comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipse esł expectatio gentiũ: San¬
guis istius pueri pr̃opterea non
puerorũ: quia solus in remĩssionẽ
fundendus ẽ peccatorũ: Ꝙ illi
omnes pueri inaniter morerent᷑.:
nisi huius sanguine saluarentur.
Et quidemiste puer certissime
morietur: quia si moris uellet: nul¬
latenus nasceretur: Morietur
autem. non ut impleat seuitiã
tuam: sedut ꝓficiat mansuetu¬
dinẽ suam: fatiet enimeum mo¬
ribenignitas propria: non ma¬
lignitãs aliena: Morietur.
nõnuttu infidelis regnes insce¬
culo: sedut secum regnare faciã
fideles incaelo: Morietur non
ut regnum amittat: sed ut regna¬
turos adquirat: Morietur non
ut perdat breuem uitam: sed
ut conferat sempiternã: Mo¬
rietur nonut seruus iniquus.
seduc dñs maiestatis: Mori¬
etur non uinculo necessitatis:
sed proposito uoluntatis: Mo¬
rictur mirabiliter: morietur
misericorditer. morietur singu¬
lariter : Morietur per propriã
potestatem: ut suam in omnib

Expanded text:
ipse est exspectatio gentium. Sanipse est exspectatio gentium. Sanguis 561 hujus pueri propterea non puerorum, quia solus in remissionem fundendus est peccatorum; et illi omnes pueri inaniter morerentur, nisi hujus sanguine salvarentur. Et iste quidem puer certissime morietur, quia si mori nollet, nullatenus nasceretur. Morietur autem, non ut impleat saevitiam tuam, sed ut perficiat mansuetudinem suam: faciet enim eum mori benignitas propria, non malignitas aliena. Morietur non ut tu infidelis regnes in saeculo, sed ut secum regnare faciat fideles in coelo. Morietur non ut regnum amittat, sed ut regnaturos acquirat. Morietur non ut perdat brevem vitam, sed ut conferat sempiternam. Morietur non ut servus iniquitatis, sed ut Dominus majestatis. Morietur non vinculo necessita is, sed proposito voluntatis. Morietur mirabiliter, morietur misericorditer, morietur singulariter, morietur per propriam potestatem, ut suam in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
lutem suam praestare possis ami¬
cus: hoc ad dampnationẽ tuã
faceres inimicus: Ad hoc ergo
te permisit infandes occidere: ut
illos dete faceret triumphare:
Teergo permisit ad nequitiã: il¬
los ꝑduxit ad palmam: U nus
enim idemq est omni potensdñs.
qui paruulus uagien. unus idemq
est: qui tuamcrũdelitatẽ digna¬
tus ẽ fugere. cuius maiestatẽ non
potes effugere: Fugit enimnon
formidinẽ humanã: sed dispen¬
satione diuina: Fugit non neces¬
sitate: sed pocestate: Ideo autẽ dig¬
natus est in aegiptum fugere: ut̃
postea crucem̃ er dignaretur ascen¬
dere: & illa potestãte puer latiuc̃
maegrpto: qua potestate iuuenis
pependit inligno: U nusenim
idemq est mortis susceptor. uitȩq
largitor : unus idemq immortalis
ex patre. mortalis ex matre: Propͥa
potestate moriens: propria potesta¬
te resurgens: Iste itaq puer quina¬
tusest. ideo non inuenitur innu¬
mero paruulorũ morientiũ: quia

Expanded text:
lutem tuam praestare non posses amilutem tuam praestare non posses amicus, hoc ad damnationem tuam faceres inimicus. Ad hoc ergo te permisit infantes occidere, ut illos de te faceret triumphare. Te ergo permisit ad nequitiam, illos perduxit ad palmam. Unus enim idemque est Dominus omnipotens, qui parvulus vagiens; unus idemque est, qui tuam crudelitatem dignatus est fugere, cujus majestatem non potes effugere. Fugit enim non formidine humana, sed dispensatione divina; fugit non necessitate, sed potestate. Ideo autem dignatus est in Aegyptum fugere, ut postea crucem dignaretur ascendere; et illa potestate puer latuit in Aegypto, qua potestate juvenis pependit in ligno. Unus enim idemque est mortis susceptor, vitaeque largitor: unus idemque immortalis ex Patre, mortalis ex matre; propria potestate moriens, propria potestate resurgens. 7. Iste itaque puer qui natus est ideo non invenitur in numero parvulorum morientium, quia
Abbreviated transcription (Latin):
inquit: interrogate dileenter
depuero: Et cum inueneritis re¬
nuntiate mihi : ut & ego ueniens
adoremeum O calliditas ficta.
o incredulitas impia: õ nequitia
fraudulenta. Si adorare istum
puerum certissime disponebas.
quare proillo multos pueros oc¬
cidebas: Sanguis innocentũ
quem crudeliter effudisti: attes¬
tatur: quid de hoc puero uoliusti.
Et tamen non soluistum pue¬
rum non inuenisti: sed necillis
pueris aliquid nocuisti: Immo
inscius quod illis proderat: hoc
egisti: Perseuitiam quippe tuam
facti sunt martires: qui per infanti¬
am suam fuerant innocentes. quan¬
do pergrãm huius pueri proeo
meruerunt mori: priusquam eũ
possint coramhominib confite¬
ri: Iste itaq puer qui mundum
creauit: qui mundum regit. qui
omnia quaecumq uult fãcit. qui
cuncta mirabili atq insuperabili
diuinitate disponit: hoc egit. hoc
ordinauit. ut pertuam iniuidiã
furiosam. illi pueri mortẽ suscipe¬
rent praetiosam : et quod eis ad sa¬

Expanded text:
inquit, et interrogate diligenter inquit, et interrogate diligenter de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . O calliditas ficta! O incredulitas impia! O nequitia fraudulenta. Si adorare istum puerum certissime disponebas, quare pro illo multos pueros occidebas? Sanguis innocentum, quem creduliter effudisti, attestatur quid de hoc puero voluisti. Et tamen non solum istum puerum non invenisti, sed nec illis pueris aliquid nocuisti: imo inscius, quod illis proderat, hoc egisti. Per saevitiam quippe tuam facti sunt martyres, qui per infantiam suam fuerant innocentes: quando per gratiam hujus pueri pro eo meruerunt mori, priusquam eum possent coram hominibus confiteri. Iste itaque puer, qui mundum creavit, qui mundum regit, qui omnia quaecunque vult facit, qui cuncta mirabili atque insuperabili ordine disponit, hoc ordinavit, hoc egit, ut per tuam invidiam furiosam illi pueri mortem susciperent pretiosam, et quod eis ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
quaerere saluatorem. Quia si
in eum crederes: cum eo regnares. ⁊¬
Et sicut abillo accepisti tempora¬
le regnum: acciperes & iam sempi¬
ternum. Huius enim pueri reg¬
num non est dehocmundo: sed
peripsum regnatur inmundo:
Ipse est enim sapientia dei quae di¬
cit in prouerbiis: perme reges reg¬
nant. Puer iste: uerbum dei est
Puer iste: uitus et sapientia deiest
Si potes: contra dei sapientiam co¬
gita. Intuã pernitiẽ uersaris: &
nescis. Iuenim regnum nullate¬
nus habuisses: nisi abisto puero
qui nunc natus ẽ accepisses : Puer¬
iste quinunc a magis rex dicitur
iudacorum: idem creator est. et
dñs angelorum: Qua propter
cuius times infantiam nascentis:
magis timere debes ommipoten¬
tiam̃ iudicantis: N oli ergo eum timere
regni tui successorẽ: sed time infi¬
delitatis tuae iustissimũ dampnã¬
torem: Utinam eum magis ad¬
orantibus & iam tu pariter adora¬
res: et non ad eum magos fraudu¬
lenta calliditate mandares: Ite

