comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fili oceane putabã fore ut in-¬
dulgentia pͥncipis calũpniã sus-¬
tineret reoꝵ. & de carcerib ex¬
untes. post sordes ac uestigia catenarũ
dolerent alios relaxatos. In eugłio audit
inuidꝰ salutis alienȩ. Amice. si ego bonꝰ. qͣre
oculꝰ tuus neqm. Conclusit d̾s omĩa sub
peccato. ut om̃ib misereat᷑. ut ubi habun
daũ peccatũ. suꝑ habundet grã. Cȩsa sunt
ȩgypti pͥmogenita. & nec uimĩtũ quidẽ isra¬
heliticũ in egẏpto derelictũ ẽ. Et consur¬
git mͥ canina heresis. atq olim emortua
uꝑa contrituͣ capud leuat. quȩ nͣ exparte
ut ante consueuerat. s totũ. xpͣi subruit sa
sit purgare sanguinȩ suo. & ta ꝓfundas
scelerũ pͥstintix inũri corporib ai animis
cicatrices. ut medicina illiꝰ attenuari non
queant. qͥd aliud agit. nͥ ut. xp̃c frustra
mortuus sit ᷤ Frustra au mortuus ẽ. si aliqͦs
ñ potest uiuificare. Qentit᷑ ioħes baptis¬
ta. & digito xpͣm & uoce demonstrans.

Expanded text:
fili Oceane, fore putabam, ut indulgentia principis calumniam sustineret reorum et de carceribus exeuntes post sordes ac uestigia catenarum dolerent alios relaxatos. in euangelio audit inuidus salutis alienae: amice, si egobonus, quare oculus tuus nequam? conclusit deus omnia sub peccato, ut ompeccatum, superabundauit gratia. caesa sunt Aegypti primogenita et ne iumentum quidem Israheliticum in Aegypto derelictum est. et consurgit mihi Caina heresis atque olim emortua uipera contritum caput leuat, quae non ex parte, ut ante consueuerat, sed totum Christi subruit sacsit purgare sanguine suo, et tam profundas scelerum pristinorum inuri corporibus atque animis cicatrices, ut medicina illius adtenuari non queant, quid aliud agit, nisi ut Christus frustra mortuus sit? frustra autem mortuus est, si aliquos non potest uiuificare. mentitur Iohannes Baptista et digito Christum et uoce demonstrans:
Abbreviated transcription (Latin):
ne legistiꝰ aͦplõ uniꝰ uxoris uirũ assumi in
sac̃ dotiũ. ꝙ rẽ ñ tẽpora diffiniri : ła me
sillogismis ꝓuocauerat. & uidebã tendere
hominẽ ad int᷑ rogatiunculas tortuosas.
Respondere nolebat. Ego id ipsũ ingerere.
uerti me ad auditores. Nlichil int̃ est
obom udices. ad u̾sariũ uigilantẽ andor¬
mientẽ lige̾. nͥ qd faciliꝰ ẽ quiescenti quã r
iuictanti uincula in nectere. Si apłs ñ cat¬
putabunt᷑ fideli. Tor quebã istiusmodi spr¬
cula. & uibrantes hastas inle targicũ diri¬
gebã. Oscitabat tantũ. & quasi ꝑmentis
crapulã ructans & nausians euo mebat
tũ. In pͥma scriptũ erat. Si qͥs episco patu
desiderat. bonũ opꝰ desiderat. Oportet gͥ¬

Expanded text:
ne legisti ab Apostolo, unius uxoris virum assumi in ne legisti ab Apostolo, unius uxoris virum assumi in sacerdotium, et rem non tempora definiri? Quia me syllogismis provocaverat, et videbam tendere hominem ad interrogatiunculas tortuosas, Respondere nolebat. Ego tamen idipsum ingerere, Verti me ad auditores: nihil interest, o boni judices, adversarium vigilantem, an dormientem ligem, nisi quod facilius est qeluctanti uincula innectere. si apostolus non catputabuntur fideli.\' torquebam istius modi spicula et uibrantes hastas in lethargicum dirigebam. oscitabat tantum et quasi per mentis crapulam ructans et nausians euomebat: tum. in prima scriptum erat: si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat. oportet
Abbreviated transcription (Latin):
uat᷑. Iuco mͥ qͣsi fortissimo pugili ꝑcussus essẽ.
ante oculos caligo obuersari cȩpit: statimq
recordatꝰ. crisippei sophisinatis. simͣtiris. idq
uerũ dicis. iñtiris. & in meniet reu̾sus. conũ¬
ti in adũsariũ ꝓpositionis strophã. Queso
in qͣm te ut respondeas. B aptismꝰ hominẽ
fac̃ nouũ anñ: Uix dedit q̃d nouũ face¬
ret. Gradatim intuli. Ex toto nouu facit.
an exparte᷑. Respondit. Ex toto. Deincepᷤ
intͣ rogaui. Nichil gͦ ueteris hominis in
baptismate reseruat᷑ . Q ouit caput. Cȩpi
ꝓtinꝰ texere. Si baptismꝰ nouuͣ homine̾ fa¬
cit. & ex toto nouu̾ creat. nichilq in eo
ueteris hominis reserua ñ potest nouo un¬
putari qd inueteri qͦndã fuit. Primũ spino¬
sulus nrͣ obmutuit. pꝰ ea uͦ pisomano uitio
cũ loqͥ nesciret. tacere ñ potuit. Sudare
tam̃ frons. pallere genȩ. tremere labia. he¬
rere lingua. saliua siccari. & plus timore
quã ȩtate contrahi. Erupit aliqͥndo. Non¬

Expanded text:
uasi a fortissimo pugili percussus essem, ante oculos caligo obuersari coepit, statimque recordatus Chrysippei sophismatis: si mentiris idque uerum dicis, mentiris\' et in memet reuersus conuerti in aduersarium propositionis stropham. \'quaeso\', inquam, \'te, ut respondeas: baptismum nouum hominem facit an non?\' uix dedit, quod nouum faceret. gradatim intuli: \'ex toto nonum facit an ex parte?\' respondit: \'ex toto.\' deinceps interrogaui: \'nihil ergo ueteris hominis in baptismate reseruatur?\' mouit caput. coepi protinus texere: si baptismum nonum hominem facit et ex toto nouum creat nihilque in eo ueteris hominis reseruatur, non potest nouo inputari, quod in ueteri quondam fnit.\' primum spinosulus noster obmutuit; postea uero Pisoniano uitio, cum loqui nesciret, tacere non potuit. sudare tamen frons, pallere genae, tremere labia, haerere lingua, saliua siccari et plus timore quam aetate contrahi. erupit aliq
Abbreviated transcription (Latin):
cat ȩtatẽ & ꝑsingulos gradꝰ uiuendip̃¬
cepta constituens intͣ cęteros erudiat. Scio
qͥdẽ ab auuculo tuo beato heliodoro qͥnẽ
plũ hab̃̾e uirtutũ. s & nr̃a qualia ẽꝙ sint
suscipe. & libellũ hc libello illius copula¬
to. ut cũ ille te monachũ erudierit. hc
clericũ doceat te eẽ ꝑfectũ. Igͥ clericꝰ¬
lũ suu̾ & nominis defeͥnͥtione pͣlata intat᷑
eẽ qͣd dicit᷑ Si enĩ cleros grece latne

