comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hy spanensis et i. ne. se. gentile et ht .ui. prouinta
ctatonessem tartagniensem. lusitamam. galiciam.
benicam et ntnffretum in regione affrice tingata la
Et sunt duc hispame citerior que in septetrionale
plaga a pireneo usq aad tartaginem pornigiait il¬
terio que in meredie acceptibitis usq aid gaditn¬
uni fretum extenditur. Exterio ã et ultetior da.
qu aitta et ultra. s citra .q. titra terras et ultra ul
q ultia sit uel ꝙ non sit post hãc ulla. ⁊ dest
⁊ lia terra.

Expanded text:
hec hyspaniensis -e, gentile. Et habet sex provincias: Terraconensem, Cartaginiensem, Lusitaniam, Galitiam, Bethicam et, trans fretum in regione Africe, Tingitaniam. Et sunt due Hyspanie: citerior, que in septentrionali plaga a Pireneo usque ad Cartaginem porrigitur; ulterior, que in meridie a Celtiberis usque ad gaditanum fretum extenditur. Citerior autem et ulterior dicta, quasi citra et ultra, sed citra quasi citra terras, et ultra vel quod ultima, vel quod non sit post hac ulla, idest alia, terra.
Abbreviated transcription (Latin):
Item hoi̾em per culpani sicut scriptum ẽ ego
diri dii estis et filii excelsi omnes ã uos sicut
hommes moriemini. ac si aꝑte dicat sicut
teliꝙ̃tes oblitis. unde et paulus ait. cũ sit ĩt̾
uos zelus et contentõ nonne cãrles estis et sz
hoĩez ambulatis. ac si dicat. Si discordes mẽ¬
tes ducitis nõne adhͨ ex rep̾hensibili huite pec¬
catis. Item hominem per infirmitatem sic in hie
remia scriptum. maledes qui spẽ suami po̾uit in

Expanded text:
Homo per culpam, sicut scriptum est: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes; vos autem sicut homines moriemini . Ac si aperte dicat: Sicut delinquentes obibitis. Unde et Paulus ait: Cum sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Ac si dicat: Qui discordes mentes ducitis, nonne adhuc ex reprehensibili humanitate peccatis? Homo per infirmitatem dicitur, sicut scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
i. dĩsus ab unitate fidei eligento q sibi me¬
lius uidetur. s scifmatici sunt qui ab alus se
Diccidio. quia eotem cultu et eodem ritu inced̾t
ut teter et fere eadem opmnantur heretici ut
penitus alia opinãtur.

Expanded text:
divisus ab unitate fidei eligendo quod sibi melius videtur. Sed scismatici sunt qui ab aliis sunt discidio, quia eodem cultu et eodem ritu incedunt ut ceteri et fere eadem opinantur; heretici vero penitus alia opinantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Et cõpatur. tior. ssimꝰ. unde honorate. trꝰ.
pendit honorem. uel ꝙ est honori et hic et
hec honorabilis et ħ. le. dignus honorari
uel aptus honorare. et dicitur honorabił.
qͣ. honori haibilł .i. aptus ut recipiait uel

Expanded text:
et comparatur -tior -simus, unde honorate -tius pendit honorem vel quod est honori, et hic et hec honorabilis et hoc -le, dignus honorari vel aptus honorare; et honorabilis quasi honori habilis, idest aptus ut accipiat vel
Abbreviated transcription (Latin):
t̾nus .i. puus et senpeladalis ꝑiscitulus gͤ
tc̃s quia hendo nauem retineat licet enĩ¬
ruant uenti lz semant procelle neans tũ.
q. iadicata in mari stare uidetur nec in oĩn
non retinendo s tr̃ mõ adherende. Et enĩ

Expanded text:
hinnus -ni, parvus et semipedalis pisciculus, sic dictus quia herendo navem retineat: licet ruant venti, licet seviant procelle, navis tamen quasi radicata in mari stare videtur nec moveri, non retinendo sed tantummodo adherendo, ut enim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ adornas qͣ post pancos dies iͥnes deuoratr᷑
sunt insep ulcro aĩara nero tuam cur nõ ad¬
ornas bonis operib que deo et angelis p̾sen¬
tanta est incelis. quare aĩam tuam inlipen¬
dis et carne ei pponis duãm ancillari et an¬
cillam duari magna abusio est. totus iste

Expanded text:
et adornas, quam post paucos dies vermes devoraturi sunt in sepulcro? Animam vero tuam cur non adornas bonis operibus, que deo et angelis presentanda est in celis? Quare animam tuam vilipendis et ei carnem proponis? Dominam ancillari et ancillam dominari magna abusio est. Hec ille
Abbreviated transcription (Latin):
yo. as. ani. are .i. os si pie et est tractum a fe¬
ns quaꝵ audita oris aꝑcõne mr̃atur. unde et
ponitut qũq pro desiderare et qñq deficere et¬
est tractum a cauib qui qũ tefitiunt hyant
et pro fatigari etiam ponitut fił tractum a ca¬
nib et prorumpi eciam potest uel scindi uel

Expanded text:
YO -as, idest os aperire, et est tractum a feris, quarum aviditas oris apertione monstratur, unde et ponitur quandoque pro desiderare, quandoque pro deficere: tractum a canibus qui, quando deficiunt, hyant; et pro fatigari, similiter tractum a canibus, et pro rumpi vel scindi vel
Abbreviated transcription (Latin):
producendi nocabant c̾eremi qualitates eciã
sunt bona gratuita cum eciam ĩ uicris qd̃ fit
cmulacio dĩtatis .i. dñati uicia dii dicebantur
nel hymenens dcũs est a quod̾ atheniensi hy¬
meneo nomme qui flr̾ usus est nꝑciis. siqͥd̃
hymenens athemẽsis muenis a more curs
forma ꝑis s nobłitate supioris marserat
s generis ĩ pili ͭ ͤ repulsant passus nt̾ urgies
unrginali hĩtu cõuersatus et apiratis inter
uirgines captinatus et tandem int ẽẽ depre¬
uirgies fit ille uoti sui ꝯpos salua lege sue
⁊ d̾uis. unde molent confuctudo ut quicũq
quia felt amore suo usus sit. hymeneꝰ aut̾¬
qũq ponitur pro niptus qrĩq pro coitu et
interpretatur dormiens ẜi hug̃. et ut dicit

Expanded text:
producendi segetes vocabant Cererem. Qualitates etiam t virtutibus que sunt bona gratuita; cum etiam in iis quedam sit emulatio deitatis, idest dominari vitia, dii dicebantur. Vel Hymeneus dictus est a quodam atheniensi Hymeneo nomine, qui feliciter usus est nuptiarum: siquidem Hymeneus atheniensis iuvenis amore cuiusdam, forma paris sed nobilitate superioris, inarserat; sed generis imparitate repulsam passus, inter virgines virginali habitu conversatus et a piratis inter virgines captivatus et tandem vir esse deprevirgines, fit ille sui voti compos, salva lege sue condicionis, unde inolevit consuetudo ut quicumque quia feliciter amore suo usus sit. Et hymeneus quandoque ponitur pro nuptiis, quandoque pro coitu, et interpretatur dormiens. H 40 HYMNUS est
Abbreviated transcription (Latin):
ab ampliatore qui nocatus est hieb. uel a hiebuseis
hĩtatorib postea illis duob nominibus ⁊ nincis¬
a poetis soluna ttã est. Et postra ab helio ad ano
notata est helia. in ipã est syon que hebraice spe¬
cillacio interp̾tatur quia in sblmi constructa est
et de longe uerientia contemplatur. hierłm a gte

