae censebantur columnae, cum una, firmitas: altera in robore, dicta est: ut una fidei et operis fortitudo cunctis inesse doctoribus monstraretur, nostrique temporis inertia notaretur: ubi se nonnulli doctores, sacerdotes, et columnas domus Dei videri atque appellari volunt: cum nihil in se prorsus firmae fidei et ad contemnendas saeculi pompas, ac desideranda bona invisibi
Abbreviated transcription (Latin):
uit capitella  cumque & quanta cũq suerint. honenim m̃ surã eorũ a ꝑte semptiura
designat: more liliorum. uidentur et̃ ad posita: Dequorum factura si quid mysticum
in quirere delettat. Illam regniꝑ hennis subli mitatem potest non in congruae
designare. quam nec oculus uidit. nec aures audiuit. nec in corhominis ascendit.
quȩ p̃parauit ds̃ diligentibusse uerum qui eadem suꝑ norum societas ciuium. utri
usq: popłi fidelibus tribuitur : Recte subiungitur: M ala granatorũ au̾t ducenti
numerus qui addexteram m anũ primus ꝑuenit : ñ nun quam in aeter naebeati-¬
tudinis sigura poni consueuit: Duplicatur aut hic numerus mala granatorũ
in circuitu capitelli secundi : ut insinuetur mistire. qđ utriusq testamenti po-¬
pulus. ad unandus inxp̃o atq ad aeternae uitaesit introducendus coronam:
tstatuit duas columnas in porticu templi: cũ statuiss& colũnã dextram: uocauit

Expanded text:
 capitella qualiacunque et quantacunque fuerint non enim mensuram eorum aperte Scriptura designat more liliorum videntur esse, apposita; de quorum factura si quid mysticum inquirere delectat, illam regni perennis sublimitatem potest non incongrue designare, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus seusque populi fidelibus tribuitur, recte subjungitur: « Malogranatorum autem ducenti numerus, qui ad dexteram manum primus pervenit, nonnunquam in aeternae beatitudinis figura poni consuevit. Duplicatur autem hic numerus malogranatorum in circuitu capitelli secundi, ut insinuetur mystice quod utriusque testamenti populus adunandus in Christo, atque ad aeternam vitae sit introducendus coronam. « Et statuit duas columnas in porticu templi. Cum statuisset columnam dexteram, vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
ł obhoc dix̃ quia ꝓmultitudine exercit᷑ om̃a fluenta sic cauerit uiputeos sibi fodiri c̃puls sit :¬
ł quia om̃s ppłos quos aqpsi gnificant suo uastauit exercitu : Nũ quid ñ audisti quȩ olim fecerim
exdieb antiquis ego plasmaui illud. E t nunc ae duxi & factuẽ. meradicatione collũ ẽpugnan¬
tium : & ciuitatũ munitarum habitator es coꝵ breuiata manu c̃ tremuer̃ & c̃fusis : factis sic̃
foenũ agri & gram̃ pascuȩ & herba tectoꝵ quȩ exaruit antequã maturescer& : habitationẽ¬

Expanded text:
vel ob hoc dixit, quia pro multitudine exercitus omnia fluenta siccaverit, ut puteos sibi fodere compulsus sit, vvel ob hoc dixit, quia pro multitudine exercitus omnia fluenta siccaverit, ut puteos sibi fodere compulsus sit, vel quia omnes populos, quos aquae significant, suo vastavit exercitu. « Nunquid non audisti quae olim fecerim? Ex diebus antiquis ego plasmavi illud, et nunc adduxi; et factum est in eradicationem collium compugnantium, et civitatum munitarum. Habitatores eorum breviata manu contremuerunt et confusi sunt. Facti sunt sicut fenum agri, et gramen pascuae, e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ territꝰ. orareserare inteplo ñ audebat ł liberas fundere p̃cess : Nc̃ aut̃ quia audit ysaiam
filius amos aderechiam dicens: haecdic̃ dñs ds̃ isrł : Quȩd ep̃ catꝰ esme suꝑ senacherib rege asirioꝵ
audiui: Isteẽ sermo quem locutẽ dñs deco: Sp̃uitte. & subsan nauite uirgo filia sion: post
ꝓph&a ꝑgit adeum sednuntios mutit: ꝗdĩ responsum destrant adeũ: Virgo sion & filia hierłm.
tem religionis dĩ & unius diuinitatis cultũ : & quȩ ne ad maiorem blasphemiã c̃citar & & p̃senti
ñ respondit: Post euntẽ mouit caput suũ : certa deultione secura depoena : In manu seruoꝵ tuoꝵ
&iuga libani. excelsa çedri & habietes uł ꝓmo&a forã decunctis gentib: accipiendumẽ & principib:
carmdi tẽplũ ẽ : qđ q inserc ego fodi. & bibi aquam. & siccaui uestugio pedis mei om̃s ruios aggerum. ⁊

