comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mentes operitur: An paulus eius ten¬
toriũ nonerat. cũ ab hierus alem ꝑcir¬
cuitum usq: ad illiricum. adcorda
mor talium ueniens. in eius men te dñs
qui escebat. Nubes quippe erat homi¬
nibus. tentorium do : qui a quẽ predi¬
cando infundebat audientibus. hunc
inuisibili ter inmente retinebat:
Hisdem rursũ dum catenis uinctus
romã peter& paulus. occupaturus
mũdum. latens in eius pectore
quasi subtentorium ibat đs : quia
& occultus uideri non poterat. & ꝑ
uerba p̃dicationis ꝓditus. iter in¬
choate grae sine cessatione ꝑ agebat:
Nubes eius morses extitit: cũ m prius¬
quã plebi is rahelitice ducatũ prebe¬
r& quad raginta annis in deserto ꝑ
manens. & sublimia appetens. a coñ¬
uersatione popłi segrregatus uixit
Sed tentorium dĩ factus est. cum
ad reuocandum popłm in aegr̃ptũ
missus ibat: portans inuisibile in
corde ueritatem cum omnipotens
ds quipates cebat in opere latebat

Expanded text:
mentes operitur. An Paulus ejus tenmentes operitur. An Paulus ejus tentorium non erat, cum a Jerusalem per circuitum usque ad Illyricum ad corda mortalium veniens, in ejus mente Dominus quiescebat ? Nubes quippe erat hominibus, tentorium Deo, quia quem praedicando, infundebat audientibus, hunc invisibiliter in mente retinebat. Idem rursus dum catenis vinctus Romam peteret Paulus occupaturus mundum, latens in ejus pectore quasi sub tentorio ibat Deus , quia et occultus videri non poterat, et per verba praedicationis proditus iter inchoatae gratiae sine cessatione peragebat. Nubes ejus Moyses exstitit, cum priusquam plebi Israeliticae ducatum praeberet, quadraginta annis in deserto 862 permanens, et sublimia appetens, a conversatione populi segregatus vixit. Sed tentorium Dei factus est, cum ad revocandum populum in Aegyptum missus ibat , portans invisibilem in corde veritatem, cum omnipotens Deus, qui patescebat in opere, latebat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpsalmistam dicitur: Iterfacite ei:
qui ascendit suꝑ occasum : & rur sum:
Ds dũ egredereris corãpopłotuo: dum
trans gredereris ꝑ desertum terra
mota est : d̾senĩ qui ꝑsem& ipsum non
localiter ubique est : ꝑ predicatores
suos inmũdi partes localiter ambulat :
Unde etiã: ꝑ prophetã dicitur: & IN¬
ambulabo in eis: Iter quippe ꝑeos agit.
dũ humanis cor dibus eoꝵ se eloquio
infundit: Atq in hoc itinere. tencoriũ
dĩ sunt. hȩc eadem corda scoꝵ quibus
quasi inuia qui escendo tegitur. dum ꝑ
hȩc ad mentes hominũ ueniens agit
quod simul om̃is synagoga tentorium
Hinc rursum : de ex terminatione euis
dicitur : Dissipauit quasiortũ tentori¬
umsuum : demolitus est taber nacu¬
lũsuũ Iuia enĩ inunius popłi cultu
tunc dñs in terhomines latuit: eundem
sibi popłm. tentoriũ uocauit: Unde
& recte nunc nubes iste. eius tentori¬
um dicuntur: quia ad nos ds̃ ꝑ grãm
ueniens in tra predicatorũ suorum

Expanded text:
salmistam dicitur: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Et rursum: Deus, cum egredereris coram populo tuo, dum transgredereris per desertum, terra mota est . Deus enim, qui per semetipsum non localiter ubique est, per praedicatores suos in mundi partes localiter ambulat. Unde etiam per prophetam dicitur: Et inambulabo in eis . Iter quippe per eos agit, dum humanis cordibus eorum se eloquio infundit. Atque in hoc itinere tentoria Dei sunt haec eadem corda sanctorum, quibus quasi in via quiescendo tegitur, dum per haec ad mentes hominum veniens, agitVIII. Hinc est quod simul omnis synagoga tentorium Hinc rursum de exterminatione ejus dicitur: Dissipavit quasi hortum tentorium suum, demolitus est tabernaculum suum . Quia enim in unius populi cultu tunc Dominus inter homines latuit, eumdem sibi populum tentorium vocavit. Unde et recte nunc nubes istae ejus tentorium dicuntur, quia ad nos Deus per gratiam veniens, intra praedicatorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
bes mobiles quiq homines. aliquando
ꝓpħȩ. aliquando autẽ apostoli designant᷑:
Per nubes quippe. mobilitas humanȩ mex¬
tis exprimitur: sicut salomon ait
Q ui obseruat uentũ nonseminat: &
qui considerat nubes num quã metit:
Uentum ꝓculdubio inmudum sp̃m̃.
nubes uero subiectos eihomines appel¬
lat : Quos tocies huc illucq inpellit
& reuocat : quociens tẽptaciones eius
in eoꝵ mentibus. suggestionũ flatibus
alter nant : Qui igitur uentũ obseruat
non seminat : qui a qui tẽpta ciones ueri¬
turas mȩtuit. cor adbona opera non ꝓ¬
ponit : łtqui considerat nubes non metit
quia isqui antehumanȩ mutabilitatis
terrorem trepidat. mercedis fe aeter¬
nȩ retributionis priuat: Nubesꝓpħae

