comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
semp immpudica esse: hita obruttuos corporis cultus deo  submn isis
getubus orasse. ut si se castait iudicarer suum citigulũ sequeretur
ita nauerti que ab ort̃i inuenture nõ ualuit cõmoueri ab rina mu¬
liere esse cõmotatri. Ilud eque mirũ. ꝙ lue seuiento. E sculapius
cpydauro accinis urbem roms̃ diuturna pestilettia liberasseꝑ
hibetur. Sacrileoi quoq numerati possunt quorũ pt̾itib peti.
nuitiam suatĩ dii uindicasse creduntut. Appius Claudius e̾sor
cum ad uersus responsũ ad seruos publicos sacta bettulis. tar spi¬
lissot suminib orbatus est. et potitiorũ gensque prodidit ititra e¬
unius ani terpus extincto est. Item censor fluuiuscum ex iurioris
lacinic tempꝰo marmnoreas trgulas abstulisset quib edem fortuẽ
equestris quã rome fecerat tegeret. et mente captus est et amissis duo¬
bus filiis in illirico militantib summo atuimi merore cõsumptus

Expanded text:
semper inpudica esset habita ob nimios corporis cultus, deam submissis semper inpudica esset habita ob nimios corporis cultus, deam submissis genibus orasse, ut si se castam iudicaret, suum cingulum sequeretur: ita nauem, quae ab omni iuuentute non ualuit commoueri, ab una muliere esse commotam. illut aeque mirum, quod !up saeuiente Aesculapius Epidauro accitus urbem Romam diuturna pestilentperhibetur. Sacrilegi quoque numerari possunt, quorum praesentibus poenis injuriam suam dii vindicasse creduntur. Appius Claudius Censor, cum adversus responsum ad servos publicos sacra Herculis transtulisset, luminibus orbatus est, et Potitiorum gens, quae prodidit, intra unius anni tempus extincta est. Item Censor Fulvius, cum ex Junonis Laciniae templo marmoreas tegulas abstuEquestris quam Romae fecerat tegeret, et mente captus est et amissis duobus filiis in Illyrico militantibus summo animi maerore consumptus
Abbreviated transcription (Latin):
nouacula disice. At ille incũctanter accepit acsecuit. De inde illud quod
Castor et polux bello latino apudlacum minturne uisi sunt equoꝵ
sudorem abluentes cum edes eorum que uicta fonti erat sua sponte
patuisset.lidem bello macedonico equis albis insidentes. Puatieno x¬
Romam note uenienti se obtulisse dicuntur nũciantes eodie regẽ
psem uictum atq captum quod paucis post diebus littere pauli ue¬
rum fuisse docuerũt. Illud etiã mirabile ꝙ simulacrũ fortune mulie¬
bte nõ semellocutum esse traditur. Item lunonis monete cum captis
uehiis itius exmilitibus adeam transferendã missus ioc abundus ac
luderis interrogaret: utrũ ne romã migrare uellet uelle respondit.
Claudia quoq proponitur in exemplũ miraciili. Hamcũ exlibris
sybillinis. idea mater esset accita et inuado tiberini fluis naiuis qua
rchebatut helissot nec ullaui cõmouieretuit: Coudiam forunt que

Expanded text:
nouacula dissice\'. at ille incunctanter accepit ac secuit. deinde illut, quod nouacula dissice\'. at ille incunctanter accepit ac secuit. deinde illut, quod Castor et Pollux bello Latino aput lacum Iuturnae uisi sunt equorum sudorem abluentes, cum aedes eorum quae iuncta fonti erat sua sponte patuisset. idem bello Macedonico equis albis insidentes Publio Vatieno Romam nocte uenienti se obtulisse dicuntur nuntiantes eo die regem Persen uictum atque captum: quod paucis post diebus litterae Pauli uerum fuisse docuerunt. illut etiam mirabile, quod simulacrum Fortunae Muliebris non semel locutum esse traditur, item Iunonis Monetae, cum captis Veiis unus ex militibus ad eam transferendam missus iocabundus ac ludens interrogaret utrumne Romam migrare uellet, uelle respondit. Claudia quoque proponitur in exemplum miraculi. nam cum ex libris Sibyllinis Idaea mater esset accita. et in uado Tiberini fluminis nauis qua uehebatur haesisset nec ulla ui commoueretur, Claudiam ferunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Quidergo impedit quin ab ipis sumamus exemplũ ut quomodo illi
qui falsa inuenerãt posteris meliora tradamus: Suꝑest ingens qͣstio
cuius disputatio nõ abingenio sed ascĩa uenit: que pluribus explicã¬
da erit: ne quid omĩo dubiũ relinquetur. Nam fortasse aliquis ad illa
confugiat. que amultis et nõ dubiis tradunitur aucoribus eos ipsos qͥs
docuimus deos nõ esse maiestatẽ suam ꝑsepe ostendisse et prodigiis. et
auguriis et somniis et oraculis et sane multa enumerari possunt dig̃
miracula. Imprimis illud quod actius nauius sũmus augur cum Tar¬
quinum priscum cõmoneret ut nihil noui facere inciprt nisi prius¬
esset in auguratus eiq rex artis eius eleuans fidem diceret ut cõsul¬
tis aiubus renunciaret sibi utrum ne fieri posset id quod ip̾e animo
concepisset affirmaret nauius posse. Cape igitur hanc cotem eãq

Expanded text:
Quid ergo impedit, quin ab ipsis sumamus exemplum; ut quomodo illi, Quid ergo impedit, quin ab ipsis sumamus exemplum; ut quomodo illi, quae falsa invenerant, pcujus disputatio non ab ingenio, sed a scientia venit, quae pluribus explicanda erit, ne quid omnino dubium relinquatur. Nam fortasse aliquis ad illa confugiat, quae a multis et non dubiis traduntur auctoribus; eos ipsos, quos docuimus deos non esse, majestatem suam persaepe ostendisse, et prodigiis, et somniis, et auguriis, et oraculis. Et sane multa enumerari possunt digna miraculo: in primis illud, quod Accius Navius summus Augur, cum Tarquinium Priscum coesset inauguratus, eique rex artis eius eleuans fidem diceret ut consultis auibus renuntiaret sibi, utrumne fieri posset id quod ipse animo concepisset, adfirmaretque Nauius posse, \'cape igitur inquit \'hanc cotem eamque
Abbreviated transcription (Latin):
are oportet inea re maxime inqua uite ratio uersatur si¬
bi quẽq confidere suoq iuditio ac propriis sensibus niti ad
iiuestigandã et perpendendã ueritatẽ.qͣ credentẽ alienis erro¬
ribus decipitanqͣ ip̃m rationis exꝑtem dedit om̃ibus deuspro uiri¬
li porcione sapientiã. ut et inaudita inuestigare possent et audita
per pendere nec quia nos illi temporibus antecesserũt: sapientia quoq
antecesserunt: que si orb equaliter datur: occupari ab aritecedẽtib
non põt. In lihabilis est tanqͣ iux et claritas solis: quia ut soloculorus
sic sapientia lumen est cordis humani. Quare cum sepe idest ueritatẽ
querere omibus sit ĩnatum sapientiã sibi adimunt qui sine ullo iudi¬
tio inuenta maiorum probant: et ab aliis more pecudum ducũtur
Sed hoc fallit ꝙ maiorum nomie posito putant nõ fieri posse ut
aut ipsi plus sapiant.qr minores uocãtut: aut illi desipuerint ꝗa
maiores uocantur. aut illi desipuerint quia maiores nomĩatitur.

