comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enedicat uos omnipotens
deus: qui per unigeniti sui
ih̾u xp̃i domini nr̃i passionem. et
diabolica genus redemit huma¬
num. Amen.
Concedatq uobis ut cum om̃i¬
b sanctis que sit eiusdem crucis

Expanded text:
enedicat vos omnipotens Deus, qui per unigeniti sui Jesu Christi Domini nostri passionem, et genus redemit humanum. Amen. Concedatque vobis ut cum omnibus sanctis quae sit ejusdem crucis
Abbreviated transcription (Latin):
bi uis spiras. sic et huic famulo᷑
tuo affectum deuotionis indulge¬
as: et qm̃ tua sapientia  est con¬
ditus. tua quoq prouidentia gu¬
bernetur quem iuxta tibi consuetã
grãm unctio tua de om̃ib doceat:
et per int̾cessionem beatissimi bene¬
dicti quem precipuum huius scẽ
institutionis legislatorem dedisti.
nec non et aliorum scõrum ad quo¬
rum nõia petitionem facit eum
a uanitate seculi ueraciter conu̾te:
et sicut es om̃ium peccõrum remis¬
sio deprimentes in eoͣ iniquitatis
obligationes dissolue. et ad obser-¬
uantiam huius sc̃i propositi fac
tim incipit dñs uobiscum: et inci-¬
pitur ab archichoro off. Qua in

Expanded text:
bi vis spiras, sic et huic famulo tuo affectum devotionis indulgeas; et quoniam tua sapientia est conditus, tua quoque providentia gubernetur; quem juxta consuetam tibi gratiam unctio tua de omnibus doceat; et per intercessionem beatissimi Benedicti quem praecipuum hujus sanctae institutionis legislatorem dedisti; nec non et aliorum Sanctorum ad quorum nomina petitionem facit, eum a vanitate seculi veraciter converte; et sicut es omnium peccatorum remissio, deprimentis impietatis obligationes in eo dissolve, et ad observantiam hujus sancti propositi fac tim incipit: Dominus vobiscum, et incipitur ab archichoro offeren
Abbreviated transcription (Latin):
ita in eo conualescat. quatinus
dulcis es gustans. tua refectione
sustentari mereatur: et sicut de tu
nosce eum int̾ oues tuas et ip̃e te¬
sic agnoscat. ut alienum non seqͣn¬
tur sed te neq audiat uocem alie¬
norum. sed tuam qua dicis. qui mͥ
ministrat me sequatur. Qui ui.¬
ancte sp̃c qui te deum ac do-¬
gnatus es. ĩmensam tue bonita¬
tis grãm postulamus. ut sicut u

Expanded text:
ita in eo convalescat, quatenus dulcis es, gustans, tua refectione sustentari mereatur; ut sicut attestnosce eum inter oves tuas; et ipse te agnoscat, ut alienum non sequatur, sed te: neque audiat vocem alienorum, sed tuam qua dicis: qui mihi ministrat, me sequatur. Qui vivritus, qui te Deum, ac Dognatus es, immensam tuae pietatis gratiam postulamus: ut sicut u
Abbreviated transcription (Latin):
eus qui cum te non ca dictõ.¬
piunt celi dignatus es in
templo uteri uirginalis includi:
ut mater integra haberet et fruc¬
tum de sp̃u et incorruptionem de

Expanded text:
eus, qui, cum te non capiant coeli, dignatus es in templo uteri virginalis includi, ut mater integra haberet et fructum de Spiritu, et incorruptionem de
Abbreviated transcription (Latin):
Et quos beati pauli sanctissima
instruxit precdicatione: sua tueat
gratissima defensione. Amen.
Quatinus petrus claue. paulus
sermone utriusq int̾cessione ad
illam uos certent prestantiam in¬
troducere: ad quam illi alter cru¬
ce alter gladio hocdierna die ꝑuens¬

Expanded text:
Et quos beati Pauli sanctissima instruxit praedicatione, sua tueatur gratissima defensione. Amen. Quatenus Petrus clave, Paulus sermone, utrique intercessione ad illam vos certent patriam introducere, ad quam illi, alter cruce, alter gladio, hodierna die me
Abbreviated transcription (Latin):
mnipotens trinitas unus
et uerus deus pater et filius
et spiritus sanctus: det uobis eũ
desiderare feliciter agnoscere ueraci¬
ter. diligere sinceriter. Amen.
t equalitatem atq in cõmuta¬

Expanded text:
--Omnipotens Trinitas, unus et verus Deus, Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, det vobis se desiderare fideliter, agnoscere veraciter, diligere sinceriter. Amen. Aequalitatem atque incommuta
Abbreviated transcription (Latin):
In exaltatõe sc̃e crucis. Bñdictio.¬
eus qui redemisti genus hu¬
manum per beate crucis pa¬
tibulum: ut quod prius erat scele-¬
stis ad penam sit conuersis redẽp

Expanded text:
in Exaltatione sanctae crucis. Deus, qui redemisti genus humanum per beatae crucis patibulum, ut quod prius erat scelestis ad poenam, sit conversis redemp
Abbreviated transcription (Latin):
per. Amen.¬
uctor et remunerator om̃i¬
um bonorum: tribuat uo¬
bis societatem om̃ium scõrum
amen
Qui uel bene creati in euis amo¬
re perstiterunt uel culpa sua pro¬
lapsi: illius inestimabili pieta

Expanded text:
gna. Amen.Auctor et remunerator omnium bonorum, tribuat vobis societatem sanctorum suorum. Amen. Qui vel bene creati in ejus amore perstiterunt vel culpa sua prolapsi, illius inaestimabili pieta
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃c dominator xp̃e qui secũ¬
dum carnis assumptionem
dormiens in naui et dum oborta
tempestas mare conturbasset. proti-¬
nus excitato. et imperante conquie¬
uit. tu necessitatib populi tui benig
meam et conu̾sionem morum
eius. in hoc monast̾io quod est con¬
structum in honore sancti uedasti:¬

Expanded text:
ns Dominator Xpe, quo secundum assumtionem carnis dormiente in navi, dum oborta tempestas maria conturbasset: te protinus excitato et imperante dissiluit. Tu necessitatibus populi tui, benigem et conuersionem morum eius in hoc monasterio quod est constructum in honore sancti prot
Abbreviated transcription (Latin):
quatinus emundatus ab om̃ub
sordib pecc̃õrum consortium adi¬
piscar tibi placentium sacerdotũ.
quem reatus proprie conscientie
ogo te deus sabaoth teum.¬
altissime pater sc̃e ut me ca
stitatis tunica digneris accingere.
lumbosq meos batheo tui amoris
et corporis mei igne caritatis tue
ure. quatinus pro peccatis meis
possim int̾cedere. et astantis popli
tui ueniam peccõrum ꝓmereri. ac
pacificas singulorum hostias im
bi cum timore et reuerentia famu¬
Ndue me domine uestimento salu¬
tis et tunica iusticie. et indumento

