comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ma rubi maysi: et u lerat
moyses quia rubus rd¬
non
sicuti ceꝑat scriptura in eo qͦd
dixerat apparuit angls̃ dñi sic
et in reliqͥs subsecuta ẽ. ut dic̾et ego an¬
gelꝰ dñi s ait. Ego ds̃ abrahã: e ds isaac
& ds iacob. Erat gͦ ibi ds̾ ĩ anglõ uisibili: &e
ꝑforam̃ eiꝰ apparebãt pꝰteriora d̃i. Quia
gͥ nescis quo tempore mittant᷑
uenatores: caue ne aliquando
de monte descendas. ne relinqͣs
colles. ne de cauernis petrarũ
exeas. Si enim foris inuentus
fueris dicentur tibi ea que hi
qui foris sunt merent᷑ audire.
Stulte hac nocte animam tuam
repetunt ate: que autem para¬
sti cuius erunt: Dicentur autẽ
tibi ista: si dixeris. destruam a¬
pothecas meas et maiores edi¬
ficabo: et dicam anime mee Aĩa
habes bona reposita inannos
multos: requiesce. comede. bibe
letare. Animaduertis de mon¬
tib et collib descendentẽ: am¬
maduertis consistentem extra
petre foramen. quomodo erret
et ea pucet bona ẽẽ que nulla
sunt dicens. Dicam anime

Expanded text:
ma rubi Moysi, videbat Moyses quia ardebat rnon sicuti coeperat Scriptura in eo quod dixerat: Apparuit Angelus Domini, sic et in reliquis subsecuta est, ut diceret: Ego Angelus Domini; sed ait: Ego Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Erat ergo ibi Deus in Angelo visibilis, et per foramen ejus apparebant posteriora ejus. Quia igitur nescis quo tempore mittantur venatores, cave ne aliquando de monte descendas, ne relinquas colles, ne de cavernis petrarum exeas. Si enim foris fueris inventus, dicentur tibi ea quae ii, qui foris sunt, merentur audire: Stulte, hac nocte animam tuam repetent a te: quae autem parasti cujus erunt ? Dicentur autem tibi ista, si dixeris: Destruam apothecas, et majores aedificabo, et dicam animae meae: Anima, habes bona reposita in annos multos; requiesce, comede, bibe, laetare. Animadvertis de montibus et collibus descendentem? animadvertis consistentem extra petrae foramen? quomodo erret et ea putet bona esse quae nulla sunt, dicens: Dicam animae
Abbreviated transcription (Latin):
dicio sit futurum quantoq ma¬
gis timor di michi incutit᷑ ad re¬
cipienda cuncta que feci. tanto
magis custodire me cdebeo utinã
quidem ab om̃ib peccatis. Sin
autem hoc non possum: saltim a ma-
Audite sermonem dñi. Hec dicit ado¬
nay dñs. Ue eis qui ꝓpħant de cor¬
de suo: qui ambulant post sp̃m suũ.
Duo peccata: unum cordis & aliud
spc̃. Primum de meliori parte uidea¬
mus: ut possimus etiam ea que cõ¬
traria sunt considerare. Apls loqui¬
tur. Orabo sp̃u. orabo et sensu. Qui
sensus habet in corde habitaculũ.
Psallam spu: psallam et sensu. Igit᷑
e sp̃c̃ ẽ et sensus in nobis. Et quomͦ
sanctus orat sp̃ũ. orat et sensu psal¬
lit sp̃ũ. psallit et sensui: sic iste qui ẽ
& ambulat non post sp̃m cdĩ. s post
sp̃m suum. Est qu ippe quidam sp̃c
hominis qui uersatur in eo: post
quem ꝓcul absit ut ego ambulem:

Expanded text:
dicio futurum sit. Quantoque madicio futurum sit. Quantoque magis timor Dei mihi incutitur ad recipienda cuncta quae feci, tanto magis custodire me debeo: utinam quidem ab omnibus peccatis, sin tem hoc non possum, saltem queam a maxiAudite sermonem Domini, haec dicit Adonai Dominus, vae iis, qui prophetant de corde suo, qui ambulant post spiritum suum. Duo peccata sunt, unum cordis, aliud spiritus. Primum de meliori parte videamus, ut possimus etiam ea, quae contraria sunt, considerare. Apostolus loquitur: Orabo spiritu, orabo et sensu. Qui sensus in corde habet habitaculum: Psallam spiritu, psallam sensu . Igitur et spiritus est et sensus in nobis. Et quomodo sanctus orat spiritu, orat et sensu: psallit spiritu, psallit et sensu: sic iste qui est ambulat non post spiritum Dei, sed post spiritum suum. Est quippe quidam spiritus hominis, qui versatur in eo, post quem procul absit ut ego ambulem;
Abbreviated transcription (Latin):
dempnemur: ds̃ suꝑ stateram suam
utraq ponens expendit diligenter.
& uidicat in quib iustus fim: et in
quib sermonib condempnandus.
Quod autem in sermonib facit. hoc
idẽ faciet ingestis. Necesse ẽ enim
ut sint alia facta in quib iustifice¬
mur. et alia in quib condempne¬
mur. Neq enim sic ꝑfectus sum ut
omĩa facta habeam inquib iustꝰ
existam: neq sic peccator ut talta
cuncta fecerim. que me omĩ ex par¬
te condempnent. Esse autem et alia
facta istiusmodi. et alia istiuismo¬
di ex hoc manifestum ẽ quod dicit᷑.
Quordam hominũ peccata ma¬
nifesta sunt p̃cedentia adiudiciũ:
quoꝵdam autem et subsequunt᷑.
Similiter autem et bona facta ma¬
nifesta sunt: et que se aliter habñt
latere non possunt. Et que de intel¬
lectib. Propter quod et inter se in¬
uicem cogitationũ accusantium
siue satisfacientium uidiciũ me
expectat de omĩb que facio que
intelligo que loquor: et incertus
opperior quid nam michi in illo ui¬

Expanded text:
demnemur: Deus super stateram suam utraque ponens, expendit diligenter, et judicat in quibus justus sim, et in quibus sermonibus condemnandus. Quod autem in sermonibus facit, hoc idem facit et in gestis. Necesse est enim, ut sint alia facta in quibus justificemur, et alia in quibus condemnemur. Neque enim sic perfectus sum, ut omnia facta habeam, in quibus justus existam: neque sic peccator, ut talia cuncta fecerim, quae me omni ex parte condemnent. Esse autem et alia facta istiusmodi, 900 et alia istiusmodi, ex hoc manifestum est quod dicitur: Quorumdam hominum peccata manifesta sunt, praecedentia ad judicium: quorumdam autem et subsequuntur . Similiter autem et bona facta manifesta sunt, et quae aliter habentur, latere non possunt. Aeque de intellectibus. Propter quod et inter se invicem cogitationum accusantium, sive satisfacientium judicium me exspectat de omnibus, quae facio, quae intelligo, quae loquor, et incertus opperior, quidnam mihi in illo ju
Abbreviated transcription (Latin):
gentis ẽ difficultatis. eum qui
lauatur lauari in salutem. Atten¬
dite cathecumini: audite et exhiᷤ
que dicuntur p̃parate uos metip¬
sos dum cathecumini estis. dum
necdum baptizati estis ut uenia¬
tis ad lauachrum. & lauemini
in salutem: nec sic lauemini ut
quidam qui loti sunt. s non insa¬
lutem. Accepit aquam: non acce¬
pit sp̃m sc̃m. Qui lauatur in salu¬
tem & aquam accipit et spm̃ sc̃m.
Quia non fuit symon losatus in
salutem accepit aquam et non ac-¬
cepit sp̃m scm: putans quia possit
nem animam peccatricem que¬

