comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tremũ quoq ꝑmoralitatis gratiã quasi suꝑducto
edifitium colore uestonus. Vel certe quidueritatis
dicta : nsi reficendȩ mentis alimenta credea¬
da sunt : quae modis alternantibus multipliciter
disserendo ferculo oris offerimus. ut inuitati lec¬
toris quasi coniuue nostri. fastidum reppella¬
mus: qudum sibi multa oblata considerait :
quod d gantius decernt adsunto. aliquando
uero ex ponert aperta historiae uerba neglegimus
netardus ad obscura ueniamus. Ali quando autẽ in¬
telligi uixta litteram nequeunt: quia suꝑ fici¬
etenus accepta nequa quam instructionẽ legen¬
tibus sederrore gignunt. Eece & enim dicitur
Sub quo curuantur : qui portant orbem & de
tanto uiro quis nesciato quod nequa quã uanas
poctarũ fabulas sequitur. ut mundi molem
subuchi gigantheõ sudore suspicetur : quirur¬
sũ pressus ꝑcussiorub: dicit. Elegt sus pendi¬
um anima mea : e mortẽ ossa mea. et quis reo¬

Expanded text:
tremum quoque per moralitatis gratiam, quasi superducto tremum quoque per moralitatis gratiam, quasi superducto aedificium colore vestimus. Vel certe quid veritatis dicta, nisi reficiendae mentis alimenta credenda sunt? Quae modis alternantibus multipliciter disserendo, ferculum ori offerimus; ut invitati lectoris quasi convivae nostri fastidium repellamus, qui dum sibi multa oblata considerat, quod elegantius decernit, assumat. Aliquando vero exponere aperta historiae verba negligimus, ne tardius ad obscura veniamus: aliquando autem intelligi juxta litteram nequeunt; quia superficie tenus accepta, nequaquam instructionem legentibus, sed errorem gignunt. Ecce etenim dicitur: Sub quo curvantur qui portant orbem . Et de tanto viro quis nesciat quod nequaquam vanas poetarum fabulas sequitur, ut 5 mundi molem subvehi giganteo sudore suspicetur? Qui rursum pressus percussionibus dicit: Elegit suspendium anima mea, et mortem ossa mea . Et quis rec
Abbreviated transcription (Latin):
dum palucũ defflut: siualles concaue̾s ex late¬
re contingi : ineis ꝓtonis su impletꝰ cursũ duerit
Cumq illa sufficienter impleuerit : repente in alue¬
um re fundit. Sic nimuirur sic diuni uerbi esse
tractator debet : ut cũ de qualibet re disserit:
si fortasse uixta positã occasionẽ congrue aedifi¬
cationis inuenerit : quasi aducinã uallẽ linguae
undas intorqueat : et cum subiuncte instructio¬
nis campumsufficienter in fuderit : Ad sermonis
ꝓpositi alueum recurrat. Sciendum uero est¬
quod quaedã historica expositione transcurrimꝰ
& ꝑallegoriã quaedã tipica inuestigatione ꝑscru¬
tamur : quaedã ꝑsola allegoricat moralitatiss
instrumenta discutim : non nulla autem : per
cuncti. sumub sollicitiꝰ ex quirentes : tripliciter
indagamus. Nam primum quidem funda¬
menta historiae ponimꝰ deinde ꝑ significationẽ
tipicã in arcem fidei fabricamentis erigimus: ad ex¬

Expanded text:
dum per alveum defluit, si valles concavas ex latedum per alveum defluit, si valles concavas ex latere contingit, in eas protinus sui impetus cursum divertit; cumque illas sufficienter impleverit, repente sese in alveum refundit. Sic nimirum, sic divini verbi esse tractator debet, ut cum de qualibet re disserit, si fortasse juxta positam occasionem congruae aedificationis invenerit, quasi ad vicinam vallem linguae undas intorqueat; et cum subjunctae instructionis campum sufficienter infuderit, ad sermonis propositi alveum recurrat. CAPUT III. quod quaedam historica expositione transcurrimus, et per allegoriam quaedam typica investigatione perscrutamur; quaedam per sola allegoricae moralitatis instrumenta discutimus; nonnulla autem per cuncta simul sollicitius exquirentes, tripliciter indagamus. Nam primum quidem fundamenta historiae ponimus; deinde per significationem typicam in arcem fidei fabricam mentis erigimus; ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
datione trans currens : quasi ad similitudinem
dictatus erigere. Et ea quae dictauerã : NoN
longe a conlo queatis sermone discreparea T
quatinus dumhoc tenditur: ilud ad trahitur : edi¬
ta modo dissimili res. non dissimilis formaretur
quamius tertiã huus operis partẽ ut collo quea¬
do ꝓtuli pene ita dereliqui : quia cumme fr̃s ad
alia ꝑtrabint : hanc subtilius emaendari Noluer:
Quibus amiram multa iubeatibus dũ parere.
& .u. uolumina extensum. insex codicibus exple¬
ui. unde & in eo sȩpe quasi post ponere orobnẽ
ex positionis inuenior : & paulo diutius contem¬
plations alttudine Ac moralitatis insudo Selta¬
menoqus quis dedeo loquitur: curet. necesse ẽ. ut
que quid audientiũ mores instruit. rimetur: et
huno rectũ loquendi ordinẽ deputet sicũ opor¬
uunetas aedificatiorus exigte. abeose quod loqui es¬
pent uditer diruet: Sacri epitractator eloqui
mort̃ flumuns debet initari. Fluuus quippe

Expanded text:
datione transcurrens, quasi ad similitudinem datione transcurrens, quasi ad similitudinem dictatus erigerem; et ea quae dictaveram, non longe a colloquentis sermone discreparent; quatenus dum hoc tenditur, illud attrahitur, edita modo dissimili res non dissimilis formaretur; quamvis tertiam hujus operis partem ut colloquendo protuli, pene ita dereliqui, quia cum me fratres ad alia pertrahunt, hanc subtilius emendari noluerunt. Quibus nimirum multa jubentibus, dum parere mriginta et quinque volumina extensum, in sex Codicibus explevi. Unde et in eo saepe quasi postponere ordinem expositionis invenior, et paulo diutius contemplationis latitudini ac moralitatis insudo. Sed tamen quisquis de Deo loquitur, curet necesse est ut quidquid audientium mores instruit, rimetur; et hunc rectum loquendi ordinem deputet, si cum opportunitas aedificationis exigit, ab eo se, quod loqui coeperat, utiliter derivet. Sacri enim tractator eloquii morem fluminis debet imitari. Fluvius quippe
Abbreviated transcription (Latin):
mirum si intellectũ stulto homuni p̾beat : qui
ueritatem suam cum uoluerit & iã ꝑ ora iumen¬
torũ narrat:. Hiius ergo robore consideratio¬
nis accinctus ariditatem meã ad indagandũ
fontẽ tante ꝓfunditatis ex citaui. Et quam¬
us corum quibus exponere conpellebar. longe
me uita transcenderet iniuriosum tamen es¬
se non credidi: si fluenta usib: hominum plum¬
bi fistula ministraret̃ Unde mox eisdẽ corã
positis fratribus : priora libri sub eorũ occulis
dixi. Et quia tempus paulo uacantius reppe¬
ri: posteriora tratando dictaui: Sumq mihi
spatia largiora suppeterent: multi augens:
pauca subtrabens: atq ita ut inuenta sunt non¬
nulla derelinquens: ea quȩ me loquente ex¬
cepta suboculis eorũ fuerant : ꝑ libro semendau¬
do conposii. Qua &cum postrema dictarem :
quo stilo prima dixerã sollicite attendi: Egi
ergo ut ea quae loquitus sum studiosa emen¬