Expanded text:
quaerere salvatorem: quia si quaerere salvatorem: quia si in eum crederes, cum eo regnares; et sicut ab illo accepisti temporale regnum, acciperes etiam sempiternum. Hujus enim pueri regnum non est de hoc mundo, sed per ipsum regnatur in mundo. Ipse est enim Sapientia Dei, quae dicit in Proverbiis: Per me reges regnant . Puer iste Verbum Dei est, puer iste Virtus et Sapientia Dei est. Si potes, contra Dei Sapientiam cogita. In tuam perniciem versaris, et nescis. Tu enim regnum nullatenus habuisses, nisi ab isto puero qui nunc natus est, accepisses. Puer qui nunc a Magis dicitur Rex Judaeorum, idem Creator est et Dominus angelorum. Quapropter, cujus times infantiam nascentis, magis timere debes omnipotentiam judicantis. Noli eum timere regni tui successorem, sed time infidelitatis tuae justissimum damnatorem. 6. Utinam eum, Magis adorantibus, etiam tu pariter adorares, et non ad eum Magos fraudulenta calliditate mandares! Ite,
Abbreviated transcription (Latin):
pauperculȩ mulic̾ris. Quis
est iste rex iudcceorũ. pauper
& diues: Humilis et sublimis.
Quis est iste reac iudueorũ. qui
portatur ut paruulus. adoratͥ
ut ds̃.e Paruus in presepio: in¬
mensus incaelo Uilis in pan¬
nis: praetiosus instellis: Cuius
natiuitate comꝑta hero des tur¬
baris herodes. Qñm natũ
regem uid ceorum audisti turba¬
ris: suspitionib agitaris: inui¬
diae stimulis inflãmmaris. & ob
hoc natum regem occidere conaris.
In anis est ista turbatio tua: et ua¬
na prorsus est cogitatio tua. Rex
iste qui natus est: nonuenit reges
pugnando superare. sedmorien¬
domirabiliter subiugare. Nec
ideo natus est ut tibi succedat:
sed ut ineum mundus fideliter
credat: Uenit enim non ut pug¬
nec uiuus: sed ut triumphet
occisus. N ec ut sibi dealiis gen¬
tibus auro exercitũ quaerat. sed
ut pro saluandis gentib praetio¬
sum sanguinem fundat. Inani¬
ter inuidendo tiministi successo¬
rem: quem credendo debiusti

Expanded text:
pauperculae mulieris. Quis pauperculae mulieris. Quis est iste rex Judaeorum, pauper et dives, humilis et sublimis? Quis est iste rex Judaeorum qui portatur ut parvulus, adoratur ut Deus? parvulus in praesepio, immensus in coelo; vilis in pannis, pretiosus in stellis: cujus nativitate comperta, Herodes turbaris, Herodes? Quoniam natum regem Judaeorum audisti, turbaris, suspicionibus agitaris, invidiae stimulis inflammaris, et ob hoc natum regem occidere conaris. Inanis est ista turbatio tua, et vana prorsus cogitatio tua. Rex iste qui natus est non venit reges pugnando superare, sed moriendo mirabiliter subjugare; nec ideo natus est ut tibi succedat, sed ut in eum mundus fideliter credat. Venit enim, non ut pugnet vivus, sed ut triumphet occisus; nec ut sibi de aliis gentibus auro exercitum quaerat, sed ut pro salvandis gentibus pretiosum sanguinem fundat. Inaniter 560 invidendo timuisti successorem, quem credendo debuisti
Abbreviated transcription (Latin):
rent. cumipsiuid uei nonessent. e¬
Et quemregem: utiq non he¬
rodem sed xp̃m uolunt adorare.
regem nuper natum: nec adoran:
regem ante annos aliquot ordi¬
nãtum. A dorare cupiunt in¬
fantem lactentẽ: nec adorant
regem populis impcrantẽ.
N ama de hero Ui de rege uide¬
orum filii iamfuserant nati: qͥ
erant patre mortuo regnaturi.
Mortuo enimistoherode:
archelaus inuiduea regnauit. et
galileae principatum iunior
herodes obtinuit. Archelaus
natus est inpalatio: xp̃c in diuer¬
sorio. Archelaus natus: in lec¬
to est argenteo positus. Xp̃c au¬
tem natus: in presepio est bre¬
uissimo collocatus. Ille forsi¬
tan pretiosis inuolutus est sericis:
iste uilissimis inuolutus est pan¬
nis. Et tamen ille natus in pa¬
latio contempnitur: iste natus
indiuersorio quaeritur. Ille
a magis nullatenus nominat᷑.
iste inuentus suppliciter adora¬
tur. Omnino spernitur pri¬
mogenitus regis: et munerib
honoratur primo genitus regis¬

Expanded text:
rent, cum ipsi Judaei non essent? rent, cum ipsi Judaei non essent? Et quem regem? Utique non Herodem, sed Christum. Volunt adorare regem nuper natum, nec adorant regem ante annos aliquot ordinatum. Adorare cupiunt infantem lactantem, nec adorant regem populis imperantem. Nam et de Herode rege Judaeorum filii jam fuerant nati, qui erant patre mortuo regnaturi. Mortuo enim isto Herode, Archelaus in Judaea regnavit, et Galilaeae principatum junior Herodes obtinuit. 4. Archelaus natus est in palatio, Christus in diversorio. Archelaus natus, in lecto est argenteo positus; Christus autem natus, in praesepio est brevissimo collocatus. Ille forsitan pretiosis involutus est sericis, iste vilissimis involutus est pannis. Et tamen ille natus in palatio, contemnitur; iste natus in diversorio, quaeritur. Ille a Magis nullatenus nominatur; iste inventus, suppliciter adoratur. Omnino spernitur primogenitus regis, et muneribus adoratur primogenitus
Abbreviated transcription (Latin):
rum angulum fidei unitas fe¬
cit. Horum duorũ parietũ unꝰ
adcductus ẽ: quando pastorib
iudceis xp̃m natum angelus
nuntiauit. Alter paries ad¬
ductus ẽ: quando gentilib ma¬
gis nouum sidus apparuit. Illi
fuerunt primitiae iudceorum.
isti factis unt primitiae gentiũ:
Illi de proximo adducti: isti de
longe reducti. Prope enuim erant
iudei quideum colebant: longe erant
gentiles quatidolis seriuebant. Hoc
utiq significabant pastores. qui
nascentẽ xp̃o prope sunt inuenti.
et magi qui sunt delongeius par¬
tibus orientis adducti. Qui ta¬
men uenientes cumipsi uiduei
nonessent: regem iudaeorũ se
quaerere professisunt. & adipsũ
adorandum se uenisse dixerunt:
Ait enim euangelista. quoa ma¬
gi aboriente uenerunt hierosimã
dicentes ubi est qui natus estrea
iudueorum. Uidimus enim
stellameius inonente: et uenim
adorareeum. Quid esthoc di¬
lectissimi fr̃s. ut isti magi regem
iudueorum ad drandum̃ quȩre¬

