comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inueniet: id ẽ nullum peccatũ.
S ut sciant om̃s inquit quia
uoluntatem patris mei facio.
surgite eamus huic. Et ꝑgit
inde ad passionem: ut pro deb¬
torib nobis quod ipse non debe¬
bat ex solueret. Numquid isto
iure equissimo diabolus uincere¬
tur: si potentia xͦ cum illo agere
non iusticia uoluisset: S post¬
posuit quod pottut: ut prius
ageret quod oportuit. Ideo autẽ
illum ẽẽ opus erat: & hominẽ
& dm̃. Nisi enim homo eẽt ñ
posset occidi. nͥ & ds eẽt non
crederetur noluisse quod potait.
s non potuisse quod uoluit:
fitiam. s ei defuisse potentiam
puttiremus. Nunc uero huma¬
na pro nobis passus ẽ. quia ho¬
mo erat. S si noluisset etiam
hoc non paci potuisset: quia &
ds erat. Ideo gratior facta ẽ in
humilitate iusticia. quia posset
si noluisset humilitate ñ ꝑpec
tanta indiuiuitate potentia:
ac sic amouente tam potente no¬
bis moitalib inpotentib & cõ-¬
mendata ẽ iusticia & ꝓmissa po¬

Expanded text:
nullum peccatum: sed ut sciant omnes, inquit, quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc . Et pergit inde ad passionem, ut pro debitoribus nobis quod ipse non debebat exsolveret. Numquid isto jure aequissimo diabolus vinceretur, si potentia Christus cum illo agere, non justitia voluisset? Sed postposuit quod potuit, ut prius ageret quod oportuit. Ideo autem illum esse opus erat, et hominem, et Deum. Nisi enim homo esset, non posset occidi: nisi Deus esset, non crederetur noluisse quod potuit, sed non potuisse quod voluit; am fuisse, sed ei defuisse potentiam putaremus. Nunc vero humana pro nobis passus est, quia homo erat; sed si noluisset, etiam hoc non pati potuisset, quia et Deus erat. Ideo gratior facta est in humilitate justitia, quia posset si noluisset humilitatem non perpeti tanta in divinitate potentia: ac sic a moriente tam potente, nobis mortalibus impotentibus, et commendata est justitia, et promissa po
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ paulo ante cõmemoraui n agniti o¬
tis. qui de die in diem ꝓficiendo
renouatur. transfert amoiem a tẽ¬
poralib adȩterna. auisibilib ad
intelligibilia. a carnalib ad spirita¬
lia: atq ab istis cupiditatem frenare
atq minuere. illisq se caritate alli¬
gare. diligenter insistit. Tantum
autem facit: quantum diuinitꝰ
adiuuatur. Des quippe sententia
ẽ : sine me nichil potestis facere.
In quo profectu & accessu. tenen¬
tem mediatoris fidem. cum dies
uitȩ huius ultunus quemq com¬
pererit: ꝑducendus ad d̾m quem
coluit. ꝙ ab eo ꝑficiendus. excipietꝰ
ab angłis scĩs. incorruptibile corpꝰ
in fine scłi non ad pęnam: s ad
głam recepturus. In hac qui ppe
imagine: tunc ꝑfecta erit dei
similitudo. quando dei perfecta
erit insio. De qua dicit apłs pau¬
lus. Nidemus nunc ꝑ specłm in
enignate: tunc autem facie ad fa¬
ciem. Item dicit. Nos autem
reuelaca facie. głam dñi speculan¬
tes. in eandem imaginem trans¬

Expanded text:
paulo ante commemoravi. In agnitiotis, qui de die in diem proficiendo renovatur, transfert amorem a temporalibus ad aeterna, a visibilibus ad intelligibilia, a carnalibus ad spiritualia; atque ab istis cupiditatem frenare atque minuere, illisque se charitate alligare diligenter insistit. Tantum autem facit, quantum divinitus adjuvatur. Dei quippe sententia est: Sine me nihil potestis facere . In quo profectu et accessu tenentem Mediatoris fidem cum dies vitae hujus ultimus quemque compererit, perducendus ad Deum quem coluit, et ab eo perficiendus excipietur ab Angelis sanctis, incorruptibile corpus in fine saeculi non ad poenam, sed ad gloriam recepturus. In hac quippe imagine tunc perfecta erit Dei similitudo, quando Dei perfecta erit visio. De qua dicit apostolus Paulus: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Item dicit, Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem trans
Abbreviated transcription (Latin):
mis placuit. ista sententia redolebat
Aphilosophis autem sicut ipse confi¬
tetur maximis longeq clarissimis:
ȩcernos eẽ animos acceꝑat. Eterni qͥp¬
pe animi ñ inconuenient᷑ hac ex hor¬
tatione excitantur. ut in suo cursu
re ꝑiantur cum uenerit inte huiꝰ
extremum : id ẽ inratione & inuesti¬
gandi cupiditate. minusq se ad mis¬
cent atq implicent hominum u¬
tus oerroub. ut eius facilior sit re¬
gressus ad dm. S iste cursus qui
constituitur inamore atq inuesti¬
gatione ueritatis. non sufficit mise¬
ris. idẽ om̃ib cumista sola ratione
mortalib sine fide mediatoris. quod
in libris suꝑiorib huius oꝑis maxi¬
me inquarto & tercio decimo quantu
potu demonsttare curaui.¬
Explicit liber quartus decimus.

Expanded text:
mis placuit, ista sententia redolebat. mis placuit, ista sententia redolebat. A philosophis autem, sicut ipse confitetur, maximis longeque clarissimis, aeternos animos esse acceperat. Aeterni quippe animi non inconvenienter hac exhortatione excitantur, ut in suo cursu reperiantur, cum venerit vitae hujus extremum, id est, in ratione et investigandi cupiditate, minusque se admisceant atque implicent hominum vitiis et erroribus, ut eis facilior sit regressus ad Deum. Sed iste cursus qui constituitur in amore atque investigatione veritatis, non sufficit miseris, id est, omnibus cum ista sola ratione mortalibus sine fide Mediatoris: quod in libris superioribus hujus operis, maxime in quarto et tertio decimo, quantum potui, demonstrare curavi. LIBER QUINTUS DECIMUS.
Abbreviated transcription (Latin):
uerint hominum uitis & erroii¬
b. hoc his faciliorem ascensum os
reditum incȩlum fore: deinde ad¬
dens hanc ipsam clausulain repe¬
tendo sermonemq finiens. Qua ꝓꝑ¬
ter inquit ut aliquando terimnet᷑
oratio. si ant extingui tranquille uo¬
lummus cum in his artuliꝰ ixerimꝰ:
aut si ex hac inaliam haut paulo
meliorem domum sine moia demi¬
grare. in his studiis nobis omĩs oꝑa
& cura ponenda ẽ. Hic miroi homi¬
nem tanti ingenii ꝑfunctis mune¬
rib humanis. hominib inphiloso¬
phia uiuentib quȩ contemplatione
ueritatis heatos facit iocundum pro¬
mutere occasum: si hoc quod sentimꝰ
& sapunus moitale & caducũ ẽ. quasi
hoc mouatur & intercidat quod ñ
diligebamus. uel potuis quod atrocit᷑
oderamis. ut iocundus nobis sit eiꝰ
occasus. Uerum hoc non didicerat a
philosophis quos magnis laudib pre¬
dicat: s ex illa noua academia ubi ei
dubitare etiam de reb mani festissi¬

