comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c̃suir adali de migneuit loca non ostemmutauit : Nã tanto post
gnauione p̃lia ꝑtulit : quanto contrase apͥpugnantẽ ipsũmagistrũ
malitiae inuenit: Castrum nãq: qđ ca sinũdicit᷑ in excelsimontis latere
sitũ est : Quiuidelic& mons distensosinu hocidem castrũ recipit.:
sed ꝑtriamilia in altũ se suberigens uelut ad aera cacum̃ tendit:
Vbiu&ustissimũ fanũ fuit : in quo exanti quorũ more gentiliũ ab
stulto rusti corũ populo apollo colebat᷑ : Circũ quaq &iã incultu
Are monũ ldcisuecre uerantu Inquib adhuc eodemtẽpore in fideliũ
t ẽplo appollinis. oraculũ beati martini : biuero ara cĩdem a ppol

Expanded text:
ir ad alia demigrans loca non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum malitiae magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vero ara ejusdem Apol
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis in librihuius exordio p̃dictis referentib: agnoui:
Quidã uir grauissima aduersarii sui aemulatione laborabat:
Cuius adhocusq odiũ prorupit. ut einescienti in potu uenend̃
dar& : Qui quãuis uitã auferre non ualuit : cutis tam̃ colorẽ
mut auit . It aut diffusa incorpore ei uarietas leprae more im¬
mut are uider&ur : sed addĩ hominẽ deductus. salutẽ pristinam
citius recepit : Nã mox ut eũ contigit: omnẽ cutis illius uari&atẽ
fugauit:¬

Expanded text:
discipulis in libri hujus exordio praedictis referentibus agnovi. discipulis in libri hujus exordio praedictis referentibus agnovi. Quidam vir gravissima adversarii sui aemulatione laborabat, cujus ad hoc usque odium prorupit, ut ei nescienti in potu venenum daret. Quod quamvis vitam auferre non valuit, cutis tamen colorem mutavit, ita ut diffusa in corpore ejus varietas leprae morem imitari videretur. Sed ad Dei hominem deductus salutem pristinam citius recepit: nam mox ut eum contigit, omnem cutis illius varietatem fugavit
Abbreviated transcription (Latin):
eq illud taceã quod ei discipulus peregrinus nomine n ar¬
nere consueuerat:: Quiadie quadã fidelis uir quidam neces.¬
sitate debitae compulsus uxũ sibi fore remediũ credidit : siaddĩ
uirũ ꝑger& & quae eũ ur guer& debitinecessitas indicar& : Venit
it aq admonasteriũ omni potentis dĩ famulũ repperit : quia& cre¬
ditorssuo ꝓduo decim solidis greuiter a fliger&ur intimauit:
Cuius nerabilis pater ne qua quã se habere duo decim solidos res¬
pondit : sed tam̃ cius mopiã blanda locutione consolatus ait:
Vade & postbiduũ reuertere : quiade est hodie quod cibidebcam
dare : In ipso autembi duo more suo in oratione fuit occupatus
Cum die tertio his qui necessitate debitiad fligebatur. redut:
Suꝑar camuero monasterii quae erat frum̃ toplena : subito
t redecimsolidi sunt inuenti : Quos uirdĩ deferre iussit: & af¬
flicto p&itori tribuit dicens. ut duo decim red der&. & unum
in expensis proprus haber&: Sed adea nunc redeã quae ab eiꝰ

Expanded text:
e illud taceam quod ejus discipulus Peregrinus nomine narrare consueverat: quia die quadam fidelis vir quidam necessitate debiti compulsus, unum sibi fore remedium credidit, si ad Dei virum pergeret, et quae eum urgeret debiti necessitas, indicaret. Venit itaque ad monasterium, omnipotentis Dei famulum reperit, et quia a creditore suo pro duodecim solidis graviter affligeretur, intimavit. Cui venerabilis Pater nequaquam se habere duodecim solidos respondit, sed tamen ejus inopiam blanda locutione consolatus, ait: Vade, et post biduum revertere, quia deest hodie quod tibi debeam dare. In ipso autem biduo more suo in oratione fuit occupatus. Cumque die tertio is qui necessitate debiti affligebatur, rediret, super arcam monasterii, quae erat frumento plena, subito tredecim solidi sunt inventi. Quos vir Dei deferri jussit, et afflicto petitori tribui, dicens, ut duodecim redderet, et unum in expensis propriis haberet. Sed ad ea nunc redeam, quae ejus
Abbreviated transcription (Latin):
contingere non presumpsit occisum: qui enim occidendi
ausum habuit : deoccisi cadouere comedendi licentiam
non accepit : quiꝰis quiculpabilis inuita fuerat . punita
in oboedientia erat iam iustus exmorte: leo ergo qui
prius peccatoris uitam necauerat : custodiuit postmo¬
dum cauer iusti¬

Expanded text:
contingere non praesumpsit occisum. Qui enim occidendi contingere non praesumpsit occisum. Qui enim occidendi ausum habuit, de occisi cadavere comedendi licentiam non accepit, quia is qui culpabilis in vita fuerat, punita inobedientia, erat jam justus ex morte. Leo ergo qui prius peccatoris vitam necaverat, custodivit postmodum cadaver justi
Abbreviated transcription (Latin):
umscriptum sit iustus quacumq morte preuentus fu¬
erit iustitia eius non aufer&ur abeo electi qui proculo
dubio adperp&uam uitam tendunti quideis obest s ad
modicum durae moriuntur. &est fortas se nonnũ quam
corum culpa lic& minima quȩ in eadem debeat resecari: Vao¬
defit ut reꝓbi potestatẽ quidem contra uiuentes accipiant:
sed illis morientib: hoc in eis grauius uindicatur qõ contra
bonos potestatẽ suȩ crudeletatis acceperun sicut isdõmn car¬
nif& qui eundẽ uenerabilẽ dia conũ uiuentẽ ferire ꝑmissus est.
gaudere suꝑ mostuum ꝑ missus non est: qđ sacra quoq testantir
doquia :Nam uirdĩ contra samariã missus quia ꝑ inobo e¬
dentiã initinere comedit: huncleo in eodem itnere occidit:
sed statim illic scriptum est: quia st&it leo uxta asinũ.
& non comedit leo decadauere: exquare ostenditur.
quod peccato in obedientiae in ipsa fuerit morte laxa¬
tum : quia isdem leo quem uiuentem presumpsit occidere.

