comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nus creculus alter. si hunc inqͥt sanauerit
puerũ. extunc firmiꝰ credã. Dicebat autem
surdũ quendã & mutũ: qui apud eos nutri¬
tus. nec locut᷑ fuisset aliquando. nec audis¬
set. Post dies paucos transeunte ꝓpiꝰ patre
sancto: ambo parit̃ puerũ toilunt. & offerc̃
ei Imposita gͥ puero manu. & signans os
illius &̧ aurẽs. allocitꝰ est eum: & loquentẽ
ꝓtiuꝰ & audientẽ dimisit.
pud risnellũ opidũ regionis eiꝰdem
usq mͦ cernẽ est adolescentẽ symo¬
nẽ nomine satis notũ qui p̾fato di famu¬
lo claudus oblatꝰ ẽ: & sub eiꝰ manu g̃ssũ
recepit.
Arrũ suꝑ albã dicit᷑ opidũ. tͥb ut
auint leugis distans a monast̾io cla

Expanded text:
nus credulus alter, « Si hunc, » inquit, « sanaverit nus credulus alter, « Si hunc, » inquit, « sanaverit puerum, ex tunc firmius credam. » Dicebat autem surdum quemdam et mutum, qui apud eos nutritus, nec locutus fuisset aliquando, nec audisset. Post dies paucos transeunte propius Patre sancto, ambo pariter puerum tollunt, et offerunt ei. Imposita igitur manu puero, et signans os illius et aures, allocutus est eum, et loquentem protinus et audientem dimisit. Apud Risnelmum oppidum regionis ejusdem usque modo cernere est adolescentem, Simonem nomine, satis notum, qui praefato Dei famulo claudus oblatus est, et sub ejus manu gressum recepit. Barrum super Albam dicitur oppidum, tribus, ut aiunt, leucis distans a
Abbreviated transcription (Latin):
lit curatori:
rerunti alio tempore monasterũ elaus¬
tra senẽ paraliticũ ex ꝓximo uiculo
qui munci nulla dicitur. obtulert̃. Subsis¬
tens aũ modice. & breuit̃ orans. tetigit bo¬
minẽ: & incolumẽ suis pedib ab ire prece¬
pit. Quo abeunte: populus multus quem
occursũ uiti sancti confluxerat. non sine la¬
crimis dñm collaudabat.
tem reeunti aliquando de uia: pro forib
monasterii oblatus est ꝑuer surdus & mu¬
tus. Expuens igiturꝰ tetigit linguã eiꝰ &ͥ di¬
gitos inmisit in aures. ꝑtiꝰ autẽ aurium
euis obstacula facta de medio: & solutum
est uinculũ oris eius. Malenuilla dr̃ uicꝰ.
trib curit᷑ miliariis a monasterio distãs
Hunc quandoq ꝑtransiens uit beatꝰ mancã
ꝓuellã tecigit. qe curauit: quã nunc usq
supstitẽ. & incolumẽ esse nuꝑ accepimus.
et idẽ tẽpꝰ in finib illis apd̾ castrũ qđ
nominant burlem montẽ. duo milites
de beati patris uirtutib confepebant. s mi¬

Expanded text:
lit curatori. Exeunti alio tempore monasterii claustra, senem paralyticum ex proximo viculo, qui Mundivilla dicitur, obtulerunt. Subsistens autem modice, et breviter orans, tetigit hominem, et incolumem suis precibus abire praecepit. Quo abeunte, populus multus qui in occursum Viri Dei confluxerat, non sine lacrymis Dominum collaudabat. Item redeunti aliquando de via, prae foribus monasterii oblatus est puer surdus et mutus. Exspuens igitur tetigit linguam ejus, et digitos immisit in aures. Protinus autem aurium ejus obstacula facta de medio, et solutum est vinculum oris ejus. 38. Malenvilla dicitur vicus, tribus circiter milliariis a monasterio distans. Hunc quandoque pertransiens Vir beatus, mancam puellam tetigit et curavit, quam nunc usque superstitem et incolumem esse nuper accepimus. 1145 Per idem tempus in finibus illis, apud castrum quod nominant Burdemontem, duo milites de beati Patris virtutibus conferebant: sed mi
Abbreviated transcription (Latin):
sit̾ & imposuit capiti suo. Nec tardauit fi¬
dei fructus & benedictionis effectus. s mira¬
tus & ipse est cȩlerẽ protinꝰ sentiens medici¬
nã : & ex tunc usq hodie ab huiꝰmodi lan¬
guore sanꝰ ꝙ incolumis annuntiat om̃ibus
qͣm experiri meruit ipse uirtutẽ. Nã &
ep̃c factus exenia illa diuisit partẽ mediã
suis secum in scriniis honorificentissime
ferens. mediã in monasterio sub eadem

Expanded text:
sit, et imposuit capiti suo. Nec tardavit fisit, et imposuit capiti suo. Nec tardavit fidei fructus, et benedictionis effectus; sed miratus et ipse est, celerem protinus sentiens medicinam, et extunc usque hodie ab hujusmodi languore sanus et incolumis annuntiat omnibus quam experiri meruerit ipse virtutem. Nam et episcopus factus xenia illa divisit, partem mediam suis secum in scriniis honorificentissime ferens, mediam in monasterio sub eadem
Abbreviated transcription (Latin):
t quia semel ad hyspanias ũtimꝰ stilũ:
illud quoq qđ contigit de iuro reue¬
rentissimo patro asturiensi episcopo prose¬
quamur. Is quidẽ petrꝰ nobilis genere.
monachus professione. pietate deuotus.
in cȩnobio quodã. qđ eo tempore ipse re¬
gebat tam uehementi dolore capitis labo¬
rabat: ut nec regulã obseruare ieiunus
nec sine pellicus posset pilleis strare.
Audiens autẽ celeberrimã uirtutũ famam
quȩ ꝑ dei hominẽ efficiebant᷑: ꝑ quendã
frẽm legacionẽ mittit suȩ supplicationis.
&̾ oꝑẽ flagitat piȩ int̾cessionis. Cui uir sẽs
laneum quo ipse utebatur pilleũ misit. &
ꝓmisit egro capiti de dñi uirtute remedium.
Suscepit ille missam sibi bȩnedictionẽ: inaxi¬
ma cum reuerentia & deuotione. Confitens
enim qͣm sollicite potuit delicta sua. & sto¬
la sese induenssacerdotali: ita demũ uelut
xxp̃i fimbriã tangens. serui xpisti pilleũ sũꝑ¬

