comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tri apłoꝵ pͥncipis limina uenire. et quo¬
usq ita deo placuerit hic metũ uiuere conce¬
dat: qͣtinus dum uos udere meruero.
ꝑegrinationis nr̃e tedium dect̾na patria
inuicem loquendo releuemꝰ. Deniq studi¬
ossimus pat̾ gregorius. tandui penes mau¬
ricium imꝑatorem suggestionib suis im¬
minuit: donec post multoꝵs annoꝵ curri¬
cula. magnus a nastasius tlixono ꝓpͥo
redderet᷑. Cui ggratulabundus scripsit
qui quondã arentia antiochie sara re¬
liquerat ad ꝓpͥum alueum reuersus: sub¬
iectas et uixta positas ualles rigat. ut

Expanded text:
postolorum principis limina venire, et quousque ita Deo placuerit, hic mecum vivere concedant, quatenus dum vos videre meruero, peregrinationis nostrae taedium, de aeterna patria invicem loquendo, relevemus. » Denique studiosissimus pater Gregorius tandiu penes Mauricium imperatorem suggestionibus suis imminuit, donec post multorum annorum curricula magnus Anastasius in throno proprio redderetur. Cui congratulabundus rescripsit, qui quondam arentia Antiochiae saxa reliquerat, ad proprium alveum reversus, subjectas et juxta positas valles rigat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
placuit. ut ad eandem monasterii mei
issem. Qui data a me licentia a germania
ẽ. Et iam nunc de eius salute et oꝑead nos
scripta ꝑuenerunt. quia tantis miraculis
uł ip̃e uł hi qui cum eo tͣnsmissi sunt ingen¬
te eadem choruscant ut apłoꝵ iurtutes insig¬
nis que chibent unitari uideantur. In sollep¬
nitate aũt dominice natiuitatis que pͥma
indictione transacta ẽ: plusqm decem milia
angli ab eodem nunciati sunt. fr̃e et coep̃o no¬
stro baptizati. Ctõ iccirco nariaui: ut cognoᷤ¬
tatis quid in alexandrino popło loquendo. et
quid in mundi finib agnis orando. Uestre
autem orationes ft̃ in eo loco uͥ ñ estis. quorũ
oꝑationes sc̃e monstrantur in eo loco ubi nõ¬
estis.

Expanded text:
placuit, ut ad eam monasterii mei placuit, ut ad eam monasterii mei issem. Qui, data a me licentia, a Germaniarest. Et jam nunc de ejus salute et opere ad nos scripta pervenerunt, quia tantis miraculis, vel ipse, vel ii qui cum eo transmissi sunt, in eadem gente coruscant, ut apostolorum virtutes in signis quae exhibent imitari videantur. In solemnitate autem dominicae Nativitatis quae hac prima indictione transacta est, plusquam decem millia Angli ab eodem nuntiata sunt fratre et coepiscopo nostro baptizati. Quod idcirco narravi, ut cognoscatis, quid in Alexandrino populo loquendo, et quid in mundi finibus agitis orando. Vestrae enim orationes sunt in eo loco ubi non estis; quorum operationes sanctae monstrantur in eo loco ubi estis.
Abbreviated transcription (Latin):
pit uerba resonare. Ecce quondam tumidꝰ.
iam substratus scõꝵ pedib seruit occeanus.
eiꝰq barbaros motus quos terren princi¬
pes edomare ferro nequiuerant. hos ꝓdi
uina formidine sacerdotum ora simplici¬
bus uerbis ligant. Et qui cateruas pug¬
nantium infidelis nequaqmͣ metuerat.
iam nunc fidelis humilium linguas ti¬
met. Quia enim ꝑceptis celestib uerbis.
clarescentib quoq miraculis uirtus ei
diuine cognitionis infunditur. eidem
duunitatis t̾rore refrenatur: ut praue a¬
gere metuat. ac totis desideriis ad et̾nita¬
tis grãm uenire concupiscat.
ulogio quoq patriarche alexandrino.
de doctͥna sue eccl̃ie. conuersione here¬
ticoꝵ. concordiaq gentilium. plausibilia
referenti: gregorius ita rescripsit. Qm̃ ĩ
bonis que agitis scio qd̃ aliis congaudeti
angloꝵ in mundi anglulo posita. in cul¬
tu lignoꝵ aclapidum ꝑfida nunciisq
remaneret. ex ũre mͥ orationis ad uttorio

Expanded text:
pit verba resonare. Ecce quondam tumidus, pit verba resonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos pro divina formidine sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis, virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem divinitatis terrore refrenatur; ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam pervenire concupiscat. ulogio quoque, patriarchae Alexandrino, de doctrina suae Ecclesiae, conversione haereticorum, concordiaque fidelium plausibilia referenti, Gregorius ita rescripsit: « Quoniam in bonis quae agitis, scio quod et aliis congaudetisAnglorum, in mundi angtu lignorum ac lapidum perfida nunc usque remaneret, ex vestrae mihi orationis adjutorio
Abbreviated transcription (Latin):
radice plantatum erat exureretur: sed ali¬
qntulum fumaretur. etusq ad ꝑfationẽ
custodiretur.
ec gͦ ictirro ꝑstungenda turaui. ut
hũ qui occasione noue dispensatio¬
nis illicita matumonia contrahunt. eru¬
disimum papam gregorium ñ regłarit̃¬
quarte generationiꝰ copulam censuisse.
immo uenialiter simulq temꝑaliter ꝑ¬
misisse cognoscant. Ciuiꝰ nimirum p̃cibu
ds̃ om̃ips tantam augustino eiꝰq socus
faciendoꝵ signoꝵ grãm contulit. ut uer¬
bum uite qd̃ ore predicabant. signorum
efficatia ꝯfirmarent. Unde fc̃m ẽ. ut pau¬
cis elabentib annis. et iam ceteri saxonie
reges ad xp̃i domini fidem ꝑ discipłos eiꝰ
accederent.
e cuius gentis conuersione simulq
miracłoꝵ ꝓdigiis que ibidem fiebãt:
ita gregorius in libris moralib ꝑhibet
dicens. Ecce linguam brittannie que
nichil aliud nouerat qmͣ barbaram fe̾n¬
dere. iamdudum in dei laudib hebrea ce¬