Expanded text:
are oportet in ea re maxime in qua uitae ratio uersatur, sibi quemque confidere suoque iudicio ac propriis sensibus niti ad muestiga-ndam et perpendendam ueritatem, quam credentem alienis erroribus decipi tamquam ipsum rationis expertem. dedit ommbus deus pro uirili portione sapientiam, ut et inaudita inuestigare possent et audita perpendere. nec quia nos illi temporibus antecesserunt, sapientia quoque antecesserant, quae si omnibus aequaliter datur, occupari ab antecedentibus non potest. iniibabUis est tamquam lux et claritas solis, quia ut sol oculorum sic sapientia lumen est cordis humani. quare cum sapere id est ueritatem quaerere omnibus sit innatum, sapientiam sibi adimunt qui sine ullo iudicio inuenta maiorum probant et ab aliis pecudum more ducuntur. sed hoc fallit, quod maiorum nomine posito non putant fiprt posse ut aut ipsi plus sapiant, quia minores uocantur, aut illi desipuerint, quia maiores no
Abbreviated transcription (Latin):
ba quirites centum illi ĩprato sepe senatus erat Curia pretexto nc̃
que nitet alta senatu. Pellitos huit rustica corda patres quorum de¬
cretis eruditi ac prudentes uiri deuotissime seriuant. Idq uerum
atq ĩmutabile omnis posteritas iudicet quod centũ pelliti se nes sta¬
tutum esse uoluerunt: quos tamen ut imprimo libro dictũ est pom¬
pilius illexit ut uera esse crederent saera que ip̃e tradebat. Est uõ
ꝙ illorum autoritas tanti esse hẽatur aposteris quos nemo cum
uiuerent: neq sũmus neq infimus affinitate dignos udicauit.¬

Expanded text:
ba Quirites, centum illi in prato saepe senatus erat. curia, praetexto nunc ba Quirites, centum illi in prato saepe senatus erat. curia, praetexto nunc quae nitet alta senatu, pellitos habuit, rustica corda, patres. hi sunt patres quorum decretis eruditi ac prudentes uiri deuotissime seruiant, idque uerum atque inmutabile omnis posteritas iudicet quod centum pelliti senes statutum esse uoluerunt: quos tamen, ut in primo libro dictum estpilius illexit, ut vera crederent esse sacra quae ipse tradebat. Est vero, cur illorum auctoritas tanti habeatur a posteris, quos nemo, cum viverent, neque summus, neque infimus affinitate dignos judicavit
Abbreviated transcription (Latin):
te necesse est ab institiitis et autoritate maiorũ qñ id solum rectum
est quod ratio prescribit. Si autẽ pietas maiores sequi suadet fatere
igitur et stulcos illos fuisse qui excogitatis contra rõnem religionib
seruuierunt. et temet ip̃m qui id colas quod falsum esse conuunceris.
Sed tamen quoniã nobis tantope maiorũ nomen opponitur.Ui¬
deamus tamen qui fuerint maiores illi aquorũ autoritate disce¬
di nephas ducitur. Romulus urbẽ conditurus pastores inter quos
adoleuerat conuocauit. Cumq is numerus condende urbi parũ
idoneus uide retur constiruit asylum. Eo passim confugerũt exfini¬
ninis locis pessimi quiq sine ullo conditionis discrimiẽ. Ita cõfluit
exhis omĩbus populĩ. legitq insenatũ eos qui etate anteibãt et pa¬
tres appellauit. quorũ consilio ꝯereret omĩa de quorũ senatu proper
tuis elegianim scriptor hec loquitur. bucina cogebat priscos aduer¬

Expanded text:
te necesse est ab institutis et auctoritate majorum; quoniam id solum rectum te necesse est ab institutis et auctoritate majorum; quoniam id solum rectum est quod ratio praescribit. Sin autem pietas majores sequi suadet, fatere igitur, et stultos illos fuisse, qui excogitatis contra rationem religionibus servierunt, et te ineptum qui id colas, quod falsum esse convinceris. Sed tamen quoniam nobis tantopere majorum nomen opponitur, videamus tandem qui fuerint majores illi, a quorum auctoritate discedi nefas ducitur. Romulus urbem conditurus, pastores inter quos adoleverat convocavit, cumque is numerus condendae urbi parum idoneus videretur, constituit asylum. Eo passim confugerunt ex finitimis locis pessimi quique, sine ullo conditionis discrimine. Ita conflavit ex his omnibus populum; legitque in senatum, eos qui aetate anteibant, et Patres appetius elegiarum scriptor haec loquitur: bucina cogebat priscos ad uer
Abbreviated transcription (Latin):
elso conisidutit ꝙ eas uereres tradiderunt tantaq est autoritas
uotustans ut in quireto ineam scelus esse dicatur. Itaq creditur
ei passim tanq cognite ueritatt. Seniq apud Ciceronẽ sic di¬
cit Corta hcilio habes balbe quid cotta quid ponnfex sentiat
foc nũc ego intelligã quid tu sentias ate enim pho ratiotiẽ reli¬
cionis accipe debeo. Maiorib auit̃ nostris et nulla m̃tie reddita
tõnis est credere.Si credis Cur ergo rõnem requiris que põt esficere ne cre¬
das: Si rationẽ requiris: et querendã putas ergo nõ credis. Idem enim
credis ut cam sequaris cum ĩueneris docet te ecce ratio nõ esse ueras
religiones deorũ. Quid faties. Maiores ne pocius an rõnem sequaris:
que quidem nõ ab alio insiniuata. sedate ip̃o inuenta et electa est
cum omnes religiones radicitus eruisti.Si rationẽ mauis discedere ai¬

