comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
certa. quã firma. quã aꝑta. quam
indubitata. Nam & si sunt quȩ¬
dam tecta mysteriis: quȩdã tam̃
sic manifesta. ut ex ipsis facillime
aꝑiantur obscura. Hȩc cũ ita sint:
uidete quid sequitur. Tu uͦ reppu¬
listi & ad nichilũ deduxisti. distu¬
listi xp̃m tuũ. euercisti testam̃tũ
serui tui. ꝓphanasti in terra scitatẽ
Seus. destruxisti om̃s macerias eus.

Expanded text:
certa, quam firma, quam aperta, quam indubitata. Nam, etsi quaedam sunt tecta mysteriis, quaedam tamen sic manifesta, ut ex ipsis facillime aperiantur obscura. Haec cum ita sint, videte quid sequitur: «Tu vero repulisti, et ad nihilum deduxisti, distulisti Christum tuum. Evertisti testamentum servi tur; profanasti in terra sanctitatem ejus. Destruxisti o
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ oliuarũ. Secuti st̃ autẽ illũ & discipuli.
Etcũ ꝑuenis s& ad locũ. dix̃ eis. Orate ne
in tretis in tẽptationẽ. Iste locus ẽ cuiꝰ
nomen illi dixert̃ getst̃mani ibi fuis se
in tellegimꝰ hortũ. quẽ cõmemorat iohan¬
ies ita narrans. Hȩc cũ dixis s& iħs. re¬
gres sus ẽ cũ discipulis suis trans torren¬
tẽ cedron ubi erat hortus. inquẽ in trout
ipse & discipuli eiꝰ. Deinde secundũ matħ
dix̃ discipulis. Sedete hic. donec uadã il¬
luc & orẽ. & ad sũpto petro & duob. fi¬
liis ⁊ebedei. coepit con tristari & mestus
es se. Tunc ait illis. Tristis es anima mea
usq ad mortẽ sustineit hic &uigilate

Expanded text:
scipuli. et cum peruenisset ad locum dixit illis: orate, ne intretis in temtationem. iste locus est, cuius nomen illi dixerunt Gethsamani. ibi fuisse intellegimus hortum, quem commemorat Iohannes ita narrans: haec cum dixisset Iesus, egressus est cum discipulis suis . trans torrentem Cedron, ubi erat hortus, in quem introiuit ipse et discipuli eius. deinde secundum Mattheum dixit discipulis: sedete hic, donec uadam illuc et orem. et adsumto Petro et duobus filiis Zebedaei coepit contristari et maestus esse. tunc ait illis: tristis est anima mea usque ad mortem; sustinete hic et uigi
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ maducant : & c& era usque ad illud ubi
ait. non lotis autem manibus manducare. non
coinquinant homine: Haec & marcus com¬
memorat. sine aliqua repugnantiae quaestione.
Quic quid enĩ diuerso modo ab alio dicit᷑. ab eadẽ
sententia non recedit: Iohannes ab illa nauicula
quã exierunt interrã more suo sermonẽ dñi
intentus eum exoccasione panis multa prae¬
apueque diuinalo cutũ esse commemorat
Postq ipsũ sermonẽ rorsus in aliud atque aliud
eius narratio sublimiter fertur. nec tamen in
eo qđ ab istis digredit᷑ aliquid ordini istorã
illius in alia transitus aduersatur: Quid eni
prohib& intellegi & illos esse sanatos ad ño
de quibus narrat matheus & marcus & illis
quieũ secutisunt tranmare. haec eũ locutum
esse que praedicat iohannes: Quando¬
quidem cafarnaũ quodicuntur scđm io
hanne tans fretasse iuxta stagnum est gene
edunt de micis cadentib dem̃sa dñoꝵ¬

Expanded text:
que ad illud ubi ait: non lotis autem manibus manducare non coinquinat hominem. haec et Marcus commemorat sine aliqua repugnantiae quaestione; quidquid enim diuerso modo ab alio dicitur ab eadem sententia non recedit. Iohannes autem ab illa nauicula,quam exierunt in terram, more suo in sermonem domini intentus eum ex occasione panis multa praecipueque diuina locutum esse commemorat, postque ipsum sermonem rursus in aliud adque aliud eius narratio sublimiter fertur. nec tamen in eo quod ab istis digreditur aliquid ordini istorum illius in alia transitus aduersatur. quid enim prohibet intellegere et illos esse sanatos a domino, de quibus narrat Mattheus et Marcus, et illis qui eum seesse, quae praedicat Joannes: quandoquidem Capharnaum, quo dicuntur secundum Joannem transfretasse, juxta stagnum est Genesedunt de micis cadentibus de mensa do
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis multã differentiã. sed qui a &iã
ipse dicitur respondisse dño interroganti.
& in sua respontione comme morasse
duo ista praecepta: Et cũ ei dixiss& dñs
hoc fac & uiues: ut illud facer& qđ mag¬
nũ esse ipse responderat. secutus euañ¬
gelista ait Ille autẽ uolens se iuftifica¬
re dixit: Et quis ẽ mihi pximus Tunc
dñs narra uit de illo qui descendebat ab
hierusalẽ ab hierico & inadit in latro¬
nes : Vndequia & tẽptans praedictus ẽ
& duo praecepta ipse respondit. & post
admonitionẽ dñi dicentis hoc fac & ui¬
ues: non bonus cõmendatur cũ dicitur
de eo. Ille autẽ uolens iustificare se
Iste autẽ quẽ pari ordine matheus martꝰq
cõ memorant. tã bene cõmendatus est
ut eidicer& dñs non longe es a regnodi
probabilius creditur hunc alium esse
non illũ.

Expanded text:
ordinis multam differentiam, sed quia etiam ordinis multam differentiam, sed quia etiam ipse dicitur respondisse domino interroganti et in sua responsione commemorasse duo ista praecepta; et cum ei dixisset dominus: hoc fac, et uiues, ut illud faceret quod magnum esse in lege ipse responderat, secutus euangelista ait: ille autem uolens se iustificare dixit: et quis est mihi proximus? tunc dominus nan-auit de illo qui descendebat ab Hierusalem in Hierichum et incidit in latrones. unde quia et temtans praedictus est et duo praecepta ipse respondit et post admonitionem domini dicentis: hoc fac, et uiues, non bonus commendatur, cum dicitur de eo: ille autem uolens se iustificare, iste autem quem pari ordine Mattheus Marcusque commemorant tam bene commendatus est, ut ei diceret dominus: non longe es a regno dei, probabilius creditur hunc alium esse, non illum.
Abbreviated transcription (Latin):
uges ꝓximũ tuũ. sicut te ipsũ In his du¬
obus mian datis uni uersa lex pendec
& ꝓphetae Hoc & marcus cõmemorat.
eu̾ndẽ ordinẽ seruans Nec moueat qđ
matheus dicit tẽptantem fuis se illũ a quo
dñs in terrogatus ẽ : lucas autẽ hoc ta¬
c&. & infine ita concludit. qđ ei dñs
sapienter respondfati dioxerit. non lon¬
ge es a regno dĩ : Iꝑieri enĩ potest. ut
quã uis tẽptans accesserit. dñi tamen
responsione correctus sit : Aut certe ipsã
tẽptationẽ non acripiamus malã. tãquã
decipere uolentis inimicũ. sed cautã poti¬
us tã qua experiri amplius uolen igno¬
tum Neque enĩ frustra scriptũ est. quĩ faci¬
le credit leuis corde :̃ minorabitur Lu¬
cas autẽ non hoc ordine : sed longe alibi
tale aliquid inter ponit Utrũ autẽ hoc
recordetur an alius illesit : cũquo simi¬
liter de duob istis praȩceptis dñs egerit.
prorsus incertũ est Hanc autẽ etiam
recte uidetur alius esse. non solũ ꝓpt̃

