comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iurat. Cur gͦ noniurãt dñs. quando dñi iura¬
mentum ꝓmissionis. ẽ. firmam̃tum.  lurat
omnino. Quid enĩ tu facis cum iuras: testaris
dm̃. Hoc est iurare: dm̃ testari. Et ideo molestũ.
ne ad aliquam falsitatẽ. testem adhibeas dm̃
Si gͦ tuiurando testaris dm̃. cur ergo non & ds̃
iurando testetur seipsum Uiuo ego dicit dñs.
iuratio dĩ est: Sic iurauit. desemine abrahae
Quio ego dicit dñs. qm̃ audisti uocem meã. & non
peꝑcisti filio tuo unico ꝓpt̃ me : nisi benedicens
benedicam te. & implendo implebo sementuũ
sicut stellas caeli & sicut harenã quae est ad la¬
bium maris. & benedicentur insemine tuo
om̃s gentes: & semen abrahae quod est xp̃c
Ille sẽmen abrahae. accipiens carnem desemine
abrahȩ : erit sacerdos in aet̾num scđm ordinẽ
melchisedech: De sacerdotio ergo scđm ordi¬
nem melchisedech: iurauit dñs & non poeni¬
tebit eum: quid desacerdotio scđm ordinẽ aaron:
Nun quid poenitet dm̃ sicut hominem. aut no-¬

Expanded text:
Cur ergo non juret Dominus, quando Domini juramentum promissionis est firmamentum? Juret omnino. Quid ergo tu facis, cum juras? Testaris Deum: hoc est jurare, Deum testari; et ideo molestum, ne ad aliquam falsitatem testem adhibeas Deum. Si ergo tu jurando testaris Deum, cur ergo non et Deus jurando testetur seipsum? «Vivo ego, dicit Dominus,» juratio Dei est. Sic juravit de semine Abrahae: «Vivo ego, dicit Dominus; quoniam audisti vocem meam, et non pepercisti filio tuo unico propter me, nisi benedicens benedicam te, et implendo implebo semen tuum sicut stellas coeli, et sicut arenam quae est ad labium maris, et benedicentur in semine tuo omnes gentes» . Et semen Abrahae quod est Christus, ille semen Abrahae, accipiens carnem de semine Abrahae, erit sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec. De sacerdotio ergo secundum ordinem Melchisedec, «juravit dominus, et non poenitebit eum.» Quid de sacerdotio secundum ordinem Aaron? Numquid poenitet Deum, sicut hominem, aut no
Abbreviated transcription (Latin):
latio. & dolor utilis. Tribulatio dequa dat
auxilium cui dictum est : da nobis auxilium
detribulatione. & uana salus hominis łgo
enim. deuana salute hominis gaudendum &
exultandum arbitrabar. Sed cum audissem
adño meo. beati lugentes qm̃ ipsi consolabunt᷑.
non expectaui ut prius a mitterem bona tẽpora¬
lia quib male oblectabar. & tunc lugerem: sed
attendi in eandem ipsã miseriãmeã qua talibus
õblectabar. quae & ammitere formidarem. &
tenere nonposse. Attendi in eam uehementer &
fortiter: & me nonsolum excruciari aduersita¬
tibus huius scłi. sed etiam obligari ꝓsperitatibus
uidi. atq ita tribulationem & dolorem inueni.¬

Expanded text:
latio et dolor utilis; tribulatio de qua dat auxilium, cui dictum est, «Da nobis auxilium de tribulatione, et vana sulus hominis» . Ego enim de vana salute hominis gaudendum et exsultandum arbitrabar; sed cum audissem a Domino meo, «Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur» , non exspectavi ut prius amitterem bona temporalia quibus male oblectabar, et tunc lugerem: sed attendi in eamdem ipsam miseriam meam qua talibus oblectabar, quae et amittere formidarem, et tenere non possem; attendi in eam vehementer et fortiter, et me non solum excruciari adversitatibus hujus saeculi, sed etiam obligari prosperitatibus vidi; atque ita «tribulationem et dolorem» qui
Abbreviated transcription (Latin):
uelut terra sine aquatibi: Complue inquit
me : ad faciendum fructum bonum: Dñs enim
dabit suauitatẽ : &ͣ terra nr̃a det fructum suum:
Extendimanus meas adte: anima mea uelut
terra sine aqua. Non mihi: sedtibi Sitire tibi
possum: me irrigare nonpossum: Anima mea
uelut terra sine aqua tibi: Quia sitiuit ani¬
ma mea indm̃uiuum: quando ueniam. nisi quan¬
do uenerit: Sitiuit anima mea indm̃uiuum:
quia anima mea uelut terra sine aqua tibi
Abundat mare. in undat. copiosum ẽ. fluctuat.
sed amarũ est Discreta. ẽ aqua. apparuit arida
animamea: irriga eam. quia uelut t̾ra sine aqua

Expanded text:
elut terra sine aqua tibi.» Complue, inquit, me ad faciendum fructum bonum. Dominus enim dabit suavitatem, ut terra nostra det fructum suum . «Extendi manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua,» non mihi, sed «tibi.» Sitire tibi possum, me irrigare non possum. «Anima mea velut terra sine aqua tibi:» quia sitivit anima mea in Deum vivum . Quando veniam, nisi quando venerit? Sitivit anima mea in Deum vivum; quia «anima mea velut terra sine aqua tibi.» Abundat mare, inundat, copiosum est, fluctuat, sed amarum est. Discreta est aqua, apparuit arida anima mea; irriga eam, quia «velut terra sine aqua
Abbreviated transcription (Latin):
mini dño. idẽ. confitendo laudate dñm qm̃
temporale sũpturi. qm̃ in aeternum miscđia
eiꝰ idest beneficium quod uobis miscđiter pre-¬
stat saẽternum. ẽ. Quod autem habet qm̃
bonus : grecus habet agathos. Nonsicũt
in psalmo centesimo & quinto quod ibi . ẽ. qm̃
bonus. grecus habet chrestos: ideo non nulli
illud interp̃tati sunt qm̃ suauis .ẽ. Agathos
autem. non utcũq bonus . sed excellentissi¬
Confitemini dño dominoꝵ. qm̃ in ȩternum

Expanded text:
mini Domino,» id est, confitendo laudate Dominum; mini Domino,» id est, confitendo laudate Dominum; temporale sumpturi; «quoniam in aeternum misericordia ejus,» id est, beneficium quod vobis misericorditer praestat, aeternum est. Quod autem habet, «Quoniam bonus,» graecus habet ἀγαθὸς: non sicut in psalmo centesimo et quinto; quod ibi est, «Quoniam bonus,» graecus habet χρηστός. Ideo nonnulli illud interpretati sunt, Quoniam suavis est. ἀγαθὸς autem non utcumque bonus, sed excellentissionfitemini Deo deo
Abbreviated transcription (Latin):
quod &e inscłm & in aeternum interp̃tari potest:
Sed quidillic ut potui disseruerim: etiam hic
retexere longum. ẽ. In isto autem psalmo: etiã
idem ipse codex nonhabet in scłm. quod pleriq
habent: sed in aeternum miscdia eiꝰ. Quod &¬
si post iudicium quo in finẽ scłi uiui & mortui
iudicandi sunt. missis iustis inuitam aeternã.
iniquis autẽ in ambustionem aeternã. non sint
deinceps futuri quorum adhuc misereatur ds̃.
recte tamen intelligi potest. in aeternũ futurã
miscdĩam eiꝰ. quã suis scĩs fidelibq. largitur.
Non quia in ȩternum miseri erunt. & ideo miscđia
tudo quã misericorditer miseris p̃stat ut esse
miseri desinant. & beati. eẽ. incipiant. non
habebit finem. Ideo in aeternum miscđia esꝰ
Q uod enim iusti erimus ex iniquis. sani ex in¬
firmis. uiui exmortuis. et in mortales ex
mortalib. beati. ex miseris: miscđia eiꝰ est.
Hoc autem quod ita erimus. in aeternum eric
Ergo in aeternum: miscđia eiꝰ. Proinde confite¬

