comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in apocal ipsi dicit. qđ eam draco
ꝑsequeretur uolens eam deuorare:
Postquam etiam fluuium ex oresuo
emisit. quia ꝑsecutionem gentium
contra aeccłam suscitauit Ipsa con¬
N ter& caput tuum. iđ aecđa contera
caput tuum. iđ iniciũ malae uo¬
luntatis. antequam ad opus ꝓrum¬
pat. Unde & in psal mobeatus
dr̃. qui paruulos babilonis tenu¬
erit : & petrae alliserit. Paruuli
babilonis . ẽ. inicium peccati: &
origo malae uoluntatis. Hi sunt
paruuli confusionis: qui antequã
ꝓficiant allidendi sunt ad petrã.
corporis. Cal caneo ergo diabolus
insidiatur: quia maxime infine
⁊ quoq dicit Mulciplicabo erumnas tuas
indolore paries filios. Quia illa sinon
peccassa: sine dolore pantura erat. id¬
cuto post peccatum haec poenaei irroga¬
tur: ut in dolore pariat iamfilios. Et
sub uiri potestate eris. & ipse dominabit᷑
tui & iamsi non peccassa: sub uiripo¬
testate futura erat: Sed illa subiectio.

Expanded text:
in Apocalypsi dicit, quod eam draco in Apocalypsi dicit, quod eam draco persequeretur, volens eam devorare, postquam etiam fluvium ex ore suo emisit , quia persecutionem gentium contra Ecclesiam suscitavit. Ipsa conteret caput tuum. Id est, Ecclesia conteret caput tuum, id est, initium malae voluntatis, antequam ad opus prorumpat. Unde et in psalmo beatus dicitur qui parvulos Babylonis tenuerit, et ad petram alliserit . Parvuli Babylonis est initium peccati et origo malae voluntatis. Hi sunt parvuli confusionis qui, antequam proficiant, allidendi sunt ad petram, corporis. Calcaneo ergo diabolus insidiatur, quia maxime in fine  quoque dixit: Multiplicabo aerumnas tuas, in dolore paries filios. Quia illa, si non peccasset, sine dolore paritura erat: idcirco post peccatum ei haec poena irrogatur, ut in dolore pariat jam filios. Et sub viri potestate eris, et ipse dominabitur tui. Etiamsi non peccasset, sub potestate viri futura erat. Sed illa subjectio
Abbreviated transcription (Latin):
tum suum in aliũ retorquere uoluit
ei dederat ꝑ quam deceptus fuerat
Similiter & mulier interrogata.
in serpentem reflexit culpam dicens
NSerpens decepit me: quo moqs
laborat hodieq humanũ genus
Deniq serpens non interrogatur:
quia diabolus quiꝑ serpentem
locutus fuerat. in recuperabiliter
deliquerat. Et bene primo adam
in terrogatur: quia ei preceptũ
dederat ds̃. quod preceptũ. ꝑ uirũ
uenit ad mulierem. sicut econtra
mulierem. & ꝑ mulierẽ aduirũ¬
n Et ait dñs ad serpentem. Quia
fecisti hoc: maledictus es inter
omnia animantia. Quod ser¬
pentidr̃: ad diabolum. ẽ. refe¬
rendum. Supra pectus tuum
gradicris Diabolus supͣ pectus
graditur. quia dolos& insidias
conatur. Unde & merito serpensuo¬
catur: quia occulte serpit : terra in¬
lierem hic a eccłam dicit. cui diabolus
contrarius . ẽ: Semenuero mulieris.
bonaopera sunt aecłae. Senien ser¬
pentis: omnis iniquitas Haec est
enim illa mulier. de qua iohannes

Expanded text:
tum suum in alium retorquere voluit,tum suum in alium retorquere voluit,ei dederat per quam deceptus fuerat. Similiter et mulier interrogata in serpentem reflexit culpam, dicens: Serpens decepit me. Quo morbo laborat usque hodie humanum genus. Denique serpens non interrogatur, quia diabolus, qui per serpentem locutus fuerat, irrecuperabiliter deliquerat. Et bene Adam primo interrogatur cui praeceptum dederat Deus, quod praeceptum per virum venit ad mulierem: sicut e contra mulierem, et per mulierem ad viru Et ait Dominus ad serpentem: Quia fecisti hoc, maledictus eris inter omnia animantia. Quod serpenti dicitur ad diabolum est referendum. Supra pectus tuum gradieris. Diabolus supra pectus graditur, quia dolos et insidias conatur. Unde et merito serpens vocatur, quia occulte serpit. Terrlierem hic Ecclesiam dicit, cui diabolus contrarius est. Semen vero mulieris bona opera sunt Ecclesiae, semen serpentis opera omnis iniquitatis. Haec est enim mulier illa, de qua Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
& recto hoc ordine actum. ẽ: ut
qua hora homo aparadiso eiectus
est: ea de illuc restitueretur. Au
sicut a mens. & nimio terrore per¬
territus Ab scondit autem se non
ut eius scelera dñs non uider&: sed
ut se indignum factum eius aspectu
ostenderet: Duplici autẽ uerecundia
arbi trabantur. uł quia illũ obscenũ
motum in menbris suis sencieb ant
quem antea nunquã exꝑti fuerant.
uł quia intelligebant obtrans gres¬
sionem precepti di hoc sibi contigisse
sAdam ubies.o Non quasi nescius
interrogauit quem nichil latere
pocest: sed miseriã preuaricationis
illius exprimit cũ dicit. adam
ubies: iđ quam miser effectus es
quiim mnortalis conditusfueras.
mortis dampno teneris. & ĩnocen¬
Itiae
beatitudine priuaris. Uel sicut
beatus gregorius dicit. interrogat᷑
a dnõ. non ut ds̃ discer& quod ig¬
norabat: sed ut adhumilitatem
confessionis illum prouocaret.
ut quod preuaricando deliquerat:
confitendo delera: Sed ille pecca¬

Expanded text:
Et recte hoc ordine actum est, ut Et recte hoc ordine actum est, ut qua hora homo de paradiso ejectus est eadem illuc restitueretur. VerSicut amens et nimio timore perterritus. Abscondit autem se, non ut ejus scelera Dominus non videret, sed ut se indignum factum ejus aspectui ostenderet. Duplici autem verecundia arctabantur: vel quia illum obscenum motum in membris suis sentiebant quem antea nunquam experti fuerant, vel quia intelligebant ob transgressionem Dei praecepti hoc sibi contigisse. Adam, ubi es? Non quasi nescius interrogavit quem nihil latere potest, sed miseriam praevaricationis illi exprimit, cum dicit: Adam, ubi es? Id est, quam miser effectus es! Qui immortalis conditus fueras, mortis damno teneris, et innocentiae beatitudine privaris. Vel, sicut B. Gregorius dicit, interrogatur a Domino, non ut Deus disceret quod ignorabat, sed ut ad humilitatem confessionis illum provocaret ut quod praevaricando deliquerat confitendo deleret. Sed ille pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ut ait beatus augustinus hanc arborẽ
primam post preuaricationem reperer
Et exfolus eiusfecerunt sibi perriomata.
id succinctoria siue brachas. & appo¬
suerunt sibi in menbris genitalibus
circa lumbos uidelicet. inquib semen¬
tiua uis. eẽ. dinoscitur. Congrue aut̃
exfoliis ficus fecisse sibi perriomata dnr̃.
quac pruritum quemdã inse habere
noscuntur. Significant aut̃ pruritũ
carnis & incentiuae libidinis ardorẽ
dequa beatus ambrosius dicit. Beati
quiligant equossuos ad uicem. & oliuã
ad arbores letitiae & pacis. non ad
ficum quae .ẽ. humilis ad altitudinẽ.
mollis ad laborem. sterilis ad fructũ
rentem loquebacur. Undea uocẽ
dni audisse dr̃. Nec uacat. qđ
post meridiem eamdẽ uocẽ ꝑcepis¬
se dr̃. quando iamdies acalore
suo refrigescit: quia iam in eo fer¬
uor caritatis & lux ueritatis defe¬
cerat. Unde nona hora spm emisit.
qui sexta hora fuerat crucifixus