Expanded text:
in his duobus mandatis uniuersa lex pendet et prophetae. hoc et Marcus commemorat eundem ordinem seruans. nec moueat, quod Mattheus dicit temtantem fuisse illum, a quo dominus interrogatus est, Marcus autem hoc tacet et in fine ita concludit, quod ei dominus sapienter respondenti dixerit: non longe es a regno dei. fieri enim potest, ut, quamuis temtans accesserit, domini tamen responsione correctus sit. aut certe ipsam temtationem non accipiamus malam tamquam decipere uolentis inimicum, sed cautam potius tamquam experiri amplius uolentis ignotum. neque enim frustra scriptum est: qui facile credit leuis corde minorabitur. Lucas autem non hoc ordine, sed longe alibi tale aliquid interponit. utrum autem hoc recordetur, an alius ille sit, cum quo similiter de duobus istis praeceptis dominus egerit, prorsus incertum est. hinc autem etiam recte uidetur alius esse, non solum propter
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ respicis ꝑsonã hominũ: Dic ergo nob
quid tibi uidet᷑ Lic& censũ dare caesari
an non: & ceter usq ad illud ubi ait Et
audientes curba. mirabantur in doctrina
eius: Haet duo dñi responsa. unũ de nũmo
ꝓpter tributũ reddendũ caesari. alterum
deresurrectione ꝓpter illã mulierẽ quȩ
septẽ sibi m& subͦcedentib fratrib nupse¬
rat. martus & lucas similiter narrant:
nec in ordine aliquid discrepant: Post
parabolam quidpe illã de conductoribus
umeae & de iudais inquos dicta ẽ insi¬
dias praparantib quae om̃s tres cõme¬
morauerunt: praeter mittunt hiiduo
marcus & lucas parabolã de inuitatis ad
nuptis. quã solus matheus interposuit :
Et cũ illo iam sequuntũr narrantes haec
duo de tributo caesaris. & demuliere
septẽ singillatim uirorũ. eodẽ prorsus
ordine. sine aliqua repugnantia ques
ta dilectionis dĩ & proximi. qui ordo
sit narrantium & mathei & marci. ne
Aluca discrepare uideantur.

Expanded text:
onam hominum: dic ergo nobis, quid tibi videtur, licet censum dari Caesari, an non? et caetera, usque ad illud ubi ait, Et audientes turbae mirabantur in doctrina ejus . Haec duo Domini responsa, unum de nummo propter tributum reddendum Caesari, alterum de resurrectione propter illam mulierem quae septem sibimet succedentibus fratribus nupserat, Marcus et Lucas similiter narrant, nec in ordine aliquid discrepant . Post parabolam quippe illam de conductoribus vineae, et de Judaeis in quos dicta est, insidias praeparantibus, quae omnes tres commemoraverunt, praetermittunt hi duo Marcus et Lucas parabolam de invitatis ad nuptias, quam solus Matthaeus interposuit: et cum illo jam sequuntur, narrantes haec duo, de tributo Caesaris, et de muliere septem singillatim virorum, eodem prorsus ordine, sine aliqua repugnantiae quaeta dilectionis Dei et proximi, qui ordo sit narrantium Matthaei et Marci, ne a Luca discrepare videantur. 141.
Abbreviated transcription (Latin):
dini repugnare uidratur. Omĩ ũ ergo
horũ que matlirus dnm̃ locitũ esse narra¬
uit. quȩ cũ illo dixerunt marchus ꝙ lucas.
non habent repugnanti&e questionẽ. que
aut̃ ipse solus doat. multo magis sine cntro¬
uersia sunt. Nec in ipso ordme. quãuis
aliquanto diuorsũ alius aliũ tenrat. partim
gostarũ rerũ. partim recorditionis sur.
iudeo quid uel cui quisq: aduersetur.

Expanded text:
dini repugnare videatur . Omnium ergo dini repugnare videatur . Omnium ergo horum quae Matthaeus Dominum locutum esse narravit, quae cum illo dixerunt Marcus et Lucas, non habent repugnantiae quaestionem; quae autem ipse solus dixit, multo magis sine controversia sunt: nec in ipso ordine, quamvis aliquanto diversum alius alium teneat, partim gestarum rerum, partim recordationis suae, video quid vel cui quisque adversetur.
Abbreviated transcription (Latin):
dedomo sedebat secus mare. Etcongre¬
gate sunt adrũ turbe multe : itautinna¬
unculã ascendens seder&. & omnis turba
stabat in litore. Et locutus est ois multa
in parabolis dicens. & cet̃ usque adillud
ubi ait. Idõ om̃s scriba doctus in regno
celorũ. similis est homini patri familias
quiꝓfret dechos auro suo noua & urtera
Postillud qđ narratũ est dematre & fratrib
dñĩ hoc contino gestũ esse. etrũ ordinẽ
mathxũ etiã in narrando tenuisse earos
insinuat. quia cũ illic transir&. ita coneaut
ut dicer&. In illo dit exiens ilis dedomo
sedebat secus mare. & congregate sunt
ad eũ turb& multa. Cũ enĩ dicit in illo dir
nisi forte dies more scripturarũ tempus
signific& satis indicat aut hoc consequenter
gestũ. autnon multa inter poni potusse.
maxime. quia et marchus eũ ordinẽ tenet.
Lucas aut̃ post illud qđ narrat dematre
& fratrib dnĩ. in aliud transit. nrceo tran¬
situ conexionẽ aliquã facit. qua huic or¬

Expanded text:
mare. et congregatae sunt ad eum turbae multae, ita ut in nauiculam ascendens sederet, et omnis turba stabat in litore. et locutus est eis multa in parabolis dicens, et cetera usque ad illud ubi ait: ideo omnis scriba doctus in regno caelorum similis est homini patrifamilias, qui profert de thensauro suo noua et uetera. post illud quod narratum est de matre et fratribus domini hoc continuo gestum esse et eum ordinem Mattheum etiam in narrando tenuisse ea res insinuat, quia, cum illic transiret, ita conexuit, ut diceret: in illo die exiens Iesus de domo sedebat secus mare et congregatae sunt ad enisi forte dies, more Scripturarum, tempus significet, satis indicat aut hoc consequenter gestum, aut non multa interponi potuisse; maxime quia et Marcus eum ordinem tenet : Lucas autem post illud quod narrat de matre et fratribus Domini, in aliud transit, nec eo transitu connexionem aliquam facit, qua huic or
Abbreviated transcription (Latin):
it nec uirgã. ostendens a fidelib suis
om̃a deberi ministris suis nulla suꝑ¬
flua requirentib. ac ꝑ hoc addendo
dignꝰ ẽ eñi operarius cibo suo ꝓrsus
aperuit & illustrauit unde & quare
hȩc om̃a loqueret᷑. Hanc gͦ potestatẽ
uirgae nomine significauit cũ dixit
ne quid tollerent inuia nisi uirgam
tantũ. Potuit eni etiã sic breuit᷑ dici.
Nih il necessarioꝵ uobiscũ feratis. nec uis¬
gã. nisi uirgã tantũ. ut illud qđ dictũ
ẽ nec uirgã. intelligat᷑ nec minimas
quidẽ res. Qđ uͦ adiunctũ ẽ nisi uirgã¬

