comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
posteritas non cessauit quo adusq
xp̃s exeorum germine ꝑ uterum
intactȩ uirginis qui spes est omni¬
um gentium natus inmundo co-¬
est ds̃. & ostendit illis secreta sua.
ut ea quȩ uentina erant quasi
prȩsentia sp̃u sc̃o inluminati. ag.¬

Expanded text:
potestas non cessavit, quoadusque Christus ex eorum germine per uterum beatae Virginis, quae est spes omnium gentium, natus in mundo, coet ostendit eis secreta sua; ut ea quae ventura erant quasi praesentia Spiritu sancto illuminati ag
Abbreviated transcription (Latin):
guas suas sicut serpentes: uenenũ
aspicdum sublabiis eorum. Et in¬
secuta nocte cum se sopori dediss&:
nocte. dicens adeum. Quintine
ciuitate. conforta & corrobora om.¬
et baptizentur: quia adꝓpinqua-¬
bit redemptio eorum: & potius¬

Expanded text:
guas suas sicut serpentes uenenum guas suas sicut serpentes uenenum aspidum sub la| biis eius . Et insecuta nocte cum se supore dedisset| ni et ait ad eum. Quintini| ciuetatem . confortare| et conrobora om. et baptizentur quia adpropinquauit redemptio| eorum et potius
Abbreviated transcription (Latin):
ds m̃s clamihi in digno & peccatori
fortitudinem & uirtutem auxilia.¬
tricem dexterȩ tuȩ: qualiter pos¬
sim omina tela inimici superare.
et te iubente confundere tribu¬
nal nciouari prȩfecti : ut magni¬
ficetur ingentibus nomen tuum
quod est benedictum insȩcula
t uox decelo audita est dicens.
Quintine famule m̃s. constars
esto uiriliter age: ego autẽ adero
tibi. Tlinc factum est ut qui eum
re putarent: ipsi magis abange¬
lis torquebantur. & clamabant¬
uoce magna prȩfecto dicentes.
Dñe adiuuanos. Nam et nos
magis abangelis cedimur et igne.
cremamur : ut iamnec loqui nec
ciouarus prȩfectus dixit. Per.
deos iurd: quia magus est. et ma¬
leficia sua preualent. Tunc ius¬
sit eum incarcere mancipari di¬
cens. Ducite eum in obscuriori
loco: ubi nec lumen uicdeat: nec
ullus de populo xp̃iano adeum
tinus psallebat dicens. Eripe
me dñe abhomine malo: auiro ini quo
libera ne: quia cogitauerunt sub.
plantare gressus meos. totadie con-¬
stituerunt pręlia. Acuerunt lm

Expanded text:
s meus da mihi indigno peccatore fortitudinem| et uirtutem auxiliatricem dexterae tuae qualiter| possim omni telam inimici superare . et te iuuante| confundere tribunal huic riciouaro perfecto ut m\a/g| nifecitur in gentibus nomen tuum . quod est t uox de celo dixit ei. Quintini .| famuli meus . constans estu . uiriliter age . ego autem| adero tibi. Tunc factum est . ut quid eum re| potarent ipsi magis ab angelis torquerentur et cla| mauerunt perfecto dicentes . Domine adiuua nos . nam| nos magis flagellis cedemur . et ignem cremamur .| ut iam nec loqui nec ium. Perfectus dixit per deo iuro quia| magus est et maleficiae suae praeualent . tunc| iussit eum in carcere recide dicens. Ducite eum in obs| curiorem locum . ubi nec lumen uideat . nec ullus de| populo ad eum ntinus| psallebat dicens. Eripe me domine ab homine malo| a uiro iniquo libere constituit prelia aquit lin|
Abbreviated transcription (Latin):
nem rei sȩcularis insollempnitate
scõrum minus plene peregisset.
in hac scã obseruatione solueret᷑:
quarinus eorum patrocinuis ꝓtec¬
ti. ad superna polorun gaudia.
peruenire ualeamus. Nunc ergo¬
omnia facta sunt: ꝑquem cuncta
subsistunt elementa: cuius maies¬

Expanded text:
nem rei saecularis, in solemnitate nem rei saecularis, in solemnitate sanctorum minus plene peregisset, in hac observatione solveretur, quatenus, eorum patrociniis protecti, ad superna populorum gaudia pervenire valeamus. Beomnia facta sunt, per quem cuncta subsistunt elementa, cuius maies
Abbreviated transcription (Latin):
a foca cȩsare impetrarit donari
aecclesiȩ xp̃i templum rome. quod
ab antiquis panteon ante uocaba¬
tur: quia hoc quasi simulacrum
omnium uideretur esse deorum.:
in quo eluninata omni spurcitia.
fecit aecclesiam scãe dĩ genitri¬
cis atq oninium martẏrũ xp̃i.
ut exclusa multitudine demonum.
multitudo ibi sc̃orum a fidelibus in
me moria haberetur: et ples uni-¬
uersa incapite kalendarum nouem¬
brium. sicut indie natalis dñi ad aec¬
clesiam inhonore omnium sc̃orum
conseciatam conueniret : ibiq mis¬
sarum sollempnitate aprȩsule se.¬
dis apostolicȩ celebrata. omnibusq
rite perfectis. unusquisq insua
cuingaudio remearet. Ex hac
ergo consuetudine scę romane eccle¬
siȩ. rrescente religione xp̃iana de¬
cretimi est. ut in ecclesiis dĩ quȩ ꝑ
orbem terrarum longe lateq con-¬
struuntur. honor et memoria
omnium scorum indie qua prȩdi.¬
ximus haberetur: ut quicquid
humana fragilitas ꝑiguorantiam
uel negligentiam seuꝑ occupatio¬

Expanded text:
Caesare impetraret donari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon ante vocabatur, quia hoc quasi simulacrum omnium videretur esse deorum; in quo, eliminata omni spurcitia, fecit ecclesiam sanctae Dei genitricis, atque omnium martyrum Christi, ut, exclusa multitudine daemonum, multitudo ibi sanctorum a fidelibus in memoria haberetur; et plebs universa in capite Kalendarum Novembrium, sicut in die natalis Domini, ad ecclesiam in honore omnium sanctorum consecratam conveniret, ibique missarum solemnitate a praesule sedis apostolicae celebrata, omnibusque rite peractis, unusquisque in sua cum gaudio remearet. Ex hac ergo consuetudine sanctae Romanae Ecclesiae, crescente religione Christiana, decretum est ut in Ecclesiis Dei, quae per orbem terrarum longe lateque construuntur, honor et memoria omnium sanctorum, in die qua praediximus, haberetur, ut quidquid humana fragilitas per ignorantiam, vel negligentiam, seu per occupatio
Abbreviated transcription (Latin):
fica diis. Nam sinolueris.
Per dm̃ iuro qui fecit cȩlum et
terram mare et omnia quȩ in eis
sunt: quia non ꝑtimesco pęnas
nem meam habes inpotestate. aui¬
mam uero meam non habet nisi
solus ds̃ qui eam dedit. Tunc ri¬
ciouarus prȩfectus furore cõmo¬
tus. ussit eum tendi: et quaterni¬
onibus cȩdi prȩcepit. Cumq ce¬