Expanded text:
, ut beatus Augustinus dicit, hanc arborem , ut beatus Augustinus dicit, hanc arborem primam post praevaricationem repererunt, et ex foliis ejus fecerunt sibi perizomata, id est succinctoria sive bracas; et apposuerunt sibi in membris genitalibus, circa lumbos videlicet in quibus sementiva vis esse dignoscitur. Congrue autem ex foliis fici fecisse sibi perizomata dicuntur, quae pruritum quemdam in se habere noscuntur. Significat autem pruritum carnis et incentivae libidinis ardorem, de qua beatus Ambrosius dicit: « Beati, qui ligant equos suos ad vitem olivae, ad arbores laetitiae et pacis, non ad ficum, quae est humilis ad altitudinem, mollis ad laborem, sterilis ad fructum.rentem loquebatur: unde et vocem Domini audisse dicitur. Nec vacat, quod post meridiem eamdem vocem percepisse dicitur, quando jam dies a calore suo frigescit: quia jam in eo fervor charitatis et lux veritatis defecerat. Unde nona hora spiritum emisit, qui sexta hora fuerat crucifixus.
Abbreviated transcription (Latin):
& eum adidolatriam suaderet. uictorẽ
dum: Hic aꝑte ostenditur mulier in¬
excusabilis. eẽ: Licuit enimei sub tali
deliberatione : dolos auertere inimici
Considerauit enimpulchricudinem
ligni. & qđ suaue. eet. ad manducan¬
dum: dedit uiro suo Nonquidem
dicitur qđ suaserit ei ut manducaret
Sed in hocquod dr̃ dedit: intelligit᷑
quia suasit ad maicomedendũ. quã¬
quamnon. cet. opus ut suader& : qr
cum uidit eam comedisse. & minime
mori: ipse quoq securus comedit &
.c̃. aꝑti sunt oculi.o Nonquid non
ds̃ cos in paradisum non uidentes cons¬
licuerat. Nonutiq Sed aꝑtisunt
oculi eorum ad concupiscentiã & ad cog¬
nicionem bestialis motus. quem prius
citate tenebantur illi duo discipuli
dicitur. Oculi eorum tenebantur. Nei
eum agnoscerent: Cumq cogno uisser
se. tẽ. nudos Cognouerunt se. eẽ nudos.
in hocqđ bestialem motum senserunt:
quem antea non senserant. Unde &
ad ficum confugerunt. Quia fortassis¬

Expanded text:
et cum ad idololatriam suaderet, victorem et cum ad idololatriam suaderet, victorem dum. Hic aperte ostenditur mulier inexcusabilis esse. Licuit enim ei sub tali deliberatione dolos advertere inimici. Consideravit enim pulchritudinem ligni et quia suave esset ad manducandum. Dedit viro suo. Non quidem dicitur, quod suaserit ei ut manducaret, sed in hoc quod dicitur: dedit, intelligitur quia suasit ad comedendum, quanquam non esset opus ut suaderet, quia, cum vidit eam comedisse et minime mori, ipse quoque securus comedit. Vest, aperti sunt oculi? Nunquidnam Deus eos in paradisum non videntes constituerat? Non utique. Sed aperti sunt oculi eorum ad concupiscentiam et cognitionem bestialis motus quem prius citate tenebantur illi duo discipuli dicitur: Oculi eorum tenebantur, ne eum agnoscerent .-- Cumque cognovissent se esse nudos. Cognoverunt se esse nudos in hoc quod bestialem motum senserunt quem antea non senserunt. Unde et ad ficum confugerunt, quia fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
aliquam suireatus excusitionem
haber& poss& Fortassis enĩ dicere
poss& oblita eram mandatorum
di & ido deliqui. Quam omnimodis
exculationem a mouens: mandata
di repetendo inculcat & ad memo¬
riam reducit. Nequaquã moriem ini
Dolose hortatur diabolus hominẽ
ad contemptum precepti di: ut
noll& subdiđo sed magis sua e
eritis sic̃ dii Iuerunt multi. sids̃
preuidebat hominem posse decipi.
cur eum ꝑmisit temptari .o Seo
utbeatus augustinus dicit. Nori
magnae laudis. eet: sibene in pa¬
radiso uiuer&. nullo malũ ꝑsua¬
dente. Unde & apłsdicit. Non coronabi¬
tur. Nisiqui leitime certauerit Et certe
liberũ habebat arbitrium: ut si uoluiss&
resistera cemptari. Quoo sifecisset: digne
utiq remuneraretur. Artificali quidem¬
& arguta machinatione diabolussuȩ
ꝑsuasionis dolos composuit dicens: eritis
sicut dii. Ut si ꝑ inoboedientiae contẽp¬
tum hominem subuertere nequiret:
sal teminhoc qđ fidem in eo corrũperet

Expanded text:
iquam reatus sui excusationem habere posset. Fortassis enim dicere posset: Oblita enim mandatorum Dei, et ideo deliqui. Quam omnimodis excusationem amovens mandata Dei repetendo inculcat et ad memoriam reducit. Vers. 4. Nequaquam moriemini. Dolose hortatur diabolus hominem ad contemptum praecepti Dei, ut nollet subdi Deo, sed magis suae eeritis sicut dii. Quaerunt multi: Si Deus praevidebat hominem posse decipi, cur permisit eum tentari? Sed, ut beatus Augustinus dicit, non magnae laudis esset, si bene in paradiso viveret nullo persuadente. Ut enim Apostolus dicit, non coronabitur, nisi qui legitime certaverit . Et certe liberum habebat arbitrium, ut, si voluisset, resisteret tentatori. Quod si fecisset, digne utique remuneraretur. Artificiali et arguta quidem machinatione diabolus suae persuasionis dolos composuit dicens: Eritis sicut dii, ut, si per inobedientiae contemptum hominem subvertere nequiret, saltem in hoc quod fidem in eo corrumperet
Abbreviated transcription (Latin):
dicam tibi ut ess& uidelic& pater xp̾i.
& omnium in xp̃m credentium. Sed
& hoc notandum quaia iam egressus
fuerat de terra sua. quando eidictue:
egredere de terra tua. Sed ibiegres¬
sus est corpore. hic uero mente et
uoluntate. Fortassis habebat adhuc¬
affectum reuertendi illuc. quando¬