Expanded text:
it: nec uirgam, ostendens a fidelibus suis it: nec uirgam, ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requirentibus. ac per hoc addendo: dignus est enim operarius cibo suo, prorsus aperuit et inlustrauit unde et quare haec omnia loqueretur. hanc ergo potestatem uirgae nomine significauit, cum dixit, ne quid tollerent in uia, nisi uirgam tantum. potuit enim etiam sic breuiter dici: "nihil necessariorum uobiscum feratis, nec uirgam, nisi uirgam tantum", ut illud quod dictum est: nec uirgam, intellegeretur "ne minimas quidem res
Abbreviated transcription (Latin):
dedisse inqua scirent sibi ista deberi. Cũ autẽ
a dño aliquid imperat᷑. nisi fiat in oboedientiae
culpa ẽ. Cũ aut̃ potestas dat᷑. lic&̾ cuiq ñ uti.
& tãquã de suo iure recedere. Hȩc gͦ dñs lo¬
quens discipulis id agebat qđ ipse apłs paulo
pꝰ aꝑtius ita explicat. Nescitis qm̃ qui intẽplo
operant᷑. quȩ de tẽplos̃ edunt: Qui altare de¬
seruiunt altari cõpartiunt᷑ : Sic̃ & dñ s ordi¬
nauit his qui euangłm annuntiant de euan¬
gelio uiuere. ego aut̃ nullius hoꝵ usus sũ. Cũ
itaq dicit ita dnm ordinasse. se aut̃ usũ ñ eẽ.
utiq ostendit utendi potestatẽ datã ñ in¬
positã seruiendi necessitatẽ. Hoc gͦ ordi¬
nans dñs qđ eũ ordinasse dicit apts qui
euangłm annuntiant de euangło uiue¬
re. illa apłis loquebat᷑ ut securĩ ñ possi¬
derent neq portarent huic uitae necessa¬
ria nec magna nec minima. Ideo posu¬

Expanded text:
dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. cum autem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inoboedientiae culpa est. cum autem potestas datur, licet cuique non uti et tamquam de suo iure cedere. haec ergo dominus loquens discipulis id agebat, quod ipse apostolus paulo post apertius ita explicat: nescitis, quia qui in templo operantur quae de templo sunt edunt? qui altari deseruiunt altari compartiuntur? sic et dominus ordinauit his qui euangelium annuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum. cum itaque dicit ita dominum ordinasse, se autem usum non esse, utique ostendit utendi potestatem datam, non impositam seruiendi necessitatem. Hoc ergo ordinans dominus, quod eum ordinasse dicit apostolus, qui euangelium annuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posu
Abbreviated transcription (Latin):
perã inuia neq duas tunicas neq calciam̃ta
neq uirgã : continuo subiecit dignꝰ ẽ enĩ ope¬
rarius cibofuo. Vnde satis ostendit cur eos
hȩc possidere ac ferre noluerit. ñ quo necessa
nañsint sasten tationi huiꝰ uitae sed¬
credentib Annuntiarent tã quã stipendia
militantib: tã quã fructũ uineae plantatorib
tã quã lac gregis pastorib. Unde paulus dic̃.
Quis militat suis stipenduis um quã: Quisplan¬
tat uineã & de fructu eiꝰ ñ edit: Quis pascit gre¬
gẽ & de lacte gregis ñ ꝑcipit: Hinc enĩ loque¬
bat᷑ de his quae necessarias̃ p̃dicatorib euangłu.
Vnde paulopꝰ dicit. Si nos uobis sp̃italia seminaui¬
sumꝰ usi hac potestate. Unde appar& hȩc ñ ita
p̃cepisse dnm̃ tãquã euangeliste in uere Aliun¬
de ñ debeant. quã eis p̃bentib quib annunti¬
fecit iđe apłs. qui uictũ manuũ suarũ laborib
transigebat necui quã grauis e&. sed potestatẽ

Expanded text:
e duas tunicas neque calciamenta neque uirgam, continuo subiecit: dignus est enim operarius cibo suo. unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quo necessaria non sint sustentationi huius uitae,credentibus annuntiarent, tamquam stipendia militantibus, tamquam fructum uineae plantatoribus, tamquam lac gregis pastoribus. unde Paulus dicit: quia militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? hinc enim loquebatur de his quae necessaria sunt praedicatoribus euangelii. unde paulo post dicit: si nos uobis spiritalia seminauisumus usi hac potestate. unde apparet haec non ita praecepisse dominum, tamquam euangelistae uiuere aliunde non debeant quam eis praebentibus quibus adnuntifecit idem apostolus, qui uictum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam granis esset — sed potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Opꝰ autẽ suũ ꝓb& unꝰquisq & tunc in
sem& ipso habebit głam & ñ in altero. Vn¬
quisq eñi ꝓpriũ onꝰ portabit. Nisi oneris nom̃
sub diuersis significationib acceperis. ꝓculdu¬
hio putabis eundẽ sibi in loquendo esse contra¬
nũ & hoc in una sententia tã uicine positis
uerbis. Qui cũ paulo ante dicer& alt̃ alterius
onera portate. postea dexit unꝰ quisq ꝓpriũ
onꝰ portabit. Sed alia s̃ onera participand e
in firmitatis. alia reddendae rationis dõ de
actib nr̃is. Illa cũ fr̃ĩb sustentanda cõmuni¬
cant᷑ hȩc ꝓpria ab uno quoq portant᷑. Ita
& uirga intelligit᷑ sp̃talit̃ de qua dicebat
apłs in uirga ueniã aduos. & corporalit̃ qua
intimꝰ siue ad equũ siue ad aliquid aliud opꝰ
fuerit ut interim omittã. & alias huiꝰ no¬
minis figuratas significationes. Utrũq
ẜͦ accipiendũ ẽ ad ño apłis dictũ. ut nec uirgã
ferrent & ut ñ nisi uirgã ferrent. Cur enĩ¬

