comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo beatus remigius in scii hinus conualle lacrimarũ. as¬
censiones in corde suo disposuit. ⁊ de uirture in uirtutẽ grã dei
ꝓuectus excreuit. Et proquib ipse atq alii scĩ dei orant. quia
cum do spũ in caclo regnant. ⁊ qualit᷑ orantes ad sepulchrũ eiꝰ
pͣparare se debeant ut exaudiantur.⁊ qualit᷑ munitis corpore
⁊ sanguine xpĩ. ⁊ unũ cum eo effectis nobis ẽ exeundũ decorpore.
equitur exemplar testamenti beati remigii.
equuntur metrici uersus conscripti in loculo argenteo. in quo
reconditum est integrũ corpus beati remigii.
is miraculoꝵ premissis capitulis.
quedam sunt in sequenti opusculo
de scis scripturis & catholicoꝵ dictis
s et de historiis ad instructionẽ et
exortationẽ legentiũ interposita.
quae ut ad recitandũ omnia in populi audien¬
tia non increscant. cui procaptu audientiũ men¬
suram uerbi conuenit ministrari. & excerpta per
se alia lectioni studiosoꝵ non deꝑeant. sicut quon¬

Expanded text:
le lacrimarum ascensiones in corde suo disposuit et de virtute in virtutem gratia Dei provectus excrevit; et pro quibus ipse atque alii sancti Dei orant, qui iam cum Deo spiritu in caelo regnant; et qualiter orantes ad sepulchrum eius preparare se debeant, ut exaudiantur; et qualiter munitis corpore et sauguine Christi et unum cum eo effectis nobis est exeundum de corpore. 32. Sequitur exemplar testamenti beati Remigii. 33. Sequuntur metrici versus conscripti in loculo argenteo, in quo reconditum est integrum corpus beati Remigii. His miraculorum premissis capitulis, quedam sunt in sequenti opusculo de sanctis scripturis et catholicorum dictis sed et de hystoriis ad instructionem et exortationem legentium interposita. Que ut ad recitandum omnia in populi audientia non increscant, cui pro captu audientium mensuram verbi convenit ministrari, et excerpta per se alia lectioni studiosorum non depereant, sicut quon
Abbreviated transcription (Latin):
colligens secum duxit.
De miraculis ostensis inforestariis chludouuici imꝑatoris. qui partẽ
siluȩ quam scs remigius comparauit in uosago inuadere pͣsump
re richuini. quam in uliaco iacentẽ ꝑcussit. et quia causantur
quidã quod nr̃is temporib ira per eum uirtutes non fiunt. sicꝰ
fieri antea solebant.
De scda transiatione sciꝰ remigii ⁊ quomodo ipsa die. ibi rado aui¬
dam clericus sit sanatus.
Q uomodo beatus remigius scꝙͣ tam ueteris quã noui testam̃¬
ti patrum spũ uiuens in corpore plenus fuerit.⁊ post obitũ

Expanded text:
colligens secum duxit. 27. colligens secum duxit. 27. De miraculis ostensis in forestariis Hludowici imperatoris, qui partem silve, quam sanctus Remigius comparavit in Vosago, invadere presumre Richuini, quam in Luliaco iacentem percussit; et quia causantur quidam, quod nostris temporibus ita per eum virtutes non fiunt, sicut fieri ante solebant. 29. De secunda translatione beati Remigii, et quomodo ipsa die ibi Rado quidam clericus sit sanatus. 30. Quomodo beatus Remigius sanctorum tam veteris quam novi Testamenti patrum spiritu vivens in corpore plen
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo hereticus in trante sco̾ remigio nisynodũ obmnutuit. ⁊ iterũ
nissione ipsius scĩ reinign loquena facultatẽ recepit. Mata.
De uindicta inoelcenses qui metas beati remigii incenderunt ab ipso
Quomodo deus beato remigio reuelauit diem obirus sui. ⁊ de testamento
ab eo condito.⁊ quomodo oculox corporaliũ lumine aliquandiu ẽ pri¬
uatus. & iterũ lumine redonatus. ⁊ de obitu illius acaeratis ionge uitȩ.
De miraculo quod ostensum: cum eis scm̃ corpus ad sepulturã ferret᷑
⁊ de mitaculo quod ꝑpallam sepulchri eius contra luem inguinari¬
ani. est ostensũ.si & de miraculo quod actum ẽ in homine. qui oleam
sibi daram presumpsit.
Quomodo angelico ministerio corpus illius trans latũ est. de loco pri-¬
me sepulturȩ ad alterã sepulturã. & quonodo pippinum regem in
uilla anisiaco flagellauit.
De miraculo ostenso per puluerẽ pauimenti eius eccłiȩ. quem colonus
uillȩ quȩ plumbea fontana dr̃. contra oppressores suos. de fiseo rosido

Expanded text:
bmutuit et iterum iussione ipsius sancti Remigii loquendi facultatem recepit. 22. De vindicta in Celtenses, qui metas beati Remigii incenderunt, ab ipsoa illata. 23. Quomodo Deus beato Remigio revelavit diem obitus sui, et de testamento ab eo condito, et quomodo oculorum corporalium lumine aliquandiu est privatus et iterum lumine redonatus, et de obitu illius ac aetatis longevitate. 24. De miraculo, quod ostensum est, cum eius sanctum corpus ad sepulturam ferretur, et de miraculo, quod per pallam sepulchri eius contra luem inguinariam est ostensum, sed et de miraculo, quod actum est in homine, qui olcam sibi datam presumpsit. 25. Quomodo angelico ministerio corpus illius translatum est de loco prime sepulturae ad alteram sepulturam, et quomodo Pippinum regem in villa Anisiaco flagellavit. 26. De miraculo ostenso per pulverem pavimenti eius aecclesiae, quem colonus villae que Plumbea Fontana dicitur contra oppressores suos de fisco Roseto
Abbreviated transcription (Latin):
Ouomodo regina lot inldis scm̃ remigiũ ad se uocauit. dep̾cans ut regi
salunis uiam p̃dicaret. ⁊ quomodo die passionis anĩ. pridie ante quã
rex cum popło bapitiaretur. cum bearus renigius regẽ catecraret.
Qualit᷑ rex ludouuicus ad baptisteriũ uenit. & de ostenso miraculo. qͦ¬
modo species columbȩ in rostro ampullã cum xpismate sacro cuctis
uidentib oranti scõ remigio apportauit. ⁊ quomodo de exercitu fran¬
coꝵ una cum rege tria milia undꝵ. exceptis paruulis ⁊ mulierib sũt
baptirati. & postea pars gentis francoꝵ. que residua erat cum raga¬
nario. per beatũ remigium. ad fidem conuersa ⁊ baptirata ẽ.
magnam partem per diuersas excłias tradidit. & de his que in
remensi prouintia illi fuerant tradirȩ. non modicã partẽ ȩc¬
desiȩ scę mariȩ in castro laudimi clauati remensis parroechiȩ

