comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdatq fidem: Ille cui culit uestem
passus est fraudem: an iste qͥ tanco
dampno ꝑcutitur: Si pretiosior
ẽ uestis quam fides: maiore dãpno
ille afficitur. Si aut̃ in cõparabilit
fides excedit totũ mundũ: ille uide¬
bitur dampiũ uestis ꝑpeti. huic aut̃
dicet᷑. Quid ꝓdest homini si cotum
mundũ lucretur animȩ aut̃ suȩ
dãpnũ paciatur: Ergo quid illis con¬
tigit: ꝓpt̃ dolositatem posusti eis:
deiecisti eos dum extollerentur. Non
dixit deiecisti eos quia elaci sunt:
ñ quasi postea quã elati sunt de ie¬
cisti eos: s in eo ipso quod elati sunt
deiecti st̃. Sic enim efferri. iam
cadere ẽ. Deiecisti eos.¬
lerent᷑. Quomͦ facti sunt in deso¬
lacionem subito: Ammirat᷑ suꝑ eis
intelligens in nouissima. Defecerunt
uere quomͦ fumus: qui dũ excollit᷑
deficit. Defecert̃. Quomͦ dicit defece¬
runt: Quomͦ qui incelligit in nouis¬
sima. Defecerunt ꝑierunt ꝓpt̾ ini¬

Expanded text:
rdit fidem? Ille cui tulit vestem rdit fidem? Ille cui tulit vestem passus est fraudem, an iste qui tanto damno percutitur? Si pretiosior est vestis quam fides, majore damno ille afficitur: si autem incomparabiliter fides excedit totum mundum, ille videbitur damnum vestis perpeti; huic autem dicitur, Quid prodest homini, si totum mundum lucretur; animae autem suae damnum patiatur ? Ergo quid illis contigit? Propter dolositatem posuisti eis: dejecisti eos dum extollerentur. Non dixit, Dejecisti eos, quia elati sunt: non quasi posteaquam elati sunt, dejecisti illos; sed in eo ipso quod elati sunt, dejecti sunt. Sic enim efferri, jam cadere est: Dejecisti eosers. 19. Quomodo facti sunt in desolationem subito! Admiratur super eis, intelligens in novissima. Defecerunt: vere quomodo fumus, qui dum extollitur, deficit, defecerunt. Quomodo dicit, defecerunt? Quomodo qui intelligit in novissima. Defecerunt: perierunt propter ini
Abbreviated transcription (Latin):
quęstionem: Et incelligam inquit
in nouissima ñ in presentia. Ego inqͥt
de scũario dei intendo oculũ in finẽ
prȩsentia transgredior. Cotum hoc
quod uocatur genus humanũ om̃is
ista massa mortalitatis uentura est
ad ex amen. uentura ẽ ad libram.
Appendent᷑ ibi oꝑa hominũ cuncta.
Modo nubes inuoluit: s deo cogni¬
ca sunt merita singuloꝵ. Et intelli¬
gam inquit in nouissima. s ñ ad me.
Nam ante me labor ẽ. Unde intel¬
ligam in nouissima: Intrem in
scũarium dei. Ibi gͦ intellexit.
Et unde mͦ isti felices: Uerũtam̃
dolosi sunt id est fraudulenti sunt.
quia dolosi sunt: dolos paciuntur.
Quid ẽ hoc quia fraudulenti sunt.
fraudem paciunt᷑: Fraudẽ uolunt
facere generi humano in omnib ne-¬
quiciis suis. fraudem & ipsi patiun¬
tur ut terrena bona eligant. & re-¬
linquant ȩt̾̃na. Ergo fr̃s in eo quod
Qđ̃ iam dudũ dixi fr̃s. Quale cor
hab& quis. ut lucretur uestem¬

Expanded text:
quaestionem? Et intelligam, inquit, quaestionem? Et intelligam, inquit, in novissima; non in praesentia. Ego, inquit, de sanctuario Dei intendo oculum in finem; praesentia transgredior. Totum hoc quod vocatur humanum genus, omnis ista massa mortalitatis ventura est ad examen, ventura est ad libram; appendentur ibi opera hominum. Cuncta modo nubes involvit; sed Deo cognita sunt merita singulorum. Et intelligam, inquit, in novissima: sed non a me; nam ante me labor est. Unde intelligam in novissima? Intrem in sanctuarium Dei. Ibi ergo intellexit, et unde modo isti felices. 24. vers.dolosi sunt, id est fraudulenti; quia dolosi sunt, dolos patiuntur. Quid est hoc, quia fraudulenti sunt, fraudem patiuntur? Fraudem volunt facere generi humano in omnibus nequitiis suis; fraudem et ipsi patiuntur, ut terrena bona eligant, et relinquant aeterna. Ergo, fratres, in eo quod Quod jamdudum dixi, fratres; quale cor habet, qui ut lucretur vestem
Abbreviated transcription (Latin):
re magnus labor. cognoscere quo mͦ
& d̃s curq res humanas. & bene sit
malis & laborent boni. A agna uis
quȩstionis ideo hoc labor ẽ ante me.
Quasi stat mͥ murus quidã in facie.¬
trans grediar murũ. N oc labor est
ante me. Uerum dicis. Labor est
ante te: s ante dñ non ẽ labor. Fac
te ante dm̃ ubi ñ est labor: ꝙ nec tͥ
erit labor Et facit hoc. Nam dicit:
quãdiu labor ante se. Donec introeã
in scũariũ dei: & intelligã in nouissi¬
ma. Magna res fr̃s. Tamdiu in qͥt
laboro. & ante faciem meã laborẽ
quendã quasi in extricabilẽ uideo.
ut cognoscam quomͦ & iustus sit ds.
& res humanas cur&e. & non sit mi¬
qꝰ quod peccantes ꝙ scelera facientes
felicitatem habent in hac t̾ra: pii uͦ
ꝙ dc̃o seruientes in temptationibus
plerũq & in laborib fatigant᷑. Alagͥ¬
na difficultas hoc scire: sed donec in¬
troeam in scũarium dei. In scũario
dei quid tͥ prestatur. ut hanc soluaᷤ

Expanded text:
re magnus labor, cognoscere quomodo re magnus labor, cognoscere quomodo et Deus curet res humanas, et bene sit malis, et laborent boni! Magna vis quaestionis! ideo, Hoc labor est ante me. Quasi stat mihi in facie murus quidam: se transgrediar murum . Hoc labor est ante me. 23. vers. 17. Verum dicis: labor est ante te; sed ante Deum non est labor: fac te ante Deum ubi non est labor, et nec tibi erit labor. Et fecit hoc; nam dicit quamdiu labor ante se: Donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima. Magna res, fratres. Jam diu laboro, inquit, et ante faciem meam laborem quemdam quasi inextricabilem video, ut cognoscam quomodo et justus sit Deus, et res humanas curet, et non sit iniquus, quod peccantes et scelera facientes felicitatem habent in hac terra; pii vero et Deo servientes in tentationibus plerumque et in laboribus fatigantur: magna difficultas est hoc scire; sed donec introeam in sanctuarium Dei. In sanctuario enim Dei quid tibi praestatur, ut hanc solvas
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s a magno lapsu reuocat᷑. quando
iam se non scientem prȩsumit. s sus¬
cepit cognoscere qd ñ sciebat. Lã enĩ
uolebat quasi sciens uideri & prȩdi¬
cari nullam esse deo curã de reb
humanis. Facta ẽ enim ista iniqͦrũ
nequissima & impia doctrina. Sci¬
atis fr̃s multos disputare & dicere.
quia d̾s res humanas non curat.
quia casib regunt᷑ omnia. uel quia
stellis subiectȩ sunt uoluntates nr̃ȩ
qͥa unusquisq nͣ ꝓ meritis agitur.
s necessitate stellarũ suarũ. Doctri¬
na mala doctrina impia. In hȩc iste
ibat. cuius pęne cõmoti sunt pedes.
& cuius paulominꝰ effusi st̃ gressus:
in hunc ibat errorẽ. S quia ñ conci¬
nebat generationi filioꝵ dei: suscepit
cognoscere: & dampnauit scientiam.
in qua iustis dei ñ congruebat. Et
qͥd dicat audiamꝰ. Quia suscepit cog¬
noscere. & aduitus ẽ. & didicit aliqͥd
& indicauit nobis: & suscepi inquit
cognoscere. hoc labor ẽ ante me. Ue¬

