comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab iacob curtam cito uenerit:
adiniratur celerem credentiũ
fidem. d̾ cibi delectabiles offerunt᷑:
hostia placens dõ salus est pecc̃oꝵ.
Post esum. sequitur bñdictio. et eiꝰ
ei credentes ex ifrł. Quia gͥ mni¬
quitas ẽius ininica iusticie. esar
in discordiam concitatur. et necẽ
fraudulentus excogitat: dicens
incorde suo. Appinquẽt dies pas¬
sionis patris nũ: et occidam ia¬
cob frẽm meũ. Diabolus fr̾iscidas
uideos in chain añ p̃meditãs:
in esau aꝑtissime confitetur: tẽ
pus int̾fectionis ostendens. appĩ¬
quent inquit dies passionis. uͥ
ꝓpt̾ rebecca. io est patientia. nũ¬
ciauit uiro. fri̾s insidias. Qui
uocato iacob: p̃cepit ei ut
uenisse dm̃ nͥ ad oues perditaᷤ domꝰ
quibꝰ s̃ eredita eloquia dĩ.⁊ reꝓmiᷤᷤ¬
sio. ⁊ legis latio. & ꝯfessio testam̃ti.
U erũ quia illi erede noluer̃t: ad iacob
minorẽ ipłm bñdictionẽ esse tranꝰ¬
latam. Neq tñ maiorem filium pe¬

Expanded text:
ab Jacob, cur tam cito venerit, ab Jacob, cur tam cito venerit, admiratur celerem credentium fidem. Quod cibi delectabiles offeruntur, hostia placens Dpost esum sequitur benedictio et eius ei credentes ex Israhel. quia igitur iniquitas est inimica iustitiae, Esau in discordiam concitatur et necem fraudulentus excogitat dicens in corde suo: adpropient dies passionis patris mei et occidam Iacob, fratrem meum. diabolus fratricidae Iudae os in Cain ante praemeditans in Esau manifestissime confitetur tempus quoque interfectionis ostendens: adpropinquent, inquit, dies passionis, ut propter Kebecca, id est patientia, nuntiauit uiro fratris insidias, qui uocato Iacob praecepit ei, utuenisse dominum nisi ad oues perditas domus quibus sunt credita eloquia dei et repromissio et legis datio et confectio testamenti; uerum quia illi credere noluerunt, ad Iacob, minorem populum, benedictionem esse translatam. neque tamen maiorem filium pe
Abbreviated transcription (Latin):
discrepat. hon quo omnia plemiꝰ
exsecutus sit: s quo possit oc¬
casionem p̃bere lectori: ad ĩtel¬
ligentiam latiorem. Us aac por¬
tat imaginem dĩ patris esau.¬
ppli proris. et abli. lacob ecłie.¬
isse ys aae: cõsummatioem
orbis ostenoit. ocłis caligasse.
fidem ꝑisse de mundo. et religio¬
nis lum̃ ante eum neglectũ fuis¬
se significat. Cõ filius maior uo
pat̃. homines sunt ab errore sal¬
uati. quos per doctrinã iustusqͥs
uenatur. Sermo dei bũdictioĩs
est repmissio. et spes regni fut᷑i:
disset ante quã pareret: qr maior
minorem. Uade ad gregẽ. et accipe
inde michi duos edos. Prefigͣat car¬
neum saluatons aduentum. in quo
eos uł maxine liberaret: qui pec̃is
tenebantur obnox.ii. Siquidem in
omnibꝰ ecͥptis: bedi ꝓ pec̃oribꝰ accipi¬
untur. Iõ duos iubet᷑ afferre: auoꝵ¬
hole. Belles que euis brachiis errẽda¬
in extensione manuũ eruei sec̃
pariter affix̃. Qdđ ẏsaac querit

Expanded text:
discrepat, non quo omnia plenius discrepat, non quo omnia plenius exsecutus sit, sed quo possit occasionem praebere lectori ad intellegentiam latiorem: \'Isaac portat imaginem dei patrispopuli prioris et diaboli, Iacob eccleisse Isaac consummationem orbis ostendit; oculos illius caligasse fidem perisse de mundo et religionis lumen ante eum neglectum esse significat. quod filius maior uocligit pater, homines sunt ab errore saluati, quos per doctrinam iustus quisque uenatur. sermo dei benedictionis est repromissio et spes regni futuri,disset, antequam pareret, quia maior minorem: uade ad gregem et accipe mihi inde duos haedos praefigurans carneum saluatoris aduentum, in quo eos uel maxime liberaret, qui peccatis tenebantur obnoxii, siquidem in omnibus scripturis haedi pro peccatoribus accipiuntur. quod autem duos iubetur adferre, duopopulus. Pelles quae ejus brachiis circumdain extensione manuum cruci secum pariter affixit. Quod Isaac quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Dimitte eũ qr am̃a eiꝰ in ama¬
rituoine est. et dñs absconoit a me:
⁊ ñ indicauit inichi. Plura sunt
que ut exẽplis debeamus ꝓferre.
ea tantummꝰ scisse que eis a oño re¬
uelata sunt. ignorare uero que eis
reuelata non fuerĩt. et ad singłas
uissiones zacariam atq danieleni
interrogare angłm. et suppliciter
deprecari. ut exponat sibi: que
sint illa que uideant. Hñ ñ mirũ
est ꝙ ẏsaac in suam maxime uti¬
litatem nescire quio fac̾et. c̃ magiᷤᷤ
eo tp̃r erraret. quo filium sangui¬
narie deditum uoluptati. et eũ
qui postea fr̾em posset occidere:
p̃termisso illo qui uinocenter
habitat doni. uellet efferre. ⁊
siam magis quã dei fac̾e uolũ¬
tatem. Ego puto diuine dispen¬
sationis fuisse. ut ocłis cecaret᷑.
esau: tñ non intellig̾et minorẽ¬
filium ẽẽ qui ad bñdictionem
nificaret in fig᷑a ostendere: ypo¬
liti mnr̃is uerba ponamꝰ.a quo
⁊ uictormus nr̃ non plurimũ

Expanded text:
ait: « Dimitte eam, quia anima ejus in amaait: « Dimitte eam, quia anima ejus in amaritudine est, et Dominus abscondit a met non nuntiavit mihi . Plura sunt, quam ut exemplis debeamus docere, ea tantummodo scisse quae eis a Domino revelata sunt, ignorasse vero quae eis revelata non fuerant, et ad singulas visiones Zachariam atque Danielem interrogare angelum, et suppliciter deprecari ut exponat sibi quae sint illa, quae uideat. unde non mirum est et Isaac in suam maxime utilitatem nescisse, quid faceret, cum magis eo tempore erraret, quo filium sanguinariae deditum uoluptati et eum, qui postea fratrem posset occidere, I praetermisso illo, qui innocenter habitabat domum, uellet efferre et suam magis quam dei facere uoluntatem. ergo puto diuinae dispensationis fuisse, ut oculis caecaretur Esau, tamen non intellegfilium, qui ad benedictionem nificaret in figura, adjungere, Hippolyti martyris uerba ponemus, a quo et Victorinus noster non plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
paulisper tipos.⁊ ea q̃
a maioribus nr̃is suꝑ hoc loco sunt
interp̃tata. p̃tereo. Non quo opi¬
moĩ eoꝵ nõ adquiescam: s quo
tu hoc tantum queras. qure uir
iustus aliquid ignorau̾it: et cõtra
suã fec̾it uoluntatem. Nullũ homi¬
nem excepto qui ob nr̃am salutem.
carnẽ dignatus est induere ple¬
nã habuisse scientiã: c̾cissimũ est.
nec cͥtissimã u̾itatem. Deniq paulꝰ
re nos dicit. Quia c̃ uen̾it qd per¬
fectum est. tẽ qd ex parte est destru¬
etur. Sainuel ꝓpħa cõnum̾at mo¬
ẏsi in psalt̾io: ad ungendum regẽ
missus. c̃ maximũ filioꝵ iesse ui¬
disset: ait. Pcce coram dõ xp̃c
eiꝰ. Et dix̃ dñs ad samuel: noli re¬
reꝓbaui eum: quia ñ quomodo
uidet ds̃ uidet homo. homo ui¬
det in facie: ds̃ aũ inspiẽ cor. Et
ꝑ singlos semꝑ ignorans: usq ad
duplici głificatus est fp̃u. cuiꝰ ossa
sunamitis ad eum uenisset in
mõtẽ. et ad peoes eius flebilit̾ co¬
rruisset: gẏezi ꝓhibẽte ne fac̾et.