Expanded text:
quatinus emundatus ab omnibus sordibus peccatorum consortium adipiscar tibi placentium sacerdotum mquem reatus propriae conscientiae ogo te Deus Sabaoth altissime, Pater sancte, ut tunica castitatis digneris me accingere, et lumbos meos baltheo tui amoris ac corporis mei charitatis igne perurere, quatenus pro peccatis meis possim digne intercedere, et astantis populi peccatorum veniam promereri, ac pacificas singulorum hostias immbi cum timore et reverentia famundue me Domine vestimento salutis: ac tunica justicie: et indumento
Abbreviated transcription (Latin):
ã usicoto nomine de pͥstina c̃uersatione eũ palã notabilẽ facerent. Porro ipse
natħ quasi accusator siuipsiꝰ uulgato nomine se appellat. cathalogo apłoꝵ
salutis p̃beat. ⁊ nemo legens conũsionẽ ipsiꝰ de miscdĩ a dĩ diffidat. cũ theloneario
mangłistã uideat. Non est mirandũ ꝗ publicanꝰ ad pͥmã dñi uibentis uocẽ t̾rena
lura reliqͥ. ⁊ comintatui eiꝰ quẽ diuitiis carere uidebat adheserit. Ipse enĩ qui
uocabat exteriꝰ uerbo. intꝰ inuisibilit̾ edocebat ut sequeret᷑ obȩdiendo. infundens ili
quia si desereret thesauros in terris. incorruptibiles thesauros in celos haber&: ꝑfectãs
renuntiationis formã nobis ille dedit. qui ñ solũ lucra reliquit ⁊ curã uectigaliũ s ÷̃ ps¬

Expanded text:
eum usitato nomine, de pristina conversatione eum notabilem facerent palam. Porro ipse Matthaeus, quasi accusator sui ipsius, vulgari nomine se appellat, et in catalogo asalutis praebeat, et nemo legens conversionem ipsius de misericordia Dei diffidat, cum de telonario evangelistam videat. Non est mirandum quod publicanus ad primam vocem jubentis Domini terrena lucra reliquerit, et comitatui ejus, quem divitiis carere videbat, adhaeserit. Ipse enim qui vocabat exterius, verbo intus invisibiliter docebat, ut sequeretur obediendo infundens illius menti, quia si desereret thesauros in terris, incorruptibiles thesauros in coelis haberet, perfectamque abrenuntiationis formam nobis ille dedit, quia non solum lucra reliquit et curam vectigalium, sed et p
Abbreviated transcription (Latin):
luit suos discipulos xp̃o adiungere anteꝗͣ discederae. & qr discipuli sui adhuc dibal
discipłos. quasi discipłis dicer& siuos dubitatis illũ messiã fuisse. cui testimonũꝓ
utrũ eẽt moriturꝰ. ⁊ ad inferos ad liberationẽ suoꝵ descensurꝰ. Cũ gͦ iohs mortẽ u
in nunere uiderae. ⁊ se ad inferos descensurũ cognoscerae. uoluit scire eiꝰ aduentũ as
feros. ut qui fuerat p̃cursor natiuitatis. eẽt nuntiator eiꝰ ad inferos descensionis dn
aliũ expectamꝰ demorantes in inferno: &e respondens ihc̃ dixit eis. Euntes renuitiuti

Expanded text:
los suos Christo adjungere, antequam discederet. Et quia discipuli sui adhuc dubitabant ittit ergo discipulos, quasi discipulis diceret: Si vos dubitatis, illum Messiam fuisse, cui testimonium utrum esset moriturus, et ad inferos, ad suorum liberationem, dinere videret, et se ad inferos descensurum cognosceret, voluit scire ejus adventum ad inferos, ut qui fuerat praecursor nativitatis, esset nuntiator ejus ad inferos descensionis. Qualium exspectamus, demorantes in inferno? Et respondens Jesus, ait
Abbreviated transcription (Latin):
nienit animã suã.ꝑ .e. Quasi dicerae. Uere deb& hõ seipsũ de serere. ut possit me habere.
ꝗ qui scipsũ ñ de serit seipsũ ꝑdit. Uñ aꝑte sub ditͣ. & qui ꝑdiderit animã suã ꝓpt̾ me.
iddant᷑. confortat. & nota ordinẽ pulcherrinũ. Mittit ad p̃dicationẽ. ꝑicula ñ tim̃¬
lidocuit. affectꝰ p̃tulit religioni. aurũ ⁊ arg̃ abstulit. es. de zona excussit. O quã dira
aglistarũ conditio. Uñ gͦ necessaria. Austeritatẽ mandatoꝵ tẽꝑat spe ꝓmissionũ. dũ

Expanded text:
et eam, etc. Quasi dicat: Vere debet seipsum homo deserere, ut possit me habere, quia qui seipsum non deserit, seipsum perdit. Unde aperte subditur: Et qui perdiderit animam suam propter me, reddantur, confortat. Et nota ordinem pulcherrimum. Mittit ad praedicationem. Pericula non timere docuit, affectus non praetulit religioni, aurum et argentum abstulit, aes de zona excussit. O quam dura evangelistarum conditio. Unde ergo necessaria? Austeritatem mandatorum temperat spe promissionum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ut. ꝗł qantũ ipsi credebant. s ad hoc interrogat. ut fide nr̃a orando remunera¬
io mueniatur. ut qͥ ille paratꝰ concedere est ꝑ grãm p̃uenientẽ. nos queramꝰ per
uberi arbitrii uoluntatẽ: & illis illuminatis cõminatꝰ ẽ ihc̃ ne notificarent. Ipsi ta¬
nen ꝑtotã terrã diffamauert̃. Dñs licoe eos sicut res erat notificat᷑os cognoscerde.
pt̃ humilitatẽ tam̃ fugiens iactantiã głȩ hoc p̃cepit. Illi uero propt̃ memoriȩ

Expanded text:
quid vel quantum ipsi crederent; sed ad hoc interrogat, ut fides nostra orando remuneraquid vel quantum ipsi crederent; sed ad hoc interrogat, ut fides nostra orando remuneratior inveniatur, ut quae ille paratus est concedere per gratiam praevenientem, nos quaeramus per liberi arbitrii voluntatem: et illis illuminatis, comminatus est Jesus ne notificarent, ipsi tamen per totam terram diffamaverunt. Dominus, licet eos sicut res erat esse notificaturos cognosceret, propter humilitatem tamen fugiens jactantiam gloriae, hoc praecepit. Illi vero
Abbreviated transcription (Latin):
ulos inuenis atq in eis contrariũ qͦd ñ possit solui occurrat. dices hoc ñ ẽẽ fac¬
ñ idest cũ facto relato ab alio euanglista. s diũsũ. Ihũ recedente de domo pͥn¬
pis p̃dicti. secuti sunt eũ duo cȩci clamantes ⁊ dicentes. Miserere mei fili dauid.¬
noga duo sunt populi qui lum̃ ȩt̾nitatis in pͥmo parente amiserunt. recte cȩci uoca
sunt. Quiꝰ gͦ in diuinitate ñ est mutabilis atq hoc ipsũ transire mutare ẽ. ꝓfecto
st transitus dnĩ ex carne ẽ. ñ ex diuinitate. Per diuinitatẽ enĩ semꝑ astare ẽ. qr
uibiq p̃sens est. Huic gͦ dño in carnato ꝓclamant cȩci & dicunt. miserere mei fili
uuuid. quasi dicerent ꝑ grãm incarnationis. redde lum̃ nobis cę̧cis. filiꝰ enĩ dauid
dictꝰ est sedm̃ carnẽ. Cũ autẽ ueniss domũ accessert̃ ad eũ cȩci ce dixit eis. Creditis qr
& aptisunt. Mistice domꝰ ista in qua illuminati st̃ ceci ęccłia ẽ. in qua ꝑfidẽ lum̃ uisio

