comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur uirginali apparuisse etate : ꝓpter
origo eius innotuit. Pallas autem dicta
uł ab insula pallene in thracia in qua
nutrita ẽ. ut apotoi palle intodori idest
ab haste concussione. uł quod pallantẽ
gigantem occiderit. Uenerem ex inde
dicunt noncupatam: quod sine ui fe¬
mina uirgo eẽ non desinat. Hanc greci
a frodin uocant ꝓpter spumam sanguinis
generantem. Afrodin enim grece spuma uo¬
catur. Quod autem fingunt saturnum cęli
patri genitalia abscidisse et sanguinem
fluxisse in mare. atq eospuma maris con¬
creta uenus nata ẽ : illud aiunt quod ꝑ coi¬
tum salsi humoris substantia ẽ. et inde afro¬
din uenerem dici quod coitus spuma est
sanguinis: quȩ ex suco uiscerum liquido
dicunt uxorem : quia uenerium officium ñ¬
nerem senior. Nam quod saturnus dicitur
patri cęli uirilia amputasse quȩ in mare ca¬
dentia uenerem creauerunt. idõ fingitur
quia nisi humor de cęlo in tram descenderit

Expanded text:
tur, uirginali apparuisse fertur aetate,tur, uirginali apparuisse fertur aetate,origo eius innotuit. Pallas autem dicta, vel ab insula Pallente in Thracia, in qua nutrita est; vel apo tu pallein to dori, id est ab haste concussione, vel quod Pallantem gigantem occiderit. Venerem exinde dicunt nuncupatam, quod sine vi femina virgo esse non desinat. Hanc Graeci φροδίτην vocant propter spumam sanguinis generantem. Ἀφρὸς enim Graece spuma vocatur. Quod autem fingunt Saturnum Caelo patri genitalia abscidisse, et sanguinem fluxisse in mare, atque eo spuma maris concreta Venus nata est, illud aiunt quod per coitum salsi humoris substantia est; et inde Ἀφροδίτην Venerem dici, quod coitus spuma est sanguinis, quae ex suco viscerum liquido dicunt uxorem, quia Venerium officium nonerem senior. Nam quod Saturnus dicitur patri Caelo virilia amputasse, quae in mare cadentia Venerem creaverunt, quod ideo fingitur quia nisi humor de caelo in terram descenderit,
Abbreviated transcription (Latin):
conuigem quod commixta concordat. Unde
et uirgilius. Tum pater omnipotens fecun-¬
dis imbribus ether: coniugis in gremium
descendit. Minerua apud grecos. athenas
dicitur. id est femina. Apud latinos autem
mineruam uocatam quasideam. et munus
artium uariarum. Hanc enim inuentricem
multorum ingeniorum ꝑhibent. et inde eã
artẽ et rationem int̃p̃tantur: quia sine ratio¬
ne nichil potest contineri. Quȩ ratio qͥa
ex solo animo nascitur animũq putant ẽẽ
in capite et cerebro. idõ eam dicunt de capi-¬
te iouis et̾ natam: quia sensus sapientis
qui inuenit omnia in capite ẽ. In euius
pectore ideo caput gorgonis fingitur. qͦd
illic ẽ omnis prudentia quȩ confundit
alios et imperitos ac saxeos comprobat.
Quod et in antiquis imꝑatoꝵ status
cernimus. in medio pectore lorice ꝓpter
insinuandam sapientiam et uirtutem.
Hec minerua et tritonia dicitur. Iri¬
ton enim africȩ palus ẽ. circa quam fer-¬

Expanded text:
coniugem, quod commixta concordat. Unde coniugem, quod commixta concordat. Unde et Vergilius Georg. 2, 325: Tum pater omnipotens fecundis imbribus aether coniugis in gremium descendit. Minerva apud Graecos Ἀθήνη dicitur, id est, femina. Apud LatMinervam vocatam quasi deam et munus artium variarum: hanc etenim inventricem multorum ingeniorum perhibent. Et inde eam artem et rationem interpretantur; quia sine ratione nihil potest contineri. Que ratio quia ex solo animo nascitur, animumque putant esse in capite et cerebro. Ideo eam dicunt de capite Iovis esse natam, quia sensus sapientis qui invenit omnia, in capite est. In cuius pectore ideo caput Gorgonis fingitur, quod illic est omnis prudentia que confundit alios et imperitos ac saxeos comprobat; quod et in antiquis imperatorum statuis cernimus. In medio pectore lorice, ad insinuandam sapientiam et virtutem. Hec Minerva et Tritonia dicitur; Triton enim Africe palus est, circa quam fer
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ram antiqui ere colebant: prius quã ferrũ
eẽt inuentum. Eamdẽ uestam et ignem
eẽ ꝑhibent. quia tt̃am ignem habere non
dubium est.: ut ex ethiia uulcanoq datur
intelligi. Et idõ uirginem putant: quia ig
nis inuiolabile sit elementum. nichilq naᷤ¬
ci possit ex eo quippe quia omniasarripue¬
rit absumat. Ouidius in fastis. Nec tu ali¬
ud uestam quam uiuam itellige flãmã.
nataq de flamina corpora nulla uides. Prop¬
terea et uirgines seruire ei dicunt. eo quod
sicut ex uirgine : ita nichil ex igne nascat᷑.
lunonem dicunt quasi ianonem. id est ia¬
nuam ꝓ purgationibus feminarum. eo qͦd
quasi portas matrum natoꝵ pandat. et
nubentium maritis. sed hoc filosophi. Poetȩ
autem uinonem iouis adserunt sororem
et coniugem. ignemenim et aerem iouem:
aquam et᷑ t̃ram. uinonem int̃p̃tantur. quoꝵ
duorum ꝑmixtione uniuersa gignuntur:
et sororem dicunt. quia mundi pars est:

Expanded text:
terram antiqui aere colebant, priusquam ferrum terram antiqui aere colebant, priusquam ferrum esset inventum. Eamdem Vestam et ignem esse perhibent, quia terram et ignem habere non dubium est, ut ex Aetna Vulcanoque datur intelligi; et ideo nis inuiolabile sit elementum nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. Ouidius in Fastis: nec tu aliud Vestam quam uiuam intellege flammam nataque de flamma corpora nulla uides. terea et virgines ei servire dicuntur, eo quod sicut ex virgine, ita nihil ex igne nascatur. Iunonem dicunt quasi ianonem, id est ianuam, pro purgationibus feminarum, eo quod quasi portas matrum natorum pandat, et nubentum maritis. Sed hoc philosophi. Poetae autem Iunonem Iovis adserunt sororem et coniugem: ignem enim et aerem Iovem, aquam et terram Iunonem interpretantur; quorum duorum permixtione universa gignuntur. Et sororem dicunt quod mundi pars est;
Abbreviated transcription (Latin):
nem int̃p̃tantur. nam idõ mercuriꝰ quasi me¬
dius currens dicitur appellatus. quod sermo
currat int̾ homines medius. Idõ et ermes
grece quod sermo uł int̃p̃tatio quȩ ad ser¬
monem utiq ꝑtinet. ermenia dicitur. Idõ
et mercibus prec̾e̾: quia int̃ uendentes
et ementes sermosit medius. Qui idõ fingi
tur habere pennas: quia citius uerba dis¬
currunt: unde et uelox et errans induci¬
tur. Alas eius in capite et in pedibus.⁊
significare uolucrem fieri ꝑ aera sermonẽ.
Nuntium dictum: quoniam ꝑ sermonẽ
omnia cogitata enuntiant᷑. Idõ autẽ furti
magistrum dicunt: quia sermo animos au
dientium fallit. Uirgam tenet qua serpentes
diuidit. Idest uenana. Nam bellantes ac
dissidentes int̃pretum oratione sedantur.
Unde scd̾m liuiũ legati pacis caduceatores di¬
cuntur sicut enim ꝑfeciales bella inducebant᷑.
ita pax ꝑ caduceatores fiebat. Ermes autem gre¬