Expanded text:
paulisper typos et ea, quae a maioribus nostris super hoc loco sunt interpretata, praetereo, non quo opinioni eorum non adquiescam, sed quo tu hoc tantum quaeris, quare uir iustus aliquid ignorauerit et contra suam fecerit uoluntatem. ad quonum excepto eo, qui ob nostram salutem carnem est dignatus adsumere, plenam habuisse scientiam et certissimam ueritatem. denique Paulus re nos dicit, quia, cum uenerit, quod perfectum est, tunc, quod ex parte est, destruetur. Samuhel propheta connumeratus Moysi in Psalterio ad unguendum regem missus, cum maximum filiorum Iesse uidisset Heliab, ait: ecce coram domino C Et dixit Dominus ad Samuel: « Noli rereprobavi eum: quia non quomodo videt Deus, videt homo. Homo videt in facie, Deus autem inspicit cor » . Et per singulos semper ignorans, usque adduplici glorificatus est Spiritu, cujus ossa Sunamitis ad eum venisset in montem, et ad pedes ejus flebiliter corruisset, Giezi prohibente ne faceret,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ moriet᷑. nec adlat qͥs huic
scͥpture nec auferat. nec inserat
nec ĩmutet: s ꝯferat cũ erẽpla¬
ribus uñ scͥpserit ⁊ em̃det ad
litt̾am. ⁊ distinguat.⁊ in em̃datũ
uł nõ distinctũ codicẽ nõ habeat.
ne. sensuũ difficultas si distinctꝰ
codex nõ sit: maiores obscuritates
legentibꝰ nõ generet.

Expanded text:
non morietur, ne addat aliquid huic scripturae, ne auferat, ne inserat, ne inmutet, sed conferat cum exemplaribus, unde scripserit, et emendet ad litteram et distinguat et inemendatum uel non distinctum codicem non habeat, ne sensuum difficultas, si distinctus codex non sit, maiores obscuritates legentibus generet.
Abbreviated transcription (Latin):
uiter tͣnsire uult obscuriꝰ ꝓtulit:
ut manifestior fieret locꝰ ea quȩ
de ipsa re in aliis eiꝰ libris aꝑtiꝰ
leg̾ãmꝰ adiecimꝰ explanationi stu¬
dentes nichil tñ nr̃m diximꝰ s
licet in aliis locis dicta sua tñ
cõmonui: ne forte calũpniatores
it̾um se cͥminandi putẽt ĩuenis¬
se mat̾iam. S uid̾is qͥd ꝑu̾si et
ꝯtẽtiosi hoĩes agãt. nob̾ int̾im
tantꝰ labor si tñ orantibꝰ uob̾ ds̃
iu̾it iccirto susceptꝰ ẽ nõ ut
calũpniosos q̃d fieri nõ pot̃. licet
forte et hoc ds̃ faciet claudemus.
sed ut ꝓfice̾ ad scientiã rerũ uolẽ¬
tibꝰ mat̾iam p̃b̾emꝰ. Illud sane
omnẽ qui hos libros uł descͥpt̾uᷤᷤ
est uł lecturꝰ in ꝯspectu dĩ pa-¬

Expanded text:
uiter transire uult, obscurius protulit, uiter transire uult, obscurius protulit, nos, ut manifestior fieret locus, ea, quae de ipsa re in aliis eius libris apertius legeramus, adiecimus explanationi studentes; nihil tamen nostrum diximus, sed, licet in aliis locis, dicta sua tamen sibi commonui, ne forte calumniatores iterum se criminandi putent inuenisse materiam. sed uideris, quid peruersi et contentiosi homines agant. Nobis interim tantus labor, si tamen orantibus uobis deus iuuerit, idcirco susceptus est, non ut calumniosis os-quod fieri non potest, licet forte etiam hoc deus faciet-clauderemus, sed ut proficere ad scientiam rerum uolentibus materiam praeberemus. illud sane omnem, qui hos libros uel descripturus est uel lecturus, m conspectu dei pa
Abbreviated transcription (Latin):
apologetico quẽ pamphilꝰ ꝓ libriᷤᷤ
ipsiꝰ origenis scͥpsit edidimꝰ. bre¬
uissimo libello suꝑadlito. in quo
euidentibꝰ ut arbitror ꝓbam̃tis.
corruptos ẽẽ qͣmpłimos ab here¬
ticis. et maliuolis libros eiꝰ ostẽ¬
patibus dici pot̃. Cui s̃ reuera
alias  et obscurissimi. ⁊ difficil¬
limi de rebꝰ enĩ ibi talibꝰ dispu¬
tat in quibꝰ philosophi om̃i sua
etate ꝯsũpta inuenire potuerũt
nichil. hic uͦ nr̃ qͣntũ potuit
id egit ut creatoris fidẽ. ⁊ creataꝵ¬
rerũ rõnẽ quã illi ad impietatẽ
tͣrer̃ ad pietatẽ iste ꝯu̾teret. Si cubi
gͦ nos in libris eiꝰ aliqͥd ꝯtͣ id ĩue¬
niemꝰ q̃d ab eo in cet̾ĩs locis fidei
de tͥnitate fuerat diffinitũ ułut
adult̾atũ hoc et alienũ aut p̃t̾¬
misimꝰ aut scđ̾m eã regulam
ꝓtulimꝰ quã ab ipso freq̃nt̾ ĩ ue¬
nimus affirmatã. Siqua sane ułt
ꝑitis iã ⁊ scientibꝰ loq̃ns dũ bre¬

Expanded text:
Apologetico, quem Pamphilus pro libris Apologetico, quem Pamphilus pro libris ipsius Origenis scripsit, edidimus breuissimo libello superaddito, in quo euidentibus, ut arbitror, probamentis corruptos esse in quam plurimis ab hereticis et maliuolis libros eius ostenpatibus\' dici potest, qui sunt re uera alias et obscurissimi et difficillimi. de rebus enim ibi talibus disputat, in quibus philosophi omni sua aetate consumpta inuenire potuerunt nihil. hic uero noster, quantum potuit, id egit, ut creatoris fidem et creaturarum rationem, quam illi ad inpietatem traxerunt, ad pietatem iste conuerteret. sicubi ergo nos in libris eius aliquid contra id inuenimus, quod ab ipso in ceteris locis pie de trinitate fuerat definitum, uelut adulteratum hoc et alienum aut praetermisimus aut secundum eam regulam protulimus, quam ab ipso frequenter inuenimus adfirmatam. si qua sane uelut peritis iam et scientibus loquens, dum bre
Abbreviated transcription (Latin):
bam. nec dep̃cantibꝰ me freq̃nt̾
in hoc opꝰ fr̃ibꝰ annuebãS tua
uis fidelissime fr̃ machari tãta
est: cui obsistẽ ne imꝑitia qͥdẽ
pot̾. P ropt̾ q̃d ne te ultra tã grauẽ
fieri pot̾. int̾p̃tando seqͣr regu¬
lam precessoꝵ. et eiꝰ p̃cipue uiri
cuiꝰ suꝑiꝰ fecimꝰ m̃tionẽ. Cui cũ
ult᷑. Late libellos origenis quos
homeliticos appellaũ. aliqͣntos ẽt
de thomis in apłoꝵ scͥptis tͣnstu¬
lisset in latinũ in quibꝰ cũ aliqͣn¬
ta offendicła inueniant̾ ĩ greco
ita elimauit oĩa int̾pretando atq
purgauit ut nichil in illis qͦd
a fide nr̃a discrepet latinꝰ lector
inueniat. hũc etiã nos licet ñ
eloq̃ntię uiribꝰ disciplinę tñ re¬
gulis in qͣntũ possumꝰ seqͥm᷑
obseruantes scilic ne ea q̃ in li¬
bris origenis a se ipso discrepãtia
inueniunt᷑. atq ꝯtraria ꝓferamꝰ
cuiꝰ diu̾sitatis causã pleniꝰ tͥ in

