comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ex hiis ꝯmixtiones fiũt ĩ corꝑib. Cũ igiꝰ¬
humida siccis ꝯmisceantur: fuĩt inde q̃ꝯq
fieri ncc̃e e̾. ꝓ ut eoꝵ diu̾sitas expetit. In
quibdã autẽ p̾ualẽt leuia: ĩ quibdã gͣuia.
Sũt tñ q̃dam q̃ oĩno st̾ ignee nature: ut
stelle. Alioꝵ u̾o in quibzdã p̾ualẽt suꝑiores¬

Expanded text:
 commistiones fiunt in corporibus. Cum igihumida siccis commiscentur, fiunt inde quaecunque fieri necesse est, prout eorum diversitas expetit. In quibusdam autem praevalent levia, in quibusdam gravia. Sunt tamen quaedam quae omnino sunt igneae naturae, ut stell
Abbreviated transcription (Latin):
nenũ. ⁊ aculeũ. Designãt siquidẽ serpẽs bu¬
fo ⁊ testudo. qͣsdã diu̾sitates hoĩm qui ꝯti-¬
nentur in mũdo. Serpẽs uidelicz astutos.
buffo elatos. testudo desidiosos. Hñt desidi¬
osi limũ t̾rene delectatõis. elati uenenũ
luuide detractoĩs. astuti aculeũ pungẽtis
inuectõis. In quib u̾o grauiora p̾minẽt
supͣdcis magis sũt ponderosa. Quedam
tam̃ sũt gͣuia. q̃dam gͣuiora. q̃dã gͣuissĩa.
Grauia sũt ut pisces. gͣuiora ut h̾be ⁊ ar-¬
bores. gͣuisfima ut metalla ⁊ lapides. Pi-¬
sces assidue in aquis ⁊ luto iacẽt. h̾be ⁊ ar¬
bores t̾re radicib inheret. lapides ⁊ metalla.¬
nisi abstrahãtur ab ea sub t̾ra latẽt. Quasi
pisces st̾ in aquis. qui fluctuãtis scli exa-¬
gitãtur curis. Sũt ⁊ alii qiͣ h̾be ⁊ arbores:
totis desid̾iis t̾rene cupiditati tãqmͣ radi¬
cib adherentes. Lapides u̾o ⁊ metalli: sũt
dura ⁊ incorrigibilia carnaliũ corda. De¬

Expanded text:
nenum et aculeum, designant siquidem serpens, bufo et testudo quasdam diversitates hominum, qui continentur in mundo. Serpens videlicet astutos, bufo elatos, testudo desidiosos. Habent desidiosi limum terrenae delectationis. Elati venenum lividae detractionis. Astuti aculeum pungentis invectionis. In quibus graviora praeeminent supradictis magis sunt ponderosa. Quaedam tamen sunt gravia, quaedam graviora, quaedam gravissima. Gravia sunt, ut pisces; graviora, ut herbae et arbores; gravissima, ut metalla et lapides. Pisces assidue in aquis et luto jacent. Herbae et arbores terrae radicibus inhaerent. Lapides et metallanisi abstrahantur ab ea, sub terra latent. Quasi pisces sunt in aquis, qui fluctuantis saeculi exagitantur curis. Sunt et alii quasi herbae et arbores, totis desideriis terrenae cupiditati tanquam radicibus adhaerentes. Lapides vero et metalla sunt dura et incorrigibilia carnalium corda.
Abbreviated transcription (Latin):
seres q̃ garrule st̃ aues ill assimilari posst̾.
qui qmius ĩ quibdã ordinate uiuãt sĩ¬
lentii tñ uirtutẽ negligũt. Qui sese rost̾s
lacerãt ⁊ ꝯclamãt. qr detrahendo sese ꝯui-¬
ledcis ꝯsentiũt. Int̾ uolucres ⁊ reptilia
media st̾ maiora qͣdrupedia. q̃ aliqnͣtulũ
in altũ se erigũt. nec tñ a t̾ra longe reced̃t.
usib hoĩm deseruiũt. uñ simpliciorib as¬
signari possũt. qui qmͣius t̾renis inhient:¬

Expanded text:
seres qui garrulae sunt aves, illis assimilari possunt, seres qui garrulae sunt aves, illis assimilari possunt, qui quamvis in quibusdam ordinate vivant, silentii tamen virtutem negligunt. Quae sese rostris lacerant et conclamant, quia detrahendo sese inviledictis contendunt. Inter volucres et reptilia media sunt majora quadrupedia, quae aliquantulum in altum se erigunt, nec tamen a terra longe recedunt. Usibus hominum deserviunt. Unde simplicioribus assignari possunt, qui quamvis terrenis inhient
Abbreviated transcription (Latin):
sitates reꝵ. uides qd̾ stelle õino st̃ ignee
nature. Hee siquidẽ p̾latis assimilari de¬
nis exemplis lucẽt. De hiis enĩ dr᷑. qui ml¬
illuminãt: s etiã suꝑiorẽ locũ pre ceteris
seruãt. Uita enĩ p̾minẽt: ⁊ bñ oꝑando li-¬
mitẽ rectitud̾is tenẽt. Sũt autẽ quidã
prelati minoris m̾iti: qui ex m̾ito uite
assimilantur aquile. Aquila pre ceteris
auib in altũ uolat.pullos suos ad uo-¬
landũ prouocat. eosdem claritatẽ solis irre
gat. pullos suos ad uolandũ ꝓuocat: qr
subiectos sibi ad bñ oꝑandũ ubis ⁊ exẽ¬
plis inuitat. Claritatẽ solis irreu̾beratis
lentes eicit. illos enĩ qui a cognitõe dei
ocdõs au̾tũt: expellendos a regno pedicit.
Grues ⁊ anseres sũt diu̾si subiectoꝵ ordi¬
nes. qui ĩ uolando ordinẽ seruãt. ⁊ g̾gatĩ
uolãt. illos siquidẽ designãt qui rectitudi
tibias ⁊ longũ collũ grues hñt. subleuã¬
tur a t̾renis.⁊silentiũ oris tenẽt. S ⁊ an¬

Expanded text:
ides etiam, quod stellae omnino sint igneae naturae. Hae siquidem praelatis assimilari denis exemplis lucent. De his enim diciilluminant, sed etiam superiorem locum prae caeteris servant. Vita enim praeeminent et bene operando limitem rectitudinis tenent. Sunt autem quidam praelati minoris meriti, qui ex merito vitae assimilantur aquilae. Aquila prae caeteris avibus in altum volat. Pullos suos ad volandum provocat, eosdem claritatem solis irrevgat. Pullos suos ad volandum provocat, quando subjectos sibi ad bene operandum verbis et exemplis invitat. Claritatem solis irreverberatis lentes ejicit: illos enim, qui a cognitione Dei oculos avertunt, expellendos e regno praedicit. Grues vero et anseres sunt diversi subjectorum ordines, qui in volando ordinem servant et gregatim volant: illos siquidem designant, qui et rectittibias, et longum collum grues habent, sublevantur a terrenis, et silentium oris tenent. Sed et an
Abbreviated transcription (Latin):
diora: ut testudo. In gͣuiora u̾o ꝑminent
supͣdcĩs magis ponderosa sũt. in quib tñ
prime gͣuiũ extremitates p̾minẽt. minꝰ
st̃ gͣuiora ut pisces. Quoꝵ qui priorẽ suꝑ¬
ioris extremitatis. gͣuiũ hñt extremitatẽ:
agiliores sũt qui meliũ illius suꝑioris
extremitatis miniꝰ. qui ultimũ tardiores.
In quib u̾o gͣuiũ p̾minẽt mediũ t̾re sem¬
per coherẽt ⁊ crescũt: in arbores ⁊ h̾be. Qua¬
rũ q̃ suꝑiora hñt illiꝰ medii gͣuiũ altius
excrescut. ut puiꝰ ⁊ abies. q̃ mediũ illius
medii gͣuiũ. minꝰ ut corili. q̃ infi̾ora paꝵ.¬

