comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unus atq idem sp̃s. Manifesta enimpre¬
dicatio est unius ditatis uniusq substan¬
tiȩ patris & filii & sp̃s scĩ qui sua potesta¬
te dñs ds singulis quibusq ꝓ ut uult gra¬
tiarum dono largitur. Vnicuiq autem
dat᷑ manifestatio sp̃s adutilitatem.
ut apparegt illum spm̃ scm̃ accepisse
ut increduli credant & credentes fir¬
mentur. Alu autem datur ꝑ spm̃. sermo
sapientiȩ. Sapientiȩ sermo est sapient̃
& aꝑtȩ & rationabiliter loqui. &e posse
disserere uel docere que nouerte :
Sane qui exdono hab&e sapientiam sine
suo conatu loquitur & labore. & nemo¬
illi potest resistere : Sequit᷑ : Alii autẽ
sermo scientiȩ scđm eundem spm̃ ut sciat
legis misteria explanare & de prdceritis
etiam futura cognoscere. lterifides
ineodem spũ Quia alii ueracior ꝑspi¬
caciorq intellectus dat᷑ ad fidem. Alii
tatio: ut futura predic&e. Alii diserdcio
spũum ut qualis quisq spũ ueniat uel lo¬
quatur intelligat. Alu genera lingua¬

Expanded text:
unus atque idem Spiritus. Manifesta est enim praedicatio unius Deitatis uniusque substantiae Patris et Filii et Spiritus sancti, qui sua potestate Dominus Deus singulis quibusque prout vult gratiarum dona largitur. Unicuique autem datur manifestatio Spiritus ad utilitatem. Ut appareat illum Spiritum sanctum accepisse, ut increduli credant, et credentes firmentur. Alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae. Sapientiae sermo est, sapienter et aperte ac rationaliter loqui et posse disserere vel docere quod noverit. Sane qui ex dono habet sapientiam, sine suo conatu loquitur et labore, et nemo potest illi resistere. Sequitur: Alii autem sermo scientiae secundum eumdem Spiritum. Ut sciat legis mysteria explanare, et de praeteritis etiam cognoscere. Alteri fides in eodem Spiritu. Quia alii veracior atque perspicacior intellectus datur ad fidem. Alii tia. Et futura praedicant. Alii discretio spirituum. Ut quali quis spiritu veniat, vel loquatur intelligat. Alii genera lingua
Abbreviated transcription (Latin):
ftedit adpat ilan para drsi d bhac enii nocte do¬
minice rre surrectionis paradrsus omuibs ret
opera diaboli quȩ ꝑtrahunt ad interitum
aꝑtum nobis iter regni cȩlestis nos ipsi elau¬
damus: sed potius ꝑ opera iustitiȩ & misem¬
condiȩ planum nobis iter faciamus adreg¬
na celoꝵ: Ergohumilitate nr̃a humilitatem
ꝓ nobis dñi nr̃ in memoriam reuocemus. humi¬
liter in ifta uigilemus humiliter oremus ad
eum qui nobis gła sui nominis in lumina uie
hanc noctem cui dicimus ⁊ ds̃ m̃s in lumina
te nebras meas. Illumq rogemus ut prebeat
lucem cordib nr̃is: ut que m ad modum gau¬
dentibus oculis istum splendorem luminum
cernimus: ita huius noctis preclarã głam
inluminata mente uideamus: Ipsumq pre¬
cemur ut exaudiat nos uigilantes in sollẽp¬
Vigilemus ergo & oremus forinsecus & in¬
trinsecus hanc uigiliam celebremus. Ds̃ nobis
loquitur in lect ionibus suis: dõ loquamur
inprecibus nr̃is : Si eloquia eius obedienter

Expanded text:
redit ad patriam paradysi. Ab hac enim nocte Dominicae resurrectionis paradysus omnibus patet; opera diaboli quae pertrahunt ad interitum, apertum nobis iter regni celestis nos ipsi claudamus; sed potius per opera justitiae et misericordiae planum nobis iter faciamus ad regna celorum. Ergo humilitate nostra humilitatem pro nobis Domini nostri in memoriam revocemus; humiliter in ista vigilemus, humiliter oremus ad eum qui nobis gloria sui nominis inluminavit hanc noctem. Cui dicimus: Dominus meus, inlumina tenebras meas; illumque rogemus ut prebeat lucem cordibus nostris, ut quemadmodum gaudentibus oculis istum splendorem luminum cernimus, ita hujus noctis praeclaram gloriam inluminata mente videamus; ipsumque precemur ut exaudiat nos vigilantes in sollempVigilemus ergo et oremus, forinsecus et intrinsecus hanc vigiliam celebremus. Dominus nobis loquitur in lectionibus suis; Domino loquamur in precibus nostris. Si eloquia ejus obedienter
Abbreviated transcription (Latin):
do nec bonis poterit auferri gaudium
nec malis umquam poterit remoueri
supplicium ⁊ accipiens itaq uitam es rimã
ꝑ scam̃ eccłam. in ista sola ecđa est uitta
Ieterna. quia rex eius est uitas
incelis. Pars autem peregrinatur adhuc:
& laborat interris  Ipsa est una scã eccta in
qua nunc iustificamur in quatunc glorifi¬
camur. istam bonam matrem sicut bonifilu
unanimiter diligamus : Huius ergo matris
remitus nemo despiciat᷑ monitiones eius
nemo contempnat desinueius ne mo disce¬
cdat. Ipse enim ad dĩ patris ꝑueni& here¬
ditatem qui ecde matris infide & di¬
lectione seruauerit unitatem ⁊ In eccła
enim catholica: ꝑmanete. Diuinis eloqui is
obedite. humiliter precepea dĩ sollicite
custodite: Qui enim precepta dĩ contemp¬
nunt. semꝑ ardebunt: Quiuero eius man
data custodiunt sine fine gaudebunt.⁊
& sicut contemptoribus erit eternamori
&eterna miseria sic obedientibus eterna

Expanded text:
do nec bonis poterit auferri gaudium, do nec bonis poterit auferri gaudium, nec malis unquam poterit removeri supplicium. Accipimus itaque vitam aeternam per sanctam Ecclesiam. In ista sola Ecclesia est vita aeterna, quia Rex ejus est vita at jam et regnat in coelis, pars autem peregrinatur adhuc et laborat in terris. Ipsa est una sancta Ecclesia, in qua nunc justificamur, in qua tunc glorificabimur. Istam bonam matrem sicut boni filii unanimiter diligamus. Hujus ergo matris gemitus nemo despiciat, monitiones ejus nemo contemnat, de sinu ejus nemo discedat. Ipse enim ad Dei Patris perveniet haereditatem, qui Ecclesiae matris in fide et dilectione servaverit unitatem. In Ecclesia ergo catholica permanete, divinis eloquiis humiliter obedite, praecepta Dei sollicite custodite. Qui enim praecepta Domini contemnunt, semper ardebunt; qui vero mandata ejus custodiunt, sine fine gaudebunt. Et sicut contemptoribus erit aeterna mors et aeterna miseria, sic obedientibus aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
In ista diuina substan¬
tia nihil est creatum. quia nihil est incre¬
atum : Nec aliquid ibi suꝑius agnoscitur
qui nihil anterius aut posterius inueniet᷑
in eo quod trinitas est unum est xternum
est uerum est: haec est una fides quia
hȩc est fides uera: & ideo hec est catholica
fides unius substantiȩ scam̃ crederetri¬
nitatem: & in dĩ filio carnis atq animȩ
nr̃ȩ naturalem cognoscere ueritatem
Isea fide iustificamur. hac fide mundam
ista fide saluamur : In hac fide credimus
Sit ergo cercissima spes omnib: nobis quia
uera resurrectio carnis quȩ precessit
inxpo. Sẜ quit᷑ in nobis. Caro ista omnium
hominum mortuorum siue: fidelium siue
in fidelium resurg& infine sed carofide¬
lium resurgit ad głam caro infidelium
re surgit adpoenam : Animȩ fidelescũ
suis semꝑ corporibus letabuntur. dnimȩ
quoq infideles cum suis corporibus semꝑ
torquebunt᷑ : Ac sic quicquid ibi animȩcũ
sua carne recipient non amittent: quan¬

