comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dum pater inplorat. dimi sio retuere laborat
atq sibi pũm detillit absq mora.
Auxia uatis reiis iuuenẽ sollerterꝰ adegit.
Quis pat aut mater õibi sit uirrare coegit
Ium duais ille refert me ducis aula regio.
& eꝵ quia iam strlem cagnouãt ẽẽ duessatt
estimat enixa pũm quia nõ forit ip̃s.
Et qua sͦ dubitat. noxia corde ptrt
siam putat hũo pũm quẽ iussat̾ añ neci¬

Expanded text:
Dum pater implorat, dum sic retinere laborat, Atque sibi puerum detulit absque mora. Anxia mens regis juvenem solerter adegit, Quis pater aut mater sibi sit, narrare coegit, Sum ducis, ille refert, me ducis aula regit. Rex quia jam sterilem cognoverat esse ducissam, Aestimat enixa puerum quia non foret ipsa, Et quia sic dubitat, noxia corde parat. Nam putat hunc puerum, quem jusserat ante necari
Abbreviated transcription (Latin):
Iste i socꝰ ⁊ ue̾ner inquid̾ erit
Dum id qd ⁊ ip̃e fidem ꝓuero uiolauit̃
plaudit ti qũe deyt᷑ dĩ s̃uait. amauit
Sio rota forcune gẽ uariasse dit ͦ
Ibe locus nemoꝵ quo uir fuit ille catꝰ
Nobsis ecd̃ mõachis hẏr. sauiã uoõt᷑
Magna cͤatori nõ ibi põpa dapur.

Expanded text:
ener, inquit, erit. Cumque videt quod et ipse fidem puero violavit, Plaudit ei quem dextra Dei servavit, amavit,Sic rota fortunae rem variasse datur. Ille locus nemorum quo vir fuit ille creatus, Nobilis Ecclesia monachis Hirsaugia vocatur, Magna Creatori nunc ibi pompa datu
Abbreviated transcription (Latin):
Lio ⁊ agͥpmꝰ p̃sul celebs fridi̾cus
Alb̃to R creueri fit gͣuis hostis ei
Undiq ꝯspirant uenuit̃ õtamiã mira.
Signã. pares aqͥle ueniũt ad p̃lia dir̃a.
Saxo trib uicib mͣute rẽpssit eum.
Ast ubi bella grõ reꝵ nouiꝰ ense ꝑit.
Dum fug̃ hẽricꝰ Gas̃tũ fugiente catua
Miles ei signũ media statoẽ resuat.
Dicens quo gͣderis respice uictor eris.
Hac ego Rodulfum gladio tͥ dico ꝓẽptũ
⁊ ex negat euentũ s eũ tͣhit ille retentũs.
Rex uͥ fata gemit publiqͣ fama uenit̃.
Miles ait surge. tua głia magna ⁊ osurget.
Saxo fugit quia rex cocidit dũ curre ꝑurge
dum dractus redũt uiotor ⁊ ip̃e fuit

Expanded text:
inus praesul, celebris Fridericus, Alberto  de Treveri, fit gravis hostis ei: Undique conspirant, veniunt certamina mira, Signa, pares Aquilae, veniunt ad proelia dira, Saxo tribus vicibus marte repressit eum. Ast ubi bella gerit rex novus ense perit. Dum fugit Henricus, comitum fugiente caterva, Miles ei signum media statione reservat, Dicens: « Quo graderis, respice, victor eris. Hoc ergo Rodulphum gladio tibi dico peremptum. » Rex negat eventum, sed eum trahit ille retentum. Rex ubi fata gemit, publica fama venit. Miles ait: « Surge, tua gloria magna resurget, Saxo fugit, quia rex cecidit, tu curre, perurge, » Dum tractus rediit victor et ipse fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
m arte ⁊̃ pattia precelsus nõie euua
Al procul dubio cõsidit hr̃e coronani
t de prardo spes modo nulla sonac
Consede᷑ duces electõ unt agitari
Corado duxille petit diadema pͣari
fraude quidem petut nec cup̃ illud agu
dum pect hũ laudant. laudantib ip̃e resistit
q prohibente dute regnum ec̃ditur ilb.
uoy ita fraudata stat ratõe rata.
fugit ĩ siluã remotissiãm ibi cũ uxore sua solꝰ inti¬
gurio latirabat. ꝯtigit ĩpatorẽ ex uen̾toẽ sua for-¬
tuto oaũ illuo diũtisse. ⁊ ea nocte peꝑit coĩtissa in
asołm̃. qͦ uagiẽte uox de celo ait. o ĩꝑator ĩfãs iste
erit tͥ geñ ⁊ hẽs. hc uoce t̃tia uice audita sgit ĩ¬
ꝑatar dilucło. ⁊ ĩuẽtis duob sus fambis dix̃. Ite
⁊ occid ire illum ĩfantem ⁊ cor ip̃ius rep̃sentate mͥ.

Expanded text:
at in patria praecelsus, nomine Cuno, Ille procul dubio confidit habere coronam, Sed de Conrado spes modo nulla sonat. Consedere duces, electio vult agitari, Conrado dux ille petit diadema parari; Fraude quidem petiit, nec cupit illud agi. Dum petit, hi laudant; laudantibus ipse resistit; Sed prohibente duce regnum contraditur isti, Vox ita fraudata stat ratione rata. fugit in silvam remotissimam, ibique cum uxore sua solus in tugurio latitabat. Contigit imperatori e venatione sua fortuito casu illuc divertisse, et ea noctculum, quo vagiente, vox de coelo ait: « O imperator, infans iste erit tibi gener et haeres. » Hac voce tertia vice audita, surgit imperator diluculo, et inventis duobus suis famulis, dixit: « Ite et occidite illum infantem. » Qu
Abbreviated transcription (Latin):
onrardis ꝓ pace duoes deponit honore
Et pacis sanerita facit constare fauore
Quis ꝓ ducum metuit. ne sibi pona foret
Unus erat comiiouĩ pacem uiolasse notat᷑
Cui domus in latebris. nemoꝵ clam prana patꝰ
Nam regem metuit. dimi laterat ibi
Uxoi et ip̃e comes. dũ sic latuere dolentes
Regem conrnisũ uidet ipẽ comes uenientem
Disꝑsis socus solus et ipẽ futo coes¬
disebiciui petut quia uea teum coeoit
Sue passimi misereri refert᷑ solacia Regi
Qiuoque eauis uoluit hospita dedit
fũius est oemitis sub eadem nocto ereatꝰ
Suscipuut ꝑuerũ. fdrma species heatũ
In sonno rega uisio magna fuit
Uox at eore tiuis ꝓuer hic erit unit᷑ heres
d̾mĩa ꝑcipiet quecũq uideris hõre
Nuc̃ tͥ tu grnorũ posti̾tate feres
Mane sub siurora Rex peit adultlora
Et dolet ⁊ plorat gonoꝵ sic tollero lora
ut puer hic ꝑcat cogita absas emora
ꝓtimis ex nemore uostioia nocte regtes
Sotei danos tamuliq manẽt. Regũ repetẽte¬

