comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
respondente nossemus quod
autemineo quodrespondit petris
Amote Non addit plus his. hoc
respondit quod deseipsosciebat
Nonenim quantum abalio quoli¬
bet diliger&ur scire poterrt.
quicoralterius uidere non pote¬
nrt. Sed tamen superioribus uer¬
bis dicendo etiam dñe tuscis. satis
& ipse declaruit scientem dnm̃
interrogasse. Quod interroga¬
uit. Sciebatigitur dñs. Non solũ
quod diliger&. uerum etiã quod
plus illis eum diliger& petrus
Et tamensi proponamus quȩ ren¬
tesquis duorũ sit melior. utrum
quiplus an quiminus diligit xp̃m
Quis dubitabit respondere eum
quiplus diligit esse melioreme
Item si proponamus quis duor
sit melior. ut rum quemminis.
ANquemplus diligit xp̃s. eum
qui plusdiligitur axp̃o. meli¬
orem proculdubior es pondebi¬
mus Ad grediardgitur in eius
manifesta misericordia cuius ẽ.
uerit disputare. Sic euminquil
uolo manere. idest siceumex¬
pectarefinem conditionis pro¬

Expanded text:
respondente, nosceremus. Quod respondente, nosceremus. Quod autem in eo, quod respondit Petrus: Amo te, non addidit, plus his, hoc respondit quod de se ipso sciebat. Non enim quantum ab alio quolibet diligeretur scire poterat, qui cor alterius videre non poterat. Sed tamen superioribus verbis dicendo: Etiam Domine, tu scis, satis et ipse declaravit, scientem Dominum interrogasse, quod interrogavit. Sciebat igitur Dominus non solum quod diligeret, verum etiam quod plus illis eum diligeret Petrus. Et tamen si proponamus quaerentes, quis duorum sit melior utrum, qui plus, aut qui minus diligit Christum, quis dubitabit respondere eum qui plus diligit, esse meliorem? Item si proponamus quis duorum sit melior utrum quem minus, an quem plus diligit Christus, eum, qui plus diligitur a Christo, meliorem procul dubio respondebimus. Aggrediar igitur in ejus manifesta misericordia, cujus est verit disputare: Si eum, inquit, volo manere, id est, sic eum exspectare finem conditionis, pro
Abbreviated transcription (Latin):
onum acmissarum celebnationẽ
ult imumeis uale fecit. De inde
descendens indefossum sepultu¬
nre suae locum. facta ontione
positus ẽ ad patressuos : Tam
libera: dolore mostis. Quamacor¬
ruptione carnis inuenitur ali¬
s̃ enus Illudetiam iphis duob
a postolis petro &iohanne. quẽ
non moueat ad quaerendum
Cur iohannem plus dilexerit
dñs cumipsum dñmplus dilexe¬
rit petrus e Vbicumq: enim se
commemoret iohannes. ut no¬
mine suotacito ipse possit intel¬
legi. hoc addit quod eũ diligebat
ihs Porro quod a postolus petris
plusaliis dilexerit xp̃m. possunt
quidem documenta multa profer
Sedutlonge in alia non eamus.
ipsius testiae manifestationis dñi
paulo superiore lectione quaesta
pncecedit satis euidenterappar&
ubiinterrogans eum dixit
Diligis ineplus his : quodutique
sciebat. & tamen interrogabat.
ut etiamnos qui legimus euange¬
lium. amorem petri erga dñm.
& in illomterrogante & in illo

Expanded text:
onum ac missarum celebrationem, onum ac missarum celebrationem, ultimum eis vale fecit, deinde descendens, in defossum sepulturae suae locum, facta oratione, positus est ad patres suos, jam liber a dolore mortis, quam a corruptione carnis invenitur alienus. Illud etiam in his duobus apostolis, Petro et Joanne, quem non moveat ad quaerendum? Cur Joannem plus dilexerit Dominus, cum ipsum Dominum plus dilexerat Petrus? Ubicunque enim se commemorat Joannes, ut nomine suo tacito ipse possit intelligi, hoc addit quod eum diligebat Jesus. Porro quod apostolus Petrus plus aliis dilexerit Christum, possunt quidem documenta multa proferri; sed ut longe in alia non eamus, in ipsius tertiae manifestationis Domini, paulo superiore lectione, quae istam praecedit, satis evidenter apparet, ubi interrogans eum dixit: Diligis me plus his? quod utique sciebat, et tamen interrogabat, ut etiam nos, qui legimus Evangelium, amorem Petri erga Dominum, et in illo interrogante, et in illo
Abbreviated transcription (Latin):
doibant gaudentes a conspectu
concilir qnm dignihabiti sunt
pronomine ihũ contumeliam
pati : Et adomicianocaesare
inferuentis olei doleummis¬
sus Inecclesiastica namictur
historia : Ex quotamendiui¬
na se protegente gratia tam
in tactus exierit. quam fuenxt
a corruptione concupiscentiȩ
carnalis extraneus Necmul¬
topost abeo dempr incipe ꝓpt̃
insuperobilem euangelitan¬
di constantiam in pathmos in¬
sula exilio religatur. ubihu¬
mano licet destitutus solacio
diuinae tamen uisionis & al¬
locutionis meruit crebra con¬
solatione releuari. Denique
bidem a pocals psinquame i dñs
de statu ecclesiae praresenti uel
onem sic manendidonec uenin&
dñs Non eo pertinere quod sine
labore cestaminis uicturus in
mundo sedillo potius quodsine
dolore passionis transiturus esset
emundo Sic enim in patrum lit¬
terisinuenimus. Cum longo con¬
fectus senioscin& imminere di¬
em recessussui. conuocatis dis¬
cipulis suis permonita exostati¬

Expanded text:
do ibant gaudentes a conspectu do ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati , et a Domitiain ferventis olei dolium missus, in ecclesiastica narratur historia, ex quo tamen divina se protegente gratia tam intactus exierit, quam fuerat a corruptione concupiscentiae carnalis extraneus. Nec multo post ab eodem principe propter insuperabilem evangelizandi constantiam in Pathmos insulam exsilio relegatur, ubi humano licet destitutus solatio, divinae tamen visionis et allocutionis meruit crebra consolatione revelari: denique ibidem Apocalypsim, quam ei Dominus de statu Ecclesiae praesenti vel onem sic manendi, donec veniret Dominus, non eo pertinere, quod sine labore certaminis victurus in mundo, sed illo potius quod sine dolore passionis transiturus esset e mundo. Sic enim in Patrum litteris invenimus, cum longo confectus senio, sciret imminere diem recessus sui, convocatis discipulis suis, post monita exhortati
Abbreviated transcription (Latin):
scribens actibus. potius se expo¬
nendis diuinae naturre indidił
arhanis. Patenter insinuans.
quanta depecto reihũ fluenta
doctrinae caclestis. quae nobis
ructar& hauserit. Sequitur
Huncergo cumuidissec petrus
dicitihũ. Dr̃e hicautem quid e
Quia seb eatus petrus audieret
perpassionemcrucis clarificatu
rum ẽẽ dm̃. Voluit etiã defroc¬
tre &condiscipulo cognoscere
quae ssecipse moste perpetuam
transiturus aduitam: Dicit eih̃s
Siceum uolomanere donec uenio
Quidadte : tume sequere: Non
inquit eum perpassionẽ mastr¬
rii uolo consummari. sedabsq
uiolentia persecutor Is diem
expectare nouissimum quando¬
ipseueniens euminae terna
beatitudinis mansionerecipi¬
am Et quid hocadte & tutan¬
tum crucis patibulum subeun¬
domeate uestigia sequi debe¬
rememento. Non quia non
& ipse multosante labores pro
dño pressurasq malorũ tole¬
nruerit. quiet in actib: aposto¬
lorum cumceteris apostolis
flagellatus inuenitur. quan¬

