comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fit reꝑcusr̃o splondoras euis in nubib ex ꝗbasul gor emicans
arcus spe ciem soritiat ⁊ Sicuneñ pressacera anuli imaginẽ
ex premit. sic nubes e contra ex rotunditate solis sumentes
orbẽ efficiunt. & arcus effigiem fingunt. Apparet aũt
hoc non semꝑ. sed cũ rare scunt nubila celi. Na rursus eũ
in se coeunt nubes atq den santur. confestim arcus forma
re sol uitur. In nubium eñidensitate arcꝰ Saerẽ imꝑfecto
atcus. quia ex tepore radi solis species eius formatur.
Quadricolor est enĩ. & ex om̃ib elementis inse rapit species.
Decelo eium trahit igneum colorem. doaquis purpureum.
daere albiamn. De terris colligit nigrum. Hic aldsa t cus
ꝓco quod asele re splendet innubib̾us: xp̃igloriam in¬
dicatꝰ in ꝓphetis ac doctoribus refulgentem. Alii exdu¬
obis coloribus ei̾s idest aquoso & igneo duoindicia signi¬
ficite dixerunt. Unum per quod dudum impuperier̃

Expanded text:
fit repercussio splendoris ejus in nubibus, e quibus fulgor emicans fit repercussio splendoris ejus in nubibus, e quibus fulgor emicans arcus speciem format. Sicut enim impressa cera anuli imaginem exprimit, sic nubes e contra ex rotunditate solis figuram sumentes, orbem efficiunt, et arcus effigiem fingunt. Apparet autem hic non semper, sed cum rarescunt nubila coeli. Nam rursus cum in se coeunt nubes atque densantur, confestim arcus forma resolvitur. In nubium enim densitate arcus aerem in perfecto am apparet arcus, quia ex typo radii solis species ejus formatur. » 2. Quadricolor enim est, et ex omnibus elementis in se rapit species. De coelo enim trahit igneum colorem, de aquis purpureum, aere album, de terris colligit nigrum. Hic autem arcus, pro eo quod a sole resplendet in nubibus, Christi gloriam indicat in prophetis, ac doctoribus refulgentem. Alii ex duobus 47 coloribus ejus, id est aquoso et igneo, duo judicia significari dixerunt. Unum per quod dudum impii perierunt
Abbreviated transcription (Latin):
ost ful minis aũt̃ iactum uentorum erũpere iuolentiã:
sicq furorẽ tempestatis quẽ in nubib conclusi agebant.
ex euntes ad terras mittunt. Lucre tius aũt dicit fulmin
ex minutis seminib constare. adõpene trabilia esse.
U bicumqsantem fulgur cecidirit. sul ꝑhurios odote ehitit.¬
Unde uirgiliua. Et lata circumlot᷑a sul fure fumant. Et lucanu
E themoq nocens fumauit sul fure ferrum. In ful minib seoꝵ
accipiuntur miricula. claritate signoꝵ ac inrtutũ nicatia
atquad intimacor dis ꝓuenientia. Sublimia locã amplius
excel siora loca tempe statib ẽẽ secura. Ut olympus ꝗcełsi¬
tudine sita nec impetus uentoꝵ nec ful mini sentit. quia
eñi iur eeximagine soli hoc modo formatur. Dum eñi
sol innabh iarescentib ex aduerso rbsul fert. radiosq¬
e suos dit ditt meastumore nubilo trans findens im presserit.s

Expanded text:
Post fulminis autem jactum, ventorum 45 erumpere violentiam, Post fulminis autem jactum, ventorum 45 erumpere violentiam, sicque furorem tempestatis quem in nubibus conclusi agebant exeuntes ad terras emittunt. 4. Lucretius autem dicit fulmina ex minutis seminibus constare, ideo penetrabilia esse; ubicunque autem fulmen ceciderit, sulphuris odorem emittit. Virgilius: Et late circum loca sulphure fumant, Et Lucanus: Aethereoque nocens fumabit sulphure ferrum. 5. In fulminibus sanctorum accipiuntur miracula, claritate signorum ac virtutum micantia, atque ad intima cordis pervenientia. Sublimia loca amplius excelsiora loca a tempestatibus esse secura, ut Olympus, qui celsitudine sua nec impetus ventorum, nec fulminum ictus sentit, quia enim in aere ex imagine solis hoc modo formatur. Dum enim sol in nubibus rarescentibus ex adverso refulserit, radiosque suos directa linea humor in nubilo transfundens impresserit,
Abbreviated transcription (Latin):
suint naturaliũ scrip̃tore̾ causap. qd̾ ex c̃ollisione atqu tqna
ubiũ fulguragenerent᷑. ad instar silicu deg loꝵ quo tũcopi¬
at tritis quo tiens micuere ꝓcellis. Hac iiaq rnttonti eunus¬
bila inuicẽ in se fuerint collifa. illico fulmia i enut tuntur.
dehinc sequintt̃ Irua. Que liceti sonitu tardi gra sint
fulgure emit ba sio  sonitus tardius pene trtt auge
qũa oculos splendoꝵ fulguris. ad instar secuias ar boñ
ꝑ cul cecdentis. lsips quidem ante cernis ictu qua ad and
aures per ucpiat sonieus. Ergonubiũ attritũ fulmina
nascuntur. Num quam eñi sereno celo fulgura micuerunt.
Unde al irgilius. Ngnialias celo ciciderunt plura sereno ful¬
gura. fit eñi fulc nube. imbre. & uento. Nam cum
uentus innubib uehement̃ agitatus est. sic incale scit ut
accendatur. de hinc ut predictum est. fulgura & toni¬
trua simul ex primuntur. Sed illud celeri us uidetur
quia clarum est. hocaũt tardius ad aure peruenit.

Expanded text:
1. Aiunt naturalium scrutatores causarum, quod ex collisione atque attritu nubium fulgura generentur ad instar silicum duriorum quos cum compuFulguraque attritis quotiens micuere procellis. Hac itaque ratione, cum nubila invicem in se fuerint collisa, illico fulmina mittuntur. 2. Dehinc sequuntur tonitrua, quae licet sonitu tardiora sunt, fulgure emittuntur. Sed eorum sonitus tardius penetrat aures quam oculos splendor fulguris, ad instar securis arborem procul caedentis, cujus quidem ante cernis ictum quam ad aures perveniat sonitus. Ergo nubium attritu fulmina nascuntur. Nunquam enim sereno coelo fulgura micuerunt. Unde et Virgilius: Non alias coelo ceciderunt plura sereno Fulgura. 3. Fit enim fulmen nube, imbre et vento. Nam cum ventus in nubibus vehementer agitatus est, sic incalescit, ut incendatur. Dehinc, ut praedictum est, fulgura et tonitrua simul exprimuntur. Sed illud celerius videtur quia clarum est, hoc autem tardius ad aures pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗa suspendit trã in nichilo. Philosophiqq̃ similit̃ opinant᷑ atge
denso trã sustineri. ⁊ qͣsi spongiã mollẽ suã immobilẽ pendẽ.
sicꝙ ut eqͣbili motu hinc atq in ueluti alaꝵ suffulta remigũ ex oĩ
parte librata. ꝓpendeat. nec in partẽ p̾osit indinari altera
erutam̃ utrũdensitate aeri sustineat᷑. anst̃ aqũa pendeat. ꝗa scͥ br̃