Expanded text:
autem suum probet unusquisque, et sic in semet ipso habebit gloriam et non in altero; unusquisque enim proprium onus portabit. nisi oneris nomen sub diuersis significationibus acceperis, procul dubio putabis eundem sibi in loquendo esse contrarium, et hoc in una sententia tam uicine positis uerbis; qui cum paulo ante diceret: alter alterius onera portate, postea dixit: unusquisque proprium onus portabit. sed alia sunt onera participandae infirmitatis, alia reddendae rationis deo de actibus nostris; illa cum fratribus sustentanda communicantur, haec propria ab unoquoque portantur. ita et uirga intellegitur spiritaliter, de qua dicebat apostolus: in uirga ueniam ad uos; et corporaliter, qua utimur siue ad equum siue ad aliquid aliud opus fuerit, ut interim omittam et alias huius nominis figuratas significationes. Vtrumque ergo accipiendum est a domino apostolis dictum, et ut nec uirgam ferrent et ut non nisi uirga
Abbreviated transcription (Latin):
nominat cũ prius eliguntur in monte amat¬
theo nondiscrepat. nisi in nomine iudae iacoh
quẽ mattheus thad deũ appellat. Non nulli
autẽ codices habent lebbȩum. Quis autẽ
& lucas cõmemorauerint dixis se dnm disci¬
pulis ut nec uirgã ferrent. cũ dicat martus
& p̃cepit eis ne quid tollerent in uia nisi uir¬
gã tantũ. Q sequat᷑ etiã ipse. ñ perã ñ panẽ
neq in nona es : ut ostendat in eodẽ loco ue¬
sarinarrationẽ suã in quo & illoꝵ qui dixe¬
runt nec uirgã ferendã. Qđ ita soluit᷑ ut
intelligamꝰ sub alia signifidatione dictã uir¬
gã que scđm marcũ ferenda ẽ & sub alia¬
illã quȩ scđm matheũ & lucã ñ ẽ ferendo
sicut sub alia significatione intelligit᷑ tẽp¬
tatio de qua dictũ ẽ ds̃ neminẽ tẽptat. & sub
alia de qua dictũ ẽ tẽptat uos dñs ds̃ ur̃ ut
sciat sidiligitis eũ. Illa seductionis ẽ: hȩc

Expanded text:
nominat, cum prius eliguntur in monte, a Matnominat, cum prius eliguntur in monte, a Mattheo non discrepat nisi in nomine Iudae Iacobi, quem Mattheus Thaddeum appellat, nonnulli autem codices habent Lebdeum. quis autem et Lucas commemorauerint dixisse dominum discipulis, ut nec uirgam ferrent, cum dicat Marcus: et praecepit eis, ne quid tollerent in uia nisi uirgam tantum, et sequatneque in zona aes, ut ostendat in eodem loco uersari narrationem suam, in quo et illorum qui dixerunt nec uirgam ferendam. quod ita soluitur, ut intellegamus sub alia significatione dictam uirgam, quae secundum Marcuillam quae secundum Matthaeum et Lucam non est ferenda, sicut sub alia significatione intelligitur tentatio, de qua dictum est: Deus neminem tentat , sub alia de qua dicitur: Tentat vos Dominus , ut sciat, si diligatis eum. Illa seductionis est, ista
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit Xͦiͥ. Q̾cepit eos mittere binos.
& dabat illis potestatẽ spũũ in mundoꝵ
& cȩtera usq illud ubi ait excutite puluerẽ
de pedib ur̃is in testimoniũ illis. Sed ante¬
quã hoc narrar& marcꝰ. prius post resusci¬
tatã filiã archisinagogi illud narrauit ubi
dnm in patria sua mirabant᷑ unde illi e&
tanta sapientia & uirtutes cũ eiꝰ cogna¬
tionẽ nossent. qđ matheus pꝰ ad moniti¬
onẽ istã discipłoꝵ & pꝰalia multa cõme¬
morat. Itaq incertũ utrũ hoc qđ agit᷑
ineiꝰ patria matheus omissũ reuocaue¬
rit. anmarcũ recordatũ anticiparit.
quis nãeorũ ordinẽ reigestȩ . & quis
recordationis suue tenuerit. Lucas
autẽ continuo post resurrectionẽ fili e
iairi sub iungit hunc locũ. de potesta¬
te & ad monitione discipulorũ. tam
breuiter sane quã marcus neque ip¬
seita. ut hoc se qui etiã inrerũ gestarũ
ordine appareat. In nominibusergo
discipulorũ. lucas qui eos alio nominẽ

Expanded text:
cim et coepit eos mittere binos, et dabat illis potestatem spirituum inmundorum, et cetera usque ad illud ubi ait: excutite puluerem de pedibus uestris in testimonium illis. sed antequam hoc narraret Marcus, prius post resuscitatam filiam archisynagogi illud narrauit ubi dominum in patria sua mirabantur, unde illi esset tanta sapientia et uirtutes, cum eius cognationem nossent, quod Mattheus post admonitionem istam discipulorum et post alia multa commemorat. itaque incertum est, utrum hoc, quod agitur in eius patria, Mattheus omissum reuocauerit, an Marcus recordatum anteceperit, quisnam eorum ordinem rei gestae et quis recordationis suae tenuerit. Lucas autem continuo post resurrectionem filiae Iahiri subiungit hunc locum de potestate et admonitione discipulorum. tam breuiter sane quam Marcus, neque ipse ita, ut hoc sequi etiam in rerum gestarum ordine appareat. in nominibus ergo discipulorum Lucas, qui eos alio nomine
Abbreviated transcription (Latin):
postnos : mhiluidet᷑ aliud significare quã
postambulantẽ dnm̃ mulierẽ illã de prȩca¬
torias uoces emifisse: Quomodo ergo in
domo. nisi quia intelligendũ est dixisse
quidẽ marcũ qđ intrauerit ubi erat iħs
cũ eũ prȩ dixisse fuiss& in domo: Sed
quia matheus ait non respondit ei uerbũ:
dedit agnoscere qđ ambo tacuerunt: meo
silentio egressũ fuisse iħm dedomo illa:
Atq ita caetera contexunt᷑ quȩ iam innul
lo discordant: Qđ eni marcus cõ memo¬
rat eidñm respondisse depane filio rum
non mittendo canib: : illis inter positis
dictũ ẽ quȩ matheus dicta nontatuit.
idẽ quia discipuli rogauerunt eñ ꝑ illa.
&̾̃ quia respondit non se esse mis somnisi
ad oues quȩ peri erunt domus israhel.
Et quia illa uenit. idẽ consecuta ẽ : & ad¬
orauit eũ dicens. ad ii uame : tõ  dera¬
de dictũ est : qđ e uangeliste ambocomi

Expanded text:
post nos; nihil videtur aliud significare, quam post nos; nihil videtur aliud significare, quam post ambulantem Dominum mulierem illam deprecatorias voces emisisse. Quomodo ergo in domo, nisi quia intelligendum est dixisse quidem Marcum quod intraverit ubi erat Jesus, cum eum praedixisset fuisse in domo? Sed quia Matthaeus ait, Non respondit ei verbum; dedit agnoscere, quod ambo tacuerunt, in eo silentio egressum fuisse Jesum de domo illa: atque ita caetera contexuntulo discordant. quod enim Marcus commemorat ei dominum respondisse de pane filiorum non mittendo canibus, illis interpositis dictum est quae Mattheus dicta non tacuit, id est quia discipuli rogauerunt eum pro illa et quia respondit non se esse missum nisi ad oues quae perierunt domus lsrahel et quia illa uenit, id est consecuta est, et adorauit eum dicens: adiuua me, tunc deinde dictum est quod euangeli
Abbreviated transcription (Latin):
equitur itaq matheos post illã sermonẽ
dnĩ ubi de non lotis manib cũ pharisȩis egit.
atq ita conserit narrationis ordinem
quantũ ipse transitus indicat. rerũ etiam
quȩ consecutae sunt seruans Et egres¬
sos inquit inde iħs: secessit in partes tyri
& sidonis Et ecce mulier channane a
a finb illis egressa clamauit dicens ei :
Miserere mei dnẽ sili dauid: filia mea
male a dȩmonio uexat᷑ Quinon respon¬
dt ei uerbũ. & cetera. usq ad illud ubi ait
Oulier magna ẽ fides tua fiat tibi sicut
uis. Et sana taẽ filia illius ex illa hora.
oc demuliere chananea etiã marcus
cõ memorat. eun dẽ rerũ gestarũ ordmẽ.
seruans nec afferens aliquã repugnationẽ
questionẽ. nisi qđ indomo fuisse dĩcit dnm̃
cũ ad eũ uenit eadẽ mulier ꝓfilia sua¬
rogans . Matheus autẽ possit quidẽ faule
in tellegi: dedomo tacuisse: eandẽ tamen
rẽ cõmemo rasse Sed qm̃ dicit discipulos
dño ita suggessisse dimitte illã: qm̃ clamat