Expanded text:
ab ampliatore qui vocatus est Hyebus, vel a Hyebuseis habitatoribus. Postea, illis duobus nominibus, scia poetis Solima dicta est et postea ab Helio Adriano vocata est Helya. Etiam ipsa est Sion, que ebraice speculatio interpretatur, quia in sublimi constructa est et de longe venientia contemplatur. Hyerusale
Abbreviated transcription (Latin):
nius nel encrramus ut in rethorica dr̃one uł in
aito tumultu. Et dicitur dragmaticum quasi ĩ¬
tetrogatiinĩ a dragiai. tis. ꝙ est interrogacia. di¬
uel magistet. ħmenenticũ uel enarratinĩ est ꝙ
audientem ubi unuis contrume loquitut alter

Expanded text:
nimus vel enarramus, ut in rethorica oratione vel ctico tumultu, et dicitur dragmaticum, quasi interrogatorium, a dragma -tis, quod est interrogatio. Divel magister. Hermeneuticum vel enarrativum, quod er loquentem et audientem, ubi unus continue loquitur, alter
Abbreviated transcription (Latin):
mafcodicus nel hmafiodica dicitur qiͣ ut᷑qͣ
sexum h. hic alio nomine dicitur andio geꝰ
hni tertram manllam intilem sunstram
muliebrem hñtes nicissim coeundo et gignũt
et ꝑuint. Et quia talis homo nec uir nec uͥ¬
nuilier uidetur et utrũq uidetur. iõ qͣd̃ fili¬
tudine ħmofroditus dicitur castintus nec ure
Imnofroditus filius reneris et mercurii qui
quia cõmirtus salmati utrũq serum hi̾t

Expanded text:
odita dicitur qui utrumque sexum habet. Hic alio nomine dicitur androgenus: hii, dextram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes, vicissim coeundo et gignunt et pariunt; et, quia talis homo nec vir nec mulier videtur et uterque videtur, ideo quadam similitudine hermafroditus dicitur castratus, quia nec vir idest filius Veneris et Mercurii, qui quia commixtus Salmaci utrumque sexum habuit,
Abbreviated transcription (Latin):
liais interp̃tatur dñs deus et ħ fuit ex futuri
presagio quia dum alt̾caretur cũ quadgẽtis sa¬
cerdotib. Ialm inuocato noĩe drũ desceudit de
celo ignis super holo caustum ꝙ aim indisset oĩs
ppꝰ cecidit infaciem suam. et ait dñs ip̃e est idea.¬
er hac cã tale nomen pͥus accepit quia per eum
postea cognouit ppłs dnm̃n suum. idem et fortis

Expanded text:
 interpretatur Dominus Deus et hoc fuit ex futuri presagio, quia dum altercaretur cum quadringentis sacerdotibus Baalim, invocato nomine Domini, descendit de celo ignis super olocaustum ‘quod cum vidisset omnis populus cecidit in faciem suam et ait: Dominus ipse est Deex hac causa tale prius nomen accepit quia per eum postea cognoverit populus Dominum Deum; idem et fortis
Abbreviated transcription (Latin):
ad hereo.es. annti. coh̾eo. es. inhereo. es. ĩmiti.
Heres ab hecus dicitur. hic et hec heres. dis.
ꝓprie filius heri quia ei succetere d in heredi¬
tate l et heredes dicantur. a ln qui i heditato
succedunt uel heres dicitur a reb additis sũ
ab lere quia possidet agrum et censũ soluit
uel dicitur heres ab hereo quia protime adłẽ¬

Expanded text:
adhereo -es, adniti; cohereo -es; inhereo -es, inniti, em ab herus hic et hec heres -dis, proprie filius heri, qui ei succedere debet in hereditatem, licet et heredes dicantur etiam alii qui in hereditatem succedunt. Vel heres dicitur a rebus additis, sive ab ere, quia qui possidet agrum et censum solvit; vel heres ab hereo, quia proxime adher
Abbreviated transcription (Latin):
pii. qued herla quia solis motib folia cõmumas¬
ta cõuertat. unde et s latuns sol sequium di.ius
et sole oriente fiores suos apit sero alaudit cuiu
pia. pie. qd̾ gẽma ualde clata et ꝑspitua que co¬
lores muteit sm uarlacionem coro e in sole. uũ
rubea app in mane et inuespere uel sic̃ diatir
quia poi in labris eneis rodios solis mutat in¬
canguine colore. s exͣ aquã in mod̾ speculi sele
aireppit iuucintur et pro eode lapide pretioso h
Helpotropius .ꝑii.

Expanded text:
pium, quedam herba, quia solis motibus folia circumacta convertat, unde et a Latinis solsequium dicitur, nam et sole flores suos aperit et in sero claudit cum pia -e, quedam gemma valde clara et perspicua que colores mutat secundum variationem colorum in sole, unde rubea apparet in mane et in vespere. Vel sic dicitur quia posita in labris eneis radios solis mutat sanguineo colore, sed extra aquam in modum speculi solem accipit. Invenitur pro eodem lapide pretioso hic eliotropius -pii,
Abbreviated transcription (Latin):
uesis sib hereo pro ĩuti uel dubitare dicitꝰ¬
adhent nel quia facit illos dubitare infide qͦs
nuadit uel heresis interp̾tatur dĩo et est grecũ¬
nel heresis dicitur.q. elesis ab eligendo quia id
sibi unĩquisq eligat ꝙ melius illi cẽ uidetur
nt pypathetiti epycari stoyci. uel ficut alii qui
pnsum dognia hĩtantes arbitrio suo de eccq̃ re¬
cessunt inde heresis ergo ttã est. cib elcõe ꝙͣ qͥsq
atbitrio ad istituenta uel suscipienda quilz ipe
sibi eligit nob uero nichil ex arbittio nr̃o ĩdu¬
cere ł s nec eligere huius rei apłos dei hiñs
auctores qui nec ip̃i ꝙͥꝙͣ ex suo arbituo quod
inducerent elegerunt. s acceptum si xpõ disc¬
plinam fideliter nacõib assiguaiuert. unte
enuangeliz am̃t anathema sit. ẜm ꝙ diasꝰ

Expanded text:
em ab hereo pro inniti vel dubitare is adhereat illis, vel quia facit illos dubitare in fide quos invadit; vel heresis interpretatur divisio, et est grecuVel heresis dicitur quasi elesis ab eligendo, quia id sibi unusquisque eligat quod melius esse illi videtur, ut perypatetici, epicurei, stoici vel, sicut alii, qui perversum dogma cogitantes arbitrio suo, ab ecclesia recesserunt; inde ergo heresis dicta est ab electione quam quisque arbitrio suo, ad instituenda vel suscipienda quelibet, ipse sibi eligit. Nobis vero nichil ex arbitrio nostro inducere licet, sed nec eligere: huius rei apostolos Dei habemus auctores, qui nec ipsi quicquam ex suo arbitrio quod inducerent elegerunt, sed acceptam a Christo disciplinam fideliter nationibus assignaverunt. evangelizaret, anat
Abbreviated transcription (Latin):
iugantib demiq cũ procellam nentoꝵ p
seneit calculuni nalid̾ arripit eñq nelut
sabuirrt nehit et tanꝙͣ anchorã trahit
ne excuciatur fluctib ĩq non sius liberat
uirib sed alieno stabilit et regit pondere
quo iudicio naute uelut sigmi future per¬
turbacionis tabescunt et sibi p̾caueant ne
eos rimpatos turbo improisus mueĩati
nauui plemus currentes uelis in medus
fluctib sistat sic brĩs pisciculis heccimis

