comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tabat euentũ. uixq duaꝵ fere horaꝵ spati¬
um int̾cesserat. uidit defuctũ paulatĩ
m̃bris om̃ĩb commoueri: & laxatis in
usum uidendi paipitare luminib. .Ii.¬
unt uero magna ad dñm uoce conũ¬
sus gr̃as agens: cellulam clamore
compleuerat. Quo audito qui ꝑ forsb
astiterant. statim irruũt. M irum spec¬
tacilum quod uidebant uiuere. quẽ
mortuũ reliquissent. Ita redditus uite.
statĩ baptisma consecitus : plures postea¬
Um agrũ iupicini cuiꝰdã honorati
clamoie & luictu turbe plangentis excipi¬
tur. Adquã cum sollicitus afficiss. & quis
eẽt hic fletus inquireret. indicaturmnũ
e familia seruslũ laquco sibi uitam te
inqua corpus iacebat ingreditur. es¬
cuisisq omnib turbis suꝑ stratꝰ corpoꝵi
aliquantisꝑ orauit. Mor inuescente uul¬
tu. martescentib ocsis. mora illuis de¬
funetus erigitur. ientõꝙ conamine enisus
assurgere. app̃hensa beati uiri dextera in pe¬

Expanded text:
 uixque duarum fere horarum spatium intercesserat, uidet defunctum paulatim membris omnibus commoueri et laxatis in usum uidendi palpitare luminibus. tum uero magna ad Dominum uoce conuesus gratias agens cellulam clamore conpleuerat: quo audito qui pro foribus adstiterant statim inruunt. mirum spectaculum, quod uidebant uiuere, quem mortuum reliquissent. ita redditus uitae, statim baptismum consecutus plures posteum agrum Lupicini cuiusdam honorati clamore et luctu turbae plangentis excipitur, ad quam cum sollicitus adstitisset et quis esset hic fletus inquireret, indicatur unum ex familia seruulum laqueo sibi uitam extqua corpus iacebat, ingreditur, exclusisque omnibus turbis superstratus corpori aliquantisper orauit. mox uiuescente uultu, marcescentibus oculis in ora illius defunctus erigitur: lentoque conamine enisus adsurgere, adprehensa beati uiri dextera in pe
Abbreviated transcription (Latin):
Umi constet omĩb frẽs carissimi quia
redemptor nr̃ inmũdo pro redemptio¬
ne gentiũ uenit. cum samaritanos cotidie
ad fidem uocari conspicimus. quid est quod
inp̃dicatione discipłos mittens dicit. inuiã
gentiũ ne abieritis:. & inciuitates samarita¬
noꝵ ne intraueritis. s pociꝰ ite adoues que
ꝑierũt domus isrł: nisi hoc quod exfc̃i fine
colligimꝰ. quia prius solis uideis uoluit. &
postmodũ cunctis gentib p̃dicari: .x.
um illa conu̾ti uocata renueret. p̃dica
Apropriis repulsa. gentiles ppłos quasi ex¬
traneos quereret: & quod iu̾deẽ ficbat in
testimoniũ. hoc gentib gr̃e eẽt increm̃tũ.
rant etiam tunc qui de iudea .xi.
uocandi cẽnt. & degentib uocandi non
mus. & priꝰ hebreoꝵ tria milia.  posteã
quinq milia credidisse. Et cum p̃dicare apłi
mem̃orantur. & tam̃ ip̃e sp̃c quiͣ priꝰ p̃dica¬
tionẽ ꝑhibuit. hanc asianoꝵ cord̾ib post¬
itirto ergo prius prohibuit quod postmodũ

Expanded text:
um constet omnibus, fratres charissimi, quia Redemptor noster in mundum pro redemptione gentium venit, cum Samaritanos quotidie ad fidem vocari conspicimus, quid est quod in praedicationem discipulos mittens, dicit: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel? Nisi hoc quod ex facti fine colligimus, quia prius soli Judaeae voluit, et postmodum cunctis gentibus praedicari, ut dum illa converti vocata renueret, praedica propriis repulsa, gentiles populos quasi extraneos quaereret; et quod Judaeis fiebat in testimonium, hoc gentibus gratiae esset incrementum. Erant etiam tunc, qui de Judaea vocandi essent, et de gentibus vocandi non mus et prius Hebraeorum tria millia, et postea quinque millia credidisse: et cum praedicare apostoli memorantur; et tamen ipse qui prius praedicationem prohibuit, hanc Asianorum cordibus postjam credidit. Idcirco ergo prius prohibuit quod postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
imperii. ut lux uiritatis que inomni iam
gentiũ reuelabatur salute. efficatus seab
ip̃o capite ꝑ totũ mundi corpꝰ effunderet᷑.¬
uius aut̃ nationis homines in hac
tunc urbe ñ eẽnt : aut que usquam
gentes ignorent. quod roma didicisset
hic collustantes pħilosophie opinio¬
nes. hic dissoluende erant uerrene
sapientie uanitates. hic confittandus
domonũ ciltus. hic omniũ sacrifici¬
oꝵ impietas destruenda. ubi diligen¬

Expanded text:
imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet.s autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi diligen
Abbreviated transcription (Latin):
ons altitudo est. Quid enim in hoo mũdo
tis. & nos omnes sua m̃bra collegerit &
leuauerit incelum. &iam tunc solusas¬
cender. quia cum corꝑe suo caput̃ iinus

Expanded text:
ns altitudo est: quid enim in hoc mundo rit, et nos omnes sua membra collegerit, ac levaverit in coelum, etiam tunc solus ascendet: quia caput cum corpore suo unus
Abbreviated transcription (Latin):
& consorte głe tue paulo apło aliaꝵ ad huc
eccłiarum ordinationib occuꝑato. siluã
istam frequentium bestiaꝵ & turbulen¬
tissime ꝑfunditatis octeanũ constantior
quam am suꝑ mare gredereris ingrede¬
reris. Hec mundi dominã times romã:
qui incaphe domo expaueras sacerdotis

Expanded text:
 adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis
Abbreviated transcription (Latin):
magna. e locutus est ad eos u̾ba pacifica. indole.et
exeoidunt ei. et utiut suꝑ auitatẽ repente & ꝑcussit
eam plago. et ꝑdidit poplilum multum existael.
t accepit spolia cinitatis & succendit eamigni et
destrutit domos eius. & muros enuis in curruitu: et
ceptuias durerunt murieres & natos. & pecora posse¬
derunt. et edificanerunt eiuitatẽ damdinum mag¬
no & sitno. o turtib firmis: et facta est illis in ardẽ.
t posuerunt illic gente pͦcatoꝵ uiros miquos. &iii
conualuerint mea. Et posuerunt armra os escas
& congrepan̾unt spolia ierłm. & reposuerant illic