Expanded text:
um scriptum sit: Justus quacunque morte praeventus fuerit, justitia ejus non auferetur ab eo , electi, qui procul dubio ad perpetuam vitam tendunt, quid eis obest si ad modicum dure moriuntur? Et est fortasse nonnunquam eorum culpa, licet minima, quae in eadem debeat morte resecari. Unde fit ut 408 reprobi potestatem quidem contra viventes accipiant, sed illis morientibus hoc in eis gravius vindicetur, quod contra bonos potestatem suae crudelitatis acceperunt, sicut idem carnifex qui eumdem venerabilem diaconum viventem ferire permissus est, gaudere super mortuum permissus non est. Quod sacra quoque testantur eloquia. Nam vir Dei contra Samariam missus, quia per inobedientiam in itinere comedit, hunc leo in eodem itinere occidit. Sed statim illic scriptum est: Quia stetit leo juxta asinum, et non comedit de cadavere . Ex qua re ostenditur quod peccatum inobedientiae in ipsa fuerit morte laxatum, quia idem leo, quem viventem praesumpsit occidere,
Abbreviated transcription (Latin):
postulatus ut bra hium sui carnificissanar& negaur dicens
Ego ptoeo nullo modo orabo nisimihian tea iuramentum dede¬
rit quia cum manu ista xp̃ianum hominem non occidat
S edl argoburdus isdem quiut ita dicam brachium contra dnten¬
Sendo per diderat poena sua exigente conpulsu sest iut are se
xpiaum bominem num quam occidere : Tuncuir un pAecepit
dicens. De pone mant̃ deorsum: quistatim deposon atqr idico
diunxit. Remitte gladium inuagina: & statim temisit
Dines gitur tantȩ uirtutis hominem cognoscentes bouer &
iumenta qua edepraedati fuerant certatim ei offerrł in munere
uolebant: Seduirdñi talemunus suscipere noluit munuruitẽ
bonemercedis qua esiuit dicens. Simihi aliquid concedere¬
uultis : omnes captiuos quos hab&is mihi triburte ut habeam
unde pro uobis debeamorare. factumq: est: & omnes captiui
cumeo dimissi suntsatq superna gratia disponente cum se

Expanded text:
postulatus ut brachium sui carnificis sanaret, negavit, diceris: postulatus ut brachium sui carnificis sanaret, negavit, diceris: 'Ego pro eo nullo modo orabo, nisi mihi ante iuramentum dederit, quia cum manu ista christianum hominem non occidat'. Sed Langobardus isdem, qui, ut ita dicam, brachium contra Deum tenendo perdederat, poena sua exigente conpulsus est iurare, se christianum hominem numquam occidere. Tunc vir Domini praecepit, dicens: 'Depone manum deorsum'. Qui statim deposuit. Atque ilico adiunxit: 'Remitte gladium in vagina'. Et statim remisit. Omnes igitur tantae virtutis hominem cognoscentes, boves et iumenta, quae depraedati fuerant, certatim ei ofFerre in munere volebant. Sed vir Domini tale munus suscipere renuit. Munus autem bonae mercedis quaesivit, dicens: 'Si mihi aliquid vultis concedere, omnes captivos quos habetis mihi tribuite, ut habeam, unde pro vobis debeam orare'. Factumque est, et omnes captivi cum eo dimissi sunt, atque superna gratia disponente, cum se
Abbreviated transcription (Latin):
ieitur uir inter armatos deductus ad sua arma statim cucurrit. Nam
ss& interram se strauit & orauit: Quidum paululum diucius orar&.
hunc edectus interfector calcepul sauit ut surger& dicens. Surge
& flexo genu tende cerui cem Surrexit autem uir dñi genuflexi
ceruicem tetendit sed tenso collo eductam contrase spatam in¬
tuens hoc unum fertur. publicedxisse. scẽ io hannes suscipeillã
Tunc electus carnifex euaginatum gladium tenens a dnisu forti
in al tobrachiũs percussurus leuauit : sed de ponere nullo modo
potuit. Nam repente diriguit & crecto incaclo gladio brachium
in flexibile remansit. Tuncomnes langobar dorum turba quae
adillud mortis spectaculum aderantunlaud em con
uer sa mirare coepit. Virumq: di cum timore uenerari. quia
ꝑfecto elaruerat cuius sc̃itatis ess& qui carnificis sui bra¬
ehum lnaere ligass& . Itaque postulatus ut surger& surre

Expanded text:
igitur vir inter armatos deductus, ad sua arma statim cucurrit. Nam igitur vir inter armatos deductus, ad sua arma statim cucurrit. Nam ssum fuisset, in terram se stravit et oravit. Qui dum paulo diutius oraret, hunc electus interfector calce pulsavit, ut surgeret, dicens: 'Surge  flexo genu tende cervicem'. Surrexit autem vir Domini, genu flexit, cervicem tetendit, sed tenso collo eductam contra se spatam intuens, hoc unum fertur publice dixisse: 'Sancte Iohanniss, suscipe illam'. Tunc electus carnifex evaginatum gladium tenens, nisu forti in altum brachium percussurus levavit, sed deponere nullo modo potuit; nam reperite diriguit, et erecto in caelo gladio, brachium inflexibile remansit. Tunc omnis Langobardorum turba, quae ad illud mortis expectaculum aderat, in laudis favorem conversa, mirari coepit virumque Dei cum timore venerari, quia profecto claruerat, cuius sanctitatis esset, qui carnificis sui brachium in aere ligasset. Itaque postulatus ut surgeret, surrexit;
Abbreviated transcription (Latin):
Seahunouenerandus prbt fugisse respondit. Ture lib quiunt
S eis iosemnelies quid conuenit : Seruus autembi conrantior eru
Scis & iunidinerunto Sonus homo es ⁊ polumuste perruamoscru¬
Sa cos mord  Eluge tibimor tem quamuis. Qiuibusuur dnures¬
pondit dicens In manudi sum gaimorte meoccidite qul are
ooridi percenis ertt Tunc omines quiillie aderant langobardis
pladuit : ut eum capite truncare debuissent. q̃uatenus snegruui
eruciatu uitameius compendiosa morte terminarent. Cognito
itaq quod sanc tulus qui lnter eos proscitats reuerentia mago
honoris babebatur occidendus ess& : omnes qui in eodeno cor
hanotisint langobar diconuenerant: Sic sunt nmiae crudelitatit
Inaema usspet lacustami mortis: Cr cum stecerunt itaq acies Uir autẽ dm̃¬
in medio deductus est : atq exomnibus uiris fortibus electus est. unis
dequs̃ dubis̃ non essos quo dimo ictu caput eius ab seiderit. Venenanđ

