comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nature erat sp̃es huius mundi. simulacrũ autẽ g̾re erat hu¬
manitas uerbi. ⁊ inutroq d̾s monstrabat᷑. sed in utroq non
intelligebat᷑. qm̃ natura quidẽ sp̾e sua artificẽ de mon¬
strauit. sed contẽplantis ocłos illuminare non potuit. Hu¬
manitas uͦ saluatoris. ⁊ medicina fuit ut ceci lumen reciꝑe¬
rent. & doctrina pariter: ut uidentes agnoscerent uerita¬
tem. lutum fecit ex sputo. & liniuit ocłos ceci. & lauit & iu¬
dit. Et qͥd postea : deuide uidenti: & nondum cognoscenti.
ait. ego sum: & qui loquitur tecum ipse est filius dei. Prius
gͦ illuminauit. postea demonstrauit. Natura enim demon¬
strare potuit. sed illuminare non potuit. Et mundus c̾a¬
torem suum sp̾e predicauit. sed intelligentiã ueritatis cor¬
dib hominũ non infudit. ꝑsimulacra gͥ nature creator
tantũ significabatur: insimulacris uͦ gr̃e presens ds ostendeba¬

Expanded text:
naturae erat species hujus mundi. Simulacrum autem gratiae erat hunaturae erat species hujus mundi. Simulacrum autem gratiae erat humanitas Verbi. Et in utroque Deus monstrabatur, sed non in utroque intelligebatur; quoniam natura quidem specie sua artificem demonstravit, sed contemplantis oculos illuminare non potuit. Humanitas vero Salvatoris et medicina fuit, ut caeci lumen reciperent, et doctrina pariter ut videntes agnoscerent veritatem. Lutum fecit ex sputo: et linivit oculos caeci, et lavit et vidit . Et quid postea? Deinde videnti et nondum cognoscenti ait: Ego sum, et qui loquitur tecum, ipse est Filius Dei . Prius ergo illuminavit, postea demonstravit. Natura enim demonstrare potuit, illuminare non potuit. Et mundus Creatorem suum specie praedicavit, sed intelligentiam veritatis cordibus hominum non infudit. Per simulacra igitur naturae, Creator tantum significabatur; in simulacris vero gratiae praesens Deus ostendeba
Abbreviated transcription (Latin):
ducens speculanti in rerũ c̾atarum sp̃e contẽplabat᷑. ꝓpterea
errauerunt & euanuerunt cũ transire uellent mente ea
quȩ sola nosse acceꝑant. & palpantes estimationib adea que
uid̾e non poterant ceciinuenti sunt: qͥ se uide putauert̃
hȩc sunt simulacra errorũ. quȩ theologia sic enim ipsi uoca¬
uerunt studiũ quo diuina scrutari crediderunt uanitatis
eorũ & decept̾onis predicat ueneranda. in quib tam multa
preter uerũ & rectũ & nature bone consentaneũ mentiunt᷑:
ut ipsi quoq erubescere cõpellant᷑ in eis. Dignũ quippe erat
ut confunderent᷑ in sũmis: qui de infimorũ cognitione
suꝑbierant. & qui humilitatẽ fidei in morte ĩ aluatoris de¬
spiciunt: celsitudinẽ eius admirent᷑ inagnitione creatoris.
Duo enĩ simulacra erant ꝓposita homini. inquib inuisibilia
uidere potuisset: unum nature. ⁊ unum g̾re. Simulacrum

Expanded text:
ducens speculanti in rerum creatarum specie contemplabatur. Propterea ducens speculanti in rerum creatarum specie contemplabatur. Propterea erraverunt, et evanuerunt, cum transire vellent mente ea quae sola nosse acceperant et palpantes aestimationibus ad ea quae videri non poterant, caeci inventi sunt qui se videre putaverunt. Haec sunt simulacra errorum, quae theologia sic enim ipsi vocaverunt studium, quo divina scrutari crediderunt vanitatis eorum, et deceptionis praedicat veneranda; in quibus tam multa tam praeter verum, et rectum, et naturae bonae consentaneum mentiuntur, ut ipsi quoque erubescere compellantur in eis. Dignum quippe erat ut confunderentur in summis qui de infimorum cognitione superbi erant, et qui humilitatem fidei in morte Salvatoris despiciunt, celsitudinem ejus admirentur in agnitione Creatoris. Duo enim simulacra erant proposita homini, in quibus invisibilia videre potuis set: unum naturae, et unum gratiae. Simulacrum
Abbreviated transcription (Latin):
consuminat᷑i. sapientiã ad diderunt ⁊ ut ipsi putauerunt
consũmaturi sed uere amisuri ⁊ ueram non inuenturi:
Nam ibi corruere ceꝑunt inmendatia figmentorũ ⁊ assũp¬
sere spes uisibiles. simulacra diuinorũ. ut inuisibilia uide¬
rent ꝑ ea que uidebantur. ⁊ erat ibi simile aliquid. sed de
longe ostendens quod querebat᷑. neq lucem inge̾ns ocłis ca¬
ugantib. Natura enim ad seruitutẽ condita. creatorẽ suũ
demonstrauit: sed erat similitudo ꝑ egrina ad excellentẽ¬
re in his omnib illa quȩ docenda fuerat natura. qͣm ⁊ ipsa sa
na non erat: ut multum claresc̾e̾t in contẽplationẽ. Non enĩ
habuit quȩ ꝑgr̃am exẽplaria formabant᷑. adsanitatẽ uisionis
interne. neq archam sapientie nouerat ⁊ conditorum thessau¬
rorum carnem uerbi ȩterni iniħu humanitate: sed naturali solo
documento utens lippientiacie lumen nubilũ & ambiguũ ad¬

Expanded text:
consummaturi sapientiam addixerunt, ut ipsi putaverunt, consummaturi sapientiam addixerunt, ut ipsi putaverunt, consummaturi; sed vere amissuri, et veram non inventuri. Nam, ibi corruere coeperunt in mendacia figmentorum, et assumpserunt species visibiles simulacra divinorum, ut invisibilia viderent per ea, quae videbantur et erat ibi simile alonge ostendens quod querebatur; neque lucem ingerens oculis caliginantibus. Natura enim ad servitutem condita, creatorem suum demonstravit; sed erat similitudo peregrina ad excellentere in his omnibus illa, que docenda fuerant vera, quia na non erat, ut multum claresceret in contemplationem. Non enim habuit quae per gratiam exemplaria formabantur ad sanitatem visionis internae; neque arcam sapientiae noverat, et conditorum thesaurorum, carnem Verbi aeterni in Jesu humanitate; sed naturali solo documento utens lippienti acie lumen nubilum, et ambiguum ad
Abbreviated transcription (Latin):
thematicã ⁊ phisicam. de forma ro̾tinationũ. ⁊ uite ⁊ morũ. ꝓinsti¬
tuto nature decentiũ. de dispositione ⁊ ordine. ⁊ causis ⁊ ꝓuentib
rerũ omniũ. Et mualuerunt in parte hac uerum apprehen¬
derent. qm ⁊ hȩc ueritas ꝑ eos ministranda erat. q̃ ñ erat adui¬
tam. qui filũ uite non erant. Id xo datũ est illis ꝓpter nos
quib consũmatio seruabat᷑. ⁊ inchoatio ꝑabatur: ut inueni¬
rent ueritatem illam qͣm oportuit susciꝑe filios uitȩ adob¬
seqͥum sũme ueritatis: cuius labor ipsis appositus est his fruc¬
tus seruatus. Et in omnib his lumen intelligentie. ⁊ acumen
ingenii sensusq uirtutem addocumenta prͥma ꝑteperunt.
inquib creaturarũ ium ⁊ modũ nature inferioris. scđm for¬
mam r̾onis insige subtiliter discuserunt. Nouissime autem
theologiam pro ͤ diuinorũ ⁊ scrutatione inuisibiliũ quasi