Expanded text:
fratres, a magno lapsu revocatur, quando fratres, a magno lapsu revocatur, quando non se jam scientem praesumit, sed suscepit cognoscere quod nesciebat. Jam enim volebat quasi sciens videri, et praedicare nullam esse Deo curam de rebus humanis. Facta est enim ista iniquorum nequissima et impia doctrina. Sciatis, fratres, multos disputare, et dicere quia Deus res humanas non curat, quia casibus reguntur omnia, vel quia stellis subjectae sunt voluntates nostrae, quia unusquisque non pro meritis agitur, sed necessitate stellarum suarum: doctrina mala, doctrina impia! In haec iste ibat, cujus pene commoti sunt pedes, et cujus paulo minus effusi sunt gressus; in hunc ibat errorem: sed quia non concinebat generationi filiorum Dei, suscepit cognoscere; et damnavit scientiam in qua justis Dei non congruebat. Et quid dicat audiamus; quia suscepit cognoscere, et adjutus est, et didicit aliquid, et indicavit nobis. Et suscepi, inquit, cognoscere. Hoc labor est ante me. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
ce generationẽ filioꝵ cuoꝵ repro¬
baui Reꝓbaui generationẽ filioꝵ
tuo si narrabo sic: generatione i¬
ustoꝵ reꝓbabo sicut quȩdã habent
exemplaria. Ecce generationi filioꝵ
tuoꝵ Cui concinui id ẽ cui filioꝵ
tuoꝵ concinui. id est cui congrui.
cui accõmodatus sum. Dissonui ab
omnib si sic doceo. Concinit enĩ qͥ
consonat. Qui aut̃ ñ consonat. non
concinit. Aliud dicturus sũ quam
dixit abrabam. quã dixit isaac
quam dix̃ iacob quã dixert̃ ꝓpħe.
Illi enim om̃s dixert̃ quia curat
ds res humanas: ego dicturus sũ.
quia ñ curat: Maiorne prudentia¬
in me quã in illis: Maiorne intel¬
lectus in me quã in illis: Saluber¬
rima auctoritas reuocauit cogita¬
tionem ab impietate Et qͥd sequit᷑¬
Si dicebam narrabo sic: ecce gene¬
rationẽ filior tuoꝵ reꝓbabo. Ergo
ne reꝓbar& quid fecit: Et suscepi
cognoscere. Suscepit cognoscere.
Deus illi assit. ut cognoscat. Interĩ

Expanded text:
ce generationem filiorum tuorum reproce generationem filiorum tuorum reprobavi. Reprobavi generationem filiorum tuorum, si narrabo sic: generationem justorum reprobabo. Sicut et quaedam habent exemplaria: Ecce generationi filiorum tuorum cui concinui? id est, cui filiorum tuorum concinui? id est, cui congrui, cui accommodatus sum? Dissonui ab omnibus, si sic doceo. Concinit enim qui consonat; qui autem non consonat, non concinit. Aliud dicturus sum quam dixit Abraham, quam dixit Isaac, quam dixit Jacob, quam dixerunt Prophetae? Illi enim omnes dixerunt quia curat Deus res humanas: ego dicturus sum quia non curat? Majorne in me prudentia, quam in illis? majorne intellectus in me quam in illis? Saluberrima auctoritas revocavit cogitationem ab impietate. 22. Si dicebam, narrabo sic: ecce generationem filiorum tuorum reprobavi. Ergo ne reprobaret, quid fecit? Et suscepi cognoscere. Suscepit cognoscere: Deus illi adsit, ut cognoscat. Interim,
Abbreviated transcription (Latin):
culosa e. Periculum transiit ad
satutatem. Audi iã sanitatẽ. Ergo
in uano iustificaui cor meũ. & la¬
ui int̃ innocentes manꝰ meas: ꝙ fui
flagellatꝰ totadie. & argutio mea
in matutinũ. Argutio correptio
est. Qui arguitur corripit᷑. Quid ẽ
in matutinũ: Non differt᷑. Dif¬
sic. Quomͦ docturus es: Quia non
ẽ scientia in altissimo: Quia ñ scit
ds: Hanc sententiã uis ꝓferre.
qͥa sine causa iuste uiuunt. qui
iuste uiuunt. quia ꝑdidit homo
iustus mercedem suã. qͥa magis d̾s
malis fau&. aut neminẽ curat:
Hoc uis dicere: Hoc narrare:
Reprunit se auctoritate cõpescen-¬
te. Qua auctoritate uult homo
aliquando erumꝑe in istã senten¬
tiam. s reuocatur scripturis di-¬
centib ut semꝑ bene uiuat᷑. dicẽ¬
tib quia deus curat res humanas.
qͥa discernit inter pium & impiũ.
Ergo & iste uolens iam istã ꝓfer-¬
re sententiam: reuocat se. Et quid
ait: Si dicebam narrabo sic: ec¬

Expanded text:
culosa est. Per periculum transit ad culosa est. Per periculum transit ad sanitatem. Audi jam sanitatem: Ergo in vanum justificavi cor meum, et lavi inter innocentes manus meas: et fui flagellatus tota die, et argutio mea in matutinum. Argutio, correptio est: qui arguitur, corripitur. Quid est, in matutinum? Non differtur. Difsic. Quomodo docturus es? Quia non est scientia in Altissimo? quia non scit Deus? Hanc sententiam vis proferre, quia sine causa juste vivunt qui juste vivunt, quia perdidit homo justus servitutem suam, quia magis Deus malis favet, aut neminem curat? hoc vis dicere, hoc narrare? Reprimit se, auctoritate compescente. Qua auctoritate? Vult homo aliquando erumpere in istam sententiam; sed revocatur Scripturis dicentibus ut semper bene vivatur, dicentibus quia Deus curat res humanas, quia discernit inter pium et impium. Ergo et iste volens jam istam proferre sententiam, revocat se. Et quid ait? Si dicebam, Narrabo sic: ec
Abbreviated transcription (Latin):
uio. ꝙ flagellor: ñ seruit. ꝙ ornat᷑.
Magnam questionem sibi fecit.
Agitur anima. cransit anima tran¬
situra ad contempnenda t̾rena.
& concupiscenda ętͣna. Transitus
ẽ ipsius animȩ in hac cogitatio¬
ne ubi fluctuat in quadã tẽpes¬
tate: ꝑuentura ẽ ad portũ. Et qͦmͦ
solent egri qui lentius egrotant
cum sanitas longe ẽ. uicina sani¬
tate plus ȩstuant. accersionẽ creti¬
cam medici uocant ꝑ quã transit᷑
ad sanitatem: maior ibi ȩstus s
ducens ad salutẽ. maior ibi ardor
s uicina refectio: sic gͦ & hic ȩstu¬
at. Nam ꝑiculosa sunt uerba¬
fr̃s: molesta & pęne blasphema.
quomͦ sciuit d̾s̾ hoc ẽ & pęne.
Non dixit nesciuit ds̃. non dix̃
non ẽ scientia in altissimo: s quasi
quęrens. hȩsitans. dubitans. Hoc
ẽ quod ait pauloante. pene effu¬
si sunt gressus mei. Quomͦ sciuit
ds .&. si ẽ scientia in altissimo: ñ
confirmat. s ipsa dubitatio peri¬