Expanded text:
sed hunc venerandus presbyter fugisse respondit. Tunc illi inquiunt: sed hunc venerandus presbyter fugisse respondit. Tunc illi inquiunt: Scis ipse melius quid convenit. Servus autem Domini constanter ait: Scio. Cui dixerunt: Bonus homo es, nolumus te per varios cruciatus mori, elige tibi mortem quam vis. Quibus vir Domini respondit, dicens: In manu Dei sum, ea morte me occidite qua me occidi ipse permiserit. Tunc omnibus qui illic aderant Langobardis placuit ut eum capite truncare debuissent, quatenus sine gravi cruciatu vitam ejus compendiosa morte terminarent. Cognito itaque quod Sanctulus qui inter eos pro sanctitatis reverentia magni honoris habebatur occidendus esset, omnes qui in eodem loco inventi sunt Langobardi convenerunt  sicut sunt nimiae crudelitatis laeti ad spectaculum mortis. Circumsteterunt itaque aciesin medium est, atque ex omnibus viris fortibus electus est unus, de quo dubium non esset quod uno ictu capud eius abscideret. Venerandus
Abbreviated transcription (Latin):
detulit . laborantesq: langobardos laeto uultu salut auit
utrem protulit & iubendo potius quam p&endo tum sibi in
plere dixit. Sed gentiles uiri quia tota iam die frustra labora¬
uerant at que aboliuis exĩgere oleum torquendo non poteraNł
uerba illius moleste susceperunt eumq in iurus in sectati sunt :
quibus uirdi la&iori adhuc uultures pondit dicens. Sic prome
or&is. istum utrem sanctulo inpleatis & sic a uobis reuertet᷑
Cumque illi & exoliuis oleum deflaere noncernerent: & uirũ
đi ad inplendum utremsibi insistere uiderent. ue hemen ter
accensi maioribus hunc uerborum contumelus d&estare
c eperunt. Virautem đi uidens quod ex praelo oleum nullo
modo exir&. a quam sibi darꝗ peitt: quam cunctis uidentibus
benedixit. at que in praelo suis manibus iactauit. Ex qua pro¬
tenus bene dictione tanta ubertas olei erupit : ut langobar di¬
ipse permnsenti Fug hta qugdia conus. & qua si deetr ces lnco rehe¬
de u stsdier dum ded erunt uenerunti quemdederant polie quui

Expanded text:
detulit, laborantesque Langobardos laeto vultu salutavit, utrem protulit, et jubendo potius quam petendo eum impleri sibi dixit. Sed gentiles viri, qui tota jam die frustra laboraverant, atque ab olivis exigere oleum torquendo non poterant, verba illius moleste susceperunt, eumque injuriis insectati sunt. Quibus vir Domini laetiori adhuc vultu respondit, dicens: Sic pro me oretis, istum utrem Sanctulo impleatis, et sic a vobis revertetur. Cumque illi ex olivis oleum defluere non cernerent, et virum Dei ad implendum utrem sibi insistere viderent, vehementer accensi, majoribus hunc verborum contumeliis detestari coeperunt. Vir autem Dei videns quod ex prelo oleum nullo modo exiret, aquam sibi dari petiit, quam cunctis videntibus benedixit, atque in prelum suis manibus jactavit. Ex qua protinus benedictione tanta ubertas olei erupit, ut Langobardiipse permiserit. Fugit itaque diaconus, et quasi deceptus in medad custodiendum dederant, venerunt, quem dederant petierunt;
Abbreviated transcription (Latin):
respondit: uae quod illi contigit qui hoc fecit: nãmihi
quid contigit : In quibus uerbis eius ostenditur inuirtutis
culmine sedebat : quiunum quod insumptos mundiha¬
buerat. tam secura perdebat mente: magisq: illi dolebat
qui peccatum commiserat. quam sibi qui peccati illius
dam pna tolerabat : nec pensabat quodipse exterius.
sed culpae reus quantum perdebat intus: hunc itaq cum
dies mortis egrediecorpore urguer&. canuener̃ multi.
ut tam scãe animae de hocmundo recedenti suas animas
cominendarent: Cumq lecto illius hiqui conuenerant
omnes ad sisterent. alii ingredientes angelos uiderunt
sed dicere aliquid nullo modo potuerunt : Alii omnino

Expanded text:
respondit: Vae illi contigit qui hoc fecit; nam mihi respondit: Vae illi contigit qui hoc fecit; nam mihi quid contigit? In quibus ejus verbis ostenditur in quo virtutis culmine sedebat, qui unum quod in sumptus mundi habuerat tam secura perdebat mente, magisque illi condolebat qui peccatum commiserat, quam sibi qui peccati illius damna tolerabat; nec pensabat quid ipse exterius, sed culpae reus quantum perdebat intus. Hunc itaque cum 404 mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque lecto illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt, alii omnino
Abbreviated transcription (Latin):
RAEDICIO ETENIM PROBO ALIISQ
religiosis uiris narrantibus agnoui ea quae indicare
audientibus deuenerabili patrestephano in omelus euas¬
gelucuraui : Fuit & enim uirsicut isdem probus & multi
alii testantur : nihil in hoc mundo possidens. nihibquȩ¬
rens : solã cum dõ paupertatem diligens: inter aduersa
semperpacientiam amplectens: Conuentus saecularium
fugiens : uacari semper orationi concupiscens: de quo unu
uirtutis bonum refero : ut exhocunor ualeant eius mul¬
ta pensare : Isnamq: cum quodam die messem quam sua
manu seruerat decisam ad aream deduxiss& nihil que
aliud cum discipulis suis ad totius annistrpendium haber&
quidam peruersae uoluntatis uir antiqui hostis stimul¬
lis instigatus: eadem messem igni supposito ita ut erat
in area incendit: Quod factum dum alter aspicer& eidẽ
dĩ famulo cucurrit &nuntiauit: quod post quam in di¬
cauit: adiunxit dicens: uaeuae. pater stephane: quõd
tibi contigit :uistatim uultu acmente placida ille

Expanded text:
raedicto etenim Probo aliisque religiosis narrantibus viris agnovi ea quae indicare audientibus de venerabili Patre Stephano in Homiliis Evangelii curavi . Fuit enim vir, sicut idem Probus et multi alii testantur, nihil in hoc mundo possidens, nihil requirens; solam cum Deo paupertatem diligens, inter adversa semper patientiam amplectens, conventus saecularium fugiens, vacare semper orationi concupiscens. De quo unum bonum virtutis refero, ut ex hoc uno valeant ejus multa pensari. Is namque cum quadam die messem quam sua manu severat decisam ad aream deduxisset, nihilque aliud cum discipulis suis ad totius anni stipendium haberet, quidam perversae voluntatis vir, antiqui hostis stimulis instigatus, eamdem messem, igne supposito, ita ut erat in area, incendit. Quod factum dum alter conspiceret, eidem Dei famulo cucurrit et nuntiavit. Quod postquam indicavit, adjunxit, dicens: Vae, vae, pater Stephane, quid tibi contigit? Cui statim vultu ac mente placida ille
Abbreviated transcription (Latin):
ad iunxit dicens. mauri homines uenerunt. qui me tollere
uiuentem pater suus noluit corrigere : hoc morientẽ per¬
misit iterare : ut quidiu perdiuinitatis pacientiam blas¬
phemus uixerat . quandoq: perdiuinitatis iudicium blas¬
phemar& &morer&ur : Quatenus reatum suum pat̃
eius agnos cer&. qui paruuli filii animam neglegens. non
paruulum peccatorem gehennȩ ignibus nutris s&. sed inte¬
rim hoc triste seponentes : ẽa quae narrare coeperam redeam