Expanded text:
esse confidunt, quod eas veteres tradideesse confidunt, quod eas veteres tradideuetustatis, ut inquirere in eam scelus esse ducatur. itaque creditur ei passim tamquam cognitae ueritati. denique aput Ciceronem sic dicit Cotta Lucilio: habes, Balbe, quid Cotta, quid pontifex sentiat. fac nunc ego intellegam quid tu sentias: a te enim philosopho rationem religionis accipere debeo, maioribus autem nostris etiam nulla ratione redditaonis est credere. » Si credis, cur ergo rationem requiris, quae potest efficere ne credas? Si vero rationem requiris, et quaerendam putas, ergo non credis. Ideo enim quaeris, ut eam sequaris, cum inveneris. Docet ecce te ratio non esse veras religiones deorum. Quid facies? majoresne potius, an rationem sequeris? quae quidem tibi non ab alio insinuata, sed a te ipso inventa et electa est, cum omnes religiones radicitus eruisti. Si rationem mavis, discedere
Abbreviated transcription (Latin):
cup ditatib. Cur eni celestes eos putemus si desiderẽt aliquid
etrita uelbeatossi aliquare indigent. uel incotuptos si uolupta¬
ti honeainquib appetendis cupiditas hominũ nõ ĩmerito
damnauit: Ueniunt igirur ad deos nõ tam religionis grana
que nulla porest esse in tebus male pris. et corruptibilib. q̃ ut
Surum oculis hauniant. nitorẽ leuigati marmoris aut eboris
aspitiant. ut insignes lapillis. et colorib uestes uel distincta ꝯẽ¬
nus fulge ntib pecula insanabili cõtemplatione cõtrectent ẽt
ͣ d suerint ornatiora templa et puleriora simulacra tãto plus
maustans hr̃e creduntur adeo teligio eorum nihil est aliudq
quodͥ cupiditu humana miratur: he sunt teligiones quas sibi
amaiorib suis traditas prinacissime tueri ac defendere perse¬
ierãt. Nec considerant quales sitit. sed ex hoc probatas atq ueras

Expanded text:
cupiditatibus. Cur enim coelestes eos putemus, si desiderant aliquid cupiditatibus. Cur enim coelestes eos putemus, si desiderant aliquid de terra? vel beatos, si aliqua re indigent? vel incorruptos, si voluptati habent ea in quibus appetendis cupiditas hominum non immerito damnatur? Veniunt igitur ad deos, non tam religionis gratia, quae nulla potest esse in rebus male partis et corruptibilibus, quam ut aurum oculis hauriant, nitorem levigati marmoris, aut eboris aspiciant; ut insignes lapillis et coloribus vestes, vel distincta gemmis fulgentibus pocula insatiabili contemplatione contrectent. Et quanto fuerint ornatiora templa, et pulchriora simulacra, tanto plus majestatis habere creduntur: adeo religio eorum nihil aliud est, quam quod cupiditas humana miratur. Hae sunt religiones, quas sibi a majoribus suis traditas pertinacissime tueri ac defendere perseverant: nec considerant quales sint; sed ex hoc probatas atque veras
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ Uolici etiam rõne peccatur ab insipientio primi
ꝓ elementa .i. dei opera dec preferunt.deirdeq elementoriĩ ip̃oꝵ
figuras humania specie comprehensas colunt Nam solis luticq
simulacra humanũ ĩ modum formãt. htemignis et terte et
mans que illi uulcanũ uostam noptimũ uocant. nec elemẽ¬
tis ip̃is in apto litant. Tanta homĩes imaginũ cupiditas tenet.
ut.am uiliora ducantur illa que uera sunt suro .s. et gẽmis
o: chore delectãtur. horum pulchrinudo ac nitor prestringit
oculos nec ullam teligionẽ putant ubicũq illa no fulserint.
Itaq sub obrentu deorum augritia et cupiditas colitur. Cre¬
dunt enim deos amate queꝗd ip̃i concupiseunt quic quid ẽ
propter qued furta et homicidia et latrocinia quottidie se¬
uuut pꝑ quod hella ꝑ totum orbent populos urbẽq subuer¬
runt. Consecrant erꝑo diis manubias. et rapinas suas. quos cer¬
io ne tosse est imbecilos esse ac sũme uirtutis ixꝑtessi subiecti sũt

Expanded text:
uplici ergo ratione peccatur ab insipientibus, primum quod elementa id est dei opera deo praeferunt, deinde quod elementorum ipsorum figuras humana specie conprehensas colunt. nam solis lunaeque simulacra. humanum lu modum formant, item ignis et terrae et maris, quae illi Vulcanum Vestam Neptunum uocant, nec elementis ipsis in aperto litant. tanta homines imaginum cupiditas tenet, ut iam uiliora ducantur illa quae uera sunt: auro scilicet et gemmis et ebore delectantur. horum pulchritudo ac nitor praestringit oculos nec ullam religionem putant ubicumque illa non fulserint. itaque sub obtentu deorum auaritia et cupiditas colitur. credunt enim deos amare quidquid ipsi concupiscunt, quidquid est propter quod furta et homicidia et latrocinia cottidie saeuiunt, propter quod bella per totum orbem populos urbesque subuertunt. consecrant erte necesse est imbecilles esse, ac summae virtutis expertes, si subjecti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lebitur tanta diuine sapientie uis est ut in hominis pectus
infusamarrẽ delictorum stultciã into semel impetu expellar
ad qued efficiendũ non mercede nõ libris nõ lucubratioti:b
opus est gratis ista fiunt: facile cito pateant modo autes et pectꝰ
sapientiã sitiat nemo uereatur nos aquã nõ uendimus nec
solem merrede prestamus. dei fons uberrimus atq bletuslimꝰ
patet cunctis. et hoc celeste lumen uniuersis oritur quicunq
oculos hñt. Num quis hec płyrum aut unꝙ̃ prestit. aut pro¬
stare siuelit põt: qui cum etates suas instudio płhie conterãt
neq alium quẽqͣ. neq se ip̃os sitiam paululũ obstitit possũt
facere meliores. Itaq sapientia illorum ut plurimũ ef.⁊ at
nõ excidit uitia. seã abscotidit pauca uõ dei precepta sic torũ
hominẽ ĩmutant. et exposito urtere nouum reddunt ut
nõ cognoscas cundem esse