Expanded text:
scribens actibus, potius se exposcribens actibus, potius se exponendis divinae naturae indidit arcanis, patenter insinuans quanta de pectore Jesu fluenta doctrinae coelestis, quae nobis ructaret hauserit. Sequitur: Hunc ergo cum vidisset Petrus, dicit Jesu, Domine, hic autem quid? Quia se beatus Petrus audierat per passionem crucis clarirum esse Deum, voluit etiam de fratre et condiscipulo cognoscere, qua esset ipse morte perpetuam transiturus ad vitam. Dicit ei Jesus: Si eum voto manere donec veniam, quid ad te? Tu me sequere. Non, inquit, eum per passionem martyrii volo consummari, sed absque violentia persecutoris, diem exspectare novissimum, quandoipse veniens, eum in aeternae beatitudinis mansionem recipiam, et quid hoc ad te? Tu tantum crucis patibulum subeundo, mea vestigia sequi debere memento. Non quia, non et ipse multos antea labores pro Domino, pressurasque malorum toleraverit, qui et in Actibus Apostolorum, cum caeteris apostolis flagellatus invenitur, quan
Abbreviated transcription (Latin):
huncpr eomnib: diligit. quiuir¬
goelectus ab ipso. uirgo in euum ꝑ¬
mansit. Trxdunt namq: historiȩ
quodeum denuptiis uolentem nu¬
bere uocauerit. & propterea
quem a carnali uo luptate re¬
traxenat. potiore suiamoris
dulcedine donauit
QUIRECUBUIT INCAENA
SUPERPECTUSEIUS STEẼT
autem discipulus ille
superpectus magistri
Grecubuit. Non p̃sentis¬
solum modo dilectionis. sed & futu
risignum ẽ. mysterii Figuro¬
batur & enimiam tunc e uange¬
lium quodidem discipulus e rart
scripturus. Vberius atq: altius
ceterissacrre scripturrepaginis.
archana diuinae maiestatis esse
conp̃hensurũ. Quia enimin pec¬
tore ihũ sunt omnes thesauri
sapientiae &scientiae abscondi¬
t. merito suprapectus eius re¬
cubat. quemmaiori ceteris sapi¬
entiae & scientiae singularis
munere donat. Ceteros quippe
euangelistas. Nouimus plune de
minrculis Nr̃i saluatoris. pauti¬
ona dediuinitate locutos. Iohan¬
nes autemperpauca dehumanis

Expanded text:
hunc prae omnibus diligit, qui virhunc prae omnibus diligit, qui virgo electus ab ipso, virgo in aevum permansit. Tradunt namque historiae, quod eum de nuptiis, volentem nubere, vocaverit, et propterea, quem a carnali voluptate retraxerat, potiore sui amoris dulcedine donavit. Qui recubuit in coena super pectus ejus. Quod autem discipulus ille super pectus magistri recubuit, non psolummodo dilectionis, sed et futuri erat signum mysterii. Figurabatur etenim jam tunc Evangelium quod idem discipulus erat scripturus, uberius atque altius caeteris sacrae Scripturae paginis arcana divinae majestatis esse comprehensurum. Quia enim in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, merito supra pectus ejus recubat quem majore caeteris sapientiae et scientiae singularis munere donat. Caeteros quippe evangelistas novimus plura de miraculis nostri Salvatoris, pauciora de divinitate locutos: Joannes autem perpauca de humanis
Abbreviated transcription (Latin):
DIAITIH̃S PETRO
SEQUERE ME
ost quam enim dñs significa¬
uit petro quamoste clarifica¬
turus essecdm̃. protinus a diungi
sequereme Acsia peste dicat
Quia ipse prius protua redempti¬
one crucis supplicium subire non
timui Quid tu promei confessione
nominis crucem patiformida se
Quieo gloriosiore mastrriipal¬
ma glorificaberis. quo in hacpro¬
merenda magistruter sequeris
CONUERSUS PETRUS UIDIT
ILLUM DISCIPULŨQuẼ DN¬
LIGEBATIH̃S SEQUENTEM
incetenimpatet. quia cum
dixisset ihs petro sequereme
surrexit deloco conuiui. &coeprt
abire. Secutus . ẽ. autẽ eũ petrus.
secutus & ille discipulus quẽ dili¬
gebat ih̃s. lohanne s uidelicet ipse
quihoc scripsit euangelium Dilige¬
bat aute meumihs non exceptis cete¬
rissingulariter solum. sed p̃cete¬
ris familiarius unum quemspeci¬
alis prcerogatiua castitas amplio¬
ridilectione feceret dignũ Om̃s
quippediligit. qui omnib dicit. si¬
cut dilexit mepater. & ego dilexi
uos manete indilectione mea: sed

Expanded text:
Dixit Jesus Petro: Sequere me. Postquam enim Dominus Jesus significavit Petro qua morte clarificaturus esset Deum, protinus adjungit: Sequere me, ac si aperte dicat: Quia ipse prius pro tua redemptione, crucis supplicium subire non timui, quid tu pro mei confessione nominis crucem pati formidas? qui eo gloriosiore martyrii palma glorificaberis, quo in hac promerenda magistri iter sequeris. Conversus vidit illum discipulum, quem diligebat Jesus, sequentem. Hinc etenim patet, quia cum dixisset Jesus Petro: Sequere me, surrexit de loco convivii, et coepit abire. Secutus est autem eum Petrus, secutus est et ille discipulus, quem diligebat Jesus, Joannes videlicet, ipse qui hoc scripsit Evangelium. Diligebat autem eum Jesus, non exceptis caeteris singulariter solum, sed prae caeteris familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe diligit, qui omnibus dicit: Sicut dilexit me Pater et ego dilexi vos; manete in dilectione mea . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
MISSIONEM ACCIPIA NT
QUILOCATISUN TACTER¬
UE HEREDITATIS
ic mediator filius factus . ẽ.
patris & noster. sermo¬
Anes detulit & ad tulit nob
a patrepertrans uectores mostu¬
us ẽ pronobis. & fecit nos dignos
testamento hocmodo firmum
factum est testamentum