Expanded text:
ent, supradictis magis ponderosa sunt. In quibus vero primae gravium extremitates praeeminent, minus sunt gravia, ut pisces. Quorum primam superioris extremitatis gravium qui habent extremitatem; agiliores sunt, qui medium illius superioris extremitatis, minus; qui ultimum, tardiores. In quibus vero gravium praeeminet medium, terrae semper cohaerent et crescunt, ut arbores et herbae. Quarum quae superiora habent illius medii gravium altius excrescunt, ut pinus et abies; quae medium illius medii gravium minus, ut coryli; quae inferiora pa
Abbreviated transcription (Latin):
nite bñdicti prĩs mei. ꝑcipite ꝑatũ uob̾ reg¬
nũ. hiis aũt quos nlłã p̾cedentiã elemosi¬
naꝵ fc̃a cõsecũtur. et̾ni iudicis uoce sic dici¬
tur. Esuriui: et ñ dedistis michi mãduca¬
re. sitiui: et ñ dedistis michi bib̾e quib
iuste dicitur. Discedite a me maledc̃i ĩ ig
fructũ ñ inueniet. ex ardentis diuitis qui
ĩ inf̾no ad tenuissima petẽda cõpulsus est
qui hic tenuissima negare studuit. Quid
retribui sb̾tiliꝰ. Quid ditrictuis pot̾at: Guctã
aque ardẽs petiit. qui micas panis negauit.

Expanded text:
nite, benedicti Patris mei, percipite paratum vobis regnum. His autem, quos nulla praecedentia eleemosynarum facta sequuntur, aeterni judicis voce sic dicitur: Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere. Quibus juste dicitur: Discedite a me, maledicti, in fructum non invenit: exemplo ardentis divitis, qui in inferno ad tenuissima petenda compulsus est, qui hic tenuissima negare studuit. Quid retribui subtilius, quid districtius poterat? Guttam aquae ardens petiit, qui micas panis negavit
Abbreviated transcription (Latin):
qui diuicias a deo cõcessas ñ in reb
salutarib sed ĩ usib pͣius assimiũt. Nes¬
ciũt enĩ ĩꝑtire pauꝑib opp̾ssis sb̾uenire
despiciũt. Et m̃ mag̃ augẽt delicta: uñ re¬
dim̾e debuer̃t. hoc ht tãtũ bonũ possessio
p̾sentiũ rc̃. si uitã reficiat miseroꝵ. Propter
hoc temptatõ est m̃di lucrũ. Tantoq ma¬
iora supplicia in futuro dab̃t: qͣnͣto et ip̃a st̃¬
maiora. Potentes enĩ potẽt̾ torm̃ta paciẽtur.
Terrena om̃ia seruãdo admittimꝰ: dãdo ser-¬
uam᷑. Patrimoiũ enĩ retẽtũ ꝑit: man aut̃
erogatũ. Diu enĩ cum reb nr̃is durare ñ
possumꝰ. qr aut illas nos moriẽdo deserimꝰ
aut ille nos uiuentes deserũt. ꝓ diu̾sitate u¬
sus. alii de reb mũdanis ꝑeũt qͣs cupidius
rapiũt. alii uero saluãtur. dũ ĩ eoꝵ pulcri-¬
ẽẽ misericors potest qui pͣue iuuẽdo ĩ miseri¬
cors nõ est. Qui enĩ sibi neqͣm est: tibi bonũ

Expanded text:
sas, non in rebus salutaribus, sed in usibus pravis utuntur. Nesciunt enim impartire pauperibus, oppressis subvenire despiciunt, et inde magis augent delicta, unde redimere debuerant. Hoc tantum bonum habet possessio praesentium rerum, si vitam reficiat miserorum. Propter hoc tentatio est mundi lucrum, tantoque majora supplicia in futuro dabunt, quanto et ipsa majora sunt. Potentes enim potenter tormenta patiuntur . Terrena omnia servando amittimus, largiendo servamus. Patrimonium enim terrenum perit; manet ante erogatum. Diu enpossumus, quia aut nos illas moriendo deserimus, aut illae nos viventes deserunt. 4. Pro diversitate usus alii de rebus mundanis pereunt, quas cupidius rapiunt; alii vero salvantur, dum in eorum pulchri misericors esse potest, qui prave vivendo in se misericors non est. Qui enim sibi nequam est, cui bonus
Abbreviated transcription (Latin):
perit. Nõ solum qui esurienti et sitiendo et
nudo et bñficia largitans impẽdit. uł si qͥd
aliud ĩ digenti largitur. s et qui inimicũ
diligit. et qui lugẽti affc̃m cõpassionis
et cõsolationis imꝑtit aut inquibusl
neccessitatib consiliũ adhib elemosinã
ꝓculdubio facit. Nam et docteme boñ ele
mulet: ex toto illi corde cõmiserand̾ oport.
et licet illi fortasse falsã ĩ digentis form

Expanded text:
. Non solum qui esurienti, et sitienti, et nudo, beneficium largitatis impendit, vel si quid aliud indigenti largitur, sed et qui inimicum diligit, et qui lugenti affectum compassionis et consolationis impertit, aut in quibusdam necessitatibus consilium adhibet, 358 eleemosynam procul dubio facit. Nam et doctrinae bonum emulet, ex toto illi corde commisereri oportet. Et licet ille fortasse falsam indigentis speciem
Abbreviated transcription (Latin):
bñ testm̃ prophe dicitur. Fc̃s est effraym pa
obruũtur cecitate scl̃aris amoris. ut ñ ꝙͣ
resipiscãt. ad dm̃ amorẽ torq̃re m̃tis.
Multis mortuus est m̃dꝰ ip̃i tñ uicissim
mũdo mortui ñ st̃. bona enĩ scl̃i diligt̃. et
tñ ip̃a q̃ diligt̃: minime cõsecũtur. In utroꝙ
uacui. qr et futura ꝑdunt: p̾sc̃tia nõ adqͥ¬
nis sẽpit̾nus: et ĩ hoc sclo duiciꝰ ĩmorantur.
Egestas est reꝓboꝵ qd̃ habũdãt uiciis et uir¬
sicut malo bñ uti bonũ est: sic̃ bono uti li ñ
meliꝰ est. Et sicut bono male uti malũ est:
sic est male uti pessimũ est. De amatorib¬

Expanded text:
nium prophetae dicitur: Factus est Ephraim panobruuntur caecitate saecularis amoris, ut nunquam resipiscant ad Deum amorem retorquere mentis. 5. Multis mortuus est mundus, ipsi tamen vicissim mundo mortui non sunt. Bona enim saeculi diligunt, et tamen ipsa, quae diligunt, minime consequuntur; in utroque vacui, quia et futura perdunt, et praesentia non acqunis sempiternis, et in hoc exsilio diutius remorantur. Egestas est reproborum, quod abundant divitiis, et virsicut malo bene uti bonum est, sic bono bene uti melius est. Et sicut bono male uti malum est, sic malo male uti pessimum est. 356 CA
Abbreviated transcription (Latin):
frãge esurienti panẽ tuũ. oꝑis boni e̾ actio.
In eo u̾o qd̾ subiũgit. tũc erũpet matutinũ
lum̃ tuũ: oꝑis boni e̾ retributio. Ergo nõ
ꝓficit fac̾e bonũ: nisi correstũ fu̾it malum.
Nec pot̾it quisꝙͣ ad ꝯtẽplatõem dei ꝓficere:

Expanded text:
Frange esurienti panem tuum, operis boni est actio. Frange esurienti panem tuum, operis boni est actio. In eo vero quod subjungit: Tunc erumpet matutinum lumen tuum, operis boni est retributio. Ergo non proficit facere bonum, nisi correctum fuerit malum. Non poterit quisquam ad contemplationem Dei proficere,
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ñ ꝯsũmau̾unt. Indulgentiã pcc̃oꝵ sci¬
endũ ẽ. ubi. qñ. uł qͣlib datur. Ubi quippe
nisi intͣ eccliam catholicã: Qñ: nusi añ uetuꝵ
exitꝰ diem: Quia ecce ñc tp̃s acceptabile. ecce
uł qnͣto fulgoris radio iusticia clareat: nisiqͥs
prius toto mẽtis nisu ꝯu̾tatur ad deũ qͣtenꝰ
ip̃o lumĩe quo illustratur. ⁊ suã feditatem
agnoscat: ⁊ lum̃ qd̾ ceco corde ñ intuebatur
intelligat. Tũc autẽ ad ĩtelligibilẽ ĩtelligi
posse iusticiã: dum eã quisq sequi ꝯu̾sus tẽp¬
tau̾it qr lux ñ intelligitur nisi cũ uidetur
Iudiciũ qd̾ in hoĩs potestate ꝯsistit: ꝯu̾sionis
est gr̃a. ꝑ ꝙͣ nos metipõs iudicamꝰ. qñ flentes
mala nr̃a punimꝰ: ⁊ bono qd̾ ex deo nob̾ est
solidius inh̾emꝰ. Triꝑtitus describitur ẽẽ umiꝰ
lo. scd̃m: faciendi bonũ. t̾ciũ: ꝯsequẽdi boni
oꝑis p̾miũ. Nã qd̾ ait ꝓph̾a. solue fascicłos
deprimẽtes. mali e̾ em̃datio. Qd̾ u̾o adiecit.

Expanded text:
bonum non consummaverunt . 3. Indulgentia peccatorum, sciendum, ubi, quando, vel qualibus datur. Ubi quippe? nisi intra Ecclesiam catholicam? Quando, nisi ante venturi exitus diem? Quia ecce nunc tempus acceptabile, ecce vel quanti fulgoris radio justitia clareat, nisi qui prius toto mentis nisu convertatur ad Deum, quatenus ipso lumine quo illustratur et suam foeditatem agnoscat, et lumen quod caeco corde non intuebatur intelligat. 5. Tunc autem inattingibilem intelligi posse divinam justitiam, dum eam quisque sequi conversus tentaverit, quia lux non intelligitur, nisi cum videtur. 6. Judicium quod in hominis potestate consistit conversionis est gratia, per quam nosmetipsos judicamus, quando flentes mala nostra punimus, et bono quod ex Deo nobis est solidius inhaeremus. 7. Tripertitus describitur esse uniuslo; secundus, faciendi bonum, tertius, consequendi boni operis praemium. Nam quod ait propheta: Solve fasciculos de
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis dedimus: per qd̃ ꝯfessionem fidei acciꝑe
meremur. Profectꝰ hõis donũ dei ẽ. nec a se
potest quisꝙͣ. s a dño corrigi. Non eĩ qͥcqͣm
boni habet ꝓprium h̃o: cuius iua ñ ẽ eiꝰ testan¬
te ꝓph̃a. Scio dñe quia ñ ẽ hõis iua eius. nec
uiri ẽ ut ut ambulet. ⁊ dirigat gͥssus suos.¬
Sciant liberi arbitrii defensores. nichil posse

Expanded text:
operis dedimus, per quod confessionem fidei accipere operis dedimus, per quod confessionem fidei accipere mereamur. 3. Profectus hominis donum Dei est. Nec a se potest quisquam, sed a Domino corrigi. Non enim quidquam boni habet proprium homo, cujus via non est ejus, testante propheta: Scio, Domine, quia non est hominis via ejus; nec viri eSciant liberi arbitrii defensores, nihil posse
Abbreviated transcription (Latin):
de dm̃ ñ diligit: qui hõiem odit. Bonoꝵ gͥ discre¬
tio ẽ non odire ꝑsonas s culpas. ⁊ recte dc̃a pro fal¬
sis non sꝑnere s probare. Qui imꝑfãi sunt in
linquere reuoluuntur. De spe .iiii.
ui mala agere ñ desistunt: uana spe ĩ¬
dulgentiã de dei pietate reqͥrunt. Qmͣ recte q̃¬
rerent:si ab actione praua cessarent. Metuẽ¬
tit dẽ: perseuerant peccemus. nec quia iuste pec¬
cata distringit: ueniã desꝑemus. S utroq peri¬
culo euitato. ⁊ a malo declinemꝰ: et de pietate d̃i
ueniã sꝑemus. Omnis quippe iustus spe ⁊ for¬
midine nitet. qͥa ñc illum ad gaudiũ spes eri-¬
non retrahit: ut ad sp̃ẽ d̾ine ꝓpitiatõis mẽs
Confessionem hoĩs ñ ẽẽ humane uirtutis.
Nam si ꝯfessionem boni oꝑis ñ in nob̃ d̃s oꝑa¬
tur: cur ꝑ ꝓpham dicit᷑. Confessio et magni¬
ficentia opus euis: Ab illo enĩ nob̃ om̃ia bo-¬
na gr̃a p̾ueniente donant᷑. Nam nichil boni

Expanded text:
istum non diligit, qui hominem odit. 8. Bonorum discretionis est, non odire personas, sed culpas; et recte dicta pro falsis non spernere, sed probare. 9. Qui imperfecti sunt in linquere revolvuntur. 195 CAPUT IV.ui male agere non desistunt, vana spe indulgentiam de Dei pietate requirunt, quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. Metuentit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus: sed, utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Omnis quippe justus spe et formidine nitet, quia nunc illum ad gaudium spes erinon retrahit, ut ad spem divinae propitiationis mens Confessionem hominis non esse humanae virtutis. Nam si confessionem boni operis non in nobis Deus operatur, cur per prophetam dicitur: Confessio et magnificentia opus ejus ? Ab illo enim nobis omnia bona, gratia praeveniente, donantur. Nam nihil boni
Abbreviated transcription (Latin):
rorib ĩmergaris. Tepidus in ꝯu̾sione. ociosa
u̾ba. ⁊ uanas cogitatões noxias eẽ ñ ꝯspicit.
Qd̾ si a torpore m̃tis euigilauit:ẽa q̃ leuia e
stimabat. ꝯfestim qͣi horrenda atq atrocia
ptimescit. Sraus ⁊ desideria in oĩ bono oꝑe
formidãda e̾. fraudẽ deo facimꝰ. quociẽs de bo¬
no oꝑe nr̃o nosmetipõs ñ deũ laudamus
Desidiam agimꝰ: quotiens ꝑ torporẽ languide
ea q̃ dei sũt oꝑamur. Oĩs ars scli huiꝰ strenu¬
os amatores h̃t: ⁊ ad exequẽdũ ꝓmptissiõs.
⁊ hoc ꝓude fit: qr p̾sentẽ h̃t oꝑis sui remu-¬
neratõm. Ars u̾o diuini timoris pleros q
h̃t sectatores langiudos. tepidos pigricie
fertur. Ideoq dũ laborẽ eoꝵ m̃cedis retribu¬
tio
tio ñ statĩ ꝯsequitur: sepe pene dissoluta lãgues¬
cũt. Uñ ⁊ magna illoꝵ gla p̾paratur. qui bone ꝯ¬
u̾sionis uite prĩcipia augm̃to solidiori ꝯfir¬