Expanded text:
quia suspendit terram in nihilo. » Philosophi quoque similiter opinantur, aere denso terram sustineri, et quasi spongiam mole sua immobilem pendere, sicque, ut aequali motu hinc atque inde, veluti alarum suffulta remigiis, ex omni parte librata propendeat, nec in partem possint inclinari alteram. 2. Verumtamen, utrum, densitate aeris sustineatur, an super aquam pendeat, quia scribitur
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ Eestati : lũdopar ꝑt aꝗloni fulget:⁊ cũ departe. euri intonat
sgidiuͥ q̃ quit. Lina si sumꝗin corniculo maculã nigra habuerit
eqͥmi parcib m̃sib imbre ait fore. si in media tẽcu plenasit in
catorniculo serenat. Certe sirubet q̃si aurũ. uento ostendit:
it enĩugitꝰ ex aeri densitate. densitate obducta sol ⁊ lunarube¬
sẽt. Itt̃ si cornuaei ob teoafuerint nebula tẽpesta futiraẽ :¬
cornũ lune sit corra tiũ : aꝗlonẽ imminẽ. Itẽ si cornuaust it
sit erectiu̾ notłi imminẽ. Quarta aũt luna futuraꝵ indexcer¬
aueror. Ictẽ ase tigiliu dic̃. Si sol in ortu suo maculo sũ sit alti
subnube latens aut sidimidia parte ꝓpparuerit. imbre futu¬
d. Itẽ: uatro. Siexorien c̃cauiiuidet ita ut cmedio fulgent
mradioꝰ faciãt parti adaustrũ parti ad aqlone. tepestatehul

Expanded text:
empestatis, dum de parte Aquilonis fulgurat, et dum de parte Euri intonat. Nigidius quoque ait: Luna si summo corniculo maculas nigras habuerit in primis partibus mensis, imbres fore; si in medio, tunc cum plena sint in ea cornicula, serenitatem. Certe si rubet, quasi aurum, ventos ostendit. Fit enim ventus ex aeris densitate, densitate obducta, sol et luna rubescunt. Item si cornua ejus tecta fuerint nebula, tempestas futura cornu lunae est porrectius, aquilonem inminere; item si cornu australe sit erectius, notum inminere. Quarta autem luna index futurarum cerunt. Virgilius namque ait, si sol in ortu suo maculosus sit atque sub nube latens aut si dimidia parte eius apparuerit, imbres futuros. Item Varro ait, si exoriens concavus videatur, ita ut e medio fulgeat et radios faciat partim ad aquilonem partim ad austrum, tempestatem
Abbreviated transcription (Latin):
Oece tellas̃ que plaustrũ idẽ septentrione seqt̃. que etiã ab antiqs
arcto filax dr̃. siue minor arcturꝰ. Uñ ⁊ ꝗdã eã septentrione dixer
nocte boet̾e. Quia cũ ortafuerit citofac̃ occasũ.
titudine stellaꝵ. Pã & ipse septẽ eẽ dñr. sid apliuqũasto
nullu c̃ sput potest. Hec ab oriente surgt. & ap ꝓpiquante diti
appellauer᷑. eo qd post uere exoriant᷑. ⁊ comagiceteri p̃dic sd.¬

Expanded text:
es, stella est quae Plaustrum, id est Septentrionem sequitur, qui etiam ab antiquis Arctophylax dicitur, sive minor Arctos. Unde et quidam eam Septentrionem dixerunt. nocte Bootes; Quae cum orta fuerit, cito facit occasum.titudine stellarum. Nam et ipsae septem esse dicuntur, sed amplius quam sex nullus conspicere potest. Haec ab oriente surgunt, et appropinquante diei appellaverunt, eo quod vere oriantur, et eo magis caeteris praed
Abbreviated transcription (Latin):
abro sui in libro ex ameron legidicentẽ. Quer it qualit
spaciũ a eri occupit ũ bra t̃re efficien nob nocteo cũ solrecedit
anob̾i. diemq obdueit cũ inferiora axi septentrionali in¬
luminat. Om̃e nrũ corpꝰ ubt̃a facit. ⁊ naturalit̃ ũbracorpori
ad heret. adõ ut ctiã pctore ñ bra corpoꝵ priu̾quã pinxerat

Expanded text:
brosium in libro Hexaemeron legi dicentem: « Quaeritur qualiter spatium aeris occupet umbra terrae efficiens nobis noctem, cum sol recedit a nobis diemque obducit, cum inferiora axis septentrionalis illuminat. Omne enim corpus umbram facit, et naturaliter umbra corpori adhaeret, adeo
Abbreviated transcription (Latin):
Nambrosiũ d plerũq glatialib uentoꝵ flatib rigent̾e
ique solidant̃ inueet. & rupto aere nix fundit᷑. Degrandine.
rigore uentoꝵ stringunt᷑ inglatiem atdure scc̃. Dehmno
gl acies ipsa parti fragore uentoꝵ cominuta in fragmie.
partĩ soli uapore resoluta. frust at̃i adtralabit᷑. Qd aũt.

Expanded text:
Ambrosius quod plerumque glacialibus ventorum flatibus rigentes aquae solidantur in nivem, et rupto aere nix funditur. 49 CAPUT XXrigore ventorum stringuntur in glaciem, atque durescunt. Dehinc glacies ipsa partim fragore ventorum comminuta in fragmina, partim solis vapore resoluta, frustatim ad terras elabitur. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
rgo sic̃ udicm cu aprte sołi aliqdcorpu hoĩs uł arboris
octurrit iec iperte qualum̃ reꝑcueit ũbra subsistit. Sic cũ
recedente die s& ad eũsocũ ꝑ uenerie ubi occidere dr̃. ibi
montiũ magnitudine a nobi sepa. sic qr t̃re obitetu a
septentrionali parte ehubrat᷑ aer. đ aut noct̃t ipbi fae at¬
Onitrua aũt ex fragore nubiũ gn̾ant᷑. Concepti eñi. intra
sinũ nubiũ uentoꝵ sp̃oliũ sant̃ ibidẽ. Cũꝙue hemx se fe
erepturo̾ diserint. & iuti sue mobilitare inqu̾a libet part̃e

Expanded text:
rgo sicut in die cum a parte solis aliquod corpus hominis vel arboris occurrit, ex ea parte qua lumen repercutitur umbra subsistit; 43 sic cum recedente die sol ad eum locum pervenerit ubi occidere dicitur, ibi montium magnitudine a nobis separatur, sicque terrae objectu a septentrionali parte obumbratur aer, adeo ut nobis Tonitrua autem ex fragore nubium generantur. Concepti enim intra sinum nubium ventorum spiritus versantur ibidem. Cumque vehementer sese erupturi eliserint, et virtutis su
Abbreviated transcription (Latin):
nos diuitis ẜmo p̃dicat eu angłicus. Sic̃ paugenda
uidȩ supplitia dic̃ ctiã psalm᷑. Cõmoti amoueant᷑ filis
eĩ nũdicent. Impn ex hoc durius inuiditio pumiendis
m̃ti dolore: ex qͦui surist̃ iustos głe bũtudinẽ meruisse
cunctis uidentib p̃cipitandus ÷ diabolus. Qño sub
aspectu. õĩum bonoꝵ. angłoꝵ.⁊ hominũ: cũcis ꝗde
parte ẽi er̃. inignẽ at̃nũ mittendus ÷. Dũ sublat᷑ fue¬
inueniendi dño aduiditiũ ueniente metu c̃cu¬
tiendist̃. Uidentẽ talisententia impiũ eẽ punitũ.
quot̾rore purgandist̃: ꝗasiꝗd eis excorpore ad huc
peccati remanserit: metu ipso quodiabolũ dãna
c̃spitiunt. purgabunt̃ hicͥ ÷ ꝙ ait iob. Cũ sublat fuerit
timeb̃t angłi. ⁊ ext̃riti purgabunt̃. Multo posse ꝑire