Expanded text:
tibi, ut esset videlicet pater Christi et omnium in Christo credentium. Sed et hoc notandum quia jam egressus fuerat de terra sua quando ei dictum fuerat: Egredere de terra tua. Sed ibi egressus corpore, hic vero mente et voluntate. Fortassis adhuc habebat affectum revertendi illuc quando
Abbreviated transcription (Latin):
quae fusũ xp̃i sangiunẽ aꝑto ore.
idest magnae deuõtionis desiderio:
Sad aeternã suscepit salutẽ:. Uagus
N & profugus: eris suꝑ terrã. Hoc de
iudeis manifestũ est: qui ꝑ omne
romani orbis imperium. uagi & ꝓfuti
peccata adiciens: desperauit neccredidit
seposse ueniam adipisci. Et haec est
desperat aut putat dnm nolle dimit¬
tere aut nom posse. Si non potest nonẽ.
omnp̃ns. quia est aliquid quod non
potest. Siautem nonuilt quod &iam
cogitare nefas est: inuid & saluti humane
conspectu tuo meindignum uidicas
M& a facie tua abscondar̃. quia uidelic&
ipsam meant uitam hodio habens
Npresentiae tuae mesubtraham. Omis¬
S igitur qui inuenerit me: occid & me:
quia extremore corporis & furiatae
mentis exagitatione quicum quae
me inuenent cognosc& ine dignum eẽ.¬
noncito moriens sicut uis. Septuplũ
punietur idest plenanae & perfectae.
solet enim septenarius ꝓperfectione¬

Expanded text:
quae fusum Christi sanguinem aperto ore, quae fusum Christi sanguinem aperto ore, id est magnae devotionis desiderio, ad aeternam suscipit salutem Vers. 12. Vagus et profugus eris super terram. Hoc de eis manifestum est qui per omnem Romani orbis imperium vagi et profugi peccata adjiciens desperavit, nec credidit se posse salvari vel veniam adipisci. Et haec est desperat, aut putat Deum nolle dimittere, aut non posse. Si non potest, non omnipotens, quia est aliquid quod non potest. Si autem non vult, quod etiam cogitare nefas est, invidet saluti humanaeconspectu tuo me indignum judicas. Et a facie tua, quia videlicet ipsam meam vitam odio habens praesentiae tuae me subtraham. Omnis igitur qui invenerit me, occidet me. Quia ex tremore corporis et furiatae mentis exagitatione quicunque me invenerit, cognoscet me dignum essefiet. Id est, non cito morieris, sicut vis. Septuplum punietur. Id est plenarie et perfecte. Solet enim septenarius numerus pro
Abbreviated transcription (Latin):
sidertire debet cui offerat. & quid:
⁊ Dixitq ccun oidabel frẽm suum .s. hoc
qđ ado audierat: suꝑfluum est enim:
egredicimur fortis. Heq enim adhuc
domus uł templum erat: ubi deo¬
Y scicrificium offerret. Et consurrexit
Uccn aduersus frem suum: et inter¬
Nfecit eum rutro ut ferunt pcstorcili.
Allegorice in scelere ccun: maliti
occidit minorem frem suum abel:
gentilis. sicut ipse ꝑ pscilmistam
ultione dampnaret: sed ille peccata¬
congeminans suꝑbe respondit dicens
ius ta n iam increpatione redarguitur¬
N cum dicitur quid fecisti.  Nunc igitur¬
N m aledictus eris super terrã: quae aperuit
Nos suum. In preuaricatione adae sicut
iam dictum est terra maledicta est.:
non ipse: Inpecccto autem cain. ipse
maledicitur: quia sciens reatum pͥmae
p̃uaricationis non timuit. sed in suꝑ
scelus homicidii uł fratricidii adiecit.
Allegorice superius diximus cam iu¬
deos significare: abel xp̃m. Terra
uero hõc loco eccłam significat:

Expanded text:
siderare debet cui offerat, et quo osiderare debet cui offerat, et quo o8. Dixitque Cain ad Abel fratrem suum: Sed hoc, quod a Deo audierat: superfluum enim est. Egrediamur foras. Neque enim adhuc domus vel templum erat ubi Deo sacrificium offerretur. Et consurrexit Cain adversus fratrem suum, et interfecit eum. Retro, ut ferunt, pastorali virga. Allegorice in scelere Cain malitia occidit minorem fratrem suum Abel, gentilis, sicut ipse per Psalmistam ultione damnaret. Sed ille peccatacongeminans superbe respondit, dicens: justa jam increpatione redarguitur cum dicitur: Quid fecisti? Ec maledictus eris super terram quae aperuit os suum. In praevaricatione Adae, sicut jam diximus, terra maledicta est, non ipse. In peccato autem Cain ipse maledicitur, quia sciens reatum primae praevaricationis non timuit, sed insuper scelus homicidii vel fratricidii adjecit. Allegorice superius diximus Cain Judaeos significare, Abel Christum. Terra vero hoc loco Ecclesiam significat,
Abbreviated transcription (Latin):
adtendit: et idõ respexit id est acceptũ
habuit et placuit illi munus eius.
Potest et aliud dici: quia auariciam
detestatus est dñs in labore cain.
habeant sufficientiam: sed ut suꝑ fluco
quaeq et munus necessaria congregent.
Quare uratus es et concidit facies tua. idest
cur liuore torqueris. & non bona uerecun¬
dia ꝑfunderis. Ut enĩ sapientia dicit.
est confusio adducens peccatũ: et est
S potestate erit appetitus eiꝰ: & tu domi-¬
Snaberis illius. Et est sensus: Quia
rationis cepax es & nosti quid sit bonũ
quidue malum : debes domineri peccoto.
ut uoluntas malt non usq ad operis
nequitiam perducatur: & hoc est qđ
lxͣx. dicunt. peccosti quiesce. id est
pecccsti uoluntite: quiesce omalo
opere. Alia translatio dicit si rec te
peccasti: et ccun recte obtulit: quia
utiq dõ qui solus adorandus et cui
secrificandum est: sed non recte diuisit
sua deo dando. se autem sibi. cum
ds̃ potius nos quam nostra desideret:
O mĩs enim qui aliquid offert: con.¬

Expanded text:
attendit, et ideo respexit, id est, acceptum habuit et placuit illi munus ejus. Potest et aliud dici, quia avaritiam detestatus est in labore Cain. habeant sufficientiam, sed ut superflua quaeque et minus necessaria congregent. Quare iratus es, et concidit facies tua? Id est, Cur livore torqueris, et non bona verecundia perfunderis? Ut enim Sapientia dicit: Est confusio adducens peccatum, et est a potestate erit appetitus ejus, et tu dominaberis illius. Et est sensus: Quia rationis capax es, et nosti quid sit bonum, quidve malum, debes dominari peccato, ut voluutas mala non usque ad operis nequitiam perducatur. Et hoc est, quod LXX dicunt: Peccasti? quiesce. Id est, Peccasti voluntate? quiesce a malo opere. Alia translatio habet: Si recte peccasti. Et Cain recte obtulit, quia utique Deo qui solus est adorandus, et cui est sacrificandum. Sed non recte divisit, sua Deo dando, se autem sibi, cum Deus potius nos quam nostra desideret. Omnis enim qui aliquid offert con
Abbreviated transcription (Latin):
serpentes Hac ipsadie. factus homo. id
qui primi hominis peccata toller&: Poss
etiã haec sex dierumopera: ad totidem
scłi aetates referri Prima deniq die. fec̃
dslucem. hacipsa aetate creauit homi¬
nem rationabilem. ad similitudinem
suam. Quasienĩ homo lux uocatur ad
conparationem animaliũ in rationa¬
bilium. De quo dr̃ Frat luxuera. quae
inluminat omnem hominẽ Diuisit
lucem a tenebris in hac die. quia hac
aetate filii di id filii seth. separati sunt
ab impia generatione cliN. Cuiꝰ uesꝑa.
fuit multiplicata iniquitas hominũ
adeo. ut inducer& ds̃ diluuium. Sc̃a
die. factum. ẽ. firmamentũ: qui a
hac aetate arca indiluuio enatauit.
& omĩ genere hominũ dampnato
solo octo anime in ea saluatae sunt.
Cuius uespera. fuit suꝑba p̃sumptio.