Expanded text:
Quomodo regina Rothildis sanctum Remigium ad se vocavit, deprecans, ut regi Quomodo regina Rothildis sanctum Remigium ad se vocavit, deprecans, ut regi salutis viam predicaret, et quomodo die passionis Domini, pridie antequam rex cum populo baptizaretur, cum beatus Remigius regem catecizaret,Qualiter rex Chludowicus ad baptisterium venit, et de ostenso miraculo, quomodo speties columbe in rostro ampullam cum crismateg sacro, cunctis videntibus, oranti sancto Remigio apportavit, et quomodo de exercitu Francorum una cum rege tria milia virorum, exceptis parvulis et mulieribus, sunt baptizati, et postea pars gentis Francorum que residua erat cum Raganario per beatum Remigium ad fidem conversa et baptizata est. 16. magnam partem per diversas aecclesias tradidit et de his que in Remensi provinlesiae sanctae Mariae in castro Lauduni clavati Rhemensis parochiae,
Abbreviated transcription (Latin):
nis pompare modis. studuisse legamus.
Qualit̃ ampullas uacuas oleo exorcraro & sacro xpismare perora¬
tionem repleri fecit.
De aduentu francor ꝑ germaniã in belgican & galliȩ regiones. et
quomodo hludouincus regnum franco suscepit. ⁊ de miraculis que
fiebant per beatũ remigiũ. ⁊ de urceo reniis asportato. ⁊ a quodam
leui franco in regis presentia bipenna percusso.
Quomodo hludouincus rex francoꝵ neptẽ gundebaudi regis burgun¬
dionũ nomine hrothildẽ x pianissimã in coniuge̾ sumpsit. ⁊ quomo¬
do hludouincus regnũ suum dilarauit. & de filiis hludouiuci hro
tinldis baptizari contra eius uoluntatẽ fecit.
Quod ludouincus rex frequent᷑ ab uxore sua exortatus. ut fidẽ xpĩ sus¬
ciperet. eam audire noluit. s bellantib interse franco exercitu ⁊ ale¬
mannis. angustia coartatus. uotũ xꝑo fecit ⁊ uicit. indeq reuersus se
credere. & baptirari uelle uxori suȩ narrauit.

Expanded text:
nis pompare modis studuisse legamus.nis pompare modis studuisse legamus.Qaliter ampullas vacuas oleo exorcizato et sacro chrismate per orationem repleri fecit. 11. De adventu Francorum per Germaniam in Belgicam et Gallie regiones, et quomodo Chludowicus regnum Francorum suscepit, et de miraculis que fiebant per beatum Remigium, et de urceo Remis asportato et a quodam levi Franco in regis presentia bipenna percusso. 12. Quomodo Chludowicus rex Francorum neptem Gundebaudi regis Burgundionum nomine Hrothildem idem Chludowicus regnum suum dilatavit, et de filiis Chludowici, quos Rothildis baptizari contra eius voluntatem fecit. 13. Quod Chludowicus rex frequenter ab uxore sua exhortatus, ut fidem Christi susciperet, eam audire non voluit, sed, bellantibus inter se Francorum exercitu et Alemannis, angustia coartatus votum Christo fecit et vicit, indeque reversus, se credere et baptizari velle uxori suae narravit. 14.
Abbreviated transcription (Latin):
moliar. qui deseribens scor actus. prauoxq casus.
exortarione inde assumpta scđ̾m sapientiã sibi a
deo datam. multa necessaria & utilia legentib &
audientib int̾posuit. Uerum et non abre agere
a quoquã inderi puto: si ea quȩ de ortu. & actu
atq obitu. domni et patroni ac ꝓtectoris nri m
scedulis uetustate ꝓpe delens inuenta sunt repo:
et de abditis ad lucem reduco. & ea que ueterũ
certa relatione cognoin. luteris cõmendare pro¬
curo: cum sicuti ꝓmisi. sci aesdrȩ pontificis studio.
sacras scripturas desidia et profanitate impiorũ
iudeꝙ abolitas noscamus fuisse restauratas. & non
solum euuangelicã et apostolica̾ historiã ab
euuangelicis sacratissime conditã. s & plurimoꝵ
scoꝵ gesta plurimos eccłiȩ magistros ad instruc¬
tionem multoꝵ. & etiam historiographos ago¬
nes seculariũ ad posteroꝵ memoriã descripsisse.
gentiles quoq po&as sua fignienta grandiso¬

Expanded text:
moliar, qui describens sanctorum actus pravorumque casus, moliar, qui describens sanctorum actus pravorumque casus, exortatione inde assumpta, secundum sapientiam sibi a Deo datam multa necessaria et utilia legentibus ac audientibus interposuit. Verum et non ab re agere a quoquam videri puto, si ea que de ortu et actu atque obitu domni et patroni ac protectoris nostri in scedulis vetustate prope deletis inventa sunt reparo et de abditis ad lucem reduco et ea que veterum certa relatione cognovi litteris commendare procuro, cum, sicuti premisi, sancti Esdrae pontificis studio sacras Scripturas, desidia et profanitate impiorum Iudaeorum abolitas, noscamus fuisse restauratas, et non solum euvangelicam et apostolicam historiam ab euvangelistis sacratissime conditam, sed et plurimorum sanctorum gesta plurimos aecclesiae magistros ad instructionem multorum et etiam historiographos agones secularium ad posterorum memoriam descripsisse, gentiles quoque poetas sua figmenta grandisso
Abbreviated transcription (Latin):
diget. offerendo ipsi benefactori meo retribuere
pro omnib quȩ indigno michi gratis potius tri¬
bint. quam meritis ullis retribuit. Deniq in descrip¬
rione uirtutũ eius. ordinẽ quo per illũ eas dñs dig¬
narus ẽ oꝑari seruare non potero. s sicut eas uelscrip¬
to uel auditu accepi. illas describã. Sic enim saluo
altiore propha&tice inspirationis munere diuino
allate mysterio. & psalmos scs̃ hieromius dicit in
ordine digestos. non sicut fuerunt editi. s sicut ab
aesdra diuersis temporib fuerunt iuenti. Uerũ¬
tamen pro ut notitiã tempoꝵ muenero. uel ordini
gesta congruers indero. ea digerere ꝓcurabo. In
bis autẽ que descriptis uirturũ miraculis a dnõ ꝑ
beatissimũ patronũ nr̃m operatis ad exortano¬
nẽ legentium siue audientiũ pro modulo intel¬
iectus mei. de carholicoꝵ dictis subiungere curabo:
uestigia beati gregorii lic& non ualeam. ꝓsequi