Expanded text:
cat aetatem et per singulos gradus uiuendi prcat aetatem et per singulos gradus uiuendi praecepta constituens in te ceteros erudiat. scio quidem ab auunculo tuo, beato Heliodoro, qui nplum habere uirtutum; sed et nostra, qualiacumque sunt, suscipe et libellum hunc libello illius copulato, ut, cum ille te monachum erudierit, hic clericum doceat esse perfectum. Igitur clericlum suum, et nominis definitione praelata nitatur esse quod dicitur. Si enim cleros grece, latine
Abbreviated transcription (Latin):
añs ineuangłio. Igne in qͥt uem muitere int̾rã & que
uolo ut ardeat. Q in discipulorum cornibꝰ succens.
cogebat eos dicere. Nonne cor nr̃m erat arclens ĩ nob
dũ loqͣret᷑ in ia. &e aꝑiret nob̾ scͥpturas: Quorsũ hec
tam longo repecita pͥncipio: Ne ame queras pueri¬
les declamationes. sententiarũ fiosculos. uerborũ
lenocinia. & ꝑ fines capttuloꝵ singuloꝵ
acuta quedã breuit᷑q c̃clusa. quȩ plau¬
sus & clamores excitant audientiũ. Am¬
plexet᷑ me mͦ sapientia. & abisac nrã ꝙͦ
ñ quã senescit ĩmo reqͥescat sinu. Impollu¬
in corrupta ẽ. llinc reor dixisse apłm spũ¬
feruentes. & in euglio dñm pͣdicasse q̃d
infine mundi ꝗͣ. do uixta ꝓpħam rachi
riã stultꝰ pastor ẽẽ ceperit. sapientia de¬
crescente refrigescat caritas multor.
audi gͥ ut beatꝰ cipͥanꝰ ait. ñ dserta sed
fortia. audi frẽm collegio. patrẽ senio. qͥ
te ab incunabulis fidei usq ad ꝑfectã on¬

Expanded text:
in.euangelio: ignem, inquit, ueni mittere in terram et quam uolo, ut ardeat! qui in discipulorum corde succensus cogebat eos dicere: nonne cor nostrum erat ardens in nobis, dum loqueretur in uia et aperiret nobis scripturas? Quorsum haec tam longo repetita principio? ne a me quaeras pueriles declamationes, sententiarum flosculos, uerborum lenocinia et per fines capitum singulorum acuta quaedam breuiterqu# conclusa, quae plausus et clam ores excitent audien. tum. amplexetur me modo sapientia et Abisag nostra, quae numquam senescit, in meo reqincorrupta est. Hinc reor dixisse et Apntes et in euangelio dominum praedicasse, quod in fine mundi, quando iuxta prophetam Zacha. riam stultus pastor esse coeperit. sapientia decrescente refrigescet caritas multorum. andi igitur, ut beatus Cypnanus ait, non diserta, sed fortia. audi fratrem collegio, patrem senio, qui te ab incunabulis fidei usque ad perfectam du
Abbreviated transcription (Latin):
putasse se ñ eẽ morituros epłam putasse se
nis incorꝑe. Qd si uerũ ẽ. errauit paulꝰ & hu¬
mana estimatione deceptꝰ ẽ. ut arbitrare¬
turse inueniendũ in corꝑe. Qd̃ falsũ rerũ ex¬
itꝰ ꝓbauit. Noc intellexerant & ipsi thessa¬
cientes. & comecturis uariis fluctuabant
dicebantꝙ. Si paulꝰ inueniend̾ in corꝑe ẽ:
primꝰ ẽ dies iudicii. Und̾ corrigit eos. sc̾dam

Expanded text:
tulam, putasse se nis in corpore. quod si uerum est, errauit Paulus et humana aestimatione deceptus est, ut arbitraretur se inueniendum in corpore; quod falsum rerum exitus adprobauit. hoc intellexerant et ipsi Thessacientes et coniecturis uariis fluctuabant dicebantque: \'si Paulus inueniendus in corpore est, proximus est dies iudicii\'. unde corrigit eos secundam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto pluis repugnabat. tanto magis¬
om̃iũ in se studiũ c̃citabat. & merebat᷑ negando
qd eẽ nolebat: eoq dignior erat qͦ se clamabat.
indignũ. Uidimꝰ timotheũ nr̃is tẽporib &
canos in sapientia electu̾q ã moyse p̃rħiuni
humilitate suparet inuidiã. deind̾ ut nulli
obsceni in se rumoris fabulã daret. ut qͥ morde¬
bant᷑ ad etatẽ eiꝰ. stuꝑent ad continentiã. sub¬
uenire pauꝑib uisitare languentes: ꝓuocare
hospitio. lenire blanditiis. gaudere cũ gauden¬
tib flere cũ flentib Cȩcoꝵ bacuł. esurientiũ
cib spes miseroꝵ. solam̃ lugentiũ fuit. Ita in¬

Expanded text:
quanto 338 plus repugnabat, tanto magisquanto 338 plus repugnabat, tanto magis in se studia omnium concitabat, et MEREBATUR negando, quod esse nolebat, eoque diindignum. Vidimus Timotheum nostri temporis et canos in Sapientia electumque a Moysi presbyterum, humilitate superaret invidiam, deinde, ut nullam obsceni in se rumoris fabulam daret, ut, qui mordebantur ad aetatem eius, stuperent ad continentiam. Subvenire pauperibus, visitare languentes, provocare hospitio, lenire blanditiis, gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus; caecorum baculus, esurientium cibus, spes miserorum, solamen lugentiu
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ reseruauit. Cultꝰ ipse ꝓuinciȩ mo¬
reͣ sequens. nec munditiis nec sordib no¬
tabilis erat. Cũq arderet cotidie ant
ad ȩgypti monastĩa ꝑgere. aut mesopota¬
miȩ inuisere coros.ł certe insularũ dal¬
matiȩ quȩ altino tantũ freto distant so¬
litudines occupare. auũculũ pontifice̾
deserere nͣ audebat. tota in illo cernens
ȩxẽpla uirtutũ. domiq habens und dis¬
ceret. In uno eodẽ s& imitabat᷑ mona¬
chũ. & epm uenerabat᷑. Ss on ut plerĩs
accide solet assidutas suꝑ familiaritatĩ
familiaritas cͣtẽptũ illiꝰ fecerat. s ita eiꝰ
colebat quasi parentẽ. ita enͣ ad mirali¬
t᷑. quasi cotidie nouum cerneret. O
multaᷤ x̃it clericꝰ. ꝙ ꝑ solitos gradꝰ rłł
ordinat᷑. Ihu bone qͥ gemitꝰ. qͥ euilaꝰ
quȩ cibi intͣdictio. quȩ fuga oculor om
Querebat᷑ se ferre ñ posse. ꝙ uiuenilẽ
ȩtatẽ incͣgruã sacͣdotio causabat᷑. S

Expanded text:
amplius reseruauit. cultus ipse prouinciae moamplius reseruauit. cultus ipse prouinciae morem sequens nec munditiis nec sordibus notabilis erat. cumque arderet cotidie aut ad Aegypti monasteria pergere aut Mesopotamiae inuisere choros uel certe insularum Dalmatiae, quae Altino tantum freto distant, solitudines occupare, auunculum pontificem deserere non audebat tota exempla virtutum, domique habens unde disceret. In uno atque eodem et imitabatur Monachum, et Episcopum venerabatur. Non, ut plerisque accidere solet, assiduitas familiaritatem, familiaritas contemptum illius fecerat; sed ita eum colebat, quasi parentem, ita admirabatur, quasi quotidie novum cerneret. Quid multa? Fit Clericus, et per solitos gradus Presbyter ordinatur. Jesu bone, qui gemitus, qui ejulatus, quae cibi interdictio, quae fuga oculorum Querebatur se ferre non posse, et juvenilem aetatem incongruam Sacerdotio causabatur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
& candenti lino corpꝰ eiꝰ cilitio trituͣ sit. qd̃
stans ante scli potestates lurida ieiumto
ora portauerit. q̃d ad huc sub alt̾iꝰ mou¬
mͣtis alt̾i militauerit. & ad hoc habuert
cingulũ ut uiduis pupillis oppͣssis mise¬
risq subueniret. mͥ nͣ placent dilationes
istȩ inꝑfectȩ seruitutis dĩ. Et centurionem
corneliũ ut lego iustũ. statiͣ audio bapti¬
ratuͣ. Uerũtam̃ uelut in cunabula quę¬
dã nascentis fidei coͣꝓbemꝰ. ut qͥ sub alie¬
nis signis fidelis fuit miles. donandꝰ lau¬
rea sit pꝰꝙͣ suo regi ceꝑit militare.Bateo
posito. habituq mutato. qͥcqͥd castrensis
peculii fuit in paupes erogauit. Legerat
eni. qͥ uult ꝑfectꝰ eẽ uendat omĩa que
habet & det pauꝑib. & seqͣt᷑ me. W iterũ.
Non potestis dõ seruire ꝙ maͬmone. Ex
cepta uili tunica & oꝑĩto pari. qͦ tecti
tantuͣ corꝑe frigꝰ excluoeret. nicħ sibi

