comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caret pͥusquam toto corpore mem
bra singula punirentur. At ille
respondens patria uoce dixit. N
faciam. ꝓpter quod & iste seqͤnti
loco pͥmi tormenta suscepit. & in
ultimo spũ constitutꝰ ate. Tũ quidẽ
scelestissime in presenti uita nos
ꝑdis: sed rex mundi defuctos
nos pro legib suis. in et̾ne uite
resurrectione suscitabit.
ost hunc tertius illudebatur.
& linguam postrtatꝰ eito pro¬
tulit. & manꝰ constanter extendit.
& cum fidutia ait. E celo ista pos¬
sideo. sed ꝓpter dei leges nẽ hec
ipsa despicio. qm̃ ab ipso me ea
recepturum spero: ita ut rex &
qui cum ipso erãt mirarent᷑ ado¬
lescentis animum. qd̾ tanqͣm ni¬
chilum duceret cruciatꝰ. Et hoc ita
defuncto: quartum similit̾ uexa¬
bant torquentes. Et cum iam esset
ad mortem: sic ait. Dotiꝰ est ab
hominib morti datos spem spe¬
ctare a deo. iterum ab ipso resusci¬
tandos: tibi enim resurrectio ad
uttam non erit. Et cum admo¬
uissent quintum: uexabant eũ.

Expanded text:
caret priusquam toto corpore per caret priusquam toto corpore per membra singula puniretur at ille respondens patria voce dixit non faciam propter quod et iste sequenti loco primi tormenta suscepit et in ultimo spiritu constitutus ait tu quidem scelestissime in praesenti vita nos perdis sed rex mundi defunctos nos pro suis legibus in aeternae vitae resurrectione suscitabit post hunc tertius inludebatur et linguam postulatus cito protulit et manus constanter extendit et cum fiducia ait e caelo ista possideo sed propter Dei leges nunc haec ipsa despicio quoniam ab ipso me ea recepturum spero ita ut rex et qui cum ipso erant mirarentur adulescentis animum quod tamquam nihili duceret cruciatus et hoc ita defuncto quartum similiter vexabant torquentes et cum iam esset ad mortem sic ait potius est ab hominibus morti datos spem expectare a Deo iterum ab ipso resuscitandos tibi enim resurrectio ad vitam non erit et cum admovissent quintum vexabant eum
Abbreviated transcription (Latin):
tres cum matre apprehen¬
sos. conpelli a rege contͣ fas.
ad carnes porcinas. flagris & tau¬
reis cruciatos. Unus autem ex il¬
lis qui erat pͥmꝰ: sic aie: Quid que¬
ris & quid ius discere anobis:
Parati sumus mori magis quã
patͥas dei leges preuaricari. Iratꝰ
itaq rxx. iussit sartagines & ollas
eneas succendi. Quib statim suc¬
censis: uissit ei qui pͥor fuerat locu¬
tus amputari linguam: & cute ca¬
pitis abitracta. summas quoq manꝰ
eius ⁊ pedes precidi. ceteris eius
fratrib ⁊ matre inspicientib. Et cũ
iam ꝑ omnia mutilis factus esset.
uissit ignem adinoueri. & adhuc
spirantem torreri in sartagine. In
qua cum dui cruciaretur: ceterĩ
una cum matre inuicem se horta¬
bantur mori fortiter dicentes. Bo¬
minꝰ ds aspiciet ueritatem. &
consolabitur in nobis. quẽadmo¬
dum protestatione cantici declara¬
uit moyses: & in seruis sius con¬
solabitur. Mortuo itaq pͥmo illo
hoc modo: sequentem deducebãt
lis detracta. int̾rogabant si mandu¬

Expanded text:
tres cum matre adprehensos conpelli a rege contra fas ad carnes porcinas flagris et taureis cruciatos unus autem ex illis qui erat primus sic ait quid quaeris et quid vis discere a nobis parati sumus mori magis quam patrias Dei leges praevaricari iratus itaque rex iussit sartagines et ollas aeneas succendi quibus statim succensis iussit ei qui prior fuerat locutus amputari linguam et cute capitis abstracta summas quoque manus ei et pedes praecidi ceteris eius fratribus et matre inspicientibus et cum iam per omnia inutilis factus esset iussit ignem admoveri et adhuc spirantem torreri in sartaginem in qua cum diu cruciaretur ceteri una cum matre invicem se hortabantur mori fortiter dicentes Dominus Deus aspiciat veritatem et consolabitur in nobis quemadmodum protestationem cantici declaravit Moses et in servis suis consolabitur mortuo itaque primo illo hoc modo sequentem deducebant lis detracta interrogabant si mandu
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ imbecillia membra substentars.
erectis ad celum manib stette. & ulti¬
mũ spm int̾ uerba orationis effla¬
uit. Qua scilicet die. duob de eo
fr̃ib. uni in cella commoranti. alc̾i
autem longe posito. reuelatio uniꝰ
atq indissimilis uisionis apparuit.
Uiderunt namq uiam stratã palliis.
atq innumeris coruscam lampadib¬
que uia recto orientis tramite ab
euis cella in celum usq tendebat᷑.
Cui uenerandi habitꝰ uir desuꝑ clatꝰ
assistens. cuiꝰ esset hec uia quã cer

Expanded text:
a sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella in coelum usque tendebatur. Cui venerando habitu vir desuper clarus assistens
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝓfessi sunt. Quib ipse ate. Hec
est uia qua dilectus d̾no benedictus
celum ascendie. Tunc itaq sc̃i uiri
obitum sicut presentes discipuli ui¬
derunt: ita absentes ex signo quod
eis p̃dictum fuerat: agnouerunt
Sepultus uͦ est in oratorio beati bap¬
tiste iohannis. qͦd destructa ara
apollinis ipse construxit. Qui est
in eo specir in quo pͥus sublacus
habitautt: nunc usꝙ si petentiũ¬
fides exigat. miracłis coruscat.
Nuꝑ namq est res gesta qm narro.
quia mulier quedam mente capta.
dum sensum funditꝰ ꝑdidissee: ꝑ
montes ⁊ ualles. siluas & campos
die noctuꝙ uagabat᷑. ibi q tan¬
tummodo quiescebat. ubihanc
dam uͦ die dum uaga nimiũ erra¬
ret. ad beati uiri benedicti patris¬
specum deuenit. ibiq nesciens
ingressa mansit. Facto autẽ mane
ita sanato sensu egressa est: ac si eã
nulla insania cãpitis unquã te¬
nuisset. Que omni uite sue tẽpore
in eadem quam acceꝑat salute ꝑ¬
mansie.

