comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ questio indiffiniendo clifficilis ẽ: qm̃contrarus
obiectionib destruit᷑. Nã illi ꝗnouas. aãs dicunt
singulis corporib dari : cũillis opponictperit. cur
anima pariuili quȩ ñ ꝓpagat̃ ut carocũearno ori¬
ginalis peccati teneat᷑ consortio: Nũd iniustus est
om̃ino deficiunt. At contra illis ꝗasser ais cũ ipsis¬
corporibꝰ ꝓpagari. posst. ꝗđẽ in paruubi iustũdĩ
iudiciũ confirmare. ut comune. habeam̃t peccatũ
originale: sicut cõmimẽ uendicant utriusq. ꝓpa
gationẽ. Sed in consideratione seminũ quȩ non
conceptionis suȩ mimere ꝑcepisse. quȩ nẽcesse ⁊ ẽi
ut corpur in quo hio quantubo cũ qr tp̃e uixerit.
in resurrectione recipiat: Qd gͦ dicat animataorr
semina ꝓfluxisse. siue illa quȩ ñ concipa untuo᷑
siue ꝗ nocturna illusione sundunt̃. Qd opãs sapiens
uidit quã sit absur dũ. ⁊ aratione om̃ib modis abie¬
nui. Hisergo ꝓpositionib deanimȩ origine partẽs

Expanded text:
Quae quaestio in definiendo difficilis est, quia contrariis obiectionibus destruitur. Nam illi qui nouas animas dicunt singulis corporibus dari, cum illis opponi coeperit cur anima paruuli, quae non propagatur, ut caro, cum carne originalis peccati teneatur consortio "numquid iniustus est omcorporibus propagari, possunt quidem in parvulis justum Dei judicium firmare, ut commune habeant peccatum originale, sicut communem vindicant utriusque esse is: sed in consideratione seminum quae non conditionis munere percepisse; quae necesse est ut corpus in quo hic quantulocunque tempore vixerit, in resurrectione recipiat. Quis ergo dicat animata semina profiuxisse, sive illa quae non concipiuntur, sive quae nocturna illusione funduntur? Quod omnisuidet quam sit absurdum et a ratione omnimodis alienum. His ergo propositionibus de animae origine partes
Abbreviated transcription (Latin):
tione cordis cel corporis. Illic cananitidiregnũ. &e
ꝓmissiones rerũtẽporaliũ continent. Hicuita aet̃na
regnũq cȩloꝵ ꝓmittit̃. Illic sabbati otiũ &l reges cȩle¬
brãt. hic ipsa sabbati reꝗes inxp̃ohabet̃. quidixit.
Uenite ad me om̃s quilaboratis & honeran estis. nego
uos reficiã. &l inuenietis requiem. ãab ur̃is. Illic¬
alsanguinis hostiȩ offereb̾ãt. hic sacrificiũ carius o

Expanded text:
tione cordis et corporis. Illic Cananitidis regnum et tione cordis et corporis. Illic Cananitidis regnum et promissions rerum temporalium continentur, hic uita aeterna regnumque caelorum promittitur. Illic sabbati otium et requies celebratur, hic ipsa sabbati requies in Christo habetur, qui dixit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam, et sanguinis hostiae offerebantur, hic sacrificium carnis et
Abbreviated transcription (Latin):
destinantis dĩ. qui ustũ ẽ in reꝓbati : miserico
Om̃e aut donũ grẽ. non om̃ib ad integrũdatur.
sed insingulis dona singula diuidunt̃. scilicer
ut quasim̃bra corporas singula officia habeant.
⁊ alt̃ inliget alteri qd̾ non habeat alt̃. ꝓ inde
siunt om̃a comunia. dũsiunt sibi met menbra
inuicẽ necessaria Quid differt inter legẽ¬
hoc int̃ ẽ. qd in legr littera ẽ. ieuangłio grã. Ii¬
la habuit. umbra ista imaginẽ. Illadataẽ ꝓpt̃
trans gressionẽ ista ꝓpt̃ iustificationẽ. Illa igno¬
ranti demonstrat peccatũ. ista agnitũ adiauat.
ut uuact̃. Illa flagitiis deditos increpat. istapeccantes
bonitate.ꝓpria liberat. Illatalionẽ reddendũ decreuit
ista etiã ꝓ inimicis orare iussit . Illa coniugioꝵ indultis
acclat̾i crescere & gnare p̃cepit. ista continentiã suasit
Illic p̃dicãt circũcisio solacarnis. hic lauacrũ inablu¬

Expanded text:
destinantis Dei, qui iustus est in reprobatis, misericors destinantis Dei, qui iustus est in reprobatis, misericors Omne autem donum gratiae non omnibus ad integrum datur, sed singulis dona singula diuiduntur, scilicet ut, quasi membra corporis singula officia habeant, et alter indigeat alteri quod non habet alter; proinde omnium fiunt communia, dum fiunt sibimet membra inuicem necessaria. Inter legehoc interest, quod in lege littera, in euangelio gratia. Illa habuit umbram, ista imaginem. Illa data est propter transgressionem, ista propter iustificationem. Illa ignoranti demonstrat peccatum, ista agnitum adiuuat, ut uitetur. Illa flagitiis deditos increpat, ista peccantes bonitate propria liberat. Illa talionem reddendam decreuit, ista etiam pro inimicis orare iussit. Illa, coniugiorum indultis habenis, crescere et generare praecepit, ista continentiam suasit. Illic praedicatur circumcisio sola carnis, hic lauacrum in ablu
Abbreviated transcription (Latin):
butionẽ bonoꝵ oꝑum expectam:. Pinde ergo.
in eo qd̾grã p̃uenim̃ di ẽ. in eo uõ qđ adbene oꝑandũ
p̃uenientẽ grãm sequim̃ nr̃m. ẽ. Nemo aũt grãm
dĩ meritis antecedit : ut tenere eũ quasi debitorẽ
possit. Sedmiro modo ȩquus om̃ib conditor. alios
p̃destinando p̃elegit. alios uõ in subs prauis morib
iusto iudicio derelinꝗt. Uñ uerissimu ẽ. grẽ mim
non exhumana uirtute uł exmerito arbitrii conseq
sed solius diuine pietat̾i bonitate largiri. Qdã eni
⁊iacob necdũ nati colligit: ꝗdũ eent una conceptione
uł partuediti. pariꝙ nexii peccati originalis asstricti.
grẽ traxit. alterũ quedã iusticiȩ seueritate odio
habitaturũ. immassa ꝑdicionis relictũ clamnauit
esau aũt odio habui. Unde consequen ẽ. nullis p̃¬
uenientib meritis conferri grãm. sed sola uocati¬
one diuina. Neq quẽquã inuenim saluar. siue
damnari. elegi. uł reꝓbari. nisi ex ꝓposito pre¬

