comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ratur eum: quamuis adsolam meno¬
riam pertinentem: hoc & deduobus
ceteris uidere facillimum. ẽ. Nam
quicquid deipsa intelligentia
loquitur. sine memoria & uolunta¬
te non loquitur: & quicquid desola
scipsa uoluntas dicit aut scribit.
sine intelligentia memoriaq non
non pertin& ad naturam gignentis
& geniti. sedhominis & dĩ. Sedm
quam formam suscepti hominis
& ad dexttram dĩ patris sed& uel
stat. & orat. & gratias agit. & sacer¬
dos.ẽ. & minister .ẽ. & supplex. ẽ.
& subditus. ẽ. Secundum autem
formam dĩ inqua ȩqualis.ẽ. patri
unigenitus. ẽ & gignenti coȩt̾nus
& lic& sit primogenitus omtus
creaturae quia in illo condita sunc
omnia. priusq ille. ẽ. genitus quã
haec conlita. tameNi sempiternus
est sicut pater nec coepit extempore
Nam & patrem reccissime dicimus
priorem esse quam uniuersa quae
condidit. Quamuis genitus nonsit:
nichil enim tam primum quam id
ante quod nichil sit. Sed sicut nichil

Expanded text:
rantur eum, quamvis ad solam memorantur eum, quamvis ad solam memoriam pertinentem. Hoc et de duobus caeteris videre facillimum est. Nam quidquid de se ipsa intelligentia loquitur, sine memoria et voluntate non loquitur: et quidquid de se ipsa voluntas dicit aut scribit, sine intelligentia memoriaque non non pertinet ad naturam gignentis et geniti, sed hominis et Dei: secundum quam formam suscepti hominis, et ad dexteram Patris sedet vel stat, et orat, et gratias agit, et sacerdos est, et minister est, et supplex est, et subditus est: secundum autem formam Dei, in qua aequalis est Patri, unigenitus est et gignenti coaeternus. Et licet sit primogenitus omnis creaturae, quia in illo condita sunt omnia, priusque ille est genitus quam haec condita; tamen sempiternus est sicut Pater, nec coepit ex tempore. Nam et Patrem rectissime dicimus priorem esse quam universa quae condidit, quamvis genitus non sit. Nihil enim tam primum, quam id ante quod nihil est. Sed sicuti nihil
Abbreviated transcription (Latin):
&ium̃ indisereta natura: ita ut cũ
ql sinc & horum singulus quisq¬
ul pater.ẽ.: nec idem sp̃s sc̃s.
ai aut pater aut filius. sed pater
baper pater. & filius semper filius.
x imborum sp̃s numquam quicquã
oum. aut pater aut filius. sedsem¬
per utriusq sp̃s.: uniuersa tamen
crinitas unus est ds̃. Tria itaq ista¬
in hominis anima cogitemus: me¬
morim. intelligentiam. uoluntatẽ.
Abns tbus: fic omne quod facimus.
d cum tta sta bene recteq sese habent.
bonum arectum. ẽ. omne quod fa¬
umus. Si nec memoriam decipiat
obliuo. nec error intelligentiã. nec
inquitas uoluntatem: Ad dĩ quippe
imaginem sic reformamur. Omne
igitur opus nr̃m: abhis cribus fit.
Nichil enm agimus: quod non hȩc
tria simul agant. Deinde cum de
singulis loquimur. &iam quod ad
singula pertin& ab omnib agitur
Neq enim sermonem quem sola me¬
moria facimus. memoria sola facit.
sed inctelligentia. uoluntasq coope.¬

Expanded text:
etiam indiscreta natura: ita ut cum etiam indiscreta natura: ita ut cum tres sint, et eorum singulus quisqqui Pater est, nec idem Spiritus sanctus qui aut Pater aut Filius; sed Pater semper Pater, et Filius semper Filius, et amborum Spiritus nunquam cuiquam eorum aut Pater aut Filius, sed semper utriusque Spiritus: universa tamen Trinitas unus est Deus. Quis itaqin hominis anima cogitemus, memoriam, intelligentiam, voluntatem: ab his tribus fit omne quod facimus. Et cum tria ista bene recteque sese habent, bonum et rectum est omne quod facimus; si nec memoriam decipiat oblivio, nec error intelligentiam, nec iniquitas voluntatem. Ad Dei quippe imaginem sic reformamur. Omne igitur opus nostrum ab his tribus fit: nihil enim agimus, quod non haec tria simul agant. Deinde cum de singulis loquimur, etiam quod ad singula pertinet ab omnibus agitur. Neque enim sermonem quem de sola memoria facimus, memoria sola facit: sed intelligentia voluntasque coope
Abbreviated transcription (Latin):
ignis mit tit siue splendorem sue tor¬
uorem quamuis haec longe sint asi¬
milia. nec inueniatur aliquid us
inspiritalibus uel incorporalibus
creaturis. quod ei trinitati quae as
est merito conferatur. qui cum¬
formam serui accipiens habitu est
inuentus ut homo. Qui utiq habaq
coepit extempore. dcipso tamen ea
illo forma serui ess& accepta non¬
de ea serat filius hominis. sed filudu
Cui patris aequalitas rapina nonat.
sed natura. Nonenim erat usupim.¬
do elatus. sedhoc erat natus ideoue¬
ritas. Nondum ergo erat xp̃e quod
esse coepit cum semetipsum exmam¬
uit non formam dĩ ammittens sed
formam serui accipiens. Singulorũ
quamq eorum manifestantur per¬
tinere personam: sicut natus exur¬
gine nonnisi filius. & uox denibe tues
filius meus dilectus. adsolus ꝑsonamꝰ
prtore pates. & spicie corporali hc̃
Rum sine alus quod operatur im¬
ure. sed non potest operatio. eẽ. diui¬
A. ubi non solum aequalis. uerum

Expanded text:
ignis mittit, sive splendorem, sive ferignis mittit, sive splendorem, sive fervorem. Quamvis haec longe sint dissimilia; nec inveniatur aliquid vel in spiritualibus vel in corporalibus creaturis, quod ei Trinitati, quae Deus est, merito conferatur. Cformam servi accipiens habitu est inventus ut homo, qui utique habitus coepit ex tempore: de ipso tamen eodillo forma servi esset accepta, nondum erat Filius hominis, sed Filius Dei, cui Patris aequalitas rapina non erat, sed natura. Non enim erat usurpando elatus, sed hoc erat natus, et ideo veritas. Nondum ergo erat Christus, quod esse coepit cum semetipsum exinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens. Verum mquamque eorum manifestantur pertinere personam. Sicut natus ex virgine non nisi Filius : et vox de nube, Tu es Filius meus dilectus, ad solius personam pertinet Patris: et specie corporali, sicut eorum, sine aliis quod operatur implere; sed non potest operatio esse divisa, ubi non solum aequalis est, verum
Abbreviated transcription (Latin):
mit tit splendorem suum. nec potest
splendor missus separari abigne
mictit ignis. longius peruenit splen¬
dor quo ignis. non peruenit: unde
splendor abigne qui est inlucerna
missus si loqui posset. nonutique
poss& uerum dicere inpariet e
quo sine lucernȩ igne peruenit
ignis: qui memisit mecum est.
Potuit autem missus apatre filius
dicere. pater mecum est : hic aut̃
& iam hoc potest intelligi. ut eo ipso
a patre missus filius. eẽ. dicatur.
quod filius hominibus apparuit
incarne: non pater. Quis enim
mittitur illo ubi. ẽ. Ubi autem
non . ẽ. sapientia dĩ quod. ẽ. xp̃c.
dequa legitur. at tingit afine usq
adfinem fortitr & disponit omĩa
suauiter: Cumergo ubiq sit & iã
filius. quo mictendus fuerat ubi
non erat. nisi apparendo sicut non
a parebat: & ideo non propterfia¬
turae diuersitatem quat̾ intrinita¬
te nulla. ẽ.: sed ꝓpter ipsã aic̃tori.¬
I.tatem
lolus pater nondicitur misusslo
enim splendor aut feruor iguat lesi