Expanded text:
ssi sunt. Quibus ipse ait: Haec est via qua dilectus Domino coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentiufides exigat, miraculis coruscat.Nuper namque est res gesta quam narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc dam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit.
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a benedictus & nomine.
ab ipse pueritie sue temꝑe
corgerens senile. etatẽ quip¬
pe morib transiens: nulli animũ
uoluptati dedit. Sed dum in hac t̾ra
adhuc esset. qͦd temporalit̾ uti libere
potuisset: despexit iam aridũ mun¬
dum cum flore. Qui liberiori gen̾e
fuerat. Sed cum in eis ire multos
denuntiauit diem. Presentib indi¬
cens. ut audita ꝑ silentium tegerent.
absentib indicans. quod uel quale eis
signum fieret. quando eiꝰ anima de
corpore exiret. Ante sextͥm uero diẽ¬
sui exitus: aꝑiri sibi sepulturã iubet.
Qui mox correptus febrib: acri cepit
dolore fatigari. Cum ꝙ ꝑ dies singu¬
los langor ingrauesceret. septi¬
a discipulis fecte. ibiq exitum suũ
dominici corporis & sanguinis ꝑcep

Expanded text:
e, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genereaditus fuerat. Sed cum in eis multosdenuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta discipulis fecit, ibique exitum suum domin
Abbreviated transcription (Latin):
post tercium diem uenit¬
in domum suam. & dedit
pacem omnib etiam seruis suis &
ancillis. & cõmunica uit de sacrifi¬
cio altaris beati laurentii marty¬
ris. Et posita mensa pͥusquam ei¬
bum sumeret. uenerunt milttes.
ad decium cesarem. Quem uidens
euis cesar furore arreptꝰ. uissit ut
cum lapidib os eius tunderetur.
Et expoliauit eum ueste qua indue¬
batur in habitu xp̃iano. & dixit ei.

Expanded text:
post tertium diem ad domum suam rediens, dedit pacem omnibus servis suis et ancillis; et communicavit de sacrificio altaris beati Laurentii martyris. Et posita mensa, priusquam cibum sumeret, venerunt milites ad Decium. Queecius furore arreptus jussit ut cum lapidibus os ejus contunderetur. Et expoliavit eum veste, qua induebatur habitu christiano, et dixit ei: «
Abbreviated transcription (Latin):
ineonspectu nr̃o utere militie yal
clara q̃ixit Militia mea decet
miłtare. unde cũpio ad palmani ce¬
sar tracundia plenus. dixit ad uale¬
tacultates eius: & int̾fice eũm cili¬
deli examinatiõne. Eodem dĩe uale¬
facultate eius. inuenit in dõmo
ypoliti omẽm familiam xp̃ianã.

Expanded text:
ctu nostro utere militia martyr dixisset: Militia mea haec litare, unde cupio ad celerem paracundia plenus Decius dixit Valefacultates ejus, et interfice eum crudeli examinatione. » Valefacultate ejus, invenit in domu Ipoliti
Abbreviated transcription (Latin):
atale scĩ calepodii senis prb̃i.¬
sub alexandro imꝑatore. qui
eum fecit occidi a laodecio.
& corpus trahi ꝑ ciuitatem. atq in
tẏberim iactari. die kl̃as maii. Quod
inuentum piscatores leuauer̃t. &
narrauerunt calixto ep̃o. Quod ille
acceptum condiuit cum aromatib
& linteaminib. & sepeliuit in cum¬
t̾io eiusdem. miliario ab urbe t̾cio
in cripta .ui. idꝰ maii. Tunc decollatꝰ
est ab alexandro palmatiꝰ consul. cũ
uxore & filiis & aliis promiscui sexꝰ
de domo sua quadraginta duobus.
Cum quib & simplicus senator cũ
uxore & filiis. & familia sua. fere ꝑ
ter cum uxore blanda. qui ꝑ doctu¬
nam calixti pape. & calepodii prbi.
nuꝑ fuerant baptizati. quoꝵ om̃nũ¬

Expanded text:
ae Calepodii senis presbytesub Alexandro imperatore, qui eum fecit occidi a Laodicio, et corpus trahi per civitatem, atque in Tiberim jactari, die Kalendarum Maii. Quod inventum piscatores levaverunt et narraverunt Callixto episcopo. At ille acceptum condivit cum aromatibus, et linteaminibus, et sepelivit in coemeterio ejus, milliario ab Urbe tertio, in crypta, VI Idus Maii. Tunc decollatus est ab Alexandro Palmatius consul cum uxore et filiis, et aliis promiscui sexus de domo sua quadraginta duobus. Cum quibus et Simplicius senator cum uxore et filiis suis, et familia sua, fere prter cum uxore sua Blanda, qui per doctrinam Callisti papae et Calepodii presbyteri, nuper fuerant baptizati.
Abbreviated transcription (Latin):
alexander: iussit solui. Cui & dix̃.
Si amens factus es palmati: ite de¬
seras deos. & queras hominẽ mor¬
tuum: Inter alia: respondit pal¬
noui quod uerum est. Tunc alex-¬
ander tradidit eum cuidam sena¬
tori simplicio. ut reuocaret eũ mol¬
is studens: non cessabat cum lacri¬
mis deum patrem omnipotentem
nomine. rogabat eum ꝓ uxore sua.
que quatuor annis iacebat clinica.
Beatꝰ palmatiꝰ p̃sente uxore simplicii
⁊ om̃i familia. cecidit in terram. &
ds̃ qui illuminasti seruũ tuum. &
& alleua eam de lecto doloris. itt cog¬
noscant om̃s. quia tu es creator
om̃ium rerum. Que ilico sana sur¬
rexit. Quod uidentes simplitus
& felix. & reliqui qui in domo sim¬
plicii erant. ceꝑunt urgere beatũ
palmatium ut baptirarent᷑. Qui
mittens uocauit sc̃m calixtum. &
baptirati sunt om̃s in noĩe dñi.¬

