comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tn manib tuis. in corde s̃ enĩ spũales ma¬
ni  hoc ẽ inqͥt uerbum fidei qͦd predicamꝰ.
uersus gͦ quisq sicut ibi p̃cipitur ad do¬
suinũ deũ ex toto corde suo. & ex tota anima
mandatum dei ñ habebit graue. Quomͦ
anñ graue: cum sit dilectionis mandatum:
dt enĩ quisꝙ ñ diligit. ce ideo graue ẽ: aut¬
ut diligit. &e graue eẽ ñ potest. Diligit au¬
an si qͦd illic ammonetur isrł ꝯuersus fuerit
as dñm deum suũ.: ex toto corde suo ce exto
manima sua. Mandatum in qͥt nouum do
ubis: ut uos inuicem diligatis. Et qui dili¬
qt proximũ: legem impleuit. E plenitudo
igis ẽ caritas. Scd̾m hoc ce illud dictum est:
sambularent semitas bonas: inuenissent uti
semitas iusticie leues. Quom gͦ dr̃ propter
imori. leues amori: Caritas autẽ inchoata.
ichoata iusticia ẽ. caritas ꝓuecta. ꝓuecta
nisticia ẽ: caritas magna magna iusticia ẽ
caritas ꝑfecta ꝑfecta iusticia ẽ. S caritas de
inde puro. de ꝯscientia bona. &e fide ñ ficta:

Expanded text:
rde sunt enim spiritales manus — hoc est, inquit, uerbum fidei quod praedicamus. conuersus ergo quisque, sicut ibi praecipitur, ad dominum deum suum ex toto corde suo et ex tota anima sua mandatum dei non habebit graue. quomodo est enim graue, cum sit dilectionis mandatum? aut enim quisque non diligit, et ideo graue est, aut diligit, et graue esse non potest. diligit autem, si, quod illic ammonetur Israhel, conuersus fuerit ad dominum deum suum ex toto corde suo et ex tota anima sua. mandatum, inquit, nouum doi diligit proximum, legem inpleuit, et: plenitudo legis caritas. secundum hoc et illud dictum est: si ambularent semitas bonas, inuenissent utique semitas iustitiae leues. quomodo ergo diciturimori, leues amori. Caritas ergo inchoata inchoata iustitia est; caritas prouecta prouecta iustitia est; caritas magna magna iustitia est; caritas perfecta perfecta iustitia est, sed caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta,
Abbreviated transcription (Latin):
netur caro ꝯcupiscit aduersus sp̃m: nõ de
carnis substantia s de oꝑib sentire neces
cupiscentia. de pecc̃o scilicet. de quo p̃cepit.
ut ñ regnet in nr̃o mortali corpe. ad obe¬
diendum defideriis eiꝰ. S attendat etiã ip
iam baptizatis fuisse dictũ: caro ꝯcupisc̃
delibes faceret. & ꝑ hanc sententiã laxamen-¬
ũ peccandi dedisse uideret᷑ adiungit. Qͦd¬
sispu ducimini: ñ adhuc estis sub lege. Sub
lgi ẽ enĩ: qui timore supplitii qͦd lex mina¬
dut. ñ amore iusticie se sentit abstinere
aboꝑe peccati: nõdum liber nec immunis
a uoluntate peccandi. In ipsa enĩ uolun-¬
ĩte reus ẽ: qua mallet si fieri posset ñ eẽ
Stimeat: ut libere faciat. qͦd occulte desi¬
iut. Ergo si spu inqͥt ducimini: ñ adhuc
sls sub legeꝰ. Utiq lex que timorẽ icutit ñ
lbuit caritatem: que caritas dei diffusa ẽ

Expanded text:
netur: caro concupiscit aduersus spiritum, non de netur: caro concupiscit aduersus spiritum, non de carnis substantia, sed de operibus sentire necesscupiscentia, de peccto scilicet, de quo praecipit ut non regnet in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. Sed adtendat etiam ipse iam baptizatis fuisse dictum: caro concupiscdesides faceret et per hanc sententiam laxamentum peccandi dedisse uideretur, adiungit: quodsispiritu ducimini, non ad huc estis sub lege. sub lege est enim, qui timore supplicii quod lex minatur, non amore iustitiae sc sentit abstinere ab opere peccati, nondum liber nec alienus a uoluntate peccandi. in ipsa enim uoluntate reus est, qua mallet, si fieri posset, non esse quod timeat ut libere faciat quod occulte desiderat. ergo sispiritu. inquit, ducimini, non ad huc estis sublege, utique lege, quae timorem incutit, non tribuit car
Abbreviated transcription (Latin):
mẽbris eiꝰ ñ q̃ fuit. Hinc ẽ qͦd clamat: ml¬
lix homo qͥs me liberabit de corꝑe monto
ius: s̾inatur orare. sinat᷑ adiutorium m¬
ci potentissimi flagitare: qͥd ꝯtradicit.¬
prohibetur. & hoc a xp̃ianis: Niam illi cũ xp̃o
ambulant qui ceco lumen clamando pete¬
ar phibebant: s etiam inter tumultũ ꝯtradi¬
centium audit ille clamantẽ. unde huic re
psi ab istis uel hoc impetramꝰ ut nõdum
haytirati implorent auxiliũ gr̃e saluato¬
o: ñ ẽ hoc quidẽ parũ aduersus illã fal¬
sem defensionẽ tam qͣm sͥ sufficientis na¬
ture &e potestatis liberi arbitrii. Neq enĩ
ssufficit qui dic̃. infelix homo qͥs me libe¬
rabit: aut plenã libertatẽ habere dicendꝰ
ĩ qui se adhuc postulat lib̾ari. Uerump
ñ etiã illud uideamus. utrũ illi qui bap¬
arati s̃ faciant bona q̃ uolunt: nulla car¬
nis ꝯcupiscentia repugnante. S qͥd hinc
dicamus: Ipse ꝯmemorat: ubi concludens
hunc locũ. ut diximꝰ inqͥt. Illud qͦd conti¬

Expanded text:
membris eius, non quae fuit. hine est quod clamat: infelix homo! quis me liberabit de corpore mortis huius ? sinatur orare, sinatur adiutorium medici potentissimi flagitare. quid contradicitprohibetur et hoc a Christianis? nam et illi cum Christo ambulabant, qui caecum lumen clamando petere prohibebant; sed etiam inter tumultum contradicentium audit ille clamantem. unde huie resinum nostrum. Porro si ab istis uel hoc impetramus, ut nondum baptizati implorent auxilium gratiae saluatoris, non est hoc quidem parum aduersus illam falsam defensionem tamquam sibi sufficientis naturae et potestatis liberi arbitrii; neque enim sibi sufficit qui dicit: infelix homo! quis me e liberabit? aut plenam Jibertatem habere dicendus est, qui se adhuc postulat liberari. Verum tamen etiam illud uideamus, utrum illi qui baptizati sunt faciant bona quae uolunt nulla carnis concupiscentia repugnante. sed quid hinc dicamus. ipse commemorat, ubi concludens hunc locum: ut diximus, inquit, illud quo conti
Abbreviated transcription (Latin):
discamus quemadmodũ uiuere debeamꝰ:
ñ etiam ut eius adiuuemur gr̃a. quo bene
uiuamus. Uel hinc saltem ꝯfiteatur eẽ
miserabiles tenebras in animo humano:
qui scit quemadmodũ debeat leonem do¬
mare. & nescit quẽ ad modum uiuere: An
ce hoc ut sciat fufficit ei liberum arbitriũ.
lexq naturalis: Hec ẽ sapientia uerbi. qͣ
euacuatur crux xp̃i. S qui dixit. ꝑdam sa¬
pientiam sapientium. quia ista crux ñ po¬
test euacuari: ꝓfecto ista sapientia ꝑstulti¬
tiam p̃dicationis qua eredentes saluant᷑
euertitur. si enĩ possibilitas naturalio p
rum arbitrium & ad cognoscendũ qo
inuere debeat. & ad bene uiuendum sust
enĩ dĩ iustitiam. ce urãm uolentes ostitis
iusticie dei ñ estis subiecti. Sicut enĩ fnel
tur: omnes enĩ peccauerunt. Manifetis
quod de his dicebat apłs qui tunc eiant i
ẽ de iudeis ce gentib.S plane illud qͥb¬

