comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspatium ui dierum openaitus ÷ ꝓpter hominem faciti sunt: Incuius lapsuom̃ia elementa
decrimentũ sustinuerunt Nã terra antet spinas & tribulos non proferebant : aer iste
nontante inassitudinis erat. sedpurus Su sol &luna et sidera decrimentũ sui luminis
sustinuerumt : inde aut̃ iudicii de cerminato uo ex amine cum fuerint om̃s reprobi una
cũ diabolo in inferno conclusi sustoll& se dñs iis pariter cũ corporesuo quod sunt om̃s eletti
in caelum et tunc mituabit sibi luna splendoren solis. & solseptimpliuter lucebit quã
modo sicut lix uii dierum hoc ÷ multi pliciter recipi&q lumensuum & splendorem quẽ
amisit peccante primo homine Dicit etiã bentus hisidorus in libro creaturarum : quod
neq sol neq: luna ad occasum uentunt sint postett. sed in loco quo creatti sunt si ne fine ma¬
nebunt. uexta illud abacuc Sol & luna sceterunt in habitaiculo suo. ꝓeo quod ÷ sttibunt

Expanded text:
patium sex dierum operatus est, propter hominem facta sunt: in cujus lapsu omnia elementa detrimentum sustinuerunt. Nam terra antea spinas et tribulos non proferebat. Aer iste non tantae crassitudinis erat, sed purus. Sic sol et luna et sidera detrimentum sui luminis sustinuerunt. In die autem judicii determinato illo examine cum fuerint omnes reprobi una cum diabolo in inferno conclusi: sustollet se Dominus Jesus pariter cum corpore suo quod sunt omnes electi in coelum, et tunc mutuabit sibi luna splendorem solis, et sol septempliciter clarius lucebit quam modo: sicut lux septem dierum, hoc est, multipliciter, recipietque lumen et splendorem quem amisit peccante primo homine. Dicit enim beatus Isidorus in libro creaturarum. Quod neque sol, neque luna ad occasum ventura sint postea: sed in hoc loco quo creata sunt sinc fine manebunt. Juxta illud Habacuc III: « Sol et luna steterunt in habitaculo suo, » pro eo quod est stabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ut quidã dicunt lacus ili in medio eius pleni serpentib & arbusta amq uirgult¬
in quib: montiitur diuerse bestiȩ & aues ẽque ibi uenatio regia Sed quia sunt ibi
scut in sequentib: dic&iur portentt demonũ : in habitabilis redditurDue nãq ciu¬
tates potentis sime a pud medos ꝓbabilone edificates : seleutia & tesi phonte quae as¬
huc manere dicuntur Nec pon& ibitentoria arabs idẽ sartcenus : ne pastores
fesi labore postuefagia gregũ requiescent ib. sed requescent ibi bestȩ & replebunt᷑
domus eorũ. idẽ babiloniorũ chaconibus & habitabt ibi stritiones & pilosi salactt¬

Expanded text:
ut quidaut quidain quibus morantur bestiae et aves: estque ibi venatio regia. Sed quia sunt ibi sicut in subsequentibus dicitur portenta daemonum, inhabitabilis redditur. Duae namque civitates potentissimae apud Medos pro Babylone aedificatae sunt: Selencia et Ctesiphonte, quae adhuc manere dicuntur. « Nec ponet ibi tentoria Arabs » id est Saracenus, « nec pastores fessi labore post vestigia gregum requiescent ibi. » « Sed requiescent ibi bestiae; et replebuntur domus eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
pudicitia Erggo susetatbo siꝑeos medos quia rgentũ nen querant: usq & sopfilios non
par& oculus corũ F in costendit dequibus gentab: superius doxerit: & qula nso n¬
priis uirib seddĩ aixilio ttẽ sublimis potentiã subuertiss&. a quo susctnatis contre ehas¬
deos Si quidẽ sub iecti erant chiaddeis : ideoq nullo modo talia agerent. nisido uolente
Pariterq describit tantac̃ esse seuitiã medorã ꝑsarũq rꝰ ut ardore sangunis effandendi
aurũ & argentũ ꝓnichilo deputent ac sagittis suislacantes in fantiulos trens uer¬
berent Eteria labilon illa gloriosa hiregnis: idõ queuondã fuit glonio sa inregnus
finẽ: & non fundabitur a generatione & generationẽ. idẽ nũ qua deinceps in a&er¬
nũ fundabitur Inueritate enĩ tenendũe : nonee illã re edificatt̃ post modũ : sad

Expanded text:
pudicitia. Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non qupudicitia. Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quparcet oculus eorum. » Hic ostendit de quibus gentibus superius dixerat: et non propriis viribus, sed Dei auxilio tam sublimis regni potentiam subvertisse, a quo suscitati sunt contra Chaldaeos. Siquidem subjecti erant Chaldaeis, ideoque nullo modo talia agerent nisi Deo volente. Pariterque describit tantam esse saevitiam Medorum atque Persarum, ut ardore sanguinis effundendi, aurum et argentum pro nihilo deputent, ac sagittis suis lactantes infantulos transverberent. « Et erit Babylon illa gloriosa in regnis, » id est quae quondam fuit globitabitur usque in finem, et non fundabitur a generatione in generationem, » id est, nunquam deinceps in aeternum fundabitur. In veritate enim tenendum est, non esse illam reaedificatam postmodum: sed
Abbreviated transcription (Latin):
Vmuers aixiliatores babi lonis quidediuersis partib: uenerant quibus prius defendebatur:
postquã capta fuerit reuertentur adꝓpria. qui potuerint euadere gladiũ hostium
Vł uniuersi populi quitenebantur in babilone captiui & serui: hiter fectis dominis a quib
prius dominabantur. ad ꝓpria reuertent᷑ Om̃is qui inuentus fuerit in et: occidar
Erom̃is qui suꝑ uenerit. sub ferre augxidiũ chaldeir cadec ingladio hostiũ Qui non fuge¬
rit & resistere uoluerit : mucrone puni&ur Quiuero ad hoc uenerit ut resistere
uelit: similit̃ gladio feri&ur Inftentes corũ idẽ babiloniorũ allident : siue pcuti ent
inoculis eorũ Dehinc psal mista longe ante p̃dexat. Beatus quitenebit & allid&. par¬
uulos tuos ad p&int̃ diripientur domus idẽ fomilie & diuitie eorũ : & ixores eorum
catur a&łati ut cunste domorũ diripiantur opes. & in conspestu mariedi ixorũ uiola÷