Expanded text:
nem interpretantur. Nam ideo Mercurius quasi menem interpretantur. Nam ideo Mercurius quasi medius currens dicitur appellatus, quod sermo currat inter hogrece, quod sermo vel interpretatio, que ad sermonem utique pertinet, hermenia dicitur. Ideo et mercibus preesse quia inter vendentes et ementes sermo fit medius. Qui idtur habere pennas, quia citius verba discurrunt. Unde et velox et errans inducitur; alas enim ejus in capite, et in pedibus, significare volucrem fieri per aera sermonem. 47. Nuntium dictum, quoniam per sermonem omnia cogitata enuntiantur. Ideo autem hunc furti magistrum dicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes diuidit, id est uenena; nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur, unde secundum Liuium legati pacis caduceatores dicuntur — sicut enim per fetiales bella indicebantur, ita pax per caduceatores fiebat —. Hermes autem
Abbreviated transcription (Latin):
canum auctorem dieunt. quia sine igne
nullum metalli genus fundi extendiqͦ po.¬
test. Pluton greceꝰ. latine diespiter uel ditis
pat̃: quem asii orcum uocant quasi receptorẽ
mortium. Unde et orca noncupatur uas quod
recipit aquas: ipse et grece charon. Liberũ
aliberamento appellatum uolunt. quod quasi
mares in coeundo ꝑ eius beneficium emissis
seminibus lib̃entur: quod idem liber mulie¬
bri et delicato corpore pingitur. Dicunt enĩ
mulieres ei ad tributas: et uinum ꝓpter excitan¬
dam libidinẽ. Unde et frons eiꝰ pampino cingi¬
tur. Sed idõ coronã uiteamet cornu habet.
quia cum grate et moderate uinum bibitur.
leticiam prestat. cum ultra modum: excitat
lites. id est quasi cornua dat. Idem autem et
soluantur. Iste et grece dr̃ nisius amonte
indiȩ niso. ubi dicitur esse nuitritus. Ceterũ
est et nisa cuutas. in quacolitur idem liber.
unde niseus dictus ẽ. Mercurium sermo¬

Expanded text:
canum auctorem dicunt, quia sine igne canum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater; quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur. Dicunt enim mulieres ei adtributas et vinum propter excitandam libidinem. Unde et frons eius pampino cingitur. Sed ideo coronam viteam et cornu habet, quia cum grate et moderate vinum bibitur, laetitiam praestat; cum ultra modum, excitat lites, id est quasi cornua dat. Idem autem et bra solvantur. Iste et Graece Διόνυσος a monte Indiae Nysa, ubi dicitur esse nutritus. Ceterum est et Nysa civitas, in qua colitur idem Liber, unde Nysaeus dictus est. Mercurium sermo
Abbreviated transcription (Latin):
erat tales dõs credi. quales homines ẽẽ
non debeant. Ianum dicunt quasi mun¬
di uel cęli. uł mensium ianuam. Duas
iani facies faciunt. ꝓpter orientem et occiden¬
tem. Cum uero faciunt eum quadri frontem.
et ianum geminum appellant. ad qͣtuor
mundi partes hoc referunt. uł ad quatuor
elementa siue tẽpora: sed dum hoc fingunt.
monstrum ñ dm̃ faciunt. Neptunum aqͣs
mundi predicant. et dictus ab eis neptunus
quasi nube totians. Uulcanum uolunt ẽẽ¬
ignem. et dictus uulcanus quasi uolans can¬
dor. uł quasi uolicanus. quod ꝑ aerem uolet.
Ignis enim e nubibus nascitur. unde etiã
omerus dicit eum precipitatum de aere in
t̃ras. quod omne fulmen de aere cadit. idcirco
autem uulcanus de femore iouis fingitur
natus. quod fulmina de imo aere nascunt᷑.
Claudus autemdicitur uulcanus. quia per
naturam numquam rectus ẽ ignis. sed qͣsi
claudus eius modi speciem motumq habet.
idõ autem in fabrorum fornace eundem uul¬

Expanded text:
erat tales deos credi, quales homines esse erat tales deos credi, quales homines esse non debeant. Ianum dicunt quasi mundi vel caeli vel mensuum ianuam: duas Iani facies faciunt, propter orientem et occidentem. Cum vero faciunt eum quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quattuor mundi partes hoc referunt, vel ad quattuor elementa sive tempora. Sed dum hoc fingunt, monstrum, non deum faciunt. Neptunum aquas mundi praedicant; et dictus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. Vulcanum volunt ignem; et dictus Vulcanus quasi volans candor, vel quasi volicanus, quod per aerem volat. Ignis enim e nubibus nascitur. Unde etiam Homerus dicit eum praecipitatum de aere in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore Iunonis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascantur. Claudus autem dicitur Vulcanus, quia per naturam numquam rectus est ignis, sed quasi claudus eiusmodi speciem motumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eundem Vul
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur. Falcem tenet inquiunt ꝓpter a-¬
griculturam significandam. uł ꝓpt̃ annos
et tẽpora quod in se redeant: uł ꝓpter sa¬
pientiam quod intus acuta sit. In aliquibꝰ
autem ciuitatibus saturno liberos suos
apud gentiles immolabant: quod saturnũ
poete liberos suos deuorasse solitum tradi¬
derunt. Iouis fertur a uruando dictus.
et iupiter quasi iuuans pater. hoc est
omnibus prestans. Hunc et pͥuato titu-¬
lo iouem optimum dixerunt. dum fuisset
incestus in suis. inpudicus in extraneis:
quem modo taurum fingunt ꝓpt̃ europȩ
raptum. fuit enim in naui. cuius insigne
erat taurꝰ. Modo danes ꝑ imbrem auream
appetisse concubitum. Ubi intelligitur
pudiciciam mulieris. ab auro fuisse corrup¬
tam modo in similitudine aquilȩ ꝓpter qͦd
puerum ad stuprum rapuerit. modo serpen-¬
tem quia reptauerit. et eignum quia can¬
tauerit. Et idõ non figurȩ iste sunt. seb
plane de ueritate scelera.Unde turpe