Expanded text:
et candenti lino corpus eius cilicio tritum sit, quod et candenti lino corpus eius cilicio tritum sit, quod stans ante saeculi potestates lurida ieiuniis ora portauerit, quod adhuc sub alterius indumentis alteri militarit et ad hoc habuerit cingulum, ut uiduis, pupillis, oppressis, miseris subueniret: mihi non placent dilationes istae inperfectae seruitutis dei et centurionem Cornelium, ut lego iustum, statim audio baptizatum. Uerumtamen uelut incunabula quaedam nascentis fidei conprobemus, ut, qui sub alienis signis deuotus miles fuit, donandus - laurea sit, postquam suo regi coeperit militare. balteo posito habituque mutato, quidquid castrensis peculii fuit, in pauperes erogauit. legerat enim: qui uult perfectus esse, uendat omnia, quae habet, et det pauperibus et sequatur me et iterum: non potestis dcepta uili tunica et operimento pari, quod tecto tantum corpore frigus excluderet, nihil sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ne iepte in catalogo iustoꝵ apłi uoce nu¬
meratꝰ d̾ meretrice sit natꝰ. Amma inqͥt
quȩ peccauerit ipsa moriet᷑. Ergo & quȩ
nͣ peccauerit ipsa uiuet. Nec uirtutes
nec uitia parentũ liberis imputant᷑. Ab
eo tẽꝑe censem᷑. ex qͦ in xpͣo renascimur.
Paulꝰ ꝑsecutor eccłiȩ & mane lupꝰ rapax
beniamin. ad uespam dedit escã. anna¬
niȩ oui submitens caput Igit᷑ & nepotia¬
nus nrͣ qͣsĩ infantulꝰ uagiens & rudis
puer subito nob̃ quasi d̾ iordane nasci
tͣduꝰ forsitan scribet. q̃d ob salutẽ illiꝰ
orientẽ heremũq dimiseris. q me caris¬
simũ sodale̾ tuũ redeundi spe lactaue¬
ris. ut pͥmũ si fieri posset sorore̾ cuͣ par¬
uulo uiduã. de hin si consiliũ illa res¬
pueret. saltẽ nepotẽ dulcissimũ conseruares.
hic ẽ enĩ ille d̃ qͦ tͥ qͦnda uaticinatꝰ sũ licet
paruulꝰ excollo pendeat nepos. Referret
inquã aliꝰ qd in palatii militia sub clamis

Expanded text:
ne Iephte in catalogo iustorum apostoli uoce nune Iephte in catalogo iustorum apostoli uoce numeratus de meretrice sit natus. anima,inquit, quae eccauerit, ipsa morietur; ergo et, quae non peccauerit, ipsa uiuet. nec uirtutes nec uitia parentum liberis inputantur; ab eo tempore censemur, ex quo in Christo renascimur. Paulus, persecutor ecclesiae et mane lupus rapax Beniamin, ad uesperam dedit escam Ananiae oui submittens caput. igitur et Nepotianus noster quasi infantulus uagiens et rudis puer subito nobis de Iordane nascatur. Alius forsitan scriberet, quod ob salutem illius orientem heremumque dimiseris et me, carissimum sodalem tuum, redeundi spe lactaueris, ut primum, si fieri posset, sororem cum paruulo uiduam, dein, si consilium illa respueret, saltim nepotem dulcissimum conseruares. hic est enim ille, de quo tibi quondam uaticinatus sum: licet paruulus ex collo pendeat nepos. referret, inquam, alius, quod in palatii militia sub chlamyde
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑ doles uiscera tua. & qͣsi ã te diuisa sus¬
piras ᷤ S obsecro ut modũ adhibeas in
dolore. menior illiꝰ sententię. neqͥd nimis.
obligatoq parũp uulnere. audias lau¬
des eiꝰ. cuiꝰ sẽp uirtute letatꝰ es. nec dolea s
q̃d talẽ amiseris. s gaudeas q̃d tale̾ habu¬
eris. & sic̃ hii qͥ mnbreui tabella t̾rarũ
sitꝰ pingunt. ita in paruo isto uolumine
cernas adumbrata nͣ exp̃ssa signa uir-¬
tutũ. suscipiasq a nob̾ nͣ uires s uolunta¬
tẽ.Hec pͣcepta stͣ rethoꝵ. ut maiores ei
qͥ laudandꝰ ẽ & eoꝵ altiꝰ gesta repetant᷑.
qͦ uidelicet a uitis patͣnisq uirtutib il¬
lustrior fiat. & aut nͣ degenerasse ãbo¬
nis. aut mediocres ipse ornasse uideatur.
Ego carnis bona quȩ sẽꝑ & ipse c̃tẽpsit
in animȩ laudib ñ reqͥrã. nec me iacta.¬
bo d̾ genere .i. d̾ aliengenis bonis. cũ &
abrahã & ysaac sc̃i uiriq iusti ismahel
& esau peccatores genuerint. & eregio¬

Expanded text:
pater, aues uiscera tua et quasi a te diuulsa suspiras! sed obsecro, ut modum adhibeas in dolore memor illius sententiae: ne quid nimis\' obligatoque parumper uulnere audias laudes . eius, cuius semper uirtute laetatus es, nec doleas, quod talem amiseris, sed gaudeas, quod talem habueris, et sicut hi, qui in breui tabella terrarum situs pingunt, ita in paruo isto uolumine cernas adumbrata, nonexpressasignauirtutumsuscipiasque a nobis non uires, sed uoluntatem. Praecepta sunt rhetorum, ut maiores eius, qui laudandus est, et eorum altius gesta repetantur niat, quo uidelicet auitis paternisque uirtutibus inlustrior fiat et aut non degenerasse a bonis aut mediocres ipse ornasse uideatur. ego carnis bona, quae semper et ipse contempsit, in animae laudibus nOlI requiram nec me iactabo de genere, id est de alienis bonis, cum et Abraham et Isaac, sancti uiri, lsmahelem et Esau peccatores genuerint et e. regio
Abbreviated transcription (Latin):
etate iã fracta specim̃ dedit. ut seuerita¬
q romani generis disextissimꝰ iã & ser
fert. qd &̾ lingua nestoris iã uetuli &
pene decrepia. dulcior melle oratio flux
glt. Uerbũ suꝑfluũ ambiguũ ẽ s in pͣ¬
senti loco uirtutẽ sonat. q̃d amplior
sit in senib ꝙ redundans ac larga sapi¬
entia. In alio aũ loco suꝑfluus. quasi
up̾e nͣcupat᷑. cũ maris fluctꝰ resonant:
& ut tra dicã de pelago ueniens fremitꝰ
autit᷑. Ex q ostendit᷑ habundantissimũ
& ultra humanã uoce̾ in senib diuini
sermonis tontruũ cõmorari. Porro su¬
namitis in lingua nr̃ã coccinea dr̃. ut
significet calere sapientiã. & diuina
lectione feruere. Qd̾ ucet ãnici san¬
guinis indicet sacram̃tũ. tam̃ & feruo¬
rẽ ostendit sapientiȩ. Und̾ & obstetrix
illa in genesi coccinũ ligat in manu
phares. qͥ ab eo qd parietẽ diuiserat
in typo ȩccliȩ resticulã nustiũ sanguinis

