comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
It quando ages causam ipsorũ.
& quando facis iudicium ipsorum : tuo nomi¬
ni confitebuntur. Meritis suis nihil tribu¬
unt: nontribuent totum. nisi miscđiae tuȩ
Uerumtam̃ iusti confitebuntur nominituo.
Et quiã Eonfitebuntur nomini tuo: ut quan¬
tũcũq iusti fuerint. nihil sibi assumant de
suo. nihil sibi tribuant desuo. Qlic fiet ut¬
dirigant cor: quia quando ad se flectunt.
torquent cor Quando autem indm̃ inten¬
dunt : dirigunt cor. Et ubi erit uoluptas.
ubi requiesꝰ ubi gaudium. ubi beatitudo
Num qͥd inse : non. Sed inquo sunt lux.
N unc autem lux in dño dixit: ideo uide quid
sequitur. uide quo concludit: In habitabuał
recti cum uultutuo. Male

Expanded text:
t quando ages causam ipsorum, et quando facies judicium ipsorum, tuo nomini confitebuntur: meritis suis nihil tribuent, non tribuent totum nisi misericordiae tuae. «Verumtamen justi confitebuntur nomini tuo.» Et quia confitebuntur nomini tuo, ut quantumcumque justi fuerint, nihil sibi assumant de suo, nihil sibi tribuant de suo; quid fiet, ut dirigant cor? Quia quando ad se flectunt, torquent cor; quando autem in Dominum intendunt, dirigunt cor. Et ubi erit voluptas, ubi requies, ubi gaudium, ubi beatitudo? Numquid in se? Non; sed in quo sunt lux. «Nunc autem lux in Domino» , dixit. Ideo vide quid sequitur, vide quo concludit: «Inhabitabunt recti cum vultu tuo.» Male
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ qm̃ ab ipso pacientia mea: noncorpꝰ
imꝑsecutione mortificari. sed animã ñcusto¬
Bene autem intelliguntur oris uoluntaria.
ta: unde dietum ẽ: uoluntarie sacrificabo tͥ:
Sedquid est quod adiungit. & iudicia tua doce
me : Nonne ipse inuersibus suꝑiorib dixerat.
aiudicus tuis non declinaui : quomodo istuc
siea non nouerat: porro si nouerat. quomodo
hic dicit. & iudicia tua doceme : Ansicut
illud est suauitatem fecisti cũ seruotuo. & post¬
ea dicit. suauitatẽ doceme: quod ita exposui¬
mus. ut intelligeremus uerba ꝓficientis : &
addis ibi ad iđ quod acceperat postulantis.

Expanded text:
iam ab ipso est patientia mea» : non corpus in persecutione mortificari, sed animam, non custoBene autem intelliguntur «oris voluntaria,» ta: unde dictum est, «Voluntarie sacrificabo tibi» . Sed quid est quod adjungit, «Et judicia tua doce me?» Nonne ipse in versibus superioribus dixerat, «A judiciis tuis non declinavi?» Quomodo istud, si non ea noverat? Porro si noverat, quomodo hic dicit, «Et judicia tua doce me?» An sicut illud est, «Suavitatem fecisti cum servo tuo;» et postea dicit, «Suavitatem doce me?» Quod ita exposuimus, ut intelligeremus verba proficientis, et addi sibi ad id quod acceperat postulantis.
Abbreviated transcription (Latin):
Non autem ait. humiliaui me. ut humilitatẽ quae
in precepto ẽ. intelligi sit necesse : sed ait. humi¬
liatus sum usq ualde. Maximã scilicoe passus
ꝑsecutionem : ꝓ eo quod iurauit & statuit. custo¬
dire iudicia iustitiae dĩ. & ne intanta humili¬
atione fides ipsa deficer&: addidit Dñe
uiuifica me scđm uerbum tuum: hoc est
scđm ꝓmissũ tuum: Nam & uerbũ ꝓmissorum

Expanded text:
Non enim ait, Humiliavi me; ut humilitatem quae in praecepto est, intelligi sit necesse: sed ait, «Humiliatus sum usque valde;» maximam scilicet passus persecutionem, pro eo quod juravit et statuit custodire judicia justitiae Dei. Et ne in tanta humiliatione fides ipsa deficeret, addidit, «Domine, vivifica me secundum verbum tuum:» hoc est secundum promissum tuum. Nam et verbum promissorum
Abbreviated transcription (Latin):
NSIH̃S IN HOCESALMO PERPROPHETIÃ
tanquã sibi petiuit intellectũ dari
adõ corporisuo. quod ẽ aecclesia.¬
addĩ mandata discenda: cum ips o enim uita
corporis eiꝰ hoc est popłi eiꝰ abscondita.ẽ. in
dõ. et ipse in eodem corpore suo indigentiã
patitur. et poscit quod membris suis . ẽ. neces¬
sarium
Manus tuae in qͥt fecerunt me &
plasmauer̃ me : da mihi intellectũ ut discam

Expanded text:
sus in hoc psalmo per prophetam, tamquam sibi, petivit intellectum dari a Deo corpori suo, quod est Ecclesiad Dei mandata discenda. Cum ipso enim vita corporis ejus, hoc est populi ejus, abscondita est in Deo , et ipse in eodem corpore suo indigentiam patitur, et poscit quod membris suis est necessarium. «Manus tuae,» inquit, «fecerunt me, et plasmaverunt me; da mihi intellectum, ut discam
Abbreviated transcription (Latin):
flumina. Et hoc factũ: tam cito intelligitur
enum & dicit. Qm̃ memor fuit uerbi sc̃isui.¬
quod locutus . ẽ. ad abrahã puerum suũ. Et
eduxit popłmsuũ in exultatione : & electos
suos in laetitia

Expanded text:
flumina.» Et hoc factum tam cito intelligitur,enim et dicit: «Quoniam memor fuit verbi squod locutus est ad Abraham puerum suum. Et eduxit populum suum in exultatione  et electos suos in laetitia
Abbreviated transcription (Latin):
tionib tuis. qui a miusta cogitatio eorum
Ideo ergo clamauit. ad iuiua me & saluus ero &
meditãbor in iustificationib tuis semꝑ: quia
innihilum redigit dĩ om̃s discedentes aiustifi¬
cationib suis. Quare autem discedunt: quia
iniusta .ẽ. inquit cogitatio eoꝵ. Ubĩ acceditur:
ibi disceditur. O mĩa oꝑa uel bona uel mala.
a cogitatione ꝓcedunt. Incogitatione quisq
innõcens. in cogitatione reus est ꝓpterquod
scriptum est. Cõgitatio scã seruabitte. & alibi
aut etiam excusantib Vbi autem felix. ẽ. qͥ
in cogitatione miser.ẽ. Aut quomodo ibi
non miser .ẽ. qui adnihilum redactus ẽ: Mag¬
na quippe . ẽ. sterilitas. iniquitas Merito dic¬
tum Confundantur iniqui facientes uane
idest in aniter tanquam redacti adnihilum
reuaricantes deputaui.
uel putaui. uel existimaui: oms peccatores

