comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utigni nl alis accusabunt᷑ gentiles. si cõpuncti creatoris fidẽ ⁊ uitute nolue¬
rint crede aut si stupore qͦdã ñ ꝯsicłant ut credant u̾b̾. aut gestis dñicis: ddefenden¬
tesse oscientia in die udicii. Quia ñ cogitauit debe se crede ⁊ uidicet᷑. ñ qͣsi maliuolꝰ
s qͣsi ignorañt ñ tñ sine pena fut̾os: qr ñ licet ignorare. Gentes enĩ cuplici gnre sig¬
nificat: tam credentes ꝗͣ infidos. Suꝑiꝰ enĩ degentilib credentib dic̃ P ost aut̃ subiecit
etiã de bis gentilib qͥñ credt̃. Ut sic̃ ꝑ ꝯscientiã suã laudant̾ credentes: ita ⁊ ꝑ ꝯscien¬
tiã suã accusent᷑ diffidentes. Quãuis enĩ sibi uideat᷑ mimme reus qͥ ñ credicdit qr
de gentib credentib: dixisse credat᷑. qd̾ qi ait. Qd mͥ dehis qͥ foris sc̃iudicare ⁊ qͥ ñ credi¬
dit inqͥt iã uidicatꝰ ẽ ⁊ qr ñ resurgt̃ impii in iudicio: sine lege enĩ peccantes sine le

Expanded text:
tionibus suis accusabuntur gentiles, si compuncti creatoris fidem et virtutem noluerint credere: aut si stupore quodam non considerant, ut credant verbis et gestis Dominicis, defendentes se conscientia in die judicii, quia non cogitavit se debere credere; et judicetur non quasi malevolus, sed quasi ignorans: non tamen sine poena futuros; quia id non licet ignorare. Gentes enim duplici genere significat, tam credentes quam infidos; superius enim de gentibus credentibus dicit: post autem subjecit etiam de eis gentibtiam suam accusentur diffidentes. Quamvis enim sibi videatur minime reus, qui non credidit; quia de gentibus credentibus dixisse credatur, quia ait: Quid mihi de iis, qui foris sunt, judicare ? Et, Qui non crediderit, inq
Abbreviated transcription (Latin):
es ds̃ & nesciebamꝰ c̃ tota lex dĩ patͥs auetoritate p̾dicet ex qͦ st̃ omĩa: S qr filius dĩ sẽꝑ
qͥdẽ apparuit. latebat aut̃ qͥs eẽt c̃ post resurrectionẽ coguoscit̾ dr̃q ei inconfessione
qr ipse eet qͥ apparuerat qdẽ patriarchis in dm̃ ⁊ pꝰ incarnatꝰ ẽ.: s: ñ fuerat intellectꝰ ab¬
om̃ibꝰ. Qui in lege głaris: ꝑ p̾uaricationẽ legis dm̃ in honoras. Preuaricator legis
es: qͣndo sensũ legis qͥ de incarnatione ⁊ diuinitate. xp̃i ẽ: pteris. Et dm̃ in hono¬
ras. dũ testimoniũ eiꝰ qd̾ dedit de filio suo: ñ recipis. Ipse em̃ dixit. Hic ÷ filiꝰm̃s di¬
lectꝰ. Nom̃ enĩ dĩꝑuos blasphenat᷑. int̃ gc̃s sic̃ scͥptũ est. Hoc dixit ysaias ꝓpħa qr dĩ¬

Expanded text:
nesciebamus; cum tota Lex Dei Patris auctoritatem praedicet, ex quo sunt omnia? Sed quia Filius Dei semper quidem apparuit, latebat autem quis esset; cum post resurrectionem cognoscitur, dicitur ei in confessione: quia ipse esset; qui apparuerat quidem patriarchis in Deum, et post incarnatus est, somnibus. Qui in lege gloriaris, per praevaricationem legis Deum inhonoras. Praevaricator legis es, quando sensum legis, qui de incarnatione et divinitate Christi est, praeteris, et Deum non honoras, dum testimonium ejus, quod dedit de Filio suo, non recipis: ipse enim dixit: Hic est Filius meus dilectus. Nomen enim Dei per vos blasphematur inter gentes, sicut scriptum est. H
Abbreviated transcription (Latin):
nominant᷑. qr in uda hoc significatũ ẽ: qd̾ fut̾merat in xp̃o. Dictũ ÷ enĩ. Iudaᷤᷤ
quẽ õs cotidie laudant hi: qͦs fr̃s suos dignatus ÷ appellare. Ipse enĩ dix̃ mulie¬
ribꝰ. Ite & dicite fr̃ib ur̃is. qr p̾cedo uos in galileam. Qͥs enĩ ñ laudet eũ cuiꝰ bene¬
ficio uinit: Apłs gͦ sub hac significatione quȩ postior numero s ꝑfectior meri
to÷ totũ uoluit comp̾hendi. Qd̃ iudȩi ñ intelligentes. Nom̃ sibi carnalis uide
defendunt. Et reqͥescis in lege. & głaris in dõ: & nosti uoluntate ci .x ꝓrailituis
ra instruet᷑ ꝑ legẽ. Nonmagnũ ualde uidi uult si iudeus credat: qͥppe c̃ sit instroe
sꝰ ꝑlegẽ Piculosũ aut̃ ualde siñ credat: duc̃enĩ ht̃ legẽ. S: ut ponat᷑ ereclerss. me¬

Expanded text:
nominantur, quia in Juda hoc significatum est quod futurum erat in Christo. Dictum est enim: Judas sed Christo, quem omnes quotidie laudant hi quos fratres suos dignatus est appellare; ipse enim dixit mulieribus: Ite et dicite fratribus meis, quia praecedo vos in Galilaeam . Quis enim non laudet euficio vivit? Apostolus ergo sub hac significatione, quae posterior numero, sed perfectior merito est, totum voluit comprehendi: quod Judaei non intelligentes, nomen sibi carnalis Judae defendunt. Et requiescis in Lege, et gloriaris in Deo, et nosti voluntatem ejusra, instructus per Legem. Non magnum valde videri vult, si Judaeus credat; quippe cum sit instructus per Legem: periculosum autem valde si non credat; ducem enim habet Legem. Sed ut praeponatur credens, me
Abbreviated transcription (Latin):
itũ eẽ mdicat uerũ sit & impleat᷑ & dm̃ ꝯditorẽ mundi ꝓuident̃ curiosũ oꝑis sui m̾̃i¬
se quȩ fec̃ ostendit: s qr bona fecisse negari ñ potest. Indignũ ẽ enĩ & imꝓbabile bo¬
nũ. male fecisse curã aut̃ eoꝵ necc̃e ẽ ut dicat᷑ age: qr ꝯtumelia eiꝰ erit & accusatio
sibonoꝵ ac se factors negligens inclucat᷑.  ppe c̃ eiꝰ nuitu ac ꝓuidentia: uta ipsa su¬
stentet᷑ ministio elem̃toꝵ. Sic̃ ipse dñs dic̃. Qui solẽ suũ oriri fac̃ suꝑ bonos & malos:
& pluit suꝑ iustos & in iustos. Q gͦ pr̾at curã negligit ꝯseruare qd̵ fec̃ ut amantes se

Expanded text:
et impleatur, et Deum conditorem mundi providenter et curiose operis sui merise, quae fecit, ostendit; sed quia bona fecisse negari non potest indignum est enim et improbabile bonum mala fecisse, curam eorum necesse est ut dicatur agere; quia contumelia ejus erit et accusatio, si bonorum a se factorum negligens inducatur: quippe cum ejus nutu ac providentia vita ipsa sustentetur ministerio elementorum, sicut ipse Dominus dicit: Qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et 37 pluit su
Abbreviated transcription (Latin):
alloqͥt᷑ gentiles ab rabã ip̃si dõ credidisse ⁊ iustificatũ eẽ. Ant̃ eũ inꝗͣ ⁊ gt̃s credt̃ ut
ĩtificent᷑ ut ñ sit distantia udȩi ⁊ gẽi ifide. Quia sublata circuncisione & p̃putio
unũ fuint inxͦ. Quia ⁊ abrahã in p̾putio credidit ⁊itificatꝰ : Qͥ uiuificat mortuos¬