Expanded text:
nascitur. Falcem tenet, inquiunt, propter anascitur. Falcem tenet, inquiunt, propter agriculturam significandam, vel propter annos et tempora, quod in se redeant, vel propter sapientiam, quod intus acuta sit. In aliquibus autem civitatibus Saturno liberos suos apud gentiles inmolabant, quod Saturnum poetae liberos suos devorasse solitum tradiderunt. Iovis fertur a iuvando dictus, et Iuppiter quasi iuvans pater, hoc est, omnibus praestans. Hunc et privato titulo Iovem Optimum dixerunt, dum fuisset incestus in suis, inpudicus in extraneis. Quem modo taurum fingunt propter Europae raptum; fuit enim in navi cuius insigne erat taurus: modo Danaes per imbrem aureum appetisse concubitum; ubi intellegitur pudicitiam mulieris ab auro fuisse corruptam: modo in similitudine aquilae, propter quod puerum ad stuprum rapuerit: modo serpentem, quia reptaverit, et cygnum, quia cantaverit. Et ideo non figurae istae sunt, sed plane de veritate scelera. Unde turpe
Abbreviated transcription (Latin):
ad et̃nam mortem cotidie ꝑsuadendo adicit
uł extendit. Quȩdam autẽ nomina dõꝵ
suorum gentiles ꝑ uanas fabulas ad ratio¬
nes fisicas conantur traducere: eaq in causis
elementorum composita ẽẽ int̃p̃tantur. sed
hoc a poetis totum factum ẽ. ut deos suos
ornarent aliquibus figuris. quos ꝑditos
ac dedecoris infamia plenos fuisse. historiȩ
confitentur. Omnino enim fingendi locus
uacat : ubi ueritas cessat. Saturnus origo
dõrum et totius posteritatis a paganis de¬
signatur. Hunc latini a sati appellatum
ferunt. quasi ad ipsum satio omnium ꝑti-¬
neat rerum. uł a temporis longitudine qͦd
saturet᷑ annis. Unde et eum greci cronos
nomen habere dieunt. id est tempus quod
filios suos fertur deuorasse. hoc ẽ annos
quos tempus produxerit in se reuoluit.
uel quod eo semina unde oriuntur iterum
redeunt. Hunc celi patris abscidisse geni¬
talia dicunt. quia nichil in cęlo de seminibꝰ

Expanded text:
ad aeternam mortem quotidieo persuadendo adicit ad aeternam mortem quotidieo persuadendo adicit vel extendit? Quaedam autem nomina deorum suorum gentiles per vanas fabulas ad rationes physicas conantur traducere, eaque in causis elementorum conposita esse interpretantur. Sed hoc a poetis totum fictum est, ut deos suos ornarent aliquibus figuris, quos perditos ac dedecoris infamia plenos fuisse historiae confitentur. Omnino enim fingendi locus vacat, ubi veritas cessat. Saturnus origo deorum et totius posteritatis a paganis designatur. Hunc Latini a satu appellatum ferunt, quasi ad ipsum satio omnium pertineat rerum, vel a temporis longitudine, quod saturetur annis. Unde et eum Graeci Cronos nomen habere dicunt, id est tempus, quod filios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit, vel quod eo semina, unde oriuntur, iterum redeunt. Hunc Caeli patris abscidisse genitalia dicunt, quia nihil in caelo de seminibus
Abbreviated transcription (Latin):
mulachrũ ignominiȩ.Idolum enim fuit
moab cognomento baal suꝑ montem segor.
quem latini pͥapum uocant. dm̃ ortorum.
Fuit autem de lapsaco eiuitate ellesponti
de qua pulsus ẽ. et ꝓpt̃ uirilis menbri
magnitudinem in numero dõꝵ suorum eũ
greci transtulerunt. et in numine sacra
uerunt ortorum : unde et dicitur preesse
ortis ꝓpter eorum fecunditatem. Beel ze¬
bub idolum fuit accaron. quod int̃pretat᷑
uir muscarum. Tebub enim musca uocat᷑.
Spurcissimum gͥ idolum idõ uirum mus-¬
carum uocatum ꝓpter sordes idolatriȩ. siue
emoth ex hebrea uoce in latinã linguã animal
sonat ꝓpt̃ qͦd de ex celsis ad terrena cecidit:
et ꝓ merito suo ut animal brutum effectꝰ
sit. Ipse ẽ et leuiatan. idest serpens de
aquis. quia in huius scłi mari uolubili
uersatur astutia. Leuiathan autẽ interp̃¬
tatur additamentum eorum. quorũ scilicet
nisi hominum : quibus in paradiso semel
culpam p̃uaricationis intulit. et hancusq

Expanded text:
mulacrum ignominiae. Idolum enim fuit mulacrum ignominiae. Idolum enim fuit Moab, cognomento Baal, super montem Phegor, quem Latini Priapum vocant, deum hortorum. Fuit autem de Lampsaco civitate Hellesponti, de qua pulsus est; et propter virilis membri magnitudinem in numero deorum suorum eum Graeci transtuleverunt hortorum, unde et dicitur praeesse hortis propter eorum fecunditatem. 26. Beelzebub idolum fuit Accaron, quod interpretatur vir muscarum; ZEBUB enim musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo vir muscarum vocatur, propter sordes idololatriae, sive emoth ex Hebraea voce in Latinsonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est serpens de aquis, quia in huius saeculi mare volubili ersatur astutia. Leviathan autem interpretatur additamentum eorum. Quorum scilicet, nisi hominum quibus in paradiso semel culpam praevaricationis intulit, et hanc usque
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. Non sic sed antixp̃o grecȩ dicitur: quod
est latine contrarius xp̃o. Anti enim grece
in latino contra signifieat. Xp̃m enim se
mentietur dum uenerit. et contra eum dimi-¬
cabit. et aduersabitur sacramentis xp̃i: ut
ueritatis eius euangłm soluat. Nlam et
tẽplum hierosolimis reparare: et omnes ue¬
teris legis cerimonias restaurare tẽp̃tabit.
Sed et ille antixp̃e ẽ qui negat ẽẽ dominũ¬
xp̃m: contrarius enim xp̃o est. Om̃s enim
qui exeunt de eccłã et ab unitate fidei pre¬
ciduntur: et ipsi antixp̃i sunt. Bel idolũ
babilonium ẽ: quod interpretatur uetus.
Fũit enim hic belus pater nini primus rex
assirioꝵ.: quem quidam saturnum appellaiit.
Q uod nomen et apud assirios et apud afros.
postea cultum ẽ. Unde et lingua punica
bal ds̃ dicitur.Apud assyrios autem bel uo¬
catur quadam sacrorum suorum ratione. et
saturnus et sol. Beelfegor int̃pretatur si¬

