comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fallaciae miseriaeq plenissimam non opinati sunt
nisi diuino uidicio contigisse. tribuentes utiq iustici
conditori. a quo factus est. & ad ministratur hic mun¬
dus. Quanto ergo te melius ueritatiq uicini us. de
hominum generatione senserunt. quos cicero in ex¬
tremis partibus hortensii dialogi. uelut ipsa rerun
euidentia. ductus compulsusq cõmemorat. Nam cũ
multa quȩ uidemus & gemimus. dehominũ uanitati
atq infelicitate dixiss&: Ex quibus humanae inque
uitae erroribus & aerumnis fit: ut interdum ueteres
illi siueuates. siue insacris. inteusq tradendis diuinę
mentis interpretes. qui nos obaliqua scelera suscep¬
ta. in uita superiora poenarũ luendarum. causa
natos esse dixerunt: aliquid uidisse uideantur. Uest
sit illud quod est apud aristotelen. simili nos affe¬
tos esse supplicio. atq eos qui quondam̃ in predonl
& ruscorũ manus incidi ssent. crudelitate ex cogal

Expanded text:
fallaciae miseriaeque plenissimam non opinati sunt fallaciae miseriaeque plenissimam non opinati sunt nisi divino judicio contigisse, tribuentes utique justitiam Conditori, a quo factus est et administratur hic mundus. Quanto ergo te melius veritatique vicinius de hominum generatione senserunt, quos Cicero in extremis partibus Hortensii dialogi velut ipsa rerum evidentia ductus compulsusque commemorat? Nam cum multa quae videmus et gemimus, de hominum vanitate atque infelicitate dixisset: « Ex quibus humanae, » inquit, « vitae erroribus et aerumnis fit, ut interdum veteres illi, sive vates, sive in sacris initiisque tradendis divinae mentis interpretes, qui nos ob aliqua scelera suscepta in vita superiore, poenarum luendarum causa natos esse dixerunt, aliquid vidisse videantur: verumque sit illud quod est apud Aristotelem, simili nos affectos esse supplicio, atque eos qui quondam, cum in praedonum Etruscorum manus incidissent, crudelitate excogitata
Abbreviated transcription (Latin):
uel quid locuti fuerant deprimo homine adam & eius
coniuge. deprima eorũ preuaricatione. deserpentis
assutia. de nuditate corporis ante peccatum sine con¬
susione: & confusione continuo post peccatum. e¬
Qud deniq tale audierunt. quale illud est quod
dicit apłs perunum hominem peccatũ intrauit inmui¬
dum. & peccatum mors. & ita in om̃s homines perta¬
sut in quo om̃s peccauerunt. Harũ litterarũ illi atq.
huius ueritatis expertes. quid de hac re sapere potu¬
erunt. Uerum si de hominis conditione dogmata
hominum a sacris nr̃is litteris ab horrentium. nihil
uidicasti esse ponendum. & rectissime iudicasti: quand
minus te quȩ posiusti ad uiuare potuerunt: Quid de
principiis mundi huius uisibilis senserint. unde inter
nos nulla questio uertiturꝰ: Sed menstua potius: tanqu
magnum aliquid dephilosophorum libris didiceris
frustra. xp̃ianae fidei propinquasse. qui uitã istam

Expanded text:
vel quid locuti fuerant de primo homine Adam et ejus vel quid locuti fuerant de primo homine Adam et ejus conjuge, de prima eorum praevaricatione, de serpentis astutia, de nuditate corporis ante peccatum sine confusione, et cum confusione continuo post peccatum? Quid denique tale audierant, quale illud est quod ait Apostolus, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt ? Harum Litterarum illi atque hujus veritatis expertes, quid de hac re sapere potuerunt? Verum si de hominis conditione dogmata hominum a sacris Litteris nostris abhorrentium nihil judicasti esse ponendum, et rectissime judicasti: quanto minus te quae posuisti adjuvare potuerunt, quid de principiis mundi hujus visibilis senserint, unde inter nos nulla quaestio vertitur? Sed mens tua potius, tanquam magnum aliquid de philosophorum libris didiceris,frustra christianae fidei propinquasse, qui vitam istam
Abbreviated transcription (Latin):
ille tũ sentis : sed dinomacus. huius quippe dogma tibi pla¬
cuit. Nam ipse coniungendam uoluptatem arbitratus
est honestati. ut quẽ ad modum honestas. ita uoluptas
persẽ ipsa appetenda uideretur. Hanc ergo partem ubi
demoribus disputatur. cũ tibi infensam cerneres. atangere
timuisti. Nam ubi maxime controuersia ista uersatur.
quanti & quales & cuius apud gentes gloriae philosophi
tibi preferantur uides: maximeq ipse plato quem cicero
nectu nomen preterire potiusti: cum denaturalibus non
demoralibus philosophorum. nobis dogmata inferres
siue preferres. qui corporis uoluptates uere & grauit̃
dixisse perhibetur illecebras. atq escas malorum. Nun¬
quid autem quid debuit in his conditio senserit. quia de¬
quia & hoc ad naturalem pertin& questionem. quod
qualitertunq causa poscebat cõmemorandũ putasti.
Non utiq fecisti: Itrecte: Quid enim illi didicerant.

Expanded text:
ille tu sentis; sed Dinomachus: hujus quippe dogma tibi plaille tu sentis; sed Dinomachus: hujus quippe dogma tibi placuit. Nam ipse conjungendam voluptatem arbitratus est honestati, ut quemadmodum honestas, ita voluptas per se ipsam appetenda videretur . Hanc ergo partem ubi de moribus disputatur, cum tibi infensam cerneres, attingere timuisti. Nam ubi maxime controversia ista versatur, quanti et quales, et cujus apud Gentes gloriae philosophi tibi praeferantur, vides: maximeque ipse Plato, quem Cicero nec tu nomen praeterire potuisti, cum de naturalibus, non de moralibus philosophorum nobis dogmata inferres sive praeferres, qui corporis voluptates vere et graviter dixisse perhibetur illecebras atque escas malorum 77. Numquid autem quid de hominis conditione senseriquia et hoc ad naturalem pertinet quaestionem, quod qualitercumque causa poscebat, commemorandum putasti? Non utique fecisti, et recte. Quid enim illi didicerant,
Abbreviated transcription (Latin):
runt: hoc enim tibi potissimum congruebat. qui honestat
quidem mentis inferius. tamen bonum hominis esse censs
corporis uoluptatem. Sed quis non quod prospexeris ceria
ne scilic& in ipsa de uoluptatis questione unde tecum
agimus. honestiores philosophi te obruerent. quos cicero
propter ipsam honestatem. tanquam consulares philo¬
sophos nuncupauit. & ipsi stoici maxime inimitissimi
uoluptatis. quorũ testimonio ex persona balbi apud
ciceronem disputantis. uerũ quidem. sed quod tibi
prorsus nihil prod ess&. interponendum putasti. Quod autẽ
nisullum bonum censeant corporis uoluptatem. cupiens abs
condere. nulla dequęsitione morali nomine. & dogmata phi¬
losophorum proferre uoliusti: quod maxime ad rem pertine¬
bat. si aliquid de philosophis probandum fuit Non enim
te aduersus istos defender&. non dico epicurus. qui totum
bonum hominis in uoluptate corporis posuit. quia non qđ