Expanded text:
» Universi auxiliatores Babylonis, qui de diversis partibus venerint quibus prius defendebatur, » Universi auxiliatores Babylonis, qui de diversis partibus venerint quibus prius defendebatur, postquam capti fuerint, revertentur ad propria, qui potuerint gladium evadere hostium; vel universi populi qui tenebantur in Babylone captivi et servi, interfectis dominis a quibus prius dominabantur, ad propria revertentur. « Omnis qui inventus fuerit, » in ea « occidetur: et omnis qui surit et resistere voluerit, mucrone punietur; qui vero ad hoc venerit ut resistere velit, similiter gladic punietur. « Infantes eorum, » id est Babyloniorum, « allident » sive percutient in oculis eorum. De hoc Psalmista longe ante praedixit: « Beatus qui tenebit, et allidet parvulos suos ad petram . » « Diripientur domus » id est familiae et divitiae « eorum, et uxores eorum catur aetati, ut cunctae domorum diripiantur opes, et in conspectu maritali uxorum violetur
Abbreviated transcription (Latin):
babilonis & nouelitur terra delocosuo ꝓpt̃ indignationẽ d̃i exerciticũ. & ꝓpterdiem ire
furoris eius Sicut supra deximus destellarũ obũ bratione quod afflictis om̃a uidentur ob
tenebntri : tat potest & istud intellegi. uttantus terror in uaserit eos aduenientibus
medis & ꝑsis ut non solũ homines sed &iã elem̃ta iuderentur contra eos insirgere Potest
et att intellegi: ut imminente euersione babilonis caelũ tonitruo ꝑ motũ terrtq con¬
cus sa sit funditus Pocest & addiem iudicii: nun in congrae referri Etert quasi
da mula fugiens et quasi ouis. & nonerit qui congreg& Aduenientib: medis & ꝑss
fugient om̃s bellatores babilonis a ficie corũ sicut da mula fuget arigitu leonis cui ñ auo&
neq: ual& resistere et sicut ouis ab ululatu iuporũ non habens defensorem ne congre¬
gantẽ Vnus quisq: ad populũ suũ conuertentur : & singuli adtertã suã fugient

Expanded text:
Babylonis, « et movebitur terra de loco suo, propter indignationem Domini exercituum, et propter diem irae furoris ejus. » Sicut supra diximus de stellarum obumbratione, quod afflictis omnia obumbrari videntur: ita potest et istud intelligi, ut tantus terror invaserit eos advenientibus Medis et Persis, ut non solum homines, sed etiam elementa viderentur contra eos insurgere. Potest et ita intelligi, ut, imminente subversione Babylonis, coelum tonitruo sit permotum, terraque concussa sit funditus. Potest et ad diem judicii non incongrue referri. « Et erit quasi damula fugiens, et quasi ovis: et « non erit qui congreget. » Advenientibus Medis et Persis, fugient omnes bellatores Babylonis a facie eorum sicut damula fugit a rugitu leonis, cui non audet resistere, neque valet se liberare. Et sicut ovis ab ululatu luporum, non habens defensorem, neque congregantem: « unusquisque ad populum suum convertetur, et singuli ad terram suam fugient.
Abbreviated transcription (Latin):
głae domui patrissui Domus dĩ patris: angolisunt siue corda sc̃orũ. in quibus ipse
accłam. & ipse est capud omniũ electorũ & gloria ipsorũ presidendo illis. & ad contẽpla¬
tionẽ suã ac patriscos introducendo Et suspendit suꝑ eũ: idẽ ad tendere fecit
ad doctrinã illius oleccossuos Vasorũ diuersa genera suspendit : idẽ corda electoꝵ
Puas craterarũ hocẽ ꝑuas uinariũ : debenus intellegere apłos & doctores scaẽ aecłac¬

Expanded text:
gloriae domui patris sui. » Domus Dei Patris angeli sunt, sive corda sanctorum, in quibus ipse gloriae domui patris sui. » Domus Dei Patris angeli sunt, sive corda sanctorum, in quibus ipse put omnium electorum, et gloria ipsorum praesidendo illis, et ad contemplationem suam ac Patris eos introducendo. « Et suspendit super eum. » Attendere fecit ad doctrinam illius electos suos « vasorum diversa genera suspendit, » id est corda electorum. Per vas craterarum, hoc est, per vas vinarium, debemus intelligere apostolos et doctores sa
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ihis quitertia die resurrex̃. et qui stactus est sacerdos scđm ordine mechi sedech Perhoc qđ
ipse somna eiectus est deministerio. & ꝓeo heliachim ordinatus ẽ signi ficatur sacer dotiũ
habatintibus in hierł hocest ina eł. Claus domus diuid scientia scripturarũ incolle¬
gitur : quã dñs aperuit quando discipulos suis concessit ut intellegerent om̃a quedeeo
scripta erant in lige morsi & proph&is & psalmis Clausit aut̃ : quia quȩ ipse non
aperuit ad huc elausa ꝑmanent ꝑ cdauẽ &iũ quã suꝑ humerũ portauit : possu¬
mus intellegere imperiũ regni & signũ uictoriȩ idẽ crucẽ quã ipse ꝓprio humero por¬
tauit sicut iũ dximus illo in loco ubidicitur cuius imperiũ suꝑ humerũ eius Egxit
illũ in loco fideli: id est in aecłam fidelium Vnderate sequitur Eteret solium

Expanded text:
sus, qui tertia die resurrexit, et qui factus est sacerdos secundum ordinem Melchisedech . Per hoc quod sus, qui tertia die resurrexit, et qui factus est sacerdos secundum ordinem Melchisedech . Per hoc quod ipse Sobna ejectus est de ministerio, et pro eo Eliachim ordinatus est: significatur sacerdotium t, in Ecclesia. Clavis domus David scientia Scripturarum intelligitur, quam Dominus aperuit quando discipulis suis concessit, ut intelligerent omnia quae de eo scripta erant in lege Moysi, et prophetis, et psalmis. Clausit autem, quia quae ipse non aperuit, adhuc clausa permanent. Per clavem etiam, quam super humerum portavit, possumus intelligere imperium regni, et signum victoriae, id est, crucem quam ipse proprio humero portavit : sicut jam diximus illo in loco ubi dicitur: Cujus imperium super humerum ejus . Fixit illum in loco fideli, id est, in Ecclesia fidelium. Unde recte sequitur: « Et erit solium
Abbreviated transcription (Latin):
dã soꝑ eũ. idẽ siꝑ pexillũ Ad huc seruat metaphorã Sicut in paxillo idẽ instipi
sus penduntur diuersc utensilia : sic om̃is ornatus templidñ in regimine illius
conftittt Indie illa dicit dñs: auferetus paxillus
Notandã isto in loco
quit hec quedi cuntur non ꝑtinent ad captiuitaetẽ somnȩ sed potius ad ultmã quȩ
fuit tẽ porib sedechiȩ quã superius memorauimus Considerandum est &iam
quia lia& superius paxillũ uoluiss& intellegi heliadim pontificẽ. tam̃ modo conuer¬
tit se adalia. significans ꝑ paxillũ ipsũ sacerdotium. quod post moritm heliachim
moriente. defecit & illud: in tuntũ ut quando captiuitits aduenit tẽporib: sedediȩ care¬
rent sacerdono Possumus &iã hoc allegoricȩ intellegere quod dehȩliachim scriptũ est
& somna ꝑsomnã qui suꝑbus & arrogans fuit: significantur sacerdoces iudeorũ & scribȩ
& pharisȩi ꝑ heliachim uero hamilẽ ustũ quuiner pretetur. di resurgens