Expanded text:
radice plantatum erat, erueretur, sed aliradice plantatum erat, erueretur, sed aliquantulum firmaretur, et usque ad perfectionem custodiretur.ergo idcirco perstringenda curavi, ut hi qui occasione novae dispensationis illicita matrimonia contrahunt, eruditissimum papam Gregorium non regularitquartae generationis copulam censuisse, imo venialiter simulque temporaliter permisisse cognoscant. Cujus nimirum precibus Deus omnipotens tantam Augustino ejusque sociis faciendorum signorum gratiam contulit, ut verbum vitae quod ore praedicabant signorum efficacia confirmarent. Unde factum est ut paucis elabentibus annis, etiam caeteri Saxoniae reges ad Christi Domini fidem per discipulos ejus accederent. 39. De cujus gentis conversione, simulque miraculorum prodigiis quae ibidem fiebant, ita Gregorius in libris Moralibus perhibet, dicens: « Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, jamdudum in Dei laudibus Hebraea coe
Abbreviated transcription (Latin):
no angloꝵ gentis ep̃o alũpno uidelicet ut
recorcdatus es tuo de sanguinis ꝯiunctiõe.
ip̃i et angloꝵ genti que nuꝑ ad fidem ue¬
nerat. ne abono qd̃ ceꝑat. metuendo auste
riora recederet. specialiter et ñ generaliter
ceteris me scripsisse cognoscas. Unde et
mͥ om̃is romana ciuiitas testis existit. Nec
ea uitentione ħ illis scriptis mandaui. ut
postqmͣ firma radice in fide fuerint solidat.
si infra ꝓpͥam consanguinitatẽ inuenti fu¬
erint ñ separent᷑: aut infra affinitatiᷤ line
am. id est usq ad septimam generationẽ
uingant᷑. S ad huc illos neophites existẽ¬
tes. sepissime illos prius illicita docere. et
uerb ac exemplis instruere: et que post de
talib egerint rationabilit̾ et fideliter ex¬
cludere oportit. Nam uixta apłm quiait
lac uob̾ potum dedi. ñ escam: ista illis modo
ñ poteris ut p̃fixum est temꝑib tenenda.
indulsimꝰ. ne bonum qd̃ infurma ad huc

Expanded text:
no, Anglorum gentis episcopo, alumno videlicet, ut no, Anglorum gentis episcopo, alumno videlicet, ut recordatus es, tuo, de sanguinis conjunctione, ipsi et Anglorum genti, quae nuper ad fidem venerat, ne a bono quod coeperat metriora, recederet, specialiter et non generaliter caeteris me scripsisse cognoscas. Unde et mihi omnis Romana civitas testis existit, nec ea intentione haec illis scriptis mandavi, ut postquam firma radice in fide fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem inventi fuerint, non separentur, aut infra affinitatiam, id est usque ad septimam generationem, jungantur. Sed adhuc illos neophytos exsistentes, saepissime eos prius illicita docere, et verbis ac exemplis instruere, et quae post de talibus egerint rationabiliter et fideliter excludere oportet. Nam juxta Apostolum, qui ait: Lac dedi vobis potum, non escam, ista illis modo, non posteris, ut praefixum est, temporibus tenenda indulsimus, ne bonum, quod infirma adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinem uertas.
nterrogatus et iam quomͦ ea que fures de
eccliis abstulerunt reddere debeant. mittissi¬
mus pater. absit inquit ut eccłia cum aug.¬
mento recipiat. qd̾ deterrenis reb uicdetur
amitd̾e. et lucra uana requirere. Sane req¬
situs ab eodem augustino usꝙ ad quottam
generationem fideles debeant copulan. Gre¬
gorius dispensatorie sicrescripsit. Quedam
terrena lex in romana republica ꝑmuttat
ut siue fiater et soror. seu duoꝵ fratium
germanoꝵ uł duarum sororum filius
et filia misceantur. Sed experim̃to didi
cimus: extali coniugio sobolem ñ poss
succrescere. Unde necesseẽ ut iam tercia
licenters ungi debeat. Namascł̃a qũa
prediximus. om̃imodo debet abstinere. Be¬
tum post multũ temꝑis afelice mesane si¬
cilie p̃sule requisitus. utium augustino
scripsisset. ut angloꝵ qͣita generatione
ꝯtracta matrimonia minime soluerent᷑
humillumus pater gregorius int̾ cetera
talem redlidit rationẽ. Qõ scripsi aug̾ti¬

Expanded text:
suetudinem vertas. suetudinem vertas. » Interrogatus etiam quomodo ea quae fures de ecclesiis abstulerint reddere debeant, mitissimus Pater: « Absit, inquit, ut ecclesia cum augmento recipiat quod de terrenis rebus videtur amittere, et lucra vana requirere. » Sane requisitus ab eodem Augustino usque ad quotam generationem fideles debeant copulari, Gregorius dispensatorie sic rescripsit: « Quaedam terrena lex in Romana republica permittit ut sive frater et soror, seu duorum fratrum germanorum, vel duarum sororum filius et filia miscimus ex tali conjugio sobolem non posse succrescere. Unde necesse est, ut jam in tlicenter sibi conjungi debeat. Nam a secunda, quam praediximus, omVerum post multum temporis a Felice Messanae Siciliae praesule requisitus utrum Augustino scripsisset ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia minime solverentur, humillimus Pater Gregorius inter caetera talem reddidit rationem: « Quod scripsi Augusti
Abbreviated transcription (Latin):
luus inter cetera sic rescripsit. Quia tua fr̃¬
nitas monasterii regulis erudita. seorsum
u̾sationem instituere. que in uttio nascẽ¬
tis eccł̃ie fuit pr̃ib nr̃is. in quib nullus
dicebat. s erant illis conia communia. Cũ
una sit fides. cur suꝑ missarum celebrati¬
one gallicanarum eccł̃ie aromana discor¬
dent: Alugustino querenti: gregorius
ait. Nouit tua frat̾nitas romane eccłie
consuetudinẽ. in qua sememinit eniiͥtam
Sedmͥ placet. ut suie in romana. siuie in qͣ¬
libet eccl̃ia aliquid inuenisti. qd̃ plus om̃i¬
potatti deo possit placere sollicite eligas. et
in angloꝵ eccł̃ia que adhucnoua est. ad fi¬
dem institutione pretipua. que de młtis eccle¬
siis colligere potiusti infundas. Non enimꝓ
locis res: s ꝓbonis reb loca amancla sunt.
Ex singłis gͦ quibq eccłiis que pia. que re¬
ligiosa. que rata sunt eligas. et hec quasiin
uasculo collecta apud angloꝵ m̃sam in cõ¬

Expanded text:
limus inter caetera sic rescripsit: « Quia tua fraterlimus inter caetera sic rescripsit: « Quia tua fraternitas, monastersationem instituere quae in initio nascentis Ecclesiae fuit Patribus nostris, in quibus nullus dicebat, sed erant illis omnia communia. » Cum una sit fides, cur super missarum celebratione Gallicana Ecclesia Romana discordet Augustino quaerenti Gregorius ait: « Novit tua fraternitas Romanae Ecclesiae consuetudinem, in qua se meminit enutritam. Sed mihi placet ut sive in Romana, sive in qualibet Ecclesia aliquid invenisti, quod plus omnipotenti Deo possit placere, sollicite eligas, et in Anglorum Ecclesia, quae adhuc nova est ad fidem, institutione praecipua quae de multis Ecclesiis colligere potuisti, infundas. Non enim pro locis res, sed pro bonis rebus loca amanda sunt. Ex singulis ergo quibusque Ecclesiis, quae pia, quae religiosa, quae recta sunt, eligas, et haec quasi in vasculo collecta, apud Anglorum mensam in con
Abbreviated transcription (Latin):
ut sub metropoli sua cantie. duodecim epõs
ordinaret. Ad lundoniam. & eboracam
singłos epõs mitteret. qui sub se duodecim
nichilominus ep̃os consetrantes. pallium
ab apłica sede ꝑciperent. et post augustini
obitum ip̃e inter eos primus haberi debuis¬
set. qui priꝰ consecrari meruisset. Precepit
quoq ut in anglorũ gente ydolorum fana
ñ destrueret. s scificatus aquis resꝑsa in ba¬
silicam dedicaret. Et quia solebant saxonẽ.
insacrificio demonũ boues młtos occidere:
uissit ut in die dedicationis uł natale scõ¬
rum martyrum. quoꝵ illic reliquie pone¬
rentur. tabernacula s uita cirra easdem
eccłias que exfanis committate sunt de ra¬
mis arborum facerent. et religiosis conui¬
uiis sollempnitatis debitas celebrarent. Et
quia suꝑ quibꝰdam capitulis augustimis
cum interrogans. qͣliter ep̃c cum suis conu̾¬
sari deberet clericis requisiuit. doctor humil¬

