comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tusturem pariter siue colũbã
conpinetionis offerart. Quia
enim uolucres hae ocantu
remitus habent non in me¬
rito lacrimas humilium desig¬
nant & beneduo sunũ propec¬
cato & alterum in holo caustũ
Holo caustumnamq: totun
incensum dicitur. quia duosun
nimirum gener conpunctionis
Om̃namq: sitiens anima prius
timore conpungitur. postamo¬
re Quiergo prius flendo ne
duceretur adsupplicium tur¬
curem propeccato offerebat.
dealteroholocaustum facit.
cum postmodum flereamaris¬
sime incipit. quia diffestur
aregno. hoc sane intertustu¬
distat. quod columbaquaegre¬
gatim conuersari. uola re etge.¬
mere consueuit. Actiua euitae
frequentiam de monstnare. de
quadicitur. Multitudinis aut̃
credentiũ entcor & anima
una. Tustur uero qui singula¬
ritate gaudet. ad eo ut si coniu¬
gem ca superdiderit. solus exin¬
de permaneat. speculatiuae.
uitae culmina denuntiat. Quia
& paucorum ẽ istauistus. & his
singillatim ad tributa. Item cũ

Expanded text:
turturem pariter, sive columbam turturem pariter, sive columbam compunctionis offerat, quia enim volucres hae pro cantu gemitus habent, non immerito lacrymas humilium designant. Et bene duos, unum pro peccato, et alterum in holocaustum. Holocaustum namque totum incensum dicitur. Quia nimirum duo sunt genera compunctionis, Deum namque sitiens anima, prius timore compungitur, post amore. Qui ergo prius flendo, ne duceretur ad supplicium, turturem pro peccato offerebat, de altero facit holocaustum, cum postmodum flere amarissime incipit, quia differtur a regno. Hoc sane inter turtudistat, quod columba quae gregatim conversari, volare et gemere consueverit, activae vitae frequentiam demonstrat, de qua dicitur: Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima una ; turtur vero, qui singularitate gaudet adeo, ut si conjugem casu perdiderit, solus exinde permaneat, speculativae vitae culmina denuntiat, quia et paucorum est ista virtus, et his singulariter attributa. Item cum
Abbreviated transcription (Latin):
clausaerit. non a perie tur etuir
sedebit. ut comedat panem corã
dño Quamuis possit etiã mistice
designari. Nullum p̃terdñmec
filios posse reserare. Ideoque
hunc masculum in comparbili
dignitate. dño scmuocabitur
ET UT DARENTOSTIAM
SECUNDUM QUOD DIC¬
TUM EST INLE EGONI.
PARTURTURUM AUT
OUOS PULLOS COLUBAR
tumest inlege ut pro
infante sima sculus sit
ut prredixi. quadirgesimodie¬
tus inholocaustum. &turtur
siue pullus columbinus offer¬
r&ur propeccato. Siautẽ non
Iinuenerit inquit manusei: nec
potuerit offerre agnũ. sum &
duostustures. uel duos pullos co¬
lumbae. unum in holo caustum
ostiamuoluit dari. Vt uidelic&
una sua paupestate nosdiuites
infide & illic facer& heredesreg¬
ni. quodrepromisit ds̃ diligenti¬
busse. Moralit̃ autẽ siue fostia
quisopemr. seuer eauerit infir¬
ma quae masculi ac feminae
uocabulo distinguntur. ut hȩc
legiti me dño ualeant consec rari
ouem necesse . ẽ. innocentiae . &

Expanded text:
clausa erit, non aperietur, et vir clausa erit, non aperietur, et vir sedebit, ut comedat panem coram Domino . Quamvis possit etiam mystice designari, nullum praeter Domifilios posse reserare, ideoque hunc masculum incomparabili dignitate Domino sanctum vocari. Et ut darent hostiam, secundum quod dictum est in lege Domini, par turllos columbarum. Dictum est in lege, ut pro infante, si masculus sit, ut praedixi, quadragesimo,tus in holocaustum, et turtur, sive pullus columbinus offerretur pro peccato: Si autem non invenerit, inquit, manus ejus, nec potuerit offerre agnum, sumet duos turtures, vel duos pullos columbae, unum in holocaustum, hostiam voluit dari, ut videlicet, una sua paupertate nos divites in fide et illic faceret haeredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se. Moraliter autem, sive fortia quis opera, seu creaverit infirma, quae masculi ac feminae vocabulo distinguuntur, ut haec legitime Domino valeant consecrari, ovem necesse est innocentiae, et
Abbreviated transcription (Latin):
nicreaturre. Quere et singula¬
riter sc̃s dño quia peccatũ ñ fect
Nec inuentus ẽ dolus in oreeio
Vel cesternre fuerit deuotionis
indicium. Quiomniabonae acti¬
onis initia quae quasĩ cordegig¬
nimus dñignatiae dẽputare :
Maleautem gesta redimere
debeamus dignos uidelicet pe¬
nitentiae fructus. prosingulis
quibusq corporis uel animae
sensib afferentes Itaq: qđ ait
adaperiens uuluam. consuetae
natiuitatis moreloquitur
Non quod dñs noster sacriuen¬
tris ospitium quod ingressus sc̃ifi¬
caret egressus de uirginassecre¬
dendus sit iuxta her&icos. quidi¬
cunt beatam mariam uirginẽ
usq ad pastum Non uirginẽ eẽ
post pastum sed iuxta fidẽ catho¬
licã clauso uirginĩs utero. quasi
sponsus suo ꝓcessis set dethala mo
De quo pulchixe propheta Gt
conuestime inquitadinã postae
scũ arui exterioris quaerespicie¬
bat ad orientem. & eraet clausa
Et dixit dñ sad me Posta haec

Expanded text:
nis creaturae, et vere et singulanis creaturae, et vere et singulariter sanctus Domino, quia peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus, vel certe nostrae fuerit devotionis indicium, qui omnia bonae actionis initia, quae quasi corde gignimus, Domini gratiae deputare, male autem gesta redimere debeamus, dignos videlicet poenitentiae fructus, pro singulis quinque corporis vel animae sensibus offerentes. Itaque quod ait: Adaperiens vulvam, consuetae nativitatis more loquitur, non quod Dominus noster sacri ventris hospitium, quod ingressus sanctificarit, egressus devirginasse credendus sit, juxta haereticos, qui dicunt beatam Mariam virginem usque ad partum non virginem esse post partum, sed juxta fidem catholicam clauso virginis utero, quasi sponsus, suo processisse de thalamo. De quo pulchre Propheta: Et convertit me, inquit, ad viam portae sanctuarii exterioris, quae respiciebat ad orientem, et erat clausa, et dixit Dominus ad me: Porta haec
Abbreviated transcription (Latin):
guine purificationis suae
Notaergo quodnon omnis mnu¬
lier pariens sed ea quae suscep¬
to semine pepererit designat᷑
inmunda rituq: legis doce tͥ ẽc.
mundanda : Ad distinctionem
uidelicet illius. quae uirgo con¬
cepit et peperit filium et uoca¬
uit nomen eius emmanuhel. qđ
est interp̃tatum nobiscumds̃
onergo filius quicum hominẽ
i gis uinculo solueremur. sicut
uñs xp̃s. Ita et beata semper uirgo
mariale giest sponte subiecta
num ada perien suuluã.
o & hominis & pecoris
primogenitum significat. ꝗđ
utrumq: scm̃dño uocariatq: ideo
sacerdotis. eẽ p̃ceptum ẽ. Ita
dũ taxat . Vt prohominis primo
genito p̃tium acciper&. &om¬
neanimal in mundũ redimiface¬
r&. Cuius inquit redemptio
erit post unum mensem siclis
argentiquinq: Vbi saluo subtili¬
ore tractatu breuiter intiman¬
dum. Quod illa omnia primoge¬
nita uel figura fuerint eius. qui
cumunigenitus esset dĩfilius. pri¬
mogenitus fieri dignatus ẽ om¬