Expanded text:
In ista Trinitatis substantia nihil est creatum, quia nihil est inchoatum: nec aliquid ibi superius cognoscitur, quia nihil anterius aut posterius invenitur. In eo quod Trinitas est, unum est, aeternum est, verum est. Haec est una fides, quia haec est vera fides, et ideo haec est catholica fides, unius substantiae sanctam credere Trinitatem, et in Dei Filio carnis animae nostrae naturalem cognoscere veritatem. Ista fide justificamur, hac fide mundamur. Ista fide salvamur, in hac fide credidimupeccatorum. Sit ergo certissima spes omnibus nobis, quia vera resurrectio carnis, quae praecessit in Christo, sequetur in nobis. Caro ista omnium hominum mortuorum sive fidelium, sive infidelium, resurget in fine: sed caro fidelium resurget ad gloriam, caro infidelium resurget ad poenam. Animae fideles cum suis corporibus semper laetabuntur. Animae quoque infideles cum suis corporibus semper torquebuntur, ac sic quidquid ibi animae in carne sua recipient, non amittent, quan
Abbreviated transcription (Latin):
cambũs u deponamus ueterem horune madeste malast
colibi ite oo pondusum prauum &ȩ delestationes pessi¬
mas  Induamus nos benignitatem daꝑgnasloctsont
niiil aenor ꝓtimi pog conamus sedut nos ipsos illos
dilig a mus: ꝓNeqiuit᷑ Quȩ sursum s unt sapisuention
quȩ supterram Tantum ea quȩ celest asuere non
quȩ siri estria querentes: Terrȩ mori unuere aut̃
do: Celestem sectari sapientiam: nontere ebscond
Nam subdit mnortuu e niest is & uita ure rabscondu¬

Expanded text:
nalibus, et deponamus veterem hominem, id est malam nalibus, et deponamus veterem hominem, id est malam voluntatem, vel usum pravum et delectationes pessimas; induamus nos benignitatem, et proximis nosnihil amori proximi preponamus, sed ut nos ipsos illos diligamus. Sequitur: Quae sursum sunt sapite, non quae super terram; tantum ea quae celestia sunt, non quae terrestria querentes; terrae mori, vivere autem Domino; celestem sectari sapientiam, non terrenam, Nam subditur: Mortui enim estis, et vita nostra abscondi
Abbreviated transcription (Latin):
ñi nr̃i ihũ xp̃i honorabilem sollempnitecẽ
causa humanam carnem suscepit. uerun atiamdi¬
uans agenera pęnarum ꝓnr̃a salute subire dig¬
natus est Et lic&e post multum mnertie arpigita¬
tiȩ nr̃e somnium non inuiti sed uoluntariȩ sẽe
& xp̃iane religionis dulcedine ꝓuocante in sẽissima
sollempnitat is conuentu exꝑge facti. libentse &e de¬
uecmcum onini sollicit udinere surgamus secun¬
dum illud. qđ apłs ait in presenti leccione Siconre¬
sumrexistis cum xp̃o: quȩ sursum sunt quertoe
abi xp̃s est addexteram dĩ sedenis Quȩ sunsum sure
sapite: non quȩ suꝑ terram. Acsi dicat᷑ Nos qui ad
imaginem sc̃e trmitatis conditi sumdis trina sub¬
mersione baptitati ꝑ inuocationem eiusdem sc̃ȩ
erinitatis ad eandem renoua mur imaginem.
t quitrino peccato maximȩ decidimus inmorten
dest incog teetione iniqua in dile ctatione carnis
con sonsue perum malorum. tertio eleuanti de
cum xpo. prius moriamurmundo. & concupiscent inelr¬

Expanded text:
i Jesu Christi honorabilem sollempnitatem causa humanam carnem suscepit, verum etiam diversa genera poenarum pro nostra salute subire dignatus est. Et licet post multum inerciae et pigritiae nostrae somnium non inviti, sed volontariChristianae religionis dulcedine provocante in sanctissime sollempnitatis conventu expergefacti, libenter et devote cum omni sollicitudine resurgamus secundum illud quod Apostolus ait in presenti lectione: Si conresurrexistis cum Christo, quae sursum sunt querite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens. Quae sursum sunt sapite, non quae super terram. Acsi dicatur: Nos qui ad imaginem sanctae Trinitatis conditi sumus, trina submersione baptizati per invocationem ejusdem sanctae Trinitatis, ad eamdem renovamur imaginem. Et qui trino peccato maxime decidimus in mortem, idest in cogitatione iniqua, in dilectatione carnis consensu operum malorum, tertio elevati de cum Christo, prius moriamur mundo et concupiscentiis car
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s ꝑ quem nobis in bapeismo omnium dat᷑
remissio peceatoꝵ nos ꝑ ad optionem
filios dĩ facit quos ipse dñs inmorte cru¬
cis & suo sanguine redemit : & ꝑ gratiã
eiusdem scĩ sp̃s quem in baptismo susce¬
pimus. Vere fidei lumen & agnitionis dĩ
recipimus unde salutem consequi debe mꝰ
scam̃ trinitatem mystice significatam
intellignnt quȩ xp̃otestimonium ꝑ hi¬
buit  In aqua patrem significariqui
xpm̃: qui ꝓ salut e mundi suum sangui¬
nem fudit ÷ In spũ: Rundem spm̃ scm