Expanded text:
ut sub metropoli sua Cantiae duodecim episcopos ut sub metropoli sua Cantiae duodecim episcopos ordinaret, ad Londoniam et Eburacam singulos episcopos mitteret, qui sub se duodecim nihilominus episcopos consecrantes, pallium ab apostolica sede perciperent, et post Augustini obitum ipse inter eos primus haberi debuisset, qui prius consecrari meruisset. Praecepit quoque ut in Anglorum gente idolorum fana non destrueret, sed sanctificatis aquis respersa in basilicas dedicaret. Et quia solebant Saxones in sacrificio daemonum boves multos occidere, jussit ut in die dedicationis, vel natalitiis sanctorum martyrum, quorum reliquiae illic ponerentur, tabernacula sibi circa easdem ecclesias, quae ex fanis commutatae sunt, de ramis arborum facerent, et religiosis conviviis solemnitates debitas celebrarent. Et quia super quibusdam capitulis Augustinus eum interrogans, qualiter episcopus cum suis conversari deberet clericis, requisivit, doctor humil
Abbreviated transcription (Latin):
dicantib autẽ eis. et in nomine ihu mira¬
cula facientib credider̃t et bapuizati sunt¬
mł̃ti: mirantes innocentis uite simplicitatẽ.
complectentesq dulcedinẽ celestis doctrine.
uaꝓpter augustinus arelas
uenit. et scdłm gregorii uissionẽ ab eche¬
uo ep̃c consecratus: in brittanniam remea¬
uit. Ilico ꝑ laurentiũ p̃sbiterũ et petrum
monachum. pape gregorio ꝯuersioñe gen¬
tis angloꝵ. seq consecratum innotuit.
suggerens ut s mitteret plurimos u̾bi mi¬
nistros. eo qd̃ messem quidem młtam hr̃et.
oꝑarios autem paucos.
uib relationib gregoruis in xp̃o letifi¬
catus. misit augustino plurimos
uerbi ministros: in quib precipui erant
mellitus. iustus. paulinus. et iufinianus
et ꝑ eos uniuersaque ad cuttum erant ne¬
cessaria eccł̃ie. uasa uidelicet sacra et uestim̃ta
altarium. ornam̃ita eccl̃astica. uestimenta
codices multos. Misit ei pallium. iubens

Expanded text:
dicantibus autem eis, et in nomine Jesu miradicantibus autem eis, et in nomine Jesu miracula facientibus, crediderunt multi, et baptizati sunt, mirantes innocentis vitae simplicitatem, complectentesque dulcedinem coelestis doctrinae. 36. Quapropter Augustinus Arelas venit, et secundum Gregorii Jussionem ab Aetherio episcopus consecratus, in Britanniam remeavit; illicoque per Laurentium presbyterum, et Petrum monachum papae Gregorio conversionem gentis Anglorum, seque consecratum innotuit, suggerens ut sibi mitteret plurimos verbi ministros, eo quod messem quidem multam haberet, operarios autem paucos. 37. Quibus relationibus Gregorius in Christo laetificatus, misit Augustino plurimos verbi ministros, 56 in quibus praecipui erant Mellitus, Justus, Paulinus, et Rufinianus; et per eos universa quae ad cultum erant Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vestimenta altarium, ornamenta ecclesiastica, vestimenta Codices multos. Misit ei et pallium, jubens
Abbreviated transcription (Latin):
obedite. scientes hoc ur̃is animab ꝑ om̃ia
ꝓfuturum. quicquid a uob̃ fuerit in eius
ammonitione ꝯpletum. Om̃ps deus sua
uos gr̃a ꝓtegat. et ũr̃ laboris fructum
in et̾na me patria uid̾e concedat: qͣtinus
et si uob̾cum laborare nequeo. simul in
gaudio retubutionis inueniar: quia la¬
borare scilicet uolo.
us exhortationib augustinus cum
fr̃ib roboratꝰ. ꝑ etherii arelatensis ua
darat hospicia. brittannuam petĩt. Ad
edubertum regem cantuariorum ueni¬
ens. dei cooꝑante gr̃a ñ solum licentiam¬
Nu. predicandi. uerum et iam uictus
etI mansiones in ciuitate doruũ¬
nensi que erat regni eiꝰ metro¬
polis. facile impet᷑uit. Ad qũa augusti¬
uus cum sociis prelata cruce saluatoris
ymagine aꝓppinquans: cetutt dicens.
Dep̃camur te dñe in om̃i misccłia tua. ut
auferatur furor tius et ira tua a cuutate
ista. et a domo sca tua. qm̃ peccauimꝰ. Pre¬

Expanded text:
obedite, scientes vestris animabus per omnia obedite, scientes vestris animabus per omnia profuturum quidquid a vobis fuerit in ejus admonitione completum. Omnipotens Deus sua vos gratia protegat, et vestri laboris fructum in aeterna me patria videre concedat, quatenus et si vobiscum laborare nequeo, simul in gaudio retributionis inveniar, quia laborare scilicet volo. » 35. His exhortationibus Augustinus cum fratribus roboratus, per Aetherii Arelatensis vatdarat, hospitia, Britanniam petiit, et ad Edelbertum regem Cantuariorum veniens, Dei cooperante gratia, non solum licentiam praedicandi, verum etiam victus et mansiones in civitate Dorovernensi, quae erat regni ejus metropolis, facile impetravit. Ad quam Augustinus cum sociis, praelata cruce, seu Salvatoris imagine, appropinquans cecinit, dicens: « Deprecamur te, Domine, in omni misericordia tua, ut auferatur furor tuus iraque tua a civitate ista, et a domo sancta tua, quoniam peccavimus. » Prae
Abbreviated transcription (Latin):
ctib urgeretur: moxũ eccł̃ie statu compo¬
sito qͣitum sui pontificatus annum intra¬
uit. augustuium cũ alus domus sue mo¬
baram. feram. incredulamꝙ a
getem cuꝰ nec linguã quidẽ
intelligerent decreueĩt. Nec mora au¬
gustinum quem eis qm̃ consecianclã
si abanglis exciꝑentur induxerat. roma
remtitunt sũmum presulem deprecantẽ.
uttam laboriosam. tam incertam. tamq
ꝑiculosam ꝑegrinationem sͥ nuꝑ impo
Quib ille rescripsit dicens.
bona ñ inciꝑe: qmͣ ab hiis quecepta sunt
cogitatione retrorsum redire: summo
stucdio dilectissimi filii oportet ut opus
bonum qd̃ cepistis auxiliante dño com¬
pleatis. Nec labor uos gͦ itineris. nͨ ma¬
ledicoꝵ hominum lingue deterreant:
s om̃i instantia om̃iq feruore q̃ a in¬
coastis deo auctore ꝑagite. scientes qd̃
laborem magnum maior et̾ne retributi¬
onis gła conseq̃tur. Remeanti autem
augustino p̃posito ur̃o. quem et abbatẽ
uobis constitumus. in om̃ib humilit̾

