comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit carissimi corpus. et occurrit locus et nomen martiris uene¬
rabilis: eidem martiri animã debectã cõmendat. recordan¬
tis & p̃cantis affectus qui cum de functis a fidelib carissimis
ex hibetur. eum ꝓdeẽ nondubiũ ẽ: his qui cũ incorpore ui¬
uerent. tulia si post hancuitã ꝓdeẽ meruerunt: Uerũ
tut non sunt p̃termittendȩ supplicationes ꝓspiritibus
mortuorũ : quas fatiendas ꝓ omnib inxp̃iana et catholi¬
ca sotietate defunctis. & iam tacitis nominib eorũ sub gene¬
rali cõmemoratione suscepit a ecclesia. Ut quib ad ista
desunt parentes aut filii. aut quicũq cognati uel amici:
abuna eis exhibeatur pia matre cõmuni Si autẽ de eẽnt
istae supplicationes quae fiunt rtetti fide ac piectite ꝓ mortuis. pu¬
to quod nihil prodet spiritibus eorũ quamlibet locis sc̃ĩs exani¬
mata corpora ponerentur: Cum ergo fidelis mater fidelis
filii defuncticorpus desiderauit inbasilica martyris poni si

Expanded text:
sit carissimi corpus, et occurit locus nomine martyris uenerabilis, eidem martyri animam dilectam commendat recordantis et precantis affectus. qui cum defunctis a fidelibus carissimis exhibetur, eum prodesse non dubium est his qui, cum in corpore uiuerent, talia sibi post hanc uitam prodesse meruerunt. uerum tat, non sunt praetermittendae sup. plicationes pro spiritibus mortuorum, quas faciendas pro omnibus in christiana et catholica societate defunctis etiam tacitis nominibus eorum sub generali commemoratione suscepit ecclesia, ut quibus ad ista desunt parentes aut filii aut quicumque cognati uel amici, ab una eis exhibeantur pia matre communi. si autem deessent istae supplicationes, quae fiunt recta fide ac pietate pro mortuis, puto, quod nihil prodesset spiritibus eorum, quamlibet locis sanctis exanima corpora ponerentur. Cum ergo fidelis mater fidelis filii defuncti corpus desiderauit in basilica martyris poni, si
Abbreviated transcription (Latin):
& cet̃ Iu sub ipso licet exitu & iutte temporalis occasu
ꝓdelictis roges deum. qui unus et uerus est confessione et fide agni
tionem eiꝰ implores: uenia confitenti datur. & credenti indul¬
gentiã saluticris dediuina piaetaite conceditur: & adim¬
mortalitatẽ subipsa morte transitur: Hanc grãm xpẽ
impertit: hoc munus miscdicae suce tribuit subitien¬
do mortẽ tropheo crucis. redimendo credentẽ p̃tio sui san¬
giunis Reconciliando hominẽ deo patri: uiuificando
mortalem regeneratione caelesti Hunc si fieri potest
sequamur omnes. huius sacramento et signo censeamur
ic nobis uitte uiã aperit: hic nobis ad paradi sum re¬
duci faciet. hic ad caelorum regna ꝑducit: Cum ipso
ani Cum xp̃o simul gloriosi: dedeo patre beati ꝓ pe
tuo laetantes semꝑ in conspectudei: & agentes deo grãs
ti fuisset obnaxius: factus ẽ immortulitate securus:¬

Expanded text:
 est. Tu sub ipso licet exitu, et vitae temporalis occasu pro delictis roges Deum, qui verus etionis eius inplores, uenia confitenti datur et credenti indulgentia salutaris de diuina pietate conceditur et ad inmortalitatem sub ipsa morte transitur. Hanc gratiam Christus inpertit, hoc munus misericordiae suae tribuit subigendo mortem trophaeo crucis, redimendo credentem pretio sui sanguinis, reconciliando hominem Deo patri. , uiuificando mortalem regeneratione caelesti. hunc si fieri potest sequamur omnes, huius sacramento et signo censeamur. hic nobis uiam uitae aperit, hic ad paradisum reduces facit, hic ad caelorum regna perducit. cum ipso stiani cum Christo simul gloriosi, de Deo patre beati, de perpetua uoluptate laetantes semper in conspectu Dei et agentes Deo gratiasti fuisset obnoxius, factus est inmortalitate securus
Abbreviated transcription (Latin):
supplicantium. sicut nos oramus ꝓ mortius quib ubiq non
ubiq p̃sens nec concretus. nec remotus a nobis: ex uudiens
martyrũ p̃ces ꝑangelica ministeri usquequuq diffus pre¬
beat hominib istu solctia uibus inhuius uitue miseria
udicat eẽ p̃benda: et suorum meritu martyrũ ubi uult ex pe¬
dire nobis quando uult maximeq ꝑ eorũ memorias. qm̃ hoc
nouit expedire nobis ad aedi ficandã fidem xp̃i ꝓcuius illi
confessione sunt passi mirabili atq in effubili pocestite hac
bonitate commendata Res est haec altior quã ut ame
possit adtingi: et abstrusior quã ut ame ualeat ꝑscrutiri:
Et ideo quid horũ quorũ sit. anuero fortassis utrũq sit. ut
non audeo Mallem abscientib istu perquirere: Net. enĩ
nemo est qui haec sciat. numquid sibi uideatur scire & nesciat:¬
udeatur scire et nesciat. Dona enĩ dei sunt his

Expanded text:
supplicantum — sicut nos oramus pro mortuis, quibus utique non supplicantum — sicut nos oramus pro mortuis, quibus utique non ubique praesens nec concretus nobis nec remotus a nobis. exaudiens martyrum preces, per angelica ministeria usquequaque diffusa praebeat hominibus ista solacia, quibus in huius uitae miseria iudicat esse praebenda, et suorum martyrum merita ubi uult, quando uult, quomodo uult, maximeque per eorum memorias, quoniam hoc nouit expedire nobis ad aedificandam fidem Christi, pro cuius illi confessione sunt passi, mirabili atque ineffabili potestate ac bonitate commendet. res est haec altior, quam ut a me possit adtingi, et abstrusior, quam ut a me ualeat perscrutari. et ideo quid horum duorum sit, an uero fortassis utrumque sit, utnon audeo. mallem ab scientibus ista perquirere. neque enim nemo est, qui haec sciat, non qui sibi scire uideatur et nesciat. dona enim dei sunt his
Abbreviated transcription (Latin):
rexit: ideo mortuus omis quando uult resurrex̃: tantũ mo¬
do ex animis aiuiuentute. quomodo auigilante dormiens ex¬
citatur: Alii sunt humanarũ limites. alia diuinarum
signa uirtutum: Alia sunt quue naturaliter. alia quue mirabi¬
liter funt: quamuis et naturae deus adsit ut sit: & miraculis
natura nondesit: Nonigitur ideo putandũ ẽ: uiuorũ quos¬
libet inter eẽ posse defunctis. qm̃ quibusdam sanandis uel ad¬
quã ifta questio uires intelligenticte meae uincat: quẽ ad¬
modũ opitulentur martyres his quos peos certũ ẽ adiuua¬
ri: utrũ ipsi ꝑipsos ad sint uno tempore tam diuersis locis
et tanta inter se longin quitate discretis. ubi sunt eorũ me¬
moriae. siue ꝓptersuas memorias ubicũq adeẽ sentiuntur.
anipsis in locosuis meritis congruo abomni mortciliũ con¬
uersatione remotis et tamen generaliter orantes ꝓ indigentia