Expanded text:
equitur itaque Mattheus post illum sermonem domini, UDI de non lotis manibus cum Pharisaeis egit, adque ita conserit narrationem, ordinem, quantum ipse transitus indicat, rerum etiam quae consecutae sunt seruans: et egressus, inquit, inde Iesus secessit in partes Tyri et Sidonis. et ecce mulier Chananaea a finibus illisne, fili Dauid, filia mea male a demonio uexatur. qui non respondit ei uerbum, et cetera usque ad illud ubi ait: o mulier, magna est fides tua; fiat tibi sicut uis. et sanata est filia eius ex illa hora. hoc de muliere Chananaea etiam Marcus commemorat eundem rerum gestarum ordinem seruans nec afferens aliquam repugnantiae quaestionem. nisi quod in domo dicit fuisse dominum cum ad illum uenit eadem mulier rogans . Matthaeus autem posset quidem facile intelligi de domo tacuisse, eamdem tamen rem commemorasse: sed quoniam dicit discipulos Domino ita suggessisse, Dimitte illam, quoniam clamat
Abbreviated transcription (Latin):
runt : quia si aliquis eorũ id dixiss& qui de
illis quinq: panib non dixiss& : contrarius
ceteris putaret᷑: Quis enĩ non existimar&
unũ idẽq factũ esse: Non autẽ integre &
ueraciter siue ab illo siue ab aliis. siue ab om̃i¬
bus fuisse narratũ. Sed aut illũ ꝓ quinque
panib: septẽ dũ fallerctur commemorasse.
aut illos ꝓseptẽ quinq: aut utrosq mentitos
uel obliuione deceptos. Hoc & deduo decĩ
cophinis & deseptẽ sportis opina retur qua¬
si contrariũ hoc dequinq: milib: & quattu¬
or milib: eorũ qui pascerentur: Sed quia
illi qui mi raculũ de septẽ panib: narraue¬
runt  neminẽ mouet & utrũq: factũ oñis
intellegunt: Hloc idõ diximus ut sicubi
simile inuenit᷑ factũ adño qđ in aliquo alteri
euange listȩ ita repugnare uideat᷑ ut om̃ino
solui non possit. nihil aliad ingellegat᷑ qũa
utrũque factũ esse & aliud abalio cõmemo¬

Expanded text:
runt, quia si aliquis eorum id dixisset, qui de runt, quia si aliquis eorum id dixisset, qui de illis quinque panibus non dixisset, contrarius caeteris putaretur. Quis enim non existimaret unum idemque factum esse; non autem integre et veraciter, sive ab illo, sive ab aliis, sive ab omnibus fuisse narratum, sed aut illum pro quinque panibus septem dum falleretur commemorasse, aut illos pro septem quinque, aut utrosque mentitos, vel oblivione deceptos? Hoc et de duodecim cophinis, et de septem sportis opinaretur quasi contrarium: hoc de quinque millibus, et de quatuor millibus eorum qui pascerentur. Sed quia illi qui miraculum de septem panibus narraverunt, neminem mouet et utrumque factum omnes intellegunt. hoc ideo diximus, ut sicubi simile inuenitur factum a domino, quod in aliquo alteri euangelistae ita repugnare uideatur, ut omnino solui non possit, nihil aliud intellegatur quam utrumque factum esse et aliud ab alio commemo
Abbreviated transcription (Latin):
sis sec ande iħs uenit secus mare galilea
Et ascendens in montẽ sedebat ibi Et ac¬
cesserunt ad eũ turbȩ multae: haben¬
tes secũ mutos claudos. caecos. debiles
et alios multos. & ꝓiecerunt eos ad pedes
eius: & curauit eosita ut turbȩ mirarent᷑
uidentes mutos loquentes claudos am
bulantes. c&̧cos uidentes & magnifica¬
bant dm̃ isrł. Iħs autẽ conuocatis disci¬
pulis suis dixit᷑. Alisereor turbae : quia
triduo iam ꝑseuerant mecũ & non habent
qđ manducent & ceter̃ usq ad illud ubi
ait. erant autẽ qui mandu cauerunt .iiii.
milia hominũ extra par uulos & muli¬
eres: hoc aliud miraculũ de septẽ pani¬
b & pancis piscib atiã marcus cõmemo¬
rat eodẽ pene etiam ordine : nisiqͥa inter¬
ponit qđ nullus alius dicit desurdo cuidñs
aures a peruit spuens & dicens effeta: qđ est
ad aperire: Hoc sane non abre fuerit amo¬
nere in hoc miraculo deseptẽ panib quod
duo euan geliste matheus marcosq posue¬

Expanded text:
set inde Jesus, venit secus mare Galilaeae; et ascendens in montem, sedebat ibi. Et accesserunt ad eum turbae multae, habentes secum mutos, claudos, caecos, debiles, et alios multos; et projecerunt eos ad pedes ejus, et curavit eos: ita ut turbae mirarentur, videntes mantes, caecos uidentes, et magnificabant deum Israhel. Iesus autem conuocatis discipulis suis dixit: misereor turbae, quia triduum iam perseuerant mecum et non habent quod manducent, et cetera usque ad illud ubi ait: erant autem qui manducauerunt quattuor milia hominum extra paruulos et mulieres. hoc aliud miraculum de septem panibus et paucis piscibus etiam Marcus commemorat eodem paene etiam ordine, nisi quia interponit quod nullus alius dicit de surdo, cui dominus aures aperuit spuens in digitos et dicens: effeta, quod est adaperire. Hoc sane non ab re fuerit admonere in hoc miduo evangelistae Matthaeus Marcusque posue
Abbreviated transcription (Latin):
lstȩ illud interpositũ acceperimꝰ. erit
quidẽ neces sitate breuitatis sub obscura
locutio. sed tamen in tegra. Qđ uero
marcus lago enã dicit. quã lucas ampb¬
rã. ille uasis genꝰ. ille modũ significauit.
uterque ueritatẽ sententiȩ custodiuit.
Sequit᷑ matheus. Uesꝑe autẽ facto.
discũbebat cũ duodecĩ discipulis. & e¬
dentib illis dix̃. Amen dico uob̾. quia