Expanded text:
 et «in aeternum» interpretari potest. Sed quid illic, ut potui, disseruerim, etiam hic retexere longum est. In isto autem psalmo etiam idem ipse codex non habet, «in saeculum,» quod plerique habent; sed, «in aeternum misericordia ejus.» Quod etsi post judicium, quo in fine saeculi vivi et mortui judicandi sunt, missis justis in vitam aeternam, iniquis autem in ambustionem aeternam, non sint deinceps futuri quorum adhuc misereatur Deus; recte tamen intelligi potest in aeternum futura misericordia ejus, quam suis sanctis fidelibusque largitur: non quia in aeternum miseri erunt, et ideo in aetetudo quam misericorditer miseris praestat, ut esse miseri desinant, et beati esse incipiant, non habebit finem, ideo «in aeternum misericordia ejus.» Quod enim justi erimus ex iniquis, sani ex infirmis, vivi ex mortuis, immortales ex mortalibus, beati ex miseris, misericordia ejus est. Hoc autem quod ita erimus, in aeternum erit: ergo «in aeternum misericordia ejus.» Proinde, «Confite
Abbreviated transcription (Latin):
neq currentis. sed miserentis est dĩ. in conspec¬
tu omniũ qui coeperant eos Hi ergo inimici
diabolus & angłi eius. captiuauerant p̃destina¬
tos in dĩ regnum & głam: a redẽptore autẽ
nr̃o foras missi : qui dominari infidelib sole¬
bant intrinsetus: fideles oppugnant extrin-¬
secus. Sed oppugnant non exp̃ugnant cos¬
qui apprehendunt turrem fortitudinis: a facie
inimici Ut autẽ oppugnent. sentiunt in nobis
esse infirmitates reliquas. ꝓpterquas dicimus
dimitte nobis debita nr̃a: ꝓpt̾ quas dicimꝰ nenos
inferas intẽptationẽ. sed libera nos amalo: his
tes incorpore. cui caput ẽ ipse saluator corporis.
ut in eo ipso corpore suo. tertia consumetur
Sic enĩ dixit Eccẽ eĩcio demonia. & sanitates ꝑ¬
ficio hodie & cras: & tertia consumor idest ꝑ¬
ficior. occurrentib nobis omnib inuirum¬

Expanded text:
neque currentis, sed miserentis est Dei» : «in conspecneque currentis, sed miserentis est Dei» : «in conspectu omnium qui ceperant eos.» Hi ergo inimici, diabolus et angeli ejus captivaverant praedestinatos in Dei regnum et gloriam: a Redemptore autem nostro foras missi qui dominari infidelibus solebant intrinsecus, fideles oppugnant extrinsecus. Sed oppugant, non expugnant eosqui apprehendunt turrem fortitudinis a facie inimici . Ut autem oppugnent, sentiunt in nobis esse infirmitatis reliquias, propter quas dicimus, «Dimitte nobis debita nostra;» propter quas dicimus, «Ne nos inferas in tentationem, sed libera nos a malo» . His tes in corpore, cui caput est ipse Salvator corporis , ut in eo ipso corpore suo tertia consummetur. Sic enim dixit, «Ecce ejicio daemonia, et sanitates perficio hodie et cras, et tertia consummor» ; id est, perficior
Abbreviated transcription (Latin):
transferam. euangelizate diem exdie. salutare
eius hinc enim euangłm nuncupatũ ẽ. in qͦ
ex lumine. filius expatre: hoc ẽ enĩ & salutare
eius. quia salutare dĩ xp̃s est: sicut & superius
iam demonstrauimꝰ. Annuntiate ingentibus
głam eius. in omib populis mirabilia eiꝰ: qm̃ mag
nus dñs & laudabilis ualde. terribilis .ẽ. super
om̃s deos. Qm̃oms̃ dii gentium: dęmonia. Isti
ergo inimici: cum rege suo diabolo. captiuum
tenebant popłm dĩ Dequa captiuitate cum redi¬
mimur. & pͥnceps huius mundimittitur foras:
aedificatur domꝰ post captiuitatẽ: Cuiꝰ lapis
angularis . ẽ. xp̃s. qui duos condidit inse in unũ
nouum hominẽ faciens pacem : quã dies exdie
ueniens. euangłizauit eis quierant ꝓpe. & eis
qui erant longe. faciens utraq unũ: & adducens
alias oues quae non sunt dehoc ouili. ut sit
unꝰ grex & unus pastor. Et ita dedit ds̃ inmise¬
ricordias p̃ destinatos suos: quia nonuolentis

Expanded text:
transferam, «evangelizate diem ex die, salutare transferam, «evangelizate diem ex die, salutare ejus.» Hinc enim Evangelium nuncupatum est, in quo ex lumine, Filius ex Patre. Hoc enim est et «salutare ejus;» quia salutare Dei Christus est, sicut et superius jam demonstravimus . «Annuntiate in gentibus gloriam ejus, in omnibus pnus Dominus et laudabilis valde, terribilis est super omnes deos: quoniam omnes dii Gentium daemonia» . Isti ergo inimici cum rege suo diabolo captivum tenebant populum Dei. De qua captivitate cum redimimur, et princeps hujus mundi mittitur foras, aedificatur domus post captivitatem: cujus lapis angularis est Christus, qui duos condidit in se, in unum novum hominem, faciens pacem, quam dies ex die veniens evangelizavit eis qui erant prope, et eis qui erant longe, faciens utraque unum ; et adducens alias oves quae non sunt de hoc ovili, ut sit unus grex et unus pastor . Et ita Deus «dedit in misericordias» praedestinatos suos; quia «non volentis
Abbreviated transcription (Latin):
Age nunc quisqͥs haec legis. & gr̃am
mimur. legendo in apłicis litteris. in ꝓpheticis
autẽ scrutando cognoscis: & uetus testamentum
in nouo reuelatum. & inuẽterẽ nouum uelatũ
uides. Rẽcole quẽ dixerit apłs paulus pͥncipem
potestatis aeris. qui oꝑatur infiliis infidelitatis.
& illud ubi ait dequib dam: ut resipiscant de
diaboli laqueis captiuati ab ipso. scđm ipsius
expellens defidelium cordib ait. nunc princeps
huius mundi missus est foras. & ipsius itidem
apostoli dicentis. qui eruit nos depotestate tene¬
brarum. & transtulit in regnum filii claritatis
suae. haec atq huiusmodi ratiocinatus intende
animũ : & in litteras ueteris testam̃ti. & uideqͥd
cantetur in eo psalmo cuius. ẽ. titulus. quando
domus aedificabatur post captiuitatẽ: Ibi enim
dicitur: cantate dño canticum nouũ Et ne existi¬
mes ad iudeorũ popłm tantũ modo ꝑtinere: can
immo ut ipsum uerbũ quod ingreco positum. ẽ.