Expanded text:
cipiant qui vocati sunt, aeternae haereditatis. Hic mediator filius factus est patris et noster: sermones detulit, et attulit nobis a patre pertransvectores: mortuus est pro nobis, et fecit nos dignos testamenti, hoc modo firmum factum est testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
temcrucis offerebatur. Ipse in ag¬
no. propter in nocentiã Iruriete
propter principatum. In hyro
propter similitudinẽ carnispes¬
cati. ut depeccato damnan& pera¬
tum Intusture & columba ꝓpror
dm̃ & hominem quia mediatord
& hominis induarum substantiarꝰ
coniunctione ostendebatur por¬
ro in similaginis consparsionẽ cre¬
dentium pera quambaptis matiseo¬
lectamecclesiam quae corpus xp̃
perspicue de monstrebat Rosut
moneliter munus dõ uitulumoe¬
rimus. cum carnis superbum un¬
cimus : Agnum cum in nrtionib¬
les motus & insipientes corrigim
Edum dum lascunam superaemis
mus castitatem. Panesatimossi
inuia sinceritatis & ueritatis ambu¬
ignem non peraliena quaedam
EMUNOAUIT CONSCIENTIA
NRÃMABOPERIB MORTU¬
ic manifestat quia operx
mostua habentes. idest
peccata. Non possunt seruire ue¬
ro & uiuodõ Sicut enim quimor¬
tuum tangebat polluebatur. sic
& qui peccatum operatur magis

Expanded text:
tem crucis offerebatur; ipse in agtem crucis offerebatur; ipse in agno propter innocentiam, in ariete propter principatum, in hirco propter similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret petum. In turture et columba, propter Deum et hominem, quia mediator Dei et hominis, in duarum substantiarum conjunctione ostendebatur. Porro in similaginis consparsione, credentium per aquam baptismatis, collectam Ecclesiam, quae corpus Christi perspicue demonstrabat. Nos autem moraliter munus Deo vitulum offerimus, cum carnis superbiam vincimus: agnum cum irrationabiles motus, et insipientes corrigimus: haedum, dum lasciviam superamus: mus castitatem: panes azymos, si in via sinceritatis et veritatis ambuctum non per ignem, non per aliena quaedam. Et mundavit conscientiam nostram ab operibus mortuic manifestat, quia opera mortua habentes, id est, peccata non possunt servire vero et vivo Deo. Sicut enim qui mortuum tangebat polluebatur, sic et qui peccatum operatur magis
Abbreviated transcription (Latin):
NIS. QUANTOMAGIS SAN¬
GUIS XP̃I
dienim carnem inquit po¬
test mundare sanguis tauro¬
multo amplius animae sordem
deleuit sanguis xp̃i. Et in hacip¬
sahostiarum diuersitate illis um
ueritas reseruata .ẽ. Proillis
autemboues & hrrciiugulaban¬
tur & aues. & simila consperge¬
batur. pronobis autem dĩfilius
est immolatus . Nam & hostiarũ
diuer sarum typus imaginem
passionis xp̃i preferebat Nam
postquam ipse oblatus . ẽ. omnes
illȩ hostia ecessauer̃ quae intipo
uel umbra eius dempra ecesse rrNT.
prrefigunantes illud sacrificium
quodunus & uerus sacerdos obtu¬
lit mediator dĩ & hominũ. Cuius
sacrificii promissiuas figunas in
uictimis animalium celebrrre
Ante opostebat. proptermunda¬
tionem futurm carnis & sanguinis.
perquam unam uietimam fier&
remissio peccatorum de carne &
sanguine contrrctorum. quaereg¬
num dĩ nom possidebunt. Quia ea¬
demsententia corporelis incae¬
lestem commutabitur qualitatẽ
Ipse enim inuitulo. propteruistu¬

Expanded text:
nis. Quanto magis sannis. Quanto magis sanguis ChriSi enim carnem, inquit, potest mundare sanguis tauromulto amplius animae sordem delevit sanguis Christi, et in hac ipsa hostiarum diversitate, illis umbistum veritas reservata est, pro illis autem boves et hirci jugulabantur, et aves, et simila conspergebatur, pro nobis autem Dei Filius est immolatus. Nam et hostiarum diversitatum typus imaginem passionis Christi praeferebat. Nam postquam ipse oblatus est, omnes illae hostiae cessaverunt, quae in typo, vel umbra ejusdem praecesserant, praefigurantes illud sacrificium quod unus et verus sacerdos obtulit, mediator Dei et hominum: cujus sacrificii promissivas figuras in victimis animalium celebrare ante oportebat propter emundationem futuram carnis et sanguinis; per quam unam victimam fieret remissio peccatorum, de carne et sanguine contractorum, quae regnum Dei non possidebunt, quia eadem substantia corporalis in coelestem commutabitur qualitatem. 2. Ipse enim in vitulo propter virtu
Abbreviated transcription (Latin):
bernaculum enim caro dicit᷑
xp̃i habens in sediuinitatẽ Inillo
enimait a płs habitat omnis pleni¬
tudo diuinitatis corporaliter: &
beneamplius & perfectius taber:¬
naculum xp̃icarnemdixit. sĩqui¬
dem & ds̃ uerbum &cuncta sp̃s
openctio habitat in ea
NONMANUFACTUM
dest non uirilisemine concr&ũ.
damhel demonte id est deregno
iuda eorum sinemanib: uidit p̃ci¬
sum quia si neo pen nuptiali qui
gnitia sua uniuersũ mundũ imple¬
UIT NON HUIUSCREATIONIS
Idest nonsinespũ ea construxit.
Neq ex haccreatun est hoc .ẽ.
Nonest exhis creaturis sed sp̃ĩta¬
lis ex spũscõ NEquE ΡERGAN¬
GUINEM HIRCORUM AUT
utulorum seopROpRIO
SANGUINE INTROIUITSE¬
TONE INUENTA
Nia permutauit xp̃s. qui
non alieno sed proprio
sanguine semel introiuit in sc̃ã.
id ẽ. in caelũ. & ꝑ unum ingressum
ȩternam redemptionẽ inuenit
SIENMSANQUISHIRCORŨ
AUT TAURORUM ETCINIS
UITUL.AEAS PERSTS IN¬
QUINATOS SCIFICAT AO
EMUN DATIONEM CAR¬

Expanded text:
bernaculum enim caro dicitur Christi, habens in se divinitatem, in illo enim, ait Apostolus, habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Et bene amplius et perfectius tabernaculum Christi carnem dixit, siquidem et Deus verbum, et cuncta Spiritus operatio habitat in eo. Non manu factum. Hoc est, non virili semine concretum,ristum, Daniel de monte, id est, de regno Judaeorum sine manibus vidit praecisum , quia sine opere nuptiali, qui gratia sua universum mundum implevit. Non hujus creationis. Hoc est, non sine Spiritu eam construxit, neque ex hac creatura est, hoc est, non est ex his creaturis, sed spiritalis ex Spiritu sancto. Neque per sanguinem hircorum aut vitulorum sed per proprium sanguinem introiuit secione inuentania permutavit Christus, qui non alieno, sed proprio sanguine semel introivit in sancta, hoc est, in coelum, et per unum ingressumaeternam redemptionem. Si enim sanguis hircorum et taurorum et cinis vitulae aspersus inquinatos sanctificat ad emundationem car
Abbreviated transcription (Latin):
quia deadam peccatum tirhit.
Eccehabes unum diem mostis qđ
homo trrhit demostis propagine
De inde crescit. Incipit accedere
adirtionales annos. ut legẽ sapiat
natumalem. quamomnes habent
incorde fixã . Quod tibinonuis alio
nefeceris. &hanclegem trans gre¬
diuntur homines . Eccealter dies
mostis. Dataest etiamlex diuinitis
perfamulum dĩ morsen. dictum . ẽ
Non falsum testimonium dices
Honore patrẽtuum & matrem &
contemnitur Ecce testius dies
mostis qui restat : Veniteu ange¬
lium :ideo littera sinegntia reos
faciebat quos confitentes grrtia
libenrbat. Prredicatur ũbiq xp̃s.¬