Expanded text:
uerint hominum vitiis et erroriuerint hominum vitiis et erroribus, hoc his faciliorem ascensum et reditum in coelum fore. Deinde addens hanc ipsam clausulam, repetendoque sermonem finiens: Quapropter, inquit, ut aliquando terminetur oratio, si aut exstingui tranquille volumus, cum in his artibus vixerimus, aut si ex hac in aliam haud paulo meliorem domum sine mora demigrare, in his studiis nobis omnis opera et cura ponenda est. Hic miror hominem tanti ingenii, perfunctis muneribus humanis, hominibus in philosophia viventibus, quae contemplatione veritatis beatos facit, jucundum promittere occasum, si hoc quod sentimus et sapimus mortale et caducum est: quasi hoc moriatur et intercidat quod non diligebamus, vel potius quod atrociter oderamus, ut jucundus nobis sit ejus occasus. Verum hoc non didicerat a philosophis, quos magnis laudibus praedicat; sed ex illa nova Academia, ubi ei dubitare etiam de rebus manifestissi
Abbreviated transcription (Latin):
anc contemplatiua sapienti¬
am qͣm propriȩ puto in lit¬
teris scĩs abscientia distinctam. sa¬
pientiam nuncupari dum taxat
hominis. quȩ quidem illi nͥ ẽ nͥ ab
illo cuius participatione uere sapi¬
ens fieri mens iationalis & intellee¬
tualis potest. qcero cõmendans in fi¬
ne dialogi hortenfii. quȩ nobis in¬
quit dies noctesq considerantib.
acuentib q inteiligentiam quȩ ẽ
mentis acies. cauentibq nequando
ilia hebescat: idẽ inphilosophiam
uiuentib. magna spes ẽ. Aũt si
hoc quod sentimus & sapimus mor¬
tale & caducum. ẽ iocundum nob̾.
ꝑfunctis munerib humanis occa¬
sum neq molestam extinctionem
& quasi quietem uitȩ foie. aut si ut
antiquis philosophis. hisq maximiᷤ
longeq clarissimis placuit. ȩternos
animos ac diuinos habenius. sic ex¬
istimandum ẽ qͦ magis hi fueruit
semper in suo cursu. id ẽ in ratione
& inuestigand cupiditate. & qͦmi¬
nus se admiscuerint atq implica¬

Expanded text:
anc contemplativam sapientiam, quam proprie puto in Litteris sanctis a scientia distinctam sapientiam nuncupari, duntaxat hominis, quae quidem illi non est, nisi ab illo cujus participatione vere sapiens fieri mens rationalis et intellectualis potest, Cicero commendans in fine dialogi Hortensii: Quae nobis, inquit, dies noctesque considerantibus, acuentibusque intelligentiam, quae est mentis acies, caventibusque ne quando illa hebescat, id est, in philosophia viventibus magna spes est, aut si hoc quod sentimus et sapimus mortale et caducum est, jucundum nobis perfunctis muneribus humanis occasum, neque molestam exstinctionem, et quasi quietem vitae fore: aut si, ut antiquis philosophis hisque maximis longeque clarissimis placuit, aeternos animos ac divinos habemus, sic existimandum est, quo magis hi fuerint semper in suo cursu, id est, in ratione et investigandi cupiditate, et quo minus se admiscuerint atque implic
Abbreviated transcription (Latin):
ipse sursum. & sp̃c pecoris si des¬
cendet ipse deoisum interram:
Scriptum ẽ etiam ingenes ub
dicit diluuo moituam uniuer¬
sam carnem: quȩ habebat in se sp̃m
tissime corporalis: unde illud ẽ in
luit eum sp̃m qui mens uocat᷑:
sicut ait eciam idem a płs. inexpo¬
liatione coipous carnis. Non
duas utiq res intelligi u̾oluit.
quasi aliud sit caro. aliud coipus
carnis: s quia coipus multarum
rerum nomen ẽ. quarum nulla
caro ẽ. Nam multa sunt excepta
carne coipora celestia: & coipoia tͥ¬
restria. Corpus carnis dixit: coipͦ
quȩ caro ẽ. Sic itaq sp̃mmen¬
tis: eum sp̃m quȩ mens ẽ. Alz¬
bi quoq aꝑtius etiam imaginẽ
nominauit: scilicet aliis uerbis
id ipsum p̃cipiens. E xpoliantes uoᷤ
inquit ueterem hominem cum
actib suis. induite nouum
secundum imaginem eius qui
creauit eum. Quod gͦ ibi legitur
induite nouum hominem qui
scdm dm̃ creatus ẽ: hoc isto loco
induite nouum hominem qui

Expanded text:
ipse sursum, et spiritus pecoris si desipse sursum, et spiritus pecoris si descendet ipse deorsum in terram ? Scriptum est etiam in Genesi, ubi dicit diluvio mortuam universam carnem, quae habebat in se spiritus, res apertissime corporalis: unde illud in luit eum spiritum, quae mens vocatur. Sicut ait etiam idem apostolus, In exspoliatione corporis carnis . Non duas utique res intelligi voluit, quasi aliud sit caro, aliud corpus carnis: sed quia corpus multarum rerum nomen est quarum nulla caro est nam multa sunt excepta carne corpora coelestia, et corpora terrestria, corpus carnis dixit, corpus quae caro est. Sic itaque spiritum mentis eum spiritum quae mens est. Alibi quoque apertius etiam imaginem nominavit, scilicet aliis verbis idipsum praecipiens: Exspoliantes vos, inquit, veterem hominem cum actibus ejus, induite novum secundum imaginem ejus, qui creavit eum . Quod ergo ibi legitur, induite novum hominem, qui secundum Deum creatus est, hoc isto loco, induite novum hominem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
scĩtate uertatis. Quod ait scd̃m
dm creatum. hoc alio loco d̃r. ad
imaginem d̃i. S peccando ius¬
ticiam & scĩtatem ueritatis ami¬
sit: propter quod hec imago de¬
formis & decolor facta ẽ. hanc
recipit cum reformatur atq re¬
nouatur.
uod autem ait sp̃u men¬
tis ur̃ȩ. non ibi duas res
intelligiuoluit. quasi aliud sit
non sit: ad quem ꝑtinent ima¬
ginationes similes corpoium.
de quo dicit ad corrinthios ub
dicit. Si autem orauero lingua.
spc̃ m̃s oiat. mens autem mea
infructuosa ẽ. Hoc enim ait
quia nec dici potest. nͥ corporali¬
um uocum imagines sonum oriꝰ
in spc̃ cogitatione p̾ueniant.
Dicitur & hominis anima sp̃c.
unde ẽ & in euuangłio. & inclinato
capite tradidit sp̃m. quo significa¬
ta ẽ mois corporis anuma exeunte.
Dicitur sp̃c etiam pecous quod in
ecclesiaste libro salomonis apertis¬
sime scriptum ẽ ubi ait: qͥs seit
sp̃c filiorum hominis si ascendet

