comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cherubin appare corã effrem. beniamn & manassẽ : Excita potentiã tuã & ueni usaluos fa-¬
cias nos Iste naboth. habuit uintam : dequa esaias plenissime ꝑ canticũ loqͥt᷑. ad extremũ inferens
ce fodit mea torcular: aut altare. aut illa torcularia quorum & tres psalmi titulo p̃notantur: Idẽ oc¬
tauus. ino sogeian & octogesimꝰ sext̃. & edificauit turrim. aud dubiũ qu intempłm deqͣ dr̃ ꝑ michẽ
am: & tu turis nebulosa filia sion: E t locauit eã agricolis.: quos alibi uincȩ operarios appellauit.
ł colonos: hanc uineã c̃cupiuit a chab. quuint̃ p̃tat̃ fr̃ patris popłs uidelic& uida icꝰ deqͥ xp̃s¬
carnẽ adsumere dignatꝰ ẽ : ut feciss&& in ea ortũ blerum. idest utubi uinũ gr̃ȩ spiritalis germina¬
re debuit. ibi fragili aquȩq dogmata. ꝑpharis aicã supstitionẽ transplantaroe: Sed naboth hanc

Expanded text:
cherubim, appare coram Ephraim, Benjamin et Manasse, excita potentiam tuam et veni, ut salvos facherubim, appare coram Ephraim, Benjamin et Manasse, excita potentiam tuam et veni, ut salvos facias nos . » Iste Naboth habuit vineam, de qua Isaias plenissime per canticum loquitur, ad extremum inferens: et fodit in ea torcular, aut altare, aut illa torcularia, quorum et tres psalmi titulo praenotantur, octavus, octogesimus, et octogesimus sextus. Et aedificavit turrim, haud dubium quinam: « Et tu, turris nebulosa, filia Sion . » « Et locavit eam agricolis . » Quos alibi vineae operarios appellavit vel colonos. Hanc vineam concupivit Achab, qui interpretatur frater patris: populus videlicet Judaicus, de carnem assumere dignatus est; « ut fecisset in ea hortum olerum, » hoc est ut ubi vinum gratiae spiritalis germinare debuit, ibi fragilia quaeque dogmata per Pharisaicam superstitionem transplantaret. Sed Naboth hanc
Abbreviated transcription (Latin):
eeernam nob ꝓ hoc inminere poenam : P ost uerbum aũ hõo unea erat naboth hit t rahe¬
lie. quȩ erat. hie arahed uyxta pald t̃iũ achab registamarie: Lo cutusẽ ergo achab ad nabod
dicens. Dam̃ uineam tuam ut faciam mͥ hortũ holerum. quia uicina ẽ & ꝓpe domum
meã : & coẽ : Narrat scriptura qđ achab rex concupiuerit uneam naboth hiegrahelite. quę
erat hie ara hel uidelic& reginȩ. idem naboth. sub introductis falsis testib: lapidit ẽ. & mortius¬
eĩq iunea direpta arege & possessa est : Quis gͦ iste naboth hie trahelita fuerit: & que cĩ uinea
csideremus : Int̃ p̃tat̃ gͦ naboth c̃spic siue sessĩo: hie trahel: honestas dĩ siuc sem̃ di : E tquẽ me-¬
lius honestatẽ uł sem̃ dĩ dicere possumꝰ quã filium di qͥ ẽ splendor głe & figura substanic uc
quẽ c̃stitut ds̃ heredem uniuersoꝵ ꝑquẽ fec̃ & scla : Adquẽ psalmista depcans aut : quisedessup¬

Expanded text:
a erat Naboth Jezrahelitae, quae erat in Jezrael juxta palatium Achab regis Samariae. Locutus est ergo Achab ad Naboth, dicens: Da mihi vineam tuam, ut faciam mihi hortum olerum, quia vicina est et prope domum meam, etc. » Narrat Scriptura quod Achab rex concupiverit vineam Naboth Jezrahelitae, qui erat in ejusque vinea direpta a rege et possessa est. Quis ergo iste Naboth Jezraelita fuerit, et quae ejus vinea, consideremus. Interpretatur ergo Naboth conspicuus, sive sessio, Jezrael honesta Dei, sive semen Dei. Et quem melius honestatem vel semen Dei dicere possumus, quam Filium Dei, « qui est splendor gloriae, et figura substantiae ejus, quem c
Abbreviated transcription (Latin):
nare gentiũ principatũ quẽ dñs acredẽptor nr̃ destinauit iutsatrilegam cuitatẽ quȩ ꝓph&as &
ipsum dnm ꝓph&arum occidit  apłos eius ꝓsecuta ẽ uiditia exercer&. &eã ultione iuxta ꝑ hi-¬
iner& ãtq sacerdo cium uanũ qđ postxpi aduentũ in anit̃ habuerat destruerte : tẽrlũ que subuer¬
ter& n ec ñ & impiam sina gogam que sanguin ẽ scoꝵ sẽꝑ sitiebat deretguiculmine p̃cipitar&:

Expanded text:
nare gentium principatum, quem Dominus ac Redemptor noster destinavit ut in sacrilega civitate, quae prophetas et nare gentium principatum, quem Dominus ac Redemptor noster destinavit ut in sacrilega civitate, quae prophetas et ipsum Domeret, et sacerdotium quod post Christum inaniter habuerat, destrueret, templumque subverteret, necnon et impiam Synagogam, quae sanguinem sanctorum semper sitiebat, de regni culmine praecipitaret,
Abbreviated transcription (Latin):
troire uolebant ꝓhibuerant: afhuos ipsa ueritas ait Veuob cepharis ci hypocritȩ. quia dau-¬
dius regnũ cęloꝵ ante homines : uusenĩ ñintratis. nec introcuntes sinitis introire: Quẽ c̃culcauit
curba inporta : quia inualit̃ ane hostũ fidei stabat: Mingressũ introcuntiũ impedicbat Unde
merito c̃culcat᷑ hocẽ ex antiine iusti uidii s̃dã pnatꝰ ꝑpo&u̾as mutit᷑ in tenebras : Nam & dñs in
euangdio ait Sisal euanuerit : adnihilum ual& ultra nisi utmittat̃ foras. &c̃aulc&ur abho-¬
heu filiũ iosaphat silii namsi : & ingressus suscit ab cũ demedio fr̃m suoꝵ : & introduces in in-¬
terius cubitulũ tenensq lenticulã ola funde suꝑ caputeĩ: & dices: haec dic̃ dñs. Unxite reigem sup
domũ achab & sac̃ dotes baal int̃ficiendos: qui& ꝑcussit urã regem isrł & achaziã regẽ iuida
& uezabd impussimã reginã depalatio uliexrahel p̃cipitare fecit Ieu enim typice portest desig⁊¬

