comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clusa retenti sunt. Itaq illis obligati sunt pedes et cecider̃: nos autem
tamen ipse. ẽ. caput corporis aecłẽ. illiq eidẽ om̃s corpori cuiꝰ ille
caput. ẽ. coheserunt. credendo in eũ quẽ p̃nuntiabant. Non enim
p̃currendo diuulsi sunt: Sed adiuncti potius obsequendo. Nã & si manꝰ
acapite p̾miti potest: conexio tamen eiꝰ sub capite . ẽ.. Qua ꝓpt̃
om̃a quae ante scripta sunt. ut nos docerem scripta sunt: & figurȩ
nr̃e fuer̃. et in figura contingebant in eis. Scripta sunt autẽ ꝓpt̃
nos: in quos finis scłoꝵͦ obuenit. Quȩ autẽ maior causa. ẽ. aduentꝰ
dñi nisi ut ostenderet ds dilectionẽ suã in nobis. cõmendans ea uehe¬
menter. quia cũ adhuc inimici essemus xp̃s ꝓ nobis mortuus. ẽ.s
Hoc autẽ ideo quia finis p̃cepti et plenitudo legis caritas ÷: ut & nos
in uicẽ diligamꝰ. et quẽadmodũ ille ꝓ nobis anima suã posuit. sic &
nos ꝓfrib animaꝰ ponamus. Et ipsũ dm̃ qm̃ prior dilexit nos. e

Expanded text:
clusa retenti sunt; itaque illis obligati sunt pedes et ceciderunt; nos uero tamen ipse est caput corporis ecclesiae illique omnes eidem corpori, cuius ille caput est, cohaeserunt, credendo in eum quem praenuntiabant. non enim praecurrendo diuulsi sunt, sed adiuncti potius exsequendo. nam etsi manus a capite praemitti potest, conexio tamen eius sub capite est. quapropter omnia, quae ante scrinostrae fuerunt, et in figura contingebant in eis; scripta sunt autem propter nos, in quibus finis saeculi obuenit. Quae autem maior causa est aduentus domini, nisi ut ostenderet deus dilectionem suam in nobis, commendans eam uehementer, quia, cum adhuc inimici essemus, Christus pro nobis mortuus est? hoc autem ideo, quia finis praecepti et plenitudo legis caritas est, ut et nos inuicem diligamus et, quemadmodum ille pro nobis animam suam posuit, sinos pro fratribus animam ponamus ; et ipsum Deum, quoniam prior dilexit nos , et
Abbreviated transcription (Latin):
primus exgentilib memoratis populis legitur
imperasse. Sub quo extitit beata uirgo MARIA.
quae dauitica stirpe ꝓuenerat: quae humani gene¬
ris genuit conditorem. Hoc autem ideo: quia
multis infectus criminib mundus. iacebat in morte.

Expanded text:
primus ex gentilibus memoratis populis legitur imperasse. Sub quo exstitit beata uirgo Maria quae de Dauidica stirpe prouenerat, quae humani generis genuit conditorem. Hoc autem ideo quia multis infectus criminibus mundus iacebat in morte
Abbreviated transcription (Latin):
abhuius modi miraculoꝵ siue somnioꝵ adscripturarũ solidiorem
uiã et oracula certiora. transferenda. ẽ. euis intentio: ut illa ammo¬
nitio quam misericorditer ei p̃ rogata sit nouerit antequã scripturis scĩs
in hȩreret. Et utiq demonstrandum ÷ ei qđ ipse dñs non eũ ammo¬
neret aut compelleret fieri xp̾ianum et in corporari aecdẽ. sedtalib
signis aut reuelationib erudiret. nisi iam p̃paratũ iter inscripturis

Expanded text:
ab hujusmodi miraculorum sive somniorum, ad Scripturarum solidiorem ab hujusmodi miraculorum sive somniorum, ad Scripturarum solidiorem viam et oracula certiora transferenda est ejus intentio; ut et illa admonitio quam misericorditer ei praerogata sit, noverit antequam Scripturis sanctis inhaereret. Et utique demonstrandum est ei quod ipse Dominus non eum admoneret aut compelleret fieri christianum et incorporari Ecclesiae, seu talibus signis aut revelationibus erudiret, nisi jam praeparatum iter in Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
qđ mentitur capiendum ÷ principium non ut refellatur eiꝰ menda¬
tium. quasi tibi certum sit. sed ut si dixerit eo ꝓposito se uenisse
quod uere apꝓbandum est: siue ille uerẽ siue falsum dicat: Iale ta-¬
men ꝓpositum quali se uenisse respondit apꝓbantes atq laudantes.
faciamus eum delectari. ẽẽ. sẽ talem. qualem uideri cupit. Si autẽ
aliud dixerit quam oportec. ẽẽ in animo eiꝰ qui xp̃iana fide imbu-¬
endus. ẽ. blandius et lenius rep̃hendendo tãquam rudem et ignarũ.
et xpͥianȩ sinẽ dõctrinȩ uerissimum demonstrando atq laudando
breuiter et grauit̃. Ne aut tempora futurȩ narrationis occupes. aut
ea prius non collocato animo audeas imponere: facias eum uelle qđ
aut ꝑ errorẽ. aut ꝑsimulationẽ nondum uolebat. Qd si forte diunitꝰ
mũ nobis exordiendi aditũ p̾bet quanta dõ cura sit ꝓnobis. Sane

Expanded text:
quod mentitur, capiendum est principium; non ut refellatur ejus mendaquod mentitur, capiendum est principium; non ut refellatur ejus mendacium, quasi tibi certum sit, sed ut si dixerit eo proposito se venisse quod vere approbandum est, sive ille verum sive falsum dicat, tale tamen propositum quali se venisse respondit, approbantes atque laudantes, faciamus eum delectari esse se talem, qualem videri cupit. Si autem aliud dixerit, quam oportet esse in animo ejus qui christiana fide imbuendus est; blandius et lenius reprehendendo tanquam rudem et ignarum, et christianae doctrinae finem verissimum demonstrando atque laudando breviter et graviter, ne aut tempora futurae narrationis occupes, aut eam non prius collocato animo audeas imponere, facias eum velle quod aut per errorem aut per simulationem nondum volebat. CAPUT VI. mum nobis exordiendi aditum praebet, quanta Deo sit cura pro nobis. Sane
Abbreviated transcription (Latin):
corporis. sed credentis animi. Sed plane sȩpe ad est miscdia dĩ
ꝑministerium cathecizantis. uͭt sermone cõmotus iã fieri uũlt
quod decreuerat fingere. Q cum uelle cȩperit : tun eum
uenisse deputemus. Ex occultum quidem nobis. ẽ. quando
ueniat animo. quem iam corpore p̃sentẽ uidemus. Sed ta.¬
men sic cumeo debemus agere. ut fiat in illo haec uoluntas.
etiam si non est. Nihil enim deperit. quando si est utiq tali
nr̃a actione firmatur: quamuis quo tempore uel qua hora ceperit igno¬
remꝰ. Utile est sane ut p̃monea murantea si fieri potest obhis qui eum
norunt in quo statu animi sit. uel quibus causis commotus ad suscipi-¬
endã religionẽ uenerit. Quodsi defuerit alius aquo id nouerimus.
etiam ipse in terrogandus. ẽ: ut exeo quod responderit ducamus
sermonis exordiũ. Sedsi ficto pectore accessit humana commoda
cupiens uel in commoda fugiens: utiq mentiturus ẽ. Tam en exeo ipso

