comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶̃ B fuit ergo ab his fingendi uoluntas et astutia qm̃ rudes fu¬¬
erunt. dut qi possit indoctus apta inter se et coherẽtia fingere
cui pborum doctissimi plato et Aristoreles et Epicurus. et ģenon
ip̃i sib repugnãtia et contraria dixerunt. hec est enim mẽdatioꝵ
nã ut coherere nõ possint. illorũ autẽ tradinio ꝗr uera est quadrat
undiq ac sibi tota consentit et ideo ꝑsuadet. ꝗr constãti ratione
sufsulta est. Nonigitur questus et cõmodi grana religionẽ istam cõ¬
meriti sunt. quippe qui preceptis et re ip̃a eam uitam secuti sũr que
et uoluptatibus caret et ortĩa que hñtur inbonis sꝑnit et qui non
tantũ p̾ro fide mortẽ subierũt. sed etiã moritutos esse se et scierint
et predixerint. et postea uniuersos qui eorũ disciplinã secuti esset᷑
acerba et nefanda passuros. Ip̃m autẽ christum affirmauit auidoig
fugatum collecta nongentorũ hominũ manu latrocinia fecisse.

Expanded text:
 Afuit ergo ab his fingendi uoluntas et astutia, quoniam rudes fuerunt. aut quis possit indoctus apta inter se et cohaerentia fingere, cum philosophorum doctissimi, Plato et Aristoteles et Epicurus et Zenon, ipsi sibi repugnantia et contraria dixerint ? haec est enim mendaciorum natura, ut cohaerere non possint. illorum autem traditio quia uera est, quadrat undique ac sibi tota consentit et ideo persuadet, quia constanti ratione subfulta est. non igitur quaestus et commodi gratia religionem istam conmenti sunt, quippe qui et praeceptis et re ipsa eam uitam secuti sint, quae et uoluptatibus caret et omnia quae habentur in bonis spernit, et qui non tantum pro fide mortem subierint, sed etiam morituros esse se et scierint et praedixerint et postea uniuersos qui eorum disciplinam secuti essent acerba et nefanda passuros. ipsum autem Christum adfirmauit a Iudaeis fugatum collecta nongentorum hominum
Abbreviated transcription (Latin):
natum esse Saturnum qui sotor õium deorum fuit. Honeros
isti olorientut sacrorum uetustate, quotum et origo et ranio. et ĩpra
deprebensa sur¬
Estant ad huc aliqua que ad arguendas religiones falsas plu¬
rium ualent. sed iam finem libro facere decreui. tie modũ
excedat ea enis pleriius sunt exequenda. ut omnibus rofutatis que
ueritati iudentut obstare. bomies qui honorũ ignorantia uagãtir
in certi ad religionẽ ueram possimus imbuere. Ptimus auten sa¬
pienitie gradus est felsa mntellioere. Seciindiis uera cognoscer. Erꝙo
apud quẽ prima hec instituno nr̃a profecerit qua falsa dereximus¬
excitab tur adueri cognitionẽ qua nulla est homini iocutidior uo¬
lupres etent iam celestis discipline sapientia dignius qui ad cognio¬
scenda cetero libens ac ꝑatus accessęrit.

Expanded text:
natum esse Saturnum, qui et sator omnium deorum fuit. Non ergo natum esse Saturnum, qui et sator omnium deorum fuit. Non ergo isti glorientur sacrorum vetustate, quorum et origo, et ratio, et tempora deprehensa tant adhuc aliqua, quae ad arguendas religiones falsas plurimum valent. Sed jam finem facere libro decrevi, ne modum excedat. Ea enim plenius sunt exequenda, ut omnibus refutatis, quae veritati videntur obstare, homines, qui bonorum ignorantia vagantur incerti, ad religionem veram possimus imbuere. Primus autem sapientiae gradus est, falsa intelligere; secundus, vera cognoscere. Ergo apud quem haec prima institutio nostra profecerit, qua falsa deexcitabitur ad ueri cognitionem, qua nulla est homini iucundior uoluptas, et erit iam caelestis disciplinae sapientia dignus, qui ad cognoscenda cetera libens ac paratus accesserit.
Abbreviated transcription (Latin):
Unc quoniã uanarum suꝑstitionũ originẽ deprehetidi¬
mus supest ut etiã tempora colligamus ꝑ que fuerĩt illi
quorũ memona colitur. Theophilus inlibro de temporib ad
auctolicum seripro ait inhistoria sua thallum dicere ꝙ bellus
quem babilonis et assiri colunt antiquior troiano bello fiuisse inuenia
uno tempore adoleuisse quod adeo uerum est ut rõne ip̃a colligi possit
Namiet agomenon qui gessit troicum bellum. iouis ab nepos fuit
et Achilles aianq pronepotes. et Ulixes eodem gradu proximu.
Priamus quidẽ longa setie sed auctores quidam tradunt. Darda¬
num et lasium corĩtbi filios fuisse. nõ iouis. Nec enim si ita fuisset¬
adusus impudicos ganimedem pro nepotem suum hẽre potuisset
liaq parentib illorum quos supra nomĩaui si congruc̃ter a nos
diuidas numerus consentiet ab excidio autem tioiane urbis: colli¬
guntur ani mille quadringenti sepruaginita. Ex hac remporum
rõne manifestũ est ante atitios nõ ampliusq mille atingenios

Expanded text:
unc, quoniam uanarum superstitionum originem deprehendimus, superest ut etiam tempora colligamus, per quae fuerint illi quorum memoria colitur. Theophilus in libro de temporibus ad Autolycum scripto ait in historia sua Thallum dicere quod Belus, quem Babylonii et Assyrii colunt, antiquior Troiano bello fuisse inueniatuuno tempore adoleuisse. quod adeo uerum est, ut ratione ipsa colligi possit. nam pt Agamemnon, qui gessit Troicum bellum, Iouis abnepos fuit et Achilles Aiaxque pronepotes, et Ulixes eodem gradu proximus, Priamus quidem longa serie.... sed auctores quidam tradunt Dardanum et ad usus impudicos Ganymedem pitaque parentibus illorum quos supra nominaui si congruentes annos diuidas, numerus consentiet. ab excidio autem Troianae urbis colliguntur anni mille quadringenti septuaginta. ex hac temporum ratione manifestum est ante annos non amplius quam mille octin
Abbreviated transcription (Latin):
piditates premũt animã nec deum retinere patiũtur: sed eam uo¬
luptatibus et ille cebris suauibus matcipatã morte afficiũt sempi¬
terna: qui ut repugnare possimus deus nobis uiã suꝑande cartus, et
aperuit et ostendit que uirtus ꝑfecta et om̃ib nũis absoluta coro¬
nam uincentib et mercedẽ ĩ mortalitatis imꝑtit.