Expanded text:
Christus. Non sic, sed Antichristus Graece dicitur, quod Christus. Non sic, sed Antichristus Graece dicitur, quod est Latine contrarius Christo. Ἀντὶ enim Graece in Latino contra significat. Christum enim se mentietur, dum venerit; et contra eum dimicabitur; et adversabitur sacramentis Christi, ut veritatis eius evangelium solvat. Nam et templum Hierosolymis reparare, et omnes veteris legis caerimonias restaurare temptabit. Sed et ille Antichristus est qui negat esse Deum Christum. Contrarius enim Christo est. Omnes enim, qui exeunt de Ecclesia et ab unitate fidei praeciduntur, et ipsi Antichristi sunt. Bel idolum Babylonium est, quod interpretatur vetus. Fuit enim hic Belus pater Nini, primus rex Assyriorum, quem quidam Saturnum appellant; quod nomen et apud Assyrios et apud Afros postea cultum est, unde et lingua Punica Bal deus dicitur. Apud Assyrios autem Bel vocatur quadam sacrorum suorum ratione et Saturnus et Sol. Belphegor interpretatur si
Abbreviated transcription (Latin):
Dia bolus hebraice dicitur deorsum fluens.
quia quietus in cęli culmine stare contẽpsit.
sed suꝑbiȩ pondere deorsum corruens cecidit.
Qrece uero diabolus criminator uocatur.
quod uł crimina in qua ĩpse inlicit ad dm̃
referat: uł quia electorum in nocentiã cri¬
minibus fictis accusat. Unde et in apoca¬
accusator fratrum nr̃oꝵ: qui accusabat illos
in conspectu dĩ nr̃i die ac nocte. Satanas
in latinum sonat aduersarius. siue trans gres¬
sor. Ipse est enim aduersarius qui ẽ ueritatis
inmicus. et semper scorum uirtutibus cont᷑¬
ire nititur. Ipse et transgressor quia pre-¬
uaricator effectus. in ueritate quaconditus
est ñ stecit. Idem et tẽptator quia tẽptandã
iustorum innocentiã postulat. sicut in iobseri¬
bitur. Antixp̃c appellatur: quia contra xp̃o
uenturus est. non quomodo quidam simpli¬
ces intelligunt. antixp̃m idõ dictum quod
ante xp̃m uenturus sit: id est post eum ueniat

Expanded text:
Diabolus Hebraice dicitur deorsum fluens, Diabolus Hebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in caeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece vero diabolus criminator vocatur, quod vel crimina, in qua ipse inlicit, ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis accusat; unde et in Apocaaccusator fratrum nostrorum, qui accusabat illos in conspectu Dei nostri die ac nocte.' Satanas in Latino sonat adversarius, sive transgressor. Ipse est enim adversarius, qui est veritatis inimicus, et semper sanctorum virtutibus contraire nititur. Ipse et transgressor, quia praevaricator effectus in veritate, qua conditus est, non stetit. Idem et temptator, quia temptandam iustorum innocentiam postulat, sicut in Iob scribitur. Antichristus appellatur, quia contra Christum venturus est. Non, quomodo quidam simplices intellegunt, Antichristum ideo dictum quod ante Christum venturus sit, id est post eum veniat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter esfigies. Apud grecas autem eicrop̾s sis
qͦ pͥmum in archeoliua orta ẽ. et atheniensiũ¬
urbis exmineruȩ appellatione nomen sor¬
tita ẽ. Hic primus omnium iouem appella¬
uit. simula era repperit. aras statuit. uicti¬
mas immolauit. nequaquam istius modi reb
in grecia umquã uisis. Idolatria idolorum se¬
uitus siue cultura interpretatur. Nlam latna
grece latine seruitus dicitur. Quȩ quantũ
ad ueram religionem attinet: ñ nisi uni et
soli dõ debeturͦ. Hanc sicut impia suꝑbia si¬
ue hominum siue demonum sibi exhiberi ut
iubet uł cupit : ita pia humilitas uł homi¬
num uł angłorum scorum sibi oblatam recu¬
sat: et cui debetur ostendit. Idolum autem ẽ
simulacrũ quod humana effigie factum et
consecratũ ẽ. uixta uocabuli int̃p̃tationẽ.
Idos enim grece formam sonat: et ab eo per
diminutionem idolum deductum. ȩque apud
nos formulam facit. Igitur omnis forma ut

Expanded text:
propter effigies. Apud Graecos autem Cecrops, sub propter effigies. Apud Graecos autem Cecrops, sub quo primum in arce oliva orta est, et Atheniensiuurbs ex Minervae appellatione nomen sortita est. Hic primus omnium Jovem appellavit, simulacra reperit, aras statuit, victimas immolavit: nequaquam istius modi rebus in Graecia unquam visis. Idololatria, idolorum servitus sive cultura interpretatur. Nam latreia Graece, Latine servitus dicitur, quae, quantum ad veram religionem attinet, soli Deo debetur. Hanc sicut inpia superbia sive hominum sive daemonum sibi exhiberi vel iubet vel cupit, ita pia humilitas vel hominum vel angelorum sanctorum sibi oblatam recusat, et cui debetur ostendit. Idolum autem est simulacrum quod humana effigie factum et consecratum est, iuxta vocabuli interpretationem. Εἶδος enim Graece formam sonat, et ab eo per diminutionem idolum deductum aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel
Abbreviated transcription (Latin):
fantem ñ dicere sine dentibus. eũ cui dentes
adhuc etas parua negauit. Non enim est pri.¬
uatus dentibus quos nondum habuit. Quartũ
uero genus ex confirmatione et negatione
obpon̾itur. ut socrates disputat: socrates
ñ disputat. Hȩc a suꝑioribꝰ idõ differt. qͦd
illa singillatim dici possunt. hȩc nisi conexe
dici ñ possunt. Quod genus quartum apud
dialecticos multum habet conflictum: et
appellatur ab eis ualde obpositum. Si qui¬
dem et tercium ñ recipit. Nam ex illis quȩ¬
dam habere tercium possunt. ut in contra¬
riis candidum et nigrum. tercium eius
nec candidum nec nigrum: sed fuscum uel
pallidum. In telatiuis quoq ut multa et
pauca. Tereium eiꝰ nec multa nec
pauca: sed medioeria. In habitu uł orbatio¬
ne ut uisio et cecitas. Tercium eiꝰ nec oeci¬
tas. nec uisio.: sed lippitudo. Hic ergo legit. ñ
legit. Tercium nichil habet.