Expanded text:
corporis, sed credentis animi. Sed plane saepe adest misericordia Dei corporis, sed credentis animi. Sed plane saepe adest misericordia Dei per ministerium catechizantis, ut sermone commotus jam fieri velit quod decreverat fingere: quod cum velle coeperit, tunc eum venisse deputemus. Et occultum quidem nobis est quando veniat animo, quem jam corpore praesentem videmus: sed tamen sic cum eo debemus agere, ut fiat in illo haec voluntas, etiamsi non est. Nihil enim deperit, quando si est, utique tali nostra actione firmatur, quamvis quo tempore, vel qua hora coeperit, ignoremus. Utile est sane ut praemoneamur antea, si fieri potest, ab iis qui eum norunt, in quo statu animi sit, vel quibus causis commotus ad suscipiendam religionem venerit. Quod si defuerit alius a quo id noverimus, etiam ipse interrogandus est, ut ex eo quod responderit ducamus sermonis exordium. Sed si ficto pectore accessit, humana commoda cupiens, vel incommoda fugiens, utique mentiturus est: tamen ex eo ipso
Abbreviated transcription (Latin):
caritati nihil aduersius quã inuidentia. mater autem inuidentiae
indicium ẽ. et humanȩ apud nos humilitatis exemplũ. ut magnus
tmor nr̃ maiore contraria medicina sanaretur. Magna . ẽ enĩ miseria
suꝑbus homo. sed maior miscđia humilis ds. Hac ergo dilectione
tibi tamquã fine ꝓposito quo referas omna quȩ dicis: quic quid nar-¬
ras ita narra. ut ille cui loqueris audiendo credat. credendo speret:
saluberrimo terrore quatiuntur. caritas ȩdificanda. ẽ. ut ab eo quẽ
timet amari se gaudens. eũ reclamare audeat: eiusq in se dilec¬
tioni etiã si imp̃une posset tamen displicere uereatur. Rarissime
quippe accidit. immo uero nũquã. ut quisquã ueniat uolens
fieri xp̃ianus: qui non sit aliquo dĩ timore ꝑculsus. Si enim aliqđ
offensionẽ aut inimicitias reformidat uult fieri xꝑ̃ianus: non
sieri uult potius quam fingere. Fides enim non resẽ. salutantis

Expanded text:
charitati nihil adversius quam invidentia; mater autem invidentiae charitati nihil adversius quam invidentia; mater autem invidentiae indicium est, et humanae apud nos humilitatis exemplum, ut magnus tumor noster majore contraria medicina sanaretur. Magna est enim miseria, superbus homo; sed major misericordia, humilis Deus. Hac ergo dilectione tibi tanquam fine proposito, quo referas omnia quae dicis, quidquid narras ita narra, ut ille cui loqueris audiendo credat, credendo speret, saluberrimo terrore quatiuntur, charitas aedificanda est; ut ab eo quem timet, amari se gaudens, eum redamare audeat, ejusque in se dilectioni, etiamsi impune posset, tamen displicere vereatur. Rarissime quippe accidit, imo vero nunquam, ut quisquam veniat volens fieri christianus, qui non sit aliquo Dei timore perculsus. Si enim aliquod offensionem aut inimicitias reformidat, vult fieri christianus; non fieri vult potius quam fingere. Fides enim non res est salutantis
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ dñi scripta. ẽ. & quic quid postea mandatum ÷ litteris.
et diuina auctoritate firmatum xp̃m narrat et dilectionẽ monet:
Manifestũ est non tantũ totã legẽ et ꝓphetas in illis duob pendere
p̃ceptis. dilectionis dĩ & proximi. quȩ adhuc sola scriptura sc̃a erat
cum hoc dñsediceret. sed etiã quecũq posterius salubriter consecrata sunt.
memoriaeq mandata diuinarum uolumina litterarũ. Qua propter
inueteri testamento est occultatio noui. in nouo testamento. ẽ. manifes¬
tatio ueteris. Scdm illam occultationẽ carnaliter in telligentes car.¬
nales: et tunc & nunc penali timore subiugati sunt. Scđm hanc
autẽ manifestationẽ spiritales & tunc quib pie pulsantib etiam
occulta patuer̃. & nunc qui non suꝑbe quȩr̃ ne etiã aꝑta claudant᷑
spiritaliter intelligentes. donata caritate liberati sunt. Quia gͦ

Expanded text:
ventum Domini scripta est; et quidquid postea mandatum est litteris ventum Domini scripta est; et quidquid postea mandatum est litteris et divina auctoritate firmatum, Christum narrat, et dilectionem monet: manifestum est non tantum totam Legem et Prophetas in illis duobus pendere praeceptis dilectionis Dei et proximi , quae adhuc sola Scriptura sancta erat cum hoc Dominus diceret, sed etiam quaecumque posterius salubriter conscripta sunt memoriaeque mandata divinarum volumina Litterarum. Quapropter in Veteri Testamento est occultatio Novi, in Novo Testamento est manifestatio Veteris. Secundum illam occultationem carnaliter intelligentes carnales, et tunc et nunc poenali timore subjugati sunt. Secundum hanc autem manifestationem spirituales, et tunc quibus pie pulsantibus etiam occulta patuerunt, et nunc qui non superbe quaerunt, ne etiam aperta claudantur, spiritualiter intelligentes donata charitate liberati sunt. Quia ergo
Abbreviated transcription (Latin):
amor exmiseria est. iste exmiscđia. ẽ. Iam uero si etiã se amari posse
a superiore desperabat inferior: in effabiliter cõmouebitur in a-¬
morẽ. si ultro ille fuerit dignatus ostendere quantum diligat eum.
qui nequaqua sibi tantum bonum ꝓmittere auderet. Quid autẽ supertuꝰ
dõ iudicante. et quid desperatius homine peccante. quise tanto magis
tuendũ et sub iugandũ suꝑbis potestatib addixerat qua beatisi care
non possunt. quantomagis desperauerat posse sui curamgeri ab ea
potestate que non malicia sublimis. eẽ uult. sed bonitate sublimis. ẽ ͤ
Si ergo maxime ꝓpt̃ea xp̃s aduenit ut cognosceret homo quantũ
eum diligat ds. et idõ cognosceret ut eiꝰ dilectionẽ a quo prior dilec¬
tus est in ardesceret ꝓximũq illo iubente et demonstrante diligera.
qui non ꝓximũ sed longe peregrinantem diligendo factus ÷ ꝓximꝰ.
om̃isq scriptura diuina quae ante scripta. ẽ. ad p̃nunti andum ad¬