Expanded text:
onradus pro pace duces deponit honore, Et pacis sancita facit constare favore, Quisque ducum metuit, ne sibi poena foret. Unus erat comitum pacem violasse notatus, Cui domus in latebris nemorum clam parva paratur, Nam regem metuit, dum latitabat ibi. Uxor et ipse comes, dum sic latuere dolentes. Regem Conradum videt ipse comes venientem, Dispersis sociis solus et ipse fuit. Hospitium petiit, quia vespera tetra coegit, Quae possunt miseri referunt solatia regi, Quidquid equus voluit hospita larga dedit. Filius est comiti sub eadem nocte creatus, Suscipiunt puerum forma specieque beatum, In somno regi visio magna fuit. Vox ait: « Ecce tuus puer hic erit unicus haeres, Omnia percipiet quaecunque videris habere, Hunc tibi tu generum posteritate feres. Mane sub aurora rex pergit ad ulteriora, Et dolet et plorat generum sic tollere lora, Ut puer hic pereat cogitat absque mora. Protinus ex nemore vestigia nocte sequentes, Ecce canes famulique manent, reg
Abbreviated transcription (Latin):
potificiõa quo cũ multo honore dimisso. ip̃e ꝓpt̾ caloẽe ad mẽtata se¬
oedit . Intã odo comes ruptis iuram̃tis. in burgũdia iteꝵ rebellat
obi afidelib inigii occiditur. oi uexillũ eꝰ imꝑatori in figñu uicto¬
rie tĩa siuitutur. Coniadus c̃a oratõis rot̃a uadit ⁊ in aputia uił

Expanded text:
pontificem. Quo cum multo honore dimisso, ipse propter calorem ad montana sepontificem. Quo cum multo honore dimisso, ipse propter calorem ad montana secedit. Interea Otho comes, ruptis juramentis, in Burgundia iterum rebellat, ubi a fidelibus imperii occiditur, et vexilium ejus imperatori in signum victoriae transmittitur. Conradus causa orationis Romam vadit,
Abbreviated transcription (Latin):
gatis aũ cesisq ibi mulcis nomanis ĩꝑator tͥ uraphauit. Coniardus
ĩ ꝑator ꝑ nĩote pireneũ in frãcĩã sũa redũt. ubi cũ heraestũ
pͥmodñ a fidelib ĩꝑi occisus fuit. Cuiꝰ ducatũ frãt suus he rit̃a¬
nꝰ suscepit. Eo tẽpe uadulfus rex burgũdie morens henrico fibo
ĩꝑatoris cõrardi. trepoti suo regñũ cũ corona aliis ꝙ insignibas
sub cestatũco rebquit. uñ comes celtiens otto adseitus ad se bes¬
ñ bicrgñdie seu lugdunẽs callie ꝑtinere nnuadit illud. Imꝑator
ad hecindignatꝰ cũ gẽcitu ni regnũ illud intrauit. c⁊ odoñe ad
ddicõem coegit. ⁊ om̃is pͥucipes. deuide popło ytalie cẽ imꝑa
toĩe madhim̃ate uenit mediolanũ captũ ꝙ ipiꝰ eiuitatis ep̃m qui
fartõis ilłi reis dicedbatur ap̃ aquilegĩa in gxiliũ misit qui tãta iͦ¬
ea clam asugit. Iinꝑator cremonĩe ꝑgens. Eomanũ ĩ ebiuũ ht̃

Expanded text:
dus imperator per montem Pirenaeum in Franciam suam rediit, ubi cum Ernestum postmodum a fidelibus imperii occisus fuit, cujus ducatum frater suus Hermannus suscepit. Eo tempore Radulphus Burgundiae rex moriens, Henrico, filio imperatoris Conradi, nepoti suo, regnum cum corona, aliisque insignibus, sub testamento reliquit. Unde comes Celticus Otho asserens ad se regnum Burgundiae, seu Lugdunensis Galliae pertinere, invadit illud. Imperator ad haec indignatus, cum exercitu in regnum illud intravit, et Othonem ad deditionem coegit, et omnesMediolanum, captumque ipsius civitatis episcopum, qui factionis illius reus dicebatur, apud Aquilegiam in exsilium misit; qui tamen postea clam aufugit. Imperator Cremonam pergens, Romanum ibi obvium habet
Abbreviated transcription (Latin):
Auaricus flumius uulgo radientia dictus ingns pauo¬
Norica rura fouens. i aueq uagado reliotꝰ nis ũsifice.
Montis pauonis urbis amena colit
Nomine uulgato mons uabenb̾ga uocatur
Flumine crassat᷑ uitniaq terra rigatur
ponsq suꝑ sratus. omgit utrũĩq latus.
Urs laudalũda nimis mõtis subcrescit ab inꝑs
Indeq sublimis. fit terrib inscta pͥmis
Montis in urhe dñ culmĩa deris hẽt
Agnune mouroꝵ. series p̾emita domorũ
Exclusis laicis munctio slt didꝵ¬
cłĩcuis illoꝵ sꝑnit adiro foꝵ
Dognate gramatico olerꝰ soli ille hoari
suillaq uulaal uox audet ĩ urbe sonari
Grandis ibi norma olori resormat recidicia
Diuitie late. reb et arte patent
Otto pater patrũ. ten ordiuet põcisioatũ
Nobiliũ fratrũ dilatat honore deatrũ
Ipc̃ sacer. sacrũ patrat. adequat atrũ
fiilaxt in eocłia nurãdis põderis aurũ
Qũonimꝰ eit danais solitus ꝑsolue̾ mauiꝰ
Tres. qi ꝯsimiles. urhis qͦq participaes.

Expanded text:
avaricus fluvius vulgo Radiantia dictus, Norica rura fovens, varieque vagando relictus, Montis Pavonis urbis amoena colit. Nomine vulgato mons Babenberga vocatur, Flumine crassatur, vicinaque terra rigatur, Ponsque super stratus cingit utrumque latus. Urbs laudanda nimis, montis succrescit ab imis, Indeque sublimis fit turribus insita primis, Montis in urbe tamen culmina clerus habet. Agmine murorum series praecincta domorum Exclusis laicis munitio fit dicus illorum spernit adire forum. Dogmate grammatico clerus solet ille beari, Nullaque vulgaris vox audet in urbe sonari,Grandis ibi norma cleri recidiva reformat, Divitiae late rebus et arte patent. Otho Pater patrum tenet ordine pontificatum, Nobilium fratrum dilatat honore theatrum, Ipse sacer, sacrum praestat, adaequat utrum. Fulget in ecclesia mirandi ponderis aurum, Quo minus est Danais solitus persolvere Maurus, Tres quasi consimiles, urbis quoque participales,
Abbreviated transcription (Latin):
set aisiconẽ filium suuꝰ successorem resiquit. Ie dum
pr̃ẽm imitari egitat ⁊ insuꝑ frẽm siũ ochontꝰ a pria ec¬
tuliscit rextam expulsum eius frem̃ in ꝓrĩas rediutus
qm̃ de cõtumatia misiconis regñu inudicaturi isi p¬
loniam tusit misico cũ ñ posset resistere  ad ulricum Ro¬
emoꝵ dutem qui etiã tũc hostis impii erat eotuntit.
&uẽ ulricus regi redðere ⁊ ꝑ hoc in guim cogitasset re¬
dire cucum sub ꝑfidia illuis modi recipere cõtẽpsit.
cpisico aũt accepro a rege ducatu polonie coronam
sourado resignanit. se q ditoĩ st suꝑxonit. t̃ a¬

Expanded text:
suum successorem relinquit. Ille dum patrem imitari cogitat, et insuper fratrem suum Othonem a patria expulisset: rex tam expulsum ejus fratrem in patriam reducturus, quam de contumacia Misiconis se et regnum vindicaturus, in Poloniam transit. Misico, cum non posset resistere, ad Ulricum Boemorum ducem, qui etiam tunc hostis imperii erat, confugit. Quem cum Ulricus regi reddere, et per hoc in gratiam cogitasset redire, rex eum sub perfidia illiusmodi recipere contempsit. Misico autem accepto a rege ducatu Poloniae, coronam Conrado resignavit, seque ditioni suae supposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
aptior iud̾etur Respõdit qi derisorie dicens nepos meus
dux cõratdus uidetur ad ĩꝑium aptissimꝰ cuedebat eñi ẽẽh̾
impassibłs or ꝓpt̃ ea eũ nõiauit quo audito uiuũsi laudut¬

