comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ de suꝑbis quid dicit: Nonueniat mihi pes
suꝑbiȩ & manus peccatorum non moueant me
Ibi cecider̃ qui oꝑantur iniquitatẽ. expulsi st̃
nec potuer̃ stare: ł rgodomus dĩ.: cuꝰ pedes stint
Vnde illegaudens iohannes. quid ait: qͥ habae
sponsam sponsus ẽ amicus autem sponsi stat¬
& audit eum Si non stat non audit eũ ⁊ & gau¬
dio gaudet ꝓpter uocem sponsi: Aerico stat
quĩa ꝓpt̃ uocem sponsi gaudet. Namsi ꝙpter
uocẽ suam gauder&: cader&. lam uidetis ergo
quare ceciderint: qui ad uocẽ suã gaudent.
Amicus autem ille sponsi dicebat: hic ẽ qui bap¬
tizat Quid̃ autem dicunt: Nos baptizamꝰ
Ad uocem suam gauisi stare non potuer̃: & non
ꝑtinent ad istam domũ dequa dicitur. ubiste
dormiuit. & quis resurrexit Ipse enimqͦdam
locodicit inpsalmo: dormiui conturbatus.
non conturbaberis : quia xp̃c surgens amortuis
iam nonmoritur. & mors ei ultra ñ dominabit᷑
Ipsius. ẽ. uox in alio psalmo. Ego dormiti & so¬

Expanded text:
 de quo alibi dicit: non ueniat mihi pes superbiae et manus peccatorum non moueat mececiderunt qui operantur iniquitatem; expulsi sunt, nec potuerunt stare» . Ergo domus Dei, cujus pedes stant. Unde ille gaudens Joannes quid ait? «Qui habet sponsam sponsus est, amicus autem sponsi stat et audit eum.» Si non stat, non audit eum. «Et gaudio gaudet propter vocem sponsi» . Merito stat, quia propter vocem sponsi gaudet: nam si propter vocem suam gauderet, caderet. Jam videtis ergo quare ceciderint qui ad vocem suam gaudent. Amicus enim ille sponsi dicebat: «Hic est qui baptizat» . Quidam dicunt, Nos baptizamus: ad vocem suam gavisi, stare non potuerunt; et non pertinent ad istam domum de qua dicitur, «Ubi stdormivit, et quis resurrexit. Ipse enim quodam loco dicit in psalmo: «Dormivi conturbatus» . non conturbaberis; quia Christus surgens a mortuis, jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Ipsius est vox in alio psalmo: «Ego dormivi et so
Abbreviated transcription (Latin):
es mihi insalutem: Nonstrepitu uerborum
ista dicimus. sed dilectio in hȩrens illi ꝑseipsum
clamat istam uocem. & dilectio ipsa uox est: ltaq
sicut coepit laudem: ita tẽminat. Confitemi¬

Expanded text:
es mihi in salutem?» Non strepitu verborum ista dicemus, sed dilectio inhaerens illi per seipsam clamat istam vocem, et dilectio ipsa vox est ista. Itaque sicut coepit laudem, ita terminat: «Confitemi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: quis dabit mihi pennas sicut tolũbae.
& uolabo & requiescam: quo autẽ uolauit.
nisi demedi is scandalis ubi gemebat etiã iste.
cuiꝰ haec uox ẽ quã cõmemoraui: demediis
ergo scandalis. a cõmixtione malorũ hominũ.

Expanded text:
dicit: «Quis dabit mihi pennas sicut columbae, dicit: «Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam» ? Quo autem volabit, nisi de mediis scandalis, ubi gemebat etiam iste cujus haec vox est quam commemoravi? De mediis ergo scandalis, a commixtione malorum hominu
Abbreviated transcription (Latin):
ICUT AMOR IMMLUNDUS INFLÃMAT
animã. & adt̾rena concuptscenda &
peritura sectanda perituram uocat.
& in ima precipitat. atq in ꝓfunda
demergit: sic amor sc̃s ad suꝑna eleuat. &
ad aeterna inflãmat. & adea quae non tran¬
seunt neq moriuntur exeitat animã. &
deꝓfundo inferni leuat ad caelũ. Hab& enĩ
omĩs amor uiam suã: Nec potest uacare amor
in anima amantis. necesse . ẽ. ducat. Sed uis
nosse qualis amor sit : uide quoducat. Non
ergo monemus ut nil: ametis: sed monemꝰ ne
mundum ametis. ut eum̃ qui fecit mundũ
libere ametis. Obligata anima enĩ amorẽ
t̃reno : quasi tuscum hab&e in pennis. uolare
non potest. Mundata uero ab affectib sordidis¬
simis scłi: tanquã extensis pennis & duab
alis resolutis ab omĩ impedim̃to. idẽ duob
p̃ceptis. dilectionis dĩ & diłectionis ꝓximi.
uolat. Quo. nisidm̃ ascendens uolando. quia
ascendit amando: qđ antequã poss&̾. gemit
int̾ra. si iam in est ei uolandi desiderium &

Expanded text:
icut amor immundus inflammat animam, et ad terrena concupiscenda et peritura sectanda perituram vocat, et in ima praecipitat, atque in profunda demergit: sic amor sanctus ad superna levat, et ad aeterna inflammat, et ad ea quae non transeunt neque moriuntur, excitat animam, et de profundo inferni levat ad coelum. Habet tamen omnis amor vim suam, nec potest vacare amor in anima amantis; necesse est ducat. Sed vis nosse qualis amor sit? Vide quo ducat. Non ergo monemus ut nihil ametis; sed monemus ne mundum ametis, ut eum qui fecit mundum, libere ametis. Obligata enim anima amore terreno, quasi viscum habet in pennis; volare non potest. Mundata vero ab affectibus sordidissimis saeculi, tanquam extensis pennis et duabus alis resolutis ab omni impedimento, id est, duobus praeceptis dilectionis Dei et dilectionis proximi volat. Quo, nisi ad Deum ascendens volando, quia ascendit amando? Quod antequam possit, gemit in terra, si jam inest ei volandi desiderium; et
Abbreviated transcription (Latin):
Tribulor enĩ deorsum: tuautẽ es sursum. Sime extollo:
longefis. Si me humilio: inclinas aurẽ tuã adme
Sed quidest inquacũq die tribulor: Nunc enim non
tribulat᷑ : Aut ista dicer&. nisi tribularet᷑: Sufficer& gͦ
inclina aurẽ tuã adme: qm̃ tribulor. Inqͣcũq die tribu-¬
lor: inclina aurem tuam adme. Iamquã unitas corporis.
si patit᷑ unũ menbrũ: compatiunt᷑ omĩa menbra.
Tribularis tu hodie: ego tribulor. Tribulatur alius
crastino: ego tribuloi. Post ista generationẽ. alii posteri
qui succedunt posteris. tribulantur: usq infinẽ scłi
ego tribulor. Inquacũq gͦ dic tribulor: inclina
aurem tuam adme.
nquacuq die in uocaue