Expanded text:
amor ex miseria est, iste ex misericordia. Jam vero si etiam se amari posse a superiore desperabat inferior, ineffabiliter commovebitur in amorem, si ultro ille fuerit dignatus ostendere quantum diligat eum qui nequaquam sibi tantum bonum promittere auderet. Quid autem superius Deo judicante, et quid desperatius homine peccante? qui se tanto magis tuendum et subjugandum superbis potestatibus addixerat, quae beatificare non possunt, quanto magis desperaverat posse sui curam geri ab ea potestate quae non malitia sublimis esse vult, sed bonitate sublimis est. 8. Si ergo maxime propterea Christus advenit, ut cognosceret homo quantum eum diligat Deus; et ideo cognosceret, ut in ejus dilectionem a quo prior dilectus est, inardesceret, proximumque illo jubente et demonstrante diligeret, qui non proximum, sed longe peregrinantem diligendo factus est proximus; omnisque Scriptura divina quae ante scripta est, ad praenuntiandum ad
Abbreviated transcription (Latin):
Iuo etiã cura siq̃ua forte irruens eum auocare cȩperat. fugiat ex animo
Cum enim cause incertȩ sint cur iam tacitus recuset audire. iam
sedenti aliquid aduersas incidentes cogitationes secularium ne-¬
gotiorum dicatur. aut hilari ut dixi: aut tristimodo: Ut si ipsȩ
sunt quae mentem occupauerant. cędant quasi nominatim
accusatȩ. Si autem ipsȩ non sunt et audiendo fatigatus. ẽ. cum
deillis tãquam ipsȩ sint quandoquidem ignoramũs in opinatum
aliquid et extra ordinarium. eo modo quo dixi loquim᷑: atedio

Expanded text:
quo etiam cura, si qua forte irruens eum avocare coeperat, fugiat ex animo. quo etiam cura, si qua forte irruens eum avocare coeperat, fugiat ex animo. Cum enim causae incertae sint cur jam tacitus recuset audire, jam sedenti aliquid adversus incidentes cogitationes saecularium negotiorum dicatur, aut hilari, ut dixi, aut tristi modo: ut si ipsae sunt quae mentem occupaverunt, cedant quasi nominatim accusatae; si autem ipsae non sunt, et audiendo fatigatus est, cum de illis tanquam ipsae sint quandoquidem ignoramus, inopinatum aliquid et extraordinarium, eo modo quo dixi, loquimur, a taedio
Abbreviated transcription (Latin):
qui primis saeramentis mmbuendus est. Et pudore eñ non dicit
cureat. et in becillitate stare nonsinitur. Exꝑtus hȩ̃c dico:
N am fecit hoc quidãm cum eum cathecitarẽ: homo rusticanus.
Unde magnopere p̃cauendum. ẽe. didici. Quis enim ferat arro.¬
gantiã nr̃am. cum uiros fr̃s nr̃os uel etiam quod maiore sollicitu¬
dine curandum .ẽ. ut sint fr̃s nr̃i. coram nobis sedere non facimus:
Et ipsum dñm nim cui assistunt angłi. sedens mulier audiebat.
Sane si autbreuis sermo futurus est. aut consessui locus aptꝰ non ẽ
stantes audiant: sedcum multi audiunt. et non tunc initiandi. Nã
cum unus. aut duo. aut pauei qui propterea uenerunt ut xp̃iani
fiant: periculose loquimur stantibus. Tamen siiam sic eoepimus.
saltam animaduerso auditoris tedio: et offerenda sessio est. immo
uero prorsus urgendus ut sedeat. & dicendum aliquid quorenouet᷑

Expanded text:
qui primis sacramentis imbuendus est: et pudore enim non dicit qui primis sacramentis imbuendus est: et pudore enim non dicit cur eat, et imbecillitate stare non sinitur. Expertus haec dico: nam fecit hoc quidam, cum eum catechizarem, homo rusticanus, unde magnopere praecavendum esse didici. Quis enim ferat arrogantiam nostram, cum viros fratres nostros, vel etiam quod majore sollicitudine curandum est, ut sint fratres nostri, coram nobis sedere non facimus; et ipsum Dominum nostrum, cui assistunt Angeli, sedens mulier audiebat ? Sane si aut brevis sermo futurus est, aut consessui locus non est aptus, stantes audiant; sed cum multi audiunt, et non tunc initiandi. Nam cum unus, aut duo, aut pauci, qui propterea venerunt ut christiani fiant, periculose loquimur stantibus. Tamen si jam sic coepimus, saltem animadverso auditoris taedio, et offerenda sessio est, imo vero prorsus urgendus ut sedeat, et dicendum aliquid quo renovetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi senserimus. aut renouare cius animum. dicendo aliquid
honesta hilaritate conditum. et aptum rei quae agit᷑. uł aliqͥd
ualde mirandum et stupendum. uel etiã dolendũatq plan gen-¬
dum. et magis deipso ut ꝓpria cura punctus euigilet: qđ
tamen non offencdat eius ueretundiã asperitate aliqua. sed
potius familiaritate conciliet. aut oblata sessione suecurrere
Q uamquã sine dubitatione melius siat ubi decenter fieri potest.
ut aprincipio sedens audiat. Longeq consultus in quibus dam¬
a ecclesus trans marinis. non solum antistites sedentes locuntur
ad populum : Sed ipsi etiam populo sedilia subiacent ne qͥsquã
in firmior stando lassatus: a saluberrima intentione auertatur.
etiam cogatur ab scedere. Et tamen multum inter est si sẽ qͥs qũa
demagña multitudine subtrahat ad reparandas uires. qui iam
sacramentorsꝰ societate de uincꝰtus est. Et si ille discedat qd plerũ q
in euitabiliter urgetur. ne interiore defectu uictus etiam cadat.

Expanded text:
ubi senserimus, aut renovare oportet ejus animum, dicendo aliquid honesta hilaritate conditum et aptum rei quae agitur, vel aliquid valde mirandum et stupendum, vel etiam dolendum atque plangendum; et magis de ipso, ut propria cura punctus evigilet; quod tamen non offendat ejus verecundiam asperitate aliqua, sed potius familiaritate conciliet; aut oblata sessione succurrere; quanquam sine dubitatione melius fiat, ubi decenter fieri potest, ut a principio sedens audiat; longeque consultius in quibusdam Ecclesiis transmarinis non solum antistites sedentes loquuntur ad populum, sed ipsi etiam populo sedilia subjacent, ne quisquam infirmior stando lassatus a saluberrima intentione avertatur, aut etiam cogatur abscedere. Et tamen multum interest, si se quisquam de magna multitudine subtrahat ad reparandas vires, qui jam sacramentorum societate devinctus est; et si ille discedat quod plerumque inevitabiliter urgetur, ne interiore defectu victus etiam cadat
Abbreviated transcription (Latin):
non sibi aliter potuisse succurrere. nisi partẽ suã contra eã muteret.
Cuius gentu sieut illi dicunt deuorauerunt partem dĩ. et temperati.