Expanded text:
fica diis .| nam si nolueris fica diis .| nam si nolueris per deum iuro| qui fecit celum et terram mare et omnia que in eis| sunt quia non pertemisco menas nem meam habes in| potestatem . animam+ meam uiro non habes nisi| solus deus qui eam dedit Tunc riciouarus furore| commotus iussit eum tendi et quaternione boum| cedi praecepit . Cumque ce
Abbreviated transcription (Latin):
ntute mea.¬
It sequenti die riciouarus prȩ¬
fectus iussit sibi tribunal pr̃o.¬
prȩcepit. Et cum fuisset adduc¬
Quod tibi nomen est: Sẽs quintinꝰ
respondit. Xp̃ianus sum : & xp̃m¬
confiteor. Attamen sicertissime
dixit. Ex qua progenie natꝰ
es. Sẽs quintinus respondit.
Urbe roma oriundus sum: et fili¬
us sum geniionis senatoris. Ricio.¬
uarus dixit. Quid passus es. ut de
tam nobili genere & talis uiri fili.¬
us. uanissimȩ te tradidisses religi.¬
om. & colas eum qui ab hominibus
est crucifixus: dẽs quintinus
respondit. Libertas uera et
nobilitas est cognoscere factorem
cęli et terrȩ: et omnium nr̃m ere¬
atorem. Riciouarus dixit. Quinti¬
ne. recede abhac stultitia quam te¬
nes & sacrifica diis. Sc̃s quintinus
respondit. Stultus non sum: sed
sapientiam quȩro. Nam illi stulti
sunt : qui tibi obaudiunt. et sa-¬
tatis fidei & lumen iustitiȩ nesci.¬
unt. sed sunt intenebris: et iN
igne perpetuo cremabuntuꝵ.
dixit. Accede nunc: & sacri¬

Expanded text:
ntute mea.t sequen die| Riciouarus iussit sibi tribunal propraecipit. Cumque| fuisset adducod tibi nomen| est Quintinus respondit christianus sum et confiteor si tamen certissime dixit . ex qua| progenie natus es. Sanctus quintinus respondit urbis| rome oriundus sum . et filius sum “g”enonis senatoris| Riciouarus dixit quid passus es ut de tam| nubile genere et tale uiri filius uanissime  tra| deres religionem et colas eum qui ab hominibus es“t”| crucefixus Quintinus respondit libertas uero| et nubilitas est cognuscere factorem caeli et terr“ae”| et omnium nostrorum creatorem. “R”iciouarus dixit| Quintini . recede ab hanc stulticia . qua teneris et| sacrifica diis. Quintinus respondit Stultus| non sum sed sapienciam quero . nam illi stulti sunt| qui tibi obaudiunt . et satatem fidei et lumen iusticiae non scient . sed| sunt in tenebris et in igne perpetuo cremabuntur| dixit. Accede nunc . et sacri
Abbreviated transcription (Latin):
uinque occultasset cor¬
pus manducauit panem
cum luctu et tremore.
memorans illum sermonem
quem dixit dñs peramos ꝓphetani.
Dies festi ur̃i. conuertentur in
lamentationem et luctum. Cumi
uero sol occubuisset: abiit et
sepeliuit eum.Arguebant au-¬
tem illum om̃s proximi suidice.¬
ntes. Iam huius reicausa interfi.¬
ci iussus es. et uix effugisti mor.¬
tis imperium: et iterum sepe.¬
lis mortuos. Secd tobias plus
timens dm̃ quam regem: rapie¬
bat corpora occisorum et occul¬
tabat indomo sua. et medis no.¬
ctibus sepeliebat ea.¬

Expanded text:
umque occultasset corpus manducavit panem cum luctu et tremore memorans illum sermonem quem dixit Dominus per Amos prophetam dies festi vestri convertentur in lamentationem et luctum cum vero sol occubuisset abiit et sepelevit eum arguebant autem illum omnes proximi sui dicentes iam huius rei causa interfici iussus es et vix effugisti mortis imperium et iterum sepelis mortuos sed Tobias plus timens Deum quam regem rapiebat corpora occisorum et occultabat in domo sua et mediis noctibus sepeliebat ea
Abbreviated transcription (Latin):
fatȩ uiduȩ hoc est aecclȩ men.
bra pertinet. de quibus supra
dicitur. Ds̃ autem non faciet
uinclictam electorum suorum
clamantium adse. phariseus
autem merita iactans ad ea dequib
terribilis in conclusione sententia
subditur. ueruntamen filius ho¬
minis ueniens putas inueniet
fidem interra.

Expanded text:
fatae viduae, hoc est Ecclesiae, fatae viduae, hoc est Ecclesiae, membra pertinet, de quibus supra dicitur: Deus autem non faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se . Pharisaeus autem merita jactans, ad ea de quibus terribilis in conclusione sententia subditur: Verumtamen Filius hominis veniens, putas inveniet fidem in terra?
Abbreviated transcription (Latin):
prunam : inruet super eos
nix. Tempore quo fuerint
dissipati peribunt uet ut
bat ita conclusit ut diceret ueni.¬
ente iudice difficile fidem interra
reperiendam. nequis sibi forte
desuper uacua fidei cognitone
uel etiam confessione blandiret᷑.
mox altera iuncta parabola dili.¬
gentius ostendit adõ fidei non
uerba examinanda sed opera.
Inter quȩ nimirum opera. maxi¬
me regnat humilitas. Unde et
supra cum fidem grano ħynapis
minuto quidem sed ex contritio.¬
ne fraglanti compararet: quasi
exponendo subiunxit. Cum fe¬
ceritis omnia quȩ prȩcepta sunt.
dicite. Serui inutiles sumus.
ui contra superbi X.¬
cum nequaquam omnia sed
modicum quid eorum quȩ
prȩcepta sunt faciant. non solũ
mox de sua iustitia presumunt.
sed & infirmos quosq despiciunt.
atq ideo quasi fide uacui cum
orauerint non exaudiuntur.
Duo homines ascenderunt intem.¬
plum ut orarent: unus pharisȩ¬
us et alter publicanus. Publica¬
nus humiliter orans adillam prȩ¬