Expanded text:
rum angulum fidei unitas ferum angulum fidei unitas fecit. Horum duorum parietum unus adductus est, quando pastoribus Judaeis Christum natum angelus nuntiavit; alter paries adductus est, quando gentilibus Magis novum sidus apparuit. 3. Illi fuerunt primitiae Judaeorum, isti facti sunt primitiae gentium; illi de proximo adducti, isti de longinquo reducti. Prope enim erant Judaei qui Deum colebant, longe erant gentes quae idolis serviebant. Hoc utique significabant pastores, qui nascente Christo prope sunt inventi, et Magi, qui sunt de longinquis partibus adducti. Qui tamen venientes, cum ipsi Judaei non essent, regem Judaeorum se quaerere professi sunt, et ad ipsum adorandum se venisse dixerunt. Ait enim evangelista, quia Magi ab Oriente venerunt Hierosolymam dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Vidimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Quid est, dulcissimi fratres, ut isti Magi regem Judaeorum adorandum quaere
Abbreviated transcription (Latin):
to primitias offerrimandauit:
idem ds̃ homonatus. gentiũ pri¬
mitias suo cultui dedicauit.
Apostolica uero testatur aue¬
toritas: quia unus. ẽ. ds quiiusti¬
ficat circumcisionẽ exfide: et pre¬
putium per fidẽ. Circumcisio¬
nis nomine iudueos. Pracputii
nomine. gentes indubitanter
ostenders: Isti sunt duo parietes¬
qui ex diuerso uenerunt: et in
laipidem qui factus est incaput anguli
unitate fidei conuenerunt. Un
paries uenit ex iudueis: alter ue¬
nit ex gentibus. Longe ase diuer¬
si erant: quando di uersa crede¬
bant. Positus est inmedio lapis
angulanis. qui ad se utrumq pa¬
rietem duceret. et utrumq uno
nomine nuncuparet. essentq
unum communione uocabuli:
qui fuerent inuna gratia sacra¬
menti. Exp̃m enimꝰ qui est paoc
nostra fatiens utrumq unum.
uiduei et gentiles facti sunt unũ.
Quibus fidei unitas unumin¬
didit nominis xpĩani uocabu¬
lum. Adlapidemergo angu¬
larem uterq paries uenĩt: et ũe¬

Expanded text:
to primitias offerri mandavit, to primitias offerri mandavit, idem Deus homo natus gentium primitias suo cultui dedicavit. Apostolica vero testatur auctoritas, quia unus est Deus qui justificat circumcis onem ex fide, et praeputium per fidem : circumcisionis nomine Judaeos, praeputii nomine gentes indubitanter ostendens. 2. Isti sunt duo parietesqui ex diverso venerunt, et in lapidem qui factus est in caput anguli, in unitate fidei convenerunt. Unus paries venit ex Judaeis, alter venit ex gentibus. Longe a se diversi erant, quando diversa credebant: positus est in medio lapis angularis, qui ad se utrumque parietem duceret, et utrumque uno nomine nuncuparet, essentque unum communione vocabuli, qui fierent unum in una gratia sacramenti. Per Christum enim qui est pax nostra, faciens utraque unum , Judaei et gentiles facti sunt unum, quibus 559 fidei unitas unum indidit nominis Christiani vocabulum. Ad lapidem ergo angularem uterque paries venit, et ve
Abbreviated transcription (Latin):
quia dies iste qui nobis
mhonorẽ dñi per annos
singulos caelebratur: ore cuncto¬
rum fidelium epiphania uene¬
rabiliter nim cupatur Ꝙ quia
grecũ ꝓbat̾ b esse uocabulum.
multis est laginis incognitum.
Inde est quod nomenistud om̃s
quidẽ latinidicunt: sed nonom̃s
inueniuntur nosse quod dicunt Pro¬
inde bonumẽ ut cunctiqui: hodi¬
ernum epiphaniam udncupant. et
cur hoc dicatur ignorant. sacram̃¬
tum dici huius nõminis interpre¬
tatione cognoscant. Debet enim
dieihuius sollempnitas a fideli¬
bus cccelebrari: et ideo sollempni¬
tatis causa non debet ignorari.
Hunc ergo diem sicut̃ diximus.
eꝑiphaniãm uocat xp̃iana religio.
Epiphania uero: interpretatur
manifestatio. Traditum autem
tenemus a patribus. quod unigenitꝰ
ds̃ post quam est secundum carnẽ
temporaliter natus: inisto die est
magis uenientib manifestatus.
a quibus est oblatis munerib sup¬
pliciter adoratus : Nam quia ip¬
se est ds̃ qui sibi inueteri testamen¬

Expanded text:
quia dies iste qui a nobis in honorem Domini per annos singulos celebratur, ore cunctorum fidelium Epiphania venerabiliter nuncupatur. Et quia Graecum probatur esse vocabulum, multis est Latinis incognitum. Inde est quod nomen istud omnes quidem Latini dicunt, sed non omnes inveniuntur nosse quod dicunt. Proinde bonum est ut cuncti qui diem hodiernum Epiphaniam nuncupant, et cur hoc dicatur ignorant, sacramentum diei hujus nominis interpretatione cognoscant. Debet enim diei hujus solemnitas a fidelibus celebrari, et ideo solemnitatis causa non debet ignorari. Hunc ergo diem, sicut diximus, Epiphaniam vocat Christiana religio. Epiphania vero interpretatur Manifestatio. Traditum autem tenemus a Patribus quod Unigenitus Dei, postquam est secundum carnem temporaliter natus, in isto die est Magis venientibus manifestatus, a quibus oblatis muneribus suppliciter est adoratus. Nam quia ipse est Deus qui sibi in Veteri Testamen
Abbreviated transcription (Latin):
Uiuunt plane: quia participes ef¬
fectisunt xp̃i. qui uita est omnium:
Quamuis enim corpora passione
cessant: interruptus tamen non est
ordo uiuendi: Iugiter enim & dõ
grãs agunt. etlaudes saluatori refer:
nisi quod resoluta membrorum sar¬
cina. magis adherent xp̃o. sicut
ait paulus apłs: Dis solui et cum
xp̃o esse: multo melius: Nonergo¬
est dicenda mors: qua interuenien¬
te caremus persecutoribus et xp̃o
nectimur: Non est plane dicenda
mors: quae xp̃o mortuum sotians.
lucrum efficit morientes. sicut ait