Expanded text:
diget offerendo ipsi benefactori meo retribuere diget offerendo ipsi benefactori meo retribuere pro omnibus, quae indigno michi gratis potius tribuit, quam meritis ullis retribuit. Denique in descriptione virtutum eius ordinem, quo per illum eas Dominus dignatus est operari, servare non potero; sed, sicut eas vel scripto vel auditu accepi, illas describam: sic enim salvo altiore propheticae inspirationis munere divino allate mysterio, et psalmos sanctus Hieronimus dicit in ordine digestos, non sicut fuerunt editi, sed sicut ab Esdra diversis temporibus fuerunt inventi. Veruntamen, prout notitiam temporum invenero vel ordini gesta congruere videro, ea digerere procurabo. In his autem, quae descriptis virtutum miraculis, a Domino per beatissimum patronum nostrum operatis, ad exortationem legentium sive audientium pro modulo intellectus mei de catholicorum dictis subiungere studebo, vestigia beati Gregorii, licet non valeam, prosequi
Abbreviated transcription (Latin):
ens os tuum et ego adimplebo illud. meritis ipsius
nib aggrediar quȩ diudistuli. a progenitorib et
ortu enis incipiens. et sic tam ea quȩ in historusa ma¬
iorib editis de illo inueni: quam & illa quȩ in diuer¬
sis scedulis disꝑpsa repperi. uerum et illa inserie dige¬
rens. que uulgara relatione ꝑcepi. quia ut longe
gelica ueritate comꝑitur: uera est lex bistoriȩ. sim¬
plicit᷑ ea que fama uulgante colligitur: ad instruc¬
tionẽ posteritatis liiteris commnendare. In quib om¬
nib lec torem stili diuersitas non ꝑturb&. qmͣ ea que
de historiis maiorum adsumã. & ea que mantiqͥs
scedulis repperiam. ita ut inuenta fuerint ponam.
lua uero que exantiquis uil gata relatione ꝑcepi:
& quȩ ad instructionem legentiũ uel audientiũ.
addam. uel eoꝵ uerba de quoꝵ dictis ea mutuabo.
ponere ꝓcurabo. uel meo sermone dictabo. uolens
quiddam debiti mei obsequii in laude qua non in¬

Expanded text:
ens, os tuum, et ego adimplebo illud, meritis ipsius ens, os tuum, et ego adimplebo illud, meritis ipsius nibus, aggrediar que diu distuli, a progenitoribus et ortu eius incipiens, et sic tam ea quae in historiis a maioribus editis de illo inveni, quam et illa que in diversis scedulis dispersa repperi, verum et illa in serie digerens quae vulgata relatione percepi, quia, ut longe gelica veritate comperitur, vera est lex hystoriae simpliciter ea que fama vulgante colligitur ad instructionem posteritatis litteris commendare. In quibus omnibus lectorem stili diversitas non perturbet, quoniam ea que de historiis maiorum assumam et ea quae in antiquis scedulis repperiam ita, ut inventa fuerint, ponam; illa vero quae ex antiquis vulgata relatione percepi et quae ad instructionem legentium vel audientium addam, vel eorum verba de quorum dictis ea mutuabo ponere procurabo vel meo sermone dictabo, volens quiddam debiti mei obsequii in laude qua non in
Abbreviated transcription (Latin):
sarum. Artarxerxes rex regũ. aesdrȩ sacerdoti scri¬
be legis dei caeli doctissimo salutẽ. Quo contra et
nos multis aliis ꝑditis. plura in quibusdã historiis
& diuersis pictaciolis. ac usitata relatione a preceden¬
tib relicta posteris. de ortu & uita seu uirturib & obi¬
tu domni & scissimi parris ac ꝓtec toris nri renigii
habemus. quȩ in memorata exceptione non conti¬
nentur. Cinde bonis uris desideriis placuit. ut illa
mea seruitus. ad ignorantiũ & subsequentiũ noti¬
tiam in unũ colliger&. Quod & iam diu fecisse̾ ni¬
si me spes uana deluder&. quibusdã dicentib quia
in illo & illo loco magnũ librum de ita & uirtu¬
tib ipsius domni & ꝓtectoris uri. repperire uale¬
rem. Ad que mittens: que michi ꝓmissa fuerutͣ.
penitus falsa muem. Nunc autẽ opitulante dnõ
qui in se confidenti. &. oꝑa sua. qui mirabilis & glo¬
riosus ẽ in scis suis uolenti loqui ꝓmittit. aperunqui¬

Expanded text:
sarum: Artarxerxes rex regum Esdre sacerdoti, scrisarum: Artarxerxes rex regum Esdre sacerdoti, scribae legis Dei caeli doctissimo salutem. Quo contra et nos, multis aliis perditis, plura in quibusdam historiis et diversis pitaciolis ac usitata relatione, a precedentibus relicta posteris, de ortu et vita seu virtutibus et obitu domni et sanctissimi patris ac protectoris nostri Remigii habemus, que in memorata exceptione non continentur. Unde bonis vestris desideriis placuit, ut illa mea servitus ad ignorantium et subsequentium notitiam in unum colligeret. Quod etiam diu fecissem, nisi me spes vana deluderet, quibusdam dicentibus, quia in illo et illo loco magnum librum de vita et virtutibus ipsius domni et patronis nostri repperire valerem. Ad quae mittens, quae michi promissa fuerunt, penitus falsa inveni. Nunc autem, opitulante Domino, qui in se confidenti et opera sua, qui mirabilis et gloriosus est in sanctis suis, volenti loqui promittit: Aperi, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
entissimas de lignoꝵ narura. herbarumq omĩum:
itemq iumentor. uolucrũ. reptiliũ & piscnĩ. uel qđ
in libro uerba dierum dr̃. Reliqua uero operum
salomonis prioꝵ & nouissimoꝵ scripta sunt in uer¬
bis nathan propaetȩ. et in libris ahiae silonitis.
In uisione quoq addo uidentis contra hieroboã
filium nabath: & multa hunis uolumina. que
scriptura quidẽ fuisse ꝓbat: s hodie constat non
eẽ: Uastata namq a chaldeis iudea. ut in parrũ
litteris legimus. & iani bibliotheca antiquinus
congregara. int̾ alias ꝓuintiȩ opes. hostili ẽ igne
consumpta: ex qua qui nunc pauci in sca̾ scrip¬
tura continentur libri. postmodũ aesdrȩ ponti¬
ficis et proph&tȩ sunt industria restaurati. Un¬
descriptum: de eo. Ascendit aesdras de babilone:
& ipse scriba uelox in lege moysi. Uelox indelic&:
quia ꝓnitiores litterarũ figuras quas eatenus he¬
brei habebant reppererit. Et in epistola regis per¬

