comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tribuit. xp̃s uirtutemaiestatissuȩ interius cuia dre¬
mediũ cuiq ad iudiciũ tribuat᷑ diuinitꝰ decernit
Quis enĩ carnẽ ipsius & sanguinẽnisi ab ipso iure ꝑci¬
pitcuius ẽcaron &ideo alius accipitmis terium
adiuditiũ dãpnationis. alius uero uistutẽmrs¬
teriiadsalutẽ. Na his quicũ udascontẽptus uo
& uitio criminis reus ten&. cũ iuda itaq condẽpnat᷑
& quicũ p&ro accũ c&eris fidelit̃ ac deuote participat᷑.
Hoc ergo iudiciũ innatalecalicis mox excipit᷑. ut do¬
ceat᷑ quic̃ tẽptorib: immineat sidã pnati a conscientia
pedẽ dem̃ sa dnĩ ñ r&raxerint. Unde d ns in leuitico
ad morsen Loquere inquit ad aaron & ad filios eius.
ut cauean tabhis quaec̃ secrata s̃ filiorũ isrł . & non c̃¬
tamin& nom̃ scĩ ficatorũ mihi Ego dñr̃. Dicad eos
inquit & adposteros eorum. Omis homoꝗaccesserit

Expanded text:
tribuit, Christus virtute majestatis suae interius, cui ad retribuit, Christus virtute majestatis suae interius, cui ad remedium, cuique ad judicium tribuatur, divinitus discernit. Quis enim carnem ipsius et sanguinem, nisi ab ipso jure percipit, cujus est caro? Et ideo alius accipit mysterium ad judicium damnationis, alius vero virtutem mysterii ad salutem. Nam is qui cum Juda pro contemptu suo et vitio criminis reus tenetur, cum Juda utique condemnatur, et qui cum Petro ac cum caeteris fideliter ac devote participatur,Hoc ergo judicium in natali calicis mox excipitur, ut doceatur quid contemptoribus immineat, si damnari a conscientia pedem de mensa Domini non retraxerint. Unde Dominus in Levitico ad Moysen: Loquere, inquit, ad Aaron et ad filios ejus, ut caveant ab his quae consecrata sunt filiorum Israel, et non contaminent nomen sanctificatorum mihi. Ego Dominus: Dic ad eos, inquit, et ad posteros eorum: Omnis homo qui accesserit
Abbreviated transcription (Latin):
niinxp̃i carnẽ & sanguinẽ efficacit̃ interius com¬
mutat᷑. It aut deinceps postconsecrationem. Iã
uera xp̃i caro & sanguis ueracit̃ credatur. & ñ
aliud quã xp̃s panis decado acredentib ȩstim &
Putas nealiud eẽ altare ubixp̃r pontifex ad sirait
quã compus suũ. ꝑ qđ & in quo dõ patriuota fideliũ
& fidẽs credentiumoffert̃ quod si ueracit̃ corpꝰxp̃i
altareillud cȩlestecredit᷑ iã ñ aliunde carnẽ & sangui¬
nẽ quã deipsoxpĩ corpr̃ sumereteputabis C&erũ de
angelorũ p̃sentia dubitare omnino ñ debes. qr ad hoc
frequentiã quã t̃ribilesit indignea dcõmunionẽ acce¬
dere deb&quisq cogitare. immoquã t̃ribilesitipsũ
corpr̃s acsanguinissa cram̃tũ ubi plenissimeuirt xp̃i
accipit᷑ & neq ab alio quã ab ipsoxpõpontificeporri¬
git᷑ lic& uisibilis sac̃dos adsistere & singulis tribuere
uideat᷑ Iuia qđ iste ꝑignorantiã omnib in differenT

Expanded text:
ni in Christi carnem et sanguinem efficaciter interius comni in Christi carnem et sanguinem efficaciter interius commutatur; ita ut deinceps post consecrationem jam vera Christi caro et sanguis veraciter credatur, et non aliud quam Christus panis de coelo a credare ubi Christus pontifex assistit quam corpus suum, per quod et in quo Deo Patri vota fidelium t fidem credentium offert; quod si veraciter corpus Christi altare illud coeleste creditur, jam non aliunde carnem et sanguinem quam de ipso Christi corpore sumere te putabis. 3. Caeterum de angelorum praesentia dubitare omnino non debes, quia ad hocfrequentiam, quam terribile sit indigne ad communionem accedere debet quisque cogitare; imo quam terribile sit ipsum corporis ac sanguinis sacramentum, ubi plenissime virtus Christi accipitur, et neque ab alio quam ab ipso Christo pontifice porrigitur, licet visibilis sacerdos assivideatur; quia quod iste per ignorantiam omnibus indifferenter
Abbreviated transcription (Latin):
Nonquidẽ patres nr̃i sp̃italia p̃gustantes. sed infi¬
deles planepatres pharis ȩorũ dequib. dñsdicebat qđ
mortui s intindeserto. Illiutiq mortui sinqͥb bene¬
placitũ ñ fuit dõ Istiuero moriñ potuer̃ sp̃italiter
comedentes quiacis aesca illa caelestissa porẽ & de¬
lectam̃ tũ inmortalitatis p̃buit: Similiitaq modo
nunc in eedacibus iste quibus dãuita ẽ . quib dã uero
poena & suppliciũ peccati Porro illis inta ẽ quib
mebras diaboli. Vnde homodisce aliudgustare
quã qđ ore carnissentit᷑ Aliud uidere quã qđ ocui¬
lisistis carneis monstrat᷑. Discequia dr̃ s p̃s in localit̃
ubiq. ẽ: Intellege quia spĩtalia haec sicut nec localit̃
sic utiq nec carnalit̃ ante conspectũ diuinȩmaier¬
tatis in sublimeferunt᷑. Cogita si quippiã corpo¬
reũ potest eẽ sublimius. cũ substantia panis & ui¬

Expanded text:
non quidem patres nostri spiritalia praegustantes, sed infinon quidem patres nostri spiritalia praegustantes, sed infideles plane patres Pharisaeorum, de quibus Dominus dicebat: Quod mortui sint in deserto. Illi utique mortui sunt in quibus beneplacitum non fuit Deo, isti vero mori non potuerunt spiritaliter comedentes, quia eis esca illa coelestis saporem et delectamentum immortalitatis praebuit. Simili itaque modo nunc in Ecclesia cibus iste quibusdam vita est, quibusdam vero poena et supplicium peccati. Porro illis vita est, quibmembra sunt diaboli. Unde, homo, disce aliud gustare, quam quod ore carnis sentitur; aliud videre, quam quod oculis istis carneis monstratur. Disce quia Deus spiritus illocaliter ubique est. Intellige quia spiritalia haec sicut nec localiter, sic utique nec carnaliter ante conspectum divinae majestatis in sublime feruntur. Cogita igitur si quippiam corporeum potest esse sublimius, cum substantia panis et vi
Abbreviated transcription (Latin):
sac ram̃tũ ł mysteriũ uocatur. Si enĩ totũui sibile
fier& nullũ in eo mysteriũ ł secr&ume&: Nulla
fides. Nullauis sp̃italis. Nulla aliares quãq ocu¬
lis &gustus ubiacer&. Nunc autem longealit̃
uirtus diuina interius operatur: Qua ꝑfidem ambu¬
lamus & ñ ꝑspeciẽ Hab&enim fides p̃miũ meritorũ
ut quicquid ꝑfidem tibi sapicerit. hoc interius totũ
p̃beat. Vnde scriptũ legimus. Dedifticis dnẽ panede
cȩlohabentẽ omne delectam̃tũ & omnẽ saporem
Alio quinnisi ꝑfidẽ & intellegentiam. quid p̃t̃ panẽ
& uinũ in eisgustantib: sapit. &ideo populus ille
carnalis manna fastadiuit. qr in ibi ñnisi carnalia
quȩ siuit C&erũ quib. omnẽ saporẽ & omne delecta¬
m̃ tũ p̃buit. eandẽ decaelo aescam quã nunc ꝑcipimꝰ
spĩtalis &trpica illa ꝑceptio inoresapuit. Hincapłs
Sed ñ in plurib: eorum pleneplacitũ fuis sedõ ꝓfecto
quia fastidientes spĩtalia carnalit̃ sapiebant