Expanded text:
guine purificationis suae guine purificationis suae . Nota ergo, quod non omnis mulier pariens, sed ea quae suscepto semino pepererit, designatur immunda, rituque legis docetur esse mundanda, ad distinctionem videlicet illius, quae virgo concepit et peperit filium, et vocavit nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum Nobiscum Deus . Non ergo filius qui cum homine legis vinculo solveremur, sicut Dominus Christus, ita et beata semper virgo Maria legi est sponte subjecta.num adaperiens vulvam, et hominis et pecoris primogenitum significat, quod utrumque sanctum Domino vocari, atque ideo sacerdotis esse praeceptum est. Ita duntaxat, ut pro homingenito pretium acciperet, et omne animal immundum redimi faceret, cujus, inquit, redemptio erit post unum mensem, siclis argenti quinque; ubi salvo subtiliore tractatu breviter intimandum, quod illa omnia primogenita, vel figura fuerint ejus, qui cum unigenitus esset Dei Filius primogenitus fieri dignatus est om
Abbreviated transcription (Latin):
Iennt paruulũ posttri¬
cesimum testiũ circũ¬
cisionis diem ad templum dñi de¬
ferridariq: hostiam proeo. Pri¬
mogenitum autem masculinũ
sc̃m dñofieri. Mistice sicut dixi¬
mus insinuans neminemnisi
cirumcisumuitiis. dominicis. eẽ¬
dignum conspectibus. Neminẽ
nisi mostalitatis nexib ab solutũ.
supernaeciuitatis gaudia ꝑ fec¬
te possesubire. Verum silegis
ipsius uerba diligentius inpex¬
eris. profecto reperies quia non
solum dñsincarnatus quantum
a peccati contagione. tantũ a con¬
dicione legis fuerit liber. Qua
Ab hoc magis suscipere dignatus
nam ẽẽ probar& & nosab eius
serui tute actimore fideignr¬
tia libenrr&. sed etiã ipsa dĩge¬
netrix sicut ab ad mixtione uiri¬
li sicetalegali sit iure immunis
Dicit enim morses. Mulier
sisuscepto semine pepererit
masculum Inmundaerit septẽ
dieb: iuxta dies se paractionis
menstruae & die octauo circum¬
cidetur infantulus . Ipsa uero
xXxtrib: dieb manebit insan¬

Expanded text:
erat parvulum post trierat parvulum post tricesimum tertium circucisionis diem ad templum Domini deferri, darique hostiam pro eo: primogenitum autem masculum sanctum Domino fieri, mystice, sicut diximus, insinuans, neminem nisi circumcisum vitiis, Dominicis dignum esse conspectibus; neminem, nisi mortalitatis nexibus absolutum, supernae civitatis gaudia perfecte posse subire. Verum si legis ipsius verba diligentius inspexeris, profecto reperies, quia non solum Dominus incarnatus, quantum a peccati contagione, tantum a conditione legis fuerit liber, quam ob hoc magis suscipere dignatus nam esse probaret, et nos ab ejus servitute ac timore fidei gratia liberaret, sed etiam ipsa Dei genitrix, sicut ab admixtione virili, sic et a legali sit jure immunis. Dicit enim Moyses: Mulier si suscepto semine pepererit masculum, immunda erit septem diebus, juxta dies separationis menstruae, et die octavo circumcidetur infantulus. Ipsa vero triginta tribus diebus manebit in san
Abbreviated transcription (Latin):
UOCATUM EST NOMEN
ΠIN hoc quod in de circũ cisionis
suae nomenutihs uocar&ur
accepit : adimitationẽ pris¬
corumfecit. sicut abm an
patriarcha qui primus circum¬
cisionis sacrm̃tũ & promissionis
intestimonium accepit. &eodẽ
die amplificationem nominis
simulcum sua coniuge prome¬
ruit. ut quieatenus ab ram. id.ẽ:
pater excelsus deinde abrahã
id .ẽ. pat̃multarum gentiũ uoca¬
r&ur. Sed & sanriuxor tua in¬
quit dñs Habnram . Non uocabit᷑
sanri sedsam: Emaent quiputaN
primũ sanemperunũ .r. scrip¬
tum fuisse. & postea ei alterum
.÷. additum Sancigitur primũ
latoergo iõd idest .i. elemento.
addita est .e. litter quae per.a.
legitur et uocata est sarx: Causa
autẽ ita nominis inmutati hȩc est.
quod ante a dicebatur princeps
mea unius scilicet tantum modo
lute princeps. id.ẽ. AΡLΟΥCA
ET POSTQUAM IM PLETI
SUNTOIES PURGATIONO
ETUS SECUNDUM LEGCM
MOYSI. TULERUNTILLNI
INHIE RUSALEM TTSIS¬
TERENT ILLUM OÑO
cr&cum quidem legis

Expanded text:
Vocatum est nomen Vocatum est nomen In hoc, quod in die circumcisionis suae nomen ut Jesus vocaretur, accepit, ad imitationem priscorum fecit, sicut Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum et promissionis testimonium accepit, et eodem die amplificationem nominis simul cum sua conjuge promeruit, ut qui eatenus Abram, id est, pater excelsus, deinde Abraham, id est, pater multarum gentium vocaretur. Sed et Sarai uxor tua, inquit Dominus ad Abraham, non vocabitur Sarai, sed Sara. Errant qui putant primum Saram per unum R scriptum fuisse, et postea alterum R additum, Sarai primum lato ergo , id est i elemento, addita est littera, quae per A legitur, et vocata est , Saraa. Causa autem ita nominis immutati, haec est, quod antea dicebatur princeps mea, unius scilicet tantummodo dlute princeps, id est, ἄρχουσα. Et postquam impleti sunt dies purgationis ejus, secundum legem Moysi tulerunt illum in Hierusalem, ut sisterent illum Domino. Decretum quidem legis
Abbreviated transcription (Latin):
los a peccatorum sorde lauari
uoluit. Ipse non necessitatis
sed exempli causa subiit
Scire et enim debet uñfrar¬
ternitas. Quiaidem salutifere
cunctionis auxilium circum¬
cisi sinlege contra originalis
peccati uulnusa gebat. Quod
nuncbaptis mus agere reue¬
latae grirtiae tempore consu¬
euit. Excepto quo dregnicae¬
lestis ianuã nec dum intuare:
poterant donec adueniens be¬
nedictionem dar& quilegẽdedit:
ut uideripossit ds̃ deoruinsior
Tantum in sinuabrche postmor¬
tembeatarequie consolati. su¬
pernae pacisingressũ. sp̃efeli¬
ces expectabant. Qui e nim nunc
pereuangelium suum terribilit̃
acsalubriter clamat. Nisiquis
Masculus cuius prreputii caro
circum cisa non fuerit. peribit
anima illa depopulo suo. quia
pactum meu mirritum fecit
Idest quia pactum uit&e in panc¬
drsohominib: a medatũ. adam
p̃uaricante trians gressus est in
quo omnes peccauerunt peribil
decoetus cõrũ. sinonei fuerit
remedio salutari subuentum