Expanded text:
pacifica in dolo et crediderunt ei et inruit super civitatem repente et percussit eam plaga et perdidit populum multum ex Israhel et accepit spolia civitatis et succendit eam igni et destruxit domos eius et muros eius in circuitu et captivas duxerunt mulieres et natos et pecora possederunt et aedificaverunt civitatem David muro magno et firmo et turribus firmis et facta est illis in arcem et posuerunt illic gentem peccatorum viros iniquos et convaluerunt in ea et posuerunt arma et escas et congregaverunt spol
Abbreviated transcription (Latin):
ppͣ eẽt in custodia: uenit adeum calepodiꝰ.
prbr̃ ꝑ uisum: & consolabatur eum dicens.
Firmus esto pat̾: quia corona tua iam ꝑ fec¬
ta est. Erat autẽ ibi miles quidã nonũe pͥua¬
tus uicerib plenus: qui dolorib continuis
cruciabatur. hic misit se ad pedes scĩ calnti:
mox sanctus pontifer ab ulcerũ dolore᷑ &
feditate sunul & ab infidelitate in nomĩe
sanste triniatis baptiratum curauit. S¬

Expanded text:
set in custodia, venit ad eum beatus Calepodius per visum, et consolabatur eum, dicens: Firmus esto, pater, quia corona tua jam perfecta est. Erat ibi miles quidam nomine Privatus, ulceribus plenus, qui doloribus continuis cruciabatur. Hic misit se ad pedes sancti Callisti, ribus suis; quem mox sanctus pontifex ab ulcerum dolore ac foeditate, simul et ab infidelitate in nomine sanctissimae Trinitatis baptizatum curavit.
Abbreviated transcription (Latin):
hũ saluator scłi redemptis ope subueni
&̾ piadei genitrix salutem posce miseris. Cetꝰ
nexi criminis. Chorꝰ sacratus martirũ confessio
sacerdotũ. ac uirginalis castitas nos apetcatis
abluant. Monachoꝵ suffragia omnesq ciues
celici anniant uotis supplicũ & uite poscant
p̃miũ. Laus honor uirtus gła. d̾õ patri o filio¬

Expanded text:
u Salvator saeculi: Redemptis ope subveni: Et pia Dei Genitrix Salutem posce miseris. Coetuis, Nos solvant nexu criminis. Chorus sacratus Martyrum, Confessio Sacerdotum, Et virginalis castitas, Nos a peccatis abluant. Monachorum suffragia, Omnesque cives coelici Annuant votis supplicum; Et vitae poscant praemium. Laus, honor, virtus, gloria, Deo Patri,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ cocidie oportet nos torm̃ta proferre.
si ip̃am gehennẽ ꝑuo temꝑẽ tollerare. ut
xp̃m uidere possimus ingła uenientẽ. &
sc̃⁊ eiꝰ nuno sociari nõne erat dignũ pat
pes haberemur: Quc erit illa fr̃es kñ
bit ut sol: cũ ordinib distinctis. ppłm suñ
dñs in regno patͥs sui ceꝑit retenserei & me¬
ritis atqs oꝑib singłoꝵ premia ꝑmissa resti¬
tuere. ꝑ t̾rems ceiestia. ꝓ temporalib sem¬
prt̃na. p̾ro modicis magna p̃stare: Adduc̾e
sanctos inuisionẽ pat̾ne głe. & fac̾e̾ in ce¬
lestib consedere. ut sit ds omĩa momĩb.¬

Expanded text:
enim quotidie oporteret nos tormenta perferre, sic ipsam gehennam parvo tempore tolerare, ut Christum videre possimus in gloria venientem, et sanctorum numero sociari. Nonne erat dignum patipes haberemur? » Quae erit illa, fratres cbit ut sol, cum ordinibus distinctis populum suum Dominus in regnum Patris sui coeperit recensere, et meritis atque operibus singulorum praemia promissa restituere; pro terrenis coelestia, pro temporalibus sempiterna, pro modicis magna praestare; adducere sanctos in visionem Paternae gloriae, et facere in coelestibus consedere, ut sit Deus omnia i
Abbreviated transcription (Latin):
udtte hoc uacce pingues que estis in mon¬
te. samarie. que calumniam facitis egenis
& tonfringitis pauperes. que dicitis dominus
uris afferte & bibemus. Iurauit ddominus¬
deus deus in sancto suo quia ecce dres ueniet
suꝑ uos: & leuabunt uos incontis. & reliqenas
uras inollis feruentib & ꝑ aperturas erobitis
altera contra alterã. & ꝑiciemini in ermon di¬
enite ad bethel & impie agite. ad galga¬
lam & multiplica preuariationem. Et of¬
ferte mane uiaimas ur̃as trib diebus detimas
uras. Et sacrificate de fermentato laudem. ꝙuo¬
eate uoluntarias oblationes & annuntiate: sic
enim uoliustis filũ isrł diit dñs deus. unde &
ego dedi uobis stuporem dentium incnctis ur¬
uib urͣisod endigentiam panũ moninis lotis
uris. & non estis reuersi adme dicto dnc. oc
So quoq ꝑ hibui auobis ẏmbrem..Iii. mr¬
cum ad hũs tres menses suꝑeẽnt usq ad m̃sẽ¬

Expanded text:
um hoc, vaccae pingues, quae estis in monte Samariae: quae columniam facitis egenis, et confringitis pauperes: quae dicitis dominis vestris, Afferte et bibemus. Juravit Dominus Deus in sancto suo, quia ecce dies venient super vos, et levabunt vos in contis, et reliquias vestras in ollis ferventibus. Et per apertur proiciemini in Armon divenite ad Bethel et impie agite ad Galgalam et multiplicate praevaricationem et offerte mane victimas vestras tribus diebus decimas vestras et sacrificate de fermentato laudem et vocate voluntarias oblationes et adnuntiate sic enim voluistis filii Israhel dicit Dominus Deus unde et ego dedi vobis stuporem dentium in cunctis urbibus vestris et indigentiam panum in omnibus locis vestris et non estis reversi ad me dicit Dominus ego quoque prohibui a vobis imbrem cum adhuc tres menses superessent usque ad me
Abbreviated transcription (Latin):
ed qui seruit ma̾mone. illi ittiq seruit:
qui reb istis terrenis merito sue pu̾si¬
tatis prepositus princeps huius scłi ã dño
dicitur. Ergo auo linũ odiet. & alterum di¬
liget: ut fieri debet. O diet scilicet diabolũ.
diliget deum. Aut uni adherebit. a alterũ
contempnet. Adherebit salicet diabolo.
cum quasi eius p̃mia temꝑalia sectatur.
sontempnet autem dm̃. non dixit odiet.

