comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝓpttyat planiationẽ fidelẽ & non potius alienũ sem̃ seminare debes quod hostis assi¬
rius comedat: non plantabis ꝓpt̃ hoc plantationẽ fidelẽ Plantitio fidelis ÷ : quan¬
do quilib& plantat et excolit iunetẽ & ipse frustũ eius colligit Plantatio uero infide¬
lis ÷ et germ̃ dienũ: quaudo quod seminatur non colligitur ab illo qui seminauit. sed
hostes diripiunt illud Indie plantationisiue labrusca : & mane sem̃tuũ florebit
Acsidicen& Quia oblitces dĩ saluatoristui: hoccapies fructus cũ planteugris uineum
tuã optimã ebeh. degenerabit & indie maturitatis cũ quesieris fructus plantationistuȩ
idẽ uuas optimigeneris critibi labrusca Et mane inquit idẽ in exordio messis semen
tuũ florebit Hocduplicit̃ potest intellegi inflore quidem uidebiturtibi spcties salitti

Expanded text:
num propterea plantationem fidelem, et non potius alienum semen seminare debes, quod hostis Assynum propterea plantationem fidelem, et non potius alienum semen seminare debes, quod hostis Assyrius comedat. Non plantabis propter hoc plantationem fidelem. Plantatio fidelis est, quando quilibet plantat et excolit vineam, et ipse fructum ejus colligit. Plantatio vero infidelis est et germen alienum, quando quod seminatur non colligitur ab illo qui seminavit, sed hostes diripiunt illud. « In die plantationis tuae labrusca et mane semen tuum florebit. » Ac si diceret: Quia oblita es Dei Salvatoris tui, hos capies fructus: Cum plantaveris vineam tuam optimam Soreth, degenerabit, et in die maturitatis cum quaesieris fructus plantationis tuae, id est uvas optimi generis, et erit ibi labrusca. « Et mane, » inquit, id est, in exordio messis « semen tuum florebit. » Hoc dupliciter potest intelligi. In flore quidem videbitur tibi species salutis
Abbreviated transcription (Latin):
ribuũ : erunt ciuitates fortitudinis eius. idẽ ciutates .x. tribuũ dereliste ab abtrcitorib
suis sicut aratrt & segetes que derelicte sunt afticie filinũ isrł Hoc non contra
damascũ liquitur. sed contra .x. tribus quiuo cabantur isrł: & dicit quia siut ueni¬
entib: olim filiis isrł amorrei relictis aratris fuger̃ ltquoq ipse .x. tribus ugnien¬
tib assirus fugent a quarũ facie quondã fugerant aligentes Et enis deserat õplebs
x tribuũ: qua oblattes dĩ saluatoristui Ista inquit pateris o isrł: quia de reliquisti
dm̃ saluatorẽtuũ. quito liberauit dexgpto. & quitibi gentes ferocissimas. sua foratudine
sub iugauit Propterea plantabis plantatt onẽ fidelẽ  & germ̃ alienũ somi nabis
Vt beacus hieronimꝰ dicit : hoc ex pressius & cũ hironi a ÷ legendũ Et est sensus
Quia ergo oblaties di saluatoristui & fortis aduitoristui non is recordate õplebs .x. tribuũ¬

Expanded text:
ribuum: « erunt civitates fortitudinis ejus, » id est civitates decem tribuum « derelictae » ab habitatoribus suis: « sicut aratra et segetes, quae derelictae sunt a facie filiorum Israel. » Hoc non contra Damascum loquitur, sed contra decem tribus quae vocabantur Israelitae. Et dicit, quia sicut venientibus olim filiis Israel Amorrhaei relictis aratris fugerunt: ita quoque ipsae decem tribus venientibus Assyriis fugient, a quarum facie quondam fugerant alienae gentes. « Et eris deserta, » o plebs decem tribuum, « quia oblita es Dei Salvatoris tui. » Ista, inquit patieris, o Israel, quia dereliquisti Deum Salvatorem tuum qui te liberavit de Aegypto, et qui tibi gentes ferocissimas sua fortitudine subjugavit. « Propterea plantabis plantationem infidelem, et germen alienum seminabis, » ut beatus Hieronymus dicit, hoc expressius, et cum ironia est legendum. Et est sensus: Quia ergo tu oblita es Dei Salvatoris tui, et fortis ad
Abbreviated transcription (Latin):
diis assiriorũ p̃cidentur Vude & sequitur Precidentur nemusculi eius folabus
idẽ habitatores eius gladio assiriorũ inter ficientur : et quederelicta fuerint ab assi¬
rus adscidentur achaldeis Ex uitientur sub̵ deterra siua : & relinquentur simul auib
montiũ ubestiis terrȩ sub addeuorandũ et lagerandũ illi sclio& qui interfesti fuerint¬

Expanded text:
diis ab Assyriis praecidentur. Unde et sequitur: « Praecidentur ramusculi ejus falcibus, diis ab Assyriis praecidentur. Unde et sequitur: « Praecidentur ramusculi ejus falcibus, » id est habitatores ejus gladio Assyriorum interficientur. « Et quae derelicta fuerint » ab Assyriis « abscindentur, a Chaldaeis. « Excutientur, » subaudis de terra sua, « et relinquentur simul avibus montium
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ acgiptũ. quia tunc dangorẽ tibe audi &is incipientib: qugnare assiris. Quia haerdicit dñs
nibes roris hni die messis Et estsensus Sicut intoto die nililest clarius meridie. et sicut
mes sorbus fatigatis gratis si mus est ros quia & eis prestat refrigeriũ & arentes sipulas secta¬
ldes facit : sic sermo ins quẽ considerabo in locomeo aduersus agiptũ gratissimꝰ erit omnibus
inme credentibus uł sicut ett quaederore dista sunt placent messoribus. eta placebit & assiriis
suc ame concessa uictoria Ante messẽ enĩ totus effloruit sub populus aegipti: & inmaturo
Mecha phoricos loquitur depopulo iudeorũ sub significatone messis:
sal tion pos sunt om̃ae uerbũ euerbo exponi densusttuñ huius modist Quẽ ad modũ
segotes ante maturantẽ ato erũ pentes peraunt. et antequa ꝑfesbio tẽporis ueniat ger¬
minantes inutdes sunt : si agiptus peribit et quasi inutiles rtmusculi falcib: siuegla¬