Expanded text:
Tribulor enim deorsum; tu autem es sursum: si me extollo, longe fis; si me humilio, inclinas aurem tuam ad me. Sed quid est, «In quacumque die tribulor?» Nunc enim non tribulatur? aut ista diceret, nisi tribularetur? Sufficeret ergo, Inclina aurem tuam ad me, quoniam tribulor. «In quacumque die tribulor, inclina aurem tuam ad me:» tanquam unitas corporis; si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra . Tribularis tu hodie, ego tribulor; tribulatur alius crastino, ego tribulor; post istam generationem alii posteri, qui succedunt posteris, tribulantur, ego tribulor; usquego tribulor. «In quacumque» ergo «die tribulor, inclina aurem tuam ad me. In quacumque die invocave
Abbreviated transcription (Latin):
ldẽ. omĩ hominũ generi.
non tantum israhelitarum: sed& gentium:
Dequa ȩsca dicitur: caromea uere ẽ. ȩsca
fitemini dõ caeli : qm̃ in aeternum miscđia eiꝰ
Confitemini dño dominorum: qm̃ in ȩternum

Expanded text:
 omni hominum generi, non tantum Israelitarum, sed et Gentium: de qua esca dicitur, «Caro mea vere est esca» fitemini Deo coeli, quoniam in aeternum misericordia ejus. Confitemini Domino dominorum, quoniam in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
quod ieiunauimus & non uidisti. defraudauimꝰ
animas nr̃as & nescisti : tanquamdicentes. facimus
quod iussisti. quare non reddis quod ꝓmisisti : res¬
pond& tibi ds̃ Ut accipias quod ꝓmisi: ego dabo:
ut faceres. Quare acciperes: ego dedi Deniq suꝑbis
talib loquitur ꝓpheta. Quid uultis mecũ iudicio
contendere : om̃s dereliquistis me dicit dñs. Quid
uultis mecũ in iudicio intrare. & iustitias ur̃as
cõmemorare: Cõmemorate iustitias ur̃as: ego no¬
ui facinora ur̃a. Quomodo apꝓbabo iustitiã. ubi
dãnabo suꝑbiam: Merito iste humilis incorpore
xp̃i discens acapite. qm̃ mitis ẽ. & humilis corde:
Ne intres inquit in iudiciũ cum seruotuo. Non liti¬
gemus. Nolotecum habere causam: Ut ego ꝓpo¬
no iustitiam meã: tu conuincas iniquitatem meã
Nonintres in iudicium cumseruotuo. Quare hoc:
Quaretimes.
Qm̃ non iustificabitur coram te
omĩs uiuens

Expanded text:
quod jejunavimus, et non vidisti, defraudavimus animas nostras, et nescisti» ? tanquam dicentes: Fecimus quod jussisti; quare non reddis quod promisisti? Respondet tibi Deus: Ut accipias quod promisi, ego dabo; ut faceres, quare acciperes, ego dedi. Denique superbis talibus loquitur propheta: «Quid vultis mecum judicio contendere? Omnes dereliquistis me, dicit Dominus» . Quid vultis mecum in judicium intrare, et vestras justitias commemorare? Commemorate justitias vestras; ego novi facinora vestra. Quomodo approbabo justitiam, ubi damnabo superbiam? Merito iste humilis in corpore Christi, discens a capite quoniam mitis est et humilis corde , «Ne intres,» inquit, «in judicium cum servo tuo.» Non litigemus; nolo tecum habere causam, ut ego proponam justitiam meam, tu convincas iniquitatem meam: «Ne intres in judicium cum servo tuo.» Quare hoc? quare timet? «Quoniam non justificabitur coram te omnis vivens
Abbreviated transcription (Latin):
ceat poena iniquoꝵ accusatori in iicitias
ex saturare cupienti. & quam longe alio modo
placeañt uidici recta uoluntate peccata punienti
Ille quippe reddidit malum ꝓmalo: iste autẽ etiam
reddit iniusto. Quod autem iustũ est: utiq bonũ est
Punit ergo nondelectiones alienȩ miseriae. quod ẽ.
malum ꝓmalo: sed dilectione iustitiae. quod est
bonum ꝓmalo ltaq nec luminis scripturarũ calũ¬
nientur caeci opinantes qđ ds peccata nonpuniat.
ne quasi malum ꝓmalo reddat. sibi blandiantur
iniusti. Audiamꝰ ergo deinde qͥd diuinus sermo
contextat. & inuerbis quasi mala optantis intelli¬
gamus p̾dicta ꝓphetantis. & dm̃ iusta retribuen¬
tem sul leuata in eiꝰ aet̾nam legem. m̃te cernamꝰ¬

Expanded text:
ceat poena iniquorum accusatori inimicitias ceat poena iniquorum accusatori inimicitias exsaturare cupienti, et quam longe alio modo placeat judici recta voluntate peccata punienti. Ille quippe reddit malum pro malo; iste autem etiam reddit injusto: quod autem justum est, utique bonum est. Punit ergo non delectatione alienae miseriae, quod est malum pro malo; sed dilectione justitiae, quod est bonum pro malo. Itaque nec lumini Scripturarum calumnientur caeci, opinantes quod Deus peccata non puniat; nec quasi malum pro malo reddat, sibi blandiantur injusti. Audiamus ergo deinde quid divinus sermo contexat; et in verbis quasi mala optantis, intelligamus praedicta prophetantis; et Deum justa retribuentem, sublevata in ejus aeternam legem mente cernam
Abbreviated transcription (Latin):
hic ẽ. omis:
& magnꝰ reatus illorum: Namquid nocere
potuer̃ ꝑ sequentes. uoluntate non necessitate
morientẽ: sed ipsum odium . ẽ. crimen maxi¬
mũ ꝑsequentis : quam uissit uoluntaria pęna
pacientis Satis autem exposuit quẽ ad mo¬
dum supra dixerit ꝓeo ut diligerent me. quia
dilectionẽ non utcũq sed dilectioni eius debe¬
bant: cum hic addidit ꝓdilectione mea: hanc
dilectionem in euanglĩo cõmẽmorat ubi dicit:
hierusalem hierusalẽ quotie̾s uolui colligere
filios tuos tanquã gallina pullos suos sub alas
suas. & noliusti Deinde quae ꝓipsa impietate
recipiant. incipit ꝓphetare: & eomodo illadicit.
tanquã ulciscendi cupiditate opt& uti fiant.
cumdicantur futura certissima ueritate. & ꝑ
dĩ iustitiã suꝑtales digna uentura. Quem
modum futura p̃dicendi uelut speciẽmale
optandi qͥdam non intelligentes putant odiũ
odio & malo animo malum animũ reddi.
qm̃ reuera paucoꝵ ẽ. dinoscere quomodo pla¬

Expanded text:
Hic est omnis et magnus reatus illorum. Nam quid nocere potuerunt persequentes, voluntate, non necessitate morientem? Sed ipsum odium est crimen maximum persequentis, quamvis sit voluntaria poena patientis. Satis autem exposuit quemadmodum supra dixerit, «Pro eo ut me diligerent,» quia dilectionem non utcumque, sed dilectioni ejus debebant; cum hic addidit, «pro dilectione mea.» Hanc dilectionem in Evangelio commemorat, ubi dicit: «Jerusalem, Jerusalem, quoties volui colligere filios tuos, tanquam gallina pullos suos sub alas suas et noluisti» . 7. Deinde quae pro ipsa impietate recipiant, incipit prophetare; et eo modo illa dicit, tanquam ulciscendi cupiditate optet ut fiant; cum dicantur futura certissima veritate, et per Dei justitiam super tales digne ventura. Quem modum futura praedicendi, velut specie male optandi, quidam non intelligentes, putant odium odio, et malo animo malum animum reddi: quoniam revera paucorum est dignoscere, quomodo pla
Abbreviated transcription (Latin):
est. mortuus est Ita & detorrente inuia bibit
Exultauit enĩ sicut gygas. adcurrendam uiam
Detorrente ergo inuia bibit: quia in uia peccatoꝵ
nonstetit. Q̃uia gͦ detorrente in uia bibit ꝓpt̃¬
ea ex altauit caput: idẽ quia humiliatus . ẽ.
et factus. ẽ. subditꝰ usq ad mortẽ. mortem autẽ
crucis : ꝓptea eum ds̃ exaltauit amortuis. et¬