Expanded text:
Et quia semel ad Hispanias vertimus stylum, Et quia semel ad Hispanias vertimus stylum, illud quoque quod contigit de Viro Dei reverendissimo Petro Asturiensi episcopo, prosequamur. Is quidem Petrus 1144 nobilis genere, monachus professione, pietate devotus, in coenobio quodam, quod eo tempore ipse regebat, tam vehementi dolore capitis laborabat, ut nec Regulam observare jejunii, nec sine pelliceis posset pileis stare. Audiens autem celeberrimam virtutum famam quae per Dei Hominem efficiebantur, per quemdam fratrem legationem mittit suae supplicationis, et opem flagitat suae intercessionis. Cui Vir sanctus laneum, quo ipse utebatur, pileum misit, et promisit aegro capiti de Domini virtute remedium. Suscepit ille missam sibi benedictionem maxima cum reverentia et devotione. Confitens enim quam sollicite potuit delicta sua, et stola sese induens sacerdotali, ita demum velut Christi fimbriam tangens, Servi Christi pileum sump
Abbreviated transcription (Latin):
preciosũ dñicȩ crucis fructũ undiq collig̾ẽt
atꝙ it̃m ꝓpagaret ubiꝙ: contigit ut de filiis
suis in hispanias mitteret. in eis quoq sicut
in gentib fructũ aliquẽ hr̃e desidans. De qͦꝵ
numero alb̾tus quidã faber in loco cui nom̃ est
suꝑadũ. gͣuissima ualitudine occupatus: per
multũ iam tempꝰ iacebat paraliticus in grabato.
Int̾im ꝑ abbatẽ suũ in cõmodũ suũ nunciat
patͥ sc̃o. q ut sui misereat᷑ exorat. Eadẽ autẽ
die qua uir beatꝰ in claraualle ꝑ eodẽ para¬
litico ad peticionẽ sui illiꝰ abbatis orauit:
currente uelociter uerbo uirtutis. & uirtute
oracionis ille in hyspaniis repente conualu¬
it. tamꝗͣ. uas plenũ aqua suo sentiens capi¬
ti suꝑfundi. Regressus siquidẽ abbas. cũ
predictũ frẽm incolumẽ repperisset. diligen-¬
ter sciscitatꝰ ab eo modũ & tempꝰ suȩ libera¬
tionis: certissime comꝑit. orante in gallus
dĩ famuid. ellũ in hẏspaniis esse curatũ

Expanded text:
pretiosum dominicae crucis fructum undique colligeret, atque iterum propagaret ubique; contigit ut de filiis suis in Hispanias mitteret, in illis quoque sicutis gentibus fructum aliquem habere desiderans. De quorum numero Albertus quidam faber in loco, cui nomen est Superadum, gravissima valetudine occupatus, per multum jam tempus jacebat paralyticus in grabato. Interim per abbatem suum incommodum suum nuntiat Patri sancto, et ut sui misereatur exorat. Eadem autem die qua Vir beatus in Clara-Valle pro eodem paralytico ad petitionem sui illius abbatis oravit, currente velociter verbo virtutis, et virtute orationis, ille in Hispaniis repente convaluit, tanquam vas plenum aqua suo sentiens capiti superfundi. Regressus quidem abbas cum praedictum fratrem incolumem reperisset, diligenter sciscitatus ab eo modum et tempus suae liberationis, certissime comperit orante in Galliis Dei Famulo, illum in Hispaniis esse curatum. 36.
Abbreviated transcription (Latin):
Ahoc nobis ad ea quoꝙ quȩ mirabi¬
liter egit in regione propria redeundũ.
Nam in eo forte ȩtiã plusqͣm ꝑpheta dici posse
uidet᷑: qđ propheticꝰ ei non defuerit honor
nã fluinũ. paucis a claraualle mmliarib distãs.
Ex hac uirũ ydropicũ ad dei hominẽ adduxe¬
runt. Cui manꝰ imponens & orans: ꝓprio qͦꝙ
cingulo tumentẽ enormit᷑ uterũ enis accuxx̃
precipiens ut incolumitate recepta. p̃stitumn
sibi cĩngulũ reportaret. Nec tarddauit sani¬
tas: s paulatim tumor abscessit. Deniq cuta
uicesimũ diem gracilis incolumis ꝙ reu̾suᷤ.
cingulũ simul. & gracias multas suo retu

Expanded text:
hoc nobis ad ea quoque quae mirabiliter egit in regione propria, redeundum. Nam in eo forte etiam plus quam propheta dici posse videtur, quod propheticus ei non defuerit honor, anam fluvium, paucis a Clara-Valle milliaribus distans. Ex hac virum hydropicum ad Dei Hominem adduxerunt. Cui manus imponens, et orans, proprio quoque cingulo tumentem enormiter uterum ejus accinxit, praecipiens ut incolumitate recepta, prestitutum sibi cingulum reportaret. Nec tardavit sanitas, sed paulatim tumor abscessit. Denique circa vicesimum diem gracilis incolumisque reversus, cingulum simul et gratias multas suo retu
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ad quosdam fratres scribens inter
adherebo & si nolun ipse. Inuitis prestabo.
ingratis aditiam: honorabo & contempuẽ¬
tes me. Usq adeo siquidẽ omnes homines
germano amplectebat᷑ affectu. ut eorum
scandalo sicut ipse fateri solebat grauius
ureretur: quib nullã uideretur occasionẽ
scandali prebuisse. Plus enim pussimũ pec̾¬
tus gratuitũ affligebat alterius scandalũ:
qͣm proprie unmunitas conscientiȩ sola¬
batur. Siquidem minus sperabat posse sa¬
nari. qd unde ꝓcederet non uidebat: mag¬
num sibi e regione solatiũ fore ꝑhibens.
quotiens inueniret unde satisfac̃e posset.
uel homini ꝓ se uel deo pro homine. nõ
sine occasion̾e turbato.

Expanded text:
sicut ad quosdam fratres scribens, intersicut ad quosdam fratres scribens, interadhaerebo etsi nolim ipse. Invitis praestabo, ingratis adjiciam, honorabo et contemnentes me. » 28. Usque adeo siquidem omnes homines germano amplectebatur affectu, ut eorum scandalo, sicut ipse fateri solebat, gravius ureretur, quibus nullam videretur occasionem scandali praebuisse. Plus enim piissimum pectus gratuitum affligebat alterius scandalum, quam propriae immunitas conscientiae solabatur. Siquidem minus sperabat posse sanari quod unde procederet non videbat; magnum sibi e regione solatium fore perhibens, quoties inveniret unde satisfacere posset, vel homini pro se, vel Deo pro homine non sine occasione turbato.
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Adeo neminẽ spreuit. nulliꝰ hõis scan¬
da Nlũ pariupendit: & si ueritatẽ dei noti¬
ciamq preculerit. Nam & quociens oporte¬
ret noxios aliquoꝵ uel reprehendẽ actus. uł
impedire conatus. tam consid̾ate fiebat: ut
abundant̃ ipsi quoꝙ qui lesi uiderent᷑. habe¬
rent unde sibi ꝓ eo satisfacerent in cogitaci¬
onib suis. Sane uidimus ex ipsis quoꝙ nõ¬
uullos. &r de quib minꝰ id uidebatur posse
sperari. ampliori deuotione eiꝰ post modũ. uł
obsequiis deseruisse. uel etiam adhesisse ues¬
tigiis. Dicitur tamen & inuidos habuissẽ.
ut haberet meritum ex eis. Cȩt̾m tam singu¬
lanter eminebat gloria nominis eiꝰ: ut pes¬
t̾is illa magis desꝑatione qͣm liuore tabescẽt.¬
& timeret agnosci. Quin etiam humilitate
eius. & mansuetudine uincebatur: benefi¬
ciis suffocabatur. obruebatur obsequiis. Ni¬
mirum doctus erat uincere in bono malũ:

Expanded text:
erat. Adeo neminem sprevit, nullius hominis scanerat. Adeo neminem sprevit, nullius hominis scandalum parvipendit, etsi veritatem Dei, justitiamque praetulerit. Nam et quoties oporteret noxios aliquorum vel reprehendere actus, vel impedire conatus, tam considerate fiebat, ut abundanter ipsi quoque qui laesi viderentur, haberent unde sibi pro eo satisfacerent in cogitationibus suis. Sane vidimus ex ipsis quoque nonnullos, et de quibus minus id videbatur posse sperari, ampliori devotione ejus post modum vel obsequiis deservisse, vel etiam adhaesisse vestigiis. Dicitur tamen et invidos habuisse, ut haberet meritum et ex eis. Caeterum tam singulariter eminebat gloria nominis ejus, ut pestis illa magis desperatione, quam livore tabesceret, et timeret agnosci. Quin etiam humilitate ejus et mansuetudine vincebatur, beneficiis suffocabatur, obruebatur obsequiis. Nimirum doctus erat vincere in bono malum,
Abbreviated transcription (Latin):
gere suꝑ uerbo meo. quia qđ uolui non rece¬
pi. Et infra. Dicas forsitan michi qđ bonũ
meum ad me reuertat᷑. & quia liberaui ani¬
mam meam. & mundus sum a sanguine ho¬
minis cui annunciaui & locutus sum: ut
auerteretur a uia sua mala & uiueret. S
& si innumera talia addas: me tamen mi¬
nime ista consolabunt᷑ mortẽ filii intuentẽ.
Quasi uero meam illa reprehensione libe¬
rationẽ quesierim: & non magis illius.
Quȩ enim mater etiam si omnẽ quam po¬
tuit curam & diligentiam egrotanti filio
adhibuisse se sciat. si demum se frustratã
uiderit. & omnes labores suos esse penitus
mansuetudinis & pacis. ut si forte imꝑb
quisq petitor durius ext̾orsisset a negͣante
responsũ: haut facile deinceps cum eadem
repulsa dimitteret᷑ inanis. Siqui dẽ uelut na¬
turaliter ut fatebaturꝰ ocłat omne scanda¬
lum: & grauamen cuiuslibet hõĩs sustinere
ei admodũ graue. non sentire imꝑossibile

Expanded text:
gere super verbo meo, quia quod volui, non recegere super verbo meo, quia quod volui, non recepi. » Et infra: « Dicas forsitan mihi, quod bonum meum ad me revertatur, et quia liberavi animam meam, et mundus sum a sanguine hominis, cui annuntiavi et locutus sum, ut averteretur a via sua mala, et viveret. Sed etsi innumera talia addas, me tamen minime ista consolabuntur, mortem filii intuentem. Quasi vero meam illa reprehensione liberationem quaesierim, et non magis illius! Quae enim mater, etiamsi omnem quam potuit curam et diligentiam aegrotanti filio adhibuisse se sciat, si demum se frustratam viderit, et omnes labores suos esse penitus mansuetudinis et pacis; ut si forte improbus quisque petitor durius extorsisset a negante responsum, haud facile deinceps cum eadem repulsa demitteretur inanis. Siquidem velut naturaliter, ut fatebatur, oderat omne scandalum; et gravamen cujuslibet hominis sustinere, ei admodum grave; non sentire impossibile
Abbreviated transcription (Latin):
inde duricia sonat. uirgiũ est non correctio.
nec disciplina s rixa: ut deceat magis inte¬
rim dissimulare prelatũ. ꝙ cominotione
sanata utilius castigare subiectos: aut cer¬
te si ita tes exigit. obseruare consiliũ sapi¬
entis: quia stultus non corrigit᷑ uerbis. Lo¬
quit᷑ ipse de increpationib minus uttiliter
melius. S qm̃ in multis offendimꝰ omnes.
michitacere non licet cui ex officio incum¬
bit peccantes arguere: magis autẽ urget
caritas. Qd̾ si arguero & fecero qđ meum
est. illa autẽ increpatio minime qđ suum
est faciat. neq ad qđ misi illã. s reuertat᷑
ad me uacua tamqͣm iaculum feriens &
resiliens: quid me animi tunc habere puta¬
tis fratres: Nonne angor. nonne torqueor:
Et ut michi usurpẽ aliquid ex uerbis ma¬
gistri quia de sapientia non possum. pr¬
sus coartor e duob. & quid eligam nestio:
placere ne michi in eo qđ locutus sum.
quoniã qđ debui feci. an penitenciam a¬

Expanded text:
inde duritia sonat, jurgium est, non correctio; inde duritia sonat, jurgium est, non correctio; nec disciplina, sed rixa; ut deceat magis interim dissimulare praelatum, et commotione sanata, utilius castigare subjectos; aut certe, si ita res exigit, observare consilium Sapientis, quia stultus non corrigitur verbis . Loquitur ipse de increpationibus minus utiliter, melius. Sed quoniam in multis offendimus omnes; mihi tacere non licet, cui ex officio incumbit peccantes arguere, magis autem urget charitas. Quod si arguero et fecero quod meum est, illa autem procedens increpatio minime quod suum est faciat, neque ad quod misi illam, sed revertatur ad me vacua tanquam jaculum feriens et resiliens, quid me animi tunc habere putatis, fratres? Nonne angor? nonne torqueor? Et ut mihi usurpem aliquid ex verbis Magistri, quia de sapientia non possum: prorsus coarctor e duobus, et quid eligam nescio : placerene mihi in eo quod locutus sum, quoniam quod debui, feci; an poenitentiam a
Abbreviated transcription (Latin):
potiũs & obsecrationib agens. Quã uero
inuitus & non ex cordis amaritudine ũ¬
bum ꝑferret amarũ: ex eo maxime ani¬
maduertebat᷑ qđ ꝑ facile eiusinod impe¬
tum cohiberet. Si quidẽ mirabaturꝰ homi¬
num inprobitatẽ quos aliqͣndo forte tur¬
batos excusationẽ quamlibet racionabilẽ.
satisfactionẽ quamlibet humilẽ admit¬
tere grauat: qđ ipsa suȩ turbationis passio
miseros sic delectet. ut oderint omne re¬
mediũ. ut contineant aures claudant o¬
culos. obiciant manus: & omnimodis sa¬
tagant. ne semel orta commotio sed ari
ualeat & sanari. Eius tamen obiurgationẽ
non minus facile aliquando compesce¬
bat grauis & turbulenta responsio qͣm hu¬
milis & modesta: ut ab aliquib ꝑtoinde
diceret᷑ cedenti insistẽ cedere resistenti. Dice¬
bat enim ubi resonat ut̾mq modestia. dul¬
ce esse colloquiũ: ubi uel ex parte altera.
utile. ubi ex neutra. ꝑnitiosũ. Ubi enim hĩc