Expanded text:
butionem bonorum operum expectamus? Proinde ergo in eo quod gratia praeuenimur, Dei est, in eo uero quod bene operando praeuenientem gratiam sequimur, nostrum est. Nemo autem Deum meritis antecedit, ut tenere eum quasi debitorem possit. Sed miro modo aequus omnibus conditor alios praedestinando praelegit, alios uero in suis prauis moribus iusto iudicio derelinquit. Vnde uerissimum est gratiae munus non ex humana uirtute uel ex merito arbitrii consequi, sed solius diuinae pietatis bonitate largiri. Quidam enIacob necdum natis colligitur. Qui dum essent una conceptione uel partu editi, parique nexu peccati originalis adstricti, gratuita traxit, alterum quadam iustitiae seueritate odio habitum in massam perditionis relictum damnauit,Esau autem odio habui. Vnde consequens est nullis praeuenientibus meritis conferri gratiam, sed sola uocatione diuina, neque quemquam saluari siue damnari, eligi uel reprobari, nisi ex proposito prae
Abbreviated transcription (Latin):
suturoꝵ. Lertiur. amorẽ complectit᷑ at̃noꝵ.
Que quidẽ tria hius uite tẽpõe ita copulant̃. utal.¬
tas sirma. Nec ad erit fructus spei uł stabilita fidei.
nisi fuerit ꝑftcta caritas xp̃i. que od sidẽ ut credat
adiuuet. asp̃e expectationis corroboret. Ciu̾spe
clcultus manet ȩtnus. Nã& sides cessabit dũ
sutura que cretdunt̃ aduenerint. & spes sim̃ehabebit
dũbeatitudinẽ quã quisq bonus p̃stolat̃ acci
perit. Sola caritas in et̃nũ ꝑseuerabit. ipsa sola
Nt̃ amorẽ aldilectionẽ seu caritatis hocdiffert.
Qđ amor adilectio mediast̃. & ad utruq para¬
ta. modo in bonũ modo in malũ reuertut᷑. Ca¬
ritas nonnisi in bonũ. Cui etia nom eo us ex¬
tollit̃. ut ol ipse dĩ caritas appellet̃. Illa eñi ẽ
ꝑfecta caritas. quȩ inimicos &l patient̃ sustinet :

Expanded text:
futurum, tertia amorem conplectit aeternum. Quae quidem tria in huius uitae tempore ita copulantur, ut altas firma; nec aderit fructus spei uel stabilitas fidei, nisi fuerit perfecta caritas Christi, quae et fidem ut credat adiuuet et spem expectatione corroboret. Cuius spet cultum manet aeternum. Nam et fides cessabit, dum futura quae creduntur aduenerint; et spes finem habebit, dum beatitudinem quam quisque bonus praestolatur apsa sola in aeternum perseverabit. Ipsa sola nter amorem, dilectionem siue caritatem hoc differt, quod amor et dilectio media sunt, et ad utrumque parata, modo in bonum, modo in malum uertuntur; caritas autem non nisi in bonum. Cuius etiam nomen eo usque extollitur, ut et ipse Deus Caritas appelletur. Illa est autem perfecta caritas, q
Abbreviated transcription (Latin):
credim habere corporeã formã. ꝗeande ad suã imagine¬
condidit. Huius aut partes nonmilli ueterũ tres ẽẽ
dixer̃. Rationabile. irascibilẽ. & concupiscibilẽ.
Rationabiłe. ꝑqũa inuisibilia respicit. Irascibilẽ. per
quã inuisibilia impet᷑ irȩsuȩ em̃dat i corrigit. Con¬
cupiscibilẽ. ꝑ quã concupiscentiã carnis sp̃ãli uirtute
artus infusã discurrẽ¬
re dicuntu
De origine aũt ei nariȩ
habenẽ opinio¬
nes acrumtam̃ sineadi¬
sirmandi p̃sumptione. qđ exinde patr̃i dispistatio

Expanded text:
ginem. Huius autem partes nonnulli ueterum tres esse dixerunt: rationale, irascibile et concupiscibile. Rationale, per quam inuisibilia conspicit; irascibile, per quod impetus irae suae emendat et corrigit; concupiscibile, per quam concupiscentiam carnis spiritali uirtute artus infusam discurrere dicunt. De origine autem eius uariae habentur opiniones. Verum tamen, sine adfirmandi praesumptione, quid autem inde Patrum disputatio
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ nonst. Ipsã auit aãm. alii igñr. alii sanguanẽ eẽ
lixer̃. alii incorportã. nec habere ullã sigura. Non¬
nulli quoꝙ eandẽ dtume natuaꝑ ẽe partẽ impia
temeritate credider̃ Ptasaut enidẽ non igñe uel
sanguine : sed incorporeas
clicim. passibilẽ
itq mutabilẽ. carentẽ
ponderẽ figura.
siue colore. Nec credimus
partẽ sed crea¬
turã di eẽ. nec desubstantia dĩ.
nel dequalibet.
subiacenti elem toꝵ materia. sedexnichilo fuisset
creatã. Na ut ait quidẽ sieã ds̃ desemepuipso fecisset.
ne quaqua uitiosa uł mutabili. uł misera ẽtt. Ite
siex elemts eẽt usibilib factã. haberet utiq extra
soliditatẽ. aut exaqͣ humorẽ. aut flatũ exaere:. aut
calore exigne. Sedꝗa hisom̃ib caret: apparet eã inde
non esse. ꝗa cũillis nichil ꝓbat̃ habere cõmune. Unde
prauȩ aꝗb dã credit̃ eẽ corporea. quȩ ꝑ id addĩ imagine

Expanded text:
tamen non sunt. Ipsam autem animam alii ignem, alii sanguinem esse dixerunt, alii incorpoream nec habere ullam figuram. Nonnulli quoque eandem diuinae naturae esse partem impia temeritate crediderunt. Nos autem eandem non ignem uel sanguinem, sed incorpοream dicimus, passibilem atque mutabilem, carentem pondere, figura siue colore. Nec credimus partem sed creaturam esse Dei, nec de substantia Dei uel de qualibet subiacentí elementorum materia, sed ex nihilo fuisse creatam. Nam, ut ait quidam, si eam Deus de semetipso fecisset, nequaquam uitiosa, uel mutabilis, uel misera esset. Item, si ex elementis esset uisibilibus facta, haberet utique ex terra soliditatem, aut ex aqua humorem, aut flatum ex aere, aut calorem ex igne; sed quia his omnibus caret, apparet eam inde non esse, quia cum illis nihil probatur habere commune. Vnde praue a quibusdam creditur esse corporea, quae pro id ad
Abbreviated transcription (Latin):
meditata rememorant᷑. Et hȩc ꝗdẽ dũ mulai plici
constant appellatione. ñ tam̃ ita diuidũtur in sub¬
stantia situt innõe. ꝗa eadẽ om̃a unaẽ anima
quedũ contẽplat᷑. sp̃s est: dũsentit. sensus ẽ : Dũsapit
animus : Dũ intellegit. mens ẽ.dũ discernit. ra¬
tioẽ : Dũ consentit uolunta ẽ dũ recordãt. memo¬
ria ẽ. Dũm̃bra uegetat aã ẽ. & modosapit moło
desipit.: inodoremotis paulis ꝑcuris corporis. so¬
pore. delinita quiescit. Rursũꝙ cõmota. ad con¬
teplandas rerũ imagines ꝓtimis excitata recurrit¬
nteraam &l spm hoc doctores differre dixerunt.
Q d aã ipsa utaẽ hominis p̃stans sensumotumq
corporis. Sp̃s aut ipsius ammȩ ẽ. quedam uis¬
arpotentia rationalis. ꝓquo lege nature p̃stire