Expanded text:
ypocritae, quia clauditis regnum coelorum ante homines. Vos enim non intratis, nec introeuntes sinitis introire . » Quem conculcavit turba in porta, inutiliter ante ostium fidei stabat, et gressum introeuntium impediebat. Unde merito conculcatus, hoc est, examine justi judicis damnatus, perpetuas mittetur in tenebras. Nam et Dominus in Evangelio ait: « Si sal evanuerit, ad nihilum valet ultra, nisi ut mittatur foras, et conculcetur ab hoJehu filium Josaphat, filii Namsi, et ingressus suscitabis eum de medio fratrum suorum, et introduces in interius cubiculum, tenensque lenticulam olei, fundes super caput, et dices. Haec dicit Dominus: Unxi te regem domum Achab et sacerdotes Baal interficiendos. Qui et percussit Joram regem Israel, et Ochoziam regem Juda, et Jezabel impiissimam reginam de palatio in Jezrahel praecipitare fecit. Jehu enim typice potest desig
Abbreviated transcription (Latin):
piai achab Qusendat & cudat in ramoth gala at : & dix̧ alius ita : & alius alit &cgres
diar : ae ceom̃dox sp̃s ui ore omniũ ꝓph&arum cũ: Qupd ꝓsolium diu: nis angdicas
potest ates accipimꝰ Di uarũmtib ds̃ altius p̃sidens inferius cunctadis ponit : & quid
exer citꝰ gli nisi ministrantiũ angłorũ multitudo describitur : quide gͦ qł &grat
om̃a : nec dextra nec sinstra c̃duditur: Seddextera dĩ pars angłoꝵ decta : sinis¬
traaut᷑ pars angłoꝵ replu designatur: N omenũ ministrant do solũ modo boni quiad¬
uiuent : sed &iam alo quiredirt nolentes grauent: Neqđ gli exer cui dr̃: angloꝵ pars

Expanded text:
piam Achab, ut ascendat et cadat in Ramoth Galaath? Et dixit alius ita, et alius aliter. Et omnium prophetarum ejus. Quid per solium Domini nisi angelicas potestates accipimus, quarum alis praesidens inferius cuncta disponit? Ecquid exercitus coeli, nisi ministrantium angelorum multitudo describitur? Quid est ergo omnia, nec dextera, nec sinistra concluditur, sed dextera Dei angeltra autem Dei, pars angelorum reproba designatur. Non enim ministrant Deo solummodo boni, qui adjuvent, sed etiam qui redire nolentes gravent; nec quod coeli exercitus dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
aiosue atꝙ an ad ematita tae hiericho moenia restaurat : cũ quis corũ qui in ecda habitũ
religionis ad sumpserat : ad agenda scelequȩ et dñs đis indiebaptis matis donaueratredit
Quasq: ipse a nathemati tauerat diaboli pom pasluxuri oseuiuendo rep&it : cũ errorũ
ens ruinas buencho resuscitat: ueritoq talis corã dño maledictus & primũ filiorũ in fun¬
dacione nesaniae ciuitatis. & no uissimũ in portarum positione amittit : quia &¬
sundamenta fidei aquib: bona adisicia inchoare & daustra bonȩactionis. quib:
modis in conspectudnĩ uenimus: uno quidem quando hi cpeccata nr̃a sub tiliter
ꝑpendentes in eiꝰ nos conspectu ponimꝰ. & flendo iudicamꝰ: alio uero in ẽspectudñi
uenimꝰ. cũ in extremo iudicio antetribunal eiꝰ adsistimus : Nam quoties conditoris
nr̃i potentiã ad sensum reducimus : toties incspectu illius stamus underecte nunc ꝑ

Expanded text:
a Josue, atque anathematizata Hiericho moenia restaurat, cum quis eorum qui in Ecclesia habitum a Josue, atque anathematizata Hiericho moenia restaurat, cum quis eorum qui in Ecclesia habitum religionis assumpserant, ad agenda scelera quae ei Dominus Jesus in die baptismatis donaverat, redit, quasque ipse anathematizaverat diaboli pompas, luxuriose vivendo repetit, et errorum ens, ruinas Hiericho resuscitat; meritoque talis coram Domino maledictus, et primum filiorum in fundatione nefariae civitatis, et nofundamenta fidei a quibus bona aedificia inchoare, et claustra bonae actionis quibus modis in conspectum Domini venimus: uno quando hic peccata nostra subtiliter perpendentes, in ejus nos conspectu ponimus et flendo dijudicamus; alio vero in conspectum Domini venimus, cum in extremo judicio ante tribunal ejus assistimus. Nam quoties conditoris nostri potentiam ad sensum reducimus, toties in conspectu illius stamus. Unde recte nunc per
Abbreviated transcription (Latin):
Innullo aũt disferebat prioribus regibus : nisi qđ peior erat ors Iuii uerat eiui¬
In diebus e dificauit ahiel deb ahel incricdo & łq: Quo d seriptumc̃ detem poribus regni
Moacab indiebus eiꝰ ȩdificauit achiel deb &beł iericho an abiram primo genito suo sundauit
eam. & in segub nouissi mosuo posuit portaeiꝰ : pat& scusꝰ qui a c̃p fate condicor urbis funda¬
menta illius ponere inciper& primo geninscius quiuocabatur ab iram mortuus e :
& cũ urbe edisicata portas munire temptar&. nouissimum filiorum suorum cognomen
segub amisit: Quodita suturum iosuȩ cumcã. Destructam anathemati tradere t in p̃¬
cando p̃dix̃ : Maledictus inquiens uircorã dño : quisuscita uerit & edisicauerit auitatem
hicrico: in primogenito suo fundamtaillius loc& : & in nouissimo liberorum ponat por¬
tas eius: Quia uerõ achid uiuens dõbecd in tp̃tatur domꝰ di : Ahid debethed destructe

Expanded text:
In nullo autem differebat prioribus regibus, nisi quod pejor erat. » « EIn nullo autem differebat prioribus regibus, nisi quod pejor erat. » « EIn diebus ejus aedificavit Ahiel de Bethel Jericho. Quod scriptum est de temporibus regni Achab: In diebus ejus aedificavit Ahiel de Bethel Jericho, in Abiram primogenito suo fundavit eam, et in Segub novissimo suo posuit portas ejus, patet sensus, quod cum praefatae condimenta illius ponere inciperet, primogenitus ejus, qui vocabatur Abiram, mortuus est: et cum Urbe aedificata portas munire tentaret, novissimum filiorum suorum, cognomento Segub, amisit: quod ita futurum Josue cum eam destructam anathemati traderet, imprecando praedixit: Maledictus, inquiens, vir coram Domino, qui suscitaverit, et aedificaverit civitatem Hierico. In primogenito suo fundamenta illius jactet, et in novissimo liberorum ponat portas ejus. Quia vero Achiel uniens Deo: Bethel interpretatur domus Dei, Achiel de Bethel destructa
Abbreviated transcription (Latin):
tiam p̃ferrȩ acgentib: imbuendis conabant̃ insertre : Extra uincã heres uineȩ trucda t̃ :¬

Expanded text:
tiam praeferre, ac gentibus imbuendis conabantur inserere. Et apprehendentes eum tiam praeferre, ac gentibus imbuendis conabantur inserere. Et apprehendentes eum
Abbreviated transcription (Latin):
der̃ Etiudei: Nos legem habemꝰ.  scđm legem deb& mori: quia filiũ disefec̃ Lapulatꝰ ẽ.
itaq naboth extra ciuitatem. instigante hi zabel: uteo mortuo acab: uineam eiꝰ possider&.
Sic & saluator extra portam passẽ. crucifixuse. uidelic& in loco caluariȩ excitante ꝑ zelũ
sina goga ppłm ut p&erent mortem xp̃i : quatinꝰ eo occiso securiũ uiuerent: Unde quasi sibi ẽ
sulentes agebant ecce munđ tutus posttum habuit: & sidimit timꝰ eũ sic. om̃s eredent ineṽ
hereditas gͦ xp̃i ȩccła ẽ cunctis eidata degentib: Quã ñ moriens illi pat̃ reliquit᷑ ꝓpse suamor¬
te mirabilit̃ at qͥ suut : qr refurgendo possedit: hanc au occisoeo: mali coloni p̃ripere molie¬
bantur : cum crucifigentts eũ uidȩi quȩ ꝑ eumẽ. extinguere : suã magis quȩ exleigeẽ. iusti¬