Expanded text:
potius et obsecrationibus agens. Quam vero potius et obsecrationibus agens. Quam vero invitus, et non ex cordis amaritudine verbum proferret amarum, ex eo maxime animadvertebatur, quod perfacile hujusmodi impetum cohiberet. Siquidem mirabatur hominum improbitatem, quos aliquando forte turbatos, excusationem quamlibet rationabilem, satisfactionem quamlibet humilem admittere gravat, quod ipsa suae turbationis passio miseros sic delectet, ut oderint omne remedium; ut contineant aures, claudant oculos, objiciant manus, et omnimodis satagant, ne semel orta commotio sedari valeat et sanari. Ejus tamen objurgationem non minus facile aliquando compescebat gravis et turbulenta responsio, quam humilis et modesta; ut ab aliquibus proinde diceretur cedenti insistere, cedere resistenti. Dicebat enim, ubi resonat utrimque modestia, dulce esse colloquium: ubi vel ex parte altera, utile: ubi ex neutra, perniciosum. Ubi enim hinc
Abbreviated transcription (Latin):
rem libros. Cui uir dñi : puto ait in nullo
eorum legisti non posse te in tuo claustro
esse ꝑfectũ. Morum correctionẽ non locoꝵ.
mutacionẽ: s bene memini in libris omni¬
b commendaui. Tum uero impetũ faciẽs
homouelut insanꝰ in eum. ꝑcussit maxil¬
lam eius: idq tam grauiter ut succederet
statim rubor ictui. tumor rubori. Iam qui
aderant in sacrilegiũ inuolabant. s ꝑre¬
uenit eos seruus dñi clamans & adiuras
ꝑ nomen xp̃i nullatenꝰ eum tangere: s
educere caute & curam eiꝰ hr̃e. ne ab aligͥ
ei uel in aliquo noceretur. Qđ tam distͥc¬
te precepit: ut miser ille timens & tre¬
mens absꝙ omni iniuria eductus sit &
deductus.
t qͥde̾m in lib̾tate spiritꝰ dei famulus
excellenter snituit. cũ humilitate
A mansuetudine tñ. ut qͦdã mͦ uideretur.
& uereri neminẽ. & omnẽ hominẽ reue¬
reri. Increpatione rarius utebat᷑. monitis

Expanded text:
rem libros. » Cui Vir Domini: « Puto, » ait, « in nullo rem libros. » Cui Vir Domini: « Puto, » ait, « in nullo eorum legisti, non possete in tuo claustro esse perfectum. Morum correctionem, non locorum mutationem, si bene memini, in libris omnibus commendavi. » Tum vero impetum faciens homo velut insanus in eum, percussit maxillam ejus, idque tam graviter, ut succederet statim rubor ictui, tumor rubori. Jam qui aderant in sacrilegum involabant: sed praevenit eos Servus Domini clamans, et adjurans per nomen Christi nullatenus eum tangere, sed educere caute, et curam ejus habere, ne ab aliquo ei vel in aliquo noceretur. Quod tam districte praecepit, ut miser ille timens et tremens absque omni injuria eductus sit et deductus. 26. Et quidem in libertate spiritus Dei Famulus excellenter enituit, cum humilitate et mansuetudine tamen, ut quodam modo videretur et vereri neminem, et omnem hominem revereri. Increpatione rarius utebatur, monitis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ argento: & totum prorsus amissum. Hec
respondit aliud homo dei cum ei nunciare¬
tur quã benedictꝰ ds̃: qui nobis pepercit ab
onere. Nam & illis inquit qui tulere leuniᷤ
indulgendũ. sunt enim romani. & pecunia
uidebatur inmanis: ac uehemens fuit ip̃a
temptatio. Gratulari etiam consueuerat.X.
cuciterꝰ monasteria. uel edificandis monaᷤ¬
teriis loca congrua numerans fraudulẽ
gis eum uinc. qͣm alios uincere delecta¬
ret. ¶Ueniens aliquando clarã uallem
clericus quidã ex his quos regulares uocãt:
importune satis instabat. ut in monachum
reciperetur. Suadente ꝑatre sancto ut ad
suam reuerteret᷑ ecclesiã. nec acquiescente
recipere eum: ut quid ergo ait ille in libris
tuis tanto opere ꝑfectionẽ cominendasti.
si eam desideranti oꝑem renuis exhibere.
Et maligno spiritu uacundiȩ uehementius
instigatus sicut post modum euident̃ ap¬
paruit: iam inquit si illos tenerẽ discerpe¬

Expanded text:
pro argento, et totum prorsus amissum. Nec pro argento, et totum prorsus amissum. Nec respondit aliud Homo Dei, cum ei nuntiaretur, quam, « Benedictus Deus qui nobis pepercit ab onere. Nam et illis, » inquit, « qui abstulere, levius indulgendum. Sunt enim Romani: et pecunia videbatur immanis, ac vehemens fuit ista tentatio. » Gratulari etiam consueverat, decem circiter monasteria, vel aedificandis monasteriis loca congrua numerans, fraudulengis eum vinci, quam alios vincere delectaret. 25. Veniens aliquando Claram-Vallem clericus quidam, ex his quos Regulares vocant, importune satis instabat ut in monachum reciperetur. Suadente Patre sancto ut ad suam reverteretur ecclesiam, nec acquiescente recipere eum: « Utquid ergo, ait ille, in libris tuis tantopere perfectionem commendasti, si eam desideranti opem renuis exhibere? » Et maligno spiritu iracundiae vehementius instigatus, sicut postmodum evidenter apparuit: « Jam, » inquit, « si illos tenerem, discerpe
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetissimus xp̃i seruus memor dnĩcȩ reᷤᷤ¬
ponsionis. ego demoniũ non habeo sicut ho¬
cdieq ext̾ans eius epistola continet. minime
quidem ait spiritum blasphemiȩ hr̃e me
credo. s nec maledixisse cuiquam. aut ma¬
ledicere uelle me scio: preseram principi
populi mei. Nec minus postea carũ. nec mi¬
nus familiarẽ eundẽ ep̃m habuit: s elogiũ
illd predictũ apud eum sic fuit quasi nõ
dictum. Abbas farfensis conuentum fra¬
trũ a claraualle uocauerat. monasterium
eis edificaturus: s romanus impediuit an¬
tistes. & sibi tollens eos in loco altero ordi¬
nauit. Uñ plurimũ dolens predictus ille
uir magnꝰ. & magne deuotionis: collectã
pecuniã sexcentarũ fere marcarũ argenti.
deposuit sub cyrographo. quas ad dei ho¬
minẽ ueniens obtulit ei rogans ut quod nõ
meruerat in partib suis. uel citra alpes no¬
uum exinde cȩnobiũ conderetur. Missum ẽ

Expanded text:
mansuetissimus Christi servus, memor Dominicae resmansuetissimus Christi servus, memor Dominicae responsionis, Ego daemonium non habeo sicut hodieque exstans ejus epistola continet: « Minime quidem, ait, spiritum blasphemiae habere me credo, sed nec maledixisse cuiquam, aut maledicere velle me scio, praesertim principi populi mei. » Nec minus postea charum nec minus familiarem eumdem episcopum habuit, sed elogium illud praedictum apud eum sic fuit quasi non dictum. 24. Abbas Farfensis conventum fratrum a Clara-Valle vocaverat, monasterium eis aedificaturus: sed Romanus impedivit Antistes, et sibi tollens eos in loco altero ordinavit. Unde plurimum dolens praedictus ille vir magnus, et magnae devotionis, collectam pecuniam sexcentarum fere marcarum argenti deposuit sub chirographo, quam ad Dei Hominem veniens obtulit ei, rogans ut quod non meruerat in partibus suis, vel citra Alpes novum exinde coenobium conderetur. Missum est
Abbreviated transcription (Latin):
que minirũ ab ipso suȩ conuersionis untio.
usq ad diem sacre depositionis tanta susti
nuit: ut uita eilss his qui nouerant non
nisi quedam mortis progelatia uideretur.
casio. minora forsitan pacientie potuit exꝑiñta
prestare: dicendũ tamen uel breuit᷑. ne huiꝰ qͥdẽ
apparuisse eum uirtutis immunẽ. Et quia ge¬
nus hoc pacientiȩ solitus erat dicere triperti¬
tum. uidelicet ad uerborũ iniurias ad dampna
rerũ. ad corporis lesionẽ: de singulis saltẽ
singula proponamus exempla quȩ intĩm no¬
bis occurrunt. Scripserat aliquando dei fa¬
mulus ad episcopum aliquẽ de curia & consi¬
lio regis: monens eum suꝑ quibusdã uerbis
regi suadere: & consulere meliora. At ille uehe¬
menter exacerbatus amarissimã ei reddidit
epłam. dicens in ipsa salutacione prima. sa¬
lutem & non sp̃m blasphemiȩ: tamqͣm uide¬
licet uir sanctus qđ horror est dicere ex blaᷤ¬
phenie spiritu illa scripsisset. Ad qđ uerbũ