Expanded text:
meditata rememorantur. Et haec quidem dum multiplici meditata rememorantur. Et haec quidem dum multiplici constant appellatione, non tamen ita dividuntur in substantia sicut in nomine, quia eadem una est anima. Quae dum contemplatur, spiritus est; dum sentit, sensus est; dum sapit, animus est; dum intellegit, mens est; dum discernit, ratio est; dum consentit, uoluntas est; dum recordatur, memoria est; dum membra uegetat, anima est, et modo sapit, modo desipit, modo remotis paulisper curis corporis sopore delinita quiescit, rursusque commota ad contemplandas rerum imagines protinus excitata recurrititum hoc doctores differre dixerunt, quod anima ipsa uita est hominis, praestans sensum motumque corporis; spiritus autem ipsius animae est quaedam potentia rationalis, pro quo lege naturae praestare
Abbreviated transcription (Latin):
esse anima quauiuimus. aliud animũ. quo sentism
a sapim̾. Unde alualente incorporraã ñ nuquã
animꝰ perit. sic̃ aceidere dem̃tib solet. Addunt
quoq aam morte soporari. animũ uõ som no : obhoc
inde putãt eẽ diuersũ ꝓeo qd̾actionis offitiose pa¬
rant̃. Q nõ utrũq indifferent̃ accipiunt. ueracius.
sicargum̃tant̃: q neq uiuere sine sensu possimus.
neq sentire sine uita. id eireo nequaqũa posse
dicunt eẽ diũsũ. qda se minime separat᷑. Sedidẽ.
unũ ẽ. quiuendihabere iugorẽ. ⁊ sentieni ꝑsrui
ratione. Etdũsint utrũꝙ imũ. uaria sũpsere uocabula
ꝑdiuersitatẽ affectionũ. Sicut eñi sp̃spars t̾idem̃
animeẽ. pquo imagines rerũ corporaliũ inprimunt̃.
sicanim pars eiusdẽ animȩ ẽ. quosentit̾ nsapit̾
S icut ⁊ me̾n e̾idẽ portioni ⁊ ꝓqua omisemouatio:¬
qua intellecta consentiut᷑. sicut memora qua

Expanded text:
esse animam qua uiuimus, aliud animum quo sentimus esse animam qua uiuimus, aliud animum quo sentimus et sapimus". Vnde et ualente in corpore anima, nonnumquam animus perit, sicut accidere dementibus solet. Addunt quoque animam morte soporari, animum somno. Ob hoc inde putant esse diuersum pro eo quod actionis officio separantur. Qui uero utrumque indifferenter accipiunt ueracius sic argumentantur: quod neque uiuere sine sensu possumus nec sentire sine uita. Idcirco nequaquam posse dicunt esse diuersum quod a se minime separatur, sed idem unum et uiuendi habere uigorem et sentiendi perfrui rationem; et dum sint utrumque unum, uaria sumpsere uocabula, pro diuersitate affectionum. Sicut enim spiritus pars animae est, pro quo imagines rerum corporalium inprimuntur, sic animus pars eiusdem animae est, quo sentitur et sapitur; sicut et mens eiqua intellecta consentiuntur; sicut memoria, qua
Abbreviated transcription (Latin):
teria. Sedaã qm̃sꝑalis creatura ẽ: mnitiũ nouit
finẽ habere ñnouit. Sicut eñi angłi ita ⁊anime st̃.
habent enĩ initiũ sinẽ nullũ: Corpꝰ aũt ꝗa exquattuo
elem̃ti constat. Ione aere. aqua & t̾ra. dũ suerit ex¬
cedente anima resolutũ. reditrursus unde fuerat
ortũ. Inde ⁊ parti mortałe. partĩm mortales sumus.
Inmȩ eñinaturã habem cõmune cũangłis carnis
ntcarnẽ ⁊ corpus talit ꝗdã doctoꝵ distinxit dicens.
Omiscaro ẽ corpꝰ. ñ om̃e corpus ẽ caro. Sed caro ẽ
ꝓprie que sanguine. nerius. ossibꝙ distinguitur.
Corpus uõ quaqua alcarodicat̃. Int̾ dũtam. ⁊ aereũ.
bile est attlangibile. Paries corp̾ẽ sedñcaro.
appellat. ⁊ corpora trestria. Celeste corpꝰ. solis acluni¬
aup stellaꝵ. Terrestre ignis. aeris. aq nt̾re. ⁊ reli¬
quoꝵ que absq mima hiscensent̃. elem̃tis.
Nt̃aam ⁊ animũ lactantius sic distinguere philo¬
sophos quosdã existimat. Q dã in quid auint aliud

Expanded text:
quia spiritalis creatura est, initium nouit, finem habere non nouit. Sicut enim angeli, ita et animae sunt. Habent enim initium, finem nullum. Corpus autem, quia ex quattuor elementis constat, igne, aere, aqua, et terra, dum fuerit excedente anima resolutum, redit rursus unde fuerat ortum. Inde et partim mortales, et partim inmortales sumus. Animae enim naturam habemus communem cum angelis, carnem carnem et corpus taliter quidam doctorum distinxit dicens: "Omnis caro et corpus, non omne corpus et caro est. Caro est quae proprie sanguine, neruis, ossibusque distinguitur; corpus uero, quamquam et caro dicatur, interdum tamen et aereum bile est atque tangibile. Paries est corpus, sed non appellat, et corpora terrestria. Coeleste corpus solis, lunae, stellarum. Terrestre, ignis, aeris, aquae, terrae, et reliquorum, quae absque anima his censentur elementis.et animam Lactantius distinguere philosophos quosdam ita existimat: "Quidam, inquit, aiunt aliud
Abbreviated transcription (Latin):
quippe grãp̃uentt̃ homo utbonussit. nec humanũ
arintriũ dĩ grãm antecedit. secdipsa gr̃a dĩ nolentẽ
hominẽ preuenit: ut iambene uelit. Na pondere
carnis homosicagit̃. ut ad peccadũ sit facił. ttar dus
adpenitendũ. habet dese unde corruat. nñhabec
unde consurgat. nisi gr̃a conditor̾i ut erigatur
manuũ iacenti extendat. Deniq homini ꝑdĩgram
libexũ restaurat̃ arbitriũ qd̾ primus hõꝑdiderat.
Nã ille habuit inchoandibonũ liberũ arbitriũ quod
tam̃ dĩ adiutorio ꝑficerẽt. nos uõ inchoationẽ liberi
arbitrii & ꝑfectͥonẽ. dedĩ suimgr̃a. qm ⁊ incipere

Expanded text:
quippe gratia praeuenitur homo, ut bonus sit, nec humanum arbitrium Dei gratiam antecedit; sed ipsa gratia Dei nolentem hominem praeuenit ut etiam bene uelit. Nam pondere carnis homo sic agitur, ut ad peccandum sit facilis, tardus ad penitendum. Habet de se unde corruat, et non habet unde consurgat, nisi, gratia Conditoris ut erigatur manum iacenti extendat. Denique homini per Dei gratiam liberum restauratur arbitrium quod primus homo perdiderat. Nam ille habuit inchoandi boni liberum arbitrium, quod tamen Dei adiutorio perficeretur. Nos uero, et inchoationem liberi arbitri
Abbreviated transcription (Latin):
telli gentiae ꝑ creaturã ꝓgredit̾ hõ: admtelli¬
gendũ dm̃ creatorẽ. Iest ab insensibilib surgen̾
ad sensibilia. Asensibilib. surgenꝰ adrationabilia.
arationabilih : surgenꝰ ad creatorẽ. Intellegibilia
ꝑse c̃laudant dm̃ In rationabilia ⁊ insensibilia
non ꝑse. sed ꝑno̾. dũ ea c̃siderantẽ dm̃ laudam᷑
Sed idõ dicunt̃ laudare ipsa: ꝗa eandẽ laudem
qd ex silice duro. scintilla ex cutit̃: E si ignis