Expanded text:
gentis est difficultatis eum qui gentis est difficultatis eum qui lavatur, lavari in salutem. Attendite, catechumeni, audite, et ex his quae dicuntur, praeparate vosmetipsos, dum catechumeni estis, dum necdum estis baptizati, et veniatis ad lavacrum, et lavemini in salutem, nec sic lavemini ut quidam qui loti sunt, sed non in salutem, ut qui accipit aquam, et non accipit Spiritum sanctum. Qui lavatur in salutem, et aquam accipit et Spiritum sanctum. Quia non fuit Simon lotus in salutem, accepit aquam, et non accepit Spiritum sanctum: putans, quia possit nem animam peccatricem, qu
Abbreviated transcription (Latin):
et mentis loco. Quia bona ubera
tua suꝑ uinum. Et recubuit suꝑ
pectus iħu. ubi ubera tua sunt:
is qui communionẽ intellectuũ
eius habiturus erat. Quando gͦ
sensus ẽ rigidus et notitio constri¬
cta atq solida. nec defluit sermo:
manifestum ẽ quia alligata sunt
ubera tua. Cum uͦ ea que dicuntur
dissoluta sunt et defluunt: non ft̾
ubera colligata. Aqua non es lota
in salutem. Uideamus ea que sunt
ihrlm: ne forte et in nobis eadem¬
reppiantur. Uerbi gr̃a dictum sit.
Est quedam mulier nunc lota. uerũ
queritur an et in salutem: ut et nos
timeamus. ꝓpter hoc quod addidit
in salutem. Non lauamur in salu¬
tem omnes. Qui accipimus grãm
baptismi in nomine xp̃i loti sumꝰ:
s nescio quis lotus sit in salutem.
Symon lotus ẽ et baptisma conse¬
cutus. ꝑseuerabat in philippi socie¬
tate. Uerum quia non erat lotus
in salutem: condempnatus ẽ ab eo.
qui in spũ sc̃o dixit ad eum. Pecu¬
nia tua tecum sit in ꝑditione. In¬

Expanded text:
et mentis loco: Quia bona ubera et mentis loco: Quia bona ubera tua super vinum . Et recubuit super pectus Jesu , ubi ubera tua sunt, is qui communionem intellectuum ejus habiturus erat. Quando ergo sensus est rigidus, et notio obstricta atque solida, nec defluit sermo, manifestum est quia alligata sunt ubera tua. Cum vero ea quae dicuntur dissoluta sunt, et defluunt, non sunt ubera alligata. Aqua non es lota in salutem. Videamus ea, quae sunt in Jerusalem, ne forte et in nobis reperiantur. Verbi gratia dictum sit: Est quaedam mulier nunc lota, verum quaeritur an et in salutem? ut et nos timeamus propter hoc, quod ait, in salutem. Non lavantur omnes in salutem. Qui accepimus gratiam baptismi in nomine Christi, loti sumus: sed nescio quis lotus sit in salutem. Simon lotus est, et baptisma consecutus perseverabat in Philippi societate: verum quia non erat lotus in salutem, condemnatus est ab eo, qui in Spiritu sancto dixit ad eum: Pecunia tua tecum sit in perditionem . In
Abbreviated transcription (Latin):
ñ peccauit radic̃e hiũit abrahã et ysaac ⁊ ia¬
cob. qͣndo peccauit radix eiꝰ chananea fc̃a
ẽ. depe miratꝰ sũ id qd̃ dictũ ẽ adaniele ad p̃s¬
b̾rm peccatorẽ: cui ꝓ peccato nom̃
imponens. sem̃ inquit chanaan et
non uida. Magnus quidem et da¬
niel constantissime prb̃m pecca¬
torem sem̃ chanaan appellans &¬
significaret. Si intellectum ẽ exemplũ
quod ꝓtulimus de iob: intellige mͥ
quia ut in uiro p̃putium circumci¬
ditur. sic in femina umbiculus am¬
putetur. Cum enim pudica fuerit
mulier: et mundis usa mutationi¬
bus feminarum scilicet ne in sordi¬
das res et in peccatoꝵ turpitudi¬
nes ruat. tunc umbilicus eius ab¬
scisus ẽ. Si uero peccauerit: non est
umbilicus eius abscisus. Increpat
sit p̃cisus umbilicus. Septuaginta
interp̃tati sunt in hoc loco. non al¬
ligauerunt ubera tua: sensum ma¬
gis eloquio exponentes. quam u̾¬
bum de uerbo exprimentes. Ub̃a
autem in cantica canticoꝵ assũp¬
ta sunt in cogitationum tuarum

Expanded text:
aham, et Isaac, et Jacob: quando peccavit, radix ejus Chananaea facta est. Saepe miratus sum id, quod dictum est a Daniele ad presbyterum peccatorem, cui pro peccato nomen imponens, Semen, inquit, Chanaan, et non Juda. Magnus quidem Daniel constantissime presbyterum peccatorem semen Chanaam appellans significaret. Si intellectum est exemplum, quod protulimus de Job, intellige mihi quia ut in viro praeputium circumciditur, sic in femina umbilicus amputatur. Cum enim pudica fuit mulier, et mundis usa mutationibus feminarum, scilicet ne in sordidas res, et in peccatorum turpitudines ruat, tunc umbilicus ejus abscisus est. Si vero peccaverit, non est umbilicus ejus abscisus. Increpat sit praecisus umbilicus. Septuaginta interpretati sunt in hoc loco: Non alligaverunt ubera tua, sensum magis eloquii exponentes, quam verbum de verbo exprimentes. Ubera autem in Canticis canticorum assumpta sunt in cogitationum tuarum
Abbreviated transcription (Latin):
tura domus ifrł scribent᷑: sicut et
alibi deleant᷑ de libro iuuentium
& cum iustis non scribant᷑. Et nc̃¬
in scͥptura ait domus isrł non scͥ¬
bentur. & in t̾ram isrł non intra¬
bunt. Extra reꝓmissionis t̾ram
heretici morabunt᷑. que ẽ terra
ualde bona: et in quam ut intro¬
ducamur oramus. in libro uiuen¬
tium ante conscripti a xp̃o iħu.¬