Expanded text:
fantem non dicere sine dentibus eum, cui dentes fantem non dicere sine dentibus eum, cui dentes adhuc aetas parva negavit. Non enim est privatus dentibus, quos nondum habuit. Quartum vero genus ex confirmatione et negatione opponitur, ut Socrates disputat, Socrates non disputat. Haec a superioribus ideo differt, quod illa singillatim dici possunt, haec nisi conexe dici non possunt. Quod genus quartum apud Dialecticos multum habet conflictum, et appellatur ab eis valde oppositum, siquidem et tertium non recipit. Nam ex illis quaedam habere tertium possunt, ut in contrariis candidum et nigrum. Tertium eius nec candidum nec nigrum, sed fuscum vel pallidum. In relativis quoque, ut multa et pauca. Tertium eius nec multa nec pauca, sed mediocria. In habitu vel orbatione, ut visio et caecitas. Tertium eius, nec caecitas nec visio, sed lippitudo. Hic ergo legit, non legit: tertium nihil habet.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi obponuntur ut ad se conferantur. sicut
duplum simplum hoc solum obpositorum
genus ad se refertur. Nonenim ẽ maius nisi
adminus referatur: et simplum nisi ad du¬
plum. Nam relatiuum relatiuo ita obpo¬
Dimidium enim opponitur duplo. eiusq
dupli medium ẽ. sed ita illi opponitur: ut
eius sit cui obponitur. sic et parum obponi¬
tur magno. ita ut ipsũ parum ad magnum
cui obponitur sit parum. Nam superiora
quȩ dicuntur contraria. ita sibi obponunt᷑
ut eoꝵ ñ sint quibꝰ obponuntur: neo ad ea
quocumq modo referantur. Siquidem iniqͥ¬
tas. iusticiȩ ita contraria ẽ. ut ñ eiusdem iusti¬
ciȩ inquitas sit: aut ad illam sit iniquitas.
Tercium genus ẽ obpositoꝵ habitus uł orba¬
tio. quod genus cicero priuationem uocat. qͣ
ostendit aliquid quempiam habuisse unde
priuatus ẽ. cuius species sunt tres quarũ
pͥma ẽ in re. secunda in loco: tercia intem¬
in oculis locus ẽ. In tempore congruo ut in¬

Expanded text:
sibi opponuntur ut ad se conferantur, sicut sibi opponuntur ut ad se conferantur, sicut duplum simplum. Hoc solum oppositorum genus ad se refertur. Non est enim maius, nisi ad minus referatur; et simplum, nisi ad duplum. Nam relativum relativo ita oppoDimidium enim opponitur duplo, eiusque dupli medium est, sed ita illi opponitur ut eius sit, cui opponitur. Sic et parvum opponitur magno, ita ut ipsud parvum ad magnum, cui opponitur, sit parvum. Nam superiora quae dicuntur contraria ita sibi opponuntur ut eorum non sint, quibus opponuntur, nec ad ea quocumque modo referantur; siquidem iniquitas iustitiae ita contraria est ut non eiusdem iustitiae iniquitas sit, aut ad illam sit iniquitas. Tertium genus est oppositorum habitus vel orbatio. Quod genus Cicero privationem vocat, qua ostendit aliquid quempiam habuisse, unde privatus est. Cuius species sunt tres: quarum prima est in re, secunda in loco, tertia in temin oculis locus est. In tempore congruo, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
ontrariorum genera quatuor sunt. quȩ
aristotiles anticimena idẽ opposita uo.¬
cat. ꝓpter quod sibi uelut ex aduerso uiden¬
tur obsistere ut contraria. nec tamen omnia
quȩ obponuntur sibi contraria sunt. sed om¬
nia a contrario obposita sunt. Primũ genꝰ
est contrarioꝵ quod iuxta ciceronem diuer¬
sum uocatur. pro eo quod tantum contrarie
sibi opponuntur: ut ñ eoꝵ sint quibꝰ oppo¬
nuntur. ut sapientia. stulticia. Quod genꝰ
in tres species diuiditur. Nam sunt quedã
eius quȩ medium habent. et sunt quedam
quȩ sine medio sunt. et quędam sunt quȩ
habent medium. et tamen sine nomine st̃.
nisi utrumq ei uocabulum creet. Candidũ
et nigrum medium habent. quia inter eos
sepe color pallidus uł fuscus inuenitur: Sine
medio sunt quotiens unum de duobꝰ accidit.
ut sanitas uł infirmitas. horum nichil ẽ me¬
dium. Ea autem quoꝵ media sine nomine
sunt. ut felix infelix. medium habent ñ
felix. Secundum genus ẽ relatiuoꝵ quȩ ita

Expanded text:
ontrariorum genera quattuor sunt, quae Aristoteles ἀντικείμενα, id est opposita vocat, propter quod sibi velut ex adverso videntur obsistere, ut contraria; nec tamen omnia quae opponuntur sibi contraria sunt, sed omnia a contrario opposita sunt. Primum genus est contrariorum, quod iuxta Ciceronem diversum vocatur, pro eo quod tantum contrarie sibi opponuntur, ut non eorum sint quibus opponuntur, ut sapientia stultitia. Quod genus in tres species dividitur. Nam sunt quaedam eius quae medium habent; et sunt quaedam quae sine medio sunt; et quaedam sunt quae habent medium et tamen sine nomine sunt, nisi utrumque ei vocabulum creet. Candidum et nigrum medium habent, quia inter eos saepe color pallidus vel fuscus invenitur. Sine medio sunt, quotiens unum de duobus accidit, ut sanitas vel infirmitas. Horum nihil est medium. Ea autem quorum media sine nomine sunt, ut felix infelix, medium habent non felix. Secundum genus est relativorum, quae ita
Abbreviated transcription (Latin):
aspexit. et ad amauit. Cum hierosolimam antiochus
obsideret: hircanus princeps iudeoꝵ reserato dauid
sepulchro.: tria milia auri talenta inde abstraxit. ex
quibus trecenta antiochodedit: ut obsidionem relin-¬
queret. atq ut facti inuidiam demeret. Fertur ex re¬
liqua pecunia instituisse primus xenodochia. quibꝰ
aduentum susciperet pauperum et peregrinorum.
Unde et uocabulum sumpsit. Nam ex greco in lati
num: xenodocium peregrinorum susceptio noncupat᷑.
Ubi autem egrotantes de plateis colliguntur: mi-¬
socomion grece dicitur. in quo consumpta langoribus
atq in edis miserorum menbra fouentur. .ILI.

Expanded text:
aspexit et adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus aspexit et adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hyrcanus princeps Iudaeorum reserato David sepulcro, tria milia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsidionem relinqueret; atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, quibus adventum susciperet pauperum et peregrinorum; unde et vocabulunum ξενοδοχεῖον peregrinorum susceptio nuncupatur. Ubi autem aegrotantes de plateis colliguntur, νοσοκομεῖον Graece dicitur, in quo consumpta languoribus, atque inedia miserorum membra foventur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Cubele autẽ: cubandi locus ẽ. Secessus: quod
sit locus secretus. idest sine accessu. Diuersorium
dictum.: eo quod ex diuersis uiis ibi conueniatur.
Ospicium sermo grecus ẽ: ubi quis ad tempus ospi¬
tali iure inhabitat. et iterum inde transiens migͣt᷑.
Inde et metatum: quia mutatur. Unde legitur.
Et castra metati sunt: ꝓ mutauerunt. Non enĩ
illic ꝑmanet exercitus : sed ꝑtransit. Menianꝰ
collega crassi. in foro proiecit materias : ut e̾ẽnt
loca in quibus spectantes insisterent. quȩ ex suo no
mine moeniana appellata sunt. Hȩc et solaria:
quia patent soli. Post hȩc alii lapide. alii mate¬
ria edificau̾e porticibus: moeniana et foribus et
domibus adiecerunt. Labulata olim ligneȩ domus fie¬
bant: inde nomen ꝑmanet tabulatoꝵ. Apogeum est
constructum subterris edificium: quod nos antrum ut
speluncam dicimus. Solarium: quod soli et auris pa¬
teat. qualis fuit locus in quo dauid bersabee lauantẽ