Expanded text:
telligentiae per creaturam progreditur homo ad intelligendum Deum creatorem, id est, ab insensibilibus surgens ad sensibilia; a sensibilibus surgens ad rationabilia; a rationabilibus surgens ad Creatorem. Intelligibilia per se collaudant Deum, irrationabilia et insensibilia non per se, sed per nos, dum ea considerantes Deum laudamus. Sed ideo dicuntur laudare ipsa, quia eadem laudem um. Hinc est illud quod ex silice duro scintilla excutitur. Et si ignis
Abbreviated transcription (Latin):
humana postresurrectionẽ nat᷑a. ꝓfitiat. et ad
contẽi indũ dm̃ indefessa c̃surgat. uidere tam̃
ereẽntia plene ñualet quã nec ipsa ꝑfectio
angłoꝵ. Sola enĩ trinita sibi integre nota est
et humanitas axp̃o suscepta quae t̾tiaẽ intrini¬
tate ꝑsona Intellegibilit̃ quodã miro mͦ dĩ eẽntia
equariei non potest. atq iudicia. anullo penit᷑
scuint᷑. Dĩ secreta iuditia nonposse sensu pene
temere nondis cutere: aut inꝗrere. Scđm apłm
speneboni. Sicut ays martifice ⁊ torquet laudẽ
ita rerũ creator ꝑereaturã nã laudat̃: et qͣnto
sit excellentior. ex ip̾sa oꝑis conditione monstrat
Ex pulchritu dine circũ scriprȩ creaturȩ. pulchri¬

Expanded text:
humana post resurrectionem natura proficiat, et ad contemplandum Deum indefessa consurgat, videre tamen ejus essentiam plene non valet, quam nec ipsa perfectio angelorum. Sola enim Trinitas sibi integre nota est, et humanitas a Christo suscepta, quae tertia est in Trinitate persona: 2. Intelligibiliter quodam miro modo Dei essentia quod utique aequari ei non potest, atque judicia a nullo penitus sciuntur. Dei secreta judicia non posse sensu penettimere, non discutere, aut inquirere, secundum specie boni. Sicut ars in artificem retorquet laudem, ita rerum creator per creaturam suam laudatur. Et quanto sit excellentior ex ipsa operis conditione monstratur. Ex pulchritudine circumscriptae creaturae pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ dm̃ ꝑt̃batio nullaẽ. Ap̃ quẽ tͣnꝗllitas
sumaẽ. Nonitaẽ p̃cipitandũ m̃tis. sententia
ut credamus posse dõfuroris. Etliitionis accedere
ꝑt̾bationẽ. Sed ipsã cꝗtitẽ iustitie. quareos punit:
iracundiã sacralectio nominauit. Qm̃ qd iudicant̾i
eqũi ẽ. furor ÷ ⁊ indignatio patientiꝰ. Ita ergo in¬
tellegere opus ÷ ⁊ alias passionẽ. quasde affectione
humana ducit script̃a addm̃: ut et iuxtase in cõmu¬
tabił sit credendus: ettam̃ ꝓcausaꝵ affectib ut faciliũ
intellegat᷑ nr̃e locutionis et mutabilitatis genere
apellet̾. tãclem̃t̃ ds̃ humane c̃tulit infirmitate̾ ut
ꝗa eũ sic̃ ⁊ͥ non possumꝰ agnoscere: nr̃ẽ locutioni more
quateñ ad suã ꝑnram nostraheret: ut dũ conde¬
scendit nob c̃surgerem̾ ei. Multi modis ds̃ ad

Expanded text:
perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. Non ita est praecipitanda mentis sententia, ut credamus posse Deo furoris vel mutationis accidere perturbationem; sed ipsam aequitatem justitiae, qua reos punit, iram sacra lectio nominavit, quoniam quod judicantis aequum est, furor est, et indignatio patientis. 2. Ita ergo intelligere opus est et alias passiones, quas de affectione humana ducit Scriptura ad Deum, ut et juxta se incommutabilis sit credendus, et tamen pro causarum effectibus, ut facilius intelligatur, nostrae locutionis et mutabilitatis genere appelletur. 3. Tam clementer Deus humanae consulit infirmitati? Ut quia eum sicut est non possumus agnoscere, nostrae locutionis more quatenus ad sua, per nostra nos traheret, et dum condescendit nobis, consurgeremus ei. 4. Multis modis D
Abbreviated transcription (Latin):
nec scđm qͣntitatẽ. nec scđm qualitatẽ. nec scđm
sitũ. nec scđm habitũ. aut motũ aliꝗd digne
dicat᷑. In ẽ tam̃ei qͦdã mͦ latitudo caritatis.
quanos ⁊ aberrore collegit: ⁊ c̃tinet mũitatt.
Inẽ ei ⁊ longitudo quanos longanimĩt malõ
portat: donec em̃dato patrie fut̃ȩ restituat.
Inẽ ei ⁊ altitudo ꝑ quã omnẽ sensũ sue scientie
inm̃sitate exuꝑat. Inẽ ei ⁊ ꝓfundũ quodãp¬
Ecce ds̃. non quasi uisibilẽ ostendit. sedubiq eẽ

Expanded text:
nec secundum quantitatem, nec secundum qualitatem, nec secundum situm, nec secundum habitum aut motum aliquid digne dicatur, inest tamen ei quodammodo latitudo charitatis, qua nos et ab errore colligit, et continet in veritate. Inest ei et longitudo, qua nos longanimiter portat, donec emendatos patriae futurae restituat. Inest ei et altitudo, per quam omnem sensum suae scientiae immensitate exsuperat. Inest ei et profundum, quo damEcce Deus, non quasi visibilem ostendit, sed ubique esse
Abbreviated transcription (Latin):
non amittendo qđ ht̃. seu ꝗa non aliud ÷ ipse: et aliud
qd̃ inipso ẽ: Inordinate dici. seu c̃ferri uiens ea quę
dr̃ ꝓstultitia. et nonẽ apud dm̃. Apuo dm̃ uõ summa
simplicitas ẽ. Iuxta hanc regulã ⁊cȩ̨tera estimandast̃.¬
onidõ celũ ett̃rã implet ds̃ ut contineant eũ: sed
ut ipsa potius contineant̃ abco. Nec particulatim
ds̃ implet om̃ã: sedcũsit idem unus : ubiq tam̃tot᷑.
Nonita putandus ÷ ẽẽ inom̃ib ds̃ ut unaquaeq res
ꝓmagnitudine portionis suae capiat eũ iđ maxima
mauis: et minima minꝰ. dũsit potius ipse tot̾ inõi¬
b. siue om̃a in ipso. Om̃ptia diuine maiestatis
cuncta potestatis suȩ mm̃sitatis suae concludit.
dnuni iudicn omp̃tia coartant̃. siue q̃ c̃tinenda si
ut salua sint. siue que amputancdast̃ ut ꝑeant.¬

Expanded text:
non amittendo quod habet, seu quia non aliud est ipse, et aliud quod in ipso est. Inordinate dici seu conferri vitiis ea quae ro stultitia, et non est. Apud Deum vero summa simplicitas est. Juxta hanc regulam, et caetera aestimandaNon ideo coelum et terram implet Deus, ut contineant eum; sed ut ipsa potius contineantur ab eo. Nec particulatim Deus 118 implet omnia, sed cum sit idem unus, ubique tamen est totus. Non ita putandus est esse in omnibus Deus, ut unaquaeque res pro magnitudine portionis suae capiat eum, id est, maxima majus, et minima minus, dum sit potius ipse totus in omnibus, sive omnia in ipso 2. Omnipotentiae divinae majestas cuncta potestatis suae immensitate concludit divini judicii omnipotentiam coarctantur, sive quae continenda sunt, ut salva sint, sive quae amputanda
Abbreviated transcription (Latin):
dicat᷑ oculus. Et ꝓpt̃ quod audit om̃a: ddicat᷑
stat Sio et incetis hoꝵ similib ab humanis in¬
trib hahit̃ similitudo addm̃. Sic̃ ÷ obliuiscen.
et memoranꝰ hic ÷ q ⁊ ꝓpħa dic̃. lurauit dñs exei
cituũ ꝑ aãmsuã. Nonqd ds̃ aãm habeat. sed
et nr̃o ennarrant affectu. E alibi simił figura
et uermis ⁊ scarabeus intellegit̃. necmirũ siuisi
centia. ⁊ leo ꝓfortitudi s ne: ñ ꝓnata Et ser¬
pens ꝓmorte. ⁊ sapientia. ñ ꝓnat̾a seribit̃
Nam ⁊ in ꝓpħa plaustri portantiꝰ fȩnũ spetiẽ