Expanded text:
alloquitur gentiles, Abraham ipsi Deo credidisse, et justificatum esse ante eum, in quem et gentes credunt; ut alloquitur gentiles, Abraham ipsi Deo credidisse, et justificatum esse ante eum, in quem et gentes credunt; ut justificentur, ut non sit distantia Judaei et Graeci in fide; quia sublata circumcisione et praeputio, unum fiunt in Christo; quia et Abraham in praeputio credidit, et justificat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fidẽ ut digni fiant dici filii dĩ. & sit firma ꝓmissio. Sienĩ filios dĩ se dicant c̃fĩ¬
ut sub lege sc̃ ut ꝓmissionẽ mereant᷑ acciꝑe. qͣtomagis qͥ sub lege ñ st̃: ñ gͦ ex pedit
ut se mittat sub lege ut possit cõpendio medelã uulneris inuenire̾. Nonei qͥex
lege : tantiũ s ⁊ ei qͥ ex fide ÷ abrahȩ.hoc ÷ qd̾ supͣ dixit oi semimi tã uideoꝵ qͥ utiq ex
lege ueniebant q̃ gentiliũ qͥ fidẽ secunt᷑ ab rahȩ qͥ gentilis credidit ut cͥet iustꝰ si¬
ne lege enĩ credidit abrahã. Idõq: magis gentilib iungit᷑ abrabã ut firma eis
qͥcrecłt̃ ⁊ sic firmã e ꝓmissionẽ si fidĩ causa recedat᷑ a lege q ꝑmissio regni cęloꝵ
iustis deputata: ñ peccatoribꝰ. Et qͥ sublege st̃ sub peccato st̃. q õspeccauert̃. nec pos¬

Expanded text:
oc purificandi sunt prius per fidem; ut digni fiant dici filii Dei, et sit firma promissio. Si enim filios Dei se dicant, coc purificandi sunt prius per fidem; ut digni fiant dici filii Dei, et sit firma promissio. Si enim filios Dei se dicant, cde sub lege sunt, ut promissionem mereantur accipere; quanto magis qui sub lege non sunt! Non ergo expedit, ut se mittat sub lege; ut possit compendio medelam vulneris invenire. Non ei qui ex lege est tantum, sed et ei qui ex fide est Abrahae. Hoc est quod supra dixit: Omni semini, tam Judaeorum, quiet justus. Sine lege enim credidit Abraham, ideoque magis gentilibus jungitur; ut firma sit qui credunt: et sic firmam esse promissionem, si fidei causa recedatur a lege; quia promissio regni coelorum justis deputata est, non peccatoribus. Et qui sub lege sunt, sub peccato s
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ fieri potuisse. Lex ait irã oꝑat᷑ adhoc enĩ data ẽ ut reos facet delinq̃ntes. fideᷤᷤ
aut̃ donũ ÷ mĩȩ dĩ ut ꝑ legẽ reifactiueniã ꝯseqͣnt᷑ iccirco fides gaudiũ oꝑat᷑.
ñ cont᷑ legẽ loqͥt᷑ s ant̃ ponit illi fidẽ qr qͥ ꝑ legẽ salui eẽ ñ pot̾ant gr̃a dĩ saluant᷑ ꝑ
fidẽ. Nongͦ lex ira ÷ s irã oꝑat᷑ peccanti. Id: penã dũ ñ ignoscit s uindicat. Pena¬
rant peccatores. Cessat enĩ factors lex id÷ obseruatio sabbatoꝵ & neo meniars cir¬
cuncisionis escaꝵ discretio animał mortui aut sanguinis mustelȩ obseruatio.
dõ e fidde ut sd̾m gr̃am firma sit ꝓmissio oĩ semimi. Firma c̾e ñ pot: ꝓmissio oĩ se¬
mini. Hoc⁊ õi hõi ex oĩgente. nͥ fuerit ex fide. Quia origo ꝓmissionis ex fide ẽ ñex

Expanded text:
leglegae Dei, ut per legem rei facti, veniam consequantur; idcirco fides gaudium operatur. Nec contra legem loquitur, sed anteponit illi fidem; quia qui per legem salvi esse non poterant, gratia Dei salvantur per fidem. Non ergo lex ira est, sed iram operant peccatores. Cessat enim factorum lex, id est, observatio sabbatorum, neomeniarum, circumcisionis, escarum discretio, animalis mortui, aut sanguinis mustelae observatio. Ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini. Firma esse non potest promissio omni semini, hoc est, omni homini ex omni gente, nisi fuerit ex fide; quia origo promissionis ex fide est, non
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ÷ xp̃s qͥ hõiũ peccata abluerat. Unde dic̃ ioħs baptista. Ecce agnꝰ dĩ ecce qͥ tollit
peccata mundi. Non gͦ m̾ito seruate legis heres factꝰ÷ mundi s fidei. Heres aut̃
mundi heres: t̾rȩ: quã in filiis ꝯsecutꝰ ẽ. Xp̃s aut̃ heres ÷ gentiũ ⁊ dd̾ canit ⁊ dabo
tͥ gc̃s hereclitatẽ tuã ⁊ possessionẽ tuã t̾minos tre. Ipsienĩ moriem ⁊ uiuemꝰ c̃ eo. Sienĩ
qͥ ex lege: hi st̃ heredes. Id÷ si hi qͥ ex lege ł sub lege st̃ heredes ex lege st̃: euacuata
ẽ fides abolita : ꝓmissio. Manifestũ ÷ qm̃ si ex lege hȩreditas: ꝓmissio quȩ ex fide
facta ẽ ad abraham in irritũ uenitꝰ. S ñ ÷ ꝑ legẽ facta ꝓmissios ꝑ iusticiã dĩ fi¬
dei hȩreditas. Ostendit enĩ apłs qd̾ mali sit hereditatẽ sꝑare ex lege̾. Lex enĩ irã
oꝑat᷑ ut penitꝰ ostendat ñ posse iustificari hõem ꝑ legẽ ap̃ dm̃ neq ꝓmissionẽ ꝑ

Expanded text:
qui hominum peccata ablueret. Unde dicit Joannes Baptista: Ecce Agnus Dei: ecce qui tollit peccata mundi . Non ergo merito servatae legis haeres factus est mundi, sed fidei, haeres autem mundi haeres est terrae, quam in filienim moriemur et vivemus cum eo. Si enim qui ex lege, hi sunt haeredes, id est, si ii qui ex lege vel sub lege sunt, haeredes ex lege sunt, Evacuata est fides, abolita est promissio . Manifestum est, quoniam si ex lege haereditas, promissio quae ex fide facta est ad Abraham, in irritum venit. Sed non est per Legem facta promissio, sed per justitiam fidei haereditas; ostendit enim Apostolus quid mali sit haereditatem sperare ex lege. Lex enim iram operatur. Ut penitus ostendat non posse justificari hominem per legem apud Deum, neque promissionem per
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑. Et udiciũ ñerit ampliꝰ q÷ lex ⁊tollet᷑ sacrificiũ meũ.I dõ inqͥt
meũ ut sciret᷑ obłonẽ uet̾em cessat̾᷑am. Quẽ sensũ ad aꝑiens saluator. Lex
ds̃: ieremias ꝓpħa ceciit dic̃s. Ecce dies ueniunt dicit dñs. Et consũmabo domui
isrł ⁊ domui nuida cestam̃tũ nouũ ñ scd̾m qd̾ dedi patͥb: eoꝵ. His utiq qͥ ueniente
xp̃m ex ꝓmissione receꝑunt. Idõ saluator ñ ueni ait soluere legẽ aut ꝓpħas s
adimplere. Etqr domꝰ dĩ ñ tantũ in sola ierosolima s in cęt̾is locis fut᷑a erat: ait