Expanded text:
runt? Hoc enim tibi potissimum congruebat, qui honestate runt? Hoc enim tibi potissimum congruebat, qui honestate quidem mentis inferius, tamen bonum hominis esse censes corporis voluptatem. Sed quis non quid prospexeris cernat? Ne scilicet in ipsa de voluptate quaestione unde tecum agimus, honestiores philosophi te obruerent, quos Cicero propter ipsam honestatem tanquam consulares philosophos nuncupavit; et ipsi Stoici maxime inimicissimi voluptatis, quorum testimonium ex persona Balbi apud Ciceronem disputantis, verum quidem, sed quod tibi prorsus nihil prodesset, interponendum putasti . Quod autem nullum condere, nulla de quaestione morali nomina et dogmata philosophorum, quod maxime ad rem pertinebat, si aliquid de philosophis probandum fuit, commemorare voluisti. Non enim te adversus istos defenderet, non dico Epicurus, qui totum bonum hominis in voluptate corporis posuit, quia non quod
Abbreviated transcription (Latin):
constituit: Quid sitale aliquid ipse sensit ut nobis non
ess&c ante ponendus. quibus om̃s qui de rerũ natura
philosophati sunt. ante ponendos esse dixisti. atq ut
hoc quasi ostenderes te in commemorandis frustra no¬
preteristi unum. quem uel ex magistro uel ex condisci¬
pulo quos nominasti. iuxta attendere debiusti. Anfonte
timuisti ne diogen es cynicus putaretur. aut ille &ian
legentibus propter idem nomen occurrer&. & ueniret in meni
quod melior te patronus libidinis fuerit. dequa exercendi
non uerecund abatur inpublico. unde illa secta caninu
nomen accepit. Tu autem defensorem quidem libidinis
profiteris. sed de tua suscepta quod fidem libertatemq
patroni non decuerat erubescis. Uerũ obsecro te si philosophis
nobis ante ponere gestiebas. cur non potius eos cõmemorasti
qui de moribus quȩ pars ab eis philosophiae uocatur &¬
hic aquam nos moralem dicimus. sollertississime disputa¬

Expanded text:
constituit? Quid, si tale aliquid ipse sensit, ut nobis non constituit? Quid, si tale aliquid ipse sensit, ut nobis non esset anteponendus, quibus omnes qui de rerum natura philosophati sunt, anteponendos esse dixisti; atque ut hoc quasi ostenderes, te in commemorandis frustra nopraeteristi unum, quem vel ex magistro vel ex condiscipulo quos nominasti, juxta attendere debuisti. An forte timuisti ne Diogenes Cynicus putaretur, aut ille etiam legentibus propter idem nomen occurreret, et veniret in mentem quod melior te patronus libidinis fuerit, de qua exercenda non verecundabatur in publico? unde illa secta caninum nomen accepit. Tu autem defensorem quidem libidinis profiteris, sed de tua suscepta, quod fidem libertatemque patroni non decuerat, erubescis. 76. Verum, obsecro te, si philosophos nobis anteponere gestiebas, cur non potius eos commemorasti, qui de moribus, quae pars ab eis philosophiae vocatur ethica, quam nos moralem dicimus, solertissime disputa
Abbreviated transcription (Latin):
libus causis. aliquid ex cogitare conati sunt: intermultas opi¬
niones suae uanitatis. aliquas tamen ueritatis uelut lam¬
sere partes. qui per caliginem uani. huic tamen dogmati
contra quod agimus : uire ante ferri possunt. Atqͣ ut hoc
probares. subdidisti ea quȩ ame quoq modo cõmemorata
sunt philosophorum nomina: physicorũ cũ opinionibus
suis. quas decausis naturalibus habuerunt: nec tamen¬
om̃s cõmemorare siue uoliusti. si ue potuisti. Qua inre.
homines imperitos. nullo doctorũ dũbitante fraudasti.
Hoc enim demonstrare susceperas. om̃s philosophos qui
denaturalibus causis aliquid ex cogitare conati sunt: iure
posse huic dogmati contra quod ageres anteferri. Cur
ergo ut de aliis plurimis tactam. cum memorasses anaximne¬
nen. eiusq discipulum anaxagoran taciusti. alterũ eius dis¬
cipulum diogenen qui & amagistro & condiscipulo sus
in rerũ naturae opinione dissensit. propriumq dogna

Expanded text:
libus causis aliquid excogitare conati sunt, inter multas opilibus causis aliquid excogitare conati sunt, inter multas opinionis suae vanitates, aliquas tamen veritatis velut lambere partes, qui per caliginem vani, huic tamen dogmati contra quod agimus, jure anteferri possunt. » Atque ut hoc probares, subdidisti ea quae a me quoque modo commemorata sunt, philosophorum nomina physicorum cum opinionibus suis, quas de naturalibus causis habuerunt: nec tamen commemorare omnes sive voluisti, sive potuisti. Qua in re homines imperitos nullo doctorum dubitante fraudasti. Hoc enim demonstrare susceperas, « omnes philosophos, qui de naturalibus causis aliquid excogitare conati sunt, jure posse huic dogmati, contra quod ageres, anteferri. » Cur ergo, ut de aliis plurimis taceam, cum commemorasses Anaximenem ejusque discipulum Anaxagoram, tacuisti alterum ejus discipulum Diogenem, qui et a magistro et a condiscipulo suo in rerum naturae opinione dissensit, propriumque dogma
Abbreviated transcription (Latin):
sis quando perspicit quicunq ista tua legit ad questionẽ
quȩ inter nos uertiturꝰ Hȩc nullatenus pertinere Quis
enim audiat quod abste cõmemorantur thales milesius.
unus eseptem sapientibus : deinde anaximander: anaxi¬
menes anaxagoras. xenofanes. parmenides. leucippus.
demo critus. empedocles. heracletus. melissus. plato. phi¬
tagorei. unus ꝗuisq cum proprio dogmate suo denatu¬
ralibus rebus: Quis inquam hec audiat. & non ipso nominũ
sectarumq conglobatarum strepitu terreatur si est in eruditus
qualis est hominum multitudo. & existim& te aliquẽ magnũ.
qui hec scire potueris : Ecce quod appetis quandõ quidem in
his omĩbus abste coaceruatim cõmemoratis. quod ad rem quȩ
inter nos agitur pertineat. nihil omĩno dixisti. Nam prelocu¬
tus es ista dicturus. & aisti . Om̃s philosophi inscolis. lic& aliud
disserentes. tamen idola cum plebe uenerantes. qui de natura¬

