comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
la. aistos anime sue seruat uiam suam. Corttri¬
tõnem precedit superbia. etante ruinam exal¬
tatur sputtus. Melius est humiliari aimi mi¬
til. quam diuidere spolia cum superbis. Eru¬
ditus in uerbo reppertet bona et qui in domino
sperat. beaitis est. Qui sapiens corde est appei.¬
labit co prudens. et. quin el oriuio dulcio: maiora pert¬
us addet grãm faiis mellis nerba compostal. os lie¬
do anime est sanitas ossuum. Est uta qpes ii. drlre
homini recta : et notussimum enis dut as iocten
Anima lalorantis. laborat sibi. qma aompai m oitem
os suum. Ui impis fodit malum on labrauon
ignus ardescit. Homo peruersus suscaitat saibss eu
lactat amitum suum et ducit eum per uaninoy
bonam. Qui attonitis cculis agitat prrulam uon
labia sua pepfict malum. Corona dglita modes¬
eus que in uiis iusticie reperietur. Melior est uen¬
ens iupo fora. & qui dominat᷑ animo uoeoꝵ estiati¬
re uobium. Sortes mittuntur in sinun. seiano

Expanded text:
la: custos Animae suae seruat uiam suam. contrila: custos Animae suae seruat uiam suam. contritionem praecedit superbia, et ante ruinam exaltatur spiritus. melius est humiliari cum mitibus quam diuidere spolia cum superbis. eruditus in uerbo reperiet bona, et qui in domino sperat, beatus est. qui sapiens corde est, appellabitur prudens, et qui dulcis eloquio, maiora percus addet gratiam favus mellis verba conposita dulcedo animae et sanitas ossuum est via quae videtur homini recta et novissimum eius ducit ad mortem anima laborantis laborat sibi quia conpulit eum os suum vir impiignis ardescit. Homo perversus suscitat lites: et lactat amicum suum: et ducit eum per viam non bonam. Qui attonitis oculis cogitat prava, mordens labia sua perficit malum. Corona dignitatis senectus, quae in viis justitiae reperietur. Melior est patiens viro forti: et qui dominatur animo suo, expugnatore urbium: Sortes mittuntur in sinum, sed a D
Abbreviated transcription (Latin):
semetip̾m operatus est dñs. impium quaꝵ ad di¬
emi malum Abhominatio dni est omnis arrogãs
etiam si mauu ad manum fuerit non exit inno¬
cens. Misccłia et ueritate redimitur iniquitai
et in amore domini declinatur amalo. Inittum
placuerint domino uie hominis. inimitos quo¬
q enis conuertet ad pacem. Melus est parum
cum iusticia: quam multi fructꝰ cumn iniqui¬
tate. Cor hominis disponit uiam suam. seo
domini est dirigere gressus euis. Diuinatio
in labus regis in iudicio non epabit os euis. Qõ¬
diis et statera iudicia domini sunt. et operã
etus omnes lapides sectili. Abhominabiles re¬
gi qui agunt impie. qm̃ iusticia firmatur co¬
luun. Uoluntas regum labia tusta. qui recta
loquitur diriget᷑. Indignatio regis. nuntu mor¬
tis. et uir sapient placabit eam. In hylatita¬
te iuiltus regis uita. et clementiã euis quasi
ymber serotinus. Posside sapientam quia au¬
ro melior est. et aqquire prudentiam quia pre¬
tiosior est argento. Semita uistoꝵ declinat ia¬

Expanded text:
tipsum operatus est Dominus; impium quoque ad diem malum. Abominatio Domini omnis arrogans: etiam si manu ad manum fuerit, non est innocens. Misericordia et veritate redimitur iniquitas: et in timore Domini declinatur a malo. Cumplacuerint domino uiae hominis, inimicos quoque eius conuertet ad pacem. melius est parum cum iustitia quam multi fructus cum iniquitate. cor hominis disponit uiam suam, sed domini est dirigere gressus eius. diuinatio in labiis regis: in iudicio non errabit os eius. pondus et statera iudicia domini sunt, et opera eius omnes lapides saeculi. abominabiles regi qui agunt impie, quoniam iustitia firmatur solium. uoluntas regum labia iusta: qui recta loquitur, dirigetur. indignatio regis nuntius mortis, et uir sapiens placabit eam. in hilaritate uultus regis uita, et clementia eius quasi imber serotinus. posside sapientiam, quia auro melior est: et adquire prudentiam, quia pretiosior est argento. semita iustorum declinat ma
Abbreviated transcription (Latin):
qui aspiceret. Despexistis omne consilium meum: ⁊
increpatõnem meam neglexistis. Ego quoq inint̃¬
ritu ur̃o ridebo et subsannabo. cum uobis quod time¬
quando uenerit super uos tribulatio et angustia
habuerut disciplinam. et timorem domini non sus¬
ceperinit. nec aqqueuerint consilo meo. et detraxe¬
rint uniuerse correptiomi mee. Comedent igtiu
fructus uie sue. suisq consiliis saturabuntur. Auꝰ¬
sio paruuloꝵ interficiet eos: et prosperitas stultoꝵ
perdet illos. Qui autem me audierio. absq terrorẽ
quiescet. et habiuidantia per fruet᷑. maloꝵ timors¬

Expanded text:
consilium meum et increpationes meas neglexistis? Ego quoque in interitu uestro ridebo et subsannabo, cum uobis quod timequando uenerit super uos tribulatio et angustiahabuerint disciplinam, et timorem Domini non susceperint, nec acquieverint consilio meo, et detraxerint universe correctioni mee. Item pro fructus viae suae, suisque consiliis saturabuntur. Aversio parvulorum interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos. Qui autem me audierit, absque terrore requiescet, et abundantia perfruetur, malorum timor
Abbreviated transcription (Latin):
ualus acatuala ab homme aui peruersa louis
qi ueliaquiu nt iter rectam. et ambulant per uias
qmnbeoras qui letantur cum iale feceraret. etetia¬
cenebn sebpessen. quoꝵ uio peruerse. et infames
pot n cep uee eouaris aiuliere aliena. et ab extea¬
ualqilem ollit sermories suos. et relinquit ducem
paqitetio sue: et paetz der sut oblita est. Inclinata
it a ant interra et simplices permanebunt in ea.
Inp liner o de ceira perdentur. et aur mique agunt au¬
cernu er ea ilimi ne obluuscares legis mee. et pre
aptame a custodiat cor tuumi. longitudinẽ enun deere.
et annos uito. et pacemi apponent tibi. Mis ed̾ia et ueri¬
cas nonte deserant. Circumda eas gutiuri tuo. et descte¬
la inubudes cordis tui et inuenies gr̾am et disciplinã
lenamn coramdeo et hominib. Habe fiduciamin dũo ex