Expanded text:
tionibus tuis; quia injusta cogitatio eorum.» Ideo ergo clamavit: «Adjuva me et salvus ero, et meditabor in justificationibus tuis semper;» quia in nihilum redigit Deus omnes discedentes a justificationibus suis. Quare autem discedunt? «Quia injusta est,» inquit, «cogitatio eorum.» Ibi acceditur, ibi disceditur. Omnia opera, vel mala, vel bona, a cogitatione procedunt: in cogitatione quisque innocens, in cogitatione reus est. Propter quod scriptum est: «Cogitatio sancta servabit te» : et alibi aut etiam defendentibus» . Ubi autem felix est qui in cogitatione miser est? aut quomodo ibi non miser est qui ad nihilum redactus est? Magna quippe est sterilitas, iniquitas. Merito dictum est: «Confundantur iniqui facientes vane» ; id est, inaniter, tanquam redacti ad nihilumaevaricantes deputavi,» vel «putavi,» vel «existimavi omnes peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
riora: Conficit nobis potionem ad amorẽ suũ
Quib dam modis miris mirificat ipsadicta sua:
ut cũ ea diceremꝰ quae iã noueratis. tam̃ quia
ex illis locis eruebantur quae obscura uideban¬
tur: tanquã noua fier& ipsa cognitio Nũquid
non notieratis fr̃s. quia in aeccła dĩ tolerandi
sunt mali. & scismata non sunt facienda: nũ¬
quid iã nonsciebatis. quia intrailla retia quȩ
capiunt bonos & malos pisces ꝑdurandum.ẽ.
usq ad littus. nec retia rumpenda sunt. qui a
inlittore separabuntur boni aduasa. & mali
ꝓicientur. amista noueratis. uersus autem
istos psalmi huiꝰ. non intelligebatis. Expositũ
ẽ. quod non intelligebatis: &̃ in nouatum. ẽ qđ¬
non noueratis¬

Expanded text:
riora? Conficit nobis potionem ad amorem suum, quibusdam modis miris. Mirificat ipsa dicta sua, ut cum ea diceremus quae jam noveratis, tamen quia ex illis locis eruebantur quae obscura videbantur, tanquam nova fieret ipsa cognitio. Numquid non noveratis, fratres, quia in Ecclesia Dei tolerandi sunt mali, et schismata non sunt facienda? Numquid non jam sciebatis quia intra illa retia quae capiunt bonos et malos pisces, perdurandum est usque ad littus, nec retia rumpenda sunt; quia in littore separabuntur boni ad vasa, et mali projicientur? Jam ista noveratis; versus autem istos psalmi hujus non intelligebatis: expositum est quod non intelligebatis, et innovatum est quod noveratis
Abbreviated transcription (Latin):
ri eratis aiustitia Nunc uero liberati apeccato.
facti autem seruidõ: habetis fructum uestrũ
in scĩficatione. finẽ uero uitam aeternã: Dicat gͦ¬
tuam sunt: non sunt filii ancillae tuae ł go
autem seruus tuus. & filius ancillae tuae
Disrupisti uincula mea. tibi sacrificabo sacri¬
ficium laudis

Expanded text:
ri eratis a justitia; nunc vero liberati a peccato, ri eratis a justitia; nunc vero liberati a peccato, facti autem servi Deo, habetis in sanctificationem, finem uero uitam aeternam. Setuam sunt, non sunt filii ancillae tuae: Ego autem, et servus tuus, et filius ancillae tuae. Disrupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis
Abbreviated transcription (Latin):
eam sanguine suo quemprior fudit ꝓsalute
seruorum: ne prodñi nomine serui fundere
pium. tanto p̃cio comparatum : & dicat. Od nẽ
ego seruus tuus ego seruus tuus. & filius
ancillae tuae. Ergo et emptus . ẽ : & uernaculꝰ
est : Ancum matre simul emptus est.  An quia
uernaculus. ẽ. ꝓpt̾ peccata fugę suae dep̃datus.
Ideo emptus. quia redẽptus est: Filius enim ẽ.
ancillae scđm quod omĩs creatura subdita crea¬
toriẽ: & uerissimo dño. uerissimũ debet famula¬
tum. Quem cum ex hib& libera est. hanc accipi¬
ens ad nõ grãm: ut ei non necessitate sed uolun¬
tate deseruiat. Ergo iste filius ẽ. hierusalem
caelestis quae sursum est: mater omniũ nrc̃ um
lbera Et libera quidem peccato. sed ancilla uis¬
titiae. Cuius filiis adhuc peregrinantib dicitur:
uos in libertatem uocati estis. Sed rursus eos ser¬
uos facit dicens: sed incaritate seruite inuicem
Quib item dicitur: Cum serui eratis peccato: libe¬

Expanded text:
eam sanguine suo, quem prior fudit pro salute servorum, ne pro Domini nomine servi fundere pium tanto pretio comparatum, et dicat: «O Domine, ego servus tuus; ego servus tuus, et filius ancillae tuae.» Ergo et emptus est, et vernaculus est. An cum matre simul est emptus? an quia vernaculus est, pro peccato fugae suae depraedatus, et ideo emptus, quia redemptus est? Filius enim est ancillae secundum quod omnis creatura subdita Creatori est, et verissimo Domino verissimum debet famulatum: quem cum exhibet, libera est, hanc accipiens a Domino gratiam, ut ei non necessitate, sed voluntate deserviat. Ergo iste filius est Jerusalem coelestis, quae sursum est, mater omnium nostrum libera . Et libera quidem a peccato, sed ancilla justitiae: cujus filiis adhuc peregrinantibus dicitur, «Vos in libertatem vocati estis;» et rursus eos servos facit, dicens, «Sed in charitate servite invicem» : quibus item dicitur, «Cum serviebatis peccato, libe
Abbreviated transcription (Latin):
Non mouebuntur ergo in aet̃num: qui in habi¬
tant uisionem pacis: & pax suꝑ isrł. Ergo isrł
dĩ. Si ergo uidens pacem. hoc. ẽ uidens dm̃:
merito & ds̃ ipse ẽ . pax. Ergo quia xp̃s filius
dĩ pax. ẽ: ideo uenit colligere suos. & secernere
abiniquis. A quib iniquis: qui oderunt hie¬
rusalem. qui oderunt pacem. qui uolunt con¬
scindere unitatem. qui noncredunt paci. qui
falsam pacẽ ꝓnuntiant in populo. & non illã
habent: quib respondetur cum dixerint pax
uobiscum: & cum sp̃ũtuo Falsa dicunt. & fal¬
sum audiunt. Quib dicunt pax uobiscum.¬
quos separant apace orbis t̾rarum: Et quib dr̃ &
unitate diligerent: & relinquerent dissensionẽ.
T alsum ergo p̃ nuntiantes: falsum audiunt. dor
uenim ꝓnuntiemcs: & uerum audiamus Simꝰ
istł &e amplectamur pacem: quia hierusalẽ
e uisio pacis & nos isrł: cȩ pax suꝑ israbel