Expanded text:
bes mobiles quique homines, aliquando bes mobiles quique homines, aliquando prophetae, aliquando apostoli designantur. Per nubes quippe mobilitas humanae mentis exprimitur, sicut Salomon ait: Qui observat ventum non seminat; et qui considerat nubes, nunquam metit . Ventum procul dubio immundum spiritum, nubes vero subjectos ei homines appellat; quos toties huc illucque impellit et revocat, quoties tentationes ejus in eorum cordibus suggestionum flatibus alternant. Qui igitur ventum observat, non seminat, quia qui tentationes venturas metuit, cor ad bona opera non proponit. Et qui considerat nubes, non metit, quia is qui ante humanae mutabilitatis terrorem trepidat, mercedis aeternae retributione se privat. Per nube
Abbreviated transcription (Latin):
effusione patefecit : Nam quod illi subbre¬
uitate locuti sunt : hoc exponendo isti
multipliciter auxerunt : Vnde & non in¬
merito ipsa expositor predicatio gurgi¬
tibꝰ comparatur : quia dum multorum
prece deritiũ dicta colligunt. ipsi in eo
quod astruunt. ꝓfundius dilatantur :
Namdum destimonia testimoniis iungunt:
quasi exguttis.gur gites faciupt:
Quorũ uerbis dũ eotidie gentilitas doce¬
tur: qui a peccatoru meris cȩlestem scien¬
tiam accipit. quasistans interra aqua
guam ace ostendit: Sed nequaqua se eisdem
Aplis e positores inscientia prȩferanen
aum e ponendo lacius loquuntur: Memi¬
ssse quippe incessanter debent : ꝑ quos
eiuis dem scientiȩ inuentiones acceperunt
Unde & apte subiungitur: Quide nubibus
fluunt Hi qui ppe gurgites. denubibus
fluunt: qui a si ex sc̃is apłis. uis intel¬
legentiae non inciper&. nequaquam
pora doctorũ largior manar& : IN
seriptura eñi sa cra. aliquando pernu-¬

Expanded text:
effusione patefecit. Nam quod illi sub breeffusione patefecit. Nam quod illi sub brevitate locuti sunt, hoc exponendo isti, multipliciter asserunt. Unde et non immerito ipsa expositorum praedicatio gurgitibus comparatur; quia dum multorum praecedentium dicta colligunt, ipsi in eo quod astruunt, profundius dilatantur. Nam dum testimonia testimoniis jungunt, quasi ex gurgitibus gurgites faciunt; quorum verbis dum gentilitas quotidie docetur, quia peccatorum mens coelestem scientiam accipit, quasi stans in terra aqua gurgites ostendit. Sed quia nequaquam se eisdem apostolis expositores in scientia praeferunt; cum exponendo latius loquuntur, meminisse incessanter debent, per quos ejusdem scientiae invectiones acceperunt. Unde et apte subjungitur: Qui de nubibus fluunt. Hi quippe gurjites de nubibus fluunt, quia a sanctis apostolis vis intelligentiae, si non inciperet, nequaquam per ora doctorum largior emanaret. In Scriptura enim sacra aliquando per nu
Abbreviated transcription (Latin):
sexteriora legis predica menta tacuissent:
tellas ergo pluuiȩ abscondit. & ad instar
gurgitum rmbres fudit : qui adũ prȩdi¬
catores legis ad secreta & intima retulit.
ꝑdictt sequentiũ. uberior uis predica¬
tionis emanauit: Possunt quoque per¬
stellas pluuiȩ. scĩ apłi de signari: dequi¬
b iudeae reꝓbate ꝑhieremiã dicitur:
Phibitȩ sunt stellȩ pluuiarũ: & sero¬
tinus rmber non fuit : Stellas ergo
pluuiȩ. dñs abstraxit. atq ad instar
gurgitum r̃mbres fudit: quia cũ de
iudea p̃dicantes apostolos abstulit
doctrina nouȩ graciȩ mũdũ rigauit:
Iuod utrũque factũ in eccła potest non¬
in conuenienter intellegi: quia cũ solu¬
tis corporibus ad secretos suꝑnoꝵ sinus
apłorum animas retulit. quãsi acȩlifacie.
stellas pluuiȩ abscondit: Sed ablatis
dedit: quia etiã reductis ad suꝑna apłis.¬
ꝑ expositorũ sequentiũ linguas. fluenta
diuinȩ scientiae. diuabscondita largiori

Expanded text:
exteriora legis praedicamenta tacuissent. exteriora legis praedicamenta tacuissent. Stellas ergo pluviae abscondit, et ad instar gurgitum imbres fudit, quia dum praedicatores legis ad secreta et intima retulit, per dicta sequentium uberior vis praedicationis emanavit. stellas pluviae sancti Apostoli designari, de quibus Judaeae reprobatae per Jeremiam dicitur: Prohibitae sunt stellae pluviarum, et serotinus imber non fuit . Stellas ergo pluviae Dominus abstraxit, atque ad instar gurgitum imbres fudit, quia cum de Judaeae praedicantes apostolos abstulit, doctrina novae gratiae mundum rigavit. Quod utrumque factum in Ecclesia potest convenienter intelligi; quia cum, solutis corporibus ad secretos supernorum sinus, apostolorum animas transtulit, quasi a coeli facie stellas pluviae abscondit. Sed, ablatis dedit, quia etiam, reductis ad superna apostolis, expositorum sequentium linguas fluenta divinae scientiae diu abscondita largiori
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quod lucem ueritatis preui dens
tenuit. siccitatẽ infidelium ꝓphetan¬
do adnuncians rigauit: Annori
hieremias & prophetȩ ceteri uelud
incȩlo positi. astrapluuie fuerunt
qui in predicationis culmine erecti
dum prauitatẽ peccantium libere
increꝑare ausi sunt quasi uerborum
guctis obcetationis humanȩ pulue¬
rem rigando presferunt : Quorũ
ui delic& animas. abhac corruptibili
carne susceptas. quia ex presenti
uita supna iudicia aduferunt. quasi
acȩli facie stellȩ pluuiȩ subtrahuntur:
& ad occultũ astra redeunt dũꝑactis¬
suis cursibus scõꝵ animȩ inthesauris
dispositionis intimȩ reconduntur:
Sed quia terra arescer&. si subductis
stellis pluuiȩ suꝑna funditus fluenta
cessarent: Recte dicitur: Qui aufert
stellas pluuiȩ: & effundit rmbres
ad instar gurgitũ: Namcũ ꝓpħas abstu¬
lit. eorũ uice dñs aposto los misit.
qui insimilitudine gurgitũ pluerent.
post quã subductis antiquis patribus.

