comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plus aliis hominib debet et significes michi qui te taliter opp̾s¬
serunt ut te de eis incitar. ¶ Em darius enis mans ostulan¬
do. O alexander nõ exaltes te ultra cõpetenciam tui status nec
in mũdo isto confidas. Sufficiat tibi ad tiri corretõem quod iu
matris tuestatuas ipãm. uxorem uero loco gͥmane ⁊ filiam tu¬
do tibi in cõingem et hiis dc̃ĩs tacuit. et post modicum decessit.
ꝙͣ alexander musto ⁊ ambra mixtis lanari mandauit et sepeli¬
ri pamus auro contextis. et pꝰ hoc gretos et ꝑ sanos armatos
in acies congregari preceꝑit. pretipiens .x. nullia ex eis prete¬
dere feretrum cum ensib euagiatis et alia .x. nullia sub sequi
et .x. nulia adextris ⁊ tocidem asignistris. Et alexander p̾cessit
cum ꝑ saꝵ magnantib et grecoꝵ et ordinati taliter in tesserũt
usque quo attingerunt sepulcrum sepelientes euridem. ¶S

Expanded text:
plus aliis hominibus debent; et significes mihi qui te taliter oppresplus aliis hominibus debent; et significes mihi qui te taliter oppresserunt, ut de eis ulciscar. Cui Darius, eius manus osculando: o Alexander, non exaltes te ultra competenciam tui status, nec in mundo isto confidas; sufficiat tibi, ad tuam correctionem, quod mihi matris tue statuas ipsam, uxorem vero loco germane, et filiam tibi trado in coniugem. Et hiis dictis tacuit, et postmodum decessit. Quem Alexander musco et ambra lavari mandavit, et sepeliri pannis auro contextis. Et post hec grecos et persanos armatos in acies congregari precepit, ordinans decem milia ex eis precedere feretrum cum ensibus evaginatis, et alia decem milia subsequi, et X milia a dextris et totidem a sinistris; et Alexander precessit cum Persarum magnatibus et Grecorum; ordinati taliter incesserunt usquequo attingerunt sepulcrum, sepelientes eundem. Et
Abbreviated transcription (Latin):
quib dixit darius nõ fatiat recordantes bñfitii ⁊ gr̃e que uobis cõ¬
li. Nam ⁊ a lexander rex est. ude si uelitis uel credatis ex hoc fieri gͣ¬
ti sibi. erratis. quia uos in terimi pp̃ necẽ mei faciet eo quodre¬
ges alioꝵ regum querunt inudictam. ip̃i aũt nnch̾omimꝰ ꝑ cserunt
eum donec de equo cecidit ⁊ pͥusꝙͣ moreietur ad eum applicuit a¬
lexander qui iactans se suꝑ eum t̾sit puluerem ex facie sua et positis
sup pectus mamo latruuanto dixit. tarie. rex surge et sis rex ꝓũcie
tue. uiro em̃ in deuni ꝙ pofuitan. regiam tibi dabo. et fatiam te re¬
gnare. restituens tibi omina ablata et inuans te ꝙͣ ininitos tu¬
os. cum enĩ me tuum reputo debitorem ex quo cibaria tua co¬
medi cũ accusutõe lega toĩs ad p̾senciam tuam puem. Qurge
igitur nõ despes quia reges oppressionis. et grauania sub stin̾

Expanded text:
Quibus Darius dixit: non faciatis, recordantes beneficii et gratie que vobis conQuibus Darius dixit: non faciatis, recordantes beneficii et gratie que vobis contuli; nam et Alexander rex est, unde, si velitis vel credatis ex hoc fieri grati sibi, erratis, quia vos interimi propter necem mei faciet, eo quod reges aliorum regum querunt vindictam. Ipsi autem nichilominus percusserunt eum, donec de equo cecidit; et priusquam moreretur; ad eum aplicuit Alexander qui, iactans se super eum, tersit pulverem ex facie sua, et positis super pectus manibus, lacrimando dixit: Dari, surge, et sis rex provincie tue; iuro enim in Deum quod potenciam regiam tibi dabo et faciam te regnare, restituens tibi omnia ablata et iuvans te contra inimicos tuos. Ego enim me tuum reputo debitorem ex quo cibaria tua comedi cum, occasione legacionis, ad presenciam tuam perveni. Surge igitur, ne desperes, quia reges oppressiones et gravamina sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
runt filiꝰ filia et uxor darii. ¶ Et fugatus est darius usque quo¬
ad qd dam fluuium magnũ peruenit et transunt eũdem quii
coagulatus erat. Et cum famnilia eun sequeretur in transitu cõ¬
frata est glaties: et sub m̾ci sunt płes ex eis ⁊ diuertens solus da¬
xius ad ꝙdam domũ ydoli sui puenit sperans ꝑ illud ab alexan¬
dro se tueri. dende deliberant et consuleus in tra se ip̃m dix nullam
scio cãm q̃ magid asseturari possim ꝙͣ me alexandri equitati sul¬
micte. qui nobilis est et fidelis quare suas literas sibi misit quib
Alexander lectis literis sins nnchilominꝰ cepit eum ꝑ seaui. Darius
ero fugiens ad yndie regem se transtulit. Et accingens eum alex¬
der cũ iã alter alt̾um uidere pot̾at duo exmagnatib darii irruerunt
in eum ut occiderent ip̃m grãm alexandri ꝓpt̃ ea in petrare sperantes.

Expanded text:
runt filius, filia, et uxor Darii. Et fuit fugatus Darius usque runt filius, filia, et uxor Darii. Et fuit fugatus Darius usque ad quendam magnum fluvium pervenit, et transivit eundem quia coagulatus erat; et cum familia eum sequeretur, transitu fracta est glacies et submersi sunt plures ex eis. Et divertens solus Darius ad quandam domum ydoli sui pervenit, sperans per illud ab Alexandro tueri. Deinde deliberavit, et consulens inter se ipsum dixit: nullam scio causam qua magis assecurari possem, quam me Alexandri equitati summittere, qui nobilis est et fidelis. Quare suas litteras ei misit quibusAlexander, lectis litteris suis, nichilominus cepit eum persequi; Darius vero fugiens ad Indie regem se transtulit. Et attingens eum Alexander, cum iam alter alterum videre poterat, duo ex magnatibus Darii irruerunt in eum ut occiderent ipsum, gratiam Alexandri propterea impetrare sperantes.
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ¶ Post hec protessit alexander et luctus est iullas
młtrs et perueniens ad ullem que dr̃ quila. hõies quile clas¬
tunt portes quare mandaait alexander igem nnuicti. Cui
dixunt. s alexander sciss ꝙ portas nõ clausimꝰ ad repugnandum
tibi. d qua ueremur tariũ togitare tibi apiremus easdem et
lam nõ in trabo quousq tarium m̃ttam et meami sciatis legali
ei uictum aimonam et alia uendendes ei hoc fc̃o recesserunt
de iulla. et tm̃ ꝓ cessit alexander ꝙ occurit dario. cũ quo magn
conflitum cõmisit diuantem amane usq adm̾diem: et tantũs est¬
effusus sangus ꝙ sicut fluimins curere indebatur. Demũ gens daru
dederunt se fuge et macedones firmi morati sunt. ¶Et uidens
darius ꝙ capitanei et magnates exc̾citus sui ꝑditi erant et qui rem̃a¬
serant ꝓ maiori ꝑte uuinerati erant. cepit fugere et superans ale¬
xander. tt illos qui in firii extiterunt captinaint in ter quos fue¬