Expanded text:
ommovebuntur ergo in aeternum, qui inhabitant visionem pacis. Et «pax super Israel.» Ergo Israel Dei. Si ergo videns pacem, hoc est videns Deum; merito et Deus ipse est pax. Ergo quia Christus Filius Dei pax est, ideo venit colligere suos, et secernere ab iniquis. A quibus iniquis? Qui oderunt Jerusalem, qui oderunt pacem, qui volunt conscindere unitatem, qui non credunt paci, qui falsam pacem pronuntiant in populo, et non illam habent. Quibus respondetur, cum dixerint, Pax vobiscum, Et cum spiritu tuo: falsum dicunt, et falsum audiunt. Quibus dicunt, Pax vobiscuos separant a pace orbis terrarum. Et quibus dicitunitatem diligerent, et relinquerent dissensionem? Falsum ergo pronuntiantes, falsum audiunt. Nos verum pronuntiemus, et verum audiamus. Simus Israel, et amplectamur pacem; quia Jerusalem est visio pacis, et nos Israel, et «pax super Israel
Abbreviated transcription (Latin):
facta imitati sunt: Quia eorum p̾sentes lęcitias
amauer̃. & futura supplicia noncrediderunt:
Qui ergo recti sunt corde & non declinant. quid
habebunt. lam ueniamꝰ ad ipsam hereditatẽ
fr̃s : quia filii sumus Quid possidebimus:
quae. ẽ. hereditas. quae patria nr̃a : quid uoca¬
tur: pax Perhanc uos salutamꝰ hanc uobis
annuntiamus hanc suscipiunt montes & colles
uocabitur ipsa hereditas nisi pax: & uidete
quia exheredati sunt: qui non amant pacem
N on autẽ amant pacẽ : qui diuidunt unitatem:
Pax possessio piorum: possessio heredum:
Et qui sunt heredes: filii. Aũdĩ euangłm. Beati
pacifici : quiã filii dĩ uocabuntur ipsi Audite¬

Expanded text:
facta imitati sunt; quia eorum praesentes laetitias amaverunt, et futura supplicia non crediderunt. Qui ergo recti sunt corde, et non declinant, quid habebunt? Jam veniamus ad ipsam haereditatem, fratres, quia filii sumus. Quid possidebimus? quae est haereditas? quae patria nostra? quid vocatur? Pax. Per hanc vos salutamus, hanc vobis annuntiamus, hanc suscipiunt montes, et collevocabitur ipsa haereditas, nisi pax? Et videte quia exhaeredati sunt qui non amant pacem: non autem amant pacem, qui dividunt unitatem. Pax possessio piorum est, possessio haeredum. Et qui sunt haeredes? Filii. Audite Evangelium: «Beati pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur» . Audite
Abbreviated transcription (Latin):
Ista omĩa dõ faciente qũi incȩlo
et interra omĩa quȩcũq uoluit fecit: qui
iudicauit plebem suã & inseruissuis ad uo¬
cabitur. Quid restat figmentũ. nisi riden¬
dum non adorandum. idola gentiũ dicturꝰ
erat fortasse. ut contẽpneremus ista omĩa
Dicturus erat idola gentium lapides & ligna.
gẏpsum et testa: non haec docibilis dico

Expanded text:
i in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit, qui judicavit plebem suam, et in servis suis advocabitur; quid restat figmentum, nisi ridendum, non adorandum? Idola Gentium dicturus erat fortasse, ut contemneremus ista omnia; dicturus erat idola Gentium, lapides et ligna, gypsum et testam? Non haec dico; vilis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt usq ad terrã. ut cogitare amplius non pos-
dico: ꝑ carnem: Caro enim ista terra.ẽ: et de
terra facta ẽ:. Quicquid peroculos capis: ad
terrã ꝑtin&e. Quicquid peraures. qͥc qͥd per
olfactũ. quicqͥd ꝑgustum. quicquid ꝑ taccum.
ad terrã ꝑtinet. quia ꝑt̾rã ꝑcipitur. Illi ergo
nonualebant intelligere intelligentiã. cuius
non ẽ. numerus. quia intelligentiae eius non
ẽ numerus Rep̃hendentes scripturas mỹstĩ¬
cas quib dã reb salubriter tegentes intelli¬
gentiã. ut paruuli exerceantũr: & ipsa rep̃¬
hensione immites facti. quod contrarium est
mansuetis. Humiliati sunt usq ad terrã: ut
incorporalem dm̃ sentire nonpossent. Et quic¬
adt̾rã Quid ergo debemus facere nos. si nolu
usq ad intelligibilia: magnũ. ẽ ꝓficere usq
ad sp̃italia. Magnũ ẽ eo ꝑuenire cor. ut nouerit
ẽẽ. aliquid quod non ꝑlocũ tendatur: nec ꝑtem¬

Expanded text:
sunt usque ad terram, ut cogitare amplius non possesunt usque ad terram, ut cogitare amplius non possedico? Per carnem. Caro enim ista terra est, et de terra facta est. Quidquid per oculos capis, ad terram pertinet; quidquid per aures, quidquid per olfactum, quidquid per gustum, quidquid per tactum, ad terram pertinet; quia per terram percipitur. Illi ergo non valebant intelligere intelligentiam, cujus non est numerus; quia, «Intelligentiae ejus non est numerus.» Reprehendentes Scripturas mysticis quibusdam rebus salubriter tegentes intelligentiam, ut parvuli exerceantur, et ipsa reprehensione immites facti, quod contrarium est mansuetis, humiliati sunt usque ad terram, ut incorporalem Deum sentire non possent, et quidad terram.» Quid ergo debemus facere nos, si nolumusque ad intelligibilia, magnum est proficere usque ad spiritualia, magnum est eo pervenire cor, ut noverit esse aliquid quod non per loca extendatur, nec per tem
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Sed humiliati sunt qui hoc facere uoluer̃:
usq ad terrã. Non sunt ꝑmissi intelligere cȩlestia:
t̾rena sapuer̃: Quicquid audis infabulis ipsoꝵ.
non nisi blasphemia . ẽ: & quȩdã figm̃ta imagi-¬
nũ corporaliũ. Quandoquidem uolentes intellige¬
re dm̃. usq ad lucis istius uisibilis cogitationẽ
uener̃: ultra ire nonpotuer̃. Et tales lucis cam-¬¬
pos fecer̃ in regno dĩ: qualem uidebant hunc
solem quasi fructũ lucis illius: Totum autẽ hoc
quodquot ꝑterrã carnis tangitur : terraẽ dõ
Habemus enim unde uideamꝰ : unde audiamꝰ.
unde odoremus. unde gustemus: unde tangamꝰ
Caro ista ꝑquinq nuntios quosdã quos appella¬
mꝰ sensus: percipit. nonnisi corporalia Intel¬
ligibilia uero & spitalia : mente capiuntur
Quia ergo illi obscuritatẽ scripturarũ irriser̃.
quae ꝓpt̾ea clausȩ erant ut pulsantes exerceren¬
tur. non ut paruulis neggarentur: Humiliati