Expanded text:
um, quia tunc clangorem tubae audietis, incipientibus pugnare Assyriis. « Quia haec dicit Dominus nubes roris in die messis. » Et est sensus. Sicut in toto die nihil est clarius meridie, et sicut messoribus fatigatis gratissimus est ros, quia et eis praestat refrigerium, et arentes stipulas calcabiles facit, sic sermo omnis quem considerabo in loco meo adversus Aegyptum, gratissimus erit omnibus in me credentibus. Vel, sicut ea quae de rore dicta sunt placent messoribus, ita placebit et Assyriis sua a me concessa victoria. « Ante messem enim totus effloruit, » subaudis populus Aegyptius, « et matura perfectio, germinavit. » Metaphoricos loquitur de populo Judaeorum sub significatione messis, sed non potest per omnia verbum e verbo exponi: sensus tamen hujusmodi est: Quemadmodum segetes ante maturitatem cito erumpentes pereunt, et antequam perfectio temporis veniat germinantes, inutiles sunt: sic Aegyptus peribit et quasi inutiles ramusculi falcibus sive gla
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ isrł spentuit inda masco & siris ideoq: tẽ illi qui aduersariis dĩ ꝓmattebant aigxilium
quã illi qui in ipsis sperabant uastti & captiuatis ab assiriis ludas idẽ duetrib: confide¬
bant in aegrpto & a egyptus in echiopibus ipsi quoq: ab assiruis chaldeisq uicti sunt
Assirii suꝑbi erunt puttentesse uictoros ex istere sua uirtute: achaldeis regnũ eoꝵperiit
Chaldei & babilonii erexerunt capuo contra dñm: amedis et ꝑsis subpositis Persȩ
& medi abalexandro magno Alexander magnꝰ cũ sepitun& esse ut diñ: ueneno perut
regnũq eius ꝑ partes diusum a romanis ẽ supenitũ & in eorũ potestatem redatuno
Romanũ imperiũ quod quas. ferratis dentibus unguib: q: carnesscõrũ lacercuit: ex
parte iã appar& esse destrustũ & destru&ur indie iudicii cũ regnũ xp̃i ad uenerit

Expanded text:
tatem Israel speravit in Damasco et Syriis ideoque tam illi qui adversariis Dei promittebant auxilium, tatem Israel speravit in Damasco et Syriis ideoque tam illi qui adversariis Dei promittebant auxilium, quam illi qui in ipsis sperabant, vastati et captivati sunt ab Assyriis. Judas, id est, duae tribus confidebant in Aegypto, et Aegyptii in Aethiopibus, ipsi quoque ab AssyriAssyrii superbi erant, putantes se victores existere sua virtute. A Chaldeis regnum eorum periit. Chaldei et Babylonii erexerunt caput contra Deum. A Medis et Persis suppositi sunt. Perses et Medi ab Alexandro Magno. Alexander Magnus, cum se putaret esse deum, veneno periit, regnumque eius, per partes divisum, a Romanis est <superatum> et in eorum potestatem redactum. Romanum imperium, quod quasi ferratis dentibus unguibusque carnes sanctorum laceravit, ex parte iam apparet esse destructum, et destruetur in die iuditii, cum regnum Christi advenerit
Abbreviated transcription (Latin):
Emnebunt sub̵ iudei: & confundentur ab & hiopia spesua. & ab egrpto głasua ludei glonabant᷑
in aegyptiis quitis ꝓmatebant ꝓt&tionẽ & habebant fidiciuã in ȩhnopibus quierant aegr p¬
tus sociati Cũ engo audissent & uidissenttã aegrptios quã eh iopes minari incapti uatetem
ignomi niose ab assirus : timuerunt ualde & erubuer̃ qł spẽsuã in illis posuerint Et dicet
habttctor in sule huius indieilla Insula dr̃ : eo quod insalo idẽ in marisit pasitt Et herł
insula appellatur : quia uariis ad uersarioiũ ꝑsecationib: tundebatur H aec cine erat
spes nñt ad quos confugimus indigxiliũ ut libentrent nos a ficie regis assirionũ : & quomodo effugyt¬
ut nob̵ preberent aigxiliũ quise decaptiutattis malo eruere non qui uerunt: et sulli captis :¬
quomodo nos effugere poterimus: Tonsideren da est ꝓuidentia dĩ quomodo om̃a regna contra
se in suꝑbiã eleuata destrigerit eterũq potestatem ad nihilũ dedigcerit Contradĩ uolun¬

Expanded text:
udis Judaei « et confundentur ab Aethiopia spe sua et ab Aegypto gloria sua. » Judaei gloriabantur in Aegyptiis qui eis promittebant protectionem et habebant fiduciam in Aethiopibus qui erant Aegyptiis sociati. Cum ergo audissent et vidissent tam Aegyptios quam Aethiopes minari in captivitatem ignominiose ab Assyriis, timuerunt valde, et erubuerunt quod spem suam in illis posuerint. « Et dicet habitator hujus insulae in die illa. » Insula dicitur eo quod in salo, id est in mari sit posita. Et Hierusalem insula appellatur, quia variis adversariorum persecutionibus tundebatur. « Haeccine erat spes nostra, ad quos confugimus in auxilium, ut liberarent nos a facie regis Assyriorum: et quomodo ut nobis praeberent auxilium, qui se de captivitatis malo eruere non quiverunt? Est igitur quomodo nos effugere poterimus? Consideranda est providentia Dei, quomodo omnia regna contra se in superbiam elevata destruxerit, eorumque potestatem ad nihilum deduxerit. Contra Dei volun
Abbreviated transcription (Latin):
sub dĩ aixiliũ uł nr̃m. & conculcatt̃ adiuersis gentib cuius ternõ flumina. idẽ diuersi reges
et principes diripuer̃ siue populatis Quodq sequitur ad montẽ nominiseñ exeractuũ inentem
sim: duplicit̃ potest intelleg Primũ ut aperte ꝓ ph&cȩrt dictũ quas. interrogotus ab liquo
ad quã gentẽ uł terrã materent illi suos nuntios. & res ponderit ad locũ nominis dni montem sion
idẽ alhierł Eotest & aparte egiptiorũ principũ esse distũ: quas int̾roganti anuntus quibus
dicebant te angeli ueloces quo in quiunt p̃cipitis ut eti mus. respnderint hr romce quimatebant eos
Adlocũ ubi quondẽ fuit nom̃ di. idẽ ad montẽ sion Om̃s habitatures orbis quimoramini interre
cũ eleuatũ fuerit sgnũ in montib: uidebtas. & dangoiẽ tubt audi&is Alloquitur modo om̃psdr̃

Expanded text:
um vel nostrum, « et conculcatam » a diversis gentibus, « cujus terram flumina, » id est diversi reges et principes, « diripuerunt, » sive populati sunt. Quodque sequitur « ad montem nominis Domini exercituum, » montem Sion dupliciter potest intelligi. Primum, ut a parte prophetae sit dictum, quasi interrogatus ab aliquo ad quam gentem vel terram mitterent illi nuntios, et responderit, ad locum nominis Domini montem Sion, ad Jerusalem. Potest et a parte Aegyptiorum principum esse dictum, quasi interrogati a nuntiis, quibus dicebant: Ite, angeli veloces: quo inquiunt praecipitis ut eamus, responderunt ironice, qui mittebant eos ad locum ubi quondam fuit nomen Dei, id est ad montem Sion. « Omnes habitatores orbis qui moramini in terra, cum ele
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ historie: quia exomnib: locis ubi udei anteao dis ꝑsi fueren. in illa festiuctate
aliqui illorũ redissent ad propriũ solũ dicut &lucas in actib apłorũ dic̃ Erent aut̃