Expanded text:
thematicam, et physicam, de forma ratiocinationum, et vitae, et morum pro instithematicam, et physicam, de forma ratiocinationum, et vitae, et morum pro instituto naturae decentium, de dispositione et ordine, et causis, et proventibus rerum omnium. Et invaluerunt in parte hac, ut verum apprehenderent; quoniam et haec veritas per eos ministranda erat, quae non erat ad vitam qui filii vitae non erant. Ideo datum est illis propter nos, quibus consummatio servabatur et inchoatio parabatur, ut invenirent veritatem illam, quam oportuit suscipere filios vitae ad obsequium summae veritatis. Cujus labor ipsis appositus est, iis fructus servatus. Et in omnibus iis lumen intelligentiae, et acumen ingenii, sensusque virtutem ad documenta praevia perceperunt; in quibus creaturarum vim, et modum naturae inferioris secundum formam rationis insitae subtiliter discusserunt. Novissime autem theologiam pro ratione divinorum, et scrutatione invisibilium quasi
Abbreviated transcription (Latin):
cessit falsitas. cum ueritas consũmari debuisset. Et de mon¬
stratum est quasi lumen qͦddam in parte una ut uidetur ali¬
quld & erant contra dense tenebre & caligo ꝓfunda ignoratio¬
nis ubi erroris laquens poneba t᷑ incaptationẽ suꝑborũ. Et ui¬
derunt ubi lumen erat. & ubi tenebre erant uidere non po¬
tuerunt: ⁊ ibi laqueo capti sunt ꝓpter audatiã presũptio¬
nis suȩ qua se precipitauerunt ire mnillud. Manifesta sunt
hȩc. Quanta enim illi excellentis ingenii monimenta relique¬
runt. ubi tam multa inuestigatione secreta nature. ⁊ abdita
rerum c̾ditarũ ꝓsequuti sunt. ut ipsam illorum efficatiam oĩ
studio preferendam estimemus. Legimus artes & studia. ⁊ dis¬
ciplinas. ⁊ rõnum precepta płima. quȩ illi sensu ungenio suo
dato in hoc ipsum scrutati sunt. ⁊ inuenerunt. ⁊ scͥpserunt in¬
uenta ⁊ legenda posteris tradiderunt. Logicam ⁊ethicam. ⁊ ma-¬

Expanded text:
cessit falsitas, cum veritas consummari debuisset. Et demoncessit falsitas, cum veritas consummari debuisset. Et demonstratum est quasi lumen quoddam in parte una, ut ibi videretur aliquid, et erant contra densae tenebrae, et caligo profunda ignorationis, ubi erroris laqueus ponebatur in captionem superborum. Et viderunt ubi lumen erat, et ubi tenebrae erant videre non potuerunt; et ibi laqueo capti sunt propter audaciam praesumptionis suae, qua se praecipitaverunt ire in illud: manifesta sunt haec. Quanto enim illi excellentis ingenii monumenta reliquerunt: ubi tam multa investigatione secreta naturae, et abdita rerum conditarum prosecuti sunt, ut ipsam illorum efficaciam omni studio praeferendam existimemus. Legimus artes, et studia, et disciplinas et rationum praecepta plurima, quae illi sensu et ingenio suo dato in hoc ipsum scrutati sunt, et invenerunt; et scripserunt inventa, et legenda posteris tradiderunt, logicam, et ethicam, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
entiam aliam que stulticia uidebatur & non erat. ut uera
sapientia inueniret᷑ ꝑ eam. Predicatus est xp̃c crucifixus:
ut humilitate ueritas quereretur: sed mundus modicum
despexit. & non potuit uerum agnoscere. Uoluit enim con¬
templari oꝑa dei quȩ miranda fecerat. & quȩ ꝓposue¬
rat imitanda uoluit uenerari. Neq enim morbum su¬
um atcendit. ut pia deuotione medicinam quereret. s¬
de falsa sanitate presumens.dedit se ut uana curiosita¬
te aliena inuestigaret. Et uidebat᷑ extra se ꝓficere. sed de¬
ficit inse & eum qui erat supra se non inuenit. Et ꝓposuit
estimatio es de illo quas. corde suꝑbo conceꝑat. ne uerũ
ignorare uideretur. & scisus est ininuia erroris alia & alia.
contra uerum plima & nouissime in decora deitati. & excel¬
lenti maiestati deformia: ut error fieret manifestus. Priꝰ
enim uerum erat & magnum uidebatur. & nouissime suc¬

Expanded text:
entiam aliam que stultitia videbatur et non erat ut vera entiam aliam que stultitia videbatur et non erat ut vera sapientia inveniretur per eam. Predicatus est Christus crucifixus, ut humilitate veritas quereretur, sed mundus modicum respexit et non potuit verum agnoscere; voluit enim contemplari opera dei que miranda fecerat et que proposuit imitanda noluit venerari. Neque enim morbum suum atde falsa sanitate praesumens, dedit se ut vana curiositate aliena investigaret. Et videbatur extra se proficere, sed defecit in se et eum, qui erat supra se, non invenit. Et proposuit existimationes de illo, quas corde superbo conceperat, ne verum ignorare videretur: et secutus est in via erroris, alia et alia, contra verum plurima, et novissime indecora Deitati, et excellenti majestati deformia, ut error fieret manifestus. Prius enim verum erat, et magnum videbatur et novissime suc
Abbreviated transcription (Latin):
UDET siona QueRUi & greci sapientiã. fuit enĩ quedã
sapientia quȩ sapientia uidebat᷑ his qui uerã sapientiã non
nouerant. & inuenit mundus sapientiã illam. & inflari
cepit. & tͣmuit. magnum se estimans in ea. Et presũpsit.¬
& dixit ut ultra ꝑgeret ad sapientiam sũmam: confidens
insapientiꝰ sua. quasi uia ẽẽ potuisset adillam. Et ascendit
& eleuatus est ut adalta corde ꝑueniret. & fecit sibi scalã
spẽm creature. nitens adinuisibilia creatoris. Lunc qͦ ma¬
nifesta erant dĩ adilluminationẽ ꝓcesserunt. & nota facta
sunt ut ꝓbarentur corde non puro. Nam illa quȩ uidebant᷑
nota erant. & erant alia quȩ nota non erant. & ꝑea que ma¬
nifesta sunt putauerunt ire in illa quȩ abscondita fueruri.
& corruerunt mente ultra possibilem ueritatẽ inm̃datia
figmentorũ suorũ. ubi non est inuentũ amplius qđ ad pre¬
hendent. Ideo stultã fecit sap̾iam huius mundi ds. quia in
illa non potuit inueniri sapientia dei.: & monstrauit sapi¬