Expanded text:
s, per quem nobis in baptismo omnium datur remissio peccatorum, nos per adoptionem filios Dei facit: quos ipse Dominus in morte crucis et suo sanguine redemit, et per gratiam ejusdem sancti Spiritus, quem in baptismo suscepimus, verae fidei lumen et agnitionis Dei recepimus, unde salutem consequi debemus sanctam Trinitatem mystice significatam intelligunt, quae Christo testimonium perhibuit. In aqua Patrem significari intChristum, qui pro salute mundi suum sanguinem fudit. In spiritu, eumdem Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
lictorũ.  Seqt᷑. ⁊ Et surgens abiit Et
ecce uir & hiops eunuchus potens canda¬
cis regione &hiopum qui erat suꝑ om̃s
gatas eius: uenerat ad orare in hieru¬
salem: & reuertebat᷑ sedens suꝑcur¬
rum suum. legensq esaiam ꝓph&am :¬
Prouirtute & integritate mentis sue:¬
uir appellatur ⁊ Nec inmeritoque
tantum studii biscripturishabebat
ut eas etiam inuia legere non cessar& :
T antumq amoris in religione habebat
ut aula regia derelicta de ulti mis mun¬
di partib uenir& ad tẽplum dñi: Vnde
iusta mercede dumquerit interprecẽ
lectionis xp̃m quẽ que rebat inuenit¬

Expanded text:
Et ecce vir Ethiops eunuchus potens Caudacis Regine Ethiopum: qui erat super omnes gazas ejus venerat adorare in Hierusalem et revertebatur sedens super currum suum: legensque prophetam Pro virtute et integritate mentis vir appellatur; nec immerito, qui tantum studium in Scripturis habebat, ut eas etiam in via legere non cessaret, tantumque amoris in religione gerebat ut aula regia derelicta de ultimis mundi partibus veniret ad templum Domini. Unde juxta mercedem dum quaerit interpretem lectionis, Christum que
Abbreviated transcription (Latin):
fermentumpeccati: ut fruitante paschȩ
sollempnitate mereamur : Quia ergo
participes nos facere tantȩ paschȩ dñs uo¬
luit: oremus ut sacramenta eius dignȩ
sumamus: ut iure benedictionem conse
resurrectionis &nr̃e initium redemptio¬
nis: hec est inquam dies quam fecit dñs:
exultemus & letemur in ea. Hancom̃s
uoce consona letospũ. corde contrito cȩ¬
lebremus: & agamus sp̃italem in psalmĩs
& hymnis l&aitiam in me moriam passionis
& resurrectionis xp̃i. in spe futurȩ uitȩ
letitiam : Ecce ista die quando audiuimus
alle luia quodam modo letatur sp̃s nr̃: &
locunditate totus ꝑ funditur.: Alle lua
namq: laus in excelsis dño dicitur : quod no¬
bis conuenit. ut deuotamente omnicem¬
pore die tamin isto precipue laudem
amus. ut nos incęlesti uita ꝑ illum exalta¬
ri mereamur .: Qui cum dõ patre &e spũ
sc̃o uiuit ip & regnat unus ds̃ ꝑ in morta

Expanded text:
fermentum peccati, ut frui tantae Paschae fermentum peccati, ut frui tantae Paschae sollempnitate mereamur. Quia ergo participes nos facere tantae Paschae Dominus voluit, oremus ut sacramenta ejus digne sumamus, ut jure benedictionem conseqresurrectionis, et nostrae initium redemptionis, haec est, inquam, dies quam fecit Dominus; exultemus et letemur in ea. Hanc omnes voce consona, leto spiritu, corde contrito celebremus, et agamus spiritalem in psalmis et hymnis letitiam, in memoriam passionis et resurrectionis Christi in spe futurae vitae letitiam: Ecce ista die quando audivimus Alleluia, quodam modo letatur spiritus noster, et jocunditate totus perfunditur; alleluia namque laus in excelsis Domino dicitur, quod nobis convenit ut devota mente omni tempore, die tamen isto precipue laudem amus, ut nos in celesti vita per illum exaltare mereamur, qui cum Domino Patre et Spiritu sancto vivit et regnat unus Deus per inmorta
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑: memoriam eius renouat cum
sollempniter celebrat᷑.: Deniq: cũm ante: ani¬
nos plurimos xp̃s resurrexit: non absurde
dicimus quando anniuersario reditirista sob¬
lempnitas presentat᷑ hodie dñs resurrexit .:
Quod ergo annis omnibus iteratur: cum om¬
ni deuotione agere debeamus ⁊ Et quod fac¬
tumest semel. ut redimeremur. hoc in¬
stitutum est : ne obliuisceremur: Nam
qui istum diem dige cupit celebrare : met¬
minere deb& qđ apłs paulus ait in presenti
lectione:. Expurgate uetus fermentum
ut sitis nouã consparsio sicut estis azimi:
Excludendum est ergo omne fermentum
peccatide cordib nr̃is: ut pura mente &
recta conscientia tam quam panss azimi.
efficiamur: ut recte pascha dnĩ celebrare
possimus: Verum sifermentum peccati
& malitiȩ in corde tenedmus. non mere¬
sialieni sumus ab omni conscriptione peccati:
Modicum enim fermentum: ut paulus ait
totam massam corrumpit: Etideo ex¬
purgare & abicere debemus a nobis omne

Expanded text:
 memoriam ejus renovat cum sollempniter celebratur. Denique cum ante annos plurimos Christus resurrexit, non absurde dicimus, quando anniversario reditu ista sollempnitas presentatur: Hodie Dominus resurrexit. Quod ergo annis omnibus iteratur cum omni devotione agere debemus. Et quod factum est semel ut redimeremur, hoc institutum est ne oblivisceremur; nam qui istum diem digne cupit celebrare, meminere debet quod apostolus Paulus ait in presenti lectione: Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova consparsio, sicut estis azimi. Excludendum est ergo omne fermentum peccati de cordibus nostris ut pura mente et recta conscientia tamquam panes azimi efficiamus, ut recte Pascha Domini celebrare possimus. Verum si fermentum peccati et malitiae in corde teneamur, non meresi alieni sumus ab omni conscriptione peccati. Modicum enim fermentum, ut Paulus ait, totam massam corrumpit. Et ideo expurgare et abicere debemus a nobis omne
Abbreviated transcription (Latin):
Peccator aquas ingreditur. & iustus egreditꝰ
Ille abicitur id est diabolus quitraxit ad
mortem: Suscipitur ille idest xp̃s qui re¬
ducit aduitam : ꝑcuius gratiã uobis confert᷑.
ut filii dĩ sitis. non carnis uoluntate editi:
sed scĩ sp̃s uirtute generati: Ideo ad hanc
breuissimam plenitudinem: ita debetis cor¬
dibus ur̃is inherere: ut omni tempore
presidio huius confessionis ut amini.⁊ In uic¬
ta est enim semꝑtalium amorum potes¬
tas & contra om̃s uobis insidias diaboli
Hiabolus qui hominem temptare indesis¬
tit : munitos suos hoc simbolo semꝑ inueniat:
& deuicto aduersario. cui renuntiastis
gratiam dñi. incorruptam & inmaculatam
usq in finem ipso quem confitemini ꝓte¬
gente seru&is ut in quo remissionẽ peccatoꝵ¬