Expanded text:
non sibi aliter potuisse succurrere, nisi partem suam contra eam gentem mitteret. non sibi aliter potuisse succurrere, nisi partem suam contra eam gentem mitteret. cuius gentis principes, sicut illi dicunt, deuorauerunt partem dei et temperati
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura dicit multis locis: Et inronuit decȩlo dominus.
et aues cęli. & uolatilia cȩli. cum manifestum sit aues in aere uolare :
et nos in consuecudine hunc aerem celum appellamus. Nam cum
cȩlum. Hoc dixi. nequis existiet ibi habitare mala dȩmonia.
ubi solem & lunam ec stellas ds̃ ordina uit. Quae mala dȩmonia.
idõ apłs appellat spiritalia. qui etiam mali angłi inscripturis scĩs
appellantur. Idõ autem rectores harum tenebrarum eos dicit.
qm̃ peccatores homines tenebras appellat. quibus isti dominant᷑
Idõ & alio loco dicit. Fiuistis enim aliquando tenebrȩ. nunc autẽ
lux indño : quia expeccatoribus iustificati erant. Non ergo ar¬
bitremur in summo cȩło habitare diabolum cum angłis suis. unde
lapsum. ẽẽ. credimus. Sic enim errauerunt manichei. quidicunt
ante mundi constitutionem fuisse gentem tenebrarum. quae contra
dm̃ rebellauit. In quo bello credunt miseri omnipotentem dm̃

Expanded text:
scriptura dicit multis locis: et intonuit de caelo dominus, et: aues caeli, et: uolatilia caeli, cum manifestum sit aues in aere uolare. et nos in consuetudine hunc aerem caelum appellamus; nam cum t aer? aliquando: quale est caelum? hoc dixi, ne quis existimet ibi habitare mala daemonia, ubi solem et lunam et stellas deus ordinauit. quae mala daemonia ideo apostolus appellat spiritalia, quia etiam mali angeli in scripturis spiritus appellantur. ideo autem rectores harum tenebrarum eos dicit, quoniam peccatores homines tenebras appellat, quibus isti dominantur. ideo et alio loco dicit: fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, quia ex peccatoribus iustificati erant. non ergo arbitremur in summo caelo habitare diabolum cum angelis suis, unde lapsum esse credimus. Sic enim errauerunt Manichaei, qui dicunt ante mundi constitutionem fuisse gentem tenebrarum, quae contra deum rebellauit: in quo bello credunt miseri omnipotentem deum
Abbreviated transcription (Latin):
quid ues pretereundo. Quod cum ita sit. quis est qui audeat dicere
semel nos tantum orare debere orationem dominicam: Aut
certe eaam si iterum uł tertio usq ad eam tamen horam qua cor-¬
pori domini communicamus. postea uero nonsic orandum ꝑ reli-¬
quas partes diei: Non enim iam dicere poterimꝰ: da nobis hodie
quod iam accepemus. Aut poterit quisq cogere. ut etiam ultima

Expanded text:
iquid, vel praetereundo. Quod cum ita sit, quis est qui audeat dicere, iquid, vel praetereundo. Quod cum ita sit, quis est qui audeat dicere, semel tantum nos orare debere orationem dominicam; aut certe etiam si iterum vel tertio, usque ad eam tantum horam qua corpori Domini communicamus, postea vero non sic orandum per reliquas partes diei? Non enim jam dicere poterimus, da nobis hodie, quod jam accepimus: aut poterit quisque cogere, ut etiam ultima
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo autẽ recte dicatur non quȩrere aliquis. quod ut accipiat
intentissime dm̃ dẽp̃catur. Nescio utrum inueniri queat. De
sacramento autẽ corporis domini. ut illi non moueant questionem
qui plurimi in orit᷑alib partibus non cotidie cȩnȩ domunicȩ commu-¬
nicant. cum iste panis cotidianus dictus sit: Ut ergo illi taceant.
neq de hacre suam sententiam defendant: uel ipsa auctoritate¬
a ecclesiastica quod sine scandalo ista faciunt. neq abeis qui ȩcclȩ¬
sus p̃sunt facere ꝓhibentur: neq non obremperantes damnanturꝰ.
Unde ꝓbatur. non hunc in illis partib intelligi cotidianum panem
N am magni peccati crimine arguerentur: qui exeo cotidie non accipi-
unt. Sed ut de istis ut dictum est nihil in aliquam partẽ disseramꝰ.:
illud certe debet occurrere cogitantib regulam nos orandi a
domino accepisse. quam trans gredi non op̃ortet: uł addendo al¬

Expanded text:
Quomodo autem recte dicatur non quaerere aliquis, quod ut accipiat Quomodo autem recte dicatur non quaerere aliquis, quod ut accipiat intentissime Deum deprecatur, nescio utrum inveniri queat. 26. De Sacramento autem corporis Domini ut illi non moveant quaestionem, qui plurimi in orientalibus partibus, non quotidie coenae dominicae communicant, cum iste panis quotidianus dictus sit: ut ergo illi taceant, neque de hac re suam sententiam defendant vel ipsa auctoritate ecclesiastica, quod sine scandalo ista faciunt, neque ab eis qui ecclesiis praesunt facere prohibentur, neque non obtemperantes damnantur; unde probatur non hunc in illis partibus intelligi quotidianum panem; nam magni peccati crimine arguerentur, qui ex eo non accipiunt quotidie: sed ut de istis, ut dictum est, nihil in aliquam partem disseramus, illud certe debet occurrere cogitantibus, regulam nos orandi a Domino accepisse, quam transgredi non oportet vel addendo al
Abbreviated transcription (Latin):
conidianum da nob̃ hodie. Panis cotidianus. aut ꝓhis omnib dictis est
quȩ huius uitȩ necessitatem sustentant de quo cum p̃ciperet ait. no¬
lite cogitare de crastino. ut idõ sit ad ditum da nob̾ hodie: aut pro
sacramento corporis xp̃i quod cotidie accipimus. aut prospiritasi
cyho. de quo idem dominus dicit. O peramini escam que non corrumpi¬
tur. Et illud Egosum panis uitȩ. qui decȩlo descendi. Sed horum
trium quid sit probabilius: considerare potest. Namforce quispiam
moueatur. cur oremus ꝓ his adhipiscendis quae huic uite necessaria:
ueluti est uittus et nestimentum cum ipse dominus dicat: nolit e
solliciti. ẽe. quid edatis. uł quid induamini. Ari potest quisq de
ea re ꝓqua ad ipiscenda orat non. e̾e sollicitus. cum tanta intenti¬
one animi oratio dirigenda sit ut ad hoc totum illud referaturꝰ
omnia inquit apponentur uobis. Scilicet etiam non quȩrentibus.