Expanded text:
victus. Post hoc processit Alexander et lucratus est villas victus. Post hoc processit Alexander et lucratus est villas multas; et perveniens ad villam que dicitur Quila, homines Quile clauserunt portas. Quare mandavit Alexander ignem immitti; cui dixerunt: O Alexander, scias quod portas non clausimus ad repugnandum tibi, set quia veremur Darium cogitare quod tibi aperiemus easdem, etlam non intrabo quousque Darium vincam; et meam sciatis legalitei victum, annonam et alia, vendentes ei. Hoc facto secesserunt de villa, et tantum processit Alexander quod occurrit Dario, cum quo magnum conflictum commisit durantem a mane usque ad meridiem, et tantus effusus sanguis est, quod sicut fluvius currere videbatur. Demum gentes Darii dederunt se fuge et macedones firmi morati sunt. Et videns Darius quod capitanei sui exercitus perditi erant, et qui remanserant pro maiori parte vulnerati erant, cepit fugere. Et superans Alexander tunc illos qui firmi extiterant captivavit, inter quos fue
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ius ut sim rex turis et corretõ tua. et bñ egisti in spa mitte n
confida enĩ in deo quia tota terra cõuertetur ad manus meas
continens eam sicut teneo mami sꝑam archa fuit mirandũ
ngurium oftendens ꝙ deus contra te erit in auxilium michi⁊
signum est ad hoc ꝙ adme conuertentur om̃s thesauri tui. Et zi¬
amum qd mnisisti leue est et ad comedendum comuieniens caren
om̃i malo sapore. lco cuiꝰ sinapis grandem trimẽsuram transunt¬
to. uiolenti saporis in suꝑ me terre cogitasti in te latis potenciis
uis gero de deo fiduciam ꝙ ip̃e debilitet te et repͥmat sicut te tuis
lr̃is exhibinsti quousq in terra sub ꝓ u̾bio relinquaris et sigillatis
lrĩs resigͣnit eos legatis. mandans eis aurum restitui qd sibi mã¬
da u̾at darius. et ꝑuementib ip̃is legatis ad darium in uene¬
rũt alexandrum uicis se intarium darn. qui reuersus est ad da

Expanded text:
ipsius, ut sim rex tuus et correctio tua. Etiam bene egisti in spera mittenda; ipsius, ut sim rex tuus et correctio tua. Etiam bene egisti in spera mittenda; confido enim in Deo quod tota terra tua convertetur ad manus meas, continens eam sicut teneo manu speram. Archa fuit mirandum augurium, ostendens quod Deus contra te erit in auxilium mihi, et signum est ad hoc quod ad me convertentur omnes thesauri tui. Et zizanium quod misisti leve est et ad comedendum conveniens, carens omni malo sapore; loco cuius sinapis grandem tibi mensuram transmitto, violenti saporis. Insuper me terrere cogitasti in relatis potenciis tuis. Gero de Deo fiduciam quod ipse debilitet te et deprimat, sicut te tuis litteris extulisti, quousque in terra sub proverbio relinquaris. Et, sigillatis litteris, resignavit eas legatis mandans eis restitui aurum quod sibi mandaverat Darius. Et supervenientibus legatis ipsis ad Darium, invenerunt Alexandrum vicisse vicarium Darii, qui reversus est ad Darium
Abbreviated transcription (Latin):
in ferre uolo more lat̾nis offensas. de quo nõ me notetis tulpabilem.
s dñm ur̃m mittentem nos ad me notetis lationem exstentem.
Cuidix̾unt. nr̃ dominus ain nõ ht notitiam tñ nos te cognostimꝰ
quia nos dicemus dnõs nr̃o dario que dete udimꝰ et erimꝰ tui testes
lr̃as istas. alexandrum philippi regis filius dario qui regem regu
se reputat. et ꝙ̃ iunent estra celi ⁊ qui deum et lucernam mũdi se
dicit. Qnomoto est possibile ꝙ qui totum mũdum illuminat
sicut sol despetum hominem timeat et debilem ueluti alexandrũ
Non igitur te deũ reputes s hominem arrogantem. irã mortalis
homo qualiter pot̾it ẽẽ deus: qui in eo est ut suum ꝑ dat domin
et suum alii mundum relinquat. Certe rectum est apud deum
qui me treauit ut me tueatur. E idem eĩ me cõmendo. Notificasti
nchi per lr̃as tuas demurlto auro qd̃ l̃s. Scias ꝙ auro isto astine¬

Expanded text:
inferre volo, more latronis, offensas, de quo me non voccetis culpabilem, inferre volo, more latronis, offensas, de quo me non voccetis culpabilem, sed dominum vestrum mittentem vos ad me latronem existentem. Cui dixerunt: noster dominus tui non habet noticiam, tamen nos te cognoscimusquia nos dicemus domino nostro Dario que de te vidimus, et erimus tui testes. composuit litteras istas: Alexander filius Philippi regis, Dario qui regem regum se putat, et quem timent astra celi et qui deum et lucernam mundi se dicit. Quomodo est possibile quod qui totum mundum illuminat sicut sol, despectum hominem timeat et debilem veluti Alexandrum? Non igitur te deum reputes, set hominem arrogantem; nam mortalis homo qualiter poterit esse deus, qui in eo est ut suum perdat dominium et suum alii mundum relinquat? Certe rectum est apud Deum qui me creavit, ut me tueatur: eidem enim me commendo. Notificasti mihi per litteras tuas de multo auro quod habes: scias quod auro ipso abstine
Abbreviated transcription (Latin):
ut sol. alexandro latroni. Rñ scire potes ꝙ iex celi me t̾re regem
ad m̃ictis tecum quib dam latronib cum eis optimustis fluru¬
um estotum ut dampna in feras terre nr̃e. et alligans tibi co¬
sistas. quia puer es p̾cii nullius. nec sum equalis tibi quare
uereri potes dete et terra tua. alioquim mala hora iudistit᷑¬
ram tuam. et ette micto tibi archam unam auro plenam
ut ꝑcipiat me multum auri hr̃e quo quicid intendimus
fatere possimus et sꝑam imam ut certifiteris totum in ũdi
manu tenere. et satum uiũ desemine zizami ut stias me
hr̃e magnam miliciam. et fustigatorium ad torrupiendum
te uelut puerum et misit ei cum hiis ꝑsuos legatos quib le
ti uellet. Cui dixerunt legati. dũe talem regem nũ ꝙͣ
audisti suos uelie mattare legatos ad quos alexandẽ .ir. rest̃
minus me latronem repũtat et non regem ꝓpͣt ea nob

