comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rium moras dixerat. Utrumꝰ ergo continet lex & litteram occidentem. &
spm itiuficantem. Unde considera ne forte huiꝰ rei formam teneat et
illud lignum de quo scriptum est sciendi bonum & malum: utrũq enĩ
in iłno sicut & in lege continetur. Sed & illud non omittamꝰ quod lnc¬
quidem qui liberat a lege peccati et mortis. sp̃s uitȩ dicitur. In euangłio
autẽ scđm iołim scriptum est dño dicente. Si manseritis in uerbo meo
agnoscetis ueritatem: et̃ ueritas liberabit uos. In quo mͥ quidem uidet᷑
quod quam uis oꝑe hȩc a se diuersa uideantur uł nomine: re tamen
ipsa unum sint. X p̃c enun uita est. & ipse est qui liberauit. et hic sp̃s
qui est uita: ita qui seruit legi peccati ꝑmanet in morde. quȩ uenit
ex condempnatione peccati. Nam quod impossibile erat legi in quo
infirmabatur ꝑ carnem. ds̃ filium suum mittens in similitudine car

Expanded text:
r mortis ad mortem . Utrumque continet lex, et litteram occidentem, et spiritum vivificantem. Unde considera ne forte hujus rei formam teneat et illud lignum, de quo scriptum est, sciendi bonum et malum . Utrumque in uno, sicut in lege, continetur. Nam quidem, qui liberat a lege peccati et mortis, Spiritus vitae dicitur, in Evangelio autem secundum Joannem scriptum est, Domino dicente: Si manseritis in verbo meo, agnoscetis veritatem, et veritas liberabit vos , in quo mihi quidem videtur quod quamvis opere haec a se diversa videantur vel nomine, re tamen ipsa unum sint; Christus enim vita est, et ipse est qui liberabit, et hic Spiriqui est vita; ita qui servit legi peccati, permanet in morte quae venit ex condemnatione peccati. Quia quod impossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem, Deus Filium suum mit
Abbreviated transcription (Latin):
hic uero tamquam ab his qui iam discesserint a peccato fieriuidet᷑
interrogatio. Et ibi ut quasi grã quȩ non dum erat abundaret. hic
autem tamquã p̃sente iam gr̃a dicit. quia non sumus sub lege sed sub
grã. Nescitis quia cui exhibeatis uos seruos ab obȩdiendum. serui estis
ei eiu obȩdistis siue peccati ad mortem: siue obȩdientiȩ ad iusticiã. Gr̾as

Expanded text:
hic vero tanquam ab his qui jam discesserint a peccato, fieri videtur hic vero tanquam ab his qui jam discesserint a peccato, fieri videtur interrogatio, et ibi, ut quasi gratia, quae nondum erat, abundaret; hic autem tanquam praesente jam gratia dicit, quia non sumus sub lege, sed sub gratia. Nescitis quia cui exhibetis vos servos ad obediendum, servi estis ejus cui obeditis, sive peccati in mortem, sive
Abbreviated transcription (Latin):
dñarb. Propt̾ea enim subiungit. Non enim sub lege estis: sed sub gr̃a
Et euidenter ostendit ex hs nos non eẽ sub lege illa quã in membris
positam repugnare dicit legi m̃tis: quia qui mortificat mẽbra sua
certum est quod non sit sub lege membrorum. sed sub gr̃a dĩ. De hac
lege & alibi dicit quia uirtus peccati lex. Si quis uero uelit hȩc acci¬
ꝑe de lege moysi. illud sine dubio dicet quod non sumus sub lege
litterȩ quȩ occidit : sed sub lege sp̃s qui uiuificat. quam hic gram
Quid ergo dicemus: ꝑmanebimus in peccato ut grã abundet: Absit.
Et idõ una atq eadem utriq loco sufficiat ex planatio. Hoc solum
est quod udet habere differentiam. Quod suꝑioribus ubi dicit. quid
ergo ꝑmanebimus in peccato. quasi his qui non dum discesserint a
peccato dici uidetur. nec ꝑmaneant in eo in quo eẽ ad huc iudebant᷑:

Expanded text:
dominari. Propterea enim subjungit, non enim sub lege estis, sed sub gratia, dominari. Propterea enim subjungit, non enim sub lege estis, sed sub gratia, et evidenter ostendit ex his, nos non esse sub lege illa quam in membris positam repugnare dicit legi mentis, quia qui mortificat membra sua, certum est quod non sit sub lege membrorum, sed sub gratia Dei. De hac lege et alibi dicit, quia, virtus peccati lex. Si quis vero velit haec accipere de lege Moysi, illud sine dubio dicet, quod non sumus sub lege litterae quae occidit, sed sub lege spiritus qui vivificat, quam hic gratiam quid ergo dicemus, permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Absit. Et ideo una atque eadem utrique loco sufficiat explanatio. Hoc solum est, quod videtur habere differentiam, quod in superioribus dicitur, quid ergo? permanebimus in peccato? quasi his qui nondum discesserint a peccato dici videtur, ne permaneant in eo, in quo esse adhuc videbantur;
Abbreviated transcription (Latin):
rursum si peccati concupiscentiam mortificemus in corpore nr̃o mor¬
tali. & in oꝑe iusticiȩ laboremus atq om̃ibus membris nr̃is iusticiȩ
ministremus. efficimur tamquã ex mortuis uiuentes. P eccato scilicet
morau & uisticiȩ uiuentes. et consequent̃ etiam membra nr̃a fiant
ayma iusticiȩ dõ. B ene autem metaforam suꝑius propositam custodiuit:
ut qui regnare dixerat peccatum. arma peccati m̃bra nominaret: et
rursum dõ regi arma iusticiȩ fierent membra nr̃a. Sequitur post bȩc. ⁊¬
dixit peccatum ei non dñabitur. Neq enim ita de eo dici decebat: sed
ait mors illi ultra non dñabitur. Mortis enim in eo fuit locus: peccati
nullus. At contra in nobis nec conueniebat dici mors uobis non dña¬
bitur: Hoc enim cauere non possumus: sed peccatum uobis non dñabi¬
tur. Qđ sine dubio sciret uitare nos posse: scđm ea quȩ suꝑiꝰ diximꝰ:
si mortificemus concupiscentias carius in quibus peccatum poterat

