comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
honor indeo est.Illi autẽ qui desierunt adei mĩsterio ꝗr sitnt
ueritatis inimici et preuaricatores dei nomen sibi et cultum
deorũ uendicare coriãtur nõ quo ullum honorẽ desiderẽt. quis
enim pditis honor est: nec indeo noceant: cui noceri nõ põt. sed
hom̃ib quos nitũtur acultu et noticia uere maiestatis auertere.
nec ĩ mortalitatẽ possent adipisci quã ip̃i sua nequitia ꝑdiderũt.
Offendunt itaq tenebras: et ueritatẽ caligiẽ obducunt ne domi¬
num ne patrẽ suũ norint. et ut illiciant facile intẽplis se oulũt
et sacrificiis om̃ib presto ad sunt: eduniq sepe prodigia quibus
ohstupefacti homĩes fidẽ cõmodent simulacris diuinitatis ac x¬
numitus. Ind est ꝙ ab augure lapis nouacula incisis est oiutio
ueiensis migrare se romã uelle rtidit.o fortuna miuliebris peri¬
culũ detiũciauit. ꝙ claudie maniũ tauis securo est Q in sacri¬

Expanded text:
honor omnis in deo est, illi autem qui desciuerunt a dei ministerio, quia sunt honor omnis in deo est, illi autem qui desciuerunt a dei ministerio, quia sunt ueritatis inimici et praeuaricatores dei, nomen sibi et cultum deorum uindicare conantur, non quo ullum honorem desiderent — quis enim perditis honor est? — nec ut deo noceant, cui noceri non potest, sed ut hominibus: quos nituntur a cultu et notitia uerae maiestatis auertere, ne inmortalitatem possint adipisci, quam ipsi sua nequitia perdiderunt. offundunt itaque tenebras et ueritatem caligine obducunt, ne dominum, ne patrem suum norint, et ut facile inliciant, in templis se occulunt et sacrificiis omnibus praesto adsunt eduntque saepe prodigia, quibus obstupefacti homines fidem commodent simulacris diuinitatis ac numinis. inde est quod ab augure lapis noua-cula incisus est, quod Iuno Veiens migrare se Romam uelle respondit, quod Fortuna Muliebris periculum denuntiauit, quod Claudiae manum nauis secuta. est, quod in sacri
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝙ multi sunt incelo spiritus angelorũ et unus doris ac parens
ominiũ deus. sed ueritatẽ mentitis nom̃ib inuolutã ex oculis ab¬
stulerunt. Ham deus inprincipio docui neq nomĩe cum solus sit̾
eget neq angeli cum sint ĩ mortales: dicĩse deos aut patiũtur aut¬
uolunt: quorum unũ solũq est officium seriire mutib dei nec
omĩo quicq nisi iussu facere. Sic enim mutidũ regi adeo dici¬
mus ut a rectore prouintiã. Cuius apparitores nemo socios ẽẽ
in regenda prouitia dixerit: quãnis illorũ ministerio resgerat᷑
et hitam̃ possunt aliquid preter iussa rectoris ꝓ ip̃ius ignorantiã
que est conditionis humane. Ille autẽ preses mundi. et rector &¬
uniuersi qui scit omĩa: cuius diuinis oculis nibil septũ est solus
ht̃ rerum omniũ cu filio potãte. nec est in angelis quicqͣ nisi
parendi necessitas. Itaq nullũ sibi honorẽ tribui nolunt quorũ

Expanded text:
eo, quod multi sint in caelo spiritus angelorum et unus dominus ac parens eo, quod multi sint in caelo spiritus angelorum et unus dominus ac parens omstulerunt. Nam Deus, ut principio docui , neque nomine, cum solus sit, eget; neque angeli, cum sint immortales, dici se deos aut patiuuolunt: quorum. unum solumque officium est seruire nutibus dei nec omnino quicquam nisi iussu facere. sic enim mundum regi a deo dicimus ut a rectore prouinciam: cuius apparitores nemo socios esse in regenda. prouincia dixerit, quamuis illorum ministerio res geratur. et hi tamen possunt aliquid praeter iussa rectcris per ipsius ignorantiam, quae est condicionis humanae: ille autem praeses mundi et rector uniuersi, qui scit omnia, cuius diuinis oculis nihil saeptum est, solus habet rerum omnium potestatem nec est in angelis quicquam nisi parendi necessitas. itaque nullum sibi honorem tribui uolunt, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
Orum inuenta sunt Astrologia. et aruspĩcina. et augura
oculte. que omĩa ꝑse falsa sunt: ut sybilla erithrea testatur
Sed iidem ipsi auctores pñna sua fa¬
riunt ut uera esse credãtur. Ita hominũ erudelitatẽ mẽtita diui¬
nitate deludunt. ꝙ illis uerum apire nõ expedit. hi sunt qui fingẽ
imagines et simulacra docuerunt: qui ut hominũ mẽtes aculnĩ
ueri dei auerterent et figos mortuorũ regum uiltus: et orniatoc
exquisita pulchritudine statui consectariq fecerunt. et illorum
sibi nomina qi ꝑsonas aliquas induerũt. Sed eos magi et hi qͥs
uere maleficos uulgus appellat cum artes suas exacrabiles exer¬
cent ueris sius nom̃ibus cient. Illis celestibus que ĩ luteris sanctis
legunitur hi porro incesti ac uagi spiritus ut turbẽt omĩa et er¬
rores humanis pectorib effundãt: serunt ac miscẽt falsa cũ ueris
Ipsienim celestes multos esse finxerũt. Unũq omniũ regẽ Ioue

Expanded text:
orum inventa sunt astrologia, et aruspicina, et auguratper se falsa sunt, ut Sibylla Erythraea testatursed idem ipsi auctores praesentia sua faciunt ut uera esse credantur: ita hominum credulitatem mentita diuinitate deludunt, quod illis uerum aperire non expedit. ht sunt qm nngere imagines et simulacra docuerunt, qui ut hominum mentes a cultu ueri dei a.uerterent, effictos mortuorum regum uultus et ornatos exquisita pulchritudine statui consecrarique fecerunt et illorum sibi nomina quasi personas aliquas induerunt. sed eos magi et ii quos uere maleficos uulgus appellat, cum artes suas exsecrabiles exercent, ueris suis nominibus cient, illis caelestibus quae in litteris sanctis leguntur. hi porro incesti ac uagi spiritus ut turbent omnia et errores humanis pectoribus offundant, serunt ac miscent falsa cum ueris. ipsi enim caelestes multos esse finxerunt unumque omnium regem Iouem
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ratio et manius est tam nõ est id necessariũ quam¬
indumentũ pilorum. Adeo in suo queq genere aptissime
congruũt ut neq nudo quad tupede. neq hortũe tecto
excogitari quicqͣ turpius possit. Cum tamen ipsa nu¬¬
ditas hominis mire ad pulcritudinẽ ualeat: non tam̃
etiã capiti congruebat. Texit ergo illud pilo. Et quia
insũmo futurum erat quasi sũmum edifficii culmẽ
ornauit. Qui ornatus nõ est in orbem coactus. aut in
figuram pilei teres. factus. ne quibusdam ꝑtibus tiudił
esset informis. sed alibi infusus. alibi retractus pro cuius¬
libet loci decentia. Frons etgo uallata ꝑ circuitum, et
a timporibus effusi. ante aures capilli et earum sũme
partes in corone modũ citicte et occipitium om̃e con¬
tectum speciem miti decoris ostentat.Iam barbe ratio
incredibile est quantum conferat ad dignoscendam
corporum maturitatem uel ad differentiam sexus