Expanded text:
tura Domus Israel scribentur. Sicut et tura Domus Israel scribentur. Sicut et alibi: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur. Et nunc Scriptura ait: In domum Israel non scribentur, et in terram Israel non intrabunt. Extra repromissionis terram haeretici morabuntur, quae est terra valde bona, et in quam, ut introducamur, oramus, in libro viventium ante conscripti a Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
sistat: ut ipse comꝓbet que dicũ¬
tur scãrum testimonio scͥptura¬
rum. Propter hoc ecce ego aduos
dicit adonay dñs : et extendam
manum meam ad ꝓphas qui u¬
dent mendacia. Hec cõminatio¬
nes sunt adu̾sum falsos magi¬
stros et eos qui loquuntur men¬
dacia. Uideamus autem quid
eis cõminet᷑ In disciplina ppłi mei
non erunt. Non uno modo a dño pec¬
catores corripiunt᷑. Aliter arguit᷑
ppłs dei: aliter alienus ab eo. fili
ne neglexeris disciplinam dñi: neq
fatigeris dum ab eo argueris. Quẽ
enim diligit dñs castigat: flagellat
autem omnẽ filium quem recipit.
Argue nos dñe uerum inuidicio
& non in furore. Ista correptio ppłi¬
dei ẽ. Correptio uero peccatoris et
alieni illa ẽ : quam iustus renuit
dicens. Domine ne in ira tua argu¬
as me: neq in furore tuo corripi¬
as me. De falsis itaq magistris &
pseudo ꝓpħis dicit᷑. In disciplina
popłi mei non erunt neq in scͥp¬

Expanded text:
sistat, ut ipse comprobet quae dicunsistat, ut ipse comprobet quae dicuntur sanctarum testimonio Scripturarum. Propter haec ergo ad nos dicit Adonai Dominus: Extendam manum meam ad prophetas, qui vident mendacia. Hae comminationes sunt adversum falsos magistros, et eos, qui loquuntur mendacia. Videamus autem quid de his comminetur: In disciplina 904 populi mei non erunt. Non uno modo a Domino peccatores corripiuntur. Aliter arguitur populus Domini, aliter alienus ab eo: Fili, ne neglexeris disciplinam Domini, neque fatigeris, dum argueris ab eo. Quem enim diligit Dominus castigat: flagellat autem omnem filium, quem recipit . Argue nos, Domine, verum in judicio, et non in furore: ista correptio populi est. Correptio peccatoris et alieni illa est, quam justus renuit dicens: Domine, ne in ira tua arguas me neque in furore tuo corripias me . De falsis itaque magistris, et de pseudoprophetis dicitur: In disciplina populi mei non erunt, neque in scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ambulant post sp̃m non tam lĩ
est ambigua exsermone sententia.
Siue enim ea que sunt generalia
dam ex parte conspiciant. siue
quod ego melius reor omĩno ñ¬
darguit eos dñs et dicit. Non uisio¬
nem falsam uidistis: et diuinationẽ
uanas locuti estis. & dixistis hec di¬
cit dñs: et ego non sum locutus. ẜꝑ¬
terea dic. Hec dicit dñs. P eo quod
sermones ur̃i mendaces sunt. Orate
ꝓ nobis: ut sermones nr̃i non sint
falsi. Licet quidam homines igno¬
ratione iudicii eos asserant falsos
dñs non dicat. et recte nobiscum a¬
getur. Si uero milia hominum
eos dixerint ueros. iudicio porro
dei fuerint falsi: quid michi pro¬
derit: Bicunt et marcionite ma-¬
gistri sui ueros ẽẽ sermones: dic̃t
et ualentini robustissimam sectã
qui fabularum eiꝰ commenta su¬
scipunt. Que utilitas quia plu¬
rime eccłie heretica prauitate de¬
cepte in eoꝵ conspirauere senten¬
tiam: Hoc ẽ quod querit᷑ ut do¬
minus sermonũ meoꝵ testis as¬

Expanded text:
ambulant post spiritum non tam Dei, est ambigua ex sermone sententia. Sive enim ea, quae sunt generalia adam ex parte conspiciant, sive quod ego melius reor omnino narguit eos Dominus, et 903 dicit: Non visionem falsam vidistis, et divinationes vanas locuti estis, et dixistis, dicit Dominus, et ego non sum locutus? Propterea dic: Haec dicit Dominus pro eo quod sermones vestri mendaces sunt. Orate pro nobis, ut sermones nostri non sint falsi. Licet quidam homines ignorantia judicii eos asserant falsos, Dominus non dicat, et recte nobiscum agetur. Si vero mille hominum eos dixerint veros, judicio porro Dei fuerint falsi, quid mihi proderit? Dicunt et Marcionitae magistri sui veros esse sermones, dicunt et Valentini robustissimam sectam, qui fabularum ejus commenta suscipiunt. Quae utilitas? Quia plurimi Ecclesiae haeretica pravitate decepti in eorum conspiravere sententiam, hoc est quod quaeritur, ut Dominus sermonum meorum testis as
Abbreviated transcription (Latin):
quippe quia cum inuidicio ille ordo
consederit de quo ꝓpħauit daniel. &
libri fuerint aꝑti: om̃s mei conatus.
om̃s mee expositiones ꝓferentur in
medium. siue in iustificationẽ siue
incondempnationẽ meam. In iusti¬
ficationem quidem michi erunt q̃
benedicta sunt in condempnationẽ
uero ea que secus quam ueritas po¬
scit sunt explanata. Ex sermonib
inquit tus iustificaberis: et ex ser¬
monib tus condempnaberis. Qli

Expanded text:
quippe quia cum in judicio illo ordo quippe quia cum in judicio illo ordo consederit, de quo prophetavit Daniel : et libri fuerint aperti, omnes mei conatus, omnes meae expositiones proferentur in medium, sive in justificationem, sive in condemnationem meam. In justificationem quidem mihi erunt, quae benedicta sunt: in condemnationem vero, ea quae secus quam veritas poscit explanata. Ex sermonibus, inquit, tuis justificaberis et ex sermonibus tuis condemnaberis :
Abbreviated transcription (Latin):
euangłiis et quasi de apłis eorum
xp̃i habemus: ut uideamus ea q̃
a deo donata sunt nobis. Cum au¬
tem et suꝑ me uenerit qui dicor
eccłiasticus. qui accipio librum
sc̃m et nitor eum interptari hoc
quod de hereticis intelligi pot̾
queso audientes ut diligenter
atcendant. & accipiant grãm sp̃c
de quo dictum ẽ. discretiones sp̃ũ¬
um: ut ꝓbati trapezete facti di¬
ligenter obseruent quando fal
sus magister sim. quando uere
p̃dicem que sunt pietatis ac ueri¬
tatis. Si itaq inuenio in moyse
et in ꝓpb̃is sensum xp̃i: non de cor
autem nichil congruum inueni¬
ens michimetipsi confingo que
loquar. fluctuans in sermonib
qui sunt alieni adeo: de meo po¬
tius corde. quam de cłi sensibus
corde. s de corde suo: & ꝓph̃abis et
dices adeos. Audite uerbum dñi.
Hec ad me hec ad eum dicuntur
qui doctorem se ẽẽ ꝓmittit: ut ti
ut ꝑiclitemur quasi ob commentari¬
um scͥptum non abhominib s ab
angłis dei. sic ꝓferre sermonẽ. Noui