Expanded text:
Peccator aquas ingreditur; et justificatus egreditur. Ille abjicitur, qui traxit ad mortem, et suscipitur ille qui reduxit ad vitam, per cujus gratiam vobis confertur, ut filii Dei sitis, non carnis voluntate editi, sed sancti Spiritus virtute generati. Et ideo hanc brevissimam plenitudinem ita debetis vestris cordibus inhaerere, ut omni tempore praesidio hujus confessionis utamini. Invicta est enim semper talium armorum potestas contra omnes insidias inimici Diabolus, qui hominem tentare non desinit, munitos vos hoc Symbolo semper inveniat. Ut, devicto adversario, cui renuntiatis, gratiam Domini incorruptam et immaculatam usque in finem, ipso, confitemini, protegente, servetis, ut in quo peccato
Abbreviated transcription (Latin):
nes auxilium ferunt. Necuerent᷑ cuiusquã
inimicitiarum moleseias. sed obpressores
pauꝑum palam arguunt. increpant . ex¬
communicant. minusq metuunt eorum
nocendi insidi as etiam sinocere ualeant :
Pastor enim bonus animan suam ponit ꝓouib
suis. Sicut ꝑuig ilias pastor contra bestias
oues custodire sol& ita&dĩ sacerdos suꝑgre¬
rem xp̃i sollicitus esse deb&. Ne inimicus uas¬
t& ne ꝑ secutor infest& ne potentioris
ciuusq cupiditas uitam pauꝑum in qui et&
sedde sua potius sollicitudine & cura dili¬
gentiuitam & salutem mereamur et̃nã¬

Expanded text:
nis auxilium ferunt, nec verentur cujusquam nis auxilium ferunt, nec verentur cujusquam inimicitiarum molestias, sed oppressores pauperum palam arguunt, increpant, excommunicant, minusque metuunt eorum nocendi insidias, etiamsi nocere valeant. Pastor enim bonus animam suam dat pro ovibus suis. Nam sicut per vigilias pastor contra bestias oves custodire solet, ita et Dei sacerdos super gregem Christi sollicitus esse debet, ne inimicus vastet, ne persecutor infestet, ne potentioris cujusque cupiditas vitam pauperum inquietet, sed sua potius sollicitudine et cura diligenti vitam et salutem mereantur aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
uult uitam &cupit uidere dies bonos. cohi¬
betit linguã suam a malo & labia eius ne lo¬
quantur dolum. Nam subdigur. Sed sedu¬
cens cor suum huius uana est religio.
Quam diu consistit coreius insuꝑbia sua . Re¬
ligio munda & inmaculatt apuddm̃ de pa¬
tremhec est. Visitare pupillos & uiduas
intribulatione eorũ. Curampupilloꝵ
ac uiduarum eccłe commendatur & sa¬
cerdotib magnum ꝑiculum comminat᷑
sicontra dicentibus ueritaciresistere
noluerint. Qm̃ quisquis ꝑsonam potentis
accipit & ueritatẽ loqui pauescit. graui
multatur culpȩ sententia. Multienim
presules eccłarũ timentes ne amicitiam
ꝑdant & modestiam odioꝵ incurrant pec¬
cantes non arguunt & corripere pauꝑũ
oppressores uerentur. Nec ꝑtime scunt
de seueritate reddendȩ rationis. proeo
qđ contice scunt de plebibus sibi cõmissis.
quando a potentibus pauperes obprimunt᷑
aderipiendos eos boni sacerdotes ꝓtectio¬

Expanded text:
vult vitam, et cupit videre dies bonos? Cohivult vitam, et cupit videre dies bonos? Cohibeat linguam suam a malo, et labia ejus ne loquantur dolum . » Nam subditur: « Sed seducens cor suum, hujus vana est religio, » quandiu consistit cor suum in superbia sua. « Religio munda et immaculata apud Deum et Patrem haec est: Visitare pupillos et viduas in tribulatione eorum. » Cura pupillorum ac viduarum Ecclesiae commendatur, et sacerdotibus magnum periculum comminatur, si contradicentibus veritati resistere noluerint: quoniam quisquis personam potentis accipit, et veritatem loqui pavescit, gravi multatur culpa sententiae. Multi enim praesules Ecclesiarum, timentes ne amicitiam perdant, et molestiam odiorum incurrant, peccantes non arguunt, et corripere pauperum oppressores verentur. Nec pertimescunt de severitate reddendae rationis, pro eo quod conticescunt de plebibus sibi commissis, quando a potentibus pauperes opprimuntur. Ad eripiendos eos boni sacerdotes protectio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanserit inea: non auditor obliuiosus factus
sed factor oꝑis. hic beatus infacto suo erit. ꝓ
legem libertatis caritatem dicit. De qua
paulus apłsait in libertate caritatis xp̃i
uocati estis: & iterum Onera urã inuicem
portantes. cum caritate. Nam siquis. in
caritate ꝑfecta custodire satagerte
Dm̃ uideliede ex toto corde. tota dnima
totam diligendo uirtutem. & ꝓximum suũ
sicut se ipsum. hic non auditor obliuiosus
sed factor oꝑis e uangelici comꝓbatur.
&si in eadem speculatione diuine legis
oꝑando ꝑmanserit : hicuere beatuserit.
& ad beacitudinẽ ꝑueni& sem piternam.
Siquis autem putat sere e ligiosum esse
laudando semd ipsum & ꝓbonis suis
quȩ fecerit glorifacari se coram ho¬
minibus quesierit. ut phanis eus
stans intemplo computans bona sua non
se sicut publicanum esse ꝓfitebatur. Non
refrenans linguam suam. id est corsuum
uitiis abstinere sinon refrenauerit linguã
suã Vnde dicit in spalmo. Quis est homo qui

Expanded text:
non auditor obliviosus factus, sed factor operis, hic beatus in facto suo erit. » Legem libertatis charitatem dicit, de qua Paulus ait: « In libertate charitatis Christi vocati estis . » Et iterum: « Onera vestra invicem portantes cum charitate . » Nam si quis in charitate perfecta se custodire sategerit, Deum videlicet ex toto corde, tota anima, tota diligendo virtute, et proximum suum sicut seipsum: hic non auditor obliviosus factus, sed factor operis evangelici comprobatur. Et si in eadem speculatione divinae legis operando permanserit, hic vere beatus erit, et ad beatitudinem perveniet sempiternam. « Si quis autem putat se religiosum esselaudando semetipsum, et pro bonis quae fecerit, glorificare se coram hominibus quaesierit, ut Pharisaeus stans in templo, et computans bona sua, non se sicut publicanum esse profitebatur , « non refrenans linguam suam, » id est, cor suum vitiis abstinere, si non refrenaverit linguam suam. Unde dicitur in Psalmo: « Quis est homo qui
Abbreviated transcription (Latin):
uis sine inter missione sit cotidie agen¬
dum: num quam tamen fecisse suffici&
Qui in maternis uteris sunt ideocum
matre baptitari non possunt quia qui
natus ad huc secundum adam non est
quem generatio non precessit. Quisce¬
lerate uiuunt in ȩcła communicare
non des inunt putant esse tali cominu¬
nicatione mundari. dis cont nihil ad
emundationem sibi ꝓficere. Dicente
ꝓph&a Quid est quod dilectus meus
indomomea fecit scelera multa Num¬
quid carnes sc̃ȩ auferent ate malitias
de panȩ illo edat &de calice bibat Nos
ne mur seruire peccato quibus beati¬
tudo preparat᷑ incȩlo: Dum ergolic&
nobis & mnnr̃a potestate est respuamus
falsa & transitoria ut eq: uere bona suñ