Expanded text:
sacramentum vel mysterium vocatur. Si enim totum visibile fieret, nullum in eo mysterium vel secretum esset, nulla fides, nulla vis spiritalis, nulla alia res, quam quae oculis et gustui subjaceret. Nunc autem longe aliter virtus divina interius operatur, quia per fidem ambulamus, et non per speciem: habet enim fides praemium meritorum, ut quidquid per fidem tibi sapuerit, hoc interius totum praebeat; unde scriptum legimus: Dedisti eis, Domine, panem de coelo, habentem omne delectamentum, et omnem saporem . Alioquin nisi per fidem et intelligentiam quid praeter panem et vinum in eis gustantibus sapit? Et ideo populus ille carnalis manna fastidivit, quia inibi non nisi carnalia quaesivit. Caeterum quibus omnem saporem et omne delectamentum praebuit, eamdem de coelo escam, quam nunc percipimus, spiritalis et typica illa perceptio in ore sapuit, hinc apossed non in pluribus eorum bene placitum fuisse Deo : profecto quia fastidientes spiritalia carnaliter sapiebant,
Abbreviated transcription (Latin):
medit᷑ & potat̃ delictorũ. Ut qr in t̃rissine cottidians
leuib .q. delictis uiuere ñ possumꝰ ut p̃misi. taliaesca
& potu refectis ine macula & ruga inueniam̃ & ñ
solũ hoc sed &iã omnibene dictione caelesti quae in il¬
lis ẽ repleam᷑ Ao ꝑ hocunũ corp̃cũ illo & in illomaneam
ubi xp̃scaput & nosom̃s mẽbra censeamur¬

Expanded text:
lictorum: ut quia in terris sinc quotidianis levibusque delictis vivere non possumus, ut praemisi, tali esca et potu refecti, sine macula et ruga inveniamur, et non solum hoc, sed etiam omni benedictione coelesti, quae in illis est, repleamur, ac per hoc unum corpus cum illo et in illo maneamus, ubi Christus caput et nos omnes membra ce
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinis figura populus scĩficat᷑ ẽ ueeris testam̃ti
Sedin illo sanguine umbraerat. hicautẽueritas Quiꝓ
sus ẽ. hicitiq & n alius neq alicus alterꝰ sed sanguisihũ
xp̃i in hoc uerbo efficit᷑. Uig& aute hoc uerbũ & man&.
manducas hunc panẽ. ñaliũ sanguinẽ teputes bibere.
quã eũ qui ꝓte & ꝓomnib effusus ẽ in remissionẽ peccatoꝵ¬

Expanded text:
sanguinis figura populus sanctificatus est Veteris Testamenti. sanguinis figura populus sanctificatus est Veteris Testamenti. Sed in illo sanguine umbra erat, hic autem veritas: Qui pro sus est. Hic utique et non alius, neque alicujus alterius, sed sanguis Jesu Christi in hoc verbo efficitur. Viget autem hoc verbum et manet, manducas hunc panem, non alium sanguinem te putes bibere, quam eum qui pro te et pro omnibus effusus est in remissionem peccato
Abbreviated transcription (Latin):
lic& sacerdos benedicat ipseẽ ꝗ benedic̃ & frangit.
Alio quinnisi eꝰ e& benedictio. nulla sc̃ĩtas in eo e& Un¬
de in exodo ad a aron& ad filios ẽ Inuocabiti sergo nom̃
meũ suꝑfilios isrł &egobenedicãeos Sacerdo sergo in¬
uocat sed ipsebenedic̃& frangit Quianisi ille franger &
hunc panẽ. paruuliom̃s ieiun uͥre manerent : hinc qͦq̃
ꝓph&a suspirans qr necdũ xp̃s uenerat cciebat in lam̃¬
tationib suis. Paruuli p&ier̃ panẽ . nec eratqui fran¬
ger&eis: &idec hic solus ẽ qui frangithunc panẽ & ꝑ
manꝰ ministrorũ distribuit credentib dicens
Accipite & bibite ex hocom̃s tãminis triquã & reliꝗ cre¬
In hoc quippe uerbosanguis efficit᷑ qđ anteuinũ & a qͣ
fuerat. Efficit̃ergo sanguis. sedilleutiq quẽ discipłrtra¬
didit¬
Singuis plane nouiꝰ aiani testam̃t: qđ testamtũ nũqua
&clestiatradunt᷑. Hocigit᷑ ẽ mis teriũ fidei. Deeui nãq

Expanded text:
licet sacerdos benedicat, ipse est qui benedicit et frangit; alioquin nisi ejus esset benedictio, nulla sanctitas in eo esset: unde in Levitico ad Aaron et ad filios ejus: Invocabitis ergo nomen meum super filios Israel, et ego benedicam eos . Sacerdos ergo invocat, sed ipse benedicit et frangit; quia nisi ille frangeret hunc panem, parvuli omnes jejuni remanerent. Hinc quoque propheta suspirans, quia necdum Christus venerat, aiebat in Lamentationibus suis: Parvuli petierunt panem, nec erat qui frangeret eis . Et ideo hic solus est qui frangit hunc panem, et per manus ministrorum distribuit credentibus, dicens: Accipite et bibite ex hoc omnes, tam ministri quam et reliqui creIn hoc quippe verbo sanguis efficitur, quod ante vinum et aqua fuerat. Efficitur ergo sanguis, sed ille utique quem discipulis tradiditsanguis plane Novi et aeterni Testamenti, quod testamentum nunquam lestia traduntur. 3. Hoc igitur est mysterium fidei. De hujus namque
Abbreviated transcription (Latin):
ofili quiaita ẽ. Quõ ipsedix & factũ dubitare m̃ potes
ipsemandauit & creatũ ẽ: Praeceptũ ergo posuit
in meã cõmomoratione hoc facite. &ideo quotiens¬
cũq fitcatholice. uere hoc fit qđ dictũ e. hoc ẽ corpꝰ
meum. Similim posteaquã cenatũ ẽ. refestsa¬
cerdos uerba euangelistȩ. accipiens hunc p̃dlarũ¬