Expanded text:
Evangeliis, et quasi de Apostolis, αChristi habeamus, ut videamus ea, quae a Deo donata sunt nobis . Cum autem et super me venerit, qui dicor ecclesiasticus, qui accipio librum sanctum, et nitor eum interpretari, hoc quod de haereticis intelligi potest, quaeso audientes, ut diligenter attendant, et accipiant gratiam spiritus de qua dictum est: Discretio spirituum, ut probati trapezitae facti, diligenter 899 observent quando falsus sim magister, quando vero praedicem quae sunt pietatis ac veritatis. Si itaque invenio in Moyse, et in Prophetis sensum Christi, non de cordautem nihil congruum inveniens, mihimetipsi confingor quae loquar, fluctuans in sermonibus, qui sunt alieni a Deo, de meo potius corde, quam de Dei sensibus corde; sed de corde suo. Et prophetabis, et dices ad eos: Audite verbum Domini. Haec ad me, haec ad eum dicuntur, qui doctorem se esse promittit, ut time periclitemur quasi sub commentario scripto non ab hominibus, sed ab Angelis Dei, sic proferre sermonem. Novi
Abbreviated transcription (Latin):
sermones de quib condempnaret᷑.
Si aliquis fuerit a sermonib purꝰ
alienis & eis qui sunt postea repre¬
hendendi: ex sermonib sius iusti¬
ficabitur et non condempnabitur.
Si autem ñquam recte locutus ẽ.
s semꝑ ꝓtulit praua: exsermoni¬
bus siuis condempnabit᷑. & non tͦti¬
ficabitur. Uerum quia nos qui
non sumus ex om̃i parte ꝑfecti.
neq sic dicimus ut semꝑ iustifice¬
mur. neq sic e contrario sumus pec¬
catores ut semꝑ conlempnemur.
& habemus alia uerba ex quib
iustificemur. & alia ex quib cõn

Expanded text:
de quibus condemnaretur. Si aliquis a sermonibus purus est alienis, et eis qui possint reprehendi, ex sermonibus suis justificabitur, et non condemnabitur. Si autem numquam recte locutus est, sed semper protulit prava, ex sermonibus suis condemnabitur, et non justificabitur. Verum quia nos, qui non sumus ex omni parte perfecti, neque sic dicimus ut semper justificemur, neque sic econtrario sumus peccatores, ut semper condemnemur, et habemus alia verba ex quibus justificemur, et alia ex quibus con
Abbreviated transcription (Latin):
ad purgandum. Ideoq sollicite
ꝓuidendum ẽ ut cum uenerimuᷤᷤ
ad ignem istum securi transeamꝰ
adulterii sunt non tam uramur
incendio quam ꝓbemur. Ecce sp̃c
auferens ueniebat ab aquilone.
Et hoc quod ab aquilone uenie¬
bat sp̃c auferens. & postea redit

Expanded text:
ad purgandum. Ideoque sollicite ad purgandum. Ideoque sollicite providendum est, ut cum venerimus ad ignem istum, securi transeamus adulteri sunt: non tam uramur incendio, quam probemur. Ecce spiritus auferens veniebat ab Aquilone. Et hoc quod ab Aquilone veniebat spiritus auferens, et postea redit
Abbreviated transcription (Latin):
Prima coniunctio ẽ sp̃c & nebu¬
le: scd̃a ignis & luminis: tercia
electri &e splendoris: ac singula
queq quasi si tristia uidentur¬
iocundioꝵ uicinitate pensantur. Si¬
ue enim sp̃c oritur. statim sequitur
nebula: siue ignis apparet. adiunc¬
tum ẽ ei lumen: siue electrum pre¬
cedit. splendor in circuitu eius ẽ
Oportet quippe nos quasi aurum
in fornace & electrum uehementis¬
simo igne conflari. Et in hoc ꝓph̃a
que nunc exponimus habes sedẽ¬
tem dñm in medio ihrłm: et con¬
flantem eos qui comnuxti sunt
argento et stagno et examento
& plumbo: et querula uoce cau¬
santem de his qui habeant in se
commixtionẽ materie tulioris.
Argentum inquit commixtum
facti esti̾: et tãqmͣ granũ deuua rȩpbũ ar¬
gentũ facti estiͤ. Qͣndo enĩ creat᷑e dĩ qͤ ab
initio bona ẽ suꝑ ĩducimꝰ demalicũ nr̃is ui¬
cia ac passiones. tunc auro et
argento. es stagnũ plumbumq
miscemus: et necessarius ẽ ignis

Expanded text:
Prima conjunctio est spiritus et nebuPrima conjunctio est spiritus et nebulae, secunda ignis et luminis, tertia electri et splendoris, ac singula, quae quasi tristitia videnturjucundiorum vicinitate pensantur. Sive enim spiritus oritur, statim sequitur nebula: sive ignis apparet, adjunctum est ei lumen: sive electrum praecedit, splendor in circuitu ejus est. Oportet quippe nos quasi aurum in fornace, et electrum vehementissimo igne conflari. Et in hoc propheta, quem nunc exponimus, habes sedentem Dominum in medio Jerusalem, et conflantem eos, qui mixti sunt argento et stanno, et aeramento, et plumbo, querula voce causantem de his, qui habent in se commixtionem materiae vilioris. Argentum, inquit, commixtum facti estis, et tamquam granumde uva reprobum argentum facti estis . Quando enim creaturae Dei, quae ab initio bona est, superinducimus de malis nostris vitia ac passiones: tunc argento et auro aes, stannum plumbumque miscemus, et necessarius est ignis
Abbreviated transcription (Latin):
tunc incipies etiam magna nebu¬
la frui. que in spũ auferente con¬
sistit: que nebula proxima ẽ ei¬
nebule quam in euangelio legimus
ferens. deinde nebula magna in
eo: postea splendidissimum lum̃
incircuitu eius. Ablatum ẽ ate
malum data ẽ tibi nebula magna.
ut pluat imbrem suꝑ uineam tu¬
am scdm illud quod alibi dicitur:
mandabo nubib nepluant suꝑ
eam ymbrem: suꝑ pessimam sci¬
licet uneam. Si autem hoc de
mala iubetur: haut dubiũ ẽ qͥn
e contrario si bona uinea fueris
pluat suꝑ te nebula. & splendor
incircuitu eius deinde ignis
fulgens. et in medio eius quasi
uisio electri. Duppliciter aufert
a nobis mala ds: spũ et igne.
Si boni et intenti ad p̃cepta eiꝰ
spũ mala nr̃a aufert scđm illud
quod scriptum ẽ. Si autẽ spũ
mala carnis mortificatis uiue¬
tis. Sin uero sp̃c mala non abstu¬
lerit a nobis: purgatione ignis
indigemus. Iccirco diligenter
obserua coniunctiones singulaᷤ.

