comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
temptam̃ta unc̃e ualeamnuis. fortis¬
sima eni sunt arma ieiunii contra
demonũ temptationes: dño dicente.
Hꝯoc genus ñ eicit᷑. nisi in oratione
et ieuinio. Nec lolum contͣ tempta¬
tiones ieiuma iuuant: s etiam ad
cognoscenda cdiuina mist̾ia mentẽ ele¬
uant. Demq moyses ut legem m̾eret᷑
acciꝑe: quadragnita dieb et q̃draginta
noctib ieumaurt. Danihel uͦ ut secͤta
mist̾ia intellig̾e poss ñ solum inaula
babilonie mire abstinencie fuit s etrã.
tͥum ebdomadarũ dieb in ieiumo et
s neq unguento unctus sum: donec cõ
cũ om̃i pͣitate celebrare debemꝰ mabsti¬
nencia ꝓlixiores. in elemosimis largi¬
ores. ut mide nr̃a caro sentit affuctio¬
nẽ: inde pauꝑmn esuries sentiat conso¬
lationẽ. Nec solum ꝓ nr̃is s etiam pro
tocius eccl̃ie necessitatib supplicare de¬
bemiꝰ. ꝓ pacis scilicet tranqͥslitate: ꝓ frn¬
gum ub̃tate. ꝓ aeris temꝑie. ꝓ regibus
⁊ gub̾natorib monente apło quiait.

Expanded text:
tentamenta vincere valeamus. Fortissima enim sunt arma jejunii contra daemonum tentationes, Domino dicente: Hoc genus non ejicitur, nisi in oratione et jejunio . Non solum contra tentationes jejunia juvant, sed etiam ad cognoscenda divina mysteria mentem elevant. Denique Moyses, ut legem mereretur accipere, quadraginta diebus et quadraginta noctibus jejunavit . Daniel vero, ut secreta mysterialoniae mirae abstinentiae fuit, sed etiam trium hebdomadarum diebus in oratione et Sed neque unguento unctus sum, donec compcum omni puritate celebrare debemus, in abstinentia prolixiores, in eleemosynis largiores. Et unde caro nostra sentit afflictionem, inde pauperum esuries sentiat consolationem. Non solum pro nostris, sed etiam pro totius Ecclesiae necessitatibus supplicare debemus, pro pacis scilicet tranquillitate, pro frugum ubertate, pro aeris temperie, pro regibus et gubernatoribus, monente Apostolo qui ait: «
Abbreviated transcription (Latin):
guis hoĩm loquar ⁊ angłoꝵ caritatẽ
autẽ ñ habeam: fc̃s sum uelut es so¬
nans aut cmnbalum tuuens. Et si ha¬
buero ꝓphetiam et nou̾im inst̾ia omĩa
et omnem scienciam et habuero omnẽ
fidem ita ut montes tranferam carita¬
tem aũ ñ habeam nichil sum. Et̃ si cdi¬
strubuero om̃s facultates meas in ci¬
bos pauꝑum. et tradidero corpus ita
ut ardeam caritatẽ ñ habuero: nnchil
mͥ ꝓdest. Hunc cõtrauꝰ est lapis id ẽ du¬
ricia cordis: et in nusccłia. Piscis autẽ
fidem significat: et congrue satis. Nã
sic̾ piscis aquis mitͥt᷑. ita fides baptismo
roborat᷑. dicente dño. Qui ciedid̾it et
baptiratꝰ fu̾it: saluus erit. Uel certe ꝑ
piscem fides figurat᷑. qͥa sic̾ piscis sub
aqͥs latet sic fides illarum renĩ est que
qi piscis quo amplius fiutib tundit᷑.
eomagis crescit: sic fides quo amplius
ꝑsequutiones patit. eomagis ꝓficit. De

Expanded text:
angelorum, caritatem autem non habeam, factus sum uelut aeramentum sonans aut cymbalum tinniens. et si habuero prophetiam et nouerim mysteria omnia et omnem scientiam et habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, caritatem autem non habuero, nihil sum. et si distribuero in s meas, et si tradidero corpus meum ita ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest . » Huic contrarius est lapis, id est duritia cordis et immisericordia. Piscis autem fidem significat, et congrue satis. Nam sicut piscis aqua nutritur, ita fides baptismo roboratur, dicente Domino: « Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit . » Vel certe per piscem fides figuratur, quia sicut piscis sub aquis latet, sic fides illarum rerum est, quae : quia sicut piscis quo amplius fluctibus tunditur, eo magis crescit, sic fides quo amplius persecutiones patitur, eo magis proficit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ timeo nec hoĩem reuereor: tam̃ quia
molesta est mͥ hec indua uindicabo il¬
lam. uult enim cls nos importunos
haberi petitores: ut sua gratuita do¬
na nr̃a sint etiam m̾ita. Semꝑ enĩ
aures diuine pietatis orationib nr̃s.
et infsde ñ dubitemꝰ. iacobo apło te¬
ste qui att. Si qͥs urm indiget sapĩa
postulet adeo qui dat om̃ib affluent̾¬

Expanded text:
n timeo, nec hominem revereor, tamen quia molesta est mihi haec vidua, vindicabo illam. » Vult enim Deus nos importunos esse in petendo, ut sua gratuita dona nostra sint merita. Semper enim aures divinae pietatis orationibus nostris et in fide non dubitemus, Jacobo apostolo teste, qui ait: « Si quis vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ eiꝰ surget et dabit illi quotqͦt
halet necessarios. Comꝑatio hic fit
aminori ut intelligas qr et si homo
non amniq causa s tedio uict᷑ dat qd̾ pͥus
negau̾at multo magis bona se peten¬
tib ds̃ dabit: quando ip̃e nosut peta¬
mus ammonet. Nisi enĩ ea p̾stare uel¬
iet. nequaqmͣ nos ãd petendũ iniitaret.
Unde cum alibi dicẽt. qi oportet sẽꝑ ora¬
re et ñ defic̾e: posuit simlitudinẽ de
iudice iniqͥtatis qũe int̾pellat q̃dam¬

Expanded text:
tamen illius surget, et dabit illi quotquot habet necessarios. Comparatio hic fit a minore, ut intelligas, quia et si homo non amici causa, sed taedio victus dat quod prius negaverat, multo magis Deus petentibus se dabit, quando ipse nos ut petamus, admonet. Nisi enim ea praestare vellet, nequaquam nos ad petendum invitaret. Nam, cum alibi diceret, quia oportet semper orare Luc. XVIII, posuit similitudinem de judice iniquitatis, quem interpella
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dicam nos semos s amicos incos. Et
rursus. uos aũ dixi amicos incos: et eł.
Nox in hoc loco: tͥbulationẽ significat.
Sic̃ enim dies ad leciciam: sic nox aliqͣn¬
do ad tͥsticiam ꝑtinet. Hemenclũ est gͦ¬
ad amicũ media nocte. qͣr tͥbulatiõis
p̾ssura ñ aminũ adiundictam p̾ꝑare.

