comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riculũ cũ ei nc̃ pͥuatim. nũc palã sug¬
gessissem. nec ꝓfecissem. quorumdam
tandem sapientium uirorum fretus¬
consilio. fugio meam dampnationem
ñ congregationem. ꝑditionem. ñ reli¬
gionem. Consulite salutem querenti:
aperite pulsanti. Cuius nos uidentes
constantiam audientes causam. et
calumpniam. annuimus introitum
ꝓbauimus susceptum. astruximus
ꝓbatum. tenemus ꝓfessum. Nec intͣ¬
re compulunuis. nec exire cogemus:
quamuis si eum eiceremus. ad uos ut
ipẽ asserit ñ rediret. sẽd magis se ad¬
huc auobis elongaret. Desinite ergo
frẽs. desinite tam indebitis inoxi¬
os lacessere inuirus. ⁊ cassis scripti¬
tationibus inquietare. quia nec cu¬
mulatis etiam contumelus. ꝓuoca¬
ripot̾imus ut uobis nisi quod re¬
u̾entie est respondeamus nec minis
ext̾reri. quo minus monachum te¬
neamus. quem regłariter suscepisse
nos credimus. Ad eosdem.lxuiiii.
ni frẽs. suꝑ querimonia urã

Expanded text:
riculum cum ei nunc privatim nunc palam sugriculum cum ei nunc privatim nunc palam suggessisscm, nec profecissem, quorumdam tandem sapientium virorum consilio fretus, fugio meam damnationem, non congregationem, perditionem, non religionem. Consulite salutem quaerenti, aperite pulsanti. » Cujus nos videntes constantiam, audientes causam, et calumniam, annuimus introitum, probavimus susceptum, adstrinximus probatum, tenemus professum. Nec intrare compulimus, nec exire cogemus. Quamvis si eum ejiceremns, ad vos ut ipse asserit non rediret, sed magis se adhuc a vobis elongaret. Desinite ergo, fratres, desinite tam indebitis innoxios lacessere jurgiis, et cassis scriptitationibus inquietare: quia nec cumulatis etiam contumeliis provocari poterimus ut vobis, nisi quod reverentiae est, respondeamus, nec minis exterreri quominus monachum teneamus, quem regulariter suscepisse nos credimus. 69 EPISTOLA LXVIII, ni fratres, super querimonia vestra
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ relinquitur:. de quo quis regła¬
riter suscipiatur. Quomodo gͦ im
plebitur illud quod abeato benedicto
uł p̃cipitur uł ꝑmittitur. peregͥnum
uideł monachum. ñ solum debere sus¬
cipi ad habitandum ꝓ hospite qͣnto
cupit temꝑore. sed etiam inuentum
utilem suaderi ad manendum om
niens se suscipi a nob̾ humiłr postu¬
laret. pͥmo quidem repulsus: demle
ãmonitus est ut ad monasteriũ suũ
rediret. Sed ille ñ acquiescens. in uici
q .uii. ferme menses nullam int̾im
Sẽd cum sibi tutum ñ crederet quod
solus deg̾et. pꝰ pͥmam repulsam id ip¬
sum quod prius. a nob̾ requirere ñ e¬
rubuit. Rursum nos ãmonentes il¬
lum de reditu. cum causam sue ab eo
discessionis inquireremus. abbas in¬
quit meus habebat me ñ monachũ
sẽt medicum. Cogebat seruire. ĩmo
ipse seruiebat ꝑme ñ deo sẽd seculo.
compellebat etiam tyrannis. raptorib.
ex cõmunicatis. Quod amme mee pe¬

Expanded text:
nobis relinquitur de quo quis regulanobis relinquitur de quo quis regulariter suscipiatur. Quomodo ergo illud implebitur quod a beato Benedicto vel praecipitur vel permittitur, peregrinum videlicet monachum non solum debere suscipi ad habitandum pro hospite, quanto cupit tempore, sed etiam inventum utilem suaderi ad manendum omnniens se suscipi a nobis humiliter postularet, primo quidem repulsus, deinde admonitus est ut ad monasterium suum rediret. Sed ille non acquiescens, in vicine septem ferme menses, nullam interim Sed cum sibi tutum non crederet quod solus degeret, post primam repulsam, idipsum quod prius a nobis requirere non erubuit. Rursus nos admonentes eum de reditu, cum causam suae ab eo discessionis inquireremus: « Abbas, inquit, meus habebat me non monachum, sed medicum. Cogebat servire, imo ipse serviebat per me, non Deo, sed saeculo, compellebat etiam tyrannis, raptoribus, excommunicatis. Quod animae meae pe
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quid si aliis notum. dum modono¬
bis ignotum sit: Et si enim ut uer¬
ba urã ip̃a ponam religionis ur̃e se ad¬
eo fama effuderrit. ut etiam rome ec¬
cłie ur̃e habeatur noticia. nos t̃n quiu¬
tiq multum citra romam positi sumꝰ.
nescio quõ pacto ita p̃teriit. ut neuni¬
us quidem ur̃m abb̃is scił uł monacho¬
rum. ñ ip̃ius ure habitationis. ñ reli¬
gionis ac conu̾sationis usq ad h tem¬
pus uł tenuem noticiam habuerunꝰ.
sẽd nec aliquam aliqñ mentionẽ nob̃̾
de uob̾ factam fuisse memunumus
Nsec tñ mirum. quia et multis t̾rarum
sꝑaciis. et diu̾sis ꝓuinciis et dissimili¬
bus linguis ab inuicem distamus
Nec solum ep̃atibus ꝓͥis absumus sed
etiam in eodem arthiepũ ñ degimus.
Putamus autem quod ñ de cuicunq
notis. sed tm̃ de nob̾ notis monasterus
monachos suscipere ꝓhibemur. ali¬
oquin cum nullum monasterium
sit. quod alicui notum ñsit. nullum

Expanded text:
Sed quid si aliis notum, dummodo noSed quid si aliis notum, dummodo nobis ignotum sit? Etsi enim, ut verba ipsa 68 vestra ponam, religionis vestrae se adeo fama effuderit, ut etiam Romae ecclesiae vestrae habeatur notitia, nos tamen, qui utique multum citra Romam positi sumus, nescio quo pacto ita praeteriit, ut ne uniusquidem vestrum, abbatis scilicet vel monachorum, non ipsius vestrae habitationis, non religionis ac conversationis, usque ad hoc tempus vel tenuem notitiam habuerimus, sed nec aliquam aliquando mentionem nobis de vobis factam fuisse meminimus. Nec tamen mirum, quia et multis terrarum spatiis, et diversis provinciis, et dissimilibus linguis ad invicem distamus; nec solum episcopatibus propriis absumus, sed etiam in eodem archiopiscopatu non degimus. Putamus autem quod non de cuicumque notis, sed tantum de nobis notis monasteriis monachos suscipere prohibemur; alioquin, cum nullum monasterium sit quod alicui notum non sit, nullum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ferens. nec inħ quidem dissimiliter
ab ioseph ex abdito celate pietatis eru¬
pit. se ꝙ u̾itati adiungens rep̃ssit mo¬
tum temperauit telum. pacem cum
iusticia fecit. Bunc de purissimo pla¬
cidi pectoris fonte. talium credo lim¬
pidissimi cogitationum riuuli ebul¬
lierunt. Quid opus est indignari:
Misereri potius opportet. et ñ obli¬
uisci quod scriptum est. Miscdiam
uolo et ñ sacrificium. et implere
tristicia nos quoq contristati sumus:
timentes ne ñsit tristicia de qua quibus¬
dam dicebat apostolus. Contristati enĩ
estis scdm deum. Nam si scłm deum
ẽẽt. ñ utiq adeo uos cõmouisset. ut nos
amicos. quos necdum uł p̃sentes u̾bo
conueneratis. uł absentes scripto p̃mo¬
nueratis. hac pͥma uice. quam subito. tã
acriter argueretis. Miramini ut scribi
ponitis nobis de regła. de noto monaste¬
riomonachum ñ suscipiendum: ꝓcon¬
stanti scił habentes. ur̃m̃ ñ ẽẽ ignotum.