Expanded text:
aptior videretur? Respondit quasi derisorie dicens: « Nepos meus aptior videretur? Respondit quasi derisorie dicens: « Nepos meus dux Conradus videtur ad imperium aptissimus. » Credebat enim hoc esse impossibile, et propterea eum nominavit. Quo audito, universi laud
Abbreviated transcription (Latin):
deponamꝰ Item de eodem ii. sc̾iardo ĩꝑatore uersifice
ux erat gx iulla ꝙͣ rete uocant guebełigã
Iadica nobłitas regũ gn̾ãtur ab illa
Milicis ofsicio sãmus in xibe suo
hastibus anfesta fint euis ubiꝙ potestat
Magna ducis gesta fuaͣnt set maior bouestas
dariis meloquio dignus honore sue
hanrici cognatu fuuit ꝙ̃ iani me moraui
sp̃a q pulera: dũc̃e clandesina tũc adamauit
Qm ⁊ a gremio gmina elara trahic
hũ. rapuit sponsã tenuit dux płib antus
sesar eis tũc subiacuit ꝓ tẽꝑe banns
procriptus latute dampna ꝙ longa luit
Corar ut agnoscit sua proxĩa tẽꝑa morti
edocuit proc̾es regem preferre cohorti
⁊ simul indueit tradere regna duci
ait lu inbannis inqͥt procciptꝰ ab anius
hie ualet aualidis deffend̾e regna tit̃ans
et br̃ romuleũ continuare solum
Rex caudus moritur dux a dñis reuoeit᷑
Conueniũt proo̾es ut xex aludd statuatar
sim quib hic uiuenis plebe petente fuit

Expanded text:
exponamus. Item de eodem Conrado imperatore versifice Dux erat ex villa quam rite vocant Guebelingam, Inclyta nobilitas regum generatur ab illa, Militis officio summus in orbe suo. Hostibus infesta fuit ejus ubique potestas, Magna ducis gesta fuerant, sed major honestas, Clarus in eloquio, dignus honore suo. Henrici cognata fuit, quem jam memoravi, Ipsaque pulchra ducem clandestine tunc adamavit, Cujus et a gremio germina clara trahit. Hanc rapuit, sponsam tenuit dux pluribus annis, Caesareis tunc subjacuit pro tempore bannis, Proscriptus latuit, damnaque longa luit. Caesar ut agnoscit sua proxima tempora morti, Edocuit proceres, regem praeferre cohorti, Et simul inducit tradere regna duci. « Sit licet in bannis, inquit, proscriptus ab annis, Hic valet a validis defendere regna tyrannis, Et bene Romuleum continuare solum. » Rex Claudus moritur, dux a dominis revocatur; Conveniunt proceres, ut rex alius statuatur, Cum quibus hic juvenis plebe petente fuit
Abbreviated transcription (Latin):
matre de pͥmis srancoꝵ regib ꝗͣ ad troia uenau̾t ⁊ .i.
scõ Remigio fuorat̃ baptizati originõ craceurat ⁊ de
p̃decessors sun heirgtri imꝑatoris olaudi nopote qmi nollõ¬
te imꝑatore accoꝑat̃ uxorẽ hõbat noĩe gisiã de gou̾e karu¬
loꝵ sicut illo tꝑ̃e qudã ꝑ istos u̾sionlos insinuauit. Suĩdo ptꝰ
uennã numa̾tur linea pͣota. So karlo migno ꝓoossit gisilla
prudens ista gisilla pͥmũ arnulfo duci sueuoꝵ nupta suit
en eo geminos peperit hornestũ .s. ⁊ hermãnũ qͦ inor¬
tuo accepit istũ cdrardũ de qͦ in p̾senoiaꝵ naramꝰ. erat itns cõ¬
rardus iste armis streniuis. cõsllio ꝓuidus. Sapieneia slorẽs
ꝑteus miure ciuili et ĩ religioe xpiani deuotus. Ingͥnci¬
pio regni sui diix polonoꝵ. Baliscelaus quẽ pdecessor suus hen¬

Expanded text:
matre, de primis Francorum regibus, qui a Troja venerant et a sancto Remigio fuerant baptizati, originem traxerat: et praedecessoris sui Henrici imperatoris Claudi neptem, quam nolente imperatore acceperat, uxorem habebat nomine Gisilam, de genere Carolorum. Sicut illo tempore quidam per istos versiculos insinuavit: Quando post decimam numeratur in linea quarta, De Carolo magno processit Gisila prudens. Ista Gisila primum Arnulpho duci Suevorum nupta fuit, et ex eo geminos peperit, Hernestum scilicet et Hermannum; quo mortuo, accepit istum Conradum, de quo in praesentiarum narramus. Erat itaque Conradus iste armis strenuus, consilio providus, sapientia florens, peritus in jure civili, et in religione Christiana devotus. In principio regni sui dux Polono
Abbreviated transcription (Latin):
thoꝵi iͥꝑins cũ sãp̾dem longobarsos ꝯfeda̾tos hẽret
legathos ad regẽ album̃ direx̃ qͣͥtinꝰ ei pugnat᷑o oũ
gothis auxiliũ inmisf̾ret. tẽ albomꝰ ei exercitũ di¬
rexit ꝙ romanos adu̾sis gothos iiuiaret. quib sus¬
geptis. romani cũ gothis bellũ ꝯmittũt. quib usq
ad int̾ntoẽm parit̾ cũ totila suo rege deletis honora¬
ti inłt̾is munib iuotores ad ꝓͥa remear̃ Extũo roma¬
ni sogobardoꝵ amici ĩ panoma semꝑ fuer̃. sͥ nrsis¬

Expanded text:
ns, cum jam pridem Longobardos confoederatos haberet, legatos ad regem Albuinum direxit, quatenus ei pugnaturo cum Gothis auxilium ministraret. Tunc Albuinus ei exercitum direxit, qui Romanos adversus Gothos juvaret: quibus susceptis, Romani cum Gothis bellum committunt. Quibus usque ad internecionem pariter cum Totila suo rege deletis, honorati multis muneribus, victores ad propria remearunt. Ex tunc Romani Longobardorum amici in Pannonia semper
Abbreviated transcription (Latin):
Cesaris henraci soĩ cognoie daudi
lector copes audi. qͦ possant mim̾e̾ claudi
Hec ⁊ maiora sut sua multa bona
Cuius ⁊ ossa bona. sunt amiraola ꝓna
Hoc opus. hec dona. sua ꝯtulit alma corona
Und̾e ꝑ eccliãs cantioa digna sonat̃
Pusca fuit puero. mͥ habenb̾ga iagrã
Mens mea q̃ didicit. reddit anoa sibi
Reddere ñ porui qͣmtũ. sed redde̾ quale

Expanded text:
esaris Henrici sancti, cognomine Claudi, Lector opes audi, quo possunt munere claudi? Haec et majora sunt sua multa bona. Cujus et ossa bona sunt ad miracula prona, Hoc opus, haec dona sua contulit alma corona, Unde per Ecclesias cantica digna sonant.Prisca fuit puero mihi Babenberga magistra, Mens mea quae didicit, reddit amica sibi. Reddere non potui quantum, sed reddere quale
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ꝑimant Regom cursũ lattendo ꝑurgẽt
Solus eos miles qui lauat. ille uidet ⁊
Ex liuacro salliens clippeñ rap̾it atq mucronẽ
Preuenit hostiles. oorone iacente furores
Clamat ⁊ ex more prelia diremouedi.
Rogia pars crescit. tnnec hostis ⁊ iñ recesit
Miles uo mse quitur nudꝰ. fera pugna palestit
Aspicitur late nudus. ⁊ aota paoent
Miratur cesar nudum precedere / fortos
Nam solimi nudũ cernit. Suꝑaro cohortes
Kiis equitis nudi. grandis ubiq fuit
Mane sequente. inbet eqͥtem Rex octo uenire
Miles adire timet. ne si reminisatur ire
Nonne tius manib nr̃i ꝑire capilli
Nonne furore diui harba pilara fuit
Miles ait. fateor. S erat mͥ oulpa remissa
Non decet. ut ci ilpas iteꝵ Rex suscireet ipãs
S ecurus uemo Rege uocatus ego
Surgit in ampexus eqͥtis mirabis octo
Dicit ei. gaudere meis te reb adopto
Regia facta geris. Senꝑ anncus eris
De scdo ectone ĩperatore Romauoꝵ¬