Expanded text:
pruinam, irruet super eos pruinam, irruet super eos nix, tempore, quo fuerint dissipati, peribunt: et utbat, ita conclusit, ut diceret, veniente judice, difficile fidem in terra reperiendam, ne quis sibi forte de supervacua fidei cognitione, vel etiam confessione blandiretur, mox altera juncta parabola diligentius ostendit a Deo fidei non verba examinanda, sed opera: inter quae nimirum opera maxime regnat humilitas. Unde et supra cum fidem grano sinapis minuto quidem, sed ex contritione flagranti compararet, quasi exponendo subjunxit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite, Servi inutiles sumus . Cui contra superbi cum nequaquam omnia, sed modicum quid eorum quae praecepta sunt faciant, non solum mox de sua justitia praesumunt, sed et infirmos quosque despiciunt, atque ideo quasi fide vacui, cum oraverint, non exaudiuntur. Duo homines ascenderunt in templum ut orarent: unus Pharisaeus, et alter publicanus. Publicanus humiliter orans, ad illa prae
Abbreviated transcription (Latin):
ESPONDENS
iob dixit. Utinã
appenderentur
peccata mea qui¬
bus iram merui:
et calamitas q̃uam patior¬
instatera. Quasi arena maris
hȩc grauior appareret: unde
et uerba mea dolore sunt plena:
quarum indignatio ebibit sp̃m̃
meum: & terrores clñi nulitant
contra me. Num quid rugiet.
onager cum habuerit herban:
aut mugiet bos cum ante p̃sepe
plenum steterit: Aut poterit
comedi insulsum: quod non est
sale conditum. Aut potest ali¬
quis gustare quod gustatum
affert mortem:
petitio mea: & quod expeto tri¬
buat mihi ds̃: E qui cȩpĩt
ipse me conterat. soluat ma-¬
num suam & succidat me: et
hȩc mihi sit consolatio. ut af¬
fligens me dolore non parcat
nec contradicam sermonibus
scĩ. Quȩ est eium sortitudo mei
ut sustineam : aut quis finis m̃s
ut patienter agam: Nec foi
& necessarii quoq inei
recesserunt ame. Qui tollit
ab anco suo misericordiam.
timorem dñi derelinquit.
Fratres mei prȩterierunt me.
sicut torrens qui raptun tran¬
sit inconuallibus. Qui tinent

Expanded text:
espondens autem Job dixit: Utinam appenderentur peccata mea quibus iram merui, et calamitas, quam patiorstatera: quasi arena maris haec gravior appareret. Unde et verba mea dolore sunt plena. Quarum indignatio ebibit spiritum meum,  et terrores Domini militant contra me. Numquid rugiet onager cum habuerit herbam?  aut mugiet bos cum ante praesepe plenum steterit? 266 Aut poterit comedi insulsum, quod non est sale conditum?  aut potest aliquis gustare, quod gustatum affert mortem? tio mea:  et quod expecto, tribuat mihi Deus? Et qui coepit, ipse me conterat:  solvat manum tuam, et succidat me? Et haec mihi sit consolatio, ut affligens me dolore, non parcat,  nec contradicam sermonibus Sancti. Quae est enim fortitudo mea, ut sustineam? aut quis finis meus, ut patienter agam? Nec fortet necessarii quoque mei recesserunt a me. Qui tollit ab amico suo misericordiam, timorem Domini derelinquit. Fratres mei praeterierunt me, sicut torrens qui raptim transit in convallibus. Qui timent
Abbreviated transcription (Latin):
imminebat : adiuncta est. Qua
descripta : quid dñis fecerit sub.¬
ditur. quia ingressus templum¬
cȩpit eicere uendentes de illo et
ementes. dicens illis. Scriptũ est
quia donius mea domus orationis
rauit mala uentura & protinus
templum ingressus est ut de
illo uendentes & ementes eice¬
ret. ꝓfecto innotuit: quia rui-¬
na populi maxime exculpa sa¬¬
cerdotum fuit. Euersione in
quippe describens: sed uenden¬
ens. in pso effectu sui operis
ostendit : unde radix prodiit
perditionis.¬

Expanded text:
imminebat, adjuncta est. 2. Qua imminebat, adjuncta est. 2. Qua descripta, quid Dominus fecerit subditur: quia, ingressus templumcoepit ejicere vendentes in illo et ementes, dicens illis: Scriptum est quia domuravit mala ventura, protinus in templum ingressus est, ut de illo vendentes et ementes ejiceret, profecto innotans, quia ruina populi maxime ex culpa sacerdotum fuit, eversionem quippe describens, sed vendenens, in ipso effectu sui operis ostendit, unde radix prodiit perditionis
Abbreviated transcription (Latin):
et ciconia custodierunt tempus
aduentus sui: populus autẽ meus.
non cognouit udicium dñi.
ed querendum
prius est quid sit quod di-¬
citur. uidens iħc ciuitatem
fleuit suꝑ illam dicens: quia si
cognouisses & tu. Eleuit & enu
pius redemptor ruinam ꝑfidȩ
ciuitatis. quam ipsa sibi ciuitas
non cognoscebat esse uenturam.
Cui aflente dño recte dicitur.
quia si cognouisses & tu. subaudis
fleres: quȩ modo quia nescis qđ
imminet exultas. Unde & sub¬
ditur. E quidem in hac die tua.
quȩ ad pacem tibi sunt. Cũ enim
carnis se uoluptatibus daret: uen¬¬
tura mala non ꝓspiceret : in die
sua quȩ ad pacem ei esse poterant
habebat. Cur uero bona p̃sentia
ad pacem habuerit: manifestatur
cum subditur. Nunc autem ab
scondita sunt aboculis tuis. Si
enim acordis eius oculis mala quȩ
immuierent abscondita ñessent.
leta in p̃sentib ꝓsperis ñ fuisset.
uius mox etiam Xll¬
pęna quȩ deromanis si¬
cut predixi principib