Expanded text:
Alexander, jussit solvi, cui et dixit: Alexander, jussit solvi, cui et dixit: Sic amens es, Palmati, ut deseras deos, et quaeras hominem mortuum? Inter alia respondit Palnovi quod verum est. Tunc Alexander tradidit eum cuidam senatori Simplicio, ut revocaret eumis studens, non cessabat lacrymis Deum Patrem omnipotentem nomine, rogabat eum pro uxore sua, quae a quatuor annis jacebat clinica. Beatus Palmatius, praesente uxore Simplicii et omni familia, cecidit in terram, et Deus, qui illuminasti servum tuum, etet alleva eam de lecto doloris, ut cognoscant omnes quia tu es Creator omnium rerum. Quae illico sana surrexit. Quod videntes Simplicius et Felix, et reliqui qui in domo Simplicii erant, coeperunt urgere beatum Palmatium ut baptizarentur. Qui mittens vocavit sanctum Callistum, et baptizati sunt omnes in nomine Domi
Abbreviated transcription (Latin):
gines q bacharent᷑ ꝑ templũ demonis:
una earum uiliana nomine arrepta.
cepit clamare. Ds̃ calixti ipse est uiuꝰ¬
& uerus. ipse indignatꝰ est. ob pol¬
lutiones rei publice ur̃e. & conteret
regem mortalem ur̃m. quia ñ adora¬
tis ueritatem. Audiens hec palma¬
tius. cucurrit ad beatum calxxtum
trans tyberim ubi erat multitudo
xp̃ianorum. & cecidit ad pedes eiꝰ.
deum uerum quem demones con¬
fessi sunt hodie. ꝑ ipsum te comuro.
ut liberes me a cultura demonum.
& baptizes me sicut predicas. Quẽ
beatus calixtus indicto ieiunio ca¬
thecirauit: & allata aqua baptira
qui me illuminaute. Baptirata
autem est. & omnis domꝰ eius. Ab
eodem die omnem facultatem suã
cepit pauꝑib xp̃ianis erogare. ubi¬
cumq inuenirent᷑. ministrans eis
uictum & tegumentum. Post dies
triginta requiritur ab alexandro
nuntiatum ꝙ est ei. quod xp̃ianꝰ
esset. Tentus igitur a quodam tu¬
buno torquato: missus est ꝑ tͥduũ

Expanded text:
ginesque baccharentur per templum daemonis, ginesque baccharentur per templum daemonis, una ex illis Juliana nomine, arrepta coepit clamare: Deus Callisti, ipse vit verus, ipse indignatus est pollutionibus reipublicae vestrae, et conteret regem mortalem vestrum, quia non adoratis veritatem. Audiens hoc Palmatius, cucurrit ad beatum Callistum trans Tiberim, ubi erat multitudo Christianorum, et cecidit ad pedes ejus: Deum esse verum, quem daemones confessi sunt hodie. Per ipsum te conjuro ut liberes me a cultura daemonum, et baptizes me sicut praedicas. Quem B. Callistus, indicto jejunio, catechizavit, et allata aqua baptizavmen verum, qui me illuminavit. Baptizata autem est et omnis domus ejus. Ab eadem die omnem facultatem suam coepit pauperibus Christianis erogare, ubicunque invenirentur, ministrans eis victum et tegumentum. Post dies triginta requiritur ab Alexandro; nuntiatum enim est ei quod Christianus esset. Tentus igitur a quodam tribuno Torquato, missus est per tridu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianorum. Hic enim palmatiꝰ ꝯsul
alexandro imꝑatori carus acceꝑat
ab eo potestatem. ut xp̃ianos cog̾et
sacrificare. Erat autem multitudo
xp̃ianoꝵ collecta in quodam loco
trans tẏberim. int̾ quos beatꝰ calxx¬
tus ep̃s urbis cum clero suo. & se¬
nex pres bit̾ beatꝰ calepodiꝰ. Ad quos
tenendum palmatiꝰ consul milites
direxit. Qui ingressi ubi erat scõꝵ
multitudo: subito ceci facti sunt.
Palmatiꝰ hec uidens timore ꝑt̾ritus
nuntiauit alexandro. atq milites in
conspectu euis exhibuit. Tunc cepre
alexander clamare. O ciues optimi ui¬
detis artem magicam: Respondit
palmatius. Si ꝑ magicam istud factũ
est: ubi sunt uirtutes deoꝵ nr̃orume
Iubeat igitur pietas ur̃a offerri & im¬
molari diis. ne ꝑeat res publica ꝑ eoꝵ
incantationes. Statuitur itaq dies.
& preconis uoce iubetur. om̃s imino¬
lare mercurio qui in urbe roma erant.
factum est autẽ dum funderet᷑ sanguis
porcinꝰ & uitulinus. & sacerdotes uir¬

Expanded text:
ptizati. Hic enim Palmatius consul Alexandro imperatori adeo charus, acceperat ab eo potestatem ut Christianos cogeret sacrificare. Erat autem multitudo Christianorum collecta in quodam loco trans Tiberim, inter quos beatus Callistus episcopus Urbis cum clero suo, et senex presbyter beatus Calepodius; ad quos tenendos Palmatius consul milites direxit. Qui ingressi ubi erat sanctorum multitudo, subito caeci facti sunt. Palmatius hoc videns, timore perterritus, nuntiavit Alexandro, atque milites in conspectu ejus exhibuit. Tunc coepit Alexander clamare: O cives optimi, videtis artem magicam? Respondit Palmatius: Si per magicam istud factum est, ubi sunt virtutes deorum nostrorum? Jubeat itaque pietas vestra offerri et immolari diis, ne pereat respublica per eorum incantationes. Statuitur itaque dies, et praeconis voce jubentur omnes immolare Mercurio, qui in urbe Roma erant. Factum est autem, dum funderetur sanguis porcinus et vitulinus, et sacerdotes vir
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatis ȩternȩ. Preciosa gͦ est in
conspectu domini mors scõꝵ eius.
nec ullo crudelitatis genere destrui
potest. sacramento crucis xp̃i fun¬
data religio. Non minuitur eccłia
dum grana que singula cadunt.
multiplicata nascunt᷑. Unde duo
ista preclara diuini semmnis ger¬
mina in quantam sobolem pullu
bierunt. & quasi ex multarũ ho¬
nore genimaꝵ conserto uno diade¬
dilectissimi diuinitꝰ nobis ad ex¬
emplum patientie & confirmatio¬
nem fidei preparatio uniu̾saliter
quidem in om̃ium scõꝵ cõmemo¬
ratione letandum eft. sed in hoꝵi
excellentia patrum merito est ex¬
ultantiꝰ gloriandum. quos gr̃a
dei in tantum apicem inter omnia
ecclesie membra prouexit. ut eos
geminum constitueret lum̃ ocłoꝵ.
De quoꝵ meritis atq uirtutibus
que om̃em loquendi suꝑãt faculta¬
tem. nichil diu̾sum. nichil debemꝰ