Expanded text:
ut sol, Alexandro latroni. Bene scire potes quod rex celi me regem terre ut sol, Alexandro latroni. Bene scire potes quod rex celi me regem terre iunctis tecum quibusdam latronibus, cum eis obtinuisti flumen Estochium ut damna inferas terre nostre; et alligans tibi cosistas quia puer es, nullius precii, nec sum coequalis tibi; quare vereri potes de te et terra tua, alioquin mala hora vidisti terram tuam. Et ecce mitto tibi archam unam auro plenam ut scias me multum auri habere quo, quidquid intendimus, facere possumus, et speram unam ut certifices totum mundum nos manutenere, et sacum unum de semine zizanii ut scias nos habere magnam miliciam, et fustigatorium unum ad corripiendum te velut puerum. Et misit ei cum hiis per suos legatos litterri vellet. Cui dixerunt legati: Domine, talem regem nunquam audivimus suos velle mactare legatos. Ad quod Alexander: Vester dominus me latronem reputat et non regem, propterea vobis
Abbreviated transcription (Latin):
guandum̃ om̃s reges occidentis. et ĩ pugnauit eos et iũrit regnitns
super octidentales om̃s. ¶Conseq̾ter iuit in egrptum edificaus
alexandriam nixta mare iuirite. dm̃i sui ano septim.o. post iteit
in terram sem. teuide ꝓ decessit in armema. ¶E unc dario sccen¬
te ꝑcessum suum illis de ty ro lr̃as suas tusmsit in hut modum
Sarius rex regũ tyri ppło. notifitatum est michi qualiter cõtu¬
max latro iste cum latronib om̃ib quos potuit aggregure ad
ꝑtes urãs ꝑ uenit. Quare p̾cipio uobis quatmꝰ tapta om̃m socie¬
tate ip̃ns cum sins armis et lestris subingatis in mari. latronem
uo dũm ip̃oꝵ ad me mict̾e nõ tardetis. ꝯma firmiter scio ꝙ ar̃a ꝑ
tentia et sapiencia hec complere potestis. cũ grecus sit nullus
compleatis. ¶ Post hec transit alexander et castrame tatu
est suꝑ almno qui dicetatur estatus. ¶ Quoscito dariꝰ sigri¬
ficauit sĩbi lr̃is sins hoc modo. Darius totiꝰ mũdi rex lucens

Expanded text:
s occidentis, et impugnavit eos et vicit, regnans super occidentalibus omnibus. Consequenter ivit in Egiptum edificans Alexandriam iuxta mare viride dominii anno VII. Post ivit in terram Soepti, deinde processit in Armeniam. Tunc, Dario sciente processum suum, illis de Tyro litteras suas transmisit in hunc modum: Darius, rex regum, Tyri populo. Notificatum est mihi qualiter contumax latro iste, cum latronibus omnibus quos potuit aggregare, ad partes vestras pervenit. Quare precipio vobis quatenus, capta omni societate ipsius cum armis suis et bestiis, submergatis in mari; latronem vero dominum ipsorum ad me mittere non tardetis, quia firmiter scio quod vestra potencia et sapiencia hoc complere potestis, cum grecus sit nulliusritis nisi opere compleatis. Post hoc transivit Alexander et castra metatus est super fluvio qui dicebatur Esthachus. Quo scito, Darius significavit sibi litteris suis hoc modo: Darius, totius mundi rex, lucens
Abbreviated transcription (Latin):
rõms est mĩcius ^ et si mĩtiꝰ mentienitur. mittentem mins ⁊̃ tuit
uerunt reges. ĩ qua pecut si aliquis ex genere illoꝵ regum subsi¬
stent. Cui rñdentes in cole dixunt: unus est suꝑstes. Quib ar
Cũdite eum michi enderunt. In cimiteris moratur semꝑ. Et ip̃e
p̾cepit eum uacari. Eodem que coram eo accedente dr̃e ei. Quare
cotidie in cimiteris moraris. stetem pr̃m ob suare emittens et
horẽ intaria in quirere. et sic ammꝰ es cordis patͥ os in quires h̃o¬
es Cui rñdit. ymo mag̾ sũ cordis. Cui alex dix. ĩ quo. rñdit Q

Expanded text:
it verant VII reges; in qua peciit si aliquis ex genere illorum regum subsisteret. Cui respondentes incole dixerunt: unus est superstes. Quibus ait: ostendite eum mihi. Responderunt: in cimiteriis moratur semper. Et ipse precepit eum vocari; eodemque coram eo accedente, dixit ei: qualiter continue in cimiteriis moraris, statum patrum observare omittens? Et honorem nitaris inquirere et, si alicuius es cordis, paternos inquires honores. Cui respondit: immo, magni sum cordis! Cui Alexander dixit: in quo? Respondit: q
Abbreviated transcription (Latin):
uidentia. nec audientia: et qui rõnem hut in tellectꝰ neccessa¬
rio uͥetundiam hñt de se ip̃is si ad orauerĩt ymagines magnu
ftãs. uñ ad cognoscendum deum redeatis et ad ẜinendum ei. et
imitati credite que magis que magis meruit laꝑide isto e
transutisit ⁊ lr̃as significando sue milicie uitam suam. et uo¬
luptatem suam mandans ꝙ se netcessarus cõmunirent ad
tarent eos ad unitatem aedendam in pugnantes illos qui
tredere denegarent. ¶Seceptis uo lictis suis ⁊ lectis mouẽtes
se uenerunt ad eum uene miunti. et ordinans eos uisit dari sti¬
pendia. Milites ueio ip̃i in nenerunt eum ita robustum
morib rectum satis ⁊ pnim pauꝑib ⁊ de bilib se exhibiit. fo
tem ualde ad dei ẜ utia et timentem deun. et exhec cogita
uerunt homines ꝙ ẽẽ de beret magnificus. ¶ odem uo
regnante et ꝓ ficiente diligentib se et si negotuis. rex ra oiꝰ
ꝓ solito tributo tnstusit. Cm alexander rñdit mortua est

Expanded text:
tellectus, necessario verecundiam habent de se ipsis si adoraverint ymmagines manu factas; unde ad cognoscendum Deum redeatis et ad serviendum ei, et unitati credite que magis meruit lapide isto. Et transmisit etiam litteras significando sue milicie vitam suam et voluntatem suam, mandans quod se necessariis communirent ad tarent eos ad unitatem credendam, impugnantes illos qui credere denegarent. Receptis vero suis litteris et lectis, moventes se devenerunt ad eum bene muniti; et ordinans eos, iussit eis dare stipendia. Milites vero ipsi invenerunt eum ita robustum,moribus rectum satis et pium pauperibus et debilibus se exhibuit, fortem vero valde ad Dei servi esse magnificus. Eodem vero regnante et proficiente, dirigentibus se suis negociis, rex Darius pro solito tributo trasmisit. Cui Alexander respondit; mortua est
Abbreviated transcription (Latin):
nõ requiras. s de eo qd nũnc tibi uis agendum si palacet in quirẽ
Rani si sicut tu dix regͣnero tunc faciam qd reputabis coueĩens
agere talem et tantũ tibi tauto. ¶ Et dix ei aristot. in dubitan¬
ulło uicio in eo exñte in crepau̾at eum ñ delector ĩ ẜuito cuo qui¬
rndit ei. quare dñe. et dix quia hõ sũ ⁊ ideo nõ totaliter in mu¬
nis aberrdre si gͦ tanto teraꝑe meum errorem nõ ꝑcepisti ignai¬
to ip̃anẽ in ĩgͦdinem nõ mutatur. ymo corpus ip̃a deferens
transimitatur ab eis. ¶ Et dix̾unt nicho matho. Qũo tã celit᷑
uirtus iusticie bone cõuersatõnis et uite et regĩs ex cellentis.¬
¶ Et consueu̾at alex̾. suos in formare dientes. dicens honorate ꝑ¬
lem. s nolulis hõ uicedñ ad gradun nobilitatis extoltit. ĩ con