Expanded text:
discamus quemadmodum uiuere debeamus, discamus quemadmodum uiuere debeamus, non etiam ut eius adiuuemur gratia, quo bene uiuamus. uel hinc saltim confiteatur esse miserabiles tenebras in animo humano, qui scit quemadmodum debeat leonem domare et nescit quemadmodum uiuere. an et hoc ut sciat sufficit ei liberum arbitrium lexque naturalis? haec est sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi. sed qui dixit: perdam sapientiam sapientium, quia ista crux non potest euacuari. profecto ista sapientia per stultitiam praedicationis, qua credentes sanantur, euertitur. si enim possibilitas naturalis per liberum arbitrium et ad cognoscendum quomodo uiuere debeat et ad bene uiuendum suffienim dei iustitiam et uestram nolentes constituere iustitiae dei non estis subiecti. sicut enim finis legis, loquitur: omnes enim peccauerunt\'? manifestum est quod de his dicebat apostolus qui tunc erant, hoc est de Iudaeis et gentibus. sed plane illud,
Abbreviated transcription (Latin):
tenete: & astruere aliqͥd etiam qͦd ñ legimꝰ
nefas ñ eẽ. Possumus enĩ aliqͥd bona fide
testes astruere qͦd exꝑti sumus: etiamsi for-¬
te ñ legimus. Hic fortasse respondet: ego cũ
hoc dicerem de scͥpturis scĩs agebam. Outi¬
nam ñ diceret aliud qͣm in illis litteris legit:
uerum contra id quod legit nichil uellet
astruere. ut fideliter &e obedienter audiret
quod scͥptum ẽ. Per unum hominem pec¬
catum intrauit in mundum. ce ꝑ peccatũ
mors. &e ita in omnes homines ꝑtransiit.
in quo omnes peccauerunt: & ñ infirma¬
ret tanti medici gr̃ãm. dum fateri ñ uult
naturam humanam eẽ uitiatã. Outinã
lum eẽ nomen sub celo in quo oportet sal¬
uos fieri nos: ce ñ impossibilitatẽ nature
humane ita defenderet. ut homo ꝑliberũ
arbitrium etiam sine isto nomine saluus
ẽẽ posse credatur. s putat fortasse ideo
necessarium eẽ xp̃i nomen. ut per eiꝰ eugłm

Expanded text:
tenete, ut astruere aliquid etiam quod non legimus tenete, ut astruere aliquid etiam quod non legimus nefas non esse. possumus enim aliquid bona fide testes astruere quod experti sumus, etiam si forte non legimus. hic fortasse respondet: \'ego cum hoc dicerem, de scripturis sanctis agebam\'. o utinam, non dico aliud quam in illis litteris legit, nerum contra id quod legit nihil uellet astruere! fideliter et oboedienter audiret quod scriptum est: per unum hominem peccatum intrauit in mundum o t per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, i n quo omnes peccauerunt n t. et non infirmaret tanti medici gratiam, dum fateri non uult naturam humanam esse uitiatam! o utinam tum nullum esse nomen sub caelo, in quo oportet saluos fieri nos, et non possibilitatem naturae humanae ita defenderet, ut homo per liberum arbitrium etiam sine isto nomine saluus esse posse credatur! Sed putat fortasse ideo necessarium esse Christi nomen, ut per eius euangelium
Abbreviated transcription (Latin):
celerior. & nullum impedimentũ morarũ.
hoc peccatum. idest hunc uitiose affectiois
appetitum. qui magna ex parte frenarunt.
ut ñ obedirent desideriis eius: ne exhiberẽt
ei membra sua arma iniquitatis: etiam ui¬
sti appellari meruerunt. &e hoc adiutorio
gr̃e dei. Uerum quia sepe in leuissimis ce a¬
liqndo mcautis obrepit peccatum: &e iusti
suerunt. & sine pecc̃o ñ fuerunt. Postremo si
in abel iusto caritas dei qua una uere iustꝰ
ẽ quicumq iustus ẽ. adhuc erat que posset
e deberet augeri quieq̃d minus erat ex uitio
erat: ce cui minus ñisit donec ad illam eius
fortitudinem ueniatur. ubi tota hominis
absorbeatur infirmitas. Magna plane sen¬
tentia conclusit hunc locum: cum ait. Cre¬
damus gͥ qͦd legimus. ce qͦd ñ legimus nefas
credamus astruere: quod de cunctis etiam di¬
xisse sufficiat. Contra ego dico. ñ omne quod
legimus credere nos debere: propter illud
quod ait apłs. omnia legite quod bonũ est

Expanded text:
celerior et nullum inpedimentum morarum. celerior et nullum inpedimentum morarum. hoc peccatum, id est hunc uitiosac affectionis adpetitum, qui magna ex parte frenarunt, ut non oboedirent desideriis eius nec exhiberent ei membra sua arma iniquitatis. etiam iusti appellari meruerunt et hoc adiutorio gratiae dei. uerum quia saepe in lenissimis et aliquando incautis obrepit peccatum, et iusti fuerunt et sine peccato non fuerunt. postremo si in Abel insto caritas dei, qua una uere iustus est quicumque iustus est, adhue erat quo posset et deberet augeri, quicquid minus erat ex uitio erat. ut cui non miuus sit, donec ad illam eius fortitudinem ueniatur, ubi tota hominis absorbeatur infirmitas? Magna plane sententia conclusit hunc locum cum ait: credamus igitur quod legimus et quod non legimus nefas credamus astruere, quod de cunctis etiam dixisse sufficiat. contra ego dico nec omne quod legimus credere nos debere propter illud. quod ait apostolus: omnia legite, quae bona sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nec uocabula ostendens. ita nec ꝯmemoran¬
dum fuit si abel qͣmuis merito iustus appel¬
latus ẽ. paulo immoderatius aliqͣndo risit. uel
animi remissione iocatus ẽ. uel uidit aliquid
ad concupiscendũ. uel aliqͣnto immoderatius
poma decerpsit. uel plusculo cibo crudelior
fuit. uel cum oraret cogitauit aliquid unde
eiis in aliud auocaretur intentio: &e quoti¬
ens illi ista ac similia multa subrepserunt.
An forte pecc̃a ñ sunt. de quib generaliter ca¬
uendis atq cohibendis ammonemur p̃cepto
apłico. ubi ait: ñ gͦ regnet pecc̃m in ur̃o mor¬
tali corpore. ad obediendum desideriis eius:
His quippe ne obediamus ad ea que ñ licẽt
uel minus decent: cotidiana ce ꝑpetua con-¬
flictatione certandum ẽ. Nam utiq ex hoc
uitio mitaitur uel dimittit᷑ ocłs. quo ñ opor¬
tet. Quod uitium si conualuerit ce p̃ualue¬
rit. etiam adulterium ꝑpetratur in corpore:
qͦd in corde tanto sit citius. qͣnto ẽ cogitatio