Expanded text:
enim historiae, quia ex omnibus locis ubi Judaei antea dispersi fuerant, in illa festivitate enim historiae, quia ex omnibus locis ubi Judaei antea dispersi fuerant, in illa festivitate aliqui illorum redissent ad proprium solum: sicut Lucas in Actibus apostolorum dicit: Erant autem
Abbreviated transcription (Latin):
derio abstractisunt. & qui ablactatis idẽ alaste separati. qui iã solidũ cibũ ꝑcipiunt idẽ
p̃dicationissuae in foramine aspidis & in carnareguli idẽ incordib: ꝑfidoꝵ. & extrahere
inde serpentẽ. qui uocatur diabolus Non nocebt ipsi serpentes in montemeo : idẽ in ȩcđa
euungelica Infines enĩ orbis terre sonus p̃dicationis bñ exiuit. & quomđo repletoẽ :
illos fructus dignos penitentiȩ facere Residuũ aut̃ dic̃ reliquias duarũ tribuũ
lñis & henoo isrł qui inuentus fuerit saluabitur Et leuabit signũ iuistorie hocẽ signum
Etdis ꝑsos iuda collig& Hocẽ: ex tribu uida & beniamin Hoc adilluo ꝑtin&: quando
apłi die pente costen lingiis igneis inflã mati. coeper̃ utriis loquelos loqui Tradunt

Expanded text:
deriis abstracti sunt, et qui ablactati sunt, id est a lacte separati, quia jam solidum cibum percipiunt , deriis abstracti sunt, et qui ablactati sunt, id est a lacte separati, quia jam solidum cibum percipiunt , suae praedicationis, in foramine aspidis et in caverna reguli, id est in cordibus perfidorum, et extrahere inde serpentem, qui vocatur diabolus. « Non nocebunt » ipsi serpentes « in monte sancto meo, » id » evangelica. In fines enim orbis terrae, sonus praedicationis exivit . Et quomodo repleta est? « illos fructus dignos poenitentiae facere . « Residuum » autem dicit reliquias duarum tribuum, et Enoch, omnis Israel qui inventus fuerit salvabitur. « Et levabit signum » victoriae, hoc est signum Et dispersos Juda colliget, » hoc est ex tribu Juda et Benjamin. Hoc ad illud pertinet, quando apostoli, die Pentecostes linguis igneis inflammati, coeperunt variis loquelis loqui . Tradunt
Abbreviated transcription (Latin):
Leo ergo quasi bos comed& palets. simplicẽ iudelic& intellectũ: quia princeps istius seli litte¬
radi suꝑ ficie & iuftoria contẽptis sic̃ & simplices quuiq: Et deles tebit̃ infans in fanten
mossaõs qui malitia paruuili fuer̃. sen suaut̃ ꝑfecti. Quib: dedit dñs pecefutẽ eicere demones
debsessis corporibus Aspis diabdũ signifiacat quiin cauernis & foraiminib: idẽ in conuib ꝑ¬
uersoꝵ hominũ habitat Abibere aut̃ dic̃ separatũ: idẽ aicr nalibus denideris reoocdũ
Et quifuerit ablactatus : mite& manũ suã inaciuerna roguli Regulus serpens: rexominiũ ser¬
pentiũ : quisuo flatu uł uisu ñ solũ bestias. sed &iã aues ꝑ aera uolusittites necat. & significat
diabolũ ablastatus dicitur: alaste septratus Scĩ ergo quiabubere hoc ÷ acernali desi¬

Expanded text:
Leo ergo quasi bos comedit paleas, simplicem videlicet intellectum: quia principes istius saeculi litteLeo ergo quasi bos comedit paleas, simplicem videlicet intellectum: quia principes istius saeculi litterali superficie et historia contenti sunt, sicut et simplices quique. « Et delectabitur infans. » Infantelarissimos sanctos: qui malitia parvuli fuerunt, sensu autem perfecti ; quibus dedit Dominus potestatem ejicere daemones de obsessis corporibusum « hominum habitat. » Ab ubere, autem dicit separatum, id est a carnalibus desideriis retractum. « Et qui fuerit ablactatus, mittet manum suam in cavernam reguli. » Regulus est serpens, rex omnium serpentium, qui suo flatu vel visu non solum bestias, sed etiam aves per aera volantes necat, et significat diabolum. Ablactatus, dicitur a lacte separatus. Sancti ergo qui ab ubere, hoc est a carnalibus desi
Abbreviated transcription (Latin):
fidelẽ homine agnus uero : humil& mansu&o fidelq assimilatur Lupus ergo
cũ agno habita uit post aduentũ dñi paulus crudelis ꝑsecutor. cũ anania monsu&o
uł cũ p&ro dic & demultis accipiendũ : quideduritia incredulitatis ad fide dñi uener̃
Pcrdus significat hominẽ multi plicib: criminib: et errorib: maculatũ honorib itim̃
istius scłi pollentẽ hedus. cõparatur humili peccttor Pardus ergo cũ hedo habtetb:
li& terrenis iucris polleat quia uere cundabit̃ desuis malis hedus aut̃ non ideo com¬
Plenẽ aut̃ aliquẽ princip̃e istiuis scłi possumꝰ intellegere qui parit̃ cũ inocentibus
inaccła moratur Similit̃ ꝑuitulũ &ursũ intellegendũe Leo quasi bos comed& palets
ꝑleomẽ : rexsiue aliquis ut dictũ÷ princeps intelligit᷑ ꝑ bouẽ aũc: quilib&i simplex

Expanded text:
fidelem hominem; agnus vero humili, et mansueto, fidelique assimilatur. Lupus ergo fidelem hominem; agnus vero humili, et mansueto, fidelique assimilatur. Lupus ergo cum agno habitavit post adventum Domini, Paulus crudelis persecutor cum Anania mansueto, vel cum Petro. Sic et de multis accipiendum, qui de duritia incredulitatis ad fidem Domini venerunt. Pardus significat hominem multiplicibus criminibus et erroribus maculatum, honoribus tamen istius saeculi pollentem. Haedus comparatur humili peccatori. « Pardus ergo cum haedo habitavilicet terrenis lucris polleat: quia verecundabitur de suis malis. Haedus autem non ideo comPer leonem autem aliquem principem istius saeculi possumus intelligere, qui pariter cum innocentibus in Ecclesia moratur. Similiter per vitulum et ursum intelligendum est. « Leo quasi bos comedet paleasleonem, rex, sive aliquis ut dictum est princeps intelligitur; per bovem autem, quilibet simplex.
Abbreviated transcription (Latin):
adillos: Penitemini & conuertimini ut deleentur urt̃ percata Similit̃
ꝑ p̃liceti ontm apłorã cordo popubuũ ꝑcus sit : quando rolinquentes propricis
uolun tates baptigabanur in nomine ilũ Potest & pungiã sententia dium. &xeminis intelleg
V eniens duis un cgrne  primũ cepit p̃dicare penientiã diens Pon rentiã agte: adpro pin quab
et inigne mata&ur hancsententiã iusti iudicu dudientes terrenotũ hominũ orda : re¬
linquentes pristine uitia ceper̃ adlapuis mũ illuis ionfluere. dequib discipuli iohannis in ui¬
dentes xp̃o. exer magistro suo Rabbi eoc plures ueniunt adibłim que tu baptis aesti quam
iuficiã operendo bonadĩo coherent sic̃ uestim̃na Vnde ox ꝑsone patris loquit᷑ iaias alio
in leco defilio liuo go quia insomnib ueluo uestumñto uestieris habta bit lupus cũ egno
ł act uxta historiã carent sensu Allgorice aut̃ ꝑ luipũ: possumus intellegere seũ. &d in¬