Expanded text:
Age nunc, quisquis haec legis, et gratimimur, legendo in apostolicis Litteris, in propheticis autem scrutando cognoscis, et Vetus Testamentum in Novo revelatum, in Vetere Novum velatum vides; recole quem dixerit apostolus Paulus principem potestatis aeris, «qui operatur in filiis infidelitatis» , et illud ubi ait de quibusdam, «ut resipiscant de diaboli laqueis, captivati ab ipso secundum ipsius expellens de fidelium cordibus ait, «Nunc princeps hujus mundi missus est foras» ; et ipsius itidem Apostoli dicentis, «Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae» . Haec atque hujusmodi ratiocinatus, intende animum et in litteras Veteris Testamenti, et vide quid cantetur in eo psalmo cujus est titulus, «Quando domus aedificabatur post captivitatem:» ibi enim dicitur, «Cantate Domino canticum novum.» Et ne existimes ad Judaeorum populum tantummodo pertinere: «Canimo ut ipsum verbum quod in graeco positum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq eiectis dȩmonus a quib captiui tenebam᷑.
perficit sanitates. Ideo & hic cumdixiss&e. &
dedit eos inmiscdias in conspectu omniũ qui
coeperant eos: tanquã eiectis demoniis qui
coeperant. fit oratio: ut ꝑficiat sanitates. S al¬
uos fac nos dñe ds̃ nr̃:¬

Expanded text:
Itaque ejectis daemoniis, a quibus captivi tenebamur, perficit sanitates. Ideo et hic cum dixisset, «Et dedit eos in misericordias, in conspectu omnium qui ceperant eos;» tanquam ejectis daemoniis qui ceperant, fit oratio ut perficiat sanitates. «Salnos fac, Domine D
Abbreviated transcription (Latin):
exoriri inquit facit inmontib fęnũ: Nũ quid
non & int̾ra humili sed quodmagnũ. ẽ. in
montib Montes dicit excelsos scłi: aliqua
magna dignitate p̃ditos. hoc loco. montes ac¬
cipẽ. Et non ẽ. mirum: quia duo minuta misit
nescio quae uidua inga zofilatium: Terra attu¬
lit foenum. t̾ra humilis: & mons attulit: Tache¬
us ille maior publicanorum. hoc enim erat
mirabilius: quia mons attulit fęnũ: Quanto
enĩ elati sunt homines: tanto auari sunt: Et
quanto in hoc scło maiores: tanto plus amant
diuitias. Unde ille tristis abscessit: qui consiliũ
uitae aeternae petebat adño. & appellauit eũ
magistrũ bonum dicens quid faciã ut uita mn
aetnam habeam: Et ille Serua mandata. Quȩ.
Et dixit. Mandata legis Haec omĩa feci aiuuen¬

Expanded text:
exoriri,» inquit, «facit in montibus fenum.» Numquid non et in terra humili? Sed quod magnum est, «in montibus.» Montes dicit excelsos saeculi: aliqua magna dignitate praeditos, hoc loco montes accipe. Et non est mirum quia duo minuta misit nescio quae vidua in gazophylacium ; terra attulit fenum, terra humilis: et mons attulit. Zacchaeus ille major publicanorum ; hoc enim erat mirabilius, quia mons attulit fenum. Quanto enim elati sunt homines, tanto avari sunt; et quanto in hoc saeculo majores, tanto plus amant divitias suas. Unde ille tristis abscessit, qui consilium vitae aeternae petebat a Domino, et appellavit eum magistrum bonum dicens: «Quid faciam ut vitam aeternam habeam?» Et ille: «Serva mandata. Quae?» Et dixit mandata legis. «Haec omnia feci a juven
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse ille pauꝑest: qui alibidicit.
Afinib t̃rae adte clamaui: cũ angeret᷑ cormeum. Iste
ipse pauꝑest: quia idẽ ipse xp̃c est: quise apud ꝓpham
& sponsum dic̃ & sponsam. Sicut sponso alligauit mibi
mitra: & sic̃ sponsam induit me &ornauit me ornamto.
Sedixit sponsũ: sedixit sponsã. Unde hoc nisi quia
sponsũ ꝓpt̾ caput. sponsãm ꝓpt̾ corpus: Uox una. gͦ
quia caro una. Audiamꝰ: & pocius inhis uocibus nos
quoq agnoscamꝰ. Et sinos extra cẽ. uiderimꝰ: ibi. eẽ.
labo Re mus

Expanded text:
Ipse ille pauper est, qui alibi dicit: «A finibus terrae ad te clamavi, cum angeretur cor meum» . Iste ipse pauper est, quia idem ipse Christus est; qui se apud prophetam, et sponsum dixit, et sponsam: «Sicut sponso alligavit mihi mitram; et sicut sponsam induit me ornamento» . Se dixit sponsum, se dixit sponsam; unde hoc, nisi quia sponsum propter caput, sponsam propter corpus? Vox ergo una, quia caro una. Audiamus, et potius in his vocibus nos quoque agnoscamus; et si nos extra esse viderimus, ibi esse laboremus
Abbreviated transcription (Latin):
Dixi dñods̃ meus estũ Magna uox orationis est:
mou&e fiduciã. Numqͥd illorum non .ẽ. ds̃.
Cuius enim non ẽ ds̃. qui ẽ uerus ds̃: Sed tamen
ꝓprie eorum. ẽ : qui eo fruuntur. qui ei seruiunt.
qui libenter subillo sunt. Nam & mali quãuis
inuĩti : subillo sunt: Illi appellant dm̃ aquo coro¬
nentur: subillo illi fugiunt. a quo damnentur
Et iniquus qui nonuult habere dñm dm̃ suum.
quo fugi& dm̃ omniũ: bonumẽ illi ergo
ut conuertatur addm̃ omniũ. faciatq illum
conuersione suum. & positus int̾ tales peccato¬
res. seductores hypocritas. suꝑbos. dicat addm̃
quẽ sibi conuersione fecit dm̃suũ dixidño ds̃
meus estũ. Percipe aurib dñe uocẽ dep̃catio¬
nis meae

Expanded text:
 Deus» «meus es tu.» Magna vox orationis; movet fiduciam. Numquid illorum non est Deus? Cujus enim non est Deus, qui est verus Deus? Sed tamen proprie eorum est, qui eo fruuntur, qui ei serviunt, qui libenter sub ipso sunt. Nam et mali quamvis inviti, sub ipso sunt. Illi appellant Deum, a quo coronentur; sub illo illi fugiunt, a quo damnentur. Et iniquus qui non vult habere Dominum Deum suum, quo fugiet Deum omnium? Bonum est illi ergo ut convertatur ad Deum omnium, faciatque illum conversione suum; et positus inter tales peccatores, seductores, hypocritas, superbos, dicat ad Deum, quem sui conversione sibi fecit Deum suum: «Dixi Domino, Deus meus es tu. Percipe auribus, Domine, vocem deprecationis meae
Abbreviated transcription (Latin):
Aestimas eum: tantifacis. tanti pendis. Ordinas.
nosti subquo ponas. subpraquid ponas. Asti¬
matio enim ẽ quanti p̃cu sit: quidq quanti
estimauit hominẽ. qui ꝓeo unici. sanguinem
fu dit: Quid .ẽ. homo qm̃ in notuisti eĩ: cui qͥs
in notuisti: quidẽ filius hominis. qm̃ estimas
eum: qͦ ianti eum pendis. tanti eum estim as pre¬
ciosum quiddam. ẽẽ ostendis. Nonenim sic ds̃
estimat hominẽ : quomodo homo ȩstimat homi¬
nẽ. Quando inuenit seruum uenalem : carius