Expanded text:
icus, sic pro augendo Judae supplicio dicit etiam Psalmus: Commoti amoveantur filii ejus et mendicent . Impii ex hoc durius in judicio puniendi sunt mentis dolore, ex quo visuri sunt justos gloriae beatitudinem meruisse. Cunctis videntibus praecipitandus est diabolus, quando sub aspectu omnium bonorum angelorum et hominum cum eis, qui de parte ejus erunt, in ignem aeternum est mittendus. De quo inveniendi, Domino ad judicium veniente, metu concutiendi sunt, videntes tali sententia impium esse punitum, quo terrore purgandi sunt, quia si quid eis ex corpore adhuc peccati remanserit, metu ipso quo diabolum damnari conspiciunt, purgabuntur. Hinc est quod ait Job: Cum sublatus fuerit timebunt angeli, et territi purgabuntur . Multos perire
Abbreviated transcription (Latin):
Ignẽ gehenne ad aliꝗd lum̃ abere ad aliꝗd ñ abe. hoc ÷
habere lum̃ ad clãnationẽ ut uideant impii undoleant
tñ baberet ad c̃salationẽ. Neuideant unde gaudcant.
prifuit cõparatio decamino triũ pueroꝵ adexẽplũ
ignĩ gehenne. Nã sic̃ille ignis ñ arsit adtriũ pueroꝵ
supplitiũ. Sed arsit ad c̃burenda. ligamina uinculoꝵ
Itaignigehenne ⁊ lucebit miseri ad augm̃tũ. Pen aꝵ
ut uideant unde doleant: ⁊ ñ lucebit ad c̃solationẽ: ne
uideant uñ gaudeant. Int̾huius uitȩ. ⁊ futȩ infelicitati
miseriã. multa discretio ÷. Illuc enĩ ⁊ miseria ÷ ꝓpt̃

Expanded text:
Ignem gehennae ad aliquid lumen habere, ad aliquid non habere; hoc est, habere lumen ad damnationem, ut videant impii unde doleant; et non habere ad consolationem, ne videant unde gaudeant. 3. Apta fit comparatio de camino trium puerorum ad exemplum ignis gehennae. Nam sicut ille ignis non arsit ad trium puerorum supplicium, et arsit ad comburenda ligamina vinculorum, ita ignis gehennae et lucebit miseris ad augmentum poenarum, ut videant unde doleant, et non lucebit ad consolationem, ne videant unde gaudeant. 4. Inter hujus vitae et futurae infelicitatis miseriam multa discre
Abbreviated transcription (Latin):
mandos diuinȩ lectionis affectu. Sunt aut diuini
ymni sunt u ingenio humano cõpositi. Illarus aũt gal
rissimus cloctor. copiosius in huius modi carmine
claruisse cognoscit᷑.: Att indeymni ex eiꝰ nomine am¬
brosiani uocant̃. ꝗ ei tẽpore primũ in eccła medio¬
lanensi celebrari coeperunt. Cũ celebritati deuotio
dehinc ꝑ totiũ occidentis eccłas obseruãt᷑. Carmina
duob choris alt̾natĩ concinentib: quasiduo se¬
raphin .s duoquoq testam̃ta intꝰ uicẽ sibi con¬
clamantia A pudlatinos aũt prim̾ idẽ beatissim
ambrosius antiphona constituit. grecoꝵ exempla
imĩtatus. Ex hinc incunctis occiduis regionibus
eaꝵusus increpuit.

Expanded text:
mandum divinae dilectionis affectum. Sunt autem divini mandum divinae dilectionis affectum. Sunt autem divini hymni, sunt et ingenio humano compositi. Hilarius autem Gassimus doctor, copiosus in hujusmodi carmine floruisse cognoscitur, atque inde hymni ex ejus nomine Ambrosiani vocantur, quia ejus tempore primum in Ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt, cujus celebritatis devotio dehinc per totius Occidentis Ecclesias observatur. Carmina duobus thoris alternatim concinentibus, quasi duo seraphim, duoque Testamenta invicem sibi conclamantia. Apud Latinos autem primus idem beatissimus Ambrosius antiphonas instituit, Graecorum exemplum imitatus; ex hinc in cunctis Occiduis regionibus um usus increbuit.
Abbreviated transcription (Latin):
circo cũ modulatione cantilenarũ suauiũ ab eccła¬
frequentat᷑. quo facilius animi ad conpunctionẽ
flecrat᷑. Primitiua aũt eccła ita ipsapsalbebat
ut modico flexu uocis faceret resonart psallentẽ
tandiẽ instituta. ut quia uerbis non conpungunt᷑.
suauitate modulaminis moueant̃. Sicnãq abeatis¬
simus augustinus in libris confessionũ suaꝵ con¬
suetudinẽ canendi apꝓbat sȩccłȩ. Ut ꝑoblectam̃tũ
inqꝗt auriũ. infirmior animus acd effectũ pietatis
exurgat. Nã inipsis sẽs ait dictis. religiosius uarden¬
tius mouent̃ animinr̃i ad flamã pietat̾i cũcantat̃.
excitant̃ magis. cusuaui alartifici uoce cantatur
didisse accecinis se manifestũ ẽ. de inde ⁊ alios. ꝓpħas
Postea quidẽ & tres pueri infornace positi conuo¬
cãta om̃i creatura. creatori om̃iũ ymnũ cantantes
dehacre utilia admouendũ pieanimũ. ⁊ inflã¬

Expanded text:
circo cum melodia cantilenarum suavium ab Ecccirco cum melodia cantilenarum suavium ab Eccfrequentatur, quo facilius animi ad compunctionem flectantur. Primitiva autem Ecclesia ita psallebat, ut modico flexu vocis faceret resonare psallentem,tandi est instituta, ut quia verbis non compunguntur, suavitate modulaminis moveantur. Sic namque et beatissimus Augustinus in libro Confessionum suarum, consuetudinem canendi approbatinquit, aurium, infirmior animus ad affectum pietatis exsurgat. Nam in ipsis, ait, sanctis dictis, religiosius et ardentius moventur animi nostri ad affectum pietatis, cum cantatur, excitantur magis, cum suavi et artificiosa voce cantaturdidisse ac cecinisse, manifestum est, deinde et alios prophetas. Postea quidem et tres pueri in fornace positi, convocata omnium creatura, creatori omnium hymnum canentes de hac re utilia ad movendum pie animum et inflam
Abbreviated transcription (Latin):
abernaculũ moyses legis latãr primulño condidit
Salomon deinde templũ prudentia peritus insti¬
tuit : Nr̃oꝵ posthȩc tẽpoꝵ sides in toto mundo xp̃i
rort p̾eunte canere dño inchoris carmentriumphale
ꝑdocliit̾. choꝵ aũt abimagine factũ coronȩ exeoua
ita uõcatũ. Unde ecclesiasticus liber scribit stantẽ:
sacerdotẽ ante arcã: incircuitu ẽi coronã fratrũ.
Chorus eñi ꝓprie multitudo canentiũ ẽ. ꝗb apud
indõs nominus ad ecẽ constat canentib. Apudnos
cũ ppło ꝑ insuetamaris itinera ad desertũ gratula¬
in libro uidicũ hoc ministerio sucta reperiur.
Postea multos nonsolũ uiros sed etiã feminas sp̃u¬
diuinitatis cõpletasdĩ cecinisse misteria. Caticũ
uõ uox humana ẽ spsalmũ uõ ꝗcanit̃ ad psalteriũ:
sallere usũ eẽ post moisen dauid ꝓpħam
inmagno misterio ꝓdit ȩccła Hic enĩ apueritia
psalmoꝵꝙ thes aurus ẽe ꝓmeruit. Cuĩ psalteriũ id¬