Expanded text:
sis, quando perspicit quicumque ista tua legit, ad quaestionem sis, quando perspicit quicumque ista tua legit, ad quaestionem quae inter nos vertitur, haec nullatenus pertinere? Quis enim audiat, quod abs te commemorantur, « Thales Milesius unus e septem sapientibus, deinde Anaximander, Anaximenes, Anaxagoras, Xenophanes, Parmenides, Leucippus, Democritus, Empedocles, Heraclitus, Melissus, Plato, Pythagoraei, » unusquisque cum proprio dogmate suo de naturalibus rebus: quis, inquam, haec audiat, et non ipso nominum sectarumque conglobatarum strepitu terreatur, si est ineruditus, qualis est hominum multitudo; et existimet te aliquem magnum, qui haec scire potueris? Ecce quod appetis: quandoquidem in his omnibus abs te coacervatim commemoratis, quod ad rem quae inter nos agitur pertineat, nihil omnino dixisti. Nam praelocutus es ista dicturus, et aisti: « Omnes philosophi in scholis licet aliud disserentes, tamen idola cum plebe venerantes, qui de natura
Abbreviated transcription (Latin):
mus. propterea hoc non esse in pecoribus malum. quia ui
eis non concupiscit aduersus sp̃m. Non enim habent rat¬
onem qua libidines subiugent superando. fatigentue
pugnando. Quis autem tibi dicit . semper peçcorum
imitatione peccari: Quã sententiam non tibi obiectam.
tanta loquacitate refellere lab orasti: ut superflua mils
colligeres. quȩ inpecoribus anim aduersa: &lã medicus
disciplinã sectatur. Sed ne propterea putaretur non elsi
malum carnis concupiscentia: quia bonũ est inpecore utas
oblect& illa natura: cui non potest in esse concupiscen
sapientiae. idõ dictum est bonum esse pecoris. cuus sus
ulla repugnantia delectat sp̃m: M alum autẽ hominl
in quo concupiscit aduersus sp̃m.
quasi susceptae tuae si non possunt pecorũ solles
naturales. saltem doctorum hominum opitulenter erro¬
. s ed quis non uideat doctrinae te quęsisse iactantiam
in cõmemorandis nominibus doctorũ hominũ. sectisq diuer¬

Expanded text:
ximus , propterea hoc non esse in pecoribus malum, quia in eis non concupiscit adversus spiritum. Non enim habent rationem, qua libidines subjugent superando, fatigentve pugnando. Quis autem tibi dicit, « semper pecorum imitatione peccari? » Quam sententiam non tibi objectam tanta loquacitate refellere laborasti, ut superflua multa colligeres, quae in pecoribus animadversa, etiam medicinae disciplina sectatur. Sed ne propterea putaretur, non esse malum carnis concupiscentia, quia bonum est in pecore, ut eo se oblectet illa natura, cui non potest inesse concupiscentia sapientiae: ideo dictum est bonum esse pecoris, cujus sine ulla repugnantia delectat spiritum; malum autem hominis, in quo concupiscit adversus spiritquasi susceptae tuae, si non possunt pecorum solertiae naturales, saltem doctorum hominum opitulentur errores. Sed quis non videat, doctrinae te quaesisse jactantiam in commemorandis nominibus doctorum hominum sectisque diver
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscit aduersus sp̃m . quã nemo potest bonã dicere
si cuius aduersus cam non amat concupiscere sp̃s. Quod
stalis non est in motu & ardore genitalium: non aduers
sam concupiscat sp̃s. ne aduersus donum dĩ concupiscen¬
doinueniatur ingratus: sed quicquid appetiuerit decur.
lanquam illi quȩ expatre est. Si autem non est quod det᷑.
oc potius petatur a patre. non ut auferat uel cõprimat
il ut ex pleat concupiscentiam quã donauit. Quod
sapere. si desipere est. ut quid eam comparamus uino & cibo
& aliquid nobis dicere uidemur. quia dicimus nec uinum
ebrietas. nec cibum condempn& crapula. nec concupiscen¬
tiam infam& obscenitas: quando nec ebrietas. nec crapula.
nec obscenitas ulla cõmittitur. sicarnis concupiscentia sp̃u ad¬
uersus eam concupiscente uincatur: Excessus inquis cius inciulns
est: nec perspicis quod facillime potuisses. si magis ipsam qua

Expanded text:
concupiscit adversus spiritum. Quam nemo potest bonam dicere, concupiscit adversus spiritum. Quam nemo potest bonam dicere, nisi cujus adversus eam non amat concupiscere spiritus. Quod si talis non est in motu et ardore genitalium, non adversus eam concupiscat spiritus, ne adversus donum Dei concupiscendo inveniatur ingratus: sed quidquid appetiverit detur, tanquam illi quae ex Patre est; si autem non est quod detur, hoc potius petatur a Patre, non ut auferat vel comprimat, sed ut expleat concupiscentiam quam donavit. Quod sapere si desipere est; utquid eam comparamus vino et cibo, et aliquid nobis dicere videmur, quia dicimus, « Nec vinum ebrietas, nec cibum condemnet crapula, nec concupiscentiam infamet obscenitas; » quando nec ebrietas, nec crapula, nec obscenitas ulla committitur, si carnis concupiscentia spiritu adversus eam concupiscente vincatur? « Excessus, » inquis, « ejus in culpa est. » Nec perspicis quod facillime potuisses, si magis ipsam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiae non fauebat quod tu facis. inimo eã uehe¬
mentes arguebat. Quod tu non solũ non facis: sed facientib
uehementer irascaeris. qui concupiscentias & sp̃s & carnis inter se
helligerantes. tanquã in bello timidus. ambas laudare
conaris uelut inimicam metuens habere : quȩ potuerit &iã¬
alteram uincere. Quin age potius neformides : & lauda con¬
cupiscentiam sp̃s aduersus concupiscentiã carnis. tanto
acrius : quanto castius dimicantem: Illã uero repugnantẽ
logi mentis. sine pauore ullo. eadem cui repugnat mentis
lege condẽ na Aliud est consideratio pulchritudinis &iã
corporalis siue uisibilis: sicut est incoloribus & figułis. siue
audibilis. sicut est incantibus atq modulis. Quã conside¬
rationem nisi rationale animal habere non potest: & aliud
est cõmotio libidinis. quȩ ratione frangenda est. Iohannes
enm apłs. illam concupiscentiam non esse dixit apatre quȩ