Expanded text:
qui nimirum ab ipso suae conversionis initio qui nimirum ab ipso suae conversionis initio usque ad diem sacrae depositionis tanta sunuit, ut uita eius hiis qui nouerant non nisi quedam mortis protelatio uideretur. casio, minora forsitan patientiae potuit experimenta praestare, dicendum tamen vel breviter, ne hujus quidem apparuisse eum virtutis immunem. Et quia genus hoc patientiae solitus erat dicere tripartitum, videlicet ad verborum injurias, ad damna rerum, ad corporis laesionem; de singulis saltem singula proponamus exempla, quae interim nobis occurrunt. Scripserat aliquando Dei Famulus ad episcopum aliquem de curia et concilio Regis, monens eum super quibusdam verbis regi suadere, et consulere meliora. At ille vehementer exacerbatus, amarissimam ei reddidit epistolam, dicens in ipsa salutatione prima, « Salutem, et non spiritum blasphemiae; » tanquam videlicet Vir sanctus quod horror est dicere ex blasphemiae spiritu illa scripsisset. Ad quod verbum
Abbreviated transcription (Latin):
tans: & quem sib o̾mnes. ipse se neminiã¬
ferebat. Deniq sic̃ nobis sepus fatebatur
inter summo: quosq honores &e fauores
populorum uel sublimiũ ꝑsonarũ alterum
sibi mutuatꝰ hominẽ uidebatur. seq pociꝰ
reputiuit ab sentẽ. uelut quoddã sõmniũ
suspicatꝰ. Uͥ uero simpliciores et fratres ut
assolet fidu cialius loquereit᷑. & amica seni¬
ꝑ liceret᷑ humilitate frui. ibi se inuenisse
gaudebat: & in propriadi redisse ꝑsonam.
Nnata ei a puero uerecundia. usq ad cdiẽ
ꝑ seuerauit extremum. Iude erat qđ licet tã
magnis esset & excelsus in uerbo gloriȩ nũꝙͣ.
tainen fitut sepe eum audiuimꝰ ꝑ testantemn
in quãlibea humili cȩtu sine metu & reue¬
rertia uerbum fecit. tacere magis deside¬
rans: nisi conscientiȩ stmulis proprie urge¬
retur. timore dei. caritate fraterna.
acientiã eius maxime quidem flagel¬
lis dñicis exercitatã nouimꝰ & probitã:

Expanded text:
tans: et quem sibi omnes, ipse se nemini praetans: et quem sibi omnes, ipse se nemini praeferebat. Denique, sicut nobis saepius fatebatur, inter summos quosque honores et favores populorum, vel sublimium personarum, alterum sibi mutuatus hominem videbatur, seque potius reputabat absentem, velut quoddam somnium suspicatus. Ubi vero simpliciores ei fratres, ut assolet, fiducialius loquerentur, et amica semper liceret humilitate frui; ibi se invenisse gaudebat, et in propriam rediisse personam. Innata ei a puero verecundia usque ad diem perseveravit extremum. Inde erat, quod licet tam magnus esset, et excelsus in verbo gloriae, numquam tamen sicut saepe eum audivimus protestantem in quamlibet humili coetu sine metu et reverentia verbum fecit, tacere magis desiderans, nisi conscientiae propriae stimulis urgeretur, timore Dei, charitate fraterna. 23. Patientiam ejus maxime quidem flagellis dominicis exercitatam novimus et probatam:
Abbreviated transcription (Latin):
paniarum. & ab aquilone ili insulis quẽ ꝑ¬
cul sunt daciȩ suetieq celeberrima eius oppi¬
nio fuit. Crebras a ꝙ reqͥpiebat epistolas
& redlebat. Undiq ⁊ exenia mittebant᷑: un¬
diq: eius benedictis petebatur. Postremo qͣsi
uitis abundantissupa. suos uneliq palmites ꝑ¬
pagauit: excepto qͥd in terrã iera slimitanã
quamuis locus esset a rege paratꝰ ob incursus
paganoꝵ & aeris intemperiẽ non acquieu̾it
mittere fratres suos. Neq uero ep̃c ille incõ¬
gruum aliqͥd usurpasse udetur. qui post sa¬
crum erus obitũ dum fr̃s consolaretus int̃
cet̾a hoc quoꝙ in ipsuis ꝓsecutꝰ est Iauqa
quia in omnem terrã exͦiuit sonꝰ enis. li
fines orbis terre uerla illius. Uũicebat ta¬
men sublimitatẽ nominis humilias cordis:
nec tam pet̾erat unuiersus eum mundus
erigere qͣm se ipse deicere solus. Sumnlus
reputabatur ib omnib. infigiũ iꝑse se repu¬

Expanded text:
paniarum, et ab aquilone in insulis quae propaniarum, et ab aquilone in insulis quae procul sunt Daciae Sueciaeque, celeberrima ejus opinio fuit. Crebras undique recipiebat epistolas, et reddebat. Undique ei xenia mittebantur, undique ejus benedictio petebatur. Postremo quasi vitis abundantissima suos undique palmites propagavit, 1126 excepto quod in terram Jerosolymitanam, quamvis locus esset a Rege paratus, ob incursus Paganorum et aeris intemperiem, non acquievit mittere fratres suos. Neque vero episcopus ille incongruum aliquid usurpasse videtur, qui post sacrum ejus obitum, dum fratres consolaretur, inter caetera hoc quoque in ipsius prosecutus est laudem, quia in omnem terram exivit sonus ejus, et in fines orbis terrae verba illius. Vincebat tamen sublimitatem nominis humilitas cordis: nec tantum poterat universus eum mundus erigere, quantum se ipse dejicere solus. Summus reputabatur ab omnibus, infimum ipse se repu
Abbreviated transcription (Latin):
uberius ꝑ inde fructificaturũ manꝰ diui na
formauerat: ut austeritatẽ su uuitas moꝵ.
tolleret. auctornatẽ sanctitas conseruaret.
Cui enim uel tanta benignitas esset oñi.
uel tanta bonitas nen esset honori: Legi¬
mus de salomone: qđ omnis terra desi¬
derauit uultum illius. Grande preconiũ
s forsitan in hac parte non minꝰ qͣm salo¬
mon hic. Neꝙ eninꝰ satis credibile est
sałomonẽ illum in omni gloria sua tam
uniuersalẽ orbis obtiniusse fauorẽ: qͣm
hunc in sua hilitate. Immo uero onsu¬
no difficile uidetur ex hẏstorus aliqͣb
inuenire hominẽ unum conũsautẽ ad huc
cum hominib in uniũsa terra tam celebͤ
& amabile obtiuisse noren.a solis or¬
tu & occasu. ab aquilone ꝙ mani. Ut
enim illaf memoremꝰ ꝓuincias. ex quib usq
hodie monimenta certreat suꝑ esse noscunt᷑.
& in ecclia orientali. & apud soles occiduos
xbernorũ & a merdie in remotisefinib his¬