Expanded text:
lebitur. tanta diuinae sapientiae uis est, ut in hominis pectus lebitur. tanta diuinae sapientiae uis est, ut in hominis pectus infusa matrem delictorum stultitiam uno semel inpetu expellat: ad quod efficiendum non mercede, non libris, non lucubrationibus opus est. gratis ista fiunt, facile, cito, pateant modo aures et pectus sapientiam sitiat. nemo uereatur: nos aquam non uendimus nec solem mercede praestamus. dei fons uberrimus atque plenissimus patet cunctis et hoc caeleste lumen uniuersis oritur quicumque oculos habent. num quis haec philosophorum aut umquam praestitit aut praestare si uelit potest? qui cum aetates suas in studio philosophiae conterant, neque alium quemquam neque se ipsos, si natura paululum obstitit, possunt facere meliores. itaque sapientia illorum, ut plurimum efficiat, non excindit uitia, sed abscondit. pauca uero dei praecepta sic totum hominem inmutant et exposito uetere nouum reddunt, ut non cognoscas eundem esse
Abbreviated transcription (Latin):
Uid ergo illi poscente natura fatendum esse senserunt sed tam̃
hec efficit docttina celestis que sola sapientia est illi scilicet ꝑsuadẽ
cuiꝙ potuerunt qui nihil ꝑsuadent etiã sibi: aut cuiusq cupidi¬
tates opprimẽt iram remꝑabunt libidinẽ cohertebunt: et cum
ip̃i cedant uiciis et fateantur plus ualere naturã: dei auiẽ pre¬
dcepta qr et simplicia et uera sunt quantũ ualeant in anitis
hominũ quotndiana exꝑimenta demonstrãt: da mihi uirũ
qui sit irocundus maledicus effrenatus paucissimis dei uer¬
his. tam placidum q̃ ouem reddam. da cupidum auarũ. te¬
nacem iam tibi liberalem eum dabo et pecuniã suam plenig
manib largientẽ da libidinosum adulterũ ganeonẽ iam so¬
brium castum continentẽ uidebis da crudelem et satigiunis
appotenitẽ iam inueram clementiã furor ille mutabitur
da in iustum. insipientẽ peccatorẽ continuo et equus et pru¬
deris et innocens erit.Uno enim lauacro malitia oriiis abo¬

Expanded text:
uod ergo illi poscente natura faciendum esse senserunt, sed tamehaec efficit doctrina caelestis, quia sola sapientia est. illi scilicet persuadere cuiquam potuerunt, qui nihil persuadent etiam sibi, aut cuiusquam cupiditates oppriment, iram temperabunt, libidinem cohercebunt, cum ipsi et cedant uitiis et fateantur plus ualere naturam? dei autem praecepta quia et simplicia et uera sunt, quantum ualeant in animis hominum, cottidiana experimenta demonstrant. da mihi uirum qui sit iracundus maledicus effrenatus, paucissimis dei uerbis tam placidum quam ouem reddam. da cupidum auarum tenacem, iam tibi eum liberalem dabo et pecuniam suam plenis manibus largientebrium castum continentem uidebis. da cruaeiem et sanguinis aapetenteIll, lam in meram clementiam furor ille mutabitur. da iniustum insipientem peccatorem, continuo et aequus et prudens et innocens erit: uno enim lauacro malitia omnis abo
Abbreviated transcription (Latin):
uexari acerbissime cõiuges suas cernerẽt uiolati ac prostitui uit¬
gines diripi pueros: Allidi ꝑuulos. omĩa deniq igni ferroq uasta¬
ri. capriuos mppetuũ terris suis extermĩari eõq exultauerunt
suꝑ amantissimũ et probatissimũ dei filiũ. Itaq post illorum
obitum cũ eos tiero interemisset: iudeorũ nomen et gentẽ Ue¬
spesianus extinxit.fecitq om̃ĩa que illi futura predixerunt.

Expanded text:
vexari acerbissime conjuges suas cernerent, violari ac prostitui virvexari acerbissime conjuges suas cernerent, violari ac prostitui virgines, diripi pueros, allidi parvulos, omnia denique igni ferroque vastari, captivos in perpetuum terris suis exterminari; eo quod exultaverint super amantissimum et probatissimum Dei Filium. Itaque post illorum obitum, cum eos Nero interemisset, Judaeorum nomen et gentem Vespasianus extinxit, fecitque omnia quae illi futura praedixerant.
Abbreviated transcription (Latin):
Rdinara uõ discipulis suis euãgelica ac nõis sui ꝑdicanõe
cirtũdedit so reperite niubes eũq incelum sustulit qua¬
Araoesimo posi passioniẽ die sicut Daniel fore ostetiderat dicẽs.
et ecce in nubibuis celiut silius hom̃ĩs uetue̾s usq aduetustum
dierum ꝑueni: discipuli uõ ꝑ prouintias disꝑsi fundam̃ta ecele
sie ubiq posuerũt facientes et ip̃i intiomĩe magistri de magna
et pene incredibilia miacula qr discedens instruxerat eos uir¬
tute ac potestate qua posset noue ãnuntiationis ratio fundari
ac cõfirmari. Seder futura illis apuit omĩa. que pettus et paułꝰ
rome predicauerũt. et es predicaniõ ĩmemoria scripta ꝑmansit.
post hreue tempus ĩmitteret deus regẽ qui expugnaret deos et ci¬
uitates corurri solo ad equaret ipsos autẽ fame sitiq cõfectos obsi¬
deret: tumi fore ut corporib suorũ uescerẽtut et cõsumerẽt se ĩui¬
cem postremo ut capti uenirẽt ĩmiarius hostiũ et incõspectu suo

Expanded text:
rdinata uero discipulis suis euangelii ac nominis sui praedicatione circumfudit se repente nubes eumque in caelum sustulit, quadragesimo post passionem die, sicut Daniel fore ostenderat dicens: et ecce in nubibus caeli ut filius hominis ueniens et usque ad uetustum dierum peruenit. disiae ubique posuerunt facientes et ipsi in nomine magistri dei magna et paene incredibilia miracula, quia discedens instruxerat eos uirtute ac potestate, quo posset nouae adnuntiationis ratio fundari et confirmari. sed et futura illis aperuit omnia: quae Petrus et Paulus Romae praedicauerunt et ea praedicatio in memoriam scripta permansit. post breve tempus immitteret Deus regem, qui expugnaret Judaeos, et civitates eorum solo adaequaret, ipsos autem fame sitique confectos obsideret. Tum fore ut corporibus suorum vescerentur, et consumerent se invicem; postremo ut capti venirent in manus hostium, et in conspectu suo
Abbreviated transcription (Latin):
uentorum diuersa et utilis aspiratio ceteraq omnia ratione
sũma constent quistam cecus est ut existimet sine causa ẽẽ
factua iniquibus mira dispositio prouidentissime rõnis ellicet.
na sũmi dei ex disposinone rerum et uitus exmagnitudine
et potas exgubernatione manifesta est hebetes ergo et insani
qui prouidentam non esse dixerunt. Non ĩprobarem si deos
i cirto non esse cdicerent ut utium dicerent. Cum aut ideo
ut nullum qui eos delirasse non putat ip̃e delirat