Expanded text:
vis sine intermissione sit quotidie agenvis sine intermissione sit quotidie agendum, nunquam tamen fecisse sufficiet. Qui autem in maternis uteris sunt, ideo cum matre baptizari non possunt, quia qui natus adhuc secundum Adam non est,quem generatio non praecessit. Qui scelerate vivunt in Ecclesia et communicare non desinunt, putantes se tali communicatione mundari, dicant nihil ad emundationem proficere sibi dicente Propheta, quid est quod dilectus meus in domo mea fecit scelera multa? Nunqude pane illo edat et de calice bibat. Nos nemur seruire peccatis, quibus tanta beatitudo praeparatur in caelo. dum ergo licet nobis et in potestate nostra est, respuamus falsa et transitoria, ut ea, quae uere bona sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Iohannes baptixauit baptismum pȩniten¬
tiȩ populum dicens: in eumqui uenturus
ess& post ipsum crederent: hoc est inilm:
Non hoc baptisma re missionem peccatorũ
potuit dare sed poenitentiam tantũ
docere: N amsicut circumcisio inpatri¬
arc his signaculum erat fidei quam ge¬
rebant. Ita& hoc lauacrum populum
penitens quasi singulare signaculum
suȩ de uotionis accepit. Quod tumen
ipsum figuraliter etiam xp̃i baptisma
His auditis bapti tatisunt hinomine
dñi ihũ. Sienim talibus sola commucatio
corporis & sangumis xp̃iut quidam dog¬
matixant sufficere potuiss& Non
opus ess& adiscipulis xpi baptitari. quos
io hannes aqua baptizauerat: sed tan¬
tum corporis & sanguinis xp̃i partaci¬
patione confirmari. Baptis mumenĩ
a pȩna eterna non a presentis uitȩ suppli¬
cio liberat : Quia sidpena presenti homi
quedam temporalis pena. ut illa uita
feruentius requiratur quȩ erit
apenis omnibus aliena. Nullus negat fide¬
lium etiam post baptismum quo peecata

Expanded text:
t baptismo poenitentiae populum, dicens: In eum qui venturus esset post ipsum ut crederent, hoc est in Jesum. Non hoc baptisma remissionem peccatorum dare potuit, sed poenitentiam tantum docere, nam sicut circumcisio in patriarchis signaculum erat fidei quam gerebant, ita et hoc lavacrum populus poenitens quasi sisuae devotionis accepit: quod tamen ipsum figuraliter, etiam Christi baptisma His auditis baptizati sunt in nomine Domini Jesu. Si enim talibus sola communicatio corporis et sanguinis Christi, ut quidam dogmatizant sufficere potuisset, non opus esset a discipulis Christi baptizari quos Joannes aqua baptizaverat, sed tantum corporis et sanguinis Christi participatione confirmari. Baptismus enim a poena aeterna non a praesentis vitae supplicio liberat. Quod si a poena praesenti hominquaedam temporalis poena ut illa vita ferventius requiratur quae erit a poenis omnibus aliena. Nullus negat fidelium etiam post baptismum quo peccata
Abbreviated transcription (Latin):
non lic&uia. Nondignum est temporalib
occupari. adeterna tendentes . : & quia pre¬
tioso sanguine xp̃iredemptisumus. glorificemꝰ
& portemus dm̃ incorpore nrõ ut ad eaquȩ
fidelibus sunt premia preparata ꝑuenire
mereamur: ꝑdnm nr̃ miħm xp̃m quicum dõ¬

Expanded text:
non licet via, sed dignum est temporalibus non non licet via, sed dignum est temporalibus non occupari, ad aeterna tendentes. Et quia pretioso sanguine Christi redempti sumus, glorificemus et portemus Deum in corpore nostro : ut ad ea quae fidelibus praeparata sunt pervenire mereamur
Abbreviated transcription (Latin):
tis eum euntem incȩlum. Idest hieaforma
carnis ac substantia ueni& iudicaturus
inqua uenit iudicandus. Non ergo dignis
moribus ascensum incelum nobis prepa¬
remus: & pere grinarinos in hacmundi
ualle cog noscamus. In qua etiam sique dã
commo dablandiuntur non amplecten¬
da sunt nequiter: seddispieienda sunt
fortiter Ideo dilectissimi fr̃s siascen¬
dere uultis incelũ: hoc in spe nr̃a hiterim
roboremus. in hoc uotis omnibus estuem
noc meditemur interris. quod computamꝰ
Incei is Tunc exuturi carnis morga¬
litate: nunc exuamus animum u&custa¬
te: þacile enim corpus l&abit᷑ in alta
celoꝵ: si non premat spm̃ sarcina peccatoꝵ
Qua ꝓpter dilectis simi erigamur ad eũ.
quĩ puluerem nr̃e abiectionis corpus fecit
glae suȩ. & ut ascensionis eius mereamur
esse consortes. humilitati & patientie
ipsius ꝑ omnia congruamus. magni nominis
militiam. magnȩ pfessionis susce pimus disci¬
plinam: Sectatores xp̃i discedere aregia

Expanded text:
tis eum euntem in coelum. Id est, in ea forma tis eum euntem in coelum. Id est, in ea forma carnis atque substantiae veniet judicaturus, in qua venit judicandus. Nos ergo dignis moribus ascensum in coelum nobis praeparemus, et peregrinari nos in hac mundi valle cognoscamus, in qua etiam si quaedam commoda blandiuntur, non amplectenda sunt nequiter, sed despicienda sunt fortiter. Ideo, dilectissimi fratres, si ascendere vultis in coelum, hoc in spe nostra interim roboremus; in hoc votis omnibus aestuemus, hoc meditemur in terris, quod computamur in coelis. Tunc exuturi carnis mortalitate, nunc exuamus animum vetustate; facile enim corpus levabitur in alta coelorum, si non premat spiritum sarcina peccatorum. Quapropter, dilectissimi, erigamur ad eum qui pulverem nostrae abjectionis corpus fecit gloriae suae, et ut ascensionis ejus mereamur esse cipsius per omnia congruamus. Magni nominis militiam, magnae professionis suscepimus disciplinam. Sectatores Christi discedere a regia
Abbreviated transcription (Latin):
de berent: Dir̃ dutem eis: Non est urm
nosse tempora uel momenta quȩ pat
posuit nnsua potestate⁊ Ost endtt qu
non expedie nosse nobis mortalibus die
uocationis nrȩ ut semꝑ incerti de act¬
ue nedudicis ita solliciti cotidie uiuamꝰ
quasi dealia adiudicium ꝓperare debea¬
mus  Sed accipidis in qui uirtutem
testes inierusalem . & in omni iudea qͦ sama¬
ria &usq adultimum terrȩs csidicer&
Non enim putare deb&cis ueniente huos
mationem : sed uobis tantum uirtutem
de me testificandi debere ⁊ & cum hȩc
dixiss& uidentibus illis eleuatus est & nubes
suscepit eum aboculis eoꝵ Ubiq creatura
creatorisuo prestat obsequium : astra
indicant nascentem: patientẽ obnubunt:
Recipiunt nubes ascendentẽ. Rede untẽ
ad iudicium comitabunt᷑. Ecce duouiriad¬
stiterunt illos inuestimentis albis. qui
& dixerunt : Viri galilei: quid statis a spici
entes incelum: Hic iħs qui receptus est
auobis incelum. sic ueni& quẽtqͥ modum uidis¬