Expanded text:
quotidianum da nobis hodie. Panis quotidianus, aut pro iis omnibus dictus est, quotidianum da nobis hodie. Panis quotidianus, aut pro iis omnibus dictus est, quae hujus vitae necessitatem sustentant, de quo cum praeciperet, ait, Nolite cogitare de crastino; ut ideo sit additum, de nobis hodie: aut pro Sacramento corporis Christi, quod quotidie accipimus: aut pro spirituali cibo, de quo idem Dominus dicit, Operamini escam quae non corrumpitur; et illud, Ego sum panis vitae, qui de coelo descendi . Sed horum trium quid sit probabilius, considerari potest. Nam forte quispiam moveatur, cur oremus pro his adipiscendis quae huic vitae sunt necessaria, veluti est victus et tegumentum, cum ipse Dominus dicat, Nolite solliciti esse quid edatis, vel quid induamini. An potest quisque de ea re pro qua adipiscenda orat, non esse sollicitus; cum tanta intentione animi oratio dirigenda sit, ut ad hoc totum illud referatur omnia, inquit, apponentur vobis, scilicet etiam non quaerentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
enim uelle inquit ad iacetmihi: ꝑficere autem non. Q uia non dum
interra sicut in cęlo: idest nondum in carne. sicut in sp̃u facta est uolim¬
tas dĩ. Nam et in miseria nr̃a fit uoluntas dĩ: cum ea patimur ꝑ carnem
quae nob̾ mortalitatis iurȩ debentur. quam peccando meruit nr̃a natura
Ses id orandum est: ut sicut in cęlo ita et in terra fiat uoluntas dĩ. Id est
ut quemadmodum con delecꝰtamur legi scc̾m interiorem hominem: ita
etiam corporis immutatione facta huic nr̃ȩ delectioni. nulla pars nr̃a
terrenis doloribus seu uoluntatib aduersetur. Nec illud aueritate
ibȩrret. ut accipiamus fiat uoluntas tua sicut incęlo et int̾ra: sicut
tris uoluntatem impleuit: ita infemina. quȩ illi desponsata est. Cae¬
lum enim et t̾ra conuenienter intelligitur quasi uir et femina: qm̃
terra cȩlo fecundante fructifera est̃. Iuarta pecitio est: panẽ nr̃m

Expanded text:
enim velle, inquit, adjacet mihi; perficere autem bonum non: quia nondum in terra sicut in coelo, id est, nondum in carne sicut in spiritu facta est voluntas Dei. Nam et in miseria nostra fit voluntas Dei, cum ea patimur per carnem, quae nobis mortalitatis jure debentur, quam peccando meruit nostra natura: sed id orandum est, ut sicut in coelo, ita et in terra fiat voluntas Dei; id est, ut quemadmodum corde condelectamur legi secundum interiorem hominem , ita etiam corporis immutatione facta, huic nostrae delectationi nulla pars nostra terrenis doloribus seu voluptatibus adversetur. 24. Nec illud a veritate abhorret, ut accipiamus, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, sicut tris voluntatem implevit, ita et in femina quae illi desponsata est. Coelum enim et terra convenienter intelligitur, quasi vir et femina; quoniam terra coelo fecundante fructifera est. CAPUT VII.--25. Quarta petitio est, Panem nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nobis uexillum dimisit dicens. Pacem meã douobis
pacem meam relinquo uobis Seruemus quod xp̃s
donauit: habeamus pacem: et illanos seruabit in xp̾o
ihu: cui est gloria ir se cula seculorum¬

Expanded text:
oelum, nobis vexillum dimisit, dicens: Pacem meam do vobis, oelum, nobis vexillum dimisit, dicens: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Servemus quod Christus donavit: habeamus pacem: Servemus pacem, et illa nos servat in Christo Jesu: cui sit gloria in saecula saeculorum
Abbreviated transcription (Latin):
meã libera: alingua mea. Liingua mea gladius est. in ter¬
ficit animã meãm. Puto quod inimico meo noceam: et
nescio quod me ipsum occido. Pugnent aduersarii quan¬
do loquor illis: ego pacifica loquar. Illi habeant inimica.¬
lem animum. eg̃o uero habeam pacificum ammum.
Siquidẽ scriptum est in parali pomenon. Et egressi sunt
inquit filii isrł adpugnandum mente pacifica. Aliquis
uadit adpugnam. et mentem pacificam habet. Sed xpͥianor:
arma pax est: pax xp̾i quȩ superat omnem sensum.
Beati inquit pacifici: Nonsolum qui pacem faciunt
inter rixantes : sed qui in seipsis pacem faciunt: Si alii
rixam faciant et ego medius intercedam. et faciam
inter eos pacem et ipse non habeam pacem inmentem
meam. quid mihi prod est quod illi pacem fecerunt:
pacifica: Beati pacifici: xp̃s pax est Sic enim salomon:¬
intẏpo interpretatur xp̾i: Salomon autem: interp̃tatur

Expanded text:
Me libera a lingua mea, lingua mea gladius est: interMe libera a lingua mea, lingua mea gladius est: interficit animam meam. Puto quod inimico meo noceam, et nescio quod meipsum occido. Pugnant adversarii, quando loquor illis, et ego pacifica loquor. Illi habeant inimicalem animum, nos vero habeamus pacificalem animum, siquidem scriptum est et in Paralipomenon: Et egressi sunt, inquit, filii Israel ad pugnandum mente pacifica. Aliquis vadit ad pugnam, et mentem pacificam habet: sed Christianorum arma, pax est: pax Christi, quae exsuperat omnem sensum . Beati pacifici: non solum qui pacem faciunt inter rixantes, sed qui in seipsis pacem faciunt. Beati pacifici. Si alii rixam faciunt, et ego medius intercedam, et faciam inter eos pacem, et ipse non habeam pacem in mente mea: quid mihi prodest quod illi pacem fecerunt? pacem, pacifica. Beati pacifici. Christus pax est. Si enim Salomon interpretatur, Christus: Salomon autem interpretatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut propter rem̃ friuolam. rixam cum fratribus inmonaste
S̾ uerbum amarum audiero. ferre non possum. Est in cor¬
de meo. scribitur inmedullis: diebus decem aut quindecim
non potest tolli de corde meo. Loquor fratri meo qui mͥ
inturiã fecerat. & pacem labus promitto: cȩterum iN¬
corde uenenum malitiae teneo. Frequenter et oculi mei¬
et uultus : mentis inditium sunt. Quando cor Nr̃m
uulneratum est contra aliquem: non possumus eu̾ aspice¬
re rectis oculis. Uultus ipse & oculi. quasi speculum
animȩ sunt. Quid dicit et scriptura: Et non poterant
loqui ei pacificu. Non poterat lingua mentiri: quod cor
aliter continebat. Hoc igitur dico ipsis: ec mihi. Neque
enim adhoc ista predico: ut quasi me securum faciam.
Occasio istius uersiculi: compulit me ista dicere. G rande
iniquis: et alingua dolosa. Non abalterius lingua: seda mea¬
me lingua libera. Nihil mͥ nocet lingua alterius: me a
lingua mihi inimica est. Dn̾e libera anima mea. Animam