Expanded text:
ed qui servit mammonae, illi utique servit, qui rebus istis terrenis merito suae perversitatis praepositus princeps hujus saeculi a Domino dicitur. Ergo aut unum odiet, et alterum diliget, ut fieri debet, odiet scilicet diabolum, diliget Deum; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet. Adhaerebit scilicet diabolo, cum quasi ejus praemia temporalia sectatur, contemnet autem Deum, non dixit odiet
Abbreviated transcription (Latin):
isrłi tͥbunis & centurionib. & ductbus & iudicib om̃is
isrł:  pͥncipib familiaꝵ & abut cum uniu̾sa mul¬
titudine in excelsum gabaon. ubi erat tab̾naculum
federis d̾i quod fecit moyses famulus dei in solitudine.
Qquem p̾parauerat ei. et ubi fixerat illi tabnaculũ¬
hoc est in ierłm.Altare quoꝙ eueum. quod fabricatꝰ
fuerat beselchel filius uri filii ur: ubi erat coram tã¬
eneum coram tab̾naculo fed̾is domini. & optulit
in eo mille hostias. Ecce autem ĩ ip̃a nocte apparuit
e. dñs dicens. postula quod nis: ut dem tibi. Dixit ꝙ
salomondeo. du fecisti cum dauid patre meo m̃iam
magnam & constitiusti me regem ꝓ eo.ii
ime g̾ domine deus inpleatur sermotiruis quem
corded a michi sapĩam et intelligentãm. ut egrediar
coram populo tuo et ingrediar.&s enu potest hunc
populũ tuũ digne qui tam gnͣdis est iudicare.
irit autem ad salomonem. Q hoc magis pla¬
cuit corde tuor & ñ postulasti diuicias & substã¬

Expanded text:
nibus, et ducibus, et judicibus omnis Israel, et principibus familiarum. Et abiit cum universa multitudine in excelsum Gabaon, ubi erat tabernaculum foederis Dei, quod fecit Moses famulus Dei in solitudine.  in locum quem paraverat ei, et ubi fixerat illi tabernaculuhoc est, in Jerusalem. Altare quoque aeneum, quod fabricatus fuerat Beseleel filius Uri filii Ur, ibi erat coram tabeneum, coram tabernaculo foederis Domini, et obtulit in eo mille hostias. Ecce autem in ipsa nocte apparuit ei Deus dicens: Postula quod vis, ut dem tibi. Dixitque Salomon Deo: Tu fecisti cum David patre meo misericordiam magnam et constituisti me regem pro eo nunc igitur Domine Deus impleatur sermo tuus quem terrae da mihi sapientiam et intellegentiam ut egrediar coram populo tuo et ingrediar quis enim potest hunc populum tuum digne qui tam grandis est iudicare dixit autem Deus ad Salomonem quia hoc magis placuit cordi tuo et non postulasti divitias et substan
Abbreviated transcription (Latin):
salomonis. s hec ñ tam ex una regione quam
exuiniu̾sis mundi ꝑtib reges ꝑttura conuenit.
suut eunglista commemorat. Regina austri. ue¬
nit᷑ afinib t̾re audire sapientiam᷑ salonionis.
enit ecrłia ad redẽptorem & eruditorẽ a re.¬
Asuũ. ut de ftulticia erroris. doctrinã papes
ueritatis. De qua pleniꝰ sicut audiimꝰ regnoꝵ
scribit hystoria. tta dicens. Et ingressa reginia
ierusalem cũ mistto comitatu & diuiciis. cum
lamelis portantantib aromata & aurũ infi¬
nitũ nimis. & geminas p̃ciosas. uenit ad sa¬
lomonẽ & locuta est ei uniu̾sa que habebat
rgo infigura regine huiꝰ etcłia ueniens ex
gentib & afinib t̾re imponens finẽ cupi¬
ditatib & uitiis t̾renis ut audiret sapienti¬
am sałomonis. id est ueri pacifici domini nr̃i¬

Expanded text:
Salomonis. En haec non tam ex una regione quam Salomonis. En haec non tam ex una regione quam ex universis mundi partibus reges quaesitura convenit. Sicut et evangelista commemorat , Regina Austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Venit Ecclesia ad Redemptorem et eruditorem suum, ut de stultitia erroris doctrinam perciperet veritatis, de qua plenius sicut audivimus Regnorum scribit historia, dicens: Et ingressa regina Saba Jerusalem cum multo comitatu et divitiis, cum camelis portantibus aromata, et aurum infinitum nimis, et gemmas pretiosas, venit ad Salomonem, et locuta est ei universa quae habebat rgo in figura reginae hujus Ecclesia venit ex gentibus a finibus terrae, imponens finem cupiditatibus vitiisque terrenis, audire sapientiam Salomonis, id est, viri pacifici Domini n
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc ergo fuuidam̃tũ lapides grandes & p̃ciosi.
qui templũ omne gestarent sunt positi. quia
ꝑͥ ip̃i ad ꝓpagandũ toto orbe eccłiam. & pruis pa¬
ect e festa eccłie colunt. qui se ecd̃t. fix.
filios ẽẽ cognoscunt. Hec omniũ credentiũ
mat̾ es. que natos ad mortẽ regenenit ad salu¬
tem. Hec est post sinagogã quidẽ uocata. s añ
sinagogã promisa. hec enĩ iam in pͥmo homĩe
p̃figuntia est. N ani sicut ex ade latere fabri¬
sua est eua. ita gł xp̃i corꝑe᷑ & uulnere redẽpta
creuit ecclia. Hec intra aquas archa diluuio ex¬
undante seruata. crucis beneficium & baptis¬
matis misteriũ p̾signauit. Hanc sarra steriis
& desꝑata insen̾tute unico pignore fecudi pre
genuit. hec est regͣmia ala de qua ad dĩm dictt
Aetiit regina adextris cuis inuesteta de auea¬
to: cirtũamicta uarietate. id est diu̾sarũ cutũ¬
data p̃cioso decore nixtutei. hec est ala regma¬
que uenit aꝑtib echyopie audire sapientiam

Expanded text:
In hoc ergo fundamento lapides grandes et pretiosi, qui templum omne gestarent sunt positi, quia per ipsum ad propagandam toto orbe Ecclesiam, et prius paecte festa Ecclesiae colunt, qui se Ecclesiae filios esse recognoscunt. Haec enim omnium credentium mater est, quae natos ad mortem, regenerat ad salutem. Haec est post Synagogam quidem vocata; sed ante Synagogam promissa. Haec enim jam in primo homine praefigurata est. Nam sicut ex Adae latere fabricata est Eva; ita ex Christi corpore et vulnere redempta crevit Ecclesia. Haec intra arcam diluvio exundante servata, crucis beneficium et Baptismatis mysterium praesignavit. Hanc Sara sterilis t desperata in senectute unico pignore fecunda pragenuit. Haec est regina illa de qua ad Dominum dicitur, Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate ; id est, diversarum circumdata pretioso decore virtutum. 2. Eam regquae venit a partibus Aethiopiae audire sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ dei ñ consequeniur. Bone quo
boris frucus. subsequent̾ enumera
ait. fructus autẽ sp̃c est caritas. guis
pax. pacientia. bonitas. benignitas. fie
ambulate. Fructus autẽ lucis est: in omnbo¬
fid̾i & illic ad habitadonẽ suꝑne beatitudinis
ueracit̾ ꝑtinent. Audiamꝰ deniq arborem bonã
de bonoꝵ fructũ prouentu letantem. Ego autẽ
sicut oliua frustisera in domo di sꝑaui in mĩa
se talis ad templũ magni regis ꝑtiuere confidẽs
dieb uite mee. ut in habitem indomo dñi
imlongitudinem dierũ. Atͣ contra mala arbor
re uidemus. Dicit ꝑpħa ieremias. Maledictu

