comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
die in diem: Id enim quod in
presenti ẽ. momentaneum &
lne tribulationis nr̃ȩ. supra
nodum in sublimitate ȩter¬
um glȩ pondus operatur in¬
nbis: Et notanclũ qͦd nequa¬
qua cũ consumptꝰ fueris. sed
uĩ te consumptũ putaueris.
dicit: quia & qͦd uidemꝰ in du-¬
bietate ẽ: & qͦd speramus in
certitudine: Unde & idem
paulus ñ se consũptũ noue-¬
rat. sedputabat: qui & in ad-¬
uersa tribulationũ corruens.
ut lucifer resplendebat. dicenᷤ.
quasi morientes. & ecce uiui.¬
mus: quasi tristes. semꝑ aut̃e
gaudentes: sicut egentes.
multos aut̾e locupletantes:
Sciendum quoq ẽ. quod
bonorũ mens quo duriora
ꝓueritate tolerat. eo eter¬
nitatis prȩmia certius sperat:¬
bebis fidutiam proposita tibi
spe: Tanto namq spes in dm̃
solidior surgit: quanto ꝓ illo
nequaqũa retributionis gau¬
dium de xternitate colligi¬
tur: qͦd non hic prius pia tri¬
bulatione seminatur. Hinc
enum ꝑ psalmistam dicitur:

Expanded text:
die in diem. Id enim quod in die in diem. Id enim quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae supra modum in sublimitate aeternum glnobis . Et notandum est quod nequaquam, cum consumptus fueris, sed dum te consumptum putaveris, dicit: quia, quod non videmus in dubietate est, et quod speramus in certitudine. Unde et idem Paulus non se consumptum noverat, sed putabat; quia et in adversa tribulationum corruens, ut Lucifer splendebat, dicens: Quasi morientes, et ecce vivimus, quasi tristes, semper autem gaudentes; sicut egentes, multos autem locupletantes . Sciendum vero est quod bonorum mens, quae duriora pro veritate tolerat, aeternitatis praemia certius speratbebis fiduciam, proposita tibi spe. - Tanto namque spes in Deum solidior surgit, quanto quisque nequaquam retributionis gaudium de aeternitate colligitur, quod non hic prius pia tribulatione seminatur. Hinc per Psalmistam dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
erigat. atq in his quȩ inẽot¬
tabiliter ꝑmanent. oculum
cordis figat: prope nil essel
conspicit᷑. quicqͥd ad fuĩe eu¬
rit: Prȩsentis uitȩ aduersan
lerat: sed quasi nichil esse oñ
qͦd labitur pensat: Quo enit
se internis gaudiis robustius
inserit: eo minus exterus do¬
lores sentit. Unde sophar ne¬
quaqũa ueritus ausu temera¬
rio docere meliorem. exhor¬
tatur ad iusticiam: & demon¬
strat quam nulla iusti oclil
uideatur pęna: Acsi apert
dicat: Si clegustas gaudum
quod intus ꝑman& leueft
protinus om̃e qͦd foris dold:
Bene autem presentis uite ml.¬
serias. aquis pretere untibus
rat : quia calamit.
tran.¬
siens. electi men
nequaqu̾a ui
con¬
cussionis subri
sed tam̃ tach¬
m se consũptum putauerit.
lucifer oritur: quia foris ca¬
ins intus in nouatur: & quo
iagis exterius aduersa tolerat.
auerius uirtutũ lumine inte¬
uis coruscat: paulo atcestan-
qui ait. sed lic& is qui foris
ñr homo corrumpitur: tam̃
squi intus ẽ. renouatur de

Expanded text:
erigat, atque in his quae incommutabiliter permanent oculum cordis figat, prope nihil esse hic conspicit quidquid ad finem currit. Praesentis vitae adversa tolerat, sed quasi nihil esse omne quod labitur pensat. Quo enim se internis gaudiis robustius inserit, eo minus exterius dolores sentit. Unde Sophar nequaquam veritus ausu temerario docere meliorem, exhortatur ad justitiam, et demonstrat quam nulla justi oculis videatur poena. Ac si aperte dicat: Si degustas gaudium quod intus permanet, leve fit protinus omne quod foris dolet. Bene autem praesentis vitae miserias aquis praetereuntibus rat, quia calamitas transiens, electi mentem nequaquam vi concussionis obruit, sed tamen tacm se consumptum putaverit, ut lucifer oritur, quia foris cadens, intus innovatur; et quo magis exterius adversa tolerat, eo uberius virtutum lumine interius coruscat, Paulo attestante, qui ait: Sed licet is qui foris est noster homo corrumpitur, tamen is qui intus est renovatur de
Abbreviated transcription (Latin):
fidem seruaui: de reliquo re¬
posita ẽ mihi corona iusticie.
iustus iudex: Quia eñi contra
mala transeuntia sine defec¬
tu certauerat: mansuris nimi¬
rum gaudiis sine dubietate
sus intelligi & aliter potest:
Rebus namq sepe transitoriis
occupati. pensare negligimus
ꝑ quanta peccamus : sed si re¬
ducto considerationis oculo.
a sinu cordis terrenȩ cogitaci¬
onis agger excutitur: qͥcqͥd
in mente latebat inuenitur:
Unde scĩ uiri animor latebras
ꝑscrutari ñ desinunt: sese sub¬
tiliter indagantes. terrenarũ
rerum cur̃a abiciunt: & effi
plene cogitacionib cũ nullo
reatu criminis morderi den¬
hendunt: uelut in strato con
apud se securi requiescunt:
re quoq ab huiꝰ muncdi act
appetunt: semꝑ sua consider
& cũ loco regiminis minime
stringuntur. uicdicare quȩ as¬
na sunt recusant: Effossi en
securi dormiunt: qui eũ sua
tima uigilanter penetrant e
laboriosis se huius munddi one¬
ribus sub quietis otio occuitant
Unde & adhuc subditur: Requ

Expanded text:
dem servavi; de reliquo reposita mihi est corona justitiae, justus judex . Quia enim contra mala transeuntia sine defectu certaverat, de mansuris nimirum gaudiis sine dubietate sus intelligi et aliter potest. Saepe namque, rebus transitoriis occupati, pensare negligimus per quanta peccamus; sed si, reducto considerationis oculo, a sinu cordis terrenae cogitationis agger excutitur, quidquid in mente latebat invenitur. Unde sancti viri animorum latebras perscrutari non desinunt, sese subtiliter indagantes, terrenarum rerum curas abjiciunt, et, effossis plene cogitationibus, cum nullo se reatu criminis morderi deprehendunt, velut in strato cordis apud se securi requiescunt. Latere quoque ab hujus mundi actibus appetunt, semper sua considerant, et cum loro regiminis minime constringuntur, judicare quae aliena sunt recusant. Effossi ergo securi dormiunt, quia dum sua intima vigilanter penetrant, a laboriosis se hujus mundi oneribus sub quietis otio occultant. Unde et adhuc subditur: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
Cor quippe lapideum tollit:
cũ a nobis suꝑbiȩ duritiam
subtrahit. E cor carneum tri¬
buit: cum eandem protinus
nrãm duritiam ad sensibili.¬
tatem uertit : Per manꝰ uero
ut iam crebro dociumꝰ. opera
dasignantur: Cũ culpa igitur
nanꝰ ad dm̃ expandere. ẽ: con¬
na largitoris grãm de uirtu-¬
t operum suꝑbire: Qui enim
nconspectu ȩterni iudicis lo¬
uens sibi bona quȩ facit tri¬
nit: ad dm̃ manũ suꝑbiens
indit: Sic profecto contra
iectos reꝓbi: sic contra cat¬
olicos heretici semꝑ effre¬
uantur: ut cum obiurgare
nicta nequeunt. bonos repre¬
hendere de factor elatione
noliantur: quatinus eos qͦs
rdarguere ex infirmitate
anonis non ualent. ex cri¬
mne tumoris accusent
nde & ea bona quȩ exterius
fiunt nequaqũa bona ẽẽ cen-¬
sentur. quȩ quasi ꝑstudium
turgidȩ cogitacionis exhi¬
bentur: Oui sepe humilia
tumentes increpant: & qͦd
dictis suis sem&ipsos feriant
ignorant: Secl quia iustum