Expanded text:
autem ratio et manus est, tam non est id necessarium quamautem ratio et manus est, tam non est id necessarium quamndumentum pilorum: adeo in suo quaeque genere aptissime congruunt, ut neque nudo quadrupede neque homine tecto excogitari quicquam turpius possit. sed tamen cum ipsa nuditas hominis mire ad pulchritudinem ualeat, non tamen etiam capiti congruebat. texit ergo illud pilo et quia in summo futurum erat, quasi summum aedificii culmen ornauit. qui ornatus non est in orbem coactus aut in figuram pillei teres factus, ne quibusdam partibus nudis esset informis, sed alicubi effusus alicubi retractus pro cuiusque loci decentia. frons ergo uallata per circuitum et a temporibus effusi ante aures capilli et earum summa pars in coronae modum cincta et occipitium omne contectum speciem miri decoris ostentat. iam barbae ratio incredibile est quantum conferat uel ad dinoscendam corporum maturitatem uel ad differentiam sexus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Quid illud: non ne diuinum quod intanta uiuen¬
tium multitudine unũ quodq animal in sui genere et
specie pulcerrimum est: Ut siquid uicissim de altero in
alterum transferat᷑ nihil impeditius ad utilitatem nihil
deformius ad aspectum uideri necesse sit dt si elepharito
ceruitem prolixam tribuas. aut camello breuenti uel si ser¬
penitibus pides aut pilos addas in quib porrecti equałr corͥ.
longitudo uel aliud exhibeat nisi maculis terga distiticti et
squamarum leuitate suffulti in lubricos tractus sinuosis
flexibus laberentut. In quadrupedibus: aut idem opifex
contextum spine s sũo capite deductum longius extra
corpus eduxit: et acuminauit in caudam ut obscene
corporis ꝑtes uel propter feditatem tegerentur: uel proptꝰ
teneritudinem munirentur. ut animalia quedam mu¬
nita et nocentia motu eius arterenitur: a corpore. Qđ
membrũ si detrahas ĩꝑfectum sit animal ac debile. Ubi

Expanded text:
sunt. quid ? illud nonne diuinum, quod in tanta uiuensunt. quid ? illud nonne diuinum, quod in tanta uiuentium multitudine unum quodque animal in sui generis specie pulcherrimum est, ut si quid uicissim de altero in alterum transferatur, nihil inpeditius ad utilitatem, nihil deformius ad aspectum uideri necesse sit? ut si elephanto ceruicem prolixam tribuas aut camelo breuem uel si serpentibus pedes aut pilos addas, in quibus porrecti aequaliter corporis longitudo nihil aliud exigebat nisi ut maculis terga distincti et squamarum leuitate suffulti in lubricos tractus sinuosis flexibus laberentur. in quadrupedibus autem idem opifex contextum spinae a summo capite deductum longius extra corpus eduxit et acuminauit in caudam, aut ut obscenae corporis partes uel propter foeditatem tegerentur uel propter teneritudinem munirentur aut ut animalia quaedam minuta et nocentia motu eius arcerentur a corpore: quod membrum si detrahas, inperfectum fit animal ac debile. ubi
Abbreviated transcription (Latin):
uisceribus ipsis uenas ad miscuit quasi riuos ꝑ corpuł omne
texit. Quam ut sola pulcritudine decorauit: uelsetis adoperuit
uelsquamus muniuit: uel plumis insignibus adornauit. Illud uõ
comentum dei mirabile, quod una dispositio, et unus habitus
in numerabiles animantiũ preferat uarietates.Nam in omĩb
fere que spirant: eadem series et ordo mẽbrorum est.primum
enim caput. et huic anexa ceruix. Item collo pectus adiũctus
et ex eo prominentes armi.Adherens pectori uenter.Item
uentri subnexa gȩnitalia.Ultimo loco fettiora pedesq. Nec
solum membta suum tenorem ac situm in om̃ibus seruant
sed etiam ꝑtes mẽbrorum.Ham in uno capite ipso certam
sedem possident aures: certam oculi nares item os quoc, et
ineo dentes et lingua. Que omĩa cum sint e adem in o¬
om̃ibus animantibus. tamen infinita et multiplex diuer¬
sitas figuratorum est: quod ea que dixi aut productiora aut
contractiora lini amentis uarie differentibus comprehẽsa

Expanded text:
isceribus ipsis venas admiscuit, quasi rivos per corpus omne texit: quam uel sola pulchritudine decorauit uel setis adoperuit uel squamis muniuit uel plumis insignibus adornauit. illud uero commentum dei mirabile, quod una dispositio et unus habitus innumerabiles imaginum praeferat uarietates. nam in omnibus fere quae spirant eadem series et ordo membrorum est: primum enim caput et huic adnexa ceruix, item collo pectus adiunctum et ex eo prominentes anni, adhaerens pectori uenter, item uentri subnexa genitalia, ultimo loco femina pedesque. nec solum membra suum tenorem ac situm in omnibus seruant, sed etiam partes membrorum. nam in uno capite ipso certam sedem possident aures, certam oculi, nares item, os quoque et in eo dentes et lingua. quae omnia cum sint eadem in cunctis animantibus, tamen infinita et multiplex diuersitas figurarum est, quod ea quae dixi aut productiora aut contractiora liniamentis uarie differentibus conprehensa
Abbreviated transcription (Latin):
rogati loquẽtur ut de se ac deo fatebũtur post hec uocent christũ
nõ aderit nõ apparebit: ꝗr nõ amplius qͣ biduo apud ĩferos
fuit. Quid hac probatione certius proferti põt: Ego uõ tiõ dubito
quin adueritatẽ trismegistus hac aliqua ratione ꝑuenerit qui
de deo patre omĩa et defilio locutus est multa que diuinis conti¬
netitur arcanis.
De uera et singulari religiõe et uñ dicatur religio. ꝓtbiii