Expanded text:
aetate iam fracta specimen dedit, ut seueritaaetate iam fracta specimen dedit, ut seuerita Romfert, quod de lingua Nestoris iam vetuli et paene decrepiti dulcior melle oratio fluxe uerbum \'superfluum\' ambiguum est et in praesenti loco uirtutem sonat, quod amplior sit in senibus et redundans ac larga sapientia, in alio autem loco \'superfluus\' quasi uncupatur, quod maris fluctus resonat, et ut ita dicam de pelago veniens fremitus auditur: ex quo ostenditur abundantissimum et ultra humanam vocem in senibus divini sermonis tonitruum commorari. Porro Sunamitis, in lingua nostra, coccinea, dicitur, ut significet calere sapientiam, et divina lectione fervere. Quod licet Dominici sanguinis indicet sacramentum, tamen et fervorem ostendit sapientiae. Unde et obstetrix illa, in Genesi , coccinum ligat in manu Phares, qui ab eo, quod parietem diviserat in typo Ecclesiae resticulam mysterium sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
lignis uiridib suffocet᷑. ut suũ nͣ possit
explicare fulgorem Senectꝰ uͦ rursus¬
ammoneo eor qͥ adolescentiã suaͬ ho¬
nestis actib instruxert. & in lege d̃ñi
meditati st̃ die ac nocte. ętatę fit docti¬
or. usu rigidior. ꝓcessu tẽpis sapientior.
& ueterũ studioꝵ dulcissimos fructus
moris cerneret. dixisse fert᷑. doloͤre se
docendi scribendiq dolore laboreq
cõplenit. Taceo cȩteros philosõphos.pita¬
gorã. democritũ. Senocratẽ.zenonẽ. &
cleantẽ. qͥ iã ętatȩ longeua in sapientiȩ
studiis floruert᷑: ad poetas uͤno. home
ruͣ. esiodii. simonidẽ.stesicoꝵ. qͥ grandeᷤ
natu cigneu̾ nescio qͥd & solito dulcuis
uicina morte cecinert᷑. S ophocles cum
ꝓpͣt nimiaͬ senectutẽ & rei familiaris
neglegentiã ã faliis accusaret᷑ amͣtiȩ.
ehyppi fabulã quã nuꝑ scripseratꝰ re¬
citauit. iudicib & tantũ sapientiȩ in

Expanded text:
lignis viridibus, suffocetur ut suum non possit lignis viridibus, suffocetur ut suum non possit explere fulgorem. Senectus vero eorum, qui adolescentiam suam honestis actibus instruxerunt et in lege Domini meditati sunt die ac nocte, aetate fit doctior, usu tritior, processu temporis sapientior, et veterum studiorum dulcissimos fructus mori cerneret, dixisse fertur, se dolere,docendi scribendique labore complevit. Taceo caeteros Philosophos, Pythagoram, Democritum, Xenocratem, Zenonem, et Cleantem, qui jam aetate longaeva in sapientiae studiis floruerrum, Hesiodum, Simonidem, Stesichorum, qui grandes natu cygneum nescio quid et solito dulcius uicina morte cecinerunt. Sophocles, cum propter nimiam senectutem et rei familiaris neglegentiam a filiis accusaretur amentiae, Oedipi fabulam, quam nuper scripserat. recitauit iudicibus: et tantum sapientiae in
Abbreviated transcription (Latin):
Circũda illã et exaltabit te: honora eã &
amplerabit᷑ te. ut det capiti tuo coronã
grãrũ. corona qͦ delitiarũ ꝓteget te. Qñs
pene uirtutes corpis mutant᷑ in senib & cres¬
cente sola sapientia decresct cȩtera. ieui¬
ma. caumeniȩ. huc illucq discursus. ꝑe¬
gͥnor susceptio. defensio pauꝑuͣ. instantia
orationũ. & ꝑseuerantia. uisitatio languen¬
tiũ. labor manuũ. und̾ pͣbeant᷑ elemosine.
& ne sermonẽ longiꝰ trahã. cuncta quȩ¬
longiꝰ trahã. cuncta quȩ ꝑ corpꝰ exercen¬
t᷑ fracto corꝑe minora fiuint. Nec hoc
dico q̃d inunienib & adhuc solidioris
ȩtatis his dũ taxat qͥ labore & ardentis¬
simo studio uite qͦ sc̃imonia ꝙ orationis
ad d̃nm frequentia scientiã õsecu st̃.
frigennt sapientia quȩ in plerisq senib
ȩtare marcessit. s q̃d ad olescentia multa
corporis sustinet bella. & uttͣ incentiua
uitioꝵ & carnis titillationes qͣsi ignis in

Expanded text:
circumda eam, et exaltabit te; honora eam, et amplexabitur te: ut det capiti tuo coronam gratiarum, corona quoque deliciarum protegat te. omnes paene uirtutes corporis mutantur in senibus et increscente sola sapientia decrescunt ceterae: ieiunia, chameuniae, huc illucque discursus, peregrinorum susceptio, defensio pauperum, standi in oratione perseuerantia, uisitatio languentium, labor manuum, unde praebeantur elemosynae, et, ne sermonem longius traham, cuncta, qulongius traham, cuncta, quae per corpus exercentur, fracto corpore minora fiunt. nec hoc dico, quod in iuuenibus et adhuc solidioris aetatis, his dumtaxat, qui labore et ardentissimo studio, uitae quoque sanctimonia et orationis ad deum frequentia scientiam consecuti sunt, frigeat sapientia, quae in aetate marcescit, sed quod adolescentia multa corporis sustinet bella, et inter incentiva vitiorum et carnis titillationes, quasi ignis in
Abbreviated transcription (Latin):
Oñs qͣsi frigid̃ repudiant᷑. & in uniꝰ tantũ¬
adolescentulȩ grandeuus calescit amplex¬
ib. Ab rahã muito d senior fuit. & tam̃
uiuente sara alia̾ ñ quesiuit uxorẽ. Isaac
duplices dd annos habuit. & cũ rebecca:¬

Expanded text:
omnes quasi frigidae repudiantur, in unius tomnes quasi frigidae repudiantur, in unius tantum grandaeuus calescit amplexibus. Abraham multo Dauid senior fuit et tamen uiuente Sarra aliam non quaesiuit uxorem; Isaac duplices Dauid annos habuit et cum Rebecca
Abbreviated transcription (Latin):
ientib adhuc rethoꝵ studiis atq doctrinos.
quȩda scolastico flore depinximꝰ. nc̃ iã cano
capite ꝙ arata rugis fronte. &ꝙ instar boum
pendentib ãm̃to palearib frigidꝰ obstitit
circũp̃cordia sanguis. Und̾ & in alio loco idẽ
poeta canit. Omĩa fert ȩtas animũ qͦ & pꝰ
modicũ. Nẽ oblita mͥ tot carmina. uex qͦ.
moerĩ iã fugit ipsa. Qõ ne d̃ gentili tantũ
lit᷑atura ꝓferre uideamͣ. diuinoꝵ uoluminũ
sac̾menta cognosce. Oauid annos natꝰ hex
poterat calefieri. Querttͣitaq̃ puella d̾ um¬
ũsis finib isrł. abisac sunamitis quȩ cũ rege
dormiret. & senile corpꝰ calefaceret. Nonne
tͥ uidet᷑ si occidentẽ seqͣris litt̾am ł fignen¬
tũ ẽẽ demomoꝵ ł atellanoꝵ ludicratꝰ fri.¬
gidꝰ senex obuoluit᷑ uestimͣ̃tis. ꝙ nͥ cõplex¬
u ad olescentule nͣ tepescit. Uiuebat adhu
bethsabeȩ. suꝑerat abigail & relique uxo
res & concubine qͣs scriptura cõmemorat.