Expanded text:
derunt ei Judaei: Nos legem haderunt ei Judaei: Nos legem haitaque Naboth extra civitatem, instigante Jezabel, ut eo mortuo, Achab vineam ejus possideret. » Sic et Salvator extra portam passus est, crucifixus videlicet in loco Calvariae, excitante per zelum Synagoga populum, ut peterent momundus totus post eum abit. Et si dimittimus eum sic, omnes credent in eum . Haereditas ergo filii Ecclesia est, cunctis ei data de gentibus, quam non moriens ei pater reliquit, sed ipse sua morte mirabiliter acquisivit, quam resurgendo possedit. Hanc autem, occiso eo, mali coloni praeripere moliebantur, cum crucifigentes eum Judaei fidem quae per eum exstinguere, et suam magis, quae ex lege est justi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuana desideria uanitatis defluebat Misit gͦ hie zabel litteras ad maiores nati & ad optima e¬
tes quierant inciuitate. ut sub intro ductis falsis testib testimoniũ falsu ẽtra naboth ponerent.
qđ bene dixiss& dõ & regi: & sic eductum decuutate. lapidarent ut morer&ur : cumsinagoga
ꝑ pontifices scribas & pharis eos meditata c̃ mortem xp̃i : Dequaita scriptumẽ in euangelio
Principes aut̃ sacerdotum. & omne c̃ciliũ querebant falsum testimoniũ t̃tra iħm. ut cũmoro
traderent : & ñ inuener̃ Cũ multi falsi testes accessissent : Nouissime aũ uener̃ duo falsi testes.
& dixer:: hic dix̃ : Possum deftruere tempłm dĩ : & postriduũ reedificare illud. Duo igͦ falsi
testes. ctra naboth falsũ testimoniũ dicebant. Quod benedixis s&dõ. & udei ꝑduos falsos
testes. xpo opponebant qđ potentiã & naturã sibi diuinitatis ad scribor& Vnde pilato ad
uidȩos uadicente. accipite eum uos. & crucisigite. eigo enim ñ inuenio ineo causam: Respor¬

Expanded text:
a desideria vanitatis defluebat. Misit ergo Jezabel litteras ad majores natu, et ad optimates qui erant in civitate, ut, subintroductis falsis testibus, testimonium falsum contra Naboth ponerent, quod benedixisset Deum et regem; et sic eductum de civitate lapidarent ut moreretur, cum Synagoga per pontifices, Scribas et Pharisaeos meditata est mortem Christi. De qua item scriptum est in Evangelio: « Principes autem sacerdotum venerunt duo falsi testes, et dixerunt: Hic dixit: Possum destruere templum Dei, et post triduum reaedificare illud . » Duo ergo falsi testes contra Naboth falsum testimonium dicebant, quod benedixisset Deum et regem. Et Judaei per duos falsos testes Christo opponebant, quod potentiam et naturam sibi divinitatis ascriberet. Unde Pilato ad Judaeos ita dicente: « Accipite eum vos, et crucifigite. Ego enim non invenio in eo causam. Respon
Abbreviated transcription (Latin):
tanto seamplius peccatores sentiunt. quanto exneiglectis bonisq̃ agere poterant debitores
tenentur : Recte gͦ qͥ ferrũ ꝑdidit damabat: heuheu heũ & hoc ipsumutuo acceperant.
Ac sidicat Illud ꝑdissolutionem neglȩgentiȩ ꝑdidi : qđ utbona opera redderem. ex grã cro.
ditoris accepi: Sednũ quã ds̃ m̃tem deseritõ quȩ inpec catisse ueratit̃ agnoscit: Unde &¬

Expanded text:
tanto se amplius peccatores sentiunt, quanto ex neglectis bonis, quae agere poterant, debitores tanto se amplius peccatores sentiunt, quanto ex neglectis bonis, quae agere poterant, debitores tenentur. Recte ergo, qui ferrum perdidit, clamabat: Heu, heu, heu, et hoc ipsum mutuo acceperam, ac si dicat: Illud per dissoludemptoris accepi: sed nunquam Deus mentem deserit, quae in peccatis se veraciter agnoscit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
in manubrio : donũ intellect in cordec̃ : Ligna uͦ ꝑhoc cedereẽ : praue agentes increpare:
A ñ nũquã dũfluxe agit᷑ dũ laps uanȩ głe in accepta cadem scientia ñuitat᷑ ÷ ferrum
in aqua ꝑ dit̃ : quia ex dissoluto opere intellegentia fatuatur: Quã ꝓfecto intellegen¬
tiam adhoc nõuimꝰ dare ait ante dantis oculos exbona debeat actione restitui: Unde
& recte hisqui ferrũ aͣmiserat damabat. heu heu heu. domine mi : & hoc ipsum mutuo
acceperam: habent enuim hoc electi ꝓ prium. siquando eis in sua scienti furtiue uanȩ głȩ
culpa isubrippitur : ut ad coruelocit̃ redeant : & quic quid ipse ante districti uiditis oculos
dam pnabile inueniunt. lacrimis in secuntur: Quiflentes non solum caute inspiciunt quȩ
mala cõmiser. sed ex accepto munere : quȩ reddere &i ambona debuer : quia nimirum

Expanded text:
in manubrio donum intellectus in corde est. Ligna vero per hoc caedere est, prave agentes increpare, in manubrio donum intellectus in corde est. Ligna vero per hoc caedere est, prave agentes increpare, Quod nonnunquam dum fluxe agitur, dum lapsus vanae gloriae in accepta eadem scientia non vitatur, ferrum in aqua perditur, quia ex dissoluto opere intelligentia fatuatur. Quam profecto intelligentiam ad hoc novimus dari, ut ante dantis oculos ex bona debeat actione restitui. Unde et recte is, qui ferrum amiserat, clamabat: Heu, heu, Domine mi, et hoc ipsum mutuo acceperam: habent enim hoc electi proprium, ut si quando eis in sua scientia furtiva vanae gloriae culpa subripitur, ad cor velociter redeant, et quidquid in se ante districti judicis oculos damnabile inveniunt, lacrymis insequantur. Qui flentes non solum caute inspiciunt, quae mala commiserunt, sed ex accepto munere quae reddere etiam bona debuerunt: quia nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
sperabant iterum impliciti inuoluuntur: Vnde scriptũẽ: Canis reuers aduomitũ
suũ : & sus loca inuolutabroluti: Sicstult̃ : qui iterat. stultitiã suã. UIII. Dixer̃ autẽ
mꝰ usq: adiordanem. & tollant singuli desilua materias singulas : & e dificemꝰ nob̵ ibi
ille &ut: heu. heu dominemi : & hoc ipsumutuo acceperam: Dix̃ aũt homo dĩ: Ubi
cecidit: Atlle monstrauit ei locum: frȩ cidit gꝰ lignum: & misit illuc: Natauitq ferrũ:
& ait: Tolle: Quiextendit manũ : &tulit illuid: hec itaq actio : beneredẽpturi nr̃o c̃¬
uenit ꝑ significationem: cumuitur securib ligna cederent᷑. dedigno ferrũ exiliens
Ita ociã cum impios iud ȩos ꝑ corpꝰ iperata p̃sentia p̃sentia xp̃i. tãquã infłuctuo¬
sas arbores ceder&. quia deilla ioħs dixerat: ecce securis ad radices arlurum
insepultura depositum tãquã adm anubriũ spũ redeũte resurrexit Alit̃ ferrũ

