comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Pythagoas uero uir sagacis anumi a ter¬
ra ad lunam.cxxui. milia stadioꝵ esse
collegit. ad solem ab eaduplũ. Inde ad .xii.
signa triplicatum. S merito querere
ac mirari sollicitꝰ quisq potest. quare
luna in solsticiali cireulo decurrens
quanto altior estiuo sole eurrere. tanto
breuiores uideatur face̾ umbras. Unde
paueis unrtimandum ẽ quod hunc lu¬
ne ꝓgressum ultra solem in uͭtiaqͣ. celi
plaga &e australi uidelicet &e septemtrio¬
nali signiferi gignat latitudo. Porro
in aiustrali: ipsa quoq lunȩ eiusdẽ de¬
iectio iiiuet. Siquidem signifer idem
ccc. quidem .lxx. partib et quadrante
ꝑcȩli ambitũ longus. s .xii. ẽ partibus
latus. Harum duas tantum medias sol
luna omĩs ꝑuagari consueuit. Que cum
australes illiꝰ deuenit in locos aliquanto
humilior hiberno sole appareat. noͣn solũ
quia uicuuor ẽ terrȩ.s etiam quia qͥnq
fere partib aliquotiens. siue etiam sex.
solaris cur sus terminos in meridiem

Expanded text:
Pythagoras vero, vir sagacis animi, a terra ad lunam CXXVI millia stadiorum esse collegit, ad solem ab ea duplum, inde ad duodecim signa triplicatum. Sed merito quaerere ac mirari sollicitus quisque potest quare luna in solstitiali circulo decurrens, tanto altior aestivo sole currere, quanto breviores videatur facere umbras. Unde paucis intimandum est quod hunc lunae progressum ultra solem in utraque coeli plaga, et australi videlicet et septentrionali, signiferi gignat latitudo, porro in Australi ipsa quoque lunae ejusdem dejectio juvet. Siquidem signifer idem CCC quidem LXV partibus et quadrante per coeli ambitum longus, sed XII est partibus latus; harum duas tantum medias sol, luna omnes pervagari consuevit. Quae cum Australes illius devenit in locos, aliquanto humilior hyberno sole apparet, non solum quia vicinior est terrae, sed etiam quia quinque fere partibus aliquoties, sive etiam sex solaris cursus terminos in meridiem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ australia signa lunã currentem mułto
inferius ac uiciniꝰ terrȩ quam solem cũ
eisdem moratur in partib cireumire
uiderimus: quia uidelicet multo infe¬
rius ñ solum sole s & uenere a mercu¬
rio que mnfiine stellax sunt. luna in con¬
finio aeris huius turbulentia puri
decurrit etheris. Deniq mułti philoso¬
phoꝵ solem ab eẽ aluna undeuginti par¬
tes. quanitas lunam ipsam a t̾ra. ꝓdidert̃.¬

Expanded text:
 Australia signa currentem, multo inferius ac vicinius terrae quam solem, cum iisdem moratur in partibus, circuire viderimus, quia videlicet multo inferius non solum sole, sed et Venere ac Mercurio, quae infimae stellarum sunt, luna in confinio aeris hujus turbulenti et puri decurrit aetheris. Denique et multi philosophorum solem abesse a luna undeviginti partes, quantas lunam ipsam a terra prodider
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa signa  si ñ forme figura. regionũ
tñ suarũ coniunctione et computandi
sibi ratione coherent. De quib poeta.
Iecireo certis dimensum partib orbeos
a colloquente quam a seribente fiunt.¬
Sane qui ade planetax quarum ꝑ signi¬
ferum circłm meatus ẽ. ordine et tp̃re
supͣmemorauimꝰ: tm̃ nẽ dicamꝰ. quia
sol.ccͥ c. lxxͦ. dieb & sex horis. luna.xxuii.
dieb & .uiii. horis dodiaci ambitũ lustnͣt.
Singła signa sol tͥcenis dieb et denis
horis ac semisse. Luna autem bmis di

Expanded text:
omnia signa, etsi non formae figura, regionum omnia signa, etsi non formae figura, regionum tamen suarum conjunctione et computandi sibi ratione cohaerent, de quibus poeta: Idcirco certis dimensum partibus orbem, a colloquente quam a scribente fiunt.Sane quia de planetarum quarum per signiferum circulum meatus est ordine et tempore supra memoravimus, tantum nunc dicamus quia sol CCCLXV diebus et VI horis, luna XXVII diebus et VIII horis, zodiaci ambitum lustrant; singula vero signa sol tricenis diebus, denis horis ac semisse, luna autem binis di
Abbreviated transcription (Latin):
ad inferiora sttu. odiaei. e siguferi
circłi. Quintum leonis. a parce qua sol
in medio iulii. Sex tum uirginis. ab ea
qua sol in medio augusti. Septimum
libre. ab ea qua in medio septembri eir¬
cumagit᷑ inchoat oriri. Qua ꝓpt̾ & in oe¬
s iuxta enueleatiorem sententiã aliqͦt¬
partib priꝰ locum autumnali prebet
equinoctio. Hinc uergente adbrumra¬
lem donã signifero: octauum scorpionisS
signum a parte quam in medio octobri.
Nonum sagutarii ab eaquam in me-¬
dio nouembri: decimum capͥcorm ab
ea qmͣ in medio decembri sol inhabitat.
caput attollit. et ꝓpt̾ea ut uusgo ereditur
in octaua sua parte. ut uͦ egyptꝰ mater
artium doc&e aliquot partibi antea bru¬
mali solsticio dedicat mansionẽ. Dem
reuerso ad altiora signiferi cur su circuli. un¬
decimũ a quarii sidus a parte solari mecfian¬
te ianuario. duodecimum piscium ab ea¬
dem parte februarii uerticem erige̾ns. fi¬
nit᷑ in medio martii: ubi aries subseq̃ns
ortus sui pandit initiuos. Siquidem

Expanded text:
ad inferiora situ zodiaci, id est, signiferi circuli; quintum Leonis signum a parte qua sol in medio Julii; sextum Virginis ab ea qua in medio Augusti; septimum Librae ab ea qua in medio Septembri circumagitur inchoat oriri, quapropter esed juxta enucleatiorem sententiam aliquanto prius, locum autumnali praebet aequinoctio. Hinc vergente ad brumalem zonam signifero octavum Scorpionis signum a parte quam in medio Octobri, nonum Sagittarii ab ea quam in medio Novembri, decimum Capricorni ab ea quam in medio Decembri sol inhabitat caput attollit, et propterea, ut vulgo creditur, in octava sua parte, ut vero Aegyptus, mater artium, docet, aliquot partibus antea, brumali solstitio dedicat mansionem; dein, reverso ad altiora signiferi cursu circuli, undecimum Aquarii sidus a parte solari mediantis Januarii; duodecimum Piscium ab eadem parte Februarii verticem erigens, finitur in medio Martii, ubi Aries subsequens ortus sui pandit initium, si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
quod de uno decembri specialit dicit.
de cet̾is itiq gn̾alit̾ intelligendum sig¬
naluit. quia uidelicae singła queq signoꝵ
medio suo mense terminent᷑: a medio
priore sumant exordiuim. De quoꝵ posi¬
tione strictim nescientes instruere obse¬
cro scientib oneri non sit. Undiq gy tu
celi rotundissimũ ꝑ lineã dodiaci eireuli
quasi ꝑ zonam quandam amplissimȩ spere
circundatam. distinctiordines gemmarũ
auodecim. sese mincem contingentiuos¬