Expanded text:
ctibus urgeretur, mox ubi, Ecclesiae statu composito, quartum 55 sui pontificatus annum intravit, Augustinum cum aliis domus suae mobaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam quidem intelligerent, adire decreverunt. Nec mora, Augustinum, quem eis episcopum consecrandum, si ab Anglis exciperentur, indixerat, Romam remittunt, summum praesulem deprecantes ut tam laboriosam, tam incertam, tamque periculosam peregrinationem sibi nuper imposQuibus ille rescripsit, dicens: 34. bona non incipere, quam ab his quae coepta sunt cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilectissimi Filii, oportet ut opus bonum quod coepistis, auxiliante Domino, compleatis. Nec labor vos ergo itineris, nec maledicorum hominum linguae deterreant, sed omni instantia, omnique fervore, quae inchoastis, Deo auctore, peragite, scientes quod laborem magnum major aeternae retributionis gloria consequetur. Remeanti autem Augustino praeposito vestro, quem et abbatem vobis constituimus, in omnibus humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo refecti: usq indiem octauum cõtinuis
ꝑscuerarent horis. Nam om̃s qui illic tuc
int̾fuert̃. qui luce adhuc utunturdata mor¬
talib. testantur nusquam tante dulcediniꝰ
acsuauitatis odorem olfactu caꝑe potusse
suo. De officio pedũ cuiꝰdam debił ad eiꝰ sepl̃

Expanded text:
ex eo referti usque in diem octavum continuis ex eo referti usque in diem octavum continuis perseverarent oris. Nam omnes, qui illic tunc interfuerunt, qui luce adhuc utuntur data mortalibus, testantur nusquam tantae dulcedinis ac suavitatis odorem olfactu capere potuisse suo. 19. De officio pedum cuiusdam debilis ad eius sep
Abbreviated transcription (Latin):
deris tanta uelocitate eleuantes in basili¬
cam beati apłi deferunt petri. ut numꝙͣ
antea apaucis cum tam paruo portare¬
tur labore: s cum om̃ium monachorum
deuota fr̃nitas sollempni fide tradenda
sepulture scã deueherent m̃bra ⁊ amore
gestandi om̃s leue sentirent oñ. ad locũ
destinatum ꝑuenuiunt: ibiq iuxta re¬
uelationem diuinitꝰ factam. Hhynorũ
tum laudib scm condidere corpꝰ. Cuiꝰ
sollempne pignus: basilica insule an¬
trensis beati apłi petri in honore sacrata
amplecti ꝓmeruit. Res mira. pꝰ depositio¬
nem scõꝵ m̃broꝵ inurna artificũ diligẽ¬
tia ad hoc ip̃m p̃parata: in die tercio ibi¬
dem claruii. Tanta namꝙ om̃ium aro¬
matum fraglantia miri odoris nestar
eruberans. ex sepulchro eiꝰdem scĩ emana¬
uit confessoris: ut tota eodem odore pͥmũ
respgeretur basilica. acdemũ om̃e mona¬
sterium ita repleuit. ut om̃s illiꝰ incole loci

Expanded text:
deris, tanta velocitate elevantes in basilideris, tanta velocitate elevantes in basilicam beati apostoli deferunt Petri, ut numquam antea a paucis cum tam parvo portaretur labore. Sed cum omnium monachorum devota fraternitas sollemni fide tradenda sepulturae sancta deveherent membra et amore gestandi omnes leve sentirent, ad locum destinatum perveniunt, ibique iuxta revelationem divinitus factam hymnorum cum laudibus sanctum condidere corpus, cuius sollemne pignus basilica insulae Antrinsis, beati apostoli Petri in honore sacrata, amplecti promeruit. Res mira post depositionem sanctorum membrorum in urna, artificum diligentia ad hoc ipsum praeparata, in die tertio ibidem claruit. Tantum namque omnium aromatum flagrantiam miri odoris nectar exsuperans ex sepulchro eiusdem sancti emanavit confessoris, ut tota eodem odore primum respergeretur basilica, ac demum omne monasterium ita replevit, ut omnes illius incolae loci
Abbreviated transcription (Latin):
dib psallentium choris: girabant dau-¬
stra monasterii cum p̃cioso quen defere¬
bant thesauro. Cumq ante ostium ꝑue¬
nissent refectorii: ferculũ ac si uaimensis
oneraretur saxoꝵ molib in quo corpus
beatissimi confessoris deferebatur. int̾
manus portitoꝵ cepit grauari: ut t̾ratenꝰ
depresus non solum ab ilł. uerum nepab
om̃ib qui circunquaq comitabant᷑.
possit leuari. Tunc in admirationem
stuporis om̃s conuersi: quid hoc facto be¬
atus confessor oftendere uellet ceꝑe conqͥ¬
rere. orantes dñm ne diutius illius dif¬
ferretur ad p̾paratum locum translatio.
Oratione completa: uenerabilis daiid
abba dixit. ¶ͥaiam missarũ ẽ. cõplecum
officium: aibitror beatissimũ pr̃em erme-¬
landũ solite pietatis ꝓspectu nos in refe¬
ctorium ingredi uelle. quatinꝰ ꝓ labore
singulos poculi bibamꝰ calices. Qd̃ cum
fcm̃ eẽt manibq attractare sarcofagũ
cepissent: om̃i grauitudine deposita põ¬

Expanded text:
dibus psallentium choris, girabant claudibus psallentium choris, girabant claustra monasterii cum precioso quem deferebant thesauro. Cumque ante ostium pervenissent refectorii, ferculum, acsi inmensis oneraretur saxorum molibus, in quo corpus beatissimi confessoris deferebatur, inter manus portitorum coepit gravari, ut terra tenus depressus non solum ab illis, verum neque ab omnibus qui circumquaque comitabantur possit levari. Tunc in admirationem stuporis omnes conversi, quid hoc facto beatus confessor ostendere velit, coepere conquirere, orantes Dominum, ne diutius illius differretur ad praeparatum locum translatio. Oratione completa, venerabilis David abba dixit: 'Quia iam missarum est completum officium, arbitror beatissimum patrem Ermenlandum solitae pietatis prospectu nos in refectorium ingredi velle, quatenus pro labotitatis singulos poculi bibamus calices'. Quod cum factum esset manibusque adtractare sarcofagum coepissent, omni gravitudine deposita pon
Abbreviated transcription (Latin):
meridiana sepulture debito cũhonore
dradider̃t. Dñs namq ut ostenderet qnͣta
sue cdilectionis in beato ermelando fuerit
gr̃a. multarũ ad sepulchium eiꝰ diu̾sa&¬
q egritudinsi infirmitate laborantib.
salutis medelã oꝑari dignatꝰẽ. Postqmͣ
uͦ ibi ꝑ plurimos uirtutũ signis refulge¬
ret annos: uox qͣdam nocte diuna facta
ẽ ad uenerabilem sadreuertũ eiꝰdem mona¬
sterii monachum dicẽs. Pgecum surrexe¬
ris crastino. & dic tuo albi ut tͣnfferat cor¬
pus beati ermelandi confessoris de orato¬
rio scĩ uuandregisili. inbasilicam beati
petri apłi: sũmoq eum ibi secusaltare.
iũ honore reconcdat. Dat̾ uͭ eiꝰdem mona¬
sterii huiꝰcemodi nuntiũ a iuiro. qũe ꝑ
scĩtatis merito plurimũ diligebat audi¬
ens. nimio repletꝰ gaudio: cum hymnoꝵ
laudib m̃bra beatissimi confessoris. cũ
tumulo in quo iacebat eleuans cũ frĩb.
defecebat quo sibi fuerat imperatum.
Precedentib gͥ cum turibulis & lampa¬