Expanded text:
piditates premunt animam nec dominium retinere patiuntur, sed eam uopiditates premunt animam nec dominium retinere patiuntur, sed eam uoluptatibus et inlecebris suauibus mancipatam morte adficiunt sempiterna. quibus ut repugnare possemus, deus nobis uiam superandae carnis et aperuit et ostendit. quae uirtus perfecta et omnibus numeris absoluta coronam uincentibus et mercedem inmortalitatis inpertit.
Abbreviated transcription (Latin):
uirtusis bomini prebere nõ posset si homo tantũ tiõ posset Hnes
ad iusticiã cogere nisi autoritas et uirtus homĩe mnaior acredrit
orenus e eueni sorisset homo excarne ac spiriti et oporteat ilissire¬
opibus e nereri. ait fiat erertius caro qm̃i terretia est ideo inor iah¬
copulatum spiritum sibi trahit secum et abĩ mortalitate ducit ad
mortem. Ergo spiritus exps cartiis duxesse homini adĩmortali¬
tatem ad nullo pacto poterat qr caro inpedit spiritũ quominus deũ
sequatur. Est enim fragilis et subiecta peccato peccatũ aũt pabu¬
lum mortis est. Itaq id circo medi ator aduenit: idem deus ĩcarne
ut caro eum sequi posset et eripet hominẽ morti. cuius ẽ domĩatio
incarnẽ. Ideo carnẽ induit se ut desideriis carnis edomitis doceret
nõ necessitatis esse peccare: sed propositi ac uoluntatis. Una etu no¬¬
bis et magna et precipua cum carne luctatio est cuius infinite cu-¬

Expanded text:
virtutis homini praebere non posset; si homo tantum, non posset homines virtutis homini praebere non posset; si homo tantum, non posset homines ad justitiam cogere, nisi auctoritas, ac virtus homine major accederet. Etenim cum constet homo ex carne et spiritu, et oporteat spiroperibus emereri ut fiat aeternus, caro quoniam terrena est ideoque mortalcopulatum sibi spiritum trahit secum et ab inmortalitate inducit ad mortem. ergo spiritus carnis expers dux esse homini ad inmortalitatem nullo pacto poterat, quoniam caro inpedit spiritum quominus deum sequatur. est enim fragilis et subiecta peccato, peccatum autem pabulum mortis est. itaque idcirco mediator aduenit id est deus in carne, ut caro eum sequi posset, et eriperet hominem morti cuius est dominatio in carnem. ideo carne se induit, ut desideriis carnis edomitis doceret non necessitatis esse peccare, sed propositi ac uoluntatis. una enim nobis et magna et praecipua cum carne luctatio est, cuius infinitae cu
Abbreviated transcription (Latin):
cum legatum ac nunciũ suum mitteret aderudiendam
preceptis usticie sue mortalitatẽ mortali uoluerit eum carne
indui et cruciatu affici et morte multori. Nam cum iussicia e¬
nulla esset interra doctorẽ misit qͣi uiuam legen ut nomen qr it̃¬
plum nouũ conderet ut uerum acpium cultum ꝑomnẽ reriõ¬
et uerbis et exemplo seminaret: sed ramen ut certũ esset adeo
missum nõ ita illum nasci oportuit sicut homo nascitur ex
Mortuli uttoq coneretus. sed ut appareret etiã in homĩ ilsud
esse celeste creatus est siñe oꝑa genitoris habebat etuim spiritu¬
lem pattẽ deum. et sicut pater spiritus eius deus sine matie ita
mater corporis eius uirgo sine patte. fuit iitur erdeus et homo
inter deum. hotnutiẽq medius coristitutus. Unde illud greti e¬
messiten uocant ut hominẽ ꝑducere ad deũ posset idest adimior¬
talitaterti. quia si deus tatitũ fuisset ⁊it supradictũ est exẽpla

Expanded text:
cum legatum ac nuntium suum mitteret, ad crudiendam praeceptis justitiae suae mortalitatem, mortali voluerit eum carne indui, et cruciatu affici, et morte multari. Nam cum justitia nulla esset in terra, doctorem misit, quasi vivam legem, ut nomen ac templum novum conderet; ut verum ac pium cultum per omnem terram verbis et exemplo seminaret. Sed tamen, ut certum esset a Deo missum, non ita illum nasci oportuit, sicut homo nascitur ex mortali utroque concretus: sed ut appareret etiam in homine illum esse coelestem, creatus est sine opera genitoris. Habebat enim spiritalem patrem Deum; et sicut pater spiritus ejus Deus sine matre, ita mater corporis ejus virgo sine patre. Fuit igitur et Deus et homo, inter Deum atque hominem medius constitutus. Unde illum Graeci μεσίτην vocant, ut hominem perducere ad Deum posset, id est, ad immortalitatem: quia si Deus tantum fuisset ut supra dictum est exempla
Abbreviated transcription (Latin):
muli u buttionem corporis inquo est materia nascendiaũ
sonsu uoluptatis emittat uel recipiat. et citra hoc opus huio¬
sconceptus ipse et cotporis informano et inspiratio anine
et pattus in columis: et quecunq deinceps ad hoĩem conser¬
uandum ualent. Iliꝰ munus est quod spitanius ꝙ uiuimus
ꝙ uigemus. Hlam precertp̃ ꝙ ipsius benefitio i columes sunu
ctpote et q uictum nobis ex uariis rebus subitũstrat. sap̃ia
quoꝑ homini tribuit quam terrenus pater dare nullo
iiodo porest.Ideq et de sapientibus stultos. et de stultis sa¬
piense sepe naseuntur. qued quid am fato ac sideribus assi¬
gnant sopd non est nunc locusde faco disserenidi. hoc dicẽ
sotis est ꝙ cnam si astra efficientiã rerum continent nihil¬
ominus adeo ortũa fieri qui astra ipła et fecit et ordina¬
uit. Inepti etoo qui hanc potãtem deo dectabunt et operiꝰ
uius aitribuunt Hoc igitur dei munere celesti atq p̾claro¬

Expanded text:
nisi ut humorem corporis, in quo est materia nascendi, cum nisi ut humorem corporis, in quo est materia nascendi, cum sensu voluptatis emittat, vel recipiat; et citra hoc op scilicet conceptus ipse, et corporis informatio, et inspiratio animae, et partus incolumis, et quaecumque deinceps ad hominem conservandum valent; illius munus est, quod spiramus, quod vivimusquod uigemus. nam praeter quod ipsius beneficio incolumes sumus corpore et quod uictum nobis ei uariis rebus subministrat, sapientiam quoque homini tribuit, quam terrenus pater dare nullo modo potest. ideoque et de sapientibus stulti et de stultis sapientes saepe nascuntur: quod quidam fato ac sideribus adsignant. sed non est nunc locus de fato disserendi, hoc dicere satis est, quod etiamsi astra efficientiam rerum continent, nihilo minus a deo fieri omnia, qui astra ipsa et fecit et ordinauit. inepti ergo qui hanc potentiam deo detrahunt et operibus eius attribuunt. hoc igitur dei munere caelesti atque pr
Abbreviated transcription (Latin):
ENlud quoq uetiit in quõne põt. uirum no anima
ex patte at potius exmatre ani ueto ex utroq gnet
Ded sq id meo uire ab ancipiti undico ł lih lenat. exhi
tribus uerum est qr neq exuttoq neq ex altenitto sc¬
nuotuaacore Corpus enim corporibus nascipotest
quoniam confertur aliquid ex urtoq de amimul anima
non potest. ꝗt ex te tenui et in cõprehensibili nihil põt decedẽ.
Itaq serendarum animatum ratio uni ac soli deo subiacet
deniq celesti suntius orities semine otiundi oitũbus idem ille
pater est ut ait lucretius Nlam de mortalibus non põt quicq̃ps
nisi mortale generari. Nec putari patet debet qui tratisfudis
se aut inspirasse animani de sua nullo modo sentit. nec si seti¬
tiat quando rameri aut quo id fiat hẽ at anitio cõprehensũ
Ex quo apparer non apatentibus dati animas sed abuno
codemq oium deo parte: qui legen rationẽq nascendi tenet
solus. siquidert solus efficit. Ham terteni paretits pibilest