Expanded text:
o fili, quia ita est, quoniam ipse dixit, et factum dubitare non potes; ipse mandavit et creatum est. Praeceptum ergo posuit, In meam commemorationem hoc facite; et ideo quotiescunque fit catholice, vere hoc fit quod dictum est: Hoc est corpus meum. 2. Simili modo posteaquam coenatum est: refert sacerdos verba evangelist
Abbreviated transcription (Latin):
tiuũ & c̃substantiale ac sẽpit̃nũ ẽ uerbũ. Undesa¬
cerdos pͥus int̃c&era &iã uerba euangelistarũ assu¬
monsait. Qui pridiequã pater& accepit panẽ inscãs
acuenerabiles manus suas. eleuatis oculis incęlũ ad te¬
dm̃ patrẽsuũ omni potentẽ gratias tibiagens. bene¬
dix̃ fregit & dedit discipulis suis. Ecceusq. adistũ
locũ uerbas euangelistarum. Porro de inceps uer¬
bas dĩ potestate & omni efficientia plena. Accipite
& manducate ex hoc omi: hoc ẽ enicorpus meum
Sedne forteputares qđ deuno illo tantũ pane & milla
un abia hoc eũ eẽ iusserit. secutus ad iungensait
hoc facite mn meã cõmemoration ẽ: Unde fatendũ
qđ quicquid tunc illud fuiꝰ qđ a postoliabeo ꝑceper̃.
hoc totũ ẽ istud. qr id ipsumẽ & siuelis audire qͥd ÷

Expanded text:
tivum et consubstantiale ac sempiternum est Verbum. Unde sacerdos prius inter caetera etiam verba evangelistarum assumens, ait: Qui pridie quam pateretur accepit panem in sanctas ac venerabiles manus suas, elevatis oculis in coelum ad te Patrem suum omnipotentem, gratias tibi agens benedixit, fregit et dedit discipulis suis. Ecce usque ad istum locum verba sunt evangelistarum; porro deinceps verba sunt Dei, potestate et omni efficientia plena: Accipite et manducate ex hoc omnes, hoc est enim corpus meum. Sed ne forte putares quod de illo uno tantum pane et in illa una hora hoc eum esse jusserit secutus adjungens ait: Hoc facite in meam commemorationem . Unde fatendum, quod quidquid tunc illud fuit quod Apostoli ab eo perceperunt, hoc totum est, quia idipsum est; et si velis audire quid est,
Abbreviated transcription (Latin):
dat osculadõ & suis labis pres sit pialabiaxp̃i. Quib
ita exactis p̃daradĩ filii mẽbra restituit inuestice
altaris. & repleuit caelesti pabuloxpim̃sã. Tũ rur

Expanded text:
dat oscula Deo, et suis labiis pressit pia labia Christi. Quibus dat oscula Deo, et suis labiis pressit pia labia Christi. Quibus ita exactis, praeclara Dei Filii membra restituit in vertice altaris, et replevit coelesti pabulo Christi mensam. Tum rur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ astra leuatũ in t̾ris passim conspicere potest
Uenerat egodies utidẽ celebrans piesollẽ pniamissarũ
more solito ꝓcubuit genibur. Tedep̃cor inqui tomp̃r
pandemihi exiguo in hocmrsterio naturã corpr̃s xp̃i.
ut mihileceat eũ ꝓspicere p̃sentẽ corporeouisu &
formã pueri quẽ olimsinus matris tulituagientẽ
Nunc manib: contrectare: Quidũ talia p̃car& ange¬
mictu quẽ saera puerpera gessit : Tunc uenerabilis
presbit̃ pauidus abimouultũ erigens uidit super
arã patris filiũ. puerũ quẽsimeon infantẽ portare
suis ulnib ꝓmeruerat. Cui angelus inquit. qr
xpm̃ uidere placuit quẽ prius subspeciepanis ũb
mrsticis sacraresolebas. Nunc oculis inspice attrec¬
tamanib: Tũ sacerdos cael estimunerefr&us. qđ
mirũ dictũ ẽ ulnis trem̃tib puerũ accepit. & pectꝰ
ꝓpriũ xp̃ĩ pectoriiunxit : Deindȩ ꝓfusus in amplexũ

Expanded text:
per astra levatum, in terris passim conspicere potest. per astra levatum, in terris passim conspicere potest. Venerat ergo die ut idem celebrans pie solemnia missarum more solito procubuit genibus: Te deprecor, inquit, Omnipotens, pande mihi exiguo in hoc mysterio naturam corporis Christi, ut mihi liceat eum prospicere praesentem corporeo visu, et formam pueri, quem olim sinus matris tulit vagientem, nunc manibus contrectare; qui dum talia precaretur, angemictu, quem sacra puerpera gessit. Tunc venerabilis presbyter pavidus ab imo vultum erigens, vidit super aram Patris Filium puerum, quem Simeon infantem portare suis ulnis promeruerat. Cui angelus inquit: Quia Christum videre placuit, quem prius sub specie panis verbis mysticis sacrare solebas, nunc oculis inspice, attrecta manibus. Tum sacerdos coelesti munere fretus, quod mirum dictu est, ulnis trementibus puerum accepit, et pectus proprium Christi pectori junxit; deinde profusus in amplexum,
Abbreviated transcription (Latin):
formã. Sicq factũ ẽ ut om̃s glorificarentdm̃ & infi¬
delitaspeller& feminae sacroq scã comunicata
ingestis anglorum quod quidã presbit̃ fuerit reli¬
iosus ualde placgils nomine frequent̃ missarum
sollẽpnia cael ebrans ad corpus scini niȩ epi & onfes¬
ducer& uitã coepitomni potentẽ dm̃puspulsare
p̃cibus ut sibimonstrar& naturã corporis xp̃ĩatq
sanguinis Itaq non ex in fidelitate ut adsol&.
sed expi&a tementis ista p&iuit Fueraten ĩ apuero
diuinis legibus imbutus. & ꝓpt̃amorẽ supniregis
olim patriȩ fines & dulcialiq erđ arua. ut xp̃¬
inrsteria ex sul sedule discer&. Id circo eius a more
magissuecensus cottidie p̃tiosamun era offerens pos¬
cebat sibi p̃mons trariquaefor& species latitans sub
formapanis diuni. Non qui ad expĩ corpr̃dubius e&¬
sed qr ł si cxpm̃ cernere uell& quẽne momortaliũ iã sc¬

Expanded text:
formam; sicque factum est, ut omnes glorificarent Deum, et infiformam; sicque factum est, ut omnes glorificarent Deum, et infidelitas pelleretur feminae, sacroque sancta communicata in gestis Anglorum, quod quidam presbyter fuerit religiosus valde, Plecgils nomine, frequenter missarum solemnia celebrans ad corpus S. Niniae episcopi et confesduceret vitam, coepit omnipotentem Deum piis pulsare precibus, ut sibi monstraret naturam corporis Christi atque sanguinis. Itaque non ex infidelitate, ut assolet, sed ex pietate mentis ista petivit; fuerat enim a puero divinis legibus imbutus, et propter amorem superni Regis olim patriae fines et dulcia liquerat arva, ut Christi mysteria exsul sedule disceret. Idcirco ejus amore magis succensus, quotidie pretiosa munera offerens, poscebat sibi praemonstrari quae foret species latitans sub forma panis et vini; non quia de Christi corpore dubius esic Christum cernere vellet, quem nemo mortalium jam su
Abbreviated transcription (Latin):
uit eã curriserit: Atilla. Re cognoui inquit por¬
tiunculã oblationis meȩ fuissequã corpus dñĩ teap¬
pellasse audiui. &ideorisi Tunc sc̃suirgregorius lo¬
quens ad populũ exortatus ẽ eos dm̃ exorarep̃cibur
ad corroborandam fidẽ mulieris. ut uisibilis pecie
dñs demonstrar&. qđ oculis mentis. illa credere non
ualebat. Qđ cũ oratũ fuiss&. surgens unacum po¬
pulo mox cernentibus cunctis pallã reuoluitalta¬
ris. Contuente &iam illa. inuenit partem quã
posuerat. inmodũ digiti auricularis. sanguine
suꝑfusam. Tunc mulieri s acerdosinquit. disce
uerũ esse qđ uerita sait. quia panis quẽ nos offerim̃
uere ẽ corpus xp̃i iux ta ipsius uocẽ & sanguis uereẽ pot
Gredeiam tandem quod aliud eẽ nom potest. pisi qđ di¬
uina maiesta suoluit: Deindesa cerdos xp̃i continuo
pcibgit ut eade caro & ianguis pristina recipera