Expanded text:
Cor quippe lapideum tollit Cor quippe lapideum tollit cum a nobis superbiae duritiam subtrahit, et cor carneum tribuit cum eamdem protinus nostram duritiam ad sensibilitatem vertit. Per manus vero, ut jam crebro docuimus, opera designantur. Cum culpa igitur manus ad Deum expandere est contra largitoris gratiam de virtute operum superbire. Qui enim in conspectu aeterni judicis loquens sibi bona quae facit tribuit, ad Deum manus superbiens tendit. Sic profecto contra electos reprobi, sic contra catholicos haeretici semper effrenantur, ut cum objurgare facta nequeunt, bonos reprehendere de factorum elatione moliantur, quatenus eos quos redarguere ex infirmitate actionis non valent, ex crimine tumoris accusent. Unde et ea bona quae exterius fiunt, nequaquam bona esse jam censent, quae quasi per studium turgidae cogitationis exhibentur. Qui saepe humilia tumentes increpant, et quod dictis suis semetipsos feriunt ignorant. 351 Sed quia justum
Abbreviated transcription (Latin):
Durum tibi est contra stimułũ
calcitrare ⁊ Restat ergo ut si
esse iam similes pullo onagri
nolumꝰ in cunctis quȩ appeti¬
mus nutum prius intimȩ dis¬
pensationis exquiramus : ut
mens nr̃a in om̃e qͦd nititur
suꝑni regiminis loro teneat᷑
& inde magis uota sua ad uit̾a
impleat. unde uitȩ suȩ stia
& contra propriam uolunt¬
.XII. calcat. Alulta sophara
protulit: sed qͦd meliori se
loquitur nescit. Unde adi
increpando subiungit. Tua
sti ad eum manus tuas: ẜini¬
ri cor. non hoc loco ꝑ uirtuten
dicitur: sed ꝑ insensibilitaten
Om̃is nãq animus qui districto¬
nis intimȩ considerationi se
subicit ex eius protuiꝰ timore
mollescit : eumq sagitta di¬
uinȩ formidinis penetrat
quia infirma uiscera ꝑ humi¬
litatem gestat: Ouisqͥs aute
pertinacia insensibilitatis
durescit. quasi cor firmat ne
hoc iacula timoris superui
confodiant: Inde quib can
ꝑ prophãm dñs miscdĩter d¬
cit: Tollam uobis cor lapideu.¬

Expanded text:
Durum est tibi contra stimulum Durum est tibi contra stimulum calcitrare . Restat ergo ut si esse jam similes pullo onagri nolumus, in cunctis quae appetimus nutum prius intimae dispensationis exquiramus, ut mens nostra in omne quod nititur, superni regiminis loro teneatur; et inde magis vota sua ad vitam impleat, unde vitae suae studia et contra propriam voluntatem calcat. Multa Sophar fortia protulit, sed quod meliori se haec loquitur nescit. Unde adhuc increpando subjungit: CAPUsti ad eum manus tuas. i cor non hoc loco per virtutem dicitur, sed per insensibilitatem. Omnis namque a intus qui districtionis intimae considerationi se subjicit, ex ejus protinus timore mollescit; eumque sagitta divinae formidinis penetrat, quia infirma viscera per humilitatem gestat. Quisquis autem pertinacia insensibilitatis obdurescit, quasi cor firmat, ne hoc jacula timoris superni confodiant. Unde quibusdam per prophetam Dominus misericorditer dicit: Tollam vobis cor lapideu
Abbreviated transcription (Latin):
ctis suis motib sub discipli¬
nȩ dispositione religetur.
& quasi domesticum animal
loris uinctu seruiat: atꝙ e¬
ternis dispositionib restric¬
tum uiuat: Qui ergo imple¬
re cuncta quȩ desiderat per
effrenatam libertatem quȩ¬
rit: quid aliud quam pullo
onagri esse similis concupis¬
cit: ut disciplinȩ hunc lora
non teneant. sed audenter ua
ratio quos prodire in effrena¬
tionem illicitȩ libertatis conspi-¬
cit. obiectione prospere aduer¬
sitatis frangit: quatinus elisi
discant qua reproba erectione
tumuerant: ut iam flagelli
experimentis edomiti. quasi
iumenta domestica precepto¬
ru loris mentis colla subiciant
& uitȩ p̾sentis itinera. ad nu-¬
tum presidentis peragant:
Quib bene loris ligat᷑ũ se noue¬
rat. qui dicebat. Ut iumentũ
factus sum apud te: & ego
semꝑ tecũ. Unde & seuus ille
persecutor ab agro perfidȩ
uoluptatis ad domum fidei
deductus. rectoris sui calca¬
ribus puncꝰtus. audiebat:

Expanded text:
ctis suis motibus 350 sub disciplictis suis motibus 350 sub disciplinae dispositione religetur, et quasi domesticum animal loris vinctum serviat, atque aeternis dispositionibus restrictum vivat. Qui ergo implere cuncta quae desiderat per effrenatam libertatem quaerit, quid aliud quam pullo onagri esse similis concupiscit, ut disciplinae hunc lora non teneant, sed audenter vagratio, quos prodire in effrenationem illicitae libertatis conspicit, objectione properae adversitatis frangit, quatenus elisi discant quam reproba erectione tumuerant; ut jam flagelli experimentis edomiti, quasi jumenta domestica praeceptorum loris mentis colla subjiciant, et vitae praesentis itinera ad nutum praesidentis pergant. Quibus bene loris ligatum se noverat, qui dicebat: Ut jumentum factus sum apud te, et ego semper tecum . Unde et saevus ille persecutor ab agro perfidae voluptatis ad domum fidei deductus, rectoris sui calcaribus punctus, audiebat:
Abbreviated transcription (Latin):
pe finis ẽ. ut cum peccato
mentem sautiat. hanc ex cul¬
pa auddacem reddat: quatinꝰ
sui reatus oblita. quȩ amisisse
se innocentiam non dol&. iu¬
sto excȩcata iudicio. simul &
humilitatem perdat: Et fit
plerumq ut prauis desideriis
seruiens a iugo se diuim ti¬
moris excutiat : & quasi in
malor perpetratione iam li¬
bera. om̃e quod uoluptas sug¬
gerit. implere contendat:
Ande cum uir uanus se erige¬
re insuꝑbiam dicitur. ilico sub
pullum quippe onagri. omne
agrestium genus exprimitur.
quot naturȩ dimissum motib.
loris dominantium ñ tenetur:
Agri namq animalia in liberta¬
te habent & ire quo appetunt.
& quiescere cum lassantur
Et qũauis insensatis animalib
homo longe sit melior: hoc ta¬
men plerumq homini ñ lic&e.
qͦd brutis animalib lice:. Quȩ
enim ad aliud minime seruan¬
tur. eorũ motus procul dubio
nequaquam sub disciplina re¬
stringitur: homo aut̃e quia
ad sequentem uitam ducit᷑.
necesse profecto. ẽ. ut incun¬