Expanded text:
sperabant, iterum impliciti involvuntur. Unde scriptum est: « Canis reversus ad vomitum sperabant, iterum impliciti involvuntur. Unde scriptum est: « Canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabro luti; sic stultus, qui iterat stultitiam suam . » CAPUT VI. De us usque Jordanem, et tollant singuli de silva materias singulas, ut aedificemus nobis ibi it: Heu! heu! Domine mi, et hoc ipsum mutuum acceperam. Dixit autem homo Dei: Ubi cecidit? At ille monstravit ei locum. Praecidit ergo lignum, et misit illuc, nataEt ait: Tolle. Qui extendit manum, et tulit illud, » etc. Haec itaque actio bene Redemptori nostro convenit per significationem. Cum igitur securibus ligna caederentur, de ligno ferrum exsiliens, uersum est: ita cum impios Iudaeos per corpus operata praesentia Christi tamquam infructuosas arbores caederet, — quia de illo Iondit, quod in sepultura depositum, tanquam ad manubrium spiritu redeunte, resurgit. Aliter, ferrum
Abbreviated transcription (Latin):
boe ũer it eis matutina lux & ptransibit ꝓcam corruce & esurio: eicum esur ier ue i pasi&¬
& in aledic& regi suo & dõ suo: Suspici& sursum &e ad trã intucbitur: &ecce tribulado
tenebre. & angustia disolutio & caligo ꝑsẽquens & ñ potuer : auolare deangustia sua
M utit reximpius duos quinqua genarios cum sub ditis sibi militib utexhibeant heliam qͣ
diuno ine c̃ sumptisunt tercius aut̃ miss s aluat: Quin quagenarius nãq namer comn-¬
fesio penute itie ẽ quode daracur remissio peccatorum: Iualei  nolens ⁊ aq numer con-
factum. nec principem penitenuȩ: dicunt adeum. Quinqua gmitannos nidum habes. de
abrabam nosti hi fituro diuniignis incendio extinguntur: tercus aut̃ quinqua gcia¬
rius. quia c̃uers adfidem trinitatis. poenitintiȩ sacramta cognouit.: in culanatia : erait

Expanded text:
esuriet, et cum esurierit irascetur, et maledicet regi suo, et suspiciet sursum, et ad terram intuebitur. Ecce tribulatio et tenebrae, dissolutio, angustia et caligo persequens, et non poterit avolare de angustia sua. Mittit rex impius duos quinquagenarios cum subditis sibi militibus, ut exhibeant Eliam, qui divino igne consumpti sunt tertius autem missus salvatur. Quinquagenarius namque numerus confessio poenitentiae est, quo declaratur remissio peccatorum. Judaei ergo nolentes Cfectum, nec principem poenitentiae, dicunt ad eum: Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham nosti ? Hi futuro divini ignis incendio exstinguuntur. Tertius autem quinquagenarius, quia conversus ad fidem Trinitatis poenitentiae sacramenta cognovit, indulgentiam meruit
Abbreviated transcription (Latin):
rib: uthanc oblationem ppło fideliũ dispensent : Idẽ ut feđra ut scđm illud euan¬
gelii deches auro suo uelut scriba doctus in regno celoꝵ ꝓferent noua & uera
quatenꝰ pabulo uerb diuini reficiantur: Qđ ministeriũ ineuangelio ueratum
legimꝰ cum infractione quinq panũquinq milia hominũ: &item septem panũ.
quattuor milia hominũ saciata eẽ cõmemorantur: &saciatis turbis colleger
duodecim cuphinos siue septe sportas fragm̃toꝵ : quia nullusẽ quis a cram̃ta scrip

Expanded text:
ribus, ut hanc oblationem populo fidelium dispensent, id est, ut, secundum illud Evanribus, ut hanc oblationem populo fidelium dispensent, id est, ut, secundum illud Evangelii, « de thesauro suo, velut scriba doctus, in regno coelorum proferant nova et vetera , » quatenus pabulo verbi divini reficiantur. Quod mysterium in Evangelio iteratum legimus, cum in fractione « quinque panum, quinque millia hominum , » et item, « septem panum, quatuor millia hominum, satiata esse commemorantur, « et satiatis turbis, cum collegerunt duodecim cophinos
Abbreviated transcription (Latin):
talis intale cundim̃tũ in tromittit ut exclusa om̃i amaritudine prauitatis past
panes ordeatios & frum̃tũ nouũ inpera sua: Quẽ aut̃ melius uirũ istũ accipere
possumꝰ. quã co&ũ scõꝵ patrum quiuirtute animi & bomoꝵ operũ pollent: qui
bene debalsalisa uenisse dr̃ : B alsalisa enĩ : habens tertiũ int̃p̃tat᷑ : Recte gͦ debalsa-¬
lisgẽ. quit̃ nariũ numerum incredulitate . & confessione scȩ̃ trinitatis seruat:
hic ergo iuruiro dĩ panes primitiarũ offert : cũ redemptori nr̃o ꝑ gr̃am eiꝰ inspi
ratus. offert libros deorigine creatur arum cõpositos: Offert xx panes ordeatios
hocẽ decalogum legis inmoysi & ꝓph& arum scriptis conp̃hensũ : Offertfrum̃tũ
nouũ inpera sua cũ nouũ testam̃tũ pꝰ mediatoris nr̃i aduentũ : inscĩ cuuangelu¬
& apłoꝵ scriptis ꝓfert: iub& gͦ helis eus nr̃ministris suis. sc̃ĩs uidelic& p̃dicatu¬

Expanded text:
talis in tale condimentum intromittitur, ut, exclusa omni amaritudine pravitatis, pastus talis in tale condimentum intromittitur, ut, exclusa omni amaritudine pravitatis, pastus panes hordeaceos, et frumentum novum in pera sua. Quem autem melius virum istum accipere possimus, quam coetum sanctorum Patrum, qui virtute animi et bonorum operum pollent? Qui bene de Baalsalisa venisse dicitur. Baalsalisa enim habens tertium interpretatur. Recte ergo de Baalsalisa est qui ternarium numerum in credulitate et confessione sanctae Trinitatis servat. Hic vero vir viro Dei panes primitiarum offert, curatus offert libros de origine creaturarum compositos. Offert viginti panes hordeaceos, hoc est decalogum legis in Moysi et prophetarum scriptis comprehensum. Offert frumentum novum in pera sua, cum Novum Testamentum post Mediatoris nostri adventum, in sancti Evangel scriptis profe t. Jubet ergo Eliseus noster ministris suis, sanctis videlicet praedicato
Abbreviated transcription (Latin):
tes: quatenꝰ indeqͦquã pulm̃tũ : Inuenitq quasi uitem siluestrem. & colligit exea
colo qhintidas agri . quas concidens in ollã pulm̃tũ fac̃ cũquis litterȩ legis intentꝰ.
uł philo sophicis disciplinis studios : pastũ uerbi querens amaritudinem litterȩ
legalis ł mortiferum quiddã inphilo sophorum libris inueniens. int̃misc& ueritati
euu angelicȩ : & in olla cordissui coquentale pulm̃tum. hoc ẽ docum̃tum p̃parat adre¬
fectionem auditorib: sius Dic̃ enĩ apłs: littera occidit : sps̃ aut̃ uiuificat: Etuem:
Prudentia inqͥd̃ carnismorsẽ: Prudentia aut̃ sp̃si uita & pax hoc itaq scientes fide¬
les ppłi mortẽ in illa exclamant : cumtalẽ doct rinã quasi deceptionem animarũ
detestantes. uociferant: Sediubente heliseo farinã in ollã mittit᷑ : cũ scientia spiri-¬