Expanded text:
lud quoque uenire in quaestionem potest, utrumne anima ex patre an potius ex matre an uero ex utroque generetur. sed ego id meo iure ab ancipiti uindico. nihil enim ex his tribus uerum est, quia neque ex utroque neque ex alterutro seruntur animae. corpus enim ex corporibus nasci potest, quoniam confertur aliquid ex utroque. de animis anima non potest, quia ex re tenui et inconprehensibili nihil potest decedere. itaque serendarum animarum ratio uni ac soli deo subiacet: denique caelesti sumus omnes semine oriundi, omnibus ille idem pater est, ut ait Lucretius. nam de mortalibus non potest quicquam nisi mortale generari. nec putari pater debet qui transfudisse <se> aut inspirasse animam de sua nullo modo sentit, nec si sentiat, quando tamen aut quomodo id fiat habet animo conprehensum. ex quo apparet non a parentibus eodemque omnium Deo patre, qui legem rationemque nascendi tenet solus, siquidem solus efficit. Nam terreni parentis nihil est,
Abbreviated transcription (Latin):
scuordam rationen deus quietis causa daret facultatem
sibi reliquit. docendi hominem futuro ꝑsomniut. Nunt
et hystoriẽ sepe restantur extitisse sortiriia quorum p̾sotis
et ad mirabil Suerit eueritus, et responsa uetum n rõrum
oxpte soriri constiterunt. Quare neq semip uera sunt
neqo semperfalsa. Uro lio teste qui duas presesse uoluit
sorrinionum. Ged quẽ falsa sunt ddormiendi causa uident.
que uera i miitantur adeo ut ĩmitiens bonũ aut indi
Hac reuelatione discantius.

Expanded text:
cum eam rationem Deus quietis causa daret, facultatem cum eam rationem Deus quietis causa daret, facultatem sibi reliquit docendi hominem futura per somnium. Nam et historiae saepe testantur extitisse somnia, quorum praesens et admirabilis fuerit eventus; et responsa vatum nostrorum ex parte somnii constiterunt. Quare neque semper vera sunt, neque semper falsa, Virgilio teste, qui duas portas voluit esse somniorum. Sed quae falsa sunt, dormiendi causa videntur; quae vera, immittuntur a Deo, ut imminens bonum aut malum hac revelatione discamus.
Abbreviated transcription (Latin):
probile tamen non est quietum. ꝗr flagrat in eo sensus et ui¬
brat ue flama et arctus om̃es ad se astricostenet. Sea posit̃
mens ad coritemplandas : ntiagities abintentione ta ho¬
sta est tunc demum corpus om̃e resoluitur inquuetrat¬
e teudu citur autem mens cogitatione ceca cumi entib
teraebris secun tantum modo esse ceperit dunt interta
estinea de quibus coitat repente soninus obrepit et ĩ spẽs
proximas sensun copitatio ipsa decliriat. Sic ea que sibi
aite oeulos cosuerat᷑ uidere quoq incipit deinde procedit
ulterius et sibi auocamenta inuenit. ne salube trimani
quierent ed pors i ntertum pat Nami ut mens ꝑdierti ueris
unsi onibus auoatut ne obdormiat ita falsis ne exciteturs
Nam sinullas ymagines cernat aut uigilom illatsꝰ necesse
enit elit perpefua morte sopiri. dortuendi ergo causa lri¬
bura est adeo ratio somniandi et quideni eteo mult¬
uniuersis animantibus sed illud homnini precipue quod

Expanded text:
inmobile, tamen non est quietum, quia flagrat in eo sensus et uiinmobile, tamen non est quietum, quia flagrat in eo sensus et uibrat ut flamma et artus omnes ad se adstrictos tenet. sed postquam mens ad contemplandas imagines ab intentione traducta est, tunc demum corpus omne resoluitur in quietem. traducitur autem mens cogitatione caeca, cum cogentibus tenebris secum tantummodo esse coeperit. dum intenta est in ea de quibus cogitat, repente somnus obrepit et in species proximas sensim cogitatio ipsa declinat: sic ea quae sibi ante oculos posuerat, uidere quoque incipit. deinde procedit ulterius et sibi auocamenta inuenit, ne saluberrimam quietem corporis interrumpat. nam sicut mens per diem ueris uisionibus auocatur, ne obdormiat, ita <per noctem; falsis, ne excitetur: nam si nullas imagines cernat, aut uigilare illam necesse erit aut perpetua morte sopiri. dormiendi eigo causa tribuuniversis animantibus: sed illud homini praecipue, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ta ideoq esse non posse diuersum id quod non põt sepati sed
quicquid est illud et uidendi officium et sentiendi hr̃e rõnes.
Idcirto animum et animam in differenter appellant duo
epicuri poete. Qui autem dicuntesse diuersa. sic atguitien¬
tantur ex eo posse intelligi aliud esse mentem aliud animã
quia in columi anima mens possit extingui quod accidere
soleat in sanis item ad anima morte sopiatur animus sõno
et quidem sic ut non tantum quid facia. aut ubi sit ignoret
sed enam iterum falsorum contemplatione fallat. Quod ip̃mi
quo fiat non põt ꝑuideri. cur fiat potest. Nam requiescere nul¬
lo pacto possumus nisi meris uisionum ymaginibus occupata
teneatur. Laret autem mens oppressa somno. tanq̃ ignis ob¬
ducto cinere sopitus. quemsi paululum cõmoueris rursus ar¬
descit. et quasi euigilat. Auocatut ergo simulacris. donec mẽbra¬
sopote irrigata uegetentur. Corpus enim uigilante sensu licet ĩ