Expanded text:
d est super paxillum. Adhuc servat metaphoram. Sicut in paxillo, id est in stipite, suspenduntur diversa utensilia, sic omnis ornatus templi Domini in regimine illius constitit. « In die illa, dicit Dominus, auferetur paxillus. » Notandum isto in loco, quia haec quae dicuntur, non pertinent ad captivitatem Sobnae, sed potius ad ultimam quae fuit temporibus Sedeciae, quam superius memoravimus. Considerandum est etiam, quia licet superius paxillum voluisset intelligere Eliachim pontificem, tamen modo convertit se ad alia: significans per paxillum ipsum sacerdotium, quod post mortem Eliachim moriente, defecit et illud: in tantum ut quando captivitas advenit temporibus Sedeciae, carerent sacerdotio. Possumus etiam hoc allegorice intelligere, quod de Eliachim scriptum est, et Sobnam. Per Sobnam, qui superbus et arrogans fuit, significantur sacerdotes Judaeorum, Scribae et Pharisaei. Per Eliachim vero humilem et justum, qui interpretatu
Abbreviated transcription (Latin):
doxerit ad moysen Non enĩ uidebit me homo ec uiuet
Q uicquid enĩ subuno ꝗgoq rege: ꝓph& auit : dligentissi¬
me in suo libro distinguere curauit. Euit aut̃ non solũ
bi illo: Quẽ mittum: Cui cũ ille respondiss&r mute
me : ait eidns: Vade ad populũ istũ: Qqui quã uis a ͤ

Expanded text:
it ad Mosen: Non enim videbit me homo, et vivet . Et quidquid sub unoquoque rege prophetavit, diligentissime in suo libro distinguere curavit. Fuit autem non solum bi: Quem mittam? Cui cum ille respondisset, Mitte me, ait illi Dominus: Vade ad populum istum . Qu
Abbreviated transcription (Latin):
N on pocest cuttes abscaondi sepne mentẽ positt : idẽ ecła sipnt xp̃m fundati
Post quã inquit restituero tibi iudicestuos ut fuer̃ prius & consiliariostuos sc̃
antiquitus uocabens ciuitus iusti id ẽ xp̃i Et urbs fidelis qm̃ in tegerrine
fidẽ dñi saluators r&inebis Sion inuidicio redim&ur: etreducent eitin
iniustitia Asidicen& aluis uerbis Nonom̃s is sdelitȩ rediment᷑ : saebile
reliquie de quib: supradictũ ÷ & hoc ÷ quoddicit. quia redim&ur oniudicu
idẽ indiscretione: ut qui uoluerin credere sduentur acredimantur:

Expanded text:
Non potest civitas abscondi supra montem posita, id est Ecclesio tibi judices tuos ut fuerunt prius, et consiliarios tuos sicut antiquitus, tunc vocaberis civitas justi, id est Christi. Et urbs fidelis, quoniam integerrime fidem Domini Salvatoris retinebis. « Sion in judicio redimetur, et reducent eam in justitia. » Ac si diceret aliis verbis: Non omnes Israelitae redimentur, sed illae reliquiae de quibus supra dictum est . Et hoc est quod dicit, quia redimetur in judicio, id est in discretione, ut qui voluerint credere, salventur et redimantur.
Abbreviated transcription (Latin):
entte uero. ꝓnihilo deputatũ ÷ sacrificiũ u&us Solaenĩ bona uoluntus
cũ fide purissima liberat Potest hoc & dehis accipi. quicũ dĩ p̃ceptta
non ftcciant uolunt illũ semꝑ placare uarus donis atq: munerib: quaedert¬
pina ad quisierunt Cũ ueneretis ante conspectũ meũ. quis que siuit
haes demanib: ur̃is ut ãbulan&is inatrus meis hostias & sacrificia
iudeorã non quesiuit idurco om̃ps dr̃ ut ipse illios indigen&. sod neidolis immo¬
larent &ut ꝑ atrnalestiphcasq: uictimas adspiritale uerũq sacrificiũ
facilius ꝑuenirent Ne afferatis ultit sicrificiũ frustnt: Incensũ abo¬
minatio ÷ mihi Id ÷ : detestor & ꝓnihilo deputo illud qui añ fit
munda intentione Neomeniã & sabbatũ ot festiuitites alias. ñ
ferã: U ÷: non sustinebo adhoc. ut placetent muhi Neon: nouũ
Mene : dicitur luna Inde componitur hoc nomen ut dicatur ir¬

Expanded text:
 pro nihilo deputatum est sacrificium vetus. Sola enim bona voluntas  pro nihilo deputatum est sacrificium vetus. Sola enim bona voluntas cum fide purissima liberat. Postest hoc et de his accipi qui, cum Dei praecepta non faciant, volunt illum placare variis donis atque muneribus, quae de rapina acqhaec de manibus vestris, ut ambularetis in atriis meis? » Hostias et sacrificia Judaeorum non quaesivit idcirco omnipotens Deus, ut ipse illis indigeret, sed ne idolis immolarent, et ut per carnales typicasque medicinas, ad spirituale verumque sacrifienirent. « Ne offeratis ultra sacrificium frustra. Incensum abominatio est mihi, » id est, detestor et pro nihilo deputo illud: quia non fit munda intentione. « Neomeniam, et sabbatum, et festivitates alias non feram, » id est, non sustinebo ad hoc ut placeant mihi. Neo novum, menne dicitur luna. Inde componitur hoc nomen, ut dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
reus ÷ mortis multiq & hissimilia : Vndedicit isdẽ ꝓph&a in sequentib:
Iniquitatẽ suã sicut sodoma predicauer̃: nec absconder̃: Quomihi multi¬
tudinẽ uictimarũ ur̃arũ dicit dñs a ac sidicen&: Vt quid mihi multitu¬
subdit : Plenussũ : I÷ nullare indigeo : Mea ÷ enĩ terra & plenitudo
eius : Potest & sab hoc sensu accipi. ut dicatur plenussũ : id ÷ in fastidiũ s̃
mihi uictime urae. quia non offertis eas sim plici & pura mente: Holo¬
causta ari&ũ. & adipẽ pinguiũ. & sanguinẽ uitulorũ &agnorũ & hir¬
corũ : nolui: Continentia huius capituli usq ad eũ locũ ubi ait. iudica¬
te pupillo defendite uiduã respuit sacrificia iudeorũ. & doc& oboe¬
dientiã euuangelii : & ꝑha quoddicit nolui uerbo p̃terititẽporis utens
ostendit nũ qua sedelatatũ esse sacrificia iudeorũ maximeq adueni