Expanded text:
vit eam cur riserit. At illa: Recognovi, inquit, porvit eam cur riserit. At illa: Recognovi, inquit, portiunculam oblationis meae fuisse quam corpus Domini te appellasse audivi, et ideo risi. Tunc sanctus vir Gregorius loquens ad populum, exhortatus est eos Deum exorare precibus ad corroborandam fidem mulieris, ut visibili se specie Dominus demonstraret, quod oculis mentis illa credere non valebat. Quod cum oratum fuisset, surgens una cum populo, mox cernentibus cunctis palam revolvit altaris, contuente etiam illa, invenit partem quam posuerat in modum digiti auricularis sanguine superfusam. Tunc mulieri sacerdos inquit: Disce verum esse quod Veritas ait, quia panis quem nos offerrimus, vere est corpus Christi, juxta ipsius vocem, et sanguis vere est potus. Crede jam tandem quod aliud esse non potest, nisi quod divina majestas voluit. Deinde sacerdos Christi continuo precibus egit, ut eadem caro et sanguis pristinam reciperet
Abbreviated transcription (Latin):
atq deutrisq seruas reliquias abiensq. indomũ suam
ostendituxoris suae ad confirmationẽ dictorum. &
narrauit quaȩ ꝓpriis oculis uiderat. Greden sergoait
Vereqr horribile & admirabile ẽ xp̃ianorũ myste¬
riũ Incrastino uenit adbasiliũ postulans ses ine
dilatione accipere quod in xp̃o ẽ signaculum
Basilius autem sc̃s non differens sed consu&am eu¬
charistiam uolenti om̃s salua reofferens baptiz auit
eũ cũ omnidomocredentẽ d ñõ. Sed & illud exuita
beati gregorii addendũ. cũ matrona quaed ã nobilis
singulis diebus dominicis oblationes facereõsueuis¬
s& more ecclesi astico atq offere Quadã dietũ ad cõ¬
munionẽ scam int̃alias ueniss&. ut corpͥxpĩ accipera:
sionẽ omniũ peccatorum continuo subrisit: Qđ uirdĩ
uidens ab ea cõmunionẽ sacrar&raxit . & suꝑ altare
posuit . donec explicitominis teriosacro. interroga¬

Expanded text:
atque de utrisque servans reliquias, abiensque in domum suam, atque de utrisque servans reliquias, abiensque in domum suam, ostendit uxori suae ad confirmationem dictorum, et narravit quae propriis oculis viderat. Credens ergo ait: Vere quia horribile et admirabile est Christianorum mysterium. In crastino venit ad Basilium, postulans se sine dilatione accipere quod in Christo est signaculum. Basilius autem sanctus non differens, sed consuetam Eucharistiam volenti omnes salvare offerens, baptizavit eum cum omni domo sua credentem Domino. 3. Sed et illud ex vita B. Gregorii addendum. Cum matrona quaedam nobilis singulis diebus Dominicis oblationes facere consuevisset more ecclesiastico atque offerre, quadam die cum ad communionem sanctam inter alias venisset, ut corpus Christi acciperet; sionem omnium peccatorum; continuo subrisit; quod vir Dei videns, ab ea communionem sacram retraxit, et super altare posuit, donec, explicito ministerio sacro, interroga
Abbreviated transcription (Latin):
testatur exfide cõmunicant᷑ : qua erat quilib & obsa¬
tis factionẽ suiquid ex pect&. quõ nihil ex trauerita¬
temest. & quic quidueritas hab& hoc ostensio ꝑspe¬
ciem quando placuerit rep̃sentat. Unde credere
o port& qđ & haec oportunissi me ostensa sint & nr¬
Hil dubitare dehis quaeueritas reꝓmittit : Quia
quis quis extraueritatem aliquid quaerit. ñ nisi
falsitatem inueni&. & sem& ipsum siquae axp̃o
dicta sunt non receperit. extraueritatẽ secludit
Qđ autẽ dixis ȩpe quibꝰ uisibili specie appariuirs e.
pauca depluribis pandã Beato igit᷑ basilio diui¬
noministerio plubliceagente: hebreus quidã
sesicut xpĩ anus populo cõmiscuit. officuiminis teriũ
&muneris explorare uolens uidit in fantẽ pastirun
manib basilii : & cõmunicantib: omnib: uenit &ipse
dataq ẽ ei uerecaro facta. Indeaccessit ad calicẽ sangui¬
nerepl&um ut uere est. & ipsius factus est particeps.

Expanded text:
testatur, ex fide communicantur; quaerat quilibet ob satestatur, ex fide communicantur; quaerat quilibet ob satisfactionem sui, quid exspectet, quoniam nihil extra veritatem est, et quidquid veritas habet, hoc ostensio per speciem, quando placuerit, repraesentat. Unde credere oportet quod et haec opportunissime ostensa sint, et nihil dubitare de his quae Veritas repromittit, quia quisquis extra veritatem aliquid quaerit, nonnisi falsitatem inveniet, et semetipsum, si quae a Christo dicta sunt non receperit, extra veritatem secludit. Quod autem dixi saepe quibusdam visibile specie apparuisse, pauca de pluribus pandam. 2. Beato igitur Basilio divina mysteria publice agente, Hebraeus quidam se sicut Christianus populo commiscuit, officii ministerium et muneris explorare volens; vidit infantem partiri in manibus Basilii, et communicantibus omnibus, venit et ipse, dataque est ei vere caro facta. Inde accessit ad calicem sanguine repletum, ut vere est, et ipsius factus est particeps,
Abbreviated transcription (Latin):
emoquiscorũuitas & exemplal egerit potest
ignorare qđ sȩpehaecmrstica corpr̃s & sanguinis sa¬
cram̃ta. auxꝓpt̃ dubios autcertȩꝓpt̃ ardentius aman¬
tes xp̃m. uisibilis pecie inagniformã autin carnis &
sanguinis colorẽ monstrata sint : quatinus des ex p̃s
clement̃ adhuc ñ credentib: fidẽ facer&. ita ut dũ ob¬
lata franget᷑ uel offert hostia. ueder& agnus inma¬
nibus & cruor incalice quasi eximmolationȩ ꝓflu¬
ere : ut qđ latebatin in rsterio patescer& adhuc dubi¬
tantibus inmiraculo. fecitenĩ hoc pi&as diuina
quib: dã iã credentibus & tam̃ adhuc dubitantib
ut & ipsi fiduciam deueritate ꝑciperent . & aliide
miraculo ad fidem solidarent. Nosq xpigratia
rȩꝓmistos in eas pectu credendar̃. Sed quia duricor¬
dessumꝰ. uoluit diuinamans uudo in quib: da om¬
nib satis facereutulterius dehis iãnemo dubit&
Porro qđ sineostensa credunt᷑. nec eaquaeueritar