Expanded text:
quod de uno Decembri specialiter dixit, de caeteris utique generaliter intelligendum signavit, quia videlicet singula quaeque signorum medio suo mense terminentur, a medio priore sumant exortum. De quorum positione strictim nescientes cum instruemus, obsecro scientibus oneri non sit. Undique gyrum coeli rotundissimum per lineam zodiaci circuli quasi per zonam quamdam amplissimae sphaerae circumdatam, distincti ordines geminarum XII sese invicem contingentiu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ mnore qmͣ duax spacio horaruos
uel oriri uł occide. uł de loco possint
mouere. Singlis tricene partes ob tri¬
cenos dies quib a sole lustrant᷑ asscri¬
bunt᷑. Decem semis hore que plus st.
ñ reddunt: simul compittari negligui¬
tur. At tam̃ & ipse duodecies circuacte
addiderunt patebit. Completꝰs solis an-
quinq dieb & quadrante ꝑficiet᷑. Pri¬
mũ gͥ arietis signũ in illa celi parte qmͣ
in medio martii mensis soltenet oriri
incipit. consummat᷑ in illa qua in me¬
s ueriꝰ iuxta egyptios qui calculationiᷤ
p̃ omnib gnari sunt in quarta sua
parte locum equinoctii u̾nalis often¬
dit. Seditauri: ab illa celestis circli
parte qua in medio aprił sol circũfert᷑.
orͣtus initium faciens complet᷑ in ea qm
ipͣse in medio seruat maii. Terciũ gemi¬
noꝵ aparte signiferi: qmͣ sol in medio oraii.
Quartum cancri ab ea qmͣ in medio lu¬
strat unii. facit principiũ ortꝰ. Et ideo
iuxta quosdam in oetaua sua parte

Expanded text:
ut non minore quam duarum spatia horarum, vel oriri, vel occidere, vel de loco possint moveri. Singulis tricenae partes, ob tricenos dies, quibus a sole lustrantur, ascribuntur decem et semis horae, plus sunt horarum, non reddunt simul, et computari negliguntur. Attamen et ipsae duodecies circumactaaddiderint, patebit, completusque solis annuquinque diebus, et quadraginta perficiturmum igitur Arietis signum in illa coeli parte quam in medio Martii mensis sol tenet oriri incipit, consummatur in illa, qua in mesed verius juxta Aegyptios, qui calculationibus prae omnibus gnari sunt, in quarta sua parte, locum aequinoctii vernalis ostendit. Secundum Tauri ab illa coelestis circuli parte qua in medio Aprilis sol circumfertur ortus initium faciens, complet in ea quam ipse in Maii medio servat. Tertium Geminorum a parte signiferi quam sol in medio Maii; quartum Cancri ab ea quam in medio lustrat Junii facit principium ortus, et ideo juxta quosdam in octava sua parte
Abbreviated transcription (Latin):
ad recipienda uasa diuersigñis re-¬
posuit. una tñ benedictione scĩfica¬
tam parauit: quia nimirum una ẽ
domus patris non manufacta et̃na
cipiendos omnes timentes se ac dili¬
gentes. Dñs enim benedicit pusillos
cum maioribys. aoꝯe

Expanded text:
ad recipienda vasa diversi gead recipienda vasa diversi generis; una tamen benedictione sanctificata paravit, quia nimirum una est domus Patris non manufacta, aetercipiendos omnes, quos timentes se ac diligentes Dominus benedicit, pusillos cum majoribus. E
Abbreviated transcription (Latin):
cum natubali ingeniop̾ditos suo repletͣs
sp̃u. ad consid̾anda in lege sua mirabi¬
lia illuminat. Sc̃ificat &e uasa: cum
omib gn̾aliter eccłȩ filiis. eiusdem
sp̃s gr̃am largitur ⁊ & ad amanda illos
&̃ ad appetenda dona ꝓpetue salutis
inflaminat. Hoc autem argentum
hoc aurum hec scĩficata uasa salo
ctoꝵ uidl̃ et ceteroꝵ fidelium cetum
ingaudium regni cȩlestis introducit.
nĩs argentea siue aurea in thesauris do¬
mus dñi: qnͣdo eos qui multitudine dul¬
cedinis eius frui meruerunt abscondit
in abscondito uultus sui aconturbatione
quia et una est eccła in qua om̃s conti¬
nentur electi quantislib⁊ meritis di¬
stent. et una ae non diu̾sa ẽ patria illa
cȩlestis que electis ꝓmittitur omnib
quamius sicut stella astella in clarita¬
te differt. ita et resurrectio mortuoꝵ.
Quod utrũq uidex ipse ac distͥbutor
p̃mioꝵ dñs una sententia demonstra¬
salomon. s multos in eathesauros

Expanded text:
cum naturali ingenio praeditos suo replens cum naturali ingenio praeditos suo replens Spiritu ad consideranda in lege sua mirabilia illuminat. Sanctificat et vasa, cum omnibus generaliter Ecclesiae filiis ejusdem Spiritus gratiam largitur, , et appetenda perpetuae salutis dona inflammat. Hoc autem argentum, hoc aurum, haec sanctificata vasa Salomctorum videlicet, et caeterorum fidelium coetum in gaudium regni coelestis introducit. neris, argentea sive aurea in thesauris domus Domini, quando eos qui multitudine dulcedinis ejus frui meruerint abscondit in abdito vultus sui, a conturbatione quia et una Ecclesia in qua omnes continentur electi, quantumlibet meritis distent. Et una ac non diversa est patria illa coelestis, quae electis promittitur omnibus, quamvis sicut stella a stella differt in claritate, ita et resurrectio mortuorum. Quod utrum judex ipse ac distributor praemiorum Dominus, una sententia demonstramultos in ea thesauros
Abbreviated transcription (Latin):
cat. alioquin quandiu statꝰ huiꝰ scłi gerit᷑
lũ tñ in hac uita dum taxait cõmoran¬
dem absq pecc̃o ẽẽ tribuit: nãq hoc
donũ fute uite beatitudini reseruat.¬
ꝑfecit ergo rex salomon om̃e opus templi
sui et hoc dedicationi aptum reddidit
cũ tͥns¬
latos de hac uita electos suos ęt̃num ꝑducit
ad regnum. Quod bene significatur & in
eo quod templum septẽ annis edificatũ ẽ:
octauo autẽ ꝑfectum et dedicatum est.
Septem namq dieb omẽ hoc tempus
uoluitur. octaua ẽ dies iudicii et resur¬
rectionis fut᷑ẽ: de qua psalmus septi¬
mus et undecimꝰ attitulati sunt. Cui
uidł tempori conuenit apte qđ sequit᷑.
Et intulit que sanctificauerat dauid
gentũ namq ad nitorem eloquentiȩ
aurum ad splendorem sapĩe: uasa ge
nis argentum : cum ds pater eloquen¬
tes quosq gr̃a scĩ sp̃s ad loquendum u̾¬
bum eu̾ngłii confortat. Sc̃ĩficat aurũ:

Expanded text:
cat. Alioquin quandiu status hujus saeculi geritur, cat. Alioquin quandiu status hujus saeculi geritur, lum tamen in hac duntaxat vita commorantem absque peccato esse tribuit, namque hoc donum futurae vitae beatitudini reservatficit vero omne opus templi sui, et hoc dedicationi aptum reddit, cum translatos de hac vita electos suos aeternum perducit ad regnum. Quod bene significatur etiam in eo quod templum septem annis aedificatum est, octavo autem perfectum ac dedicatum est. Septem namque diebus omne hoc tempus volvitur; octava est dies judicii et resurrectionis futurae, de qua psalmi sextus et undecimus attitulati sunt. Cui videlicet tempori convenit apte quod sequitur: « Et intulit quae sanctificaverat David gentum namque ad nitorem eloquentiae, aurum ad splendorem sapientiae, vasa gennis argentum , cum Deus Pater eloquentes quosque gratia sui Spiritus ad loquendum verbum Evangelii confortat. Sanctificat aurum,
Abbreviated transcription (Latin):
auro erant. Si ostia domus intĩoris seĩscõꝵ
sis int̾itum uite celestis reserant. & ostia do¬
mus templi doctores scĩ sunt & sac̃dotos
qui instruendo. baptitando. dnĩci corpo
quid cardines utroꝵq ostioꝵ nisi sensus
lectioni sui conditoris adherent. ut eo
ministium diuinitꝰ sibi delegatum recte
compleant. quo a uoluntate illiꝰ cui mi¬
nistrant numqm ocłos auertunt: Aꝑi¬
untur enĩ claudunturq ostia tempore
congruo: s nullo suum cardinẽ tempo¬
re deserunt: quia et angłi et homines
scĩ. siue in hac uita fidi. seu in illa speciei.
fideles atq electos suscipiant. semꝑ ani¬
mũ in radice dileonis fixum tenent.
Unde bene idem cardines exauro esse
facti ꝑhibentur ꝓpt̾̃ uidł uel meritũ
ꝓpriȩ claritatis uel illiꝰ qm hñt indm̃
caritatis. Et ꝑfecit omẽ opus quod
fecit salomon in domo dñi. Cum rex
pacificus nr̃ in die nouissima om̃s ele¬
ctos resurrectiouis immortalitate głifi¬

Expanded text:
auro erant . Si ostia domus interioris sancti sasis introitum vitae coelestis reserant , et ostia domus templi doctores sunt sancti ac sacerdotes, qui instruendo, baptizando, communicando quid cardines utrorumque ostiorum, nisi sensus lectioni sui conditoris adhaerent, ut eo ministerium divinitus sibi delegatum recte compleant, quo a voluntate illius, cui ministrant, nunquam oculos avertant? Aperiuntur enim et clauduntur ostia congruo tempore, sed nullo suum cardinem tempore deserusancti sive in hanc vitam fidei, sive in illam speciei fideles atque electos suscipiant, semper animum in radice dilectionis fixum tenent. Unde bene idem cardines ex auro esse facti perhibentur, propter videlicet meritum propriae claritatis, vel illius quam habent in Deum charitatis. Et perfecit ofaciebat in domo Domini, cum Rex pacificus noster in die novissima omnes electos resurrectionis immortalitate glorifi
Abbreviated transcription (Latin):
titudo adorare. siue ad uerbum audien¬
dum confluere solebat. carnaliũ in sc̃a
eccła uitã. moresq: figuralit̾ insinuat:
pocum dedi non escam. Qui ꝑ basilicã
grandem idõ de signantur: quia absq
ulla dubitatione. multo maiorẽ in sc̃a
numero prestantior: tantũ subcumbit
merito. Unde apte basilica hec grandis
et si psa płimos capit. non eos tamen in in¬
t̾iora templi deaurati. non ad altaris offĩ¬
cium. non adipsum saltim atrium sacer¬
dotum intromittit: quia carnales quiq
atq infirmi adhuc in eccła et si ob meri¬
tum caste fidei ac pietatis deo deuote ad
electoꝵ sortem ꝑtinent. longe tñ ab ẽ. ut
illis equentur. qui cum fidicia ꝓbantur.
que ꝑ me non efficit. xp̃c in obedientiam

Expanded text:
multitudo adorare sive ad verbum audienmultitudo adorare sive ad verbum audiendum confluere solebat, carnalium in sancta Ecclesia vitam moresque figuraliter insinuat, potum dedi, non escam. » Qui bene per basilicam grandem designantur, quia absque ulla dubietate multo major est in sanumero praestant, tantum succumbunt merito. Unde apte basilica haec grandis, etsi plurimos capit, non eos tamen in interiora templi deaurati, non ad altaris officium, non ad ipsum saltem atrium sacerdotum intromittit, quia carnales quique atque infirmi in Ecclesia, etsi ob meritum castae fidei ac pietatis Deo devoti ad electorum sortem pertinent, longe tamen abest ut illis aequentur, qui cum fiducia dicere quae per me non effecit Christus in obedientiam
Abbreviated transcription (Latin):
rie cognitione simplicit̾ utam᷑. Edifici
in scã eccła &e sublimium uitam expri¬
mit uiroꝵ. eoꝵ uidelicet. qui &e excellentia
uirtutum dño appropinquare. et aliis uer¬
bo atq oꝑe ducatum solent ostendere sa¬
lutis. Sacerdos nanq ab eo latine nom̃
norib debeat. Quo nomine in script᷑is
mistice non soli altaris ministri. ep̃i ui
delicet ⁊ p̾sb̾ri: s sic omes utiq censent᷑.
qui altitudine recte conuersationis ac
doctrine salutaris eminent: nec sibimet¬
corpora sua hostiam iuuentẽ. scãm deo
placentem exhibent. Neq enim ep̃isso
regale sacerdotium. gens scã. ppłs acqui¬
sitionis. Cuiꝰ honore dignitatis etiam
antiquus dei ppłs erat insignitus: dicen¬
te ipso ad moysen. Hec dices doniui iacob:
&e annuntiabis filiis isrł. Et paulo post.
Et uoseritis mͥ regnum sacerdotale: et
gens scã. Basilica uͦ grandis que erat extͣ
atrium sacerdotum in qua omĩs mul