Expanded text:
is: Non est vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua ipsius potestate. » Ostendit quia non expedit nosse nobis mortalibus diem vocationis nostrae, ut, semper incerti de adventu judicis, ita sollicite quotidie vivamus, quasi die alia ad judicium properare debeamus. « Sed accipietis inquit virtutem testes in Hierusalem, et in omni Judaea, et Samaria, et usque ad ultimum terrae. Ac si diceret, Non enim putare debetis veniente in vomationem, sed vobis tantum virtutem de me testificandi praebere. Et cum haec dixisset, videntibus illis, elevatus est. et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Ubique creatura creatori suo praestat obsequium: astra indicant nascentem, patientem obnubunt, recipiunt nubes ascendentem, redeuntem ad judicium comitabuntur. Et ecce duo viri astiterunt juxta illos in vestibus albis, qui eis dixerunt: Viri Galilaei, quid sts qui assumptus est a vobis in coelum, sic veniet quemadmodum vidis
Abbreviated transcription (Latin):
lenissime quidem dilectissimi causã¬
atq rationem presentis festiuita¬
tis diumorum eloquioꝵ textus ostendit.
quo spm̃ scm̃ quinqua gesimo postresur¬
rectionem die qui abascensione eius
est decimus infusum xp̃i discipulis sicut
ꝓmissus sperabatur agnouimus : sed ad
monendos uos addendus est etiam sermo
ex lectione presenti quam dudistis. Factũ
est inquid. cumapollo ess& corinthi & pau¬
lus perugratis superioribus partibus ue¬
nir& effesum & inuenir& quosdã discipu¬
los dixitq ad eos⁊ Si spm̃ sem̃ accepistis
credentes: hoc est si post baptisma ma¬
nus in positionem quam sp̃s sc̃s darisolde
accepistis. At illidixerunt ad eum. Sed

Expanded text:
lenissime quidem nobis, dilectissimi, causaatque rationem praesentis festivitatis divinorum eloquiorum textus ostendit, quo Spiritum sanctum quinquagesimo post resurrectionem die, qui ab ascensione ejus est decimus infusum Christi discipulis sicut promissus sperabatur, agnovimus, sed ad monendos vos addendus est etiam sermo ex lectione praesenti quam audistis, factum est, inquit, cum Apollo esset Corinthi et Paulus peragratis superioribus partibus veniret Ephesum et inveniret quosdam discipulos, dixit ad eos si Spiritum sanctum accepistis credentes, hoc est, si post baptisma manus impositionem quam Spiritus sanctus dare solet accepistis. At illi dixerunt ad eum: Sed
Abbreviated transcription (Latin):
set amaꝑta quam occulta quȩ ꝓmiserat
impl&urum. Vt demultis ł unum dica¬
mus qđ ait: Ecce ego uobiscum sum orꝗ¬
nbus diebus ũsq ad consummatione sełi
& conuescens precepit eis abie rosolimis
ne discederent sed exspectarent ꝓmis¬
sum ꝓmissum patris. Quodcibum cũ
discipulis sumpsit. hoc ideo fecte. ut
eandem quam a mortuis suscita uerat car¬
pemi palpando atq tractando uera mon

Expanded text:
se, tam aperta quam occulta, quae promiserat se, tam aperta quam occulta, quae promiserat impleturum; et de multis vel unum dicamus quod ait: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Et convescens, praecepit ene discederent, sed exspectarent promissionem Patris. » Quod cibos cum discipulis sumpsit, hoc ideo fecit, ut eamdem quam mortuus suscitaverat carnem, palpando atque tractando, veram mon
Abbreviated transcription (Latin):
potes nitere sectemur Vt ꝑ hanc quam
ad nos xp̃s descendit dilectionis uiam etam
n sadipsum possimus ascendere: Cui est cum
dõ patrȩ & spũ scõ honor &gła in scła scłoꝵ
Rimum qui dem sermonem fecide om¬
nib: othe ophile: quȩ cepit ihs facere
Inde & primitus de ult imo coniuuuo qđ dñs
postre surrectionem suam cum discipu¬
ls suis habuit. simul & de ascensione etus
adcelum quam hodie celebramus mentionẽ
fecit: Exor dium enim ipsius librie semu
Primum quidem sermonem feci de omnib¬
signa monstrando uel eaquȩ adexem¬
pla uite ꝑt inebant facere &ponseade¬
cere Nuła ilis bonum doctorem instiuens
Vsq indiem qua precipiens apłis ꝑspensem¬
quos elegit assumptus est  Bans pregepta
ante assumptionẽ obseruare dead in¬
plere que uel in hoc libro uel ine uang alus
Pegunture Quibus & prebuit se ipsum uauũ
post passionem suam inmultisars ueret¬
suis conuersationem significat omnea

Expanded text:
potest nitere, sectemur, ut per hanc, qua potest nitere, sectemur, ut per hanc, qua ad nos Christus descendit, dilectionis viam, et jam nos ad ipsum possimus ascendere, cui est cum Deo Patre et Spiritu sancto honor in sPrimum quidem sermonem feci de omnibus, o Theophile, quae coepit Jesus facere ubi et primitus de ultimo convivio quod Dominus post resurrectionem suam cum discipulis suis habuit, simul et de ascensione ejus ad coelum quam hodie celebramus, mentionem facit. Exordium enim ipsius libri ita est. Primum quidem sermonem feci, isigna monstrando vel ea quae ad exempla vitae pertinebant, facere et postea docere: quia Jesus, bonum doctorem instituens, usque in diem qua praecipiens apostolisquos elegit, assumptus est, dans praecepta ante assumptionem observare et adimplere quae vel in hoc libro vel in Evangeliis leguntur. Quibus et praebuit seipsum vivum post passionem suam in multis arguis conversationem significat omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpitiat io ꝓpeccatis nris. Ecce exultat
animus cumaduocati nr̃i potentiam
audiuimus sed exultationem nramit erũ
remord&timor Quia ipse qui nobis
ad uocatus est dicitur iustus nosenĩ
cusos iniustitiȩ habemus iustus ueno
aiscoctitius in tustas causas nullo modo
fuscipit nullo modo nec uerba dare ꝓ in iusti¬
tia consentit. Quidergo agimus fĩs hemi
mei  sedecce occurrit animo quid agamꝰ
Mala quȩ fecimus & deseramus & accuse¬
mus. Scriptum est: iustus inprinci¬
pio. accusator est sui. Quilib&e & enim
peccator conuersus. in flocibus iam eẽ in¬
choat: cum cȩperit accusare quod fecit.
Cur enimiustus non sit. qui contra suam
bi iustitiam lamꝑ lacrimas seuit uo
Iustus igitur aduocatus in teritos nos
defendat in iudicio. quia nos m& ipsos &
cog noscimus &accusamus iniustos. Non
ergo infl&ibus. non inactibus nr̃is. sed in
ad uocati nr̃i alleuatione confidamus.