Expanded text:
sanctitate veritatis . Quod ait, secundum sanctitate veritatis . Quod ait, secundum Deum creatum; hoc alio loco dicitur, ad imaginem Dei . Sed peccando, justitiam et sanctitatem veritatis amisit; propter quod haec imago deformis et decolor facta est: hanc recipit, cum reformatur et renovatur. Quod autem ait, spiritu mentis vestrae; non ibi duas res intelligi voluit, quasi aliud sit non sit, ad quem pertinent imaginationes similes corporum: de quo dicit ad Corinthios, ubi dicit, Si autem oravero lingua, spiritus meus orat, mens autem mea infructuosa est . Hoc enim ait,quia nec dici potest, nisi corporalium vocum imagines sonum oris spiritus cogitatione praeveniant. Dicitur et hominis anima spiritus: unde est in Evangelio, Et inclinato capite tradidit spiritum ; quo significata est mors corporis, anima exeunte. Dicitur spiritus etiam pecoris, quod in Ecclesiaste libro Salomonis apertissime scriptum est, ubi ait: Quis scit spiritus filiorum hominum si ascendet
Abbreviated transcription (Latin):
nis qui oꝑatur iusticiam ñ in¬
grando s tanqͣm impͥmendo
tranffertur. sicut imago exanu¬
lo & inceram transit. & anulum
non relinguit. Qui uero non opa¬
tur & tamen uidet quod oꝑand̾u
sit. ipse ẽ qui ab illa luce auertit᷑
aqua tamen tangitur. Qui au¬
tem nec uidet quemadmodum
uiuendum sit: excusabiliꝰ qͥd̾e
peccat: quia non ẽ transgressor
splendore aliquotiens ubiq ꝑre¬
sentis ueritatis attingitur: qͣndo
ammonitꝰ confitet᷑. Quia uiro¬
cõmemorati conuertunt᷑ ad dnm.
ab ea deformitate qua ꝑ cupidita¬
tes seculares conformabant᷑ hiuie
scło: reformant᷑ ex illo audientes
apłm dicentem. Nolite confora¬
ri huic scło. s reformamini in no¬
uitate mentis ur̃ȩ: ut incipiat
illa unago ab illo reformari. a quo
formata ẽ. Non enim reformare
seipsam potest: sicut potuit de¬
formare. Dicit etiam alibi. Re¬
duite nouum hominem eũ qui
scđm dm̃ creatus ẽ. iniusticia &

Expanded text:
nis qui operatur justitiam, non minis qui operatur justitiam, non migrando, sed tanquam imprimendo transfertur; sicut imago ex annulo et in ceram transit, et annulum non relinquit. Qui vero non operatur, et tamen videt quid operandum sit, ipse est qui ab illa luce avertitur, a qua tamen tangitur. Qui autem nec videt quemadmodum sit vivendum, excusabilius quidem peccat, quia non est transgressor splendore aliquoties ubique praesentis veritatis attingitur, quando admonitus confitetur. CAPUcommemorati convertuntur ad Dominum ab ea deformitate, qua per cupiditates saeculares conformabantur huic saeculo, reformantur ex illo, audientes Apostolum dicentem, Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate mentis vestrae : ut incipiat illa imago ab illo reformari, a quo formata est. Non enim reformare se ipsam potest, sicut potuit deformare. Dicit etiam alibi: Reduite novum hominem, eum qui secundum Deum creatus est in justitia et
Abbreviated transcription (Latin):
liuione deletum ẽ. S cõmemo¬
ratur ut conuertatur ad dũm:
tanqͣm ad eam lucẽ. qua iam cum
ab illo auerteretur. qͦdamͦ tangeba¬
cur. Nam hinc ẽ qd iam impii
cogitant ȩternitatem. & multa
recte reprehendunt: recteq lau¬
dant in hominum morib. ꝯuib
ea candem regulis uidicant. nͥ in
quib uident quemadmod̾u qͥsq
uruere debeat. etiam sinec ipsi eo¬
demm uiuant: Ubi eas uident:
Neq enim in sua natura: cũ ꝓcul
dubio mente ista uideantur: eoꝵp
mentes constet ẽẽ mutabiles.
Has uero regulas immutabiles
uideat. quisquis ineis & hoc uide¬
re potuerit: nec in habitti suȩ m̃¬
tis cũ ille regłe sint iusticiȩ. m̃tes
uero eorum ẽẽ constet in iustas.
Ubi nam sunt iste regłȩ scripte.
ubi quid sit uistum & iniustus
agnoscit: ubi cernit habendum
ẽẽ quod ipse non habet : Ubi gͦ
scriptȩ sunt: nͥ in libro lucis illiꝰ
quȩ ueritas dre Unde om̃is lex
iusta describitur. & incoi homi¬

Expanded text:
livione deletum est. Sed commemolivione deletum est. Sed commemoratur, ut convertatur ad Dominum, tanquam ad eam lucem qua etiam cum ab illo averteretur quodam modo tangebatur. Nam hinc est quod etiam impii cogitant aeternitatem, et multa recte reprehendunt recteque laudant in hominum moribus. Quibus ea tandem regulis judicant, nisi in quibus vident quemadmodum quisque vivere debeat, etiamsi nec ipsi eodem modo vivant? Ubi eas vident? Neque enim in sua natura, cum procul dubio mente ista videantur, eorumque mentes constet esse mutabiles, has vero regulas immutabiles videat, quisquis in eis et hoc videre potuerit; nec in habitu suae mentis, cum illae regulae sint justitiae, mentes vero eorum constet esse injustas. Ubinam sunt istae regulae scriptae, ubi quid sit justum et injustus agnoscit, ubi cernit habendum esse quod ipse non habet? Ubi ergo scriptae sunt, nisi in libro lucis illius quae veritas dicitur? unde omnis lex justa describitur, et in cor homi
Abbreviated transcription (Latin):
intimo magisterio. ñ nis eius gratu¬
tto effectu posse se surgere. ñ nisi suo
uoluntario defectu cadere potuisse:
non sane reminiscitur beaticudinis
suȩ. Fuit quippe illa & non ẽ.eiusq
ista pęnitus oblita ẽ : ideoq nec cõ¬
memoiar potest. Credit autem de
iua fide dignis litteris dei sui.
ꝑ eius ꝓpham conscriptis: narran¬
tib de felicitate paradysi. atq il¬
lud primum & bonum hominis
& malum historica traditione in¬
dicantib. dñi autemd̾ su remi¬
niscitur. Ille quippe semper est:
nec fuit & non ẽ. nec ẽ & non fuit.
S sicut numqͣm non erit. ita
numqͣm non erat. & ubiq totꝰ ẽ.
Propter quod ista millo. & uiuit
nisci potest. ñ quia hoc recordat᷑
quod eum nouerat inadam. aut
alib alicub ante huius corpouᷤ
uitam: aut cum primum facta
ẽ. ut insereretur huic coipori.
Nichil enim horum omĩno renri¬
niscitur. ꝯuicquid horum ẽ. ob¬