Expanded text:
emo qui sanctorum vitas et exempla legerit, potest ignorare, quod saepe haec mystica corporis et sanguinis sacramenta, aut propter dubios, aut certe propter ardentius amantes Christum, visibili specie in agni formam, aut in carnis et sanguinis colorem monstrata sint, quatenus de se Christus clementer adhuc non credentibus fidem faceret, ita ut dum oblata frangeretur vel offerretur hostia, videretur agnus in manibus et cruor in calice, quasi ex immolatione profluere, ut quod latebat in mysterio, patesceret adhuc dubitantibus in miraculo. Fecit enim hoc pietas divina quibusdam jam credentibus, et tamen adhuc dubitantibus, ut et ipsi fiduciam de veritate perciperent, et alii de miraculo ad fidem solidarentur; nosque Christirepromisit sine aspectu credenda sunt. Sed quia duricordes sumus, voluit divina mansuetudo in quibusdam omnibus satisfacere, ut ulterius de his jam nemo dubitet. Porro quod si nec ostensa creduntur, nec ea quae Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
nobis dar&. auta ꝑfidis ex secratio cõmuni cantibus
importunioꝵ crassar&. Haecigitur credentibus &iã
fidelibus datas̃ signauero & miracula ut fidẽ ꝑcipiant
ñ credentib:. Undeo portuitesta ñ ꝑmutari & creden¬
tibus dehis nihil saltim ad modicũ dubitare. QdITC

Expanded text:
nobis daretur, aut a perfidis exsecratio communicantibus nobis daretur, aut a perfidis exsecratio communicantibus importunior grassaretur. Haec igitur credentibus etiam fidelibus data sunt, signa vero et miracula, ut fidem percipiant, non credentibus. Unde oportuit ista non permutari, et credentibus, de his nihil saltem ad modicum dubitare. C
Abbreviated transcription (Latin):
maius ẽ ꝑhaec sec r&ius prȩstita adillã tenderent s peciẽ
sati&atis. ubi iamñ ꝓpeccatis nr̃is cottidiex p̃s immo¬
labitur. sed saci&ate manifestationis eius sineulla
corruptione oms sinefinefruem. Alio quinquomͦ
ferrent haeo adhuc incredulisiiã discipuli olimista
sono uocis audienter ferre nequi uer̃: Nã cũ saluator
dicer& quimanducat carnẽ meã & bibitsanguinẽ
meũ inmeman& acc&era: tũ inquiunt durus est
hic sermo & quis poterit sus tinere eũ n quanto mag
in scu & ꝑfidiistadurius ferrent &culparentxp̃ianos
fore in mundissimas qđ carnẽ hominis comedereNt¬
& potarent sanguinem: Ac ꝑ hoc fier& ex secrabile
qđ ꝑfidem debemus credere eẽ desiderabile. &iam
ꝑ intellegentiã ñ carnalit̃ spitalit̃ degustare
Perfidẽ enĩ ambulamꝰ & non ꝑspeciem. Qđ sicarnis
species in his uisibilis apparer&: iã ñ fides e& aut
musterium. sed fier& miraculũ : quoa ut fides

Expanded text:
er haec secretius praestita, ad illam tenderent speciem satietatis, ubi jam non pro peccatis nostris quotidie Christus immolabitur, sed satietate manifestationis ejus sine ulla corruptione omnes sine fine fruemur; alioquin quomodo ferrent haec adhuc increduli, si jam discipuli olim ista sono vocis audientes ferre nequiverunt? Nam cum Salvator diceret: Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet , etc., tum inquiunt, durus est hic sermo, et quis poterit sustinere eum ? quanto magis inscii et perfidi ista durius ferrent, et culparent Christianos fore immundissimos, quod carnem hominis comederent et potarent sanguinem; ac per hoc fieret exsecrabile, quod per fidem debemus credere esse desiderabile, etiam per intelligentiam non carnaliter, sed spiritaliter degustare. Per fidem enim ambulamus, et non per speciem. Quod si carnis species in his visibilis appareret, jam non fides esset aut mysterium, sed fieret miraculum; quo aut fides
Abbreviated transcription (Latin):
uod uero colorẽ autsa porẽ carnis minime p̃b&
uirtus tam̃ fidei & intellegentia equaenihil dexp̃o
dubitat totũ illuds pĩtalit̃ sapit &degustat: Quia ut
iure opifex credit᷑. Nihilenĩ in eo de est ubi efficax
uistus eius dẽ reisentit᷑. ubi & plena similitudo exte¬
rius &uera uirtus agni atq caro eius in maculata
interius uoratur. Nihilenĩ rationabilius ut quia
nos iã similitudinẽ mortis eius inbaptis moaccepinꝰi
Similitudinẽ quoq carnis eiussumamus. & similitu¬
dinẽ p̃tiosisanguinis potem. it aut ueritas nondesit
insacram̃to & ridiculũ nullũ fiat paganis qđ cruorẽ
occisi hominis bibamus. Auidius enĩ requirit᷑
qđ lat& & ptiosius est qđ cum fide quaeritur
ldeo quoq sic debuit hoc mrsteriũ tẽperari. ut &
archana secr&orũ celarent᷑ infidis & meritũ crescer& de
uirtute fidei.

Expanded text:
uod vero colorem aut saporem carnis minime praebet, virtus tamen fidei et intelligentiae, quae nihil de Christo dubitat, totum illud spiritaliter sapit et degustat; quia, ut jure opifex creditur. Nihil enim in eo deest, ubi efficax virtus ejusdem rei sentitur, ubi et plena similitudo exterius et vera virtus Agni atque caro ejus immaculata interius voratur. Nihil enim rationabilius, ut quia nos jam similitudinem mortis ejus in baptismo accepimus, similitudinem quoque carnis ejus sumamus, et similitudinem pretiosi sanguinis potemus, ita ut veritas non desit in sacramento, et ridiculum nullum fiat paganis, quod cruorem occisi hominis bibamus. Avidius enim requiritur quod latet, et pretiosius est quod cum fide quaeritur. Ideo quoque sic debuit hoc mysterium temperari, ut et arcana secretorum celarentur infidis, et meritum cresceret de virtute fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quidi loquacis simimagis quãdoti. duhaec credere refiqu
quaecũq poss̃ necredant᷑. qua e ueritas reꝑmittit obponun
qr mĩsterias uiderinequeunt necpalpari. &i deo corpus sun
Ełsi oco pus ñ s̃ in figuracarnis & sanguinis dicuntur. &n
sinefide necredant quia fides ñ eorũ ÷ teste a pło quaeui¬
dent᷑ sed qua eñ uident᷑: Undeqr ñ uidentur myste¬

Expanded text:
Sed quidam loquacissimi magis quam docti, dum haec credere refugiunt, quaecunque possunt, ne credant quae veritas repromittit, opponunt, quia mysteria sunt, videri nequeunt nec palpari, et ideo corpus non sunt; et si corpus non sunt, in figura carnis et sanguinis haec dicuntur, et non sine fide, ne credant, quia fides non eorum est, teste Apostolo, quae videntur, sed quae non videntur. Unde quia non videntur myste
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sacram̃tũ ñ meritis ñ uerb humanis. sed ꝓculdubio
diuinis efficit᷑ & conseerat᷑ mandatis. Ereat̃ ergo ibide exaliqͦ
ñ qualiscũq sed nouas alutis creatura caro & sanguis
creat᷑a
creatoris quocunctacreatar̃ uisibilia & inuisibilia
recreantur¬
Quia nemocreator tantȩ reiaut recreator nisi unur
ds̃ catholicȩ p̃dicat᷑ : ꝓptereaueniendũẽ ad uerba xp̃i.
& credendũ qđ in eius dẽ uerbis ista conficiuntur.
Reliqua omã quae sacerdos dicit aut dertus canit.
Nihi laliud quã laudes & gratiarũ actioness̃ Aut
certe obsecrationes fideliũ postulationes. p&itiones
Uerba autẽ xpĩ sicut diuinar̃. itaefficatia. ut nihil
aliud ꝓueniat quã qđ iubent quia & nar̃: Caelũ in¬