Expanded text:
et ciconia custodierunt tempus et ciconia custodierunt tempus adventus sui, populus autem meus non cognovit judicium Domini . Sed quaerendum prius est quid sit quod dicitur: Videns civitatem, flevit super illam, dicens: Quia si cognovisses, et tu. Flevit etenim prius Redemptor ruinam perfidae civitatis, quam ipsa sibi civitas non cognoscebat esse venturam. Cui a flente Domino recte dicitur: Quia si cognovisses, et tu, subaudi, fleres, quae modo quia nescis quod imminet, exsultas. Unde et subditur: Et quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi. Cum enim carnis se voluptatibus daret, et ventura mala non prospiceret, in die sua quae ad pacem esse ei poterant habebat. Cur vero bona praesentia ad pacem habuerit, manifestatur cum dicitur: Nunc autem 1646 abscondita sunt ab oculis tuis. Si enim cordis ejus oculis mala quae imminerent abscondita non essent, laeta in praesentibus prosperis non fuisset. Cujus mox etiam poena quae de Romanis, sicut praedixi, principibus
Abbreviated transcription (Latin):
tito romanis principibus facta est.
nullus qui historiam euersionis
eiusdem legit ignorat. Romani
enim principes denuntiantur
cum licitur. quia uenient dief
inte. & circumdabunt te inimici
tui uallo. & circumdabunt te
& coangustabunt te undique.
& adterram consternent te: et
filios tuos qui inte sunt.
oc quoq quod additur
et non relinquent inte
lapidem super lapidem.
etiam ipsa iam eiusdem ciuita.¬
tis transmigratio testatur.
quia dum nunc ineo loco con-¬
structa est. ubi extra portam
fuerat cdñs crucifixus. prior
illa hierusalem ut dicitur fun
ditus euersa est : cui exqua
culpa euersionis suȩ pęnafue¬
rit in lata. subiungitur. Eo qđ
nis tuȩ. Creator quippe omniũ
per incarnationis suȩ mysteriũ
hanc uisitare dignatus est: sed
ipsa timoris et amoris illius re.¬
cordata non est. Unde etiam ꝑ
ꝓphetam in increpatione cordis
humani. aues cęli ad testimo¬
nium deducuntur cum dicit᷑.
Miluus in cęlo cognouit tem.¬
pus suum. turtur & hirundo

Expanded text:
Tito Romanis principibus facta est, nullus qui historiam eversionis ejusdem legit ignorat. Romani enim principes denuntiantur, cum dicitur: Quia venient dies in te: & circumdabunt te inimici tui vallo, & circumdabunt te,  coangustabunt te undique, et ad terram prosternent te, et filios tuos qui in te sunt. Hoc quoque quod additur: Et non relinquent in te lapidem super lapidem. Etiam ipsa jam ejusdem civitatis transmigratio testatur, quia dum nunc in eo loco constructa est, ubi extra portam Dominus crucifixus fuerat, prior illa Hieruditus est eversa, cui ex qua culpa eversionis suae poena fuerit illata subjungitur. Eo quod c. Creator quippe omnium per incarnationis suae mysteriuhanc visitare dignatus est, sed ipsa timoris et amoris illius recordata non est, unde etiam per Prophetam in increpatione cordis humani aves coeli ad testimonium deducuntur, cum dicitur: Milvus in coelo cognovit tempus suum; turtur et hirundo
Abbreviated transcription (Latin):
inmanu factis templis habitat.
nec manib humanis colitur iN¬
digens aliquo. cum ipse d& om¬
nibus uitam & inspirationem et
omnia. Fecitq ex uno homine.¬
omne genus hominum in habita¬
re super uniuersam terram dif¬
finiens flatuta tempora & ter
minos habitationis eorum: dedit
adtractent eum aut inuemiant
illum. quam uis non longe sit
ab uno quoq nr̃m. In ipso enim
et genus sumus.

Expanded text:
in manufactis templis habitat, in manufactis templis habitat, nec manibus humanis colitur indigens aliquo, cum ipse det omnibus vitam, et inspirationem, et omnia: fecitque ex uno omne genus hominum inhabitare super universam faciem terrae, definiens statuta tminos habitationis eorum. v.27. attrectent eum, aut inveniantire, quamuis non longe sit ab unoquoque nostrum. in ipso enim et genus sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
isputabat igitur insynago¬
ga cum iudeis et colentib¬
dm̃ : et inforo per multos
dies ad eos qui aderant. Quidam
autem epicurei & stoici philoso-¬
dam dicebant. Quid hic semina¬
tor uerborum uult dicere:
Aliis uero nouorum clȩmonioꝵ
uidetur adnuntiator esse:
quia ih̃m & resurrectionem
annuntiabat eis. Et appreben.¬
sum eum. ad ariopagum duxe-¬
runt dicentes. Non possumus
scire quȩ est hec noua quȩ dicit᷑
doctrina. Noua enini quȩdam
infers auribus nr̃is: uolumus
ergo scire quid nam uelint hȩc
esse. Athenienses autem om̃s
Aduenę hospites ad nichil ali
iacabant ⁊ nisi aut dicere
aut audire aliquid noui.
tans autem paulus in medio
ariopagi dixit. Uiri athe¬
nienses per omnia quasi
superstitiosiores uos uideo. Pre¬
teriens enim & uidens simula-¬
chra ur̃a: inueni & aram inqua
scriptum erat ignoto deo. Quod
ergo ignorantes colitis. hoc ego
annuntio uobis. Ds̃ qui fecit
mundum et omnia quȩ in eo sunt.
hic cęli et terrȩ cum sit dñs non

Expanded text:
isputabat igitur in synagoga cum Judaeis, et colentibus, et in foro, per omnes dies, ad eos qui aderant. Quidam uero Epicureorum et Stoicorum philosodam dicebant: quidnam uelit seminator uerborum hic dicere? alii uero: peregrinorum daemoniorum uidetur adnuquia Jesum, et resurrectionem annuntiabat eis. Et appresum eum ad Ariopagum duxerunt dicentes possumus scire quae est haec nova quae a te dicitur doctrina nova enim quaedam infers auribus nostris volumus ergo scire quidnam velint haec esse Athenienses autem omnes et advenae hospites ad nihil aliud vacabant nisi aut dicere aut audire aliquid novi stans auteAreopagi, ait: Viri Athenienses, per omnia quasi superstitiosiores vos video. Praeteriens enim, et videns simulacra vestra, inveni et aram, in qua scriptum erat: Ignoto Deo. Quod ergo ignorantes colitis, hoc ego annuntio vobis. Deus, qui fecit mundum, et omnia quae in eo sunt, hic coeli et terrae cum sit Dominus, non
Abbreviated transcription (Latin):
duci. dampnari. flagellari.
derisui haberi. adułtimum
crucifigi. lanceati. et sepeli¬
ri uiderent. Gaudebant mu¬
ndi amatores quos obinfimas
cogitationes mundum uocat
dũs. cum morte turpissima con¬
dempuarent illum: qui grauis
erat eis etiam ad uidendum.:¬