Expanded text:
 sacrificium meum ; ideo, inquit, meum, ut sciretur oblationem veterem cessaturam. Quem sensum adaperiens Salvator: Lex,Deus, Jeremias propheta cecinit, dicens: Ecce dies venient, dicit Dominus, et consummabo dique qui venientem Christum ex promissione receperunt. Ideo Salvator: Non veni, ait, solvere legem aut prophetas, sed adimplere . Et quia domus Dei non tantum in sola Hierosolyma, sed et in caeteris locis futura erat, ait
Abbreviated transcription (Latin):
q̃pacientiã dĩ scientespartĩ ad correptionẽ partĩ ad maiorẽ ultionẽ ñ se coirigentiũ
ꝓtelari pͥoꝵ opũ pęnitentes bene u̾sant᷑ freti fidutia fidei: ne diu hic positi damnũ
incurrant ꝓmissȩ uitȩ. Dabit gͦ eisgłam ⁊ honorẽ. Et ne hoc ualde magnũ ad cõꝑa¬
tionẽ p̾sentis uite udet᷑. Qiia ⁊ hic głosi uident᷑ ⁊ honorati: adiec̃ ⁊ incorrupti¬
onẽ: ut ex eo alia gła ⁊ alt̾̃ honor intelligeret᷑. ꝗ̃do incorruptio simul comitabit᷑
In psenti em̃ honor ⁊ gła frequent̃ amittit᷑. qr corruptibilis ẽ qͥdat ⁊ qd lat & qͥ¬

Expanded text:
 scientes, partim ad correptionem, partim ad majorem ultionem non se corrigentium protelari, priorum operum poenitentes bene versantur, freti fiducia fidei; ne diu hic positi damnum incurrant promissae vitae. Dabit ergo eis gloriam et honorem. Et ne non hoc valde magnum ad comparationem praesentis vitae videretur, quia et hic gloriosi videntur et honorati, adjecit: Et incorruptionem; ut ex eo alia gloria et alter honor intelligeretur, quando incorruptio simul comitabitur. In praesenti enim honor vel gloria frequenter amittitur; quia corruptibilis est, qui dat,
Abbreviated transcription (Latin):
mauert̃ incuriosũ dm̃ iudicantes. ac pħ negligendũ: hinc additũ ÷ ut magis ac ma¬
gis hebetati ad oĩa mala admittenda fierent ꝓmptiores. Ut facta quȩ hoĩb ñ ã¬
bigerent displicere: dm̃ crecdent ñ uindicare. Nc̃ enumerat oĩa mala quȩ in ilł

Expanded text:
maverunt, incuriosum Deum judicantes, ac per hoc negligendum. Hinc additum est, ut magis ac mamaverunt, incuriosum Deum judicantes, ac per hoc negligendum. Hinc additum est, ut magis ac magis hebetati, ad omnia mala admittenda fierent promptiores; ut facta quae hominibus non ambigerent displicere, Deum crederent non vindicare. Nunc enumerat omnia mala, quae illis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Ut qͥiã u̾itatẽ dĩ immutauert̃ in m̃datiũ: immutares & nat̾alẽ usũ in eũ usq̃
ꝑ quẽ dehonestarent᷑ rei facti mortis scdȩ Rm̃enĩ alia legẽ ñ potest dare sathanas.
Nichil enĩ ht̃ ꝯcessa & licita in aliis ordinẽ u̾sat. ut dũ alit̾ fint qͣm ꝯcessa st̃ sint pec¬
catũ. Et m̃cedẽ qͣm oportuit erroris sui in semetipsis recipientes. Hanc dic̃ cõpensatio¬
nẽ eẽ contẽpti dĩ: id÷ turpidinẽ & contaminationẽ. hec enĩ ÷ pͥma causa peccati. Qͥd
enĩ peiꝰ qͥd det̾iꝰ hoc peccato : qͣntũ enĩ idolatͥa ꝑ impiũ & gͣuissimũ deliccũẽ. tm̃ o
cõpensatio eiꝰ horrenda & ꝑsordida passio ẽ. Et sic̃ ñ ꝓbauert̃ dm̃ hr̃e innoticiã tͣdi
dit illos ds̃ in reꝓbũ sensũ. ut faciant ea quȩ ñ conueniunt. Propt̃ errorẽ simula¬
croꝵs tͣditi st̃ ad turpia facienda inuicẽ: sic̃ iã dictũ ẽ. Et qi in punitatẽ hoꝵs esti¬

Expanded text:
itatem Dei immutaverunt in mendacium, immutarent et naturalem usum in eum usum, per quem dehonestarentur rei facti mortis secundae; quoniam aliam legem dare non potest Satanas, nihil enim habet, concessa et licita in alium ordinem versat, ut dum aliter fiunt, quam concessa sunt, sint peccatum. Et mercedem, quam oportuit, erroris sui in semetipsis recipientes. Hanc dicit compensationem esse contempti Dei, id est, turpitudinem, et contaminationem: haec est enim prima causa peccati; quid enim pejus, quid deterius hoc peccato? Quantum enim idololatria perimpium et gravissimum delictum est, tantum et compensatio ejus horrenda et persordida dit illos Deus in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt. Propter errores simulacrorum traditi sunt ad turpia facienda invicem, sicut jam dictum est. Et quia impunitatem horum aesti
Abbreviated transcription (Latin):
draconẽ quẽ occidit danihel hõ dĩ: cuiꝰ similitudinẽ hñt. Cgyptii aut̃ colebant
quadrupedẽ: qͣm dicebant apin in siilitudinẽ uacce. Qd malũ mitatꝰ ÷ ieroboas¬
que nc̃ dic̾e ñ ÷ nece̾e̾. hȩc abhis facta st̃ qͥ se sapientes estimauer̾t in mundo.Quia en ĩi¬
uisibilẽ dm ñ honorauert̃. ista faciendo. nec in hisquȩ uisibilia st̃ saꝑe potuert̃. dif¬

Expanded text:
draconem, quem occidit Daniel homo Dei , cujus similitudinem habent; Aegyptii autem colebant draconem, quem occidit Daniel homo Dei , cujus similitudinem habent; Aegyptii autem colebant quadrupedem, quem dicebant Apin, in similitudinem vaccae, quod malum imitatus est Jeroboamquae nunc dicere non est necesse. Haec ab his facta sunt qui sapientes se aestimaverunt in mundo; quia enim invisibilem Deum non honoraverunt ista faciendo, nec de his quae visibilia sunt recte
Abbreviated transcription (Latin):
Ic forma corrupta filii hõis: dĩ abhisuocet᷑. Hoc ÷ simulacrũ hõĩs. Ut qͦs uiuos
noĩe donare ñ audent: mortuoꝵ inagines in głã dĩ recipiant. Qnta egͥtudo qͣn¬
ta stulticia hos se sapientes appellare ad suã dãnationẽ apud qͦs plus mortui pos¬
st̃ ꝗͣ uiui. & mortui potiores st̃ uiuis. Auiuo enĩ dõ recedentes mortius fauent:
in quoꝵ numo st̃. Sic̃ scͥptũ ẽ. Mortalis mortuũ fingit manib: iniqͥs. Hoc de huiꝰ
modi sapientia salomonis dictũ ẽ. Et uolucrũ & qͣdrupedũ & serpentiũ.
His subiectis cumulauit ad penã ebitudinis ut ult᷑ stulticiã & uanitatẽ sint
huiꝰ modi. Sic enĩ dĩ maiestatẽ & głam minuert̃ ut hoꝵ quȩ minima & parua
st̃ similitudini dĩ honorificentiã darent. Primi enĩ babylonii dm̃ uocauert̃ fig¬
m̃tũ belis cuiꝰdã qͦndã hoĩs mortui. qͥ pͥncipatũ in eos dr̃ egisse. Coluer̃t & serpentẽ