Expanded text:
intimo magisterio, nonnisi ejus gratuintimo magisterio, nonnisi ejus gratuito affectu posse se surgere, nonnisi suo voluntario defectu cadere potuisse. Non sane reminiscitur beatitudinis suae: fuit quippe illa et non est, ejusque ista penitus oblita est; ideoque nec commemorari potest. Credit autem de illa fide dignis Litteris Dei sui, per ejus prophetam conscriptis, narrantibus de felicitate paradisi, atque illud primum et bonum hominis et malum historica traditione indicantibus. Domini autem Dei sui reminiscitur. Ille quippe semper est, nec fuit et non est, nec est et non fuit: sed sicut nunquam non erit, ita nunquam non erat. Et ubique totus est: propter quod ista in illo et vivit, nisci ejus potest. Non quia hoc recordatur, quod eum noverat in Adam, aut alibi alicubi ante hujus corporis vitam, aut cum primum facta est ut insereretur huic corpori: nihil enim horum omnino reminiscitur; quidquid horum est, ob
Abbreviated transcription (Latin):
Quoo ideo certe non dubitat: qm
misera ẽ. & beata ẽẽ desiderat. N ec
obaliud fieri sperat hoc posse. nͥ
quia ẽ mutabilis. Nam si mu¬
tabilis non eẽt: sicut ex beata mi¬
sera. sic ex misera beata ẽẽ ñ posset.
Et quid eam fecisset miseram sub
om̃ipotente & bono dño: nͥ pecca¬
tum suum & iusticia dñi suie
Et quid eam faciet beatam. nͥ me¬
ritum suum & p̃mium dñi sui
S & meritum eius. gr̃a ẽ illius:
cuius premium erit beatitudo eiꝰ.
Iusticiam quippe dare sibi non po¬
cest: qͣm perditam non habet.
Hanc enĩ cũ homo conderetur ac¬
cepit: & peccando utiq ꝑdidit.
Iccipit gͦ iusticiam: propter qͣm
beatitudinem accipere mereatur. Un¬
de ueraciter ei dr ab apło quasi de
suo bono superbire incipienti. quid
enim habes quod non accepisti. Si
autem accepisti. quid glouaris qua¬
si non acceꝑis Quando autem bene
recordatur domini sui. sp̃u eius ac¬
cepto sentit omĩno: quia hoc discit

Expanded text:
Quod ideo certe non dubitat, quoniam Quod ideo certe non dubitat, quoniam misera est, et beata esse desiderat: nec ob aliud fieri sperat hoc posse, nisi quia est mutabilis. Nam si mutabilis non esset, sicut ex beata misera, sic ex misera beata esse non posset. Et quid eam fecisset miseram sub omnipotente et bono Domino, nisi peccatum suum et justitia Domini sui? Et quid eam faciet beatam, nisi meritum suum et praemium Domini sui? Sed et meritum ejus gratia est illius, cujus praemium erit beatitudo ejus. Justitiam quippe dare sibi non potest quam perditam non habet. Hanc enim, cum homo conderetur, accepit; et peccando utique perdidit. Accipit ergo justitiam, propter quam beatitudinem accipere mereatur. Unde veraciter ei dicitur ab Apostolo, quasi de suo bono superbire incipienti: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Quando autem bene recordatur Domini sui, Spiritu ejus accepto, sentit omnino, quia hoc discit
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam. Diligere porro seipsam
non posset. si se om̃ino nesciret
idẽ si sui non meminisset: nec
se intelligeret. qua in se imagunie
dei tam potens ẽ. ut ei cuius una¬
go ẽ ualeat in herere. Sic enun
ordinata ẽ naturarum ordine
non locoium: ut supra illam
ñ sit insi ille. Demq cum uii
penitus adheserit. unus erit sp̃c :
cui rei atcestatur apłs dicens
Qui autem ad heret dño. unus
sp̃c ẽ. Accedente quidem ister ad
partiei pationem nature uerriai¬
tis & beatitudinis illuis: non ta¬
men crescente illo ui natura ue¬
ritate & beatitudine sua. In illa
itaq natura cui feliciter ad hese¬
diuina scriptura promittit. sa¬
ciabitur in bonis desideriũ eiꝰ:
bonis immutabilib ipsa tri¬
nitate deo suo. cuius imago est.
Et ne uspiam deinceps ioletꝰ:
erit: in abdito uultus eius tanta
ubertate eius impleta. ut eam
numqͣm peccare delectet. Seip¬
sam uero nunc quando uidet.
non aliquid uninutabile uidet.

Expanded text:
ipsam. Diligere porro se ipsam ipsam. Diligere porro se ipsam non posset, si se omnino nesciret, id est, si sui non meminisset; nec se intelligeret: qua in se imagine Dei tam potens est, ut ei cujus imago est valeat inhaerere. Sic enim ordinata est naturarum ordine, non locorum, ut supra illam non sit nisi ille. Denique cum illi penitus adhaeserit, unus erit spiritus: cui rei attestatur Apostolus, dicens, Qui autem adhaeret Domino, unus spiritus est : accedente quidem ista ad participationem naturae, veritatis, et beatitudinis illius, non tamen crescente illo in natura, veritate et beatitudine sua. In illa itaque natura, cum feliciter adhaesedivina Scriptura promittit, satiabitur in bonis desiderium ejus , bonis immutabilibus, ipsa Trinitate Deo suo cujus imago est: et ne uspiam deinceps violetur, erit in abscondito vultus ejus , tanta ubertate ejus impleta, ut eam nunquam peccare delectet. Se ipsam vero nunc quando videt, non aliquid immutabile videt.
Abbreviated transcription (Latin):
ris quid loquor. quod eisquilibet
hominum si talis optio propona¬
tur. mauult carere qͣm mente:
cum eos nemo preponat. nemo oõ¬
paret luminib corpors. quib
non aurum rarus quisq homo.
s om̃is homo possidet cęlum
Plumina enim cor pous quisq
possidet: quicquid libenter idet.
Quis gͦ si tenere utrumq ñ pos¬
sit. & alterutrum cogatur ainit¬
tere: ñ tesauros qͣm ocłos malit:
Et tamen si abeo simili conditio¬
ne queratur. utrum ocłos malit
amittere an mentem: quis m̃te
non uideat. eum ocłos malle qͣm
mentem: Mens quippe sine ocłis
carnis: humana ẽ. Ocłi autem
carnis sine mente. beluini sunt.
Quis poreo non hominem se ma¬
lit eẽ. etiam carne cecum qͣm be¬
luam uidentem
ec dix ut etiam tardiores
qͣmuis breuiter cõmoneren¬
tur ame. inquorum ocłos uel au¬
res he litterȩ ꝑuenerint: qͣntũ
mens diligat seipsam. etiam in¬
firna & errans. male diligendo¬
do atq sectando quȩ sunt infra