Expanded text:
abernaculum Moyses legislator primum Domino condidit . Salomon deinde templum prudentia peritus instituit . Nostrorum post haec temporum fides in toto mundo Chrisrore praeeunte, canere Domino in choris carmen triumphale perdocuit. Chorus autem ab imagine factus coronae, et ex eo ita vocatus. 2. Unde et Ecclesiasticus liber scribit: Stantem sacerdotem ante aram, et in circuitu ejus coronas fratrum . Chorus enim proprie multitudo canentium est, quique apud Judaeos non minus a decem constat canentibus, apud nos cum populis, per insueta maris itinera ad desertum gratulain libro Judicum hoc ministerio functa reperitur . Postea multos non solum divino completas, Dei cecinisse mysteria. Canticum autem vox humana est, psalmus vero qui canitur ad psalterium. sallere usum esse primum post Moysen David prophetam, in magno mysterio prodit Ecclesia. Hic enim a pueritia psalmorumque thesaurus esse promeruit, cujus psalterium id
Abbreviated transcription (Latin):
duost̃ ergadilectionẽ ꝓximi seruanda. ut mipse
p̃stet alii quȩ sibi p̃stari ab altero uult. olipse non
ĩferat alteri: quȩ sibi aquoquã ꝑtimescit inferri.
Exqua gemina uirtute dilectionis oriunt̃ oms
aut q uitandast̃ utilit p̃cauem. Qđ eñidñs ait.¬
O m̃a ꝙ cũꝙ bona uultis ut faciant uobis homines
& uos facite illis. ꝑtinet ab bonã impensionẽ in ꝓximũ
Itẽ quod legit inuetere testam̃to. quod tibi nonius
inferat ꝓximo. In his ergo duob articulis congrue
utit̃. attp ineuitandis malis. seu intellegendis
uł appetendis bonis uersat᷑. Sapientia aũt tantũ¬
modo aet̃nã contẽplat̃. Itẽ monnulli uiri int̃sapi.¬
entiã & prudentiã ita intellegi uoluer̃: ut sapientiã

Expanded text:
 dilectíonem seruanda; ut et ipse praestet alio quae sibi praestari ab altero uult, et ipse non inferat alteri quae sibi a quoquam pertimescit inferri. Ex qua gemina uirtute dilectionis in proximum aut quae uitanda sunt utiliter praecauemus. Quod enim s homines, et uos facite illis, pertinet ad boni inpensionem in proximum. Item quod legitur in Veteri Testamento: Quod tibi fieri ninferat proximo. Ex his ergo duobus articulis congrue utitur, atque in euitandis malis, seu intellegendis uel adpetendis bonis uersatur: sapientia autem tantummodo aeterna contemplatur. Item nonnulli uiri inter sapientiam et prudentiam ita intellegi uoluerunt, ut sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
et̃nȩ retributionis. Tristiã. frat̃na colloquia. &l consola
tio scripturaꝵ. Arrogantiã. calcat met. ne uanagła
delinitũ animũ anirtutib cunctis excludat. ⁊ ꝑiac¬

Expanded text:
aeternae retriaeternae retritio Scripturarum. Arrogantiam calcat metus, ne vana gloria delinitum animum a virtutibus cunctis excludat, et per jac
Abbreviated transcription (Latin):
gientis. Itẽ quidã st̃ ꝗqd̾. non habent. habere seꝓtumore
existimant. Itẽ sum̾̃us ꝗdã ꝗ contẽnendo alios. sealiquid habere
singularit̃ putant. ꝑniciosiorẽ. aut̃ eẽ elationẽ desingularitate
iactantiȩ uenientẽ:. Ultima suꝑbia trimodã habet diffe¬
rentiã. Primũ naꝙ gen̾est suꝑbiȩ. seꝑbie eoꝵ qui ꝑtrans¬
gressionis culpã contẽptui habent diuna p̃cepta. Scd̃m
dignat̃ senioꝵ imperus. Quȩ quidẽ uitia diuinit adiuuan¬
te grã hisse contrario curant̃ uirtutibus. Gulȩ eni con¬
cupiscentiã. reprimiaait uigiliȩ & conpunctio cordis.
Fornicationẽ extinguit contritio cordis. & corporis
afflictio. oratio. as sidua. sił laboris exercitiũ. Metus
perat amor fratnȩ dilectonis: ꝗa ñcȩleste regnũ ac
cipiunt nisi concordes. Irã tẽꝑat patrentia alratio
equanimitatis. Auariõia sub uingat elemosina: ⁊spes

Expanded text:
gientis. Item quidam sunt qui quod non habent habere se per tumorem gientis. Item quidam sunt qui quod non habent habere se per tumorem existimant. Item sunt quidam qui, contemnendo alios, se aliquid habere singulariter putant. Perniciosiorem autem esse elationem de singularitate iactantiae uenientem. Vltima superbia trimodam habet differentiam. Primum namque genus superbiae est eorum qui per transgressionem culpae contemptui habent diuina praecepta; secundum dignantur seniorum imperiis. Quae quidem uitia, diuinitus adiuuante gratia his e contrario curantur uirtutibus. Gulae enim concupiscentiam reprimunt uigiliae et conpunctio cordis. Fornicationem extinguit contritio cordis et corporis afflictio et oratio assidua uel laboris exercitium, metus perat amor fraternae dilectionis et quia caeleste regnum non accipiunt nisi concordes. Iram temperat patientia et ratio aequanimitatis. Auaritiam subiugat elemosina et spes
Abbreviated transcription (Latin):
Fornicat̾io qͦq trimodo genere discernit᷑. Primo ꝓpe
dũ ꝓpt̾ uoluptat̾i luxuriã. cõmixtio carnis expletur.
Altero. dũsola at trectationes: luxus carnis ꝑ inmunliciã
puocat. Tertio dũ intentione tinpis cogitationis. noc¬
turna ꝗsq illusione polluit̃. Est ⁊ quartũ gen̾ fornicatioĩs¬
iuxta scripturaꝵ. omis scilicet illicita corruptiom̃tis
sic̃ idolatria. auaritia ex ꝗb sit p̃uaricatio legis
ppt̃ illicitã concupiscentiã. Porroauaritia ingeminã
augendi excrutiat̃. sed etiã amittendi metu. psa
quoq inuidia duppliciafficit̃ flama id dũ aut me¬
gnr̃a. Quoꝵ primũ ut ait cassianꝰ tẽperatũ urationa¬
bile. dedelictoꝵ plenitudine ueniens. alterũ ꝑt̃¬
batũ. in rationabile. deanxietate m̃tis seude dispe¬
ratione peccatoꝵ exoriens. Tertiũ derracundia
dona accepisse ꝓsuis p̃cedentib meritis. nꝗ̃ ꝓgralar¬