Expanded text:
serpentes . Hac ipsa die factus est homo,serpentes . Hac ipsa die factus est homo,qui primi hominis peccata tolleret. Possunt tamen haec sex dierum opera ad totidem saeculi aetates referri. Prima itaque die fecit Deus lucem. Hac ipsa aetate creavit hominem rationabilem ad similitudinem suam. Quasi enim homo lux vocatur ad comparationem animalium irrationabilium, de quo dicitur: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem . Divisit lucem a tenebris in hac die: quia hac aetate filii Dei, id est, filii Seth separati sunt ab impia generatione Cain, cujus vespera fuit multiplicata iniquitas hominum ideo ut induceret Deus diluvium. Secunda die factum est firmamentum: quia hac aetate arca in diluvio enatavit, et omni genere hominum damnato, solae octo animae in ea salvatae sunt: cujus vesper
Abbreviated transcription (Latin):
igitur uectes acirculis arcȩ auferebant᷑.
quia predicatores & doctores nunquam
haberi debent uacua meditationelegis
di Quinta die: produxerunt aqua e
reptile animae uiuentis Perhaecani¬
malia quae exaquis formata sunt. &¬
uiuunt in aquis: signatur ordo bapti¬
⁊atorum. qui uelut pisces sine aquis
baptismatis: xp̃o uiuere nequeunt. Uo¬
latile nichil ominus tipũ retinet scõꝵ.
qui penna uirtutum & cõtemplationis
ad celestia festinare contendunt: Per iu¬
menta quae sexta die creata sunt: doc¬
tores acquilib& ȩcclesiastici uiri expti¬
muntur. qui minus ualentes adium̃to
suae predicationis infidi firmitate cor¬
roborant. Bestiae uero p̃signant potentes
uel suꝑbos qui more bestiarum in quos¬
cumq suae crudelitatis seuiciã exhibent
Per serpentes qui hoc inloco inbonum
accipiuntur: scĩ designantur. pruden¬
tes & astuti cauentes dolos diaboli. Qua¬
libus dñsdicit Estote prudentes sicut

Expanded text:
ergo vectes a circulis arcae auferebantur: ergo vectes a circulis arcae auferebantur: quia praedicatores doctores nunquam habere debent vacuam meditationem legis Dei. Quinta die produxerunt aquae reptile animae viventis. Per haec animalia, quae ex aquis sunt formata et vivunt in aquis, signatur ordo baptizatorum, qui, velut pisces, sine aquis baptismatis Christi vivere nequeunt. Volatile nihilominus typum retinet sanctorum, qui penna virtutum et contemplationis ad coelestia festinare contendunt. Per jumenta, quae sexta die creata sunt, doctores ac quilibet ecclesiastici viri exprimuntur, qui minus valentes adjumento suae praedicationis in fidei firmitate corroborant. Bestiae vero praesignant potentes vel superbos qui, more bestiarum, in quoscunque suae crudelitatis saevitiam exhibent. Per serpentes, qui hoc in loco in bonum accipiuntur, sancti designantur prudentes et astuti caventes dolos diaboli, quibus Dominus dicit: Estote prudentes sicut
Abbreviated transcription (Latin):
& fontem doctrinae celestis Collectis ergo
aquis inunum .l. separatis reprobis auis¬
tis. apparuerunt sci. diuisi ab amaritudine
infidelitatis & in concussa fidi firmitate
roborati. Quarta die facta sunt luminaria
infirmamento. Perfirmamentũ sicut
diximus sacra scriptura non inconuenient̃
accipitur: ꝑluminaria uͦ euangłistas.
doctores & predicatores intelligimus. qui
sua predicatione conuertunt. Qualibus
& ꝑuersae. interquos lucetis sicut lumi¬
naria in mundo. uerbum uitae c̃tinentes
Bene autem luminaria infirmamento
constituta. ut illi semꝑ inhereant: quia
doctores debent concorporari & coherere
sacro scẽ scripturae. quoo apte p̃figura¬
bant uectes illi qui inquattuor arcae
circulis positi. numquã inde abstrahe¬
bant᷑ Per .iiͦIͦIͦ. qui ppe circulos: totidem
cuangłiorũ uolumina figurabantur
Peruettes: doctores inquorũ cordibus
portatur arca. iđ lex diuina. Nũquã

Expanded text:
et fontem doctrinae coelestis. Collectis ergo et fontem doctrinae coelestis. Collectis ergo aquis in unum, id est reprobis separatis a justis, apparuerunt sancti, divisi ab amaritudine infidelitatis et inconcussa fidei firmitate roborati. Quarta die facta sunt luminaria in firmamento. Per firmamentum, sicut diximus, sacra Scriptura non inconvenienter accipitur; per luminaria vero evangelistas, doctores et praedicatores intelligimus, qui sua praedicatione convertunt. Qualibus et perversae, inter quos lucetis sicut luminaria in mundo verbum vitae continentes . Bene autem luminaria in firmamento posita vel constituta, ut illi semper inhaereant: quia doctores debent contemplari et cohaerere sacrosanctae Scripturae. Quod apte praefigurabant vectes illi qui in quatuor arcae circulis positi nunquam inde abstrahebantur . Per quatuor quippe circulos, totidem Evangeliorum volumina praefigurantur; per vectes, doctores, in quorum cordibus portatur arca, id est lex divina. Nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
culum & feminã Non uterq uno
tempore facti sunt ꝑspeciem: sed in
presentia di cuncta simul facta. eẽ.
dicuntur Unde .ẽ. illud. Quiuiuit
in aeternum : creauit omnia simul
Misticefirmamentũ : scam̃ signi¬
ficat scripturam. sicut in eiꝰ signifi¬
catione in apoca lypsi dr̃: Et celum
recessit sicut liber in uolutus. aquę
multae płi sunt. Iunc ergo firma¬
mentum in medio aquarũ factũ
ẽ: quando scriptura diuina płis
innotuit: Aquae quidem suꝑ fir¬
mamentum: significant angłicas
cateruas: Quaebene suꝑ firmam̃tũ
.cẽ. dicuntur: quia dm semꝑ pre
oculis habentes. Non indigent le¬
gali institutione. Neq euangłicis
p̃ceptis. Iuae uͦ subfirmamento
sunt aquae: homines signant
qui diuinis edocentur preceptis.
sine quib ad celes te regnum ꝑ ue¬
nire nequeunt. Tercia die congre¬
gatae sunt aquae in locũ unum.
& apparuit arida. Peraridã signi¬
ficat̃
corda electorũ sitientia aquã baptismatis