Expanded text:
mala et ab homine qui peruersa loquitur, qui relinquunt iter rectum et ambulant per uias tenebrosas, qui laetantur, cum malefecerint, et exultant in rebus pessimis, quorum uiae peruersae et infames gressus eorum: ut eruaris a muliere aliena et ab extranea quae mollit sermones suos et relinquit ducem pubertatis suae et pacti Dei sui oblita est inclinata bitabunt in terra et simplices permanebunt in ea impii vero de terra perdentur et qui inique agunt auferentur ex ea fili mi ne obliviscaris cepta mea custodiat cor tuum. Longitudinem enim dierum et annos vitae, et pacem apponent tibi. Misericordia et veritas non te deserant, et circumda eas gutturi tuo, et describe in tabulis cordis tui, et invenies gratiam et disciplinam bonam coram Deo et hom
Abbreviated transcription (Latin):
Darita mnt decisorib iudicia. et mallet pertu¬
bertes suittoꝵ corporib. Luxuniosa res uiun
e tien sltuotu ebrietas quicumꝙ hus delestet
roneno sapien Sicit ougitus leonis ita cepror
rom s qui pcondeao eum pecrat in aĩconsramu¬

Expanded text:
parata sunt derisoribus iudicia et mallei percutientes stultorum corporibus luxuriosa res vinum et tumultuosa ebrietas quicumque his delectatur non erit sapiens sicut rugitus leonis ita terror regis qui provocat eum peccat in a
Abbreviated transcription (Latin):
lrs umonsto i bec illiatem suant secratum uero
ar iserroum faelem quis poterte sustaneorr. Som
paden se posuidebro scientiam. et auris saptentaime
quden attrinam. donum hominis dilacet urame¬
que re ate prncipes ipacium ei facit. It eus peprs
ususa tor sii mento amitus enus. ex auestigab rõ

Expanded text:
llitatem suam: spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere? Cor prudens possidebit scientiam: et auris sapientium quaerit doctrinam. Donum hominis dilatat viam ejus, et ante principes spatium ei facit. Justus, prior est accusator sui: venit amicus e
Abbreviated transcription (Latin):
Illaqueatus es uerbis oris tui. et captus pprus ser¬
monib. Fac gͦ quod dico fili mi. et temetipm̃ libera.
quia incidisti in manus proximi tui. Discurre. festina:
suscitu a micum tuũ. ne dederis sompnũ ocułis tre¬
is. nec dormitent palpebre tue. Eruere quast damiu
la de manit ed quasi auis de insidis aucupis. Uade
ad formicam opeger et considera uias enis. et dis¬
ce capiãm. Que cum non haleat ducem. nec pre¬
ceꝑtorem nec principem. parat estate cibrm sibi: et
congregat in messe quod comedat. Usqueqͦ piger de¬
mis. Quando consurges ex sompno tuo. Paululum
dormres paululum dormitabes. paululun conseres ma¬
uus ut dormins. et ueniet tibi quasi uator gestas
et pauperies quasi uir armatus. Si uero impiger
fueris. ueniet ut fons messis tua. et egestas longe
tur. prauo corde machinatur malum. eoin omni
tempore uirgia seminat. Hiuc extimpło ueniet
perditio tua. eo subito conteret᷑. nec habebit ułtra
medicinam. Sex sund que odit dñs. et septimũ

Expanded text:
Illaqueatus es verbis oris tui et captus propriis sermonibus tuis. Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manus proximi tui, discurre, festina, suscita animum tuum, ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tiis aucupis vade ad formicam o piger et considera vias eius et disce sapientiam quae cum non habeat ducem nec praeceptorem nec principem parat aestate cibum sibi et congregat in messe quod comedat usquequo piger dormis quando consurges ex somno tuo paululum dormies paululum dormitabis paululum conseres manus ut dormias et veniet tibiet pauperies quasi vir armatus. Si vero impiger fueris, veniet tibi ut messis tua, et egestas longe tur, Pravo corde machinatur malum, et in omni tempore jurgia seminat. Huic extemplo veniet perditio sua, et subito conteretur, nec habebit ultra medicinam. Sex sunt, quae odit Dominus, et septimum
Abbreviated transcription (Latin):
pientiam. et lingua prauoꝵ peribit. Labra iusti
considerant placita. et os impioꝵ peruersa State¬
ra dolosa ab hominatio est apud deum. et pondus eq̃¬
uum uoluntas eius. Ubi fuerit superbia: ibi ertt¬
et contumelia. Ubi autem humilitas: ibi et sapĩa.
Simplicitas iustoꝵ diriget eos. et supplantatio ꝑ¬
uersoꝵ uastabit illos. Non proderunt diuitie in die
ultionis: iusticia autem libembit a morte. Iustecia
simplicis diriget uiam eius. &e inimpietutẽ sua cor¬
ruet impius. Iusticia restoꝵ liberabit eos. et in in¬
sidiis suns capient᷑ iniqui. Cortuo homine impio
nulla erit ultra spes. et expectatio sollictoꝵ peribro.

Expanded text:
pientiam: lingua prauorum peribit. labia iusti pientiam: lingua prauorum peribit. labia iusti considerant placita, et os impiorum peruersa. Statera dolosa abominatio apud deum et pondus aequum uoluntas eius. ubi fuerit superbia, ibi erit contumelia: ubi autem humilitas, ibi et sapientia. simplicitas iustorum diriget eos et supplantatio peruersorum perdet illos. non proderunt diuitiae in die ultionis: iustitia autem liberabit a morte. iustitia simplicis diriget uiam eius et in impietate sua corruet impius. iustitia rectorum liberabit eos, et in insidiis suis capientur iniqui. mortuo homine impio nulla erit
Abbreviated transcription (Latin):
odiium labia mendatia. qui profert contimeliami
oaliens e. Inmutalio pecratum non deertoã
auteui m edeuit labia sua. prudentissimus ẽ. Angẽ
tum elostum lingua iusti: cor improꝵ pro nichi¬
Lo. labia usti erudiunt plurimos. qui autem in¬
docti sunt: in cordis egestate morientui. Senedio¬
tio domini diuttes facit: nec soctabrtur eis afflis¬
tio. Quasi per uisum stultus openatur scelus. sa¬
pientia autem est uiro prudenti Quod cunet im¬
puis ueniet super euni desiderium suum iustis
dabitur. Quast tempestas transiens non erit im¬
pius. iustus autem quasi fundam̃tum sempttnũ
Sicut acetum dentib et fumus cislis. sit piger
hiis qui miserunt eum. Timor diũ apponet᷑ dies.
et anni impioꝵ breuiabunt᷑. Expectutio iustoꝵ le¬
ticia: spes autem improꝵ peribit. fortitudo sunpli¬
çis uia donuni.⁊ pauor hus qui operantur malum
Iustus in et̾num non commouebitur. impii autem
non habrtabunt in terra. Os iusti parcuriet ca¬