Expanded text:
ut forma corruptibilis hominis Deus ab his vocetur, hoc est, simulacrum hominis, ut quos vivos nomine Dei donare non audent, mortuorum imagines in gloriam Dei recipiant. Quanta aegritudo, quanta stultitia hos sapientes appellare ad suam damnationem apud quos plus mortui possunt quam vivi, et mortui potiores sunt vivis, a vivo enim Deo recedentes mortuis favent, in quorum numero, sicut scriptum est, Mortalis mosmodi a Sapientia Salomonis dictum est. Et volucrum, et quadrupedum, et serpentium. His subjectis cumulavit ad poenam hebetudinis, ut ultra stultitiam et vanitatem sint hujusmodi; sic enim majestatem Dei et gloriam minuerunt, ut horum, quae minima et parva sunt, similitudini Dei honorificentiam darent; primi enim Babylonii Deum vocaverunt figmentum Beli quondam hominis mortui, qui principatum in eos dicitur egisse; coluerunt et serpentem
Abbreviated transcription (Latin):
uenti. iure ut rei dãpnant᷑ maiestatis & isti se ñ putant reos qͥ honorẽ nõis dĩ de¬
tert creatȩ & relicto dño c̃seruos adorant qͣsi sit aliqͥd plus qͦd seruet᷑ dõ: Nã &
ideo ad regẽ ꝑ tͥbunos aut comites it᷑: qr hõutiq ẽ rex & nescit qͥb debeat rem¬
puplicã crede. Ad dm̃ aut̃ quẽ utiq nicħ lateat: oĩũ enĩ m̾ita nouit. Ad ꝓme¬
rendũ suffragatore ñ opꝰ ⁊ s m̃te deuota. Ubic̃̾q enĩ tał locutꝰ ei fuerit respon¬
debit illiꝰ. Et mutauert incorruptibił dĩ insimilitudinẽ imaginis corruptibit

Expanded text:
venti, jure ut rei damnentur majestatis? Et isti se non putant reos, qui honorem nominis Dei deventi, jure ut rei damnentur majestatis? Et isti se non putant reos, qui honorem nominis Dei deferunt creaturae, et relicto Domino, conservos adorant; quasi sit aliquid plus, quod reservetur Deo. Nam et ideo ad regem per tribunos aut comites itur; quia homo utique est rex, et nescit quibus debeat rempublicam credere. Ad Deum autem, quem utique nihil latet omnium enim merita novit, promerendum, suffragatore non opus est, sed mente devota. Ubicumque enim talis locutus fuerit ei, respondebit illi. Et mutaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rȩst᷑a & inferna. Et hc̃ unũ ẽẽ: qͥ om̃ib decreu̾it ꝓpͥetates & officia nat̾alit̃ . Et
ħscientes: ñ egert̃ gr̃as. De ant̾iorib loqͥt᷑: ut p̾sentes & futuros corrigat᷑. S: eua¬
nuert̾ incogitationib suis. Euanuer̃t̃: uidentes enĩ inundũ miro ornatu ap¬
tatũ: ab eo quẽ eiꝰ opificẽ agnou̾ant dissimulauert̃. Et obscuratũ ÷ insipiens
coreoꝵ. Nebula erroris texit cor illoꝵ qr c̃ creator ẽ ex hisquȩ pulchra sc̃ãpliꝰ ho¬
norificari debuerint: obtunsi st̃ relicto illo ħ solũ sibi dicentes suffic̾e ad salutẽ.¬
passi neglecti dĩ. misera uti excusatione dic̃tes ꝑ istos posse irȩ ad dm̃: sic̃ ꝑ co¬
mites ꝑuenit᷑ ad regẽ. Age. Nunqͥd tã demens ÷ aliqͥs aut salutis suȩ in memor
ut honorificentiã regis uindicet comitiꝰ c̃ de hacre si qͥ etiã tͣctare fuerint in¬

Expanded text:
terrestria et inferna: et hunc unum esse qui omnibus decreverit proprietates et officia naturaliter; et terrestria et inferna: et hunc unum esse qui omnibus decreverit proprietates et officia naturaliter; et haec scientes non egerunt gratias. De anterioribus loquitur, ut praesentes et futuros corrigat. Sed evanuerunt in cogitationibus suis. Evanuerunt; videntes enim mundum miro ornatu aptatum ab eo, quem ejus opificem cognoverant, dissimulaverunt. Et obscuratum est insipiens cor eorum. Nebula erroris texit cor illorum, quia cum creatorem ex iis, quae fecit pulchra, amplius honorificare debuerint, obtusi sunt, relicto illo, haec sola dicentes sibi sufficere ad cultpassi neglecti Dei misera uti excusatione, dicentes per istos posse ire ad Deum sicut per comites pervenitur ad regem. Age, numquid tam demens est aliquis, aut salutis suae immemor, ut honorificentiam regis vindicet comiti; cum de hac re si qui etiam tractare fuerint in
Abbreviated transcription (Latin):
intellecca ꝯspiciunt᷑. Idẽ sensus : quẽ repetit ut absolutiꝰ doceat: qr cũ ꝑse poten¬
tia & maiestas dĩ creat̾ȩ ocłis aspici ñ possit: oꝑa mundi intellecta ꝯspiciunt᷑. Hoc
gͥͣ gñe reos facit eos qͥ sine lege uxert̃. & nat᷑e & moysi. Consuetudine enĩ peccan¬
di obruert̃ legẽ natȩ: obliti st̃ memoriã eiꝰ. Legẽ aut̃ quȩ ad reformationẽ data
etiã uirtutes dĩ & diuinitatẽ sẽpit̾nã cognitã eẽ ab hoĩb: & stupore qͦdã hebetasse
ad honorandũ dm̃: quẽ & eẽ & oꝑari adutilicatẽ suã ñ ignoraret. Ca enĩ quȩ hu¬
manis usibr euoluto anno gignunt᷑: ipsũ decreuisse nulli indubiũ uenit. & c̾na¬
rũ. Ut sint in excusabiles. Multis enĩ modis qͥreus niuncit᷑ excusari ñ potẽ.¬
m̃ c̃ cognouissent dm̃ ñ sic̃ dm̃ magnificauer̾t. aut gr̃as eger̃t̃. Usq adõ ũ
ignorauert̃. ut faterent᷑ unũ e̾ẽ pͥncipiũ: a qͦ oĩa initiũ sortita sc̃: celestia &

Expanded text:
tentia et majestas Dei creaturae oculis aspici non possint, opere mundi intellecta conspiciuntur. Hoc igitur genere reos facit eos, qui sine lege vixerunt et naturae et Moysi; consuetudine enim peccandi obruerunt legem naturae, oblitique memoriam ejus: legem autem quae ad reformationem data etiam virtutem Dei, et divinitatem sempiternam cognitam esse ab hominibus, et stupore quodam hebetasse ad honorandum Deum, quem et esse, et operari ad utilitatem suam non ignorarent; ea enim quae humanis usibus evoluto anno gignuntur, ipsum decrevisse nulli in dubium venit. Aeternarum. Ut sint inexcusabiles: multis enim modis, qui reus est, convincitm cum cognovissent Deum; non sicut Deum magnificaverunt, aut gratias egerunt. Usque adeo non ignoraverunt, ut faterentur unum esse principium, a quo omnia initium sortita sint, coelestia et
Abbreviated transcription (Latin):
hibitum se dic̃: s & causas morarũ discreuit. Et hos ut se p̾parent adhortat᷑ ÷ ut audien¬
tes gr̾am sibi sp̃ialẽ ministndã fore dignos se efficerent a uiciis carnalib abstinentes ad
sue ꝓfessionẽ: ut hic fructũ habeat apud dm̃ ministerii sui. ꝑ qd̾ lacessit illos ad fidẽ
rectã exẽplo cȩt̾arq̃ gt̃iũ. Promptior enĩ fic qͥs ad rẽ sibi tͣditã. si ilł multos iudeatas¬
sentiriᷤ. Grecis ac barbaris sapientibꝰ & insipientibꝰ debitor sũ. Debitorẽ se dic̃ hor qͦs