Expanded text:
in eo quod lucem veritatis praevidens in eo quod lucem veritatis praevidens tenuit, siccitatem infidelium prophetando annuntians rigavit? An non Jeremias et prophetae caeteri, velut in coelo positi astra pluviae fuerunt, qui in praedicationis culmine erecti, dum pravitatem peccantium libere increpare ausi sunt, quasi verborum guttis obcaecationis humanae pulverem rigando presserunt? Quorum videlicet animas ab hac corruptibili carne susceptas, quia ex praesenti vita superna judicia auferunt, quasi a coeli facie stellae pluviae subtrahuntur, et ad occultum astra redeunt, dusuis cursibus sanctorum animae in thesauris dispositionis intimae reconduntur. Sestellis pluviae superna funditus fluenta cessarent, recte dicitur: Qui aufert stellas pluviae, et effundit imbres ad instar gurgitum. Nam cum prophetas abstulit, eorum vice Dominus apostolus misit, qui in similitudinem gurgitum pluerent, postquam subductis antiquis Patribus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aufert stellas pluuiȩ: & effun¬
unũ uidelic& bene uiuentiũ. sed nulla
docentium. aliud uero recte uiuenti¬
um. & eadem recta docentium: Sicut
& in celi facie. alie stelle ꝓdeunt
quas nulle pluuiȩ subsequuntur : aliȩ
ꝓdeunt que arentẽ terrã. magnis r̃m¬
sed tamen predicare eandem rectitu¬
dinẽ nescint : stelle quidem sunt.
sed insiccitate aeris nate: Quia per
exemplũ bene uiuendi. lucere ceteris
possunt : sed ꝑ predicationis uerbum.
pluere nequeunt : Cum uero in ea
quida & recte uiuunt. & aliis eandẽ
recti tudinem uerbis p̃dicationis in flu¬
unt. quasi ad ꝓferendas pluuias. in
celũ stelle ꝓducuntur : quȩ sic uite
suȩ meritis luceant. ut etiã sermone
predicationis pluant: Annon in hoc
cȩlo. astrum pluuie moyses extitit.
qui cũ de suꝑnis emicuit. cor dapeccan¬
tium quasi arentem inferius terram.
scẽ exhortationis pluuia: aduberta¬
tem germinis infudit: Annon
esaias arstrũ pluuie ostensus est. qui

Expanded text:
Qui aufert stellas pluviae, et effununum videlicet bene viventium, sed nulla docentium; aliud vero recte viventium, et eadem recta docentium. Sicut et in coeli facie aliae stellae prodeunt, quas mille pluviae subsequuntur; aliae vero, quae arentem terram magnis imsed tamen praedicare eamdem rectitudinem nesciunt; stellae quidem sunt, sed in siccitate aeris natae; quia per exemplum bene vivendi, lucere caeteris possunt, sed praedicationis verbum pluere nequeunt. Cum enim in ea quidam et recte vivunt, et aliis eamdem rectitudinem verbis praedicationis influunt, quasi ad proferendas pluvias in coelum, stellae producuntur, quae sic vitae suae meritis luceant, ut etiam sermone praedicationis pluant. An non in hoc coelo astrum pluviae Moyses exstitit, 858 qui cum de supernis emicuit, corda peccantium quasi arentem inferius terram sanctae exhortationis pluvia ad ubertatem germinis infudit? An non Isaias astrum pluviae ostensus est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
est aeternitati dissimilis : qui a aeter¬
na esse coeperunt: Cũ ad extrema
ꝓspicimus. horũ finem qui omnino
de est non cõprehendimus: eorum
tamen inicia cernimus. cũ mentem
retro reuocamus: & dum in eis infra
supraq: animũ ducimus : non capimꝰ
omnino quo usque sunt. sed uidemus
ex quo: D̾s autẽ qui a quasi quiddam
in eoꝑ aeter nitatem longum est
quod nec initio oritur. nec fine
terminatur : nec ex quo insem& ipso
recipit. nec quo usq : Dicatur ergo
Numerus annoꝵ eius : in aestimabilis
Per hoc ergo quod annorũ illius nu¬
merus dicitur : diutinũ eius esse
ostenditur : Perhoc uero quod in¬
aestimabilis memoratur : hoc ipsũ
eẽ infinitũ & in cõpre hensibilei
demonstratur : Sed qui ahumanb
mentib in notes cat agnoui mus
dũ om̃s homi nes uident eumras
&quia eius magnitudinẽ ad miran¬
epr cer pamus. dum apino rũ eus