Expanded text:
duci, damnari, flagellari, duci, damnari, flagellari, derisui haberi, ad ultimum crucifigi, lanceari, et sepeliri viderent. Gaudebant mundi amatores, quos ob infimas cogitationes mundum vocat Dominus, cum morte turpissima condemnarent illum, qui gravis erat eis etiam ad videndum.
Abbreviated transcription (Latin):
quo uiderent eum. illi uide¬
licet dies quadraginta inqͥb
eis post passionem suam sepi-¬
us usq ad tempus ascensionis
apparuit.
UoD autem subiunxit¬
quia uado ad patrẽ. iuxta
hunc sensum ad illud spe¬
cialiter respicit quod prȩmisit
et iterum modicum et uidebi¬
tis me. Ac si aperte diceret.
Propterea me resuscitatũ amor¬
tius modico tempore uidebitis.
quia non semper interra cor-¬
poraliter mansurus sed per
humanitatem quam ad sumpsi
iam sum ascensurus incęlum.
Hȩc quiclem uerba dñi ut dixi¬
mus. illis speciatim qui eius re¬
surrectionem uidere potuer̃t
conueniunt. quod uero illis
quęrentibus exponendo sub.¬
iungit. amen amen dico uobis
quia plorabitis & flebitis uos
mundus autẽ gaudebit uos
autẽ contristabinum sed tristi.¬
tia ur̃a uertetur in gaudium
et ipsorum et totiusꝰ aecclesiae
statui congruit. Porabant
quippe & flebant amatores
xp̃i. cum illum comprȩhendi.
ab hostibus ligari. ad conciliũ

Expanded text:
quo viderent eum, illi, videquo viderent eum, illi, videlicet, dies quadraginta, in quibus eis post passionem suam saepius usque ad tempus ascensionis apparuit. uod autem subjunxitQuia vado ad Patrem. Juxta hunc sensum, ad illud specialiter respicit quod praemisit: Et iterum modicum, et videbitis me. Ac si aperte diceret: Propterea me resuscitatum a mortuis modico tempore videbitis, quia non semper in terra corporaliter mansurus, sed per humanitatem quam assumpsi jam sum ascensurus in coelum. Haec quidem verba Domini, ut diximus, illis specialiter qui ejus resurrectionem videre potuerunt conveniunt. Quod vero illis quaerentibus exponendo subjungit: Amen, amen dico vobis quia plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit. Vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium. Et ipsorum, et totius Ecclesiae statui congruit. Plorabant quippe et flebant amatores Christi cum illum comprehendi ab hostibus, ligari, ad concilium
Abbreviated transcription (Latin):
non uidere inciperent. Tentꝰ
enim nocte illa audȩis et iN
crastinum crucifixus: cũ sero
factum esset depositus est de
cruce: & intra septa sepulchri
abhumanis se clusus obtutibus.
et iterum modicum erat usque
dum illum uiderent. Resurre.¬
xit enim amortuis tertia die.¬
& apparuit eis in multis argu.¬
mentis per dies quadraginta.
uare autẽ modicũ Xi¬
esset ut non uiderent¬
¶ eum. & iterum modicum &
iuiderent eum: ad nectit causã
dicens. quia uado ad patrem.
Ac si patenter dicat. Ideo post
modicum aur̃is aspectibus in-
monumenti claustris abscondor.
et iterum post modicum des-¬
tructo mortis imperio uobis
intuendus appareo : quia tem¬
pus est ut expleta dispensatio-¬
ne ad sumptȩ mortalitatis cum
resurrectionis triumpho. iam
reuertar ad patrem. Potest &
aliter intellegi. quod ait mo-¬
dicum et iamꝰ non uidebitis me.
et iterum modicum et uidebitis
me. Modicum quippe tempꝰ
quieturus in monumento. et
iterum modicum erat futurũ

Expanded text:
non videre inciperent. Tentus non videre inciperent. Tentus enim nocte illa a Judaeis, et in crastinum crucifixus, cum sero factum esset depositus est de cruce, et intra septa sepulcri ab humanis seclusus obtutibus. Et iterum modicum erat, usque dum illum viderent; resurrexit enim a mortuis die tertia, et apparuit eis in multis argumentis per dies quadraginta. Quare autem modicum esset et non viderent eum, et iterum modicum et viderent, annectit causam, dicens: Quia vado ad Patrem. Ac si aperte dicat: Ideo post modicum a vestris aspectibus in monumenti claustris abscondor, et iterum post modicum, destructo mortis imperio, vobis intuendus appareo, quia tempus est ut, expleta dispensatione assumptae mortalitatis cum resurrectionis triumpho, jam revertar ad Patrem. Potest et aliter intelligi quod ait: Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum quippe tempusquieturus in monumento. Et iterum modicum erat futurum
Abbreviated transcription (Latin):
Equintus angelus tuba
cecunt: et uidistellam
decęlo cecidisse interrã
et data est illi clauis putei a¬
byssi : et aperuit puteũ abys-
si: et ascendit fumus putei si¬
cut fumus fornacis magnȩ.
et obscuratus est sol. et aer
de fumo putei: et de fumo
lt reamur. Quid est enim quod me
Mrito lȩtius audiatur. quam per¬
Queniri posse adgaudium. quod¬
u numquam possit auferri. No¬
tandum autẽ quod tota lectionis
huius euangelicȩ series illis con¬
uenit. qui eam prȩsentes audi¬
erunt adũo : pars autẽ illius
etiam nobis. qui post passionẽ
& resurrectionem dominicã
ad fidem uenimus aptissime
congruit. x.¬
uod ergo ait. modicum
trem: ad illos specialiter ꝑtinet.
qui eius discipulatui prȩdican-¬
tis incarne adherere. & post
tristitiam passionis uisa resur¬
rectione. et ascensione eius. le.¬
tificari meruerunt. Nam qͥa
hȩc illa qua tradebatur nocte
locutus est. modicum erat. idest
eiusdem noctis & diei sequentis
tempus: usq adhoram qua illũ

Expanded text:
quintus angelus tuba cecinit. Et vidi stellam coelo cecidisse in terram, et data est ei clavis putei abyssi. Et aperuit puteum si: et ascendit fumus putei, sicut fumus fornacis magnae: et obscuratus est sol et aer de fumo putei: et de fumo et rito laetius audiatur quam perveniri posse ad gaudium quod nunquam possit auferri? Notandum autem quod tota lectionis hujus evangelicae series illis convenit qui eam praesentes audierunt a Domino: pars autem illius etiam nobis, qui post passionem et resurrectionem dominicam ad fidem venimus, aptissime congruit. od ergo ait: Modicum trem. Ad illos specialiter pertinet, qui ejus discipulatui praedicantis in carne adhaesere, et post tristitiam passionis visa resurrectione et ascensione ejus laetificari meruerunt. Nam quia haec illa qua tradebatur nocte locutus est, modicum erat, id est, ejusdem noctis et diei sequentis tempus, usque ad horam qua illum
Abbreviated transcription (Latin):
et tertia pars terrȩ combusta
est: et tertia pars arborum
combusta est: et omne fenum
iuride combustum est. Et
secundus angelus tuba cecinit.
et tanquam mons magnus ig¬
ne ardens nussus est inmareꝰ.
et facta est tertia pars maris
sanguis: et mortua est tertia
pars crea turȩ quȩ habe¬
bant anilinas: et tertia
pars nauium interiit.
Ttertius angelus
tuba cecinit: et cecidit
decȩlo stella magna ar-¬
dens tanquam facula: et cecid¬
it intertiam partem fluminũ
et infontes aquarum: et nom̃
stellȩ dicitur absinthius: et
facta est tertia pars aquarum
in absinthium: et multi homi¬
nes mortui sunt deaquis: quia
amare facte sunt. Et quartꝰ
angelus tuba cecinit : et ꝑcus¬
saest tertia pars solis. et ter.¬
tia pars lunȩ. et tertia pars
stellarum. ĩta ut obscuraretur
tertia pars eorum: et diei non
luceret pars tertia. et noctis
similiter. Et uidi: et audiui
uocem unius aquilȩ uolantis
ce magna. ue. ue. ue. habitanti¬