Expanded text:
cum procellam ventorum senserit, calculum validum arripit, eumque velut saburram vehit, et tanquam anchoram trahit, ne excutiatur fluctibus, itaque non suis se librat viribus, sed alieno stabilit et regit pondere. Quo indicio nautae velut signum futurae perturbationis capessunt, et sibi praetiment, ne eos imperitos turbo improvisus inveniat. hic plenis currentes uelis in mediis fluctibus sistant, sicut breuis pisciculus echeneis
Abbreviated transcription (Latin):
ms. quasi histerio .i. gesticulator ioculator qui
diuersos gestus et hĩtus hõmi sit repir̃tare. unde
histriones dicebantur repñtores cõmedaꝵ qui in
recitacione laruas sue faciei a ponentes represen¬
talant hĩtus et gestus diuersoꝵ. histrix.icis. et
¶aulcus. ca. cum .i. hyans spissus. rimosus et dr̾¬
abhyo. as. in estate terra est huilca cũ est fissa et
rimosa calore solis. et compo᷑ sennulcus. ca. cum.¬

Expanded text:
uasi hysterio, idest gesticulator, ioculator, qui diversos gestus et habitus hominum scit representare, unde hystriones dicebantur representatores comediarum, qui in recitatione, larvas sue faciei apponentes, representabant habitus et gestus diversorum. H hyulcus -a -um, idest hyans, fissus, rimosus: in estate est terra hyulca, cum est fissa et rimosa calore solis. Et componitur semiulcus -a -um
Abbreviated transcription (Latin):
qui nichil ht turpitudnus quasi houoris
statum confuans. Et cõpatur. tior. ssimꝰ.
unde honeste. tius. me. aduerbiui. et hec
honestas. tis .i. ꝑpetinis honor .¶. honoris sta
uestus. Et cõparatur. Item ab houestus ho
re uel po᷑ diffamare incuperare abhonesta¬

Expanded text:
itudinis, quasi honoris statum conservans; et comparatur -stior -simus, unde honeste -stius -sime adverbium, et hec honestas -tis, idest perpetuus honor, quasi honoris statmparatur. Item ab honestus honre vel potius diffamare, vituperare, ab honesta
Abbreviated transcription (Latin):
iste currens ꝙ mulgo inciam nocant. Si qͥs
insidiar presenẜit spinis suis. clanditur
atq in sua arma se colligit ut quitũq eu¬
tñ eũ contingere putanerit mulueretur. Itẽ¬
quiã hectinus futuri proindens geĩas Sibi
responderi mas muit ut qñ boream flcitu¬
rum collig̾it septẽtrionalem obstrint qrĩ
noto cognonerit tetegi cieris mibila adsep¬
tẽtrionailem se conferat ut flatus decliu

Expanded text:
iste terrenus, quem uulgo iricium uocant, si quid insidiarum praesenserit, spinis suis clauditur atque in sua se arma colligit, ut quicumque eum contingendum putauerit uulneretur. idemque echinus futuri prouidens geminas sibi respirandi uias munit, ut quando boream flaturum nutriendum, septentrionalem obstruat, quando noto cognouerit detergi aeris nubila, ad septentrionalem se conferat, ut flatus declinet
Abbreviated transcription (Latin):
plicionem aidueniens difficile mobilis. hĩtus¬
hĩtus .i. uestimentum. ut ille monachus hĩ¬
tum gerit monachalẽ. Itẽ hĩtus .i. status uł
uoluntas. nel appetitus nel actus sũ passio hñ¬
di. Item ab hẽo. hĩtus. ta .tũ. pticipiũ. Itez

Expanded text:
plicationem adveniens, difficile mobilis, etst vestimentum, ut ‘iste monacus habitum gerit monacalem’, et habitus idest status vel voluntas vel appetitus vel actus sive passio habendi. Item ab h
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Et grossitudo. Et hec grossicies. ciei. et h
grossus. ssi. Et sunt grossi ficus in mat̾e in¬
m̃bles ad edendum et ꝓprie pͥmitine que ad
pulsum uenti facile cadunt. unde apoe i.cͤ¬
Co. ssas. facere grossum. et cõponitur cõgro cło
ssas. degrosso.as .i. sb̾tiliare. Ingrosso. as. Et ẽ
actuĩ cum ominb suis cõpõis. Item agrosso¬

Expanded text:
et hec grossitudo et hec grossities -ei, et hic grossus -si, et sunt grossi ficus immature inhabiles ad edendum, et proprie primitive, que ad pulsum venti facile cadunt, unde in Evangeossum facere, et componitur congrosso -as; degrosso -as, subtiliare; ingrosso -as; et est activum cum omnibus suis compositis. Item a grosso
Abbreviated transcription (Latin):
h grauitas firmitas. uenerabilitas maiestas. et
hec granedo. dinis. grauitas expondere aĩ ⁊ siña
constat. s grauedo uel grauitudo corporis est. Itẽ
ꝙͣta etas dicitur grauitas que est declinacio a iu¬
uentute et senectutem. mr̃d senectus s iam nõ

Expanded text:
is, firmitas, venerabilitas, maiestas, et hec gravedo -nis: gravitas ex pondere animi et sententie constat, sed gravedo -nis gravitudo corporis est. Item quinta etas dicitur gravitas, que est declinatio a iuventute in senectutem, nondum senectus sed iam non
Abbreviated transcription (Latin):
utilis agens d hic et hec gentilis et ħ. le. Et st̃
gentiles ꝓprie qui nec circoncidinitur ut indei ir ͤ
inptizantur ut ram. unde ⁊ gentiles dicuntur qui
tales erũt et sunt geuiti. sed ram non sunt ita
ut fuerant geniti quia sunt laptizati. Siłr ⁊ idi
mutantur quia crrconcidũtur. Et huic gẽtiliter
aduerbialitet. Et ħ gentilitas.tis .i. colłco gẽtilui
uel ꝓprietas qua dr aliquis gentilis. Et gentilicꝰ

Expanded text:
Et a gens hic et hec gentilis et hoc -le; et sunt gentiles proprie qui nec circumciduntur ut Iudei, nec baptizantur ut Christiani; unde et gentiles dicuntur quia tales existunt ut sunt geniti, sed Christiani non ita sunt ut fuerunt geniti, quia sunt baptizati. Similiter et Iudei mutantur, quia circumciduntur. Et hinc gentiliter adverbium, et hec gentilitas -tis, idest collectio gentilium, vel proprietas qua aliquis dicitur gentilis; et gentilicus
Abbreviated transcription (Latin):
fere et sunt in omuibz leonb siles p̾ter alas
et facies quib a quilis cõueniunt. et młtũ e¬
quos infestant et eis nuttantur a deo ꝙ eqͥte
armatura cus equo in sb̃time rapiant. ut dic̾.¬
aialia terribilia et forcia que corpꝰ hñt leo¬
ninuiũ pedes ã et rostrimi et alas ut aquila
ideoq per tetram currunt ut leones per aera