Expanded text:
est, mortuus est: ita «de torrente in via» bibit. est, mortuus est: ita «de torrente in via» bibit. «Exsultavit» enim «sicut gigas ad currendam viam» . «De torrente» ergo «in via» bibit; quia «in via peccatorum non stetit» . Quia ergo «de torrente in via» bibit; «propterea» exaltavit «caput:» id est, quia humiliatus est, «et factus est subditus usque ad mortem, mortem autem crucis; propterea eum D
Abbreviated transcription (Latin):
Videamus & inuiabibentẽ. de torrente primo
quis. ẽ. torrens: ꝓfluxio mortalitatis humanae
Sicut enim torrens pluuialis aquis colligitur.
redundat. ꝑstrepit. currit. & currendo decurrit.
idest cursum finit: sic est omĩs iste cursus mor¬
talitatis. Nascuntur homines. uiunt. moriun¬
tur. & aliis morientib alii nascuntur: rursũq
aliis morientibus alii oriuntur. Succedunt. ac¬
cedunt. decedunt: nec manebunt. Quid hic tene¬
tur. : quĩd hĩc noncurrit: quid nonquasi de
pluuia collectum it in abyssum: quomodo
enim fuuius repente collectus depluuia. de
guttis imbrium it inmare nec apparet. nec
apparebit antequam depluuia colligeretur.
sic hoc genus humanũ deoccultis colligitur.
& p̃fluit morte. Rursum in occulto pergit.
medium hoc sonat & transit. De hoc torrente
bibit Ille non est dedignatus bibere: de hoc
torrente. B ibere enim dehoc torrente illi erat.
nasci & mori: hoc habet torrens iste : natiui¬
tatem & mortem. Suscepit hanc xp̃s: natus

Expanded text:
Videamus et in via bibentem de torrente. Primo quis est torrens? Profluxio mortalitatis humanae. Sicut enim torrens pluvialibus aquis colligitur, redundat, perstrepit, currit, et currendo decurrit, id est, cursum finit; sic est omnis iste cursus mortalitatis. Nascuntur homines; vivunt, moriuntur; et, aliis morientibus, alii nascuntur, rursusque, illis morientibus, alii oriuntur: succedunt, accedunt, decedunt, nec manebunt. Quid hic tenetur? quid non currit? quid non quasi de pluvia collectum it in abyssum? Quomodo enim fluvius repente collectus de pluvia, de guttis imbrium, it in mare, nec apparet; nec apparebat, antequam de pluvia colligeretur: sic hoc genus humanum de occultis colligitur, et profluit; morte rursum in occultum pergit; medium hoc sonat, et transit. De hoc torrente bibit ille; non est dedignatus bibere de hoc torrente. Bibere enim de hoc torrente, illi erat nasci et mori. Hoc habet torrens iste, nativitatem et mortem: suscepit hanc Christus; natus
Abbreviated transcription (Latin):
texitur nichil dixi. nonsit mirũ: qm̃ nihil
quod adistum ꝓprie ꝑtiner& inueni Non
enim solus hab&e has litteras Illud sane
sciant. qui hoc ingreca & latina scriptura
o m̃s octo uersus in hebraicis codicib ab ea
quae illis p̾ponitur littera incipere: sicut
nobis abeis qui illas nouerunt litteras indica¬
tum est: Quod multo diligentius factum est:
quã nr̃i uel latine uel pũnice quos abece¬
darios uocant psalmos facere consuerunt
N on enim om̃s uersꝰ donec claudatur periodõs:
sed solos primos abeadem littera incipiunt.
quam preponunt¬

Expanded text:
texitur, nihil dixi, non sit mirum, quoniam nihil texitur, nihil dixi, non sit mirum, quoniam nihil quod ad istum proprie pertineret inveni: non enim solus habet has litteras. Illud sane sciant qui hoc in graeca et latina scriptura,nt, omnes octonos versus in hebraicis codicibus ab ea quae illis praeponitur, littera incipere; sicut nobis ab eis qui illas noverunt litteras, indicatum est. Quod multo diligentius factum est, quam nostri vel latine vel punice, quos abecedarios vocant psalmos, facere consueverunt. Non enim omnes versus donec claudatur periodus, sed solos primos ab eadem littera incipiunt, quam praeponunt
Abbreviated transcription (Latin):
N onnulli codices non habent quaere : sed uiuifica
greci uariant. Sed quodlib& horum sit: ouis
perdita quaeratur. ouis ꝑdita uiuificetur:
ꝓpt̃ quã pastor eiꝰ nonaginta nouem dimisit in
montib. & eã quęrens iudaicis laceratus est
uepribus: Sed adhuc quaeritur. adhuc quȩ¬
ratur exparte inuenta. ad huc quaeratur
Ex eanãq parte qua dicit iste. mandata tua ñ
sum oblitus. inuenta est: sed ꝑ eos qͥmandata
dĩ eligunt. colligunt. diligunt. adhuc quȩ¬
ritur. & ꝑsui pastoris sanguinem fusũ atq
disꝑsum. in omĩb gentib inuenitur. Qt potui
quantũ ad ño adiutus sum: psalmũ istũ mag¬
nũ ꝑtractaui & exposui. Qđ ꝓfecto melius
sapientiores doctioresq fecer̃: siue facturi
sunt. Nec ideo tam̃ et nr̃m deeẽ. debuit minis¬
terium: maxime idem efflagitantib frĩb
quib sum debitor huiꝰ officui: q̃ uod autem de
alphabeto hebreo ubi octoni uersus singulis
subiacent litteris. atq ita psalmus totus con¬