Expanded text:
vio; et flagellor, non servit, et ornatur. vio; et flagellor, non servit, et ornatur. Magnam quaestionem sibi fecit. Agitatur anima, transit anima transitura ad contemnenda terrena et concupiscenda aeterna. Transitus est ipsius animae in hac cogitatione: ubi fluctuat in quadam tempestate, perventura est ad portum. Et quomodo solent aegri, qui lentius aegrotant cum sanitas longe est, vicina sanitate plus aestuant: accessionem creticam medici vocant, per quam transitur ad sanitatem; major ibi aestus, sed ducens ad salutem; major ibi ardor, sed vicina refectio: sic ergo et hic aestuat. Nam periculosa verba sunt, fratres, molesta, et pene blasphema, Quomodo scivit Deus? Hoc est et pene: non dixit, Nescivit Deus; non dixit, Non est scientia in Altissimo: sed quasi quaerens, haesitans, dubitans Hoc est quod ait paulo ante: Pene effusi sunt gressus mei. Quomodo scivit Deus, et si est scientia in Altissimo? Non confirmat; sed ipsa dubitatio peri
Abbreviated transcription (Latin):
exuta anima suerint putrefactȩ
dinoscuntur ossa diuitis & pauꝑiˢ:
De conditione loquor ȩquali de ip¬
sa forte generis humani: in qͣ om̃s
nascuntur. Et diues enim hic fit
pauꝑ. ñ pauꝑ semꝑ hic erit. Et sic̃
diues non uenit diues: sic nec diues
abscedit Idem ipse ẽ utriusq intro¬
itus. & par exitus. Addo qđ forte
mutabitis uices. lam ubiq euange¬
lium prȩdicat᷑. Accende quendã
pauꝑem ulcerosũ qui iacebat an¬
te ianuã diuitis. & cupiebat sa¬
turari de micis quȩ cadebant de
mensa diuitis: attende & illum pa-¬
rem tuũ qui induebatur purpura
& bysso. & epulabatur cotidie splen¬
dide. Contigit nempe mori inopẽ
illũ. & afferri ab angelis in sinum
abrahȩ. Ille aut̃ morcuus ẽ & se
ui cor meũ. Et laui int̾ innocentes
manus meas. Hoc sine causa feci.
Ubi ẽ merces bonȩ uitȩ meȩ: Cibi
ẽ prȩmiũ seruitutis meȩ: Bene
uiuo & ego: inimicus abundat.
ñ recedunt flagella dei. Bene ser¬

Expanded text:
exhalata anima, fuerint putrefactae, exhalata anima, fuerint putrefactae, dignoscantur ossa divitis et pauperis! De conditione loquor aequali, de ipsa sorte generis humani in qua omnes nascuntur: et dives cum hic sit, et pauper, non semper hic erit; et sicut dives non venit dives, sic nec dives abscedit: idem ipse est utriusque introitus, et par exitus. Addo quod forte mutabitis vices. Jam ubique Evangelium praedicatur: attende quemdam pauperem ulcerosum qui jacebat ante januam divitis, et cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis; attende et illum parem tuum qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Contigit nempe mori inopem illum, et auferri ab Angelis in sinum Abrahae: ille autem mortuus est, ei cor meum, et lavi in innocentibus manus meas. Hoc sine causa feci. Ubi est merces bonae vitae meae? ubi est praemium servitutis meae? Bene vivo, et egeo; et iniquus abundat. non recedunt flagella Dei. Bene ser
Abbreviated transcription (Latin):
tempti dei loquitur. Quare:
Quia suꝑb ẽ. Quare: Quia pin¬
guis ẽ. Quare: Quia deuotus ad
uictimam ẽ. Pdiit quasi ex adipe
iniquitas eoꝵ: transierunt in dis¬
positionem cordis. Ibi intus cransie¬
runt. Quid ẽ transiert: Preter¬
gressi sunt uiam. Quid ẽ transiert̃:
Excesser̃t metas humani generiᷤ.
Homines se pares cȩteris non putant.
transierunt in quã metas humani
generis. Quando dicis tali homini.
frater tuus ẽ iste pauꝑ. eosdẽ pa¬
rentes habuistis adam & euam:
merosum aurũ & argentũ. & si domꝰ
marmorata continos. & si laqueata
cecta contegunt: simul uos & pau¬
perem concegit tectũ mundi celũ.
S diuersus es a pauꝑib reb non
tuis: extrinsecus positis. Ce in illis
uide: ñ illas in te. Attende te ipsũ
qui sis ad pauꝑem te ipsũ: non qđ
habes. Quid enim despicis frẽm:
In uiscerib matrũ urãrũ ambo
nudi fuistis. Certe etiam cũ de
uita ista exleritis. & iste carne

Expanded text:
temptum Dei loquitur. Quare? temptum Dei loquitur. Quare? Quia superbus est. Quare? Quia pinguis est. Quare? Quia devotus ad victimam est. Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. 13. Transierunt in dispositionem cordis. Ibi intus transierunt. Quid est transierunt? Praetergressi sunt viam. Quid est transierunt? Excesserunt metas humani generis; homines se pares caeteris non putant. Transierunt, inquam, metas humani generis. Quando dicis tali homini: Frater tuus est iste pauper; eosdem parentes habuistis, Adam et Evam: merosum aurum et argentum, etsi domus marmorata continet, etsi tecta laqueata contegunt, simul te et pauperem contegit tectum mundi coelum; sed diversus es a paupere rebus non tuis, extrinsecus appositis: te in illis vide, non illas in te. Attende teipsum, qui sis ad pauperem; teipsum, non quod habes. Quid enim despicis fratrem? In visceribus matrum vestrarum ambo nudi fuistis. Certe etiam cum de ista vita exieritis, et istae carnes,
Abbreviated transcription (Latin):
petranda aliqua inquitas. Cam̃
aliud ẽ de necessitate peccare: ali¬
ud in abundantia. Pauꝑ m̃dicus
furcũ facit: ex macie ꝓcessit ini¬
quitas. Diues abundans reb tan¬
tis: quare diripit res alienas:
Lilius iniquitas ex macie huiꝰ ex
adipe ꝓcessit. Ideo macro cũ dicis.
quare hoc fecisti: humilit afflictꝰ
q abiectus respondor. Necessitas co¬
egit. Quare non cimuisti dm̃:
Egestas compulit. Dic diuiti. Quare
hec facis. & ñ times dm̃: Si tam̃
tancus es qui possis dicere. uide
si uel dignatur audire. uide si ñ
etiam in te ipso ꝓdiet iniquitas
exadipe eius. Iam enim p̾ceptorib
& correptorib suis inimicitias in¬
dicunt. & frunt inimici uerũ di¬
centib iam sueti compalpari uer¬
bis adulantiũ aure molli. corde
non sano. Quis dicat diuiti male
fecisti rapere res alienas: Aut for¬
te si ausus fuerit aliquis dicere.
& talis ẽ cui non possit ille resis¬
tere: quod respondos totũ in con¬