Expanded text:
culum et feminam. Non utrique uno culum et feminam. Non utrique uno tempore facti sunt per speciem, sed in praesentia Dei cuncta simul facta esse dicuntur. Unde est illud: Qui vivit in aeternum creavit omnia simul . Mystice firmamentum sanctam significat Scripturam, sicut in ejus significatione in Apocalypsi dicitur: et coelum recessit sicut liber involutus : aquae multae populi sunt. Tunc ergo firmamentum in medio aquarum factum est, quando Scriptura divina populis innotuit. Aquae quidem super firmamentum significant angelicas catervas quae bene super firmamentum esse dicuntur, quia, Deum semper prae oculis habentes, non indigent legali institutione neque evangelicis praeceptis. Quae vero sub firmamento sunt aquae, homines significant qui divinis edocentur praeceptis, sine quibus ad coeleste regnum pervenire nequeunt. Tertia die congregatae sunt aquae in locum unum, et apparuit arida. Per aridam significantur corda electorum sitientia aquam baptismatis
Abbreviated transcription (Latin):
quae fecerat preferendã: quasicum
quodã consilio dicit faciam. quoo
lic& quidã ad angłos referendum
dicant: melius tamen ad scãm
quasi imitago distat interimagi¬
nem: & similitudinem Imago
.ẽ. in ratione & in mortalitate:
similitudo. inmorũ scĩtate et uis¬
tificatione. Similitudinẽ itaq
peccando ꝑdidit: imaginẽ non
amisit. Nec audiendi sunt q̃uidñt
hominem habere incorpore. di
imaginem. Hanc enimpotiuscũ
quia quomodo ea quinq sensus
corporis habent: ita & nos In a¬
nima quippe. imaginẽ di habemꝰ:¬
quia quod ds̃ in maiori mundo.
hoc anima incorpus nr̃m oꝑatur
Unde & micro cosmus grece uocat᷑.
iđminor mundus Ds enĩ extra
mundũ positus non exluditur.
intra mundũ non includitur. &
presidendo sustentat. & sustentando
presida. & circumdando implet. &¬
impleñdo circumdat. Sic & anima
nec extra corpus posita excluditur a
corpore. Nec intra corpus excluditur.
sedubiq tota. ẽ. ubiq integra Mas¬

Expanded text:
quae fecerat praeferendam, quasi quae fecerat praeferendam, quasi quodam concilio dicit: Faciamus. Quod, licet quidam ad angelos referendum dicant, melius tamen ad sanctaquasi imitago. Distat inter imaginem et similitudinem. Imago est in ratione et in immortalitate: similitudo vero in morum sanctitate et justificatione. Similitudinem itaque peccando perdidit: imaginem non amisit. Nec audiendi sunt qui dicunt hominem in corpore Dei imaginem quia, quomodo ea quinque sensus corporis habent, ita et nos. In anima quippe imaginem Dei habemus. Quod Deus in majori mundo, hoc anima in corpore nostro, operatur. Unde et microcosmos Graece vocatur, id est minor mundus. Deus enim extra mundum positus non excluditur, intra mundum includitur, et praesidendo sustentat, et sustentando praesidet, et circumdando implet, et implendo circumdat. Sic et anima nec extra corpus posita excluditur a corpore, nec intra corpus includitur, sed ubique tota, ubique integra. Mas
Abbreviated transcription (Latin):
& fructu. hinc & lignum pomiferũ dicit
llabens unum quodq sementem Haec
cipimus Uerũ sol& luna & septempla¬
netas. non sunt infirmamento positae:
sed in ethere pendent:. Quia ergo uicinȩ¬
positae dicuntur. Et diuident diem et
noctem. Sol diei prtest: luna noctiꝰ Sint
in signa hocuel propter terminũ pascha¬
termini: Qui non nisi post.iiiͦI. decimã
lunam relebratur : uel quia sidera sig¬
na sunt nauigantib ꝑmare. uł iter
agentibus ꝑ libiam ubi uestigiũ itineris
ad motum uentidissipat᷑. Luna apuo
hebreos : ui nominib nuncupatur.
Lare. lauana. mauors. Lare uocat᷑
anumero dierum mensis: lauana
a canditate. mauors. a defectu: quia
uiuentis Reptilia: pisces hoc loco ac¬
lium. ad conparationem hominis:
quia lic& mortalissit homo ad con¬
parationem dĩ. tame icerũ in mor¬
Italis
.ẽ. ad conparationem ceterorum
Animalium: qua parte imaginem
maximã remfacturus ds. & cunctis

Expanded text:
et fructu. Hinc et lignum pomiferum dicit et fructu. Hinc et lignum pomiferum dicit habens unumquodque sementem. Haec cipimus. Verum sol et luna et septem planetae non sunt in firmamento positae, sed in aethere pendent: ideo inpositae dicuntur. Et dividant diem ac noctem. Sol diei praeest, luna nocti. Sint in signa. Hoc, vel propter terminum Paschatermini qui non nisi post quatuordecimam lunam celebratur, vel quia sidera signa sunt navigantibus per mare vel iter agentibus per Libyam ubi vestigium itineris ad motum venti dissipatur. Luna apud Hebraeos tribus nominibus nuncupatur, Lare, Lavana, Mavors. Lara vocatur a numero dierum mensis: Lavana a candiditate: Mavors a defectu, quia  Reptile animae viventis. Reptilia pisces hoc loco aclium ad comparationem hominis. Quia licet mortalis sit homo ad comparationem Dei, tamen immortalis est ad comparationem caeterorum animalium, qua parte imaginem maximam rem facturus Deus et cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
diuina prescientia. suꝑfluida &
fructuosa corda hominũ ferebatur. p̃uidens
& disponens quorũ corda digne posset in¬
habitare Fiatlux. Lucis uocabulo. fides
accipitur Bene ergo lux prima die facta. t̃.
qui a primomandato legis. fides cõmendat᷑
bonae operationis intelligitur. Cuiu sdiei
mane. in uesperam deducitur: cũ iniciũ
quo scilic& firmamento aquae superi¬
ores diuisae sunt ab aquis inferiorib
& illa pars suꝑior. in modũ cristallini
lapidis congelata. c̃: cetera uͦ inferior.
in matricem redacta.c̃: & hocquidem
scđa die Actum . ẽ. Cuius diei opera. mi¬
nime bona eẽ dicuntur sicut ceteroꝵ
ẽ. & pulchrum: sed propt̃ binarium
numerũ qui est transgressio unitatis.
& malã hab& significationem: unde
& cum scĩ patres discor diae dedicauer̃.:
ipse etiã digamiam significat. In eiꝰ
etiã significatione bina animalia
condita sunt. unde homo in ꝑfecta
ditate ertatus . ẽ. & arbores cum foliis simul