Expanded text:
vivunt plane; quia participes efvivunt plane; quia participes effecti sunt Christi, qui vita est omnium. Quamvis enim corpora passione caesa sint, interruptus tamen non est ordo vivendi; jugiter enim et Deo gratias agunt, et laudes Salvatori referunt; nisi quod resoluta membrorum sarcina, magis adhaerent Christo, sicut ait Paulus apostolus: Dissolvi, et cum Christo esse, multo melius . Non ergo dicenda est mors, qua interveniente, caremus persecutoribus, et Christo connectimur. Non est plane dicenda mors, quae Christo mortuum socians, lucrum efficit morientis, sicut ait
Abbreviated transcription (Latin):
me fructum sui laboris ad sequitur:
Incenaculo igitur adorationem
ues prena in altum mente extolli¬
tur: et in sublime suspensus rapitur.
ut cogitatione scã caelo uicinior
efficiatur: Atq ibi esurienti illi hoc
salute iudaici populi offertur uas
diuersorum generum animantibus
plenum: uelut diuina uoce dicente
illi: Tu iniudeos solus esuris: ecce fa¬
men fidei tuae cunctarum gentium
diuersitate refitio: Namutiq diuer¬
sa animalia collecta inuno uasculo:
diuersarum gentium congregatio.
collecta in una eccła demonstratur:
Quae eccła in illius uasculi splen¬
didum modum non habens macu¬
lam neq rugam lintei nitore res¬
plendet: inqua primum animal
dõ exgentib centurio cornelius
immõlatur: De hoc ergo uasculo
suo: hodie nos reficit pẽtrus:
Cum enim uidemus gentilium
turbas ad fidem xp̃iãnitatis accur¬
rere : simul cum apłis gratulamur:
Non enim mortui sunt quorum cu¬
ramus natalem hodie : sed renati:

Expanded text:
me fructum sui laboris assequitur. 5. me fructum sui laboris assequitur. 5. In coenaculum igitur ad orationem vel terrena, in altum mentis extollitur, et in sublime suspensus rapitur, et cogitatione sancta coelo vicinus efficitur. Atque ibi esurienti illi, hocsalute Judaici populi, offertur vas diversorum generum animalibus plenum, velut divinitate dicente illi: Tu in Judaeos solos esuris, ecce famem fidei tuae cunctarum gentium diversitate reficio. Nam utique diversa animalia collecta in uno vasculo, diversarum gentium congregatio collecta in una Ecclesia demonstratur: quae Ecclesia in illius vasculo splendido, dum non habet maculam neque rugam, lintei nitore resplendet. In qua primum animal Deo ex gentibus centurio Cornelius immolatur. 6. De hoc ergo vasculo suo hodie nos reficit Petrus; cum enim videmus gentilium turbas ad fidem christianitatis accurrere, simul cum apostolis gratulamur. Non enim mortui sunt, quorum curamus natalem hodie: sed renati
Abbreviated transcription (Latin):
mihi: nunc conuiuii eius uasculum. splen¬
didius est argento: Et qui propter xp̃m
argenti stipem refutasset: per xp̃m
argenti nitore ditatur Pransuro igitur
petro desunt cocõrum apparatus:
desunt obsequia famulorum: sed
quodest multo melius ministeria di¬
uina non desunt: et u tiliori commu¬
tatione scõ uiro quod deest in terris:
habundat in caelis: Ut se refitiat
enim petrus non cellarium sollicite
reseratur: sed caelum ipsum protinus
petrus Mirandum cur scm̃ uirum
post orationem fames sequatur. cum
soleat fames oratione depelli: et
esuriens anima. nonnisi obsecratio¬
nib saginari: Sed puto petrum.
postorationem. noncibum esuris¬
se humanum sed salutem: net inae¬
dia uexatum esse corporis. sed in¬
opia credentium laborasse: Cum
enim iudaicus populus perfidus
& ingratus. illo praedicante. xp̃o
noñ crederet: famen quo dammo¬
do petrus sui officii sustinebat:
Famen enim patitur : quimini¬

Expanded text:
mihi ; nunc convivii ejus vasculum splenmihi ; nunc convivii ejus vasculum splendidius est argento: ut qui propter Christum argenti speciem refutasset, per Christum argenti nitore ditaretur. Pransuro igitur Petro desunt cocorum apparatus, desunt obsequia famulorum: sed quod est melius, ministeria divina non desunt, et utiliori commutatione sancto viro, quod deest in terris, abundat in coelis; ut se reficiat enim Petrus, non cellarium sollicite reseratur, sed coelum ipsum protinus Petrus . Mirandum cur sanctum virum post orationem fames sequatur, cum soleat fames oratione depelli, et esuriens anima non nisi obsecrationibus saginari. Sed puto Petrum post orationem non cibum esurisse hominum, sed salutem: nec inedia vexatum esse corporis, sed inopia credentium laborasse. Cum enim Judaicus populus perfidus et ingratus, illo praedicante, Christo non crederet, famem quodammodo Petrus sui officii sustinebat; famem enim patitur, qui mini
Abbreviated transcription (Latin):
atale beatis simorum
apostolorum petri et
pauli hodie caelebrantes
nos reficere debeinus: & tantam festiui¬
tatem. magna cum laetitia caelebrare:
Quis enim talium uirorum sollempni
paratus. ut quo plus expenderit:.
plusse apłos amare confirmet: Uerũp¬
tamen non opus est proprio sumptu
adrefectionẽ nr̃am: Nam natalisuo:
sc̃spetrus ipse nos reficit: Est enim
omnibus copis refertum uas eius:
quod illi decaelo esurienti delatum
est: Igitur qui esurit sicut petrus:
reficitur ipse cumpetro Ut quider¬
go nobis prae paremus proprium pran¬
dium. cum apostolico ferculo sagine
mur:Cur nobis inquiramus terrenas
aepulas. cum taelestes uel copias ae¬
pulas habeamus: Dicit enim sc̃s lu¬
cas in actibus apłorum. post oratione
esurienti petro cuta horam sextam
aperto caelo uas quoddam splendi¬
dum uelut linteum fuisse delatum:
in quo erant omnia quad rupedia.
et reptilia. et uolatilia caeli. & dixis¬
mola et manduca Ecce petrus
qui dicit alibi aurum & argentum ponest