Expanded text:
vit. Sed humiliati sunt, qui hoc facere voluerunt, vit. Sed humiliati sunt, qui hoc facere voluerunt, usque ad terram. Non sunt permissi intelligere coelestia, terrena sapuerunt. Quidquid audis in fabulis ipsorum, nonnisi blasphemia est, et quaedam figmenta imaginum corporalium: quandoquidem volentes intelligere Deum, usque ad lucis istius visibilis cogitationem venerunt, ultra ire non potuerunt; et tales campos lucis fecerunt in regno Dei, qualem videbant hunc solem, quasi fructum lucis illius. Totum autem hoc quod per terram carnis tangitur, terra est Deo. Habemus enim unde videamus, unde audiamus, unde odoremus, unde gustemus, unde tangamus. Caro ista per quinque nuntios quosdam, quos appellamus sensus, percipit nonnisi corporalia: intelligibilia vero et spiritualia mente capiuntur. Quia ergo illi obscuritatem Scripturarum irriserunt, quae propterea clausae erant, ut pulsantes exercerentur, non ut parvulis negarentur, humiliati
Abbreviated transcription (Latin):
re aduersus clausadĩ. Mansuetus esto. ut
suscipiat tẽ. Si autẽ resistis: audi quod seqͥtur
Humilians autem peccatores. usq ad terram.
M ulta genera sunt peccatoꝵ: humilians autẽ
peccãto res usq ad terrã. Quos peccatores. nisi
contrarios mansuetis: Ex eo quippe quod
ait. suscipiens mansuetos dñs. humilians autẽ
peccatores usq ad terrã: speciem quandam
peccatoꝵ exp̃dicta mansuetudine uoluit in¬
telligi. Peccatores erggo hoc loco. immites. et eos
qui mansueti non sunt: intelligimꝰ quare hu¬
miliat usq ad terrã : rep̃hendunt intelligibi¬
lia. terrena sensuri sunt: Hõc facit homĩnib
qui uoluer̃ irridẽre legem antequã nossent
N on eni fuer̃ mansueti Incelligat caritas u̾ra
Extitit quaedã ꝑditissima secta manicheoꝵ. accep¬
tas scripturas & lectas irrisit. rep̃hendere uo-¬
luit quod non intelligebat. & ex agitando et
reprehendendo non intellecta: multos illaquea¬

Expanded text:
re adversus clausa Dei; mansuetus esto, ut re adversus clausa Dei; mansuetus esto, ut suscipiat te. Si autem resistis, audi quod sequitur: «Humilians autem peccatores usque ad terram.» Multa genera sunt peccatorum: «Humilians autem peccatores usque ad terram;» quos peccatores, nisi contrarios mansuetis? Ex eo quippe quod ait, «Suscipiens mansuetos Dominus, humilians autem peccatores usque ad terram;» speciem quamdam peccatorum ex praedicta mansuetudine voluit intelligi. Peccatores ergo hoc loco immites, et eos qui mansueti non sunt, intelligimus. Quare humiliat usque ad terram? Reprehendunt intelligibilia, terrena sensuri sunt. 13. Hoc fecit hominibus qui voluerunt irridere Legem, antequam nossent; non enim fuerunt mansueti. Intelligat Charitas vestra. Exstitit quaedam perditissima secta Manichaeorum; acceptas Scripturas et lectas irrisit: reprehendere voluit quod non intelligebat, et exagitando et reprehendendo non intellecta, multos illaquea
Abbreviated transcription (Latin):
Verbi grã. non intelligis. parũ intelli¬
gis. nonsequeris. Honora scripturã dĩ. hono¬
ra uerbum dĩ etiam ñ aꝑtum: differ pietatem
intelligentiã. Noli ꝓpt̃uus accusare. aut obs¬
curitatem: aut quasi peruersitatẽ scripturae
Peruersum hic: nihil. ẽ: Obscurum autẽ aliqͥd
.ẽ non ut tibi negetur: sed ut exerceat acceptu¬
rum: Ergo quando obscurũ ẽ.: medicuf illud
facit ut pulses. Voluit ut exercearis inpulsan¬
do uoluit ut pulsanti aperiret: Pulsando exer¬
ceberis. exercitatus latior efficeris. lacior
factus: capies quod donatur. Ergo noli indigna¬
ri qđ clausum ẽ: Mitis esto: mansuetus esto
Noli recalcitrare & dicere: melius diceretur si
sic diceretur. Quando enim potes tu sic dicere
aut iudicare quomodo dici expediat: sic dics¬
tum .ẽ. quomodo dici debuit. Noncorrigat
ȩger. medicam̃ta sua: Nouit ea medicus modi¬
ficare ei crede qͥ te curat: Ideo qͥd sequitur:
suscipiens mansuetos dñs Noli ergo resiste¬

Expanded text:
Verbi gratia, non intelligis, parum intelligis, non consequeris: honora Scripturam Dei, honora verbum Dei, etiam non apertum; differ pietate intelligentiam. Noli protervus esse accusare aut obscuritatem, aut quasi perversitatem Scripturae. Perversum hic nihil est; obscurum autem aliquid est, non ut tibi negetur, sed ut exerceat accepturum. Ergo quando obscurum est, medicus illud fecit, ut pulses: voluit, ut exercereris in pulsando; voluit, ut pulsanti aperiret . Pulsando exerceberis; exercitatus, latior efficieris; latior factus, copies quod donatur. Ergo noli indignari quod clausum est; mitis esto, mansuetus esto. Noli recalcitrare adversus obscura, et dicere: Melius diceretur, si sic diceretur. Quando enim potes tu sic dicere aut judicare, quomodo dici expediat? Sic dictum est, quomodo dici debuit. Non corrigat aeger medicamenta sua; novit ea medicus modificare: ei crede, qui te curat. Ideo quid sequitur? «Suscipiens mansuetos Dominus.» Noli ergo resiste
Abbreviated transcription (Latin):
quopossimus post om̃s huius scłi aetates tanquã
post septuaginta annos. qui mistico ꝑfectionis
numero p̃signatur. & tanquam post captiuitatẽ
longinquae peregrinationis. non ruitura mole
construi. sed aet̾na immortalitate solidari. Spiri¬
talem quippe hierusalẽ: non magis iudȩorum
quã ur̃am esse deputetis. Sicut enĩdicit apostolus
iam non estis peregrini & inquilini. sedestis ciues
scõrum & domestici dĩ. suꝑ aedificati suꝑ fundam̃

Expanded text:
quo possimus post omnes saeculi hujus aetates tanquam quo possimus post omnes saeculi hujus aetates tanquam post septuaginta annos, qui mystico perfectionis numero praesignantur, et tanquam post captivitatem longinquae peregrinationis, non ruitura mole construi, sed aeterna immortalitate solidari. Spiritualem quippe Jerusalem, non magis Judaeorum, quam vestram esse deputetis. Sicut enim dicit Apostolus, «Jam non estis peregrini et inquilini; sed estis cives sanctorum et dom
Abbreviated transcription (Latin):
nec ipse lapis uius. efficitur templo illi accom¬
modatꝰ atq aptus. quod in suo corpore primum
dñs figurauit cum ait: soluite templũ hoc: &
triduo suscitabo illud Est enim corpus dnĩ pleni-
qui ẽ. maxime lapis uiuus. lapis angularis. de
quo beatus petrus dicit. Adquẽ accedimus lapi¬
dem uiuũ. ab hominibus reprobatum: adõ autẽ
electum & honorificatum.: E tuos gͦ tanquã lapides
uiuii. aedificamini in domum sp̃italem. in sacer¬
dotium scm̃. offerentes sp̃itales uictimas. accep¬
Ecce pono insyon lapidem angularem. electum.
p̃ciosum: & qui crediderit in illum non confun¬
detur. Ergo ut fiat quisq lapis uiuus. ad talem
fabricam idoneus. spĩtaliter intelligat templi
renouationẽ ex ruina uetere quae in adam fac¬
ta est: reparationem noui populi scđm nouum homi¬
nem atq caelestem. ut sicut portauimus imaginẽ
terreni. portemus & imaginem eiꝰ qui decaelo. ẽ