Expanded text:
non requiras, sed de eo quod nunc tibi vis agendum, si placet, inquire. Nam si, sicut tu dicis, regnavero, tunc faciam quod reputabitur conveniens agere talem et tantum tibi tali et tanto. Et dixit Aristotiles: indubitannullo vicio existente in eo increpaverat eum: non delector in tuo ndit ei: qualiter, domine? Et dixit: quia homo sum et ideo non totaliter immunis ab errore; si ergo, tanto tempore, meum errorem non percepisti, es ignarbedo in nigritudinem non mutatur; immo corpus, ipsas deferens, transmutatur ab eis. Et dixerunt Nichomaco: quo modo tam celeriter guit in eo virtus justicie, bone conversationis, et vite ac regiminis excellentis. Et consueverat Alexander suos informare clientes dicens: honorate pnem, sed nobilis homo vicedominium ad gradum nobilitatis extol
Abbreviated transcription (Latin):
amini. qr si nõ in cłistis inͥ s illi pocius ꝙ̃ nos ꝑ fundere putabatis.
¶Qdam die cum aristotiles aliquos filios regum una cũ alexͦ
totent pecut idem ari  ͤ ab uno illoꝵ sit. Cũ regnabis. qͥs tu mͥ fa¬
cies. Et rũdit. õe meũ negotiũ mr in te ponam. Tunc dix alii. Et¬

Expanded text:
eamini, quia hec non intulistis mihi, sed illi pocius quem vos perfundere putabatis. eamini, quia hec non intulistis mihi, sed illi pocius quem vos perfundere putabatis. Quadam die, cum Aristotiles aliquos filios regum una cum Alexandro doceret, peciit idem Aristotiles ab uno illorum sic: cum regnabis, quid tu mihi facies? Et respondit: o
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Et in terrogauit unũ ex huis qui secũ mors lautur. Qualiter amor
hõis requiritur indit. ꝑ benefitia que confeninitur eide si suꝑpetãt
crediderit dicat. ¶ Et dix̾unt ei. duo germani contenderunt ĩ
intem i ab seũ nr̃a. alio alii asfẽte. mirũ erit ñ q̃ cõmittimꝰ
nos que meri debemiꝰ nostere mũne negligamꝰ. ¶ Et rex
mandauit eis magna dona cõcedi. ¶ Et dix hominis ex mumi¬
cis magnis ꝙͣ ex amitis sibi ꝓficiũt. quia in imrici dũ inte so er¬
ini ꝓperant ercores ymo pociꝰ occłtant pp̃ quod nõ abstinent al
eisdem. ¶ Et quesierunt ab eo. quare sͤ mueiẽs exũs tante fiusti po
erre. et totuliter donando fcũs sum potens. ¶Et dix amissor est
qui bonos ꝑ dit amitos nõ qui filium uel thesaurum. ¶ Et dĩx
spare in homines ad beneficia tua est meliꝰ ꝙͣ eos tin̾e te de in flictõe
dãpnioꝵ. ¶Et quadam die diecum de ambularet supͣ portum. qͥdã

Expanded text:
Et interrogavit unum ex hiis qui secum morabantur: quare hominum amor requiritur? Respondit: per beneficia que conferuntur eisdem, si suppetant crediderint dicat. Et dixerunt ei: duo germani contenderunt in absencia vestra, alio alii asserente: mirum erit nisi que committimus nos que mereri debemus minime negligamus. Et rex mandavit eis magna donaria concedi. Et dixit: homines ex inimicis magis quam ex amicis sibi proficiunt, quia inimici dum inteimproperant errores, immo pocius occultant, propter quod non abstinent ab eisdem. Et quesiverunt ab eo: quare sic invenis existens tante fuisti pot inimicis conferre; et taliter donando factus sum potens. Et dixit: amissor est qui bonos perdit amicos, non qui filium vel thesaurum. Et dixit: sperare homines ad beneficia tua est melius quam eos te timere de inflictione damnorum. Et quadam die, cum ambularet super portum, quidam
Abbreviated transcription (Latin):
taliter statuit ab solutos. ꝙ despicere uideantur mandata ip̃is.
¶ Et dix. graciꝰ bñficiũ est pͥusꝙẽ petatur incertũ. ¶ Et dĩe tuo sensu
aiam coniste diligere. et tuu scire specłm statrie ni auo tisor tuadatenties
fta excaitarit: ¶ Et dix. Cũ in nrrco pacificare stu deas y fortitudine s sis¬

Expanded text:
taliter statuit absolutos, quod despicere videantur mandata ipsius. taliter statuit absolutos, quod despicere videantur mandata ipsius. xit: gracius beneficium est priusquam petatur inceptum. Et dixit: tuo sensu animam conare dirigere et tuum scire speculum statue in quo tibi latencia facta exultent. Et dixit: cum inimico pacificar
Abbreviated transcription (Latin):
Negociũ hõis in hoc mũdo duab decanis dirigitur. una est sc̃ia qͣ
diugitur anima. alia est sollicitudo q̃ dirigitur uita. ¶ Et dĩx.
Timo dñantis ꝑicła male fcõꝵ abigit. ¶ Et dĩx uobilitas gn̾is ad
fructificandur sc̃ie suffragatur. ¶Et dre. dicie bone nobilitant
aiãm. et sue sunt refrenatõ uolũtatis. ¶ Et dĩx hõis in tentõ si
aĩam aturpipib cohibere. et suam cõpescere uolũtatem. tñ hiis eĩ
bona fama acquiritur hõim diłto. et firus acceptus. ¶ Et dĩx. Ex¬
teslens est ille qui sꝑaciosi est aĩ. et cuiꝰ sensus fiant eiꝰ uam. ¶ Et
dĩx. sufficiat tibi sensus bonã tibi oñdens semitam. et demare faci¬
ens amalo. ¶ Et dix. Mũdo nich̾ det̾ius est. ꝙͣ generositate et dotr
carere. ¶Et dix. Oxͣ landabile est et honorabile scire cũ bona fama¬
huiꝰ ũidi. et alt̾ius acquirantur ꝑ eũ. ¶ Et dix. Sensatus non
qir nõ s ͨ ou̾ose oppͥmũt eũ ut suum ab homiẽtur dr̃lm. et qui ⁊