Expanded text:
 si peccati concupiscentiam mortificemus in corpore nostro mortali, et in opere justitiae laboremus, atque omnibus nostris membris justitiae ministremus, efficimur tanquam ex mortuis viventes, peccato scilicet mortui et justitiae viventes, et consequenter etiam membra nostra fiunt arma justitiae Deo. Bene autem metaphoram superius propositam custodivit, ut quia regnare dixerat peccatum, arma peccati membra nominaret, et rursum Deo regi arma justitiae fierent membra nostra. Peccatum autem dixit, peccatum ei non dominabitur neque enim ita de eo dici decebat; sed ait, mors ei ultra non dominabitur: mortis enim in eo fuit locus, peccati nullus. At contra de nobis nec conveniebat dici: mors vobis non dominabitur, hoc enim cavere non possumus, sed peccatum vobis non dominabitur; quod sine dubio sciret vitare nos posse, secundum ea quae superius diximus, si mortificemus concupiscentias carnis, in quibus peccatum poterat
Abbreviated transcription (Latin):
uolo hoc ago: sed quod odio illud facio. Si autem quod nolo illud facio:
consentio legi quia bona est. Nunc aut̃ iam non ego oꝑor illud: sed quod
habitat in me peccatũ. Scio enim quia non habitat in me hoc est in car-¬
ne mea bonum. Uelle enim adiacet mͥ: ꝑficere aut̃ bonũ non inuenio. Nõ
qued uolo facio bonum : sed qđ nolo malum hoc ago. Si aũt quod nolo
egͣt facio: non iam ego oꝑor illud: sed quod habitat in me peccatũ. In¬
uenio igitur legem uolenti mͥ facere bonũ. quia mͥ malum adiacet. Con

Expanded text:
uolo, hoc ago, sed, quod odi, illud facio. si autem, quod nolo, hoc facio, uolo, hoc ago, sed, quod odi, illud facio. si autem, quod nolo, hoc facio, consentio legi, quia bona est. nunc autem iam non ego operor illud, sed, quod habitat in me, peccatum. scio enim, quia non habitatin me, hoc est in carne mea, bonum. uelle enim adiacet mihi, perficere autem bonum non. non enim quod uolo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago. si autem quod nolo ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. iunenio ergo legem nolenti m
Abbreviated transcription (Latin):
fit ergo ipsum peccatum supramodum peccator ex occasione manditi:
diximus et suꝑius qđ quasi ꝑsonam finxerit peccati: et de ipsa cdidit
supra modum peccatorem effectum ipsum peccatum. de cuius ꝑsona
loquitur occasione mandati. Minus enim peccati est: si id quod non
prohibetur ad mittas. Si uero uetata et inter dicta commiseris. supͣ
modum ut ita dicam peccator es. qr non solum commisisti quod non
debiusti. sed et in ceptum preuaricatus es. Id autem diximus peccatũ
peccator. maluimus uitium sermonis reciꝑe quam sensum apłi non
integre exprimere: quia in latino sermone angustauit nos nomen
peccati qđ neutro genere declinat᷑. In greco uero femininum est: et
ideo peccatorem eum nos appellauimus. Nam ibi peccatrix atpellari
potest. Seimus enim quia lex sp̃ualis est: ego autem carnalis sum ue¬
nundatus sub peccato. Quod autem oꝑor: non intelligo. Non enim qđ¬

Expanded text:
Fit ergo ipsum peccatum supra modum peccator ex occasione mandati. Fit ergo ipsum peccatum supra modum peccator ex occasione mandati. Diximus et superius quod quasi personam finxerit peccati, et de ipsa dicat supra modum peccatorem effectum ipsum peccatum, de cujus persona loquitur ex occasione mandati: minus enim peccati est, si id quod non prohibetur admittas; si vero vetita et interdicta commiseris supra modum, ut ita dicam, peccator es, quia non solum commisisti, quod non debuisti, sed et praeceptum praevaricatus es. Quod autem diximus, peccatum peccator, maluimus vitium sermonis recipere quam sensum Apostoli non integre exprimere, quia in Latino sermone angustavit nos nomen peccati, quod neutro genere declinatur, in Graeco vero femininum est, et ideo peccatorem eum nos appellavimus, nam ibi peccatrix appellari potest. Scimus nundatus sub peccato. Quod enim operor non intelligo. Non enim q
Abbreviated transcription (Latin):
aut certe quia dixit peccatum ꝑ mandatum seduxit me & ꝑ illud
occidit: Potest hic peccatum uł ipsum auctorem dixisse peccati de
quo scriptum est serpens seduxit me. uł etiam ꝑsonam fuixisse pec¬
cati quȩ uisa sit hominem seduxisse occasione mandati. ut suauẽ
faceret concupiscentiam: et anima dum suauitate concupiscentiȩ
delectatur p̃uaricando mandatum qđ dicebat non concupisces
moreretur. Sed neq hoc mandato legis abscriberet: quod occasio¬
ne p̃cepti accepta seducta est anima & occisa: subuingit apłs &
dicit. Itaq lex quidem sc̃ã. et mandatum scm̃ et iustum et bonũ
B̾ onum nãq est mandatum: & lex scã est. B ona enim p̾cipit: et
bonorum obseruantiam mandat. Q uod ergo inquit bonũ est. michi
mͥ intulit mortem. Bonum namq est mandatum cum seruatur.
Si uero non seruetur. necessario malum erit illi qui ꝑdid̾̃it bonum.

Expanded text:
aut certe quia dixit, peccatum per mandatum seduxit me, et per illud aut certe quia dixit, peccatum per mandatum seduxit me, et per illud occidit, potest hic peccatum vel ipsum auctorem dixisse peccati, de quo scriptum est: Serpens seduxit me ; vel etiam personam finxisse peccato, quae visa sit hominem seduxisse occasione mandati, ut suavem faceret concupiscentiam, et anima, dum suavitate concupiscentiae delectatur, praevaricando mandatum, quod dicebat: Non concupisces, moreretur. Sed ne quis hoc mandato legis ascriberet, quod occasione praecepti a peccato seducta est anima et occisa, subjungit Apostolus et dicit: Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum; bonum namque est mandatum et lex sancta est, bona enim praecipit et bonorum observantiam mandat. Quod ergo, inquit, bonum est, mihi per bonum mihi intulit mortem. Bonum namque est mandatum si conservatur, si vero non servetur, necessario malum erit illi qui perdiderit bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
imprum trahunt. Nos autem mortem hanc peccati beneficio dĩ datã
ducimus tempore eo quo sine lege uiuebamus. Qđ & si uiuente
mandato qđ & scm̃ et iustum et bonum est reuiuiscit in nob̃ pecca¬
tum: occidit nos. Peccatum enim accepta occasione. ꝑ mandatũ sedux̃
me: & ꝑ illud occidit. Non est accusatio mandati ꝑ hȩc qđ occasio¬
nem qua occidit me peccatum uenisse dicit ex mandato: sed hȩc ẽ
dicti huiꝰ consequentia. Lex dicitur quȩ docet quid fieri debeat: quid
caueri. Et necesse est illud ut caueri dicit doceat: quale sit: quo per
hoc caueri facilius possit. Nemo enim potest uitare qđ nescit. Si qͥs
ergo edoctus ꝑ legem quale sit id quod cauere debet non tã caueat
quam faciat illud: occasione quidem legis non faciendȩ rei scientiã
udebitur accepisse. sed lex non idcirco eum docuerat ut faceret qđ
non debeat & moreretur : sed ut non faceret & uiueret. Si ergo pec¬
catum occasione accepta ꝑ mandatum seduxit me. et ꝑ illud occidit.