Expanded text:
dicatur oculus; et propter quod audit omnia, dicaturstat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memosuam . Non quod Deus animam habeat, sed hoc nostro narrat affectu. Et alibi simili figura et vermis et scarabeus intelligitur . 6. Nec mirum scentia; et leo, pro fortitudine, non pro natura; et serpens, pro morte et sapientia, non pro natura scribitur. Nam et in propheta plaustri portantis fenum species
Abbreviated transcription (Latin):
cito implicet᷑. aliqño xtm ad traitur. Neq it diu¬
tinus ẽẽ pot̾it: ꝗ periculo ꝓximꝰ fuerit. Uia sine
ofendiculo uita monachi sine cupiditatis itimoris
neccupiditas eũ obligat consentientẽ. Bonũ ÷ cor

Expanded text:
cito implicetur, aliquando tamen attrahitur. Neque enim diucito implicetur, aliquando tamen attrahitur. Neque enim diuturnus esse poterit, qui periculo proximus fuerit. 3. Via sine ofnec cupiditas eum obligat consentientem, nec cruciat
Abbreviated transcription (Latin):
incuris huius scłi incidit. Si admemoriã sui reũ¬
tat᷑. ꝓtinus ingemiscit. Quantũq fuerit
tũ c̃fusa inꝗb cecidit. exipsa laborissui diffi¬
cultate cognoscit. Qd it inacuita laboriosius
quã t̾renis desiderus estuari : aut ꝗd hic securio¬
nus quã huius scłi nichil appetere: Or hunc
mundũ diligunt. turbulentis ciꝰ curis ⁊ solli¬
citudinib conturbant̃. Ꝙ aũt̃ cũ odiunt nec
secuntur. Int̃ neꝗetis tranquillitate fruentes future
pacis reꝗem quã illuc expectant. hic qd̃ ã modo
El iuiri fundit᷑ scło renuntiantes. Ita hiue mundo
moriunt᷑. ut soli dõ uiu̾ẽ delectent᷑. Quantoq
abhuius scłi conũsatione se subtrahunt: tanto
hii ꝗsuꝑnã patriã desiderant. ñsolũ mores eoꝵ
sed ⁊ c̃sortia fugiant. Qdã etiã corporalit̃ separari
desiderant abiniquis ut eoꝵ ñ inuoluant᷑ delictis.
ic̃st̃ corde uł oꝑe. eclicet sepe inmedio carnaliũ uitã

Expanded text:
in curas hujus saeculi incidit, si ad memoriam sui revein curas hujus saeculi incidit, si ad memoriam sui revertatur, protinus ingemiscit; quantumque fuerinin quibus cecidit, ex ipsa laboris sui difficultate cognoscit. Quid enim in hac vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare? Aut quid hic securius quam hujus saeculi nihil appetere? Qui enim hunc mundum diligunt, turbulentis ejus curis et sollicitudinibus conturbantur. Qui autem eum odiunt, nec sequuntur, internae quietis tranquillitate fruentes, futurae pacis requiem, quam illi exspectant, hic quodammodo h1. Sancti viri funditus saeculo renuntiantes, ita huic mundo moriuntur, ut soli Deo vivere delectentur; quantoque ab hujus saeculi conversatione se subtrahunt, tanto hi qui supernam patriam desiderant, non solum mores eorum, sed et consortia fugiant. Quidam etiam corporaliter separari desiderant ab iniquis, ut eorum non involvantur delictis. sunt corde vel opere. Et licet saepe in medio carnalium vitam
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃ refulget grã. ꝗ huic mundo contẽptibił fue¬
rit. Nã reuera necesse ÷ utq mudus odit dili¬
naculũ inmonte fieri cogitauit: ꝗascis in hoc
dũ. et motũ m̃tis adsuꝑna reuocare. ut ibi sese recol¬
ligant ũn defluxer̃: ⁊ indese subtrahant. ubi disꝑsist̃.¬
Iusti ꝗreb honorib q̃ acuitȩ blandim̃tis renuntiant
Pinde se abonũ trena possessione mortificant: ut dõ
uiuant. Idõq scłi huius blanditias calcant.
Ut ualidiores aduitã illã dehuius uite mortifica¬
tione consurgant. Cuncta quippe tẽporalia qͣsi
contẽpnit. Qa in eis stabilitatẽ non aspicit. Qꝵ
post renuntiationẽ mundi adsuꝑnã patriã scĩs
desideriis inhiat. ab hact̾rena intentione: qͣsi
ꝗb dã pennis subleuat᷑ erigit᷑. et in qͦ lapsus erat
ꝑ gemitũ ẽspicit. et ubi ꝑuenerit cũ gaudioma¬
gno intendit. Qũo acontẽplationis reꝗe refluxͦ

Expanded text:
apud Deum refulget gratia, qui huic mundo contemptibilis fueapud Deum refulget gratia, qui huic mundo contemptibilis fuerit. Nam revera necesse est ut quem mundus odit dilinaculum in monte figere cogitavit , quia sanctis in hoc dum, et motum mentis ad superna revocare, ut ibi se recolligant, unde defluxerint, et inde se subtrahant, ubi disperstis renuntiant, proinde se ab omni terrena possessione mortificant, ut Deo vivant; ideoque saeculi hujus blanditias calcant, ut validiores ad vitam illam de hujus vitae mortificatione consurgant. Cuncta quippe temporalia, quasi contemnit, quia in eis stabilitatem non aspicit. 304 7. Qui post renuntiationem mundi ad supernam patriam sanctis desideriis inhiat, ab hac terrena intentione, quasi quibusdam pinnis, sublevatus erigitur, et in quo lapsus erat, per gemitum conspicit, et ubi pervenerit, cum gaudio magno intendit. Qui vero, a contemplationis requie reflexus,
Abbreviated transcription (Latin):
ad eã unde descenderat rursus erigit̃. Qđi fieri mae¬
tiua uita non potest: deqͣn ꝗsq reflectat. uł admoᷤ.¬
dicũ. statim uitioꝵ excipit᷑ luxu. Oeulũ dexirũ
scandali ⁊ antẽ quẽ euellit dñs precipit uita contẽ¬
platiua ⁊.Duo oculi infatiem actiuauita: ⁊ c̃ tẽpla¬
tiua in hõe. Q igit̾ ꝑcontẽplationẽ docebit errorẽ.
Melius ⁊ si euellit c̃tẽplationis oculũ. reseruans sibi
unũ uitȩ actuał obtutũ aut sit utilius illi ꝑsimplicẽ
actionẽ ire aduitã. quã ꝑc̃tẽplationis errorẽ mitti
ingehennã. Sepe mens adsũma abimis erigitur.
⁊ sepe asũmis adinfima pondere carni inclinata
reflectit᷑. Multos ds̃ excarnalib suagrã uisitat.
et ad contẽplati onis fastigiũ eleuat. Multos que
ac̃tẽplationȩ iusto iuditio deserit ⁊ lapsos intrenis
huius mundi contͣriast. utdũ ista adu̾sa sentiunt.
ad celeste desideriũ ardentius excitent̃. Magna