Expanded text:
rogati loquentur et de se ac deo fatebuntur. post haec euocent Christum: rogati loquentur et de se ac deo fatebuntur. post haec euocent Christum: non aderit, non adparebit, quia non amplius quam biduo aput inferos fuit. quid hac probatione certius proferri potest? ego uero non dubito quin ad ueritatem Trismegistus hac aliqua ratione peruenerit, qui de deo patre omnia, de filio locutus est multa quae diuinis continentur arcanis. De uera et singulari religione etunde dicatur religio
Abbreviated transcription (Latin):
cosdem modo demonas. modo deos nuncupant: quorum alterũ
uerum. alterum falsum est. Illi enim nequissimi spiritus ubi
ad iurantur ibi se deronas esse cõfitentur ubi coluntur ibi se
deos mennũtur ut errores hom̃ibus ĩmittant. et auocent adei
ueri notiõe ꝑ quã solam põt mors eterna uitari Iidem sunt qui
deiiciendi homis causa uarios sibi cultus ꝑdiuersa regionũ condi¬
derunt. mentitis tam̃ assumptis nominib ut fallerẽt.Nam qr
diuinitatẽ ꝑ se ip̃os affectare nõ poterant asciuerunt sibi noĩa
potentu regum. sub quorũ titulis: honores sibi deorũ uendicarẽt
qui ertor discuti põt. et inlucem ueritas ꝑ trabi.Hamsi quis stu¬¬
det altius inquirere cõgreget eos quib ꝑitia est ciere abitiferis ani¬¬
mas euorent Iouem neptunũ uulcanũ mercuriũ apollitiẽ pa¬
tremq õium Saturnium respondebũt ab inferis omẽs. et inter¬

Expanded text:
eosdem modo daemonas, modo deos nuncupant; quorum alterum eosdem modo daemonas, modo deos nuncupant; quorum alterum verum, alterum falsum est. Illi enim nequissimi spiritus, ubi adjurantur, ibi se daemonas confitentur; ubi coluntur, ibi se deos mentiuntur, ut errores hominibus immittant, et avocent a veri Dei notione, per quam solam potest mors aeterna vitari. Iidem sunt, qui dejiciendi hominis causa, varios sibi cultus per diversa regionum condiderunt, mentitis tamen assumptisque nominibus, ut fallerent. Nam quia divinitatem per seipsos affectare non poterant, adsciverunt sibi nomina potentium regum, sub quorum qui error discuti potest et in lucem ueritas protrahi. nam si quis studet altius inquirere, congreget eos quibus peritia est ciere ab inferis animas. euocent Iouem Neptunum Volcanum Mercurium Apollinem patremque omnium Saturnum: respondebunt ab inferis omnes et inter
Abbreviated transcription (Latin):
num iubeat utrius libet sacerdos dei sui nomie: ut nocens ille spi
ritus excedat ex homine nullo id pacto fien põt que igitur uis
deorum est si subiectos sib demonas non hñt: At uõ ĩdem de¬
mones adiurati ꝑ nomen dei ueri protinus fugiũt. Que est ratio
ut christum timeant. Iouem autẽ non timeãt nisiq iidem sunt
demories quos uulgus deos esse opinatur: deniq cõstituãr ĩmedio¬
et is quem coristat incursum demonis ꝑpeti et delphici apollinis ua¬¬
tes eodem modo nomen dei horebunt: et tam celeriter excedet de
uate suo apollo. q ex horĩe spiritus ille demonicus et adiurato. fu¬¬
gatoq deo suo. uares inperpetuo coriticescit. Ergo iidem sunt demo¬
nes: quos fatentur execrandos esse. Iidem dii quibus supplicant si
nobis credendum esse nõ putant credant hometo qui sũmum
illum iouem demonib gogregauit. sed et aliis poetis ac pħis qui

Expanded text:
num. iubeat utriuslibet sacenum. iubeat utriuslibet saceritus excedat ex homine: nullo id pacto fieri potest. Quae igitur vis deorum est, si subjectos sibi daemonas non habent? At vero iidem daemones, adjurati per nomen Dei veri protinus fugiunt. Quae ratio est, ut Christum timeant, Jovem autem non timeant, nisi quod iidem sunt daemones, quos vulgus deos esse opinatur? Denique si constituatur in medioet is, quem constat incursum daemonis perpeti, et Delphici Apollinis vates, eodem modo Dei nomen horrebunt; et tam celeriter excedet de vate suo Apollo, quam ex homine spiritus ille daemoniacus, et adjurato fugatoque deo suo, vates in perpetuum conticescet. Ergo iidem sunt daemones, quos fatentur execrandos esse, iidem dii, quibus supplicant. Si nobis credendum esse non putant, credant Homero, qui summum illum Jovem daemonibus aggregavit: sed et aliis poetis ac pbilosophis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ueram esse hanc religionẽ que et rõnem demonũ nouit et astu¬¬
tiam intelligit et uĩm retundit: et eos spiritalibus armis domitos
ac subactos cedere sibi cogit. Si negant testimoniis poetarũ ac pħoꝵ
refellentur: quod si esse et malos esse infitias nõ eunt: quid supes
nisi ut alios esse dicant deos alios demonas: Exponant igitur nob
differentiã generis utriusq ut sciamus quid coletidũ quid exectã¬
dum sit. hẽant ne inter se aliquod consorciũ. an uero inimici sit
Si sunt aliqua necessita:e copulati: quatenius eos discernemus
aut quõ utriusq gerieris honorẽ cultũq miscebimus: Si autẽ
sunt inimici cur aut demones deos nõ timent aut dii demonas
fugare nõ possunt. Ecce aliquis instinctu demonis pcitus demẽtit
effertur insanit ducamus hunc in ioriis optimi maximi templũ
uel qr sanare homĩes iupiter nescit inesculapii uel appollinis fa¬

Expanded text:
ueram esse hanc religionem, quae et rationem daemonum nouit et astuueram esse hanc religionem, quae et rationem daemonum nouit et astutiam intellegit et uim retundit et eos spiritalibus armis domitos ac subactos cedere sibi cogit. si negant, testimoniis poetarum ac philosophorum refellentur. quodsi esse et malos esse infitias non eunt, quid superest nisi ut alios esse dicant deos, alios daemonas? exponant igitur nobis differentiam generis utriusque, ut sciamus quid colendum, quid exsecrandum sit, habeantne inter se aliquod consortium an uero inimici sint. si sunt aliqua necessitudine copulati, quatenus eos discernemus aut quomodo utriusque generis honorem cultumque non miscebimus? si autem sunt inimici, cur aut daemones deos non timent aut dii daemonas fugare non possunt? ecce aliquis instinctu daemonis percitus dementit effertur insanit: ducamus hunc in Iouis Optimi Maximi templum uel, quia sanare homines Iuppiter nescit, in Aesculapi uel Apollinis fa
Abbreviated transcription (Latin):
prophanos homines sacris interesse adegerunt principes ip̃os infu¬
rorem. ut expugnarent dei templum seq uero sacrilegio cõtami¬
naretit. quod grauissimis ꝑsequentiũ penis expiaretur.Hec tamẽ
ex hoc ip̃o ceci homines intelligere possunt: aut hancesse uerã religi¬
onem cui ad uincendũ rantã uis inest aut illam falsam que sub¬
sistere aut congredi non põt.Sed aiunt hoc deos nõ meti uerũ
odio facere. quasi quisq possit odisse nisi eum qui aut nocet: aut
possit nocere. Intimo uero congruetis maiestatis fuit: ut eos quos ode¬
rant pñtibus peniis afficerent pociusq fugarent. Sed quoniam
neq accedere adeos possunt inꝗbus celestem notam uiderint
neq his nocere quos signum ĩ mortale munierit tanq in ex¬¬
pugnabili murus lacessunt. eos ꝑ homines: et manib psequũtur
alieris. quos profecto si esse confitentur uicimus. Necesse est enim

