comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ue igitur causa tot selectos deos
ad hec opera minima compulit:
ubi a uitimino et sentino. qs farua obstu¬
ra recondit in huiꝰ munifitentie particio¬
ne superẽtur: Confert enĩ selectur iauus
aditũ. et qiͣ ianuã semimi: confert seleitꝰ
saturnus semen ip̃m: confert selectus li¬
ber liber eiusdem senimis emussionem
uiris: confert hoc idem libera que ceres
seu uenus est fenimis. Coufert selecta
imo. et hͦ non sola. s tũ mena filia
iouis fluores menstruos ad eiꝰ qd ꝯtep¬
tũ est incrementum. Et confert uitum¬
nus obsturus et ignobilis uitã: confert
sentiuus obsturus et ignobilio. ti¬
senstẽ. Que duo tanto illis reb p̾stan¬
ciora suit et ꝙͣto ip̃a intellectu ac racõe
uin tũtur. Sicut eñ que raciocinant᷑
et intelligũt ꝓfecto potiora sũt hiis qui
sine intellectu atq racione ut pecora
uiuũt et sentiũt: ita et illa que uita
sensuq sunt p̾dita hiis que nec uiuũt
nec sentiũt merito p̾ferũt᷑. Inter solec¬

Expanded text:
e igitur causa tot selectos deos ad haec opera minima conpulit, ubi a Vitumno et Sentino, quos fama obscura recondit, in huius munificentiae partitione superentur? Confert enim selectus Ianus aditum et quasi ianuam semini; confert selectus Saturnus semen ipsum; confert selectus Liber eiusdem seminis emissionem uiris; confert hoc idem Libera, quae Ceres seu Venus est, feminis; confert selecta Iuno, et hoc non sola, sed cum Mena, filia Iouis, fluores menstruos ad eius, quod conceptum est, incrementum: et confert Vitumnus obscurus et ignobilis uitam; confert Sentinus obscurus et ignobilis sensum; quae duo tanto illis rebus praestantiora sunt, quanto et ipsa intellectu ac ratione uincuntur. Sicut enim, quae ratiocinantur et intellegunt, profecto potiora sunt his, quae sine intellectu adque ratione ut pecora uiuunt et sentiunt: ita et illa, quae uita sensuque sunt praedita, his, quae nec uiuunt nec sentiunt, merito praeferuntur. Inter selec
Abbreviated transcription (Latin):
netesse est a memoria respiciẽte ꝓspiti¬
ens cõnoctat᷑ ĩtentio. Aani tui extiderit
quod ceperit: quomͦ fiuiat non ĩueniet.
Qd̾ si uitam beatã in hͦ mũdo incohare
putarent extra mũdũ ꝑfici. et ideo iano
id est mũdo solã micioꝵ tribuerẽt ptatẽ.
ꝓfecto ei p̃ponerẽt teruiuũ. eũq ab diis
selectis non alienarent: quãꝙͣ etiam
nũt in istis duob diis cũ ũtia rerũ tem¬
poraliũ fines q tractãt᷑ termino dari
debuit plus honoris Maior eni letitia
est: cũ res q̃q ꝑficitur. Sollicitudiuis
autẽ pleua sũt cepta donet ꝑducant᷑
ad finẽ: quẽ qui aliquid incipit maxĩe
appetit. intendit. expectat. exoptat᷑:
nec de re inchoata nisi t̾minet᷑ exultat

Expanded text:
ciente prospiciens conectatur intentio; nam cui exciderit quod coeperit, quo modo finiat non inueniet. Quod si uitam beatam in hoc mundo inchoari putarent, extra mundum perfici, et ideo Iano, id est mundo, solam initiorum tribuerent potestatem: profecto ei praeponerent Terminum eumque ab dis selectis non alienarent. Quamquam etiam nunc cum in istis duobus dis initia rerum temporalium finesque tractantur, Termino dari debuit plus honoris. Maior enim laetitia est, cum res quaeque perficitur; sollicitudinis autem plena sunt coepta, donec perducantur ad finem, quem qui aliquid incipit maxime adpetit intendit, expectat exoptat, nec de re inchoata, nisi terminetur, exultat
Abbreviated transcription (Latin):
armoꝵ. et cũ eligũtur in eccłia qui fiant
ppositi: non utiq ceteri reprobant᷑. cũ om̃s
bom fideles electi merito nũcupẽt᷑. Eli¬
gũtur in edificio lapides angulares: nõ
reprobatis ceteris qui strueture ꝑtib aliis
deputantur. Eligñtur une ad uestendũ:
net reprobaut᷑ alie quas relinquiuiꝰ ad
bibendũ. Non opus est muilta ꝑcurrere
tũ res in aperto sit. Quãobrem nõ ex
h ͦ. ꝙ dii ex multis selecti sunt. uel is qui
scripsit. uel eoꝵ cultores. uel dii ip̃i uitu¬
perandi sũt: sed aiadu̾tendũ pociꝰ qui¬
nã isti sunt et ad quã rẽ selecti uideantur.

Expanded text:
armorum; et cum eliguntur in ecclesia, qui fiant armorum; et cum eliguntur in ecclesia, qui fiant praepositi, non utique ceteri reprobantur, cum omnes boni fideles electi merito nuncupentur. Eliguntur in aedificio lapides angulares, non reprobatis ceteris, qui structurae partibus aliis deputantur. Eliguntur uuae ad uescendum, nec reprobantur aliae, quas relinquimus ad bibendum. Non opus est multa percurrere, cum res in aperto sit. Quam ob rem non ex hoc, quod di ex multis quidam selecti sunt, uel . is qui scripsit uel eorum cultores uel di ipsi uituperandi sunt, sed aduertendum potius quinam isti sint et ad quam rem selecti uideantur.
Abbreviated transcription (Latin):
in ea theologia quã ciuilem uocãt que
a marto uarrone sedecim uoluinisz ex¬
plicata est. id ẽ non ꝑueniri ad et̾ne uite
felicitatem taliũ deoꝵ tultu. quales a ti¬
uitatib qualiterq tolendi instituti sũt.¬
cui non dũ ꝑsuasit sextus liber quem
ꝓxime ab soluimiꝰ: cũ istũ forsitã legerit.
quid de hac questione ex pedienda ulteriꝰ
desideret non habebit. Fieri enĩ potest ut
saltem deos selectos atqz p̾cipuos quos
uarro uolumine ꝯplexus est ultino. de
quib parũ diximꝰ quis quã colendos ꝓpt̾
uitam beatã que non nisi et̾na ẽ opiuet᷑.
Qua in re non dico ꝙ facetius ait ter¬
tullianus fortasse ꝙͣ ueriꝰ: si dii selegũt᷑
ut bulbi. utiq ceteri reprobi iudicantur.
Non hͦ dico. Uideo enĩ etiam ex electis
selegi aliqͦs ad aliquid maiꝰ al p̾stãcius.
Situt in milicia cũ tirones electi suerint.
ex hiis qͦ eligũtur ad opus aliqd̾ maius