Expanded text:
nec ipse lapis vivus efficitur, templo illi accomnec ipse lapis vivus efficitur, templo illi accommodatus atque aptus, quod in suo corpore primum Dominus figuravit, cum ait: «Solvite templum hoc, et triduo suscitabo illud» . Est enim corpus Domini pleniusqui est maxime lapis vivus, lapis angularis, de quo beatus Petrus dicit: «Ad quem accedentes lapidem vivum, ab hominibus reprobatum, a Deo autem electum et honorificatum; et vos ergo tanquam lapides vivi aedificamini in domum spiritualem, in sacerdotium sanctum, offerentes spirituales victimas accepEcce pono in Sion lapidem angularem, electum, pretiosum, et qui crediderit in illum, non confundetur» . Ergo ut fiat quisque lapis vivus ad talem fabricam idoneus, spiritualiter intelligat templi renovationem ex ruina vetere quae in Adam facta est, reparationem novi populi secundum novum hominem atque coelestem: ut sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est ,
Abbreviated transcription (Latin):
REDO QUOD ATTENDITIS ER̃S
huius titulum psalmi: memoriaeq
mandastis. Conuersio inquit aggei.
& iachariae. Hondum erant hi ꝓphetae: cũ ista
cantata sunt. Nãq inter tẽpus dauid et trans mĩgra¬
tionem populiisrł inbabrloniam. quattuor decĩ
generationes numerantur: sicut diuina scriptu¬
ra. maximeq matheus euangelista testatur ł uer¬
si autem templi renouatio scđm scĩ hieremiae
ꝓphetiam: ex illa trans migratione post annos¬
septuaginta sperabatur. qui cum cõplerentur
subdario rege babilonis. impletisunt spuscõ. hi
duo ꝓphetae aggeus & zacharias: & ambo post
inuicem intra unum annum ꝓphetare coeperunt.
quod adrenouationẽ templi sicut tanto ante
p̃dictum est ꝑtinere uidebatur. Sed quisquis cor¬
poraliter gestis oculum cordis infigit. neq inde
ingrãm sp̃italis intellectus extenditur. habitat
cogitatione in lapidib templi. quib uisibilis
fabrica manibus hominũ instructa consurgit:

Expanded text:
redo quod attendistis, fratres, hujus titulum psalmi, memoriaeque mandastis. «Conversio,» inquit, «Aggaei et Zachariae.» Nondum erant hi prophetae, cum ista cantata sunt. Namque inter tempus David, et transmigrationem populi Israel in Babyloniam, quatuordecim generationes numerantur, sicut divina Scriptura, maximeque Matthaeus evangelista testatur : eversi autem templi renovatio secundum sancti Jeremiae prophetiam, ex illa transmigratione post septuaginta annos sperabatur : qui cum complerentur, sub Dario rege Babylonis impleti sunt Spiritu sancto hi duo prophetae, Aggaeus et Zacharias; et ambo post invicem intra unum annum prophetare coeperunt, quod ad renovationem templi, sicut tanto ante praedictum est, pertinere videtur . Sed quisquis corporaliter gestis oculum cordis infigit, neque inde in gratiam spiritualis intellectus extenditur, habitat cogitatione in lapidibus templi, quibus visibilis fabrica manibus hominum instructa consurgit;
Abbreviated transcription (Latin):
ficatio compacta crescit intemplum scm indño.
inquo & uos coȩdificamini in habitaculum dñi
in spũ scõ. hoc. ẽ templumdĩ: ad quod pertinet
sacram̃tum ꝓphetationis aggei & tachariae
Cui rursus idem apostolus dicit. Templum enim
dĩ sc̃m est: quod estisuos: quisq igitur scadopꝰ
huuis coȩdificationis. et ad spem scãẽ firmaeq
compaginis. tanquã lapidem uiuum. ab huius
mundi ruinosa labe conuertit: intelligit titu¬
lum psalmi. intelligit conuersionem aggei
& tachariae. Cant& ergo quae secuntur: non
tam linguae uocȩ quam uitae. Erit enim ȩdificii
ꝑfectio: in effabilis pax illa sapientiae: cuius
initium est timor dñi Inde ergo incipiat: quẽ

Expanded text:
in templum sanctum in Domino, in quo et vos coaedificamini in habitaculum Domini in spiritu» . Hoc est templum Dei, ad quod pertinet sacramentum prophetationis Aggaei et Zachariae: cui rursus idem apostolus dicit, «Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos» . Quisquis igitur se ad opus hujus coaedificationis, et ad spem sanctae firmaeque compaginis, tanquam lapidem vivum ab hujus mundi ruinosa labe convertit; intelligit titulum Psalmi, intelligit conversionem Aggaei et Zachariae. Cantet ergo quae sequuntur, non tam linguae voce, quam vitae. Erit enim aedificii perfectio, ineffabilis pax illa sapientiae, cujus initium est timor Domini : inde ergo incipiat, quem
Abbreviated transcription (Latin):
Quam uis enim. eẽt. iam magna multitudo cre¬
dentium quasi arenae innumerabili compa¬
randa. & inunam societatem tanquã incu¬
mulum ductã. tamen quid ẽ. homo nisi
qđ memor es eiꝰ: nondixit abundantiam
numeri mei: Numerus gentium superare ñ
ualuit : sed dñs inquit suscepit me. Multi¬
tudinẽ ergo fidelium in unitate fidei simul ha¬
bitantẽ. ꝑ secutio gentium quo impeller& ut
deicerem non habebat: quando ineum creditũ
.ẽ. qui & singulos & om̃s ubiq susciperet: Quia
est mihi in salutem. Qui ergo cadunt cũ impel

Expanded text:
Quamvis enim esset jam magna multitudo credentium, quasi arenae innumerabili comparanda, et in unam societatem tanquam in cumulum ducta; tamen quid est homo, nisi quod memor es ejus ? Non dixit, Abundantiam numeri mei, numerus gentium superare non valuit; sed, «Dominus,» inquit, «suscepit me.» Multitudinem ergo fidelium in unitate fidei simul habitantem persecutio gentium quo impelleret, ut dejiceret, non habebat: quando in eum creditum est, qui et singulos et omnes et ubique susciperet; quia est mihi in salutem.» Qui ergo cadunt, cum impel
Abbreviated transcription (Latin):
habitamus ipsanos continent: in quib ds̃
habitat. ipse illos contin& lamuidete quan¬
tum int̾ est int̃ nr̃am habitationem & dĩ. &
sicdicat anima Ad teleuaui oculos meos qͥ
habitas incaelo: ut intelligat. quia ds̃ nec
caelo indig& ubi habitetꝰ sed caelum ipso
indig&. ut ab ipso inhabitetur: Quid ergo se
qui habitas in caelo. quomodo leuasti oculos