Expanded text:
divina praescientia super fluida et divina praescientia super fluida et infructuosa corda hominum ferebatur, praevidens et disponens quorum corda digne posset inhabitare. Fiat lux. Lux vocabulo fides accipitur. Bene ergo lux prima die facta est, quia primo mandato legis fides commendatur bonae operationis intelligitur. Cujus diei mane in vesperam deducitur cum initium Quo scilicet firmamento aquae superiores divisae sunt ab aquis inferioribus, et illa pars superior in modum crystallini lapidis congelata est, caetera vero inferior in mare redacta est. Et hoc quidem secunda die actum est, cujus diei opera minime bona esse dicuntur, sicut caeterorum est, et pulchrum, sed propter binarium numerum, qui est transgressio unitatis et malam habet significationem. Unde et eum sancti Patres discordiae dedicaverunt. Ipse etiam bigamiam significat. In ejus etiam significatione bina animalia cognita sunt. Unde homo in perfecta aetate creatus est, et arbores cum foliis suis simul
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. bonam & diuisit lucema tenebris
Tenebrae atenendo dictae. quia te¬
nent oculos ne uideant. Utrumq
Aut̃ fecitds. & lucem& tenebras: sci¬
Ilica
ut in luce operirentur homines & in
nocte requiescerent: Ergo. & tenebrae
opusdi sunt. Unde in ymno trium
puerorum in quo omĩ screatura adbe¬
nedicendũ dm̃ inuitatur: etiã tenebrȩ
cum luct ponuntur. Allegorice quod
dictum .ẽ. in principiofecit ds̃celũ&.
terra: nomine principii filiũ di ñ
incongrue possumus accipere. sicut
ipse de se uidacis dixit Ego principiũ.
quia loquor uobis Dsa enĩ pater
principium . ẽ. sed nonde principio.
creauit.l. celestes & terrenos. Percelũ
Qui utriq ꝑ principiũ creati sunt.
quia humanato iħu xp̃o. patuit
qui essent celestes : quiq terreni Ter¬
ra uͦ erat in anis & uacua. id corpꝰ
humanũ in anam a meditatione
celesti: uacuuma fructu bonae
humani cordis operiebat. Sed¬
sp̃s diferebatur suꝑ aquas. Quia

Expanded text:
esse bonam. Et divisit lucem a tenebris. esse bonam. Et divisit lucem a tenebris. Tenebrae a tenendo dictae sunt, quia tenent oculos ne videant. Utrumque autem fecit Deus et lucem et tenebras, scilicet ut in luce operarentur homines, et in nocte requiescerent. Ergo et tenebrae opus Dei sunt. Unde in hymno trium puerorum in quo omnis creatura ad benedicendum Deum invitatur, etiam tenebrae cum luce ponuntur. Allegorice quod dictum est: in principio fecit Deus coelum et terram, nomine principii Filium Dei non incongrue possumus accipere, sicut ipse de se Judaeis dixit: ego principium qui et loquor vobis . Deus enim Pater principium est, sed non de principio, creavit, id est coelestes et terrenos. Per coeluQui utrique per principium creati sunt, quia nato Jesu Christo patuit qui essent coelestes, quique terreni. Terra vero erat inanis et vacua. Id est, corpus humanum inane a meditatione coelesti, vacuum a fructu bonae humani cordis operiebant. Spiritus Dei ferebatur super aquas. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
enĩceli: aerem colligimꝰ. Nomine terrae.
ipsã terrã. & ignẽ qui in eiꝰ uscerib latet.
Quarti uͦ dementi .l. aquae: in sequentib
Omĩa enĩ elementa: commixta erant
& confusa & totũ h aeris spaciũ quod
est aterrausq ad celum: plenũ erat dqͥs
quae tam̃ non erant lius modi qualita¬
tis cuiꝰ nunc sunt: sed in modũ nebule
tenues. quã qualitatẽ adhuc illȩ suꝑ¬
celestes aquae retinent. Sp̃s dĩ ferebat᷑
suꝑ aquas. Sicut mensuł sapientia
alicuiꝰ artificis suꝑfertur oꝑi quoo fac¬
turus .ẽ. ut quomodo uult ita illuo
qualiter facere uellet. Dixitds̃. Non
.i. uoluit. uelle enĩ eiꝰ dicere ẽ. Unde
scriptũ.ẽ. Dixit. & facta s̾ Uel etiam
dixit. .i. filiũ genuit. ꝑquẽ omnia
facta sunt Fiat lux. Lux dr̃ aluendo.
id purgando tenebras Lux autem
illa. non eiusmodi erat quae nunc. ẽ.
sole suꝑ terras posito: sed qualis esse
solet uł ante soł ortũ. uel posteius

Expanded text:
enim coeli aerem collige, nomine terrae enim coeli aerem collige, nomine terrae ipsam terram, et ignem qui in ejus visceribus latet. Quarti vero elementi, id est aquae, in sequentibusOmnia enim elementa commista erant et confusa, et totum hoc aeris spatium quod est a terra usque ad coelum plenum erat aquis, quae tamen non erant ejusmodi qualitatis cujus nunc sunt, sed in modum nubium tenues, quam qualitatem adhuc illae supercoelestes aquae retinent. Spiritus Dei ferebatur super aquas. Sicut mens vel sapientia alicujus artificis superfertur operi quod facturus est, ut quomodo vult ita illud qualiter facere vellet. Vers. 3. Dixitest, voluit. Velle enim ejus dicere est. Unde scriptum est: Dixit, et facta sunt . Vel etiam dixit, id est, Filium genuit per quem omnia facta sunt. Fiat lux. Lux dicitur a luendo, id est a purgando tenebras. Lux autem illa non ejusmodi erat quae nunc est sole superposito, sed qualis esse solet vel ante solis ortum, vel post ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nouit. quitamen more scripturae de se quasi
de alio loquitur In principio huiꝰ uolumini.
philosophi consiitantur quide mundi creati¬
one conati sunt disputare. sic̃ plato quitria
dixit. cẽ. principia. dm̃ uidelicet. exemplar
& materia. & dĩ non quasi auctorem ex
nichilo cuncta creasse: sed quasi opifici ei in
rebus creandis materiã adiutoriũ p̾stitisse
Aristogeles autem duo dixit. cẽ. principia:
materiam scilicet. & speciem. terciũ quiddã
nescio quio uolens dicere: operatoriũ appellaũ
Quoꝵ errorib obuians moyses utpote ad no
dem in tempore. sedininicio temporis dicens
temporis: patet procul dubio tunc tempus
cepisse. quod antea minime erat. Creauit
d s̃ celũ & terrã Celii. non istud ui sibile fir¬
mamencũ acciꝑe debemus. sed illuo empy¬
riũ .i. igneũ uel intellectuale cdũ. quod non
ab ardore sed absplendore igneũ dr̃. quoo
tria hic elementa commemorari. Nomine