Expanded text:
pe finis est, ut cum peccato mentem sauciat, hanc ex culpa audacem reddat; quatenus, sui reatus oblita, quae amisisse se innocentiam non dolet, justo excaecata judicio, simul et humilitatem perdat. Et fit plerumque ut, pravis desideriis serviens, a jugo se divini timoris excutiat, et, quasi in malorum perpetrationem jam libera, omne quod voluptas suggerit implere contendat. Unde cum vir vanus se erigere in superbiam dicitur, illico subpullum quippe onagri omne agrestium genus exprimitur, quod, naturae dimissum motibus, loris dominantium non tenetur. Agri namque animalia in libertate habent et ire quo appetunt, et quiescere cum lassantur. Et quamvis insensatis animalibus homo longe sit melior; hoc tamen plerumque homini non licet quod brutis animalibus licet. Quae enim ad aliud minime servantur, eorum motus procul dubio nequaquam sub disciplina restringitur. Homo autem qui ad sequentem vitam ducitur, necesse profecto est ut in cun
Abbreviated transcription (Latin):
& enim nesciat. quantũ beati ios
uita atq scientia. amicor eus
scientiam excedat: Sedut eo.¬
rum suꝑbiam corrigat. ese se
inferiorem negat : & ne suȩ
humilitatis limitem transeat
esse se superiorem tac&: nec
preferendo se. sed conferencio
indicat. qͦd de se hi qui sibi lol¬
ge sunt impares discant: i
um sponte inflectitur sapien
quȩ emin&: nequaqu̾a se con
uires erigat scientia quȩ ia¬
. Quos bene mox ad ȩqualita¬
ssensum reuocat: quos tu¬
ite ualde quasi de singula¬
nate magnitudinis pensat:
u subsequenter aduingit:

Expanded text:
enim nesciat quantum beati Job vita atque scientia amicorum ejus scientiam excedat? Sed ut eorum superbiam corrigat, esse se inferiorem negat; et ne suae humilitatis limitem transeat, esse se superiorem tacet: nec preferendo se, sed conferendo, indicat quod de se hi qui sibi longe sunt impares discant, ut dum sponte inflectitur sapientia quae eminet, nequaquam se contra vires erigat scientia quae jacet. Quos bene mox ad aequalitatis sensum revocat, quia tumere valde quasi de singularitate magnitudinis pensat, cum subsequenter adjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
I. Aesi aperte dicat. Cum
aictis sint nota quȩ dicitis:
ae dictoꝵ scientia singularit᷑
ur tumetis: Quia igitur arro¬
ltatis cõmunionẽ reuocans.
ifecta correptione redargu¬
ł: ad doctrinȩ nunc senten¬
tias erumpit: ut amici eius
humiliati prius discerent.
ueritatis pondera quam reue¬
renter audirent:. Xui.¬

Expanded text:
 si aperte dicat: Cum cunctis sint nota quae dicitis, de dictorum scientia singulariter cur tumetis? Quia igitur elatiolitatis communionem revocans, perfecta correptione redarguit, ad doctrinae nunc sententias erumpit, ut amici ejus humiliati, prius discerent veritatis pondera, quam reverenter audirent.
Abbreviated transcription (Latin):
preire om̃s ratione existimat.
qͥd iste aliud. quͣa solũ se esse
hominẽ exultat: Et saepe
contingit. ut cũ ꝑ tumorẽ
in altũ ducitur: in despect
um. & sui ammiratione subia¬
tur: In cogitacione & eñi ppi
fauoris oriuntur: sibiq de si¬
gularitate sapientiȩ blandu¬
tur: Ipsa fatuitas pensat eaq
audierit. ac uerba quȩ profert¬
& miratur sua: rid& aliena
Qui ergo solum se sapere estimnat
qͥd aliud qũa hanc eancdẽ secum
oriri sapientiam putat. Nam
qu̾a adesse aliis abnuit: solisibi
hanc tribuens. ꝓfecto intratem¬
pora suȩ breuitatis claudit
Pensandũ uero ẽ. uir sc̃s quan¬
ta discretione utitur. ut ani¬
coꝵ suꝑbientium arrogantia
cõprimatur: cũ ꝓtinus adium¬

Expanded text:
praeire omnes ratione existimat, quid iste aliud quam solum se esse hominem exsultat? Et saepe contingit ut cum per tumorem mens in altum ducitur, in despectum omnium et sui admirationem sublevetur. In cogitatione etenim proprii favores oriuntur, sibique de singularitate sapientiae blanditur ipsa fatuitas. Pensat ea quae audierit, ac verba quae profert; et miratur sua, ridet aliena. Qui ergo solum se sapere aestimat, quid aliud quam hanc eamdem secum mori sapientiam putat? Nam quam adesse aliis abnuit, soli sibi hanc tribuens, profecto intra tempora suae brevitatis claudit. Pensandum vero est vir sanctus quanta discretione utitur, ut amicorum superbientium arrogantia comprimatur, cu
Abbreviated transcription (Latin):
m interserit. ad ea quȩ sub-¬
ixa sunt ꝓtinꝰ liber exurgit:
peris stabilis. & ñ timebis.
qua nimir̃ũ tanto minꝰ ad¬
iuic̃ẽ trepidat. quanto in
honis actib solidius stat:
imorem quippe superat. qui
stabilitat᷑e seruat. quia dũ
sollicitius stud& peragere-
qͦd mansuete conditor impe¬
tat: securus cogitat &iam qͦd
terribiliter int̾entat: Scien.¬

Expanded text:
dum terserit, ad ea quae subndum terserit, ad ea quae subnexa sunt protinus liber exsurgit. Et eris stabilis, et non timebis; quia nimirum tanto minicem trepidat, quanto in bonis actibus solidius stat. Timorem quippe superat, qui stabilitatem servat, quia dum sollicitus studet peragere quod mansuete conditor imperat, securus cogitat etiam quod terribiliter intendat. Se
Abbreviated transcription (Latin):
studuit: cum prius aufen
iniquitat᷑e a manib & pat
tabernaculo in iusticiam
it: quia nequaqua plene ani
duo hȩc tergimus : ad cistati
sine macula faciem leuanis
Interna quippe facies honius
mens. est: u qua nimirum te¬
cognoscimur ut ab auctore
nr̃o diligamur: quam selieb
faciem leuare ẽ. in dm̃ aniu
ꝑ studia orationis attollere
Sed eleuatam faciem macila
inquinat: suntendent̃ men.¬
tem reatus sui conscientia de¬
cusat: Ouȩ abspei fidutia pre¬
tinus frangitur: si intenta
precib necdũ deuictȩ cubpe
memoria mordetur: Diffidi conatil
namq accipere se posse qulla tẽpor refor¬
onuersi faciamus. Tunc ergo
re sine macula faciem leua
eũ nec nos ꝓhibita mala
mittimꝰ: nec ea quȩ in nobis
onisa sunt ex ꝓprio zelo re.¬
inemꝰ: Graui naq mens nr̃a
rationis suȩ tempore confu¬
une deprimitur: si hanc aut
ia adhuc operatio inquinat.
ut alienȩ malitiȩ seruatus
ulor accusat: Ouȩ duo qͥsq