Expanded text:
Aestimas eum, tanti facis, tanti pendis: ordinas, nosti sub quo ponas, supra quid ponas. Aestimatio enim est, quanti pretii sit quidque. Quanti aestimavit hominem, qui pro eo Unici sanguinem fudit? «Quid est homo, quoniam innotuisti ci?» Cui, quis innotuisti Quid est «filius hominis, quoniam aestimas eum?» Quoniam tanti eum pendis, tanti eum aestimas, pretiosum quiddam esse ostendis. Non enim Deus sic aestimat hominem, quomodo homo aestimat hominem: quando invenit servum venalem, car
Abbreviated transcription (Latin):
quanti te ęstimauit. qui ꝓ prio filio non peꝑcit.
sed ꝓnobis omĩb tradidit eum: quomodo non
et cum illo omia nobis donauit: qui hanc
annonam dedit pugnanti. quid seruiet uincenti :¬
Ego sum inquit panis uiuus: qui decaelo descen¬
di haec .ẽ. annona p̃liantium dehorreis in uec¬
ta dominicis. unde pascuntur angłi : quia panẽ
angłorum manducauit homo. Post p̃lia uero
& hanc annonã quid seruat:: quiddabit uicto¬
rib. nisi quod in alio p̾salmo dicitur. unã pecu
adño hanc requiram. ut in habitem indomo dñi
ꝑom̃s dies uitae meae. ut contẽpler delectationẽ

Expanded text:
io proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum? Quomodo non et cum illo omnia nobis donavit» ? Qui hanc annonam dedit pugnanti, quid servat vincenti? «Ego sum,» inquit, «panis vivus, qui de coelo descendi» . Haec est annona praeliantium, de horreis invecta dominicis, unde pascuntur Angeli: quia, «Panem Angelorum manducavit homo» . Post praelia vero et hanc annonam quid servat? quid dabit victoribus, nisi quod in alio psalmo dicitur: «Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae mea
Abbreviated transcription (Latin):
circum insidiantib malignis hominib. uasis
diaboli. desuꝑbis inuidentib iustis: in ter
quales necesse. ẽ. uitam ducere cũ hic uiuimꝰ.
in hac peregrinatione nr̃a. Talia uero scanda¬
la abundantia futura : dñs p̃dixit & ait
Abundabit iniquitas. & qm̃ abundabit ini¬
quitas. refrigesc& caritas multorum Sed
adiunxit statim solatium. Qui ꝑseuerauerit
usq infinem: hic saluus erit. Attendit iste &
timuit. & abundantia iniquitatũ turbatur
Respexit sp̾em : quia qͥ ꝑ seuerauerit usq infi¬
nẽ. hic saluus erit. Eatendit se ꝑ seuerare. &
uidit longam uiã. Et quia ꝑ seuerare magnũ
.ẽ. et difficile ipsum orauit adꝑfectionem ꝑ¬
seuerantiã suam : aquo illi iussum . ẽ. ut per¬
seuerar&. Certe saluus ero: si ꝑ seuerauero
usq infinem: Sed ꝑ seuerantia ad uirtutem
ꝑtinet : ut merear salutem: Tues uirtus sa¬
lutis meae. tu me facis perseuerare. ut ꝑue¬

Expanded text:
circuminsidiantibus malignis hominibus vasis circuminsidiantibus malignis hominibus vasis diaboli, de superbis invidentibus justis, inter quales necesse est vitam ducere, cum hic vivimus in peregrinatione nostra hac. Talia vero scandala abundantia futura Dominus praedixit, et ait: «Abundabit iniquitas, et quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum.» Sed adjunxit statim solatium: «Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit» . Attendit iste, et timuit; et abundantia iniquitatum turbatus respexit spem: quia «qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit.» Extendit se perseverare, et vidit longam viam; et quia perseverare magnum est et difficile, ipsum oravit ad perfectionem perseverantiae suae, a quo illi jussum est ut perseveraret. Certe salvus ero, si perseveravero usque in finem; sed perseverantia ad virtutem pertinet, ut merear salutem: tu es virtus salutis meae, tu me facis perseverare, ut perve
Abbreviated transcription (Latin):
Simplex quidem sententia.ẽ. & facilis
adintelligendum: sed tamen delectat forte co-¬
gitare. quare nondixerit ꝑcipe aurib dep̃ca¬
tionẽ meam: sed uelut euidentius exprimens
affectum animi sui: ait enĩ uocem dep̃cationis
meae. uitam dep̃cationis meae. animã depre¬
cationis meae non quod sonat inuerbis meis.
sedunde uiuunt uerba mea. Cȩteri enĩ strepitꝰ
sine anima. soni dici possunt: uoces non pos¬
sunt. Vox ꝓprie animatoꝵ. ẽ : uiuorum . ẽ.
Quã multi autẽ dep̃cantur dm̃. & nonsentiunt
dm̃. nec bene cogitant dedõ: sonum dep̃catio¬
nis habere possunt. uocẽ nonpossunt: qui a
uita ibi non ẽ huius ꝗͣui uiuebat. quia dm̃
suum intelligebat. Et aquo liberaretur uidebat.
& a quib liberaretur sentiebat. Ipset erat uox
dñe. nonquales domini homines. nonquales
domini qui emunt sacello. sed qualis dñsr
turtꝰ salutis meae: conquirebatur descandalis
& insidiis peccatorum: decircũ latrantib &

Expanded text:
Simplex quidem sententia est, et facilis ad intelligendum: sed tamen delectat forte cogitare quare non dixerit, Percipe auribus deprecationem meam; sed velut evidentius exprimens affectum animi sui, ait, «vocem deprecationis meae,» vitam deprecationis meae, animam deprecationis meae, non quod sonat in verbis meis, sed unde vivunt verba mea. Caeteri enim strepitus sine anima, soni dici possunt, voces non possunt: vox proprie animatorum est, vivorum est. Quam multi autem deprecantur Deum, et non sentiunt Deum, nec bene cogitant de Deo? Sonum deprecationis habere possunt, vocem non possunt; quia vita ibi non est. Hujus qui vivebat, quia Deum suum intelligebat, et a quo liberaretur videbat, et a quibus liberaretur sentiebat, ipsa erat vox dst, tu verissime Domine, non quales domini homines, non quales domini qui emunt saccello; sed qualis Dominus «virtus salutis meae?» Conquerebatur de scandalis et insidiis peccatorum, de circumlatrantibus et
Abbreviated transcription (Latin):
benignitatẽ. Sedquidẽ uisita nos ut uideamꝰ
inbonitate electorum tuorũ. idẽ in eabonitate
quã p̃stas electis tus. nisi ut nonremaneamꝰ cȩci.
electorũ suorum : idẽ. quã ex hib&e uel donat
electis suis. Sicut salus uultꝰ mei: non ameipso
sed dĩ meus ł t panẽ nr̃m dicinus quotidianũ
sed tamen addimus da nobis Uisita gͦ nos in
salutari tuo ad uidendum: id est ut uideamus
inbonitate electorum tuoꝵ. Ad laetandum.
id ẽ ut lȩtemur in lȩtitia gentis tuae. Unam
gentẽ dĩ intelligere debemꝰ uniuersum sem̃
abrahȩ: sed filios ꝓmissionis non carnis hi
ergo quorũ uox est: optant eiꝰdem gentis ha¬
bere laetitiã. Etquae huius gentis laetitia.
nisi ds̃ esꝰcui dicitur. exultatio mea re dime
me. Et cui dicitur. signatũ est suꝑ nos lumend
uultus tui dñe. dedisti laetitiã incor nr̃m.
Sũmo scilic& uero in cõmutabili. & beãtifico
bono: qđ ipse ds̃ estꝰ
Ut lauderis cũ hȩredi