Expanded text:
tunc incipies etiam magna nebutunc incipies etiam magna nebula frui, quae in spiritu auferente consistit. Quae nebula proxima enebulae, quam in Evangelio legimus,ferens, deinde nebula magna in eo, postea splendidissimum lumen in circuitu ejus. Ablatum est a te malum. Data est tibi nebula magna, ut pluat imbrem super vineam tuam. Secundum illud, quod alibi dicitur: Mandabo nubibus, ne pluant super eam imbrem , super pessimam videlicet vineam. Si autem hoc de mala jubetur, haud dubium est quin econtrario si bona vinea fueris, pluat super te nebula. Et splendor in circuitu ejus. Deinde: Ignis fulgens, et in medio ejus quasi visio electri. Dupliciter aufert a nobis mala Deus, spiritu et igni. Si boni et intenti ad praecepta Dei aufert, secundum illud, quod scriptum est: Si autem spiritu opera carnis mortificaveritis, vivetis. Si vero spiritus mala non abstulerit a nobis, purgatione ignis indigemus . Idcirco diligenter observa conjunctiones singulas.
Abbreviated transcription (Latin):
nes meos in os tuum. ecce consti¬
tui te eradicare & suffodere: scili¬
cet ut siqua edificatio pessima est
destruatur. Quam uelim et ego
suffodere quicquid martion mau¬
rib deceptoꝵ edificauit: eradica¬
re et subuertere et disꝑdere. Et ia¬
cob disꝑdit idola usq ad hodier¬
num diem. Et disꝑdere et edifi¬
care. Heretici disꝑdere & subuer¬
tere tantum audierunt: in edifi¬
cationis autem plantationis q
sermone surdas aures auertert.
Neq enim uolunt inspicere qͥa
tristia queq pͥma dicunt᷑ : et se¬
cunda que leta sunt. Quare nẽ
ista memoramꝰ. Uidelicet ut ma¬
nifestemus di sermonẽ subuer¬
tere mala. et edificare optima. e¬
radicare uicia quasi agricolam
bonum: ut impurgato campo.
uberrima uirtutũ messis oriat᷑
Hec ꝓpter sp̃m auferentẽ. Uidet
enim pͥmum sp̃m auferentem:
deinde nebulam magnam meo.
Quando purgatus fueris abau¬
ferente sp̃ũ intantum ut aufera-¬
intua anima nequitie uersat᷑:

Expanded text:
nes meos in os tuum. Ecce constines meos in os tuum. Ecce constitui te eradicare, et suffodere: scilicet ut si qua aedificatio pessima est, destruatur. Quam vellem et ego suffodere, quidquid Marcion in auribus deceptorum aedificavit, eradicare, et subvertere, et disperdere, ut Jacob disperdidit idola. Usque ad hodiernum diem est disperdere et aedificare. Haeretici disperdere et subvertere tantum audierunt, in aedificationis autem plantationisque sermone surdas aures averterunt. Neque enim volunt inspicere, quia tristia quaeque prima dicuntur, et secunda quae laeta sunt. Quare nunc ista memoramus? Videlicet ut manifestetur Dei sermo subvertere mala, et aedificare optima, eradicare vitia, quasi agricola bonus, ut in purgato campo uberrima virtutum messis oriatur. Haec propter spiritum auferentem. Vidit enim primum spiritum auferentem, deinde nebulam magnam in eo. Quando purgatus fueris ab auferente spiritu, tantum ut auferain tua anima nequitiae versatur,
Abbreviated transcription (Latin):
sit. etiam nunc repetimus. et dici¬
mus huic testimonio congruere
quomodo ponitur sp̃c auferens.
Quid ame aufert ⁊ ab anima mea:
ut merito auferens p̾dicetur.:
Utiq mala. & tunc sentio boni¬
tatem eius: si ame pessima queq
sustulerit. Neq uero putandũ ẽ
finem ẽẽ beatitudinis. si amalis
liberemur. Inicium felicitatis ẽ.
carere peccato. Et in iheremia scͥ¬
bitur. omĩa quippe que in ꝓpħiᷤᷤ
scripta sunt. clementissimi dei
uindico. Ecce dedi sermones me
care er effodẽ et disꝑdere et edificare
et plantare. Benignꝰ ẽ ds̃ dans sermo-
nes aderadicãdũ. uerũ qͥd ẽ quod
eradicari debeat & subu̾ti: Si
qua plantatio in animo mala
est. si qua secta nequã: hanc e¬
radicat hanc subu̾tit sermo
ꝓpħicus. Utinam autem con-¬
tingat ut et michi talis sermo
donetur qui fradicet hereticoꝵ
semina. & doctrinam ex diaboli
fonte manantem: qui de euis
anima qui nunc pͥmum eocle¬
siam ingreditur idolatrie au¬
ferat plantationẽ. Dedi sermo¬

Expanded text:
sit, etiam nunc repetimus, et dicimus huic testimonio congruere. 893 Quomodo ponitur spiritus aufereQuid a me aufert, et ab anima mea, ut merito auferens praedicetur? Utique mala: et tunc sentio bonitatem ejus, si a me pessima quaeque sustulerit. Neque vero putandum est finem esse beatitudinis, si a malis liberemur, initium felicitatis est carere peccato; et in Jeremia scribitur omnia quippe quae in Prophetis scripta sunt clementissimo Deo ur, Ecce dedi sermones meocare, et suffodere, et disperdere, et aedificare, enes ad eradicandum. Verum quid est quod eradicari debeat, et subverti? Si qua plantatio in animo mala est: si qua secta nequam, hanc eradicat, hanc subvertit sermo propheticus. Utinam autem contingat ut mihi talis sermo donetur, qui eradicet haereticorum semina, et doctrinam ex Zabuli fonte manantem, qui de ejus anima, qui nunc primum Ecclesiam ingreditur, idololatriae auferat plantationem. Dedi sermo
Abbreviated transcription (Latin):
to uł paleis nec totũ frumentũ
est nec totum rursum palee:
sic in eccłiis terrestrib est frumen
bitrio frum̃tum frumentum ẽ.
Hic uero intua potestate positũ
est: ut sis palea uł frumentum.
Hec docere nos debent ut si quan¬
do aliquis incongregationibus
nr̃is iuderit peccatorẽ non scanda¬
lizetur. neq dicat. Eoce peccator
incetu scõꝵ ẽ. Si hoc licet. si hoc
conceditur: quare et ego non pec¬
cem: Dum in p̃senti scło sumus.
.i. inarea ⁊ in sagena. et bona ma
la in eo continent᷑: quando autẽ
uenerit xp̃c. fiet discretio et im¬
plebtt᷑ illud quod ab apłõ dicit᷑
tribunal xp̃i. ut reportet unus¬
quisq ꝓpria corꝑis sui que gessit
suie bona siue mala. Hec in proe¬
mio de interp̃tationib uisionũ
estuans animus ẽ locutus. & am¬
bigens que sileat que proferat.
que leuiter tacta dimittat: que¬
ue exhis manifestius que obs¬
curius exponenda sint. si tam̃
potuerimus implere quod cu¬