Expanded text:
tes, quatenus inde coquat pulmentum. Invenitque quasi vitem silvestrem, et collegit ex ea tes, quatenus inde coquat pulmentum. Invenitque quasi vitem silvestrem, et collegit ex ea colocyntidas agri. Quas concidens in ollam, plumentum facit. » Cum quis litterae legis intentus, vel philosophicis disciplinis studiosus, pastum verbi quaerens, amaritudinem litterae legalis vel mortiferum quiddam in philosophorum libris inveniens, intermiscet veritati Evangelicae, et in olla cordis sui coquens tale pulmentum, hoc est documentum, praeparat ad refectionem auditoribus suis. Dicit enim Apostolus: « Littera enim occidit, spiritus autem « Prudentia, inquit, carnis mors est. Prudentia autem spiritus, vita et pax . » Hoc itaque sentientes fideles populi mortem in olla exclamant, cum talem doctrinam, quasi deceptionem animarum, detestantes vociferantur. Sed, jubente Eliseo, farina in ollam mittitur, cum scientia spiri
Abbreviated transcription (Latin):
habitu inuentꝰ uthomo huc illucq deambulabat: quia & uideam uixta. & longe
positas gentes uocat: Suꝑ mortuũ septies inspirat: quia ꝑ aꝑtionem diuini muneris.
grãm septi formisp̃s. inpeccati morte iacentib aspirat: Moxq uiuens erigitur : qr¬
iis quem terroris uirga suscitare non potuit ꝑ amoris sp̃m pueraduitã recdit .UI.
rat aut̃ fames int̾ra : filii ꝓph&arum habitabant coram eo: dix̃q unidepueris
Qsuis : pone ollam grandẽ : oxcoqͣ pulm̃tũ filiis ꝓph& arum: &rłq erat inquĩd fames
interra : ñ fames utiq panis nec sitis aquȩ sed audiendi uerbum dñi: & filii ꝓphe¬
tarum habitabant coram heliseo: cũ filii scõrum p̃ditatorum quiambulant
in lege dñi. & scrutant᷑ testimonia eiꝰ in toto corde exquirentes. inp̃ sentia dñi
saluatoris semꝑ uiuunt: Egredittr puer ina grum. ut colligat herbas agres¬¬

Expanded text:
habitu inventus ut homo. » « Huc illucque deambulabat, » quia et Judaeam juxta et longe habitu inventus ut homo. » « Huc illucque deambulabat, » quia et Judaeam juxta et longe positas gentes vocat. « Super mortuum septies inspirat, » quia per apertionem divini muneris gratiam septiformis Spiritus in peccati morte jacentibus aspirat. « Moxque vivens erigitur, » quia is quem terroris virga suscitare non potuit, per amoris spiritum puer ad vitam redit. « Erat autem fames in terra, et filii prophetarum habitabant coram eo. Dixitque uni de pueris suis: Pone ollam grandem, et coque pulmentum filiis prophetarum, etc. » Erat, inquit, fames in terra, non fames utique panis, nec sitis aquae, sed audiendi verbum Domini . Et filii prophetarum habitabant coram Eliseo, cum filii sanctorum prain lege Domini, et scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirentes eum, in praesentia Domini Salvatoris semper vivunt. « Egreditur puer in agrum ut colligat herbas agres
Abbreviated transcription (Latin):
significat qđ puer abheliseo musus cumba culo ñ resuscitat. ꝑ sem& ipsum uͦ helis eus
ueniens seqs mortuũ sternens atq adeiꝰ m̃bra secolligens. huc illucq de ambulans
& inore mortius eoties aspirans h c̃ ad rediuiuam lucẽ ꝓtinꝰ ꝑ ministerium c̃passionis
animauitꝰ: Nisi qđ auctor humani generis ds̃ quasi mortuũ puerum doluit . cũ ex¬
tinctos nosiniquitatis aculeo miseratus aspexit : & quia ꝑ moysen terrorem legis
ꝓtulit : quasi ꝑpuerum uirgam misit: Plegem quippe uirgam ds̃ tenuerat. cum
dicebat Siquis haec ł illa fecerit : morte moriatur: A peccati igitur morte timor
nos suscitare ñ ualuit : quia paulo ad testante . nihi b ad ꝑfectum adduxlex: Ipse aũ¬
ꝑsem& ipsum ueniens. & suꝑ cadauer humilit̃ sternens ad exequenda sibi mortiu
m̃bra se collegit : quia cum in foma dĩ e& ñ rapinã arbitratusẽ eẽ seequalem dõ. sed
semetipsum ex inaniuit formam serui accipiens. Insimilitudinem hominũ factus. &

Expanded text:
itis, quem puer ab Helisaeo missus cum baculo, non resuscitavit. Per semetipsum vero Helisaeus veniens, seque super mortuum sternens, atque ad ejus membra se colligens, huc illucque deambulans, et in ore pueri septies aspirans, hunc ad redivivam lucem protinus per mysterium compassionis animavit, nisi quod auctor humani generis Deus, quasi mortuum puerum doluit, cum exstinctos nos iniquitatis aculeo miseratus aspexit? et quia per Moysen terrorem legis protulit, quasi per puerum virgam misit. Per legem quippe virgam Deus tenuerat, cum dicebat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur. » A peccati igitur morte timor nos suscitare nper semetipsum veniens, et super cadaver se humiliter sternens, ad exaequanda sibi mortui membra se collegit: Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semetipsum exinanivit, formam ser
Abbreviated transcription (Latin):
deder̃ me canes multi. sanguinem redẽptoris nr̃i lingua uenenata exp&ebant: ipsi&iã
utneqͥssimi raptores & sceles tissimi possessores uineȩ dñi in eo demloco quo dñs passus ẽ tru-¬
sanquinem suũ fecidissimũ merui fundi ubi saluatorem suum exp&ebat occidi Refert
quidem iosephus qđ exomĩ uidea ppłi indie sollẽpra pascȩ hiero solimã uelud exitiali qua¬
dam manuogente. conuenerit: Quos tricies centena milia hominũ dic̃ fuisse. uisto¬
salic& di iuditio aempore hoc ultionis decto: ut qui indieb paschȩ saluatorem suũ & saluta¬
re ap̃m dnĩ cruentis manib & sacri legis uocib uiolauerant: inipsis dieb uelut inunã
carcerem om̃is multitudo c̃dusa feralis poene exiciũ quod merebat exciper&&
isr ł. &iosaphat rexuda sadebatunꝰ quisq insolio suo. uestit culto regio: oerłq qđ aũ michas