Expanded text:
riae cognitionem simpliciter utamur. Aedificiriae cognitionem simpliciter utamur. Aedificiin sancta Ecclesia et sublimium vitam exprimit virorum, eorum videlicet qui et excellentia virtutum Domino appropinquare, et aliis verbo atque opere ducatum solent ostendere salutis. Sacerdos namque ab eo Latine nomen minoribus debeat: quo nomine in Scripturis mystice non solum altaris videlicet et presbyteri, sed omnes utique censentur, qui altitudine rectae conversationis ac doctrinae salutaris eminent, nec sibimetcorpora sua hostiam viventem, sanctam, Deo placentem exhibent; neque enim episcopregale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis . Cujus honore dignitatis etiam antiquus Dei populus erat insignitus, dicente ipso ad Moysen: Haec dices domui Jacob. et annuntiabis filiis Israel ; et paulo post: Et vos eritis mihi regnum sacerdotale, et gens sancta. Basilica vero grandis, quae erat extra atrium sacerdotum, in qua omnis populi
Abbreviated transcription (Latin):
seruidñi. Qui statis in domo dñi: in
atriis domusdĩ nr̃i. In his porticib
aliq̃ dñs sedebat docens. qnͣdo a temp¬
tantib pħariseis mulier illa adultã
iudicanda oblataẽ. In his inuenit em̃¬
tes et uendentes oues et boues ae colũbas:
hosq cum suis mercimoniis elimina¬
uit a templo. In his petrus ⁊ roħes clau¬
dum inuenientes sa nauerunt. ac se
In his adorabat omnis multitudo ppłi
qñ incensum ponenti ⁊acharie angłs
ad altare thimiamatis apparuit: eumq
de p̾cursoris dñi natiuitate ꝑdocuit.
Hon autẽ hec atria cum porticib suis
aspectum templi de longe spectantib
abscond̾e pocuert̃: quialocus in quo
templumerat situm. ꝗmulto sublimior
erat. quam ubi fundate porticus fuere.
erecte tantum ad uerticẽ usq mon-¬
tis in quo studioso lectori eredidimus
intimanda. Uerum in eis quecumq
scripta sacra referre commodum dux̃.
figas misterioꝵ queramus: cetĩs ꝓ histo¬

Expanded text:
servi Domini, qui statis in domo Domini, in servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri . » In his porticibus aliqua Dominus sedebat docens, quando a tentantibus Pharisaeis mulier illa adultera judicanda oblata est . In his invenit vendentes et ementes oves, boves et columbas: hosque cum suis mercimoniis eliminavit e templo . Et his Petrus et Joannes claudum invenientes sanarunt, ac secIn his orabat omnis multitudo populi, quando incensum ponenti Zachariae angelus ad altare thymiamatis apparuit, eumque de praecursoris Domini nativitate perdocuit . Non autem haec atria cum porticibus suis aspectum templi de longe aspectantibus abscondere potuerunt: quia locus in quo templum erat situm, multum sublimior erat, quam ubi fundatae porticus fuere. erectae tantum ad verticem usque moni studioso lectori credidimus intimanda. Verum in eis quaecunque Scriptura sacra referre commodum duxit, figuras mysteriorum quaeramus, caeteris per histo
Abbreviated transcription (Latin):
triformi edificioꝵ p̾sidio ab omĩ erat par¬
te munitum: facto pauimento sub diuo
int̾ edificia singła de marmore. & parie¬
tib domoꝵ interiorib hoc ẽ eis qui ad
templum respiciebant factis in colum¬
nisuero exteriorib solidis. sicq fiebat.
ut omnis struct᷑a templi ꝑ graduum ess
in ipsum templum sacerdotes purifi¬
in intimum atrium basilicȩ maioris
iudei uiri purificati. stantes ae orantes
sub diuo si serenum ess. s tempestas.
in porticus ꝓximas sese recipientes:
in exteriꝰ atrium mulieres iudee¬
⁊ purificate: in extremumatͥum
ex gentib usq ad sextum purificatiõis
diem. Hec ut in pict᷑a cassiodori in ue¬
curauimus. Recte eum ab antiquis
hsc uideis didicisse nequiuerunt tam
eruditum uoluisse in exemplũ legendi
ꝓponere que non ipse prius uera esse cog¬
nouiss Hec sunt loca quoꝵ menunit
sup̾mus graduum psalmus qui ita in¬
cipit. Ecc̾e nunc benedicite dnm om̃s

Expanded text:
triformi aedificiorum praesidio, ab omni erat partriformi aedificiorum praesidio, ab omni erat parte munitum: facto pavimento sub divo, inter aedificia singula de marmore et parietibus domorum interioribus, hoc est, eis qui ad templum respiciebant factis in columnis, exterioribus vero solidis. Sicque fiebat, ut omnis structura templi per graduum esset in ipsum templum sacerdotes purifiin intimum atrium basilicae majoris viri Judaei purificati stantes et orantes sub divo, si serenum esset: si tempestas, in porticus proximas sese recipientes. In exterius atrium mulieres viduae purificatae. In extremum atrium ex gentibus usque ad sextum purificationis diem, haec ut in pictura Cassiodori disticuravimus: rati eum ab antiquis haec Judaeis didicisse, neque virum tam eruditum voluisse exemplum legendi proponere, quae non ipse prius vera esse cognovisset. Haec sunt loca, quorum meminit supremus graduum psalmus, qui ita incipit: « Ecce nunc benedicite Domino omnes
Abbreviated transcription (Latin):
lem plagam. ad quam usq ppłs hostia s
ce sacrificia inferebat: inde susripien¬
da a sacerdotib atq ad altare ꝓferenda.
De exteriori uͦ atrio quod uerba dierũ
basilicam gͣndem uocant: ita scribit
iosephus. Extrinsecꝰ autem huiꝰ templi
aliam edificauit aulam quadrangłi sce¬
mate factam erigens maximas porticꝰ.
& portas excelsas &e amplas ꝑ quatuor
mundi partes in eo constituens: quaꝵ
singule ad unumquemq uentũ qua¬
tuor angulis attendebant: ubi aureas
ianuas collocauit. Et paulo post. In
uero porticus cassiodorus senator in
pict᷑a templi qmͣ in panadente posu¬
it. ut ipse in psalmorum expositione
cominemorat. triplici ordine distin¬
xit: primum uidelicet ordinem po¬
nens extͣ atrium sacerdotum exomni
parte ꝑ quadrum. scđm eodem mͦ extͣ
intimas porticus undiq uersum in
giro: extremum similit̾ ex omĩ lat̾e pͥoꝵ
porticuum incirciutu. sicq templum

Expanded text:
lem plagam, ad quam usque populus hostias suas lem plagam, ad quam usque populus hostias suas et sacrificia inferebat, inde suscipienda a sacerdotibus atque ad altare proferenda. De exteriori vero atrio, quod Verba dierum basilicam grandem vocant, ita scribit Josephus: Extrinsecus autem hujus templi, aliam aedificavit aulam quadranguli schemate factam. Erigens maximas porticus atque latas, et portas excelsas et amplas per quatuor mundi partes in eo continens, quarum singulae ad unumquemque ventum quatuor angulis attendebant, ubi aureas januas collocavit. Et paulo post: In vero porticus, Cassiodorus Senator, in pictura templi quam in Pandectis posuit ut ipse in Psalmorum expositione commemorat triplici ordine distinxit. Primum videlicet ordinem ponens extra atrium sacerdotum ex omni parte per quadrum. Secundum, eodem modo extra intimas porticus, undique versum in gyro. Extremum, similiter ex omni latere priorum porticuum in circuitu. Sicque templum
Abbreviated transcription (Latin):
atrium interiꝰ trib ordinib lapidũ
De interiore atriobreuit loquitur: de
ext̾iore prorsus tacere uidetur. Uerum
in uerbis dierum utriꝰq fit mentio: ubi
ita scriptum ẽ. Fecit etiam atrium sac̾¬
dotum & basilicam grandem: ⁊ ostia in
basilica que texit aere. Atrium gͦ init̾iꝰ s
quod uocatur sacerdotum eo quod sac̾¬
dotes &e leuite in eo ministrent. ex omĩ
parte erat templo circundatum: ab ori¬
ente unde in templum ingressus mul¬
to longiꝰ a templo quam acetĩs tribus
plagis secretum: quia nimirum in ea
plaga in facie templi fiebant minist̾ia¬
scõꝵ: ibi altare eneum ad hostias dño
offerendas: ibi decem luteres ad lauan¬
das easdem hostias. ibi mare eneumerat
positum ad lauandas manus pedesq
sacerdotum cum ad ministrandum
intrarent. Habebat autẽ hoc atrium
tres cubitos altitudinis ut iosephus
narrat: quatinus ab ingressu templi
cetõs ꝓhib̾et. & solis sacerdotib hoc licere
significaret. Eratq ianua ad orienta