Expanded text:
ignitatem. Sed quid est, «Visita nos, ut videamus in bonitate electorum tuorum,» id est, in ea bonitate quam praestas electis tuis; nisi ut non remaneamus caeci, electorum suorum,» id est, quam exhibet vel donat electis suis: sicut «Salus vultus mei,» non a meipso, sed «Deus meus» ; et «panem nostrum» dicimus «quotidianum,» sed tamen addimus, «da nobis» . «Visita» ergo «nos in salutari tuo, ad videndum,» id est ut videamus, «in bonitate electorum tuorum; ad laetandum,» id est ut laetemur, «in laetitia gentis tuae.» Unam gentem Dei intelligere debemus universum semen Abrahae; sed filios promissionis, non carnis. Hi ergo, quorum vox est, optant ejusdem gentis habere laetitiam. Et quae hujus gentis laetitia, nisi Deus ejus? Cui dicitur, «Exsultatio mea, redime me» : et cui dicitur, «Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine; dedisti laetitiam in cor meum» ; summo scilicet, vero, incommutabili et beatifico bono, quod ipse Deus est. «Ut lauderis cum haeredi
Abbreviated transcription (Latin):
Idest adhoc nos uisita
insalutari tuo: ut uid eamꝰ inbonitate electoꝵ
tuorũ. & laetemur in laetitia gentis tuae
Quod autẽ hic positum . ẽ inbonitate. alii codices
habent insuauitate : sicut illud qm̃bonus. alii

Expanded text:
id est, ad hoc nos visita in salutari tuo, ut videamus in bonitate electorum tuorum, et laetemur in laetitia gentis tuae. Quod autem hic positum est, «in bonitate;» alii codices habent, «in suavitate:» sicut illud, «Quoniam bonus;» alii
Abbreviated transcription (Latin):
nes tuas. Doce dixit
quomodo eas discunt qui faciunt: non quomodo
hi qui ut habeant quod loquantur. tantũ modo
menuner̃. Namutiq iam dixerat. incorde meo
abscondi eloquiatua. ut non peccemtibi. quid gͦ
adhuc ea quaerit discere. quae abscondita iam
custodit in corde. quodutiq non feciss& nisi ea
didicisset. Ut quid gͦ addidit & dicit. doce me
iustificationes tuas. nisi quia eas uult faciendo dis¬
cere non loquendo. uel memoria retinendo: qm̃¬
ergo sicut in alio psalmo legitur. benedictionẽ
dabit qui legem dedit: Ideo benedictus es dñe. doce
me inquit iustificationes tuas. Qui enim incorde
meo abscondi eloquia tua ut non peccem tibi
legem dedisti : da etiam benedictionem grãe ut
faciendo discam quod intimando iussisti: Haec sa¬
tis sint: ut ur̃ae mentes sine fastidio nutriantur
alium sermonem̃ desiderant quae secuntur¬

Expanded text:
s. Doce» dixit, quomodo eas discunt qui faciunt; non quomodo hi qui ut habeant quod loquantur, tantummodo meminerunt. Nam utique jam dixerat, «In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi:» Quid ergo adhuc ea quaerit discere, quae abscondita jam custodit in corde? quod utique non fecisset, nisi ea didicisset. Utquid ergo addit et dicit, «Doce me justificationes tuas,» nisi quia eas vult faciendo discere, non loquendo ergo sicut in alio psalmo legitur, benedictionem dabit, qui legem dedit ; ideo benedictus es, Domine, doce me justificationes tuas. Quia enim in corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi, legem dedisti; da etiam benedictionem grfaciendo discam quod intimando jussisti. Haec satis sint, ut vestrae mentes sine fastidio nutriantur: alium sermonem desiderant quae sequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
uident. surgunt adilla quȩñ uident: sic̃ a ꝓfundo
crucis qđ int̾rafigit᷑. surgit tota crux quȩ appar&
& cernitur: Et qͥd postea: cũ hoc dixiss& apł̃s. adiecit.
scieN etiam suꝑeminentẽ scientiã caritatis xp̃i. Cũ iã
dictũ fuiss& incaritate radicati & fundati: Amatis
enĩ xp̃m: & ido ineruce oꝑamini. Sed nũqͥd amatis
quantũ uos ille amauit: Amando autẽ qͣntũcũq ama-¬
tis. uolatis adeum : ut cognoscatis que admodũ uosipse
a mauerit. hoc÷ ut sciatis suꝑeminentiã caritatis xpi:
Amatis enĩuos qͣntũ potestis. & uolatis qͣntũ potestis:
sedille ãbulat suꝑpennas uentors. Qui ãbulat suꝑpen¬
nas uentor:¬

Expanded text:
vident, surgunt illa quae vident; sicut a profundo vident, surgunt illa quae vident; sicut a profundo crucis quod in terra figitur, surgit tota crux quae apparet et cernitur. Et quid postea? Cum hoc dixisset Apostolus, adjecit, «Scire etiam supereminentem scientiam charitatis Christi» ; cum jam dictum fuisset, «In charitate radicati et fundati.» Amatis enim Christum, et ideo in cruce operamini. Sed numquid amatis quantum vos ille amavit? Amando autem quantumcumque amatis, volatis ad ipsum, ut cognoscatis quemadmodum ipse vos amaverit; hoc est, ut sciatis supereminentiam charitatis Christi. Amatis enim vos quantum potestis, et volatis quantum potestis: sed ille ambulat et super pennas ventorum. «Qui ambulat super pennas ventor
Abbreviated transcription (Latin):
rectȩsunt manꝰ. Longitudo at̾ rasurgens: inquaerat
corpꝰ infixum. Altitudo: abillo diuexo ligno. sursum
qđ emin&. Profundũ: ubifixaerat crux. & ibi om̃is spes
uitȩ nr̃ae. Latitudo est erũ: inbonisoꝑib:: Longitudo:
inꝑseuerandũ usq infine̾̃. Altitudo: ꝓpt̾ sursũ cor
ut omia bona oꝑanr̾a inqͥb ꝑ seueramꝰ usq infinẽ. habenxtes
latitudinẽ qͥ abene oꝑam̃: & longitudine qͥa ꝑ seueramꝰ
usq infinẽ: ñ faciamꝰ aliqͥd nisispe cȩlestiũ p̃miorũ.
Ipsaest ep̃i altitudo ñ hic quęrere mercedẽ sedsursum.
nedicat᷑ nobis: am̃ dicouobis ꝑceper̾ mercedẽ suam.
Profundũ autẽ qđ dixi. ubi fixa erat pars crucis & p̃
uidebat᷑: inde resurgebant quȩ ñ uidebant᷑. Quid ÷
qđ occultũ ÷ & ñ publico in ȩccła. sacram̃tũ baptismi.
sacramtũ eucharistiae: Oꝑa eni nrãbona uident & paga¬
ni: sacramta uero occultantur illis. Sed abhisquaȩ