Expanded text:
rexit, ideo mortuus omnia, quando uult, surget, aut eo morexit, ideo mortuus omnia, quando uult, surget, aut eo modo exanimis a uiuente quomodo a uigilante dormiens excitatur. alii sunt humanarum limites rerum, alia diuinarum signa uirtutum; alia sunt quae naturaliter, alia quae mirabiliter fiunt, quamuis et naturae deus adsit, ut sit, et miraculis natura non desit. non igitur ideo putandum est uiuorum rebus quoslibet interesse posse defunctos, quoniam quibusdam sanandis uel adquam ista quaestio uires intellegentiae meae uicerit, quemadmodum opitulentur martyres his quos per eos certum est adiuuari, utrum ipsi per se ipsos adsint uno tempore tam diuersis locis et tanta inter se longinquitate discretis, siue ubi sunt eorum memoriae, siue praeter suas memorias, ubicumque adesse sentiuntur, an ipsis in loco suis meritis congruo ab omni mortalium conuersatione semotis et tamen gen
Abbreviated transcription (Latin):
dentia iudicabat Mitti quoq aliquos ex mortuis sicut econ¬
trario paulum ex uiuis inparadisum raptũ eẽ diuina scrip¬
tura testitur. Hȩc et illa soluitur questio quomodo marty¬
resipsi benefitiis quae dant̾ orantib indicant se inter esse
rebus humanis si nesciunt mortui. quid agunt uiui Nonenĩ
solis benefitiorũ effectib uerũ & iã hominũ aspectib confes¬
sorẽ apparuis se felicẽ: Cuius inquilinatũ piae diligis cũ abar¬
baris nola pugnaretur audiuimus non incertis rumoribus
sed testibus certis Uerum ista diumitus exhibentur: longe
aliter quam sese habet usititus ordo singulis creacurarum
generibus attributus: Nonenim quia inuinũ aqua cũ uolu¬
it dñs repente conuersa est: ideo nondebemus quid aqua ue¬
leat inelementorũ ordine ꝓpͥo abistuis diuini operis rantite
uel potius singularitate discernere: Nec qm̃ lazarus resur¬

Expanded text:
dentia iudicabat. mitti quoque ad uiuos aliquos ex mortuis, sicut e condentia iudicabat. mitti quoque ad uiuos aliquos ex mortuis, sicut e contrario Paulus ex uiuis in paradisum raptus est, diuina scriptura testatur. Hinc et illa soluitur quaestio, quonam modo martyres ipsi beneficiis, quae dantur orationibus, indicant se interesse rebus humanis, si nesciunt mortui quid agant uiui. non enim solis beneficiorum effectibus uerum ipsis etiam hominum aspectibus confessorem apparuisse Felicem, cuius inquilinatum pie diligis, cum a barbaris Nola oppugnaretur, audiuimus, non incertis rumoribus, sed testibus certis. uerum ista diuinitus exhibentur longe aliter, quam sese habet usitatus ordo singulis creaturarum generibus attributus. non enim quia in uinum aqua, cum uoluit dominus, repente conuersa est, ideo non debemus, quid aqua ualeat in elementorum ordine proprio, ab istius diuini operis raritate uel potius singularitate discernere; nec quoniam Lazarus resur
Abbreviated transcription (Latin):
nescire quidem mortuos quid hic agatur:
sed dum agitur postea audire abeis quae hinc adeos morien¬
meminis se. & quae illos quibus haec indicant oportet au¬
dire: Possunt & abangelis quirebus quae aguntur. hic pres¬
tosunt audire aliquid mortui: quod unũ quẽq illorũ audi¬
re debere iudicat cui cuncta subiecta sunt. Nisi enim eẽnt
angeli qui possent inter eẽ & uiuorũ et mortuorũ locis: non
dioxis set dñs ihc̃ Contigit autẽ mori in opẽ illũ. & ferri
abangelis insinũ abrahe: Nunc ergo hic nunc ubi ẽẽ potuer̃:
qui hunc illũ quẽ deus uoluit abstulerunt: Possunt & iã
sp̃s mortuorũ aliqua quae hic aguntur quae necessariũ
est eos nosse. et quos necessariũ ẽ ea nosse nonsolũ p̃sentia uel
p̃terita uerum & iam futura spũ dei reuelante cognoscere:
Sicut non oms homines sed ꝓpħae dũ hic uiuerent cognosce¬
bant. nec ipsi omnia sed quue illis eẽ reuelanda dei ꝓui¬

Expanded text:
nescire quidem mortuos, quid hic agatur, sed dum hic agitur: postea vero audire ab eis, qui hinc ad eos morienmeminisse: et quae illos quibus haec indicant, oportet audire. Possunt et ab angelis, qui rebus, quae aguntur hic, praesto sunt, audire aliquid mortui, quod unumquemque illorum audire debere, judicat, cui cuncta subjecta sunt. Nisi enim essent angeli, qui possent interesse, et vivorum, et mortuorum locis, non dixisset dominus Jesus: Contigit autem mori inopem illum, et afferri ab angelis in sinum Abrahae. Nunc ergo hic, nunc illic esse potuerunt, qui hinc illum, quem Deus voluit, abstulerunt. Possunt etiam spiritus mortuorum aliqua, quae hic aguntur, quae necessarium est eos nosse, et quos necessarium est ea nosse, non solum praesentia, vel praeterita, verum etiam futura, spsicut non omnes homines, sed prophetae, dum hic uiuerent, cognoscebant, nec ipsi omnia, sed quae illis esse reuelanda dei proui
Abbreviated transcription (Latin):
deresurrectione Narrauit: quod qui non fuerint inuentili-
bro uittie scripti. mittantur instagnũ ignis Et haec qui¬
dem dicens: non ait deum pati obluuonẽ. ut quasi libri huius
iuxcti quod sc̃s agustinus ait: p̃destinationẽ significat eorũ
quibus aeterna uita donabitur: Neq enim nescit eosdeus
et in hoc libro legi ut sciat. sed potius ipsa eius p̃sentia deillis
quae falli non potest liber ẽ uittae. in quosunt scripti. id est
uod inigne impiorum
corpora durent: absq sui consummatione:

Expanded text:
de resurrectione narravit, quod qui non fuerint inventi in libro vitae conscripti, mittantur in stagnum ignis. Et haec quidem dicens, non ait Deum pati oblivionem, et quasi libri hujus » juxta quod sanctus Augustinus ait , « praedestinationem significat eorum quibus aeterna vita donabitur. Neque enim nescit Deus eos, et in hoc libro legit, ut sciat; sed ipsa ejus praescientia de illis, quae falli non potest, liber est vitae, in quo sunt scripti, id est,uod in igne impiorum corpora durent absque sui consumptione.
Abbreviated transcription (Latin):
totũ. idest totus ille limus in totũ uas. nulla sui ꝑdita partere¬
maret: Si ergo utidẽ doctor ait: Non adtinebit ad corpo¬
ris redintegrationẽ utrũ capilli ad capillos redeant. aut un¬
gues. anquicquid eorũ perierat mutetur in carnẽ. & in par¬
tes alias corporis reuocetur: curat tanti artificis ꝓuidentia ne
quid indecens fiat:
illi qui demassa perditionis discreti nonsuN