Expanded text:
entissimas de lignorum natura herbarumque omnium entissimas de lignorum natura herbarumque omnium itemque iumentorum, volucrum, reptilium et piscium, vel quod in libro verba dierum dicitur; reliqua vero operum Salomonis priorum et novissimorum scripta sunt in verbis Nathan prophete et in libris Ahiae Silonitis, in visione quoque Addo Videntis contra Hieroboam, filium Nabath; et multa huius volumina, quae Scriptura quidem fuisse probat, sed hodie constat non esse. Vastata namque a Chaldeis Iudea, ut in patrum litteris legimus, etiam bibliotheca antiquitus congregata inter alias provinciae opes hostili est igne consumpta, ex qua pauci, qui nunc in sancta Scriptura continentur libri, postmodum Esdrae pontificis et prophetae sunt industria restaurati. Unde scriptum est de eo: Ascendit Esdras de Babilone, et ipse scriba velox in lege Moysi, – velox videlicet, quia promptiores litterarum figuras quam eatenus Hebrei habebant reppererit, – et in epistola regis Per
Abbreviated transcription (Latin):
memoratos & de aliis accidit. quod antiquo tem¬
pore de autenticis scripturis euenisse scs iohannes
chrisostomus in omelia euuangelii scdm̃ matheum
memorat dicens. Multa enim ex ꝓpheticis periere
monimentis: quod de historia paralipomenon ꝓba¬
re possibile: Desides enim cum e̾e̾nt iudȩi. nec desides
modo si & impii. alia quidẽ ꝑdiderunt negligenter.
alia uero tum incenderunt. tum conciderunt ꝓfane.
Pt de ꝓfanitate quidem talia hieremias refert. De neg¬
ugentia uero inquarto regũ libro legimus. qm̃ post
multũ temporis uix deuterononii sit uolumen re¬
pertum. defossum quodam in loco. ac pene delerum.
S & plura descripturis in his quȩ habenius memora¬
ta legimus quȩ non habemus. sicut : liber iustorũ
qui commemoratur in libris regũ. & sicut est liber
bellox diũ. cuius in libro numeroꝵ mentio ẽ.Neq
carmina salomonis. neq disputationes enis sapi¬

Expanded text:
memorato, sed et de aliis accidit, quod antiquo temmemorato, sed et de aliis accidit, quod antiquo tempore de autenticis scripturis evenisse sanctus Iohannes Chrisostomus in omelia euvangelii secundum Mattheum memorat, dicens: Multa enim ex propheticis periere monimentis, quod de historia Paralipomenon probare possibile est. Desides enim cum essent Iudei, nec desides modo, sed et impii, alia quidem perdiderunt neglegenter, alia vero tum incenderunt, tum conciderunt profane. Et de profanitate quidem tali Hieremias refert; de neglegentia vero in quarto Regum libro legimus, quoniam post multum temporis vix Deuteronimii sit volumen repertum, defossum quodam in loco ac pene deletum. Sed et plura de scripturis in his quae habemus memorata legimus, quae non habemus: sicut est liber Iustorum, qui commemoratur in libris Regum, et sicut est liber bellorum Domini, cuius in libro Numerorum mentio est; neque carmina Salomonis neque disputationes eius sapi
Abbreviated transcription (Latin):
cus. episcopia remoꝵ ac treueroꝵ usurpans insimul¬
ꝑ quadragnita cirrit᷑ annos pessumdederit. Cuiꝰ
infelici tempore. de ista remensi ȩccłia. non solũ
p̾tiosa queq ablata fuerunt: s et eccłiȩ atq domꝰ
religiosoꝵ. destructȩ. et res ab episcopio fuere diui¬
sȩ : illi quoq pauci qui erant residui clerici. nego¬
tio uicꝰtum querebant. & denarios quos mercimo¬
nio conquirebant. in cartis & libror foliis interdũ
ligabant. Sicq pͣfatus liber cum aliis partim stil¬
licidio putrefactus. partim soricib conrosus. par¬
tim folioꝵ abscisione diuisus. in tanrũ deperuit. ut
pauca et disꝑsa inde folia reꝑta fuerint. Cumue¬
ro tempore pippini regis. predicti karli principis
filii remone ostensa. eucherio aurelianensis
copio partem reb ȩccłiasticis dedit: & tilpinũm
in hac urbe remo. epn ordinari consensit. Hoc
enim in hac ȩccłia nouissimo scłi tempore. de libro

Expanded text:
cus episcopia Remorum ac Trevirorum usurpans insimulcus episcopia Remorum ac Trevirorum usurpans insimul per XL circiter annos pessumdederit. Cuius infelici tempore de ista Remensi aecclesia non solum pretiosa queque ablata fuerunt, sed et aecclesiae atque domus religiosorum destructe et res ab episcopio fuere divisae. Illi quoque pauci qui erant residui clerici negotio victum querebant et denarios quos mercimonio conquirebant in cartis et librorum foliis interdum ligabant. Sicque prefatus liber cum aliis partim stillicidio putrefactus, partim soricibus conrosus, partim foliorum abscisione divisus in tantum deperiit, ut pauca et dispersa inde folia reperta fuerint. Cum vero tempore Pippini regis, predicti Karli principis filii, revelatio ostensa Eucherio Aurelianensis copio partem de rebus aecclesiasticis reddidit et Tilpinum in hac urbe Remorum episcopum ordinari consensit. Hoc enim in hac aecclesia in novissimo saeculi tempore de libro
Abbreviated transcription (Latin):
condere.atq perea ad amorẽ & honorẽ. atq deuo¬
tionẽ dei. & ipsius ꝓtectoris sui idem populus excita¬
ri ualeret. quod & in eadem exceptione lector potͣ
ad uertere: ubi scriptum: studeamus pauca disse¬
rere: plurima preterire. Et cum ipsa excepnio coe
pit in populo frequentari. & a multis ꝓpter breuita¬
tis suȩ facilitate̾ transcribi: ipse magnus codex. a
negligentib negligentius coepit haberi: usq dũ
tempore karli principis. quando propt̾ discordiã
& contentionẽ de principatu int̾ eum & raganfre¬
dum et frequentia ac ciuilia ammo plus quã ciui¬
lia. quia intestina et parricidalia bella in germa¬
meis. & belgicis. ac gallicanis ꝓuintiis. religio xpĩa¬
nitatis pene fint abolita: ita ur epis in paucis lo¬
cis residius. episcopia laicis donara. & per cos reb
diuisa extiterint: adeo ut milo quidam tonsura
clericus. morib & habitu et actu. inreligiosus lai¬

Expanded text:
condere atque per ea ad amorem et honorem atque devocondere atque per ea ad amorem et honorem atque devotionem Dei et ipsius protectoris sui idem populus excitari valeret. Quod et in eadem exceptione lector potest advertere, ubi scriptum est: Studeamus pauca disserere, plurima preterire. Et cum ipsa exceptio cepit lectione in populo frequentari et a multis propter brevitatis suae facilitatem transscribi, ipse magnus codex a neglegentibus neglegentius cepit haberi, usque dum tempore Karli principis, quando propter discordiam et contentionem de principatu inter eum et Ragamfredum et frequentia ac civilia, immo plus quam civilia, quia intestina et parricidalia bella, in Germanicis et Belgicis ac Gallicanis provinciis religio christianitatis pene fuit abolita, ita ut episcopis in paucis locis residuis episcopia laicis donata et per eos divisa rebus extiterint; adeo ut Milo quidam tonsura clericus, moribus, habitu et actu inreligiosus lai
Abbreviated transcription (Latin):
INCAARUS NOMI
NENON MERTTO
eccłiȩ filiis. Sicut ã senib er iam
aetatis ꝓuectȩ uiris religiosis. qͥ
de tempore tilpim urbis hunus
pͣsulis adhuc uiuebant. quanda
tus atq ꝓuectus. & postea per aliquot annosurx¬
erunt. fideli relatione didici: a siuis maiorib au¬
dierunt narrari eos uidisse librum maximȩ quan¬
tatis manu antiquaria scriptũ. de ortu ac uita. & uir¬
rutib atq obitu bcati remigii sci̾ssimi patroni nrĩ.
Qui hac occasione deperiit. quomã egidius post
beatum remigiũ quartus istius ciuitatis epc̃ quen¬
dam uirum religiosum. nomine forrimatũ. metͥ¬
cis uersib insigne. qui a multis potentib et honora¬
bilib in his gallicis & belgicis regionib ꝑ diuersa lo¬
ca. runc uitę ac scientiȩ suȩ meriro inuitabatur. pe¬
tiit de eodẽ libro coturno gallicano dictato. aꝑtoser¬
mone aliqua miracula. quȩ in populo recitarentur
excipere: quatinus ea sine tedio audire & mente re¬