Expanded text:
profanos homines sacris interesse, egerunt principes suos in fuprofanos homines sacris interesse, egerunt principes suos in furorem, ut expunarent, quod grauissimis persequentium poenis expiaretur. nec tamen ex hoc ipso caeci homines intellegere possunt aut hanc esse ueram religionem cui ad uincendum tanta uis inest aut illam falsam quae subsistere aut congredi non potest. sed aiunt hoc deos non metu, uerum odio facere: quasi quisquam possit odisse nisi eum qui aut noceat aut possit nocere. immo uero congruens maiestati fuit ut eos quos oderant, praesentibus poenis adficerent potius quam fugerent. sed quoniam neque accedere ad eos possunt in quibus caelestem notam uiderint nec iis nocere quos signum immortale munierit tamquam inexpugnabilis murus, lacessunt eos per homines et manibus persecuntur alienis. quos profecto si esse conStentur, uicimus. necesse est enim
Abbreviated transcription (Latin):
nc satis est huius signi potentiã quantũ ualeot exponẽ Qͣto
tertori sit demonib hoc signum sciet qui uiderit quotetius ad¬
Qiuirati ꝑ̃ christum de corporib que obsederint fugiunt. Nam sicut ipse
q mentes. et malis incursibus furiatas insensus pristinos reporiebat
ita nunc sectatores eius eosdem spiritus inquinatos de homĩbus et noiẽ
magistri sui et signo passionis excludunt. cuius rei nõ difficilis est pro¬
batio. Nam cum diis suis ĩmolant si assistat aliquis signarã frontem
gerens. sacro nullo modo litant.nec responsa põt consultus reddere
uates et hec sepe causo precipua iusticiã ꝑsequendi malis regibus
fuit. Cum enim quidã ministtorũ nr̃i sacrificantibus dominis assi¬
steret imposito frontibus signo deos illorum fugauerũt ne possent in
uisceribus hostiarum futura depinoere Quod cum ĩtelligerẽt ounspies
itistigantihus isdem demonibus quihus prosecrarant: cõquerentes

Expanded text:
nc satis est, hujus signi potentia quantum valeat, exponere. Quanto terrori sit daemonibus hoc signum, sciet qui viderit quatenus adjurati per Christum de corporibus, quae obsederint, fugiant. Nam sicut ipse, mque mentes emotas, et malis incursibus furiatas, in sensus pristinos reponebat: ita nunc sectatores ejus eosdem spiritus inquinatos de hominibus, et nomine magistri sui, et signo passionis excludunt. Cujus rei non difficilis est probatio. Nam cum diis suis immolant, si assistat aliquis signatam frontem gerens, sacra nullo modo litant. Nec responsa potest consultus reddere vates. Et haec saepe causa praecipua justitiam persequendi malis regibus fuit. Cum enim quidam ministrorum nostri sacrificantibus dominis assisterent, imposito frontibus signo, deos illorum fugaverunt, ne possent in visceribus hostiarum futura depingere. Quod cum intelligerent aruspices, instigantibus iisdem daemonibus, quibus prosecant, conquerentes
Abbreviated transcription (Latin):
cui liceat nobis iocundissimis frui uoluptatibus non nesensu ca¬
tere uideamut: quidem sed dolere cruciari et mondexqi libi mõ¬
lis mibil amplius assequamur quo possit uolupras omissa pensori.
Sio sau terri uurtus malum nõ est facitq honeste ꝙ uolupratos iu¬
ciosas turpesq contemnit et fortiter ꝙ nec dolorem nec mortem
tieretut officium seruet. quo maius aliquod bonum assequatu
Inecesse est quã sunt illa que sꝑnit. At uõ morie suscepta quogta
ulrerius bonum sperati potest nisi eterrutas. Sc ĩmortoliie qie¬

Expanded text:
cum liceat nobis jucundissimis frui voluptatibus, nonne sensu cacum liceat nobis jucundissimis frui voluptatibus, nonne sensu cat ne vivere quidem, sed dolore cruciari, et mori, ex quibus malis nihil amplius assequamur, quo possit voluptas omissa pensari? Si autem virtus malum non est, facitque honeste, quod voluptates vitiosas turpesque contemnit et fortiter, quod nec dolorem, nec mortem timet, ut officium servet; ergo majus aliquod bonum assequatur necesse est, quam sunt illa quae spernit. At vero morte suscepta, quod ulterius bonum sperari potest, nisi aeternitas? CAPUT X. De vit
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitam subleuatit: qr uita insiñtio est mors inuno. et ut lux
si estigni non põt sic uita sine luce. Iotiis igitut elementũ est¬
lucis ac uite. Unde apparet hominẽ qui eo untur. ĩ mortalẽ sortitum
ta: es̃ condictionem ꝙ id illi familiate esset ꝗd facit uitain fuitus quaq
soli bomini dato magno argumento est imortales animas esse qual
nõ erit Em naturam si anima extinguitur huic erum pñti dite
mocet. Natn uita ista tertena quam comunẽ cum mutis dĩ alibus
acerbis sensibus ledit. et ad mortem ꝑducere nititur. que dissoluit
animantem. Si ergo uirtus et probibet his bonis hominemque
tialiter appetũtut. et ad sussitienda mala impellit. que nasiter
fuqiuntur ereo malum esl uirtus et in imica natit stulluqi
iidicium necẽe est qui eam sequitur. qm̃ se ipse ledit et fugiedo
bona prina et appetendo eq mola sinc sꝑpe fructiis amplious iedo