Expanded text:
los a peccatorum sorde lavari los a peccatorum sorde lavari voluit. Ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit; scire etenim debet vestra fraternitas, quia idem salutiferae curationis auxilium circumcisis in lege, contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit. Excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant, donec adveniens benedictionem daret qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion. Tantum in sinu Abrahae, post mortem, beata requie consolati, supernae pacis ingressum, spe felices, exspectabant. Qui enim nunc per Evangelium suum terribiliter ac salubriter clamat: Nisi quisMasculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae, in paradiso hominibus a me datum, Adam praevaricante, trangressum est, in quo omnes peccaverunt, peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subventum.
Abbreviated transcription (Latin):
POSTQUAM CONSŨMATI
SUNTDIES OCTOUTCIR¬
CUM CIOERETUR PUER
ircum ciditur itaq: pues:¬
Quis ẽ illepuer. Nisi ille
Ade quo dictum est. Puer
qui sublege erant lucrifacer&
Vide somnemlegis ue teris se¬
riem. fuissetypum futuri Non
utiq frustrix octauodie iussus ẽ
infanscirum cidi. Nisi quiape¬
tra quacircum cidimus xp̃serał
Cultellis enimpe trinis circum
quia in ebdomadib: idemprimis
qui& octauus. Completis enimꝰ
septem diebus. reditur ad primũ.
finitus autẽ septimus dñs sepultis¬
misit nobis aeternum diem &
conseentuit nobis dominicũ
diem. Quiuocatur dominicus.
ipseuidetur proprieaddñm
pertinere quia eo die dñs re¬
surrexit. Suscepitigitur
circum cisionemlege decretã
incarne. quiabsq: omnipror¬
sus labe pollutionis apparius
incarne. Et quiinsimilitudi¬
ne carnis peccatinon autẽ in
carne peccatiaduenit. re.¬
medium quo caro peccati con¬
sueuerrt mundarinon respu¬
it Sicut etiamundã baptis¬
matis qua nouȩ grartiae popu¬

Expanded text:
Postquam consummati sunt dies octo, ut circumcideretur puer. Circumciditur itaque puerQuis est ille puer, nisi ille de quo dictum est: Puer qui sub lege erant, lucrifaceret . Vides omnem legis veteris seriem fuisse typum futurae. Non utique frustra octava die jussus est infans circumcidi, nisi quia petra, qua circumcidimur, Christus erat. Cultellis enim petrinis circuQuia in hebdomadibus idem primus qui octavus. Completis enim septem diebus, reditur ad primum. Finitur septimus, Dominus sepultusmisit nobis aeternum diem et consecravit nobis Dominicum diem. Qui vocatur dominicus ipse videtur proprie ad Dominum pertinere: quia eo die Dominus rescircumcisionem lege decretam in carne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari, non respuit, sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae popu
Abbreviated transcription (Latin):
oculis tuũ salutare contemplor
LUMENADREUELATIO¬
NEM GENTIUETGLORIÃ
PLEBISTUAE ISNAHEL
Numen quidem utriq: popu¬
gisis rhel cuidiusperatus . & ex
quo procenuntiatus aduenit:
gentiu muero dicitur. eẽ. reue¬
latio. quarum mentis oculos
profundaiam caecitate demer
sos. Neq ulla spe aduentus do¬
minici erectos. Ip seuisitare pa¬
riter reuelare atq: inlustrare
dignatus ẽ. Et bene reuelatio
gertiũ is ihelis gloriae prre¬
festur: Quia cum plenitudo.
gentiũ introierit. tuncom¬
nis israebel saluus fiet
CONCORDIA:
INhocistarũ duarũ fit coñcor¬
dialectionũ quia ambȩde
apparitione dñi quae primũ
facta est loquuntur intemplo

Expanded text:
oculis tuum salutare contemplor. oculis tuum salutare contemplor. Lumen ad revelationem gentium et gloriam plebis tuae Israel. Lumen quidem utrique popugis Israel, cui diu speratus, et ex quo praenuntiatius advenit, gentium vero dicitur esse revelatio, quarum mentis oculos profunda jam caecitate desos, neque ulla spe adventus Dominici erectos, ipse visitare pariter, revelare atque illustrare dignatus est. Et bene revelatio gentium Israelis gloriae praefertur, quia cum plenitudo gentium introierit, nunc omnis Israel salvus fiet. CONCORDIA. In hoc istarum duarum fit concordia lectionum, quia ambae de apparitione Domini, quae primum facta est loquitur in templo.
Abbreviated transcription (Latin):
ropice accepit symeon
tem. ut doceat nos ex¬
ũ re uetorem hominẽ quicor¬
rumpitur cumactibus eius.
induere cum qui s ecundum dm̃
creatus . ẽ. iniustitia et sc̃ĩtate
& ueritate. Accipit senior infan¬
temxp̃m. ut insinuet hoc scłm
qua sisenioiam ec longeua ȩtate
defessum ad innocentiam utita
dixerim in fantiamq: xp̃ianae:
conuersationis rediturum. &
sicut aquilae iuuentutem illius
esse renouandam
senis mundupsius senectute
uergente Ipseadsenemho¬
minemuenit. quimundũ
uetereminuenit: Audiatmun¬
dus. Cantate dñocanticum no¬
uum. Canta te dnõ omnis tenir
Destruatur uetustas. Nouitas
surgat . QUIA UIDERUNT
OCULIM EISALUTARE
TUUM. QUOD PRAEPA¬
RASTIANTEFACIEM
OMNIUM POPULORŨ
Seatioculi quiuident quȩ
srmeonuidit. beatiqui¬
non uiderunt &crediderunt
Illudip̃sumin quit quodomnibus
postmodum gentibus populis &
linguis mente acfide conspicien¬
dum paresti. speaedilectionequȩ¬
rendum pre uidisti. ipsediude¬
sidenatum nunc & carnis etcordis