Expanded text:
ut propter rem frivolam rixam cum fratribus faciamus iSi verbum amarum audiero, ferre non possum: aestuat in corde meo: scribitur in medullis meis diebus decem aut quindecim, non potest tolli de corde meo, loquor fratri meo, qui mihi injuriam fecerat, et pacem labiis promitto, et corde venenum teneo. Frequenter et oculi et vultus, mentis indicium sunt. Quando cor nostrum vulneratum est contra aliquem, non possumus eum aspicere rectis oculis: vultus ipse et oculi, quasi speculum animae nostrae sunt. Quid dicit Scriptura? Et non poterant loqui ei quidquam pacificum , non poterat lingua mentiri, quod cor intus non continebat. Hoc igitur dico, vobis ipsis et mihi, neque enim ad hoc praedico, ut quasi me securum faciam: occasio istius versiculi compulit nos ita dicere. Grande iniquis et a lingua dolosa. Non ab alterius lingua, sed a mea lingua libera. Nihil mihi nocet lingua alterius: mea lingua mihi inimica est. Domine, libera animam meam:
Abbreviated transcription (Latin):
confectus eiusq uxor decrepita: insenectute sua
reꝓmissionis largitione habere filium merueruns.
Hic uocatus est isaac: atque ipsegenuit ia cob.
idemque duo decim patriarchas non reputante
dõ in eorum numero qͣuos more suo Natura
produxerat:¬

Expanded text:
confectus eiusque uxor decrepita, in senectute sua repromissionis largitione habere filium meruerunt. Hic uocatus est Isaac atque ipse genuit Iacob. Idem quoque duodecim patriarchas non reputante deo in eorum numero quos more suo natura produxerat
Abbreviated transcription (Latin):
numerum idest supernae illius ciuitatis cuiꝰ ciues
angeli sunt. imminutum noluit conditor per¬
manere: Formauit ex terra hominem atque spũi
uitae animauit: ratione composuit. arbitro del¬
lbertate decorauit: cumque prae fixa lege para

Expanded text:
numerum, id est supernae illius ciuitatis cuius ciues angeli sunt, imminutum noluit conditor permanere, formauit ex terra hominem atque spiritu uitae animauit, ratione composuit, arbitrii libertate decorauit eumque praefixa lege para
Abbreviated transcription (Latin):
tuendus: ꝓpt̃ quod omnia faciamꝰ quȩcumq facimꝰ. Sed qͥa in hac
uita militamꝰ ut ad illud regnum ꝑuenire possimꝰ: quȩ uita sine his Ne¬
cessarus agi non potest: apponent᷑ haec uob̃ inquĩd seduos reqrũ
dĩ & iustitiã primũ quęrite. Cũ enĩ dixĩt illud primum: significa¬
uit qͥa hoc posterius querendũ est: N on tempore sed dignitate.
Illud tanquã bonum nr̃m. hoc tanquam necessarium nr̃m. Necessa¬
rium autẽ ꝓpt̾ illud bonũ. Neq enĩ uerbi gr̃a. idõ debemꝰ ȩuar¬
gelizare ut manducemꝰ: sed idõ manducare ut ȩuangeli zemus.
Nã ꝓͥpterea ȩuangeliz amꝰ ut manducemꝰ: uilius habemꝰ ȩuangdli¬
um quã crbum. et erit iã bonum nr̃m in manducando. necessarum
autẽ in aeuangelizando. Quod etiã apłs ꝓhibet. cum dicit licere
sibi. quidẽ et ꝑmissũ eẽ adrĩo. ut qui euangłium annuntiant de
ȩuangłio uiuant: id est de euangłio habeant ea quȩ huic uitȩ st̃

Expanded text:
ia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, apponentur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei et justitiam primum quaerite. Cum enim dixit illud primum, significavit quia hoc posterius quaerendum est, non tempore, sed dignitate. Illud tanquam bonum nostrum, hoc tanquam necessarium nostrum, necesarium autem propter illud bonum. Neque enim, verbi gratia, ideo debemus evangelizare ut manducemus, sed ideo manducare ut evangelizemus. Nam si propterea evangelizemus ut manducemus, vilius habemus evangelium quam cibum: et erit jam bonum nostrum in manducando, necessarium autem in evangelizando. Quod etiam Apostolus prohibet, cum dicit licere sibi quidem et permissum esse a Domino, ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio et vivant , id est, de Evangelio hab
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite ergo inquit sollicite. ẽẽ dicerites: quid edemꝰ. aut quid bibemꝰ.
aut quid uestiemur : haec enĩ omma gerites in quir. Scit enĩ
pat̃ ur̃. quia horũ omniũ indigetis. Querite primum regnumdĩ¬
et iustitiã eiꝰ. et haec omnia apponent᷑ uob̃. Hit manifestisime
ostendit ñ hȩc ẽẽ. appeterida tanquã talia bona nr̃a. ut ꝓpt̃ ipsa
debeamꝰ bene facere siqͥd facimꝰ: sed tam̃ necessaria. Quid erum
int̾sit int̾bonũ quodappetendũ est et necessarium quod sumer.¬
dũ est. hac sententia de clarauit cum uit. Quęrite primũ reg
riũ et iustitiã dĩ: et haec omnia apponerit᷑ uob̾. Regnum ꝓ

Expanded text:
ere . CAPUT XVI.--53. « Nolite ergo, inquit, solliciti esse, dicentes. Quid edemus, aut quid bibemus, ere . CAPUT XVI.--53. « Nolite ergo, inquit, solliciti esse, dicentes. Quid edemus, aut quid bibemus, aut quid vestiemur: haec enim omnia Gentes quaerunt. Scit enim Pater vester quia horum omnium indigetis. Quaerite ergo primum regnumpponentur vobis. Hic manifestissime ostendit, non haec esse appetenda tanquam talia nostra bona, ut propter ipsa debeamus benefacere si quid faciamus, sed tamen esse necessaria. Quid enim intersit inter bonum quod appetendum est, et necessarium quod sumendum est, hac sententia declaravit cum ait: Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia apponentur vob
Abbreviated transcription (Latin):
Dandũ autẽ erat etiã documentũ ꝓpter uestitum. sicut datũ est
ꝓpt̃ alimentũ. Itaq sequitur et dicit. Considerate lilia agri quo¬
modo crescunt: non laborant. Neq nent. Dico autem uob. quia
agri quod hode est & cras in libanũ mittit᷑ ds̃ sic uestit. quari¬
tomagis uos modicȩ fidei : Sed ista documentum non sicut allȩ¬
goriae discutienda sunt: ut quȩ ramus quid significent aues
cȩli. aut lilia agri. Posita sunt enĩ. ut de minoribus maiora
ꝑsuaderentur: sicuti est illud de iudice. qui nec dm̃ timebat nec
hominem reuerebatur. Et sepe interpellante uiduã. accessic¬
ret. Non ꝓpter pietatẽ aut humanitatẽ. Sed ne tediũ pateret᷑¬
Non ert̃ ullomodo ille inustus udex ꝑsonã ds̃ allegoricȩ sustinet:
sedtameri quantũ ds̃ qui bonꝰ et uistus est curet dẽp̃cantesse hinc
conici dominꝰ uoluit. quod in iustus homo eos qͥ illum assidius pre¬

Expanded text:
Dandum autem erat etiam documentum propter vestimentum, sicut datum est propter alimentum. Itaque sequitur, et dicit: « Considerate lilia agri quomodo crescunt; non laborant neque nent: dico autem vobis quia agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit; quanto magis ergo vos, modicae fidei? » Sed ista documenta non sicut allegoriae discutienda sunt, ut quaeramus quid significent aves coeli, aut lilia agri; posita sunt enim, ut de rebus minoribus majora persuaderentur: sicuti illud est de judice qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur, et tamen saepe interpellanti viduae cessiret; non propter pietatem aut humanitatem, sed ne taedium pateretNon enim ullo modo ille injustus judex personam Dei allegorice sustinet: sed tamen quantum Deus, qui bonus est et justus. curet deprecantes se, hinc conjici Dominus voluit, quod nec injustus homo eos qui illum assiduis pre
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si substantiale esset. ut ds̃. ut ueritas. ut iusticia:
ut ipsa quoque substantia de ceteris diceretur.