Expanded text:
to, vel paleis, nec totum frumentum to, vel paleis, nec totum frumentum est, nec totum rursum palea: sic in Ecclesiis terrestribus alius est frumentbitrio frumentum est hic vero in tua potestate positum est ut sis palea, vel frumentum. Haec nos docere debent, ut si aliquando aliquis in congregationibus nostris viderit peccatorem, non scandalizetur, neque dicat: Ecce peccator in coetu sancto est. Si hoc licet, si hoc conceditur, quare et ego non peccem? Dum in praesenti saeculo sumus, id est in area et in sagena, et boni et mali in ea continentur. Quando autem venerit Christus fiet discretio, et implebitur illud quod ab Apostolo dicitur: tribunal Christi, ut reportet unusquisque propria corporis sui, quae gessit sive bona sive mala . Haec in prooemio de interpretationibus visionum aestuans animus est locutus, et ambigens quae sileat, quae proferat, quae leviter tacta dimittat, quae ex iis manifestius, quae obscurius exponenda sint, si tamen poterimus implere quod cu
Abbreviated transcription (Latin):
men eius ẽ qui eam subicit pedibus
eoꝵ. S uixta nos aliquotl ponamꝰ
exemplum. Collectiones isteñ solũ ĩ
elia. non tantum rome. non in ale¬
xandria. s in uniu̾so semel orbe
similitudinem referunt sagene q̃
omne genus piscium capit. Non
possunt uniu̾sa bona ẽẽ que inci¬
dunt in eam. Ait quippe saluator.
Cum extraxerint eam et secus littꝰ
sederint: eligent bona quidem ĩ
uasculis: mala uero foris ꝓicient.
Oportet gͦ in sagena totuis eccłie
ẽẽ ⁊ bona: ẽẽ et mala. Si iam uni¬
uersa munda sunt: quid derelin-¬
quimus iudicio cdi: & uixta ali¬
am parabolam & frumentum &
palee in area continent᷑ cum fru-¬
mentum tantũ in xp̃i horreis cõ¬
gregandum sit: & discernantur
palee ab eo cuius uentilabrum
in manu eius ẽ et mundabit
aream suam. et congregabit fru¬
mentum in horreum.paleas ue¬
ro consumet igni in extinguibi¬
li. Neq uero ego nunc assero a¬
modo enim una queq area cir¬
cum scribitur et ẽ plena frumen¬

Expanded text:
men ejus est, quod dicit pedibus eorum. Et ut juxta nos aliquod ponamus exemplum, collectiones istae non solum in Aelia, non tantum Romae, non in Alexandria, sed in omni semel orbe 892 similitudinem referunt sagenae, quae ex omni genere piscium capit. Non possunt universa bona esse quae incidunt in eam. Ait quippe Salvator: Cum extraxerint, et secus littus sederint, eligent bona quidem in vasa sua, mala vero foras projicient. Oportet ergo in sagena totius Ecclesiae esse et bona et mala. Si jam universa munda sunt, quid derelinquimus judicio Dei? Et juxta aliam parabolam, et frumentum et paleae in area continentur, cum frumentum tantum in Christi horrea congregandum sit, et discernantur paleae ab eo, cujus ventilabrum in manu ejus, et mundabit aream suam, et congregabit frumentum in horreum, paleas vero consumet in igne inextinguibili . Neque enim assero aQuomodo unaquaeque area circumscribitur, et est plena frumen
Abbreviated transcription (Latin):
debis dispensationẽ assumꝑti
corporis. uidebis foramen pe¬
tre. ꝑ quod posteriora d̃i iuxta
possibilitatem inbecillitatis sue
humanus intuet᷑ aspectus. Hoc
enim ẽ quod ait. et uidebis pꝰte¬
riora mea.Inueni enim unam
cauernam unius petre. Quero
alias petras et alias cauernas:
petra ẽ ille qui docuit. Et sicut
ille habet foramen ꝑ quod ui¬
dentur posteriora di: eodemm᷑
unusquisq iustoꝵ qui ꝑ sermo¬
nes suos uiam pandit ad in
ramen petre.Si autem uis et
aliter intelligere petram. et pe¬
tre foramen: uide ꝑ moysen le¬
ꝑ iheremiam alia eloquia di¬
uina. Si uero angłs fuerit et lo¬
quatur in homine. iuxta illud
ꝓpħicum. angłs qui loqueba¬
tur in me: stans in angłõ et
foramen eius angelice uideo
dm̃. Exemplum habeo necessa¬
rium: ut doceam quomͦ possit
aliquis in angło consistens
uidere dm̃. Scriptum ẽ in exo

Expanded text:
de dispensationem assumpti corporis, videbis foramen petrae, per quod posteriora Dei juxta possibilitatem imbecillitatis suae humanus intuetur aspectus. Hoc enim est quod ait: Videbis posteriora mea . Inveni unam cavernam unius petrae, quaero alias petras, et alias cavernas: petra est ille qui docuit. Et sicut iste habet foramen per quod videntur posteriora Dei: eodem modo unusquisque nostrum qui per sermones suos viam pandit ad intramen petrae. Si autem aliter vis intelligere petram, et petrae foramen, vide per Moysen Ler Jeremiam alia eloquia divina. Sin vero Angelus fuerit et loquatur in homine, juxta illud Propheticum: Angelus qui loquebatur in me , asto in Angelo, et per foramen ejus Angelice video Deum. Exemplum liabeo necessarium, ut doceam quomodo possit aliquis in Angelo consistens videre Deum. Scriptum est in Exo
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Hec dicit adonay dñs Si autẽ¬
& quatuor uindictas meas pessi¬
mas. rumpheam et famem. & besti-¬
as pessimas. & mortem immisero.
Terra enim si puniat᷑ sufficit ei u¬
na correptio: si autem corripiatur
ihrłm suꝑ quam inuocatum ẽ no¬
men cdi. quatuor ei cruciatus pa¬
riter inferunt᷑. Multo nobis uti-¬
lius fuerat. diuino ñ credidisse
sermoni. quam post credulitatem
adhec rursum peccata conu̾ti q̃
ante commisimus. Considera enĩ
quomodo scͥptura suꝑ terram sin¬
gillatim supplicia dicat inferri. &
non apponat quam t̾ram: quando
uero ad ihrłm ueniat. si autem &¬

Expanded text:
ait: Haec dicit Adonai Dominus: Si auteait: Haec dicit Adonai Dominus: Si autem quatuor vindictas meas pessimas, romphaeam, et famem, et bestias pessimas, et mortem immisero. Terra enim si puniatur, sufficit ei una correptio. Si autem corripiatur Jerusalem, super quam invocatum est nomen Dei , quatuor ei cruciatus pariter inferuntur. Multo nobis utilius fuerat divino non credidisse sermoni, quam post credulitatem adhuc rursum ad peccata converti, quae ante commisimus. Considera enim quomodo Scriptura super terram singillatim supplicia dicat inferri, et non apponat quam terram: quando vero ad Jerusalem veniat: Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
gionis inimicis. Si enim ñ ius
amicus fieri do inuitanti te ad re
quid de deo causaris cum tui cau¬
sa sis. qui sub inimicoꝵ imꝑio eẽ
uoluisti: An ignoras iccirco deũ
in egypto immisisse furorẽ et irã
& angustiam immissionẽ ꝑ ange¬
los pessimos: quia iniici illius
erant & ab eius adu̾sario regebã¬
tur: Acul autem absint a nobis
quatuor istarum supplicia pena¬
rum: fames. bestie pessime. gladiꝰ
mors. Quicquid enim hoꝵ fuerit il¬
latum: ad eos uenit qui inimici di
sunt. Amicos eius p̃terit: neq ausũ
ẽ eos contingere qui de eius necessi¬
tudine głantur. Et quomodo de ig¬
ne bene creditum ẽ scripturis testã¬
tib quia transeant ꝑ eum iusti &
non comburant᷑. unius cuiusq enĩ
opus quale sit ignis ꝓbabit: sic et
in his suppliciis inueniatur aliqͥs
daniel. noc et iob. & nichil penarũ
sustinebit. Hec specialiter ꝑ singła
supplicia exposuimꝰ : que in extrema
parte in unum ꝓpha consocians