Expanded text:
petranda aliqua iniquitas. Tamen petranda aliqua iniquitas. Tamen aliud est de necessitate peccare; aliud in abundantia. Pauper mendicus furtum facit; ex macie processit iniquitas: dives abundans rebus tantis, quare diripit res alienas? Illius iniquitas ex macie: hujus ex adipe processit. Ideo macro cum dicis: Quare hoc fecisti? Humiliter afflictus et abjectus respondet: Necessitas coegit me. Quare non timuisti Deum? Egestas compulit. Dic diviti: Quare haec facis, et non times Deum? si tamen tantus es qui possis dicere. Vide si vel dignatur audire; vide si non etiam in te ipso prodiet iniquitas ex adipe ejus. Jam enim praeceptoribus et correptoribus suis inimicitias indicunt; et fiunt inimici verum dicentibus, jam sueti compalpari verbis adulantium, aure molli, corde non sano. Quis dicat diviti: Male fecisti rapere res alienas? Aut forte si ausus fuerit aliquis dicere, et talis est cui non possit ille resistere, quid respondet? Totum in con
Abbreviated transcription (Latin):
tum & cimorũ: uideroe illos mise¬
ros & quando felices uocantur.
S quia circũ amicti sunt iniqui¬
tate & impietate sua: ñ uident s
nec uident᷑. Nouerat illos sp̃ẽ qui
de illis ista dicit. Et eo oculo cales
debemus ispicere. quo scimus ui¬
dere si nobis aufertur ab oculis te¬
gumentũ impietatis. Uideamus
istos cũ felices sunt: fugiamꝰ ꝙ cũ
felices sunt. Non untem᷑. nec a
dño deo nr̃o talia nobis ꝓ magno
optemus. qualia accipere merue¬
runt. qui illi non seruiunt. Alud
quidem seruat: aliud desideran
mo isti describantur. Pdiit quasi
ex adipe iniquitas eoꝵ Uide si
non taurus ille agnitus ẽ. Audi¬
te fr̃s. Non quomͦcũq transeun¬
dum ẽ qđ dixit: ꝓdiit quasi ex
actipe iniquitas eoꝵ. Sunt enĩ
mali: sed maciȩ mali. Ideo ma¬
li quia macri: id est exiles. Exi¬
guitate quadã necessitatis affȩc¬
ti & ipsi mali & dampnandi. Feren¬
da ẽ enim om̃is necessitas. quã ꝑ¬

Expanded text:
tum et timorum, vidertum et timorum, viderices vocantur. Sed quia circumamicti sunt iniquitate et impietate sua, non vident; sed nec videntur. Noverat illos Spiritus qui de illis ista dicit; et eo oculo tales debemus inspicere, quo scimus videre, si nobis auferatur ab oculis tegumen impietatis, Videamus istos; et cum felices sunt, fugiamus; et cum felices sunt, non imitemur: nec a Domino Deo nostro talia nobis pro magno optemus, qualia accipere meruerunt qui illi non serviunt. Aliud quiddam servat; aliud desiderandmo isti describantur. Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. Vide si non taurus ille agnitus est. Audite, fratres: non quomodocumque transeundum est quod dixit, Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. Sunt enim mali, sed macie mali; ideo mali, quia macri, id est exiles, exigui, tabe quadam necessitatis affecti: et ipsi mali, et damnandi; ferenda est enim magis omnis necessitas, quam per
Abbreviated transcription (Latin):
hinc dũ non flagellant᷑. dũ non la¬
borant cũ hominib: Ideo inquit
optinuit eos suꝑbia. Attende illos
suꝑbos. indisciplinatos. Attende tau¬
rũ deuotũ uictimȩ. ꝑmissũ errare
libere & uastarȩ quȩ potest usq ad
diem occisionis. Iam bonũ est fr̃s.
In ipsis ꝓphetȩ uerbis audiamus
hunc quasi taurũ de quo dixi.
Sic enim illũ & alibi scriptura cõ¬
memorat. Ducit eos tanquã ad
uictimã p̃paratos .ꝙ. parcit eis ad
malam libertatẽ: ideo dixit opci¬
nuit eos suꝑbia. Quid ẽ optinuit
eos suꝑbia: Circum amicti sune
iniquitate & impietate sua. Non
dixit tecti. s circũ amicti undiq
cooꝑti impietate sua. Merito miseri
nec uicdent nec uident᷑: quia circum¬
amicti sunt nec uidentur interiora
eoꝵ. Nam quisquis maloꝵ hominũ
quasi feliciũ scđ̃m tempus interiora
conspicer&. quisquis eoꝵ uider&
cruces conscientias. quisquis eorum
posset animas inspicere. diuerbera¬
ri cantis ꝑturbationib cupidita¬

Expanded text:
isti, dum non flagellantur, dum non laborant cum hominibus? Ideo, inquit, obtinuit eos superbia. Attende illos superbos, indisciplintos; attende taurum devotum victimae, permissum errare libere, et vastare quae potest, usque ad diem occisionis. Jam bonum est, fratres, in ipsis Prophetae verbis audiamus hunc quasi taurum de quo dixi. Sic enim illum et alibi Scriptura commemorat: dicit eos tanquam ad victimam praeparatos, et parci eis ad malam libertatem . Ideo, dixit, obtinuit eos superbia. Quid est, obtinuit eos superbia? Circumamicti sunt iniquitate et impietate sua. Non dixit, tecti; sed, circumamicti, undique cooperti impietate sua. Merito miseri nec vident, nec videntur, quia circumamicti sunt, nec videntur interiora eorum. Nam quisquis malorum hominum, quasi felicium secundum tempus, interiora conspiceret; quisquis eorum videret truces censcientias, quisquis animas eorum posset inspicere diverberari tantis perturbationibus cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
ipisei. Discussa gͥ prȩcepta aut omĩa
eadem inuenunt᷑ aut uix aliqͣ in
ȩuuangelio qre non dicta sint a
ñ eadem ꝓmissa ñ eadem. Uideamꝰ
quare prȩcepta eadem. Quia scđm
hec deo seruire debemus. Sacranĩ¬
ta ñ eadem. Quia alia sunt sacram̃¬
menti dant salutem: sacramenta
ueteris cestam̃ti. ꝓmisert̃ saluatorẽ.
Cum gͦ iam teneas ꝓmissa qͥd quȩ¬
ris ꝓmitentia: Habens saluatorem

Expanded text:
corde . Discussa ergo praecepta, aut omnia eadem inveniuntur, aut vix aliqua in Evangelio quae non dicta sint a non eadem, promissa non eadem. Videamus quare praecepta eadem; quia secundum haec Deo servire debemus. Sacramenta non eadem, quia alia sunt Sacramementi dant salutem; Sacramenta Veteris Testamenti promiserunt Salvatorem. Cum ergo jam teneas promissa, quid quaeris promittentia, hab
Abbreviated transcription (Latin):
miserimus eum: ueniet romani ꝙ
tollent a nobis & locũ gentẽ Uidece
quia cimendo cerrena ꝑdere. regẽ celi
occiderunt. Et qud eisfactum est:
ꝑdidert̃ etiam ipsa cĩna. Et ubi occi¬
derunt xp̃m ibioccisi unt. Et cum
terrena nolentes ꝑden datorẽ uitȩ
occiderunt: eardem errã occisi ꝑdi-¬
derunt Et eo ompore quo illũ occide