Expanded text:
in ea theologia, quam ciuilem uocant, quae in ea theologia, quam ciuilem uocant, quae a Marco Varrone sedecim uoluminibus explicata est, id est non perueniri ad aeternae uitae felicitatem talium deorum cultu, quales a ciuitatibus qualiterque colendi instituti sunt,cui nondum persuasit sextus liber, quem proxime absoluimus, cum istum forsitan legerit, quid de hac quaestione expedienda ulterius desideret, non habebit. Fieri enim potest, ut saltem deos selectos adque praecipuos, quos Varro uolumine conplexus est ultimo, de quibus parum diximus, quisquam colendos propter uitam beatam, quae non nisi aeterna est, opinetur. Qua in re non dico quod facetius ait Tertullianus fortasse quam uerius: Si di eliguntur ut bulbi, utique ceteri reprobi iudicantur. Non hoc dico: uideo enim etiam ex selectis selegi aliquos ad aliquid maius adque praestantius, sicut in militia, cum tirones electi fuerint, ex his quoque eliguntur ad opus aliquod maius
Abbreviated transcription (Latin):
Iligentius me prauas et
ueteres opiniones ueritati
pietatis mimicas quas te¬
nebrosis animis altiꝰ et te¬
natius diuturnus hũane
generis error infixit. eu elle
atq extirpare conãtẽ. et illius gr̃e qui
hͦ ut uerus deꝰ pdtest pro meo modulo
in eiꝰ adintorio coeperãten. ingenia cele¬
riora atq meliora quib ad hanc rem
superiores libri satis suꝑq sufficũt pa¬
cienter et equanimiter ferre debebũt: et
ꝓpter alios non putare suꝑfluũ qd̾ iam
sibi sentiũt non necessariũ. Multũ ma¬
gua res agitur. tũ uera et uere sancta
diuinitas ꝙͣuis ab ea nobis etiã huit quã
nũc gerimꝰ fragilitati necessaria subsi¬
dia prebeantur non tñ ꝓpter mortalis
uite et transitoriũ uaporem s ꝓpter uito
beatam que nõ nisi eterna ẽ. querenda
et colenda predicatur. Hanc diuiuitatẽ¬
uelut sic dixerim deitatem nã et hͦ u̾bo
uti iam nr̃os non uiget. et de greco ex¬
hanc ergo diuinitatẽ siue deitatẽ nõ ẽẽ

Expanded text:
iligentius me prauas et ueteres opiniones ueritati pietatis inimicas, quas tenebrosis animis altius et tenacius diuturnus humani generis error infixit, euellere adque exstirpare conantem et illius gratiae, qui hoc ut uerus Deus potest, pro meo modulo in eius adiutorio cooperantem ingenia celeriora adque meliora, quibus ad hanc rem superiores libri satis superque sufficiunt, patienter et aequanimiter ferre debebunt et propter alios non putare superfluum, quod iam sibi sentiunt non necessarium. Multum magna res agitur, cum uera et uere sancta diuinitas, quamuis ab ea nobis etiam huic, quam nunc gerimus, fragilitati necessaria subsidia praebeantur, non tamen propter mortalis uitae transitorium uaporem, sed propter uitam beatam, quae non nisi aeterna est, quaerenda et colenda praedicatur. CAPUT et hoc uerbo uti iam nostros non piget, ut de Graeco ex— hanc ergo diuinitatem siue deitatem non esse
Abbreviated transcription (Latin):
Isti in illoꝵ subliuna cimia non
uenerũt. De iano quidẽ non michi
facile quicquã occuruit. qd̾ ad ꝓbrũ
ꝑtineat et fortasse talis fuerit ut¬
motẽcius uixerit. et a facinorib
flagitiis remotius. Saturuũ fugiẽ¬
tem benignus excepit: cũ hospite
partitus ẽ regnũ ut eciã tiuitates
siugulas ꝯderent iste ianitulũ. ille
saturniã. S isti in cultu deoꝵ oĩs
dedecoris appetitores: cuiꝰ uitã minꝰ
turpem ĩuenerũt. eũ ĩ simulatri
monstruosa de formitate turparũt
nũt eũ bifrontem. nũc etiã qͣdrifontẽ
tanꝙͣ geminũ faciẽtes. din forte uo¬
luerũt ut qm̃ plurimi dii selecti eru¬
bestenda ꝑpetrando amiserãt frontẽ:
qnͣto ip̃e ĩotẽtior eẽt. tãto frõtosior apperet:¬

Expanded text:
isti in illorum sublimia crimina non isti in illorum sublimia crimina non uenerunt. De Iano quidem non mihi facile quidquam occurrit, quod ad probrum pertineat. Et fortasse talis fuerit, innocentius uixerit et a facinoribus flagitiisque remotius. Saturnum fugientem benignus excepit; cum hospite partitus est regnum, ut etiam ciuitates singulas conderent, iste laniculum, ille Saturniam. Sed isti in cultu deorum omnis dedecoris adpetitores, cuius uitam minus turpem inuenerunt, eum simulacri monstrosa deformitate turparunt, nunc eum bifrontem, nunc etiam quadrifrontem, tamquam geminum, facientes. An forte uoluerunt, ut, quoniam plurimi di selecti erubescenda perpetrando amiserant frontem, quanto iste innocentior esset, tanto frontosior appare
Abbreviated transcription (Latin):
Natularetur autẽ diis istis selectis
quisq nobilitatis et claritudĩs
appetitor et eos diceret fortuatos: si
non eos magis ad ĩiurias ꝙͣ ad hono¬
res selectos uideret. Iam illã infir¬
mã turbam ip̃a ignobilitas texit :
ne obrueretur obprobriis. Ridemus
quiden cũ eos uidemus figmentis ly¬
manaꝵ opinionũ partitis inter se
operib distributos. tanꝙͣ munustit¬
larios uectigaliũ conductores. uel tãq
opifices in uico argentario: ubi unũ
uasculũ ut perfectũ exeat ꝑ multos
artifices transit cũ as uno perfecte
per fici poss. S aliter non putatũ
est operantiũ multitudini ꝯsulendũ:
nisi ut singulas artis partes cito ac
facile disterent singuli: ne om̃s in
arte una tarde ac difficile cogerentur
eẽ perfecti. Uerũtñ uix quisꝙͣ repe¬
ritur deoꝵ non selectoꝵ. qui aliqͦ cnuine
fanã traxit infamem: uix autem
selectoꝵ quispiã: qui non in se notã
ꝯtumelie insignis acceperit. Illi
ad istorũ humilia oꝑa descenderũt.

Expanded text:
atularetur autem dis istis selectis quisquam nobilitatis et claritudinis adpetitor et eos diceret fortunatos, si non eos magis ad iniurias quam ad honores selectos uideret. Nam illam infimam turbam ipsa ignobilitas texit, ne obrueretur obprobriis. Ridemus quidem, cum eos uidemus figmentis humanarum opinionum partitis inter se operibus distributos, tamquam minuscularios uectigalium conductores uel tamquam opifices in uico argentario, ubi unum uasculum, ut perfectum exeat, per multos artifices transit, cum ab uno perfecto perfici posset. Sed aliter non putatum est operantium multitudini consulendum, nisi ut singulas artis partes cito ac facile discerent singuli, ne omnes in arte una tarde ac difficile cogerentur esse perfecti. Verum tamen uix quisquam reperitur deorum non selectorum, qui aliquo crimine famam traxit infamem; uix autem selectorum quispiam, qui non in se notam contumeliae insignis acceperit. Illi ad istorum humilia opera descenderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
selecti appellant᷑. S ibi est et dea
mena que mestrius floribz preest
ꝙͣuis ionis filia tñ ignobilis: et hãc
ꝓidenciã fluoꝵ menstruoꝵ in libro
selectoꝵ deoꝵ ip̃i umnoni idem auctor
assignat que in diis selectis etiã re-¬
gnia est et hic tanꝙͣ inno lucina cũ
eadem mena preuigna sua eidẽ truo¬
ri p̾sidet. Ibi sunt et duo nestio qui
prestant cũ sint ignobilissuui: ꝙͣ illi
tot proceres et selecti. Nam ꝓfecto sine
uita et sensu. quid est illud totũ quod
muliebri utero gerit᷑: nisi nestio qͥd ab¬
iectissimũ lumo ac pulueri ꝯparandũ:¬

