comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ds̃ ess& : gignendo dedit ut sibi coacter¬
nus ess& : gignendo dedit ut aequalis es¬
s& : hoc est quod maius est omnibus: Quo¬
modo uita filius & habens uitã filius quod
hab& hoc est: tualiud es: aliud habes:
Clerbigrã habes sapientiam : numquid
tues ipsa sapientia: Deniq quia non
estu ipse quod habes : si amiseris qđ
habes reddis ut non habeas: & aliquando
resumis : Aliquando amittis: Quo modo
oculus nr̃ non in seipso hab& inseparabi¬
liter lucẽ : aperitur & capit: claudit᷑ &
amituit : Non sic est ds̃ dĩ filius : non
sic est uerbum patris: non sic est uerbũ.
quod non sonando transit sed nascendo
man&: Sichab& sapientiã. ut ipse sit
sapientia. faciati sapientes: Sic hab&
Hoc est quod maius est omnibus Ad ten¬
dit iohannes ipse euuangelista cadũ &
trrrã : uolens dicere defilio dĩ. ad tendit
& trans scendit : cogitauit᷑ caelũ milia
exercitus angelorũ : cogitauit & trans scen¬

Expanded text:
ut Deus esset, gignendo dedit ut sibi coaeterut Deus esset, gignendo dedit ut sibi coaeternus esset, gignendo dedit ut aequalis esset. Hoc est quod majus est omnibus. Quomodo vita Filius, et habens vitam Filius? Quod habet hoc est: tu aliud es, aliud habes. Verbi gratia, habes sapientiam; numquid tu es ipsa sapientia? Denique quia non es tu ipse quod habes, si amiseris quod habes, redis ut non habeas: et aliquando resumis, aliquando amittis. Quomodo oculus noster non in seipso habet inseparabiliter lucem; aperitur et capit, clauditur et amittit. Non sic est Deus Dei Filius, non sic est Verbum Patris; non sic est Verbum quod non sonando transit, sed nascendo manet. Sic habet sapientiam, ut ipse sit sapientia, faciatque sapientes; sic habet Hoc est quod majus est omnibus. Attendit Joannes ipse evangelista coelum et terram, volens dicere de Filio Dei; attendit, et transcendit. Cogitavit supra coelum millia exercitus Angelorum, cogitavit et transcen
Abbreviated transcription (Latin):
dit mihi maius est omnib:. Quid dedit
filio pater. maius omnibus: Vt ipse esse
illi unigenitus filius: Quid est ergo dedit:
Iam erat cui dar&: Angignendo dedit.
Nam sierat cui dar&. ut filius ess& : Erat
aliquando & filius non erat: Ab sit ali
Denobis hoc dici potest: aliquando filii ho¬
minũ eramꝰ filii dĩ non eramꝰ : Nos enĩ fili¬
os dĩ gratia fȩcit : illũ natura : quia ita natꝰ
est: & non est ut dicas. non erat. antequã
natus erat: Num quã enĩ non natꝰ erat :
qui patri coactemꝰ erat: Qui sapit. sapiat :
Qui non sapit. credat : nutriatur : &cabiat
uerbum dĩ semꝑ cũ patre: & semꝑ uerbũ:
& quia uerbũ ideo filius: Semꝑergo filius:
& semꝑ aequalis : Non enĩ crescendo sed
nascendo atqualis est : Qui sem ꝑnatus ẽ¬
de patre filius : dedõ ds̃ de arterno coa¬
ternꝰ: Pater autẽ non defilio ds̃. filius de
patre ds̃ Ideo pat̾ filio gignendo dedit.

Expanded text:
dit mihi, majus est omnibus. Quid dedit dit mihi, majus est omnibus. Quid dedit Filio Pater majus omnibus? Ut ipse illi esset unigenitus Filius. Quid est ergo, dedit? jam erat cui daret, an gignendo dedit? Nam si erat cui daret ut Filius esset, aliquando erat, et Filius non erat: Absit ut alDe nobis hoc dici potest: aliquando filii hominum eramus, filii Dei non eramus. Nos enim filios Dei gratia fecit, illum natura, quia ita natus est. Et non est ut dicas, Non erat antequam natus erat: nunquam enim non natus erat, qui Patri coaeternus erat. Qui sapit capiat; qui non capit credat, nutriatur, et capiet. Verbum Dei semper cum Patre, et semper Verbum: et quia Verbum, ideo Filius. Semper ergo Filius, et semper aeqnascendo aequalis est, qui semper natus de Patre Filius, de Deo Deus, de aeterno coaeternus. Pater autem non de Filio Deus: Filius de Patre Deus. Ideo Pater Filio gignendo dedit
Abbreviated transcription (Latin):
aeba arescit: totũ uir&: totum uig&: So¬
bt quaedã erba dici. semꝑ uiuit : ibi solũ
autre inurnit᷑: Citam aeternã in quiđ da
itis ouibus iris : Vos calum pnias ꝓpte¬
si quaeritis: quia deuita p̾senti cogitatis:
Einperibunt in aeternũ : Subaudistan¬
quin eis dixerit. uos prribitis in aeternũ:
qud non estis trouib: meis: Non rapi&
osquisquã de manu mta: Intintius acci¬
pto: patrm̃s quod dedit mibi. maiꝰ
est omnib:: Quid potest lupus  Quid po¬
test fur & latro: Nonꝑdunt : nisi ad inte¬
ritũ praedestinatos: De illis autt̃ ouibus
Et quos praesciuit. ipsos & praedestinauit.
Quos autem praedestinauit. ipsos & uocauit:
Quos autem uocauit. illos & iustificauit:
Quos autem iustificauit. illos & glori ficauit:
nec latro interficit: securus est denumero
earũ : qui ꝓcis nouit qđ dedit: Et hoc ẽ
quod ait. non rapi& cas quis quã de manu
mea: Et item ad patrẽ : Pater m̃s qđ de¬

Expanded text:
herba arescit, totum viret, totum viget. Soherba arescit, totum viret, totum viget. Solet quaedam herba dici semper viva: ibi solum vivere invenitur. Vitam aeternam, inquit, dabo eis, ovibus meis. Vos calumnias propterea quaeritis, quia de vita praesenti cogitatis. 6. Et non peribunt in aeternum: subaudis, tanquam eis dixerit, Vos peribitis in aeternum, quia non estis ex ovibus meis. Non rapiet eas quisquam de manu mea. Intentius accipite: Pater meus quod dedit mihi, majus est omnibus. Quid potest lupus? quid potest fur et latro? Non perdunt nisi ad interitum praedestinatos. De illis autem ovibus,et, Quos praescivit, ipsos et praedestiquos autem praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, ipsos et glorificauit, nec latro interficit. Securus est de numero earum, qui pro eis novit quod dedit. Et hoc est quod ait, Non rapiet eas quisquam de manu mea: et item ad Patrem, Pater meus quod de
Abbreviated transcription (Latin):
bũ dĩ secsse respondit : Et quomodo:
Audi Respondit dñs Lo quor uobis & non
ireditis: opera quae rgo facio in nomine pa¬
insmei. haec testimoniũ ꝑhibent de me:
sed uos non creditis: quia non estis eroribus
meis: Iam supra didicistis quae sint oues.
estott oues: Oues credendo sunt : oues: pas¬
torem sequendo sunt: oues. non contemp
intrando sunt: oues. extundo & pascua in¬
ueniendo sunt: oues aeterna ꝑfruendo
sunt. Quomodo ergo istis dicit. non estis
etouibus ncis:: Qui a uidebat eos ad sẽpi¬
inum interitũ praedestinatos: non ad ui¬
tnacternam sui sanguinis practio cõpa
nis: Oues meat uocem meam audiunt.
i iognosco eas. & sequunt᷑ me : & ego uitã
leternã do eis: Ecce sunt pascua: Si recoli¬
is. superius duerat : & in gredictur & ẽgredi¬
itr & pascua in ueni&: Ingressi sumus
iedendo: egredi mur moriendo: Sed quo¬
nodo ꝑostium fidei ingressi sumus : sic fi
gedimur : ut pascua inuenire possimus:
lina pascua : uita acterna dicitur: Ibi nulla

Expanded text:
Et quomodo? Audite: Respondit eis Jesus: Loquor vobis, et non creditis; opera quae ego facio in nomine Patris mei, haec testimonium perhibent de me: sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis. Jam supra didicistis quae sint oves: estote oves. Oves credendo sunt, oves pastointrando sunt, oves exeundo et pascua inveniendo sunt, oves aeterna vita perfruendo sunt. Quomodo ergo istis dixit: « Non estis ex ovibus meis? » Quia videbat eos ad sempiternum interitum praedestinatos, non ad vitam aeternam sui sanguinis pretio compa5. Oves meae vocem meam audiunt, et cognosco eas, et sequuntur me: et ego vitam aeternam do eis. Ecce sunt pascua. Si recolitis, superius dixerat, Et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Ingressi sumus credendo, egredimur moriendo. Sed quomodo per ostium fidei ingressi sumus, sic fideum ostium egredimur, ut pascua invenire possimus. Bona pascua, vita aeterna dicitur: ibi nulla
Abbreviated transcription (Latin):
parer& non esse peccatũ. si si deles eiꝰ qui
sunt membra eiꝰ. oculis ꝑsequentiũ se sub¬
traherent & furorem sceleratorũ latendo
potius deuitarent. quam se offerendo
magis accederent:
roximum autẽ erat pascha iud corum : &¬
Pascenderunt multi hiẽ rosolim a deregione
ante pascha ut sq̃ ficarent seipsos: Quaere¬
bant ergo iud ei iħm. & conloquebant᷑ ad inuicẽ
intemplostantes: Quid putatis quia nonuenit
ad diem festũ Dederũnt autẽ pontifices &
pharis aei mandatũ siquis cognouerit ubi sit
indic& ut appraehendant eũ: Iħs ergo ante
sex dies paschaȩ uenit bethaniã : ubi fuerat lata¬
rus mortuus quem suscitauit iħ s: Feterunt au

Expanded text:
pareret non esse peccatum, si fideles ejus qui pareret non esse peccatum, si fideles ejus qui sunt membra ejus, oculis persequentium se subtraherent, et furorem sceleratorum latendo potius devitarent, quam se offerendo magis accenderent. roximum erat Pascha Judaeorum; ascenderunt multi Hierosolymam de regione ante Pascha, ut sanctificarent seipsos. Quaerebant ergo Jesum, et colloquebantur ad invicem, in templo stantes quid putatis quia non veniat ad diem festum dederant autem pontifices et Pharisaei mandatum ut si quis cognoverit ubi sit indicet ut adprehendant eum Iesus ergo ante sex dies paschae venit Bethaniam ubi fuerat Lazarus mortuus quem suscitavit Iesus fecerunt au
Abbreviated transcription (Latin):
gente : sed ut filios dĩ qui erant dispersi. con¬
gregar& in unũ : Hoc euuangelista ad didit:
Namcaiphas desola iudeorum gente ꝓpheta¬
uit: in quaerant oues. dequibus ait ipse dis.
non sum missus nisi ad ouesquae perierunt
domus isrł: Sed nouerat euuangelista esse
alias oues quae nonerant de hoc ouili : quas¬
oportebat adduci ut ess& unũ ouile. & unus
pastor Haec autem scđm praedestinationẽ
dicta sunt : nam neq oues eiꝰ nec filii dĩ ad¬
huc erant . qui nundũ crediderant: Abil¬
lo ergo dic. cogitauerunt ut interficerent
eũ : Iħsergo non palam ambulabat apud iu¬
dȩos : sed ab iit inregionẽ iuxta desertum.
incuitatt̃ quae dicitur ephrem: & ibi mo¬
rabatur cum discipulis suis: non quia poten¬
tia eius defęterat. In qua utiq: si uell&: & pa
lam iud eis conuersa r&ur. & nichil ei facerent:
sed in hominis infirmitate. uiuendi exem¬
plum discipulis de monstrabat: in quo ap

Expanded text:
gente, sed ut filios Dei qui erant dispersi, congente, sed ut filios Dei qui erant dispersi, congregaret in unum. Hoc Evangelista addidit: nam Caiphas de sola gente Judaeorum prophetavit, in qua erant oves de quibus ait ipse Dominus, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed noverat Evangelista esse alias ooportebat adduci, ut esset unum ovile et unus pastor . Haec autem secundum praedestinationem dicta sunt, quia neque oves ejus, nec filii Dei adhuc erant, qui nondum crediderant. Ab illo ergo die cogitaverunt ut interficerent eum. Jesus jam non palam ambulabat apud Judaeos, sed abiit in regionem juxta desertum, in civitate quae dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum discipulis suis. Non quia potentia ejus defecerat, in qua utique, si vellet, et palam cum Judaeis conversaretur, et nihil ei facerent. Sed in hominis infirmitate, vivendi exemplum discipulis demon
Abbreviated transcription (Latin):
phetauit: Hic docemur etiam ꝑ homines
malos ꝓphetiae spũ uentura praedicere :
Quod tamen euuangelista diuino tribuit sacra¬
mento : quia pontifex fuit. idẽ summus sacer
dos: Potest autem mouere quomodo dicat᷑ pontifex
aomi illius cum ds̃ unt̃ constituerit summũ
Nacerdotem : cui mortuo unꝰ succeder& sed in¬
tellegendũ est ꝑ ambitiones & contentiones
inter ui deos postea constitutũ : ut plures es¬
sent & p annos singulos uicibus ministrarent:
Nam & de tacharia hoc dicitur: Factũ est au¬
tem cum sacerdotio funger&ur in ordine uicis
sude ante dm̃ : scđm consuctudinẽ sacerdotii.
sorte exut ut incensum poner&. Ingressus in
templum dñi Hinc appar& plures cos fuisse :
&uices suas habuisse: Nam incensũ non li¬
cebat ponere. nisi summo sacerdoti: Et for
quibus alio anno alii succedebant . ex quib
sorte earebat quis ut incensum ponera&:
Qud est ergo quod prophetauit caiphas Quia
iħs moriturus erat ꝓgente : & non tantũ pro

Expanded text:
us: ‘Hic docemur etiam per homines malos spiritum sanctum futura predicere, quod tamen euangelista diuino tribuit sacramdos. Potest autem movere quomodo dicatur pontifex anni illius, cum Deus unum constituerit summum sacerdotem, cui mortuo unus succederet. Sed intelligendum est, per ambitiones et contentiones inter Judaeos postea constitutum ut plures essent, et per annos singulos vicibus ministrarent. Nam et de Zacharia hoc dicitur: Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur in ordine vicis suae ante Deum, secundum consuetudinem sacersorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini . Hinc apparet plures eos fuisse, et vices suas habuisse: nam incensum non licebat ponere, nisi summo sacerdoti. Et fortdministrabant, quibus alio anno alii succedebant, et quibus sorte exibat qui incensum poneret. Quid est ergo quod prophetavit Caiphas? Quia Jesus moriturus erat pro gente: non tantum pro
Abbreviated transcription (Latin):
ab codictum ẽ : ec ceego uobiscum sum. usq in
consummationẽ scłi : Scđm carnẽ uero quod¬
sus est qđ ligno confirus. qđ ditruce depositꝰ.
qđ linteis in uolutus. qđ in sepulchno conditus.
qđ in resurrectione manisestatus non semo
ebus cum discipulis suis & eis ducenubis u¬
sentiam carnis paucis diebus : modo fide ens:¬
non oculis uid&: Ergo siue ita dictum estint
autem non semꝑ habebitis: Questio sicutar¬
bitroriam nulla c̃ : quae duobus modis selita
est: cactera quat pauca remanent audiamꝰ:
Cognouit ergo turba multa exiudeis qua ilso
est: & uenerunt non ꝓpt̃ iħ intantũ. seditda¬
sarum uiderent quem suscitauit iħs amotu¬
is: Curositas cos adduxit non caritas: uenat᷑
& uiderunt: Audite mirabile consilũium
tatis: Ciso lataro resuscitato quiatantũ
miraculum dñĩ tanta erat euidentia diffa¬
matum . tanta manifestatione dec laratũ.

Expanded text:
ab eo dictum est, Ecce ego vobiscum sum usque in ab eo dictum est, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Secundum carnem sus est, quod ligno confixus, quod de cruce depositus, quod linteis involutus, quod in sepulcro conditus, quod in resurrectione manifestatus, non semper raginta diebus cum discipulis suis, et eis deducentibus vim praesentiam carnis paucis diebus: modo fide tenet, oculis non videt. Ergo sive ita dictum est, Me autem non semper habebitis, quaestio sicut arbitror jam nulla est, quae duobus modis soluta est. 14. Caetera quae pauca remanent, audiamus: Cognovit ergo turba multa ex Judaeis quia illic est: et venerunt, non propter Jesum tantum, sed ut Lazarum viderent, quem suscitavit Jesus a mortuis. Curiositas eos adduxit, non charitas: venerunt, et viderunt. Audite mirabile consilium vanitatis. Viso Lazaro resuscitato, quia tantum miraculum Domini tanta erat evidentia diffamatum, tanta manifestatione declaratum,
Abbreviated transcription (Latin):
semp : Sibonus es si ad corpꝰ ꝑtines quod sig¬
nficat petrus: habes xpm̃. & in pracsenti & fu¬
turo: In praesenti ꝑfidem: in praesenti ꝑsig¬
num : in praesenti ꝑbaptis matis sacramentũ:
in praesenti ꝑ altaris cibum & potũ: Habes
xpm̃ in pratsenti. sed habtͥ s semꝑ : quia cum
hinc exeris ad illũ uenies alisam qui dixit
laitroni: hodie mecum eris in para dyso: Siau¬
tem maleuersaris. uideris habere in praesenti
xpm. quia intras atccłam : signas tẽsigno
apĩ: baptiz aris baptismo xp̃i : misces te mem¬
bris xpi : accedis ad altare xpĩ: in praesenti ha¬
bes xpm̃ : sed maleuiuendo non semꝑ habebis:
Potest & sic intelligi. pauperes semꝑhab&is
uobiscum : meautem non semꝑ habebitis: Ac¬
cipiant hoc & boni : sed non sint solliciti: Loque¬
baturenĩ : sed de pracsentia corporis sui Nã
scđm maiestatem suam. scđm ꝓuidentiã. scđm
in effabilem & inuisibilem gram. impletur qđ

Expanded text:
semper? Si bonus es, si ad corpus pertines, quod sigsemper? Si bonus es, si ad corpus pertines, quod significat Petrus; habes Christum et in praesenti et in futuro: in praesenti per fidem, in praesenti per signum, in praesenti per Baptismatis sacramentum, in praesenti per altaris cibum et potum. Habes Christum in praesenti, sed habebis semper; quia cum hinc exieris, ad illum venies qui dixit latroni, Hodie mecum eris in paradiso . Si autem male versaris, videris habere in praesenti Christum, quia intras Ecclesiam, signas te signo Christi, baptizaris baptismo Christi, misces te membris Christi, accedis ad altare Christi: in praesenti habes Christum, sed male vivendo non semper habebis. 13. Potest et sic intelligi: Pauperes semper habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Accipiant hoc et boni, sed non sint solliciti: loquebatur enim de praesentia corporis sui. Nam secundum majestatem suam, secundum providentiam, secundum ineffabilem et invisibilem gratiam, impletur quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhabebitis : Noli ex pauescere : iudae dictũ
est : Quare ergo non dixit habes. sed habebi¬
tis :: Quia non unus est iuidas: Vnus malus.
corpus malorũ significat : Quo modo petrus cor¬
pus bonorum ele : immo corpus aec¬
do claues regni cadorũ. Quartumq solueris in
terra solitia erunt & in cado : Et quae ligaue¬
nis interra. ligata erunt & in cado: Si hoc psro
tantum dictum est: non hoc facit acccła: Si
autem & in aecđa fit. ut quarinttrraligant᷑.
ligentur incaclo & quae soluuntur interra
soluantur in caelo. quia cum ex communicat
aecdã in caelo ligat᷑ ex communicatus. cum re¬
conciliatur ab aecđa incado soluitur reconci
batus: Si hocergo in aecđa fit : petrus quando
claues accepit: accłam scam̃ significauit: Si
in petri ꝑsona significati sunt in aecđa boni :
inudae ꝑsona significati sunt in acccła ma¬
li Ipsis dictum est: meautem non semper
habebitis Quid est non semꝑ : Et quid est

Expanded text:
habebitis? Nolite expavescere; Judae dictum habebitis? Nolite expavescere; Judae dictum est. Quare ergo non dixit, habebis; sed, habebitis? Quia non unus est Judas. Unus malus corpus malorum significat; quomodo Petrus corpus bonorum, imo corpus Ecdo claves regni caelorum; quaecunque solveris super terram, soluta erunt et in caelo, et quaecunque ligaveris in terra, ligata erunt et in caelo'. Si hoc Petro tantum dictum est, non hoc facit aecclesia. autem et in aecclesia fit, ut quae in terra ligantur, ligentur in caelo, et quae solvuntur in terra, solvantur in caelo, cum excommunicat aecclesia, in caelo ligatur excommunicatus; cum reconliatus: si hoc ergo in Ecclesia fit, Petrus quando claves accepit, Ecclesiam sanctam significavit. Si in Petri persona significati sunt in Ecclesia boni, in Judae persona significati sunt in Ecclesia mali; ipsis dictum est, Me autem non semper habebitis. Quid est enim, non semper? Et quid est,
Abbreviated transcription (Latin):
rum : nemitta ris in poenam malorũ: Eat̃¬
plum dñi accipite conuersantis in terra: qua¬
rehabuit loculos cui angłi ministratͣunt : ni¬
si quia aecła ipsius loculos suos habitura
erat: Quare fuitrem ad misit : nisi ut eius
aecła fures patienter toler&: Sed ille qui
consueuerat de loculis petuniam tollere : ñ
dubitauit accepta petunia ipsum dnm̃ uen
I dere : Qlideamus quid ad ista dñs responde¬
at : Clidete fr̃s: Non illi ait propterfurta
tua dicisista : furem nouerat nec prodebat.
sed potius tolerabat : Et ad ꝑferendos malos
in aeccła nobis exemplum patientiae de mon¬
strabat Dixit ergo ei iħs: Sine illã : ut in
diẽ sepulturae meae seru& illud Moritu¬
rum se denuntiauit: sed quid est quod sequi¬
tur. pauperes enim semꝑ habei : tis uobiscũ :
me dutem non semꝑ habebitis:¬
Meautem non semꝑ habebitis : Quid sibi uult:
Quo modo intellegendum ẽ. me autem non sem

Expanded text:
rum, ne mittaris in poenam malorum. 11. Exemrum, ne mittaris in poenam malorum. 11. Exemplum Domini accipite conversantis in terra. Quare habuit loculos cui Angeli ministraverunt, nisi quia Ecclesia ipsius loculos suos habitura erat? Quare furem admisit, nisi ut ejus Ecclesia fures patienter toleret? Sed ille qui consueverat de loculis pecuniam tollere, non dubitavit accepta pecunia ipsum Dominum vendere. Videamus quid ad ista Dominus respondeat. Videte, fratres: non illi ait, Propter furta tua dicis ista. Furem noverat, nec prodebat; sed potius tolerabat, et ad perferendos malos in Ecclesia nobis exemplum patientiae demonstrabat. Dixit ergo ei Jesus: Sine illam, ut in diem sepulturae meae servet illud. Moriturum se denuntiavit. 12. Sed quid est quod sequitur? Pauperes enim semper habebitis vobiscum, me autem non semper habebitiMe autem non semper habebitis, quid sibi vult? Quomodo intelligendum est, Me autem non semper
Abbreviated transcription (Latin):
lculorum sed dominicorũ : loculorum sed
sacrorũ : Si crimina discernuntur in foro qualis¬
cumq furti & peculatus. peculatus enĩ dicitur
furtum dere publica & non siciudicatur fur¬
tum iti priuatae quomodo publicae: quanto
uchementius uidicandus ͤ s acrilegus fur: qui
ausus fuit non undicumq: tollere seddeaec¬
iudae ꝑdito comparatur: Talis erat miser iste
luidas & tamen cum scĩs undecim discipulis in¬
tabatꝰ exiebat: Ad ipsam caenã dominicam
pariter accessit : conuers aricum eis potuit :
eosinquinare non potuit: Deuno paneꝰ p&rus
infideli : Petrus enim accepit aduitam:
ludas ad mortem: Quomodo enim ille odor
bonus sic ille cibus bonus. Sicut ergo odor
bonus it a & cibus bonus. bonos uiuificat : ma¬
los mortificat: Qui enĩ manduca uerit indig¬
ne iudiciũ s ͥmanducat & bibit Iudi¬
cium sibi nontibi: Suudicium sibi non tibi : to¬
lera malum bonus : ut uenias ad praemia bono¬

Expanded text:
loculorum, sed dominicorum; loculorum, sed loculorum, sed dominicorum; loculorum, sed sacrorum. Si crimina discernuntur in foro, qualiscumque furti et peculatus; peculatus enim dicitur furtum de re publica; et non sic judicatur furtum rei privatae quomodo publicae: quanto vehementius judicandus est fur sacrilegus, qui ausus fuerit non undecumque tollere, sed de EcJudae perdito comparatur. TJudas, et tamen cum sanctis undecim discipulis intrabat et exibat. Ad ipsam dominicam coenam pariter accessit: conversari cum eis potuit, eos inquinare non potuit. De uno pane et Petinfideli? Petrus enim accepit ad vitam, Judas ad mortem. Quomodo enim ille odor bonus, sic ille cibus bonus. Sicut ergo odor bonus, ita et cibus bonus, bonos vivificat, malos mortificat. Qui enim manducaverit indigne, judicium sibi manducat et bibit : judicium sibi, non tibi. Si judicium sibi, non tibi; tolera malum bonus, ut venias ad praemia bono
Abbreviated transcription (Latin):
Confundantur & reuereant᷑. qui quaerunt
animam meã: Isti sunt qui male quaerebant:
Alio autem loco dicit: Perut fuga ame: &
non est qui requirat animã meã: Culpant᷑
qui quaerebant : culpant᷑ qui non require¬
bant : Ergo quaeramꝰ xpm̃ ut habeamus
quaeramꝰ ut teneamꝰ: sed non ut occidamus:
Nam & illi ideo quaerebant ut tenerent: sed
Fut cito non haberent: Quaereb ant ergoet
loquebantur interse: Quid putatis quia
non ueni& addiem festum: Dederant
autem pontifices & pharisaci mandatũ:
nontunc perit: Tamfurerat : dnm̃ perditus
suebatur: quia non corde. sed corpore seque¬
hit : apłicam beatitudinẽ non habebat Adima¬
quiem fuerat duodetimus: quõ decidente & alio
siccedentt : & suppleta est apłica ueritas. &
hibere uoluit : nisuit malos toleremus. nec cor¬
pus apĩ diuidamus. Ecce inter sanctos est
udas ecce fur est uidas : & ne contempnas.
sur& sacrilegus: non qualiscumque fur: fur

Expanded text:
Confundantur et revereantur, qui quaerunt Confundantur et revereantur, qui quaerunt animam meam : isti sunt qui male quaerebant. Alio autem loco dicit: Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam . Culpantur qui quaerebant, culpantur qui non quaerebant. Ergo quaeramus Christum ut habeamus; quaeramus ut teneamus, sed non ut occidamus: nam et illi ideo quaerebant ut tenerent, sed ut cito non haberent. Quaerebant ergo, et loquebantur inter se: Quid putatis, quia non venit ad diem festum? 4. Dederant autem pontifices et Pharisaei mandatum, Non tunc periit, jam fur erat, et Dominum perditus sequebatur; quia non corde, sed corpore sequelebat, apostolicam beatitudinem non habebat, ad imaginem fuerat duodecimus: quo decedente, et alio succedente, et suppleta est apostolica veritas, et habere voluit, nisi ut malos toleremus, nec corpus Christi dividamus? Ecce inter sanctos est Judas, ecce fur est Judas, et, ne contemnas, fur et sacrilegus, non qualiscumque fur: fur
Abbreviated transcription (Latin):
nantur Et illa signatio quia erat signisa¬
tio dicta est a domibus signatis exterminito
terminatorem. sicor nrm̃ retipiat saluat:¬
Quare hoc dixt Quia multi postes habet
signatos: & intus non man& habitator: fade
habent infionte signũ xpi : & corde non nu¬
piunt uerbum xpĩ : Ideo dixi fr̃s quod repito
signum xp̃i a nobis repellit exterminator̃
sĩ cor nrm̃ habeat xpm habitatorem: Haec
dixi : nequis forte cogitar&: quid sibi ue unt
illa festa uideorũ: Clenit ergo dñs tanquã
aduictimã : ut uerum pascha nos habere¬
mus : cum eius passionẽ tanquã ouis in mno¬
lationẽ caelebraremꝰ: Quatrebant ergo iłm.
sed male: Beati enĩ qui quaerunt iłim. sed
bene : Illi qua erebant iħm. ut nec ipsi eum¬
haberent nec nos: sed ab ipsis abscedent̃
sus dpimus nos: Reprachenduntur quiquȩ¬
runt: laudantur qui quaerunt: Animus
enim quaerentis. aut laudem Inuenit aut
dampnationẽ: Habes enim & in psalmis

Expanded text:
nantur. Et illa signatio, quae erat significanantur. Et illa signatio, quae erat significatio, dicta est a domibus signatis exterminatoris exterminatorem, si cor nostrum recipiat SalvatQuare hoc dixi? Quia multi postes habent signatos, et intus non manet habitator: facile habent in fronte signum Christi, et corde non recipiunt verbum Christi. Ideo dixi, fratres, quod repeto, signum Christi a nobis repellit exterminatorem, si cor nostrum habeat Christum habitatorem. Haec dixi, ne quis forte cogitaret quid sibi vellent ista festa Judaeorum. Venit ergo Dominus tanquam ad victimam, ut verum Pascha nos haberemus, cum ejus passionem tanquam ovis immolationem celebraremus. 3. Quaerebant ergo Jesum: sed male. Beati enim qui quaerunt Jesum, sed bene. Illi quaerebant Jesum, ut nec ipsi haberent eum, nec nos: sed ab ipsis abscedentem suscepimus nos. Reprehenduntur qui quaerunt, laudantur qui quaerunt: animus enim quaerentis aut laudem invenit, aut damnationem. Habes enim et in Psalmis,
Abbreviated transcription (Latin):
ROXIMŨERGO ERAT
PA SCHA IUDS ORC̃S
Illũ diem fostc̃t iudet
RUENTŨ HABERODÑI
SANGUINE UOLUERUNT
Illo die festo occisus est agnus. qui nobis eun¬
dem diem festum suo sanguine consecrauit:
Consilium erat inter iud eos de occidendo iħu
ille qui decaelo uenerat pati. ꝓpinquart uos¬
luit loco passionis. quia imminebat hora
passionis: Ascenderunt ergo multi hiero so¬
limam deregione ante pascha: ut sc̃ ficarent
festo quod pascha erat. om̃s undiq: onuenirent.
& illius dicicadebratione scĩ ficarentur:
Sed illa caelebratio. umbrã erat futuri Quid
est futuri: Prophetia xp̃i uenturi : ꝓphe¬
tia ꝓ nob illo die passuri : ut transir& umbra.
& lux uenir&: ut transir& significatio. & ue¬
ntas teneretur: Habeb ant ergo uidei pascha
inumbra: nos in luce Quid enĩ opus erat ut
ocaidere : nisiquia illeerat de quo ꝓpheta¬
tum ẽ. sicut ouis ad inmolandum ductus
ẽ  Sangunt occisi pitoris iudeorũ postes
signati sunt : sanguine apĩ frontes naẽ sg¬

Expanded text:
roximum ergo erat Pascha Judaeorum. Illum diem festum Judaei cruentum habere Domini sanguine voluerunt. Illo die festo occisus est Agnus, qui nobis eumdem diem festum suo sanguine consecravit. Consilium erat inter Judaeos de occidendo Jesu: ille qui de coelo venerat pati, propinquare voluit loco passionis, quia imminebat hora passionis. Ascenderunt ergo multi Jerosolymam de regione ante Pascha, ut sanctificarent festo quod Pascha erat, omnes undique convenirent, et illius diei celebratione sanctificarentur. Sed illa celebratio umbra erat futuri. Quia est, umbra futuri? Prophetia Christi venturi, prophetia pro nobis illo die passuri: ut transiret umbra, et lux veniret; ut transiret significatio, et veritas teneretur. Habebant ergo Judaei Pascha in umbra, nos in luce. Quid enim opus erat ut occidere, nisi quia ille erat de quo prophetatum est, Sicut ovis ad immolandum ductus est . Sanguine occisi pecoris Judaeorum postes signati sunt; sanguine Christi frontes nos
Abbreviated transcription (Latin):
inimicositos sub pedib: tuis. Surgo diud
in spũ dicit eũ dnm̃: quomodo filius ie
Non negauit. sed in terrogauit: nẽquis hoc
cum audierit. put& quod dñs iħs neglur¬
rit se filium eẽdauid: I. iliũ dauid dñs
ap̃s si se negar&: caetos siceũ inuocantes
non in luminar& : Tran sibaat eñi aliquan
docacti sedentes uxta uiã. clamaurunt
Miserere nr̃i. fili dauid Qua uoce iudita
miseratus est: strtit : sanauit: lum̃ dedit
quia nomen agnouit: Dicit᷑ li płs paulus
Qui factus est ci ex semine dauid scđ carõ:
quia de semine dauid origint̃ iuirgo mas
ducebat: inde dñs de semine dauid: Hoc
ꝓmagno iudei a xpõ quaerebant: ut sidit
bant. de semine dauid: calum pniarent
quod sibi arrogar& regiã potestatẽ: Pls
est quod eis respondit: Elli de filio
dauid uolebant calum pruari: Illese¬

Expanded text:
s sub pedibus tuis? Si ergo David in spiritu dicit eum Dominum, quomodo filius ejus est ? Non negavit, sed interrogavit. Ne quis hoc cum audierit, putet quod Dominus Jesus negaverit se filium esse David. Filium David Dominus Christus si se negaret, caecos sic eum invocantes non illuminaret. Transibat enim aliquando, et duo caeci sedentes juxta viam clamaverunt: Miserere nostri, fili David. Qua voce audita, misertus est; stetit, sanavit, lumen dedit ; quia nomen agnovit. Dicit et apostolus Paulus, Qui factus est ei ex semine David secundum Quia de semine David originem Maria virgo ducebat, inde Dominus de semine David. 4. Hoc pro magno Judaei a Christo quaerebant, ut si dicbant de semine David, calumniarentur quod sibi arrogaret regiam potestatem. Plus est quod eis respondit: illi de filio David volebant calumniari, ille
Abbreviated transcription (Latin):
quod ds̃ etiã assumpto homine ꝑmanebat
Sic enĩ legerant. & hoc solũ tenebant: qua
diuinitatẽ ciꝰ legebant. sed non intellege¬
bant: Dñs autẽ ut eos suspinder& ad
quaerendã eiꝰ diuinitatẽ. cuiꝰ contẽpnebant

Expanded text:
quod Deus etiam assumpto homine permanebat,quod Deus etiam assumpto homine permanebat,Sic enim legerant, et hoc solum tenebant: quia divinitatem ejus legebant, sed non intelligebant. Dominus autem ut eos suspenderet ad quaerendam ejus divinitatem, cujus contemnebant
Abbreviated transcription (Latin):
dedicatũ est. uidei psollẽniter caelebra¬
bant: Ipse dies festus a gebatur. cũ eaquȩ
Ilecta sunt locutꝰ est dñs: Hiemps erat.
& ambulabat iħs̃ intẽplo. in porticu salomo¬
nis : Circum dederunt eũ iudei. & dicebant¬
ei Quousq animã nram̃ tollis Situes
xp̃s dic nobis palã : Non ueritatẽ deside¬
rabant : sed calumpniã praepa rabant:
Hiemps erat: & frigidi erant: Ad illum
enim diuinũ ignem accedere pigri erant:
sed accedere. est credere: Qui credit accę¬
dit: qui negat recedit Non mouet᷑ ani¬
ma pedib sed affectib: friguerant a di¬
ligenti caritate : & ardebant nocendi cupi¬
ditate: Longe ab erant: & ibi erant Non
ac etdebant credendo: & praemebant ꝑ¬
sequendo: Qua erebant audire a d ñõ ego
sapiebant: Praedicauerunt propheta
& in ipso euuangelio nec heretici intellegui:
quantominꝰ iudei quandiu uela men ẽ supo
eorũ: Deniq: quodam loco sciens dñs iħso

Expanded text:
dedicatum est, Judaei solemniter celebradedicatum est, Judaei solemniter celebrabant: ipse dies festus agebatur, cum ea quae lecta sunt, locutus est Dominus. 3. Hiems erat. Et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. Circumdederunt e animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Non veritatem desiderabant, sed calumniam praeparabant. Hiems erat, et frigidi erant: ad illum enim divinum ignem accedere pigri erant. Sed accedere est credere: qui credit, accedit; qui negat, recedit. Non movetur anima pedibus, sed affectibus. Friguerant a diligendi charitate, et ardebant nocendi cupiditate. Longe aberant, et ibi erant: non accedebant credendo, et premebant persequendo. Quaerebant audire a Domino, Egondum hominem sapiebant. Praedicaverunt Prophetae et in ipso Evangelio nec haeretici intelligunt; quanto minus Judaei, quamdiu velamen est super cor eorum ? Denique quodam loco sciens Dominus Je
Abbreviated transcription (Latin):
URO STABILITER
MEMINISSODEBOTIS
gelista. nolens nos semꝑ lacte nutrin: sed
solido cibo uesci Quisquis autem ad su¬
mendum cibũ solidũ uerbi dĩ adhuc minꝰ
idon cus est. lacte sidei nutriatur : & uer¬
bum quod intellogere non potest. credere
non cunctet᷑: F. ides enĩ mentũ est : intel¬
lectus praemiũ: In ipso labore intentionis.
desudat acits mentis nrãe : ut ponat sordi¬
culas nebula humanae. & sereneturad
uerbum dĩ : Nonergo recusetur labor : siad.¬
est amor: Nostis enim. qm̃ qui amat. non
laborat: Omnis labor : non amantibus
grauis est: Sitantos labores cum auaris
portat cupiditas: nobiscũ non portat cari¬
tas.: Euuangelium intendite Facta
sunt autẽ encenia in hierosolimis: Ence¬
nia festiuitas erat dedicationis templi: Gre¬
ce enim. chenondicitur nouũ: Quando¬
cumq: nouũ aliquid fuerit dedicatum:
encrnia uocat᷑ Iam & usus hab& hoc uer¬
bum: Siquis noua tunia induatur: ence¬
niare dicitur: Illũ enĩ diem quo templũ

Expanded text:
 stabiliter meminisse debetis, gelistam nolle nos semper lacte nutriri, sed solido cibo vesci. Quisquis autem ad sumendum solidum cibum verbi Dei adhuc minus idoneus est, lacte fidei nutriatur, et verbum quod intelligere non potest, credere non cunctetur. Fides enim meritum est, intellectus praemium. In ipso labore intentionis desudat acies mentis nostrae, ut ponat sordiculas nebulae humanae, et serenetur ad Verbum Dei. Non ergo recusetur labor, si adest amor: nostis enim quoniam qui amat non laborat. Omnis enim labor non amantibus gravis est. Si tantos labores cum avaris portat cupiditas, nobiscum non portat charitas? 2. Evangelium intendite: Facta sunt autem Encaenia in Jerosolymis. Encaenia festivitas erat dedicationis templi. Graece enim καινὸν dicitur novum quandocumque novum aliquid fuerit dedicatum, Encaenia vocantur. Jam et usus habet hoc verbum: si quis nova tunica induatur, encaeniare dicitur. Illum enim diem quo templum
Abbreviated transcription (Latin):
oueni uocare iustos: sed peccatores: Si
ñ peccatores ds̃ non amar& : decaelo ad
erras non descender&: Audiens autẽ
ss. dixit eis: In firmitas haec non ẽ ad mor
solorificatio ipsius. non ipsũ auxit: sed
ꝓ fuit: Hoc ergo dit. non est ad mor¬
equia & ĩpsa mors non erat ad mortẽ.
spotius ad miraculũ : Quo facto cre¬
deit homines in xpm̃. & uitarent uerã
nrtt: Sane uidete quem ad modũ tan¬
num ex obliquo dñs̃ dm̃ sedixit : ꝓpter
quosdam qui negant filium dĩ esse:
Nam sunt heretici qui hoc negant. quod fi¬
lius dĩ sit ds: Ecceaudiant: Infirmitas
haec in quit non est ad mortẽ. sed ꝓgła dĩ:¬

Expanded text:
Non veni vocare justos, sed peccatores . Si Non veni vocare justos, sed peccatores . Si enim peccatores Deus non amaret, de coelo ad terras non descenderet. 6. Audiens autem Jesus, dixit eis: Infirmitas haec non est ad morDei. Talis glorificatio ipsius non ipsum auxit, sed nobis profuit. Hoc ergo ait, non est ad mortem, quia et ipsa mors non erat ad mortem; sed potius ad miraculum, quo facto crederent homines in Christum, et vitarent veram mortem. Sane videte quemadmodum tanquam ex obliquo Dominus Deum se dixit, propter quosdam qui negant Filium Deum esse. Nam sunt haeretici qui hoc negant, quod Filius Dei sit Deus. Ecce audiant: Infirmitas haec, inquit, non est ad mortem, sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
sit pedes eiꝰ capillis suis: cuius fraterlazarus
infirmabatur Miserunt ergo sorores eius
ideũ dicentes: Iam intelligimꝰ quo miserunt :
ub erat dñs: qm̃ absens erat transiordanem
salic& : miserunt ad dnm̃ nuntiantes qđ
legrotar& frater eꝰx : ut si dignaretur ueni¬
ne. & eũ ab aegritudine liberar&. Ille distu¬
lit sanare : ut poss& resuscitare : Quid ergo
nuntiauerunt sorores eiꝰ. Dnẽ ecce quẽ amas
infimat᷑: Non dixerunt. ueni: Amantie¬
ñ tantũ modo nuntiandũ fuit: non ausae
sint dicere: ueni & sana : non ausae sunt di¬
ert ibi iube. & hic fiat: Curenĩ non &istģ eturio
sdes illius centurionis in de laudatur : Ait
n:. Non sum dignꝰ ut intres subtectũ mcũ :
sdtantũ dic uerbo & sanabit᷑ puerm̃s : Ni¬
ilhorũ iste : sed tantũ modo. Dnẽ. et ce
qum amas in firmat᷑: Sufficit ut nõueris:
un enĩ amas & deseris : Dic&e aliquis: Quo¬
nodo ꝑlazarũ peccator significabatur: &a
hio sic amabatur : Audiat exã eũ dicentẽ

Expanded text:
suis, cujus frater Lazarus infirmabatur. Miserunt ergo sorores ejus ad eum, dicentes. Jam intelligimus quo miserunt, ubi erat Dominus: quoniam absens erat, trans Jordanem scilicet. Miserunt ad Dominum, nuntiantes quod aegrotaret frater earum: ut si dignaretur veniret, et eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo renuntiaverunt sorores ejus? Domine, ecce quem amas infirmatur. Non dixerunt, Veni: amanti enim tantummodo nuntiandum fuit. Non ausae sunt dicere, Veni, et sana: non ausae sunt dicere, Ibi jube, et hic fiet. Cur enim non et istae, si fides illius Centurionis inde laudatur? Ait enim: Non sum dignus ut intres sub tectum meum, sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Nihil horum quem amas, infirmatur. Sufficit ut noveris, non enim amas, et deseris. Dicet aliquis: Quomodo per Lazarum peccator significabatur, et a Domino sic amatur? Audiat eum dicentem:
Abbreviated transcription (Latin):
isse intelligi patrẽ tanquã multorũ filiorũ
ꝑ grãm regeneratorũ. non unici uerbi aequa¬
lis sibi : continuo subiecit Et qui uid& me:
Suid& eũ qui misit me: Numquid ait qui ui¬
d& me non uid& me. sed eũ qui misit me.
sicut dixerat qui credit in me: non credit in
me sed in eũ qui misit me: Illud namq
dixit. nesicut uidebatur. crederet᷑ tantum¬
modo filius hominis : Hoc autẽ dixit. ut patri
crederet᷑ aequalis: Qui credit inme inquit.
non credit in hoc quod uid& me : sed credit mn
eum qui misit me. Aut cum credit inpatrẽ
qui sibi aequalẽ genint me : non quomodo
me uid& : sed sic credat inme: quomodo in eũ
qui misit me: Vsq ad eo enĩ nichil distat
sit : quod eorum etiam nomen indicat Nã
apłi . mii si appellant᷑ : Num quam tamen
aliquis apłorum dicert auder&. qui credit in
me non credit in me. sed in eum qui misit
me: Omnino enĩ non dictr&. qui credit in

Expanded text:
isse intelligi Patrem quasi filiorum isse intelligi Patrem quasi filiorum per gratiam regeneratorum, non unici Verbi aequalis sibi, continuo subjecit, Et qui videt me, videt eum qui misit me. Numquid ait, Qui videt me, non videt me, sed eum qui misit me; sicut dixerat, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me? Illud namque dixit, ne sicut videbatur, crederetur tantummodo filius hominis: hoc autem dixit, ut Patri crederetur aequalis. Qui credit in me, inquit, non credit in hoc quod videt me, sed credit in eum qui misit me. Aut cum credit in Patrem qui sibi aequalem genuit me; non quomodo me videt, sed sic credat in me, quomodo in eum qui misit me: usque adeo enim nihil distat sit, quod eorum etiam nomen indicat: nam antur. Nunquam tamen aliquis apostolorum dicere auderet, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me: omnino enim non diceret, Qui credit in
Abbreviated transcription (Latin):
quam diu talia sapiunt. non possunt gede¬
re : Hincexcaecantur & indurantur : quia
negando diuinum adiutorium. non adiuuan¬
tur: Hoc deuidȩis qui ercaetait & induran
sunt. ds̃ praesciuit : atq: in cius spũ ꝓpheca
praedixit: Quod uero ad didit & conuerton¬
tur ut sanem cos. utrum sub audiendũ sit ñ
id est non conuertantur. conera desuꝑsen¬
tentia ubi dictum est.: ut non uideant oculis
& intellegant corde. quia & hic utiq dictũ
est ut non intellegant: Et in sacnĩ conues¬
sio deillius gr̃ã est. cui dicitur Ds̃ uirtu¬
tum conuerte nos : An forit & hoc dosꝙ
bum sed facta ꝑuerbũ nec habcre filium x¬
qualem sibi atq coaeternũ. semꝑ natũ. pari¬
ter in cõmutabilem: ex nullo dissimilẽ atq
impartm : non credit in patrẽ qui cũ misit :
quia non est hocsqtus cum misit: Et id eo cũ
dixiss& qui credit inme non credit in me.
sed in eũ qui misit me: ne putaretur sic uolu¬¬

Expanded text:
quamdiu talia sapiunt, non possunt credequamdiu talia sapiunt, non possunt credere. Hinc excaecantur, et indurantur; quia negando divinum adjutorium, non adjuvantur. Hoc de Judaeis qui excaecati et indurati sunt, Deus praescivit, atque in ejus Spiritu Propheta praedixit. 11. Quod vero addidit, Et convertantur et sanem eos: utrum subaudiendum sit, non, id est, non convertantur, connexa desuper sententia, ubi dictum est, ut non videant oculis et intelligant corde; quia et hic utique dictum est, ut non intelligant? et ipsa enim conversio de illius gratia est, cui dicitur, Deus virtutum, converte nos . An forte et hoc de bum, sed facta per Verbum, nec habere Filium aequalem sibi atque coaeternum, semper natum, pariter incommutabilem, ex nullo dissimilem atque imparem; non credit in Patrem qui eum misit, quia non est hoc Pater qui eum misit. 3. Et ideo cum dixisset, Qui credit in me, non ceum qui misit me, Ne putaretur sic volu
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut ergo quod dñs negare seipsum non pocsi
laus est uoluntatis diuinae : ita quod illinꝰ
poterant credere. culpa est uoluntatis huni¬
nae: Eccedico & ego quod Qam superbes¬
piunt ut suae uoluntatis uiribus tantũ ex
ment esse tribuendum. ut negent sib&
necessarium diuinum aduitoriũ ad bent
uiuendum : non possunt credert in apm̃
on enim aliquid prosunt syllabae nominis
xpĩ. & sacramenta xp̃i : ubi resistitur fidei
xp̃ĩ Fides autem xp̃ĩ est. credere in eum
qur ustificat impium: credere in mediato
rem sine quo interposito non reconciliamir
dõ : qrẽdere insaluatorem: qui uenit quod
perierat quaerere atq: saluare : qedere i
cum qui dixit. sine me nichil potestis facc¬
re: Qui ergo ignorans dĩ iustitiã qua iustis¬
catur impius. suam uult constitutre qua con¬
uincatur superbus : nor  potest credere:
Hinc& illi non poterant credere : non qui ami¬
tari homines in melius non possunt: fed

Expanded text:
Sicut ergo quod Dominus negare seipsum non potest, Sicut ergo quod Dominus negare seipsum non potest, laus est voluntatis divinae; ita quod illi non poterant credere, culpa est voluntatis humanae. 10. Ecce dico et ego, quod qui tam superbe sapiunt, ut suae voluntatis viribus tantum exment esse tribuendum, ut negent sibi necessarium divinum adjutorium ad bene vivendum, non possunt credere in Christum. Non enim aliquid prosunt syllabae nominis Christi, et sacramenta Christi, ubi resistitur fidei Christi. Fides autem Christi est credere in eum qui justificat impium; crederrem, sine quo interposito non reconciliamur Deo; credere in Salvatorem, qui venit quod perierat quaerere atque salvare ; credere in eum qui dixit, Sine me nihil potestis facere . Quia ergo ignorans Dei justitiam qua justificatur impius, suam vult constituere qua convincatur superbus, in hunc non potest credere. Hinc et illi non poterant credere: non quia mutari in melius homines non possunt; sed
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ fieri : ne omnino existimemꝰ in nrã potes¬
tate non esse. quod credimus : Clerumta¬
men in utrõq: illius beneficia cognoscamus:
Nam & agendae sunt gratiae qui adata est
potestas : & orandum ut non succumbathi¬
firmitas: Ipsa est fides quae ꝑ dilectionem
operatur sicut eius mensuram dñs cũique
partitus est : ut qui gloristait᷑. non in seipso.
sed indnõ glorifia&ur: Monitaq mirũ est
quia non poterant credere : quorũ uoluntas
sic suꝑba erat. ut ignorantes dĩ iustitiam.
suam uellent constituere: Sicut de illis di
Quia enim non ex fide sed cã qũa exoperibus
tumuerunt : ipso suo tumore caecati. offen¬
derunt in lapidem offensionis: Sic autem
dictum est non poterant. ubi intellegendũ
est quod nolebant : quemad modum dictũ
est ded nõ dõ nr̃o: Sinon credimus. ille fide¬
lis ꝑman& : negare se ipsum non potest
De omni potente dictum est. non potis

Expanded text:
Dei fieri ; ne omnino existimemus in nostra potesDei fieri ; ne omnino existimemus in nostra potestate non esse quod credimus: verumtamen in utroque illius beneficia cognoscamus. Nam et agendae sunt gratiae, quia data est potestas; et orandum, ne succumbat infirmitas . Ipsa est fides quae per dilectionem operatur, sicut ejus mensuram Dominus cuique partitus est ; ut qui gloriatur, non in seipso, sed in Domino glorietur . 9. Non itaque mirum est quia non poterant credere, quorum voluntas sic superba erat, ut ignorantes Dei justitiam, suam vellent constituere: sicut dicit de illQuia enim non ex fide, sed tanquam ex operibus tumuerunt; ipso suo tumore caecati, offenderunt in lapidem offensionis. Sic autem dictum est non poterant, ubi intelligendum est quod nolebant; quemadmodum dictum est de Domino Deo nostro, Si non credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest . De omnipotente dictum est, non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
melius senouit posse & confidit exponere :
absit ut non sim paratior discere . quam doce¬
re : Tantum nẽ audeat quis quam liberum
arbitrium  defendere. ut nobis orationẽ
qua dicimus. nenos inferas in temptationẽ.
conetur auferre: Rursus nequis quam neg&
uoluntatis arbitriũ. & audeat excusare pecca¬
tum : sed audia mus dnm & praecipientẽ &
opitulantem . & iubentem quid facere debea¬
mus : & adiuantem ut implere possimus: Nã¬
& quos damnimia suae uoluntatis dif fidentia
deietit in neglegentiã: Illi dicunt: Quid
rogamus dm̃ neui oͦamur temptatione. qđ
innrã est potestate: Odnẽ o pater quies
incaelis: ne nos inferas inquãm lib& istarum
temptationũ : sed libera nosamalo: Audia¬
mus dnm̃ dicentẽ: Rogaui ꝓte petre ut
snon deficiat fides tua : Nesic eristimemus
fidem nram esse in libero arbitrio ut diuino
non aegeat arbitrio : audiamus eugange¬
listam dicentt̃: Dedit eis potestatẽ fibos

Expanded text:
melius novit se posse et confidit exponere, melius novit se posse et confidit exponere, absit ut non sim paratior discere quam docere. Tantum arbitrium sic defendere, ut nobis orationem qua dicimus, « Ne nos inferas in tentationem, » conetur auferre. Rursus ne quisquam neget voluntatis arbitrium et audeat excusare peccatum. Sed audiamus Dominum, et praecipientem, et opitulantem, et jubentem quid facere debeamus, et adjuvantem ut implere possimus. VI quosdam nimiae suae voluntatis diffidentia dejecit in negligentiam. Illi dicunt: Ut quid rogamus Deum ne vincamur tentatione, quod in Dei est potestate? O Domine, o Pater qui es in coelis, ne nos inferas in quamlibet istarum tentationum, sed libera nos a malo ! Audiamus Dominum dicentem, Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua ; ne sic existimemus fidem nostram esse in libero arbitrio, ut divino non egeat adjutorio. Audiamus et Evangelistam dicentem, Dedit eis potestatem filios
Abbreviated transcription (Latin):
meum sentire mihi: Cideor etiã modulum
urm̃ : Altius est hoc incrementis meis : & for¬
audiamꝰ ammonentẽ scripturã. atq dicen¬
s tem: Altiora teꝰ ne quaesieris. & fortiora
te noscrutatus fueris : Non quia ista nega¬
ta sunt nobis. cum ds̃ magisterdicat. nichil
occultum quod non reuelabitur: sed si in qͦđ¬
ꝑuenimꝰ. in eo ambulemus: Sicut dicit apłs
ds̃ reuelabit: Perutnimꝰ autem inuiã fidei:
hanc ꝑseuerantissime teneamꝰ: ipsa ꝑduc&
ad cubiculum regis. In quo sunt om̃s thesauri
sapientiac & scientiat absconditi: Non enĩ
tis discipulis in uidebat: quando dicebat:
Multa habeo uobis dicere : sed non potestis illa
portart modo : Ambulandum ꝓficiendũ ẽ:
crescendum est : ut sint corda nr̃a capacia
earum rerũ quas capere modo non possum:
Quod si nos ultimus dies proficientes inuene¬
rit : ibi discemus. quod hic non poimus:
Siquis autem istam questionem liquidius &

Expanded text:
meum, sentire mihi videor etiam modulum meum, sentire mihi videor etiam modulum vestrum. Altius est hoc incrementis meis, et foraudiamus admonentem Scripturam atque dicentem, Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Non quia ista negata sunt nobis, cum Deus magister dicat, Nihil est occultum quod non revelabitur : sed si in qenimus, in eo ambulemus, sicut dicit ApostoDeus revelabit . Pervenimus autem in viam fidei, hanc perseverantissime teneamus: ipsa perducet ad cubiculum regis, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Non enimtis discipulis invidebat, quando dicebat, Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Ambulandum est, proficiendum est, crescendum est, ut sint corda nostra capacia earum rerum quas capere modo non possumus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discemus quod hic non potuimus. 8. Si quis autem istam quaestionem liquidius et