Expanded text:
propitiatio pro peccatis nostris. Ecce exultat animus, cum advocati nostri potentiam audimus; sed exultationem nostram iterum remordet timor, quia ipse, qui nobis advocatus est, dicitur iustus. Nos enim causas iniustitiae habemus, / iustus vero advocatus iniustas causas nullo modo suscipit nec verba dare pro iniustitia consentit. Quid ergo agimus, karissimi fratres mei? Sed ecce occurrit animo, quid agamus: Mala, quae fecimus, et deseramus et accusemus. Scriptum est enim: Iustus in principio accusator est sui. Quilibet etenim peccator conversus in fletibus iam iustus esse inchoat, cum coeperit accusare, quod fecit. Cur enim iustus non sit, qui contra suam iniustitiam iam per lacrimas saevit? Iustus igitur advocatus noster iustos nos defendet in iudicio, quia nosmetipsos et cognoscimus et accusamus iniustos. Non ergo in fletibus, non in actibus nostris, sed in advocati nostri alligatione confidamus,
Abbreviated transcription (Latin):
sueces soneseo hucusq in eccła auttue
quim cos baptistaidest in aqua baptira¬
rpi uatebant Sed tamen in uocato nomine
semui amimas & corpora purific& qđ in
ubis bape smate non fiebar: Ieit ir qui
nenuenerant interrogabant eudicentq
bñe÷ silntempore hoc re stt ues rudicum

Expanded text:
successores eorum, hucusque in Ecclesia aliter quam Joannes Baptista, id est, in aqua, baptizare valebant; sed tamen, invocato nomine simul animas et corpora purificet, quod in Joannis baptismate non fiebat. Igitur qui convenerant, interrogabant eum, dicentes: Domine, si in tempore hoc restitues regnum
Abbreviated transcription (Latin):
rit & uocauerit nos ne forte in paratos
inueniens excludãmur dnuptiis rgni
celestis. & postremo cum fatuis uirgi¬
nibus frustrã ante ianuam incipiamus clamarȩ.
& aditum introeundi querere. eum non possimꝰ
inuenire Non ergo obliuiscamur preceptoꝵ
dñi que sunt animarum ornamenet nrarum.
sed seruantes uoluntatemeiꝰ . adorne mus nos
dignis moribus. & sc̃a conuersatione. ut cum
cum eo adsterna gaudia ꝑuenire: Sequit᷑. Qui

Expanded text:
rit et vocaverit nos, forte imparatos rit et vocaverit nos, forte imparatos inveniens, excludamur a nuptiis regni coelestis, et postremo cum fatuis virginibus frustra ante januam incipiemus clamare, et aditum introeundi quaerere, cum non possumus invenire. Non ergo obliviscamur praeceptorum Domini, quae sunt animarum ornamenta nostrarum, sed servientes voluntati ejus, adornemus nos dignis moribus et sancta conversatione, ut cum cum eo ad gaudia aeterna pervenire. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
celestia regna uolumus ꝑuenire.
la cobus apłsnos in presenti lectione ut
audistis hortat᷑ dicens. Estote facto¬
res uerbi &non auditores tantum¬
uerbi sunt qui custodiunt precep¬
sant᷑ inaliis reb: de siderant es euange¬
lium audire sednon in plere: siue qui
obscondit a sacerdote diuino mȩdico
suã aꝑire salutẽ. Neq: scripturarum
nec sacerdotem: sed sem& ipsum fallit.
dum non dĩ se diaboli sequit᷑ uoluntatem
De quib subdit᷑. Quia siquis auditor est
uerbi & non factorhic comparabitur
uiro consideranti uulgum naciuicatis
suȩ inspeculo.: Considerauit enĩse de
abut. &e statim oblitus est qualis fuerit
Multerum mos est in speculo se conside¬
rare ut se ualeant adornare qualtt̃
uiris suis placere possint: lea dnimas nĩas
oport& nos sollicite considerare inspe¬
culo euangelii. & eius ꝑ pendere dicta.
lii habeamus adeptum.oñini solliex¬
tudine festinare oporedorpsum
nobis in &e ipsisiornamentum exhibe
sus nr̃ xp̃s horã qua non putamus uene¬

Expanded text:
coelestia regna volumus pervenire. Jacobus apostolus nos in praesenti lectione, ut audistis, hortatur, dicens: « Estote autem factores verbi, et non auditores tverbi sunt, qui custodiunt praecepsantur in aliis rebus, desiderantes Evangelium audire, sed non implere, sive qui abscondit a sacerdote divino medico vult aperire salutem. Nec Scripturam, neque sacerdotem, sed semetipsum fallit, dum non Dei, sed diaboli sequitur voluntatem, de quibus subditur: « Quia si quis auditor est verbi et non factor, hic comparabitur viro consideranti vultum nativitatis suae in speculo. Consideravit enim se et abiit, et statim oblitus est qualis fuerit. » Mulierum mos est in speculo se considerare, ut se valeant adornare, qualiter viris suis placere possint. Ita animas nostras oportet nos sollicite considerare in speculo Evangelii, et ejus perpendere dicta, lii habeamus adeptum, omni sollicitudine festinare oportet, ipsum nobismetipsis ornamentum exhibersus noster Christus, hora qua non putamus, vene
Abbreviated transcription (Latin):
sine ꝓximo: nec ꝓximus uere diligit᷑ sine dõ:
& paulus. Dilectio ꝓximi malum non oꝑatur :
plenitudo ergolegis est dilectio. Dm̃tim&e¬
tiȩ timor dñi. Detimore dnĩ omne bonum
nascitur. & ꝑtimorem dnĩ omnis malitia
terse apeccatis custodit: Sic ergo time¬
amus dm̃ : ut diligamus eum: Quia ꝑ fecta
subditi estote in omni timore dominis: Non tan¬
tum bonis & modestis. sed aiam discolis ⁊ hec est
namq: timorem pariter &amorem dignum
& iustum est : unicuiq: homini suo dnõ fideliter
deseruire.: Siue presentibus siue absentibus.
quia quic quid homo boni fecerit ꝓpter dm̃ ni¬
hil ꝑdit. quia ipse redd& unicuiq secundum
oꝑa sua. Semꝑ enim inuita hominis finis querit᷑
qualis sit extremo tempore uitȩ suȩ . quia de
fine suo unus quisq aut iustificatur aut con¬
demnat᷑ : Ideo hstantissime bonaquȩ cepe¬
rit. unusquisq ꝑ ficȩre contendat ut ꝑ¬