Expanded text:
totum, id est, totus ille limus in totum vas nulla sui perdita parte remaneret. » Sic ergo, ut idem doctor ait : « Non attinebit ad corporis redintegrationem utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quicquid eorum perierat mutetur in carnem, et in alias partes corporis revocetur, curante Dei providentia, ne quid indecens fiat. » CAPUT i qui de massa perditionis discreti non sun
Abbreviated transcription (Latin):
si flos egreditur et conteritur. quia nitet incarne. Sed conteritur
quia regreditur in putredine: Quidenim sunt nati homines
inmundo: nisi quaedã flores incampo: tendamus oculos cordis
in hanc latitudinẽ mundi p̾sentis: et ecce tot florib quot homi¬
nibus plenus ẽ: Uita in carne: flos infaeno e. Unde bene ꝑ
pscd mistã dicitur. Homo sicut faenum dieseius: et sicut flosagnꝰ

Expanded text:
si flos enim egreditur, quia nitet in carne, sed conteritur, quia redigitur in putredinem. Quid enim sunt nati hominin mundo nisi quidam flores in campo? Tendamus oculos cordis in hac latitudine mundi pnibus, plenus est. Vita itaque in carne flos in feno est. Unde bene per Psalmistam dicitur: Homo, sicut fenum dies ejus, et sicut flos ag
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̃ te esuriuit & sitiuit: Propt̃ te lassus ad puteum sedit:
Propt̃ te fatigatus in naue dormiuit: Propter te contume¬
lias indignus audiuit: Propt̃ te afatie sua sputa hominũ
non ab egit: P ropter te alapas infatiẽ accepit: Propt̃ te
in ligno pependit: Propter te animã effudit: Propter
te in sepulchro positus ẽ: haec omnia forte contempnis
in xp̃o: uis nosse quis sit Recole euuangelium qđ audisti.
Ego et pater unũ sumus: conuersi ad dñm. AMEN

Expanded text:
propter te esurivit et sitivit, propter te lassatus ad puteum sedit; propter te esurivit et sitivit, propter te lassatus ad puteum sedit; propter te fatigatus in navi dormivit, propter te contumelias indignas audivit; propter te a facie sua sputa hominum non abegit; propter te alapas in faciem accepit; propter te in ligno pependit; propter te animam effudit; propter te in sepulcro positus est. Haec omnia forte contemnis in Christo? Vis nosse quis sit? Recole Evangelium quod audisti: Ego et Pater unum sumus . 16. Conversi ad Domin
Abbreviated transcription (Latin):
bonȩ uitae. deterna ẽ. Qui discunt xp̃iani sunt: Qui audiurt¬
& non discunt. quid ad seminantẽ : Seminantis manũ non
terret uia. Non terrent lapides. non terrent spinȩ: lactat¬
ille quod suum ẽ: qui timuerit necadat int̾ram malam.
non peruenit ad terram bonã : Et nos dicimus. iactamus semina ::
Sunt qui contempnunt : Sunt qui reprehendunt: Sunt qui
in rident iustos. si nos timuerimus nihil habemus seminare.
& in messe habemus se esurire: Ergo uenit semen ad t̾ram
bonã: Scio quia qui audit et bene audit: deficit & ꝓficit
Deficit iniquitati: ꝓficit ueritati deficit scło: ꝓficit dõ:
cathedram incaelo habet. ut paulo ante dixi Seola ipsius:
in t̾ra ẽ: & scola ipsius. corpus ipsius ẽ: Capud docet. membra
sua lingua loquit᷑ pedibus suis: xp̃s est qui docet: Audiamꝰ.
timeamus. fatiamus. et ne contempnas : & ipsum xp̃m. Quia
propt̃ te in carne natus ẽ : Pannis mortalitatis circumdatꝰ.

Expanded text:
e excipientes. Qui discunt, christiani sunt: qui audiunt et non discunt, quid ad seminantem? Seminantis manum non terret via, non terrent lapides, non spinae: jactatille quod suum est. Qui timuerit ne cadat in terram malam, non pervenit ad terram bonam. Et nos dicimus, jactamus semina, spargimus semina. Sunt qui contemnunt, sunt qui reprehendunt, sunt qui irrident. Istos si nos timuerimus, nihil habemus seminare, et in messe habemus esurire. Ergo veniat semen ad terram bonam. Scio quia qui audit et bene audit, deficit, et proficit: deficit iniquitati, proficit veritati: deficit saeculo, proficit cathedram in coelo habet, ut paulo ante dixi. Schola ipsius in terra est, et schola ipsius corpus ipsius est. Caput docet membra sua, lingua loquitur pedibus suis. Christus est qui docet: audiamus, timeamus, faciamus. Et ne contemnas et ipsum Christum, qui propter te in carne natus est, pannis mortalitatis circumdatus;
Abbreviated transcription (Latin):
curã possunt habere deuius. quãus nesciant quid inp̃senti
agcitur anobis. sicut uiuentes curã habemus demortuis. quãli¬
bet ignoremꝰ quidagatur abillis Sienĩ nulla ꝓ mortus cura
eẽt uiuentib nonutiq ꝓeis dnm̃ oblatis crebrosacrifitiis p̃carem:
Haec et hissimilia sc̃s agustinus insius uoluminib: docens: hocunũ
mus ait idem doctor quod debitũ repeteretur a quodã de¬
functi patris cautione ꝓlata. quod filio nesciente a patre
iam fuerat ꝑ solutu. conͣtristari homo grauissime cepit atq
mirari. quod ei pater moriens non dixerit quid deberet:
cum fecisset &iam testamentũ: Tunc ei nimis anexio appa¬
ruit idem pater eius insomnis: etubi eẽt reconditũ quo illa
catio uecuata fuerat indicatuit Quo inuento iuuenis
atq monstrato. non solum falsi debiti calumpniã ꝓpulsa¬
uit.: sed & iam paternũ recepit cỹrographũ quod pater non
receperat quando ẽ pecunia ꝑsoluta Hic utiq putaitur ani¬

Expanded text:
curam habere possunt de vivis, quamvis nesciant quid in praesenti agatur a nobis: sicut viventes curam habere possumus de mortuis, quamlibet ignoremus quid agatur ab illis. Si enim pro mortuis nulla esset cura viventibus, non utique pro eis crebro oblatis sacrificiis precaremur. Haec emus, quod cum debitum repeteretur a quodam defuncti patris cautione prolata, quod filio nesciente a patre iam fuerat persolutum, contristari homo grauissime coepit atque mirari. quod ei pater moriens non dixerit, quid deberet, cum fecisset etiam testamentum. tunc ei nimis anxio adparuit idem pater eius in somnis et ubi esset recautum, quo illa cautio uacuata fuerat, indicauit. quo inuento iuuenis atque monstrato non solum falsi debiti calumniam propulsauit, sed etiam paternum recepit chirographum, quod pater non receperat, quando est pecunia persoluta. hic utique putatur ani
Abbreviated transcription (Latin):
uentium carorũ sclutȩ : seu tristicia autcura qualibet iuuorũ
moueantur:¬
ILAeet mortius cura deuius: nonutiq diues ille
abraham: Rogo te pater ut mittes lazarũ indomũ patris
mei: habeo enĩ quinq frs ut testetur illis neccipsi ueniaaT¬