Expanded text:
studuit, cum prius auferri studuit, cum prius auferri iniquitatem a manibus, et post a tabernaculo injustitiam dixit, quia nduo haec tergimus, ad Deum statim sine macula faciem levamus. Interna quippe facies hominis mens est, in qua nimirum recognoscimur, ut ab auctore nostro dirigamur. Quam scilicet faciem levare est in Deo animum per studia orationis attollere. Sed elevatam faciem macula inquinat, si intendentem mentem reatus sui conscientia accusat, quia a spei fiducia protinus frangitur, si intenta precibus necdum devictae culpae memoria mordetur. Diffidit namque accipere se posse quod appeonversi faciamus. Tunc igitur vere sine macula faciem levamus, cum nec nos prohibita mala committimus, nec ea quae in nos commissa sunt ex proprio zelo retinemus. Gravi namque mens nostra orationis suae tempore confusione deprimitur, si hanc aut sua adhuc operatio inquinat, aut alienae malitiae servatus dolor accusat. Quae duo quisque
Abbreviated transcription (Latin):
foris opus tuum. & diligenter
exerce agrum tuum: ut postea
ȩlifices domum tuam: Ouid
namq ẽ preparato opere agr̃u
diligenter exterius exercere:
nisi euulsis iniqui tatis sen¬
tib. actionem no stram ad
frugem retributionis excole¬
re: Et quid ẽ. post agri exer¬
citium. ad edificium domus
redire: nisi quod plerũq ex
bonis oꝑibus discimus. quan¬
tam uitȩ munditiam & in
cogitacione construamus:
ra excogitacione prodeunt:
sed sunt non nulla cogitacio¬
nis acumina. quȩ ex operati¬
one nascuntur: Nam sicut
ab animo opus sumitur: ita
rursus ab opere animus eru¬
ditur: Mens quippe diui¬
ni amoris exorclia capiens.
imperat bona quȩ fiant.
sed postquam fieri imperata
ceperint. ipsis suis exercitata
actionib discit. cum impera¬
re bona inchoauerit. qua
minus uidebat: Foris ergi
excolitur. ut domus postus
construatur: quia pler̾is
exteriori opere sumimu
ntam subtilitatem recta¬
nis in corde teneamꝰ: Qu
bene sophar seruare ordum

Expanded text:
foris opus tuum, et diligenter foris opus tuum, et diligenter exerce agrum tuum, ut postea aedifices domum tuam . Quid namque est praeparato opere agrum diligenter exterius exercere, nisi evulsis iniquitatis sentibus, actionem nostram ad frugem retributionis excolere? Et quid est post agri exercitium ad aedificium domus redire, nisi quod plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione construamus? ra ex cogitatione prodeunt, sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur; nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Mens quippe divini amoris exordia capiens imperat bona quae fiant; sed postquam fieri imperata coeperint, ipsis suis exercitata actionibus discit, cum imperare bona inchoaverat, quantum minus videbat. Foris ergo ager excolitur, ut domus postmodum construatur, quia plerumque ab exteriori opere sumimus, quantam subtilitatem rectitudinis in corde teneamus. Quem bene Sophar servare ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃e peccat᷑ũ aut sola cogitacio¬
ne commititur: aut cogitaci¬
one simul & operatione ꝑpe¬
tratur: Iniquitas ergo in ma¬
nu est: culpa in opere: Inius¬
ticia uero in tabernaculo: ini¬
quitas inmente: Mens
qͥppe no stra. tabernaculũ
non incongrue uocatur: in
qua apud nosin& ipsos abscon¬
dimur cũ foris in opere non
uidemur: Sophar itaq quia
iusti uiri amicus ẽ. nouit qͦd
dicat: sed quia iustum incre¬
pat hereticor tenens speciem
ꝓferre recte &iam quȩ nouit
ignorat: Sed nos calcantes
hoc qͦd ab eo tumide dicitur:
pensemus eius uerba quam
uera sint. si recte dicerentur:
Prius enim a manu iniquitatẽ
subtrabi. & post a tabernacu¬
lo ammon&e inusticiam abs¬
cidi: quia quisquis iam praua
a se opera exterius resecat:
necesse ꝓfecto ẽ. ut ad sem&¬
ipsum rediens. sollerter sese
in mentis intentione discer¬
nat: ne culpa qũa iam in actio¬
ne non hab&. adhuc in cogita.¬
cione perdur&. Unde bene eti¬
am ꝑsalomonem drͣ: Prepara

Expanded text:
Omne peccatum aut sola cogitatione committitur, aut cogitatione simul et opere perpetratur. Iniquitas ergo in manu est culpa in opere, injustitia vero in tabernaculo iniquitas in mente. Mens quippe nostra tabernaculum non incongrue vocatur, in qua apud nosmetipsos abscondimur, cum foris in opere non videmur. Sophar itaque, quia justi viri amicus est, novit quod dicat; sed quia justum increpat, haereticorum tenens speciem, proferre recte etiam quae novit ignorat. Sed nos calcantes hoc, quod ab eo tumide dicitur, pensemus ejus verba quam vera sint, si recte dicerentur. Prius enim a manu iniquitatem subtrahi, et post a tabernaculo admonet injustitiam abscidi, quia quisquis jam prava a se opera exterius resecat, necesse profecto est ut, ad semetipsum rediens, solerter sese in mentis intentione discernat; ne culpa, quam jam in actione non habet, adhuc in cogitatione perduret. Unde bene etiam per Salomonem dicitur: Praepara
Abbreviated transcription (Latin):
Dum gule incumbitur. adie¬
tatis ꝓtinus insaniam ꝓdo
cũq mens subigere delect¬
nem carnis renuit. plerũq
ad perfidiȩ uoraginem ru
Unde bene paulus plebis yst¬
lyticȩ dampna conspiciens
unminentia ab aucditoribi
mala compescer&. curautt
ordine transacta narrare
cens. neq idolatrȩ efficiamim
sicut quidã ex ipsis : quemad¬
modũ scriptũ ẽ. sedit popłs
manducare & bibere: Ssirre¬
xerunt ludere: Esus quippe
potusq ad lusum impulit:
lusus ad idolatriam traxit.
quia si uanitatis culpa nequa¬
quam caute compescitur: ah
iniquitate protinꝰ mens incuu¬
ta deuoratur: salomone atte
stante qui ait. qui modica
spernit. paulatim decidet
Si enim curare parua negligi¬
mus: insensibiliter seducti ai
denter &iam maiora ꝑpetra¬
mus: Et notandum quod ñ
uideri. sed considerari iniqui¬
tas dicitur: Studiosius qͥppe
conspicimus: quȩ consideramꝰ
d̃s itaq hominũ uanitatem
qit. iniquitatem considerat.