Expanded text:
non ferens, ne in hoc quidem dissimiliter non ferens, ne in hoc quidem dissimiliter ab Joseph , ex abdito celatae pietatis erupit, seque veritati adjungens repressit motum, temperavit zelum, pacem cum justitia fecit. 2. Tunc de purissimo placidi pectoris fonte talium 66 credo limpidissimi cogitationum rivuli ebullierunt: Quid opus est indignari? misereri potius oportet, et non oblivisci quod scriptum est: Misericordiam volo, et non sacrificium ; et impleretristitia nos quoque contristati sumus, timentes ne non sit illa tristitia, de qua quibusdam dicebat Apostolus: Contristati enim estis secundum Deum . Nam si secundum Deum esset, non usque adeo vos commovisset, ut nos, amicos, quos necdum vel praesentes verbo conveneratis, vel absentes scripto praemonueratis, hac prima vice tam subito, tam acriter argueretis. Miramini, ut scribitus. Proponitis nobis de Regula, de noto monasterio monachum non suscipiendum , pro constanti scilicet habentes vestrum non esse ignotum.
Abbreviated transcription (Latin):
teratis: S quis hoc crederet. Ie¬
re nemo scit que sunt in homine.
nisi spũs hominis qui in eo est
ubi est nunc illa austeritas. illa se¬
ueritas. illa indignatio. que olim
in illum. lingua. uultus oculi. t̾ribi¬
liter ostentare ⁊intentare solebant:
ad unum nempe nuncium de mor¬
te filii. pat̾na uiscera cõmota st̃. subitoq
ħ omnia que simulatoria s dispensatoria
ac ꝑ ħ transitoria erant. disparuert̃.
Illa uero que uera erant. s latebant.
caritas. pietas. benignitas. apparue¬
runt. Si quidem in religioso animo
urõ. miscdia et ueritas obiuauerunt
sibi: et quia nimirum miscłia suꝑ a¬
bundauit iudicio. iusticia et pax os¬
culate sunt. Nam quantum mͥ uid̃or
uidere coniciendo. quid aniitũc ha¬
bueritis cum ad ulciscendã illam que
uob̾ uidebatur facta inuria. iusticie
telo accensa ueritas sese accing̾et. illa q̃
exemplo iosepħ prudent̾ antea dissi¬
mulabatur miscd̾ia. ultra iam latere

Expanded text:
teratis? Sed quis hoc crederet? Veteratis? Sed quis hoc crederet? Vere nemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui in eo est . Ubi est nunc illa austeritas, illa severitas, illa indignatio, quae olim in illum lingua, vultus, oculi, terribiliter ostentare et intentare solebant? Ad unum nempe nuntium de morte filii, paterna viscera commota sunt; subitoque haec omnia, quae simulatoria, sed dispensatoria, ac per hoc transitoria erant, disparuerunt; illa vero quae vera erant, sed latebant, charitas, pietas, benignitas apparuerunt. Siquidem in religioso animo vestro misericordia et veritas obviaverunt sibi; et quia nimirum misericordia superabundavit judicio, justitia et pax osculatae sunt. Nam quantum mihi videor conjiciendo videre, quid animi tunc habueritis, cum ad ulciscendam illam, quae vobis videbatur facta, injuriam, justitiae zelo accensa veritas se accingeret, illa quae exemplo Joseph prudenter antea dissimulabatur misericordia, ultra jam latere
Abbreviated transcription (Latin):
suri głam mundi quasi stantem
aspiciatis et ue stantem amitta¬
tis. ne plus uobis. aut ꝓuobis ur̃a
diligatis. et sic uos et nr̃a ꝑdatis.
ne blandiens p̃sens ꝓsꝑitas sui fi¬
sine fine succedat. ne leticia tẽpora¬
lis. luctum uobis et̾num et oꝑiat
quemparit. et pariat quem oꝑit¬
ne mors longe ȩẽ. putetur. et p̃occu¬
pet imꝑuidum. et uita dũ lon¬
ga expectatur. cito deserat male
conscium. sicut scriptum ẽ. Cum
dixerint pax et securitas. tunc su¬
bitaneus eis suꝑueniet interitus
tanquam in ut̾o habenti et ñ ef¬
luso ab̃b̃i aoquiscincti monas¬
terii .B. salutem ex corde. Retri
tu. mox uelut ĩmemor pͥstine ca¬
lumpnie. s ñ amicicie. consolato¬
rem potius quã ultorem uos exhi¬
biuistis. Patrem quippe uos cogno¬
uistis. ut resexigebat ñiudicem:
id̃o ꝙ quod pietatis. qđ caritatis
ẽ. ut u̾e filio pater impendẽ stu¬
duistis. Quid melius. quid lauda¬
bilius. quid uob̾ dignius agere po¬

Expanded text:
suri gloriam mundi quasi stantem suri gloriam mundi quasi stantem aspiciatis, et vere stantem amittatis; ne plus vobis aut pro vobis vestra diligatis, et sic vos et vestra perdatis; ne blandiens praesens prosperitas sui vosine fine succedat; ne laetitia temporalis luctum vobis aeternum et operiat quem parit, et pariat quem oNe mors longe a te esse putetur, et praeoccupet improvidum, et vita, dum exspectatur, deserat male conscium. Sicut scriptum est: Cum dixerint, pax et securitas, tunc subitus veniet interitus, tanquam in utero habentis, et non efSO abbati Aquiscincti monasterii, BERNARDUS, salutem ex corde. 1. Rettu, mox velut immemor pristinae calumniae, sed non amicitiae, consolatorem potius quam ultorem vos exhibuistis. Patrem quippe vos cognovistis, ut res exigebat, non judicem. Ideoque quod pietatis, quod charitatis est, ut vere filio pater impendere studuistis. Quid melius, quid laudabilius, quid vobis dignius agere po
Abbreviated transcription (Latin):
mittit in seculum seculi elegit᷑
eam inhabitationem sibi. quod
apud illam sit. et si ñdum uisio.
certe expectatio u̾e pacis. illius
utiq de qua dicitur. Pax deique
exuperat omnem sensum. Ue¬
rum hoc suum bonum et side¬
suꝑ accepit. inurõ tñ bene placi¬
to ħ facere cupit. ĩmo se fecisse
confidit. scienuos sapientis ñ
ignorare sententiam. quod fili¬
rogamus et noscum illo et ꝓ illo.
quatenus de p̃benda sua quod ip¬
se suis creditoribus consticuit im¬
mobiliter stare faciatis: ne inali¬
quo fraudator quod absit debiti.
et p̃uaricator pacti inueniatur
ita munus contriti cordis quod co¬
quispiam habet aliquid adũsꝰ
eum. Precatur deinde ut domus
quã ipẽ mr̃i sue in t̾ra eccłie con¬
struxit. cum t̾ra quam ibi dele¬
gauit. eidem mr̃i. quãdui iuxe¬
rit. concedatur. hec ꝓphilippo.
intimante. ĩmo uͦ inspirante deo.
adicienda putaiumus. hortari
uos in caritate p̾sumentes. ne ca¬