Expanded text:
negocium hominis in hoc mundo duabus de causis dirigitur; nam una est scientia, qua dirigitur anima, alia est solicitudo, qua dirigitur vita. Et dixit: timor dominantis pericula malefactorum abigit. Et dixit: nobilitas generis ad fructificandum scientie suffragatur. Et dixit: divicie bone nobilitant animam, et sue sunt refrenatio voluntatis. Et dixit: hominis intencio scit animam a turpibus cohercere, et suam compescere voluntatem; cum hiis enim bona fama acquiritur, hominum dilectio et finis acceptus. Et dixit: excellens est ille qui spaciosi est animi et cuius sensus superat eius iram. Et dixit: sufficiat tibi sensus bonam ostendens semitam et deviare faciens te a mala. Et dixit: in mundo nichil deterius est quam generositate et doctrina carere. Et dixit: quam laudabile est et honorabile scire, cum bona huius mundi et alterius acquirantur per ipsum! Et dixit: sensatus non qui non sic onerose opprimit eos quod suum abhominentur dominium, et qui non
Abbreviated transcription (Latin):
fabritam. et posunt eis leges quem reges płimũ honorabant sub¬
limi statu tenentes eum. Obnt pꝰ modum anno. lxmi. cuiꝰ ossa accipi¬
entes hudem destagita in cluserunt in archa quatam ꝙ situauer̃t
in loco ubi consiliarii solebant cõuenire ꝓmagnis agendis circa¬
que ossa morari maxĩe delettabantur et cũ molestacantur aliquo
negocio giui cuius scĩam ꝑting̾e non ualebant reunentes adiocĩ
eud monabantur ibitem dispntantes tẽroii douet ꝓuemetant ad noti
ensim hr̃ent m̾orẽ et subtiliorem in ĩtellettumi faciebant ⁊ hot ut eũ
honorarent post mortem et ꝗͣ tum tolerent de amissione su de mostra¬
posint bñ .C. nbros et exillis qua nũt in ueniuntur sunt .xxuiii. in logi¬
ta et uni i natiris et liter metapbisite. efhicor et liber te regmiũe t¬
uitatumm et nar metaphisice qui theologia nominatur. et libe deut¬

Expanded text:
fabricam et posuit eis leges. Quem reges plurimum honorabant, in subfabricam et posuit eis leges. Quem reges plurimum honorabant, in sublimi statu tenentes eum. Obiit postmodum anno LXIII, cuius ossa accipientes iidem de Stagira incluserunt in archa quadam, quam situaverunt in locum ubi consiliari solebant pro magnis agendis, circaque ossa morari maxime delectabantur. Et cum molestabantur aliquo negocio gravi, cuius scienciam pertingere non valebant, recurrentes ad locum eundem morabantur ibidem disputando tamdiu donec perveniebant ad noticsensum haberent veriorem et subtiliorem intellectum. Faciebant etiam hoc ut eum honorarent post mortem, et quantum dolerent de amissione sui monstraposuit bene C libros et ex illis qui nunc inveniuntur sunt XVIII libri in logica, et octo in naturis, et liber ethicorum, et liber de regimine civitatum et liber methaphisice qui theologia nominatur et liber de i
Abbreviated transcription (Latin):
et accedens ad eum in macedoma moratus est ibi tote tp̃re philippi
spĩam demonstrando. ¶ Post obitum uͥo enis alexander filius suus
regnauit et alexandro recedente de matedoma adexpugnandum eos
te regione asye aristotiles reu̾sus athenas. et remansit ibi docens detẽ¬
mo. tamdem ob in udiam cuiꝰtam sac̾totis. idem sacerdos suasit
temporis ad orabant quo scito aristotiles ab athenis recedens ad su
t̾ram stagitam se reduxit. metu cõpulsus ne rõm sibi in ferrent
qd̾ socti uitulerũt quẽ ueneno ꝑemerunt. et prepoĩtis tunt fcĩs
regnũ locũ sibi ad inuenit ad tocendum. Et post modum in cer¬
it ext̾citare se ad bñfaciendum hoĩb et in elemosins panꝑib lar¬
giendis ⁊ in pupillis et orphanis maritandis et in gubernandis
eisdem et in tõcedendo aliquis studere uolentib cuiꝰ cũq cõditois
eent. et ad qualenicũq sc̃ĩam in tenderent. et renonauit stagite

Expanded text:
et accedens ad eum in Macedoniam, moratus est ibi toto tempore Philippi, et accedens ad eum in Macedoniam, moratus est ibi toto tempore Philippi, sapienciam demonstrando. Post obitum Philippi Alexander filius suus regnavit, et Alexandro recedente de Macedonia ad expugnandum illos de regione Asie, Aristotiles reversus est Athenas et remansit ibi docens decennio; tandem ob invidiam cuiusdam sacerdotis, idem sacerdos suasit temporis adorabant. Quo scito Aristotiles ab Athenis recedens, ad suam terram Stagiram se reduxit, metu compulsus ne id sibi inferrent quod Socrati intulerunt quem perimerant veneno. Et postpositis tunc factis regiis, locum sibi invenit ad docendum. Et postmodum incepit exercitare se ad benefaciendum hominibus, et in helemosinis pauperibus largiendis, et in pupillis et orphanis maritandis, et in gubernandis eisdem et in concedendo aliquid studere volentibus, cuiuscumque ordinis essent et ad qualemcumque scienciam intenderent. Et renovavit Stagire
Abbreviated transcription (Latin):
ri ione : de tenciori que expͥmi ualeat deb ostendi et u̾bis mag̃ aꝓpͥs¬
tis et tertis et breiib magis absq impedimento ueł eitore nemi
sit ratio in ꝓft̃a nomen scie ꝑditur et cogit hesitare legentem et du¬
rethorite stunt insus est scĩam ethice et quadrumalem naturalem
et theologam scire et statuens se discipłi platoms audiuit ab eo
i anodam̃ loco qui dr opidenna athemensi tp̃re quo ꝑuenat ad .xui.
arnũ et cum plato seõa unte ꝑuenit in siciliam dimsit aristotilem
in scolis loto sin in uilla eadem opidennie in addicebat sc̃iam mãtoꝵ
quia piatomis opĩo fuit conferre corpori ambulatõem moteratam
ad delendas suꝑ flunitates ad eo et malestias ꝙ̃ ad modum ꝓuidetur
amme cum sapĩe documento et ppt̃ hec qma discipulos sciãm toce¬
bat ambulando ip̃is ambulantib nominati sunt ip̃i et sub sec̃¬
tes eos. ambulatores. pꝰ ꝙͣ uo obut plato philipus rex misit ꝓ eo.

Expanded text:
racione et decenciori que exprimi valeat debet ostendi, verbis magis apropriatis et certis et brevibus magis absque impedimento vel errore. Nam, si sit racio impedita, nomen sciencie perditur et cogit hesitare legentem et durethorice, nisus est scire scienciam ethice et cadruvialem, naturalem et theologicam. Et statuens se discipulum Platonis audivit ab eo in quodam loco qui dicitur epidemia Atheniensium tempore quo pervenerat ad XVII annum. Et cum Plato secunda vice pervenit in Siciliam, dimisit Aristotilem in scolis, loco sui, in eadem villa epidemie in qua discebat scientiam viatorum, quia Platonis fuit opinio conferre corpori ambulationem moderatam ad delendas superfluitates ab eo et molestias, quemadmodum providetur anime cum sapiencie documento; et propter hoc, quia discipulis scienciam docebat ambulando se, ipsis ambulantibus, nominati sunt ipsi et subsequentes eos ambulatores. Postquam vero obiit Plato, Philippus rex misit pro eo,
Abbreviated transcription (Latin):
inchonicetus et in tpretatur disputator ĩcens hit fuit ualte sapiens
in arte medicine et extitit meditus epithi patris philipi pris alexã¬
dri natus fuit idem aristotilet in mlia quatam dca stagita ⁊ toait
om̃s scĩais. et aliqni sapientum illius tpris ꝓ ichilo reputantes
rechoritoꝵ poetitoꝵ et gͣmatitoꝵ artem sicut pitagoras et picoras de¬
ridetant singłos qui in hiis discendis catib laborabant dicentes
in mislei scpiaꝵ illas exist̾e oportunas cũ gratiti nõ suit insi ad
pn̾os in struendos. poetici ad narrandas fablas et mendacia conpo¬
uenda. rethorici uo ad suadendum u̾bis polititis et blandiciis ex¬
natis quib auditis aristotiles erubint ualte et motꝰ est ałter et
scĩe instrumentum et hoc maifeste apparet cilscientes nõ suit
insi rõne utentes. cũ hec sit p̾rogacia hoĩm bestiarum respecti
dignũ est ut inter hõies nobilior et rectior. sit qui est mag̾ rõne