Expanded text:
ropice accipit Simeon tem, ut doceat nos exuere veterem hominem, qui corrumpitur cum actibus ejus, induere eum qui secundum Dominum creatus est in justitia et sanctitate et veritate. Accipit senior infantem Christum, ut insinuet, hoc saeculum, quasi senio jam et longaeva aetate defessum, ad innocentiam, et, ut ita dixerim, infantiam Christianae conversationis rediturum, et sicut aquilae juventutem illius esse renovandam.senis, mundi ipsius senectute vergente, ipse ad senem hominem venit, qui mundum veterem invenit. Audiat mundus: Cantate Domino canticum novum, cantate Domino omnis terra. Destituatur vetus, novitas surgat. Quia viderunuli mei salutare tuum, quod parasti ante faciem omnium populorum. Beati oculi qui vident quae Simeon vidit: beati quinon viderunt, et crediderunt . Illud ipsum, inquit, quod omnibus post modum gentibus, populis et linguis mente ac fide conspiciendum parasti, spe ac dilectione quaerendum praevidisti, ipse diu desideratum nunc et carnis et cordis
Abbreviated transcription (Latin):
endo estauris. unum ta menest
ETCUM FACTUS FUIS¬
SETANNORUM XII AS¬
CENDENTIBUS IL IISIN
HIEROSOLIMAMSCÕM
CONSUETUOINE MOI¬
EIPESTI. CONSŨMA¬
LIS QUE DIEBUS CŨRE¬
DIRENTREMANSIIPU
uia natiuitate. immo
a conceptionehuma¬
nꝰ manifestismincu¬
lorum quiꝰa ds̃ sit estad proba¬
tus indiciis. ipse etiam mox ubi
tempus aetatis congruebat :
ut nrmq: suamreuerenter
pandereco epit atq: apperire
substantiam : Et quidui delic&
patri iuxta ueritatem diuinȩ
maiestatis. & qui diuxta ad sũr¬
tionem humanae frgilitatis
debeatmatri. Nec absq proui¬
dentia duo denis prima suȩ fide
rudimenta re uelabat. quae
duo decima postolorum minis¬
terio cunctumenrt reuelanda
& clucidanda perorbem. Pos¬
sumus & hocdicere: quia sicut sep¬
tenario. sic et duo denarionume¬
ro. quimulti plicati s interse in¬
uicem septe narii pastibus constal
uel rerum uel temporũ uniuer¬
sitas acperfectio de signetur.
Atqideo quo omnialoca ueltẽ¬

Expanded text:
endo est auris, unum tamen est endo est auris, unum tamen est Et cum factus fuisset annorum duodecim, ascendentibus illis in Hierosolyma secundum consuetudinem diei festi, consummatisque diebus cum redirent, remansit puer Qui a nativitate, imo a conceptione humana manifestis miraculorum quia Deus sit, est approbatus indiciis, ipse etiam mox ubi tempus aetatis congruebat, utramque suam reverenter pandere coepit atque aperire substantiam, et quid videlicet Patri juxta veritatem divinae majestatis, et quid juxta assumptionis humanae fragilitatem debeat matri. Nec absque providentia duodenis prima suae fidei rudimenta revelabat, quae duodecim apostolorum ministerio cunctum erat revelanda et elucidanda per orbem. Possumus et hoc dicere, quia sicut septenario, sic et duodenario numero, qui multiplicatis inter se invicem septenarii partibus constat, vel rerum vel temporum universitas ac perfectio designetur. Atque ideo quo omnia loca vel tem
Abbreviated transcription (Latin):
sionem. Aut erga hospitalita¬
tissollicitudinem. Haecergo
singula diuisitun cuiq ds̃ se¬
cundũ mensuraomfidei: Sed si is
quiaccepit gratiam ut deuno
aliquohorum saper& non intel¬
legat mensunmgnatiae sibi
datȩ sed uelit sapere inquogra¬
tiamnon accepit et non discere
uelit sed docere qua enescit.
Istecumminus sapiat plus uult
sapere quamopostet Verum
ut euidentius adhuc dehisapłs
adsignar&. Introducit exem¬
plumet dicit SICUTENIM
IN UNOCORPOREMULIA
MEMBRAHABEMUS. OCO¬
NIA AUTEM MEMBRA
NON EUNDEMACTUM
HABENTITAMULTIUNŨ
corpus sumus INxp̃o
inguli autem alter alte¬
rius membrr. Ordinatis¬
sime perhaec conponens
omne corpus ecclesiae. ut si¬
cut membr corporis singula
quaeque proprios habent
actus. & ta menuno consensu
mutuo sibi inuicem cedunt. Ita
inquit & inecclesi a quae corpus
estxp̃i diuersos singulihabem:
actus Verbigratia. Alius
persapientiam ẽ. oculus. alius
peropera est manus : Anis audi¬

Expanded text:
sionem, aut erga hospitalitasionem, aut erga hospitalitatis sollicitudinem, haec ergo singula divisit Deus unicuique secundum mensuram fidei, sed si is qui accepit gratiam, ut de uno aliquo horum saperet, non intelligat mensuram gratiae sibi datae, sed velit sapere in quo gratiam non accepit, et non discere velit, sed docere quae nescit, iste cum minus sapiat plus vult sapere, quam oportet, verum ut evidentius adhuc de his Apostolus assignaret, introducit exemplum et dicit: Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eumdem actum habent, ita multi unum corpus sumus in Christo singuli autem, alter alterius membra. Ordinatissime per haec componens omne corpus Ecclesiae, ut sicut membra corporis, singula quaeque proprios habent actus, et tamen uno consensu mutuo sibi invicem cedunt, ita, inquit, et in Ecclesia, quae est corpus Christi, diversos singuli habemus actus, verbi gratia alius per sapientiam, est oculus, alius per opera est manus, alius audi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt huncapta resermonem
& dicereeis : Non debereplus
sapere quamopostet. Super¬
perequam opostet sapere
Ego autem dico. quodher&ici
plus sapiunt dexp̃oquam opor¬
tec sapere . quinegant eum dĩ
creatoris eẽ filium. & alia multa
plus de illo quã o postet fingentes
SCOSAPEREAO SOBRIGTATẼ¬
uodingreco dicitur
codicib hocest inscripturis diui
Ab aliis tamen eruditis uiris tem¬
penentia ponitur. quae tempe¬
pantiauna ex quattuor genera¬
lib uistutib habetur Ergo sa¬
pere ad sobrietatem. temperan¬
ter sapere est. Hoc est. ut inom¬
nibus quaeagimus uel quaelo qͥ¬
mur aut sentimus. tẽpenentiã
teneamus ETUNTCUIQSICUT
OSDIUISIT MENSURÃ FIDEI
ocest ut sciat unusquisq &
Aintellegat quae in eosit men¬
sura gractiae dĩ. Quam consequi
meruit perfidem Interdum
enim accipit quisadõ ut sapiat
in operecaritatis. Autergami¬
sericordias pauperum. autcir¬
cadebilium curam. Aut erga
uiduarum et pupillorũ defen¬