Expanded text:
enitemini et convertimini, ut deleantur vestra peccata. » Similiter per praedicationem apostolorum corda populorum percussit: quando relinquentes proprias voluntates, baptizabantur in nomine Jesu. Potest et per virgam sententia divini examinis intelligi. Veniens Dominus in carne, pet in ignem mittetur . » Hac sententia, isti judicis advenientis terrenorum hominum corda, relinquentes pristina vitia, coeperunt ad baptismum illius confluere, de quibus discipuli Joannis invidentes Christo, dixerunt magistro suo: « Rabbi, ecce plures veniunt ad Jesum quem tu baptizasti, quam justitiam operando bona, in loco de Filio: Vivo ego, quia his omnibus velut vestimento vestieris. « Habitabit lupus cum agno. » Haec juxta historiam carent sensu. Allegorice autem, per lupum possumus intelligere saevum et in
Abbreviated transcription (Latin):
plaga in sanabili idẽ morte in reuocabili ꝑsequentẽ crudelit̃: suł om̃s popudos
N abucho donosor uł diabolã appellat bauuliũ impiorũ & uirgt̃ potent ũ: quice sic̃ ꝑ illum
flagella bantur impiiado utt ꝑdiabolũ flagellant illi qu inpenis infernisunt
uł dũ cogit eis in hoc scło pecare flagellat illos ses. sul gestionib adelectationibus
praui Conquie uit om̃is terra sub̵ a labore. & luit apletu scalio& & cdamoribus
post quẽ ille contritus :: gea uisa ẽ demorte eius. & e ultauit post modũ Ad ruinam
quidã eus consilutt m̃isterno : et uocẽ l&itȩ depromsit Abiats quos lactate sunt

Expanded text:
s populos. Nabuchodonosor vel diabolum appellat baculum impiorum; quia, sicut per illum flagellabantur impii a Deo, ita per diabolum flagellantur illi qui in poenis inferni sunt. Vel dum cogit eos in hoc saeculo peccare, flagellat illos suis suggestionibus, et delectationibus pravis. « Conquievit omnis terra, » subaudis a labore « et siluit a fletu, » scilicet a clamoribus. Postquam ille contritus est, « gavisa est » de morte ejus, « et exsultavit » postmodum. Ad ruinam quidem ejus con
Abbreviated transcription (Latin):
tertio anno robustissi ma ẽẽ. ut homo tricesi mo Porest engo intellegi: qũa men¬
sis& robuscissima si deinceps nom peccas s& postqũae ꝓpt̃ loth liberato : ꝑues terquoq
er̃ usq ad segor ciuitatẽ in finibus eius positt̃: amisso & ꝑdito omini robore P ascen¬
sũ enĩ luit h flens ascendit. sub̵ moab in captiuitatẽ : & inuia oronaim damorẽ contritionis
siue ceptiuitatis louabunt moabitȩ Lutoh cliuus ÷ initinere ꝑgentib desirus Brona¬
im: uuites ÷ moab contra assirios Dũ enĩ ducebantur moabite captiinassirios ꝓoliuũ
luith. & ꝑciunatẽ suĩ oron&im. flendo incedebant. & demore lustus. leuaban

Expanded text:
tertio anno robustissima esse: ut homo tricesimo. Potest ergo intelligi, quia mantertio anno robustissima esse: ut homo tricesimo. Potest ergo intelligi, quia mansisset robustissima si deinceps non peccasset, postquam propter Loth liberata est. Per vecteserunt usque ad Segor civitatem in finibus ejus positam, amisso et perdito omni robore. « Per ascensum enim Luith flens ascendet, » subaudis Moab, in captivitatem, « et in via Horonaim clamorem contritionis » sive captivitatis « levabunt » Moabitae Luith clivus est in itinere per gentibus Assyriis, Horonaim civitas est Moab contra Assyrios. Dum enim ducebantur Moabitae captivi in Assyrios per clivum Luith et per civitatem suam Horonaim flendo incedebant, et clamorem luctus levabant.
Abbreviated transcription (Latin):
Ratis & coniugati filios habentes: sed insuꝑ illi quidefendere alios debebant & nonha¬
bent quos plangaent nisi seipsos Cormeũ ad moab damabit Con parsionẽ sediait habere
ꝓpli&a suꝑ miseriis mocab: quialia& hostes eorũ eent. ta m̃ creatura di epaent Tentis
enĩ calamittib: opprime bantur : ut &iã in imicis miserabiles ferente Similit̃ &
hieremias ꝓ ph&la dicit se compati miseriis moab Pnopterea inquiens cormeũ admoab.
quasi tibia resonaebit Uectes eius usq ad segor uctula Conternantẽ Segor una ÷ exu +¬
ciuattetib sidomiticis: que ꝓpt̃ loth tun tẽporis a subuersione liberatait ÷ Appellat᷑q
uitula : ꝓpt̃ inmunditiã lixuruȩ quod uero dicit conternantẽ : quidẽ codices ha¬
bent consternaentẽ sed falso scrptũ ÷ Tntdunc hebrei: quodbis sustinens terrae¬
terrȩ motu corruentẽ Vł conternantẽ dicit robustt̃ : sicut solent animclia

Expanded text:
tae sunt aetatis et conjugati, filios habentes: sed insuper illi qui defendere alios debebant, et non hatae sunt aetatis et conjugati, filios habentes: sed insuper illi qui defendere alios debebant, et non habent quos plangant nisi seipsos. « Cor meum ad Moab clamabit. » Compassionem se dicit habere propheta super miseriis Moab. Quia licet hostes eorum essent, tamen creatura Dei erant. Tantis enim calamitatibus opprimebantur, ut etiam inimicis miserabiles fierent. Similiter, et Hieremias propheta dicit se compati miseriis Moab: Propterea inquiens cor meum ad Moab, quasi tibia resonabit. « Vectes ejus usque ad Segor: vitulam conternantem. » Segor una est  Loth tempore subversionis liberata est . Appellatur vitula, propter immundicitiam luxuriae. Quod vero, dicit conternantem, quidam codices habent consternantem, sed falso scriptum est. Tradunt Hebraei, quod bis sustinens terraeterraemotu corruentem, vel conternantem dicit robustam, sicut solent animalia,
Abbreviated transcription (Latin):
uł de la&itia descend& adt̃rac̃ infl&ũ : idẽ adflendũ Et: sensus. Ascend& quidẽ adex¬
celsa ut ploret ante idola suca &cũ ibi nulluã digxiliũ reppererit descend& addimũ suã uł adterrẽ
infl&̃ Quidã &iã hoc modo distingunt. ut om̃is ulilat̃ morb descend& siue ꝑ ueni& adfl&
N on ploraibunt ergo ali in moa. & dii gaudebt : sd genemolis multitudo plonabit in cedendo per
ꝓ iunciȩ mod: usq iasaesg Ciuiaate Audita ÷ uox eorũ idẽ uox moabtatrũ Hoc
ergo indicat quodabinitio regni ubiẽ sate cuatts e sebon usq ad ex tremos fines eius in quib: con¬
abiat ulolabit sibi Px peditos appellat ꝓpli&re fortis simos p̃luatores quudieni adhuo sunt
bioxoribus Detidib: legit᷑ in genesi quod elȩgent habriã expeditos uernaculos domus suae
idẽ quisine iocorib: erun& Et est sensus Nonsolũ illi plonbt atq ululabunt quq uestes