Expanded text:
fere, et sunt in omnibus leonibus similes, preter alas et faciem, quibus aquilis conveniunt; et multum equos infestant et eis inimicantur adeo quod equitem armatum cum equo sublimem rapiant. G animalia terribilia et ferocia, quae corpus habent leoninum, pedes autem, rostrum et alas, ut aquila: ideoque per terram currunt ut leones, per aera
Abbreviated transcription (Latin):
ñna. grãme. grete. latine dicitur linea. uñ gre
lineis et protractionib grãmaton uertitur in la¬
gendi uel qui per paginas legere p̃t.
lrĩs sed per effectum quia efficit lratum unde ⁊ sͨ
describr. Gramatita est sciencia recte scribendi
recte promĩciandi recte construentidi guara. docz
enini ħ ars recte scribere sine quo non est hr̃e per¬
fectienem ip̃ius artis. Nec tamen ob ħ ĩningo
et qualiter debeant fieri et que cui sit nł que nõ
sit p̃ponenta uel supponenda et oĩo figuras sͥ
eleganter et artificiose coaptare. Et ħ ꝙ necessa¬
riũm est sed non sufficiens situt nec alia dus q̃¬

Expanded text:
A -e grece, latine dicitur linea, unde grequibusdam lineis et protractionibus. Gramaton vertitur in lagendi vel qui per paginas legere potesteris, sed per effectum, quia efficit litteratum. Unde et sic describitur: gramatica est scientia recte scribendi, recte pronuntiandi et recte construendi gnara; docet enim hec ars recte scribere, sine quo non est habere perfectionem ipsius artis. Nec tamen ob hoc scribeet qualiter debeant fieri, et que cui sit vel non sit preponenda vel supponenda, et omnino figuras sibi eleganter et artificiose coaptare; et hoc quidem necessarium est, sed non sufficiens, sicut nec alia duo q
Abbreviated transcription (Latin):
urges. gitis. mas. ge. proprie loctus ciltus et pro¬
fundus in fim̾e ꝑtapinosim tamen pouitur sepe ꝓ
mari uel pro loco profundo in mari ꝙͣ tapino sũ
solent eciam auctores eleuare per ad iunctionẽ
epitei istius .s. magnus uł altus uel nastus uel
consiłm̃. Et dicitur gurges aguttur. quia est quasi

Expanded text:
gurges -tis, proprie locus altus et profundus in flumine, per tapinosim tamen dicitur sepe pro mari vel pro loco profundo in mari, quam tapinosim sepe solent auctores elevare per adiunctionem epiteti istius, scilicet magnus vel altus vel vastus vel consimilium: et dicitur gurges a guttur, quia est quasi
Abbreviated transcription (Latin):
gladus dimicare. unde hic gladrator. oris. quasi
gladio dimicat. Et est nomen cuiusd̃ officii ꝙ olim
rome excebatur in area. unde h̾ gladiatura . re. ars illa.
unde gladiatorns .i. ensis gladiatoris. et gladiato
congladio. as .i. simiul gladiare. disgladio. as. diu̾sis
modis gladiare. gladio in hac sigͣcõne cum om̃ib¬
sius ⁊põĩs est neutrum. Item gladio. as .i. gladio ĩt̾¬

Expanded text:
gladiis dimicare, unde hic gladiator -ris, qui gladiis dimicat, et est nomen cuiusdam officii quod olim Rome exercebatur in arena. Unde hec gladiatura -re, ars illa, lensis, idest ensis gladiatoris, et gladiatorcongladio -as, idest simul gladiare; digladio -as, idest diversis modis gladiare: gladio in hac significatione cum suis compositis est neutrum. Item gladio -as, idest gladio int
Abbreviated transcription (Latin):
linntanio nsu i necbe solicitam ex cent tusto¬
diam dispoĩtos ugiles c̾atis et ceteris consortibus
ferunt in prgro sui ugore tutelani post ubi uigi¬
illa uolens suscipit sortem nec usu nr̃o in inta
et pigrior sompno remĩciat. sed ĩpigre sius ex¬
cutitur estratis uicẽ exeqnitur ⁊ ꝙͣ accepit grãm
pari custodiam atq officio representat. Iõ nulla
discretoq teuocõ naturalis ideo tuta custodiaq
uolinitas litera. ¶ Hine est q nol untastes or¬
dinem ẜuant et hac moteracione om̃ laborem
allemant ut ꝑ uices fuugarntur ductus sui uiu
nere precedit eurm una et precurrit ceteris dem̃
conertitut et seqrti sor tem ducendi aguinis ni
uei pͥmblice nuimus. et mstar libere aiuitatis eses
a prmcipio acceptam a ñ exemplo auium polites
honiies ex̃tere ceperant ut comuiis eẽt labor
ounins dignitatis ꝑ nicem singuli ptiri cura au¬
nullus ĩmiuns laboris hic erat pulcrunis scat
uturuo ẜnicio fiaigebatur et quia et sine mura

Expanded text:
luntario usu grues in nocte sollicitam exercent custodiam! dispositos uigiles cernas, et ceteris consortibus ferunt inpigro sui uigore tutelam. post ubi uigiilla uolens suscipit sortem nec usu nostro inuita et pigrior somno renuntiat, sed inpigre suis excutitur stratis, uicem exsequitur et quam accepit gratiam pari cura atque officio repraesentat. ideo nulla desertio, quia deuotio naturalis, ideo tuta custodia, quia uoluntas libera. hunc etiam uolantes ordinem seruant et hac moderatione omnem laborem adleuant, ut per uices fungantur ductus consilio munere. praecedit enim una ceteconuertitur et sequenti sortem ducendi agminis cedit rei publicae munus et instar liberae ciuitatis est. sic a principio acceptam a natura exemplo auium politiam homines exercere coeperant, ut communis esset labor, communis dignitas, per uices singuli partiri curas dinullus immunis laboris. Hic erat pulcherrimus reuturno servitio frangebatur; quia et sine invidia
Abbreviated transcription (Latin):
leonũ est rgire. trigridũ recanare. pardoꝵ
felire pantheraꝵ camire ursoꝵ ñcare. ił sem¬
re. aipor frendere. luicũ lincare. iupor ulula¬
re. spentum sibilare. onagroꝵ iungilare. set¬
uoꝵ rugire. bonũ mugire. eqnoꝵ hinite. asi¬
noꝵ tudere. portorii grimire. uris critare.¬

Expanded text:
‘leonum est rugire, tigridum rachanare, pardorum felire, pantherarum caurire, ursorum urcare vel sevire, aprorum frendere, lincum urcare, luporum ululare, serpentum sibilare, onagrorum mugilare, cervorum rugire, boum mugire, equorum hinnire, asinorum rudere, porcorum grunire, verris
Abbreviated transcription (Latin):
re uel tumere. unde grumus .mi .i. cumulꝰ
a c̾uus cong̾ies. et hinc hic grunulus. li.
in codem sũ. unde grumus uel grumuilus ds̃
agg a tumore. Et hec gruma. me. trusta q̃ fit
in laterib dolii pp̃ uinũ. unde grumosus. sa.
sum. et coꝑatur. unde hec grumositus. tatis.