Expanded text:
selecti appellantur. Sed ibi est et dea selecti appellantur. Sed ibi est et dea Mena, que menstruis fluoribus preest, quamvis Iovis filia tamen ignobilis. Et hanc providentiam fluorum menstruorum in libris selectorum deorum ipsi Iunoni idem auctor assignat, que in diis selectis etiam regina est. Et hic tanquam Iuno lucina, cum eadem Mena prri praesidet. Ibi sunt et duo nescio qui praestant, cum sint ignobilissimi, quam illi tot proceres et selecti. Nam profecto sine uita et sensu, quid est illud totum, quod muliebri utero geritur, nisi nescio quid abiectissimum limo ac pulueri conparandu
Abbreviated transcription (Latin):
Os certe deos selectos uarro uniꝰ
Ilibri cõtexioue tomendat: ianum
iouem. saturnũ. geniũ. merturũr apol¬
linem. martem. uulcanũ. neptunũ.
solem. orcũ. liberũpatrẽ. tellurem. cererẽ.
iutionem. lunam. dianam. mineruã.
uenerem. uestamn: in quib oĩb ferme
uigniti duodecim mares: octo sũt feĩe.
Hec numina utrũ ꝓpter maiores in
mũdo ãministrationes selecta dicũtur
an ꝙ ppłis magis ĩuocuerũt. maiorqz
maiora ab hiis ãministrantur ĩ mũdo
non eos ĩuenire debuimꝰ inter illam
qiͣ plebeiam numinũ multitudinem.
minutis opusculis deputatã. Nam
ip̃e pͥmũ ianus cũ puerperiũ concipit᷑.
unde illa tũcta oꝑa sumũt exordiũ mi¬
ntatim minutis distributa numini¬
bus: aditũ aperit recipiendo semini
Ibi est saturnus: ꝓpter ip̃m semẽ. Ibi
liber: qui marem effuso seĩe liberat.¬
uolunt: que hͦ ibiden beneficiũ con¬
ferat feĩe: ut eciã ip̃a emisso semine
liberetur. Om̃s hii ex illis sunt: qui

Expanded text:
os certe deos selectos Varro unius libri contextione commendat: Ianum, Iouem, Saturnum, Genium, Mercurium, Apollinem, Martem, Vulcanum, Neptunum, Solem, Orcum, Liberum patrem, Tellurem, Cererem, Iunonem, Lunam, Dianam, Mineruam, Venerem, Vestam; in quibus omnibus ferme uiginti duodecim mares, octo sunt feminae. Haec numina utrum propter maiores in mundo administrationes selecta dicuntur, an quod populis magis innotuerunt maiorque maiora ab his administrantur in mundo, non eos inuenire debuimus inter illam quasi plebeiam numinum multitudinem minutis opusculis deputatam. Nam ipse primum Ianus, cum puerperium concipitur, unde illa cuncta opera sumunt exordium minutatim minutis distributa numinibus, aditum aperit recipiendo semini. Ibi est et Saturnus propter ipsum semen; ibi Liber, qui marem effuso sevolunt, que hoc idem beneficium conferat femine, ut ipsa etiam emisso semine liberetur. Omnes hi ex illis sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
Tũt utiq ex triginta nuilib iuniorum
q̃ ibi erant: decem remãsisse confirmãt
Talis itaqz uanitas qualem ferimus ei¬
qz respondere ꝯpelliuiur: quid hoꝵ non
xp̃iane religioni tribueret. si tẽporibus
xp̃ianis uiderent: Et tñ diis suis ista
non tribuũt: qͦꝵ cultũ ideo reqͥrũt. ne
ista uel minora patiãtur: cũ ea maiora
pertulerint a quib antea colebantur.

Expanded text:
Tunc Uticae ex triginta milibus iuniorum, Tunc Uticae ex triginta milibus iuniorum, quae ibi erant, decem milia remansisse confirmant. Talis itaque uanitas, qualem ferimus eique respondere conpellimur, quid horum non Christianae religioni tribueret, si temporibus Christianis uideret? Et tamen dis suis ista non tribuunt, quorum cultum ideo requirunt, ne ista uel minora patiantur, cum ea maiora pertulerint a quibus antea colebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Legimus apud eos. et hueis ignibz ab
ip̃o montis u̾tite usq ad litus ꝓxiuiũ
decurrentib ila mare ferbuisse: ut ru-¬
pes exurerẽt᷑: et pices nauiũ soluerẽt᷑.
Hoc utiqz non leiuter noxiũ fuit: ꝙuis
intredibiliter mirũ. Eodem rursus estu
igniũ tanta ui fauille scripserũt cõpletã
esse siciliam: ut cathanenisis urbis tecta
obruta et oppressa dirueret. Qua calami¬
tate ꝑmoti misericorditer eiusdem anui
tributũ ei relaxauere romani. Locustaꝵ
eciã in africa multitudinem ꝓdigii simi¬
lem fuisse. cũ iam essent ppłi romani ꝓ¬
uincia. kĩs mãdauerũt: ꝯsũptis enĩ frut¬
tib foliisq lignoꝵ ingenti atq ĩ estima¬
bili nube in mare dicunt ẽẽ deiectam.
Qua mortua redditaq litorib. atq hĩt
aere corrupto tantã ortã pestilentiam¬
dicũt: ut in solo regno inasinisse octin-¬
genta hom̃ milia perisse referantur:
et multo ampliꝰ in terris litorib ꝓximis

Expanded text:
Legimus aput eos Aetnaeis ignibus ab Legimus aput eos Aetnaeis ignibus ab ipso montis uertice usque ad litus proximum decurrentibus ita mare ferbuisse, ut rupes urerentur, ut pices nauium soluerentur. Hoc utique non leuiter noxium fuit, quamuis incredibiliter mirum. Eodem rursus aestu ignium tanta ui fauillae scripserunt obpletam esse Siciliam, ut Catinensis urbis tecta obruta et pressa dirueret; qua calamitate permoti misericorditer eiusdem anni tributum ei relaxauere Romani. Lucustarum etiam in Africa multitudinem prodigii similem fuisse, cum iam esset populi Romani prouincia, litteris mandauerunt; consumtis enim fructibus foliisque lignorum ingenti adque inaestimabili nube in mare dicunt esse deiectam; qua mortua redditaque litoribus adque hinc aere corrupto tantam ortam pestilentiam, ut in solo regno Masinissae octingenta hominum milia perisse referantur et multo amplius in terris litoribus proximis.
Abbreviated transcription (Latin):
la illa tribuiss. Multo autẽ minꝰ eorũ
uoces tolerarent᷑. ꝙͣtũ actinet ad roma¬
nos: si xp̃iane religionis receptionẽ
et diffamacionem. uel irruptio illa gal¬
loꝵ. uel tiberini fluminis. igniũq illa¬
q depopulacio : uel qd̾ cũcta mala p̾ce¬
dit bella illa ciuilia sequerent. Mala
etiam alia que usqz adeo incredibiliter
acciderũt. ut inter ꝓdigia numerarẽt᷑
.si xpĩanis tp̃ib accidissent: quib ea
nisi xpĩanis hoĩb tanꝙͣ crimina obi¬
cerẽt᷑: Omicto quippe illa que magis
fuerũt mira ꝙͣ noxia : bones locutos.
infantes nõdũ natos de uteris matrũ
quedam uerba clamasse. uolasse serpen¬
tes. feĩas et gallinas. in mastulum
que in eoꝵ libris non fabulosis s histo¬
ritis seu uera seu falsa suit. nõ inferũt
cũ pluit creta. cũ pluit lapidib. nõ ut
graudo appellari solet hͦ noĩe. s oĩuo uł¬
ꝓfecto eciam grauiter ledere potuerunt.