Expanded text:
odium labia mendacia. Qui profert contumelias, insipiens est. In multiloquio peccatum non deerit: qui autem moderatur labia sua, prudentissimus est. Sicut tum electum, lingua justi: cor autem impiorum pro nihilo. Labia justi erudiunt plurimos: qui autem indocti sunt, in cordis egestate morientur. Benedictio Domini divites facit, nec sociabitur eis afflictio. Quasi per risum stultus operatur scelus: sapientia autem est viro prudentia. Quod timet impius, veniet super eum: desiderium suum justis dabitur. Quasi tempestas transiens, non erit impius: justus autem quasi fundamentum sempiternum. Sicut acetum dentibus, et fumus oculis, sic piger his qui miserunt eum. Timor Domini apet anni impiorum adbreuiabuntur. expectatio iustorum laetitia: spes autem impiorum peribit. fortitudo simplicis uia domini, et pauor his qui operantur malum. iustus in aeternum non commouebitur: impii autem non habitabunt in terra. os iusti parturiet sa
Abbreviated transcription (Latin):
dipien sei iutoa gubernatur prudentia. qui autte
dppatie nt est exalcet stufticiam suam. eta cronire
lasrts cordis. putredo ossium inuidia. Qui calum¬
pniciti r egattem ex probrat factori euas. houercit
antem eum qui miseretur pauperi. In malica sua
expollrt iei impius spetat autem iustres in morde sua

Expanded text:
a: qui autem impatiens est, exaltat stultitiam suam. Vita carnium, sanitas cordis: putredo ossium, invidia. Qui calumniatur egentem, exprobrat factori ejus: honorat autem eum, qui miseretur pauperis. In malitia sua expelletur impius: sperat autem justus in morte sua:
Abbreviated transcription (Latin):
en mtrisi sapiens fueris tibimet ip̃i eris eoꝑrort¬
mistius. si autem illusor solus portabis malũ. Nu¬
bes stulita et clamosa plenaq illãcebers etuchil
onmino saens sedit in forib domus sue supee seil&̃
emeresso urbis loco. iet nocaret transeuntes perue

Expanded text:
vitae. Si sapiens fueris, tibimetipsi ervitae. Si sapiens fueris, tibimetipsi eris: si autem illusor, solus portabis malum. Mulier stulta et clamosa, plenaque illecebris, et nihil omnino sciens, Sedit in foribus domus suae super sellam in excelso urbis loco,
Abbreviated transcription (Latin):
atus homo qui audit me. qui iugilat ad fores meas
cotidie. et obseruat ad postes ostu mer Qui iniene¬
ntt me inueniet uttam. et hauriet salutẽ a dño.
Qui autem mine peccauertt: ledet animami siã
Oumes quime oderiut: diligunt mortem.¶Bapĩa
edifiauit sibi domum extidit columpnas seꝑtem
nmolauit ictimas iuas misciuit iunam et pos¬
polint inensam suam. Misro ancillas suas atr uo¬
corent ad ardem. et ad menia cuitatis. Srceris ꝑ
nite comedite pariem meuim. et bibite uiinm quod
me comeobrs. Nelinquite infantiare et uoraite
etambilate peruas prudentie. Qui erisdi deri¬
corem ipe sibi facit iniiriam. Et qui arguat iape¬
Oneigeperat maculam sibi. Noli arguere decis orẽ
neoderit te. Argue sapientem: ⁊ dibiger te. See
sapienti arasionem: et addetux ei sapientia sore
sustum. ⁊ festinabit acaipere. Prancipium sapĩe
tinortñ. et sc̃entia scõꝵ prudentia iutẽ ꝑner
emm muttipli dabtintur dies tui: et addens tibr en

Expanded text:
me, qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei. Qui me invenerit, inveniet vitam, et hauriet salutem a Domino: Qui autem in me peccaverit, laedet animam suam. Omnes, qui me oderunt, diligunt mortem. Caedificat sibi domum, excidit columnas septem, immolavit victimas suas, miscuit vinum, proposuit mensam suam. Misit ancillas suas, ut vocarent ad arcem, et ad moenia civitatis. Si quis est nite, et comedite panem meum, et bibite vinum quod miscui vobis. Relinquite inet ambulate per vias prudentiae. Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam; et qui arguit impium, generat maculam sibi. Noli arguere derisorem, ne oderit te: argue sapientem, et diliget te. Da sapienti occasionem, et addetur ei sapientia. Doce justum, et festinabit accipere. Principium sapieini: et scientia sanctorum, prudentia. Per me enim multiplicabuntur dies tui, et addentur tibi anni
Abbreviated transcription (Latin):
entib. Rursusq post paululũ. Afferte ait dñs mensã
ex panem S̾tatinq additur. Tulit panem et benedix¬
it et fregit. et dedit iacõbo iusto: et dixto ei. frat̾ mi:
adrian notissimum habuto. Quidam enr̃is in monte

Expanded text:
entibus. Rursusque post paululum: Afferte, ait Dominus, mensam entibus. Rursusque post paululum: Afferte, ait Dominus, mensam et panem. Statimque additur: Tulit panem et benedixit, ac fregit, et dedit Jacobo justo, et dixit ei: Frater mi, Hadriani, notissimum habuit. Quidam e nostris in monte
Abbreviated transcription (Latin):
mens in septimo. A it t᷑ yͥ uͦo tͥl. mortuo festo qui nde¬
am regebat: missum esse a nerone successorem eues al¬
binum. Qui dum necdũ ad ꝓuintiam ꝑuenisset. an¬
anus inquid pontifex. adoleicens aniani filtus de gen̾e
sa cerdotali. accepta ocoasione nͥ rͣ a px iͥ acͦ. concilut̃
congregauit. et compellens publice iacobũ ut xp̃m
adhuc senuanumis tollens ad celum manus diceret.
dñe ignosce eis. quod enim faciunt nesciunt. fullo¬
nis fuste quo uda uestimenta extorqueri solent. in or¬
rebro ꝑcussus interiit. Tradit aut̾ idem iosephus tan¬
re eum sc̃itatis fuisse. et celebritatis in ppło. ut ppt̾ eiꝰ¬
quo apłs paulus seribit. ad galathas. aliumaut̾ apłoꝵ
pellatur scd̃m hebreos. et ame hreronuo nuꝑ in gre¬
cum sermonem latinumq translatum est. quo et ori¬
iuit ad iacobum: et apparuit ei. Iurauerat enim ia¬
cob.se non comessurum panem ab illa hora qua bibe-¬
rat dñis calicem: donce icideret eum resurgentẽ a dormi¬

Expanded text:
mens in septimo ὑποτυπώσεως, mortuo Festo, qui Judaeam regebat, missum esse a Nerone successorem ejus Albinum, qui cum necdum ad provinciam pervenisset, Ananus, inquit, Pontifex adolescens Anani filius, de genere sacerdotali, accepta occasione ἀναρχίας, concilium congregavit, et compellens publice Jacobum, ut Chriadhuc semianimis tendens ad coelum manus, diceret: Domine, ignosce eis, quod enim faciunt, nesciunt ; fullonis fuste, quo uda vestimenta extorqueri solent, in cerebro percussus interiit. Tradit item Josephus, tantae eum sanctitatis fuisse, et celebritatis in populo, ut propteus Paulus scribit ad Galatas: Alium autem apospellatur secundum Hebraeos, et beato Hieronymo in Graecum sermonem Latinumque translatum est, post rivit ad Jacobum, et apparuit ei. Juraverat enim Jacobus, se non comesturum panem ab illa hora 833 qua biberat calicem Domini, donec videret eum resurgentem a dormi
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. hic de utero mris sc̃s furt uinũ et si¬
ceramnon bibit. carnem nullam comedit. Nã¬
quam atconsus est. nec unstus unguento. nec
usies lalneo. Hiuc soli licitum erat ingredisc̃
scõꝵ: siquidem uestib laneis non utebatur ħ
lineis. Solusq ingrediebatur templumi. e eaime¬
isgenib pro populo precabattio: tn tm̃ itt oline¬
loꝵ duritiam traxise. euis genua credereit̃.¬