Expanded text:
non dicam vos servos, » sed amicos meos. Et rursus: « Vos autem dixi amicos meos . » Nox in hoc loco tribulationem significat; sicut enim dies ad laetitiam, sic nox aliquando ad tristitiam pertinet. Veniendum est ad amicum media nocte, quia in tribulationis pressura non ani
Abbreviated transcription (Latin):
dens: dicat. Noli mͥ molestus ẽẽ iam ho¬
ostiuamn clausum est et puer mei mecum¬
sunt incubili: ñ possum suigere ee dare
tibi. Ostium amici intelligencia ẽ ch¬
uini mist̾ii: qd̃ optabat paulus sibi
apui ad loquendũ u̾bum d̃i cũ fidu¬
cia Hoc gͦ ostium tam di nob̾ clau¬
teria. Pueri uͦ patͥfamilias apli sine sus¬
cessores eoꝵ sunt intelligencd. Et bene
cum eo incubili eẽ memorant᷑: quia
iam inet̾na requie sunt recepti. De qͥb
hi qmincubili ẽẽ memorant pin uo¬
quipiuri et mnocentes existunt. qͣles¬

Expanded text:
dens dicit: Noli mihi molestus esse, jam dens dicit: Noli mihi molestus esse, jam ostium clausum estsunt in cubili, non possum surgere, et dare tibi. Ostium amici est intelligentia divini mysterii, quod optabat Paulus sibi aperiri ad loquendum verbum Dei cum fiducia . Hoc ergo ostium tandiu nobis clauteria. Pueri patrisfamilias, apostoli sive successores eorum intelligendi sunt: et bene cum eo in cubili esse memorantur, quia jam in aeterna requie sunt recepti. De quibuhi qui in cubili esse memorantur, pueri voqui pueri et innocentes exis
Abbreviated transcription (Latin):
debemus: s enis auxiliũ flagitare qͥ ait.
Inmundo p̾ssuram habebitis: s confi¬
dite ego uici mundũ. Cum eñ d̾s sẽꝑ
ebat psalmista qmdicebat. No dñm¬
cum cum tͥbulauer: clamaui et exan¬
moratione pet̾e debeamus: declarat su¬
biciens. Amice. commoda mͥ tres pane ᷤ
qm̃ amcꝰ m̃s uenit de ia ad me: ⁊ nõ
haleo qd̾ poña ante illum. Hoc enim
i oratione qͤrere. hoc etiam pet̾e debemꝰ
ut noticiam ⁊ amorẽ sc̃e t̾ͥnitatis nñs cor¬
dib infundat. Siue certe tres panes in
oratione pet̾e debemꝰ: id est fidem. spem.
gitando dissundit. Tunc autẽ ad nos de
ia reu̾titur qnͣdo se mens ante se ponens
transitoria contempn̾e et ea que et̾na et
ꝑmanencia sunt sitire et dessderare incipit.
E ne fame ꝑeat amicus rogandus est ut
dictum est nr̃is cordib largiat᷑. Et quia
d̾s omps aliqũdo nr̃a dessderia dilatat:
ñ ut p̾mium minuat. s ut m̾itum auge¬
at. recte subiungit᷑. Et isle deintus respõ¬

Expanded text:
iliter flagitare, qui ait: In mundo pressuram habebitis; sed confidite, quia ego vici mundum . Cum enim Deus semper ebat Psalmista, qui ait: Ad Dominum cum tribularer clamavi; et exauin oratione petere debeamus, declarat subjiciens: « Amice, commoda mihi tres panes, quoniam amicus meus venit de via ad me, et non habeo quod ponam ante illum. » Hoc enim in oratione quaerere, hoc etiam petere debemus, ut notitiam et amorem sanctae Trinitatis nostris cordibus infundat. Sive certe tres panes in oratione petere debemus, id est fidem, spem egitando diffundit. Tunc autem ad nos de via revertitur, quando mens sese ante se ponens, transitoria contemnere, et ea quae aeterna et permanentia sunt, sitire et desiderare incipit. Sed ne fame pereat, amicus rogandus est, dictum est, nostris cordibus largiatur. Et quia Deus omnipotens aliquando nostra desideria dilatat, non ut praemium minuat, sed ut meritum augeat, recte subjungitur « Et ille deintus respon
Abbreviated transcription (Latin):
celis scĩficet᷑ nom̃ tuum: et cet̾a que secunt᷑
Inquib u̾bis qͥd pͥncipalit̾ inoranone
uit dicens. Quis nr̃m habebit anncum
⁊ ibit ad illum media nocte: Sꝑitalit̾
amcꝰ iste dłs omp̃s intelligit᷑. Qui cũ

Expanded text:
elis, sanctificetur nomen tuum, » et caetera quae sequuntur. In quibus verbis, quid principaliter in oratione vit, dicens: « Quis vestrum habebit amicum, et ibit ad illum media nocte? » Spiritaliter amicus ist
Abbreviated transcription (Latin):
Pecite ⁊ accipietis ut gaudiũ ur̃m sit
plent̃. Et ne nos moratione qd̃ peci¬
inus accepturos desꝑemus: ad huc
dicens. Quis aũ ex uob̃ patiẽ pecit
panem nuqͥd labidem dabit ilh.
Aut piscem nuĩqͥd ꝓ pisce serpentem
dabit isli. Aut si petierit ouum mĩ

Expanded text:
Petite, et accipietis, ut gaudium vestrum plenum sit . Et ne nos in oratione quod petimus accepturos desperemus, adhuc Dit, dicens: Quis autem ex vobis patrem petit panem, nunquid lapidem dabit illi? Aut piscem, nunquid pro pisce serpentem dabit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ primus ascenderit tolle. et aꝑto ore eiꝰ
inuemies st̾aterem. Illum sumens da ens
ꝓ me et te. Cuiꝰ etiam exemplũ secutus
idem petrꝰ discipłos suos ꝑ epłãm ad mo¬
net dicens. Dm̃ timete: regẽ honorificate.
Et it̾m. Eubiecti estote om̃i humane
create ꝓpt̾ dm̃ siue regi quasi p̾cellenti.
siue ducib tamqm̃ ab eo missil aduin

Expanded text:
rit, tolle, et aperto ore ejus, invenies staterem; illum sumens, da eis pro me et te. » Cujus etiam exemplum secutus idem Petrus, discipulos suos per epistolam admonet, dicens: « Deum timete, regem honorificate . » Et iterum: « Subjecti estote omni humanae creaturae propter Deum: sive regi quasi praecellenti, sive ducibus tanquam ab
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ nob̃ imꝑent obedientes ut iuxta
saluatoris p̾ceptũ reddamꝰ que sunt cesa¬
ris cesari et que st̃ di deo. Unde apłs nos
ammonet dicens. Om̃ib potestatib sub¬
lumorib. subditi estote. qr ñ est potestas nͥ
a dõ. Que aũ sunt a dõ: ordinate sunt. Et
qͥ potestati resistit: di ordinationz resiftit.
Et it̾m. Redlite om̃ib debitũ: cui tͥbutum
tͥbutum. cui uectigal uectigal: et cur hono¬
rẽ honorem et cui timorẽ timoremt. Qd
ñ solum dñs u̾bis s etiam exẽplis
faciendũ ostendit: qnͣdo et deo reddi¬
dit que funt di patͥs faciens uoluntatem.
et cesans que sunt cesari quando et petro
tͥbutum redd̾e nissit sic̃ scͥptũ est in euan¬
gelio. quia cũ attessissent hi qͥ didramg¬
ma accipiebant ad pecrũ. dixerunt ei.
Magist̾ ur ñ soluit didragina: Et ait.
Etiam. Et cum contͥstatꝰ petrꝰ intrass do¬

