comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eu̾endo prĩ ⁊omĩuen̾atiõe
digno. dño abb̃i alpensi. G.
meliꝰ semꝑ ꝓfic̾e. Re uera nũc inte
p̃r exꝑior. quod in sacͥs litt̾is legis¬
se me memini: cũ c̃summatꝰ fu̾it
hõ. tũc incipit. Iam seni requies.
iam corona debebatur em̾ito.⁊ ecce
⁊ remfortium p̃sumis fessus senex:¬
dum ad it̾andum c̾tam̃. antiquum
hostem ⁊̃ quodammꝰ inuitum compel¬
lis. Enmu dum p̃t̾ moremtuũ. tuo¬
rumq tͣditiones p̃decessorũ diuinit᷑
inspiratus. eccłias ⁊ eccłiastica b̃nfi¬
cia relinquis.sẏnagogas sathane id
ẽ cellulas extͣ cenobium in quib tres
ut qͣtuor fr̃es. sine ordine. sine disci¬
plina habitare solent destrius. femi¬
nas amonast̾io arces.cet̾is ꝙ pieta¬
tis ac discipline bonis studiosius
inuigilas solito: quid aliud pͥmus
⁊ maximus illepecc̃or. nͥ uidebit et
curas Econt᷑ tu in eius confusione
⁊ tua consołone cantab̾ dotuo: qui
mendum quod succumbat hosti:
quinec ced̾ etati. Uincit annos ani¬

Expanded text:
erendo Patri, et omni veneratione digno, domno abbati Alpensi GUARmelius semper proficere. 1. Revera nunc in te, Pater, experior quod in sacris Litteris legisse me memini: Cum consummatus fuerit homo, tunc incipit . Jam seni requies, jam corona debebatur emerito: et ecet rem fortium pdum ad iterandum certamen, antiquum hostem, etiam quodammodo invitum compellis. Enimvero, dum praeter morem tuum tuorumque traditiones prædecessorum, divinitus inspiratus ecclesias et ecclesiastica beneficia relinquis, synagogas Satanæ, id est cellulas extra coenobium, in quibus tres vel quattuor fratres sine ordine, sine disciplina habitare solent, destruis, feminas a monasterio arces ceterisque pietatis ac disciplinæ bonis studiosus invigilas solito, quid aliud primus et maximus ille PECCATOR, nisi VIDEBIT ET cura? Econtra tu in ejus confusione et tua consolatione cantabis Deo tuo : QUImendum quod succumbat hosti, qui nec cedit ætati. Vincit annos ani
Abbreviated transcription (Latin):
siñmoreret᷑. ego ñ uiu̾em: Cui cõmo¬
dius qͣm ꝓmittenti uitam et̾nam :
Cui mag̃ ex necessitate. qͣm flãmas
ꝑpetuas minitanti: S seruio uolũ¬
tarie: quia caritas lib̾tatẽ donat.
huc ꝓuoco uiscera mea. Seruite in
caritate illa que timorempellit.
labores ñsentit. m̾itum ñ intuet᷑:
p̃miũ ñ requirit. & tñplus om̃ib
urget. Nullꝰ t̾ror sic sollicitat. nulla p̃¬
mia sic inuitant: nulla iusticia sic
exig̃. Ip̃a uos mͥ inseparabilit̾ iun¬
gat. ip̃a me uob̃ iugit̾ rep̃sentet:
horis maxime quib oratis carissi¬
mi ⁊ desid̾antissimi. fr̃s. Ad eosdem.

Expanded text:
 ego non viverem? cui commodius, quam promittenti vitam aeternam? cui magis ex necessitate, quam flammas perpetuas minitanti? Sed servio voluntarie, quia charitas libertatem donat. Huc provoco viscera mea. Servite in charitate illa quae timorem expellit, labores non sentit, meritum non intuetur, praemium non requirit; et tamen plus omnibus urget. Nullus terror sic sollicitat, nulla praemia sic invitant, nulla justitia sic exigit. Ipsa vos mihi inseparabiliter jungat, ipsa me vobis jugiter repraesentet, horis maxime quibus oratis, charissimi et desideratissimi fratres.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic mͥinquis uolo uiu̾e: ⁊ man̾e in qͦ
ꝑueni. Nec peior fieri patior: nec me¬
lior cupio. hoc gͦ uis: quod ẽẽ ñ potẽ
Quid enim stat in ħ seculo: Et certe de
homine speciałr dictum ẽ. fugit ue¬

Expanded text:
Sic mihi, inquis, volo vivere, et manere in quo Sic mihi, inquis, volo vivere, et manere in quo perveni ; nec peior fieri patior, nec melior cupio. Hoc ergo vis, quod esse non potest. Quid enim stat in hoc sæculo ? Et certe de homine specialiter dictum est : FUGIT VE
Abbreviated transcription (Latin):
refectionem. Et licet inbreui consũ¬
met᷑ ꝓ tempore: iudicatur fñ exples¬
se tempora multa ꝓuirtutis ꝑpetin¬
tate. Quorũ deniq patet temporis bre¬
uitas bonorum p̃iudicet ꝑpetue deuo¬
tioni: queꝑtinacem repborum malici¬
am excusare ñsufficit. Ob ħ enim ꝓcł
dubio inflex ibit ⁊ obstinate m̃us pu¬
nitur et̾nałr malum licet temporałr
ꝑpetͣtum. quia quod breue fuit t̃ꝑe
uł oꝑe. longum ẽẽ constat inꝑtina¬
ciuoluntate: ita ut siñqͣm moreret᷑.
ꝑuiu̾e uellet. ut semꝑ peccare posset.
ꝓinde pot̾ ⁊ de istoꝑ contͣrium itidẽ
porum receꝑit uicem: qui nullo tem¬
pore bonam uoluerit mutare inten¬
tionem. Itaq in defessum ꝓficiendi
studium. ⁊ iugis conatus ad ꝑfectio¬
nem: ꝑfectio reputat᷑. Quod si stud̃e
ꝑfectioni. ẽẽ ꝑfectum ẽ: ꝓfecto nolle
ꝓfic̾e defic̾e ẽ. uͥ gͦ sunt qui dicere so¬
lent sufficit nob̃. nolumꝰ ẽẽ meliores
Non. Tis gͦ defic̾e: Nequaqͣm. Qͥd gͥ:

Expanded text:
refectionem, et, licet in brevi consummetur pro tempore, judicatur tamen explesse tempora multa pro virtutis perpetuitate. Quomodo denique temporis brevitas bonorum præjudicet perpetuæ devotioni, quæ pertinacem reproborum malitiam excusare non sufficit ? Ob hoc enim procul dubio inflexibilis et obstinatæ mentis punitur æternaliter malum, licet temporaliter perpetratum, quia quod breve fuit tempore vel opere, longum esse constat in pertinaci voluntate, ita ut, si numquam moreretur, emper vivere vellet, ut semper peccare posset. Proinde potest et de isto per contrarium itidem porum receperit vicem, qui nullo tempore malam voluerit mutare intentionem. Itaque indefessum proficiendi studium, et jugis conatus ad perfectionem, perfectio reputatur. Quod si studere perfectioni esse perfectum est, profecto nolle proficere deficere est. Ubi ergo sunt qui dicere solent : « Sufficit nobis, nolumus esse meliores Non. Vis igitur deficere ? Nequaquam. Quid ergo ?
Abbreviated transcription (Latin):
misse. ñpigre. ñ lento gͥssu: s quem¬
admodum item de ip̃o scͥptum ẽ exul¬
consequi: Id̾o paulus aiebat. Sic cͣri¬
te ut comp̃hendatis. Ibi fige tu xͥa¬
xͦ posuit suam. factus ẽinquit obedi¬
ens usq. a.m. Quantũlibet gͦ cueur¬
reris. siusq admortem ñ ꝑuenis: bra¬
uium ñ app̃hendis. Brauium xͦ est.
Quod sullo currente tu gͣdum sistis.
dumꝙ tͥ ẽ quod ait dd̃. ecce qui elon¬
Ubi gͦ ñcurrere: ibi ⁊ defic̾e incipis.
hinc plane colligr̃: quia nolle ꝓficere
ñ nͥ defic̾e ẽ. Qrid̃ scalam iacob⁊ in
scala angelos. uͥ nullus residens.nt¬
lus subsistens apparuit. S uł ascen¬
dere ut descend̃e uidebantur uniu̾¬
si. quatinꝰ palam daretur intelligi
int̾ ꝓfectum ⁊ defectum in ħ statu
mortał uite nicħ medium inueniri:
s quomͦ ip̃m corpꝰnr̃m continue au̾
c̾scere constat aũ decͥscere. sic necesse
nem corporalium uicissitudinum
tur detͥmenta. Nam semꝑ inrobus¬