Expanded text:
bam nec deprecantibus me frequenter bam nec deprecantibus me frequenter in hoc opus fratribus adnuebam. sed tua uis, fidelissime frater Macari, tanta est, cui obsistere ne inperitia quidem potest; propter quod, ne te ultra tam grauem fieri potest, in interpretando sequar regulam praecessorum et eius praecipue uiri, cuius superius fecimus mentionem. qui, cum ultra septuaginta libellos Origenis, quos homileticos appellauit, aliquantos etiam de tomis in apostolum scriptis transtulisset in Latinum, in quibus cum aliquanta offendicula inueniantur in Graeco, ita elimauit omnia interpretando atque purgauit, ut nihil in illis, quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inueniat. hunc ergo etiam nos, licet non eloquentiae uiribus, disciplinae tamen regulis, in quantum possumus, sequimur, obseruantes scilicet, ne ea, quae in libris Origenis a se ipso discrepantia inueniuntur atque contraria, proferamus. cuius diuersitatis causam plenius tibi in
Abbreviated transcription (Latin):
cio quãpłimos fr̃m sciẽtiȩ
scͥpturaꝵ desid̾io ꝓuocatos.
poposcisse ab aliquãtis iuiriᷤᷤ eruditis
et grecarũ ꝑitis. ut origenẽ ro¬
manũ facerẽt. et latinis auribꝰ
oꝑe ornate magnificeq p̃tatꝰ ẽ.
ut cui uiis legendi origenẽ ⁊ aui-¬
dissime ꝓqͥrendi desid̾iũ cõmo¬
ueret dices illiꝰ am̃e cõuenire qͥ
suũ: asserens eũ qd cũ in cȩteris
libris om̃is uincat: in canticũ
canticoꝵ etiã ipse se uic̾it. Pollicet᷑
sane in ipsa p̃pħione se ⁊ ipsos
in cantica canticoꝵ libros ⁊ alios
qͣmpłimos origenis romanis au-
ribus langit̾um. S ille ut uidõ
in stilo ꝓprio placens rẽ maloris
qͣm interpres N os gͦ rem ab illo qͥdẽ
ceptã sequim̃ ⁊ ꝓbatã. s ñ equiᷤᷤ
eloq̃ntiȩ uiribꝰ tanti uiri ornare
possumꝰ dicta. Uñ u̾eor ne uitio
mõ id accidat. ut is uir q̃m ille
alt̾um post apłos ȩccłiȩ doctorem
uideat᷑. Ed gͦ sepe ꝯsid̾ans retice¬

Expanded text:
cio quam plurimos fratrum scientiae scripturarum desiderio prouocatos poposcisse ab aliquantis eruditis uiris et Graecarum peritis, ut Origenem Romanum facerent et Latinis auribus  opere ornate magnificeque praefatus est, ut cuiuis legendi Origenem et auidissime perquirendi desiderium commoueret, dicens illius animae conuenire, quod suum ; « asserens quod cum in caeteris libris omnes vincat, in Canticis Canticorum etiam ipse se vicerit. Pollicetur sane in ipsa Praefatione, se et ipsos in Cantica Canticorum libros, et alios quam plurimos Origenis, Romaniribus largiturum; sed ille, ut uideo, in stilo proprio placens rem maioris quam interpres. nos ergo rem ab illo quidem coeptam sequimur et probatam, sed non aequis eloquentiae uiribus tanti uiri ornare possumus dicta. unde uereor, ne uitio meo id accidat, ut is uir, quem ille alterum post apostolos ecclesiae doctorem uideatur. Quod ego saepe considerans retice
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥs litt̾is ꝑsonaret. ħ diebꝰ egisse
uł noctibꝰ ut et lectio oronem
susciꝑet: et or̃o lc̃onẽ. Cuid nos
uentris aĩalia tale unqͣm fecimꝰ
qͦs si scda hora legentes inuen̾it:
oscitamꝰ manu faciẽ fricantes.
cõtinemꝰ stom̃.⁊ qͣsi post młtũ
laborẽ mũdialibꝰ rursũ negotis
occupam. p̃t̾iniito pͣndia quibꝰ
on̾ata mens p̃mit᷑. P udet dicere
de freq̃ntia salutandi: qͣ aut ipsi
cotidie ad alios ꝑgimꝰ: aut ad
nos uenientes cet̾os expectamꝰ.
Deinceps it̾ in u̾ba. sermo t̾itur.
lacantur absentes uita aliena
describit᷑. et mordentes inuicẽ:
ꝯsumim̾ ab inuicẽ. Iales noᷤ cibꝰ.
et occupat et dimittit. Cũ uͦ ami¬
ci recesserĩt: ratiocinia subputa¬
mus. Nũc ira ꝑsonã nob̾ leonis
imponit. nc̃ cura suꝑflua: in
annos młtos durat᷑a p̃ cogitat.
ne recordam̃ eugłii dicentis: stul¬
te hac nocte repetũt am̃a tuã
a te. q̃ ãt p̃parasti cuiꝰ er̃: uestes
nõ ad usus tm̃ s ad delicias cõ

Expanded text:
sacris litteris personaret, hoc diebus egisse uel noctibus, ut et lectio orationem susciperet et oratio lectionem. Quid nos, uentris animalia, tale umquam fecimus? quos si secunda hora legentes inuenerit, oscitamus, manu faciem defricantes continemus stomachum et quasi post multum laborem mundialibus rursum negotiis occupamur. praetermitto prandia, quibus onerata mens premitur. pudet dicere de frequentia salutandi, qua aut ipsi cotidie ad alios pergimus aut ad nos uenientes ceteros expectamus. deinceps itur in uerba, sermo teritur, lacerantur absentes, uita aliena describitur et mordentes inuicem consumimur ab inuicem. talis nos cibus et occupat et dimittit. cum uero amici recesserint, ratiocinia subputamus. nunc ira personam nobis leonis inponit, nunc cura superflua in annos multos duratura praecogitat, nec recordamur euangelii dicentis: stulte, hac nocte repetunt animam tuam a te; quae autem praeparasti, cuius erunt? uestes non ad usum tantum, sed ad delicia
Abbreviated transcription (Latin):
tior. Si dãpnũ ut sepe ĩ re fami¬
liari accidere solet fuerit nuncia¬
tum: uultꝰ m̾ore depͥmit᷑. Lȩta¬
mur ad nũmũ. obolo cõtͣstam᷑.
Uñ cũ in uno hoĩe am̃oꝵ tã diu̾¬
gines eoꝵ dissipa. Cũ enĩ ad
imaginẽ ⁊ similitudinẽ dĩ ꝯditi
simus. ex uitio nr̃o ꝑsonas nob̾
in theatralibuᷤᷤ cenis unꝰ atq idẽ
histrio nũc herculẽ robustꝰ osten¬
tat. nũc mollis in uen̾em fran-¬
gitur. nc̃ tremulꝰ in cibelen.ita
et nos qͥ si mũdi nõ eẽmꝰ. odire-¬
mur a mũdo. T ot habemꝰ ꝑso¬
narũ similitudines: qͦt peccata.
tͣnsiuimꝰ fluctuando ⁊ nauis
nr̃a nc̃ ꝓcellarũ ꝯcussa t̾bine
nc̃ scopuloꝵ illusionibꝰ ꝑforata
ẽ: quã pͥmũ licet qͣsi qͣndã por¬
tum secreti ruris intremꝰ uͥ ciba¬
rius panis ⁊ holus nr̃is manibꝰ
irrigatũ. lac delicie rusticane. ui¬
les quidẽ s in nocentes cibos p̃be-¬
ant. ita uiuẽtes nõ ab orone som¬
nus. nõ satitas a lc̃one reuocab̾