Expanded text:
concupiscentiae non favebat, quod tu facis; imo eam veheconcupiscentiae non favebat, quod tu facis; imo eam vehementer arguebat, quod tu non solum non facis, sed facientibus vehementer irasceris: qui concupiscentias et spiritus et carnis inter se belligerantes tanquam in bello timidus ambas laudare conaris, velut inimicam metuens habere, quae potuerit alteram vincere. Quin age potius, ne formides, et lauda concupiscentiam spiritus adversus concupiscentiam carnis, tanto acrius, quanto castius dimicantem: illam vero repugnantem legi mentis, sine pavore ullo eadem cui repugnat lege mentis condemna. 73. Aliud est consideratio pulchritudinis etiam corporalis, sive visibilis, sicut est in coloribus et figuris, sive audibilis, sicut est in cantibus atque modulis; quam considerationem, nisi rationale animal habere non potest: et aliud est commotio libidinis, quae ratione frenanda est. Joannes enim apostolus illam concupiscentiam non esse dixit a Patre , quae
Abbreviated transcription (Latin):
ciatur uolũptati.: Cuius motus ut quisq est maximus.
ita est inimicissimus philosophiae. Congruere enim cun
cogitatione. magna uoluptas corporis non potest
Quis enim rum utatur uoluptate. ea qua nulla possu
maior esse attendere animo. in ire rationem. cogitare
omĩno quicquã potest.: Cuius autem tantus estgus¬
ges. quidies & noctes sine ulla minimi temporis uN¬
missione uelit ita moueri suos sensus. ut moueantus
insũmis uoluptatibus: Quis autẽ bona mente pss¬
ditus. non metll& nullos omino nobis anatura uolup¬
tates datas. Haec ille dixit. qui nihil deprimorũ hominum
uta nihil deparadisi felicitate: nihil decorporũ resurrecti¬
one crediderat: Erubescamus interdum ueris disputationib:
impiorum. qui didicimus in uera uerae pictatis. scãq philo¬
sophia. & contra sp̃m carnem : & contra carnẽ concupiscere
sp̃m. Sed hoc unde acciderit cicero nesciebat: & tamen carnis

Expanded text:
ciatur voluptate? Cujus motus ut quisque est maximus, ciatur voluptate? Cujus motus ut quisque est maximus, ita est inimicissimus philosophiae. Congruere enim cum cogitatione magna voluptas corporis non potest. Quis enim cum utatur voluptate ea, qua nulla possit major esse, attendere animo, inire rationem, cogitare omnino quidquam potest? Cujus autem tantus est gurges, qui dies et noctes sine ulla minimi temporis intermissione velit ita moveri suos sensus, ut moventur in summis voluptatibus? Quis autem bona mente praeditus, non mallet nullas omnino nobis a natura voluptates datas? » Haec ille dixit, qui nihil de primorum hominum vita, nihil de paradisi felicitate, nihil de corporum resurrectione crediderat. Erubescamus interim veris disputationibus impiorum, qui didicimus in vera verae pietatis sanctaque philosophia, et contra spiritum carnem, et contra carnem concupiscere spiritum . Sed hoc unde acciderit, Cicero nesciebat: et tamen carnis
Abbreviated transcription (Latin):
coniuges in hac uita. puto nos hoc debere de illa para¬
disi uita. quę multo melior erat credere: si nihil melus
inde possumus cogitare. Obsecro te non sit honestior
philosophia gentium. quã nr̃a xpĩana quȩ una est uei
philosophia: quandoquidẽ studium uel amor sapien
significatur hoc nomine. Uide enim quid in hortensio
dialogo dicat tullius. quȩ magis uerba te delectare
debuerant: quã balbi stoicorũ partes agentis. Quȩ lice
uera: tamen departe hominis inferiore. hoc est decorpo
fuerunt: & te nihil aduiuare potuerunt. Uide quid iste
pro uiuacitate mentis. contra uoluptatem corporis dica
Anuero inquit uoluptates corporis expetende. quae
uere & grauiter aplatone dictȩ sunt illecebrȩ esse atq
esrȩ malorum: Quaȩ enim confectio est in quit ualitu¬
dinis. quȩ deformatio coloris & corporis. quod turpe
dampnum. quod dedecus. quod non euocetur atq eli¬

Expanded text:
conjuges in hac vita, puto nos hoc debere de illa paraconjuges in hac vita, puto nos hoc debere de illa paradisi vita, quae multo melior erat, credere, si nihil melius inde possumus cogitare. 72. Obsecro te, non sit honestior philosophia Gentium, quam nostra Christiana, quae una est vera philosophia, quandoquidem studium vel amor sapientiae significatur hoc nomine. Vide enim quid in Hortensii dialogo dicat Tullius; quae magis verba te delectare debuerant, quam Balbi Stoicorum partes agentis: quae licet vera, tamen de parte hominis inferiore, hoc est, de corpore fuerunt, et te nihil adjuvare potuerunt. Vide quid iste pro vivacitate mentis contra voluptatem corporis dicat. « An vero, » inquit, « voluptates corporis expetendae, quae vere et graviter a Platone dictae sunt illecebrae esse atque escae malorum? Quae enim confectio est, » inquit, « valetudinis, quae deformatio coloris et corporis, quod turpe damnum, quod dedecus, quod non evocetur atque eli
Abbreviated transcription (Latin):
Etquod nosse uel recolere uolumus. intentissime omĩno
sinobis legatur accipimus. Illa uero pro qua mecum
tantis contentionibus litigas. & iam quando ad eam bona
uitentione. hoc est causa propagandae prolis acceditur.
tamen in ipso opere suo quẽ permittit aliquid. non dico
sapientiae: sed cuius lib& rei aliud cogitare: Nonne illi
totus animus & corpus impenditur. & ipsuis mentis qua¬
dam sub mersione illud extremum eius impletur : Cũ
liero uincit &iam conuigatos. ut non propagationis.
sed delectationis carnalis cupiditate misceantur. quod
ba hinc emergitur. & quasi in aura cogitationis post
illum gurgitem respiratur. ut fiat consequens quod ueru
ait quidam. & penitendi quȩ est cũ uoluptate uicinitas.
Quis ergo amator spiritalis boni. &iam sola causa sobolis
con iugatus non mall& uel sine ista si poss&. uel sine tan
magna ui. cius filios procreare: Quod ergo mallent sc̃