Expanded text:
gulos inveneris, atque in eis contrarium, quod non posset solvi, occurrat, dices, hoc non esse factum idem cum facto relato ab alio evangelista, sed diversum. Jesu recedente de domo principis praedicti, secuti sunt eum duo caeci clamantes et dicentes: Miserere nostri, Domiopuli sunt, quia qui lumen aeternitatis in primo parente amiserunt, recte caeci vocati sunt. Quia ergo in divinitate non est mutabilitas, atque hoc ipsum transire mutare est, profecto iste transitus Domini ex carne est, non ex divinitate. Per divinitatem enim semper astare est, quia ubique praesens est. Huic ergo Deo incarnato proclamant caeci et dicunt: Miserere nostri, fili David, quasi dicant: Per gratiam incarnationis redde lumen nobis caecis. Filius enim David dictus est secundum carnem. Cum autem venisset domum, accesserunt ad eet aperti sunt. MYSTICE domus illa in qua illuminati sunt caeci, Ecclesia est, in qua per fidem, lumen visio
Abbreviated transcription (Latin):
usdicat. ⁊ p̃cepit eis ne  tollerent in uia p̃ter uirgã tantũ. s intelligendũ ẽ sub alia
iguficatione dictã uirgã. quȩ scdm̃ marcũ ferenda ẽ. ⁊ sub alia illã quȩ sedm̃ matħ
ilicã ñ ẽ ferenda. sicut sub alia significatione intelligr̃ tẽptatio de qua dictũ ẽ. ds ne¬
ninẽ tẽptat. ⁊ sub alia de qua dicit᷑. tẽptat uos dñs ut sciat si diligitis eũ. Illa ẽ sedue¬
nonis. ista ꝓbationis. Ita qͦ dictũ est. ut uirgã ferrent ⁊ uirgã ñ ferrent. Cũ enĩ scdm̃
ptestatẽ uirgȩ nomine aliꝰ euangłista significauit cũ dixit nequid tollerent in uia p̃t̃
uigã tantũ: ut intelligat᷑ qr ꝑ potestatẽ a dño acceptã. quȩ uirgę nomine significat᷑

Expanded text:
am tantum, sed intelligendum est sub alia significatione, dictam virgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam quae secundum Matthaeum et Lucam non est ferenda, sicut sub alia significatione intelligitur tentatio, de qua dictum est: Deus neminem tentat , sub alia de qua dicitur: Tentat vos Dominus , ut sciat, si diligatis eum. Illa seductionis est, ista probationis. Ita quoque dictum est, ut virgam ferrent, et non ferrent virgam. Cum potestatem, virgae nomine alius evangelista signavit, eum dicit, ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum, ut intelligatur, quia per potestatem a Domino acceptam, quae virgae nomin
Abbreviated transcription (Latin):
il̃ introeuntes urbẽ scire ñ potert̃. quis ł qualis eẽt. fama gͦ płi eligenda ẽ de uidi¬
o uicinoꝵ. ne p̃dicationis dignitas detͣpet᷑ suscipientis infamia. cũ uniũsis debeant p̃di¬
anãit. aut si nullus fuerit qui audiat. tñ ipse p̃dicator sine fructu ñ erit. qr ad eum
ix rcũtet᷑. dũ ei adño ꝓ labore merces sui oꝑis recõpensabit᷑. Et qͥc̃q ñ recep̃ u. hic dat¬
tentiã suꝑ ñ recipientes. excutite. Non st̃ sacͣm̃ta uilificanda. Insacram̃tũ enĩ pul¬
is p̃cipit᷑ excuti in testimoniũ illis. Pulius enĩ in pedib signũ est laboris uiȩ. Excuciat᷑
gͦ in eos ut ostendat᷑ se inanit̃ recepisse uiȩ̨ laborẽ ꝓ eis. & qͥ in aniter suscepes
cos retorquendũ & puniendũ. Excussio enĩ pulueris significat qͥ nicħ ab ei
animarũ quarũ causa pedes fuerant sordidati. Abluit ita ꝗđ i nullo puniuns
de t̾ra eoꝵ ñ paciunt᷑ sibi adherere. Amen dico uobisq. d. In tantũ dãpnabilsm¬

Expanded text:
 scire non poterant, quis et qualis esset. Fama populi eligenda est, et judicio vicinorum, ne praedicationis dignitas deturpetur suscipientis infamia. Cum universis debeant praediaudit, aut si nullus fuerit qui audiat, tamen ipse praedicator sine fructu non erit, quia ad eum pax revertetur, dum ei a Domino pro labore merces operis sui recompensabitur. Et qtentiam super non recipientes. Excutite. Non sunt sacramenta vilificanda. In sacramentum enim pulvis praecipitur excuti in testimonium illis. Pulvis enim in pedibus signum est laboris viae. Excutiant ergo in eos, ut ostendant se inaniter recepisse viae laborem pro eis, et quod inaniter susceperunt, in eos retorquendum et puniendum. Excussio enim pulveris significat, quod nihil abanimarum, quarum causa pedes fuerant foedati, abluit, ita quod in nullo puniuntude terra eorum non patiuntur sibi adhaerere. Amen dico vobis, etc. Quas
Abbreviated transcription (Latin):
sentemꝰ mundo.ołh ib⁊ etiã calciam̃ta ferre. ne scił pedes .i. eoꝵ affectiones mortiferis
unculis alligant᷑. s potiꝰ scãm trã ingredientes sensus habeant nudos. ⁊ amaloꝵ exem
usalienos. Non debet aliquis calciam̃ta ferre .i. ñ deboe stultoꝵ oꝑũ exẽpla conspi¬
ire. nesua oꝑa quasi ex mortuis pellib credat muniri. St̃ & enĩ multi qͥ prauitatẽ
sũ ex alienis prauitatib tuent᷑. ut dũ alios talia fecisse considerãt. se ħ facere licenter
ntant. Item plato dicit duas corꝑrũ sũmitates ñ eẽ uelandas. nec assuetã debere fien
uilliciẽ capitis ⁊ pedũ. qr c̃ ħ habuerint firmitatẽ. cetera sunt robustiora. Neq uirgã¬

Expanded text:
edes, id est eorum affectiones mortiferis vinculis alligarentur, sed potius sanctam terram ingredientes, sensus habeant nudos, et a malorum exemplis semper alienos. Non debet aliquis calceamenta ferre, id est non debet stultorum operum exempla conspicere, ne sua opera, quasi ex mortuis pellibus credat muniri. Sunt etenim multi qui pravitatem suam ex pravitatibus alienis tuentur, ut dum alios talia fecisse considerant, se hoc facere licenter putant. Item Plato dicit duas corporum summitates non esse velandas, nec assuetam debere fieri mollitiem capitis et pedum, quia cum hanc habuerint infirmitatem, caetera sunt robustiora. Neque virga
Abbreviated transcription (Latin):
õs qui saluari merent᷑ suo uituitu dignos uidicat ac miseratione dicens. Confide
credid̃. Conuersa ȩccłia gentiliũ uenit ad filiã archisinagogi resuscitandã. q ũ
trauerit plenitudo gentiũ tandẽ in fine sclĩ isrł saluabit᷑. Domꝰ principis estus
iudȩos ñ docent nisi figuras quȩ sunt lugubre carm̃ .i. delectatio ducens ad moraꝰ
ad luctũ. Turba tumultuans sunt illi qui aduersus doctrinã xp̃i recalcitrauen¬
puella dormit. qr qui peccãt in p̃senti ñdũ mortuisunt. sed dormiunt. qr an
tentia potest delere peccata. unde pauci arbitri in resurrectione puellesi
ad hibiti. quibus uehement̃ ut nemini id manifestarent p̃cepit. Aliꝰ ꝑuenit is
ad oꝑationẽ peccati. ⁊ tunc ñ tam̃ in domo mortuus ẽ. s iã quasi extra pora
fertur. qui ꝑ filiũ uiduę significat᷑. ⁊ qr publica noxa publico egae remedin
conspectu poplĩ uiduȩ filiꝰ suscitat᷑. Alius in consuetudine positꝰ ẽ. qͥ ꝑ las