Expanded text:
a aut qualibet curd vivorum moveanturesset mortuis cura de vivis, non utique dives ille Abraham: Rogo te, pater, ut mittas Lazarum in domum patris mei: habeo enim quinque fratres: ut testetur illis, ne et ipsi venia
Abbreviated transcription (Latin):
tura in mutaãbile. nisi solum deum patrẽ etfi
lium et spm̃sc̃m. qui mutari non potest abono. quia
natura possidet bonũ: nec potest aliud quid cẽ quã
titudine ꝑseuerant: non natura possident bonũ ut non
muturent᷑ cũ caeteris. sed arbitrio seruantes bonauolun¬
uerunt: ꝓpter quod et merito abipso dño scĩ angłi
uocantur : quod tenueri nt arbitrio scitatẽ. nec sotio¬
rũ exemplo deuiarint abono:
fornicationis obtentu:
CELIOR
est continentia. sed non sibi sufficit
adbeatitudinẽ nisi ꝓsolo amore pudicitiae retinet᷑
sed et si cũ hoc a ffectu: causa uacandi dño eligitur:
Alio quin diuortiũ magis coniugii uideb itur eẽ : quã¬
utriq bono praecelsior est: quia¬

Expanded text:
tura immutabile, nisi solum Deum Patrem et Filium, et Spiritum sanctum, qui mutari non potest a bono, quia natura possidet bonum, nec potest aliud quid esse quamtitudine perseverant, non natura possident bonum, ut non mutarentur cum caeteris, sed arbitrio servantes bonam volunendendo. Propter quod et merito ab ipso Domino sancti angeli vocantur, quod tenuerunt arbitrio sanctitatem, nec sociorum exemplo deviaverunt a bonofornicationis obtentu. Melior est continentia, sed non sibi sufficit ad beatitudinem, si pro solo amore pudicitiae retinetur; sed si cum hoc affectu causa vacandi Domino eligitur, alioquin divortium magis conjugii videbitur esse quutroque bono pre
Abbreviated transcription (Latin):
laxatũ: quia isdẽ leo quẽ iuuentẽ p̃sumpsit occidere. contin¬
gere non psumpsit occisum: Sui enĩ occidendi ausum habuit: de
cadciuere occisi comedendi licentiã non accepit Unde itri eẽ
credendũ ẽ: quod plerũq deculpis minimis. ipse solus pauor
egredientis. iustorũ purget animas Nam in ipso exitu uitȩ.
animae electorũ nimio terrent᷑ metu. incerti utrũ ad premi¬
um. an adsupplitiũ transeuNt Quidã autẽ eleti infine suo
purgantur. aleuib quibusdã peccatis: quidã uͦ impso suo fine
hilarescunt. aeternorum contemplatione bonorũ:
ToRs qua seꝑatur corpus ab anima. est plerũq. bo¬
nis bona: quia ꝑ eã transitur ad in mortalitatẽ: An¬
tea uero: malci fuit: Sed tantũ deus fidci presticit grãm: ut
mors quae uitae constat eẽ contraria. instrumentũ fieret ꝑ qđ
transiretur aduitã.
petcatum primi homins soluitur: quare mors. baptizatos homines sub

Expanded text:
laxatum, quia idem leo qui viventem praesumpserat occidere, occilaxatum, quia idem leo qui viventem praesumpserat occidere, occisum non praesumit attingere. Qui enim occidendi ausum habuit, de cadavere occisi comedendi licentiam non accepit . » Unde ita esse credendum est, quod plerumque de culpis minimis ipse solus pavor egredientes justorum animas purget. Nam in ipso exitu vitae animae electorum nimio terrentur metu, incertae utrum ad praemium, an ad supplicium transeant. Quidam autem electi in fine suo purgantur a quibusdam levibus peccatis; quidam vero in ipso suo fine hilarescunt, aeternorum contemplatione bonorum. Mors, qua separatur corpus ab anima, est plerumque bonis bona; quia per eam pertransitur ad immortalitatem tea malum fuit; sed tantam Deus fidei praestitit gratiam, ut mors, quam uitae constat esse contrariam, instrumentum fieret, per quod transiretur ad uitam.peccatum primi hominis solvitur, quare mors baptizatos homines sub
Abbreviated transcription (Latin):
ram mortẽ carnis. liberetur anima a peccatis:
C QUIO illud est inmorientib quod congraui sensu
adimit sensũ: pie fideliterq tolerandã Auget me¬
mensi ꝓpriectitẽ iusticiẽq̃. pendatur. sigla renascentes: & cũ sit
mors pacati retributio: aliquando impetret. ut nihil retribuat᷑
peccato: Item ex hoc beatus gregorius dix̃: Scriptũ ẽ. Iustus qua¬
cumq morte p̃uentus fuerit: anima eiꝰ in refrigerioerit: Elel¬
ti ergo qui adꝑpetuã uitc̃ tendunt: quid eis obest. ut ad modicũ
dure moriantur : Est enim fortasse non nũꝗ eorũ culpa licet
minima : quae in eadẽ debeat morte refrenari: Namuir dei
contra samariã missus. quia ꝑinoboedientiã in itinere comedit.
hunc leo in eedẽ itinere occidit: Sed staitim illie scriptũ ẽ: quia
sttetit leo uixtti asinũ. et non comedit decadauere: E &x qua re
ostenditur. quod peccatũ in oboedientiae in ipsa fuerit morte