Expanded text:
on ergo otiose prohibitum se dicit, sed et causas morarum discrevit, et hos ut se praepararent adhortatus est, ut audienon ergo otiose prohibitum se dicit, sed et causas morarum discrevit, et hos ut se praepararent adhortatus est, ut audientes gratiam sibi spiritalem ministrandam fore, dignos se efficerent, a vitiis carnalibus abstinentes ad bentes fidei suae professionem, ut hic fructum habeat apud Deum ministerii sui, per quod lacessit illos ad fidem rectam, exemplo caeterarum gentium: promptior enim fit quis ad rem sibi traditam, si illi multos videat assentire. Graecis et barbaris, sapientibus et ins
Abbreviated transcription (Latin):
rũ: dolet tñ qi ñ rectã accipiebant fidẽ. Hoc affectu fint apłs ut alicna uitia q̃u iuado
antes romanis.¶ũ enĩ sepe uellet uenire & ꝓhib̾et᷑ sic factũ : ut scrib̾et epłam ne dui
inmala exercitatione decenti ñ facile corrig̾ent᷑. Et fr̃s eos uocat ñ solũ qr renati erant
s quia erant int̾ eos licet pauciqͥ recte sentirent. Inde dic̃ uocatis scĩs. Qͥd tñ ÷ uocatis
dõ utiq qͥ sciens adhuc in paratos illos ad alias urbes direx̃ apłm: quȩ iã ad recipien¬
dãu̾itatẽ eent capaces Qñiussub nõie ag̾ent saluatoris. s uiciis ꝓhibebant̾ carnalibꝰ:
ne digniiã e̾ent addisce sp̃italia. Deniq uolentes aliqͣndo in bithinia ire: ꝓhiti st̃. a sp̃u
scõ paulus &e silas. Cur nͥ sciret adhuc affectum dee̾e: apud corinthnos aut̃ cõmonet᷑

Expanded text:
rum, doleat tamen quia non rectam accipiebant fidem. Hoc affectu fuit Apostolus, ut aliena vitia quasi sua dorum, doleat tamen quia non rectam accipiebant fidem. Hoc affectu fuit Apostolus, ut aliena vitia quasi sua doantes Romanis. Cum enim saepe vellet venire, et prohiberetur, sic factum est ut scriberet epistolam; ne diu in mala exercitatione detenti, non facile corrigerentur. Et fratres eos vocat, non solum quia renati erant; sed et quia erant inter eos, licet pauci, qui recte sentirent. Unde dixit: Vocatis sanctis . Quid tamen est, Deo utique, qui sciens adhuc imparatos illos, ad alias urbes direxit Apostolum, quae jam ad recipiendam veritatem essent capaces; quamvis sub nomine agerent Salvatoris, sed vitiis prohibebantur carnalibus; ne digni jam essent addiscere spirita Paulus et Silas . Cur? nisi quia sciret adhuc affectum deesse: apud Corinthios autem commonetur
Abbreviated transcription (Latin):
sũ assecutos significat: qi sub noĩe. xẽi ñ illa quȩ xp̃c docuerat fuerant assecuti: s ea
quȩ fuerant a uidȩis tͣdita. Se aut̃ cuꝑe citiꝰ uenire: ut ab hac illos tͣditione abstrahe¬
ret: & spũale ilł tͣderet donũ. Ut adqͥrat illos dõ participes illos faciens gr̃ae spũał ut
tis illos corrigat. & a carnali sensu abstrahat. p̃sentiã suã necessariã. dic̃ ut grã ilł sp̃ua¬
lẽ minist᷑ret. Cũq scribit sp̃italia sint nͥ qr alit̾ dicta ad aliud solent rapisic̃ ab hereti¬
cisfit: Idõ desid̾at ut p̃sens doctͥnã exgłicã sensu qͦ scribit his tͣdat: ne sub auctoritate
litt̾arỹ eiꝰ ñ auferret᷑ errors firmaret᷑. Ꝙppe c̃p̃sens quȩ u̾b suade ñ potat luaciet u
dute. ut magisilt ꝓficiat additis. Id ẽ simul ꝯsolari in uob ꝑ eã quȩ inuicẽ ÷ fidẽ u̾rã
atq meã. Consolari se dic̃ c̃ iłi si app̾hendant sp̃ualia. Iuia qͣnuis gaudeat fidei illo¬

Expanded text:
sum assecutos significat; quia sub nomine Christi non illa quae Christus docuerat, fuerant assecuti, sed ea quae fuerant a Judaeis tradita. Se autem cupere citius venire, ut 30 ab hac illos traditione abstraheret, et spirituale illis traderet donum, ut acquirat illos Deo, participes illos faciens gratiae spiritalis, ut tis illos corrigat, et a carnali sensu abstrahat, praesentiam suam necessariam dicat, ut gratiam illis spiritalem ministraret; cum ea quae scribit, spiritalia sint: nisi propter hoc quia aliter dicta ad aliud solent rapi, sicut ab haereticis fit? Ideo desiderat ut praesens doctrinam evangelicam sensu quo scribit, his tradat; ne sub auctoritate litterarum ejus non auferretur error, sed firmaretur: quippe cum praesens quae verbis suadere non poteratmagis illis proficiat aditis. Id est, simul consolari in vobis per eam quae invicem est, fidem vestram atque meam. Consolari se dicit cum illis, si apprehendant spiritalia; quia quamvis congaudeat fidei illo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdidit: ut ex his qͣntꝰ & ꝗ admrabił creator eoꝵ ÷ possit agnosci. & solꝰ adorari nde
scͥptũ ÷ in psalmo. xuuii. Cęli enarrant głã .d.⁊ .o.m. eiꝰ.a.firmam̃tu. ł naturalẽ gͥ
legẽ reum fac̃ genꝰ hoĩũ. Potuert̃ enĩ id ꝑlegẽ nat̾e app̃hende fabrica mundi cesti¬
ficante. auctorẽ dm̃ solũ diligendu. qd moyses litt̾is tclidit. S impii factist̃ ñ colen¬
do creatorẽ & iusticia in eis apparet dũ uidentes disũmulant a ũitate ñ facientes
unũ dm̃ Quia qđ notũ ÷ dĩ manifestũ ÷ in illis. Noticia dĩ manifesta ẽ ex mundi
fabrica c enĩ ds qͥnat᷑a inuisibilis ÷ etiã uisibilib possit sciri. opꝰ ab eo factꝰũ ẽ:
qd̾ opificẽ uisibilitate sua manifestaret: ut ꝑcertũ incertũ possit sciri. Ut ꝑ ħ

Expanded text:
tra condidit, ut ex his quantus et quam admirabilis Creator eorum est possit agnosci, et solus adorari. Returalem ergo legem reum facit genus humanum; potuerunt enim id per legem naturae apprehendere, fabrica mundi testificante, auctorem Deum solum diligendum, quod Moyses litteris tradidit : sed impii facti sunt non colendo creatorem, et injustitia in eis apparet, dum videntes dissimulant a veritate, non fatentes unum Deum. Quia quod notum est Dei, manifestum est infabrica. Ut enim Deus, qui natura invisibilis est, etiam visibilis possit sciri, opus factum ab eo est, quod opificem visibilitate sua manifestaret, ut per certum incertum possit sciri; ut per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃s. Noli timere paulesic̃ enĩ testificatꝰ es de me ierosolimita & romeꝰ. Desidõ enĩ ui-¬