Expanded text:
sunt, hunc aptare sermonem, sunt, hunc aptare sermonem, et dicere eis, non debere plus sapere quam oportet, hpere quam oportet sapere: Ego autem dico quod haeretici plus sapiunt de Christo quam oportet sapere, qui negant eum Dei creatoris esse Filium, et alia multa plus de illo quam oportet fingentes. Sed sapere ad sobrietateuod in Graeco dicitur codicibus, hoc est in Scripturis divinab aliis tamen eruditis viris temperantia ponitur, quae temperantia, una ex quatuor generalibus virtutibus habetur. Ergo sapere ad sobrietatem, temperanter sapere est, hoc est, ut in omnibus quae agimus vel quae loquimur aut sentimus temperantiam teneamus. Et unicuique sicut Deus divisit mensuram fidei. Hoc est, ut sciat unusquisque et intelligat quae in eo sit mensura gratiae Dei quam consequi meruit per fidem, interdum enim accipit, quis a Deo, ut sapiat in opere charitatis, aut erga misericordias pauperum, aut circa debilium curam, aut erga viduarum et pupillorum defen
Abbreviated transcription (Latin):
serit conuenire: Quia uolun¬
tas dĩ ẽ. quic quidbonum &be¬
ne placitum & perfectum . ẽ.
DICOENIM PERGRATIÃ
QUAEDATAEST̃MIHI.
aulus sicut et in aliis dicĩs
Non in suasorus sapien¬
Atiae carnalis uerbis. sedper
gnctiam quae sibidata .ẽ loquit᷑
Est enimmulta differentiap
gnatiam loquentis . & perhu¬
manum sapientiam: Deniq
non nullielo quentes & eruditi
uiricum multa dixerint conpo¬
sitȩ &eruditae : tamenquianp
gnatiam Neminemauditorł
aut adfidem. Aut adtimorẽ di
Aut ad conpunctionem cordis
poterint incitare: Alii non max¬
na eloquentia sed simpliciter elo¬
quentes. multos infidelium con¬
uestunt. & hocest pergnatiam
loqui quae data est paulo
OMNIBUS QUISUNTIN¬
TERUOS NON PLUSS ADE¬
RE QUÃO PORTETSAPERO
uod dicitomnib: quis
interuos. simile est
Acsidicer&. Omniqui
indõ est cuius semper
esseest: Quod dicit non plussa¬
pere : uideturad superbientes
nimos oleastri & in sultantes
nrmis quidebona oliua fracti

Expanded text:
serit convenire, quia volunserit convenire, quia voluntas Dei est, quidquid bonum et beneplacitum et perfectum est. Dico enim per gratiam quae data est mihi. Paulus sicut et in aliis dicit non in suasoriis sapientiae carnalis verbis, sed per gratiam quae sibi data est loquitur. Est enim multa differentia, per gratiam loquentis, et per humanam sapientiam. Denique nonnulli eloquentes et eruditi viri cum multa dixerint composite et erudite, tamen quia non per gratiam, neminem auditorum, aut ad fidem, aut ad timorem Dei, aut ad compunctionem cordis potuerint incitare. Alii non magna eloquentia, sed simpliciter loquentes, multos infidelium convertunt, et hoc est per gratiam loqui quae data est Paulo. Omnibus qui sunt inter vos, non plus sapere quam oportet sapere. Quod dicit omnibus qui sunt inter vos simile est ac si diceret: Omni qui in Deo est, cujus semper esse est. Quod dicit, Non plus sapere, videtur ad superbientes ramos oleastri, et insultantes ramis qui de bona oliva fracti
Abbreviated transcription (Latin):
cordetuo. conformemte fu¬
turis aeculi faciunt. &ita
pulchramanimȩ tuae speciem¬
reddent ut dicatur illia uer¬
bodĩ Io ta pulchraxes amicame¬
A. & macula non estinte
SEDRE FORMAMININ
NOUITATESENSUS UR̃
enouaturautem sensis
nr perexercitia sapi¬
entiae & meditationẽ
uerbidĩ edegis eius intellegin¬
tiam. Et tanto quis cotidie.
exscriptunrum proficit lec¬
tione quantoq: altius intellec¬
tus ei: ascendit . tanto semper
nouus et cotidie nouus efficitus:
Potest etiamet sensus reno¬
uari: adiustitiam adcontino¬
dem ad patientiam
UT PROBETIS QUAESITUO¬
LUNTAS DT BONAGTBE¬
NEPLACENSETꝓPECTA
Inmultis enimputatur. eẽ
uolunta sdi et nonest . Inquo
is utique qui sensum non hab&
renouatum. enart et sallitur
Estautem noncuius cumq sen¬
sus sed ualde renouati. proba¬
re insingulis qua eagimusquȩ
loquimur quae cogitamus si
sic uoluntas dĩ Et nibilomnino
uelagere uel dicere uelcogita¬
re. quoduo luntatidĩ non sen¬

Expanded text:
corde tuo, conformem te fucorde tuo, conformem te futuri saeculi faciunt, et ita pulchram animam tuam, ut dicatur illi a verbo Dei. Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te . Sed reformamini in novitate sensus vestri. Renovatur autem sensus oster per exercitia sapientiae et meditationem verbi Dei, et legis ejus intelligentiam, et quanto quis quotidie ex Scripturarum proficit lectione, quanto altius intellectus ejus ascendit, tanto semper novus et quotidie novus efficitur. Potest etiam et sensus renovari ad justitiam et continedem et patientiam, etc. Ut probetis quae sit voluntas Dei bona et beneplacens et perfecta. In multis enim putatur esse voluntas Dei, et non est, in quo is utique qui sensum habet renovatum errat et fallitur. Est autem non cujusque sensus, sed valde renovati, probare in singulis quibus agimus, quae loquimur, quae cogitamus, si sit voluntas Dei, et nihil omnino vel agere, vel dicere, vel cogitare, quod voluntati Dei non sen
Abbreviated transcription (Latin):
Quidudum in pecddum
mutorum corporib: consiste¬
bat Nuncinquit incorpore
nationabilis hominis offerat᷑
Et corpormagis ura quam pe¬
cddumfiant sacrificium dõ: qui¬
adignum ẽ. dõtales hostias
immolare: Arie tes autemet
hircos &uitulos. In mostali et in¬
corporeo dõ offerre : Nulla ra¬
tiorecta & honesta suscipit
ET NOLITECONFORMA¬
RI HUIC SAECULO
stendit ẽẽ. quandã
formam huius saecłi
& aliam futuris aeculi
Et siqui sunt quiam ant p̃sens
saeculum et eaq scłisunt : se¬
cundum formam scłi presen¬
tis aptantur: Quiuero non respi¬
ciunt ea quae uidentur sedquȩ
non uidentur . & aeterna suN :
trrns formantur & renouan¬
tur ad futuriscł formã Vide
ergo ne foste cumuenerit
int in cortuum & concupiscen¬
tiamala & a uaritia cetenxq
quib: saeculum prresens delec¬
tatur. formam tibis cłi p̃sentis
inponant. Si uero econtrario
mansuetudo. patientia. leni¬
tas. continentia fides ueritas.
cetereq uistutes habitant in