Expanded text:
adjunxit, dicens: Mauri homines venerunt, qui me tollere adjunxit, dicens: Mauri homines venerunt, qui me tollere de viventem pater suus holuit corrigere, hoc morientem permisit iterare; ut qui diu per Divinitatis patientiam blasphemus vixerat, quandoque per Divinitatis judicium blasphemaret, et moreretur; quatenus reatum suum pater ejus agnosceret, qui parvuli filii animam negligens, non parvulum peccatorem gehennae ignibus nutrisset. Sed interim hoc triste seponentes, ad ea quae narrare coeperamus la
Abbreviated transcription (Latin):
SISIOM NOSBAPTIRATOS INFANTESAT¬
q. in ea dendin fantia morientes in gredi regnun. aeleste
credendum est : omnes tamen paruulos quiscilic& iam lo¬
qui pos sunt regna caclestia in gredi credendum non est:
quia non nullis paruulis eiusdem regni caelestis aditusapa¬
rentibus cdlauditur simale nutriantur : Nam quidam uir
cunctis in hac urbe notissimus. ante triennium filium ha¬
buit annorum sicut arbitror quinq: quemnimis carnalit̃
diligens remisse nutriebat: atq isdem paruulus quod die¬
tu grauiest : mox cum eius animo aliquid obstitiss&. maies¬
tatem dĩ blasphemare consueuerat: qui in hac ante triennium
mortalitate percussus uenit ad mortem: Cumq eum suus
pater in sinu tener& sicut hi testati sunt qui presentes fuer̃:
malignos adseuenire spr̃ trementibus oculis puer aspici¬
ens coepit clamare: Obsta pater obstapater: quiclamans
declinabat faciem ut se ab eis insinupatris abconder& :
quem cum ille trementem requirer& quiduider&. puer

Expanded text:
si omnes baptizatos infantes, atque in eadem infantia morientes ingredi regnum coeleste credendum est, omnes tamen parvulos qui scilicet jam loqui possunt, regna coelestia ingredi credendum non est, quia nonnullis parvulis ejusdem regni coelestis aditus a parentibus clauditur, si male nutriantur. Nam quidam vir cunctis in hac urbe notissimus, ante triennium filium habuit annorum, sicut arbitror, quinque; quem nimis carnaliter 401 diligens remisse nutriebat. Atque idem parvulus quod dictu grave est mox ut ejus animo aliquid obstitisset, majestatem Dei blasphemare consueverat: qui in hac urbe ante triennium mortalitate percussus, venit ad mortem. Cumque eum suus pater in sinu teneret, sicut hi testati sunt qui praesentes fuerunt, malignos ad se venisse spiritus trementibus oculis puer aspiciens, coepit clamare: Obsta, pater, obsta, pater. Qui clamans declinabat faciem, ut se ab eis in sinu patris absconderet. Quem cum ille trementem requireret quid videret, puer
Abbreviated transcription (Latin):
Ĩ R reuerentissimus libertinꝰ qͥ registotilȩ tempore eidẽ fundensis
monasterii praepositus fuit. in discipulatu illius conuersatꝰ atq eruditꝰ
est De quo quamuis uirtutes multas plurimorum narratio certa
uulgauerit. prȩdictus tam̃ laurentius religiosus uir quinunc super
& ci ipso intempore fam ili arissimꝰ fuit. multa mihi deillo dicei
consueuit. ex quib: ea quȩ recolo pauca narrabo. In eadẽ ꝓuintia
samnii quã supramemoraui. isdemuir pro utilitate monasterii
carpebat iter: Dumq. darid a gothorum comescum exercituin
eodẽ loco ueniss& : dĩ seruus ex caballo in quosedebat ab hominib
eius proiectꝰ est Qui iumentiꝑ ditilibent̃ dãnũ ferens. &iã fla¬
ellũ qđ tenebat diripientibus obtulit dicens. Tollite ut habeat
qualiter hocium̃ tũ minare possitis. Quibus dictis. protinus se
morationẽ dedit. Cursu aut̃ rapido p̃dicti ducis exercitꝰ ꝑ¬
uenit ad fluuiũ nomine uulturnũ. ibiq: equossuos coeperunt

Expanded text:
ir reverentissimus Libertinus, qui regis Totilae tempore eiusdem Fundensis monasterii praepositus fuit, in discipulatu illius conversatus atquo cruditus est. De quo quamvis virtutes multas plurimorum narratio certa vulgaverit, praedictus tamen Laurentius religiosus vir, qui nunc superest et ei ipso in tempore familiarissimus fuit, multa mihi de illo dicere consuevit. Ex quibus ea quae recolo, pauca narrabo. In eadem provincia Samnii, quam supra memoravi, isdem vir pro utilitate monasterii carpebat iter. Dumque Darida Gothorum comis cum exercitu in eodem loco venisset, Dei servus ex caballo in quo sedebat ab hominibus eius proiectus est. Qui iumenti perditi damnum libenter ferens, etiam flagellum quod tenebat diripientibus obtulit, dicens: 'Tollite, ut habeatis qualiter hoc iumento minare'. Quibus dictis, protinus se in orationem dedit. Cursu autem rapido praedicti ducis exercitus pervenit ad fluvium nomine Vulturnum; ibi equos suos coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
Iuid nam esse dicimus. quod plerumque in ipsis quoq
patrociniis martrrum. sic esse sentimus. ut non tantũ
per sua corpora quanta beneficia per reliquias osten¬
dant : atque illic maiora signa faciant ubiminime
per semet ipsos iacent o

Expanded text:
uidnam esse dicimus quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per sua corpora, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa jaciant, ubi minime per semetipsos jacent?
Abbreviated transcription (Latin):
quin ipso est :. Ita & quacdisunt ne mocognouit nisi sp̃sdi. quiut
seo stenderet nosse quae di sunt : adiunx : Nos aũ non spm̃huius
mundi accȩpimꝰ sed sp̃m qui ex dõ est Hinciterũ dicit : Quod ocui¬
lus ñ uidit necauris audiuit. nec in corhominis ascendit quae p̃¬
panruitds̃ diligentib se : Nob autẽ reuelauitds̃ ꝑspm̃ sem̃.