Expanded text:
romittit, in saeculum saeculi: elegit romittit, in saeculum saeculi: elegit eam in habitationem sibi; quod apud eam sit, etsi nondum visio, certe exspectatio verae pacis, illius utique de qua dicitur: Pax 65 Dei, quae exsuperat omnem sensum . Verum hoc suum bonum, etsi desuper accepit, in vestro tamen beneplacito hoc facere cupit, imo se fecisse confidit, sciens vos Sapientis non ignorare sententiam: quod filirogamus et nos cum illo et pro illo, quatenus de praebenda sua quod ipse suis creditoribus constituit, immobiliter stare faciatis; ne in aliquo fraudator quod absit! debiti, et praevaricator pacti inveniatur; et ita munus contriti cordis, quod oquispiam habet aliquid adversus eum. Precatur deinde ut domus quam ipse matri suae in terra Ecclesiae construxit, cum terra quam ibi delegavit, eidem matri, quamdiu vixerit, concedatur. Haec pro Philippo. intimante, imo vero inspirante Deo, adjicienda putavimus, hortari vos in charitate praesumentes, ne ca
Abbreviated transcription (Latin):
mam. compendium uie inuenit.
et cito ꝑuenit quo uolebat. Urans¬
frecauit in breui hħmare magnũ
et spaciosum. et ꝓspere nauigais
attigit iamlitus obtatum. atq
ad portum tandem salutis aꝑpli¬
cuit. Scantes sunt iam pedes eiꝰ
in atriis ierłm. et quem audierat
in effrata. inuentum incampis
silue. libenter adorat in loco ubi
steterunt pedes eius. Ingressus
est hereditatem quib merito dr.
iam ñ estis hospites et aduene. s
estis ciues scõrum et domestici
di. Cum quib intrans. et exiens
tanquam unus escĩs. głatur et
ipẽ cum cet̾is dicens. Conu̾satio
nra in celis est. factus ẽ. gͦ ñcuri¬
osus tm̃ spectator. s deuocus habi¬
tator. et citis conscriptus ierłm.
ñ autem t̾rene huius. cui arabie
mons syna conuinctus ẽ. que ser¬
uit cum filiis suis. s libere illius
que in celis ẽ. tota m̃tis deuotiõe.
et conu̾sationis imitatione & cog¬
natione quadam spiritus soci¬
ata. Hec requies eius sicut ip̃e ꝓ¬

Expanded text:
rosolymam, compendium viae invenit, et cito pervenit quo volebat. Transfretavit in brevi hoc mare magnum et spatiosum, et prospere navigans attigit jam littus optatum, atque ad portum tandem salutis applicuit. Stantes sunt jam pedes ejus in atriis Jerusalem; et quem audierat in Ephrata, inventum in campis silvae libenter adorat in loco ubi steterunt pedes ejus. Ingressus merito dicitur: Jam non estis hospites et advenae, sed estis cives sanctorum et domestici Dei . Cum quibus intrans et exiens, tanquam unus e sanctis, gloriatur et ipse cum caeteris, dicens: Conversatio nostra in coelis est . Factus est ergo non curiosus tantum spectator, sed et devotus habitator, et civis conscriptus Jerusalem, non autem terrenae hujus, cui Arabiae mons Sina conjunctus est, quae servit cum filiis suis; sed liberae illius, quae in coelis est, tota mentis devotione, et conversationis imitatione, et cognatione quadam spiritus sociata. Haec requies ejus, sicut ipse p
Abbreviated transcription (Latin):
tñ p̃cipitatione qͣsoleo. Bonũ ẽ ei. sipͥget
ip̃e curiã suã: & si liberet ꝯsciãm suam.
Decreuerã ista tac̾e: s uenerabilis prior
montis d̾i ad hoc me impulit. ⁊ anima¬
uit ut scriberẽ. Et scitote minꝰ me dix¬
isse. qm publice p̃dicatur.

Expanded text:
tamen praecipitatione qua soleo: Bonum est ei si purget tamen praecipitatione qua soleo: Bonum est ei si purget ipse curiam suam, et sic liberet conscientiam suam. Decreveram ista tacere: sed venerabilis Prior Montis-Dei ad hoc me impulit, et animavit ut scriberem. Et scitote minus me dixisse, quam publice praedicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ os̃ pene eccłas francie & normannie
a circũqͣq cireuiens usq rothomagum.
nir apłicus repleuit ñ eugłio. s sacͥlegio.
Turpia fert᷑ ubiq cõmisisse. spolia eccłaꝵ
asportasse. formosulos pueros in eccłas¬
ticis honoribꝰ ubi potuit ꝓmouisse:
ubi ñ potuit uoluisse. Muiti se rede¬
merunt: ne uenuret ad eos. Ad qͦs ꝑue¬
nire ñ potuit eregit. & extorsit ꝑ nun¬
cios. In scolis. in curiis. in teuiiis. fa¬
bulã seipsũ fecit. Scl̃ares. religiosi : om̃s
male loquunt᷑ de eo. Pauꝑes & monachi
& eleriti: conquerunt᷑ de eo. Hoiẽs qͦ sue
ꝓfessionis. ipsi sunt qui magis exhorrent
&̃ famã eiꝰ & uitã. Hoc testimoniũ habet.
& ab his qui intꝰ & ab his qui foris sunt.
Non sic dñs iohes paperons ñ sic: tuius
laus ẽ in eccła. quippe honorificantiᷤ mi-
nist̾ium suũ. Legite litt̃as has dno
meo. Ipse uid̾it qͥd de tali homine faci¬
endũ sit : ego lib̾aui animã meã. Dico

Expanded text:
Franciae, et Normanniae, et circumquaque circumiens usque Rothomagum, vir apostolicus replevit, non Evangelio, sed sacrilegio. Turpia fertur ubique commisisse; spolia ecclesiarum asportasse: formosulos pueros in ecclesiasticis honoribus, ubi potuit, promovisse; ubi non potuit, voluisse. Multi se redemerunt, ne veniret ad eos: ad quos pervenire non potuit, exegit et extorsit per nuntios. In scholis, in curiis, in triviis, fabulam se ipsum fecit. Saeculares, religiosi, omnes male loquuntur de eo: pauperes, et monachi, et clerici conqueruntur de eo. Homines quoque suae professionis, ipsi sunt qui magis exhorrent et famam ejus, et vitam. Hoc testimonium habet et ab his qui intus, et ab his qui foris sunt. Non sic dominus Joannes Paperons, non sic: cujus laus est in Ecclesia, quippe honorificantis ubique ministerium suum. Legite litteras has domino meo. Ipse viderit, quid de tali homine faciendum sit: ego liberavi animam meam. Dico
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓ ꝑsona odonis ab̃bis ⁊ si nemo
alius scriberet: ego scrib̾e ñ dubitarem.
Causa bona ẽ. ⁊ neutͣ ex parte nutans.
Sccła nobilis: & abbas boni testimonii ẽ.
Illud orbi: hoc nob̾ qͥ uicini sumꝰ notissi

Expanded text:
 persona Odonis abbatis, etsi nemo alius scriberet, ego scribere non dubitarem. Causa bona est, et neutra ex parte nutans: ecclesia nobilis, et abbas boni testimonii est. Illud orbi, hoc nobis, qui vicini sumus, notissi
Abbreviated transcription (Latin):
tationis aduenit. Amputatumẽ sar¬
m̃tum inutile: putre m̃brum. Ille il¬
le iniquus qui peccare fecit isrł. mor¬
te absortus ẽ: ⁊tͣductus in uentrem
inferi. fec̾at quippe scd̃m ꝓpħam pac¬
tum cum morte: ⁊cum inferno fedus
inierat. Id̾o ꝙ iuxta ezechielem factus
ẽ ꝑdicio: ⁊ ñ subsistit in et̾mim. Alius
qͦ om̃ium sic̃ maximus. ita ⁊ pessimꝰ
inimicus: abscisus nichominꝰ ẽ. Et is
erat unus ex amicis eccłie: s iłł de qͥ¬
de similib idem iudicium. ꝓpeẽ ut
reu̾tar ad fr̃s meos siuita comes fu¬
erit: ꝑuos sicut intendo tͣnsiturus.
qui circauos sunt: cum reliqua scã
le dilectionis obsequiũ. Lec¬
tis litt̾is ur̃is. letatus sum
in eis: quod tantillum uidł tantus
tis. Cet̾m uidendi nos inuicem ⁊ col¬
loquendi parit̾. q̃m dignum uidica¬
tis: q̃n se offeret illa oportunitas.
q̃n conueniens locus. qͣniusta occa
pidimꝰ. ampliora libent̾ donaturi cũ
ea uob̃ on̾osa ñ fore cognou̾imꝰ. Alioqͥn