Expanded text:
mus. Cubile autem cubandi locus est. Secessus, quod mus. Cubile autem cubandi locus est. Secessus, quod sit locus secretus, id est sine accessu. Diversorium dictum eo quod ex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Graecus est, ubi quis ad tempus hospitali iure inhabitat, et iterum inde transiens migrat. Inde et metatum, quia mutatur. Unde et legitur: 'castra metati sunt,' pro mutaverunt; non enim illic permanet exercitus, sed pertransit. Moenius collega Crassi in foro proiecit materias, ut essent loca in quibus spectantes insisterent, quae ex nomine eius Moeniana appellata sunt. Haec et solaria, quia patent soli. Post haec alii lapide, alii materia aedificavere porticibus moeniana, et foribus et domibus adiecerunt. Tabulata olim ligneae domus fiebant. Inde nomen permanet tabulatorum. Hypogeum est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel speluncam dicimus. Solarium, quod soli et auris pateat, qualis fuit locus in quo David Bethsabee lavantem
Abbreviated transcription (Latin):
cie nobilis. cum magna omnium admiratione rapere¬
tur: talamoni duci eam oraculo responsum est dari.
Et qm̃ he nuptiȩ feliciter cesserant: institutũ est ut
omnib nuptiis thalami nomen iteretur. Negiptii
quoq lingua sua loca in quibus nubentes succedunt
et incubant: thalamum nominant. Cenaculum
dictum.: a communione uescendi. unde et cenobium
congregatio. Antiqui enim publice et in commune
uescebantur: nec ulliꝰ conuiuium singulare erat. nec
in occulto deliciȩ luxuriam gignerent. Triclinium
est cenaculum: a tribus lectulis discumbentiũ dictũ.
Apud ueteres enim in loco ubi conuiuii apparatus ex-¬
ponebatur: tres lectuli strati erant. in quibus discũ¬
bentes epulabantur. Clinon enim grece lectus uł accu¬
bitus dicitur: ex quo confectum ẽ ut triclinium dicere¬
tur. Cella dicta: quod nos occultat et celat. Cubicu¬
lum uero: quod eo cubamus. ibiq dormientes requies ca¬

Expanded text:
cie nobilis cum magna omnium admiratione raperecie nobilis cum magna omnium admiratione raperetur, Thalamoni duci eam oraculo responsum est dari; et quoniam hae nuptiae feliciter cesserant, institutum est ut in omnibus nuptiis thalami nomen iteretur. Aegyptii quoque lingua sua loca, in quibus nubentes succedunt et cubant, 'thalamum' nominant. Coenaculum dictum a communione vescendi; unde et coenobium congregatio. Antiqui enim publice et in commune vescebant, nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto deliciae luxuriam gignerent. Triclinium est coenaculum, a tribus lectulis discumbentium dictum. Apud veteres enim in loco, ubi convivii apparatus exponebatur, tres lectuli strati erant, in quibus discumbentes epulabantur. Κλίνη enim Graece lectus vel adcubitus dicitur, ex quo confectum est ut triclinium diceretur. Cella dicta quod nos occultat et celat. Cubiculum vero, quod eo cubamus ibique dormientes requiesci
Abbreviated transcription (Latin):
abitatio ab habendo uocata. ut habitare casas.
Domus exgreca appellatione uocata: nam do¬
mata greci tecta dicunt. Est autẽ domus unius
familiȩ habitatio: sic̃ urbsunius populi. sicut orbis do¬
micilium totiꝰ generis humani. Onne edificium: an¬
tiqui edem appellauerunt. Alii edem abedendo quidẽ
sumpsisse nomen existimant : dantes exemplum de
et edificium: eo quod fuerit prius ad edendum factũ.
Aula domus est regia: siue spatiosum habitaculum.
porticibusq quatuor conclusum. Atrium magna edes
est: siue amplior et spatiosa domus. Et dictum ẽ¬
atrium: eo quod addantur ei tres porticus extrinsecꝰ.
Alii atrium: quasi abigne et ligno atrum dixert̃.
Atrum enim: fit ex fumo. Palatium a pallante pͥn-¬
cipe arcadum dictum: in cuiꝰ honore archades palan¬
teum oppidum construxerunt. et regiam in ipsius
nomine conditam palatium uocauerunt. Lalamum
hac ex causa uocatũ ferunt: cum enim raptȩ fuissent
a romanis sabinȩ. ex quibus cumuna aute alias spe-¬

Expanded text:
abitatio ab habendo vel habitando vocata, ut habitare casas. Domus ex Graeca appellatione vocata. Nam domata Graeci tecta dicunt. Est autem familie habitaculum est, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Est autem tiqui aedem appellaverunt. Alii aedem ab edendo quiddam sumpsisse nomen existimant, dantes exemplum de et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum. Aula domus est regia, sive spatiosum habitaculum porticibus quattuor conclusum. Atrium magna aedes est, sive amplior et spatiosa domus; et dictum atrium eo quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium quasi ab igne et lychno atrum dixerunt; atrum enim fit ex fumo. Palatium a Pallante principe Arcadum dictum, in cuius honore Arcades Pallanteum oppidum construxerunt, et regiam in ipsius nomine conditam Palatium vocaverunt. Thalamum hac ex causa vocatum ferunt. Cum enim raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias spe
Abbreviated transcription (Latin):
riuilegia autem sunt leges priuatorũ.
quasi priuatȩ leges. Nam pͥuilegium in¬
de dictum quod in priuato referatur.
XUIIII.Quid possit lex.

Expanded text:
rivilegia autem sunt leges privatorum, quasi privatae leges. Nam privilegium inde dictum, quod in privato feratur. § 19 Quid possit lex.
Abbreviated transcription (Latin):
bo. de oratione. de enuntiatione. de adfir¬
matione. de negatione. de contradictione.
Nomen ẽ uox significatiua scđm placitum
sine tẽpore. cuiꝰ nulla pars ẽ significatiua se¬
parata ut socrates. Uerbum est quod signi¬
ficat tempus. Cuius pars nichil extra signi¬
ficat. sed ẽ semꝑ eorum quȩ de altero dicunt᷑¬
ut notat cogitat. disputat. Oratio ẽ uox sig¬
nificatiua. cuius partium aliquid separatũ
significatiuum ẽ. ut socrates disputat. E.¬
nuntiatiua oratio ẽ uox significatiua. de eo
quod ẽ aliquid uł ñ ẽ. ut socrates ẽ. socrates
non ẽ. Adfirmatio ẽ enuntiatio alicuius de
aliquo: ut socrates ẽ. Negatio est alicuiꝰ
ab aliquo: ut socrates non ẽ. Contradictio
est adfirmationis et negationis obpositio
ut socrates disputat. socrates ñ disputat.
Periermeniarum utilitas hȩc ẽ. quod ex his
interp̃tamentis sillogisii fiunt: unde et
Dialecticis