Expanded text:
la illa tribuisset. Multo autem minus eorum la illa tribuisset. Multo autem minus eorum uoces tolerarentur, quantum adtinet ad Romanos, si Christianae religionis receptionem et diffamationem uel inruptio Gallorum uel Tiberini fluminis igniumque illa depopulatio uel, quod cuncta mala praecedit, bella illa ciuilia sequerentur. Mala etiam alia, quae usque adeo incredibiliter acciderunt, ut inter prodigia numerarentur, si Christianis temporibus accidissent, quibus ea nisi Christianis hominibus tamquam crimina obicerent? Omitto quippe illa, quae magis fuerunt mira quam noxia, boues locutos, infantes nondum natos de uteris matrum uerba quaedam clamasse, uolasse serpentes, feminas et gallinas et homines quae in eorum libris non fabulosis, sed historicis, seu uera seu falsa sint, non inferunt it terra, cum pluit creta, cum pluit lapidibus non ut grando appellari solet hoc nomine, sed oprofecto etiam grauiter laedere potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
grati sunt de tantis bonis. Certe qñ
illa mala fiebant. calebãt are numi¬
nũ sabeo thure sertisq recẽtib halabãt
clarebant sacerdotia. fana renitebant.
sacrificabat᷑. ludebatur. furebat᷑ in
templis: qñ passini tantus ciuiũ san¬
guis a ciuibz non modo in ceteris locis
uerũ inter ip̃a qͦꝵ deoꝵ altaria fundeba¬
tur. Nlon elegit templũ qͦ ꝯfugeret tul¬
lius: qr frustra elegerat muciꝰ. Hii uo
anis aut ad lota xp̃o dicatissima ꝯfu¬
gerũt: aut illic eos ut uiuerẽt etian
ip̃i barbari deduxerũt. Illud stio et hoc
metũ quisquis sine studio partiũ iudicat
facilime agnostit: ut omictã cetera q̃
multa cõmemoraui. et alia multo pła
que cõmemorare longũ putani. si hu¬
manũ genus aute bella punica xpianã
reciperet disciplinã. et ꝯsequeret᷑ rerũ
tanta uastacio. ꝙͣta illis bellis europã.
afritamq cõtriuit: nullus taliũ qͣles
nũc patimur nisi xpĩane religioni ma¬

Expanded text:
grati sunt de tantis bonis. Certe quando illa mala fiebant, calebant arae numinum Sabaeo thure sertisque recentibus halabant, clarebant sacerdotia, fana renidebant, sacrificabatur ludebatur furebatur in templis, quando passim tantus ciuium sanguis a ciuibus non modo in ceteris locis, uerum etiam inter ipsa deorum altaria fundebatur. Non elegit templum, quo confugeret Tullius, quia frustra elegerat Mucius. Hi uero  Christianis, aut ad loca Christo dicatissima confugerunt, aut illuc eos ut uiuerent etiam ipsi barbari deduxerunt. Illud scio et hoc mecum, quisquis sine studio partium iudicat; facillime agnoscit ut omittam cetera quae multa commemoraui et alia multo plura quae commemorare longum putaui;: si humanum genus ante bella Punica Christianam reciperet disciplinam et consequeretur rerum tanta uastatio, quanta illis bellis Europam Africamque contriuit, nullus talium, quales nunc patimur, nisi Christianae religioni ma
Abbreviated transcription (Latin):
seruile cõtractũ sit ad ꝙͣtũ numerũ. et
quã acrẽ ferotẽq ꝑuenerit. qͦs ille nus
ĩperatores ppłi romani superauerit: qͣs
et quomꝰ ciuutates regionesq uastauerit.
uix qͥ historiã cõscripserũt satis explicare
potuerũt. Neq id solũ fuit seruile bellũ:
sed et macedoniam prouintiam prius
soruitia depopulata sũt: et deinde siciliã
orãq maritimam. Quãta eciã et quã
horbenda ꝯmiserunt pͥmo latrotiuia. de¬
inde ualida bella piratarũ: qͥs pro ma¬
guitudine ⁊erũ ualeat eloqui:¬

Expanded text:
uile contractum sit, ad quantum numerum et quam acrem ferocemque peruenerit, quos ille numerus imperatores populi Romani superauerit, quas et quo modo ciuitates regionesque uastauerit, uix qui historiam conscripserunt satis explicare potuerunt. Neque id solum fuit seruile bellum, sed et Macedoniam prouinciam prius seruitia depopulata sunt et deinde Siciliam oramque maritimam. Quanta etiam et quam horrenda commiserint primo latrocinia, deinde ualida bella piratarum, quis pro magnitudine rerum ualeat eloqui
Abbreviated transcription (Latin):
multis gessit bella ciuilia. et in eis etiã
multi clorrissimi uiri ꝑierũt: inter qͦs
et citero disertus ille artifex regeride
rei publice occubuit. Pompen quippe
uictorem gaiũ cesarẽ. qui uictoriã tiuilẽ
clementer exercuit. suisq adu̾sariis uitã
dignitatẽq donauit. tanꝙͣ regni appe¬
titorẽ: quorũdam nobiliũ ꝯiuracio
senatoꝵ uelut ꝓ reipu ͤ libertate in
ip̃a curia. trucidauit. Huiꝰ deinde po¬
tenciã multũ morib dispar uiciisq
oĩb ĩqͥuatꝰ atq torruptus affectare
uidebatur antonius: tui uehementer ꝓ
eadem illa uelut patrie liberate cuteroᷤ
resistebat. Tũc enierserat mirabilis n¬
dolis adolestens ille aliꝰ cesar illiꝰ gaii
cesaris filiꝰ adoptiuꝰ: qͥ ut dixi postea ẽ
appellatꝰ augustꝰ. Huit adolestenti cesari.
antonii dũacione instauraturũ reipuͭ ͤ
libertatem: usq a deo cetus atq ĩproui¬
dus futuroꝵ. ut ille ip̃e iuuemis tuiꝰ di¬