Expanded text:
habitamus, ipsa nos continent; in quibus Deus habitamus, ipsa nos continent; in quibus Deus habitat, ipse illos continet. Jam videte quantum interest inter nostram habitationem, et Dei: et sic dicat anima, «Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo;» ut intelligat quia Deus nec coelo indiget, ubi habitet; sed coelum ipso indiget, ut ab ipso inhabitetur. 5. «vers.» 2-qui habitas in coelo?» Quomodo levasti oculos
Abbreviated transcription (Latin):
& mundari ab omĩ labe: ut fiat & ipsa cȩlũ.
quia leuauit oculos ad eum qui habitit
incaelo. Nam si caelum istuił corporeum
quod oculis uidemus. in tellexerimꝰ esse
habitationẽ dĩ: transitura est habitatio dĩ.
quia caelum & t̾̃ra ntransient. Deinde an-¬
tequam facer& ds̃ caelum & terrã. ubi ba¬
bitabat. sed dicẽt aliqui s. Et antequam
facer& ds̃ scõs. ubi habitabat: in se habita¬
bat ds̃. apud se habitabat. & apud se ẽ ds̃
Et quando dignatur habitare inscis: non sic
sunt scĩ domus dĩ. ut ipsa subtracta cadat
qͣs. Aliter enimnos habitamus indomo:
aliter dĩ in scĩs. Tu habitas indomo: si sub¬
tracta fuerit cadis. Ds̃ autem sic habitat
inscĩs: ut su pse discesserit cadant: Quicũq
ergo sic portat dm̃. ut sit templumdĩ: non
put& sic ase portaridm̃. ut t̾reat dm̃ si se sub¬
ducat. Ve illisise subtraxerit ds̃: quia ipse
cadit. Nam ds̃: in se ꝑmanet Inquib nos

Expanded text:
et mundari ab omni labe, ut fiat et ipsa coelum; et mundari ab omni labe, ut fiat et ipsa coelum; quia levavit oculos ad eum qui habitat in coelo. Nam si coelum istud corporeum quod oculis videmus, intellexerimus esse habitationem Dei; transitura est habitatio Dei, quia coelum et terra transient . Deinde antequam faceret Deus coelum et terram, ubi habitabat? Sed dicit aliquis: Et antequam faceret Deus sanctos, ubi habitabat? In se habitabat Deus, apud se habitabat, et apud se est Deus. Et quando dignatur habitare in sanctis, non sic sunt sancti domus Dei, ut ipsa subtracta cadat Deus. Aliter enim nos habitamus in domo, aliter Deus in sanctis: tu habitas in domo; si subtracta fuerit, cadis; Deus autem sic habitat in sanctis, ut si ipse discesserit, cadant. Quicumque ergo sic portat Deum, ut sit templum Dei; non putet sic a se portari Deum, ut terreat Deum, si se subducat. Vae illi si se subtraxerit Deus; quia ipse cadit: nam Deus in se semper manet. In quibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ tottim mundum ambulabat. Ergo habitat
incaelo quomodo: quomodo dicit in alio
psalmo: tu autemiscõ habitas laus israhel.
Quihabitat in caelo: habitat in scõ. Scõ quid
nisi templosuo : Templum enum dĩ scm . ẽ.
quod estis uos. Sedom̃s adhuc infirmi & se-¬
cundum fidem ambulantes: scđm fidem sunt
templum dĩ. E runt enĩ aliquando. & scđm
speciem tẽplum dĩ. Quandiu sunt templum
scđm fidem quandu in ipsis xp̃c ꝑ fidem
habitat sicut dicit apostolus: habitare xp̃m
ꝑ fidem incordib ur̃is. Sunt autẽ iam caeli.
in quib iam ꝑspeciem habitat ds̃ Uidentes
eum facie ad faciem om̃s scĩ angeli. om̃s scãe
uirtutes. potestates. sedes. dominationes.
hierłm illa cȩlestis unde peregrinando in¬
gemiscimus. & quã desiderando oramus:
ĩbi habitat ds̃ illuc leuauit iste fidem. illuc
ascendit affectu desiderando It ipsũ deside¬
rium facit animã deserere sordespeccatoꝵ

Expanded text:
per totum mundum ambulabat. Ergo habitat per totum mundum ambulabat. Ergo habitat in coelo. Quomodo? Quomodo dicit in alio psalmo, «Tu autem in sancto habitas, laus Israel» . Qui habitat in coelo. habitat in sancto: «sancto» quid, nisi templo suo? «Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos» . Sed omnes adhuc infirmi et secundum fidem ambulantes , secundum fidem sunt templum Dei, erunt aliquando et secundum speciem templum Dei. Quamdiu sunt templum secundum fidem? Quamdiu in ipsis Christus per fidem habitat; sicut dicit Apostolus: «Habitare Christum per fidem in cordibus vestris» . Sunt autem jam coeli in quibus per speciem jam habitat Deus, videntes eum facie ad faciem; omnes sancti Angeli, omnes sanctae Virtutes, Potestates, Sedes, Dominationes, Jerusalem illa coelestis unde peregrinando ingemiscimus, et quam desiderando oramus: ibi habitat Deus. Illuc levavit iste fidem, illuc ascendit affectu, desiderando: et ipsum desiderium facit animam desudare sordes peccatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
a me: uide quiddicat alioloco. Auertẽ faciẽ
tuam apeccatis meis Si uis ut auertat fici¬
em suam apeccatis tuis: tuipse ate auerte
faciem tuã. & apeccatis tuis noli auertere
Si enim non abeis auerteris faciemtuã: tu ipse
irasceris peccatis tuis Si autẽ tu non auercis
faciemtuã apeccatis tuis: tu agnoscis. & ille
ignoscit. At uero ate leua oculos ad illum
& dic: ad te leuaui oculos meos qui habitas
incaelo. Caelum fr̃s mei sicorporalit̃ intel¬
lexerimus. hoc quod uidemꝰ oculis corporeis:
uere sic errabimus. ut nonputemus nos illuc
ascendere. nisi scalis positis aut aliquibus
machintm̃tis. Si autem sp̃italiter ascelimꝰ.
sp̃italiter caelum intelligere debemus: Si
ascensus in affectu: caelum in iustitia. Quõd
estͦcaelum dĩ  oms scaẽ animae. om̃s iustae
animae. Nam & apłi quam uis in t̾ra essent
carne. caelum erant: quia in illis dñs sedens

Expanded text:
a me;» vide quid dicat alio loco: «Averte faciem a me;» vide quid dicat alio loco: «Averte faciem tuam a peccatis meis» . Si vis ut avertat faciem suam a peccatis tuis, tu ipse a te averte faciem tuam, et a peccatis tuis noli avertere. Si enim non ab eis averteris faciem tuam, tu ipse irasceris peccatis tuis: si autem tu non avertis faciem tuam a peccatis tuis, tu agnoscis, et ille ignoscit. 4. At vero a te leva oculos ad illum, et dic, «Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo.» Coelum, fratres mei, si corporaliter intellexerimus hoc quod videmus oculis corporeis, vere sic errabimus, ut non putemus nos illuc ascendere, nisi scalis positis, aut aliquibus machinamentis: si autem spiritualiter ascendimus, spiritualiter coelum intelligere debemus; si ascensus in affectu, coelum in justitia. Quod est ergo coelum Dei? Omnes sanctae animae, omnes justae animae. Nam et Apostoli quamvis in terra essent carne, coelum erant; quia in illis Dominus sedens,
Abbreviated transcription (Latin):
attendat. Omĩs enim superb se attendit: &¬
magnus sibt uidetur qui sibi placet. Sed qui
sibi plac&:: stulto homini placet. quia illeipse
stultus. ẽ. cum sibi plac&. Solus securus plac&:
quidõ plac&. Et quis .ẽ. qͥ placet dõ cui pla¬
cuerit d̃. Displi cere sibi ds̃ non potest: Pla¬
ceat & tibi : ut placeas illi. Sed tibi ille placere
non poterit: nisitutibi displicueris. Si aut̃
displices tibi: tolle ate oculum Ut quid te
enĩ attendis. si enĩ uerum te attendis: in¬
uenis inte quod tibi displiceat. & dicis dõ. pec¬
catum meũ ante me. ẽ. semꝑ: Peccatum tuum
sit antete : ut nonsit ante din & tu noli. eẽ.
antetẽ : ut sis antedm̃. Quomodo enim uolu¬
mus. ut non a nobis auertat faciem ds̃: sic
uolumꝰ ut auertat faciem̃ apeccatis nr̃is Nã
utrumq illic cantatur inpsalmis Ne auer¬
tas faciem tuã ame. Vox ẽ. psalmi: uoxẽ.
ergo nr̃a Et ille qͥ dicit. ne auertas faciem tuã