Expanded text:
listae illud interpositum acceperimus, erit listae illud interpositum acceperimus, erit quidem necessitate breuitatis subobscura locutio, sed tamen integra. quod uero Marcus laguenam dicit, quam Lucas amphoram, ille uasis genus, ille modum significauit, uterque ueritatem sententiae custodiuit. Sequitur Mattheus: uespere autem facto discumbebat cum duodecim discipulis et edentibus illis dixit: amen d
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ quidẽ usitata locutio. sed tamen sic
in tellecta in tegerrima ẽ. Aut si hab&
aliqͥd ꝓprietatis hebrea lingua qua
ꝑ hibet᷑ scripsis se matheus. ut etiã
totũ ex ꝑsona diũ dictũ. locutionis
in tegritate ñ careat. uiderint qui
nouert̃. Sane ita poss& etiã latinę
dici si diceret᷑. ite in ciuitatẽ ad quendã.
quẽ uob demons trauerit homo. qͥ uob̾
occurrerit lagoenã aquȩ portans. Hoc
modo ibenti sine ambuguitate poss&
obtẽperari. Vdut etiã sidicer&. ite in
ciuitatẽ ad quendã. qͥ man& illo aut illo
loco. in tali uel tali domo. cũ expressi¬
one loci. & de signatione domiis poss&
intellegi. poss& fieri. His autẽ atq huiꝰ¬
modo ceteris tacitis in diciis. quidicit ite
ad quendã & dicite ei. ideo ñ potest audiri.
qͥa certũ aliquẽ uult in tellegi cũ dicit
ad quẽndã & ñ exprimit quo modo di¬
noscat᷑. Qđ cũ exꝑsona dictũ euange¬

Expanded text:
inus quidem usitata locutio, sed tamen sic inus quidem usitata locutio, sed tamen sic intaliquid proprietatis Hebraea lingua, qua perhibetur scripsisse Mattheus, ut etiam totum ex persona domini dictum locutionis integritate non careat, uiderint qui nouerunt. sane ita posset etiam Latine dici, si diceretur ite in ciuitatem ad quendam, quem uobis demonstrauerit homo, qui uobis ocmodo jubenti sine ambiguitate posset obtemperari. Velut etiam si diceret, Ite in civitatem ad quemdam qui manet illo aut illo loco, in tali vel tali domo; cum expressione loci et designatione domus; posset intelligi, posset fieri. His autem atque hujusmodi caeteris tacitis indiciis qui dicit, Ite ad quemdam, et dicite ei, ideo non poquia certum aliquem uult intellegi, cum dicit ad quendam\' et non exprimit, quomodo dinoscatur. quod si ex persona dictum euange
Abbreviated transcription (Latin):
tominꝰ hic dicipotuit ite ad quendã.
qđ omĩno nũquã recta locutione dici
potest. Sed plane discipulos adño ñ
ad quẽlib&. sed adquendã hominẽ. id ẽ
adcertũ aliquẽ missos es se. matufestũ
ẽ. Qđ nob ex ꝑsona sua. recte potuit
euangelista narrare ut dicer&. misit
eos adquendã ut dicerent ei. apud te
facio pascha. Potuit etiã sic. Misit
eos ad quendã dicens. Ite dicite ei. a¬
pudte facio pascha. Ac ꝑ hoc cũm
uerba dnĩ posuis s& dicentis. tt inci¬
insinuar& tacito nomine fuis se quẽ¬
dã in ciuitate. ad quẽ dnĩ discipuli
mittebant᷑. ut prȩpararent pascha
Ac sic post hanc ex ꝑsona sua int̃ posi¬
tionẽ duorũ uerborũ. sequim᷑ ordinẽ
uerborũ dnĩ dicentis. & dicite ei. ma¬
gister dicit. Iã enĩ si quęras cui recit
respondet᷑. illi cuidã homini. ad qũ¬
misis se in sinuauit euangelista. cũ ex
ꝑsona sua int̃posuis s& ad quendã. M¬

Expanded text:
to minus hic dici potuit cite ad quendam-, to minus hic dici potuit cite ad quendam-, quod omnino numquam recta locutione dici potest! sed plane discipulos a domino non ad quemlibet, sed ad quendam hominem, id est ad certum aliquem missos esse manifestum est. quod nobis ex persona sua recte potuit euangelista narrare, ut diceret \'misit eos ad quendam, ut dicerent ei: aput te facio pascha. potuit etiam sic \'misit eos ad quendam dicens: ite, dicite ei: aput te facio pascha\'. ac per hoc cum uerba domini posuisset dicentis: ite in ciinsinuaret tacito nomine fuisse quendam in ciuitate, ad quem domini discipuli mittebantur, ut praepararent pascha. ac sic post hanc ex persona sua interpositionem duorum uerborum sequitur ordinem uerborum domini dicentis: et dicite ei: magister dicit. iam enim si quaeras: cui? recte respondetur: illi cuidam homini, ad qumisisse insinuavit Evangelista, cum ex persona sua interposuisset, ad quemdam: m
Abbreviated transcription (Latin):
cipererur. Ac ꝑ hoc ñ ex dnĩ cuiꝰ man¬
datũ narrabat. sed ex sua ꝑsona in ter¬
posuit adquendã iussis se dnm̃ ut iretđ.
ne haber& neces se totũ dicere. cũ hoc
illi ad insinueͣndã iubentis sententiam.
sufficere uideret᷑. Nã neminẽ sic loqͥ
ut dicat ite ad quendã qͥs nesciat.
Si enĩ dicer& ite adquemcũque. aut
ad quelib&. poss& esse integra locutio.
sed ñ ess& certus homo ad quẽ mitteren¬
t᷑ cũ eũ certũ ostendant. quãuis tacito
eiꝰ nomine marcus & lucas. Sciebat quip¬
pe dñs adquẽ mit ter&. & ut eũ eti am
illi quos mittebat in uenire possent. pre¬
monuit qđ indiciũ sequerent᷑ de homi¬
ne gestante. aquȩ lagenã uel amphorã.
ut eũ secuti ad domũ quã uolebat ueni¬
rent. Cũ itaq ñ hic poss& dici ite ad
quenlãb&. qđ in tegritas quidẽ locuti¬
onis ad mittit. sed hoc loco rei huiꝰ quȩ
insinuabat᷑ ueritas ñ ad mittit. quan¬