Expanded text:
Nonnulli codices non habent «quaere,» sed «vivifica.» graeci variant. Sed quodlibet horum sit, ovis perdita quaeratur, ovis perdita vivificetur, propter quam pastor ejus nonaginta novem dimisit in montibus, et eam quaerens , Judaicis laceratus est vepribus. Sed adhuc quaeritur, adhuc quaeratur, ex parte inventa adhuc quaeratur. Ex ea namque parte, qua dicit iste, «Mandata tua non sum oblitus,» inventa est; sed per eos qui mandata Dei eligunt, colligunt, diligunt, adhuc quaeritur, et per sui pastoris sanguinem fusum atque dispersum, in omnibus gentibus invenitur. 8. Ut potui, quantum a Domino adjutus sum, psalmum istum magnum pertractavi et exposui. Quod profecto melius sapientiores doctioresque fecerunt, sive facturi sunt; nec ideo tamen ei nostrum deesse debuit ministerium, maxime id de me flagitantibus fratribus, quibus sum debitor hujus officii. Quod autem de alphabeto hebraeo, ubi octoni versus singulis subjacent litteris, atque ita Psalmus totus con
Abbreviated transcription (Latin):
suauis sit ei disputatio mea. Quȩ ẽ. disputatio
hominis ad dm̃. nisi confessio peccatoꝵ. confi¬
tere dõ qđ es: & disputasti cum illo. Disputa
cum illo fac bona oꝑa & disputa. Lauamini
mundi estote. isaias dicit: auferte nequitias
abanimis ur̃is. a conspectu oculorũ meorũ. Ces-¬
sate anequitiis ur̃is. discite bene facere: iudicate
pupillo. & iustificate uiduã. & uenite disputemꝰ
dirit dñs. Quid ẽ. disputare cũ dõ : illi te indica
scienti: ut indic& se tibi nescienti. Suauis sit ei
disputatio mea. Ecce hoc est dñosuaue. Disputa¬
tiotua. sacrificiũ humilitatis tuae: contribulatio
cordis tui. holocaustum uitȩtuae. hoc ẽ. suauedõ.
tibi autẽ quid est suaue. Ego autẽ iõcundabor
in dño: Ipsa .ẽ. mutua disputatio quã dixi: te in¬
dica ei scienti. & indicat setibi nescienti. Su auis
.ẽ. ei confessio tua : suauis ẽ tibi grã ipsius Dix̃
setibi. Vnde setibi dix̃  ꝑuerbum: Quod uerbũ:

Expanded text:
Suavis sit ei disputatio mea:» quae est disputatio hominis ad Deum, nisi confessio peccatorum? Confitere Deo quod es, et disputasti cum illo. Disputa cum illo, fac bona opera, et disputa. «Lavamini, mundi estote,» Isaias dicit, «auferte nequitias ab animis vestris, a conspectu oculorum meorum; cessate a nequitiis vestris, discite benefacere, judicate pupillo, et justificate viduam, et venite, disputemus, dicit Dominus» . Quid est disputare cum Deo? Te illi indica scienti, ut indicet se tibi nescienti. «Suavis sit ei disputatio mea.» Ecce hoc est Domino suave, disputatio tua; sacrificium humilitatis tuae, contribulatio cordis tui, holocaustum vitae tuae, hoc est suave Deo. Tibi autem quid est suave? «Ego autem jucundabor in Domino.» Ipsa est mutua disputatio quam dixi: indica te ei scienti, et indica se tibi nescienti. Suavis est ei confessio tua, suavis est tibi gratia ipsius. Dixit se tibi. Unde se tibi dixit? Per Verbum. Quod Verbum?
Abbreviated transcription (Latin):
nullã dĩ legem conuenientius intelligimꝰ : nisi
quia immobiliter fixum.ẽ ut omĩs qui se ex¬
altat humilietur. & omĩs qui se humiliat
exaltetur. Superb ergo malis ut humiliet᷑
innectitur : humilis amalis. ut exaltetur
eripitur

Expanded text:
nullam Dei legem convenientius intelligimus, nisi qua immobiliter fixum est ut omnis qui se exaltat, humilietur, et omnis qui se humiliat, exaltetur . Superbus ergo malis, ut humilietur, innectitur; humilis a malis, ut exaltetur, eripitur
Abbreviated transcription (Latin):
& moti sunt sicut ebrius. Qui sedent ad guber¬
nacula. & qͥ fideliter nauem amant: sentiunt
quoddicti Turbati sunt & moti sunt sicut ebrius
Certe quando locuntur. quando legunt. quan¬
do tractant. sapientes apparent: heu ꝓdolor:¬
ea tempestate.
x omĩs inquit sapientia eoꝵ
absorta est

Expanded text:
 moti sunt, sicut ebrius.» Qui sedent ad gubernacula, et qui fideliter navem amant, sentiunt quod dico: «Turbati sunt, et moti sunt sicut ebrius.» Certe quando loquuntur, quando legunt, quando tractant, sapientes apparent: vae a tempestate! «Et omnis,» inquit, «sapientia eorum absorpta est
Abbreviated transcription (Latin):
rit: ut abonĩ uia mala ꝓhiber& pedessuos.
Quidẽ enim a iudicus tuis non declinaui: nisi qđ
alio loco dicit. a iudiciis autemtius timui:
ꝑseueranter eis credidi: quia tulegem postusti
mihi Tu interior intimis meis: tu intus incor¬
de legem posuisti mihi sp̃utuo. tanquã digito
tuo : ut eam non tanquam seruus sine amore
Quamdulcia faucib meis uerb a tua uel qđ
degreto.ẽ. expressius
eloquia tua suꝑ mel
& fatum ori meo

Expanded text:
via maligna prohiberet pedes suos. Quid est enim, «A judiciis tuis non declinavi;» nisi quod alio loco dicit, «A judiciis autem tuis timui?» Perseveranter eis credidi, «quia tu legem posuisti mihi.» Tu interior intimis meis, tu intus in corde legem posuisti mihi spiritu tuo, tanquam digito tuo; ut eam non tanquam servus sine amore «Quam dulcia faucibus meis verba tua!» vel, quod de graeco est expressius, «eloquia tua: super mel et favum ori meo
Abbreviated transcription (Latin):
te malignitatẽ. qui non potestis relinquere beati¬
tudinis uoluntatem: Frustra tendendo fatigamini
quo ꝑueniendo inquinamini. Non autem beati
inquinati inerrore. qui ambulant in ꝑuersitate
Beati qui scrutantur testimonia eius: in toto

Expanded text:
ite malignitatem, qui non potestis relinquere beatiite malignitatem, qui non potestis relinquere beatitudinis voluntatem. Frustra tendendo fatigamini, quo perveniendo inquinamini. Non autem beati inquinati in errore, qui ambulant in perversitate «Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto
Abbreviated transcription (Latin):
& se miserum putat. cum ad suae concupiscenti ȩ
uoluntatẽ. laetitiamq non peruenit: Beatum uero
nondubitat iactare: cum ꝑuenit. Et quisquis aua¬
ritiae facib in ardescit: ad hoc congregat quocũq
modo diuitias. ut beatus sit. Inimicorum sanguinẽ
fundere quicũq desiderat. dominationẽ quis quis
affectat. crudelitatem suã quisquis alienis cladib
pascit: in omĩb scelerib beatitudinem quaerit.
Hos igitur errantes. & uera miseria falsã beatitudi¬
nem requirentes: reuocat aduiam si audiatur
uox ista diuina. Beati immaculati in uia: qui am¬
bulant in lege dñi Tanquã dicens: quo itis.
peritis & nescitis Nonillu̾c itur quã ꝑgitis: quã
ꝑuenire desideratis. Nam utiq beati ẽẽ cupitis:
sed misera sunt. & ad maiorem miseriam ducunt
itinera ista qua curritis. Tam magnum bonum.
quaerere ꝑ mala: nolite. Si ad illud ꝑuenire
uultis: hucuenite. huc ite. Uiȩ ꝑuersae relinqͥ¬