Expanded text:
atrium interius tribus ordinibus lapidum De interiore atrio breviter loquitur, de exteriore prorsus tacere videtur. Verum in Verbis dierum utriusque fit mentio, ubi ita scriptum est: Fecit etiam atrium sacerdotum et basilicam grandem, et ostia in basilica quae texit aere . Atrium ergo interius, quod vocatur sacerdotum, eo quod sacerdotes et Levitae in eo ministrarent, ex omni parte erat templo circumdatum, sed ab Oriente, unde templi erat ingressus, multo longius erat a templo, quam a caeteris tribus plagis secretum, quia nimirum in ea plaga, id sanctorum; ibi altare aeneum ad hostias Domino offerendas, ibi decem luteres ad lavandas easdem hostias, ibi mare aeneum erat positum ad lavandas manus pedesque sacerdotum, cum ad ministrandum intrarent. Habebat autem hoc atrium tres cubitos altitudinem, ut Josephus narrat , quatenus ab ingressu templi caeteros prohiberet, et solum sacerdotibus hoc licere signi
Abbreviated transcription (Latin):
globoẽe uideat᷑: deinde ne dñica die
luna .xiii. constituta ieuinare cogam᷑.
indecentem rem illicitamq facientes.
debemus neq consequens ẽ ut sunsab¬
septimanam sequentẽ debere difterr
sicut paulo suꝑius ꝯpͣhendi ñ tñ ex hac
dilatione p̃uaricatione aliqua cͥca paᷤ¬
na indominicum incurrerit diem
eo quod ineo ieuinare ñ liceat ꝓximã
septimanã differri necẽe ẽ diem pas¬
che. Nulla enim ex hoc imminutio
fieri pas che uidet᷑ qi ip̃i sequentes dies
complectunt᷑ et reliquos: Argumen¬

Expanded text:
globo esse videatur; deinde, ne Dominica die globo esse videatur; deinde, ne Dominica die luna decima quarta constituta jejunare cogamur, indecentem rem illicitamque facientes, debemus, neque consequens est, ut si in Sabseptimanam sequentem debere differri, sicut paulo superius comprehendi, non tamen ex hac dilatione praevaricatione aliqua circa pasna in Dominicum incurrerit diem, eo quod in eo jejunare non liceat, in proximam septimanam differri necesse est diem Paschae, Nulla enim ex hoc imminutio fieri Paschae videtur, quia ipsi sequentes dies complectuntur et reliquos. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
mel appellatꝰ inuenit᷑ frequent᷑ in
sui pasche pͥncipiũ sanciri p̃cipiunt.
Sunt qui in altam partem mnuia u̾ita¬
tis ⁊ non minore labant᷑ errore cũ
scͥptura p̾cipiat uia regia gradiendũ
⁊ neq ad dext̾am neq ad sinistram
ad.xx. dñicum pasche obseruandũ
dec̾nendo p̃ocupant sepius initrum
pasche legalis dum quod ipsa in .xiiii.
luna fieri statuit. illi. in xiii. conu̾tũt¬
⁊ quod de .xxi. statuit scam eam iͭ ce-¬
lebrandũm consecrans. qͣi hec ad pas¬
cha minime ꝑtineat funditus contem¬
pmint. Quos int̾ alios fidei actionis
catholice defensores etiam beatus te¬
ophilus alexandrie antistes eccłiȩ
manifesta rõne deuincit scͥbens im¬
ꝑatori theodosio maiori: s qͥa accid̾e
.xiiͦii. lune m̃sis pͥmi nonnulli inerro¬
traria fac̾e. conuenit itaq diligent̃ adu̾¬
iunium quod consequens ñ est quia
nec ipsa lex p̃cipit maxime cum et lum̃
ip̃ius lune imꝑtectum adhuc in ꝓpͥo

Expanded text:
mel appellatus invenitur, frequenter in mel appellatus invenitur, frequenter in sui paschae principium sanciri praecipiunt. Sunt qui in alteram partem a via veritatis, sed non minore labantur errore, cum Scriptura praecipiat via regia gradiendum, et neque ad dexteram neque ad sinistram am Dominicum Paschae observandum decernendo, praeoccupant saepius initium paschae legalis, dum quod ipsa in decima quarta luna fieri statuit, illi in decimam tertt quod de vigesima statuit, sanctam eam et celeberrimam consecrans, quasi haec ad pascha minime pertineat, funditus contemnunt. Quos inter alios fidei et actionis catholicae defensores etiam beatus Theophilus, Alexandrinae antistes Ecclesiae, manifesta ratione devincit, scribens imperatori Theodosio maquartae lunae mensis primi nonnulli in errotraria facere. Convenit itaque diligenter adverjunium, quod consequens non est, quod nec ipsa lex praecipit, maxime cum et lumen ipsius lunae imperfectum adhuc in proprio
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑam imniolantes ⁊ comedentes ag¬
ni immacłati carnem sanguinẽq illiꝰ
ad repellandum extͣminatorem nr̃i
chalium celebrantes sollemna mis¬
sarum. sp̃alem suꝑaremus egyptum¬
atq illucescente mane in luna.
lebritatis legitimos a mane.xu. diei
dñicum octauarum pasche cum de¬
bita ueneratione compleremus. Sed
qm̃ sune dies eabem diu̾sas septima-¬
ne deuoluitur inferias inde fit ut qͥ
ꝓpt̃ resurrectionẽ nr̃iredemptoris indiẽ
dominicum pasche initium seruare
docemur. Aliquotiẽs nr̃as festiuitas
UͫIͦI. pꝰlegalium atimors exordium die
sumat initium. Nontñ unqũã contm-¬
gat ut ñ nr̃a sollemnitas pas chalis
aliquem legalium pasche dierum se¬
pe autem intra se omnes complectat᷑.
quia ⁊ legittimum pas che pͥncipium
nunquam hñt ⁊ crebro euenit ut nul¬
lum dierum qui lege p̃scͥpti sunt. in
sua pas chali obseruatione conseqͣnt᷑:
in choari p̃cepta: asua ꝓrsus festiuita¬
chali institutione ꝑ moysem nec se¬