Expanded text:
tationis aduenit. Amputatum est sarmentum inutile, putre membrum. Ille, ille iniquus, qui peccare fecit Israel: morte absorptus est, traductus in ventrem inferi. Fecerat quippe secundum Prophetam pactum cum morte, & cum inferno fœdus inierat. Ideoque iuxta Ezechielem, factus est perditio, & non subsistit in æternum. Alius quoque omnium sicut maximus, ita & pessimus inimicus, abscisus nihilominus est. Et is erat vnus ex amicis Ecclesiæ, sed illis de qude similibus idem iudicium. Prope est, vt reuertar ad fratres meos: si vita comes fuerit, per vos, sicut intendo, transiturus. qui circa vos sunt, cum reliqua sancta le dilectionis obsequium. Lectis litteris vestris, laetatus sum in eis quod tantillum videlicet tatis. Caeterum videndi nos invicem, et colloquendi pariter, quoniam dignum judicatis, quando se offeret illa opportunitas, quando conveniens locus, quando justa occasdidimus, ampliora libenter donaturi, cum ea vobis onerosa non fore cognoverimus. Alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ⁊ consołonis. Colla borandum fu¬
it ⁊ compatiendum mr̃i: ne ⁊ de nob̾
queretur dicens. Qui iuxta me erast
ded̾ ei uictoriam. Honestauit eam in
laborib: ⁊ compleuit .l.illius. Tristi¬
cia nr̃a ingaudium: ⁊luctus ñr in¬

Expanded text:
mus & consolationis. Collaborandum fuit, & compatiendum matri, & ne de nobis quereretur dicens, Qui iuxta me erantdedit ei victoriam, honestauit eam in laboribus, & compleuit labores illius. Tristitia nostra in gaudium, & luctus n
Abbreviated transcription (Latin):
N multa infirmitate corꝑis ⁊ cord̃
anxietate ds scit dictam ista aduoᷤ
homomiser. homonatus ad labo¬
rem: frat̾ t̾n uest̾. Utinam nc̃ ip̃m
sp̃m in quo cong̾gati estis mear
hẽre int̾pellatorem adurãm una¬
nimitatem qui impͥmat pectorib
ur̃is calamitatem quam patior.
qui imaginem mesͥtͥstem acsuppli¬
cem sicut ẽ frat̾nis affectib rep̾sẽ¬
to affectu oporteat misereri. Certꝰ
enimquia sid datum fũit. conti¬
nuo lacͥme de thesauro pietatis erũ'¬
pent. singultus ⁊ gemitus ⁊ suspiri¬
a hinc inde pulsabunt celos.⁊ audi¬
et ds ⁊ placab̾r mͥ. ⁊ dicet reddidi te
frĩb tuis. ñ morieris int̾ ex tͣneos.
s int̾ tuos. Tantis siquid̃ laborib
⁊ dolorib affectus sum: usepe te¬
deat me ⁊̃ uiu̾e. Hũanum aũ dico:
ꝓpt̾ infirmitatem nr̃am. De sidero

Expanded text:
n multa infirmitate corporis et cordis anxietate, Deus scit, dictavi ista ad vos, homo miser, homo natus ad laborem, frater tamen vester. Utinam nunc ipsum Spiritum, in quo congregati estis, merear habere interpellatorem ad vestram unanimitatem, qui imprimat pectoribus vestris calamitatem quam patior; qui imaginem mei tristem ac supplicem, sicut est, fraternis affectibus repraesento affectu oporteat misereri. Certus sum enim quia, si id datum fuerit, continuo lacrymae de thesauro pietatis erumpent, singultus et gemitus et suspiria hinc inde pulsabunt coelos, et audiet Deus, et placabitur mihi, et dicet: Reddidi te fratribus tuis, non morieris inter extraneos, sed inter tuos. Tantis siquidem laboribus et doloribus affectus sum, ut saepe taedeat me etiam vivere. Humanum autem dico propter infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
Gnitum eloquiũ tuum uehem̃t̾:¬
⁊ ignitum illo igne quem dñs. i
in t̾ram. Legi illud ⁊ concaluit cor
meumint᷑ me: b̃ndixi fornacuilli
de qua huiꝰmodi scintille euolas¬
sent. Donne cor nr̃mardens.e. inte.
cum ista dictabas: Bonus homo
te uti tu huiłr memoras: ñ me ꝑi¬
get.Araui in spem ꝓfecto ꝑcipien¬
di fructus: ⁊ spes ñ confund̾. En de
fructu oꝑum meorum satiant᷑ uiᷤ

Expanded text:
gnitum eloquium tuum vehementer, et ignitum illo igne, quem Dominus misit in terram. Legi illud, et concaluit cor meum intra me: benedixi illi fornaci, de qua hujusmodi scintillae evolassent. Nonne cor tuum ardens erat in te, cum ista dictabas? Bonus homo te, uti tu humiliter memoras, non me piget. Aravi in spem profecto percipiendi fructus, et spes non confundit. En de fru
Abbreviated transcription (Latin):
Tuo placito sunt id quod sunt: ñ su
om̾ito. Dec enim inuenis m̾ita: s p̃¬
uenis. Om̃s peccamꝰ: ⁊ egemꝰ p̃ueniri.
salute te cõmonem aspirando p̃ue¬
nit. Namu̾m̾multum tͥbuas. plan¬
tator sum. rigator sum: absꝙ illo tñ
quiincrem̃tum dat quid sum: Ip̃i
te in om̃i huilitate subicias. ip̃i to¬
ta deuotione in hereas: me uͦ ut̾e eiꝰ
seruo. conseruo tuo. comite in uia.
coh̾ede futuro inpatria: si tñ studi¬
osissime impleu̾o minist̾ium ad qd̃
t missus sum: id ꝙ qͣntum in me est
effec̾o ut h̾editatem capias salutis.
Ad ea de quib questus es : itarespõ¬
deo. Necessitates tuas ut meas por¬

Expanded text:
unt, non suo merito. Nec enim invenis merita, sed praevenis. Omnes peccavimus, et egemus praeveniri. salute monerem, aspirando praevenit. Nam ut multum mihi tribuas, plantator sum, rigator sum: absque illo tamen qui incrementum dat, quid sum? ipsi te in omni humilitate subjicias, ipsi tota devotione inhaereas. Me vero utere ejus servo, conservo tuo, comite in via, cohaerede futuro in patria: si tamen studiosissime implevero ministerium ad quod tibi missus sum; idque quantum in me est effecero, ut haereditatem capias salutis. Ad ea de quibus questus es, ita respondeo. Necessitates tuas ut meas por
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cis nr̃ȩ benigna susce ꝑtio:
p̾bet ampliora sꝑandi fiduciam. Pre¬
missa traq deuotissimarũ gr̾arũ
actione ꝓ exꝑta beniuolentia: ite¬
rum audeo pet̾e. qͦd iterandis gra¬
tiis scđo me faciat debitorem: qua¬
tinus uidelicet molismensi eccłȩ
tentiam serenitatem quo qͦmͦ obnu¬
bilasse dolebat. eadem lib̾tate te¬
nere concedatis. qua p̾decessoꝵ ur̃õ¬
rum temꝑib eam certum ẽ tenu¬
isse. uał.¬