Expanded text:
rimus eum, venient Romani, et tollent nobis, et locum, et gentem . Videte quia timendo terrena perdere, regem coeli occiderunt. Et quid eis factum est? Perdiderunt etiam ipsa terrena; et ubi occiderunt Christum, ibi occisi sunt: et cum terram nolentes perdere, datorem vitae occiderunt, eamdem terram occisi perdiderunt; et eo
Abbreviated transcription (Latin):
insequuntur a tergo. Quid ẽ inse-¬
quunt᷑ a t̾go: Ante faciem futura
habemus: a tergo prȩcerita. Omĩa
p̃terita peccata. deleta sunt in bap¬
tismo. Quib mͦ temptam᷑. non
a tergo insequu̾nt᷑: s in uia insi¬
diantur. Unde apłs adhuc
in uia huius here mi consti¬
tutus. quȩ retro inquit oblitus
in ea quȩ ante sunt extentus. scdm
intentionem sequor ad palmam

Expanded text:
insequentes a tergo. Quid est, inseinsequentes a tergo. Quid est, insequentes a tergo? Ante faciem futura habemus; a tergo praeterita: omnia praeterita peccata deleta sunt in Baptismo; quibus modo tentamur, non a tergo insequuntur, sed in via insidiantur. Unde Apostolus, adhuc in via hujus eremi constitutus, Quae retro, inquit, oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam
Abbreviated transcription (Latin):
secretis mysterioꝵ. Quȩ: Hȩc in¬
destinatus iam deo & adhuc ser¬
uiens dęmonib & diabolo prin¬
cipi eoꝵ Eoce płs subiugatꝰ
egyptiis seruiens peccatis suis.
Non enimnisi ꝑ peccata
re rubrũ: iste ꝑ baptismũ. Mo¬
riuntur in mari rubro omnes
inimici płi illius: moriunt᷑ in
baptismo omnia peceata nra.
intendite fr̃s. Post mare illud ru¬
brum non continuo patria datur.
nec canꝗͣ iam hostes desint secure
triumphatur: s restat heremi so¬
litudo. restant hostes insidiantes
in uia. Sic & post baptismũ restat
uita xp̃iana in tẽptationib In he
remo illa. suspirabatur patriȩ ꝓ¬
missȩ. Quid aliud xp̃iani suspirãt
iam abluti baptismo: Numqͥd
iã regnant cũ xp̃o: Nondũ uentũ
ẽ ad terram ꝓmissionis nr̃am. sed
non defecturam. Non enĩ ibi de¬
ficient ymni dauid. Noc mͦ audi¬
ant om̃s fideles: sciant ubi sint
In heremo sunt: patriȩ suspirant.
Mortui sunt hostes in baptismo: s

Expanded text:
secretis mysteriorum, quae, insecretis mysteriorum, quae, indestinatus jam Deo, et adhuc serviens daemonibus et diabolo principi eorum: ecce populus subjugatus Aegyptiis, serviens peccatis suis; non enim nisi per peccata re Rubrum; iste per Baptismum. Moriuntur in mari Rubro omnes inimici populi illius ; moriuntur in Baptismo omnia peccata nostra. Intendite, fratres. Post mare illud Rubrum non continuo patria datur, nec tanquam jam hostes desint, secure triumphatur; sed restat eremi solitudo, restant hostes insidiantes in via: sic et post Baptismum restat vita christiana in tentationibus. In illa eremo suspirabatur patriae promissae; quid aliud Christiani suspirant jam abluti Baptismo? Numquid jam regnant cum Christo? Nondum ventum est ad terram promissionis nostram; sed non defecturam, non enim ibi deficient hymni David. Hoc modo audiant omnes fideles; sciant ubi sint: in eremo sunt; patriae suspirant. Mortui sunt hostes in Baptismo; sed
Abbreviated transcription (Latin):
fui saulus: Ipse dicat. Quia ꝑse¬
cutus sum inquit ȩccłam dei.
S grã dei ait sum id quod sũ.
Abstulit sibi omnem grandita¬
tem suam. minimꝰ iã in se: gran¬
dis in xp̃o. Et iste paulus quid
dicit: Non reppulit d̾s ple¬
bem suã de plebe ex uidȩis ue¬
nience. plebem suã inquit quã
prȩsciuit. Nam & ego israheli¬
ta sum ex semine abrahȩ: de
tribu beniamin. Ergo & paul
nobis de synagoga ꝙ petrus. &
alii apłi de synagoga. Itaq cũ
audieris uocem synagoge. noli
attendere mericum: s intende pe¬
trũ. Loquitur gͦ in hoc psalmo
sẏnagoga deficientib ymnis da¬
uid filii iessȩ id est deficientibus
reb temporalib ꝑ quas solebat
a carnali populo laudari ds̃. Qua-¬
re aut̃ illȩ defecerunt nisi ut aliȩ
quererentur: Ut quererentur
quȩ ibi non erant: Non. Sed
quȩ ibi tegebantur. figuris. quȩ
ibi iam ñ erant. sed ibi tanquam
in ratice occultabantur quib dã

Expanded text:
fui Saulus? Ipse dicat: Quia persefui Saulus? Ipse dicat: Quia persecutus sum, inquit, Ecclesiam Dei; sed gratia Dei, ait, sum id quod sum . Abstulit sibi omnem granditatem suam; minimus jam in se, grandis in Christo. Et iste Paulus quid dicit? Non repulit Deus plebem suam, de plebe ex Judaeis veniente, plebem suam, inquit, quam praescivit: nam et ego Israelita sum ex semine Abraham, de tribu Benjamin . Ergo et Paulus nobis de Synagoga; et Petrus et alii Apostoli de Synagoga. Itaque cum audieris vocem Synagogae, noli attendere meritum, sed intende partum. Loquitur ergo in hoc psalmo Synagoga, deficientibus hymnis David, filii Jesse; id est deficientibus rebus temporalibus, per quas solebat a carnali populo laudari Deus. Quare autem illae defecerunt, nisi ut aliae quaererentur? Ut quaererentur quae? Quae ibi non erant? Non; sed quae ibi tegebantur figuris: non quae jam ibi non erant; sed ibi tanquam in radice occultabantur quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
bitat. Sed memento de synagoga fu¬
isse arietes quoꝵ filii sumus. Unde
dicitur in psalmo. Afferte dnõ filios
arietũ. Qui inde arietes: Petrus.
iohannes. iacobus. Andreas. bartholo¬
meus. & ceteri apłi. Huic & ipse pͥmo
saulus postea paulus. id ẽ primo su¬
ꝑbus postea humilis. Saul enu
dictus est. Nomen saul nostis: qͥa
rex suꝑb & infrenis fuit. Non
quasi iactantia aliqua nom̃ sibi
mutauit apłs: s ex saulo factus.
ẽ paulus. ex suꝑbo modicus. Pau-¬
lum enim modicũ ẽ. Uis nosse
quid sit saulus: Ipsum audi iã
paulũ recordantem quid fuerit
ꝑ maliciã suam: & quid iã sit ꝑ
grãm dei. Audi quomͦ fuerit sau¬
lus. & quomͦ sit paulus. Qui fui
inquit prius blasphemus &. ꝑse-¬
cutor & iniuriosus. Audisti saulũ.
audi & paulũ. Ego enim sũ inqͥtͥ
minimus apłoꝵ. Quid ẽ minimꝰ:
nisi ego sum paulus: Et sequit᷑.
Qui non sũ dignus uocari apłs.
Quare: Quia fui saulus. Quid ẽ