Expanded text:
ichomacus et interpretatur disputator vincens; hic fuit valde sapiens in arte medicine et extitit medicus Epichi, patris Philippi, patris Alexandri. Natus fuit idem Aristotiles in villa quadam dicta Stagira et tam sciencias omnes. Et aliqui sapientum illius temporis pro nichilo reputantes rethoricorum, poeticorum et gramaticorum artem, sicut Pictagoras et Pictoras, derridebant singulos qui in hiis discendis artibus laborabant, dicentes in nulla sapienciarum illas existere oportunas, cum gramatici non sint nisi ad pueros instruendos, poetici ad narrandum fabulas et mendacia componenda, rethorici vero ad suadendum verbis politis et blandiciis exornatis. Quibus auditis Aristotiles erubuit valde et motus est acriter et sciencie instrumentum et hoc manifeste apparet: nam, cum scientes non sint nisi ratione utentes, cum hec sit prerogativa hominum respectu bestiarum, dignum est ut inter homines nobilior et rectior sit qui est magis
Abbreviated transcription (Latin):
des et ignari nõ ualentes in ea ꝓfic̾e de acquirenda ea se nulaterꝰ in
fectum. ¶ Suit aristotiles albiis bone steiture magnoꝵ ossirm par
deret uelociter in cedebat. et qũ tum socus in cedelat lente. nũꝙͣ quiesce¬
bat libros respite. libenter in tendebat in terrogantib. rũdes eis par¬
uos delectatõem hñs suns audiendis et in morando cũ disputatorib.
intẽs sr̃ recto ⁊ uero suũ errorem cognostens si eũ contingebat eirare n¬
deratus erat in se uestiendo in cõmedendo. bibendo et mulierib ad he¬
in hoc mũto est meliꝰ bonam hr̃e famã et dei grãm optin̾e ꝑ quem
si defendi confitas tibi amalo cauebis: si qd contia te alii machiã¬
tur. Et dix regite nõ rettifitato pͥus tuum ppłm rectificare nõ pot
Inet gubemaro ip̃m potoris te errante. nam quediter pot̾it cetus
alium duc̾e̾ pauꝑ diture alium in honoratus seu honore tarens aliꝙ̃
honorabit. et debilis qualiter pot̾it suis urib alios confortare. certi

Expanded text:
des et ignari, non valentes in ea proficere, de acquirenda ea se nullatenus irofectum. Et fuit Aristotiles albus, bone stature, magnorum ossium, pdebat, velociter incedebat, et quando cum sociis, incedebat lente; nunquam quiescebat libros respicere, libenter intendebat interrogantibus, respondens eis paus in bonis sonis audiendis et immorando cum disputatoribus nitens semper recto et vero, suum errorem cognoscens si eum continebat errare; moderatus erat in se vestiendo, in comedendo, bibendo, et mulieribus adheIn hoc mundo est melius bonam famam habere et Dei gratiam obtinere, per quam si deffendi confidas, tibi a malo cavebit si quod contra te alii machinantur. Et dixit: te non rectificante prius, tuum populum rectificare non potes, nec gubernare ipsum poteris, te errante; nam, qualiter poterit cecus alium ducere, pauper alium ditare, inhonoratus seu honore carens aliquem honorare? Et debilis, qualiter poterit suis viribus alios confortare? Certe
Abbreviated transcription (Latin):
necis conãs applcuid̾e. quia ex eo qd̾ predixisti iuderis obligatꝰ eidem.¬
¶ Et dixit patitur deꝰ miquũ donec merit contͣ statria legis que cũ
exceffit appõit sesibi et destrint eum. ¶ Et dĩẽ cũ eloquium toberet
uolutati loꝙͣtis ꝯmescit auditoris uolũtas alioqui nõ põt ampleti

Expanded text:
neas conans applaudere, quia ex hoc quod predixisti videris obligatus eidem.neas conans applaudere, quia ex hoc quod predixisti videris obligatus eidem. Et dixit: patitur Deus iniquum donec iverit contra statuta legis, que cum excesserit, opponit se sibi et destruit eum. Et dixit: cum eloquium coheret voluntati loquentis, quiescit auditoris voluntas, alioquin non p
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuatõe domor regũ et in pugnarum ordiñatõe tõmissus. ¶ Et dñ
quid lutretu seu ꝓficiat filius ille ño tenetur netcesitatib prius
mñdere. ¶ Et dixit cũ rex ad u̾ixerit te sͥ sit tua petitio minor grata
receptõe ipĩ. Si aliquid pet̾e te ꝯtĩgat et qñ cũ eo ad ꝑtem recessĩs loqui
suꝑ tuis nõ ꝓcures agendis ĩ mo referas quib satiffacitis notis ip̃ꝰ.¬
¶ Et dixit nõ referas coram rege numici ẜmonem aliter ꝙͣ fu̾it ꝓ¬
icitum ab eo nec ornes eum in aliquo ne forte ꝙ remẽtiatis ei heat
te suspectum. ¶ Et dixit cum in utilitate regni ꝓcesfis mag̾ alio
tibi eouali p̃p ea quod meliꝰ agas eo suꝑbie nõ debes quia ex li nunꝰ
repritabitur qd̾ egistinã inti tebes ad conpescendam aminam tuam
sib in india et acquirendum hõim corta ut ip̃oꝵ frnaris amore.¬
¶ Et dix ad intupadum illud qd̃ laudasti nõ redeeis inino substi¬

Expanded text:
bservatione domorum regum, et in pugnarum ordinacione commissi. Et dixit: bservatione domorum regum, et in pugnarum ordinacione commissi. Et dixit: quid lucretur, filius ille non tenetuata receptione ipsius, si aliquid petere te contingat; et quando cum eo ad partem secesseris, loqui super tuis non procures agendis, immo referas quibus satisfacias votis ipsius. Et dixit: non feras coram rege inimici sermonem aliter quam fuerit prolatum ab eo, nec ornes eum in aliquo, ne forte quod menciaris ei habeat te suspectum. Et dixit: cum in utilitate regni processeris magis alio tibi equali, propter ea quod melius agas eo, superbire non debes, quia ex hoc minus reputabitur quod egisti; nam niti debes ad compescendam animam tuam ab invidia, et ad acquirendum hominum corda ut ipsorum fruaris amore. Et dixit: ad vituperandum illud quod laudasti non redeas, immo susti
Abbreviated transcription (Latin):
Es dixit oportet dñm se cede appso et nõ familiarit cõu̾sari cum
es alioqũi despicietur tñ denatina pploꝵ sic despite se mincẽ et couer
scintes cũ eis. uñ ꝯiselib cou̾santem imũ et idem reputant sibi ip̃ro.¬
¶Et dixit in uerecũdia in quoꝙͣ ẽ tecitis quedam sui cogitatus eo
uisum qui res modicas et in muuntas nõ uidet s alter in tueturr
oastem. ¶ Et dreit bonit̾etes sunt scd̃m dispositõem aspettus et
confideratois quos hũt ad leges suas et eoꝵ acontatib desfc̃o et
eodem anferunt que hũt anferre et dũ nõ aħ̃etur ad legera uirtutũ
anferunt appło que anferre nõ tebent et ad que tenentur reges eis
dobitum nõ n pendunt p̃p qd̾ reges hũtem ex tt̃ reges iustitie repu¬
tanti auctoritate p̾nati. ¶ Et dĩx illi quod reges mag̃ diligĩit
enores uelociis ĩpedientes error in nanii gubernatõe e m o¬