Expanded text:
Fornicatio quoque trimodo genere discernitur. Primo quippe, Fornicatio quoque trimodo genere discernitur. Primo quippe, dum per uoluptatis luxuriam commixtio carnis expletur; altero, dum sola adtrectatione luxus carnis per inmunditiam prouocatur; tertio, dum intentione turpis cogitationis nocturna quisque inlusione polluitiuxta Scripturam omnis scilicet inlicita corruptio mentis, sicut idolatria et auaritia, ex quibus fit praeuaricatio legis propter inlicitam concupiscentiam. Porro auaritia in geminamaugendi excruciantur, sed etiam amittendi metu. Ipsa quoque inuidia duplici adficitur flamma, id est dum aut megenera, quarum prima, ut ait Cassianus, temperata et rationabilis, de delictorum penitudine ueniens; altera perturbata, inrationabilis, de anxietate mentis seu de desperatione peccatorum exoriens; tertia de iracundia, dona accepisse pro suis praecedentibus meritis, non pro gratia lar
Abbreviated transcription (Latin):
tanc nonuntutes seduere uitia nimcupãnt᷑. Exlis
aũt abios futuri tẽporis antequa ꝗd tucnat. Metus.
icupidita. alia aũt duo p̃teriti cũ qd acciderit. Gandiũ
dolor. Septẽ aũt st̃ ꝑfecta uł pnucipalia uitia. exqh
copiosa uinoꝵ turba cxorit̃. Iđd gule concupiscentia.
Nouissimat dux ipsoꝵ uitioꝵ eaꝵ regina suꝑbia e.
e xꝗb om̃ib duost̃ carnalia. fortucatio. ⁊ inglunies.
reliqua spãlia. Que ꝗdẽ inm̃bris suis talit̃ distingiunt᷑.
Gulꝑ̧ concupiscentia. inꝗnq modis distinguit᷑. Primo
mellis ieumiũ soluit. Scd̾o. siliutiores eseas quę rat
sic̃ ppłs inheremo manna contopto. carnes egptias
esutunt. Tertio modo sidiligentius ꝗsꝙ cõmunes cibos
pcuret. sic̃ filii eli extra mort̃ ab offerentib tollebant
carnẽ. quã sibi accuratius p̃pararit. Quartomodo siui¬
les escas nimiũ ꝗs ꝙ̃ sumat. Unde &ꝓpħa. sodomã de
sic̃ esauꝗ ꝓlenticulȩ concupiscentia ꝑdidit primogenita

Expanded text:
nc non uirtutes sed uere uitia nuncupantur. Ex his autem duo sunt futuri temporis, ante quid eueniat, metus et cupiditas; alia duo praeteriti, cum quid acciderit, gaudium et dolor. Septem autem sunt perfecta uel principalia uitia, ex quibus copiosa uitiorum turba exoritur, id est gulae concupiscentia, nouissima dux ipsa et earum regina superbia. Ex quibus omnibus duo sunt carnalia, fornicatio et ingluuies; reliqua spiritalia. Quae quidem in membris suis taliter distinguntur. Gulae concupiscentia in quinque modis distinguitur: primo  Secundo modo, si lautiores escas quaerat, sicut populus heremi manna contempto carnes Aegyptias esuriuit. Tertio modo, si diligentius quisque communes cibos procuret, sicut filii Heli extra morem crudam ab offerentibus tollebant carnem, quam sibi accuratius praepararent. Quarto modo, si uiles escas nimium quisque sumat. Vnde et propheta Sodomam de sicut Esau pro lenticulae concupiscentia perdidit primogenita.
Abbreviated transcription (Latin):
noneleuat̃ secundis. Inuicta ẽ ad labores. fortis ad
pericula. pecuniã neglegit. auaritiã sugit. contra
inꝑpbos pericula animũ p̃parat molestus nullis
cedit. głȩ cauet appetit. tẽperantia ẽ moclus uitȩt
in or̃a ũbo uł oꝑe. heo uerecundiȩ comes ẽ. humilitins
regulã custodit. tran quillitatẽ animi seruati ccontu¬
nentiã ttoastiatẽ amplectit̃. uouet decus ⁊ hone¬
statẽ. restringit ratione appetitũ. comptimit̃t trãc.
nec iependit cortumeliã. Sedexhis prudentiꝓagni¬
tionẽ uerosidei delectat. iusticiã dilectionẽdi ef
pximi seruat Fortitudouĩ uirtutis. habet. metũqia
mortis contẽnit. Teperantia affectionẽ carnis mode¬
rat᷑. ⁊ restringit appetitũ. Prima eni credit ⁊ inteb¬
legit. Scda diligit. Tertia appetitũ cohibet. Quar

Expanded text:
non eleuatur secundis, inuicta est ad labores, fortis ad non eleuatur secundis, inuicta est ad labores, fortis ad pericula, pecuniam neglegit, auaritiam fugit, contra inprobos ad pericula animum praeparat, molestiis nullis cedit, gloriae cauet. Temperantia est modus uitae in omni uerbo uel opere. Haec uerecundiae comes est, humilitatis regulam custodit, tranquillitatem animi seruat, continentiam et castitatem amplectitur, fouet decus et honestatem, restringit ratione appetitum, iram conprimit nec rependit contumeliam. Sed ex his prudentia agnitionem ueri delectat, iustitia dilectionem Dei et proximi seruat, fortitudo uim uirtutis habet metumque mortis contemnit, temperantia affectionem carnis moderat et restringit appetitum. Prima enim credit et intellegit, secunda diligit, tertia appetitum cohibet, quart
Abbreviated transcription (Latin):
quedã inscripturis ꝑmixto iure concipiunt̃: tãsełm
fidẽ rerũ gestaꝵ. quã etiã iuxta figuraꝵ intellectũ.
sicut desarra magar. Primũ duere fuer̃. dehinc quod
tropice duo testam̃ta figurauer̃. Tertiũ genus ẽ. qđ
tantũ spalit̃ accipit̃.sicuti decanticis canticoꝵ. quę
si iuxta sonũ uerboꝵ uł efficientiã oꝑis senniant̃. cor¬
poralit̃ magis luxuriã quã uirtus sacram̃toꝵ accipit̾.
Desiato prudentie genere. nc̃ partes iusticie subniciam.
Ciũ primaẽ: dm̃timere: religionẽ uenerari. honorẽ
ferre parentib patriã diligere. cuncti ꝓdeẽ: nocere
nulli. frãt̃ ne caritatis uincula amplecti. pericu la
aliena suscipere : opẽ ferre miseris boniaccepti uicissitu¬
dinẽ rependere.: ectatẽ in iudiciis seruare. Fortitudo ẽ
animi magnitudo. głabellicȩ uirtutis cõtẽpt honoꝵ
uł cliuitiaꝵ. hec adũsis aut patient̃ cedit. aut resistit
fortit̃. Nullis emulat᷑ illecebris. adũsis non frangit᷑

Expanded text:
quaedam in Scripturis permixto iure accipiuntur, tam secundum fidem rerum gestarum quam etiam iuxta figurarum intellectum, sicut de Sarra et Agar, primum quod uere fuerunt, dehinc quod tropice duo Testamenta figurauerunt. Tertium genus est quod tantum spiritaliter accipitur, sicut de Canticis Canticorum. Quae si iuxta sonum uerborum uel efficientiam operis sentiantur, corporalis magis luxuria quam uirtus sacramentorum accipitur. Definito prudentiae genere, nunc partes iustitiae subiciamus. Cuius primum est Deum timere, religionem uenerari, honorem referre parentibus, patriam diligere, cunctis prodesse, nocere nulli, fraternae caritatis uincula amplectere, pericula aliena suscipere, opem ferre miserorum, boni accepti uicissitudinem rependere, aeqitatem in iudiciis conseruare. Fortitudo est animi magnitudo, gloria bellicae uirtutis, contemptus honorum uel diuitiarum. Haec aduersis aut patienter cedit, aut resistit fortiter, nullis emollitur inlecebris, aduersis non frangitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ita distinguit̃. Qđ eloquentia constat ex uerbis
sapientia exsententiis. Sed sapientia sine eloquen¬
tia ꝓdẽe potest. eloquentia sine sapientia ualere
non potest. Melior ẽ indisserta prudentia. quã stul¬
ta loquacitas. Rerũ enĩ studia ꝓsunt nonor na¬
t̃ta uerboꝵ. Eloquentia enĩ ut dixim scientia:
uerboꝵ. sapientia aũt cognitio rerũ ⁊ intellect