Expanded text:
bitat: sed memento de Synagoga fubitat: sed memento de Synagoga fuisse arietes, quorum filii sumus. Unde dicitur in psalmo: Afferte Domino filios arietum . Qui inde arietes? Petrus, Joannes, Jacobus, Andreas, Bartholomaeus, et caeteri Apostoli. Hinc et ipse primo Saulus, postea Paulus: id est, primo superbus, postea humilis. Saül enim, unde dictum est nomen Sauli, nostis quia rex superbus et infrenis fuit. Non quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit Apostolus; sed ex Saulo factus est Paulus, ex superbo modicus. Paulum enim Modicum est. Vis nosse quid sit Saulus? Ipsum audi jam Paulum recordantem quid fuerit per malitiam suam, et quid jam sit per gratiam Dei; audi quomodo fuerit Saulus, et quomodo sit Paulus: Qui fui, inquit, prius blasphemus, et persecutor, et injuriosus . Audisti Saulum; audi et Paulum: Ego enim sum, inquit, minimus Apostolorum. Quid est minimus, nisi ego sum Paulus? Et sequitur: Qui non sum dignus vocari apostolus. Quare? Quia fui Saulus. Quid est,
Abbreviated transcription (Latin):
fecturũ erat illud regnũ ꝑ qđ reg¬
num acceptĩ laudabat᷑ tũc ds a
carnalib. hoc solum enĩ ꝓ magno
habebant quia liberati erant cempo¬
ralit ab his a quib opprimebantur
& euaserant hostes ꝑsequentes per
mare rubrum & ducti erant ꝑ soli¬
tudinem. & inuenerant patriam ꝙ
regnum. Hinc solum laudabant
dm̃ nondum intelligentes quid in
illis figuris p̾signaros & ꝓmitterq
ds̃. deficientib ergo reb ꝓ quib
laudabat dm̃ popłs carnalis cui
regnauit ille dauid: defecerunt
ymni dauid ñ filii dei. s filii iessȩ.
ꝑiculosũ locum cituli psalmi hu
mus. Accepistis quare dictum sit:
defecerunt ymni dauid filii iesse
Cuius uox est psalmus a saph. Qd
ẽ asaph: Sicut inuenimus in int̃p̃¬
tationib ex lingua hebrea in greca.
& ex greca nobis in latinũ translatis:
asaph synagoga interpretat᷑. Uox ẽ
gͦ synagogȩ. Sed tu cum audieris
synagogam: noli continuo detestari

Expanded text:
fecturum erat illud regnum, per quod regfecturum erat illud regnum, per quod regnum acceptum laudabatur tunc Deus a carnalibus; hoc solum enim pro magno habebant, quia liberati erant temporaliter ab his a quibus opprimebantur, et evaserant hostes persequentes per mare Rubrum, et ducti erant per solitudinem, et invenerant patriam et regnum; hinc solum laudabant Deum, nondum intelligentes quid in illis figuris praesignaret et promitteret Deus: deficientibus ergo rebus pro quibus laudabat Deum populus carnalis, cui regnavit ille David, defecerunt hymni David; non Filii Dei, sed filii Jesse. Periculosum locum tituli psalmi pramus: accepistis quare dictum sit, Defecerunt hymni David, filii Jesse. 4. Cujus vox est Psalmus? Asaph. Quid est, Asaph? Sicut invenimus in interpretationibus ex lingua hebraea in graecam, et ex graeca nobis in latinam translatis, Asaph Synagoga interpretatur. Vox est ergo Synagogae. Sed tu cum audieris Synagogam, noli continuo detestari
Abbreviated transcription (Latin):
terram ꝓmissionis. ubi etiã ibrłm
t̾rena ȩdificata ẽ ubi regnauit đđ.
Acceperunt terrã liberati ex egyp¬
to. transeuntes ꝑ mare rubrũ. Fii¬
tis amfractib terrorib solitudinũ:
acceꝑunt terram. acceꝑunt regnũ.
Deinde post regnum acceptũ quia
terrena acceꝑant: ceꝑunt merito
pec s catoꝵ suoꝵ obpugnari. expug¬
EInari. captiuari. Ad extremũ
euersa est & ipsa ciuitas. Ta¬
les erant q ille ꝓmissiones ñ ꝑseue¬
raturȩ ꝑ quas tamen sigurarent᷑
futurȩ ꝓmissiones ꝑseueraturȩ:
ut ille omnis decursus temꝑalium
ꝓmissionũ figura ess q quedã pro¬
phetia futuroꝵ. Itaq cum illud
regnũ deficer& ubi regnauit dauid
filius resse id ẽ homo quidã & si pro-¬
pheta .ꝙ. si sc̃s. quia uidebat & p̾ui¬
mine etiam scđm carnem nasciturꝰ
erat. tamen homo. tam̃ nondũ xp̃c.
tamen nondũ rex nr̃ filius dei. s
rex dauid filius iessȩ: quia gͦ de-¬

Expanded text:
terram promissionis, ubi etiam Jerusalem terram promissionis, ubi etiam Jerusalem terrena aedificata est, ubi regnavit David. Acceperunt terram, liberati ex Aegypto, transeuntes per Rubrum mare; finitis anfractibus et erroribus solitudinum, acceperunt terram, acceperunt regnum: deinde post regnum acceptum, quia terrena acceperant, coeperunt merito peccatorum suorum oppugnari, expugnari, captivari; ad extremum eversa est et ipsa civitas. Tales erant et illae promissiones non perseveraturae, per quas tamen figurarentur futurae promissiones perseveraturae; ut ille omnis decursus temporalium promissionum figura esset, et quaedam prophetia futurorum. Itaque cum illud regnum deficeret, ubi regnavit David, filius Jesse, id est, homo quidam, etsi propheta, etsi sanctus, quia videbat et praevimine etiam secundum carnem nasciturus erat; tamen homo, tamen nondum Christus, tamen nondum rex noster, Filius Dei, sed rex David, filius Jesse: quia ergo de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter incredulitatẽ fracti st̃
tu aut̃ fide sta. Noli altũ sape re
s cune. Quid enim ẽ. noli altũ
sapere: Noli suꝑbire quia insertꝰ
es: s time ne frangaris ꝑ infideli¬
tatem sicut illi fracti sunt. ꝓpter
infi delitatem inquit fracti sunt:
cu aut̃ fide stas. Noli altũ sapere.
s cime. Nam si deus naturalib ra¬
mis non peꝑcit: neq tibi parcos.
Et sequitur bonus locus & necessa¬
rius & totus audiendus. Uides gͦ
inquit bonitatẽ & seueritatem dei.
in eos quidem qui fracti sunt seue¬
ritatem in te aut̃ qui insertus es
honitatẽ si ꝑmanseris in bonitate.
Alioquin. id ẽ si ñ ꝑmanseris. & cu
excideris: & illi si non ꝑmanserint
in infidelitate. inserentur. Cempore
gͥ ueteris testamenti fr̃s ꝓmissiones
a deo nr̃o populo illi carnali terrenȩ̃
erant &e temporales . Pmissum ẽ reg¬
nũ terrenũ ꝓmissa ẽ derra illa in qͣ
etiam inducti sunt ab egypto libera¬
ti ꝑ iħm naue introducti sunt in