Expanded text:
atalem beatissimorum apostolorum Petri et Pauli hodie celebrantes,nos reficere debemus, et tantam festivitatem magna cum laetitia celebrare.  Quis enim talium virorum solemnitatparatus, ut quo plus expenderit, plus se apostolos amare confirmet? Verumtamen non opus est proprio sumptu ad refectionem nostram. Nam natali suo S. Petrus ipse nos reficit; est enim omnibus copiis refertum vas ejus, quod illi de coelo esurienti delatum est. Igitur qui esurit sicut Petrus, reficitur ipse cum Petro. Ut quid ergo praeparemus nobis proprium prandium, cum apmur? cur nobis inquiramus terrenas epulas, cum coelestes copias habeamus? Dicit enim sanctus Lucas in Actibus apostolorum post orationem esurienti Petro circa horam sextam aperto coelo vas quoddam splendidum velut linteum fuisse delatum, in quo erant omnia quadrupedia et repentia terrae, et volatilia coeli; et dixismola, et manduca . 3. Ecce Petrus, qui dicit alibi: Aurum et argentum non est
Abbreviated transcription (Latin):
multa inquit tribulatione & an¬
gustia cordis scripsi uobis permul¬
tas lacrimas. nonut contristemini:
sed ut sciatis quam caritatem habeam
abundantius in uobis Et rursus:

Expanded text:
multa tribulatione et angustia cordis scripsi vobis per multas lacrymas; non ut contristemini, sed ut sciatis quam charitatem habeam abundantius in vobis. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
dñi nonoportet litigare. sed man¬
suetum esse ad omnẽs: doctorem. pa¬
tientem. cum modestia corripientẽ
eos quiresistunt: Nequando det
illis dĩ penitentiam ad cognoscen¬
dim ueritigm. et resipiscant adiabo¬
lilaques iquo capti tenentur ad¬

Expanded text:
domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes, docibilem, patientem, cum modestia corripientem eos qui resistunt: ne quando det illis deus paenitentiam ad agnoscendam ueritatem, et resipiscant a diaboli laqueis, a quo capti
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: Commendo autem uobis
phoebem sororem meam quae est
inministerio eccłae. quaeest cen¬
chris. ut eam suscipiatis in dño dig¬
ne scĩs. et adsistatis ei in quocumq
negotio uri indiguerit Et iterum:

Expanded text:
amen commendo autem vobis Phoebem sororem nostram quae est in ministerio ecclesiae quae est Cenchris ut eam suscipiatis in Domino digne sanctis et adsistatis ei in quocumque negotio vestri indiguerit etenim
Abbreviated transcription (Latin):
redimite uobis terras quas uendidistis.
& odorem pariter. & ruborem ostendit.
effectos pauperes gemuistis: Estote
floridi ut marcescatis. iestote diuites tem¬
poraliter ut u ꝑpetud̃ mendicetis : Num qd
non ual& metius dñi ut faciat seruos
suos diuiciis affluentes. & in cõparabilit̃
splendentes. Sed certamen studuit
animorũ : ut credant se ceternas habi¬
turos diuicias qui ꝓ eius nomine tempo¬

Expanded text:
redimite vobis terras quas vendidistis, et odorem pariter et ruborem ostendit, effectos pauperes gemuistis. Estote floridi, ut marcescatis; estote divites temporaliter, ut in perpetuum mendicetis. Nunquid non valet manus Domini ut faciat servos suos divitiis affluentes et incomparabiliter splendentes? Sed certamen statuit animarum ut credant se aeternas habituros divitias qui pro ejus nomine tempo
Abbreviated transcription (Latin):
gemmarum. ut neo signum aliquod
de eo quod fractȩ fuerant remaner&.
iuuenibus. & cum uniuersis discipulis
suis pedibus eius. ed uoluens: credidit
& baptizatus est cum om̃ib. & coepit
fidem dñi nr̃i iħu xp̃i publice p̃dicare:

Expanded text:
ut nec signum aliquod de eo quod fractae fuerant remaneret. ophus, cum universis discipulis suis, apostoli pedibus advolutus, credidit et baptizatus est cum omnibus, et fidem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
heter & npurti: eruit tres pue de
de camino libcrauit danlem delacu
sconum set abia seu quat funt e seu
prio nonpcperte. sed pre nobp cotr¬
nis readidit uilum: ut impleren¬
tib uiddicet scripturae. et saluse
munidi ipsius passione  prouenĩ¬
ntr Patres autem suos quos dñs.
xp̃s dicit. ex illa parte de heoste¬
eil t qua et fratres suos aposto¬
los uocauit. sicut ineuuangelio
post re surrec tionem suam dixes
qade ad fratres meos: et dieti adcos
Ascendo adpatrem mcum : e patitia

Expanded text:
de terra Aegypti; eruit tres pueros de terra Aegypti; eruit tres pueros de camino; liberavit Danielem de lacu leonum; et alia seu quae fiunt, seu prio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum , ut implerentur videlicet Scripturae, et salus mundi ipsius passione proveniret. Patres autem suos quod Christus Dominus dicit, ex illa parte debet intelligi, qua et fratres suos apostolos vocavit; sicut in Evangelio post resurrectionem suam dixit: Vade ad fratres meos, et dices ad eos: Ascendo ad Patrem meum, et Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
modi insipienter petumus. quia mun¬
dara desiderimus. Quando autem
postulamus ut apeticulis lberemur.¬
t uita nobis concȩditur aeterna.:
nonstulte petimus. sed conuenientei
oaamus: Pecebat ergo mediator di
et hominum xp̃s. non insipienter
sed prudenter: et tamen non constat
auditum. quia mundi itdemptio
D ostquam̃ se dixetat auditum nonfu¬
sse: nequis putaret dm patrem pro¬
prium filium non amare. quia cũ
dissimulauit audire. dequo ipse
aesfatus est. hic est filius meus dilectas
in quo mihi bene complacuit  ad¬
ueit magnae dilectionis indicium
Sicendo  Tuautem insc̃o habitas.
Laiss is sabiel: Inscõ habitas lausa
in carnationem suam declarauit.
toscs omnia gloriosa concedit. St
ot anda diffintionis species. qua dr¬
cat poiodis. Latirie qualitatiua dicitus
Hac diendo quid qualest hoc unde
putart patis sicut dictumest. quodse
filius non profitetur auditum tan¬
gun tuo ibioso bteurter alla qua s celie
suntu ailpiot eium populum es tanel

