comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oculus nonuidit. nec auris
audiuit. nec in cor hominis
ascendit: quȩ p̃parauit d̃s di¬
ligentib se: Qui cum hec de
hominis hoc est humana so¬
lum sapientis corde. aure et
oculo p̃mitteret: mox de se
ac de suis similib qui genera
transcenderent: adiecit. Nob
cum interrogasset discipłos
quẽ eum dicerent ẽȩ homi
nes: & illi diuersas diu̾sorum
opiniones prompsissent: di¬
cit illis. Uos autẽ quẽ me ẽẽ.
dicitis: Quasi ab hominũ ge¬
neralitate illos sequestrans.
& deos. acdi filios ꝑadoptio¬
nem iam factos insinuans.iux¬
ta illud psalmiste: Lgo dixt du
estis: ꝙ. filii excelsi om̃s: Respon¬
dens symon petrus: dixit: Tu
xp̃c filius diuiui:. Dm̃ uiuum
appellat addistinctionem fal¬
sorum dorum.quosuario de¬
lusa errore gentilitas. uel de
mortuis sibi hominib insti¬
tuit. uel maiori dementia de
insensibili materia quos ado¬
raret creauit: De quib canit᷑
in psalmo: Simulaera gentrũ
argentũ & aurum. oꝑa manu¬

Expanded text:
oculus non vidit, nec auris oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Qui cum haec de hominibus, hoc est, humana solum sapientibus corde, aure et oculo, praemitteret, mox de se ac de sui similibus, quae generaltranscenderent, adjecit: Nobicum interrogasset discipulos quem eum dicerent homines esse, et illi diversas diversorum opiniones praemisissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes . Respondens Simon Petrus, dix Filius Dei vivi. Deum vivum appellat ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas, vel de mortuis sibi hominibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia quos adoraret, creavit, de qualibus canitur in Psalmo: Simulacra gentium argentum et aurum, opera manu
Abbreviated transcription (Latin):
In cuiꝰ partes ueniens iħc:. in¬
terrogabat discipłos suos di¬
cens: Quem dicunt homines
ẽȩ filium hominis: Non autẽ
quasi nesciens sententiam de
se uel disciplorum uel extra¬
neorũ inquirit: sed ido disci¬
pulos quid dese sentiant in¬
terrogat: ut confessionẽ rectȩ
fidei illorũ digna mercede re-¬
muneret. Nam sicut interro¬
gatis generalit̃ omnib petrus
respondit unus ꝓom̃ibus.
ita quod dñs petro respondit.
in petro om̃ib: respondit: Iao
quid alii de se sentiant inqui¬
rit. ut expositis primo senten¬
tus errantiũ discipli ꝓbaren¬
tur ueritatẽ suȩ confessionis
ñ de opinione uulgata. sed
de ipso ꝑcepisse dominice re¬
uelationis archano: Quẽ in¬
quit dicunt homines filiũ
hominis Eulchrȩ homines
appellat cos qui de filio homi¬
nis tantũ loqui nouerant.qͥ
diuinitatis eius archana nesci¬
ebant: Nam qui diuinitatis
rito supra homines eȩ̃ dicunt᷑
apło attestante qui ait: Quod

Expanded text:
In cujus partes veniens Jesus, inIn cujus partes veniens Jesus, interrogabat discipulos suos dicens: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Non autem quasi nesciens sententiam de se, vel discipulorum, vel extraneorum inquirit, sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus respondit unus pro omnibus, ita quod Petro Dominus respondit, in Petro omnibus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis rito supra homines esse dicuntur, Apostolo attestante, qui ait: Quod
Abbreviated transcription (Latin):
nobis fidei ꝑfectionem cõmen¬
dat: magnũ eiusdem ꝑfectȩ fi¬
dei contra om̃ia temptamen¬
ta robur ȩquȩ demonstrat:
Si enim scire uolumꝰ quomo¬
do in xp̃m credi oporteat qͥd
lucidius eoquod ait ad eum
Rursus si audire delectat qͣn¬
tum hȩc fides ualeat: quid
aptius eo quod ait dñs de ec¬
clesia. quȩ suꝑ eum edifican¬
da erat & porte inferi non prȩ¬
ualebunt aduersus cam? Sed
hȩc suis in locis plenius expo¬
nentur: Nunc autẽ reuerten¬
tes ad explanandam ex ordine
lectionẽ dominicã primo ui¬
deamus de loco inquo habitas¬
se memorat᷑: Uenit inqͥt ihc
in partes cesareȩ phylippi: Phy¬
lippus ut lucas testatur: erat
tetrarcha ithuriȩ & traconiti¬
dis regionis: Hic ergo statuens
ciuitatem in loco tibi iordanis
ad radices oritur libani mon¬
tis: & est terminus iudeȩ con¬
tra septemtrionẽ appellauit
eam cesarcamphylippi. in me¬
moriam uidelicet sui nominis
pariterq: honorem tyberii ce¬
saris. sub quo ipse regnabat:

Expanded text:
fectionem commendat, magnum ejusdem perfectae fidei contra omnia tentamenta robur aeque demonstrat. Si enim scire volumus quomodo in Christum credi oporteat, quid ludicius eo quod ait ad eum Rursus, si audire delectat quantum haec fides valeat, quid apertius eo quod ait Dominus de Ecclesia quae super eum aedificanda erat, Et portae inferi non praevalebunt adversus eam? Sed haec suis in locis plenius exponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam ex ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venit, inquit, Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus, ut Lucas testatur , erat tetrarcha Ituriae et Traconitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices oritur Libani montis, et est terminus Judaeae contra septentrionem, appellavit eam Caesaream Philippi, in memoriam videlicet sui nominis, pariterque honorem Tiberii Caesaris, sub quo ipse regnabat.
Abbreviated transcription (Latin):
trepidam me ad te uenire per¬
mittis: Eece iam quod credidi
uideo: quod syaui iam teneo
quod cupiui complector: le
confiteor labiis: te corde. te
uiscerib totis concupisco: Ee¬
ce ad te uenio uiuum & uerũ
filio tuo. & cum sp̃u sancto ui¬
ita om̃is ignis extinctus ẽ: ut
nec tepor quide incendu rema¬
neret: Tunc aspasius urb romȩ
uicariꝰ populi seditionẽ non
ferens: ingutture eiꝰgladium¬
mergi precepit: atq hoc exitu
tyrem consecrauit: Parentes uͦ
eius nullam penitus tristitiam
habentes: cum om̃i g̾audio ab¬
stulerunt corpus eius & posue¬
runt illud in prediolo suo non
longe aburbe. inuia quȩ dici¬
tur num̃tana: ubi cum omnis
turba xp̃ianorũ concurreret:
insidias apaga a unis ꝑpessi s̃.
Et uidentes popti lum infi¬
deliũ suꝑ se uenientẽ armatũ
om̃s fugerunt: & aliquanti ta