Expanded text:
Et dicit: oportet dominum secedere a populo et non familiariter conversari cum Et dicit: oportet dominum secedere a populo et non familiariter conversari cum eis, alioquin desantes cum eis; unde quemlibet conversantem unum et idem reputant sibi ipis. Inverecundia in quoquam est cecitas quedam sui cogitatus, eo intuetur easdem. Et dixit: bonitas regum est secundum dispositionem aspectus et considerationis quos habent ad leges suas; et eorum a bonitate deffectus, est eodem auferunt que habent auferre. Et dum non habetur ad legem intuitus, auferunt a populo quod auferre non debent, et, ad que tenentur, eis reges debitum non impendunt; propter quod reges iidem extunc reges iusticie reputantur auctorerrores velocius impedientes sunt errores in navium gubernacione, et in o
Abbreviated transcription (Latin):
er quia oũditur durabile satis. et si equantur in uite ꝓuẽtus ⁊ sũpt
est modice durabilitatis. ¶ Et dixit decet regem satisfatere destixen¬
dus stipendariis sibi suentib alioquin societas sua despiciet eũ et
diñũ suum. ¶ Et dixit rex regnas in rectitudine et iustitia secretoꝵ
su ppłi rex est et regnãs cũ in iquitate et uiolencia oũdit aꝑpenter
eum uelle libenter in regem eoꝵ tñ ueracit motũ in tlmat ad a¬
lium am dñetur et regnet in eis. ¶ Et dix obedias beneface¬
entib et aliquid concedentib tibi ⁊ tuos dnõs tales stabilias
quia hii sunt dm̃ tui. ¶ Et dix aliqui reges hũt ꝓbono con
tur et errant quia unũ gemis homi nõ ncͣtio est in cõditõe
et statu eodem ĩ mo qũdoq uariantur status ipõꝵ et mi¬
nuntur bonitates gn̾is illiꝰ assimilans tene in qua seritu
continus semẽ uiuꝰ natẽ que tpris processu corrumpitur et uritatur.

Expanded text:
uer, quia hostenditur durabile satis; et si equantur ad invicem proventus et uer, quia hostenditur durabile satis; et si equantur ad invicem proventus et est modice durabilitatis. Et dixit: decet regem satisfacere de stipendiis stipendiariis sibi servientibus, alioquin societas despiciet eum et dominium suum. Et dixit: rex regnans in rectitudine et iusticia, secretorum sui populi rex est, et regnans cum iniquitate et violencia, ostendunt apparenter eum velle libenter in regem eorum, tamen veraciter votum inclinant ad alium qui dominetur et regnet in eis. Et dixit: obedias benefacientibus et aliquid concedentibus tibi et tuos dominos tales stabilias, quia hii sunt domini tui. Et dixit: aliqui reges habent pro bonoluntur quia unum genus hominum non necessario est in condicione et statu eodem, immo quandoque variatur status eorundem et minuuntur bonitates generis illius, assimilano terre in qua seminatur continuo semen unius nature que, temporis processu, corrumpitur et mutatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tiar auia płi mũ tecũ turta bitur cũ lalore oporteat in faciends eoed
ad̾ nõ est aptus. ¶ Et dixit nõ te cogat cupiditas ad ular hoib
quia ꝑ des de bñficus aĩe mag̾ eo ꝙ lucraberis cũ eod. ¶ Et dixis
cũ de terioratur tp̃s uirtutes despiciunti: ⁊ incia et mlitates cor¬
dittis et alti astr̃s aĩe hũt inse ꝙͣtitatem ꝙdam qua dirigitur et gure¬
natur hõis status in quo cõsistunt. qua ꝙ titate exedente ꝓuẽit nocu¬
metura nã ua a smilaitur scili quocitaria cõdiũtur quisi fi̾lis decentis
et moderate ꝙtitatis cibaria ad te ꝑantur. Si uͥo mag̾ cibaria deuastant
et simliter se ht in aliis uirtutib. Et dixit est quodtam regnũ qd assi¬
mulatur puero ailiud iuuemi et aliud seni assimilatur uerbi grã si ꝑ¬
uentus regis sumptus ip̃ius et famulie excedunt regnũ illud dr p¬

Expanded text:
tur; quia plurimum turbabitur cum laborare oporteat in faciendo eo ad tur; quia plurimum turbabitur cum laborare oporteat in faciendo eo ad quod non est aptus. Et dixit: non te cogat cupiditas adulari hominibus, quia perdes de beneficiis anime magis eo quod lucraberis cum eisdem. Et dixit: cum deterioratur tempus, virtutes despiciuntur et vicia et vilitates comditas et alii affectus anime, habent in se quantitatem quandam qua dirigitur et gubernatur hominum status in quo consistunt; qua quantitate excedente, provenit nocumentum; nam ira assimilatur sali quo cibaria condiuntur, qui, si fuerit decentis et moderate quantitatis, cibaria apte parantur, si vero magis, cibarium devastatur; et similiter se habet in aliis virtutibus. Et dixit: est quoddam regnum quod assimilatur puero, aliud inveni, et aliud seni assimilatur; verbigratia, si proventus regis, sumptus eius et familie excedunt, regnum illud dicitur p
Abbreviated transcription (Latin):
liciosus. tertius uero rexit se auxilio societatis sue quib ꝓnoto merte¬
dem ex hibuit qua data cũ eis se ob lectamentis ex hibint usquequo
oblitus est om̃i que cõmissa erant sibi. et dũ pꝰ modũ uelet ĩ tũbe̾ oꝑi
nõ ualens ꝑ fic̾e desticit quia male successit sibi et iste est uenenatu
in cupiditatib. ¶ Et dixit redut homines ad equitatem suauiter¬
alio cun eus us labore et̃ pugua cum eis. ¶ Et dixis auarꝰ e guice re¬
coptois et na meuse detentois et magne tollerancie. Cet hot reputat
loco bñficu et aliquis eor magnauimꝰ reputat unũ uett ads i laite
oe in ter homiñes est qui iũ potens est celare suũ secretuin et it oustio
esto qui potens est suam innce uicũdiam et potencio: aui suam scił ad¬
sconde̾ pauꝑtatem. et temperancior est cui sufficit qd ht. ¶ Et diẽ
noi ẜuiti ae aliquo de eo qd̾ no in est anctiura sibili exdobits tenea¬