Expanded text:
s qui salvari merentur, suo intuitu dignos judicat ac miseraratione, dicens: Confide, credidit. Conversa Ecclesia gentium venit ad filiam archisynagogi resuscitandam, quia, cum intraverit plenitudo gentium, tandem in fine saeculi Israel salvabitur. Domus principis est Judaea, qui Judaeos non docent, nisi figuras, quae sunt lugubre carmen, id est delectatio ducens ad luctum et ad mortem. Turba tumultuans, sunt illi qui adversus doctrinam Christi recalcitraveota quod dicit, puella dormit, quia qui peccant in praesenti, nondum mortui sunt, sed dormiunt, quia acreta poenitentia potest delere peccata. Unde pauci arbitri in resuscitatione puellae sunt adhibiti, quibus vehementer ut nemini id manifestarent praecipit. Alius pervenit usque ad operationem peccati, et tunc non tantum in domo mortuus est, sed jam quasi extra portam effertur, qui per filium viduae significatur; et quia publica noxa publico eget remedio, in conspectu populi
Abbreviated transcription (Latin):
ili enũ uoce suscitat puellã. cũ dicit. puella surge. In resuscitatione uͦ iuuenis
uribus utitur uerbis cũ dicit. luuenis. tibi dico surge. Suꝑ lazarũ uero lacrima¬
sest. infremuit spũ. uoce magna clamauit. Lazare ueni foras. Sic gͦ potest no
qͥd alii difficiliꝰ alii leuiꝰ a morte peccatoꝵ suscitant᷑. Morał. gͥ puella mor¬
ia in domo ÷ anima mortua in cogitatione. Tibicines. adulatores qui fouent
mostuã. Turba murmurantiũ. turba instantiũ cogitationũ. Ciecta turba fan¬
asmatũ. resuscitat animã. tam̃ cũ paucis arbitris .i. ñ ꝑ publicã pęnitentiã s ꝑ¬
qruatã. p̃sente ministro ȩcłiȩ.& transeunte iñ ihũ. ħ oc de duobus cȩcis & de
queo demoniaco solus matħ ponit. Illi enĩ duo cȩci de quib alii narrant ñ st̃ isti

Expanded text:
ili enim voce suscitat puellam cum dicit: Puella, surge. In resuscitatione vero juvenis utitur pluribus verbis, dicens: Tibi dico, surge. Super Lazarum vero lacrymatus est, infremuit spiritu, magna voce clamavit: Lazare, veni foras. Sic ergo potest notari, quod alii difficilius, alii levius a morte peccatorum suscitantur. MORALITAS. Ergo puella mortua in domo, est anima mortua in cogitatione. Tibicines, adulatores qui fovent mortuam. Turba murmurantium, est turba instantium cogitationum. Ejecta turba fantasmatum, resuscitat animam, tamen cum paucis arbitris, id est non per publicam poenitentiam, atam, praesente ministro Ecclesiae. Et transeunte inde Jesu, etc. Haec de duobus caecis et muto daemoniaco, solus Matthaeus ponit. Illi enim duo caeci, de quibus alii narrant, non sunt isti
Abbreviated transcription (Latin):
hiertit se ad eã iã salua facta erat. qͥ ⁊ alii euangłistȩ manifeste ostendunt. &
e uerbis ihũ potest ꝑpendi ubi ait. fides tua te saluã fecit. ñ dicit saluã faciat s
nelꝰ intelligit᷑. quã ipse moyses. Uñ bñ iairus .i. illuminans siue illunuinatꝰ dicit᷑.¬
a qui accipit uerba uite dare nobis ⁊ ꝑ ħ ceteros illuminat. ⁊ ipse a spũ scõ qͦ uita-¬
ia monita scribere ł docere possit illuminat᷑. qr iuxta euangłiũ lucȩ uidens ilim̃
adit ad pedes eiꝰ. qr p̃uidens in spũ dnm̃ in carne uenturũ humili corde se eiꝰ po
iptius quã assũpta humanitas qua t̾rã nr̃e nr̃e mor calitatis tetigit accipiendi st̃.
uacorẽ dñ ⁊ hominũ longe uerbi dignitatis gła p̃ferendũ cognoscere. ⁊ confite
gi qnȩ sola legali institutione cõposita quasi unica moysi nata erat. ⁊ ħ uelut xii. ęta

Expanded text:
convertit se ad illam, jam salva facta erat, quod et alii evangelistae manifeste ostendunt, et ex verbis Jesu potest perpendi, ubi ait: Fides tua te salvam fecit, non dicit, te salvam faciat,  Unde bene Jairus idem illuminans, sive illuminatus, vocatur, qui accepit verba vitae dare nobis, et per haec caeteros illuminat, et ipse a Spiritu sancto, quo vitalia monita scribere vel docere posset, illuminatus est. Qui videns Jesum procidit ad pedes ejus, quia praevidensaptius quam assumpta humanitas, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi suntdiatorem Dei et hominum longe sibi dignitatis gloria praeferendum esse cognoscega, quae sola legali institutione composita, quasi unica Moysi nata erat. Et haec velut duo de
Abbreviated transcription (Latin):
su ẽ qͥ duo st̃ gen̾a ieuinii. unũ tristitiȩ ꝓpt̃ peccata. aliud gaudii ex nimia contẽpla¬
none. qñ in solo ȩt̾̃no bono contẽplando delectat᷑ animꝰ obliuiscit᷑ esũ. le uiniũ tristitię
i nost̃ habere. qr ñ debent dolere quãdiu cũ eis sponsus ẽ. leuiniũ gaudii ñ posst̃
uibere qr adhuc carnales sunt. nec celestib adhuc inhiant. nec contẽplationi cęlestiũ
uent donec sponsus subtractꝰ sit ab eis ascendens in cęlũ. & tunc celestia desiderẽt

Expanded text:
sunt duo genera jejunii; unum tristitiae propter peccata; aliud gaudii ex nimia contemplatione, quando in solo bono aeterno contemplando delectatur animus, obliviscitur esum. Jejunium tristitiae non possunt habere, quia non debent dolere, quandiu cum eis est sponsus. Jejunium gaudii non possunt habere, quia adhuc carnales sunt, nec coelestibus adhuc inhiant, nec contemplationi coelestium vacant, donec sponsus subtractus sit ab eis ascendens in coelum, et tunc coelestia desiderent,
Abbreviated transcription (Latin):
sedentẽ .i. humanis studiis in hiantẽ. in theloneo .i. in domo ubi .s. uectigalia congregabar̃
ũ similit̃ narrant. dicentes in domo leui eũ discubuisse. Cũ gͦ dicit in domo illiꝰ exͥm
cũ bebant. iã publicani &e peccatores ẽẽ desierant. nec si in peccatis eẽ ⁊ ꝑseuerare deẽnos
qui sine peccato est conuesci auderent. nec forsitan ds̃ cũ eis. Publicani uocant᷑ qui puli
scelerib fȩdant᷑ ⁊ qui publicis negociis implicant᷑: que sine peccato aut̃ uix. aut nuqi

