comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nulla expectatione succenditur: Contra quam nisi oret᷑ ut superetur. ipsa i¬
licita ex optat ardentius: Delitiae igitur spiritales. delitiis carnalibus in
sanccitate succedant. Lectio. oratio psalmus. bona cogitatio. bonorũ operũ.
frequentatio spes futuri saeculi & corsursum atq dehis omnib: gratiarũ
actio patriluminum. a quo sine ulla dubitatione omne datum op̃timum
& omne donũ perfectum. scribtura teste descendit : Nam quando ꝓdelitus
carnalibus quasincarne uirorum habent. aliarum carnalium delitiarum taꝗ
in solatio usus ad sumit᷑ quidegodicã quae sequant᷑ mala. cumbreuiter. apqt¬
lus dixerit. uiuentem mortuam esse uiduam quae indelituis uiuitꝰ. Absit
autem auobis ut diuitiarum cupiditate capiamini ꝓcupiditate nuptiarum
& incordibus n destris num̃mus uiriamorem succ edat: Intuentes enim homi¬
num conuersationem saepe ex perti sumus in quibusdam las ciuia conpressi

Expanded text:
nulla expectatione succenditur: contra quam nisi oretur, ut superetur, ipsa innulla expectatione succenditur: contra quam nisi oretur, ut superetur, ipsa inlicita exoptatur ardentius. Deliciae igitur spiritales deliciis carnalibus in sancta castitate succedant: lectio, oratio, psalmus, bona cogitatio, bonorum operum frequentatio, spes futuri saeculi et cor sursum, atque de his omnibus gratiarum actio patri luminum, a quo sine ulla dubitatione omne datum optimum et omne donum perfectum scriptura teste descendit. nam quando pro deliciis nuptarum, quas in carne uirorum habent, aliarum carnalium deliciarum tamquam in solacio usus adsumitur, quid ego dicam, quae sequantur mala, cum breuiter apostolus dixerit uiuentem mortuam esse uiduam, quae in deliciis uiuit? absit autem a uobis, ut diuitiarum cupiditate capiamini pro cupiditate nuptiarum et in cordibus uestris nummus uiri amori succedat. intuentes enim hominum conuersationem saepe experti sumus in quibusdam lasciuia compressa
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autem quanti sunt ipsianni. quibus uideret᷑ uigere flos carnalis aetatis
non nullae feminae nuptias cogitantes & ardenter optantes. dumspernuntur
aut differuntur repente senuerunt: ut eas iam nubere puderet. amplius quã
liber& Multȩ autem nuptae recentissima sua conuntione. in longinqua ꝓer¬
fatis uiris suis. reditum eorum expectando grandaeuȩ factaesunt: & tam quã
cto uiduatae. aliquando nec remeantes. saltẽ senes suos anus suscipere meruer̃
Siergo uelspernentibus. uel tardantib: sponsis uel pere grinantib: maritis¬
carnalis concupiscentia potuit contineri nestu prum aut adulterium conie¬
teretur. cur contineri non potest ne sacrilegum committatur : Si repaes
est cum fruerae dilaca. quur non opprimitur cum friguerit amputata N
enim ardentem ferunt libidinem. quae nondes perat eiusdem libidins
uo luptatem Quae autẽ innubtarum castitatẽ deo uouert ipsam spem sib¬
trahunt. quȩformes amoris est: uinde facilius concupiscentia refrenat᷑. quae

Expanded text:
quot aut quanti sunt ipsi anni, quibus uidetur uigere flos carnalis aetatis? nonnullae feminae nuptias cogitantes et ardenter optantes, dum spernuntur aut differuntur, repente senuerunt, ut eas iam nubere puderet amplius quam liberet. multae autem nuptae recentissima sua coniunctione in longinqua profectis uiris suis reditum eorum expectando grandaeuae factae sunt et tamquam cito uiduatae aliquando nec remeantes saltem senes suos anus suscipere meruerunt. si ergo uel spernentibus uel tardantibus sponsis . uel peregrinantibus maritiscarnalis concupiscentia potuit contineri, ne stuprum aut adulterium committeretur, cur contineri non potest, ne sacrilegium committatur? si repressa est, cum ferueret dilata, cur non opprimitur, cum friguerit amputata? plus enim ardentem ferunt libidinem, quae non desperant eiusdem libidinis uoluptatem. quae autem innuptarum castitatem deo uouent, ipsam spem subtrahunt, qui fomes amoris est. unde facilius concupiscentia refrenatur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ut siut noe cumdomo sua abeis quos dilulit perdturus sicut lodi ln
ca uerant : sed ipse dominus cuus erat conuuium ligari iussit et pici. Nt
enim et ipse sicut piscis subflutibus erat et sic ab inutatoribus : quomodin
intinba latenter subrepsis set ignaris. continuo dĩs in eodem ipsoueno : quli
tis manib et pedibus. inte nebras exteriores : exillo conuuo ꝓiei iusset nu
sorietatem malorum esse intelligendã : int̃ quos pautiores bonis i ene
anco. uuunt significare ñ distulit: Nã postea quã dixit : ligitr illimul i

Expanded text:
 sicut Noe cum domo sua ab eis, quos diluuio fuerat perditurus, sicut Loth ab qui inuitauerant, sed ipse dominus cuius erat conuiuium ligari iussit et proici. neque enim et ipse sicut piscis sub fluctibus erat et sic ab inuitatoribus quomodo plut unus in turba latenter subrepsisset ignaris, continuo dominus in eodem ipso uno, quem ligatis manibus et pedibus in tenebras exteriores ex illo conuiuio proici iussit, multam societatem malorum esse intellegendam, inter quos pauciores boni in conuiuio dominico uiuunt, significare non distulit. nam posteaquam dixit: ligate illi manus
Abbreviated transcription (Latin):
aonsua querentes : sed quȩ ihũ xp̃i. Illi autẽ non ha buestem nuptulem: hoc ẽ fidis¬
um sponsi caritatẽ sua quȩrentes non quȩ ihũ xp̃i : Ac perhoc quamuis in uno eodẽ
cinuuo. isti misericordiam manducant illi iuditium: Quia ipsius conuiui. canticũ
i podet supra comnemoraui: Misericordiã etiuditium cantabo tibi dnẽ : Necideo ta¬
in domit eclesiastica disciplina. ut corripiat in quietos. neque enĩ a populo dei sepa¬
n qus uel de gradando. uł ex communi cando. ad humiliorem paenitendi locũ redigim:
tiuiboc facere pacis et tranquillitatis ealesiae gratia non permittimur : nontamen
oielesiul se fuccmus sed toleramus quae nolumus : ut peruenamꝰ quo iuolumus:

Expanded text:
non sua quaerentes, sed quae Iesu Christi, illi autem non habent uestem nuptialem, hoc est fidissimam sponsi caritatem, sua quaerentes, non quae Iesu Christi. ac per hoc quamuis in uno eodemque conuiuio isti misericordiam manducant, illi iudicium, quia ipsius conuiuii canticum est quod et supra commemoraui: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine. Nec ideo tamen dormit ecclesiastica disciplina, ut corripiat inquietos. neque enim a populo dei separamus, quos uel degradando uel excommunicando ad humiliorem paenitendi locum redigimus. et ubi hoc facere pacis et tranquillitatis ecclesiae gratia non permittimur, non tamen ideo ecclesiae disciplinam refutamus, sed toleramus quae nolumus, ut perueniamus quo uolumus
Abbreviated transcription (Latin):
chro sabbato reqͥesceret. sic̃ ab om̃ib oꝑib suis ds̃. ut tercia die resur¬
gens quẽ dnicũ dicimꝰ. qͥpostsabbatũ numerat᷑. oc tauus ctiã circũ¬
cisionem occui dici. adse ꝓphetandũ ꝑtinere declaratur. Quid
enĩ significat circũcisio carnis nisi expoliationẽ mortiditatis.
Quã de carnali generatione portamus. Etqͥa ista resurrectio quac¬
credita nos iustificat. illa octaui diei figurata ẽ. circũcisione.¬

Expanded text:
is, ut tertio die resurgens, quem dominicum dicimus, qui post sabbatum numeratur octauus, etiam circumcisionem octaui diei ad se prophetandum pertinere declararet. quid enim significat circumcisio carnis? quid? nisi expoliationem mortalitatis. quam de carnali generatione portamus. credita nos iustificat, illa octaui diei circumcisione
Abbreviated transcription (Latin):
ICIEALIQUIS COR NONPOTIUS TA DEDÕ SUO ENAESUSIT
abraham ut fattri nontimeret uxorem. Neq cnuĩ ds̃ ab illo ñ pottd
mortem repellere quac timebat eumq cũ coniuge sua ipilla
ꝓpter illam ille necarctur. Poterat sane hoc efficere ds̃. sed si inc
das cõmitteret dõ. et suã uitã et coniugis pudititiã. Pertinet aut
adsanã doctrinã. qͣndo habet homo quod fatiat ñtẽpture dnmd
Quib tam̃ ait. Siuos ꝑsccuti fuerint inunã ciuitatẽ. fugite
in aliam. Cuiꝰ rciprior exẽplũ praebuit. Nam cũ potestãtem
ponendi haberet animã suã. nec eam poneret nisi cũ uellet. IN
aegyptũ tamqu infans portuntib parentib fugit. Et ad dicm fel
non euidenter. sed latenter ascendit. Qui ergo palam docendo¬

Expanded text:
icet aliquis: cur non potius ita de deo suo praesumsit Abraham, ut fateri non timeret uxorem? neque enim deus ab illo non poterat mortem repellere, quam timebat, eumque cum coniuge sua in illapropter illam ille necaretur". poterat sane hoc efficere deus; quis ita sdas committeret deo, et suam uitam et coniugis pudicitiam. pertinet autem ad sanam doctrinam: quando habet quod faciat homo, non quibus tamen ait: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam; cujus rei prior exemplum praebuit. Nam cum potestatem haberet ponendi animam suam, nec eam poneret nisi cum vellet, in Aegyptum tamen infans portantibus parentibus fugit: et ad diem festum non evidenter, sed latenter ascendit, cum alias palam lo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ adhuc esset inregione chaldea septuaginta annorũ genuit
habraham. &postea incharrã ducẽntesimo quinto actatis suac anno
mortuus ẽ. quomodo nunc post mortẽ tharȩ abrahã ex siens de cͥarra
LXXU. annorũ fuisse memorat᷑. cũ anatiuitate habrahae usq ad mor¬
tem patris eiꝰ c xxxUanni fuisse doceant. Uere ẽ. igitur illa
deorũ. & quod abraham babrlonio uallatus incendio. quia illud
adorare noluit dĩsit auxilio liberatus. et ex illo tẽpore ei diesuitȩ
& tẽpus reputet᷑ actatis et quo c̃fessus ẽ. dnm. sꝑnens ydola chaldeo¬
rum. Potest autẽ ficri ut qͥa scriptura reliquit incertũ. ante pau¬
cos annos thara dechaldea ꝓfectus uenerit incharrã. inqua
mortem obiret. Uelcerte statim post ꝑsecutionẽ inc̾arrã uencrit.
&ibi dutius sit moratus. Siquis gͦ huic expositioni c̃trarius ẽ.
querat aliã solutionẽ. et tunc recte ea quae anobis dicta sunt

Expanded text:
cum adhuc esset in regione Chaldaea, septuaginta 324 annorum, genuit Abram, et postea in Charra ducentesimo quinto aetatis suae anno mortuus est: quomodo nunc post mortem Thare, Abram exiens de CharraLXXV annorum fuisse memoratur, cum a nativitate Abrae usque ad mortem patris ejus, CXXXV anni fuisse doceantur? Vera est igitur illa daeorum; et quod Abram Babylonio vallatus incendio, quia illud adorare nolebat, Dei sit auxilio liberatus: et ex illo tempore dies vitae et tempus reputetur aetatis, ex quo confessus est Dominum spernens idola Chaldaeorum. Potest autem fieri ut quia Scriptura reliquit incertum, ante paucos annos Thara de Chaldaea profectus venerit in Charran quam mortem obiret: vel certe statim post persecutionem in Charram venerit, et ibi diutius sit moratus. Si quis ergo huic expositioni contrarius est, quaerat aliam solutionem, et tunc recte ea quae a nobis dicta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcorpus oꝑata p̾sentia xp̃i tãquã in fructuosas arbores cederet.
quia de illo ioħs dixerat. eccesecuris ad radices arborũ posita est
abeis int̾ueniente passione corpꝰ ipsũ descruit in inferni ꝓfunda
descendens:. Quo inscpultura desuꝑ posito tãquã ad manubrium
suũ spũ redcunte resurrexit: Quã multa p̃tereã breuitutis nece¬
sitate c̃strictus norunt quac legunt iamipsa inbabyloniã traru¬
orent ꝓcis ipsis in quorũ regno ꝑegrinant᷑. quod in illorũ pace &ia
pax ẽẽt. istorũ. et edificarent domos & nouellarent uineas. et pla¬
tarent ortos. Quis ñ agnoscat quod praefigurauerit qͥ attenden
illis credentib c̃structa st̃ domicilia pacis basilicae xp̃ianorum