Expanded text:
meridiana sepulturae debito cum onore tradiderunt. Dominus namque, ut ostenderet, quanta suae dilectionis in beato Aermenlando fuerit gratia, multarum ad sepulchrum eius diversarumque egritudinum tabe laborantibus salutis medellam operari dignatus est. Postquam vero ibi per plurimos virtutum signis refulgeret annos, vox quadam nocte facta est ad venerabilem Sadrevertum eiusdem monasterii monachum, dicens: 'Perge, cum surrexeris crastina, et die tuo abbati, ut transferat corpus beati Aermenlandi confessoris de oratorio sancti Wandregisili in basilicam beati Petri apostoli summoque eum ibi secus altare cum honore recondat'. Pater vero eiusdem monasterii huiuscemodi nuncium a viro, quem pro sanctitatis merito nimio diligebat amore, audiens, nimio repletus gaudio, cum hymnorum laudibus membra beatissimi confessoris cum tumulo in quo iacebant elevans, cum fratribus deferebat, quo sibi fuerat imperatum. Praecedentibus igitur cum turabulis et lampa
Abbreviated transcription (Latin):
steros ñ lateret. Ueniensitaq admonast̾¬
um Wingornense uiro cuidam religioso
eadem qua se rex obligau̾at adiuratione
constricto. reserat in confessione sermonẽ.
rogans ut litt̾is trad̾et tante uisionis ar¬
chanũ. taliq recondat in loco: ut ce pre¬
sentes lateat: q fict᷑oꝵ noticie ñ pereat
Annuit uir ille sc̃s petentis affectui. sce¬
duleq mandatum ordinem uisionis cũ
scõꝵ reliquiis in theca recondit. Et iam
ascĩ regis obitu młtum temꝑis fuycerat.
cum diuino ut creclimus nitu nullo
hominis actu theca reꝑitur aꝑta. Cumq
frẽs de scoꝵ reliquiis diligenter clisquirena.
repiunt sedulam & euoluunt. Nolentes¬
ꝙ tantum lat̾e thesaurum: in aurib ppłi
cuncta legerũt. Ita qd̾ rex uoluit ẽ. cela¬
tum. derẽ. ꝓuidentia ꝓpalatum: ut & re¬
gis humilttas ꝓbaretur & nichilominꝰ
pairo miracło fides credentium confir¬

Expanded text:
steros non lateret. Veniens itaque monastesteros non lateret. Veniens itaque monasterium Wigornense, viro cuidam religioso eadem qua se rex obligaverat adjuratione constricto reserat in confessione sermonem, rogans ut litteris tradat tantae visionis arcanum, talique recondat in loco, ut et praesentes lateat, et futurorum notitiae non depereat. Annuit vir ille sanctus petentis affectui, schedulaeque mandatum ordinem visionis cum sanctorum reliquiis in theca recondidit. Et jam a sancti regis obitu multum temporis fluxerat, cum divino ut credimus nutu, nullo hominis actu theca reperitur aperta. Cumque fratres de sanctorum reliquiis diligenter disquirerent, reperiunt schedulam et evolvunt; nolentesque tantum latere thesaurum, in auribus populi cuncta legerunt. Ita, quod rex voluit esse celatum, Dei est providentia propalatum, ut et regis humilitas probaretur, et nihilominus prodito miraculo fides credentium confir
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Uerum rex quid inm̃te comitis uol¬
uebatur intelligens. sta inquit leffrice
sta. qd̃ tu uides uideo & ego. Inde ad p̃ces
lacrimasq ꝯu̾si: in ebriabant᷑ ab ub̾tate
domus dei. & torrente uoluptatis euis
potabant᷑. Post finem officii ꝯferunt
de celesti uisione sermonẽ oe celesti pabu¬
lo saginatis dies dici eructat u̾bum. sus¬
pirusq crebro sermonẽ int̾cipientib. te
nunc ait rex mi leffrice ꝑ eiꝰ quem uidimꝰ
maiestatẽ obtestor. ne quo abusq uixe¬
rimꝰ sermo iste ꝓferatur in publicum.
ne uel nos in ꝑniciem nr̃am ob fauorẽ
uulgi pulset elatio. uł fidem deroget.
dictis infideliũ emulatio: domini sui in
hiis sequutꝰ exemplum. qui coram dis¬
cipłis tnffiguiatus. descendentib illis
de monte. nemini ait dix̾tus iusionem:
donec filiꝰ hominis a mortuis resurgat. At
comes cliscedẽs acuria. diuina ut credit᷑
inspiratione edoctus. ita dñi seruauitim-¬
ꝑium: uttante uirtutis sullimitas po¬

Expanded text:
dere. Verum rex quid in mente comitis volvebatur intelligens: « Sta, inquit, Lefrice, sta, quod tu vides video et ego. » Inde ad preces lacrymasque conversi, inebriebantur ab ubertate domus Dei, et torrente voluptatis ejus potabantur . Post finem officii conferunt de coelesti visione sermonem, et coelesti pabulo saginati, dies diei eructat verbum, suspiriisque crebro sermonem interrumpentibus: « Te nunc, ait rex, mi Lefrice, per ejus quem vidimus majestatem obtestor, ne quoadusque vixerimus sermo iste proferatur in publicum, ne vel nos in perniciem nostram ob favorem vulgi pulset elatio, vel fidem deroget dictis infidelium aemulatio; » Domini sui in his secutus exemplum, qui coram discipulis transfiguratus, descedentibus illis de monte: Nemini, ait, dixeritis visionem, donec Filius hominis a mortuis resurgat . At comes discedens a curia, divina, ut creditur, inspiratione edoctus, ita domini sui servavit imperium, ut tantae virtutis sublimitas po
Abbreviated transcription (Latin):
tis centesimũ fructũ ꝑfectionis emula¬
tor ascenit. Euis gͥ fidei metotum cõ¬
mittens. eiꝰ obsequiis metotum qedens.
de euis argcilio precibq confidẽs: ñ solum
qõ tue sc̃e pat̾nitatis pceptum urgeret.¬

Expanded text:
tis centesimum fructum perfectionis aemulatis centesimum fructum perfectionis aemulator ascendit. Ejus igitur fidei me totum committens, ejus obsequiis me totum dedens, de cujus auxilio precibusque confidens, non solum quod tuae sanctae paternitatis urgeret
Abbreviated transcription (Latin):
westimonast̾ii alb̃i fr̃ eilredus fr̃m qͥ
sunt in rieuallis mutilis seruus: de¬
bitam in xp̃o dilectionem. Factus sum
insipiens. s tu me coegisti. Quis eñi
ego. aut qualis ego. uel quescientia
mȩa. uł qualis facundia mea. ut
scm regem ewardum uirũ cunctis se¬
tulis admirandum. meis litt̾is ꝓditũ.
meis ꝯmendatu sermonib. mea ora¬
tiuntia declamatũ efferri uelles ĩ pu¬
blitum. & mat̾iam cui succumb̾et elo-¬
quentia culliana meo cõmitt̾e sensu
non tam illustnͣdam qm obscurandã:
Cui hoc estim̾e asscribendum. fidei an
effecti: Cur ñ os utriq: Et ego neutrũ
iudicans ꝯtempnendum. ꝯuuyci meã
tue fidem fidei. affectum affectui. et-
hinc desiderio illinc p̾sumptionẽ ꝯcep-¬
ta: in spexi codicem quem mͥ tua digna¬
tio tradictit tͣnfferendũ. Et ecce reꝑio ho¬
minẽ supͣ hominẽ. hominem quundie¬
b suis placuit deo & inuentus ẽ. iustꝰ
qui xcepto semine salutari. nec tricesimo
sexagesimo ue contentus: ad uirginita¬