Expanded text:
Ut perimant regem, cursum latitando perurgent, Ut perimant regem, cursum latitando perurgent, Solus eos miles qui lavat, ille videt. Ex lavacro saliens, clypeum rapit, atque mucronem, Praevenit hostiles Othone jacente furores, Clamat, et ex more praelia dira movet. Regia pars crescit, timet hostis, et inde recessit, Miles ut insequitur nudus, vera pugna calescit, Aspicitur late nudus, et acta patent. Miratur Caesar, nudum praecedere fortes, Nam solum nudum cernit superare cohortes; Laus equitis nudi grandis ubique fuit. Mane sequente jubet equitem rex Otho venire, Miles adire timet, ne si reminiscitur irae, Nonne tuis manibus nostri periere capilli? Nonne furore tui barba pilata fuit? » Miles ait: « Fateor; sed erat mihi culpa remissa; Non decet ut culpas iterum rex suscitet ipsas; Securus venio rege vocatus ego. » Surgit in amplexus equitis mirabilis Otho, Dicit ei: « Gaudere, meis te rebus adopto; Regia facta geris, semper amicus eris. » De secundo Othone, imperatore Romano
Abbreviated transcription (Latin):
Digna lui quia pasoa fuit cũ ꝑcere possor
Me libuit ꝙ nõ licuit dedit ultio nosse
Porto furore mei digna flagella de
Partus ista tñ pͥugnire tͥ potuisses
Quam sine rasore barlum in anib tzipiussos
A modo que cupias ordine dicta feras
Miles ut exponit que sit modo cusa furoris
Mitigat ootonis sintomita .iii. rationis.
Sic datur meolumis nules abire foras.
Nec datur huio ire qs debeat ip̃e redire
Iesor enĩ. si qñ redit reminiscimur ire
Si mala delitcant liuor ⁊ nei silent
ptꝰ redut tenpus. qͦ Rex foret ipe penptꝰ
Aut male detentuis. S militis ense rodep̾tus
Corpore stat sano. cuius ⁊ acta amo.
Quanda sub arce poli oanis ẽ adiũcca sconi
Ut plicet octomi. castrũ datur obsidioni
Cluisimi lege fori. iudicat ooto mori.
Dum media dormire die Rex ip̃e Soleret.
Et ꝓceres sonpni requies. hinc ĩ peneret.
Uir sedet in lauacro. balnea rite gerers.
Rege soporato. cito ꝓsilit hostis ah urbe

Expanded text:
Digna lui, quia Pascha fuit, cum parcere possem, Digna lui, quia Pascha fuit, cum parcere possem, Me libuit, quod non licuit, dedit ultio nosse, Porto furore mei digna flagella Dei. Parcius ista tamen punire tibi potuisses, Quam sine rasore barbam manibus rapuisses Amodo quae cupias ordine dicta feras. » Miles ut exponit quae sit modo causa furoris, Mitigat Othonis symptomata vi rationis, Sic datur incolumis miles abire foris. Nec datur hinc ire quod debeat ipse redire, Laesor enim si quando redit, reminiscimur irae, Si mala deliteant livor et ira silent. Post rediit tempus, quo rex foret ipse peremptus Aut male detentus, sed militis ense redemptus, Corpore stat sano, cujus et acta cano. Quando sub arce poli, Canis est adjuncta Leoni, Ut placet Othoni castrum datur obsidioni, Clausos lege fori judicat Otho mori. Dum media dormire die rex ipse soleret, Et proceres somni requies hinc inde teneret, Vir sedet in lavacro balnea rite gerens. Rege soporato, cito prosilit hostis ab urbe,
Abbreviated transcription (Latin):
anles ait. disderne magis qͥd iuris hẽtur
Iudicio no. p̃cipiti Res aota putetur
Est quia pasta doi. Rex miscrere mei
Ita mouet Regem tiiet ille mori sine lege
Cuni Rex iusta neget miles rap̃ illioo s̾gaẽ
Rex ꝓstratꝰ himu iusta negasse lius
Num tenet octonẽ. barbã trahit . taꝵ gͣnonẽ
Guitur ⁊ ora p̃mens gͥiuor feritate leone
Ni foret auxilum. mortuus ooto foret
Sub loculo sompni Regit orudelit̾ angit
Umeatib infixũ gutoar conanuẽ frangio
slimo pede nc̃ manib. turba retraxit oñ
Ooto sedet stupidus. sirui tatr̃e leuatꝰ
Parba pillis caruit. guit᷑ dosi⁊ excoliatũ
Laude coronatũ. stat si ne sasido cput.
Turba dolens. stans añ fores oup̃ hõ cruciari
Deto rer̃ defendit eũ inssitq aiocari
Uir stent ⁊ siluit incipit geco loqui
Iudicio sisti. legũ uatõe petisti⁊
Dum tͥ non liouit. tongit mo dextã xp̃i
Non tua s dñi uerbera digna

Expanded text:
» Miles ait: « Discerne magis quid juris habetur, » Miles ait: « Discerne magis quid juris habetur, Judicio ne praecipiti res acta putetur, Est quia Pascha Dei, rex, miserere mei. Ira movet regem, timet ille mori sine lege, Cum rex justa neget, miles rapit illico regem, Rex prostratus humi, justa negasse luit. Dum tenet Othonem, barbam trahit, atque granonem, Guttur et ora premens, gravior feritate leone, Ni foret auxilium mortuus Otho foret. Sub loculo scamni regem crudeliter angit, Unguibus infixum guttur conanime frangit, Nunc pede, nunc manibus turba retraxit eum. Otho sedet stupidus, turpi statione levatus, Barba pilis caruit, guttur dolet excoriatum, Laude coronatum stat sine laude caput. Turba dolens, stans ante fores cupit hunc cruciari. Otho reum defendit eum, jussitque vocari, Vir stetit et siluit, incipit Otho loqui: « Judicio sisti legum ratione petisti, Dum tibi non licuit, tetigit me dextera Christi, Non tua, sed Domini verbera digna lui.
Abbreviated transcription (Latin):
cco coronatur pascalia festa peregit sũbrogatur̃
Affuit ⁊ celebris pͥmacum curia Regi.
Fercula que decuit. Regia mensa uehit.
Mensa cibos octos cenuit pͥus illa piratos
Quam ueniant dñi uł more ducũ sedeatur
Iue cibus miseris. pauꝑibusq datur.
Dux puer accedens magni duois unioꝰ hẽs
Cum foret exuriens dũ fercła ꝓmita uidẽs
Accipit ut comedat coi puerile gerens
More guo dapifer uitio uariabilis ire
Non timuit puerum grauiori fuste ferire
Miles adest puero custos datꝰ acq magr̃
uindicat egregio dimi quẽ ꝑcutitit iste
Uulnere nã dipifor mortuus ip̃e iacet
Turbi gomit Ree octo uouit aãmq reqͥrit
Ille iacet dimi rurba tacet mãdat iꝑiri
Que fuerit pueri q̃ modo causa unii
Querto ⁊ auotorõ moitis sͦs nã foret ille
Ile stetit medius aiõ qͣi maior achille
slec neaat hũc ip̃m fuste necasse uirũ
Rex ait mori dignis racõe uideris.
Crmunis auctorẽ dũ to satis ore fateris
Digna tius moritis ostia mortis eris