Expanded text:
per corpus operata praesentia Christi tamquam infructuosas arbores caederet — per corpus operata praesentia Christi tamquam infructuosas arbores caederet — quia de illo Iohannes dixerat: ecce securis ad radices arboris posita est - ab eis interueniente passione corpus ipsum deseruit, in inferni profunda descendens, quo in sepultura desuper posito tamquam ad manubrium suum spiritu redeunte surrexit. quam multa praeteream breuitatis necessitate constrictus. norunt qui legunt. Iam ipsa in Babyloniam transorent pro eis ipsis, in quorum regno peregrinantur, quod in illorum pace etiam pax esset istorum, et aedificarent domos et nouellarent uineas et plantarent hortos, quis non agnoscat, quid praefigurauerit, qui adtenderit illis credentibus constructa sunt domicilia pacis, basilicae Christianarum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipientes mittt̃ helias pascendos ad alienigenã uiduamq uo¬
lebat duoligna colligere pͥusquã moreret᷑. Non hic solũ ligni
nomine. sed numcrolignorũ signũ crucis expͥmitur. Benedicit̃
farina eius & oleũ fructus exhilaritas caritatis. quae cũ inpendit᷑
ñdeficit. Hilarem cnĩ datorẽ. diligit ds̃. Helysco pucros in sul¬
tantes &clamantes. calue caluc bestiae comedunt. puerili stult¬
tia deridentes xp̃minloco caluariae crucifixũ. inuasi ademonib
misit sermodi legẽ ꝑseruũ suũ nec ꝓfuit inpeccatis mortuo
generi humano. quac tam̃ ñsinc causa missa ẽ. Ille enĩmisit
qui secretameã pͥus ẽẽ. mittendã. Uenit ipse c̃firmauit se nobis
factus particeps mortis nrãc. etuiuificati sumus. Cũ securib ligna
cederent᷑. deligno ferrũ exiliens in ꝓfundũ fluminis mersũ est.
atq iIllignũ de suꝑ abhelrsco ꝓiectũ reuersũ ẽ. Ita cũ impios iudȩos

Expanded text:
. mittitur Helias pascendus ad alienigenam uiduam. quae uolebat duo ligna colligere. priusquam moreretur: non hic solo ligni nomine sed etiam numero lignorum signum crucis exprimitur. benedicitur farina eius et oleum: fructus et hilaritas caritatis, quae cum inpenditur. non deficit; hilarem enim datorem diligit deus. Heliseo pueros insultantes et clamantes: calue, calue! bestiae comedunt: puerili stultitia deridentes Christum in loco Caluariae crucifixum inuasi a daemonibus misit sermo dei legem per seruum suum nec profuit in peccatis mortuo generi humano. quae tamen non sine causa missa est ; ille enim misit, qui sciret eam prius esse mittendam. uenit ipse, conformauit se nobis factus particeps mortis nostrae, et uiuificati sumus. cum securibus ligna caederentur, de ligno ferrum exiliens in profundum fluminis mersum est atque in lignum desuper ab Heliseo proiectum reuersum est: ita cum inpios Iudaeos
Abbreviated transcription (Latin):
plubricã uitã cẽporalem uoluimur. sed finc̃ nouissimo uelud cau
da scl̃i ꝑmanũ idest ꝑ potestutem iudicii neultra plabamur
apphensi reparabimur. Et nouis sima inimica morte destrucd
patres nr̃i om̃s sub nube fuerunt. & om̃s marc transicrunt. & cȩto¬

Expanded text:
per lubrica temporum volvimur: sed fine noper lubrica temporum volvimur: sed fine noda saeculi per manum, id est per potestatem iudicii, ne ultra prolabatur adprehensa, reparabimur et nouissima inimica morte destructa patres nostri omnes sub nube fuerunt et omnes per mare transierunt et
Abbreviated transcription (Latin):
uene. Inillo cmi scala at̾ra usq ad eaclũ. acarne usq ad spm. qa inillo
catnales ꝓfitiendo udud ascendendo spiritales funt ad quos laan
nutriendos ipsi spiritales descendunt quod ãmodo cũ cis n possini
loqui quasi spitulib sedq̃si carnalib Filius enihomurs sur sum
quod ẽ acccłia. Ipsu enĩ scalam intelligimus. qͥa ipse diã. Ego
suuia. Adipsum enĩ ascenditur ut in acccłus intelligatur. et ad
ipsum descenditur. ut in menbris suis paruulis nutriatur.
tibus auendentib frib in aegẏpto post labores honoratur: Didici¬
musenum labores xp̃i in orbe gentiũ quẽ significabat aegr ꝓtus
puarias passiones martyrũ. añc̃ uidemꝰ honorẽ xp̃i incodcorbe
terarũ incrogutionem frum̃ti sui omĩa subiugantem. Ipse mihi¬
in uirga moysi quac interra serpens effecta c̃. cius mors figurat᷑
resurgendo rcũtitur. Ubi ꝑuitac reparationẽ morte c̃sũpt a
nichil scrpentis apparct. Nos quoq corpꝰ ciꝰ incadem mortulitate

Expanded text:
. In illa enim scala a terra usque in coelum, e carne usque ad spiritum, quia in illa carnales proficiendo, velut ascendendo spiritales, fiunt, ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spiritales descendunt quodammodo; cum eis non possunt loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus : ipse est sursum quod est Ecclesia. Ipsum ergo scalam intelligimus, quia ipse dixit: Ego sum via . Ad ipsum ergo ascenditur, ut in excelsis intelligatur; et ad ipsum descenditur, ut in membris suis parvulus nutriatur; tibus et uendentibus fratribus in Aegypto post labores honoratur. didicimus enim labores Christi in orbe gentium, quem significabat Aegyptus, per uarias passiones martyrum; et nunc uidemus honorem Christi in eodem orbe terrarum erogatione fruminnuitur in virga Moysi, quae in terra serpens effecta, ejus mortem figuravit resurgendo revertitur, ubi per vitae reparationem morte consumpta, nihil serpentis apparet. Nos quoque corpus ejus in eadem mortalitate
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui ñuident uideunt. & qui uident cacci fiant. Rubet in mare
peccata p̾terita. Ducit̃ popłs ꝑdesertũ. baptizati om̃s nondũ ꝑfrucn¬
tes ꝓmissa patriae. sed quod ñ uident sꝑando. et ꝑpatientiã ex pectan¬
et amarae aquac ligno dulcescunt. quod significat crucẽ xp̃i. & quid
legis decalogus impleatur. Et hostis int̃dudere molitur uiam.
ex tentis moy si manib signocrucis dnicac suꝑatur. & morsus furcit¬
postes ut ꝑnities depellatur. signant dnicat passionis signo infron¬

Expanded text:
ut qui non uident. uideant, et qui uident, caeci fiant? rubet et mare peccata praeterita. Ducitur populus per desertum: baptizati omnes nondum perfruentes promissa patria, sed quod non uident sperando et per patientiam expectanEt amarae aquae ligno dulcescunt, quia inimici populi, e Spiritus donum Legis decalogus impleatur. Et hostis intercludere molitus viam, extensis Moysi manibus signo crucis dominicae superatur . Et morsus mortifpostes, ut pernicies depellatur: signantur signo domin
Abbreviated transcription (Latin):
lrex annos redit popłs excaptiuitate tẽplũq renouatur. quis nop
magnus. illius tẽporis quo tẽplũ aedificabitur. dcuictoq adiabs
lo qui ad ciꝰ acusationẽ stabat ablatã illi sordidã uestẽ etdatum
rio. Infine tẽporũ ꝑiudiciũ suꝑato aluctu ꝑegrinationis ingłla
sẽpiternã salutis assumitur. Desacrificus autẽ animaliũ qua
qͥa nr̃a mundatio &dĩ ꝓpiciatio nobis sinc sanguinc nulla est
mundaci sumus. Nam infiguris diuinorũ eloquiorũ. &taurus dictꝰẽ.
ꝓpcer uirtutem crucis. cuius cornib impios uentilauit. Et aries
ꝓpter in nocntiac principatũ. & hyrcus ꝓpt̃ similitudinẽ carnis
phetatum ẽẽ. demonstratur. Siue gͦ circũcisio siuc sabbatũ siuc distẽ¬
rentia cyborũ suic immolatio sacrifitiorũ. omĩa haec figurac nrae fuc¬
runt. & ꝓphetiae quas xp̃c ñsoluere sed adimplere uenit. cũ cahis
quac renuntiabantur impleuit.