Expanded text:
icat. Nos autem mortem hanc peccati beneficio Dei datam dicimus tempore eo quo sine lege vivebamus; quod et si veniente mandato quod sanctum, et justum, et bonum est, reviviscit in nobis peccatum, et occidit nos. Peccatum enim accepta occasione per mandatum seduxit me, et per illud occidit, non est accusatio mandati per hoc quod occasionem, qua occidit me peccatum, venisse dicit ex mandato, sed haec est dicti hujus consequentia. Lex dicitur quae docet quid fieri debeat, quid caveri. Necesse est ut illud quod caveri dicit edoceat quale sit, quo per hoc caveri facilius possit: nemo enim potest vitare quod nescit. Si quis ergo edoctus per legem, quale sit id quod cavere debet, non tam caveat, quam faciat illud, occasionem quidem legis non faciendae rei scientiam videbitur accepisse. Sed lex non idcirco eum docuerat ut faceret quod non debeat, et moreretur, sed ut non faceret, et viveret. Sic ergo peccatum occasione accepta per mandatum seduxit me, et per illud occidit;
Abbreviated transcription (Latin):
ere ꝑ singula sapientiam pauli quam necessariis discrepationibus utitur
ubi dicit arma non eẽ prebenda peccato uł iiquitati: non nos sed m̃bra
nr̃a ponit. Ubi uero suadet ut dõ nos exhibeamus: non ante m̃bra quã
nos ipsos exhiberi uult dõ. hoc est animam uł propositum nr̃m. Ut cũ
p̾ios nos ipsos ex hiberimus dõ & adheserimus ei. ita demum etiã m̃bra nr̃a

Expanded text:
ere per singula sapientiam Pauli, quia necessariis discrepationibus utitur. Ubi dicit arma non esse praebenda peccato vel iniquitati, non nos, sed membra nostra ponit: ubi autem suadet ut Deo nos exhibeamus, non autem membra, quia nos ipsos exhibere vult Deo, hoc est, animam vel propositum nostrum, ut cum pios nosipsos exhibuerimus Deo, et adhaeserimus ei, ita demum etiam membra nostra
Abbreviated transcription (Latin):
iłim xp̃m. Nunc autem dicit quia mors quidem unius delicto reg¬
nauit ꝑ unum : Qui autẽ ab undantiam gr̃ȩ & doni iusticiȩ accipuit᷑.
non solum ultra non regnat i eis mors qđ et ipsum non utiq paruȩ
esset gratiȩ : sed & alia duo eis conferuntur bona. Unum qđ pro morte
iłim xp̃m. Cum ergo necessaria hȩc in eos ueniant bona. idest ut regnũ
mortis effugiant. et pro morte regnet in eis uita : inmo ut & ipsi
regnent in uita ꝑ unũ iłm xp̃m. manifestum est quomͦ non sit ita¬
delictum sicut & donum: & quomͦ dicatur multo magis grã dĩ et

Expanded text:
ita et donum: quia mors quidem unius delicto regnavit per unum. Qui autem abundantiam gratiae et doni justificationem accipiunt, non solum ultra non regnat in eis mors, quod et ipsum utique non parvae esset gratiae, sed et alia duo eis feruntur bona: unum, quod pro morte m Jesum Christum. Cum ergo necessario haec in eos eveniunt, id est, ut regnum mortis effugiant et pro morte regnet in eis Christus: imo ut cum eo ipsi regnent in vita, manifestum est quoniam non sit delictum
Abbreviated transcription (Latin):
quiras etiam fortassis hoc qđ ipse dñs dixerit ad discipłos ut baptiza
Cum utiq non habeatur legitimum baptisia nisi sub nomine trinitatis.
Sed intuere prudentiam pauli: qm̃ quidem in psenti non tam baptisma-¬
tis rationem quam mortis xp̃i discutere cupiebat. Ad cuiꝰ similitudinem
etiam nos suaderet mori debere peccato. & consepeliri xp̃o: Et non erat
tractatur. Non conueniebat ut diceret quicũq baptizati sumꝰ in noĩe
patris uł in nomine sp̃s scĩ: in morte ipsius baptirati sumus. Unde obser

Expanded text:
Quid est, quod cum ipse Dominus dixerit discipulis, ut baptizarcum utique non habeatur legitimum baptismum nisi sub nomine Trinitatis? RESPONSIO. Intuere prudentiam Pauli, quomodo quidem in praesenti loco non tam baptismatis rationem, quam mortis Christi discutere cupiebat: ad cujus similitudinem etiam nos suaderet, mori debere peccato, consepeliri Christo. Et non erat tractatur; nec conveniebat ut diceret: Quicunque baptizati sumus in nomine Patris, et Spiritus sancti, in morte ipsius baptizati su
Abbreviated transcription (Latin):
tionem: finem uero uitam ȩternam. B ene autẽ metaforam id est siguiã
miliciȩ ex initio positam seruat. ut militantibus sub peccato rege. im¬
mo potius tyrannidi eus parentibus: stipendia debita mordem dicat
ex solui. Dm̃ uero non erat dignum militibus sius stipendia quasi debi¬
nr̃o. Ego non puto etiam hoc uacuũ eẽ quod ad uitam ȩternam addidit
solum. & aliud uitam ȩt̃nam in xp̃o iħu. Et illi enm qui surgent in
confusionem. et obprobrium sempiternum. habent quidem uitã ȩt̾̃na
non tamen in xp̃o iħu: sed in confusione & obprobrio ȩt̾̃no. Iusti uero
qui surgunt in uitam ȩt̾namiin xp̃o iħu habent uitam ȩt̾nam. ẜ eccatum
ergo militibus suis in quibus regnat. stipendia digna largitur mortem.
Mordem autem diximꝰ non hanc corporalem: sed illam de qua scriptũ
est quia anima quȩ peccat ipsa morietur. Et quam uis de diuersitate

Expanded text:
terum nisi per Filium ejus agamus. Bene autem metaphoram, id est, figuram militiae ex initio propositam servat, ut militantibus sub peccato rege, imo potius tyrannidi ejus parentibus, stipendia debita mortem dicat exsolvi. Deum vero non erat dignum militibus suis stipendia quasi debi Domino nostro. Ego non puto etiam hoc vacuum esse, quod ad vitam aeternam addidit solum, et aliud vitam aeternam in Christo Jesu. Et illi enim qui surgent in confusionem et opprobrium sempiternum, habebunt quidem vitam aeternam, non tamen in Christo Jesu, sed in confusione et opprobrio aeterno: justi vero qui surgent in vitam aeternam in Christo Jesu, habebunt vitam aeternam. Peccatum ergo militibus suis, in quibus regnat, stipendia digna largitur mortem. Mortem autem dicimus non hanc corporalem, sed illam de qua scriptum est, quia anima, quae peccat, ipsa m
Abbreviated transcription (Latin):
mors ei ultra non dñabitur. Hoc in eo ausus es o paule dicere de xp̃o quia
mors ei ultra non dñabitur. quasi aliquando dominata sit. Cuiꝰ uox ꝑ
et quem solum mors tenere non potuit. Hȩc ut opinor et lns similia
mouebunt aduersus paulum hoꝰqui tenero erga iħm tenentur affec¬
tu: Et nichil de eo humile. nichil indignũ patiuntur audire. Sed¬