Expanded text:
uberius proinde fructificaturum manus divina uberius proinde fructificaturum manus divina formaverat, ut austeritatem suavitas morum tolleret, auctoritatem sanctitas conservaret. Cui enim vel tanta benignitas esset oneri, vel tanta bonitas non esset honori? Legimus de Salomone, quod omnis terra desideravit videre vultum illius. Grande praeconium: sed forsitan in hac parte non minus quam Salomon hic. Neque enim satis credibile est, Salomonem illum in omni gloria sua tam universalem Orbis obtinuisse favorem, quam hunc in sua humilitate. Imo vero difficile omnino videretur ex historiis aliquibus invenire hominem unum, conversantem adhuc cum hominibus, in universa terra tam celebre et amabile obtinuisse nomen a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari. 22. Ut enim illas memoremus provincias, ex quibus usque hodie monumenta certiora superesse noscuntur; et in Ecclesia orientali, et apud soles occiduos Hibernorum, et a meridie in remotis finibus His
Abbreviated transcription (Latin):
Pexus. In E nimirũ tam singulariter in
unum hominẽ tocius orbis uota paricer
concurrebant. qđ puritat̃ luauitas amabi¬
lẽ faceret. suauitatẽ pii: itas acceptabilẽ. ut
difficile fuerit estu re grẽ an reuerentiȩ
amplus obtineret. Qius enim tam rigides
conuersationis. qui clareuallensẽ non suble¬
niterꝰ reuexeretur abbatẽ: Quis tã disso¬
lute qui Ion erga eundẽ dulciter afficere¬
tue Dulcissimis enim affectib plenũ pectꝰ
ipse gerebat. s qͣ libere eos quociens causa
deposceret cohercebat: humanissimꝰ in af¬
fectione. magis tamen fortis in fide. Et
ut breue aliquod huius rei proferamꝰ exẽ¬
germani sui. & germam tar̃ necessarii. t̃
dilecti gerardi uidelicet delebrauit exe¬
quĩas. siccis oculis corpus eius tradidit se¬
pulture: ne affectus fidẽ uinc̃e uideredr.
Nam extraneũ quemlibet uix aut num¬
ꝙͣ sine lacrunis sepeliuit. Talem sib illũ

Expanded text:
plexus. Inde nimirum tam singulariter in plexus. Inde nimirum tam singulariter in unum hominem totius Orbis vota pariter concurrebant, quod puritatem suavitas amabilem faceret, suavitatem puritas acceptabilem; ut difficile fuerit aestimare, gratiae an reverentiae amplius obtineret. Quis enim tam rigidae conversationis, qui Clarae-Vallensem non sublimiter revereretur Abbatem? quis tam dissolutae, qui non erga eumdem dulciter afficeretur? Dulcissimis enim affectibus plenum pectus ipse gerebat: sed quam libere eos, quoties causa deposceret, coercebat, humanissimus in affectione, magis tamen fortis in fide. Et ut, breve aliquod hujus rei proferamus exegermani sui, et germani tam necessarii, tam dilecti, Gerardi videlicet, celebravit exsequias, siccis oculis corpus ejus tradidit sepulturae, ne affectus fidem vincere videretur. Nam extraneum quemlibet vix, aut nunquam sine lacrymis sepelivit. Talem sibi illum
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ. Neq enim ꝑ eis fuerĩt hec ꝑ quoᷤ
fiunt: s ꝓ eis magis qui uident illa uel
scunt. Nec eo fine ꝑ eos ista dñs oꝑatur.
ut ipsos probet cet̾is sanctiores: s ut cȩ¬
teros magis amatores & emulatores faci¬
at sanctitatis. Nichil gͦ mͥ & signis istis
beri: nec ad meam fieri cominendationẽ.
s ad commonitionẽ pocius alioꝵ. Satis ni
fallimur huiꝰ uiri mirabitur animũ. quis¬
quis hȩc diligenti consideratione pensa¬
uerit: nec prestantiꝰ reputabit estimator
quisqͥs fidetis. signa atꝙ prodigia mirabilit̃
oꝑari. qͣm perpetrata talit̾ interpretari.S̾
quoq non minus utile iudicabit ungtando ᷤ
eius affectus. qͣm m̾irandos actus : & meꝵ
insignia qͣm oꝑm signa cognoscere. S ad
hȩc quis idoneus.
N huiꝰ siquidẽ pectore uiri dĩ panfedere
puritas suauitasq consed̾ant. satis quidẽ
Etraq mirabilis S mirabilior utriusq cõ¬

Expanded text:
virtutem. Neque enim pro eis fiunt haec, per quos virtutem. Neque enim pro eis fiunt haec, per quos fiunt; sed pro eis magis qui vident illa, vel sciunt. Nec eo fine per eos ista Dominus operatur, ut ipsos probet caeteris sanctiores, sed ut caeteros magis amatores et aemulatores faciat sanctitatis Nihil ergo mihi et signis istis:beri; nec ad meam fieri commendationem. sed ad commonitionem potius aliorum. » Satis, ni fallimur, hujus viri mirabitur animum quisquis hoc diligenti consideratione pensaverit, nec praestantius reputabit aestimator quisque fidelis, signa atque prodigia mirabiliter operari, quam perpetrata taliter interpretari. Sibi quoque non minus utile judicabit imitandos ejus affectus, quam mirandos actus, et morum insignia, quam operum signa cognoscere. Sed ad haec quis idoneus? 21. In hujus siquidem pectore Viri Dei, pari foedere puritas suavitasque consederant: satis quidem utraque mirabilis; sed mirabilior utriusque com
Abbreviated transcription (Latin):
fratrib aiebat. Primũ miror quid nam sͥ
hec miracula uelint: aut quid uisum sit
deo talia actitare ꝑ talẽ. Hil michi uideor
in sacris paginis suꝑ hoc genere legisse sig¬
norũ. Siquidẽ facta sunt aliquando sig¬
na ꝑ sanctos homines & ꝑfectos: facta st̃
& ꝑfictos. Ego michi nec ꝑfectionis conso
sum. nec fictionis. Scio enĩ sc̃orũ michi
non suppetere m̃ita quȩ miraculis illus¬
t̃rentur: confido autem nec ad eorũ sortẽ
me ꝑtin̾e. qui uirtutes multas in noĩe do¬
mini oꝑantur. & a dño ignorantur. Hec
& huuismodi crebrius secretiusq cum ui¬
ris spiritalib conferebat. Nouissime uero
oportunũ sibunet uisus exitum repperisse.
scio inquit huiusmoch signa non ad sci̾tatẽ
unius. s ad multoꝵ spectare salutẽ. & deum
in homine ꝑ quemtalia oꝑet᷑. non tam per¬
fectionẽ consid̾are qͣm opinionẽ: ut in eo ꝯ¬
mendet hominib quȩ illi creditur in esse