Expanded text:
qui dudum in pecudum qui dudum in pecudum mutorum corporibus consistebat. Nunc, inquit, in corpore rationabilis hominis offeratur, et corpora magis vestra quam pecudum fiant sacrificium Deo, quia dignum est Domino, tales hostias immolare, arietes autem et hircos et vitulos, immortali et incorporeo Domino offerre, nulla ratio recta et honesta suscipit. Et nolite conformari huic saeculo. Ostendit esse quamdam formam hujus saeculi, et aliam futuri saeculi, et si qui sunt qui amant praesens saeculum et ea quae saeculi sunt, secundum formam saeculi praesentis aptantur, qui vero non respiciunt ea quae videntur, sed quae non videntur, aeterna sunt et transformantur, et renovantur ad futuri saeculi formam. Vide ergo ne forte cum venerit ira in cor tuum, et concupiscentia mala et avaritia, caeteraque quibus saeculum praesens delectatur, formam tibi saeculi praesentis imponant. Si vero e contrario, mansuetudo, patientia, lenitas, continentia, fides, veritas, caeteraeque virtutes habitent in
Abbreviated transcription (Latin):
um superius docuis set apł
quo modo aiuda eis ad gen¬
tes ab obseruantia carnalia dob¬
seruantiam sp̃italem religionis
summa traons lata sit aggredit
sp̃italis huius obseruantiȩ morts
& instituta sancire. &ait
OBSECROITA QUEUOS
PR̃SPER MISERICOROIADI
uia omnes conclusienrr
subpeccato. Nunciam
non in meritis. sed inmi¬
sericor dia salus humana consis¬
tit. Ideo quasi qui officio suscepe¬
rim re conciliandiuos dõ: obse¬
crouos nonperpotentiam. sed
permisericordiam dĩ. quid
uos obsecro : UTEXHIBEA¬
TIS CORPORAUES IRA
HOSTIAM UIUENTEM¬
insegerit. & dicit Mostẽ ihũ¬
ut illud Nescitisquia templũ dĩ
estis & sp̃sdĩ habitat in uobis
DÕPLACENTEM
Hlacentem dõdicit. ut pote
a peccatis etuitiis sepanrta:
Hic enim qui membra sua mosti¬
ficant ab incentiuis libidinis et fu¬
roris & actus corporis sui dõpla¬
citoshabent. hostiam dõuiuen¬
tem scam dõ placentemnrtio¬
nabiliter offerunt RATIO¬
NABILEOBSEQUITUR̃M
Bsequiumbic cultũ dic̃

Expanded text:
um superius docuisset Apostolus quomodo a Judaeis ad gentes, ab observantia carnali ad observantiam spiritalem, religionis summa translata sit, aggreditur spiritalis hujus observantiae mores et instituta sanctificare, et ait. Obsecro itaque vos, fratres, per misericordiam Dei. Quia omnes conclusi erant sub peccato, nunc jam non in meritis, sed in misericordia Dei salus humana consistit. Ideo quasi qui officium susceperit reconciliandi vos Deo, obsecro vos non per potentiam, sed per misericordiam Dei. Quid vos obsecro? Ut exhibeatis corpora vestra, hostiam viventemin se gerit, et dicit, mortehabitat, ut illud: Nescitis quia templum Dei estis et spiritus Dei habitat in vobis . Deo placentem. Placentem Deo dicit, ut pote a peccatis et vitiis separatam, hi enim qui membra sua mortificant, ab incentivo libidinis et furoris, actus corporis sui Domino placitos habent, hostiam viventem, sanctam, Domino placentem, rationabiliter offerunt. Rationabile obsequium. Obsequium hic cultum dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
Et uo cabis nomencius ihm̃ quod
latine saluator dicitur: eo quod
saluum faciet populum suũ apec¬
catiseorum. Ap̃sabunctione
nome naccepit. Chrismnaenim
unctio xp̃sunctus dicit᷑ sed spiri¬
taliter Cuipsalmista. Propterea
unxitteds̃ ds̃tuus oleo exultation
Ciceta libiidem a postolus dicit
Ambulate in dilectione. sicut
&xp̃s dilexitnos. & tradidit sem&¬
ipsum pronobis. ETNOSRE¬
DIMERETABOM NTIN¬
QUITATEGTMUNOAREI¬
IEdemitnos etlibenruit ab
omniiugo iniquitatis. quo
captiui tenebamur. &
insidelitatis. & mundauit ꝑbap¬
tismum. Vbisi comnia origina¬
lia delicta. & perpenx commissa
mundantur. quatenus in nobis
nihil remanere possit inmundũ
SECTATORẼBONORŨO PERU¬
pe dquam sectationem bonorũ
opcrum idemnos a postolis
Lammonet dicens. Exosta¬
murne inuacuum gractiã dĩreci¬
piatis. Vt nonuituper&urminis¬
teriumirm sedi nomnib: exhi

Expanded text:
Et vocabis nomen ejus Jesum , quod Et vocabis nomen ejus Jesum , quod Latine Salvator dicitur, eo quod salvum facit populum suum a peccatis eorum. Christus ab unctione nomen accepit, chrisma enim unctio, Christus unctus dicitur. Sed spiritualiter, cui Psalmista: Propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis Sicut et alibi idem Apostolus dicit: Ambulate in dilectione, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Ut nos redimeret ab omni iniquitate, et mundareRedemit nos et liberavit ab omni vinculo iniquitatis, quo captivi tenebamur, et infidelitatis, et mundavit per baptismum, ubi sic omnia originalia delicta, et perpetrata commissa mundantur, quatenus in nobis nihil remanere possit immundum. Sectatorem bonorum operum. Ad quam sectationem bonorum operum, idem nos Apostolus admonet, dicens: Exhortamur, ne in vacuum gratiam Dei recipiatis, ut non vituperetur ministeriu
Abbreviated transcription (Latin):
onis. Et iohannesait. In prin¬
cipio eraet uerbum et uerbũ enet
alia plurima de hoc sc̃ĩssimonomi¬
ne. Iniuenies testimonia: Cuius
& aduentumgloriae ex pectam:
secundũ promissionem angelicã
dicentis ad discipulos. Virigaliles
quidhic̃statis aspicientes incaelũ
sicenim ueni& quẽ ad modũ uidis¬
tis eum euntẽ in caelũ. Sedinilla
gloria expectatur. dequa ipsesal¬
uatorait : Cum uenerit filius ho¬
lorum unames segloriam dicat:
sedquia tantaerit illic gloria patris
In qua filius hominis adiudiciũ uen¬
turus ẽ. quaea solis angelis capipos¬
sit. uel abillis sc̃is de quibus dicitur
Quiaerunt sicut angelidĩ. Dehoc
aduentugloriae dĩ. & petrus apłs
Ait Inueniatur in laude metglo¬
laude. Quando dicturus ẽ. Venite
benedicti patris mei percipite
regnum. Ingloria quia tunc
iustifulgebunt ut sol Inre uela¬
tione ihũxp̃i. hoc ẽ. infuturo iudio
Ihs nomen propriũest filuidi
Icundum carnem. Vt gabrihel
archangelus beate mariȩait

Expanded text:
onis . Et Joannes ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat alia plurima de hoc sanctissimo nomine invenies testimonia. Cujus et adventum gloriae exspectamus, secundum promissionem angelicam, dicentis ad discipulos: Viri Galilaei, quid hic statis aspicientes in coelum, sic enim veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Sed in illa gloria exspectatur, de qua ipse Salvator ait: Cum venerit Filius holorum unam gloriam esse dicat sed quia tanta erit illic gloria Patris, in qua Filius hominis ad judicium venturus est, quae a solis angelis capi possit, vel ab illis sanctis, de quibus dicitur: Quia erunt sicut angeli Dei. De hoc adventu gloriae Dei et Petrus apostolus ait: Inveniatur in laudem et glolaude, quando dicturus est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum. In gloria, quia tunc justi fulgebunt ut sol in revelatione Jesu Christi, hoc est, in futuro judicio. sus nomen proprium est Filii Dei, secundum carnem, ut Gabriel angelus beatae Mariae ait:
Abbreviated transcription (Latin):
Resuscitame. ut in notescas coto
orbe Ipse quippe patrem clarifi¬
cauit supertemrm. eumgentib:
prredicando. pater uero ipsum.
apud semet ipsum ad suam dexte¬
ram collocando. Quod omnem
carnem dixit omnem hominem
intellegiuult a paste totũ significasse:
ET NUNCCLARI PICAMETU
PATER APUOTEMETIPSŨ