Expanded text:
ciperetur. ac per hoc non ex domini, cuius manciperetur. ac per hoc non ex domini, cuius mandatum narrabat, sed ex sua persona interposuit ad quendam iussisse dominum ut irent, ne haberet necesse totum dicere, cum hoc illi ad insinuandam iubentis sententiam sufficere uideretur. nam neminem sic loqui, ut dicat cite ad quendam\\ quis nesciat? si enim diceret cite ad quemcumque\' aut \'quemlibet\', posset esse integra locutio, sed non esset certus homo. ad quem mitterentur, cum eum certum ostendant quamuis tacito eius nomine Marcus et Lucas. sciebat quippe dominus. ad quem mitteret. et ut eum etiam illi quos mittebat inuenire possent, praemonuit, quod indicium sequerentur, de homine gestante aquae laguenam uel amphoram, ut eum secuti ad domum, quam uolebat, uenirent. cum itaque non hic posset dici dici ad quemlibet\', quod integritas quidem locutionis admittit, sed hoc loco rei huius, quae insinuabatur, ueritas non admittit, quan
Abbreviated transcription (Latin):
oQuitux mat heus. Iunc
abiit unus deduodecĩ qͥ dicit᷑ iudas
scarioth ad principes sacerdotũ.
&ait illis. Quid uultis mihi dare
& ego uob̾ eũ tradã. Atilli constituer̃
ei ax& argenteos usq ad illud ubi
ait. & fecerunt discipuli sicut con¬
stituit illis ihs & pariuert̃ pascha
Nihil in hoc capitulo contrarium
putari potest mareo & lucȩ. qͥ hoc
idẽ similit̃ narrant. Qđ enĩ dicit
matheus. ite in ciuitatẽ ad quendã
& dicite ei. magisterdicit. tẽpus
meũ ꝓ pe ẽ apud te facio pascha
cũ discipulis meis. eũ significat quẽ
marcus & lucas dicunt patrẽ fami¬
lias uł: dominũ domꝰ. in qua eis cęna¬
culũ demonstratũ ẽ ubi pararent
pascha. Qđ ergo int̃ posuit matheus
ad quendã. tãquã ex ꝑsona sua studio
breuitatis. illũ cõpendio uoluit insi¬
nuare. Si enĩ dicer& dixis se dnm̃. ite
in ciurtatẽ & dicite ei. magister dicit.
tẽpus meũ ꝑpe ẽ apud te fatio pas¬
cha. tãquã ciuitati dicendũ ess& ac¬

Expanded text:
heus: tunc abiit unus de duodecim, qui dicitur ludas Scarioth, ad principes sacerdotum et ait illis: quid uultis mihi dare et ego uobis eum tradam? at illi constituerunt ei triginta argenteos, usque ad illud ubi ait: et fecerunt discipuli sicut constituit illis Iesus et parauerunt pascha. nihil in hoc capitulo contrarium putari potest Marco et Lucae, qui hoc idem similiter narrant. quod enim dicit Mattheus: ite in ciuitatem ad quendam et dicite ei: magister dicit: tempus meum prope est, aput te facio pascha cum discipulis meis, eum significat quem Marcus et Lucas dicunt patrem familias uel dominum domus, in qua eis cenaculum demonstratum est, ubi pararent pascha.. quod ergo interposuit Mattheus ad quendam tamquam ex persona sua studio breuitatis illum conpendio uoluit insinuare. si enim diceret dixisse dominum ite in ciuitatem et dicite ei: magister dicit: tempus meum prope est, aput te facio pascha\', tamquam ciuitati dicendum esset, ac
Abbreviated transcription (Latin):
est ioseph & ait illis. Vtique dictas mibii hanc
similitudinr̃. medice. cura teipsũ. Quanta
audiuimus facta incafarnaũ: fac& hic in
patria tua. et cẽt donec peragat totũ ipsũ
narrationis suȩ locũ. Quidergo eiudentus
quã hoc eũ sciritr̃. preoccupasse narrandũ.
qu̾tiq iam magna ab illo incafarnaũ facta
susse. & ipse nourrit. & ipse conmrmor&.
quȩ non dĩ se narrasse utiq scit. Heq enĩ
tantũ ab eĩ haptismo ꝓgressus est ut oblit̾
putetur nondũ se aliquid conmemorasse.
delus quȩ incafarnaũ gesta fuerant
Modo enĩ capit pos baptismũ aliquid
narrare decdnõ P
disset demirabilibus dñi. uel de ip

Expanded text:
tis mihi hanc similitudinem: Medice, cura teipsum. Quanta audivimus facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua , et caetera, donec peragat totum ipsum narrationis suae locum. Quid ergo evidentius, quam hoc eum scientem praeoccupasse narrandum, cum utique jam magna ab illo in Capharnaum facta fuisse et ipse noverit, et ipse commemoret, quae se nondum narrasse utique scit? Neque enim tantum ab ejus baptismo progressus est, ut oblitus putetur nondum se aliquid commemorasse de iis quae in Capharnaum gesta fuerant: modo enim coepit post baptismum aliquid narrare de Domino.disset de mirabilibus Domini, vel de ip
Abbreviated transcription (Latin):
diatis milii. medicetur ateipsũ. quanta au¬
diumus facta incafarnaũ. fac ethic in pa¬
tria tua. cũ scđn eiꝰdẽ ipsius lucȩ narrati¬
onr̃. Nilul ad hiuc legatur fecisse cafarnaũ.
Quod quia longũ non est & facilli mumest
& pnecesariũ. totũ inserimus. unde ad hoc
narrandũ. et quomodo urnerit. Postea quã
haptistatũ et temptatũ dnm̃ indicauit. ita
sequitur. Etconsũmata omĩ trp̃tatione di¬
abolus recessit ab illo usq ad tempis. Etre¬
gressus est ilis in uirtute sp̃s ingalilram &¬

Expanded text:
dicetis mihi: medice, cura te ipsum: quanta audicetis mihi: medice, cura te ipsum: quanta audiuimus facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua, cum secundum ipsius Lucae narrationem nihil adhuc legatur fecisse Capharnaum. quod quia longum non est et facillimum est et pernecessarium, totum inserimus, unde ad hoc narrandum et quomodo uenerit. posteaquam baptizatum et temtatum dominum indicauit, ita sequitur: et consummata omni temtatione diabolus recessit ab eo usque ad tempus. uet regressus est I
Abbreviated transcription (Latin):
iub suis dictũ. non sicut matlirus
dicipoturrit. Eo enĩ &. fabrũ crede¬
bant qđ fabrisiliũ. Licas aut̃ eandem
rẽ gestã latius indicat. & plura ibi cõ¬
memorat. Heclonge. postbaptis mi
& tẽptationẽ eĩ hoc insorit. sine dubu
prroccupans qđ multis reb inter po¬
sitis. postea gestũrst. Unde quis que
possit aduertere qđ huic tam magns
questioni. quã de consensu ouangrlis¬
tarũ enodanlam dõ ad uiuante sus¬
cepimus. plurimũ necessariũ est non
ne scientes aliquid eospretermi¬
fisse. aut nescientes quẽ ad modũ seor¬
do rerũ grstarũ haber& aliũ potius
sdinẽ suȩ recordationis tenuisse. Quod
uns euidentissime intelligi potest. quia
uas antequã aliquid narrar&. drm̃ fẽcisse
apharnaũ. preoccupauit humc locũ quẽ nunc
aonsideramus. ubi dueselus & potentiã uirtu¬
ts meo stupebant. etignobilitatẽ generis con¬
dem nabant. Nãhoc eũ dicit eis dixisse. utiq