Expanded text:
iis atque doctrinis quaedam scolastico flore depinximus. Nunc iam cano capite et fronte, ad instar boum pendentibus a mento palearibus: Frigidus obsistit circum praecordia sanguis; unde et in alio loco idem poeta canit: Omnia fert actas, animum quoque; et post modicum: Nunc oblita mihi tot carmina, vox quoque Moerim Iam fugit. Quod ne de gentili tantum litteratura proferre videamur, divinorum voluminum sacramenta cognosce. David annos natus sepigente non poterat cale-fieri Quaeritur itaque puella de universis finibus Israhel Abisag Somanitis, quae cum rege dormiret et senile corpus calefaceret. Nonne tibi uidetur, si occidentem sequaris litteram, uel figmentum esse de mimo uel Atellanarum ludicra? frigidus senex obuoluitur uestimentis et nisi conplexu adulescentulae non tepescit. uiuebat adhuc Bersabee, supererat Abigea et reliquae uxores eius et concubinae, quas scriptura commemorat:
Abbreviated transcription (Latin):
Acis sit ᷤ dut diuid̃ ea statĩ quȩ accipis. aut
si timidꝰ dispensator es. dimite largitiorẽ ut
sua sponte ipse distribuat. Nolo sub occasio¬
ne carissime. lapidato iã uirginitatis libello
quẽ sc̃e eustochio romȩ scripserã pꝰ an nos .x.
rursũ bethle ẽ ora reserare. & confodiendu
ne lingus omiũ ꝓdere. dut enĩ nicħ scri¬
hendu fuit ne hominũ uidiciũ subiremꝰ
que tu facere ꝓhibiusti. aut scribentes nos uos
quenda. qͦs obsecro ut qͥ escant. & desinant
maledicere. N lon eniͣ ut adu̾sar us s ut ami¬
osscripsimꝰ. nec inuecti sumꝰ in eos qͥ peccant.
s nepeccent monemꝰ. Neq in illos cantum
s qmnos ipsos seueri iudices fuimꝰ. uolen¬
us trabẽ eiecimꝰ. Nullũ lesi. nulliꝰ nom̃ saltẽ¬
nea scriptura designatũ ẽ. neminẽ specialit᷑
nis sermo pulsauit. generalis d̾ uitiis dispu¬
atio ẽ. S q mͥ irasci uoluerit.pͥus ipsẽ d̾ sẽ qd̃

Expanded text:
atis sit? Aut divide statim, quod acceperis, aut, si timidus dispensator es, dimitte largitorem, ut sua ipse distribuat. Nolo sub occasioane carissime, lapidato iam virginitatis libello, quem sanctae Eustochiae Romae scripseram, post annos decem rursus Betheem ora reserare et confodiendum me linguis omnium prodere. Aut enim nihil scribendum fuit, ne hominum iudicium subiremus, quod tu facere prohibuisti, aut scribentes nosse quenda. Quos obsecro, quiescant et desinant maledicere; non enim ut adversarii, sed ut amici scripsimus, nec invecti sumus in eos, qui peccant, sed, ne peccent, monuimus. Neque in illos tantum, sed et in nos ipsos severi iudices fuimus volenius trabem eiecimus. Nullum laesi, nullus descriptione signatus est, neminem specialiter meus sermo pulsauit: generalis de uitiis disputatio est. qui mihi irasci uoluerit, prius ipse de se, quod
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ uestiȩbat᷑. M arcescebat proh dolor
flante austro lilium. & purpurea uiola in
pallorẽ sensim migrabat. Cũq estuaret fe
so anhelitu triste̾ auunculũ c̃solabat᷑. Lȩtꝰ
erat uultꝰ. & uniũsis circa plorantib solus
ipse ridebat. Ricere palliũ. manꝰ extende¬
re. uidẽ q̃d alii ñ uidebant: & qͣn in occur¬
sum se erigens salutare uenientes. Intelli¬
geres eũ ñ emori. s emigrare. ꝙ̾ mutare
amicos nͣ relinquere. Uoluunt᷑ pora la-¬
crimȩ. & obfirmato animo ñ queo doͣrẽ
dissimulare quẽ patior. Qs crederet in
tali tẽpore illũ nreͣ necessitatis recordari.
& luctante anima studioꝵ scire dulcedi¬
nẽ:App̃hensa amineuli manu. hanc in¬
qͥt tuncã qͣ utebar in ministĩo. xp̃i mute
dilectissimo mͥ. etatȩ patͥ. frĩ collegio. & qͥeqͥs ̃
te nepoti debebat᷑ affectꝰ in illũ transferqũ¬
i mecũ parit̾ diligebas. Atq in talia ũbado¬

Expanded text:
animae vestiebatur? Marcescebat, proh dolor, animae vestiebatur? Marcescebat, proh dolor, flante austro lilium, et purpura violae in pallorem sensim migrabat. Cumque febribus aeso anhelitu tristem avunculum consolabatur. Laetus erat vultus, et universis circa plorantibus, solus ipse ridebat. Projicere pallium, manus extendere, videre quod alii non videbant, et quasi in occursum se erigens, salutare venientes: intelligeres illum non emori, sed emigrare, et mutare amicos, non relinquere. Volvuntur per ora lacrymae, et obfirmato animo, non queo dolorem dissimulare quem patior. Quis crederet in tali illum tempore nostrae necessitudinis recordari, et luctante anima, studiorum scire dulcedinem? Apprehensa avunculi manu, hanc, inquit, tunicam, qua utebar in ministerio Christi, mitte dilectissimo mihi, aetate patri, fratri collegio, et quidquid a te nepoti debebatur affectus, in illum transfer, quem mecum pariter diligebas. Atque in talia verba de
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutib in uariarũ artiũ redundat ele-¬
gantiã. Und̾ & apd̃ grecos philosophus ille
laudat᷑ qͥ om̃e qͦ uteret᷑ usq ad palliuͣ & a¬
nulũ manĩi sua factũ gloriatꝰ ẽ. Noc idẽ
possumꝰ & d̾ isto dicere quibasilicas eccłȩ
& martyrũ c̃ciliabula. diũsis florib & ar¬
boꝵ comis uitiũq pãpinis adũbraret ut
qͥcqͥd placebat in ęccłia. tã dispositione
quã uisu. laborẽ prb̃i & studiũ testaret᷑.
Macte uirtute. cuꝰ talia pͥncipia erant qͣlis
finis erit : Omiserabilis humana cͣditio. &
sine xp̃o uanuͣ om̃e q̃d inuimꝰ. Qͥo te subtra¬
his. qͥd tͣgi u̾saris oratio: Quasi enĩ morte̾ il¬
lius differre possimꝰ. & uitã facere longio¬
rẽ.sic timemꝰ adultimũ puenire. Om̃is ca¬
ro fenũ. & om̃is gła eiꝰ quasi flos fen. Ubi
nc̃ decora illa faties. ubi totiꝰ corꝑis dignitas.
quo uelitti pulchro indumͣto pulcritudo

Expanded text:
virtutibus, in variarum artium redundat elevirtutibus, in variarum artium redundat elegantiam. Unde et apud Graecos Philosophus ille laudatur, qui omne quo uteretur usque ad pallium et anulum manu sua factum gloriatus est. hoc idem possumus et de isto dicere, qui basilicas ecclesiae et martyrum conciliabula diuersis floribus et arborum comis uitiumque pampinis adumbraret, ut, quidquid placebat in ecclesia tam dispositione quam uisu, laborem presbyteri et studium testaretur. Macte uirtute! cuius talia principia, qualis finis erit?s o miserabilis humana condicio et sine Christo uanum omne, quod uiuimus! quid te subtrahis, quid tergiuersaris, oratio? quasi enim mortem illius differre possimus et uitam facere longiorem, sic timemus ad ultimum peruenire. omnis caro faenum et omnis gloria eius quasi flos faeni. ubi nunc decora illa facies, ubi totius corporis dignitas, quo veluti pulchro indumento, pulchritudo
Abbreviated transcription (Latin):
in minutis qͦ animalib formica. culice. mus¬
eis ũmiculis & istimodi genere quoꝵ magis
corpora scimꝰ quã nomina. eandẽq in cunctis
ueneram̃ sollertiã: ita mens. xp̃o dedita ȩque
in maiorib & in minorib intenta ẽ. sciens
etiã ꝓ otioso ũbo reddendã ẽẽ rationẽ. Erat
enĩ sollicitꝰ si i teret altare. si parietes absq
fuligine. si pauim̃ta tersa. si ianitor creber
in porta. uela semꝑ in ostiis. si sacrariũ mun¬
dũ. si uasa lucentia. & in om̃s cerimonias
eccłia inuenires. Nlobilẽ uirũ qͣtũ fabiũ mi¬
rat᷑ antiqͥtas. qͥ etiã romanȩ scriptor hnsto¬
riȩ ẽ: s magis expictura ꝗͣ ex literis no¬
m̃inuenit W beselehel nrmͣ plenũ sapĩenti¬
a ꝙ spũ dĩ scriptura testat᷑. yrã qͦ filium
mulieris tyriȩ. q̃d alt̾ tab̃naculi alt̃ tẽpli
segetes & uberes agri int̾dũ culmis: aristiq
luxuriant. ita pͣclara ingenia & mens plena