Expanded text:
ram mortem liberetur anima a peccatis. ram mortem liberetur anima a peccatis. Quidquid illud est in morientibus, quod cum gravi sensu adimit sensum, pie fideliterque toleratum, auget memen si pro pietate justitiaque perpendatur, fit gloria renascentis. Et cum sit mors peccati retributio, aliquando impetrat, ut nihil retribuatur peccato. Ita ex hoc beatus Gregorius dicit: « Scriptum est: Justus qua morte praeventus fuerit, anima ejus in refrigerio erit . Electi ergo qui ad perpetuam vitam tendunt, quid eis obest, si ad modicum dure moriuntur? est enim nonnunquam fortasse eorum culpa, licet minima, quae in eadem debeat morte resecari. Nam vir Dei contra Samariam missus, quia per inobedientiam in itinere comedit, hunc leo in eodem itinere occidit. Sed statim illic scriptum est, quia stetit leo juxta asinum, et non comedit de cadavere ejus . Ex qua re ostenditur, quod peccatum inobedientiae in ipsa fuerit morte
Abbreviated transcription (Latin):
ORS dicta est: quod sit a mara. uel a morsu pͥmi homi¬
nis appellata Nam cũ pͥmus humanigeneris parens. lig¬
nũ uetitũ ꝑ inoboedientiã contigit: ꝑ morsum mortẽ incurrit
ra mortis. Id est accerba. In matura : Naturalis. Accerba
in fantium. Inmitura uiuenũ. Merita id est naturalis:
senum: Quam aspera sit mors carnis. et quod plerũq molestiã eius
non sentiant morientes
UOD ad tinet ad corporis mortẽ. id est seꝑationẽ ani¬
mae. acorpore. cũ eã patiunt᷑ qui morientes appel¬
lantur : nulli bona est Abet enĩ asperũ sensũ: Et contra
naturã uis ipsa qua utrũq diuellitur quod fuerat inui¬
uente conuinctũ atq consertũ. quamdiu morat᷑: donec om¬
nis necetur et adimatur sensus. qui ex ipso meruerit animae
carnisq cõpexu. quando trintã molestiã non nũꝗ unus ictus
corporis uel animae raptus in tercipit: nec eã sentire p̃uenien¬
te celeritate ꝑ mittit uIi.I uod plerumq contingat : ut ꝑ aspe¬

Expanded text:
ors dicta est, quod sit amara, vel a morsu primi hominis appellata. Nam cum primus humani generis parens lignum vetitum per inobedientiam contigit, per morsum mortem incurrit. ra mortis, id est, acinfantium, inmatura iuvenum, merita, id est natenum. CAPUT VI. Quam aspera sit mors carnis, et quod plerumque molestiam ejus non sentiant morientes. Quod attinet ad corporis mortem, id est, separationem animae a corpore, cum eam patiuntur qui morientes appellantur, nulli bona est. Habet enim asperum sensum, et contra naturam vis ipsa, qua utrumque divellitur quod fuerat in vivente conjunctum atque consertum, tandiu moratur, donec omnis necetur et adimatur sensus, qui ex ipso inerat animae carnisque complexu; quando tantam molestiam nonnunquam unus ictus corporis, vel animae raptus intercipit, nec eam sentiri praeveniente celeritate permittit. CAPUT VII. Quod plerumque contingat, ut per aspe
Abbreviated transcription (Latin):
A ẜAtqui. tacere ira siccemsꝰ inna. qđ se ille ultro ꝓhospi.¬
te quẽ suscepac militib offerre ac diserimina dare p̾susiᷤ¬
se. ad sinulacra cloemonũ qͥbus asĩstebar ex̃ uissic⁊ pertrabi
Qina rebellem inquiłns ac sacrilegũ celare. quiam
militib reddere maluesti. ut cõtẽptor dorum merita
blaspbemiac suae poenã lũeret. Q uae cum illi debebani
supplitia tũ soluere habes. si acultu nraẽ religionis discedere
ceptas. At scs albanis qͥ se ultro ꝑsecutorib sidei xpianum
ẽẽ ꝓdiderat: neqͥ quã mmas pͥncipis metuĩ. sed accinctus
artqs militiae spĩtalis palam se nussis lliuis parere nolle ꝓtus¬

Expanded text:
Albanum, mox ira succensus nimia quod se ille ultro pro hospiAlbanum, mox ira succensus nimia quod se ille ultro pro hospite quem susceperat militibus offerre ac discrimini dare praesumpsisset, ad simulacra daemonum quibus adsistebat eum jussit pertrahi: Quia rebellem, inquiens, ac sacrilegum celare quam militibus reddere maluisti, ut contemptor divum meritam blasphemiae suae poenam lcultu nostrae religionis discedere tentas. At sanctus Albanus qui se ultro persecutoribus fidei Christianum esse prodiderat, nequaquam minas principis metuit; sed accinctus armis militiae spiritalis, palam jussis illius parere nolle pron
Abbreviated transcription (Latin):
onem facer&. ait. NAlRANIOM egregiũ fecunda brit-¬
cania ꝓfest. Quiuidelicce ABARIUS paganus adhuc
cũ ꝑsidorũ pͥncipũ mandata aduersũ xpĩatios seuirenT.
clenquendã ꝑsecutores fugientẽ hospitio recepit. Qaen
tlius coepit epulari. ac salutaribus euis entationibus
platim edoctius. relictis idolatriae tenebris xp̃ianus im¬
go ercorde factus est. Cunque ffatus clericus aliqͥd
debiis apudeũ hospitaretur. ꝑuenit adaures nefanda pͥu¬
ꝙis ẽfessorum xp̃i. cui nec dũ fuerat locus marqrii depua.¬
tis penes albanum latere. Unde statim iussit milites eum
Alaitius inquirere. Qui cum adtugurium margeris pue¬
isient. mor se Sc̃s ALBANUS ꝓhospite ac magistro suo ipsius
pabitu id est cara calla quae uestiebatur indutis militib
ꝯibuit. atquȩ adiudicẽ uncͥtus ꝑductus est. Contigi
aude nidicẽ ea hora qua acleũ albamis ad clucebatur Aris
assistere.: ac doemomib hostias offerre. Cũquȩ uidisset

Expanded text:
onem faceret, ait: Albanum egregium fecunda Britania profert. Qui videlicet Albanus paganus adhuc, cum perfidorum principum mandata adversum Christianos saevirent, clericum quemdam persecutores fugientem hospitio recepit: quem illius coepit aemulari, ac salutaribus ejus exhortationibus paulatim edoctus, relictis idolatriae tenebris Christianus integro ex corde factus est. Cumque praefatus clericus aliquot diebus apud eum hospitaretur, pervenit ad aures nefandi principis confessorem Christi cui necdum fuerat locus martyrii deputatus, penes Albanum latere. Unde statim jussit milites eum diligentius inquirere. Qui cum ad tugurium martyris pervenissent, mox se sanctus Albanus pro hospite ac magistro suo, ipsius habitu, id est, caracalla qua vestiebatur indutus, militibus exhibuit, atque ad judicem vinctus perductus est. Contigit autem judicem ea hora qua ad eum Albanus adducebatur, aris adsistere ac daemonibus hostias offerre, numque vidisset
Abbreviated transcription (Latin):
isimici. Laude Abanus inqͥt apareatib uocer ce
Tũ iudec repletus iracuncia cdiẽ. Siins rlennis
intae felicitate ꝑfrui. diis magnis sacrificare ne dite¬
ias. Albatuis resporadic. Sacrisitia hae quae a
uobis reddlunt᷑ doemonib: nec allriliari subiectis
possie esec supplicatitũ sibi des ÷ ria uel uo t
cõplerel. quinimmo qͥcunq his sacrisies siulacis
Aoculeri. acc̃nas inferni poenas ꝓmerede recipi&.
Aisauditis iudex nimio furore cõmotus. cedi scii
dĩ ẽfesicẽ dtortorib p̾cepit. autumans se uerberib
ꝓdñõ imino gaudenter ferebat. A cubi nidex illurꝯ
ncuposs. psensit. capite eũ plecti iussit. C unquȩ
admortẽ luceretur. ꝑuenit adslumen qd mur dꝰ
harena ubi feriendus erat metu rapi cdissino dunde¬