Expanded text:
et quod nosse vel recolere volumus, intentissime omnino et quod nosse vel recolere volumus, intentissime omnino si nobis legatur accipimus. Illa vero pro qua mecum tantis contentionibus litigas, etiam quando ad eam bona intentione, hoc est, causa propagandae prolis acceditur; tamen in ipso opere suo, quem permittit aliquid, non dico sapientiae, sed cujuslibet rei aliud cogitare? Nonne illi totus animus et corpus impenditur, et ipsius mentis quadam submersione illud extremum ejus impletur? Cum vero vincit etiam conjugatos, ut non propagationis, sed delectationis carnalis cupiditate misceantur, quod ita hinc emergitur, et quasi in auras cogitationis post illum gurgitem respiratur, ut fiat consequens, quod verum ait quidam, et poenitendi quae est cum voluptate vicinitas. Quis ergo amator spiritualis boni, etiam sola causa sobolis conjugatus, non mallet vel sine ista si posset, vel sine tam magna vi ejus filios procreare? Quod ergo mallent sancti
Abbreviated transcription (Latin):
pula penitendã testatur. Quod metuentes plerunq minꝰ
quam eximendae famĩ sufficit uescimur. Ita nescit cupi¬
ditas: ubi finatur necessitas . Et haec quidẽ uescendi
atq potandi tolerabilis est uoluptas. quanto possu¬
mus intentione uigilantibus nobis. ut facilius non im¬
pleat. quã modum aliquando uictus sufficientis excedat
contra cuuis concupiscentiam. & ieiunando. & parcius
alimenta sumendo pugnamus Eoq malo bene tunc
utimur. quando per illã non nisi quod saluti conduci¬
bile est agimus. Idõ autem hanc uoluntatem dixi tolera¬
bilem : quia uis eus tanta non est. ut nos acogitationib
ad sapientiam pertinentibus. si in eis sumus mentis delec¬
tatione suspensi : abrũpat & deiciat. Nam sepe demag¬
nis rebus inter epulas nonsolũ cogitamus. uerum &lam
disputamus. atq inter ipsos ciborũ morsus. & potionũ
gluttus. nihilo remissius audiendo. dicendoq colloquim᷑

Expanded text:
pula poenitenda testatur; quod metuentes, plerumque minus, pula poenitenda testatur; quod metuentes, plerumque minus, quam eximendae fami sufficit, vescimur: ita nescit cupiditas, ubi finitur necessitas. 71. Et haec quidem vescendi atque potandi tolerabilis est voluptas, quanta possumus intentione vigilantibus nobis, ut facilius non impleat, quam modum aliquando victus sufficientis excedat: contra cujus concupiscentiam et jejunando et parcius alimenta sumendo pugnamus; eoque malo bene tunc utimur, quando per illam nonnisi quod saluti conducibile est agimus. Ideo autem hanc voluptatem dixi tolerabilem, quia vis ejus tanta non est, ut nos a cogitationibus ad sapientiam pertinentibus, si in eas sumus mentis delectatione suspensi, abrumpat et dejiciat. Nam saepe de magnis rebus inter epulas non solum cogitamus, verum etiam disputamus, atque inter ipsos ciborum morsus et potionum glutus, nihilo remissius audiendo dicendoque colloquimur,
Abbreviated transcription (Latin):
&& iam si tangendi non inde percipit uoluptatem. saltem
uoluptariam cogitationem inter necessaria quȩ adean
non pertinent: motu obrepente furetur. In ipsis porro
cogitationibus. &iam quando nihil illecebrosum adiac&
oculis. aut insonat auribus. quȩ non conatur &iam ab¬
soleta atq sopita recordationibus inquietis. cũ ꝑ turpi
delectatione refri e are. & castis scĩsq intentionibus tumis¬
tu quodam sordidȩ interpellationis obstrepere. Iam uero
cum ad usũ uentũ fuerit necessariae uoluntatis. per quan
reficimus corpora : quis uerbis explic&. quẽ ad modum adl
modũ necessitatis sentire nonsinat. & ipsũ limitem pro¬
curandae salutis. inquȩ si assunt delectabilia rapiendo
abscondat & transeat. putantib nobis satis non esse qua
satis est: dum libenter eius prouocationibus ducimus
existimantes nos ad huc agere negotium ualitudinis. cum
agamus potius cruditatis. Quid enim mali fecerimus: cra¬

Expanded text:
iamsi tangendi non inde percipit voluptatem, saltem iamsi tangendi non inde percipit voluptatem, saltem voluptariam cogitationem inter necessaria quae ad eam non pertinent, motu obrepente furetur. In ipsis porro cogitationibus, etiam quando nihil illecebrosum adjacet oculis, aut insonat auribus, quae non conatur etiam obsoleta atque sopita recordationibus inquietis cum turpi delectatione refricare, et castis sanctisque intentionibus tumultu quodam sordidae interpellationis obstrepere? Jam vero cum ad usum ventum fuerit necessariae voluptatis, per quam reficimus corpora, quis verbis explicet, quemadmodum nos modum necessitatis sentire non sinat, et ipsum limitem procurandae salutis, in quaeque, si adsunt, delectabilia rapiendo, abscondat et transeat; putantibus nobis satis non esse quod satis est, dum libenter ejus provocationibus ducimur, existimantes nos adhuc agere negotium valetudinis, cum agamus potius cruditatis? Quid enim mali fecerimus, cra
Abbreviated transcription (Latin):
motus. ut omĩa necessaria congruis membrorũ officiis sine
ullius motu libidinis impleretur. Non enim qui a terra no
libidine sed uoluntate motis agrcolarum manibus semina¬
tur. idõ suos pariendos non concipit fetus. aut nenimun
uideamur offendere homines qui uoluntatem corporis
quomodocunq defendunt: ita ibi credatur carnalium
sensuum fuisse libidinem. ut omĩmodo rationali subdia
uoluntati. non alias ad ess&. nisi cum per illam uel saluti
ess& corporis. uel stirpis propagini consulendum: & tanta
ad ess& ut nulla exparte mentem desupernarum cogitati¬
onum delectatione deponer& N ullus superuacuus siue
importunus motus ess& ex illa. nihil nisi quod prodesst
fier& per illam: nihil omnino fier& propter illam. Nuis
uero quam se aliter habeat. qui dimicant aduersus eam
hi maxime sentiunt. Ingerit se uidentibus uel audientib
aliquid. quam uis propter aliud uideant & audiant ut¬