Expanded text:
et se miserum putat, cum ad suae concupiscentiae et se miserum putat, cum ad suae concupiscentiae voluptatem laetitiamque non pervenit, beatum vero non dubitat jactare cum pervenit. Et quisquis avaritiae facibus inardescit, ad hoc congregat quocumque modo divitias, ut beatus sit: inimicorum sanguinem fundere quicumque desiderat, dominationem quisquis affectat, crudelitatem suam quisquis alienis cladibus pascit, in omnibus sceleribus beatitudinem quaerit. Hos igitur errantes, et vera miseria falsam beatitudinem requirentes, revocat ad viam, si audiatur, vox ista divina, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini:» tanquam dicens, Quo itis? Peritis, et nescitis. Non illac itur qua pergitis, quo pervenire desideratis: nam utique beati esse cupitis; sed misera sunt, et ad majorem miseriam ducunt itinera ista qua curritis. Tam magnum bonum quaerere per mala nolite: si ad illud pervenire vultis, huc venite, hac ite. Viae perversae relinqu
Abbreviated transcription (Latin):
LANT INLEGE DÑI
Tanquam diceret. Scio
quid uelis. beatitudinem quaeris. Si ergo esse uis
beatus: esto immaculatus Illud enĩ om̃s. hoc autẽ
pauci uolunt: sine quo non ꝑuenitur adillud
quod om̃s uolunt. Sed ubi erit quisq immaculatꝰ.
nisi inuia: In qua uia. nisi inlegedñi: Acꝑ hoc
beatum maculati in uia: qͥ ambulant inlege dñi
Non suꝑfluo nobis dicitur: sed exortatio necessaria.
nrĩsmentib adhibetur. Quid enim boni sit ad
quod multi pigri sunt id ẽ. immaculatos ambu¬
lare in uia. quae lex est dñi sic ostenditur cum
beatos esse qui hoc faciunt indicatur: ut ꝓpt̃ illud
quod om̃s uolunt. etiã hoc fiat quod plurimi no-¬
lunt. Beatum quippe. eẽ. tam magnũ. ẽ. bonum:
ut hoc & boni uelint & mali. Nec mirum . ẽ. qđ
boni: ꝓpt̾ea sunt boni: Sed illud. ẽ. mirum.
qđ etiam mali ꝓptea sunt mali. ut sint beati
Namquisquis libidinib deditus: ut luxuria stupris¬
q corrũpatur: in hoc malo beatitudinẽ quaerit.

Expanded text:
lant in lege Domini. Tanquam diceret: Scio quid velis, beatitudinem quaeris; si ergo esse vis beatus, esto immaculatus. Illud enim omnes, hoc autem pauci volunt, sine quo non pervenitur ad illud quod omnes volunt. Sed ubi erit quisque immaculatus, nisi in via? In qua via, nisi in lege Domini? Ac per hoc, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini,» non superfluo nobis dicitur, sed exhortatio necessaria nostris mentibus adhibetur. Quid enim boni sit ad quod multi pigri sunt, id est, immaculatos ambulare in via, quae lex est Domini, sic ostenditur, cum beatos esse qui hoc faciunt, indicatur, ut propter illud quod omnes volunt, etiam hoc fiat quod plurimi nolunt. Beatum quippe esse, tam magnum est bonum, ut hoc et boni velint et mali. Nec mirum est quod boni propterea sunt boni; sed illud est mirum, quod etiam mali propterea sunt mali, ut sint beati. Nam quisquis libidinibus deditus, luxuria stuprisque corrumpitur, in hoc malo beatitudinem quaerit,
Abbreviated transcription (Latin):
annuntiabit popło suo. Non contristentur
is rahelitae scĩ qui dimiser̃ omĩa sua et secuti sunt
eum. non contristentur dicentes. quis nã poterit
saluus fieri. qui a facilius intrat camelus per
foramen acus: quam diues in regnum cadorum:
Annuntiauit enim eis fortitudinẽ operum suoꝵ.¬

Expanded text:
annuntiabit populo suo.» Non contristentur Israelitae sancti, qui dimiserunt omnia sua et secuti sunt eum; non contristentur dicentes: «Quisnam poterit salvus fieri?» Quia «facilius intrat camelus per foramen acus, quam dives in regnum coelorum» . Annuntiavit enim eis fortitudinem operum suor
Abbreviated transcription (Latin):
sessionem istam humilitatẽ uoluit comm̃dare.
nequis se putar& iussũ. ẽẽ. sedẽre. aut ad iudi¬
candum. aut ad epulandum & gaudendum.
& maiorem suꝑbiã ibi querer& insignifica¬
tionem humilitatis: addidit. Qui manduca

Expanded text:
sessione ista humilitatem voluit commendare; sessione ista humilitatem voluit commendare; ne quis se putaret jussum esse sedere aut ad judicandum, aut ad epulandum et gaudendum, et majorem superbiam ibi quaereret; in significationem humilitatis addidit, «Qui manduc
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ crucis. Haec ẽ. sessio ipsius. sed audi
resurrectionem: Propt̃ quod ds̃ eum exaltauit:
& donauit illi nomen qđ est suꝑ omne nomen
L amuos adillud nomen festinatis: surgite:
sed postea quam sedetis. Surgere uultis:̃ sed
primo sedete łt̾ surgens abhumilitate. ꝑue¬
nis ad regnum. Nam si preripis regnũ: cadis
a regno antequam surgas. Potestis inquit bibe¬
re calicem quẽ egobibiturus sum. & illi
Possumus: &ille: Calicem inqͥt quidem meum
bibetis: sedere autẽ ad dexteram uł ad sinistrã
meã ait. non ẽ. meũ dare uobis÷ aliis paratũ
Sed siuultis illud accipere : nolite. ẽẽ. quod estis
Aliis paratum .ẽ: & uos alii estote. & uobis para¬
tum.ẽ. Quid ẽ. alii estote. : prius humiliamini.
qui iã uultis exaltari Intellexer̃ ergo humilita¬
tem ꝓfuturã sibi: & correcti sunt Ergo & nos
hoc audiamꝰ quia hoc dicit psalmus iste : sur¬
gite postea quam sedistis. Sed nequis put& se
ad hoc sedere ut honoretur. ut ostenderae quia

Expanded text:
audi resurrectionem: «Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen» . Jam vos ad illud nomen festinatis; «surgite,» sed «posteaquam sedistis.» Surgere vultis, sed primo sedete: et surgens ab humilitate, pervenis ad regnum. Nam si praeripis regnum, cadis a regno antequam surgas. «Potestis bibere,» inquit, «calicem quem ego bibiturus sum?» Et illi: «Possumus.» Et ille: «Calicem,» inquit, «meum bibetis; sedere autem ad dexteram, vel ad sinistram meam,» ait, «non est meum dare vobis: aliis paratum Sed si vultis illud accipere, nolite esse quod estis. «Aliis paratum est;» et vos alii estote, et vobis paratum est. Quid est, Alii estote? Prius humiliamini, qui jam vultis exaltari. Intellexerunt ergo humilitatem profuturam sibi, et correcti sunt. Ergo et nos hoc audiamus, quia hoc dicit psalmus iste: «Surgite posteaquam sedistis.» 6. Sed ne quis putet se ad hoc sedere ut honoretur; ut ostenderet quia
Abbreviated transcription (Latin):
Iste autẽ uers non hab& aran. sed hab& cͥbu¬
AeX Quod quidam nr̃i interp̃tatisunt: ut ꝓ eo
ponerent aliquando nimis. aliquando ualde.
Sed si nimis ꝓeo quod est ualde intelligatur.
potest & in laude poni. Nam & ista confessio: laudem
significat: Ita enim sequitur
Et inmedio multoꝵ
laudabo eum