Expanded text:
gionis inimicis. Si enim non vis gionis inimicis. Si enim non vis amicus fieri Deo invitanti te ad recquid de Deo causaris, cum in causis sub inimicorum imperio esse voluisti? An ignoras idcirco Deum in Aegypto immisisse furorem et iram, et angustiam, immissionem per Angelos pessimos, quia inimici illius erant, et ab ejus adversario regebantur? Procul autem absint a nobis quatuor istarum supplicia poenarum, fames, bestiae pessimae, gladius, mors. Quidquid enim horum fuerit illatum, ad eos venit qui inimici Dei sunt: amicos ejus praeterit, neque ausum est eos contingere, qui de ejus necessitudine gloriantur. Et quomodo de igne bene creditum est, Scripturis testantibus, quia transeant per eum justi, et non comburantur: Uniuscujusque enim opus quale sit, ignis probabit: sic et in his suppliciis inveniatur aliquis Daniel, Noe, et Job, et nihil poenarum sustinebit. Haec specialiter per singula supplicia exposuimus, quae in extrema parte in unum propheta consocians
Abbreviated transcription (Latin):
cupierat non exercuit in nobis.
Disputatio nos coegit. ut aliquid
de penarum specie diceremus. que
inferuntur ad t̾ram. Debemus au¬
tem nosse. quia non statim ubi fa¬
mes fuerit. sequatur & mors. Po¬
test quippe fieri ut aliquis famẽ
sustinens ꝑseueret in uita: licet ĩ e¬
dia et squalore et macie decruciet᷑.
Potest fieri ut immissis bestus¬
non malis statim om̃s ꝑeant. fuge
auxilio reseruati. Potest euenire ut
cedente rumphea cesset interitus.
Nam uulnerant᷑ quidam et secan¬
tur. et ut ita dicam crebris ictib
confodiuntur: nec tam̃ ꝑeunt. Ic¬
circo nunc pena nouissima menu¬
meratione penarum mortis infer¬
tur. Istius modi quiddam et sacra¬
tissimus apls sentiens loquebatur:
nouissimus inimicus destruetur
mors. Audebo dicere. si nouissimꝰ
inimicus destruet᷑ mors: fuit qui
phea: fuit quidam ante mortem
inimicꝰ bestie pessime: fuit quidã
ante bestias pessimas inimicus fa¬
mes. Hec omĩa inimica sunt reli¬

Expanded text:
cupierat, non exercuit in nobis, cupierat, non exercuit in nobis, disputatio nos coegit, ut aliquid de poenarum specie diceremus, quae inferuntur ad terram. Debemus autem nosse, quia non statim ubi fames fuerit, sequatur et mors. Potest quippe fieri, ut aliquis famem sustinens perseveret in vita, licet inedia, et squalore, et macie discrucietur. Potest fieri, ut, immissis bestiis malis, statim non omnes pereant, fugae auxilio reservati. Potest evenire ut, cedente romphaea, cesset interitus. Modo vulnerantur quidam, et secantur, et, ut ita dicam, crebris ictibus confunduntur, nec tamen pereunt. Idcirco nunc poena novissima in enumeratione poenarum mortis infertur. Istiusmodi quiddam et sacratissimus Apostolus sentiens loquebatur: Novissimus inimicus destruetur mors . Audebo dicere, sed novissimus inimicus destruetur mors. Fuit quid29 romphaea: fuit quidam ante mortem inimicus, bestiae pessimae: fuit quidam ante bestias pessimas inimicus, fames. Haec omnia inimica sunt reli
Abbreviated transcription (Latin):
gna maiestatis sue penas tantũ
infert peccatorib. Neq enim ut
existimant ad hoc tantũ alhibet
supplicia ut torqueat: s quasi pa¬
ter stit uulnera omĩum nr̃oꝵ scit qͣ
ex causa quod ulcus natum sit que
putredo infelicis anime ex quo duca¬
tur exordio. qualis species doloris
ex quo peccato ueniat: scit et formaᷤᷤ¬
& modos et numeros peccatoꝵ qui
semel bis terq peccauerit. qui in
una specie delictoꝵ sepe ruit qui
in diu̾sis uitioꝵ specieb singulis
tantum uicib errauerit. Hec omĩa
nos iuxta sapientiam dĩ querere
scđm illud quod scriptum ẽ. scru¬
tans corda et renes dd. & supplicia
que ab eo irrogantur sic intellige
quasi digna deo et conuenientia
dispensationi eius. Non uult nos
tantummͦ cruciari. Omĩa quippe
ad hoc c̃didit ut ẽẽnt. & salutares
fecit generationes mundi. & non
ẽ in eis medicam̃tum ꝑditionis.
S quia quod ille uoluit nos con¬
tempnendo non fecimus: & ille qͦd

Expanded text:
gna majestatis suae poenas tantum gna majestatis suae poenas tantum infert peccatoribus. Neque enim, ut existimant, ad hoc tantum adhibet supplicia, ut torqueat, sed quasi pater scit vulnera omnium nostrum: scit qua ex causa, quod ulcus natum sit, quae putredo infelicis animae, ex quo ducatur exordio, qualis species doloris, ex quo peccato veniat: scit et formas, modos, et numeros peccatorum; qui semel, bis, terque peccaverit; qui in una specie delictorum saepe ruit, qui in diversis vitiorum speciebus singulis tantum vocibus erraverit. Haec omnia nos juxta sam illud, quod scriptum est: Scrutans corda et renes Deus, et supplicia, quae ab eo irrogantur, sic intelligere, quasi digna Deo, et convenientia dispensationi ejus, nos vult non tantummodo cruciari. Omnia quippe ad hoc condidit, ut essent; et salutares fecit generationes mundi, et non est in eis medicamentum perditionis; sed quia quod ille voluit nos contemnendo non fecimus, et ille quod
Abbreviated transcription (Latin):
miciendis. Quis putas nr̃m cance¬
ris ut ita dicam habet simile pec¬
catum: ut non ei sufficiat aut simplex
acumen ferri. aut sola ignis exustio:
s utraq adhibeant᷑. quo uratur &
secetur: Audi saluatorem. rationẽ
ignis et ferri in duob locis signifi¬
cantem. In alio loco ait. non ueni
mittere pacem suꝑ t̾ram s gladiũ:
in alio uero ignem ueni mittere suꝑ
terram. & utinam iam ardeat. Igi¬
tur defert utrumq saluator gladi¬
um et ignem: et baptizat te gladio¬
quia non potuerunt sp̃e scĩ puri¬
ficatione purgari. Sacram̃ta diui¬
na sunt et in effabilia et soli do cog¬
nita: plus tam̃ in gr̃arum dñati¬
one qmͣ intorm̃toꝵ uarietatib
constituta. Neq enim medici ex
disciplina artis sue rationabiliter
eos quib medentur. secant urunt
dantq poculũ amarissimi tempe¬
ram̃ti: multaq alia ꝓut causa po¬
stulat faciunt. D̾s autem uniuer¬
sitatis dñs. sine rationabili quadã
sapientia et sine dispensatione di¬