Expanded text:
. Bonae quoque arboris fructus subsequenter enumerat, dicens: Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax, patientia, bonitas, benignitas, fideambulate. Fructus enim lucis est in omni bofidei, et illic ad habitationem supernae beatitudinis veraciter pertinent. Audiamus denique arborem bonam de bonorum fructuum proventu laetantem: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in mse talis ad templum magni Regis pertinere confidens, diebus vitae meae, ut inhabitem in domo Domini in longitudine dierum . At contra mala arbor si vitemus. Dicit propheta Jeremias: Maledictus
Abbreviated transcription (Latin):
gios tantoo ꝑẽ miraret᷑ : Ergo hoc loco aliqua
maiora nos oportet inquirere. fr. ces¬
idit ergo eccła ex gentib congregata sa¬
pientiam xp̃i. idest post carnalia insti¬
tuta gentiliũ. post humanã & animalem
dostrin̾am phuosophoꝵ. accepit intellestũ
salittis & uite. Inspęxit sp̃naliũ mirabilia
bonoꝵ. agnouit uirtutem fabricatoris celi
o terre. & potentissimũ humani generis
conditorẽ. Uidit & domũ qͣm eclificauerat.
id est incarnationẽ hominis assumpe in
quohabitat omtus plenitudo diuintatis
corpalit̃. uidit c aobos salomonis. idet ino
de quib dicebat. Meus cib est: utt qciam

Expanded text:
gios tanto opere miraretur? Ergo hoc in loco aliqua gios tanto opere miraretur? Ergo hoc in loco aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex gentibus congregata sapientiam Christi, id est post carnalia instituta gentilium, post humanam, et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis, et vitae, inspexit spiritualia mirabilia bonorum, agnovit verum fabricatorem coeli ac terrae, et potentissimum humani generis constituisti . Vidit et domum quam aedificaverat, id est, incarnationem hominis, in quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Vidit et cibos Salomonis, videlicet illos de quibus dicebat, Meus cibus est ut faciam
Abbreviated transcription (Latin):
idest ñ iam cũ una tantũ gente uideoꝵ
sicitt priꝰ sẏnagoga solos habuit hebreos
s tocuis mundi gentib diu̾sisq nationib.
enit ergo exhibens mun̾a .ii c
camesis portantib idestꝰ ex gentili ppło ueni
entib. qui prius fuerant eriuicioꝵ fecditate
distorti  maloꝵ onere curui. ac pecc̃oꝵ pͥu¬
tate. deformes. cum his tanquã inunerib re¬
gina hec ingreditur ad pacificũ regeni xp̃m
osa. splendoresq genimaꝵ. moꝵ scilicet in¬
signia oe ornamenta uirtutũ. .iii.¬
t locuta est ei omnia uerba que habebat
incorde suo. idest aꝑuit ei cor suũ. mani¬
festauit ei occulta concientie sue. in confes¬
sione & plenitudine p̃cedentiũ delictorũ.
Uideamus quid agat hec regina. uidens in¬
quam regina saba omnẽ sapientiam salo¬
monis &  dñm quã edificauerat. &̾ cibos m̃
se euis & holo causta que offerebat in domo
dñi ñ habebat ultia sp̃m. Quid ert ratioĩs
ut p̃potens regina domũ. expensas & cibos re¬

Expanded text:
id est, non jam cum una tantum gente Judaeorum, sicut prius Synagoga solos habuit Hebraeos, sed totius mundi gentibus diversisque nationibus. Venit ergo exhibens munera digna camelis portantibus, id est ex gentili populo venientibus, qui fuerant prius vitiorum foeditate distorti, et malorum onere curvi, ac peccatorum pravitate deformes. Cum his tanquam muneribus regina haec ingreditur ad pacificum regem Christosum, splendoresque gemmarum, morum scilicet insignia, ornamenta virtutum. Et locuta est ei universa, quae habebat in corde suo: Id est aperuit ei cor suum, manifestavit ei occultam conscientiam suam in confessione, et poenitudine praecedentium delictorum. Videamus quid agat haec regina. Videns autem regina Saba omnem sapientiam Salomonis, et domum quam aedificaverat, et cs, et holocausta, quae offerebat in domum Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis, ut praepotens regina domum, expensas, et cibos re
Abbreviated transcription (Latin):
ett qͥuod entema q̃ imlectione eu nołica facta
s ad iltima ꝑtinent. quod ex eo facle corugi¬
tur. quia hyeme facta referuntur. prmuo e¬
suigudemꝰ euis dedicatio a salomone tempore
temꝑe ueris. iltima auidea machabeo temꝑe
hiemus erat facta qͣnͣdo spetialit̾ conflitutiim
eẽ legitur. ut eadem dedicatio ꝑomnes ames
imemoriam sollemnib reuõcaretur ofciptis
natoms obseriratum fuisse in enngłio¬

Expanded text:
est, quod encaenia, quae in lectione evangelica facta sed ad ultimam pertinent: quod ex eo facile colligitur, quia hieme facta referuntur. Prima siquidem templi dedicatio a Salomone tempore tempore verno; tertia a Juda Machabaeo tempore hiemis est facta, quando specialiter constitutum esse legitur, ut eadem dedicatio per omnes annos in memoriam solemnibus revocaretur officiis: nationis observatam fuisse, si
Abbreviated transcription (Latin):
ut scollerent lapides grandes lapides p̃ciosos
insundam̃tũ templi: & quadrarent eos. Lapi¬
des autem grandes & preuosi qui infundam̃to
locato. totũ opus templi sibi suꝑ impositum
positant. eximios sc̃e eccłie doctores insinuant.
Grandes nimirũ excellentia meritoꝵ. p̃ciosos
claritate signoꝵ. qui ab ip̃o domino uerbum
audientes. totã crescentis eccłie fabricam sua p̾¬
dicatione genuerunt.II.¬
uando inscripturis fundam̃ta plurali num̾o¬
numero dicuntur. uł p̃dicatores scõs. uel fir¬
mas iustoꝵ cogitaciones significant. Et cum sin
głari nutiero fundam̃tũ ponitur. ip̃sũ sepius
auctorẽ bonoꝵ omniũ indicat. De quo apłs ait.
fundam̃tũ eñ aliud nemo potest p̃ter p̃onere
id quod positũ est. qui est xp̃c ihc. Et dequo rur

Expanded text:
ut tollerent lapides grandes, lapides pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Lapides autem grandes et pretiosi, qui, in fundamento locati, totum onus templi sibi superimpositum portant, eximios sanctae Ecclesiae doctores insinuant, grandes nimirum excellentia meritorum, pretiosos claritate signorum, quae ab ipso Domino verbum audientes totam Ecclesiae crescentis fabricam sua praedicatione genuerunt. Quando enim in Scripturis fundamenta plurali numero dicuntur, vel praedicatores sanctos, vel firmas justorum cogitationes significant. Ungulari numero fundamentum ponitur, ipsum saepius auctorem bonorum omnium indicat, de quo Apostolus ait: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum est, quod est Christ
Abbreviated transcription (Latin):
dantia enũ cordis os loquitur. humanũ qͥ pe
iudiciũ sepe farlit. qui cor ꝓxłimi nescit: usi
ex ore & oꝑe pensare. Dominus autẽ ip̃m opus
dantia cordis os loquitur. qui ex qͥua intentio¬
ne ꝑmantur uerba nõ ignorat. Quod etiam
subsequent᷑ astruit. manifeste ofrendens qͥa
locitio bona abq oꝑum atestatione nil omnino