Expanded text:
ris quid loquor, quod eis quilibet ris quid loquor, quod eis quilibet hominum, si talis optio proponatur, mavult carere quam mente; cum eos nemo praeponat, nemo comparet luminibus corporis, quibus non ut aurum rarus quisque homo, sed omnis homo possidet coelum: per lumina enim corporis quisque possidet quidquid libenter videt? Quis ergo si tenere utrumque non possit, et alterutrum cogatur amittere, non thesauros quam oculos malit? Et tamen si ab eo simili conditione quaeratur, utrum oculos malit amittere, an mentem; quis mente non videat, eum oculos malle quam mentem? Mens quippe sine oculis carnis humana est, oculi autem carnis sine mente belluini sunt. Quis porro non hominem se malit esse etiam carne caecum, quam beluam videntem? 20. Haec dixi, ut etiam tardiores, quamvis breviter, commonerentur a me, in quorum oculos vel aures hae litterae venerint, quantum mens diligat se ipsam etiam infirma et errans, male diligendo atque sectando quae sunt infra
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ quia lumen oculoium eiꝰ ñ ẽ
cum eoe Et ideo non uidet qd
ueritas ait. stulte hac nocte ani¬
mã tua repetunt abste : hȩc
que preparasti cuius erunt
eruintamen
quia etiam calis inimagi¬
ne ambulat homo. & habet me¬
moriam & intellectum & amore
sui hominis mens. si ei manifesta¬
retur quod utrumq habere ñ
posset. ⁊ unũ eduob ꝑmitt̾et᷑ elige. al¬
terũ ꝑditurꝰ. aut thesauros qͦs congͤ¬
gauit aut mentem: quis usq
adeo non hahet mentem ait ches¬
auros maliet habere qmͣ mentem:
Tesauri enum mentem possunt ple¬
rumq subuertere. & mens quȩ
thesauris non subuertitur. sine
uius thesauris facilus & expeditiꝰ
potest uiuere. Quis uero ullos ches¬
auros: nͥ ꝑ mentem poterit posside¬
res Si enim puer infans qͣmuis
ditissimus natus. cum sit dominꝰ
om̃ium quȩ iure sunt eius. nichil
possidet mente sopita: quo tan¬
demm quisqm quicqͣm mente
possidebit amissa  S de chesau¬

Expanded text:
nisi quia lumen oculorum ejus non est nisi quia lumen oculorum ejus non est cum eo? Et ideo non videt quod Veritas ait: Stulte, hac nocte animam tuam repetunt abs te; haec quae praeparasti cujus erunt ? Verumtamen, quia etiam talis in imagine ambulat homo, et habet memoriam, et intellectum, et amorem sui, hominis mens: si ei manifestaretur quod utrumque habere non posset, et unum e duobus permitteretur eligere, alterum perditurus, aut thesauros quos congregavit, aut mentem; quis usque adeo non habet mentem, ut thesauros mallet habere quam mentem? Thesauri enim mentem possunt plerumque subvertere: at mens quae non thesauris subvertitur sine ullis thesauris facilius et expeditius potest vivere. Quis vero ullos thesauros, nisi per mentem poterit possidere? Si enim puer infans, quamvis ditissimus natus, cum sit dominus omnium quae jure sunt ejus, nihil possidet mente sopita; quonam tandem modo quisquam quidquam mente possidebit amissa? Sed de thesau
Abbreviated transcription (Latin):
fra se diligit perdere qͣm ꝑire:
tamen suꝑiorem deserendo ad qũe
solum posset custodire fortitud¬
nem suam. eoq frui lumine suo
cui canitur inpsalmo. forticudi¬
nem meam ad te custodiam: &
inalioaccedite ad eum & illumi¬
namini: sic infirma & tenebrosa
facta ẽait a se quoq: ipsa inea quȩ
non sunt quod ipsa. & quib fuꝑi¬
or ẽ ipsa infeliciꝰ lab̾et᷑ ꝑ amores qͦs
non ualet uincere. & erroies a qͥ¬
b nonuidet quaredire. Unde
iam deo miserante penitens cla¬
mat inpsalmis: deseruit me for¬
citudo mea. & lumen ocłorum
meoium non ẽ mecum. Non
sane in his tantis infirm̾itatis
& errous malis amictere potuit
naturalem memouam. incellee¬
tum & amorem sui: propter qd̾
ambulet homo. tamen uane
conturbatur: thesaurrzat & nes¬
cit cui congregat ea Cur enim
thesaurrzat: insi quia fortitudo
eius deseruit eum. ꝑ qͣm dm ha¬
bens rei nullius indigeret Et
cur nescit cui congregabit ea:

Expanded text:
fra se diligit perdere, quam perire: fra se diligit perdere, quam perire: tamen superiorem deserendo, ad quem solum posset custodire fortitudinem suam, eoque frui lumine suo, cui canitur in Psalmo, Fortitudinem meam ad te custodiam ; et in alio, Accedite ad eum, et illuminamini ; sic infirma et tenebrosa facta est, ut a se quoque ipsa, in ea quae non sunt quod ipsa, et quibus superior est ipsa, infelicius laberetur per amores quos non valet vincere, et errores a quibus non videt qua redire. Unde jam Deo miserante poenitens clamat in Psalmis: Deseruit me fortitudo mea, et lumen oculorum meorum non est mecum . 19. Non tamen in his tantis infirmitatis et erroris malis amittere potuit naturalem memoriam, intellectum, et amorem sui: propter quod ambulet homo, tamen vane conturbatur: thesaurizat, et nescit cui congregathesaurizat, nisi quia fortitudo ejus deseruit eum, per quam Deum habens, rei nullius indigeret? Et cur nescit cui congregabit ea,
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm suus inimicus inseqͥt᷑.
Qui profecto ẽ error hoirendus.
ut cum sib om̃s prodesse uelint.
multi non faciant nͥ qd eis ꝑ¬
nitiosissimum sit. Simiłe mor¬
bum mutoꝵ animalium cum
poeta describeret: dii inquit me¬
liora piis: erroiemq hostib illum
discissos nudis lamiabatit dentib
aitus. Cum morb ille corporis fu¬
erit. cur dix̃ errorem: nisi quia
om̃e animal cum sibi naturacon¬
ciliatum sit ut se custodiat qͦn¬
cum potest:. Talis ille erat moib.
ut ea quorum salutem appetebant.
sua menbra lauiarent. Cumau¬
tem dm diligit mens. & sicut die¬
tum ẽ consequenter enuis memi¬
nit eumq intelligit. recte illi
de pioximo suo precipitur: ut
eum sicut se diligat. Iam enim
ne imago illa non solum ẽ. ue¬
rum etiam exuetustate renouat᷑.
ex deformitate reformatur: ex in¬
felicitate beatificatur. ꝯmuis enĩ
iserita diligat. ut si alterutrum
proponatur. malit oña quȩ in¬

Expanded text:
tanquam suus inimicus insequitur. tanquam suus inimicus insequitur. Qui profecto est error horrendus, ut cum sibi omnes prodesse velint, multi non faciant nisi quod eis perniciosissimum sit. Similem morbum mutorum animalium cum poeta describeret: Di inquit meliora piis, erroremque hostibus illum! Discissos nudis laniabant dentibus artus. Cum morbus ille corporis fuerit, cur dixit errorem, nisi quia omne animal cum sibi natura conciliatum sit ut se custodiat quantum potest, talis ille erat morbus, ut ea quorum salutem appetebant, sua membra laniarent? Cum autem Deum diligit mens, et sicut dictum est, consequenter ejus meminit, eumque intelligit, recte illi de proximo suo praecipitur, ut eum sicut se diligat. Jam enim ne imago illa non solum est, verum etiam ex vetustate renovatur, ex deformitate reformatur, ex infelicitate beatificatur. Quamvis enim se ita diligat, ut si alterutrum proponatur, malit omnia quae in
Abbreviated transcription (Latin):
uit aurem non audiet. & oetera
Eis enim dictum ẽ qui dm
non intelligendo. de illo uana
eloquiis testimonia. Ibi emi
& illa duo consequenter intelli¬
guntur. quia nemo diligit cuiꝰ
ñ meminit: & quod penitꝰ nescit.
Unde illud ẽ notissuum p̾cipu¬
umq p̾ceptum: diliges dnm dm
tuum. Sic itaq condita ẽ mens
humana. ut numqͣm sui non
meminerit: numqͣm se non intel¬
ligat. numqͣm se non diligat.
S qm̃ qui odit aliquem. nocere
illi studet: ñ inmerito & mens
hominis quando sibi nocet. odis¬
se se dr. Nesciens enim sibi
uult male. dum non putat sib
ob eẽ quod uult. S tamen ma¬
le sibi uult: quando id uult qd
obsit sibi. Unde illud scriptũ
ẽ. Qui diligit iquitatem. odit
animam suam. Qui gͦ se dilige¬
re nouit: dm̃ diligit. Qui uero
non diligit d̾m. etiam si se d¬
ligit. quod ei naturaliter indi¬
tum ẽ. tamen non inconuens¬
enter odisse se d̾r. cum id agit
quo sibi aduersatur: & seipsum