Expanded text:
fratribus aiebat: « Plurimum miror quidnam sibi fratribus aiebat: « Plurimum miror quidnam sibi haec miracula velint, aut quid visum sit Deo talia actitare per talem. Nil mihi videor in sacris paginis super 1125 hoc genere legisse signorum. Siquidem facta sunt aliquando signa per sanctos homines et periectos: facta sunt et per fictos. Ego mihi nec perfectionis conscius sum, nec fictionis. Scio enim sanctorum mihi non suppetere merita, quae miraculis illustrentur: confido autem nec ad eorum sortem me pertinere, qui virtutes multas in nomine Domini operantur, et a Domino ignorantur. » Haec et hujusmodi crebrius, secretiusque cum viris spiritualibus conferebat. Novissime vero opportunum sibimet visus exitum reperisse: « Scio, inquit, hujusmodi signa non ad sanctitatem unius, sed ad multorum spectare salutem; et Deum in homine, per quem talia operetur, non tam perfectionem considerare, quam opinionem: ut in eo commendet hominibus, quae illi creditur inesse,
Abbreviated transcription (Latin):
inde sermo inter fr̃s. curritur ad spectacu¬
lum tam iocundũ: iꝑse ȩtiam inter primoᷤ
accurrit ep̃c & legatus. inde ꝑgitur ad ȩcele-¬
siam eo ipso qui conualuerat p̃reeunte: con¬
clamatur in laudes dei eodem parit᷑ c¬
nente: ruit undiq populus. benedic
xp̃c. triumphat fides. infidelis quisq con¬
funditur: exultat pietas & imꝑietas conta¬
bescit. Porro uir dei cellã ubi manebat in¬
gressus. diligenter omnes obseruari aditus.
obserari ianuas iubet: ne quis pateat intͦ¬
itus populo concurrenti. Cum autẽ ꝑ totum
ab eadem ꝓuincia reditum. uiri sancti mag̃
magisq signa crebrescerent. & multiplica¬
rentur ui dies: non pretereundũ. quid nam
ipse inter hec animi gereret. qui a. xp̃o hu¬
militatẽ cordis. & mansuetudinẽ didicisset
Disputans enim secum in cogitacionib suiꝰ
& ex ipsa demũ locutus abundantia cor¬
dis sui: domesticis sibi religiosis quibusdã

Expanded text:
inde sermo inter fratres, curritur ad spectacuinde sermo inter fratres, curritur ad spectaculum tam jucundum: ipse etiam inter primos accurrit episcopus et legatus. Inde pergitur ad ecclesiam, eo ipso qui convaluerat praeeunte: conclamatur in laudes Dei, eodem pariter concinente, ruit undique populus, benedicitur Christus, triumphat fides, infidelis quisque confunditur, exsultat pietas et impietas contabescit. Porro Vir Dei cellam ubi manebat ingressus, diligenter omnes observari aditus, obserari januas jubet, ne quis pateat introitus populo concurrenti. Sane ab eadem provincia reditum Viri sancti magis magisque signa crebrescerent, et multiplicarentur in dies, non praetereundum quidnam ipse inter haec animi gereret, qui a Christo humilitatem cordis et mansuetudinem didicisset. Disputans enim secum in cogitationibus suis, et ex ipsa demum locutus abundantia cordis sui, domesticis sibi religiosis quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
quorum unus ipse erat. ad peticionẽ abbatiᷤ
&e fratrũ cuca noctis crepusculũ uisitans
homo dei: moribundũ inuenit hominẽ. qui
latus itaq miserũ. & data benedictione
egrediens: sic̃ postea confessus est. loqueba¬
tur in corde suo fidelis seruus ad dñm tã
fiducialiter qͣm fidelit̾ dicens. Quid expec¬
tas dñe ds̃: Generatio hȩc signa querit. Ali¬
oquin minus apud eos nostris ꝑficimꝰ uer¬
bis: nisi abs te fuerint confirmat᷑a sequentib
signis. Eadẽ hora exiliit paraliticꝰ de graba¬
to. & accurrens secutus &̾ consecutꝰ est eum:
sacra uestigia deuotione qua debuit amplexa¬
tus. Eu subito procedenti obuians ex conca¬
nonicis unus: expauit. & exclamauit. siqͥd̾
fantasma putabat. Quando enim de lectulo
eum crederet surg̃e potuisse : Egressã magis
a corpore eius amimam fantastice sibi apparu¬
isse arbitratus aufugit. s ip̃a demum tam ei
qͣm cet̾is rei ueritas fidem fecit. Egreditur ex¬

Expanded text:
quorum unus ipse erat, ad petitionem Abbatis quorum unus ipse erat, ad petitionem Abbatis et fratrum circa noctis crepusculum, visitans Homo Dei, moribundum invenit hominem, qui latus itaque miserum, et data benedictione egrediens, sicut postea confessus est, loquebatur in corde suo fidelis Servus ad Dominum tam fiducialiter, quam fideliter, dicens: Quid exspectas, Domine Deus? Generatio haec signa quaerit. Alioquin minus apud eos nostris proficimus verbis, nisi abs te fuerint confirmata sequentibus signis. » Eadem hora exiliit paralyticus de grabato, et accurrens secutus et consecutus est eum, sacra vestigia devotione qua debuit amplexatus: cui subito procedenti obvians ex concanonicis unus expavit et exclamavit, siquidem phantasma putabat. Quando enim de lectulo eum crederet surgere potuisse? Egressam magis a corpore ejus animam phantastice sibi apparuisse arbitratus aufugit. Sed ipsa demum tam ei, quam caeteris, rei veritas fidem fecit. Egreditur ex
Abbreviated transcription (Latin):
dei famulo offerebant. Quos ille eleuata ma¬
nu & signo crucis edito in dei nomine be¬
nedicens: in hoc inquit scietis uera esse quȩ
a nobis. falsa quȩ ab hereticis suadentur. si
infirmi uestrigustatis panib istis adepti fu¬
erint sospitatem. Timens autẽ uen̾abilis ep̃c
carnotensiũ magnꝰ ille gaufridus. siquidem
presens erat&e ꝑximꝰ uiro cdĩ: si bona inquit fi¬
de sumpserint sanabuntur. Eui pat̾ sanctus
de dñi iurtute nil hesitans. non hoc ego dixe¬
rim ait. s uere qui gustauerint sanabuntur:
ut ꝑ inde ueros nos & ueraces dei nuncios
esse cognoscant. Tam ingens multitudo lã¬
guentiũ gustato eodẽ pane conualuit. ut ꝑ
totam ꝓuinciam uerbum hoc diuulgaretur.
& uir sanctus ꝑ uicina loca regrediens. ob ꝯ¬
cursus intollerabiles declinauerit & timuit
suũ in urbe tholosa xp̃c exhibuit:
paralitici cuiusdam clerici curatio fuit. Hc
in domo regulariũ clericorũ sancti saturnini.