Expanded text:
ta; ideoque non posse esse diversum id, quod non potest separari, sed ta; ideoque non posse esse diversum id, quod non potest separari, sed quidquid est illud, et vivendi officium, et sentiendi habere rationem. Idcirco animum et animam indifferenter appellant duo Epicurei poetae. Qui autem dicunt esse diversa, sic argumentantur: ex eo posse intelligi, aliud esse mentem, aliud animam, quia incolumi anima mens possit extingui, quod accidere soleat insanis; item, quod anima morte sopiatur, animus somno, et quidem sic, ut non tantum, quid fiat, aut ubi sit, ignoret, sed etiam rerum falsarum contemplatione fallatur. Quod ipsum quomodo fiat, non potest pervideri; cur fiat, potest. Nam requiescere nullo teneatur. latet autem mens oppressa somno tamquam ignis obducto cinere sopitus: quem si paululum commoueris, rursus ardescit et quasi euigilat. auocatur ergo simulacris, donec membrasopore inrigata uegetetur: corpus enim uigilante sensu, licet iaceat
Abbreviated transcription (Latin):
formauit ꝗt adeo uiuit intta uiscera gȩnittici ut et iticte¬
mento augeatur: et crebris pulsibus gestiat emticate. Deniq
ab ortum fieri necesse est si fuerit animal intus extincturn
Cetere diffinitionis ꝑtes eospectant ut illis nouem mensibus
quibus in utero fuimus mortui esse uideamur. Nulla ergo ex his
tribus uera sñia est. Hec taren intantum falsos esse dicetidus
est qui hec senserutit ut ort̃o nihil dixerint. Nam et sangiuiẽ
simul et calore et sp̃u uiuimus. Sed cum constet anima ĩcor¬
pore his omtũibus adunatis non expressetunt propriẽ quid
esset. quia tam non potest exprimi quam uideri.
Equitur alia et ipsa in extricabilis quõ idem ne sit aĩa
et animus an uero aliud sit illud quo uiuittius aliud
Autem quo sentimus et sapimus. Non desunt argumenta in
Iutranq ꝑtem. Qui enim unum esse dicũt. hanc tatioriem
sequuntur. quod neq uiui sĩne sensu possit nec sentiri sine ui¬

Expanded text:
formauit, quia adeo uiuit intra. uiscera genetricis, ut et increformauit, quia adeo uiuit intra. uiscera genetricis, ut et incremento augeatur et crebris pulsibus gestiat emicare. denique abortum fieri necesse est, si fuerit animal intus extinctum. ceterae definitionis partes eo spectant, ut illis nouem mensibus quibus in utero fuimus, mortui fuisse videamur. Nulla ergo ex his tribus vera sententia est. Nec tamen in tantum falsos esse dicendum est, qui haec senserunt, ut omnino nihil dixerint; nam et sanguine simul, et calore, et spiritu vivimus. Sed cum constet anima in corpore his omnibus adunatis, non expresserunt proprie quid esset, quia tam non potest exprimi, quam videri.ionibus. Sequitur alia, et ipsa inextricabilis quaestio: idemne sit anima, et animus; an vero aliud sit illud, quo vivimus, aliud autem, quo sentimus et sapimus. Non desunt argumenta in utramque partem. Qui enim unum esse dicunt, hanc rationem sequuntur, quod neque vivi sine sensu possit, neque sentiri sine vi
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt: hoc usi sunt arguitiento. quod pñte anima corpuscal¬
cat recedente frigescat. Sed ignis et sensu indigit et uidetur et
tactu comburit anima uero et sensu aucta est et uideri non põt
et non adurit. Unde apparet animam nescio quid esse deo si¬
mile. At illi qui uentum putant hoc falluntur: quod ex aere sp̃m
ducentes uiuere uidemut. Uarro itaq deffinit. Anima est aer
conceptul ore deferuefactus inpulmone tempatus in corde. dif¬
fusus in corpus. Hec aꝑtissime falla sunt. Neq enim tam obscu¬
ram nobis huius modi dico esse rõtiem ut ne hoc quidem ititel¬
ligaiius quid uero esse non possit.An si mihi quis dixerit eneum
ita illud scio. Anima etgo not est aer ore conceptus. ꝗr multo ptiꝰ
gionutut anima. quam concipi aet ore possit. Not enuim post
partum insinuatut in corpus ut quibusdam phys uidetut sed
post conceptum protinus cum fetum in utero necessitas dĩtia

Expanded text:
uerunt, hoc usi sunt argumento, quod praesente anima corpus caluerunt, hoc usi sunt argumento, quod praesente anima corpus caleat, recedente frigescat. sed ignis et sensu indiget et uidetur et tactu conburit, anima uero et sensu aucta est et uideri non potest et non adurit. unde apparet animam nescio quid esse deo simile. at illi qui uentum putant, hoc falluntur, quod ex aere spiritum ducentes uiuere uidemur. Varro ita definit: anima est aer conceptus ore, deferuefactus in pulmone, temperatus in corde, diffusus in corpus. haec apertissime falsa sunt. neque enim tam obscuram nobis huiusmodi rerum dico esse rationem, ut ne hoc quidem intellegamus, quid uerum esse non possit. an si mihi quispiam dixerit aeneum ita illud scio. anima ergo non est aer ore conceptus, quia multo prius gignitur anima quam concipi aer ore possit. non enim post partum insinuatur in corpus, ut quibusdam philosophis uidetur, sed post conceptum protinus; cum fetum in utero necessitas diuina
Abbreviated transcription (Latin):
Dperest de anima dicere. quanq ꝑcipi ratio eius et nã
non possit. Hec ideo tamen immortalem esse animam
non intelligimus. quoniam quicquid uiget: moueturq ꝑ se
semper nec uideri aut tangi põt eternum sit necesse est. Quid
autem sit anima nundum inter phyos conuenit: nec unqͣ
fortasse conueniet. Et alii sanguinem esse dixerunt: alii ignẽ
alii uentum unde anima uel animus nomen accepit. quod
grece uenitus a nomos dicitur nec illorum tamen quisquam
dixisse aliquid uidetur. Hon erum si anima sanguine aut per
uultius effuso aut febrium calore consumpto uidetut extinqui
continuo ĩ materia sanguinis anime tatio ponenda est ueluti¬
si ueniat in quõnent lumen quo utimur quid sit et respondeat᷑
oleum esse quoniam consumpto illo lumen extinquitur: cu
sint utiq diuersa sed alterum sit alterius alimentum. Uidetur
ergo anima simuł esse lumini que non ipla sit sanguis sed hu¬
more satiguinis alatur: ut lumen oleo. Qui autem ignem puta¬

Expanded text:
perest de anima dicere; quamquam percipi ratio ejus et natura non possit. Nec ideo tamen immortalem esse animam non intelligimus; quoniam quidquid viget, moveturque per se semper, nec videri, aut tangi potest, aeternum sit necesse est. Quid autem sit anima, nondum inter philosophos convenit, nec unquam fortasse conveniet. Etenim alii sanguinem esse dixerunt, alii ignem, alii ventum; unde anima, vel animus nomen accepit, quod Graece ventus ἄνεμος dicitur; nec illorum tamen quisquam dixisse aliquid videtur. Non enim, si anima sanguine aut per vulnus effuso, aut febrium calore consumpto, videtur extingui, continuo in materia sanguinis animae si ueniat in quaestionem lumen quo utimur, quid sit, et respondeatur oleum esse, quoniam consumpto illo lumen extinguitur, cum sint utique diuersa, sed alterum sit alterius alimentum. uidetur ergo anima similis esse lumini, quae non ipsa sit sanguis, sed umore sanguinis alatur ut lumen oleo. qui autem ignem puta
Abbreviated transcription (Latin):
homaens emiaona tatio magnum sacramentun Aquo siquis
noi de fecent nee fidetn suam deuorione qꝑ pti dque liqui
beatus bie demiq ut breuiter finiam simtibis deo sit ne cesse
corpuisculum quo induti sumus. honinis teceptaculum est¬
para. pse horto nequtanoi neq aspici neqeo tacilunt est
potest qr l aret in tea bee quod uidetur. Qui si delitates et te
tempta desi detis se cartus a dedigerit chader ept sinuitune co
Si autem ut debet statum suum quem rectum recte sortitus est¬
et prompte constanterq defenderit: si terre quam calcare ac iũ¬
cere debet non ẜuierit: uitam merebitur sempiternã. Operis¬