Expanded text:
ent et obedientes, ut juxta Salvatoris praeceptum reddamus « quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo. » Unde Apostolus admonet nos dicens: « Omnibus potestatibus sublimioribus » subditi estote, quia « non est potestas nisi a Deo. Quae autem sunt, a Deo ordinatae sunt. Et qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit . » Et iterum: « Reddite omnibus debitum: et cui tributum, tributum: cui vectigal, vectigal: et cui honorem, honorem: et cui timorem, timorem . » Quod non solum Dominus verbis, sed etiam exemplis faciendum ostendit, quando et Deo reddidit, quae sunt Dei, Patris faciens voluntatem: et Caesari, quae sunt Caesaris, quando pro se et Petro tributum reddere jussit, sicut scriptum est in Evangelio : Quia cum accessissent hi « qui didrachma accipiebant, ad Petrum, dixerunt ei: Magister vester non solvit didrachma? Et ait: Etiam. Et cum » contristatus Petrus « intrasset do
Abbreviated transcription (Latin):
xa et seminariũ discordie cresc̾e cepit:
ad compͥmendam pͣuoꝵ hoĩm in solenciã
p̾posuit d̾s hoĩb hominẽ. ut qͦs amor d̃i
ñ ꝓuocabat ad bonũ: saltẽ timor hõis co¬
in scło princeps. Ut istc eccłianiłi u̾bis in¬
struat. et ille armis defendat. Et qͦs iste
ñ potest corng̾e u̾bo: ille feriat ferro. Et
qni noluit eccłiasticã fnsciꝑe disciplmã:
ꝓhibeat᷑ amalis ꝑ potestatẽ regiam. Et
qui potestati di ñ sunt subditi. mũdans
legib constinigant᷑. Et ideo debemꝰ xͥamᷤᷤ¬

Expanded text:
e coepit, ad comprimendam pravorum hominum insolentiam, proposuit Deus hominibus hominem, ut quos amor Dei non provocabat ad bonum, saltem timor hominis coin saeculo princeps, ut iste Ecclesiam Dei verbis instruat, et ille armis defendat. Et quod iste non potest corrigere verbo, ille feriat ferro. Et qui nolunt ecclesiasticam suscipere disciplinam, prohibeantur a malis per potestatem regiam. Et qui potestati Dei non sunt subditi, mundanis legibus constringantur. Et ideo debem
Abbreviated transcription (Latin):
que sunt cesans cesan id est t̾butum
nectigal et censum. et que sunt cli deo.
id est decimas. pͥmicias et spontaneas o¬
blationes. Ubi subtilit̾ consideranctũ
quia sic̃ cesar maginis sue censũ a sibi
qͥppe: nnago regis expͥmebat᷑. Homo
aũ scd̃m int̾iorẽ hoĩem ad imaginem
et summlitudrnẽ cłi factus est. ip̃o dño
dicente. faciamꝰ hoĩem ad imaginẽ¬
et similitudinẽ nr̃am. H uius imagi¬
nis figam in se exp̾ssam nou̾at qͥ dice¬
bat. Signatũ est suꝑ nos: lum̃ uultus
tui dñe. Qũe ad modũ gͦ cesar denariũ
in quo imago eiꝰ exprimebata subditis
exqͥrebat: sic ds omp̃s inu̾olatam in no¬
bis suam inagiñe ñ uult inuesure im
piis actib et castis morib simul q ettã

Expanded text:
quae sunt Caesaris, Caesari, id est tributum, vectigal et censum: et quae sunt Dei Deo, id est decimas, primitias et spontaneas oblationes. Unde subtiliter considerandum, quia sicut Caesar imaginis suae censum a sibi quippe imago regis exprimebatur, homo autem secundum interiorem hominem, ad imaginem et similitudinem Dei factus est, ipso Domino dicente: « Faciamus hominem ad imagineet similitudinem nostram . » Hujus imaginis figuram in se expressam noverat, qui dicebat: « Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . » Quemadmodum ergo Caesar denarium, in quo imago ejus exprimebatur, a subditis exquirebat, sic Deus omnipotens inviolatam in urbis suam imaginem vult invenire in piis actibus et piis m
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ut ait scͥptura om̃is hõ mendax. ds aũ¬
ueiax: qui ait in euangelio. Eg̃o sum iia:
it: qr nec fefeslit aliqũe nec falli ab aliqͦ
potint: qm̃ seruantib que p̾cepit uera¬
cit̾ dabit qd̾ ꝓmisit. Non em̃ respicis
ꝑsonã hõim. Quia nec ꝓpt̾ pauꝑtatem
aliqũe abicit. nec ꝓpt̾ diuncias aliqũe
elegit. s qũe insuo seruicio uidenit de¬
uociorẽ. ip̃m efficit sanctiorẽ. De qͦue
comper quia ñ est ꝑsona acceptor ds̃

Expanded text:
s homo mendax , » quia ait in Evangelio: « Ego sum via, , » quia nec fefellit aliquem, nec falli ab aliquo potuit, quoniam servantibus quae praecepit, veraciter dabit quod promisit. « Non enim respicit personam hominum , » quia nec propter paupertatem aliquem abjicit, nec propter divitias aliquem eligit, sed quem in suo servitio viderit devotiorem, ipsum efficit sanctiorem. De quo comperi quoniam non est personarum acceptor
Abbreviated transcription (Latin):
ałi inu̾itate doces et ñ est tibi cura de aliqͦ
Non em̃ respicis ꝑsonam hoĩm. ꝓprium
est eñ illoꝵ qͥ alios fraude deciꝑe conant᷑
ut puus m̃tem audientis adulationib
demulceant ut blanclim̃tis ꝓuocatꝰ ñ
qd uerum est respondeat. s qd̾ il qͥ init̾¬
mobili fide cred̾e debemꝰ. illũ sciłi uerum
ac singularẽ ẽẽ magistrũ a qͦ ꝑcedit oĩs
sapĩa et cũ quo fint semꝑ et est ante e¬
uum: qͥ ait inenangłio. Uos uocatis me

Expanded text:
itate doces, et non est tibi cura de aliquo. Non enim respicis personam hominum. » Proprium est enim illorum qui alios fraude decipere conantur, ut prius mentem audientis adulationibus demulceant, ut blandimentis provocatus, non quod verum est respondeat, sed quod illi, qui intermobili fide credere debemus, illum scilicet verum ac singularem esse magistrum, a quo procedit omnis sapientia, et cum quo fuit semper et est ante aevum, qui ait in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
gi łi. Si uͦ dic̾et ñ licet. qͣsi qui rebellio¬
nẽ contͣ cesarẽ mou̾e cogitaret. amira¬
stͥs herodis comp̾hensus teneret᷑. Hero¬
cdianos aũ uel ministros herod̾is nocat
qui publice uectigalia exigebant. uel
certe illos qͦs scͥbe et phariseiͭ similes erãt

Expanded text:
gi Dei. Si vero diceret: Non licet, quasi qui rebelliogi Dei. Si vero diceret: Non licet, quasi qui rebellionem contra Caesarem movere cogitaret, a ministris Herodis comprehensus teneretur, Herodianos autem vel ministros Herodis vocat, qui publice vectigalia exigebant, vel certe illos quos scribae et Pharisaei, quia spont
Abbreviated transcription (Latin):
erat ꝓpt̾ redditionẽ census: aliis diceun¬
bus ꝓseciritate et qͥete qͥa roman prin¬
cipes ꝓ eis militarent debere tͥbuta solui
ẽ contra scͥbis et phariseis dicentib ñ debe¬
⁊ spontaneas oblationes dõ offerret. Et
quia scͥbe et pharisei ut sepe diximꝰ ad hoc
dñm sequebant᷑. ut eum uel i oꝑe uel
insermone rep̾hend̾e possent. sub hac oc¬
casione consilium meuntes. mittunt ei
discipłos suos cum herꝯ dians
dicentes. Magr scimus qͥa uerax es et
uam d̃i mu̾itate doces. et ñ est t cura
N. qͥa spõte herodi tributa soluerent illudentes hero¬
dianos uocabant. Et qr ut dñs ate scͥbe ⁊ phansei.¬
de aliqͦ: ñ em̃ respicis ꝑsoram hoĩm Dic
gͦ nob̾ quid tͥ indet᷑. Licet censũ dari cesa¬
ri an ñ: Qd̾ idõ int̾rogabant ut dñ unũ
ex eis quelibet ad firmaret aut illorum
aut istoꝵ o dium incurreret. Ut scilicet
si dic̾et licet rep̾hend̾et᷑ ab ist qui censum
dare nolebant. uel uid̾et᷑ eẽ contrari le¬