Expanded text:
ciuibus suis dictum, non, sicut Mattheuciuibus suis dictum, non, sicut Mattheudici potuerit: eo enim et fabrum credebant, quo fabri filium. Lucas autem eamdem rem gestam latius indicat, et plura ibi commemorat; nec longe post baptismum et tentationem ejus hoc inserit, sine dubio praeoccupans quod multis rebus interpositis postea gestum est: unde quisque possit advertere, quod huic tam magnae quaestioni, quam de consensu Evangelistarum enodandam Deo adjuvante suscepimus, plurimum necessarium est, non nescientes aliquid eos praetermisisse, aut nescientes quemadmodum se ordo rerum gestarum haberet, alium potius ordinem suae recordationis tenuisse; quod nc euidentissime intellegi potest, quia Lucas, antequam aliquid narraret dominum fecisse Capharnaum, praeoccupauit hunc locum, quem nunc consideramus, ubi ciues eius et potentiam uirtutis in eo stupebant et ignobilitatem generis contemnebant. nam hoc eum dicit eis dixisse: utique
Abbreviated transcription (Latin):
gogis eorũ & cet̃ usq adillud ubiait. Et
frat ibi uirtutes multas : ꝓpt̃ in credula¬
tẽ illo. Asuperiore sermone parabola
sic transit. irt non ostendat consequentis
ordinis necessitatẽ. Pre sertim qui ama
abistis parabolis. non in quod iste. sed in ali
tendens in quod & lucas. ita coneauit nas¬
rationẽ ut credibilius ostendatur hocese¬
& potius consequenter grstũ qđ ipsi dus
continuanter adiungunt denaui scilice
in qua dormiebat iħc & deͥmiraculo ex pu¬
sorum dae monieꝰrum a pulgera senosq
duo mathieus iam superius recolens
inter posuit. Nucergo quȩ in pari
sua dñi dixerit uelei dictasint ui¬
deamus utrũ cũ alus duob marco
& luca acordent. Nã iohanies
longe in diurrsis. & dissinulib: nar¬
rationis sue locis uel dicta esse dnõ
talia. ueleũ dixisse cõmemorat. qus¬
lia hoc loco tes ceteri meminrrunt.
Et martus quidẽ eadem prope cõme¬
morat hic omã quȩ madirus. nisi qu
dnim̃ fabrum & mariae filiũ dicit aa

Expanded text:
gogis eorum, et cetera usque ad illud ubi ait: et non fecit ibi uirtutes multas propter incredulitatem illorum. a superiore sermone parabolarum sic transit, ut non ostendat consequentis ordinis necessitatem, praesertim quia Marcus ab istis parabolis, non in quod iste, sed in aliud tendens, in quod et Lucas ita conexuit narrationem, ut credibilius ostendatur hoc esse potius consequenter gestum, quod ipsi duo continuanter adiungunt, de naui scilicet, in qua dormiebat Iesus, et de illo miraculo expulsorum demoniorum aput Gerasenos. quae duo Mattheus iam superius recolens interposuit. nunc ergo quae in patria sua dominus dixerit uel ei dicta sint uideamus utrum cum aliis duobus Marco et Luca concordent. nam Iohannes longe in diuersis et dissimilibus narrationis suae locis uel dicta esse domino talia uel eum dixisse commemorat, qualia hoc- loco tres ceteri meminerunt. Et Marcus quidem eadem prope commemorat hic omnia quae Mattheus, nisi quod dominum fabrum et Mariae filium dicit a
Abbreviated transcription (Latin):
equitur matheus. Et cũ uenissent cafarnaum.
accesserunt qui di dragma accipiebant ad parũ
& dexerunt ei: Magĩster ur non soluit didragma
statere illũ sumens da eis ꝓ me & te: Hoc solus
iste commemorat. quo inter posito eundem
sequitur in quo cũ eo etiã marcus & lucas pari
ꝓposuit imitandum. descandalis mun¬
di. demenbris corporis scandaliZanti¬
bus: de angelis paruulorum qui
uident faciem patris. de una
iaeoue ex ouibus centum defrẽ
corripiendo in secreto desoluendis ligandisq pet¬

Expanded text:
enter et cum venissent Capharnaum accesserunt qui didragma accipiebant ad Petrum et dixerunt magister vester non solvit didragma staterem; illum sumens da eis pro me et te . Hoc solus iste commemorat, quo interposito eumdem ordinem sequitur, in quo cum eo etiam Marcus et Lucas paritproposuit imitandum, de scandalis mundi, de membris corporis scandalizantibus, de angelis parvulorum qui vident faciem Patris, de una ove ex ovibus centum, de fratre corripiendo in secreto, de solvendis ligandisque pe
Abbreviated transcription (Latin):
sicui tenu erint. & dimittentur sicui dimi¬
serint: post resurrotione adño dictũ cõme¬
morat. cũ matheus ill hoc sermo dñm hoc
diosse meminerit. quod & p&ro antea dic¬
tũ fuisse idẽ ipse testatur Eadẽ itaq sepe
acplurib locis iħm dixissȩ: Ne cubi moue¬
amur siordo dictorũ quibus dã repunare
putabitur. sicut iam toties conmendauim
meminisse debemus nehoc sẽꝑ ad monere

Expanded text:
si cui tenuerint, et dimittentur, si cui dimisi cui tenuerint, et dimittentur, si cui dimiserint, post resurrectionem a domino dictum commemorat, cum Mattheus in hoc sermone dominum hoc dixisse meminerit quod et Petro antea dictum fuisse idem ipse testatur. eadem itaque saepe ac pluribus locis Iesum dixisse. necubi moueamur, si ordo dictorum quibusdam repugnare putabitur, sicut iam totiens commendauimus, meminisse debemus, ne hoc semper admonere
Abbreviated transcription (Latin):
Amen dico uobis nisi conuersi fueritis & efficia¬
mini sicut paruuli non in trabitis in regnum
caelorũ usq adillud ubiait. sic & pater meus
caelestis faci& uobissi non remiseritis unus qͥsq
fr̃isuo decordib uestris: Ex isto aliquanto ꝓloci¬
ore dñi sermone non omnia sed quȩ dam mar̃q
eundẽ sequens ordinẽ. posuit quȩdã etiam ipse
quȩ mathens non dicit insermone : Totus autẽ
sermo quo usq eum considerandũ suscepimus
ap&ro solo interpellatur. quȩrente quotiens
fratri debeat ignosci Talia enĩ dñs loquebat᷑
ut satis eluceat etiam hoc quod p&rus inter¬
rogauit eiq responsum ẽ ad eundem ꝑtinei¬
re sermonem Lucas autẽ nisi illud de paruii¬
lo quem constituit ante discipulos imitans¬
dum cum de sua magnitudine cogitarent
nihil hoc ordine seruato commemorat. Si
qua enim alia similiter dixit: quae & in
isto sermone sunt posita. alibi ex alus oc¬
casionib dicta recoluit. sic̃ iohannes
deremissione peccatoro qđ tenebuntur

Expanded text:
eritis et efficiamini sicut paruuli, non intrabitis in regnum caelorum, usque ad illud ubi ait: sic et pater meus caelestis faciet uobis, si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus uestris. ex isto aliquanto prolixiore domini sermone non omnia, sed quaedam Marcus eundem sequens ordinem posuit, quaedam etiam ipse quae Mattheus non dicit inseruit. totus autem sermo, quousque eum considerandum suscepimus, a Petro solo interpellatur quaerente, quotiens fratri debeat ignosci. talia enim dominus loquebatur, ut satis eluceat etiam hoc quod Petrus interrogauit eique responsum est ad eundem pertinere sermonem. Lucas autem nisi illud de paruulo, quem constituit ante discipulos imitandum, cum de sua magnitudine cogitarent, nihil hoc ordine seruato commemorat. si qua enim alia similiter dixit quae et in isto sermone sunt posita, alibi et ex aliis occasionibus dicta recoluit, sicut Iohannes de remissione peccatorum, quod tenebuntur,