Expanded text:
eram immolantes, et comedentes agni immaculati carnem, sanguinemque illius ad repellendum exterminatorem nostrchalium celebrantes solennia missarum, spiritualem superaremus Aegyptum illucescente mane in luna dlebritatis legitimos a mane quinti deDominicum octavarum Paschae debita cum veneratione compleremus. Sed quomodo lunae dies eadem diversas septimanae devolvitur inferias; inde fit ut qui propter resurrectionem nostri Redemptoris in Dominicum diem Paschae initium reservare docemur, aliquoties nostra festivitas septimo post legalium azymorum exordium die sumat ingressum, non tamen unquam contingat ut non nostra solennitas paschalis aliquem legalium paschae dierum, saepe autem omnes intra se complectatur. quia et legitimum paschae principium nunquam habent, et crebro evenit ut nullum dierum qui in lege praescripti sunt, in sua paschali observatione consequanturinchoari praecepta, a sua prorsus festivitachali institutione per Moysen nec se
Abbreviated transcription (Latin):
circłi locus. amplectit᷑ lunas
.xiiii. p̃mi mensis q̃ paschał dominice
diem singłis annis abso omni ambi¬
guitate demonstrent. Nam que post
xiiii. lunam dominica dies oceͤrit ipsa ẽ
paschał domiice resurrettionis dies

Expanded text:
circuli locus amplectitur lunas XIIII primi mensis, quae paschalis dominicae diem singulis annis absque omni ambiguitate demonstrent; nam quae post XIIII lunam Dominica dies occurrit, ipsa est paschalis dominicae resurrectionis dies.
Abbreviated transcription (Latin):
maiaꝵ suum uespe ꝓc̃esum t̾ris ostend̾.
Quib t̾minis ꝑ annoᷤ denos ⁊ nouenos¬
legali tempore pas chalis obseruantie
discursus constat ẽẽ comp̃hensos. Q
si fieri pot̃ ut eademomnnb annis sab¬
bi die luna .xiiii. contigiss et nil nr̃e
paschał obseruantie tp̃s alegali dis¬
creparet. Nam ⁊ ipͣsi iuxta legis edie¬

Expanded text:
sum terris ostendit, quibus terminis per annos denos et novenolegali tempore paschalis observantiae discursus constat esse comprehensos; et si fieri posset ut eadem omnibus anni Sabbati die luna decima quarta contigisset, nil nostrae paschalis observantiae tempus a legali discreparet. Nam et ipsi, juxta legis edi
Abbreviated transcription (Latin):
claritatem illam quam in cȩlesti patria iaspe
Quȩ nimirum claritas trabium aurea illis so.¬
lum modo qui templum intͣuerant patebat::
quia quam sit magna multitudo dulcediniᷤ
dei quan abscondit timentily se et ꝑfecit
sꝑantib in se soli nouerunt illi qui regnũ
celeste meruerunt intrare. Et tamen nos
cum uitã. ⁊ passiones. ⁊ doctrinam scõꝵ cer¬
nentes siue in seript᷑is legentes ad bene faei¬
endum exemplo excitamur eoꝵ quasi in
capitib trabium foras apparentib ad et̾na
fidelit̾ adheremꝰ. Possumꝰ hec ĩ de scĩsm
hac uita adhuc positis intellig̾e: quoꝵ
puritatem dilectionis. qua in secreto cor¬
dis coram dño refulgent inspic̾e neqͥmꝰ:
et tam̃ ex eis quȩ loquendo uelagendo uel
patiendo foras ostendunt. auxilium nr̃ȩ
salutis inuenimus:¬

Expanded text:
claritatem illam, qua in coelesti patria in aspclaritatem illam, qua in coelesti patria in aspuntiat. Quae nimirum claritas trabium aurearum illis solummodo, qui templum intrabant, patebat, quia quam sit magna multitudo dulcedinis Dei, quam abscondit timentibus se , et perfecit sperantibus in se, soli norunt illi qui regnum coeleste meruerunt intrare. Et tamen cum nos vitam, passiones, doctrinas sanctorum cernentes, sive in Scripturis legentes, ad benefaciendum exemplo eorum excitamur, quasi in capitibus trabium foris apparentium a terra sfideliter adhaeremus. Possumus haec etiamhac vita adhuc positis intelligere, quorum puritatem dilectionis qua in secreto cordis coram Domino refulgent, inspicere nequimus. Attamen ex eis quae loquendo, vel agendo, vel patiendo foras ostendunt, auxilium nostrae salutis invenimus
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ꝑcircuitum forinsecus: ut non tũ¬
inherent muris templi. T̃ rabes gͦ quȩ intͥn¬
secus domũ muniebant et ornabant. tante
erant longitudinis ut capita eõꝵ foriserꝰ
ꝓminerent: infimo quidemordine cubitoꝵ
septem: in mediosex: insupremo quinq et i
in eisdem capitib eoꝵ tabulata compon̾ent᷑.
nequaqͣm muris templi infixa s uxta muros
trabib que de muris exierant suꝑposita. Qͥđ
itaq ꝑtrabes domus quȩ tabulata portabans
nisi p̾dicatores sunt tẏpice designatr: quidũ
ipsi sublimem atq honorabilem in ȩccła dei
locũ tenent. infirmiores quosq ac fragiles
suis p̃dicationib ab infimoꝵ appetitu sustollt̃:
Legimus autẽ in libro paralipomenon quod
uestite. Quodita factum esse non dubiũ est.
essent laminis tecte: que uero foris parebant.¬
tagestabant. Quodgͦ extrinsecꝰ eminebat tͣbiũ
uitã scoꝵ quȩ nobis in t̾ris innotesc̾e pot̃ desig¬
nat: quod intꝰ in templo deauratum fulgebat.

Expanded text:
 circuitum forinsecus, ut non haererent muris templi. Trabes ergo quae intrinsecus domum muniebant et ornabant, tantae erant longitudinis, ut capita carum forinsecus prominerent, in infimo quidem ordine cubitorum septem, in medio sex, in supremo quinque, atque in eisdem capitibus earum tabulata componerentur, nequaquam muris templi infixa, sed juxta muros trabibus, quae de muris exierant, superposita. Quid itaque per trabes domus quae tabulata portabant, nisi praedicatores sunt typice designati? qui dum ipsi sublimem atque honorlocum tenent, infirmiores quosque ac fragiles, suis praedicationibus ab infirmorum appetitu sustollunt,Legimus autem in libro Paralipomenon, quod vestitae. Quod ita factum esse non dubium est,  aureis essent laminis tectae. Quae ta gestabant. Quod ergo extrinsecus eminebat trabium, vitam sanctorum, quae nobis in terris innotescere potuit, designat; quod intus in templo deauratum fulgebat,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuante domino de edificatione
templi. & in structura materiali spiri¬
talem dei mansionẽ questtͣi:. oportunũ
uidetur ut pͥmo de oꝑariis eiꝰ. qui uel
unde fuerint. simuł &e de ipsa materia
unde factum ẽ. aliqua dicaniꝰ. Namce hec
spiritalib grauida ẽẽ sacͣmentis: testatur.
apłs. qui ait. Omĩa in figura continge¬