Expanded text:
o coronatus paschalia festa peregit, Adfuit et celebris primatum curia regi, Fercula quae docuit, regia mensa vehit. Mensa cibos coctos tenuit prius illa paratos, Quam veniant domini, vel more ducum sedeatur, Ille cibus miseris pauperibusque datur. Dux puer accedens, magni ducis unicus haeres, Cum foret esuriens, dum fercula prompta videret, Accipit ut comedat, cor puerile gerens. More suo dapifer vitio variabilis irae, Non timuit puerum graviori fuste ferire,Miles adest, puero custos datus atque magister, Vindicat egregie dominum quem percutit iste, Vulnere nam dapifer mortuus ipse jacet. Turba gemit, rex Otho venit, causamque requirit, Ille jacet, dum turba tacet, mandat aperiri, Quae fuerit pueri, quae modo causa viri. Quaerit et auctorem mortis, quisnam foret ille, Ille stetit medius, animo quasi major Achille, Nec negat hunc ipsum fuste necasse virum. Rex ait: « Ergo mori dignus ratione videris, Criminis actorem, dum te satis ore fateris, Digna tuis meritis hostia mortis eris.
Abbreviated transcription (Latin):
Euui decet applandi cuiꝰ metra porrigo laudi
Sũp̃tiis ab arce soli regnat in arce poli
Couige iuirgeanͥgo ꝑmansit et ille
Catholicas dedit eoolĩas numero qi nulle
Nimo ⁊ in atiari. sua cerniniꝰ osa saori
More salutara sollop̃nia digna para
Corpora debiliũ płima sana dari
De sodo Cõrado imꝑatore Romanoꝵ.¬

Expanded text:
ter audi, Cui decet applaudi, cujus metra porrigo laudi, Sumptus ab arce soli regnat in arce poli. Conjuge virginea virgo permansit et ille, Catholicas dedit ecclesias numero quasi mille, Nunc et in altari sua cernimus ossa sacrari, More salutari solemnia digna parari; Corpora debilium plurima sana dari. De secundo Conrado, imperatore Romano
Abbreviated transcription (Latin):
Illa negat cupiens ignit̃a sunĩe soutem
Ree parat ignitũ femnia iũcit ida
d̾iu laq̃o utris se cõspicit otto ligari
Min uiri boticas rõe potest suꝑari
fimpreis mãib se sinit ip̃e dari
Dũ regem comitissa tenet dat regi bonetã
Ut capitis sit pliga sibi collata potestus
Sic ut Ar bituio st̃ẽt. cadat. ip̃e suo
Cogicat illa modũ quo reg̃e pd̾e possit
Inducias tũc rex modias ꝓ tẽꝑe poscit
ad dũt.⁊ proc̾is cũ pietate preces
Iirnunũs precib proeeꝵ simul ⁊ nulieꝵ
Regia uita dicem spacio dat᷑ ẽẽ dieꝵ
gic ratõe serũ femina uinat heriur
Iarti diema uẽiente die asũ ꝙ minẽte
tto redit. comicissa uenco. q̃ uenãt aute
Rex ubi dixit aue retulit illa caue
Tollit eũ comitissa reũ nur̃ada leeua
dun trahitur. dñ p̃cipituri subc̃ub̾e peña
ferura uicta p̃oe distulis ip̃a neceni¬

Expanded text:
» Illa negat, cupiens ignitam sumere sortem; » Illa negat, cupiens ignitam sumere sortem; Rex parat ignita, femina vincit ita. Dum laqueo juris se conspicit Otho ligari, Mira viri bonitas ratione potest superari, Femineis manibus se sinit ipse dari. Dum regem comitissa tenet, dat regis honestas Ut capitis sit plena sibi collata potestas, Sic, ut et arbitrio stet, cadat ipse suo. Cogitat illa modum, quo regem perdere possit, Inducias tunc rex modicas pro tempore poscit, Addunt et proceres cum pietate preces. Innumeris precibus procerum simul et mulierum, Regia vita decem spatio datur esse dierum, Sic ratione verum femina vicit herum. Jam decima veniente die, casumque minante, Otho redit, comitissa venit, quae venerat ante. Rex ubi dixit: « Ave, » rettulit illa: « Cave. » Tollit eum comitissa reum, miranda leaena; Dum trahitur, dum praecipitur succumbere poena, Femina victa prece distulit ipsa nece
Abbreviated transcription (Latin):
Insequitur domitissa uirũ qr fraude necatire
Moite data. conutis deculit ip̃a caput.
Iudicũ cãs dũ p̃cipit otto parari
Imꝑat e⁊ uduas celebui p̃cone uocaui
his ꝙ piis studus uia capita dari
asticit occisum plor̃as cõrtissa maritũ
et q̃ricur . qr uiditiũ dat cesar mniquir
Cui de more loci nititur arte loqui.
Dicit ei. dici pena reis quo iuire patur
si rupta qnͣdoq fide uir fraude necatur
Retulit otto eaput ꝑdere uire dacur
Intulit hec tua ce cesar stũa damꝑnat
frande meũ uigulasse inr̃u te cͥmĩe ꝑda p̃ad
Si uis nira coli te decet inde mor
hec taciut. rex obstupuit diocns mubieri
hescio quid q̃rꝯs neꝙ uem tulisse iuderis
huiꝰ enĩ cͥmumis qͥs tibi testis erit
Ecce caput comitis diẽ conitissa. ꝑatũ
Fraude tua ꝑut ꝓpͥum cegnosee reatũ
Suscipe iuiditiũ ee peribente dacum
Rex ait abe comes merint ꝓ cͥmĩe motã

Expanded text:
Insequitur comitissa virum, quia fraude necatur, Insequitur comitissa virum, quia fraude necatur, Morte data comitis detulit ipsa caput. Judicii causas dum praecipit Otho parari, Imperat et viduas celebri praecone vocari, Hisque piis studiis jura cupita dari. Astitit occisum plorans comitissa maritum, Et queritur, quia judicium dat Caesar iniquum, Cui pro more loci nititur arte loqui. Dicit ei: « Dic poena reis quo jure paratur, Si rupta quandoque fide vir fraude necatur? » Rettulit Otho: « Caput perdere jure datur. » Intulit haec: « Tua te, Caesar, sententia damnat, Fraude meum jugulasse virum te crimine pandam, Si vis jura coli, te decet inde mori. » Haec tacuit. Rex obstupuit, dicens mulieri: « Nescio quid quaeris, neque vera tulisse videris, Hujus enim sceleris quis tibi testis erit? --Ecce caput comitis, dixit comitissa, paratum, Fraude tua periit, proprium cognosce reatum, Suscipe judicium, te perhibente, datum. » Rex ait: « Iste comes meruit pro crimine mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
tiaĩseibone impatore ũsifice subrogatur̃.
st nixͣ mutiña comitis douiꝰ amula dicca
Imꝑũ tũc obsequiis iussis ꝙ telieta
Qña uacat hospiciis erebrius octo suis
Spreta dolens mulier uota nefanda dedit
ꝓrotiniꝰ ascito queritur regina marito
Suggi̾t ut comitis caput ãputet ãse pecitt
ermmine mẽtito credidit Otto cito
dum comes ĩ culpa dñia testãte putacur
Iam dolus astriutur eito mors ĩdigna ꝑat ͦ
Nec lotꝰ ĩsũpti pandere uera datur
Indicat uxori piope comes acta pudoris
dicens opto mori ꝙͣ regit ab esse decori
Se mͥ prostituit fenima digna mori
et quia deliciu fugieus lixit mulieris
Iudioor ad morte cõscia cestis eris¬
Si dubiũ uidiatur eͥis ꝙ teste ꝓbabis
Iudicio aludentis eos ferri suꝑabis
Sic i pꝰ noitẽ gnudia fama dabit
gan aiti fuge cũ pot̾s. ne su mouaris
Ille refert mag̃ opto necem. ꝙ sons reputari
Qui fugit. illes ⁊ nag suspitiosa trahirs a
dixit. ⁊ in fat̃a p̃cone trabente uocatur