Expanded text:
vit aurem non audiet ? et caetera. vit aurem non audiet ? et caetera. Eis enim dictum est, qui Deum non intelligendo, de illo vana eloquiis testimonia. Ibi enim et illa duo consequenter intelliguntur, quia nemo diligit cujus non meminit, et quod penitus nescit. Unde illud est notissimum praecipuumque praeceptum: Diliges Dominum Deum tuum . Sic itaque condita est mens humana, ut nunquam sui non meminerit, nunquam se non intelligat, nunquam se non diligat. Sed quoniam qui odit aliquem, nocere illi studet; non immerito et mens hominis, quando sibi nocet, odisse se dicitur. Nesciens enim sibi vult male, dum non putat sibi obesse quod vult: sed tamen male sibi vult, quando id vult quod obsit sibi, unde illud scriptum est, Qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Qui ergo se diligere novit, Deum diligit: qui vero non diligit Deum, etiam si se diligit, quod ei naturaliter inditum est, tamen non inconvenienter odisse se dicitur, cum id agit quod sibi adversatur, et se ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
do eum noueras: aut ne hoc qͥ¬
dem. si fide dignus tͥ ẽẽ qui lo¬
quitur non uidetur. Si autẽ
remilusceris. profecto redis in
memoriam tuam. & in ea inue¬
nis qd̾ non fuerat penitꝰ obliuio¬
ne deletum. Redeamus ad illud
propter qd̃ adhibuimus huma¬
ne conuersationis exemplum.
Inter cetera psalmus nenus. con¬
uertantur inquit peccatores in
infernum: om̃s gentes quȩ obli¬
nscuntur dm. Porro autem ui¬
gesimus & pͥmus: cõmemorabũ¬
tur inquit & conuertentur ad
dnm uniuers fines terre. Non
gͥ sic erant oblite iste gentes dm.
ut eius nec commemoiate recor¬
darentur. Obliuiscendo autem
dm. tanqͣm obliuiscendo uitã suã.
conũsȩ fuerant in moitẽ. hoc ẽ in
infernum: cõmemoiate uero cõ¬
uertuntur ad dum tanqͣm reui¬
uiscentes. reminiscendo uitam
cuius eas habebat obluuo. Item
legitur innonagesimo psalmo:¬
& tercio. Inteluigite ninc qui
in siꝑientes estis inpopło. & stul¬
t aliquando sapice: qui planta¬

Expanded text:
do eum noveras; aut ne hoc quido eum noveras; aut ne hoc quidem, si fide dignus tibi esse qui loquitur non videtur. Si autem reminisceris, profecto redis in memoriam tuam, et in ea invenis quod non fuerat penitus oblivione deletum. Redeamus ad illud propter quod adhibuimus humanae conversationis exemplum. Inter caetera psalmus nonus: Convertantur, inquit, peccatores in infernum, omnes gentes quae obliviscuntur Deum . Porro autem vigesimus primus: Commemorabuntur, inquit, et convertentur ad Dominum universi fines terrae . Non igitur sic erant oblitae istae gentes Deum, ut ejus nec commemoratae recordarentur. Obliviscendo autem Deum, tanquam obliviscendo vitam suam, conversae fuerant in mortem, hoc est, in infernum. Commemoratae vero convertuntur ad Dominum, tanquam reviviscentes reminiscendo vitam suam, cujus eas habebat oblivio. Item legitur in nonagesimo tertio: Intelligite nunc, qui insipientes estis in populo; et stulti, aliquando sapite. Qui planta
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa. in quo tandem possunt ui¬
uere quȩ uiuunt: & mouerz quȩ
mouentar: nͥ inquo sunt: Non
tamen oms cum illo sunt eo mͦ
qͦ ei dictum ẽ. ego semper tecũ.
nec ipse cumomĩb eo modo
quo dicimus dñs uobiscum
Magna itaq hominis miseria
ẽ: cum illo ñ eẽ: sine qͦ non potest
eẽ. In quo enim ẽ: proculdubio
sine illo non ẽ. Et tamen si eiꝰ
non memunt: eumq non intel¬
ligit neq diligit. cum illo ñ ẽ
Quod autem quisq penitꝰ obli¬
uiscitur: nec commonerz eius
Iutiq potest. x¬
De inuisibilib reb ad hanc
rem sumamus exempłu
Dicit tͥ quispiam. quem ñ recog¬
noscis. Nosti me: W ut cõmo¬
neat: dicit ubi. quando. Omo¬
do tͥ innotuerit. omĩbq ad h¬
bitis signis. quib in memona
reuoceris: si non recognoseis. i ta
iam oblitus es. ut omĩs illa no¬
ticia penitus deleta sit animo
nichilq aliuo restet nͥ aut credas
ei qui tͥ hoc dicit quod aliquan¬

Expanded text:
omnia, in quo tandem possunt viomnia, in quo tandem possunt vivere quae vivunt, et moveri quae moventur, nisi in quo sunt? Non tamen omnes cum illo sunt eo modo quo ei dictum est, Ego semper tecum . Nec ipse cum omnibus eo modo quo dicimus, Dominus vobiscum. Magna itaque hominis miseria est cum illo non esse, sine quo non potest esse. In quo enim est, procul dubio sine illo non est: et tamen si ejus non meminit, eumque non intelligit, nec diligit, cum illo non est. Quod autem quisque penitus obliviscitur, nec commoneri ejus utique potest. De visibilibus rebus ad hanc rem sumamus exemplum. Dicit tibi quispiam quem non recognoscis, Nosti me: et ut commoneat, dicit ubi, quando, quomodo tibi innotuerit: omnibusque adhibitis signis quibus in memoriam revoceris, si non recognoscis, ita jam oblitus es, ut omnis illa notitia penitus deleta sit animo; nihilque aliud restat, nisi ut credas ei qui tibi hoc dicit, quod aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
ni cum iustificat impium. qͣui
commendans apłs ait de quib¬
dam. Ignorantes enim di iusti¬
re: iusticie di non sunt subiec¬
ti. Sic enun dici etiam de qui¬
bdam pocest. ĩgnoiantes di sa¬
pientiam. & suam uolentes con¬
stituere. sapientiȩ di non sunt
subiecti. E st gͥ natura non fce¬
ta: quȩ fecit om̃s ceteras magnas
paruasq naturas. Fis quas fecit:
sine dubitatione p̾stantioi. Ac
ꝑ hoc. hac etiam de qua loqui¬
mur rational & intellectualz
quȩ hominis mens ẽ. ad eius qͥ eã
fecit unaginem facta. illa autem
ceteris natura p̾stantioi ds ẽ: &
quidem non longe positus abu
iungens. In illo enum uiuimus:
& mouemur. & sumus. Quod
si scd̾m corpus diceret: & iam de
isto corporeo mundo posset intel¬
ligi. Nam & in illo scdm corpꝰ
uiuimus: & mouemut & sumꝰ.
Inde scđ̾m mentem quȩ facta
ẽ ad eius imaginem debet hoc
accipi. excellentiore quodam. eo¬
demq non uisibili. s intelligi¬
bili modo. Nam quid non est