Expanded text:
nabitur. . Hoccine ausus es, o Paule, dicere de Christo, Mors ei ultra non dominabitur, quasi aliquando dominata sit? cujus vox Eet quem solum mors tenere non potuit? Haec, ut opinor, et his similia movebunt adversus Paulum hi qui tenero erga Jesum sunt affectu, et nihil de eo humile, nihil indignum patiuntur audire.
Abbreviated transcription (Latin):
autem caro similis sit carnis peccati. Non enim ex semine uiri concep¬
ta est. sed sp̃s sc̃s uenit suꝑ mariam. & uirtus altissimi obumbrauit
ei. Ut quod nascebatur ex ea. filius uocaretur excelsi. Sic ergo paulus
ꝑ in effabilem dĩ sapientiam quȩ data est ei archanũ nescio quid intuens
& reconditum: corpus nr̃m corpus peccati. & corpus mortis. et corpus
humilitatis appellat. Sed & dauid de eodem spũ secretorum cȩlestium¬

Expanded text:
autem caro similis sit carni peccati. Non enim ex semine viri concepautem caro similis sit carni peccati. Non enim ex semine viri concepta est, sed sanctus Spiritus venit super Mariam, et virtus Altissimi obumbravit ei ut quod nascebatur ex ea, Filius vocaretur Excelsi. Sic ergo Paulus per ineffabilem Dei sapientiam, quae data est ei, arcanum nescio quid intuens et reconditum, corpus nostrum corpus peccati, et corpus mortis, et corpus humilitatis appellat. Si autem mortui su
Abbreviated transcription (Latin):
omẽ membris digne dicetur corpus constare peccati. et hoc corpus
ueteris hominis appellari: quod si quiᷤ ꝑ crucem xp̃i destruat & in no-¬
uũ hominem qui scđm dm̃ creatus est cõind̾tetur ultra non dicetur
seruire peccato. cui sine dubio seruit donec alieu horum subiacet quȩ
supra exposumus membra eẽ peccati. Si uero magis corpus hoc nr̃m di¬
xisse intelligatur apłs corpus peccati. scdm illam profecto accipiet᷑ intel-¬
ligentiam qua & dauid de semetipso dicit quia in iniquitatibꝰ conceptꝰ
sum: & in peccatis concepit me mater mea. Sed & ipse apłs in aliis dicit.
Quis me liberabit de corpore mortis huiꝰ. Et iterum corpꝰ humilitatis
nominat corpus nr̃m. Sed & de saluatore quodam loco dicit. quia ue¬
nerit in similitudine carnis peocati : ut de peccato damnaret pecca¬
tum in carne. In quo ostendit qđ nr̃a quidem caro peccati sit caro: Xp̃i

Expanded text:
omnibus membris digne dicatur corpus peccati constare, et hoc corpus omnibus membris digne dicatur corpus peccati constare, et hoc corpus vetus homo appellari. Quod si quis per crucem Christi destruat, et in novum hominem, qui secundum Deum creatus est, commutetur, ultra non dicetur servire peccato, cui sine dubio servit, quandiu alicui horum subjacet quae supra exposuimus membra esse peccati. Si vero magis corpus hoc nostrum dixisse intelligatur Apostolus corpus peccati, secundum illam profecto accipietur intelligentiam, qua et David de semetipso dicit, quia in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea . Sed et ipse Apostolus in aliis dicit: Quis me liberabit de corpore mortis hujus . Et iterum corpus humilitatis vocat corpus nostrum. Sed et de Salvatore quodam loco dicit, quia venerit in similitudine carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. In quo ostendit quod nostra quidem caro, peccati sit caro; Christi
Abbreviated transcription (Latin):
tendum est quomͦ dixerit corpus peccati in quod duplex dari uidetur
intellectus: uł quia nr̃m corpus peccati eẽ dixerit corpus. uł quia pecca¬
ti ipsus dicat ẽẽ proprium aliquod corpus qđ destruendum sit inis qui
non debẽt ultra seruire peccato. Quia ergo uterq sensus in loco admitti
potest: de utroq quid nobis iudeatur exponimꝰ. Et enim si proprium
corpus ponamus ẽẽ peccati. uidebitur quod sicut de his qui in nouũ
hominem reparati sunt dictum est quia uos estis corpus xp̃i et membra
ex parte. Ita de ins qui ueterem hominem nondum crucifixerunt dici
posse qđ sint corpis peccati & membra. Cuiꝰ caput corporis sit diabolus:¬
Possunt autem membra ex quibus corpus peccati istud consistat illa ui-¬
deri quȩ suꝑiꝰ numerauit apłs membra eẽ suꝑ t̾ram: id est fornicationẽ
inmundiciam. inpuditiciã. auariciam. contenciones. iram. dolos. rixas.
dissensiones. hereses. uudiam. cõmessationes. & his similia. ex quibꝰ

Expanded text:
tendum est, quomodo dixerit corpus peccati. In quo duplex dari videtur intellectus, vel quia nostrum corpus peccati esse dixerit corpus; vel quia peccati ipsius dicat esse proprium aliqnon debent ultra servire peccato. Quia ergo uterque sensus in loco admitti potest, de utroque quod nobis videatur exponimus. Etenim si proprium corpus ponamus esse peccati, videbitur quod sicut de his qui in novum hominem reparati sunt, dictum est, quia Vos estis corpus Christi, et membra ex parte , ita et de his qui veterem hominem nondum crucifixerunt dici posse quod sint corpus peccati et membra ejus, cujus cPossunt autem membra ex quibus corpus istud peccati constat, illa videri quae superius enumeravit Apostolus membra esse super terram, id est, fornicationem, immunditiam, impudicitiam, avaritiam, contentionem, iram, dolos, rixas, dissensiones, haereses, invidiam, comessationes , et his similia: ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
et nemo uenit ad patrẽ nisi ꝑme. Per ipsum gͦ qͥa ostium est: accessũ
habemꝰ ad grãm. Sed udeamus quale est hostium: ut sciamus qͣles
eẽ debeant qui intrent ꝑ ipsum. et accessum habeant ad grãm.
Istud ostium ueritas  est: et ꝑ ostium uernatis non possut
introire mendaces. Et rursum istud hostium iusticia e: et ꝑ hostiũ
iustitiȩ non ingrediuntꝰ inusti. Istud ostium dicit. Discite a me: qͥa
mitis sum et humilis corde. Per ostium ergo humilitatis et mansue¬
tudinis: nec iracundus ingreditꝰ nec suꝑbus. Si quis ita est qui scđm
dñi in qua paulus et siqui sunt similes eius stare se dicit: oporaet eũ
ab his om̃ibus quȩ supra memorauimꝰ esse purgatum. Alio quin ñ
pacietꝰ hoc ostium introire ꝑse eos: qui ea quȩ ase aliena sunt ger̃:
sed continuo clauditꝰ. et tͣnsire ꝑse non sinit dissimiles sibi. Hoc m¬