Expanded text:
multis gessit bella civilia: et in eis etiam multis gessit bella civilia: et in eis etiam multi clarissimi viri perierunt, inter quos et Cicero, disertus ille artifex regendae reipublicae. Pompeii quippe victorem Caium Caesarem qui victoriam civilem elementer exercuit, suisque adversariis vitam dignitatemque donavit tanquam regni appetitorem quorundam nobilium coniuratio senatorum uelut pro rei publicae libertate in ipsa curia trucidauit. Huius deinde potentiam multum moribus dispar uitiisque omnibus inquinatus adque corruptus adfectare uidebatur Antonius, cui uehementer pro eadem illa uelut patriae libertate Cicero resistebat. Tunc emerserat mirabilis indolis adulescens ille alius Caesar, illius Gai Caesaris filius adoptiuus, qui, ut dixi, postea est appellatus Augustus. Huic adulescenti Caesari, Antonii dominatione instauraturum reipublicae libertatem, usque adeo caecus atque improvidus futurorum, ut ille ipse juvenis, cujus di
Abbreviated transcription (Latin):
a igitur fronte qͦ corde qͣ ĩpudẽ¬
cia. qua insipiẽtia uel potiꝰ auiẽcia.
illa diis suis non ĩꝑutãt et hͨ nr̃o ĩpu¬
tant xp̃o: Crudelia bella ciuilia oĩb
bellis hostilib auctorib eciã eoꝵ fatẽ¬
tib amariora quib illa respublita nec
ante aduentũ xp̃i exorta sũt: et scele¬
rataꝵ contathenatõe causarũ a bello ma¬
riano atq sillano ad bella sertorii et ca-¬
tiline quoꝵ a silla fuerat ille ꝓscriptus.
ille nutritꝰ: inde ad lepidi et catuli bel¬
lum qͦꝵ alter gesta sillana restind̾e alter
defendere cupiebat. inde ad pompen et
cesaris quoꝵ pompeiꝰ sectator sille fue-¬
⁊at. eius q potenciã uel equauerat. uel
iam eciam superauerat. cesar autẽ põpen
potenciam non ferebat: s qr ño habebat.
quã tũ illo uicto iuterfectoq transtendit
hinc ad aliũ cesarem qui post augustus
appellatus est ꝑuenerũt: qͦ imperãte
natus ẽ xp̃s. Ilam et ip̃e augustus cũ

Expanded text:
a igitur fronte, quo corde, qua impudentia, qua insipientia, vel potius amentia, illa diis suis non imputant, et haec nostro imputant Christo? Crudelia bella civilia omnibus bellis hostilibus, auctoribus etiam eorum fatentibus, amariora, quibus illa respublica nec ante aduentum Christi exorta sunt, et sceleratarum concatenatione causarum a bello Mariano adque Syllano ad bella Sertorii et Catilinae quorum a Sylla fuerat ille proscriptus, ille nutritus, inde ad Lepidi et Catuli bellum quorum alter gesta Syllana rescindere, alter defendere cupiebat, inde ad Pompei et Caesaris quorum Pompeius sectator Syllae fuerat eiusque potentiam uel aequauerat uel iam etiam superauerat; Caesar autem Pompei potentiam non ferebat, sed quia non habebat. quam tamen illo uicto interfectoque transcendit, hinc ad alium Cappellatus est, pervenerunt, quo imperante natus est Christus. Nam et ipse Augustus cum
Abbreviated transcription (Latin):
uita rebus ꝙ p̾uanit. Marianis autẽ
partib silla absente quid sanctũ cui par¬
cerent fuit: qñ nutio ciui senatori pon¬
tifiri. arã ip̃am ubi erãt ut auĩt fata ro¬
maria. miseris ambienti amplexibus
non pepercerũt: Sillana uero tabula
illa postrema. uit omictamiꝰ alias i̾ume¬
rabiles mortes: plures iugulauit senato¬
des ꝙͣ gethi expoliare potuerũt ¶ Qua ig̃a¬

Expanded text:
uita rebusque priuauit : Marianis autem uita rebusque priuauit : Marianis autem partibus Sylla absente quid sanctum cui parcerent fuit, quando Mucio ciui senatori pontifici aram ipsam, ubi erant ut aiunt fata Romana, miseris ambienti amplexibus non pepercerunt? Syllana porro tabula illa postrema, ut omittamus alias innumerabiles mortes, plures iugulauit senatores, quam Gothi uel spoliare potuerunt. CA
Abbreviated transcription (Latin):
Ue zabies exteraꝵ genciũ. q̃ seuicia
barbarorũ. huic de ciuib uictorie ciui¬
um cõmparari potest: Quid roma funes¬
tius. tetrius amariꝰqz uidit: Utrũ olim
gallorũ et pauloante gothoꝵ iruupcio¬
nem: an marii et sille. alioꝵq ĩ eorum
partib uirorũ clarissimorũ tanꝙͣ suoꝵ
luminũ in sua mẽbra ferocitatẽ: Malli
quidem trucidauerũt senatũ. quicqͥd
eiꝰ in urbe tota p̾ter arcẽ capitolinam
que sola ut cũqz defensa ẽ reperire potu-¬
erut: s in illo colle ꝯstitutis auro uitã
saltem uendiderũt. quã et si ip̃i feryo
rapere non possent possent tnĩ obsidio¬
ne ꝯsumere. Gothi uero tam multis
senatorib pepercerũt: ut magis mirũ
sit. ꝙ aliquos pemerũt. At uero silla
uiuo adhuc mario. ip̃m̃ capitoliũ qd̾
agallis tutũ fuit: ad deceruendas cedes
uictor in sedit. Et cũ fuga mariꝰ lapsus
eẽt ferocior ceuentiorq redditurꝰ: iste ĩ
capitolio ꝑ senatꝰ eciã ꝯsultũ. tã młtos

Expanded text:
e rabies exterarum gentium, quae saeuitia barbarorum huic de ciuibus uictoriae ciuium conparari potest? Quid Roma funestius taetrius amariusque uidit, utrum olim Gallorum et paulo ante Gothorum inruptionem, an Marii et Syllae aliorumque in eorum partibus uirorum clarissimorum tamquam suorum luminum in sua membra ferocitatem? Galli quidem trucidauerunt senatum, quidquid eius in Urbe tota praeter arcem Capitolinam, quae sola utcumque defensa est, reperire potuerunt; sed in illo colle constitutis auro uitam saltem uendiderunt, quam etsi ferro rapere non possent, possent tamen obsidione consumere: Gothi uero tam multis senatoribus pepercerunt. ut magis mirum sit quod aliquos peremerunt. At uero Sylla uiuo adhuc Mario ipsum Capitolium, quod a Gallis tutum fuit, ad decernendas caedes uictor insedit, et cum fuga Marius elapsus esset ferocior cruentiorque rediturus, . iste in Capitolio per senatus etiam consultum multos
Abbreviated transcription (Latin):
fenmis mutari in mares non est fabulosũ.
Inuenimꝰ in ãnalib quĩcio licimo crasso¬
tum in insulã desertã. Licinus mutianus
aretuse fuiss nupsisse. moxq ad barbã
et urrilitatẽ ꝑuenisse uxoremq duxisse
eiusdem sortis et siuirne puerũ a se uisum.
Ip̃e in africa uidi mutatũ in marẽ die nup¬

Expanded text:
 mutari in mares, non esse fabulosum. Invenimus in annalibus, Q. Licinio Crassotum in insulam desertam. Licinius Mucianus Arescusae fuisset, nupsisse etiam, mox barbam et virilitatem provenisse uxoremque duxisse; eiusdem sortis et Zmyrnae puerum a se visum. Ipse in Africa vidi mutatum in marem die nup
Abbreviated transcription (Latin):
Martũ authonũ magnũ uirũ et ingenii
nobilis. que alia res ꝑdidit et in externos
mores ac uita non romana traiẽtit. ꝙͣ
ebrietas. nec mmor uino cleopatre amor
Hec illũ res hostem rei ꝑu ͨ ͤ hec tridelen¬

Expanded text:
M. Antonium, magnum virum et ingenii nobilis, quae alia res perdidit et in externos mores ac vitia non Romana traiecit quam ebrietas nec minor vino Cleopatrae amor? Haec illum res hostem rei publicae, hae
Abbreviated transcription (Latin):
philippos macedonie urbem contra eos pu-¬
gnauerũt. et p̾mo p̾lio uicti sunt octoni¬
tatis cassiꝰ. in stdõ bello brutũ et ĩfiuitã
nobilitatem que nñ illis bellũ gesserat uic¬
tam interfecerũt. ac sic inter octonianũ¬
octomianus hispanias gallias et ytaliam
teneret. anthomiꝰ asꝑam pontũ et oriẽtẽ.