Expanded text:
perterritus, ora reserare in templo non audebat, vel liberas fundere preces; nunc autem quia audit Isaiam perterritus, ora reserare in templo non audebat, vel liberas fundere preces; nunc autem quia audit Isaiam filium Amos ad Ezechiam, dicens: Haec dicit Dominus Deus Israel: Quae deprecatus es me super Sennacheriaudivi. Iste est sermo quem locutus est Dominus de eo: Sprevit te et subsannavit te virgo filia Sion. Post propheta pergit ad eum, sed nuntios misit qui Dei responsum deferant ad eum: « Virgo Sion, et filia Hierusalem.  quae, ne ad majorem blasphemiam concitaret, praesenti non respondit, post abeuntem movit caput suum, certa de ultione, secura de poena. « In manu servorum tujuga Libani excelsa cedri et abietes, vel per metaphoram de cunctis gentibus accipiendum est, et principibus quam, et siccavi vestigio pedis mei omnes rivos aggerum, »
Abbreviated transcription (Latin):
to psequit dicens suer̃ igit᷑ gentes istȩ tm̃tes qͥdem dm̃ sadnihil bminꝰ &i dolis seruientes
Nã & filu eoꝵ nͣ cpotes sic̃ fecer̃ patres sui. ita faciunt usq in p̃sentem : & quia in samaritanor
ꝑsona her&ici accipiunt᷑ : in p̃dicta sententia. illoꝵ neqͥtia uenient᷑ exprimit᷑: habent enim
her&ia quȩdam sacram̃ta cõmunia cũscã ȩcła: & quasdã sententias scđꝵ scriptura rum rite
intelleggunt: Sed tam̃ nulchil hominꝰ idolis erroꝵ suoꝵ scruire ñcessant: Uid&ur enũ timorẽ
sꝑnunt habere. malignoꝵ spiruuũ uoluntatib: scueratit̃ manifestant obtẽporare : & ñ solũ
inuentores primi erroꝵ quospatres samaritanoꝵ sugnificant. hoc faciunt : sed & sequaces coꝵ
quos filuꝵ nomine & neootum expressas recte possumꝰ intellegere similit̃ agunt: A nno t̃uo¬

Expanded text:
es istae timentes quidem Deum, sed nihilominus et idolis suis servientes. Nam et filii eorum et nepotes, sicut fecerunt patres sui, ita faciunt usque in praesentem diem. » Et quia in Samaritanorum persona haeretici accipiuntur: in praedicta sententia illorum nequitia convenienter exprimitur. Habent enim haeretici quaedam sacramenta intelligunt, sed tamen nihilominus idolis errorum suorum servire non cessant. Videtur enim eis timorem spernunt habere, malignorum spirituum voluntatibus se veraciter manifestant obtemperare. Et non solum inventores primi errorum, quos patres Samaritanorum significant, hoc faciunt, sed et sequaces eorum, quos filiorum nomine et nepotum expressos recte possumus intelligere, similiter agunt. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
& ingressũ regis exteruis ñideo c̃ uertisse intẽplũ dñi qđ in eo cultiu seruir &ur diuino.
sedut simul cũ tẽplo ꝓphanar&us : studens ut ingis regi placer& asyrio: quãdõ patrũ