Expanded text:
etiam reditur ex captiuitate et templum renouatur. quis fidemagnus illius temporis, quo templum aedificatum est poslo, qui ad ejus accusationem stabat, ablatam illi sordidam vestem, et datum esia, adversario in fine temporum per judicium superato, a luctu peregrinationis in gloriam sempiternae salutis assumetur. Quod etiaquia nostra mundatio et dei propitiatio nobis sine sanguine nulla est;mundati sumus. nam in figuris eloquiorum diuinorum et tauras dictus est propter uirtutem crucis, cuius cornibus inpios uentilauit, et aries propter innocentiae principatum et hircus propter similitudinem carnis phetatum esse monstrabo. quocirca siue circumcisio siue sabbatum siue differentia ciborum siue immolatio sacrificiorum, omnia haec figurae nostrae fuerunt et prophetiae, quas Christus non soluere, sed adimplere uenit, cum ea quae his praenuntiabantur impleuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ita pracpolleret utuidemus. Quis inisaac lignum sibi portaul
aduictimam. nisi quicrucem sibi ad passionem ipse portauit.
Qui alius aries immolandus inuepre cornib adherebat. nil
cũ i acobluctatus cũ sibi praeualente qͣsi afortiore in firmior
nc cuisq uictorm partm benedicit. partim laticudirẽ femoris cus

Expanded text:
t praeualet, ut uidemus? quis alius in Isaac lignum sibi portabat ad uictimam, nisi qui crucem sibi ad passionem ipse portauit? quis alius aries inmolandus in uepre cornibus adhaerebat, nisi cum Iacob luctatus, cum sibi praeualentem quasi fortiorem infirmior uictusque uictorem partim benedicit, partim latitudinem femoris eius
Abbreviated transcription (Latin):
UAERISOLET quomodo matusalem scđm annorũ computationem
uiuere post diluuiũ potuerit. cũomĩs p̃ter cos qui in arca iN¬
gressi sunt perisse dicantur. Sed hanc questionẽ hieronimꝰ inlibro
diligentc̃ suppututionẽ xiiii. annos post diluuiũ matusalam
uixisse refertur. Et enĩ cũ c̃ẽt. matusalã annorũ clxoii genuit

Expanded text:
uaeri solet quomodo Matusala secundum annorum computationem uiuere post diluuium potuerit, cum omnes praeter eos qui in arca. ingressi sunt perisse dicantur. sed hanc quaestionem plurium codicum diligentem supputationem quatuordecim annos post diluvium Mathusala vixisse referatur. Etenim cum esset Mathusala annorum cent
Abbreviated transcription (Latin):
ns eiam lrcobat miscereͥ maritis pluribus uirͫꝰb. quõ tadito essent turpio: res. quadi¬
comagis ap̃ peterent. undenonessent fecundiores: ꝓ inde scã ruth. cum semen quale
lli tempore netessarium fuit in isrł non haber&: mortuo uro quaesiut altorius de quo
laber&: hac itaque bis coniugata ideo anna uniuro iuduabegtior fuit: quia et ꝓfe tissa
Ixp̃iesse meruit : Quam credendumost &am si filios nullos habuit: quod qui dem
sonptura reticendo reli quit incertum: eo spũ praeuidisse xpm exurgine ꝓxi¬
meesse uenturum: quȩ potuit agnoscere & paruulum : uuinde merito &iam sine filus
ĩtamemeos non babuit secundas nultias recusauit : quia nouerat iam tempus esse
quo xp̃o non officio pariendi. sed studio continendi. nec coniuigalibus faetandis
usceribus. sed castificandis uidualibus moribus melius seru̾retur: Si uero &iã

Expanded text:
nis licebat misceri maritis pluribus uiuis, quoniam tanto essent turpiores, quantnis licebat misceri maritis pluribus uiuis, quoniam tanto essent turpiores, quanto magis adpeterent, unde non essent fecundiores. proinde sancta Ruth, cum semen, quale illo tempore necessarium fuit, in Israhel non haberet, mortuo uiro quaesiuit alterum, de quo haberet. hac itaque bis coniugata ideo Anna uniuira uidua beatior fuit, quia et prophetissa Christi esse meruit. quam credendum est, etiamsi filios nullos habuit — quod quidem scriptura reticendo reliquit incertum — eo spiritu praeuidisse Christum ex uirgine proxime esse uenturum, quo potuit agnoscere et paruulum: unde merito etiam sine filiis, si tamen eos non habuit, secundas nuptias recusauit, quia nouerat iam tempus esse, quo Christo non officio pariendi, sed studio continendi nec coniugalibus fetandis uisceribus, sed castificandis uidualibus moribus melius seruiretur. si uero etia
Abbreviated transcription (Latin):
bere oboedientia non concupiscentia conpellebat: ut ꝓpagaretur popilus dei
inquo p̃mitterentur ꝓphetae xpĩ cũ &ipse populus perea quae infigura coni¬
tingȩbant ⁊ illis siue in his quȩ scirent. siue in his quae ill nescirent: ichil ali¬
ud essent quar ꝓphetae xpĩ. ex quonas ceretur & iuam caro xpi: Ot ergolle
pepdus ꝓ pagaretur: maledictus habebatur perlegis sententiam: qui non suscitar&
semeninis rahel: unde & santae mulieres accendebantur non cu piditate concumben¬
d. sed pietate pariendi ut rectissimȩ credantur coitum non fuisse quaesitume. si ꝓ¬
les posset aliter ꝓuenire & uiri s usuplurim am uiuarum concedebatur uxorum :¬
uius rei noncõ piscentiam carnis. sed ꝓuidentiam generationis fuisse causam illud
stendit : quod sicut scĩs uiris habere plures uxores uiuas. nonita & iam scĩs femi¬