Expanded text:
et nemo venit ad Patrem, nisi per me . Per ipsum ergo qui ostium est accessum habemus ad gratiam. Sed videamus quale est ostium, ut sciamus quales esse debeant qui intrant per ipsum, et accessum habeant ad gratiam. Istud ostium veritas est, et per ostium veritatis non possunt introire mendaces. Et rursum istud ostium justitia est, et per ostium justitiae non ingrediuntur injusti. Istud ostium dicit: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Per ostium ergo humilitatis et mansuetudinis nec iracundus ingreditur, nec superbus. Si quis ita est qui secunDomini, in qua Paulus, et si qui sunt similes ejus, stare se dicit, oportet eum ab his omnibus quae supra memoravimus esse purgatum. Alioquin, non patietur hoc ostium introire per se eos qui ea quae a se aliena sunt gerunt, sed continuo clauditur et transire per se non sinit dissimiles sibi.
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ uident faciem dei. uł eos qui semꝑ astant in conspec tu altissimi:
ut sicut supra diximus ẽẽ quendam nouissimum inimicum: ua
et ibi prouirtutum meritis habeant᷑ aliqui summi amici. Cum gͦ¬
hȩc ita sint: nescio si is qui adhuc ꝑmanet in his oꝑibus quȩ odit ds.
et pro quibꝰ mimicitiȩ sunt inter dm̃ et homines. reconciliat᷑ deo¬
sanguine xp̃i merito dicatꝰ. Iuomodo enum reconciliatus est. qͥꝙ:
inimici sunt gerit: Paulus ergo merito de se et sibi similibus dicit.
quia cum minuci eẽmus. reconciliati sumus deo ꝑ sanguinem filu
eius. Grandis pudor est ubi talis reconciliatio facta est. ubi imi¬
micitias inter dm̃ et homines non sermo peccatoris sed sangius
intercessoris absoluit. Iterum nos conuerti ad inimicitias. et agere ea quȩ
odit ille timendum quem nobis es fusio sanguinis sacri reconciliauerat.

Expanded text:
semper vident faciem Dei, vel eos qui semper adstant in conspectu Altissimi: semper vident faciem Dei, vel eos qui semper adstant in conspectu Altissimi: ut sicut supra diximus esse quemdam novissimum inimicum, ita et ibi pro virtutum meritis habeantur summi aliqui amici. Cum ergo ita sint, nescio si is qui adhuc permanet in his operibus, quae odit Deus, et pro quibus inimicitiae sunt inter Deum et homines, reconciliatus esanguinem Christi merito dicatur. Quomodo enim reconcilatus est, qui est inimicus? Paulus ergo merito et de se, et sibi similibus dicit: Qui cum inimici essemus, reconciliati sumus per sanguinem Filii ejus. Grandis pudor est, ubi talis reconciliatio facta est, ubi inimicitias inter Deum et homines, non sermo peccatoris, sed sanguis intercessoris absolvit, iterum non converti ad inimicitias, et agere ea quae odit ille, quem nobis non nisi effusio sanguinis sacri reconciliaverat.
Abbreviated transcription (Latin):
substantiam quȩ scdm diffinitionem martionis uł ualentini natu¬
raliter mimica sit deo. Alioquin siquid inimicum est naturȩ
eẽt et non uoluntatis: reconciliationem utiq non habet. Ubi aut
ex mimico quis amicus efficitur. certum est qđ dum ea oꝑa agio
quȩ non amat deus: inimicus est dei. Et unus quisq tam grauis
et tam odibilis efficitur inimicus: quam multiplicauerit oꝑa ini¬
micitus. Dignȩ sunt gͦ mensurȩ. et gradus quidam in his. peccatorũ
qualitate uł quantitate distincti. qui inimici sunt deo. Unde et ille
qui supra om̃s peccabit: apaulo ultimus iimicus destruendus esse
memoratur Uersa autem uice et ordine etiam eos qui reconciliati sũt
ꝑ mortem filii eiꝰ in amicis hab̃i cercum est: et eẽ aliquem ita amicum
sicut moyses amicus dei appellatus est: Esse quoq alios quibus dicit
saluator. iam non uos dico seruos sed amicos. Credo aũt eẽ adhuc ma¬
gis familiares aliquos in cęlestibus amicos apud deum. uł illos qui

Expanded text:
substantiam, quae secundum diffinitionem Marcionis vel Valentini naturaliter inimica sit Deo: alioquin si quod inimicum est, naturae esset, et non voluntatis, reconciliationem utique non haberet. Ubi autem ex inimico quis amicus efficitur, certum est quod dum ea opera agit quae non amat Deus, inimicus est Dei, et unusquisque tam gravis et tam odibilis efficitur inimicus, quam multiplicaverit opera inimicitiis digna. Sunt ergo mensurae et gradus quidam in his peccatorum qualitate vel quantitate distincti, qui inimici sunt Deo. Unde et ille qui supra omnes peccavit a Paulo ultimus inimicus destruendus esse memoratur: versa autem vice et ordine etiam eos qui reconciliati sunt per mortem filii ejus, in amicis haberi certum est; et esse aliquem ita amicum sicut Moyses amicus Dei appellatus est, esse quoque alios, quibus dicit Salvator. Jam non dicam vos servos, sed amicos , credo autem esse adhuc magis familiares aliquos in coelestibus amicos apud Deum, vel illos qui
Abbreviated transcription (Latin):
quentes abstineamus nos a peccato. Hoc est ergo qđ reciꝑe potest
humana natura: ut in similitudine mortis eiꝰ fiat dum ipsum imitand
non peccat. Nam omĩno ex integro nescire peccatum. soliuis xp̃i est.¬

Expanded text:
sequentes, abstineamus nos a peccato. Hoc est ergo, quod recipere potest sequentes, abstineamus nos a peccato. Hoc est ergo, quod recipere potest humana natura, ut in similitudinem mortis ejus fiat, dum ipsum imitando non peccat. Nam omnino ex integro nescire peccatum, solius est
Abbreviated transcription (Latin):
beat xp̃o. Uetus autem homo nr̃ intelligendus est uita prior quã
duximus in peccatis. Cuius finem et interitum quendam facimus.
ubi recipimus in nobis fidem crucis xp̃r Per quam ita destruitur
corpus peccati: ut m̃bra nr̃a quȩ seruiebant peccato ultra ei ñ seruiat
similitudini mortis xp̃i: in quo uelut plantam alicuiꝰ arboris ostendit
mortem xp̃i. Cui nos cõplantatos uult ẽẽ: ut ex succo radicis eiꝰ radix
quoq nr̃a suscipiens producat ramos iusticiȩ. et fructus afferat uitȩ.
Q uod si us de seripturis agnoscere quȩ sit ista planta. cui cõplantat
eẽ debemus. & cuiꝰ generis arbor : audiquid de sapientia scribitur.
arbor inquit uitȩ est om̃ibus sꝑantibus in se: et qui confidunt in ea
uitȩ cui cõplantari debemus: et nouo quodam atq amabili dono mors
illius nobis uitȩ arbor efficitur. Bene apłs sciens in p̾senti loco nõ de
dinem tamen habere possumus: ut imitantes eum & uestigia se