Expanded text:
hominis, magna ratio, magnum sacramentum: a quo si quis non defecerit, nec fidem suam devotionemque prodiderit; hic beatus, hic denique ut breviter finiam similis Deo sit necesse corpusculum hoc, quo induti sumus, hominis receptaculum est. Nam ipse homo neque tangi, neque aspici, neque comprehendi potest, quia latet intra hoc quod videtur. Qui si delicatus magis tempta, desideriis se carnis addixerit, cadet, et premetur in Sin autem ut debet statum suum, quem rectum recte sortitus est, prompte constanterque defenderit, si terrae, quam calcare ac vincere debet, non servierit, vitam merebitur sempiternam.
Abbreviated transcription (Latin):
isse sed uerbum cuius indigentiascu totum affectum: qui est
uel maximus contra quã natura pateretur auferre uoluerĩt. Hã
illas hominũ mutationes poterã coarguere pluribus. et ostendere
aut sermonis ornandi augendeq copie gratia multa nomina
hisdem rebus imposita. aut certe nõ multũ interse illa distare
Ham et cupiditos auoluptate incipit et cautio ametu oritur.
dium. Sed putemus ut ip̃i uolunt esse diuersa. Nempe igitut cu¬¬
piditatẽ esse dicent ꝑseuerantẽ ac perpetuã uolutitatẽ. Petitiam
uõ insolenter se effereris ꝯaudiũ metum aũt nimiã et excedentẽ
modum cautionẽ. Ita fit ut ea que tollenida esse cetisent: nõ tol¬
lant sed temꝑent. Si quidẽ nomĩa. raritũ modo ĩmutatit. res
ip̃e matient. Eo igitur imorudentes reuoluũtut: quo ꝑ ĩparetici
rõne ꝑueniũt: ut uitta qm̃ tolli nõ possunt media temꝑatida sit̃.

Expanded text:
isse, sed verbum; cujus indigentia eum totum affectum, qui est isse, sed verbum; cujus indigentia eum totum affectum, qui est vel maximus, contra quam natura pateretur, auferre voluerunt. Nam illas nominum commutationes poteram coarguere pluribus, et ostendere, aut sermonis ornandi, augendaeque copiae gratia, multa nomina iisdem rebus imposita, aut certe non multum inter se illa distare. Nam et cupiditas a voluntate incipit; et cautio a metu oritur; dium. Sed putemus, ut ipsi piditatem esse dicent perseuerantem ac perpetuam uoluntatem, laetitiam uero insolenter se efferens gaudium, metum autem nimiam et excedentem modum cautionem. ita fit ut ea quae tollenda esse censent non tollant, sed temperent, siquidem nomina tantummodo immutant, res ipsae manent. eo igitur inprudentes reuoluuntur quo Peripatetici ratione perueniunt, ut uitia quoniam tolli non possunt, medie temperanda sint.
Abbreviated transcription (Latin):
pro meni cautionẽ. At in illo quarto ĩmutandi nõis aĩs ratio
deficit. Itaq egritudinẽ penitus .i. mesticiã dolorẽq animi su¬
stulerunt: quod fieri nequaqͣs põt. Quis enim possit nõ dolere
si patriam. aut pestilettiã exhauserit: aut hostis euerterit. aut
tiramnus oppresserit: Potest aliquis nõ delere si sublatã uiderit
libertatẽ: si proximossi amicos. si bonos uiros. aut exterminatos
aut crudelissime trucidatos. nisi cuius mensita obstupuerit. ut
sit ei serisus omĩs ereptus. Quare aut omĩa tollere debuerũt aut
implenda fuerat curta hec ac debilis disputatio .i. etã proegritu
erat. Ut enim pñtibus letamur boniis sic malis angimur ac do¬
lemus. Si ergo letitie qm̃ uitiosum putabant: nomen aliud ui¬
derunt: sic egritudini qm̃ et ip̃am uitiosam putabãt aliud uo¬
cobulum tribui congruebat. Unde apparet nõ illis rem defu¬

Expanded text:
pro metu cautionem. at in illo quarto inmutandi nominis eos ratio pro metu cautionem. at in illo quarto inmutandi nominis eos ratio deficit. itaque aegritudinem penitus id est maestitiam doloremque animi sustulerunt: quod fieri nequaquam potest. quis enim possit non dolere, si patriam aut pestilentia exhauserit aut hostis euerterit aut tyrannus oppresserit? potest aliquis non dolere, si sublatam uiderit libertatem, si proximos, si amicos, si bonos uiros aut exterminatos aut crudsit ei sensus omnis ereptus. Quare aut omnia tollere debuerunt, aut implenda fuerat curta haec et debilis disputatio; id est, etiam pro erat. Ut enim praesentibus laetamur bonis: sic malis angimur, ac dolemus. Si ergo laetitiae, quoniam vitiosam putabant, nomen aliud indiderunt: sic aegritudini, quoniam et ipsam vitiosam putabant, aliud vocabulum tribui congruebat. Unde apparet non illis rem defu
Abbreviated transcription (Latin):
tim cederitibus uiciis fruges uirtutis oriuntur. Deus itaq cum hoĩes
primũ fingeret mirabili prouidentia itgȩnerauit ei prius istas aĩ
cõmotionẽs ut posset cape uirtutẽ. sicut terra cultura posuitq ma¬
teriam uiciorum in affectibus. uitutis inuitiis. Que profecto aut
nulla erit aut in usu esse nõ poterit: si desinit ea ꝑque uiseius. aut
apparet aut constat. Uide aitius nũc̃ idem illi qui uitia penitus
excidunt quid effecerint. Quatuor illos affectus. quos exopinione
horiorum malorũq nasci putant. quib elusis sanandũ esse ariimũ
sapientis existimãt qm̃ intelligunt et nã esse insitos. et sine his rub
moueri nihil agi posse alia quedam ineorum locum uicẽq suppo¬
nunt. Pro cupiditate substituunt uoluntatẽ quã uero nõ multo sit
prestabilius bonũ cape. q malum uelle. Item proletitia ꝗaudiũ