Expanded text:
rectae sunt manus; longitudo a terra surgens, in qua erat rectae sunt manus; longitudo a terra surgens, in qua erat corpus infixum; altitudo, ab illo devexo ligno sursum quod eminet; profundum, ubi fixa erat crux, et ibi omnis spes vitae nostrae. Latitudo enim est in bonis operibus, longitudo in perseverando usque in finem, altitudo propter Sursum cor, ut omeveramus usque in finem, non faciamus nisi spe coelestium praemiorum. Ipsa est enim altitudo, non hic quaerere mercedem, sed sursum; ne dicatur nobis: «Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam» . Profundum autem quod dixi, ubi fixa erat pars crucis, et non videbatur; inde surgebant quae videbantur. Quid est quod occultum est, et non publicum in Ecclesia? Sacramentum Baptismi, sacramentum Eucharistiae. Opera enim nostra bona vident et Pagani, Sacramenta vero occultantur illis: sed ab his quae non
Abbreviated transcription (Latin):
intrẽ in seu̾ariũ dĩ. & intelliga in nouissima. Et qͦmͦ
uenit in extrema maris. &iã acceptis pennis: Etepi
ilue inqͥt manꝰ tua deduc& me: & ꝑduc& me dext̾atua
N am&cũ pennis meis casurasum: isitudeducas. Ergo
habent alasbonas & liberas. & nullo uisco obligatas
animȩ bexȩ oꝑantes dĩ p̃cepta: habentes caritatẽ decon¬
scientia pura & fide ñficta. Sed qͣntũ uissint p̃dicȩ
uirtutib caritatis. qͥd ad illa dilectionẽ dĩ qͥst̾ dilectȩ
etiã cũ uisco et̾nt implicatȩ: maiorgͦ innos dilectiodi.
quã nr̃a in illũ. Nra dilectio. pennę nraẽ st̃: sedille
flecto genuamea ꝓuobis ad patrẽ. ut l& uobis scđm¬
incaritate radicati & fundati. Iamdat illis caritate.
iaclat illis alas & pennas: ut possitis inqͥt cõp̃hendere
que sit latitudo. altitudo. longitudo. & ꝓ fundũ. Fortas¬
Sis: cruce̾ dñĩ significat. Erat enĩ latitudo: inqua por¬

Expanded text:
introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima» . Et quomodo introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima» . Et quomodo venit in extrema maris, etiam acceptis pennis? «Etenim illuc,» inquit, «manus tua deducet me, et perducet me dextera tua» . Nam et cum pennis meis casura sum, nisi tu deducas. Ergo alas habent bonas et liberas, et nullo visco obligatas, animae bene operantes praecepta Dei, habentes charitatem de conscientia pura et fide non ficta . Sed quantumvis sint praeditae virtutibus charitatis, quid ad illam dilectionem Dei, qua sunt dilectae, etiam cum visco essent implicatae? Major ergo in nos dilectio Dei, quam nostra in illum. Nostra dilectio pennae nostrae sunt, sed ille «Flecto genua mea in charitate radicati et fundati.» Jam dat illis charitatem, jam dat illis alas et pennas. «Ut possitis,» inquit, «comprehendere quae sit latitudo, longitudo, altitudo et profundum.» Fortassis crucem Domini significat. Erat enim latitudo, in qua por
Abbreviated transcription (Latin):
figurate uentos apimas: pennȩ uentors Peunȩ anima¬
rũ quȩ suns. nisiaqͥb sursum at collunt̃: Pennȩ gͦ api¬
marũ uirtutes. bona oꝑa. recta facta: induab alis
habent om̃s pennas. Omia eruĩ p̃cepta: induob p̃ceptis
suns. Quisquis dilexerit dm̃ & ꝓximũ: anima hab&
pennatã. liberisalis. scõ amore. uolantẽ addñm.
Quicũq implicat᷑ amore carnali : uscum hab& in
pennis. Nãsi anima Nhab& alas & pennas. unde
ille gemens intribulationib dicit. qͥsdabit mͥ pennas
sic̃ colubȩ Et seqͥt᷑ & uolabo & reqͥesca Atẽ alioloco
Quoibo asputuo. & quo afacie tua fugiã. Si ascendero ip
cęlutu illicẽs : sidescendero ĩxinfernũ ades. Siacce¬
pero pennasmeas sic̃ colu̾ba: & uelauero in extremis
maris. Iamqua dicer&. sic possũ fugere a facie irȩ tuae:
si accepero pennas ut coluba. & uola uero in extrema
maris. In extrema maris uolareest: sp̃e ia p̃tendere
infinẽ scł̃i. Quomͦ illeqͥait. hoc labor anteme: donec

Expanded text:
e animarum quae sunt, nisi a quibus sursum attolluntur? Pennae ergo animarum virtutes, bona opera, recte facta. In duabus alis habent omnes pennas; omnia enim praecepta in duobus praeceptis sunt. Quisquis dilexerit Deum et proximum, animam habet pennatam, liberis alis, sancto amore volantem ad Dominum. Quicumque implicatur amore carnali, viscum habet in pennis. Nam si anima non habet alas et pennas, unde ille gemens in tribulationibus dicit: «Quis dabit mihi pennas, sicut columbae?» Et sequitur:» Et volabo, et requiescam» . Item alio locouo ibo a spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es; si descendero ad infernum, ades; si accepero pennas meas sicut columba, et volabo in extrema maris.» Tanquam diceret: Sic possum fugere a facie irae tuae, si accepero pennas ut columba, et volavero in extrema maris. In extrema maris volare, est spem jam praetendere in finem saeculi, quomodo ille qui ait: «Hoc labor est ante me, donec
Abbreviated transcription (Latin):
sunt tenebrae noctis illius. quae primo habebat
lucem: Nouerat tamen ille. siue lux ibi esset
siue tenebrae: illam noctem. ẽẽ. inqua peregri¬
naretur adõ suo. & habebat interiorem lu
ferenter haberet siue tenebras noctis illius.
siue lucem Propt̾ea quĩ inluce noctis illius
id.ẽ. inrerum abtindantia colebat dm̃. abla¬
tis illis omĩb rebus. postea quam factae sunt
tenebrae illius. quid dixit ille. dñs dedit
dñs abstulit. sicut dño placuit ita factumẽ.
sit nomendñi benedictum. In nocte sum qua¬
dam uitae huiꝰ. dñs ms inquit habitat cor
meum illuminauit mihi solacus quib dã
noctem istã. quando dedit copias rerum tẽpo¬
ralium: subtraxit ipsam lucem teniporalẽ.
et quasi tenebrata . ẽ nox: Sed quia sicut tene¬
brae eiꝰ. ita & lumen eius: dñs dedit dñs abs¬
tulit. sicut dño placut ita factum est: sit