Expanded text:
 fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum sapere, sed time. Quid enim est, Noli altum sapere? Noli superbire, quia insertus es; sed time ne frangaris per infidelitatem, sicut illi fracti sunt. Propter infidelitatem, inquit, fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum sapere, sed time. Nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Et sequitur bonus locus, et necessarius, et totus audiendus: Vides ergo, inquit, bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui fracti sunt, severitatem; in te autem qui insertus es bonitatem, si permanseris in bonitate; alioquin, id est, si excideris: et illi si non permanserint in infidelitate, inserentur . 3. Tempore igitur Veteris Testamenti, fratres, promissiones a Deo nostro populo illi carnali terrenae erant et temporales. Promissum est regnum terrenum; promissa est terra illa, in quam etiam inducti sunt ab Aegypto liberati: per Jesum Nave introducti sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
delectatum ẽ cor meũ. Dicit qͥb
reb temptat᷑. Quia delectatũ ẽ
inquit cor meũ: & renes mei mu¬
tati sunt. Quando me delectaue¬
runt temporalia ista: mutati sc̃
renes mei. Pocest & sic intelligi.
Quia delectatum ẽ cor meũ in dm̃.
& renes mei mutati sunt: id est
libidines meȩ mutatȩ sunt.ꝙ castꝰ
totus factus sũ. Renes mei muta¬
Ego ille qui mͦ ista dico de diuiti¬
b aliquando talia desideraui Ideo
& ego ad nichilum redactus sum
quando pęne effusi sunt gressus mei:
& ego ad nichilũ redactus sũ & nes
ciui. Non est ergo desꝑandũ & de
illis in quos talia dicebamus. Quid ẽ
apud te: & ego semꝑ tecũ. A ultũ
inter est inter istũ & alios. Iste qͣsi
pecus factus est desiderando t̾rena:
quando redactus ad nichilũ ñ cog¬
nouit ȩt̾na. Sed non recessit a do suo:
quia non illa desiderauit a demonib
a diabolo. Hoc enim iam uob̾ cõmen¬
daui. Uox ẽ synagogȩ. id est illius
populi qui non seruit idolis. Pecus

Expanded text:
 cor meum. Dicit quibus rebus tentatur: Quia delectatum est, inquit, cor meum; et renes mei mutati sunt. Quando me delectaverunt temporalia ista, mutati sunt renes mei. Potest et sic intelligi: Quia delectatum est cor meum, in Deum; et renes mei mutati sunt, id est, libidines meae mutatae sunt, et castus totus factus sum. Renes mei mutaEgo ille, qui modo ista dico de divitibus, aliquando talia desideravi: ideo et ego ad nihilum redactus sum, quando pene effusi sunt gressus mei. Et ego ad nihilum redactus sum, et non cognovi: non est ergo desperandum et de illis, in quos talia dicebam. 29. vers.ad te; et ego semper tecum. Multum interest inter istum et alios. Iste quasi pecus factus est desiderando terrena, quando redactus ad nihilum non cognovit aeterna: sed non recessit a Deo suo, quia non illa desideravit a daemonibus, a diabolo. Hoc enim jam vobis commendavi: vox est Synagogae, id est, illius populi qui non servivit idolis. Pecus
Abbreviated transcription (Latin):
recessi a deo meo: sequitur. Cenui¬
sti manum dexterȩ meȩ. Non dix̃
manũ meã dexterã. s manũ dex¬
terȩ meȩ.Si dexterȩ manus est:
manus hab&ꝵ manũ Manũ tenu-¬
isti decarȩ meȩ. ut duceres me.
Quid posint manũ: Potestatem.
in manus quod habx in pocestace.
quomͦ dixit diabolus deo de iob.
Mitte manũ guam & tolle que ha¬

Expanded text:
itur: Tenuisti manum dexterae meae. Non dixit, manum dexteram meam; sed, manum dexterae meae. Si dexterae manus est, manus habet manum: Manum tenuisti dexterae meae, ut deduceres me. Quid posuit, manum? Potestatem. in manu, quod habet in potestate; quomodo dixit diabolus Deo de Job: Mitte manum tuam, et tolle quae ha
Abbreviated transcription (Latin):
tib huius mundi ñ supbȩ sapere
neq sꝑare in incerco diuitiarũ sua¬
rũ: sed in deo uiuo qui p̾statꝰ nob̾
omnia abundant̃ ad fruendum.
Abstulit suꝑbiam diuitũ: dat consi¬
lium. Quasi dicerent diuites sumꝰ
suꝑbire nos ꝓhibes: iactare põpas
diuitiarũ nr̃arũ uetas. quid gͦ facꝰ¬
turi sumus de istis diuitiis. usq
a deo non ẽ qđ inde fiat: diuites
inquit sint in oꝑib bonis. facile
tribuant. cõmunicent. Et qͥd ꝓdest
hoc: Thesaurirent sibi fundamen¬
tum bonũ in futurũ: ut app̾hen¬
dant uerã uitam. Ubi debent sibi
chesaurizare: Quo misit iste ocu
om̃s fr̃s nr̃i diuites. abundante
pecuna. auro. argento. familia. ho¬
norib: exhorrescant qͦd mͦ dictum ẽ:
dũe in ciuitate tua imaginẽ eoꝵ
ad nichilum rediges. Nonne digni
sunt hȩc pati. ut deus in ciuitate
sua imaginẽ illoꝵ ad nichilũ redi¬
gat: Quia & ipsi in ciuitate sua
terrena imaginem dei ad nichilũ

Expanded text:
sapere; neque sperare in incerto divitiarum suarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum. » Abstulit superbiam divitum; dat consilium. Quasi dicerent: Divites sumus; superbire nos prohibes, jactare pompas divitiarum nostrarum vetas; quid ergo factudeo non est quod inde faciant? Divites sint, inquit, in operibus bonis; facile tribuant, communicent. Et quid prodest hoc? Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam . Ubi debent sibi thesaurizare? Quo misit iste oculomnes fratres nostri divites, abundantes pecunia, auro, argento, familia, honoribus; exhorrescant quod modo dictum est: Domine, in civitate tua imaginem illorum ad nihilum rediges. Nonne digni sunt haec pati, ut Deus in civitate sua imaginem illorum ad nihilum redigat; quia et ipsi in civitate sua terrena imagine
Abbreviated transcription (Latin):
tib uenientem. Et quis inserit ole¬
astrum ir. oliua: Oliua solo: in ole¬
astro. aleastrũ in oliua nũquã uidi¬
mus. Nam quisquis fecerit. ñ inue¬
niꝙ bacas nisi oleastri. Quod enuir
inserit᷑. hoc crescit: & eius rei fructꝰ
inuenitur. Inuenitur non radicis
fructus. s surculi. Hoc ostendens
apłs omnipocentia sua dm̃ fecisse.
ut oleaster in radicem oliuȩ insere¬
retur. & non bacas siluestres s oliuã
daro: ad omnipotentiã dei reuocãs
hoc apłs ait. Si tu ex naturali in