Expanded text:
misse, non pigre, non lento gressu; sed, quemadmodum item de ipso scriptum est: Exsulconsequi ? Ideo Paulus aiebat : SIC CURRITE UT COMPREHENDATIS. Ibi fige tu, christiaubi Christus posuit suam. FACTUS est, inquit, OBŒDIENS USQUE AD MORTEM. Quantumlibet ergo cucurreris, si usque ad mortem non perveneris, bravium non apprehendis. Bravium Christus est. Quod si, illo currente, tu gradum sistis, ndumque tibi est quod ait David : ECCE QUI ELONubi vero non currere, ibi et deficere incipis. Hinc plane colligitur, quia nolle proficere, non nisi deficere est. Vidit scalam Jacob, et in scala angelos, ubi nullus residens, nullus subsistens apparuit, sed vel ascendere, vel descendere videbantur universi, quatenus palam daretur intelligi, inter profectum et defectum in hoc statu mortalis vitæ nihil medium inveniri, sed quomodo ipsum corpus nostrum continue aut crescere constat, aut decrescere, sic necesse nem corporalium vicissitudinum tur detrimenta. Nam semper in robus
Abbreviated transcription (Latin):
uos. Que enim mͥ ẽ consoło intemꝑe
malo.⁊ in loco ꝑegͥnationis mee: Nõ¬
ne uos in dño: minime quid̃ deserit
me quoc̃q iero dulcis memoria urĩ:
s qͣnto memoria dulcior. tanto ab¬
sentia molestior. Heumͥ quia inco¬
latus meus ñ solum ꝓlongatus ẽ:
s ⁊̃ cumulatus. Et re uera iuxta ꝓ¬
qui me auob̾ aliq̃nut corpore sepa¬
rant. Est cõmune exilium ip̃m ꝙ
molestum satis. quod qͣndiu sumꝰ m
⁊speciale. quod pene impatientem
me redd̾: ut cogar uiu̾e sine uobis.
Longa molestia trediosa expectatio.
uanitati huie occupantiomĩa tan¬
diu man̾e subiectum. feculenti cor¬
poris horrido circundari carcere.
mortis uincut. funibq pecc̃orum
necdum ab solui: ⁊ tanto tempore ñ ẽẽ
dĩ sc̃m quod estis uos. Ex ħ templo fa¬
cit mͥuidebatur tͣnsitus ad illud gło¬
sum ad quod ꝓpħa suspirat dicens.
Ecce ħ t̾cio nͥfallor: auulsa sunt ame
uiscͥa mea. Paruuli ab lactati sunt
ñ licet educare. ꝓpͥa deniq deserere

Expanded text:
vos. Quae enim est mihi consolatio in tempore malo, et in loco peregrinationis meae? Nonne vos in Domino? Minime quidem deserit me, quocunque iero, dulcis memoria vestri: sed quanto memoria dulcior, tanto absentia molestior. Heu mihi, quia incolatus meus non solum prolongatus est, sed et cumulatus! et revera, juxta qui me a vobis aliquando vel corpore separant. Est commune exsilium ipsumque molestum satis, quod quandiu sumus speciale, quod pene impatientem me reddit, ut cogar vivere sine vobis. Longa molestia, et taediosa exspectatio, vanitati huic occupanti omnia tamdiu manere subjectum, faeculenti corporis horrido circumdari carcere, et mortis vinculis, funibusque peccatorum necdum absolvi, et tanto tempore non esseDei sanctum, quod estis vos. Ex hoc templo facilis mihi videbatur transitus ad illud gloriosum, ad quod Propheta suspirat, dicens: Ecce hoc tertio, nisi fallor, avulsa sunt a me viscera mea. Parvuli ablactati sunt m genui, non licet educare. Propria denique deserere,
Abbreviated transcription (Latin):
arbitratur se comp̃hendisse. nunꝗͣ
dicit satis ẽ: s semꝑ esurit sitit ꝙ uiᷤ¬
ticiam. ita ut si semꝑ uiu̾et. semꝑ qͣn.¬
tumin se ẽ iustior ẽẽ contend̾et. semꝑ
de bono in melius ꝓfic̾e totis uirib
conaretur. Non enimad annum uł
ad tempus. in star m̾cennarii: s in
et̾num diuino se mancipat famula¬
tui. dudi deniq uocem iusti. In et̾nũ¬

Expanded text:
arbitratur se comprehendisse, nunquam dicit sufficit: sed semper esurit sititque justitiam, ita ut si semper viveret, semper quantum in se est, justior esse contenderet, semper de bono in melius proficere totis viribus conaretur. Non enim ad annum vel ad tempus, instar mercenarii, sed in æternum divino se mancipat famulatui. Audi denique vocem justi : IN ÆTERNU
Abbreviated transcription (Latin):
Quod quid̃ sic astrumꝰ exemplis uͥ
tum sit nob̃. quod dicitur. Cuius qͥp¬
pe ⁊ si homo ext̾ior corrumpit᷑: s in¬
t̾ior renouatur de die indiem. Ende
⁊enuntantus ardor innouandi ordi
S q̃nam arbor hos ꝓtulit. nͥpuritas
cordis: Alioquin q̃nimpurus animꝰ
tanto studio regule inquireret. elig̾et¬
q puritatem: Nec de turbido fonte
limpidus emanat riuus: nec de sor¬
tudine intͥnseca erumpit totum qd̃
exuberat foris: atꝙ inm̃te fulget qd̃
sic placet in oꝑe. Sequimu filii pa¬
trem: imitatores eius estote. si c̃ ⁊ ip̃e
ceam de uob̃ qui p̃sentes cõminꝰ ꝑcipi¬
tis fraglantiam. tanta ad nos usꝙꝑ qͥ¬
ma una: Sĩ quis aũ susurro quod
absit existit int̾ uos. au bilinguis
au mmurans. au contumax aut
impatiens discipline. aut inquie.¬
tus ⁊ uagus. ⁊ quipanem ociosus
corpore p̃sens eẽm. longe eĩt ab eo
anima mea. eo quod longe fec̾it ase
dm. moꝵ ñ locorum distantia. Int̾im¬

Expanded text:
Quod quidem sic astruimus exemplis, ut tum sit nobis quod dicitur : cujus quippe etsi homo exterior corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem. Unde etenim tantus ardor innovandi OrdinSed quænam arbor hos protulit, nisi purita cordis ? Alioquin quando impurus animus tanto studio Regulæ inquireret eligeretque puritatem ? Nec de turbido fonte limpidus emanat rivus, nec de soritudine intrinseca erumpit totum, quod foris exuberat, atque in mente fulget, quod sic placet in opere. Sequimini, filii patrem : imitatores ejus estote, sicut et ipse ceam de vobis, qui præsentes comminus perciptis fragrantiam, tanta ad nos usqma una? Si quis autem susurro quod absit! existit inter vos, aut bilinguis, aut murmurans, aut contumax, aut impatiens disciplinae, aut inquietus et vagus, et qui panem otiosus corpore praesens essem, longe esset ab eo anima mea, eo quod ipse longe fecerit a se Deum, morum, non locorum distantia. 3. I
Abbreviated transcription (Latin):
sũmatus in breui: et .m. Bene młta:
quia uniu̾sa complectit᷑ Quomͦ enĩ
ñ expleuit om̃ĩa t̃ꝑa: qui tͣnsiit ad et̾¬
nitatem: Quanta sane tempora nõ
longeuitate s longanimitate. ħ ẽ ñ
annorum serie uł dierum num̾o. s
m̃tis deuotione ⁊ in extinguibili sẽ
ꝑ ꝓficiendi desid̾io ꝑcurrere potu¬
it: tanta sͥ in m̾itis ñ inm̾ito uendi¬
cauit. Retinet quippe uirtute: quod
amisit int̃ꝑe. Porro uerauirtus fi¬
nem nescit: t̃ꝑe ñ clauditur. Unde ẽ
illud. Caritas nunqͣm excid̃. Et item