Expanded text:
modi, insipienter petimus, quia mundana desideramus; quando autem postulamus ut a periculis liberemur, ut nobis vita concedatur aeterna, non stulte petimus, sed convenienter oramus. Petebat ergo Mediator Dei et hominum Christus non insipienter, sed prudenter; et tamen non constat eum auditum, quia mundi redemptio us Israel. Postquam se dixerat auditum non fuisse: ne quis putaret Deum Patrem proprium Filium non amare, quia eum dissimulavit audire, de quo ipse testatus est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui ; adjecit magnae dilectionis indicium, dicendo: Tu autem in sancto habitas, laus Israel. In sancto habitas, incarnationem suam declaravit; , qui sanctis omnia gloriosa concedit. Et est tertia definitionis species, quae Graece ποιότης, Latine qualitativa dicitur. Haec dicendo quid, quale sit, hoc unde putaret 73 Patris, sicut dictum est, quod se Filius non profitetur auditum, tanguntur ab ipso breviter illa quae gesta sunt. Eripuit enim populum Israel
Abbreviated transcription (Latin):
diem clamabat humanitas uerbi.
quã non circuindabant tenebre pec¬
catorũ: Nec tamen constat audi¬
cam. cui nulla prepedire uidelat᷑
offensio: Audiat hoc querulum
genus humanũ: qui peticiones suas
desiderat sine dilatione compleri:
Petit sicut dictum.ẽ. humanitas uer¬
bi: quae merebat᷑ audiri: Quam¬
tam̃ ideo non constat auditam: ut
eius sacro sanguine. probrosa mun¬
di crimina lauarentur: Hoc &iam.
& aliis docetur exemplis: Paulus
petit. ut abeo carnis stimulus col¬
leretur: nec cam̃ auditur ad nõ:
Diabolus p̃catur. ut iob scm̃ uirum
sacuissima calamitate ꝑcelleret:
& constat ei mox fuisse concessum:
gabatur ad gloriam: diabolo uero
dabatur aopoenam: Sic non
audire frequenter expedit: quam¬
uis nos desideria dilata contristent
Addidit quoq clamasse se nocte.
id ẽ. intribulatione: cum &iam
peccatores soleant frequenter
audiri: Sibiutait: Et non adusabi¬
ertiam mihi sub audicndum repitabis

Expanded text:
diem clamabat humanitas Verbi, quam non circumdabant tenebrae peccatorum; nec tamen constat auditam, cui nulla praepedire videbatur offensio. Audiat hoc querulum genus humanum, quod petitiones suas desiderat sine dilatione compleri. Petit, sicut dictum est, humanitas Verbi, quae merebattamen ideo non constat auditam, ut ejus sacro sanguine probrosa mundi crimina lavarentur. Hoc etiam et aliis docetur exemplis. Paulus petit ut ab eo carnis stimulus tolleretur, nec tamen auditur a Domino. Diabolus precatur ut Job sanctum virum saevissima calamitate percelleret, et constat ei mox fuisse concessum. gabatur ad gloriam, diabolo vero dabatur ad poenam. Sic non audire frequenter expedit, quamvis nos desideria dilata contristent. Addidit quoque clamasse se nocte, id est in tribulatione, cum etiam peccatores soleant frequenter audiri. Subjunxit: Et non ad insipienti
Abbreviated transcription (Latin):
Quia in lȩticia e grediemini. & inpace
deducemini: montes & colles cantabuñ
coram uobis laudem. & omnia ligna
regionis plaudent manu: Prosaliuncula
ascendet abies & prourtica crescet
mirtus : & erit dñs nominatus
in signum aeternum quod non
cuferetur:¬

Expanded text:
emini, et in pace deducemini, montes et colles cantabunt coram vobis laudem, et omnia ligna regionis plaudent manu. Pro saliuncula ascendet abies, et pro urtica crescet myrtus; Et erit Dominus nominatus in signum aeternum, quod non auferetur
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid non om̃em excedit insaniam.
cũ decorem uultus humani dĩ specialit̃
manib in om̃em pulchritudinẽ figura¬
tum: squalore sordium & adulterina
foeditate deturptnt. e Quomͦ non
sanum scpientibus pat&. nihil inibi¬
eẽ. sanitatis. ubi impia ubi in honesta
uniuersaq omnia & faciunt & locun¬
tur: Non audientes clamantem co¬
tidie in aeccłia betitum dauid & di¬
centem. Filii hominũ usq quo graui
corde. ut quid diligitis uanitatem &
eorũ corest. atq om̃i impietate de pres¬
sum : qui ꝑsacrilegos iocos diuinis monicis
inludentes: uana diligunt & falsa sec¬
tantur. Et post om̃ia ad offensionis
plenitudinem dies ipsos antiũ nouum
uocant: quam quã non in conaenient̾
scđm se nouum appellent annũ: qm̃
ꝑ nefandas ferias honestate depulsa.
turpiturdo & ꝑuersitas in nouatur
Nouum uocant ennũ quasi noui aliqͥd
aurt cace unc stondatur : aut t̾ra¬

Expanded text:
Nunquid non omnem excedit insaniam, Nunquid non omnem excedit insaniam, cum decorem vultus humani Dei specialiter manibus in omnem pulchritudinem figuratum, squallore sordium et adulterina foeditate deturpant? Quomodo non sunum sapientibus patet, nihil ibi inesse sanitatis, ubi impia, ubi inhonesta, universaque omnia et faciunt et loquuntur; non audientes clamantem quotidie in Ecclesia beatum David et dicentem: Filii hominum, usquequo gravi corde; ut quid diligitis vanitatem et eorum cor est atque omni impietate depressum, qui per sacrilegos jocos divinis monitis illudentes et vana diligunt et falsa sectantur, et post omnia, ad offensionis plenitudinem, dies ipsos annum novum vocant. Quanquam non inconvenienter secundum se novum appellant annum, quoniam per nefandas ferias, pro honestate falsa turpitudo et perversitas innovantur. Novum vocant annum, quasi novi aliquid aut coelum tunc ostendat, aut ter
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerabit: & obtimi itineris periculo¬
sum nimis incurr& errorem. Et non
respexit inquid̃ inuanitates & insanicis failsas.
Quomꝰ beatus deiuid falsas insanias dicit.
Cum uere insciniant qui cibiecto retrorsũ
timore dĩ. addemonũ respiciant uanita¬
tes. c Sed iuir fidelis ꝓprie naturam
impiȩ falsitatis expressit : quia insana
sunt om̃ia quȩcumq diaboli ftillente
mendatio dĩ inse non habent ueritatẽ:
& illorum grauior atq in medicabilis
languor est. qui suꝑstitionũ furore
& ludorum succuitate decepti. subspecie
sanitatis insaniunt. An non om̃ia quę
aministris demonũ illis aguntur dieb¬
falsa sunt & insana cum uir uirium sucrũ
ugore mellito totum se frangit infeminã
tantoq illud ambitu atq arte agit quasi
penitetit ilum eẽ. quod uir est Nuniqͥd
non uniuersa ibi falsa sunt & insana cũ
se cdõ formati homines. aut in pecudes
aut inferas aut inportenta trans forman: e