Expanded text:
ad vitam sublevant, quia vita in summo est, mors in imo. Et ut lux ad vitam sublevant, quia vita in summo est, mors in imo. Et ut lux esse sine igne non potest, sic vita sine luce. Ignis igitur elementum eslucis ac vitae: unde apparet hominem, qui eo utitur, immortalem sortitum esse conditionem, quia id illi familiare est, quod facit vitam. Virtus quoque soli homini data magno argumento, est immortales esse animas. Quae non erit secundum naturam, si anima extinguitur; huic enim praesenti vitae nocet. Nam vita ista terrena, quam communem cum mutis animalibus acerbis sensibus laedit, et ad mortem perducere nititur, quae dissolvit animantem. Si ergo virtus et prohibet iis bonis hominem, quae naturaliter appetuntur, et ad sustinenda mala impellit, quae naturaliter fugiuntur; ergo mala est virtus, et inimica naturae, stultumque judicari necesse est qui eam sequitur, quoniam se ipse laedit, et fugiendo bona praesentia, et appetendo aeque mala sine spe fructus amplioris. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
suam querit. et qi contempta humilitate terre ad altum tii¬
tur. qr sentit sũmum bonum in sũmo sibi esse querendum
iemoiq condictionis sue qr deus illum fecit eximium. ad
artificem suum spectat. Quam expectationẽ Tris megistus.
rectissime nominauit. que ĩmutis
animalibus nulla est. Cum sutem sap̃ia que soli homitu da¬
ta est nihil aliud sit quam noticia dei apparet animam nõ in¬
teure. neq dissolui: sed manere insempiternum qr deum
qui sempiternus est. et querit et diligit ips cogente nã sentiẽs
uel unde orta sit uel quo reuersura. Propterea non exiquum
ĩmortalitatis argumentum est quod homo solum celesti ele¬
alterum terre ascribitur cetere atumantes, qr terrene mor¬
taleq sunt terreno et graui utuntur elemento. homo solues
ignem inusu ht̃. quod est elemẽtum leue sublime celeste. Ea
uõ que ponderosa sunt admorrem depremunt: et que leuia sũt

Expanded text:
suam quaerit et quasi contempta humilitate terrae ad altum nitisuam quaerit et quasi contempta humilitate terrae ad altum nititur, quia sentit summum bonum in summo sibi esse quaerendum memorque condicionis suae, qua deus illum fecit eximium, ad artificem suum spectat? quam spectationem Trismegistus θεοπτίαν rectissime nominauit: quae in mutis animalibus nulla est. cum autem sapientia, quae soli homini data est, nihil aliut sit quam notitia dei, apparet animam non interire neque dissolui, sed manere in sempiternum, quia deum, qui sempiternus est, et quaerit et diligit, ipsa cogente natura sentiens uel unde orta sit uel quo reuersura. praeterea non exiguum inmortalitatis argumentum est quod homo solus caelesti elealterum terrae adscribitur, ceterae animantes quia terrenae mortalesque sunt, terreno et graui utuntur elemento, homo solus ignem in usu hvero quae ponderosa sunt, ad mortem deprimunt, et quae levia sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtes corporum necesse est humanas animas eaderti tõne subsistẽ
quoriam exip̃a tõne ac prudentia intelligitur esse quedam ĩ
horime ac deo similitudo. deniq illud argumentũ quo eniã
M.tullius uidit satis firmũ est exeo esse etertutotẽ anitie pos¬
se dignosci. ꝗr nullum sit aliud animal qđd hẽat aliquã noti¬
ciam dei religioq sit pene sola que hominem discernat amu¬
tis. Que cum in homine solum cadit ptofecto testatut id affe¬
ctare nos id desiderare id colere. quod nobis familiare quad
proximum sit futurum. An aliquis cum cererarum animatiũ
nani cotsiderauerit. quas prorus corporibus abiectas interrã
prostratas sũmi dei prouidentis effecit. ut exhoc intellig possit.
nuhil eas rationis hr̃e cum celo. põt non intelligere solum ex o¬
ominibus celeste ac diuitiũ atuimalesse homite cuius corpꝰ
ab huntio excitatum uultus sublimis: status rectus originẽ

Expanded text:
pertes corporum, necesse est humanas animas eadem ratione subsistere, pertes corporum, necesse est humanas animas eadem ratione subsistere, quoniam ex ipsa ratione ac prudentia intellegitur esse quaedam in homine ac deo similitudo. denique illut argumentum, quod etiam Marcus Tullius uidit, satis firmum est, ex eo aeternitatem animae posse dinosci, quia nullum sit aliud animal quod habeat notitiam aliquam dei, religioque sit paene sola quae hominem discernat a mutis: quae cum in hominem solum cadit, profecto testatur id adfectare nos, id desiderare, id colere quod nobis familiare, quod proximum sit futurum. an aliquis cum ceterarum animantium naturam considerauerit, quas pronis corporibus abiectas in terramque prostratas summi dei prouidentia effecit, ut ex hoc intellegi possit nihil eas rationis habere cum caelo, potest non intellegere solum ex omnibus caeleste ac diuinum animal esse hominem, cuius corpus ab humo excitatum, uultus sublimis, status rectus originem
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus. Nlar illos qui nullum omto deum esse dixerunt
non mõ phos sed ue hotĩes quidem fuisse dixecim quimuns
quod oculis contuebantur et quia uidebant aut boriis accedẽ
aduetsa. aut tialis prospero fortuito geri omĩa crediderunt.
ep nã inunduti niõ prouidentio constitutuni. hinc iam pro.¬
lapsi sunt ad delitam̃ta que talem st̃am necc̃io sequebantur
Q si est deuset iticor potał et inuisibilis et ctertius etpo nõ id¬
cuto intenite animam credibile est qr nõ uidetur postq re-¬
cessit acorpote. quoniã constat esse aliquid sentiets. ac uigeris
quod notueniat sub aspectum. At enim difficile est animo
cor pie hẽder quẽ od modum possit oninia rerinere sensu
sine his ꝑtibus corporis inquibus in est consilium sentiedi. Quid
de deo num facile est cori prehendere que ad modũ uigȩ ot sine
oipore. & si deos esse credunt. qui si sunt utiq anime sunt ex¬

Expanded text:
uideamus. nam illos qui nullum omnino deum esse dixerunt uideamus. nam illos qui nullum omnino deum esse dixerunt non modo philosophos, sed ne homines quidem fuisse dixerim, qui mutis quod oculis contuebantur. et quia uidebant aut bonis accidere aduersa aut malis prospera, fortuito geri omnia crediderunt et natura mundum, non prouidentia constitutum. hinc iam prolapsi sunt ad deliramenta, quae talem sententiam necessario sequebantur. quodsi est deus et incorporalis et inuisibilis et aeternus, ergo non idcirco interire animam credibile est, quia non uidetur, postquam recessit a corpore, quoniam constat esse aliquid sentiens ac uigens quod non ueniat sub aspectum. at enim difficile est animo comprehendere quemadmodum possit anima retinere sensum sine iis partibus corporis in quibus inest officium sentiendi. quid de deo? num facile est comprehendere quemadmodum uigeat sine corpore? quodsi deos esse credunt, qui si sunt, utique animae sunt ex
Abbreviated transcription (Latin):
ls itaq argumentis. que nec plato nec ullus alius ĩuenit
animarum etertitas probati ac perspici põt que nos br
uimum quod intẽrra propinquãte seculorum fine celebrabit.
Atite omĩa qtñ deus ab homine uideri non põt nequis tomen
ex eo ip̃o putaret deum non esse qr mortalibus cculisnon uide¬
etur inter cetera institutorum mirocula fecit etiam multa
Quorumuis quidem apparet sbo tamen nõ uiderur. sicut ẽ
odor uenius ut horum rerum otgumento et exemplo et ind
uin licer suboculos nõ ueniret de suo taten ui et effectu. et ope¬
ribus cerneremus. Quid uoce clarius: aut uento fortius: aut
odore uiolentius: hec tamen cum ꝑ detem feruntur ad sensug¬
q nr̃os uetuunt. et eos potentia sus impellunt nõ certiuntu
acie luminum. sed aliis corporis ꝑtibus sentuntut. Similiter
deus nõ aspectu nobis alio ue fragili sensu prehendendus est
sed mentis oculis intuendus. cutti oꝑa eius predata et mratda