Expanded text:
. Bene multa, qui universa complectitur. Quomodo enim non explevit omnia tempora, qui transiit ad æternitatem ? Quanta sane tempora non longævitate, sed longanimitate, hoc est non annorum serie vel dierum numero, sed mentis devotione et inexstinguibili semper proficiendi desiderio percurrere potuit, tanta sibi in meritis non immerito vindicavit. Retinet quippe virtute quod amisit in tempore. Porro vera virtus finem nescit, tempore non clauditur. Unde est illud : CARITAS NUMQUAM EXCIDIT, et item
Abbreviated transcription (Latin):
beam apud uos: ⁊ multi ꝓfecturi ihe¬
rosolinã. petunt se ur̃e excellentie
ꝑ me ꝯmendari. E xqͥbꝰ ẽ iste iuuenis
ꝯsanguineꝰ meꝰ. iuuenis ut aiunt
strenuus marmis: suauis ĩmoribꝰ.
Et gaudeo qͦd ad tẽpꝰ eleg̃ militare
do̾. mag̃ ꝙͣ scło. Itaq facite morẽ ur̃m:
i bene sit huic ꝓpt̾ me. sic̃ cet̾is omibꝰ
ꝓpinqͥs meis fuit: qͥ ꝑme uob̾ ĩnotes¬
cere potuerunt. Ne cet̾o cauete ne uo¬

Expanded text:
beam apud vos et multi profecturi Jerosolymam petunt se vestrae Excellentiae per me commendari. Ex quibus est iste juvenis consanguineus meus, juvenis, ut aiunt, strenuus in armis, suavis in moribus. Et gaudeo quod ad tempus elegit militare Deo magis quam saeculo. Itaque facite morem vestrum, et bene sit huic propter me; sicut caeteris omnibus propinquis meis fuit, qui per me vobis innotescere potuerunt. De caetero cavete ne vo
Abbreviated transcription (Latin):
cui multũ credimꝰ: ⁊ hic ⁊ ĩet̾nũ dõ
misa̾nte regnabitis. Iegͥnis. egenis.
et maxine inclusis curã ĩpendite.
qr talibꝰ hostiis ꝓm̾e̾t᷑ ds. Scͥhite nob̾
freq̃utiꝰ qͥa et uobis ñ oberit. et ꝓ¬

Expanded text:
cui multum credimus, et hic et in aeternum Deo miserante regnabitis. Peregrinis, egenis, et maxime inclusis curam impendite: quia talibus hostiis promeretur Deus. Scribite nobis frequentius: quia et vobis non oberit, et
Abbreviated transcription (Latin):
xͦ cõmissum ẽ: Breuit̾ respondemꝰ. ip¬
sum sangͥnem quẽ fud̾unt.⁊ int̾pelło¬
nem ip̃uis quẽ occid̾unt. A dd̾ ⁊̃. Nun¬
quid mors innocentis filiiint̾m deo
prĩplacuit. ut ꝑ ip̃am reconciliare¬
t nob̾ qui ħ peccando cõmisimꝰ ꝓpt̾ qd
innocens d̾ns ẽ occisus. necnͥ ħmaxi-¬
mum fieret peccm̃. illud multo leuiꝰ
placuit sponte morientis. ⁊ illa morte
expungentis mortem. oꝑantis salu¬
tem. restituentis innocentiam. tum¬
phantis pͥncipatus ⁊ potestates. spoli¬
antis inferos. ditantis suꝑos: pacisicã¬
tis que incelo sunt. ⁊ que int̾ra omĩa

Expanded text:
Breviter respondemus, ipsum sanguinem quem fuderunt et interpellationem ipsius quem occiderunt. Addit etiam: « Nunquid mors innocentis Filii in tantum Deo Patri placuit, ut per ipsam reconciliaretur nobis, qui hoc peccando commisimus, propter quod innocens Dominus est occisus: nec nisi hoc maximum fieret peccatum, illud multo levius placuit sponte morientis, et illa morte expungentis mortem operantis salutem, restituentis innocentiam, triumphantis principatus et potestates, spoliantis inferos, ditantis superos, pacificantis quae in coelo sunt et quae in terra, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nuum pueri ur̃ĩ qualiacunq tene¬
tis adu̾sus paucaquid̃ noue hereseos
capitula: uͥ ⁊ siñ alud qͣm zelum ag¬
ꝑ iniuria fiði quam dolebam. oꝑe iͥn
p̃cium arbitͦr si illum monui cuiꝰ ar¬
ma pot̾ntia ado ad destructionẽ con¬
tͣriarum assertionũ. ad destruendã
omẽm altitudinem extollentem se ad
alia in alitseius scͥptis ñ pauca nec minꝰ
qͣmnec necessarium putem c̃sint ad¬
eo manifesta ut ip̃ã ⁊̃ uulgata fide faci¬
le refellant᷑. Collegit̾n aliqͣ: ⁊ tͥnsmisi.

Expanded text:
nuum pueri vestri qualiacunque tenenuum pueri vestri qualiacunque tenetis, adversus pauca quidem novae haereseos capitula: ubi etsi non aliud quam zelum agpro injuria fidei quam dolebam; operae mihi pretium arbitror, si illum monui, cujus arma potentia a Deo ad destructionem contrariarum assertionum, ad destruendam omnem altitudinem extollentem se advalia in aliis ejus scriptis non pauca, nec minus . Quanquam nec necessarium putem, cum sint adeo manifesta, ut ipsa etiam vulgata fide facile refellantur. Collegi tamen aliqua, et transmisi.
Abbreviated transcription (Latin):
aniuit. caritatis m̃suram usq ad
mortem. mortẽ q crucis extend̾: redẽp¬
tionis sacͣmentũ qͦ ip̾am mortẽ qͣm ꝑ¬
tulit sustulit. horum duopͥora sine
ultimo sic sunt: acsi suꝑuacue pin¬
um humilitatis. magnum ⁊ om̃ĩ ac¬
ceptione dignum caritatis exẽplum.
s ñ h̃nt fundam̃tum: ac ꝑm̃ nec statũ.
si desit redemptio.Uolo totis nisib hiũ¬
lem sequiiħm. cupioeum qͥdilex̃ me
⁊ tͣdid̾ semet ip̃m ꝓme. quibdã brachi¬
is uicarie dilectionis ampleti: sopoꝵ¬
tet me ⁊agnum manducare pascha¬
lem. Nisi enimmanducau̾ocar nẽ eiꝰ
⁊bib̾o eius sangͥnem: ñ habebo uitam
inmemetip̃o. Aliud seqͥ iħm. aliudte. Q¬
nere: aliud ẽ manducare. Seqͥ. salubre
consilium. tenere ⁊ amplecti. sollẽp¬
ne gaudium. manducare uitabeata.
saro enimeius uere ẽ cibus: ⁊ sangͥseiꝰ
alius qͣm picture absq solido. Ergo
nec humilitatis exempla. nec caritatiᷤᷤ
insignia: p̾t̾ redemptionis sacͣmentũ