Expanded text:
mirum, si intellectum stulto homini praebeat, qui mirum, si intellectum stulto homini praebeat, qui veritatem suam, cum voluerit, etiam per ora jumentorum narrat ? Hujus ergo robore considerationis accinctus, ariditatem meam ad indagandum fontem tantae profunditatis excitavi. Et quamvis eorum, quibus exponere compellebar, longe me vita transcenderet, injuriosum tamen esse non credidi, si fluenta usibus hominum plumbi fistula ministraret. Unde mox eisdem coram positis fratribus, priora libri sub oculis dixi; et quia tempus paulo vacantius reperi, posteriora tractando 4 dictavi. Cumque mihi spatia largiora suppeterent, multa augens, pauca subtrahens, atque ita ut inventa sunt, nonnulla derelinquens, ea quae me loquente excepta sub oculis fuerant, per libros emendando composui, quia et cum postrema dictarem, quo stylo prima dixeram, sollicite attendi. Egi ergo, ut et ea quae locutus sum, studiosa emen
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quoq michi in onere suȩ pettionis ad dide
Adhuc aliquid grauius adiungentes: ut intel¬
lecta quaeq testimonis cingerem & ꝓlata
testonoma. si in plicita fortas se uderentur : iter¬
positione suꝑ additȩ expositionis enodarem.
M ex uero in obscuro hoc opere atq ante nos ac¬
tenus indiscusso: ad tanta me ꝑthrai actalia ag¬
noui: solo auditus pondere uictus fateor lassatꝰ
succubut. Sed repente inter formidinẽ
deuotionemq de prehensus : cumin largitorẽ
munerum occulos meditis ad tolerem : cunc¬
tationeni post positã ilicocertꝰ adtendi: quia
in possibile esse non poterat : quod de frater¬
nis michi cordibus caritas imperabat: tore
qui ppe idoneũ meadista disperaui: sedipsa
mei desperatione robustior adillũ spem ꝓti¬
nus erexi: ꝑquem aperta ẽ lingua mutorum
Qui linguas infantium facit di sertas : qui in¬
mensos brutosq a sine ruditos ꝑsensatos
humani conloqui distinxit modos. Quid iga

Expanded text:
hoc quoque mihi in onere suae petitionis addiderhoc quoque mihi in onere suae petitionis addideradhuc aliquid gravius adjungentes, ut intellecta quaeque testimoniis cingerem; et prolata testimonia, si implicita fortasse viderentur, interpositione superadditae expositionis enodarem. ut in obscuro hoc opere, atque ante nos hactenus indiscusso, ad tanta me pertrahi ac talia cognovi, solo auditus pondere victus, fateor, lassatusque succubui. Sed repente inter formidinem devotionemque deprehensus, cum in largitorem munerum oculos mentis attollerem, cunctatione postposita, illico certus attendi, quia impossibile esse non poterat, quod de fraternis mihi cordibus charitas imperabat. Fore quippe idoneum me ad ista desperavi: sed ipsa mei desperatione robustior, ad illum spem protinus erexi, per quem aperta est lingua mutorum, qui linguas infantium facit disertas ; qui immensos brutosque asinae ruditus, per sensatos humani colloquii distinxit modos. Quid igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ignorante me actum est . ut sacri ordinis pondus
accipere : quatin interreno palatio licentius
excubarem: ubime scilicet multi ex monaste¬
rio fres mei germana upicti caritate secutisuNT.
Quod diuna factum dispensatione conspitio:
ut eorũ semper exemplo ad orationuis placidũ
litus quasi anchorȩ fune restringe trex.
cum causarũ seculariũ incessabili inpulsa
fluctuartm : adillorum quippe consortum.
uelut adtutissimi porcus sinum : terreni actus uo¬
lumina fluctusq fugiebam: Et licet illud me
ministerum ex monasterio abstractums a pristi¬
ne quietis uita mucrone suȩ occupationis ex¬
tinxerit: inter eostamens ꝑstudiose lectionis
alloquium cotidianȩ me aspiritio conpunctio¬
nis animabat: Tunc eisdem fratribus &iã cogea¬
te te placuit. sicut ipse meministi : ut librum
beati iob exponere Inportuna me peticione
conpellerent : & ꝓut ueritas iures in funderet
cis mistera tante ꝓfundititis aperoem : Qui

Expanded text:
ignorante me, actum est, ut sacri ordinis pondus ignorante me, actum est, ut sacri ordinis pondus acciperem, quatenus in terreno palatio licentius excubarem; ubi me scilicet multi ex monasterio fratres mei, germana vincti charitate, secuti sunt. Quod divina factum dispensatione conspicio, ut eorum semper exemplo ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringerer, cum causarum saecularium incessabili impulsu fluctuarem. Ad illorum quippe consortium, velut ad tutissimi portus sinum, terreni actus volumina fluctusque fugiebam; et licet illud me ministerium ex monasterio abstractum, a pristinae quietis vita, mucrone suae occupationis exstinxerat; inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium, quotidianae me aspiratio compunctionis animabat. Tunc eisdem fratribus, etiam cogente te, placuit, sicut ipse meministi, ut librum beati Job exponere importuna me petitione compellerent; et prout veritas vires infunderet, eis mysteria tantae profunditatis aperirem. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq naum incaute religatam &iã desinu
Repente me sub prȩ textu ecclesi astici ordinis
in causarũ secularium pelagos repperi : & qui¬
etẽ monasterii Qui habendo non fortiter
tenui : quã stricte tenenda fuerte. ꝑden¬
do cognoui: Nã cũ mihi ad ꝑcipiendum
sacri altaris ministeriũ obedienciȩ uirtꝰ
opponit᷑: hoc sub ȩcclȩsiȩ colore subceptũ ÷:
qđ si in ulte liceat. iterũ fugiendo de fle¬
atur : Postq hoc nolenti mihi. atq reni¬
tenti : cũ graue. eẽt altaris ministeriũ:
&ia pondus ÷ curȩ pastoralis in iunctum:
Qđ tanto nunc durius tolero : quanto meri
imparẽ sentiens. innulla fiduciȩ conso¬
latione respiro: Quia enĩ mundi iam
tem pora malis crebres centibus. ter¬
mino ꝓpinquante. turbata sunt : ipsi nos qui in¬
ternis misteriis deserure credimur: curis ex¬
terioribus in plicamur: Sicut eo quoq tempo¬
re quo admisterium altaris accessi. hoc deme