Expanded text:
qui est in ipso? Ita et quae Dei sunt, nemo cognovit, nisi Spiritus Dei . Qui, ut se ostenderet nosse quae Dei sunt, adjunxit: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est . Hinc iterum dicit: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se;
Abbreviated transcription (Latin):
hnominum uerospe malis sus operibus postmortẽ carnasa dinferos
aesurti nednapsa mor te moriuntur sed in uta quet abu cdispen t¬
iates tian demonstratur. quia concionator uerax & illud extem p¬
fatione car mali intulit: & hoc post modum ex spiritali uerta te
definiuit.

Expanded text:
spiritus pro malis suis operibus post mortem carnis ad inferos deducti, nec in ipsa morte moriuntur? Sed in utraque tam dispari sententia demonstratur quia concionator verax et illud ex tentatione carnali intulit, et hoc postmodum ex spiritali veritate definivit.
Abbreviated transcription (Latin):
nutriendis holeribus quia peritus ess& audiuit: suscipit
itaq: seruum. & roganti uiduae reddidit filium: Quo ac¬
cepto uidua. ab africana regione discessit: paulinus uero
excolendi horti suscepit curam: Cumquȩ is dem regis ge

Expanded text:
nutriendis holeribus quia peritus esset, audivit. Suscipit nutriendis holeribus quia peritus esset, audivit. Suscipit itaque servum et roganti viduae reddedit filium. Quo accepto, vidua ab Africana regione discessit. Paulinus vero excolendi horti suscepit curam. Cumque isdem regis ge
Abbreviated transcription (Latin):
At illeut erat uir eloquentissimus atq: ad primȩ inexteriorib
quoque studiis eruditus. Dubitanti feminȩ citius ꝑsua sit ut andi¬
ta creder& et preceptione filiisui inscruitium epm̃tra dere
non dubitaret, Perrexerunt igitur utrique ad africã. Proce¬
denti autem regis genero qui eius filiam habebat: uidua roga¬
tura seobtulit ac prius p&ut ut ei donare debuis s&.: Quodcũ
uir barbarus tipo suꝑbiae turgidus gaudio transitoriae prospe¬
ritatis inflatus. Non solum facere. sed &iam audire dispicereti
uiduat sub iunxit dicens. Eccehuno hominẽ proeo uiciriuni
prȩbeo & solum modo pi&atẽ in me exhibe mihique unicum
filium redde. Cumque ille uenusti uultus hominẽ conpexiss&:
quam artem noss& inquisiuit. Cuiuin dm̃paulinus respondit dies.
artem quidem aliquam nescio : sed hostum bene excole¬
re scio. Quod uir gentilis ualdelibenter accepit cum in

Expanded text:
At ille, ut erat vir eloquentissimus atque adprime exterioribus At ille, ut erat vir eloquentissimus atque adprime exterioribus quoque studiis eruditus, dubitanti faeminae citius persuasit, ut audita crederit et pro receptione filii se in servitiums episcopum tradere non dubitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genero, qui eius filium habebat, vidua rogatura se optulit, ac prius petiit, ut ei donari debuisset. Quod cum vir barbarus typo superbiae turgidus; gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non solum facere, sed etiam audire dispiceret, vidua subiunxit, dicens: 'Ecce, hunc hominem pro eo vicarium praebeo; et solummodo pietatem in me exhibe mihique unicum filium redde'. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset, inquisivit. Cui vir Domini Paulinus respondit, dicens: 'Artem quidem aliquam nescio, sed hortum bene excolere scio'. Quod vir gentilis valde libenter accipit, cum, in
Abbreviated transcription (Latin):
Num seuientium uuandalorum tempore fuiss& italic incampaniȩ
partibus depopulata multique essent dehacterra in afticana
regione trans ducti : uirdni paulinus cuncta quae ad episcopiȩ
usum habere potuit captiuis indigentibus que largitus est:
Cumque iam nihil omnimodo supereã quod petentib: dare
potuiss&: quodam die quedã uidua aduenit quȩ aregis
uuandalorum genero suum filium in captiuitate fuis seductũ
ꝑ hibuit atq auiro dĩ eius precium postulauit . s. forte illius domi¬
nus hocdignar&ur accipere & hunc conceder& ad ppriareme¬
are: Sedurdĩ magnopere paenti feminȩ quid dare potuis sec
inquirens nihil apudse aliud nisi se inuenit. paentique seminȩ
respondit dicens. mulier quid possimdare non habeo. sed nie¬
m&ipsum tolle me seruum iuris tui eẽ ꝓfitere atq: ut filiũ cuũ
recipics uiceillius inseruitium trade: Quod illa exore tanti
uiri audiens in risionem potius credidit. quã conpassiõnen

Expanded text:
um saevientium Wandalorum tempore fuisset Italia in Campaniae partibus depopulata, multique essent de hac terra in Africana regione transducti, vir Domini Paulinus cuncta quae ad episcopii usum habere potuit captivis indigentibusque largitus est. Cumque iam nihil omnimodo superesset quod petentibus dare potuisset, quodam die quaedam vidua advenit, quae a regis Wandalorum genero suum filium in captivitatem ductum fuisse perhibuit atque a viro Dei eius pretium postulavit, si forte illius dominus hoc dignaretur accipere et hunc concederet ad propria remeare. Sed vir Dei magnopere petenti faeminae quid dare potuisset inquirens, nihil apud se aliud nisi se invenit, petentique faeminae respondit, dicens: 'Mulier, quid possim dare, non habeo; sed memet ipsum tolle, nie servum iuris tui esse profitere, atque ut filium tuum recipias, me vice illius in servitium trade'. Quod illa ex ore tanti viri audiens; inrisionem potius credidit quam conpassionem.
Abbreviated transcription (Latin):
dhuc suꝑsunt aliqui qui theodorum eius dem ecłȩ custodem
nouerant cuius narratione in notuit. res que ei contigit ualde me¬
morabilis . quod quadam nocte dũ citius ad melioranda iuxta ianuã
luminaria surrexiss& exmore ligneis gradib: sublam pade po¬
sitis stabat. & lampadis refouebat lumen. Cum repentebeatꝰ
parus apłs instola candida deor sum in pauimentũ constitit
eique dixit. Conliberte quare tamcitius surrexistie quodio¬
to aboculis aspicientis euanuit. sed tantus in eopauor in ruit.
uttota in illũ corporis uirtus deficeret . & ꝑ dies multos destra¬
tusuo surgere non ualutt᷑. Qua in re quidisdem beatus apłs