Expanded text:
dicens: Noli timere, Paule, sicut enim testificatus es de me Hierosolymis, ita et Romae . Desidero enim viddicens: Noli timere, Paule, sicut enim testificatus es de me Hierosolymis, ita et Romae . Desidero enim vid
Abbreviated transcription (Latin):
luntate agat᷑. Orat gͦ ut qͦcunq ex causa iã det̾occasio qͣ ueniret adurbẽ: qi occupatꝰ
erat ilł p̃dicando. Sic ꝓsꝑũ it̃ imputans. si dõ uolente ueniret qi ꝓuida ÷ dĩ uolun¬
tas. Prosꝑũ gͦ it̃ ẽ: ñ incassũ laborẽ itineris subire. Hoc rogat ut ds ĩpleat uocando
illos ad suã gr̃ã. Auiditate aĩ loqͥt᷑. Desid̾at enĩ illos: sciens & ilł &e sibi ꝓdee̾ sic̃ ali¬
bi dic̃. Qđ ÷ gaudiũ nr̃m & corona. Nonne uos in aduentũ dñi: fructꝰ enĩ apłi ẽ
ubior. silueret᷑ multos. ẜ pt̾ea qi maiꝰ gaudiũ ÷ si potentes mundi ꝯu̾tant᷑ ad dm̃
qr quanto inimici gͣues st̃. qͣntomagis rec̃ciliati necessarii. Uoluntati itaq eiꝰ sic oc¬
casio data e̾: ut coactꝰ appellaret ꝙ̧sarẽ: & dirigeret᷑ ex alia causa ad urbẽ romã dõ
uolente: ut impleret ꝓpositũ uoluntatis suȩ. Deniq in naufragio posito ad stitit dñs

Expanded text:
em; quia occupatus erat aliis praedicando: sic prosperum iter reputans, si Deo volente veniret; quia provida est Dei voluntas. Prosperum ergo iter est non incassum laborem itineris subire. Haec rogat ut Deus impleat, vocando illos ad suam gratiam. Aviditate animi loquitur; desiderat enim illos, sciens et illis et sibi prodesse, sicut alibi dicit: Quod est gaudium nostrum et corona? Nonne vos in adventum Domini ? Fructus enim Apostoli est uberior, si lucretur multos. Praeterea quia majus gaudium est, si potentes mundi convertantur ad Deum, quia quanto inimici graves sunt, tanto magis reconciliati necessarii. Voluntati itaque ejus sic occasio data est, ut coactus appellaret Caesarem, et dirigeretur ex alia causa ad urbem Romam, Deo volente; ut impleret propositum voluntatis suae. Denique in naufragio posito astitit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Mhu xp̃i. Hoc : legatione nob̃ fungentibꝰ ꝓnoĩe iħuxẽi. int̃ qͦ estis & uos uocati: qr
donũ dĩ õib missũ ÷ ut cũ audumt se. int̾ cȩt̾os uocatos scirent se sub lege ag̾e ñ de¬
b̾e: qr sine lege moy si suscepert̃ cet̃ȩ gẽs legẽ xx̃i. Omĩb qͥ st̃ romȩ dilectis dĩ uocatis
scĩs. Quanius romanis scribat: illis tñ scrib̾e se significat qͥ in caritate dĩ st̾. Qͥ st̃ hi nͥ
qͥ de filio dĩ recce sentiunt: isti sc̃i st̃ & uocati dicunt᷑. Sublege enĩ agentes male intelli¬
domui. Et ut sine xp̃onullã e̾̃ pacẽ & spẽ oceret: adiecit g̾rã & pacẽ ñ solũ adõ patͤ

Expanded text:
isti, inter quos estis et vos vocati; quia donum Dei omnibus missum est, ut cum audiunt se inter caeteros vocatos, scirent se sub Lege agere non debere, quia sine lege Moysi susceperunt caeterae gentes legem Christi. Omnibus qui sunt Romae, dilectis Dei, vocatis sanctis. Quamvis Romqui de Filio Dei recte sentiunt? Isti sancti sunt, et vocati dicuntur, sub lege enim agentes male intellidomui , et ut sine Christo nullam esse pacem et spem doceret, adjecit, gratiam et pacem non solum a Deo Patre
Abbreviated transcription (Latin):
quęrit ad oratores pat̃. Memorẽ gͦ se illors in orationib sius flagitat: ut seminet
in illis caritatẽ. Facit enĩ illis desidiũ sui. Qͥs enĩ ñ amet eũ quẽ audit memorẽ siu ee̾:
si enĩ abhis qͥ missi f̃i erant libent̃ acceꝑant doctͥnã sub nõie xẽi adult̾atis t̾b: Qnto
secrans si qͦ mͦ tandẽ aliqͣndo ꝓsꝑum it̃ habeã in uoluntate dĩ ueniendi aduos.
Orationis suȩ ꝓ ilł sensũ ostendit. Dm̃ enĩ sedic̃ pet̾e ut ueniret ad urbẽ ad ꝑfec

Expanded text:
os quaerit adoratores Pater. Memorem ergo se illorum in orationibus suis flagitat, ut seminet in illis charitatem; facit enim illis desiderium sui. Quis enim non amet eum, quem audit memorem sui esse? Si enim ab iis qui missi non erant, libenter acceperant doctrinam sub nomine Christi, adulteratis verbis; quanto secrans si quomodo tandem aliquando prosperum iter habeam in voluntate Dei, veniendi ad vos. Orationis suae pro il
Abbreviated transcription (Latin):
li seruiri. Cui enĩ aĩo seruit᷑. ex fide illi seruit᷑. Hȩc & dñs fatꝰ ÷ ad samaritidẽ putan¬
tẽ qđ in monte ad orari se uelit dĩ dic̃s. Uenit hora et nc̃ t: qͣndo ueri adoratores ad¬

Expanded text:
li serviri; cui enim animo servitur, ex fide illi servitur. Haec et Dominus fatus est ad Samaritidem, putanli serviri; cui enim animo servitur, ex fide illi servitur. Haec et Dominus fatus est ad Samaritidem, putantem quod in monte adorari se Deus velit dicens: Venit hora, et nunc est, quando veri adoratores ad
Abbreviated transcription (Latin):
dentiã referat ꝑ xp̃m. Aut enĩ gaudebant roborati qͥ credidant cȩt̾i. qi uidebant
pͥncipes suos factos xp̃ianos: aut certe qͥñ credid̾ant pot̾ant crede hors exẽplo. Faci¬
leenĩ facit inferior: qđ fieri uiderit a pͥoreᷤ  Testis enĩmͥ e̾ ds̃: cui seruio in sp̃u meo
in eoͣgłofilii eiꝰ: qd̾ sine int̾missione memoriã ur̃i facio sẽꝑ in oratioĩb meis. Ut suade¬
at caritatẽ: dm̃ testẽ dat cui seruit. at quẽ & p̃cẽ ꝓhis facit: ñ in lege seruiendo.s in
exͣgłio filii eiꝰ. ħ ẽ ñ in eo qd̾ moyses seruus tͣdidit s in eo qd̾ filiꝰ dilectissimꝰ docuit. Ut
qͣntũ distat seruus a dño: tͣni distet exgłm alege. Non qd mala sit lex. s qr meliꝰ ⁊ eegłm.
uio. Quomͦ: in spu meo inqͥt. Non in circuncisione manu facta neq in neomeniis &