Expanded text:
plerumque navem incaute religatam, etiam de sinuplerumque navem incaute religatam, etiam de sinurepente me, sub praetextu ecclesiastici ordinis, in causarum saecularium pelago reperi; et quietem monasterii, quia habendo non fortiter tenui, quam stricte tenenda fuerit, perdendo cognovi. Nam cum mihi ad percipiendum sacri altaris ministerium, obedientiae virtus opponitur, hoc sub Ecclesiae colore susceptum est, quod 3 si inulte liceat, iterum fugiendo deflectatur. Postque hoc nolenti mihi atque renitenti, cum grave esset altaris ministerium, etiam pondus est curae pastoralis injunctum. Quod tanto nunc durius tolero, quanto me ei imparem sentiens, in nulla fiduciae consolatione respiro. Quia enim mundi jam tempora, malis crebrescentibus, termino propinquante turbata sunt; ipsi nos, qui internis mysteriis deservire credimur, curis exterioribus implicamur: sicut eo quoque tempore, quo ad ministerium altaris accessi, hoc de me,
Abbreviated transcription (Latin):
FRATRI LEANORO COR¬
PISCOPO BREGORIUS SER¬
uus seruorum dĩ: Dudũ te frater
beatissime in constantino politana
urbe cognoscens: cũ me illic sedis
a postolicȩ responsa constringerent. et
te illuc inuincta ꝓcausis fidei uiusigo¬
tharũ legatio ꝑduxis set: omne intuis au¬
ribus quod michi deme displicebat expo¬
sui: Qnm diu longeq conuersionis gra¬
tiam distuli t post quam caclesti sum
desiderio afflatus seculari habitu contegi
melius putaui: A periebartur enĩ mihi iã
de aeternitatis amore quid quererem. sed
molitame cons uetudo de unxerat. Ne ex¬
teriorẽ cultũ mutarẽ : Cũqad huc me
coeere Animꝰ presenti mundo quasi spe¬
cieten deserure: coeperunt multa con¬
tra me exciusdẽ mundi cura suc crescere:
it ineo iam non sperie sed quod c̃ grauius
mente retinerer. Quac tande cuncta
sollicite fugiens: portum monasterii petii. et re¬
lictis quae mundisunt ut frustra tunc credidi: ex
huius uitae naufragionudus euasi Quia enim

Expanded text:
fratri Leandro coepiscopo, Gregorius servus servorum Dei. Dudum te, frater beatissime, in Constantinopolitana urbe cognoscens, cum me illic sedis apostolicae responsa constringerent, et te illuc injuncta pro causis fidei Visigothorum legatio perduxisset, omne in tuis auribus, quod mihi de me displicebat, exposui: quoniam diu longeque conversionis gratiam distuli, et postquam coelesti sum desiderio afflatus saeculari habitu contegi melius putavi . Aperiebatur enim mihi jam de aeternitatis amore quid quaererem, sed inolita me consuetudo devinxerat, ne 2 exteriorem cultum mutarem. Cumque adhuc me cogeret animus praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra me ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo jam non specie, sed, quod est gravius, mente retinerer. Quae tandem cuncta sollicite fugiens, portum monasterii petii, et relictis quae mundi sunt, ut frustra tunc credidi, ex hujus vitae naufragio nudus evasi. Quia enim
Abbreviated transcription (Latin):
dam dis plicet. quod bona sua ipse narrauit:
Sciendum ẽ quia inter totrerum damna:
intertot corporis uulnera : intertot pig¬
nerum funera : amicis ad consolationem
uenientib & a dincrepationẽ ꝓrumpen¬
tibus. deutasua desperare cogebatur:
Itquem tot decrimenta afflixerant: contu

Expanded text:
sdam displicet, quod bona sua ipse narravit, sdam displicet, quod bona sua ipse narravit, sciendum est quia inter tot rerum damna, inter tot corporis vulnera, inter tot pignorum funera, amicis ad consolationem venientibus, et ad increpationem prorumpentibus, de vita sua desperare cogebatur; et quem tot detrimenta afflixerant, contu
Abbreviated transcription (Latin):
÷ benetipent tibi. Hostisi taq inbeatuob ures
uas cacreut : sedͥ tamen certameni contra
dum̃ adumpsit Interdm̃itaq & diabolum:
bertius iob in medio materia certaminis fuit
dm̃ qui llo y posuerat ꝑ didisse rep̃hendit:
ipse quippe inse temptati causam suscipe¬
re uoluit: qui eum & ante flagella prae¬
tilit: &e p̃ferens temptari ꝑ flagella ꝑmisit
Siergo cessisse iob dcitur. lauditor illius sub¬
cubus st̃ ꝑhiberetur.: Quamius eum nulla¬
tenus deliquisse eiam dona testatur.: Quis
enimnesciat. quod culpis non premia: sed
poene debeantur: Qui ergo duplicia re¬
cipere quae amiserat msruit: exremune¬
ratione edocuit: quia nequaquam uitium:
seduirtus fuit omne quod dixit. Assertio¬
ni quoq huic adhuc adiungitur. quod ipse
ꝓamicis deliquentib intercedit: In grauib
namq peccatis quis positus dum suis prae¬
mitur aliena non deluit. Mundus ergo
ostenditur esse dese : qui emundationẽ
potuit obtinere ꝓ aliis Si hoe uero quib:¬

Expanded text:
m benedixerit tibi . Hostis itaque in beato Job vires suas exercuit, sed tamen certamen contra 11 Deum assumpsit. Inter Deum itaque et diabolum beatus Job in medio materia certaminis fuit.Deum, qui pro illo proposuerat, perdidisse reprehendit? Ipse quippe in se tentati causam suscipere voluit, qui eum et ante flagella praetulit, et praeferens tentari per flagella permisit. Si ergo excessisse Job dicitur, laudator illius succubuisse perhibetur, quamvis eum nullatenus deliquisse etiam dona testantur. Quis enim nesciat quod culpis non praemia, sed poenae debeantur? Qui ergo duplicia recipere quae amiserat meruit, ex remuneratione edocuit quia nequaquam vitium sed virtus fuit omne quod dixit. Assertioni quoque huic adhuc adjungitur, quod ipse pro amicis delinquentibus intercedit. In gravibus namque peccatis quis positus , dum suis premitur, aliena non diluit. Mundus ergo ostenditur esse de se, qui emundationem potuit obtinere pro aliis. Si vero hoc quibu
Abbreviated transcription (Latin):
inilla : quasi dealuis loquantur. hinre quod morses¬
I ait. Erat morses. mitissimus suꝑ omnes homines:¬
Is qui morabatur in terra. Hinc iohannes dicit. Disci¬
n pulus ille quẽ diligebat ihs̃. hinc lucas ait.¬
I quod ambularent duo ex discipulis inuia: cleo pͥas
& alius. Quẽ ꝓfecto alium dum tam stu diose
tacuit. ut quidã dicunt: scipsũ fuisse monstrauit.
Scriptores igitur sacri eloqui quia inpulsu sc̃ĩ sp̃s
agitantur : sic dese in illo testimoniũ tanquã