Expanded text:
ientem. Et quis inserit oleastrum in oliva? Oliva solet in oleastro; oleastrum in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis fecerit, non inveniet baccas nisi oleastri. Quod enim inseritur, hoc crescit, et ejus rei fructus invenitur: invenitur non radicis fructus, sed surculi. Hoc ostendens Apostolus omnipotentia sua Deum fecisse, ut oleaster in radicem olivae insereretur, et non baccas silvestres, sed olivam daret; ad omnipotentiam Dei revocans hoc Apost
Abbreviated transcription (Latin):
dine huius uitȩ ambulantes in xp̃o
querentes patriam & accipimꝰ ad
consolationem. & patim᷑ ad ꝓbati¬
onẽ. Non gͦ mirũ quia illud defe¬
cit qđ figurabat futurũ. Nam
ꝑductus ẽ popłs ad patriã ꝓmissi¬
onis. nũquid semꝑ staturã: Si hoc
esset: non ess figura s res. Quia uͦ
figura erat: ad temporale quiddã
ꝑductus ẽ ille pls. Si ad tempora¬
le quiddam ꝑductus ẽ: oportebat
ut deficer&: & defectu suo cogeret᷑
quę̧rere qđ nuiquã deficer&.
Synagoga gͦ id est qui dm̃ ibi
pie colebant s tamen ꝓpt̾ terrenas
res. ꝓpter ista prȩsentia. sunt enĩ
impii qui prȩsentia rerũ bona a
demonib quęrunt. hic aut̃ popłs
ideo melior gentib erat qđ quãuis
p̾sentia bona & temporalia tam̃
ab uno deo quȩrebat qui ẽ creator
omniũ & spualiũ & corporalium:
cũ gͦ illi pii scd̾m carnem atcen¬
derent id est illa synagoga quȩ
erat in bonis ꝓ cempore bonis non
quales pauci incellectores regni &¬

Expanded text:
antes in Christo, quaerentes patriam, et accipimus ad consolationem, et patimur ad probationem. Non ergo mirum quia illud defecit quod figurabat futurum. Nam perductus est populus ad patriam promissionis; numquid semper staturam? Si hoc esset, non esset figura, sed res. Quia vero figura erat, ad temporale quiddam perductus est ille populus. Si ad temporale quiddam perductus est, oportebat ut deficeret, et defectu suo cogeretur quaerere quod nunquam deficeret. 6. Synagoga ergo, id est, qui Deum ibi pie colebant, sed tamen propter terrenas res, propter ista praesentia: sunt enim impii qui praesentium rerum bona a daemonibus quaerunt; hic autem populus ideo melior erat Gentibus, quod quamvis praesentuno Deo quaerebat, qui est creator omnium, et spiritualium, et corporalium: cum ergo illi pii secundum carnem attenderent, id est, illa Synagoga quae erat in bonis, pro tempore bonis , non quales pauci intellectores regni c
Abbreviated transcription (Latin):
cũ & de ipso pło uenerit & alius pa¬
ries occurrens in angulo id est ut
ipso xp̃o de diuerso uenienti pari
inquit ex naturali incisus oleastro.
insertus es in illis noli głari aduersꝰ
ramos. Nam si cu głaris. non radicẽ¬

Expanded text:
cum et de ipso populo venerit alius paries, occurrens in angulo, id est in ipso Christo, de diverso venienti parieinquit, ex naturali incisus oleastro, insertus es in illis, noli gloriari adversus ramos. Nam si gloriaris: non
Abbreviated transcription (Latin):
Non utiq s nec ad petrũ. nec ad
paulũ nec ad om̃s apłos. nec ad om̃s
martyres. qui in tormentis non de-¬
fecerunt. Quomͦ aut̃ ñ apppinqͣbit
Cur sic torti sunt: Ppinquauit
carni tormentũ. s non ꝑuenit ad
locum fidei. Itaq longe erat fides
ipsoꝵ a terrore torquentium. Corque¬
ant. nec apꝓpinquabit terror. Torq̃¬
ant. s irridebunt tormentũ: p̃sumen¬
tes in illo qui pͥor uicit. ut ceceri uin¬
cerent. Et qui uineunt. nisi qui de se
non p̃sumpserunt: Intendat caritaᷤᷤ
sub alis eius sꝑabis: scuto circ̃dabit
te ueritas eius. Quia gͦ in illo pre¬
sumpsisti. & totam spem tuã in illo
posiusti: sequitur. Quid: Non ti¬
mebis a tunore nocturno. a sagitta
uolante ꝑ diem. a negocio ꝑ ambu¬
lante in tenebris. a ruina & demomio
p̃sumunt & si iam sibi sꝑabant la¬
tus xp̃i tanquã uidicaturi. & si fu¬
turos se iam sꝑabant a dextris xp̃i
quasi dicer& illis. uenite benedicti

Expanded text:
Non utique; sed nec ad Petrum, nec ad Non utique; sed nec ad Petrum, nec ad Paulum, nec ad omnes Apostolos, nec ad omnes martyres, qui in tormentis non defecerunt. Quomodo ergo «non appropinquabit?» cur sic torti sunt. Propinquavit carni tormentum, sed non pervenit ad locum fidei. Itaque longe erat fides ipsorum a terrore torquentium. Torqueant, nec appropinquabit terror; torqueant, sed irridebunt tormentum, praesumentes in illo qui prior vicit, ut caeteri vincerent. Et qui vincunt, nisi qui de se non praesumpserunt? Intendat Charitas «sub alis ejus sperabis. Scuto circumdabit te veritas ejus.» Quia ergo in illo praesumpsisti, et totam spem tuam in illo posuisti, sequitur, quid? «Non timebis a timore nocturno, a sagitta volante per diem, a negotio perambulante in tenebris, a» «ruina et daemonio praesumunt, etsi jam sibi sperabant latus Christi tanquam judicaturi, etsi futuros se jam sperabant a dextris Christi, quasi diceret illis, «Venite, b
Abbreviated transcription (Latin):
lis annonam tribuit militibus.
origine mundi. Erant gͦ illo tẽꝑe
multi quando grauit̾ inferbue¬
rat sol ꝑsecutionis & dȩmoniũ me¬
ridianũ: erant qui sibi ꝓmitte bant
quia udicaturi erant cũ xpõ. N
potuerunt ferre estũ ꝑsecutionis.
& cecider̃t a latere ipsus. Erant ibi
aliĩ qui non sibi ꝓmittebant sedes
uidicantiũ: s ꝑ elemosinas ꝓmitte¬
bant sibi quia ad dexterã futuri
erant. quib dicturus erat dñs. Ue
nite benedicti patris mei. ꝑcipite
regnum quod uobis paratũ ẽ ab
origine mundi. Et quia multi de
spe illa iudicandi cecider̃t. multi
autẽ & multo plures de spe illa dex¬
tere ceciderunt: ideo dictum ẽ xpo
Cadent a latere tuo mille. & dena
milia a dextris tuis. Et quia multi
erunt cum illo qui omĩa illa non
curarunt. cũ quib tanquã mbris
unus ẽ xp̃c: ad te autẽ inquit ñ
apppinquabit. Numquid ad solũ
caput dixit. non apꝓpinquabit:

Expanded text:
lis annonam tribuit militibus. lis annonam tribuit militibus.  origine mundi.» Erant ergo illo tempore multi, quando graviter inferbuerat sol persecutionis et daemonium meridianum, erant qui sibi promittebant quia judicaturi erant cum Christo; non potuerunt ferre aestum persecutionis, et ceciderunt a latere ipsius: erant ibi alii, qui non sibi promittebant sedes judicantium; sed per eleemosynas promittebant sibi quia ad dexteram futuri erant, quibus dicturus erat Christus, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Et quia multi de spe illa judicandi ceciderunt, multi autem et multo plures de spe illa dexterae ceciderunt, ideo dictum est Christo: «Cadent a latere tuo mille, et dena millia a dextris tuis.» Et quia multi erunt cum illo, qui omnia illa non curarunt, cum quibus tanquam membris unus est Christus: «Ad te autem,» inquit, «non appropinquabit.» Numquid ad solum caput dixit, «non appropinquabit?»