Expanded text:
vulnerabit, et optimi itineris periculovulnerabit, et optimi itineris periculosum incurret errorem. Et non respexit, inquit, in vanitates et insanias falsas. Quomodo beatus David falsas insanias dicit; cum vere insaniant, qui abjecto retrorsum timore Dei, ad daemonum respiciunt vanitates? Sed vir fidelis proprie naturam impiae falsitatis expressit: quia insana sunt omnia quaecunque, diaboli fallente mendacio, Dei in se non habent virtutem. Et illorum gravior atque immedicabilis languor est, qui superstitionum furore et ludorum suavitate decepti, sub specie sanitatis insaniunt. An non omnia quae a ministris daemonum illis aguntur diebfalsa sunt et insana, cum vir, virium suarum vigore mollito, totum se frangit in feminam, tantoque illud ambitu atque arte agit, quasi poeniteat illum esse, quod vir est? Nunquid non universa ibi falsa sunt et insana, cum se a Deo formati homines, aut in pecudes, aut in feras, aut in portenta transformant?
Abbreviated transcription (Latin):
Iuicumq ergo credencium uł est tẽplũ¬
I. dĩ. uł. eẽ. desiderat: sollicite cauetit.
ne mortua & uana sectando desinens
eẽ. templum di: ficic habitatio tene¬
brarum. ficit demonis monum̃tum.
Ait gloriosissimus ꝓphetarum deaudꝰ
Betitus uir cuius est nom̃ dñi spes ipsius.
& non respexit. inuanitates & insanicis falsas.
Itaq quisperat indm̃ ac toto corde. ad eius
gloriam luminum suorũ defigit aspectꝰ.
ad insanissimas uanitates consecratos
semel dõ non deb& oculos retorquere: qe
ut cut dñs. nemomittens manũ suam
ad aratrum & aspitiens retro: abtus est
regno dĩ. O mĩs enĩ crans siretro respi¬
cĩat saut tortuosum & inutilẽ faci& sulcũ:
aut arantũ boum suorũ uestigia uul¬
nerabit: ita & qui directo tramite ac
spiritali uõmere. uitia mundana ꝑsul¬
cans accedit addĩ regnum: si aspectũ
suum adimpia & uana conuerterit.
& iuges suos. hoc est corpus atq animã

Expanded text:
Quicunque ergo credentium vel est templuQuicunque ergo credentium vel est templum Dei, vel esse desiderat, sollicite caveat, ne mortua et vana sectando, desinens esse templum Dei, fiat habitatio tenebrarum, fiat daemonis monumentum. Ait gloriosissimus propheta David: Beatus vir cujus est nomen Domini spes ipsius, et non respexit in vanitates et insanias falsas . Itaque qui sperat in Deum, ac toto corde in ejus gloriam luminum suorum defigit aspectum; ad densissimas vanitates consecratos semel non debet oculos retorquere; quia, ut ait Dominus: Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retro aptus est regno Dei . Omnis enim arans, si retro respiciat. aut tortuosum, aut inutilem faciet sulcum, aut 46 arantum boum suorum vestigia vulnerabit. Ita et qui directo tramite ac spirituali vomere vitia mundana persulcans incedit ad Dei regnum, si aspectum suum ad impia et vana converterit, et juges suos, hoc est corpus atque animam,
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑfectioris tam̃ em̃ dationis
augmentũ. non me piguit usitatum ur̃is
curibus inferre sermonem. Sicut a it
beatissimus paulus. Frs etidem uobis scri¬
bere. mͥ quidẽ Nonpigrum : uob̾ autem
necessarium. Necesscrium dilectissimi
nec suꝑfluum reor: si ꝓ cõmanione sc̃a
dudum habita. p̃cedentium patrum
uob̾ repetantur ailoquia. Et reuera qͥd
fastidii. quid oneris hab&. ꝓsalutis fruc¬
tu utilia ac dõ placita sepe dicere. fre¬
quenter audire Et ideo Rm̃i fide ac
deuocione solita. religiosi itineris uias
acueritatis semitas gradientes: magisq
errorum de uia & diabolica calcate
figmenta. Nec enĩ deb& fidelis anima
quae angelorum consortia concupiscit:
demoniorum lusib delectari. Neq
uero luci ac tenebris ueritati atq men¬
datio. turpitudini & honestati. apud
dĩ seruos ulla potest. eẽ. communio:
sicut nos ceccłiarum doctor instruit
dicens. Quae conuentio xp̃i adbelial.s
Qui aut̃ consensus templum di cũ idolis.

Expanded text:
ad perfectioris tamen emendationis argumentum non me piguit usitatum vestris auribus inferre sermonem, sicut ait beatissimus Paulus: Fratres, eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum, vobis autem necessarium . Necessarium, dilectissimi, nec superfluum reor, si pro commonitione sancta dudum habita, praecedentium patrum vobis repetantur alloquia. Et revera quid fastidii, quid oneris habet pro salutis profectu utilia ac Deo placita saepe dicere, frequenter audire? Et ideo, carissimi, fide ac devotione solita religiosi itineris vias, ac veritatis semitas gradientes, magis magisque errorum devia, et diabolica calcate figmenta. Nec enim debet fidelis anima, quae angelorum consortia concupiscit, daemoniorum lusibus delectari. Neque vero luci ac tenebris, veritati atque mendacio, turpitudini et honestati apud Dei servos ulla potest esse communio, sicut nos Ecclesiarum doctor instruit dicens: Quae conventio Christi ad Beliat? Qui autem consensus templo Dei cum idolis ?
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis: litq sacramentum
fidei sucie intelligentiaeq ma-¬
nifestent: quod cordibus crȩdunT.
muneribus protestantur: Thus
dõ. mrrram homini. aurũ offe¬
runt regi.scientes humanam di¬
uinamq naturam inunittite uene¬
rantes. quia quod erat insubstantus

Expanded text:
majestatis; atque ut sacramentum majestatis; atque ut sacramentum fidei suae intelligentiaeque manifestent, quod cordibus credunt, muneribus protestantur. Thus Deo, myrrham homini, aurum offerunt regi, scienter divinam humanamque naturam in unitate venerantes: quia quod erat in substant
Abbreviated transcription (Latin):
lix foret simagorum imitaretur
fidem: & conuerter&: ad religionẽ.
quod disponebat ad frauđem.
Occieca stultȩ aemulationis im.¬
pietts: quac ꝑturband in putas
diumũ tuo furore consilium:
Dñs mundi temporale non quae¬
rit regnum: qui praestat acter¬
num: Quid incommutabilẽ
dispositarum rerum ordinẽ uer.¬
tere. et aliorũ facinus praeoccupa.¬
re conaris. Mors xp̃i: non est
temporis tui: Ante condendũ
est euangelium. ante praedican-¬
dũ est dĩ regnum: ante sanitates
donand .e. ante sunt fatienda
miracula. Cur quod alieni
futurumẽ. operis tui esse uiscri¬
minis.A Et non habiturus effec¬
tum sceleris. insolum te reatum pre.¬
cipitas uoluntatis. Nichil hac
mo litione proficis: nihil ꝑagis:
qui uoluntate natus ẽ arbitriĩ sui¬
potestate morietur Consum.¬
mant ergo magi desiderium suũ:
orant incarne uerbum: in infan¬
tia sapientiã. minfirmitate uir¬
tutem. et in hominis ueritate dñm