Expanded text:
modus, ut omnia necessaria congruis membrorum officiis sine modus, ut omnia necessaria congruis membrorum officiis sine ullius motu libidinis implerentur non enim quia terra non libidine, sed voluntate motis agricolarum manibus seminatur, ideo suos pariendos non concipit fetus: aut, ne nimium videamur offendere homines, qui voluptatem corporis quomodocumque defendunt, ita ibi credatur carnalium sensuum fuisse libidinem, ut omni modo rationali subdita voluntati, non alias adesset, nisi cum per illam vel saluti esset corporis, vel stirpis propagini consulendum; et tanta adesset, ut nulla ex parte mentem de supernarum cogitationum delectatione deponeret, nullus supervacuus sive importunus motus esset ex illa, nihil nisi quod prodesset fieret per illam, nihil omnino fieret propter illam. 70. Nunc vero quam se aliter habeat, qui dimicant adversus eam, hi maxime sentiunt. Ingerit se videntibus vel audientibus aliquid, quamvis propter aliud videant et audiant, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ds̃. ecce dedi uobis om̃e fęnum satiuũ. seminans semen
quod est super om̃em terram. & om̃e lignum ꝗuod hab& in
se fructũ seminis satiui. uobis erit in escam. & omĩbus bestus
terrae. & omibus uolatilibus cęli . & omĩ serpenti repenti suꝑ
terram quod hab& inse animam uitae. & om̃e foenũ uiride
in escam. non aliter accipiunt. nisi quia ille uterq sexus his
alimentis quibus & animalia cetera corporaliter utebant᷑.¬
in mortali. tamen animali corpori necessarium. ne indi¬
gentia lederetur: Deligno autem uitae. ne senectute per¬
duceretur ad mortem. Sed nulla ratione crediderim in illo
tantae felicitatis loco. aut carnẽ concupi uisse aduersus
interna pace uixisse. aut sp̃m desiderus non repugnasse
sarnalibus: sed quicquid undecunq libido suggesserat
tirpi seruitio per egisse Reman& igitur ut aut nulla
ibifuerit carnalis concupiscentia. sed ille fuerit uiuendi

Expanded text:
dixit Deus, Ecce dedi vobis omne fenum sativum seminans semen, dixit Deus, Ecce dedi vobis omne fenum sativum seminans semen, quod est super omnem terram, et omne lignum quod habet in se fructum seminis sativi; vobis erit in escam, et omnibus bestiis terrae, et omnibus volatilibus coeli, et omni serpenti repenti super terram, quod habet in se animam vitae; et omne fenum viride in escam ; non aliter accipiunt, nisi quia ille uterque sexus his alimentis quibus et animalia caetera corporaliter utebatur, etdo quodam immortali, tamen animali corpori necessarium, ne indigentia laederetur; de ligno autem vitae, ne senectute perduceretur ad mortem. Sed nulla ratione crediderim, in illo tantae felicitatis loco, aut carnem concupivisse adversus sinterna pace vixisse; aut spiritum desideriis non repugnasse carnalibus, sed quidquid undecumque libido suggesserat, turpi servitio peregisse. Remanet igitur, ut aut nulla ibi fuerit carnalis concupiscentia, sed ille fuerit vivendi
Abbreviated transcription (Latin):
laude habentur. nec desunt huiusmodi qui quantum
natura petat aut minus refectionis assum ant. malei¬
tes si desit modo necessitas congruo falluntur. minus u
sumpsisse quam amplius. quantomagis in illa dignitate
honestum modum fuisse credendum. & sumendorum ali¬
mentorum. quo & animali corpori necessaria preberentur.
& modus naturalis nullatenus excederetur sicut in paradiso
primos homines uixisse credendum est quamuis non nulli
neq hi contemptibiles diuini eloquii tractatores. nullo huiꝰ¬
cemodi uictu eos indiguisse potius opinentur. ut ea sola in pa¬
radiso uoluptas. uel alimonia existimetur fuisse. qua delec¬
tantur & aluntur corda sapientium. Sed ego cum eissentio.
qui sicut illud quod dictum est masculũ & feminã fecit
illos: & benedixit illos ds̃ dicens. crescite & multiplicamini
&implete terram. scđm sexum corporalem atq conspicuum.
intelligunt dictum: ita &iam quod paulopost sequitur. &

Expanded text:
laudi habentur, nec desunt hujusmodi, qui quantum laudi habentur, nec desunt hujusmodi, qui quantum natura petat, aut minus refectionis assumant, malentes, si modo necessitati congruo falluntur, minus id sumpsisse quam amplius: quanto magis in illa dignitate honestum modum fuisse credendum est sumendorum alimentorum, quo et animali corpori necessaria praeberentur, et modus naturalis nullatenus excederetur; sicut in paradiso primos homines vixisse credendum est? 69. Quamvis nonnulli, neque hi contemptibiles, divini eloquii tractatores, nullo hujuscemodi victu eos indiguisse potius opinentur, ut ea sola in paradiso voluptas vel alimonia existimetur fuisse, qua delectantur et aluntur corda sapientium. Sed ego cum eis sentio, qui sicut illud quod dictum est, Masculum et feminam fecit eos, et benedixit illos Deus, dicens, Crescite et multiplicamini, et implete terram, secundum sexum corporalem atque conspicuum intelligunt dictum: ita etiam quod paulo post sequitur, Et
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptate carnali. uel arida sumere alimenta ł umidi
sicut sumimus haec aerea quȩ decircũ fusis auris respi¬
rando. & spirando sorbemus & fundimus.: Quod alimenti
cum ore ac naribus sine cessatione sum amus. nec sapit
nec ol& quicquam: nec tamen sine ullo uel tantillospa¬
tio temporis. sicut tam prolixe sine cibo & potu possum
uiuere. nec eius indigentia sentitur nisi molestia. si ora
naresq claudantur. uel nutu uoluntatis quantũ sint
ipsa molestia paulisper pulmonũ inhib eamus officiũ.
quibus uelut follibus alternante motu. uitales flatus
haurimus & reddimus . Quanto essetfelicius. si spatiosis
quidem interuallis. sicut &iam nunc uel quantũcunq
spatiosioribus. sine ulla saporis ill ecebrosa suauitate
cibum perciperemus & potũ. quo tantã molestiã uel
perniciem pelleremus. Nam si in presenti uita tẽperanu
alimenta sumentes continentes uocantur & sobru merubs