Expanded text:
vel de laetitia descendet ad terram in fletum, id est ad flendum. Et est sensus: Ascendet quidem ad excelsa ut ploret ante idola sua, et cum ibi nullum auxilium repererit, descendet ad domum suam, vel ad terram in fletum. Quidam etiam hoc modo distinguunt, ut omnis ululatus Moab descendet, sive perveniet ad fletum. Non plorabunt ergo alii Moab, et alii gaudebunt: sed generalis multitudo plorabit, incedendo per  Jasa, » subaudis civitatem, « audita est vox eorum, » id est vox Moabitarum. Hoc ergo indicat, quod ab initio regni ubi est sita civitas Esebon, usque ad extremos fines ejus, in quibus conabita ululabit sibi. Expeditos appellat Propheta fortissimos praeliatores, qui alieni adhuc sunt ab uxoribus; de talibus legitur in Genesi quod elegerit Abraham expeditos vernaculos domus suae, id est qui sine uxoribus erant, et est sensus: Non solum illi plorabunt atque ululabunt, qui provec
Abbreviated transcription (Latin):
ad scũ sua id ÷ adidola quȩ pittibat essesiae ut  secret & non ulebit sub in eis inuenixe

Expanded text:
ad sancta sua, » id est ad idola, quae putabat esse sancta, « ut obsecret, et non valebit » subaudis in eis ad sancta sua, » id est ad idola, quae putabat esse sancta, « ut obsecret, et non valebit » subaudis in eis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ urbiũ moab plortbo: & infletu iater ploraebo &iã uineã sabama In ebriabote
loco intelleguntur chalde & asnrii p̃datores: quiuindemiã & messem & om̃a bona
illorũ sibi diripuerunt. Ec aufer&lur lacitia & exultatio decarmelo : et in uineis
ñ ex ułtiibe neq iocundabit sub̵ mocb sicat prior uindemiator Carmelus mons est
ferailissimus int̃ phenicẽ & palestinã imminens tpholomaidi. in quo ȩliasorauit: &
decarmelo id ÷ om̃is fercilitts suꝑ qua l& abantur moabitȩ aufer&ur ab eis
Vinũ intoruilari ñ calcabit. sub moabitt : uocem calcant ix. ꝯabstuli. idẽ celeuma
tis. suꝑ contritionẽ moab Suꝑhoc inquit id÷ ꝓpt̃ destructionẽ moab sicut cithare
sonat sic sonabit sensus & intellectus m̃s ad moab plangendo & uiscera mea siue
cũ apparuerit qđ laboruit moab suꝑ excelsissuis. idẽ in montib: & roctis: in grediet

Expanded text:
tem urbium Moab, plorabo, et in fletu Jazer, plorabo etiam vineam Sabama. « Inebriabo te loco intelliguntur Chaldaei et Assyrii praedatores, qui vindemiam et messem et omnia bona illorum sibi diripuerunt. « Et auferetur laetitia et exsultatio de Carmelo, et in vineis non exsultabit neque jucundabit, » subaudis Moab, sicut prior vindemiator. Carmelus mons est fertilissimus inter Phoenicen et Palaestinam imminens Ptolemaidi, in quo Helias oravit . de Carmelo, id est, omnis fertilitas super quam laetabantur Moabitae, auferetur ab eis. « Vinum in torculari non calcabit, » subaudis Moabita; « vocem calcantium abstuli, » id est celetis super contritionem Moab. Super hoc, inquit, id est, propter destructionem Moab, « sicut cythara sonat, » sic sonabit sensus et intellectus meus ad Moab plangendo, « et viscera mea » sive cum apparuerit quod laboravit Moab super excelsis suis, » id in montibus et tectis, « ingredietur
Abbreviated transcription (Latin):
id÷̃ contat moab: ex tuno sub ex quocreatꝰ ÷ moab Et hñis ant Morditȩ & am mancȩ nõ
intrałt in aecłam met Uł extuno idẽ ex antiquo tẽpore ex quo inp̃sentia suo ista desti
moab pauci remanebunt uenientib: hostibus Iuoduer dic̃ intrib annis auferet᷑ gloria
moab: duplicit̃ potest intellegi Dixim̃ superius. qui& ꝓph&ia istae contrt philsteos &
moabitis mortuo a caxcepit dirigi & potest intellegi qđ tertio anno post mortẽ acar¬
ee quo ꝓph&a isto dix̃ ab assirus moabitȩ sint uastati Et ẽ sensus Sicut mercenna¬
rius ex pesbar solis occubitũ & dieb: ac nochb: finẽ operissui prestolatur ut ste tuatũ mer¬
cedẽ accipiat : sio posttres annos moab abassiriis delebitur Potest & debabilone
captiuitate intellegi : quiꝰ fost captã hierł tertio anno achaldeis uasttendasit. uł
quod intra tres annos nulla eidanda sit requies ONUS DA MAS CI
amascus ciuitas fuit quondã in & ropolis sirie ꝓuinciȩ quẽ condidit eliexer seruus

Expanded text:
s, ex quo creatus est Moab. Et Dominus ait: Moabitae et Ammonitae non intrabunt in Ecclesiam meam. Vel ex tunc, id est, ex antiquo tempore ex quo in praesentia sua ista destinMoab pauci remanebunt venientibus hostibus. Quod vero dicit « in tribus annis auferetur gloria Moab, » dupliciter potest intelligi. Diximus superius, quia prophetia ista contra Philistaeos et Moabitas, mortuo Achaz ab Assyriis Moabitae sint vastati. Et est sensus: Sicut mercenarius exspectat solis occubitum, et diebus ac noctibus finem operis sui praestolatur, ut statutam mercedem accipiat: sic post tres annos Moab ab Assyriis delebitur. Potest et de Babylonica captivitate intelligi, quod post captam Hierusalem tertio anno a Chaldaeis vastanda sit: vel quod intra tres annos nulla ei clausa sit requies. CAPUT XVII. « Onus Damasci. » Damascus civitas fuit quondam metropolis Syriae provinciae, quam condidit Eliezer servus
Abbreviated transcription (Latin):
rem suũ & a&̃ Hocdereliquis .x. tribuũ dicitur: que post qua m
maxima pars populi captiuatt ÷ in assirios ꝓpt̃ idola quecolebant. unũ indan. alterũ
in bothel ex echiȩ regis lateris commonite aonuersesunt adcultũdĩ & ad tẽplũ dñi
quod ert hiero solimis uener̃ sicut liber parolipomenon narrat. relinquentes idola
que fecerent manus eorã & que operatis digta eorũ & hoc ÷ quoddicit Cũdel&a
fuerit damascus abassirus & siri in quib: fidutiã suã .x tribus postait̃ habebant :
tunc homo quirelictus fuerit ex ipsis .x. trib: inclinabitur & conuerc&ur ad fiec¬
torẽ suũ dm̃ omnipotentẽ. & ã plius non ad orabit opent manuũ suarũ Non respici&¬
. Flucos & delubra : sub̵ homo quirelictus fuera Ex tribubus Luci sunt loca nemerosa
I& o paat in quibus ꝓpt̃ amoenititẽ collocabant idolasua: & omnẽ delostationẽ uolu¬
tatẽq ante illorũ anas exercebant. uare aut̃ delubra dicantur superius dictũ ÷¬