Expanded text:
est. Vetus autem homo noster intelligendus est, vita prior, quam duximus in peccatis, cujus finem et interitum quemdam facimus, ubi receperimus in nobis fidem crucis Christi, per quam ita destruitur corpus peccati, ut membra nostra, quae serviebant peccato, ultra ei non serviant, similitudini mortis Christi? quo velut plantam alicujus ostendit mortem Christi, cui nos complantatos vult nunc esse ex succo radicis ejus: radix quippe succrescens producat ramos justitiae, et fructus afferat vitae. Quod si vis de Scripturis agnoscere quae sit ista planta cui complantati esse debemus, et cujus generis arbor, audi quid de sapientia scribitur: Arbor, inquit, vitae est omnibus sperantibus in se, et qui confidunt in ea vitae, cui complantari debemus, et novo quodam atque amabili dono, mors illius nobis vitdinem tamen habere possumus, ut imitantes eum, et vestigia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ necessitas. aut fatalis conditio. aut cursus astrorũ: sed audi
aꝑtam pauli sentenciã quadicit. Eui uos exibetis seruos ad obȩdien-¬
dum. serui estis cui obedistis. siue peccati. siue iusticiȩ. P ropt̾ hȩc gr̃as

Expanded text:
naturae necessitas, aut fatalis conditio, aut cursus astrorum; sed audi naturae necessitas, aut fatalis conditio, aut cursus astrorum; sed audi apertam Pauli sententiam, qua dicit, cui exhibetis vos servos ad obediendum, servi estis ejus cui obedistis, sive pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ciam seruus est iusticiȩ. Quod fortassis putet alius id circo subrelictũ:
ut quasi ex consequentibus debeat intelligi: Michii tam̃ iudetur con¬
sulto non additum. Neq enim conueniebat dici quia omĩs qui facit
iusticiam seruus est iusticiȩ. Nam & ds̃ ipse facit iusticiam. & non id¬
circo seruus iusticiȩ dici potest: sed iusticiȩ dñs. Non ergo ita omĩs qͥ
facit uisticiam seruus est iusticiȩ: ut omĩs qui facit peccatũ seruus ẽ
peccati. Nam &e ipse diabolus sine dubio peccati seruus est. Qiuppe
paulum quibus dicit. quia cui uos exhibeatis seruos ad obȩdiendũ.
serui estis cui obȩdistis siue peccati siue iusticiȩ: Quia sponte nr̃a ipsi
nos ex hibemus nullo cogente. uł peccato seriure uł iusticiae ꝑ obȩdien-¬
tiam nram &e idõ semꝑ horum meminisse debemus. nec in anes q̃relas
in peccati excusatione proferamꝰ: quia diabolus fecit ut peccarem. aut

Expanded text:
tiam, servus est justitiae. Quod fortassis putet alius idcirco subrelictum, tiam, servus est justitiae. Quod fortassis putet alius idcirco subrelictum, ut quasi ex consequentibus debeat intelligi. Mihi tamen videtur consulto non additum: neque enim conveniebat dici, quia omnis qui facit justitiam, servus est justitiae. Nam et Deus ipse facit justitiam, et non idcirco servus justitiae dici potest, sed justitiae Dominus. Non ergo ita omnis, qui facit justitiam, servus est justitiae, ut omnis qui facit peccatum, servus est peccati. Nam et ipse diabolus sine dubio peccati servus est, quippe Pauli quibus dicit, quia cui vos exhibetis servos ad obediendum, servi estis cui obedistis, sive peccati, sive justitiae, quia sponte nostra ipsi nos exhibemus, nullo cogente, vel peccato servire, vel justitiae per obedient ideo horum semper meminisse debemus, ne inanes querelas in peccati excusatione proferamus, dicentes quia diabolus fecit ut peccator essem, aut
Abbreviated transcription (Latin):
serui estis eius cui obȩdistis siue peocati siue usticiȩ ꝑ obȩdientiã. Sed in eo
qđ imꝑitiã sermonis sponte prosicetur. artem cõpositionis uerborum¬
in hoc loco apłs docet. Quia unusquisq in manu sua habet & in arbitrũ
potestate. ut aut peccati seruus sit. aut iusticiȩ. Ad quãcumq partẽ¬
inclinauerit obȩdientiam. & cuicũq parere uoluerit. hȩc sibi eũ uendi¬
cat seruũ. In quo ut dixi absq ulla cunctacions in nobis eẽ ostendit.
arbitrũ libertatẽ. In nobis namq est ex hibere obȩdientiã nr̃am uł iust
& iusticiȩ. Aut enim unũ odio habebit peccatum scilicet. & aliũ amabit
id est iusticiã: A ut pacietur unũ peccatum dum taxat. et aliũ contẽnet
idest iusticiã. Simile ergo est & quod dixit apłs serui estis eius cui obȩ¬
distis siue peccato siue iusticiȩ. Sed & om̃is qui facit peccatũ. seruus ẽ
peccati. Ad hoc respicit quamius non diceret: & omĩs qui fecerit iusti¬

Expanded text:
servi estis ejus cui obedistis, sive peccati, sive justitiae. Sed in eo qui per initium sermonis sponte profitetur, arte compositionis rt quod in hoc loco Apostolus docet, quia unusquisque in manu sua habet et in arbitrii potestate, ut aut peccati servus sit aut justitiae; sed omneinclinaverit obedientiam, et cuicunque parti parere voluerit, haec sibi eum vindicat servum. In quo, ut dixi, absque ulla cunctatione in nobis esse ostendit arbitrii libertatem. In nobis namque est exhibere obedientiam nostram, vel juet justitiae. Aut enim unum odio habebit, peccatum scilicet, et alium amabit, id est, justitiam; aut unum patietur, peccatum duntaxat, et alium condemnet, id est, justitiam. Simile ergo est, et quod dixit Apostolus: Servi estis ejus cui obedistis, sive peccati, sive justitiae; sed et omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Ad hoc respicit quamvis non adjecerit, et omnis qui fecerit justi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ supradiximus. id est scdm qđ mortui sumus peccato: consequent᷑
utiq resurgente xp̃o a mortius et nos cum ipso simul resurgemus: Et
illo ascendente ad celos. cum ipso simul ascendemus : & sedente ipso
ad dexteram patris. cum ipso simul in celestibus sedere dicemur. Scd̃m
quod idem apłs in aliis dicit: Quia coexcitauit nos xp̃o. simulq fecit