Expanded text:
trepidam me ad te venire pertrepidam me ad te venire permittis. Ecce jam quod credidi, video: quod speravi, jam teneo: quod concupivi, complector. Te confiteor labiis et corde, et totis visceribus concupisco. Ecce ad te venio vivum et verum Filio tuo, et cum Spiritu sancto viita omnis ignis exstinctus est, ut nec tepor quidem incendii remansisset. Tunc Aspasius urbis Romae vicarius, populi seditionem non ferens, in guttur emergi praecepit: atque hoc exitu tyrem consecravit; parentes vero ejus nullam 483 penitus tristitiam habentes, cum omni gaudio abstulerunt corpus ejus, et posuerunt illud in praedio suo non longe ab Urbe, via quae dicitur Numentana. Ubi cum omnis turba christianorum concurreret, insidias a paganis perpessi sunt: et videntes populum infidelium supervenientem armatum, omnes fugerunt; aliq
Abbreviated transcription (Latin):
tra templorum pontifices age¬
ret: & agnem contra suas senten¬
tias defensaret: uicariũ ad se¬
ditionem populi iudicẽ dere¬
liquit: Ipse autẽ tristis absces¬
sit: quod cam non potuit post
Tunc uicariꝰ aspasius nomine.
ignem copiosum accendi. & in
medio eam p̃cepit iactari flam¬
marum: Quod cum fuisset
impletum: statim in diias par¬
tes diuise sunt flamme: & hinc
atq: illinc seditiosos populos
exurebant: ipsam autẽ penit᷑
innullo contingebat incendi¬
um: Lo magis hoc non uirtu¬
tib diuinis sed maleficiis repu¬
tantes. dabant fremitus inter
se populi & infinitos clamores
ad cclum: Tunc beata agnes. ex¬
pandens manus in medio ignis.
inhis uerbis orationem fudit
ihu xp̃i benedico te. quia per
filium tuum euasi minas ho¬
minum impiorũ: & spurcicias
diaboli impolluto calle tran¬
ritur:flamma diuiditur: & ar¬
dor incendi huius ad cos aqui¬
bus ministratur effunditur:
Benedico te pater p̃dicande.
quia etiam inter flammas in¬

Expanded text:
tra templorum pontifices agetra templorum pontifices ageret, et Agnem contra suas sententias defensaret, vicarium suum ad seditionem populi judicem dereliquit, ipse autem tristis abscessit, quod eam non potuit post Tunc vicarius Aspasius nomine, ignem copiosum accendi, et in medium eam praecepit jactari flammarum. Quod cum fuisset impletum, statim in duas partes divisae sunt flammae, et hinc atque illinc seditiosos populos exurebant: ipsam autem penitus in nullo contingebat incendium. Et magis non hoc virtutibus divinis, sed maleficiis reputantes, dabant fremitus inter se populi, et infinitos clamores ad coelum. 13. Tunc beata Agnes extendens manus suas in medio ignis, his verbis orationem fudit esu Christi, benedico te, quia per Filium tuum evasi minas hominum impiorum, et spurcitias diaboli impolluto calle trannis, flamma dividitur, et ardor incendii hujus ad eos a quibus ministratur, effunditur. Benedico te, Pater praedicande, qui etiam inter flammas in
Abbreviated transcription (Latin):
incũ sanum: Cui beata agnes
dixit: Licet fides ur̃a hec impe¬
trare non mercatur adño:ta¬
men quia tempus ẽ. ut uirtꝰ
tionem offeram: Cumq uniũ
si fuissent egressi: ꝓsternens se
in facie plana:rogare cepit
dñm ut iuuenem suscitaret:
Orante autẽ illa. apparuit an
gelus dñi. qui &. eleuauit eam
flentem: & confortans animũ
eiꝰ iuuenem suscitauit: Qui
egressus foras. cȩpit uoce publi¬
ca clamare: & dicere: Unus ds̃
in celo. & interra & in mari:qͥ
est ds xp̃ianorum: Nam om̃ia
templa:uana sunt: Du qui co¬
luntur om̃s uani sunt: et pe¬
nitus nec sibi possunt. nec aluis
aliquod auxilium exhibere:
Ad hanc uocem om̃s aruspices
&. templorũ pontifices contur¬
bantur: & fit peos uehem̃tior
quam fuerat seditio popłoꝵ.
atq: om̃s una uoce clamabant
Tolle magam tolle malefica.
quȩ & mentes mutat: & animos
alienat: Prefectus autẽ uidens
tanta mirabilia. obstupuit:
Sed ueritus ꝓscriptionẽ si con¬

Expanded text:
meum sanum. Cui beata Agnes meum sanum. Cui beata Agnes respondit: Licet fides vestra hoc impetrare non mereatur a Domino; tamen quia tempus est ut virtustionem offeram. Cumque universi foras fuissent egressi, prosternens se in faciem pavimenti, rogare coepit Dominum, ut juvenem suscitaret. Orante autem illa, apparuit ei angelus Domini, et levavit eam flentem, et confortans animum ejus, juvenem suscitavit. Qui egressus foras coepit voce publica clamare et dicere: Unus est Deus in coelo et in terra et in mari, qui est Deus christianorum; nam omnia templa vana sunt: dii qui coluntur, omnes vani sunt, et penitus nec sibi possunt, nec aliis aliquod auxilium exhibere. 12. Ad hanc vocem omnes haruspices, et templorum pontifices conturbabantur, et fit per eos vehementior quam fuerat, seditio populorum, atque omnes una voce clamabant: Tolle magam, tolle maleficam, quae et mentes mutat, et animos alienat. Praefectus autem videns tanta mirabilia, obstupuit: sed veritus proscriptionem, si con
Abbreviated transcription (Latin):
filium suum interisse: cum in¬
genti tumultu & luctu uenit
ad theatrũ: Et ingressus locũ
in quo corpus filii eius iacebat
exanime:cum ingenti clamo¬
re dixit beatissime uirgini:
Crudelissima omniũ femina¬
rum: ad filium meũ uoluisti
apodixem tuȩ artis magice
demonstrare: Et cum talia atq
peteret: & causas mortis eius
ab ea uehement̃ inquireret:
ait ad eum agnes: Ille cuiꝰ uo¬
luntatem uolebat ꝑficere. in
cum potestatem accepit. Qua¬
re autẽ om̃s qui ad me ingressi
sunt salui exierunt. Quia uni¬
uersi dederunt honorem do:
qui michi misit angłm suum¬
qui &. induit me hoc indum̃to
xp̃o consecratũ est & oblatũ.
Uidentes ergo splendorem an¬
gelicum adorabant om̃s. et
abscedebant illesi. Hic autem
impudens statim ut ingressus
est: seurre cepit. &. fremere: Cũq
manũ suam ad me contingen¬
dam aptaret:. dedit eum angis
quia non magicis artibus ista
gessisti.si deprecata fueris ange¬
lum. ut restituat michi filium