Expanded text:
enim cordis os loquitur. Humanum quippe judicium saepe fallit, quia cor proximi nescit nisi ex ore et opere pensare, Dominus autem ipsum opusdantia cordis os loquitur, qui ex qua intentione promantur verba, non ignorat. Quod etiam subsequenter astruit, manifeste ostendens quia locutio bona absque operum attestatione nihil omnino
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓptua miseratione ꝑseq̃re. ut int̾ scłi tur¬
bines constituta. & p̾sentis uite iocunditate
respiret. & eterne beatitudinis ꝑcipiat cla¬
ritatem. ꝑ¬
Dex potentissimꝰ tyri conduaus asalomo¬
ne commodatis arfificib & lignis gratis¬
sime uiuit. quia nimirũ añ in carnatio¬
nem dominicam. notus tantũ inuidea
erat deus. At postquam ue incarne qͥ
suꝑ omnem continuo terram nomimi e
gła reficisit. Orbisq umiu̾sus ad edificatione
domus illiꝰ: accepta ab eo promissione dono
celestiũ gaudens accuturtit. i1.¬
uid ergo ip̃e conditor & redemptor nost̾
de conftructione sue domus que nos sum¬
inlestione sancti euangłii dicat audiuius.
Non est arbor bona que facit fruaus malos
neq arbor mala faciens fructũ bonũ. Bo¬
nas ergo arbores & bonos harũ fructus in
conftruatione sui templi rex sapiens q̃rit
at uero male arborẽs qͥuis sit fuui. ⁊ p̃c ali¬
bi docet dicens. Omnis arbor que ñ fact fru¬
tum bonum excidetur &̾ in ignem iticetu

Expanded text:
rpeti miseratione prosequere, ut inter saeculi turbines constituta, et praesenti jucunditate respiret, et aeternae beatitudinis percipiat claritatem. ex potentissimus Tyri conductus a Salomone, commodatis artificibus et lignis gratantissime juvit, quia nimirum ante incarnationem dominicam notus tantum in Judaea erat Deus. At postquam ille in ea qua nuo super omnem terram nominis ejus gloria refulsit, orbisque universus ad aedificationem domus illius, accepta ab eo promissione donorum coelestium, gaudens accurrit. Quid ergo ipse Conditor et Redemptor noster de constructione suae domus, qua  lectione sancti Evangelii dicat, audiamus. Non est arbor bona, quae facit fructus malos: neque arbor mala faciens fructum bonum. Bonas ergo arbores, et bonos harum fructus in constructionem sive ministerium sui templi rex sapiens quaerit. At vero malae arboris quis sit finis, idem alibi docet, dicens: Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur
Abbreviated transcription (Latin):
repugnat. ꝓfecto patet. quia de bono cordis thes¬
auro platsim ñ fu̾it bonũ. quod lingua sonuit.
Nec talis fructũ confessionis fici s spine. Hoc
ue autẽ sit uera fructũ bonoꝵ maloꝵq dis.¬
cretio. dominꝰ sub alia figura subdendo de¬
signat. Omnis qui uenit adme & audit ser̃¬
mones meos. & facit eos: oftendã uobis cuisi
iii. milis est. Similis est homini edificanti domũ

Expanded text:
repugnat, profecto patet quia de bono cordis thesauro prolatum non fuit bonum quod lingua sonuit, nec talem fructum confessionis fici radix, sed spiae autem sit vera fructuum bonorum malorumque discretio, Dominus sub alia figura subdendo designat: Omnis qui venit ad me, et audit sermones meos, et facit eos, ostendam vobis cui similis sit. Similis e
Abbreviated transcription (Latin):
onis homo de bono thesauro cordis sui
malum. Theaurus cordis intentio est coͣgitati¬
us. erqua prouentũ oꝑis int̾nus arbit̃
icat. Unde fit plerũq ut minora bona
m uollerant patrarent bona sipossent.
ii maiora urtutũ oꝑa oftentantes. ab
ia cordis tepidi minora adomino pre
eniq opus uidue que duos mũmos diu¬

Expanded text:
s homo de malo thesauro cordis sui malum. Thesaurus cordis intentio est cogitationis, ex qua proventum operis internus arbiter judicat. Unde fit plerumque ut minora bona  voluerant patrare bona si possent, et alii majora virtutum opera ostentantes, ob incuriam cordis tepidi minora a Domino praemia enique opus viduae, quae duos nummos d
Abbreviated transcription (Latin):
tentiones. emulationes. ire. tipe. dissen e
hereses. inuidie. homicidia ebriae
messationes & his similia. fro
ultis audire an arbores que tites sru
faciunt. ad et̾ni regis teniplũ ceset
tineant: Subiingit apłs dicen Qu

Expanded text:
ulationes, irae, rixae, dissensiones, haereses, invidiae, homicidia, ebrietates, comessationes et his similia . Vis audire an arbores quae hos fructus faciunt ad aeterni regis templum coeleste pertineant? subjungit Apostolus dicens: Qu
Abbreviated transcription (Latin):
mnium quidem sanctaꝵ sollempnitatũ
dilectissimi totus mundus est particeps:
& unuis fidei pietas exigit. ut quicquid pro
salute uniu̾soꝵ gestum recolitur. comimunib
ubiqꝙ gaudiis celebretur. Uerumptamen
hodierna festiuitus. p̃ter illam reuierentiam
quam toto t̾raꝵ orbe promeruit. spetiallios
ppria nr̃e urbis exisstatione ueneminda est:
it ubi p̃cipuoꝵ apostolorum glorificatus est
sti enim istisuitt᷑ iuri. ꝑ quos tibi euͣgłium
xp̃i roma resplenduit. & que eras magistra er¬
roris: facta es discipła ueritatis. Isti sunt sc̃ pa¬
tres tui. ueriq pastores: qui te regnis celestib
inserandam mico melius. mustoq felicuis
condiderunt: quam illi quoꝵ pristina studio

Expanded text:
mnium quidem sanctarum solemnitatum, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi praecipuorum apostolorum glorificatus eststi enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo melius multoque felicius condiderunt, quam illi quorum studio
Abbreviated transcription (Latin):
oc itac soluitur ut intelligam᷑us subalia
lucam ñ est ferenda. sicut subalia significatiõe
intelligitur tẽptatio de qua dictum est: d̾s nemi¬
nẽ temptat : & sub alia dequa dictum est : temp¬
tat uos dñs d̾s ur᷑ : ut sciat sidiligitis eum.