Expanded text:
et tertia pars terrae combusta et tertia pars terrae combusta est, et tertia pars arborum concremata est, et omne fenum viride combustum est. Et secundus angelus tuba cecinit: et tamquam mons magnus igne ardens missus est in mare: et facta est tertia pars maris sanguis, et mortua est tertia pars creaturae eorum, quae habebant animas in mari, et tertia pars navium interiit. Et tertius angelus tuba cecinit: et cecidit de coelo stella magna ardens tamquam facula, et cecidit in tertiam partem fluminum, et in fontes aquarum: et nomen stellae dicitur Absinthium: et facta est tertia pars aquarum in absinthium: et multi hominum mortui sunt de aquis, quia amarae factae sunt. Et quartus angelus tuba cecinit, et percussa est tertia pars solis, et tertia pars lunae, et tertia pars stellarum: ita ut obscuraretur tertia pars eorum, et diei non luceret pars tertia, et noctis similiter. Et vidi, et audivi vocem unius aquilae volantis ce magna: Vae, vae, vae habitanti
Abbreviated transcription (Latin):
plius: neq cadet suꝑ illos sol.
neq ullus estus: qm̃ agnus qui
inmedio thromi est reget illos
et deducet eos adiutȩ fontes
aquarum: et absterget ds̃ om¬
nem lacrimam ab oculis eorum.
UM aperuisset agnus¬
sigillum septimum.
factum est silentium
in cȩlõ qͣuasi media hora. et uidi
septem angelos st̃ antes iN
comspectu di: et datȩ sunt
illis septem tubȩ: et ecce¬
alius angelus uenit et stetit an¬
te altare habens turibulum au¬
reum: et data sunt illi incensa
multa ut daret orationes scorum
omnium super altare aureum.
quod est ante thronum. Et
ascendit fumus incensorum de
orationibus scõrum de manu
angeli coram dõ: et accepit
angelus turibulum. et impleuit
illud deigne altaris: et misit in
terram. Et facta sunt tonitiu¬
a. et uoces. et fulgura. et terrȩ¬
motus magnus. et septem an¬
geli qui habebant septem tu¬
bas parauerunt se. ut tuba
canerent.
Tprimus angelus tuba
cecinit: et facta est gran¬
do et ignis mixta insan¬¬
guine . & missum est interrã:

Expanded text:
sol, neque ullus aestus: quoniam Agnus, qui in medio throni est, reget illos, et deducet eos ad vitae fontes aquarum, et absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum. um aperuisset sigillum septimum, factum est silentium in coelo, quasi media hora. Et vidi septem angelos stantes in conspectu Dei: et datae sunt illis septem tubae. Et alius angelus venit, et stetit ante altare habens thuribulum aureum: et data sunt illi incensa multa, ut daret de orationibus sanctorum omnium super altare aureum, quod est ante thronum Dei. Et ascendit fumus incensorum de orationibus sanctorum de manu angeli coram Deo. Et accepit angelus thuribulum, et implevit illud de igne altaris, et misit in terram, et facta sunt tonitrua, et voces et fulgura, et terraemotus magnus. Et septem angeli, qui habebant septem tubas, praeparaverunt se, ut tuba canerent. primus angelus tuba cecinit, et facta est grando, et ignis, mixta in sanguine, et missum est in terram:
Abbreviated transcription (Latin):
turbam magnam quam di¬
numerare nemo poterat
ex omnibus gentibus et tribu¬
bus et populis et linguis stan-¬
tes ante thronum in conspectu
agni amicti stolis albis. et palmȩ
in manibus eorum: et clamaba¬
nt uoce magna dicentes. Sa¬
lus dõ nr̃o qui sedet super thro¬
num. et agno. Et omnes ange¬
li stabant incircuitu throni
et seniorum et quattuor am¬
malium: et ceciderunt incon¬
spectu throm infacies suas. &
adorauerunt dm̃ dicentes amen.
Benedictio et claritas et sapien.¬
tia et gratiarum actio: et ho-¬
nor et uirtus et fortitudo dõ
nr̃o insȩcula seculorum amen.
Trespondit unus iIi.¬
de semoribus dicens mihi.
Hi qui amicti sunt stolis
albis qui sunt et unde uenert̃.
Et dixi illi. Dñe mi tuscis.
Et dixit mihi. Ni sunt qui

Expanded text:
turbam magnam quam dinumerare nemo poterat ex omnibus gentibus et tribubus et populis et linguis stantes ante thronum et in conspectu agni amicti stolas albas et palmae in manibus eorum et clamabant voce magna dicentes salus Deo nostro qui sedet super thronum et agno et omnes angeli stabant in circuitu throni et seniorum et quattuor animalium et ceciderunt in conspecadoraverunt Deum dicentes amen benedictio et claritas et sapientia et gratiarum actio et honor et virtus et fortitudo Deo nostro in saecula saeculorum amen et respondit unus de senioribus dicens mihi hii qui amicti sunt stolis albis qui sunt et unde venerunt et dixi illi domine mi tu scis et di
Abbreviated transcription (Latin):
nisterio complacuisse xp̃o credimꝰ
paulum. qui tantum placere po¬
tuit ꝑsecutor: Placuit enĩ. quia
non iniqui pectoris studio. sedsim¬
plicis ignorantiȩ incauta deuotio¬
ne certabat
eniq ut primũ sensibus eius
sp̃c ueritatis infusus est.
ostendit continuo nor se xp̃i
sȩuisse odio. sed amore paterno
legis in nocenter errasse. Dequo
quid ego potissimum dicam cun
fidelissimus ipse sibi sit testis.
Quicum nec suas uellet iactitare
enim uelut dealtero quodam.