Expanded text:
dentiam referat per Christum. Aut enim gaudebant roborati, qui crediderant: caeteri, quia videbant dentiam referat per Christum. Aut enim gaudebant roborati, qui crediderant: caeteri, quia videbant principes suos factos: aut certe qui non crediderant, poterant credere horum exemplo. Facile enim facit inferior, quod fieri viderit a priore. Testis enim mihi est Deus, cui servio in spiritu meo, in Evangelio Filii ejus, quod sine intermissione memoriam vestri facio semper in orationibus meis. Ut suadeat charitatem, Deum testem dat, cui servit, ad quem et precem pro his facit, non in Lege serviendo, sed in Evangelio Filii ejus, hoc est, non in eo quod Moyses servus tradidit, sed in eo quod Filius dilectissimus docuit; quantum enim distat servus a domino, tantum distat e spiritu meo, inquit, non in circumcisione manufacta, neque in neomeniis, et
Abbreviated transcription (Latin):
qr fiddes ut̾a annunciat᷑ in uniu̾so mundo. Finita p̃facione: ant̃ oia gaudiũ suũ ẽẽ
testat᷑. ut pote gentiũ apłs Qd̾ c̃ romani regnent in mundo. subieceruit se fidĩ xp̃i¬
anȩ qͥ prudentib scłi humił &e stulta uidet᷑. Cũ gͦ multa e̾e̾ut ex qͥb gaudet in roma¬
nis: erant enĩ doctͥnȩ meniorabiles. & bonioꝑis cupidi: Studiosiq magis agendi be-¬
ne qm sermonis: qdđ ñ longe ⁊ a religione diuuina. In h tn pͥmũ gaude sedic̃. qr fides
illoꝵ in oĩ locoerebat: qͣnuis ñ scdm regulã ab auctorib tͣdite ueritatis. Tam̃ qi qd̾ ab¬
unod̾o erat int̾posito noĩe.xr̃i ceꝑant: uenerari. gͣculat᷑. sciens illos posse ꝓficere. ꝑ qđd
etiã caritatẽ suã circͣ illos oftendit: qnͣdo ꝯgaudet bono cepto illoꝵ. & hortat᷑ ad ꝑfects̃.
Gr̃as gͦ ag̾e sedic̃ dõ suo dũtaxat: qi adhuc illoꝵ ñ erat plene qi ex ipso ÷ oĩs ꝑat̾nitas s qr

Expanded text:
 fides vestra annuntiatur in universo mundo. Finita praefatione ante omnia gaudium suum esse testatur ut pote gentium Apostolus quod cum Romani regnent in mundo, subjecerint se fidei Chriae prudentibus saeculi humilis et stulta videtur. Cum ergo multa essent ex quibus gauderet in Romanis  erant enim doctrina memorabiles et boni operis cupidi, studiosique magis agendi bene, quam sermonis, quod non longe est a religione divina, in hoc tamen primum gaudere se dicit, quia fides illorum in oo Christi nomine, coeperant venerari, gratulatur, sciens illos posse proficere. Per quod etiam charitatem suam circa illos ostendit, quando congaudet bono coepto illorum, et hortatur ad profectum. 29 Gratias ergo agere se dicit Deo suo dumtaxat, quia adhuc illorum non erat plene; quia ex ipso est omnis paternitas . Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ dĩ in uirtute.: g̾rã dedit iustificans peccatores: & apłos nõiauit. Erũ se hic so¬

Expanded text:
Filius Dei in virtute, gratiam dedit, justificans peccatores, et apostolos nominavit, quorum se hic soFilius Dei in virtute, gratiam dedit, justificans peccatores, et apostolos nominavit, quorum se hic so
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ scđ̃m sp̃m sc̃ificationis in uutute manifestari filiꝰ dĩ: c̃ resurget a mortuis sic̃ scͥptũ
ẽ in psalmo octogesimo qͣrto. Seritas de t̾ra orta÷. Om̃is enĩ ambiguitas & diffidentia:
resurrectione eiꝰ calcata÷ & cõp̾ssa. Si qͥdẽ adhuc in cruce positũ centurio uideus ma¬
gnalia: dĩ siliũ ꝯfitet. Nã & discipłi mmorit eiꝰ dubitauert: dicente cleopha ui emass.
Nosputabamꝰ. qr ipse erat qͥ incipiebat lib̾are ifrł. Ipse enĩ dñsait. Cũ exaltaueritis
filiũ hõis. tc̃ cognoscetis qi ipse ego sum. Et it̾m. Cũ exaltatꝰ fuero a t̾ra: oĩa tͣhã ad me
uictoria: ut ea potestate oꝑaret᷑ mortuus qͣ oꝑatꝰ fuerat & uiuus. Qͦ facto apparu¬
it illusisse mortẽ: ut redimeret nos. Unde dñm nr̃m hc̃ uocatꝰ. ꝑ quẽ accepimꝰ g̾rã¬
& apłatũ. ad obedientiũ fidei in õib gentib: ꝓ noĩe eiꝰ. Post resurrectionẽ manifestus

Expanded text:
ortuis, sicut scriptum est in psalmo octogesimo quarto: Veritas de terra orta est . Omnis enim ambiguitas et diffidentia resurrectione ejus calcata est, et compressa; siquidem adhuc in cruce positum, centurio videns magnalia, Dei Filium confitetur . 28 Nam et discipuli in morte ejus dubitaverunt, dicente Cleopha in Emmaus: Nos putabamus quia ipse erat, qui incipiebat liberare Israel . Et ipse Dominus ait: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ipse ego sum ; et iterum: Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me victoria, ut ea potestate operaretur mortuus, qua operatus fuerat et vivus. Quo facto apparuit illusisse mortem, ut redimeret nos; unde Dominum nostrum hunc vocat. Per quem accepimus gran omnibus gentibus pro nomine ejus. Post resurrectionem manifestatus
Abbreviated transcription (Latin):
excusare se posse putaret: docet huiꝰ modi in excusabilẽ forẽ Non enĩ iꝰtũ ÷ ut huic
in pune ꝯcedat᷑: qr ꝑ hẏpocrisin ostendit se ñ talẽ c̃ peior ee̾ dep̾hendat᷑. fallic enĩ ut
dũ pumiendussit: honore dignꝰappareatꝰ. Scimꝰ aut̃ qm̃ iudiciũ dĩ ÷ scd̾m uitatẽ in

Expanded text:
excusare se posse putaret, docet hujusmodi inexcusabilem fore. Non enim justum est, ut huic excusare se posse putaret, docet hujusmodi inexcusabilem fore. Non enim justum est, ut huic impune concedatur; quia per hypocrisin ostendit se non talem, cum pejor esse deprehendatur. Fallit enim, ut dum puniendus sit, honore dignus appareat. Scimus autem quoniam judicium Dei est secun
Abbreviated transcription (Latin):
nec confundi potẽ i his: ꝗdo uidet faueri sibi & obsecundari abhisqͥñ st̃ tales. Et
ita ÷ ut qͥ fomitẽ pͥbeant de lictis illor: idõq dignũ ÷ ut pari cmine rei habeant᷑. St̃
it̾ũ alii qͥ ñ solũ faciunt mala: s etiã qͥ ꝯsentiunt facientib ut ñ solũ faciant s et cali¬
b consentiant. Duplex gͦ hoꝵ ÷ neqͥtia. Non enĩ tã malisc̃ qͥ faciunt: & facientib ot᷑¬
dicc̃. Scientes enĩ nefaria: ñ illa uindicant. Illi enĩ tã neqͥssimi sc̃ & qͥ faciunt. & ꝯ¬
sentiunt facientib ut nec dm̃timeant. in cresc̾e cupientes mala idõ hȩc minime iundi¬
dicas alt̾m: te ipsũ condẽpnas. Cadẽ enĩ agis quȩ iudicas. qm̃ facientẽ maligna & c̃¬
sentientẽ facientib morte dignos ostendit. ne forte hic qͥ facit & ñ ꝯsentit facientibꝰ