Expanded text:
ni cum justificat impium, quam ni cum justificat impium, quam commendans Apostolus ait de quibusdam, Ignorantes enim Dei justiubjecti : sic etiam dici potest de quibusdam, Ignorantes Dei sapientiam, et suam volentes constituere, sapientiae Dei non sunt subjecti. 16. Est igitur natura non facta, quae fecit omnes caeteras magnas parvasque naturas, eis quas fecit sine dubitatione praestantior, ac per hoc hac etiam de qua loquimur, rationali et intellectuali, quae hominis mens est, ad ejus qui eam fecit imaginem facta. Illa autem caeteris natura praestantior Deus est. Et quidem non longe positus ab ucit; adjungens, In illo enim vivimus, et movemur, et sumus . Quod si secundum corpus diceret, etiam de isto corporeo mundo posset intelligi. Nam et in illo secundum corpus vivimus, movemur, et sumus. Unde secundum mentem quae facta est ad ejus imaginem, debet hoc accipi, excellentiore quodam, eodemque non visibili, sed intelligibili modo. Nam quid non est
Abbreviated transcription (Latin):
propterea dei ẽ imago: qͥa
sui memnit mens & intelligit
ac diligit se. s quia potest etiã
meminisse & intelligere & ama¬
re.a quo facta ẽ. Quod cum facit:
sapiens ipsa fit. Si autem non
facit: etiam cum sui memunt
seq intelligit ac diligit: stulta eͦ.
Meminerit itaq cħ su ad euiꝰ
imaginem facta ẽ: eumnq intel¬
ligat atq diligat. Quod ut bre¬
uius dicam. colat dm non fae¬
tum. cuius ab eo capax ẽ facta.¬
& cuius ẽẽ particeps potest. ꝓꝑ¬
ter quod scriptum ẽ: ecce cħ cul¬
tus ẽ sapientia: & non sua luce
s summe illius lucis partici¬
patione sapiens erit. atq ubi
ȩterna. ib beata regnabit. Sic
enim dicitur ista hominis sapi¬
entia ut etiam dei sit: cunc enun
uera ẽ. Nam si humana ẽ: uana ẽ.
Nerum non ita di qua sapiens ẽ
d̾s. neq enim participatione sui
sapiens ẽ. sicut mens participati¬
one di: s quemadinodum dr eciã
iusticia di. non solum illa qua
ipse iustus ẽ. s quamdat homi¬

Expanded text:
ago, quia sui meminit mens, et intelligit ac diligit se: sed quia potest etiam meminisse, et intelligere, et amare a quo facta est. Quod cum facit, sapiens ipsa fit. Si autem non facit, etiam cum sui meminit, seseque intelligit ac diligit, stulta est. Meminerit itaque Dei sui, ad cujus imaginem facta est, eumque intelligat atque diligat. Quod ut brevius dicam, colat Deum non factum, cuet cujus esse particeps potest, ter quod scriptum est, Ecce Dei cultus est sapientia : et non sua luce, sed summae illius lucis participatione sapiens erit, atque ubi aeterna, ibi beata regnabit. Sic enim dicitur ista hominis sapientia, ut etiam Dei sit. Tunc enim vera est: nam si humana est, vana est. Verum non ita Dei qua sapiens est Deus. Neque enim participatione sui sapiens est, sicut mens participatione Dei. Sed quemadmodum dicitur etiam justitia Dei, non solum illa qua ipse justus est, sed quam dat homi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium fit indulgentiã peccator.
sccła ipsum sanare languoiem. qd
fit paulatun ꝓficiendo inrenoua¬
tione huius imaginis. Quȩ duo de¬
monstrantur in psalmo ub legit᷑.
Qui propitius fit om̃ib iniquitati¬
b tuis. quod fit inbaptismo. Beu¬
de sequitur qui sanat om̃s languoreᷤᷤ
cuos: quod fit cotidianis accessib
cum hec imago renouatur. De qua
re apłs apertissime locutus dicit.
Et si exterior homo nr̃ corrumpit᷑
s interioi renouatur de die indiẽ
Renouatur autem magnitione di.

Expanded text:
omnium fit indulgentiam peccatorum; omnium fit indulgentiam peccatorum; secunda ipsum sanare languorem, quod fit paulatim proficiendo in renovatione hujus imaginis: quae duo demonstrantur in Psalmo, ubi legitur, Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis; quod fit in Baptismo: deinde sequitur, Qui sanat omnes languores tuos ; quod fit quotidianis accessibus, cum haec imago renovatur. De qua re Apostolus apertissime locutus est, dicens: Et si exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Renovatur autem
Abbreviated transcription (Latin):
ne scłm aliam creaturam fieri
putetur. Id̾o autem scđm imagi¬
nem di ut in eare intelligatur
fieri hec renouatio ubi ẽ umnago
cħ. id ẽ inmente. qͤmadiodum
fidelis & iustus abscedit. quio
mus sedm̃ corpus ẽ pulcher. aut
scdm corpus foitis non scdm ani¬
mum: quid ẽaliud qm corpore ñ
animo pulcher aut foitis ẽ &
innumerabiliter ita loquimur.
Non itaq sic intelligamus scd̃m
imaginem eiꝰ. qui ereauit eum:
quasi alia sit imago sedm̃ qua reno¬
uatur. non ipsa quȩ renouatur. Sane
ista renouatio. ñ momento uno fit ip¬
sius conuersionis. ficut momento
uno fit illa inbaptismo renouatio.
remissione om̃ium peccatoꝵ: neq e¬
nim uelunum quantulũcũq rema¬
net quod non renutatur: s quead¬
modum aliud ẽ carere febrib. aliud
abinfirmitate quȩ febrib facta ẽ
reualescere: itemq aliud ẽ in fixũ
telum de corpore demere. aliud uul¬
nus quod eo factum ẽ scda curatio¬
ne sanare. ita prima curatio ẽ cau¬
sam remouere langoris. quod per