Expanded text:
mitit splendorem suum, nec potest splendor missus separari ab igne mittit ignis, longius pervenit splendor, quo ignis non pervenit. Unde splendor ab igne qui est in lucerna missus, si loqui posset, non utique posset verum dicere in pariete, quo sine lucernae igne pervenit, Ignis qui me misit mecum est: potuit autem missus a Patre Filius dicere, Pater mecum est. Cuiam hoc potest intelligi, ut eo ipso a Patre Filius missus esse dicatur, quod Filius hominibus apparuit in carne, non Pater. Quis enim mittitur illo ubi est? Ubi autem non est Sapientia Dei, quod est Christus, de qua legitur: Attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ? Cum ergo ubique sit etiam Filius, quo mittendus fuerat ubi non erat, nisi apparendo sicut non apparebat? turae diversitatem, quae in Trinitate nulla est, sed propter ipsam auctoritatem solus Pater non dicitur missus. Non enim splendor aut fervor ignem; sed
Abbreviated transcription (Latin):
unam qua felle. potatur cibatur¬
& aceto: aliam qua pane utȩ ȩter¬
nae cibat. & ꝓpinat poculũ gaudii
sempiterni: Unam qua tristatur
usq admortem. aliam qua tristi¬
cia liberat. & dat gaudium uitae¬
perpetuae. Unam qua moritur
& sepelitur : aliam qua sepulchra

Expanded text:
Unam, qua felle cibatur, et potatur aceto ; aliam, qua pane vitae aeternae cibat et propinat poculum gaudii sempiterni . Unam qua tristatur usque ad mortem; aliam, qua a tristitia liberat, atque dat gaudium vitae. Unam, qua moritur et sepelitur; aliam, qua sepulcra
Abbreviated transcription (Latin):
głiam dĩ patris ita unã ditatem
habere sicut induob oculis unus
aspectus. ẽ : & induab auribus
unus auditus. & ingeminis na¬
ribus unus odoratus. ita in hi
duabus substantiis dĩ & hominis
unus filius dĩ. Sane qm̃ Noul
Illietum auditorem memorem eẽ
i adumam patris & fili substauo¬
un induobus oculis unum aspee
an: diuabusq. auribus unum
uditum. & mẽmo rasse ingeminis

Expanded text:
ia Patris ita unam Deitatem habere, sicut in duobus oculis unus aspectus est, in duabus auribus unus auditus, in geminis naribus unus odoratus est: ita et in his duabus substantiis Dei et hominis unus Filius est Dei. Sane quomodo novi solicitum auditorem memorem esse me ad unam Patris et Filii substantiam, in duobus oculis unum aspectum, in duabusque auribus unum auditum, et unum memorasse in geminis
Abbreviated transcription (Latin):
filium & patrem: anathema lie
Si quis depatre & filio bene sensert.
hereticus. ẽ. Im omnes heretia
defilio dĩ & sp̃u scõ male senti¬
entes. inperfidia iudȩorum &
gentilium inueniuntur: Iuod
siquil parciatur dm̃ pattr duds¬

Expanded text:
Filium, et Patrem, anathema sit. XXIII. Filium, et Patrem, anathema sit. XXIII. Si quis de Patre et Filio bene senserit,aereticus est: quod omnes haeretici de Filio Dei, et Spiritu sancto male sentientes, in perfidia Judaeorum et Gentilium inveniuntur. XXIV. Quod si quis patiatur, Deum Patrem d
Abbreviated transcription (Latin):
bat filius dĩ ds̃. & non caro cum
anima quam induerat forma
serui quam sibi acceperat. sicut
ait scriptura: Anathema Sit.
Siquis non dixerit quod incarne
sit. Diquis nondixerit sp̃mscm̃ de
patre. eẽ. uere. proprie. sicut filius
dediuina substantia & dm̃ uerũ.
anathema sit. Si quis nondixerit
omnia posse sp̃m scm̃. omĩa nosse.
& ubiq eẽ. sic̃ filium & patrem.
anathemasit. Siquis dixer it
sp̃m scm̃ faccuram. ee. ait per sli
& sp̃m scm patrem fecisse. ia esli
uisibilia & inuisibilia.: anathema
sit. Si quis non dixerit patrio a
unam głiam. dominationem
unum regnum atq unam uolun¬
tatem ac ueritatem: anathema
aequales. semper uiuentes. omnia
continentes uisibilia & inuisibilia
omnia potentes. omnia uidican¬
tes. omnia uiuificantes. omnia
facientes. omnia quae sunc saliuan¬
da saluantes: anathema sit
Di quis nondixerit ad orandum
sp̃m scm̃ ab omni creatura. sicut

Expanded text:
bat Filius Dei Deus, et non caro cum bat Filius Dei Deus, et non caro cum anima, qua induerat formam servi quam sibi acceperat, sicut ait Scriptura, anathema sit. Si quis non dixerit quod in carnesit. Si quis non dixerit Spiritum sanctum de Patre esse vere ac proprie, sicut Filius, de divina substantia, et Deum verum, anathema sit. Si quis non dixerit omnia posse Spiritum sanctum, omnia nosse, et ubique esse, sicut Filium et Patrem, anathema sit. Si quis dixerit Spiritum sanctum facturum aut per Fi sanctum Patrem fecisse, id est, visibilia et invisibilia, anathema sit. Si quis non dixerit, Patris, et unam gloriam dominationem, unum regnum atque unam voluntatem, et veritatem, anathema us sancti, aequales, semper viventes, omnia continentes, visibilia et invisibilia, omnia potentes, omnia judicantes, omnia vivificantes, omnia facientes, omnia quae sunt salvanda, salvantes, anathema sit. XXII. Si quis non dixerit adorandum Spiritum sanctum ab omni creatura, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
susceperit atq saluauerit. Anathe¬
matizamus eos qui uerbum filiũ
dĩ extentione aut collectione.
& apatre separatum: insubstanti.¬
uum & finem habiturum. eẽ. con¬
tendunt: eos quoq qui de ecclesus
ad eccłiam migrauerunt tamdiu
decommunione non habemus
alienos. quandiu ad eas redierint
ciuitates quibus primũ sunt con¬
stituti. Quod si alius alio trans.¬
mi grante in loco uiuentis. ẽ. ordi¬
natus: tamdiu uac& sacerdotu
dignitate qui suam deseruit ciuita¬
dem quamdiu successor eiꝰ quiescat
indño. Si quis non dixerit semper
fuisse & esse. anachema sit. Siquiꝰs
non dixerit filium natum depatre
id est desubstantia diuina ipsius.
anathema sit. Siquis non dixerit
dm̃ patrem eius & omnia nosse.
& patri aequalem. anathema sit
Si quis dixerit quod incarne consti¬
tutus filius dĩ. cum ess& interra
incaelis cum patre non erat: ana¬
thema sit. Si quis dixerit quod
inpassione crucis dolorem sustine¬