Expanded text:
uvante Domino, de aedificatione templi, et in structura materiali spiritualem Dei mansionem quaesituri, opportunum videtur ut primo de operariis ejus, qui et unde fuerint, simul et de ipsa materia unde factum est, aliqua dicamus. Nam et haec spiritualibus gravida esse sacramentis testatur Apostolus, qui ait, Om
Abbreviated transcription (Latin):
co etenim salomon seruos yram cedere sibi
uoluit ligna de libano. qr doctores erant
seruis suis ad cedendum: s iccireo etiã ser-¬
uos suos simul adeẽ uoluit: ut ostend̾ent
cedentib cuiꝰ mensure ligna fieri deb̾ent.
Cuiꝰ rei figura in ꝑmptii ẽ: qi nimirũ apłi
certiꝰ uerbum ȩuangłii qđ a dño audiere
nouerunt: s gentiles ab errore conuer¬
transformati meliꝰ ipsos gentium errores
nouerant: ce quo certiꝰ nouerunt. eo ar¬
tificiosius expugnare atq euacuare di¬
dicerunt. Paulus quidem sacramentũ
euangłii quod ꝑreuelationẽ didicerat
meliꝰ nouit. ⁊ s dionisiꝰ meliꝰ reuincere
poterat falsam athenarũ doctrinã: qͦꝵ
cum errorib sillogissnos a puero & ar¬
gumenta cuncta nouerat. Cui sensu ꝯ¬
uenit apte qđ sequitur. Scis enim quia
non ẽ in ppło meo uir qui nouit ligna ce¬
dere: sic̃ sydonii. Non erat in ppło uidoꝵ¬
ubi diis corporaliter p̾sens docebat ullꝰ

Expanded text:
co etenim Salomon servos Hiram caedere sibi co etenim Salomon servos Hiram caedere sibi voluit ligna de Libano, quia doctiores erant servis suis ad caedendum; sed idcirco etiam servos suos simul adesse voluit, ut ostenderent caedentibus cujus mensurae ligna fieri deberent. Cujus rei figura in promptu est, quia nimirum apostoli certius verbum Evangelii, qui a Domino audire noverunt, sed gentiles ab errore convertransformati, melius ipsos gentium errores noverant; et quo certius noverunt, eo artificiosius hos expugnare atque evacuare didicerunt. Paulus quidem sacramentum Evangelii, quod per revelationem didicerat, melius novit, sed Dionysius melius revincere poterat falsa ethnicorum dogmata, quorum cum erroribus syllogismos a puero et argumenta cuncta noverat. Cui sensui convenit apte quod sequitur: Scis enim quod non est in populo meo vir qui noverit ligna caedere, sicut Sidonii. Non enim erat in populoubi Dominus corporaliter praesens docebat, ullus
Abbreviated transcription (Latin):
ingenio p̾claros ostendit. ꝓ quib cuncꝰ¬
tis oblationib gentilitas a dnõ donaer¬
pectat grẽ celestis: tricicũ uidelicet uer
bi dei: & oleum caritatis atq unctionis.
&e illuminationis sp̃s scĩ. sonuenit au¬
tem reb eccłe quod auxilium oꝑis scĩ
flagitans ait ad yram salomon. Precipe¬
gͥ seriuis tiuis ut p̾cidant mͥ cedros de li¬
bano: &e serui mei sint cum seriuistius.
Seruugitur yram qui p̾cidebant cȩdros
salomoni de libano doctores sunt electi de
gentibꝰ: quoꝵ officii ẽ. eos qui in hoc mundo
reb & gła letantur a suꝑbie fastu corrigendo
sternere: atq ad obsequium sui redemptoris
eoꝵ uota tranfferre. Cum quib uidelicet
seruis erant &e serui salomonis ac pariter
memorato instabant oꝑi: q pͥmi doctores
ex gentibꝰ necẽe habebant ipsoꝵ apłoꝵ qui
dei institur: ne si absq magistris docere
inciꝑent: magistri exist̾e̾nt erroris. Ircir¬

Expanded text:
ingenio praeclaros ostendit; pro quibuingenio praeclaros ostendit; pro quibus oblationibus cuncta gentilitas a Domino dona exspectat gratiae coelestis, triticum videlicetbi Dei, et oleum charitatis et unctionis, atque illuminationis Spiritus sancti. Convenit apte rebus Ecclesiae, quod auxilium operis sancti flagitans, ait ad Hiram Salomon: Praecipe igitur ut praecidant mihi cedros de Libano, et servi mei sint cum servis tuis. Servi quippe Hiram qui praecidebant cedros Salomoni de Libano, doctores sunt electi de gentibus, quorum officii est, eos qui in hoc mundo rebus et gloria laetabantur, a superbiae fastu corrigendo sternere, atque ad hoc secundum sui Redemptoris eorum vota transferre, cum quibus videlicet servis erant et servi Salomonis, ac pariter memorato instabant operi: quia primi doctores ex gentibus necesse habebant ipsorum apostolodei institui, ne si absque magistris docere inciperent, magistri existerent erroris; idcir
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in carne. dilectam sibi domũ. uideli¬
cet ȩcrłam edificare disponeret: non de
tores oꝑis elegit: nam de utroq populo
ministros sermonis assumpsit. Misit
Sram salomoni p̾ciosa de libano ligna
cedrina & abiegna. quȩ in domo dñi po¬
nerentur: qi conuersa gentilitas misit
ad dñm uiros quoͣdam ad sełm claros.⁊
s securi dominice increpationis. de mon¬
te suȩ suꝑbie iam deiectos ce humilicito᷑.
qui ad normã euangłicȩ ueritatis in¬
stituti. in ȩdificatione eccłe ꝓ suoquisq
merito uel tempore collocarentur. Mi¬
sit etiam artifices: qr conuersos ad uerã
sapientiam philosophos. qͥ gr̃ eruditioĩs
ppłis quoq regendis uire p̾ponentur.
dño gentilitas obtulit: qualis ipsis apłoꝵ
tempͦorib dionisiꝰ ariopagita: qualis
deinceps doctor suauissimꝰ & fortissimꝰ
martyr cypͥanꝰ: aliiq plurimi. Misit &
aurum quod in eadem significatione
accipitur qr nimirũ uiros sapientiȩ &e