Expanded text:
od ita solvitur, ut intelligamus sub alia est ferenda. Sicut sub alia significatione intelligitur tentatio, de qua dictum est: Deus neminem tentat, et sub alia, de qua dictum est: Tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat, si diligitis eum.
Abbreviated transcription (Latin):
antẽ sp̃monis tenebatur magnis febrib. Et n̾¬
ide clem̃tiã dñi saluatoris. Nec indignatiõe
commotꝰ : nec scelere offensus. nͨ iniuria
t bene sanstꝰ lucas uirũ ab sp̃u nequitie li¬
beratũ ante p̃misit. & substituit femine
sanitatẽ. Utrũq enĩ sexũ dñs curaturꝰ adue¬
nerat. & puer sanari debuit qui prior creatꝰ est.¬

Expanded text:
autem Simon i s tenebatur magnis febribus. uide clementi am domini saluatoris. nec indignatione commotus nec scelere offensus nec iniuria et bene sanctus Lucas uirum ab spiritu nequitiae liberatum ante praemisit et substituit feminae sanitatem. utrumque enim sexum dominus curaturus aduenerat et prior sanari debuit qui prior creatus est
Abbreviated transcription (Latin):
um miserunt hominẽ cũ lecto inmeditĩ
añ ihm. Pateft̃o tecto erger añ iħm subuit¬
mitit. quia reseratis scripturaꝵ misterus adm
notentiã xp̃i puenitur hoc est ad eus humaita¬
tem fiõrpietate descendit᷑. Et bene domꝰ ihu te¬
guus contesta describitur. quia sub contẽpribsli
lictera: uelamĩe si adsit qui reseret doctor di¬
uina spiritales gr̃e urtꝰ inuenietur. In euugͥ¬

Expanded text:
ubmiserunt illum cum lecto in medium ante Jesum. Patefacto tecto aeger ante Jesum summittitur, quia reseratis Scripturarum mysteriis ad notitiam Christi pervenitur. Hoc est, ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur; et bene domus Jesu regulis contecta describitur, quia sub contemptibili litterarum velamine, si adsit qui reseret doctor, divina spiritalis gratiae virtus invenietur; qu
Abbreviated transcription (Latin):
quando scribis &ẽ phariseis consedentib ꝑaliticũ
curauit. lucas breuiandi gr̃a p̃terit s matheus
& marcus qui narrant q̃stionem facere uidentur
qñi quidẽ matħs intuitate sua: martus incaphar¬
naum hoc eum fecisse testant᷑. R Ilam ñ dicã uos

Expanded text:
quando Scribis et Pharisaeis consedentibus paralyticum curavit, Lucas breviandi gratia praeteriit, sed Matthaeus et Marcus qui narrant, quaestionem facere videntur, quoniam quidem Matthaeus in civitate sua, Marcus in Capharnaum, hoc eum fecisse testatur. Quae difficilius
Abbreviated transcription (Latin):
uis dñe adesto supplicib. & int̾ mun¬
dane pͣuitatis insidias fragilitatem
nr̃am sempit̾na pietate prosequere. ꝑ cap̃¬
mni custodia serua cor tuum qm̃ Ad .ii..
ex ip̃o utta proced̃it. remone ate os pͣuũ
& detrishentialabia sint procul ate. colł.¬
unctaᷤᷤ dñe semꝑ a nobis iniquitates repel¬
le. ut ad uitam salutis eterne secura

Expanded text:
ine, adesto supplicibus, et inter mundanae pravitatis insidias fragilitatem nostram sempiterna pietate prosequere. Pmni custodia serva cor tuum, quia ex ipso vita procedit: Remove a te os pravum et detrahentia labia sint procul a te, Ounctas, Domine, semper a nobis iniquitates repelle, ut ad viam salutis aeternae secura
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e parens : ut inuitaret amor. atͥtrheret
caritas: uinceret affectio. suaderet hinmnam¬
tas : quas figurat dñatio. metus disꝑserat:¬
& fecerat ui̾s potestatis extorres. uenit in
t uic̾ens inquit ih̃c fidem illoꝵ: dixit
paralitico. Confide sili: remittuttur ⁊ͥ
peccata tua. Audit ueniam & tacet ꝑalititꝰ
nec ullam respondit grãm : quia plus corꝑis
quã amime tendebat ad curam. Merito
respicit sic iacentis : ut fidei aliene suffra¬
gio paralitici anima ante curaretur qm cor¬
pus. P espitiens inquit fidem illoꝵ. serni¬
tis in hoc loco frẽs deum nõ querere insipi¬
entium uoluntatis. nõ expedtare ignoranti¬
um fidem. nõ infirmi stutta desideria ꝑ¬
scrutari: ẜ i alterus fidẽ sub uenire.

Expanded text:
ipse parens, ut invitaret amor, attraheret charitas, vinceret affectio, suaderet humanitas, quos fugarat dominatio, metus disperserat, fecerat vis potestatis extorres. Venit in et respiciens, inquit, Jesus fidem illorum, dixit paralytico: Confide, fili: dimittuntur tibi peccata tua. Audit veniam, et tacet paralyticus, nec ullam respondet gratiam, quia plus corporis quam animae tendebat ad csic jacentis respicit, ut fidei alienae suffragio, paralytici anima ante curaretur quam corpus. Respiciens, inquit, fidem illorum. Cernite in hoc loco, fratres, Dominum non quaerere insipientium voluntates, non exspectare ignorantium fidem, non infirmi stulta desideria perscrutari, sed alterius fidei subvenire.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentie obsistit: quia cum ad horam nonam
apud antiquos cotidie pͣndium fieret. ip̃m quoqp
prandiũ cena uocabatur. Sepe autem iam dixisse¬
me memini. quod plerũq in sc̃o enͣngłio regnũ
celoꝵ p̃sens eccłia noĩatur. Congregatio quippe iustoꝵ
regnum celoꝵ dicitur. XI¬
uia enĩ ꝑ ꝑpħam dominus dicit. celum michi

Expanded text:
intelligentiae obsistit, quia cum ad horam nonam intelligentiae obsistit, quia cum ad horam nonam apud antiquos quotidie prandium fieret, ipsum quoque prandium coena vocabatur. 2. Saepe autem jam me dixisse memini quod plerumque in sancto Evangelio regnum coelorum praesens Ecclesia nominatur. Congregatio quippe justorum regnum coelorum dicitur. Quia enim per prophetam Dominus dicit: Coelum mihi
Abbreviated transcription (Latin):
care.S querendũ prius est an hec apud
matheum ip̃a sit lectio: que apud lucam
sub appellatione cene describitur. Et qͥdẽ
sunt nonulla que sibi dissona ẽẽ iudeant᷑.
quia hic prandiũ. illic cena memoratur.
Hic qui ad imptias ñ d̃ignis uestib intra¬
uit: repulsus est illic nullus qui intrasse
dicitur. repulsus ẽẽ ꝑhibetur.. cecco¬
ua exre recte colligitur. quod & hic ꝑ nuptias
p̃sens eccłĩa. & illic ꝑ cenam et̾num & ultimum
conuiuiũ designatur. quia & hanc nonnulli ex¬
ituri intrant᷑. & ad illud quisquis semel int̾ra¬
uerit: ulterus nõ exibit. at siquis forte conten¬
dat. hanc eandẽ ẽẽ lectionem : ego melius puto
salua fide alieno intelleatm cedere. quam conten¬
tionib deseriure: qm̃ & intelligi congrue forsitã
potest. quia de ꝑiecto eo qui cum nuptiali ueste
non uenerat. quod lucas tacuit: matheus dixit.
uod uero ꝑ illũ cena. ꝑhunc.xi
autem pͣndiũ dicitur: nequaquã uł hoc nr̃e