Expanded text:
incmarus nomine non merito AECCLESIAE FILIIS. Sicut a senibus et iam aetatis provecte viris religiosis, qui de tempore Tilpini urbis huius praesulis adhuc vivebant, quando tus atque provectus, et postea per aliquot annos vixerunt, fideli relatione didici, a suis maioribus audierunt narrari, eos vidisse librum maxime quantitatis manu antiquaria scriptum de ortu ac vita et virtutibus atque obitu beati Remigii sanctissimi patronis nostri. Qui hac occasione deperiit, quoniam Egidius post beatum Remigium quartus istius civitatis episcopus quendam virum religiosum nomine Fortunatum metricis versibus insignem, qui a multis potentibus et honorabilibus in his Galilcis et Belgicis regionibus per diversa loca tunc vitae ac scientiae suae merito invitabatur, petiit de eodem libro coturno Gallicano dictato aperto sermone aliqua miracula, quae in populo recitarentur, excipere, quatinus ea sine tedio audire et mente re
Abbreviated transcription (Latin):
rat epm ordmauit. & quomodo ipse genebaudus lapsus cũ
eadem femina ⁊ in reclusione poenitentiȩ a ueato remigio
retrusus poenituit. & qualit᷑ grã dei angelica usitatione con¬
solatus per bearũ remigiũ in ordine episcopali ẽ restitutus.
Et qualit᷑ tenenda sit sententia canonũ. quȩ post iapsũ pub¬
lice poenitentẽ. ad gradum ȩcclesiasticũ non accedere. uelin
gradu manere. aut ad gradũ redire solicitissime p̾cepit.
Quomodo ludouuicus rex sedem suã insuessionis ciuitate con¬
stitinit. ⁊ scoͣ remigio uillas codiciacũ & niliacũ dedit. ⁊ de
miraculis quȩ tunc ds ꝑ illũ ostendit. ⁊ qualit᷑ sparnacum
uillã ab eulogio comparauit. s et qualit᷑ partẽ ssũe. in uo

Expanded text:
m ordinavit; et qualiter ipse Genebaudus lapsus cum eadem femina et in reclusione paenitentiae a beato Remigio retrusus penituit, et qualiter gratia Dei angelica visitatione consolatus, per beatum Remigium in ordine episcopali est restitutus; et qualiter tenenda sit sententia canonum, quae post lapsum publice paenitentem ad gradum ecclesiasticum non accedere vel in gradu manere aut ad gradum redire sollicitissime precipit. 17. Quomodo Chludowicus rex sedem suam in Suessionis civitate constituit et sancto Remigio villas Codiciacum et Luliacum dedit, et de miraculis, que tunc Deus per illum ostendit; et qualiter Sparnacum villam ab Eulogio comparavit, sed et qualiter partem silve
Abbreviated transcription (Latin):
tem nominis xp̃i. Et uidens eorũ ani¬
mͣu fixũ fortiter intimore dñi. perdux.¬
it eos ad papam gaiuo: & dixit. Uene¬
rabilis pater & diuinȩ legis antistes. ecce
quos ꝑ me hodie lucratus est xp̃e. in
quib fides mea uelut arbuscula nouel¬

Expanded text:
tem nominis Christi. Et videns animum eotem nominis Christi. Et videns animum eorum fixum fortiter in timore Domini, perduxit eos ad papam Caium et dixit: Venerabilis papa ac divinae legis antistes, ecce quos per me hodie lucratus est Christus, in quibus fides mea velat arbuscula novel
Abbreviated transcription (Latin):
tyburtius occurrat homini qui de
alto lapsus. caput & om̃ia menbra quas¬
sauit. ita ut de sola sepultura eius age
dicit eis flentibus. Permittite me prȩcantare
ei. forsitan recipiet sanitatem. Cumq om̃s
dedissent spatiũ. accessit uixta eũ. & dicen¬
te eo suꝑ uulnera eius lente oracionẽ dñi¬
cã &e simbolũ. ita confestim solidata sunt
ossa eius & caput & om̃ia uiscera: &
quasi nichil euenisset ei mali factus est
incolumis.Hȩc itaq cũ fecisset. cȩpit
ire. Tenebant autẽ illum parentes eius
dicentes. Ueni & habe seruũ eũ. & om¬
nia bona nr̃a tibi trademus cũ eo. quia
ipsum unicũ quẽ habebamus. nobis iam
mortuũ. reddidisti sanũ. Dicit eis. Si
ea quȩ uobis dixero feceritis magnipendã
mercedem sanitatis huius. Dicunt ei pa¬
rentes. Nos metipsos seruos si habere
digneris. contraire non possumis. quin
immo & optamus: si ipse udicaueris dig¬
num. Iunc ad prehensa manu eorũ segre¬
gauit eos a turbis. & indicauit eis uirtu¬

Expanded text:
Tiburtius occurrit homini qui de alto lapsus, et caput et omnia membra quassaverat, ita ut de sola sepultura ejus agerdicit eis flentibus: Permittite me praecantare ei, forsitan recuperabit sanitatem. Cumque omnes dedissent spatium, accessit juxta eum, et dicens supra vulnera ejus lente orationem Dominicam et symbolum, ita solidata sunt ossa ejus, et caput et omnia viscera, ut quasi nihil ei evenisset, ita factus sit incolumis. 72. Haec itaque cum fecisset coepit ire. Tenebant autem illum parentes ejus dicentes: Veni et habe eum servum et omnia bona nostra tibi tradimus cum eo, quia ipsum unicum, quem habebamus, nobis jam mortuum reddi listi vivum. Dicit eis: Si ea quae vobis dixero feceritis, magni pendam mercedem sanitatis hujus. Dicunt ei parentes ejus: Nosmetipsos si servos habere digneris, contraire non possumus: quin immo et optamus, si ipse judicaveris dignum. Tunc apprehendens manus eorum, segregavit eos a turbis, et indicavit eis virtu
Abbreviated transcription (Latin):
uentur infirm: quare
perronillam paralỹticã
iacere ꝑmitis d̃. A postolus
uero ait. sic expedit ei. S ne existi¬
metur imposs ibilitas eius incolumitatis meis
Ministerio autem expleto: iussit eam redire
ad grabatum. At ubi in dei timore cepit eę
perfecta : non solum ipsa saluata est. ue
rumetiam plurimis recuperauit in me¬
lius suis orationib sanitatẽ. Et quoniã
nimis speuiosa erat: uenit ad eam flac¬
cus comes cum militib ut eam sibi uxo¬
rem acciperet. Cui petromilla ait. Ad puel¬
lam inermem cum militib armatis uenisti.
Si uxorem me habere uis. fac matronas uir-¬
gines honestas ad me post tres dies uenire. ut
cum ipsis ueniam a domũ tuam. Factum est
autem ut tridin accepto spatio. uirgo sca̾ ieiu¬
niis et orationib occuparetur: habens secum
scam uirgine̾ feliculã conlactancam suam. in
dei amore ꝑfectam. Lerno itaq die ueniens
ad eam sc̃s nicomedis presbit᷑: celebrauit inys¬
reria xp̃i. Uirgo autem sactatissima. mox ut