Expanded text:
susceperit atque salvaverit. Anathesusceperit atque salvaverit. Anathematizamus eos qui Verbum Filium Dei extensione aut collectione a Patre separatum et insubstantivum, et finem habiturum esse contendunt. Eos quoque qui de Ecclesiis ad Ecclesias migraverunt, tandiu a communione nostra habemus alienos quandiu ad eas redierint civitates in quibus primum sunt constituti. Quod si alius, alio transmigrante, in locum viventis ordinatus est, tandiu vacet sacerdotii dignitate qui suam deseruit civitatem, quandiu successor ejus quiescat in Domino. Si quis notum sanctum, anathema sit. Si quis non dixerit Filium natum de Patre, id est, de substantia divina ipsius, anathema sit. Si quis non dixerit omnia posse, et omnia nosse, et Patri aequalem, anathema sit. Si quis dixerit quod in carne constitutus Filius Dei, cum esset in terra, in coelis cum Patre non erat, anathema sit. Si quis dixerit quod in passione crucis dolorem sustine
Abbreviated transcription (Latin):
qam his qui mea subseribent es
sbi idem nobis per te uoluerine
hdiar dileccis sime frater: post
oncilium itaque nicenum & qđ
nurbe roma concilium congrega¬
dim ẽ. acatholicis ep̃is. addider̃
aiderent dicere sp̃m scm factum eẽ.
ser filium. Anachemati ⁊ amus
n qui non tota libertate procla¬
mant eum cum patre & filio uniꝰ
pacstatis. eẽ. atq substantiae: ana¬
chematizamus eos quoq qui sabellii
sequuntur errorem: eundẽ dicentes
parem. eẽ. quẽ filium. Anathe¬
matitamus arrium atq euno¬
mium. qui pari impietate lic &
dnenatizamus macedonianos qus
& arri sarpe uenientes. non per¬
fidum uitauere sed nomeN.
nesenatiz amus fotinum. qui
hebionis berdim instaurans dñm
ihm̃ xp̃m tantum ex maria confite¬
tur. A nathematiz amus eos qui
pro hominis anima rationabili &
intelligibili dicunt dĩ uerbum in
humana carne uersatum: cum ipse
fuerit. sed nr̃am id est rationabilem
& intelligibilem sine peccato animã

Expanded text:
quam his qui in ea subscribentes, quam his qui in ea subscribentes, tibi, id est nobis, per te voluerint sociari, dilectissime frater. Quia post concilium Nicaenum, et quod urbe Roma concilium congregatum est a catholicis eauderent dicere Spiritum sanctum factum esse per Filium; anathematizamus eos qui non tota libertate proclamant eum cum Patre et Filio unius potestatis esse atque substantiae. Anathematizamus quoque eos qui Sabellii sequuntur errorem, eumdem dicentes esse Patrem quem Filium. Anathematizamus Arium atque Eunomium, qui pari impietate, licet thematizamus Macedonianos, qui de Arii stirpe venientes, non perfidiam mutavere, sed nomen. Anathematizamus Photinum, qui Hebionis haeresim instaurans, Dominum Jesum Christum tantum ex Maria confitetur. Anathematizampro hominis anima rationabili et intelligibili, 402 dicunt Dei Verbum in humana carne versatum; cum ipse fuerit; sed nostram, id est, rationabilem et intelligibilem sine peccato animam
Abbreviated transcription (Latin):
ostender&: tamen de sinu patri lui
numquam abscessit: & cum halu
diceret: iudices & omnes audidorẽ
dixerunt: Satis subtile .ẽ. quodase¬
ris. & uideri anobis non potest nsi
aliquibus hoc fuerit comparacionib.
Accipe quid apostolicae recordationis
uir papa uenerabilis damaluꝰ ad
scãe memoriae antiochene urbis
antistitem scripserit. ut agnos cas
antiquo usu scm̃ & erudicissimum
uirum papam leonem ad reuoean¬
das aberrore ecclesias adorientils
lit teras destinasse. Cum hec dinis¬
s& arnobius: protulit codicem
ex quo recitatum. ẽ. sic̃. Dilectissimo
fratri paulino damasus. Per ipsu
filium meum uitalem adtẽ serip¬
ta direxeram. tuae uoluntati d
iudicio omĩa derelinquens: & per
petronium presbiterum breuiter
indicaueram mẽ in articulo iam
profectionis eiꝰ aliqua ex parte cõ¬
motum. unde ne auc tibi scrupulis
resider&: & uolentel borsicin cadiae
opulari cua cautio probanda disfere
dem misimus non tam cibi qui eius¬
demn fida communione sociaris.

Expanded text:
tc., tamen de sinu Patris nunquam discessit. Et cum haec dixisset,--Judices et omnes auditores dixerunt: Satis subtile quod asseris, et videri a nobis non potest, nisi aliquibus hoc fuerit comparationibus Accipe quid apostolicae recordationis vir papa venerabilis Damasus ad sanctae memoriae Antiochenae urbis antistitem scripserit, ut cognoscas antiquo usu sanctum et eruditissimum virum papam Leonem ad revocandas ab errore Ecclesias ad Orientales litteras destinasse. Cumque haec dixisset Arnobius, protulit codicem, ex quo recitatum est sic: « Dilectissimo fratri Paulino, Damasus. Per ipsum filium meum Vitalem ad te rescripta direxeram, quae tuae voluntati et judicio omnia derelinquens, et per Petronium presbyterum breviter indicaveram me in articulo jam profectionis ejus aliqua ex parte commotum. Unde ne aut tibi scrupulus resideret, et volentes forsitan Ecclesiae copulari tua cautio probanda differret, fidem nostram misimus, non tam tibi, qui ejusdem fidei communione sociaris,
Abbreviated transcription (Latin):
Unam qua uidentibus apostolis
teram patris: alteram qua de
sinu patris numquam abscessit
sed semper in patre & cũ ꝑatre
fuit & esse nondesinit: Obicitur
ergo: & quando muuluã iuirginis
uerbum caro fiebat & quando in pre¬
sepe pannis inuolutus erat infaris.
& crescebat ȩtate & sapientia. & bap¬

Expanded text:
Unam, qua videntibus apostolis teram Patris ; alteram, qua de sinu Patris non abscessit, sed semper in Patre, et cum Patre fuit, et esse non desinit. Objicitur ergo: Et quando in vulva Virginis Verbum caro fiebat, et quando in praesepe pannis obvolutus erat infans, et crescebat aetate et sapientia, e
Abbreviated transcription (Latin):
quam xpĩanus : P roba michi laicum¬
ab arrianis uenientem habere baptis¬
ma. & tunc ei pęnitentiam non negabo.
Siuero xp̃ianus non est. si non habuit
sacerdotem qui eũ facer& xp̃ianum.
quare agat pęnitentiam homo. qui
dixit. Oro tẽ ut philosophorum
argumentatione deposita. xpĩana
tamen non dialecticos sequeris sed
piscatores Aequumne tibi uidetur.
ut arrianus episcopus sit :
epis copum probas qui recipis bapti¬
⁊atum ab eo: & in hoc reprehenden¬
dus quare a nobis parietibus separaris.
cum & in fide & in arrianorum
nobiscum receptione consentias.
rogaui: ut non philosophi ͤ mecum.