Expanded text:
re vel tumere, unde hic grumus -mi, idest cumulus, acervus, congeries; et hinc hic grumulus -li, in eodem sensu, unde grumus vel grumulus dicitur ager a tumore, et hec gruma -e crusta que fit in lateribus dolii propter vinum, unde grumosus -a -um, et comparatur, unde hec grumositas. G 99
Abbreviated transcription (Latin):
to. as. grũtami facere. uel a gruuta guttas aq̃
fundrs. uel a grinta cadere guttatim. Et hie
hec suggcunta. de. inter tectum et pitem uł
ipp̃ grinita.
unde hic grunitus. tus. tiu. ipã uor suis. et¬

Expanded text:
do -as, grundam facere, vel a grunda guttas aque fundere, vel a grunda cadere guttatim. Et hinchec suggrunda -e, inter tectum et parietem vel sub ipsa grunda. unde hic grunnitus -tus, ipsa vox suis.
Abbreviated transcription (Latin):
re. tatulor glante. lepor et pucror rngrre
mustelaꝵ drmolate. muri pipitare. sori¬
cum destitare. elephantũ barrire. rauaꝵ
coarare. coruor crocitare aquilaꝵ clangere.
accipitrum papiare uultuꝵ pulpare. miluoꝵ
lipire. oloꝵ dr̃esare. griuĩ gruere. cicomaꝵ cid¬
coliare. anserint siclingere. anatimi restrissita¬
ir. pauoniĩ paupulare. galloꝵ cucurrite. tra¬

Expanded text:
re, catulorum glatire, leporum et puerorum vagire, mustellarum drinorare, murium pipitare, soricum desticare, elefantum barrire, ranarum coaxare, corvorum crocitare, aquilarum clangere, accipitrum pipiare, vulturum pulpare, milvorum lupire, olorum drensare, gruum gruere, ciconiarum crotolare, anserum sclingere, anatum tetrissitare, pavonum paupolare, gallorum cucurrire, gra
Abbreviated transcription (Latin):
stirpe transiret deus nec ꝑseueraret in eis traus¬
lata ad generis gm̃. et ipõ enim orti sinit hebrei
po tram causam quia deus ab illa gente trausi
et recederet uel ħ uoĩe uidei uocati sinit ex quo
mare tubriun non trrnsiert. unde hebrei tcĩ suiit
quida heretici quasi transitores quo noie auioue¬
tur irt de peionb ad melioa transcaut et pst ios
erores relmꝙͣt. Et ab hebreus hebraltus. c . au.

Expanded text:
stirpe transiret Deus, nec perseveraret in eis, translata ad gentes gratia; ex ipso enim orti sunt Hebrei dictam causam, quia Deus ab illa gente transiret et recederet; vel hoc nomine Iudei vocati sunt ex quo Mare Rubrum transierunt; unde Hebrei dicti sunt quidam heretici quasi transitores, quo nomine admonentur ut de peioribus ad meliora transeant et pristinos errores relinquant. Et ab hebreus hebraicus -a -um.
Abbreviated transcription (Latin):
uirgula que sustinet rethe quo capiuntur fere.
amus. imi. mas .ge. est ferrum recuruũ cũ quo
csipnuitur pisces. et prod̾ pͥmam. s auio. as. eã¬
tor. unde quid̃. unam sempet cuno cuius nõ soluor
ab hamo. hauius ⁊̃ est macula lorice. et tunc ⁊
prod̾ pͥmam. dicitur eciam hanius asser ꝯclarꝰ
qui cbregitur terra in inneis sb̃ arborib tefendedis
uel in domo cica sc̃ma et thesciuros. ut si alñ fur
ingrediatur enis pedib infigatur. et ita fur dep̃¬

Expanded text:
irgula, que sustinet rete, quo capiuntur ferae:AMUS, idest ferrum recurvum cum quo capiuntur pisces. Et producit primam, ut ostendit ille versus ‘unam semper amo cuius non solvar ab hamo’. Hamus erilicem’. Dicitur etiam hamus asser cum clavis qui subtegitur terra in vineis sub arboribus defendendis, vel in domo circa scrinia et thesauros, ut, si aliquando fur ingrediatur, eius pedibus infigatur et ita fur depr
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotalis.
uenerabilis in quo pauperes propter senectutem
solam et infirii homines turantur et pastũtꝰ
et uitetur ꝯ põmi a geron ⁊ comos ꝙ est uilla ł
comedo qmia talis locas in locis siluosis et in
uillis solet esse ut ibi gerontes comedant et
sigͣt. uam gerre. aꝑ. dicuntur sepes ferree cirta
altaria et choros. unde gerratus. ta . tũ. gerris
arcondatus et septus.
tor ineptus uel insipiens stultus. nidiscret.
insipidus. ad modum illius piscis uł garru¬
lus. et tunc dicitur gerro quasi garro agarrio.¬

Expanded text:
sacerdotalis, venerabilis in quo pauperes et propter senectutem solam infirmi homines curantur et pascuntur. Et videtur compositum a geron et comos, quod est villa, vel comedo, quia talis locus in locis silvosis et in villis solet esse, ut ibi gerontes comedant et icat: nam gere -arum dicuntur sepes ferree circa altaria et choros, unde geratus -a -um, geris circumdatus et septus. tor, ineptus vel insipiens, stultus, indiscretus, insipidus ad modum illius piscis, vel garrulus, et tunc dicitur gerro quasi garro a garrio
Abbreviated transcription (Latin):
ritur uel ubi hauritur uel instr̃m hauritur ẽdi.
item abhaurio hauritoriꝰ.a.ii. ꝙ ptinet ad hau¬
riendum.
quod ad etiam haustrum inuenitur .i. rota hau¬
nitoria a hauriendo aquas ꝙ et hic girgillus d
quia in girum uertatur.¬

Expanded text:
ritur et ubi hauritur, vel instrumentum hauriendi. Item ab haurio hauritorius -a -um, quod pertinet ad hauriendum, quod et hoc haustrum invenitur, idest rota hauritoria ab hauriendo aquas, quod etiam hic girgillus dicitur, quia in girum vertatur
Abbreviated transcription (Latin):
Congrenno. as. degremio. sis. gremũ destrue
uel a grenno proucere. Ingrenno. sis. ingrennio
accipere nel ingiennũ ĩmittere. sb̃grenno. as.
sursum gremiĩ faciendo pannios clenare et
succingere. Et est actiaum gremio cum om¬
i passus uel pes uel uestigium pedis. Et gressꝰ¬

Expanded text:
 destruere vel a gremio proicere; ingremio -as, in gremio accipere vel in gremio mittere; suggremio -as, sursum, gremium faciendo, pannos elevare et succingere; et est activum gremio -as cum omidest passus vel pes vel vestigium pedis, et
Abbreviated transcription (Latin):
ca nel domus pmuper angusta sccreta et tenebrosa
uel locus taberuaꝵ tenebrosus ubi tutpia ainuia
fiunt uel ubi pisces nnttinitur uł rethe piscator
quia in aquis curculiones deprehendere solent.
et gurgustiiꝰ capite pisciũ illiꝰ.¬