Expanded text:
care. Sed quaerendum prius est an haec apud Matthaeum ipsa sit lectio quae apud Lucam sub appellatione coenae describitur . Et quidem sunt nonnulla quae sibi dissona esse videntur, quia hic prandium, illic coena memoratur; hic qui ad nuptias non dignis vestibus intravit repulsus est, illic nullus qui intrasse dicitur repulsus esse perhibetur. ua ex re recte colligitur quod et hic per nuptias praesens Ecclesia, et illic per coenam aeternum et ultimum convivium designatur, quia et hanc nonnulli exituri intrant, et ad illud quisquis semel intraverit ulterius non exibit. At si quis forte contendat hanc eamdem esse lectionem, ego melius puto, salva fide, alieno intellectui cedere, quam contentionibus deservire, quoniam et intelligi congrue forsitan potest quia de projecto eo qui cum nuptiali veste non venerat quod Lucas tacuit Matthaeus dixit. Quod vero per illum coena, per hunc autem prandium dicitur, nequaquam vel hoc nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
medicinã expeteret. brictiꝰ adhuc diaconꝰ
in platea conuenit. Cui simplicit̾ ait. Ecce
ego p̃stolor beatũ uirũ. & nescio ubi sit: uł
quico oꝑis agat. Cui brictiꝰ. Si inquit delirũ
sllũ q̃ris. ꝑspite eminꝰ. ecce celum solite sic̃
amens respitit. .iIi.¬
Uinq pauꝑ ille occurso reddito quod¬
petierat impetrass. brictiũ diaconũ
bricti delirus tͥe uideor. Cumq ille confu¬
sus hec audiens dixisse se denegaret. at uͦ¬
sc̃s martinꝰ .i Iõne aures mee ados tuum
erant. cũ hec eminꝰ loq̃baris: Am̃ dico tibi
quia obtinui apud deum ut post me ad
pontificatus honorẽ acced̾is s noueris te
in ep̃atũ multa adu̾sa passurũ.iiu¬
rictis hec audiem. irridebat eum

Expanded text:
Martino expeteret, Briccium adhuc diaconum in platea convenit; cui simpliciter ait: Ecce ego praestolor beatum virum, et nescio ubi sit, vel quid operis agat? Cui Briccius: Si, inquit, delirum illum quaeris, prospice eminus: ecce coelum solito sicut amens respicit. Cumque pauper ille, occursu reddito, quodpetierat impetrasset, Briccium diaconum Brictio, delerus tibi videor?' Cumque ille confusus haec audiens dixisse se denegaret, ait vir sanctus: 'Nonne aures meae ad os tuum erant, cum haec eminus loquebaris? Amen dico tibi, quia obtinui apud Deum, ut post me ad pontificatus honorem accedas, sed noveris te in episcopatu multa adversa passurum'. Brictius haec audiens inri
Abbreviated transcription (Latin):
in aliqua p̃ssura angustiantur. o nomi¬
nis mei recordati fuerunt. exaudi eos dñe¬
ut cognoscant uere quia fidelis es melestis
maxume domine qui hunc diem passionis
mee cl̃ĩ deuota tenuerint memoria. habeãt
totũ annũ ugi p̃sentia gr̃e tue securũ. il
dominetur infirmitas. nec molestiaꝵ an¬
quietudo. s sit eis tranquillitas pacis. sani¬
tatis. & sobrietatis: quo eos letos ꝑducas ad

Expanded text:
in aliqua pressura angustiantur, et nomiin aliqua pressura angustiantur, et nominis mei recordati fuerint, exaudi eos, Domineut cognoscant vere quia fidelis es in electimaxime, Domine, qui hunc diem assumptionis meae cum devota retinuerint memoria, habeant totum annum jugi praesentia gratiae tuae securum, nec eis dominetur infirmitas, nec molestiarum inquietas; sed sit eis tranquillitas pacis et sanitatis et sobrietatis, quae eos laetos perducat ad
Abbreviated transcription (Latin):
mã aut᷑ ñ possũt occidere. s potius euta⁊
timete. qui potest & animã & corpus ꝑ d̾e
ingehennẽ. Et nũc quidẽ temꝑalẽ mortẽ
irrogabitis michi. s nasci celesfłs lumĩe in¬
cipiam ut cũ xp̃o inet̃nũ iuiuã. Et modo
paululũ queso sustinere donec orem. Et dato
spatio orandi. expansis in celũ manib subli¬
me at̾ra maere. libratus suꝑna daritate
ꝑsusus orauit dicens. Deus qui mut̾o matͥs
mee sanctificasti. & splendore tue gr̃e ortũ
meũ ꝑlustrasti. & suꝑ mare mͥ dux̃ fuisti
exaudi me famulũ tuũ domine᷑ ut huꝰ qͥ
iniuste ꝑsecuntur me pro tuo nomine
ñ deleantur delibro uite. s cũ sanguine
meo satiati fuerint & in spirati gr̃a misera¬
tionũ tuaꝵ penituerint recipias eos innu
p̃sentia reliqiuaꝵ mẽaꝵ fuerit uł memo¬
ria nominis mei. sit semꝑ in columitas &̾
habundantia patis & om̃ium bonoꝵ plenitu¬
do florescat. & qui in mari uł maquis sine
int̾ra. seu incarcere a ut infirmitate siue

Expanded text:
potius eum timete qui potest et animam et corpus perdere in gehennam . Et tunc quidem temporalem mortem irrogabitis mihi, sed nasci coelesti lumini incipiam, ut cum Christo in aeternum vivam. Et modo paululum, quaeso, sustinete donec orem. Et data spatio orandi, expansis in coelum manibus sublime a terra in aere libratus superna claritate perfusus oravit dicens: Deus qui me in utero matris meae sanctificasti, et splendore tuae gratiae ortum meum perlustrasti, et super mare mihi dux fuisti, exaudi me, Domine, famulum tuum, ut hi qui injuste persequuntur me pro tuo nomine, non deleantur de libro vitae, sed cum sanguine meo satiati fuerint, et inspirati gratia miserationum tuarum poenituerint, recipias eos in nupraesentia reliquiarum mearum fuerit, vel memoria nominis mei, sit semper incolumitas et abundantia pacis, et omnium bonorum plenitudo florescat; et qui in mari, vel in aquis, sive in terra, sive in carcere aut infirmitate, sive
Abbreviated transcription (Latin):
hyllariũ pistaue ep̃m ciuitatis. cuius
tũt ind̾i reb expectata & cognita fides habe
batur expetiuut: & aliquandui apud eum
commoratus est. Temptauit aut̃ idem
hslaruis imposito diatoni offtio scon
eum artiꝰ implicare. & muusterio uenciri
me restitiss. indignũ se ẽe uociferans.
intellexit uir altioris ingenii hoc eumm
posse constringi. si id ei officu imponeret
inquo quidã locus in iurie iudererur.
Itac exorcistã eum ẽẽ p̃cepit. Quam ale
ordiuatione ne desperisse canquã humiliorẽ
uideretur ñ repudiauit.mo n gope¬
on miato post admonitꝰ ꝑ soporẽ ite
patriam parentesꝙ quos adhus genti¬
utas detinebat. religioia sollicitudinẽ ussi¬
taret. exuoluntate sc̃ hyllarui ꝑfestus est.
Miitisq obstrustus ab eo p̃cib ođ lacriis
ut rediret. mestus ut ferunt ꝑegrinatio¬
nem illã agressus est. contestatũs fr̃es młta
se aduersa passursĩ. quod postea cei proba¬
uit euentus. At primũ int̾ alpes deuia setu¬