Expanded text:
quam Christianus? Proba mihi quam Christianus? Proba mihi ab Arianis venientem laicum habere baptismum, et tunc ei poenitentiam non negabo. Si vero Christianus non est, si non habuerit sacerdotem qui eum faceret Christianum, quomodo aget poenitentiam homo, qui L. Oro te ut, philosophorum argumentatione deposita, Christiana tamen non dialecticos sequaris  Al. sequeris, sed piscatores. Aequumne tibi videtur, ut Arianus episcopus sit? episcopum probas, quia ab eo recipis baptizatum, et in hoc reprehendendus es, quare a nobis parietibus separaris, cum in fide et in Arianorum nobiscum receptione consentias? rogavi, ut non philosophice,
Abbreviated transcription (Latin):
lipai ⁊ atum. P reterea cum sollemne sit
nlauacro post crmitatis confessionem
ianitfare. credis scãm eccłiam credis
imos tt̃m: sed excra hanc baptizatus:
nonpotuit eam credere quam nesciuit.
aumentaris. & emissa anobis spicula
suito orationis eludis. unam hastam
iaciam quae umbram tegminis cui
& uerba citpitantia ui sua penetret
Episcopus autem aut pęnitentiam
non agic & sacerdos. ẽ: aut si peniten¬
tiam egerit. ep̃s esse desinit. Iuam¬
obrem & nos recte laicum suscipimꝰ
DixIT Sagitta quae cũ tanto
neruo dirigitur: facile uitatur: Ante
eni quã ad eumꝰ qͣuem iacta. ẽ. per¬
ueniat. obice clipei frustratur. &
uonttaro tuat ꝓpostiones quia
sine farri acumine miecuntur. hostem
tuam quam totis uiribus misisti. dequo
nobis minaris: immo ut auint digitu¬
lo reppellam. Neq enim hoc modo quȩ¬
possit. sed an hereticus baptisma habeat.
qui si ut constat baptisma non hab&.
quomodo potest: eẽ. penitens ante¬

Expanded text:
baptizatum. Praeterea cum solemne sit baptizatum. Praeterea cum solemne sit in lavacro post Trinitatis confessionem interrogare, Credis sanctam Ecclesiam? credis Nostram? sed extra hanc baptizatus non potuit eam credere, quam nescivit. argutaris, et emissa a nobis spicula scuto orationis eludis, unam hastam jaciam, quae umbonem tegminis tui, et verba crepitantia, vi sua penetret, episcopus vero aut poenitentiam non agit, et sacerdos est, aut si poenitentiam egerit, esse episcopus desinit. Quamobrem recte nos laicum et suscipimus . Sagitta quae contento nervo dirigitur, difficile vitatur. Ante enim ad eum, ad quem jacta est pervenit, quam obice clypei frustretur. E contrario tuae propositiones, quia sine ferri acumine mittuntur, hostem tam quam totis viribus misisti, de qua nobis minitaris, uno, ut aiunt, digitulo repellam. Neque enim hoc modo quaen possit, et laicus possit? sed an haereticus baptisma habeat? qui si, ut constat, baptisma non habet, quomodo potest esse poenitens, ante
Abbreviated transcription (Latin):
Nouam
accedens acdarrianos. inqua fide bap¬
tizatus. ẽ: nempe mea quã habebant
arriani aut si ipse bene iam credebat.
ce lciens quia ab heretioi baptratus
hoc penitus absurdum ẽ. ut dsciouis
ad magistrum uadens ante fat aiuibi
quam doceatur. Ut modo abidolens
simpliciter in patre & filio & spusco
credidit: & ideo baptisma seuitus el
Quae ẽ. ista quaeso simplicitas. nese
quod credas simpliciter credidit s
credidit. Certe aut tria nomina ai¬
diens tres deos credidit. & ideo idolata
effectus. ẽ: aut intribus uocabulis
tri noniũ dm̃ credidit: in sabellis ert¬
sim incurrit: aut edoctus abarrans
haec quid credere non potuerit
nescio. nisi forte homo iam doccissimꝰ
incapitolio omousiam deiecerit
trinitatem. Sciebat patrem & siliũ
esse diuisos: sciebat & filii nomen
inpatre. & patris infilio. Ridicula
penitus assertio. ante quem quamꝰ
defide disputare quam creder
ante mysterium qͣuam inciatis se
Quiter᷑: dõ sentire baptiz antem. & aliter

Expanded text:
Novam Accedens ad Arianos, in qua fide baptizatus est? nempe in ea quam habebant Ariani. Aut si jam ipse bene credebat et sciens ab haereticis baptizatus hoc penitus absurdum est, ut discipulus ad magistrum vadens ante sit artifex quam doceatur; ut modo ab idoloruSimpliciter in Patre et Filio et Spiritu sancto credidit, et ideo baptisma consecutus est. Quae est ista, quaeso, simplicitas, nescire quod credas? Simpliciter credidit. Quid credidit? certe aut tria nomina audiens, tres Deos credidit, et idololatra effectus est; aut in tribus vocabulis trinominem credens Deum, in Sabellii haeresim incurrit. Aut edoctus ab Arianihaec quid credere potuerit, nescio: nisi forte homo jam edoctus in capitolio, homousion didicerat Trinitatem. Sciebat Patrem, Filium eesse divisos. Sciebat et Filii nomen in Patre, et Patris nomen in Filio. Ridicula penitus assertio, ante de fide quempiam disputare, quam credere; ante mysterium scire, quam initiatus sit; aliter de Deo sentire baptizantem, et aliter
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c enim sine dõ similis est xp̃s
dñs noster similem per naturam
penitus non hab&. P reteripsum
tum mariae natum credis:
Per hominem despũ scõ conceptum
& natum meruit & iam eius ma¬
ter fieri quae ita semper fui ⁊¬
cum nonfuerit tempus quarido
non fuerit. SerapioN dixrt.
Ergo nestorii sectam: sequeris

Expanded text:
us enim sine Deo similis est christis s autem Deus noster similem per naturam penitus non habet; praeter ipsum tu Mariae natum credis?-r hominem de Spiritu sancto conceptum et natum meruit etiam ejus mater fieri, qui ita fuit semper, ut et non fuerit tempus quando non fuit.--Serapion dixit: Ergo Nestorii se
Abbreviated transcription (Latin):
priora neglegens ad extrema festin&
quaesierant. utrum post fidẽ xp̃i
celibes. eẽ. deberent. & continentie
causa quas habebant uxores dimit¬
terent. ansi uirgines credidissent. ini¬
rent matrimonia & cũ eduob ȩchni¬
cis unꝰ credidiss& in xp̃m. utrũnam
credens relinqueret non credentem.
& si essent ducendae uxores.
xp̃ĩanas tantũ accipi iuberet. an
& echnicas Uideamus igitur : quid
adhu̾c paulus responderit. Dehis aut̃
quae scripsistis michi : bonum . ẽ. ho¬
mini mulierem non tangere. Propẽ
fornicationes autẽ unusquisq uxo