Expanded text:
ca vel domus pauperum angusta, secreta, tenebrosa; vel locus tabernarum tenebrosus, ubi turpia convivia fiunt; vel ubi pisces mittuntur; vel rete piscatorum, quia in aquis curculiones deprehendere solet, uet gurgustium capite piscium illi
Abbreviated transcription (Latin):
cciam nuemtur pro radice talis herbe. Item agͣmẽ
gramnneus. a. um. ꝙ totum est ex gramime nel qd
ptinet ad gͣmẽ. et graminosus. sa. sum.ꝙ gͣmine
huñdat ut locus. Et comparatur. Item a gramẽ dr̃¬
gramina nuplere. Et componitur aiggramino.
as. degramino. as. gramina enellere. Item ingra¬
mino. as. gramine implere. Et sunt neutra oñra
fieri graunnosun. et hinic graminesco. scis. nichs.¬

Expanded text:
radice talis herbe. Unde gramineus -a -um, quod totum ex gramine est vel quod pertinet ad gramen, et graminosus -a -um, quod gramine abundat, ut locus, et comparatur; et gramgramine implere, et componitur congramino -as et degramino -as, idest gramina evellere; ingramino -as, gramine implere; et sunt neutra omnia. fieri graminosum, et hinc graminesco inch
Abbreviated transcription (Latin):
continuans et exponens. unde dicitur glosa. qiͣ
glosa .i. linguai quia tanꝙͣ lingua doctoris adeẽt
et expoueret et lr̃e exponende insistit et sem e
textus est liber ip̃nus doctoris continens tractatũ¬
et h cinoglossa et h agniglossa. sse. herbe sũt.
quasi bons ligͣ. et quasi cauis liugua. et qͣsi
agnilingua uel informa quia sunt formate
ut ille liugue uel in tactu et aspitate et ꝓduc̾

Expanded text:
continuans et exponens, unde et dicitur glosa quasi glossa, idest lingua, quia, tamquam lingua doctoris adesset et exponeret, et littere exponende insistit et sensumTextus est liber ipsius auctoris continens tractatuec cinoglossa -e et hec agniglossa: herbe sunt, quasi bovis lingua et quasi canis lingua et quasi agni lingua, vel in forma, quia sunt formate ut ille lingue, vel in tactu vel asperitate. G 79 Hec
Abbreviated transcription (Latin):
aggusto. tas .i. ualde uel mrͣ gustare. Item¬
congusto. tas .i. sił gristare. Item degusto .W.
ualde uel deoz suni uel de aliquo gustare. Itẽ¬
pregusto. stas. prelibare antegustare.: Itera re¬
gusto. tas. iterum gustare. gusto et enis cõpoͣ
neutra suiit.
utta .te. est aqua que stat et pun fluit
stilla uero que cadit. hinc stillicidium stil¬
la cadens. stilla enim grecum est .i. gutta. et
iñ d̾imitine dicitur stella. dimi. auͥ stat aũ
pend de tectis uel arborib. quasi glutinosa
gutta est. unde dicitur gutta quasi gluta .i.
glutinosa a glutine dum ceciderit stilla. gut
ta dicitur d̃ qued̃ infirmitas et scribitur per

Expanded text:
alde vel iuxta gustare; congusto -as, simul gustare; degusto -as -are, valde vel deorsum de aliquo gustare; pregusto -as, prelibare, ante gustare; regusto -as, iterum gustare. Gusto et eius composita neutra sunt.UTTA -e est que stat et parum fluit, stilla vero que cadit - hinc stillicidium, stilla cadens: stiria enim grecum est, idest gutta, et inde diminutive dicitur stilla - dum autem stat aut pendet de tectis vel arboribus quasi glutinosa, gutta , unde dicitur gutta quasi glutta, idest glutinosa a glutine, dum ceciderit stilla. Gutta etiam dicitur quedam infirmitas. Et a gutta hec
Abbreviated transcription (Latin):
mus. eris. dicitur eris. toadimacio. Et glomeracio
filoꝵ. glomus. ini. illud idem uel cutulus. globus
uero est aliaꝵ reꝵ coadunacio et cumulus tamẽ
proprie dicitur glob quia l solidum et rotundiũ.
s. solita rotunditas hũs tres equales dunsiones
ut mũdus unde mundus. ꝓprie dicitur glob uł

Expanded text:
mus -eris est coadunatio et glomeratio filorum, glomus -mi illud idem vel circulus, globus vero est aliarum rerum coadunatio et cumulus. Tamen proprie dicitur globus quodlibet solidum et rotundum, scilicet solida rotunditas habens tres equales dimensiones, ut mundus; unde mundus proprie dicitur globosus vel
Abbreviated transcription (Latin):
suas ht ꝓpretates. crecentes semper meudaices ma¬
las bestiais. uentres pigros. u̾e aib epimemde poeta
poete laceraut athenis expedicõra uasti in geia phi
tullius ip̃m iscł gram cor de et dura c̾uice omnes
scpture argninit in hunc modum arbitror. et
apłm galathas regionis sue ꝓprietate pulsasse oĩ¬

Expanded text:
suas habeat proprietates. Cretenses semper mendaces, malas bestias, ventres pigros, vere ab Epimenide poetapoetae lacerant. Athenis expeditiora nasci ingenia, phiIpsum Israel, gravi corde, et dura cervice, omnes Scripturae arguunt. In hunc ergo modum arbitror et Apostolum 417 Galatas regionis suae proprietate pulsasse. Li
Abbreviated transcription (Latin):
Et componitur degulo. las .i. deuorare uel gulam
a mantello uel alia re auferte uel ualde gulan ãp¬
tare. ꝙ a dicitur gulare. quasi gule reddere et degu¬
lator quasi gule deditus. eth̾ia est. Item ingulo.
las .i. ingulan mutere et deuorare uel ingulare e
mantellum uel aliud gula aptare. Item trãsgu¬
lo.las .i. ultra gulam deor suni ĩmittere .s. trausglu¬
tire. Item compo᷑ constringo et dr̃ strangulo. las.
stringere gulam et interficere.gulo. as. est actiuũ
est cum omnib suis cõpõis. Et cor. huͣc silłam

Expanded text:
sed componitur degulo -as, idest devorare, vel gulam a mantello vel alia re auferre, vel valde gulam aptare: quod autem dicitur degulare quasi gule dedere, et degulator quasi gule deditus, ethymologia est; ingulo -as, in gulam mittere et devorare, vel ingulare est mantellum vel aliud gule aptare; transgulo -as, idest ultra gulam deorsum immittere, scilicet transglutire. Item componitur cum stringo et dicitur strangulo -as, idest stringere gulam et interficere. Gulo -as activum est cum omnibus suis compositis et corripit hanc sillabam
Abbreviated transcription (Latin):
de glutine exñs uel ad gluten ꝑtineus. Et glu¬
tinosus. sa. sum .i. plenus glutine uł tenar.¬
glutino colligere. unde glutinanter et gluti¬
natim .i. ꝯmnctim. Et cõponitur agglutino.
as .l. troningere alligare. Item conglutino. as.
Et est glutino actiuum cur suis ꝯ poĩs oĩb