Expanded text:
filium suum interiisse, cum 482 infilium suum interiisse, cum 482 ingenti tumultu ac luctu venit ad theatrum; et ingressus locum, in quo corpus filii ejus jacebat exanime, cum magno clamore dicebat beatissimae virgini: Crudelissima omnium feminarum, ad filium meum voluisti apodixin tuae artis magicae demonstrare; et cum talia atque alia ret, et causam mortis ejus ab ea vehementer inquireret, ait ad eum beatissima Agnes: Ille cujus voluntatem volebat perficere, ipse in eum potestatem accepit. Quare autem omnes qui ad me ingressi sunt, sani egressi sunt: quia omnes dederunt honorem Deo, qui misit angelum suum, et induit me hoc indumentoChristo consecratum est et oblatum. Videntes autem splendorem angelicum, adorabant omnes, et abscedebant illaesi: hic autem impudens statim ut ingressus est, saevire coepit et fremere; cumque manum suam ad me contingendam aptaret, dedit eum angelus quia non magicis artibus ista gessisti, si deprecata fueris ipsum angelum, ut restituat mihi filium
Abbreviated transcription (Latin):
um exercere: Sed ingressos ante
seuientes. cum nimia autem
ueneratione & ingenti amimi¬
ratione egressos. cepit impoten¬
tes arguere & uanos. ac molles
& miseros iudicare: Et irrideis
eos: locum in quo uirgo ora¬
bat. audacter ingressus est:
Et uidens tantum lum̃ circa
eam: non dedit honorem do
sed irruens in ipso lumine. prĩ¬
quam uel manu eam contin¬
geret cecidit in faciem suam:.
& prefocatꝰ adiabolo expira¬
uit: Uidentes autẽ socii cius
quod moras intus innecteret.
putabant obseenis eum opib
occupari: Et ingrediens unus
ex iuuenib qui ei familiaris
erat quasi congratularet᷑ in¬
sultationi eius: & mortuũ eum
inueniens exclamauit uoce
magna. dicens: Pussimi roma¬
ni. succurrite: Magicis artib
ista meretrix prȩfecti filiũ int̃¬
fecit. fit repente concursus
popłorum ad theatrũ: & uaria
uulgi furentis acclamatio. Alii
dicebant magam: alii innocen¬
tem alii sacrilegam conclama¬
bant. Prefectus autẽ audiens

Expanded text:
um exercere: sed ingressus ut mium exercere: sed ingressus ut mi turpiter saevientes, cum nimia autem veneratione et ingenti admiratione egressos coepit impotentes arguere, atque vanos et molles ac miseros judicare. Et irridens eos, locum in quo virgo adorabat, audacter ingressus est: et videns tantum lumen circa eam, non dedit honorem Deo: sed irruens in ipsum lumen, priusquam vel manu eam contingeret, cecidit in faciem suam, et praefocatus a diabolo exspiravit. Videntes autem socii ejus, quod moras intus innecteret, putabant obscoenis eum operibus occupatum. Et ingrediens unus ex juvenibus, qui ei familiarior erat, ut quasi congratularetur insultationi ejus, et mortuum eum inveniens, exclamavit voce magna, dicens: Piissimi Romani, succurrite: magicis artibus ista meretrix praefecti filium interfecit. Fit repente concursus populorum ad theatrum, et varia furentis populi acclamatio. Alii dicebant magam, alii innocentem, alii sacrilegam conclamabant. 10. Praefectus autem audiens
Abbreviated transcription (Latin):
tam: Statim autẽ ut expoliatã
est cruie resoluto tantam den¬
sitatem capillis cius gratia di¬
uina concessit: ut meli eorum
tecta Ingressa autẽ turpitudi
tum inuenitꝰ: ut circumdaret
eam immenso lumine:. ita ut
nullus posset eam prȩ splendo
fulgebat enim tota cella illa
quasi radians sol in uirtute
suia. Et quanto quis curiosior
oculis cẽ uoluisset. tanto sui
uifus aciem obtundebat: Cũq
se in orationem dño substra¬
uisset apparuit ante oculos
eius stola  candidissima. & apõ¬
hendens cam induit se. & dixii:
qui me in numero ancillarũ
tuarũ computans: uestiariũ
michi largiri precepisti: Ita nãq
ad mensuram corpusculi eius
nullus dubitaret hoc non nisi
ni mundior egrederetur foras:
quam fuerat inus ingressus.
Cumq hȩc agerentur. prefecti
filius qui auctor huius erat
sceleris uenit ad locum cum so¬
dalib suis iuuenilibꝰ quasi in¬
sultaturꝰ puellȩ. cum quib l¬
bidinis suȩ se credebat ludibri¬

Expanded text:
tam. Statim autem ut spoliata tam. Statim autem ut spoliata et crine soluta est, tantam densitatem capillis ejus divina gratia concessit, ut melius videibus tecta. Ingressa autem turpitudintum invenit, ut circumdaret eam immenso lumine, ita ut nullus posset eam prae splendorFulgebat enim tota cella illa, quasi radians sol in virtute sua; et quanto quis curiosior esse voluisset, tanto sui visus aciem obtundebat. Cumque se in orationem Domino prostravisset, apparuit ante oculos ejus stola candidissima, et apprehendens eam induit se, et dixit:qui me in numero ancillarum tuarum computans, vestem hanc mihi largiri praecepisti. Ita namque ad men| suram corpusculi eius nullus hoc| dubitaret . nisi et mundiores egrederentur foras, quam fuerant intus ingressi. 9. Cumque haec agerentur, praefecti filius qui auctor erat hujus sceleris, venit ad locum cum sodalibus suis juvenculis, quasi insultaturus puellae, cum quibus libidinis suae se posse credebat ludibri
Abbreviated transcription (Latin):
agnes: cum ingenti constantia
dixit: Siscires quis est ds̃ m̃s:
non ista tu extuo ore ꝓferres:
Unde quia ego noui uirtutem
no minas tuas: credens qđ neq
sacrificem idolis tuis: neq pol¬
luar sordib alienis: Mlecũ enim
habeo custodem corporis mei: an¬
gelum dñi: Nam unigentt᷑ di
filius quem ignoras. murus
michi ẽ numquã dormiens: et
defensor michi ẽ numquã de¬
ficiens: Dn autẽ tui aut ereis̃
ex quib cucumȩ meli fiunt
ad usus hominũ: aut lapidei¬
uanis habitat. sed incęlis: neq
in erȩ aut inaliquo metallo:
sed in regno supno consistit.
Tu autẽ ꝙ. similes tui nisi ab
istorum cultura recesseritis. si¬
milis uos pena concluidet: Si.¬
cut enim illi igne conflati funt
ut funderentur: sic colentes
cos ꝑpetuo incendio conflabun¬
tur: non ut fundantur: sedut
nar duci. sub uoce prȩconaria
dicens: agnem sacrilegam uir¬
ginem. dus blasphemiã infe¬
rentẽ: scortum lupanarib da¬