Expanded text:
voluptate carnali, vel arida sumere alimenta, vel humida, voluptate carnali, vel arida sumere alimenta, vel humida, sicut sumimus haec aeria, quae de circumfusis auris respirando et spirando sorbemus et fundimus? Quod alimentum, cum ore ac naribus sine cessatione sumamus, nec sapit, nec olet quidquam: nec tamen sine illo vel tantillo spatio temporis, sicut tam prolixe sine cibo et potu, possumus vivere: nec ejus indigentia sentitur, nisi molestia, si ora naresque claudantur, vel nutu voluntatis, quantum sinit ipsa molestia, paulisper pulmonum inhibeamus officium, quibus velut follibus alternante motu vitales flatus haurimus et reddimus. Quanto esset felicius, si spatiosis quidem intervallis, sicut etiam nunc, vel quantumcumque spatiosioribus, sine ulla saporis illecebrosa suavitate cibum perciperemus et potum, quo tantam molestiam vel perniciem pelleremus? Nam si in praesenti vita temperanter alimenta sumentes, continentes vocantur et sobrii, meritoque
Abbreviated transcription (Latin):
discreuit:. Qui post maris iactationem sociis a eneae
naufragis & peregrinis. satis esse uidicans tantum
sumere alimentorũ. quantũ refectionis indigentia
postular&. ait. Postquam exempta fames epulis men¬
seq remotae Cum uero ȩneas ipse ab euandro rege
susceptus est hospes. decentius arbitratus ampliores ex hibe
epulas regias quam necessitas poscer&: & non satis fuit ut
dicer&. postquam exempta fames. sed addidit & amor com¬
pressus edendi. Quantomagis nos discernel  ac nosse deben
quid necessitas refectionis. quid libido ed acitatis exposa
quorum negotiũ est contra concupiscentem carnem
spũ concupiscere. & condelectari legi dĩ scđm interiorem
hominẽ. eiusq delectationis sȩrenitatẽ nullis libidinosis
delectationibus nubilare. Nam iste amor edendi: non
edendo sed continendo est comprimendus. Quis autem
mente sobrius non mall& si fieri poss& sine ulla mordaci

Expanded text:
discrevit, qui post maris jactationem, sociis Aeneae discrevit, qui post maris jactationem, sociis Aeneae naufragis et peregrinis satis esse judicans tantum sumere alimentorum, quantum refectionis indigentia postularet, ait, Postquam exempta fames epulis, mensaeque remotae. Cum vero Aeneas ipse ab Evandro rege susceptus est hospes, decentius arbitratus ampliores exhiberi epulas regias, quam necessitas posceret, non satis fuit ut diceret, Postquam exempta fames; sed addidit, et amor compressus edendi. Quanto magis nos discernere ac nosse debemus, quid necessitas refectionis, quid libido edacitatis exposcat, quorum negotium est contra concupiscentem carnem spiritu concupiscere, et condelectari legi Dei secundum interiorem hominem, ejusque delectationis serenitatem nullis libidinosis delectationibus nubilare? Nam iste amor edendi non edendo, sed continendo est comprimendus. 68. Quis autem mente sobrius non mallet, si fieri posset, sine ulla mordaci
Abbreviated transcription (Latin):
uel quacunq pergit desiderabit. Qut si desiderauit saci¬
are deb& istam libidinem non frenare Et contra concu¬
piscentem carnem spũ concupiscere. donec ad illam
redeat sanitatẽ. qua nihil tale desider& : Minimum¬
est hoc quidem. sed qui minima spernit sicut scriptũ est.
paulatim decidit. Alimentorũ sustentaculis indigemus.
Sisuauia non sint quae ore sumuntur. nec sumi possunt.
& nausiando sȩpe respuuntur. & pernitiosa sunt ca¬
uenda fastidia N onsolum ergo cibo. sed &iam cibi sapore
indig& infirmitas corporis nr̃i : non propter exaturandã
libidinem. sed propter tuendam salutem. Cum ergo natu¬
ra quodã modo poscit supplementa quae desunt. non
uocatur libido. sed fames aut sitis. Cũ uero suppleta
necessitate amor edendi animũ sollicitat: ĩam libido
est iam malũ est. cui cȩdendũ non est sed resistendum.
hȩc duo id est famem & edendi amorem. & iam poeta

Expanded text:
vel quacumque pergit, desiderabit? aut si desideraverit, sativel quacumque pergit, desiderabit? aut si desideraverit, satiare debet istam libidinem, non frenare et contra concupiscentem carnem spiritu concupiscere, donec ad illam redeat sanitatem, qua nihil tale desideret? Minimum hoc quidem: sed qui minima spernit, sicut scriptum est, paulatim decidit . 67. Alimentorum sustentaculis indigemus: si suavia non sint quae ore sumuntur, nec sumi possunt, et nauseando saepe respuuntur; et perniciosa sunt cavenda fastidia: non solum ergo cibo, sed etiam cibi sapore indiget infirmitas corporis nostri; non propter exsaturandam libidinem, sed propter tuendam salutem. Cum ergo natura quodam modo poscit supplementa quae desunt, non vocatur libido, sed fames aut sitis: cum vero suppleta necessitate amor edendi animum sollicitat, jam libido est, jam malum est, cui cedendum non est, sed resistendum. Haec duo, id est, famem et edendi amorem etiam poeta
Abbreviated transcription (Latin):
asperum. aut ista hoc sunt quod molle acdurum. &
ab his omĩbus distat. quod dicitur leue seu graue In
his omĩbus quando molesta uitantur. ut putores and¬
ritudines. aestus. frigora. & quȩq aspera. & dura & graua
cõmoditatis prouisio: non libido est uoluptatis. ẜ a uos
quȩ his contraria cõmode sumimus. si nihil eorũ inter¬
est ad salutem. uel ad declinandam doloris. laborisus
molestiam. & iam sicum aliqua sumuntur delectatione
cum presto sunt: tamen cum absunt nulla sunt desideran¬
da libidine. Si autem desiderantur. non est bonum. In
quibus lib& enim rebus. talis domandus & sanandus est
appetitus. Quis enim quantuscunq sit carnalis concupis¬
centiae castigator. silocũ timiamate intrauerit odoratũ.
possit efficere ut ei non sua uiter oleat nisi nares claudat.
aut intentione uehementi alienetur acorporis sensibus:
Sed nunquid cum inde fuerit egressus id domui suae.