Expanded text:
est humanis lucris inhiantem, in telonio, id est in domo, ubi scilicet vectigalia congregabantuvium similiter narrant, dicentes in domo Levi eum discubuisse. Cum ergo dicit in domo illius, exprimit discumbebant, jam publicani et peccatores esse desierant, nec si in peccatis esse et perseverare decernerent, ei qui sine peccato est convesci auderent, nec forsitan Deus cum eis. Publicani vocantur, qui publicis sceleribus foedantur, vel publicis negotiis implicantur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Cuntes autẽ. P hariseis de falsa iustitia tumidis dat c̃siliũ correctionis. Faciebant s
sacͥficia in tẽplo ut iusti apparerent. corã popło. s ñ exercebant oꝑa miscdiȩ ubi
de sua laborarent. Quasi diceroe: Uos estimatis uos eẽ ustos. s euntes ad ꝓphãs b¬
dierde: Idõ frequento peccatores ut ad pęnitentiã inuitẽ. Non enĩ ueni in mundũ uocare
istos subaudis ad pęnitentiã q̃ dic̃ luc̃ s peccatores. Qui enĩ tustꝰ ẽ sic̃ nathanael. cui testi

Expanded text:
cium. Pharisaeis de falsa justitia tumidis, dat consilium correctionis. Faciebant saepe cium. Pharisaeis de falsa justitia tumidis, dat consilium correctionis. Faciebant saepe sacrificia in templo, ut justi apparerent coram populo, sed non exercebant opera misericordide sua laborarent, quasi dicat: Vos aestimatis vos esse justos, sed euntes ad pdicat: Ideo frequento peccatores, ut ad poenitentiam invitem. Non enim veni in mundum vocare justos, subaudi ad poenitentiam, quod dicit Lucas, sed peccatores. Qui enim justus est, ut Nathanael, cui testi
Abbreviated transcription (Latin):
se xp̃o congruã bñficiis cęlestibus uicẽ rependens. ut illi cõmodarce sua tẽꝑalia. aquoro¬
tabat ꝑpetua bona. Seqrͣ. & uidentes pharisei .d.e. d. Quare cũ publicanis & pecat¬
manducat .m.ii. Duplici errore tenent᷑ pharisei cũ magistro ueritatis de susceptione p¬
piscendo a peccatis ñ parũ iustitiȩ apꝓpinquabat᷑. Etrabant gͦ pharisei qui nec alienai
nouerant corda. s ds̃ qui no uit occulta cordis eos quos iã penitentes susceꝑat amps
fide confortat. & illos quos adhuc suꝑbos tolerat o ĩpios ad humilitatis & pieta
grãm ꝓuocat. Nã ihc̃ audiens. ce prauas eoꝵ cogitationes ad tendens ait. No
tio alioꝵ declinabant. Serpsũ uͦ medicũ dicit qui miro medicandi gen̾e ꝓpt̾ iniqͥtats
tes statuere iusticiã. iustitiȩ dĩ ñ sunt subiecti. Male habentes uocat eos qui suȩ fragi¬
tis conscientię deuicti. nec ꝑ legẽ uidentes se iustificari pęnitendo se gr̃ȩ dĩ submittus

Expanded text:
parasse, congruam beneficiis coelestibus vicem repetens, ut illi commodaret sua temporalia, a quo exspectabat perpetua bona. Sequitur: Et videntes Pharisaei dixerunt discipulis emagister vester? Duplici errore tenentur Pharisaei: Cum magistro veritatis de susceptione p, qui resipiscendo a peccatis non parum justitiae appropinquabant. Errabant ergo Pharisaei, qui nec aliena nec sua noverant corda, sed Deus qui novit occulta cordis, eos quos jam poenitentes susceperat, amplius in fide confortat, et illos quos adhuc superbos tolerat et impios, ad humilitatis ac pietatis gratiam provocat. Nam Jesus audiens et pravas eorum cogitationes attendens ait: Nonnsortia aliorum declinabant. Seipsum vero medicum dicit, qui miro medicandi genere propter iniquintes statuere justitiam, justitiae Dei non sunt subjecti. Male habentes vocat eos, qui suae fragilitatis conscientia devicti, nec per legem videntes se justificari, poeni
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uos. Consuetudo iudeoꝵ erat ut si aliquis contraria legi p̃di caroe concilũ fu¬
ebant. conuocato illo qui legi eoꝵ contrariꝰ erat. pͥmũ ꝓhibebant ne ulterꝰ tili
sic̃ de paulo legimꝰ. S si nec sic ad quiescere uolebat. tẽ p̃sidib aut regib ad dĩri¬
tionẽ tradebat᷑. sic̃ iacob herodi. & ħ÷. iõ necessariũ ẽ ut sitis serpentes. iasi
cos flagellabunt. tandẽ ad reges ⁊ p̃sides ducemini in dãpnationẽ. in testimal¬

Expanded text:
etc. Consuetudo Judaeorum erat, ut si quis contraria legi praedicaret, concilium faciebant, et vocato illo, qui legi eorum contrarius erat, primum prohibebant, ne ulterius tasicut de Paulo legimus. Sed si nec sic acquiescere volebat, tunc praesidibus aut regibus ad damnationem tradebatur, sicut Jacoorrectos flagellabunt; tandem, ad reges et praesides ducemini, in damnationem; in testim
Abbreviated transcription (Latin):
cauerunt. de quo facti huiꝰ fama latiꝰ flagrauerat. łq marcꝰ ⁊ luc̃ scribends
gentib cũ uellent gentilẽ populũ significare. de uno dęmoniaco tantũ sam
iudȩis scribens. Uterq enĩ populus dęmonib deditꝰ erat. alter idola colende
qui de duob filiis noe ꝓcessit is. ex cham &e iaphiet. De sem enĩ iudaicꝰ pls eits¬
onda ce in telligenda peccata nr̃a.sic̃ maria soror aaron inheremo uerbis temeritatis
sapbiş lepra ꝑcussa est. sicut paraliticꝰ de quo tractamꝰ qͥ ñ nisi pͥmo dimissis pec catis
tut ab infirmitate curari: aut ad głam dĩ saluatoris. sine ꝑ ipsũ. sue ꝑ famulos su¬
sic̃ cecꝰ natꝰ in eugłio. qͥ neq ipse peccauit. neq parentes eius. s ut manifestarent᷑ oꝑa

Expanded text:
dicaverunt, de quo facti hujus fama latius effluxerat. Vel Marcus et Lucas scribentes dicaverunt, de quo facti hujus fama latius effluxerat. Vel Marcus et Lucas scribentes gentibus cum vellent gentilem populum significare, de uno tantum daemoniaco scriignificaret, Judaeis scribens: Uterque enim populus daemonibus deditus erat. Alter idola colendo, qui de duobus filiis Noe processit, scilicet ex Cham et Japhet. De Sem enim exivitnda et corrigenda peccata nostra. Sicut Maria soror Aaron in eremo, ob verba temeritatis et superbiae percussa est lepra. Sicut paralyticus de quo tractamus, quo non nisi primo dimissis peccatis, potuit ab infirmitate curari. Aut ad gloriam Dei salvantis, sive per se ipsum, sipse peccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestarentur opera
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ds̃ dormire cũ tribulationes suis ꝑmittit accedere. S fideles orant. Dñt il
monti galaad. quẽ tenuit tribus manasse. non longe a stagno tyberiadis
in quod porci p̃cipitati sunt. Significat autẽ nationẽ gentiũ. quã posts¬
nũ passionis ce resurrectionis suę głam missis p̃dicatoribus saluator dignua¬
uisitare. Uñ bene gerasa. Gerasa enĩ ut quidã legunt. colonũ eiciens. siue ali¬
na appropinquans interp̃tatur. uidelicoe insinuans quia gentiũ popłs & diabali
a quo in colebat᷑ de corde suo reppulit. &e qui erat longe. factus ẽ sic ꝓpe in sang¬
ne xp̃i. Occurrerunt ei duo Matheus duos dicit fuisse qui legionẽ illã denu¬
patiebantur quȩ in porcos ire ꝑmissa ẽ : marcus autẽ & luc̃ unũ cõmemorant.
Intelligas gͦ unũ eoꝵ fuisse clarioris ꝑsone. quẽ regio illa colebat. &e pro euiꝰ slls
plurimũ satagebat. ħ uolentes significare duo eugłistȩ solũ cõmemorandũu¬