Expanded text:
sunt tenebrae noctis illius quae primo habebat sunt tenebrae noctis illius quae primo habebat lucem. Noverat tamen ille, sive lux ibi esset, sive tenebrae illam noctem esse, in qua peregrinaretur a Deo suo; et habebat interiorem lucm indifferenter haberet sive tenebras noctis illius, sive lucem. Propterea, quia in luce noctis illius, id est in rerum abundantia, colebat Deum, ablatis illi omnibus rebus, posteaquam factae sunt tenebrae illius, quid dixit ille? «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . In nocte sum quadam vitae hujus: Dominus meus, inquit, habitat cor meum; illuminavit mihi solatiis quibusdam noctem istam, quando dedit copias rerum temporalium: subtraxit ipsam lucem temporalem, et quasi tenebrata est nox. Sed quia «sicut tenebrae ejus, sic et lumen ejus: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum es
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis in different̃ uti mundo isto. nec extol¬
li quando rẽs ꝓsperȩ accidunt. nec frangi
quando res aduersae sunt. sed ubiq dm̃ bẽne¬
dicere. non solum quando abundat. sed etiam
quando amittit: non solum quando sanus ẽ.
sed etiam quando ȩgrotat. ut sit in illo uera
canta tio benedicam dñm in omĩtempore. sem¬
noxista. Et quando obscurata.ẽ. nox ista.
quando arridet ꝓsperitas. quando tristis ẽ.
aduersitas. semꝑ laussit eius in oretuo: et
fi& tibi quomodo dictum .ẽ. Sicut tenebrae
eiꝰ. ita & lumen eiꝰ. Non me conculcant tene¬
brae eiꝰ: quia non me extollit lumen eiꝰ. Ecce
habes lumen eiꝰ in iob abundabat omĩb reb
Lux noctis illius. diuitiis prima describitur.
Quantis reb et quanta copia redundabiet: lux
erat noctis eiꝰ. Putauit inimicus ꝓptea illum
talem uirum colere dm̃. quia illa omĩa dona¬
uerat ei. et petiit ut auferrentur ab eo. łactȩ

Expanded text:
fidelis indifferenter uti mundo isto, nec extolfidelis indifferenter uti mundo isto, nec extolli quando res prosperae accidunt, nec frangi quando res adversae sunt, sed ubique Dominum benedicere; non solum quando abundat, sed etiam quando amittit; non solum quando sanus est, sed etiam quando aegrotat; ut sit in illo vera illa cantatio: «Benedicam Dominum in omni tempore; semdo lucet nox ista, et quando obscura est nox ista; quando arridet prosperitas, quando tristis est adversitas, semper sit laus ejus in ore tuo: et fiet tibi quod modo dictum est, «Sicut tenebrae ejus, sic et lumen ejus.» Non me conculcant tenebrae ejus, quia non me extollit lumen ejus. 17. Ecce habes lumen ipsius in Job: abundabat omnibus rebus. Lux noctis in illius divitiis prima describitur: quantis rebus et quanta copia redundabat, lux erat noctis ejus. Putavit inimicus propterea illum talem virum colere Deum, quia illa omnia donaverat ei; et petivit ut auferrentur ab eo: factae
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo lum̃ noctis huiꝰ. Si nox . ẽ. quomodo
ibi lux ẽ. Nox. ẽ. : quia erratur hic agenere
humano. Nox.ẽ : quia nondũ uenimꝰ ad illũ
diem. quẽ cͥoartat hestenus & crastinꝰ. sed. ẽ
dies ꝑpetuus. Sine ortu: quia sine occasu
Nox.ẽ. ergo hic : sed quandam lucem suã nox
ista habet & tenebras suas. Quare sit gene¬
raliter nox : diximus. Quid ẽ. lux noctis huiꝰ
ꝓsperitas & felicitas scłi huiꝰ Gaudiũ tẽpora¬
le. honor tẽporalis : quasi lux. ẽ. noctis huiꝰ
Aduersitas autem & amaritudo tribulatio¬
num. uł ignobilitas : tanquam tenebrae sud
noctis huius In hac nocte. in hac mortalitate
uitae humanae : habent homines lucem:
habent tenebras. Lucem ꝓsperitatẽ: tenebras
aduersitatem: Sedubi uenerit xp̃s dñs. & ha¬
bitauerit animã ꝑfidem. et ꝓmiserit aliã
lucem & inspirauerit. & donauerit pacien¬
tiam. & monuerit hominẽ non delectari
ꝓsperis nefrangatur aduersis: incipit homo

Expanded text:
quomodo lumen noctis hujus. Si nox est, quomodo quomodo lumen noctis hujus. Si nox est, quomodo ibi lux est? Nox est, quia erratur hic a genere humano: nox est, quia nondum venimus ad illum diem, quem non coarctat hesternus et crastinus; sed est dies perpetuus, sine ortu, quia sine occasu. Nox est ergo hic; sed quamdam lucem suam nox ista habet, et tenebras suas. Quare sit generaliter nox diximus: quae est lux noctis hujus? Prosperitas et felicitas saeculi hujus, gaudium temporale, honor temporalis, quasi lux est noctis hujus. Adversitas autem et amaritudo tribulationum vel ignobilitas, tanquam tenebrae sunt noctis hujus. In hac nocte, in hac mortalitate vitae humanae habent homines lucem, habent homines tenebras; lucem prosperitatem, tenebras adversitatem. Sed ubi venerit Christus bitaverit animam per fidem, et promiserit aliam lucem, et inspiraverit et donaverit patientiam, et monuerit hominem non delectari prosperis, ne frangatur adversis; incipit homo
Abbreviated transcription (Latin):
hic talib flagellis erudit nos. ut non tenebren¬
tur tenebraẽ nr̃ae: agnoscamꝰ nos subpęna
flagelli. eẽ. & benedicãmus dm̃ miscentẽ ama¬
ritudines dulcedini uitȩ tẽporalis. ne tẽpora¬
liũ deliciarum delectatione cȩcati. nondeside¬
remus delicias aeternas. nec uelimus finire mare.
& habitare in nouissima maris. Sȩuiant ergo
fluctus maris: Qu antum plus sȩuiunt fluctꝰ
maris: tanto se illa cumpennis columba sus-¬
pendit. Non ergo tenebrat ds̃ tenebras nr̃as.
quia misc& flagella peccatis nr̃is. & a maritu¬
dines prauis dulcedinib nr̃is. Nos nontene¬
bremus tenebras nr̃as. defendendo peccata
tenebrae non obtenebrabuntur ate. It nox¬
tanquam dies illuminabitur᷑. Nox tanquã
dies Dies nobis : ꝓsperitas scłi Nox nobis:
aduersitas scłi. Sed si cognoscamꝰ merito pec¬
catorum nr̃oꝵ nos aduersitates pati. & dulcia
sint nobis flagella patris. ne sit amara senten¬
tia uidicis : sic habebimꝰ tenebras noctis huiꝰ.