Expanded text:
in illa quasi de aliis loquantur. Hinc est enim quod Moysesin illa quasi de aliis loquantur. Hinc est enim quod Moyses ait: Erat Moyses vir mitissimus super omnes homines, qui morabantur in terra . Hinc Joannes dicit: Discipulus ille, quem diligebat Jesus . Hinc Lucas ait: Quod ambularent duo ex discipulis in via, Cleophas et alius ; quem profecto alium, dum tam studiose tacuit, ut quidam dicunt, seipsum fuisse monstravit. Scriptores igitur sacri eloquii, quia impulsu sancti Spiritus agitantur, sic de se in illo testimonium tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
se: non nulli uero ut dictũ ẽ scriptorẽ huius ope¬
ris unũ quẽ libet deꝓphetis. arbitrantur. Asse¬
rentes quod nullus tam mistica uerba di cog¬
ualde suꝑ uacue queritur : cum tam̃ auctor liberi
sc̃s sp̃s fideliter credatur.: Ipse igitur haec scripsit:
qui scribenda dictauit. Ipse scripsit: qui & in illius
ore inspirator extitit. & ꝑ scribentis uocẽ imitan¬
da adnos eius facta transmisit. Simagau cuiusdã
uiri susceptis epistolis legeremꝰ uerba. sed quo ca¬
lamo fuissent scripta que reremus: ridiculũ ꝓfec¬
toeẽt. epistolarũ auctorẽ scire. sensũq cognoscere :
sed quali calamo earũ uerba in pressa fuerint iN
isdẽ beat iob qui certamina spiritalis pugnȩ
sustinuit : &iam consumatȩ suac uctoriae gesta
narrauit. Nec mouere debet: quod in eodẽ libro
dictur. Dixit iob. uel haec atq illa ꝑtulit iob. Mo
ris scripturae sacrȩ ẽ: ut ipsi qui scribuNt sic dese

Expanded text:
se. Nonnulli vero, ut dictum est, scriptorem hujus opese. Nonnulli vero, ut dictum est, scriptorem hujus operis unum quemlibet ex prophetis arbitrantur: asserentes quod nullus tam mystica Dei verba cogvalde supervacue quaeritur, cum tamen auctor libri Spiritus sanctus fideliter credatur. Ipse igitur haec scripsit, qui scribenda dictavit. Ipse scripsit, qui et in illius opere inspirator exstitit, et per scribentis vocem imitanda ad nos ejus facta transmisit. Si magni cujusdam viri susceptis epistolis legeremus verba, sed quo calamo fuissent scripta quaereremus, ridiculum profecto esset epistolarum auctorem scire sensumque cognoscere, sed quali calamo earum verba impressa fuerint indidem beatus Job, qui certamina spiritalis pugnae sustinuit, etiam consummatae suae victoriae gesta narravit. Nec movere debet quod in eodem libro dicitur, Dixit Job; vel, haec atque illa pertulit Job. Moris 8 enim Scripturae sacrae est ut ipsi qui scribunt, sic de se
Abbreviated transcription (Latin):
NTR MUltos sepe queritur : quis libri
beai iob scrptor habcatur: Etali quidẽ
moisen: alii unũ quem libet exꝓphetis: scripto¬
It̃ huuis operis fuisse suspicantur. Quia eni
Emlibro geneseos iob ab destirpe csau descendisse
ebalȩ flĩqͥbeor inregnũ successisse descrbitur :
hunc beatũ iob longe ante moysi tempora ex¬
titisse crediderunt. Morẽ ꝓfecto sacridoquii
nescientes. quia in superiorib. sus partibus so¬
let breuiter longe postsecutura perstringe¬
re cumstud& ad alia subtilius enumeranda ꝓ¬
perare. Vnde & illic iobab priusquã reges in isrł
ex isterent. fuis sememoratur : Nqua quã ergo ex¬
titisse ante legẽ cognoscitur: quis raheliticorum
iudicũ tempore fuisse signatur: Quoddũ qui¬
dã minus caute considerant : morsen gestorum illius
quasi longe ante positis criptorẽ putant. Vt
uidelicet is qui potuit aderuditionẽ nr̃um legis
precepta edere: ipse credatur. Etiã exgentilis
uri historia uirtutis adnos exempla mandas¬

Expanded text:
nter multos saepe quaeritur, quis libri beati Job scriptor habeatur. Et alii quidem Moysen, alii unum quemlibet ex prophetis scriptorem hujus operis fuisse suspicantur. Quia enim in libro Geneseos Jobab de stirpe Esau descendisse, et Bale filio Beor in regnum successisse describitur, hunc beatum Job longe ante Moysi tempora exstitisse crediderunt, morem profecto sacri eloquii nescientes, quia in superioribus suis partibus solet breviter longe post secutura perstringere, cum studet ad alia subtilius enumeranda properare. Unde et illic Jobab, priusquam reges in Israel existerent, fuisse memoratur. Nequaquam ergo exstitisse ante legem cognoscitur, qui Israeliticorum judicum tempore fuisse signatur. Quod dum quidam minus caute considerant, Moysen gestorum illius quasi longe antepositi scriptorem putant; ut videlicet is qui potuit ad eruditionem nostram legis praecepta edere, ipse credatur etiam ex gentilis viri historia, virtutis ad nos exempla mandas
Abbreviated transcription (Latin):
Ot quamius ipsa sibimet nũquã sit dissimi¬
lis : ꝑ nos tamen diuersa et similia semper
operet᷑ quatinus iste sapientiae: ille sci¬
entiae donũ ꝑcipiat. iste genera linguarũ :¬
lle grãm curationũ habeat: sed quia in his

Expanded text:
ut quamvis ipsa sibimet nunquam sit dissimiut quamvis ipsa sibimet nunquam sit dissimilis, per nos tamen diversa et dissimilia semper operetur, quatenus iste sapientiae, ille scientiae donum percipiat, iste genera linguarum, ille gratiam curationum habeat. Verba s
Abbreviated transcription (Latin):
saporẽ poene nullũ latet: quod quinq
sensus corporis nr̃i idelicet uisus au¬
ditus. gustus. odoratus. et tactus. In om¬
ne quod sentiunt atq discernunt: iurtu¬
tẽ discretionis et sensus a cerebro trahunt:
Et cũ unus sit iudex sensus cerebri quim
trinsecus presidet: ꝑ meatus tamen ꝓ¬
priossensus quinq discernit: Dõ mire
operante : ut neq oculus audiat. neq
auris uideat. neq osole fatiat neq na¬
res gustent. neq manus odorentur. Et
cũ p̾unũ sensũ cerebri omnia disponant᷑ :
Qua libet tamen horũ sensus aluid face¬
re non potest: p̃terid quod ex posicio¬
ne conditoris accipit: Existis ergo corpo¬
ralib exceriorib interiora Ft spiri¬
talia colligenda sunt: ut ꝑ id quod in nobis
publicũ ẽ. transire ẽdebetamus ad secretũ qđ
in nobis ẽ. et nos met ipsos latet: Intuendũ
minus. aliũ magis inhabitat. aliihoc alii
illud praestat: Et quasi cerebri more no¬
bis met ipsis uelud quibusdã sensib utic̾.