Expanded text:
quae superius diximus, id est, secundum quod mortui sumus peccato, consequenter utique resurgente Christo a mortuis, et nos cum ipso simul consurgemus, et illo ascendente ad coelos, cum ipso simul ascendemus, et sedente ipso ad dexteram patris, cum ipso simul in coelestibus sedere dicemur, sicut alibi ipse apostolus ait: Quia coexcitavit nos Christo, simulque fecit
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ad intelligendum dedisse: qđ forma futuri dicatur adam in
eo qđ aduenit xp̃c ad eccłam sibi sociandam. Nescio sane quom̃ qͥs
possit et p̾uaricationem eius & peccatum. et hoc qđ mors ꝑ ipsum in
om̃s homines ꝑtransĩt in forma xp̃i coaptare: nisi forte ex contraruis
ut idem apłs in suꝑioribus exponit cum dicit. Sicut enĩ ꝑ unũ homi¬
nem mors: ita & ꝑ unum resurrectio mortuoꝵ. Et iterum. Sicut
enim ꝑ inobȩdientiam uniꝰ hominis peccatores constiuti sunt multi:¬
ita & ꝑ unius obędientiam iusti constituentur mula. Si uero itelli¬
gamus apłm a suis tpribus quibus hȩc scribebat dixisse adam futuri
eẽ formam : ita magis intelligitur qđ sicut in hoc scło mors regnauit
ꝑ unum adam. et moitale effectum est om̃e hominum genus: ita
et in futuro scło uita regnabit ꝑ xp̃m. et in mortalitati donabitur om̃e ho¬

Expanded text:
nobis ad intelligendum dedisse, quod forma futuri dicatur Adam in nobis ad intelligendum dedisse, quod forma futuri dicatur Adam in eo quod advenit Christus ad Ecclesiam sibi sociandam: nescio sane quomodo quis possit et praevaricationem ejus, et peccatum, et hoc quod mors per ipsum in omnes homines pertransiit in forma Christi coaptari, ne forte et contrariis, ut idem Apostolus in superioribus exponit, cum dicit, sicut enim per unum hominem mors, ita et per unum resurrectio mortuorum; et iterum, sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multiunius obedientiam justi constituentur multi. Si vero intelligamus Apostolum a suis temporibus, quibus haec scribebat dixisse Adam futuri esse formam; ita magis intelligitur, quod sicut in hoc saeculo mors regnavit per unum Adam, et mortale effectum est omne hominum genus, ita et in futuro saeculo vita regnabit per Christum, et immortalitate donabitur omne ho
Abbreviated transcription (Latin):
mo & infine scłi destruendus est. idcirco etiam nunc uidemus eum nõ
tam regnare quam latrocinari. & depulsum regno ꝑ deserta et auia cir¬
cumeuntem querere sibi infidelium manũ: et idõ clamabat apłs. Non
ergo regnet peccatum in ur̃o mortali corpore: ad obediendum deside¬
rũs euis. Uerum nos contenti ꝑstruixisse paucis ea quȩ apłs obtecta
eẽ uoluit : sequentia requiramus. Addidit post hȩc: qui est forma fu¬
turi. Qđ quidem ambiguũ michi uidetur utrũ ex eo tempore quo
hȩc seribebat apłs ad am futuri forma dicitur qđ scłiuenturi. an a
semetipso idest ab adam futuri ut in xp̃o accipiatur: qđ tempus apło hec
scribenti futurũ non erat sed preteritum. Quamuis & in alio loco cũ
de adam et ȩua loqueretur. idem apłs dixerit. Misterium hoc mag¬
num est : ego autem dico in xp̃o & in eccła. In quo uidetur hoc magis

Expanded text:
mo et in fine saeculi destruendus est, idcirco etiam nunc videmus eum non mo et in fine saeculi destruendus est, idcirco etiam nunc videmus eum non tam regnare quam latrocinari, et depulsum regno per deserta et avia circumeuntem quaerere sibi infidelium manum, et ideo clamabat Apostolus: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus . Verum nos contenti perstrinxisse paucis ea quae Apostolus obtecta esse voluit, sequentia requiramus. Addidit post haec, qui est forma futuri. Quod quidem ambiguum mihi videtur utrum ex eo tempore quo haec scribebat Apostolus Adam futuri forma dicitur, quod est saeculi venturi; an a semetipso, id est, ab Adam futuri, ut in Christo accipiatur, quod tempus Apostolo haec scribenti futurum non erat, sed praeteritum. Quamvis et in alio loco, cum de Adam et Eva loqueretur, idem Apostolus dixerit: Mysterium hoc magnum est, ego autem dico in Christo et in Ecclesia , quo videtur hoc magis
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ade mors ista quȩ ui inferno animas detinebat regnasse dicat᷑ :
intelligimus & scõs quosq sub ista morte etiam si non peccandi. at
certe moriendi lege decidisse. Xp̃m uero idciroo in infernũ descendisse
non solum ut ipse non teneretur a morte: sed ut eos qui inibi non tam
p̃uaricationis ut diximus crimine. quam moriendi conditione habeban¬
tur absolueret. Sicut scriptum est: quia multa corpora dormientium
scõꝵ resurrexerunt cum illo. & ingressi sunt in sc̃am cuitatem. In quo
& ꝓpħȩ dicta cõplentur. quibus ait de xp̃o. Ascendens in altum capti
uam duxit captiuitatem. Et hoc modo ꝑ resurrectionem suã mortis
quidem iam regna destruxit: unde & captuuitatem scribit᷑ liberasse.
Ipsum ueromimicũ & tirannũ cuiꝰ regna dissoluit: audi quomͦ dicat
apłs destruendum. Nouissimus inquit inicus destruetur mors.
Regnum uero iam mortis destructum est & captiitas quȩ sub ea tene¬
batur ab ducta est. Sed quia ipse numicus et tirannus adhuc in nouissi¬

Expanded text:
ista, id est, quae in inferno animas detinebit, regnasse dicatur, intelligimus, et sanctos quosque sub ista morte etiamsi non peccandi, at certe moriendi lege decidisse: Christum vero idcirco in infernum descendisse, non solum ut ipse non teneretur a morte, sed ut eos qui inibi non tam praevaricationis, ut diximus, crimine, quam moriendi conditione habebantur, abstraheret, sicut scriptum est, quia multa corpora dormientium sanctorum resurrexerunt cum illo, et ingressi sunt in sanctam civitatem , in quo et prophetae dicta complenvam duxit captivitatem ; et hoc modo per resurrectionem suam mortis quidem jam regna destruxit. Unde et captivitatem scribitur liberasse, ipsum vero inimicum et tyrannum, cujus regna dissolvit, audi, quando dicat Apostolus destruendum. Novissimus, inquit, inimicus destruetur mors . Regnum vero jam mortis destructum, et captivitas quae sub ea tenebatur, abducta est. Sed quia ipse inimicus et tyrannus adhuc in novissi
Abbreviated transcription (Latin):
ore eiꝰ. Aut ignoratis quia quicũq baptizati sumus in xp̃o iħu. in mor¬
te ipsius baptizati sumus: Consepulti ergo sumus illi ꝑ baptismum in
morte : ut quemadmodum surrexit xp̃c a mortius. ꝑ głam patris
dictorum: et consequentiam. Comparat eium mortem quȩ ꝑ adã uitȩ
quȩ ꝑ xp̃m est: et dicit non sicut delictum ita et donũ. Et item post
hȩc ait. legem subintroissẽ ut abundaret peccatũ: abundante uero
peccato. suꝑabundasse. grãm. Et in his soluit qđ uidebatur eẽ contra¬
rium: & dicit qui enim mortui sumus peccato. quomͦ adhuc uiuemus
in eos. Nunc ergo uolens rebus ipsis ostendere: quid est mortuũ eẽ
peccato: dicit. An ignoratis quia quicũq baptizati sumus in xpo iłni¬
his necessario in baptismo consepultus est xp̃o. Si uero non ante quis
moritur peccato: non potest sepeliri cum xp̃o. Nemo enimuiius ali¬
quando sepelitur. Quod non consepelitur nec legitime baptiratar.