Expanded text:
ad ea unde descenderat rursus erigitur. Quod fieri inacad ea unde descenderat rursus erigitur. Quod fieri inactiva vita non potest, de qua si quisque reflectat vel ad modicum, statim vitiorum excipitur luxu. 10. Oculus dexter scandalizans, quem evelli Dominus praecepit , vita contemplativa est. Duo oculi in facie, activa vita et contemplativa in homine. Qui igitur per contemplationem docebit errorem, melius est si evellat contemplationis oculum, servans sibi unum vitae activae obtutum, ut sit utilius illi per simplicem actionem ire ad vitam, quam per contemplationis errorem mitti in gehennam. 11. Saepe mens ad summa ab imis erigitur, et saepe a summis ad infima pondere carnis reclinata reflectitur. 12. Multos Deus ex carnalibus sua gratia visitat, et ad contemplationis fastigium elevat. Multosque a contemplatione justo judicio deserit, et lapsos in terrenis hujus mundi contraria sunt; ut dum ista adversa sentiunt, ad coeleste desiderium ardentius excitentur. 3. Magna
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ sepult᷑ ab omĩ negotio t̾reno pͥuat᷑. Ita et c̃tẽpla¬
tioni uacans abomini occupatione actuali aũtit̃
et sicut abactuali uita conscendentes incontẽplationi
quiete sepeliunt̃. Ita abactione scłi recedentes
eos uita actiua inse quasi sepeliendo suscipit. Ne ꝑ
hoc uitȩ mundanȩ actiuauita. etuite actiue. con¬
tẽplationis egrediunt̃. ad publicũ actionis tta
rursus abactionis. Manifesto ad secretũ contẽplate¬
onis intime reutunt᷑. ut int̾ dm̃ laudent. Ubi acce
esce solius obtentu. Ita ⁊scĩ acontẽplatione adac
gentie necessaria. In hactiuae uitȩ gnẽ humana in¬
puallare sumit. Ꝙa diut̃nitate contẽplan di lassat̃.
uisio i ãaliũ ine zechielo queibant ⁊ ñreũtebant
queibant ⁊ reũtebant᷑ ꝑtinenit ad contẽplatĩne uitȩ
m̃surã Inqͣ dũꝗsq intenderit suareũberatꝰ infir¬
mitate reflectit᷑. atq iterũ renouata intentione

Expanded text:
Sicut sepultus ab omni negotio terreno privatur, ita et contemplaSicut sepultus ab omni negotio terreno privatur, ita et contemplationi vacans ab omni occupatione actuali avertitur. Et sicut ab actuali vita conscendentes in contemplationis quiete sepeliuntur, ita ab actione saeculi recedentes eos vita activa in se quasi sepeliendos suscipit; ac per hoc vitae mundanae activa vita, et vitae activae contemplationis egrediuntur ad publicum actionis, ita rursus ab actionis manifesto ad secretum intimae contemplationis revertuntur: ut intus Deum laudent, ubi accepescgentiae necessaria. 8. In activae vitae genere humana inese per intervalla resumit, quia diuturnitate contemplandi lassatur. 9. Visio animalium in Ezechiele, quae ibant, et non revertebantquae ibant et revertebantur, pertinent ad contemplativae vitae mensuram, in qua dum quisque intenderit, sua reverberatus infirmitate reflectitur; atque, iterum renovata intentione,
Abbreviated transcription (Latin):
labore legit̃: ⁊ ea quelectast̃ recolendo amemona
minime excidunetur. Acceptabiliã ÷ sensib lectio
tacita quã aꝑta. Amplius enĩ intellectꝰ instruitur.
qnõ uox legentis ꝗescit. et subsilentio lingua mouet̾.
uita mundanis reb bñ utit᷑. Contẽplatiua uero mun¬
tiã ac̃ tẽplatione ꝓhibet̃. utposit᷑ mactuał uitę
oꝑatione purget᷑. Inista enĩ prius ꝑexercitiũ boni
oꝑis cuncta ex auriendast̃ uitia. Ut inilla iã pura
m̃ti atie ad contẽplandũ dm̃ ꝗsq ꝑtranseat ⁊ licet
conũsus statim ad contẽplationẽ conscendere cupia
tm̃ ratione cogit̾ ut prius in actiue uitȩ oꝑatione
uset̃. Eixẽplũ it actiue ⁊ contẽplatiue uitȩ. De iacob
sume. Ꝙdũ ad rachel hoc ÷ aduisũ principũ desti¬
naret. que contẽplationẽ significat. Lia illi hoc ÷
laboriosa uita supponit̃. q̃ actiuã demonstrat.

Expanded text:
labore legitur, et ea quae lecta sunt recolendo a memoria labore legitur, et ea quae lecta sunt recolendo a memoria minime excidunt. 9. Acceptabilior est sensibus lectio tacita quam aperta; amplius enim intellectus instruitur, quando vox legentis quiescit, et sub silentio lingua movetur. . 2. Activa vita mundanis rebus bene utitur, contemplativa vero muntiam, a contemplatione prohibebitur, ut positus in actualis vitae operatione purgetur. In ista enim prius per exercitium boni operis cuncta exhaurienda sunt vitia, ut in illa jam pura mentis acie ad contemplandum Deum quisque pertranseat. Et licet conversus statim ad contemplationem conscendere cupiat, tamen ratione cogitur, ut prius in activae vitae operatione versetur. 4. Exemplum enim activae et contemplativae vitae de Jacob sume, qui dum ad Rachel, hoc est, ad visum principium, destinaret, quae contemplationem significat, Lia illi, hoc est, laboriosa vita supponitur, quae activam demonstrat . 5.
Abbreviated transcription (Latin):
ad ũtunt̃: ꝑ cõparationẽ rerũ facile capiunt̃. Nam
sepe subspetie alia sp̃ales causas script̃ę diuine in¬
sinuant ⁊ nisi ꝑ aliqͣ eiudenti ostensione. uix appa¬
rent oculta legis misteria. Sic̃ instruere solet con
iatio. ita c̃tentio destruit. Hec it relicto sensu u̾itatĩ.
lites gn̾at: ⁊ pugnando ũbis etiã indõblasphemiã.
sitas ut ueritati cͥdere nesciant. Ipsã q̃rectã doc¬
trinã euacuare c̃tendant. Indisputatione fideliũ
cauenda ÷ ꝓpositionũ artifitiosa subtilitas. q̃calli¬
dis obiectionib retias tendit. Itacnĩ uersutis adser¬
tionib pͣuoꝵ disputatio innodat᷑. Ut rectaẽẽ si¬
mulent. que ꝑũsa suadent. lectio memorie auxilio
eget. Quod si fuerit naturalit̾ tardior frequenti
tm meditatione acuit̾ ac legendi assiduitate col¬
ligitur. Sepe ꝓlixa lectio longitudinis causa me¬
moriã leg̃tis oblit̾at. Qđ sibreuis sit submoto¬
que libro sententia retractat̃ inanimo. Tunc sine

Expanded text:
advertuntur, per comparationem rerum facile capiuntur. Nam saepe sub specie alia spirituales causas Scripturae divinae insinuant; et, nisi per aliquam evidentem ostensionem, vix apparent occulta legis mysteria. 4. Sicut inslacio, ita contencio destruere; hec enim relicto sensu veritatis lites generat et pugnando verbis eciam deo blasphemat. sitas, ut veritati cedere nesciant, ipsamque rectam doctrinam evacuare contendant. 300 6. In disputatione fidelium cavenda est propositionum artificiosa subtilitas, quae callidis objectionibus retia tendit; ita enim versutis assertionibus pravorum disputatio innodatur, ut recta esse simulent quae perversa persuadent. 7. Lectio memoriae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, frequenti tamen meditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligitur. 8. Saepe prolixa lectio longitudinis causa memoriam legentis obtergit. Quod si brevis sit, submotoque libro sententia retractetur in animo, tunc sine
Abbreviated transcription (Latin):
legendo ꝑfectã scientiã arrogantes. nãquãuis
sapientes insuꝑfitiẽ uideant̃. M edullit᷑ t̃m ueri¬
tatis archana nontangunt. Qasuꝑbiȩ nube p̃pedi
tib patent. Prauis aũ atq suꝑb clauduntur:
Nãquã uis diuma eloꝗa ilectione arrogantib
sint aꝑta. inmisterio aut clausa atq occultast̃.
Dũ sermodĩ fidelib lux̃ reprob aũ acsuꝑbis qđ¬