Expanded text:
et ingressum regis exterius, non ideo convertisse in templum Domini, quod in eo cultui serviretur divino, et ingressum regis exterius, non ideo convertisse in templum Domini, quod in eo cultui serviretur divino, sed ut simul cum templo profanaretur, studens ut magis placeret regi Assyrio quam Deo patrum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs corã filuisi frł: hinc hosephus talit̃ narrat: Forro ioatã mutauit uitã. cũ uixiss& an-¬
nis unũ & quadra ginta : ex quib: rognauit . .XII. sepult ẽ. in regiis monum̃tis: Uenitq
regnũ ad eius filiũ achaȩ: qͥ impiũ circa dm̃ existens & pat̃ nȩp̃ uaricator legis. reges
israhelitarũ imitatꝰ. in hiero solimis idoloꝵ aras c̃stituit : & suꝑ eas sacrificauit: Inqͥb
&iã suũ holo caustũ obtulit filiũ morte chanancoꝵ : & suꝑ hȩc multa alia scelera
ꝑpoerauit: Musarh quoq sabbati quo hedific auerat int᷑ plo. & inuressum regis exteruis.
locũ quendeam ł ȩdifitiũ qđ dã eẽ positũ inuestibulo tẽpli dñi : ubi reges quando insabbato
orationis causa ad templũ ibant. pecuniã ꝓelemosina innitebant Etita musaeh sab
bati gazophilatiũ eẽ regũ sic̃ corbanan ẽ sac̃dotum: Uido&ur enĩ achar ipsum ȩdifitiũ

Expanded text:
l, » etc. Hinc Josephus taliter narrat: « Porro Joathan mutavit vitam, cum vixisset annos unum et quadraginta, ex quibus regnavit duodecim, sepultus est in regiis monumentis. Venitque regnum ad ejus filium Achaz, qui impius circa Deum existens, et paternae praevaricator legis, reges Israelitarum imitatus, in Jerosolymis idolorum aras constituit, et super eas sacrificavit, in quibus etiam suum in holocaustum obtulit filium more Chananaeorum, et super haec multa alia scelera perpetravit. Musach quoque sabbati, quod aedificaverat in templo, et ingressum regis exterius locum quemdam, vel aedificium quoddam esse positum in vestibulo templi Domini, ubi reges, quando in sabbato orationbati, gazophylacium esse regum, sicut Corbanan est sacerdotum. Videtur enim Achaz ipsum aedificium
Abbreviated transcription (Latin):
nauone consentiant : iuxta illud qđ herodes & pilatꝰ int̃ sedis cordantes indiũ passione ami e¬
tremus sinib: piscinȩ superioris quȩ erat in agro fullonis ubi sordes & macule purgabantur
Quã ius enim adg regnar&& supudam : tam̃ quia impius erat insiperioris piscinȩ e¬
tremis finib: morabatur : Eergo dñs ñ tam regi miseroxur quem indignũ ex timabat salu¬
te : quãppłi sui: Duas aut̃ caudas torriũ fumigantiũ utprius dixim: uocat sapientidmn
scularem. hereucũq sermonẽ : quoꝵ ffnus. exiltio ẽ Quisrustra inier c̃silit̃ uta seender ent
c̃tra uidam : & quasi nsglegentem & dormuenttm caperent: & siuserrorib copularent.
ponerentq sup cam regem filium thabehe hocẽ bonũ diti : Ut̃q enũ aduersaruis apud
scuerutatem apud secstimat obumã cẽ ducteinã : Demiq martion herociõ honi dĩ filiũ