Expanded text:
s itaque argumentis, quae nec Plato nec ullus alius inuenit, animarum aeternitas probari ac perspici potest: quae nosximum, quod in terra propinquante saeculorum fine celebrabitur. ante omnia, quoniam deus ab homine uideri non potest, ne quis tamen ex eo ipso putaret deum non esse, quia mortalibus oculis non uidetur, inter cetera institutorum suorum miracula fecit etiam multa quorum uis quidem apparet, substantia tamen non uidetur, sicut est uox odor uentus, ut harum rerum argumento et exemplo etiam deum, licet sub oculos non ueniret, de sua tamen ui et effectu et operibus cerneremus. quid uoce clarius aut uento fortius aut odore uiolentius? haec tamen cum per aerem feruntur ad sensusque nostros ueniunt et eos potentia sua inpellunt, non cernuntur acie luminum, sed aliis corporis partibus sentiuntur. similiter deus non aspectu nobis alioue fragili sensu conprehendendus est, sed mentis oculis intuendus, cum opera eius praeclara et miranda
Abbreviated transcription (Latin):
desq. Cicero tradidit primum de eternitate animarũ dispu
tasse. Qui omnes licet elloquentia excellerent: tamen in hac dum¬
taxat contentione nõ minus autoritatis habuerunt: qui cõtra
hanc sñtiam disserebant diceartus primo. deinde Democritus
postremo epicurus adeo ut res ip̃s dequa inter se pugnabant.
indubium uocarenit. deniq et tullius expoĩtis horum oĩum
de ĩmortalitate ac morte sñtiis ne scire se quid sit uerum pro-¬
nuntiauit. harum inquit sñiarum que uera sit deus aliquid
uiderit et rursus alibi quoniã utraq inquit earum sñtiarim
Aotissimos hũit aũtetes nec quid certi sit diuinari põt. Uerũ opus
nobis indiumnanõe nõ est quib ueritatẽ diumitas ip̃a potefeot

Expanded text:
des, quem Cicero tradides, quem Cicero traditavisse. Qui omnes licet eloquentia excellerent; tamen in hac duntaxat contentione non minus auctoritatis habuerunt, qui contra hanc sententiam disserebant, Dicaearchus primo, deinde Democritus, postremo Epicurus: adeo ut res ipsa, de qua inter se pugnabant, in dubium vocaretur. Denique et Tullius, expositis horum omnium de immortalitate ac morte sententiis, nescire se quid sit verum, pronuntiavit. « Harum, inquit, sententiarum quae vera sit, Deus aliquis viderit. » Et rursus alibi: « Quoniam utraque, inquit, earum sententiarum doctissimos habuit auctores; nec quid certi sit divinari potest. » Verum nobis divinatione
Abbreviated transcription (Latin):
mihi nisi adiectione sapĩe diseruisset. Addidit ergo ut effugiant hac̃
coĩtatem fieri non posse. quin sit ĩmortalis animus humanus. cuiꝰ
miranda solentia inueniendi et celeritas cogitandi facilitas perci¬
piendi atq discernendi et memoria p̃torum et prouidentia fu¬¬
turorum et artium plerũq ĩnumeraliũ scĩa qua cetere careant
animantes diuina et celestis appare at. qr et origo animi ꝗ tanta
capiat. tanta contineat. nulla repiatur interra. si quidẽ excorre¬
ccione tẽrena nihil hẽat ad mixtum. sed necc̃e est interram re¬
solui. quod est in homĩe ponderosum et dissolubile quod autem
tenue atq subtile id nõ esse indiuiduum ac domicilio corporis: ue¬
lut carcere liberatum adcelum et ad nãm suam puolare. hec fere
platonis collecta breuiter: que apud ip̃m late copioseq explicãtur
in eandẽ sñtia fuit etiã pictagoros antea eiusdẽq preceptor fẽrici¬

Expanded text:
, nisi adiectione sapientiae discreuisset. addidit ergo, ut effugeret hanc , nisi adiectione sapientiae discreuisset. addidit ergo, ut effugeret hanc communitatem, fieri non posse quin sit inmortalis animus humanus, cuius miranda sollertia inueniendi et celeritas cogitandi et facilitas percipiendi atque discendi et memoria praeteritorum et prouidentia futurorum et artium rerumque innumerabilium scientia, qua ceterae careant animantes, diuina et caelestis appareat, quia et origo animi, qui tanta capiat, tanta contineat, nulla reperiatur in terra, siquidem ex concretione terrena nihil habeat admixtum: sed necesse esse in terram resolui quod est in homine ponderosum et dissolubile, quod autem tenue atque suptile, id uero esse indiuiduum ac domicilio corporis uelut carcere liberatum ad caelum et ad naturam suam peruolare. haec fere Platonis collecta breuiter, quae aput ipsum late copioseque explicantur. in eadem sententia fuit etiam Pythagoras antea eiusque praeceptor Pherecy
Abbreviated transcription (Latin):
Um estiginr summũ immortalitatis ad quã capiendã
et formati aprincipio nati sumus. Ad hanc tendimus: ad¬
Hanc spectat huitana nã ad hanc nos pro uehit uittus. Q uod e¬
bonum qr de prehendimus supẽ ut etiã de ipsa immortalitate
dicartius. Platotis argumenta quãuis ad rem multũ conferant. tam̃
parum hñt firmitatis ad probandam et implendã uirtutem: quoĩas
nec rõnem tocius mistetii magni consum auerat in unũq college¬
rat nec sumiũ bonum comprehenderat. Ham licet uerum de
immortalitate anime sentiret. tamen nõ ita de illa tanqͣ de sũ¬¬
mo bono deserebat.Hosigitur certioribus signis eligere possumus ue¬
ritatem qui eam nõ ancipiti suspectione collegimius. sed diuina
traditione cognouimus. Plato aut sic argumentatus est ĩ mortale
esse quicquid ꝑ se ip̃m et sentit et semꝑ mouetur. Qđ̾ enimprĩ¬
cipitm motus non hĩ nec finem hĩturum ꝗr desi asemet ip̃o non
põt. Quod argumentũ etiam mutis animalibus eternitatẽ daret¬