Expanded text:
dederunt me canes multi , » sanguinem Redemptoris nostri lingua venenata expetebant, ipsi etiam ut nequissimi raptores et scelestissimi possessores vineae Domini, in eodem loco quo Dominus passus est, trusanguinem suum foetidissimum meruit fundi, ubi Salvatorem suum expetebat occidi. Refert quidem Josephus quod ex omni Judaea populi in die solemni paschae, Hierosolymam velut exitiali quadam manu cogente convenerunt, quos tricies centena millia hominum dicit fuisse justoscilicet Dei judicio, tempore hoc ultionis electo, ut qui in diebus Paschae Salvatorem suum et salutare Christum Domini cruentis manibus et sacrilegis vocibus violaverant, in ipsis diebus velut in unum carcerem omnis multitudo conclusa, feralis poenae exitium quod merebatur, exciperIsrael et Josaphat rex Juda sedebant, unusquisque in solio suo, vestiti cultu regio,
Abbreviated transcription (Latin):
fectꝰ gͦ in de helias. rẽpperit helis eum filiũ safatarantem duo decim uigis boum: cum redẽptor

Expanded text:
fectus ergo inde Elias, reperit Eliseum filium Saphat arantem. » Igitur profectus fectus ergo inde Elias, reperit Eliseum filium Saphat arantem. » Igitur profectus
Abbreviated transcription (Latin):
reuer tere inuiã tuã ꝑdesertũ damasci: cũq ꝑueneris unges az ael regȩ suꝑ syriã : & hiei filium
namsi ungues regem suꝑ isrł: helis eũ aut̃ filiũ saphat quic̃ deabel maula: ungues ꝓph&am
qđ ꝓphora dĩ helistus homicida sucurus sit & tyrannus sed magis spiraͥtalit̃ intelligendũ quiuis¬
ttia diuina quȩ singulas reddit feđm optra sua punit peccata hominũ: Aliquando mani¬
festa ultione. aliquando occulto uiditio. Uindicat preges & duces uindicat ꝑ prophoas & sa-¬
cerdotes cũ alios nocentes : facit plecti mutrune : alios trans uerberat gladio linguȩ: Vnde dauid
& salomon. & c&eri regis poenam areis exigebant : cũ eos trucidari uidebant: Et item alibi scriptũ
ẽ de suꝑborum & in obedientiũ poena : Dolaui eos inquid in ꝓph&is occidieos in uerbis oris mei: Pro-¬

Expanded text:
revertere in viam tuam per desertum in Damascum cumque perveneris ungues Azahel regem super Syriam et Hieu filium revertere in viam tuam per desertum in Damascum cumque perveneris ungues Azahel regem super Syriam et Hieu filium Namsi ungues regem super Israhel Heliseum autem filium Saphat qui est de Abelmaula ungues prophetam quod propheta Dei Eliseus homicida futurus sit et tyrannus; sed magis spiritualiter intelligendum, quia justitia divina, quae singulis reddit secundum opera sua, punit peccata hominum aliquando manifesta ultione, aliquando occulto judicio, vindicat per reges et duces, vindicat per prophetas et sacerdotes, cum alios nocentes facit plecti mucrone, alios transverberat gladio linguae. Unde David et Salomon et caeteri reges poenam a reis exigebant, cum eos trucidare jubebant. Et item alibi scriptum est de superborum inobedientium poena: « Dolavi eos, inquit, in prophetis, et occidi in verbis oris mei . » « Pro
Abbreviated transcription (Latin):
cituũ : qr derelinquer pactũ tuũ filii isrł : Altaria tua destruxer̃ & ꝓpħas tuos occider̃ gladio: & derelic-
luminat. qui alioꝵ bona subtilit̃ pensat : qr dum eaquȩ ipse ficerit facta foris & ab aliis conspicit:
eũ qui desingularitate intus erũpere nititur suꝑbiȩ tumorẽ p̃mit: hinc ẽ qđ uocedĩ adheliã solum
se estimantẽ dr̃ Reliqui mihi septẽ milia uirorũ. qui ñ curuauer̃. genua anteba al: Utdũ ñ solum
seremansisse cognoscer& clationis głam quȩ ei desingularitate surgebat inclinar&: Propħa nẽpe
erat : & sepe mysteria suꝑna cognouerat : Quidergo difficile fuit agnoscere. in hoc mundo fidelit̃
dõ famulos remansisse : sedhinc sollerter intuendũ ẽ. oculũ cordis. datio quã nequit̃ claudit:
quando qui humilis & occultadĩ nõuerat ȩlatus & aꝑta nesciebat: Et ait dñs adheliã: Uade &

Expanded text:
cituum, quia dereliquerunt pactum tuum filii Israel: altaria tua destruxecituum, quia dereliquerunt pactum tuum filii Israel: altaria tua destruxeluminat, qui aliorum bona subtiliter pensat, quia dum ea quae ipse fecerit, facta foris et ab aliis conspicit, eum qui de singularitate intus erumpere nititur superbiae tumore premit. Hinc est quod vere Del ad Eliam solum se aestimantem dicitur: « Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal, » ut, dum non solum se remansisse cognosceret, elationis gloriam, qua ei de singularitate surgebat, inclinaret. Propheta nempe erat, et saepe mysteria superna cognoverat; quid ergo difficile fuit agnoscere in hoc mundo fideliter Deo famulos remansisse? Sed hinc solerter intuendum est, oculum cordis elatio quam nequiter claudat, quando qui humilis et occulta Dei noverat, elatus et aperta nesciebat. « Et ait Dominus ad Eliam: Vade et
Abbreviated transcription (Latin):
Quihȩc agens inspeluncȩ hostio stois sedes seribitur: quid nãq spelunca nr̃ã ẽ nisi h corrup¬
uonis habitatio. inqua ad huc exu&ustate roinem : Sed cũ aliqd ꝓcipere decognicione di¬
uinitatis incipimꝰ: q̃uasiiam inspeluncȩ nr̃ȩ hostiostam : Quia enim ꝓgredi ꝑfecte ñ possum.
ad cognitonẽ tam̃ ueritatis inhi antes: iam aliquid delib̾tatis aura captam: In ingres sugͦ
speluncȩ stare ẽ re pressonrãe corruptionis obstaculo ad coinitionem ueritatis inpigre
exire unde & nube in tab̵naculo descendente. israhelitȩ eloniinquo cernentes. in palionũ suorum
hostiis stetissẽ momorant᷑ : qx hi qui aduentũ diuinitatis utrũq c̃spiciunt: quasi iã exhabitaculo carnis
ꝓcedunt: Et ecce uox adheliã dicens : Quhicagis helia: & ille respondens ait : Zelo telatussũ ꝓdño dõ exer¬