Expanded text:
liciosus. Tercius vero rexit se auxilio societatis sue quibus pro voto merceliciosus. Tercius vero rexit se auxilio societatis sue quibus pro voto mercedem exhibuit; qua data, eum eis se oblectamentis exhibuit usquequo oblitus est omnium que commissa erant sibi et dum postmodum vellet incumbere operi, non valens perficere, desistit quia male successit sibi: et iste est venenatus in cupiditatibus. Et dixit: reduc homines ad equitatem suaviteralioquin eris in labore et pugna cum eis. Et dixit: avarus est grate receptionis et immense detentionis, et magne tolerancie et hoc deputat loco beneficii; et aliquis eorum magnanimus reputat unum melius altero, nalior inter homines est qui impotens est suum celare secretum, et robustior est qui potest suam vincere iracundiam, et potencior qui suam scit abscondere paupertalem, et temperancior est cui sufficit quod habet. Et dixit: noli serviri ab aliquo de eo quod non inest a natura sibi, licet ex debito tenea
Abbreviated transcription (Latin):
tem uitaris ad equitatem redute pociũs ꝙͣ ꝓ curare ĩdictam. nã indc̃a:
est ubiq dãpnosa et ꝑ seuerans equitas utilis utͥq. ¶ Et dix contas
paline assimilatur que fructus tarde ꝓducit et mx temporis dintur nta te
rũpitur. ¶ Et dix homines hiꝰ mũdi sũt uelut homines conducti ad o¬
pus aliq̃d faciendum quoꝵ uincuiq concessa est quedam comitiua ad eoꝵ
auxilium in oꝑe ip̃o. unus tñ ex eis cognatus est ad ꝑficiendum opus ei c
pellens eos et dirige eos fecit donec opus eius fi̾nt conpletum et bñ euenit
sibi delandabili expeditõe ip̃iꝰ quare reputatur sapiens cũ iuxta suam
scĩam sit laudabiliter oꝑatus alter u̾o insus est facere quod socius fecit d
hint in possibilitatem satisfaciendi de m̾cede sue coĩtine ⁊ lit adularet¬
⁊ blandiretur eis nch ominꝰ dampnificatus est in oꝑe suo. ⁊ iste est de¬

Expanded text:
tem nitaris ad equitatem reducere pocius quam procurare vindictam, nam vindicta tem nitaris ad equitatem reducere pocius quam procurare vindictam, nam vindicta est utrique damnosa, et preservans equitas utilis utrique. Et dixit: honitas palme assimilatur, que fructus tarte producit et vix temporis diuturnitate corrumpitur. Et dixit: homines huius mundi sunt velut homines conducti ad opus aliquod faciendum, quorum unicuique concessa est quedam comitiva ad eorum auxilium et opere ipso. Unus tantum ex eis conatus est ad perficiendum opus ei copellens eos, et dirigi eos fecit donec opus eius completum fuit: et bene sibi evenit de laudabili expeditione ipsius, quare reputatur sapiens cum iuxta suam scienciam sit laudabiliter operatus. Alter vero nisus est facere quod socius fecit, sed habuit impossibilitatem satisfaciendi de mercede sue comitive et, licet adularetur et blandiretur eis, nichilominus damnificatus est in opere suo; et iste est de
Abbreviated transcription (Latin):
uixta ꝙͣtitatem collatoꝵ. ¶ Et dix cũ hoĩes mun̾abunt tuas uirtutes ma¬
licias tuas attende in te ip̃o latentes confide magis in eo qd̵ in te ip̃o conspiti
gͣuari nõ tñ ex aliquo cõtigente deffectu. scias ꝙ ad uẽturum est aliquid qu
humiliabitur status enis. ¶ Et dix̃ pena liberali est penam obẽe nõ dili¬
genti eũ aus eo ꝙ nũꝙͣtat merẽci cona sua solita nõ conferre ⁊ illiberali est
pena ob ẽe nõ diligenti eũ eo ꝙ nũꝙͣ alicui bnfaciat. ¶ Et dix cũ litigau¬
posse hebis uictes iram quia nõ ꝑmictit rei in spite̾ finem. ĩo uitaris
eos qui nexantur in iuste tueri et infortuatis ꝓdest. et cũ exaltabitur
status tuuꝰ init̾e satisfate hõib quia illud est ualidius castrum et ar¬
ma que hr̃i pot̾unt foriora. ¶ Et dixit adusarium tuũ ꝯͣ te machinã¬

Expanded text:
iuxta qualitatem collatorum. Et dixit: cum homines tuas numerabunt virtutes, maiuxta qualitatem collatorum. Et dixit: cum homines tuas numerabunt virtutes, malicias tuas in te ipso attende latentes; confide magis in eo quod in te ipso conspicis, gravari, non tamen ex aliquo contingenti deffectu, scias quod venturum est aliquid quo humiliabitur status eius. Et dixit: pena liberalis est penam merenti bona sua solita non conferre, et illiberalis est pena obesse non diligenti eum, eo quod nunquam alicui benefacit. Et dixit: cum litigavcum posse habebis, vites iram quia non permittit rei inspicere finem, immo nitaris eos, qui vexantur iniuste, tueri et infortunatis prodesse. Et cum exaltabitur status tuus, nitere satisfacere hominibus, quia illud est validius castrum et arma que haberi potuerunt forciora. Et dixit adversarium contra te machinan
Abbreviated transcription (Latin):
in fide et sensu et pacia. in aliis uero nequa ꝙͣ canens ne te aspiciat sibi e¬
qualem in statu eut niscitu aut in suns deliciis. ¶ Et dix nõ nult dñs ate
ẜuiri quia te putes amplius eoscire. s reputes te uelut forficem qua igi
demũtur nõ possibila digitis ap̾hendi ergo quanto scuus mag̾ eo in uło de
quo sibi ẜineris tanto mag̾ humilis ei existas. ¶ Et dix si uolu̾is scire natu¬
im alicuiꝰ suꝑ aliquo cõsulad eũ et rex bot cognosces suam iniquitatem.
uł equitatem et sucm lonitatem uł malitiam. ¶ Et dix nõ indiget ingeĩo
nsi carens mag̃ eo qd põt. Et dix uilles reputant pp bona que agũt homines
ob ligare et honorabiles renutant se de bere fecisse ⁊ p̃pes se exhonerunt tanꝙͣ
ex solue tenerentur. ¶Et dix bonus gratifitat de bonis reteptis nxta possi¬
uilitatem cõferentis et satisfatõem recipientis. uillis u̾o nõ gratifitat insi

Expanded text:
in fide, sensu et patiencia; in aliis vero nequaquam, cavens ne te aspiciat ein fide, sensu et patiencia; in aliis vero nequaquam, cavens ne te aspiciat equalem in statu aut vestitu vel in suis deliciis. Et dixit: non vult dominus a te serviri quia te putes amplius eo scire; sed reputes te velut forficem qua ignita demuntur non possibilia digitis apprehendi; ergo, quanto sciveris magis eo in illo de quo sibi servieris, tanto magis ei humilis existas. Et dixit: si volueris scire naturam alicuius super aliquo, consulas eum, et ex hoc cognosces equitatem suam vel iniquitatem, et suam bonitatem vel maliciam. Et dixit: non indiget ingenio nisi querens magis eo quod potest. Et dixit: viles reputant, propter bona que agunt, homines obligare, et honorabiles reputant se debere fecisse, et propterea se exonerant tanquam exolvere tenerentur. Et dixit: bonus gratificat de bonis receptis iuxta possibilitatem conferentis et satisfactionem recipientis; vilis vero non gratificat nisi