Expanded text:
est aeternitati dissimilis, quia aeterest aeternitati dissimilis, quia aeterna esse coeperunt. Cum ad extrema prospicimus, horum finem, qui omnino deest, non comprehendimus; eorum tamen initia cernimus, cum mentem retro revocamus; et dum in eis infra supraque animum ducimus, non capimus omnino quousque sunt, sed videmus ex quo. Deus autem quia quasi quiddam in eo per aeternitatem longum est, quod nec initio oritur, nec fine terminatur, nec ex quo in semetipso recipit, nec quousque, dicatur ergo: Numerus annorum ejus inaestimabilis. Per hoc ergo quod annorum illius numerus dicitur, diutinum ejus esse ostenditur. Per hoc vero quod inaestimabilis memoratur, hoc ipsum esse infinitum et incomprehensibile demonstratur. Sed quia humanis mentibus innotescat agnovimus, dum omnes homines vident eum; et quia ejus magnitudinem admirantes cernimus, dum annor
Abbreviated transcription (Latin):
it. sed quid dicer& lacius non inuenit:
Indo annos sine aestimatione numeri.
multiplicauit dicens: Numerus anno¬
rũ eius: in aesti mabilis: Ut dum ea
que apud se sunt ꝓlixa multi plicat: aeter¬
nitatis longitudinẽ se. metiri non posse.
infirmitas humana cognoscat: Tende
itaque oculũ in aeternita tẽ ut uideas
dm̃ uel quando est a principio. uel quousq
& nus quam finis superior. qui a esse non
incipit. nus quã finis inferior quia esse
non desinit: Intra ipsum om̃ia co angus¬
tantur ĩ pseuero circa om̃ia. sine spacio
extenditur. sine locodilatatur : Ecce
cuncta quȩ facta sunt : ea ipsa circum¬
scriptione quacreatit sunt. superio¬
re & inferiore fine cinguntur
Lege enĩ sua quia non esse incipiunt :
biliter acceperunt : ut quauis eafinis
superior inchoat. finis tamen inferior
non constringat : &lic& esse incipi¬
ant : eẽ in ꝑpetuũ non desistant
Horũ uero aeternitas. id circo sũ me

Expanded text:
it, sed quid diceret latius non invenit, it, sed quid diceret latius non invenit, in Deo annos sine aestimatione numeri multiplicavit, dicens: Numerus annorum ejus inaestimabilis, ut dum ea quae apud se sunt prolixa multiplicat, aeternitatis longitudinem se metiri non posse infirmitas humana cognoscat. Tende itaque oculum in aeternitatem, ut videas Deum, vel quando est a principio, vel quousque; et nusquam finis superior, quia esse non incipit; nusquam finis inferior, quia esse non desinit. Intra ipsum omnia coangustantur, ipse vero circa omnia sine spatio extenditur, sine loco dilatatur. Ecce cuncta quae facta sunt, ea ipsa circumscriptione qua creata sunt, superiori et inferiori fine cinguntur. Lege enim sua, quia a non esse incipiunt, biliter acceperunt ut quamvis ea finis superior inchoat, finis tamen inferior non constringat; et licet esse incipiant, esse in perpetuum non desistant. Horum vero aeternitas idcirco summae
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. etiã non uidentib ad esse
memoratur : Bene autẽ eum uincere
nr̃amscientiam narrat : quem uideri
ab om̃ibus dixerat: Quia &̾ si exratio¬
ne conspicitur: magnitudo tamen
illius. nulla nr̃i sensus subtilita te
pene tratur : Quic quid nãque declari¬
tate eiꝰ magnitu dinis scimus. in fra
ipsũ est : & tanto ab eiuus scientia longe
repellimur. quanto eiꝰ potentiam nõs
conprehendisse suspicam: Na quãuis
in altũ mens nr̃a rapiatur: eius tamen
magni tudinis in mensitate trans cen¬
ditur: Cuius tunc aliquid quasi ex
parte cognoscimus: quando eũ nos digne:
cogno scere non posse sentimus:
Sequitur : Numerus annorum eiꝰ :
in aestimabilis : Dicere ut cũque aeter¬
nita tem uoluit : & ipsam aeternitatis
longitudine annos uocauit: Cum enĩ
breuitatem tẽporis dilatare uolumus
momenta ꝑhoras. horas ꝑdies. dies per
menses. menses autem ꝑ annos extendini:
Quia ergo amplũ quiddam dicere uolu

Expanded text:
dicitur, etiam non videntibus adesse dicitur, etiam non videntibus adesse memoratur. Bene autem eum vincere scientiam nostram narrat, quem videri ab omnibus dixerat, quia etsi ex ratione conspicitur, magnitudo tamen illius nulla nostri sensus subtilitate penetratur. Quidquid namque de claritate ejus magnitudinis scimus, infra ipsum est; et tanto ab ejus scientia longe repellimur, quanto ejus potentiam nos comprehendisse suspicamur. Nam quamvis in altum mens nostra rapiatur, ejus tamen magnitudinis immensitate transcenditur. Cujus tunc aliquid quasi ex parte cognoscimus, quando eum nos digne cognoscere non posse sentimus. Seinaestimabilis. - Dicere utcunque aeternitatem voluit, et ipsam aeternitatis longitudinem annos vocavit. Cum enim brevitatem temporis dilatare volumus, momenta per horas, horas per dies, dies per menses, menses autem per annos extendimus. Quia ergo amplum
Abbreviated transcription (Latin):
uidere est. trans cendentem omia eius
essentiam exratione colligere: ualde
mirandum est quod & ipsum cernimus.
& eius opus ignoramus: Dubii quippe de eiꝰ
essentia nonsumus: & tamen in eius iudiciis
in certi remanemus: Pat& nobis quod sum¬
mũ est : ab sconditur quod minimũ: Minus
quippe sunt eiꝰ opera: quam ipse: &agentẽ
cernimus. sed in actione caliga mus
Qui auidelic& curquid fiat incertũ est.
sed quis sit quihȩc incerta faciat. incertũ¬
non est: Dicat ergo: Memento quod
ignores opus eius: de quocecinerunt.
uiri: Oñs homines uident eũ : unus¬
quisque intue tur ꝓcul: Quia ienus
euisiq uudicia minime conphendimus
etuꝑ rationem uidemus : Quem tamer
adhue ꝓcul cernimus: quia ab eius for¬
titudine. nubilo infirmitatis nostrȩ
dicit ec ceds magnus: Quid est quod
de dõloquens. ec cedicit. & ecce rȩpe¬
tit nisi quod eccedicimus de ea re
quam in presenti monstramus: & quia
d subiq prȩsens est: cum de illo ecce