Expanded text:
t. Hic de utero matris sanctus fuit, vinum et siceram non bibit, carnem nullam comedit; nunquam attonsus est, nec unctus unguento, nec usus balneo. Huic soli licitum erat ingredi Sancta sanctorum: siquidem vestibus laneis non utebatur, sed lineis; solusque ingrediebatur templum, et fixis genibus pro populo deprecabatur, in tantum ut camelorum duritiem traxisse ejus genua crederent
Abbreviated transcription (Latin):
Acob qui appellabat᷑ frater dñi. cognom̃to uilꝰ
ut non nulli existimant iosephex alia uxore. ito
aut̃ mͥ uidetur iheronimo. marie sororis matriid
septem catholicis ẽ. Que et ip̃a ab alio quodam
sub nomine euus edita asseritur: lioet pulaã
tempore protendente obtinuerit austoritactẽ
Egisippus uicinus apłicoꝵ dempoꝵ. in quinto

Expanded text:
acobus, qui appellatur frater Domini , cognomento Justus, ut nonnulli existimant, Joseph ex alia uxore, ut autem mihi videtur, Mariae sororis matris septem Catholicis est, quae et ipsa ab alio quodam sub nomine ejus edita asseritur, licet paulatim tempore procedente obtinuerit auctoritatem. Hegesippus vicinus Apostolicorum temporum, in
Abbreviated transcription (Latin):
librum. Et multa uigilia actuli doctrinam in spa¬
cio temporis. ad illa que ad finem ducunt librũ
dare. et illis qui uolunt animum iutendere et
discere. quemadmodum opporteat instituere mo¬
res. qui secundum legem dõmui proposuerunt
uitam ageRe

Expanded text:
librum; et multa vigilia adtuli doctrinam in spalibrum; et multa vigilia adtuli doctrinam in spatio temporis, ad illa quae ad finem ducunt librum dare, et illis qui volunt animum intendere et discere quemadmodum oporteat instituere mores qui secundum legem Domini proposuerunt vitam agere
Abbreviated transcription (Latin):
dare isrł. doctrine et saꝑi¬
entie causa. quia non solu̾
ip̃os lorientes necesse est peritos set etiam ex¬
traueos posse et discentes et scribentes doctissimõ
fiert. Aues meus ih̾e postquam se ampluis dedit
ad diligentiam lectionis legis et ꝓpħare et alioꝵ
libroꝵ qui nobis a parentib nrĩs craditi sunt uõ¬
lutt̃ et ip̃e scribere aliquid hoꝵ que ad doctrinam
et sapientiam pertinent. ut desiderantes discere.
itaq uos uenire cum beniuolentia. et aitentiori
studio lectionem facere. et ueniam habere in illis.
in quib uidebim᷑ sequentes imaginem sapientie.
et deficere in uerboꝵ compositõne. Nam deficuint ⁊¬
uerba hebraica. quando translata fuerint ad alte
differentiam. quando inter se dicuntur. Nam in
octauo et tricesimo anuo temporib ꝑtholomei.
euergetis regis. postquam perteni in egyptum.
et cum multum temporis ibi fecissem.inueni libros
relictos non parue neq contempnende doctrine.
addere diligentiam. et laborem interpretandi istum

Expanded text:
dare Israhel doctrinae et sapientiae causa; quia non solum ipsos loquentes necesse est peritos, sed etiam extraneos posse et dicentes et scribentes doctissimos fieri. 2 avus meus Iesus postquam se amplius dedit ad diligentiam lectionis Legis et Prophetarum et aliorum librorum qui nobis a parentibus nostris traditi sunt, volui et ipse scribere aliquid horum quae ad doctrinam et sapientiam pertinent, ut desiderantes discere eitaque venire vos cum benevolentia et adtentiore studio lectionem facere, et veniam habere in illis in quibus videmur sequentes imaginem sapientiae et deficere in verborum conpositione. nam deficiunt verba hebraica quando translata fuerint ad alterdifferentiam quando inter se dicuntur. 4 nam in octavo et tricesimo anno temporibus Ptolomei Euergetis regis, postquam perveni in Aegyptum et cum multum temporis ibi fecissem, inveni libros relictos non parvae neque contemnendae doctrinae.addere diligentiam et laborem interpretandi istum
Abbreviated transcription (Latin):
nomni tuo altissime. Ad annuntiandũ ma¬
ne mis cd̾iam tuam: ⁊ ueritatem tuam per noctem:
In decacordo psalt̾io: cum cantico in ꝙythara ¶
delectasti me tomine in factura tua: et in operib ma¬
uiuim tuaꝵ exultabo. Quam magnificatia sunt o¬
pera tua domine: nimis profunde facte sunt cogi¬
tacõnes tue. U ir insipiens non cognoscet: et stu¬
tus non intelliget hec. Cum exorti fuerint pec¬
catores sicut fenum: ⁊ apparuerint omnes qui
operantur iuquitutẽ. Et intereant in seculũ

Expanded text:
nomini tuo, Altissime. Ad annuntiandum mane misericordiam tuam et veritatem tuam per noctem. In decachordo psalterio, cum cantico in cithara. Quia delectasti me in factura tua, et in operibus manuum tuarum meditabor. Quoniam magnificata sunt opera tua, Domine, nimis profundae factae sunt cogitationes tuae. Vir insipiens non cognoscet, et stultus non intelliget haec. Cum exorti fuerint peccatores sicut fenum, et apparuerint omnes qui operantur iniquitatem. Ut intereant in saeculum
Abbreviated transcription (Latin):
augebit donimiꝰ plagas tuas. et płagas seminis tui
plagas magnas et ꝑseuerantes. infirmitates pessi¬
mas et ꝑpetuas. Et conuertet in te onĩs afflictiones ẽ¬
gypti. quas timiusti. et adherebunt tibi. Insuꝑ et u
te conterat. Et remanebitis pauci numero. qui pruis e¬
ratis sicut astra celi pre nultitudine. qm̃ non audisti
nocem diũ di tui. Et sicutante lecatus est dñs super
uos. bene uobis faciens. uosq mułtiplicans. sic lecabe¬