Expanded text:
bere oboedientia, non concupiscentia conpellebat, ut propagaretur populus dei, bere oboedientia, non concupiscentia conpellebat, ut propagaretur populus dei, in quo praemitterentur prophetae Christi, cum et ipse populus per ea. quae in figura contingebant in illis, siue in his qui scirent siue in his qui illa nescirent, nihil aliud esset quam propheta Christi, ex quo nasceretur etiam caro Christi. ut ergo ille populus propagaretur, maledictus habebatur per legis sententiam, qui non suscitaret semen in Israhel. unde et sanctae mulieres accendebantur non cupiditate concumbendi, sed pietate pariendi, ut rectissime credantur coitum non fuisse quaesiturae, si proles posset aliter prouenire, et uiris usus plurium uiuarum concedebatur uxorum. cuius rei non concupiscentiam carnis, sed prouidentiam generationis fuisse causam illud ostendit, quod sicut sanctis uiris habere plures uxores uiuas, non ita etiam sanctis femi
Abbreviated transcription (Latin):
noris h& noris menbra nonessent: Incaelo ipsosua luce sollunam. subeat
nonuituperat: & stella abstella differ̃ in gloria nondis sida in sũ perba. Ideo
singula opera dicebatur. udit deus quia bonum est: ubiautem omnia nomna¬
ta sunt additum est ualde. & dictũ est iudit deus omiia quae fecit. & ecce boni
ualde: Meliora enĩ quaẽdã singula quam alia singula. sed meliora simul
omnia quã quaelibet sungula. xp̃i itaque doctrinas aneius corpore sanã
te faciat pereius gratiã. ut id quod aliis melius habes incorpore & spũ: idẽ
ipse sp̃s qui corpori dominatur. nec extollat insolenter . nec discernat inscienter.
Nec quia dixi ruth beatã. annam beatiorem cum illabis nubserit. hec unl¬
uiro citouiduat& diu uixerit: continuote & iam meliorẽ putes esse quã ritd
Alia quippe ꝓpheticis temporibus scãrũ feminarũ dispensatio fuit qus m¬

Expanded text:
minoris honoris membra non essent. in caelo ipso sua luce sol lunam superat, minoris honoris membra non essent. in caelo ipso sua luce sol lunam superat, non uituperat, et stella ab stella differt in gloria, non dissidet in superbia. ideo singula opera dicebatur: uidit deus quia bonum est. ubi autem omnia nominata sunt, additum est ualde et dictum est: uidit deus omnia quae fecit, et ecce bona ualde. meliora enim quaedam singula quam alia singula; sed meliora simul omnia quam quaelibet singula. Christi itaque doctrina sana in eius corpore sanam te faciat per eius gratiam, ut id. quod aliis melius habes in corpore et spiritu, idem ipse spiritus, qui corpori dominatur, nec extollat insolenter nec discernat inscienter. Nec quia dixi Ruth beatam, Annam beatiorem, cum illa bis nupserit, haec uniuira cito uiduata diu uixerit, continuo etiam te meliorem putes esse quam Ruth. Alia quippe propheticis temporibus sanctarum feminarum dispensatio fuit, quas nu
Abbreviated transcription (Latin):
do non ait & corpore ilud eiusdem pauli consideremus : ub ꝓhibens fornicatto¬
nes ait: Nescitis quia corpora uestra. menbra sunt xp̃ii tollens ergo
nembra xp̃ĩ fatiam membra merctricis Absit. Audeat ergo aliquis dilce¬
re membra xp̃i. sancta non esse : aut uero audeat amembris xpĩ. fidelum
coniugatarum corpora separare. unde &iam paulo postait. corpus uestrũ
tem plumꝰ uobis est sp̃s scĩ quesn habetis adeo aenon estis uestri. empti enim
sp̃s sc̃ ub ꝓfecto utriusq sexus fideles intelliguntur. Ibiergo sunt mlte
ibi & innubtae sed distinctae mertis : atam quam menbris membra p̃liti
quorum tamen neutra sint acor pore separata. Quod igitur de innap lot
ua ut. Disce itaque bonumtuum immo memento quid di dicisti benunti
plus laudari. qua est aliud bonum quo sit hoc melius quã si alten hocbi
esse non poss&. nisi illud malum ess&. aut ominino non ess&: Habent dau
in corpore magnum honorũm. sed minorem haberent si soli essent : &alam

Expanded text:
do, non ait et corpore\', illud eiusdem Pauli consideremus, ubi prohibens fornicationes ait: nescitis quia corpora uestra membra sunt Christi? tollens ergo membra Christi faciam membra meretricis? absit. audeat ergo aliquis dire membra Christi sancta non esse: aut vero audeat a membris Christi fidelium conjugatarum corpora separare. Unde etiam pautemplum in uobis est spiritus sancti, quem habetis a deo, et non estis uestri? empti enim mplum spiritus sancti. ubi profecto utriusque sexus fideles intelleguntur. ibi ergo sunt nuptae ibi et innuptae; sed distinctae meritis et tamquam membris membra praelata, quorum tamen neutra sint a corpore separata. quod igitur de innupta loquens iuauit. Disce itaque bonum tuum. immo memento quod didicisti. bonum tuum plus laudari, quia est aliud bonum, quo sit hoc melius, quam si aliter hoc bonum esse non posset, nisi illud malum esset aut omnino non esset. habent oculi in corpore magnum honorem; sed minorem haberent, si soli essent et alia
Abbreviated transcription (Latin):
sunt siquos mouet sibi aliquid discordasse: sed ratione reddita instru¬
di. Die scnĩ quando enuntiamus dicentes post tot dies: aliquando
non adnumeramus cũ in quo loquim ur. & eũ inquo resipsa facta
eodie quohaec loquebatur iħc. & illo quo exibuit memoratã in mon¬
te uisionem. medios dies intuentes. dixerunt post sex dies : quod
ille adnumeratis fin alib id÷ primo & ultimo dixit postoct o
dies eo loquendi modo quo pars ꝓtoto cõmemoratur. Illud etiã¬
mouet quod lucas ait de elia & morse: Et factũ ẽ. cũ discederen

Expanded text:
sunt, si quos movet, sed ratione reddita instruendi. Dies enim quando enuntiamus dicenon adnumeramus eum, in quo loquimur, et eum, quo res ipsa futura eo die quo haec loquebatur Jesus, et illo quo exhibuit memoratam in monte visionem, medios dies intuentes dixerunt, Post sex dies: quod ille annumeratis finalibus, id est primo atque ultimo, dixit, Post octo dies, eo loquendi modo quo pars pro toto commemoratur. 114. Item quod Lucas ait de Moyse et Elia, Et factum est, dum discederent
Abbreviated transcription (Latin):
cordiae suae infirmicribus cõpatiens cum eiꝰ possent angeli ministart
et loculos babebit quomittere tur pecunia quȩ conferebatur ut ique ilo
fidelibus. corũ uietui necessiria : Quos loculos iudae commendiat it au
fures si euitare nom possemis tolerare in ȩcelesia disccremus Ille eñ ag
paninda et ministranda necessaria sequerentur : ostendens quid eaigic
et ministris dĩ tã quam militibus a plebibus dĩ tam quam ꝓui nc ialibus dda
Vt si quis eo quod sibi deberetur uti nollet sicut paulus a poscolus idut
am plius impeͣderȩ ecdesine non exigendo stipendiũ debitũ sedionb¬
nũ uictũ desuis laboribus transigendo: Audierat enĩ stabulirius adquen
uulnenitus ille perductus est : Si quid amplius ero gaueris: in redeando tdi
tibi: Ampliuas ergo erogibat a postolus paulus qui suis ut ipse testatur stird