Expanded text:
s modi. --Pene nullum latet quod quinque sensus corporis nostri, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus, in omne quod sentiunt atque discernunt, virtutem discretionis et sensus a cerebro trahunt. Et cum unus sit judex sensus cerebri qui intrinsecus praesidet, per meatus tamen proprios sensus quinque discernit, Deo mira operante, ut neque oculus audiat, neque auris videat, neque os olfaciat, neque nares gustent, neque manus odorentur. Et cum per unum sensum cerebri omnia disponantur, quilibet tamen horum sensus aliud facere non potest, praeter id quod ex dispositione conditoris accepit. Ex istis ergo corporalibus et exterioribus, interiora et spiritalia colligenda sunt, ut per id quod in nobis publicum est transire debeamus ad secretum quod in nobis est et nosmetipsos latet.  Vet. IV.minus, alium magis inhabitat: alii hoc, alii aliud praestat, et quasi cerebri more, nobismetipsis, velut quibusdam sensibus, utitur;
Abbreviated transcription (Latin):
capite scriptũ ẽ inclinato capite  tradidit
spm̃ Si enim aliud spm quã animã auan¬
gelista diceret exunte utiq spũi animareman¬
sisset: Prõfectu quoq spiritali sp̃s dictur.
sicut scriptũc̃: Qiu faicit angelossuosspłe¬

Expanded text:
capite scriptum est: Inclinato capite tradidit capite scriptum est: Inclinato capite tradidit tum . Si enim aliud spiritum quam animam evangelista diceret, exeunte utique spiritu, 369 anima remansisset. Pro effectu quoque spiritali spiritus dicitur, sicut scriptum est: Qui facit angelos suos sp
Abbreviated transcription (Latin):
nrĩs oculissuas species ingerunt se a semet
ipsis nonee testantur: Eoipso enĩ quod ore¬
atura sunt: ꝑ ostensã spetiẽ creatori suo
quasi uocẽ confessionis reddunt: quiqͥa
omiã condidit: qualiter &iã debeant ad¬
sp̃s uniuersae carnis hominis in eiꝰ potesta¬
te ẽ. A quo ẽ ut ipse ꝓuideat qualiter
sit . qui praestitit eẽ quod non fuit Pocest
uõ ꝑ animã omnis uiuentis : umentorum
uita signari Omp̃s autẽ deus iumento¬
rũ animã : usq ad corporeos sensus uiuifi¬
cat Omniũ uerti spm̃ usq ad spiritalẽ
intellectũ tendit: In eius ergo manu ẽ
anima omnis uiuentis : et sp̃s uniuersȩ car¬
nis hominis. Dũ et in illo hoc praestat ani¬
mae. ut uiuficet carnẽ: et isto adhoc ui¬
uificat animã : ut ad intelligendã ꝑ ue¬
niat aeternitatẽ Sciendũ uõẽ. quia in
sacro eloquio sp̃s hominis: duob modis po
animanãq sp̃s dicitur : sicut denrõ ipso

Expanded text:
nostris oculis suas species ingerunt, se a semenostris oculis suas species ingerunt, se a semeipsis non esse testantur. Eo ipso enim quod creatura sunt, per ostensam speciem Creatori suo quasi vocem confessionis reddunt. Qui quia omnia condidit, qualiter etiam debeant adspiritus universae carnis hominis, in ejus potestate est a quo est; ut ipse provideat qualiter sit, qui praestitit esse quod non fuit. Potest vero per animam omnis viventis jumentorum vita signari. Omnipotens autem Deus jumentorum animam usque ad corporeos sensus vivificat, hominum vero spiritum usque ad spiritalem intellectum tendit. In ejus ergo manu est anima omnis viventis, et spiritus universae carnis hominis, dum et in illo hoc praestat animae ut vivificet carnem, et in isto ad hoc vivificat animam, ut ad intelligendam perveniat aeternitatem. Sciendum vero est quia in sacro eloquio spiritus hominis duobus modis ponanima namque spiritus dicitur, sicut de nostro ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Qui in magnuis rerũ inquisitionib : quasi in
abditis fluctib latent Quid autẽ cunc¬
ta haec inquisita doceant: Adiungit dicens
seu sublimia sapientes. siue terrenis accibus
deditos. seu huius mundi occupatos inquisi¬
tionib requiras : Cuncta haec creatorẽ om¬
niũ deũ fatentur. et depotestate eiꝰ concor¬
diter sentiunt : quã uis subea non concordit̃
conpellit᷑ facteri: fitq ut mali auctoriom¬
nũ cuꝰoperibus resistunt: attestatione fa¬
mulentur : Quia quẽ inpugnare morib
adusi sunt: Creatorẽ omniũ negare non pos¬
sine: Quod tam̃ intellig&eiã iuxta solam
spetiẽ litterȩ utiliter potest. quia omnis respee¬
ta creatura quasi dat uocem attes tationis
ꝓpriae: ipsã quã habet spetiẽ suã: lumenta
uel uolatilia terrã. uel pisces requirimus : dã
consideramus quae nobis concorditer respon¬
dent: Quod cuncta deus fecerit: quia dũ

Expanded text:
Qui in magnis rerum inquisitionibus quasi in Qui in magnis rerum inquisitionibus quasi in abditis fluctibus latent. Quid autem cuncta haec inquisita doceant, adjungit, dicens:seu sublimia sapientes, sive terrenis actibus deditos, seu hujus mundi occupatos inquisitionibus requiras, cuncta haec creatorem omnium Deum fatentur, et de potestate ejus concorditer sentiunt, quamvis sub ea non concorditercompellitur fateri; fitque ut mali, auctori omnium, cui operibus resistunt, attestatione famulentur, quia quem impugnare moribus ausi sunt, creatorem omnium negare non possunt. Quod tamen intelligi etiam juxta solam speciem litterae utiliter potest, quia omnis respecta creatura quasi dat vocem attestationis propriae, ipsam quam habet speciem suam. Jumenta, vel volatilia, terram, vel pisces requirimus, dum consideramus quae nobis concorditer respondent, quod cuncta Dominus fecerit; quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
tentẽ deũ ꝓuocare ẽ : de eiusdonis inter ꝓxi¬
mos suꝑbire Qui &iam praedones non in¬
merito uocantur: Quia dũ locuntur quae
non faciunt: inusulocutionis suae uerba nusto¬
rũ tollunt: Sed quia haec ipsa uerba supna
eis grã cribuit: quorũ tamen uitã in praus
morib relinquit P semet ipsos quidẽ praedo¬
nes sunt sedtamen bona quae habent: diui¬
ndicabunt tibi Loquaere terrȩ: et respon¬
debitibi. et narrabunt pisces maris: Quid¬
puimenta. nisi sensu pigriores: Quid ꝑcae¬
liuolacilia. nisi summa atq sublimia sapi¬
tũ ẽ Ita et uolucres caeli ueniant: Ethabitent
in ramis eius : Quiduõ ꝑterrã. nisi terrenasa¬
pientes: Onde et pͥmihomim caelestia dese¬
rentiꝰ dictũ ẽ: Terraes: et in terrã ibis Quid
ꝓpisces maris. nisi curiosos huius saeculi de¬
bemus accipere: Dequib psalmista ait:¬
Eo. P isces maris : quiꝑ ambulant semitas maris:

Expanded text:
tentem Deum provocare est de ejus donis inter proxitentem Deum provocare est de ejus donis inter proximos superbire. Qui etiam praedones non immerito vocantur, quia dum loquuntur quae non faciunt, in usum locutionis suae verba justorum tollunt. Sed quia haec ipsa verba superna eis gratia tribuit, quorum tamen vitam in pravis moribus relinquit, per semetipsos quidem praedones sunt, sed tamen bona quae habent diviindicabunt tibi. Loquere terrae, et respondebit tibi, et narrabunt pisces maris. CAPUli volatilia nisi summa atque sublimia sapitum est: Ita ut volucres coeli veniant, et habitent in ramis ejus . Quid vero per terram, nisi terrena sapientes? Unde et primo homini coelestia deserenti dictum est, Terra es, et in terram ibis . Quid per pisces maris nisi curiosos hujus saeculi debemus accipere? De quibus Psalmista ait: Pisces maris, qui perambulant semitas maris .
Abbreviated transcription (Latin):
tiã redeat: uel non reuertens Tanto graui¬
us acterna dampnatione feriatur: quanto
diuẽ in sua iniquitate toleratus: Cũ illo ergo
misericorditer agitur ut peccatũ finiat: Cum
isto districtae ut multiplicet. nisi ad paeniten¬
tiam recurrat In illo mala purgant᷑ dũ uim
sustinet: in istocumulantur. dũ facit Omp̃s
itaq deus quod fieri ꝓhibet: iustũ ẽ ut fieri
sinat At unde  expectat: & non conuer¬
sos diu tolerat: quandoq. inde plus feriat Be¬
ne ergo dr̃: Abundant tabernacula praedo¬
nũ. et audacter ꝓuocant deũ: cũ ipse dede¬
rit omiã inmanib eorũ Quia quodiniqui
tollunt: eis hoc ipsȩdat. qui illis ad rapinam
posset obsistere : si misereri uoluisset: Quod¬
tamen intelligi: dereb qͦq spiritalib potest:
Nam plerumq non nulli doctrinae dona ꝑci¬
piunt : sed exeisdẽ donis intumescunt. & mag¬
ni p̃ceteris uideri uolunt: Atq. omnipõ¬

Expanded text:
tiam redeat, vel non revertens, tanto gravitiam redeat, vel non revertens, tanto gravius aeterna damnatione feriatur, quanto diu est in sua iniquitate toleratus. Cum illo ergo misericorditer agitur, ut peccatum finiat: cum isto districte ut multiplicet, nisi ad poenitentiam recurrat. In illo mala purgantur dum vim sustinet: in isto cumulantur, dum facit. Omnipotens itaque Deus quod fieri prohibet, justum est ut fieri sinat: ut unde nunc exspectat, et non conversos diu tolerat, quandoque inde plus feriat. Bene ergo dicitur: Abundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manibus eorum, quia quod iniqui tollunt, eis hoc ipse dat, qui illis ad rapinam posset obsistere, si misereri voluisset. tamen intelligi de rebus quoque spiritalibus potest. Nam plerumque nonnulli doctrinae dona percipiunt, sed ex eisdem donis intumescunt, et magni prae caeteris videri volunt. Atque omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersae praedones fatiunt: hoc dispensa¬
tor ae quissimus fieri. non nisi iustae ꝑmit¬
tit. Vt & his quirapere sinit᷑. caecatus men¬
te culpã augeat: Et his qui rapinã patit᷑.
iã in eiusdẽ rapinae dampno ꝓalia quã
ante ꝑpetrauit culpa. feriatur: Ecce enĩ
quidã in montis uertice constitutus insidi¬
atur itinerantib: sed his qui iter agit: ini¬
qua fortasse quaedã aliquando ꝑpetra¬
uit. eiq omp̃s deus malũ suũ inp̃senti
uita retribuens. atq hunc insidiatoris ma¬
nib tradens. uel spoliari reb uel &iã inte¬
rire ꝑmittit: Quodergo praedo in iuste appe¬
tit: hoc ae quissimus uidex iuste fieri ꝑmisit.
Ut ille reciperet quod iniuste fecerat: & istegra¬
uius quandoq. feriatur: ꝓcuius nequissimã
uoluntatẽ: Culpã omp̃s deus in alterũi uste
uindicauit: ille purgatur qui opprimitur:
inistoreatus augetur : qui opprimit. ut uel de
ꝓfundo nequitiae quandoq ad paeniten¬

Expanded text:
praedones perverse faciunt, hoc dispensapraedones perverse faciunt, hoc dispensator aequissimus fieri, non nisi juste permittit, ut et is qui rapere sinitur, caecatus mente culpam augeat, et is qui rapinam patitur, jam in ejusdem rapinae damno, pro alia quam ante perpetravit culpa, feriatur. Ecce enim quidam in montis fauce constitutus, insidiatur itinerantibus; sed his qui iter agit, iniqui fortasse quaedam aliquando perpetravit; eique omnipotens Deus malum suum in praesenti vita retribuens, atque hanc al. hunc insidiatoris manibus tradens, vel spoliari rebus, vel etiam interire permittit. Quod ergo praedo injuste appetiit, hoc aequissimus judex juste fieri permisit, ut et ille reciperet quod injuste fecerat: et iste gravius quandoque feriatur, per cujus nequissimam voluntatem, culpam omnipotens Deus in alterum juste vindicavit. Ille purgatur qui opprimitur; in isto reatus augetur qui opprimit, ut vel de fundo nequitiae quandoque ad poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
in manib corũ: F acilet̃ hominẽ tunc diutias
dispiccre. cũ habet: Difficile uõ ẽ. cascum non
habet : uiles aeftimare: Vnde patencer ostendit᷑:
quantus contemptus terrenarũ rerũ inbeati
iobsogitatione fueric. qui tunc dict nulla
et̃ quae abundant rȩꝓbis : quando omnia ami¬
sit : Ait ergo : Abundant tabernacula prȩ¬
donũ. et audacter ꝓuocant deũ: qͥa plerũq.¬
mali eo magis contradnm̃ suꝑbiunt: Quo
ab eius largitatt et concra meritũ ditantur:
et qu ꝑ uõ cari bonis ad meliora debuerunt᷑:
donis peiores fiunt Sed intelligendũ no¬
bisẽ quomodo praedones appellentur :
dũ ꝓtinus additur. cũ ipse dederit omĩa
inmanib eorũ Sienĩ praedones sunt: uolen¬
ter abstulerunt: & dubiũ nonẽ. Quia uio¬
lentorũ non sit adiutor deus Quomodo
igit᷑ ipsedat. quod ii qͥ praedones sunt. ne¬
quiter tollunt: Sed sciendũ ẽ. quia aliud
e ł quodomp̃s deus misericorditer tribu¬
it: aliud quodiratus habere sinit: Niã quod