Expanded text:
augebit Dominus plagas tuas et plagas seminis tui augebit Dominus plagas tuas et plagas seminis tui plagas magnas et perseverantes infirmitates pessimas et perpetuas et convertet in te omnes adflictiones Aegypti quas timuisti et adherebunt tibi insuper et ute conterat et remanebitis pauci numero qui prius eratis sicut astra caeli prae multitudine quoniam non audisti vocem Domini Dei tui et sicut ante laetatus est Dominus super vos bene vobis faciens vosque multiplicans sic laetabi
Abbreviated transcription (Latin):
ta boum. et greges ouium. donec te disperdat et con¬
derat in cunctis urbib tuuis. et destruantur muri tui
firmi atq sublues. in quib habebas fidutiam in
terra quam dabit tibi dominus dens tuus. et comedes
fructum uteri tui. et carnes filioꝵ et filiaꝵ tuaꝵ.
stirate. qua opprimet te hostis tuus. Homo delicatus
que cuibad in sinusuo. nedet eis de dairnib filioꝵ stioꝵ¬
quas comedet᷑. eo qd nuicheł haleat alud in obsidrone
e penuria. ꝗna uastauerint te muimici tur int̾ om̃s
portas tuas. Tenera mulier et delicata que super teriam
bat in sinu etus super filũ et filie carnib. et illuitte se¬
cundinare que egrediunt᷑ de medio feminũ eius. eo
super lileris qui eadem hora nati sunt. Comedent enĩ
os clam ꝓpt̾ rerum omĩum penurtam. anobsidione
et uastitate qua opprimet te inimicus tuus intra por
nomen eisgłosuem et terribile. hoc est dnm̃ dm̃ tusĩ

Expanded text:
ta boum et greges ovium donec te disperdat et conta boum et greges ovium donec te disperdat et conterat in cunctis urbibus tuis et destruantur muri tui firmi atque sublimes in quibus habebas fiduciam interra quam dabit tibi Dominus Deus tuus et comedes fructum uteri tui stitate, qua opprimet te hostis tuus. Homo delicatus quae cubat in sinu suo, ne det eis de carnibus filiorum suoihil habeat aliud in obsidione et penuria, qua vastaverint te inimici tui intra omnes portas tuas. Tenera mulier et delicata, quae super terrabat in sinu ejus, super filii et filiae carnibus, et illucundarum quae egrediuntur de medio feminum eius et super liberis qui eadem hora nati sunt comedent enim eos clam propter rerum omnium penuriam in obsidione et vastitate qua opprimet te inimicus tuus intra portnomen eius gloriosum et terribile hoc est Dominum Deum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
cendes et eris intercor. Ip̃e fenerabit tͥ. et tu non fene¬
rabis er Ip̃e erit in alpud. et tueris in caudam. Eone
apprehendent te donec intereas. quia nonaudisti uo¬
cem dominedei tiu. nec seruasti mandata eius et cerimo¬
nias quas precepit tibi. Et erunt inte signa atq pro¬
digia. et in semine tuo usq in sempit᷑num. es quob ñ
sertiiers domino d̾o tuo. ingaudio cordisq leticia. pot¬
rerum omĩum habundantiam. Seriues uumico tao ꝙ̃
emittet dominus tͥ. in fame. et siti. et nuditate et
omĩum rerum penuria. Et ponet iugum ferreum sr̃
ceruioem tuam. donec te couterat. Addrcet dominꝰ suiꝑ
tegentem. de longinqͦ. et de extremis finib t̾re. in stmu̾¬
litudinem aquile uolantis cum impetu cuiꝰ linguan
rat seni. nec misereatur pariuili. et deuoiet fructim
iumentoꝵ tuoꝵ ac fruges terre tuedonec intereas.⁊
non reliuquat tͥ tuticum uinum et oleum. armen¬

Expanded text:
cendes et eris inferior. Ipse fenerabit tibi, et tu non fenecendes et eris inferior. Ipse fenerabit tibi, et tu non fenerabis ei. Ipse erit in caput, et tu eris in caudam. Et veapprehendent te, donec intereas: quia non audisti vocem Domini Dei tui, nec servasti mandata ejus et caeremonias, quas praecepit tibi. Et erunt in te signa atque prodigia, et in semine tuo usque in sempiternum: eo quod non servieris Domino Deo tuo in gaudio, cordisque laetitia, prerum omnium abundantiam servies inimico tuo quem inmittet Dominus tibi in fame et siti et nuditate et omnium penuria et ponet iugum ferreum super cervicem tuam donec te conterat adducet Dominus super te gentem de longinquo et de extremis finibus terrae in similitudinem aquilae volantis cum impetu cuius linguamrat seni nec misereatur parvulo et devoret fructum iumentorum tuorum ac fruges terrae tuae donec intereas et non relinquat tibi triticum vinum et oleum armen
Abbreviated transcription (Latin):
dieb. et stupens adtrorem eoꝵ que iutebunt ocłi tut
Percutiat te dominus ułcere pessimo. in gentib et insit¬
ris sanartq non possis. a plantia pedis usq ad uerticẽ
tuum. Ducet te dominus et regem tuum quem consti¬
tueris superte. in gentem quam ignoras cu et patres
tur. et serutes ibi dits alienis. ligno et lapid:. eo enis
perditus in prouerbium ac fabulam omnib populis
ad quos te introduxerit dominus. Sementem multu
iacies in terram. et modicum congregabis. quia locuste
omuia deuorabunt. Uieam plantabes et fodies et ui¬
num nou bibes. nec colliges ex ea quippiam.qm uastu¬
bttuo uerinib. Oliuas habebes in omnib tministus
et non unguetis oleo. quia defluent et ꝑibunt. Alio¬
generabes et filias. et non frueris eis. qm diccentur
in captiuitatem. Omnes arbores cuas. et frrges t̾re
tite rubigo consimiet. Aduena qui tecum itersat᷑ in
terta. ascended super te eritq subsimior. Tuaut᷑ des¬

Expanded text:
diebus, et stupens ad terrorem eorum, quae videbunt oculi tui. diebus, et stupens ad terrorem eorum, quae videbunt oculi tui. Percutiat te Dominus ulcere pessimo in genibus et in suis, sanarique non possis a planta pedis usque ad verticem tuum. Ducet te Dominus, et regem tuum, quem constitueris super te, in gentem, quam ignoras tu et patres tui; et servies ibi diis alienis, ligno, et lapidi. Et eris perditus in proverbium ac fabulam omnibus populis, ad quos te intriacies in terram et modicum congregabis quia lucustae omnia devorabunt vineam plantabis et fodies et vinum non bibes nec colliges ex ea quippiam quoniam vastabitur vermibus olivas habebis in omnibus terminis tuis et non unguegenerabis et filias, et non frueris eis: quoniam ducentur in captivitatem. Omnes arbores tuas et fruges terrae tuae rubigo consumet. Advena, qui tecum versatur in terra, ascendet super te, eritque sublimior: tu autem des
Abbreviated transcription (Latin):
minus ulcere egypti.et partem corporis tui per as
stercora digeruntur. scabie quoq et prurigine ia
ut curari nequ eas. Percutiat te dominus amentia
et cectaate ac furore mentis. et palpes in meridie.
sicut palpare solet cecits in tenebrs . eonordergie.
ix as tas. Onĩq tempore allumpua sestie
et opprimaris uiolentia. nec habxas qaiibertore
Urorem acipiad : et aliuseomuat cũ ea. Domuledi¬
fices. et non habrtet᷑ iea. Olantes uineã. et non
uindemies eam. ẜos tuus immoletur coram te et
non comedas ex eo. Asinus tuns rapiatur in consp¬
tutuo. et non reddatur tͥ. Oues tue dentur inimi¬
cis tuis. et non sit qui te aduuet. Filii tut et fcłie
tue tradantur alteri popło uidentib oeulis tuis et
deficientib ad conspectum eoꝵ totadie. et non sit for¬
tttudo inmanu tua. fructus t̾retue. et omnes lało¬
res tuos. comedat populocis quem ignoras. et sis
semper calumpniam sustinens. et oppressus cunctis