Expanded text:
reus est mortis, multaque his similia. Unde dicit idem Propheta in consequentibus: reus est mortis, multaque his similia. Unde dicit idem Propheta in consequentibus: Iniquitatem suam sicut Sodoma praedicaverunt, nec absconderunt. « Quo mihi multitudinem victimarum vestrarum, dicit Dominus? » Ac si diceret: Ut quid mihi multituEgo autem plenus sum, id est, nullo indigeo. Mea enim est terra et plenitudoenus sum, sub hoc sensu potest accipi: ut dicatur plenus sum, id est, in fastidium sunt mihi victimae vestrae: quia non offertis eas simplici et pura mente. « Holocausta arietum, et adipem pinguium, et sanguinem vitulorum, et agnorum, et hircorum nolui. » Continentia hujus capituli usque ad eum locum, ubi ait: Judicate pupillo, defendite viduam, respuit sacrificia Judaeorum, et docet obedientiam Evangelii. Et per hoc quod dicit nolui, verbo praeteriti temporis utens, ostendit nunquam se delectatum esse sacrificio Judaeorum. Maximeque adveni
Abbreviated transcription (Latin):
infidelitatis ꝑditi penitus consumetur : Audite uerbu chĩ principes
sodomorũ : ꝑcipite aurib: legẽ dĩ nr̃i. populus gomorrȩ : Traditio iudeoꝵ ÷
ut beatus hieronimus dicit : obduas causas isaiã ꝓph&ã interfectũ esse
Vel quod principes sodomorũ &gomorrȩ eos appellauerit : uel quod̃ dicente
dõ ad morsen non enĩ uidebit me homo & uiu&. iste ausus sit dicere.
uidi dñm sabahot sedentẽ suꝑ solũ excelsũ : Possunt aut̃ haec uerba reserri
adiudeos illius tẽporis: sed spetialit̃ ad scribas et phariseos ꝑtinent. &
populũ succlamantẽ. crucisige. crucifige talẽ: Principes ergo sodomoꝵ
& populus gomornȩ id circo appellantur: quia sicut sodomite & gomorritȩ
publice peccabant cogittntes consiliũ pessimũ contrauirũ iustũ loth. & si¬
ne aliquo uerecundie rubore dexer̃. educuiros qui ingressisunt ad te ut
exclusa om̃i ueretundia : Venite cogitemus contra iustũ cogitationes: &

Expanded text:
infidelitatis perdita, penitus consumeretur. « Audite verbum Domini, principes Sodomorum: percipite auribus legem Dei nostri, populus Gomorrhae. » Traditio Judaeorum est, ut beatus Hieronymus dicit, ob duas causas Isaiam prophetam interfectum esse: vel quod principes Sodomorum et Gomorrhaeorum eos appellaverit, vel quod dicente Domino ad Mosen: « Non enim videbit me homo et vivet , » iste ausus est dicere: Vidi Dominum sabaoth sedentem sud specialiter ab scribas et Pharisaeos pertinent, et populum sic clamantem: « Crucifige, crucifige » talem. Principes ergo Sodomorum et populus Gomorrhae idcicro appellantur, quia sicut Sodomitae et Gomorrhitae publice peccabant, cogitantes consilium pessimum contra virum justum Loth, et sine aliquo verecundiae rubore dixerunt: « Educ viros qui ingressi sunt ad te, ut exclusa omni verecundia, Venite cogitemus contra justum cogitationes, et
Abbreviated transcription (Latin):
alique sanitate mentis florentẽ: Uulnus & liuor & plaga tumens non ÷
circũ ligate ne curatt medicamine neq: forti oleo Uul nus ꝓprie÷.
quod fit cũ bacculo: Liuor : uerberatione iurgirũ : Plega quoque
tumens siue inflata: fit plerũq: gladio plerũq biculo : Nottindum
hec uerba sp&licdit᷑ ꝑtinere addñi aduentũ. & adultimã uastationẽ
iudeorũ

Expanded text:
aliquem sanitate mentis florentem. « Vulnus, et livor, et plaga tumens: non est aliquem sanitate mentis florentem. « Vulnus, et livor, et plaga tumens: non est circumligata, nec curata medicamine, neque fota oleo. » Vulnus proprie est, quod fit cum baculo. Livor autem verberatione virgarum. Plaga quoque tumens, sive inflata, fit plerumque gladio, plerumque baculo. Notandum, quod haec verba specialiter pertinent ad Domini adventum, et ad ultimam vastationem Judaeor
Abbreviated transcription (Latin):
caput languidũ & omne cormerens ÷: hoc ÷ a principib: usq adm̃dicũ
extremãq: plebem & adoctorib: usq: adimperitũ atq indoctũ uulgus
non ÷ sanitas mentis. sed om̃s infirmati sunt inimpi&atib: suis om̃sq:
tabescunt in iniquitatib: suis: Sicut ergo l&itia animi interdũ dolores
corporis tẽperat. & si ad egrotati oñe corporis accedat languor mentis duplicat᷑
infirmitis. & si capud doluerit om̃a m̃brt debilia sunt: t quoq: populo
in firmante in siuis im puesatib: si principes & doctores stictũ restitudinis
seruas sen& ut cũq medelã sedutis merencur idem populis  Sed qm̃a
simul om̃s debiltatisuns idcirco ꝓ longata ÷ abeis salis & medicinu ami¬
marũ: Vnde & sequitur : A plantt padis usq aduerticẽ ÷ none in eo
sanitas: Seruat m&ła phont̃ : et dicit aplantai pedis usq aduerticento.
id ÷ ab humillimis usq: ad summos & cebex trenis usq ad primos non ẽc

Expanded text:
caput languidum, et omne cor moerens est, hoc est, a principibus usque ad mendicum, caput languidum, et omne cor moerens est, hoc est, a principibus usque ad mendicum, extremamque plebem; et a doctoribus usque ad imperitum atque indoctum vulgus, non est sanitas mentis: sed omnes infirmati sunt in impietatibus suis, omnesque tabescunt in iniquitatibus suis. Sicut ergo laetitia animi interdum dolores corporis temperat; et si ad aegrotationem corporis accedat languor mentis, duplicatur infirmitas; et si caput doluerit, omnia membra debilia sunt: ita quoque populo infirmante in suis impietatibus, si principes et doctores statum rectitudinis servassent, utcunque medelam salutisimul omnes debilitati sunt, idcirco prolongata est ab eis salus, et medicina animarum. Unde et sequitur: « A planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. » Servat metaphoram, et dicit, a planta pedis usque ad verticem. Id est ab humillimis usque ad summos, et ab extremis usque ad primos, non esse
Abbreviated transcription (Latin):
itt potest intellegi: Nullas inuenio plagas. neq Nagella quib: pos¬
sim frangere duriciã cordis ur̃i : quia quo maiora sunt torm̃ta. eo
am plius crescit impi&las. murmuratio atq: suꝑbia rebellionis:
uib: uerbis sicut beatus hieronimus dicit animꝰ aduertere possumꝰ
id circo dm̃ ꝑcutere delinquentes ut corrigat: quatinus nontã pena
sit eius afflictio quã em̃datio: Quod non fuerit locus aptus. in quo
potus s& eis medicinã salubre inferre : declarat cũ infert Omne
capud languidũ: & omne cor merens Quia igitur int̃ om̃s sensus cor¬
poris & int̃ om̃a m̃bra principalitatẽ quodã modo optin& caput. in
corde quoq: requiescit doctrina & sapientia : non in comp&enter
m& aforice ꝑ capud principes a quo regitur populus sicut accpite m̃¬
bra. & ꝑcor intelleguntur sapientes doctoresque : Omne inquit