Expanded text:
roribus immergaris. 2. Tepidus in conversione otiosa roribus immergaris. 2. Tepidus in conversione otiosa verba et vanas cogitationes noxias esse non conspicit; qxistimabat, confestim quasi horrenda atque atrocia pertimescit. 3. Fraus et desidia in omni bono opere formidanda est. Fraudem facimus Deo, quoties de bono opere nostro nosmetipsos, non Deum laudamus. Desidiam vero agimus, quoties per torporem languide ea quae Dei sunt operamur. 4. Omnis ars saeculi hujus strenuos amatores habet, et ad exsequendum promptissimos; et hoc proinde fit, quia praesentem habet operis sui remunerationem. Ars vero divini timoris plerosque habet sectatores languidos, tepidos, pigritiafertur. Ideoque dum eorum laborem mercedis retributio non statim consequitur, spe pene dissoluta languescunt. Unde et magna illorum gloria praeparatur, qui bonae conversionis vitae principia augmento solidiore cons
Abbreviated transcription (Latin):
Nll̃s ergo se putet elcm: ne forte apd̃ deũ iam
rimo dũ e̾ genꝰ ꝯu̾sionis ad deũ inchoa-¬
toĩs cũ dulcedine. medietatis cũ labore:
ꝑfectionis cũ requie. S tñ plerũq alii ĩci.¬
choet pc̃coꝵ: ⁊ sic tnͣseat ad desideriũ suꝑnoꝵ.
Prius enĩ lacrimis purgãda sũt uitia q̃
gessimꝰ: ⁊ tc̃ mũdata m̃us acie. id qd̾ q̃rimꝰ
ꝯtẽplemur. ut dũ aña flendo a nob̾ pcci ca
ut metu futuraꝵ penaꝵ carnales illecebre de¬
uĩcantur. Dem̃ oport abiecto timore: ad amo¬

Expanded text:
llus ergo se putet electum, ne forte jam apud Deum Trimodum genus est conversionis ad Deum, inchoationis cum dulcedine, medietatis cum labore, perfectionis cum requie. Sed tamen plerumque alii inciet sic transeat ad desiderium supernorum. Prius enim lacrimis purganda sunt peccata que gessimus, et mundata mentis acie id quod querimus contemplamur, ut dum antea flendo ut metu futurarum poenarum carnales illecebre devincantur. Deinde oportet, abiecto timore, ad amo
Abbreviated transcription (Latin):
Ualet int̾dũ ꝯu̾sis ꝓ animi salute mutatio
loci. Pleꝵq enĩ dũ mutatur locꝰ: inutatur ⁊
m̃tis affc̃s. Congruũ ẽ enĩ inde etiã corꝑałr
euelli: ubi quisq illecebris deseruiuit. Nam
locus ubi quisq praue uixit. hic in aspectũ
m̃tis opponit qd̾ semꝑ ibi uł cogitauit ł gessit.¬

Expanded text:
alet interdum conversis pro animae salute mutatio loci; plerumque enim, dum mutatur locus, mutatur et mentis affectus. Congruum est enim, inde etiam corporaliter avelli, ubi quisque illecebris deservivit. Nam locus, ubi quisque prave vixit, hoc in aspectu mentis apponit, quod saepe ibi vel cogitavit, vel gessit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯu̾sio q ñ ꝓcedit ad publicũ apb̃ estimatoem
humanã qͣles fuer̃t. tales adhuc ẽẽ putantur.
iã tñ in ocłis dei surrexert. It quidã ad huc hu¬
mano iudicio stare cernũtur iã tñ in dei ocłis
Atq itẽ młti apd̃ hõies ełci putãtur:⁊ apud

Expanded text:
uia non procedit ad publicum, apud aestimationem humanam, quales fuerunt, tales adhuc esse putantur; jam tamen in Dei oculis surrexerunt. Item quidam adhuc humano judicio stare cernuntur; jam tamen in Dei oculis atque item multi ap
Abbreviated transcription (Latin):
creditur: ⁊fessione oris ad salutẽ ꝓfertur. Ba
cuã ẽẽ sñ oꝑib fidem et frustra sibi de sola fide
blanditur: quibonis oꝑib ñ ornat᷑. Qui cru¬
cẽ portat: debet et m̃do mori. Nam ferre crucẽ.¬

Expanded text:
creditur, confessione oris ad salutem profertur . 8. creditur, confessione oris ad salutem profertur . 8. Vacuam esse sine operibus fidem, et frustra sibi de sola fide 193 blanditur, qui bonis operibus non ornatur. 9. Qui crucem portat debet et mundo mori. Nam ferre cruce
Abbreviated transcription (Latin):
tur: qñ et creditur. Nontm̃ id credendũ ẽ qd̃ sen¬
ui extorq̃tur: s rõne atq exemplis suadetur. Qͥ¬
b a̾ exigitur uiolenter: ꝑseu̾are ĩ eis ñ põt. Exẽ¬
plo ut ait quidã nouelle arboris. cuiꝰ si quisq ca¬
cumen uiolent ĩpresserit. dũ laxatur denuo: ĩ
id qd̾ fuerat ⁊festim reu̾titur. Sicut hõ libero
arbitrio conditus sua sponte diu̾tit a deo: ita exꝓ
pria m̃tis ꝯu̾sione credendo recurrit ad deũ. ut
lib̾tas agnoscatur arbitrii per ꝓpriã uoluntatẽ:
et bñficium gr̃e ꝑ acceptam fidei u̾itatẽ. In corde
respicit deus fidem: ubi ñ se possunt hoĩes excusa¬
re qui ore simulãt u̾itatis ꝓfessionẽ. ⁊ corde retẽ¬
tant erroris ĩpietatẽ. Sicut nichil ꝓficit fides
q̃ ore retinetur et corde nõ creditur. ita nichil ꝓ¬
ficit fides q̃ corde tenetur: si ore ñ ꝓferatur. De
tali eĩ fide ita ꝓpha quosdam obiurgat dicens.
Periit fides: ablata ẽ de ore eoꝵ. Fides eĩ q̃ corde

Expanded text:
tur et creditur. 3. Non tantum id credendum est, quod senui extorquetur, sed ratione atque exemplis suadetur. Quibus autem exlgitur uiolenter, perseuerare in eis non potest, exemplo, ut ait quidam, nouecumen violenter impresserit, denuo, dum laxatur, in id quod fuerat, confestim revertitur 5. Sicut homo, libero arbitrio conditus, sua sponte divertit a Deo, ita ex propria mentis conversione credendo, recurrit ad Deum, ut et libertas agnoscatur arbitrii per propriam voluntatem, et beneficium gratiae per acceptam fidei veritatem. 6. In corde respicit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare, qui ore simulant veritatis professionem et corde retentant erroris impietatem. 7. Sicut nihil proficit fides quae ore retinetur, et corde non creditur, ita nihil profutura fides, quae corde tenetur, si ore non proferatur. De tali enim fide propheta ita quosdam objurgat, dicens: Periit fides, ablata est de ore eorum . Fides enim quae corde
Abbreviated transcription (Latin):
głii dactrinã ñuiuit. ⁊̃ ip̃am fidẽ quã u̾bo co-¬
lit: oborta temptatõe facile ꝑdit. Multi fide
tiunt. Multi quoq fidẽ xp̃i ex corde ñ amãt:
s hũano t̾rore eandẽ ꝑ ypocrisim ten̾e se simu-¬
lant. Et qui ẽẽ nõ possunt aꝑte mali: ꝑ t̾rorẽ
ficte boni noscunt᷑. Amatores m̃di pugnant
aliqñ pro fide. ⁊ aliis quidẽ ꝓficiũt. ip̃iu̾o a¬
more t̾reno ĩplicati: celestia nõ requirũt. s u̾¬

Expanded text:
elii doctrinam non vivit, etiam ipsam fidem, quam verbo colit, oborta tentatione, facile perdit. 13. Multi fide tiunt. Multi quoque fidem Christi ex corde non amant, sed humano terrore eamdem per hypocrisim tenere se simulant. Et qui esse non possunt aperte mali, per terrorem ficte boni noscuntur. 14. Amatores mundi pugnant aliquando pro fide, et aliis quidem proficiunt; ipsi vero, amore terreno implicati, coelestia non requirunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
ti despiciũt. ꝯmoti t̾rorib corrigãtur. Pleriq
ex sola m̃tis deuotione ꝯu̾tũtur ad deũ. Non¬
nlłi u̾o coacti plagis ꝯu̾tũtur. qui ex deuotõe
ñ ꝯu̾tebãtur uixta capłm psalmi dicentis.
In camo ⁊ freno maxillas eoꝵ ꝯstrĩges: qui ñ
approximãt ad te. Pleriq dũ deuotõe ñ corri-¬