Expanded text:
dum gulae incumbitur, ad ledum gulae incumbitur, ad levitatis protinus insaniam proditur; cumque mens subigere delectationem carnis renuit, plerumque et ad perfidiae voraginem ruit. Unde bene Paulus plebis Israeliticae damna conspiciens, ut imminentia ab auditoribus mala compesceret, curavit ex ordine transacta narrare, dicens: Neque idololatrae efficiamini, sicut quidam eorum, quemadmodum scriptum est : Seditmanducare, et bibere, et surrexerunt ludere . Esus quippe potusque ad luxum impulit, lusus ad idololatriam traxit, quia si vanitatis culpa nequaquam caute compescitur, ab iniquitate protinus mens incauta devoratur, attestante Salomone, qui ait: Qui modica spernit, paulatim decidet . Si enim curare parva negligimus, insensibdenter etiam majora perpetramus. Et notandum quod non videri, sed considerari iniquitas dicitur. Studiosius quippe conspicimus quae consideramus. Deus itaque hominum vanitatem novit, iniquitatem considerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitia prorumpit. Uani¬
tate ergo adiniquitatem
labitur : quȩ assueta reb muta¬
bilib dum ex aliis ad alia sẽꝑ
impellitur. suborientib cul¬
iniquitatis nomine. reatus gra¬
uior demonstrari: Si enĩ ali¬
quando uanitas. culpa ñ ess&.
psalmista non dicer&. qũaqu̾a
in imagine dĩ ambul& homo.
tam uane conturbabitur.
thes aurizat. & ignorat eui con¬
gregat ea: quia quamuis tri¬
nitatis imaginem innatura
seruemus. uanis tam̃ delecta¬
cionis motib ꝑturbati. in con¬
uersatione nr̃a delinquimus:
ut modis nos semꝑ alternan¬
tib cupido concutiat: mȩtꝰ
frangat: lȩticia mulceat: do¬
lor affligat. Ex uanitate er¬
go & ut superius dictu est ad
iniquitatem ducimur: cum
prius per leuia delicta deflu-¬
imus. ut usu cuncta leuigan¬
te. nequaquam post commit¬
tere &iam grauiora timeamꝰ:
Nam dum moderari lingua oti¬
osa uerba negligit: more in¬
olitȩ remissionis capta. au¬
dax ad noxia prorumpit:

Expanded text:
ad vitia prorumpit. Vaniad vitia prorumpit. Vanitate ergo ad iniquitatem labitur, quae assueta rebus mutabilibus, dum ex aliis ad alia semper impellitur, suborientibus culiniquia is nomine reatus gravior demonstrari. Si enim aliquando vanitas culpa non esset, Psalmista non diceret: Quanquam in imagine Dei ambulet homo, tamen vane conturbatur; thesaurizat, et ignorat cui congreget ea ; quia quamvis Trinitatis imaginem in natura servemus, vanis tamen delectationis motibus 349 perturbati, in conversatione nostra delinquimus; ut modis nos semper alternantibus cupido concutiat, metus frangat, laetitia mulceat, dolor affligat. Ex vanitate ergo, ut et superius dictum est, ad iniquitatem ducimur cum prius per levia delicta defluimus, ut, usu cuncta levigante, nequaquam post committere etiam graviora timeamus. Nam dum moderari lingua otiosa verba negligit, more inolitae remissionis capta, audax ad noxia prorumpit;
Abbreviated transcription (Latin):
muissa patefaciendo subiun¬
ger&e dicens: Quia toleran¬
do succrescere uitia conspi¬
cit: iudicando dona confun¬
dit: Rectus uero in descrip¬
done ordo seruatur: cũ prius
nosci uanitas. & post conside¬
rari iniquitas ꝑhibetur: Om¬
nis quippe iniquitas uanitas:
non tamen om̃is uanitas esse
iniquitas sol&. Uana namq
agius. quotiens transitoria
diligimus: unde & euanesce¬
re dicitur. qͦd repente ab intu¬
entium oculis aufertur: Hinc
psalmysta ait:. Uniuersa ua¬
nitas om̃is homo uiuens: qͣm
per hoc quod uiuendo ad in¬
teritum tendit: recte quidẽ
uanitas dicitur: sed nequa¬
quam recte & iam iniquitas
appellatur: quia & si de pe¬
na est culpe quod deficit:
non tamen hoc ipsum culpa
est. quod auita percurrit:
unde & ꝑsalomonem dicit᷑.
om̃ia uanitas: Apte autem
post uanitatem. protinus ini¬
quitas subinfertur: quia dũ
ꝑ quȩdam transitoria duci¬
mur. in quibdam noxie li¬
gamur: Cumq mens incom¬
mutabilitatis statum non
ten&: a sem&s ipsa defluens

Expanded text:
missa patefaciendo subjungeret, dicens: Quia tolerando succrescere vitia conspicit, judicando dona confundit. Rectus vero in descriptione ordo servatur, cum prius nosci vanitas, et post considerari iniquitas perhibetur. Omnis quippe iniquitas, vanitas, non tamen omnis vanitas esse iniquitas solet. Vana namque agimus quoties transitoria cogitamus. Unde et evanescere dicitur quod repente ab intuentium oculis aufertur. Hinc Psalmista ait: Universa vanitas omnis homo vivens ; quoniam per hoc quod vivendo ad interitum tendit, recte quidem vanitas dicitur, sed nequaquam recte etiam iniquitas appellatur, quia etsi de poena est culpae quod deficit, non tamen hoc ipsum culpa est, quod a vita percurrit. Unde et per Salomonem dicitur: Omnia vanitas post vanitatem protinus iniquitas subinfertur, quia dum per quaedam transitoria ducimur, in quibusdam noxie ligamur; cumque mens incommutabilitatis statum non tenet, a semetipsa defluens,
Abbreviated transcription (Latin):
bari: Unde & beato iob dicit
Excelsior cȩlo est: & qͥd facieꝰ
Profundior inferno. & unde
cognosces: Acsi ei aꝑte depec¬
to diceretur: Profunditaten
eius atq excellentiam quando
tu cognoscere sufficis: qui uel
monũ coartauerit. quis contra¬
is ei uel quis ei dicere potest
r ita facis. quia nimirũ diui¬
i iudicium nec aduersitate
al& imminui. nec inquisiti¬
Me cognosei. cũ uel uirtutes
qias tribuerat subtrabit: uel
s om̃ino non adimens. uitio¬
nm concuti impugnatione
mittit: .XI. Sȩpe nãq
nelatione cor attollitur.
un letis successib in uirtute
pboratur: sed dum latentes
motus audaciȩ in cogitacio.¬
ie conditor conspicit: se sibi
himinem ostencdendo dere-¬
liquit: ut eius mens dere¬
licta. quid sit inueniat:
quȩ male uise secura gaude¬
bat. Inde cũ subuerti om̃ia
uel in unũ coartari diceren¬
tur: protinus additur: Ip¬