Expanded text:
iam . Fuit enim quaedam sapientia, quem sapientia videbatur iis, qui veram sapientiam non noverant. Et invenit mundus sapientiam illam, et inflari coepit, et tumuit, magnum se existimans in ea. Et praesumpsit, et dixit ut ultra pergeret ad sapientiam summam confidens in sapientia sua, quasi via esse potuisset ad illam. Et ascendit, et elevatus est ut ad alta corde perveniret. Et fecit sibi scalam, speciem creaturae, nitens ad invisibilia Creatoris. Tunc quae manifesta erant Dei, ad illuminationem processerunt; et nota facta sunt ut probarentur corde non puro. Nam illa, quae videbantur, nota erant, et erant alia quae nota non erant, et per ea quae manifesta sunt, putaverunt ire in illa, quae abscondita fuerunt, et corruerunt mente ultra possibilem veritatem in mendacia figmentorum suorum, ubi non est inventum amplius, quod apprehenderent. Ideo stultam facit Deus sapientiam hujus mundi, quia in illa non potuit inveniri sapientia Dei; et monstravit sapi
Abbreviated transcription (Latin):
uidẽs pure ꝯtẽpłones simplosq ⁊ ĩ mediate fulgores illuminata. ⁊ diuino
positi nͦ ĩtͣnt tñ. uͦ penetͣnt. ut ꝯp̃hendãt. ⁊ usq ad totũ capiãt. qͣnta sit i¬
m̃sicas occulti. Qmͦi gͦ tu foris expon̾e putas cui ⁊ illi qͥ intꝰ st foris manẽt
uens ad sethit. ut ipsũ ĩcessabili dilectione appetãt. S ne oĩo taceat᷑ ꝙ
do ẽbonũ illd̾. Qͣre lum̃: Ꝙ octos el arescẽ fac̃. Er̃ dulcedo: q refic᷑. Duo¬

Expanded text:
videns pure contemplationes simplosque et immediate fulgores illuminata, et divino positi; nec intrant tamen nec penetrant ut comprehendant, et usque ad totum capiant, quanta sit immensitas occulti. Quomodo ergo tu foris exponere putas, cui et illi qui intus sunt foris manent? vens ad se trahit, ut ipsum incessabili dilectione appetant. Sed ne omnino taceatudo bonum illud. Quare lumen?
Abbreviated transcription (Latin):
apponit᷑. s noli ꝯtẽpn̾e: socitas multa ẽ. Satiabor inqͥt psalinista: c̃ ap¬
aũ bonũ ẽ ⁊ ap̃ d̾m. ⁊ ħ solũ cũ ꝑcipit᷑: sacietas ĩuenit᷑ . Gͦ. ñ ĩmultitudi
ut exlis multis q̃ ĩmundo st̃. q̃dã aliqͣ ħas q̃ diligis. ⁊ iudebis: qͥañ suf¬
ficio. Heniãt plura: ad huc ñ dices. Sufficit. Apponant unisa Nnle¬
nies te egente̾ adhuc ⁊ñdũ satis ħntẽ. Inoib gͣ his sacietas ẽẽ ni.¬

Expanded text:
apponitur. Sed noli contemnere. Satietas multa est. « Satiabor, » inquit Psalmista, « cum apautem bonum est apud Deum, et hoc solum cum percipitur, satietas invenitur. Ergo non in multitudut ex his multis, quae in mundo sunt, quaedam aliqua habeas, quae diligis et videbis, quod non sufficit. Veniant plura: adhuc non dices, sufficit. Apponantur universa; et invenies te egentem adhuc, et nondum satis habentem. In omnibus ergo his satietas esse n
Abbreviated transcription (Latin):
una. Ut sint ipsi algamata ꝗ̃ diuina diuinũ lum̃
ꝑcipiedo specła ã clarissima lucẽdo ex suscepto lumine. ꝑfic̃ cab
sos laudatoies suos¬
ios munda receptiua

Expanded text:
a; ut sint ipsi agalmata quidem divina, divinum lumen perficiendo, specula autem clarissima lucenda ex suscepto lumine. Perficit etiam ipsos laudatores suos, « munda receptiva
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Quia expressius & magis ꝓprie dñi non ẽẽ quid quam
eẽ dicimus. cũ & e̾e̾ aliꝗd & non eẽ uera citer dicamus:
manifestũ est in diuinis .i. his quȩ de deo ẽẽ dicunt᷑. ⁊ deo
dedeo formari non potest aliter humana locutio. Si aũ
negones indiuinis uere sunt: i ꝓprie affõnes incopac¬
te .i. inꝓprie manifestũ est qm̃ obseriritati archanoꝵ
reuelandorũ: magis apta est manifestatio. scã ꝑdissimi¬
les form̾ones: quam ꝑsimiles quam illa remouendo
quasi ꝑneg̾onem quid non sit ds̃ demonstrare nititur. Et
rum sacre descriptiones dissimilib eos formarum fac¬
turis manifestantes & ꝑhas ostendentes mͣlib simul
omnib suꝑmundanaliũ excellentias. Et nunc itaq q̃n

Expanded text:
Quia expressius et magis proprie Deum non esse quidquam esse dicimus, cum et esse aliquid, et non esse veraciter dicamus, manifestum est in divinis, id est iis quae de Deo dicuntur, et Deo de Deo formari non potest aliter humana locutio. Si autem negationes in divinis verae sunt, id est propt impropriae, manifestum est quoniam obscuritati arcanorum revelandorum magis apta est manifestatio facta per dissimiles formationes, quam per similes; quoniam illa removendo quasi per negationem quid non sit Deus demonstrare nititrum sacrae descriptiones, dissimilibus eos formarum facturis manifestantes, et per has ostendentes materialibus simul omnibus supermundalium excellentias. Breviter con
Abbreviated transcription (Latin):
incõprehensum non dicit ee̾ qd est sed nichil ẽẽ affirmat
sed non ẽẽ dicit qd non est. quia aliquid eẽ negat. qm̃ ⁊ ꝙ
non affirmat est quod dici non potest. & qđ nogat non
est quod potest intelligi. Seqͥr.
hoc enim ut estimo po¬
tentius est impsa

Expanded text:
incomprehensum, non dicit esse quod est, quia nihil esse affirmat. incomprehensum, non dicit esse quod est, quia nihil esse affirmat. Sed non esse dicit quod non est, quia aliquid esse negat; quoniam et quod non affirmat, est quod dici non potest; et quod negat, est quod potest intelligi. Sequitur: « Hoc enim, ut existimo, potentius est in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
nib atq ad euis imaginẽ accedentib manifestat᷑. s aliq̃n
etiam manifestationib dissimilib & abipsius natura ꝑegͥ¬
laudatur abipsis eloquiis form̾onib dissimilib eloquiis
dico siue ipsis form̾onib uocantib eam diuinã .s. naturã
inuisibilem & infinitam & incomprehensam. primum in¬
finitam inse dem̃n inuisibilẽ nobis pꝰ: in comprehensibilẽ
a nobis. Et alia quoq multa ipsis eloquiis uocantib diui¬
nam naturam quȩ talia sunt ex quib non ꝗ est sed qd̃ ñ ẽ
significatur. Cum enim inuisibilis & infinitus & incõpre¬
hensus dr ds. non qđ est dr sed qd̾ non ẽ. Non ẽ enĩ uisibilis¬
quia uidi non potest. neq finitus est quia loco non claudit᷑.
nͨ preter terminat᷑. nec cõprehensibilis est quia & si qd̃ est
creditur. quantũ est non capitur. Qd gͦ inuisibilẽ dicit ñ eẽ
dicit qd ẽ sed non ee̾ qđ non ẽ. Simiłr & ꝗd infinitum dic̃ ⁊