Expanded text:
videre est transcendentem omnia ejus videre est transcendentem omnia ejus essentiam ex ratione colligere, valde mirandum est quod et ipsum cernimus, et ejus opus ignoramus. Dubii quippe de ejus essentia non sumus, et tamen in ejus judiciis incerti remanemus. Patet nobis quod summum est, absconditur quod minimum. Minus quippe sunt ejus opera quam ipse; et agentem cernimus, sed in actione caligamus: quia videlicet cur quid fiat incertum est, sed quis sit qui haec incerta faciat, incertunon est. Dicat ergo: Memento quod ignores opus ejus, de quo cecinerunt viri: Omnes homines vident eum, unusquisque intuetur procul, quia eum, cujus judicia minime comprehendimus, esse per rationem videmus; quem tamen adhuc procul cernimus, quia ab ejus fortitudine nubilo infirmitatis nostrae dicit: Ecce Deus magnus. Quid est quod de Deo loquens ecce dicit, et ecce repetit, nisi quod ecce dicimus de ea re quam in praesenti monstramus? et quia Deus ubique praesens est, cum de illo ecce
Abbreviated transcription (Latin):
Unus quisq in tuetur ꝓcul Procul quippe
eum in tueri est : non iamillũ ꝑspeciem
cernere. sed ex sola adhuc operum suorũ
admirationẽ pensare: Procul illũ hic etiã
el ecti conspiciunt : qui a nec dum claritatem
illius. ꝑacumen intimȩ uisionis adp̃hendunt
Cui & si iam ꝑ amorem iuxta sunt: adhuc
ti meni ab illo terrene inhabitationis. pon¬
dere disiunguntur: & quãuis ei bene uiuen¬
do inhereant : a contemplationis eius specie.
longe se esse suspirant: Quẽ nimirũ rȩꝓbi
etiam cum iniu dicio uenientem uideritit.
ꝓcul intuentur : quia non eũ indiuinitatis
forma. sed in sola qua & cõprehendi potuit
hum a nitate conspiciunt: Qui a uidelic&
eoꝵ oculos. reducta tunc ad memoriam.
suam alegesta reuerberant: & dum eius
hum anitate uidenit. cuius diuinitatis
claritatẽ nonuident. miro modo ab eius
uisione quẽ conspiciunt longe fiunt:
homines uident eũ. quem sicut diximus

Expanded text:
Unusquisque intuetur procul. Procul quippe Unusquisque intuetur procul. Procul quippe eum intueri est non jam illum per speciem cernere, sed adhuc ex sola operum suorum admiratione pensare. Procul illum hic etiam electi conspiciunt, quia necdum claritatem illius per acumen intimae visionis apprehendunt. Cui etsi jam per amorem juxta sunt, adhuc tamen ab illo terrenae inhabitationis pondere disjunguntur; et quamvis ei bene vivendo inhaereant, a contemplationis ejus specie longe se esse suspirant. Quem nimirum reprobi etiam cum ad judicium venientem viderint, procul intuentur, quia non eum in divinitatis forma, sed in sola qua et comprehendi potuit humanitate conspiciunt, quia videlicet eorum oculos reducta tunc ad memoriam sua male gesta reverberant, et dum ejus humanitatem vident, cujus divinitatis claritatem non vident, miro modo ab ejus visione quem conspiciunt longe fiunt. homines vident eum, quem, sicut diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
concessofidei sacramento renouatur :
Sedforte aliquis dicat. quodhunc ds̃
acturum praue. etiã post baptis ma
nouerat : & id circo eum adbaptis matis
grãm non ꝑducat: Quodsi ita est : pec¬
cata quorundam ꝓcul dubio priusquã
sint. ꝑpetrata puniuntur : & quis
ista. recte sentiens dixerit. quia om̃i¬
potens ds̃ qui alios aꝑpetratis facino¬
ribus liberat hȩc in ali is etiã non per¬
petrata condempnat. Occulta itaq
sunt eius iudicia: & quanta obscurita¬
te nequeunt conspici. tanta debent
humili tate uenerari: Dicatur ergo:
Memento quod ignores opus eius
de quo cecinerunt uiri: Acsi aꝑte
dicer&: De quo fortes quiq locuti sunt
qui a mensurã tuae noticie eo ipso quohuma¬
nitate cir cũ scriberis transeunt: Seqͥ tur:
racionalis est conditus. deb& ex ratione
colligere : eum qui se condidit deum esse:
Quem nimirũ iam uidere est: dominatio
om̃s homines uident eum : recte subiungitꝰ