Expanded text:
um est igitur summum bonum immortalitas, ad quam capiendam, et formati a principio, et nati sumus. Ad hanc tendimus; hanc spectat humana natura; ad hanc nos provehit virtus: quod bonum quia deprehendimus, superest etiam ut de ipsa immortalitate dicamus. Platonis argumenta, quamvis ad rem multum conferant, tamen parum habent firmitatis ad probandam et implendam veritatem; quoniam nec rationem totius mysterii magni consummaverat, in unumque collegerat, nec summum bonum comprehenderat. Nam licet verum de animae animae inmortalitate sentiret, tamen non ita de illa tamquam de summo bono disserebat. nos igitur certioribus signis eligere possumus ueritatem, qui eam non ancipiti suspicione colligimus, sed diuina traditione cognouimus. Plato autem sic argumentatus est: immortale esse quicquid per se ipsum et sentit et semper mouetur; quod enim principium motus non habet, nec finem habiturum, quia deseri a semet ipso non potest. quod argumentum etiam mutis animalibus aeter-. nitatem daret
Abbreviated transcription (Latin):
Seed quiãius uoien eius quod ei aprincipio pater sũmus impo¬
suit nullus alius preter ip̃m sciat ht̃ taten et inter angelos ald
norabulum et inret homĩes aliud. iesus quippo itcer peues
nomiates Ulati christus nõ propriũ nomen est sed nuticos¬
pano ponestatis et regniui Siceruimi iudei reges suos appellabanit
sed ex porenda est hiuius norñis ratio proptor ies ase labatr¬
rem qui eum ĩ mutata lt̃a chrestumpter orat soleetto¬
ui sacitum cor ssicerẽt unquentũ quo ꝑ uno possenit hi qracent¬
cabaritur ad sacerdotiũ uel ađ regnũ et sicut nut iomqui i
dumentu pinpure insignie est regie dignitatis assumpte N
lis unetio sacri unquenti nomen ac potestatẽ regiã confetebat

Expanded text:
sed quamuis nomen eius, quod ei a principio pater summus inposuit, nullus alius praeter ipsum sciat, habet tamen et inter angelos aliut uocabulum et inter homines aliut. Iesus quippe inter homines nominatur. nam Christus non proprium nomen est, sed nuncupatio potestatis et regni: sic enim Iudaei reges suos appellabant. sed exponenda huius nominis ratio est propter ignorantium errorem, qui eum inmutata littera Chrestum soleut sacrum conficerent unguentum, quo perungui possent ii qui uocabantur adndumentum purpurae insigne est regiae dignitatis assumptae, sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regium conferebat.
Abbreviated transcription (Latin):
lereo homines qui deorũ suorum moribus corigriiunt
qt̃ ꝯtauem lm̃t ꝯcerbãq iustitiã candem piotatẽ suati
quã incẽteris rebus utunnr aduersus iustos uiolenter exer¬
cẽnt. Nec ĩmerito aprophis bestie nomiantur. preclare itsq
.M. Tullius. et erum si nemo est inquit. quin emori malit. ꝙͣ
conuerti m aliquã figurati beste. quauis hominis sit meres¬

Expanded text:
r hominibus qui deorum suorum moribus congruunt. quia grauis est et acerba iustitia, eandem inpietatem suam qua in ceteris rebus utuntur, aduersus iustos uiolenter exercent, nec inmerito a prophetis bestiae nominantur. praeclare itaque M. Tullius: etenim si nemo est inquit quin emori malit quam conuerti in aliquam figuram bestiae, quamuis hominis me
Abbreviated transcription (Latin):
Osee quoq primus duodecim prophetarum de resurectiõe eius
testificatus est. hic filius meus sapiens propter quod nũc nõ resi¬
stet in contribulatione filiorũ suorum et demanu inferoꝵ eruã
eum. Ubi est iuditiũ tuum mors aut ubi est aculeus tuus Itẽ
alio loco. uiuificabit nos post biduũ die tercia et ideo ĩposi
turũ esse morti terminũ dixit. post tridui somnũ¬
Uitam enim nobis acquisiuit morte suꝑato. Hulla igitur spes alia
consequende ĩmortalitatis homini datur nisi crediderit in eum
et illam crucem portandã paciendãq suscepit¬

Expanded text:
Osee quoque primus duodecim prophetarum de resurrectione eius Osee quoque primus duodecim prophetarum de resurrectione eius testificatus est: hic filius meus sapiens, propter quod nunc non resistet in contribulatione filiorum suorum: et de manu inferorum eruam eum.. ubi est iudicium tuum, mors, aut ubi est aculeus tuus? idem alio loco: uiuificabit nos post biduum die tertio. et ideo Sibylla inpositurum esse morti terminum dixit post tridui somnuVitam enim nobis acquisivit morte superata. Nulla igitur spes alia consequendae immortalitatis homini datur, nisi crediderit in eum, et illam crucem portandam patiendamque suscep
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere quiuerunt: sed qm̃ predixerat se tercia die abinferis re¬
surecturum metuẽtes ne adiscipulis subrepto et amoto corpore re
surexisse eum crederent et fieret ĩplebem multo maior confusio
detraxerunt cruci: et condusum firmiter ĩ monumẽto militari Ø¬
custodia circũdederunt. Uerum tertia die ante lucẽ terremotu repẽ¬
te factum est sepulchrũ: et custodibus quos attonitos obstupefecerat
pauor nihil uidentibus integer ex sepulchro. ac uiuus egressus ingalilea
profectus est ut discipulos quereret. In sepulcro uero nihil reꝑtum est
nisi exuuie quibus in uolutũ corpus incluserant. Ilud autẽ apud
inferos nõ remansurũ. sed die tercio resurecturũ prophete cecine¬
rant. Dauid inpsalmo .xuiͦ. nõ derelinques animã meã apud infe¬
ros neq sanctum tuũ dabis uidere interitũ.Item intercio dormi¬
ui. et somnũ accepi et exurexi. qm̃ dominus auxiliatus ẽ mibi.

Expanded text:
intellegere quiuerunt, sed quoniam praedixerat se tertio die ab inferis reintellegere quiuerunt, sed quoniam praedixerat se tertio die ab inferis resurrecturum, metuentes ne a discipulis subrepto et amoto corpore uniuersi resurrexisse eum crederent et fieret multo maior in plebe confusio, detraxerunt eum cruci et conclusum in monumento firmiter militari custodia circumdederunt. uerum tertio die ante lUcem terrae motu repente facto patefactum est sepulcrum et custodibus quos adtonitos obstupefecerat pauor nihil uidentibus integer e sepulcro ac uiuas egressus in Galilaeam profectus est, ut discipulos suos quaereret, in sepulcro uero nihil repertum est nisi exuuiae, quibus conuolutum corpus incluserant. illum autem aput inferos non remansurum, sed die tertio resurrecturum prophetae cecinerant. David in psalmo XV: non derelinques animam meam ad inferos neque dabis sanctum tuum uidere interitum. item in tertio: ego dormiui et somnum cepi, et surrexi, quoniam dominus auxiliatus est mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
Uid amplius iam de facinore iudeorũ dici põt q̃ extecatostũ
fuisse artpinsatiabili furore correptos. qui hec quottidie legentes
neq intellexerũt neq quin facerent cauere uoluerunt. Suspensus
igitir et affixus exclamauit ad dominũ uore magna et ultro spiri¬
tum posuit et cadem hora terremotus factus est et uelum templi
quod separabat duo tabertiacula scissum induas ꝑtes: et sol reperire
subductus est. et ab hora sexta usq ad horã nonam tetiebre fuerunt
Qua de re Amos propheta testatur. et erit in illo die dicit dominus
Occidet sol meridie. et tenebrabitur dies lucis et conuertã dies festos
uros inluctum et cantica ur̃a inlamentationẽ. Irem hieremias ex
terita est que parit. et tediit anima et occidit sol ei cum ad huc medi
dies esset confusa est et maledita reliquos eorum ingladio dabo incõ¬
spectu inumicorũ eorum et Sybilla¬
Cum hec facta essent ne prodigiis quidẽ celestibus facinus suum