Expanded text:
iste autem versus non habet ἄγαν, sed habet σφόδρα. Quod quidam nostri sic interpretati sunt, ut pro eo ponerent aliquando «nimis,» aliquando «valde.» Sed si «nimis» pro eo quod est «valde» intelligatur, potest et in laude poni; nam et ista confessio laudem significat. Ita enim sequitur: «Et in medio multorum laudabo eum
Abbreviated transcription (Latin):
ad cornu altaris ÷ id ẽ. usq ad interiorẽ domũ
dĩ. dequa uos benediximus. ubi sunt altaria
excelsa: Constituite diemfestum: nontepide ac
segniter. sed in confrequentationib Ipsa ẽ. enĩ
uox exultationis soni festiuitatẽ celebrantis.
ambulantium in loco tabernaculi. ammirabilis
usq ad domũ dĩ. Si enĩ ẽ ibi spitale sacrificium.
.ẽ. & altare sempiternũ. pacata mens ipsa iustoꝵ.
Hoc aꝑtius dicimus fr̃s: quicũq dm̃ uerbum intel¬
ligere uolunt: non eis sufficiat caro qđ ꝓpt̃ eos
uerbum factum. ẽ. ut lacte nutriretur. nec inter¬
ra sufficiat iste festus dies quo agnus occisus. ẽ.:
sed constituatur in confrequentationib quousq
ꝑueniatur ex altatis adño mentib nr̃is usq ad
eiꝰ diuinitatem interiorem: qui nobis exteriorẽ
humanitatẽ. lacte nutriendis preberĩ dignatus
Quid ibi alia dicemus. Nisi
Ds̃meus estu & con¬
fitebor tibi. ds̃ meus es tu & exaltabo te
Confitebor tibi dñe qm̃ ex audisti me : & factꝰ

Expanded text:
ad cornua» «altaris:» id est, usque ad interiorem domum Dei, de qua vos benediximus, ubi sunt altaris excelsa. «Constituite diem festum,» non tepide ac segniter, sed «in confrequentationibus.» Ipsa est enim vox «exsultationis, soni festivitatem celebrantis,» ambulantium in loco «tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei.» Si enim est ibi spet altare sempiternum, Hoc apertius dicimus, fratres: quicumque Deum Verbum intelligere volunt, non eis sufficiat caro, quod propter eos Verbum factum est, ut lacte nutrirentur; nec in terra sufficiat iste dies festus quo agnus occisus est: sed constituatur in confrequentationibus, quousque perveniatur, exaltatis a Domino mentibus nostris, usque ad ejus divinitatem interiorem, qui nobis exteriorem humanitatem lacte nutriendis praebere dignatus Quid ibi aliud dicemus, nisi, «Deus meus es tu, et confitebor tibi; Deus meus es tu, et exaltabo» «te: confitebor tibi, Domine, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
dixit in aeternum. eẽ. fundata: quia id quod
ꝑ ea ds̃ ꝓmisit. aeternum ẽ. Nã ꝑseipsa testimo¬
nia tunc noner̃ necessaria : quando res ipsa
uidebitur. ꝓpt̃ quam credendã. nunc testimo¬
nia requiruntur. & ideobene intelligitur
dictũ. fundasti ea : quia in xp̃o uera monstran
tur. Fundam̃tũ enim aliud nemo potest pone
Vnde hoc ergo iste initio cognouit. nisiquia aec¬
clesia loquitur quae terris nondefuit abi¬
nitio generis humani. cuiꝰ primitiae abel
sc̃s . ẽ. immolatus & ipse intestimoniũ futuri
sanguinis mediatoris abimpio fr̃e fundendi :
Nã &ẽ illud abinitio dictũ. ẽ. : er̃ duo in carne
una Quod magnũ sacram̃tũ apłs paulus
exponens: ego inquit dico in xp̃o & in aeccła¬

Expanded text:
dixit in aeternum esse fundata, quia id quod dixit in aeternum esse fundata, quia id quod per ea Deus promisit, aeternum est. Nam per se ipsa testimonia tunc non erunt necessaria, quando res ipsa videbitur, propter quam credendam nunc testimonia requiruntur. Et ideo bene intelligitur dictum, «fundasti ea,» quia in Christo vera monstrantur. Fundamentum enim aliud nemo potest poneresus . Unde hoc ergo iste initio cognovit, nisi quia Ecclesia loquitur, quae terris non defuit ab initio generis humani, cujus primitiae Abel sanctus est, immolatus et ipse in testimonium futuri sanguinis Mediatoris ab impio fratre fundendi? Nam et illud ab initio dictum est, «Erunt duo in carne una» : quod magnum sacramentum apostolus Paulus exponens, «Ego,» inquit, «dico in Christo et in Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
fundasti ea Quod grecus ait catharcas.
aliqui nr̃i abinitio. aliqui inicio aliqui
ininitiis int̾pretati sunt: S ed qui pluraliter
hoc dicere maluer̃: grecam locutionẽ secuti
sunt. Latinae autem linguae illud potius usita¬
tum est: ut abinitio uel minitio dicatur. quod
cathartas grece quasi pluralit̃. sed ad uerbialit̃
dicitur. quale ẽ. apud nos cumdicimus. alias
hoc facio. Pluralem numerũ feminini generis
dicere uidemur: sed aduerbium est. &e signi¬
ficat alio tempore. Quid ergo abinitio cogno¬
ui. uel potius ut & nos aduerbialit̃ id dicamꝰ.
lnitio cognoui detestimoni is tuis: quia in aeter¬
num fundasti ea: testimonia dĩ in aet̾nũ ab illo
dicit fundata. & hoc se initio cognouisse testa¬
tur. Nec aliunde cognouisse: quã de ipsis
utiq testimoniis. Quae sunt ista cestimonia.
nisi quib testatus est ds̃ daturum se regnum
hoc sedaturum . ẽẽ. testatꝰ est dequo dictum . ẽ.
& regni eiꝰ nonerit finis.psa testimonia

Expanded text:
fundasti ea.» Quod graecus ait, καταρχὰς, aliqui nostri «ab initio,» aliqui «initio,» aliqui «in initiis» interpretati sunt. Sed qui pluraliter hoc dicere maluerunt, graecam locutionem secuti sunt. Latinae autem linguae illud potius usitatum est, ut «ab initio» vel «initio» dicatur, quod καταρχὰς graece quasi pluraliter, sed adverbialiter dicitur: quale est apud nos, cum dicimus, Alias hoc facio; pluralem numerum feminini generis dicere videmur, sed adverbium est, et significat Alio tempore. Quid est ergo, «Ad initio cognovi,» vel potius, ut et nos adverbialiter id dicamus, «Initio cognovi de testimoniis tuis, quia in aeternum fundasti ea?» Testimonia Domini in aeternum ab illo dicit esse fundata, et hoc se initio cognovisse testatur, nec aliunde cognovisse quam de ipsis utique testimoniis. Quae sunt ista tesnisi quibus testatus est Deus, daturum se regemse daturum esse testatus est, de quo dictum est, «Et regni ejus non erit finis» ; ipsa testimonia
Abbreviated transcription (Latin):
malitia quae in eis iustos ꝑsequebantur ex¬
tincta. xp̃iano ꝑopulo sociati sunt : siue quia
cȩteri eorum qui contẽpser̃ hoc tempore uocan¬
tis miscđiam. ueritatem iudicantis infine sen
sus sum ut caderem : & dñs suscepit me