Expanded text:
concesso fidei sacramento renovatur. concesso fidei sacramento renovatur. Sed fortasse aliquis dicat quod hunc Deus acturum prave etiam post baptisma noverat, et idcirco eum ad baptismatis gratiam non perducat. Quod si ita est, peccata quorumdam proculdubio priusquam sint perpetrata puniuntur. Et quis ista recte sentiens dixerit quia omnipotens Deus, qui alios a perpetratis facinoribus liberat, haec in aliis etiam non perpetrata condemnet? Occulta itaque sunt ejus judicia; et quanta obscuritate nequeunt conspici, tanta debent humilitate venerari. Dicat ergo: Memento quod ignores opus ejus, de quo cecinerunt viri. Ac si aperte diceret: quia mensuram tuae notitiae, eo quod humanitate circumscribetis, transeunt. Sequitur: rationalis est conditus, debet ex ratione colligere eum qui se condidit Deum esse. Quem nimirum jam videre est damnationemOmnes homines vident eum, recte subjungitur:
Abbreviated transcription (Latin):
quique doctores in nõtescunt: Sed
tamen opus eiꝰ ignoratur : quia nimirum
iudicia illius. ipsi etiam qui hunc p̃dicant.
inpenetrata uenerantur : It sciunt ergo
quem predicant . & tamen eius oꝑaignorant:
qui a cognos cunt ꝑ grãm eũ a quo factisunt.
sed eius iudicia conprehendere nequeunt.
quia ab illo etiã suꝑ ipsos fiunt: Quod
enĩ ompsds̃. ꝑ spicue in sua actione non
cernitur : psalmista testatur dicens
Qui posuit tenebras : latibulum suum:
&rursum : Iudiciatua: ab yssus
multa: Atq: iterũ. Ab yssus: sicut
pallium amictus eius: Unde bene etiã.
ꝑsalomonẽ dicitur: Sicut ignoras
que sit uia sp̃s. & quaracione cõpin-¬
gantur osse inuentre pregnantis.
sic nescis opera di. qui fabricator est
quar : duo adhanclucem paruuli
ueniunt. sed unidatur ut ad redep̃ti¬
one ꝑbaptis maredeat. alter ante
sub trabitur. quam hunc regenerans
unda ꝑfundat: & sepe fide liũ filius.
sine fi de rapitur: sepe infidelium.

Expanded text:
quique doctores innquique doctores inntamen opus ejus ignoratur, quia nimirum judicia illius ipsi etiam qui hunc praedicant, impenetrata venerantur. Et sciunt ergo quem praedicant, et tamen ejus opera ignorant, quia cognoscunt per gratiam cum a quo facti sunt, sed ejus judicia comprehendere nequeunt, quae ab illo etiam super ipsos fiunt. Quod enim omnipotens Deus perspicue in sua actione non cernitur, Psalmista testatur, dicens: Qui posuit tenebras latibulum suum . Et rursum: Judicia tua abyssus multa . Atque iterum: Abyssus sicut pallium amictus ejus . Unde bene etiam per Salomonem dicitur: Sicut ignoras quae sit via spiritus, et qua ratione compingantur ossa in ventre praegnantis, sic nescis opera Dei, qui fabricator est quar, duo ad hanc lucem parvuli veniunt, sed uni datur ut ad redemptionem per baptisma redeat, alter ante subtrahitur quam hunc regenerans unda perfundat. Et saepe fidelium filius sine fide rapitur, saepe infidelium
Abbreviated transcription (Latin):
tibi pater dñe cȩli& terrȩ : qui abscon¬
distihec asapientib & prudentibus
& reuelasti ea paruulis: In quibus ni¬
mirum iudiciis. udea repellitur :
gentilitas aggregatur: Quođ uide¬
lic& factũ miraripossumus: sed per¬
Unde: & bene nunc abhelui subditur:
quis aud& ei dicere. operatus es ini¬
tari actio non potest. quo pactorep̃¬
hendi potest : Nemo enibene iudicat:
quod ignorat : Tanto ergo debemus sub
eius iudiciis silendo qui escere: quanto
& rationẽ ialitiorũ illius noscer mmus
non uidere. Unde & bene subditur
Memento quod ignores opus eius: dequo
cecinerunt uiri: Inscripturasacra.
aliquando uiri angłi : aliquando aucẽ
ꝑfectȩ uitȩ homines memorantur u
Namquia aliquando uir angłs dicitur
danihel ꝓpheta testatur. qui aua uit
Eece uir gabrihel : Rursũ quia uiro¬
ru nomine. ꝑfectȩ uitȩ homines exoii¬
muntur: In ꝓuerbiis sapientia loqui¬
nirdtcepos : PDcuri: aduos clamito
Ded ño igitur uiri canunt: cumeius

Expanded text:
scondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . In quibus nimirum judiciis Judaea repellitur, gentilitas aggregatur. Quod videlicet factum mirari possumus, sed perUnde et bene nunc ab Eliu subditur: quis audet ei dicere: Operatus es initari actio non potest, quo pacto reprehendi potest? Nemo enim bene judicat quod ignorat. Tanto ergo debemus sub ejus judiciis silendo quiescere, quanto et rationem judiciorum illius nos cernimus non videre. Unde et bene subditurMemento quod ignores opus ejus, de quo cecinerunt viri. - In Scriptura sacra aliquando viri angeli, aliquando autem perfectae vitae homines memorantur. Nam quia aliquando vir angelus dicitur, Daniel propheta testatur, qui ait: « Ecce vir Gabriel . Rursum, quia virorum nomine perfectae vitae homines exprimuntur, in Proverbiis sapientia loquitur, dicens: O viri, ad vos clamito . De Domino igitur viri canunt, cum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Extendit nubes dñs: duministris suis uiã
predicationis aperiens. eos inmũdi lati¬
tudine circũquaq diffundit: Bene
autẽ dictũ est : quasi ortũ tentoriũ suũ:
Tentoriũ quippe: initinere ꝓonisol&
Et cũ predi catoresscĩ inmundo mittuntꝰ
iter dõ faciunt: Vndescriptum est:
Ecce mitto angelũ meũ ante faciemtuã.