Expanded text:
tim cedentibus uitiis fruges uirtutis oriuntur. deus itaque cum hominem tim cedentibus uitiis fruges uirtutis oriuntur. deus itaque cum hominem primum fingeret, mirabili prouidentia ingenerauit ei prius istas animi commotiones, ut posset capere uirtutem sicut terra culturam, posuitque materiam uitiorum in adfectibus, uirtutis in uitiis. quae profecto aut nulla erit aut in usu esse non poterit, si desint ea per quae uis eius aut apparet aut constat. uideamus nunc, idem illi qui uitia penitus excidunt quid effecerint. quattuor illos adfectus, quos ex opinione bonorum malorumque nasci putant, quibus euulsis sanandum esse animum sapientis existimant, quoniam intellegunt et natura insitos esse et sine iis nihil moneri, nihil agi posse, alia quaedam in eorum locum uicemque subponunt. pro cupiditate substituunt uoluntatem, quasi uero non multo sit praestabilius bonum cupere quam malum uelle; item pro laetitia gaudium,
Abbreviated transcription (Latin):
uitia ex homĩe tollunt etiã uirtutẽ se tollere cui soli locũ faciunt.
Namsi uiitus est ĩ medioire impetu se ip̃m cohibere ac reprimere.
quod tiegare nõ possunt: caret ergo uirtute. quisq ira caret necesse¬
est quĩ libidinẽ corporis continere uirtute careat necesse est: qui
libidinẽ q̃ temꝑet nõ ht̃. Si uirtus est cupiditatẽ ab alieni appeti¬
none frenare nullã certe uirtutẽ põt here qui caret eo ad qđ cohi¬
bendum uirturis usus adhibetur. Ubi ergo uitia nõ sunt ne uirtur
quidem locus est sicut nec uictorie quidẽ ubi aduersarius nullus
est. ita fit ut bonum sine malo. esse in hac uita nõ possit. Affectus ig
q̃r ubertas est nalis animorũ. Ham sicut insentes ager qui est natu¬
ra fecundis exuberat: sic animus incultus uiciis sũa sponte inuale¬
scentibus uelut spitus obducitur. Sed cum uerus cultor accesserit sta¬

Expanded text:
uitia ex homine tollunt, etiam uirtutem se tollere, cui soli locum faciunt. uitia ex homine tollunt, etiam uirtutem se tollere, cui soli locum faciunt. nam si uirtus est in medio irae inpetu se ipsum cohibere ac reprimere, quod negare non possunt, caret ergo uirtute quisque ira caret. si uirtus est libidinem corporis continere, uirtute careat necesse est qui libidinem quam temperet non habet. si uirtus est cupiditatem ab alieni adpetitione frenare, nullam certe uirtutem potest habere qui caret eo ad quod cohibendum uirtutis usus adhibetur. ubi ergo uitia non sunt, ne uirtuti quidem locus est, sicut ne uictoriae quidem, ubi aduersarius nullus est. ita fit ut bonum sine malo esse in hac uita non possit. adfectus igitur quasi ubertas est naturalis animorum. nam sicut in senes ager qui est natura fecundus exuberat, sic animus incultus uitiis sua sponte inualescentibus uelut spinis obducitur. sed cum uerus cultor accesserit, sta
Abbreviated transcription (Latin):
affectibus. quos tamen qui uiciosi plerũq fiunt si nimii sint
posse ab horniẽ adhibito modo salubriter tempari. ut tanitũ hoĩ
quantum nature satis est reliriquatur. Non inspiciens dispuratio. si ut dixi
non ad hanc uitam omĩa referrẽtur.Stoyci ergo furiosi qui ea nõ tempe¬
rant. sed abscidunt rebusq nã insins castrare homĩes quadam modo
uolunt. Q đ rale est quale si uelint. aut metum detrahere ceruis. aut
uenenum anguibus aut itaq feris aut placiditatẽ pecudibus. Ham
que singula mutis animalibus data sunt eauero uniuersa homini
simul. Quod si ut medici affirmant leticie affirmant affectus insple¬
ne est. ire infelle. libidinis iniecore timoris in corde facilius est inter¬
ficere animal ip̃m q̃ excorpore aliquid euellere quod est animats
naturã uelle mutare. Sed homĩes prudentes nõ intelligunt. cum

Expanded text:
adfectibus: quos tamen, quia uitiosi plerumque fiunt, si nimii sint, adfectibus: quos tamen, quia uitiosi plerumque fiunt, si nimii sint, posse ab homine adhibito modo salubriter temperari, ut tantum homini quantum naturae satis est relinquatur. non insipiens disputatio, si, ut dixi, non ad hanc uitam omnia referrentur. Stoici ergo furiosi, qui ea non temperant, sed abscidunt rebusque natura insitis castrare hominem quodammodo uolunt. quod tale est, quale si uelint aut metum detrahere ceruis aut uenenum anguibus aut iram feris aut placiditatem pecudibus. nam quae singula mutis animalibus data sunt, ea uero uniuersa homini simul. quodsi, ut medici adfirmant, laetitiae adfectus in splene est, irae in felle, libidinis in iecore, timoris in corde, facilius est interficere animal ipsum quam ex corpore aliquid euellere: quod est animantis naturam uelle mutare. sed homines prudentes non intellegunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ntibus: posteriora ex malis. Eodem modo hec quatuor morbos ut
dixi uocant. nõ tam natura insitos qͣ praua opinione susceptos. et
id cirto censent eos extirpari posse radicitus si bonorũ malorumq
opinio falsa tollatur.Si enim nihil censeat sapiens bonũ nihil
malum. nec cupiditate ardescet: nec leticia gestiet nec metu tene¬
bitur. nec egritudine contrahetur. Mox uĩdebimus an effitiant
quod uelint: aut quid effitiãt. Interim propositũ arrogans ac pene
furiosum qui se putẽt mederi et eniti posse cõtra iim rationesq
nature.
Ec enim naturalia esse nõ uoluntarie omniũ uiuentium
rõ demonstrat que hisdem om̃ibus quatitur affectibus
pipatetici ergo rectius qui hec omĩa detrahi negant posse qr no¬
biscum simulnata sint et conãtur ostendere qͣ prouidẽter et
q̃ necessatio deus siue natura sic enim dicunt. his nos armarit

Expanded text:
praesentibus, posteriora ex malis. eodem modo haec quattuor morbos, ut praesentibus, posteriora ex malis. eodem modo haec quattuor morbos, ut dixi, uocant non tam natura insitos quam praua opinione susceptos et idcirco eos censent extirpari posse radicitus, si bonorum malorumque opinio falsa tollatur. si enim nihil censeat sapiens bonum, nihil malum, nec cupiditate ardescet nec laetitia gestiet nec metu terrebitur nec aegritudine contrahetur. mox uidebimus an efficiant quod uelint aut quid efficiant, interim propositum adrogans ac paene fnriosorum, qui se putent mederi et eniti posse contra uim rationemque naturae. Haec enim naturalia esse, non uoluntaria, omnium uiuentium ratio demonstrat, quae isdem omnibus quatitur adfectibus. Peripatetici ergo rectius, qui haec omnia detrahi negant posse, quia nobiscum simul nata sint, et conantur ostendere quam prouidenter et quam necessario deus siue natura — sic enim dicunt — his nos armarit
Abbreviated transcription (Latin):
tetur pocius qͣ insectantib resistat cõtumatia est. Seueritas etiam nisi
se intra congruentis nocentiũ penas coherreat: fit seria crudelitas. Ita¬
q dicunt eos qui mali uideantur nõ sua sponte peccare nec mala
pocius eligere. sed bonorum specie lapsos incidere ĩ mala dum bonoꝵ
ac malorũ discrimen ignorant. hec quidem falsa nõ sunt.sed ad Ø¬
corpus cuncta referunt. Ham ꝑcum esse aut constantem. aut cautum
aut quietem aut fortem. aut seuerum uirtures sunt quidẽ sed huiꝰ
remporarie uite.Hos autem qui hanc uitam cõtemnimus. aliaed
nobis uirtutes propositas hẽmus: de quibus phi ne suspicari quidẽ
ulla rõne potuerunt: Itaq et uirtutes quasdam prouiciis. et uicia
quedam pro uirtutib habuerunt. Ham stoici affectus omẽs quorũ
impulsu animus cõmouetur: ex homine tollunt cupiditatẽ. letitiã
metum mestitiã. Quorum duo propria ex bonis. aut futuris. aut