Expanded text:
minus ulcere Aegypti, et partem corporis, per quam minus ulcere Aegypti, et partem corporis, per quam stercora egeruntur, scabie quoque et prurigine: ita ut curari nequeas. Percutiat te Dominus amentia et caecitate ac furore mentis, et palpes in meridie sicut palpare solet caecus in tenebris, et non dirigas vias tuas. Omnique tempore calumniam sustineas, et opprimaris violentia, nec habeas qui liberet te. Uxorem accipias, et alius dormiat cum ea. Domum aedifices, et non habites in ea. Plantes vineam, et non vindemies eam. Bos tuus immoletur coram te, et non comedas ex eo. Asinus tuus rapiatur in conspectu tuo, et non reddatur tibi. Oves tuae dentur inimicis tuis, et non sit qui te adjuvet. Filii tui et filiae tuae tradantur alteri populo, videntibus oculis tuis, et deficientibus ad conspectum eorum tota die, et non sit fortitudo in manu tua. Fructus terrae tuae, et omnes labores tuos, comedat populus quem ignoras; et sis semper calumniam sustinens, et oppressus cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
dere nolueris uocem dnĩ dĩ cur ut custodias et faci¬
as omnia mandata eius et cerinontas quas ego p̾¬
apio tibilydie. uenient super te omnes maledictio¬
nes iste. et apprehendent te. Maledictus eris incuitil¬
te. et maledictus in agro. Maleditum horreum tuũ.
ed maledc̃e reliquie tue. Maledistus fructus uentͥs
ges ouium tuaꝵ. Maledictus eris ingredietis. et iu¬
ledictus egrediens. Mitet dominus superte famen.
et esuriem. et increpationẽ in omĩa opera tua que faci¬
dominus egestute. febre. et erigore ardore et estu. et
aere corrupto. ac rubigine. et persequatur donec pere¬
ab. Sit celum qd̾ supra te est eneum. et terra quãm
calcas ferrea. Det dominus imbrem terre tue puilue¬
ris. Tradat te dominus corruentẽ antehostes tros.
Per uram unam egrediaris contra eos. et per septẽ
fugras. et dispergaris ꝑomnia regna terre. St
cadauer tium in escani cunctis uolatilib celi etꝰ
bestus terre. et non sit qui abigat. Pereutiat cedo¬

Expanded text:
dire nolueris vocem Domini Dei tui, ut custodias et facias omnia mandata ejus, et caeremonias, quas ego praecipio tibi hodie, venient super te omnes maledictiones istae, et apprehendent te. Maledictus es in civitate, maledictus in agro, maledictum horreum tuum, et maledictae reliquiae tuae, maledictus fructus ventris eges ovium tuarum. Maledictus eris ingrediens, et maledictus egrediens. Mittet Dominus super te famem et esuriem, et increpationem in omnia opera tua, quae faciendam. Percutiat te Dominus egestate, febri et frigore, ardore et aestu, et aere corrupto ac rubigine, et persequatur donec pereas. Sit coelum, quod supra te est, aeneum: et terra, quam calcas, ferrea. Det Dominus imbrem terrae tuae pulveris. Tradet te Dominus corruentem ante hostes tuos. Per unam viam egrediaris contra eos, et per septem fugias, et dispergaris per omnia regna terrae. Sitque cadaver tuum in escam cunctis volatilibus coeli, et bestiis terrae, et non sit qui abigat. Percutiat te Do
Abbreviated transcription (Latin):
concubuerit cum illa. ip̃e morietur solus. Puella
nichil pacietur. nec est rea mortis. qm sicut᷑ lacioꝯ
surgtt contra frẽm suũ. et occidit aĩam eus. ita et
puella perpessa est. Sola erat m agro. clamatut. et
nõ affuit qui libetaret eam. Si inuenerit iur pu¬
ellam uirginem que non ħt sponsum. et appreħen¬
dens concubuerit cum ea. et res ad iuditium uenerit
dabit qui dormunt cum ea patre puelle qui quagi¬
ta syclo argenti. et habebit eam iorem. quia humi¬
liauit illam. Non poterit dimintere eam. cunccus die¬
b uite sie. Non accipiet homouxorem patcis sur nͤ
reuelabit operimentum euis. Nonintubit ounuch
atcrttis uel amputatis testiculis. et ab sctso ueret᷑
ecłiam domini. Nor ingredietur manzer hoc est de
scorto natus in ecłiam domui usq ad decimamge¬
neuationẽ. Ammanites. et moabites etiam postꝰ de¬
cũnam genenitionẽ. non intrabunt collam domi¬

Expanded text:
concubuerit cum illa, ipse morietur solus: puella concubuerit cum illa, ipse morietur solus: puella nihil patietur, nec est rea mortis: quoniam sicut latro consurgit contra fratrem suum, et occidit animam ejus; ita et puella perpessa est: sola erat in agro, clamavit, et nullus affuit qui liberaret eam. Si invenerit vir puellam virginem, quae non habet sponsum, et apprehendens concubuerit cum ea, et res ad judicium venerit; dabit qui dormnta siclos argenti et habebit eam uxorem quia humiliavit illam non poterit dimittere cunctis diebus vitae suae non accipiet homo uxorem patris sui nec revelabit operimentum eius non intrabit eunuchus adtritis vel amputatis testiculis et absciso veretro ecclesiam Domini non ingredietur mamzer hoc est de scorto natus in ecclesiam Domini usque ad decimam generationem Ammanites et Moabites etiam post decimam generationem non intrabunt ecclesiam Domi
Abbreviated transcription (Latin):
nantes insuper centum sylis argento. Quos debit
patri puelle. qm̃ diffamauit nomen pessinum sp̃
uirgunem esrł. Habebitq eam uxorem. et non pote¬
rit dimittere om̃itempore uite sue. Qd̾ si uenim
est qd̾ obiecit et non est inuenta in puella nngin¬
tals. eitienit eam extra fores domus patris sur et sapi¬
dib obruent iuri cuutatis eius. & morietur. qm̾ fe¬
cit nephas misrł. ut foruicaretur in domo patris sn
et auferes malum de medio tui. Si dormient iux eũ
ubore alterius. iterq morietur idest aduilt̾ et ad¬
ultera. et auferes in alum de istł. Si puellam iuꝑ¬
nem desponderit uir. ed inuenerit eam aliquis in et¬
utate. et concubuerit cumilla. educes utrianq ad
portam ciudatis illtus. et lapidib obruentur. Pu¬
ella. quuia non clamauit cumi esset in cutate. io
qula humiliauit uxorem proximi sui. et auferos
ialum de medio tiu. Sin aut̃ i agro reppererit
uir puellam que despousatu est et apprehendens