Expanded text:
 quam usque ad mortem, et mortem crucis extendit; redemptionis sacramentum, quo ipsam mortem, quam pertulit, sustulit. Horum duo priora sine ultimo sic 657 sunt, ac si super inum humilitatis, magnum et omni acceptione dignum charitatis exemplum: sed non habent fundamentum, ac proinde nec statum, si desit redemptio. Volo totis nisibus humilem sequi Jesum; cupio eum qui dilexit me, et tradidit semetipsum pro me, quibusdam brachiis vicariae dilectionis amplecti: sed oportet me et Agnum manducare paschalem. Nisi enim manducavero carnem ejus, et bibero ejus sanguinem, non habebo vitam in memetipso. Aliud sequi Jesum, aliud tenere, aliud manducare. Sequi, salubre consilium; tenere et amplecti, solemne gaudium; manducare, vita beata. Caro enim ejus vere est cibus, et sanguis ejus alius quam picturae absque solido. Ergo nec humilitatis exempla, nec charitatis insignia, praeter redemptionis sacramentum,
Abbreviated transcription (Latin):
oblatum. ñ sangͥnem sitiens s salu¬
tem: qr saluserat insangͥne. Salꝰ pla¬
ne: ⁊ñ sicut iste sapit ⁊ scͥbit: solaca¬
ritatis offnsio. Sic enim conclud̃ tot
calumpnias ⁊ inuectiones suas qͣsia
in d̾m tamimpie qͣmimꝑite euoniu¬
it. ut dicat totum ẽe. qd̾ ds incarne
apparuit. nram de u̾bo ⁊exemplo
ipĩus institutionẽ. siue ut pꝰmod̾ dic̃
ĩstructionem. totum qd̃ passustmor

Expanded text:
oblatum; non sanguinem sitiens, sed saluoblatum; non sanguinem sitiens, sed salutem, quia salus erat in sanguine. Salus plane, et non, sicut iste sapit et scribit, sola charitatis ostensio. 656 Sic enim concludit tot calumnias et invectiones suas, quas in Deum tam impie, quam imperite evomuit, ut dicat: « Totum esse quod Deus in carne apparuit, nostram de verbo et exemplo ipsius institutionem, sive, et postmodum dicit, instr
Abbreviated transcription (Latin):
tatus quid̃ s t̃n b̃n usus malicia sce¬
latorum: ⁊ mortem de morte. ⁊ de peccõ
dampnauit pecc̃m. Et qͣnto illorũ ma¬
ioriniquitas. tanto huiꝰ uoluntaᷤᷤ sci¬
or.⁊ eo peot̾̃ntior ad saluand̃. quatinꝰ
tantamediante pot̾ntia antiquũ il¬
lud qͣmuis gͣnde pecc̃m. necessar iotñ¬
minꝰ maiori. Nec peccõ siue peccantib
asscrib̾r ħ uictoria. sb̾n utenti peccõ.
⁊ peccantes fortit̾ ꝑfenti: ⁊ conu̾tenti
inusum pietatis. quicqͥdinip̃m au¬
saẽ crudelitas impiorũ. fuit gͦ san¬
guis quieffusus ẽ. tam multꝰ ad ig¬
noscend̾. ut ip̃m qͦ peccĩn maximũ
qd̾ factum ẽ ut effundet᷑ deleret: ac
pħ de antiqui illiꝰ ut pote leuioris de
centis inp̃cium aliqd̃ quis reqͥsierit
aut ullomͦ ei placu̾it innocentẽ iit̾¬
fici. nedum ds̃ tam acceptam filiimor¬
tem ħu̾it. ut ꝑ ip̃am uniu̾so recon¬
ciliatus sit mundo: srequisiũ ds
pat̃ sangͥnem filii. st̃n acceptauit

Expanded text:
tatus quidem, sed tamen bene usus malitia sceleratorum, et mortem de morte, et de peccato damnavit peccatum. Et quanto illorum major iniquitas, tanto ejus voluntas sanctior, et eo potentior, ad salvandum: quatenus tanta mediante potentia antiquum illud, quamvis grande peccatum, necessariominus majori. Nec peccato sive peccantibus ascribitur haec victoria; sed bene utenti peccato, et peccantes fortiter perferenti, et convertenti in usum pietatis, quidquid in ipsum ausa est crudelitas impiorum. 22. Fuit vero sanguis qui effusus est, tam multus ad ignoscendum, ut ipsum quoque peccatum maximum, quo factum est, ut effunderetur, deleret; ac per hoc de antiqui illius, utpote levioris, decentis in pretium aliquod quis requisierit, ut ullo modo ei placuerit innocentem interfici; nedum Deus tam acceptam Filii mortem habuerit, ut per ipsam universo reconciliatus sit mundo? » Non requisivit Deus Pater sanguinem Filii, sed tamen acceptavit
Abbreviated transcription (Latin):
tio: tremissio peccorum. Nam si dicñ¬
te scͥptura peccã nr̃a seꝑant int̾ nos ⁊
dm: manente pecc̃o ñ ẽ reconciliatio.
Inqͦgͦ remissio peccõrum: hiccalix
inquit noui testam̃ti in meo sangͥ¬
ne. qui ꝓuob̾ effundet᷑ in remissio¬
nem peccõrum. Itaq uͥ reconciliatio:
ibi remissio pecc̃orum. Et quid ip̃a.

Expanded text:
tio, et remissio peccatorum. Nam si, dicentio, et remissio peccatorum. Nam si, dicente Scriptura, Peccata nostra separant inter nos et Deum , manente peccato, non est reconciliatio. In quo ergo remissio peccatorum? Hic calix, inquit, novi testamenti in meo sanguine, qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum . Itaque ubi reconciliatio, ibi remissio peccatorum. Et quid ipsa,
Abbreviated transcription (Latin):
suum. ut impleret᷑ ꝓpositum uolun¬
tatis eius. Angłorum. ut num̾us im¬
plerer᷑ eorum. Porro rõ huiꝰ facti: fuit
dignatio facientis. Qͥs negat omĩpo¬
tenti ad manum fuisse alios ⁊ alioᷤ mo¬
doᷤ nr̃e redemptiõis. iustificõmis. lib̾a¬
tionis: Uerũ ħ ñ p̃iudicat. huiꝰ quẽ
emultis eleg̃ efficacie. Et fortasse is
p̃stat ꝑ quẽ int̾ra obliuionis. gͣuedi¬
nis. lapsus nr̃i tot ⁊ tantis gͣuamini¬
Alias aũ nemohominum noũ. nec
nosc̾e ad plenum pot̃. quid boniad
grãm. quid congruentie ad sapien¬
tiam. quid decori ad głam. qͥd com¬
modi ad salutem: peneᷤse ipsã con¬
tineat. huiꝰ uen̾andi myst̾ii inscru
sentire effectum oꝑis. fructum uti¬
litatis ꝑciꝑe. Et qd̾ licet scire: ñlicet
tacere: qr gła regum celare u̾bum.
⁊ gładi inuestigare sermonẽ. fĩdet
sermo romĩ acceptione dignus.qm̃
cum ad huc peccõres eẽmꝰ. reconciliati
sumꝰ dõ ꝑmortem filii eiꝰ. U reconcilia.¬

Expanded text:
suum, ut impleretur propositum voluntatis ejus: Angelorum, ut numerus impleretur eorum. Porro ratio hujus facti fuit dignatio facientis. Quis negat Omnipotenti ad manum fuisse alios et alios modos nostrae redemptionis, justificationis, liberationis? Verum hoc non praejudicat hujus, quem e multis elegit, efficaciae. Et fortasse is praestat, per quem in terra oblivionis, gravedinis, lapsus nostri, tot et tantis gravaminiAlias autem nemo hominum novit, nec noscere ad plenum potest, quid boni ad gratiam, quid congruentiae ad sapientiam, quid decori ad gloriam, quid commodi ad salutem, penes se ipsam contineat hujus venerandi mysterii inscrutsentire effectum operis, fructum utilitatis percipere. Et quod licet scire, non licet tacere: quia gloria regum celare verbum, et gloria Dei investigare sermonem . Fidelis sermo, et omni acceptione dignus! quoniam cum adhuc peccatores essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus . 655 Ubi reconcilia
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾et siposs statuere pͣua dogmata
sua: contͣ que ego ausus mutire fuissẽ.
Abnui. tum qi puer sum ⁊ ille uir bel¬
lator ab adolescentia. tum qr iudicarẽ
indignum rõnem fid̃i huãnis cõmitti
raciuncuł agitandam. quã tam certa
acstabiliu̾itate constat ẽẽ subnixam
Dicebam suffic̾e scͥpta eius ad accusan¬
caũ multos. cong̾gauit complices. q̃ de
me ad discipulos suos scͥpserit. dice̾ ñ
curo: disseminauit uͥq semͥ die statu¬
to ap̃ senonas responsurum. Exiit ser¬
mo ad om̃s: ⁊ ñ potuit me latere. dissi¬
mulaui pͥmum: nec enim satis rumo¬
re pplarimouebar: Cedens tñ licet iux¬
pararent. timebant ne de nr̃a absen¬
tia ⁊ scandalum ppło.⁊ cornua cresc̾ent
adu̾sario: ⁊ quiaerror mag̃ confirma¬
ret᷑ cum ñ eẽt qͥ respond̾et aut contͣdic̾et:

Expanded text:
deberet, si posset, statuere prava dogmata deberet, si posset, statuere prava dogmata sua, contra quae ego ausus mutire fuissem. Abnui, tum quia puer sum, et ille vir bellator ab adolescentia: tum quia judicarem indignum, rationem fidei humanis committi ratiunculis agitandam, quam tam certa ac stabili veritate constat esse subnixam. Dicebam sufficere scripta ejus ad accusancavit multos, congregavit complices. Quae de me ad discipulos suos scripserit, dicere non curo. Disseminavit ubique, se mihi die statuto apud Senonas responsurum. Exiit sermo ad omnes, et non potuit me latere. Dissimulavi primum: nec enim, satis rumore populari movebar. Cedens tamen pararent, timebant ne de nostra absentia et scandalum populo, et cornua crescerent adversario; et quia error magis confirmaretur, cum non esset qui responderet aut contradiceret,
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. ꝓ ced̾ golias ꝓcero corꝑe. nobili illo bel¬
lico suo apparatu circũmunitꝰ: ance
brixia. Squamasqͣme coniungit᷑ ⁊ nec
spiraculum inced̾ ꝑeas. Si quid̃ sibi laũ
apis que erat infrancia. apide italia:
aut̃ ⁊ habitu ħntes formam pietatis.s
uirtutem eius abnegantes: eo decipi¬
unt plures. qͦ tͣnsfig̾ant se in angłos lu¬
cis cum sint sathane.Stans gͦ golias u¬
nacum armig̾o suo. int̾ utͣsq acies cla¬
mat adu̾sus phalangas isrł. exꝓbͣtq
agminib scõrum: eo nimir̃ audatiꝰ qͦ
sentit dd ñ ad eẽ. Deniq in suggilłone
doctorum eccłie: magnis effert laudi¬
b philosophos. Adinuentiões illorũ
⁊ suas nouitates: catholicorum patrũ
doctne ⁊ fid̾i p̃fert. Et cum omĩs fugi¬
ant a facie eius: me õium minimum
expetit ad singulare c̾tam̃. Deniq scͥp¬
sit mͥ sollicitante quid̃ ipõ archiep̃c se¬
nonensis. diem statuens congͥssiõis. qͦ
ille inp̾sentia eius ⁊ coepõrum suorum

Expanded text:
3. Procedit Golias procero corpore, nobili illo suo bellico apparatu circummunitus antecBrixia. Squama squamae conjungitur, et nec spiraculum incedit per eas. Siquidem sibilavit apis quae erat in Francia, api de Italia: autem et habitu habentes formam pietatis, sed virtutem ejus abnegantes, eo decipiunt plures, quo transfigurant se in angelos lucis, cum sint Satanae. Stans ergo Golias una cum armigero suo inter utrasque acies, clamat adversus phalangas Israel, exprobratque agminibus sanctorum, eo nimirum audacius, quo sentit David non adesse. Denique in suggillationem doctorum Ecclesiae, magnis effert laudibus philosophos; adinventiones illorum et suas novitates catholicorum Patrum doctrinae et fidei praefert: et cum omnes fugiant a facie ejus, me omnium minimum expetit ad singulare certamen. 4. Denique scripsit mihi, sollicitante quidem ipso, archiepiscopus Senonensis, diem statuens congressionis, quo ille in praesentia ejus et coepiscoporum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
ret: uͥ gͦ redemptio: Axͦnempe ũ fat̾i
dignat᷑. illuminatio ⁊ ꝓuocatioada¬
conformare ꝑuitam.⁊uicem ei di¬
lectionis repende. quid de paruut:
Quam dabit lucem sapĩe. iux adhuc
captantib lucem uite: Inde accendet
re nou̾unt: Nichilne ꝓd̾it eis aduentꝰ
.xͥ. nichil qd̃ complantati sunt similitu¬
dini mortis eius ꝑbaptismũ. qm̃ñdũ
possunt ꝓhibente etate xp̃m sapere.
Ergo paruuli ñ hñt redemptionẽ: qr
ñhñt sũmam illam dilectionẽ. Ansiẽ
ñ hñt undiligant. ita necũnꝑeant. uͥ
ñsiteis in xͦ necessaria regen̾atio. ut¬
pote quib gen̾atio ex adamnichł no¬
cuerit: Sihsapit: cumpelagio desip̃.
Ꝙ cquid horum sentiat. patet qͣntum
humane sacͣmentosalutis inuideat.
qͣntum qd̃ in ip̃o ẽ. euacuet alti dispen-¬
sationem myst̾ii. qͥ totiumde salute tͥ¬
buit deuotiõi. regen̾ationinich. qͥ nr̃e¬

Expanded text:
rgo redemptio? A Christo nempe ut fateri dignatur, illuminatio et provocatio ad aconformare per vitam, et vicem ei dilectionis rependere: quid de parvulis? quam dabit lucem sapientiae vix adhuc captantibus lucem vitae? unde accendet re noverunt? Nihilne proderit eis adventus Christi? nihil quod complantati sunt similitudini mortis ejus per Baptismum, quoniam nondum possunt, prohibente aetate, Christum sapere » Ergo parvuli non habent redemptionem, quia non habent summam illam dilectionem. An sicut non habent unde diligant, ita nec unde pereant, ut non sit eis in Christo necessaria regeneratio, utpote quibus generatio ex Adam nihil nocuerit? Si hoc sapit, cum Pelagio desipit. Quidquid horum sentiat, patet quantum humanae sacramento salutis invideat; quantum, quod in ipso est, evacuet alti dispensationem mysterii, qui totum de salute tribuit devotioni, regenerationi nihil:
Abbreviated transcription (Latin):
it ostñsione uirtutum: restat ut dica¬
tur qd̃ adam qͦ ex sola peccĩosfñsiõe
nocĩt. Si quid̃ ꝓ qͣlitate uuln̾is: al¬
lata ẽ medicina. Sic̃ eniminadã õs
moriunt᷑: itatinxͦ om̃s uiuificabun

Expanded text:
it ostensione virtutum; restat ut dicatur, quod Adam quoque ex sola peccati ostensione nocuerit: siquidem pro qualitate vulneris allata est medicina. Sicut enim in Adam omnes moriunt
Abbreviated transcription (Latin):
tigͣtis in sangͥne ip̃ius. in qͦsic̃ itẽ dic̃.
hemꝰ redemptionem ꝑ sangͥnẽ eiꝰ ⁊
remissionẽ peccõrum scõm diuiti¬
as gr̃e eius. Cur inquis ꝑ sangͥnẽ.
qd̃ potuit fac̾e ꝑsermonem: Ip̃min¬
t̾roga. Mͥ licet scire qd̃ ita: curita. ñ
licet. Nunqͥd dicet figm̃tum ei qui se
fux̃. quid me finxisti sic. S ħ stulti¬
cia eiuident᷑: ñ pot̃ ten̾e risum. Au¬
nos uł reconciliari do ꝑmortẽ filii
eius dic̃ apłs. qui tanto ampliꝰ ad¬
u̾sus hominemirascidebuit. qͣnto
ampliꝰ homines incrucifigendo
filium suum deliq̃runt. qͣm in
tͣnsgͥdiendo pͥmumeiꝰ p̃ceptũ uniꝰ
pomigustu:  si ñ potu̾it do inuno eo¬
Demq facto ⁊ displic̾e iniqͥtas malig¬
nantium: ⁊ placere pietas patientis.
Et ait. Qd̾ si t̾m fu̾at illud ade pcc̃m u̾
expiari ñ poss nͥ mortexͥ. qͣm expiatio¬