Expanded text:
Deus dormire, cum tribulationes suis permittit accidere. Sed fideles orant, Domine, monti Galaad, quam tenuit tribus Manasse, non longe a stagno Tiberiadis, in quod porci praecipitati sunt. Significat autem nationem gentium, quam post passionis somnum resurrectionisquevisitare. Unde bene Gerasa dicitur. Gerasa enim, ut quidam legunt, colonum ejiciens, sive advena appropinquans interpretatur, videlicet insinuans, quia gentium populus, et diabolum a quo incolebatur, de suo corde repulerit, et qui erat longe, factus est sic prope in sanguine Christi. Occurrunt ei duo habentes dpatiebantur, quae in porcos ire permissa est. Marcus vero et Lucas unum commemorant. Intelligas ergo unum eorum fuisse clarioris personae, quam regio illa colebat, et pro cujus salute plurimum satagebat. Hoc volentes significare duo evangelistae, solum commemorandum ju
Abbreviated transcription (Latin):
ut am̃a corꝑi dñet᷑ quȩ pͥus seruiebat ei ⁊ ab eo regebat᷑: & uade in domũ tuã .i. ad

Expanded text:
ut anima corpori dominetur, quae prius serviebat ei, et ab eo regebatur. Et vade in domum tuam, id est ad ut anima corpori dominetur, quae prius serviebat ei, et ab eo regebatur. Et vade in domum tuam, id est ad
Abbreviated transcription (Latin):
sm marto dicit᷑. Quis pot̃ dimittere peccata nisi ds̃ : & uere dicebant. qr nemo nisi
ilĩ eẽ dm̃. se dm̃ euidenti signo ostendit. dũ eoꝵ cogitationes aꝑit. quasi dicerae eis. Po¬
antia qua cogitationes ur̃as in tueor. possũ &e delicta dimittere. Qd ẽ faciliꝰ dic̃e di¬
qua sano ⁊̃ peccata dimitto. Ut sciatis aũ. facit carnale signũ. ut ꝓbetͣ spũale. hec
uerba possunt ẽẽ xp̃i ł euangłistȩ quasi euangłista dixerit. Ipsi dubitabãt eũ pos¬
se dimittere peccata. S ut sciatis quia filiꝰ hominis habet potentiã.ait paralitico
ic̃. Siaũ xp̃c dicat᷑ pnuntiasse. hec uerba ita legr̃. Uos dubitatis me posse dimitt̃e
quoꝵ anima dissoluta ẽ in peccatis. ⁊ iacoe in lecto corporis hoc c̃ eiꝰ uoluptatib Offe-¬
rentes st̃ doctores ȩccłiȩ. qui rogant pro infirmo in peccatis cui dimittit peccata &e
dicit. Surge auitiis. & tolle grabatũ .i. carnẽ ꝑ frena continentiȩ correctã rege.

Expanded text:
in Marco dicitur: Quis potest dimittere peccata nisi solus Deus ? Verum dicebant, quia nemo nisi eum esse Deum, se Deum evidenti signo ostendit, dum eorum cogitationes aperit, quasi eis diceret: Potentia, qua vestras cogitationes intueor, possum et delicta dimittere. Quid est facilius dicere: diqua sano etiam peccata dimitto. Ut faciatis autem, etc. Facit carnale signum, ut probetur spirituale. Haec verba possunt esse Christi vel Evangelistae, quasi Evangelista diceret: Ipsi dubitabant eum posse dimittere peccata, sed ut sciatis, quod Filius hominis habet potestatem, ait paralyticoicatur Christum pronuntiasse haec verba, ita legitur. Vos dubitatis me posse dimitterequorum anima dissoluta est in peccatis, et jacet in lecto corporis, hoc est voluptatibus ejus. Offerentes sunt doctores Ecclesiae, qui rogant pro infirmo in peccatis, cui dimittit peccata, et dicit: Surge, a vitiis, et tolle grabatum, id est carnem per frena continentiae correctam rege,
Abbreviated transcription (Latin):
eum omnia posse: nec eius corp̾oream presentiam necessariã ẽ
tensa humilitate et fide centurionis ponit ꝙ prudentia
eius. Respondit enim quasi antiphore alicuius obicientis
potestate dñi . tu dñs omnium: habens sub me milti
tu angelos. uel omuia. dico huic uade & uadit.u¬

Expanded text:
eum omnia posse, nec ejus praesentiam corpoream necessariam esseum omnia posse, nec ejus praesentiam corpoream necessariam ess tectum meum. Ostensa humilitate et fide centurionis, ponit et prudentiam ejus. Respondit enim quasi antipophorae alicujus objicientis, sub potestate domini, tu Deus omnium; habens sub me milites, tu angelos vel omnia. Dico huic, vade, et vadit
Abbreviated transcription (Latin):
serui ita diligent̃ expͥmit. scilicet iacet. Cuiꝰ rei assiduitas grauat homiũe
mũ. In domo. ubi eũ assidue uideo. Paraliticꝰ .i. menbris dissolutꝰ. ⁊ male torq
acuta passione infirmitatis: ut xp̃m ad cõpassionẽ cõmoueat. Moralitas. S
homines qui famulos habent & famulas cogitare. sic miserere. sic condoleri:
supplicare. sic curã habere de seruis suis uel ancillis. sic̃ ille beatꝰ centurio sin¬
ueniã. Moꝵ Ad sanandũ reguli filiũ uenire noluit. ne diuitias honorasse
hic ne conditionẽ spreuisse seruilẽ ad centurionis famulũ mox ire consentit.
cũ illis. & cũ ĩa non longe eẽt a domo. misit ad eũ centurio amicos din
Dñe noli uexari. ñ erũ dignus sũ ut intres sub tectũ ineũ. ⁊ alia quȩ sequi
Notatur in hac responsione humilitas centurionis. qui se indi¬
num uisitatione tanti hospitis recognoscit cum ait. Dñe non
des.cum supponit. sed tantum dic uerbo ⁊ cetera. Credit enim u