Expanded text:
de glutine existens vel ad gluten pertinens, et glutinosus -a -um, idest plenus glutine veglutino, colligare; unde glutinanter et glutinatim, idest coniunctim, et componitur agglutino -as, idest adiungere, alligare; conglutino -as, st
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur. ris. ał. tis. terra tenax. sis. laꝑa uocatur. hͥ
al̾ hec terra tenax h laꝑa uocatur. sicut gems et no¬
men cognoscitur in gts. Iten aglisco ħ glis glidis.¬
que enin sunt dulcia desiderare solemus gliscere
enun est cupere uel desiderare resplendere crescere. ar¬
tescere pinguescere tumescere superbie uel indignari.¬

Expanded text:
vocatur, -ris animal, -tis terra tenax, -sis lappa vocatur: hic animal, hec terra tenax, hec lappa vocatur’. Sic genus et nomen cognoscitur et genitivus. Item a glisco hec glisquia que dulcia sunt desiderare solemus: gliscere enim est cupere vel desiderare, resplendere, crescere, ardescere, pinguescere, tumescere, superbire vel indignari
Abbreviated transcription (Latin):
Dalilea. a gala dicitur h galilea. lee. regio
palestine sic doa quia giguat candidiores lp¬
mines ꝙͣ alia regio palestine. et huic galile¬
a .iiiii. galileus interp̾tatur uotubilis. unde
sepe muenitur galilei sunt .i. uolubiles. et

Expanded text:
Item a gala hec Galilea -e, regio Palestine, sic dicta quia gignat candidiores homines quam alia regio Palestine; et hinc galileus. Galileus interpretatur volubilis, unde sepe invenitur ‘galilei sunt’, idest volubiles. It
Abbreviated transcription (Latin):
midi cẽ ceteri in tłib ludis. et ħ gĩnasiũ. sii.
idem est ꝙ gĩno uel locus in quo fiebatiañ .n.
in loco alieno. certantes tincti erant ne mida¬
rentur post relarato ciugulo repente ꝓstratus
examiuatus est quid̃ cursor. quare ex ꝯsilii
de creto. artopomedes ut midi deiceps excitarẽ:
punsit ex illo demceps gĩ uas et gĩnasiũ dcm̃
est a nuditate quia iuuenes mdi excentur iͥ.¬
palestra corpus ita inctudio animus ex̾ cetur
et hinc accid̾ ꝙ oĩm ꝓprie arciuui excitiũ uł
locus exticii gĩnasium dicatur. ut scola et
naui et balnea et loca scolatiũ et cursoꝵ ⁊ ath¬
letarum gĩnasia sunt. quia ibi hõies ĩ sue
artis studio ex̾ceantur.

Expanded text:
et hoc gignasium -sii, idem quod gignas, vel locus in quo fiebant. Ante enim in alieno loco certantes cincti erant ne nudarentur, post, relaxato cingulo, repente prostratus et exanimatus est quidam cursor, qua re ex consilii decreto tunc archon Ypomenos ut nudi deinceps exercitarentur permisit. Ex illo deinceps gignas et gignasium dictum est a nuditate, quia iuvenes ibi nudipalestris corpus, sic in studio animus exercetur. Et hinc accidit ut omnium prope artium exercitium vel locus exercitii gignasium dicatur, ut scola; itiorum. Nam et balnea et loca scolarum et cursorum et athletarum gignasia sunt, quia ibi homines in sue artis studio exerceantur.
Abbreviated transcription (Latin):
gis. dmersis mõis frangere nel femgere. Effringo
gis .i. ualde nel extra frangere. Infringo. gis. intus
frangere. uel infringendo illidere. ꝑfrmgo. gis. pec
confractũ infraictũ. Item simplex et ⁊ poͣ abiciũt.n.
in preterito et in supmo.

Expanded text:
idest diversis modis frangere; effringo, idest valde vel extra frangere; infringo, idest intus frangere vel infringendo illidere; perfringo -gis, iconfractum, infractum. Item simplex et composita abiciunt n in preterito et supino.
Abbreviated transcription (Latin):
enu agena dicitut ħ genu in delinai bile isingu¬
ttã sic quia in ntõ sĩc genis oppõita. Ibi enim cohe¬
reuti sibi quia infars in nt̃o caput tenet inelina¬
tũ niter genuai. Et hinc est ꝙ homnes dum ad ge¬
mia se prostermnt statun lacrimantur. uolint eĩ
natura eos uteꝵ materinĩ rememorare ũ qi ĩ teb̾s
cousidebant auꝙͣ remant ad luceni. Et nota q: ge

Expanded text:
ndeclinabile in singudicta sic quia in utero sint genis opposita; ibi enim coherent sibi, quia infans in utero caput tenet inclinatum inter genua; et hinc est quod homines, dum ad genua se prosternunt, statim lacrimant; voluit eos enim natura uterum maternum rememorare ubi quasi in tenebris considebant antequam venirent ad lucem. Et nota quod genua
Abbreviated transcription (Latin):
diues ppłis in manib. unde ꝓp̃ feciarditatẽ
gignendoꝵ populor ĩmaniu doã est germa¬
ma. et sunt due germame suꝑior mxͣ sep¬
tẽtrionalem. occeamĩ inferior ccͣ remĩ. nel
dicitur germama quasi ferens in mania
manes naciones seuissimis durate frigorib¬
que mores ex ipõ celi rigore traxerunt. fero¬
ces sunt amimo ibi homies. et semper in¬
tomiti .i. raptu. uenatuq iuuentes. horũ
płime gñ uarie armis discordes hĩtu lĩgius
dissone. et origine nocabuloꝵ in certe. unde¬

Expanded text:
dives populis immanibus, unde, propter fecunditatem gignendorum populorum immanium, dicta est Germania. Et sunt due Germanie: superior iuxta septentrionalem oceanum, inferior circa Renum. Vel dicitur Germania quasi gerens immania, manesque nationes saevissimis duratae frigoribque mores ex ipso celi rigore traxerunt; feroces animo sunt ibi homines, et semper indomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurime gentes varie armis, discolores habitu, linguis dissone et origine vocabulorum incerte, u
Abbreviated transcription (Latin):
q. opimonem hng. quando duo nel tres uel
plines uenti in aete intertipiunt mllẽ ali¬
qͣi eaui confringinit et colliginit ⁊ ut ex
illa tollisione fit somis in aere et protreator ig̾o.
Sonus proprie dicitur tonitruumn. quasi tonts .l.
sonus terreus quia terreat. s plendor illuis igͥs
proprie uocatur fulgetra. nel fulgor ignis smie
iaculum ex eo fcm̃ uel ittus illius iraculi proprie
dicitur fulgens. uel fulgur nel fulmen uł itus il¬
reat. fulgetia uel fulgor uel fulgur qi filgesti
fulgus quia tangat. fulgur ꝯmã mrit. fulmẽ qr
contingit id quia uelocior est oculus ad indenduĩ
ꝙ auris ad audiendum. indius enimi er oculo eni ab¬
ens in ictu ip̃us ocułi reptutitur et in remotisis.
unte oculus excitatur et insu reni illam statim ꝑ¬
cipit. sed somis nͥ pꝰ ueniat ad autem et eã ꝑci¬
tiat audrtu non ꝑcipitur. quia ergo sonus isle
ualde est remotus sensi ad aurem acredeus et
eam percuciens tarde auditu ꝓcipitur. ¶ Fras¬