Expanded text:
sicut idem dicit, habemus redemptionem per sanguinem ejus et remissionem peccatorum, secundum divitias gratiae ejus . Cur, inquis, per sanguinem, quod potuit facere per sermonem? Ipsum interroga. Mihi scire licet quod ita: cur ita, non licet. Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quid me finxisti sic! 21. Sed haec stultitia ei videntur: non potest tenere risum. Aunos vel reconciliari Deo per mortem Filii ejus dicit Apostolus, qui tanto amplius adversus hominem irasci debuit, quanto amplius homines in crucifigendo Filium suum deliquerunt, quam in transgrediendo primum ejus praeceptum unius pomi gustu? » Quasi non potuerit Deo in uno eodemque et facto displicere iniquitas malignantium, et placere pietas patientis. Et ait: « Quod si tantum fuerat illud Adae peccatum, ut expiari non posset nisi morte Christi
Abbreviated transcription (Latin):
carne uenienti. ⁊ anqͣmueniret. ⁊ pꝰ b̾n¬
dictumẽ aturb̾ b̃ndictorum. qͣmuis
p̃euntes plenam minime tuncconse¬
cuti sint b̾ndictionem: seruatanimi¬
rum hacp̃rogatiua temꝑi grẽ. Deĩn
laborans docere ⁊ ꝑsuad̾e diabolum.
nullumsͥ ius in hominẽ uendicare
gam suum siuellet misereri repet̾e.
⁊ solo u̾bo eriꝑe poss qͣi ħ quis diffi
solauissiõe sua diuina miserõ lib̾are
hominem apecc̃õ poss. ꝓpt̾ redempti-¬
onem nram filium dicarne suscepta.
tot ⁊ tantas inedias. obꝓbria. flagella.
sputa. deniq ip̃ãm crucis ignomini-¬
osam ⁊ asprimam mortem sustin̾e.
ut cum iniquis patibulum sustm̾et:
Respondemꝰ. Necessitas nr̃a fuit: tneces¬
sitas dura sedentium intenebris. ⁊ um

Expanded text:
carne venienti, et antequam veniret, et post, benedictum est a turbis benedictorum: quamvis praeeuntes plenam minime tunc consecuti sint benedictionem, servata nimirum hac praerogativa tempori gratiae. laborans docere et persuadere, diabolum nullum sibi jus in hominem vindicare gum suum, si vellet misereri, repetere, et solo verbo eripere posset, quasi hoc quis diffitsola jussione sua, divina miseratio liberare hominem a peccato posset; propter redemptionem nostram Filium Dei carne suscepta, tot et tantas inedias, opprobria, flagella, sputa, denique ipsam crucis ignominiosam et asperrimam mortem sustinere, ut cum iniquis patibulum sustineret. » Respondemus: Necessitas nostra fuit, et necessitas dura sedentium in tenebris et um
Abbreviated transcription (Latin):
inmyst̾io absconditam. inuehentem
prudentiꝰ qd̾ ñ ualet comp̃hend̾e cre¬
d̾e dignaret᷑. nec aud̾et contempne au
conculcare sacrum reu̾endũ q myst̾i¬
um. Longumẽ ad om̃seius ineptias
⁊ calumpnias quas diuinostruit con¬
silio respond̾e. Pauca tñ infero:eqͥb ce¬
t̾a estiment᷑. Cum solos inqͥt electos li
b̾au̾it.xͦ. qͦmͦ eos diabolus possidebat
siue in ħ seculo siue in fut᷑o. mag̃ qͣm¬
m᷑. Respondemꝰ. Immoqr diabolus e¬
lectos possidebat. aqͦ sicut dicit apłs
captiui tenebant᷑ ad ip̃ius uoluntatẽ.:
ut diꝓpositum de ip̃is impleret᷑. opus
fuit lib̾atore. Oportuit aũ lib̾ari m ħ
seculo: ut lib̾os hr̃et infuto. Dem̃ in¬
fert. Nunqͥd ⁊̃ pauꝑem illum qͥ in si¬
nu abrahe requiescebat. sic̃ ⁊diuitẽ
dampnatum diabolus cruciabat.
⁊̃ lazaro ne flãmas sentiret. qd̃ ⁊ ip̃e
credidiss in eumquierat passurus.
Sic de omĩb electis illius temꝑis sen¬
tiendum. natos quid̃ ⁊ ipos eque u̾nos

Expanded text:
in mysterio absconditam; invehentem prudentius quod non valet comprehendere, credere dignaretur, nec auderet contemnere, aut conculcare sacrum reverendumque mysterium. Longum est ad omnes ejus ineptias et calumnias, quas divino struit consilio, respondere. Pauca tamen infero, e quibus caetera aestimentur. « Cum solos, berauerit, quomodo eos diabolus possidebat siue in hoc saeculo sine in futuro magis quamodo? » Respondemus: Imo quia diabolus electos Dei possidebat, a quo, sicut dicit Apostolus, captivi tenebantur ad ipsius voluntatem : ut Dei propositum de ipsis impleretur, opus fuit liberatore. Oportuit autem liberari in hoc saeculo, ut liberos haberent in futuro. Deinde infert: « Nunquid etiam pauperem illum, qui in sinu Abrahae requiescebat, sicut et divitem damnatum, diabolus cruciabat; etiam Lazaro ne flammas sentiret: quod et ipse credidisset in eum qui erat passurus. Sic de omnibus electis illius temporis sentiendum, natos quidem et ipsos, aeque ut nos,
Abbreviated transcription (Latin):
uiri nob̾ aliud eugłirant qͣm qd̾ solus
tunegas. d̾muidł factum hominẽ ut
hominem lib̾aret: Et si angelus de ce¬
lo aliuõ nob̾ eugłizau̾it: anathema
sit. S qui uen̾unt pꝰ apłos doctores ñ
recipis: homo qui suꝑ om̃s docenteste
intellexisti. Deniq ñ erubescis dicere
qd̃ adu̾sumte om̃s sentiant: cum ab
inuicem ñ dissentiant. frustra ꝓĩn
illorum fidem doctͥnamq ꝓpon̾em:
qͦs iam ꝓscͥpsisti. Ad ꝓphas te ducam:
abolus in hominem ħatuł habuerit
potestatem. fateor. necego. Nt̃nidcir¬
co ñ h̃t: quia ego ⁊ tunolumꝰ hͥ. Si ñ cõ¬
fit̾istu. nec cognoscis. cognoscunt ⁊di¬
cunt qui redemptisunt adño. qͦs re¬
cum redemptis: qui redemptusñ es.
Namsi redemptus ẽẽs. redemptorẽ ag¬
nosc̾es: ⁊ ñ negares redemptionẽ. Nec
q̃ritredum: qͥse nesc̃ captiuũ. Qͥ aũ
intelligas hunc inimicũ qͥ sit. qͦs re-
ꝓgente. Et quinarrat. seq̃r dicens:

Expanded text:
iri nobis aliud evangelizant, quam quod solus tu negas, Deum videlicet factum hominem, 651 ut hominem liberaret? Et si angelus de coelo aliud nobis evangelizaverit, anathema sit. 13. Sed qui venerunt post apostolos, doctores non recipis, homo qui super omnes docentes te intellexisti. Denique non erubescis dicere, quod adversum te omnes sentiant, cum ab invicem non dissentiant. Frustra proinde illorum tibi fidem doctrinamque proponerem, quos jam proscripsisti: ad Prophetas te ducam. abolus in hominem habeat, vel habuerit potestatem: fateor, nec ego. Non tamen idcirco non habet, quia ego et tu hoc nolumus. Hoc si non confiteris tu, nec cognoscis: cognoscunt et dicunt qui redempti sunt a Domino, quos recum redemptis, qui redemptus non es. Nam si redemptus esses, Redemptorem agnosceres, et non negares redemptionem. Nec quaerit redimi, qui se nescit captivum. Qui autem intelligas hunc inimicum qui sit, Quos rede moreretur pro gente. Et qui narrat, sequitur dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
.xͦ. ñ alia ẽ qͣm institutio eius. nec mors
utiq quã ded̾ adam. aliaerit simłr
qͣm institutioeiꝰ. ut ille quid̃ad pecc̾m
exemplosuo. hicuͦ exemplo ⁊ u̾bo ad
b̾nuuiend̾ ⁊ sediligñdum hõies in¬
sipelagiane acquiescentes. gen̾atiõe
ñ institutiõe tͣductum innos confi¬

Expanded text:
 alia, quam institutio ejus; nec mors utique, quam dedit Adam, alia erit similiter quam institutio ejus: ut ille quidem ad peccatum exemplo suo, hic vero exemplo et verbo ad bene vivendum, et se diligendum homines insi Pelagianae acquiescentes, generatione, non institutione traductum in nos confi
Abbreviated transcription (Latin):
stituit d̾m patrem plenam ẽẽ poten¬
tiam. filium qͣndam potentiã. sp̃m
sc̃m nullam pot̾ntiam: atq ħ eẽ filiũ
ad patrem. qd qͣndam pot̾ntiã ad po¬
tñtiam. qd̃ spẽm adgenꝰ qd̃ mat̾iatũ
ad mat̾iam. qd hominẽ ad animal.
qd̃ ercum sigillum ad es. Nonne plus
claudat aures aduoces sacͥlegas: Quis
ñ horreat ꝓfanas nouitates. ⁊ uocũ ⁊
luue sub̾a. Undegͦ: An forte ex nichi¬
lo. sicut ⁊ uniu̾sa q̃ facta sunt: Nam ⁊

Expanded text:
onstituit « Deum Patrem plenam esse potenonstituit « Deum Patrem plenam esse potentiam, Filium quamdam potentiam, Spiritum sanctum nullam potentiam: atque hoc esse Filium ad Patrem, quod quamdam potentiam ad potentiam, quod speciem ad genus, quod materiatum ad materiam, quod hominem ad animal, quod aereum sigillum ad aes. » Nonne plus claudat aures ad voces sacrilegas? quis non horreat profanas novitates et vocum, et liive substantia. Unde ergo? an forte ex nihilo, sicut et universa quae facta sunt? Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
cend̾e: Et quidmag̃ contͣfidem. qͣmcre¬
d̾e nolle. quicqͥd ñ possit rõne atting̾e :
Deniq exponere uolens illud salomo
ẽ inquit. adhib̾e fidem ante rõnem:
cum ħ salomon ñ de fide indeũ. s de
mutua int̾ nos cͥdulitate loquat᷑. Nam
illam q̃ ini deum ẽ fidem beatus g̾goriꝰ pp̃
negat plane hre m̾itum: si ei humana
raciop̾beat ex ꝑim̃tum. Laudat autẽ
apłos: qd̾ ad uniꝰ uissioĩs uocem secuti
sunt redemptorẽ. Scit nimir̾ ꝓlaude
dictum. in auditu auris obediũmͥ: in¬
c̾patos ẽ regione discipulos qd̃ tardiꝰcre¬
didissent. deniq laudat᷑ maria qd̃ rõ¬
fidem rõne temptauit: trursum abra
quit ad doct̾nam loquiꝑficit. si qd̃ do¬
cere uolumꝰ. ex poni ñ potest ut intel¬
ligat᷑ : Et sic ꝓmitt̃ns intellectum au¬
ditorib suis. in his ⁊̃ q̃ sublimiora ⁊ sa¬
cͣtiora ꝓfundo illosimii sacre fid̃iconti¬
nent᷑. ponit intͥnitate gͣdus. in maiesta¬
te modos: num̾os in et̾nitatẽ. Deniq ꝯ¬

Expanded text:
cendere? Et quid magis contra fidem, quam credere nolle, quidquid non possit ratione attingere? Denique exponere volens illud Sapientest, » inquit, « adhibere fidem ante rationem: » cum hoc Salomon non de fide in Deum, sed de mutua inter nos credulitate loquatur. Nam illam quae in Deum est fidem beatus papa Gregorius negat plane habere meritum, si ei humana ratio praebeat experimentum: laudat autem Apostolos, quod ad unius jussionis vocem secuti sunt Redemptorem. Scit nimirum pro laude dictum, In auditu auris obedivit mihi ; increpatos e regione discipulos, quod tardius credidissent . Denique laudatur Maria, quofidem ratione tentavit ; et rursum Abrahquit, « ad doctrinam loqui proficit, si quod docere volumus, exponi non potest, ut intelligatur? » Et sic promittens intellectum auditoribus suis, in his etiam quae sublimiora et sacratiora profundo illo sinu sacrae fidei continentur, ponit in Trinitate gradus, in majestate modos, numeros in aeternitate. Denique c
Abbreviated transcription (Latin):
aboliin hominem us. ⁊ siñ iure acqͥsi¬
tum. s nequit̾ usurpatũ: iuste t̾n ꝑ
missum.Sicitaq hõ iuste captiuus
tenebat᷑. ut tñ nec in homine nec indi
ñꝑcipiat que sunt sp̃s di: nec fides mĩa
sit insapĩa u̾bi. s in uirtute di. u̾n sal¬

Expanded text:
am in hominem jus, etsi non jure acquisitum, sed nequiter usurpatum; juste tamen permissum. Sic itaque homo juste captivus tenebatur, ut tamen nec in homine, nec in dipercipiat quae sunt spiritus Dei; nec fides nostra sit in sapientia verbi, sed in virtute Dei. Unde Sal
Abbreviated transcription (Latin):
potestas tenebrar̃. Potestas ista.ñlatuit
ritatis sue. hanc gͦ d̾ns ne in se quid̃
negauit diaboli potestatem. sic̃ necpy¬
lati: qui m̃brum erat diaboli. Ait
siquid. Nhr̃es potestatem in me ullã:
nͥ data tͥ fuiss desuꝑ. Qd̾ si in uiridi
ligno intm̃ gͣssataẽ ista desuꝑ datapo-¬
testas. aridum qͦmͦ ñ fuit ausa contin¬
g̾e: Nec iniustam putoiste causabit᷑
potestatem datam desuꝑ. Discatgͦ di¬
abolum ñ solum potestatẽ. s tiustã
hũusse in homines: uͥ conseq̃nt̾ ⁊ hui
deat uenisse incarne utiq dĩ filium

Expanded text:
potestas tenebrarum . Potestas ista non latuit ritatis suae . Hanc ergo Dominus ne in se quidem negavit diaboli potestatem, sicut nec Pilati, qui membrum erat diaboli. Ait siquidem: Non haberes potestatem in me ullam, nisi data tibi fuisset desuper . Quod si in viride lignum in tantum grassata est ista desuper data potestas, aridum quomodo non fuit ausa contingere? Nec injustam puto iste causabitur potestatem datam desuper. Discat ergo diabolum non solum potestatem, sed et justam habuisse in homines: ut consequenter et hoc videat
Abbreviated transcription (Latin):
łr. ꝑsonarum sane designatio ẽ:ñ
unitatis diuisio. Licet nanq in hac
ineffabili ⁊ in comp̃hensibiliditatis
etatib ꝑsonarum. sobrie catholiceq
unum: ut nec p̃iudicium faciat uni¬
tati tͥnitatis confessio. nec ꝓpͥetatũ sit
exclusio: uera assertio unitatis. Tam
sp̾e ñ similitudo. s dissimilitudo.⁊ ni
chilominꝰ illa de ere ereoq sigillo: q̃m
cumgenꝰ quid̃ ⁊ spẽs qd̃ ad se inuicem
sunt. alt̾m suꝑiꝰ. alt̾a inferiorsit. deus
et tante equalitati ⁊tante disparita¬
ti. Et rursum de ere ⁊ qͦdamere qd̾ est