Expanded text:
bo, de oratione, de enuntiatione, de adfirbo, de oratione, de enuntiatione, de adfirmatione, de negatiNomen est uox significatiua secundum placitum sine tempore, cuius nulla pars est significatiua separata, ut Socrates. Verbum est quod consignificat tempus, cuius pars nihil extra significat, et est semper eorum quae de altero dicuntur nota, ut cogitat, disputat. Oratio est uox significatiua, cuius partium aliquid separatum significatiuum est, ut Socrates disputat. Enuntiatiua oratio est uox significatiua de eo quod est aliquid uel non est, ut Socrates est, Socrates non est. Affirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est, negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est affirmationis et negationis oppositio, ut Socrates disputat, Socrates non disputat.perihermeniarum haec est, quod ex his interpretamentis syllogismi fiunt. Unde et dialecticis
Abbreviated transcription (Latin):
uxores suas. babilonicis mulieribꝰ ad heserunt.
Quidam autem israeliticis tantum comugiis
contenti. uł ex eis geniti. dũ reuersi ee̾nt de
babilonia diuiserunt se ab omm populo: et
adsumpserunt sibi hoc nomen iactantie. Meri¬
ste appellati eo quod se parent scripturas. non
credentes omnibus ꝓpħis. dicentes aliis et aliis
sp̃ibus illos ꝓpħasse. Mleris .N. grece. latine pars
dr. samarite. dicti qͦdlegẽ solam custodiant. Clã
ꝓphas ñ recipiunt. Imero baptiste. eo quod co¬
tidie uestimenta sua et corpora lauent.

Expanded text:
uxores suas, Babylonicis mulieribus adhaeserunt; uxores suas, Babylonicis mulieribus adhaeserunt; quidam autem Israeliticis tantum conjugiis contenti, vel ex eis geniti, dum reversi essent de Babylonia, diviserunt se ab omni populo, et assumpserunt sibi hoc nomen jactantiae. 8. Meristaei appellati, eo quod separant scripturas, non credentes omnibus prophetis, dicentes aliis et aliis sipiritibus illos prophetasse; μέρος enim Graece, Latine pars dicitur. 9. Samaritae dicti, quod legem solam custodiunt, nam prophetas non recipiunt. 10. Hemerobaptistae, eo quod quotidie vestimenta sua et corpora lavent.
Abbreviated transcription (Latin):
Udei confessores int̃pretantur. Alul.i¬
tos enim ex his sequitur confessio: quos antea
ꝑfidia possidebat. Hebrei transitores dicunt᷑
quo nomine ammonentur. ut de peioribus
ad ineliora transeant. et pristinos errores re-
linquant. Pharisei et sadducei inter se contra¬
rii sunt. Nam pharisei ex hebreo in latinum
int̃pretant᷑ diuisi. eo quod traditionum et ob.¬
seruationum quas illi deuteresis uocant iustici¬
am p̃ferunt. unde et diuisi uocantur a popłõ.
quasi ꝑ iusticiam. Sadducei int̾p̃tantur iusti.
Uendicant enim sibi quod ñ sunt. corporis re-¬
surrectionem negant: et animam int̾ire cum
corpore predicant. Hi quinq tantũ libros le¬
gis recipiunt: ꝓpħarum uaticinia respuunt.
Efuei dicunt ipsum ẽe̾ xp̃m. qui docuit illas
omnem abstinentiam. Carbonei dicunt
ipsum eẽ xp̃m. qui docuit illos in om̃i re sab¬
batirare. Qeniste dict eo quod e genere abra¬
he ẽẽ se głentur. Nam cum in babiloniam
uenisset populus dĩ: pleriq reliquentes

Expanded text:
udaei confessores interpretantur. Multos enim ex his sequitur confessio, quos antea perfidia possidebat. Hebraei transitores dicuntur. Quo nomine admonentur ut de peioribus ad meliora transeant, et pristinos linquant. 3. Pharisaei, et Sadducaei inter se contrarii sunt; nam Pharisaei ex Hebraeo in Latinum interpretantur divisi, eo quod traditionum et observationum, quas illi δευτερώσεις vocant, justitiam praeferunt. Unde et divisi vocantur a populo, quasi per justitiam. 4. Sadducaei interpretantur justi; vendicant enim sibi quod non sunt, corporis resurrectionem negant, et animam interire cum corpore praedicant. Hi quinque tantum libros legis recipiunt, prophetarum vaticinia respuunt. 351 5. Esseni dicunt ipsum esse Christum qui docuit illos omnem abstinentiam. 6. Masbothaei dicunt ipsum esse Christum qui docuit illos in omni re sabbatizare. 7. Genistaei dicti, eo quod de genere Abrahae esse se gloriantur; nam cum in Babyloniam venisset populus Dei, plerique, relinquentes
Abbreviated transcription (Latin):
prie autem mare appellatum. eo quod aquȩ eiꝰ amarȩ
sint. Equor autem uocatum quia equaliter sursum
est. et quamuis aquȩ fluctuantes uelut montes erigan¬
tur. sedatis rursũs tempestatibus adequantur. Altitu¬
do enim maris diuersa est: indiscreta tamen dorsi eiꝰ
equalitas. Ideo autem mare incrementum ñ capere.
cum omnia flumina omnesq fontes recipiat. Hȩc cau¬
sa est. partim quod influentes undas ipsa magnitu¬
do eius ñ sentiat. deinde quod amara a qua duloe flu¬
entum consumat. uel quod ipse nubes multum aqua¬
rum ad setrahant. siue quod illud partim auferant
uenti. partim sol exsiccet. postremum quod ꝑ occul¬
ta quȩdam terrȩ foramina ꝑ colatum et ad caput
amnium fontesq reuolutum recurrat. Maris autẽ
certumͣ ẽt̃ colorem sed pro qualitate uentorum mu¬
tari. Nam modo flauum est: modo lutulentum. mͦ¬