Expanded text:
attendat. Omnis enim superbus se attendit, et attendat. Omnis enim superbus se attendit, et magnus sibi videtur qui sibi placet. Sed qui sibi placet, stulto homini placet; quia ille ipse stultus est, cum sibi placet. Solus securus placet qui Deo placet. Et quis est qui placet Deo? Cui placuerit Deus. Displicere sibi Deus non potest; placeat et tibi, ut placeas illi. Sed tibi ille placere non poterit, nisi tu tibi displicueris. Si autem displices tibi, tolle a te oculum. Utquid te enim attendis? Si enim vere te attendis, invenis in te quod tibi displiceat; et dicis Deo, «Peccatum meum ante me est semper» . Peccatum tuum sit ante te, ut non sit ante Deum; et tu noli esse ante te, ut sis ante Deum. Quomodo enim volumus ut non a nobis avertat faciem Deus, sic volumus ut avertat faciem a peccatis nostris: nam utrumque illi cantatur in Psalmis. «Ne avertas faciem tuam a me» ; vox est psalmi, vox est ergo nostra: et ille qui dicit, «Ne avertas faciem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
Quaturus erat oculos. nisi illuc quo ten¬
debat. & ascendere desiderabat: det̾ra enim:
ad cadum ascendit. Ecce t̾ra deorsum quam
calcamus pedibus nr̃is. ecce etiã caelum sursũ
quodurdemus oculis nr̃is. & ascendendo can¬
tamus. Ad teleuaui oculos meos. qui habitas
in caelo. Ubi sunt ergo scalae.  tanta enim
int̃ualla conspicimꝰ int̾ cęlum & t̾ram. tanta
seꝑatio est & tanta spacia locorum: illuc uo¬
lumus ascendere. scalas nonuidemus: Nũ¬
quid forte fallimus nos. quia canticum gra¬
duum. id ẽ. canticum ascensionis cantamus.
Ascendimus ad caelum : si cogitamꝰ dm̃. qui as-¬
census incorde fecit: Quid . ẽ. ascendere in
corde : ꝓficere indm̃. Quomodo omĩs qͥ defi¬
cit. non a scendit sed cadit: sic omis qͥ ꝓ ficit
ascendit. Sed si sic ꝓfitiat ut non suꝑbiat. si
sic ascendat ut noncadat. Si autem ꝓficiendo
suꝑbiat : ascendendo iterum cadit. Sedut
non superbiat. quid deb& facere : leu& ocu¬
los suos adillum qui habitat in caelo: non se

Expanded text:
aturus erat oculos, nisi illuc quo tendebat, et ascendere desiderabat? De terra enim ad coelum ascendit. Ecce terra deorsum, quam calcamus pedibus nostris; ecce etiam coelum sursum, quod videmus oculis nostris; et ascendendo cantamus, «Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo.» Ubi sunt ergo scalae? Tanta enim intervalla conspicimus inter coelum et terram, tanta separatio est, et tanta spatia locorum: illuc volumus ascendere, scalas non videmus: numquid forte fallimus nos, quia «Canticum graduum,» id est, canticum ascensionis cantamus? Ascendimus ad coelum, si cogitamus Deum, qui ascensus in corde fecit. Quid est ascendere in corde? Proficere in Deum. Quomodo omnis qui deficit, non descendit, sed cadit: sic omnis qui proficit, ascendit: sed si sic proficiat, ut non superbiat; si sic ascendat, ut non cadat: si autem proficiendo superbiat, ascendendo iterum cadit. Sed ut non superbiat, quid debet facere? Levet oculos suos ad illum qui habitat in coelo, non se
Abbreviated transcription (Latin):
criminari eos aquib audit bona p̃cepta: &
uelle ꝑsuspitiones suas crimina quaerere ser¬
uorumdĩ. Quiꝰ nobis ista dicunt: & ipsi ñ faciuđ.
& quȩ non fiunt dicuntur fieriꝰ Et quaefiunt
bene. dicuntur male fieri: Et quae toleramus.
adculpam nr̃am applicantur. Nos qͥd respon¬
demꝰ. Noli me attendere: sermonẽ istũ atten¬
de Ipse tibi loquitur ꝑ quẽlib&: huic tu ini¬
micus es: Concorda cum aduersariotuo: cũ
es cũ eo inuia. Aduersariũ tuum: sermonẽ

Expanded text:
criminari eos a quibus audit bona praecepta, et criminari eos a quibus audit bona praecepta, et velle per suspiciones suas crimina quaerere servorum Dei. Qui nobis ista dicunt, ista non faciunt e non fiunt, dicuntur fieri; et quae fiunt bene, dicuntur male fieri: et quae toleramus, ad culpam nostram applicantur. Nos quid respondemus? Noli me attendere; sermonem istum attende: ipse tibi loquitur per quemlibet; huic tu inimicus es. Concorda cum adversario tuo, cum es cum eo in via : adversarium tuum sermone
Abbreviated transcription (Latin):
cras enim mortemur. Contra apłs corrũpunt
mores bonos. colloquia mala. Sobrii estõ¬
te iusti. & nolite peccare. Sonat uerbum:
sonat sermo contradictor libidinis. Atille
amicus libidinis suae & inimicus sermoni
contradicenti a micȩ suae : infestus. ẽ & odit
sermonemdĩ. Facta ẽ enim amica auaritia:
inimicꝰ d̃: Contradicit enĩ ds̃ auaritiae :¬
& uult nihil possideri auaritia ł go possideã
clamat: quiduis ab auaritia possideri:
Dura iubet. leuia iubeo. Onus eiꝰ graue.ẽ: sarci¬
na mea leuis est. Iugum eius asperum est:
uigum meũ leue ẽ.: Noli uelle ab aueritia pos¬
sideri: Iubet auaritia ut mare transeas. & ob¬
temperas: lubet ut uentis ꝓcellisq te cõmitas.
iubeo ego ut ante hostiumtuum exẽo quod habes
des pauperi: Piger es ad faciendum ante ce op
bonum. & strenuus es ad transeundũ mare
quia auariti a imperat seruis. quia ds̃ uibor. odi¬
sti. Et quid cum odisse cęperit: incipit uelle