Expanded text:
spiciunt, commoti terroribus corrigantur. 9. Plerique ex sola mentis devotione convertuntur ad Deum; nonnulli vero coacti plagis convertuntur, qui ex devotione non convertebantur, juxta capitulum psalmi dicentis: In freno et camo maxillas eorum constringe, qui non approximant ad te . 10. Plerique autem,
Abbreviated transcription (Latin):
ab aĩo exstirpetur. Quisquis ex det̾iore iã meli
los cupiat cupiat. ⁊ sũma iurtutum
sb̾ire ꝯtendat: si forte adhuc aliqͣ adu̾sa de
carnalib molestiis tolerat: ñ fnͣgatur. qr dis¬
pensator bonoꝵ nouit adu̾sitates reprimere
uicioꝵ: successione uirtutũ. Tuc magis gͣua¬
ri se quisq impulsu uicioꝵ agnoscat:dũ
ad cognitoẽm dei accesserit. Sic̾ ppłs isrł̾ gra¬
iuori on̾e ab egyptiis p̾mitur. dũ ꝑ moysen
diuina illi cognitõ aꝑitur. Uicia enĩ qͣiͣ añ

Expanded text:
e jam meliolos calcare cupiat, et summa virtutum subire contendat, si forte adhuc aliqua adversa de carnis molestiis tolerat, non frangatur, quia dispensator bonorum novit adversitates reprimere vitiorum successione virtutum. 2. Tunc magis gravari se quisque impulsu vitiorum agnoscit, dum ad cognitionem Dei accesserit, sicut populus Israel graviori onere ab Aegyptiis premitur, dum per Moysen divina illi cognitio aperitur
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ amorẽ nr̃e ꝯu̾sionis ostendim: si deũ ut
prẽm diligim̾ ꝙ̃ priꝰ seruili m̃te u̾e ut dñm
formidabam᷑. Primordia ꝯu̾soꝵ blandis
refouẽda st̃ modis. ne si ab aꝑitate ĩcipiãt:
ext̾riti ad priores lapsus recurrãt. Qui enĩ
ꝯu̾sũ sine lenitate erudit: exasꝑare pocius
ꝙͣ corrig̾e̾ nouit. Conu̾sus quisq antea ab
oꝑe corrigendus e̾. Postea u̾o a cogitatone¬
ut priꝰ refrenet prauũ actũ: dem̃ appetitũ. ac deli¬
ctũ qd̃ iã in oꝑe ñ apparet: in cogitatõe neqͣqͣm
ꝑduret. Om̃is noua ꝯu̾sio adhec pristine h̃t cõ¬

Expanded text:
tendimus, si denuo ut patrem diligimus, quem prius servili mente vere ut Dominum formidabamus. 5. Primordia conversorum blandis refovenda sunt modis, ne si ab asperitate incipiant, exterriti ad priores lapsus recurrant. Qui enim conversum sine lenitate erudit, exasperare potius quam corrigere novit. 6. Conversus quisque antea ab opere corrigendus est, postea vero a cogitationeut prius refrenet pravum actum, deinde appetitum delictum, ut quod jam in opere non apparet, in cogitatione nequaquam perduret. 7. Omnis nova conversio adhuc pristinae vit
Abbreviated transcription (Latin):
stulticiã. Simplicitatẽ u̾o cũ prudentia: uocari
sapĩam. Otile ẽ multa scire: ⁊ recte uiu̾e. qrd̃ si
utrũq ñ ualemus: melius ẽ ut bñuiuendistu¬
diũ qmͣ młta sciendi sequamur. Non ꝑtin̾e ad
bĩtudĩem ⁊seqñdam: scĩam rerũ nec ẽẽ bm mul
scientib deũ: ignorantiã m̃di. Perfc̃e a̾ scit: qui
qmͣ si ꝑ simplicitatẽ aliquã de elem̃tis ĩdigne sen-¬
tiat: dũ mͦ de deo uera ꝓnuntiet. Nam ꝙͣuis de ĩ¬
corꝑeis corꝑeisq subiis nequeat quisq disputare:
bm̃ tñ illum facit uita recta cũ fide. de fide.ii.
dem. Beatũ a̾ ẽẽ qui et recte uiuendo bene

Expanded text:
citatem vero cum prudentia vocari sapientiam. 11. Utile est multa scire et recte vivere. Quod si utrumque non valemus, melius est ut bene vivendi studium quam multa sciendi sequamur. 12. Non pertinere ad beatitudinem consequendam scientiam rerum, nec esse beatum multscientibus Deum ignorantiam mundi. Perfecte autem scit, qui quam si per simplicitatem anquam de elementis indigne sentiat, dummodo de Deo vera pronuntiet. Nam quamvis de incorporeis corporeisque naturis nequeat quisque disputare, beatum tamen illum facit vita recta cum fide. 192 CAPUT IIdem; beatum autem esse, qui et recte credendo bene
Abbreviated transcription (Latin):
ex lat᷑ ille meruit. qͥ de faucib mortis. crucẽ
ascẽdit. de cruce ꝑadisum adiitur. Reus
quidẽ ille ⁊ sr̃no sangĩne uenit cruentus:
s diuina gr̃a in cruce mutatus. Sciend̾̃
et dei gr̃a: in eo qd̃ eam m̾eamur. Hec .n.
⁊dantis est dei. ⁊ accipientis hoĩs. sicut
⁊ panẽ nr̃m dicimus: ꝙͣ tñ acciꝑe a dõ po-

Expanded text:
e latro meruit, qui de faucibus diaboli crucem ascendit, de cruce paradisum adiit? Reus quidem ille, et fraterno sanguine venit cruentus, sed divina gratia in cruce est mutatus. Sciendum et Dei gratia, eo quod eam mereamur. Haec enim et dantis Dei, et accipientis est hominis. Sicut et panem nostrum dicimu
Abbreviated transcription (Latin):
Honis male utũtur. qui ea q̃ a dõ illis
donata st̃: in malos usus assumũt. sicut
hr̃e gaudemus: q̃ nos ab eo pcepisse cognoᷤᷤ¬
cimus. Nam qd̃ sapientes sumus. qd̵ di¬
uites. qd̃ potentes existimus: ñ alt̾ius s
potius dĩno mun̾e sumus. Aotamur ergo
optime dĩnis bñficiis: qͣtinus ⁊ d̾m ñ pe¬
niteat dedisse. ⁊ nob̾ accepisse sit utile. Aufre

Expanded text:
Bonis male utuntur qui ea quae a Deo illis donata sunt in malos usus assumunt, sicut is gaudemus, quae nos ab eo percepisse cognoscimus. Nam quod sapientes sumus, quod potentes existimus, non alterius, sed potius divino munere sumus. Utamur ergo optime divinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepisse sit utile. 13. Au
Abbreviated transcription (Latin):
itur: s tm̃ modo elc̃is donatur. Non .ni. oĩm
ẽ fides: ꝙͣ licet et si płu̾ni suscipiant: opuᷤ
tñ fidei ñ esequũtur. In diuisione donoꝵ
diu̾si ꝑcipĩt diu̾sa dei mun̾a: ñ tñ con¬
ceduntur uni oĩa. ut sit ꝓ humlitatis
studio: qd̵ alt̾ miretur in alt̾o. Nam qd̃
in ezechiele aĩaliũ ale altera ad alt̾am ꝑ¬
cuciũtur: uirtutes designãtur scõꝵ mutu¬
o sese affeũ ꝓuocantiũ. atq alt̾no sese exẽ¬
ita hab̾e̾ uni. ut non egeat alt̾ius. Posse
fieri nõ est dubiũ. ut hii quos uirtutũ
excellentia antecedunt. di repẽtina p̾ue¬
niente gr̃a. quosdã cõpendio sc̃itatis p̾ueni¬
efficiũtur uirtutis culmine primi. Dũ
quis aliqd̃ donũ accipit: ñ appetat ãpliꝰ
ꝙͣ qd̃ m̾uit. ne dũ alt̾ius mẽbri officiũ
arripere tẽptat: id qd meruit ꝑdat. Contͦ