Expanded text:
nibus, atque ad ejus imaginem accedentibus manifestatur: sed aliquando etiam manifestationibus dissimilibus, et ab ipsius natura peregriupermundane laudatur ab ipsis eloquiis formationibus dissimilibus. Eloquiis dico sive ipsis formationibus vocantibus eam, divinam scilicet naturam, invisibilem, et infinitam, et incomprehensam: primum infinitam in se; deinde invisibilem nobis; post incomprehensam a nobis; et alia quoque multa ipsis eloquiis vocantibus divinam naturam, quae talia sunt, ex quibus non quid est, sed quid non est, significatur. Cum enim invisibilis, et infinitus, et incomprehensus dquia videri non potest, neque finitur, quia loco non clauditur, nec tempore terminatur; nec comprehensibilis est, quia etsi quod est creditur, quantum est non capitur. Qui ergo invisibilem dicit, non esse dicit quod est, sed non esse quod non est. Similiter et qui infinitum dicit, et
Abbreviated transcription (Latin):
aptarũ & concordantiũ cũ eo quod significant. Alt̃
uero modus est formatus inomuino inconsequens
.i. discrepans & in conueniens & indecorum. Ppterea ꝙ
ipse fioure & ipsa signa manifestantia ueritatẽ ñ
dicere idantur hoc est qđ ait
ꝓpter dissimiles forma¬
rum facturas.

Expanded text:
aptarum et concordantium cum eo, quod significant. « Alter vero modus est conformatus in omnino inconsequens, » id est discrepans, et inconveniens, et indecorum, propterea quod ipsae figurae et ipsa signa manifestantia veritatem non dicere videantur. Hoc est, quod ait: « Propter dissimiles formarum facturas.
Abbreviated transcription (Latin):
motus expͥmat᷑. Quia gͦ in pͥmo capitulo g̾u̾ałr de oĩ ie¬
rarchia disseruit. qͣi sũmã seqͣntis oꝑis br addoctͥnã
faciendã prelibans. pͥmũ quia omne bonũ asũmo
bono participatione multiplicat᷑ & omne bonũ adsũ¬
mũ bonũ similitudine conuersione unit᷑. Dem̃ qͥa
conuenient̾ scͥptura addeclarationẽ inuisibiliũ iu¬
sibilia signa assũpsit. nunc sequenti capitulo ostendit
sic̃ titulus ipse preloquit᷑. Qm̃ uidelicet pulcre .i. ap
te & conuen ter manifestant᷑ hoc est representãt᷑
maiestati & puritati congruas siuie consimiles figu¬
ras & formas. s etiã ꝑdissimilia .i. ꝑtales formas &¬

Expanded text:
motus exprimatur. Quia ergo in primo capitulo generaliter de omni hiemotus exprimatur. Quia ergo in primo capitulo generaliter de omni hierarchia disseruit, quasi summam sequentis operis breviter ad doctrinam faciendam praelibans; primum, quia omne bonum a summo bono participatione multiplicatur, et omne bonum ad summum bonum similitudine et conversione unitur; deinde, quia convenienter Scriptura ad declarationem invisibilium visibilia signa assumpsit: nunc sequenti capitulo ostendit, sicut titulus ipse praeloquitur, quod videlicet pulchre, id est apte et convenienter manifestantur, hoc est repraesentantur majestati et puritati congruas, sive consimiles figuras et formas; sed etiam per dissimilia symbola,
Abbreviated transcription (Latin):
Rimiim dixi & dico nunc ne uos ex pectatio¬
ne detineã qm̃ in ierarchiã dionisii peticionẽ
ur̃am suscepi ñ ut ꝓfunda rerũ scrutari ꝓ¬
sequar. sed ut decegã solũ ⁊ in lucẽ ex ponã tecta uer¬
borum. Hoc enĩ introducendis primũ magis conue¬
nens ẽ precipue qͥa illa quȩ differenda censuimus
magna nimis ⁊ supra nr̃am possibilitatẽ agnoscimꝰ.
Litulus scdi capituli hͥ est. Mpulcre diuina ⁊ celestra
etiã ꝑ dissimilia simbolia manifestant᷑. Supra ium dixi¬
mus quid sit simbolũ collatio uidelici .i. coaptatio uisi
biliũ formarũ ad demonstrationẽ rei inuisibilis ꝓpo̾rta¬
rum. Uerbi gr̃a. Cũ sp̃uũ celestiũ nͦs expͥmere uisibilit̾
uolumus. humanos ꝗ̃ uultus s alas auis ĩunã cõp̾onis
sp̃em coaptamus. ut ꝓuultu hominis i solus ex uisibilib
r̾one utitur. ipsi qͦ inuisibiles sp̃s r̾onales & sapientes
ẽẽ intelligant᷑. ꝑalas ã agilitas nͨ illorũ ⁊ uelex adoĩa

Expanded text:
rimum dixi, et dico nunc, ne vos expectatione detineam, quod in hierarchiam Dionysii petitionem vestram suscepi, non ut profunda rerum scrutari persequar, sed ut detegam solum, et in lucem exponam tecta verborum. Hoc enim introducendis primum magis conveniens est: praecipue quia illa, quae disserenda censuimus, magna nimis, et supra nostram possibilitatem agnoscimus. Titulus secundi capituli hic est. « Quod pulchre divina, et coelestia etiam per dissimilia symbola manifestantur. » Supra jam diximus quidonstrationem rei invisibilis propositarum. Verbi gratia, cum spirituum coelestium naturas exprimere visibiliter volumus humanos quidem vultus, sed alas avis in unam compositionis speciem coaptamus, ut pro vultu hominis, qui solus ex visibilibus ratione utitur, ipsi quoque invisibiles spiritus rationales et sapientes esse intelligantur per alas autem agilitas naturae illorum, et velox ad omnia
Abbreviated transcription (Latin):
cerent nisi ista signa ce̾nt in quib ueritas non creditur
etiã si ꝑipsa ueritas significet᷑ Aliũ ẽ enĩ ueritas atq
aliua signũ ueritatis. quia signũ ueritas non est &̃ cum
ueritatis signũ ẽ & uerũ ẽ. Illa gͥ signa euidentiorẽ de¬
monstratio nẽ ħnt. quȩ & ꝑ similitudinẽ qua apꝓ¬
pinquant ueritati ipsam ueritatẽ manifestant. & ꝑsi
militudinẽ qua elongant aueritate se non ẽẽ uerita¬
tem sed signa tantũ & imaginẽ ueritatis demonstrant.
hoc ẽ gͦ quod in isto capitulo demonstrare intendit. sic̃
ꝑtitulũ ipsius exprimit᷑. qm̃ diuina & celestia pulchre ⁊
decenter non solum ꝑsimiles s etiam ꝑdissimiles for¬
mas & figurationes demonstrant᷑. Et quia nulla sic qͥdã
estimauerunt. ipsis diuinis & celestib iniuria fiat. si
aliqͣndo inscͥptura sacra ꝑhumiles formationes & quasi
abeoiũ excellentia remotas & indignas figurent᷑ q̃ ad̾m