Expanded text:
malitia quae in eis justos persequebatur exmalitia quae in eis justos persequebatur exstincta, christiano populo sociati sunt; sive quia caeteri eorum qui contempserunt hoc tempore vocantis misericordiam, veritatem judicantis in fine senssus sum ut caderem, et Dominus suscepit me
Abbreviated transcription (Latin):
Hic iam exordine gestarum rerum: etiam uerboꝵ
ordo contexitur. Nam ipsum dñm caput aeccłȩ.
recte accipimus circundatũ apersecutoribus.
sicut circundant apes fauum. Quid enĩ abig¬
norantib gestum sit: mystica subti litate sp̃s
sc̃s loquitur. M el quippe: apes operantur
in fauis. Nescientes autem persecutores dñi.
fecer̃ eum nobis inpassione dulciorem: ut gus-¬
temus & uideamus quam suauis est dñs: qͥ
mortuus. ẽ. ꝓpt̃ delicta nr̃a. & resurrexit ꝓpt̃
iustificationem nr̃am. lam uero quod sequitur. ex arser̃
uelut ignis inspinis : in eiꝰ corpore hocẽ. inpopło
ubiq diffuso. melius intelligitur. quẽ circunde¬
der̃ om̃s gentes. cumsit collectus deomĩb gen¬
tib Exarserunt quippe uelut ignis inspinis.
quando ꝑ eccatricem carnem atq h uiusmor¬
talis uitae molestissimas compunctiones. per¬
secutiones incendio cremauer̃: & in nomine
inquit dñi ultus sum eos. siue quia & ipsi

Expanded text:
Hic jam ex ordine gestarum rerum, etiam verborum ordo contexitur. Nam ipsum Dominum caput Ecclesiae recte accipimus circumdatum a persecutoribus, sicut circumdant apes favum. Quid enim ab ignorantibus gestum sit, mystica subtilitate Spiritus sanctus loquitur. Mel quippe apes operantur in favis: nescientes autem persecutores Domini, fecerunt eum nobis ipsa passione dulciorem; ut gustemus et videamus quam suavis est Dominus , qui mortuus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Jam vero quod sequitur, «Et exarserunt velut ignis in spinis:» in ejus corpore, hoc est, in populo ubique diffuso melius intelligitur; quem circumdederunt omnes gentes, cum sit collectus de omnibus gentibus. «Exarserunt» quippe «velut ignis in spinis,» quando peccatricem carnem atque hujus mortalis vitae molestissimas compunctiones, persecutionis incendio cremaverunt. «Et in nomine,» inquit, «Domini ultus sum eos:» sive quia et ipsi,
Abbreviated transcription (Latin):
tui. Quare exfructu uentris uoluit dicere: &
illud quidem sidicer&: uerum dicer&. Sed sig¬
nificantius dicere uoluit exfructu uentris:
quia defemina natus. ẽ. xp̃s. quo uir non accessit
tu uentris tui ponã suꝑ sedem tuam: Si custo¬
dierint filiitui testamentũ meũ. & testimo¬
amea haec quae docebo eos. & filii eorũ

Expanded text:
tui: quare, «Ex fructu ventris,» voluit dicere? Et tui: quare, «Ex fructu ventris,» voluit dicere? Et illud quidem si diceret, verum diceret: sed significantius dicere voluit, «Ex fructu ventris;» quia de femina natus est Christus, quo vir non accessit.tu ventris tui ponam super sedem tuam. Si custodierint filii tui testamentum meum, et testimonia mea h
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ipsã spera: Aliter illamfetit ds̃ quam uis
nomine pęnitentiae appellat. aliter tũ. Tu enim
facis quia erraueras: ille autẽ facit quia uindi¬
cat. aut quia liberat Mutauit regnum saul.
cumpeniter& eum: Sic dictum ẽ. & in eoipso lo¬
co ubi scriptura dicit pęnituit eum: ibi paulo
post dicitur: nonenĩ sic.ẽ. ut homo ut pęniteat
eum. Cum ergo mutat oꝑa sua ꝑ incõmutabile
consilium suum: ꝓ pter ipsam non consilii sed
operis mutationem. pęnitere dicit᷑: hoc autẽ
sic ꝓmisit. ut nonmutarẽt. Quomodo dicitur
& illud. iurauit dñs & non penitebit eum. tues
sacerdos in aeternum scđm ordinem melchi sedech:
sic & hoc quia ita ꝓmissum. ẽ. ut non mutaretur.
quia necessarto ficturum erat & ꝑmansurum.
dixit: iurauit dñs dauid ueritatẽ & nonpeni¬
tebit eum. Exfructu uentris tui: ponam suꝑ
sedem tuam: Poterat dicere : & ex fructu fẽmoris

Expanded text:
tionem ipsam spera. Aliter illam facit Deus, quamvis tionem ipsam spera. Aliter illam facit Deus, quamvis nomine poenitentiae appellet, aliter tu: tu enim facis, quia erraveras; ille autem facit, quia vindicat, aut quia liberat. Mutavit regnum Saül, cum poeniteret eum sicut dictum est: et in eo ipso loco ubi Scriptura dicit, «Poenituit eum;» ibi paulo post dicitur, «Non enim sic est ut homo, ut poeniteat eum» . Cum ergo mutat opera sua per incommutabile consilium suum; propter ipsam, non consilii, sed operis mutationem, poenitere dicitur. Hoc autem sic promisit, ut non mutaret. Quomodo dicitur et illud, «Juravit Dominus, et non paenitebit eum, Tu es sacerdos in» «aeternum, secundum ordinem Melchisedec» : sic et hoc quia ita promissum est, ut non mutaretur, quia necessario futurum erat et permansurum; dixit, «Juravit Dominus David veritatem, et non poenitebit eum: Ex fructu ventris tui ponam super sedem tuam.» Poterat dicere, Ex fructu femoris
Abbreviated transcription (Latin):
quia adiudicandos eos aquib crucifixus. ẽ.
surrexit xp̃c. & auertit faciem suam aiudeis.
& conuertit ad gentes: tanquam rogatur ds̃
ꝓpt̃ reliquias isrł: & dicitur ei. Propter dauid
seruumtuũ. ne auertas faciem xp̃i tui Si palea
damnata . ẽ. frum̃ta colliguntur. & reliquiȩ
saluae fient sicut dicit ysaias. Et planę factȩ st̃
reliquiae saluae. Inde erant.xii apłi. inde
plusquam quingentifr̃s. quib seipse dñs de¬
monstrauit post resurrectionẽ. Inde tot milia
baptizati : quae precia rerum suarum ante
pedes apłorum ponebant. Ergo impletũ ẽ. quod
hic rogatus . ẽ. ds: ꝓpter dauid seruum tuum.
ueritatem : & non pęnitebit eum. Quid . ẽ.
.ẽ. non poenitebit eum: non mutabit. Non
enim dolorem pęnitentiae patitur ds̃. aut in ali¬
quo fallitur. ut uelit corrigere inquo errauit:
sed quomodo hominẽ cumpęnit&e mutare uult
quod fecit: sic ubi audis quia pęnit& dm̃: muta¬