Expanded text:
in manibus eorum. Facile est hominem tunc divitias despicere cum habet: difficile vero est eas cum non habet, viles aestimare. Unde patenter ostenditur, quatenus contemptus terrenarum rerum in beati Job cogitatione fuerit, qui tunc dicit nulla esse quae abundant reprobis, quando omnia amisit. Ait ergo: Abundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum. Quia plerumque eo magis contra Deum superbiunt, quo ab ejus largitate, et contra meritum, ditantur, et qui provocari bonis ad meliora debuerant, donis pejores fiunt. Sed intelligendum nobis est, quomodo praedones appellentur, dum protinus additur, Cum ipse dederit omnia in manibus eorum. Si enim praedones sunt, violenter abstulerunt: et dubium non est, quin violentorum non sit adjutor Deus. Quomodo igitur ipse dat, quod hi qui praedones sunt, nequiter tollunt? Sed sciendum est, quia aliud est quod omnipotens Deus misericorditer tribuit, aliud quod iratus habere sinit. Nam quod
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia multis et longior uita tributur.
Et sapientiae gratia non confertur. Rec¬
te adhuc in cuius iuditio ipsa dona pen¬
deant demonstratur: Dũ sequitur: Apud.¬
ipsum ẽ sapientia et fortitudo. ipse hab&e.
consiliũ et incelligentiã: Haec non in con¬
grue de unigenito summipatris accipimꝰ :
sentiamus: Nã paulus quoq nr̃o intellec¬
tiu attestatur dicens. Xpm̃ dei uirtutem
et dei sapientiã: quia apud ipsum sẽper
est. quia in principio erat uerbũ. et uerbũ
erat apud deũ. et deus erat uerbũ Habet
autẽ deus consiliũ & intelligentiã : Cun silium
uidelicet: quia disponit sua. intelligentiã.
lu nomine: ipsa occulti uiditii mora signari
Ut quod aliquando tardius delinquentes

Expanded text:
Sed quia multis et longior vita tribuitur, et sapientiae gratia non confertur, recte adhuc in cujus judicio ipsa dona pendeant demonstratur, dum subditur: CAPUipsum est sapientia et fortitudo, ipse habet consilium et intelligentiam. - Haec non incongrue de Unigenito summi Patris accipimus, sentiamus. Nam Paulus quoque nostro intellectui attestatur dicens: « Christum Dei virtutem et Dei sapientiam, quia apud ipsum semper est , « quia » in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Habet autem Deus consilium et intelligentiam: consilium videlicet, quia disponit sua; intelligentiam, quoque consilii nomine ipsa occulti judicii mora signari, ut quod aliquando tardius delinquentes
Abbreviated transcription (Latin):
ut eis in corde sapiat quod reꝓborũ non
mentib sed solum modo aurib sonat: Ali¬
ud nãq ẽ nominatũ cybũ audire solũmo¬
do. aliud uõ &iã gustare Electiita que
erbũ sapientiae sic audiunt ut degustent.
quia hoc quodaudiunt. eis ꝑ amorẽ me¬
dullitus sapit Re ꝓborũ uõ scientia usq
ad cognitionẽ sonitus tenditur Ut quidẽ
uirtutes audiant. sed tamen corde frigi¬
do qualiter sapiant ignorant: Quib
uidelicet beatus iob amicorũ suorũ in¬
peritiã. et eorũ qui dedoctrina sapi¬
entiae in flantur arrogantiã reꝓbat
quia aliud ẽ dedõ aliquid scire. alud
uo hoc quod cognoscitur. fauet in cell¬
centias gustare. Rett ergodietur. Nonne
Auris uerba diudieat et fauees comedentis
saporẽ: Acsi aꝑte arrogantib dicerec̃ doc

Expanded text:
ut eis in corde sapiat quod reproborum non mentibus, sed solummodo auribus sonat. Aliud namque est nominatum cibum audire solummodo, aliud vero etiam gustare. Electi itaque cibum sapientiae sic audiunt, ut degustent, quia hoc quod audiunt eis per amorem medullitus sapit. Reproborum vero scientia usque ad cognitionem sonitus tenditur, ut quidem virtutes audiant, sed tamen corde frigido qualiter sapiant ignorent. Quibus videlicet verbis beatus Job amicorum suorum imperitiam, et eorum qui de doctrina sapientiae inflantur arrogantiam reprobat, quia aliud est de Deo aliquid scire, aliud vero hoc quod cognoscitur fauce intelligentiae gustare. Recte ergo dicitur: Nonne auris verba dijudicat, et fauces comedentis, sapor
Abbreviated transcription (Latin):
is recta. sed non recte ꝓferunt᷑: Itaq ino¬
piã suã dispitientes dsspicit Atq inster¬
quilinuo corpore positus: inquanto uir tu¬
tũ culmine apud se sedeat ostendit: Cũ
nil eẽ praesentis uitae diuitias memorat.
quas abundare et reꝓbis narrat dicens:

Expanded text:
is recta, sed non recte proferuntur. Itaque inois recta, sed non recte proferuntur. Itaque inopiam suam despicientes despicit, atque in sterquilinio corpore positus, in quanto virtutum culmine apud se sedeat ostendit, cum nil esse praesentis vitae divitias memorat, quos abundare et reprobis narrat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
pe. Nua & saepe eosdẽ cibos edentib diuer¬
sitas coctionis placet: Sed quoties partessin¬
gulas ad legendũ sumis reducere semꝑ adine¬
moriã eã quam ꝓposui causae originẽ stude
Quia et ꝑ beatũ iob quidolens dicit᷑. passio
dñi eiusdemq corpus idest scã aecclesia de¬
signatur: Et amicieius hereticorũ tenent spe¬
tiẽ: Quiut saepe iã deit̃ diximus. deũ dum
defendere nituntur: offendunt: Quidũ
ficte consulunt: scõrũ mentẽ fortiter a F¬
fligunt Nectamen ꝑcuncta quaelocunt᷑
aueritatis cognitione desipiunt: sed ple¬
rũq et stultis prudentiã : et fictis uera ꝑ¬
miscent : Utdũ exueritate aliquid prae¬
rogant. facile ad falsitatẽ trahant Unde
amiciquoq beati iob despicabilia. modo
autẽ mira sunt quae locuntur: Quae
tamen scs̃ uir aliquando reꝓbando conuin¬
cit: aliquando uõ ad ꝓbando suscipit. atq
adusũ rectitudinis ꝑtrahit: & iam quac abe¬

Expanded text:
pe, quia et saepe eosdem cibos edentibus, diverpe, quia et saepe eosdem cibos edentibus, diversitas placet coctionis. Sed quoties partes singulas ad legendum sumis, reducere semper ad memoriam eam, quam proposui causae originem, stude, quia et per beatum Job, qui dolens dicitur, passiones Domini ejusque corporis, id est sanctae Ecclesiae designantur, et amici ejus haereticorum tenent speciem, qui, ut saepe jam diximus , Deum dum defendere nituntur, offendunt. Qui dum ficte consulunt, sanctorum mentem fortiter affligunt; nec tamen per cuncta quae loquuntur a veritatis cognitione desipiunt, sed plerumque et stultis prudentia, et fictis vera permiscent, ut dum ex veritate aliquid praerogant, facile ad falsitatem trahant. Unde amici quoque beati Job modo despicabilia, modo autem mira sunt quae loquuntur; quae tamen sanctus vir aliquando reprobando convincit, aliquando vero approbando suscipit, atque ad usum rectitudinis pertrahit etiam quae ab e
Abbreviated transcription (Latin):
CO OPERE ESSECL¬
BILIS STILI MUTA¬
BILITAS ÑDEB&. G
N equis tamen me exlocutionis meae inmu¬
Etatione repraehendat. In ȩpistola libris prȩ¬
missa causas reddidi: cur tertiã huius ope¬
ris partẽ ad aliarũ usq similitudinẽ mini¬
mȩ emendando ꝑduxi: Quib scilicet ex¬
clusis hoc quoq ad ditur : quod ab eo uersu
quo dr̃. abundant tabernacula praedo¬
nũ eiusdẽ partis expositio incipit. et usq
ad hoc quod scriptũ ẽ. Dulcedo eorũ uer¬
mis : disserendo ꝑtingit Quae nimirũ
tam multa sunt. ut in uno corpore cõnpre¬
hendi non possent: nisi sub magna breui¬
tate dicerentur: Qui ergo ab aluis actib
uacat: legat caetera mulcipliciter dicta:
ui uõ ad scudiosae legendum nonuacat.
huius partis ei breuitas placeat. In qua nontam quȩ
sentimus dicimus: quã sunt ea quae dicenda:
Signamus igitur quoniã in ea multa. sicut me
lo quente excepta sunt : ita dereliquis in mu¬
tationẽ stili lector meus aequanimiter acci¬