Expanded text:
 maria.' Proprie autem mare appellatum eo quod aquae eius amarae  maria.' Proprie autem mare appellatum eo quod aquae eius amarae sint. Aequor autem vocatum quia aequaliter sursum est; et quamvis aquae fluctuantes velut montes erigantur, sedatis rursus tempestatibus adaequantur. Altitudo enim maris diversa est, indiscreta tamen dorsi eius aequalitas. Ideo autem mare incrementum non capere, cum omnia flumina, omnes fontes recipiat, haec causa est: partim quod influentes undas ipsa magnitudo eius non sentiat: deinde, quod amara aqua dulce fluentum consumat; vel quod ipsae nubes multum aquarum ad se attrahant; sive quod illum partim auferant venti, partim sol exsiccet; postremum, quod per occulta quaedam terrae foramina percolatus, et ad caput amnium fontesque revolutus recurrat. Maris autem certum non esse colorem, sed pro qualitate ventorum mutari; nam modo flavum est, modo lutulentum, m
Abbreviated transcription (Latin):
In iudea quidam riuus sabbatis omnibus siccatur.
In sardinia fontes calidi oculis medentur. fures argiuiñ.
nam cecitate detegitur eorum facinus. In epiro ẽẽ
fontem in quo facies extinguntur accense: et accen¬
duntur extictȩ. Apud garamantes fontem esse
ita algentem die ut non bibatur: ita ardentẽ nocte
ut non tangatur. Iam uero in multis locis aquę
manant ꝑpetim feruentes. tanta ui ut balnea ca¬
lefaciant. quȩdam enim terrȩ sunt que multum
sulphuris et aluminis habent. Itaq oum ꝑuenas
calentes a qua frigida uenit. uicino sulphuris calore
contacta excandescit. nec talis ab origine effluit.
sed ꝑmutatur dum uenit. Sulphur enim alum̃q
secum ferunt aquȩ. utramq materiã igne plenam.
minimisq motibus incalescentem. xiiii.De maris no.¬
are est aquarum generalis collectio. mine.¬
Omnis enim congregatio a quarum siue salsȩ
sisit siue dulces. abusiue maria noncu pantur. iuxta

Expanded text:
In Iudaea quondam rivus sabbatis omnibus siccIn Iudaea quondam rivus sabbatis omnibus siccIn Sardinia fontes calidi oculis medentur, fures arguunt; nam caecitate detegitur eorum facinus. In Epiro esse fontem in quo faces extinguntur accensae et accenduntur extinctae. Apud Garamantes fontem esse ita algentem die ut non bibatur, ita ardentem nocte ut non tangatur. Iam vero in multis locis aquae manant perpetim ferventes, tanta vi ut balnea calefaciant. Quaedam enim terrae sunt quae multum sulphuris et aluminis habent. Itaque cum per venas calentes aqua frigida venit, vicino sulphuris calore contacta excandescit, nec talis ab origine effluit, sed permutatur dum venit. Sulphur enim alumenque secum ferunt aquae; utramque materiam igne plenam minimisque motibus incalescentem. § 14 De mari. Mare est aquarum generalis collectio. Omnis enim congregatio aquarum, sive salsae sint sive dulces, abusive maria nuncupantur, iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
Clitumnus lacus in umbria maximos boues gignit.
Reatinis paludis aquis iumentorum ungulas indu-¬
rari. In affaltide lacu uideȩ nichil mergi potest quic-¬
quid animam habet. In indissider uocari stagnum
in quonichilinnatat. sed omnia in merguntur. At
contra in alce lacu ꝑ porcidamum omnia fluitant.
nichil mergitur. Marside fons in frigia saxa gerit.
In achaia a qua profluit e saxis. stix appellata. quod
ilico potata interficit. Caelonium stagnum siciliȩ.
tetro odore abigit proximantes. Fons est in africa cir-¬
ca templum ammonis qui humoris nexibus humum
stringit. fauillas etiam incespitem solidat. Fons iob
in idumea quater in anno colorem mutare dicitur.
id est puluerulentũ. sanguineũ. uiridem et limpi¬
dum. ternis mensibus in annotenens ex his unum
colorem. In trogoditis lacus ẽ ter in diẽ fit amarus.
et deinde totiens dulcis. Fons siloa ad radicẽ montis
syon non uigibus aquis. sed certis horis diebusq ebullit.

Expanded text:
Clitumnus lacus in Umbria maximos boves gignit. Clitumnus lacus in Umbria maximos boves gignit. Reatinis paludis aquis iumentorum ungulas indurari. In Asphaltite lacu Iudaeae nihil mergi potest, quidquid animam habet. In Indis Siden vocari stagnum, in quo nihil innatat, sed omnia merguntur. At contra in Africae lacu Apuscidamo omnia fluitant, nihil mergitur. Marsidae fons in Phrygia saxa egerit. In Achaia aqua profluit e saxis Styx appellata, quae ilico potata interficit. Gelonium stagnum Siciliae tetro odore abigit proximantes. Fons est in Africa circa templum Ammonis, qui humoris nexibus humum stringit: favillas etiam in cespitem solidat. Fons Iob in Idumaea quater in anno colorem mutare dicitur: id est pulverulentum, sanguineum, viridem et limpidum; ternis mensibus in anno tenens ex his unum colorem. In Trogodytis lacus est; ter in die fit amarus et deinde totiens dulcis. Fons Siloa ad radicem montis Sion non iugibus aquis, sed in certis horis diebusque ebullit.
Abbreviated transcription (Latin):
quarum naturȩ diuersitas multa est. Aliȩ
enim salis aliaẽ nitri. alis alumursꝰ alia sulfu¬
alia bituminis. alie curam morborum depulsionibus
medentur. In italia fonsciceronis oculorum uulnera
curat. In ethiopia lacus est. quo ꝑfusa corpora uelut
oleo nitescunt. Tema fons in africa: canoras uoces
facit. Ex clitorio lacu italiȩ quibiberint: uini te.¬
dium habent. In chio in sula fontem eẽ: quo ebetes
fiant. In boetia duo fontes. alter memoriam. alter
obliuionem affert. Cirici fons amorem ueneris
tollit. Boetiȩ lacus furialis est: de quo qui biberit
ardore libidinis exardescit. In campania sunt aquȩ:
quȩ sterilitatem feminarum. et uirorum in saniã
obolere dicuntur. In ethiopia de fonte rubro qui bibe¬
rit: limfaticus fit. Letbnus fons arcbadiȩ: ab ortus¬
fieri non patitur. In sicilia fontes sunt duo quorum
unus sterilem fecundat. alter fecundam sterilem
facit. In thesalia duosunt flumina. ex unobiben¬
tes oues nigras fieri. ex altero albas. ex utroq uarias.

Expanded text:
quarum naturae diversitas multa est. Aliae enim salis, aliae nitri, aliae aluminis, aliae sulphaliae bituminis, aliae curam morborum adhibentes: demedentur. In Italia fons Ciceronis oculorum vulnera curat. In Aethiopia locus est, quo perfusa corpora velut oleo nitescunt. Zamae fons in Africa canoras voces facit. Ex Clitorio, lacu Italiae, qui biberint, vini taedium habent. In Chio insula fontem esse aiunt, quo hebetes fiant. In Boeotia duo fontes, alter memoriam, alter oblivionem affert. Cyzici fons amorem Veneris tollit. Boeotiae lacus furialis est; de quo qui biberit, ardore libidinis exardescit. In Campania sunt aquae, quae sterilitatem feminarum, et virorum insaniam abolere dicuntur. In Aethiopiae fonte rubro qui biberit, lymphaticus fit. Lefieri non patitur. In Sicilia fontes sunt duo, quorum unus sterilem fecundat, alter fecundam sterilem facit. In Thessalia duo sunt flumina: ex uno bibentes oves nigras fieri, ex altero albas, ex utroque varias.