Expanded text:
atur. Non enim omnium est fides, quam quidem etsi plurimi suscipiunt, opus tamen fidei non consequuntur. 7. In divisione donorum diversi percipiunt diversa Dei munera; non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro humilitatis studio quod alter admiretur in altero. Nam quod in Ezechiele animalium alae altera ad alteram percutiuntur , virtutes designantur sanctorum mutuo sese affectu provocantium atque alterno exemita habere uni, ut non egeat alterius. 197 9. Posse fieri non est dubium ut hi quos quidam virtutum excellentia antecedunt, Dei repentina praeventi gratia, quosdam compendio sanctitatis praeveniefficiantur virtutis culmine primi. Dum quisque aliquod bonum accipit, non appetat amplius quam quod meruit, ne dum alterius membri officium arri
Abbreviated transcription (Latin):
sed̾m deũ stultus ẽ. Uñ ⁊ ꝓph̾a. Stultus ĩquit
fcũs ẽ oĩs h̃o ab scĩa sua. Primũ ẽ scĩe studi¬
ũ querẽ deũ. deinde honestatẽ uite: cũ innocẽ¬
tia oꝑis. Nullus sapĩam dei plene recipit: nͥ
telligentie arrẽ ꝑuenisse: qui scit secreta deise
q̃dam nesciri ꝯueĩt. Nullus a maior ĩ culpa
ẽ: qmͣ ille qui deũ nescit: Inuestigatõem u̾i¬

Expanded text:
 et propheta: Stultus, inquit, factus est omnis homo a scientia sua . 3. Primum est scientiae studium quaerere Deum, deinde honestatem vitae cum innocentiae opere. 4. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nistelligentiae arcem pervenit, qui scit secreta Dei se quaedam nescire convenit. Nullus autem in culpa major est quam ille qui Deum nescit. 7. Investigat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatur dicente salomone. Ualida ẽ ut mors
dilectõ. idcirco qr sicut mors uiolent̾ seꝑat a¬
nimã a corꝑe: ita ⁊ dilectõ dei uiolent̾ segre¬
gat hoĩem añdano ⁊ carnali amore. Qui
git. N eq eĩ regem diligimus: si odio leges eius
h̾emus. Tenenda ẽ cum scĩs uiris unitas carita¬
tis: ⁊ qͣnto se quisq subtrahit mundo. tanto
opus ẽ ut se associet bonoꝵ ꝯsortio. Caritas in
dilectõe dei ⁊ proxini ꝯstat. S̾uat aũ in se dilee¬
toẽm dei: qͥ a cartate ñ diuidit᷑ ꝓximi. Qui a

Expanded text:
ut mors dilectio ; quia, sicut mors violenter separat animam a corpore, ita dilectio Dei segregat hominem a mundano et carnali amore. Qui git; neque enim regem diligimus, si odio legem ejus m. Tenenda cum sanctis viris unitas charitatis: et quanto se unusquisque subtrahit mundo, tanto necesse est ut se associet bonorum consortio. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximi. Qui a
Abbreviated transcription (Latin):
omo microscomus Capłm .i.
idest minor mũdus appellari ab
antiquis solet. qr ꝑ simlitudinẽ maioris:
mũdi figurã tenet. Potest aut̃ assignari
magna ꝯuenientia in ꝯpoĩtione corꝑis hu¬
mani ⁊ ꝯstitutõe mũdi. Uñ celũ capiti.
aer pectori. Mare uentri. Tra extreme corꝑis
ꝑti assimilatur. In celo d̾s residet. ⁊ in ca-¬
pite hoĩs mẽs prĩcipatũ tenet. In deo sũt

Expanded text:
omo microcosmus, id est minor mundus, appellari ab antiquis solet, quia per similitudinem majoris mundi figuram tenet. Potest autem assignari magna convenientia in compositione corporis humani et constitutione mundi. Unde coelum capiti, aer pectori, mare ventri, terra extremae corporis parti assimilatur. In coelo Deus residet, et in capite hominis mens principatum tenet. In Deo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑ qͣtuor humorib. Pro sangiũe utit᷑
dulcedine. ꝓ colera rubea amaritudine.
ꝓ colera nigra tristicia. ꝓ flegmate mẽ¬
tis ꝯpõne. Digt enĩ phisici sanguineos
ẽẽ dulces. colericos amaros. melãcolicos
tristes. flegmaticos corꝑe ꝯpõitos. Ut sit
dulcedo ĩ ꝯtẽplatõe. amaritudo de pcc̃
recordatõe. tristicia de ꝑpetratõe. ꝯpoĩtõ de em̃

Expanded text:
utitur quatuor humoribus: pro sanguine utitur dulcedine; pro cholera rubra, amaritudine; pro cholera nigra, tristitia; pro phlegmate, mentis compositione. Dicunt enim physici sanguineos esse dulces, cholericos amaros, melancholicos tristes, phlegmaticos corpore compositos. Ut sit dulcedo in contemplatione, amaritudo de peccati recordatione, tristitia de perpetratione, compositio de em
Abbreviated transcription (Latin):
ce hyemps frigide ⁊ humide. Elem̃ta igi¬
tur ꝯgruũt humorib. humores tprib. S
⁊ aĩa ꝑ similitudinẽ hr̃e dr̃ sua elem̃ta.
nii mobilitate. Ut animꝰ de fide recte ꝑ
intellc̾m sentiat. pure disc̾nat. firmit
credat. sine mora fidei p̾ceptis obediat. ⁊ sic
bñ oꝑando sane uiuat. qr fides sñ oꝑibris
mortua e̾. Ncc̃e ẽ igit᷑ ut subtilitas tẽꝑetꝰ
bilitate. Ignis alta petit. aer mediũ tenet.
sic eauẽdũ ne intelłos nimis alta sentiat.
ne leuitate subtilitatis a u̾itate discedat.
s detmeatur puritate reuocãte ⁊ dicente.
Ñ plꝰ saꝑe ꝙͣ opori sapere s saꝑe ad sobrie¬
tatẽ. Cauendũ e̾ etiã ne stabilitas dissolua-

Expanded text:
ementa igitur congruunt humoribus, humores temporibus. Sed et anima per similitudinem habere dicitur sua elementa. nii mobilitate. Ut animus de fide recte per intellectum sentiat, pure discernat, firmiter credat, sine mora fidei praeceptis obediat, et sic bene operando sane vivat: quia fides sine operibus mortua est : necesse est igitur ut subtilitas temperetur bilitate. Ut enim ignis alta petit, aer medium tenet, sic cavendum est ne intellectus nimis alta sentiat, ne levitate subtilitatis a veritate discedat, sed detineatur puritate revocante et dicente: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Cavendum est etiam ne sta
Abbreviated transcription (Latin):
lucẽ cognitõis hõib sua claritate prestant
Ocl̃i u̾o reꝵ ymagines sua sb̾tilitate in se
rõni ñtiantes nos certes reddũt. Similiter
ĩ pectore sicut in aere uolant cogitatões qiͣ
nubes. sit aliqñ claritas leticie aliqnͣdo
obscuritas tristicie. insurgũt inibi uenti tepta¬
tõnũ. qui ꝯturbãt animũ. diuisio aere. fuint
coruscatões ire. Sequitur odii ignis idest ꝯbu-¬
stio animi. qui quociẽs excussꝰ ab alto. iuudelz
a plato descendit: tociens subiestos ledit. has
siquidẽ tẽpestates aliqũ ꝯpescũt pluuie. aliq̃n
niues. aliqñ gnͣdines. Quosdã enĩ placat ser¬
mo sc̃ẽ exhortatois. quosdã leue blandim̃tũ
ꝯsolatõis. quosdã u̾o asꝑitas ĩcrepatõis S
⁊ sic̾ aque ĩ mari: sic collłco humoꝵ ĩ uentre
solet ꝯg̾gari. Ibi ab epate fit mundatõ san-¬
guinis. fit effusio fell̾. fit etiã more caribdis
ĩ pulmone emissio. ⁊ attrectõ fleginatis:
li igitur ꝯmotõe maris idest ebullitõne uẽ¬