Expanded text:
quia de Adam peccatum trahit, quia de Adam peccatum trahit, ecce habes unum diem mortis, quod homo trahit de mortis propagine. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, quam omnes habent in corde fixam: Quod tibi non vis, alii ne feceris, et hanc legem transgrediuntur homines: ecce alter dies mortis. Data est etiam lex divinitus per famulum Dei Moysen: dictum est inon falsum testimonium dices; honora patrem et matrem; contemnitur, ecce tertius dies mortis, quid restat? Venit Evangelium, ideo littera sine gratia reos faciebat, quos confitentes, gratia liberabat. Praedicatur ubiq
Abbreviated transcription (Latin):
in quitdies &uos honre. me sequi¬
mini Quia horȩ diem sequuntur
Non honesdies: Sequantu r ergo
hore diem. pnredicent honredes
honre in lustrentur adie. Inlum¬
nentur adie & per honrrũ pnr¬
cationem credat mundus indiem
Hocergo ait deconpendio. me se¬
quimini si non uultis offendere
Quod autem dixit latarus amicis
noster dormit. uerum dixit. Soro¬
rib mostuus enat. qui eum suscitar
non potenant. dñodor miebat
Quitanta felicitate eum suscitauit
descpulchro. quanta tũ non exeius
dormientem delecto. De quattuor
dieb: multa quidem dicipossunt
sicut sehabent obscunt scriptumorꝰ
quae prodiuersitate intellegentiui
multos sensus pariunt. Dicamus
& nos quid nobis uideatur significa¬
re mostuus quatriduanus. quo¬
modo in illo caeco intellegimus quo¬
dammodo humanum genus sic foste
& in isto mostuo multos intellecturi
summus Diuersi s enim modis. una
res significare potest. Homoquan¬
do nascitur iam cum moste nascit.

Expanded text:
inquit, dies, et vos horae, me sequiinquit, dies, et vos horae, me sequimini, quia horae diem sequuntur, non dies horas. Sequantur ergo horae diem, praedicent horae diem. Horae illustrentur a die, horae illuminentur a die, et per horarum praedicationem credat mundus in diem. Hoc ergo ait de compendio, me sequimini, si non vultis offendere. Quod autem dixit: Lazarus amicus noster dormit, verum dixit. Sororibus mortuus erat, quem suscitare non poterant, Domino dormiebat, qui tanta facilitate eum suscitavit de sepulcro, quanta tu nunc excitas dormientem de lecto. De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sic ut se habent obscura scripturarum, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. Dicamus et nos, quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus, quomodo in illo caeco intelligimus, quodammodo humanum genus, sic forte, et in isto mortuo multos intellecturi sumus. Diversis enim modis, una res significari potest. Homo quando nascitur, jam cum morte nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
& benede illo dicitur fetet Incp̃t
enim habere pessimam famem¬
Nedisper& peccator. quia dñ som̃s
misericorditer resuscitauit Quod
autem subditur In firmitas haec
Non estadmostem. consequenter
adiun xit. sed progloria dĩ ut glori¬
ficetur filius dĩpereum. Sunthe¬
n&ici quihoc negant quod filiusdĩsit
ds̃ Ecceaudiant Infirmitas haec
non estadmostem sed progloria dĩ
idest filiidĩ RESPONDIT AU¬
TEMIH̃S NONΝEOUODECIM fcli¬
HoRESUNTOIEIE ETCETERA¬
uidsibiuult ista respon¬
sio. sed quantum mibi
uidetur redarguere
illorum dubitationẽ
& infidelitatem: Voluerunt enim
consilium daredño nemore ret᷑
quiuenenat mori. corripuit eos
&ait Nonne duo decimhorȩsint
diei siqui sambulauerit indie
non effendet Diemautẽ seipsũ
ostendit eẽ. quia ipse sp̃ita liter
estuerus dies Duo decimuero
honre . duo decim a postoli sunt
Vtautem diem seostender&. duo¬
decim discipulos elegit. siegosum

Expanded text:
et bene de illo dicitur, foetet. Incipit et bene de illo dicitur, foetet. Incipit enim habere pessimam famamne desperet peccator, quia Dominus omnes misericorditer resuscitavit. Quod autem subditur: Infirmitas haec non est ad mortem, consequenter adjunxit: sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei per eum. Sunt haeretici, qui hoc negant quod Filius Dei sit Deus. Ecce audiant: Infirmitas haec non est ad mortem, sed pro gloria Dei, id est, Filii Dei. Respondit autem Jesus, nonne duodecim horae sunt diei? etc. Quid sibi vult ista responsio? Sed quantum mihi videtur redarguere voluit illorum dubitationem et infidelitatem. Voluerunt enim consilium dare Domino, ne moreretur, qui venerat mori, corripuit eos et ait: Nonne duodecim horae sunt diei? si quis ambulaverit in die non offendit. Diem autem seipsum ostendit esse, quia ipse spiritaliter est verus dies, duodecim vero horae, duodecim Apostoli sunt: Ut autem diem se ostenderet, duodecim discipulos elegit: Si ego sum,
Abbreviated transcription (Latin):
FRATAUTEM QUI DA LAN¬
GUENSLATARUIS ABETHA¬
NIA DE CASTELLOMARIXET
MARTHE SORORISETVS. ETOR
Nteromnia minecula quae fecit
dñs noster ihs̃ xp̃s. latari resur¬
rectio prrecipuae pnredicatur
ATrestamen mostuosadnõ resus¬
citatosin eu angelio legimus Re¬
suscitauit filiam archi synagogi ad¬
huc indomoiacentem. resuscitauil
iuuenem filium uiduae. extrixpor¬
tis ciuitatis elatum. resuscitauit
latarum sepultum quatriduanũ
Tresistimostui. tressignificant
resuscitationes animarũ Initueat
quisq animam suam Sipeccat. mo¬
ritur. Peccatum. morsanimȩ est
Primamors consensio peccati
Hanc mostem significabat puella
illa quae nondum erat fora selata.
sed in domo mostua iacebat & quasi
peccatum interius latebat. Secun
da mors ẽ. non solũ consentire pec¬
catum sed etiam facere. Hoc signi¬
ficabat iuuenis quem dñs petenti
matrisuae idest ecclesiae resusci¬
tatum reddit. Testium genus mor¬
tis inmanȩ consuetudomala. quod
significatur perlatarũ. Vnde