Expanded text:
Agnes cum ingenti constantia Agnes cum ingenti constantia dixit: Si scires quis est Deus meus, non ista ex ore tuo proferres. Unde ego, quia novi virtutem no minas tuas, credens quod neque sacrificem idolis tuis, neque polluar sordibus alienis; mecum enim habeo custodem corporis mei angelum Domini. Nam unigenitus Dei Filius, quem ignoras, murus mihi est numquam dormiens, et defensor mihi est numquam deficiens: dii autem tui aut aerei sunt, ex quibus cacabi melius fiunt ad usus hominum: aut lapidei, vanis habitat, sed in coelis: non in aere aut aliquo metallo, sed in regno superno consistit. Tu autem et similes tui, nisi ab istorum cultura recesseritis, similis vos poena concludet; sicut enim illi igne conflati sunt, ut funderentur; sic colentes eos perpetuo incendio conflabuntur: non ut fundantur, sed utnar duci, sub voce praeconis dicens Agnem sacrilegam virginem, deos blasphemantem, scortum lupanaribus da
Abbreviated transcription (Latin):
aspicio: Noli ergo temetipsam
despic̃e: ut mot̾ q̃oꝵ ineurras.
Beata agnes: dixit: Noli infanti¬
am corporalem tta inme defpice
ut putes me te uelle habere ꝓpi¬
cium: fides enim non in annis
mentes magis compbat quam
ȩtates: Deos autẽ iuos quorum
motus me incurrere non uis.
ipsis irasci ꝑmitte ipsis loqui:
ipsi hoc michi precipiant: ipsi
iubeant se coli. ipsi iubeant se¬
adorari: Uerum qm̃ te ad hoc
uideo tendere quod impetrare
non poteris: quicquid tibi ui¬
detur exerce: Simproniꝰ prȩfec¬
tus dixit: Unum tibi eduob
elige: Aut cum uirginib deȩ
uestȩ sacrifica:. aut eum mere¬
tricib scortaberis in contuber¬
nio lupanari: & longe erunt
a te xp̃iam qui te magicis artib
imbuerunt: ut hanc calamita¬
tem intrepido animo te ꝑferre
posse confidas: Vnde ut dixi. aut
sacrifica dcȩ uestȩ ad laudem
gencris tui: aut adignominiam
natalium tuorũ eris publice ab¬
iectionis scortum: Tunc beata

Expanded text:
aspicio. Noli ergo temetipsam ita aspicio. Noli ergo temetipsam ita despicere, ut motus deorum incurras. Beata Agnes respondit: Noli infantiam corporalem ita in me despicere, ut putes me te velle habere propitium. Fides enim non in annis, mentes magis comprobat, quam aetates. Deos autem tuos, quorum motus me incurrere 481 non vis; ipsis irasci permitte, ipsis loqui jube: ipsi hoc mihi praecipiant, ipsi jubeant se coli, ipsi jubeant adorari. Verum quoniam ad hoc video te tendere, quod impetrare non poteris, quidquid tibi videtur, exerce. 7. Symphronius praefectus dixit: Unum tibi e duobus elige, aut cum virginibus deae Vestae sacrifica, aut cum meretricibus scortaberis in contubernio lupanari. Et longe erunt a te christiani, qui te ita magicis artibus imbuerunt, ut hanc calamitatem intrepido animo te posse perferre confidas. Unde, ut dixi, aut sacrifica deae Vestae ad laudem generis tui: aut ad ignominiam natalium tuorum eris publicae abjectionis scortum. Tunc beata
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: Supstitio xp̃ianorũ de
quorũ te magicis artib iactas
nisi ate fuerit segregata. non
poteris insaniam abicere pec¬
toris: neqr equissimis consilus.
prebere consensum: Unde ad
uenerandam deam uestam te¬
ꝓperare necesse ẽ ut si pseueran¬
tia uirginitatis placet: eiꝰ die
noctuq sacrificus uenerandis
insistas Adhȩc beata agnes.
dixit. Si filium tuũ quamuis
iniquo amore uexatũ. tamen
uiuentem hominẽ recusaui.
hominẽ utiq qui est & iatio.¬
nis capax qui & audire & uide¬
re. & palpare &. ambulare po¬
test. &. flore lucis huius cum
bonis ꝑfrui si ergo hunc cau¬
sa amoris xp̃i nulla possum ra¬
tione respicere: quomͦ possum
idola muta ꝙ surda &. sine sen¬
su ꝙ sine anima colere: ꝙ& ad in¬
iuriam summi di ceruices me¬
as uanis lapidib inclinare:
Audiens hȩc prefectus simoro.ui¬
nius: dixit: Cupio consultum
infantiȩ tuȩ: & adhic te deos
blasphemantẽ iccirco differo.
quia annos tuos infra sensum

Expanded text:
dixit: Superstitio christianorum, de dixit: Superstitio christianorum, de quorum te magicis artibus jactas, nisi a te fuerit segregata, non poteris insaniam abjicere pectoris, neque aequissimis consiliis praebere consensum. Unde te ad venerabilem deam Vestam properare necesse est, et si perseverantia virginitatis placet, ejus die nocteque sacrificiis reverendis insistas. Ad haec beata Agnes respondit: Si filium tuum, quamvis iniquo amore vexatum, tamen viventem hominem recusavi: hominem utique qui est rationis capax, qui et audire, et videre, et palpare, et ambulare potest, et fulgore lucis hujus cum bonis perfrui: si ergo hunc causa amoris Christi nulla possum ratione respicere; quomodo possum idola muta et surda, et sine sensu et sine anima colere, et ad injuriam summi Dei cervicem meam vanis lapidibus inclinare? 6. Audiens haec praefectus Symphronius dixit: Cupio praebere consultum infantiae tuae, et adhuc te deos blasphemantem idcirco differo, quia annos tuos infra sensum
Abbreviated transcription (Latin):
illustrissimũ posse pręferri. ce¬
pit tam̃ uehement̃ inquirere.
nes potestate iactaret: Tunc ex¬
ttit quidam ex parasitis eius.
qui diceret hanc xp̃ianam ẽẽ
ab infantia & magicis artib
ita occupatam: ut dicat xp̃m
apparitione cum ingenti stre¬
pitu suis eam tribunalib sisti¬
p̃cepit: Et primo quidem blan¬
dis eam sermonib secretiꝰ ꝓuoca¬
bat. dehinc terrorib pulsat:
Sed xp̃i uirgo nec blandim̃to
seducitur: nec terrore concutit᷑
sed eodem uultu codem animo
pscuerans: & terrentem similit̃
sicut blandientem animo deri¬
debat: Uidens itaq simproniꝰ
prefectus tantam in puella con¬
stantiam: parentes eius alloqͥ¬
tur: & quia erant nobiles et
tum inferre non poterat. ttu¬
lum eis xp̃ianitatis opposuit
Sequenti namq die: agnem s̾¬
representari iubet: Et iterum
iterumq repetens: replicare ce¬
pit de iuuenis amore sermonẽ
Cumq om̃is sermo eius casso
labore deficeret: sisti cã iterũ¬
suis tribunalib iussit: Cui et