Expanded text:
in carne Dominus dilectam sibi domum, videliin carne Dominus dilectam sibi domum, videlicet Ecclesiam aedificare disponeret, non de tores operis elegit; nam de utroque populo ministros sermonis assumpsit. Misit Hiram Salomoni praecisa de Libano ligna cedrina et abiegna, quae in domum Domini ponerentur: quia conversa gentilitas misit ad Dominum viros quondam ad saeculum claros, sed securi Dominicae increpationis de monte suae superbiae jam dequi ad normam evangelicae veritatis instituti, in aedificio Ecclesiae pro suo quique merito et tempore collocarentur. Misit etiam artifices, quia conversos ad veram sapientiam philosophos, qui gratia eruditionis populis quoque regendis jure praeponerentur, Domino gentilitas obtulit: qualis ipsis apostolorum temporibus Dionysius Areopagita, qualis deinceps doctor suavissimus et fortissimus martyr Cyprianus, aliique quamplurimi. Misit et aurum, quod in eadem significatione accipitur, quia nimirum viros sapientia et
Abbreviated transcription (Latin):
mex ad adiuuandũ se in omnib eiꝰ inuenit
animum: ita ut artifices illi & ligna et
aurũ ꝓut opꝰ habebat dederit. Cuiꝰ bene¬
ficii gra. salomonei ꝑ annos singłos plu¬
rimos tricici &e olei choros in cibu domui
eiꝰ dabat. Nulli aut̃ dubium quod salo¬
mon qui interp̾tatur pacificꝰ. et ipso
nomine ce serenissimo regni sui statu
alum significet: de quo orx̃ ysaias pħa.
Multiplicabitur eiꝰ imꝑisi: & pacis non
erit finis. Yran uͦ qͥ latine ddr̃ uiuens
ercelse: credentes ex gentib & uita simul
cum fide głosos figuralit̾ expͥmit. Nleq
aliquid ꝓhibet. quin ẏram qi rex eratꝰ
regaliqͦ potentia salomonẽ in edificatio¬
ne domꝰ dñi iuuat. si conu̾sos ad fidem
ipsos rerũ dños tipice denuntiet.: quoꝵ
ope constat eccłam sepiꝰ adiutam. nobili¬
ter augmentatam: ce contͣ eiꝰ hereticos
scismaticos. ce paganos pͥncipalibꝰ erectã
ei̾ decretis. Petit ergo salomon in opere
templi auxilium ab yran: qr eũ ueniens

Expanded text:
mox ad adjuvandum se omnibus ejus invenerit animum, ita ut artifices illi et ligna et aurum, prout opus habebat, dederit, cujus beneficii gratia Salomon ei per annos singulos plurimos tritici et hordei coros, in cibum domui ejus dabat. Nulli autem dubium quod Salomon qui interpretatur Pacificus, et ipso nomine et serenissimo regni sui statu, illum significet, de quo Isaias dixit: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit fiexcelse, credentes ex gentibus, et vita simu cum fide gloriosos figuraliter exprimit. Neque aliquid prohibet, quin Hiram, qui rex erat, regalique potentia Salomonem in aedificio domus Domini juvabat, conversos ad fidem ipsos rerum dominos typice denuntiet, quorum ope constat Ecclesiam saepius adjutam ac nobiliter augmentatam, et ejus haereticos, schismaticos et paganos, principalibus erectos esse decretis. Petit ergo Salomon in opere templi auxilium ab Hiram, quia cum veniens
Abbreviated transcription (Latin):
marmor candidũ dicit: quale eadem
insulagign̾e ꝯsueuit. Unde poeta de illa.
Olearon niueãq paronsparsabsq ꝑeqͦr.
cicladas: icerbris legimus ⁊ febris ꝯcita freta¬
uentis. Niuea gͦ parondr̃: eo quod can¬
ditlissimign̾is marmor intitat. Est aũ
una de cicladib: quo uidelicet lapide
templum fuisse factum iosephꝰ insi¬
at dicens. Fleuauit itaq templum
usq ad cameram ex lapide albo ꝯstru¬
ctum: altitudo fuit sȩxaginta cubi¬
toꝵ ⁊ centum. Hec mistii sensus in ab¬
dito ẽ. Cui uis enim patet: quia marmor
candidum ex quo domus dñi ꝯstructa
ẽ. mundam electoꝵ actionẽ. simul et
conscientiam ab omi neuo corruptio¬
nis castigatam designat. Quales esse
uoluit sapiens ille architectꝰ eosquos
suꝑ fundam̃tum xp̃i locabat lapide ᷤᷤ
km̃i inquit mundemus nos ab oĩ
inquinam̃to carnis ⁊ sp̃c. ꝑsicientes

Expanded text:
marmor candidum dicitur: quale eadem marmor candidum dicitur: quale eadem insula gignere consuevit. Unde poeta de illa: Olearon niveamque Paron sparsasque per aequor Cycladas, et crebris legimus freta concita terris. Niveam ergo Paron dicitur, eo quod candidissimi marmor generis mittat. Est autem una de Cycladibus, quo videlicet lapide, templum fuisse factum, et Josephus insinuat, dicens: Elevavit itaque templum usque ad cameram, ex lapide albo constructum. Altitudo fuit sexaginta cubitorum, etc. Nec mysterii sensus in abdito est, cuivis etenim patet, quia marmor candidum, ex quo domus Domini constructa est, mundam electorum actionem simul et conscientiam ab omni naevo corruptionis castigatam designat. Quales esse voluit sapiens ille architectus, eos quos super fundamentum Christi locabat lapides  « Charissimi, inquit, mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
durare conspicimus: quos p̾ciosos
ac grandes merito ac fama comꝑi¬
mus. Post fundamĩtũ uͦ talib ac
⁊ lapidib ac decenti ordine collocatis
que olu de prisco suo situ uel radi¬
ce fuerant abstracta: qi post prima
fidĩ rudim̃ta. post collata in nobis
iuxta exemplum sublimiũ uiroꝵ
fundamenta humilitatis. addendꝰ
ẽ. in altũ paries oꝑumbonoꝵ. quasi
suꝑ impositis sibi inuicem ordinib¬
lapͥidum ambulandũ ad ꝑficiendũt
de uirtute in uirtutem. Uel certe lapi¬
des fund am̃ti grandes p̃ciosi quatͣa.
stri: qui ab ipso dño u̾bum audiere sa
catione uel minist̾io fabriea crescit¬
eccłe uel ordinatur uirtutib. Qua¬
les autem colore fuerint lapides. quiby
factum ẽ templum in libro paralipome¬
non a ꝑte declaratum ẽ. dicente dauio ad
salomonẽ cumei impensas templiquas
p̾parauerat ostendet. omẽm p̾ciosũ la¬
pidem ⁊ marmor parium abundantis¬
sime p̾paraui. Marmor aut̃ parium

Expanded text:
durare conspicimus, quos pretiosos, durare conspicimus, quos pretiosos, et grandes merito, ac fama comperimus. Post fundamentum vero talibus, ac ac lapidibus, ac decenti ordine collocatis. Quae olim de prisco suo situ vel radice fuerant abstracta, quia post prima fidei rudimenta, post collocata in nobis juxta exemplum sublimium virorum fundamenta humilitatis « addendus est in altum paries operum bonorum, quasi super impositis sibi invicem ordiniblapidum, ambulandum est ac proficiendum de virtute in virtutem. Vel certe lapides fundamento grandes, pretiosi et quadrati, stri, qui ab ipso Domino verbum audiere salcatione ac ministerio, fabricatur Ecclesia vel ordinatur virtutibus. Quales autem colore fuerint lapides quibus factum est templum, in libro Paralipomenon aperte declaratum est, dicente David ad Salomonem, cum ei impensas templi quas praeparaverat ostenderet: « Omnem pretiosum lapidem et marmor Parium abundantissime praeparavi . » Marmor autem Parium