Expanded text:
tio Othone imperatore versibus subrogatur. Est juxta Mutinam Comitis domus, Amula dicta, Imperii tunc obsequiis jussisque relicta, Qua vacat hospitiis crebrius Otho suis. Spreta dolens mulier, vota nefanda dedit. Protinus ascito queritur regina marito, Suggerit ut comitis caput amputet ense petito, Crimine mentito credidit Otho cito. Dum comes in culpa domina testante putatur, Jam dolus astruitur, cito mors indigna paratur, Nec locus insonti pandere vera datur. Indicat uxori propriae comes acta pudoris, Dicens: « Opto mori, quam regis abesse decori, Se mihi prostituit femina digna mori. Et quia delitui, fugiens luxum mulieris, Judicor ad mortem, mihi Si dubium videatur eis, quod teste probabis, Judicio candentis eos ferri superabis, Sic mihi post mortem gaudia fama dabit. » Uxor ait: « Fuge cum poteris, ne sic moriaris; » Ille refert: « Magis opto necem, quam sons reputari Qui fugit, ille magis suspiciosa trahit. » Dixit, et in fatum praecone trahente vocatur;
Abbreviated transcription (Latin):
tunc rox danoꝵ baptisma recep̃ heroloꝰ¬
si luis ip̃us cũ matre puer m anigoldus
Et reliqui poputi crisma zulero siu
Imꝑuem cũ patre suo lodoicꝰ adeptus¬
Y talte sub patre tonet moderami a ueotꝰ
De etarulo .iiiiͦ. imꝑatore Ronanoꝵ¬

Expanded text:
Tunc rex Danorum baptisma recepit Heroldus, Filius ipsius cum matre puer Manigoldus, Et reliqui populi chrisma tulere sui. Imperium cum patre suo Ludovicus adeptus, Italiae sub patre tenet moderamina receptDe Carolo secundo, imperatore Romano
Abbreviated transcription (Latin):
ris sue oꝑa ut dicitur a regno plłitur. ⁊ itenũ restitu¬
ituri deiide pꝰ pauta. antio imꝑñ sui . uiͦ. diem solĩ
ĩꝑiũ s arolus amari britameo usq ad fluuiũ masã
ꝑtẽ optinuit lothario a mosa itͦẜ ad renũ fluui¬
ũ belgica gallia cessit q̃ usq hodie locharĩgia
suo nõie solitaẽ applłari. Ludoitꝰ añ a reno ubis ori¬

Expanded text:
ris suae opera, ut dicitur, a regno pellitur, et iterum restituitur. Deinde post pauca, anno imperii sui sexto, diem solvit ium. Carolus a mari Britannico usque ad fluvium Mosam, partem obtinuit, Lothario, a Mosa usque ad Rhenum fluvium, Belgica Gallia cessit, quae usque hodie Lotharingia, suo nomine solita est appellari: Ludovicus autem a Rheno versus Ori
Abbreviated transcription (Latin):
alu dicũt oũ pt̾ mott̃ẽ cõradi pͥmi in reciũ ib onian ori¬
entalib fuisse electũ. nͦ umqͣm aliꝗdeũ do manu ipũs
Reroli suscepisse ptꝰ ħ ipe hẽricꝰ rex ũgaros in saxoniã
iuolent̾ ingłsos morodibile oede ꝓstrauit. iste henrions
rex sacrã lauoeã imꝑii q̃ corã imꝑatorn fert ͣ a rodul¬
fo rego burgũdie minis excorsit. alii dicũt a bosone

Expanded text:
tem Conradi primi, in regnum ab omnibus orientalibus fuisse electum, nec unquam aliquid eum de manu illius Caroli suscepisse. Post haec ipse Henricus rex Ungaros in Saxoniam violenter ingressos incredibili caede prostravit. Iste Henricus rex sacram lanceam imperii, quae coram imperatoribus fertur, a Rodulpho rege Burgundiae multis extorsit. A
Abbreviated transcription (Latin):
Surgit cõrardus lateris cognatꝰ eoꝵ
Optinet imꝑiũ deutonoiimi solum
Conmdus rex oximius sedet oidine pͥmꝰ
Hostib igreditur ꝯdͣria pellit adimĩt
Subiugat ungauosᷤ illaricosꝙ simis
Conrado pͥmo. natꝰ ñ extrat heres
Mirantur ꝓceres. quis sceptͣ me̾t᷑ hẽre
Uita aatursatis plebs dolet inde s̾atis
in frãcia orientali regnauit. occidentalẽ frãaã tũc karido
.iꝰdum rege pazi regente. ͥdam cetaa scͥptores asser̃ eũ pͥmo.
dueẽ saxonũ tãtũ fuisse ⁊ oñc Rarulo subiaisse ⁊ ptꝰea cõ¬
silio giselb̾ti duois geni̾s sui qͥ helgidã tenebat a regno ipus

Expanded text:
Surgit Conradus lateris cognatus eorum, Obtinet imperium Theutonicumque solum. Conradus rex eximius sedet ordine primus, Hostibus ingeritur, contraria pellit ad imum, Subjugat Ungaricos, Illyricosque sinus. Conrado primo natus non exstitit haeres. Mirantur proceres, quis sceptra meretur habere, Vita datur fatis, plebs dolet inde satis. in Francia orientali regnavit, occidentalem Franciam tunc Carolo quodam rege Parisiis regente. Quidam Celtici scriptores asserunt eum primo ducem Saxonum tantum fuisse, et tunc Carolo subjecisse. Et postea consilio Giseberti ducis
Abbreviated transcription (Latin):
nomã suꝑiorẽ ab ĩgaris creptã Romano imꝑio subiecit
ludouioꝰ rex frãcie oritał anno ab regni suruͦi. sine
ĩ frẽ suo cẽdebuldo supͣmemorato. Riruloꝵ genealogi¬
a sinẽ accep̃ ad tõpꝰ. uñ qͥdã sic sobsit. Ultimꝰ augustoꝵ
Rome suit augustialsus. ultimꝰ uꝰ karuloꝵ ĩ frãcia.
suit cẽdebulgus s. gͥ. ludoido sa defũcto ooto dux saxo¬
nuĩ ab oĩb petit᷑. pͥnceps aut̃ clarissimꝰ octo. tãqm se¬
ste puer pietate ualons tribus imꝑat annuis
ultimus est ip̃e karloꝵ gormine sangnis.
Attam̃ a latero sermina karlus haber de primo

Expanded text:
 ab Ungaris ereptam, Romano imperio adjecit. Ludovicus rex Franciae orientalis, anno regni sui XII sine in fratre suo Cendebuldo supramemorato, Carolorum genealogia finem accepit ad tempus. Unde quidam sic scripsit: « Ultimus Augustorum Romae fuit Augustulus; ultimus vero Carolorum in Francia fuit Cendebuldus. » Igitur, Ludovico jam defuncto, Otho dux Saxonum ab omnibus petitur. Princeps autem clarissimus Otho, tanquam seste puer pietate valens, tribus imperat annis, Ultimus est iste Carolorum germine sanguis, Attamen a latere germina Carlus habet. De primo
Abbreviated transcription (Latin):
curitatis sue ꝓmisiõe. Aithicp̃s sxpondet se fidei ꝓmissioẽtm
ẜuasse. ipm̃iq a castrs eg̾ssũ sanũ ⁊ indep̃nẽ in aastrũ suũ ro¬
duxisse. tali fraude eoõuentꝰ ipõ albertꝰ ĩ eadẽ curia decollat᷑
aisfitur in hac causa pͦeauet̾ ñ in eo s auditoꝵ iudicio resuetur
ego dñ si sbrissem estimarẽ me ꝯ sarracenũ. cõduicendo pͤcesse