Expanded text:
erat, propter redditionem census, aliis dicentibus pro securitate et quiete, quia Romani principes pro eis militarent, debere tributa solvi, e contra scribis et Pharisaeis dicentibus, non debeet spontaneas oblationes Deo offerret. Et quia scribae et Pharisaei, ut saepe diximus, ad hoc Dominum sequebantur, ut eum vel in opere, vel in sermone reprehendere possent, sub hac occasione consilium ineuntes, « Mittunt ei discipulos suos cum Herodianis, dicentes: Magister, scimus quia verax es, et viam Dei in veritate doces, et n quia sponte Herodi tributa solverent, illudentes Herodianos vocabant. Et quia, ut Dominus ait, scribae et Pharim respicis personam hominum. Dic ergo nobis, quid tibi videtur? licet censum dare Caesari, an non? » Quod ideo interrogabant, ut dum unum ex eis quodlibet affirmaret, aut illorum aut istorum odium incurreret. Ut scilicet, si diceret: Licet, reprehenderetur ab aliis, qui censum dare nolebant, vel videretur esse contrarius le
Abbreviated transcription (Latin):
Tillo ħ. AA beuntes pharsei. consui¬
um inierunt ut caꝑent ih̾m in sermone
Et̃ reliqua.
beo tempore quo tocius mundi
monarchia sub uniꝰ hoĩs pͥncipa¬
tu redacta est ꝓpt̾ patẽ et concordiã ser¬
uandã inppłis statutum est. ut urꝰ qͥscs
censũ capitis sui redd̾et. Cniꝰ rei testis est
lucas euangłista. qm tẽꝑe quo dñs et
saluator ur uatꝰ est hanc legẽ inppło ni
deoꝵ allatam descͥpfit dicens. Exiit edictũ
a cesare angusto: ut census ꝓfit̾etur uni¬
u̾sus orb̾. Suꝑ hac re añ uoluit cesar au¬
gustus ixrode antipatͥs filñ nideis p̾fic̾e:

Expanded text:
tempore, abeuntes Pharisaei consilium inierunt, ut caperent Jesum in sermone. » Et reliqua. Ab eo tempore quo totius mundi monarchia sub unius hominis principatu redacta est, propter pacem et concordiam servandam in populis, statutum est, ut unusquisque censum capitis sui redderet. Cujus rei testis est Lucas evangelista, qui tempore quo Dominus et Salvator noster natus est, hanc legem in populum Judaeorum allatam descripsit, dicens: « Exiit edictum a Caesare Augusto, ut describeretur universus orbis . » Super hanc rem autem Caesar Augustus
Abbreviated transcription (Latin):
Quid me temptatis y pocͥte: Sapientia
semꝑ sapient̾ agit. Et primũ cogitani¬
ones temptatoꝵ demidet ut sit sal¬
tem meo cogerent᷑ cognosc̃e diuinita¬
tem. qm̃ ꝓprium est dõ cogitationes ho¬
minũ uitueri. scͥptura teste qm ait. Qͤ
sunt in corde hõĩs: ocłi iident dñe. Et
recte temptatores suos ypocͥtaꝵ appel¬
latione redarginit. quia alnid ore ꝓfe¬
rebant. ⁊ alud incorde retiebant. ꝑpo¬
crita enim grece: latine simillator dr̃. Qͦ
noĩe recte isli censent᷑ qui aliud ostendt̃
ext̾nis: ⁊ aluud senirant int̾ius. Quales e¬
rant isti qui cum ctũo dic̾ent. Magist̾
scrimis quia uerax es eum caꝑe cogitabãt
insermone: quib ad huc subdit᷑. Ostẽ¬
dite mͥ nũmisma cerisus. At illi obtule
nũmi qd̃ ꝓ decẽ mĩmis imputabatur
⁊ habebat nnagine cesaris nise exp̾ssã.
go hec et suꝑ scͥptio: Dicunt ei. Cesans.
Non ex ignorancia int̾rogatio salua¬
toris descendit. maxime cũ manifeste

Expanded text:
Quid me tentatis, hypocritae? » Sapientia semper sapienter agit. Et primum cogitationes tentatorum denudavit, ut sic saltem in eo cogerentur cognoscere divinitatem. Quoniam proprium est Deo cogitationes hominum intueri, Scriptura teste, quae ait: « Quae sunt in corde hominis, oculi tui vident, Domine. » Et recte tentatores suos hypocritarum appellatione redarguit, quia aliud ore proferebant, et aliud in corde retinebant. Hypocrita enim Graece, Latine simulator dicitur. Quo nomine recte illi censentur qui aliud servant interius, et aliud ostentant exterius. Quales erant isti qui cum Domino dicerent: « Magister, scimus quia verax es, » eum capere cogitabant in sermone. Quibus adhuc dicitur: « Ostendite mihi numisma census. » Numisma est, nummi, qui pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris expressam go haec et superscriptio? Dicunt ei: Caesaris. » Non ex ignorantia interrogatio Salvatoris descendit, maxime cum manifeste
Abbreviated transcription (Latin):
mea ꝑte nichil uidemꝰ. Et qͥd ꝓdest si
tota ciuitas munita sit. et min uncdi¬
q cirrundata et unũ foram̃ in ea re¬
linqͣtur ꝑ qd̾ ab hostib capiat᷑ Aut
qͥd ualet si nauis in medio pelagi posi¬
ta clauis et tabuł firmit̾ confixa fu̾it.
et parũ foram̃ in earemaneat. ꝑ qd̃ aqͤ
ingrediant᷑. et nauis dem̾gatur: Ni-¬
chil. Sic ñ sufficit bonũ ag̾e. nͥ qͥsq hu¬
militatẽ studeat seruare: Qma qͥ sine
humilitate iuitutes congregat. quasi
inuentum pulu̾em portat. Nam hu-
Et dñs ad humilitatis custodiã nos
ꝓuocat cum dic̃. Discite ame: qͥa mit¬
tis sum et humił corde. Et salomon.
tem habebat psalmista: cũ diccbat. Bo¬
num mͥ dñe. qd̃ humiliasti me. Et it̾m.