Expanded text:
uentorum diuersa et utilis aspiratio ceteraque omnia ratione uentorum diuersa et utilis aspiratio ceteraque omnia ratione summa constent, quis tam caecus est ut existimet sine causa esse facta in quibus mira dispositio prouidentissimae rationis elucet? dentia summi dei ex dispositione rerum et uirtus ex magnitudine et potestas ex gubernatione manifesta est, hebetes ergo et insani qui prouidentiam non esse dixerunt. non inprobarem, si deos idcirco non esse dicerent ut unum dicerent, cum autem ideo ut nullum, qui eos delirasse non putat, ipse delirat
Abbreviated transcription (Latin):
inprincipio sit aut postea resoluetur. Q d qr docere nõ pocerat
epycurus siue democritus sua sponte natum esse dixit sẽĩnib
inter se passim coeuntibus quibus iterum solutis discidium
atq interitum secuturum. Cotrumpit ergo. qđ recte uiderat
et totam rationẽ penitus ignorantia tõnis ẽuerit redegitq
mundum et om̃ia que ineo geruntur ad similitudinẽ cuiꝰ¬
dam uatussimi somnii siquĩdem rebus humanis ratio nł¬
la subsistat. Cum uo̾ muadum omnesq partes eius ut uide¬
mus mirabilis tõ gubernet cum illi temꝑattia et equalisiti
ip̃a uarierate cũsus astrorinti luminũq celestium temporũ
constatis ac mira descriptio terratum uaria fecunditas pla¬
na camporum munim̃ta et aꝯgȩres montiũ uiriditas uber¬
tasq silugruni fontium saluberrima eruptio fluminirot
opportuns inundatio maris opulenta et copiosa interfrisio

Expanded text:
in principio sit, aut postea resolvatur. Quod quia docere non poterat in principio sit, aut postea resolvatur. Quod quia docere non poterat Epicurus, sive Democritus, sua sponte natum esse dixit, seminibus inter se passim coeuntibus, quibus iterum resolutis, dissidium atque interitum secuturum. Corrupit ergo quod recte viderat, et totam rationem penitus ignorantia rationis evertit; redegitque mundum, et omnia quae in eo geruntur, ad similitudinem cujusdam vanissimi somnii, siquidem rebus humanis ratio nulla subsistat. Cum vero mundum, omnesque partes ejus, ut videmus, mirabilis ratio gubernet; cum coeli temperatio, et aequalis in ipsa varietate cursus astrorum luminumque coelestium, temporum constans ac mira descriptio, terrana camporum, munimenta et aggeres montium, uiriditas ubertasque siluarum, fontium saluberrima eruptio, fluminum opportuna inundatio, maris opulenta et copiosa interfusio,
Abbreviated transcription (Latin):
uiderẽ deus uoluit et suĩs uariis imaginibus tanq̃ sigilla con¬¬
fitigere quibus se oblectarẽ, et nihilominus tam̃ si ĩta esset
cure hr̃et animanites precipueq hominẽ. cuius impio cuncta
subiecit. Qui autem dicunt semper fuisse mundatti. ominto illud
qđ esse ip̃m sine aliquo principio noti põt. Unde se extricare non
queriat sed hoc dico si mundus semper fuit. nullam põt hẽte
rationem. Quid enim poruit rõ ineo moliti. quod nunq̃ sũ¬
psit exordium: Nam priusq fiat aliquid aut struatur opus
est consilio ut disponi possit: quẽ ad modum fiat. nec incipi qe
quã potest sine prouisione rationis. Itaq omne opus rõ precẽdit.
Non he ergo ranione quod factum non est. At quid mundus ht̃
tonem. qr erconstat et regitur ergo et factus est: si factus est et
resoluetur. Reddant ergo isti iõnem si possunt cut aut factus

Expanded text:
uidere deus uoluit et suis uariis imaginibus tamquam sigilla conuidere deus uoluit et suis uariis imaginibus tamquam sigilla confingere quibus se oblectaret: et nihilominus tamen, si ita esset, curae haberet animantes praecipueque hominem, cuius imperio cuncta subiecit. qui autem dicunt semper fuisse mundum — omitto illut, quod esse ipsum sine aliquo principio non potest; unde se extricare non queunt — sed hoc dico: si mundus semper fuit, nullam potest habere rationem. quid enim potuit in eo ratio moliri quod numquam sumpsit exordium? nam priusquam fiat aliquid aut struatur, opus est coidquam potest sine provisione rationis. Itaque omne opus ratio praecedit. Non habet ergo rationem, quod factum non est. Atqui mundus rationem habet, qua et constat, et regitur; ergo et factus est: si factus est, et resolvetur. Reddant ergo isti rationem, si possunt, cur aut factus
Abbreviated transcription (Latin):
assumpsissent. id quod erat uerum .i. mundum adeo factum
et hom inũ causa esse factum. tamen qm̃ eos in sequentibus rõ
defecit non potuerunt defendere id qđ assumpserant. Deniq
Plato ne dei opris imbecillum et rumosum faceret ineternum
dixit esse matisurum. Si hominum cã factus est. et its factus
est ut esset eternus. Cut ergo ip̃i quorũ causa factus est noti
quadraret itirolligeret ꝑiturum esse qr fa.tus est nec posse in
etertium matierẽ tuis ꝙ tangi non põt. Qui autem negat ho¬
minum cã factum hic nullam rõnem tenet. Si enim dicit ip̃mi
fabricatore  sua causa tantum hec oꝑa esse molitum cur er¬
go nos nati sumus cur mundo ip̃o fruitiur: Quid sibi uult hu¬
mani generis cererorũq animantiũ fic̃to.cur aliena cõmoda
intercopimus: cur deniq augemur minuimur: interimus.
Quid habet rationis ip̃a ꝯnͣatio: Sed perpetua successio: Nimirũ

Expanded text:
assumpsissent id quod erat verum, id est, mundum a Deo factum, assumpsissent id quod erat verum, id est, mundum a Deo factum, et hominum causa esse factum; tamen, quoniam eos in consequentibus ratio defecit, non potuerunt defendere id quod assumpserant. Denique Plato, ne Dei opus imbecillum et ruinosum faceret, in aeternum dixit esse mansurum. Si hominum causa factus est, et ita factus est ut esset aeternus, cur ergo ipsi quorum causa factus est, non quadraret, intellegeret periturum esse quia factus est, nec posse in aeternum manere nisi quod tangi non potest. qui autem negat hominum causa factum, hic nullam rationem tenet. si enim dicit ipsum fabricatorem sua causa tanta haec opera esse molitum, cur ergo nos nati sumus? cur mundo ipso fruimur? quid sibi uult humani generis ceterarumque animantium fictio? cur aliena commoda intercipimus? cur denique augemur minuimur interimus? quid habet rationis ipsa generatio? quid perpetua successio? nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
prouidentie gubernari.Oportebat igitur.et Platonem et eos qui
idem senserunt docere arq explicare que causa que rõ fuerit
tatiti operis fabricandi. qr̃ hoc aut cuius grana fecerit. At idem
storci hominum itquiunt causa mundus effectus est. Audio s
epicurus ignorat ip̃o homines. quare aut quis effecerit. Nam
Lucretius cum mundum diceret abhis non est constitutum
sic ait dicere porro hominum cã uoluisse parare. preclaram
mundi tiãm deinde intulit desiꝑe est. Q uid enim imortalib
atq heatis. Gratia uos querat largirer emolumentis. Ut nostra
quicq cum agere aggrediantur. Merito illi enim nullã rõnem
afferebart. cur humanũ genus. uel creatum uel constitutum
esset adeo. Hostrum hoc officium est sacramentũ mundi. et ho¬
minus exponere cuius illi exꝑtes sacrarium ueritatis. nec attĩ¬
gere. nec uidere potuerunt. Etgo ut paulo ante dicebanti. cum