Expanded text:
priora negligens, ad extrema festinetpriora negligens, ad extrema festinetquaesierant, utrum post fidem Christi caelibes esse deberent, et continentiae causa quas habebant uxores dimittere, an si virgines credidissent, inirent matrimonia? Et cum e duobus Ethnicis, unus credidisset in Christum, utrumnam credens relinqueret non credentem? Et si essent ducendae uxores, Christianas tantum accipi juberet, an et Ethnicas? Videamus igitur quid ad haec Paulus rescripserit: De his autem quae scripsistis mihi bonum est homini mulierem non tangere. Propter fornicationem autem
Abbreviated transcription (Latin):
INEX POSITIONI
propositionum eius. & legenti fasti¬
dium fecerim. Sed utile ratus sum
cuncta molimina eiꝰ quasi instruc¬
tam aciem contra me ꝓporiere. &
totũ hostilem exercitũ cũ suis tur¬
mis ac ducib congregare. ne post
primã uictoriã. alia michi deinceps
prelia nascerentur. Igitur NoN
dimicabo contra singulos. nec pau¬
corum ero passim congressione
contentus. Tota certandum. ẽ.
agmine. & in compositi hostiũ cunci
ac latrocinii more pugnante. instruc¬
ta & mordinata acie repelleNidi
Opponam inprima fronte apostolum
paulum. & quasi fortissimum ducẽ
suis telis id est suis armabo
sententus. Sciscitantibus enam
super hac questione corintinis:
plenissime respondit. Doctoꝵ gentiũ
& magister eccłiae. quicquid statue¬
rit. hoc xp̃i in illo loquentis legem
put emus. Simulq ne lectoris
tacita cogitacio cum coeperimus
singula quae proposita sunt diluȩ¬
tori semper ad apłin. se reseruet. &lꝰ
studio ualidissimarũ quȩstionũ i

Expanded text:
in expositione propositionum ejus, et legenti fastidium fecerim; sed utile ratus sum cuncta molimina ejus, quasi instructam aciem contra me ponere, et totum hostilem exercitum cum suis turmis ac ducibus congregare, ne post primam victoriam, alia mihi deinceps praelia nascerentur. Igitur non dimicabo contra singulos, nec paucorum ero passim congressione contentus: toto certandum est agmine, et incompositi hostium cunei, ac latrocinii more pugnantes, instructa et ordinata acie repellendi. Opponam in prima fronte apostolum Paulum, et quasi fortissimum ducem, suis telis, id est, suis armabo sententiis. Sciscitantibus enim super hac quaestione Corinthiis, plenissime respondit doctor gentium, et magister Ecclesiae. Quidquid autem statuerit, hoc Christi in eo loquentis legem putemus. Simulque ne lectoris tacita cogitatio, cum coeperimus singula, quae proposita sunt, diluere, semper ad Apostolum se reservet, et studio validissimarum quaestionum,
Abbreviated transcription (Latin):
Infert subito parabolas cireumcisi
& ȩchnici. serui & liberi: & sub me.¬
tafora earum denupts
disputat & innuptis Circumcisus
aliquis uocatus. ẽ. non adducat pre¬
putium. In preputio uocatus est.
non circum cidatur. Circumcisio ni¬
chil est: & preputium nichil .ẽ.:
sed obseruatio mandatorum dĩ.
Unusquisq inqua uocatione uocatꝰ¬

Expanded text:
infert subito parabolas 253 circumcisi infert subito parabolas 253 circumcisi et Ethnici, servi et liberi: et sub metaphora earum de nuptis disputat et innuptis. Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium. In praeputio vocatus est, non circumcidatur. Circumcisio nihil est, et praeputium nihil est; sed observatio mandatorum Dei. Unusquisque in qua
Abbreviated transcription (Latin):
bat tantum indño. id est xpĩario.
Qui scdas nuptias terciasq concedit
indño: primas cum aethnico pro¬
E scruum infemine suo. hoc. ẽ. inxp̃o
qui de eius erat semine nasciturus.
ut filio suo isaac alienigenam non
adducat uxorem. & et ras offensam
dĩ huiuscemodi uxorum repudiati¬
one conpescit. & malachias ꝓpheta.
Preuaricatus. ẽ. inquit uidas. &
abhominationem fecit inis rahel.
& inhierusalem. Polluit enim scm̃
dñi: & dilexit & habuit filiam
dĩ alieni. Disperdat dñs uirum
quifecerit hoc. magistrum. & disci¬
pulũ detabernaculis iacob. & offe¬
rentem munera dño uirtutum. hacc
ideirto dxi. ut qui nuptias uirgini¬
tati comparat᷑: sciant saltem tales
nupdias digamiȩ & trigamiȩ subici¬
inqua docuerat fidelem ab infideli
non debere discedere. sed
permanere inmatrimonio sicut eos
inueniss& fides. & unum quemque
uel celibem uel maritum ita durare
ut ess& xp̃i baptis mate deprehensus:

Expanded text:
bat, tantum in domino\', id est Christiano. bat, tantum in domino\', id est Christiano. qui secundas nuptias tertiasque concedit in domino, primas cum ethnico pro servum in femore suo, hoc est, in Christo, qui de ejus erat semine nasciturus, ut filio suo Isaac alienigenam non adducat uxorem. Et Ezras offensam Dei hujuscemodi uxorum repudiatione compescit . Et Malachias propheta, Praevaricatus est, inquit, Judas, et abominationem fecit in Israel et in Jerusalem. Polluit enim sanctum Domini, et dilexit, et habuit filiam Dei alieni. Disperdat Dominus virum qui fecerit hoc, magistrum, et discipulum, de Tabernaculis Jacob; et offerentem munera Domino virtutum . Haec idcirco dixi, ut qui nuptias virginitati comparant, sciant saltem tales nuptias digamiae et trigamiae subjiciin qua docuerat fidelem ab infideli non debere discedere, sed permanere in matrimonio sicut eos invenisset fides, et unumquemque vel coelibem, vel maritum ita durare, ut esset Christi baptismate deprehensus,
Abbreviated transcription (Latin):
idolis prostituunt: nec intelligunt
se eius corporis partem. eẽ. cuius
& costae sunt. lgnoscit apostolus in¬
fidelium coniunctioni quae habente
non his quae cum xpianae essent
nupserunt gentilibus. Ad quas alibi
loquitur. Nolite iugum ducere cũ
infidelibus. Quae enim participatio
iusticiae cum iniquitate. aut quae
societas luci ad tenebras: Quae autẽ
conuentio xp̃i & belial. aut quae
pars fideli cum infidele: Qui autẽ
consensus templo dĩ cum idolis:
Uos enim estis: templum dĩ uiui.
matronarum. lic& eadem impuden
debaccaturas: tamen dicam quod
sentio. Loquar quod me apostolus
docuit. non illas iusticiȩ esse sed
iniquitatis. non lucis sed tenebrarũ.
non xp̃i sed belial: non templa dĩ
uiuentis. sed faria & idola mortuoꝵ
Uis apertius discere. quod
apianae omnino non liceat acthnico
nubere: Audi eundem apostolum.
Mulier inquit alligata .ẽ.: quarito
tempore uir eius uiuit. Quod si dormi¬
erit uir eius: libera. ẽ. cui uult nu¬