Expanded text:
Hilarium Pictauae episcopum ciuitatis, cuius tunc in Dei rebus spectata et cognita fides habatur, expetivit; et aliquamdiu apud eum commoratus est. Tentavit autem idem Hilarius imposito diaconii officio sibi eum arctius implicare, et ministerio vincere me restitisset, indignum se esse uociferans, intellexit uir altioris ingenii, . uno eum modo posse constringi, si id ei officii imponeret, in quo quidam locus iniuriae uideretur: itaque exorcistam eum esse praecepit. quam ille ordinationem, ne despexisse tamquam humiliorem uideretur, non repudiauit. nec multo post admonitus per soporem, ut patriam parentesque, quos adhuc gentilitas detinebat, religiosa sollicitudine uisitaret, ex uoluntate sancti Hilari profectus est, multis ab eo obstrictus precibus et lacrimis ut rediret. maestus, ut ferunt , peregrinationem illam ingressus est, contestatus fratribus, multa se aduersa passurum: quod postea probauit euentus. ac primum inter Alpes deuia secu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾̃ba coiberet. s ita ino nequã sp̃c redunda¬
bat. ut ne sua quidẽ illi quã ius uana admo¬
annis inmeninter sacras eccłie
disciplinas ip̃o mareino edocente creuiss.
Martinũ uero & aprĩcipio quod ip̃e diffiteri

Expanded text:
verba cohiberet. Sed ita in eo nequam spiritus redundaverba cohiberet. Sed ita in eo nequam spiritus redundabat, ut ne sua quidem illi, quamvis vana admoannis in monasterio inter sacras Ecclesiae disciplinas ipso Martino educante crevisset: Martinum vero et a principio, quod ipse diffiteri
Abbreviated transcription (Latin):
adã die dũ inarea que ꝑua admodũ
ilo suo quod nostis sedili ligneo resediss.
uidit duos demones mexcelsa illa que mo¬
nasterio suꝑeminet rupe consistere: inde
alatres ac letos uocẽ istilis modi adorationis
emittere. heya te uristio. heỹa te brictio.
redo cernebant miserum eminꝰ pro¬
pinquantẽ conscĩ quanta illi rabiem
sp̃c iuscitassent. Nec mora brictio furibun¬
dus irrupit. ibi plenꝰ insame eraouit in
inartinũ septẽ nuille conuiscia. Ouirgat
enĩ p̃die ab eofuerat. Cur enĩ nichil unꝙͣ
añ ciericatum. quippe qui inmonafterio
ab ip̃o martino nitritus habuiss equos ale¬
am illo temꝑe amultis arguebatur. quod
ñ solum pueros s etiam puellas scitis
uisttib coemiss. Quib reb infelicissimus
insano felle cõmotus. & ut credo p̃cipus de¬
monũ illoꝵ agitatꝰ instrictu. martinũ ita
agressus est. ux manib tẽꝑaret. ix.¬
um quidẽ sanstus uultu placido. m̃te
tranquilla. infelicis amentiam. ꝑ initia

Expanded text:
dem die, dum in area, quae parva admodum illo suo quod nostis omnes, sedili ligneo resedisset, vidit duos daemones in excelsa illa quae monasterio supereminet rupe consistere, inde alacres ac laetos vocem istiusmodi adhortationis emittere: Heia te, Brictio; heia te, Brictio. redo cernebant miserum eminus propinquantem, conscii quantam illi rabiem spiritus suscitassent. Nec mora, Brictio furibundus irrupit, ibi plenus insaniae evomuit in Martinum mille convicia. Objurgatus enim pridie ab eo fuerat, cur qui nihil umquam ante clericatum quippe qui in monasterio ab ipso Martino nutritus habuisset, equos aleam illo tempore arguebatur a multis, non solum pueros barbaros, sed etiam puellas scitis vultibus coemisse. Quibus rebus infelicissimus insano felle commotus, et, ut credo, praecipue daemonum illorum agitatus instinctu. Martinum ita aggressus est, ut vix manibus temperaret; cum quidem Sanctus vultu placido, mente tranquilla infelicis amentiam per mitia
Abbreviated transcription (Latin):
lier adquã cubilarii euis uestim̃ta defere¬
bant ad abluendũ. que sub spetie religio¬
nis erat ueste mutata. concepit & peꝑit.
Qua dere surrexit omnis ppłs turo nor
luxuriam: nec nos deus duituis sinet
manus tuas indignas osculando pollui. Illo
quoq econtrario iurilit̾ hec negente. affer¬
de inquid infantẽ ad me. Cumq oblatus
fiuss infans. trigrata dies ab ortu habens.
corã cunctis edidas. Et ille infans dixit sc̃o

Expanded text:
lier, ad quam cubicularii ejus vestimenta deferre solebant ad abluendum, quae sub specie religionis erat veste mutata, concepit et peperit. Qua de re surrexit omnis populus Turonoluxuriam: nec Deus nos diutius sinit manus tuas indignas osculando pollui. Illo quoque econtrario viriliter haec negante: Afferte, inquit, infantem ad me. Cumque oblatus fuisset infans, triginta dies ab ortu habens, coram cunctis edicas. Et ille: Non es,
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur post excessum bĩ martini turo nice
ciuitatis ep̃i sumimi &̃ incõꝑabilis uiri.
deciuꝰ uirtutip magna apud nos uolumĩa
retinentur. sc̃s brictius ad ep̃atũ succedit.
at uero hic brictus cũ eẽt pͥmeue etatis iu¬
uenis: sco martino adhuc uiuente incorꝑe.
multas ferebat insidias: ꝑ eo quod eodẽ tem

Expanded text:
gitur post excessum beati Martini Turonicae civitatis episcopi, summi et inconparabilis viri, de cuius virtutibus magna apud nos volumina retinentur, Brictius ad episcopatum succedit. At vero hic Brictius, cum esset primaevae aetatis iuvenis, sancto adhuc viventi in corpore multas tendebat insidias,