Expanded text:
Extendit nubes Dominus, dum ministris suis viam praedicationis aperiens, eos in mundi latitudinem circumquaque diffundit. Bene autem dictum est: Quasi tentorium suum. Tentorium quippe in itinere poni solet. Et cum praedicatores sancti in mandum mittuntur, iter Deo faciunt. Unde scriptum est: Ecce mitt
Abbreviated transcription (Latin):
nnsi patriarcharũ celsitudinẽ. nisi cunstoꝵ
hominũ mens urã trans cender& in eũ qui et
suꝑ homines non uenir & : Transire ergo
est uigiles: etiã eos quos miratur anima
ineius cõparatione post poeren
it tunc is qui quȩ rebatur cernitur
si homo quidem sed tamen extramersu¬
ras hominũ credatur : Unde bene
nunc dicitur: Nullus eisimilis: in legis¬
latoribus: Sed is ui delic& ꝑ infirmita¬
tem carnis. nr̃is optutib apparens. dum
alios reprobat. alios uocat: mira iudi¬
cia exhibuit. que a nobis & cogitaripossiNt.
& conprehendi non possint : Ait namq:
Inudicium ego inhunc mũdum ueni:

Expanded text:
celsitudinem, nisi cunctorum hominum mensuram transcenderet, eum qui est super homines non inveniret. Transire ergo est vigiles, etiam eos quos miratur anima in ejus comparatione postponere. Et tunc is qui quaerebatur, cernitur, si homo quidem, sed tamen extra mensuras hominum credatur. Unde bene nunc dicitur: Nullus ei similis in legislatoribus. Sed is videlicet per infirmitatem carnis nostris obtutibus apparens, dum alios reprobat, alios vocat, mira judicia exhibuit, quae a nobis et cogitari possint, et comprehendi non possint. Ait 855 namque: In judicium ego in hunc mu
Abbreviated transcription (Latin):
UIS QUISDE
NAGNISDICTIS
arrogantium. sumere
scientiam nititur:
ꝓuidere solerter deb&.
ne hoc quod eoꝵ scien¬
tiã altum tum& imi¬
M Ctetur : Necumuir¬
tutũ uerbis morũ uicia colligat : & in eo
quod lo quendi noticiam ad sequitur.
uiuendi se impericia trans figat
Hosnamq: cũforcia dicere audimus.
sed tamen dedictis fortib tumere conspi¬
cimus : quasi doctrine hortos ingressi.
de spinis rosas attingimus: Discreta
ergo nobis sollicitudine opiis est
& capere quod redol& & cauere quod
pungit: Nesi fortasse in ꝓuide. dic¬
toꝵ flos legitur : in cautalegentis
manus morum spinalaceretur :
Heliu itaq: doctus & arrogans. pro¬
fert aliquando quod oleat. aliquando
quod pungat : Sic igitur sumeridum
est de cius doctrigĩa quod fraglat
ut tamen sollicite cauendumsit. de elati¬
one quod uulnerat: Iuimulta quidem
superius moraliter intulit : sed in uerbi
sequentib ad sola se ꝓphetiȩ archana sus¬
tollit : ima eã iam moralitatis deserit.

Expanded text:
uisquis de magnis dictis arrogantium sumere scientiam nititur, providere solerter debet, ne hoc quod eorum scientia altum tumet, imitetur, ne cum virtutum verbis morum vitia colligat, et in eo quod loquendi notitiam assequitur, vivendi se imperitia transfigat. Hos namque cum fortia dicere audimus, sed tamen de dictis fortibus tumere conspicimus, quasi doctrinae hortum ingressi, de spinis rosas attingimus. Discreta ergo nobis sollicitudine opus est, et carpere quod redolet, et cavere quod pungit, ne si fortasse improvide dictorum flos legitur, incauta legentis manus morum spina laceretur. Eliu itaque doctus et arrogans profert aliquando quod redoleat, aliquando quod pungat. Sic igitur sumendum est de ejus doctrina quod fragrat, ut tamen sollicite cavendum sit de elatione quod vulnerat. Qui multa quidem superius moraliter intulit, sed in verbis sequentibus ad sola se prophetiae arcana sustulit. Ima enim moralitatis deser
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ noctes queritur : quia intra secreta cor¬
dis cubilia. in tribulatione sp̃s desiderat᷑:
Quem tameri querens sponsa non inuenit:
qui a electti quȩq anima. iam quidem amo¬
ris eius facibus flagrat. sed ad huc quȩsiti
negatur species. ut amantis desiderium
crescat: Et quasi insiti aqua subtrahitur.
ut eius demsitis aestus augeatur: & quohane
diutius sitiens desiderat. eo quãdoq cum
inuenerit auidiussumat: Sed hanc que¬
rentem uigiles inueniunt. eãq uulnerant.
& eius pallium tollunt : qui a un aquamq:
anima. redeptoris sui iamspeciem requi¬
rentem. cũ solliciti doctores inueniunts
adhuc deuetusta conuersatione tegmen
in est sub trahunt: ut quo exuta abhuius
mundi onere redditur eo. is quiqueritur:
ab illa citius inuenia tur: Bene autẽ subditꝰ.
paululũ cũ ꝑtranssissem eos inueniquem
diligit animamea : quia uisionis eiꝰ mens