Expanded text:
Qui haec agens, in speluncae ostio stetisse describitur. Quid namque spelunca nostra est, nisi haec corrupQui haec agens, in speluncae ostio stetisse describitur. Quid namque spelunca nostra est, nisi haec corruptionis habitatio, in qua adhuc ex vetustate retinemur? Sed cum aliquid percipere de cogitatione divinitatis incipimus, quasi jam in speluncae nostrae ostio stamus. Quia enim progredi profecte non possumus, ad cognitionem tamen veritatis inhiantes, jam aliquid de libertatis aura captamus. In ingressu ergo speluncae stare est represso nostrae corruptionis obstaculo ad cognitionem veritatis incipere exire. Unde et nubes in tabernaculo descendentes Israelitae e longinquo cernentes in papilionum suarum ostiis stetisse memorantur , quia hi qui adventum divinitatis utrumque conspiciunt, quasi jam ex habitaculo carnis procedunt. « Ecce vox ad Eliam dicens: Quid hic agis, Elia? et ille respondens ait: Zelo zelatus sum pro Domino Deo exer
Abbreviated transcription (Latin):
quia pauor. quiex aduentu cĩ in ruit. & altitudinem cordis nr̃edeieit. & duritiam liq fac̃ Sed in spu
hoc ẽ qđ de in p̃ hensibili substantia &ernitatis audit : Quasi enim sibilũ tẽnuis aurȩ ꝓcinimꝰ: cũ saporẽ
incircum scriptȩ ueritatis c̃templatione subita subtiliter deguitamus : Tunc ergo ueruẽ qđ dedõ
cognoscimꝰ : cum plene nos aliquid deillo cognoscere non possẽ sontimus: Vnde bene illio subditur:
Quod cum audiss& helias. operuit uultum suum palluo. & ingressus stecit inostio spluneȩ Post
aurȩ tenius sibilũ. uultũ suũ ꝓph&a pallio operuit : quia inipsa sub tilissima contem platione
ueritatis quanta ignorantia homo tegat᷑ agnosc̃it: uultui nãq palliũ suꝑducerȩȩ̃ : nealtiora
mens quȩ rere audeat᷑ hanc consideratione ꝓpriȩ in firmitatis uelare : ut nequãquã intellȩgen¬
tiȩ oculos ultrase p̃cipitantur operiat : sed ad hõc qđ ad p̃hendere ñ ual& reuerentur claudat

Expanded text:
quia pavor qui ex adventu ejus irruit, et altitudinem cordis nostri dejicit, et duritiam liquefacit. Sed spiritui hoc est, quod de incomprehensibili aeternitatis substantia audit. Quasi enim sibilum tenuis aurae percipimus, cum saporem in circumscriptae veritatis contemplatione subita, subtiliter degustamus. Tunc ergo verum est quod de Deo cognoscimus, cum plene nos aliquid de illo cognoscere non posse sentimus. Unde bene illic subditur: Quod cum audisset Elias, operuit vultum suum pallio, et ingressus stetit in ostio speluncae. Post aurae tenuis sibilum vultum suum propheta pallio operuit, quia in ipsa subtilissima contemplatione veritatis quanta ignmens quaerere audeat, hanc considerationem propriae infirmitatis velare, et nequaquam intelligentiae, oculos, ultra se praecipitanter aperiat, sed ad hoc quod apprehendere non valet, reverenter claudat.
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse ordo. in eoꝵ quoq utraq subleuatione ꝑquȩdam increm̃ta distinguitur: Nam enoch
trans latus. helias uero adcelum subleuatꝰ cẽ memotur : utuenir& post modum quinec
trans latꝰ nec sub uect: celũ ȩtheu sua uirtute pene trar&: qui nob̵ in se credentib: carnis qͦq
munditiam largir&ur : & subeo ꝑ increm̃ta temporum : uirtus caritatis exerescer& : In ipsa
quoq eorum trans latione. quiascensunem dominicam. ut udelic& famuli designauer̃.
& in ipsa se quiadclũ ascendit dñs osten dit Nam enõch. quidem uxorem & filiohabuit. he¬
lias uͦ neq uxorem neq filios lagitur habuisse: Pensate gͦ quo modo ꝑ increm̃ta temporis cre-¬
uerit munditia castitatis. qđ ec ꝑtrans latos famulos. & ꝑ ascendentis dñi ꝑsonã patenter
ostendit᷑ : Trans latꝰ namq ẽ. enoch: & ꝑ cohitũ genitus: & ꝑ cohitũ generans: Raptusẽ helias

Expanded text:
et ipse ordo in eorum quoque utraque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur. Nam Enoch et ipse ordo in eorum quoque utraque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus, Elias vero ad coelum subvectus esse memoratur, ut veniret postmodum qui, nec translatus nec subvectus, coelum aethereum sua virtute penetraret; qui nobis in se credentibus carnis quoque mundiquoque eorum translatione, qui ascensionem Dominicam ut videlicet famuli designaverunt, et in ipso se, qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit, Elias vero neque uxorem neque filios legitur habuisse. Pensate ergo quomodo per incrementa creverit munditia castitatis, quod et per translatos famulos, et per ascendentis Domini personam patenter ostenditur. Translatus namque est Enoch, per coitum genitus
Abbreviated transcription (Latin):
quippe illa facta & ostensas aduim̃ta quia nec ad edum quidẽ ergͥum ꝑsẽ ascendere poter at
quem naturȩ suȩ in firmitas grauabat : Redemptor aut̃ nr̃ ñcurru ñ angłis subleuatus
legit᷑ : quia hisqui fecerat om̃a nimirum suꝑ om̃ia sua uirtute ferebatur Illuc enĩ reuerte¬
batur ubi erat. & inderediebat ubi remanebat : quia cum ꝑhumanitatem. ascender & incȩlũ. ⁊
ꝑdiuinitatem. & t̃rã pariter continebat &c̃ȩlũ: Sic̃ aut̃ ioseph. a fr̃ib uendit̃ uendicionem
redẽpcoris nr̃i figurauit : sic enochtrans latus atq adcxlũ Fertͥum helias subleuatus ascensionẽ
dominicã designauit: Ascensionis suȩ dr̃s p̃nuntios & testes habuit. unũ antelegem aliũ ante¬
lego aliũ sublege : utquandoq uenir & ipse quiueracit̃ cȩlos penetrare potiussoe Unde

Expanded text:
quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae ilegitur, quia is qui fecerat omnia, nimirum super omnia sua virtute ferebatur: illuc enim revertebatur, ubi erat; et inde redibat, ubi remanebat: quia cum per humanitatem ascenderet in coelum, per divinitatem et terram pariter continebat eblevatus, ascensionem Dominicam designaverunt. Ascensionis suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse, qui veraciter coelos penetrare potuisset, unde
Abbreviated transcription (Latin):
&ui uit animã tuã : quia ñ derelin quamte: &co&̃. Quide st. qđ helias ad edum rapt
dr̃ : nũ qd nameũ adhuc inaccarne corruptibili positum. adillius sumȩ qui&issi nũ ante re¬
surrectionẽ ascensionemq: dni credimꝰ eẽ ꝑductum : sed aliudẽ celũ aercͥum aliud & hȩrtũ:
cdum quippe aercum t̃rȩ ẽ ꝓximum: Vnde & aues cęli dicimꝰ : quia eos uolitare ine¬
nem repente ducerent̃ ubi inmagna iam carnis & sp̃s qui&e uiuer& quousq ad sinẽmundi redeat
& mortis debitum soluat: subleuatꝰ nãq helias. & ascensionem dominicam designauit Ille enĩ
mortem distulit. neuasit: redẽptor aut̃ nr̃. quia ñdistulit. superauit : eãq resurgendo c̃supsit :¬
& resurrectionis suȩ głam ascendendo declarauit: N otandum quoq: ẽ. qđ helias incurra legit᷑
ascendisse : ut uidelicoe apte monstrar&ur : quia homopurꝰ: ad uitorio egebat alieno: Panigłos