Expanded text:
in minutis quoque animalibus, formica, culice, musin minutis quoque animalibus, formica, culice, muscis, uermiculis et istius modi genere, quorum magis corpora scimus quam nomina, eandemque in cunctis ueneramur sollertiam, ita mens Christo dedita aeque et in maioribus et in minoribus intenta est sciens etiam pro otioso uerbo reddendam esse rationem. erat ergo sollicitus, si niteret altare, si parietes absque fuligine, si pauimenta tersa, si ianitor creber in porta, uela semper in ostiis, si sacrarium mundum, si uasa lucentia; et in omnes caerimonias res, inuenires. nobilem uirum yuintum Fabium miratur antiquitas, qui etiam Romanae scriptor historiae est, sed magis ex pictura quam litteris nomen inuenit; et Beselehel nostrum plenum sapientia et spiritu dei scriptura testatur, Hiram quoque, filium mulieris Tyriae, quod alter tabernaculi, alter templi segetes, et uberes agri, interdum culmis, aristisque luxuriant : ITA PRAECLARA ingenia, et mens plena
Abbreviated transcription (Latin):
derata. & ꝓnuntiationis uarietate pensa¬
bat. ut in recitando illo ipse ł placere ł
displicere cotidie uidet᷑. Und̾ hic feruor
nͥ ex amore dĩ ᷤ Und̾ legis xp̃i in defessa me¬
ditatio. nͥ ex desidĩo eiꝰ qui lege̾ dedit. Alu
nũmũ addant nũmo. & marsupiũ suffo-¬
cantes matronarũ opes uenentur obseqͥis.
sint ditiores monachi ꝗͣ fuerant secula¬
res. possideat opes sub. xp̃o pauꝑe. qͦs sub lo.¬
cuplete diabolo nͣ habuerant. & suspir et
eos eccłia diuites. qͦs tenuit mundꝰ ante mͣ¬
dicos. nepotianꝰ nr̃ aurũ calcans scedulas
te incedit ornatior. ita totũ ęccliȩ in uesti¬
gat ornatũ. do c̃ꝑationẽ qͥppe suꝑioꝵ mo-¬
dica stͣ quȩ dicturi sumꝰ. s & in paruis idẽ
animꝰ ostendit᷑. Ut enĩ creatorẽ ñ in cȩlo
tantũ miram᷑ & in tͣra. sole & oceano. elefantis.
camelis. eqͥs bob. pardis. ursis. leonib s &

Expanded text:
derata et pronuntiationis uarietate pensaderata et pronuntiationis uarietate pensabat, ut in recitando illo ipso uel placere uel displicere cotidie uideretur. unde hic feruor, nisi ex amore dei? unde legis Christi indefessa meditatio, nisi ex desiderio eius, qui legem dedit? alii nummum addantnummo et marsuppium suffocantes matronarum opes uenentur obsequiis, sint ditiores monachi, quam fuerant saeculares, possideant opes sub Christo paupere, quas sub locuplete diabolo non habuerant, et suspiret eos ecclesia diuites, quos tenuit mundus ante mendicos: Nepotianus noster aurum calcans scedulas te incedit ornatior, ita totum ecclesiae inuestigat ornatum. Ad conparationem quidem superiorum modica sunt, quae dicturi sumus, sed et in paruis idem animus ostenditur. ut enim creatorem non in caelo tantum miramur et terra, sole et oceano, elefantis, camelis, equis, bubus, pardis, ursis, leonibus, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
istud cypͥani. hoc lactantii illud hilarii eͣ.sic
diligebat int̾dũ ꝓferebat in mediũ. lectio
neq asñdua & meditatione diut᷑na pectus
suũ bibliotecha fecerat xp̃i. Quotiens ille
transmarinis epłis dep̃catꝰ ẽ. ut aliqͥd des
cribere. qͦtiens nocturnũ d̾ euglio pentorẽ
& int̃pellatricẽ duri uidicis mͥ ui a naͣ ex¬
hibuit. Cũq ego silentio magis ꝗͣ. litt̾is de¬
negarẽ. & pudore reticentis pudorẽ suffun¬
derẽ postulantis. auunculũ mͥ opposuit pͣ
it. & breui libello amicitias nras ętͣne me¬
moriȩ c̃secraui. Quo suscepto. cresi opes &
darii diuitias se uicisse iactabat. Inuͣ ocłis
illũ sinu. illũ manib. illũ ore retinebat.
Cũq instratu frequent᷑ euolueret. suꝑ pec¬
tus soporati sepe dulcis pagina decidebat.
Si uͦ pegrinor. si amicoꝵ qͥspiã uenerat:
lȩtabatur suꝑ se nr̃o testimonio. & qͥc quid
minꝰ in opusculo erat. distinctione mo¬

Expanded text:
istud Cypriani, hoc Lactantii, illud Hilarii est. Siistud Cypriani, hoc Lactantii, illud Hilarii est. Sidiligebat, interdum proferebat in medium. Lectione quoque adsidua et meditatione diuturna pectus suum bibliothecam fecerat Christi. Quotiens ille transmarinis epistulis deprecatus est, ut aliquid ad se scriberem! Quotiens nocturnum. de evangelio petitorem et interpellatricem duri' iudicis mihi viduam exhibuit! Cumque ego silentio magis quam litteris denegarem et pudore reticentis pudorem suffunderem postulantis, auunculum mihi opposuit pet breui libello amicitias nostras aeternae memoriae consecraui; quo suscepto Croesi opes et Darii diuitias se uicisse iactabat. illum oculis, illum sinu, illum manibus, illum ore retinebat; cumque in strato frequenter euolueret, super pectus soporati dulcis pagina decidebat. si uero peregrinorum, si amicorum quispiam uenerat, laetabatur super se nostro testimonio et, quidquid minus in opusculo erat, distinctione mo
Abbreviated transcription (Latin):
in ordine. Qͥcqͥd boni fecerat ad auunculũ re¬
ferebat. si qͥo forte euenerat alit̾ quã puta¬
uerat. illũ nescire. se errasse dicebat. In pub¬
lco ep̃m. domi patrẽ nouerat. Grauitatẽ
moꝵ. hnlaritate frontis tẽꝑ abat. Gaudiũ in
gines .xͥ. hono rare ut matres. hortari ut so.
ierat. & relicto foris clerico duritie tradide¬
rat mona chor.creber in orationib. uigilans
Ie uinia in aurige modũ ꝓ lassitudine. & uirib
corꝑis moderabat᷑.  ense auunculi ĩtererat. &
sic apposita quelibet edebat. libabat. ut & su¬
ꝑstitionẽ fugeret. & continentiã reseruaret.
Sermo eĩ & om̃e c̃uiuiũ. descripturis aliqͥd
ꝓponere. libent᷑ audire. respde uerecund̾. recta
suscipe. praua ñ acrit᷑ c̃fitare. disputantẽ ẽ¬
tra se magis doc̾e ꝙͣ uince̾. & ingenio pudoreq
ornabat gtatẽ qͥd cuiꝰ eẽt simplicit᷑ cͣfiteri atq
in hc̃ modu eruditionis głam declinando e¬
ruditissimꝰ habebat᷑. Iilud aiebat tͣtulliani