Expanded text:
prouidentia gubernari. oportebat igitur et Platonem et eos qui prouidentia gubernari. oportebat igitur et Platonem et eos qui idem senserunt, docere atque explicare quae causa, quae ratio fuerit tanti operis fabricandi, quare hoc aut cuius gratia fecerit. at idem Stoici \'hominum\' inquiunt \'causa mundus effectus est\'. audio. sed Epicurus ignorat ipsos homines quare aut quis effecerit. nam Lucretius cum mundum diceret non esse a diis constitutum, sic ait: dicere porro hominum causa uoluisse parare praeclaram mundi naturam deinatque beatis Gratia nostra queat largirier emolumenti, Ut nostra quidquam causa gerere aggrediantur? Et merito. Illi enim nullam rationem afferebant, cur humanum genus vel creatum, vel constitutum esset a Deo. Nostrum hoc officium est, sacramentum mundi et hominis exponere, cujus illi expertes, sacrarium veritatis nec attingere, nec videre potuerunt. ergo ut paulo ante dicebam cum
Abbreviated transcription (Latin):
homini liceat. aliquid in dei corpus. Matia extruuntut montes exci¬
duntur: et aderuendas opes intenora terre uiscera effodiunt: Quid
qđ ne arari quidem sine laceratione diumi corporis põt. ut iam sce¬
lerati atq impiisimus: qui dei membra uiolemus. Patitur ne ergo ue¬
xati corpus suum deus et debilem se uel ipe facere uel ob homine
fieri sinit: Hisi forte diuinus ille sensus qui mundo et omnibus par¬
tibus mixtus est primã terre faciem reliquit ac se inuna demersit
nequid doloris de assidua laceratione sentiret. Qđ si hoc uanum
et absiirdum est tam igitur ipsi eguerunt.qͣ hec indigent sensu ꝗ
non ꝑspexerunt diuinũ quidem spiritum esse ubiq diffusum. eo¬
q omĩa contineri. nõ tamen ut deus ipse qui est incorruptus gra¬
uibus et corruptibilibus elementis misceanir. Illud ergo rectius qd¬
a Platone sumpserunt adeo factum esse muadum: et euisdem

Expanded text:
homini liceat aliquid in dei corpus: maria extru- . untur, montes excihomini liceat aliquid in dei corpus: maria extru- . untur, montes exciduntur et ad eruendas opes interiora terrae uiscera effodiuntur. quid quod ne arari quidem sine laceratione diuini corporis potest? ut iam scelerati atque impii simus, qui dei membra uiolemus. patiturne ergo uexari corpus suum deus et debilem se uel ipse facit uel ab homine fieri sinit? nisi forte diuinus ille sensus qui mundo et omnibus mundi partibus mixtus est, primam terrae superficiem reliquit ac se in ima demersit, ne quid doloris de adsidua laceratione sentiret. quodsi hoc uanum et absurdum est, tam igitur ipsi eguerunt quam haec indigent sensu, qui non perspexerunt diuinum quidem spiritum esse ubique diffusum eoque omnia contineri, non tamen ita, ut deus ipse, qui est incorruptus, grauibus et corruptibilibus elementis misceatur. illut ergo rectius qa Platone sumpserunt, a deo factum esse mundum et eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
de est illud uirgilianum rotaq infusa ꝑ artus mens agitat mollẽ
et magno se corpore miscet.Ubi est ergo illud ꝙ idem ipsi aiunt et
factum esse diuina prouidentia regi: Si enim fecit mundũ fuit
ergo sine mundo.Si regit non utiq sicut mens corpus regit: sed
ranq doitium dñs nauem gubernator auriga currum. nec tamẽ
mixn sunt his rebus quas regunt. Hamsi hec omĩaque uidentus dei
mẽbra esse mortalia. Possum enumerare quotiens repentinis quassa¬
re motibus uel hyauerint terre uel desederint in abruptum quotiẽs
demerse fluctibus et urbes et insule abierint in profundum frugife¬
ros campos paludes mundauerint. flumina etstagna siccauerint
montes uel deciderint abrupti. uel planis fuerint adequan plurimas
regiones: et multorum fundamenta montium latens et internus
ignis ab sumit. et horum parum est si mẽbris suis non ꝑcit deus nisi ẽt

Expanded text:
de est illud Virgilianum: Totamque infusa per artus Mens agitat molem, de est illud Virgilianum: Totamque infusa per artus Mens agitat molem, et magno se corpore miscet. Ubi est ergo illud, quod iidem ipsi aiunt, et factum esse divina providentia, et regi? Si enim fecit mundum, fuit ergo sine mundo. Si regit, non utique sicut mens corpus regit, sed tanquam dominus domum, navim gubernator, auriga currum. Nec tamen mixti sunt iis rebus, quas regunt. Nam si haec omnia, quae videmus, Dei mbra esse mortalia. possum enumerare quotiens repentinis quassatae motibus uel hiauerint terrae uel desederint in abruptum, quotiens demersae fluctibus et urbes et insulae abierint in profundum, frugiferos campos paludes inundauerint, flumina et stagna siccauerint, montes etiam uel deciderint abrupti uel planis fuerint adaequati; plurimas regiones et multorum fundamenta montium latens et internus ignis absumit. et hoc parum est si membris suis non parcit deus, nisi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
que nullis diuinarum uocum fulciuntut.
induas ptes diuidunt unam que efficiat: alterã que se
ad fatiendum tractabilem prebeat in illa prima esse uim sentiẽdi
inhanc materiam nec alierum sine altero posse. Quõ põt idem
Sesse quo̾ tractat et tractatur: Siquis dicat idem esse figulum. qđ
Iutum aut lutum idem esse quod figulum nõ ne aptẽ insanite
uideatur: At isti uno riẽ nomine duas diuersissimas comprehendunt de¬
um et inundum artificem et opus dicuntq alterum sine altero posse
tanq nã sit deus ipe mens mundi. et mundus sit corpus dei. qͣi uero
simulesse ceꝑint mundus et deus ac non ip̃e mundum fecerit: qđ
et ipse fateritur aliascum hominũ causa predicant esse fabricatum
et esse sine mundo si uelit possit: si quidem deus diuina et eterna
mens acorpore soluta et libera cuius uim maiestatẽq quoniam
intelligere non poterant miscuerunt eum mundo .i. operi suo.Un¬