Expanded text:
arte nihil videmus. Et quid prodest, si tota civitas munita sit, et muris undique circumdata, et unum foramen in ea relinquatur, per quod ab hostibus capiatur? Aut quid valet, si navis in medio pelagi posita, clavis et tabulis firmiter confixa fuerit, et parvum foramen in ea remaneat, per quod aquae ingrediantur, et navis demergatur? Nihil. Sic non sufficit bonum agere, nisi quis humilitatem studeat servare. Quia qui sine humilitate virtutes colligit, quasi in ventum pulverem portat. Nam humi» Et Dominus ad humilitatis custodiam nos provocat, cum dicit: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde . » Et Salomon: tem habebat Psalmista, cum dicebat: « Bonum mihi, Domine, quod humiliasti me . » Et item «
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs significat᷑. qui incircuncifione et
alienꝰ absq ulla reu̾encia publice pͦ¬
care ñ erubescebat. ñ solum in sdoloꝵ
cult᷑a. s etiam inuariis inmundicos.
S phanseus deꝓpͥis m̾itis confidens
repbatꝰ est. quia sic̾ ait apls udeoꝵ ppłs
uolens statuere suã iusticiam. iusticie
d̃i ñ est subiectus. Publicanꝰ aũ soẽ gen¬
tilis accepta cł̃i noticia tanto cicius ad
ueniam ꝑuenit. quanto uehem̃tius de
peccatis erubuit. apło teste qui ait. Qd̃
querebat ifrł̃ ñ est consequntꝰ. electio
aũ consecuta est. Sic gͦ unus exaltando
merut humiliar: et alt̾ humiliando
meruit exaltari. Suꝑbiam enĩ ait sa¬
lomon seqͥt᷑ humilitas: et humilẽ seqͥt᷑¬

Expanded text:
s significatur, qui in circumcisione et alienus, absque ulla reverentia publice peccare non erubescebat, non solum in idolorum cultura, sed etiam in variis immunditiis. Sed Pharisaeus de propriis meritis confidens, reprobatus est, quia sicut ait Apostolusolens statuere suam justitiam, justitiae Dei non est subjectus . » Publicanus autem vel gentilis, accepta Dei notitia, tanto citius ad veniam pervenit, quanto vehementius dolens de peccatis erubuit, Apostolo teste, qui ait: « Quod quaerebat Israel, non est consecutus, electio autem consecuta est . » Sic ergo unus exaltando meruit humiliari, et alter humiliando meruit exaltari. « Superbum enim, » ait Salomon, « sequitur ignominia, et humilem s
Abbreviated transcription (Latin):
bis in salb̾o: intelligendũ est in ebdo¬
mada. Ubi eoꝵ tepiditas redaiguit᷑. qͥctiã
indictum ieiunium in eccłia uiolare
p̾sumunt. fiustra autẽ decimas de oĩb
que possidebat dabat. qui m̃tẽ suã in
fundam̃to humilitatis ñ collocau̾at. E¬
tat eñim de sst: de qͥb dñs ait. ue uob̾¬
scͥbe et pharisei hypocͥte qͥ decimatis m̃¬
tam ⁊ anetũ et eminũ et omne olus
orti: maiora aũ legis p̾termittitis id ẽ
iuditium et eqͥtate. Sollicita gͦ consi¬
deratione p̾nidendũ est. ut qͦtiens cũq
bona agimus. mitutẽ humilitatis in
fundam̃to ponamꝰ: ne si ext̾ius manem
głam querimꝰ. int̾uis m̾cede pͥuemur:.
nim phariseus iste ad reserendas deo
gras ocłos aꝑtos habuit: s ad hu¬
militatis custodiã
cdausos cũ dix̾. D̾s grãs ago tib qͥañ

Expanded text:
bis in sabbato, » intelligendum est in hebdomada. Ubi eorum tepiditas redarguitur, qui etiam indictum jejunium in Ecclesia violare praesumunt. Frustra tamen decimas de omnibus quae possidebat dabat, qui mentem suam in fundamento humilitatis non collocaverat. Erat enim de illis de quibus Dominus ait: « et Pharisaei hypocritae, qui decimatis mentham et anethum et cyminum , » et omne olus horti; majora autem legis praetermittitis, id est judicium et aequitatem. Sollicita ergo consideratione praevidendum est, ut quotiescunque bona agimus, virtutem humilitatis in fundamento ponamus, ne si exterius inanem gloriam quaerimus, interius mercede privemurnim Pharisaeus iste ad referendas Deo gratias apertos oculos habuit, sed ad humilitatis custodiam clausos, cum dixit: « Deus, gratias ag
Abbreviated transcription (Latin):
ult̾ia homicilia et cet̾a manifesta na¬
la caꝑe ñ potest ꝑ in anẽ głam deciꝑe
conat᷑: ut de liono qd̃ agunt et sibi pla¬
ceant et cet̾os despiciant. S his desuꝑ¬
bi pharisei tumore breuit̾ dictis: ad pe¬
nitentis publican u̾ba ueniamꝰ. Nã
subdit᷑. Et publicanus alonge stans
nolebat nec ocłos ad celum leuare. s ꝑcu
pharisens m̃tis iactanciam apꝑuit u̾b.
ita et publicanus dolore cordis in ip̃o
situ ostendit corporis Prmo alonge
stando ñ audens approppinqͣre scis: a
quoꝵ consortio se peccando diuiserat.
Sccło. nolens ocłos ad celum leuare.
timens illũ respic̾e qũe se ostenclisse
recolebat. Tertio tundendo pectꝰ:. qd̾
ꝓpͥe illoꝵ est qͥ de pcc̃is erubescunt.
Intunsione quippe pectoris: dolorẽ
ostendit cor dis S qͥa nemo

Expanded text:
ulteria, homicidia et caetera manifesta mala capere non potest, per inanem gloriam decipere conatur, ut de bono quod agunt, et sibi placeant et caeteros despiciant. Sed his de superbi Pharisaei tumore breviter dictis, ad poenitentis publicani verba veniamus. Nam subditur: « Et publicanus a longe stans, nolebatPharisaeus mentis jactantiam aperuit verbis, ita et publicanus dolorem cordis in ipso situ ostendit corporis. Primo a longe stando, non audens appropinquare sanctis, a quorum consortio se peccando diviserat. Secundo, nolens oculos ad coelum levare, timens illum respicere, quem se offendisse recolebat. Tertio, tundendo pectus, quod proprie illorum est, qui de peccatis erubescunt. In tunsione quippe pectoris, dolorem ostendit mentis. Sed quia nemo
Abbreviated transcription (Latin):
it deuuicdice iniqͥtatis qũe int̾pellabat
cotidie quedam uidua dicens. Nindi¬
ca me de adu̾sario meo. Et nolebat per
si dm̃ ñ timeo nec hoĩem reuereor. ta¬
men qͥa molesta est mͥ hec mulier uin¬
dicabo illam: ne in nouissimo ueni¬
ens sugillet me. Et tectio uictus p̾stitit:
qd̾ beneficio p̾stare noluerat. S et¬
omĩis qͥ adorandũ accedit: ñ solum
humilitatẽ in corde: s etiam seruare
debet in corpore. finrta sumlitudine
dicebat ad eos qui in se confidebant
tamqm iusti eẽnt. Duo hoĩes ascende¬
runt intemplũ ut orarent: unꝰ pha¬
riseus ⁊ alt̾ publicanꝰ. Phariseus nãq¬

Expanded text:
m de judice iniquitatis, quem interpellabat quotidie quaedam vidua, dicens: Vindica me de adversario meo. Et nolebat per hominem revereor, tamen quia molesta est mihi haec mulier, vindicabo illam, ne in novissimo veniens suggillet me . » Et taedio victus praestitit quod beneficio praestare noluerat. Sequi ad adorandum accedit, non solum humanitatem in corde, sed etiam servare debet in corpore, finita similitudine dicebat ad eos, qui in se confidebant tanquam justi essent: « Duo homines ascenderunt in templum, ut orarent, unus pharisaeus, et alt
Abbreviated transcription (Latin):
uia et importabilia et imponunt in
humeros hominũ: digito antẽ suo no¬
lunt ea mouere. Ex quoꝵ numero erat
iste phariseus: qui cũ ascendiss intẽ¬
plũ ut oraret dicebat. Ds̃ gr̃ãs ago tͥ:
qi ñ sum sic̾ cet̾i hominũ: raptores. in¬
iusti. adult̾i. uelut etiam hic publica¬
nus. Inquo loco collig̾e possumꝰ qͥa qͣtu¬
or modis tumor arrogantium diuidit᷑.
Primo: cũ estimat se hab̾e hõ qd̾ ñ habet.
Sccło: cum hoc qd̾ habet. ꝓpͥa iurtute
se hab̾e putat. Tercio: cum boc qd̾ ha¬
bet ñ a deo quidẽ se accepisse. s ꝓpriis
m̾itis credit. Quarto: cum cet̾is despec¬
tis singulant̾ se hab̾e estimat qd̃ ha¬
bet. Quo morbo
iactancie iste phariseus laborabat. qͥ
ñ solum publicano humilit̾ oranti
se p̾ferebat. s etiam cet̾is hõĩb dicens.
D̾s grãs ago tibi: quia ñ sum sic̾ cet̾i