Expanded text:
spondit se fidei promissionem servasse, ipsumque e castro egressum, sanum et indemnem in castrum suum reduxisse. Tali fraudi circumventus ipse Albertus, in eadem curia decollatur. asseritur, in hac causa peccaverit, non meo, sed auditorum judicio reservetur. Ego tamen si fecissem, aestimarem me, etiam Saracenum conduc
Abbreviated transcription (Latin):
sus esstisi a sueuis ⁊ bauaris uixtͥ  renũ fluuiũ sc̾nũt᷑
pꝰtea dux baguaroꝵ arnolsus cõrardo regi rebellaris cũ
uxore ⁊ silus ad iĩgaros lapsus ẽ suga. cõrardus rex anno
regni sui .uii. diẽ obuit. eiꝰq cõsilio henricꝰ siliꝰ ducis oc¬
tonis in regnũ subrogatur

Expanded text:
rsus effusi, a Suevis et Bavaris juxta Henum fluvium sternuntur. Postea dux Bavarorum Arnolphus, Conrado regi rebellans, cum uxore et filiis ad Ungaros fuga lapsus est. Conradus rex, anno regni sui septimo, diem obiit, ejusque consilio Henricus, filius ducis Othonis, in regnum subrogatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nnio ab incarnatõe dñi. dececi. ludoiucꝰ filius arnulfi
in loco qui dicitur forhein rex cteatut atq apͥ̾ticipib lo¬
tharĩgie qͥ offensi erãt orndrbuldus inuitatͦ ad regnũ
tocius b̾giee regio eñi illa b̾gica gallia appłłatur.
q̃ cãꝑto cendebuldus dũ multa mala c̃emittent regñũ¬
q multapreda ⁊ incendio ⁊ cede eruentaret tande̾ a
conutib sepepħõ. Cirardo ⁊ maufdo in blło ocçiditur
Itaq ludoicꝰ armilłi filius libe̾ potit᷑. Hũs dieb ũga¬
gttis suis ocnidũt. atꝙ ꝑuĩciam c̾delit̃. de populata
nis imꝑiũ adeptꝰ Brangrium oxpulit. cũꝙ tatiꝰ¬
ytalie regno ꝓ suo arbcto patirea᷑ dimisso milite ue¬
roem cũ pauas se ꝯtulit̾. uͥ a ciuib captꝰ ꝑ tͣatroẽm

Expanded text:
 Ludovicus filius Arnulphi, in loco qui dicitur Phoreim, rex creatur, atque a principibus Lotharingiae, qui offensi erant Cendebuldo, invitatur ad regnum totius Belgii. Regio enim illa, Belgica Gallia appellatur. Quo comperto, Cendebuldus, dum multa mala committeret, regnumque multa praeda et incendio et caede cruentaret, tandem a comitibus Stephano, Gerardo, et Mafrido, in bello occiditur. Itaque Ludovicus Arnulphi filius regno libere potitur. His diebus Ungaentes sagittis suis occidunt, atque provincia crudeliter depopulata,nis, imperium adeptus, Berengarium expulit. Cumque totius regni pro suo arbitrio potiretur, dimisso milite, Vero
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatore ea tẽpestate normãni regisũ lodoioi ⁊ sluĩ¬
si oaulla nauigio inc̾si palatũ nouo magni ĩoeast¬
de inde coloniã ⁊ aquis grani cũ tota illa ꝓuincia de¬
uastant. Int̾ ludoicꝰ hec ipe obut ap̃ frãconfurt ⁊ in
monastĩo lauraçensi sepultꝰ. Nlormãdi aut̃ regis ludo¬
iucimorte conperta. securiores effecti. urbem nobillissim̃
galliaꝵ treuerũ iuadũt ⁊ ipã cena dñi cũ adiacente ꝓiũ¬
cia igne ꝯsuimũt ⁊ ep̃m ipũs uibis occid ̃. I ⁊ inde p̾di

Expanded text:
peratore. Ea tempestate Northmanni regnum Ludovici per fluvium Guala navigio ingressi, palatium Noviomagi incedeinde Coloniam et Aquisgranum cum tota illa provincia devastant. Inter haec Ludovicus ipse obiit apud Francofurt, et in monasterio Lauracensi sepultus est. Northmanni autem regis Ludovici morte comperta, securiores effecti, urbem nobilissimam Galliarum Treverim invadunt, et in ipsa Coena Domini cum adjacente provincia, igne consumunt, et epis
Abbreviated transcription (Latin):
Cesaris in parriam francia signa uolant
Prelia mirandus tulit infinita Rolãdus
Militis officio precelsus ĩ orbe notãdis
Sidus. honestatis dignus honore satis
Carlo reuertis recipit uexilla nepotis
Gens mala catholicis nimis ẽ ꝯtͣria uo
Rex iubet imꝑii metricia signa moueri
slec modo se poterĩt yspanica rega tueri
Iudicio celi: turba maligna perit
Quałr yspanos suꝑauit karolus olim
Hiuiis ego libris titilis subschere nolĩ
Alcerius moduli sors dabto illa coli
ꝓrsus ab hac cede. meoũ inea musa recede
ludouitꝰ filius. Raroli exalret᷑ in ĩꝑiũ¬
Redirs festinat. ab aquicania uͥ cõsensu õium pͥneip̃ti

Expanded text:
Caesaris in patriam Francia signa volant. Caesaris in patriam Francia signa volant. Proelia mirandus tulit infinita Rolandus, Militis officio praecelsus in orbe notandus. Sidus honestatis, dignus honore satis.  Carolus revertentis recipit vexilla nepotis, Gens mala Catholicis nimis est contrariaRex jubet imperii victricia signa moveri, Nec modo se poterint Hispanica regna moveri, Judicio coeli turba maligna perit. Qualiter Hispanos superavit Carolus olim, Hujus ego libri titulis subscribere nolim, Alterius moduli sors dabit illa coli. Prorsus ab hac caede mecum mea musa recede, Ludovicus filius Caroli exaltatur in iredire festinat ab Aquitania; ubi, consensu omnium principum
Abbreviated transcription (Latin):
Ciu barcellona regioq subẽ Aragona.
atq Ter ascona siue Girunda bona nis
Sunmꝰ ab hac ube uex dauid ad arma reuirrẽs
a ꝯmĩa francoꝵ belli statiõẽ periurgens.
p̃lia dira gerit uictꝰ abiñ redit
beilit᷑ intius Rex dauid ĩ agraĩe uictus
Acriter afflictus quia cum duce ꝑtulit ictus
Aute domut regis dux sua signa regit.
Dux petit alloquiũ modica sub pace teneri.
Rex fauet. ⁊ causas cur uenit ordĩe q̃rit
Seria res agit ͦ s̃mo ⁊enendus eritꝰ.
Romulei dux imꝑu ꝓpouit honorem
Et iubet uo ebuat fũtalia iura corone.
Heo ubi uissa monet. Rex tumet ãeq dolet.
Ira mouet ⁊ egem quia iussa recep̃ amara
ttꝰ sins path fuant fiscalia rata.
Lursis ⁊ arma ruens bella furore parat
Soluit᷑ armitas censura bͤuissima pacis
Hostis ut ante duois: ueicit rex iussa minacis
Utitur inssidus hostis uterq sccis
lis patet absq mora: redeũt ad bella pͥora
Rex nequit ire foras preclissus ad interiora