Expanded text:
quae nullis diuinarum uocum fulciuntur quae nullis diuinarum uocum fulciuntur in duas partes dividunt: unam, quae efficiat; alteram, quae se ad faciendum tractabilem praebeat. In illa prima esse vim sentiendi; in hac, materiam; nec alterum sine altero posse. Quomodo potest idem esse quod tractat, et quod tractatur? Si quis dicat idem esse figulum quod lutum, aut lutum idem esse quod figulum, nonne aperte insanire videatur? At isti uno naturae nomine duas res diversissimas comprehendunt, Deum et mundum, artificem et opus; dicuntque alterum sine altero nihil posse, dunt, ut sit deus ipse mens mundi et mundus sit corpus dei, quasi uero simul esse coeperint mundus et deus ac non ipse mundum fecerit. quod et ipsi fatentur alias, cum hominum causa praedicant esse fabricatum, et esse sine mundo, si uelimens a corpore soluta et libera. Cujus vim majestatemque quoniam intelligere non poterant, miscuerunt eum mundo, id est, operi suo. Un
Abbreviated transcription (Latin):
nesse est quominus inspicienda. penitus ueritate ꝑfecta sit. Ergo
nulla est humana sapĩa si ꝑse ad notionem ueri: scĩamq uertat᷑
quoniam mens hominis cum fragili corpore illigata et intenebro¬
so domicilio inclusa neq liberius euagari. neq clarius perspicere
ueritatem põt: cuius notio diuine conditionis est.Deo enim soli opera
sua tioto sunt. hortio autẽ non disprtando aut cogitatido assequi y¬
eam põt. sed discendo et audiendo aheo qui solus potest scire et docẽ.
Ideo Martus tullius sñtiam socratis de platone transferens dicẽtis
uetusse tempus. ut ip̃e migraret euita. Illos autem apud quos c̃ã
suam porabat ogere uitãm. utrum melius sit inquit dii ĩmortales
sciunt horrnem arbitror scire neminem. Quate necesse est om̃s
phye sectas alienas esse aueritate, qr homines errant: qui eas con¬
stituerunt. nec ullum fundamentum at firmitaiem possunt hr̃ẽ

Expanded text:
cesse est, quominus in perspicienda penitus veritate perfecta sit. Ergo cesse est, quominus in perspicienda penitus veritate perfecta sit. Ergo nulla est humana sapientia, si per se ad notionem veri scientiamque nitatur; quoniam mens hominis cum fragili corpore illigata, et in tenebroso domicilio inclusa, neque liberius evagari, neque clarius perspicere veritatem potest; cujus notitia divinae conditionis est. Deo enim soli opera sua nota sunt. Homo autem non cogitando, aut disputando assequi eam potest, sed discendo, et audiendo ab eo, qui scire solus potest, et docere. Ideo Marcus Tullius sententiam Socratis de Platone transferens dicentis, venisse tempus, ut ipse migraret e vita, illos autem, apud quos causam suam perorabat, agere vitam: Utrum melius sit, inquit, dii immortales sciunt; hominem arbitror scire neminem. Quare necesse est omnes philosophiae sectas alienas esse a veritate; quia homines erant, qui eas constituerunt, nec ullum fundamentum aut firmitatem possunt habere
Abbreviated transcription (Latin):
Non porest autem facere que deus ꝗr mortali corpore indutusest.Ex¬
ꝗo ne intelligere quidem põt que facit deus. quod autem fieri non¬
possit exĩmensitate rerum atq oꝑum dĩnorum facile est unicuiq
metiri.Ham si mundum cum om̃ibus que sunt in eo cõtemplari
uelis intelligęs profecto quantum dei opus humanis opibus añstet
Ita quantum inter oꝑa diuina et humana interest: tantũ distate
inter dei hom̃ĩs sap̃ĩam necesse est. Ham qr deus incorruptiis atq
immortalis est: et ideo pfectus qr sempiternus est.Sapĩa quoq eius
prñ ut ipse ꝑfecta est. Nec obstare illi quicqͣ põt. ꝗr nulli rei deus ipse
subiectus est homo autẽ qr subiectus est passioni subiecta est et eius¬
sapĩa errori. et sic hominis uitam. multe res impediunt: quominus
possit esse perpetua. ita sapĩam quoq euis multis rebus impediri ne¬

Expanded text:
Non potest autem facere quae Deus, quia mortali corpore indutus est; erNon potest autem facere quae Deus, quia mortali corpore indutus est; ergo nec intelligere quidem potest, quae facit Deus. Quod an fieri possit, ex immensitate rerum atque operum divinorum facile est unicuique metiri. Nam si mundum cum omnibus quae sunt in eo contemplari velis, intelliges profecto, quantum Dei opus humanis operibus antestet. Ita quantum inter opera divina et humana interest, tantum distare inter Dei hominisque sapientiam necesse est. Nam quia Deus incorruptus, atque immortalis est, et ideo perfectus, quia sempiternus est, sapientia quoque ejus, perinde ut ipse, perfecta est; nec obstare illi quidquam potest, quia nulli rei Deus ipse subjectus est. Homo autem quin subjectus est passioni, subjecta est et sapientia ejus errori; et sicut hominis vitam multae res impediunt, quominus possit esse perpetua: ita sapientiam quoque ejus multis rebus impediri ne
Abbreviated transcription (Latin):
ispositione summi dei sic orditiatum. ut iustum hoc seculũ
decuniso temporũ spatio terminum sumat exantaq pro¬
hmus omnii malitia et piorum animis ad beatã uitam reuoca¬
tis quictum tranquillum ꝓacificum. aureum deniq ut pocte
ucant seculum deo ip̃o regnatite florescat. Inprimis causa erto
pientiam conitniet non comprehenderunt. Ea uero serisu oro¬
prio et inieina intelligentia non põt comprehendi qc alli sine
datore ꝑse ip̃os facere uoluerunt. Itaq inuarias sibiꝙ sepe
dontrarias sñias incidenunt. ex quibus exitum nõ haberent.
et in codem luco sicut comicus ait hesirauerunt i assumptio¬
nibus eotum no tndentem rõnen cum assumpsissent quidẽ
uera sed que affirmiari ꝯpprobatiq nõ possent. sitie scĩa ueri¬
ratis terirnq celestium. que ut sepe :am dixi nor põt esse inlao
mite nisi deo docente ꝑcepta nam si põt homo intelligere
diuitia pot et facere. Nam incelligere est q̃i e uestigio subsequi.