Expanded text:
 Albanus, inquit, a parentibus vocor, et Tum judex repletus iracundia dixit: Si vis perennis vitae felicitate perfrui, diis magnis sacrificare ne differas. Albanus respondit: Sacrificia haec quae a vobis redduntur daemonibus, nec auxiliari subjelicantium sibi desideria vel vota complere. Quinimmo quicumque his sacrificia simulacris obtulerit, aeternas inferni poenas pro mercede recipiet. His auditis judex nimio furore commotus, caedi sanctum Dei confessorem a tortoribus praecepit, autumans se verberibus, pro Domino, immo gaudenter ferebat. At ubi judex tormentvocari non posse persensit, capite eum plecti jussit. Cumque ad mortem duceretur, pervenit ad flumen quod muro et harena ubi feriendus erat, meatu rapidissimo divide
Abbreviated transcription (Latin):
antos fortissimae iuindicatis ac retentis. tande frande
carusio insulã ꝑtrienniũ tenuit: quẽ asdẽpio dotus p̾fectus
Enterea dꝯodetianus moriente. Maximanus herculius moc¬
tis diuturmor: ãtq immanior funt. Nam ꝑdecẽ annos incen-¬
diis aecclesiarũ. ꝓscrictionib innocentũ cedib martrum
ma confessionis dõ deuote gła sublimauit.

Expanded text:
annos fortissime vindicatis ac retentis, tandem fraudeCarausio insulam per triennium tenuit, quem Asclepiodotus praefectus Interea Diocletianus in Oriente, Maximianus Herculius in Octis diuturnior atque immanior fuit; nam per decem annos, incendiis Ecclesiarum, proscriptionibus innocentum, caedibus martyrum ma confessionis Deo devotae gloria sublimavit.
Abbreviated transcription (Latin):
tormenta respitient: quando ab omĩ uitio corruptionis exu
tiiam iusticiae uicinius atq artius inherebunt: sic quippe
corũ mentes ꝑ hoc quod iustissimo iudici inherent uis distric¬
tions absorbet: ut omĩno eis nonlibeat. quic quid ab illius
internae regulcie subtilitate discordat

Expanded text:
tormenta respiciunt, quando ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt. Sic quippe eorum mentes per hoc, quod justissimo judici inhaerent, vis districtionis absorbet, ut omnino eis non libeat, quidquid ab illius aeternae regulae subtilitate viderint
Abbreviated transcription (Latin):
erunt inpenis. quid agatur ingaudio dñi nesci¬
ent : qui uero erunt in illo gaudio. quid agat᷑
foris in illis tenebris exterioribus scient Ideo dictũ ẽ. ꝑ
qui preuaricati sunt in me: Sed quod dixit egredientur:
quasi ꝑscientiã egressuri sunt Scilicet quia eos &iam qui
foris abeis nenerunt : utiq non latebunt: Si enim hace¬
ꝓphetȩ nondum facta nosse potuerunt ꝑ haec quod
erqãt deus quantulum cumq in eorum mortalium mentib⁊
quomodo in mortales scĩ iam facta tunc nescient. cum de¬
us erit omiã in omnib
.LII. Quod inisto corpore
in quomodo sumus. incaelis tune et portari et habittere possimꝰ

Expanded text:
erunt in poenis, quid agatur intus in gaudio Domini nescient; qui uero erunt in illo gaudio, quid agatur foris in illis tenebris exterioribominum, qui praevaricati sunt in me . Sed quod dixit, egredientur, quasi per scientiam egressuri sunt; quia scilicet etiam eos qui foris ab eis erunt utique non latebunt. Si enim prophetae haec nondum facta nosse potuerunt, per hoc quod erat Deus quantulumcunque in eorum mortalium mentibus, quomodo immortales sancti jam facta tunc nescient, cum Deus erit omnia in omnibus ? CAPUT LII. Quod in isto corpore in quo modo sumus in coelis tunc et portari et habitare possim
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa adiuditium ueniet. & uditium agitabit:
P S dei filius finito mundi termino: in ea qua ascen¬
dit caelos corporis forma adiuditiũ cũ scĩs omib ue¬
niet: Illo enĩ de caelis adiuditiũ ueniente. iuxta quod
ipse in euangelio dix̃. uirtutes caelorũ cõmouȩcur: et tunc

Expanded text:
in ipsa ad judicium veniet, et judicium agitabit. Christus Dei Filius, finito mundi termino, in ea qua ascendit coelos corporis forma, cum sanctis omnibus veniet. Illo enim de coelis ad judicium veniente, juxta quod ipse in Evangelio ait: Virtutes coelorum commovebu
Abbreviated transcription (Latin):
potiora sunt seruire istic diabolo. quã illic renare cũ xpõ Deniq
ut manifestius diuinȩ ꝓuidentiae inditia dacrescerent: quod
dñs prescus futurorũ suis consulat aduerã salutẽ : Cum quidã
de collegis et cũ sacerdotibus nr̃is infirmitate defessus. et ad ꝓpin¬
quante morte sollicitus cõmeatũ sibi p̃caretur: astitit dep̃canti
& iã bene morienti iuuenis honore et maiestate uenerabilis. ste¬
tu celsufecdarus aspectu: eoquẽ as sistentẽ sibi uix posset human¬
aspectus oculis carnalibus intueri: nisi quod ttlem uidere iã po¬
terat deseculo recessurus: atq ille non sine quadc̃ animi et uocis
indignatione in fremuit ecdixit: Pati metis exire nonuultis:
quid fatiã uobis. Increpantis uox est et monentis. Qui de
ꝑ secutione sollicitus: de accersionẽ securus: Non consentit ad p̃
sens desideriũ: sed consulit infuturũ.. XUII

Expanded text:
potiora sunt seruire istic diabolo quam regnare cum Christo ? Denique potiora sunt seruire istic diabolo quam regnare cum Christo ? Denique ut manifestius diuinae prouidentiae indicia clareseerent quod Dominus praescius futurorum suis consulat ad ueram salutem, cum quidam de collegis et consacerdotibus nostris infirmitate defessus et de adpropinquante morte sollicitus commeatum sibi precaretur, adstitit deprecanti et iam paene morienti iuuenis honore et maiestate uenerabilis, statu celsus et clarus aspectu et quem adsistentem sibi uix possit humanaspectus oculis carnalibus intueri, nisi quod talem uidere iam poterat de saeculo recessurus. adque ille non sine quadam animi et uocis indignatione infremuit et dixit: pati timetis, exire non uultis, quid faciam uobis?> increpantis uox et monentis, qui de persecutione sollicitus, de arcessitione securus non cosens desiderio, sed consulit in futuro » . CAP
Abbreviated transcription (Latin):
et compleaũ uenire. quanta et illis et nobis in cõmune leticia
est: Qualis illic caelestiũ rerũ uoluntas sine timore mori¬
endi. et cum aeternitate uiuendi: Quã sum ma felicitas
exultantiũ numerus: illic martẏrũ innumerabilis popłs¬
rum est quãq. ꝑuersum. ut cumdei uoluntate fieri postulemus:
quando euocat nos. et arcessit de hoc mundo deus. nonsttm uo¬
luntitis eiꝰ imperio part̾amus obmitimꝰ t reluctam᷑: et ꝑui¬
catium more seruorũ. ad conspectum dñ cũ tristitia et merore ꝑduci¬
mur. E xeuntes istic necessitatis uinculo non obsequio uoluntatis. et
uolumus abeo p̃mus ccelestibus honorari : adquẽ uenimꝰ inuiti
Iuid ergo oramus et petimus: ut adueniat regnũ caelorũ. si captiui¬
tas terrena delestat Quid p̃cib frequenter iteratis rogamus
et poscuimus ut acceleret dies regaui: Si maiora desideria etuota