Expanded text:
 potest intelligi ita: Nullas invenio plagas, neque ulla flagella, quibus pos potest intelligi ita: Nullas invenio plagas, neque ulla flagella, quibus possim frangere duritiam cordis vestri: quia quo majora sunt tormenta, eo amplius crescit impietas, murmuratio, atque superbia rebellionis. Quibus verbis sicut beatus Hieronymus ait: Animadvertere possumus idcirco Deum percutere delinquentes, ut corrigat: ut non tam poena sit eis afflictio, quam emendatio. Quod non fuerit locus aptus, in quo potuisset eis medicinam salubrem inferre, declarat cum infert. « Omne caput languidum, et omne cor moerens. » Quia igitur inter omnes sensus corporis, et inter omnia membra, principalitatem quodam modo obtinet caput, in corde quoque requiescit doctrina et sapientia: non incompetenter metaphorice per caput principes a quibus regitur populus, sicut a capite membra: et per cor intelliguntur sapientes, doctoresque. Omne, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Crucifigo Erucifige istũ. et dimitie nobis bãmbuen: Olas phemare aut̃ est:
contumeliã uel conutiũ aliquod inferre : Quia uero dereliquer̃ dm̃
et blas phemauer̃ xp̃m. ab alienatisunt retrorsum: id ÷ cũ debuissent
gressus operũ suorũ ad anteriora dirigere et p̃cepta mandatorũ dĩ
fecti retro conuersi sunt ad iniquitates suas. facientes contra id quod
p̃cipit saluator ne adp̃henso a ratro respiciat quis postergũ : s̃ Suꝑ quo ꝑ¬
cutiã uos ultra addentes p̃uaricationẽ : llex dĩ omni potentis ad iudeos
uecordes ꝑ ꝓph&ã loquentis : Suꝑ quo siue in quo loco ꝑcutiã uos ultra
quiadditis semꝑ p̃uaricationẽ & ac sidicen& aliis uerbis : Non inue¬
nio quã medicinã possim adibere plagis ur̃s. quo om̃a m̃bra ur̃a
plena sunt uul neribus : Adhibui sepius curationẽ : & modo nullã par¬
tẽ corporis repperio. que non sit iã ꝑcussa. plenaq: plagis: Uelcerte¬

Expanded text:
Crucifige, crucifige istum ; » et, « Dimitte nobis Barabbam . » Blasphemare autem est: contumeliam vel convicium aliquod inferre. Quia vero dereliquerunt Deum, et blasphemaverunt Christum, abalienati sunt retrorsum, id est, cum debuissent gressus operum suorum ad anteriora dirigere, et praecepta mandatorum Dei fecti, retro conversi sunt ad iniquitates suas: facientes contra id quod praecipit Salvator: Ne, apprehenso aratro, respiciat quis post tergum. « Super quo percutiam vos ultra, addentes praevaricationem? » Vox Dei omnipotentis ad Judaeos vecordes, per Prophetam loquentis: Super quo, sive in quo loco percutiam vos ultra, qui additis semper praevaricationem? Ac si diceret aliis verbis: Non invenio quam medicinam possim adhibere plagis vestris: quoniam omnia membra vestra plena sunt vulneribus. Adhibui saepius curationem, et modo nullam partem invenio quae non sit jam percussa, plenaque plagis. Vel certe
Abbreviated transcription (Latin):
amso uudicant ⁊ quorũ mursipia xauriunt lti tles secuntur retribu¬
tionss qula ulis enbiaunt sua aquib similia sperant se retipere Iualis
andis qoetentuũ firis istadiol Eł ou cnsolabor sipͥosab meis : et uindica¬
bit demi micis mes Condolet om̃psdẽ miseriis populisui ettm̃ uoat eos
hostes a inimicos saos. quispecialiter intelleguntur seribȩ et plarisen quibus
a ineuuangelio auo: euobis seribe & pharisei Consolari aut̃ hiedicitur
alsabi suis e rultionẽ ex ipis recipere Consolatio quippedĩ suꝑ ostibus &
inimucis eius : it qui in pros peritate noluer̃ eius intellogere beneficia
suppliciis afflictionibusq corrigantur: Eteonuertẽ manũ metm adre
etoe coquã adpurũ sariã tuã & auferit̃ omne stagnũ tuũ Uoxdĩ apo¬
tropliẽ  st cientis adipã plebem.  ꝑ storiã: intelleguntir uitia seesq
untiorum uie E stegnũ uero qđ sol& assimilari argento felsa doctrina seri¬

Expanded text:
s judicant quorum marsupium exhauriunt. Istos tales sequuntur retributiones, quia illis retribuunt sua, a quibus similia sperant se recipere. Qualibus nus exercituum fortis Israel: Heu! consolabor super hostibus meis, et vindicabor de inimicis meis. » Condolet omnipotens Deus miseriis populi sui, et tamen vocat eos hostes et inimicos suos, qui specialiter intelliguntur scribae et Pharisaei, quibus et in Evangelio ait: « Vae vobis, scribae et Pharisaei . » Consolari autem hic dicitur de hostibus suis, ultionem ex ipsis recipere. Consolatio quippe Dei est, super inimicis ejus, ut qui in prosperitate ejus noluerunt habere beneficia, suppliciis afflictionibusque corrigantur. « Et convertam manum meam ad te, et excoquam ad puniendum scoriam tuam et auferam omne stannum tuum. » Vox Dei, apostrophum facientis ad ipsam plebem. Per scoriam intelliguntur vitia, sordesque vitiorum. Per stannum vero, quod solet assimilari argento, falsa doctrina scri
Abbreviated transcription (Latin):
tẽperat : qui sunt homicide animarũ uidelic& interfectores Argentum
tuũ uersũ ÷ in scoriã Purgi menit metallorũ sordesq scoria appellant᷑.
que et rubigo potest nuncupari Argentũtuũ idẽ eloquentia diuinarũ scrip¬
turarũ dequib dicit psalmista. eloquiadũ argentũ igne ex aminatũ: uer
sas inscoriã siue sordes : in prauã uidelic& doctrinã scribarã et phariseorũ
Aliter Pargentũ: intelloguntur uiri religiosi omniq uita lucidi& ꝓbati
ꝑscoriã uero: peccatores sordidati rubigine peccatorũ Et est sensus dcĩ
uiri qui prius lucidi et dari conuersati sunt in mediotui. postea in rubigi¬
nẽ sordesq: peccatorũ conuersi sunt Vel quae prius habebas uiros lucidos
omniq: uirtute ꝓbatos modo habes loco illorũ alios rubigine peccatorum
fedatos Vinũtuũ mixtũ ÷ aqua uinũ: austeritatẽ hab& Ideoq¬