Expanded text:
dhuc supersunt aliqui qui Theodorum ejus ecclesiae custodem noverunt, cujus narratione innotuit res quae ei contigit, valde memorabilis: quod quadam nocte dum citius ad melioranda juxta januam luminaria surrexisset, ex more in ligneis gradibus sub lampade positis stabat, et lampadis refovebat lumen. Tunc repente beatus Petrus apostolus in stola candida deorsum in pavimento constitit, eique dixit: Conliberte, quare tam citius surrexisti? Quo dicto, ab oculis aspicientis evanuit. Sed tantus in eum pavor irruit, ut tota in illo corporis virtus deficeret, et per dies multos de stratu suo surgere non valeret. Qua in re quid idem beatus apos
Abbreviated transcription (Latin):
p̾buit. eosq posttanti laboris fatigationem refecit
sufficienter autem refecti sunt: quibus & dixit: nolite
malum facere: quotiens dehorto aliquid uultis adhostii
aditum uenite tranquillae p&ite cum bene dictione per¬
cipite : & a furti prauitate cersate . Quos statim collectis
oleribus onustari fecit: Actumq est. ut qui adhortum
nocituri uenerant. cum laboris sui premio & replai
abeo et in nocui redirent: Alio quoque tempore acces¬
serunt ad eum peregrini quidam misericordiam pos¬
tu lantes. scissis uestimentis pannis obsiti: itaut pene
nudiuiderentur. Cum que hunc uestimenta paerent :
eorum uerba uir dñi tacitus audiuit: quiunum ex disci¬
pulis suis protenus silenter uocauit. eique pręcepit
dicens: Vade atq: in illa silua in locotali cauam arborẽ
require. & uestimenta quae in ea inueneris defer
Cumque discipulus abiss&. arborem sicut fuerat iussũ
ex qui siuit. uestimenta repperit. & latenter d&ulit ma¬

Expanded text:
praebuit, eosque post tanti laboris fatigationem refecit. praebuit, eosque post tanti laboris fatigationem refecit. Sufficienter autem refectis ait: Nolite malum facere, sed quoties de horto aliquid vultis, ad horti aditum venite, tranquille petite, cum benedictione percipite, et a furti pravitate cessate. Quos statim collectis oleribus onustari fecit. Actumque est ut qui ad hortum nocituri venerant cum laboris sui praemio et repleti ab eo et innocui redirent. Alio quoque tempore accesserunt ad eum peregrini quidam misericordiam postulantes, scissis vestibus, pannis obsiti, ita ut pene nudi viderentur. Cumque hunc vestimenta peterent, eorum verba vir Domini tacitus audivit; qui unum ex discipulis suis protinus silenter vocavit, eique praecepit, dicens: Vade, atque in illa silva in loco tali cavam arborem require; et vestimenta quae in ea inveneris defer. Cumque discipulus abiisset, arborem sicut fuerat jussum requisivit, vestimenta reperit, et latenter detulit ma
Abbreviated transcription (Latin):
ruit : Nam die quadam aduesperum in hortum monaste¬
rii fecit iactare ferramenta. quae usitato nos nomine uan¬
gas uocamus. Dixit itaq: discipulis suis: tocuangas inhorco
ꝓicite &citius redite: nocte uero eadem dum exmore
cum fratribus ad exhibendas laudes dño surrexissa.
praecepit dicens. Ite & operariis nris pulmentum coquite.
ut mane primo paratum sit. facto autem mane fecit de¬
ferripulmentum quod parari iusserat. atq: hostum cum
fratribus in gressus. quot uangas iactare prȩceperat
tot in eo laborantes operarios inuenit : Ingressiquippe
fures fuerant : sed mutatamente ꝑ sp̃m ad prebendert᷑
uangas quas inuenerunt. & ab ea hora qua ingressisus
quousq: uir drũ ad eos uenir&. cuncta horti illius spa¬
tia quae inculta fuerant coluerunt. Quibus uir dr̃oi
mox ut ingressus est. ait: gaud&e fr̃s multum laboras¬
tis iam qui escite: Quibus ilico alimenta quae deculerant

Expanded text:
ruit. Nam die quadam ad vesperum in hortum monasteruit. Nam die quadam ad vesperum in hortum monasterii fecit jactari ferramenta, quae usitato nos nomine vangas vocamus. Dixit itaque discipulis suis: Tot vangas in hortum projicite, et citius redite. Nocte vero eadem dum ex more cum fratribus ad exhibendas laudes Domino surrexisset, praecepit, dicens: Ite et operariis nostris pulmentum coquite, ut mane primo paratum sit. Facto autem mane, fecit deferri pulmentum quod parari jusserat, atque hortum cum fratribus ingressus, quot vangas jactari praeceperat, tot in eo laborantes operarios invenit. Ingressi quippe fures fuerant, sed mutata mente per spiritum apprehenderunt vangas quas invenerunt, et ab 305 ea hora qua ingressi sunt, quousque vir Domini ad eos veniret, cuncta horti illius spatia quae inculta fuerant coluerunt. Quibus vir Domini mox ut ingressus est, ait: Gaudete, fratres, multum laborastis, jam quiescite. Quibus illico alimenta quae detulerat
Abbreviated transcription (Latin):
rapere domibus conabantur. Alii ad construendum mo¬
nasterium prȩdia. alii pecunias. alii subsidia quȩque
poterant offerre uiro di suppliciter uolebant. Sed
seruus omnipotentis dnũ horum nihil accipiens egres¬
sus urbem non longe desertum locum repperit.
ibique sibi humile habitaculum construxit: Adquem dum
multi pergunt. exemplo illius aernae uitae accendi deside¬
rio coeperunt atq sub eius magisterio in omni potentis dñi¬
seseruitium dederunt. Cumq: eicrebro discipuli humiliter
inminerent ut ꝓusu monasteru possessiones quae offere¬
bantur acciper&: Ille solitus sue paupertatis eustos. fortem
sententiã tenebat dicens : monachus qui inter rapossessionẽ
quȩrit monachus non est. Sic quippe mauebat pauꝑtatis
suae securitatem ꝑdere: sicut auaridiuites solent perituras
diuitias custodire . Ibi itaq: proph&iae spũ magnisq nu¬
raculis cunctis longe lateque habitantibus. uita eius incla¬