Expanded text:
ventur infirmi, quare Petronillam paralyticam jacere permittis? » Apostolus vero ait: « Sic expedit ei. Sed ne existimetur impossibilitas ejus incolumitatis excusari meis  ministravit. Ministerio autem expleto, jussit eam redire ad grabatum. At ubi in Dei timore coepit esse perfecta, non d etiam plurimis recuperavit in melius suis orationibus sanitatem. Et quoniam nimis speciosa erat, venit ad eam Flaccus comes cum militibus ut eam sibi uxorem acciperet; cui Petronella ait: « Ad puellam inermem cum militibus armatis venisti; si uxorem me habere vis, fac matronas virgines honestas ad me post tres dies venire, ut cum ipsis veniam ad domum tuam. » Factum est autem ut trium dierum acceptum spatium virgo sancta jejuniis et orationibus occuparet, habens secum sanctam virginem Feliculam, collactaneam suam, in Dei timore perfectam. Tertio itaque die veniens ad eam sanctus Nicomedes presbyter, celebravit mysteria Christi; virgo autem sacratissima mox ut
Abbreviated transcription (Latin):
septem dies ducta eͣ ad uirgines suas: & ibi per al¬
teros septem dies sine cibo ꝑmansit. Nulla enim¬
rem meum xpmͣ: in quo amor meus fixus ẽ. Di
ꝓpter me felle cibatus. aceto potatus. spinis coronatꝰ.
& cruci adfixus ẽ. Posthec deposita ẽ. & precipitata
in cloacam. Sc̃s autem nimnedis prb̾t inspeculis po¬
situs. occulte liberauit corpus: & ꝑnoctant in bẏrote
ꝑduxit. ad casellam suam. septimo miliario ab ur¬

Expanded text:
sent, duxerunt eam ad virgines Vestae, ibique per alteros septem dies, sine cibo permansit, erem meum, in quo amor meus fixus est. istum, qui propter me felle cibatus, et aceto potatus, spinis coronatus, et crucifixus est. Post haec deposita est, et praecipitata in cloacam. Sanctus autem Nicomedes presbyter in speculis positus, occulte levavit eam, et per noctem in birote perduxit ad casellam suam, septimo ab urbe mil
Abbreviated transcription (Latin):
tis quod erat in horto pofitum extra citita
na transtulit. Uidimus enim in sepulchro¬
recentem. quasi eadem die funs effusus. Ca¬
put etiam ipsius quod ab impiis fuerat ab¬
scisum. ita integrũ atq in corruptũ cum
capiilis capitis. & barbã. ut nobis uideret᷑
eodem tempore quo leuabatur. lotũ atq
compositũ in sepulehro. Et quid mirũ. qͣn¬
de quidẽ dñs hoc in ȩuuangło ante. ꝓmisit.
cum uinceret suauitatẽ. Quo leuato corꝑe
matatis d in lectica composto.stati ad sc̃m̃
celsum martirẽ qui in eodem orto positus
eꝰ cum sco̾ sacerdote ad orationem ꝑrerimꝰ
Numquam tamen illum ante orasse in eo¬
dem loco comꝑtum habemus. S hoc erat
esse cognouimus. Tamen a custodib locup
sius dictum quod a parentib sius illis tra¬
ditum sit non discedere de locoillo ꝑ omneͬ
generatione & ꝓgeniem suorũ. eo qͣuod the¬
sauri magni in eodem loco positi ee̾nt. Et
uere magni thiesauri. quos non erugo neq

Expanded text:
corpus, quod erat in horto positum extra civitatna, transtulit. Vidimus autem in sepulcrorecentem, quasi eodem die fuisset effusus. Caput etiam ipsius, quod ab impiis fuerat abscissum, ita integrum atque incorruptum cum capillis capitis atque barba, ut nobis videretur eodem tempore quo levabatur, lotum atque compositum in sepulcro. Et quid mirum, quandoquidem Dominus in Evangelio ante promisit, tum vinceret suavitatem. 33. Quo levato corpore martyris, et in lectica composito, statim ad sanctum Celsum martyrem, qui in eodem horto positus est, cum sancto Sacerdote ad orationem perreximus. Numquam tamen illum antea orasse in eodem loco compertum habemus: sed hoc erat isset. Cognovimus tamen a custodibus loci ipsius, quod a parentibus suis illis traditum sit, non discedere de loco illo per omnem generationem et progeniem suorum; eo quod thesauri magni in eodem loco positi essent. Et vere magni thesauri, quos non aerugo, neque
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit dominus apło petro in uisione dicens.
Simon & nero pleni demoniis aduersum te cõgitai
noli timere quia ego recum sũ: & dabo tibi serui¬
mei apostoli pauli solatium: qui cras romam in¬
gredietur. Cumq post septem menses simul habu¬
eritis conita simonem bellum. et postquam uicen
& post septem menses conflictum habuerint cum¬

Expanded text:
apparuit Dominus Petro apostolo per visionem dicens: « Simon et Nero pleni daemoniis adversum te cogitant. Noli timere, quia tecum ego sum, et dabo tibi apostoli Pauli solatium, qui cras Romam ingredietur. Cum quo post septem menses simul habebis contra Simonem bellum. Et postquam viceriet post septem menses cum Simone conflictum habuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ira mentem aure liani. & misit qui uario gene¬
re poenarum interficerent eos. Nam euticen
in media uia tamdiu cedi iussit. quamdiu spi¬
ritum exalaret. Cuius corpus rapiit populus
rinum uero apud eum locum qui cotilias app¬
phu ree. in ipsis capite deorsum per tres ho-
triduum pro nomine xpiͣ passus sc̃s uictorinus
cotilias iacuisset: uenerunt amiternenses popłi
xpͣiani .&. rapuerunt eum. & in suum territori.¬
nem uero misso amico suo nomine turgio ius