Expanded text:
nec uocabula ostendens —ita non commemorannec uocabula ostendens —ita non commemorandum fuit, si Abel, quamuis merito iustus appellatus est, paulo inmoderatius aliquando risit uel animi remissione iocatus est uel uidit aliquid ad commemorandum uel aliquanto inmoderatius poma decerpsit uel plusculo cibo crudior fuit uel cum oraret cogitauit aliquid unde eius in aliud auocaretur intentio. et quotiens illi ista ac similia multa subrepserint! an forte peccata non sunt, de quibus generaliter cauendis atque cohibendis admonemur praecepto apostolico, ubi dicit: non ergo regnetpeecatum i n uestro mortali corpore a d oboediendum desideriis eius? his quippe ne oboediamus ad ea, quae non licent uel minus decent, cotidiana et perpetua conflictatione certandum est. nam utique ex hoc uitio mittitur uel dimittitur oculus, quo non oportet; quod uitium si conualuerit et praeualuerit, etiam adulterium perpetratur in corpore, quod in corde tanto fit citius quanto est cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
mneu. Hec dicens parum attendit qͦd pau¬
huant ipse dixerat: iam exorta multitudi¬
il greris humani turbe numerositate po¬
disse scͥpturam dissimulare omniũ peccata
uontgiere. Hoc enĩ si satis attendisset. uideret
llam in uno homine turbam &e multitudi¬
lim leiuum pecc̃orum uel ñ potuisse. uel si
din potuit ñ debuisse consc̾bi. Eã quip¬
escͥpta sunt. quib &e modus adhibendus
llt: e paucis exemplis ad multa necessaria
isor. instruenduis. Nam sicut ipsos tunc ho¬
lnes licet adhuc paricos quot uel qui fue
tabest adam &e eua. quot filios uel filias¬
procreauerint. & que illis nomina imposu
erint scͥptura cõmemorare noluerit: unde
ñnulli parum considerantes qͣm multa
scͥptura tacite p̃tereat. ipsum cam putaue¬
adam sorores ñ fuisse. quia ea scͥptura tunc
tacuit. postea recapitulando referens qͦd
p̃termiserat. adam filios ce filias ꝓcreasse.
nec tempus quo nati sunt nec numerum

Expanded text:
truere. Haec dicens parum adtenditquod pautruere. Haec dicens parum adtenditquod paulo ante ipse dixerat \'iam exorta multitudine generis humani turbae numerositate potuisse scripturam dissimulare omnium peccata contexere\'. hoc enim si satis adtendisset, uideret etiam in uno homine turbam et multitudinem leuium peccatorum uel non potuisse uel, si etiam potuit, non debuisse conscribi. ea quippe scripta sunt, quibus et modus adhibendus fuit et paucis exemplis ad multa necessaria lector instruendus. nam cum ipsos tunc homines lieet adhuc paucos. quot uel qui fuerint, id est Adam et Eua, quot filios et filiasproereauerint et querint Scriptura commemorare noluerit unde nonnulli parum considerantes quam multa Scriptura tacite praetereat, ipsum CaAdam sorores non fuisse, quia eas scriptura tunc tacuit, postea recapitulando inferens quod praetermiserat Adam filios et filias procreasse nec tempus quo nati sunt nec numerum
Abbreviated transcription (Latin):
imlit: de soeo subiecit atq ait. S esto a¬
ipso statim mundi primordio ubi ñ ni¬
i quatuor homines erant. qͥd inqͥt dicimꝰ.
asnomnium uoluit delicta memorare :¬
aumne ingens multitudinis causa. q̃
nindũ erat. an quia illorum tantũ qui ꝯ¬
nistrant meminit: illiꝰ uero qui nulla cõ¬
nserat meminisse ñ potuit: Adhuc ad¬
ungit uerba: quib ista sententia uberius
ie plamꝰ astruatur: Certe inqͥt primo in
tempore adam & eua. ex quib tam ce abel
nais̃: quatuor tantũ homines fuisse refe¬
intur. Peccauit eua: scͥptura hoc ꝓdidit.
ham quoq deliquit: eadem scͥptura ñ
tacuit. s & cam peccasse. ipsa eque scͥptu
udestata ẽ. Quorum ñ mͦ peccata: uerum
itiam pecc̃orum indicat qualitatẽ. Ecͦo si
e abel peccasset: ce hoc sine dubio scͥptura
driset. s ñ dixit. Ecce nec ille peccauit: qͥn-
itiam iustum ostendit. Eredamus gͥ quod
ligmus: &e qͦd ñ legimꝰ nefas credamus as¬

Expanded text:
idit et ideo subiecit atque ait: sed esto, aidit et ideo subiecit atque ait: sed esto, aipso statim mundi primordio, ubi non nisi quattuor homines erant, quid, inquit, dicimus, cur non omnium noluerit delicta memorare? utrumne ingentis multitudinis causa, quae nondum erat, an quia illorum tantum qui commiserant meminit, illius uero qui nulla commiserat meminisse non potuit ? adhuc adiungit uerba, quibus ista sententia uberius et planius astruatur: certe, inquit, primo in tempore Adam et Eua, exquibus Cain et Abel nati sunt, quattuor tantum homines fuisse referuntur. peccauit Eua — scriptura hoc prodidit , Adam quoque deliquit — eadem scriptura non tacuit —.sed et Cain peccasse ipsa aeque scriptura testata est, quorum non modo peccata, uerum etiam peccatorum indicat qualitatem. quodsi et Abel peccasset, hoc sine dubio scriptura dixisset; sed non dixit: ergo nec ille peccauit, quin etiam iustum ostendit. credamus igitur quod legimus et quod non legimus nefas credamus as
Abbreviated transcription (Latin):
tura potuit cõmemorare pecc̃a:. Et uere
eis dicent quicũq dicent: nec eum com
hoc aliquid ualidum uideo respondiss
qmuis uideam tacere noluisse. Qd mi
xerit: queso attendite. Hoc in qͥt recti
potest de his quorũ neq bonoꝵ neꝙ il¬
rum scͥptura sit memor. De illis uerqu
iusticie meminit. &e pecc̃orum sine dubs
meminisset: si qua eos peccasse sensisses.
dicat gͦ ñ ꝑtinuisse ad iusticiam tanta
illorum fidem. qͦs magna multitudim
cedentes &e conseqñtes cum laudib doll
a sellum etiam inter frementes qͣre hoel
rent inimicos elamabãt dicentes. osanna s
dauid benedictus qui uenit in nominlꝰ
mini. Audeat g̃ iste dicere si potest nle
sist in tanta ila mulatudine qͥ ullum ba¬
sult om inino peccatum. Qd si absurdissimũ
dcete cur nulla pecc̃a eorum septura com¬
bnorauit: que tantũ bonũ fidei eorum cõ¬
nemorare curauit: Sed hoc etiã forsitan ip¬