Expanded text:
sine proximo, nec proximus vere diligitur sine Deo; sine proximo, nec proximus vere diligitur sine Deo; et Paulus: « Dilectio proximi malum non operatur . » Plenitudo ergo legis est dilectio. « Detiae, timor Domini . » De timore Domini omne bonum nascitur, et per timorem Domini omnis malitia ter se a peccatis custodit. Sic ergo timeamus Deum, ut diligamus eum quia perfecta subditi estote in omni timore dominis non tantum bonis et modestis, sed etiam dyscolis. Haec est ei timorem pariter et amorem, dignum et justum est unicuique homini suo domino fideliter servire, sive praesentibus, sive absentibus: quia quidquid homo boni fecerit propter Deum, nihil perdit, quia ipse reddet unicuique secundum opera sua. Semper enim in vita hominis finis quaeritur, qualis sit extremo tempore vitae suae: quia de fine suo unusquisque aut justificatur, aut condemnatur. Ideo instantissime bona quae coeperit unusquisque, perficere contendat, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
fessionem puram & non quasi uelamen ha¬
bentes malitiȩ libertatem : Nulla fraus
nulla malitia sit in uobis. sed dñõ quas idnõ dig¬
nȩ iustis & scĩs oꝑibus cum omnifide & uolun¬
tate deseruire contendite. sicut seruidĩ
cum caritate. in in uicem omnibus ꝓpterdm̃
debitum inpendite seruitium.: Om̃s honorate.
secundum unius cuiusq dignitatemtam pau¬
peribus & minime ualentibus studium maxi¬
mum inpendite seruiendi. quia in ipsis xp̃s
maxime honoratur: ut ipse in iudicio dicturus
erit.: Quod uni exminimis istis fecistis. mihi
fecistis Nam sequit᷑. fraternitatem di¬
ligite: ut ipse dñs ineuangelio: Om̃s fr̃s &
ꝓximos esse ostendit dicens.: Om̃s enimuos
frs estis. : Vnde & diligere nos inuicem iu¬
b& cumdit: hec mando uobis: ut diligatis
inuicem. Et io hannes. ⁊ Qui fratremꝰ suum
quem uid& non diligit. dm̃ quem non uidaꝰ:
quo modo potest diligere : : Quia nec ds̃ uere

Expanded text:
fessionem puram, « et non quasi velamen hafessionem puram, « et non quasi velamen habentes malitiae libertatem. » Nulla fraus, nulla malitia sit in vobis, sed Deo quasi Domino digne justis et sanctis operibus, cum omni fide et voluntate deservire contendite, « sicut servi Dei, » cum charitate invicem omnibus propter Deum debitum impendite servitium. « Omnes honorate » secundum uniuscujusque dignitatem, tamen pauperibus et minime valentibus studium maximum impendite serviendi: quia in ipsis Christus maxime honoratur, ut ipse in judicio dicturus erit: « Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . » Nam sequitur: « Fraternitatem diligite; » ut ipse Dominus in Evangelio omnes fratres et proximos esse ostendit, dicens: « Omnes enim vos fratres estis , » unde et diligere nos invicem jubet, cum ait: « Haec mando vobis, ut diligatis invicem ; » et Joannes: « Qui fratrem suum quem videt, non diligit, Deum quem non videt quomodo potest diligere? » Quia nec Deus vere
Abbreviated transcription (Latin):
adõ : Siue regi quasi precellenti : quia pri¬
ceps est populie Cui & ipse dñs in euangelio
Honorem debitum reddere itb& dicens: Red¬
dite ergo quȩ sunt cesaris cesari. idest
debitum & tributum & subiectionem obedi¬
entiȩ cum fidelitate. &quȩ sunt dĩ dõ. Fidẽ
rectam spem firmam & caritatem ꝑ fecttm
Siue ducibus. tamquam abeo missis ad uindictã
male factoꝵ ⁊ De quibus & paulus ait  Omnis
anima potestatibus sub limioribus subditasit:
Non enim potestas nisiadõ: Dĩ enim ministri
sunt. ad cernendam hominum malitiã missi
ut qui sponte mala noluerit uitare: eonum
timore uel inuitus uit&.:Laudemuerobo¬
norum. ⁊ Similiter de his paulus dicit : Vis
bis laudem exilla: Quia sic est uoluntus
dĩ ut bene facientes obmutescere faciatis
in prudentium hominum ignortntiam.
habeant quod detrahere de uobis secundum
eorum malam uoluntatem ualeant : Quasi libe¬
riabomni peccato. ꝑ ueram pȩnitentiam a con¬

Expanded text:
 « Sive regi quasi praecellenti. » Quia princeps est populi. Cum ipse Dominus in Evangelio honorem debitum reddere jubet, dicens : « Reddite quae sunt Caesaris Caesari, » id est debitum tributum et subjectionem obedientiae cum fidelitate: « et quae sunt Dei Deo, » fidem rectam, spem firmam, et charitatem perfectam. « Sive ducibus tanquam ab eo missis ad vindictam malefactorum. » De quibus et Paulus ait: « Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit, non est enim potestas nisi a Deo . » Dei enim ministri sunt ad coercendam hominum malitiam missi, ut qui sponte mala noluerit vitare, eorum timore vel invitus vitet. « Laudem vero bonorum. » Similiter Paulus dicit: « Vishabebis laudem ex illa . » « Quia sic est voluntas Dei, ut benefacientes obmutescere faciatis imprudentium hominum ignorantiam. habeant quod detrahere de vobis secundum eorum malam voluntatem habeant, « quasi liberi » ab omni peccato, per veram poenitentiam et con
Abbreviated transcription (Latin):
estis.: Ut sicut antea ꝑ peccatum dõ mor¬
ciliar&. nobisq: potestatem retribuer&
mundo mori posse. & peccatis omnib ꝑ
confessionem & ꝑ iustitiam uiuere dõ.
Fratis enim sicut oues errantes : Frror
ouium: culpa pastoꝵ esse intelligit᷑ qui ne¬
glegunt corripere de linque ntes : sed con¬
uersi estis nunc ad pastorem & ep̃manima¬
rum urãrum : Conuersi adiabolo adxpm̃
de tenebris ad lucen de morte aduitam.
De infidelitate ad fidem de infirmitate
ad salutem.: In qua si ꝑ manseritis usq in
finem bonis certando oꝑib salui eritis
in eternum: Non enim qui cȩperit bonum
sed qui ꝑseuerauerit in bono hic saluus erit:
Tunc enim ꝓlac& dõnr̃a conuerfatio quando
ꝑfecisse uirtus est . Non inchoantibus
premium ꝓmiteitur. ꝑ seue rantibus

Expanded text:
sumus. » Ut sicut antea per peccatum Deo morsumus. » Ut sicut antea per peccatum Deo morciliaret, nobisque potestatem tribueret mundo mori posse et peccatis omnibus per confessionem, et per justitiam vivere Deo. « Eratis enim sicut oves errantes. » Error ovium culpa pastorum esse intelligitur, qui negligunt corripere delinquentes, « sed conversi estis nunc ad pastorem et episcopum animarum vestrarum. » Conversi a diabolo ad Christum, de tenebris ad lucem, de morte ad vitam, de infidelitate ad fidem, de infirmitate ad salutem, in qua si permanseritis usque in finem, bonis certando operibus, salvi eritis in aeternum. Non enim qui csed qui perseveraverit in bono, hic salvus erit. Tunc enim placet Deo nostra conversatio, quando perfecisse, virtus est. Non inchoantibus praemium promittitur, sed perseverantibus