Expanded text:
ne. Quidquid boni fecerat, ad avunculum referebat. Si quid forte aliter evenerat quam putarat, illum nescire, se errasse dicebat. In publico Episcopum, domi patrem noverat: gravitatem morum, hilaritate frontis temperabat. Gaudium in viduas Christi honorare ut matres, hortari ut soroontulerat, et relicto foris Clerico, duritiae se tradiderat Monachorum, creber in orationibus, vigilans ieiunia in aurigae modum pro lassitudine et uiribus corporis moderabatur. mensae auunculi intererat et sic adposita quaeque libabat, ut et superstitionem fugeret et continentiam reseruaret. sermo eius et omne conuiuium de scripturis aliquid proponere, libenter audire, respondere uerecunde, recta suscipere, praua non acriter confutare, disputantem contra se magis docere quam uincere et ingenuo pudore, qui ornabat aetatem, quid cuius esset, simpliciter confiteri; atque in hunc moduruditissimus habebatur. Illud, aiebat, Tertulliani,
Abbreviated transcription (Latin):
nam. alu ex eo qđ credunt ĩ sempit̾nã uitã. & sic
stare potest ut qui credit in xp̃o nͣ moriat᷑.
etiã si mortuus fuerit uiuat inꝑpetuũ. Qõ
iuxta corporalẽ mortẽ excepto enoch. ꝙ he¬
ua nulli contigisse ꝑspicuũ ẽ. Qͥ aũ fidei
de dñi transeuntes. credentesq in eo qͥ uita
uocat᷑ & resurrectio. ñ ꝙͣ dormͤre ñ ꝙͣ. mor¬
tui sunt. diuma enĩ quȩ peccauerit ipsa
moriet᷑. Sic̃ gͥ anina quȩ peecat uiuente cor¬
pore mortua ẽ. & eade die qͣ peccauerit dor¬
mit in mortẽ. dicente eccliaste qͥ peccauerit
mortuus ẽ. ex tcͣ sic anima quȩ xp̃i pͣcepta
seruauerit. etiã si corpꝰ mortuũ fuerit uiuit
inet᷑nũ. Noc anͣ sciendũ q̃d magis conueni¬
at ueritati. ita intelligere om̃s quidẽ dormi¬

Expanded text:
rnam, alii ex eo, quod credunt, in sempiternam uitam. et sic rnam, alii ex eo, quod credunt, in sempiternam uitam. et sic stare potest, ut, qui credit in Christo, non moriatur et, etiam si mortuus fuerit, uiuat in perpetuum, quod iuxta corporalem mortem excepto Enoch et Helia nulli contigisse perspicuum est. qui autem fidei dem domini transeuntes credentesque in eo, qui uita uocatur et resur.rectio, numquam dormiere, numquam mortui sunt. anima enim, quae peccauerit, ipsa morietur. sicut igitur anima, quae peccat, uiuente corpore mortua est et eadem die, qua peccauerit, dormit in mortem dicente Ecclesiaste: qui peccauerit, mortuus est ex tunc, sic anima, quae Christi praecepta seruauerit, etiam si corpus mortuum fuerit, uiuet in aeternum. hoc autem sciendum, quod magis conueniet ueritati ita
Abbreviated transcription (Latin):
dĩs somnũ ocułis tuis. & palpebris tuis dor¬
mitationẽ. ut saluus fias qͣsi caprea d̾uin-¬
culis. & qͣsi auis d̾ laqueis. iste nͣ dormiet.
uunt & uigilant. seqͥt᷑ ut nequaquã om̃s
ruptiuũ efficit᷑. ut ut penas t pͣmia recipiat
sempit᷑na. Qd̾ & si dormierit aliqͥs in xp̃o. &
neglegentiȩ somno obdormierit. debet au¬
dire qd seriptũ ẽ. sũ qͥd qͥ dormit ñ resur-¬
get: Q uͦ ñ dormit s uigilat & sẽꝑ uiuit in
xp̃o. d uita ad uitã transiet. siue rapiet᷑ in
nubib ut semꝑ cũ d̃ño sit. De istiꝰ modi dor
th̃a. & credit in me. etiã si mortuus fuerit
uiuet. & om̃is qͥ uuit & credit in me nͣ mo¬
riet᷑ in gtͣnũ. U enĩ tota in xp̃o mͣte confi¬
dit. etiã si sic̃ homo lapsus mortuus fuerit
inpeccato. fid̾ sua uiͣt inꝑpetuũ. Auoqͥn mors
ifta communis & credentibꝰ⁊ ñ credentibꝰ debet᷑ equalit̃.

Expanded text:
deris somnum I oculis tuis et palpebris tuis dorderis somnum I oculis tuis et palpebris tuis dormitationem, ut saluus fias quasi caprea de uinculis et quasi auis de laqueis, iste non dormiet. uunt et uigilant, sequitur, ut nequaquam omnes ruptiuum efficitur, ut uel poenas uel praemia recipiat sempiterna. quod etsi dormierit aliquis in Christo et neglegentiae somno obdormierit, debet audire, quod scriptum est: numquid, qui dormit, non resurget ? qui uero non dormit, sed uigilat et semper uiuit in Christo, de uita ad uitam transiet siue rapietur in nubibus, ut semper cum domino sit. de istius modi dormtham: qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, uiuet et omnis, qui uiuit et credit in me, non morietur in aeternum. qui enim tota in Christo mente confidit, etiam si ut homo lapsus mortuus fuerit in peccato, fide sua uiuit in.perpetuum. alioquin mors ista communis et credentibus et non credentibus debetur aequaliter
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ mortẽ accipe ꝑ quã anima ã corpore
seꝑatur. s peccatũ pꝰ fide & offensam dĩ dor-¬
mtionẽq pꝰ baptismuͣ. De ꝗͣ & ad coru¬
thios loquebat᷑: Ideo int̾ uos multi infir¬
mi st̃. & dormiunt plunͣ. & in alio loco.
qr ñ mortali crimine continent᷑. s leui. mo¬
dicoq peccato. Qd̃ & aliꝰ sc̃s uitare cupiens
loquebat᷑. Ne forte obdormiã in morte. Est enĩ
sominꝰ peccati qui ducit ad mortẽ. & ẽ. alia de¬
licti dormitio quȩ morte nͣ stringit᷑. Qemͣ
te̾ usq peccauerit. iste d̾ uiuentib ꝙ sem¬
ꝑ uiuentib ẽẽ dicet᷑. De quib & saluator
in euglĩo ioh̃is mistico sermone testatur.
apłs d̃ñi sui calcans uestigia. ea docuit
discipłos quȩ didicit ã magistro. Om̃s itaq
ñ dormiemꝰ. Q enĩ omĩ custodia seruat cor
suũ & ad xp̃i pͣcepta uigilat. mandatiq eiꝰ
memor ẽ dicentis. uigilate qr nescitis
q̃ hora furuenturꝰ sit. & in alio loco. ne de¬

Expanded text:
a corpore separatur, sed peccatum post fidem et offensam dei dormitionemque post baptismum, de qua et ad Corinthios loquebatur: ideo inter uos multi infirmi sunt et dormiunt plurimi et in alio loco: quia non mortali crimine continentur, sed leui modicoque peccato. quod et alius sanctus uitare cupiens loquebatur: ne forte obdormiam in morte. est enim somnus peccati, qui ducit ad mortem, et est alia delicti dormitio, quae morte non stringitur. qui ergo tem usque peccauerit, iste de uiuentibus et semper uiuentibus esse dicitur, de quibus et -saluator in euangelio Iohannis mystico sermone omini sui calcans uestigia ea docuit discipulos, I quae didicit a magistro. omnes itaque non dormiemus. qui enim omni I custodia seruat cor suum et ad Christi praecepta uigilat mandatique I eius memor est dicentis: uigilate, quia nescitis, qua hora fur ueniat, et in alio loco: ne de
Abbreviated transcription (Latin):
dolentes uicẽ. Qnto ille filicior. tanto nos
ampliꝰ in ddolore. q̃d tali caremꝰ bono. Fle¬
bant & sorores lacarũ quẽ resur rectu-¬
rũ nouerant. & ut uerꝰ hominis erpͥme¬
ret᷑ affectꝰ ipse saluator plorauit quẽ sus
mortis sibi uicia redditꝰ sit. ne hab̃et¬