Expanded text:
hic talibus flagellis eruit nos, ut non tenebrentur tenebrae nostrae; agnoscamus nos sub poena flagelli esse, et benedicamus Deum miscentem amaritudines dulcedini vitae temporalis, ne temporalium deliciarum delectatione caecati; non desideremus delicias aeternas, nec velimus finiri mare et habitare in novissima maris. Saeviant ergo fluctus maris; quanto plus saeviunt fluctus maris, tanto se illa cum pennis columba suspendit. Non ergo tenebrat Deus tenebras nostras; quia miscet flagella peccatis nostris, et amaritudines pravis dulcedinibus nostris. Non nos tenebremus tenebras nostras defendendo peccata tenebrae non vertuntur in tanquam dies illuminabitur. Nox tanquam dies:» dies nobis prosperitas saeculi, nox nobis adversitas saeculi: sed si cognoscamus merito peccatorum nostrorum nos adversitates pati, et dulcia nobis sint flagella Patris, ne sit amara sententia judicis; sic habebimus tenebras noctis hujus,
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrare tenebrastuas. et ds̃ illas non tenebrat.
sed magis illuminat: quia illidictum. ẽ ipsi¬
Qui autem tenebrant tenebras suas. quas ds̃
non tenebrat. homines mali. homines per¬
uersi Cumpeccant : utiq tenebrae sunt:
Dum non confitentur peccata quae fecer̃. sed ui¬
suꝑ defendunt : tenebrant tenebras Ergo iã
si peccasti: in tenebris es. Sed confitendo tene¬
bras tuas : mereberis inluminare tenebras
tuas Et quando euades aduplicib tenebris.
qui in simplicib laborabas. Unde autem
dñs nontebrat tenebras nr̃as.: quia non nos
sinit impunita habere peccata: Flagellat nos
in istis laborib. et eruitꝰ tͦotam ista miseria
generis humani. inqua gemit mundus No¬
ueritis fr̃s: quia dolor medicinalis.ẽ. non sen¬
tentia poenalis. Uidetis quia dolor ubiq ẽ.
ubiq metus. ubiq necessitas. ubiq labores
Crescit auaritia. sed in malis. Si adhoc ds̃¬

Expanded text:
tenebrare tenebras tuas; et Deus illas non tenebrat, sed magis illuminat: quia illi dictum esQui autem tenebrant tenebras suas, quas Deus non tenebrat? Homines mali, homines perversi: cum peccant, utique tenebrae sunt; dum non confitentur peccata quae fecerunt, sed insuper defendunt, tenebrant tenebras suas. Ergo jam si peccasti, in tenebris es: sed confitendo tenebras tuas, mereberis illuminari tenebtuas. Et quando evades a duplicibus tenebris, qui in simplicibus laborabas? Unde autem Dominus non tenebrat tenebras nostras? Quia non nos sinit impunita habere peccata: flagellat nos in istis laboribus, et erudit nos. Tota ista miseria generis humani in qua gemit mundus, noveritis, fratres, quia dolor medicinalis est, non sententia poenalis. Videtis quia dolor ubique, ubique metus, ubique necessitas, ubique labores. Crescit avaritia, sed in malis. Si ad hoc D
Abbreviated transcription (Latin):
Haec sunt duo illa. miscđia & ueritas: quae in
centesimo tertio decimo psalmo memoriȩ com¬
mendanda cõmonui. Confirmata. ẽ. autẽ suꝑ
nos miscđia dñi.: cum eꝰ nomini ꝑ quod libera¬
ti sumus. inimicarũ gentium rabidit ora cesser̃.
& ueritas dñi manet in aeternum : siue in eis
quae ꝓmisit iustis. siue in eis quae minatus. ẽ
impis¬

Expanded text:
Haec sunt duo illa, misericordia et veritas, quae in centesimo tertio decimo psalmo memoriae commendanda commonui. «Confirmata» «est» autem «super nos misericordia» Domini, cum ejus nomini, per quod liberati sumus, inimicarum gentium rabida ora cesserunt: «et veritas Domini manet in aeternum,» sive in eis quae promisit justis, sive in eis quae minatus est impi
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩtera. hoc enim ꝑdo: quod nonfacio Noli
timere: improfundo es noli contempnere: De
ua illum & expecta illum. & sustine ꝓpter legẽ
ipsius. Quam legem tibi dedit: dimitte nobis
debita nr̃a. sicut & nos dimittimus debitorib
nr̃is. Spera tẽ resurrecturũ. & tunc futurum
omnimodo sine peccato: q̃ m̃ ipse resurrexit.
qui primꝰ fuit si ne peccato:. Auigilia matutina
sꝑa: noli dicere: ego nonsum dignus. Propter
peccata non es dignus: sed multa apud illum
redemptio. & ipse redim& isrł: ex omĩb iniqͥ¬
tatibus eius

Expanded text:
et caetera: hoc enim perdo quod non facio. Noli et caetera: hoc enim perdo quod non facio. Noli timere: in profundo es, noli contemnere de pva illum, et exspecta illum, et sustine propter legem ipsius. Quam legem tibi dedit? «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Spera te resurrecturum, et tunc futurum omni modo sine peccato, quoniam ille resurrexit qui primus fuit sine peccato. A vigilia matutina spera. Noli dicere: Ego non sum dignus propter peccata. Non es dignus; sed «multa apud illum redemptio, et ipse redimet Israel ab omnibus iniquitatibus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo sip̃mebatur peccatis suis: ad est miscđia dĩ
Ideo p̾cessit ille sine peccato: ut deleat peccata
resurrexisse. & ascendisse incaelum: In illocul¬
pa nonerat: sed ꝑ illum ur̃ae culpae delebuntur
Ipse redimet isrł: ab omĩb iniquitatib eius
Quia isrł uendere se potuit. & fieri uenundatus
subpeccato: redimere se ab iniquitretib non
potest. Ille potuit redimere : qui se non potuit
uendere: Qui non commisit peccatum: ipse . ẽ.
redẽptor apeccato. Ipse redin& isrł. Unde redi¬
met.: ab illa iniquitate. an abilla : ab omĩb
iniquitatib suis Non ergo timeat accessurus
addm̃ aliquas iniquitates suas: tantũ modo
accedat pleno corde. & desinat iã facere quae
ante faciebat. & nondicat. illa iniquitas non
mihi dimitaitur. Si enĩ hoc dixerit: ꝓpt̃ ipsã
quã putat sibi nondimicti non se conuertit.:
& faciendo cętera. non illi dimittitur & illud
quod nontimebat. Quia feci inquit scelus mag¬
num. & non mihi potest dimitti : iam faciam

Expanded text:
Ergo si premebatur peccatis, suis, adest misericordia Dei. Ideo praecessit ille sine peccato, ut deleat peccata resurrexisse et ascendisse in coelum. In illo culpa non erat, sed per illum vestrae culpae delebuntur: «Ipse redimet Israel ab omnibus iniquitatibus ejus.» Quia Israel vendere se potuit, et fieri venundatus sub peccato; redimere se ab iniquitatibus non potest. Ille potuit redimere, qui se non potuit vendere: qui non commisit peccatum, ipse est redemptor a peccato. «Ipse redimet Israel.» Unde redimet? Ab illa iniquitate, an ab illa? «Ab omnibus iniquitatibus ejus.» Non ergo timeat accessurus ad Deum aliquas iniquitates suas: tantummodo accedat pleno corde, et desinat jam facere quae antea faciebat, et non dicat, Illa iniquitas non mihi dimittitur. Si enim hoc dixerit, propter ipsam quam putat sibi non dimitti, non se convertit, et faciendo caetera, non illi dimittitur et illud quod non timebat. Quia feci, inquit, scelus magnum, et non mihi potest dimitti; jam faciam