Expanded text:
idolis prostituunt; nec intelligunt idolis prostituunt; nec intelligunt se corporis ejus partem esse, cujus et costae sunt. Ignoscit Apostolus infidelium conjunctioni, quae habentesnon his, quae cum Christianae essent, nupserunt gentilibus, ad quas alibi loquitur: Nolite jugum ducere cum infidelibus. Quae enim participatio justitiae cum iniquitsocietas lucis ad tenebras? quae autem conuentio Christi ad Belial? aut quae pars fideli cum infidele? qui autem consensus templo dei cum idolis? uos enim estis templum dei uiui; matronarum: licet eadem impudentdebacchaturas: tamen dicam quod sentio: loquar quod me Apostolus docuit, non illas justitiae esse, sed iniquitatis; non lucis, sed tenebrarum; non Christi, sed Belial; non templa Dei viventis, sed fana et idola mortuorum. Vis apertius discere, quod Christianae omnino non liceat Ethnico nubere? Audi eumdem Apostolum, Mulier, inquit, alligata est quanto tempore nir eius uiuit- quodsi dormierit nir eius. libera est: eai uult, nu
Abbreviated transcription (Latin):
çeteris ego dico non dñs. Siquis
frater uxorem hab& infidelem. &
haec consentit habitare cũ illo noN
dimittat illam. & cȩtera usq ad eũ
locũ ubi ait. unusquisq sic̃ uocauit
eũ ds̃ ita ambul&. & sic̃ in omnib
ecclesus doceo hic locus: ad preseri¬
tem controuersiã ñ pertin&. Doc &
enim iuxta fententiam dñi uxorem
excepta causa fornicationis non re¬
pudiandã: & repudiatã uiuo marito
alteri non nubere. aut certe uiro
suo debere reconciliari. his autem
quos inmatrimonio deprehendiss&
fides. hoc .ẽ. siunus credidiss& ẽ duob.
p̃cepit ne credens repudi& noncre¬
dentem. Causisq expositis quod
candidatus fides sit infidelis. si nolit s¬
acredente discedere: E contrario iub&
su infidelis repudi& fidelem propt̃
fidem xp̃u. discederes debere cralent ẽ
nec coniugem preferat xp̃o: cui&iã
anima post ponenda. ẽ. At nunc
pleriq contempnentes apłi iussionẽ.
uiguntur gentilibus. & templa xp̃i

Expanded text:
caeteris ego dico, non Dominus: Si quis caeteris ego dico, non Dominus: Si quis frater uxorem habet infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittet illam; et caetera usque ad eum locum, ubi ait: Unusquisque sicut vocavit eum Deus, ita ambulet, et sicut in omnibus Ecclesiis doceo . Hic locus ad praesentem controversiam non pertinet. Docet enim juxta sententiam Domini, uxorem, excepta causa fornicationis, non repudiandam, et repudiatam, vivo marito, alteri non nubere, aut certe viro suo reconciliari debere. His autem quos in matrimonio deprehendisset fides, hoc est, si unus credidisset e duobus, praecipit ne credens repudiet non credentem. Causisque expositis, quod candidatus fidei sit infidelis, si nolit a credente dsi infidelis repudiet fidelem propter fidem Christi, discedere debere credentem, ne conjugem praeferat Christo, cui etiam anima postponenda est. At nunc pleraeque contemnentes Apostoli jussionem, junguntur gentilibus, et templa Christi
Abbreviated transcription (Latin):
proprietates. Quam obrem
& de epimenide. & de menandro. & de
arato quaedam sumis cestimorua.
ubi decontinentia loqueris & deuir¬
ginitate. Bonum . ẽ. ais homini muli¬
erem non tangere. & bonum. ẽ. eis
si sic permanserint ut ego. & puto
hoc bonum eis esse propter
instantem necessitatem. & quia bonũ
ẽ. homini sic esse Ubi ad nuptias
uenis non dicis bonum. ẽ. nubere.
quia non potes iungere quam uri.
seddicis melius. ẽ. nubere: quã uri.
Si per sẽ nuptiae bonae sunt: noli illas
incendio comparare: sed dic simplicit̃.:
bonum. ẽ. nubere. Suspecta. ẽ. michi
bonitas eius rei. quam magnitu
do alterius mali. malum. eẽ. cogit
inferius. Ego autem non leuius
malom. sed simplex
per sẽ bonum uolo
HUC USQUE ERIAUM
CAPITULUM EDISSER¬
TUM EST: UENIA MUS
ADSEQUENTIA
is autem qui mat rimonio
iuncti sunt: precipio non ego
Sed dñs. uxorem auiro non
discedere: quod si discesserit manere
innuptam. aut uiro suo reconciliari.
& uir uxorem non dimittat: nam

Expanded text:
proprietates, quamobrem, proprietates, quamobrem, et de Epimenide, et de Menandro, et 251 de Arato quaedam sumis testimonia. Ubi de continentia loqueris et virginitate: Bonum est, ais, homini mulierem non tangere. Et, Bonum est eis, si sic permanserint ut ego. Et, Puto hoc bonum eis esse propter instantem necessitatem. Et, Quia bonum est homini sic esse. Ubi ad nuptias venis, non dicis, bonum est nubere, quia non potes jungere, quam uri; sed dicis: Melius est nubere quam uri. Si per se nuptiae sunt bonae, noli illas incendio comparare: sed dic simpliciter, bonum est nubere. Suspecta est mihi bonitas ejus rei, quam magdo alterius mali malum esse cogit inferius.ego autem non leuius malum, sed simplex per se bonum uoloHucusque primum capitulum edissertum est, veniamus ad sequentia. His autem qui matrimonio juncti sunt, praecipio non ego, sed Dominus, uxorem a viro non discedere. Quod si discesserit, maneinnuptam, aut viro suo reconciliari: Et vir uxorem non dimittat. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
nubere: quam uri. Postquã nuptis
concesserat usum coniugii. ostende¬
rat se quid uell&. quidue concede
aose continent. nubant. idipsum qđ
sipa. ꝓpcer fornicationes autẽ. &
ne tempta uos sacanas ꝓpter incon¬
ainentiam utãm: redditq causam cur
dixerit si nonse continent nubant.
melius . ẽ. enim nubere quam uri.
Ideo melius.ẽ. nubere: quia peius.ẽ.
uri. Tolle ardorem libidinis: & non
dic& melius. ẽ. nubere. Melius sem¬
per: ad comparationẽ deterioris res¬
picit: non ad simplicitatẽ in compa¬
rabilis per se boni. uelut si diceret.
Mdius ẽ. enim unum oculum habere.
quam nullum. Melius. ẽ. uno inniti
baculo sustentare: quam fractis crurib
re pere Quid agis apostole.
Nontibi credo dicenti. & si imperitus
sermone: non tameni scientia.
Quomodo illud dehumilitate descen¬
dic. qui nonsum dignus uocari apłs.
& michi minimo omniũ apłorum
& tanquã auortiuo. sic & hoc humi¬
litatis dictum puta. nosti sermonũ