Expanded text:
cordiae suae infirmioribus conpatiens, cum ei possent angeli ministrare, et loculos habebat, quo mitteretur pecunia, quae conferebatur utique a bonis fidelibus eorum uictui necessaria: quos loculos Iudae commendauit, ut etiam fures, si euitare non possemus, tolerare in ecclesia disceremus. ille enim ea quae d praeparanda et ministranda necessaria sequerentur, ostendens, quid euangelistis et ministris dei tamquam militibus a plebibus dei tamquam prouincialibus deberetur; ut, si quis eo quod sibi deberetur, uti nollet, sicut Paulus apostolus noluit, amplius inpenderet ecclesiae non exigendo stipendium debitum, sed cotidianum uictum de suis laboribus transigendo. audierat enim stabularius, ad quem uulneratus ille perductus est: si quid amplius erogaueris, in redeundo reddam tibi. amplius ergo erogabat apostolus Paulus, qui suis, ut ipse testatur, sti
Abbreviated transcription (Latin):
hac similitudinis gła sui c̃ditoris amissa ad informem &inrationabi¬
lem brutorũ ium̃torũ delabatur similitudinc̃. Qua ꝓpt̃quisq
dinis diuinae adquem creatus c̃ nobilitate morũ cxercitia uir tucũ
dignitute meritorũ habere c̃tendat. utq̃ndo ap̾pareat qͣlis sit tunc
similisei appareat qͥse mirabiliter adsimilitudinc̃ suã in pͥmo adam
condidit mirabiliusq inscdõ reformauit.

Expanded text:
hac similitudinis gloria sui conditoris amissa, ad informem et irrationabihac similitudinis gloria sui conditoris amissa, ad informem et irrationabilem brutorum jumentorum delabatur similitudinem? Quapropter, o ddinis divinae ad quem creatus est, nobilitate morum, exercitio virtutum, dignitate meritosimilis ei appareat qui se mirabiliter ad similitudinem suam in primo Adam condidit, mirabiliusque in secundo reformavit.
Abbreviated transcription (Latin):
misicut anos dimittimus debitoribus nris : ꝓpterea p̃terita peccata dicimus
Qae non possumus facere ut facta nonsitꝰ Po ͭͤsgere. ut non facias quod fe¬
astis quidagis. ut non sio factũ. quod fecisti : ꝑpcer illa quae iã facta sunt:
stitibi sententia orationis subuenit: dimitte nobis debita nrã. sicit & nos di¬
nitimnus debitoribus nr̃is: ꝓpter illa quae potes incidere. quid facies.:
uit :ꝓpteruit amhumanam: Semꝑ enun sc̃i ficatum in nobis debetesse
nomender semꝑ in regno eius esse debemus. semper uoluntate meiꝰ face
nlabaciuis : Mb inaeternum erit: P anis cotidianus modo est necessaruis
lam abhoc articulo. caetera quae onimus. ad p̃sentis utae ꝑtinent netes
sitatem: Panis cotidianus in hac uita necessarius est : Dimitti debita
mꝰ inhac uita. necessarium est: Nam cũ ad illam ueneronus debita

Expanded text:
sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, propter praeterita peccata dicimus, quae non possumus facere, ut facta non sint. Potes agere, ut non facias quod fecisti: quid agis, ut non sit factum quod fecisti? Propter illa quae jam facta sunt, ista tibi sententia orationis subvenit: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Propter illa in quae potes incidere, quid facies? Nsunt propter vitam humanam. Semper enim sanctificatum in nobis debet esse nomen Dei, semper in regno ejus esse debemus, semper voluntatem ejus facere debemus. Hoc in aeternum erit. Panis quotidianus modo est necessarius. Jam ab hoc articulo caetera quae oramus, ad praesentis vitae necessitatem pertinent. Panis quotidianus in hac vita necessarius est; dimitti debita nostra in hac vita necessarium est. Nam cum ad illam veniemus, debita
Abbreviated transcription (Latin):
cordis: dic mihi cogitationes patristui. dicmihi hesternas tuas : Rogat ueniã pet
dimitte prorsus dimitte : Si non dimiseris: non illi noces sedtibi : Nam ille scit ͥd
est facturus Nonuis tudimittere conseruus conseruo tuo Ibit adnm̃ dm̃ udriꝰ¬
dimitte. Nũ quid non licet domino debita relaxare serui sui :. Ille accepta uena
ad dõ recedit absolutus. turemanes obligatus : Quomodo obligatus: uenti
rũ t̃empus orationis uenturũ ẽ ut dicas dimitte nobis debitamã sicut a nos
inctimus debitoribus nostris: Respondebit tibidñs nequa quam: Cum tanta
qli deberes rogastime. & dimisitibi: Nono portebat & te miserer conseruo tuo
nut & oego cuimisertus sim: De euangelio sent uerba ista. non de cordom eo:
s autem dimiseris rogatus ueniã postulanti. im potes dicere orationẽ sitat̃¬
stim : Et si nondum idoneus es. diligere saeuientem : tamen orationem istã

Expanded text:
cordis alieni, dic mihi cogitationes patris tui, dic mihi hesternas tuas. Rogat, veniam petit: cordis alieni, dic mihi cogitationes patris tui, dic mihi hesternas tuas. Rogat, veniam petit: dimitte, prorsus dimitte. Si non dimiseris, non illi noces, sed tibi. Nam ille scit quid est facturus. Non vis tu dimittere conservus conservo tuo: ibit ad Domidimitte. Numquid non licet Domino debita relaxare servi sui? Ille accepta venia a Domino recedit absolutus, tu remanes obligatus. Quomodo obligatus? Venturum est tempus orationis, venturum est ut dicas, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris: respondebit tibi Dominus, Serve nequam, cum tanta mihi deberes, rogasti me, et dimisi tibi; nonne oportebat et te misereri conservi tui, sicut et ego tui misertus sum . De Evangelio sunt verba ista, non de corde meo. Si autem rogatus dimiseris veniam postulanti, jam potes dicere orationem istam. Et si nondum idoneus es diligere saevientem, tamen orationem istam
Abbreviated transcription (Latin):
nestatuas illis hoc delictum. Illi lapides mittebant. non ueniã postulabant ello
ꝓeisorabat. Talem teeẽ uolo Extendete: quid trahis semꝑ cor interin:
Audi sursum cor: extende dilige inimicos : Si non potes diligere saeuientem
dilige uł petentem: Dili ge hominẽ qui tibidicit: frater peccauiignoscemini:
Tuncsi nonignoueris nondico deles orationẽ de cordetuo. sedeloberis delibndigi¬
autẽ uł tuncignoueris. uł tunc ex corde dimiseris odium. odium dico dimitisexcor¬
de ñ disciplin̾am: Quid s̃ ille qui petit ueniam castigandus a meꝰ fas quodiuis
rpdato enĩ quia filium tuum diligis: Etquando caedis lacrinas uapula¬
tis non curas: quia hereditatem seruas : Ego hocdico ut decorde dimutas
odium. quando ateueniã petit in imicus : Sed forte dicis : Mentit᷑. fingit: Oudex