Expanded text:
Westmonasterii abbati, frater ELREDUS, fratrum qui sunt in Rievalle inutilis servus, debitam in Christo dilectionem. Factus sum insipiens, tu me coegisti. Quis enim ego, aut qualis ego, vel quae scientia mea, vel qualis facundia mea, ut sanctum regem Edwardum virum cunctis saeculis admirandum, meis litteris proditum, meis commendatum sermonibus, mea oratiunblicum, et materiam cui succumberet eloquentia Tulliana, meo committere sensui, non tam illustrandam quam offuscandam? Cui hoc aestimem ascribendum? fidei, an affectui? Cur non et utrique? Et ego neutrum judicans contemnendum, conjunxi meam tuae fidem fidei, affectum affectui, et hinc desiderio, illinc praesumptione concepta, inspexi codicem quem mihi tua dignatio tradidit transferendum. Et ecce reperio hominem supra hominem, hominem qui in diebus suis placuit Deo et inventus est justus, qui concepto semine salutari, nec tricesimo sexagesimove contentus, ad virginita
Abbreviated transcription (Latin):
Loqui et eium de deo. quiete ualde et lib̾e
mentis ẽ. Lunc nãq bene lingua lirigi¬
tur in sermone: cum secure sensus quie¬
uert intͣnquillitate. Quia nͥ ꝯcussa
a qua inaginem respicientis reiclit:
s tune inea uultus intencdentis aspici¬
tercum ñ mouet. Quam gͦ exhorauo¬
faciat. quem tot reium ꝯfusio ꝓturbat:
Et paulo post. Sacatlos tiam postꝭ
compunctionem a lacrimis cogitur.
necessaria queꝙ filioꝵs suoꝵs cognosc̾e:

Expanded text:
Loqui etenim de Deo quietae valde et liberae Loqui etenim de Deo quietae valde et liberae mentis est. Tunc namque bene lingua dirigitur in sermone, cum secure sensus quieverit in tranquillitate: quia nec concussa aqua imaginem conspicientis reddit, sed tunc in ea vultus intendentis aspicitur, cum non movetur. Quam ergo exhortatiofaciat, quem tot rerum confusio perturbat? » Et paulo post: « Sacerdos etiam post compunctionem ac lacrymas cogitur necessaria quaeque filiorum suorum cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
sensum multa cogitantẽ. Qlle num
suꝑiora penetrare etiam collecta ñ suffi¬
cit: pansate quid ag̾e potit diuisa. Sci
mꝰ om̃s quia et fluuiius qui in multis
ius diuiditur. asolo alueo siccatur.
inquit iustus inculpam. siue peccator
in mort̾e corruat speculatori tim̃dum
est: nehunc exsuo silentio reatꝰ peccã
iterũ. sermo liuinus me impingit in
memetip̃o. ut meam negligentiam ui¬
deam. et mͥ dici hec que audio ꝑtimes¬
cam. Sicut enim suꝑius dici cuius cor
in curis innumeris sparsum se ad seꝰ
colligit: qnͣdo et enim possum prauoꝵ
actus laudando et admonendo custodi¬
re. alus t̾rorem. atq aliis dulcedinem
demonstrare. Quando ualeo et dehii
que sunt necessaria fr̃ib cogitare. et cõ¬
tra hostiles gladios de urbis uigiliis sol¬
licitudinem gerere. ne incuisione subi¬
ta ciues pereant p̃uidere: Et int̾ hec oĩa:
ꝓ animarũ custodia. plene atq efficaci¬
ter u̾bum exhortationis impendere

Expanded text:
sensum multa cogitantem . Quae enim sensum multa cogitantem . Quae enim superiora penetrare, etiam collecta, non sufficit, pensate quid agere poterit divisa. Scimus autem omnes quia et fluvius qui in multis rivis dividitur a suo alveo siccatur. inquit, justus in culpa, sive peccator in morte corruat, speculatori timendum est ne hunc ex suo silentio reactus peccaiterum sermo divinus me impingit in memetipsum, ut meam negligentiam videam, et mihi dici haec quae audio pertimescam. Sicut enim superius dixi, cujus cor innumeris curis sparsum, se ad se colligat? Quando etenim possum et actus laudando et admonendo custodire, aliis terrorem atque aliis dulcedinem demonstrare? Quando valeo, et de his quae sunt necessaria fratribus cogitare, et contra hostiles gladios de Urbis vigiliis sollicitudinem gerere, ne incursione 166 subita cives pereant providere, et inter haec omnia pro animarum custodia plene atque efficaciter verbum exhortationis impendere?
Abbreviated transcription (Latin):
tem in expositione ultime uisionis iechie¬
lis ꝓpħ̾e. Quia multis curis p̾mentib
iez ethielis ꝓpħe librum coram carctatẽ
ur̃a. totum ꝑ ordinem ꝑscrutari ñ licuit:
bonis ur̃is desideriis placuit petere. ut sal¬
tem extrema eius uisio que ei facta ẽ. de eli¬
ficio inmonte constituto. que cunctis ẽ. iu¬
sionib eiꝰ obscurior: exponi debiussem. Et
quidem uoluntati ure me parere necesse ẽ.
S duo sunt: que hac inre ꝑturbant ami-¬
mum meum. Unum qd̃ hec eadem uisio
tante obscuritatis nebulis tegit᷑. ut ux
in ea aliquid intellectu int̾lucente iuĩdea¬
tur: Aliud qd̾ iam agilulfum longobar¬
doꝵ regẽ ad obsidionem nr̃am sũmopere
festinantẽ. padũ transisse cognouimus.
timoris sui ꝑturbationib occupata. Qñ¬
to euim cirra terrena plus satagit: tan¬
to in hus que sunt celestia minus uicdet.
Peo quod curis sius extra seducitur¬
et ualde intus minor ẽ quia sicut¬
scriptũ s̃ depͥmit tecrena inhabitatio