Expanded text:
via et importabilia, et imponunt in humeros hominum, digito autem suo nolunt ea movere . » Ex quorum numero erat iste Pharisaeus, qui cum ascendisset in templum ut oraret, dicebat: « Deus, gratias ago tibi quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, adulteri, velut etiam hic publicanus. » In quo loco colligere possumus, quia quatuor modis tumor arrogantium dividitur. Primo, cum se existimat habere homo, quod non habet. Secundo, cum hoc quod habet, propria virtute se habere putat. Tertio, cum hoc quod habet, a Deo quidem se accepisse, sed proprus meritis credit. Quarto, cum caeteris despectis, singulariter se habere aestimat quod habet. Quo morbo jactantiae iste Pharisaeus laborabat, qui non solum publicano humiliter oranti se praeferebat, sed etiam caeteris hominibus, dicens: « Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri
Abbreviated transcription (Latin):
potͥte. qͥ similes estis sepulchris de alba¬
tis que aforis paient quidẽ lõib spe¬
ciosa: int̾ autem plena sunt ossibus
mortuoꝵ et om̃i spurcicia. Ita et uos a
foris qͥtem paretis hoĩb iusti: intus

Expanded text:
tae, quia similes estis monumentis dealbatis, quae a foris parent hominibus speciosa, intus autem plena sunt ossibus mortuorum et omni spurcitia. sic et uos a foris quidem paretis hominibus iusti, intus
Abbreviated transcription (Latin):
N multis locis sac̃ scͥptura qnͣtum uir¬
tus humilitatis hõib ꝓsit. qnͣtũ ue
morib suꝑbie noceat: oftendit. Pre¬
cipue tam̃ in hac lectione sub duoꝵ
hominũ exemplo hoc dñs declarat. pha¬
risei scilicet de siuis m̾itis manit̾ se ex¬
tollentis: et publican sua ꝓcc̃a humi¬
lit̾ confitentis. Ait enim. Duo hoĩes as-¬
cendeiunt intemplum ut orarent:¬

Expanded text:
irtus humilitatis hominibus prosit, quantumve morbus superbiae noceat, ostendit; praecipue tamen in hac lectione, sub duorum hominum exemplo hoc Dominus declarat, pharisaei scilicet, de suis meritis inaniter se extollentis; et publicani sua peccata humiliter confitentis. Ait enim: « Duo homines ascenderunt in templum. » Supra ret
Abbreviated transcription (Latin):
cor ⁊ ante głam humiliat᷑: bene sub¬
iungit᷑. Am̃ dico uob̾. descenclit hic t̾ti¬
illo: hoc est magis qmͣ phariseus. Iste
enim se acusando uisti ficatꝰ est:
ille se iactando reꝓbatꝰ. Sic q in isto¬
impletum est qd̃ dñs alibi ait. Am̃
dico uob̾: quia gaudium est in celo
coram angłis di suꝑ uno pcc̃ore peni¬
tenciam agente. quã suꝑ nonaginta

Expanded text:
 bene subjungitur: « Amen dico vobis, descendit hic justiillo, » hoc est, magis quam Pharisaeus. Iste enim se accusando justificatus est, ille se excusando reprobatur. Sicque in his adimpletum est quod alibi ait: « Amen dico vobis, quia gaudium est in coelo coram angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente, quam s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iusticiam appellant.
t ñ inuenientes qͣ parte illũ in¬
fercent preturba: alcenderunt
supra tectũ ꝑtegulas. Desiderabant pa¬
liticum xp̃o offerre s turba int̾posita
ab om̃i parte redudunt᷑. Quia sepe aĩa
post infirim torporis desicliam ad dm̃
resipiscens suꝑneq gr̃e remedio cu¬
piens innouau prisce consuetudĩs
obstacło retardat᷑. Sepe inter ip̃as
orationis secrete dulcedines qͣnasi su¬
aue cũ dño colloqͥum turba cogita¬
tionũ int̾uemens aciem m̃tis. ne xp̃c¬
in deat᷑ int̾cdudit. Et̃ quid iut̾ hec agen¬
dum est: Nonutiq mnifiis ext̾nis
qua t̾ba tumultuant᷑ remanendũ
s tectum domus inqͣ xp̃s docet ascen
denclũ id. est sacre scͥpte. sublimitas
est appetenda lexq dm̃ cum psalmi¬
sta die noctuq meditanda.

Expanded text:
ustitiam appellant. Et non invenientes qua parte illum inferrent prae turba, ascenderunt supra tectum per tegulas. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita ab omni parte recluduntur. Quia saepe anima post infimi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens aciem mentis, ne Christus videatur, intercludit. Et quid inter haec agendum? non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domusdendum: id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda .
Abbreviated transcription (Latin):
diut᷑nam ulecebre carnał merciã
ad xp̃m suspirantis mdicat saluatio¬
nẽ. Que pͥmo om̃ium ministris qui
eam subleuent ⁊ xp̃o afferant so ẽ bo¬
nis doctorib qui spem sanationis o¬
pemq int̾cessionis suggerant ind¬
get. Qui bene marco narrante .iiii.
fuisse reppernint᷑. siue qr quatuor
euangłii libris om̃is p̾dicantium
uirtꝰ. om̃is sermo firmat᷑. seu qͥa qͣtu¬
or sunt nirtutes. quib ad ꝓmeren¬
dam sospitatẽ siducia m̃tis engitur.
de qͥb met̾ne sapiencie laude dicitur.
s obrietatẽ enĩ et sapĩam docet. et i̾ti¬
ciam et uirtutẽ quib utilĩ nichilẽ
muita hõib. Quas ñ nulli u̾sis nõib

Expanded text:
diuturnam illecebrae carnalis inertiam ad Christum suspirantis indicat salvationem. Quae primo omnium ministris qui eam sublevent et Christo afferant, id est, bonis doctoribus qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, indiget. Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur. De quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: Sobrietatem enim et sapientiam docet, et justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibus . Quas n
Abbreviated transcription (Latin):
ticiam xp̃i ꝑuenit᷑. hoc est ad eius
humilitatẽ ficłi pietate descendit᷑
Et bene dom̃ ihu tegut tecta descͥbit᷑.
qr sub contemptibili litt̾aꝵ uelami¬
ne. si adsit qui reseret doctor dimira
lecto deponit᷑. significat ab hoĩe. in
ista camne ad huc confrituto xp̃m
delere cognosci. Quoꝵ fidem ut indit
dixit. Hõ remittũt᷑ tͥ pcc̃a tua. Intu