Expanded text:
rapere domibus conabantur. Alii ad construendum morapere domibus conabantur. Alii ad construendum monasterium praedia, alii pecunias, alii subsidia quaeque poterant, offerre viro Dei suppliciter volebant. Sed servus omnipotentis Domini horum nihil accipiens, egressus urbem non longe desertum locum reperit, ibique sibi humile habitaculum construxit. Ad quem dum multi pergunt, exemplo illius aeternae vitae accendi desiderio coeperunt, atque sub ejus magisterio in omnipotentis se Domini servitium dederunt. Cumque ei crebro discipuli humiliter imminerent, ut pro usu monasterii possessiones quae offerebantur acciperet, ille sollicitus suae paupertatis custos fortem sententiam tenebat, dicens: Monachus qui in terra possessionem quaerit monachus non est. Sic quippe metuebat paupertatis suae securitatem perdere, sicut avari divites solent perituras divitias custodire. Ibi itaque prophetiae spiritu magnisque miraculis cunctis longe lateque habitantibus vita ejus incla
Abbreviated transcription (Latin):
in oratione coniunxit. Cumque hoc unus excustodibus suꝑbiȩ
spũ inflatus cerneret. unde ꝓficere debuit. inde ad defer¬
tus damna ꝑuenit. Nam hune simulatorem dicere & uer¬
bo rustico coepit inpostorem clamare. quise tribus dieb
& noctibus orare ante oculos hominum de monstrar&.
Qui protonus currens uirum dĩ a lapa percussit. ut quasi
religiosae uitae simulator de ecclesia cum contumelia
ex iret: Sed hunc repente ultor nequã sp̃s inuasit. atq ad
uiri dĩ uestigia strauit. ac per os illius clamare coepit:
isaac me ei cit. Vir quippe peregrinus quocenser &ur
nomine nesciebatur. sed eius nomen ille sp̃s ꝓdidit. qui
se ab illo posse erciclamabat. Mox autem suꝑuexati
corpus uirdĩ incubuit. & malignus sp̃s qui eum in uaserat
abscessit. In tota urbe. tunc statim quid inecclesia factũ
fuiss& in notuit. Currere uiri & feminae nobilesatq
ignobiles pariter coeperunt. Certatimq: eum in suis

Expanded text:
in oratione conjunxit. Cumque hoc unus ex custodibus superbiae in oratione conjunxit. Cumque hoc unus ex custodibus superbiae spiritu inflatus cerneret, unde proficere debuit, inde ad defectus damna pervenit. Nam hunc simulatorem dicere, et verbo rustico coepit impostorem clamare, qui se tribus diebus et noctibus orare ante oculos hominum demonstraret. Qui protinus currens, virum Dei alapa percussit, ut, quasi religiosae vitae simulator, de ecclesia cum contumelia exiret. Sed hunc repente ultor spiritus invasit, et ad viri Dei vestigia stravit, ac per os illius clamare coepit: Isaac me ejicit. Vir quippe peregrinus quo censeretur nomine nesciebatur, sed ejus nomen ille spiritus prodidit, qui se ab illo posse ejici clamavit. Mox autem super vexati corpus vir Dei incubuit, et malignus spiritus qui eum invaserat abscessit. In tota urbe tunc statim quid in ecclesia factum fuisset innotuit. Currere viri et feminae nobiles atque ignobiles pariter coeperunt, certatimque eum in suis
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ uirginis habitabat. Quaedum adolescentiae suae
tempore constitutis iam nuptis in ecdesiam fugis s& & soãe¬
monialis uitae conuersationem quȩ reret. ab eodem uers
defensa atq ad eum quem desiderabat habitum dnĩo prote¬
gente perducta est: Quae quia sponsum fugit interra:
habere sponsum meruit in caelo. Multa cutem decodem
uiro narrante uenerabili patre el eutherio agnoui qui
& hunc familiariter nouerat. & eius uerbis uite fidẽ prebebat.
Hic itaque uenerabilis i saac ortus exitalia non fuit : sed ea
illius narro miracula quae in italia conuersatus fecit.
Cum primo defuriae pastibus ad spolitanam urbem uenis set
ingressus ecclesiam. acusto dibus p&ut ut sibi quantum
uelt̃ licenta conceder&ur orandi eumq: horis secreti¬
oribus egredi non urguerent. Quimox ad orandum staitꝰ
diem quetotum per egit in orationem. cui sequentem con¬
tinuauit & noctem: secundo &iam die cum nocte subs e¬
quenti in defessus in prȩcibus perst&it. diem quoq testiũ

Expanded text:
er virginis habitat. Quae dum adolescentiae suae tempore constitutis jam nuptiis in ecclesiam fugisset, et sanctimonialis vitae conversationem quaereret, ab eodem viro defensa, atque ad eum quem desiderabat habitum, Domino protegente, perducta est. Quae quia sponsum fugit in terra, habere sponsum meruit in coelo. Multa autem de eodem viro, narrante venerabili Patre Eleutherio, agnovi, qui et hunc familiariter noverat, et ejus verbis vita fidem praebebat. Hic itaque venerabilis Isaac ortus ex Italia non fuit, sed ea illius norro miracula quae conversatus in Italia fecit. Cum primum de Syriae partibus ad Spoletanam urbem venisset, ingressus ecclesiam a custodibus petiit ut sibi quantum vellet 304 licentia concederetur orandi, eumque horis secretioribus egredi non urgerent. Qui mox ad orandum stetit, diemque totum peregit in oratione, cui sequentem continuavit et noctem. Secundo etiam die, cum nocte subsequenti indefessus in precibus perstitit, diem quoque tertium
Abbreviated transcription (Latin):
PETRUS.
Uirum ualde quamuis uenerabilem . & sanctissimumuirum.
adhuctamen in hac carne corruptibili degentem potuisse
animas soluere . Ixilloram in inisibili iudicio constitutas.
GREGORIUS.

Expanded text:
Petr. Mirum valde, quamvis venerabilem et sanctissimum virum, adhuc tamen in hac carne corruptibili degentem, potuisse animas solvere in illo jam invisibili judicio constitutas. Gregor.
Abbreviated transcription (Latin):
nquisitionimeae sufficienter iam uideo satis factũ: sed
rius dictum sit esseiam scõrum animas in caelo. restat
procul dubio ut iniquorum quoq animae esse non nisi
in inferno credantur: & quid dehacre habeat ueritar
ignoro. nam humana a estimatio non hab& peccatorũ¬

Expanded text:
nquisitioni meae, aiens, sufficienter jam video satisfactum, sed hrius dictum sit esse jam sanctorum animas in coelo, restat procul dubio ut iniquorum quoque animae esse non nisi in inferno credantur; et quid de hac re habeat veritas ignoro: nam humana aestimatio non habet peccatoru
Abbreviated transcription (Latin):
& in aquã eiusdem fluminis proice. Quo facto scĩuiri pne¬
ceptum suscipiens. statim se aterris ecclesa fluminis aquer
conpescuit. at que ad proprium alueu  reueria exire ulta¬
rius in loca etidem non prȩsumplit Qua in re p&re quid
aliud quam in oboedientium hominum duritia confunditur
quando in uirtute ihu & elemenentum in rationabile scĩ
uiri praeceptis oboediuit.¬