Expanded text:
et caetera. Hoc de reliquiis decem tribuum dicitur, quae postquam maxima pars populi captivata est in Assyrios propter idola quae colebant, unum in Dan alterum in Bethel, Ezechiae regis litteris commonitae: conversae sunt ad cultum Dei, et ad templum Domini quod erat in Hierosolymis venerunt: sicut liber Paralipomenon narrat: relinquentes idola quae fecerant manus eorum, et quae operati sunt digiti eorum. Et hoc est quod dicit cum deleta fuerit Damascus ab Assyriis, et Syri in quibus fiduciam suam decem tribus positam habebant: tunc homo qui relictus fuerit ex ipsis decem tribubus inclinabitur, et convertetur ad factorem suum Deum omnipotentem, et amplius non adorabit opera manuum suarum. « Non respiciet lucos et delubra, » subaudis homo, qui relictus fuerit de decem tribubus. Luci sunt loca nemorosa et opaca, in quibus propter amoenitatem collocabant idola sua, et omnem delectationem et voluptatem ante idolorum aras exercebant. Quare autem delubra dicantur, superius dictum
Abbreviated transcription (Latin):
deruth moabitida que morte uiri uiduate nupsit booꝵ. dequo genuit obed. obed
genut iesse patrẽ dauio regis Decuius ꝓgenie ꝓcessit in temorata uirgo maria.
que genuit xp̃m opere sp̃ssc̃ĩ in pregnata non semine uirili grauida Ruth uero
mobitida p&nt deserti appellatur : quia gentilitits exqua ips enit lapides ꝓ
dõ colebant & duri corde erant. ideoq deserti & derelisti acretitore quo ergo :
emissus ille egnus: ad montẽ filiesio idẽ ubi p̃ dicauit & mira cula fecit. ub
Nĩ genꝰ humanũ redemit. uł quod melius ÷ ad a ecłam ẽ missus. que inspeculom̃¬
tis & ab atudine uirtutũ consistit Quisquis igitur quertt que causa extiterit

Expanded text:
de Ruth Moabitida: quae morte viri viduata nupsit Booz, de quo genuit Obet, Obet genuit Jesse patrem David regis. De cujus progenie processit intemerata virgo Maria, quae genuitabitida petra deserti appellatur, quia gentilitas ex qua ipsa erat, lapides pro Deo colebant, et duri corde erant, ideoque deserti, et derelicti a Creatore. Quo ergo est emissus ille agnus? « Ad montem filiae Sion, » id est, ubi praedicavit, et miracula fecit, ubi etiam genus humanum redemit. Vel, quod melius est, ad Ecclesiam est missus, quae in speculo mentis et altitudin
Abbreviated transcription (Latin):
is rahelitis quod maturo rege ꝑdito ez echie iuueni filio ipsius subiacerent. subcu¬
uolantes non solũ flatu sed &iã suo conspestu int̃ ficiat. Virg ã siue baculũ ꝑ cussoris
& ulibrũ appellat aca ÷. quiphilisteos uelde ꝑ cussic & mo merdat. sedpenit᷑ ñ ob serbuat

Expanded text:
Israelitis; quod maturo rege perdito Ezechiae juveni filio ipsius subjacerent, sub cuIsraelitis; quod maturo rege perdito Ezechiae juveni filio ipsius subjacerent, sub cuvolantes non solum flatu, sed etiam suo conspectu interficiat. Virgam sive baculum percussoris, et colubrum appellat
Abbreviated transcription (Latin):
itt erit : ut conterã assiriũ int̃ra mea Dñs enĩ exorcituũ decreuit idẽ statuit.
& quis poterit infirmare : sub̵ decr&ũ illius ut conterat assiriũ & manꝰ eius
extenta : idẽ ad ꝑcutiendũ potentiã eius porresta Et quis auero& eti : sub
nullus quin non ꝑcutiat. Ex tenso & enĩ manus habitũ ꝑcutientis ostendit
NANNO QUO MORIUUS EST REX ACAT. FACTUM EST ONUS ISTUD
principio libri. usq adhunc locũ : sub tẽporib triũ regũ. oziȩ iathã achar
et quȩ in medio continentur aꝓph&a uaticinatt sun H incuero usq ad
finẽ libri sub orechia p̃dicta et ex parte cõpl&lasunt Neleteris philistea om̃istu:
qm̃ comminitt ÷ uirge ꝑcus soristui Natura leẽ sicut beatꝰ hieronimꝰ dicit
ut mortuo rege inimici aliarũ gentiũ l&entur. ex reb nouis bella ciuilia & se¬
ditiones ex petttntes Mortuo siquidẽ accx impiissimo regeiã longeuo qui philis¬
teos siue palestinos forater ad flexerat : I&ati sunt illi suꝑ morte eius in sulttntes

Expanded text:
minus enim exercituum decrevit, » id est statuit. « Et quis poterit infirmare, » subaudis decretum illius, ut non conterat Assyrium? « Et manus ejus extenta, » id est ad percutiendum potentia ejus porrecta, « et quis avertet eam? » subaudis nullus, quin percutiat. Extensio enim manus, habitum percutientis ostendit. « Anno quo mortuus est rex Achaz, factum est onus istud. » A principio libri usque ad hunc locum sub temporibus trium regum, Oziae, Joatham, Achaz, ea quae in medio continentur, a propheta vaticinata sunt. Hinc vero usque ad finem libri sub Ezechia, et ex parte completa sunt. « Ne laeteris Philisthaea omnis tu, quoniam comminuta est virga percussoris tui. » Naturale est, sicut beatus Hieronymus dicit, ut mortuo rege inimici aliarum gentium laetentur: ex rebus novis bella civilia et seditiones exspectantes. Mortuo siquidem Achaz impiissimo rege jam longaevo, qui Philistaeos sive Palaestinos fortiter afflixerat, laetati sunt illi super morte ejus, insultantes
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ & cuipti uitatẽ & potentiã pristine felicitatis ostendit. & plagĩ repentine
sub uersionis Sub urbana dicuntur uici & uillule adherentes siuctatibus
Esebon dut̃ eiuntis fut nobilis moalitorũ sicut & saba ma: que ꝓp̃t multetudinẽ
populorũ uinea appellatur Suburbanae inquit esebon deserae sunt ab ab etatorib:
suis & non solũ sub irbana. sel&uã ipsa ciuitts Dominigentũ idẽ principes
assimorũ & chaldenũ quimultis gentib dominabantur. ex cider̃ flagella eius
ernauer̃ in deserco iustrantes uniuensã terrã moabitarũ uia dixerat superiur
saba ma uineã esse: seruauit metaiphonã. subiungens flagella Similit̃ &iã ser¬
uauit meta phorã dicens ꝓpigines eius relictes: transier̃ mare Quis audiuit
umquã huic simile. At ꝓpagines uinetrũ transirent mare: ꝓpagines intellege