Expanded text:
cis nostrae benigna susceptio praebet ampliora sperandi fiduciam. Praemissa itaque devotissimarum gratiarum actione pro experta benevolentia, iterum audeo petere quod iterandis gratiis secundo me faciat debitorem: quatenus videlicet Molismensi Ecclesiae vestram Serenitatem quoquo modo obnubilasse dolebat, eadem libertate tenere concedatis, qua praedecessorum vestrorum temporibus eam certum est tenuisse. Va
Abbreviated transcription (Latin):
.c. Cõfessiogͥ pecc̃õris ẽ uita: iusti gła.
Et necessaria ẽ pecc̃ori: ⁊ iustũ nicħ¬
ominꝰ decet. deniq rectos decet lau¬
datio.Serica ⁊ purp᷑a. ⁊ tincturar̃
fucus. decorẽ hñt: s ñ p̃bẽt. Qcqͥd ta¬
le applices corꝑi: exponit spẽm suã.
ñ deponit. Sec̃ deniq tollit: cũ tol¬
lit᷑ ip̃m. Porro decor qͥ c̃ueste indui¬
tͣ. ⁊ c̃ueste deponit᷑: uestis ꝓcłdubio
ẽ. ñ uestiti. Tugͦ noli emulari in
malignãtib ⁊m̃dicantib pulcͥtu¬
dinẽ alienã: uͥ ꝑ did̾int suã. Natiuo¬

Expanded text:
. Confessio igitur, peccatoris est vita, justi gloria: et necessaria est peccatori, et justum mihilominus decet. Denique rectos decet laudatio . Serica, et purpura, et tincturarum fucus decorem habent, sed non praebent. Quidquid tale applices corpori, exponit speciem suam, non deponit. Secum denique tollit, cum tollitur ipsum. Porro decor qui cum veste induitur, et cum veste deponitur, vestis procul dubio est, non vestiti. 5. Tu ergo noli aemulari in malignantibus, et mendicantibus pulchritudinem a
Abbreviated transcription (Latin):
sit ẽẽ. inuidiosus. S adu̾te ⁊ aliud de
eod̾as fecto tanto manet tͥtutꝰ. qͣnto ⁊
ꝓpͥus. uides nempe auro. argñto. lapi¬
dib p̃ciosis. ⁊ omĩ deniq cultu regio
ñtã ornatas. qͣm on̾atas. uides iõgas
pꝰse tͣhentes finbrias. ip̃as q p̃ciosis¬
simas: ⁊ densas puli̾us nubes excitã

Expanded text:
sit esse invidiosus. 6. Sed adverte et aliud de sit esse invidiosus. 6. Sed adverte et aliud de eodem. Profecto tanto tibi manet tutus, quanto et proprius. Vides nempe auro, argento, lapidibus pretiosis, et omni denique cultu regio non tam ornatas quam oneratas. Vides longas post se trahentes fimbrias, ipsasque pretiosissimas, et densas
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ p̃t̾it figure mũdi. foris s ꝯfic̾e sat¬
agt̃: ũn ocłis insipientiũ appareãt
speciose. Indignũ tͥ iudica formã a
pellib muriũ ⁊ oꝑib u̾miũ mutu¬
ari. Tua tͥ sufficiat. Ille ẽ u̾us ꝓpͥus
q cuiꝰq rei decor: qͥ nulla int̾iacẽte
mat̾ia ꝑse inẽ. O qͣm decẽtirubore
genas suffund̃ uͥgineas. ingenitigẽ¬
Ima pudoris. Qmnaures reginar̃ huic
ꝯꝑabunt᷑: Nec inferioris insigne de¬
coris disciplina p̃fert. Oqͣm ꝯpositũ
redd̾ om̃em puellaris corpis statũ:¬
necñ ⁊m̃tis habitũ disciplina. Cerui¬
cem submittit. ponit suꝑcilia. ꝯpo¬
nit uultũ. ligat ocłos. cachĩnos cohi¬
bet. mod̾at᷑ linguã. gulã frenat. irã
sedat: format incessũ. Talib decet
pudicicie uestẽ distingͥ margaritis.
Istiꝰmodi cͥcũdata uarietate uͥginitas.
ht uͥginitatẽ. s ñ carnẽ: sane felicior
qͣm fortior in hac parte. Optimꝰ ⁊ op¬
tabił ualde ornatꝰ iste: qͥ ⁊ angłis pos¬

Expanded text:
it figurae mundi, foris sibi conficere satagunt, unde oculis insipientium appareant speciosae. Indignum tibi judica, formam a pellibus murium, et operibus vermium mutuari. tua tibi sufficiat. Ille est verusque rei decor, qui nulla interjacente materia per se inest. O quam decenti rubore genas suffundit virgineas ingeniti gemma pudoris! quae inaures reginarum huic comparabuntur? Nec inferioris insigne decoris disciplina praefert. O quam compositum reddit omnem puellaris corporis statuentis habitum, disciplina! Cervicem submittit, ponit supercilia, componit vultum, ligat oculos, cachinnos cohibet, moderatur linguam, gulam frenat, iram sedat, format incessum. Talibus decet pudicitiae vestem distingui margaritis. Istiusmodi circumdata varietate virginitas, habet virginitatem, sed non carnem: sane felicior, quam fortior in hac parte. Optimus et optabilis valde ornatus iste, qui et angelis pos
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ sũt. nudis iłł exeũtib retinebit:
eisd̾ uans uanas si miłr alias seduc¬
t᷑us. At uͦ ille tuus ornatꝰ ñ sic. firmis¬
sime tͥ uͥdixi manet ꝓpt̾ea tutꝰ. qr tuuᷤ.
Nulł facile aũced̾ iniuriis: aũ patet
in sidiis. Adu̾sus hꝰmodi. nil furis
calliditas: nil furentis crudelitaspo¬
tẽ. Nec atineis rodit᷑. nec uitustate
corrũpit᷑. nec ꝯsumit᷑ usu. In morte
uiuit. Nimir̃ aĩe res ẽ. ñ corꝑis: ⁊ ob ħ
simł c̃ aĩa de corꝑe abii. ñ obit c̃corꝑe.
Porro anime ñ hñt qͥd faciant: ⁊̃ qͥ cor

Expanded text:
cujus sunt, nudis illis exeuntibus retinebit, eisdem vanis vanas similiter alias seducturus. At vero tuus ille ornatus non sic. Firmissime tibi, ut dixi, manet, propterea tutus, quia tuus. Nullius facile aut cedit injuriis, aut patet insidiis. Adversus hujusmodi nil furis calliditas, nil furentis crudelitas potest. Nec a tineis roditur, nec vetustate corrumpitur, nec consumitur usu. In morte vivit. Nimirum animae res est, non corporis: et ob hoc simul cum anima de corpore abit, non obit cum corpore. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptu głe głosius sublimaris: ⁊ sub¬
limiꝰ głaris. Insignior plane atq il¬
lustͥor qd̾ de paucis facta es: qͣm qd̃
orta de magnis. Illd̾ nãq dĩ mun̾e
tuũ ẽ. ħtuorũ. Porro qd̾ tuũ ẽ: tanto
sonarũ: nescio tn qͦ pacto uirtꝰ in no¬
bili plus placer. Anforte qr plus cla¬
ret: Siqͥd̾ ignobit cũ caret gła. ñ faci¬
le liquet. utr̃ qi nolit: anqr ñpossit
hr̃e. Laudo factã de necessitate uͥtu¬
tẽ: s plus illã quã elig̃ lib̾tas. ñ indi¬
cit necessitas. Certẽt gͦ cet̾e q̃ spem ñ¬