Expanded text:
rat autem quidam languens Lazarus a Bethania de castello Mariae et Marthae sororis ejus, etc. Inter omnia miracula quae fecit Dominus noster Jesus Christus, Lazari resurrectio praecipue praedicatur. Tres tamen mortuos a Domino resuscitatos in Evangelio legimus. Resuscitavit filiam archisynagogi adhuc in domo jacentem: resuscitavit juvenem, filium viduae extra portam civitatis elatum: resuscitavit Lazarum sepultum quatriduanum. Tres isti mortui tres significant resurrectiones animarum. Intueatur quisque animam suam, si peccat, moritur, peccatum mors animae est. Prima mors, consensio est peccati, hanc mortem significabat puella illa, qused in domo mortua jacebat, quasi peccatuda mors est, non solum consentire peccato, sed etiam facere. Hoc significabat juvenis, quem Dominus poenitentem matri suae, id est, Ecclesiae resuscitatum reddit. Tertium genus mortis immane est, consuetudo mala, quod significatur per Lazarum, unde
Abbreviated transcription (Latin):
DIXERUNTERGO IUO AEI
ECCE QUO MODO AMA¬
BAT EUM .ETRELIQUA¬
uidestamabat eũ. Non
ueniuocareiustos sed pes¬
catores. Mostuus sub
lapide. reus sublege. Lexq: data
est iuda eis. In lapide scripta est
Omnes autem rei sublege sunt :
beneuiuentes cumlege: Quideost
ergolapidem remouete. gnetis
pnredicate: Quid quoduocemagi
clamauit lazare ueniforas quan
difficile surgit quem moles male
consuetudinis premit: sediamo
surgit. Occulta grartia intusuu¬
ficatur. surgit post uocem magnã
Sed adhuc ligatis manibus & pedib
& faciesillius sudario erat ligata
tamen forrs iam proces sit. quid
significat: Quando contemnis.
mostuus iaces Et sitanta contem¬
nas quanta dixi. sepultus iaces
Quando confiteris. procedis. sed
ut confitearis. ds̃ facithumana
uoceclamando. id est magnagnitia
uocando. Sed ut soluerentͥpeccata
eius ministris hoc dixit dñs Sol¬
uite illum. & sinite abire. Hoc est
quaecum que solueritis intemi.
solutaerunt & in caelo

Expanded text:
Dixerunt ergo Judaei: Dixerunt ergo Judaei: Ecce quomodo amabat eum, et rel. Quid est, amabat eum? Non veni vocare justos, sed peccatores. Mortuus sub lapide, reus sub lege. Lex quae data est Judaeis, in lapide scripta est. Omnes autem rei sub lege sunt, bene viventes cum lege. Quid est ergo lapidem removere? Gratiam praedicare. Quid quod voce magna clamavit: Lazare, veni foras? Quam difficile surgit, quem moles malae consuetudinis premit. Sed tamen surgit, occulta gratia intus vivificatur: surgit post vocem magnam, se adhuc ligatis manibus et pedibus: Et facies illius sudario erat ligata, tamen foras jam processit, quid significat? quando contemnis mortuus jaces, et si tanta contemnas, quanta dixi, sepultus jaces, quando confiteris procedis, sed ut confitearis Deus facit, humana voce clamando, id est, magna gratia vocando, sed ut solverentur peccata ejus, ministris hoc dixit Dominus: Solvite illum et sinite abire, hoc est, quaecunque solveritis in terra, soluta erunt et in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
& qui intecredit. & simostuus fue¬
EAMPLORANTEO FRE¬
uidest ergo quod turbat
semet ipsum xp̃s. nisi
Uut significet tibi quomo¬
do turbaritudebeascumtanta
mole peccatignauaris & p̃merise
ad tendistienim uidistite reum.
computas tibi illud feci & pepercit
ds̃ Illud commisi & distulit me:
euangeliumaudiui & contempsi
Baptitatussum. &iterũ adeadẽ
reuolutussum. Quid facio. Vn¬
de euadoe quandoi stadicis iam¬
÷ fremit x p̃sincorde suo quia fides
spes resurgentis : Frematxp̃s.
Quare enim fleuit xp̃s nisi quia
flere hominem docuit e freme¬
re quodam modo deb& homo in
accusatione malorumoperum.
ut uiolentiae penitendi caedat
consuetudo peccandi. Dixit
Vbiposuistis eume scis quia mor¬
tuus sit & nescis ubi sit sepultus e¬
& ista significatio est. quia sic per¬
ditum hominem. quiasi ne scit ds̃
Talis ẽ. uoxdĩ. inpart diso postea¬
quam homo peccauit. Adamubi
ese dicuntei Dneueni & uide
Quidest uidee miserere: uid&
enim dñs. quando miser&ur

Expanded text:
redit, et si mortuus fueeam plorantem, freQuid est, quod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi, quomodo turbari tu debeas cum tanta mole peccati gravaris et premeris. Attendisti enim te, vidisti te reum, computas, tibi illud feci, et pepercit Deus, illud commisi, et distulit me, Evangelium audivi, et contempsi, baptizatus sum, et iterum ad eadem revolutus sum. Quid facio? unde evado? quando ista dicis, jam fremet Christus in corde tuo, quia fides spes resurgentis. Fremat Christus, Quare enim flevit Christus? nisi quia flere hominem docuit. Fremere quodammodo debet homo in accusatione malorum operum, ut violentiae poenitendi cedat consuetudo peccandi. Dixit: Ubi posuistis eum? Scis quia mortuus sit, et nescis ubi sit sepultus? Et ista significatio est, quia sic perditum hominem, quasi nescit Deus. Talis est vox Dei in Paradiso, posteaquam homo peccavit: Adam, ubi es? Dicunt ei: Domine, veni et vide. Quid est; Vide? miserere, videt enim Dominus quando miseretur.
Abbreviated transcription (Latin):
PONTIFEX
Nquidemunus pontifex
fex Nec sacerdotum princeps
tantum modo. sed & princeps prin¬
cipum sacerdotum. sicut & rexre¬
gum & dñs dominorum. Quiue¬
lamen quod apłs interp̃tatus est
caelum penetrans. adsistit nunc
uultuidĩ pronobis semper uiuens
ad interpellandum
FUTURORUM BONORuM.
iue eorum diuersãrum caris¬
matum quae in proximo ad¬
ta sunt hominibus. siue omnium fu¬
turorum bonorum. dequib: psal¬
mista confidens aiebat. Credo
uiderebona dñi intemxiuiuentiũ
PERAMplaus CIpER¬
PEETIUS TABERNACULŨ¬

Expanded text:
Pontifex. Est quidem unus pontifex fex, nec sacerdotum princeps tantummodo, sed et princeps principum sacerdotum sicut et Rex regum, et dominus Dominorum, qui velamen quod Apostolus interpretatus est coelum penetrans, assistit nunc vultui Dei pro nobis, semper vivens ad interpellandum. Futurorum bonorum. Sive eorum diversorum charismatum, qui in primo adta sunt hominibus, sive omnium futurorum bonorum, de quibus Psalmista confidens aiebat: Credo videre bona Domini in terra viventium . Per amplius et perfectius tabernaculu
Abbreviated transcription (Latin):
SET MORTUUS DIC̃ ILIN IH̃S.¬
RESUR GETPRATERTIUS
Quia ec̃osumresurrec¬
NOETUITA. QUICREDIT
ERIT INCARNE VIUETIN
ANMADONECRESURGAT
tcaronum quam postea mo¬
rituro Et omnis quiuiuit
Lincarne & creditinme. &sĩ
morietur ad tempus propt̃ mostẽ
carnis Nonmorietur in aet̃num
propteruitam sp̃s & in mostalita¬
tem resurrectionis Credis hoce
Ait illi Vtiq dñe Ego credidiqͥa