Expanded text:
tuit scriptura commemorare peccata? et uerum tuit scriptura commemorare peccata? et uerum eis dicent quicumque dicent. nec eum contra hoc aliquid ualidum uideo respondisse, quamuis uideam tacere noluisse. quid enim dixerit, quaeso, adtendite. hoc, inquit, recte dici potest de his, quorum neque honorum neque malorum scriptura sit memor; de illis uero, quorum iustitiae meminit, et peccatorum sine dubio meminisset, si qua eos peccasse sensisset. dicat ergo non pertinuisse ad iustitiam tantam illorum fidem, qui magna multitudine praecedentes et sequentes cum laudibus domini asellum etiam inter frementes quare hoc facerent inimicos clamabant: osanna, fili Dauid, benedictus qui uenit in nomine domini! audeat ergo iste dicere, si potest, neminem fuisse in tanta illa multitudine, qui ullum haberet omnino peccatum. quod si absurdissimum est dicere, cur nulla peccata eorum scriptura commemorauit, quae tantum bonum fidei eorum commemorare curauit? Sed hoc etiam ipse forsitan u
Abbreviated transcription (Latin):
femmnas. debboram. annam samuelis matrẽ.
iudith. bester. alteram annã filiam phanuel.
prorsus cum de pecc̃is agitur haber udlo
suerit ad uincendum omni ex parte pos
que concipere ac parere meruit quem ans
congregare possemus. ce interrogare it
ẽẽnt sine pecc̃o: quid fuisse responsuros po¬
mus. utrum hoc qͦd iste dicit an quod ioha
pore excellentia scitatis: si hoc interrgin
tuissent. numqͥd una uoce clamassent b
xerimus quia pecẽm ñ habemus nos ibs
decipimus: &e ueritas in nob̃ ñ est. dn as
milius responderent fortasse qͣm ueriue
huic iam placet &e recte placet: Laudem
militatis in partem ñ ponere falsitato
hoc si uerum dicerent haberent peccatia
humiliter quia faterentur ueritas mel
set. Si autẽ hoc mentirent᷑ nichilomini i¬
berent peccatũ. quia ueritas in eis ñ elte
Dicent forsitan inqͥt: numqͥd omniũ ss¬

Expanded text:
feminas: \'Debboram, Annam Samuhelis matrem, feminas: \'Debboram, Annam Samuhelis matrem, Iudith, Hester, alteram Annam filiam Fanuel, omini nullam prorsus, cum de pereatis agitur, haberi uolo ae conlatum fuerit ad uincendum omni ex parte peccatum, quae concipere ac parere meruit, quem concongregare possemus et interrogare, utrum essent sine peccato, quid fuisse responsuros putamus? utrum hoc quod iste dicit, an quod Iohancorpore excellentia sanctitatis, si hoc interrogari potuissent, una uoce clamassent: si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. an id humilius responderent fortasse quam uerius? sed huic iam placet et recte placet \'laudem humilitatis in parte noti ponere falsitatis\'. ita hoc si uerum dicerent, haberent peccatum; quod humiliter quia faterentur, ueritas in eis esset; si autem hoc mentirentur, nihilominus haberent peccatum, quia ueritas in eis non esset. Dicent forsitan, inquit: numquid omnium po
Abbreviated transcription (Latin):
ut si responsum fuerit cũ pecc̃o. putet᷑ eos
secuta damnatio. qͦd nefas ẽ dicere. Si autẽ
sine pecc̃o dictum suerit eos exisse de hac ui¬
ta: ꝓbet hominẽ saltem ꝓpinquante morte
fuisse sine pecc̃o in hac uita. Ubi parum at¬
tendit cum sit acutissimus ñ frustra etiam
iustos in oratione dicere. dimitte nob̾ de
tionem docendo explicuisset ue
le quodammodo incensũ qͦd ante dm̃ in
altare cordis qͦd sursum habere ammone¬
mur infertur: etiamsi ñ iuuatur sine pec¬
cato. licet mori sine pecc̃o. dum subinde ue¬
nia deletur. qͦd subinde ignorantia uel in
firmitate commitait᷑. Punde ꝯmemorat
eos qui ñ mͦ ñ peccasse uerumetiã uixisse
feruntur. abel. enoch. melchisedech. abrahã.
ysaac. iacob. iħmnaue. finees. samuel. nathan.
helyam. helyscum. micheam. danielem. ana¬
mam. azariam. misaelem. ezechiałr. mardo¬
cheu̾m. symeonem. ioseph cui desponsata e¬
rat uirgo maria. iohannem. Adiungit etiã

Expanded text:
ut, si responsum fuerit \'cum peccato\', putetur cos ut, si responsum fuerit \'cum peccato\', putetur cos secuta damnatio, quod nefas est credere; si autem sine peccato dictum fuerit eos exisse de hac uita, probet hominem saltem propinquante morte fuisse sine peccato in hac uita. ubi parum adteudit, cum sit acutissimus. non frustra etiam iustos in oratione dicere: dimitte nobis detiitale quodammodo incensum, quod ante Deum in altare cordis, quod sursum habere admonemur, infertur, etiamsi non hic vivatur sine peccato, licet mori sine peccato, dum subinde venia deletur, quod subinde ignorafirmitate committitur. Deinde commemorat eos, \'qui non modo non peccasse, uerum etiam iuste uixisse referuntur: Abel, Enoch, Melchisedech, Abraham, Isaac, lacob, Ioseph, Iesu Xaue, Finees. Samuhel, Nathan. Helias. Heliseus, Micheas, Danihel, Ananias. Azarias. Misael, Ezechiel. Mardocheus, Simeon, Ioseph. cui desponsata erat uirgo Maria. Iohannes\'. adiungit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ accidat in nr̃a tantũ potestate eẽ ꝯtẽdit.
Iuorumdã sane exempla quos peccasse
legimus. ñ ideo scͥpta dicit qui sanũ sapit
ut ad desꝑationem ñ peccandi ualeant
ce securitatem peccandi nob̃ quodammo¬
do p̃bere uideantur: ẜ ut disceremus uel
penitendi humilitatem. uel etiam in ta¬
lib lapsib ñ desꝑandam salutẽ. Quidã
enĩ in peccata ꝓlapsi desꝑatione plus pe¬
reunt. nec solum penitendi negligent̃ me¬
dicinam. s ad implenda inhonesta ce ne¬
faria desideria serui libidinum ce scelerata¬
rum cupiditatum siunt: quasi ꝑdant si ñ
fecerint qͣd instigat libido. cum eos iam ma¬
neat certa dampnatio. Aduersus hunc mor¬
bum nimium ꝑiculosissimũ & exitiabilem
ualeat cõmemoratio pecc̃orum: etiam in que
iusti scĩq ꝓlapsi s̃. S acute uidetur interro¬
gare: quomodo istos scõs de hac uita abisse
credendum sit. Cum pecc̃o. an sine peccato:

Expanded text:
nobis accidat in nostra tantum potestate esse contendit. nobis accidat in nostra tantum potestate esse contendit. \'Quorundam\' sane \'exempha, quos peccasse legimus\', non\'ideo scripta\' dicit, qui sanum sapit, \'ut ad desperationem nou peccandi ualeant et securitatem peccandi nobis quodammodo praebere uideantur\'. sed ut disceremus uel paenitendi humilitatem uel etiam in talibus lapsibus 11011 desperandam salutem. quidam enim in peccata prolapsi desperatione plus pereunt nec solum paenitendi neglegunt medicinam, sed ad explenda inhonesta et nefaria desideria serui libidinum et sceleratarum cupiditatum fiunt; quasi perdant, si non fecerint quod instigat libido, cum eos iam maneat certa damnatio. aduersus hunc morbum nimium periculosum et exitiabilem ualet commemoratio peccatorum etiam in quae iusti sanctique prolapsi sunt. Sed acute uidetur interrogare, \'quomodo istos sanctos de hac uita abisse credendum sit, cum peccato an sine peccato\',
Abbreviated transcription (Latin):
miscłiam. Ipse ẽ autem creator eiꝰ: qui sal¬
uator eiꝰ. Non gͦ sic debemus laudare crea¬
torem: ut cogamur immo uero coniuinca¬
mur dicere suꝑfluum saluatorem. Natu¬
ram itaꝙ hominis dignis laudib honore¬
mus: eas ꝙ laudes ad creatoris głam refe¬
ramus. S quia nos creauit: ita simus gͣ¬
ti. ut ñ simus obeu quia sanat ingrati.
Uitia sane nr̃a que sanat. ñ diuino
oꝑi s humane uoluntati iusteꝙ illiꝰ uin¬
dicte retͥbuamus. S ut in nr̃a potestate
fuisse ne acciderent confitemur: ita it
sanentur in illius magis ẽẽ miscłia qͣm
in nr̃a potestate fateamur. Hanc iste mi¬
sericordiam & medicinale saluatoris au¬
xilium. tantũ in hoc ponit: ut ignoscat
commissa p̃terita. ñ ut adiuuet ad futu¬
ra uitanda. hic ꝑniciosissime fallit᷑. hoc
ẽ si nesciens prohibet nos uigilare ce ora¬
re. ne intremus in temptationẽ: cũ hoc ne

Expanded text:
misericordiam. ipse est autem creator eius qui salmisericordiam. ipse est autem creator eius qui saluator eius. non ergo debemus sic laudare creatorem, ut cogamur, immo uere conuincamur dicere superfluum saluatorem. naturam itaque hominis dignis laudibus honoremus casque laudes ad creatoris gloriam referamus; sed quia nos creauit, ita simus grati, ut non simus, quia sanat, ingrati. uitia sane nostra, quae sanat, non diuino operi, sed humanae uoluntati iustaeque illius uindictae tribuamus; sed ut in nostra potestate fuisse ne acciderent confitemur, ita ut sanentur in illius magis esse misericordia quam in nostra potestate fateamur. hanc iste misericordiam et medicinale saluatoris auxilium tantum in hoc ponit, \'ut ignoscat commissa praeterita, non ut adiuuet ad futura uitanda\'. hic perniciosissime fallitur; hic etsi nesciens prohibet nos uigilare et orare ne intremus in temptationem, cum hoc ne
Abbreviated transcription (Latin):
nagis parte humilitas collocanda ẽ. Sine
in parte ueritatis. qm in parte falsita
magis humilitas collocetur. Ex quo est
nsequens ut ille qui dicit si dixerimus
a pecatũ ñ habemus nos ipsos seduci¬
mus. & ueritas in nobis ñ est: uerũ dixisse
minime dubitetur: ne causa humilitatis
hoc falsum dixisse uideatur. Propterea enim
addidit. & ueritas in nob̾ ñ est: cum forte suf¬
ficeret dicere. nos ipsos decipimus: nisi atten¬
deret quosdam putare posse ideo dictũ. nos
ipsos decipimus. quia etiam de uerobono qͥ
se laudat extollitur. Addendo itaq ce ueri¬
tas in nob̾ ñ est: manifeste ostendit. sicut
etiam huic rectissime placet. Hoc omnino
uerum ñ eẽ. si dixerimus quia peccatum ñ
habemus: ne humilitas ꝯstituta in parte
falsitatis. ꝑdat premium ueritatis. Porro
autẽ qͦd dei causam sͥ agere uidetur defen¬
dendo naturam: ñ attendit qͦd eandẽ na¬
turam sanam eẽ dicendo. medici repellit

Expanded text:
magis parte humilitas collocanda est ? sine magis parte humilitas collocanda est ? sine in parte ueritatis, non in parte falsitatis magis humilitas collocetur. ex quo est consequens, ut ille, qui dixit: si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non e s t, uerum dixisse minime dubitetur, nc causa humilitatis hoc falsum dixisse uideatur. propterea enim addidit: et ueritas in nobis non est, cum forte sufficeret dicere: nos ipsos decipimus, nisi adtenderet quosdam putare posse ideo dictum \'nos ipsos decipimus\', quia etiam de uero bono qui se laudat extollitur. addendo itaque \'et ueritas in nobis non est\' manifeste ostendit, sicut etiam huic rectissime placet, hoc omnino uerum non esse: si dixerimus quia pecatum non habemus, ne humilitas constituta in parte falsitatis perdat praemium ueritatis. Porro autem quod dei causam sibi agere uidetur defendendo naturam, non adtendit, quod eandem naturam sanam esse dicendo medici repellit
Abbreviated transcription (Latin):
iuienĩ ꝓsunt ista nisi uolenti. s humilit̾ uo¬
inti ñ se de uoluntatis uirib tam qͣm ad
pefistionem iusticie sola sufficiat extollenti:
bsit autẽ ut ei dicamus qͦd a quibdã ꝯtra
s̾ dici agit. comꝑari hominem deo si absq
pit̾̃o et̃ asseratur: quasi uero angł̃s qͥabs q
pirato est comꝑatur deo. Ego quidem hoc
sntio: quia etiam cum fuerit in nobis tan¬
ta iusticia. ut ei addi omnino nichil possit
i equabitur creatura creatori. Si autẽ aliqͥ
fficiamur prorsus qͦd ille ẽ: uiderint quem¬
abmodum astruant sententiam suam. mi¬
ch hoc fateor ñ ẽẽ ꝑsuasum. Iam sane hoc
mltum faueo libri huiꝰ auctori. qͦd aduer¬
sisus qͥdicunt rationabile quidem uidet᷑
ii qͥbasseris. s suꝑbum ẽ dici hominẽ absq
peico eẽ posse: ita respondet ut omnmno si
ulrum ẽ. nullomodo suꝑbum dicendum ẽ.
lit eñ acutissime atq uerissime. In qua

Expanded text:
cui enim prosunt ista nisi nolenti, sed humiliter uocui enim prosunt ista nisi nolenti, sed humiliter uolenti, non se de uoluntatis uiribus, tamquam ad perfectionem iustitiae sola sufficiat, extollenti? Absit autem ut ei dicamus, quod a quibusdam contra se dici ait, \'conparari hominem deo, si absque peccato esse asseratur\'; quasi uero angelus, qui absque peccato est, conparetur deo. ego quidem hoe sentio, quia etiam cum fuerit in nobis tanta iustitia, ut ci addi omnino nihil possit, non aequabitur creatura creatori. si autem aliqui efficiamur prorsus quod ille est, uiderint quemadmodum astruant sententiam Suam; mihi hoc fateor non esse persuasum. Iam sane hoc multum faueo libri huius auctori, quod aduersus eos qui dicunt: \'rationabile quidem uidetur esse quod asseris, sed superbum est dici hominem absque peccato esse posse\' ita respondet, ut omnino, si uerum est, nullo modo superbum esse dicendum est. ait enim acutissime atque uerissime: in qua
Abbreviated transcription (Latin):
bendite disciplinam neqͣndo irascatur bͥ
ce ꝑeatis de uia iusta. cum exarserit in ha
troducat in uiam iu-¬
stam: s iam illic am¬
bulantes sic terrere potuit. ut dice̾t. ne ꝑ¬
tis de uia iusta. Unde. nisi quia suꝑbia ss
totiens dixi &e sepe dicendum ẽ etiã m iꝰ
rectefactis cauenda ẽ. idest in ip̃a uia ubꝰ
ne homo dum qͦd dei est deputat suuĩ alꝰ¬
tat qͦd lei ẽ. & recleat ad suum: Ideo qͦd e¬
mus ipse coneluidit faciamus: beat sꝰ
qui confidunt in eum. Utiq ut ipse faciat
ab cu dr̃. deduc me dñe in uia tua: & am¬
sulabs inueritate tua. Ipse ad illa quo uia
budit ꝓmissa ꝑducat. cui dr̃ & enĩ illuc ma¬
nus tua deducet me: &e ꝑdueet me dextera
Na spse ibi pascat recumbentes cum abra¬
sam ysaac. & iacob. de quo dictum ẽ: faciet
lbs discumbere. & tͣnsiens ministrabit illis.
dni em̃ cum ista cõmemoramus arbitrium
uluintatis tollimus: s dei grãm p̃dicamus.