Expanded text:
nisterio complacuisse Christo credimus nisterio complacuisse Christo credimus Paulum, cui tantum placere potuit persecutor? Placuit enim, quia non iniqui pectoris studio, sed simplicis ignorantiae incauta devotione certabat. Denique, ut primum sensibus ejus Spiritus veritatis infusus est, ostendit continuo, non se Christi saevisse odio, sed amore paternae legis innocenter errasse. De quo quid ergo potissimum dicam? cum fidelissimus ipse sibi sit testis: qui cum nec suas velit jactare  Ut enim velut de altero quodam:
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est cȩlebrare. quia et lau¬
cdabilis eos uita ad gloriosissimum
ꝑduxit occasum. et mirificus obitꝰ
ꝑpetuam transmisit aduitã. Et li¬
cet inpetro fides emineat. in pau¬
lo doctrina p̃cellat. et magiste¬
rium tamen pauli fidei plenitudo
est: et credulitas petri doctrine
est fundamentũ. Quos tanta cele¬
stis electionis dignatio uisitauit.
ut hic fieret de piscatore doctor.
ille de persecutore defensor.
ed in hoc om̃ipotentis dĩ
attollenda maiestas est: qui iN¬
spiratione mirabili docendi grm̃¬
tram tribuit imperito. et inimicũ
fecit amare quod oderat: & fidem
quam impugnabat asserere. Iili¬
us piscationem non abstulit sedmu¬
tauit: huius cȩcauit oculos. ut pur¬
gatiore recepto lumine clarissune
mentis acie ultra humanum uide¬
re possit aspectũ Quanti igit᷑ meriti
apud din suum petrus erat. ut ei post
nauiculȩ paruȩ remigium totius
eccłe gubernacula traderentur.
Aut quantum in apostolatus sui mi¬

Expanded text:
necesse est celebrare, quia et launecesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non abstulit, sed mutavit; hujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultra humanum videre possit aspectum. Quantum igitur meriti apud Deum suum Petrus erat, ut ei post naviculae parvae remigium totius Ecclesiae gubernacula traderentur? Aut quantum in apostolatus sui mi
Abbreviated transcription (Latin):
li. ut suscepta gratia ueritatis cȩle¬
sti acie et lumine clariore fulge¬
rent: pariterq aduerteret xp̃i-¬
ani nominis princeps futurus. xp̃m
quem persequebatur cȩcandi illu-¬
minandiq habere uirtutem.
t autẽ prx̧terea Cci.¬
cȩtera quȩ eum uniuerio
orbi mirabilem faciunt.
unũ illud quod ad om̃s eiꝰ sufficit
laudes quis ualeat ȩstimare quantȩ
sit gloriȩ. quod cum inter homi¬
nes ageret speciali quadam diui¬
nitatis gratia et paradysus illi pe-¬
intrabilis et cȩlum peruium fuit:
Qudergo fr̃s hoc doctore ꝓfeclius.
qui incelo didicit quod doceret in
probare concessum est: quod post¬
modum promitteret credituris:
Hȩc sunt igitur apłorum petri et
pauli stupenda merita. per hȩc in¬
cedentes miracula. apostolatũ suum
dño ac dõ nr̃o effusione deuoti san¬
guinis consecrarunt.:
petri et pauli insepa.
rabilem fidem passio.¬
nemq germanã om̃i
nos deuotione fratres

Expanded text:
li, ut, suscepta gratia veritatis, coeleli, ut, suscepta gratia veritatis, coelesti acie et lumine clariore fulgerent; pariterque adverteret 224 Christiani nominis princeps futurus Christum, quem persequebatur, caecandi illuminandique habere virtutem. Ut autem praeteream caetera quae eum universo orbi mirabilem faciunt, unum illud, quod ad omnes ejus sufficit laudes, quis valeat aestimare quantae sit gloriae, quod cum inter homines ageret, speciali quadam Divinitatis gratia, et paradisus illi penetrabilis, et coelum pervium fuit? Quid ergo, fratres, hoc doctore perfectius, qui in coelo didicit quod in terris dprobare concessum est quod postmodum promitteret credituris? Haec sunt igitur apostolorum Petri et Pauli stupenda merita; per haec incedentes miracula apostolatum suum Domino ac Deo nostro effusione devoti sanguinis consecrarunt. Petri erabilem fidem, passionemque germanam omni nos devotione, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
quia postea mergebatur. ut mihi
uidetur necessanũ fuit: ne tanti
sublimitate miraculi inperniciem
forte sui ȩquata xp̃o carnis fragili¬
tas suꝑbiret. fuerit certe infirmi¬
tatis corporeȩ quod paulo post ti-¬
muit: quis tamen ambigat inimi¬
tabilis fuisse fidei quod eũ descen¬
dentẽ denaui tremula et incon¬
cessa humanis gressibus maris
unda sustinuit.
ed iam ueniamus ad beatissimũ
paulum. cuius tanta est nihil¬
hominus fidei plenitudo. ut
peculiarem quodammodo eũ sibi
ducem adilluminanda gentiũ corda
cunctorum prescius saluator elige¬
ret. Erat enim tam prȩcipuus in
doctrina. aniii uirtute tampotens.
innocentia et integritate tam sc̃s.
ut uno eodemq tempore hinc eũ
sacerdotes ac principes iudȩorum
ꝑemulationem legis antiquȩ. data
inxp̃ianos per sequendi auctorita¬
te dirigerent: hinc illum adeccle
solatium atq omnium credentium
firmamentũ xp̃c uocaret ecȩlo.
Cuius obhoc sunt adño cęcati ocu¬

Expanded text:
quia postea mergebatur, ut mihi quia postea mergebatur, ut mihi videtur, necessarium fuit, ne tanti sublimitate miraculi in perniciem forte sui aequata Christo carnis fragilitas superbiret. Fuerit 223 certe infirmitatis corporeae, quod paulo post timuit; quis tamen ambigat inimitabilis fidei fuisse, quod eum descendentem de navi, tremula, et inconcussa humanis gressibus maris unda sustinuit? ed jam veniamus ad beatissimum Paulum; cujus tanta est nihilominus plenitudo fidei, ut peculiarem quodammodo eum sibi ducem ad illuminanda gentium corda cunctorum praescius Salvator eligeret. Erat enim tam praecipuus in doctrina, animi virtute tam potens, innocentia et integritate tam sanctus, ut uno eodemque tempore hinc eum sacerdotes ac principes Judaeorum per aemulationem legis antiquae, data in Christianos persequendi auctoritate, dirigerent; hinc illum ad Ecclesiae solatium atque omnium credentium firmamentum Christus vocaret e coelo; cujus ab hoc sunt a Domino caecati ocu
Abbreviated transcription (Latin):
postolici natalis gau
pauli quorum hodie
beatislimis passio.¬
nib iocundamur. lȩtior ꝑuniuer¬
lum mundũ xp̃i exultat ȩcclesia.
Quȩ licet omnium se sc̃orum mar¬
txrio certa sit adornari. horum¬
tur: quanloquidem uidet de hoc
scło ĩpsos fidei patres et magistros
martyrum triumphasse. Quid
enim insignius petro. quuncarne
positus mensuran carnis egressus.
fitetur. Et quod omnium adhuc
mortalium pectus latebat. prima
petri lingua nouo est sermone
confessa.
uid fr̃s mei magnificentius
petro. qui tante confessionis
merito cum corruptibi¬
li adhuc esset incorpore et nec dũ
ipse ascendisiet incȩlum. regnum
illi cęleste et claudere et aperire
ꝑmissum est: Quid eius sublimmius
fide. qui gradiente dño suꝑ aquas
humane conclitionis oblitus. uiã
sibi influctibus dari et poposcit
meruit: Tantaq mentis eius con¬
fidentia suit. ut crederet se pos¬
se ꝑ ficlem quod sciebat homini
impossibile ꝑ naturam. Nam