Expanded text:
Philippos, Macedoniae urbem, contra eos pugnaverunt. Primo proelio victi sunt Antonitatis Cassius, secundo Brutum et infinitam nobilitatem, quae cum illis bellum gesserat, victam interfeceruAugustus Hyspanias et Galliam et Ytaliam teneret, Anthonius Asiam, Pontum et orientem.
Abbreviated transcription (Latin):
et lucanus. Excessit meditina modũ
niiiũq secuta est. qua morbiducere
manus ꝑiere notẽtes. S cũ iã soli possẽt
suꝑesse notẽtes. illo bello mariuo atq
sillano. exceptis hiis qui foris in acie
ceciderũt: in ip̃a qͦ urbe cadaueribus.
plus funerũ ediderint. utrũ pͥus ut uin¬
cerent. an postea qr uitissent nĩ p̾mũ
uictoria marina qñ de exilio se ip̃e resti¬
tuit. exceptis passiui quãqͣ u̾sum̃ redib
factis. caput otanii ꝯsulis poneretur
in rostris. cesar et fnmubria domib tru¬
cidarent᷑ suis: duo crassi pr̃ et filius
in ꝯspectu mutuo mactarẽt᷑: bebius
et numitoriꝰ unco tracti sparsis uiste¬
rib interirent: catuba hausto uene¬
no se manib ĩnuitoꝵ subtraheret:
merula flamẽ dialis. p̾cisis uenis
ioui etiã suo sangñe litaret. In ip̃iꝰ
antẽ marii oclĩs ꝯtinuo feriebãt᷑. qͥb
salutantib dexteram porrig̾e noluiss.¬

Expanded text:
dum nimiumque secuta est, Qua morbi duxere manum. Periere nocentes; Sed cum iam soli possent superesse nocentes. Illo bello Mariano adque Syllano exceptis his, qui foris in acie ceciderunt, in ipsa quoque Urbe cadaueribus uplus funerum ediderint, utrum prius ut uincerent, an postea quia uicissent; cum primum uictoria Mariana, quando de exilio se ipse restituit, exceptis passim quaqua uersum caedibus factis caput Octauii consulis poneretur in rostris, Caesares a Fimbria domibus trucidarentur suis, duo Crassi pater et filius in conspectu mutuo mactarentur, Baebius et Numitorius unco tracti sparsis uisceribus interirent, Catulus hausto ueneno se manibus inimicorum subtraheret, Merula flamen Dialis praecisis uenis Ioui etiam suo sanguine litaret. In ipsius autem Marii oculis continuo feriebantur, quibus salutantibus dexteram porrigere noluiss
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem eciam illis ꝓpiriis młtis graui¬
busq cruciatib afflicti interire hoĩes ciui¬
tatesq possũt: nuillo fructu felicitatis
huiꝰ colũtur. Desmuãt igitur succẽ sere:
qui sacris deoꝵ suoꝵ ꝑditis. se infelites
eẽ factos putant. Possent enĩ illis nõ
solũ manẽtib. uerũ etiã fauẽtib nõ sicut
mͣ de miseria murmurare s sicut tñc
regulus et sagũtim excruciati horribi¬
liter eciam penitus interire

Expanded text:
si autem etiam illis propitiis multis grauisi autem etiam illis propitiis multis grauibusque cruciatibus adflicti interire homines ciuitatesque possunt, nullo fructu felicitatis huius coluntur. Desinant igitur suscensere, qui sacris deorum suorum perditis se infelices esse factos putant. Possent enim illis non solum manentibus, uerum etiam fauentibus non sicut modo de miseria murmurare, sed sicut tunc Regulus et Saguntini excruciati horribiliter etiam penitus interire
Abbreviated transcription (Latin):
quãꝙͣ se ip̃e non ferro non ignib corru¬
pisset: s tñ si pro fide euangelita ex ci¬
diũ pateretur. ea spe pateret᷑. qͣ ĩ xp̃m
rrediderat: non mercede breuissimi tpis
s eternitatis interim̃e. Pro istis autẽ
diis qͥ ꝓpterea toli ꝑhiberitur ꝓpterea
colendi requirũt᷑ ut haꝵ labentiũ atq
transeũtiũ rerũ felititas tuta sit quid
nobis defensores et excusatores eoꝵ desa¬
gũtinis pentib ⁊espondebũt: nisi qd̾ de
illo regulo extinito: Hoc quippe ĩterest
ꝙ ille unꝰ hõmo. Rec tota cuuitas: utusa
tñ interitꝰ causa conseruatio fidei fuit.
Propter hãc eñi ad hostes et redire ille
uoluit : et noluit ista trãsire. Conser¬
uata gͦ ꝓuocat deoꝵ irã fides : din pos¬
sũt et diis ꝓpiciis perire: Non solũ qͥ
hoĩes. ueru eciã integre ciuitates. Utrũ
uolũt eligant. Si enĩ fidei sernate irastũ¬
tur illi dii: querant ꝑfidos a quib colãt᷑

Expanded text:
quamquam se ipse nec ferro nec ignibus corruquamquam se ipse nec ferro nec ignibus corrupisset, sed tamen si pro fide euangelica excidium pateretur: ea spe pateretur, qua in Christum crediderat, non mercede breuissimi temporis, sed aeternitatis interminae. Pro istis autem dis, qui propterea coli perhibentur, propterea colendi requiruntur, ut harum labentium adque transeuntium rerum felicitas tuta sit, quid nobis defensores et excusatores eorum de Saguntinis pereuntibus respondebunt, nisi quod de illo Regulo extincto? Hoc quippe interest, quod ille unus homo, haec tota ciuitas; utriusque tamen interitus causa conseruatio fidei fuit. Propter hanc enim ad hostes et redire ille uoluit, et noluit ista transire. Conseruata ergo prouocat deorum iram fides? an possunt et dis propitiis perire non solum quique homines, uerum etiam integrae ciuitates? Utrum uolunt. eligant. Si enim fidei seruatae irascuntur illi di, quaerant perfidos, a quibus colantur;
Abbreviated transcription (Latin):
Custodiẽs itaq fideliter qd̾ ipĩs p̾sidi¬
b placito iũxerat. fide iũxerat. iuracõe
ꝯstriuxerat: a ꝑfido obsessa oppressa. ꝯsũp¬
ta est. Si ip̃i dii tempestate atq ful¬
minib hãnibalem postea romanis
ꝓximũ menib terruerũt. longeq
nuuserũt: tũc p̾mũ tale aliquid facerẽt
Aiudeo quippe dicere: honestiꝰ illos pro
amitis romanorũ ideo ꝑiclitãtib ne
romaiis frangerent fidẽ. et nullam
opem tũc habẽtib: ꝙͣ pro ip̃is roma¬
nis qui pro se pugnabant atq adu̾sꝰ
hãnibalem opulenti erãt. potuisse tẽpe¬
state seuire. Si ergo tutores ẽẽnt roma¬
ne felicitatis et glie: tam graue ab ea
crimen sagũtine calamitatis auerterẽt
Nũt u̾o ꝙͣ stulte creditur diis illis defe̾¬
sorib romã uictore hãnibale nõ perisse:
qui sagũtine urbi non potuerũt. ne pro
eiꝰ periret amicitia subuenire. Si sa¬
gũtinoꝵ xpĩanus ppłs ẽẽt. et huiusmõi
aliquid pro fide euãgelita pateretur

Expanded text:
diens itaque fideliter quod ipsis praesidibus placito junxerat, fide vinxerat, juratione constrinxerat, a perfido obsessa, oppressa, consumpta est. Si ipsi dii tempestate atque fulminibus Annibalem postea Romanis proximum moenibus terruerunt, longeque miserunt; tunc primum tale aliquid facerent. Audeo quippe dicere, honestius illos pro amicis Romanorum, ideo periclitantibus ne Romanis frangerent fidem, et nullam opem tunc habentibus quam pro ipsis Romanis, qui pro se pugnabant adque aduersus Hannibalem opulenti erant, potuisse tempestate saeuire. Si ergo tutores essent Romanae felicitatis et gloriae, tam graue ab ea crimen Saguntinae calamitatis auerterent; nunc uero quam stulte creditur, dis illis defensoribus Romam uictore Hannibale non perisse, qui Saguntinae urbi non potuerunt, ne pro eius periret amicitia, subuenire! Si Saguntinorum Christianus populus esset et huius modi aliquid pro fide euangelica pateretur,
Abbreviated transcription (Latin):
datito pirate oĩa maria infestabant ita ut
romanis toto orbe uictorib sola nauigaco
tuta non ẽẽt. Quare bellũ contra eos gueio¬
pompeio decretũ est. qd̾ inter paucos mẽses
ingenti felicitate et steleritate fiuiuit
ciui li sangiũie ian cruentus. młtis
aduersarũ sibi partiũ peremptis. et uictꝰ
urbe ꝓfugiss: uix paululũ respirante
tiutate ut uerbis tulliauis utar suꝑauit
postea cima cũ mario. Tũ uero clarissi¬
ns uiris interfectis: lumina tiuitatis

Expanded text:
to «pirate omnia maria infestabant ita ut Romanis toto orbe victoribus sola navigacio tuta non esset. Quare id bellum Gneo Pompeyo decretum est. Quod inter paucos menses ingenti et felicitate et celeritate confecitciuili sanguine iam cruentus multis aduersarum sibi partium peremtis uictus Urbe profugisset, uix paululum respirante ciuitate, ut uerbis Tullianis utar, \'superauit postea Cinna cum Mario. Tum uero clarissimis uiris interfectis lumina ciuitatis
Abbreviated transcription (Latin):
coactus est. Subuastate sũt eciani
tanꝙͣ uille quedam nobiles ciuitates.
Una uero uelut unus reus duci iube-¬
retur: sic tota iussa ẽ trucidari. Hec
facta sunt in pace post bellũ: nõ ut
acceleraret᷑ obtinenda uictoria: s ne
ꝯteueretur obtenta. Pax cũ bello de
crudelitate certauit et uicit. Illud eĩ
ꝓstrauit armatos: ista nudatos. Bel¬
lum erat ut qui feriebatur. si posset fe¬
ziret: pax autẽ non ut qui euaserat
uiueret. s ut moriẽs nõ repugnaret

Expanded text:
coactus est. Subhastatae sunt etiam, coactus est. Subhastatae sunt etiam, tamquam uillae, quaedam nobiles ciuitates; una uero, uelut unus reus duci iuberetur, sic tota iussa est trucidari. Haec facta sunt in pace post bellum, non ut acceleraretur obtinenda uictoria, sed ne contemneretur obtenta. Pax cum bello de crudelitate certauit et uicit. Illud enim prostrauit armatos, ista nudatos. Bellum erat, ut qui feriebatur, si posset, feriret; pax autem, non ut qui euaserat uiueret, sed ut moriens non repugnaret
Abbreviated transcription (Latin):
poterant: donec sille suggeret᷑ sinen¬
dos ẽẽ aliqͦs uiuere: ut ẽẽut quib pos¬
seut imperare qui uicerant. Tũt iã
colibita q̃ hac atq hac passim furi¬
bũda ferebatur litẽtia iugulandi. ta-¬
bula illa cũ magna gratulacõe ꝓposita
est. que hominũ ex utroq ordine splẽ¬
dido. equestri stz atq senatorio. ocçidẽdoꝵ
atq prostribendoꝵ duo iilia ꝯtinebat:¬
contristabat numerus: s ꝯsolabatur
modus. Nec qr tot cadebant tnñ erat
meroris: ꝙͣtũ leticie qr ceteri nõ time¬
bant. S in quibusdam eoꝵ qui mori
iussi erant: etiã ip̃a licz crudelis ceteroꝵ
securitas: gn̾a mortiũ ex quisita ꝯge¬
nit. Quẽdamͣ siue ferro. lamãtiũ
manus dirupuerũt: ĩmanius hoĩes :
hoĩem uiuũ. ꝙͣ bestie solent discerpere
cadauer abiectũ. Alius ocłis effossis
et ꝑticulatim mẽbris ãputatis: ĩ tãtis
truciatib diu uiuere: uel potiꝰ diu mori

Expanded text:
poterant, donec Syllae suggereretur sinenpoterant, donec Syllae suggereretur sinendos esse aliquos uiuere, ut essent quibus possent imperare qui uicerant. Tunc iam cohibita quae hac adque iliac passim furibunda ferebatur licentia iugulandi, tabula illa cum magna gratulatione proposita est, quae hominum ex utroque ordine splendido, equestri scilicet adque senatorio, occidendorum ac proscribendorum duo milia continebaContristabat numerus, sed consolabatur modus; nec quia tot cadebant tantum erat maeroris, quantum laetitiae quia ceteri non timebant. Sed in quibusdam eorum, qui mori iussi erant, etiam ipsa licet crudelis ceterorum securitas genera mortium exquisita congemuit. Quendam enim sine ferro laniantium manus diripuerunt, inmanius homines • hominem uiuum, quam bestiae solent discerpere cadauer abiectum. Alius oculis effossis et particulatim membris amputatis in tantis cruciatibus diu uiuere uel potius diu mori
Abbreviated transcription (Latin):
Osetuta huiꝰ uidelicz uindex crudeli¬
tatis post tñi sanguiẽ ciuiũ quo fuso
fuerat ꝯparata: finito iam bello ĩimi¬
citiis uiuentib crudelius ĩpace grassata
est. Iam eciã post marii maioris p̾stiuas
at recẽtissimas cedes. addite fuerãt alie
grauiores a mario iuuene atz carbane
earũdem partiũ marianaꝵ: qui silla
cedibz impleuerũt. Nam p̾ter stiagem
late ꝑ diuersa diffusam obsessa eciã se¬
natu de ip̃a curia tanꝙͣ de tarcere ꝑduce¬
bant᷑ ad gladiũ. Mutiꝰ sceuola põti¬
fex qui nichil apud romauos tẽplo. Ueste
sanctius habebatur arã ip̃an amplexꝰ
occisus ẽ: ignẽq illũ qui ꝑpetua tura
uirginũ semꝑ ardebat. suo penie saugnie
extiuxit. Urbem deiude silla uictor in-¬
trauit: qui in uilla publica non iaui
bello sz ip̃a pace seuiente septẽ milia
peditũ undecũq termia non pugnã¬
do sz iubendo ꝓstrauerat. In orbe autẽ
tota quẽ uellet sille unusquisq feriebat.
Unde tot funera numerari õmo non