Expanded text:
nam si substantiale esset, ut deus ut ueritas ut iustitia ut ipsa quoque substantia, de ceteris diceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
antequã eũ explicare uerb sonantib cȩpero. Qđ ubi minꝰ quã mͥ
notꝰ ÷ eualuero: contristor linguã mea cordimeo ñ potuisse
sufficere. Totũ eniꝰ qđ intelligo. uolout qͥ me audit intelligat.¬
& sentio me ñ ita loqͥ ut hoc efficiã. Maxime quia ille illectus.
qͣsi rapida cõruscatione ꝑ fundit animũ. illa autẽ locutio tarda
et longa est longeq dissimilis. Et dũ ista uuluit᷑: iã sẽ ille in secreta
sua condidit. Tamen qͥa uestigia quȩdã miromodo ĩp̃ssit memoriȩ
ꝑdurant illa cu̾ sillabarũ morulis. atq exeisdẽ uestigus sonantia signa

Expanded text:
antequam eum explicare verbis sonantibus coepero: quod ubi minus quam mihi antequam eum explicare verbis sonantibus coepero: quod ubi minus quam mihi notus est evaluero, contristor linguam meam cordi meo non potuisse sufficere. Totum enim quod intelligo, volo ut qui me audit intelligat; et sentio me non ita loqui, ut hoc efficiam: maxime quia ille intellectus quasi rapida coruscatione perfundit animum; illa autem locutio tarda et longa est, longeque dissimilis: et dum ista volvitur, jam se ille in secreta sua condidit: tamen quia vestigia quaedam miro modo impressit memoriae, perdurant illa cum syllabarum morulis; atque ex eisdem vestigiis sonantia signa
Abbreviated transcription (Latin):
tantum quam familiariter tibi. Sed etiam quã matri a eccłȩ
uniuersaliter debeo caritate ac seruitute compellor. siquid
ꝑ operã meã quam dñi nr̃i largitate possum exhibere.
idem eos dñs quos mihi fr̃s fecit adiuuari iubet. nullomodo
recusare: Sed potius promta & deuota uoluntate suscipere.
Quanto enim cupio latius erogarĩ pecuniam dominicam:
tantomagis me oportet siquã dispensatores conseruos meos dif¬
ficultatẽ in erogando sentire cognosco. agereq iantũ in me
est: ut facile atq expedite possint quod impigre ac studiose
te moueri exeo qđ sȩpe tibi abiectum sermonẽ fastidiosumq
haberĩ uisus es. Fieri enim potest ut ei quem instruebas. non
ita sit uisum: Sed qͥuia tu aliquid melius audiri desiderabas. eotibi
qđ dicebas uideret᷑ indignũ aurib alioꝵ. Nã et mͥ ꝓpe semꝑ
sermo m̃s displicet: melioris enĩ auidussũ qͦsȩpe fruor interuis.

Expanded text:
tantum quam familiariter tibi, sed etiam quam matri Ecclesiae tantum quam familiariter tibi, sed etiam quam matri Ecclesiae universaliter debeo, charitate ac servitute compellor, si quid per operam meam quam Domini nostri largitate possum exhibere, idem eos Dominus quos mihi fratres fecit, adjuvari jubet, nullo modo recusare, sed potius prompta et devota voluntate suscipere. Quanto enim cupio latius erogari pecuniam dominicam, tanto magis me oportet, si quam dispensatores conservos meos difficultatem in erogando sentire cognosco, agere quantum in me est, ut facile atque expedite possint, quod impigre ac studiose te moveri ex eo quod saepe tibi abjectum sermonem fastidiosumque habere visus es. Fieri enim potest ut ei quem instruebas non ita sit visum, sed quia tu aliquid melius audiri desiderabas, eo tibi quod dicebas videretur indignum auribus aliorum. Nam et mihi prope semper sermo meus displicet. Melioris enim avidus sum, quo saepe fruor interius,
Abbreviated transcription (Latin):
AUDIDOS: QUOD TIBI USUI ISSENSERIDINE
Dixisti enim quod sepe apud cartagi¬
nem ubi diaconus es adtẽ adducunt᷑
qui fide xp̃iana primitus imbuendi st̃.:
eo quod existimeris habere cathecizan¬
P̾ di uberem facultatem et doctrina fidei
et suauitatẽ sermonis. Te autem pene semꝑ angustias
pati. idipsum quod credendo xp̾iani sumus. quo pacto
cõmode intimandum sit unde exordienda. quo usq pro
ducenda sit narratio. Utrum exortationem aliquam ter¬
minata narratione adhibere debeamus. an precepta sola
quibus obseruandis cui loquimur nouerit xp̾ianã uitã
professionemq recineri. Sepȩ autem tibi accidisse cori¬
fessus atq conquestus es. ut insermone longo & tẽpido
tibi ipse uilesceres essesq fastidio. Nedum ille quem
loquendo imbuebas et cȩteris qui audientes aderant:
eaq te necessitate fuisse compulsum. ut ea me quã tibi de-¬
beo karitate compelleres: ne grauarer inter occupationes
meas tibi de hac re aliquid scribere. Ego uero none a

Expanded text:
udibus, quod tibi usui esset, scriberem. Dixisti enim quod saepe apud Carthaginem, ubi diaconus es, ad te adducuntur, qui fide christiana primitus imbuendi sunt, eo quod existimeris habere catechizandi uberem facultatem, et doctrina fidei et suavitate sermonis: te autem pene semper angustias pati, idipsum quod credendo christiani sumus, quo pacto commode intimandum sit; unde exordienda, quousque sit perducenda narratio; utrum exhortationem aliquam terminata narratione adhibere debeamus, an praecepta sola, quibus observandis cui loquimur noverit christianam vitam professionemque retineri. Saepe autem tibi accidisse confessus atque conquestus es, ut in sermone longo et tepido tibi ipse vilesceres essesque fastidio, nedum illi quem loquendo imbuebas, et caeteris qui audientes aderant: eaque te necessitate fuisse compulsum, ut ea me quam tibi debeo charitate compelleres, ne gravarer inter occupationes meas tibi de hac re aliquid scribere. 2. Ego vero non ea
Abbreviated transcription (Latin):
natura: quam in rationabilia sicuti sunt aues. Quis autẽ ur̃m
inq̃uid curaris potest adicere acstaturam suam cubitumunũ.
łt deuestꝯmento quid solliciti estis: Id est cuiꝰ potestate atq
eeꝰ ut ad hanc staturã ueniret corpꝰ ur̃m Ex hoc intelligipo¬
test: quod si curetis etuelitis adicere unum cubitum huicsta¬
turȩ. non potestis. Illi ergo etiã tegendi corporis curam relin¬
quite : cusꝰ uidetis cura factum. ẽẽ. ut tante staturȩ corpꝰ habeatis.