Expanded text:
natione consentiant, juxta illud, quod Herodes et Pilatus inter se discordantes, in Domini passione amicitremis finibus piscinae superioris, quae erat in agro fullonis, ubi sordes et maculae purgabantur . Quamvis enim Achaz regnaret super Judam, tamen quia impius erat, in superioris piscinae extremis finibus morabatur. Ergo Deus non tam regis miseretur, quem indignum aestimabat salute, quam populi sui. Duas autem caudas torrium fumigantium, ut prius diximus, vocat sapientiam saecularem, haereticumque sermonem, quorum finis exustio est. Qui frustra inierunt consilium, ut ascenderent contra Judam, et quasi negligentem et dormientem caperent, et suis erroribus copularent, ponerentque super eum regem filium Tabeel, hoc est, bonum Deum. Uterque enim adversarius apud se veritatem, apud se aestimat optimam esse doctrinam. Denique Marcion haereticus, boni Dei filium,
Abbreviated transcription (Latin):
una die cxx. ꝑ cussisse deuida omĩ ũ bellatoꝵ: &ducenta milia mulier̃ pueroꝵq &
puellarũ cũ infinita p̃da insamariã dixisse captiuam: Rursũ ueniunt adiudeam.
& hierłm cãpiunt debellare & ñ potuer̃ : quia auxiliatẽ eids̃ ut sub occasuone miscdȩ
cõmemorat : huic ñ suo merito sed dnũ grã ostendenda. egredi inoccursum e sayas iub&.
ad extremũ aq̃ duct scinȩ superioris inua agri fullonis : & dicere adeum: Uide ut

Expanded text:
a percussisse de Judaea hominum bellatorum, et ducenta millia mulierum puerorumque et puellarum cum infinita praeda in Samariam duxisse captiva. Rursum veniunt ad Judaeam et Jerusalem cupiunt debellare, et non potuerunt, quia auxiliatus est ei Dominus, ut sub occasione misericocommemorat. Huic non suo merito, sed Domini gratia ostendenda, egredi in occursum Isaias jubetur ad extremum aquaeductus piscinae superioris in via agri fullonis, et dicere ad eum:
Abbreviated transcription (Latin):
tatis utdecebat cẽ subuersos: Est aut̃ aͣmath. urbs code syriȩ quȩ nunc ephi phania dr̃
unete eimnessari : ut supra moniuim: arphat ur bllamasci : quã expugnatã aregt assriorum
& hieremias scrilnt: sepharuaim qđ numero plurali libros ł luteras sonat : nom̃ e locoꝵ
tam̃ & spluralit̃ dictum u heb arum & athenarum. ꝓana & aua uoeditio quasi uniĩ urbis
nom̃ añcũ gaua posiut: Et quidẽ in ebreo ita scriptũẽ. Ver ũ quia sillabar. que in medio no¬
muinis positae & c̃iunctionẽ apudeos significat : potest ita distingui. utdicat ane & gaue
utaqula transtulit᷑ sue ana &aua utnr̃ uertit int̃pres Siñaut ait tantis dus p̃sentib
A trib uicim̃ facile. q̃uanto magis blam hierłm uno dõ p̃sule uincem : uere uist etahias
om̃a agens cũ c̃ silio ꝓ hibuit ei responderi Nccum admaiores blas phemias ꝓuocar&&:

Expanded text:
tatis, ut decebat, esse subversos. Est autem Emath urbs Coelesyriae, quae nunc Epiphania dicitur, tatis, ut decebat, esse subversos. Est autem Emath urbs Coelesyriae, quae nunc Epiphania dicitur, juxta Emesam, ut supra monuimus. Arphat urbs Damasci, quam expugnatam a rege Assyriorum et Jeremias scribit . Sepharvaim, quod numero plurali libros vel litteras sonat, nomen est locorum tametsi pluraliter dictum, ut Thebarum, Athenarum. Pro Ana et Ava vetus editio, quasi unius urbis nomen, Anengava posuit. Et quidem in Hebraeo ita scriptum est. Verum quia syllaba quinta, quae in medio nominis posita est, conjunctionem et apud eos significat, potest et ita distingui ut dicatur Ane et Gave, ut Aquila transtulit: sive Ana et Ava, ut noster vertit interpres. Sin autem, ait, tantis diis praesentibus decem tribus vicimus facile, quanto magis solam Jerusalem, uno Deo praesule vincemus! Vere justus Ezechias omnia agens cum consilio, prohibuit ei
Abbreviated transcription (Latin):
hunc sensum hab& quid necesscẽ ppłm falsis terrorib: cõmoueri. &uanã iactare uircatem
fame cos & sitiẽ n capiendos : Simulꝗ in lecebrã uingit timori : ut quos terrore ñuncit &¬
ꝑsua sione decipiat e& dic̃ ex ꝑsonaregis : facite mecum bone dictionem: hocẽ facite qđ inuraom
benedictionem ꝓficiat. Benedicite rei asyri ͦ. & cũ dnm̃ c̃fimini : utp̃ mia c̃sequamini donec
potuit sed similtu dinẽ potuiti hoc enim. unꝰ quisq uult inquanat᷑ ẽ: Alu putant t̃rãmediȩ
rapsaces int̾alia quib: dm̃ blas phemabat clamans c̃traherłm. ubniẽ ds̃ amath. & arpha subiẽ ds̃¬
sepharuaim ana & aua :Numquid liberauer̃ samariã demanu mea : ostendit harum omnium
cuitatum siue gentũ duis seruisse samaritas. Et ñ quã erst di. sedidola : merito cultore uani¬