Expanded text:
felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non minuitur persecu326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobolem pullulbierunt, et quasi ex multarum honore gemmarum conserto uno diadedilectissimi, divinitus nobis ad exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemoratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsultantius gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eos geminum constituerit lumen oculorum. De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
urtitum. iam popłos qui ex circum¬
cisione crediderant erudieras. iam an¬
tiochenam eccłiam ubi pͥmum xp̃ia¬
ni nominis dignitas est orta fun-¬
daueras. iam pontum. galatiam. ca
aut de spacio tue ignarꝰ etatis. tro¬
pheum crucis xp̃i romanis artib
inferebas. quo te diuinis preordi-¬
nationib anteibant. & honor po¬
testatis. & gloria passionis. Ad quã
beatus coapls tuus uas electionis.
& specialis magister gentiũ pau¬
lus occurrens. eodem tibi consolatꝰ
est animo. quo omnis innocentia.
om̃s pudor. omnisq libertas sub
neronis laborabat imꝑio. Cuius
furor pro omniũ uitioꝵ inflam¬
matꝰ excessui. in hunc eum usq tor¬
rentem sua p̾cipitauit insania.
ut pͥmus nomini xp̃iano atroci¬
tatem generalis ꝑsecutionis in¬
ferret. quasi ꝑ sc̃oꝵ neces gr̃a dei
possit extingui. cuiꝰ hoc ip̃sũ max
imum erat luchrum. ut contemp¬
tus uite huiꝰ occidue ꝑceptio fierẽt

Expanded text:
virtutum. Jam populos, qui ex circumvirtutum. Jam populos, qui ex circumcisione crediderant, erudieras; jam Antiochenam Ecclesiam, ubi primum Christiani nominis dignitas est orta , fundaveras; jam Pontum, Galatiam, Capaut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus inferebas, quo te divinis praeordinationibus anteibant et honor potestatis, et gloria passionis. CAP. VI. Ad quam beatus coapostolus tuus, vas electionis , et specialis magister gentium Paulus occurrens, eo tibi consociatus est tempore, quo jam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hanc gͦ tu urbem beatissime pe¬
tre aple uenire non metius. & cum
consorte głe tue paulo apło. aliaꝵ
adhuc ecclesiarum ordinationibus
occupato siluam istam frementiũ
bestiarum.& turbulentissime pro¬
funditatis occeanum constantior
quam cum suꝑ mare gradereris. ing̃¬
deris. nec mundi dñãm tues ro-¬
mam. qui an cayphe domo expaue¬
ras sacerdotis ancillam. Numqͥd
aut iudicio pilati. aut seuitia uideo¬
rum minor est uel in claudio pote¬
stas. uel in nerone crudelitas: Tin¬
cebat gͦ materiam formidinis. uis
amoris. nec estimabas terrori ceden¬
susceꝑas diligendos. Hunc autem
intrepide caritatis eͥffectum. iã tẽ
ꝓfecto conceꝑas quando ꝓfessio dui
amoris in dñm trine interrogatio¬
nis est solidata mysterio. Nec ali¬
ud ab hac mentis tue intentione
quesitum est. quam ut pascendis quẽ
diligeres ouib cibum quo ipso eras
opimatꝰ impenderes. Augebant quoꝙ¬
fidutiam tuam tot signa miracłoꝵ.
tot dona karismatum. atq exꝑim̃ta

Expanded text:
Ad hanc ergo urbem tu, beatissime Petre apostole, venire non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; nec aestimabas pavensceperas diligendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse eras opimatus, impenderes. CAP. V. Augebant quoqfiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charismatum, tot experimenta
Abbreviated transcription (Latin):
& magnam sibi uidebat᷑ suscepisse
religionem. quia nullam respuerat
falsitatem. Unde qͣntum erat ꝑ dia¬
bolum tenaciꝰ illigata. tanto ꝑ xp̃m
głio mundum distributis sibi terra¬
rum partib suscepissent: beatissi
ad arcem romani destinatur imꝑii.
ut lux ueritatis que in omniũ gen¬
tium reuelabatur salittem. efficatiꝰ
se ab ipso capite ꝑtotum mundi cor¬
pꝰ effunderet. Ciuꝰ autem nationis
homines in hac tunc urbe ñ essent.
aut que usquã gentes ignorarent.
qͦd roma non cdidicissete Hic collu¬
ctautes philosophie opiniones. hic
dissoluende erant terrene sapien¬
tie uanitates. Hic confutandus
demonũ cultus: hic om̃ium saen¬
ficiorum impietas destruenda. ubi
diligentissima habebatur suꝑsticio

Expanded text:
et magnam sibi videbatur suscepisse et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tantum per Chgelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium saficiorum impietas destruenda, ubi diligentissima superstitio
Abbreviated transcription (Latin):
mano generi nunquam negauit.
om̃sq in cominune mortales ad
cognitionem sii abundantissimis
semꝑ beneficiis erudiuit: uolunta¬
riam errantium cecitat m. & pro¬
cliuem in deteriore nequitiam. se¬
cretiore consilio & altiore pietate
miseratꝰ est. mittendo filium suũ
equalem sibi & coeternum. qui ca¬
ro factus: ita diuinam naturã
nature imiuit humane. ut illiꝰ
ad infima inclinatio. nr̃a fieret ad
summa prouectio. Ut autem huiꝰ
menarrabilis gr̃e ꝑ totum mundũ
effunderetur effectus. romanũ regnũ
diuina ꝓuidentia preparauit. cuiꝰ
adeo limitis incrementa ꝑducta st̾:
quib cunctarum undiq gentium
uicina & contigua esset uniu̾sitas.
Disposito enim diuinitꝰ oꝑi maxi.¬
me congruebat. ut multa regna
uno confederarentur imꝑio. & eito
ꝑuos haberet popłos predicatione
generali. quos unius teneret regim̃
cuutatis. Hec autem ciuitas igno¬
rans sue ꝓtectionis auctorem. cũ
pene omnib d̾naretur gentib. om¬
nium gentium seruiebat errorib