Expanded text:
ispositione summi Dei sic ordinatum, ut injustum hoc saeculum decurso temporum spatio terminum sumat, extinctaque protinus omni malitia, et piorum animis ad beatam vitam revocatis, quietum, tranquillum, pacificum, aureum denique, ut poetae vocant, saeculum, Deo ipso regnante, florescat. In primis causa eorumpientiam continet, non comprehenderunt. Ea vero sensu proprio, et interna intelligentia non potest comprehendi, quod illi sine doctore per se ipsos facere noluerunt. itaque in uarias sibique saepe contrarias sententias inciderunt ex quibus exitum non haberent, et in eodem luto, sicut comicus ait, haesitauerunt, scilicet adsumtionibus eorum non respondente ratione, cum adsumpsissent quidem uera, sed quae adfirmari probarique non possent sine scientia ueritatis rerumque caelestium: qumine, nisi Deo docente percepta. Nam si potest homo intelligere divina, poterit et facere; nam intelligere, est quasi e vestigio subsequi.
Abbreviated transcription (Latin):
uno pariere quid fiat nemo põt id scire nisi qui audierit aut
iuderit. Hullus igitur audet id dicere: quia nõ statim uerbis sed
re ip̃a presertim refutabitut. At qui hoc idem faciunt pħi qui
disputarit incelo quid agatur sed eo se id impune facere arbi¬
trantur qr nullus existĩt. qui errores eorum coarguat. o si existi¬
marent descensurũ aliquẽ qui eos delirꝗre ac mentiri doceret: niiqͣ
quicq̃ de his rebus quas scire nõ possunt disputarẽt. Redarguit¬
enim deus cui soli ueritas nota est licet cõuiuẽ uideatut: eamp
hominũ sapientiã pro sũma stultitia cõputa

Expanded text:
uno pariete quid fiat; nemo potest id scire, nisi qui audiverit, aut uno pariete quid fiat; nemo potest id scire, nisi qui audiverit, aut viderit. Nullus igitur audet id dicere, quia statim non verbis, sed re ipsa praesenti refutabitur. Atqui hoc idem faciunt philosophi, qui disputant in coelo quid agatur: sed eo se id impune facere arbitrantur, quia nullus existit, qui errores eorum coarguat. Quod si existimarent descensurum esse aliquem, qui eos delirare ac mentiri doceret, nunquam quidquam de iis rebus. quas scire non possunt, disputarent. enim deus, cui soli ueritas nota est, licet coniuere uideatur, eamque hominum sapientiam pro summa stultitia computa
Abbreviated transcription (Latin):
magnificis ornatisq delubris: describamus si placet mores hĩtumq
ciuium. Sed cum hec disserimus: alius contraria disputabit. et cũ
hic quoq porauerit surget et tertius. et alii deinceps et opitabutiu
multo disparia q nos opinan sumus. Quid ergo erit ex om̃ib ueri
cercius fortasse nibil. At omĩa dicta sunt que inrerum natura ca¬
dunt. ut necesse sit aliquid eorum esse uerum. At nescietur quil
uerum dixerit põt fieri ut omnes exꝑte Mliqua errauerint exꝑte
attigerit ueritatẽ.Stulti ergo sumus. si hoc disputatiõẽ queramꝰ
Potest enim suꝑuenire aliquis qui opiniones nr̃as derident nos¬
q pro insanis hẽat qui uelimus id qd nescimus quale sit opi¬¬
nari. Uerum nõ opus est longe posita cõquirere utide nemo for¬
tasse ueniat qui nos redarguat. Age opinemur qui nũc insoro
gȩratur: quid incuria longum est id quoq dicamius interposuto

Expanded text:
magnificis ornatisque delubris. Describamus, si placet, mores habitumque magnificis ornatisque delubris. Describamus, si placet, mores habitumque civium. Sed cum haec dixerimus, alius contraria disputabit; et cum hic quoque peroraverit, surget et tertius, et alii deinceps, et opiniabuntur multo disparia, quam nos sumus opinati. Quid ergo erit ex omnibus verius? fortasse nihil. At omnia sunt dicta, quae in rerum naturam cadunt; ut necesse sit aliquid eorum esse verum. At nescietur, quis verum dixerit. Potest fieri, ut omnes ex parte aliqua erraverint, ex parte attigerint veritatem. Stulti ergo sumus, si hoc disputatione quaeramus; potest enim supervenire aliquis, qui opiniones nostras derideat, nosque pro insanis habeat, qui velimus id, quod nescimus, quale sit, opinari. Verum non opus est longe posita conquirere, unde nemo fortasse veniat, qui nos redarguat. Age, opinemur, quid nunc in foro geratur, quid in curia; longum est id quoque: dicamus, interposito
Abbreviated transcription (Latin):
iusq nibil aliudqͣ nomen audiuimus: si nobis inea re scientiã
uindicemus que non põt scii nõ ne insanire uideatur: qui afsir¬
mare id audeatnius inquo reuinci possimus: Quanto magis quix
naturalia que sciri ab homine nõ possunt. si scire se putant furiosi
dementesq sunt iudicandi: Recte ergo Socrates: et eum secriti acha¬
demici scĩam sustulerunt que nõ dispiitantis. sed diuinitatis est.
Supest ut opinatio inpħia sola sit.Nam unde abest seĩ d id totuĩ¬
possidet opinatio.Id enim opinatur quisq quod nescit. Ili autẽ
qui de rebus naturalibiis disputant opinatur ita esse ut disputãt
Nesciunt igitur ueritatẽ qm̃ scientia certi est. opinatiõ ĩcerti.Redea¬
mus ad supius illud exemplũ. Age opinemur destatuer qualitate ur¬
bis illius: que nobis rebus omnib preter nomen ignota est. Uerisimi¬
le estinplano sitam lapideis meniis edifficiis sublimibus inis plurib

Expanded text:
iusque nihil aliut quam nomen audiuimus. si nobis in ea re scientiam iusque nihil aliut quam nomen audiuimus. si nobis in ea re scientiam uindicemus quae non potest sciri, nonne insanire uideamur qui adfirmare id audeamus in quo reuinci possimus? quanto magis qui naturalia, quae sciri ab homine non possunt, scire se putant, furiosi dementesque sunt iudicandi! recte ergo Socrates et eum secuti Academici scientiam sustulerunt, quae non disputantis est, sed diuinantis. superest ut opinatio inpossidet opinatio. Id enim opinatur quisque, quod nescit. Illi autem, qui de rebus naturalibus disputant, opinantur ita esse, ut disputant. Nesciunt igitur veritatem; quoniam scientia, certi est, opinatio, incerti. Redeamus ad illud superius exemplum. Age, opinemur de statu et qualitate urbis illius, quae nobis rebus omnibus praeter nomen ignota est. Verisimile est, in plano sitam, lapideis moenibus, aedificiis sublimibus, viis pluribus,