Expanded text:
transgrediuntur homines EvanResurget frater tuus. Quia ego sum resurrectio et vita, qui credit fuerit in carne, vivet in anima donec resurgat, et caro nunquam postea moritura. Et omnis qui vivit in carne, et credit in me, et si morietur ad tempus, propter mortem carnis, non morietur in aeternum, propter vitam spiritus, et immortalitatem resurrectionis. Credis hoc? Ait illi: Utique
Abbreviated transcription (Latin):
asia. inqua idem pracdican¬
tes iuda eis dixerunt. Vobiso¬
portebat primum loqui uer¬
bum dĩ. sed qnm̃ reppulistis
illud. ecce conuestimur ad gentis
Ilex andria ciuitas. ẽ. aegypti.
inquabeati marci euangelis tȩ
tumulus hodie inecclesia uenerat᷑
Amphipolis ẽ. ciuitas machaedo¬
Niae Est & alia eiusdem No¬
minis insyria
Apollonia ciuitas . ẽ. machȩdo¬
Niae. Est & alterx in africa.
quaedicitur pentapolis
thenae ciuitas. ẽ. achaiae. phi¬
losophiae studiis dicata. cuius
pyreus postus septimpliciquon¬
dam muro communitus fuisse
describitur
Ario pagus athenarum curia
quae interp̃tatur uilla mastis.
quod ipse ibi quondam aduode¬
cim diis iudicatus sit
ppiforum. Nomen fori romae.
ab appio quondam consule trac¬
tum. a quo &uia appia uocata. ẽ.
Qabylonꝰ metropolis regni chal¬
deorum. ẽ : ubi eorum qui aedi¬
ficabant turrem linguae diuisȩ
sunt. Vnde & babylonia uocat᷑.
quae per quadrum sita. ab angu¬

Expanded text:
Asia, in qua idem praedicanAsia, in qua idem praedicantes Judaeis dixerunt: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei. Sed quoniam repulistis illud, ecce convertimur ad gentes . Alexandria civitas est Aegypti, in qua beati Marci evangelistae tumulus hodie in Ecclesia veneratur. Amphipolis est civitas Macedoniae. Est et altera ejusdem nominis in Syria. Apollonia civitas est Macedoniae. Est et altera in Africa, quae dicitur Pentapolis. Athenae civitas est Achaiae, philosophiae studiis dedita, cujus Pyreus portus, septemplici quondam muro communita fuisse describitur. Areopagus Athenarum curia, quae interpretatur villa Martis, quod ipse ibi quondam, cum ducentis duodecim diis judicatus est. Appii Forum, nomen fori Romae ab Appio quondam consule tractum, a quo et via Appia vocata est. Babylon metropolis regni Chaldaeorum est, ubi eorum qui aedificabant turrim linguae divisae sunt, unde et Babylonia vocatur. Quae per quadrum sita, ab angu
Abbreviated transcription (Latin):
saris cognominata .ẽ. Sed & ter¬
tia caesarea cappadociae metro¬
polis . ẽ. cuius lucas ita meminit.
Descendens caesaream. & salutauit
ecclesiam. Sed quia inhoc loco
deciuitatib mentio facta. ẽ. Ne¬
cessarium duximus. ut depluri¬
bus istius libri ciuitatib locis.
prouincii sue. mentionem in hoc
loco faciamus.
Acheldemac est inhelia ad au¬
stralem plagam montission.
quae actenus iuxta iudaeorum
consilium mostuos ignobiles¬
alios tenix tegit. alios subdiuo
putre facit
sia regio quae minor cognomi¬
natur. undiq circumdata . ẽ.
mari. Cuius prouintiae sunt fri¬
gia. pamphilia. cilicia. licaonia.
galatia. & aliae multae
nrbia regio intersinum maris
rubri qui ꝑsicus. & eum qui a rr¬
bicus uocatur. habet gentes
multas. moabitas. ammanitas.
idumaeos. sanircenos. aliasque
quam plures. Haec saciix inter¬
p̃tari dicitur. eo quod odores
creet odoriferos.
inqua barnabas & paulus apł
sunt ordinati. Est & alia IN

Expanded text:
saris cognominata est. Sed et tersaris cognominata est. Sed et tertia Caesarea Cappadociae metropolis est, cujus Lucas ita meminit: Descendens Caesaream salutavit eronymo. Sed quia in hoc loco de civitatibus mentio facta est, necessarium duximus, ut de pluribus istius libri civitatibus, locis, provinciisve mentionem in hoc loco faciamus. Acheldemach est in Helia, ad australem plagam montis Sion, quae hactenus juxta Judaeorum consilium mortuos ignobiles terra tegit, alios sub divo putrefacit. Asia regio quae Minor cognominatur, undique circumdata est mari, cujus provinciae sunt, Phrygia, Pamphylia, Cilicia, Lycaonia, Galatia, et aliae multae. Arabia regio inter sinum maris Rubri, qui Persicus, et eum, qui Arabicus vocatur, habet gentes multas, Moabitas, Ammonitas, Idumaeos, Saracenos, aliasque quam plures: haec sacra interpretari dicitur, eo quod odores creet odoriferos. in qua Barnabas et Paulus apostoli sunt ordinati. Est et alia in
Abbreviated transcription (Latin):
enim a zotus ignis genenrtionis.
siue ignis patruelis. Et per¬
TRANSTENS EUANCELI¬
TABAT CUITATIBUS
CUNCTIS DONEC UENRIT
CAESARCAM
aesarea palestinae dicitur.
ubi infra domum habuisse
describitur philippus. quae us¬
q: hodie demonstratur. Nec
non & cubiculum quat tuor
filiarum eius uirginum. pro¬
phetantium. Caesareae ciui¬
tates duae sunt. intenir repro¬
missionis. Vna caesarea pales¬
tinae inlitore maris magni sita.
quae quondam pirgos id .ẽ. tur¬
ris stratonis dicta est. sed ab he¬
rode rege iudeae nobilius & pul¬
chrius. & contiixuim maris
multo ut ilius extructa. in hono¬
rem caesaris augusti caesarea
cognominata . ẽ. Cui etiam tẽ¬
plum in ea marmore albo con¬
struxit. in qua nepus eius hero¬
des ab angelo ꝑcussus. cornelius
centurio baptizatus . ẽ. & agab:
propheta zona pauli ligatus.
Alterx uero caesarea philippi.
Cuius euangelium meminit. ẽẽ.
te turrcham. ad acdices montis
libani facta. & in honorem cae¬

