comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bula: Non enĩ tam in eo ammi¬
rationis aliquid erat: ut con¬
fracti lectuli ligneũ eratem por¬
taret paraliticus: quã ut resolu¬
ti corporis membra. & debilitate
confracti. uelut animȩ suȩ lectu¬
lum necessariũ paraliticus ipse
gestaret: Et coram positis iude¬
is ꝓpriis abiret pedibꝰ qui mani¬
bus ablatus fuerat alienis: In
hoc plane sicut dixi completa ẽ.
ꝓphetica illa sententia: uersasti
stratũ eius in infirmitate eiꝰ: ut
uersa uice portaret lectum in
& anima illius. quȩ prius uascu¬
lo corpons ferebatur. postea corp̃
suum ipsa utilius circumferret:
Potest etiam accipi quod ait
erunt duo in lecto uno.unus
assumet᷑ & alter relinquetur.
xp̃ianorũ plebs & popłs iude¬
orum: qui uelut uno lectulo
hocest una lege mandatorum
tenent᷑: & uelut simili resurrecti¬
onis specie głantur: Tunc igit᷑
xp̃ianorũ beatus popłs assume¬
tur in głam: iudeorũ aut̃ execra¬
bilis conuentꝰ relinquet᷑ in t̾ra:¬

Expanded text:
bula . Non enim tam in eo admibula . Non enim tam in eo admirationis aliquid erat, ut confracti lectuli ligneam cratem portaret paralyticus, quam ut resoluti corporis membra, et debilitate confracti, velut animae suae necessarium lectulum paralyticus ipse gestaret, et coram positis Judaeis propriis abiret pedibus, qui manibus allatus fuerat alienis. In hoc plane sicut dixi completa est prophetica illa sententia: Versasti stratum ejus in infirmitate ejus; et versa vice portaret lectum in  et anima illius, quae prius vasculo corporis ferebatur, postea corpus suum ipsa utilius circumferret. Potest etiam accipi, quod ait: Erunt duo in lecto uno, unus assumetur, et unus relinquetur, Christianorum plebs et populus Judaeorum, qui velut uno lectulo, hoc est una mandatorum lege tenentur, et veluti simili resurrectionis specie gloriantur. Tunc igitur Christianorum beatus populus assumetur in gloriam, Judaeorum autem conventus relinquetur in ter
Abbreviated transcription (Latin):
eodem consortii lectulo tenean¬
tur: ꝓ meritis tam̃ alter eorum
rapietur ad cȩlum: alter relinqͤ¬
tur in terris: Lectus enĩ quidã
nr communis est terrȩ huius
amplissimũ solum: in quo cor¬
pora nr̃a deposita. tutissima se¬
de requiescunt: In hoc autẽ
lectulo ille mollius dormit: qͥs¬
quis durius in uita se gesserit:
Possumꝰ enim ipsa membra nr̃a
lectulos nr̃os ꝓprios nuncupa¬
re in quib animȩ nr̃e ueluti in
quodam stratu suauissime de¬
morantur: quod quidem scm̃
ꝓpħam sensisse arbitror cum
dic̃. uniu̾sum stratũ eiꝰ uersasti
in infirmitate eius: Beatꝰ enim
est ille. cuiꝰ stratum dñs in ipsiꝰ
infirmitate conu̾tit: ut qui fue¬
rit paulo ante iracundus: adul¬
ter & petulans: & cunctorũ scele¬
rum infirmitatib plenus: assue¬
tum corpꝰ eius malo uerset dñs:
fiatq castus: humilis & modestꝰ:
De quo stratu sp̃ualit̃ ad para¬
liticum dictum est adño: sur¬
ge tolle grabbatum tuũ & am-¬

Expanded text:
eodem consortii lectulo teneantur, pro meritis tamen alter eorum rapietur ad coelum, alter relinquetur in terris. Lectus quidem noster communis est terrae hujus amplissimum solum, in quo corpora nostra deposita tutissima sede requiescunt. In hoc autem lectulo ille mollius dormit, quisquis durius in vita se gesserit. Possumus enim ipsa membra nostra lectulos nostros proprios nuncupare, in quibus animae nostrae in quodam strato suavissime demorantur; quod quidem sanctum prophetam sensisse arbitror, cum dicit: Universum 8 stratum ejus versasti in infirmitate ejus . Beatus enim est ille, cujus stratum Dominus in ipsius infirmitate convertit; ut qui fuerat paulo ante iracundus, adulter, et petulans, et cunctorum scelerum infirmitatibus plenus, assuetum corpus ejus malo versans Dominus, fiat castus, humilis et modestus: de quo strato spiritualiter ad paralyticum dictum est a Domino: Surge: tolle lectum tuum, et am
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ scalam caritatis constituit
sit conscendere  xp̃ianus:purã
caritatem fortiter retinete: ipsã
uob̃ inuicẽ exhibete: & in ea ꝓfi¬
ciendo conscendite: Insistite ope¬
rib: bonis: ut ad premia ȩterna
puenire possitis: adiuti gratia¬
xp̃i dñi saluatoris: qui uiuit et
regnat in secula scłorum amen:

Expanded text:
quoniam scalam caritatis constituit quoniam scalam caritatis constituit sit conscendere Christianus, puram caritatem fortiter retinete, ipsam vobis invicem exhibete, et in ea proficiendo conscendite. Insistite operibus bonis, ut ad praemia aeterna pervenire possitis, adjuti gratia Salvatoris, qui vivit et regnat in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
dicator: Cadens lumen corporis
impius ꝑdidit: surgens lumen
cordis iustificatus accepit: Con¬
iunctus est itaq stephano: factus
ouis exlupo: Et ecce nunc paulus
cum stephano letatur: cum ste¬
phano xp̃i claritate ꝑfruit᷑: Cum
stephano exultat: cum stephano
regnat: Quo enim p̃cessit stepha¬
nus trucidatus lapidib pauli. il¬
luc secutus est paulus. adiutus
orationib stepham: Quam uera
uita fratres mei. ubi non paulus
de stephani occisione confundit᷑:
sed stephanus de pauli consortio
gratulatur: qm̃ caritas in utroq
letatur: Baritas quippe instepha¬
no: suꝑauit seuitiam iudeorũ:
karitas in paulo: cooꝑit multi¬
tudinem peccatorũ: Raritas in
utroq pariter regnũ meruit pos¬
sidere cęlorũ: Karitas est igitur
omniũ fons & origo bonorumꝰ
munimen egregiũ: uia quȩ du¬
cit adcęlum: In caritate qui am-¬
bulat: nec errare poterit nec ti¬
mere: Ipsa dirigit ipsa ꝓtegit:
ipsa ꝑducit: Quo circa fratres