Expanded text:
mano generi numquam negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erroribus,
Abbreviated transcription (Latin):
nnium quidem sc̃arum
sollempnitatum dilectissi¬
mi totus mundꝰ particepᷤ
et unius fidei pietas exigit: ut
quicquid pro salute uniu̾soꝵ gestũ
recolitur. cõmimnib utiq gaudiis
celebretur. Uerumtamen hodier¬
na festiuitas preter illam reue¬
rentiam quam toto terrarũ orbe
ste letitie pͥncipatus. Isti enĩ isti¬
sunt uiri ꝑ quos tibi euͣngłiũ xp̃i
roma resplenduit. & que eias ma¬
gistra erroris. facta es discipula ue¬
ritatis. Isti sunt sc̃i patres tui ueri¬
q pastores. qui te regnis celestib
B is qui tibi nomen dedit frat᷑¬
na te cede fedauit. Isti sunt qui de
ad hanc głam prouexerunt. ut
gens sca populus electus. euutas
sacerdotalis & regia. ꝑ sacram be¬
ati petri sedem caput orbis effecta.
latiꝰ presideres religione diuina.
qm dñatione terrena. Quamius¬
i1
enim multis acta uictoriis. ius im¬
ꝑii tui terra mariq pretuleris.
minꝰ tam̃ est qͦd tibi bellicꝰ labor
subdidit. qm quod pax xp̃iana sub¬

Expanded text:
nium quidem sanctarum solemnitatum, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus  quibus is qui tibi nomen dedit fraterna te caede foedavit. Isti sunt qui te ad hanc gloriam provexerunt, 322 ut gens sancta, populus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta, latius praesideres religione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor subdidit quam quod pax Christiana sub
Abbreviated transcription (Latin):
que docuit. ut comprehendere ea
mens humana non possit. qͣnte
illud putamꝰ esse głe. quod prodere
sibi asserit non licere: Qũid etiã
de petro referam cuiꝰ tanta adeo
est approbata iusticia. tantaq ei
potestas atcributa est udicandi.
quanto nobis sit petrus apłs ho¬
nore reuerendꝰ. cuius sententiam
in t̾ris prolatam. sempit̾ni uidicis
equitas non repellit. Et ideo dili¬
genter intendite. que sit eiꝰ glorie
magnitudo. cui non clauẽs reg¬
ni committunt᷑ et̾ni. celum illi
claudere ⁊ aꝑire ꝑmissum est.Ho
dum ueneranda hodie passio cele¬
bratur. hoꝵ hodie concursu letis¬
simo excolit roma martyrium.
& quoꝵ dudum impia ꝑsecuta
est sanguinẽ. eorum nunc peculi¬
ari deuota patrocinio głatur.

Expanded text:
quae docuit, ut comprehendere ea quae docuit, ut comprehendere ea mens humana non possit; quantae illud putamus esse gloriae quod prodere sibi asserit non licere? Quid etiam de Petro referam, cujus tanta a Deo est approbata justitia, tantaque ei potestas attributa judicandi, quanto nobis sit Petrus apostolus honore reverendus, cujus sententiam in terris prolatam sempiterni judicis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, coelum illi claudere et aperire permissum est. Hoversum mundum veneranda hodie passio celebratur: horum hodie concursu laetissimo excolit Roma martyrium; et quorum dudum impia persecuta est sanguinem, eorum nunc peculiari devota patrocinio gloriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
aut quantum in apłatus sui mi¬
nisterio complacuisse xp̃o. Credi¬
mꝰ paulum qui tantum placere
potiit ꝑ secutor. Placuit enim
quia non iniqui pectoris studio.
sed simplicis ignorantie incaute
deuotione certabat. Beniq ut pͥ¬
mum sensib eiꝰ sp̃s ueritatis in¬
fusus est. ostendit continuo non
se xp̃i seuisse odio. sed amore pa-¬
terne legis innocenter errasse.
De quo quid ego potissimum dicã.
cum fidelissimus ipse sibi sit testiᷤ.
qui cum nec suas uelit iactitare
se gestum est. confitetur. Ut enĩ
uelut de altero quodam. scio in¬
usq ad tercium celum. raptũ in
paradysum. & audiuit archana
uerba que non licet homini loqͥ.
Quid hoc apło magnificentiꝰ. cui ĩ
medio mortalium constituto.
& supra celos ire datum. & ad
terras redire concessum est:
Quid hoc beatiꝰ uiro qui int̾ secreta
paradysi ediscere meruit. quod nec
lingua hominis loqui possit. nec
quisquam inereretur audire: Et̃
cum tante sint sublunitatis illa

Expanded text:
Aut quantum in apostolatus sui miAut quantum in apostolatus sui ministerio complacuisse Christo credimus Paulum, cui tantum placere potuit persecutor? Placuit enim, quia non iniqui pectoris studio, sed simplicis ignorantiae incauta devotione certabat. Denique, ut primum sensibus ejus Spiritus veritatis infusus est, ostendit continuo, non se Christi saevisse odio, sed amore paternae legis innocenter errasse. De quo quid ergo potissimum dicam? cum fidelissimus ipse sibi sit testis: qui cum nec suas velit jactare lase gestum est confitetur. Ut enim velut de altero quodam: Scio n paradisum, et audivit arcana 226 verba, quae non licet homini loqui . Quid hoc Apostolo magnificentius, cui in medio mortalium constituto, et supra coelos ire datum, et ad terras redire concessum est? Quid hoc beatius viro, qui inter secreta paradisi ediscere meruit quod nec lingua hominis loqui possit, nec quisquam mereretur audire? Et cum tantae sint sublimitatis illa
Abbreviated transcription (Latin):
pau li inseparabilem fidem
passionemq g̾nranam om̃i
nos deuotione fr̃s necesse est celebra-¬
re. quia & laudabilis eos uita ad
głosissimum ꝑduxit occasum. &
nirificꝰ obitꝰ ꝑpetuam transmisit
ad uitam. Et licet in petro fides emi¬
neat. in paulo doctrina precellat.
& magisterium tam̃ pauli fidei
plenitudo est. & credulitas petri
doctrine est fundamentũ. quos
tanta ce lestis electionis dignatio
uisitauit. ut hic fieret de piscatore
doctor: ille de ꝑsecitore defensor.
Sed in hoc om̃i potentis dei attollen¬
da maiestas est. qui inspiratione
mirabili docendi gr̃ãm tubuit
imꝑito. & mnimicum fecit amare
quod oderat. & fidem qͣm impug¬
nabat asserere. Illiꝰ piscationem
ñ abstulit. sed mutauit. huiꝰ ceca¬
uit oculos. ut purgatiore recep¬
to lumine clarissime mentis
acie. ultra huianũ uidere pos¬
sit aspectum. Quanti gͥ meriti
apd̃ deum suum erat petiꝰ. ut ei
post nauicule parue remigium
totiꝰ eccłie gubernacula traderent᷑.