Expanded text:
Cui Barsellona, regioque subest Aragona, Cui Barsellona, regioque subest Aragona, Atque Tarascona, sive Girunda bona. Summus ab hac Urbe rex David ad arma recurrens, Agmina Francorum belli statione perurgens, Praelia dira gerit, victus ab inde redit. Pellitur interius rex David in agmine victus, Acriter afflictus quia cum duce pertulit ictus, Ante domum regis dux sua signa regit. Dux petit alloquium modica sub pace teneri, Rex favet, et causas cur venerit, ordine quaerit, Seria res agitur, sermo tenendus erit. Romulei dux imperii proponit honorem, Et jubet ut tribuat fiscalia jura coronae, Haec ubi jussa movet, rex tumet, atque dolet. Ira movet regem, quia jussa recepit amara, Ista suis paribus fuerant fiscalia rara, Rursus in arma ruens bella furore parat. Solvitur armatis censura brevissima pacis, Hostis ut ante ducis rejicit rex jussa minacis, Utitur insidiis hostis uterque satis. Lis patet absque mora, redeunt ad bella priora, Rex nequit ire foras, praeclusus ad interiora,
Abbreviated transcription (Latin):
Bella ꝑant gentes ĩ regione site.
Nocte sub obsc̃a uenit angłs alma figa.
Beila ducis dura p̃diõ ubiq futura.
Sꝑondet ⁊ auxilum ne duas arma ruant¬
s ere tuas acies ait angłs. ecce potentes
S ex iudeo reges hostilia signa genentes.
Auos ubi feris marte me duce uictor eril
Dixit et auratis clipeis mõtana refulgent.
aeginĩa fi ancoꝵ arcundata marte purgent.
Uinera dant stͤpitum corpora cesa cadunt.
agmũ aĩ mirandi setuit manꝰ apta Rolandi.
Ense duas magni reges ꝑiere tyranni
En se tͥuuphali depiere mah.
Quinq ferunt reges aciei fronte fuisse
Quoᷤᷤ aiunt quinq duas ictib hio cecidisse.
Angłs hic luas ꝓtegit arma duas.
clarior e celis ferit angłs agmĩa telis.
Ciꝰ ĩ auxilus stent ĩcdita turma fidelis
C essit ⁊ hostis ei soite fe̾nte dei.
T̾ alia młtoꝵ sũt p̃lia fc̃ã locoꝵ.
hoc facit armoꝵ uictoria teutonicoꝵ.
I ꝑampilona fuãt tũo sunina corona.

Expanded text:
Bella parant gentes in regione sitae. Bella parant gentes in regione sitae. Nocte sub obscura venit angelus, alma figura, Bella ducis dura praedicit ubique futura, Spondet et auxilium ne ducis arma ruant. Coge tuas acies, ait Angelus, ecce potentes, Sex video reges hostilia signa ferentes, Quos ubi marte feris, me duce victor eris. Dixit, et auratis clypeis montana refulgent, Agmina Francorum circumdata marte perurgent, Vulnera dant strepitum, corpora caesa cadunt. Agmina mirandi secuit manus apta Rolandi, Ense ducis magni reges periere tyranni, Ense triumphali deperiere mali. Quinque ferunt reges aciei fronte fuisse, Quos aiunt quinque ducis ictibus hic cecidisse, Angelus hic lucis protegit arma ducis. Clarior e coelis ferit angelus agmina telis, Cujus in auxiliis stetit inclyta turma fidelis, Cessit et hostis ei sorte ferente Dei. Talia multorum sunt praelia facta locorum, Hoc facit armorum victoria Teutonicorum, In Pampilona fuerat tunc summa corona,
Abbreviated transcription (Latin):
Asperitas uemis: est metuenda nimis
Parcite principib enute uemando qͥestat
Fiuimina deficiant slaciert iuuers li quesdãt
Solis mardore timo tua signa mou
Si placet uiterea legatum mutte potentem
Qui iudeat si forte queat conuertẽ gentẽ
Ne pereat gladio maxĩa turba tuo
Miotere magnifioũ potens ꝓ pace Rolandiĩ
Guis ego sermone reor ꝑopuilsi reuocãdum
Si oũ pace redit: laus tibi maior crit
Ne sua moreiferis traderet arma locis
Surgit ⁊ infremuit plenus feritate. Rolandus
Dixit. ob ĩuidiam satagit me tͣde̾ Gainus.
Mens ĩmica latet. iam maledc̃a patent.
Ibo nͨ horuibłẽt sꝑuit mã dextͣ labores
s pero qd̾ p̃pio multos i eferemꝰ honores
S it deus in medio duy sua signa mouet.
R ex timet euentum sũt nãmꝰ ꝑiclã centum
Turba ducum cõitat᷑ eum. Cetus q potentum.
Milia t̃ dena tũo ducis agnien erat.
Dux iͥ sumit iter ꝑgunt sene pace qͥrites
Undiq multiplices ꝑperit uia pessia lites

Expanded text:
Asperitas hiemis est metuenda nimis. Asperitas hiemis est metuenda nimis. Parcite principibus, equites hiemando quiescant, Flumina deficiant, glaciesque nivesque liquescant, Solis in ardore tunc tua signa move. Si placet interea legatum mitte potentem, Qui videat si forte queat convertere gentem, Ne pereat gladio maxima turba tuo. Mittere magnificum poteris pro pace Rolandum, Ejus ego sermone reor populum revocandum, Si cum pace redit, laus tibi major erit. Ne sua mortiferis traderet arma locis. Surgit, et infremuit plenus feritate Rolandus, Dixit, ob invidiam satagit me tradere Gainus, Mens inimica latet, jam maledicta patent. Ibo, nec horribiles spernit mea dextra labores, Spero quod imperio multos referemus honores, Sit Deus in medio, dux sua signa movet. Rex timet eventum, sunt namque pericula centum, Turba ducum comitatur eum, coetusque potentum, Millia ter dena tunc ducis agmen erat. Dux ubi sumit iter, pergunt sine pace quirites, Undique multiplices peperit via pessima lites,
Abbreviated transcription (Latin):
Iude per ipuliam miranta potencia Romã
Uenit ⁊ imperu gestauit in urbe coronam
Organa oũ cithara. fistula trupa sonant
Tuno aaron rex ꝑsaꝵ karlo remeante
Muneribus plicuit cum nitrens elet̾antes
Uasaꝙ timo luri plima misit et
Ace data Romo papa residente leone
Rarolus ex more diidematis auctiis hanore
In patriani redut regna paterna colens̃
Karolus imperu dis̃ gaudia uult renouari
Tenpore pastali solio sedet inperiali
Legib ac ducib fegia dona. parit
Nocte quiescenti loquitur uox celica. Regi
Queni: iubet ysomos xpi sulponere legi
Audit ⁊ olstipuit qui diadema Riogit
Mane reuelata. fit regio uisio grata
Curia lauata : satis est ad̾ iussa parata
Celica mandeta. stant ratione Rata
Dum suꝑ yspanos uult karolus arma pariri
Gaino priois comitum dat cõsilium iraar
Et roquiem pertut tuno supper arma dari
Hinc aro o cesars mĩc umiber ⁊ algor habũdãt
flumina sut̃ ualida plume torrãtis ũundant

Expanded text:
Inde per Apuliam miranda potentia Romam Inde per Apuliam miranda potentia Romam Venit, et imperii gestavit in urbe coronam, Organa cum cithara, fistula, trumba sonant, Tunc Aaron, rex Persarum, Carolo remeante, Muneribus placavit eum, mittens elephantem, Vasaque tunc auri plurima misit ei Pace data Romae papa residente Leone, Carolus ex more diadematis auctus honore, In patriam rediit regna paterna colens. Carolus imperii dum gaudia vult renovari, Tempore Paschali solio sedet imperiali, Regibus ac ducibus regia dona parit. Nocte quiescenti loquitur vox coelica regi, Quem jubet Hispanos Christi supponere legi, Audit et obstupuit qui diadema regit. Mane revelata fit regia visio grata, Curia laudata, satis est ad jussa parata, Coelica mandata stant ratione rata. Dum super Hispanos vult Carolus arma parari, Gaino prior comitum dat consilium variari, Et requiem petiit tunc super arma dari. Hinc ait, o Caesar, nunc imber et algor abundant, Flumina sunt valida, pluviae torrentis inundant,