Expanded text:
legendo perfectam scientiam arrogantes. Nam quamvis legendo perfectam scientiam arrogantes. Nam quamvis sapientes in superficie videantur, medullitus tamen veritatis arcana non tangunt, quia superbiae nube praepediutibus patent; pravis autem atque superbis clauduntur. Nam quamvis divina eloquia in lectione arrogantibus sint aperta, in mysterio tamen clausa sunt atque occulta. 4. Dum sermo Dei fidelibus lux sit, reprobis a
Abbreviated transcription (Latin):
existit. Qabonũ qđ accep̃ despicit et ꝑdesidiã
derelinꝗt. Ꝙdã dĩ iuditio donũ scientie qdne¬
glegt̃ accipiunt. ut durius dereb ereditis pu¬
niant᷑. Tardiores aũ idõneo qd̾ scire cupiunt. difi-
octrina sine adiuuante grã quãuis infundatur
Dedoctrina sine gr̃a.
ꝑstrepit : sedinterius nichil ꝓficit. Tc̃ aũt dĩser¬
mo infusus aurib ad cordis intima ꝑuenit. qño
dĩgrã m̃tẽ interius ut intelłegat tangit. Sic̃ n
quosdã flãma caritatis sue. ds̃ illuminat ut uita.¬
lit sapiant: Ita quosdã frigidos: torpente̾ q̃ dese¬
rit: ut sine sensu ꝑsistant. Pleriq inacumine in¬
tellegendi uiuaces existunt. Sed loquendi iopia
angustant̃. Q dã ũo mutrisq pollent. ꝗa etscien¬
di copiã ⁊ dicendi efficatiã habent¬
scripturaꝵ ñ ad dĩgłam sed adsuã laudẽ utunt᷑.
dũ ex sua scientia extollunt̃. et ibi peccant: ubi¬
di peccata demudare debuer̃. Num quã c̃secunt᷑

Expanded text:
 donum quod accepit despicit, et per desidiam delinquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficuDoctrina sine adjuvante gratia, quamvis infundaDe doctrina sine gratiaperstrepit, sed interius nil proficit. Tunc autem Dei sermo infusus auribus ad cordis ultima pervenit, quando Dei gratia mentem interius, ut intelligat, tangit. 2. Sicut enim quosdam flamma charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. Quidam vero in utrisque pollent, quia et sciendi copiam, et dicendi efficaciam habentrarum, non ad Dei gloriam, sed ad suam laudem utuntur, dum ipsa scientia extolluntur, et ibi peccant, ubi peccata mundare debuerant. 2. Nunquam consequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ moraret̃ loci. cotidiano ea uapore c̃sumeret. Sed ut
uet᷑. Nlã dũ ad suꝑiora c̃scenderit: uertẽperat. Uh
aũt ad sumũ aceli uenerit: aestiuo ẽẽ accendit calores
ecẽdim s nurisꝰs autumno tẽperiẽ reddit. Ubiũo ad inferi¬
orẽ redierit cͥculũ a exglatiali c̃page celi rigore noł¬
dies cũ ascenderit: ex ipso etiã nox cũ occiderit: exipso
m̃ses ⁊ anni numerint̃. exipso uicissitudinẽ tẽpoꝵ fiunt.

Expanded text:
sdem moraretur locis, quotidianoo vapore eius consumeret; sed ut sdem moraretur locis, quotidianoo vapore eius consumeret; sed ut servatur. Nam dum ad superiora conscenderit, ver temperat; 155 ubi autem ad summum coeli venerit, aestivos accendit calores; descendens rursus autumno temperiem reddit. Ubi vero ad inferiorem reddit circulum, ex glaciali compage coeli rigorem nodies, cum ascenderit: ex ipso etiam nox, cum occiderit: ex ipso menses et anni numerantur; ex ipso vicissitudines temporum fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tt astaiꝗ arat᷑ & yginus: solẽ ꝑse ipsũ moueri noncũ
mundo uerti uno loco manentẽ. Nã si fix manerei nece̾se
erat eodẽ loco occidere ⁊ exoriri : aqͦ pͥmo die fuerat exort᷑
Que admodũ cetera sẏderũ signa oriunt᷑ ⁊ octidunt. ẜ terea
et suta eẽ c̃seq̃nt̃ erat dies ⁊ noctẽ õs eẽ aeq̃le̾: ⁊ quã spe¬
tios hodiernꝰ dies eẽt: tã long̾ sẽꝑ eẽt futur. Nox q̃q̃
losophi nequaquã cũ mundo fixũ uolui: sed ipsũ ꝑse
cognitã nob̵ uas ad locũ : un exierat regͣdit̃. Expletoq
nocti cͥculo : rursꝰ de loco suo festmꝰ crũpit. Obliqͣ enĩ
et fracta linea ꝑ austrũ ꝑgit ad borreã: ⁊ ita ad orientẽ
reutit. hiemi aut̃ tp̃e ꝑplagã meridianã currit. Estare
uõ : septen trioni uicinꝰ. ẽ. Sed qño ꝑ austrũ currit: uici
nior t̾rae ⁊: qno uõ iuxta septen trionẽ: sublimĩ atollit̃
Cui idõ ds̃ diũsa curs c̃stituit loca ⁊ tp̃a :: ne dũ sẽꝑ inhi¬

Expanded text:
t antiqui, Aratus et Hyginus, solem per seipsum moveri, non cum mundo verti uno loco manentem. Nam si fixus maneret, necesse erat eodem loco occidere et exoriri a quo pridie fuerat exortus, quemadmodum caetera siderum signa oriuntur et occidunt. Praeterea, si ita esset, consequens erat dies et noctes omnes esse aequales, et quam spatiosus hodiernus dies esset, tam longus semper esset futurus. 2. Nox quoque r, putant eum philosophi nequaquam cum mundo fixum volvi, sed ipsum per cognitas nobis vias ad locum unde exierat regreditur, expletoque noctis circulo, rursus de loco suo festinus erumpit; obliqua enim et fracta linea per Austrum pergit ad Boream, et ita ad Orientem revertitur. Hiemis autem tempore per plagam meridianam currit. Aestate vero Septentrioni vicinus est. Sed ndo vero iuxta septentrionem, sublimis attollitur. Cui ideo Deus diversa cursus instituit loca et tempora, ne, dum semper in i
Abbreviated transcription (Latin):
inmisteriũ caticumunidandꝰ apatͥb idõ ẽ institutũ. ut eiꝰgustu
c̃lip̃itũ saplentit ꝑcipiant. neq desipiant a sapore.xͥ. ne sint
fniemt ⁊ alibẽdiant quẽ amodũ illa. que cũ liberaret̃ a sod om̃i
inuiaposeta rec᷑ respex ibiq remansit facta statuasał. Qsigno
affectiois pͥstine ñ recordeht̃ netpad scłi illecebrare uocent᷑. ꝗad
scđm saluatori sentũ porent manũ suã sr̃ aratrũ ⁊ respitienret᷑¬