Expanded text:
lucem cognitionis hominibus sua claritate praestant: oculi vero rerum imagines sua subtilitate in se ellectum rationi nuntiantes nos certos reddunt. Similiter in pectore sicut in aere volant cogitationes quasi nubes, fit aliquando claritas laetitiae, aliquando obscuritas tristitiae, insurgunt illic venti tentationum, qui conturbant animum, diviso aere fiunt coruscationes irae, sequitur ignis odii, id est combustio animi, qui quoties extensus ab alto, videlicet a praelato descendit, toties subjectos laedit. Has autem tempestates aliquando compescunt pluviae, aliquando nives, aliqxhortationis, quosdam leve blandimentum consolationis, quosdam vero asperitas increpationis. Sed et sicut aquae in mari, sic collectio humorum in ventre solet congregari. Ibi ab hepate fit inundatio sanguinis, fit effusio fellis, fit etiam more Charybdis in pulmone emissio et attractio phlegmatis. li igitur commotione maris, id est ebullitione ven
Abbreviated transcription (Latin):
cati dicit ẽẽ in m̃bris nr̃is. Q̃ lex ꝯsuetudo
dinẽ retinemur.Multũ ueri amor agit ĩ
boĩe: s resultat earo male ꝯsuetudinis le¬
ge. Bene aut̃ audact᷑ ꝓ bona ꝯscĩa exultat.
qui ualent̾ in se reprimit: ꝙ insolent̾ im¬
pugnat. Freqñt̾ peccare cauẽlũ e̾. Iã hoc
ip̃m qd̾ de malo nr̃o pleꝵq d̾s nob̾ salutẽ
oꝑatur. qnͣto mirabile ẽ: tãto ꝑ rarũ est.
Propt̾ea metuẽdũ est ꝯfid̾e̾ ita saluari: ne
forte dũ expectamꝰ a uiciis sanari. ⁊ uicia
multiplicemꝰ: ⁊ salutẽ ñ adipiscamur.
humana fragilitate pccm subrepserit: ꝯfestĩ
erit corrigendũ: qd̾ nequit̾ sensitur ꝯmissũ.
Cito enĩ corrigitur culpa: q̃ cito cognoscitur.
Tardius aut̃ sanatur uulnꝰ: qd̾ iã putrescẽ¬
tib m̃bris. longo pt tp̃r curatoĩ adhibetur.

Expanded text:
cati dicit in membris nostris, que lex consuetudo cati dicit in membris nostris, que lex consuetudo dinem retinemur. 8. Multum veri amor agit in homine, sed resultat caro malae consuetudinis lege. Bene autem audacter pro bona conscientia exsultat, qui valenter in se reprimit quod insolenter impugnat. 9. Frequenter peccare cavendum est; nam hoc ipsum, quod de malo nostro plerumque Deus nobis salutem operatur, quanto mirabile est, tanto perrarum est. Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. humana fragilitate peccatum subrepserit, confestim erit corrigendum, quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa quae cito cognoscitur; tardius autem sanatur vulnus quod jam putrescentibus membris longo post tempore curationibus adhibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
hõ ĩplicatus: q̃dam eathena uicioꝵ astrictꝰ
tenetur: ita ut ab ea euelli neqͣꝙͣ ualeat.
nisi diuina gr̃a manũ iacẽtis app̾hendat.
Pcc̃m admitt̾e: cad̾e̾ in puteũ e̾. Consudi¬
nẽ u̾o peccãdi fac̾e̾: os putei e̾ coangustare.
ne is qui cecid̾it ualeat exire. S int̾ilũ etiã¬
⁊ tales d̾s liberat: dũ eoꝵ desꝑatõm ad ꝯuer¬
sionẽ lib̾tatis ꝯmutat. Ipõ enĩ misante pec¬
cata dimittũtur: quo ꝓtegẽte fit ne inidet̾¬
ius peccãdo eatur. Nequissimũ e̾ peccare.
peiꝰ e̾ peccãdi ꝯsuetudinẽ face̾. Ab illo facile¬
ab hoc cũ labore resurgitur. dũ male ꝯsuetu¬
dini repugnatur. Male agendi ꝯsuetudinẽ
recessũ ẽẽ ꝓpħ̾a asserit in ꝓfundũ. Cuiꝰ usu qͣi
qͣdam lege homo tenetur astristꝰ ut etiã q̃n
ñ uult peccare admittat. A lapsu u̾o cito
resurg̾e: ñ est in ꝓfundũ ire. Apls legẽ pec¬

Expanded text:
homo implicatus, quadam catena vitiorum homo implicatus, quadam catena vitiorum tenetis apprehendat. Peccatum admittere, cadere est in puteum. Consuetudinem vero peccandi facere, os putei est coangustare, ne is qui ceciderit valeat exire. Sed interdum etiam tales Deus liberat, dum eorum desperationem ad conversionem libertatis commutat. Ipso enim miserante, peccata dimittuntur, quo protegente fit ne in <de>terius peccando eatur. Nequissimum est peccare, peius est peccandi consuetudinem facere: ab illo facilab hoc cum labore resurgitur, dum fortiter male consuetudini repugnatur. Male agendi consuetudinem secessum esse propheta asserit in profundum, cuius usu quasi quadam lege homo tenetur astrictus, ut etiam quando non vult, peccatum admittat. A lapsu vero cito resurgere, non est in profundum ire. Apostolus legem pec
Abbreviated transcription (Latin):
solũ ñ dolent gessisse malũ: s etiã de ip̃o ma¬
li oꝑe glantur. Sic q ad ꝯꝑatõm mali fit
det̾ius dum de uiciis gͣculantes extolluntur
in peus. De quibz ait salomon. Qui letant
cũ male fec̾int: ⁊ exultãt in reb pessimis. de
necessitate pociꝰ qmͣ uolũtate existimꝰ. U̾tenda
e̾ aut̃ necessitas mali: in uoluntate boni. Ple-¬
riq ñ uolũtate: s sola necessitate peccãt: ꝑti¬
mescentes tpr̃alem inopiã. Et dũ p̾sentis
scłi necessitatẽ refugiũt: a futuris bonis
stũt iniq: s tm̃ gratis cupiũt ẽẽ mali. Neq
enĩ ipãm rem amãt ꝙͣ appetũt: s ip̃a tantũ
pcc̃i malicia delectatur. de cõsuetudine pet¬
Faciliꝰ enĩ resistimꝰ hosti: a quo ñdum
ucti sumꝰ: ꝙͣ ei a quo iã suꝑati ac deuicti
ampliꝰ ꝑtimescitur. Qmͣuis aut̃ graue sit:
dũ inusũ uen̾it lene existimatur: ⁊ sine ul¬
sentio: actõm. Actio ꝯsuetudinẽ. Consuetudo:

Expanded text:
isse malum, sed etiam de ipso malo opere gloriantur. Sicque ad comparationem mali fit deterius, dum de vitiis gratulantes, extolluntur in pejus. 221 De talibus ait Salomon: Qui laetantur, cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis . necessitate potius, non voluntate existimus. Vertenda est autem necessitas mali in voluntatem boni. Plerique non voluntate, sed sola necessitate peccant, pertimescentes temporalem inopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem refugiunt, a futuris bonis stunt iniqui; sed tantum gratis cupiunt esse mali. Neque enim ipsam rem amant, quam appetunt, sed ipsa tantum peccati malitia delectantur. CFacilius enim resistimus hosti a quo nondum victi sumus, quam ei a quo jam superati ac devicti amplius pertimescitur. Quantumvis autem grave sit, dum in usu venerit, leve existimatur et sine ulsensio actionem, actio consuetudinem, consuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
Ubiꝯq enĩ abierit: reatus sui ꝯscĩa illũ nõ
derelinquit. Qmͣiuis hũana iudicia subt᷑
sibi tñ celare ñ pot̾. qui plena nouit malũ
tuali pena dapnatur. Hoc enĩ significat.
abissũ abissus inuoeat in uoce catarastaꝵ¬