Expanded text:
coepit tamen vehementissime inquirere nes potestate gloriaretur. Tunc exstitit quidam ex parasitis ejus, qui diceret hanc christianam esse ab infantia, et magicis artibus ita occupatam, ut dicat Chrisapparitione cum grandi strepitu, suis eam tribunalibus praecepit sisti. Et primo quidem blandis eam sermonibus secretius provocat, deinde terroribus pulsat. Sed virgo Christi nec blandimento seducitur, nec terrore concutitur: sed eodem vultu, eodem animo perseverans, et terrentem similiter sicut blandientem animo deridebat. Videns itaque Symphronius praefectus tantam in puella constantiam, parentes ejus alloquitur: et quia erant nobiles, et vim eis inferre non poterat, titulum eis christianitatis opposuit. Sequente autem die Agnem sibi praesentari jubet: et iterum iterumque repetens, replicare coepit de juvenis amore sermonem. 5. Cumque omnes sermones ejus casso labore deficerent, sisti eam suis tribunalibus jussit, cui et
Abbreviated transcription (Latin):
sum agnem beatissimam talia
sibi monita ꝑferentẽ: Constan¬
terage constantia & crede do¬
minum iħm xp̃m filium di
eẽ saluatorem tuũ: ꝑquẽ mo¬
do consequeris omniũ uulne¬
rum quȩ intuo corpore pateris
samtatem: Ad hanc uocẽ con¬
stantia euigilat sana: Et sic sa¬
na: ut nec signum in cius mem¬
bris abcinus uulneris rema¬
neret: Reuersa igitur ad pala¬
tum sanissima: facit gaudium.
ꝙ patri augusto & fratrib fuis
imꝑatoribus: Coronatur ciui¬
audientib siã hec. infidelitas
gentium confundebatur. et
fides dominca letabatur: In
terea patrem & fratres augustos
rogat. ut basilica beatȩ agnes
construeretur: & sibi illic maui¬
soleum collocari precepit: Cu¬
currit autẽ hȩc opinio ad om¬
nes: & quotquot credentes ad
in uirginitate: ꝑquam multe
uirgines &. mediocres. &. nobi¬
les. &. illustres sacra uelamina
susceperunt: & quia fidesmor¬
tis dampna non patitur. usq:
agnem beatissimam quasi in

Expanded text:
er visum beatissimam Agnem talia er visum beatissimam Agnem talia sibi monita praeferentem: Constanter age, Constantia, et crede Dominum Jesum Christum filium Dei esse Salvatorem tuum, per quem modo consequeris omnium vulnerum, quae in corpore tuo pateris, sanitatem. Ad hanc vocem Constantia evigilat sana, et sic sana, ut nec signum in suis membris alicujus vulneris remaneret. Reversa igitur ad palatium sanissima, facit gaudium et patri suo Augusto, et fratribus suis imperatoribus. Coronatur civiaudientibus haec, infidelitas gentium confundebatur, et fides Dominica laetabatur. 18. Interca patrem et fratres Augustos rogat, ut basilicam beatae Agnae construerent, et sibi illic mansionem collocari praecepit. Cucurrit autem haec opinio ad omnes, et quotquot credentes ad in virginitate, per quam multae virgines et mediocres, et nobiles, et illustres sacra velamina susceperunt. Et quia fides mortis damna non patitur, usqueAgnem beatissimam quasi in
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc itaq dum uiderent paren¬
tes eius &. qui simul erant: qͣsi
stuporem mentis incurrunt:
Sed beata agnes rogat sanctas
uirgines parumꝑgradum fi¬
gere: & stans parentib suis dix̃
Ui dete: ne me quasi mortuam
lugeatis: Sed congaudete michi
& congratulamini: quia cum
his om̃ib lucidas sedes accepi¬
&. illi sum iuncta in cęlis. quem
in terris posita tota animi in¬
tentione dilexi: Et his dictis. per¬
transirt. Hec uisio: publice ab
hominib qui uiderant cotidie¬
uulgabatur. Unde factum est.
ut post aliquantos annos ad
gusti filiam. hoc factum ab
his qui uiderant narraretur:
Frat enim ipsa constantia regi¬
na: uirgo prudentissima.
sed ita ob sessa uulneribus. ut
a capite usq: ad pedes nulla
membrorũ pars libera reman¬
recuꝑandȩ salutis: uenit ad
tumulum martyris nocte: et
licet pagana: tamen credula
animi intentione: preces fide¬
liter effundebat: Quod dum
faceret: repentina somni sua¬
uitate corripitur: &uidit pui¬

Expanded text:
Haec dum viderent parenHaec dum viderent parentes ejus, et qui simul erant, quasi stupore mentis detenti sunt. Sed beata Agnes rogat sanctas virgines parumper gradum figere, et stans parentibus suis dixit: Videte ne me mortuam lugeatis, sed congaudete mihi et congratulamini; quia cum his virginibus lucidas sedes accepi, et illi sum juncta in coelis, quem in terris posita tota devotione dilexi. Et his dictis, pertransiit. 17. Haec visio publice ab omnibus, qui viderant, divulgata est. Unde factum est ut post aliquantos annos ad gusti filiam hoc factum ab his qui viderant, narraretur. Erat enim ipsa Constantia virgo prudentissima, sed ita obsessa vulneribus, ut a capite usque ad pedes nulla membrorum pars libera remanrecuperandae salutis, venit ad sepulcrum martyris nocte; et licet pagana, tamen credula animi intentione preces fideliter fundebat. Quod cum faceret repente somni suavitate corripitur, et videt p
Abbreviated transcription (Latin):
runt: Emerentiana autẽ quȩ
fuerat conlactanea eius. uirgo
scĩssima. licet cathicumina con
ciatq atrocissimi: dm̃ om̃ipo¬
tentem colentes occiditis. & ꝓ
dum turb furentib diceret: la
tirata:. quȩ ꝓdefensione iusti¬
tiȩ dum confiteretur dñm mor¬
tem constant̃ excepit: Ladem
deniq: hora: fit terre motus ue¬
hementissimus: ꝙ cũ nimia
eẽt celi serenitas: tante chorus¬
cationes.tantaq: fulgura et
thonitrua extiterunt: ut pars
maxima insani popli expiraret.
Unde factum ẽ: ut nullus penit᷑
ex eo. aduenientib ad sepulehra
scãrum. aliquas molestias exci
nocte: abstulerunt corpus sc̃ę¬
erunt illud inconfinio agelli
Deatissimȩ uirgi nis agnes:
Igitur dum paren tes sanctȩ
agnes assiduis ꝑnoctationib
uigilarent adtumulũ cius.
uident in medio noctis filentio
exercitũ uirginũ: quȩ omnes
auro textis cycladib indute
cum ingenti lumine preteri¬
bant: Inter quas uident ȩtiam
beatissimam agnem simili¬
ueste fulgentem: & ad dexterã