Expanded text:
uid amplius iam de facinore Iudaeorum dici potest quam excaecatos tum fuisse atque insanabili furore correptos, io qui haec cottidie legentes neque intellexerunt neque quin facerent cauere potuerunt? suspensus igitur et adfixus exclamauit ad deum uoce magna et ultro spiritum posuit. et eadem hora terrae motus factus est et uelum templi quod separabat duo tabernacula scissum est in duas partes et sol repente subductus est et ab hora sexta usque in nonam tenebrae fuerunt. qua de re Amos propheta testatur: et erit in illo die, dicit dominus, occidet sol meridie et obtenebrabitur dies lucis: et conuertam dies festos uestros in luctum et cantica uterrita est quae parit et taeduit anima ejus. Subiit sol ei cum adhuc medius dies esset, confusa est et maledicta. Reliquos eorum in gladio dabo in conspectu inimicorum eorum . Icum haec facta essent, ne prodigiis quidem caelestibus facinus suum
Abbreviated transcription (Latin):
culis alligatos. et de loro carceris ederites intenebris. Cũ igitur
nos antea ranq ceci et tanq̃ carcere iustitie stultine iticlusi
sederemus intenebris ignorantes deum et ueritatẽ illumĩãti
Pab eo surtius quitios testamẽto suo adoprauit. et liberatos ma¬
lis uinculis atq inlucem sapierine productos inhereditatẽ rȩgui
celestis asciuit

Expanded text:
nculis alligatos et de domo carceris sedentes in tenebris. cum igitur nculis alligatos et de domo carceris sedentes in tenebris. cum igitur nos antea tamquam caeci et tamquam carcere stultitiae inclusi sederemus in tenebris ignorantes deum et ueritatem, inluminati ab eo sumus, qui nos testamento suo adoptauit et liberatos malis uinculis atque in lucem sapientiae productos in hereditatem regni caelestis adsciuit
Abbreviated transcription (Latin):
sicut leo idest preda et deuoratio factus sum heredibus mois ꝗ
me ĩmolauetũt sicut pecus dedit suꝑ me uocẽ suam idest sen¬
tentias aduersus me tortis crucisq dixerunt. Nam quod su¬¬
perius ait consumaturũ se domui iuda testamentũ nouum
ostetidit. Uetus illud testamentũ quod ꝑ moysem datũ nõ fuisse
ꝑfectum id autẽ quod ꝑchristum dari heret consurnatũ fore.
domũ autẽ :uda et ilrael nõ unq iudeos significat quos abdi¬
cauit: sed nos qui ah eo conuorati exgentibus ĩ illorũ locũ adoptiõe
sucressimus. et appellamut fili iudeorũ quad Sybilla declarat cum
dicit
Q autem futurũ esset id genus ssayas docet apud quẽ pater sũtius
ad filium Ioquitur dicẽs. Ego dominus deus uoraui te adiustitia
et tenebo manũ tuam et confirmabo te et dedi te intestamentu
generis mei inlucem gentiũ apire oculos eorum producere exiũ¬

Expanded text:
sicut leo, id est praeda et deuoratio factus sum heredibus meis, qui sicut leo, id est praeda et deuoratio factus sum heredibus meis, qui me immolauerunt sicut pecus. dedit super me uocem suam, id est sententias aduersus me mortis crucisque dixerunt. nam quod superius ait consummaturum se domui Iuda testamentum nouum, ostendit uetus illut testamentum quod per Moysen datum est non fuisse perfectum, id autem quod per Christum dari haberet consummatum fore. domum autem Iuda et Israhel non utique Iudaeos significat, quos abdicauit, sed nos, qui ab eo conuocati ex gentibus in illorum locum adoptione successimus et appellamur filii Iudaeorum: quod declarat Sibylla, cum dicit autem futurum esset id genus, Esaias docet , apud quem Pater summus ad Filium loquitur, dicens: Ego Dominus Deus, vocavi te ad justitiam, et tenebo manum tgeneris mei, in lucem gentium, aperire oculos caecorum, producere ex ui
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris adimpletio est.et in utroq: idem testator est christus
qui pro nobis morte suscepta nos heredes regni eterni facit ab¬¬
dicato et exheredato populo iudeorum sicut hieremias prophe¬
ta testatur cum loquitur talia. Ecce dies ueniũt dicit dominus
et cõsumabo domui ifrael et domui iuda testamentũ nouum¬
et nõ secundum testamentũ quod disposui patribus eorũ ĩdie
qua apprehendimanũ eorum: ut educerẽ eos de terra egipti
qr ip̃i nõ ꝑseuerauerũt intestamẽto meo et ego neglexi eos dicit
dominus. Idem alio loco similiter ait. de reliqui domũ meam
dimisi hereditatẽ meam ĩmaniu inimicorũ eius. Facta est he¬
reditas mea mihi: sicut leo insilua, dedit ip̃a suꝑ me uocem
suã ideo odiui eam: cum sit hereditas eius celeste regnũ non
utiq ip̃am hereditatẽ se dicit odisse. sed heredes qui aduersus eũ
ingrati et impii extiterutit. Facta est inquit hereditas mea mihi

Expanded text:
ueteris adinpletio est et in utroque idem testator est Christus, ueteris adinpletio est et in utroque idem testator est Christus, qui pro nobis morte suscepta nos heredes regni aeterni facit abdicato et exheredato populo Iudaeorum, sicut Hieremias propheta testatur, cum loquitur talia: ecce dies ueniunt, dicit dominus, et consummabo domui Israhel et domui Iuda testamentum nouum, non secundum testamentum quod disposui patribus eorum in die, qua adprehendi manum eorum, ut educerem illos de terra Aegypti, quia ipsi non perseuerauerunt in testamento meo, et ego neclexi eos, dicit dominus. idem alio loco similiter ait: dereliqui domum meam, dimisi hereditatem meam in manus inimicorum eius. facta est hereditas mea mihi sicut leo in silua, dedit ipsa super me uocem suam, idcirco odiui eam. cum sit hereditas eius caeleste regnum, non utique ipsam hereditatem se dicit odisse, sed heredes, qui aduersus eum ingrati et inpii extiterunt. facta est inquit hereditas mea mihi