Expanded text:
hunc sensum habet: Quid necesse est populum falsis terroribus commoveri, et vanam jactare virtutem? hunc sensum habet: Quid necesse est populum falsis terroribus commoveri, et vanam jactare virtutem? fame eos et siti esse capiendos. Simulque et illecebram jungit timori, ut quos terrore non vincit, persuasione decipiat. Et dicit ex persona regis: « Facite mecum benedictionem, » hoc est, facite quod in vestram benedictionem proficiat. Benedicite regi Assyrio, et eum dominum confitemini, ut praemia consequamini, donec potuit, sed similitudinem non ponit; hoc enim unusquisque vult, in quo natus est. Alii putant terram Mediae Rapsaces inter alia quibus Deum blasphemabat, clamans contra Hierusalem: « Ubi essepharvaim, Ana et Ava? Nunquid liberaverunt Samariam de manu mea? » ostendit harum omnium civitatum sive gentium diis servisse Samaritas. Quia non erant dii, sed idola, merito cultores vani
Abbreviated transcription (Latin):
regis sennacherib sustinere ñuales qͥmꝰ tantã illius potentiã sustinebis : adid aut̃ qđ dix̃ sirespon-
cũ aut̃ uenerim : & multas urbes coeperim. & pars hierłm maneat intata : manifestum ẽ
me eĩ uoluntate uenisse : Dixer̃ aut̃ adheliachim filius helchiȩ. & sobna &ioȩ rapsaci:¬
Ẽcam̃ udoquaris nob̵ seriuistius sirye i quidẽ intelligimꝰ si ħamlinguã : & ñ lo quaris nob̵ or¬
dant stercora sua & libant urinã suã uobcũ &c&̃ : Rapsatis accusatio. ezechiȩ testimoniũ ẽ :
quia captis iudȩȩ urbib: indño c̃fisussit : &c fortauit ppłm ut in dño sperarent: Vnde rapsacis
destruereuult quȩ ille c̃strux̃ : &x dic̃ ad ppłm: Nĩ seducatuos erecias : & uob̵ tribuat fidutiã sup¬
dño dõ: qđ aut̃ eliachim. & sobna &ioe. humilit̃ dep̃cant᷑ rapsacen utsyriacȩ loquer&ur :

Expanded text:
regis Sennacherib sustinere non vales, quomodo tantam illius potentiam sustinebis? Ad id autem, quod dixit: « Siregis Sennacherib sustinere non vales, quomodo tantam illius potentiam sustinebis? Ad id autem, quod dixit: « SiCum autem venerim, et multas urbes ceperim, et pars Jerusalem maneat intacta, manifestum est me ejus voluntate venisse. « Dixit autem Eliacim filius Helciae, et Sobna  siquidem intelligimus hanc linguam, et non loquaris nobis Jdant stercora sua, et bibant urinam suam vobiscum, » etc. Rapsacis accusatio, Ezechiae testimonium est, quia captis Judaeae urbibus, in Domino confisus sit, et confortavit populum ut in Domino speraret. Unde Rapsaces destruereno Deo. » Quod autem Eliacim et Sobna et Joahe humiliter deprecantur Rabsacen, ut Syriace loqueretur,