Expanded text:
cul dubio divinis efficitur et consecratur mandatis. Creatur enim ibidem ex aliquo, non qualiscunque, sed nova salutis creatura, caro et sanguis creaturaCreatoris, quo cuncta creata sunt visibilia et invisibilia: recreantquia nemo creator alicujus rei, aut recreator, nisi unus Deus catholice praedicatur. Propterea veniendum est ad verba Christi, et credendum quod in ejusdem verbis ista conficiuntur. Reliqua vero omnia quae sacerdos dicit, aut clerus canit, nihil aliud quam laudes et gratiarum actiones sunt, aut certe obsecrationes fidelium, postulationes, petitiones. Verba autem Christi sicut divina sunt, ita efficacia, ut nihil aliud proveniat quam quod jubent, quia aeterna sun
Abbreviated transcription (Latin):
cuit pm̃e catholicos eccłȩ doctores in principio
ad notare. ex quibus pauca de pluribus quasi lac
teneritudinis eliquauerimꝰ ciprianum scilic&
ambrosium. hilarium. agustinũ. iohannẽ
hieronimũ gregorium. isidorum. isicium. &
bedam. quorũ doctrina & fide imbutus melius
possis adaltiora proficere. Nr̃o quidem stilo
nunc sensum eorum commendans. Nunc uero
propriis eorum uerbis utens qua e apta erant
meostudio temperaui. Interdũ autem quae ma¬
nifesta non dubium uidebantur ueraratione
firmaui. Et contraquaeq in qꝰdẽ librimargine
litteras doctorũ quos p̃misi ex initio nomini sere¬
gione figerecuraui. Propter quod legesecurus
& perfice quae monui deuotus
EX PLICIT PROLOGUS

Expanded text:
cuit, charissime, catholicos Ecclesiae doctores in principio cuit, charissime, catholicos Ecclesiae doctores in principio adnotare, ex quibus pauca de pluribus quasi lac teneritudinis eliquaverimus, Cyprianum scilicet, Ambrosium, Hilarium, Augustinum, Joannem, Hieronymum, Gregorium, Isidorum, Isicium et Bedam, quorum doctrina et fide imbutus, melius possis ad altiora proficere. Nostro quidem stylo nunc sensum eorum commendans, nunc vero propriis eorum verbis utens, quae apta erant meo studio temperavi. Interdum autem quae manifesta non dubium videbantur, vera ratione firmavi, et contra quaeque in ejusdem libri margine litteras doctorum quos praemisi, ex initio nominis e regione figere curavi, propter quod lege securus et perfice quae monui devotus. Explicit Prologus.
Abbreviated transcription (Latin):
foed a reuitae criminibus. & quaescã sunt impu¬
denter attingere. uelim caueas ad haec una cum
iniqua gerentibus introire. Immolaua inter
in nocentes manus quia iam sacris es officiis man¬
cipatus ut sinepericulo possis accedere ad cõmissa
& cũ fidutia contingereuitae pascua. Quibus
sanere fectus & usq ad finemuitae dignenutritus.
ualeas ꝑuenire ad locum tabernaculi ad mirabilis
usq ad domũdĩ inuoce exultationis & confessionis.
ubisonus est epulantis. Noliergo parui pen¬
dere tantã gratiam. sed de hoc exiguo lectionis
intelligequanta sit uirtus. uitam a &ernamin¬
p̃sentiarum accipere. & angelicis escis cottidie
saginari. Quõ &siadõ plena sunt omnianos
quoq coramoculis diuinae maiestatis semper
locus : tamen plurimũ coram scĩs altaribus
frequentiam angelorum uultumq dĩ c̃tẽplantẽ
diuina obsequia obseruareo port& & uereri
Haec autem ut securius tua ꝑlegat in fantia pla

Expanded text:
foedare vitae criminibus, et quae sancta sunt impufoedare vitae criminibus, et quae sancta sunt impudenter attingere, velim caveas ad haec una cum iniqua gerentibus introire. Imo lava inter innocentes manus, quia jam sacris es officiis mancipatus, ut sine periculo possis accedere ad commissa, et cum fiducia contingere vitae pascua, quibus sane refectus et usque ad finem vitae digne nutritus, valeas pervenire ad locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei, in voce exsultationis et confessionis, ubi sonus est epulantis. Noli ergo parvipendere tantam gratiam, sed de hoc exiguo lectionis intellige, quanta sit virtus vitam aeternam impraesentiarum asaginari. Quoniam, etsi Deo plena sunt omnia, nos quoque coram oculis divinae majestatis semper is altaribus frequentiam angelorum vultumque Dei contemplante, divina obsequia observare oportet et vereri. Haec autem ut securius tua perlegat infantia, pla
Abbreviated transcription (Latin):
tutus loquor p̃sidio. istanon absq periculo c̃tẽpnit.
Quõ unius cuius que ensis su ꝑfemur uibratꝰ tã
ut talium r&und ataudatiam. quamutregis
excubia scustodi ant contra hostes: Quia & simi¬
nus est in eloquionihil praestantius in materia
quadigne credentibus uita praestatur incorrup¬
tibilis a&na. Hincergoneputes in&ibi fili fa¬
bulam demaronissalsura contexere. immocre¬
de postlac infantiae. nihil magis cauendum
ne in his offendase nihilq felictus. sidigne adea
gustuintelligibili ꝑtingas. Ubisi rectesapio
quotiens lib& recumbis inter angelorum frequen¬
tiam & sc̃orumomnium epulas. quia conuiuiũ
est regis a&erni admisceris. Ubisponsus &
sponsa dulcibus delitiarum fruunturmune¬
ribus & rex totius creaturae cottidie ingredit᷑
ut uideat discumbentes siues teminquarenatis
habeant nuptialem. Undequiarim̃e talia pe¬
riculosius est praesumere opesquedilitiarũ xp̃i