Expanded text:
cerent, nisi ista signa essent, in quibus veritas non creditur, cerent, nisi ista signa essent, in quibus veritas non creditur, etiamsi per ipsa veritas significetur. Aliud enim est veritas, atque aliud signum veritatis; quia serum est. Illa igitur signa evidentiorem demonstrationem habent, quae et per similitudinem, qua appropinquant veritati, ipsam veritatem manifestant; et per dissimilitudinem, qua elongant a veritate, se non esse veritatem, sed signa tamen, et imaginem veritatis demonstrant. Hoc est ergo, quod in isto capitulo demonstrare intendit, sicut per titulum ipsius exprimitur: quod divina, et coelestia pulchre, et decenter non solum per similes, sed etiam per dissimiles formas, et figurationes demonstratur. Et quod nulla, sicut quidam existimaverunt, ipsis divinis et coelestibus injuria fiat, si aliquando in Scripturis sacris per humiles formationes, et quasi ab eorum excellentia remotas, et indignas figurentur, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
aliena indemonstrationẽ assũpta c̃unus illa quoq q̃
sũma ueritate agnoscamus. Demonstratione uͦ. ut dũ
illa que mens pia indiuinis collocari scdm ꝓprietatẽ
non sustinet: sig̾cationi illorũ cernit attribui. Alia
quoq que digna uideant᷑. ac ꝑ hoc uera & ꝓpria c̾di
poterant. figuratã ee̾ & ꝑ similitudinẽ ueritati adduc¬
ta nullatenus possit dubitari. Ergo simbola similia
in demonstrationẽ ad hoc ꝓposita sunt: ut inuisibili¬
um ueritatẽ sp̃e consimili ostend̾ent. Dissimilia aũ
ut significando afigura adueritatẽ exeuudũ & non
remanendũ in his quȩ uera ẽẽ ñ pot̾ant demonstrar⁊
Frgo qͣntũ similia simbola precellunt sp̃e. dissimilia tin¬
ritatẽ. ista afalsitate ex pellunt. Illa sic ueritatẽ signifi¬
cant ut facile possit rudis animus in his detineri. Ista sic
erudiunt ut non sinant insui ueneratione animos consi¬
derantuĩ falli. Illa cum sint signa ueritatis tantũ: ali

Expanded text:
aliena in demonstrationem assumpta cernimus, illa quoque, summa veritate agnoscamus. Dispensatione vero, ut dum illa, quae mens pia in divinis collocari secundum proprietatem non sustinet, significatione illorum cernit attribui: alia quoque quae digna videbantur, ac per hoc vera et propria credi poterant, figurativa esse, et per similitudinem veritati adducta nullatenus possit dubitari Ergo symbola similia in demonstrationem ad hoc proposita sunt, ut invisibilium veritatem specie consimili ostenderent; dissimilia autem, ut significando a figura ad veritatem exeundum, et non remanendum in iis, quae vera esse non poterant, demonstrarent. Ergo quantum similia symbola praecellunt specie, tamen dissimilia itatem ostendunt; ista a falsitate exire compellunt. Illa sic veritatem significant, ut facile possit rudis animus in eis detineri; ista sic erudiunt, ut non sinat in sui veneratione animos considerantium falli. Illa, cum sint signa veritatis tamen, aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑnota in cognita disceremꝰ. Et
hanc descͥptionẽ fecit insacris eloquiorũ cõpositiõĩb¬
i insacrii eloqi descͥptionib quȩ cõpones ⁊ figuras & si¬
militudines ꝓponunt nobis ad inuisibiliũ demonstra¬
tionẽ & hoc iõ fecit. ut nos reduc̾et ꝑsensibilia ad intel¬
iectualia. hoc est puisibilia adinuisibilia. Et ut nos eti¬
am reduce̾t ex sacre figuratis simboł. hoc est de figu¬
ris sacris & sacris rerum figuris. in sinplas summnita¬
tes. hoc ẽ in simplices ⁊ spuales excellentias cognoscen
hiarũ .i. anglicarũ potestatũ. Ppt̾ea
enĩ illas uisibilib signis nobis descͥpsit. ut eas nobis in¬
telligibiles face̾t.⁊ ad earũ nos imitationem confor¬
maret. ameii.¬

Expanded text:
 nota incognita disceremus. Et hanc descriptionem fecit « in sacris eloquiorum compositionib in sacri eloquii descriptionibus: quae compositiones, et figuras, et similitudines proponunt nobis ad invisibilium demonstrationem. Et hoc ideo fecit, « ut nos reduceret per sensibilia ad intellectualia, » hoc est per visibilia ad invisibilia. Et ut nos etiam reduceret et « ex sacre figuratis symbolis, » id est de figuris sacris et sacrarum rerum figuris; « in simplas summitates, » id est in simplices et spiritales excellentias cognoscenid est angelicarum potestatum. Propterea enim illas visibilibus signis nobis descripsit, ut eas nobis intelligibiles faceret, et ad earum nos imitationem conformaret. LI
Abbreviated transcription (Latin):
lere ꝓbantur. c̾.s. diuinitatis nͣ r̾o & intellectus & eẽntia
& lumen. & uita nominat᷑ quãuis inhis quoq formatio¬
nib admeffabilẽ ueritatẽ exprimendã similitudo in ma¬
nifestatione deficiat Inde ait deficientib & sic diuina adueri¬
tatem similitudine ipsis uidelicet excellentiorib similitudi¬
nib etiam sic deficientib i. etiam intanta excellentia aeficienai¬
bis adiuma similiudine deficientib s. adueritatẽ subaudit᷑
ex primendã. Omne enĩ qđ hͥ insigno ẽ minus ẽ quã qđ illic
primente. & est excellens omni r̾one & intellectu in cõ¬
parabiliter derelictis. recrorsum siue inferuis asimilicu¬
dine ipsius. Unde apparet si eius similitudo omni r̾one &
intellectu tantũ suꝑiorẽ qm adeius similitudinẽ eqͣndã