Expanded text:
temptu gloriae gloriosius sublimaris, et sublimius gloriaris; insignior plane atque illustrior, quod de paucis facta es, quam quod orta de magnis. Illud namque Dei munere tuum est, hoc tuorum. Porro quod tuum est, tanto ersonarum: nescio tamen quo pacto virtus in nobili plus placet. An forte quia plus claret? siquidem ignobilis, cum caret gloria, non facile liquet utrum quia nolit, an quia non possit habere. Laudo factam de necessitate virtutem; sed plus illam quam eligit libertas, non indicit necessitas. 2. Certent ergo caeterae,
Abbreviated transcription (Latin):
tia t̃m loqͦr. ea loqͦr q̃ de pͥmitiis sp̃s
iã tenes sponsi exenia. arras sponsa¬
litias. b̃ndictiones dulcedinis in qͥ¬
b te p̃uenit: quẽ ⁊ subsecut᷑um. atq
qd̃ deẽ ꝯpletͣum expectas. Ille. ille ĩ
mediũ ueniat sũmo decore specta¬
bił. ip̃is qͦ angłis ad mirandus or¬
nat᷑: ⁊ ꝓferãt si qͥd simile hñt filie
babyloms. qͣrũ u̾e gła in ꝯfusiõe.
Induunt᷑ purp᷑a ⁊ bysso: ⁊ subĩn cõ¬
scĩa pãnosa iacet. Fulgẽt monilib:
morib sordẽt. Eꝯtͣ tu foris pãnosa.
intͦ sp̃osa resplendes: s diuinis as¬
pectib ñ hũanis. Intꝰ ẽ qd̾ delectat.
qr intꝰ ẽ. quẽ delectat: nͥ forte tudu
de tuo. deniq omĩs gła eiꝰ filie.r.a.¬

Expanded text:
tantum loquor, ea loquor quae de primitiis spiritus jam tenes, sponsi xenia, arrhas sponsalitias, benedictiones dulcedinis, in quibus te praevenit, quem et subsecuturum, atque quod deest completurum exspectas. Ille, ille in medium veniat summo decore spectabilis, ipsis quoque angelis admirandus ornatus: et proferant si quid simile habent filiae Babylonis, quarum vere gloria in confusione. Induuntur purpura et bysso, et subinde conscientia pannosa jacet: fulgent monilibus, moribus sordent. E contra tu foris pannosa, intus speciosa resplendes, sed divinis aspectibus, non humanis. Intus est quod delectat, quia intus est quem delectat: nisi forte tu dude tuo. Denique omnis gloria ejus filia
Abbreviated transcription (Latin):
capite tuo.⁊ dext̾a illiꝰ.a. te. Pret̾eo loq̃
nominatũ: quẽ uͥginitatis p̃roga¬
tiua singularẽ afiliis ⁊ filiab in
regno esꝓculdubio sortit᷑a. Sileo ⁊
b singłari nicħ̾ominꝰ dulciq mo¬
dulamine canit᷑a. letab̾is in ipso.
⁊ letificabis ciuitatẽ di cantãs ⁊ cur¬

Expanded text:
te. Praetereo locum nominatum, quem virginitatis praerogativa singularem a filiis et filiabus in regno es procul dubio sortitura. Sileo et bus singulari nihilominus dulcique modulamine canitura, laetaberis in ipso, et laetificabis civitatem Dei, cantans, et cur
Abbreviated transcription (Latin):
głe uͥtutis tue. qͣ fallacẽ mũdigłam
respuisse narraris. Ip̃a qͥppe digne
ꝯditatis ht̃: dũ uendicas. dũ deffẽ¬
dis. dũ inuides. dũ suspicaris. dũ
Cet̾m uideas eã qͣmplimos ñ app̃hen¬
d̾e: ꝯtẽpn̾e ꝑpaucos. Cur hoc : A fecto
qr necessitas multorũ ẽ: uͥtꝰ pauco¬
rũ. Paucorũ in qͣm paucorũ: p̃sertĩ
nobiliũ. deniq ñ młtos nobiles: s ig

Expanded text:
gloriae virtutis tuae, qua fallacem mundi gloriam respuisse narraris. Ipsa quippe digne cunditatis habet? Dum vindicas, dum defendis, dum invides, dum suspicaris, dum Caeterum videas eam quamplurimos non apprehendere, contemnere perpaucos. Cur hoc? Profecto quia necessitas multorum est, virtus paucorum. Paucorum, inquam, paucorum, praesertim nobilium. Denique non multos nobiles, sed ig
Abbreviated transcription (Latin):
trudaris in locũ tenebrosũ ⁊ oꝑtũ
m.caligine. Erubescis forte redire. qr
ad horã cessisti. Erubesce fugã. ⁊ ñ pꝰ
Necd̃ finis pugne: necdũ ab inuicem
dimicantes acies discesser̃t: adhuc
uictoria p̃manib ẽ. Sius. nolumꝰ
uinc̾e sñ te. nec tuã tͥ inuidemꝰ głe
portionẽ: leti occͣremꝰtͥ. letis te excipie

Expanded text:
trudaris in locum tenebrosum, et opertum mortis caligine. Erubescis forte redire, quia ad horam cessisti. Erubesce fugam, et non pNecdum finis pugnae, necdum ab invicem dimicantes acies discesserunt: adhuc victoria prae manibus est. Si vis, nolumus vincere sine te, nec tuam tibi invidemus gloriae portionem. L
Abbreviated transcription (Latin):
cupitis impetͣbo si pot̾o: uͥ qͥ eiꝰ amo
alio scło sunt felici ⁊ inseꝑabili so¬
filimi .G. doleo suꝑte. Et m̾i¬
to. Qͥs enĩ ñdoleat florẽ iuuẽ¬
tutis tue quẽ letantib angłis do illi¬
batũ obtuleras in odorẽ suauitatis.
pente pedẽ ab ip̃o intͦitu retͣxistigłe:¬

Expanded text:
mpetrabo, si potero, ut, qui ejus amore alio saeculo simul felici et inseparabili sofride, doleo super te. Et merito. Quis enim non doleat florem juventutis tuae, quem laetantibus angelis Deo illibatum obtuleras in odorem suavitatis, pente pedem ab ipso introitu gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
blandit᷑ ꝯsoło carnis: Gustato sp̃u
necesse. ẽ desiꝑe carnẽ. Affectantice¬
lestia. t̾rena ñ sapiũt: et̾nis inhian¬
ti fastidio sũt tͣnsicoria. Desinite gͥ
parẽtes mei. desinite ⁊ uos plorando
frustra. afflig̾e. ⁊ megͣtis reuocando
tis. Si aũ dimititis: clarãuallẽ in

Expanded text:
blanditur consolatio carnis! Gustato spiritu, necesse est desipere carnem; affectanti coelestia, terrena non sapiunt; aeternis inhianti, fastidio sunt transitoria. Desinite igitur, parentes mei, desinite et vos frustra plorando affligere, et me gratis revocando tis. Si autem dimittitis, Claram-Vallem in
Abbreviated transcription (Latin):
gdi. euad̾nti suadet᷑ regͥdi. ⁊ ħ ab his
qͥ in incẽdio positi st̃. ⁊ obstinatissi¬
ma dem̃tia. ac dem̃tissima obstina¬
tione fug̾e ꝑicłm nolt̃: srohfuror.
Siuos ꝯtẽpnitis mortẽ urãmͥ cur ⁊̃
appetitis meã: Sunqͣm negligitis sa¬
re uos ñ potiꝰ seqͥminime fugientẽ:⁊
tis : socios here sue dãpnatiõis: Qd̾ue
remediũ moriẽtib alios uid̾e moriẽ¬
tes: Nõ ħ mͥ ꝑsuad et diues ille qͥ in tor¬
m̃tis desꝑatꝰ de sua lib̾atiõe. rogabat
ñciari fr̃ib suis ne ⁊ ip̃i uenirent in
locũ eund̃ torm̃torũ: timẽs ꝓcłdubio
ex suorũ cruciatu augeri suũ. Qd gͦ.
ad tp̃s uisitõne. uͥin et̾nũ lugeã i me