Expanded text:
tem in expositione ultimae visionis Ezechielis prophetae: « Quia multis curis prementibus, Ezechielis prophetae librum coram charitate vestra totum per ordinem perscrutari non licuit, bonis vestris desideriis placuit petere, ut saltem extrema ejus visio, quae ei facta est de aedificio in monte constituto, quae et cunctis est visionibus ejus obscurior, exponi debuisset. Et quidem voluntati vestrae me parere necesse est. Sed duo sunt quae hac in re perturbant animum meum. Unum, quod haec eadem visio tantae obscuritatis nebulis tegitur, ut vix in ea aliquid, intellectu interlucente, videatur. Aliud, quod jam Agilulphum, Langobardorum regem, ad obsidionem nostram summopere festinantem, Padum transisse cognovimus. timoris sui perturbationibus occupata. Quanto enim circa terrena plus satagit, tanto in his quae sunt coelestia minus videt: pro eo quod curis suis extra se ducitur valde intus minor est: quia scriptum est: Deprimit terrena inhabitatio
Abbreviated transcription (Latin):
timi ea ꝓftrient aa salutem. Noncrelen
tib ueco cũ urbano prefide erunt inui¬
dicio. qr scienti bonum ⁊in faciertti pata¬
tum ẽ illi. Hec om̃ia nsinciata sũt urba¬
no presidi: a qͦdam sophista paganoꝵ.
Hic ingressus ad presidem: talit agebat.
cultores cleoꝵs conuersi sunt: ita ut uene¬
rancla templa ml̃ti cdespiciant. ꝑhanc:
ip̃oꝵ principum secreta. nl ualuerunt.
Nam de uobis quid dicam. cuius nec
penas ꝑtimescit. nec blandimenta cog¬
noscit: Ad cõtemptum ur̃m tantꝰ ad eam
ppłs congregatus est: qͣntus nec ad princi¬
pum nathale iuideri potuit umquam.
Hec audiens preses turbatus ẽ: estima¬
bat enim eam pendendo fuisse mortuã.
Sc̃a uͦ theodosia hylari ⁊ illibato corꝑe
fuit. ut nec cicatrices apparexent uulne¬
rum: cuius corpus sic fuerat dissipatũ
curauit & refecit: ut oñib xp̃ianis appa¬
reret quasi nubes nuiea ad uelandum cl̃i
famulam. & prestare obsequium. ut mi-¬
rarentur mimici eiis: & implecet᷑ quod

Expanded text:
. proficiunt ad salutem non creden| tibus uero cum urbano praeside erunt in iudicio+ quia scienti bonum| et non facienti peccatum est illi Haec omnia nunciata| sunt urbano praesidi. A quodam sophista paganorum hic in| gressus ad praesidem taliter agebat cultores deorum conuersae sunt. Ita ut ueneranda| templa multi dispiciant per hanc ipsorum principum secreta| uiluerunt Nam de uobis quid dicam . quorum nec poenas perti| miscit . nec blandimenta cognuscit ad contemtum uestrum| tantus ad eam populus congregatus est quantus nec ad| principes natalem uidere potuit umquam Haec au| diens praeses turbatus est aestimabat enim eam pendendo .| fuisse mortuam. Sancta uero theodosia hilaris et inlibato| corpore fuit . ut nec cicatrices appererent uulnerum . cuius cor| pus sic fuerat dissipatum curauit et reficit ut omnibus christianis apparerit .| quasi nubs niuea . ad uelandam dei famulam praestare| obsequium ut mirarentur inimici eius . ut impleretur| quod
Abbreviated transcription (Latin):
et gesta scorum unitamini. Uolo uos sci¬
re quid timetis unino timendo quid fugi¬
atis: quia nechonor elatus. nec diuitie ua¬
lent de penis liberare: s dupplici pena me¬
retur᷑. Qui honorem quemlibet a deo sibi
collatum ꝑ negligentiam polluit: sciat
sͥ iudicium ꝑmanere. Unde hõni fugien¬

Expanded text:
et gesta sanctorum emitamini . uolo uos scire quid time| atis immo timendo quid fugiatis quia nec honor elatus| Nec diuiciae superfluae . ualent de poenas liberare| sed duplici poena moritur . qui honorem quem sibi conlatum| per negle“g”entiam polluit . sciat+ sibi iudicium perma| nere Vnde “c”ari
Abbreviated transcription (Latin):
ebant. ut eam cũ cdliabolo dimicantem uide¬
tennt. Tunc beata martyr uidens młtitudi¬
nem ppłi: hac doctriia monebat. Audite me
om̃s qui uocib meis concordatis: qͥ puro
corde ełm timetis. Conu̾timini amalo:⁊
factte bonũ. Recordamini apłm dicentẽ:
uolo uos sine sollicitudine ẽẽ. Ip̃e uͦ sine sol¬
littuelme ẽẽ pot̾it. qui se nlłis laqueis scl̃i
ora suspirat. patͥamq cogitans q̃ ẽ mater

Expanded text:
ebat. Cum diabulo dimicantem+| uideret Tunc beata martyra uidens multitudinem populi| hac doctrina monebat Audite me o“m”nis qui uotis meis| concordatis . qui puro corde deum timetis . co“n”uertimini a malo et| facite bonum . recordamini apostolicum dictum. Volo uos| sine sollicitudine esse Ipse uero sine sollicitudinem esse poterit| qui se nullis laqueis saeculi ora suspirat . patriam| que cogitans . quę est mater
Abbreviated transcription (Latin):
contempnit. Ue qui se dolere scit: & dolen¬
ti ñ condolet. Ne qui nult saturari: et¬
panem esurienti non porrigie. Ue qͥ uult
calefieri: & nudos ñ uestit. Ue qui uult
requiescere: & alium requiescere ñ ꝑmit¬
tit. Ne qui suum aliquid uindicat: cũ
om̃ia adeo acceꝑit. bequi possident di¬
uitias t̾renas. & sunt sinre misccłia: qr

Expanded text:
contempnet Vae qui se dolore scit . et dolentem non condolet| Vae qui uult saturari et esurientem non porrigit Vae| qui uult calefier“e” et nudus non sentit. Vae qui uult requi| escere et alium requiescere non permittit Vae qui suum| aliquid uindicat . cum omnia a deo accepiat Vae qui| possedent diuicias sterelis et sunt sine misericor
Abbreviated transcription (Latin):
lum ꝓstratus gr̃a recuꝑande salutis
sc̃m int̾pellabat confessorem. Qui mox:
p̃cib annuere ẽ dignatus. Nam fr̃i¬
bus uesꝑtinum decantantib officium.
apparuit eidem ttemulo senex stola ami¬
aus canctida. canitie uenustiis decora: eiq
innuit ut ad seuenurtͥ. At ille od̃is erectis
aspiciens aduocantem se uelociꝰ ire uoluit.
s mox int choros cecidit psallentiũ ibiq
orationi duitissime incubuit: ⁊ paulo
post manũ frĩb detendit. sicq apauim̃to
sanus erigitur. Redlitur iam p̃cib bra¬
ti confessoris optate sanitati: & nll̃m in
eo pristine deformitatis remansit ue¬
stigium. Tunc om̃ia que ei accidant pa¬
lam ꝑ ordinem om̃ib enarrans. lau¬
dans dñm ad ꝓpria remeauit sanus.
Item de curatione surdi & muti.
dolescens quidam nomine adibaldus.
mittus & surdus ad beati confesso¬
us ueniens tumulũ: ꝓ restituendo sibi
lingue & aurium officio exintimo cor