Expanded text:
ia, et lumen, et vita nominatur, quamvis et in his quoque formationibus ad ineffabilem veritatem exprimendam similitudo in manifestatione deficiat. Unde ait: « Deficientibus, et sic divina ad veritatem similitudine. » Ipsis videlicet excellentioribus similitudinibus etiam sic deficientibus, id est etiam in tanta excellentia deficientibus a divina similitudine, deficientibus scilicet ad veritatem, subauditur exprimendam. Omne enim, quod hic in signo est, minus est quam quod illic primente: et est excellens omni ratione, et intellectu incomparabiliter derelictis retrorsum, sive inferius a similitudine ipsius. Unde apparet si ejus similitudo ratione et intellectu tanto superior est, quod ad ejus similitudinem aequandam
Abbreviated transcription (Latin):
in una quaq utilitas consistat. Tercio qñ excellentia iniu¬
sibiliũ ierarchiarũ ꝑinuisibilia signa ostendit᷑. Quarto qͣ¬
litatẽ signorũ & demonstrationũ mistica erum cogsce̾.
Quinto: sig̾catũ a signo. ueritatẽ afigura separare. Opor¬
tet primũ ex pon̾e quã speculationẽ .i. qͣm diffinitionẽ
estimamꝰ eẽ omnis ierarchie. hoc ẽ qñ gn̾ałr uł uniuer sałr¬
diffi nienda ẽ ierarchia. Diffinitionẽ aũ iccͥco speculationẽ
uocat. qm̃ diffinitio rei quasi speculũ ẽ in qua ipsius rei nͥ
cernit᷑. sic̃ inspeculo nͨ corꝑis oppo̾iti imago uidet᷑. Gn̾alis dif¬
finitio ẽ quȩ diffinito uniuersaliter conuenit ⁊ in toto in

Expanded text:
in unaquaque utilitas consistat. Tertio, quomodo excellentia invisibilium hierarchiarum per visibilia signa ostenditur. Quarto qualitatem signorum, et demonstrationum mysticarum cognoscere. Quinto, signatum a signo, veritatem a figura separare. Oportet primum exponere quam speculationem, id est quam definitionem existimamus esse omnis hierarchiae, hoc edefinienda est hierarchia. Definitionem autem idcirco speculationem vocat; quoniam definitio rei quasi speculum est, in qua ipsius rei natura cernitur, sicut in speculo natura corporis appositi imago videtur. Generalis definitio est, quae definitio u
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. s utilit̾ non diffinit. qm̃ in hominib quoq ierar¬
chia inuenit᷑. Itẽ qđ dicit ierarchiã ee̾ ordinẽ rerũ dic̃ qͣm
ubi potestas ẽ ordo ẽ. sed non dicit totũ. qm̃ non oĩs ordo ie¬
rarchia ẽ qͥa non oĩs ordo potestas ẽ. Itaq g̾nalis diffinitioẽ
quȩ omni conuenit & continet totũ. Hanc ã quia insubse
quentib ipse positurus ẽ ⁊ ex positurus. nos in presen¬

Expanded text:
niam in hominibus quoque hierarchia invenitur. Item, qui dicit hierarchiam esse ordinem, verum dicit; quoniam ubi potestas est, ordo est. Sed non totum dicit; quoniam non omnis ordo hierarchia est, quia non omnis ordo potestas est. Itaque generalis. definitio est, quae omni convenit et continet totum. Hanc quentibus ipse positurus est et expositurus, nos in praesen
Abbreviated transcription (Latin):
ginib sacfictis formatiue fig̾ant dificã similitudinẽ. s ut u̾e ipsa
apꝑximantes in pͥma pͣticip̃one scĩe d̾ificũ eiꝰ luminũ ⁊ qͥa d̾o simile
cis ipsiꝰ ⁊ humanis uͥtutib

Expanded text:
ginibus sacre fictis formative figurant deificam similitudinem, sed ut vere ipsi approximantes in prima participatione scientiae deificûm ejus luminum, et quia Deo simile cis ipsius et humanis virtutib
Abbreviated transcription (Latin):
sullimius remunerant. Itaq omnis ierarchia suis diui¬
nis laudatorib ꝓdẽ. quantũ accepit scđm gr̃e distribu¬
tionẽ & dona largitionis. ut sit uł incogitatione sullimior
uł in amore feruentior. Scdm grãm enĩ sunt dona. &
scđ̾m dona sunt merita. & scd̾m diuersitatẽ merito¬
rum. premiorũ diuersitas constat. Omĩs gͦ ierarchia
dei laudatorib suis tantũ in premio ꝓfuit. qͣntũ con¬
tulit in dono. quia omnis dignitas & potestas scd̾ mis¬
terii & officii grãm qua dei laudẽ & honorẽ & głam
predicare & amplificare potuit: infructu retributi¬
onis excrescit. S & ipse celestes uirtutes quib hoc ipsũ
premiũ ẽ dm laudare tantũ singłe scd̾m ordines suos
& dignitates in pͥncipatib & ierarchiis suis utilitatis
accipiunt. qͣntũ plus uł minus laudẽ ca̾toris ꝑdonum
gr̃e cooꝑantis assurgunt. Deinde ait. oportet .i. pͦ expõi¬

Expanded text:
Itaque omnis hierarchia tamen suis divinis laudatoribus prodest, quantum accepit secundum gratiae distributionem et dona largitionis, ut sit vel in cognitione sublimior, vel in amore ferventior. Secundum gratiam enim sunt dona, et secundum dona sunt merita, et secundum diversitatem meritorum, praemiorum diversitas constat. Omnis ergo hierarchia Dei laudatoribus suis tamen in praemio profuit quantum contulit in dono; quia omnis dignitas et potestas secundum ministerii et officii gratiam, qua Dei laudem, et honorem, et gloriam praedicare et amplificare potuit, in fructu retributionis excrescit. Sed et ipsae coelestes virtutes, quibus hoc ipsum praemium est Deum laudare, tantum singulae secundum ordines suos et dignitates in principatibus, et hierarchiis suis utilitatis accipiunt, quanto plus vel minus in laudem Creatoris per donum gratiae cooperantis assurgunt. Deinde, ait, « oportet, » id est pos
Abbreviated transcription (Latin):
torib suis. hoc ẽ qđ uł quantũ ꝓfuit una queq ierar¬
chia .i. sacra potestas diunis laudatorib suis .i. illis qui
inea constituti & ordinati dm laudant. siue laudes diuinas
celebrant & frequentant. Om̃s enĩ ierarchie adlaudẽ di¬
uinã ordinate sunt & institute. siue suꝑiores sũ ĩferiore ᷤᷤ.
ut ab omnib laudetur ds̃. a quo ⁊ ꝑquẽ st̃ om̃s. & inomĩb

Expanded text:
s, hoc est, quid vel quantum profuit unaquaeque hierarchia, id est sacra potestas, divinis laudatoribus suis, id est illis qui in ea constituti et ordinati Deum laudant, sive laudes divinas celebrant, et frequentant. Omnes enim hierarchiae ad laudem divinam ordinatae sunt et institutae, sivae superiores, sive inferiores, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cõpositionib uarificans tradit᷑. Ac si dic̾ẽt. Quia ꝓ
uisibilia conuenient̾ inuisibilia demonstrant᷑ itcirco
diuina sapientia quȩ ominia disponit. & ad similitudinẽ
anglice i earchie quȩ inuisibiliter ordinata erat incelis
humanã ierarchiã uisibiliter formauit interris ut e̾e̾nt
sacri. quib humana conuersatio temporaliter incedẽs
gubernetur. ut ex uisibili dispositione hominũ inuisi¬
bilis innotescat dispositio angłorũ. Hoc enĩ est qui ait
ꝓpter quod dispositio sacrorũ hoc est sũma ierarchra
ipsa uidelicet ineffabilis trinitas. a qua & scdm quã¬