Expanded text:
 hoc est ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur. Et bene domus Jesu tegulis contecta describitur, quia sub contemptibili litterarum velamine, si adsit qui reseret doctor, divina lecto deponitur, significat ab homine in ista carne adhuc constituto Christum debere cognosci. Quorum fidem ut vidit, dixit: Homo, remittu
Abbreviated transcription (Latin):
introient. tirit om̃is ifrł saluus fiet: et
ñ prius qd̃ sꝑitale est. s qd̃ animale. dem¬
de qd̾ sꝑitale. Et indit et crelidit. Quid
putandũ est indisse uel credidisse. Nñqͥd
linteamma posita et crecdiclit sic̾ muli¬
dñm furatum de monuim̃to. Nam si eĩ¬
resurrectionẽ credidisset: nequatrũa
euangłista subing̾et. Nonclum em̃ stie¬
bant scͥpt᷑as qͥ e oportebat eum amortins
resurgere. In quo loco quanta utilitas sit
mnintellectu scͥpt᷑aꝵ demonstrat᷑ quãdo
apłi id̾o dicunt᷑ dñi resurrectionẽ igno¬
rare qr scͥpt᷑as ñclum intessigebant: sci¬
licet qi eo reuelante a quo ꝓcedit omĩs
sapĩa ca sꝑitalit̾ ñ dũ intellig̾e didice¬
rant. Nondum enim audierant qͥa sic
scͥptum est in lege et psalmis et ꝓph̾is de
bant resurrexisse dñm qr ñ sciebant scͥp¬
turas: cesset coꝵ dem̃tia qui p̾dara disc̾e
nolunt. Et alios disc̾e uolentes reprehẽ¬
dunt. solent q maliis ĩ¬

Expanded text:
Israel salvus fiet . » Et non prius quod spiritale est, sed quod animale, deinde quod spiritale. « Et vidit et credidit. » Quid putandum est vidisse vel credidisse? Nunquid linteamina posita, et credidit sicut mulifuratum de monumento. Nam si eesurrectionem credidisset, nequaquam evangelista subjungeret: « Nondum enim sciebant Scripturas, quia oportebat eum a mortuis resurgere. » In quo loco quanta utilitas sit in intellectu Scripturarum, demonstratur, quando apostoli ideo dicuntur Domini resurrectionem ignorare, quia Scripturas nondum intelligebant, scilicet quia eo revelante, a quo procedit omnis sapientia, ea spiritualiter nondum intelligere didicerant, nondum enim audierant: « Quia sic scriptum est in lege et psalmis et prophetis de bant resurrexisse Dominum, quia non sciebant Scripturas, cesset eorum dementia qui praeclara discernere nolunt, et alios discernere volentes reprehendunt, solumque in aliis in
Abbreviated transcription (Latin):
inuoluit᷑: eius nec initiũ nec finis uidet᷑.
Et qr his qui passus est in humanitate.
nec inttium nec finẽ habet indiuinitate:
recte sudartum capitis eiꝰ inuolutũ inne¬
nit᷑. Recte etiam imunũ locum inuenin
drͣ. qi inscissura m̃itrum d̾s ñ est. qͥ mil¬

Expanded text:
involvitur, ejus nec initium nec finis videtur. Et quia hic, qui passus est in humanitate, nec initium nec finem haberet in Divinitate, recte sudarium capitis ejus involutum invenitur. Recte etiam in uno loco inveniri dicitur: quia in scissura mentium D
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ indit lintheamina posita et sudarium
qd̾ fuerat suꝑ caput eiꝰ ñ cũ linteaminib
positum s seꝑatim inuolutũ munũ lo¬
cum. Cursus aũ iste discipłoꝵ amist̾io
uacuus ñ est putandus. Non em̃se ioħes
pͥorem uenisse et ñ intrasse dixiss. si in ip̃a
sua trepidatione ist̾ium deesse sensis.
ꝑ hos gͦ duos discipłos sꝑitalit̾ duo ppł̃i

Expanded text:
posita, et sudarium quod fuerat super caput ejus, non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. » Cursus autem iste discipulorum a mysterio vacuus non est putandus. Non enim se Joannes priorem venisse et non intrasse dixisset, si in ipsa sua trepidatione mysterium deesse sensisset. Per duos ergo discipulos spiritaliter duo ordi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsudarium it̾m qd̃ suꝑ caput eĩ positũ
fuerat euis diuinitas intelligi potest.
excellit. Non gͦ cum linteaminib s
seꝑatim muno loco sudariũ capitis dm̃
inuenit᷑: qr dm̃ passio longe a nr̃a pas
portamus: slle sine ꝑcc̃o ꝑtulit. Et̃ nos
quidẽ ꝓ nob̃ ip̃is tͥbulationes patim᷑:¬

Expanded text:
sudarium quod super caput ejus positum fuerat, ejus Divinitas intelligi potest. excellit. Non ergo cum linteaminibus, sed separatim in unum locum sudarium capitis Domini invenitur: quia Domini passio longe a nostra paportamus, ille sine peccato pertulit: et nos quidem pro nobis ipsis tribulationes patim
Abbreviated transcription (Latin):
morẽ uͦ ioħem: sinagoga uideoꝵ prior
gͦ iohes cucurrit.: s monum̃tũ ñ intra¬
uit: qr in cognitione dĩ et noticia legis
pͥor sinagoga fuit. s ad fidem int̾re ieniit.
uenit aũ simon petrꝰ sequens eũ et int̾uit.
qr gentił ppłs post dm̃ in carnationẽ

Expanded text:
o Joannem, synagoga Judaeorum. Prior ergo Joannes cucurrit, sed in monumentum non intravit: quia in cognitione Dei et notitia legis prior Synagoga fuit, sed ad fidem intrare renuit. Venit autem Simon Petrus sequens eum, et intravit, quia gentilis populus post Domi
Abbreviated transcription (Latin):
sita et sudariũ qd̃ fuerat suꝑ caput eiꝰ
ñ cum linteaminib positũ. s seꝑatim ĩ¬
uolutum in unũ locũ. Qͥd ꝑ linteamina
nisi bone actiones significant᷑: Et bene
ꝑ linteum qd̃ cum labore texit᷑. s cũ deco¬
re induit᷑ bonoꝵ actiones significant᷑
que cũ studio pii laboris ꝑficrunt᷑. s cũ
decore aĩe indnunt᷑. De qͥb eccłie uoce ꝑ¬

Expanded text:
d fuerat super caput ejus, non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. » Quid per linteamina, nisi bonae actiones significantur? Linteum namque, quod cum labore texitur, sed cum decore induitur, bonorum actiones significat: quae cum studio pii laboris perficiuntur, sed cum decore animae induuntur, de quibus Ecclesiae voce
Abbreviated transcription (Latin):
mea uidistis: Et cum ꝑ transissent illos:
inueni quẽ diligit anrma mea. Tencam
illum nec dimittam: doñ introducã indo¬
mum patͥs mei: et incubicłm genitͥcis me
e. unde et subdit᷑. Cucturrit gͦ et uenit
ad symonẽ petrũ. et ad alium discipłm¬

Expanded text:
Et factum est dum pertransissem illos, inveni quem diligit anima mea. Teneam illum nec dimittam, donec introducam in domum patris mei, et in cubiculum genitricis meae . » Unde et subditur: « Cucurrit ergo et venit ad Simonem Petrum, et ad alium discip
Abbreviated transcription (Latin):
labastiũ unguenti: et stans retro secus
pedes enis lacͥmis cepit ngare pedes eiꝰ. et ca¬
pillis sunis tergebat et oscłabat᷑ pedes eis
⁊ unguento ungebat. Hec est de qua mar¬
cus sc̃bit Surgens aũ iħ̾c mane pͥma sab¬
bati apparuit primo marie magdalene
de qua eiecerat septẽ demonia S qͥa uix
ta saluatoris uocẽ dimissa sunt ei pcc̃a mł¬
ta qm̃ dilexit multum: in ip̃õ feruore di
lectionis usq ad passionẽ dñi ꝑseuerait
nec amortuo potuit seꝑar: quẽ uiuentẽ
sũmo dilex̾at amore. Demq ut euange¬
liste referunt. mox ut dñm inmonum̃to
positum udit emit aromata et mane pͥ¬
ma salb̾i ante lucem. ut p̾sens euangelii
lectio narrat ad sepulchrũ dm̃ uenit:
Et cum sexus femineus tumidus ẽẽt so¬
leat: ad ambulandum intenebris: nichil
ista metuit qͤ toto corde dñm dilexit.
Trat enĩ in illa ꝑfecta caritas que foras
uuttit timore. S qͥrit᷑ qͣre ioħes dicat