Expanded text:
et conplexum uenire quanta et illis et nobis in commune laetitia et conplexum uenire quanta et illis et nobis in commune laetitia est, qualis illic caelestium regnorum uoluptas sine timore moriendi et cum aeternitate uiuendi quam summa et perpetua exultantium numerus, illic martyrum innumerabilis poprum est quamque peruersum, ut cum Dei uoluntatem fieri postulemus, quando euocat nos et arcessit de hoc mundo Deus, non statim uoluntatis eius imperio pareamus! obnitimur et reluctamur et peruicacium more seruorum ad conspectum Domini cum tristitia et maerore perducimur exeuntes istinc necessitatis uinculo, non obsequio uoluntatis: et uolumus ab eo praemiis caelestibus honorari ad quem uenimus inuiti. quid ergo oramus et petimus ut adueniat regnum caelorum, si captiuitas terrena delectat? quid precibus frequenter iteratis rogamus et poscimus ut adceleret dies regni, si maiora desideria et uota
Abbreviated transcription (Latin):
humanȩ ualeat temperari : et ut diẽ uocationis nrã e. cõ plecti potius quã time¬
re debeamꝰ: et quod magnuss illic carbrũ numerus nos ex pecta:
DICTUS doctor ait Regnũ dei fr̃s dilectissimi et̃ ce¬
pit in ꝓacimo: premiũ uitȩ et gaudiũ salutis aeternȩ. et ꝑpe¬
tua leticia et possessio paradisi : Nuꝑ amissa. mundo transeun¬
te iam ueniunt: iam terrenis caelesti. et magna paruis. et ca¬
ducis aeterna succedunt: Quis hic anxiettitis. et sollicitudinis
locus Quis inter haec trepidus et mestus est. nisi cui spes et fi
des deest: Itẽ idẽ doctor postaliqua Quid aliud in mundo
quã pugna aduersus diabolũ cotidie gerit᷑. inqua aduersus
iacula eius ec tela conflictionib assiduis dimicatur : Fre¬
quens nos et copiosa turba desiderat: iam desua incolomitate
secura. ad huc denrã salute sollicita Adhorũ cons pectum

Expanded text:
humanae valet temperari; et ut diem mortis potius amplecti quam timehumanae valet temperari; et ut diem mortis potius amplecti quam timere debeamus; et quod magnus illic charorum numerus nos exspectet. Praedictus doctor ait: « Regnum Dei, fratres charissimi, esse coepit in proximo: praemium uitae et gaudium salutis aeternae et perpetua laetitia et possessio paradisi nuper amissa mundo transeunte iam ueniunt: iam terrenis caelestia et magna paruis et caducis aeterna succedunt. quis hic anxietatis et sollicitudinis locus est? quis inter haec trepidus et mdes deest? » Item idem doctor post aliqua: « Quid aliud in mundo quam pugna adversus diabolum quotidie geritur, quam adversus jacula ejus et tela conflictationibus assiduis dimicatur? quens nos et copiosa turba desiderat iam de sua incolumitate secura, adhuc de nostra salute sollicita. ad horum conspectum
Abbreviated transcription (Latin):
ea fide uuit:
TAit ex hoc doctor et martir.
beatissimus erprianus Eius est mortẽ timere: qui ad oep̃m
non uult ire Eius ẽ ad eep̃m nolle ire : qui non secredit cũ xp̃o
dñ pollicittioneꝰ securus: Quod ad xpm̃ uocaris ampled¬
tere quod diabolo cares. gratulare: Simeon ille iustus. deniq
quiuert iustus fuit qui fide plenus dei p̃cepta seruauit: cũ ei
uiso: sciuit se cito eẽ moriturũ Leccitus ittiq demorte iã ꝓari¬
ma . et deuicina assertione securus: accepit in manus puerũ. et
benedicens deũ eac la mauit et dixcit N unc dimittis seruũ
tuum dnẽ scđm uerbum tuũ inpace. quia uiderunt oculi mei
saluttre tuũ: ꝓbans scilicet atq contestans. tunc eẽ seruis dei
pacẽ: tunc liberã. tunc tranquillã quietẽ: quando deistius¬
mundi turbinib extracti. sedis et scurittitis acernȩ portũ pe¬
timus. quando ea functii hac morte ad in mortalitatẽ uenimus:
Illa enim est paxe nra. illa fidei tranquillitas: illa stabilis et fir

Expanded text:
ex fide vivit. Ut ait ex hoc doctor et martyr beatus Cyprianus. « Ejus est mortem timere, qui ad Christum non vult ire; ejus est ad Christum nolle ire, qui se non credit cum Christo Domini pollicitatione securus, quod ad Christum vocaris, amplecteris, et quod diabolo careas, gratularis? Simeon denique ille justus, qui vere justus fuit, qui fide plena Dei praecepta servavit, cum ei uiso sciuit se cito esse moriturum. laetus itaque de morte iam proxima et de uicina arcessitione securus accepit in manus puerum et benedicens Deum exclamauit et dixit: nunc diI:ųittis seruum tuum, Domine, secundum uerbum tuum in pasalutare tuum . Probans scilicet atque contestans tunc esse servis Dei pacem, tunc liberam, tunc tranquillam quietem, quando de istiusmundi turbinibus extracti, sedis et securitatis aeternae portum petimus, quando exfuncta vita hac, morte ad immortalitatem venimus. Illa est enim pax nostra, illa fida tranquillitas, illa stabilis et firm
Abbreviated transcription (Latin):
& iuditium: non
credimus restitutionem futuram quã origenes delerat:
Ut demones ł impiĩ homines post tormenta quasi suppli¬
cus expurgati. uł illi in angelicam qua creati sunt rede¬
ant dignitatem: uel isti iustorũ societati donentur: Eo quod
hoc diuinȩ conueniat pietati: Nequid exrationabilib ꝑeat
creaturis: sed quolib& modo saluentur: Nos credamus ipsi
iudici omniũ & retributori iusto. quidixit ibunt impii
insupplicium aeternũ. iusti aut̃ inuitam aet̾nam : ut ꝑci¬
piant fructũ oꝑum suorum:¬