Expanded text:
bari. Unde et beato Job dicitur: bari. Unde et beato Job dicitur: Excelsior coelo est, et quid facies? profundior inferno, et unde cognosces? Ac si ei aperto despectu diceretur: Profunditatem ejus 347 atque excellentiam quando tu cognoscere sufficis, qui velnum coarctaverit, quis contradicet ei? vel quis dicere ei potest: Cur ita facis? quia nimirum divinum judicium nec adversitate valet imminui, nec inquisitione cognosci, cum vel virtutes quas tribuerat subtrahit, vel has omnino non adimens, vitiorum concuti impugnatione permittit. Saepe namque in elationem cor tollitur cum laetis successibus in virtute roboratur, sed dum latentes motus audaciae in cogitatione conditor conspicit, se sibi hominem ostendendo derelinquit, ut ejus mens derelicta quid sit inveniat, quae male in se secura gaudebat. Unde cum subverti omnia, vel in unum coarctari, dicerentur, protinus additur:
Abbreviated transcription (Latin):
narrat. ut possitis cõprehen¬
dere cũ om̃ib scis que sit la¬
titudo. longitudo. sublimi¬
tas & profundum: Hab& qͥp¬
pe d̾s latitudin̾e: quia dile¬
ctionem suam usq ad collec¬
tionem ꝑsequentiũ tendit:
Hab& longitudinem: quia ad
uitȩ patriam nos longanimit᷑
tolerando ꝑducit: Hab& su¬
mitatem: quia ipsoꝵ quoq
telligentiam qui recepti in
perna fuerint congregation
transcendit. Hab& profuncͥi
quia dampnatis inferius d¬
trictionis suȩ iucdicium me¬
prehensibiliter exerit: Que
scilic& quatuor nobis in hac u¬
ta positis singulis exerc&: qui
& latitudinem amando & lon¬
gitudinem tolerando. & celsitu
rando: & profuncditat̃e suan
exhib&e occultos & illicitos eo¬
gitacionũ motus districte i.¬
dicando: Sed eius celsitudo
& profunditas quam sit inue.¬
stigabilis nullus agnoscit nll
qui uel contemplatione ad
summa prouehi. uel occultis
motib resistens. temptacionli
cȩperit importunitate tur:

Expanded text:
narrat: Ut possitis comprehennarrat: Ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum . Habet quippe Deus latitudinem, quia dilectionem suam usque ad collectionem persequentium tendit. Habet lovitae patriam nos longanimiter tolerando perducit. Habet sublimitatem, quia ipsorum quoque intelligentiam qui recepti in superna fuerunt congregatione, transcendit. Habet profundum, quia damnatis inferius, districtionis suae judicium comprehensibiliter exerit. Quae scilicet quatuor nobis in hac vita positis singulis exercet, quia et latitudinem amando, et longitudinem tolerando, et celsiturando, et profunditatem suam exhibet, occultos et illicitos cogitationum motus districte judicando. Sed ejus celsitudo et profunditas quam sit investigabilis nullus agnoscit, nisi qui vel contemplatione ad summa provehi, vel occultis motibus resistens, tentationum coeperit import
Abbreviated transcription (Latin):
gustam se fuisse insua estima
igitur cęlo fit: cum ipsa in eũ
nr̃a contemplatio deficit:
Unde & cor psalmista in alto
posuerat: sed necdum se eũ
contigisse sentiebat. dicens:
Mirabilis facta ẽ scientia tua
ex me: confortata est. nec
diorem nouerat: qui sem&ipsũ
discutiens sed eius subtiliora iu¬
dicia ꝑtimescens dicebat: Ni¬
chil michi conscius sũ sed non
in hoc iustificatus sum: qui au¬
tem iuidicat me dñs ẽ: Lon¬
giorem terra uiderat: cui mi¬
nora ei esse humanȩ mentis uo¬
ta pensabat. dicens: Qui po¬
tens ẽ om̃ia facere superabun¬
danter qũa petimꝰ aut intelli¬
gimus: Latiorem mari conspe¬
xerat: qui timendo pensa-¬
bat. quia nequaqu̾a mens hu¬
mana immensitatͬe districti¬
onis eius agnoscer&: quantuli¬
b& inquirendo fluctuar& di¬
cens: Ouis nouit potestatem
irȩ tuȩ: & pre timore tuo ir̃a
tuam dinumerare: Cuiꝰ bene
potentiam egregius nobis do¬
ctor insinuat: cum breuiter

Expanded text:
gustam se fuisse in sua aestimgustam se fuisse in sua aestimigitur coelo fit cum ipsa in eum nostra contemplatio deficit. Unde et cor Psalmista in altum posuerat, sed necdum se eum contigisse sentiebat, dicens: Mirabilis facta est scientia tua ex me, confortata est, nec diorem noverat, qui semetipsum discutiens, sed ejus subtiliora judicia pertimescens, dicebat: Nihil mihi conscius sum, sed non in hoc justificatus sum; qui autem judicat me, Dominus est . Longiorem terra viderat, cum minora ei esse humanae mentis vota pensabat, dicens: Qui potens est omnia facere superabundanter quam petimus aut intelligimus . Latiorem mari conspexerat, qui timendo pensabat quia nequaquam mens humana immensitatem districtionis ejus agnosceret, quantumlibet inquirendo fluctuaret, dicens: Quis novit potestatem irae tuae, aut prae timore iram tuam dinumerare ? Cujus bene potentiam egregius nobis doctor insinuat, cum breviter
Abbreviated transcription (Latin):
sos adpremia remunerationis
expectat: Mari latior: quia
ubiq facta peccantium. retri¬
butionis sue prȩsentia occu¬
pat: ut cum non prȩsens per
speciem cernitur. prȩsens ꝑ
iudicium sentiatur: Cuncta
possunt: ut ipse sit cȩlũ cum
iam ꝑ desiderium summis in¬
her&: ipse infernus. cũ tẽpta¬
cionũ suarũ caligine ꝑturba.¬
tus in infimis iac&: ipsã terra.
quia inbono opere fixe spei u¬
bertate fructificat: ipse mare.
quia in quibdam trepidus qua¬
titur: & aura suȩ mutabilitatis
agitatur: Sed cęlo ẽ excelsior
di: quia potentiȩ eius magni¬
tudine uincimur. &iam cum
suꝑ nosm&ipsos eleuamur
Inferno profundior: quia ni¬
mirum plus iudicat. quam ip¬
se se humanus animus in tẽp¬
tacionib inuestigat. Terra
longior: quia fructus uitae
quos infine retribuit. nequa¬
qũa nunc uel spes nr̃a compre¬
hendit. Mari latior: quia
humana mens fluctuans. mul¬
ta de his quȩ uentura sunt
conicit: sed cũ iam cernere
quȩ estimauerat ceperit. an¬

Expanded text:
os ad praemia remunerationis exspectat. Mari latior, quia ubique facta peccantium 346 retributionis suae praesentia occupat, ut et cum non praesens per speciem cernitur, praesens per judicium sentiatur. 15. possunt, ut ipse sit coelum cum jam per desiderium summis inhaereat; ipse infernus, cum, tentationum suarum caligine perturbatus, in infimis jacet; ipse terra, quia in bono opere fixae spei ubertate fructificat; ipse mare, quia in quibusdam trepidus quatitur, et aura suae mutabilitatis agitatur. Sed coelo est excelsior Deus, quia potentiae ejus magnitudine vincimur, etiam cum super nosmetipsos elevamur; inferno profundior, quia nimirum plus judicat quam ipse se humanus animus in tentationibus investigat; terra longior, quia fructus vitae, quos in fine retribuit, nequaquam nunc vel spes nostra comprehendit; mari latior, quia humana mens fluctuans multa de his quae ventura sunt conjicit, sed cum jam cernere quae aestimaverat coeperit, an
Abbreviated transcription (Latin):
peries: Quid dĩ uestigia. nisi
enignas illius uisitaciones uo¬
it: Quib nimirũ progredi ad
iupna prouocamur. cũ eius sp̃c
sflatu tangimur: & extra car-¬
is angustias subleuati. ꝑ amo¬
in cognoscimus auctoris nr̃i
contẽplandam speciem quam
sequamur:Nam cũ mentem
nram sp̃ualis patriȩ amor in¬
flãmat. quasi sequentib iter
insinuat: & substrato cordi.
uelut qͦddam uestigium dĩ gra¬
dientis imprimitur: ut ab eo
rectis cogitacionũ gressib uia
uitȩ teneatur: Quem enim
neccłu cernimꝰ. restat necesse
ẽ ut ꝑ uestigia sui amoris in¬
dagemus: quatinꝰ usq ad con¬
templationis speciem quan-¬
doq mens inueniat. quem
nunc quas̃ atergo subsequens.
ꝑ sc̃a desideria explorat:
Hec psalmista auctoris nr̃i ues¬
tigia bene sequi nouerat: cũ
dicebat. adhȩsit anima mea
post te: quem reperire quoq
usq ad uisionem suȩ celsitu¬
dinis satagebat. cũ dicebat
sitiuit anima mea ad dm̃
uiuum: quando ueniam. &
parebo ante faciem dĩ: Tunc