Expanded text:
ne statuas illis hoc peccatum . Illi lapides mittebant, non veniam postulabant: et ille ne statuas illis hoc peccatum . Illi lapides mittebant, non veniam postulabant: et ille pro eis orabat. Talem te esse volo: extende te. Quid trahis semper cor in terra? Audi, Sursum cor: extende, dilige inimicos. Si non potes diligere saevientem, dilige vel petentem. Dilige hominem qui tibi dicit: Frater, peccavi, ignosce mihi. Tunc si non ignoveris, non dico, deles orationem de corde tuo; sed deleberis de libautem vel tunc ignoveris, vel tunc ex corde dimiseris odium: odium dico dimittas ex corde, non disciplinam. Quid si ille qui petit veniam, castigandus est a me? Fac quod vis: puto enim quod filium tuum diligis et quando caedis. Lacrymas vapulantis non curas; quia ei haereditatem servas. Ego hoc dico, ut de corde dimittas odium, quando a te veniam petit inimicus. Sed forte dicis: Mentitur, fingit. O judex
Abbreviated transcription (Latin):
unde modo tractamus. dimitt. debita nostra sicut & nos dimittimus debitorib
nris : S ic dimitte dñẽ. quo modo dimittimus Hoc di cis: sic dimate pat̾ qͥ es ince¬
lis debitanra quo modo & nos dimitimus debitorib nr̃is: Hoc enĩ facere debe¬
tis qł si nonfeceritis. peribitis: Qui d at quando auditis imimicus ueniam peit.¬
continuo dimictatis : Et hoc multum aduos : multum adte erat inimicũ dibgo
seuientem: Multum est adte hominẽ diligere supplicantem: Quid dicis : s¬
ebat & oderas mallem. nec tunc edisses. mallem tunccũ saeu entem pateres.
dnm̃ recordareris dicentem : Pater ignosce illis qͥa nesciunt quid faciunt : Hoces¬
go magno pere uellem. ut &iam eo t̾em pore cuminte sȩuiebat inimicus teso¬
& inualidus homo : Simultum adte dñs tuus cogitetur conserus tuus ger¬
phanus sc̃s lapidabatur . & interlapides genufixo ꝓ inimicis orabat : Cat doe

Expanded text:
unde modo tractamus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Sic dimitte, Domine, quomodo dimittimus. Hoc dicis: Sic dimitte, Pater, qui es in coelis, debita nostra, quomodo et nos dimittimus debitoribus nostris. Hoc enim facere debetis: quod si non feceritis, peribitis. Quando inimicus veniam petcontinuo dimittatis. Et hoc multum ad vos? Multum ad te erat, inimicum diligere saevientem: multum est ad te, hominem diligere supplicantem? Quid dicis? Saeviebat, et oderas. Mallem nec tunc odisses: mallem tunc, cum saevientem patereris, Dominum recordareris dicentem, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Hoc ergo magnopere vellem, ut etiam eo tempore, cum in te saeviebat inimicus, respego malus et invalidus homo? Si multum est ad te Dominus tuus, cogitetur a te conservus tuus. Stephanus sanctus lapidabatur: et inter lapides genu fixo pro inimicis orabat, et ait, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
scipsam. certe ꝓpter filios diligatur. Labor enĩ iustorũ maximũ fructũ
habet incis quos in regno dĩ generant. ꝑmultas tribulationes &tc̃pta¬
bant. rachel autẽ clara aspectu mence excedit dõ. &iidet in principio
uerbũ apud dm̃. sed uult parere & non potest. qm̃ generationẽ eius quis
enarrauit: Acper hoc quod ad carnis sensũ non ꝑtinet. carne uerbis edi¬
tis exprimi non potest. digit doctrinã sapientiȩ quaslibet corporcas
VDAE FACTUM CORSIDERENVS. QUOD C̃NUROSUA CONCUBURT.
quid significauerit futurorum. Sed prius preloquendũ est. nc̃ ques
praue considerationis offendat. quod dequibusdã malis oꝑibus
hominũ. inscripturis scĩs quedam non mala sed bona futura signis¬
hoc intendic. ut aliquid significaretur quod ad salutẽ. hominũ ꝑc¬
passionis sanguine nos redimeret. quid mirum si propheta eius di

Expanded text:
se ipsam, certe propter filios diligatur. labor enim iustorum maiimum fructum se ipsam, certe propter filios diligatur. labor enim iustorum maiimum fructum habet in eos quos regno dei generant inter multas temtationes et tndi. Rachel autem clara aspectu, cum mentem excedit, et videt in principio Verbum Deum apud Deum , et vult parere, sed non potest; quia generationem ejus quis est ac per hoc ad carnis sensum non pertinet, uerbis carne editis exprimi non potest, eligit doctrina sapientiae per quaslibet corporeas dae factum consideremus, quod cum sua nuru concubuit, quid significauerit futurorum. sed prius praeloquendum est, ne quemquam paruae considerationis offendat, quod de quibusdam malis operibus hominum in scripturis sanctis quaedam non mala, sed bona futura signifhoc intendit, ut aliquid inde gereretur, quod ad eandem salutem hominum pet eiusdem suae passionis sanguine nos redimeret, quid mirum, si propheta eius, de
Abbreviated transcription (Latin):
ut pie credendo quod nondũ intelligit. &iam intelligentiȩ meritum
consequatur. Quantũ enim ualet quod modo cõmemoraui esse scrib¬
tum. concupisti sapientiã serua mandata. et dñs prebet illã cibi.
tantũ & illud ualere arbitror. nisi credideritis. non intelligetis. ut
iusticia. ad fidem. ad sapientiã uero intelligentiã ꝑtinere monstretur
Proinde in his qui flagrant ingenti. amore ꝑspicue ueritatis. non est
imꝓbandũ studium. sed adordinc̃ reuocandũ. ut afide incipiat. & bonis
morib enicatur ꝑuenire quotendit: Inco quippe quod uersatur uirtus
est laboriosa. inco uero quod appetit luminosa sapientia. Itaq duȩ sunt
ux ores iacob. liberȩ ambae. ambacq st̃ filiȩ remissionis peccatorũ hoc ẽ.
de albationis quod est laban. Uerũ tamei una amatur. alia toleratur.
Sed quȩ coleratur. ipsa prius &uberius fecundatur. ut si non propter