Expanded text:
tetur potius quam insectantibus resistat, contumacia est. seueritas etiam nisi tetur potius quam insectantibus resistat, contumacia est. seueritas etiam nisi se intra congruentes nocentium poenas coerceat, fit saeua crudelitas. itaque dicunt eos qui mali uideantur non sua sponte peccare nec mala potius eligere, sed bonorum specie lapsos incidere in mala, dum bonorum ac malorum discrimen ignorant. haec quidem falsa non sunt, sed ad corpus cuncta referuntur. nam parcum esse aut constantem aut cautum aut quietum aut fortem aut seuerum uirtutes sunt quidem, sed huius temporariae uitae. nos autem, qui hanc uitam contemnimus, alias nobis uirtutes propositas habemus, de quibus philosophi ne suspicari quidem ulla ratione potuerunt. itaque et uirtutes quasdam pro uitiis et uitia quaedam pro uirtutibus habuerunt. nam Stoici adfectus omnes quorum inpulsu animus commouetur ex homine tollunt, cupiditatem laetitiam metum maestitiam, quorum duo priora ex bonis sint aut futuris aut
Abbreviated transcription (Latin):
q diuinis testimoniis. et bonorũ malorũq consensu op¬
timu iudicatur apparet phos longe abfiusse ab humano bono
qui neq preceꝑunt eiusmõi quicq̃ neq fecerunt sed uirtutẽ
que inhonue propemodum singularis est pro uitio semꝑ ha¬
Sbuerunt libet hic interponere unũ de pħia locum: ut illorũ
plenius coarguamus errores qui mĩarum cupiditatẽ metu Ø
morbos animi appellant.Conantut illi quidẽ uirtutes aui¬¬
tiis distinguere quod est sane facillimũ. Quis enim nõ possit
liberalem aprodigio seꝑare ut illi faciunt: aut ꝑcum asordido:
aut quietum abinerti. aut cautũ atimido:q hec que sutit
bona fines suos habe ãt quo si exorserint inuita labuntur: ita ut
constantia nisi ꝑ ueritate suscepta sic fit imprudentia: Item forti¬
tudo si nulla necessitate cogente, aut nõ pro causa honesta certũ peri¬¬
culum subierit intemeritatẽ conuertitur. Libertas quoq si alios insec¬

Expanded text:
ia idque diuinis testimoniis et bonorum malorumque consensu optimum iudicatur, adparet philosophos longe afuisse ab humano bono, qui neque praeceperunt eiusmodi quicquam neque fecerunt, sed uirtutem quae in homine propemodum singularis est pro uitio semper habuerunt. libet hic interponere unum de philosophia locum, ut illorum plenius coarguamus errores qui misericordiam cupiditatem metum morbos animi appellant. conantur illi quidem uirtutes a uitiis distinguere: quod est sane facillimum. quis enim non possit liberalem a prodigo separare, ut illi faciunt, aut parcum a sordido aut quietum ab inerti aut cautum a timido, quod haec quae sunt bona fines suos habent ? quos si excesserint, in uitia labuntur, ita ut constantia nisi pro ueritate suscepta sit, fit inpudentia. item fortitudo si nulla necessitate cogente aut non pro causa honesta certum periculum subierit, in temeritatem conuertitur. libertas quoque si alios insec
Abbreviated transcription (Latin):
et affluere iniustos et dei cultum in anẽ arbitrãtur : quo
in esse illa nõ cernũt et eorum ritus estimãt uõs. quoniã
cultores eorum et diuitiis: et honorib inregnis furantur.
Uerum hi qui sunt inhac existimatiõe non ꝑspiciũt altiꝰ
uim rõneniq hom̃ĩs: que tota nõ incorpore. sed ĩmente est.
Nihil enim uident amplius q̃ uidetur corpus .s. quod quia
oculis manuq tractabile est imbecillũ fragile mortale ẽ
cuius sunt illa omĩa bona que cupiditati ac miraculo sũt
opes. honores imꝑia qm̃ corpori afferunt uoluptates et &¬
ideo tam caduca sunt q corpus ip̃m: Animus uõ ĩ quo solo
est homo quoniã subiectus oculis nõ est nec bona eius aspi¬¬
ci possunt que insola uirtute sunt posita et ideo tat sta¬
hilis et constans et perpetuus necesse est sicuti ip̃a untus in¬
qua est animi bonum.

Expanded text:
et affluere injustos, et Dei cultum inanem arbitrantur, in quo et affluere injustos, et Dei cultum inanem arbitrantur, in quo inesse illa non cernunt, et deorum ritus aestimant veros, quoniam cultores eorum, et divitiis, et honoribus, et regnis fruantur. Verum ii qui sunt in hac existimatione, non perspiciunt altius vim rationemque hominis; quae tota non in corpore, sed in mente est. Nihil enim vident amplius, quam videtur, corpus scilicet; quod, quia oculis manuque tractabile est, imbecillum, fragile, mortale est; cujus sunt illa omnia bona, quae cupiditati, ac miraculo sunt, opes, honores, imperia, quoniam corpori afferunt voluptates; et ideo tam caduca sunt quam corpus ipsum. Animus vero, in quo solo est homo, quoniam subjectus oculis non est, nec bona ejus inspici possunt, quae in sola virtute sunt posita; et ideo tam stabilis, et constans, et perpetuus sit necesse est, sicut ipsa virtus, in qua est animi bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequũtur quos sibi graues sertiunt exerceniq seuitiã quã
uiolentissime possunt: ut aut eotũ fidem minuant ꝑ dolorẽ
aut si id efficere quiuerint. aufferãt omĩo de terra ne sint
qui possint eorur nequitiã cohercere. Non me fugit quid
rñderi econtratio possit. Cur ergo deus ille singularis. ille ma¬
ꝯtius quẽ rerum potentẽ. quem dominũ omniũ cõfiteris.
hec fieri patitur. nec cultores suos. aut uindicat aut tuetur
Cur deniq qui eum nõ colunt et opulenti et potentes et
beati sunt: et honotib regnoq pociũtur: eosq ip̃os ditioni sue
ac potestan subiectos hñt.Reddenda et huius rei ratio est ne
quid remaneat ertoris. Nam ĩprimis hec causa ẽ cut existi¬
metur religio dei iim non hẽte ꝙ inducuntur homines
ꝑspecies terrenotũ ac pñtium boniorum que ad curam
mentis nullo modo ꝑtinent. Quibus ꝗr catere iustos uidẽt,¬