Expanded text:
lix foret, si magorum imitaretur lix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturbandum putas divinum tuo furore consilium! Dominus mundi temporale non quaerit regnum, qui praestat aeternum. Quid incommutabilem dispositarum rerum ordinem vertere, et aliorum facinus praeoccupare conaris? Mors Christi non est temporis tui. Ante condendum est Evangelium, ante praedicandum est Dei regnum, ante sanitates donandae, ante sunt facienda miracula. Cur, quod alieni futurum est operis, tui vis esse criminis? et non habiturus effectum sceleris, in solum te reatum praecipitas voluntatis? Nihil hac molitione proficis, nihil peragis. Qui voluntate natus est, sui arbitrii potestate morietur. Consummant ergo magi desiderium suum, orant in carne Verbum, in infantia sapientiam, in infirmitate virtutem, et in hominis veritate Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
tis stella nouẽ claritatis apparuit:
quati llustrior cȩceris pulchriorq
sideribus. facile inse intuentum oculosani.¬
mosq conuerteret: ut confestim aduer.¬
H. teretur non ẽẽ otiosum quod tam insõ.¬
litum uidebatur: Dedit ergo aspiti.¬
entibus intellectũ. qui prestitit signũ.
Et quod fecit intelligi fecit inquin.
et se inueniendum op̃tulit requisitus.:
Sequuntur tres uiri superniluminis
ductum: et praeuii fulgoris indi.¬
tium intenta contemplãtione co-¬
mitantes: Adagnitionem ueri¬
tatis gratice splendore ducuntur. qͥ
humano sensu significatum sibi
regis ortum. aestimauerunt in
ciũita te regia esse quaerendum.
Sed quiserui susceperat formã.
& noniudicare uenerat sediudica.¬
ri: bethleem praeelegit natiui¬
tati. hierosolimam pafsioni He¬
rodes uero audiens iudacorum
principem natum. successorem
sus picatus expauit: & molitus ne¬
cem salutis auctori. falsum spo.¬
pondit obsequium: Quam fe¬

Expanded text:
tis stella novae claritatis apparuit, tis stella novae claritatis apparuit, quae illustrior caeteris pulchriorque sideribus, facile in se intuentium oculos animosque converteret: ut confestim adverteretur non esse otiosum, quod tam insolitum videbatur. Dedit ergo aspicientibus intellectum, qui praestitit signum; et quod fecit intelligi, fecit inquiri, et se inveniendum obtulit inquisitus. CAP. II. Sequuntur tres viri superni luminis ductum, et praevii fulgoris indicium intenta contemplatione comitantes, ad agnitionem veritatis, gratiae splendore ducuntur, qui humano sensu significatum sibi regis ortum aestimaverunt in civitate regia esse quaerendum. Sed qui servi susceperat formam, et non judicare venerat, sed judicari, Bethleem praeelegit nativitati, Jerosolymam passioni. Herodes vero audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam fe
Abbreviated transcription (Latin):
uator tuus uenit. & ecce merces eius
cum eo. & opus eius coram illo. Et
uocaibunt eos populus sc̃s redempti cꝰ
dño. Tucuitem uocaiberis quesita
ciuitas & non derelicta.
CLEBRATO
proximꝰ die quo in.¬
temerata uirgini-¬
tas humani gene¬
Dris edidit saluatorẽ:
epiphaniae nobis
dilcctis simi ueneranda festiuitas
dat perseuerantiam gaudiorũ. ut
inter cognatarum sollempnitatum
uicina sacramenta: exultationis ui.¬
gor & feruor fidei non tepescat:
Ad omnium enim hominum spectat
salutem. quod infantia mediatoris
dĩ & hominum iam uniuerso dela.¬
rabatur mundo. cum adhuc exiguo
detineretur oppidulo: Quãm¬
uis enim israheliticam gentem. et ip¬
sius gentis unam familiã delegissa
dequa naturam uniuersae humani.¬
tatis assumeret: noluit tamen in.¬
tra maternae habitationis angustias
ortus sui latere primordia.: Sed
mox ab omnib uoluit agnosci.
qui dignatus ẽ. omnib nãsci: Tri.¬
bus igĩtur magis in regione orien.¬

Expanded text:
vator tuus venit ecce merces eius vator tuus venit ecce merces eius cum eo et opus eius coram illo et vocabunt eos Populus sanctus Redempti a Domino tu autem vocaberis Quaesita civitas et non DerCelebrato proxime die quo intemerata virginitas humani generis edidit Salvatorem, Epiphaniae nobis, dilectissimi, veneranda festivitas dat perseverantiam gaudiorum, ut inter cognatarum solemnitatum vicina sacramenta, exsultationis vigor et fervor fidei non tepescat. Ad omnium enim hominum spectat salutem, quod infantia Mediatoris Dei et hominum jam universo declarabatur mundo, cum adhuc exiguo detineretur oppidulo. Quamvis enim Israeliticam gentem, et ipsius gentis unam familiam delegisset, de qua naturam universae humanitatis assumeret, noluit tamen intra maternae habitationis angustias ortus sui latere primordia; sed mox ab omnibus voluit agnosci, qui dignatus est pro omnibus nasci. Tribus igitur magis in regione Orien
Abbreviated transcription (Latin):
di tui : Non uocaberis ultra derelicta :
& terra non uocabitur amplius desolata :
Ded uocaberis uoluntas mea inea: &
terra tua in habitabitur: Quia conpla¬
cuit dño inte: & terra tua in habitabit᷑:
& habitabunt inte filii tui: Et gaudeb̾
sponsus suꝑ sponsam & gaudebit super
te ds̃ cuus: Suꝑ muros tuos hierłm
consticui custodes: totadie & tota nocte
perpetuo non tacebunt: Qui reminiscimini
dñi netacetitis. & nedetis silentium
er donec stabiliat & donec ponat
hierłm laudem in terra: Iurauit dñs
in dextera sua: & in brachio fortitudi¬
nis suce: Sidedero triticum tuum
ultra cibum inimicis tuis: & sibiberin
filii alieni uinum tuum in quo labo¬
rasti: Quia qui congregant illud co¬
medent: & laudabunt dñm: & qui
conportant illud. bibent in atriis
scĩs meis: Transite transice ꝑ portas.
p̃parati m popło : Planũ facite iter.
& dgite lapides. & eleucite signum ad
pepulos. Ecce dñs ciuditum fecit in ex¬
tremis terrę. Dicite filię sion. ecce sel¬

Expanded text:
 Non vocaberis ultra derelicta, & terra tua non vocabitur amplius desolata; sed vocaberis voluntas mea in ea, & terra tua inhabitata, quia complacuit Domino in te: & terra tua inhabitabitur et habitabunt in te filii tui et gaudebit sponsus super sponsam gaudebit super te Deus tuus super muros tuos Hierusalem constitui custodes tota die et tota nocte perpetuo non tacebunt qui reminiscimini Domini ne taceatis et ne detis silentium ei donec stabiliat et donec ponat Hierusalem laudem in terra iuravit Dominus in dextera sua et in brachio fortitudinis suae si dedero triticum tuum ultra cibum inimicis tuis et si biberint filii alieni vinum tuum in quo laborasti quia qui congregabunt illud comedent et laudabunt Dominum et qui conportant illud bibent in atriis sanctis meis transite transite per portas praeparate viam populo planum facite iter et eligite lapides elevate signum ad populos ecce Dominus auditum fecit in extremis terrae dicite filiae Sion ecce sal