Expanded text:
endite disciplin a m, ne quando irascatur dominus et pereatis de uia iusta, cum exarserit in breui non uos introducat in uiam iustam\', sed iam illic ambulantes sic terrere potuit, ut diceret: ne pereatis de uia iusta. unde, nisi quia superbia, quod totiens dixi et saepe dicendum est, etiam in ipsis recte factis cauenda est, id est in ipsa uia iusta, ne homo, dum quod dei est deputat suum, amittat quod dei est et redeat ad suum? ideo quo psalmus ipse concluditur faciamus: beati omues qui confidunt in e u m, utique ut ipse faciat, cat, cui dicitur: deduc m e, domine, in uia tua et ambulabo in ueritate tua; ipse ad illa, quo uia ducit, promissa perducat, cui dicitur: etenim illue manus tua deducet me et perducet me dextera tua; ipse ibi pascat recumbentes cum Abraham, Isaae et Iacob, de quo dictum est: faciet eos recumbere et transibit et ministrabit eis. non enim, cum ista commemoramus, arbitrium noluntatis tollimus, sed dei gratiam praedicamus.
Abbreviated transcription (Latin):
caro inuenitur ẽẽ contraria: ce ñ adesi p¬
it euicumꝙ baptyrato sit earo contraria.
Quomode libet intelligat carnẽ: quia reue.¬
ra ñ natura eiꝰ que bona ẽ. s uitia carnalia
camis hoc loco nomine nuncupant᷑: ecce
tamen etiam baptyzatis caro contraria ẽ.
sꝰ quomodo ꝯtraria: et ñ quod uolunt
faciant. Ecce adest uoluntas in homine:
ubi ẽ possibilitas illa nature: Fateamur
gr̃am necessariam: clamemus. miser ego
homo quis me liberabit de corꝑe mortis
hus: Et respondet᷑ nob̾: gr̃a dei per ihesum hn¬
xp̃m dñm nr̃m. Qnͣdo enĩ istis rectissime
ĩt quare sine adutorio gr̃e dei dicitis ho¬
minem posse eẽ sine pecc̃o. ñ tunc de illa gͣ¬
ta q̃stio est qua ẽ homo conditus: sed de
in temptationẽ. s libera nos amalo. Si
adest possibilitas: utquid orant. aut a quo
nalo se liberari orant. nisi maxime de cor¬
pore mortis huiꝰ unde ñ liberat nisi gr̃a dĩ¬

Expanded text:
caro inuenitur esse contraria et non adesse put cuicumque baptizato sit caro contraria? quomodolibet intellegat carnem, quia reuera non natura eius, quae bona est, sed uitia carnalia carnis hoc loco nomine nuncupantur, ccco tamen etiam baptizatis caro contraria est. et quomodo contraria? ut non quod uolunt faciant. ecce adest uoluntas in homine; ubi est possibilitas illa naturae? fateamur gratiam nccessariam, clamemus: miser ego homo! quis me liberabit de corpore mortis huius? et respondeatur nobis: gratia dei per Iesum m . 62. Quando enim istis rectissime dicitur, Quare sine adjutorio gratiae Dei dicitis hominem posse esse sine peccato? non tunc de illa gratia quaestio est, qua est homo conditus; sed de in tentationem; sed libera nos a malo . Si adest possibilitas, utquid orant? Aut a quo malo se liberari orant, nisi maxime de corpore mortis hujus? unde non liberat nisi grati
Abbreviated transcription (Latin):
re naturam. Quero autẽ ubi natura sto
ꝑdiderit libertatem: quam s̃ dari ȩxoptat ii
dicit. qͥs me liberabit: Non enĩ & ille substa¬
tiam carnis accusat. cũ dicit. liberari sẽ cii
de corꝑe mortis huiꝰ. cum etiã corꝑis sicir
nime natura deo bono auctori tͥbuendasits
utiq de corꝑis uitiis dicit. Non de corꝑimi¬
tis mors corꝑis seꝑat. s contracta ex ilonti
coherent. quib iusta pena debetur: quã tui
in inferno ille diues inuenit. Hinc se ñ po¬
terat utiq liberare qui dicit: quis me libe¬
bit de corꝑe mortis huiꝰ. ebicũq autẽ istas
diderit libertatem: certe inseꝑabilis ẽ pol¬
bilitas nature. Habet posse ꝑ naturale
subsidium. habet uelle ꝑ liberum arbit¬
um: cur querit baptyzatis sacramentin
An ꝓpter ꝯmissa p̃terita. ut ea tantũ igna¬
cantur que fieri infecta ñ possunt: Dimte¬
te hominẽ: clamet qͦd clamabat. Nonen
tantum desiderat ut ꝑ indulgentiã sitis
p̃teritis impunitus: s etiam ut sit de ett

Expanded text:
tum. Quaero autem, ubi natura istam perdiderit libertatem, quam sibi dari exoptat, cum dicit, quis me liberabit? non enim et ille substantiam carnis accusat, cum dicit liberari se cupere de corpore mortis hujus, cum etiam corporis, sicut animae, natura Deo bono auctori tribuenda sit: sed utique de vitiis corporis dicit. Nam de corpore mors corporis separat: sed contracta ex illo vitia cohaerent, quibus justa poena debetur, quam etiam in inferno ille dives invenit . Hinc se non poterat utique liberare qui dicit, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? Ubicumque autem istam perdiderit libertatem, certe inseparabilis est possibilitas illa naturae, habet posse per naturale subsidium, habet velle per liberum arbitrium; cur quaerit Baptismatis sacramentum? An propter commissa praeterita, ut ea tantum ignoscantur, quae fieri infecta non possunt? Dimitte hominem, clamet quod clamabat. Non enim tantum desiderat, ut per indulgentiam sit de praeteritis impunitus, sed etiam ut sit de caetero
Abbreviated transcription (Latin):
domare linguã: ce dum conatur poscat
auxilium. ce oret lingua ut domet᷑ lin¬
gua: domante illo qui dixit ad suos. Nõ
enĩ uos estis qui loquimini: s sp̃s patͥs
ur̃i qui loquit᷑ in uobis. Itaq precepto
facere commonem᷑: qͦd conantes ce nr̃is
uirib ñ ualentes. adiutorium diuinum
precemur. Promde ce ipse cum exaggeras¬
set lingue mala inter hec dicens ñ opor¬
tet fr̃s mei hec ita fierr: continuo monuit
consummatis his que hinc dicebat quo
adiutorio ista ñ fierent que dixit fieri ñ
oportere. Quis enĩ sapiens ce disciplinat