Expanded text:
novit, qui tamen more Scripturae de se quasi novit, qui tamen more Scripturae de se quasi de alio loquitur. In principio hujus voluminis philosophi confutantur, qui de mundi creatione conati disputare, sicut Plato, qui tria dixit esse principia, Deum videlicet, exemplar, et materiam, et Deum non quasi auctorem ex nihilo cuncta creasse, sed quasi opifici in rebus creandis materiam adjutorium praestitisse. Aristoteles autem duo dixit esse principia, materiam scilicet et speciem, tertium quiddam nescio quid volens dicere operatorium appellavit. Quorum erroribus obvians Moyses utpote a Deo dem in tempore, sed in initio temporis dicens: temporis, patet procul dubio tunc tempus coepisse quod antea minime erat. Creavit enim coelum et terram. Coelum non istud visibile firmamentum accipere debemus, sed illud empyreum, id est igneum, vel intellectuale coelum quod non ab ardore, sed a splendore igneum dicitur, quod tria hic elementa commemorari. Nomine
Abbreviated transcription (Latin):
toria: Historia dr̃ apotu historin .l. auiden¬
do Distat int̃ historias & annales: quia
historiae sunt earũ rerũ quas uidimus
uł uidere potuimus Annales uero. earũ
quas nonuidimꝰ Int̾ spiritalia Karis¬
mata .l. dona uł gram̃ sci sps in apło ui
delicet paulo ubi comiemorat dona
spł scĩ dicens. quosdam quidem apostolos¬
dedit. alios prophetas. & cetera In quib
Karismatib ultimum pene gradum
interp̃tes tenent. & hoc in eiusdem pauli
Apłi epistola repperitur ubidicit. alii
datur ꝑ spm̃ sermo sapientiae. & cetera
ita concludit dicens. alii generalingua¬
rum. alii int̾p̃tatio sermonũ Et emen¬
daciora sunt exemplaria latina quam
greca. grecaquam hebrea: Uinaqueq
enim res quo frequentius tranfert᷑: eo
firmus emendatur
INCIPIT
Nprincipio creauit ds̃celũ & terram
Auctor huius operis sicut scĩ doctores
tradunt: cognoscitur fuisse moy ses
qui prtuelationem di mundi crtationem cog¬

Expanded text:
toria. Historia dicitur apo tu historia, id est a videntoria. Historia dicitur apo tu historia, id est a videndo. Distat inter historias et annales, quia historiae sunt earum rerum quas videmus vel videre possumus, annales vero earum quas non videmus. Inter spiritalia charismdelicet Paulo, ubi commemorat dona Spiritus, dicens: Quosdam quidem dicit apostolos, alios prophetas, etc. In quibus charismatibus ultimum pene gradum interpretes tenuerunt; et hoc in ejusdem Pauli apostoli Epistola reperitur, ubi dicit: Alii datur per Spiritum sermo sapientiae, etc. usque dum concludit dicens: Alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum. Et emendatiora sunt exemplaria Latina quam Graeca, Graeca quam Hebraea. Unaquaeque enim res, quo frequentius transfertur, eo firmius emendabitur. INCIPITprincipio creavit Deus coelum et terram. Auctor hujus operis, sicut sancti doctores tradunt, cognoscitur fuisse Moyses per revelationem Dei mundi creationem cog
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipsegrecus erat. & hebream lin¬
guam ignoribat Iunc ille misit
ei lxxͣ uirosperitissi mos. quiuenien¬
tes al exandriã & in una basilica
congregati. transtulerunt scriptu¬
ras de hebreo ingrecum conferentes
adinuicem: Sed illi qui hxxͥ nimiũ
uenerabantur: confinxerunt illos
ꝑsingula scellas diuisos fuisse. et
spũ sc̃õ dictante eadem scriptitasse.
ΥΠEΡaCΠIC łec. idẽ. protector fideł
qui protegebat ptholomeũ sapientiȩ
suae scuto Nisi forte putandus est
tullius economicum xenofontis
dispensator. quem librũ transtulit
tullius degreco inlatinũ. non tam̃
ꝓphetauit. quia interp̃s nonuates
fuit. Platonis pytagoram. Plato scripsit
librum quempita goram appellauit. qr
ad pytagoram philosophum & aicum
suum scripsit. hunc transtulit similit
tullius Et̃
demosthenis ꝑtesifontẽ. Demosthenes grecꝰ
rethor fuit. qui scripsit librum protesi fontẽ.
co qđ ad protesi fontem eum scripserit hil¬

Expanded text:
quia ipse Graecus erat, et Hebraeam linquia ipse Graecus erat, et Hebraeam linguam ignorabat. Tunc ille misit ei LXX viros peritissimos. Qui venientes Alexandriam in una basilica congregati, transtulerunt Scripturas de Hebraeo in Graecum, conferentes ad invicem. Sed illi qui LXX nimium venerabantur, confixerunt per singulas cellas divisos fuisse, et Spiritu sancto dictante eadem scriptitasse. Y Πepictec, id est protector fidelis, qui protegebat Ptolomaeum sapientiae suae scuto. Nisi forte putandus est Tullius oeconomicum, id dispensator: quem librum transtulit Tullius de Graeco in Latinum, non tamen prophetavit, quia interpres, non vates fuit. Platonis Pythagoram Protagoram . Plato scripsit librum quem Pythagoram appellavit, quia ad Pythagoram philosophum et amicum suum scripsit. Hunc transtulit similiter Tullius. Et Demosthenis pro Ctesiphonte. Demosthenes Graecus rhetor fuit, qui scripsit librum pro Ctesiphonte, eo quod ante Ctesiphontem eum scripserit. His
Abbreviated transcription (Latin):
secretorũ. Deliramenta .l. uanitates
dnr̃ boues cũ exorbitant. Inde dicimꝰ
deliros homines in sanos. exorbitan¬
tes Aratione a sensii Hiberas nenias.
.I. hispanicas uanitates Proprie dut̃¬
los mortuorũ scribuntur quib ni¬
chil uanius Libris autenticis : id .ẽ.
auctoritate plenis Iolomeus rex
cgipti. hic unius dĩ cultor erat edoctꝰ
ab aristeo phylosopho platonico. dnt
ergo iudaei ido lxx tacuisse mis¬
tenũ scaẽ truutatis. Ne tolomeus
quiunius dicultor etat dephende¬
duplicem diuinitatem pacris & filii. &
ideo non errando sed prudenti consilio
hoc fecerunt. Nescioquis primus aue¬
tor construxerit mendacio suo lxxͫ.
cellulas alexandride. alexandria.
metropolis. ẽ. egipti Refert autem
io sephus. qđ cholomeus rexmiserit
nuncios cum magnis muneribus ad
sacerdotem uidaeorũ & rogauerit
cumut libros diuinarũ scripturarũ
facer& transferri dehebreo ingrecũ