Expanded text:
Pauli inseparabilem fidem, passionemque germanam omni nos devotione, fratres, necesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non abstulit, sed mutavit; hujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultra humanum videre possit aspectum. Quantum igitur meriti apud Deum suum Petrus erat, ut ei post naviculae parvae remigium totius Ecclesiae gubernacula traderentur?
Abbreviated transcription (Latin):
acta die sponte ad nre uenientes
amicos uos habeam: ñ uenien¬
tes uͦ. quasi hostes publicos puni
incessanter diẽ noctu q elemosi¬
nis insistentes. Die uͦ undecima
sunt constricti iitra domũ suã.
Missus namq est terentianꝰ campi¬
doctor ad eos cum militib hora ce¬
nandi. Qui ingressus inuenit
eos orantes: & dixit eis. Dñs ñr
uilianꝰ statuncłm aureũ iou is
ad uos miste. ut adoretis illud.
& thura incendatis ei. Qd̃ si non
feceritis. anibos uos mͦ gladio
feriam. non enu decet uos intͣ
aulam nutritos ut publice occi¬
damini. Iohannes ⁊ paulus dixe¬
runt. Iulianus si tuus est dñs:
semel a facie dei proiectus est. uult
& alios secum in interitum deue¬

Expanded text:
acta Dei sponte ad me venientes: amicos vos habeam, non venientes vero, tanquam hostes publicos punioincessanter die noctuque eleemosynis insistentes. Die vero undecima sunt constricti intra suam domum. Missus namque est Terentianus compiductor ad eos cum militibus hora coenandi. Qui ingressus, invenit eos orantes, et dixit eis: Dominus noster Julianus statunculum aureum Jovis ad vos misit, ut adoretis illud, et thura incendatis. Quod si non feceritis, ambo modo gladio feriemini. Non enim decet vos intra aulam nutritos, publice occidamini. Joannes et Paulus dixerunt: Julianus si tuus est Dominusemel a facie Dei projectus est, vult et alios secum in interitum deve
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ inuentum est. Statim autem
ulianꝰ in bello ꝑsico int̾fectus est.
iouiniano facto xp̃ianissimtio imꝑa¬
tore. aꝑte sunt eccłe. & cepit religio
xp̃iana gaudere. Demones autem
ex obsessis corporib intra domum
tentes scãm passionem eoꝵ. ita ut
uiuenis filius terentiani quadam
clamaret ꝑ os eiꝰ demoniũ. qd̾ paulꝰ
⁊ iohannes incenderẽt eum. Tunc
terentianꝰ ueniens prostrauit se
in faciem clamans. qd̵ nesciens qͥd
faceret homo paganissimꝰ. uissum
cesaris adimplessẽt. Unde factum ẽ
ut dato nomine suo proximo die
fecisset. a sũdue orans & flens ad lo
Et ab ipso terentiano descripta est

Expanded text:
exsilium. Statim autem ut Julianus in bello Persarum interfectus est, Joviniano facto Christianissimo imperatore, apertae sunt ecclesiae, et coepit religio Christiana gaudere. Daemones autem ex obsessis corporibus intra domum tentes sanctam passionem eorum, ita ut unicus filius Terentiani, qui clamaret per os ejus daemon, quod Paulus et Joannes incenderent eum. Tunc Terentianus veniens, prostravit se in faciem clamans, quod nesciens quid faceret homo paganissimus, jussionem Caesaris adimplesset. Unde factum est, ut dato nomine suo, proximo die isti. Et assidue orans et flens ad locejus emundaretur. Et ab ipso Terentiano descripta est
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum qui ordinaretur elegte. lan
oculis eiꝰ. ꝓtinꝰ mundabant᷑. Multa¬
q in eo erant scĩtatis in signia. Sed
cum a constantino uilianꝰ cesar factꝰ
esset. dedit legem. ut xp̃iani nichil
in hoc seculo possiderent. Tunc galli¬
impensiones his oꝑib que predixi¬
mus ministrabant. ita deum me¬
in grediebant᷑ in eas. aut ponere
titulos fisci. aut exigere pensiones
a diabolo replebantur. Et̃ quicumꝙ:
rerum earum esset exactor: lepsꝰ
fiebat. Tunc interrogata demonia
dederunt responsum. qͦd nisi sacͥfica¬
re coactus fuuisset gallicanus. & ex
ei ulianꝰ cesar. Aut sacͥfica diis. aut
discede de finib italie. Statim re-¬
lictis omnib alexandriam petiit.
ibi ꝙ adiunctus est confessoribus
xp̃iꝑ continuum annũ. Post etiã
secessit in heremo. ibi q a rautiano
counte temploꝵ cum cogeret᷑ sacri¬
ficare. & contempneret. ꝑcussus gla
diis in corpore xp̃i martyrem fecit.

Expanded text:
ipse qui ordinaretur elegit. Tantipse qui ordinaretur elegit. Tantoculis ejus, protinus mundarentur: multaque in eo erant sanctitatis insignia. Sed cum a Constantio Julianus Caesar factus esset, dedit legem ut Christiani nihil in hoc saeculo possiderent. Tunc Gallipensiones his operibus quibus diximus, ministrabat; ita habere Deum me ingrediebatur in eas malitiose aut ponere titulos fisci, aut exigere pensiones, statim a diabolo repiebatur. Et quicunque actorum ejus esset exactor, leprosus fiebat. Tunc interrogata daemonia dederunt responsum, quod, nisi sacrificare coactus fuisset Gallicanus, exactr, dicens: Aut sacrifica diis, aut discede a finibus Italiae. Qui statim relictis omnibus Alexandriam petiit, et ibi junctus est confessoribus Christi per continuum annum. Post etiam secessit in eremum, ibique a Rauciano comite templorum, cum cogeretur sacrificare, et condio in corpore, Christi martyr factus,
Abbreviated transcription (Latin):
cum augusto intranti palatium
filia sua constantia & filiab ip-¬
suis gallicani. fũndebant᷑ lacme
fascib positus quinq milia seruo¬
rum liberos. ciues q romanos
fecit. quib predia domosq do¬
naiit. cunctas ꝙ facultates suaᷤᷤ
excepto uire filiarum suaꝵ di-¬
strahi ac donari pauꝑib iussit.
ac se in ostensi urbe manenti sco
ad ꝑegrinoꝵ susceptionẽ quam
ipse plurimis impendebat. Huic
adheserunt multi ex serius eius
quos liberos fecerat. & diuulga¬
ta est fama eiꝰ ꝑ totum orbem.
ita ut ab oriente & occidente ue¬
nientes uiderent uirum ex patri-¬
cio & consule que erat amicissimꝰ
augustoꝵ. lauantem pedes.ponen¬
tem mensam. aquam manib in
si urbe instruxit eccłiam. & dicta¬
uit officia clericoꝵ. Huic se sc̃s
leuita laurentiꝰ reuelauit. adhor¬
tans eum ut in eius nomine eccle¬
siam fabricaret. in porta que nẽ
usq laurentia nuntupat᷑. Roga¬
tus autem ut ibi leuaretur ep̃s.
ñ coniensit. sed ex sua uoluntate