Expanded text:
sterio catechumenis dandus a Patribus ideo est institutus, ut ejus gustu condimentum sapientiae percipiant, neque desipiant a sapore Christi; ne sint nterant, quemadmodum illa quae cum liberaretur a Sodomis, in via postea retro aspexit, ibique remansit facta statua salis; quo affectionis pristinae non recordentur, neque ad saeculi illecebras revocent; quia secundum Salvatoris sententiam ponens manu
Abbreviated transcription (Latin):
qacdis int̃ dix̃ clic̃s. Ꝙ cĩsty domserit uxort̃ suã excepto forncatiois
causa. zaliã duxerit mechat̃. Solũ ut ait hieronimꝰ. ad ult̾iũe đ
ipcori uincat affectũ.Immocẽ ila upiã parnẽ in aliã diuiserit. ⁊ se
fornicatiõe sep̃aũit amarito. ñ debat teneri. ne uirũ q̃q sebmale¬
dicio faciat dicente scͥptuã. O adulterã tenet stult ⁊ impiuẽ.
iide moxita : siluxuriosa. si fatua ssigulosa : siuaga si uirgate yma¬
neq ser uã netplibera h ꝗbe ꝓotĩt ut mat monii fidẽ ser uet Nap il
ut uri pubblici ratioe silamesiet ad ulteraẽ que uirũ haben ab
altero polluit̃. ⁊ marit si asterã habeat acͥmine adult̾ii alienꝰ habet̃

Expanded text:
dicens: Quicunque dimiserit uxorem suam, excepta fornicationis causa, et aliam duxerit, moechatur . Solum ut ait Hieronymus adulterium est, quod uxoris vincat affectum, imo cum illa unam carnem in aliam diviserit, et se fornicatione separaverit, a marito non debet teneri, ne virum quoque sub maledicto faciat, dicente Scriptura: Qui adulteram tenet, stultus et impius est . si malis moribus, si luxuriosa, si fatua, si gulosa, si vaga, si jurgatrix et maneque servam, neque liberam habere poterit, ut matrimonii fidem servet. Neque enim, ut juris publici ratio est, sola mulier adultera est quae, virum habens, ab altero polluitur, et maritus, si alteram habeat, a crimine adulterii alienus habeatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Oniugati lex nature ascło ẽ. Os cñi fec̃ adã. ⁊ dedit ei ad nito¬
riũ cuã cũ ꝓcͤationi sub secuta sententiadic̃s. Crescite ⁊ mł ti¬
plicamini: ⁊ replete t̃rã: Sed facta eadẽ muliere pͥu̾ solatio
q̃ c̃iugiũ fuit . donec p̃adiso in obedientia eiecerit qͦs int᷑ p̃ahy¬
sũ obedientia tenuisset Acpt̃ bt̃e sedi ex cesũ mulier̃e suã
pulsu agnoscẽ libro genes eo edocente .: Et cognouadã mulierẽ suã.¬

Expanded text:
onjugatis lex naturae a saeculo est. Deus enim fecit Adam, et dedit ei adjutorem Hevam cum procreationis subsecuta sententia, dicens: Crescite, et multiplicamini, et replete terram . Sed facta eadem mulier prius solatio quam conjugio fuit, donec a paradiso inobedientia ejiceret quos intra paradisum obedientia tenuisset, ac post beatae sedis excessus mulierem suam pulsus agnosceret, libro Geneseos edocente: Et cognovit Adam mulierem sua
Abbreviated transcription (Latin):
suffitientia domandaꝵ libidim̃. sed etiã ab oib que uents
tgentib distribuit᷑ ut nichil remaneat qd habundauĩt.
tni ut̃ qq̃ ex uita rustica. ⁊ exopificũ exercitatione:⁊ ex
plebtio labore. Tanto utiq feliciũ q̃nto fortiũ edlucati.

Expanded text:
sufficientia domandarum libidinum, sed etiam ab omnibus, quae ventris sufficientia domandarum libidinum, sed etiam ab omnibus, quae ventris egentibus distribuitur, ut nihil remaneat, quod superabundVeniunt quoque ex vita rustica, et opificum exercitatione, et ex plebeio labore tanto utique felicius, quanto fortius educati.
Abbreviated transcription (Latin):
iuͦ pat᷑s intellecta. ollerantia. atq dicretione insign̾e. oibreb
excelsi. nulla suꝑbia c̃sult̃ hicͦs filio̾ appellant. magna sua ui
bendo auctoritate: illoꝵ in obediendo uoluntatẽ. Conueniũt
aũt õs frequent̃ nocte dieq dato signo festina cũ ꝓperatioẽ
ad orationẽ solẽpniũ horaꝵ elebrantt fixa intentiõe cordi.
⁊u̾q ad c̃mationẽ psalmoꝵ sine fastidio ꝑsistente. Itẽ c̃ueniut
dieb singułi int̃ positi dũ ad huc ie uni st̃ incollatione ad au¬
diendũ pat᷑m. Audiũt̃ aũt eũ inc̾dibili studioꝵ mͦ. affectuq¬
ammoꝵ suoꝵ put eo̾ ꝓuocauĩt diserenti oratione uł gemitũ
uł ficcũ significantẽ. Corp̾deinde cũ silentiomagnoreficiũt
tantũ qͣntũ saluti ne ce seẽ. coercente unoq̃q ꝑ parsimoniã
c̃cupiscentie gułã. negͣuet̃ eoꝵ cor uł inea ipsa que p̃stos t̃
parcet uilisima. Itaq ñsolũ a carnib ⁊ uino abstinent. ꝓ

Expanded text:
Hi vero patres intellectu, tolerantia atque discretione insignes, omnibus rebus excelsi, nulla superbia consulunt his quos filios appellant, magna sua in jubendo auctoritate, magna illorum in obediendo voluntate. 14. Conveniunt autem omnes frequenter nocte dieque, dato signo, festina cum properatione, ad orationem solemnium horarum, celebrantes fixa intentione cordis, usque ad consummationem psalmorum sine fastidio persistentes. Item conveniunt, diebus singulis interpositis, dum adhuc jejuni sunt in collatione ad audiendum Patrem. Audiunt autem eum incredibili studio, summo silentm, prout eos provocaverint disserentes, oratione, vel gemitu, vel fletu significantes per corpus. Deinde cum silentio magno reficiunt tantum quantum saluti necesse est, coercente unoquoque per parcimoniam concupiscentiae gulam, ne gravetur cor eorum, vel in ea ipsa, quae praesto sunt, parce et vilissime. Itaque non solum a carnibus et vino abstinent pro
Abbreviated transcription (Latin):
posint. Uñ edudũlectore p̃conẽ uł ꝓclamator̾e uocabant̃.
pͥmi cõposuer̃ ⁊ cantauer̃. Mortuo aũt asaph. filiieiꝰ in hõ ordinẽ
subrogatis tadđ erantq psalmiste ꝑsuctesionẽ gñis sic̃ ordo
sac̃tdotali. Ipsiq soli c̃tinuidieb intẽplocanebant candidiꝰ in
duiti stołt ad uotẽ uniu̾ respondente choro. Ex hoc ueteri
more etuła sũpsit ex ẽplũ nutͥ encli psalmista. qͣcantib ad af

Expanded text:
possit. Unde et dudum lectores praecones vel proclampossit. Unde et dudum lectores praecones vel proclamprimi composuerunt et cantaverunt. Mortuo autem Asaph, filii ejus in ordinem subrogati sunt a David, erantque psalmistae per successionem generis, sicut et ordo sacerdotalis; ipsiduti stolis, ad vocem unius respondente choro. Ex hoc veteri more Ecclesia sumpsit exemplum nutriendi Psalmistas, quorum cantibus ad ef