Expanded text:
runt. Emerentiana autem que fuerat collactanea eius uirgo sancta licet cathecumenarunt. Emerentiana autem que ci, atque atrocissimi, Deum omnipotentem colentes occiditis, et pdum turbis furentibus diceret, laptizata, quae pro defensione justitiae, dum confiteretur Dominum, mortem constanter excepit. Eadem denique hora fit terrae motus vehementissimus; et cum nimia esset coeli serenitas, tantae coruscationes, tantaque fulgura et tonitrua exstiterunt, ut pars maxima insani populi exspiraret. Unde factum est ut nullus penitus ex eo advenientibus ad sepulcra sanctorum aliquas molestias excitnocte, abstulerunt corpus Eerunt illud in confinio agelli beatissimae virginis Agnae. 16. Igitur dum parentes sanctae Agnae assiduis pernoctationibus vigilarent ad sepulcrum ejus, vident in medio noctis silentio exercitum virginum, quae omnes auro intextis cycladis indutae cum ingenti lumine praeteribant: inter quas etiam vident beatissimam Agnem similiter fulgentem, et ad dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
Dec ego ambrosius seruus xp̃i
dum in uoluminib abditis in¬
uenissem scripta non sum pas¬
sus infructuoso silentio tegi:
Ad honorem igitur tante mar¬
dris. sicut gesta erus agnotii
conscripsi: & ad edificationem
sionis ciꝰ credidi destinandum
obsecrans caritatem sp̃s sancti:
ut labor nr̃ in ur̃a imitatione
fructum in conspectu domini
ualcat inuenire: amen:

Expanded text:
ec ego Ambrosius servus Christi, dum in voluminibus 484 abditis invenissem descripta, non sum passus infructuosa silentio tegi. Ad honorem igitur tantae martyris sicut gesta ejus agnovi, conscripsi; et ad aedificationem sionis ejus credidi destinandum, , obsecrans virtutem Spiritus sancti, ut labor noster ad vestram imitationem fructum in conspectu Dei valeat invenire, cui
Abbreviated transcription (Latin):
em festum sacratissi¬
mȩ uirginis cęlebram: hinc
psalmi resonant: inde conere¬
pant lectiones: Hinc poplors
turbe letantur:inde susten¬
sa sit agnes beatissima. ad me¬
moriam reuocemꝰ: Terciodeci¬
mo etatis suȩ anno mortẽ per¬
didit & uitam inuenit. quia
solum uitȩ dilexit auctorem:
Infantia computabat᷑ in annis.
Corpore quidem iuuencula¬
sed animo cana:. Pulchra facie:
sed pulchrior fide: Dum asco¬
tes dum requisisset & inuenis¬
set: cepit offerre plurima: et
pluriora ꝓmittere: Deniq de¬
tulit secum p̃ciosissima orna.¬
menta. quȩ abeata agne uelu¬
tiquedam sunt stercora repu
diata. Unde factum ẽ: ut iuue¬
nis maiori purgeret᷑ stimulo
Et putans eam meliora uelle
accipe ornam̃ta: omnẽ lapidũ
p̃ciosorũ secum defert gloriam.¬

Expanded text:
em festum sacratissimae uirginis . celebremus .| hinc psalmi resonent Inde concrepent lectiones| Hinc populorum turbae laetantur . inde sub| lsa sit agnis beatissima| ad memoriam . reuoluamus. Tercio decimo aetatis suae| anno mortem perdedit uitam inuenit Quia solum uitae| delexit auctorem infantia conputabatur in annis . corpore quidem iuuencola . sed animo cana| Pulchra faciae sed pulcrior fide et eleganctes dum requisisset, coepit offerre plurima, et plura promittere; denique detulerat secum pretiosissima ornamenta quae a beata Agnete veluti quaedam stercora sunt recusata. Unde factum est ut juvenis majori perurgeretur stimulo, et putans eam meliora velle accipere ornamenta, omnem lapidem pretiosum secum defert et gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
tos & affines cepit aures uirgi¬
nis appellare: diuitias: domos.
possessiones: familias atq: om
nes mundi diuitias reꝓmittere.
si consensum suũ eius coniu¬
gio non negaret: Ad hec beata
se responsum: Discede ame fo¬¬
mes peccati: nutrimentũ fadi¬
noris pabulum mortis: Discede
ame. quia iam ab alio amatore
preuenta sum: Qui michi sacis
meliora te obtulit ornamenta.
& anulo fidci sue subarrauit me:
Longe ate melior ar genere. et
dignitate. ornauit mestimabi¬
lidextrochirio dextrã meam. et
collum meũ cinxit lapidibus
preciosis: Tadidit aurib: meis
inestimabiles margaritas: et
cirtum dedit me uernantib
atii: coruschantib gemmis:
Posuit signum inficiem incã
ut nullum pret ipfum alium
amatorẽ admittam: Induit
me dñs cyclade auro texta. et
immensis monilib ornauit
me: Ostendit michi thesauros
incomparabiles: quos michi se
tumeliã prioris amatons uel as¬
picere alium: & illũ derelinque¬
tior: aquo michi iam thalam
collocatus ẽ: curis michi orga¬

Expanded text:
tos, et affines, coepit aures virginis appellare, divitias, domos, possessiones, familias, atque omnes hujus mundi delicias repromittere, si consensum suum ejus conjugio non negasset. 3. Ad haec beata se responsum: Discede a me, fomes peccati, nutrimentum facinoris, pabulum mortis: discede a me; quia jam ab alio amatore praeventa sum, qui mihi satis meliora obtulit ornamenta, et annulo fidei suae subarrhavit me, longe te nobilior et genere et dignitate. Ornavit inaestimabili dextrocherio dexteram meam, et collum meum cinxit lapidibus pretiosis. Tradidit auribus meis inaestimabiles margaritas, et circumdedit me vernantibus atque coruscantibus gemmis. Posuit signum in faciem meam, ut nullum praeter ipsum amatorem admittam. Induit me cyclade auro texta, et immensis monilibus ornavit me. Ostendit mihi thesauros incomparabiles, quos mihi se dtumeliam prioris amatoris vel aspicere alium et illum relinquetior. A quo mihi jam thalamus collocatus est, cujus mihi orga
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem sol & luna mirantur:
Cuiꝰ odore reuiuiscunt mortui:
cuĩ tactii confortant᷑ infirmi:
Cuiꝰ opes numquã deficient:
cuꝰq diuitie non decrescent:
lpsi soli seruo fidem: ipsi me to¬
ta deuotione committo: Quẽ
cum amauero casta sum. cum
tetigero munda sum: cum ac¬
cepero uirgo sum: Nec deerunt
post nupuas filii ubi partus
sine dolore succedit: ꝙ fecundi¬
tas cotidiana cumulat. Audi
tur sp̃u: Inter hec lecto ꝓsternit᷑.
&. palta suspiria amor medicis
apitur: fiunt nota patri quȩ
fuerant inuenta amedicis.: et
cadem paterna uoce quȩ fue¬
rant dicta a filio adpetitionem
uirginis reuoluunt᷑: Abnegat
agnes beatissima. & se nullo
pacto asserit prioris sponsi fede¬
ra molare: Cumq pater diceret