Expanded text:
cras enim moriemur.» Contra Apostolus: «Corrumpunt cras enim moriemur.» Contra Apostolus: «Corrumpunt bonos mores colloquia mala. Sobrii estote justi,» , «et nolite peccare» . Sonat verbum, sonat sermo contradictor libidinis: at ille amicus libidinis suae, et inimicus sermoni contradicenti amicae suae infestus est, et odit sermonem Dei. Facta est amica avaritia, inimicus Deus. Contradicit enim Deus avaritiae, et vult nihil possideri ab avaritia. Ego possidear, clamat. Quid vis ab avaritia possideri? Dura jubet, levia jubeo: onus ejus grave, sarcina mea levis est; jugum ejus asperum est, jugum meum lene est . Noli velle ab avaritia possideri. Jubet avaritia ut mare transeas, et obtemperas: jubet ut te ventis procellisque committas; jubeo ego ut ante ostium tuum ex eo quod habes des pauperi: piger es ad faciendum ante te opus bonum, et strenuus es ad transeundum mare. Quia avaritia imperat, servis; quia Deus jubet, odisti. Et quid? Cum odisse coeperit, incipit velle
Abbreviated transcription (Latin):
non illudtimeat: Quo enĩ ualet. quod cũ dixis¬
set sȩpe expugnauer̃ me: addidit aiuuentu¬
te mea lammodo aeccłae seriectus expugnatur.
sed nontimeat : dicat. sȩpe expugnauerunt
me a iuuentute mea: Nũquid ideo nonꝑ uenit
ad senectutem. quia non cessauer̃ illi expugnan¬
do : nũ quid delere potuerunt: dicatuero
isrł : & consoletur se isrł: Consoletur seipsa
aeccła. dep̃teritis exẽplis. & dicat: sȩpe expug¬
nauer̃ me. aiuuentute mea. Quare expugna¬
uerunt: Et enim non potuer̃ mihi Super¬
dorsum meum fabricauer̃ peccatores.
longe fecer̃ iniquitatem suam. Quare ex¬
pugnauer̃: quia non potuer̃ mihi Quidẽ.
non illis consensi ad malum: Omĩs enĩ
malus. ideo ꝑsequitur bonum: quia non illi
consentit bonus ad malũ. Faciatsaliquid mali.
cui rapit: bonus est: Saltłm loquatur & rep̃¬
hendat. & si non repetat: malus. ẽ. Malus. ẽ.
qui reprehendit raptorem: & bonus. ẽ. qui
rapit. Ambulet. Manducemꝰ & bibamus.

Expanded text:
non illud timeat. Quo enim valet, quod cum dixisset, «Saepe expugnaverunt me,» addidit, «a juventute mea?» Jam modo Ecclesiae senectus expugnatur, sed non timeat: dicat, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» Numquid ideo non pervenit ad senectutem, quia non cessaverunt illi expugnando? numquid delere potuerunt? «Dicat vero Israel;» et consoletur se Israel, consoletur se ipsa Ecclesia de praeteritis exemplis, et dicat, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» 4. Quare expugnaverunt? «Etenim non potuerunt mihi. Supdorsum meum fabricaverunt peccatores; longe fecerunt injustitiam suam.» Quare expugnaverunt? «Quia non potuerunt mihi.» Quid est, erunt mihi?» Non illis consensi ad malum. Omnis enim malus ideo persequitur bonum, quia non illi consentit bonus ad malum. Faciat aliquid mali, cui rapit, bonus est: saltem loquatur et reprehendat, etsi non repetat, malus est. Malus est qui reprehendit raptorem, et bonus est qui rapit! Ambulet, «Manducemus et bibamus;
Abbreviated transcription (Latin):
deꝓmissis. & dimittas te non custodire: tunc
eris filius dauid. sicustodieris. Si autẽ non:
noneris filius dauid Filiis dauid ꝓmisit ds̃
Nolidicere filius sum dauid si degenerisSi
iudȩi illud nondicunt qui deipsa stirpe natisunt:
immo dicunt illud. sed delirant. Aperte enĩ
dauid. cũ destirpe  non sumtis scđm carnem:
restat ut filii nonsimus nisi imitando fidem.
nisi colendo dm̃. sicut & ille coluit: Si ergo qđtͥ
ꝑstirpem nonsperas. ꝑfid̃ ȩ non uis assequi.
quomodo complebitur inte. quia sedebis suꝑ
sedem dauid: Et si non inte complebitur. pu¬
tas quia non cõplebitur. & quomodo inuenit
eam incampis saltuum: & quomodo steter
pedes eiꝰ: qualiscũq ergo fueris: illa domꝰ
stabit

Expanded text:
de promissis, et dimittas te non custodire. Tunc de promissis, et dimittas te non custodire. Tunc eris filius David, si custodieris; si autem non, non eris filius David. Filiis David promisit Deus. Noli dicere, Filius sum David, si degeneras. Si Judaei illud non dicunt, qui de ipsa stirpe nati sunt imo dicunt illud, sed delirant. Aperte enim qui de ejus stirpe non sumus secundum carnem? Restat ut filii non simus, nisi imitando fidem, nisi colendo Deum, sicut ille coluit. Si ergo quod tibi per stirpem non speras, per facta non vis assequi; quomodo in te complebitur quia sedebis super sedem David? et si non in te complebitur, putas quia non complebitur? Et quomodo invenit eam in campis saltuum? et quomodo steterunt pedes ejus? Qualiscumque ergo fueris, illa domus stabit.
Abbreviated transcription (Latin):
quod sperant. fili i sunt: quia illud quod
adipiscuntur pepererunt. & generauerunt
inoꝑib bonis. Et hoc illis seruatur mposte¬
rum : quia & ipsa posteritas infiluis appel¬
n lari sol&. Aut si filios ipsos homines accipis.
docebo eos. ut iste sensus: sit. sicustodierint
filii tui testam̃tũ meum & testimonia mea hȩc
quae docebo illos. & filii eorum. idẽ sicustodie-¬
rint ut hic subdistinguas. & deinde inferas. se-¬
debunt in aeternum suꝑ sedem tuã. idest & filii
tui. & filii eorum. sed om̃s si custodierint:
Quid ergo : sinon custodierint. perũt ꝓmissio
dĩ  Non Sedideo dictum.ẽ. & ideo ꝓmissum
.ẽ. quia p̃dicauit ds̃. Quid nisi credituros:
Sed ne aliquis quasi minaretur ꝓmissis dĩ. & in
potestate sua uellet ponere quod ꝓmisit ds̃ ut
impleretur: ideo & iurauit dixit. inqͦostendit
quia sine dubio uenturum est. Quomodo ergo
posuit ibi sicustodierint. ne iam glorieris

Expanded text:
quod sperant, filii sunt; quia illud quod quod sperant, filii sunt; quia illud quod adipiscuntur, pepererunt et generaverunt in operibus suis. Et hoc illis servatur in posterum, quia et ipsa posteritas in filiis appellari solet. 20. Aut si filios ipsos homines accipis, a haec quae docebo eos;» ut iste sit sensus: «Si custodierint filii tui testamentum meum, et testimonia mea haec quae docebo illos, et filii eorum,» id est, si custodierint; ut hic subdistinguas, et deinde inferas, «sedebunt in aeternum super sedem tuam,» id est, et filii tui et filii eorum, sed omnes si custodierint. Quid ergo si non custodierint? periit promissio Dei? Non: sed ideo dictum est, et ideo promissum est, quia praevidit Deus; quid, nisi credituros? Sed ne aliquis quasi minaretur promissis Dei, et in postestate sua vellet ponere quod promisit Deus ut impleretur; ideo et «juravit» dixit: in quo ostendit quia sine dubio venturum est. Quomodo ergo posuit ibi, «Si custodierint?» Ne jam glorieris