Expanded text:
secretorum. Deliramenta, id est, vanitates, secretorum. Deliramenta, id est, vanitates, dicuntur boves cum exorbitant. Inde dicimus deliros homines insanos, exorbitantes a ratione et sensu. Hiberas naenias, id est Hispanicas vanitates. Proprie nlos mortuorum scribuntur, quibus nihil vanius. Libris authenticis, id est auctoritate plenis. Ptolomaeus rex Aegypti. Hic unius Dei cultor exstiterat, edoctus ab Aristaeo philosopho Platonico. Dicunt ergo Judaei ideo LXX tacuisse mysterium sanctae Trinitatis, ne Ptolomaeus, qui unius Dei cultor erat, deprehederet divinitatem Patris et Filii; et ideo non errando, sed prudenti consilio hoc fecerunt. Nescio quis primus auctor construxerit mendacio suo septuaginta cellulas Alexandriae. Alexandria metropolis est Aegypti. Refert autem Josephus quod Ptolomaeus rex miserit nuntios cum magnis muneribus ad sacerdotem Judaeorum, et rogaverit eum ut libros divinarum Scripturarum faceret transferri de Hebraeo in Graecum,
Abbreviated transcription (Latin):
uł gustu: sic illiꝓbabant ingenia cum
dicebant. hieronimũ uirep̃hensionẽ lxx
mea: In alia enĩ p̃fatione dicit. qđ in tab̾¬
naculo di. Alii offerrent aurũ. lapides
onichinos. bissum. coccum. & purpuram.
sibi uero sufficere : si saltempilos caprarũ
offerra: Hane dicit uilem̃ portionerh.
humiliandose. cũ tamen inagna ipse
offerret in tabnaculo đi hoc ẽ. in deccła:
Editioni antiquȩ .l. translationi lxx
Ihcodotion udeus fuit qui transculit
diuinas scripturas. sed in multis errauit
iudaizans. illius translationẽ origene
inmiscuit translationi hxx Propriũ
sintagina.l. compositionẽ. Sunquit
omnia colligeremquae in euangłuis
possem conficere Multi ignorantes
haec in hebraica scripta. eẽ. ueritate.
sectantur deliram̃ta a pocriforum.
Apocrifondicunt greci secretũ Inde
apocrifi libri dicuntur: quinullam
habent luctoritatem. & ni s̃ inpublico
legendi: Inde apocrisarius: legatꝰ

Expanded text:
ur nare vel gustu, sic illi probabant ingenium, cum ur nare vel gustu, sic illi probabant ingenium, cum dicebant Hieronymum in reprehensione LXX mea. In alia enim praefatione dicit quod in tabernaculo Dei alii offerrent aurum, lapides onychinos, byssum, coccum et purpuram; sibi vero sufficere, si saltem pilos caprarum offerret. Hanc dicit vilem portionem humiliando se, cum tamen ipse magna offerret in tabernaculo Dei, hoc est in Ecclesia. Editioni antiquae, id est, translationi LXX. Theodotio Judaeus fuit, qui transtulit divinas Scripturas, sed in multis erravit judaizans. Illius translationem Origenes immiscuit translationi LXX. Proprium syntagma, id est compositionem. Si, inquit, omnia colligerem quae in Evangeliis possem conficere. Multi ignorantes haec in Hebraica scripta non esse veritate, sectantur deliramenta apocryphorum. Apocryphon dicunt Graeci secretum. Inde apocryphi dicuntur libri qui nullam habent auctoritatem et non sunt in publico legendi. Inde apocrypharius, legatus
Abbreviated transcription (Latin):
sancimus. De his autẽ qui non ꝑpec
cuniã. sed gratis sunt asimoniacis
capitulũ neminẽ deinceps ambigere
ꝑmittamꝰ. Quia igit᷑ usq adeo hȩc̃
uenenata ꝑnicies acteri in oleuit
ut uix quilib& eccłã ualeat reperiri.
manere ꝑmittimꝰ. nͥ forte alia culpa
exuita illorũ scđm canones eis obsistat
censionis studiũ nrosanimos ad p̾sers
de clinemꝰ. ita ut auctoritate scõrũ
desiderius uocabatur ep̃squidã
familiaris & amicus beatihicroni¬
mi. ad quem scribit hinc prefationem: Pre¬
c̃. nomencũ danhele. qui & ĩpse ab angłouir
desideriorũ appellatus. ẽ. & sicut ille desi¬
derabat prescire futura: sic iste desiderabat
notitiam habere scripturarũ Pentattuchũ
.i.u. libros moysi Obtrectatorũ . i. inuidoꝵ
Sugg illationem.:.i. rep̃hensioneni ł unc
enĩ om̃s lxx legebant & magna uene¬
ritione suscipiebant. Noua ꝓueteribus
cudere. id hebraicã ueritatem. ꝓueterib
iđ ꝓlxxͣ interp̃tebus Ita ingeniũ quasi

Expanded text:
sancimus. 2. De his autem qui non per pecuniam, sed gratis sunt a Simoniacis capitulo neminem deinceps ambigere permittamus. Quia igitur usque adeo haec venenata pernicies hactenus inolevit, ut vix quaelibet Ecclesia valeat reperiri manere permittimus, nisi forte alia culpa ex vita eorum secundum canones eis obsistat.censionis studium nostros animos ad praesens inclinemus. Ita tamen, ut auctoritate sanctorum Desiderius vocabatur episcopus quidam familiaris et amicus beati Hieronymi, ad quem scribit hanc praefationem Praeest nomen cum Daniele, qui et ipse vir desideriorum appellatus est; et sicut ille desiderabat praescire futura, sic iste desiderabat notitiam habere Scripturarum. Pentateuchum. uinque libros Moysi. Obtrectatorum, id est, invidorum. Suggillatione, id est reprehensione. Tunc enim omnes LXX legebant, et magna veneratione suscipiebant. Nova pro veteribus cudere, id est, Hebraicam veritatem pro veteribus, id est LXX Interpretibus. Ita ingenium quasi
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ꝑsuinaturam ut pote
qui animamrationalẽ non ha¬
bebat quae capax. c̃. sapientiae.
sed quia plenus erat demonico
spũ. quo scilic& uelutiquo dam
organo ipse nequam utebantur
Ergo illa calliditas uel sapientia
non erat serpentis sed demonis.
quiꝑ serpentem loquebatur. si c̃
sol et loqui ꝑ energuminos uł
phanaticos & uates demoniorũ.
Ipse uero serpens ea quae loque¬
batur ignorabat. sicut & ener¬
gumini en quae per illos ma
Propriums enum maligni sp̃s
ut quemcumq inuaserit: ita eũ pondere
suce infestationis deprimat. ut omnẽ¬
intellectum a rationem ab eo. iuferat.
& caquae loquitur penitus exꝑtem red¬
dat. E contra sps sc̃s. quoscumq sua
dignatione idoneos feterit a suigrã
repleuerit: uidentes hoc.ẽ. intelligen¬
tes faciat. ut non modo presentia. uerũ
etiam futura ꝑ sp̃m̃ cognoscant linde

Expanded text:
quidem per sui naturam, utpote quidem per sui naturam, utpote qui animam rationalem non habet quae capax est sapientiae, sed quia plenus erat daemoniaco spiritu, quo scilicet veluti quodam organo ipse spiritus nequam utebatur. Ergo illa calliditas vel sapientia non erat serpentis, sed daemonis qui per serpentem loquebatur, sicut solent loqui per energumenos vel fanaticos et vates daemoniorum: ipse vero serpens ea quae loquebatur ignorabat, sicut energumeni ea quae per illos malProprium est maligni spiritus, ut, quemcunque invaserit, ita eum pondere suae infestationis deprimat, ut intellectum omnem et rationem ab eo auferat, et horum quae loquitur penitus expertem reddat. E contra Spiritus sanctus quoscunque sua dignatione idoneos fecerit et sui gratia repleverit, videntes, hoc est intelligentes faciat, ut non modo praesentia, verum etiam futura per Spiritum cognoscant. Unde