Expanded text:
dolentes. quanto ille felicior, tanto nos amplius in dolore, quod tali caremus bono. flebant et sorores Lazarum, quem resurrecturum nouerant, et, ut ueros hominis exprimeret affectus, ipse saluator plorauit, quem susmori
Abbreviated transcription (Latin):
beunt morbi tristisq senectꝰ. & labor &
dire rapit inclem̃tia mortis. Nleuiꝰ poe¬
ta. pati inqͥt necesse eͣ mortale̾ multa¬
multa mala. Und̾ & niobã qr multũ fle¬
uerit in lapidẽ & in duisas bestias cosi¬
mutatã finxͣ antiqͥtas. & nesio duinata¬
les hominũ plangens gaudet in fune¬
re.Prudent̃q enniꝰ plebs ait in hoc re¬
gi antistat loco. Licet lacrimarl
plebi. regi honesto ñ licet. Ut regi sic

Expanded text:
beunt morbi tristisque senectus et labor et beunt morbi tristisque senectus et labor et durae rapit inclementia mortis. Naeuius poeta: pati, inquit, necesse est multa mortalem mala. unde et Niobam, quia multum fleuerit, in lapidem et in diuersas bestias comutatam finxit antiquitas, et Hesiodus natales hominum plangens gaudet in funere, prudenterque Ennius: plebes, ait, in hoc regio antistat loco: licet lacrimare plebi, regi honeste non licet. ut regi, sic
Abbreviated transcription (Latin):
planxͣ italia. Corpꝰ tͣra suscepit. anima xpħ
reddita ẽ. Tu nepotẽ querebas. eccłia sacer¬
dotẽ. Prȩcessit te successor tuus. qd tu eras
ille pꝰ te uiditio om̃iũ merebat᷑. atq ita ex
una domo duplex pontificatꝰ egͣssa ẽ dig¬
nitas. dũ in altero gratulatio ẽ. q̃d tenue¬
rit. in altero meror q̃d raptꝰ sit nͣ tẽneret.
Platonis sententia ẽ. omnẽ sapientiũ untã
meditationẽ eẽ mortis. Laudant hoc phi¬
losophi & in cęlũ fertͣ. s multo fortius
apłs. Cotidie inqͥt morior ꝑ urãm głam.¬
aliud ẽ tonari. aliud agere. aliud iuiue¬
re moriturũ. aliud mori uicturuͣ. Ile mo¬
riturꝰ ex głia ẽ. iste moriturꝰ sẽꝑ ad gł̃am.
Debemꝰ gͥ & nos animo pͣmeditari. qda
cederemꝰ annos ut ante diluuiuͣ uiuebat.
humanũ genꝰ. & matusalȩ nob̃̾ tẽpora do¬
narent᷑. tam̃ nichil ee̾t p̾retͣita longitudo
rit. & in recusabił mortis necessitas trans¬
actũ omẽ tantũdẽ ẽ nͥ qd magis senero

Expanded text:
nxit Italia. corpus terra suscepit, anima Christo reddita est. tu nepotem quaerebas, ecclesia sacerdotem. praecessit te successor tuus. quod tu eras, ille post te iudicio omnium merebatur. atque ita ex una domo duplex pontificatus egressa est dignitas: dum in altero gratulatio est, quod tenuerit, in altero maeror, quod raptus sit, ne teneret. Platonis sententia est omnem sapienti uitam meditationem esse mortis. laudant hoc philosophi et in caelum ferunt, sed multo fortius apostolus: cotidie, inquit, morior per uestram gloriamaliud est conari, aliud agere; aliud uiuere moriturum, aliud mori uicturum. ille moriturus ex gloria est; iste moritur semper ad gloriam. debemus igitur et nos animo praemeditari, quod cederemus annos, ut ante diluuium uiuebat humanum genus, et Mathusalae nobis tempora donarentur, tamen nihil esset praeterita longitudo, rit et inrecusabilis mortis necessitas, transactum omne tantundem est, nisi quod magis senex o
Abbreviated transcription (Latin):
lem animã. & pꝰ dissolutionẽ corꝑis subsisten¬
tẽ q̃d pitagoras sõniauit. democritꝰ credidit.
in consolationẽ dapnationis suȩ sõerates dis¬
putauit in carcere. indus. psa gothus. egẏptꝰ.
philosophant᷑. bosfoꝵ feritas. & pellitoꝵ tur-¬
ba popłor. qͥ mortuoꝵ qͦndã hominũ inferis

Expanded text:
lem animam et post dissolutionem corporis subsistenlem animam et post dissolutionem corporis subsistentem, quod Pythagoras somniauit, Democritus non credidit, in consolationem damnationis suae Socrates disputauit in carcere, Indus, Persa, Gothus, Aegyptius philosophantur. Bessorum feritas et pellitorum turba populorum, qui mortuorum quondam
Abbreviated transcription (Latin):
nunt illud. Flãmea illa rũphea custos para¬
disi ac p̃sidentia forib cherubim xp̃i restin¬
ta & reserata stͣ sanguine. Nec mirũ hoc no¬
b̃ in resurrectione ꝓmitti. cũ om̃s qͥ in carne
ñ scd̃m carnẽ uiuimꝰ municipatũ habeamus
in cȩlo. & hic adhuc positis dicat᷑ in tͣra. reg
nũ dĩ intͣ uos ẽ. Ad de q̃d ante resurrectio¬
magnũ nom̃ eiꝰ. & ipsi qͥ nouerant eũ tamͣ
ad inferos trahebant᷑. ubi tcͣ totiꝰ orb̾ homi¬
nes ab india usq britanniã. ã rigida septem¬
trionis plaga usq ad feruores athlantici oc¬
ceani. tã innumerabiles popłi & tantarũ gen¬
tiũ multitudines ꝗͣ uariȩ linguis. habitu. tã¬
uestib & armis pisciũ ritu ac locustarũ & ue
a etenĩ creatoris sui. om̃is homo pecꝰ ẽ. Nc̃
uͦ passionẽ xp̃i ꝙ resurrectionẽ eiꝰ cuncta¬
rũ gentiũ uoces & lutere sonant. Taceo d̾
hebreis. gͣcis. & latinis. qͣs nationes fidei su¬
ȩ in erucis titulo dñs dedicauit. immorta¬

Expanded text:
unt illud. flammea illa rumphea, custos paradisi, et praesidentia foribus cherubin Christi restincta et reserata sunt sanguine. nec mirum hoc nobis in resurrectione promitti, cum omnes, qui in carne non secundum carnem uiuimus, municipatum habeamus in caelo et hic adhuc positis dicatur in terra: reg num dei intra uos est. Adde quod ante resurrectiomagnum nomen eius, et ipsi, qui nouerant eum, tamen ad inferos trahebantur. ubi tunc totius orbis homines ab India usque ad Britanniam, a rigida septentrionis plaga usque ad femores Atlantici oceani, tam innumerabiles populi et tantarum gentium multitudines quavestis, et armis: . Piscium ritu ac locustarum, et va etenim Creatoris sui, omnis homo pecus est. Nunc uero passionem Christi et resurrectionem eius cunctarum gentium uoces et litterae sonant. taceo de Hebraeis, Graecis et Latinis, quas nationes fidei suae in crucis titulo dominus dedicauit. inmorta