Expanded text:
temperat. Qui sunt homicidae, animarum videlicet interfectores. « Argentum temperat. Qui sunt homicidae, animarum videlicet interfectores. « Argentum tuum versum est in scoriam. » Purgamenta metallorum sordesque scoria appellantur: quae et rubigo potest nuncupari. Argentum tuum, id est, eloquia divinarum Scripturarum, de quibus dicit Psalmista: « Eloquia Domini argentum igne exrdes: in pravam videlicet doctrinam scribarum et Pharisaeorum. Aliter: per argentum intelliguntur viri religiosi, omnique vita lucidi et probati; per scoriam vero peccatores, sorditati rubigine peccatorum. Et est sensus: sancti viri, qui prius lucide et clare conversati sunt in medio tui, postea in rubiginem sordesque peccatorum conversi sunt; vel: quae prius habebas viros lucidos, omnique puritate probatos, modo habes loco illorum alios, rubigine peccatorum foedatos. « Vinum tuum mistum est aqua. » Vinum austeritatem habet. Ideoq
Abbreviated transcription (Latin):
Fornicari & enĩ ÷ ꝓdo idola adontre: sic̃ legitur Quie fornicatus ÷ isrhel in
beel phigor Quc ꝓpt̃ plebs issthelitica meretrx appellitur : nontẽ ꝓptꝰ
ad tẽpone ꝓph&ȩ sed speualit̃ ad tõpus dominice in carnationis. quanao penit
naesser adõ elgendo baneban & filiũdĩ occidendo : Miratur ergo ꝓph&
etdicit Quomodo facta ÷ meretrex ciuittas fidelis recedendo ado
tia: nunc facta ÷ meretrix plena homicidis. qui int̃ fecer̃ ꝓphetas ipsũq capud
ꝓphetarũ. saluatorẽ scilic& mundi Potest ethoc moralit̃ adunã quamq
animã referri Queciuittes fidelis plenaq iudicii quã diu uoluntati di¬
par&: habeit abitatorẽ in se ipsum dm̃ quiẽ iustitia sustantialis qua iusti¬
ficat om̃s fideles suos Cũ aut̃ recedit ado ꝑmala opera non loco sed mertto
efficitur meretrx Et que fuit prius plena iudicio habens h abitatorẽ dm̃
incipitiã in habitari ad emonib: malignisq spiritibus quorũ uoluntati ob¬

Expanded text:
Fornicari etenim est pro Deo idola colere, sicut legitur: « Quia fornicatus est Israel in Beelphegor . » Quapropter plebs Israelitica meretrix appellatur: non tam propter specialiter ad tempus Dominicae incarnationis, quando penitus recesserunt a Deo, eligendo Barabbam, et Filium Dei occidendo. Miratur ergo Propheta, et dicit: Quomodo facta est meretrix civitas fidelis, recedendo a Dtia: nunc autem facta est meretrix plena homicidis, qui interfecerunt prophetas ipsumque caput prophetarum, Salvatorem scilicet mundi. Potest hoc moraliter ad unamquamque animam referri, quae civitas est fidelis plena judicii, quandiu Dei voluntati paret, habens habitatorem in se ipsum Deum, qui est justitia substantialis, quia justificat omnes fideles suos. Cum autem recedit a Deo per mala opera, non loco, sed merito, efficitur meretrix. Et quae fuit prius plena judicii, habens habitatorem Deum, incipit jam inhabitari a daemonibus malignisque spiritibus, quorum voluntati ob
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplationedĩ deb & consistere. afferens fructus acceptebiles : Que amimna
quã diu rationabilĩ uruit ꝓ ferendo scilic& fructus bonos  Hab& Cusouima
mentis dm̃ diaut̃ uitia & percata. fructus uirtictũ dep̃ dati fiernt quer
quedã bestiole: derelin quitur acustode dõ & om̃a illius redigurte ad nbuilũ¬

Expanded text:
contemplatione Dei debet consistere, afferens fructus acceptabiles. Quae anima contemplatione Dei debet consistere, afferens fructus acceptabiles. Quae anima quandiu rationabiliter vivit proferendo, scilicet fructus bonos, habet custodem mentis Deum. Si autem vitia et peccata fructus virtutum depraedata fuerint quasi quaedam bestiolae derelinquitur a custode Deo, et omnia illius rediguntur ad nihilu
Abbreviated transcription (Latin):
tis aut̃ istius modi fructib: & custode recedente quiñ hab& quidultnt ibi seru&
remanent arentia umbra cula fructicũ casuleq defiructe : Similiter om̃ps
as̃ deserit̃ fecat hierł & tẽplũ. populũ quoq dereliquit eo quod non ferr& iã
fructus boni operis  cuius custos quondã ipse fuerat quando fructus bo¬
norũ operã ꝓferebut: Quod aut̃ uinet appellatus sit idẽ populus : often¬
dit isdẽ ꝓph&a isuias inquiens paulo inferius: Uinec dñi sabahoc¬
domus ÷ isrt : e psal mista: Uineã inquit deggipto trensulisti:: Estai ui¬
neti qũa diu uberrimos attulit fructas: habut custodẽ. de quo dict psl¬
demus ur̃a deserta : Uocat aut̃ eundẽ populũ filiã sion ÷ ut osten ditt as¬
fectũ pussumni patris sȩ habere : Nec mirũ ssion appell&ur pilia at̃ alã
& nomine uineȩ cens&lur possumus accipere animã quã lib& quae in

Expanded text:
tis autem istiusmodi fructibus, et custode recedente, quia non habet quod ultra ibi servet, tis autem istiusmodi fructibus, et custode recedente, quia non habet quod ultra ibi servet, remanent arentia umbracula fruticum casulaeque destructae. Similiter omnipotens Deus desertam fecit Hierusalem et templum, populum quoque dereliquit, eo quod non ferret jam fructus boni operis, cujus custos quondam ipse fuerat, quando fructus bonorum operum proferebat. Quod autem vinea appellatus sit idem populus, ostendit idem propheta Isaias, inquiens paulo inferius: « Vinea enim Do » Et Psalmista: « Vineam, inquit, de Aegypto transtulisti . » Ista vinea quandiu uberrimos attulit fructus, habuit custodem de quo dicit Psaldomus vestra deserta . » Vocat autem eumdem populum filiam Sion, ut ostendat affectum piissimi patris se habere. Nec mirum set nomine vineae censetur, possumus accipere animam quamlibet, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
Terraura deserta sub entͥ cuutates urãe succenseigni : Regionem urt̃m
cor̃ uobis alieni deuorant : ꝓ eo qđ ÷ de uorabunt & deso labitur sicut in
uastitate hostili: Hec subbabilonuis ex parte completasunt: in censis
ciuitatibus hierł sub uersa & samaritanis regionẽ eorũ in colentib: tontq
terra desolatt iudeis. intantũ ut aleonib: uastar&ur: Sed plenius atq
ꝑ fectius. sub romanorũ aduentu cõplett sunt: Quae uasatio usq ad
fine mundi ꝑmanebit : regionẽq uideorũ alieni corã eis comedent:
Et dere linqu&ur filiasiom ut umbraculũ inuine & sicut tuguriũ incucu¬
mercrio sicut ciuitas que uestatur Similitudo uastationis templi & hierł
sumitur ab agricolis: quiqua diu uinet plena ÷ uus. ponunt custodes in
fiunt tuguria id ÷ paruȩ casulȩ ꝓpt̃ ardorẽ solis acradios declinandos inde
ł homi nes uł bestiolas repellunt. que nocere solent natis frugibus : Clec¬