Expanded text:
tutus loquor praesidio, ista non absque periculo contemnit. tutus loquor praesidio, ista non absque periculo contemnit. Quoniam uniuscujusque ensis super femur vibratur, tam ut talium retundat audaciam, quam ut regis excubias custodiat contra hostes; quia etsi minus est in eloquio, nihil praestantius in materia qua digne credentibus vita praestatur incorruptibilis et aeterna. Hinc ergo ne putes me tibi, fili, fabulam de Maronis salsura contexere, imo crede, post lac infantiae nihil magis cavendum, ne in his offendas; nihilque felicius, si digne ad ea gustu intelligibili pertingas; ubi, si recte sapio, quotienslibet recumbis, inter angelorum frequentiam et sanctorum omnium epulas, quia convivium est regis aeterni, admisceris. Ubi sponsus et sponsa dulcibus deliciarum fruuntur muneribus, et Rex totius creaturae quotidie ingreditur, ut videat discumbentes, si vestem in qua renati sunt habeant nuptialem. Unde quia, charissime, talia periculosius est praesumere, opesque deliciarum Christi
Abbreviated transcription (Latin):
& adimmortalia acernorum lic& sermone in¬
elͥ nato pulsum a lacte annu is angoribus ut glis¬
cas felicius inuitarem. Quodideo placuit
communius stilo temperari subulco. & ea quae
de sacramento sanguinis & corporis tibi exigis
Neces saria tui p̃textatus amore. itatenus perstrin¬
gere ut c&eri quos nec dum unda liberalium
attigerat litterarum uitae pabulũ & salutis
haustum planius tecum caperent ad medelam
& nobis operis praestantior exuberar& fructꝰ atii:
mercedis ꝓsudore. Quia pecunia uerbi sicuti
plenius nosti quantos repleueritsuis sũptibus
auditores tantis copiosius inses e amplificatur
meritorumopibus. Ideo uelim non puerilianimo
ista ꝑlegas. uerborum ad alia p̃tiosorum amore
ductus. sed sic sed eãs ad hanc mensulam pauꝑ¬
tatis acsiad ferculum salomonis. Ambiunt
ergo eum electorum sexaginta fortes exfortis¬
simis suꝑnorum. Ubisiquis suꝑciliosus aut
inuidus uel in dignus accesserit. usquam eorũ

Expanded text:
et ad immortalia aeternorum, licet sermone inelimato, pulsum a lacte annuis angoribus ut gliscas felicius invitarem. Quod ideo placuit communi stylo temperari subulco, et ea quae de sacramento Dominici sanguinis et corporis tibi exigis necessaria, tui praetextatus amore ita tenus perstringere, ut caeteri, quos necdum unda liberalium attigerat litterarum, vitae pabulum et salutis haustum planius tecum caperent ad medelam, et nobis operis praestantior exuberaret fructus, atque merces pro sudore: quia pecunia verbi, sicut plenius nosti, quantos repleverit suis sumptibus auditores, tantis copiosius in sese amplificatur meritorum opibus. Ideo velim non puerili animo ista perlegas, verborum ad alia pretiosorum amore ductus, sed sic sedeas ad hanc mensulam paupertatis, ac si ad ferculum Salomonis. Ambiunt ergo eum electorum sexaginta fortes ex fortissimis supernorum. Ubi si quis superciliosus aut invidus vel indignus accesserit usquam, eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ACRAMENTUMDOMINICI CORPORISET
sanguinis quod cottidie in ecła eaelebratur
Nemo fideliumignor aredeb& nemoscire qui dad fi¬
dem : quidue adscientiam in eopertinet enitur
ner fides in mrsteriosinescientia rectedefendindo
nce sciertiasine fide quaenandum capit quandoq
ut ꝑcipiat enutritur Ac ꝑ hoctanti sacra mentu
uistus inuestiganda est & disciplinaxp̃i. fideseru

Expanded text:
Sacramentum Dominici corporis et Sacramentum Dominici corporis et sanguinis, quod quotidie in Ecclesia celebratur, nemo fidelium ignorare debet, nemo nescire quid ad fidem, quidve ad scientiam in eo pertineat: quia nec fides in mysterio sine scientia recte defenditur, nec scientia sine fide, quae nondum capit, quandoque ut percipiat, enutritur. Ac per hoc tanti sacramenti virtus investiganda est, et disciplina Christi fides eru
Abbreviated transcription (Latin):
sibilis intrinsecus operabatur. Ita siquidem &in
isto communionis sacramento uisibili. diuina
uirtus adimmortalitatem sua in uisibili potentia
quasi ex fructu ligni para drsi nos &gustu sa pienttie
sustentat & uirtute : Quatinus phocim mortales
inanima quã diu ex ho c̃ sumimus digne demum
in melius erans positi adimmortalia feramur¬
N allac ergo uerbum caro factume ah abitabit
nuobis ut p don uerbum carẽ factum cam pro¬
fitaescuin boc mrsterio cibuisq fidelium damuo¬
ra panobus: Siergohabitat in nobis ie nosmotora
so pes setus maneamus inillo iustũese qulantuo
sumus ut exeo uiuamus. &ideo carne erbiuescur
& potaom̃ sanguino Huec c̃inquam firmitus
rittasaitautinma tione fideiuis deitatis cipotesta
efficax modi s omnib credat᷑ quia dubi&uomts
lic& bonaeuitaesit qui accipit exdudit mnead huius
sacramenti intellegentiam ꝑtingat
RIU XPI NULLUSFIDELIŨDESEATIO NORAAT

Expanded text:
sibilis intrinsecus operabatur. Ita siquidem et in sibilis intrinsecus operabatur. Ita siquidem et in isto communionis sacramento visibili, divina virtus ad immortalitatem sua invisibili potentia, quasi ex fructu ligni paradisi, nos et gustu sapientiae sustentat et virtute, quatenus per hoc immortales in anima, quandiu ex hoc digne sumimus, demum in melius transpositi ad immortalia feramur. Ad hoc ergo, Verbum caro factum est et habitavit in nobis , ut per Deum Verbum carnem factum caro profit esca in hoc mysterio, cibusque fidelium, dum vret in nobis. Si ergo habitat in nobis, ut nos membra corporis ejus maneamus in illo, justum est quia in illo sumus, ut ex eo vivamus, et ideo carne Verbi vescimur et potamur sanguine. Haec est, inquam, firmitas ritas, ita ut in ratione fidei vis Deitatis et potestas efficax modis omnibus credatur, quia dubietas mentis, licet bonae vitae sit qui accipit, excludit, ne ad hujus sacramenti intelligentiam pertingati nullus fidelium debeat ignorare. 1.
Abbreviated transcription (Latin):
quimanducat & bibitdigne hab& uitamacer¬
nam in semanentem. Sed uisucorporeo &gur¬
tu ꝓpterea non demutantur . quatinus fides
exerceatur adiustitiam. & obmeritum fides
merces in eo iuftitia e consequatur : Alianãq
xpimiracula hoc unum passionis confirmant
sacramentũ & id eonon obmiraculũ istamutaNt
exterius inspeciem sed interius ut fides compb&ur
in spũuerissi me confitemur. ut quiaiustusgxfide
uiuit habeatiustitiam fideun misterio. & ꝑfidẽ
uitam in sesuscipiat manentem:. Qua securior
ad huc mortalis inmortalitatepastus quantotius
a dimmortalia festin& Ubi ñ pedibus sed fide
cumbonis operibus ꝑuenitur. Constatigitur
modis omnibus quod sicut in paradrsolignũ uitȩ¬
fuit ex quo iugis subsis ter& status hominis se
manda ta seruass& & in mortalitas. ita ꝓuisũ efto
incedaho mrsterium salutis Nonquod eidẽ
ligno hocesset in natura sed reui sibili uirtus inui¬