Expanded text:
quia ad judicandos eos a quibus crucifixus est, quia ad judicandos eos a quibus crucifixus est, surrexit Christus, et avertit faciem suam a Judaeis, et convertit ad Gentes; tanquam rogatur Deus propter reliquias Israel, et dicitur ei, «Propter David servum tuum, ne avertas faciem Christi tui.» Si palea damnata est, frumenta colligantur. «Reliquiae salvae fiant» , sicut dicit Isaias. Et plane factae sunt reliquiae salvae: inde erant duodecim Apostoli, inde plus quam quingenti fratres quibus se Dominus demonstravit post resurrectionem ; inde tot millia baptizata, quae pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponebant . Ergo impletum est quod hic rogatus est Deus, «Propter David servum tuum, et non poenitebit eum . Quid est quod sse non poenenim dolorem poenitentiae patitur Deus, aut in aliquo fallitur, ut velit corrigere in quo erravit. Sed quomodo hominem cum poenitet, mutare vult quod fecit; sic ubi audis quia poenitet Deum, muta
Abbreviated transcription (Latin):
em xp̃i tui hoc dõ patri dictum est: ꝓpter
dauid seruũ tuum: ne auertas faciem xp̃itui
Crucifixus .ẽ. dñs in iudȩa : crucifixus ẽ diudȩis.
abipsis turbatus dormiuit: Inter quorum sȩui¬
entium manus dormiuit. adeos iudicandos
surrexit. Et dicit quodam loco: ex suscita me
& reddam illis: Et reddidit : & redditurus ẽ
Nam quanta postea iudȩi passisunt occiso dño.
norunt ipsi. Deipsa ciuitate ubi illum occider̃.
om̃s expulsi sunt. Quid ergo. etiam destirpe
dauid om̃s perier̃. & detribu uida: Non Nã
credider̃ inde aliqui : & multa milia hominũ
credider̃ inde. & hoc iam post resurrectionem
dñi. Sȩuier̃ ut crucifigerent: & postea cȩper̃
uidere fieri miracula innomine crucifixi ⁊ Et
plus contremuer̃ tantũ posse eiꝰ nomen: qͥ quasi
inter manus eorum nihil poterat. & compunc¬
ti corde iam credentes diuinitatem occultam
fuisse in illo. quem cȩteris similem hominib
putauer̃. & consilium petentes ab apostolis.

Expanded text:
i tui.» Hoc Deo Patri dictum est, «Propter David servum tuum, ne avertas faciem Christi tui.» Crucifixus est Dominus in Judaea; crucifixus est a Judaeis; ab ipsis turbatus dormivit. Inter quorum saevientium manus dormivit, ad eos judicandos surrexit: et dicit quodam loco, «Et suscita me, et reddam illis» . Et reddidit, et redditurus est. Nam quanta postea Judaei passi sunt occiso Domino, norunt ipsi. De ipsa civitate, ubi illum occiderunt, omnes expulsi sunt. Quid ergo? etiam de stirpe David omnes perierunt, et de tribu Juda? Non: nam crediderunt inde aliqui, et multa millia hominum crediderunt inde, et hoc jam post resurrectionem Domini. Saevierunt, ut crucifigerent, et postea coeperunt videre fieri miracula in nomine crucifixi; et plus contremuerunt tantum posse ejus nomen, qui quasi inter manus eorum nihil poterat; et compuncti corde, jam credentes divinitatem occultam fuisse in illo quem caeteris similem hominibus putaverunt, et consilium petentes ab Apostolis,
Abbreviated transcription (Latin):
poss& uiuificare: omĩno exlege ess&e iusti¬
tia Cur ergo data .ẽ. quae uiuificare non pos¬
s&. & ex quã eẽt nulla iustitia: nempe miran¬
dum. ẽ.: nẽpe stupendum. Haec sunt ergo
mirabilia : testimonia dĩ Propt̃ hoc huius
anima scrutata .ẽ ea : qm̃ de illis non eidici
possit. fortiora te nescrutatus fueris. et
quae p̃cepit tibi dñs. illa cogita semꝑ Ipsa
sunt enim quae p̃cẽperat nobis dñs. & ideo
cogitanda sunt semꝑ. Potius itaq uideamꝰ
buius anima quae scrutata ẽ: quid in uene

Expanded text:
posset vivificare, omnino ex lege esset justiposset vivificare, omnino ex lege esset justitia.» Cur ergo data est quae vivificare non posset, et ex qua esset nulla justitia? Nempe mirandum est, nempe stupendum. Haec sunt ergo mirabilia testimonia Dei: propter hoc hujus anima scrutata est ea, quoniam de his non ei dici posset, «Fortiora te ne scrutatus fueris; sed quae praecepit tibi Dominus, illa cogita semper.» Ipsa sunt enim quae praecepit nobis Dominus; et ideo cogitanda sunt semper. Potius itaque videamus hujus anima quae scrutata est, quid invene
Abbreviated transcription (Latin):
ergo nobis homo talis occurrat. qui ꝓpt̃ hoc
dĩcat se scrutari testimonia dĩ quia mirabilia
sunt. cũ plena sit eis eaquae conspicitur & quȩ
non conspicitur uniuersa creatura. non ne cõ¬
deat & dicat. ħaec ipsa quae p̃cepit dñs & quȩ
iubetis ut cogitem. mirabilia sunt eiꝰ testimo¬
nia um quippe & dñm quia iub&. & bonũ
& magnũ quia talia iubet esse testantur. num¬
quid audemus hominẽ abeorũ scrutatione
reuocare: ac non potius ut sedulo id agat.
& tantȩ rei operam quantum potest impendat
ortabimur. Anforte dĩp̃ cepta testimonia
quidem bonitatis eiꝰ. eẽ. fatebimur. sed mira¬
bilia. eẽ. negabimus : quid enĩ mirum sibo¬
na imperat bonus ds̃. immo uero idipsũ
.ẽ. omnino mirandum. & cur ita sit p̃scru¬
tandum. qđ cum ds̃ bonus bona p̃ceperit.
eis tamen dederit bonam legem. quos eadem
lex uiuificare non poss&e: nec ulla ess&e ex
bona lege iustitia Si enim data ess& quae

Expanded text:
ergo nobis homo talis occurrat, qui propter hoc ergo nobis homo talis occurrat, qui propter hoc dicat se scrutari testimonia Dei, quia mirabilia sunt, cum plena sit eis et quae conspicitur, et quae non conspicitur, universa creatura; nonne comdeat, et dicat, Haec ipsa quae praecepit Dominus, et quae jubetis ut cogitem, mirabilia sunt ejus testimonia; eum quippe et Dominum, quia jubet, et bonum et magnum, quia talia jubet, esse testantur: numquid audebimus hominem ab eorum scrutatione revocare, ac non potius ut sedulo id agat, et tantae rei operam quantam potest impendat, hortabimur? An forte Dei praecepta testimonia quidem bonitatis ejus esse fatebimur, sed mirabilia esse negabimus? Quid enim mirum, si bona imperat bonus Dominus? Imo vero idipsum est omnino mirandum, et cur ita sit perscrutandum, quod cum Deus bonus bona praeceperit, eis tamen dederit bonam legem, quos eadem lex vivificare non posset, nec ulla esset ex bona lege justitia. «Si enim data esset lex quae