Expanded text:
enim Azotus ignis generationis enim Azotus ignis generationis seu ignis patruelis. Et pertransiens evangelizabat civitatibus cunctis, donec veniret Caesaream. Caesarea Palaestinae dicitur, ubi infra domum habuisse describitur Philippus quae usque hodie demonstratur, nec non et cubiculum quatuor filiarum ejus virginum prophetantium. Caesareae civitates duae sunt in terra repromissionis. Una Caesarea Palaestinae in littore maris Magni sita, quae quondam Pirgos, id est Turris Stratonis dicta est; sed ab Herode rege Judaeae nobilis et pulchrius, et contra vim maris multo utilius exstructa in honorem Caesaris Augusti Caesarea cognominata est, cui etiam templum in ea marmore albo construxit, in qua nepos ejus Herodes ab angelo percussus, Cornelius centurio baptizatus, et Agabus propheta zona Pauli ligatus est. Altera vero Caesarea Philippi, cujus Evangelium meminit esse tetrarchiam ad radices montis Libani facta, et in honore Cae
Abbreviated transcription (Latin):
abheliotripoli : ETAIT EU¬
NUCHUS. ECCEAQUA
QUIS PROHIBET MEBAP¬
TITARI : ET IUSSIT STARI
Curruco. ET DESCENDE¬
RUNT UT ERQ INA QuAMO
PHILIPPUS ET EUNUCHUS.
ET BAPTITAUIT EUM
minr doctoris uistus. E¬
iart inuehiculo eunuchus. sa¬
cies litteurs legebat. sed dequo
legeret ignonrbat . Sed tamen
eum quem in libro nesciens lege¬
bat. piamente scire cupiebat.
uenit philippus philosophus
ostendit ei ihm̃ qui clausus late¬
bat inlittenr. Et secundum
aluam tracditionem dixit phi¬
lippus eunucho. Si credis exto
to corde tuo. saluus eris
trespondit eunuchus. Credo
.ẽ. & deinceps praedicator gentis
suae apostolus effectus est
CUM AUTEM ASCENDIS¬
Rapuit philippuco. et
ACOPLIUS NONUIDIT EU
EUNUCHUS
Tunt quidem qui haec angelũ
inspũ scõ fecisse testantur. ut
hieronimus prodit. Nam &
similiter factum legitur de
abacuc. portanti praendium
daniheli. PHilippus au¬
TẼ INUENTUS E INATOTO
est una dequinq olim ciuitatib
allophilorum. Interp̃tatur

Expanded text:
ab Heliotripoli. Et ait euab Heliotripoli. Et ait eunuchus ecce aqua quid prohibet me baptizari  et iussit stare currum et descenderunt uterque in aquam Philippus et eunuchus et baptizavit eumquam mira doctoris virtus erat in vehiculo. Eunuchus sacras litteras legebat, sed de quo legeret ignorabat, sed tamen eum quem in libro nesciens legebat, pia mente scire cupiebat. Venit Philippus philosophus, ostendit ei Jesum, qui clausus latebat in littera. Et secundum aliam traditionem, dixit Philippto corde tuo, salvus eris. Et respondit eunuchus: Credo est, et deinceps praedicator, et gentis suae apostolus effectus est. Cum autem ascendisrapuit Philippum, et amplius non vidit eum eunuchus. Sunt quidam qui haec angelum in Spiritu sancto fecisse testantur. Ut Hieronymus prodit; nam et similiter factum legitur de Habacuc portante prandium Daniel: Philippus autem inventus est in Azoto. est una de quinque olim civitatibus Allophylorum. Interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
cognoui: Cui rursum ange¬
lus. Sp̃s inquit sc̃s ueniet super
te. & uistus altissimi obumbitr¬
bit tibi. ut uel abangelo uel
ab euangelista tantum natiui
tatis huius sacraxmenta dicant᷑.
cuius nanirtor ierissimus. ẽ.
A PERIENS AUTẼ PHiLIP¬
PUS OS SUUM. ET INCIPI¬
ENS ASCRIPTURA ISTA.
hilippus interp̃tatur os lam¬
padis. Pulcherq est sensus.
quod os lampadis suum a peri¬
ret os. dum occulta prophetiȩ
inscientiae lucem proferret
Quamuis & iuxta historiam pos¬
sit ista circum locutio designare
aliquanto longiorem futurum
tunc esse sermonem. Et
DUM TRENT PERUIAM
UENERUNT AD QUAN¬
DAM AQUAM.
st hodie bethtur siue beth¬
soro uicus intribu iuda eun¬
tibus abhelia chebron uicesimo
lapide. iuxta quem fons ad io¬
dicem montis ebulliens. ab eadẽ
quagignitur sorbetur humo
A postolorum acta referunt
in huius uiculi fonte. eunuchũ
aphilippo fuisse baptizatum.
Nam .ẽ. & alia behtzur intri¬
bu iuda. mille passus distans

Expanded text:
cognovi, cui rursum angecognovi, cui rursum angelus: Spiritus, inquit, sanctus veniet super te, et virtus Altissimi obumbrabit te , ut vel angelo vel ab atatis ejus sacramentum dicatur, cujus narrator rarissimus est. Aperiens autem Philippus os suum, et incipiens ab hac Scriptura, Philippus interpretatur os lampadis; pulcherque est sensus quod os lampadis suum aperiret os dum obscura prophetiae in scientiae lucem proferret: quamvis et juxta historiam possit ista circumlocutio designare aliquando longiorem futurum tunc esse ejus sermonem. Et dum irent per viam, venerunt ad quamdam aquam. Est hodie Bethtur, sive Bethsoro, vicus in tribu Juda euntibus ab Helia Chebron vicesimo lapide. Juxta quem fons ad radicem montis ebulliens ab eadem qua gignitur sorbetur humo. Apostolorum Acta referunt in hujus viculi fonte eunuchum a Philippo fuisse baptizatum. Nam est Helia Bethtur in tribu Juda mille passus distans
Abbreviated transcription (Latin):
ginta trrnstulerunt. In humi¬
litate iudicium. ẽi. sublatum. ẽ.
illud significat quod detribula¬
tione atq iudicio ad patrem
uictor ascenderit. siue quod
iudex omnium iudicu non
repperit ueritatem. sed absq
culpa seditione iudeorum &
pilati uoce damnatus sit. ut
admiretur propheta quod
omnium ds̃ setradiderit pas¬
sioni. De quo paulus loquitur
Sienim credidissent. Num quã
dnm̃ gloriae crucifixissent
Sequitur. Cenerationem illius
quis enantebit: Quod dupliciter
Intellegitur. Aut enim indiui¬
nitate eius accipiendum. ẽ. qđ
inpossibile sit diuinae natiuita¬
tis nosse mysteria. dequa ip¬
se loquitur inprouerbiis. an¬
te omnes colles genenoruit me.
Iuxta illud quod alibi legimus
Quis cognouit sensum dñi aut
consiliarius eius fuit : Id est
nullus. Aut de partu uirgi¬
nis. quod difficulter possit ex¬
poni. Deniq cum mariae di¬
ceretur ab angelo. concipies
& paries filium. illa respondit.
Vnde mihi hoc quia uirum non