Expanded text:
tudinem sol et luna mirantur, cujus odore reviviscunt mortui, cujus tactu confortantur infirmi, cujus opes numquam deficiunt, cujusque divitiae numquam decrescunt. Ipsi soli servo fidem meam, ipsi me tota devotione committo. Quem cum amavero, casta sum: cum tetigero, munda sum: cum accepero, virgo sum. Nec deerunt post nuptias filii, ubi partus sine dolore succedit, et fecunditas quotidiana cumulatur. 3. tur spiritu. Inter haec lecto prosternitur, et per alta suspiria amor a medicis aperitur. Fiunt nota patri, quae fuerant inventa a medicis, et eadem paterna voce, quae fuerant jam dicta a filio, ad petitionem virginis revolvuntur. Abnegat Agnes beatissima, et se nullo pacto prioris asserit sponsi foedera violare. Cumque pater diceret
Abbreviated transcription (Latin):
arma piecit: Tum deinde treme¬
factus. flebat amarissime: & as¬
cedentis ad se. senis genib ꝓuolui¬
tur: gemitib & ululatib quibus
poterat satisfaciens: & uberrimis
lacrimarũ suarum fontib iterũ
baptizabatur: occultans solam
dexteram suã. Apłs uero iu siu¬
randi sacramento. se ei asaluatore
impetraturũ ueniam pollicens.
simulq genib eius ꝓuolutus.
atq: ipsam dexterã ex cuius cedis
conscientia torquebatur. tanq̃
iam ꝑpenitentiã purgatam de¬
osculans: ad ȩccłiam reuocat.
& indesinentes ꝓ eo orationes
ꝓfundens: & cum ipso pariter
ducens crebra ieiunia: indulgen¬
tiam ab eo quam ei pollicit᷑ fue¬
rat expetebat sed & uariis sermo¬
exterritos eius animos: mitiga¬
bat. Hec prius abstitit: quam
eum in om̃ib emendatũ ȩtiam
na exempla uerȩ penitentie. et
documentũ ingens nouȩ regene¬
rationis. atq insignia quȩdã
&e trophea uisibilis in eo resur-¬
rectionis ostendens:¬

Expanded text:
restitit. Jam deinde tremefactus flebat amarissime, et accedentis ad se senis genibus provolvitur, gemitibus et ululatibus, quibus poterat, satisfaciens, et uberrimis lacrymarum suarum fontibus iterum baptizabatur, occultans solam dexteram suam. Apostolus vero jurirandi sacramento se eo impetraturum a Salvatore veniam pollicens, simulque genibus ejus provolutus, atque ipsam dexteram, ex cujus caedis conscientia torquebatur, tanquam jam per innocentiam purgatam deosculans, ad ecclesiam revocat, et indesinenter pro eo orationes profundens, et cum ipso pariter ducens crebra jejunia, indulgentiam a Deo quam ei pollicitus fuerat, expetebat. Nec priexterritos ejus animos mitigabat: nec prius abstitit, quam eum in omnibus emendatum etiam na exempla verae poenitentiae, et documentum ingens novae regenerationis, atque insignia quaedam et tropaea visibilis in eo resurrectionis ostendens
Abbreviated transcription (Latin):
nstanter oꝑare: quia nec opꝰ
hec ratio. nec scientia. nec sapi¬
entia erunt apud inferos quo
tu ꝓperas: Quia ergo & uentu¬
re mortis tempus ignoramus
& post mortem oꝑari non pos¬
sumus. suꝑest ut ante mortẽ
tempora indulta rapiamꝰ: Sic
ciim sic mors ipsa cum uenerit
semctur: sipriusquam ueniat

Expanded text:
nstanter operare, quia nec opus, nec ratio, nec scientia, nec sapientia erunt apud inferos, quo tu properas . Quia ergo et venturae mortis tempus ignoramus, et post mortem operari non possumus, superest ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic enim sic mors ipsa cum venerit vincitur, si priusquam veniat
Abbreviated transcription (Latin):
Cui confestim aperimus. si
bunc cum amore fuscipimus:
Apirc enim iudici pulsanti ñ
uult. qui exire de corpore tre¬
pidat. & iidere cum quẽ con¬
tempsisse se meminit iudicem
formidat: Qui autt̃ de spe. et
opatione securus ẽ pulsanti
confestim aꝑit quia lettro ni¬
dicem fustinet. Et cum temp̾
prinquȩ mortis agnouertt.
de gloria retributionis hyla¬

Expanded text:
Cui confestim aperimus, si Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire etenim iudici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eum, quem contempsisse se meminit, iudicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia lętus iudicem sustinet, et cum tempus propinquę mortis agnoverit, de gloria retributionis hila
Abbreviated transcription (Latin):
pminet nccdũ se ꝑbonge
exercet: Nec castitas gͦ mo¬
na ẽ. sinc bono oꝑe nec op
bonũ est aliquod sine casti¬
te. Sed x si utrũq agitur
restat ut quisquis ille ẽ spe
ad supnam patriam tendat:
& nequaquam sc a uicus pro
mundi buius honestate con¬
tineat: Qui ꝙ si quetiam bo¬
na aliquando ꝓhonestate in
onc non debet ꝑmanere. nec
ꝑbona oꝑa p̃sentis mundi
gloniam querere: sed totam
spem in redemptoris sui ao¬
uentu constituat. Vnde et
ꝓtinuis subdit: Et uos simi les
hominib expectantib dñm
suum: quando reuertatux a
nuptus: Aonuptias quippc
dñs abut. quia resurgens a
mortuis ascendens incelum
supnam sibi angloꝵs multitu¬
dinem nouus homo copulauit:
Qui tunc reu̾titur: cum nob
am piuditiũ manifestatur:
Benc autẽ de seruis expectan¬
dib subditur: ut cum uenerit
& pulsauerit: confestim aperi¬
ant ei Uenit quippe dñs. cũ
ad iuditium ꝓpat: Pulsat uͦ
cũ iam ꝑegritudinis molesti¬
as cẽ mortem uicinã designat:

Expanded text:
minet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquod sine castitate. 2. Sed et si utrumque agitur, restat ut quisquis ille est spe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestaintentione debet permanere, nec per bona opera praesentis mundi gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adventu constituat. Sunt protinus subditur: Et vos similes hominibus exspectantibus dominum suum, quando revertatur a nuptiis. Ad nuptias quippe Dominus abiit, quia resurgens a mortuis, ascendens in coelum, supernam sibi angelorum multitudinem novus homo copulavit. Qui tunc revertitur, cum nobis jam per judicium manifestatur. 3. Bene autem de servis exspectantibus subditur: Ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Venit quippe Dominus cum ad iudicium properat, pulsat vero, cum iam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat.
Abbreviated transcription (Latin):
dico uob: quod p̃cinget se & fa¬
ciet illos discumbere & transi¬
ens ministrabit illis: Precinget
sc. idest ad retributionẽ prepa¬
rat: faciet illos discumbere
iest in ęterna quiete refouieri.
iscumbere quippe nr̃m.
In regno quiescere ẽ: Unde rur