Expanded text:
dicator. Cadens lumen corporis dicator. Cadens lumen corporis impius perdidit, surgens autem lumen cordis justificatus accepit. Conjunctus est itaque Stephano, factus est ovis ex lupo. Et ecce nunc Paulus cum Stephano laetatur, cum Stephano Christi claritate perfruitur, cum Stephano exsultat, cum Stephano regnat. Quo enim praecessit Stephanus, trucidatus lapidibus Pauli, illuc secutus est Paulus, adjutus orationibus Stephani. 6. Quam vera vita, fratres mei! ubi non Paulus de Stephani occisione confunditur, sed Stephanus de Pauli consortio gratulatur, quoniam caritas in utroque laetatur. Caritas quippe in Stephano superavit saevitiam Judaeorum, caritas in Paulo cooperuit multitudinem 558 peccatorum, caritas in utroque pariter regnum meruit possidere coelorum. Caritas igitur est omnium fons et origo bonorum, munimen egregium, via quae ducit ad coelum. In caritate qui ambulat, nec errare poterit, nec timere. Ipsa dirigit, ipsa protegit, ipsa perducit. Quocirca, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
git dñs corripit: flagellat autẽ
omnem filiũ quem recipit: Xp̃i
ergo caritate compulsi & bonos
hortamur ut in bono ꝑmaneant:¬
& malos compellimꝰ ut amalo dis¬
cedant p̃sertim cum istis duobus
scĩs geminũ nob̃ monstrat᷑ inditi¬
um salutis: ut si quis bonus est:
imitetur ꝑseuerantiam caritatis
in stephano: Qui autẽ malus est:
sectetur exemplũ conuersionis in
paulo: & qui bonus ẽ ȩqurtatẽ
usq in finem teneat: Qui autẽ ma¬
lus ẽ: quamtocius asua ꝑuersita¬
te discedat: Nec bonum hominẽ
p̃sumptio iustitiȩ faciat negligen¬
tem: nec malum iniquitas faciat
teneat: iste malum celerit̃ dese¬
rat: Bonus timeat ne cadat: ma¬
lus conet᷑ ut surgat: Quisquis gͦ
malus ẽ. cum paulo ꝓsternatur
in malo: ut cum eo erigat᷑ inbono:
qm̃ & ille cecidit malus. & surrex̃
bonus: Prostratus ẽ iniquus: et
erectus ẽ iustus: Cecidit seuissimꝰ
ꝑsecutor: & surrexit ueridicꝰ prȩ¬

Expanded text:
git Dominus, corripit: flagellat autem git Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . 5. Christi ergo caritate compulsi, et bonos hortamur, ut in bono permaneant, et malos compellimus, ut a malo discedant: praesertim quoniam in istis duobus sanctis geminum nobis monstratur salutis indicium: ut si quis bonus est, imitetur perseverantiam caritatis in Stephano; qui autem malus est, sectetur exemplum conversionis in Paulo: et qui bonus est, aequitatem usque ad finem teneat; qui autem malus est, quantocius a sua perversitate discedat; nec bonum hominem praesumptio justitiae faciat negligentem, nec malum iniquitatis consiteneat, iste malum celeriter deserat. Bonus timeat ne cadat, malus conetur ut surgat. Quisquis ergo malus est cum Paulo prosternatur in malo, ut cum eo erigatur in bono: quoniam et ille cecidit malus, et surrexit bonus. Prostratus est iniquus, et erectus est justus; cecidit saevissimus persecutor, et surrexit veridicus prae
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Ae sic ipsa caritas &. in ore
iustitiam sonet. & errantem cor¬
rigat: & incorde pacientiam ser¬
uet: & ꝓerrante orationẽ puro
affectu dilectionis effundat: Q
enim errantẽ non corripuerit:
de negligentia iudicatur: Qui
autẽ ꝓ eo non orauerit: de ꝑnitie
condempnatur: Quo circa fratres
siquando aliquis ꝓanimȩ salute
corripitur: non asꝑnant̃ aspiciat
monita caritatis: nec p̃sentẽ tristi.¬
tiam suȩ uoluntatis attendat:
sed consideret quȩ lucra utilita¬
tis acquirat: Iccirco enim argu¬
itur ut aprauis oꝑib corrigat᷑
nec cum uidet correptorẽ aliqua
uerborũ feritate feruere: existimet
caritatẽ in corde frigescere: Sic
enim uigilet in ore correptio: ut
incorde non dormitet oratio: Ne
ꝑhoc in utroq peccanti consulte
ꝓspicitur: ut dum homo corrept᷑
de peccato confunditur: & ama-¬
lis oꝑibus separetur: & porationẽ
do miserante saluetur: Nam et
sc̃a scriptura dicit. qm̃ quem dili¬

Expanded text:
tur; ac sic ipsa caritas, et in ore tur; ac sic ipsa caritas, et in ore justitiam sonet, ut errantem corrigat; et in corde patientiam servet, ut pro errante orationem puro affectu dilectionis effundat. Qui enim errantem non corripuerit, de negligentia judicatur; qui autem pro eo non oraverit, de pernicie condemnatur. Quocirca, fratres, si quando aliquis pro animae salute corripitur, non aspernanter accipiat monita caritatis; nec praesentem tristitiam suae voluntatis attendat, sed consideret quae lucra utilitatis acquirat. Idcirco enim arguitur, ut a pravis operibus corrigatur. Nec tamen cum videt correptionem aliqua verborum austeritate fervere, existimet caritatem in corde frigescere. Sic enim vigilat in ore correptio, ut in corde non dormitet oratio. Ac per hoc, in utroque peccanti consulte prospicitur, ut dum homo correptus de peccato confunditur, et a malis operibus separetur et per orationem Deo miserante salvetur. Nam et sancta Scriptura dicit: Quoniam quem dili
Abbreviated transcription (Latin):
incredulitatẽ arguendo corripe¬
ret: Absit hoc ab anima marty¬
ris. ad cȩli palatium festinantis:
lpsa enim scã caritas firmã ser¬
uauit in oratione pacientiã: qͣ
regendam tenuit incorreptione
censuram: Et ido in oratione au¬
diri meruit lenitas: quia sine
caritate non fuit incorreptione
seueritas: Ac phoc siue orando
siue corripiendo. caritatẽ beat᷑
stephanus reseruauit: quia
utrobiq salutem errantiũ cogi¬
tauit: & inditio sc̃e orationis
ostendit increpationẽ illam ñ
fuisse odii. sedamoris: Hoc aut̃
faciens: & p̃sentib caritatẽ beatꝰ
martyr exhibuit: & utile nimis
exemplum posteris dereliquit:
Demonstrauit enim geminam
eccłastici dispensatoris industriã:
ut ad corrigendum cuius libet
peccantis errorẽ. & non desit in
ore correptio: & addm̃ ꝓeo sup¬
plex effundatur oratio: Et qui
talum facit: ꝑ increpationem
de malis oꝑibus confundat᷑. et
ꝑorationem apud dm̃ adiuue¬

Expanded text:
incredulitatem arguendo corripeincredulitatem arguendo corriperet. Absit hoc ab anima martyris ad coeli palatium festinantis. Ipsa enim sancta caritas firmam servavit in oratione patientiam, quae rigidam tenuit in correptione censuram. Et ideo in oratione audiri meruit lenitas, quia sine caritate non fuit in correptione severitas: ac per hoc, sive orando, sive corripiendo, caritatem beatus Stephanus reservavit, quia utrobique salutem errantium cogitavit, et indicio sanctae orationis ostendit increpationem illam non fuisse odii, sed amoris. 4. Hoc autem faciens, et praesentibus caritatem beatus martyr exhibuit, et utile nimis exemplum posteris reliquit. Demonstravit enim 557 geminam ecclesiastici dispensatoris industriam: ut ad corrigendum cujuslibet peccantis errorem, et non desit in ore correptio, et ad Deum pro eo supplex effundatur oratio. Ut qui malum fecit, per increpationem de malis operibus confundatur, et per orationem apud Deum adjuve
Abbreviated transcription (Latin):
tis inditiũ: Integri. as quippe
intemerata ꝑmansit in uirgi¬
ne: dilectionis uestis inuicta
ꝑseuerauit in martyre: Et siẽ
in matre dñi non potuit uirgi¬
nitas uiolari. sic in martyris
mente non potuit. xp̃i caritas
tanto seuientiũ agmine suꝑari:
Stephanus ergo ut nominis
sui coronam meruisset accipe:
caritatem ꝓarmis habebat: et
ꝑipsam ubiq uincebat: ꝑcari¬
tatem di seuientib iudeis non¬
cessit: ꝑcaritatem ꝓximi ꝓlapi¬
dantib intercessit: ꝑcaritatẽ
arguebat errantes ut corrige¬
rentur: ꝑcaritatem ꝓ lapidan¬
tibus orabat. ne punirent᷑: ka¬
ritatis uirtute. subnixius iicit
saulum: crudelit̃ seuientẽ: Et
quem habuit in terra ꝑsecuto¬
rem: in cȩlo meruit habere con¬
sortem: Ipsa scã & indefessa cari¬
tas desiderabat orando acqui¬
rere: quos nequiuit monendo
conuertere: Neq enim fratres
existimandus est stephanꝰ tunc
inimicos dilexisse cum ꝓeis oras
set: & non dilexisse: cum eorum

Expanded text:
tis indicium. Integritas quippe tis indicium. Integritas quippe intemerata permansit in virgine, dilectionis virtus invicta perseveravit in martyre. Et sicut in matre Domini non potuit virginitas violari, sic in martyris mente non potuit Christi caritas tanto saevientium agmine superari. Stephanus ergo, ut nominis sui coronam meruisset accipere, caritatem pro armis habebat, et per ipsam ubique vincebat. Per caritatem Dei saevientibus Judaeis noncessit, per caritatem proximi pro lapidantibus intercessit. Per caritatem arguebat errantes, ut corrigerentur; per caritatem pro lapidantibus orabat, ne punirentur. Caritatis virtute subnixus, vicit Saulum crudeliter saevientem, et quem habuit in terra persecutorem, in coelo meruit habere consortem Ipsa sancta et indefessa caritas desideravit orando acquirere quos nequivit monendo convertere. Neque enim, fratres, existimandus est Stephanus tunc inimicos dilexisse cum pro eis oraret, et non dilexisse cum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
uus & coronatus intraret: Peul
dubio munimine regio septus.
nullatenus ẽ ab aduersaruis su¬
peratus: Qm̃ rex nr cum sit altis¬
simus ꝓ nob̃ humilis uenit. sed
inanis uenire ñ potuit: Magnũ
quippe donatiuũ sins militib
attulit: qͥ eos ñ solũ copiose ditaũ
sed etiam ad certandũ inuictissi¬
me confortauit: Attulit namq
donũ caritatis: quȩ ꝑduceret ho¬
mines ad consortium deitatis:
Quod ergo atculit: erogauit:
Nec sibi aliquid minuit: sed mi¬
rabiliter & suorũ fideliũ pauꝑiẽ
ditauit: & indeficientib thesauris
plenus ipse ꝑmansit: karitas gͦ
quȩ de cȩlo ad terras deposuit
xp̃m: ipsa stephanũ de terris ele¬
uauit ad cȩlum: Karitas quȩ
precessit in rege: ipsa subsequent̃
refulsit inmilite: Oammiranda
ubiq potentia saluatoris: o p̃di¬
canda indesinent̃ gratia redemp¬
toris: Ostendit in matre uirgini¬
tatis ȩternȩ miraculum: demon¬
strauit in martyre inuictȩ carita¬

Expanded text:
vus et coronatus intraret? Procul vus et coronatus intraret? Procul dubio munimine regio septus, nullatenus est ab adversariis superatus: quoniam Rex noster, cum sit altissimus, pro nobis humilis venit, sed inanis venire non potuit. Magnum quippe donativum suis militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum invictissime confortavit. Attulit namque donum caritatis, quo perduceret homines ad consortium deitatis. Quod ergo attulit, erogavit: nec sibi aliquid minuit, sed mirabiliter et suorum pauperiem ditavit, et indeficientibus thesauris plenus ipse permansit. 3. Caritas ergo quae de coelo ad terras deposuit Christum, ipsa Stephanum de terra elevavit ad coelum. Caritas quae praecessit in Rege, ipsa subsequenter refulsit in milite. O admiranda ubique potentia Salvatoris! O praedicanda indesinenter gratia Redemptoris! Ostendit in matre virginitatis aeternae miraculum, demonstravit in martyre invictae carita
Abbreviated transcription (Latin):
stephanum triumphantẽ: Solus
descendit dñs. ut multos eleua¬
ret: humiliauit se rex nr: ut suos
milites exaltaret: Qui enim cor¬
por suo uirginis p̃parauit ute¬
rum: ipse martyri suo apire dig
animã stephani latitudo susciꝑet
orum potuit suꝑare: ut ita me¬
ruisset feliciter triumphare. Neq
enini paruipendenda sunt: talis
uirtus. talisq triumphus: Aut.
uero uilib armis potuit prȩmu¬
niri: qui amultis non potuit
suꝑariꝰ Inuictȩ namq in eo eni¬
tuit insigne uirtutis: quȩ nec fre-¬
mentiũ seuiciam formidauit: nec
lapidantiũ ictib deuicꝰta succu¬
buit: Usq adeo enim inter frem̃¬
tes ꝑmansit imꝑterritꝰ: & inter la¬
pidantiũ fuit cruciam̃ta securꝰ:
ut incredulitatẽ iudeorũ fident̃
argueret: & benigne ꝓlapidanti¬
bus exoraret: Quod est ergo tam¬
magnum atq insuꝑabile genus
armorũ. quo munitus seuientes
tiens. sed patiens suꝑaret:. insuꝑ
& occisus aulam cęlestis regni ui¬

Expanded text:
Stephanum triumphantem. Solus Stephanum triumphantem. Solus descendit Dominus, ut multos elevaret; humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo virginis praeparavit uterum, ipse martyri suo aperire dianimam Stephani latitudo suscipereorum potuit superare, ut ita meruisset feliciter triumphare. Neque enim parvipendenda sunt talis virtus, talisque triumphus. Haud vero vilibus armis potuit praemuniri, qui a multis non potuit superari. Invictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae nec frementium saevitiam formidavit, nec lapidantium ictibus devicta succubuit. Usque adeo enim inter frementes 556 permansit interritus , et inter lapidum fuit cruciamenta securus, ut incredulitatem Judaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exoraret. Quod est ergo tammagnum atque insuperabile genus armorum, quo munitus saevientestiens, sed patiens superaret; insuper et occisus aulam coelestis regni vi
Abbreviated transcription (Latin):
uimus tempora¬
lem sempiterni
regis nr̃i natalem: hodie cȩlebra¬
mus triumphalẽ militis passio¬
nem: Heri enim rex nr̃ trabea
carnis indutus: de aula uteri
uirginalis egrediens. uisitare
dignatus ẽ mundũ: hodie mũes
de tabernacłõ corporis exiens:
triumphator migrauit adcȩlũ:
Ille sempit̃nȩ deitatis maiesta¬
te seruata seruile cinctorium
campo pugnaturus intrauit:
iste depositis corruptibilib cor
poris indumentis. ad cęli pala-¬
tium ꝑhennit regnaturus as¬
cendit: Ille descendit carne ue¬
latus. iste ascendit sanguine
laureatus: Ascendit iste lapidan¬
tib iudeis: quia ille descendit
letantib anglis: Gloria in excel
cantauerunt: hodie stephanũ
letantes in suũ consortium susce¬
perunt: Heri dñs exiuit de ute¬
rouirginiᷤᷤ. hodie miles egressus
est de ergastulo carnis: Heri xp̃c
stephanus stola est abeo unmor¬
talitatis indutus. Heri presepis
angustia xp̃m portauit infantẽ:
hodie immensitas cȩli suscepit.

Expanded text:
vimus temporalem sempiterni Regis nostri Natalem: hodie celebramus triumphalem militis passionem. Heri enim Rex noster, trabea carnis indutus, de aula uteri virginalis egrediens visitare dignatus est mundum: hodie de tabernaculo corporis exiens triumphator migravit ad celum. Ille sempiterne majestatis deitate servata: servile tentorium campo pugnaturus intravit. Iste depositis corporeis corli palatium perenniter regnaturus ascendit. Ille descendit carne velatus, iste ascendit sanguine laureatus. Ascendit iste lapidantibus Judaeis, quia ille descendit laetantibus angelis. Gloria in excelstes cantaverunt; hodie Stephanum laetantes in suum consortium susceperunt. Heri Dominus exivit de utero virginis: hodie servus egressus est de ergastulo carnis. Heri ChrisStephanus stola est ab eo immortalitatis indutus. Heri praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
tefaciebat: tantũ eos ad laudẽ
di patris semꝑ excitare cura¬
bat: ꝑagens ipse quod cȩteris
agendum prȩcepit: luceat lux
ur̃a coram hominib ut uide¬
ant oꝑa ur̃a bona: & glorificens
patrem ur̃m qui in cęlis est:
Atq: ido non solum apud ho¬
mines gratia & sapientia ꝓfice¬
re dicitur. in quantũ ipsi eius
sapientiam gr̃ãmq: potuere
cognoscere: sed etiam apud dm̃
in quantũ adcius laudem glo¬
riamq: sapientiam ac gratiam
quam in eo cognouere retule¬
runt: cuius beneficus & mune¬
rib ȩternis. sit laus & gr̃arum
actio: in om̃ia secula scłorum
amen:

Expanded text:
tefaciebat, tantum eos ad laudem tefaciebat, tantum eos ad laudem Dei patris semper excitare curabat, peragens ipse quod caeteris agendum praecepit: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . Atque ideo non solum apud homines gratia et sapientia proficere dicitur, in quantum ipsi ejus sapientiam gratiamque potuere cognoscere, sed etiam apud Deum, in quantum ad ejus laudem gloriamque, sapientiam ac gratiam, quam in eo cognovere, retulerunt: cujus beneficiis ac muneribus aeternis sit laus et gratiarum actio in omnia saecula saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
ihe inquit ꝓficiebat sapientia.
ctate & gr̃a. apud dm̃ & homi¬
nes: Naturam uerc humantta¬
tis indicat. in qua ꝓficere ad
tempus uoluit. qui in diuin¬
tate idem ipse ẽ: & anni eius ñ
deficient: Iuxta hominis qͥppe
naturam ꝓficiebat sapientia:
non quidem ipse sapientior ex
tempore existendo. qui a prima
conceptionis hora sp̃u sapientiȩ
plenus ꝑmanebat: sed eamdem
qua plenus erat sapientiã cete¬
ris ex tempore paulatĩ demon¬
strando: luxta hominis naturã
ꝓficiebat etate: quia de infan¬
tia ad pueritiam: de pueritia
ad iuuentutẽ: consueto homi¬
nibus crescendi ordine puenit:
Iuxta hominis naturam ꝓfici¬
ebat gratia: non ipse ꝑaccessũ
temporis accipiendo qđ non
habebat: sed pandendo donũ
gratiȩ quod habebat: Et bene
cum dictum ẽẽt quia iħc pro¬
ficiebat sapientia. etate & gr̃a
adiunctũ est apud dm̃ & homi¬
nes: quia quantũ ꝓficiente
ȩtate hominib sapientiȩ et
gratiȩ quȩ sibi inerat dona pa¬

Expanded text:
ficiebat scientia, aetate et gratia apud Deum et homines. Natura verae humanitatis indicat, in qua proficere ad tempus voluit, qui in divinitate idem est, et anni ejus non deficient. Juxta hominis quippe naturam proficiebat sapientia, non quidem ipse sapientior ex tempore existendo, qui a prima conceptionis hora spiritu sapientiae plenus permanebat, sed eamdem qua plenus erat sapientiam caeteris ex tempore paulatim demonstrando. Juxta hominis naturam proficiebat aetate, quia de infantia ad pueritiam, de pueritia ad juventutem, consueto hominibus crescendi ordine pervenit. Juxta hominis naturam proficiebat gratia, non ipse per accessum temporis accipiendo quod non habebat, sed pandendo donum gratiae quod habebat. Et bene cum dictum esset quia Jesus proficiebat sapientia, aetate et gratia, adjunctum est, apud Deum et homines; quia quantum proficiente aetate hominibus sapientiae et gratiae quae sibi inerant dona pa
Abbreviated transcription (Latin):
dendum quia homo erat ho
diebat. Ad comprobandũ qͥa
ds erat : eisdem loquentib sub¬
limiter respondebat: Quod
matri querenti ac dicenti fili
quid fecisti nob̃ sic. ecce pater
et ego dolentes querebamꝰ te
respondit & quid est quod
me querebatis: nesciebatis qͥa
in his quȩ patris mei sunt opor¬
tet me ẽẽ: diuinȩ maiestatis
inditium fuit: De qua alibi
dicit: Om̃ia quȩcũq habet
pater: mea sunt: Atq ido rec¬
tissime templum non minus
ad se: quam ad patrem ꝑtine¬
re testatur: Inuentus quippe
in templo dicit. quia in his gͦ
patris mei sunt oportet me ẽẽ
quia nimirũ quorũ una ma
iestas est & gloria: horum eti¬
am una sedes ac domus est:
Nec solum materialis domus¬
di. quȩ ad adorandũ cum tem¬
poralit fieri solet: sed ȩtiã do¬
mus intellectualis quȩ ad lau¬
dandũ eum inet̃num constru¬
itur: ȩque patri & filio. immo
ȩtiam spiritui sc̃o: constat c̃ẽ
se ac patre dilectori suo ꝓmitut

Expanded text:
dendum quia homo erat, hodendum quia homo erat, houdiebat, et ad comprobandum quia Deus erat eisdem loquentibus sublimiter respondebat. Quod matri quaerenti ac dicenti: Fili, quid fecisti nobis sic? ecce pater tuus et ego dolentes quaerebamus te. Respondit: Et quid est quod me quaerebatis? An nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? Divinae majestatis indicium fuit, de qua alibi dicit: Omnia quaecunque habet Pater, mea sunt; atque ideo rectissime templum non minus ad se quam ad Patrem pertinere testatur. Inventus quippe in templo dicit quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse: quia nimirum quorum una est majestas et gloria, horum etiam una sedes ac domus est; nec solum materialis Dei domus, quae ad adorandum eum temporaliter fieri solet, sed etiam domus intellectualis quae ad laudandum eum in aeternum construitur, aeque Patri ac Filio, imo etiam Spiritui sancto constat esse se ac Patre dilectori suo promittit:
Abbreviated transcription (Latin):
ad discendũ uolunt submitti:
Sequamur tter eius humani¬
tatis. si nos mansio diuinȩ
delectat uisionis: memores
semꝑ illius preceptiꝰ audi fili
mi disciplinam patris tui. et
ne dimittas legem matris tuȩ:
ut addatur gratia capiti tuo.
& torques collo tuo: Pauditũ
quippe disciplinȩ paternȩ. ac
ꝓ obseruantia maternȩ legis.
gratia capiti nr̃o & collo tor¬
ques additur: quia quanto
quis diuinis intentus fuerit
auscultare p̃ceptis: quanto
ca quȩ didicerit in unitate
matris ȩccłiȩ diligentius obser¬
uare studuerit. tanto & nunc
dignius ad honorem predi¬
candi. & infuturo sublimtus
ascendet ad beatitudinẽ cum
xp̃o sine fine regnandi. Uerũ
ne quis autumet dñm salua¬
torem ob imꝑitiȩ necessitatem
adisse audisseq: & interrogasse
magistros: uideamꝰ quid seqͥtur.
Stupebant autẽ om̃s qui cum
audiebant suꝑ prudentia et
responsis cius: Et uidentes: am¬
mirati funt: Quia idem uerus
homo & uerus erat ds: ad osten¬

Expanded text:
ad discendum volunt submitti. ad discendum volunt submitti. Sequamur iter ejus humanitatis, si nos mansio divinae delectat visionis, memores semper illius praecepti: Audi, fili mi, disciplinam patris tui, et ne dimittas legem matris tuae, ut addatur gratia capiti tuo, et torques collo tuo . Per auditum quippe disciplinae paternae ac pro observantia maternae legis gratia capiti nostro, et collo torques additur: quia quanto quis divinis intentus fuerit auscultare praeceptis, quanto ea quae didicerit in unitate matris Ecclesiae diligentius observare studuerit, tanto et nunc dignius ad honorem praedicandi, et in futuro sublimius ascendet ad beatitudinem cum Christo sine fine regnandi. Verum ne quis autumet Dominum Salvatorem ob imperitiae necessitatem adiisse audisseque et interrogasse magistros, videamus quid sequitur: Stupebant autem omnes qui eum audiebant super prudentia et responsis ejus, et videntes mirati sunt. Qui enim idem verus homo et verus erat Deus, ad osten
Abbreviated transcription (Latin):
sedit in medio doctorũ audi¬
ens & interrogans illos huma¬
nȩ est humilitatis inditium:
immo etiam eximium discen¬
dȩ humilitatis exemplũ: Dei
quippe uirtus & đi sapientia.
eternaq diuinitas.loquitur:
Ego sapientia habito in consi¬
lio: & crudits intersum cogi¬
tationibus: Meum ẽ. confiliũ
& ęquitas: mea prudentia : mea
est fortitudo: ꝑme reges reg¬
nant: & conditores legũ iusta
decernunt: Beatus homo qui
audit me & qui uigilat ad
fores meas cotidie & obseruat
ad postes ostu mei: lpsa homi¬
nimirum hominib: quamuis
summo ingenio preditis: ne¬
cessariam discendi uerbi for¬
mam prerogaret: ne si qui dis¬
cipuli ueritatis fieri refugerent
magistri efficerentur erroris:
Et bene qui iuuemis erat doctri¬
nȩ subiturus officiũ puerulus
adhuc seniores audit & inter¬
rogat: ut uidelicet eorum pro¬
uida dispensatione compescat
audatiam: qui non solum in¬
docti: sed ȩtiam impubes ad
docendũ ꝓrumpe magis quã

Expanded text:
sedit in medio doctorum audisedit in medio doctorum audiens et interrogans illos, humanae est humilitatis indicium, imo etiam eximium discendae humilitatis exemplum. Dei quippe virtus, Dei sapientia aeterna quae divinitus loquitur: Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Meum est consilium et aequitas, mea est prudentia, mea est fortitudo, per me reges regnant, et conditores legum justa decernunt. Beatus homo qui audit me, et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa hominimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficerentur erroris. Et bene qui juvenis erat doctrinae subiturus officium, puerulus adhuc seniores audit et interrogat, ut videlicet eorum provida dispensatione compescat audaciam, qui non solum indocti, sed etiam impubes ad docendum prorumpere magis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
dignatur: qua temeritate spat
se adintuenda claritatis eius
ergo dñs pom̃s annos cum pa¬
rentib: in pascha hierosolimã
uenit: humanȩ nimirum est
humilitatis inditrum: Homi¬
nis namq: est ad offerenda dõ
sacrificiorũ spiritaliũ uota con¬
currere: & auctorẽ suum orati¬
onib lacrimisq fibi conciliare
ꝓfusis: fẽcit ergo dñs inter ho¬
mines homo natus: qd faciendũ
hominib: pangelos imꝑauerat
ds: Seruauit ipse legem quã
dedit: ut nob̃ qui puri homi¬
nes sumus.seruandũ pom̃ia
quicquid ds iubet ostenderet:
Sequamur iter humanȩ con
uersationis eius.siditatis glo¬
riam delectamur intueri. si
optamus habitare  in domo
cius eterna in cęlis. omnibus
dieb: uitȩ nr̃e si iuuat uidere
uoluntatem dñi & ꝓtegi atem¬
plo scõ cius: & ne ulla inȩter¬
num malorũ aura pulsemur:
meminerimꝰ presentis eccłiȩ do-¬
mum necessariȩ precũ mun¬
darum frequentare muneribꝰ:
Quod ipse duodenis intemplo

Expanded text:
dignatur, qua temeritate sperat dignatur, qua temeritate sperat se ad intuenda claritatis ejus ergo Dominus per omnes annos cum parentibus in Pascha Hierosolymam venit humanae nimirum est humilitatis indicium. Hominis est namque ad offerenda Deo sacrificiorum spiritualium vota concurrere, et auctorem suum orationibus lacrymisque sibi conciliare profusis. Fecit ergo Dominus inter homines homo natus quod faciendum hominibus per angelos imperaverat Deus. Servavit ipse legem quam dedit, ut nobis qui puri homines sumus, servandum per omnia quidquid Deus jubet, ostenderet. Sequamversationis ejus, si divinitatis gloriam delectamur intueri, si optamus habitare in domo ejus aeterna, in coelis omnibus diebus vitae nostrae, si juvat videre voluptatem Domini, et protegi a templo sancto ejus . Et ne ulla in aeternum malorum aura pulsemur, meminerimus praesentis Ecclesiae domum necessariis precum mundarum frequentare muneribus. Quod ipse duodenis in templo
Abbreviated transcription (Latin):
glam posse ꝑtingere. quã ipse¬
suis seruis fideli pietate pollice¬
tur dicens:Qui habet manda¬
ta mea. &. seruat ca:. ille est qui
diligit me: Qui autẽ diligit
me ddiliget᷑ apatre meondez: et
ego diligam eum: & manifesta¬
bo cimeipsum: Meipsum inqͥt
manifestabo: idest ñ qualẽ me
homines conspicere. qualem ȩti¬¬
am infideles uidere possunt
ꝙ crucifigere: sea qualem In de¬
core suo regem scłorum soli ui¬
dere possunt oculi mundi ĩcõ¬
rum:talem me ad rependendã
uicem dilectionis. his qui me
dilĩgunt ostendam: Igitur spe¬
remts nos ut diximus o huma¬
nitatis eius sacramenta ad ui¬
dendam diuinitatis speciem
posse conscendere si tam̃ cade
sacramerta digno iustitiȩ et
sc̃itaus e. ucritatis honore ut
accepimꝰ illibata seruamꝰ: si hu¬
manȩ conuersationis cius exẽ¬
pla. si doctrinȩ quã ꝑhominẽ
nob ministrauit humiliter
dicta sequam. Nam qui humi¬
litatis eius uestigia sequi de¬

Expanded text:
gloriam posse pertingere, quam ipsegloriam posse pertingere, quam ipseus servis fideli pietate pollicetur, dicens: Qui habet mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me: qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Meipsum, inquit, manifestabo, id est, non qualem me omnes conspicere, qualem etiam infideles videre possunt et crucifigere, sed qualem in decore suo regem saeculorum soli videre possunt oculi mundi sanctorum, talem me ad rependendam vicem dilectionis his qui me diligunt, ostendam. Igitur speremus nos, ut diximus, per humanitatis ejus sacramenta ad videndam divinitatis speciem posse conscendere, si tamen eadem sacramenta digno justitiae et sanctitatis et veritatis honore, ut accepimus, illibata servemus, si humanae conversationis ejus exempla, si doctrinae, quam per hominem nobis ministravit, humiliter dicta sequamur. Nam qui humilitatis ejus vestigia sequi de
Abbreviated transcription (Latin):
sancti euuangelii
lectio recitata. neq
oͬpus est ut in ea quid expo¬¬
nendo loquamur: Describit
namq: infantiã pueritiamq
nr̃i redemptoris: qua nr̃ȩ par¬
iiceps humanitatis dignatus
est fieri: Commemorat ȩterni¬
tatem diuinȩ maiestatis.in
qua patri mansit ac manet
semꝑ equalis: ut uidelicet in¬
carnationis eius humilitate
ad memoriam reuocata. & ip¬
si contra omniũ uulnera pec¬¬
catorũ. medicamentum uerȩ
humilitatis curemꝰ exercere:
pio semꝑ animo recolentes.
quantũ nos ꝓdiuino amore.
quantũ ꝓ nr̃a salute oportet
humiliari qui terra sumus et
cinis:si tantũ summa illa po¬
testas ꝓ nobis humiliari non
respuit: ut adsuscipienda nr̃ȩ
fragilitatis infirma descende¬
ret: Item audita. credita & con¬
fessa diuinitas dñi saluatoris
qua patri & sp̃ui sanctõ consub¬
stantialis semꝑ & coeternꝰ ꝑse¬
ueret: Spemus nos phumili¬
tatis cius sacramenta quibus
imbuti sumus.usq ad contem¬
plandam diuinitatis eiusdem

Expanded text:
sancti Evangelii lectio recitata, neque opus est ut in ea quid exponendo loquamur. Describit namque infantiam pueritiamque nostri Redemptoris, qua nostrae particeps humanitatis dignatus est fieri: commemorat aeternitatem divinae majestatis, in qua Patri mansit ac manet semper aequalis; ut videlicet incarnationis ejus humilitate ad memoriam revocata, et ipsi contra omnium vulnera peccatorum medicamentum verae humilitatis curemus exercere, pio semper animo recolentes quantum nos pro divino amore, quantum pro nostra salute oporteat humiliari, qui terra sumus et cinis, si tantum summa illa potestas pro nobis humiliari non respuit ut ad suscipienda nostrae fragilitatis infirma descenderet. Item audita, credita et confessa divinitate Domini Salvatoris, qua Patri et Spiritui sancto consubstantialis semper et coaeternus perseverat, speremus nos per humanitatis ejus sacramenta quibus imbuti sumus, usque ad contemplandam divinitatis ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
gesta posset explicare queren¬
tibus: Imitemur & nos fratres
mei piam dñi matrẽ: ipsi quoq:
om̃ia uerba & facta dñi ac sal¬
uatoris nr̃i fixo in corde conser¬
uando: horum meditatione
diurna &. nocturna: importu¬
nos manium nocentrũq: cogi¬
tationũ repellamus incursus:
horum crebra collatione. & nos
& proximos nr̃os a fabulis su¬
peruacuis. & maledulcoratis
detractionũ colloquus casti¬
gare:atq ad diuinȩ frequenti¬
am laudis accendere curem̃:
Si enim fratres km̃i in futuri
beatitudine seculi habitare in
domo dñi. ac ꝑpetuo illũ lau¬
darc desideramus: oportet ni¬
mirum ut in hoc seculo quid
in futuro queramus. sollicite
p̃monstremꝰ: frequentando ui¬
delicet ȩccłiȩ limina & non so¬
lum in ea laudes dñ canendo
sed & in om̃i loco dominationis
cius.ca quȩ ad laudem gloriãq:
conditoris nr̃i ꝓficiant. uerb̃¬

Expanded text:
gesta, posset explicare quaerengesta, posset explicare quaerentibus. Imitemur et nos, fratres mei, piam Domini matrem, ipsi quoque omnia verba et facta Domini ac Salvatoris nostri fixo in corde conservando, horum meditatione diurna et nocturna importunos inanium nocentiumque cogitationum repellamus incursus: horum crebra collatione et nos et proximos nostros a fabulis supervacuis et male dulcoratis detractionum colloquiis castigare atque ad divinae frequentiam laudis accendere curemus. Si enim, fratres charissimi, in futuri beatitudine saeculi habitare in domo Domini, ac perpetuo illum laudare desideramus, oportet nimirum et in hoc saeculo, quod in futuro quaeramus, sollicite praemonstremus, frequentando videlicet Ecclesiae limina, et non solum in ea laudes Domini canendo, sed et in omni loco dominationis ejus ea quae ad laudem gloriamque conditoris nostri
Abbreviated transcription (Latin):
mysteria fidci. uel sui precepta
conditoris tantũ meditando
ꝑcipiunt: sed his potius qui
ea quȩ discere non potuerunt
oꝑando exercent. regni aditus
patet: insuꝑ etiam scienti bo¬
num facere & non facienti. pec¬
catum est illi : ꝙ. ficut dñs ipse
testatur. om̃i cui multum est
datum. multũ queretur ab eo:
Ne nos ergo scientia inflet: sed
tis filii di: qui eis quos se ad
sublima discenda seqͥ necdũ
ualere conspexit: seipsum benig¬
na humilitate subiecit:cuius
exemplo imbutos corũ animos.
cȩlesti gratia dignos. cȩlestis ar¬
chani redderet ẽȩ capaces: & ma¬
ter inquit eius conseruabat
om̃ia uerba hȩc: conferens in
corde suo: Om̃ia quȩ de dño
uel adño dicta. siue acta cogno¬
uerat: mater uirgo diligentiꝰ
in corde retinebat: Sollicite.
cuncta memoriȩ commenda¬
bat: ut cum dño tempus p̃di¬
cande siue scribende incarna¬
tionis eius aduemiret: suffici¬
enter uniuersa prout essent

Expanded text:
mysteria fidei, vel sui praecepta mysteria fidei, vel sui praecepta conditoris tantum meditando percipiunt, sed his potius qui ea quae discere potuerunt operando exercent, regni coelestis aditus patet. Insuper etiam scienti bonum facere, et non facienti, peccatum est illi. Et sicut Dominus ipse testatur: Omni cum multum datum est, multum requiritur ab eo . Ne nos ergo scientia inflet, sed ine Filii Dei, qui eis quos se ad sublimia discenda sequi necdum valere conspexit, seipsum benigna humilitate subjecit, cujus exemplo imbutos eorum animos coelesti gratia dignos coelestis arcani redderet esse capaces. Et mater, inquit, ejus conservabat omnia verba haec conferens in corde suo. Omnia quae de Domino vel a Domino dicta sive acta cognoverat mater Virgo, diligentius in corde retinebat, sollicite cuncta memoriae commendabat, ut cum demum tempus praedicandae sive scribendae incarnationis ejus adveniret, sufficienter universa, prout essent
Abbreviated transcription (Latin):
in his quȩ uerȩ patris eiꝰ c̃ẽnt
manere decernerent. nisi ut
comp̃hendere nossent: descen¬
dit ipse cum ipsis ad inferiora
conuersationis eorũ: cepitq
manere in his quȩ illorũ erant.¬
& erat eis pia dispensatione sub¬
iectus:. donec ꝓficiente humili¬
tatis magisterio. quantũ om̃ib
creaturis cẽt ꝓferendus agnos¬
cerent:Quid ꝓhis nr̃a agat
suꝑbia: obsecro paucis attenda¬
mus: Certe cum ea quȩ non et̃¬
naliter nouim. sed iuuante do¬
mino ex tempore didicimꝰ archa¬
na scripturarũ: simpliciores
quosq: fratres loquentib nob
intelligere non posse sentimus:
statim extolli consueuimꝰ: eisq
despecus: de nr̃a nos quasi sin¬
gulari. ac pplurima eruditio¬
ne iactamus: quasi non sint
pplures etiam nobis multo doc¬
tiores: Et qui adoctiorib nob̃
nolumus despici:tpsi indoctio¬
res nobis despicere tmmo ȩtiã
irridere gaudem: neq reminis¬
cicuramꝰ. quia non eis qui uel

Expanded text:
in iis quae vere patris ejus essent in iis quae vere patris ejus essent manere decernerent, nisi ut comprehendere nossent, descendit ipse cum ipsis ad inferiora conversationis eorum, coepitque manere in his quae illorum erant: et erat eis pia dispensatione subjectus, donec proficiente humilitatis magisterio, quantum omnibus creaturis esset praeferendus agnoscerent. Quid pro his nostra agat superbia obsecro paucis attendamus. Certe cum ea, quae non aeternaliter novimus, sed juvante Domino ex tempore didicimus, arcana Scripturarum, simpliciores quosque fratres loquentibus nobis intelligere non posse sentimus, statim extolli consuescimus, eisque despectis de nostra nos quasi singulari ac perplurima eruditione jactamus, quasi non sint perplures etiam nobis multo doctiores; et qui a doctioribus nolumus despici, ipsi indoctiores nobis despicere, imo etiam irridere gaudemus: neque reminisci curamus, quia non eis qui vel
Abbreviated transcription (Latin):
mane subiectionẽ humilitatis:
ut phanc cospaulatĩ ad agniti¬
onem ditunitatis institueret:
Cum enim dixisset quid est qđ
me querebatis. an nesciebatis
quia in his quȩ patris mei funt.
oportet me cẽ: & ipsi non intel¬
lexerunt uerbũ quod locutus
est ad illos. sicut ęuuangłista
consequent insinuat: descen¬
dit cum eis & uenit nazareth.
& erat subditus illis: Dicebat
ergo archanũ suȩ diuinȩ uir¬
tutis parentib humanȩ suȩ
fragilitatis. matri suȩ scilicet ue¬
re suȩ carnis. & castissimo tutori
castitatis illius: qui ꝑ idtempo¬
ris necdum prolata luce ȩuuan¬
grlica abom̃ib pene qui cos
nosse poterant carnali contun¬
ctione uir eiꝰ carnali ãministra¬
tione pater estimabat᷑: simul
& uocabat᷑ ipsius dñi saluato¬
ris: Dicebat inquã his. quia
in his quȩ patris mei sunt opor¬
tet me eẽ: Qui cum arcem tan¬
ti mysterii ascendere intelligen¬
do non possent: neq aliter eũ

Expanded text:
manae subjectionem humilitatis, manae subjectionem humilitatis, ut per hanc eos paulatim ad agnitionem divinitatis institueret. Cum enim dixisset, Quid est quod me quaerebatis? an nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? et ipsi non intellexerunt verbum quod locutus est ad illos, sicut evangelista consequenter insinuat: Descendit cum eis, et venit Nazareth, et erat subditus illis. Dicebat ergo arcanum suae divinae virtutis parentibus humanae suae fragilitatis, matri suae scilicet verae suae carnis, et castissimo tutori castitatis illius, qui per id temporis, nec dum prola a luce Evangelica, ab omnibus pene qui eos nosse poterant, carnali conjunctione vir ejus, carnali administratione pater aestimabatur simul et vocabatur ipsius Domini Salvatoris. Dicebat, inquam, his, Quia in iis quae Patris mei sunt, oportet me esse. Qui cum arcem tanti mysterii ascendere intelligendo non possent, neque aliter eum
Abbreviated transcription (Latin):
manebit &. in uob eritꝰ quia ui¬
delicet eiusdem sc̃e trinitatis.
cuiꝰ una atq indiuisibilis natu¬
ra diuinitatis est mansio: in cor¬
dib electorũ dispar ẽȩ̃ non po¬
test: Ergo quod dñs in templo
sedens dicit. in his quȩ patris
mei sunt oportet me ẽe: decla¬
ratio est consempiterne deo
patri potestatis & gloriȩ: Qđ
autẽ rediens nazareth erat
subdit᷑ parentibus: humanȩ
est ueritatis inditiũ. simulq
humilitatis exemplum: In ca
namq natura subditus erat
hominibꝰ: in qua minor est
patre: Unde ipse dicit: Uado
ad patrem: quia pater maior
me ẽ: in qua ȩtiam minoratus
est paulo minus ab angelis:
In illa autẽ in qua ipse & pat̃
unum sunt. in qua non ex tẽ¬
pore uadit ad patremꝰ sed sem¬
per in ipso est & om̃ia ꝑipsum
facta sunt: & ipse ẽ. ante om̃s:
Cuius multũ est miranda mag¬
nȩ dispensatio pictatis: qui
dum parentes suos mysterrũ
diuinȩ suȩ maiestatis necdum
cape uidisset: exhibuit cis hu¬

Expanded text:
 in vobis erit . Quia videlicet ejusdem sanctae Trinitatis, cujus una atque indivisibilis natura divinitatis est, mansio in cordibus electorum dispar esse non potest. Ergo quod Dominus in templo sedens dicit, In his quae Patris mei sunt oportet me esse, declaratio est consempiternae Deo Patri potestatis et gloriae. Quod autem rediens Nazareth erat subditus parentibus, humanae est veritatis indicium, simulque humilitatis exemplum. In ea namque natura subditus erat hominibus, in qua minor est Patre. Unde et ipse dicit: Vado ad Patrem, quia Pater major me est: in qua etiam minoratus est paulo minus ab angelis . In illa autem in qua ipse et Pater unum sunt, in qua non ex tempore vadit ad Patrem, sed semper in ipso est, omnia per ipsum facta sunt, et ipse est ante omnes. Cujus multum est miranda magnae dispensatio pietatis, qui dum parentes suos mysterium divinae suae majestatis necdum capere vidisset, exhibuit eis hu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectorũ autẽ est solida esca: qͥ
ꝓpter habitũ sensus exercitatos
om̃i humanitate purificans. ue¬
lut similaginẽ dõ offerre conten¬
dit: sicut dauid sc̃s ait: Sacrifi¬
cium dõ: sp̃s contribulat᷑: Tan¬
ta autẽ uelocitate circũ fertur
ȩuuangłium: ut non nisi sapi¬
entes cursum eiꝰ intelligant: Quẽ
beatꝰ paulus intelligens ait: ut
sermo di currat: & clarificetur
in nobis:¬

Expanded text:
Perfectorum autem est solida esca ; qui Perfectorum autem est solida esca ; qui propter habitum sensus exercitatos omni humanitate purificans, velut similaginem Deo offerre contendit; sicut David sanctus ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Tanta autem velocitate circumfertur Evangelium, ut non nisi 12 sapientes cursum ejus intelligant; quem beatus Paulus intelligens ait: Ut sermo Dei curret et clarificetur in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
tum testam̃to utrũq condecorat¬
ac tanta uelocitate oꝑis circũfer¬
cueat. hocest inferna uisitet:
cȩlestia penetret: terrestria col¬
lustret: Quod ȩuuangłium tan-¬
quam suꝑior mola cunctos cre¬
dentes suscipit: om̃s aduenien-¬
tes accipit: & ueluti ꝑquasdã
cauernulas p̃ceptoꝵ ad interio¬
ra transmittit: ut ibi hinc inde
duorũ testamentoꝵ salutarib
mandatis gentilitatis aspitate
mollita: ꝓducat om̃e qđ purũ
est: Quã similitudinẽ testam̃to¬
rum ezechihelem ꝓpħam arbi¬
tror ꝑstrinxisse: cum dicit rotã
in medio rotȩ esse conexã: Harũ
igit᷑ molarũ oꝑatione. idest noui
ac ueteris testam̃ti. hoc agit sc̃a
ȩccłia cura ꝑuigili: ut peccatoꝵ
aspitate discussa. ex occultis cogi¬
tationib medullam cordis mun¬
di ȩlitiat: & cȩlestib mandatis
mandata ex intimis sp̃ualia ali¬
menta ꝓducat: Be quib alim̃¬
tis paulus apl̃s ait. lac uob̃ po¬
tum dedi: non escam: Et iterum:

Expanded text:
to utrumque condecoratac tanta velocitate sui saecumeat; hoc est inferna visitet, coelestia penetret, terrena collustret. Quod Evangelium tanquam superior mola cunctos credentes suscipit, omnes advenientes accipit, et velut per quasdam cavernulas praeceptorum ad interiora transmittit: ut ibi hinc inde duorum Testamentorum salutaribus mandatis gentilitatis asperitate mollita, producat omne quod purum est. Quam similitudinem Testamentorum Ezechielem prophetam arbitror perstrinxisse, cum dicit rotam in medio rotae esse connexam Harum igitur molarum operatione, id est Novi ac Veteris Testamenti hoc agit sancta Ecclesia cura pervigili, ut peccatorum asperitate discussa, ex occultis cogitationibus medullam mundi cordis eliciat, et coelestibus mandatis mundata ex intimis spiritalia alimenta producat. De quibus alimentis Paulus apostolus ait: Lac vobis potum dedi, non escam . Et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
quiq se ab eo suꝑari ꝑmisit. ut
hunc mundicorde merito bene¬
diceret. atq isrł nominaret: nob̃¬
cum d̾s ampli magisq: ꝓnobis
magnificũ certam̃ adimplens. et
usq ad mortẽ accedens. ut morte
sua mortẽ occidet: & benedictionẽ
atq ĩmortalitatẽ mundicordi po¬
pulo condonaret. qͥ fiducialiter
dicit nob̃cũ ds ꝑęuungłistarũ et

Expanded text:
, quique ab eo superari permisit ut , quique ab eo superari permisit ut hunc mundicordem merito benediceret, atque Israel nominaret. Nobiscum Deus, amplius magis pro nobis magnificum certamen adimplens, et usque ad mortem accedens, ut morte sua mortem occideret, et benedictionem ac immortalitatem mundo corde populo condonaret, qui fiducialiter dicit, Nobiscum Deus per evangelistarum et
Abbreviated transcription (Latin):
emmanuhel: qđ est int̃pretatũ
nob̃cum ds̃:. Uocant nom̃ eius
priꝰ angli psallentes in eiꝰ genera¬
omniũ & regem pacis ad homi¬
nes uenientẽ: deinde apł̃i uni¬
geniti dĩ dñationem atq uirtu¬
tem om̃ib gentib p̃dicantes: ad¬
huc & scĩ martyres contͣ ignes
& gladios usq ad mortẽ resisten¬
tes: deinde cuncti credentes hoc
ipsum nom̃ usq ad consumma¬
tionem scl̃i memorantes. atq
laudantes: & uocabunt nom̃
eius emmanuhel: qđ est interp̃¬
tatum nob̃cum ds̃: Qui uoca¬
bunt nisi isti quorũ uocabit᷑
in t̃ra nouũ nomen: non sicut
priꝰ in figuris & imaginibus:. sed
facie ad faciem apparentẽ: Ho¬
biscum ds̃ abrahȩ patri ereden¬
tium trib horis temporis. licet
non ꝑipsam ineffabilem dita¬
tis suȩ substantiam. sed potius
panglicam speciem a meridie
uisus ẽ: nob̃ triginta trib anius
in t̾ra apparuit & cũ hominib
conuersari dignatus ẽ: lacob
minꝰ apparuit colluctans eum eo

Expanded text:
Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus. Vocant nomen prius angeli, psallentes in ejus generaomnium et regem pacis, ad homines venientem. Deinde apostoli, Unigeniti Dei dominationem atque virtutem omnibus gentibus praedicantes. Adhuc et sancti martyres, contra ignes et gladios usque in mortem resistentes. Deinde cuncti credentes, hoc ipsum nomen usque ad consummationem saeculi memorantes atque laudantes. Et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus. Qui vocabunt, nisi justit quorum vocabitur in terra nomen novum, non sicu, prius in figuris et in imaginibus, sed facie ad faciem apparentem? Nobiscum Deus. Abrahae patri credentium tribus horis temporis, licet non per ipsam ineffabilem deitatis substantiam, sed potius per angelicam speciem a meridie visus est : nobis triginta tribus annis in terra apparuit, et cum hominibus conversari dignatus est. Jacob minus apparuit colluctans cum eo