Expanded text:
qui manducat et bibit digne, habet vitam aeterqui manducat et bibit digne, habet vitam aeternam in se manentem; sed visu corporeo et gustu propterea non demutantur, quatenus fides exerceatur ad justitiam, et ob meritum fidei merces in eo justitiae consequatur. Alia namque Christi miracula hoc unum passionis confirmant sacramentum, et ideo non ob miraculum ista mutantur exterius in speciem, sed interius, ut fides comprobetur in spiritu, verissime confitemur: ut quia justus ex fide vivit, habeat justitiam fidei in mysterio, et per fidem vitam in se suscipiat manentem, qua securior adhuc mortalis immortalitate pastus, quantocius ad immortalia festinet, ubi non pedibus, sed fide cum bonis operibus pervenitur. 6. Constat igitur modis omnibus, quod sicut in paradiso lignum fuit, ex quo jugis subsisteret status hominis, si mandata servasset, et immortalitas: ita provisum est in Ecclesia hoc mysterium salutis, non quod eidem ligno hoc esset in natura, sed re visibili virtus invi
Abbreviated transcription (Latin):
quod haec estcaro illa qua eoblata est ꝓmundiui¬
ta. quã qui digne comederit mortẽ nonui debit
iia &ernum: Nihilenim xp̃s eedesi aesuae
maiusaliquid in mrsterioreliquit. quam hoc
baptis miquesa cramentum nec non & scripturas
scas. Inquibus omnibus sp̃s sc̃s quipignus totius
ecdesiac est interius mystica salutis nãe adim¬
mortalitatem operatur. Sed in his denique
nihil in credulis mirabile. credentibus uero nihil
melius. Nihilmirabilius. nihilq: locuplecius
in hoc sdo pbaur Nonut mirabi leui sis pa¬
reint oculorum. sed ut infide& in intellectu di¬
inis redoleant mrsteriis & in cisdema&nitas
mortalibus & pasticipatioxp̃i in unitatecor¬
poris concedatur. Hac igitur decausa longe
a bominibus quae facta sunt a scło miraculis dis¬
tat hoc mysterium quia illa omnia ideo fac¬
ta sunt ut hoc unum credatur quod xp̃s estue
rum est &ideo ueraxp̃i caro & sanguis. Quam

Expanded text:
quod haec est caro illa quae oblata est pro mundi viquod haec est caro illa quae oblata est pro mundi vita, quam qui digne comederit, mortem non videbit in aeternum. Nihil enim Christus Ecclesiae suae majus aliquid in mysterio reliquit, quam hoc baptismique sacramentum, necnon et Scripturas sanctas, in quibus omnibus Spiritus sanctus, qui pignus totius Ecclesiae est, interius mystica salutis nostrae ad immortalitatem operatur. Sed in his denique nihil incredulis mirabile, credentibus vero nihil melius, nihil mirabilius, nihilque locupletius in hoc saeculo praebetur, non ut mirabile visui pareant oculorum, sed ut in fide et intellectu divinis redoleant mysteriis, et in eisdem aeternitas mortalibus et participatio Christi in unitate corporis concedatur. 5. Hac igitur de causa longe ab omnibus quae facta sunt a saeculo miraculis distat hoc mysterium, quia omnia illa ideo facta sunt, ut hoc unum credatur quod Christus esrum est; et ideo vera Christi caro et sanguis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
erant utrum ꝑ ordinem suiiuris ut sintmi rabilia
autcerte quod magis fateberis. & illa quae sunt
quasinaturalia. & istaquae quasi contranaturã
ueniunt. prorsus omnia in uolunta tedĩ esse :¬
& in sapientia singula proutilitateratio nabiliũ
poreari. &ideo causamomnium existentiũ
uoluntatem dĩ rectefatemur. Nec in merito
quõ uoluis seeius fecisse fuit. Unde quotiens¬
cumque aliquid fit ex aliquo uirtute uolunta¬
tisfit. & insapientia eius. qualit̃ fiat p̃parat᷑
Neq igitur uoluntas sin eui stuteneq uirtus
sines apientia quippiam efficit. quia uoluntas
dĩ uistus & sapientia est. Ideo quioquid uultata
fitutuult & in nullo fallitur quia in sapientia
sua omni auult. immo ipsa sapientia eius uo¬
luntas est. & ꝓptereanihilmali. Nihil quod
non possituult. Un de quia sic uoluit ut taro q
ess&. & sanguis hoc mysterium in nullo dubi¬
tes sidm̃ credis. Seduera fidehabeas in animo

Expanded text:
erant, utrum per ordinem sui juris, ut sint mirabilia, erant, utrum per ordinem sui juris, ut sint mirabilia, aut certe, quod magis fateberis, et illa quae sunt quasi naturalia, et justa; quae quasi contrat naturam veniunt, prorsus omnia in voluntate Dei esse et in sapientia singula pro utilitate rationabilium procreari, et ideo causam omnium existentium voluntatem Dei recte fatemur, nec immerito, quoniam voluisse ejus fecisse fuit. Unde quotiescunque aliquid fit ex aliquo, virtute voluntatis fit, et in sapientia ejus qualiter fiat, praeparatur. Neque igitur voluntas sine virtute, neque virtus sine sapientia quippiam efficit; quia voluntas Dei virtus et sapientia est; ideo quidquid vult, ita fit ut vult, et in nullo fallitur: quia in sapientia sua omnia vult, imo ipsa sapientia ejus voluntas est: et propterea nihil mali, nihil quod non possit vult. Unde quia sic voluit, ut caro ejus esset et sanguis hoc mysterium, in nullo dubites, si Deum credis: sed vera fide habeas in animo
Abbreviated transcription (Latin):
edmmemoreniiseabuitignis illeb abylonius ubi
tres puerimissi sunt. ꝑnaturam necaler& anin
sc̃ĩs: Cogit & ergo quis que panes illi inheremo
quinqueaut septem si habuer substantialit̃ ex so.
ut tothomines saciarent & deinde torsportas re¬
plerent aningratia fuit quod factum ẽ creatoris.
minuendo enimmulti plicabantur. Nec non
& maria uir gohabuit ut uirgo parer& si necoitu
dm̃ aninuirtute dĩ &utaꝑtius dicam caro
nos trauelanimalium Num quid nond&erra
mmo terra quia dictum est. terraes &interrã
ibis: Quanquam ergo terra uera carolic& cor¬
ruptibilis Quaesi seruauerit iura legis & man
datorumdĩ p̃cepta. uesti& ad huc in mortalitate
ꝑista quae ex ponimus. &iam quam uis carotam
in corruptibiliserit: Quae uelim diligenter ad¬
tendas. homo &cum ꝑ omnia quaecumquena¬
turaliter uidentur esse uel quae contranatura
factaleguntur ab initio creaturae. enudeatiur
obsecro consedra. utrum exseseinsua natura fiant
singula. uel quaedemutantur in aliud quod ñ

Expanded text:
emorem, unde habuit ignis ille Babylonius, ubi tres pueri missi sunt, per naturam ne caleret alsanctis? Cogitet ergo quisque panes illi in eremo quinque aut septem, si habuerunt substantialiter ex se, ut tot homines satiarent, et deinde tot sportas replerent, an in gratia fuit quod factum est Creatoris: minuendo enim multiplicabantur, necnon etiam et Maria virgo habuit ut Virgo pareret sine coitu Deum, an in virtute Dei? Et ut apertius dicam, caro nostra vel animalium, nunquid non terra, imo terra, quia dictum est: Terra es, et in terram ibis . Quamvis ergo terra vera sit caro, licet corruptibilis, si servaverittur adhuc immortalitate. Per ista quae exponimus quamvis caro, tamen incorruptibilis erat. 4. Quae velim diligenter attendas, o homo, et per omnia quaecunque naturaliter videntur esse, vel quae contra naturam facta leguntur ab initio creaturae, enucleatius obsecro considera, utrum ex sese in sua natura fiant singula, vel quae demutantur in aliud quod non