Expanded text:
cum Augusto intrante palatium filia Constantia, et filiabus ipsius Gallicani. Fundebantur lacrymae fascibus positus, quinque millia servorum liberos civesque Romanos fecit. Quibus praedia domosque donavit: cunctasque facultates suas, excepto jure filiarum, distrahi ac donari pauperibus jussit. Et se in Ostiensi urbe manenti cuidad peregrinorum susceptionem, quam ipse plurimis impendebat. Huic adhaeserunt multi ex servis suis, quos liberos fecit. Et divulgata est fama ejus per totum orbem, ita ut ab Oriente et Occidente venientes, viderent virum ex patricio, ex consule, qui erat amicissimus Augusto, lavantem pedes, ponentem memsam, aquam manibus efsi urbe exstruxit ecclesiam et ditavit officia clericorum. Huic se sanctus Levita Laurentius revelavit, adhortans eum, ut in ejus nomine ecclesiam fabricaret in porta, quae nunc usque Laurentia nuncupatur. Rogatus autem ut ibi levaretur episcopus non consensit, sex ex sua voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
gere cum eis. qd̃ exigua esset michi
milium manꝰ. hostium uͦ esset innu¬
merabilis multitudo. insistebam
sacrificiis. & marti uanas uictunaᷤᷤ
offerebam. Quid multis moror:¬
Ao ultumum creuit obsidio. & uni¬

Expanded text:
gere cum eis, quod exigua illi esset militum manus, hostium vero esset innumerabilis multitudo, insistebat sacrificiis, et Martianas victimas offerebat. Quid multa? Ad ultimum crevit obsidio,
Abbreviated transcription (Latin):
filie constantine auguste. dixerũt
michi. fac uotum deo celi. qd̾ site li¬
berauerit. xp̃icola fias. & eris iuictor
est ore prolatum. Apparuit mͥ ui-
uenis statura excelsus. ferens in
humero crucem. & dicens. Sume
gladium meum & sequere me.
Quemego dum sequerer. apparue¬
runt michi hinc & inde milites
armati. confortantes me. & dicen-¬
tes. Nos tibi prebemus auxiliũ.
tu ingredere hostium castra. & dex¬
tra leua q gladium tenens euagi-¬
natum respice. quousq ꝑuenias
ad regem ipsorum nomine bardan.¬

Expanded text:
 Constantiae Augustae, dixerunt ei: Fac votum Deo coeli, quod si te liberaverit, Christianus fias et eris victor re prolatum est apparuit illi juvenis statura excelsus, ferens in humeris crucem, dicens: Sume gladium tuum, et sequere me. Quem dum sequeretur, apparuerunt ei hinc et inde milites armati, confirmantes eum, et dicentes: Nos tibi praebemus officium, tu ingredere hostium castra, et dextra laevaque gladium tenens evaginatum, respice quousque pervenias ad regem ipsorum. Quo cum perven
Abbreviated transcription (Latin):
Inde considerare debetis. quia &¬
uos regali aula nutriti non de¬
Tunc paulus & iohannes dixer̃t.
Non tibi facimꝰ hanc inuiriam:
ut ꝓponamus tibi qualem cũꝙ
ꝑsonam. Dominum tibi ꝓponimꝰ
qui fecit cȩlum & terramꝰ: mare
& omnia que mieis sunt. Contẽp

Expanded text:
it: Considerare debetis, quia vos regia aula nutriti non dePaulus et Joannes dixerunt: Non tibi facimus hanc injuriam, ut praeponamus tibi qualemcunque personam; Deum tibi praeponimus, qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ mitotu uire seruabat.
Tunc usq adeo sc̃i ultio seuit in cͥ¬
mine. ut uias ꝓpͥa ma:ui discer¬
pens. augm̃tum magis illi ꝓfusa
oblatione tribueret. & delictum u̾bi¬
obuirgatione castiganis: meandi
aditum indulgeret. Pari gͥ meruit
diis coercen. qui uas eiusdem apỹ
re potuit. pecꝰ quod rapuerat te¬
merariꝰ. non euasit castoꝵ habita¬
cula. Sublate apes lingebant cũ
detecta confusio. scõ quod fraudaue¬
rat reddidit. ⁊ ueniam prostratꝰ
inuenit. S nec immerito pia sac̾¬
dotis indulgentia reum ñ damp¬
nabat ex crimine. quẽ ipsa ultͥx
preda torquebat. Quadam uice¬
precelsus clothanꝰ in procinctu
francoꝵ mouens exercitũ. cum
transisset fluuur n cuiꝰ est some¬

Expanded text:
alium mutato jure servabat. alium mutato jure servabat. Tunc usque adeo sancti ultio rei saeviit in crimen; ut uvas propria manu decerpens, augmentum illi magis profusa oblatione tribueret, et delictum objurgatione castigans, remeandi aditum indulgeret. Pari igitur meruit dia cohercere qui vasa eius domum re potuit, pecus quod rapuerat temerarius non evasit. 16 Castrorum habitacula sublatae apes cum detecta confusio, sancto quod fraudaverat reddidit, et veniam prostratus invenit; sed nec immerito pia sacerdotis indulgentia reum non damnabat ex crimine, quem ipsa ultrix praeda torquebat. 6. Acpraecelsus Clotarius rex in procinctu, Francorum movens exercitum, cum transisset fluvium, cujus est Sumi
Abbreviated transcription (Latin):
tib uniũsis ꝑ singłos sacerdotii hono¬
res. int̾iecta discretione tempoꝵ. ec¬
cłiastici moris tenorem ꝑcurrens.
presbr̾tii officium electus excepit.
ꝓbatiis obtinuit. Et ita se deinceps
merito putaretur alumpnꝰ. sontigit
gͦ ut autunni temporis fructu mi¬
tescentib botris fuco uaricante uin¬
demiam ubertas ostenderet. ꝑ quam
latronis temeritas eiꝰ grãm publica¬
ret. In tempesta gͥ nocte. cum potius
inhumanis corporib. curarũ diu̾si¬
tate seclusa. dnante silentio blandi
soporis sonmnꝰ incumbit uineã suã
cupidine fraudis impulsus latro
capiendꝰ expetiit. tenendꝰ irrupit
Tunc predam gladio secante corripi.
ens. iꝑse magis preclatꝰ intra patien.¬
tie scepta constringitir. & qͦd ef
rat quod presumpserat. nec amitte¬
re fas habuit qͦd ambiebat. S cũ
inibi pͥmo diluculo rei p̃seiꝰ uinee
dñator occurreret. furem repꝑit quẽ
sua iam preda deunixerat. & ut̾q