Expanded text:
nantes insuper centum siclis argenti, quos dabit nantes insuper centum siclis argenti, quos dabit patri puellae: quoniam diffamauit nomen pessimum super uirginem Israhel: habebitque eam uxorem et non poterit dimittere omni tempore uitae suae. quod si uerum est quod obicit et non est in puella inuenta uirginitas, eicient eam extra fores domus patris sui et lapidibus obruent uiri cuiuitatis eius, et morietur: quoniam fecit nefas in Israhel, ut fornicareet auferes malum de medio tui. Si dormierit vir cum uxore alterius, uterque moriatur, id est adulter et adultera; et auferes malum de Israel. Si puellam virginem desponderit vir, et invenerit eam aliquis in civitate, et concubuerit cum illa; educes utrumque ad portam civitatis illius, et lapidibus obruentur; puella, quia non clamavit, cum esset in civitate; vir, quia humiliavit uxorem proximi sui: et auferes malum de medio tui. Sin autem in agro repererit vir puellam quae desponsata est, et apprehendens
Abbreviated transcription (Latin):
lente alio et in preceps ruente. Nonseres ineamitiã
ałtero semine. ne et semen qd̾ seiuisti. et quenascnnt ꝰ
ex uinea panter sc̃ificentur. slon arabis inbonesimut
et asmo. Non indueres uestimento. qd ex lauae mamco
dextuin est. Ftmiculos infimbrus facies perquatuor
angillos plliitui quo opertris. Srduxent iuuor̃e
et postea eam odio habuetit. quesieritq occõnes quir
dunnlut eam obrtiens ei nomen pessimũ et dixerioux¬
orem hanc acrep: etingueisiuis ad eam ĩ ũ reniurgi¬
nem tollet eam pater et mat᷑ euis. et ferent socum sig¬
na uurginitatis eius. ad seniores urbrs qui in porta
sunt. et dicet pater. filiam meam dedi hire uxorem
Quam quia odit.imponit ei nomen pessimũ. ut di¬
cat. non muem filiam tuam uirgnie. Et ecce lhxc sũt
signa uiiguitatis filie mẽe. Expandent uestimen¬
tum. coram seniorib cuntatio. Apprehendentiq senes
urbis illius uirum. et uerberabunt illum. condemp¬

Expanded text:
bente alio et in praeceps ruente non seres vineam tuam bente alio et in praeceps ruente non seres vineam tuam altero semine ne et sementis quam sevisti et quae nascuntur ex vinea pariter sanctificentur non arabis in bove simul et asino non indueris vestimento quod ex lana linoque contextum est funiculos in fimbriis facies per quattuor angulos pallii tui quo operieris si duxerit vir uxorem et postea eam odio habuerit quaesieritque occasiones quibus dimittat eam obiciens ei nomen pessimum et dixerit uxorem hanc accepi et ingressus ad eam non inveni virginem tollent eam pater et mater eius et ferent secum signa virginitatis eius ad seniores urbis qui in porta sunt et dicet pater filiam meam dedi huic uquam quia odit, inponit ei nomen pessimum, ut dicat: non inueni filiam tuam uirginem: et ecce haec sunt signa uirginitatis filiae meae. expandent uestimentum coram senioribus ciuitatis: adprehendentque senes urbis illius uirum et uerberabunt illum, condem
Abbreviated transcription (Latin):
ui patibulo. non ꝑmanebit cadauer eis in ligno. sed
in eadem die sepelietur. quia maledẽs adeo est quipẽ¬
det in ligno. Et nequaquã contaminabis t̾ram ccam̃.
set redrices fcĩtuo. Etiam si non est ppinqus terus necꝰ
frat̾. nec nosti eni. duces indomum tuam. et erant
apud te quam diu querat ea fr̃ tuus. et retipiat. Se¬
niliter facias de asmo. et de uestimento. et de omnire
fr̃s tuui. que perterit. Si inueneris eam. ne negligas
cetidisse iniua. non despicres.s subletiabis cum eo.Nõ
indueti mulier ueste iurili. nec uir utetur ueste fẽ¬
mmea. Aluminabilis eium apud dmm̃ ẽ qui tact h.
Su mbrilans peruiam in arbore uel int̾ta udumanes
inueneris. et mrem prllis ueł oitis desuꝑ mcidunten
teebis eam cum filus. set abire patieris onptos ierẽs
filios ut bene sit t. et longo uiuas tempore. Cum edi¬
fioaueris domu̾ nouam faces mutecti per curredi¬
tum. ne effundatur sanguis indomo tua. et sis retecla¬

Expanded text:
in patibulo non permanebit cadaver eius in ligno sed in patibulo non permanebit cadaver eius in ligno sed in eadem die sepelietur quia maledictus a Deo est qui pendet in ligno et nequaquam contaminabis terram tuam sed reduces fratri tuo, etiam si non est propinquus tuus, frater, nec nosti eum: duces in domum tuam, et erunt apud te quamdiu quaerat ea frater tuus, et recipiat. Similiter facies de asino, et de vestimento, et de omni re fratris tui, quae perierit: si inveneris eam, ne negligas cecidisse in via, non despicies, sed sublevabis cum eo, Non induetur mulier veste virili, nec vir utetur veste feminea: abominabilis enim apud Deum est qui ambulans per viam, in arbore, vel in terra nidum avis inveneris, et matrem pullis vel ovis incubantem, non tenebis eam cum filiis, sed abire patieris, captos tenens filios ut bene sit tibi et longo vivas tempore cum aedificaveris domum novam facies murum tecti per circuitum ne effundatur sanguis in domo tua et sis reus la
Abbreviated transcription (Latin):
poteris pecunia. uec opprimere por potentiam. quia
humiliasti eam. Si Habuerit homo uxores duas. unã¬
ros. et fu̾it filius odrose primogenitꝰ uolueritq c̃¬
stantiam int̾ filios suos diudere non poterto filium
dilect̃e facere primogenitũ. et preferre filio odiose
set filium odiose agnoscet primogenitum. dabitq
eidehũs que habuerit cuncta dupplicia. Iste est enu
principium liberoꝵ eius et huic debentur primoge
enitus obedire contempserit. apprehxendent᷑ eum. et du¬
cẽt ad seniores cuiitatis illius. et ad portam iudetũ.
dicentq ad eos. Filius nr̃ iste proteruus et contumay
est. Quntta ur̃a audire contempuit. cominessatio¬
nib uacat. & luxurie atq conuiuus. Lapidib ob
ruet eum populus cuuitatis. et morietur. ut aufera¬
tisi malum de medio u̾ri. et uniisus isrł audiens ꝑ¬
tunescit. Quando peccau̾it homo. quod morce psec¬
tendum est. et adiudicitus morti. appensus fuerit