Expanded text:
nubere, quam uri . Postquam nuptis nubere, quam uri . Postquam nuptis concesserat usum conjugii, et ostenderat ipse quid vellet, quidve concedernon se continent, nubant; idipsum quod supra, Propter fornicationes autem, Et, Ne tentet vos Satanas, propter incontinentiam vestram. Redditque causam, cur dixerit, Si se non continent, nubant. Melius est enim nubere, quam uri. Ideo melius est nubere, quia pejus est uri. Tolle ardorem libidinis, et non dicet, melius est nubere. Melius enim semper ad comparationem deterioris respicit, non ad simplicitatem incomparabilis per se boni. Velut si diceret: Melius est unum oculum habere, quam nullum: melius est uno inniti baculo sustentare, quam fractis cruribus repere. Quid ais, Apostole? Non tibi credo dicenti, Etsi imperitus sermone, non tamen scientia. Quomodo illud de humilitate descendit, Quia non sum dignus vocari Apostolus. Et, Mihi minimo omnium Apostolorum. Et, Tamquam abortivo, sic et hoc humilitatis dictum puto. Nosti sermonum
Abbreviated transcription (Latin):
eadem. eẽt. merces nuptiarũ & uirgi¬
num. numquam dixiss& post pre¬
ceptum continentiae. sed unus¬
quisq proprium hab& donum
exdõ: alius quidem sic. alius
autem sic. Ubi proprictas singulorum
ẽ: ibi altrinsecus diuersitas. Concedo¬
& nuptias. eẽ. donum dĩ: sed inter
donum & donum. magna diuersitas
ẽ. Deniq & apostolus de eodem post
quid donastis & ego. Ac ne putaremꝰ
donum homins contemnendum:
addidit. Nam &ego quod donaui
siquid donaui ꝓpter uos coram xp̃o
Diuersa dona sunt xp̃i. Unde & io
seph intypo eius: uariam hab& tuni¬
cam. & mnpsalmo quad ragesimo quar¬
to: legimus. Astitit regina adextris
tuis inuestitu deaurato: circumdata
uarietate. & petrus apostolus. sicut co¬
heredes ait multiplicis gratiȩ: quod
significantius grece dicitur. Nos KI¬
AdC. idest uarie. Sequitur. Dico aut̃
innuptis & uiduis: bonum. ẽ eis sisic
permanserint ut ego. Si autem non
se continent: nubant. Melius. ẽ enĩ

Expanded text:
eadem esset merces nuptarum et uirgieadem esset merces nuptarum et uirginum, numquam dixisset post praeceptum continentiae: \'sed unusquisque proprium habet donum ex deo, alius quidem sic, alius autem sic\'.ubi proprietas singulorum est, ibi altrinsecusdiuersitas. concedoetnuptiasessedeidonum, sed inter donum et donum magna diuersitas est. denique et apostolus de eodem post quid donastis, et ego1. ac ne putaremus donum hominis contemnendum, addidit: \'nam et ego, quod donaui, si quid donaui, propter uos coram Christo. diuersa dona sunt Christi. unde et Iseph in typo ejus variam habebat tunicam. Et in Psalmo quadragesimo quarto legimus: Astitit regina a dextris tuis, in vestitu deaurato, circumdata varietate . Et Petrus Apostolus, Sicut cohaeredes, ait, multiplicis gratiae Dei . Quod significantius Graece dicitur ποικίλης, id est, variae. 9. Sequitur: Dico autem innuptis et viduis: Bonum est eis, si sic permanserint, ut ego. Si autem non se continent, nubant. Melius enim est
Abbreviated transcription (Latin):
quid uelic apostolus: lunge quod
sequitur. Uolo autem om̃s homi¬
nes. eẽ: ut meipsum. Beatus: qui
pauli similis erit. Eelix qui audit
apostolum praeripientem: non ignos¬
centem. Hoc inquit uolo. hoc desidero
ut imitatores mei sitis: sic̃ & ego xp̃i
Ille uirgo de uirgine. deincorrupta
incorruptus. Nos quia homines
sumus & natiuitatẽ saluatoris non
possumus imitari: imitemur saltẽ
conũ sationẽ illud diuinitatis. ẽ.:
& beacitudinis. hoc humanȩ conditio¬
nis .ẽ. & laboris. Uolo om̃s hominel
similes mei. eẽ. ut dum mei similes
sunt: similes fiant & xp̃i. cui ego
similis sum. Iuienim in xp̃o credit.
deb& sicut ille ambulauit: & ipse
ambulare. Sed unus quisq proprium
hab& donũ ex dõ. alius quidem sic.
alius auten sic: quid inquic uelim¬
perspicuum. ẽ. Sed qm̃ inȩccłia di¬
uersa sunt dona. concedo & nuptias.
ne uidear dampnare naturam. Simul¬
q. considera quod aliud donũ uirgi¬
nitatis sic: aliud nuptiarum. Si enĩ

Expanded text:
quid velit Apostolus? Junge quod sequitur: Volo autem omnes homines esse ut meipsum . Beatus qui Pauli similis fuerit; felix qui audit Apostolum praecipientem, non ignoscentem. Hoc, inquit, volo, hoc desidero ut imitatIlle virgo de Virgine, de incorrupta incorruptus. Nos quia homines sumus, et nativitatem Salvatoris non possumus imitari, imitemur saltem conversationem. Illud divinitatis est et beatitudinis, hoc humanae conditionis est et laboris. Volo omnes homines similes mei esse, ut dum mei similes sunt, similes fiant et Christi, cujus ego similis sum. Qui enim in Christum credit, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare . Sed unusquisque proprium donum habet ex Deo: alius quidem sic, alius autem sic . Quid, inquiperspicuum est. sed quoniam in ecclesia diuersa sunt dona, concedo et nuptias, ne uidear damnare naturam. simulque considera, quod aliud donum uirginitatis sit, aliud nuptiarum. si enim
Abbreviated transcription (Latin):
tumeNites. & in fantum uagĩ¬
tus. & fructus atq opera
nuptiarum . quoniam bonum. ẽ.
homiNu sic esse. Si bonum est
homini sic esse: malum. ẽ. ergo
homini sic non esse. Alligatus
d. uxor: noli quaerere solutio
habet unusquisq nr̃m: terminos
suos. Redde michi meum.
& tu tene tuum. Si alligatus
& uxora: ne illi des repudium.
Si solutus sum ab uxor e: Noti
quaeram uxorem. Ut ergo
non soluo coniugia. si semel ligata
sunt : ita cũ non liges quod solutũ
dicitur esse inpreputio. &
seruus uxoris. & quod malor ũ
seruorum est. alligatiata. Iui