Expanded text:
et: Quia per visibilia convenienter invisibilia demonstrantur, idcirco divina Sapientia, quae omnia disponit ad similitudinem angelicae hierarchiae, quae invisibiliter ordinata erat in coelis, humanam hierarchiam visibiliter formavit in terris, ut essensacri, quibus humana conversatio temporaliter incedens gubernetur, ut ex visibili dispositione hominum, invisibilis innotescat dispositio angelorum. Hoc est enim quod ait: Propter quod perfectissima sacrorum, hoc est summa hierarchia ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
chiarum ut eas sp̃ualiter mutetur. & scd̾ illas disponat᷑.
& iccirco uarificans .i. uarie ac multipliciter declarans
ipsas scł iam dictas inmateriales .i. sp̃uales & angłicas ie¬
rarchias materialib .i. corporalib & uisibilib uł scdm
uisibilia sumptis figuris & corporib & formalib hoc ẽ
aptis cõpetenter scd̾m r̾onem formatioñ ex pressis tra¬
didit hoc est instituit ipsam uidelicet scissimã nr̃am ie¬
rarchiam ut inhȩc queq r̾o seruaretur uisibilium de¬
monstrationũ ad inuisibilẽ ueritatẽ. ut nos ascendamꝰ
ab ipsis sacramentis formationib quȩ foris addemon¬
strationem ꝓponuntur ad altitudines & similitudines
non figuratas hoc est simplices & sp̃uales ascendamꝰ dico
ꝓportionaliter nobis ipsis hoc est scđm ꝓportione & mñsu¬
ram sp̃ualium donorũ. ꝑ ea quȩ foris sunt inuisibilium¬

Expanded text:
tium hierarchiarum, ut eas spiritualiter imitetur, et secundum illas disponatur. Et idcirco varificans id est varie ac multipliciter declarans ipsas scilicet jam dictas immateriales, id est spirituales et angelicas hierarchias materialibus, id est corporalibus et visibilibus, vel secundum visibilia sumptis figuris et compositionibus formalibus, hoc est aptis et competenter secundum rationem formationum expressis, tradit, hoc est instituit ipsam videlicet sanctissimam nostram hierarchiam, ut in hoc quoque ratio servaretur visibilium demonstrationum ad invisibilem veritatem, ut nos ascendamus ab ipsis sacratissimis formationibus, quae foris ad demonstrationem proponuntur, ad altitudines et similitudines non figuratas, hoc est simplices et spirituales. Ascendamus dico proportionaliter nobis ipsis, hoc est, secundum proportionem et mensuram spiritualium donorum illu
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia inueniret᷑ ꝑeam. Predicatus est xp̃c crucifixus.
ut humilitate ueritas quereretur. sed mundus modicum
despexit & non potint uerum agnoscere. Uoluit enim con¬
templari oꝑa dei quȩ miranda fecerat & quȩ ꝓposue¬
rat imitanda uoluit uenerari. Neq enim morbum su¬
um atcendit ut pia deuotione medicinam quereret. s¬
de falsa sanitate presumens dedit se ut uana curiosita¬
te aliena inuestigaret. Et uidebat᷑ extra se ꝓficere. sed de¬
ficit inse & eum qui erat supra se non inuenit. Et ꝓposuit
estimatio es de illo quas  corde suꝑbo conceꝑat. ne uerũ
ignorare uideretur. & scisus est ininuia erroris alia & alia.
contra uerum płima & nouissime indecora deitati & excel¬
lenti maiestati de formia: ut error fieret manifestus. Priꝰ
enim uerum erat & magnum udebatur. & nouissime sus¬
cesuit falsitas. cum ueritas consũmari debuisset. Et de mon

Expanded text:
sapientia inveniretur per eam. Predicatus est Christus crucifixus, sapientia inveniretur per eam. Predicatus est Christus crucifixus, ut humilitate veritas quereretur, sed mundus modicum respexit et non potuit verum agnoscere; voluit enim contemplari opera dei que miranda fecerat et que proposuit imitanda noluit venerari. Neque enim morbum suum atde falsa sanitate praesumens, dedit se ut vana curiositate aliena investigaret. Et videbatur extra se proficere, sed defecit in se et eum, qui erat supra se, non invenit. Et proposuit existimationes de illo, quas corde superbo conceperat, ne verum ignorare videretur: et secutus est in via erroris, alia et alia, contra verum plurima, et novissime indecora Deitati, et excellenti majestati deformia, ut error fieret manifestus. Prius enim verum erat, et magnum videbatur et novissime successit falsitas, cum veritas consummari debuisset. Et demon
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia. quȩ sapientia uidebat᷑ his qui uerã sapientiã non
nouerant & inuenit mundus sapientiã illam. & inflari
cepit. & tͣmuit. magnum se estimans mea. Et presũpsit.¬
& dixit ut ultra ꝑgeret adsapientiam sũmam. confidens
insapientiꝰ sua quasi uia ẽe̾ potuisset adillam. Et ascendit
& eleuatus est ut adalta corde ꝑueniret. & fecit sibi scalã
spẽm creature. nitens adinuisibilia creatoris. Lunc qͥ ma¬
nifesta erant dĩ adilluminationẽ ꝓcesserunt. & nota facta
sunt ut ꝓbarentur corde non puro. Nam illa quȩ uidebant᷑
nota erant. & erant alia quȩ nota non erant. & ꝑea que ma¬
nifesta sunt putauerunt ire in illa quȩ abscondita fueriui.
& corruerunt mente ultra possibilem ueritatẽ inm̃datia
figmentorũ suorũ. ubi non est inuentũ amplius qđ̃ ad pre¬
hendent. Ideo stultã fecit sapĩam huius mundi ds. quia in
illa non potuit inueniri sapientia dei. & monstrauit sapi-¬
entiam aliam que stulticia uidebatur & non erat. ut uera

Expanded text:
sapientia, que sapientia videbatur his qui veram sapientiam non noverant, hanc invenit mundus et inflari cepit et dixit ut ultra pergeret ad sapientiam summam confidens in sapientia sua, quasi via esse potuisset ad illam. Et ascendit, et elevatus est ut ad alta corde perveniret. Et fecit sibi scalam, speciem creaturae, nitens ad invisibilia Creatoris. Tunc quae manifesta erant Dei, ad illuminationem processerunt; et nota facta sunt ut probarentur corde non puro. Nam illa, quae videbantur, nota erant, et erant alia quae nota non erant, et per ea quae manifesta sunt, putaverunt ire in illa, quae abscondita fuerunt, et corruerunt mente ultra possibilem veritatem in mendacia figmentorum suorum, ubi non est inventum amplius, quod apprehenderent. Ideo stultam facit Deus sapientiam hujus mundi, quia in illa non potuit inveniri sapientia Dei; et monstravit sapientiam aliam que stultitia videbatur et non erat ut vera
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. & ad diuinũ sunt c̃sũmati angli¬
cas ierarchias dispositioni: nisi quidem
quis & hoc dixerit cõmunes. eẽ. om̃s an¬
głicas nominationes. scdm omĩum uirtu¬
tũ cȩlestiũ in dĩforme & & ex dõ datũ lum̃
subiectionẽ. & suꝑ eminentẽ cõmunicatio¬
nẽ. Sed ut magis a nob ratio duudicata
sit: considerabimꝰ sacre in eloquiis ex¬
pressas scãs & decoras ꝓpͥetates uniꝰcuiꝰq
cȩlestis dispositionis.¶