Expanded text:
ira a diabolo, misit qui vario genere poenarum interficerent eos. Nam Eutichen in media via tam diu caedi jussit, donec spiritum exhalaret. Cujus corpus rapuit populus rinum vero apud locum quem Cotilias app in ipsis capite deorsum per tres horatriduum pro nomine Christi passus fuismatum jacuisset, venerunt Amiternenses populi Christiani, et rapientes in suum territorinem autem, misso amico suo, nomine Turgio, jus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cum simonem magum diceret. & populũ
romanum in eius odium excitaret: subito in eo¬
dire ad feretrum & deponire illum qui mortu
enis e̾ẽ credarur. Quod cum fecisset populus:
dixit simon. Modo si eum suscitauero. interfitie¬
eum incendemus. Tunc sẏmon inuocatis doe¬
moniis. ministerio eorum exepit agere ut mo¬
ueretur corpus. Quod populi uidentes. coepe¬
runc clamare in laudem simonis et in ꝑnitiem
perri. Tunc petrus uix imperato silentio. aitad
populum. si niuit loquatur. ambulet. accipiat
cibum. reuertatur ad domũ suam. Quod si hoc
ipse patiatur. Sẏmon uero fingens se natum:
ingenti exꝓbratione: & custodiebat euͣ. Lunc
petrus exƿandens manus suas ad cȩlum dixit.
Domine ihũ xpe qui nobis discipulis tuis dix¬
isti. nte in nomine meo demonia eicite. insiimos
curate. & mortuos suscitate: ercita puerum istũ
ut omnis hȩc turba eognoscat quia tues deus
& non est alius pretͣ te. qui cum patre tuo¬
et spũ scõ uiuis & regnas in scła seculoruͣ.

Expanded text:
gueret et magum diceret, populumque Romanum in ejus odium excitaret, subito e ad feretrum et deponite mortuum. Qui vero esse credatur. » Quod cum fecisset populus, dixit Simon: « Modo si suscitavero illum, interficieum incendemus eum. » Tunc Simon, invocatis daemoniis, ministerio eorum coepit agere ut moveretur corpus. Quod populi videntes coeperunt clamare in laudem Simonis et in perniciem Petri. Petrus autem, vix impetrato silentio, ait ad populum: « Si vivit, loquatur, ambulet, accipiat cibum, revertatur ad domum suam. Alioquin, sciatis ngens se iratum, ingenti exprobratione tenuit. Tunc Petrus, expandens manus suas ad coelum, dixit: « Domine Jesu Christe, qui nobis discipulis tuis dixisti: Ite, in nomine meo daemonia ejicite, infirmos curate, mortuos suscitate, excita puerum istum ut omnis haec turba agnoscat quia tu es Deus, et non est alius praeter te qui cum Patre et Spiritu sancto vivis et regnas in saecula saeculorum.
Abbreviated transcription (Latin):
pres biterũ. &. fecit eum teneri. & duci ad sacrifi¬
candum. Qui cum diceret ego non sacrifico nisi do
plis quasi in carcerib clausi custodiuntur. Cum¬
migrauit ad anm. Corpus uero eius in tỹberim pͣ¬
cipitatum ẽ. Glericus uero eiusdem presbiteri no¬
mine et opere iustus. collegit corpus eius. & posuit in¬
uia numentana. et iilic sepelunt illud. In quo oran

Expanded text:
pelisset, fecit teneri, et duci ad sacrificandum. Qui cum diceret: Ego non sacrifico, nisi Deo dibus, qui in templis quasi in carceribus clausi custodiuntur, iritum. Corpus vero ejus in Tiberim praecipitatum est, clericus vero ejusdem presbyteri, nomine et opere Justus, collegit corpus ejus, et sepelivia Nomentana. XVI
Abbreviated transcription (Latin):
meminio rufo consulari sunt traditi. A quo cũ ecu¬
leo & flaminis compellerentur ad immolandũ ido¬
lis. et dicerent se a bearo petro apostolo baptiratos.
nulla ratione posse idolis umolare: capite coesi suͣt
Quorũ coryora rapuit auspitius discipulus eor. nu¬
tritor sce̾ uirginis domitillȩ : que eniam nauiculȩ im¬
ponens adauxit: & in pͣdio domitillȩ in cripra arena¬
nia sepeliuit. in uia ardeatina a muro urbis miliario

Expanded text:
Memmio Ruffo consulari sunt traditi, a quo cum equuleo et flammis compellerentur ad immolandum et dicerent se a B. Petro apostolo baptizatos, nulla ratione posse idolis immolare, capite caesi sunt. Quorum corpora rapuit Auspicius discipulus eorum nutritor sanctae virginis Domitillae quae etiam naviculae imposita, adduxit, et in praedio Domitillae in crypta arenaria sepelivit, via Ardeatina a muro Urbis milliario
Abbreviated transcription (Latin):
sileuno uenerunt. & rapuerunt uenerandũ cor¬
pus scĩ martiris gordian: et uenientes in ina quȩ
latina nuncupatur. non longe ab urbe roma.
miliario plus minus uno. posuerunt eum in ctipta
sexto idus maias: ubi iam pridẽ scmͣ epimachium

Expanded text:
silentio venerunt et rapuerunt corpus venerandum sancti martyris Gordiani, et venientes in via quae Latina nuncupatur, non longe ab urbe Roma milliario plus minus uno, posuerunt eum in crypta, sexto Idus Maias, ubi jam pridem sanctum Epimachum
Abbreviated transcription (Latin):
toris. Hec habuit nercum & achilleũ eunuchos
cubiculatios: quos beatissimus et scͣs dei perrus¬
apłs. lucratus fuerat xp̃o. Isti dum uiderent anaͬm
suã gemins ornan. & purpureis uestib atq auro
textis indui: dixerunt ei. Quanto studio omaris in
corꝑe. ut filium consulis aurelianũ hominẽ mor¬
pisci sponsum. qui etiam reipsam eteram faceret.
& numquam tibi neq ornamentis tuis neq gaudi¬
is tins finem ꝑmuteret aut tͣminum euenire. Re¬
spondit cis domitilla & dixit. Quȩ potest c̃ȩ melice
cantas quani habere uirum. susciꝑe filios: ꝑ quos
posteritas dulcissima possit ꝓpagani. & tam generis
dignitate̾ quam memoriam nominis non delere.¬

Expanded text:
o virgo Nereum et Achilleum eunuchos cubicularios habuit: quos beatissimus Apostolus Petrus lucratus fuerat Christo. Isti dum viderent dominam suam gemmis ornari, et purpureis vestibus, atque auro textis indui, dixerunt ei: Quanto studio ornaris in corpore, ut filium consulis Aurelianum hominem morteras sponsum. Qui etiam teipsam aeternam faceret, et nunquam tibi, neque ornamentis tuis, neque gaudiis finem permitteret, aut terminum evenire. Respondit ei Domitilla, et ait: Quae potest esse melior charitas, quam habere virum, suscipere filios, per quos posteritas dulcissima possit propagari, et tam generis dignitas, quam memoria nominis non deler
Abbreviated transcription (Latin):
impleuerat crepantes rimulas ꝓdebat᷑.
Ion tantũ martẜrem cruciabant pluri¬
ma. quantũ illũ uastabant insania.
Sed ȩtiam fũs illa om̃ia transierunt. &¬
ira datiani. & pęna uincentii. Nunc
autẽ pęna datiano. corona uero manet
uincentio. Deniq his pręmissis futurȩ
uidelicet retributionis finibus. etiam
in hoc mundo martyrũ głam demonstrenꝰ.¬