Expanded text:
tumescentes, et infantum vagitumescentes, et infantum vagitus, et fructus atque opera nuptiarum. Quoniam bonum est homini sic esse . Si bonum est homini sic esse, malum est ergo homini sic non esse. Alligatus es uxori, noli quaerere solutionHabet unusquisque nostrum terminos suos: redde mihi meum, et tuum tene. Si alligatus es uxori, ne illi des repudium. Si solutus sum ab uxore, non quaeram uxorem. Ut ego non solvo conjugia, si semel ligata sunt; ita tu non liges quod solutum dicitur, et esse in praeputio, et servus uxoris, et quod malorum servorum est, alligatus. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
mercedem habent regna cȩlorum:
ergo qui se non castrauerunt
locum non possunt accipere cas tra¬
torum. Iui potest inquit capere.
capiat. Grandis fidei. ẽ. grandisq
uirtutis templum dĩ. eẽ. purissimũ
tocum sẽ holocaustum offerre dẽio.
& iuxta eundem apostolum esse
scm̃ & corpore & sp̃ũ: hi sunt
eunuchi qui sẽ lignum aridum
obsterilitatem putantes. audiunt
per esaiam qđ ꝓfiluis & filiabus
chus inhieremia. & spado ille
reginae candacis inactus apłoru.
qui ob robur fidei uiri nomen
obtinuit. Adhos & clemens suces¬
pene sermonẽ suum. deuirginitati
puritat e contexit.
aedenceps multi apostolici et
mart yres & in lustres
tam insanctitate quam ineloquen¬
ca uiri. quos exproprus scriptis
nosse perfacile est. E xistimo
uinculo coniugali uirginitatis
appett libert atem:
Uae pregnantibus & nutrientibus.
millo die Non hic scorta.
non lupanaria condempnantur.
dequorum dampnat ione
nulla dubitacio est: sed uteri

Expanded text:
mercedem habent regni coelorum, mercedem habent regni coelorum, ergo qui se non castraverunt, locum non possunt accipere castratorum. Qui potest, inquit, capere, capiat. Grandis fidei est, grandisque virtutis, Dei templum esse purissimum, totum se holocaustum offerre Domino; et juxta eumdem Apostolum, esse sanctum et corpore et spiritu. Hi sunt eunuchi, qui se lignum aridum ob sterilitatem putantes, audiunt per Isaiam , quod pro filiis et filiabus chus in Jeremia ; et spado ille reginae Candacis in Actis Apostolorum , qui ob robur fidei, viri nomen obtinuit. Ad hos et Clemens 258 succespene sermonem suum de virginitatis puritate contexit: et deinceps multi Apostolici, et Martyres et illustres tam sanctitate quam eloquentia viri, quos ex propriis scriptis nosse perfacile est. Existimo evinculo conjugali, virginitatis appetit libertatem? Vae praegnantibus et nutrientibus in illo die . Non hic scorta, non hic lupanaria condemnantur, de quorum damnatione nulla dubitatio est: sed uteri
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit purissimum fontem. & cla¬
mitat. Qui sitit ueniat & bibat:
qui potest capere capiat. Non dicit
uelitis nolitis bibendum. ẽ. uobis
atq currendum. sed qui uoluerit.
qui potuerit currere atq potare¬
ille uinc&. ille saciabitur. & ideo
plus amat uirgines xp̃c: quia spon¬
te tribuunt quod sibi non fuerat
imperatum. Maiorisq grãe. ẽ.
offerre quod nondebeas: quã redde¬
re quod exigeris:. A postoli uxoras
sententiam probans. recte quidẽ¬
ait sentitis. quod non expediat ho¬
mini ad caelorum regna tendenti
accipere uxorem: sed difficilis res
est: & non omnes capiunt uerbum
istud: uerum quibus datum est.
Alios eunuchos natura facit. alios
uis hominum. Michi illi eunuchi
placent. quos castrauit non necessi¬
tas seduoluntas. Libenter illos
ꝓpter regna caelorum: & obmeũ
cula um noluerunt esse quod
nati sunt. Simulq tractarida
sentencia. qui se inquit castrauer̃
ꝓpter regna caelorum. Si castraci

Expanded text:
ostendit purissimam fontem, et claostendit purissimam fontem, et clamitat: Qui sitit, veniat, et bibat. Qui potest capere, capiat . Non dicit, velitis, nolitis bibendum vobis est, atque currendum: sed qui voluerit, qui potuerit currere, atqille vincet, ille satiabitur. Et ideo plus amat virgines Christus, quia sponte tribuunt quod sibi non fuerat imperatum, majorisque gratiae est offerre quod non debeas, quam reddere quod exigaris. Apostoli uxoris sententiam probans: recte quidem sentitis, ait, quod non expediat homini ad coelestia regna tendenti accipere uxorem; sed difficilis res est, et non omnes capiunt verbum istud, verum quibus datAlios eunuchos natura facit, alios vis hominum. Mihi illi eunuchi placent, quod castravit non necessitas, sed voluntas. Libenter illos propter regna coelorum, et ob mei cultum noluerunt esse quod nati sunt. Simulque tractanda sententia: Qui se, inquit, castraverunt propter regna coelorum. Si castrati
Abbreviated transcription (Latin):
eredentium. imponam ceruicib infir¬
morum: Discant prius ferias nupti¬
arum: uacent ad tempus orationi.
ut accepto gustu pudicitiȩ: semper
hab̾e desiderent. quõ ad modicum
delectati sunt. Dñs tẽptatus aphari¬
saeis utrum scđ̾m legem moy si
uxores liceret dimit tere. omnino
fieri prohibuit. Quod discipuli con¬
siderantes: dixerunt ei. Si talis . ẽ.
causa hominis cumuxore: non ex¬
pedit nubere. Suib ille respondit.
Nom omnes capiunt uerbum. sed
quibus datum. ẽ. Sunt enim
enuchi : qui deutero matris ita
nati sunt. & sunt eunuchi. qui ab
hominibus eunuchi⁊ ai sunt.
& sunt eunuchi qui sẽ castrauerunt
ꝓpter regnum caelorum. Iui potest
capere. capiat. In propaculo est.
cur apłs dixerit. deuirginib aut̃
praeceptum dñi non habeo. profecto
quia premiserat dñs. non omnes
capiunt uerbdm. sed quib datum
ẽ: & qui potest capere capiat. Pro¬
mium. inuitat ad cursum.: tenet
in manu uirginitatis brauium.

Expanded text:
credentium imponam cervicibus infircredentium imponam cervicibus infirmorum? Discant prius ferias nuptiarum, vacent ad tempus orationi, ut accepto gustu pudicitiae, id semper habere desiderent, quo ad modicum delectati sunt. Dominus tentatus a Pharisaeis, utrum secundum legem Moysi uxores liceret dimittere, omnino fieri prohibuit. Quod discipuli considerantes, dixerunt ei: Si talis est causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Quibus ille respondit: Non omnes capiunt verbum, sed quibus datum est. Sunt enim eunuchi, qui de utero matris ita nali sunt; et sunt eunuchi, qui ab hominibus eunuchizati sunt; et sunt eunuchi, qui se castraverunt propter 257 regnum coelorum. Qui potest capere, capiat . In propatulo est cur Apostolus dixerit, De virginibus autem praeceptum Domini non habeo; profecto quia praemiserat Dominus: Non omnes capiunt verbum, sed quibus datum est. Et, qui potest capere, capiat. Promium, invitat ad cursum, tenet in manu virginitatis bravium: