comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
postulat: ut pollicitũ munꝰ infundat. Sur¬
gensq crucem supra oculos exprimit: et
manu ocłos palpando dñi presidium adeẽ
deplorat. Protinus salute secuta lumen red¬
ditur: febriũ ignis fugatur. Redditamq
sospitati matri commendat: ut ab clotha¬
rio rediens. religiosis uestib induat. Cumq
pater cerneret sospitati filiã reoditã sponso
aab labiis. & nichil auctoritatis. ac elucu¬
iras eloquii habens: ait suꝑflua quȩdã & ca¬
onice institutioni aliena. eoꝵ studiis teneri.
sumq illum urgerent: tandem criminis cau¬
um depromit. se suȩ regulȩ hab̾e cocleam quã
ingressu cuius libet domus intra cenobiũ tam
intro eundo quam egrediendo benedictionem
postulare. Cumq illi nil in dignũ synodalib
disertionib obici cernerent: alia inquiunt.
sihabet opponat. At ille prorupit dicens se sci¬
re columbanum a ceteroꝵ more disciscere: &
ipsamissarum sollemnia multiplicatione ora¬

Expanded text:
postulat ut pollicitum munus infundat, surpostulat ut pollicitum munus infundat, surgensque crucem supra oculos exprimit, et manu oculos palpando Domini praesidium adesse deplorat  Id est, implorat. Protinus salute secuta lumen redditur, febrium ignis fugatur, redditamque sospitati matri commendat ut ab Chlothario rediens religiosis vestibus induat. 2. Cumque pater cerneret sospitati filiam redditam, sponso labiis, et nihil auctoritatis ac elucubrati eloquii habens, ait, superflua quaedam et canonicae institutionis aliena eorum studiis teneri. Cumque illi urguerent, tandem criminis causam depromit, se suae regulae habere, cocleam, quam ingressu cujuslibet domus intra coenobium tam introeundo quam egrediendo benedictionem postulare. Cumque illi nil dignum synodalibus dissertationibus objici cernerent, Alia, inquiunt, si habet opponat. At ille prorupit dicens se scire Columbanum a caeterorum more desciscere, et ipse missarum solemnia multiplicatione ora
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ naxe eẽ quod hȩc tantis uteretur penis:
quia uiri dei interdictũ uiolare uellet. Ati¬
le dissimulans utinam inquit sospitati red¬
deretur: & diuinis famularet᷑ obsequiis. siõ
se talib uotis: obstare debere ait. Accedens
itaq ad stratum puellȩ sciscitatur si suȩ fuerit
assentationis: quod contra beati colrimbani
interdictum. post uota cȩlestia rursus iteraue¬
rit terrena. At puella detestatur se talib uo¬
tis nunquã paruisse. ut terrenis cȩlestia com̃.¬
mutaret: sed paratam fuisse beati uiri pare¬
re preconiis: seq ait preterita uidisse noete
simili figura uirum qua ipse ẽ. qui oculoꝵ
meorum lumen redderet: uocemq simul au¬
disse dicentẽ. Quod cunq tibi hic uir dixerit
fac: & sanaberis. Infer ergo auribꝰ meis que
michi sunt custodienda: & tuis orationibus
pelle dolorem a dño illatum. Prostratꝰ itaq
humo cum lacrimis uenerandus uir dñm

Expanded text:
suae noxae esse quod haec tantis uteretur poenis, suae noxae esse quod haec tantis uteretur poenis, quia viri Dei interdictum violare vellet. At ille dissimulans, Utinam, inquit, sospitati redderetur, et divinis famularetur obsequiis! Non se talibus votis obstare debere ait. Accedens itaque ad stratum puellae, sciscitatur si suae fuerit assentationis quod contra B. Columbani interdictum post vota coelestia rursus iteraverit terrena. At puella detestatur  Id est, protestatur se talibus votis nunquam paruisse, ut terrenis coelestia commutaret; sed paratam fuisse beati viri parere praeconiis, seque ait praeterita vidisse nocte simili figura virum qua ipse est, qui oculorum suorum lumen redderet, vocemque simul audisse dicentem: Quodcunque tibi hic vir dixerit fac; et sanaberis. Infer ergo auribus meis quae mihi sint custodienda, et tuis orationibus pelle dolorem a Domino illatum. Prostratus itaque humo cum lacrymis venerandus vir Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ximus abeato columbano ab italia paterno
affectu directus. dum ȩquo iure subdicas mo¬
nachoꝵ regeret cateruas: euenit ut ꝓ com¬
muni necessitate ad regem clocharium ꝑge
ret: qui eo tempore in ultimis galliȩ finib
oceani maris habitabat. fuit ergo arrepti
itineris uia ꝑ saltum pagumq briegium:
lȩ uocabulum pipimisicũ dicitur: distansa
changericus cum coniuge sua leudegunde
nomine xp̃iana & sane mentis femina mo¬
rabatur: & suum filium chagnoaldũ cuus
suꝑius fecimꝰ mentionem penes se habebant
Uiso itaq beato eustasio changericus miro eũ
gaudio recepit: eratq simul cum patre ma¬
treq filia burgundofara nomine: quã ut
suꝑius diximus beatus colũbanus dno saeu¬
uerat. Quam pat̃ cum iam desponsasset. acn¬
tiis aduersum uoluntatẽ puellȩ tradi uoluis¬
set: dolore oculoꝵ ꝑcussa & febrium igne tta
succensa ẽ: ut uix iam suꝑis reddi crederetur
Hanc in extremis anhelitib positam beatus
eustasius uidens patrem increpat: dicens

Expanded text:
ximus, a beato Columbano ab Italia, paterno affectu et aequo iure subditas monachorum regebat catervas. Evenit, ut pro communi neceret, qui eo tempore in ultimis Galliae finibus Oceani maris habitabat. Fuit ergo arrepti itineris via per saltum pagumque Briegium Villae vocabulum Pipimisium dicitur, distans ab us. Ibi nunc Chagnericus cum conjuge sua Leudegunde nomine, Christiana et sanae mentis femina, morabatur, et suum filium Chagnoaldum, cujus superius fecimus mentionem, penes se habebant. Viso itaque Eustasio Chagnericus miro cum gaudio recepit; eratque simul cum patre matreque filia Burgundofara nomine, quam, ut superius diximus, B. Columbanus Domino sacraverat. Quam pater cum jam desponsasset ac nuptiis adversum voluntatem puellae tradi voluisset, dolore oculorum percussa et febrium igne ita succensa est, ut vix jam superis reddi crederetur. Hanc in extremis anhelitibus positam B. Eustasius videns patrem increpat dicens,
Abbreviated transcription (Latin):
statuit ut sinodali examinatione ꝓ baretur
non ambiens de beati eustasis auctoritat
trima: quod om̃s aduersantes icȩ regule pra¬
denuua &e facunditate. aoministrante sibip
multĩ burgundiȩ epĩ in suburbano matsco¬
nensis urbis conueniunt: inter quos igxii
fieri urgebat uuarnachariꝰ. qui erat sam
eustasui ad uersarius. S preualuit beatieus¬
tasii deprecatio: ut qui auctor misere inten
& statuto die quando aduersiis eustasioier
altercatio oriretur: ipse morte preuentꝰ inte¬
riit. fractis itaq in eum agrestiane partis
uirib turbantur om̃s & sciscitantur agres¬
tium: quȩ aduersum regulã beati colũbani
uel uenerabilẽ eustasiũ obiceret. At ile tu¬

Expanded text:
statuit ut synodali examinatione probaretur, statuit ut synodali examinatione probaretur, non ambigens de B. Eustasii auctoritate et doctrina, quod omnes adversantes sanctae regulae prudentia et facunditate, administrante sibi Smulti Burgundiae episcopi in suburbano Matisconensis urbis conveniunt: inter quos residem fieri urgebat Warnacharius, qui erat B. Eustasii adversarius. Sed praevaluit B. Eustasii deprecatio, ut qui auctor miserae intenet statuto die quando adversus Eustasium altercatio oriretur, ipse morte praeventus interut. Fractis itaque in eo Agrestianae partis viribus turbantur omnes, et sciscitantur Agrestium quid adversus regulam B. Columbani vel venerabilem Eustasium objiceret. At ille t
Abbreviated transcription (Latin):
eustasum scismatis auleis temptat. bsan
mentem. sua uesania corrũpe queat. Asan
nerandus uir cõpto: diui paternis aftsa mune
er utem monet. Sed postquã salutarsims
tis mentem peste corruptam. e salubri ama¬
to curare nequisset: a suo suoꝵq collegio lr¬
dauit. Refutatus ergo abeato eustasio se hur
tiluc q uertit: ut ñ nullos assentationis pu¬
fautores facere queat. S eum nichil eiis mi¬
ta facere quiuisset: beati columba ni reuim
offendrit ad uersus regulam eiuis lani uou¬
epõ. qui consanguinitati suȩ ꝓrximuis eate
itaq abbellenus uicinos cateruatĩ epõs sib
uingere in agresti auxilio om̃istudios ll
ita ut regem clothariũ temptarent. Neoun
partis assentator futuruis eẽt. at ille serns
&e cognitam exꝑimento habens beati colili¬
ni scĩtatem et discipłoꝵ doctrinam: ad uensiu
scãm doctrinam grumientes siuis Edioer u¬
darguere responsis. Cumq nichil ꝓfecsit

Expanded text:
Eusthasium scismatis aculeis temptat, si sanam Eusthasium scismatis aculeis temptat, si sanam mentem sua vesania corrumpere queat. Quo venerandus vir conperto diu paternis effaminibus errantem monet. Sed postquam salutaribus monitis mentem peste corruptam et salubre antidoto curare nequisset, a suo ac suorum collegio segregavit. Refutatus ergo ab Eusthasio, se huc illucque dimergit, ut nonnullos huius adsentationis fautores facere queat; sed cum nihil eius inperitia facere quivisset, beati Columbani religio offendit, adversus regulam eius lanuino denepiscopo, qui consanguinitatis proximus erat. His itaque Abelenus vicinos collocatim episcopus sibi iungere in Agrestii auxilium omni studio nisus, ita ut regem Chlotharium temptarent, si eorum partis adsentator futurus esset; at ille sciens et cognitam exani sanctitatem et discipulorum doctrinam, adversus sanctam doctrinam grunnientes suis studet redarguere responsis. Cumque mihil profecisset,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtransit. Aquileienses et enim Aislentileram
a cõmunionẽ sedis apłicȩ. de qua añs in euan¬
glio ad beatum apłoꝵ principem petrĩ oqui¬
tur. dues petrus & super hanc petram elitica¬
bo eccliam meã. et porte inferi non prei alesir.
aouersus eam ob trium capituloꝵ ꝓissenseot¬
nemꝰ exqua discordiȩ in longum increnita
manarunt: quod presenti oꝑi non ẽ mseren¬
dum. ltaq ueniens aquileiã. socuus statim scis¬
mauis effectus: a romanȩ sedis cõmunione
seuinetus. ac diusus a totius orbis comoni¬
one. q uieum romane sedi ungeret᷑. lamina¬
bat insulam aquileiam orthodoxã fioe uiomꝰ¬
tenere. Quo scismate imbutis eo faon uore¬
nosam & increpationib plenã ad beatum
adtalam paurelum adulualdi regis lango¬
bardoꝵ notariũ dirigit. Qua beatus attalioo¬
lectam. & ridiculo habitam: mtradidit sex¬
habu: & postea mea negligentia poidislẽc
serat. Direotuntaq ad beatum artaamop¬

Expanded text:
rtransit. Aquileienses etenim dissentiunt rtransit. Aquileienses etenim dissentiunt a communione sedis apostolicae de qua Dominus in Evangelio ad beatum apostolorum principem Petrum loquitur: Tu es Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam et porte inferi non praevalebunt adversus eam – ob trium capitulorum dissensione, ex quo discordiae in longum incrementa manarunt, quod praesentis operis non est inserendum. Itaque veniens Aquilegiam, socius statim scismatis effectus, Romanae sedis a communionem seiunctus ac divisus est totius orbis communione, quicumque Romanae sedis iungerentur, damnans: in solam Aquilegiam orthodoxam fidem retineri. Qua scisma inbutus, epistolam venenosam, increpationibus plenam ad beatum Athalam per Aureum Adalwaldi regis Langobardorum notarium dirigit. Quam beatus Athala perlectam, ridiculo habitam mihi tradidit serhabui et postea mea neglegentia perdidi. Nepserat. Directam itaque ad beatum Atha
Abbreviated transcription (Latin):
fragiles turbarum auras fragilem mentem
accomodaret. Excitat unum e subditis agres¬
tum nomine: qui quondã theoderici regis
notariuis fuerat: & quadã cordis cõpunctione
tactus. omĩa quȩ posiederat relinquene t ar
luxouiũ ueniens: se & sua om̃a supradicta
patri tradiderat. Quid cuncta replicende Re¬
ligionis speciem in monasterio gestatisi post
comeatum postulat: ut gentium cẽ predica
rudem adhuc in religione: putare uel dignũ¬
dicens. om̃ib eccłiasticis faleram̃tis ddecoratũ
enĩ dñ electione premissus. se indignũ dene¬
gat dicens. aaa. d nẽ ds̃. ego puer sum nescio
loqui. Moyses electus a dño: se tardum linqua
testatur. His dictis: cum nichil ꝓficere t ragre
tenere ñ ualet. ire sinit. Qui cum ad boiarios
tendens uenisset: paululũ moratus nullũ
fructum exercens. uelut alta platanus garru¬
la uentoꝵ folia tremulas quatit adauiqd seo
fruetuũ copiam nescit. Denide ad aquileia fe¬

Expanded text:
fragiles turbarum aures fragilem mentem fragiles turbarum aures fragilem mentem accommodaret. Excitat unum e subditis Agrestium nomine, qui quondam Theuderici regis notarius fuerat, et quadam cordis conpunctione tactus, omnia quae possederat relinquens, ad Luxovium veniens, se et sua omnia supradicto patri tradiderat. Qui ut cuncta replicem, religionis speciem in monasterio gestans, post comeatum postulat, ut gentium esse praedicrudem adhuc in religione putare vel dignum; omnibus ecclesiasticis faleramentis decoratum enim Domini electione praemissus se dignum denegat dicens: A, a, a, Domine Deus, ego puer sum, nescio loqui . Moyses electus a Domino se tardum lingua testatur . 7. His dictis cum nihil proficeret, quem tenere non valet ire sinit. Qui cum ad Bavocarios tendens venisset, paululum moratus nullum fructum exercens, velut alta platanus garrula ventorum folia tremulas quatit ad auras, sed fructuum copiam nescit. Deinde ad Aquileiam pe
Abbreviated transcription (Latin):
silis atrigit: interuentuq orationũ sanauit:
& pristine statim sospitati reddidit. Demde
ꝑueniens ad supͣdictum cenobiũ: ibi tam ple¬
bem interius quam uicinos popłos ad xep̃ianũ
uigorem excitare studuit: multosq eoꝵ ad pe¬
nitentiȩ medicam̃ta ꝑtraxit. fuitq euis studii.
ut multos sua facundia erudiret. Nam multi
eoꝵ: post eceliarum presules extiterunt. Cha¬
& nouiomensis actornacensis episcopꝰ: ragna¬
charius augustanȩ & basileȩ: audomarꝰ boloniȩ
& taruanensis o ppidi:
umq iam haberet᷑ ab om̃ib gratus. ad eo
ut nullus se beatum colũbanũ ꝑdidisse
gemerat. qui eius doctrinis imbutꝰ fuisset⁊ p̃¬
sertim cum cernerent indiscipłos magistri in¬
stituta manare. om̃iũq francorũ ꝓcerum
honore fulciret᷑ & clotharii regis amore ac
ueneratione clueret: exarsit solito liuidus
tinguere: uel etiam nouum ꝓditorẽ. qui ma¬
qustri dicta scinderet: & collidendo solida. aq

Expanded text:
sius attigit, interventuque orationum sanavit, sius attigit, interventuque orationum sanavit, et pristinae statim sospitati reddidit. Deinde perveniens ad supradictum coenobium, ibi tam plebem interius quam vicinos populos ad Christianum vigorem excitare studuit: multosque eorum ad poenitentiae medicamenta pertraxit: fuitque ejus studii, ut multos sua facundia erudiret. Nam multi eorum post Ecclesiarum praesules exstiterunt, ChagViromandorum et Noviomensis ac Tornacensis episcopus, Ragnacharius Augustanae et Basileae, Audomarus Boloniae et Tervanensis oppidi. 6. Cumque jam haberetur ab hominibus gratus, adeo ut nullus se B. Columbanum perdidisse gemeret qui ejus doctrinis imbutus fuisset, praesertim cum cernerent in discipulo magistri instituta manere, omniumque Francorum procerum honore fulciretur, et Chlotharii regis amore ac veneratione clueret; exarsit solito lividus stinguere; vel etiam novum proditorem qui magistri dicta scinderet, et collidendo solida ad
Abbreviated transcription (Latin):
fatetur preter unam filiam luminib orbatã
nomine ad albergam: se ampliꝰ non habere:
Ueniat inqͥt illa. Quã cum uidisset: sciscitatꝰ
est. utrum uiuenilis animus ad cultũ diui¬
ni timoris aspiraret. Affatim ut tenera qͥue¬
rat ȩtas: ait se paratam eẽ sacris preconiis ob¬
temꝑare. Dedit ille oꝑam: & ꝑduos dies ie¬
uinio corpus affecit: mentem fide armauit.
suꝑ ocłos benedictionis oleum effudit. Me¬
ruit tandem ꝑ interuentũ scĩ uiri:. cecitas
lumen habere. Redintegrauit gͦ diuina pi-¬
etas interuentu famuli sui luminis dãpnar
ut hec quȩ lumen receꝑat. post diuina mune¬
ra ad cultum timoris dei uberius aspiraret.
Quȩ nunc usq suꝑ est diumis obsequiis dedi¬
ta: ñ solum suȩ utilitati. s & aliis ꝓ uidet opor¬
stuna.
um ꝓgressus inde ceptum
iter ꝑageret: quendã frẽm agilem nomi¬
ñe. qui modo resbacensi cenobio presul existit:
uehemens febrium ignis arripuit. Que eusta¬

Expanded text:
fatetur praeter unam filiam luminibus orbatam fatetur praeter unam filiam luminibus orbatam nomine Adalbergam Salabergam, se amplius non habere. Veniat, inquit, illa. Quam cum vidisset, sciscitatus est utrum juvenilis animus ad cultum divini timoris aspiraret. Affatim ut tenera quiverat aetas, ait se paratam esse sacris praeconiis obtemperare. Dedit ille operam et per duos dies jejunio corpus affecit, mentem fide armavit, super oculos benedictionis oleum effudit: meruit tandem per interventum sancti viri caecitas lumen habere. Redintegravit ergo divina pietas interventu famuli sui luminis damna, ut haec quae lumen receperat, post divina munera ad cultum timoris Dei uberius aspiraret. Quae nuncusque superest divinis obsequiis dedita: nec solum suae utilitati, sed et aliis providet opportuna. 5. Cum progressus inde coeptum iter perageret, quemdam fratrem Agilem nomine, qui modo Resbacensi coenobio praesul existit, vehemens febrium ignis arripuit. Quem Eusta
Abbreviated transcription (Latin):
parat: ut gentes quȩ uicinȩ erant ficdei pabu
balerentur.  gressus igitur uuarascos predi¬
eat . Quoꝵ alii yͦ dolatriȩ cultib dediti: alii foti¬
in uel bonosiani errore maculati erant. His
ad fidem conuersis: ad boios qui nunc bauoea¬
nii uoeant᷑ tendit: eosq multo labore imbu¬
tos. fideiq liniam̃to correptos. plurimos eoꝵ
adfidem conuertit. Ubi cum aliqͣntis ꝑ mora¬
tus fuisset: dimisit sagaces uiros. qui cepti la¬
boris instudio desudarent: ipse uero ad luxo¬
uium remeare studet. Cumq iter carperẽt.
uenit ad quendã uirũ nomine godoinum:
qui eo tempore ad uillã quam mosam uocãt
obamnẽ eo in loco fluentem morabat᷑. Is ergo
cum uidisset eustasiũ: uelut gratissimũ mu¬
nus ouans domi recepit. In gressus gͦ eustasiꝰ
domum: premissa benedictione. poscit ut
liberos quos habebat representet. Iue obedienᷤ.
duos bonȩ indolis liberos p̃sentauit. Qũe iur
dei interrogans: est inquit tͥ adhuc ꝓless. Iile

Expanded text:
erant fidei pabulo alerentur. Progressus igitur Warascis praedicat: quorum alii idololatriae cultibus dediti, alii Fotini vel Bonosi errore maculati erant. His ad fidem conversis, ad Boios, qui nunc Bavocarii vocantur, tendit, eosque multo labore imbutos fideique liniamento correptos , plurimos eorum ad fidem convertit: ubi cum aliquantisper moratus fuisset, dimisit sagaces viros qui coepti laboris in studio desudarent; ipse vero ad Luxovium remeare studet. 4. Cumque iter carperet, venit ad quemdam virum nomine Godoinum, qui eo tempore ad villam quam Mosam  Meuse  vocant ob amnem eo in loco fluentem morabatur. Is ergo cum vidisset Eustasium, velut gratissimum munus domi recepit. Ingressus ergo Eustasius domum, praemissa benedictione, poscit ut liberos quos habebat repraesentet. Ille obediens, duos bonae indolis liberos repraesentat. Quem vir Dei interrogans: Est, inquit, tibi adhuc proles? Ille
Abbreviated transcription (Latin):
ima animus mergitur: quia curis discer¬
pentib grauatur. Tibi autem omp̃s ds̃ up¬
ta hoc quod scriptum ẽ. ascensus in corde dis¬
posuit. in conualle lacrimarum. Multo nan¬
q michi altior. multo sublimior uideri po¬
teras: si neq ducatum monasterii quod nes
dicitur suscepisses:¬

Expanded text:
ima animus mergitur, quia curis discerima animus mergitur, quia curis discerpentibus gravatur. Tibi autem omnipotens Deus juxta hoc quod scriptum est, Ascensus in corde disposuit in valle lacrymarum . Multo autem mihi altior, multo sublimior videri poteras, si neque ducatum monasterii quod Neas dicitur suscepisses
Abbreviated transcription (Latin):
pecta. semꝑ trepida. metuere culpas debes:
atq eas cotidianis fletib lauare: Lx.
tsm a na̾tasio prbo isaurie post aliqua.
Tua itaq frat̃nitas. quantũ in caritate ꝑfecꝰ¬
ta seit scio. et qui om̃ipotentẽ dm̃ multũ
diligit: oportet ut de ꝓximo multum p̃su¬
mat. Non enim loca. uł ordines. creatori nr̃o¬
nos ꝓximos faciunt: sed ei nos aut merita
bona conuingunt: aut mala disiungunt.
Quia ergo adhuc incertum ẽ. quis interius
qualis sit. cur non audebas scribere: dũ int̾
me & te. quis sit suꝑior ignores: Et quidẽ
bene te uiuere scio: me autem multis onera¬
tum peccatis cognoseo. S & si ipse peccator
es michi me tamen multo melior es: quia
tua tii tantũ modo. ego uero & eoꝵ qui
michi cõmissi sunt peccata porto. In hoc
ergo ego te altum. in hoc magnũ aspicio
quia ante humanos occłos in magno atq in
alto loco minime ꝓrecisti. In quo sepe dũ
ex terius ab hominib honor tribuitur: ad

Expanded text:
pecta, semper trepida, metuere culpas debes, pecta, semper trepida, metuere culpas debes, atque eas quotidianis fletibus lavare. » 61. Item Anastasio, presbytero Isauriae, post aliqua: « Tua itaque fraternitas quantum in charitate perfecta sit, scio: et qui omnipotentem Deum multum diligit, oportet ut de proximo multum praesumat. Non enim loca vel ordines Creatori nostro proximos faciunt, sed ei nos aut merita bona conjungunt, aut mala disjungunt. Quia ergo adhuc incertum est, quis interius qualis sit, cur non audeas scribere, cum inter me et te quis sit superior ignores? Et quidem bene te vivere scio, me autem multis oneratum peccatis cognosco. Sed etsi ipse peccator tamen me multo melior es, quia tua tu tantummodo, ego vero et eorum qui mihi commissi sunt peccata porto. In hoc ergo te altum, in hoc te magnum aspicio, quia ante humanos oculos in magno atque in alto loco minime profecisti: in quo saepe dum exterius ab hominibus honor tribuitur, ad
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in eadem synodo ꝓlata ẽ. aliquid im¬
minuere presumit: uel quasi corrigendo
eius sensum mutare. sed sicut illic ꝓlata ẽ
ꝑ omĩa custodimus. Te ergo fili lem̃e decet
ad unitatem fidei remeare: ut finem tuũ
ualeas in pace conducere: ne malignus sp̃s
qui contra te ꝑ alia oꝑa preualere non po¬
test: ex hac causa inueniat. unde tibi in die
exitus tui. in aditu regni celestis obsistat:
TEm gregoriȩ cubicularie augustoꝵ lix.
post cetera. Quod dulcedo tua in suis epłis
subiunxit. importunã se michi existere. qͦ¬
usq scribam mͥ eẽ reuelatum. quia peccata
tua dimissa sint: rem etiam difficilẽ & in¬
utilem postulasti. Difficilem quidem. quia
ego indignus sum eui reuelatio fieri debeat᷑:
in utilem uero. quia secura de peccatis tuis
fieri non debes: nisi cum iam in die uitȩ tuȩ
ultimo plangere eadem peccata minime
ualebis. Quȩ dies quousq ueniat. semꝑ sus¬

Expanded text:
quae in eadem synodo prolata est, aliquid imquae in eadem synodo prolata est, aliquid imminuere praesumpsit, vel quasi corrigendo ejus sensum mutare, sed sicut illic prolata est, per omnia custodimus. Te ergo, fili charissime, decet ad unitatem fidei remeare, 161 ut finem tuum valeas in pace concludere, ne malignus spiritus, qui contra te per alia opera praevalere non potest, ex hac causa inveniat unde tibi in die exitus tui in aditu regni coelestis obsistat. » 60. Item Gregoriae, cubiculariae Augustae, post caetera: « Quod dulcedo tua in suis epistolis subjunxit, importunam se mihi existere quousque scribam mihi esse revelatum quia peccata tua dimissa sint, rem et difficilem et inutilem postulasti. Difficilem quidem, quia ego indignus sum, cui revelatio fieri debeat; inutilem vero, quia secura de peccatis tuis fieri non debes, nisi cum jam in die vitae tuae ultimo plangere eadem peccata minime valebis; quae dies quousque veniat, semper sus
Abbreviated transcription (Latin):
uius humilitatis mansuetudine gregoriꝰ.
non solum theudelinde reginȩ langobar¬
doꝵ ꝓ tribus capitulis. uerumetiã inter alioᷤᷤ
sabino quoq suo subdiacono satisfacere non
renuit. dicens. Cuntes maligni homines tur-¬
bauerunt animos ur̃os. ñ intelligentes.
neq quȩ locuntur. neq de quib affirmañ.
astruentes quod aliquid de scã calcedonensi
synodo piȩ memoriȩ iustimani temporibꝰ
sit inminutũ. quã nos om̃i fide. om̃iq de¬
uotione ueneramur: & sic quatuor syno¬
dos sc̃ȩ uniuersalis eccłiȩ. sicut quatuor
libros scĩ euangłii recipimus. De ꝑsonis
uero de quib post terminũ synodi ali-¬
quid actum fuerat: eiusdem piȩ memoriȩ
uistiniani temporib ẽ uentilatum : ita ta¬
men ut nec fides in aliquo uiolaretur. nec
de eisdem ꝑsonis aliquid aliud ageretur:
quam apud eandem scam̃ calcedonensem
synodum fuerat constitutũ. Anathemati¬
zamus autem: siquis ex diffinitione sinodi

Expanded text:
Hujus humilitatis mansuetudine Gregorius Hujus humilitatis mansuetudine Gregorius non solum Theudelindae reginae Langobardorum pro tribus capitulis, verum etiam, inter alios, Savino quoque, suo subdiacono, satisfacere non renuit, dicens: « Exeuntes maligni homines turbaverunt animos vestros, non intelligentes neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant, adstruentes que memoriae Justiniani temporibus sit imminutum, quam nos omni fide omnique devotione veneramur; et sic quatuor synodos sanctae universalis Ecclesiae sicut quatuor libros sancti Evangelii recipimus. De personis vero de quibus post terminum synodi aliquid actum fuerat, ejusdem piae memoriae Justiniani temporibus est ventilatum; ita tamen ut nec fides in aliquo violaretur, nec de eisdem personis aliquid aliud ageretur, quam apud eamdem sanctam Chalcedonensem synodum fuerat constitutum. Anathematizamus autem, si quis ex definitione fidei
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotes fr̃s & cõm inistros. clericos aut̃ diuer¬
si ordinis dilectissimos filios: at uero laicos
uiros dños. & feminas dñas. insuis litteris no¬
minabat. Neq ab aliquo se sũmũ pontificẽ.
aut uniuersalem suie dñm. uocari equam¬
miter ꝑmittebat. Nam ut ea quȩ suꝑhuius-¬
cemodi cõp̃hensa sunt p̃termutã: rusticiane
patriciȩ scribens ait. Excellentiȩ ur̃ȩ scripta
suscepi: quȩ me in grauissima egritudine
positum. de salutȩ. de deuotione. ac de dulce¬
dine sua omĩno releuarent. Unum uͦ egre
suscepi. quia ineisdem epłis ad me quod se¬
mel ẽẽ poterat. sepus dicebat᷑ ancilla ur̃a:¬
& ancilla ur̃a. Ego enim qui ꝑ episcopatus
onera seruus sum om̃ium factus. qua ratio¬
ne te mͥ ancillam dicis: cuius ante susceptũ
episco patũ ꝓprius fui: Et ideo rogo ꝑ om̃i¬
potentẽ dm̃: ne hoc uerbum aliquando ad
me inscriptis ur̃is inueniam:

Expanded text:
cerdotes, fratres et comministros, clericos autem divercerdotes, fratres et comministros, clericos autem diversi ordinis dilectissimos filios, at vero laicos viros dominos, et feminas dominas, in suis litteris nominabat, neque ab aliquo se summum pontificem aut universalem sive dominum vocari aequanimiter permittebat. Nam ut ea quae super hujusmodi comprehensa sunt praetermittam, Rusticianae patriciae scribens, ait: « Excellentiae vestrae scripta suscepi, quae me in gravissima aegritudine positum, de salute, de devotione, ac de dulcedine sua omnino relevarunt. Unum vero aegre suscepi quia in eisdem epistolis ad me quod semel esse poterat saepius dicebatur: Ancilla vestra, ancilla vestra. Ego enim, qui per episcopatus onera servus sum omnium factus, qua ratione te mihi ancillam dicis, cujus ante susceptum episcopatum proprius fui? Et ideo rogo per omnipotentem Deum ne hoc verbum aliquando ad me in scriptis vestris inveniam. » 59.
Abbreviated transcription (Latin):
tis impendere: quatinus siqui infurtis publi¬
cis implicati sunt a nobis non uideantur
inuste defendi: ne opinionem male agen¬
tium. ex indiscretȩ defensionis ausu. in nos
ullomodo tranfferamus: sed quantũ decet
eccłiam ammonendo. uerbum int̾cessionis
adhibendo. quib ualetis succurrice:. ut &¬
bus ẽ aliqua questio in eccłiam fortasse refu¬
gerint. ita debet causa disponi. ut nec ipsi
uiolentiam patiantur: nechi qui dicuntur
opp̃ssi. damna sustineant. Cure ergo ur̃e sit
ut eis sacram̃tũ ab his quoꝵ interest. deser¬
uanda lege & iusticia ꝓmitatur: & ꝑ om̃ia
cõmoueantur exire. atq suoꝵ actuum red¬
dere rationẽ. Quib etiam eccłiȩ ur̃ȩ defenso-¬
rem uos deputare conuenit: cuius sollicitudi¬
ne ea quȩ illis fuerint ꝓmissa seruentur:
uante humilitatis gregorius fuerit.luii.
cum ex multis tum ex his manifestissi-¬
me poterit dep̃hendi. quod om̃s quidem sa-¬

Expanded text:
tis impendere, quatenus si qui in furtis publitis impendere, quatenus si qui in furtis publicis implicati sunt, a nobis non videantur injuste defendi ne opinionem male agentium ex indiscretae defeullo modo transferamus, sed quantum decet, ecclesiam admonendo et verbum intercessionis adhibendo, quibus valetis succurrite, ut et bus est aliqua quaestio in ecclesiam fortasse refugerint, ita debet causa disponi, ut nec ipsi violentiam patiantur, nec hi qui dicuntur oppressi damna sustineant. Curae ergo vestrae sit ut eis sacramentum ab his quorum interest de servanda lege et justitia promittatur, et per omnia commoneantur exire, atque suorum actuum reddere rationem. Quibus etiam ecclesiae vestrae defensorem deputare vos convenit, cujus sollicitudine ea quae illis fuerint promissa serventur. » 58. Quantae humilitatis Gregorius fuerit, cum ex multis, tum ex his manifestissime poterit deprehendi, quod omnes quidem sa
Abbreviated transcription (Latin):
lem dicitur. fili hominis. in creduli. & subu̾¬
sores sunt tecum: & cum scorpionib habitaᷤ.
et beatus iob ait. frat̃ fui drachonũ: & sociꝰ¬
strutionũ. Et paulus discipłis dicit. In me¬
dio nationis prauȩ & ꝑuersȩ. inter quos lu¬
cetis sicut luminaria inmundo. Tanto gͦ
debemus cautius ambulare: quanto nos
scimus inter dei immicos uiuere: .lu.
Uuis cautele suȩ conscius romano defen-¬
sori gregorius ait. Euenit ad nos. quia
quidam homines minorẽ om̃imodo discreti¬
onem tenentes. in suis nos ꝑiculis implicari
desiderant: atq ita uolunt ab eccłiasticis ꝑ¬
sonis defendi: ut ipse quoq ꝑsone eccłiasticȩ
ex eoꝵ culpa teneantur. Iccirco presenti p̃
ceptione ammoneo. & ꝑ te frẽm & coep̃m̃¬
nr̃m domnũ ioħem uel cȩteros qui interẽẽ
possunt: ut patrocinia eccłiastica siuie mea
suscipiatis scripta. siue etiam & minime fu-¬
erint directa. sub tanto moderamine debea¬

Expanded text:
lem dicitur: Fili hominis . . . . . increduli et subvelem dicitur: Fili hominis . . . . . increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas . Et beatus Job ait: FratXXX, 29. Et Paulus discipulis dicit: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis, sicut luminaria in mundo . Tanto ergo debemus cautius ambulare, quanto nos scimus inter Dei inimicos vivere. » 56. Hujus cautelae suae conscius Romano defensori Gregorius ait: « Pervenit quidam homines minorem omnimodo discretionem tenentes, in suis nos periculis implicari desiderant, atque ita volunt ab ecclesiasticis personis defendi, ut ipsae quoque personae ecclesiasticae ex eorum culpa teneantur. Idcirco praesenti te praeceptione admoneo, et per te fratrem et coeprum domnum Joannem, vel caeteros qui interesse possunt; ut patrocinia ecclesiastica, sive mea suscipiatis scripta, sive etiam minime fuerint directa, sub tanto moderamine debea
Abbreviated transcription (Latin):
Pater uero eius iactans infantem in collũ eius.
& ipse cum matre & marito tenentes manꝰ
eius & flentes osculabant᷑ dicentes. Miserere
nr̃i filia: & uiue nobiscum. At illa ꝓiciens
a me oꝑarii iniquitatis: quia ñ noui uos.

Expanded text:
pater iactans filium in collum eius et ipse cum matre et marito tenentes manus eius et flentes, osculabantur eam dicentes: «Miserere nostri filia et uiue nobiscum». At illa proiciens a me, inimici dei, quia non noui uos».
Abbreviated transcription (Latin):
rabili altitudine erectã usq ad cęlum: & ita e¬
rat angusta ut non nͥ unus ꝑ eam ascendere
posset. Dextra uero leuaq mnerant fixi cultri.
& gladii ferrei: ut nullus circa se nisi ad celũ
respicere posset. Subea autẽ iacebat latens draco
teterrimꝰ ingentiᷤ formȩ. ut p̃metu eiꝰ qͥuis ascendẽ
formidaret. Uidi etiã ascendentẽ ꝑ eã satẏrũ usq¬

Expanded text:
rabili altitudine erectam usque ad celum; et ita erat angusta quod non nisi unus per eam ascendere posset. Dextra uero leuaque erant fixi cultri et ferrei gladii ut nullus circa se nisi ad celum posset aspicere. Sub ea iacebat latens draco teterrimus et ingentis forme ut pre metu quiuis ascendere formidaret. Vidi etiam per eam Satyrum
Abbreviated transcription (Latin):
nore: gentib uerbum ȩuangelitare cȩpit
dñi: atq se ipsum in om̃ib exemplum prȩ¬
bere bonorum oꝑum. Erat autẽ piissimꝰ.
atq omni bonitate repletus. Nultu sere¬
nus: elemosmis largus. Sensu sobrius: cor¬
pore castus: atq inter diuites & pauꝑes
medius: ita ut pauꝑes illum quasi pauꝑem
aspicerent: diuites quasi suꝑiorem se esti¬
marent. Uigiliis atq orationi deditus:
sermone cautus

Expanded text:
nore, gentibus verbum euangelizare coepit nore, gentibus verbum euangelizare coepit Domini atque se ipsum in omnibus exemplum praebere bonorum operum. Erat autem piissimus atque omni bonitate repletus, vultu serenus, elemosinis largus, sensu sobrius, corpore castus adque inter divites et pauperes medius, ita ut pauperes illum quasi pauperem aspicerent, divites vero quasi superiorem se estimarent, vigiliis atque orationi deditus, sermone cautus
Abbreviated transcription (Latin):
& sicera omnino abstinuit:ui¬
is ita gestis: cęlesti iterum in flãmatus
desiderio incidit ei cogitatio ut ad limi-¬
comite: & squalida atq deuia lustrans io-¬
ca: tandem romam ꝑuenit. Ibiq scõ satia¬
tus desiderio: prȩdulcia in liminib apłoꝵ
figens oscula: dieb eccłarum dei circũibat
rem in eccł̃a fecissent diligentiam: sc̃s uir
dñi amandꝰ egredientib cunctis in eccła pau¬
lulum substitit: ibi ex deuotione dota nocte
uigilare cupiens. Tum uero unus ex custo¬
dib eum inuentum: contemptibiliter affe¬
ctũ iniuriis. eiecit extra eccłam. Sedente
autẽ eo in extasi mentis in gradibus ante
Blande leniterq eum alloquitur: &e ut in gal¬
lias ad p̃dicationẽ exercendam reuerti debe-¬
ret ammonuit. De qua uisione sc̃s uir a¬
mandꝰ hilarior redditus: accepta benedictio
Ium interim paucis post tranᷤᷤ  in gallias¬
actis dieb coactus a rege ac sacerdotibꝰ
ep̃s ordinatus est. Acceptoq pontificatus ho¬

Expanded text:
t vino omnino abstinuit. His ita gestis, caelesti iterum inflammatus desiderio, incidit ei cogitatio, ut ad limicomite, squalida atque devia lustrans loca, tandem Romam pervenit, ibique sancto satiatus desiderio, praedulcia in liminibus apostolorum figens oscula, diebus ecclesiarum Dei circuibat rem in ecclesiam fecissent diligentiam, sanctus vir Domini Amandus, egredientibus cunctis, in ecclesia paululum substitit, ibique ex devotione tota nocte vigilare cupiens: tum vero unus e custodibus eum inventum, contemptibiliter affectum iniuriis eiecit extra ecclesiam. Sedente autem eo in extasi mentis in gradibus ante blande leniterque eum adloquitur et, ut in Galliis ad praedicationem exercendam reverti deberet, admonuit. De qua visione sanctus vir Amandus hilarior redditus, accepta benedictionin Galliis. 8. Cum interim, paucis post transactis diebus, coactus a rege vel sacerdotibus, episcopus ordinatus est, acceptoque pontificatus ho
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ uitȩ cilicio tectus &e cinere: ieiumis at¬
tritus atq in edia ordeaceo tantum pane¬
contentus. atq aqua ꝑ paululũ corpus su¬
um sustentauit potius quam aluit. Sicq
ibidem tribꝰ ferme militans lustris: auino¬

Expanded text:
nae vitae cilicio tectus et cinere, ieiuniis atnae vitae cilicio tectus et cinere, ieiuniis attritus atque inedia, ordeaceo tantum contemptus pane atque aquae perpaululum, corpus suum sustentavit potius quam aluit, sicque ibidem tribus ferme militans lustris, a
Abbreviated transcription (Latin):
ut xp̃i assumam seruitium: qui est pars &
hereditas mea. De pat̾nis enim substanciis
lo parentib q turonos ad sepulchrum scĩs¬
simi peciit martini. Ibiq prostratus. & profu¬
sis ioratione uberrime lacrimis. ex toto cor¬
dis petiit affectu: quatenus uir sc̃s oratione
sua apud dm̃ optinere mereretur: ut nun-¬
quam eum dñs ad solum proprium reme¬
are ꝑmitteret: sed omnẽ uitȩ suȩ cursum
in peregrinatione: expenderet. Cumq ab
oratione surrexis set: statim comam capi-¬
tis sui abscidit. Ad eptiisq clericatus ho¬
norem: omnẽ grãm transcendebat in dero:
ost hec uero ababbate ipsius loci & a fr̃ib
benedictione ꝑcepta: ciuitatẽ bituri¬
cas ad scm̃ peciit austrigisilum: qui tunc
in dei rebus magnificus atq insignis habe¬
batur. Cumq ab eo & ab eius archidiaco-¬
no scĩssimo uidelicet sulpicio. qui postea
ep̃s claruit clementissime fuisset susceptꝰ:
omni ei humanitate exhibita. cellulam

Expanded text:
ut Christi adsumam servitium, qui est pars et ut Christi adsumam servitium, qui est pars et hereditas mea. De paternis enim substantiis lo parentibusque, Turonis ad sepulchrum sanctissimi petiit Martini, ibique prostratus, profusis in oratione uberrime lacrimis, ex toto cordis petiit affectu, quatenus vir sanctus oratione sua apud Dominum obtinere mereretur, ut numquam eum Dominus ad solum proprium remeare permitteret, sed omni vitae suae cursum in peregrinatione expenderetur. Cumque ab oratione surrexisset, statim comam capitis sui abscidens adeptusque clericatus honorem, omnem gratiam transcendebat in clero. 5. Post haec vero, ab abbate ipsius loci vel a fratribus benedictione percepta, civitate Bituricas ad sanctum petiit Austrigisilum, qui tunc in Dei rebus magnificus atque insignis habebatur. Cumque ab eo vel ab eius archidiacono, sanctissimo videlicet Sulpicio, postea vero episcopum, clementissime fuisset susceptus, omnique ei humanitatis exhibita, cellulam
Abbreviated transcription (Latin):
uisus ẽ. in sula. Quo uiso ꝑ territus puer si-¬
cut ipsa patiebatur ȩtas: quid ageret ignora¬
bat. Tum subito suꝑna respectus gr̃a: ad
orationum confugit auxilia. Statimq so-¬
lo ꝓstratus. cũ aliquantis ꝑ orationi incubuiᷤ¬
set: signũ crucis contra unmanẽ oppofuit
anguem: potentiq uirtute uerborum ut ad
latebras quantotius rediret imꝑat. Qui
dicto obȩdiens atq ad signũ uiri dei fugi¬
ens: rapidoq cursu ad latebras remeans:
in cadem insula ulterius nusquã comparuit:
Sicq eandẽ insulam ꝑ orationẽ beati uiri
amandi om̃ps ds̃ ab imminenti liberauit.
ꝑicło. hoc inicium signorũ eiꝰ. ad nos multoꝵ
fama uolitante ꝑlatum est iii
ir retire. ut quantocius de monasterio
egrederetur: & rursus secłarem assumeret
habitum. Cumq his atq huuscemodi ꝑsua¬
sionib animũ illius conaretur euertere: ob¬
testans nisi citius assensum daret ut de mo¬

Expanded text:
visus est insula. Quo viso perterritus puer, sivisus est insula. Quo viso perterritus puer, sicut ipsa paciebatur aetas, quid ageret, ignorabat, cum subito superna respectus gratia ad orationum confugit auxilia. Statimque solo prostratus, cum aliquantisper orationi incubuisset, signum crucis contra inmanem opposuit anguem potentique virtute verborum, ut ad latebras quantotius rediret, imperat. Qui dicto oboediens atque ad signum viri Dei fugiens rapidoque cursu ad latebras remeans, in eadem insula ulterius nusquam conparuit. Sicque eandem insulam per orationem beati viri Amandi omnipotens Deus ab inminenti liberavit periculo. Hoc inicium signorum eius apud nos multorum fama volitante perlatum est. 3. inretire, ut quantotius de monasterio egrederetur et rursus saecularem adsumeret habitum. Cumque his atque huiuscemodi persuasionibus animum pueri conaretur evertere, addensque, nisi citius adsensum daret, ut de mo
Abbreviated transcription (Latin):
mandus igitur sanctissimꝰ atq religi¬
osimus aquitanȩ partibus haud ꝓ¬
cul amaris oceam litore. exxp̃ianis
atq inclitis parentibꝰ edituspuer
est. Pater eius serenus nomine. genitrix uero
amantia uocabatur. Sed cum iam adolescen¬
tiã transiens in robur migraret uirile: &
immodicis desideriis in xp̃i flagraret amo¬
re: patriam parentesq relinquens. oiam in¬
sulam quȩ alitore oceam maris quadragin¬
ta distat milibus felici nauigans cursuꝰ tan¬
dem portum monasterii petiit: ibiq a fr̃ib
spiritualibus cum magno receptus est gau-¬
dio. Et quia sacras ab infantia didicerat lit¬
teras: ex hoc maiori desiderio succensus. ã¬
plius quotidie in dei rebus crescebat: ui
uadam igitur die dum ei afr̃ibus impe¬
ratum fuisset ut obȩdientiȩ causa ꝑ insu¬
lam de ambularet fit ei repente obuiam
mirȩ magnitudinis serpens.⁊ sicut isdẽ uir
dei narrare consueuerat ita ingens atq ĩ¬
manis: qualis nec post nec antea in eadẽ

Expanded text:
mandus igitur sanctissimus adque religiosissimus Aquitaniae partibus aut procul a maris Oceani litore ex christianis atque inclitis parentibus aeditus puer est. Pater eius Serenus nomine, genetrix vero Amantia vocabatur. Sed cum iam adulescentiam transiens, in robur migraret virile et inmodicis desideriis in Christi flagraret amore, patriam parentesque relinquens, Ogiam insulam, quae a litore Oceani maris quadraginta distat milibus, felici navigans cursu, tandem portum monasterii petiit, ibique a fratribus spiritalibus cum magno receptus est gaudio. Et quia sacras ab infantia didicerat litteras, ex hoc maiori desiderio succensus, amplius cotidie in Dei rebus crescebat. 2. Quadam igitur die, dum ei a fratribus imperatum fuisset, ut oboedientiae causa per insulam deambularet, fit ei repente obviam mirae magnitudinis serpens, sicut hisdem vir Dei narrare consueverat, ita ingens atque inmanis, qualis nec post nec antea in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
officii cura nos admonet destitutis ecclesiis
pprios constituere sacerdotes: qui gregem
domint.cum pastorali debeant sollicitudi
ne gubernare. Propterea te iohannẽ ab hos
consfituere sacerdotem: ut & susceptam semel
animarũ curam intuitu futurȩ retributi¬
onis impleas: & licet a tua hoste imminente
depulsus sis. aliam quȩ apastore uacat de¬
beas ȩccłiam gubernare. Ita tamen. ut si ci-¬
uitatem illam hostibus liberam effici. & do¬
mino ꝓtegente ad priorẽ statum contigerit
reuocari. in eã in qua & prius ordinatus es
ȩccłiam reuertaris. Si autẽ predicta ciuitas
continua captiuitatis calamitate premitur:
in hac in qua a nobis incardinatus es debeas
ecelesia ꝑmanere:¬

Expanded text:
officii cura nos admonet, destitutis Ecclesiis officii cura nos admonet, destitutis Ecclesiis proprios constituere sacerdotes, qui gregem Dominicum pastorali debeant sollicine gubernare. Propterea te Joannem ab hosticonstituere sacerdotem, ut et susceptam semel animarum curam intuitu futurae retributionis impleas, et licet a tua, hoste imminente, depulsus sis, aliam quae pastore vacat debeas Ecclesiam gubernare: ita tamen ut, si civitatem illam ab hostibus liberam effici, et Domino protegente ad priorem statum contigerit revocari, in eam in qua et prius ordinatus es Ecclesiam revertaris. Sin autem praedicta civitas continua captivitatis calamitate premitur, in hac in qua et a nobis incardinatus es debeas Ecclesia permanere
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽ: qm̃ sic te predictȩ sci terracmes¬
sis eccłiae cardinalem eẽ con stitnunꝰ
sacerdotẽ: ut & fundensis ȩccłiȩ pontifer
esse ñ desinas. nec curam gub ernationemꝙ
eus pretereas:
gregorius uacantibus ciuitatibus incar¬
qinare curabat. Unde martino episcopo cor¬
sce inter cȩtera scribens: qm̃ inquit ȩccłiam
caiatem in qua dudum fuerat honore sacer¬
aotali tua fr̃nitas decorata. ita ẽ delictis facien
db hostili feritate occupata & dirupta. ut
ilic ulterius spes remeandi nulla remanse
rit: in eccłiam te alirensem quȩ iam du pon
asicis. ẽ. auxilio destituta cardinalem scđ̃m pe¬
ationis tuȩ modum hac auctoritate consti¬
tuimus sine dubio sacerdotem. Ita ergo stu¬
dio ugilanti cum dei amore scđm canonũ
p̃cepta cuncta dispone uel ordina: ut & fr̃ni¬
cas tua suis desideriis se gaudeat fuisse poti¬
tam: & ȩccłia dei alterno gaudio repleatur
cardinalem te suscepisse pontificem:
te m ioħi episcopo.squillaceno. Pastoralis

Expanded text:
se est, quoniam sic te praedictae Terracinensis Ecclesiae cardinalem esse constituimus sacerdotem, ut et Fundensis Ecclesiae pontifex esse non desinas, nec curam gubernationemque ejus praetereas, Gregorius vacantibus civitatibus incardinare curabat. Unde Martino, episcopo Corsicae, inter caetera scribens: « Quoniam, inquit, Ecclesia Tamitana, in qua dudum fuerat honore sacerdotali tua ftibus hostili feritate occupata atque diruta, ut illuc ulterius spes remeandi nulla remarit: in Ecclesiam te Aleriensem, quae jam diu est pontificis auxilio destituta, cardinalem, secundum petitionis tuae modum, hac auctoritate constituimus sine dubio sacerdotem. Ita ergo studio vigilanti cum Dei amore secundum canonum praecepta cuncta dispone et ordina, ut, et fraternitas tua suis desideriis se gaudeat esse potitam, et Ecclesia Dei alterno gaudio repleatur, cardinalem te suscepisse pontificem. » Item Joanni episcopo Squillacino: « Pastoralis
Abbreviated transcription (Latin):
dimus cõmittendã. Quam tuȩ eccłiȩ aggre¬
gari uniriq necesse ẽ: quatinus utrarũq
eccłiarũ sacerdoᷤᷤ rectorq xp̃o aduitore possis
existere. Et quęq tibi de eius patrimonio.
uel cleri ordinatione seu ꝓmotione. uigilã¬
ti ac canonica uisa fuerint cura disponere:
quippe ut pontifex ꝓprius liberã habebis
ex presenti nr̃a ꝑmissione licentiam:
t e m gratioso numentano ep̃o. curam gub¬
norum territorio constitutȩ. incardinando
stilitatis. nec inciuitate. nec in eccła tua ẽ eui¬
quam habitandi licentia: ideoꝙ hac te auc-¬
toritate terracinensi eccłiȩ cardinalẽ consi¬
tuimus sacerdotẽ.t. Et post pauca. Il

Expanded text:
dimus committendam, quam tuae ecclesiae aggredimus committendam, quam tuae ecclesiae aggregari unirique necesse est, quatenus utrarumque ecclesiarum sacerdos recte Christo adjutore possis exsistere, quaeque tibi de ejus patrimonio, vel cleri ordinatione seu promotione vigilanti ac canonica visa fuquippe ut pontifex proprius liberam habebis ex praesenti nostra permissione licentiam. » Item Gratioso Numentano episcopo curam gubnorum territorio constitutae incardinando stilitatis, nec in civitate, nec in Ecclesia tua est cuiquam habitandi licentia, ideo te auctoritate nostra Terracinensi Ecclesiae cardinalem constituimus sacerdotem. » Et in epistol
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis consensu atq ꝑmissione licentiam
Ubi uero cõmodius ac utilius esse ꝑspextrse
habitato: ita sane. ut alteram ȩccłam aqua
corporaliter ad p̃sens absens es. sollicita pio¬
uidentiq cura disponas: quatinus diuina
tatione lucrandisq animab sollicitiori cura
semꝑ inuigilet: quanto se unitaꝵ eccłiauũ
gubernationis onera suscepisse cognoseit:¬
impietas diuersarũ ciuitatũ ita peccatis fi¬
cientib desolauit ȩccłias. ut reparandi eas
spes nulla popło deficiente remanserit: ma¬
iori ualde cura constringim᷑. ne defunctis ear
sacerdotibꝰ reliquiȩ plebis nullo pastoris mo¬
deramine gubernatȩ ꝑ inuia fidei hostis cal¬
lidi rapiantur quod absit inuidia. Huiꝰgͦ
rei sollicitudine sepe cõmoniti hoc nr̃o sedit cor¬
di consilium: ut uicinis eas mandaremꝰ pon¬
tificib gubernandas. Ideoq fr̃nitati tuȩ curã
gub̾nationẽq trium tabernensiũ ȩccłiȩ p̃ui¬

Expanded text:
 consensu atque permissione licentiam.  consensu atque permissione licentiam. Ubi vero commodius atque utilius esse perspexeris, habitato; ita sane, ut alteram Ecclesiam, a qua corporaliter ad praesens absens es, sollicita providentique cura disponas, quatenus divina tatione lucrandisque animabus sollicitiori cura semper invigilet, quanto se unitarum Ecclesiarum gubernationis onera suscepisse cognoscitimpietas diversarum civitatum ita peccatis facientibus desolavit ecclesias, ut reparandi eas spes nulla populo deficiente remanserit, majori valde cura constringimur, ne defunctis earum sacerdotibus reliquiae plebis nullo pastoris moderamine gubernatae per invia fidei hostis callidi rapiantur quod absit insidiis. Hujus ergo rei sollicitudine saepe commoti, hoc nostro sedit cordi consilium, ut vicinis eas mandaremus pontificibus gubernandas. Ideoque fraternitati tuae curam gubernationemque Triumtabernensium ecclesiae provi
Abbreviated transcription (Latin):
gitare: eiq competentia tua ꝓuisione dispo¬
nere: quatinus deinceps quod ꝑire nunc us¬
q potuit. pauꝑum eccłiȩ tuȩ utilitatib cleri¬
q proficiat:
tem benenato ep̃o. Et temporis qualitas. et
uicinitas nos locoꝵ inuitat. ut cumanã atq
misenatiũ. unire debeamꝰ eccłias: qm̃ hȩ non
longe a se itineris interuallo seuincte sunt. nec
peccatis facientib tanta popłi mult̾itudo ẽ.
ut singulos sicut iam olim fuit habere debe¬
ant sacerdotes. Quia igit᷑ cumani castri sacer¬
dos. cursum uitȩ huius expleuit: utrasq nos
eccłias p̃sentis auctoritatis pagina uisse tibiq
cõmisisse cognosce. priumq utrarunq ec¬
clesiarũ scito te ẽe̾ pontificem: & quęq tibi
de earum patrimonio. uel cleri ordinatione
ꝓmotione ue uixta canonum statuta uisa
fuerint. ordinare atq disponere habebis ut ꝓ¬
prius reuera sacerdos liberam ex nr̃ȩ aucto¬

Expanded text:
gitare, eique competentia tua provisione dispogitare, eique competentia tua provisione disponere, quatenus deinceps quod perire nuncusque potuit, pauperum Ecclesiae tuae utilitatibus clerique proficiat. tem Benenato episcopo: « Et temporis qualitas, et vicinitas nos locorum invitat, ut Cumanam atque Misenatium unire debeamus Ecclesias: quoniam hae non longo a se itineris intervallo sejunctae 92 sunt; nec, peccatis facientibus, tanta populi multitudo est, ut singulos, sicut olim fuit, habere debeant sacerdotes. Quia igitur Cumani castri sacerdos vitae hujus cursum explevit, utrasque nos Ecclesias praesentis auctoritatis pagina unisse tibique commisisse cognosce, propriumque utrarumque Ecclesiarum scito te esse pontificem. Et quaeque tibi de earum patrimonio, vel cleri ordinatione sive promotione, juxta canonum statuta visa fuerint ordinare atque disponere, habebis ut proprius revera sacerdos liberam ex nostrae aucto