Expanded text:
ppPauli, quorum hodie beatissimis passionibus jucundamur, laetior per universum mundum Christi exsultat Ecclesia; quae licet omnium se sanctorum martyrio certa sit adornar; quandoquidem videt de hoc saeculo ipsos fidei patres et magistros martyrum triumphasse. Quid enim insignius Petro, qui in carne positus, mensuram carnis egressus, um confitetur, et quod omnium adhuc mortalium pectus latebat, prima Petri lingua novo est sermone confessa. uid, fratres mei, magnificentius Petro, qui tantae confessionis merito, cum corruptibili adhuc esset in corpore, et nec dum ipse ascendisset in coelum, regnum illi coeleste et claudere et aperire permissum est? Quid sublimius ejus fide qui, gradiente Domino super aquas, humanae conditionis oblitus, viam sibi in fluctibus dari et poposcit et meruit; tantaque mentis ejus confidentia fuit, ut crederet se posse per fidem quod sciebat homini impossibile per naturam? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
orbis effecta. latius prȩsideres
religione diuina. quam domi.¬
natione terrena. Quãmius emĩm
multis aucta uictoriis ius imperii
tui terra mariq protuleris. ninius
tamen est quod tibi bellicus labor
subdidit. quani quod par xp̃iana sub
humano generi nũquam negauit.
rm̃sq in cõmune mortales ad cogiui¬
tionem sui abundantissimis semꝑ
beneficiis erudiuit: uoluntariam
errantium cęcitatem et procliuem
indeteriora nequitiam secretiore
consilio et altiore pietate miseratꝰ
est: mitten̾do uerbum suũ ȩqua¬
le sibi atq coȩternum. Quod caro
factum ita cdiuinam naturã naturȩ
uniuit humanȩ. ut illius adinfima
inclinatio. nr̃a fieret ad sumina
prouectio. Ut autẽ huius inenar¬
rabilis gratiȩ ꝑ totũ mundũ diffun.¬
deretur effectus. romanũ regnum
diuina ꝓuidentia p̃parauit. Cuius
adeos limites incrementa ꝑducta
sunt: quibus cunctarum undique
gentium uicina et contigua esset
uniuer sitas.¬

Expanded text:
orbis effecta, latius praesideres orbis effecta, latius praesideres religione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor subdidit quam quod pax Christiana subsuam humano generi numquam negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas.
Abbreviated transcription (Latin):
scarum sollemp¬
nitatum dilectis¬
sumi totus mum¬
dus est particeps.
et unius fidei pietas exigit. ut
quic quid ꝓsalute uniuer sorum
gestum recolitur. communibus
u̾biq gauduis cȩlebretur
Ue runtamen hodierna festiuitas
prȩter illam reuerentiam quam
toto terrarum orbe promeruit. spe¬
ciali et propria nr̃ȩ urbis exultati.¬
one ueneranda est: ut ubi prȩcipu¬
orum apłorum glorificatus est exi¬
tus: ibundie martxrii eorum sit
lȩtitiȩ principatus. Isti sunt enim
uiri perquos tibi euangelium xp̃i
roma resplenduit . et quȩ eras
magistra erroris. factaes discipu.¬
la ueritatis.¬
ftisunt sc̃i patres tui ueriq pas.¬
tores. qui te regnis cȩlestibus in¬
serendam multo melius multoq¬
felicius condiderunt: quam illi
tuorum funcdamenta locata sunt.
equibus isqui tibi nomen dedit.
fraterna te cȩde fȩdauit. Isti sunt
ut gens scã. populus electus .ci¬
uitas sacerdotalis et regia. per
sacram beati petri sedem caput

Expanded text:
sanctarum solemsanctarum solemnitatum, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi praecipuorum apostolorum glorificatus est exitus, ibi in die martyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis.sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo melius multoqfelicius condiderunt, quam illi tuorum fundamenta locata sunt: ex quibus is qui tibi nomen dedit fraterna te caede foedavit. Isti sunt ut gens sancta, populus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput
Abbreviated transcription (Latin):
ante natiuitatem suam habere
mariam sponsum uoluit. Qui
tamen adeius nuptias non per¬
uenit. Namita factus est disci¬
pulus dubitans et palpans testis
uere resurrectionis. sicut sponsuᷤ
matris fuerat custos integerri¬
me uirgiitatis.
alpauit autem. et exclama¬
uit. Dñs m̃s. et ds̃ meus.
dicit eiihe. Quia uidistime credi¬
disti. Cum paulus apłs dicat. est¬
enum fides sperandarum substan.¬
tia rerum argumentum non ap.¬
parentum. profecto liquet quia
Fides illarum rerum argumentũ
est: quȩ apparere non possunt.
Quȩ et enim apparent iam fidem
non habent. sed agnitionẽ. Dum
ergo uidit thomas: dum palpauit.¬
cur ei dicitur. quia uidistime cre¬
diclisti: Sed aliud uidit. aliud
credidit. Amortali quippe homi¬
ne diuinitas uideri non potuit.
hominem igitur uidit : et dm̃ con
considerando uerum hominem
hunc lm̃ quem uidere non pote¬
rat exclamauit. Lȩtificat ualde
quod sequitur. Beati qui non ui¬
derum. et crediderunt.
ninium quidem

Expanded text:
ante nativitatem suam habere ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. alpavit autem et exclamavit: Dominus meus et Deus meus. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Cum Paulus apenim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium : Profecto liquet quia fides illarum rerum argumentum est, quae apparere non possunt. Quae etenim apparent jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpacur ei dicitur: « Vidisti me, credidisti? » Sed aliud vidit, aliud credidit; a mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum confconsiderando verum hominem Deum, quem videre non poterat, exclamavit. Laetificat valde quod sequitur: « Beati qui non viderunt, et crediderunt Omnium quidem