Expanded text:
domare linguam et, dum conatur, poscat domare linguam et, dum conatur, poscat auxilium; et oret lingua, ut dometur lingua donante illo, qui dixit ad suos : non enim uos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris uestri, qui loquitur in uobis itaque praecepto facere commonemur, quod conantes et nostris uiribus non ualentes adiprecemur. Proinde et ipse, cum exaggerasset linguae malum inter haec dicens: non o portet, fratres mei, haec ita fieri, continuo monuit consummatis his quae hinc dicebat, quo adiutorio ista non fierent, quae dixit fieri non oportere: quis enim sapiens et disciplinatus
Abbreviated transcription (Latin):
puto. qͦd iste sit sensus hoc loco. Si enĩ hoc
sentiri uellet de facilitate domande lingue:
cetera sequerent᷑ in bestiarum cõꝑaratiõe
Nunc uero sequit᷑. inquietum malũ. plena
ueneno mortifero: utiq nocentiore qͣm
bestiarum or serpentium. Nam illud car¬
nem interficit: hoc uero animam. Os qͦd
mentitur: occidit animã. Non gͦ quasi
id eẽt facilius qm mansuefactio bestiarum
sc̃s iacobꝰ illam sententiam ꝓnuntiauit.
aut ea uoce uoluit pronuntiari: s potius
ostendens qnͣtum sit in homine lingue ma¬
lum. ut a nullo homine possit domari:
cum ab hominib doment᷑ ce bestie. Neq
hoc ideo dixit ut huius in nos mali dña¬
tionem ꝑ negligentiã ꝑmanere patiam᷑:
s ut domandam linguã diuine głe pos¬
camus auxilium: Non enĩ ait. linguã nul¬
lus domare potest. s nullus hominum:
ut cum domamus. dei miscdia. dei adiuto¬
rio. dei gr̃a fieri fateamur: Conet᷑ gͦ anima

Expanded text:
puto quod iste sit sensus hoc loco. si enim id puto quod iste sit sensus hoc loco. si enim id \'sentiri uellet de facilitate domandae linguae, cetera sequerentur in bestiarum conparatione. nunc uero sequitur: inquietum malum, plena ueneno mortifero, utique nocentiore quam bestiarum atque serpentum; nam illud carnem interficit, hoc uero animam. os enim quod mentitur, occidit animam. non ergo quasi id esset facilius quam mansuefactio bestiarum sanctus Iacobus illam sententiam pronuntiauit aut ea uoce uoluit pronuntiari; sed potius ostendens, quantum sit in homine linguae malum, ut a nullo homine domari possit, cum ab hominibus domentur et bestiae. neque hoc ideo\' dixit, ut huius in nos mali dominationem per neglegentiam permanere patiamur, sed ut ad domandam linguam diuinae gratiae poscamus auxilium non enim ait \'linguam nullus domare potest,\' sed nullus hominum, ut, cum domatur, Dei misericordia, Dei adiutorio, Dei gratia fieri fateamur. conetur ergo anima
Abbreviated transcription (Latin):
beret: nisi cetera omnis hominis eẽt caro
peccati Iam illud quomodo accipiendum
sit. omnis qui natus ẽ ex deo ñ peccat. ce
ñ potest peccare quia semen eius in ipso
ãnt ex deo aꝑte posuerit. si dixerimus
quia peccatum ñ habemus. nos ipsos sedu¬
timus. &e ueritas in nobis ñ est: in libris
quos ad marcellinum de hac re scͥpsi. sicut
potui explicare curaui: ce illud qͦd dictũ ẽ.
ñ potest peccare. pro eo dictum eẽ. acsi di¬
eretur ñ debet peccare: ñ imꝓbanda mͥ ui¬
dedir huiꝰ assertio. Qͥs enĩ insanꝰ dicat de¬
bur peccari: cũ ideo sit pecẽm. qr ñ debet fieri᷑
boninum domate potest. ñ miebi uidet
ita intelligendum ut exponere uoluit: qua-¬
si ꝑ exꝓbationem dictum. tamqͣm diceret᷑.
Ergo ne linguã nullus hominũ domare
potest: T̃amqͣm obiurgans ce dicens. doma¬
re feras potestis. linguã ñ potestis: Quasi
facilius sit linguã domare qͣm feras. Non

Expanded text:
beret nisi cetera omnis hominis esset caro beret nisi cetera omnis hominis esset caro peccati. iam illud quomodo accipiendum sit omnis qui natus est ex Deo non peccat, et non potest peccare, quia semen eius in ipso nati ex Deo, aperte posuerit: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus et ueritas in nobis non est : in libris, quos ad Marcellinum de hac re scripsi, sicut potui explicare curaui. et illud quod dictum est non potest peccare pro eo quod dictum est ac si diceretur \'non debet peccare\', non inprobanda mihi uidetur huius assertio. quis enim insanus dicat debere peccari, cum ideo sit peccatum, quia non debet fieri ?hominum domare potest, non mihi uidetur ita intellegendum ut exponere uoluit, \'quasi per exprobrationem dictum\', tamquam diceretur: ergone linguam nullus hominum domare potest?\' tamquam obiurgans eis dicens: \'domare feras potestis, linguam non potestis ?\' quasi facilius sit linguam domare, quam feras. non
Abbreviated transcription (Latin):
iu negligentia dominet᷑. quẽ rogabat
quaẽ qͣndo dicebat. itinera mea dirige
sđm uerbum tuum. &e ne dñetur michi
ommnis iniquitas: ne dum sue diligentie
quasi ꝓpriis uirib fidit: neꝙ hic ad ue.¬
um iusticiam. neq illic sine dubio ubi ꝑ¬
sta desiderandã ẽ &e sꝑanda. ꝑueniet.
ẽ ilud quod a quibusdam eis dicit᷑ nus¬
E hominem sine peccato. facile refellit:
qua ñ ibi ẽ questio quib uerbis dicact᷑
quetumq sententia. Non tamen fortasse
sme causa: cum enĩ aliquotiens in scͥptu¬
ts inueniatur homines dictos eẽ sine q̃¬
rla: nemo inuenit᷑ qui sit dictus sine pec¬
cato. nisi unus solus. de quo aꝑte dictum
ĩeum qui ñ nouerat peccatũ: ce eo loco
ubi de sacerdotib scĩs agebat᷑. etenim ex¬
ꝑtus ẽ omnia scd̾m similitudinẽ sine pec¬
cato: in illa scilicet carne que habebat simi¬
litudinem carnis peccati. qmuis ñ eẽt caro
peccati. Quã tamen similitudinem ñ ha