Expanded text:
iciendis. Quis, putas, nostrum canceris, ut ita dicam, habet simile peccatum, ut non ei sufficiat, aut simplex acumen ferri, aut sola ignis adustio, sed utraque adhibeantur, quo uratur, et secetur? Audi Salvatorem rationem ignis et ferri in duobus locis significantem. In alio loco ait: Non veni mittere pacem super terram, sed gladium . In alio vero: Ignem veni mittere super terram, et utinam jam ardeat . Igitur defert utrumque Salvator, gladium et ignem, et baptizat, quaquae non potuerunt Spiritus sancti purificatione purgari. Sacramenta divina sunt ineffabilia, et soli Deo cognita: plus tamen in gratiarum donatione, quam in tormentorum varietatibus constituta. Neque enim medici ex disciplina artis suae rationabiliter eos, quibus medentur, secant, urunt, dantque poculum amarissimi temperamenti, 928 multaque alia, prout causa postulat, faciunt: Deus autem universitatis Dominus, sine rationabili quadam sapientia, et sine dispensatione di
Abbreviated transcription (Latin):
pe in loco alio nuncupatur: ut ꝑ
aquilam sp̃m p̃sidentem anime
significet: sp̃m autẽ hominis di¬
co qui in eo ẽ. Atq ita omĩa ducũ¬
tur nitu dei. celestia et terrestria
& inferna. et ea que suꝑ celos sũt:
et efficimur nos om̃s cherubin
que sub pedib di sunt: quibus
conuincte sunt rote mundi. et
rota neq sub scłi ditione rebq
uersamur: cum ram ꝑ passionẽ
xp̃i sumus amundi negociis libe¬
rati. Et rota in medio rote. Si con¬
sideres quomͦ ꝑ contrarios euen¬
tus uoluatur uniu̾sitas rerum.
siue in his qui putant᷑ errare. si¬
ue in his qui ab errore dicuntur
alieni: uidebis quomodo rota in
medio rote ẽ. Hec autẽ omĩa re¬
git et quocunq uult torquet to¬
tius uniu̾sitatis ds̃ in xp̃o iħu:

Expanded text:
pe in alio loco nuncupatur, ut per pe in alio loco nuncupatur, ut per aquilam, spiritum praesidentem animae significet. Spiritum autem hominis dico, qui in eo est. Atque ita omnia ducuntur nutu Dei, coelestia, terrestria et inferna, et ea quae super coelos sunt: et efficimur nos omnes Cherubim, quae sub pedibus Dei sunt, quibus conjunctae sunt rotae, et rota, neque sub saeculi ditione rebusque versamur, cum jam per passionem Christi sumus a mundi negotiis liberati. Et rota in medio rotae. Si consideres quomodo per contrarios eventus salvatur universitas rerum, sive in his, qui putantur errare, sive in his, qui ab errore dicuntur alieni, videbis quomodo rota in medio rotae sit. Haec autem regit omnia, et quocumque vult torquet totius universitatis Deus in Christo Jesu,
Abbreviated transcription (Latin):
mini. Omĩa ista regunt᷑ adeo: et
ducunt᷑ a maiestate eus. Quocun¬
q sp̃c ibat. ibant et animalia. Nec
ipsa animalia habent similitudi¬
nem suꝑ se hominis: cum sint.
quatuor facierum. Nec ẽ dictũ¬
inpͥncipio quia facierum quatiror
sint: s quia inter quãtuor facies
emineat. & pͥncipatum teneat faci¬
es humana describitur. que et dici¬
tur facies humana. & facies leoniᷤ
a dextris quatuor partium: et fa-¬
cies uituli a sinistris quatuor: et
facies aquile quatuor partibus.
Uideamus gͦ antriꝑtitam ani-¬
mam significet de qua etiam ali¬
oꝵ opinionib disputatum ẽ. &
anime triꝑtite alia quarta forti¬
tudo pͣsideat. Que ẽ triꝑtio anime.
tus ꝑ hominem rationabile eius in¬
dicatur: ꝑ leonem iracundia. per
utulum concupiscentia. sp̃c uero
qui p̃sidet ad auxiliandũ non ẽ
adextris ut homo uł leo non est
a sinistris ut uitulus: s suꝑ om̃s
tres facies consistit. Aquila quip¬

Expanded text:
mini . Omnia ista reguntur a Deo, et mini . Omnia ista reguntur a Deo, et ducuntur a majestate ejus. Quocumque spiritus ibat, ibant et animalia. Haec ipsa animalia habent similitudinem super se hominis, cum sint quatuor facierum. Nec dictuincipio, quia facierum quatuor sint, sed quia inter quatuor facies eminet, et principatum tenet facies humana, describitur, et quae dicitur facies humana, et facies leonis a dextris quatuor partium, et facies vituli a sinistris quatuor, et facies aquilae a quatuor partibus. Videamus ergo an tripartitam animam significet, de qua etiam aliorum opinionibus disputandum est, ut animae tripartitae alia quarta fortitudo praesideat. Quae est tripartitio animae? Per hominem rationale ejus indicatur, per leonem iracundia, per vitulum concupiscentia. Spiritus vero qui praesidet ad auxiliandum, non est a dextris, ut homo, vel leo: non est a sinistris, ut vitulus; sed super omnes tres facies consistit. Aquila quip
Abbreviated transcription (Latin):
uisio eoꝵ. Similitudo hominis in
illis: et quatuor facies uni et qua¬
tuor penne uni: et cruia eoꝵ recta.
& pennati pedes eoꝵ. Uides qua¬
lia sint que regantur adeo: ut ibi
qui sedes ait suꝑ cherubin appare.
Cherubin interp̃tat᷑ plenitudo
cognitionis. Et quicumq scientia
plenus ẽ. efficitur cherubin que
regit ds̃. Quid sibi autem uolunt
quatuor facies: Que saluanda st̃
genu flectunt dño iħi: et ab apło
tripliciter nominant᷑. ut in noĩe
iħu omne genu flectatur celestiũ
& terrestriũ et infernoꝵ. Que aut̃
genua flectũt dño iħu. subiecta st̃ ei: &
qͦ subiecta st̃̾ dicunt. Nonne d̾o sub.¬
dita ẽ anima mea. Apud eum enĩ
salutare meũ. Et oportet eum reg¬
nare donec ponat om̃s intmicos
suos sub pedib eius. Quid ẽ gͦ q̃r¬
tum: Celestia terrena et inferna tͥa.
tantum sunt. Nempe illud. Lau¬
date dñm celi celoꝵ: et aque que
suꝑ celos sunt laudent nomen do¬

Expanded text:
visio eorum. Similitudo hominis in visio eorum. Similitudo hominis in illis. Et quatuor facies uni, et quatuor pennae uni, et crura eorum recta, et pennati pedes eorum. Vides qualia sint quae regantur a Deo, ut ibi: Qui sedes super Cherubim appare. Cherubim interpretatur, plenitudo scientiae, et quicumque scientia plenus est, efficitur Cherubim, quem regit Deus. Quid sibi autem volunt quatuor facies? Quae salvanda sunt genuflectunt Domino Jesu, et ab Apostolo tripliciter nominantur, ut in nomine Jesu omne gen terrestrium et infernorum . Quae autem genuflectunt Domino Jesu, subjecta sunt ei. Et quae subjecta sunt dicunt: Nonne Deo subjecta est anima mea? Apud ipsum enim salutare meum . Et: Oportet eum regnare donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus ejus . Quid est ergo quartum? Coelestia, terrestria, et inferna tria tantum sunt. 896 Nempe illud: Laudate Dominum, coeli coelorum, et aqua, quae super coelos est, laudet nomen Do