Expanded text:
mortem et captivitatem: et potentiam pristinae felicitatis ostendit, et plagam repentinae mortem et captivitatem: et potentiam pristinae felicitatis ostendit, et plagam repentinae subversionis. Suburbana dicuntur vici et villulae, adhaerentes civitatibus. Esebon autem civitas fuit nobilis Moabitarum sicut et Sabama: quae propter multitudinem populorum vinea appellatur. Suburbana, inquit, Esebon deserta sunt ab habitatoribus suis: et non solum suburbana, sed etiam ipsa civitas. « Domini gentium, » id est principes Assyriorum et Chaldaeorum, qui multis gentibus dominabantur, « exciderunt flagella » ejus, erraverunt in deserto: » lustrantes universam terram Moabitarum. Quia dixerat superius Sabama vineam esse, servavit metaphoram, subjungens flagella. Similiter etiam servavit metaphoram, dicens: « progagines ejus relictae sunt, transierunt mare. » Quis audivit unquam huic simile, ut propagines vinearum transirent mare? Propagines intellige
Abbreviated transcription (Latin):
inaeł. ad primũ eius aduentũ ÷ referendũ. & adtẽpꝰ sextȩ a&atis inqua mo¬
do sumus Magna siquidem misađa dĩ patris fuit: ut unigenitũ filiũ suũ ꝓ nr̃a
iudieins id ẽ discernens. & querens iudiciũ & uelo at̃ reddens qđ iustũ est : pro prie
addiẽ iudicii ꝑtin& quando ipse discepn& int̃ eloctos & repbos reddens singulis qđ
iustũ est : bonis bona. & malis mala & hoc uelocit̃ faci&. dicens electis: Venite
benedicti patris mei & reprobis. Discedite ame maledicti Audiuimus suꝑbia
moab: suꝑbus ÷ ualde Suꝑbia eius & arrogentia eius. & indignatio eius: plusquã¬
ciues uidelic& adciues frater ad fratrẽ uniuersus sub̵ moabululabit Reuertit᷑
ittrũ ad moab ꝓph&a E is quil&ant᷑ suꝑ muro cocti lateris. Ioquimin plagas suas:
his moabits quicon sidunt in iunctionib: murorũ latericiorã. Ioquimini plagassuas:

Expanded text:
ia: ad primum ejus adventum est referendum, et ad tempus sextae aetatis in qua modo sumus. Magna si quidem misericordia Dei Patris fuit, ut unigenitum Filium suum pro nostra Judicans id est discernens et quaerens judicium, et velociter reddens quod justum est: proprie ad diem judicii pertinet: quando ipse discernet inter electos et reprobos, reddens singulis quod justum est, bonis bona et malis mala. Et hoc velociter faciet, dicens electis: Venite, benedicti Patris mei. » Et reprobis: « Discedite a me, maledicti . » « Audivimus superbiam Moab, superbus est valde. Superbia ejus et arrogantia ejus et indignacives videlicet ad cives, frater ad fratrem, « universus » subaudis Moab, « ululabit. » Revertitur iterum ad Moab propheta. « His qui laetantur super muros cocti lateris, loquimini plagas suas, his Moabitis qui confidunt in junctionibus murorum latericiorum, loquimini plagas suas, id est
Abbreviated transcription (Latin):
inlege & ꝓph&is dedño p̃dicta erant ꝑ longit ante tẽpor&: ipse in breui tempore
adimpleuit intrib: uidelic& annis & semis i Et quomodo focit inundare idẽ

Expanded text:
in lege et prophetis de Domino praedicta erant per longa ante tempora, ipse in brevi tempore in lege et prophetis de Domino praedicta erant per longa ante tempora, ipse in brevi tempore adimplevit, in tribus videlicet annis et semi. Et quomodo fecit inundare, id est
Abbreviated transcription (Latin):
etechias regnigub nacula coepisr&r: om̃a simula dira quaeertnt inhieruscdẽ
confrogit. populuq dĩ que pat̃ eius ad raũ gentiũ uerterat : ipse adcultũdũ reuocauit
ã ꝑoñs angulos plateurũ. et suꝑ domos & in nemoribus & in lucis ipse ꝑfidus a car
idola diuersorũ generũ constituerat : que filius eius exechias om̃a minitatim con¬
fregit & inpul uerẽ redegit hoc audiens senna cherib: spũ malignitutis succen
abegipto cũ in numerabili multitudinetendens iter adhierł directũ : lã enĩ altere
as tribus que tntea spẽ posuerant suꝑ egiptios & assirios quieos sope ꝑcutiebant ut
xp̃o inaarne quasi reliquie conuertent᷑ ex ipsis ad eũ quae fuer̃ iste reliquie :
apłi & alii qui ante ascensionẽ dñ credider̃ exiudeis. et illi dequib legit᷑ in actib
idẽ ꝑfectio siue conpl&io adbreuata. Inundabit: idẽ inundare faci& iustitiã
D ecd uentu dñi continent᷑ ista Quomodo adbreuiate : ꝑfestio quia om̃a quae

Expanded text:
 omnia simulacra quae erant in Hierusalem confregit, populumque Dei quem pater ejus ad cultum gentium verterat, ipse ad Dei cultum revocavit. Nam per omnes angulos platearum, et super domos et in nemoribus et in lucis, ipse perfidus Achaz idola diversorum generum constituerat: quae filius ejus Ezechias omnia minutatim confregit, et in pulverem redegit. Hoc audiens Sennacherib, spiritu malignitatis succensab Aegypto cum innumerabili multitudine, tendens iter ad Hierusalem in directum. Jam enim altas tribus, quae antea spem posuerant super Aegyptios et Assyrios, qui eos saepe percutiebant: ut Christo in carne, quasi reliquiae convertentur ex ipsis ad ipsum . Quae fuerunt istae reliquiae? Apostoli, et alii qui ante ascensionem Domini crediderunt ex Judaeis. Et illi de quibus legitur in Actibus » id est perfectio sive completio « abbreviata inundabit, » id est inundare faciet « justitiam. » De adventu Domini continentur ista. Quomodo abbreviata est perfectio? Quia omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sunt int̃ festa intr̃a iudee. & in montib eius sicat dns p̃dexerĩt. Quod uero dicit
firmitatẽ ꝓiuro m̃to accipideb& : quia non potest m̃tiri quiẽ ueritas. neq enim
dicer& Quia cogitaui ut conteriũ assiriũ: non potest alit̃ fieri Et aufer& iugũ
siuȩ potentia assiriorũ abeis idẽ abhiero solimitis quiobsidebatur & onus illius
idẽ pondus afflictionis: ab umero eorũ toll&ur Hoc consiliũ quod cogittiui suꝑom
nẽ terrã : & hec ÷ manꝰ siue potentia extenut. suꝑ uniuersas gentes. Uexdĩ om¬

Expanded text:
 in terra Judaeae, et in montibus ejus, sicut Dominus praedixerat. Quod vero dicit: firmitatem pro juramento accipi debet: quia non potest mentiri qui est veritas. Neque enim diceret: Quia cogitavi ut conteram Assyrium, non potest aliter fieri. « Et auferetur jugum, » sive potentia Assyriorum, « ab eis, » id est Hierosolymitis, quia obsidebantur, « et onus illius, » id est pondus afflictionis, « ab humero eorum tolletur. » « Hoc consilium quod cogitavi super omnem terram, et haec est manus » sive potentia « extenta super universas gentes.
Abbreviated transcription (Latin):
auditus &gustus olfactus &tactus Quarũ ciuitatũ una ÷ ciuitus solis
idẽ oculi : ꝑ quos lum̃ haurimus Quicũq ergo uiti is seruiunt et a prauis
delectationibus hos quinq: corporis sensus non refrenant: lingua aegiptiaca
locuntur quia in tenebris peccatorũ morantur Quiuero uirtitib: opertem
tribuunt : lingua chanaan id sommutata locuntur. quia deuicus mutatis
ad iurantes. Indie illa idẽ intẽpore illo postadñĩ passionẽ : grit altaredñi in
medio terre aegipti idẽ in hoc mundo. & titulus uoxta terminũ eiuis dñi Et