Expanded text:
r. --Quid Dei vestigia nisi benignitatem illius visitationis vocat? Quibus nimirum progredi ad superna provocamur cum ejus Spiritus afflatu tangimur, et, extra carnis angustias sublevati, per amorem agnoscimus auctoris nostri contemplandam speciem, quam sequamur. Nam cum mentem nostram spiritalis patriae amor inflammat, quasi sequentibus iter insinuat, et substrato cordi velut quoddam vestigium Dei gradientis imprimitur, ut ab eo rectis cogitationum gressibus via vitae teneatur. Quem enim necdum cernimus, restat necesse est ut per vestigia sui amoris indagemus, quatenus usque ad contemplationis speciem quandoque mens inveniat quem nunc, quasi a tergo subsequens, per sancta desideria explorat. Haec Psalmista auctoris nostri vestigia bene sequi noverat cum dicebat: Adhaesit anima mea post te . Quem reperire quoque usque ad visionem suae celsitudinis satagebat, dicens: Sitivit anima mea 345 ad Deum vivum; quando veniam, et parebo ante faciem Dei Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
głe opinio foedatur. Hinc
quippe inlaude iusti ꝑ salomo¬
iustũ: & festinabit accipe¬
re. Hinc prauoꝵ contuma¬
ciam despicit dicens: Qui
erudit derisorem: ipse sibi
facit iniuriam:. Nam fit
plerumq ut cum correpta
in se mala defendere neque¬
unt. ex uerecundia peiores
fiant: ac sic in sua defensi¬
one superbiant. ut quȩcl̃a
uitia contra uit᷑a corripi¬
entis exquirant: & eo se
criminosos ñ estimant. si cri¬
mina & aliis imponant: quȩ
cu uera inuenire nequeunt
fingunt: ut ipsi quoq habe¬
ant᷑. qͦd non impari iusticia
increpari uideantur: Unde
& sophar. quia quasi irrideri
se ꝑ increpationem doluit:
ꝓtinꝰ mentiendo subiungit:

Expanded text:
gloriae opinio foedatur. Hinc gloriae opinio foedatur. Hinc quippe in laude justi per Salomojustum, et festinabit accipere . Hinc pravorum contumaciam despicit, dicens: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . Nam fit plerumque ut cum correpta in se mala defendere nequeunt, ex verecundia pejores fiant; ac sic in sua defensione superbiant, ut quaedam vitia contra vitam corripientis exquirant; et eo se criminosos non aestimant, si crimina et aliis imponant. Quae cum vera invenire nequeunt, fingunt, ut ipsi quoque habeant quod non impari justitia increpare videantur. Unde et Sophar, quia quasi irrideri se per increpationem doluit, protinus mentiendo subjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
nord&: & in redargutione
utioꝵ qua intus cogitacione
neus tangitur. foras ad studi¬
um contradictionis ex citat᷑:
irre uoc̾e ñ ual&: quia tacta
iuulnere sui reatus dol&:
& ꝑhoc qͦd generaliter contra
puersos dicitur. se impeti spe¬
ualiter suspicatur: Oͦd enim
intus egisse se meminit. audi¬
re foras erubescit: unde mor
se ad defensionem preparat.
ut reatus sui uerec undiam ꝑ
uerba prauȩ refutacionis te.¬
gat : Sicut enĩ recti de quib¬
dam quȩ ab eis ñ recte gesta
sunt. correptionis uocem mi¬
nisterium caritatis ȩstimant:
sic ꝑuersi contumeliam deri¬
sionis putant : Illi se ꝓtinus
ad oboelientiam sternunt:
isti ad insaniam suȩ defensi¬
onis eriguntur. Illi correp¬
tionis adiutorium. uitȩ suȩ
patrocinium deputant: per
qͦd dũ presentis uitii culpa
corripitur uenturi uidicis ira
teperatur: isti cum se impeti
redargutione conspiciunt.
gladium ꝑcussionis credunt.
quia dum ꝑ correptionis uo¬
cem culpa decegitur. p̃sentis

Expanded text:
det, et in redargutione vitiorum quo intus cognitione mens tangitur, foras ad studium contradictionis excitatur. Ferre vocem non valet, quia tacta in vulnere sui reatus dolet, et per hoc quod generaliter contra perversos dicitur, se impeti specialiter suspicatur. Quod enim intus egisse se meminit, audire foris erubescit. Unde mox se ad defensionem praeparat, ut reatus sui verecundiam per verba pravae refutationis tegat. Sicut enim recti de quibusdam quae ab eis non recte gesta sunt correptionis vocem, ministerium charitatis aestimant, sic perversi contumeliam derisionis putant. Illi se protinus ad obedientiam sternunt, isti ad insaniam suae defensionis eriguntur. Illi correptionis adjutorium vitae suae patrocinium deputant, per quod dum praesentis vitae culpa corripitur, venturi judicis ira temperatur; isti cum se impeti redargutione conspiciunt, gladium percussionis credunt, quia dum per correptionis vocem culpa detegitur, praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
Cultus iusticiȩ silentium. F
salomon ait: Sieut urbs pates
& absq muroꝵ ambitu: itau
qui ñ potest in loquendo eo¬
bere sp̃m suum: Hinc rursum
dicit: In multiloquio. pereti
ñ deerit: Hinc psalmista tel¬
tur dicens: Uir uerbosus no
rigetur suꝑ t̾ram: Sed uirei
uere scientiȩ perditur: quę
sub discretionis custodia n
ꝓfertur: Certũ itaq ẽ qͦdꝰ
uerbosus iustificari uir neque.¬
at: sed bonũ non bene cdictut.
quia ñ intenchitur cui dieattat
Uera qͥppe contra malos senten¬
nqueunt. & cũ uitȩ emenda¬
nonem negligunt. ad uerba
lresponsionis accingunt: a¬
perte sophar insinuat. qui sub
inullo confutaberis : Impe¬