Expanded text:
o opere esse culpabilis styli mutabilitas non debeat, ne quis tamen me ex locutionis meae immutatione reprehendat, in epistola libris praemissa causam reddidi cur tertiam hujus operis partem ad aliarum usque similitudinem minime emendando perduxi. Quibus scilicet exclusis, hoc quoque additur, quod ab eo versu, quo dicitur: Abundant tabernacula praedonum, ejusdem partis expositio incipit, et usque ad hoc, quod scriptum est: Dulcedo eorum vermis; disserendo pertingit. Quae nimirum tam multa sunt, ut in uno corpore comprehendi non possent, nisi sub magna brevitate dicerentur. Qui ergo ab aliis actibus vacat, legat caetera multipliciter dicta. Cui vero ad studiose legendum non vacat, hujus partis ei brevitas placeat, in qua non tam quae sentimus dicimus quam ea quae sunt dicenda signamus. Igitur quoniam in ea multa, sicut me loquente excepta sunt, ita dereliqui, immutationem styli lector meus aequanimiter acci
Abbreviated transcription (Latin):
dicitũ : Labia sacerdotis custo diunt scien¬
tiã : ec legẽ requrunt exore eius. quiꝰ an¬
gelus dñ exercituũ ẽ: omi potens ergo
deus angelos suos sp̃s facit : quia predi¬
catores suos spiritales efficit: hoc autẽ
loco si anima omnis uiuentis. ipsa corpo¬
ris uita signatur : spũ uersae carnis ho¬
minis effectus intelligentiae spirita¬
lis ex pͥmitur: Sequitur: Nonne auris¬

Expanded text:
is custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Omnipotens ergo Deus angelos suos spiritus facit, quia praedicatores suos spiritales efficit. Hoc autem loco si anima omnis viventis ipsa corporis vita signatur, spiritu universae carnis hominis effectus intelligentiae spiritalis exprimitur. Sequitur: CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
quia nimirum ante faciem non iacet quod
inuestigantur: Quiergo haec inuestigas¬
se se indicat. quia in uerbis exterioribus in¬
teriora quaesierit: demonstrat: Sed post cunc̾¬
eius imperitia est uelle docere meliorem:
Vnde et ea quȩ abinimicis rectae ꝓlata sunt:
ab interno arbitro non recta uidicantur :¬
neo namq iuim suae recitudinis amictunt:
quod auditori non congriunt : quia et medica¬
mina iures ꝑdunt cum sans menbris a sponin¬
tur Inomne ergo quoddictur : net ess c̃uceau¬
sa tempus et ꝑsona pensetur: Siuerba sen¬
tentuae uericas roborat: si hane tempus cor¬
grium postulat: Siccuerictatono sententiue
et congi uentiam temporis ꝑsone acqualitas
nonin pugnat: Ille cnim laudabiliter speculȩ
mictit quiprius hostem quem feriat conspi¬
cit: Alale namq arcus ualidi cornua subigic
qui sagittã forater dirigens ferit:
INCIẼ SEPTIMOS

Expanded text:
quia nimirum ante faciem non jacet quod quia nimirum ante faciem non jacet quod investigatur. Qui ergo haec investigare se indicat, quia in verbis exterioribus interiora quaesierit demonstrat. Sequituejus imperitia est velle docere meliorem. Unde et ea quae ab amicis recte prolata sunt, ab interno arbitro non recta judicantur. In eo namque vim suae rectitudinis amittunt, quod auditori non congruunt; quia et medicamina vires perdunt, cum sanis membris apponuntur. In omni ergo quod dicitur, necesse est ut causa, tempus et persona pensetur; si verba sententiae veritas roborat, si hanc tempus congruum postulat, si et veritatem sententiae, et congruentiam temporis personae qualitas non impugnat. Ille enim laudabiliter spicula emittit, qui prius hostem quem feriat conspicit. Male namque arcus validi cornua subigit, qui sagittam fortiter dirigens civem ER SEPTIMUS.
Abbreviated transcription (Latin):
uus intempore suo Quia dum post adfliccionẽ
iusti praemia patriae caelestis inueniuint: qua¬
si post praessuras adhorreũ grana deferunt᷑:
Et in alieno quidem tempore ꝑcussionem sen¬
tiunt: sed in sua ꝑ cussione requiescunt: ꝑlectis
quippe tempus alienumẽ : uitam presens: In¬
de et quibusdam adhuc in fidelibus ueritas
dicit: Tempus meum nondum uenit. tem¬
pus autem uestrum: semꝑ est paratũ : Etrur¬
sum haec est ora uestra: et potestas tenebra¬
rũ : Sepulchrum ergd intem pore suo sicuc
frumenti aceruus ingreditur : quia ille
acternã requiem ꝑcipit. qui prius hic ut
abexurendis paleis liber sit disciplinam prȩs¬
surae sentit: ł lifaz uero quia et in locutionis
suae seriȩ tabernaculum. lapides. bestiasse¬
men herbas. sepulchrũq nominauit: quod
non haec uixta litteram dixerit. ipse innuit:
qui post cuncta ilico subiungit. ecce hoc ut
inuestigauimus ita est Liquet ꝓfecto
quod inhis. nil abeo uixta suꝑ ficiem dicitur.

Expanded text:
tempore suo; quia dum post afflictionem justi praemia patriae coelestis inveniunt, quasi post pressuras ad horreum grana deferuntur; et in alieno quidem tempore percussiones sentiunt, sed in suo a percussione requiescunt. Electis quippe tempus alienum est vita praesens, unde et quibusdam adhuc infidelibus Veritas dicit: Tempus meum nondum venit, tempus autem vestrum semper est paratum . Et rursum: Haec est hora vestra, et potestas tenebrarum . Sepulcrum ergo in tempore suo sicut frumenti acervus ingreditur, quia ille aeternam requiem 212 percipit, qui prius hic, ut ab exurendis paleis liber sit, disciplinae pressuras sentit. Eliphaz vero, quia et in locutionis suae serie tabernaculum, lapides, bestias, semen, herbas, sepulcrumque nominavit, quod non haec juxta litteram dixerit, ipse innuit, qui post cuncta illico subjungit. CAPUTinvestigavimus ita est. - Liquet profecto quod in his nil ab eo juxta superficiem dicitur,