Expanded text:
ginta transtulerunt: In humiginta transtulerunt: In humilitate judicium ejus ablatum est, illud significat, quod de tribulatione atque judicio ad Patrem victor ascenderit; sive quod judex omnium, judicii non repererit veritatem; sed absque ulla culpa, seditione Judaeorum et Pilati voce damnatus sit. Unde admiratur Propheta, quod omnium Deus se tradiderit passioni. De quo Paulus loquitSi enim credidissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Sequitur: Generationem illius quis enarrabit? Quod dupliciter intelligitur, aut enim de divinitate ejus accipiendum est, quod impossibile sit divinae nativitatis nosse mysteria. De qua ipse loquitur in Proverbiis: Ante omnes colles generavit me . Juxta illud quod alibi legimus: Quis cognovit sensum Domini, aut consiliarius ejus fuit , id est, nullus, aut de partu virginis quod difficulter possit exponi, denique cum Mariae diceretur ab angelo: Concipies et paries filium, illa respondit: Unde mihi hoc, quia virum non
Abbreviated transcription (Latin):
pascha nr̃m immolatus ẽ xp̃s.
Quem io hannes baptista monstra¬
bat dicens : Ecceagnus dĩ. ecce
quitollit peccata mudi: Qui
& mapocalypsi iohannis euan¬
gelistae agnus occisus saepe
monstratur. qui deseipso lo¬
quitur in hieremia. Ego autẽ
sicut agnus in nocens. & ductis
aduictimam nesciebam. Cum
enim nesciret peccatum. pro
nobis peccatum factus. ẽ. Et
sicut agnus cumducitur ad uic¬
timam non repugnat. sic ille
cum passus . ẽ. uoluntate. ut de¬
strueret eum qui habebat mor¬
tis imperium. humilians se usq
ad mostem. & mortem crucis.
Hic agnus . ẽ. incuius trpo immo¬
labatur agnus cuius cruor litus
inpostibus exterminatorem fu
gabat aegypti. qui non solum
sanguine suo nos redemit. sed
& lanis operuit. ut algentes
infidelitate sua ueste caleface¬
ret. & audiremus apostolum
loquentem nobis. quot quot
enim inxp̃o baptizati estis.
xp̃m induistis. Et malio loco
sequitur. deangustia & de iudi¬
cio sublatus. ẽ. siue ut septua¬

Expanded text:
Pascha nostrum immolatus est Christus ; Pascha nostrum immolatus est Christus ; quem Joannes Baptista monstrabat, dicens: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Qui et in Apocalypsi Joannis evangelistae, agnus occisus saepe monstratur , qui de seipso loquitur in Jeremia: Ego autem sicut agnus innocens, et ductus ad victimam, nesciebam . Cum enim nesciret peccatum, pro nobis peccatum factus est , et sicut agnus cum ducitur ad victimam non repugnat, sic ille propria passus est voluntate, ut destrueret eum, qui habebat mortis imperium, humilians se usque ad mortem, et mortem crucis . Hic agnus est, in cujus typo immolabatur agnus, cujus cruor litus in postibus extegabat Aegypti, qui non solum sanguine suo nos redemit, sed et lanis operuit ut algentes in fidelitate sua veste calefaceret, et audiremus Apostolum loquentem nobis: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis; et in alio loco: sequitur: De angustia et de judicio sublatus est, sive ut Septua
Abbreviated transcription (Latin):
US QUIS ENARRABITO
ut dediuinitate eius accipien¬
Edum ẽ. quod in possibilesit
diuinae natiuitatis nosse mys¬
teria dequa pater loquitur.
ante luciferum genui te:
aut depastu uirginis quod
difficulter possit exponi
Cuius nrtionem mariat
quaerenti. perangelum di¬
citur. Sp̃s sc̃s superueniet
inte Vt uel abangelo uel ab¬
euangelista tantum natiui¬
tatis eius sacirmenta dicant᷑.¬
cuius nanirtor nxrissimus. ẽ
QNM TOLLETUR ATER¬
RA UITA EIUS
tnequaquam intenix. sed in
caelo uiueret. Hoc testimoni¬
um cum actibus apostolorum
reginae candacis eunuchus re¬
da ueheretur. & legens non in¬
tellegeret. interp̃tante philip¬
po super passione & nomine sal¬
uatoris intellexit. & statimbap¬
tiratus inagni sanguine quem
legebat uir meruit appellari.
&apostolus genti aethropum
missus. Qui igitur oblatus ẽ.
pilato quia ipse uoluit & non
respondit ut patibulum pro
ipse sicut ouis ad occisionem
ductus ẽ. & quasi agnus conrm
tondente ommutuit. &enim

Expanded text:
arrabit? Aut de divinitate ejus accipiendum est, quod impossibile sit divinae nativitatis nosse mysteria, de qua Pater loquitur: Ante Luciferum genui te; aut de partu virginis, quod difficulter possit exponi, cujus rationem Mariae quaerenti per angelum dicitur: Spiritus sanctus superveniet in te, ut vel ab angelo vel evangelista tantum nativitatis ejus saccujus narrator rarissimu est. Quomodo tolletur a terra vita ejus? ut nequaquam in terra, sed in coelo viveret. Hoc testimonium, cum in Actibus apostolorum reginae Candacis eunuchus rheda veheretur, et legens non intelligeret, interpretante Philippo super passione et nomine Salvatoris intellexit, et statim baptizatus in agni sanguine quem legebat, vir meruit appellari et Apostolus genti Aethiopum missus est Qui igitur oblatus est Pilato quia ipse voluit, et non respondit ut patibulum pro Ipse sicut ovis ad occisionem luctus est, et quasi agnus coram tondente obmutuit. Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
Noli diligere falsum testimo¬
nium. tu a mendacio non rece¬
dis: Quando uides quia ille
sermo aliud iubet & tualiud fa¬
cis. Non est aduersarius tuus . e¬
Aduersarium habes malum. non
decum intret insecretarium.
compone cumes cum illo inuia.
ad est dñs quiuos concordet
Quomodo uos concordat ds̃ : do¬
nando peccata & inspntrndo
iustitiam. ut fiant oper bona
Cum ergo concordaueris cumad¬
uersario tuo id.ẽ. cum decalogo
decem & septem. Cum ꝑtinue¬
ris ad decem &septem. lam inde
excrescit numerus ad centum
quinquaginta tres : Eris ad
dexterrem coronandus. nere¬
maneas ad sinis tram damnandus

Expanded text:
Noli diligere falsum testimoNoli diligere falsum testimonium, tu a mendacio non recedis. Quando vides, quia ille sermo aliud jubet, et tu aliud facis, non est adversarius tuus, adversarium habes malum, non tecum intret in secretarium, compone cum es cum illo in via, adest Dominus qui vos concordet. Quomodo vos concordat Dominus? donando peccata, et inspirando justitiam, ut fiant opera bona. Cum ergo concordaberis cum adversario tuo, id est cum decalogo decem et septem. Cum pertinueris ad decem et septem, jam exinde excrescit numerus ad centum et quinquaginta tres, eris ad dextram coronandus, ne remaneas ad sinistram damnatus