Expanded text:
tior. Si damnum ut saepe in re familiari accidere solet fuerit nuntiatum, vultus moerore deprimitur. Laetamur ad nummum, obolo contristamur. Unde cum in uno homine animorum tam diveginem eorum dissipa » . Cum enim ad imaginem et similitudinem Dei conditi simus, ex vitio nostro personas nobis in theatralibus scenis unus atque idem histrio, nunc Herculem robustus ostendit, nunc mollis in Venerem frangitur, nunc tremulus in Cybelem: ita et nos qui si de mundo non essemus, odiremur a munarum similitudines, quot peccata. transivimus fluctuando et navis nunc procellarum concussa turbine, nunc scopulorum inlisionibus perforata est, quam primum licet, quasi quendam portum secreta ruris intremus. ibi cibarius panis et holus nostris manibus inrigatum, lac, deliciae rusticanae, uiles quidem, sed innocentes cibos praebeant. ita uiuentes non ab oratione somnus, non saturitas a lectione reuocabit.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽmus: nõ ꝑ epłam ut ante
cõsueu̾as s p̃sens ipse q̃sisti
quid ea u̾ba q̃ ex hebreo ĩ latinũ
nõ habemꝰ exp̃ssa: ap̃d nos sona
morasti. Ad que nos nos cũ dictã¬
di angustia coartam̃ breuit̾ respõ-¬
eccłia exx iudĩs fuerat ꝯgregata.
nicħ ad credentrũ scandalũ in no-
uarent: sed ita ut a paruo nrbi¬
berent. trad̾ent. P ostea uͦ quã in
uniu̾sas gẽtes eugłii dilatatꝰ est
sermo nõ potuisse semel suscep¬
ta mutari. Licet ⁊ illud ĩ libris
genes asserat ꝓpt̾ uernacłm lingͤ
uniꝰ cuiꝰq om̃ia nõ posse ita ap̃d
nos sonare ut ap̃d suos dicta s̃.
x multo eẽ meliꝰ int̾p̃tata pon̾e:¬
quã uim int̾pretationis ĩsinuare.

Expanded text:
emus, non per epistulam, ut ante consueueras, sed praesens ipsa quaesisti, quid ea uerba. quae ex Hebraeo in Latinum non habemus expressa, apud suos sonarmorasti. Ad quod nos, quia dictandi angustia coartamur, breuiter responecclesia ex ludaeis fuerat congregata, nihil ob credentium scandalum innut a paruo inbiberant, traderent, postea uero quam in uniuersas gentes euangelii dilatatus est sermo, non potuisse semel suscepta mutari, licet et illud in libris genes adserat, propter uernaculum linguae uniuscuiusque idioma non posse ita apud alios sonare, ut apud suos dicta sunt, et multo esse melius ininterpretata ponerequam uim interpretatione tenuare.
Abbreviated transcription (Latin):
ta manu in iuis uocas. ⁊ satiricũ
scͥptorẽ imꝓbe ac stulte arguis.
An idõ tͥ bellus uiđis. qͥa fausto uo¬
caris noĩe. qͣsi ⁊ nõ lucus idõ dicat᷑.
q̃d minime luceat. ⁊ parrȩ ab eo q̃d
neqͣquã partãt. eumenides. furie⁊
uulgo. ethiopes. uocent᷑ argentei.
q̃d sĩ in descͥptione fedoꝵ semꝑ iras¬
ceris: iã te cũ ꝑsio cantabo formosũ.
te optet gen̾um rex ⁊ regina. puellȩ
te rapiant. qͥcqͥd calcau̾is: rosa fiat.
Dabo tñ cõsiliũ: quibꝰ abscõditis pos¬
sis pulcͥor apparere. Na sus nõ ui¬
deatur in facie. sermo nõ sonet
ad loq̃ndũ: atq ita et formosus
uideri pot̾is et disertus.

Expanded text:
ta manu in ius uocas et satiricum ta manu in ius uocas et satiricum scriptorem in prosa stulte arguis. an ideo tibi bellus uideris, quia fausto uocaris nomine? quasi non et lucus ideo dicatur, quod minime luceat, et Parcae ab eo, quod nequaquam parcant, et Eumenides Furiae et uulgo Aethiopes uocentur argentei. quodsi in descriptione foedorum semper irasceris, iam te cum Persio cantabo formosum: te optent generum rex et regina, puellae te rapiant: quicquid calcaueris tu, rosa fiat. Dabo tamen consilium, quibus absconditis possis pulchrior apparere: nasus non uideatur in facie, sermo non sonet ad loquendum, atque ita et formosus uideri poteris et disertus.
Abbreviated transcription (Latin):
niculȩ deͣthere garrienti. ranci¬
dulam se intelligat cornix. Nũqͥd
unꝰ in urbe romana ẽ qͥ habeat
truncas inhonesto uuln̾e nares.
Nũqͥd solꝰ onasus segestanꝰ caua u̾ba.
et in uesicarũ modũ tum̃tia buc¬
cis trutinant᷑ inflatis: Dico qͦsdã
scełe. ꝑurio. falsitate. ad dignitatẽ
nescio quã ꝑuenisse: qͥd ad te qͥ te
intelligis innocentẽ. rideo aduo¬
catum qui patͦnis egeat. ⁊ qͣdrante
dignã eloq̃ntiã tuã naso subsãno:
qͥd ad te qui disertꝰ es : uolo in nũ¬
marios inuchi sac̾dotes. t̃ u qͥ diues
es qͥd irascĩs :cdausũ cupio suis ig¬
nibus arde uulcanũ. Nũqͥd hos¬
pes eiꝰ es. aut uicinꝰ. qd a delubris
idoli nit̾is incendiũ submou̾e: plac
mͥ de laruis. dono tua de bubone. de
niliacis ride portentis. I uicquid
dignũ fuerit. in te dictũ putas. in
q̃dcũq uiciũ stili mĩ mucro cõtor¬
quet᷑: te clamitas designari. cõser¬

Expanded text:
niculae detrahere garrienti, ranciniculae detrahere garrienti, rancidulam se intelligat cornix. Nunquid unus in urbe Romana est, qui habeat « truncas inhonesto vulnere nares? Nunquid solus Onasus Segestanus cava verba, et in modum vessicarum tumentia, buccis trutinatur inflatis? Dico quosdam scelere, perjurio, falsitate ad dignitatem nescio quam pervenisse. Quid ad te, qui te intelligis innocentem? Rideo advocatum, qui patrono egeat: quadrante dignam eloquentiam nare subsanno: quid ad te, qui disertus es? Volo in nummarios invehi Sacerdotes: tu qui dives es, quid irasceris? Clausum cupio suis ignibus ardere Vulcanum: nunquid hospes ejus es, aut vicinus, quod a delubris idoli niteris incendium submovere? Placet mihi de larvis, de noctua, de bubone, de Niliacis ridere portentis. Quidquid dictum fuerit, in te dictum putas. In quodcumque vitium stilti mei mucro contorquetur, te clamitas designari. Co
Abbreviated transcription (Latin):
edici qͦs uocãt cirurgicos. cru¬
deles putant᷑ et miseri. An ñ
est miseria alienis nõ dołe uuln̾ibꝰ.
et mortuas carnes clem̃ti secare
ferroMõ horrere curantẽ qͥ horet
ipse qͥ patit᷑. et iniquũ putari:
ita se nat᷑a habet ut amara sit u̾i¬
tas. blanda uicia estim̃tur. Isaias
in exrẽplũ captiuitatis fut̾e. nudꝰ
nõ erubescit inced̾e. leremias de
media ierłm ad eufraten fluiiũ
mesopotamiȩ mittit᷑: ut int̾ ini¬
micas gentes. ubi ẽ assiriꝰ: et castͣ
sũt caldeoꝵ: ponat ꝑizoma corrũ¬
pendum. E zechiel stercore pͥmũ
humano. dembubulo. panem de
om̃i sem̃te cõsꝑsum: ede iubetur.
et uaroris int̾itũ siccis ocłis uidet.
Amos de samaria pellit̾ cur q̃so:
nempe idõ cirurgici sp̃ales secan-¬
tes uicia pecc̃oꝵ: ad penitentiã
płimi discipłoꝵ retrorsũ abierũt.
Unde nõ mirũ ẽ si et nos uitiis
detrahentes. offendimꝰ płimos.
Disposui nasũ siccare fetentem:
timeat qͥ strumosus ẽ. uolo cor¬

Expanded text:
edici, quos uocant chirurgicos, crudeles putantur et miseri sunt. an non est miseria alienis dolere uulneribus et mortuas carnes clementi secare ferro? non horrere curantem, quod horret ipse, qui patitur, et inimicum putari? ita se natura habet, ut amara sit ueritas, blanda uitia aestimentur. Esaias in exemplum captiuitatis futurae nudus non erubescit incedere; Hieremias de media Hierusalem ad Eufraten, fluuiura Mesopotamiae, mittitur, ut inter inimicas gentes, ubi est Assyrius et castra sunt Chaldaeorum, ponat rcspcorrumpendum; Hiezechiel stercore primum humano, dein bubulo panem de omni semente conspersum edere iubetur et uxoris interitum siccis oculis uidet; Amos de Samaria pellitur: cur quaeso? nempe ideo, quia chirurgici spiritales secantes uitia peccatorum ad paenitentiam plurimi discipulorum retrorsum abierunt. Unde non mirum est, si et nos udetrahentes, offendimus plurimos. Disposui nasum secare foetentem, timeat qui strumosus est. Volo cor
Abbreviated transcription (Latin):
damasus ep̃s. in dño salutem.
Cõm̃taria ẽ leg̾em greco latinoq ser¬
mone in eũgłioꝵ int̾p̃tatiõe a nr̃is
id ẽ orchodoxis uiris olun ac nuꝑ
scͥpta. de eo q̃o legr̃ osanna filio dda.
ñ solũ diu̾sa. s etiã ⁊tͣria sibimet ꝓ¬
fer̃t: dilectionis tue aroenti illo stre¬
nuitatis ingenio. abscisis opiuonibꝰ
ãbiguitatibꝰq supplosis. quid se ha¬
beat ap̃ hebreos uiuo sensu scribas.
ut de hoc sic̃ et de multis tibi eure

Expanded text:
Damasus episcopus in domino salutem. Commentaria cum legerem Graeco Latinoque sermone in euangeliorum interpretatione a nostris, id est orthodoxis, uiris olim ac nuper scripta de eo, quod legitur: osanna filio Dauid, non solum diuersa, sed etiam contraria sibimet proferunt. dilectionis tuae ardenti illo strenuitatis ingenio abscisis opinionibus ambiguitatibusque subplosis, quid se habeat apud Hebraeos, uiuo sensu scribas, ut hoc, sicut et de multis, tibi curae
Abbreviated transcription (Latin):
Rursũq de antixỹo loqͥt᷑ ad uidõs. Ego
uem in noĩe patͥs m̃i: et ñ credidistis
mͥ.Si aliꝰ uen̾it in nomine suo illũ
suscipietis. Igit᷑ thessalonicensiũ am̃os
uł occasio nõ intellecte epłe. uł f̾icta
reuelatio q̃ ꝑ somniũ deceꝑat dormiẽ¬
lis eugłioꝵq u̾ba. de antixp̃o p̃mu

Expanded text:
 ad Iudaeos: ego ueni in nomine patris mei et non credidistis mihi. si alius uenerit in nomine suo, illum suscipietis. igitur Thessalonicensium animos uel occasio non intellectae epistulae uel ficta reuelatio, quae per somnium deceperat dormienlis euangeliorumque uerba de a
Abbreviated transcription (Latin):
cipit desiłii. Unae et tulliꝰ de pari.¬
cidaꝵ suppliciis ap̃d atthenienses
solonẽ scpͥsisse negat. ne nõ tã ꝓhib̾e
qͣm common̾ẽ uideret᷑. Igit᷑ lex ap̃d
contẽptores et legũ pcepta calcantes.
udet᷑ eẽ occasio delictoꝵ : dũ ꝓhibẽ¬
do qd̾ nõ uult fieri. ligat eos u¬
culis mandatoꝵ qͥ priꝰ absq lege pec.¬
cantes ñ tenebant᷑ cͥminibꝰ. Hoc
diximꝰ. legẽ que ꝑ moxsen data ẽ
intelligentes. Uerũ quia ĩ cõseq̃ntibꝰ
scͥtũ est. lex dĩ. & lex carnis. atq
m̃broꝵ. que pugnat adu̾sũ legem
m̃tis nr̃e. et captiuos nos duc̃ inle.¬
ge pacati. simulq quatuor leges cõtͣ
se dinicantes in uno loco scͥptas cẽ
cognosco: ñ absq re arbitror si reqͥrã

Expanded text:
cipit desiderii. unde et Tullius de parricipit desiderii. unde et Tullius de parricidarum suppliciis apud Athenienses Solonem scripsisse negat, ne non tam prohibere quam commonere uideretur. igitur lex apud contemptores et legum praecepta calcantes uidetur esse occasio delicto- - rum, dum prohibendo, quod non uult fieri, ligat eos uinculis mandatorum, qui prius absque lege peccantes non tenebantur criminibus. haec diximus legem, quae per Moysen data est, intellegentes. uerum, quia in consequentibus scriptum est: \'lex dei et lex carnis atque membrorum, quae pugnat aduersum legem mentis nostrae et captiuos nos ducit in lege peccati\', simulque quattuor leges contra se dimicantes in uno loco scriptas esse cognosco, non absque re arbitror, si requiram,
Abbreviated transcription (Latin):
causa mortis si ostendat uenena
mortifera. licet his mali homineᷤ
abutant᷑ ad mortẽ: ut uł se inter.¬
ficiant uł insidient᷑ uumicis: sic
lex data est ut peccoꝵ uenena de.¬
mõstraret ⁊ hominẽ male lib̾tate
sua abutentẽ. qͥ priꝰ ferebat᷑ imꝓ¬
uidus. et ꝑ p̃cipicia labebat᷑. freno
legis retineat. et compositis doceat
inced̾e gradibꝰ: ita ut seruiamꝰ in
nouitate sp̃s. & nõ in uetustare
littẽ: id est ut uiuamꝰ sub p̃cepto qͥ
priꝰ in modũ brutoꝵ am̃aliũ diceba.¬
mus. Manducemꝰ et bibamus: cras
enĩ moriem᷑. Qđ si sub intrande lage
que docet quid facẽ & ꝓhibet qd̾ nõ
facẽ debeamꝰ. uicio nr̃o et incõtinẽ.¬
tia feram᷑ contͣ se ita legalia. uidet᷑
lex causa eẽ pecẽi. que dũ ꝓhibet cõ¬
cupiscentiã. quodãmͦ eã inflãmare
cognoscit᷑. Scłaris ap̃d grecos sẽtentia
ẽ. Quic quid licet minꝰ desid̾at᷑. E igo
e contͣrio quieqͥd nõ licet fom̃tũ ac-¬

Expanded text:
causa mortis, si ostendat venena mortifera, licet his mali homines abutantur ad mortem, et vel se interficiant, vel insidientur inimicis; sic lex data est ut peccatorum venena demonstret, ut hominem male libertate sua abutentem, qui prius ferebatur improvidus, et per praecipitia labebatur, freno legis retineat, et compositis doceat incedere gressibus, ita ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae, id est uiuamus sub praecepto, qui prius in modum brutorum animalium dicebamus: manducemus et bibamus; cras enim moriemur. quodsi subintrante lege. quae docet, quid facere, et prohibet, quid non facere debeamus, uitio nostro et incontinentia feramur contra scita legalia, uidetur lex causa esse peccati, quae, dum prohibet concupiscentiam, quodam modo eam inflammare cognoscitur. saecularis apud Graecos sententia est: quicquid licet, minus desideratur. ergo e contrario, quicquid non licet, fomentum ac
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ xp̃m sꝑarẽt eẽ uenturũ. Cui enrori
medet᷑ apłs et exponit q̃ añ aduentũ
ãtixp̃i debeãt p̃stolari ut cũ illa fac-¬
ta uid̾int. tc̃ sciant antixp̃m. id ẽ ho¬
minẽ pecc̃i ⁊ filiũ ꝑditionis qͥ adũsat᷑
& extollit᷑ suꝑ om̃e quod dr̃ ds̃ aus ̾

Expanded text:
tum sperarent esse venturum. Cui errori medetur Apostolus, et exponit quae ante adventum Christi debeant praestolari; ut cum illa facta viderint: tunc sciant Antichristum, id est, hominem peccati, et filium perditionis, qui adversatur, et extollitur supra omne quod dicitur Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
tradiciones ur̃as. Quante tradiciones
cant. quas aniles fabłas reuoluere
nequeo: neq enĩ libri patit᷑ magni.¬
tudo et pleraq tã turpia sunt ut erubes-
cam dic̃e. Dicã tñ unũ ad ignominiã
gentis umice. P repositos hñt sinago-¬
gis sapientissimos quosq fedo oꝑi de.¬
legatos. ut sanguinẽ unginis siue mẽ-¬
struate mundũ uł inmudũ: si occłis
discernere nõ potuerint. gustu ꝓbent.
P ret̾ea quia uissũ est ut diebꝰ sabb̃oꝵ se¬
deat unꝰ qͥsq in domo sua. et ñ egrahat᷑
nec ambulet de loco in quo habitat:
si qñ eos uxta litt̾ã ceꝑimꝰ artare. ut
ñ iaceant. ñ ambulẽt. ñ stẽt. s tm̃
sedeant. si uelint p̃cepta seruare: solẽt
respond̃e et dicẽ. Barachibas ⁊ simeõ
⁊ helles magistri nr̃i tradidunt nob̾.
ut duo milia pedes ambulemꝰ ĩ sabbo:
et oct̃a istiꝰ modi doctͥnas hominũ p̃fe-¬
ferentes doctrine dĩ. nõ quo dicamꝰ
sedendũ ẽẽ in sabbato. et de loco in qͦ

Expanded text:
ionem uestram. quantae traditiones cant, et quam aniles fabulae, reuoluere nequeo. neque enim libri patitur magnitudo et pleraque tam tcam dicere. Dicam autem unum in ignominia gentis inimicae. Praepositos habent synagogis sapientissimos, quosque foedo operi delegatos, ut sanguinem virginis sive menstruatae, mundum vel immundum, si oculis discernere non potuerint, gustu probent. praeterea, quia iussum est, ut diebus sabbatorum sedeat unusquisque in domo sua et non egrediatur nec ambulet de loco, in quo habitat, si quando eos iuxta litteram coeperimus artare, ut non iaceant, non ambulent, non stent, sed tantum sedeant, si uelint praecepta seruare, solent respondere et dicere: \'Barachibas et Symeon et Helles, magistri nostri, tradiderunt nobis, ut duo milia pedes ambulemus in sabbato\' et cetera istius modi, doctrinas hominum praeferentes doctrinae dei. non quo dicamus sedendum esse semper in sabbato et de loco, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
turit᷑ aduentꝰ : et qđ ille oꝑat᷑ ẽ postea
in isto ex parte ꝯplet᷑: tñ ut romanũ
imꝑiũ qd̃ nẽ uniu̾sas gentes tenet
recedat ⁊ de medio fiat. & tẽ anticop̃s
ueniet fons iniquitatis: quẽ dñs iħs
maiestate. et sue maiestatis imꝑio.
cuiꝰ ussisse fecisse ẽ. ñ in eac̃citꝰ młtitu¬
dine. ñ ĩ robore militũ ñ ui angłoꝵ
auxilio: s statĩ ut ille aduen̾it ĩt̾ficie.¬
tur. et qͦmͦ tenebre soł fugant᷑ aduẽtu.
ita illustratione aduẽtꝰ si eũ dñs des¬
tatis fuit corp̃ralit̾: ita er̃ in antiap̃o¬
s uniũsa m̃dacia. Qmͦ enĩ signis dĩ
que oꝑabat᷑ ꝑ moysẽ magi sins restitere
qui ꝑditiomi sunt p̃parati. Et qe tacita
questio potat cõmoueri. cur enĩ con.¬
cessit ds̃ om̃e eũ hab̾e nͥtutẽ ⁊ signa atq
ꝓdigia ꝑ que seducant᷑ &ẽ si fieri pot̃¬
et qđ opponi potat añ qͣm opponat᷑ ab¬
soluit. F aciet hoc inqͥt om̃ĩa ñ sua

Expanded text:
turitur aduentus et, quod ille operaturus est postea, in isto ex parte conpletur, tantum ut Romanum imperium, quod nunc uniuersas gentes tenet, recedat et de medio fiat. et tunc antichnstus ueniet, fons iniquitatis, quem dominus Ipotestate et suae maiestatis imperio, cuius iussisse fecisse est, non in exercitus multitudine, non in robore militum, non in angelorum auxilio, sed, statim ut ille aduenerit, interficietus. et quomodo tenebrae solis fugantur aduentu, sic inlustratione aduentus sui eum dominus desnitudo diuinitatis fuit corporaliter, ita et in antised uniuersa mendacia. quomodo enim signis dei, quae operabatur per Moysen, magi suis resistebant qui perditioni sunt praeparati. et quia tacita quaestio poterat commoueri: cur enim concessit deus omnem eum habere uirtutem et signa atque prodigia, per quae seducantur, si fieri potet, quod obponi poterat, antequam obponatur, absoluit. faciet, inquit, haec omnia non sua
Abbreviated transcription (Latin):
gentes que romano imꝑio subiacẽt.
recedant ab eis ÷ et reuelatꝰ fuerit: a
ciant. homo pecei: in quo fons om̃iũ
perc̃oꝵ ẽ. et filiꝰ ꝑditionis. id ẽ diabꝰ ĩ:
ipse enim ẽ uniu̾sor ꝑditio. qui ad
gentiũ dõs. siue onẽ pͣuã ⁊ ueram
religionẽ suo calcet pede. et intẽplo
ut antixp̃m destruat. Meministis
tineat scitis : ut reuelet᷑ in suo tpr̃e.
uult aꝑte dicẽ romanũ imꝑiũ destru¬
endũ: qđ ipsi qͥ imꝑant et̾nũ putãt.
Uñ scđ̃m apocalipsin ioħ̃is ĩ frõte pur

Expanded text:
gentes quae Romano imperio subjacent, recedant ab eis, et revelatus fuerit, id  praenuntiant, homo peccati, in quo fons omnium peccatorum est; et filius perditionis, id est, diaboli; ipse est enim universorum perditio, qui advgentium deos siue omnem probatam et ueram religionem suo calcet pede et in templo ut antichristum destruat. meministis,citis, ut reueletur in suo tempore, uult aperte dicere Romanum imperium destruendum, quod ipsi, qui imperant, aeternum putant. unde secundum Apocalypsin Io
Abbreviated transcription (Latin):
inuentes in mundo decernitis. ne
tetig̾itis corpꝰ hom̃is mortui. nec uesti.¬
m̃tũ et scabellũ in quo sed̃it mulier
nẽ. et lepoꝵ. et sepiariũ. et loliginũ
murene. ⁊ anguille. et imiu̾soꝵ piscuĩ
qͥ scammas et penulas nõ hñt: que
omĩa in corruptione et int̾itu ipso s¬

Expanded text:
viventes in mundo decernitis, ne tetigeritis corpus hominis mortui, nec vestimentum, nec scabellum in quo sederit mulier lam, et leporum, et sepiarum, et loliginum, murenae, et anguillae, et universorum piscium, qui squamas, et pennulas non habent: quae omnia in corruptione
Abbreviated transcription (Latin):
iuste egimꝰ. impie egimꝰ : et recessimꝰ
et declinauimꝰ a mandatis tuis et
iudiciis et ñ audiuimꝰ seruos tuoᷤ
ꝓpħas qui locuti sunt in nomine
tuo ad reges nr̃os. et pͥncipes. et
patres. & ad omnẽ ppłm tr̃e: tͥ do
mine iusticia: nob̃ aut̃ confusio.
sub ꝑsona penitentis talia ꝓfu.¬
diss: a dõ meret᷑ audire. Intelligẽ
cuiꝰ titulꝰ ẽ in cominemorationẽ.
tencia: tale quid legimꝰ. Nõ est paxx
flictus sũ et ineuruatꝰ sũ nimis.
romanos nimiis obscuritatibꝰ inuo¬
rere. nauaqͣm mͥ unꝰ liber s mul¬
ta et magna scbenda er̃ uolumina.
Uare apłs paulus in eadẽ
ad romanos scribit epła. Op-¬
tabã enĩ ego ipse ẽẽ anathema a¬

Expanded text:
mus, impie egimus, et recessimus, mus, impie egimus, et recessimus, ac declinauimus a mandatis tuis et iudiciis et non obaudiuimus seruos tuos prophetas, qui locuti sunt in nomine tuo ad reges nostros et principes et patres et ad omnem populum terrae. tibi, domine, iustitia, nobis autem confusio. sub persona paenitentis talia profudisset, a deo meretur audire: intellegere cuius titulus est: in commemorationem, tentiam, tale quid legimus: non est pax flictus sum et incuruatus sum nimis. Romanos nimiis obscuritatibus inuorere, nequaquam mihi unus liber, sed multa et magna scribenda erunt uolumina. Quare apostolus Paulus in eadem ad Romanos scribit epistula:optabam ego ipse
Abbreviated transcription (Latin):
mnore eiꝰ. Uñ ⁊ ꝑ salomonẽ dicit᷑.
qđ serpentis uestigia ñ inueniãt᷑
in petra. & ipse de se dñs. Ecce enĩ
inquit uenit pͥnceps mundi buiꝰ:
et inueniet in me nichil. id ẽ sui
oꝑis: suiq uestigii. Ob hãc causã
uidet᷑ nob̾ ne exꝓbremꝰ homini
reu̾tenti a pecc̃is suis .⁊ neabhomi.¬
nem᷑ egiptiũ qui et ipsi qͦndã in
egipto fumus. et de luto ac lat̾ibꝰ
pharaoni extruximꝰ cuntates. &
qr captiui ducti sumꝰ in babilonẽ
lege pec̾ei: qd̃ in m̃bris nũs oꝑabat᷑.
C uq uidet᷑ extrema despatio. immo
aꝑta ꝯfusio om̃ẽ hominẽ diabłi la¬
queis uretiri conũsꝰ in se apłs. ñno¬
agt gr̃as saluatori: qd̾ redẽptꝰ sit
sanguine eiꝰ. et sordes in baptis¬
mate deposuerit. et nouũ xp̃i
me de corpris morte lib̾abit. Qd̃
si cin nõ uidet᷑ sub ꝑsona sua hoc
apłm de alus dicere. exponit qͦmͦ
damel quẽ iustũ fuisse nouimꝰ.
quasi de se dicat cũ ꝓ aliis dep̃.¬

Expanded text:
per Salomonem dicitur, quod serpentis uestigia non inueniantur in petra. et ipse de se dominus: ecce, inquit, uenit princeps mundi istius et nihil in me inuenit, id est sui operis suique uestigii. ob hanc causam iubetur nobis, ne exprobremus homini reuertenti a peccatis suis et ne abominemur Aegyptium, quia et ipsi quondam in Aegypto fuimus et de luto ac lateribus Pharaoni extruximus ciuitates et quia captiui ducti sumus in Babylonem lege peccati, quod in membris nostris morabatur. cumque uideretur extrema desperatio, immo aperta confessio omnem hominem diaboli laqueis inretiri, conuersus in se aposagit gratias Salvatori quod redemptus sit sanguine ejus, et sordes in baptismate deposuerit, et novum Chrisme de corporis morte liberavit. Quod si cui non videtur sub persona sua hoc Apostolum de aliis dicere, exponat quomodo Daniel quem justum fuisse novimus quasi de se dicat, cum pro aliis depre
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa ꝓpħaꝵ docẽt uolumina. et euã¬
gelior fides. Qđ pͥmũ in humilitace
ueñit. et postea sit uenturꝰ in gła:
ipso dño ꝓtestante que añ consuma¬
tionẽ mũdi fut᷑a sint ⁊ qͦmͦ uenturꝰ ãti

Expanded text:
omnia prophetarum docent uolumina et euangeliorum fides, quod primum in humilitate uenerit et postea sit uenturus in gloria, ipso domino protestante, quae ante consummationem mundi futura sint et quomodo uenturus anti
Abbreviated transcription (Latin):
siue sensꝰ. Uere enĩ humił senss ⁊ mi.¬
randa suspicio. dm̃ cred̾e huroꝵ atq
taioꝵ sanguine delectari. et nidore
timiamatis: quẽ sepe homines de.¬
clinamꝰ. Qã aut̃ sequit᷑ si mortui estis
cũ xp̃o ab elem̃tis mundi. quid adhuc
tanqͣm uiuentes in mundo cernitis.

Expanded text:
siue sensus. uere enim humilis sensus et miseranda suspicio deum credere hircorum atque taurorum sanguine delectari et nidore thymiamatis, quem saepe homines declinamus. quod autem sequitur: si mortui estis cum Christo ab elementis mundi, quid adhuc tamquam uiuentes in mun
Abbreviated transcription (Latin):
Atq ita fit : ut tempꝰ intelligencie
quo dĩ mandata cognoscimꝰ. ut ꝑue¬
mamꝰ ad uitã. oꝑet᷑ in nob̾ mortẽ
si agamꝰ negligentiꝰ : et occasio sapren¬
ducat nos atq supplantet: et ducat
ad mortẽ. ñ quo intelligentia pec¬
catũ sit. Lex enĩ: intelligeltia sc̃ã
et iusta ⁊ bona ẽ s ꝑ intelligentiã¬

Expanded text:
Atque ita fit ut tempus intelligentiae, Atque ita fit ut tempus intelligentiae, quo dei mandata cognoscimus, ut perueniamus ad uitam, operetur in nobis mortem, si agamus neglegentius et occasio sapienducat nos atque subplantet et ducat ad mortem, non quo intellegentia peccatum sit — lex enim intellegentiae sancta et i usta et bona est —
Abbreviated transcription (Latin):
aus sub pecco: et unui̾si homines
p̃uaricatores leois sunt. Ss iccuro
iustu iudiciũ ẽ. scribentis ĩ corde
cidiũ. adult̾iũ. furta. ⁊ om̃e ꝯcupis.¬
centiã eẽ malũ. ex eo quod sibi nolit
fieri: Si enĩ mala  nesciret nũqͣm¬
sibi doleret illata. ꝑ hãc naturalem
legem:⁊ cain cognouit pecc̃m suũ:
dicens. maior causa m̃a: quã ut di.¬
imiitat᷑. Etadam ⁊ eua cognouer̃t
pecẽm suũ. et ꝓpt̾ea absconditi sũt
sub ligno uite. Pharao qͦ añ quã lex
daret᷑ ꝑ moy sen. stimulatꝰ lege nat᷑e.
sua cͥmina confitet᷑ et dicit. Dñs
iustꝰ: ego aut̃ et ppłs m̃s impii. Hãc
legẽ nescit pueriã. ignorat infantia:
et peccans absq mandato. ñ tenet᷑
lege pecc̃i. Maledic̃ patͥ: et paren¬
tes uerb̾at. Quia nec dũ accipit le¬
gẽ sapientie: mortuũ est in eo pecra
tũ. Cũ aut̃ mandatũ uen̾it hoc est
tempꝰ intelligentie appetentis bona
⁊ uitantis mala: tẽ incipit pecẽm re.¬

Expanded text:
sub peccato, et universi homines praevaricatores legis sunt. Et idcirco justum judicium Dei est scribentis in corde cidium, adulterium, furtum et omnem concupiscentiam esse malum, ex eo quod sibi nolit fieri? Si enim mala esse nesciret, nunqsibi doleret inlata. per hanc naturalem legem et Cain cognouit peccatum suum dicens: maior causa m e a, quam u t dimittar. et Adam et Eua cognouerunt peccatum suum et propterea absconditi sunt sub ligno uitae. Pharao quoque, antequam lex daretur per Moysen, stimulatus lege naturae sua crimina confitetur et dicit: dominus iustus, ego autem et populus meus mpii. hanc legem nescit pueritia, ignorat infantia et peccans absque mandato non tenetur lege peccati. maledicit patri et parentes uerberat et, quia necdum accepit legem tum. Cum autem mandatum venerit, hoc est, tempus intelligentiae appetentis bona et vitantis mala, tunc incipit ei peccatum re
Abbreviated transcription (Latin):
Fac̃ angłos enĩ ds̃ suos sp̃s: et ministroᷤᷤ
suos ignẽ urentẽ. S ut sciamꝰ sẽꝑ eos
qͥ colebãt idola. licet in templo hostias
uid̾ent᷑ offerre ñ dõ eas obtulisse s an¬
głis : ꝑ ezechiel pleniꝰ d̾iscimꝰ. Dedi eiᷤ
iustificationes ñ bonas. et p̃cepta ñ
bona. Nõ enĩ sanguinẽ hyicoꝵ aut
taioꝵ querit ds̃: s sacrificiũ dõ sp̃s
contribudatꝰ. Cor contritũ et humila.¬
tũ ds̃ ñ despex̃. & ꝓpt̾ẽa qui uitulũ
fecer̃ in choreb. et coluer̃ sidus dei
rempha. de quo in apb̃a. amos pleniꝰ
disserimꝰ: adorauer̃ fig᷑as quas ipsi
fecerant. et tradidit eos ds̃ ut seruirẽt
milicie celi: que nc̃ ab apło religio dr̃¬

Expanded text:
ngelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Et ut sciamus semper eos, qui colebant idola, licet in Templo hostias viderentur offerre, non Deo eas obtulisse, sed Angelis, per Ezechiel plenius discimus: Dedi eis justificationes non bonas, et praecepta non bona . Non enim sanguinem hircorum, aut tacontribulatus, cor contritum et humiliatum deus non despicit. et propterea, qui uitulum fecerunt in Choreb et coluerunt sidus dei Rempham, de quo in propheta Amos plenius disseruimus, adorauerunt figuras, quas ipsi fecerunt, et tradidit eos deus, ut seruirent militiae caeli, quae nunc ab apostolo religio d
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑsecutionis tempore et necessita-¬
te mr̃ii. ẜ in om̃i cõu̾satione. oꝑe.
cogitacione. sermone negemus noᷤ¬
met ipsos qui ante fuimꝰ et contitea¬
mur eos qui in ap̃o renati sumꝰ. Ie.¬
circo enĩ dñs crucifirus est. ut et
nos qui credimꝰ in eũ et peccato
mortui sumꝰ. crucifigam᷑ cum eo.

Expanded text:
in persecutionis tempore et necessitain persecutionis tempore et necessitate martyrii, sed in omni conuersatione, opere, cogitatione, sermone negemus nosmet ipsos, qui ante fuimus, et confiteamur eos, qui in Christo renati sumus. idcirco enim dominus crucifixus est, ut et nos, qui credimus in eum et peccato mortui sumus, crucifigamur cum ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Humano qͥppe timore ꝑt̾ritus passio¬
nẽ añi formidabat. S qͦmͦ audiẽs
multa pati et occidi timebat. sic
audiens tc̃ia die resurgere gaude
debuerat. et tͥsticiam passionis. re¬
siurectionis głia mitigare. Unde
illo ꝓ timore correpto loquebatur
ad om̃s discipłos. siue conuocauit
turbã cũ discipłis suis ut maicus
posuit. aut iuxta lucã dicebat ad
cunctos. Si quis uult post me ue¬
nire ab neget semet ipsũ:⁊ tollat ciu-¬
cem suã et sequat᷑ me. Cuiꝰ exorta-¬
cionis ħ sensꝰ ẽ. Nõ est delicata et
secura in dm̃ confessio. Qͥ in me cre.¬
diĩt debẽt suũ sanguinẽ fidẽ. Qͥ
enĩ ꝑdid̃it am̃ã suã in p̃senti lucri
eã faciet in f̾uto. Cotidie credens ĩ
xpm̃ tollit crucẽ suã et negat se
Qͥ formidolosꝰ et timidꝰ. assũpto for
titudinis robore pͥorẽ eẽ se nescit.
Iniquus si sequat᷑ iusticiam negat
ł cõfiteat᷑ dĩ uͥtutẽ. dĩ sapientiã. ne¬
gat stalticiã. Qđ scientes ñ solum

Expanded text:
humano quippe timore perterritus passionem domini formidabat. et quo modo audiens \'multa pati\' et \'occidi\' timebat, sic audiens: et tertia die resurget gaudere debuerat et tristitiam passionis resurrectionis gloria mitigare. unde illo pro timore correpto loquebatur ad omnes \'discipulos\' siue conuocauit turbam cum discipulis suis, ut Marcus posuit, aut iuxta Lucam dicebat ad cunctos: si quis uult post me uenire, abneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. cuius exhortationis hic sensus est: non est delicata in deum et secura confessio. qui in me credit, debet suum sanguinem fundere. qui enim perdiderit animam suam in praesenti, lucri eam faciet in futuro. cottidie credens in Christo tollit crucem suam et negat se qui formidolosus et timidus, adsumpto robore fortitudinis priorem esse se nescit. iniquus, si sequatur iustitiam, negat  confiteatur dei uirtutem deique sapientiam, negat stultitiam. quod scientes non solum
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ audierat intonantẽ. ħͥ est filiꝰ
m̃s dilectꝰ in qͦ michi ꝯplacui. Quod
mundi: s quia ad inferos descensurꝰ
sũ &ẽ hoc int̾r̃ogo utrũ et illuc ipse
descendas. an inpiũ sit hoc de filio
dĩ cred̾e: aliũq missurꝰ sis. Hoc aut̃
scire desido: ut qui ĩ tr̃is hoĩbꝰ nũciaui.¬
&ẽ inferis nunciem si forte uenturꝰ es.
Tues enĩ qui uenisti dimittere capti.¬
uitatẽ: et solũe eos qui in uincuł te.¬
nebant᷑. Cuiꝰ sciscitationẽ dñs intelli¬
gens: oꝑibꝰ mag̃ qͣm sermone respõ.¬
dit. Et ioħ̃i p̃cipit nunciari uidere
cecos. ambulare claudoᷤ. lepsos mũdari.
suidos audire. mortuos suscitari: et
qd̃ his maiꝰ est. pauꝑes eugłizari.
pauꝑes uł humilitate uł diuiciis: ut
nulla int̾ pauꝑem diuitẽq distãtia
sit salutis. s om̃s uocent᷑ equalit̾. Qd̃q
infert. bs̃ qui ñ tͦuerit scandalizatꝰ¬

Expanded text:
patrem audierat intonantem: hic est filius patrem audierat intonantem: hic est filius meus dilectus, in quo mihi conplacui. quod mundi, sed, quia ad inferos descensurus sum, etiam hoc interrogo, utrum et illuc ipse descendas an inpium sit hoc de filio dei credere aliumque missurus sis. hoc autem scire desidero, ut, qui te in terris ho inferis nuntiem, si forte uenturus es. tu enim es, qui uenisti dimittere captiuitatem et soluere eos, qui in uinculis tenebantur. cuius sciscitationem dominus intellegens operibus magis quam sermone respondit et Iohanni praecipit nuntiari, uidere caecos, ambulare claudos, leprosos mundari, surdos audire, mortuos surgere et — quod his maius est — pauperes euangelizari, pauperes uel humilitate uel diuitiis, ut nulla inter pauperem diuitemque distantia sit salutis, sed omnes uocentur aequaliter. quodque infert: beatus, qui n