Expanded text:
iqua negligentia dominetur: quem rogabat iqua negligentia dominetur: quem rogabat quidam, quando dicebat, Itinera mea dirige secundum verbum tuum, et non dominetur mihi omnis iniquitas : ne dum suae diligentiae quasi propriis viribus fidit, neque hic ad veram iustitiam neque illic, ubi sine dubio perfecta desideranda est et speranda, perueniat. Et illud quod a quibusdam eis dicitur nusesse hominem sine peccato\', facile refellit. quia non ibi est quaestio, quibus uerbis dicatur quaecumque sententia. non tamen fortasse sine causa, cum aliquotiens in scripturis inueniatur homines dictos esse sine querella. nono inuenitur, qui sit dictus sine peccato nisi unus solus de quo aperte dictum est: cum qui non nouerat peccatum, et eo loco, ubi de sacerdotibus sanctis agebatur: etenim expertus est omnia secundum similitu dinem sine peccato: in illa scilicet carne, quae habebat similitudinem carnis peccati, quamuis non esset caro peccati; quam tamen simil
Abbreviated transcription (Latin):
ueniam. uidete quid dixerit. Cum tnot¬
ret questionem de differentia pecc̃oum
&e obiceret sͥ qͦd quidã dicunt leuia qus¬
dam peccata ipsa multitudine qͦd se¬
pe irruant ñ posse cuncta uitari noi¬
uit debere argui. ne leuia quidẽ cornta¬
one si uitari omnino ñ possunt. scͥpti¬
turas utiq ñ aduertens noui destañti
ubi dicimus hanc ẽẽ intentionẽ legis as¬
guentis: ut ꝓpter illa que ꝑperam funs
confugiant ad gr̃am dei miserantis s
lut pedagogo concludente in eadens
de que postea reuelata ẽ. ubi ce remiul¬
tur que male fiunt. & eadem gr̃a il
uante ñ fiant. Proficientium ẽ enimi
qmuis bene ꝑficientes dicantur ꝑfill
uiatores. Illa ẽ autẽ summa ꝑfectis
nichil addatur. cum id qͦd tenditur
tinet ad eam rem de qua uettꝰ ql
s quod dicit negligentie sue potius impu¬
fati qd ẽ sine pecc̃o: bene quidem dicit. sed
ignetur inde exorare dñm. ne illi hec in¬

Expanded text:
ueniam. uidete quid dixerit. cum tractueniam. uidete quid dixerit. cum tractaret quaestionem de differentia peccatorum et obiceret sibi, quod quidam dicunt lenia quaedam peccata ipsa multitudine, quod saepe inruant, non posse cuncta uitari, negauit \'debere argui nc leuia quidem correctione, si uitari omnino non possunt , scripturas utique non aduertens non testamenti. ubi didicimus hanc esse intentionem legis arguentis. ut propter illa quae perperam fiunt confugiatur ad gratiam domini miserantiselut paedagogo concludente in eadem fide, quae postea revelata est; ubi et remittantur quae male fiunt, et eadem gratia juvante non fiant. Proficientium est enim via: quamvis bene proficientes dicantur perfecti viatores. Illa est autem summa perfectio cui nihil addatur, cum id quo tenditur, pertinet ad eam rem de qua vertitur quaestio. Sed quod dicit, « negligentiae suae potius imputari, quod non est sine peccato: » bene quidem dicit; sed dignetur inde et orare Deum, ne illi haec in
Abbreviated transcription (Latin):
ue ꝑ adiutorium. siue ꝑ miscłiam. ce qͥc¬
quid illud ẽ ꝑ quod eẽ homo absq pecc̃o
potest. consitetur quisqͥs remissam fa¬
tetur. Fãteor dilectioni ur̃e. cum lqr
rẽ ista. leticia repente ꝑfusus suma
dei grãm ñ negaret.ꝑ quam solã hot
iustificari potest. Hoc enĩ in dispit¬
tionib talium maxime detestor.
reo. S ꝑgens legere cetera: primo gru
tis similitudinib cepi habere suspeai
dit enim. Non si dixero homo dispita
ro. idest linguã. alas. pedes: ñ ego ofitc¬
rum qualitates negaui. qui offitia ui
confessus sum. Uidetur certe hec eins
memorasse: que natura ualent. siran
sunt enĩ hec membra huiusmodi nati¬
ris: lingua. ale. pedes. Non tale aliquis
posuit quale de gr̃a intelligi uoliumus
sine qua homo ñ iustificatur: ubi ars¬
nandis ñ de instituendis naturis agi
hinc iam gͦ sollicitus cepi legere ceteraren
ñ falso comꝑi suspicatum. quo priusqñ

Expanded text:
ue per adiutorium siue per misericordiam, et quicue per adiutorium siue per misericordiam, et quicquid illud est per quod esse homo absque peccato potest, confitetur, quisquis rem ipsam fatetur. \' Fateor dilectioni uestrae, cum ista legerem, laetitia repente perfusus sum, quod dei gratiam non negaret, per quam solam homo iustificari potest; hoc enim in disputationibus talium maxime detestor et horreo. sed pergens legere cetera primo ex datis similitudinibus coepi habere suspectum. ait enim: nunc si dixero: homo disputare ro, id est linguam. alas, pedes. num ego officiorum qualitates negaui. qui officia ipsa confessus sum? uidetur certe haec eum commemorasse, quae natura ualent; creata sunt enim haec membra huiusmodi naturis, lingua, alae, pedes. non tale aliquid posuit, quale de gratia intellegi uolumus, sine qua homo non iustificatur, ubi de sanandis, non de instituendis naturis agitur. hinc iam ergo sollicitus coepi legere cetera et me non falso comperi suspicatum. Quo priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
qualitas potest. His dictis iterum gͥ
obicit: s tu inquies hoc in loco dei grãm
qͣndoquidem eam ñ cõmemoras uide¬
ris abnuere. Deniq respondit. Egone
ab uno qui rem confidendo confitear
necesse ẽ. ce ꝑ quod res effici potest: an
tu qui rem negando. ce quicqͥd illud est
ꝑ quod res efficitur ꝓculdubio negas:
Oblitus ẽ iam se illi respondere qui rem
ñ negat: cuiꝰ obiectionem pauloante ꝓ¬
posuerat dicentis. Potest quidem eẽ: s
ꝑ dei grãm. Quomodo gͦ illam pro qua
iste multum laborat possibilitatem ne¬
gat: qui ei iam dicit. potest eẽ. s per dei
grãm: Uerumptamen quia isto dims¬
so qui rem iam confitetur agit adhuc
aduersus eos qui negant eẽ possibile
hominẽ ẽẽ sine pecc̃o: quid ad nos: Con¬
tra quos uult agat: dum tamen hoc
confiteatur qͦd impietate sceleratissima
negatur. sine gr̃a dei hominẽ sine pec¬
cato eẽ ñ possẽ. Dicit gͦ: siue ꝑ gram. si¬

Expanded text:
qualitas potest. his dictis iterum sibi qualitas potest. his dictis iterum sibi obicit: sed tu, inquies, hoc in loco Dei gratiam, quandoquidem eam non commemoras, uideris abnuere. deinde respondet: egone abnuo, qui rem confitendo confitear necesse est et per quod effici res potest; an tu, qui rem negando et quicquid illud est per quod res efficitur procul dubio negas? oblitus est, iam se illi respondere, qui rem non negat, cuius obiectionem paulo ante proposuerat dicentis: potest quidem esse, sed per Dei gratiam\'. quomodo ergo illam, pro qua iste multum laborat, possibilitatem negat, qui ei iam dicit \'potest esse per Dei gratiam ?\' uerumtamen quia isto dimisso, qui rem iam confitetur, agit adhuc aduersus eos, qui negant esse possibile hominem esse sine peccato, quid ad nos? contra quos uult agat, dum tamen hoc confiteatur, quod impietate sceleratissima negatur, sine gratia Dei hominem sine peccato esse non posse. dicit ergo: siue per gratiam si