Expanded text:
Regionem vestram coram vobis alieni devorant » pro eo quod est devorabunt, « et desolabitur sicut in vastitate hostili. » Haec sub Babyloniis ex parte completa sunt, incensis civitatibus, Hierusalem subversa, et Samaritanis regionem eorum incolentibus, totaque terra desolata, intantum ut a leonibus vastaretur. Sed plenius atque perfectius sub Romanorum adventu completa sunt, quae vastatio usque ad finem mundi permanebit, regionemque Judaeorum alieni coram eis comedent. « Et derelinquentur filia Sion ut umbraculum in vinea, et sicut tugurium in cucumerario, et sicut civitas quae vastatur. » Similitudo vastationis templi et Hierusalem sumitur ab agricolis, qui quandiu vinea plena est uvis, ponunt custodes in transtulerunt fiunt tuguria, id est, parvae casulae, propter ardorem solis ac radios declinandos, indeque vel homines vel bestiolas repellunt, quae nocere solent natis frugibus. Collec
Abbreviated transcription (Latin):
uerit̃ oculos meos a uob̵ id ÷ respectũ miscđae meae auferã auobis
Et cũ multi plicaueritis orationẽ: non exaudiã lalequid adhiere¬
miã de eodẽ populo dicit. Tuergo noliontre ꝓeis: quia non ex audi¬
amte Redditq causã : quare auertat oculossuos Manus enĩ
homicide sem ꝑ fuer̃ parati ad fundendũ sangune lustorũ.in super
& ipsius dñi ad semissi unde saluator haꝑpenit illis dicens
Etuos impl&e m̃surã patrũ urorũ Quod ÷ dicere Quod illiminus
feter̃ : uos suppl&e Vlli ht̃ fecer̃ seruos : uos int̃ficite dnm̃¬

Expanded text:
e auferam a vobis. « Et cum multiplicaveritis orationem, non exaudiam. » Tale quod ad Jeremiam de eodem populo dicit: Tu ergo noli orare pro eis, quia non exaudiam te. Redditque causam quare avertat oculos suos. « Manus enhomicidae semper fuerunt parati ad fundendum sanguinem justorum, insuper et ipsius Domini ad se missi. Unde Salvator improperat illis dicens: « Et vos implete mensuram patrum vestrorum . » Quod est dicere, quod illi minus fecer
Abbreviated transcription (Latin):
tumneliã iudeoũ qu iretio nabiles ado renti rationo ieblexunt adu
britt & in sensibilia stultissimaq: animalia adducuntur intestimoniũ.
quod illa fecerint quȩ isti non fecerunt: Scilu& ut pastorẽ nitritoremq
suũ recognoscerent quod utiq bos & asinus facit : Altiori aut̃ intel¬
latu ꝑ bonem quias suetus ÷ ferre iugũ. & est mundũ animal: signi¬
ficatur populus is ntheliticus quilegis porteuit iugũ. mundiciamq: mer¬
tis acorporis custodiuit : Asinus uero lasciuus & inmundus quisimi¬
lit̃ onus portat: significat gentilẽ populũ pondere percatorũ grauatũ
ognouit ergobos possessorẽ suum : idẽ iudei quicredere uoluer̃ infiliũ dĩ
cognouerunt illũ aquo in patribussuis possessi fuerant: Illi utique
dequib: legitur quia una die crediderunt tria milia ad p̃dicationẽ apłoꝵ
p̃sepe dñi : quando gentiles credider̃ ministerio incarnationis filiidĩ
quisicut in euucngelio legitur quando natus ÷ reclinatus : amatre

Expanded text:
tumeliam Judaeorum, qui rationabiles a Deo creati ratione debuerant uti, bruta et insensibilia stultissimaque animalia adducuntur in testimonium, quod illa fecerint quae isti non fecerunt, scilicet ut pastorem nutritoremque suum recognoscerent, quod utique bos et asinus facit. Altiori autem intellectu, per bovem, qui assuetus est ferre jugum, et est mundum animal, significatur populus Israeliticus, qui legis portavit jugum, munditiamque mentis ac corporis custodivit. Asinus vero lascivus et immundus qui similiter onus portat, significat gentilem populum pondere peccatorum gravatum. Cognovit ergo bos possessorem suum, id est Judaei qui credere noluerunt in Filium Dei cognoverunt illum, a quo in patribus suis possessi fuerant. Illi utique de quibus loquitur: Quia una die crediesepe domini, quando gentiles crediderunt mysterium incarnationis Filii Dei: qui, sicut in Evangelio legitur, quando natus est, reclinatus est a matre
Abbreviated transcription (Latin):
cundo seruosq eius ꝓpli&as contempnendo acdeos gentiũ surdos & mitos
adorando: Siquis ergoquerit quo modo enutriuerit eos atq &x il¬
tauerit: anim aduertat quaedit̃ in signis et ꝓdigiis multis eligeri
eos dergipto sic co quoq pede mare trnsire fecerit h imicos eorum
uert. illorũ mores prauos murmurationes q atq rebelliones pitienti¬
sime tlerns nec nan & quẽ ad modũ deleuerit septẽ genter asacieilloꝵ

Expanded text:
cando, servosque ejus prophetas contemnendo, ac deos gentium surdos et mutos cando, servosque ejus prophetas contemnendo, ac deos gentium surdos et mutos adorando. Si quis ergo quaerit quomodo enutriverit eos, atque exaltaverit, animadvertat qualiter in signis et prodigiis multis eduxerit eos de Aegypto, siccoque pede mare transire fecerit , inimicos eorum verit, illorum mores pravos, murmurationesque, atque rebelliones, patientissime tolerans : necnon et quemadmodum deleverit septem gentes a fac
Abbreviated transcription (Latin):
quo dñs locutus ÷ : Sicut morses inuocauit caelũ etterrã intestimonium
quando ꝑ eũ dedit dns benedictiones & maledictiones ita post p̃uarico¬
tionẽ populi eadem rursus hntestimoniũ uocat isaits. ut cuncta elem̃
possumus non in congruȩ caeloꝵ nomine suꝑ nas angelicasq: uirtutes acci¬
pere : ꝑterrã aut̃ homines uterre scilic& habitatores qui p̃cipiuntur
S ed subnectatur :quid dñs ÷ locutus : Filios enutriui et exaltaui ipsi
aut̃ spreuer̃ me : Populũ iudeoꝵ quos communi lege seruos condiderat
om̃psds̃ filios dignatus ÷ appellare non solũ in hoc loco sel &iã in gxodo
ubi dicit ad phaeraonẽ : Dimnte populũ meũ : primo genitum:
stos siquidẽ filios om̃ psdẽ pussima miseratione enitriuit atq ex altaut
educens eos deserutute graui giptiorũ. ubiseruiebant inlito & late¬
ribus:  Sedilli beneficiorã eius ingrati spreuer̃ illã eius paepte cal¬

Expanded text:
ominus locutus est. » Sicut Moses invocavit coelum et terram in testimonium quando per eum dedit Dominus benedictionem, et maledictionem: ita post praevaricationem populi eadem rursus in testimonium vocat Isaias: ut cuncta elemenpossumus non incongrue coelorum nomine supernas angelicasque virtutes accipere: per terram autem homines, terrae scilicet habitatores. Qui praecipiuntur Sed subnectatur quid Dominus est locutus. « Filios enutrivi et exaltavi, ipsi autem spreverunt me. » Populum Judaeorum quos communi lege servos considerat omnipotens Deus, filios dignatus est appellare: non solum in hoc loco, sed etiam in Exodo, ubi dicit ad Pharaonem: « Dimitte filium meum primogenitum . » Istos siquidem filios omnipotens Deus piissima miseratione enutrivit, atque exaltavit, educens eos de servitute gravi Aegyptiorum, ubi serviebant in luto et lateribus. Sed illi beneficiorum ejus ingrati spreverunt illum, ejus praecepta cal
Abbreviated transcription (Latin):
ueritus Beati inquit mites qm̃ ipsi possidebunt terrã Cũ om̃a ele¬
m̃ta in motu sint terra sola immobilis manet et solida ideoq: non in merito
ambulare in p̃ceptis meis. et me ꝓuocaueritis adiracundiã : gladius de¬