Expanded text:
 judicium non credamus restitutionem futuram, quam Origenes delirat; ut daemones vel impii homines post tormenta quasi suppliciis expurgati, vel illi in angelicam qua creati sunt redeant dignitatem, vel injusti justorum societati donentur: eo quod hoc divinae conveniat pietati, ne quid ex rationalibus pereat creaturis, sed quolibet modo salvetur. Sed nos credamus ipsi judici omnium retributori justorum qui dixit: Ibunt impii in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam, ut percipiant fructum operum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
oribus presta obedientiã : famulare imperus eorum: Aucto¬
ritate cede: Obsequere uoluntati defer obsequit iusta.
maioribus: Oboedi cunctis: in bonis preceptis: Ita obtem¬
pera homini : ut uoluntatẽ dĩ NoN
bfendas:
GALUM

Expanded text:
oribus praesta obedientiam, famulare imperiis eorum, eorum auctoritati cede, obsequere voluntati. Defer obsequia justa majoribus, obedi cunctis in bonis praeceptis. Ita autem obtempera homini, ut voluntatem Dei non offendas. malum
Abbreviated transcription (Latin):
Ultra quã scriptũ est queras: Nihil
amplius perquiras : quam diuinȩ litterȩ predicant: Scire
Non cupias : qđ non licet᷑ scire : Curiositas : periculoset presumptio
est : Curiositas: damnosa peritia est: In heresim prouocat. infa¬
bulas sacrilegas mentẽ prȩcipitat : In causis obscuris red dec
audaces: Inrebus in anibus facit precipites. In disputatione
tamen. tollȩ certamen. tolle pertinatiam: Vincendi : de fensionẽ
cede. Cito ueritati non contradicas: iustitiae locum non contendas
euacuare : qđ rectum ÷: disputare stude. non superare i¬
Plus dilige audire quã dicere. plus auscultare : quã
loqui : In principio audi : loquere nouissimus : finis: plus hab&
honorẽ : In omni re finis intendit᷑ : Extrema quȩrunt᷑ ⁊
Melior est finis : quã principiũ: Melior nouissimus sermo: quã
primus: uenerare autẽ homines: scientiae meliores ac uitae:
uenerarł unũ quemq ꝓsuo merito scĩtatis: Potiori gradii:

Expanded text:
ultra quam scriptum est quaeras, nihil amplius perquiras quam divinae litterae praedicant. Scire non cupias quod scire non licet: curiositas periculosa praesumptio est, curiositas damnosa peritia est; in haeresim provocat, in fabulas sacrilegas mentem praecipitat, in causis obscuris reddit audaces, in rebus ignaris facit praecipitem, 516 72. In dispositione autem tolle certamen, tolle pertinacem vincendi defensionem, cede cito veritati, non contradicas justitiae, non contendas evacuare quod rectum plus dilige audire quam dicere, plus auscultare quam loqui. 73. In principio audi, loquere novissimus; finis plus habet honoris; in omni re finis intenditur, extrema quaeruntur. Melior est finis quam principium, melior novissimus sermo quam primus: venerare omnes scientia meliores ac vita, venerare unumquemque pro suo merito s
Abbreviated transcription (Latin):
Animã tiero ex eouocari: quod adiudendũ uel ad uiuificandũ
animet corpus Tertium uõ qui abapło cum anima et cor¬
aut minuat᷑ aut fugetur a nobis. quia sp̃s sc̃s effu¬
giet fictum.
IBERTAT

Expanded text:
Animam vero ex eo vocari quod ad vivificandum animet corpus. Tertium vero quoniam ab Apostolo cum anima et coraut minuatur aut fugiatur a nobis: quia Spiritus sanctus effugiet fictum. Libertat
Abbreviated transcription (Latin):
tores:
culis introducant Unde cũ in euangłio mentio diuitis et
lazari pauꝑisageretur: sicut scriptũ ẽ. contigit mori inopẽ
illum. et ferri ab angłis insinũ abrahȩ: ua sententia ueris¬
sime confirmamur: quod inseparatione scarũ animarũ et
egressione acorpore. angłorũ semꝑ habeant᷑ ex iubiȩ: Nã
et scs agustinus exilla opinione disserens: quia uoluit os¬
tendere sisciant mortui. quid agunt uiui. hoc quoq indis putti¬
qui possent inter eẽ & uiuorũ et mortuorũ locis: non dixisset
dñs ihẽ: Contigit autẽ mori in opẽ illũ et ferria bangłis insinũ
abrahȩ: Nunc ergo hic nunc ibi eẽ potuerunt: qui huncillue quo
deus uoluit abstulerunt:¬

Expanded text:
tores. tores. culis introducant. Unde cum in Evangelio mentio divitis et Lazari pauperis ageretur, sic scriptum est: Contigit mori inopem illum, et deferri ab angelis in sinum Abrahae . Qua sententia verissime confirmamur, quod in separatione sanctarum animarum, et egressu a corpore, angelorum semper habeantur excubiae. Nam et sanctus Augustinus ex illa opinione disserens, qua voluit ostendere, si sciant mortui quid agant vivi, hoc quoque in disputaqui possunt interesse et uiuorum et mortuorum locis, non dixisset dominus Iesus: co contigit autem mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae. nunc ergo hic, nunc ibi esse potuerunt qui hinc illum quem deus uoluit abstulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ralem Cum paruulis autẽ baptizandis qui non ad xp̃i
atq itai non iniusibili p̃mo ꝓbaretur fides. sed iam nec fides eẽt:
confestim sucoperi querendo et sumendo mercedẽ: Nunc uero ma¬
iore et mirabiliore gratia saluatoris: in huius iusticiae peccati pe¬
na conuersa est De hoc quoq itt iulianus pomeruus ait Ideo
regenerati hinc ad eternã beatitudinẽ sine carnis morte: nora
possunt. quia non p̃sentis uitȩ est sed future om̃e bonũ quod
in eis sacramenta quibus regenerantur efficiunt Et utiq. sispe
saluifiunt. quicũq saluantur: et spes non temporalis uitȩ est
ad aeternã beatitudinẽ consequendã quae non uidentur
cui militat spes: sed ꝓpter hanc uisibilẽ uisine termino possi¬
dendã. uiderentur uelle in xp̃o renasci Atq ita nec fideles
essent. in quib nulla eẽt inuisibilium fides: & adbona in uisi¬
bilia ꝓmerenda. tepidi redderentur uitȩ huius temporis a ma

Expanded text:
ralem. Cum paruulis autem baptizandis quis non ad Chriralem. Cum paruulis autem baptizandis quis non ad Chriatque ita non invisibili praemio probaretur fides: sed jam nec fideles essent, confestim sui operis quaerendo et sumendo mercedem. Nunc vero majore et mirabiliore gratia Salvatoris, in usum justitiae peccati poena conversa est. De hoc quoque ita Julianus Pomerius ait: « Ideo regenerati hinc ad aeternam beatitudinem transire sine carnis morte non possunt, quia non praesentis est vitae, sed futurae omne bonum, quod in eis sacramenta, quibus regenerantur, efficiunt. Et utique, si spe salvi fiunt quicunque salvantur, et spes non temporalis vitae, ad aeternam beatitudinem consequendam, quae non videtur, cui militat spes, sed propter hanc visibilem vitam sine termino possidendam, viderentur velle in Christo renasci: atque ita nec fideles essent, in quibus nulla esset invisibilium fides, et ad bona invisibilia promerenda tepidi redderentur vitae hujus temporalis ama