Expanded text:
persecuntur, quos sibi graues sentiunt, exercentque saeuitiam quam persecuntur, quos sibi graues sentiunt, exercentque saeuitiam quam uiolentissime possunt, ut aut eorum fidem minuant per dolorem aut, si id efficere non quiuerint, auferant omnino de terra, ne sint qui possint eorum nequitiam coercere. non me fugit quid esponderi e contrario possit: \'cur ergo deus ille singularis, ille magnus, quem rerum potentem, quem dominum omnium confiteris, haec fieri patitur nec cultores suos aut uindicat aut tuetur? cur denique qui eum non colunt, et opulenti et potentes et beati sunt et honoribus regnoque potiuntur eosque ipsos dicioni suae ac potestati sub- iectos habent?\' reddenda et huius rei ratio est, ne quid remaneat erroris. nam in primis haec causa est cur existimetur religio dei uim non habere, quod inducuntur homines specie terrenorum ac praesentium bonorum, quae ad curam mentis nullo modo pertinent. quibus quia carere iustos uide
Abbreviated transcription (Latin):
ON ẽgo ideo aduersus nos insaniũt. qr dii nõ colũtur
a nobis amultis enim colũtur. sed qr ueritas penes nos
est. que ut est uerissime dictum odium parit. Quidigitur
estirabimus nisi nescire illos quid patiatur ꝑgitur enim
Set irrationabili furore quẽ non uidemus illi nesciunt. Nõ
enim ipsi homines ꝑsequũtur: qui causam cur irascantur
ĩ nocentibus non hñt sed illis sp̃us contaminati ac ꝑditi ꝗbus
ueritas et nota est erinuisa insinuant se mentib eorũ et in¬
A stiganit nescios in furorem hii enim qui diuu uexant ad ui¬¬
rantur ab hisset nomine dei ueri fugantur quo audito tre¬
munt: et exclamant: et urise uerberariq testantur: et intẽ¬
rogati qui sint qñ uenerint: quõ in hominẽ irrepserint. cõ-¬
fitentur Sic extorti. et excruciati uirtute diuini nõis exoluãt᷑:
propter hec uerbera et minas sanctos: et iustos uiros semper
oderunt: et qr ꝑse nocere his nihil possunt, publicis eos odiis

Expanded text:
on ergo ideo aduersus nos insaniunt, quia dii non coluntur a nobis — a multis enim non coluntur — sed quia ueritas penes nos est, quae, ut est uerissexistimabimus, nisi nescire illos quid patiantur? Pergitur enim caeco et irrationabili furore; quem nos videmus, illi nesciunt. Non enim ipsi homines persequuntur, qui causam cur irascantur innocentibus non habent: sed illi spiritus contaminati ac perditi, quibus veritas et nota est, et invisa, insinuant se mentibus eorum, et instigant nescios in furorem. Hi enim quamdiu pax est irantur ab iis et nomine dei ueri fugantur. quo audito tremunt et exclamant et uri se uerberarique testantur et interrogati qui sint, quando uenerint, quomodo in hominem inrepserint, confitentur. sic extorti et excruciati uirtute diuini nominis exulantur. propter haec uerbera et minas sanctos et iustos uiros semper oderunt. et quia per se nocere iis nihil possunt, publicis eos odiis
Abbreviated transcription (Latin):
discedunt: Num peius nos destruimus. ꝙ̃ quidam phi qu
omĩo nullos deos esse aiunt. sed omĩa sua sponte nata omĩa
fortuitu fieri que geruntur. Nam peius quã epicurei qui eẽ
quidem deos sed curare quicq negant neq irasci eos neq
gratia cõmoueri. Quibus dictis utiq ꝑsuadent colendoeo
omĩo non esse. Siquidẽ nec colentes respiciũt neq nõ colẽ¬
tes irascuntur. preteres eum contra metus dixerunt nihil
aliud efficere conãtur.q ut nemo deos timeat: et hec tamẽ
ab hom̃ib. et audiũtur libenter et diserũtur impune.

Expanded text:
discedunt. Num pejus nos destruimus, quam quidam philodiscedunt. Num pejus nos destruimus, quam quidam philosophi, qui omnino nullos deos esse aiunt: sed omnia sua sponte esse nata, omnia fortuitu fieri quae geruntur? Num pejus quam Epicurei, qui esse quidem deos, sed curare quidquam negant; neque irasci eos, neque gratia commoveri? Quibus dictis utique persuadent, colendos omnino non esse; siquidem nec colentes respiciunt, neque non colentibus irascuntur. Praeterea cum contra metus disserunt, nihil aliud efficere conantur, quam ut nemo deos timeat. Et haec tamen ab hominibus et audiuntur libenter, et disseruntur impune.
Abbreviated transcription (Latin):
petimur ne uerbo quidem reluctamur. sed ideo remittimus ul¬
tonem nõ nõ ut hii faciunt qui defensores se esse deorũ suorũ
uideri uolunt et sceuiunt efferate aduersus nõ incolentes. Ex qͦ
intelligi datur ꝙ nõ sit honũ deos colere qm̃ bono pocius adducẽ¬
di homines ad bonũ fuerant nõ malo. Sed qr illud malum est
etiam officiũ eius bono caret. At enim puniendi sunt qui de¬
struunt religiones. Num peius nos destrumus q̃ natio egip¬
tiorum qui turpissima bestiarum ac pecudum figuras colũt.
Quedam ẽt pudenda dicturanqͣ deos adorant. Num pcius tã
idem ip̃i qui cum deos colere se dicant tam̃ eos publice t̾puerq¬
derident: de quib ẽt mĩmos agi cum risu et uoluptate patiũt᷑.
Qualis hec religio aut quanta maiestas putanda est que ado¬
ratur intemplis illuditur intheatris: et qui hec fecerint nõ¬
penas uiolati numinis pendunt.sed honorati etiã laudatiq

Expanded text:
petimur, ne uerbo quidem reluctamur, sed deo remittimus ulpetimur, ne uerbo quidem reluctamur, sed deo remittimus ultionem, non ut ii faciunt qui defensores se deorum suorum uideri uolunt et saeuiunt efferate aduersus non colentes. ei quo intellegi datur quam non sit bonum deos colere, quoniam bono potius adducendi homines ad bonum fuerant, non malo: sed quia illut malum est, etiam officium eius bono caret. at enim puniendi sunt qui destruunt religiones. num peius nos destruimus quam natio Aegyptiorum, qui turpissimas bestiarum ac pecudum figuras colunt, quaedam etiam pudenda dictu tamquam deos adorant? num peius quam idem ipsi, qui cum deos colere se dicant, tamen eos publice turpitderident, de quibus etiam mimos agi cum risu et uoluptate patiuntur? qualis haec religio aut quanta maiestas putanda est quae adoratur in templis, inluditur in theatris? et qui hpoenas violati numinis pendunt, sed honorati etiam laudatique