Expanded text:
tibus muniis per singulos sacerdotii honotibus muniis per singulos sacerdotii honores, interjecta discretione temporum, ecclesiastici moris tenorem percurrens, presbyterii officium electus excepit, probatus obtinuit; et ita se deinceps merito putaretur alumnus. 4. Contigit ergo ut, autumni tempore, fructus mitescente botri succo, varicantem vindemiam ubertas ostenderet, per quam latronis temeritas ejus gratiam publicaret. Intempesta igitur nocte, cum potius in humanis corporibus, curarum diversitate seclusa, dominante silentio, blandi soporis onus incumbit, vineam suam, cupiditate fraudis impulsus, latro capiendus expetiit, tenendus irrupit. Tunc prens, ipse magis praedatus intra patentia septa constringitur: et quo derat quod praesumpserat, nec auferre fas habuit quod ambiebat. Sed cum inibi primo diluculo, rei praescius vineae dominator occurreret, furem reperit, quem sua jam praeda vinxerat, et uterque
Abbreviated transcription (Latin):
urte spacium caꝑet. ip̃sum dixit fu
turum dei pontificem: qui in torna¬
co ciuitate datꝰ est pastor eccłie. Ita
ploꝵ oratula crebriꝰ fidei monitu pro¬
mulgante discurreret. ⁊ ten̾ositatis
annos libratis patientie morib tẽ¬
ꝑaret: ꝓprie uoluntatis arbitrio
dum mundi illecebras utando des¬
piceret. officium sacerdotis excepit.
pariter & animo conu̾sus & habity.
moꝵ maturitate precellens. Confe¬
stim claruit apd̾ urbis pontificẽ ꝯu̾¬
satione precipiuis. apd̃ cunctos m̃tis
puritate sincerus. Nui qͣm se leticie
ubtate plus extulit. nunquã acer¬
tolerans in aduersis. initis in ꝓsꝑis.
cunctos sibi obedientie sedulitate
preferens. egentib larga miseratio
angusti callis tramitem sc̃e conu̾¬
sationis gressu surgente conscendit.
Quidquid adu̾sum est horruit. qͥcqͥd
preciosum elegit. Quid plura. Ut
hospes cerneretur in seculo.⁊ iam
possessor esset in cȩlo. Tunc responden.¬

Expanded text:
vitae spatium caperet, ipsum dixit futurum vitae spatium caperet, ipsum dixit futurum summum dei pontificem, qui in Tornaco civitate pastor est datus ecclesiae. plorum oracula fidei monitu promulgante discurreret, et tenerositatis annos, libratis patientia moribus, temperaret propriae voluntatis arbitrio, dum mundi illecebras vitando despiceret, officium sacerdotis excepit, pariter et animo conversus et habitu. Morum claritate praecellens, confestim claruit, apud urbis pontificem conversatione praecipuus, apud cunctos mentis puritate sincerus. Nunquam se laetitiae ubertate plus extulit, nunquam moertolerans in adversis, mitis in prosperis, cunctos sibi obedientiae sedulitate praeferens, egentibus larga miserationangusti callis tramitem, sanctae conversationis gressu surgente, conscendens, quidquid adversum est horruit, quidquid pretiosum elegit. Quid plura? Ut hospes cerneretur in saeculo, et jam possessor esset in coelo, tunc crescen
Abbreviated transcription (Latin):
dus nomine de forti fran¬
coꝵ gen̾e ñ fuit infimꝰ lib̾¬
tate. Mater uͦ romana nomine ꝓ¬
tagia absolutis claruit seruitute
nãlib Que in xp̃i tab̾naculis ut cõ¬
ꝑimꝰ p̃cioso fecunda partu plꝰ placu¬
it. quani si integritate seruata nun¬
quam se uĩnculis uirilib tradidis¬
set. Quoꝵ in uermandensi territo¬
rio & habitatio fuisse dinosci̾tur
& origo. In qua urbe cum adolescers
ad scolam recurreret. casulula quã
ei sua genitrix fecerat: ꝑ ipsum ad
artificem componendam direxit.
Quam in itinere ceco a se inuento
mox prebuit. Similit̾ quicquid ad
escam acciꝑe deberet. dũ suoꝵ paren¬
tum gregem porcoꝵ pasceret. si pau¬
ꝑem uidisset: cibum egeno porige¬
bat ipse ferens inopiam. cdiei lucẽs
iẽiunia. Nec illud est reticendum
reĩ geste mysterium. Dum adhuc
essẽt in scolis uir sẽs paruus & in¬
nocens. dixit ad eleutherium quẽ¬
dam puerulum cõparem. qͦd publi¬
ca mactione comitiuam
assimieret. Et cum triguita annoꝵ

Expanded text:
dus de forti Francorum genere, non fuit infimus libertate; mater vero Romana, nomine Protagia, absolutis claruit servitute natalibus. Quae Christi tabernaculis ut censemus pretio fecunda partu, plus profuit, quam si integritate servata nequaquam se vinclis virilibus tradedisset: quorum in Veromandensi territurio et habitatio fuisse dinuscitur et origo. 5 In qua urbae cum adulescens ad scolam recurreret, casululam quam ei sua genetrix fecerat per ipsum ad artificem conponendam direxit, quam in itinere caeco a se invento mox praebuit. Similiter quicquid ad escam accipere deberet, dum suorum parentum gregem pasceret, si pauperem vidisset, cibos egeno porrigebat, ipse ferens inopiam, diei ducens ieiunia. 6 Nec illud est reticendum rei gestae mysterium. Dum adhuc esset in scolis vir sanctus, parvus et innocens, dicit ad Eleutherium quendam puerulum conparem, quod publica in actione comitivam adsumeret, et cum triginta annorum