Expanded text:
gravat hominem infirmum, in domo, ubi assidue eum video, paralyticus, id est membris dissolutus, et male torquetur, acuta passione infirmitatis, ut Christum ad compassionem commoveat MORALITAS. Sic debent homines qui famulos habent et famulas, cogitare, sic misereri, sic condolere eis, sic supplicare, sic curam habere de servis suis vel ancillis, sicut ille beatus centurio AS. Ad sanandum reguli filium venire noluit, ne divitias honorasse videretur. Hic ne conditionem sprevisse servilem, ad centurionis famulum mox ire consensit. Haec urio amicos, dicens: Domine noli vexari, non enim sum dignus, ut intres sub tectum meum , et alia quae sequuntur. Notatur in hac responsione humilitas centurionis, qui se indignum visitatione tanti hospitis recognoscit et ait: Domine, fides cum supponat: Sed tantum dic verbo, etc. MORALITAS. Creditenim jussione
Abbreviated transcription (Latin):
accipitur. Nauicula uͦ quã ascendit intelligit᷑ arbor beatissimȩ passionis. cuiꝰ aix
tota uis ꝑsecutionis circa crucẽ xp̃i fuit. ubi .s. in morte occubuit. Unde dictĩ
ximis uotis resurrectionẽ quęrunt dicentes. salua nos resurgendo. quia ꝑimnꝰ cin¬
tione tuȩ mortis. Ipse uero exurgens in die refurrectionis increpat illos. ⁊ dima
cordis eoꝵ q̃ increpatio legit᷑ post resurrectionẽ multis modis fuisse. sic̃ illid
Ex ꝓbrauit incredulitatẽ illoꝵ ce duritiã cordis. quia his qui uiderant eũ m
rexisse ñ crediderãt. & cũ iterũ dicit. O stulti &e tardi corde ad .c. ĩ.o. q̃ lo cutis

Expanded text:
accipitur. Navicula vero quam ascendit, intelligitur arbor beatae passionis, cujus auxilio tota vis persecutionis circa Christi crucem fuit, ubi scilicet in morte occubuit. Unde dictum aximis votis resurrectionem quaerunt dicentes: Domine, salva nos resurgendo, quia perimus turbatione tuae mortis. Ipse vero exsurgens in die resurrectionis increpat illos, et duritiam cordis eorum, quae increpatio legitur post resurrectionem multis modis fuisse, sicut illud: Exprobravit incredulitatem eorum et duritiam cordis, quia his qui viderant eum re
Abbreviated transcription (Latin):
ns ad celestia designantur. Isti ꝓ alus orant. qui adhuc serui idolatrie
iant inutiles. dissoluti. & a diabolo uexati. Illis dicit dñs Ego ueniam
pe apłos & curabo ͤ a peccatis. & gentiles dicunt quia non sunt digni
it in persona sui transeat ad idolatrias.⁊ idõ sanet eos ꝑ ũba p̾dicationis

Expanded text:
tes ad coelestia designantur. Isti pro aliis orant qui adhuc servi idololatriae tes ad coelestia designantur. Isti pro aliis orant qui adhuc servi idololatriae jacent inutiles, dissoluti, et a diabolo vexati; illis dicit Dominus: Ego veniam per apostolos, et curabo eum a peccatis. Et gentiles dicunt quod non sunt digni, ut in persona sua transeat ad idololatras et ideo sanet eos per verba praedicationis
Abbreviated transcription (Latin):
r dico non temporaliter potentes sed etiam feliciciter epulantes.
carnaliter iacentes. sed sp̃ualiter quiescentes cum patribus sanctis:
u rediderunt in filium creatoris. Sequitur. Filii autem regni eicient᷑
ngauit as. Exxteriores. non quod sint extra dm̃ qui omnia continet. Sed
cut cecus sub sole extra solẽ dicitur esse quem non uidet quamius sol uide¬
at eim. sic positi in penis dm̃ non uidebunt. quamiuis sit presens. Fletus
qui uenit ex affectu mentis angustiam mentis significat. Stridor denti¬
ui angustiam corporis. In membro quo pͣlus peccauit. plus cruciabitur pecca
ierbo poterat curare etiam absens. & absens uerbo curauit. Mysti¬
te centurio significat primitias gentium: qui centum militibus stipa¬
qa. dicitur quia in sinistra numeratur usq ad nonaginta nouem. et
unteaarius est in dextera. & ido per hunc numerum uirtutes tenden¬

Expanded text:
gno coelorum. Recumbent dico, non temporaliter potentes, sed etiam feliciter epulantes; non gno coelorum. Recumbent dico, non temporaliter potentes, sed etiam feliciter epulantes; non carnaliter jacentes, sed spiritualiter quiescentes cum patribus sanctis, qui crediderunt in Filium creatoris. Sequitur: Filii autem regni ejicientunavit Deus; exteriores, non quod sint extra Deum, qui omnia continet, sed sicut caecus sub sole extra solem dicitur esse quem non videt, quamvis sol videat eum; sic positi in poenis Deum non videbunt, quamvis sit praesens. Fletus qui venit ex affectu mentis, angustiam mentis significat. Stridor dentium angustiam corporis. In membro quo plus peccavit peccator, plus cruciabitur. Et diverbo poterat curare etiam absens, verbo curavit. Mystice centurio significat primitias gentium, qui centum militibus stipaunt. Hoc ideo dicitur, quia in sinistra numeratur usque ad nonaginta novem, et centenarius est in dextra, et ideo per hunc numerum virtutes tenden
Abbreviated transcription (Latin):
nirationẽ fidei centurionis inuitet. Amen dico uobis non inueni tantam
i israhel. Non de omnib patriarchis & prophetis hoc dicit. sed de omnibus
intis temporis quibus predicauit. quibus ideo fides centurionis ante fertur
ipsi legis & prophetarũm manitis erant edocti. Hic autem nemine docen-
cum credidit. qui a nec etiam apostoli erant tantȩ fidei eo tempore. Dico au
ꝯstondit significationem huius figurę. scilicet quia centurio gerit perso-
dnnium gentilium. quasi diceret. ut credatis istum hominem magnae fi.
issi. & populi gentilis conuertendi figuram gerere: dico uobis. testor. pre
qua multi uenient ab oriente & occidente idest ex omni genere quod
sub sole eunte ab oriente ad occidentem. & qui uenient sunt illi de quibus
dum est. ut & filii qui dispersi sunt congregentur in unum. Uel ab
nte uenient hi qui statim illuminati transeunt. Ab occidente in o¬
untem. id est qui passionem tolerauerunt usq ad mortem pro fide.

Expanded text:
irationem fidei centurionis invitaret. Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel. Non de omnibus Patriarchis et prophetis hoc dixit, sed de omnibus praesentis temporis quibus praedicabat, quibus ideo fides centurionis antefertur quia ipsi legis et prophetarum monitis docti erant, hic autem nemine docente in eum credidit, quia nec etiam apostoli erant tantae fidei eo tempore. Dico autem. Ostendit significationem hujus figurae, quod centurio gerit personam omnium gentilium, quasi diceret: ut credatis istum hominem magnae fidei esse, et populi gentilis convertendi figuram gerere, dico vobis, testor, praedico, quia mali venient ab oriente, et occidente, id est ex omni gente, quae est sub sole eunte ab oriente in occidentem, et qui venient, sicut sunt illi quibus dictum est, ut et filii qui dispersi sunt, congregentur in unum. Vel ab oriente venient hi, qui statim illuminati transeunt ab occidente in orientem, id est qui passiones toleraverunt usque ad mortem pro fide.
Abbreviated transcription (Latin):
lllũ qui rogauit repudiauit. & eũ qui ñ petebat uocauit. sed utriꝰq mentem
hene nouit qui scrutatur renes ce corda. Nouerat enĩ istũ malũ. illũ aũ grã
inministrante futurũ bonũ. Dñe. Non discipulatũ respuit. sed expleta priꝰ
pat̾ni funeris pietate uult post liberior eũ sequi. Ihẽ autẽ dixit illi. Sequere me
idõ ꝓhib&e sepelire patrẽ. quod ñ sit magnę humilitatis sepelire mortuos. sed
quia meliꝰ officiũ est p̃dicare eugłm ce refuscitare mortuos in anima. & minora¬
pecatores. Unde dicit᷑. Linguȩ adulantiũ alligant animas in peccatis ⁊ sepeli¬
unt. quia dũ lauclant peccatũ quasi negant ẽẽ peccatũ &e sic peccatorẽ tegunt.
ũ. Sic non resuscitat mortuũ in peccatis postquã neq ipse nec aliꝰ orat pro eo.
Nascendente ihũ. Sicut miracula fecerat int̾ra ita uoluit facere ⁊ in mari. ut se