Expanded text:
Veritas: « Beati, inquit, mites, quoniam ipsi possidebunt terram. » Cum omnia eleVeritas: « Beati, inquit, mites, quoniam ipsi possidebunt terram. » Cum omnia elementa in motu sint, terra sola immobilis permanet, et solida. Ideoque non immeritoambulare in praeceptis meis; « et me provocaveritis ad iracundiam, gladius de
Abbreviated transcription (Latin):
peccata ura ut coctinũ: quasi nox dealbabuntur & s fuerint rubi quasi uer
culus Idaq quod intelligitur ꝑ coctinũ hoc ꝑuenmiculũ : graue scilia& pecci ̃
ut est homicidiũ adulteriũ furtũ cetemq t alia Et quod sgnificatur ꝑniuẽ
hoc ꝑ lanã: purgatio uidelic& delictorũ. & ab lutio scelerum Si inquit
fecertts et quae precipio utrecodatis amalo & faciatis bonũ subueniatis
pupillo et defendatis uiduã: tunc percattiura inmania ccopera scelestissima
ꝗ prius sanguinea erant ut coccinũ & rubrt quasi uermiculus. ꝑpenitentiã
et compunctionẽ lacrimarũ de albabuntur. & erunt candida uelut nix et¬
ritis ambulare in p̃ceptis meis. et si audieritis idẽ siob audieritis uerb̵ meis
bona istius terre comedetis. uł quod maius ÷ bona illius terre dequa psal¬
mista dicit Credo uidere bona dñi int̾ra uiuentiũ & dequa in euuaglo

Expanded text:
peccata vestra ut coccinum, quasi nix dealbabuntur. Et si fueripeccata vestra ut coccinum, quasi nix dealbabuntur. Et si fuericulus. Ideoque quod intelligitur per coccinum, hoc et per vermiculum, grave, scilicet peccatum, ut est homicidium, adulterium, furtum, caeteraque talia. Et quod significatur per nivem, hoc per lanam, purgatio scilicet delictorum, et ablutio scelerum. Si, inquit, feceritis ea quae praecipio vobis, ut recedatis a malo et faciatis bonum, subveniatis pupillo et defendatis viduam, tunc peccata vestra immania et opera scelestissima, quae prius sanguinea erant ut coccinum, et rubra quasi vermiculus, per poenitentiam et cumpunctionem lacrymarum dealbabuntur, et erunt candida velut nix etritis » ambulare in praeceptis meis, et « si obaudieritis verbis meis: bona istius terrae comedetis. » Vel, quod majus est, bona terrae de quibus psalmus dicit: « Credo videre bona Domini
Abbreviated transcription (Latin):
uã funditus a cordib: ur̃is enadicate et extirpate Quiescite agere ꝑuerse
discite bene facere Hoc ÷ qđ pselmista eodẽ sensu sed non eisdem uerbi p̃cipr
Dodine inquies amalo. et facbonũ Conpetent᷑ ergo dex. di scite bene facere.:
quia uirtus. discenda & imitenda ÷ Ne suffut tantũ naturo bonũ ad iuslitiã
nisi quis erudiatur congrius disciplinis Querite iudicium.  A quib: ÷ que¬
rendũ iudiciũ lltiq a sapientibus ꝗ non omniũ ÷ iudicare neq consilũ salubya
darȩ: etreuent nonnisi sapientiũ Subuenite oppresso. Id ÷  demnanũ
potentis iuolentiã pauperi inferentis liberato gumiuduate pupillo Hoc :
iniudicio subuenite ili & defendite uidua demanufortioris eius : E uenite
et arguite me dicit dñs Cũ in quit hec om̃a fecerits arguiteme ide inerepate
me et udicio contendite mecũ si non reddidero uobis p̃mia q̃ pollicitus sũ Si fugrint

Expanded text:
vam funditus a cordibus vestris eradicate, et destruite. « Quiescite agere perverse, vam funditus a cordibus vestris eradicate, et destruite. « Quiescite agere perverse, discite benefacere. » Hoc est, quod Psalmista eodem sensu, et non eisdem verbis prscite benefacere, quia virtus bona discenda et imitanda est. Nec sufficit tantum natura bona ad justitiam, nisi quis erudiatur congruis disciplinis. « Quaerite judicium. » A quibus quaerendum est judicium? Utique a sapientibus, quia non omnium est judicare, neque consilium salubre dare. Et revera nonnisi sapientium. « Subvenite oppresso, » id est, de manu potentis, violentiam pauperi inferentis, liberate eum. « Judicate pupillo, » hoc est, in judicio subvenite illi, « et defendite viduam » de manu fortioris ejus. « Et venite et arguite me, dicit me, et judicio contendite mecum, si non reddidero vobis praemia, quae pollicitus sum. « Si fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
Moreliter quoq ꝑmanus i deipitur oratio ꝑ sanguinẽ uen peciatio  unde psedensla¬
aldum Libemine inquet desangumib  idẽ depercatis Idec engo non ex audiã uas.
quia operatio maniuis urarũ plena ÷ pecatis & impi&ate. homicidio scilic& & adid¬
nemeo et aqua baptis matis. mnundiostote post baptis migratiã manentes in in no¬
centia uite uel &iaẽ lauamini ꝑpenitentiã et ꝑlacrimas conpunctionis : mun¬
diesttte neiterĩ in qui nemini ruendo in laqueũ. coenũq pecctorũ Beati onim
mundo conle qm̃ ipsidim̃ uidebun  Huic sententiae concordat : quod bĩs
dicit heuuangło uidã sanito Eccesinus feactus er̃:iã noli peccare. Auferte
malũ cogetionũ unarũ ab oculis meus Preepet utlauarent᷑ essereq: mundi:
nuno doc& que ad modũ sit illud agondũ. dicens Auferte malũ cogationũ urarũ
a presentia mero  utsicogitatis aliquid mali non ꝑfioratis. ipsãq Cogtationẽ pne¬

Expanded text:
sanguinem vero peccatum. Unde Psalmista: Libera me, inquit, de sanguinibus, id est, de peccatis. Ideo ergo non exaudiam vos, quia operatio manuum vestrarum plena est peccatis et impietate, homicidio scilicet, adne meo, et aqua baptismatis. Mundi estote, post baptismi gratiam manentes in innocentia vitae. Vel etiam lavamini per poenitentiam, et per lacrymas compunctionis. Mundi estote, ne iterum inquinemini ruendo in laqueum coenumque peccatorum. « Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . » Huic sententiae concordat illud, quod Dominus dicit Evangelio cuidam sanato: « Ecce sanus factus es, jam noli peccare. » « Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis. » Praeceperat ut lavarentur essentque mundi, nunc docet quemadmodum modum sit illis agendum dicens: Auferte malum cogitationum vestrarum, o praesentia mea, ut si cogitatis aliquid mali, non perficiatis, ipsamque cogitationem pra