Expanded text:
resuscita me, ut innotescas toto resuscita me, ut innotescas toto orbi. Ipse quippe Patrem clarificavit super terram, cum gentibus praedicando: Pater vero ipsum, apud semetipsum ad suam dexteram collocando. Omnem carnem quidem dixit, omnem hominem, intelligi vult a parte totum significasse. Et nunc clarifica me, ut Pater apud temetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
claritatis est meritum. claritas
humilitatis est pracemium: Sed hoc
factum est informa serui. Inifor¬
mauero dĩ semper est claritas
Sed quit sibiuult quod sequitur.
ut filius tuus clãficette. Cum sem¬
piternaclaritas patris nec diminu¬
ta fuerit informahumana. Nec
augeripoterit insua perfectione
diuinae Apud homines autempro¬
cul dubiominor erat quando in
iuda ea tantum modo ds̃ notus erat.
Nondum a solis ostuusq ad occasũ
laud a nent nomen dñi. Hoc autẽ
quia per euangelium xp̃ifactũ .ẽ.
ut perfilium pater inno tesceretͥ
gentibus. profecto patrem clari¬
ficauit & filius. Si autem tantum¬
modo mostuus fuiss& filius nec
resurrexisset: Proculdubio
necapatre clarificatus ess&. Nec
patrem clarificasset : Nunc autẽ
resurrectione clarificatus apa¬
tre. resurrectionis suae prre¬
dicatione clarificat patrem: Hoc
quippe apperit ordo ipse uerborũ
Clarifica in quit filiumtuum. ut
filius clarificette Tam quã dicer&

Expanded text:
claritatis est meritum, claritas claritatis est meritum, claritas humilitatis est praemium. Sed hoc factum est in forma servi. In forma vero Dei semper est claritas. Sed quid sibi vult, quod sequitur, Ut Filius tuus clarificet te, cum sempiterna claritas Patris, nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri poterit in sua perfectione divina? Apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus notus erat, nondum a solis ortu usque ad occasum laudabant pueri nomen Domini, hoc autem, quia per Evangelium Christi factum est, ut per Filium Pater innotesceret gentibus, profecto Patrem clarificavit et Filius. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clresurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificat Patrem. Hoc quippe apClarifica, inquit, Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te, tanquam diceret,
Abbreviated transcription (Latin):
habebit & omnispiae Nrret inten¬
tionis actio finis ipsaerit propt᷑
hanc sa cramentis eius inbuimur
Propterhanc mirabilib: eiusope¬
ribus & sermonib: erudimur ꝓptꝰ
hanc sp̃s eius pignus accepimus ꝓpt
hanc in eum credimus & speraomus
& eius amore quantumdonat ac¬
cendimur. Hac pace in pressuris
omnib: consolamur. haca pressurs
omnib: libenamur propterhanc
omnem tribulationem fostiter
sustinemus. ut in hac feliciter sine
ulla tribulatione regnemus:
HAECLOCUTUS ESTIH̃S.
ETSUBLEUATISOCULIS
Ilarificatum a patre filiũ
nonnulliaccipiunt in hoc
quodẽ inon pepercit sed pronob
omnibus tradidit eum Sisepas¬
sione clarificatum dicit. Quan¬
tomagis resurrectione humi¬
lita sergo eius incipit in sermone
A postoliab eoloco ubiait. semetip¬
sum exinaniuit usqueadmostem
crucis . Claritasuero eius. Inicipit
ab eo ubiait. Propter quod & ds̃
illum ex altauit. & peruenit quod
ingloria est dĩpatris. Humilitas

Expanded text:
habebit, et omnis piae nostrae intenhabebit, et omnis piae nostrae intentionis actio, quae finis ipsa erat, propter hanc sacramentis ejus imbuimur. Propter hanc mirabilibus ejus operibus et sermonibus erudimur: propter hanc spiritus ejus pignus accepimus: propter hanc in eum credimus et speramus, et ejus amore quantum donat accendimur: hac pace in pressuris omnibus consolamur: hac a pressuris omnibus liberamur, propter hanc omnem tribulationem fortiter sustinemus, ut in hac feliciter sine ulla tribulatione regnemus. Haec locutus est Jesus, et sublevatis oculis larificatum a Patre Filium nonnulli accipiunt in hoc, quod ei non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. Si passione clarificatus dicitur, quanto magis resurrectione! Humilitas ergo ejus incipit in sermone Apostoli, ab eo loco ubi ait: Semetipsum exinanivit usque ad mortem crucis . Claritas vero ejus incipit ab eo loco ubi ait: Propter quod et Deus illum exaltavit, et pervenit quod in gloria est Dei Patris. Humilitas
Abbreviated transcription (Latin):
cit patremnisicui uoluerit filius
reuelare ETNONDICOUO¬
BIS QUIAEGO ROGABO
n quantum homo est. Inter¬
pellat pronobis patrem In
quantum autem ds̃ est. Nos ex¬
audit cum patre. Ipse inquiteni
pater. amatuos. quia uos meama¬
tis Hincergo factum .ẽ. ut dilige¬
remus. quia dilecti sumus pror¬
susdonum dĩ est diligere dm̃ Ip¬
se ut diliger&ur dedit. qui non di¬
lectus dilexit: Sequitur. Exiui
a patre. & ueniin hunc mundum
Exut enima patre. quia depatre
est Inmundumuenit . qui amun¬
do suum corpus ostendit. quod
deuirgine assumpsit. Reliquid
mundum corporelidiscessione.
perrexit ad patrem hominis as¬
censione. Nec mundum deseruit
prresentiae gubernatione:
HAECLOCUTUSSUMUOS
UT INMEPACEM HABE¬
osteaquam de conuiuio sc̃o
ille quie umtraditurus c̃ẽt¬
egressus est. hancenim causa
commendauit sermonis sui. ut in
illo pacem haberent. propter qđ
totumagitur quo dxp̃ianisumus
Haecenim pax finem temporis non