Expanded text:
erelinquam te, etc. » Quid est, quod Elias ad coelum raptus dicitur? Nunquidnam eum adhuc in hac carne corruptibili positum ad illius summae quietis sinum ante resurrectionem ascensionemque Domini credimus esse perductum? Sed aliud est coelum aereum, aliud aethereum. Coelum quippe aereum terrae proximum est, unde et aves coeli dicimus , quia eas volitare in aenem repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et mortis debitum s resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque est, quod Elias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte monstraretur, quia homo purus adjutorio egebat alieno; per angelos
Abbreviated transcription (Latin):
peenitens coreoꝵ die ao nocte in scła scłoꝵ: Posthaechelias ascendit inuerticẽ carmeli:
& ꝓnꝰ in t̃rã posut faciẽ int̃genua sua : & dix̃ ad puerũ suũ : Ascende & pspice c̃tram are : Qui
cum ascendiss& &c̃ tẽplatꝰ eõ : ait : Nẽ quicquã : & rursũ ait illi Reuertere septẽ uicib. Insep¬
tima aut uice ecce nubecula parua quasi uestigiũ hominis : &rłq: Quid in hac re significat᷑̃:
nisi qđ nascente xp̃o dĩ filio int̃ homines. & teneritudinẽ nr̃ae carnis accipiente post¬
quã mortẽ gustauit. & uictor demundo ad celos ascendit. imbrem grãe diuinȩ ꝑsep.¬
ti forme sp̃m desuꝑnis ad t̃ras misit. quinos a peccato mundar&. & spiritales fruct

Expanded text:
em Carmeli, et pronus in terram posuit faciem inter genua sua, et dixit ad puerum suum: Ascende et prospice contra mare. Qui cum ascendisset et contemplatus esset, ait: Non est quidquam. Et rursum ait illi: Revertere septem vicibus. In septima autem vice ecce nubecula parva, quasi vestigium hominis, etc. » Quid in hac re significatur nisi quod, nascente Christo Dei Filio inter homines, et teneritudinem carnis nostrae accipiente, postquam mortem gustavit, et victor de mundo ad coelos ascendit, imbrem gratiae divinae per septiformem Spiritum de supernis ad terras misit, qui nos a peccato mundaret, et spirituales fructus
Abbreviated transcription (Latin):
in hiare. secularib: desiderus deseruise : totum sec̃tulit adseruitium xp̃i Nec tam̃ alis uerbum uitȩ
p̃dicare desiuit: hocẽ. enĩ osculari patrẽ & matrẽ : cũ quoscũq possit siue deuideis. siue degentib¬
sermone uelle corrigere: Tulit itaq helis cus parboũ. & mactauit illud & inaratro boũ coxitcar¬
in opꝰ cuangelizandi c̃uertit : unde sufficientem pastum auditorib suis p̃bere possit Ipse uero
sequit᷑ nr̃m heliã & ministrat ei . cũ uestigia eĩ sequens: hocẽ mandata illius fillelit̃ obseruans.
ministerium ei bonorum operum c̃digne exhibere satagit: Porro bãnadad rexsoriȩ congrega

Expanded text:
inhiare, saecularibus desideriis deservire. Totum se contulit ad servitium Christi, nec tamen aliis verbum vitae praedicare desinit. Hoc enim osculari patrem et matrem cum quoscunque possit, sive de Judaeis, sive de gentibus velle sermone corrigere. « Tulit itaque Elisaeus par boum et mactavit illud, et in aratro boum coxit carin opus evangelizandi convertit, unde sufficientem pastum auditoribus suis praebere possit. Ipse vero sequitur nostrum Eliam, et ministrat ei qui, vestigia ejus sequens, hoc est, mandata illius fideliter observans, ministerium ei bonorum operum condigne exhibere satagit. CAPUT XX. Bellum Bena
Abbreviated transcription (Latin):
cun uelu ereiscoli. E aec uerba contraom̃ s percantos & congrabereticos at ꝙ pagionos
rora domꝰ illius : & faciam domũ eñ sic̃ donũ ieroboam nil abetto e banserte posi¬
pesteti orabaasa: cũpociita imquorum post finẽ uitȩ ulais citur: Dometit uposter¬
crado m̃ eius cum imita tore silloruma et̃ nis cruciatibus dapnat efaciadoitu
sipul aũdiabolo & angliscĩ inferiicruciatibus trad&: Baaatiut dlaaꝑ seondures
uł nceata int̃ptatur : hierobo amuero. diiudi canspopulu eenabtihipon tadiosus
maluro pdbieorlmo uelut diuidicar iud&ur: cuniuditium eq uitatis. ied dapnationis
deme tentur: ue peresuo di abolo quando n degiuoum inqtuerui uostinsine
sl olieturus ẽ husquia sinistris cius stabunt Di seditaorie aitlos tuos uone mnfine

Expanded text:
eum volucres coeli, etc. » Haec verba contra omnes peccantes et contra haereticos et contra paganos eriora domus illius, et faciam domum ejus sicut domum Jeroboam filii Nabath. » Demetit Domiposteriora Baasa, cum peccata iniquorum post finem vitae ulciscitur. Demetit et posteriora domus ejus, cum civitatores illorum aeternis cruciatibus damnat; et faciet domum scitas interpretatur, Jeroboam vero dividens populum, et Nabath spontaneum rum velut dijudicare videtur, cum non judicium aequitatis, sed damnationis ra demetentur, cum capite suo diabolo, quando Judex vivorum et mortuorum in fine saeculi dicturus est his qui ad sinistram ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ farinȩ & oleo : Quȩ eni hȩc uidua melius intellegi potest . quam sinagoga uideorum:
quȩ moysi morte uiduata siliũ nutri ebat paruulum. hoc ẽ populũ carnalem iudeorum:
Hicergo adingressum heliȩ hocẽ saluatoris nr̃i in firmabatur : quia in cum non credendo
sed spnendo ualida febre insidelitatis egrotauit: unde & mat̃ ipsa conquirendo en sirmi¬
tate pueri ad ꝓphetam dicit : Quidmih & tibi uirdĩ. in gressus es adme ut rememorarent᷑
inquitates ineȩ & in t̃ficcres filiũ meũ : cũ sinagoga iudeirum deaduentu saluatori sconque¬
ritur. quasuipse e& causa int̃fectionis populi uidaici: Hincẽ qđ ta caiphas conspir ans denere
bene& primit actũ redẽ ptoris nr̃i in resuscitatione populiad fidem conuersi

Expanded text:
d fidem conversi. Quae enim haec vidua melius intelligi potest, quam Synagoga Judaeorum, quae, Moysi morte viduata, filium nutriebat parvulum, hoc est, populum carnalem Judaeorum? Hic ergo ad ingressum Eliae, hoc est, Salvatoris nostri infirmabatur, quia in eo non credendo, sed spernendo valida febre infidelitatis aegrotavit. Unde et mater ipsa congruendo de infirmitate pueri ad prophetam dicit: « Quid mihi et tibi, vir Dei? Ingressusne es ad me ut rememorentur iniquitates meae et interficeres filium meum? » cum Synagoga Judaeorum de adventu Salvatoris conqueritur, quasi ipse esset causa interfectionis populi Judaici. Hinc est quod Caiphas, conspirans de neceexprimit actum Redemptoris nostri in resuscitatione populi ad fidem conversi