Expanded text:
Dei Famulo offerebant. Quos ille elevata maDei Famulo offerebant. Quos ille elevata manu et signo Crucis edito in Dei nomine benedicens: « In hoc, » inquit, scietis vera esse quae a nobis, falsa quae ab haereticis suadentur, si infirmi vestri gustatis panibus istis adepti fuerint sospitatem. » Timens autem venerabilis episcopus Carnotensium magnus ille Gaufridus siquidem praesens erat, et proximus Viro Dei; « Si bona, » inquit, « fide sumpserint, sanabuntur. » Cui Pater sanctus de Domini virtute nil haesitans: Non hoc ego dixerim, » ait, « sed vere qui gustaverint, sanabuntur: ut proinde veros nos et veraces Dei nuntios esse cognoscant. » Tam ingens multitudo languentium gustato eodem pane convaluit, ut per totam provinciam verbum hoc divulgaretur, et Vir sanctus per vicina loca regrediens ob concursus intolerabiles declinaverit, et timuesuum in urbe Tolosa Christus exhibuit, paralytici cujusdam clerici curatio fuit. Hunc in domo regularium clericorum sancti Saturnini,
Abbreviated transcription (Latin):
tantiũ. benedictionẽ exꝑetentiũ. flagitan¬
tiũ opem. Predicauit tamen in ciuitate tho¬
losa ꝑ aliquot dies. & in cȩt̾is locis quȩ mi¬
ser ille frequentasset amplius. & grauius
infecisset: multos in fide simplices instru¬
ens. nutantes roborans. errantes reuocans.
sub uersos reparans. subuersores & obstina¬
tos auctoritate sua premens & obpruens:
ut non dico resistere. s ne assistere quidem
& apparere presumerent. Ceterũ & si tunc
fugit hereticus ille & latuit. ita tamen un-¬
pedite sunt uiȩ eiꝰ & semitȩ cucum septe: ut
iux alicub post ea tutus.tandem captus &
cathenatus episcopo traderetur. In quo itñe
plurimis ȩtiam signis in seruo suo glorifi¬
catus ds̃: aliorũ corda ab errorib impus re¬
uocans. aliorũ corꝑa a languorib uarus sa¬
nans. Est locus in regione eadẽ. sarlatum
nomen est illi: ubi sermone completo plurimoᷤ¬
ad benedicendum panes sicut ubiꝙ fiebat

Expanded text:
tantium, benedictionem expetentium, flagitantantium, benedictionem expetentium, flagitantium opem. Praedicavit tamen in civitate Tolosa per aliquot dies, et in caeteris locis, quae miser ille frequentasset amplius, et gravius infecisset; multos in fide simplices instruens, nutantes roborans, errantes revocans, subversos reparans, subversores et obstinatos auctoritate sua premens et opprimens, ut non dico resistere, sed ne assistere quidem et apparere praesumerent. Caeterum etsi tunc fugit haereticus ille et latuit, ita tamen impeditae sunt viae ejus et semitae circumseptae, ut vix alicubi postea tutus, tandem captus et catenatus episcopo traderetur 1124. In quo itinere plurimis etiam signis in Servo suo glorificatus est Deus, aliorum corda ab erroribus impiis revocans, aliorum corpora a languoribus variis sanans. 18. Est locus in regione eadem, cui Sarlatum nomen est, ubi sermone completo plurimoad benedicendum panes, sicut ubique fiebat,
Abbreviated transcription (Latin):
sine sacerdotib. sacerdotes sine debita reue¬
rentia: sine xpisto deniq xp̃iani. Paruulis
xp̃ianorũ xp̃i uita intercludebatur: dum
baptisini gracia negabatur. Ridebantur o.¬
raciones oblationesq pro mortius. sanctorũ
inuocationes. sacerdotũ excominunicationeᷤ.
fideliũ ꝑegrinationes. basilicarũ edificatio¬
nes. dierum sollempniũ uacationes. crisma¬
tis & olei consecrationes: & omnes deniq in¬
stituciones ecclesiastice sꝑnebantur. Hac ne¬
cessitate uir sanctus iter arripuit. ab eccłia
regionis illius sepius iam ante rogatus:
& tunc demũ a reuerentissimo alberico os¬
t̾iensi ep̃o & legato sedis apostolicȩ ꝑ suasuᷤ
pariter & deductus. Ueniens autem cum
incredibili deuotione acceptus est a popłõ
terrȩ: ac si de celo angelus aduenisset. Nec
moram facere potuit apud eos. qđ irruen¬
tium turbas repͥmere nemo qui posset: tan¬
ta erat frequentia dieb ac noctib aduen¬

Expanded text:
sine sacerdotibus, sacerdotes sine debita revesine sacerdotibus, sacerdotes sine debita reverentia, sine Christo denique Christiani. Parvulis Christianorum Christi vita intercludebatur, dum Baptismi gratia negabatur. Ridebantur orationes oblationesque pro mortuis, sanctorum invocationes, sacerdotum excommunicationes, fidelium peregrinationes, basilicarum aedificationes, dierum solemnium vacationes, chrismatis et olei consecrationes, et omnes denique institutiones ecclesiasticae spernebantur. » 17. Hac necessitate Vir sanctus iter arripuit, ab ecclesia regionis illius saepius jam ante rogatus, et tunc demum a reverendissimo Alberico Ostiensi episcopo et legato Sedis apostolicae persuasus pariter et deductus. Veniens autem cum incredibili devotione susceptus est a populo terrae, ac si de coelo angelus advenisset. Nec moram facere potuit apud eos, quod irruentium turbas reprimere nemo posset: tanta erat frequentia diebus ac noctibus adven
Abbreviated transcription (Latin):
episcopus gislebertus an eidẽ dampnationi
consentiat interrogatur. consentiens & pu¬
blice refutans quȩ prius scripserat & affir¬
mauerat. indulgentiã ipse consequitur.
max ime quod ab initio cautus fuisset ea
lege ȩandem ingredi disceptacionẽ. ut pro¬
mitteret sine ulla sese obstinatione. proec¬
clesiȩ sanctȩ arbitrio correcturũ libere suã
quidam olm monachus. tunc apostata
ulis. pessimȩ uite. ꝑnitiose doctrine. uerb̃
ꝑ suasibilib gentis illius occupauerat le¬
uitatẽ: & ut predixit apłs de quibuscdã. in hi¬
pocrisi loquens mendatiũ fictis uerbis de
eis negociabat᷑. Erat autẽ hostis eccłiȩ ma¬
nifestus. irreuerent̃ ecclesiasticis derogans sa¬
cramentis parit̃ & ministris. Nec mediocͥ¬
ter in ea iam malignitate ꝓfecerat. Sicut
enim de eo scribens pater uenerabilis ad pͥn¬
cipem tholosanũ inter cęt̃a ait. passim inue¬
niebantur iam ecclesiȩ sine plebib. plebes

Expanded text:
episcopus Gillebertus an eidem damnationi episcopus Gillebertus an eidem damnationi consentiat, interrogatur. Consentiens, et publice refutans quae prius scripserat et affirmaverat, indulgentiam ipse consequitur, maxime quod ab initio cautus fuisset ea lege eamdem ingredi disceptationem, ut promitteret sine ulla sese obstinatione, pro Ecclesiae sanctae arbitrio, correcturum libere suam quidam, olim monachus, tunc apostata vilis, pessimae vitae, perniciosae doctrinae, verbis persuasibilibus gentis illius occupaverat levitatem, et, ut praedixit Apostolus de quibusdam, in hypocrisi loquens mendacium , fictis verbis de eis negotiabatur. Erat autem hostis Ecclesiae manifestus, irreverenter ecclesiasticis derogans Sacramentis pariter et ministris. Nec mediocriter in ea jam malignitate profecerat. Sic enim de eo scribens Pater venerabilis ad principem Tolosanum, inter caetera ait: « Passim inveniebantur jam Ecclesiae sine plebibus, plebes