Expanded text:
natura, quam irrationabilia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum, natura, quam irrationabilia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum, inquit, curans potest adjicere ad staturam suam cubitum unum?  de caeteris solliciti estis? Id est, cujus potestate atque esse, ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest, quod si curetis et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse ut tantae staturae corpus habeatis.
Abbreviated transcription (Latin):
animã. malto facilius escã. ẽt̃ daturũ. Et corpus quã uestimeritũ.
aͥ est plus est. Ut sumiliter intelligas eum qui corpus dedit multo
facilius daturum. ẽẽ ueltimentũm. Quo loco queri solet utrum
ad amimã cibus iste ꝑtineat. cum amina in corporea sit. iste autẽ
ꝯbus corporeus. Sed animã hoc loco ꝓsta uita positam nouerimꝰ:
cusꝰ retinaculum ᷑ alimentum istud corp̾oreum. Scđm hanc sigta¬
ficationẽ. dictum est etiã illud. Qui amat animã suã: ꝑdet eã.
Quodͥnisi de hac uita acceperimꝰ quã oportet ꝓregriodĩ ꝑdere.
quod potiusse martyres claruit. contrarium hoc p̃ceptum erit
ili sententiae qua dictum est. Quid prodest homini si totum
mundum lucrȩtur. animȩ autẽ suae detrimentũ faciatꝰ. Respi¬
uos pluris estis illis : Id est carius uos ualetis. Quia utiq ratio¬
nale ammal sicuti est homo sublimius ordinatum est in rerum

Expanded text:
animam, multo facilius escam esse daturum. Et corpus quam vestimentum, animam, multo facilius escam esse daturum. Et corpus quam vestimentum, id est, plus est: ut similiter intelligas, eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. 50. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste pertineat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Secundum hanc significationem dictum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi de hac vita acceperimus, quam oportet pro regno Dei perdere, quod potuisse Martyres claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae qua dictumundum lucretur, animae suae detrimentum patiatur ris estis illis? id est, carius vos valetis, quia utique rationale animal, sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum
Abbreviated transcription (Latin):
posse seruire. et intentionẽ cordis sui rectã ab omni duplicia¬
te explicet. Ita enĩ sentiet de domino in bonitate: et insimplicia
dinẽ in anima ur̃a quid edatis: Neq corporisquid induatis.
Neforte quamuis iam suꝑflu. a non querant᷑. ꝓpt̃ ipsa necessa¬
ria cor duplicetur. & ad istã conquirenda nr̃a detorqueatus
intentio cum aliquid quasi miseri corditer oꝑamur. Id est
ut cum consulere alicui uidereͥ uolumꝰ. nr̃m emolumeNtum
ibi potius quam illius utilitatẽ attendamꝰ. et idõ nob̾ non ui¬
deamꝰ peccare. quia non suꝑflua sed necessaria sunt que con¬
sequi uolumꝰ. Dr̃is autẽ admonet ut meminerimꝰ mult o
amplius nob̾ dm̃ dedisse quod nos fecit. et composuit ex
anima et corpore : quam est alimentum atq tegumentũ.
quorum cura nos duplicare cor non uult. Nonne anima
inquit plus est quã esca: Ut tu intelligas eũ qͥ dedit

Expanded text:
posse servire, et intentionem cordis sui rectam ab omni duplicitaposse servire, et intentionem cordis sui rectam ab omni duplicitate explicet: ita enim sentiet de Domino in bonitate, et in simplicitdinem animae vestrae quid edatis, neque corpori vestro quid induatis. Ne forte, quamvis jam superflua non quaerantur, propter ipsa necessaria cor duplicetur, et ad ipsa conquirenda nostra detorqueatur intentio, cum aliquid quasi misericorditer operamur; id est, ut cum consulere alicui videri volumus, nostrum emolumentum ibi potius, quam illius utilitatem attendamus: et ideo nobis non videamur peccare, quia non superflua, sed necessaria sunt quae consequi volumus. Dominus autem admonet ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentum, quorum cura nos inquit plus est quam
Abbreviated transcription (Latin):
contemnet. Patitur enim durum et ꝑnitiosum dnm: quisquis seruit
mammonȩ. Sua enĩ cupiditate imꝑlicatus subdit᷑ diabolo. et
non eum diligit. Quis enim est qui diligat diabolum: Sedtamen
patitur. sicut in maiore aliqua domo. q̃ui ancillȩ aliene coniuncpꝰ
est ꝓpt̃ cupiditatem suam durã patit᷑ seruitutẽ. etiã si non cdili¬
gat eũ cuiꝰ ancillã diligit. Alterũ autẽ contemnet dixit : pon
õdio habebit. Nullius enĩ fere conscientia: dm̃ potest odisse
Contemnt autẽ id est non tunet: cum quasi de eiꝰ bonitate securꝰ est.
ratio dĩ magna est. Igrioras quia patientia dĩ adpęnitentiamtẽ
nat peccata conuersis. et oleastrum facit participẽ pinguedi¬
nis oliuȩ: Et cuiꝰ tanta seueritas quam eiꝰ qui naturalibus ramis
non peꝑcit. sed ꝓpt̃ infidelitatẽ fregit illos: Sed quisquis unlt
diligere dm̃ et cauere ne offendat : non se arbitret᷑ duob domins

Expanded text:
contemnet. Patietur enim durum et perniciosum dominum quisquis servit contemnet. Patietur enim durum et perniciosum dominum quisquis servit mammonae: sua enim cupiditate implicacatur, subditur diabolo, et eum non diligit. Quis epatitur: sicut in majore aliqua domo, qui ancillae alienae conjunctus est, propter cupiditatem suam duram patitur servitutem, etiam si non diligat eum, cujus ancillam diligit. 48. Alterum autem contemnet, dixit; non, odio habebit. Nullius enim fere conscientia Dcontemnit autem, id est non timet, cum quasi de ejus bonitate securus est. ratio Dei magna est , ignorans quia patientia Dei ad poeninat peccata conversis, et oleastrum facit participem pinguedinis olivae? et cujus tanta severitas, quam ejus qui naturalibus ramis non pepercit, sed propter infidelitatem fregit illos ? Sed quisquis vus diligere Deum, et cavere ne offendat, non se arbitretur duobus dominis