Expanded text:
auditus et gustus, olfactus et tactus. Quarum civitatum una est civitas Solis, auditus et gustus, olfactus et tactus. Quarum civitatum una est civitas Solis, id est oculi, per quos lumen haurimus. Quicunque ergo vitiis serviunt, et a pravis cogitationibus atque delectationibus hos quinque corporis sensus non refrenant: lingua Aegyptiaca loquuntur, quia in tenebris peccatorum morantur. Qui vero virtutibus operam tribuunt, lingua Chanaan, id est, commutata loquuntur, quia de vitiis mutati sunt ad virtutes. « In die illa, » id est, in tempore illo post Domini passionem, « erit altare Domini in medio terrae Aegyti, » id est in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
preceptũ dñi quidexit Non edificabitis mihi altare ꝑom̃s urbes uñts : sed in loco que elegero
Et notandũ quie non solũ illã ubitẽplũ aedificatũ fuit. queai ppellabatur heliopoleos idest
solis ciuitus : sed &iũ quattuor alias huic uicinas quȩ iuxta rino corint̃ siȩsunt ma¬
nifestũest. Ioqui lingua chanian id est sint Paetant aut̃ quidã anabucho donosor
syros & anibas inciuitatib aegipa collocatos fuisse : qui hucusq ut diximus
gunt : qui in alexandria primũ int̃ pretatisunt Sed melius ÷ ut iste om̃a ad
dm̃ aduentũ sp̃raditer referantur Indie inquit illa idẽ postañ: passionem :
erunt .v. ciuitates int̾rae aegipti loquentes lingua chanaan Aegiptus quae
int̃ p̃tatur tenebre uł meror: signi ficat hunc mundũ Chanaandũt : int̃ pre¬
tatur cominutatit .U. ergo ciuitates : Vscorporis sensus Visus uide lic&:¬

Expanded text:
praeceptum Domini qui dixit: Non aedificabitis mihi altare per omnes urbes vestras, sed in loco quem elegero. praeceptum Domini qui dixit: Non aedificabitis mihi altare per omnes urbes vestras, sed in loco quem elegero. Et notandum, quia non solum illam ubi templum aedificatum fuit, quae appellabatur Heliopoleos, id est Solis civitas: sed etiam quatuor alias huic vicinas, quae juxta rivum coruram sitae sunt, manifestum est loqui lingua Chanaan, id est Syra. Putant autem quidam a Nabuchodonosor Syros et Arabes in civitatibus Aegypti collocatos fuisse, qui hucusque, ut diximus, gunt, qui in Alexandria primum interpretati sunt. Sed melius est ut ista omnia ad Domini adventum spiritualiter referantur. In die inquit illa, id est, post Domini passionem, erunt quinque civitates in terra Aegypti, loquentes lingua Chanaan. Aegyptus, quae interpretatur tenebrae vel moeror, significat hunc mundum. Chanaan autem interpretatur com
Abbreviated transcription (Latin):
E terit terna iuda egirto in pauorẽ Iuidã codices habent festiuitatẽ sedbeatus hieronimꝰ
rep̃hendit sem& ipsũ ita transtulirse quia rectius ÷ dicere in pauorẽ uł informidinem
Et ẽ sensus Cũ om̃s manus uirorũ fortiũ aegiptiorũ quasi mulierũ manus p̃nimiotimore
hostiũ dissolite fuerint : tunc uocabulũ iude terror erit et pauor aegipto. eo quoddum
ei uult dixiliũ prebertꝰ tantt male ꝑpessa sit Recordabitur eni: quia ꝓpt̃ timorem
omni potentis dĩ & amorẽ quẽ abstulit auideis ꝓmatendo iłł. auxiliũ & ꝓtectionem
deos & romaenos atq: adnichilũ deducat  Indieilla erunt .U. ciuitates interra egpti
Di em hic debemus accipere ꝓtẽpone H unclocũ non intellegens onias sucerdos cũ uenis¬
s& inaegiptũ cũ multitudine iudȩoiũ sicut historia iõsephi narrat. edificauit tẽplũ dñi &
al iare inciuatate helio poleos utimpler& uaticiniũ huus ꝓph&iȩ. faciens utiq: contra

Expanded text:
pavorem. » Quidam codices habent, in festivitatem. Sed beatus Hieronymus reprehendit semetipsum ita transtulisse, quia rectius est dicere in pavorem vel formidinem. Et est sensus. Cum omnes manus virorum fortium Aegyptiorum quasi mulierum manus, prae nimio timore hostium dissolutae fuerint: tunc vocabulum Judae terror erit et pavor Aegypto, eo quod dum ei vult auxilium praebere, tanta mala perpessa sit. Recordabitur enim quia propter timorem omnipotentis Dei et amorem quem abstulit a Judaeis, promittendo illis auxilium et protectionem, daeos et Romanos, atque ad nihilum deducat. » Diem hic debemus accipere pro tempore. Hunc locum non intelligens Onias sacerdos, cum venisset in Aegyptum cum multitudine Judaeorum, sicut historia Josephi narrat, aedificavit templum Domini et altare in civitate Heliopoleos, ut impleret vaticinium hujus prophetiae, faciens utique contra
Abbreviated transcription (Latin):
dequib: psal mifiti loquaur Constitues principes suꝑ omnẽ terrã : uos aut̃ depastiestis uineñ
metĩ : npina pauperis indomo ur̃t : Contnt scribas & phariseos ex actores scilic& iudcoꝵ Ioquit̃᷑
sermo diunus quisunt depasti uineã d̃i. hoc ÷ plebẽ isrthelitiat. spoliando illã deque dr̃ in psalmo:
V inett̃ deggipto transtulisti lsaies quoq cdibi uinet inquit sabaoth domꝰ ÷ istł Inquoꝵ domibus
mipina erat pauperis id est in nocentis pupilloꝵ scilic& orfinorũ acuiduarũ. quiñ habebant ffacultt¬
tẽ setuendi : Quare atteritis siue afflgitis populũ meũ. & facies pauperũ id ÷ egenorũ acpupilloꝵ
cominolitis. siue attenuatis uł conteritis ÷ Cominolirtꝰ ÷ : attenuare & amterere Vnde in eugł

Expanded text:
 « Vos autem depasti estis vineam meam, rapina pauperum in domo vestra. » Contra scribas et Pharisaeos, exactores scilicet Judaeorum, loquitur sermo divinus: qui sunt depasti vineam Domini, hoc est plebem Israeliticam, spoliando illam de qua dicitur psalmo: Vineam de Aegypto tranerat rapina pauperis, id est, innocentis, pupillorum scilicet orphanorum, ac viduarum: qui non habebant facultatem se tuendi. « Quare atteritis » sive affligitis « populum meum et facies pauperum, » id est, egenorum ac pupillorum « commolitis » sive attenuatis, vel conteritis? Co