Expanded text:
Illum qui rogabat repudiavit, et eum qui non petebat vocavit; sed utriusque mentem bene noverat, qui scrutatur renes et corda Noverat enim istum malum, illum autem gratia sub ministrata futurum bonum. Domine. Non discipula tum respuit, sed expleta prius paterni funeris pietate, post vult eum liberior sequi, Jesus aut dixit illi: Sequere me,ideo prohibet sepelire patrem, quod non sit magnae humanitatis sepelire mortuos, sed, quia melius officium est praedicare Evangelium, et resuscitare in anima morpeccatores, unde dicitur: Linguae adulantium alligant animas in peccatis, et sepeliunt; quia, cum laudant peccatum, quasi negant peccatum, et sic peccatorem tegunt. n resuscitat illum. Sic non resuscitat mortuum in peccatis, postquam nec ipse nec alius orat pro eo. Et ascendente Jesu, etc. Sicut miracula fecerat in terra, ita voluit et in mari, ut se
Abbreviated transcription (Latin):
git. quodam modo de uoluntate & misericordia eius diffidit. Non diffidit a
de misericordia quantũ ad eum quem orabat: sed potuis quantum ad si
quem indignum ẽẽ misericordia iudicabat. Unde augustinus. Ostendit i
dñ non quasi incredulus pietatis dubitauit. sed quasi collitiuonis si
conscuis. non presumpsit orare. Uenit ergo ad eum. Antequã pete
orare cepit. antequam rogaret culturam ostendit: Uenit creden
adorabat colendo: dicit confitendo. Dñe. Dm̃ uero recognoscit.

Expanded text:
 subjungit, quodammodo de voluntate et misericordia ejus diffidit. Non diffidit quid de misericordia quantum ad eum qui adorabat sed potius quantum ad seipsum, qui se indignum misericordia esse judicabat, unde Augustinus: « Ostendensutem Domini non quasi incredulus pietatis dubitavit, sed quasi colluvionis suae conscius non praesumpsit curare. Venit ergo ad eum, antequam peteret, adorare coepit, antequam rogaret culturam ostendit. Venit credendo, adorat colendo, dicit confitendo: Domine, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
ii ali peccatores conũtunt᷑. &e eodẽ c̃uiuio reficiunt᷑. Tunc accessert̃. Alii euangłistę
sins euident̃ ostendunt. ñ solũ discipulos iohis. s ⁊̃ phariseos hanc questionẽ fecisse. Cũ
nĩ de conuiuio peccatoꝵ ⁊ participatione eis respondiss&e: de comestione agg̃diunt᷑ eũ que¬
entes quare discipłi quasi comestioni uacantes ñ ieumnent. Cui obiectioni respond& Nũqͥd
gtiuerat. Discipłi iohĩs habebant ieuinare ad domandã carnẽ ne sꝑui rebellarde: discipłi
iĩ ap̃i ñ habebant opꝰ ieiunio. qr p̃sentia sponsi xp̃i. illã fortitudinẽ dabat ad carnẽ do

Expanded text:
tia alii peccatores convertuntur, et eodem  discipulos Joannis, sed etiam Pharisaeos hanc quaestionem fecisse. Cum enim de convivio peccatorum et participatione eis respondisset, de comestione aggrediuntur eum, quaerentes: Quare discipuli tui quasi comestioni vacantes non jejunant? Cui objectioni respondet: Nunquigenuerat. Discipuli Joannis habebant jejunare ad domandam carnem, ne spiritui rebellaret. Discipuli autem Christi non habebant opus jejunio, quia praesentia Christi sponsi, illam fortitudinem dabat ad carnem co
Abbreviated transcription (Latin):
enerandũ testificaretur. cũ ꝑ ipsũ lepsi & alii tã mirabilit̃ sanarent᷑. ł alit̃. in
stimoniũ illis. ut scilicet illa curatio & ipsa munera figuralit̃ oblata. aliã
urationẽ aliãq oblationẽ testificarentur. Typice qͥdẽ descensio illuis de monte
urnationẽ illiuꝰ significat. qui semetipsũ exianuit & formã .s.a. Et posthȩc

Expanded text:
venerandum testificaretur, cum per ipsum leprosi et alii tam mirabiliter sanarentur. Vel aliter: In venerandum testificaretur, cum per ipsum leprosi et alii tam mirabiliter sanarentur. Vel aliter: In testimonium illis, ut scilicet ipsa curatio et ipsa munera figuraliter oblata, aliam curationem aliamque oblationem testificarentur. Typice quod descensio illius de monte incarnationem illius significet, quia semetipsum exinanivit, formam servi ac
Abbreviated transcription (Latin):
rneuda. ut ñ solũ a mercede peccuniȩ abstineamꝰ. sed etiã gr̃ȩ : Ergo ñ
ronter se sed propter nos prohibuit. Diuersis de causis mittit ad sacerdotẽ
rosũ: udelicet propter humilitatẽ. ut illi deferat hororẽ cui lex iubet
undatos munera offerre . & uidentes credant ei. uel si ñ credant inexcu¬
iules sint. & ne etiã frangere legẽ uideret᷑. tt etiã sacerdos intelligeret
ligis ordine sed dĩ gr̃a super legẽ illũ curatũ esse. Offerre sacrificiũ pre¬
uit. ut ostenderet quia ñ legẽ solueret. sed impleret. i. qͦd scdm legem
ridieus super legẽ eos sanaret. quos remeilia legis non sanauerant. Qͦs
iii. In testimoniũ ilłe. qͦsi diceret. Idõ p̃cepit moyses offerri munꝰ lepsi: ut eẽt
ntissimoniũ crirationis lepsi illis sacerdotib. Quoꝵ erat leprosos eicere & sana

Expanded text:
premenda, ut non solum a mercede pecuniae abstineamus, sed etiam gratiae, ergo non premenda, ut non solum a mercede pecuniae abstineamus, sed etiam gratiae, ergo non propter se, sed propter nos prohibuit. Diversis de causis mittit ad sacerdotem leprosum, videlicet propter humilitatem, ut ille deferat honorem cui lex jubet mundatos munera deferre, ut etiam videntes credant ei, vel si non credant inexcusabiles sint, et ne etiam legem frangere videretur, et ut etiam sacerdotes intelligerent non legis ordine, sed Dei gratia supra legem illum curatum esse. Offerre autem sacrificium praecipit, ut ostenderet quod non legem solveret, sed impleret, qui secundum legem gradiens, supra legem eos sanaret, quos remedia legis non sanaverant. Quodficii: In testimonium illis. Quasi dicat: ideo praecepit Moyses offerre munus leprosi, ut essent in testimonium curationis leprosi illis sacerdotibus, quorum erat leprosos a templo ejice