Expanded text:
 evadenti suadetur regredi! et hoc ab his qui in incendio positi sunt, et obstinatissima dementia ac dementissima obstinatione fugere periculum nolunt. Proh furor! si vos contemnitis mortem vestram, cur etiam appetitis meam? Si, inquam, negligitis saare vos non potius sequimini me fugientem, ut tis, socios habere suae damnationis? quodve remedium morientibus, alios videre morientes? Non hoc mihi persuadet dives ille qui, in tormentis desperatus de sui liberatione, rogabat nuntiari fratribus suis ne et ipsi venirent in locum eumdem tormentorum , timens procul dubio ex suorum cruciatu augeri suum. 3. Quidad tempus visitatione, ut in aeternum lugeam et me
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ miseriã: ħ solũ qd̾ gesto corruptibi¬
le corpꝰ: de ur̃o me hẽre fateor ⁊ cognoᷤ¬
co. Nõ suffic̃ uob̾ qd̃ me in hanc scłi
miseriã miseri miserũ induxistis. qd
in peccõ ur̃o pecc̃ores pecc̃orẽ genuistis.
qd ⁊ inpecc̃mnatũ de pecc̃o nutͥstis: nͥ ⁊̃
ne faciatis: O durũ prẽm. oseuã ma¬
ñ parẽtes s ꝑ ẽptores. quorũ dolor sa¬
lus pignoris. quorũ ꝯsolb mors filii
ẽ. Q me malũt ꝑire c̃eis: qͣm regnare
sñ eis. Qͥ me rursus ad naufragiũ
ũntandẽ nudus euasi. rursũ ad ig¬
nẽ ũnuix semiustus exiuii. rursũ
ad latͦnes aqͥb semiuiuus relictꝰ
sũ. s miserãte samaritano iã aliꝗͣ¬

Expanded text:
et miseriam? Hoc solum, quod gesto, corruptibile corpus de vestro me habere fateor et agnosco. Non sufficit vobis quod me in hanc saeculi miseriam miseri miserum induxistis; quod in peccato vestro peccatores peccatorem genuistis; quod et in peccato natum, de peccato nutristis: nisi etiam nae faciatis? 2. O durum patrem! o saevam manon parentes, sed peremptores: quorum dolor, salus pignoris; quorum consolatio, mors filii est!. qui me malunt perire cum eis, quam regnare sine eis! qui me rursus ad naufragium, unde tandem nudus evasi; rursus ad ignem, unde vix semiustus exivi; rursus ad latrones, a quibus semivivus relictus sum, sed miserante Samaritano jam aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
bom. uͥpiiparẽtes diligitis. siu̾am. si
fidelẽ gͣ filiũ pietatẽ ħetis÷ qͥd me pri
om̃iũ do plac̾e satagñtẽ inqͥetatis. et
ab eiꝰ seruicio cui seruire regnare ẽ.
retͣhere attẽptatis: u̾e nc̃ cognosco q¬

Expanded text:
boni, ut pii parentes diligitis; si veram, si fidelem erga filium pietatem habetis: quid me Patri omnium Deo placere satagentem inquietatis, et ab ejus servitio, cui servire regnare est, retrahere attentatis? Vere nunc cognosco q
Abbreviated transcription (Latin):
Si me talem putant: ego me ta-
scio. Deniq siue grandia sint si-¬
ue parua. ad que me ira ꝑurgẽt:
ego causam ñ habeo. Quero siqui-¬
dem. facilia sunt an difficilia. qͦ
ad ꝑturbandũ amicũ silentiũ
tantoꝑe imponẽ curatis amico:
Si facilia: absq me possunt fieri.
Si difficilia: ꝑ me ñ possunt effici.
Nisi forte tanti estimor cui gͣndi¬
a. ⁊ impossibilia reseruent᷑: tanꝗͣ
ea ego possim que nemo alius fa¬
cere potest. Quod si ita ẽ. dñe ds
meus qͦmͦ tuum de me solo fru¬
stratum ẽ iudiciũ. ponens sub
modio lucernã quȩ pot̾at lucẽ
suꝑ candelabrũ: Et ut aꝑtius lo¬
quar. temptans me face̾ monachũ
⁊ uolens absconde in tab̾naculo
tuo in die maloꝵ. hominẽ neces¬
sarium mundo sine qͦ ep̃i ñ posst̃¬
ꝑtractare negocia: S ⁊ ħ mei mͥ
necessarii p̃stitert᷑: ut n̾c qͦ udear
loqui turbatꝰ homini cuius nũꝗͣ
nͥ serenꝰ ⁊ cum omni iocunditate

Expanded text:
Si me talem putant, ego me talem Si me talem putant, ego me talem scio. Denique sive grandia sint, sive parva, ad quae me ita perurgent ego causam non habeo. Quaero siquidem: Facilia sunt an difficilia, quae ad perturbandum amicum silentium tantopere imponere curatis amico? Si facilia, absque me possunt fieri; si difficilia, per me non possunt effici, nisi forte tanti aestimor, cui grandia et impossibilia reserventur, tanquam ea ego possim, quae nemo alius facere potest. Quod si ita est, Domine Deus meus, quomodo tuum de me solo frustratum est judicium, ponens sub modio lucernam, quae poterat lucere super candelabrum; et, ut apertius loquar, tentans me facere monachum, et volens 39 abscondere in tabernaculo tuo in die malorum, hominem necessarium mundo, sine quo episcopi non posstractare negotia? Sed et hoc mei mihi necessarii praestiterunt, ut nunc quoque videar loqui turbatus homini, cujus nunquam nisi serenus et cum omni jucunditate
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ eque ⁊ corpus meũ. Seuientiᷤᷤ
si quidem acutȩ febris exusta ardo¬
rib. ⁊ exhausta sudorib: ñ ualuit
suffice spũi ꝓmpto caro in firma.
Uolui gͦ: s p̾uolanti uoluntati
obstitit ea. qͣm dixi occasio. Que
ante iusta sit ipsi iudicent ami-¬
ci nr̃i: qui me omni exclusa excu-¬
satione: obedientiȩ retib circum¬
clusum cotidie de claustro ad
ciuitates ꝑtrahere moliunt᷑. Si¬
mulq attendant istam me occa-¬
sionẽ ñ fallacit̾ ad inuenisse. s gra¬
uiter ꝑtulisse: ut uł nunc exꝑi¬
antur. quia non ẽ. consilium con¬
tra consilium dñi. Quib si ego re-¬
spondissem. exui tunicam meam
qͦmͦ induam illã. laui pedes me¬
os qͦmͦ inquinabo illos: ꝓfecto in¬
dignarent᷑. Nunc aũ diuino aut
succenseant aut acquiescant iu¬
dicio: quo factum ẽ. ut & si uelĩ
ñ ualeam ꝓficisci. S grandis inqͥ¬
unt fuit causa grauisq necessi-¬
tas. Querendꝰ gͦ fuerat: qui gͣndi¬
b diffiniendis fuisset ydoneus.