Expanded text:
cunt, et ad divinum sunt consummantis angelicas Ierarchias dispositionis. Nisi quidem quis et hoc dixerit, communes ergo esse omnes angelicas nominationes, secundum omnium virtutum caelestium in deiforme et ex Deo datum lumen subjectionem et supereminentem communicationem. Sed ut magis a nobis ratio dijudicata sit, considerabimus sacre in eloquiis expressas sanctas et decoras proprietates uniuscujusque caelestis dispositionis.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s irracionabiliũ anuimaliũ & sensus & multiplices
partes iimmatherial es celestiũ esseneiȩ intelligentias
&um formes urtutes reducentes. Sufficiunt autem
sapientib non solũ hȩc ipsa s: ⁊uniꝰ significatiue im¬
maginis diudicatio in ꝑximarũ similitudo declara¬
tionẽ Inspiciendumq & hoc fluuios dic tos fiuisse.
&e rotas & currus conexos cȩlestib eẽnciis. Ignea qͥdem
enĩ flumina significant diunos ꝓmotꝰ copiosam ipsis
& nõ deficientẽ affluentiã donantes & uuifica nutri-¬
entes fecunditate. Currus autẽ coniunctiuã similtai.¬
dinũ societatẽ. Rote autẽ pennate qͥdẽ cũ sint inquȩ
ea quȩ ante conspectũ st̃ inconuersibilit̾ & inflexibi¬
liter euntes. ꝑ rectã & iustam uiã exitiue oꝑationis
simul om̃i earũ intellectuali rotatu suꝑ mundane
directo. Est autẽ & ꝑ aliã anagogen deudicare in¬
tellectualiũ rotarũ immaginariã descriptionem
Uocitatũ ÷ enĩ eis ut ait theologus sea Π EΑ sΕΑ¬

Expanded text:
omnes irrationabilium animalium et sensus et multiplices partes in immateriales caelestium essentiae intelligentias et uniformes virtutes reducentes. Sufficiunt autem sapientibus non solum haec ipsa, sed et unius significativae imaginis dijudicatio in proximarum simili modo declarationem. Inspiciendumque et hoc, fluvios dictos fuisse, et rotas, et currus connexos caelestibus essentiis. Ignea quidem enim flumina significant divinos promotus, copiosam ipsis et non deficientem affluentiam donantes, et vivifica nutrientes fecunditate. Currus autem, conjunctivam similitudinum societatem. Rotae autem, pennatae quidem cum sint, inque ea, quae ante conspectum sunt, inconversibiliter et inflexibiliter euntes, per rectam et justam viam eximiae operationis simul omni earum intellectuali rotatu supermundane directo. Est autem et per aliam anagogen dijudicare intellectualium rotarum imaginariam descriptionem. Vocitatum e
Abbreviated transcription (Latin):
mystice fortassis pomposo amic tu scđm diuinã illu¬
minationẽ insemet restituto itinere. Ipsã uͦ bouis
firmũ & nouũ & intellectuales sulcos reuocans
insusceptionẽ cȩlestiũ & gignentiũ imbrtũ & custodid¬
uũ & fortissimũ. Ipsã de hinc aquile regale &altis m̃.
& cituolũ. & ad potentificũ. alim̃tũ accultũ. & sobriũ.
& agile. & bene machinatũ. & ad copiosũ. & multo lucentẽ.
radiũ diuini solis desiderio inspeculatiuarũ uirtutũsans
obtutib immediate recte & inflexibilit̾ contẽplatiuũ.
Illã uͦ equoꝵ obediens. & frenabile. Et albũ quidẽ uere
lucidũ & quasi maxime diuiniluminis cognatissimum
cõmixtors quoq exalbo & nigro ꝑfectiua uirtute ex
tremoꝵ coniunctuũ. et prima scđis. & scđa pͥmis con-¬
uersibilit̾ ac ꝓuide conectens. Sed si non sermonis t̃mini¬
remꝰ cõmensurationẽ & ꝑ partes dictoꝵ animaliũ ꝓprie¬

Expanded text:
mystice fortassis pomposo amictu, secundum divinam illumystice fortassis pomposo amictu, secundum divinam illuminationem in semet restituto itinere. Ipsam vero bovis, validum et novum, et intellectuales sulcos latum in susceptionem caelestium et gignentium imbrium, et custoditivum et potentissimum. Ipsam dehinc aquilae, regale et altiferum, et citivolum, et ad potentificum alimentum acutum et sobrium, et agile, et bene machinatum, et ad copiosum et multolucentem radium divini solis desiderio in speculativarum virtutum sanis obtutibus, immediate, recte, et inflexibiliter contemplativum. Illam vero equorum, obediens et frenabile; et album quidem, vere lucidum, et quasi maxime divini luminis cognatissimum; commixtorum quoque ex albo et nigro, perfecttremorum conjunctivum, et prima secundis, et secunda primis conversibiliter ac provide connectens. Sed si non sermonis terminaremus commensurationem, et per partes dictorum animalium proprie
Abbreviated transcription (Latin):
lapidũ multacolorũ speciẽ theologia cȩlestib es¬
sentiis circũ ponit. Electrũ quidẽ quasi aurifor-¬
me simul &e argenteũ. significat imputribilem
ut in auro &e simul largũ &e non minitcũ & inc̃-¬
taminatũ splendorẽ. & aꝑtã ut argento ce
luciformẽ &e cęlestẽ claritatẽ: Chalco autem
scđm traditas rationes. aut igneũ. aut aurifor¬
me ad tribuendũ. Lapidũ uͦ multicolores spe¬
cies significare estimandũ. aut quasi albas luci¬
forme. aut quasi rubeas auriforme. aut quasi
pallidas inuenile nouũ. Et ꝑ singulas species
inuenies anagogicã tipicarũ imaginũ diuidi ÷ Da sulibis stipis¬
sufficient dicta. ẽẽ arbitror. transeundũ in
scãm reserationẽ cȩlestiũ animorũ sacrȩ sigu¬
rate bestialis formationis. Le onẽ enĩ significa:¬
re censendũ principale & robustũ & indomitũ¬
& adabditũ in effabilis diuinitatis. ut uirtꝰ assimuli¬
tuiũ intellectualiũ uestigioꝵ circũ uelamine. &

Expanded text:
lapidum multicolorum speciem theologia caelestibus essentiis circumponit. Electrum quidem, quasi auriforme simul et argenteum, significat imputribilem, ut in auro, et simul largum, et non minutum, et incontaminatum splendorem, et apertam, ut in argento, et luciformem, et caelestem claritatem. Chalco autem secundum traditas rationes aut igneum, aut auriforme attribuendum. Lapidum vero multicolores scies significare aestimandum, aut quasi albas luciforme, aut quasi rubeas auriforme, aut quasi pallidas juvenile et novum; et per singulas species invenies anagogicam typicarum imaginum dijudicasufficienter dicta esse arbitror, transeundum in sanctam reserationem coelestium animorum sacrefiguratae bestialis formationis. Leonem enim significare censendum, principale, et robustum, et indomitum. et abditum ineffabilis divinitatis, ut virtus, assimilativum intellectualium vestigiorum circumvelamine et