Expanded text:
secuta, huius uidelicet uindex crudelitatis, post tantum sanguinem ciuium, quo fuso fuerat conparata, finito iam bello inimicitiis uiuentibus crudelius in pace grassata est. lam etiam post Marii maioris pristinas ac recentissimas caedes additae fuerant aliae grauiores a Mario iuuene adque Carbone earundem partium Marianarum, qui Sylla caedibus impleverunt. Nam praeter stragem late per diversa diffusam, obsesso etiam senatu, de ipsa curia, tanquam de carcere, producebantur ad gladium. Mucius Scaevola pontifex, quoniam nihil apud Romanos templo Vestae sanctius habebatur, aram ipsam amplexus, occisus est; ignemque illum, qui perpetua cura virginum semper ardebat, suo pene sanguine exstinxit. Urbem deinde Sylla victor intravit, qui in villa publica, non jam bello, sed ipsa pace saeviente, septem millia deditorum unde utique inermia non pugnando, sed iubendo prostrauerat. In Urbe autem tota quem uellet Syllanus quisque feriebat, unde tot funera numerari omnino non
Abbreviated transcription (Latin):
Reclarũ uero sedicionib obstatulũ.
edem concordie. testẽ cedis suppliciiq
peiora. Laborarũt enĩ deinceps ꝯciona
tribunus plebis. et gaius cesar seruiliꝰ
p̾tor. et multo post marchus drusus.
quoꝵ oĩm sedicionib cedes p̾mo iam
tũt grauissime deindẽ soçialia bella ex¬
arserũt: quib italia uehemẽter afflicta
et ad uastitatẽ nurabilem desertionẽq
ꝑducta est. Bellũ deinde seruile successit:¬

Expanded text:
eclarum uero seditionis obstaculum aedem Concordiae, testem caedis suppliciiquepeiora. Laborarunt enim deinceps contiontribunus plebis et G. Seruilius praetor et multo post M. Drusus, quorum omnium seditionibus caedes primo iam tunc grauissimae, deinde socialia bella exarserunt, quibus Italia uehementer adflicta et ad uastitatem mirabilem desertionemque perducta est. \'Bellum deinde seruile successit
Abbreviated transcription (Latin):
suppositõe ꝯuiẽtata est. unde rixa nuri¬
nũ. et uenus uictrix et rapta helena:
templum habere meruit. ideo iã turba
potuit iruitari. cũ in loco illiꝰ cedis h ͦ
et tnĩ numinũ bonoꝵ maloꝵq cultores

Expanded text:
subpositione commenta est; unde rixa numinum et Venus uictrix, et rapta Helena etemplum habere meruit, ideo iam turbapotuit inritari, cum in loco illius caedis, hoc et tamen numinum bonorum malorumque cultores
Abbreviated transcription (Latin):
Ninũ autem ciuiliũ maloꝵ fuerũt sedici¬
ones graccoꝵ agͣriis legib excitate.
Uolebant eni agros ppło diuidere. quos
nobilitas ꝑperã possidebat. S iã uetu¬
stã iuiqͥtatem audere ꝯuellere periculo¬
sissimũ: imo uero ut res ip̃a docuit ꝑm¬
ciosissimũ fuit. Que funera facta sũt
cũ prior graccus occisus est: que eciam
cũ aliꝰ frater eiꝰ non longe interposito
tꝑe: Neq enĩ legib et ordine potestatũ:¬
s turbis armorũq cõflictib nobiles
ignobilesq necabant᷑. Post gracti al¬
teriꝰ interfectionem lutius opimius ꝯsul.¬
qui aduersus eũ intra urbem arma ꝯ¬
mouerat. eoq cũ sociis oppresso et extĩcto
in gentẽ niuiũ stragem fecerat: cũ ques¬
tionem haberet iã iudiciaria inqͥsicione
ceteros ꝑsequẽs tria milia hõi occi¬
disse ꝑhibetur. Ex qͦ intelligi p̃t quãtã
multitudinẽ mortiũ habere potuerit
turbidus ꝯflictus armorũ: qñ tartã
habuit iudiciorũ uelut examinata

Expanded text:
ium autem ciuilium malorum fuit seditiones Gracchorum agrariis legibus excitatae. Volebant enim agros populo diuidere, quos nobilitas perperam possidebat. Sed iam uetustam iniquitatem audere conuellere periculosissimum, immo uero, ut res ipsa docuit, perniciosissimum fuit. Quae funera facta sunt, cum prior Gracchus occisus est! quae etiam, cum alius frater eius non longo interposito tempore! Neque enim legibsed turbis armorumque conflictibus nobiles ignobilesque necabantur. Post Gracchi alterius interfectionem, Lucius Opimius qui aduersus eum intra Urbem arma commouerat eoque cum sociis obpresso et extincto ingentem ciuium stragem fecerat, cum quaestionem haberet iam iudiciaria inquisitione ceteros persequens, tria milia hominum occidisse perhibetur. Ex quo intellegi potest, quantam multitudinem mortium habere potuerit turbidus conflictus armorum, quando tantam habuit iudiciorum uelut examinata
Abbreviated transcription (Latin):
leganti sane senatus ꝯsulto: eoipo
loco ubi fune reꝰ tumultus ille cõ¬
missus est ubi tot cues ordinis cuiusq
cetiderũt edes contordie facta ẽ: ut gractoꝵ
pene testis ꝯcionãtiũ ocłos feriret: me¬
moriãq compũgeret. S hͦ quid aliud
fuit ꝙͣ irrisio deoꝵ. illi dee rẽplũ ꝯstruere:
que si ẽẽt in ciuitate non tantis dissensie¬
nib dilacerata corrueret: nisi forte ste¬
leris huiꝰ rea cõcordia quia deseruerat
aĩos tiuiũ. meruit in illa ede tanꝙͣ in
tarcere includi: Cur enĩ si rebus gestis
tongruere uoluerũt: non ibi pociꝰ edẽ
dea nõ sit. ut scdm̃ labeonis distintionẽ
bona sit ista: illa uero mala. Nec ip̃e
aliud secutus uidet᷑ ꝙͣ qd̾ aduertit rome :¬
etiam febri sicut saluti. templũ ꝯstitu
culose itaq romam tam mala dea irata

Expanded text:
leganti sane senatus consulto eo ipso loco, ubi funereus tumultus ille commissus est, ubi tot ciues ordinis cuiusque ceciderunt, aedes Concordiae facta est, ut Gracchorum poenae testis contionantium oculos feriret memoriamque conpungeret. Sed hoc quid aliud fuit quam inrisio deorum, illi deae templum construere, quae si esset in ciuitate, non tantis dissensionibus dilacerata conrueret? Nisi forte sceleris huius rea Concordia, quia deseruerat animos ciuium, meruit in illa aede tamquam in carcere includi. Quur enim, si rebus gestis congruere uoluerunt, non ibi potius aededea non sit, ut secundum Labeonis distinctionem bona sit ista, illa uero mala? Nec ipse aliud secutus uidetur quam quod aduertit Romae etiam Febri, sicut Saluti, templum constitculose itaque Romani tam mala dea irata