Expanded text:
vel plures venti in aere intercipiunt nubem aliquam, eam confringunt et colliduntur, et ex illa collisione fit sonus et procreatur ignis, sonus ille proprie dicitur tonitruum, quasi tonus, scilicet sonus terrens, quia terreat; splendor illius ignis proprie vocatur fulgetra vel fulgor; ignis ille, sive iaculum ex eo factum vel ictus illius iaculi, proprie dicitur fulgus vel fulgur vel fulmen a fulreat, fulgetra vel fulgor quia fulgeat: fulgus quia tangat, fulgur quia urat, fulmen quia contingit quia velocior est oculus ad videndum quam auris ad audiendum: radius enim ab oculo exiens in ictu ipsius oculi repercutitur, etiam in re remotissima unde oculus excitatur, et visu rem illam statim percipit; sed sonus, nisi primo veniat ad aurem et eam percutiat, auditu non percipitur; quia ergo sonus ille valde est remotus, sensim ad aurem accedens et eam percutiens, tarde auditu percipitur.
Abbreviated transcription (Latin):
graue. quia grandia sunt grama solent cẽ. Et ẽ
graue de nͣ. s gramd̃ de a ccũti fecunditate ut arbor
grauida poms. et mulier grauida fetu. Item gͣnes
diñs autenticos uenerabiles. unde et ꝯtemptibiles
leues dm̃s et dicitur gͣuis pro consilio et cõstruãt
quia non lem motu dissalit et fissa constancie gra¬
uitate confistit. Et cõꝑatur grauior. grauissimus

Expanded text:
a que grandia sunt gravia solent esse. Et est grave de natura, gravidum de accidenti fecunditate, ut arbor gravida pomis, et mulier gravida fetu. Item graves dicimus autenticos, venerabiles, unde et contemptibiles leves dicimus, et dicitur gravis pro consilio et constantia, quia non levi motu desilit, sed fixa constantie gravitate consistit; et comparatur
Abbreviated transcription (Latin):
cione secundum propriam collcõnent distinctã
ut gretie a sie. dc̃a gens pp̃ generaciones familiaꝵ
si gignendo. sicut nacio a nascendo. gens genus ẽ¬
naciomis uel familie ut uilie claudie genus ad qͣ¬
litatem refertur ut pompecoris. Et scicis ꝙ. geus n¬

Expanded text:
ione secundum propriam collectionem distincta, ut Grecie, Asie; dicta gens propter generationes familiarum a gignendo, sicut natio a nascendo. Gens genus nationis est vel familie, ut Iulie, Claudie. Genus ad qualitatem refertur, ut pomi, pecoris; dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
pt dici gͣmen quel herba predcã quia germinet
super robur omnis ligni cutis et spẽs quia sit fur¬
missima spãliter tamen est qued̾ herha que nascr᷑
ex humano sanguine. et qued̃ alia herba que et
mortua recenti herba renascitur et mulgo ita uocai᷑
Et dicitur sic quia multum germinando multi¬

Expanded text:
 -is potest quelibet herba dici quia germinet, sicut robur omnis ligni cutis et species, quia sit firmissima. Specialiter tamen est quedam herba que nascitur ex humano sanguine, et quedam alia herba que etiam mortua recenti herba renascitur et vulgo ita vocatur; et dicitur sic, quia multum germinando multi
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt album. unde hic glancus quid̃ piscis. qr
sic albus. Et glancus. ca. cum .i. splendidus ut
oculi glanci .i. splendidi. hñt emimcandorẽ ãnuix¬
glancus color ferrugineus. sb̃nig̾. Et glancus ui¬
ridis et flauus. glancus ergo alb splendidus sb̃¬
nꝙ̾. rubeus. flanus. uiridis quod glancus dicit᷑
alb nel splendidus uel flanus tractum est a gre
co qui dicitur deus maris. nam color maris ui¬
ꝓprium nomen mulieris causa adsoms et blan¬
dimenti quad̃ dimiiicione ipõitum ut mea
glicerium. quasi mea dulcicula. et est tale nomẽ

Expanded text:
dicunt album, unde hic glaucus quidam piscis, quia sit albus; et glaucus -a -um, splendidus, ut oculi glauci, idest splendidi: habent enim candorem admixglaucus color ferrugineus, subniger, et glaucus viridis et flavus. Glaucus ergo albus, splendidus, subniger, rubeus, flavus, viridis. Quod glaucus dicitur albus vel splendidus vel flavus, tractum est a Grecuco deo maris: nam color maris vioprium nomen mulieris, causa adulationis et blandimenti quadam diminutione impositum, ut ‘mea Glicerium’, quasi mea dulcicula, et est tale nomen
Abbreviated transcription (Latin):
ormido. das. d̾matur a formon q est iguis
uel color. et est formidare trepidare formrdmẽ
hr̃e. Q fit conformon .i. sanguis ad precor dia
fugieus acute se coutrahit. Nam tunor sangui¬
nem gelat qui coactus gignit formidinem.
quia ut ait boeciꝰ in ꝯuĩto sr̃ cathegorias ar ᷤ
Cum homo penitet ex aliquo delicto sãgis
amicus ne quasi cooꝑturus delictum tendit
acd exteriora. Et ĩ fit homo rubens cũ uerecõ¬
ꝯponitur refornuto. tas. quasi quata formidi¬
nem retrahi. forurto cum omnnb suis ꝯ poĩs
est neutrum et absolutum et signat passio¬
nem intrusetus natam. ⁊st̾itur tauien quãto¬
q cum a ccõ transitiue ut formido illum .i.
times. unde muenitur eius passiuũ in tercia
psona. et participium preteriti temporis. sta¬
tiꝰ achilleydos. Maguaninuĩ eacidem formita¬
tamqi tonanti progeniem. Et scias ꝙ hõies¬

Expanded text:
ompositis. Item a formon quod est ignis vel calor formido -as, trepidare, formidinem habere, quod fit cum formum, idest sanguis, ad precordia fugiens a cute se contrahit. Nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit formidinem, quia, ut ait Boetius in commento super cathegorias Aristotelis, cum homo penitet ex aliquo delicto, sanguis, amicus nature, quasi cooperturus delictum, tendit ad exteriora et ita fit homo rubeus; cocomponitur reformido -as, quasi formidine retrahi. Formido cum omnibus suis compositis est neutrum et absolutum et significat passionem intrinsecus natam, sed construitur tamen quandoque cum accusativo transitive, ut ‘formido illum’, idest timeo, unde invenitur eius passivum in tertia persona et participium preteriti temporis: Statius Achilleidos 1, 1 ‘magnanimum Eacidem formidatamque Tonanti progeniem’. Item a for
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie sponda sine pes lecti quia fulcit. Et nue
lecti. unde fultratus. ta. tum. fultrum hũs. et
fultio. teas. fultra lectulo facere lectum fult̾s
preparaie.
sis. et est ful gere idem est ꝙ resplentere. et qr
splendor ferit et ꝑcutit oculeutium oculas s¬
tuencium ponitur fulgere pro ferire et ꝑcute.¬

Expanded text:
proprie sponda sive pes lecti, quia fulcit lectum. lecti. Unde fulcratus -a -um, fulcra habens, et fulcro -as, fulcra lectulo facere, lectum fulcris preparare. sum. Fulgere idest resplendere et, quia splendor ferit et percutit oculos intuentium, ponitur fulgere pro ferire et percute