Expanded text:
poteris pecunia nec opprimere per potentiam quia poteris pecunia nec opprimere per potentiam quia humiliasti eam si habuerit homo uxores duas unaros, et fuerit filius odiosae primogenitus, volueritque substantiam inter filios dividere, non poterit filium dilectae facere primogenitum, et praeferre filio odiosae, sed filium odiosae ei de his quae habuerit, cuncta duplicia: iste est enim principium liberorum ejus, et huic debentur primogenercitus obedire contempserit: apprehcent ad seniores ciuitatis illius et ad portam iudicii dicentque ad eos: filius noster iste proteruus et contumax est, monita nostra audire contempsit, comissationibus vacat et luxuriae atque conviviis lapidibus eum obruet populus civitatis et morietur ut auferatis malum de medio vestri et universus Israhel audiens pertimescat quando peccaverit homo quod morte plectendum est et adiudicatus morti adpensus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est uidicetur. Et uenient maiores natu cuntatis.
illius ad ĩt fectum. lauabuntq manus suas super ui¬
tulam. que inualle pereussa est et dicent. ¶Manꝰ nr̃e
non effuderito hunc sanguinẽ. nec cculi iuderunt. O¬
pitius esto populo tuo iscł. quẽ redemisti dñe et non
reputes sanguinem innocentem. in medio popłr turis¬
rł. et au feretur ab eis reatus sangunus. Tu aut̃ alre¬
nus eris ab innocentis cruore qui fusus est. cum fece¬
ris quod precepit dĩls. Si egressus fueri ad pugnam
coutra inmnicos tuos et tradiderit eos dñs d̾s tuus in
manu tua. captittosq drixeris. et uideris in numero
cuptiioꝵ mułiem pulchram. et adamau̾is eam. uolu
ersq habere uxorem. introduces in domũ tuã. Que ra
inqua capta ẽ. sedensq in domo tua. flebit patrem et
nĩrem suam. uno mense. et postea intrabis ad eam:
dormiesq cum ea. et erit uxor tua. Sm aut̃ postea ñ
sedent animo tuo. dimittes eam liberam. nec uendẽ

Expanded text:
maiores natu civitatis illius ad interfectum lavabuntque manus suas super vitulam quae in valle percussa est et dicent manus nostrae non effuderunt hunc sanguinem nec oculi viderunt propitius esto populo tuo Israhel quem redemisti Domine et non reputes sanguinem innocentem in medio populi tui Israhel et auferetur ab eis reatus sanguinis tu autem alienus eris ab innocentis cruore qui fusus est cum feceris quod praecepit Dominus si egressus fueris ad pugnam contra inimicos tuos et tradiderit eos Dominus Deus tuus in manu tua captivosque duxeris et videris in numero captivorum mulieerisque habere uxorem, introduces eam in domum tuam. Quae rain qua capta est sedensque in domo tua flebit patrem et matrem suam uno mense et postea intrabis ad eam dormiesque cum illa et erit uxor tua sin autem postea non sederit animo tuo dimittes eam liberam nec vendere
Abbreviated transcription (Latin):
iacob. ut daret eam illis¶AAbiit itaq moyses et iocutꝰ
est omĩa uerba heo ad uniisum iscłem. et dixit ad eos
ante de. Ip̃e delebit omues gentes has in conspectutrio
et possidebis eas. Et cosue iste transibit antete sicut
locutus est dñs. fucietq dñs eis sicut fectt scon et og
regib amorreoꝵ. et t̾re eoꝵ. delebitq eos. Cum g
et hos tradiderit uobis similit̾ facietis eis. sicut pre¬
mere nec paueatis ad conspectum eoꝵ quia dñs d̃s
tuus ip̃e est ductor tuus. et ñ dimuteo nee derelm¬
quet te. Mociuitq moyses iosue. et dixit ei corã
om̃i srł. Confortare. et esto robust̾ꝰ ¶neuim uit̾¬
duces ppłm istum in terram quam daturx se patrib eoꝵ
iura uit dñs. et tu eam sorte diuides. Et dñs qui ducto
est uĩ. ip̃e. erit tecum. Non dimictet. nec derelinquet
te. Noli timere nec paueas. Sccipsit itaq inoyles seg
hane. et tuadidit eam sacerdotib filus leui qui porta¬

Expanded text:
Iacob ut daret eam illis abiit itaque Moses et locutus Iacob ut daret eam illis abiit itaque Moses et locutus est omnia verba haec ad universum Israhel et dixit ad eos ante te ipse delebit omnes gentes has in conspectu tuo et possidebis eas et Iosue iste transibit ante te sicut locutus est Dominus facietque Dominus eis sicut fecit Seon et Og regibus Amorreorum et terrae eorum delebitque eos cum ergo et hos tradiderit vobis similiter facietis eis sicut prmere nec paveatis a conspectu eorum quia Dominus Deus tuus ipse est ductor tuus et non dimittet nec derelinquet te vocavitque Moses Iosue et dixit ei coram omni Israhel confortare et esto robustus tu enim introduces populum istum in terram quam daturum se patribus eorum iuravit Dominus et tu eam sorte divides et Dominus qui ductor vester est ipse erit tecum non dimittet nec derelinquet te noli timere nec paveas scripsit itaque Moses legem hanc et tradidit eam sacerdotibus filiis Levi qui porta
Abbreviated transcription (Latin):
posuerit in conspectu tuo uitam et bonũ. et econtr᷑a¬
tro mortem ed malum. ut diligas dñm dm̃ tuũ et am¬
bules in iuis enis. et custodias mandata ilłis. et cert¬
monias atqinditia. et uiuas atͥq multiplicet te. bene¬
dicatq tͥ in t̾ra ad quã ingredieris possidendã. Sin
aut̃ aũsum fuerit cor niũ et audux nolueris. atq
errore deceptus adoraueris deos alienos. et seruteris
ers. predico tibi lydie qd̾ pereas. et paruo tempore mo¬
reris in terra. ad quam iordane transii sio ingͥredie¬
ris possidendam. T̃estes inuoco hodie celum et terram
qd ꝓposuierim nob̾ utum et mortem. bonũ et malĩ
leu̾edictionẽ et maledictõnem. Elige gͦ utem. ud.⁊
tu iuuas et semen tuũ. et diligas d nm̃ disi tuũ. atq
obedras uoci eitis. et illi adhereas. Ĩpẽ est enm uita
tua. et longitudo dier tuoꝵ. ut habites in terta ꝑ
qua utrauit dñs patribrturs. abraham. ysaae. ctͣ

Expanded text:
roposuerim in conspectu tuo vitam et bonum et e contraroposuerim in conspectu tuo vitam et bonum et e contrario mortem et malum ut diligas Dominum Deum tuum et ambules in viis eius et custodias mandata illius et caerimonias atque iudicia et vivas ac multiplicet te benedicatque tibi in terra ad quam ingredieris possidendam sin autem aversum fuerit cor tuum et audire nolueris atque errore deceptus adoraveris deos alienos et servieris eis praedico tibi hodie quod pereas et parvo tempore moreris in terra ad quam Iordane transmisso ingredieris possidendam testes invoco hodie caelum et terram quod proposuerim vobis vitam et mortem bonum et malum benedictionem et maledictionem elige ergo vitam ut et tu vivas et semen tuum et diligas Dominum Deum tuum atque oboedias voci eius et illi adhereas ipse est enim vita tua et longitudo dierum tuorum ut habites in terra pro qua iuravit Dominus patribus tuis Abraham Isaac et