Expanded text:
lum prostratus, gratia recuperandae salutis lum prostratus, gratia recuperandae salutis sanctum interpellabat confessorem; qui mox eius precibus annuere est dignatus. Nam fratribus vespertinum decantantibus officium, apparuit eidem tremulo senex stola amictus candida, canicie venustus decora, eique annuit, ut ad se veniret. At ille oculis erectis aspiciens advocantem se, velocius ire voluit, sed mox inter choros cecidit psallentium, ibique orationi diutissime incubuit et paulo post manum fratribus tetendit, sicque a pavimento sanus erigitur. Redditur iam precibus beati confessoris pristinae sanitati, et nullum in eo pristinae deformitatis remansit vestigium. Tunc omnia quae ei acciderant palam per ordinem omnibus enarrans dans Dominum, ad propria remeavit sanus. 24. Item de curatione surdi et muti. Adoliscens quidam nomine Aclibaldus, mutus et surdus, ad beati confessoris veniens tumulum, pro restituendo sibi linguae et aurium officio ex intimo cor
Abbreviated transcription (Latin):
sicbaldus nomine sc̃ẽ resurrectioniꝰ
dñi cotidie flagellum accipiẽs in arcam
annonam trituraturus temere ingredi¬
tur. s diuina ultio dignam eiꝰ p̃sump¬
tioni reflidit penam. Nam statim fla¬
gellum eiꝰ hesit manui: ⁊dissolutis ar¬
tuum cõpaginib: caput acbrachia ce¬
taꝙ m̃bra atroctter agitabat. Nlło eni
se conamine ab hac inquietuline cõtiñe
por̾at s sine respiramine horribilit qua¬
uebatur tremore m̃broꝵ. Qui cũ turo¬
nis uenisset int̾cessione beati martini
flagellum exeius exiliuit manu. s trem̃¬
lia m̃bra pristinam luebant agitationiꝰ
penam. Nccte aitt̃ sequenti ibidem adhuc
consistens: in somnis ammonisus ascõ mar¬
tino ẽ: ite si a reatu pene sue absolui op¬
taret antrensem adiret insulam: q̃tinus
beati ermelandi confessoris pretib pristini
statꝰ ꝯstantiam reciꝑe mereret᷑. Credulus
itaꝙ sponsionib beati martini. antiũ
festine adiit. atꝙ ad sci ermelandi dumu¬

Expanded text:
Sicbaldus nomine, sanctae resurrectionis dominico die flagellum accipiens, in aream annonam trituraturus temere ingreditur; sed divina ultio dignam eius praesumptioni reddidit poenam. Nam statim flagellum eius hesit manui et, dissolutis artuum conpaginibus, caput ac brachia ceteraque membra atrociter agitabat. Nullo enim se conamine ab hac inquietudine continere poterat, sed sine respiramine horribiliter quatiebatur tremore membrorum. Qui cum Turonis venisset, intercessione beati Martini flagellum ex eius exilivit manu, sed trementia membra pristinam luebant agitationis poenam. Nocte autem sequenti ibidem adhuc consistens, in somnis ammonitus a sancto Martino est, ut, si a reatu poenae suae absolvi optaret, Antrinsem adiret insulam, quatenus beati Aermenlandi confessoris precibus pristini status constantiam recipere mereretur. Credulus itaque sponsionibus beatissimi Martini Antrum festine adiit, atque ad sancti Aermenlandi tumu
Abbreviated transcription (Latin):
cibum. Tunc itinere cepto agiliter ad mo¬
nast̾um cũ prefato uenit monacho: mox¬
q sepulchrum beati ermelandi ut reme¬
dium sͥ impetͣret adiit. Qui cum seibi ora¬
tioni dedisset. uillam qua tulerat rectli¬
dit. ⁊ ut santtatem reciꝑe mereretur. defa¬
cultatib p̃diisq sius eiꝰ dotauit mona¬
sterium. Cumq publice satiffatiens fa¬
cinus sui oꝑis publicasset. penitudinẽ
ad missi gessit facinoris: ⁊ sicibi potu ci¬
boq refectus ad ꝓpͥam ẽ domum p̃cib bra¬
ti confessoris regressus incolumis.

Expanded text:
cibum. Tunc, itinere coepto, agiliter ad mocibum. Tunc, itinere coepto, agiliter ad monasterium cum praefato venit monacho moxque sepulchrum beati Aermenlandi, ut remedium sibi impetraret, adiit. Qui cum se ibi orationi dedisset, villam quam tulerat reddidit et, ut sanitatem recipere mereretur, de facultatibus praediisque suis eius dotavit monasterium. Cumque publice satisfaciens facinus sui operis publicasset, penitudinem admissi gessit facinoris; et sic ibi potu ciboque refectus, ad propriam est domum precibus beati confessoris regressus incolomis.
Abbreviated transcription (Latin):
uidam homo cupiditatis peste corrup¬
tus nomine eufredus. ex reb sci cõfes¬
soris inpago oximensi uillam q̃ uocatur
cranna abstrahere nisus ẽ ẜ mox ascõ al¬
biuo confessore in sompnis corraptꝰ huiꝰmo¬
di excõmunicationis abeo accepit sententi¬
am. ut nichil cibi potusq ꝑciꝑet: donec res
quas beato ermelando auferte moliebat᷑.
ad euis sepulchrum ueniens cũ satiffacti¬
one reclleret. Atille ex ꝑgefactus senten¬
tiam sue correptionis pauide recolens.
illucescente die equum ascendit: & sic
cursim aouillam ełdem monasterlique
causam ei sue ꝑculsionis ꝓtin̾ inlicans
petut utusꝙ ao tumulũ brati corfesoris
cũ comitari ddignaretur. Qui mĩ sius pci¬
T ab eo ꝓmissioñt exequitionis accepiꝰ¬
Cet suasus nichilominus ab ip̃o aliqͥd
cibi pot̾q sumere conatꝰ ẽ. Sed cum panĩe
inos mitteret nlło quolib glutire ualu¬
itm: quinetiã cum sanguine qũe teme¬
rare p̃sumpserat coram om̃ib euomuit

Expanded text:
uidam homo, cupiditatis peste corruptus, nomine Eurefredus ex rebus saucti confessoris in pago Ocximense villam qui vocatur Cranna abstraere nisus est. Sed mox a sancto Albino confessore in somnis correptus, huiusmodi excommunicationis ab eo accepit sententiam, ut nihil cibi potusque perciperet, donec res, quas beato Aermenlando auferre moliebatur, ad eius sepulchrum veniens cum satisfactone redderet. At ille expergefactus, sententiam suae correptionis pavide recolens, inlucescente die equum ascendit, et sic cursim ad villam eiusdem monasterii, quae causam ei suae perculsionis protinus indicans, petiit, ut usque ad tumulum beati confessoris eum comitari dignaretur. Qui cum suis precibus ab eo promissionem exequutionis accepisset, suasus nihilominus ab ipso, aliquid cibi potusque sumere conatus est. Sed cum panem in os mitteret, nullo quolibet glutire valuit modo; quin etiam cum sanguine, quem temerare praesumpserat, coram omnibus evomuit
Abbreviated transcription (Latin):
infantem in collo eiꝰ et ipse cũ matre et uiro te¬
nentes manus eius et flentes osculabantur
dicentes. Miserere ñri filia et uiue nobiscum.
At illa ꝓiciens infantem eosq repellens dix̃.
Recedite a me oꝑarii iniquitatis: quia non

Expanded text:
filium in collum eius et ipse cum matre et marito tenentes manus eius et flentes, osculabantur eam dicentes: «Miserere nostri filia et uiue nobiscum». At illa proiciens paruulum et illos repellens dixit: «Discedite a me, inimici dei, quia non