Expanded text:
ens: an ignoratis, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Iesu in mortem ipsius baptizati sumus? consepulti ergo sumus illi per baptismum in mortem, ut quemadmodum surrexit Christus a mortuisdictorum et consequentiam: comparat enim mortem, quae per Adam erat, vitae quae per Christum est, et dicit: Non sicut delictum, ita et donum. Et item post haec ait legem subintravisse, ut abundaret peccatum: abundante vero peccato, superabundasse gratiam. Et in his solvit quod videbatur esse contrarium, et dicit: Qui enim mortui sumus peccato, quomodo vivemusin eo? » Et volens rebus ipsis ostendere, quid est mortuum esse peccato, dicit : « An ignoratis quia quicunque baptizati sumus in Chriis necessario in baptismo consepultus est Christo. Si vero non ante quis moritur peccato, non potest sepeliri cum Christo: nemo enim vivens aliquando sepelitur. Quod si non sepelitur cum Christo, nec legitime baptizatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tionem: quod ut adhuc planiꝰ possit ad uerti tali iterum similitudine
utemur regem ponamus iustum & nobilem aduersum inuistum aliquẽ
tyramium ita bellum gerere uolentem. ne uiolento uideatur cruento¬
q uicisse conflictu. quia militantes sub tẏranno sui erant. quos non
ꝑdere sed liberare cupiebat. Consilio igitur meliore habitum sumit
eorum quia pd̾ trrannũ erant. & specie ꝑ omĩa fit similis eis: donec
sub dñatione positos tyranni eos quidem qui ei parebant suaderet abs¬
cidere. & ad regnum legitimum repedare. Ipsum uero fortem tp̃re
oportuno alligareͤ & potestates eius ac principatus ex ureret: & auulsa
captiuitatem quȩ ab eo tenebatur abstraheret. Hoc ergo modo etiam
xp̃o uoluntate quidem exinaniuit tamen semet ipsum. & formã serui
accepit. passus est dñatum trranni. factus obȩdiens usq ad mortem.
ꝑ quam mortem destruxit eum qui habebat mortis imꝑium. id est
diabolum &e liberaret eos qui tenebantur a morte. Hic enim alligato

Expanded text:
ximeret. Quod ut adhuc planius possit adverti, tali iterum similitudine utemur. Regem ponamus nobilem et justum, adversum injustum aliquem tyrannum ita bellum gerere volentem, ne violento videatur cruentoque vicisse conflictu, quia et militantes sub tyranno sui erant, quos non perdere, sed liberare cupiebat. Consilio igitur meliore habitum sumit eorum qui apud tyrannum erant, et specie fit per omnia similis eis, donec sub dominatione positus tyranni eos quidem qui ei parebant, suaderet abscedere, et ad regnum legitimum repedare, ipsum vero fortem tempore opportuno alligaret, et potestates ejus ac principatus exueret, et avulsam captivitatem, quae ab eo tenebatur, abstraheret. Hoc ergo modo etiam Christus voluntate quidem exinanivit tunc semetipsum, et formam servi accepit, passusque est dominatum tyranni, factus obediens usque ad mortem , per quam mortem destruxit eum, qui habebat mortis imperium, id est, diabolum, ut liberaret eos qui tenebantur a morte. Hic enim alligato
Abbreviated transcription (Latin):
profundiorem in lis pauli sensum in iurtute sp̃e contuetur. dicet qe
mors hic de qua dicitur. quod ultra non dominabitur: xp̃o. ille ipse
intelligendus est nouissimus inimicus qui figuram habuit oeti illius
qui ab sorbuerat ionam. De quo in iob scriptum est. Sea maledicat alã
qui maledixit illam diem. Ille qui magnum cȩtum ꝑempturus est. In quã
mortem tamquã ionas in uentrem cȩti xp̃c ingressus est. in eum scilicet¬
locum quem saluator ipse cor t̾rȩ nominauit: in quo tres dies & tres noc¬
tes exemplo ione facturum eẽ filium hominis dicit. ut eos qui inubi a

Expanded text:
profundiorem in his Pauli sensum in virtute Spiritus contuetur, dicet quia mors hic, de qua dicitur quod ultra non dominabitur Christo, ille ipse intelligendus est novissimus inimicus, qui figuram habuit ceti illius qui absorbuerat Jonam , de quo in Job scriptum est, sed maledicat illam, qui maledixit diei , ille qui magnum cetum perempturus est. In quam mortem, tanquam Jonas in ventrem ceti, Christus ingressus est, in eum locum scilicet quem Salvator ipse cor terrae nominavit, in quo tres dies et tres noctes exemplo Jonae mansurum esse Filium hominis dicit, ut eos qui inibi a
Abbreviated transcription (Latin):
qui peccauerunt in similitudine p̾uaricationis adȩ.Nam introuut
quidem mors in mundum & in om̃s ꝑtransũt: non tamen in om̃s reg-¬
nauit. Aliud est enim ꝑtransire et aliud regnare. Peccatũ & enĩ ꝑtran¬
siit etiam iniustos: & leui quadam eos contagione ꝑstruixit. In p̃¬
uaricationibus uero idest his qui se ei tota m̃te ac deuotione subiciĩt
regnũ tenet : & onũ potestate dñatur. Regnauit ergo mors ab adã

Expanded text:
qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae. Nam introivit quidem mors in mundum, et in omnes pertransivit, non tamen in omnes regnavit. Aliud est enim pertransire, et aliud regnare: peccatum etenim pertransit etiam in justos, et levi quadam eos contagione perstringit, in praevaricationibus vero, id est, quia se tota mente ac devotione deficiunt, regnu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i habemus. Potest ergo quis compendiosius in his dicere. quia hic
mortem cõmunem hanc dicit. et in ediam qua mortuus est sicut idem
in carne positi sub seruili forma censentur. Sed & illud assertioni hiue¬
in corruptione. ut surgat in in corruptione. Et seminatur in infirmi¬
tate. ut surgat in uirtute. Et seminatur in contumelia. ut surgat in
ga. Et seminatur corpus animale. ut resurgat corpus sp̃uale:. Sine¬

Expanded text:
ire. Potest ergo quis compendiosius in his dicere quia hic mortem, communem hanc dicit et mediam qua mortuus est, sicut idemin carne positi sub servili forma censentur. Alius vero quin corruptione, surgat in incorruptione; et seminatum in infirmitate, surgat in virtute; et seminatum in ignominia, surgat in gloria; et seminatum corpus animale, resurgat corpus spirituale . I