Expanded text:
istinguitur, quod eloquentia constat ex uerbis, sapientia ex sententiis. Sed sapientia sine eloquentia prodesse potest. Eloquenon potest. Melior enim est indiscreta prudentia quam stulta loquacitas. Rerum enim studia prosunt, non ornamenta verborum. Eloquentia enim, ut diximus, scientia est verborum; sapientia autem, cognitio rerum et intellectus
Abbreviated transcription (Latin):
Iomino meo iidĩ seruo fulgentio ep̃o. ysidorus ep̃s: Quȩ¬
ris ame originẽ offitioꝵ quoꝵ magisterio in eccłiis
erudim̃. ut quib sint inuenta auctorib breuib co¬
gnoscas iidicus. Itaq uoluisti. libellũ degnre officioꝵ¬
orclinatũ misi. ex scriptis uetustissimis au̾ctoꝵ ut locus
quo facilius. lectio desingulis fidĩ auctoritate teneret.
Siqua tam̃ ex his displicuerint errorib meis parata uenia
erit. quia nonst̃ referenda ad culpȩ meȩ titulũ deꝗb
testificatio adhibet̃ auctorum.
liber de origine officiorꝭ. ecłie.¬

Expanded text:
omino meo et Dei servo Fulgentio episcopo Isidorus. Quaeris a me originem officiorum, quorum magisterio in Ecclesiis erudimur, ut quibus sint inventa auctoribus, brevibus cognoscas indiciis. Itaque, ut voluisti, libellum de origine officioordinatum ex scriptis vetustissimis auctorum, ut locus Quo facilius lectio de singulis fidei auctoritatem teneret. Si qua tamen ex his displicuerint, erroribus meis paratior venia erit, quia non sunt referenda ad culpae meae titulum de quibus testificatio adhibetur auctorum. LIBER PRIMUS. DE ORIGINE OFFICIORUM. PRAEFA
Abbreviated transcription (Latin):
noccasus. hancmathematici sequunt᷑. Mechanica ẽ
quedãperitia uł doctrina. ad qua subtilit fabric̾a õiũ
rerũ concurrere dic̃t. Medicina ẽ scientia curationũ. ad tẽpe¬
ramtũ corpori uł salutẽ inuenta. e quib ꝗdẽ omib que¬
dã religioni conueniunt. quȩ clãuõ longe modis om̃ib
alienast̃. digestis munerib siue differentiis phisicȩ artis.
nc̃ partes logicȩ exsequam̃. Logica aũt constat ex
dialetica siue nthorica. dialetiea ẽ ratiosiue regula
disputandi intellectũ ment̾i acuens. ueraq afalsis distin¬
guens. hȩc ut quidã ait sic̃ ferrũ uenenũ. sicscientiã ar¬
seꝗt̃ ethuica. quȩ ad distinctionẽ ꝑtinet moꝵ. Hec eñi
bene uiuendi magistraẽ. Diuidit̃ q inquattuor prm¬
cipales uirtutes. Prudentiã scienti licet attusticiã
fortitudinẽ siue tẽperantiã. Prudentia ẽ agnitio

Expanded text:
uel occasus. Hanc mathematici secuntur. Mechanica est uel occasus. Hanc mathematici secuntur. Mechanica est quaedam peritia, uel doctrina, ad quam subtiliter fabricam rerum omnium concurrere dicunt. Medicina est scientia curationum, ad temperamentum corporis uel salutem inuenta. Ε quibus quidem omnibus quaedam religioni conueniunt, quaedam uero longe modis omnibus aliena sunt. Digestis generibus siue differentiis fisicae artis, nunc partes logicas exsequamur. Constat autem ex dialectica siue rethorica. Dialectica est ratio siue disputandi intellectum mentis acuens veraque a falsis distinguens haec ut quidam ait sicut ferrum veneno sic scientia arsequitur ethica, quae ad institutionem pertinet morum. Haec enim bene uiuendi magistra est diuiditurque in quattuor principales uirtutes: prudentiam scilicet atque iustitiam, fortitudin
Abbreviated transcription (Latin):
prima naturȩ & contẽplationi deputãt: scđa in
actione & causa recte uiuendi uersat᷑. tertia
indiscernendo uerũ afalsis opponit᷑. Qđ trimo¬
duphilosophiȩ ge̾n iuxta sapient̾e mundi in par¬
tib suisi ita distinguit᷑. Ad phisiccã ꝑtinȩre aiunt
disctplinꝰa. septẽ. Quaꝵ prima ẽ arithietica.
scđa geo metrica. Tercia musica. quarta astrono¬
mia. Quinta astrologia. Sexta mechanica. Sep¬
om̃iũ ratio uł ordo consistit. Geo mȩtrica ẽ disci¬
plina magnitudiniꝰ et siguraꝵ. not̾i linia m̃tiso
ppris distinctauł sormis dictageo metrica adim̃¬
sione t̾re ꝑquã unius ciiq t̃mini declararisolent.
Musica ẽ arsspectabilis uoce a gestii. haben inse nueroꝵ
acsomcertã dim̃sionẽ. cũ scientia ꝑfecte modulatiõis.
hecconstat extrib modĩ. idsonis. uerbis. ⁊numeris.
Astronoma ẽ lex astroꝵ. Astrologiaẽ ratioꝙ c̃ũsionẽ
cȩli ⁊ signoꝵ definit potestates. ort᷑ quoꝙ siderũ

Expanded text:
prima naturae et contemplationi deputatur, secunda in actione et causa recte uiuendi uersatur, tertia in discernendo uerum a falsis opponitur. Quod trimodum philosophiae genus iuxta sapientes mundi in partibus suis ita distinguitur: ad fisicam pertinere aiunt disciplinas septem, quarum prima est arithmetica, secunda geometrica, tertia musica, quarta astronomia, quinta astrologia, sexta mechanica, sepomnium ratio uel ordo consistit. Geometrica est disciplina magnitudinis et figurarum notis liniamentisque propriis distincta, uel formis. Dicta autem Geometrica a dimensione terrae, per quam uniuscuiusque termini declarari solent.Musica est ars spectabilis uoce gestu habens in se numerorum ac soni certam dimensionem cum scientia perfectae modulationis. Haec constat ex tribus modis, id est sono, uerbis et numeris. Astronomia est lex astrorum. Astrologia est ratio quae conuersionem caeli et signorum definit, potestates ortus quoque siderum
Abbreviated transcription (Latin):
philosophidicunt opposita. Mecũ seilieit. ci gaudiũ.
cupiditatẽ. seu dolorẽ. Nosañt hecipsañ ꝑfecta uitia
uoluntat̾e uertunt᷑. Sic̃ enist̃ non nulbȩ uirtut̾e quȩ¬
nr̃o malousu ex se uitia giꝰ gtait. uelut si ex mansuetudi¬
ne int̃dũ nascat᷑ pietas. expietate dissolutio discipline.¬
uł exiusticiȩ seueritate uindicta. ctaquattuor ista sibe¬
ne urant̃ uirtutesst̃ : simin exuit tutib inuitiatraseunt
hormode diniq dũ quis metuit percat. cup he tuncitte.¬

Expanded text:
philosophi opposita dicunt: metum scilicet et gaudium et cupiditatem siue dolorem. Nos autem haec ipsa non perfecta uitia,uoluntatis uertuntur. Sicut enim nonnullae male usae uirtutes ex se uitia gignunt ― ueluti si ex mansuetudine interdum nascatur torpor et ex pietate dissolutio disciplinae, ex iustitia crudelitatis uindicta ― ita quattuor ista, si bene utantur, uirtutes sunt; sin minus, ex uirtutibus in uitia transeunt. Hoc modo denique, dum quisque metuit peccare, cu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ reputatũ ẽ ei adiusticiã. Qd gͦ: utriꝙ̃ sed estruunt
absit. seduti nos instruumt. Na scđmi paulũ abraam
exfide iustificari meruit quando dõ creclidit: scđm
ia cobũ exoꝑib placuit quando tẽptat᷑ ad immolan¬
dũ. siliũ non recusauit. Ꝙd differat int̃ fidẽ & spẽ¬