Expanded text:
labastrum unguenti, et stans retro secus pedes Domini, lacrymis coepit rigare pedes ejus, et capillis suis tergebat, et osculabatur pedes ejus, et unguento ungebat. Haec est de qua Marcus scribit: « Surgens autem Jesus mane prima sabbati, apparuit primo Mariae Magdalene, de qua ejecerat septem daemonia . » Sed quia juxta Salvatoris vocem dimissa sunt ei peccata multa, quia dilexit multum, in ipso dilectionis fervore usque ad passionem Domini perseveravit, nec a mortuo potuit separari, quem viventem summo dilexerat amore. Denique ut evangelistae referunt mox ut Dominum in monumento positum vidit, emit aromata, et mane prima sabbati ante lucem ut praesens Evangelii lectio narrat ad sepulcrum Domini venit. Et cum sexus femineus timidus esse soleat ad ambulandum in tenebris, nihil ista metuit, quae toto corde Dominum dilexit. Erat enim in illa perfecta charitas, quae foras mittit timorem. Sed quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Et iudit lapidẽ sublatum amonu¬
mento. Qualit̾ uel qnͣdo reuolutio huiꝰ
lapidis fc̃a sit: matheus manifestius
descbit dicens. Angłs quippe dñi descen¬
dit de celo. et accedens reuoluit lapidẽ
et sẽdebat suꝑ eumꝰ. Ubi ñ putandũ est
qd̾ dñm in resurrectione  suuerit. s ad
aso hoc lapidem reuoluit. urt eius resur¬
rectionẽ fcãm hoĩb demonstraret. S ed
dit atq festina qd̃ undit discipłis nũti¬
auit. H ec est u̾acit̾ que in canticis can¬
ticoꝵ uoce eccł̃ie dr̃. In lectulo meo ꝑ¬

Expanded text:
dit. « Et vidit lapidem sublatum a monudit. « Et vidit lapidem sublatum a monumento. » Qualiter vel quando revolutio hujus lapidis facta sit, Matthaeus manifestius describit, dicens: « Angelus quippe Domini descendit de coelo, et accedens revolvit lapidem, et sedebat super eum . » Ubi non putandum est quod Dominum in resurrectione angelus juverit, sed ad hoc lapidem revolvit, ut ejus resurrectionem factam hominibus demonstraret. Sed mdit, atque festina quod vidit discipulis nuntiavit. Haec est veraciter, quae in Canticis cantico
Abbreviated transcription (Latin):
marcus dicat orto iam sole. Io qd sim¬
plicit̾ respond̾e possumꝰ. qr potuit fieri
ut prima sola antelucẽ ad monum̃tũ
uen̾at ꝓpt̾ amoris magnitudiẽm. et pt̃¬
ea orto sole cum duab eiusdẽ nõis femi¬
nis it̾m ad monum̃tũ redierat. Nõ enĩ
semel indie s frequent̾ ad dñi monu¬
m̃tum sc̃e mulieres uenisse putande ft̃.
Siue c̾te qd̾ iohes dic̃ uenisse eam cum
ad huc tenebre eẽnt ad monum̃tum.
⁊ marcus orto iam sole. imus partes ori¬
entis alt̾ oicidentis descͥpsit. Cotidie em̃
ocłis cermmꝰ qr cuursoł concauas t̾raꝵ
ꝑtes relinquenl. primo crepuscł̃o t̾ris
uicẽ red̾e incipit: ita sit lux in ouiente. ut
tenebre ñ desint in occidente. Et qd̃ ait
iohes cum adhuc tenebre eẽnt: partes occi¬
dentis attendit. Qd̃ uͦ marcus dicit. orto
mini uenit monum̃tum. qr resurrectioĩs
enis ignara inuentẽ int̾ mortuos reqͥre¬
bat. Tunc aũ ineius m̃te sol ortꝰ est qñdo
ñ solũ resurrexisse uidit. s etiam credi¬

Expanded text:
mane, orto jam sole. Ad quod simpliciter respondere possumus, quia potuit fieri ut primum sola ante lucem ad monumentum venerit propter amoris magnitudinem, et postea orto sole cum duabus ejusdem nominis feminis iterum ad monumentum redierit. Non enim semel in die, sed frequenter ad Domini monumentum sanctae mulieres venisse putandae sunt. Sive certe quod Joannes dicit, venisse eam cum adhuc tenebrae essent ad monumentum, et Marcus orto jam sole, unus partis orientis, alter occidentis describit. Quotidie enim oculis cernimus, quia cum sol concavas terrarum partes relinquens, primo crepusculo terris lucem reddere incipit, ita fit lux in oriente, ut tenebrae non desint in occidente. Et quod ait Joannes, cum adhuc tenebrae essent, partes occidentis attendit: quod vero Marcus dicit, orto mini venit monumentum: quia resurrectionis ejus ignara, viventem inter mortuos requirebat. Tunc autem in ejus mente sol ortus est, quando eum non solum resurrexisse vidit, sed etiam credi
Abbreviated transcription (Latin):
diffidas: tue sic tantũ uoluntatis ut ꝑ¬
data me adiuue̾nte cõpleb̾. Aꝑi os tuũ:
et ego adimplebo illud. Ne consideres
multitudinẽ eoꝵ ad quos et contͣ qͦs
locuturꝰ es: s me qui tec̾ sum ut eruam

Expanded text:
ius—, tuae sit tantum uoluntatis, ut percta adiuuante conplebis: aperi os tuum, et implebo illud. nec consideres multitudinem eorum, ad quos et contra quos locuturus es, sed me qui tecum sum, ut eruam
Abbreviated transcription (Latin):
mus elaboremꝰ ut qd̃ suꝑbia tumidũ
elatum q reddiderat. humilitate et mã¬
suetudine cõplanet᷑. Qd̃ iniqͥtas depͣua¬
uerat. directione iusticie corngat᷑. Q uod
inalicia ex asꝑauerat: bonitatis gr̃a tẽperet᷑.
Int̾ hec stucdia inueniet nos xp̃c dñs quia ip̃e
confeire dignatꝰ est iam ꝑ qm nos ducat
ad pr̃iam ut de nob̾ dicẽ dignet᷑. et in am¬
butabo et in habitalu cũ eis: et ero illoꝵ ds.
Si in isto scło amblauerit in nob̾ in illo ha-¬
bitabit in nob̃. qͥ uiuit et regnat in scl̃a scł̃oꝵ

Expanded text:
mus, laboremus, ut quod superbia tumidum elatumque reddiderat, humilitate et mansuetudine complanetur; quod iniquitas depravaverat, directione justitiae corrigatur; quod malitia exasperaverat, bonitatis gratia temperetur. Inter haec studia inveconferre dignatus est viam, per quam nos perducat ad patriam: ut de nobis dicere dignetur, Et inambulabo et inhabitabo in eis, et ero illorum Deus . Si in isto saeculo ambulaverit in nobis, illic habitabit in nobis, qui vivit et regnat in saecula