Expanded text:
 aeque et corpus meum. Saevientis siquidem acutae febris exusta ardoribus et exhausta sudoribus, non valuit sufficere spiritui prompto caro infirma. Volui ergo, sed praevolanti voluntati obstitit ea quam dixi occasio. Quae an justa sit, ipsi judicent amici nostri, qui me omni exclusa excusatione, obedientiae retibus circumclusum, quotidie de claustro ad civitates pertrahere moliuntur; simulque attendant istam me occasionem non fallaciter adinvenisse, sed graviter pertulisse: ut vel nunc experiantur, quia non est consilium contra consilium Domini. Quibus si ego respondissem, Exui tunicam meam, quomodo induam illam? lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos? profecto indignarentur. Nunc autem divino aut succenseant, aut acquiescant judicio, quo factum est ut etsi velim, non valeam proficisci. 2. Sed grandis, inquiunt, fuit causa, gravisque necessitas. Quaerendus ergo fuerat qui grandibus definiendis fuisset idoneus.
Abbreviated transcription (Latin):
dño meo uͥ oculi pr̃is qualis c̃q qui
ñ sum dignus uocaripat̾. claudant᷑
manib filioꝵ. uͥextrema uideant.
exitũ ꝯsolentur. sp̃m sius desid̾iis
leuent ad consortium si dignũ ui¬
dicas b̃orum: cũ pauꝑũ corporib
pauꝑis corpus sepeliant. ħ ꝓrsus
si inueni gram in ocuł tuis. p̃cib
⁊ m̾itis eorund̃ fr̃m meorũ optin̾e
toto affertu desid̾o. Nerũpt̃n: nõ
mea uoluntas s tua fiat. Nec mͥ ui¬
u̾e uolo: nec mori. S dignum ẽ ut
qui dolorem meum audistis:⁊ con
quid̃ in omĩ labore ⁊ calamitate
quam patior: solum arbitror ẽẽ
in causa eum cui omĩa uiuunt. ue¬
lim nolim. neccesse ẽ me uiu̾e illi:
qui meam sibi ꝓprie uite positiõe
acquisiuit. qui ⁊ potens ẽ si quidpa¬
timur ꝓip̃o recompensare nobin¬
In hac gͦ aliqͣntulum consid̾atiõe
respiro. Demn quod sepeñmeis m̾i¬
tis suꝑnagrã honestauit me in la¬
borib meis. ⁊ gr̃a illa in me uacua
ñ fuit. sicut in multis exꝑtus sum:

Expanded text:
Domino meo, ut oculi Patris qualiscumque, qui non sum dignus vocari Pater, claudantur manibus filiorum, ut extrema videant, exitum consolentur, spiritum suis desideriis levent ad consortium, si dignum judicas, beatorum, cum pauperum corporibus pauperis corpus sepeliant: hoc prorsus, si inveni gratiam in oculis tuis, precibus et meritis eorumdem fratrum meorum obtinere toto affectu desidero. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Nec mihi vivere volo, nec mori. 3. Sed dignum est ut qui dolorem meum audistis, etiamquidem omni labore et calamitate, quam patior. solum arbitror esse in causa eum cui omnia vivunt. Velim, nolim, necesse est me vivere illi, qui meam sibi propriae vitae positione acquisivit; qui et potens est, si quid patimur pro ipso, recompensare nobIn hac ergo aliquantulum consideratione respiro. Deinde quod saepe non meis meritis superna gratia honestavit me in laboribus meis, et gratia illa in me vacua non fuit, sicut in multis expertus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
doleret. Nunc aũ meliꝰ ẽ: ut ꝑ alioᷤᷤ
cognoscatis. Instantissima pos¬
dato. necñ eccłie ac pͥncipum p̾cib
flexi. dolentes ⁊ nolentes. debiles
atq infirmi. ⁊ uu̾um fatear paui¬
de mortis pallidam circũferentes
imaginem.thimur inapuliam.
Rogate que ad pacem sunt eccłie.
rogate que ad salutem sunt nob̾.
mꝰ. ⁊ moriam᷑: ⁊ sic uiuite uobtine¬
atis. Infirmus in arto temporis
c̾te cum lacͥmis ⁊ singultib ista dic¬
taui. teste carissimo fr̃e nr̃o baldy¬
ino quistilo ea excepit. quem eccłia
uocauit ad aliud officium. ⁊ ad aliã
dignitatem. Orate ⁊ ꝓ ip̃o tanqͣm u¬
nico solatio meo: ⁊ inquo sp̃s meus
płimum requiescit. Orate ꝓ dñopa¬
ꝑa qui me parit̾ atq uniu̾sitatem
urãm prno fouet affectu. Orate ⁊ ꝓ
dño crisogono. magistro iuone:
qui se nob̃ exhibent fr̃s ut̾mos. Q
mecum sunt. fr̃ bruno ⁊ fr̃ Gerar.¬
dus. salutant uos: supplicantes ⁊

Expanded text:
doleret. Nunc autem melius est ut hoc per alios cognoscatis. 4. Instantissima posdato, necnon Ecclesiae ac principum precibus flexi, dolentes et nolentes, debiles atque infirmi, et, ut verum fatear, pavidae mortis pallidam circumferentes imaginem, trahimur in Apuliam. Rogate quae ad pacem sunt Ecclesiae, rogate quae ad salutem sunt nobis, mus, et moriamur: et sic vivite, ut obtineatis. Infirmus in arcto temporis, certe cum lacrymis et singultibus ista dictavi, teste charissimo fratre nostro Balduino, qui stylo ea excepit: quem Ecclesia vocavit ad aliud officium et ad aliam dignitatem. Orate et pro ipso tanquam unico solatio meo, et in quo spiritus meus plurimum requiescit. Orate pro domino papa, qui me pariter atque universitatem vestram paterno fovet affectu. Orate et pro domino Chrysogono, magistro Yvone, qui se nobis exhibent fratres uterinos. Qui mecum sunt frater Bruno, et frater Girardus, salutant vos, supplicantes et
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ⁊ frigente iam corpore. sc̃m in
corde desid̾ium. artub ꝙ fatiscenti¬
b durat tn incolumis ꝓpositi uigor:
nec sentit rugose carnis infirma
sp̃s ꝓmptus. Nec mirum. Qtquid
enim metuat uet̾am domicilii ru¬
inas.qui fabricam spiritalem uidr
indies in sublime consurge ⁊ ꝓfic̾e
in et̾nitatem: Certus namq ẽ. si t̾res¬
tͥs domus ista dissoluit᷑ quod edifica¬
tionem ht̃ ex do domum ñmanu. f.
et̾nam in celis. S dicet aliquis. Quid
simorte p̃uentus fũit hõ : necdũ udt
spiritali edificio consũmato: ꝑ fectus
quippe ñ ht̃ quo ꝑficiat. Et qui ꝓficit:
co ip̃o quo ꝓficit. ꝑfectus ñ ẽẽ conun¬

Expanded text:
mus et, frigente jam corpore, sanctum in mus et, frigente jam corpore, sanctum in corde desiderium, artubusque fatiscentibus, durat tamen incolumis propositi vigor, nec sentit rugosæ carnis infirma spiritus promptus. Nec mirum. Ut quid enim metuat veterani domicilii ruinas, qui fabricam spiritualem videt in dies in sublime consurgere, proficere in æternitatem ? Certus namque est, si terrestris domus ista dissolvitur, quod ædificationem habet ex Deo, domum non manufactam, æternam in cælis. Sed dicet aliquis : « Quid si morte præventus fuerit homo, necdum videlicet spiritali ædificio consummato ? » Perfectus quippe non habet quo proficiat, et qui proficit, eo ipso quo proficit, perfectus non esse con