Expanded text:
cit Patrem, nisi cui voluerit Filius cit Patrem, nisi cui voluerit Filius revelare? Et non dico vobis, quia ego rogabo n quantum homo est interpellat pro nobis Patrem, in quantum autem Deus est, nos exaudit cum Patre: Ipse enim Pater, inquit, amat vos, quia vos me amastis, hinc ergo factum est ut diligeremur, quia dilecti sumus. Prorsus donum Dei est diligere Deum, ipse ut diligeretur dedit, qui non dilectus dilexit. Sequitur: Exivi a Patre et veni in hunc mundum, exiit enim a Patre, quia de Patre est: in mundum venit, quia mundo suum corpus ostendit, quod de virgine assumpsit: reliquit mundum corporali discessione: perrexit ad Patrem hominis ascensione: nec mundum deseruit praesentiae gubernatione. Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeosteaquam de convivio sancto illo, qui eum traditurus egressus est, hanc enim causam commendavit sermonis sui, ut in illo pacem haberent, propter quod totum agitur quod Christiani sumus, haec enim pax finem temporis non
Abbreviated transcription (Latin):
& nonuiderunt eum. Rursũ
Apost paululum resurrexit
&uiderunt eum. Vnide & con¬
tristati sunt de mostednĩ discipuli
& confestim dere surrectione eus
lactati VNde & sequitur Tris¬
titia uñt conuestetur ingaudiũ
Nam & tristitia tunc conuestet᷑
ingaudium. quando manifestaue¬
rit se suissicutiest. Quod uero dicil
mundus gaudebit. malitia mundi
huius mundus intellegi potest. quȩ
lactataest occisoxp̃o. Quoduero
ait. gaudiumnemo aufer& auo¬
bis. quia gaudium ipsorum
Ipseihs̃ significatus .ẽ. quod ait
apostolus xp̃sresurgens amor¬
tuis. lam non moritur. &cetr̃
Quidestenim quodait & in illo
die non rogabitis quicquam
hoc uerbum quod est rogare.
Non solum petere uerumetia
interrogare significat. Quod
uero dicit. uenit hore cumiam
non in prouerbis loquar uobis
sed palam. futurum opostere
intellegi saeculum. ubiuidebim:
facie ad faciem: Adnuntiabo
Autemuobis. quia perfilium
pateruidetur : Qui senim cõgnos¬

Expanded text:
et non viderunt eum. Rursus et non viderunt eum. Rursus post paululum resurrexit et viderunt eum. Unde et contristati sunt de morte Domini discipuli, et confestim de resurrectione ejus laeti, unde et sequitur: Tristitia vestra convertetur in gaudium, nam et tristitia tunc convertetur in gaudium, quando manifestaverit se suis sicuti est. Quod vero dicit: Mundus gaudebit, malitia mundi hujus intelligi potest, quae laetata est occiso Christo. Quod vero ait: Gaudium vestrum nemo auferet a vobis, quia gaudium ipsorum est ipse Jesus, significatus est quod ait Apostolus: Christus resurgens a mortuis jam non moritur , etc . Quid est enim quod ait: Et in illo die non rogabitis quidquam? Hoc verbum quod est? Rogare non solum petere, verumetiam interrogare significat. Quod vero dicit: Venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam, futurum oportere intelligi secundum, ubi videbimus facie ad faciem. Annuntiabo autem vobis, quia per Filium Pater videtur. Quis enim cognos
Abbreviated transcription (Latin):
cumq audiet loquetur : Ab illo
intellegi. quia diffundendo incre¬
dentium cordibus caritate. decla¬
nruit eis quomodo patrifilius esset
aequalis uel ceste quia peripsam ca¬
sitatem fidutia repleti &timore
depulso ad nuntiarent hominib:
xp̃m: Acsiceius fama diffusa est to¬
to orbetemrum. Vt sic dixerit
ile meclarificabit. tam quã dicer&
Ille uobis aufer& timorem. & da¬
bit amorem. quo meardentius prȩ¬
dicanteme gloriae meae perto¬
tum mundum dabitis odorem. &¬
commendabitis honorem. Quid
enimfacturifuerant inspuscõ. hoc
eundem sp̃m dixit facturum¬
haecomnia inquid quaecum que
habet pater mea sunt Propter¬
eadixi uobis quia de meo accipi&
Continuo hoc explanat. Ergo
depatre accipit sp̃ssc̃s. Vndeacci¬
pit filius. Quia in hactrinitate
depatrenatus est filius. depa
denullonatus sit. denullo pro¬
cedat. paterest solus
MODICUM EIIAM NON
UIDEBITIS ME
ost paululum enim passus ẽ:

Expanded text:
cunque audiet loquetur. Ab illo cunque audiet loquetur. Ab illo intelligi, quia diffundendo in credentium cordibus charitatem, declaravit eis quomodo Patri Filius esset coaequalis. Vel certe, quia per ipsam charitatem fiducia repleti, et timore depulso, annuntiarent hominibus Christum. Ac sic ejus fama diffusa est toto orbe terrarum, ut sic dixerit: Ille me clarificavit, tanquam diceret: ille vobis auferet timorem, et dabit amorem, quo me ardentius praedicantes gloriae meae per totum mundum dabitis odorem, commendabitis honorem. Quod enim facturi fuerant in Spiritu sancto, hoc eumdem Spiritum dixit esse facturum: Omnia, inquit, quaecunque habet Pater mea sunt: propterea dixi vobis quia de meo accipiet, et continuo hoc explanat: Ergo de Patre accipit Spiritus sanctus, unde accipit Filius, quia in hac Trinitate de Patre natus est Filius, de Pade nullo natus sit, de nullo procedat, Pater est solus. Modicum et jam non videbitis me, etc. Post paululum enim passus est,
Abbreviated transcription (Latin):
quem superbus atque impiusimtd¬
tur Quidestergo quod dicit &¬
iamnonuidebitisme. Nisi quomo¬
do sum cum uobiscum sume Tuno
enimadhuc erat mostalis insimb¬
tudine carnis peccati. quie suriro
potenxt acsitire. fatigari. atq
dormire. Huncergox p̃midest
talem xp̃mcum transisset dehoc
mundo ad patrem. Nonenant
iamuisuri Nonuidebitis me:
Acsidicer&. Humilem sed excelsi
Nec mostalem. sed sempiternum
Neciudicandum. sediudicaturũ
Sulle magister interior quicum
discipulis exterius loquebatur.
uellet nobis de incorporea dina¬
tun intrinsecus aliquid dicere
Sicut sc̃ĩs angelis dicit qui semper
uident faciem patris. Nondũ ea
postare possimus. Proinde quod
ait docebituo s omnem ueritatem
Non arbitror nunc incuius quam
mente posse compleri sed tunc
cum facie ad faciem uiderimus
Qui a ergonon esta semetipso
sed abillo aquo procedit Nones¬
golo quitur a semetipso sed quȩ¬

Expanded text:
 judicatur, quem superbus atque impius imita judicatur, quem superbus atque impius imitatur. Quid est ergo quod dicit: Etiam non videbitis me, nisi quomodo sum, cum vobiscum sum? Tunc enim adhuc erat mortalis in similitudine carnis peccati, qui esurire poterat ac sitire, fatigari atque dormire. Hunc ergo Christum, id est, talem Christum, cum transisset de hoc mundo ad Patrem, non erant jam visuri: Non videbitis me, ac si diceret, humilem, sed excelsum, nec mortalem, sed sempiternum, nec judicandum, sed judicaturum. Si ille magister interior, qui cum discipulis exterius loquebatur, vellet nobis de incorporea Dei natura intrinsecus aliquid dicere, sicut sanctis angelis dicit, qui semper vident faciem Patris, nondum ea portare possumus, proinde quod ait: Docebit vos omnem veritatem, non arbitror nunc in cujusquam mente posse compleri, sed tunc, cum facie ad faciem viderimus. Quia ergo non est a semetipso, sed ab illo a quo procedit, Non ergo loquitur a semetipso, sed quae