Expanded text:
nec confundi potest in his, quando videt faveri sibi, et obsecundari ab his qui non sunt tales. Et nec confundi potest in his, quando videt faveri sibi, et obsecundari ab his qui non sunt tales. Et ita est, ut qui fomitem praebeant delictis illorum. Ideoque dignum est, ut pari crimine rei habeantur; sunt iterum alii, qui non solum faciunt mala, sed etiam qui consentiunt facientibus, ut non solum faciant, sed et talibus consentiant. Duplex ergo horum est nequitia, non enim tam mali sunt, qui faciunt, et facientibus contradicunt: scientes enim nefaria, non illa vindicant. Illi enim tam nequissimi sunt, quia faciunt et consentiunt facientibus, ut nec Deum timeant, increscere cupientes mala; ideo haec non vindiipsum condemnas; eadem enim agis, quae judicas. Quoniam facientem maligna, et consentientem facientibus, morte dignos ostendit; ne forte hic qui facit, et non consentit facientibus,
Abbreviated transcription (Latin):
agt digni st̃ morte. Hȩc oĩa mala corpꝰ : peccatoꝵ cuim ancipati facti st̃ potestatis eidẽ
ut faciant punienda. hec enĩ maloꝵ causa. a sodomitis cȩpta ẽ offensione dĩ sic̃ su
pͥmũ ꝯdẽpnat. Ut cũ ħ em̃data fuerint: facile corrigant᷑ & moꝵ uitia. Sublato
enĩ malici̧ seminȩ neqͥtiȩ fruetꝰ arescent. Non enĩ dac arbor fructꝰ: cuiꝰ excisȩ st̃ radi¬
uit. exitũq ñ tacuit: ut timorẽ pon̾et huiꝰ rei uitande. Nongͦ ħ uitrũ & contamina¬
natio de honestate uite ab eo admittit᷑: qͥm aĩo cogitat dm̃. Sc̃ qͥdã qͥ sereos ñ putant
si ñ oꝑent᷑ quȩ mala st̃: assentiunt aut̃ facientibꝰ. dehis qͥ assentiunt mala facientibꝰ.
Assentire ÷ aut̃ si cũ possit rep̾hende taceat: aut audiens has fabulas adolet̾ sciens enĩ in¬
purꝰ & malignꝰ ñ ignorariquȩ agit & minime se uitari s & honori ee̾ głat᷑. Forte se talẽ

Expanded text:
acientibus. Haec omnia mala corpus est peccatorum, cui mancipati facti sunt potestatis ejusdem, ut faciant punienda. Haec enim malorum causa a Sodomitis coepta est offensione Dei, sicut primum condemnat; ut cum haec emendata fuerint, facile corrigantur et morum vitia. Sublato enim malitiae semine, nequitiae fructus arescent; non enim dat arbor fructus, cujus excisae sunt radivit, exitiumque non tacuit, ut timorem poneret hujus rei vitandae. Non ergo hoc vitium et contaminatio dehonestatae vitae ab eo admittitur, qui in animo cogitat Deum. Sunt quidam qui se reos si non operentur quae mala sunt, assentiunt autem facientibus; assentire est autem, si, cum possit reprehendere, taceat, aut audiens has fabulas aduletur, sciens enim impurus et malignus non ignorari quae agit, et minime se vitari, sed et honori esse gloriatur forte se talem,
Abbreviated transcription (Latin):
tifex nr̃ ad uidiciũ ueniens. ñ sollẽpnib induit᷑ uestib. qͥa neqͣ ꝗͣ
et̾nitatis sue głam demonstrabit. de qͥb scͥptum est. Regem in
decore suo uidebunt oculi eiꝰ. Nam de se pardicione reꝓbors a sorte
iustorꝑ ne uideant qd̾solis seruat᷑ electis. scͥptum est. Tollat᷑ impius

Expanded text:
tifex noster ad judicium veniens non solemnibus induitur vestibus, quia nequaquam tifex noster ad judicium veniens non solemnibus induitur vestibus, quia nequaquam aeternitadecore videbunt oculi ejus. » Nam de separatione reproborum a sorte justorum, ne videant quod solis servatur electis scriptum est: « Tollatur impius
Abbreviated transcription (Latin):
& uoce magna. & colligent electos eius a . iiͦiͦangulis terre.
U estitur altare: quando sicut apls dicit. oportet corruptibile hoc indu¬
ere incorruptionẽ : et mortale hoc induere in mortalitatẽ. Benedi cit
pontifex ipsũ altare. cũ unũquemq fideliũ. dñs et saluator digna cũ¬
gratulatione fouet. eo qd̾ in his quȩ quisq dono illiꝰ accepit. digna sese
conũsatione tractauerit dicens ei. Euge serue bone et fidelis. qͥa super
pauca fuisti fidelis. intra ingaudiũ dñi tui. Hec sunt emĩ dona que ꝑ
pontificẽ unum scĩficant᷑. & sumenda ipsis suis fidelib tradunt᷑. di¬
cente scriptura. qd̾ comedat unꝰquisq fructꝰ laborũ suoꝵ. ec oꝑib
suis saturet᷑. Quod uͦ pontifex reu̾tit᷑ insacrariũ cum ordinib suis.
et induit se uestimentis aliis pꝰ uestitũ altare. intimat᷑ nob̾ qͥa pon-¬

Expanded text:
et voce magna et colligent electos ejus a quatuor angulis terrae. et voce magna et colligent electos ejus a quatuor angulis terrae. Vestitur altare quando, sicut Apostolus dicit, oportet corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere immortalitatem. Benedicit pontifex ipsum altare cum unumquemque fidelium Dominus et Salvator digna congratulatione fovet, eo quod in his quae quisque dono illius accepit digna sese conversatione tractaverit dicens ei: « Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, intra in gaudium Domini tui. » Haec sunt enim dona quae per Pontificem unum sanctificantur, et sumenda ipsis suis fidelibus traduntur, dicente Scriptura: quod comedat unusquisque fructus laborum suorum, et operibus suis saturetur. Quod vero pontifex revertitur in sacrarium cum ordinibus suis, et induit se vestimentis aliis post vestitum altare, intimatur nobis quia pon
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa pͥma abierunt. Cui rei concunt oratio pontificis dicens. dñe deus
eternum sibi condit habitaculũ ex oñi coaptione scorẜ. qͥa illut om̃s
scõs suscipiens. eterna mansione ineis habitat. Istud enĩ habitaculum
qd̾ uidemꝰ. t̾renũq est atq transicoriũ: s nec de coaptione scõrs edificat᷑.
s lapidũ atq lignors. Illud uͦ habitaculũ eternum est. qͥa nulli obnexi¬
um mutationi. de scĩs fit qͥ sunt ueri lapides participatione illuis
numerus sanctorũi collectus fuerit. & capiti suo et̾nalit̾ adhese¬
rit. Post hȩc uestit᷑ altare. Si altare ȩccłiam in telligimꝰ uel
ꝑegrinantem in t̾ris. uel assumpt̾a in celis. uestim̃ta eiꝰ cor¬
pora sanctorui non ĩcongiue intelligimus. Nudum est etum
altare. dum anime corporib exute. & in cȩlis collocate. diem
resurrectionis expectant. Uestiet᷑ autem altarȩ. quando sicut
dominus dicit. mittet filius hominis angłos suos cum tuba

Expanded text:
 prima abierunt. » Cui rei concinit oratio pontificis dicens: « Domine Deus,ecclesiis namque aeternum sibi condit habitaculum ex omni coaptione sanctorum, quia illuc omnes sanctos suscipiens aeterna mansione in eis habitat. Istud enim habitaculum quod videmus terrenum est atque transitorium, sed nec coaptione sanctorum aedificatur, sed lapidum atque lignorum: illud vero habitaculum aeternum est, quia nulli obnoxium mutationi, et de sanctis fit qui sunt veri lapides participatione illius numerus sanctorum collectus fuerit et capiti suo aeternaliter adhaeserit. Post haec vestitur altare. Si altare Ecclesiam intelligimus, vel peregrinationem in terris, vel assumpta in coelis, vestimenta ejus corpora sanctorum non incongrue intelligimus. Nudum est enim altare, dum animae corporibus exutae et in coelis collocatae diem resurrectionis exspectant. Vestietur autem quando, sicut Dominus dicit, mittet Filius hominis angelos suos cum tuba
Abbreviated transcription (Latin):
ros uiros illũ ꝓmitt̾et: ut ex his qm potentissimꝰ ee̾t qͥ p̃dicabat᷑ posset sciri: ut scͥp¬
turis scĩs aduentũ eiꝰ futurũ insereret: & ut falsũ ñ posset uideri qd̾ ascĩs p̾dica¬
tũ ÷ scͥpturisꝰ. Q factꝰ ÷ ei ex semine dauid scđm carnẽ. Eũ qͥ erat dĩfiliꝰ scd̾m spm̃

Expanded text:
ros viros illum promittros viros illum promittturis sanctis adventum ejus futurum insereret, et ut falsum non posset videri, quod a sanctis praedicatu