Expanded text:
est: Cultus justitiae, silentium . Hinc est: Cultus justitiae, silentium . Hinc Salomon ait: Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Hinc rursum dicit: In multiloquio peccatum non deerit . Hinc Psalmista testatur, dicens: Vir verbosus non dirigetur super terram . Sed virtus verae sententiae perditur, quae sub discretionis custodia non profertur. Certum itaque est quod verbosus justificari vir nequeat. Sed bonum bene non dicitur, quia non intenditur cui dicatur. Vera quippe contra malos 338 sentennequeunt, et cum vitae emendationem negligunt, ad verba se responsionis accingunt, aperte Sophar insinuat, qui subja nullo confutaberis?
Abbreviated transcription (Latin):
ñ recte redarguunt: expres¬
sa in uacuum uerbera ꝑcus¬
sionis ꝑdunt: Qͦd liquido
ostenditur: cũ sophar naa¬
mathytis responsio a contu¬
meliis inchoatur. qui ait:
esse procatium solde. ut recte
dictis semꝑ ediuerso respon¬
deant: ne si ad ꝓlata con¬
sentiunt. inferiores esse ui¬
deantur: Quib iustor ũba
qũalib&e pauca sonuerant.
multa sunt: quia quo eorũ
uitia resecant. auditñ gra¬
uant: unde & aderim̃ tra¬
itur. hoc qͦd recta p̃dicatio¬
ne contra crimina ꝓfertur.
Ipsum quippe qui exueritate
fortes sententias dixerat
sophar redarguens uerbosũ
uocat: quia cũ ab ore iustor
pientia culpas increpat: stus
aurib suꝑfluitas loquacita
torũ uerba eo otiosa estima
quo suis hȩc sensib inuenis
diuersa. Nec fallacem quiot
sophar sententiam ꝓtulit
uir uerbosus iustificari nequ¬
quam possit: quia cũ quisꝙ
uerba defluit: prodita grau¬
tate silentii. mentis custidua
amittit: hinc qͥppe scripn

Expanded text:
non recte redarguunt, expresnon recte redarguunt, expressa in vacuum verba percussionis perdunt. Quod liquido ostenditur, cum Sophar Naamathitis responsio a contumeliis inchoatur, qui ait:esse procacium solet ut recte dictis semper e diverso respondeant, ne si ad prolata consentiant, inferiores esse videantur. Quibus justorum verba quamlibet pauca sonuerint multa sunt, quia quo eorum vitia resecant, auditum gravant. Unde et ad crimen trahitur hoc quod recta praedicatione contra crimina profertur. Ipsum quippe qui ex veritate fortes sententias dixerat Sophar redarguens, verbosum vocat, quia cum ab ore justorum sapientia culpas increpat, stultorum auribus superfluitas loquacitatjustorum verba eo otiosa aestimant, quo suis haec sensibus inveniunt diversa. Nec fallacem quidem Sophar sententiam protulit, quod vir verbosus justificari nequaquam possit, quia dum quisque per verba diffluit, perdita gravitate silentii, mentis custodiam amittit. Hinc quippe scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
uotiens
in arene
specta¬
culum
fortis ath.¬
leta des¬
cenderit:¬
hi qui impares uirtutibus
existunt. uicissim se eiꝰ ex¬
pugnationi subiciunt: &
uno uicto contra hunc ꝓti¬
nus alter erigitur: atq hoc
subacto. alius subrogatur:
ut luctantis uires qu̾andoq
molliores inueniant. quas
ipsa sua crebrescens uictoria
fatigat: quate nus cũ nouus
qͥsꝙ congreditur. is qui uin¬
ei uirium qualitate ñ uals.
ꝑsonarũ ialt̾e mutacione
superetur:. Sicsic in hoc ho¬
minũ angelorq spectaculo.
beatꝰ iob fortis athleta prodi¬
it: quantũq contra mutaci¬
onem aduersantiũ ualeat.
continuatione indefessi ro¬
boris ostendit: eui primus
se elyphar. secundus autẽ
baldach obicit: atq ad ex¬
tremum se sophar in eiꝰ ex¬
pugnatione subponit: qͥa
ad inferendos ictus totis se
conatib erigunt: sed tam̃
ad feriendam altitudinem
robusti pectoris ñ ꝑtinguuł:
Ipsa qͥppe eoꝵ uerba patent᷑
insinuant qͦd ictus in auras
iactant: quia cũ sc̾m uirũ

Expanded text:
uoties in arenae spectaculum fortis athleta descenderit,ii qui impares viribus existunt vicissim se ejus expugnationi subjiciunt: et uno victo, contra hunc protinus alter erigitur; atque hoc subacto, alius subrogatur; ut luctantis vires quandoque molliores inveniant quas ipsa sua crebrescens victoria fatigat; quatenus cum novus quisque congreditur, is qui vinci virium qualitate non valet, personarum saltem mutatione superetur. Sic sic in hoc hominum angelorumque spectaculo beatus Job fortis athleta prodiit, quantumque contra mutationes adversantium valeat continuatione indefessi roboris ostendit. Cui primus se Eliphaz, secundus autem Baldad objicit, atque ad extremum se Sophar in ejus expugnatione supponit: qui ad inferendos ictus totis se conatibus erigunt, sed tamen ad feriendam altitudinem robusti pectoris non pertingunt. Ipsa quippe eorum verba patenter insinuant quod ictus in auras jactant, quia cum sanctum virum
Abbreviated transcription (Latin):
plationis speciem potest. sec
conspicimus: non tam̃ eiꝰ essen¬
am plene contuemur: Angi
& enim uel humana mens cu
incircuscriptũ lum̃ inhiat
so se quo est creatura coangu
cit : qui & transcendendo & por¬
tando om̃ia. & implendo conciu¬
dit: Inde & adhuc subditur
Excelsior cȩlo ẽ: & quid facieis
Profundior inferno: & unde cog¬
nosces. Longior terra mensura
terra longior. mariq: latior esse
describitur : tanto sp̃ualiter e¬
b& intelligi. quanto de dõ qle.¬
qu̾a nefas est iuxta corporea
liniamenta sentiri: Sed cȩloẽ
excelsior: quia in circũscriptio¬
ne sui sp̃c cuncta transcendit:
Inferno profundior: quia trans¬
cendendo subuehit : Terra lon¬
gior: quia creature modũ per¬
hennitate sue eternitatis exe.¬
dit: Mari latior: quia rerun
teporalium fluctus. sic regens
possid&. ut hos sub om̃imoda
potentiȩ suȩ presentia coangu¬
fando circumdet: Quamus
possint & cȩli appellatione an¬
geli & inferm uocabulo demo¬

Expanded text:
plationis speciem potest, sed plationis speciem potest, sed conspicimus, non tamen ejus essentiam plene contuemur. Angelica etenim, vel humana mens cum ad incircumscriptum lumen inhiat, eo ipso se, quo est creatura, coanguficit, qui et transcendendo et portando omnia et implendo concludit. Unde et adhuc subditurExcelsior coelo est, et quid facies? profundior inferno, et unde cognosces? Longior terra mensura terra longior, marique latior esse describitur, tanto spiritaliter debet intelligi, quanto de eo quidquam nefas est juxta corporea lineamenta sentire. Sed coelo est excelsior, quia incircumscriptione sui spiritus cuncta transcendit; inferno profundior, quia transcendendo subvehit; terra longior, quia creaturae modum perennitate suae aeternitatis excedit; mari latior, quia rerum temporalium fluctus sic regens possidet, ut hos sub omnimoda potentiae suae praesentia coangustando circumdet. Quamvis possunt et coeli appellatione angeli, et inferni vocabulo daemo