Expanded text:
ndum aliam creaturam fieri putetur; ideo autem, secundum imaginem Dei, ut in ea re intelligatur fieri haec renovatio, ubi est imago Dei, id est in mente. Quemadmodum fidelis et justus abscedit. Quid mus, Secundum corpus est pulcher; aut, Secundum corpus fortis, non secundum animum: quid est aliud, quam, Corpore, non animo pulcher aut fortis est? Et innumerabiliter ita loquimur. Non itaque sic intelligamus, secundum imaginem ejus qui creavit eum, quasi alia sit imago secundum quam renovatur, non ipsa quae renovatur. ista renovatio non momento uno fit ipsius conversionis, sicut momento uno fit illa in Baptismo renovatio remissione omnium peccatorum: neque enim vel unum quantulumcumque remanet quod non remittatur. Sed quemadmodum aliud est carere febribus, aliud ab infirmitate, quae febribus facta est, revalescere; itemque aliud est infixum telum de corpore demere, aliud vulnus quod eo factum est secunda curatione sanare: ita prima curatio est causam removere languoris, quod per
Abbreviated transcription (Latin):
gum ẽ demonstrare. s in libro du¬
odecimo de ciuitate di. satis a nob̾
ẽ quantum arbitror explicatum.
ides autem ista totum ui¬
hominem immortałe fut᷑m
qui utiq constat anima & coipore.
& ob hoc uere beatum n argum̃ta¬
tione humana. s diuina auctoiz¬
tate ꝓmittit: & ideo cum dictũ eẽt
in euuangłio. qd iħc dederit potes¬
Ntatem filios dei fieri his qͥ receꝑinit
eum. & quid sit recepisse eum bre¬
uiter fuisset expositum. dicendo
credentib in nomine erus. quoq
modo filii di fierent eẽt aduineᷤ¬
tum. qͥ ñ ex sanguinib neq ex uo¬
luntate carnis. neq ex uoluntate
uixi. s ex deo nati sunt: ne ista
hominum qͣm uidemus & gesta¬
mus in firmitas tantam excellen¬
tiam desperaret. ilico adnexum ẽ.¬
Et u̾bum caro factũ ẽ: & habitaũ in
nob̾: ut a contͣrio suaderet᷑ qđ incredi¬

Expanded text:
gum est demonstrare, sed in libro dugum est demonstrare, sed in libro duodecimo de Civitate Dei, satis a nobis est, quantum arbitror, explicatum . Fides autem ista totum hominem immortalem futurum, qui utique constat ex anima et corpore, et ob hoc vere beatum, non argumentatione humana, sed divina auctoritate promittit. Et ideo cum dictum esset in Evangelio, quod Jesus dederit potestatem filios Dei fieri iis qui eum receperunt; et quid sit recepisse eum, breviter fuisset expositum, dicendo, Credentibus in nomine ejus; quoque modo filii Dei fierent, esset adjunctum, Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt: ne ista hominum quam videmus et gestamus infirmitas tantam excellentiam desperaret, illico annexum eEt Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; ut a contrario suaderetur q
Abbreviated transcription (Latin):
autem uiuit beatȩ: cui ñ ad ẽ
qͦd uult. Nullomodo gͥ e̾ẽ pote¬
rit uita ueraciter beata: nͥ frierit
sempiterna. Hanc utrum capi
at humana natura quam tam̃
desiderabilem confitetur:. ñ par¬
ua questio ẽ. S si fides ad sit quȩ
mẽ eis quib dedit potestate iħc
filios dez fieri. nulla questio est.
Humanis quippe argumentati¬
onib hec inuenire conantes. uix
pauci magno predit ingenio.
habundantes otio doctrunsq sub¬
tilissimis erudit.ad indagand̾a
soliꝰ animȩ immortalitatem ꝑue¬
nire potuerunt. cui tam̃ amine
beatam uitam non inuenerunt
stabilem. id ẽ ueram. ad miserias
eam quippe uitȩ huius etiã post
beatitudinem redire dixerunt:
& qͥ eoꝵ de hac erubuerunt senten¬
tia. & animam purgatam insempi¬
ternam beatitudinẽ sine corpore
collocandam putauerunt. talia de
mundi retroisus eternitate senti¬
unt: ut hanc de anima sententia
suam ipsi redarguant. ꝗd hic lon¬

Expanded text:
autem vivit beate, cui non adest autem vivit beate, cui non adest quod vult: nullo modo igitur esse poterit vita veraciter beata, nisi fuerit sempiterna. at humana natura, quam tamen desiderabilem confitetur, non parva quaestio est. Sed si fides adsit, quae inest eis quibus dedit potestatem Jesus filios Dei fieri, nulla quaestio est. Humanis quippe argumentationibus haec invenire conantes, vix pauci magno praediti ingenio, abundantes otio, doctrinisque subtilissimis eruditi, ad indagandam solius animae immortalitatem pervenire potuerunt. Cui tamen animae beatam vitam non invenerunt stabilem, id est veram: ad miserias eam quippe vitae hujus etiam post beatitudinem redire dixerunt. Et qui eorum de hac erubuerunt sententia, et animam purgatam in sempiterna beatitudine sine corpore collocandam putaverunt, talia de mundi retrorsus aeternitate sentiunt, ut hanc de anima sententiam suam ipsi redarguant: quod hic lon
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ amat᷑. quod utrum uigeat
an pereat indifferenter accipit᷑
Nisi forte uirtutes quas propt᷑
solam beatitudinem sic amamꝰ:
ꝑ suadere nobis audent. ut ipsã
beatitudinem ñ amemꝰ. Md̃ s
faciunt. etiam ipsas utiq amare
desistimus. qͣndo ilła ꝓpt̃ qͣm so¬
lam istas amauimꝰ ñ amamꝰ. Dem¬
de qͦmͦ erit uera illa tam ꝑspecta.
tam examinata. tam eliquata. tã
certa sententia. beatos ẽẽ om̃s ho¬
mines uelle: si ipsi qui iam beati
sunt. beati ẽẽ nec nolunt nec uo¬
lunt e Aut si uolunt ut ueritas
clamat. & natura compellit: cui
summe bonus & immutabiliter
beatꝰ creator hoc indidit. Si uolt̾
inqͣm beati eẽ qui beat sunt:
beat non eẽ utiq nolunt. Si
autem beati non ẽẽ uolunt: pro¬
culdubio nolunt consumi. & ꝑi¬
re quod beati sunt. Nec nisi ui¬
uentes beati eẽ possunt. Nolunt
gͥ ꝑire qd uiuunt. Immortales
gͦ ẽẽ uolunt: quicumq uere be¬
ati uel sunt uel eẽ cupiunt N

Expanded text:
quomodo amatur, quod utrum vigeat, quomodo amatur, quod utrum vigeat, an pereat, indifferenter accipitur? Nisi forte virtutes, quas propter solam beatitudinem sic amamus, persuadere nobis audent, ut ipsam beatitudinem non amemus. Quod si faciunt, etiam ipsas utique amare desistimus, quando illam propter quam solam istas amavimus, non amamus. Deinde quomodo erit vera tam illa perspecta, tam examinata, tam eliquata, tam certa sententia, beatos esse omnes homines velle, si ipsi qui jam beati sunt, beati esse nec nolunt, nec volunt? Aut si volunt, ut veritas clamat, ut natura compellit, cui summe bonus et immutabiliter beatus Creator indidit hoc; si volunt, inquam, beati esse qui beati sunt, beati non esse utique nolunt. Si autem beati non esse nolunt, procul dubio nolunt consumi et perire quod beati sunt. Nec nisi viventes beati esse possunt: nolunt igitur perire quod vivunt. Immortales ergo esse volunt, quicumque vere beati vel sunt vel esse cupiunt. Non