Expanded text:
asperum, aut ista hoc sunt quod molle ac durum; et asperum, aut ista hoc sunt quod molle ac durum; et ab his omnibus distat quod dicitur leve seu grave. In his omnibus quando molesta vitantur, ut putores, amaritudines, aestus, frigora, et quaeque aspera, et dura, et gravia, commoditatis provisio, non libido est voluptatis. Ea vero quae his contraria commode sumimus, si nihil eorum interest ad salutem, vel ad declinandam doloris laborisve molestiam, etiamsi cum aliqua sumuntur delectatione cum praesto sunt, tamen cum absunt nulla sunt desideranda libidine. Si autem desiderantur, non est bonum. In quibuslibet enim rebus talis domandus et sanandus est appetitus. Quis enim, quantuscumque sit carnalis concupiscentiae castigator, si locum thymiamate intraverit odoratum, possit efficere ut ei non suaviter oleat, nisi nares claudat, aut intentione vehementi alienetur a corporis sensibus? Sed numquid cum inde fuerit egressus, id domi suae,
Abbreviated transcription (Latin):
sis. breuiter aperteq discreuit. Illud ds̃ condidit insm¬
endo corpus humanũ. illud diabolus seminauit per¬
sudendo peccatum. Laudent ergo cȩlum & terram. & omi
quȩ in eis sunt hominespii. & exhis omĩbus dm̃. considen¬
tione pulchritudinis non ardore libidinis: sicut auri d
aliter laudat religiosus. aliter auarus. Iste cũ pietate
uenerandi creatorem: ille cum libidine possidendi
creaturam:. Mouetur certe animus ad pietatis affectũ
diuino cantico audito. Tamen &iam illic si sonum
non sensum libido audiendi desider&. improbatur.
Quantomagis si canciunculis in anibus. uel &iam tus¬
pibus delectetur. Ceteri tres sensus corpulentiores. &
quod ã modo grossiores sunt. nec se foras proiciunt. sed
interius quod ad eos pertin&. agunt. Odor ab olfacien¬
te discernitur. sapor agustante. atangente plurima
Non enim hoc est calidum & frigicdum quodlene &

Expanded text:
sis, breviter aperteque discrevit. Illud Deus condidit, instsis, breviter aperteque discrevit. Illud Deus condidit, instruendo corpus humanum: illud diabolus seminavit, persuadendo peccatum. 66. Laudent ergo coelum et terram et omnia quae in eis sunt homines pii, et ex his omnibus Deum consideratione pulchritudinis, non ardore libidinis. Sicut auri decus aliter laudat religiosus, aliter avarus: iste, cum pietate venerandi Creatorem, ille, cum libidine possidendi creaturam. Movetur certe animus ad pietatis affectum, divino cantico audito: tamen etiam illic si sonum, non sensum libido audiendi desideret, improbatur; quanto magis si cantiunculis inanibus vel etiam turpibus delectetur? Caeteri tres sensus corpulentiores, et quodam modo grossiores sunt, nec se foras projiciunt, sed interius quod ad eos pertinet agunt. Odor ab olfaciente discernitur, sapor a gustante, tactus a tangente plurima. Non enim hoc est calidum et frigidum, quod lene et
Abbreviated transcription (Latin):
utae que gerimus. Utilitas sentiendi est. perquã corpo¬
ri uitȩq quam gerimus ad aliquid approbandum ł
improbandum. sumendũ uel reiciendũ. appet endũ
uitandumq consulimus.
necessitas sentiendi est. quando sensibus nr̃is & iam
quȩ nolumus ingeruntur: Libido autem sentiendi est.
de qua nunc agimus. quȩ nos adsentiendũ siue con¬
sentientes mentẽ. siue repugnantes: appetitu carnalis
uoluptatis impellit. Hȩc est contraria delectationi sapi¬
entiae. hec uirtutibus inimica. hoc malo quantum
altin& ad eam partem qua sibi sexus uterq miscetur.
bene utuntur nuptiae. cũ conuiges procreant filios pg
illam nihilq faciunt propter illam. Hanc si uoluissesis
ualiusses asentiendi uiuacitate. utilitate. necessitate de¬
cernere: uideres quam superfluo tam multa dixisses.
Non enim ait dñs. qui uiderit mulierem: sed qui uiden
ad concupiscendum iam moecatus est eam in corde suo
Ecce sensum uidendi. a libidine sentiendi si peruicarin

Expanded text:
usve discernit. Utilitas sentiendi est, per quam corpori vitaeque quam gerimus, ad aliquid approbandum vel improbandum, sumendum vel rejiciendum, appetendum vitandumve consulimus. Necessitas sentiendi est, quando sensibus nostris etiam quae nolumus ingeruntur. Libido autem sentiendi est, de qua nunc agimus, quae nos ad sentiendum, sive consentientes mente, sive repugnantes, appetitu carnalis voluptatis impellit. Haec est contraria dilectioni sapientiae, haec virtutibus inimica. Hoc malo, quantum attinet ad ejus eam partem qua sibi sexus uterque miscetur, bene utuntur nuptiae, cum conjuges procreant filios per illam, nihilque faciunt propter illam. Hanc si voluisses vel valuisses a sentiendi vivacitate, utilitate, necessitate discernere, videres quam superfluo tam multa dixisses. Non enim ait Dominus, Qui viderit mulierem, sed, qui viderit ad concupiscendum, jam moechatus est eam in corde suo . Ecce sensum videndi a libidine sentiendi, si pervicax non
Abbreviated transcription (Latin):
Nec cogitas posse te isto modo laudare angelos malos.
qui utiq non sunt nisi preuarit᷑ores atq impii: perquos
tamen dm̃ meritas poenas irrogare peccantibus. sc̃a
scriptura testatur dicens. Misit in eos irã indignationis
suae. indignationem & iram & tribulationem. in missi¬
onem per angelos malos. Lauda &iam istos. lauda
eorum prin cipem satanan: quia & ipse uindex peccati
suit. quando ei tradidit apłs. hominem in interitũ
carnis. Ualde enim disertus es contra grãm xp̃i. &
idoneus dicere pane grricum sathanȩ & angelis eius.
per quos multorum ds̃ udex atq ultor est peccatorum.
retibuens eis scđm opera sua: eosipsos pessimos & dãpna¬
biles sp̃s: puniendorũ sciplicia faciens: qui bene iustet
utitur & bonis & malis. Predica igitur iniquissi mas
potestates. quia per ipsas mala retribuuntur malis. qui
propterea concupiscentiã predicas carnis: quia in obȩ¬

Expanded text:
Nec cogitas posse te isto modo laudare angelos malos, Nec cogitas posse te isto modo laudare angelos malos, qui utique non sunt nisi praevaricatores atque impii, per quos tamen Deum meritas poenas irrogare peccantibus, sancta Scriptura testatur, dicens: Misit in eos iram indignationis suae, indignationem et iram et tribulationem, immissionem per angelos malos . Lauda etiam istos, lauda eorum principem satanam, quia et ipse vindex peccati fuit, quando ei tradidit Apostolus hominem in interitum carnis . Valde enim disertus es contra gratiam Christi, et idoneus dicere panegyricum satanae et angelis ejus, per quos multorum Deus judex atque ultor est peccatorum, retribuens eis secundum opera sua, eos ipsos pessimos et damnabiles spiritus puniendorum supplicia faciens, qui bene justeque utitur et bonis et malis. Praedica igitur iniquissimas potestates, quia per ipsas mala retribuuntur malis: qui propterea concupiscentiam praedicas carnis, quia inobe