Expanded text:
inpleuerat, crepantes rimulas prodebatur. inpleuerat, crepantes rimulas prodebatur. non tantum martyrem cruciabat flamma, quantum illum uastabat insania. Sed iam, fratres, illa omnia transierunt, et ira Datiani et poena Uiautem poena Daciano, corona vero manet Vincentio. Denique his praemissis futurae videlicet retributionis finibus, etiam in hoc mundo martyrum gloriam demonstre
Abbreviated transcription (Latin):
sus non deserebat pugnam. sed acrius
iterabat. Purares quod eũ duraret flam¬
ma non ureret: & tanqũa figuli fornax
lutũ molle suscipiens. duram redderet
testam. Poterat martyr nr̃. dicere datiano.
am non urat ignis tuus carnẽ meã. quia
exaruit sicut testa uirtus mea. Et qm̃
ueraciter scriptũ est uasa figuls probat
fornax. & homines iustos temptatio tribu¬
lationis: probatus atq decoctus illo igne
Uincentius. datianus uero arsit & crepuit:
Si enim non ardebat. unde cremabat:
Quid enim erant uerba irascentis. nisi
fumus ardentis: Ergo martyri nr̃o
refrigerium in corde habenti. flammas
extrinsecus a mouebat. sed ipse facibus
furoris accensus tamquã clybanus intus
ardebat: & habitatorem suũ diabolum
concremabat. Per furiosas enĩ datiani
uoces. ꝑ truces oculos & minaces. uul¬
tus & totius corporis motus. ille habita¬
tor eius interior mouebat᷑. Et ꝑ hec
signa uisibilia. tamqũa ꝑ sui uasculi qͦd

Expanded text:
sus, non deserebat pugnam, sed acrius sus, non deserebat pugnam, sed acrius iterabat. Putares quod eum duraret flamma, non ureret; et tanquam figuli fornax lutum molle suscipiens, duram redderet testam. Poterat Martyr niam non curat ignes tuos caro mea, quia exaruit sicut testa uirtus mea. et quoniam ueraciter scriptum est: uasa figuli probat fornax et homines iustos temptatio tribulationis, probatus est atque decoctus est illo igne Uincentius, Datianus uero arsit et increpuit. si enim non ardebat, unde fumabat? quid erant uerba irascentis nisi fumus ardentis? ergo martyri nostro refrigerium in corde habenti flammas extrinsecus admouebat, sed ipse facibus furoris accensus tamquam clibanus intus ardebat et habitatorem suum diabolum concremabat. per furiosas enim Datiani uoces, per truces oculos, minaces uultus et totius corporis motus ille habitator eius interior se mouebat et per haec signa uisibilia tamquam per sui uasculi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Si consideret᷑ in ista passione humana
patiencia. incipit esse in credibilis.
Si agnoscat᷑ diuina. desinit esse mira
bilis.Tanta grassat᷑ crudelitas in
martsris corpore. & tanta tranquil¬
litas proferebat᷑ in uoce. Tot pęnarũ
asperitas sȩuiebat in menbris. & tanta
securitas sonabat in uerbis: ut miro¬
in modo putaremus uincentio patiente
alium loquentẽ torqueri. Et uerefr̃s
Roĩi ita erat. Prorsus ita erat. alius
loquebat᷑. Promisit eñĩ & hoc testibus sius.¬
xp̃c in ęuuangelio: quos ad huius modi
certamina prȩparabat. Sic enim ait.
Nolite prȩmeditari. quomodo aut quid
loquamini. Non enim uos estis qui
loquimini. sed spc̃ patris ur̃i qui loquit᷑
in uobis. Caro ergo patiebatur. &spẽ
loquebatur: & loquente spũ. non solum
conuincebat᷑ impietas. sed etiam confor¬
tabat᷑ infirmitas. C lariorem nobis¬
marts rem. tormenta faciebant. Mul¬
tiplici enĩ uulnerũ uarietate confos¬

Expanded text:
Si consideretur in ista passione humana Si consideretur in ista passione humana patientia, incipit esse incredibilis; si agnoscatur divina potentia, desinit esse mirabilis. tanta grassabatur crudelitas in martyris corpore et tanta tranquillitas proferebatur in uoce, tanta poenarum asperitas saeuiebat in membris et tanta securitas sonabat in uerbis, ut miro modo putaretur Uincentio patiente alium aut certe alium loquente Uincentio torqueri. Et uere, fratres carissimi, ita erat, prorsus ita erat. alius loquebatur. promisit enim et hoc testibus su in Evangelio, quos ad hujusmodi certamina praeparabat. Sic enim ait: Nolite praemeditari quomodo aut quid loquamini. non enim uos estis, qui loquimini, sed spiritus patris uestri, qui loquitur in uobis. caro ergo patiebatur et spiritus loquebatur et loquente spiritu non solum conuincebatur impietas, sed etiam confortabatur infirmitas. cMartyrem tot tormenta faciebant. Multiplici enim vulnerum varietate confos
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo. ẽ. non in nr̃a sapientia. & ut
mala fortiter perferamus. ab illo.ẽ.
non nr̃a paciencia. Recolite dñm
xp̃m suos in euuangelio discipulos ad¬
monentem: recolite martyrum regẽ
cohortes suas armis spiritalibus in¬
struentẽ. bella monstrantem. adiu-¬
toria ministrantem. premia pollicentẽ.
Qui cum dixisset discipulis suis. in hoc
mundo pressuram habebitis. mox un
de cor territum consolaretur. ad iunxit
dicens. Sed confidite. quia ego uici
mundum. Quid ergo miramur rm̃i si
illo uicit uincentius. a quo uictus est
mundus: In hoc inquit mundo pres¬
furam habebitis. Et si pręmit. non
obprimat. Si obpugnat. non expugnet.
Duplicem mundus aciem producit. con¬
tra milites xp̃i. Ad uertite fratres.
Duplicẽ dixi aciem mundus producit.
contra milites xp̃i. B landit᷑ enim ut
decipiat. terret ut frangat. Non
nos teneat uoluntas propria. non
nos teneat crudelitas aliena. & uic¬
tus est mundus. Ad utrosq ad ditus

Expanded text:
ab illo est nostra sapientia; et ut ab illo est nostra sapientia; et ut mala fortiter perferamus, ab illo est nostra patientia. Recolite Dominum Christum suos in Evangelio discipulos admonentem: recolite martyrum Regem cohortes suas armis spiritualibus instruentem, bella monstrantem, adjutoria ministrantem, praemia pollicentem: qui cum dixisset discipulis suis, In hoc mundo pressuram hde cor territum consolaretur, adiunxit dicens: sed confidite, quia ego uici mundum. quid ergo miramur, carissimi, si in illo uicit Uincentius, a quo uictus est mundus? in hoc, inquit, mundo pressuram habebitis, ut, si premit, non obprimat et, si obpugnat, non expugnet. Duplicem mundus aciem producit contra milites Christi. aduertite, fratres. duplicem, dixi, aciem mundus producit contra milites Christi. blanditur enim, ut decipiat, terret, ut frangat. non nos teneat uoluptnos terreat crudelitas aliena; et victus est mundus. Ad utrosque aditus