Expanded text:
ut pie credendo, quod nondum intellegit, etiam intellegentiae meritum ut pie credendo, quod nondum intellegit, etiam intellegentiae meritum consequatur. quantum enim ualet, quod modo commemoraui esse scriptum: concupisti sapientiam, serua mandata. et dominus praebet illam tibi, tantum et illud ualere arbitror: nisi credideritis, non intellegetis, ut iustitia ad fidem, ad sapientiam uero intellegentia pertinere monstretur. proinde in his qui flagrant ingenti amore perspicuae ueritatis, non est inprobandum studium, sed ad ordinem reuocandum. ut a fide incipiat et bonis moribus nitatur peruenire, quo tendit. in eo quippe, quod uersatur, uirtus est laboriosa; in eo uero, quod adpetit, luminosa sapientia. "quuxores Iacob liberae, ambae quippe sunt filiae remissionis peccatorum, hoc est dealbationis, quod est Laban. uerum tamen una amatur, alia toleratur. sed quae toleratur, ipsa prius et uberius fecundatur, ut, si non propter
Abbreviated transcription (Latin):
ranter amat acceptis aliis septem p̾ceptis. Ac si cidicatur. Scriu
sitiensq iusticiã. miscricors mundi. cordis pacificus: Uelit enim
homo si fieri posset sinc tolerantia laboris que in agendo patiendoq
amplectenda ẽ. statim ad pulchre atq ꝑfecte sapientic delicias ꝑu¬
nire. sed hoc non potest interra morientium. Hoc enĩ uidetur signi¬
ficare quod dictũ est adiacob Non est moris in loco nro. ut mipos
nubat priusquã maior. quia non absurde maior appelletur. quę
tẽpore pͥor est. Prior est autẽ in recta hominis cruditionẽ labor
operandi quȩ iusta sunt. quã uoluptas intelligendi quȩ uera sunc.
Ad hoc ualet quod scriptũ est. Concupisti sapientiã. serua mari¬
data. & dns prebet illã tibi. mandata utiq adiusticiã ꝑtinentia.
Iusticia autẽ quȩ exfide ẽ. quȩ intertẽptationũ incerta uersatur

Expanded text:
ranter amat, acceptis aliis septem praeceptis — ac si dicatur ei: serui ranter amat, acceptis aliis septem praeceptis — ac si dicatur ei: serui sitiensque iustitiam, misericors, mundi cordis, pacificus. uellet enim homo, si fieri posset. sine ulla tolerantia laboris, quae in agendo patiendoque amplectenda est, statim ad pulchrae atque perfectae sapientiae delicias peruenire; sed hoc non potest in terra morientium. hoc enim uidetur significare, quod dictum est ad Iacob: non est moris in loco nostro, ut minor nubat prius quam maior, quia non absurde maior appellatur, quae tempore prior est. prior est autem in recta hominis eruditione labor operandi, quae iusta sunt, quam uoluptas intellegendi, quae uera sunt. Ad hoc ualet, quod scriptum est: concupisti sapientiam, serua mandata, et dominus praebet illam tibi: mandata utique ad iustitiam pertinentia; iustitiam autem, quae ex fide est, quae inter temptationum incerta uersatur,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut nec iacob liam: Sed tamen sibi nocte subpositã inusum q¬
nerandi amplexus. & secunditutẽ eiꝰ expertus est. Dñs enĩ quia ꝑ
scipsa diligi non poterat primo ut ad rachel ꝑueniretur tolerari
sub de albationis peccatorũ suorũ grã constitutus. quid aliud insu
conuersione meditatus est: Quid aliud corde gestauit. nisi doc¬
trinã sapientię: Quam pleriq se adepturos & ꝑcepturos putant
statim ut se inseptẽ p̃ceptis leges exercuerint. id est indilectione
ꝓximi necuiquã homirii noceatur. Id est honora patrẽ & matie
Non mocchaberis. non occides. Non furaueris. non falsũ testimo
rima delectatione doctrine ꝑtẽptationes uarias quasi ꝑhuius
scli noctem tolerantiã laboris adheserit. uelut pro rachel lia ip¬
pinata coniuncta c̃. & hanc sustinet. ut ad illã ꝑueniat si ꝑscue¬

Expanded text:
sicut nec Iacob Liam, sed tamen sibi nocte subpositam in usum gesicut nec Iacob Liam, sed tamen sibi nocte subpositam in usum generandi amplexus et fecunditatem eius expertus est. dominus enim eam, quia per se ipsam diligi non poterat, primo ut ad Rachel perueniretur, tolerari sub dealbationis peccatorum suorum gratia constitutus quid aliud in sua conuersatione meditatus est, quid aliud corde gestauit, quid aliud adamauit nisi doctrinam sapientiae ? quam plerique se adepturos et percepturos putant statim, ut se in septem praeceptis legis exercuerint, quae sunt de dilectione proximi, ne cuiquam homini noceatur, id est: honora patrem et matrem. non moechaberis, non occides, non furaberis, non falsum testimonrima delectatione doctrinae per temptationes uarias quasi per huius saeculi noctes tolerantia laboris adhaeserit — uelut pro Rachel Lia inopinata coniuncta sit — et hanc sustinet. ut ad illam perueniat, si perseue
Abbreviated transcription (Latin):
quo exitu proueniant adutilitatẽ corũ quib consulere uolumus.
ipsa est prior uxor iacob Ac ꝑhoc &infirmis oculis fuisse comine¬
moratur. cogitationes enĩ mortaliũ timide &incerit ꝓuidentiac
nrãe. Spes uero ȩatrne contẽplationis di habens certã & delcctabilc̃
intelligentiã ueritatis. Ipsa ẽ. rachel unde dicitur bona facie
&pulchra specie. Hanc enim amat omĩs pie studiosus & ꝓpter
hanc seruit grãe dĩ. qua peccata nr̃a si fuerint sicut fenitiũ
tamqͣm nixc de albabuntur. Laban quippe interp̃tatur de alba¬
tio cui seruiuit iacob ꝓpter rachel: Neq enĩ se qͥsq conuertit sub
grã remissionis peccatorũ seruire iusticiȩ. pisi ut quiete uiuat in
uerbo ex quo uidetur pͥncipiũ quod ẽ. as. Ergo ꝓpter tachel sõ
ꝓpter liam. Nam quis tandem amaucrit inopib iusticię labor
actionũ atq passionũ: Quis eã uitã ꝓpter scipsum expetiucrit

Expanded text:
quo exitu proueniant ad utilitatem eorum quibus consulere uolumus, quo exitu proueniant ad utilitatem eorum quibus consulere uolumus, ipsa est Lia, prior uxor Iacob; ac per hoc et infirmis oculis fuisse commemoratur; cogitationes enim mortalium timidae, et incertae prouidentiae nostrae. spes uero aeternae contemplationis dei habens certam et delectabilem intellegentiam ueritatis, ipsa est Rachel.\' unde etiam dicitur bona facie et pulchra specie. Hanc enim amat omnis pie studiosus et propter hanc seruit gratiae dei, qua peccata nostra, etsi fuerint sicut phoenicium, tamquam nix dealbantur. Laban quippe interpretatur „dealbatio"; cui seruiuit Iacob propter Rachel. neque enim se quisque conuertit sub gratia remissionis peccatorum seruire iustitiae, nisi ut quiete uiuat in uerbo, ex quo uidetur principium; quod est deus. ergo propter Rachel, non propter Liam. nam quis tandem amauerit in operibus iustitiae laborem actionum atque passionum? quis eam uitam propter se ipsam expetiuerit?