Expanded text:
et reputatum est illi ad iustitiam. Quid ergo? Vtrique se destruunt? et reputatum est illi ad iustitiam. Quid ergo? Vtrique se destruunt? Absit. Sed utrique nos instruunt. Nam secundum Paulum, Abraham ex fide iustificari meruit, quando Deo credidit; secundum Iacobum, ex operibus placuit, quando temptatus immolandu
Abbreviated transcription (Latin):
imitationẽ xp̃i. nec actualẽ uitã amittit a contẽ¬
platiuã agit. Alit̃ enĩ incedens offendit. Si c̃ eñi
ꝑ contẽplationẽ amandus ẽ d̃. ita ꝑactualẽ iuntã
diligendus ẽ ꝓxim̾. Ac ꝑhoc sic non possumũs sines¬
utraq ẽẽ uita sicut &sine utraq dilectione ẽe ri
Nter fidẽ c opus hoc distat. qđ exside possibilitas
boni oꝑis inchoatur. exoꝑe ipsasides ꝑficitur.
Opus eñi fide p̃uenit: fides oꝑib consumat᷑. oꝑa
ualet amalo declinare & nagere qđ ꝑtinet ad salutẽ
ꝗa ipsũ salutis uł nescit uł negat auctorẽ. Itẽ
oꝑib mortua ẽ iuxta iacobũ: ⁊ op̾extrafidẽ ua¬
modo ẽe op̾bonũ. Ia cob narrat fidẽ nichalualere
tianichil ꝓsunt. Iuxta alterũ subsequentia
multũ ꝓsunt. Ia cob dic̃. Abra am pat̃ ur̃ ex oꝑib¬
iustificatus ẽ. Paulũ dicit. Credidit abraam dõ.

Expanded text:
imitationem Christi, nec actualem uitam amittit, et contemimitationem Christi, nec actualem uitam amittit, et contemplatiuam agit. Aliter enim incedens offendit. Sicut enim per contemplationem amandus est Deus, ita per actualem uitam diligendus est proximus. Ac utraque esse vita, sicut et sine utraque in dilectione esse nter Fidem et Opus hoc distat: per fidem possibilitas boni operis inchoatur, ex opere ipsa fides perficitur. Opus enim fide praevenitur, fides ex operibus consummatur. Opera ualet a malo declinare et agere quod pertinet ad salutem qui ipsum salutis uel nescit uel negat auctorem. Item operibus mortua est, iuxta Iacobum; et opus extra fidem uamodo esse opus bonum, Iacobus narrat fidem nihil ualere tia nihil prosunt; iuxta alterum, subsequentia multum prosunt. Iacobus dicit: Abraham pater noiustificatus est. Paulus dicit: Credidit Abraham Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
cedit. a contẽplatione ꝓculdubio ꝓhbetur.
Vñ mppłs dũ legẽ acciꝑet. amonte. iđ a sublimi con¬
tẽplatione quasi carnaliũ curiosita remoriet᷑.
n in euangłio curat alegione uult dñm ꝑcontẽ¬
plationẽ sequi. sediubet̃ domũ reũti : ⁊ inac¬
tiuȩ uitȩ oꝑatione uersari. In ipso aũt contẽpla¬
tionis uł accionis usu int̾dũ magnadifferentia
animarũ ẽ. Nam quib dã sola contẽplatio ꝓsicit.
qͥdã uõ actiua sola ẽ consolatio. hismecdia& de
utrius cõposita utilior ẽ magis ad refouendas
mentis angustias. que solent ꝑunius intentionẽ
nutriri. ut de utrisq partib melius tẽperent᷑̃.
Nã qd̾ ⁊ ꝑdiẽ saluator signis i⁊ miracuł in urbib
coruscabat actiuã nobis cõmendabat uitã. quod
uõ in monte orationis studio ꝑnoctabat᷑. uitã con¬
tẽplationis signisicabat. Icirco dĩ seruus iuxta

Expanded text:
cedit, a contemplatione proculdubio prohibetur. cedit, a contemplatione proculdubio prohibetur. Vnde et populus dum legem acciperet a monte, id est a sublimi contemplatione, quasi carnalium curiositas remouetur. Et in Euangelio curatus a legione uult Dominum per contemplationem sequi, sed iubetur domum reuerti et in actiuae uitae operatione uersari. In ipso autem contemplationis uel actionis usu interdum magna differentia animorum est. Nam quibusdam sola contemplatio proficit, quibusdam uero actiua sola est consolatio. His media et de utrisque conposita utilior est magis ad refouendas mentis angustias, quae solent per unius intentionem nutriri, ut de utriusque partibus melius temperentur. Nam et quod per diem Saluator signis et miraculis in urbibus coruscabat, actiuam nobis commendabat uitam. Quod uero in monte orationis studio pernoctabat, uitam contemplationis significabat. Idcirco Dei seruus iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
gauclia insine amplius crescunt. Illa aũt quãuis
utilis & bona tam̃ cũ reꝗes uenerit transitura ẽ.
ista uõ bonioꝑis transituri merces ẽ ⁊ reꝗesꝑmansura.
Contẽplatiua uita ꝑ rachel ostendit̾ ꝙ erat pulchra
sedstereli. qm̃ contẽplationis ociũ minu oꝑum
filii gñant᷑. Actiua aũt uita monstrat̃ ꝑliam sine
oculis sed tam̃ fetundã. ꝗa actio laboriosa ꝗdẽ ẽ.
minq alta consideran. sed in eo qd sẽꝑ erga ꝓximi
utilitatẽ plus exibet. fecundior inoꝑib quasi
infiliis crescit. Sic martha&l maria. quaꝵ una uir¬
tutib m̃tẽ exercebat inoꝑe. alt̾a reꝗescebat
defixa contẽplatione. Hi aũt ꝗad contẽplationis
ociũ uenire contendunt. priusse instudio actiuȩ
uitȩ exercere debent. ut dũ oꝑe iusticiȩ faucẽs
peccatoꝵ exauriunt: cormundũ exhibeant adui¬
dendũ dm̃. Nã mensq aut tẽꝑalẽ ad hc głam
ꝙrit. aut carnaliꝰ concupiscentiȩ tẽptationiby

Expanded text:
crescunt. Illa enim, quamuis utilis et bona, tamen cum requies uenerit, transitura. Ista uero boni operis transituri merces est et requies permansura. Contemplatiua uita per Rachel ostenditur, quae erat pulchra sed sterilis, quia per contemplationis otium minus operum filii generantur. Actiuam autem uitam monstrabat Lia sine oculis, sed fecunda, quia actio laboriosa quidem est minusque alta considerans. Sed in eo quod se erga proximi utilitatem plus exhibet, fecundior in operibus quasi in filiis crescit. Sic et Μartha et Maria, quarum una uirtutibus mentem exercebat in opere, altera requiescebat defixa in contemplatione. Hii autem qui ad contemplationis otium uenire contendunt, prius se in studio actiuae uitae exercere debent, ut dum opera iustitiae faeces peccatorurn exauriunt, cor mundum exhibeant ad uidendum Deum. Nam mens quae aut temporalem adhuc gloriam quaerit, aut carnalis concupiscentiae temptationibus
Abbreviated transcription (Latin):
ab intimo gaudio ñ mouet᷑. Illa ambitione honoꝵ
afficit̃. i humanis laudib uł illecebri uane gle
delinit᷑. istahumilitatẽ amat. &l solidõ suꝙ qui in¬
spector ẽ ment̾i placere delectat. Illa inflata
suꝑbiȩ fastu cormiserũ eleuat. istanea celsitudine
sua corruat. usc adinfima se ipsa humibiat. Sed
ꝗd plina: Concupiscentia carnis inomiũ uitiort
multitudinẽ sibi consentientes p̃cipitat.: Concupiscentia
ꝗa reparato certamine: possumus deea etiã głosius
triumphare. Ista qũauis uincat deuictoria ñ: secura.
ꝗa callidus hostis i si deuict int̾ dũ tam̃ uictoris ultima
uincit : i quo prima cong̃ssione non ꝑcutit decipe
infine tendit. Hiñc ẽ etiã qđ ipsa concupistentia carnis
Sedsi concupiscentia sp̃s usq insinẽ suꝑat. uictoriȩ
pace secura inȩternũ cũ suis uictorib regnat. Quan¬
do consũpto concupiscentie aculeo. neçcarni sp̃s.