Expanded text:
Ubicunque enim abierit, reatus sui conscientia illum non derelinquit. 3. Quamvis humana judicia subtersibi tamen celare non potest, qui plene novit malum tuali poena damnatur. 4. Hoc enim significat: Abyssus abyssum invocat in voce catara
Abbreviated transcription (Latin):
Conu̾sus sũ in erũpna m̾a: dũ ꝯfigͤ spina
Pcc̃m meũ cognitũ feci. ⁊ dixi. ꝓnũtiabo
adu̾sũ me iniustiãs meas dño. Supͣ enĩ
dix̾at. Qm̃ tacui. Hoc e̾ ñ sũ ꝯfessus: inue¬
terau̾unt ossa mea dũ clamarẽ tota die.Qͥd
ergo tacuisse se penitet: nisi ꝯfessionẽ pocoꝵ:
Quid clamasse se dolet:nisi defensionẽ maloꝵ:
Quid ergo pcc̃oꝵ suoꝵ defensor extit̾it: neces¬
se e̾ ut penitendo accuset. qd̾ suꝑbiens pͣue

Expanded text:
na. Peccatum meum cognitum tibi feci. Dixi: Pronuntiabo adversum me injustitias meas Domino . Supra enim dixerat: Quoniam tacui, hoc est, non sum confessus, inveteraverunt omnia ossa mea, dum clamarem tota die. Quid ergo tacuisse se poenitet, nisi confessionem peccatorum? Quid clamasse se dolet, nisi defensionem malorum? Qui ergo peccatorum suorum defensor exstitit, necesse est ut poenitendo accuset quod superbiens prave
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in semetip̃o de pcc̃is ꝓpriis erubesce̾. Pcc̃m
ppetrare crimẽ ẽ: pcc̃m predicare clamor e̾.
De quo etiã dicit apłs. Et clamor auferat᷑
a nob̾: cũ oĩ malicia. ide̾ cũ ip̃is pcc̃is. Ex
eo ip̃o qd̾ quisq ppc̃m agit qd̾ abscondit iu¬
dicii iã ẽẽ iudiciũ. qr ñ erubescit nisi de cõ-¬
scientie reatu. Ergo ⁊ hoc ip̃m qd̾ quisq de
fc̃o suo erubescit: ip̃e sibi iam uidex fit.
ud timore iudicii. Qui enĩ amore
caritatis dei ñ peccat: horrescit om̃e malũ.
ãplectendo iusticĩe bonũ. nec eũ delectat pec¬
catũ: etiã si scełis ĩpiuitas ꝓmittatur. Qui
u̾o sola plena supplicii in se uicia reprimit.
qͣmus ñ expleat opus pcci: iuuit tñ in eo uo¬
luptas peccãdi. Dolet q sibi illicitũ: ꝙ lex ꝓ¬
hibere dignoscitur. Ille ergo m̃cedẽ boni oꝑis
ꝑcipit. qui amãdo iusticiã facit. ñ is qui
eã solo metu penaꝵ inuitꝰ custodit. Quidã¬

Expanded text:
 in semetipso de peccatis propriis erubescere. 4. Peccatum perpetrare crimen est, peccatum praedicare clamor est, de quo etiam dicit Apostolus: Et clamor auferatur a vobis cum omni malitia , id est, cum ipsis peccatis. 5. Ex eo ipso quo quisque peccatum quod agit abscondit, judicii jam est indicium, quia non erubescitur, nisi de conscientiae reatu. Ergo ex hoc ipso quo quisque de facto suo erubescit, ipse sibi jam judex fit. ud timore supplicii. Qui enim amore charitatis Dei non peccat, horrescit omne malum, amplectendo justitiae bonum; nec eum delectat peccatum, etiam si sceleris impunitavero sola poena supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas peccandi, doletque sibi illicitum, quod lex prohibere dignoscitur. Ille ergo mercedem boni operis percipit, qui amando justitiam facit, non is qui eam solo metu poenarum invitus custodit.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ segtur sint p̾cedentiũ pena. Precedentiũ
pcc̃oꝵ pena: ip̃a e̾ induratõ ueniẽs de di¬
uina iusticia. Hinc e̾ qd̾ ait ꝓph̃a. Indura-¬
sti cor nr̃m: ne tim̾emꝰ: te. Neq enĩ dũ quiꝗ¬
iusti sũt a deo ĩpellũtur ut mali fiant: s dũ
mali iã st̾ indurãtur ut det̾iores existãt sic̾¬

Expanded text:
quae sequuntur sint praecedentium poena. Praecedentium quae sequuntur sint praecedentium poena. Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio veniens de divina justitia. Hinc est quod ait propheta: Indurasti cor nostrum, ne timeremus te ; neque enim dum quijusti sunt, a Deo impelluntur, ut mali fiant; sed dum mali jam sunt, indurantur, ut deteriores existant, sic
Abbreviated transcription (Latin):
mitti põca ut durius feriantur ꝓ
magnis scelerib: qui de ꝑuis corrigi uo
luerunt. Iudicio aut̃ diuino in reatum
nequiorẽ labũtur:qui distrĩg̾e minora¬
sua fcã ꝯtẽpnũt. Multi a crimine corruũt in
crimẽ. qui dĩ cognitõm hñtes timorẽ eiꝰ negli-¬
gũt. Et quẽ nouer̃t ꝑ scientiã: ꝑ actõm ñ ue¬
rantur. Ideoq cecantur diuino iudicio puni¬
enda ꝯmitte: ⁊ in penã ꝯmissi facinoris faci¬
nus det̾ius addere. Sepe pccm̃n alt̾ius peccati
causa ẽ qd̃ ꝯmittitur. ⁊ aliud ex ip̃o qiͣ sua so¬
boles oritur sicut fieri solet nasci libidinẽ ex
nimia uẽtris ingluuie. Pena u̾o pcci pec-¬
catũ admittitur. qñ ꝓ m̾ito cuiꝰq pcci deo
deserente ĩ aliud pcc̃m det̾ius itur. de quo
ampliꝰ qui admisit sordidetur. Ergo prece-¬
dẽs pcc̃m causa ẽ sequẽtis pcc̃i: seqũes u̾o pec¬
catũ pena ẽ p̾cedentis pcc̃i. Precedentia itaq¬
pc̃a sequẽtiũ sut criminũ causa: ut illa

Expanded text:
t peccata, ne durius feriantur pro magnis sceleribus, qui de parvis corrigi non noverunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur, qui distringere minorata contemnunt. Multi a crimine corruunt in crimen, qui Dei cognitionem habentes, timorem ejus negligunt, et quem noverunt per scientiam, per actnerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. 3. Saepe peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi sua soboles oritur, sicut fieri solet, nasci libidinem ex nimia ventris ingluvie. 4. Poena peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque pecdeserente in aliud peccatum deterius itur, de quo amplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati, sequens vero peccatum poena est praecedentis delicti. Prpeccata sequentium sunt criminum causa, ut illa
Abbreviated transcription (Latin):
manifeste ꝙͣ occulte peccare. Dupli-¬
citer etuĩ reus est qui aꝑte delinquit. quia
⁊ agit ⁊ docet. De talib enĩ ysaias dicit. Et
pc̃ca sua qiͣ sodoma p̾dicauerũt. nec abscõ-¬
derũt. Multi enĩ publice delinq̃ntes. sine
ullo pudore delicta sua p̾dicãt. nec ulla u

Expanded text:
manifeste quam occulte peccare. Dupliciter enim reus est qui aperte delinquit, quia et agit et docet. De talibus Isaias dicit: Et peccata sua, quasi Sodoma, praedicaverunt, nec absconderunt . 2. Multi enim publice delinquentes, sine ullo