Expanded text:
personarum sane designatio est, non unitatis divisio. Licet namque in hac ineffabili et incomprehensibili Deitatis ietatibus personarum sobrie catholicequeunum: ut nec praejudicium faciat Unitati Trinitatis confessio; nec proprietatum sit exclusio, vera assertio Unitatis. Tam specie non similitudo, sed dissimilitudo; et nihilominus illa de aere aereoque sigillo: quoniam cum genus quidem et species, quod ad se invicem sunt, alterum superius, altera inferior sit, Deus et tantae aequalitati, et tantae disparitati. Et rursum de aere, et quodam aere, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
natus ẽ filius dĩ. ut homo qui alit̾ libe¬
rari ñ pot̾at. ꝑ mortẽ innocentis. iure
lib̾aret᷑ aiugodiaboli. S ut nob̾ uidr̃
cerarius: nec filiusdi̾ ut hominẽ lib̾a¬
ret. carnem assumpsit. Qdin hisu̾bis
intolerabiliꝰ udicem. blasphemiaman
arrogantiam: Ed dampnabiliꝰ. tem̾i¬
tatem animpietatẽ: Anñiustiꝰ os loq̃is
talia. fustib tundet᷑. qͣm rõnib refelle-¬
ret᷑: Nonne om̃ium m̾ito inse ꝓuocat
manus. cuiꝰ manus contͣ om̃s: Om̃s in¬
quit sic: s ñego sic. Quidgͦ tu: Qd meliuᷤ
affers. quid subtiliꝰ inuenis: Ꝙd secre¬
tiꝰ tͥ reuelatum iactas. qd̾ tot p̃t̾ierit sc̃oᷤ.
effug̾it sapientes: A quas furtiuas ⁊ pa¬
nes absconditos puto apponet nob̾iste.
li alt̾i. dnñ qd̃ filius dĩ ñ ut hominem li¬
b̾aret. hominem induit: ħ plane nemi-¬
tium accepit adño: qd̾ tͣtͣdid̃ nob̃. Magis¬
t̃ õium suam doctͥnam fatet᷑ ñẽẽ suam:

Expanded text:
natus est Filius Dei, ut homo, qui aliter libenatus est Filius Dei, ut homo, qui aliter liberari non poterat, per mortem innocentis jure liberaretur a jugo diaboli. Sed, ut nobis videtur, cerarius: nec Filius Dei ut hominem liberaret, carnem assumpsit. » Quid in his verbis intolerabilius judicem, blasphemiam, an arrogantiam? quid damnabilius, temeritatem, an impietatem? An non justius os loquens talia fustibus tunderetur, quam rationibus refelleretur? Nonne omnium merito in se provocat manus, cujus manus contra omnes? Omnes, inquit, sic: sed non ego sic. Quid ergo tu? quid melius affers? quid subtilius invenis? quid secretius tibi revelatum jactas, quod tot praeterierit sanctos, effugerit sapientes? Aquas furtivas et panes absconditos, puto, apponet nobis iste. li alteri. An quod Filius Dei non ut hominem liberaret, hominem induit? Hoc plane nemitium accepit a Domino, quod et tradidit nobis . Magister omnium suam doctrinam fatetur non esse suam:
Abbreviated transcription (Latin):
q istius modi uenias eius ñ paucas pre¬
teo. uenio ad gͣuiora. ñ qd̃ ut ad ip̃a cunc¬
ta respondeam: magnis enim uolumi¬
nib opus eẽt. illa loquor que tacere ñ¬
possum. Mist̾ium nr̃e redemptiõis si¬
cut in libro qͦdam sent̾ntiarum ip̃ius ⁊
item inquadam eius expositiõe epłe
ad romanos legi. tem̾arius scrutator
maiestatis aggͥdiens in ip̃ostatim sue
disputõnis exordio. eccłiasticorũ doctoꝵ
unam õium de hac redic̃ ẽẽ sent̾ñtiã.
⁊pamponit ac sꝑnit. ⁊ głat᷑ se hr̃e me¬
liorem. ñu̾itꝰ contͣ p̃ceptum sapientis
tͣnsgͥdit̾minos antiquos qͦsposuer̃t
lus d̾nium ⁊ potestatem habebat suꝑ
hominẽ. ⁊ iure eum possidebat: id̾o scił
qd̾ homo ex lib̾tate arbitͥi quã habe¬
bat. sponte diabolo consensit. diunt
nanq qd̃ si quis aliquẽ uic̾it. uictus iui¬
re uictoris seruus constituit᷑. Ideo inqͥt
sic̃ dicunt doctores hac necessitate incar¬

Expanded text:
que istiusmodi naenias ejus non paucas praeque istiusmodi naenias ejus non paucas praetereo: venio ad graviora. Non quod vel ad ipsa cuncta respondeam; magis enim opus voluminibus esset: illa loquor quae tacere n. Mysterium nostrae redemptionis, sicut in libro quodam Sententiarum ipsius, et item in quadam ejus expositione Epistolae ad Romanos legi, temerarius scrutator majestatis aggrediens, in ipso statim suae disputationis exordio, ecclesiastieorum doctorum unam omnium de hac re dicit esse sententiam, et ipsam ponit ac spernit, et gloriatur se habere meliorem: non veritus contra praeceptum Sapientis transgredi terminos antiquos, quos posuerunt lus dominium et potestatem habebat super hominem, et jure eum possidebat: ideo scilicet quod homo ex libertate arbitrii, quam habebat, sponte diabolo consensit. Aiunt namque, quod si quis aliquem vicerit, victus jure victoris servus constituitur. Ideo, » inquit, « sicut dicunt doctores, hac necessitate incar
Abbreviated transcription (Latin):
latent̃ insimulet. fides ẽ ait sub̃are
rum sꝑandarum: argum̃tũ ñ appa¬
rentium. Sub̃a inqͥt rerum sꝑanda¬
rum: ñ inaniũ fantasia coniecturar̃
Audi sub̃am. ñ licet tͥ in fide putare.
ut disputare ꝓlibitu: ñ hacillacq
uagari ꝑ inama opinionum. ꝑdein¬
a errorum.Sub̃e nomine: aliqͥd tͥcer¬
tum fixumq p̃figr̃. Certis clauderis
finib: certis limitib coartaris. Non
ẽ enim fides estimatio: s certitudo:
d adu̾tite cet̾a. Omitto qd̃ dic̃ sp̃m ti
moris dm̃ ñ fuisse in dño. timorẽ dni
castum in fut᷑o seculo ñ sut᷑um. pꝰ con¬
secͣtionem panis ⁊ calicis pͥora acciõn¬
tia que remanent pendere inaere.
demonum in nob̃ suggestiones con¬
tactu fier ilapidum ⁊ herbarũ ꝓut
illorum sagax malicia nouit haru
rerum uires diu̾sas diu̾sis incitandis
⁊ incendendis uiciis conuenire. spm̃nsc̃m
tonem tanto excellentiꝰ animal ẽẽ qͣnto

Expanded text:
latenter insimulet. Fides est, ait, substantia latenter insimulet. Fides est, ait, substantia rerum sperandarum, argumentum non apparentium . Substantia, inquit, rerum sperandarum, non inanium phantasia conjecturarum. Audis substantiam. Non licet tibi in fide putare, vel disputare pro libitu; non hac illacque vagari per inania opinionum, per devia errorum. Substantiae nomine aliquid tibi certum fixumque praefigitur: certis clauderis finibus, certis limitibus coarctaris. Non est enim fides aestimatio, sed certitudo. 10. Sed advertite caetera. Omitto moris Domini non fuisse in Domino; timorem Domini castum in futuro saeculo non futurum; post consecrationem panis et calicis, priora accidentia, quae remanent, pendere in aere; daemonum in nobis suggestiones contactu fieri lapidum et herbarum, prout illorum sagax malitia novit harum rerum vires diversas diversis incitandis et incendendis vitiis convenire; Spiritum stonem, tanto excellentius animal esse, quanto