Expanded text:
dico vobis, quod praecinget se, et facit illos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecingit se, id est, ad retributionem praeparatur, faciet illos discumbere, id est, in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Tr
Abbreviated transcription (Latin):
han.  salicia celebra¬
uerunt: Onta & qualia
lter fre uidebantur ami¬
scruꝑiergo transacta mul¬
ttuseneris humani ꝑuati¬
uith uiruit in carne. per
iM aruit in puluere. ui¬
&ł fenum fuit: Quia igt
s mercede tencamini. Audi

Expanded text:
atalitia celebraverunt? O quanta et qualia liter tenere videbantur amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere, videlicet fenum fuit. Quia igitoperis mercede teneantur. Audite
Abbreviated transcription (Latin):
ercusationis inueniat hoet
picitur: & expectat: Corno¬
ni se uidet: ꝙ rruocat: Iniã
de contemptu suo susciptꝰ
tamen quandoq reuertem¬
hanc eiũs longanimitatem
gligat: quia tanto districtio
iustitiam in iuditium exerit
quanto longiorem pacientiã
ante iuditium p̃rogauit: hin
& enim paulus dicit. Igroras
tiam te adducit: Tu autẽ scđ̃m
duritiam tuam & cor impemi¬
ters: chesaurizas tibi iram in
die irę. & reuelationis iusti p¬
diti di: Hinc psalmista ait
Ds̃ iuder iustus. fortis & lon¬
ganimis. Dicturus quippe
longanimẽ premisit iustum:
ut quem uides peccata delin¬
quentium diu pacient᷑ ferre:
scias hunc quandoq ȩciam
districte iudicare: Hinc per
quẽdam sapientem dicitur:
Altissimus enim est paciens et¬
redditor: Paciens enim ꝙ redi¬
tor dicitur: quia peccata homi¬
num & patitur & reddet: Nam¬
quos diu ut conu̾tant᷑ tolerat.
non conu̾sos durius dampnat
Ad excuciendam uero mentis
nr̃e desidiam etiam exteriora
dampna ꝑsimilitudinẽ ad me¬

Expanded text:
excusationis inveniat, Deus despicitur, exspectat, contemni se videt, et revocat, injuriam de contemptu suo suscipit, et tamen quandoque revertehanc ejus longanimitatem negligat, quia tanto districtiorem justitiam in judicio exerit, quanto longiorem patientiam ante judicium praerogavit. Hic etenim Paulus dicit: An ignoras, m autem tuam et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus, judex justus, fortis et longanimis . Dicturus quippe longanimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc quandoque etiam districte judicare. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Altissimus est enim patiens redditor . Patiens enim redditor dicitur, quia peccata hominum patitur et reddquos diu, ut convertantur, tolerat, non conversos durius damnat. Ad excutiendam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteriora damna per similitudinem ad me
Abbreviated transcription (Latin):
dum asui custodia sp̃s dormit.
inꝓuisa mors ueniens carnis
nr̃e habitacłm irrumpit. & cũ
quem dñm domus inuenerit
dormientem necat: quia cum
uentura dampna sp̃s minime
preuidet. hunc mors ad fup¬¬
plicium nescientem rapit: Furi
autẽ resisteret siuigilaret: quia
aduentũ iudicis qui occulte
animam rapit: precauens ei
penitendo occurreret: ne impe¬
nitens periret: horam uero ul
possit eẽ suspecta: ut dum illã
p̃uidere non possumꝰ: ad illam
sine intermissione preparem᷑:
Proinde fratres mei in condi¬
tione mortalitatis ur̃ȩ mentis
oculos figite: uenienti uos iu
nolite de temporalis uitȩ ꝓui¬
dentia. incerta cogitare: Terre¬
narum rerum uos cuia
aggrauet: Qua ⁊dislibet euim
ri ꝙ argenti molib circum
quibuis libet preciosis
t aliud quã caro: No

Expanded text:
s dormit, improvisa mors veniens carnis nostrae habitaculum irrumpit, et eum quem dominum domus invenerit dormientem necat, quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret, si vigilaret, quia adventum judicis, qui occulte animam rapit, praecavens, ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret. 1484 6. Horam vero ultpossit esse suspecta, ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. Proinde, fratres mei, in conditione mortalitatis vestrae mentis oculos figite, venienti vos judnolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare. Terrenarum rerum vos cura non aggravet. Quantislibet enim auri et argenti molibus circumdetur, quibuslibet pretiosis est aliud quam caro? No
Abbreviated transcription (Latin):
tib fuis conui in pacraia
in tempore uuncitis cuiglet¬
ds tercie ingilie rrdia non
amitat: ut qui & iuenor¬
to aduias uutȩ non glat.
saluem in senectute. Iiscat

Expanded text:
tibus suis in pueritia in tempore juventutis evigilettertiae vigiliae remedia non amittat. Ut qui et in juventute ad vias vitae non evigilat, saltem in senectute resipiscat
Abbreviated transcription (Latin):
eius: Si quid distare inter martyres
triumphali morte precessit: ac si qͥ
erat inferior ordine: primꝰ factus ẽ
passione: Et qui erat discipulus
gradu. magister cepit ẽẽ martyrio.
complens illud quod beatus ꝓpha
ꝓ om̃ib quȩ retribuit michi: Retͥ¬
buere enim primꝰ uoluit stephanꝰ
martyr dño: quod cum om̃i huma¬
no genere accepit adño: Mortem¬
didit saluatori: Post hȩc subiecit
seriptura sacra & ait: positis genib
clamauit dicens: dñe ne statuas
illis hoc peccatũ: Hidete dilectissimi
fratres affectum beati uiri. uidete
la lapidum ruina quando alius
obliuisci poterat. ȩtiam carissimos
suos. ille dño cõmendabat inimicos:
Quid enim dicebat cum lapidaret᷑.
Bñe ne statuas illis hoc peccatum:
Plus itaq tunc illorũ dolebat pec¬
cata quam sua uulnera. plũ illoiũ
impietatẽ quam suam mortẽ: Et
recte plus in illorũ quippe iniquita¬
in illius autẽ morte non erat quod

Expanded text:
eius, si quid tamen distare inter martyres eius, si quid tamen distare inter martyres triumperat inferior ordine, primus factus est passione; et qui erat discipulus gradu, magister coepit esse martyrio, complens illud quod beatus prophpro omnibus quae retribuit mihi ? Retribuere enim primus voluit Stephanus martyr Domino, quod cum omni humano genere accepit a reddidit saluatori. Post haec subiecit scriptura sacra et ait: positis genibus clamauit dicens: domine, ne statuas illis hoc in peccatum. uidete, dilectissimi fratres, affectum beati uiri, uidete n lapidum ruina, quando alius obliuisci poterat etiam carissimos suos, ille domino commendabat inimicos. quid enim dicebat, cum lapidaretur? domine, ne statuas illis hoc in peccatum. plus enim tunc illorum dolebat peccata quam sua uulnera, plus illorum impietatem quam suam mortem. et recte plus. in illorum quippe impietain illius autem morte non erant, quae