Expanded text:
ab interiore gaudio non mouetur. Illa ambitione honorum ab interiore gaudio non mouetur. Illa ambitione honorum inficitur et humanis laudibus, uel inlecebris uanae gloriae delinitur; ista humilitatem amat, et soli Deo suο, qui inspector est mentis, placere delectat. Illa inflata superbiae fastu cor miserum eleuat; ista, ne a celsitudine sua corruat, usque in infima seipsam humiliat. Sed quid plura? Concupiscentia carnis in omnium uitiorum multitudinem sibi consentientes praecipitat, concupiscentia uquia, reparato certamine, possumus de ea etiam gloriosius triumphare. Ista quamuis uincat, de uictoria non est secura, quia callidus hostis, etsi deuictus interdum, tamen uictores ultima uincit, et quos prima congressione non percutit, decipere in finem tendit. Hinc est etiam quod ipsa concupiscentia carnis Sed si concupiscentia spiritus usque in finem superet, uictoriae pace secura in aeternum cum suis uictoribus regnat. Quando, consumpto concupiscentiae aculeo, nec carni spiritus,
Abbreviated transcription (Latin):
illecebris uentris. & desidero gutturis estuat. ista
semetipsã ieiuniis. &labstinentiȩ crutiatib ma¬
cerat. Illa luxuriȩ subdit̃. impios ꝑpetrationũ
affectu quos intentione cogiationis agit. ꝑfec¬
tione uoluntatis explere contendit. Ista caritatis
& pudiciciȩ pulchritudinẽ diligit. Illa auaritiȩ
flamma succensa appetit lucrũ alfugit damna
temporalĩum rerũ. Ista contẽpnens mundũ. so¬
lũ sibr uendicat xp̃m. Illa muidia. nullũ sibi
superiorẽ uel ȩqualẽ ẽẽ ꝑmittit. sed int̃no inuidiȩ
liuore uulneris. decunctoꝵ ꝑfectu tabescit. Ista
decunctoꝵ uirtutib gaudet. iminores sibi ꝑca
ritatẽ p̃ponit. Illa ira estuans nichil aequanimit
lla nulla exasperatione mouet᷑. sedptranquillitatis
mansuetudinẽ. patient̃ om̃a sustinet. Illa tristicia
inficit̃ : ũ quȩ libet aduersa ꝑsenserit. istanullo
merore frangit᷑. sed etiã mala dȩpximi portans.

Expanded text:
inlecebris uentris et desiderio gutturis aestuat, ista inlecebris uentris et desiderio gutturis aestuat, ista semetipsam ieiuniis et abstinentiae cruciatibus macerat. Illa luxuriae subdita turpium perpetrationum affectus, quos intentione ο cogitationis agit, perfectione uoluptatis explere contendit; ista castitatis et pudicitiae pulchritudinem diligit. Illa auaritiae flamma succensa appetit lucrum et fugit damna temporalium rerum; ista contemnes mundum solum sibi uindicat Christum. Illa inuidia nullum sibi superiorem uel aequalem esse permittit, sed interno liuore uulneris de cunctorum profectu tabescit; ista de cunctorum uirtutibus gaudet, et minores sibi per caritatem praeponit. Illa ira exaestuans, nihil aequanimiteltum exaltat; ista nulla exasperatione mouetur, sed per tranquillitatis mansuetudinem patienter omnia sustinet. Illa tristitia inficitur, dum quaelibet aduersa persenserit; ista nullo maerore frangititur, sed etiam mala de proximis portans,
Abbreviated transcription (Latin):
toupiscentia cannis ẽ mot̾ animę t̃pis iaffectũ
sordide delectationis. Concupiscentia uõ sp̃s ẽ
ardens intentiom̃tis indesiderio sc̃ȩ uirtutis
Ista sibi consentiertess mittit adregnit. illa ad
suppliciũ sempanũ. Illa lexpeccatiẽ deprimi haĩs
clamnatione descendens. istalex ẽ mentis demimere
redeptoris nr̃i. ꝓcedens. Hec aũt sibi in uicẽ ꝓ affectu
uartutũ uitioꝵq cottidiana colluctatione taliter
itaduersant̃. Concupiscentia nãq carnis primũ ille¬
cebras uitioꝵ incogitationib gignit. Concupi¬
scentia uõsps econtrario cogitationes sc̃ãs indesi¬
nenter opponit. Illa sabulis &luanis oblectatur
ũbis. ista scripturaꝵ meditationib atꝙ p̾ceptis.
Illa gaudet expectaculis rerũ terrestriũ. ista con¬
trmꝰplatione cę̧lestiũ gaudioꝵ. Illa trenagaudia
querit: istigemitus & suspiria trahit. Illa torpore
somniattp pigriciȩ corpus relaxat. istauigiliis.
lcõpetentib. orationib elaborat. Illa ꝑingluiuẽ.

Expanded text:
upiscentia carnis est motus animae turpis in affectum sordidae delectationis; concupiscentia uero spiritus est ardens intentio mentis in desideria sanctae uirtutis. Ista sibi consentientes mittit ad regnum, illa ad supplicium sempiternum. Illa lex peccati est, de primi hominis damnatione descendens; ista lex mentis est de munere Redemptoris nostri procedens. Haec autem sibi inuicem pro affectu uirtutum uitiorumque quotidiana conluctatione taliter aduersantur. Concupiscentia namque carnis primum inlecebras uitiorum in cogitationibus gignit; concupiscentia uero spiritus e contrario cogitationes sanctas indesinenter opponit. Illa fabulis uanis oblectatur et uerbis, ista Scripturarum meditationibus atque praeceptis. Illa gaudet spectaculis rerum terrestrium, ista contemplatione caelestium gaudiorum. Illa terrena gaudia quaerit, ista gemitus et suspiria trahit. Illa torpore somni atque pigritia corpus relaxat, ista uigiliis et conpetentibus orationibus elaborat. Illa per ingluuiem
Abbreviated transcription (Latin):
se in uicẽ uincunt: ꝗa una quȩq earcũ aliena⁊ pi¬
positione destruit. Ipsinon ualent asstraciti q̃urod
pponunt. & obhoc dehac questione cautius queren¬
dũ ẽ maxime: ꝗa ascĩs uiris nichib certius ebaffatũ ẽ.

Expanded text:
se inuicem uincunt, quia unaquaeque earum cum alienam prse inuicem uincunt, quia unaquaeque earum cum alienam propositionem destruit, ipsa non ualet adstruere quod proponit. Ob hoc de hac quaestione cautius quaerendum est: maxime quia a sanctis uiris nihil certius definitum est,