Expanded text:
et in aquam ejusdem fluminis projice. Quo facto, sancti viri praeet in aquam ejusdem fluminis projice. Quo facto, sancti viri praeceptum suscipiens, statim se a terris Ecclesiae fluminis aqua compescuit, atque ad proprium alveum reversa, exire ulterius in loca eadem non praesumpsit. Qua in re, Petre, quid aliud quam inobedientium hominum duritia confunditur, quando in virtute Jesu et elementum irrationabile sancti viri praeceptis obedivit
Abbreviated transcription (Latin):
Nuius quoque uenerabilis uiri uenantu ep̃i. aliud mira¬
culum relatione cognoui. quod inplacentina ur bae
per hib& gestum. Quod uir quoque uera cissimus iohannes
in hac modo romana ciuitate locum prefectorum seruans
qui in eadem placentina urbe est ortus & nutritus itaut
ep̃s memorat quia gestum fuerit ad testatur. In eanam que
ciuitate sabinum nomine fuisse asserunt mirȩ uirtutis
ep̃m. Cui dum die quadam suus diaconus nuntias s& quod
cursus sui padus alueum egressus. ecclesiã agros occupas¬
s & totaque illic loca nutriendis seminibus profutura
aqua eius dem fluminis teneret. uenerabilis uitae sabinus ep̃s
respondit dicens. Nade & dicei. mandauit tibi ep̃s ut te con¬
pescas. & ad proprium alucũm redecis. Quoddiaconus eius
cudiens. dispexit & in risit. Tunc uir dñi accersito notario.
in locis istis ulterius non ex etis. nec terras ecclesiae ledere
prȩsumas. Etq: idem notario subiunxit dicens. Vade hoc scribe

Expanded text:
ujus quoque venerabilis viri Venantii episcopi aliud miraculum relatione cognovi, quod in Placentina urbe perhibet gestum; quod vir quoque veracissimus Joannes in hac modo Romana civitate locum praefectorum servans, qui in eadem Placentina urbe est ortus et nutritus, ita ut episcopus memorat, quia gestum fuerit attestatur. In ea namque civitate Sabinum nomine fuisse asserunt mirae virtutis episcopum. Cui dum die quadam suus diaconus nuntiasset quod cursus sui Padus alveum egressus Ecclesiae agros occupasset, totaque illic loca nutriendis hominibus profutura aqua ejusdem fluminis teneret, venerabilis vitae Sabinus episcopus respondit, dicens: Vade, et dic ei: Mandat tibi episcopus ut te compescas, et ad proprium alveum redeas. Quod diaconus ejus audiens, despexit et irrisit. Tunc vir Dei, accersito notario, in locis istis ulterius non exeas, nec terras Ecclesiae laedere praesumas. Atque eidem notario subjunxit, dicens: Vade, hoc scribe,
Abbreviated transcription (Latin):
Mi hi hoc nontam mirum appar& quiaui sus est sed
quia is qui eum uidit cum sanus ȩss& egrotauit.
GREGNE

Expanded text:
Mihi hoc non tam apparet mirum quia visus est; sed quia is qui eum vidit, cum sanus esset, aegrotavit. GREG
Abbreviated transcription (Latin):
dequibus praediximus fieri martrres potuisse fidenter fa¬
temur qui hoc iam exeorum fine collegimus. cadereenim nec
in aperta persecutione poterant. hi de quibus constat quia
& usque ad finem uitae in occulta animae uir tute per¬
st& erunt:
PETRUS.

Expanded text:
de quibus praediximus, fieri martyres potuisse fidenter fade quibus praediximus, fieri martyres potuisse fidenter fatemur, quia hoc jam ex eorum fine colligimus. Cadere enim nec in aperta persecutione poterant hi de quibus constat quia et usque ad finem vitae in occulta animi virtute perstiterunt. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
lem tenere : ob temperare iussis sacrilegis noluit.
& ceruicem quam semper creatori flexerat. creat¬
rae inclinare contempsit. Vnde factum est ut
hostes qui eos coeperant graui iracundia accensi. cunc¬
tos gladiis interficerent. quos inero re suo participes
non haberent. Quid ergo mirum si erumpente ꝑ¬
secutionis tempore illi martyres esse potussent: qui
in ipsa quoque paceecdesiae sem& ipsossemper
affligendo angustam martyrii tenuerunt uitã quan¬
do irruente persecutionis articulo. hietiã meruert̃ mar¬
trrii palmas accipere quiin pace ecclesiae latas huius saeculi
uias sequi uidebantur. Nec tamen hoc quod de eisdem electis
uiris dicimus decunctis lam quasi in regulam tenemus. Nam
cum per secutionis aperte tempus in ruit. si cut plerique subire¬
martrrium possunt quiesse in pace ecclesi ae despicabiles
uidentur. Ita non numquam inbecilitatis formidine corriunt
qui in pace prius ecclesiae fortiterstare credebantur. Sed eos

Expanded text:
lem tenere, obtemperare jussis sacrilegis noluerunt, et cervicem quam semper Creatori flexerant creaturae inclinare contempserunt. Unde factum est ut hostes qui eos ceperant, gravi iracundia accensi, cunctos gladiis interficerent, quos in errore suo participes non haberent. Quid ergo mirum si, erumpente persecutionis tempore, illi martyres esse potuissent, qui in ipsa quoque pace Ecclesiae semetipsos semper affligendo angustam martyrii tenuerant viam, quando, irruente persecutionis articulo, hi etiam meruerunt martyrii palmas accipere, qui in pace Ecclesiae latas hujus saeculi vias sequi videbantur? Nec tamen hoc, quod de eisdem electis dicimus viris, de cunctis jam quasi in regulam tenemus. Nam cum persecutionis apertae tempus irruit, sicut plerique martyrium subire possunt, qui esse in pace Ecclesiae despicabiles videntur; ita nonnunquam in debilitatis formidinem corruunt, qui in pace prius Ecclesiae fortiter stare credebantur. Sed eos
Abbreviated transcription (Latin):
erpendo quaedicis: uerum tamen hacratione
constrictus. non solum quae intellego. sed ipsa &iã
quae in me non in tellego cogor iampeccata formi¬
dare: sed quaeso quia paulo superius sermo delocis
poenalibus inferni uersabatur. ubi nam esse infernũ
putamus. super han cterram. an subter terram esse
credendum est

Expanded text:
erpendo quae dicis, verumtamen 448 hac ratione constrictus, non solum quae intelligo sed etiam ipsa quae non intelligo in me cogor jam peccata formidare. Sed quaeso, quia paulo superius sermo de locis poenalibus inferni versabatur, ubinam esse infernum putamus? super hanc terram, an sub terra esse credendus est