Expanded text:
in lectulo quaeritur, quia intra secreta cordis cubilia in tribulatione spiritus desideratur. Quem tamen quaerens sponsa non invenit, quia electa quaeque anima jam quidem amoris ejus facibus flagrat, sed adhuc quaesita negatur species, ut amantis desiderium crescat; et quasi in siti aqua subtrahitur, ut ejusdem sitis aestus augeatur, et quo hanc diutius sitiens desiderat, eo quandoque cum invenerit avidius sumat. Sed hanc quaerentem vigiles inveniunt, eamque vulnerant, et ejus pallium tollunt, quia unamquamque animam redemptoris sui jam speciem requirentem, cum solliciti doctores inveniunt, adhuc de vetusta conversatione tegmen inest, subtrahunt, ut quo exuta ab hujus mundi onere redditur, eo is qui quaeritur, ab illa citius inveniatur. Bene autem subditur: Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea. Quia visionis ejus mens
Abbreviated transcription (Latin):
Nec mirandũm qđ uir arrogans impleri
ꝓpheticospu potuit: cumsaul etiam innu¬
mero prophȩ tarũ fuit: Sed hoc de saule
cur diximus. cum ex uisione angłi. accepissȩ
uerbaracion abilia & asinam nouerimus :
sed sicut in rationale animal rationis
uerba edidit . nec tamen ad ꝑmutationem
nature rationalis accessit : ita se pȩ quili¬
accipit. sed tamen ad ꝓmerendã sc̃itatis
głam non ꝑtingit: Vt & supra se loquendo
emineat : & infrase uiuendo tor pescat:
Vnde nunc heliu redemptor is nr̃i ad uer¬
tum humilem. non humilis conspicit :¬
& eũ ꝓphetando p̃dicat. quem elatis mo¬
ribus inpugnat dicens: Ecce ds excelsus¬

Expanded text:
Nec mirandum quod vir arrogans impleri prophetico spiritu potuit, cum Saul etiam in numero prophetarum fuit . Sed hoc de Saule cur dicimus, cum ex visione angeli accepisse verba rationabilia et asinam noverimus ? Sed sicut irrationale animal rationis verba edidit, nec tamen ad permutationem naturae rationalis accessit, ita saepe quiliaccipit, sed tamen ad promerendam sanctitatis gloriam non pertingit, ut et supra se loquendo emineat, et infra se vivendo torpescat. Unde nunc Eliu Redemptoris nostri adventum humilem non humilis conspicit, et eum prophetando praedicat, quem elatis moribus impugnat, dicens: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
baptistam : al i heliam. Alii heremianu
curt unie ꝓphecis : Sed nimirũ petro quã
excelsus in fortitudine ess& apparuit cũ
cũ ueraciter in tuens. alegis latorum ȩqua¬
litate discreuit dicens: Tues xp̃sfilius
diuiui: VUnde recte de illo sponsa in cap¬
ticis canticorum dicit: In lectulo meo
ꝑ noctes quȩ siui quem diligit anima mea
quesiui illũ & non inueru: Et paulo post :

Expanded text:
Baptistam, alii Eliam, alii Jeremiam, Baptistam, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis . Sed nimirum Petro quam excelsus in fortitudine esset aperuit, cum eum veraciter intuens, a legislatorum aequalitate discrevit, dicens: Tu es Christus Filius Dei vivi . Unde recte de illo sponsa in Canticis canticorum dicit: In lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea, quaesivi illum, et non inveni . Et paulo post:
Abbreviated transcription (Latin):
milis uidebitur in infirmitate: excel-¬
sus man& in fortitudine: paulo hoc etia
attestante qui ait: Quia & si crucifi¬
xus est ex infirmitate: sed uiuit ex
uir tute dei : De quo recte subingitur:
Nullus eisimilis in legis latoribus:
Legis lator morses. legis lator iosue
legis latores etiam ꝓpħetȩ : legis latores
cunctos dicere possumus. quos ex lege
admonuis se populum scimus: Sed huc
mediatori in legis latoribus similis
nullus. est : qui  isti gratuito uocati
expeccatis ad in nocentiam redeunt.
& abhis que in sem& ipsis exꝑtisunit
predicando alios reducunt
Redemptor autẽ nr̃ homosine peccato
est. filius sine ad optione: nec ꝑ petra¬
uit umquã quod redarguit : & sic mũ¬
do exhumanitate loquitur : ut tanien
cidem murido. apte scł̃a ex diuinitate¬
domine tur: Hunc mediator ẽ di & homi¬
nũ quidam legis latoribus similem fiuffe
crediderunt : Nam requirenti quȩrodo¬
cunt es se homines filium hominis. Re spori¬
derunt aiscpul i dicentes : alu lobannẽ

Expanded text:
milis videbitur in infirmitate, excelsus manet in fortitudine, Paulo hoc etiam attestante, qui ait: Quia et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei . De quo recte subjungitur: Nullus ei similis in legislatoribus. Legislator Moyses, legislator Josue, legislatores etiam prophetae; legislatores cunctos dicere possumus, quos ex lege admonuisse recta populum scimus. Sed huic Mediatori in legislatoribus similis nullus est, quia isti gratuito vocati ex peccatis ad innocentiam redeunt, et ab his quae in semetipsis experti sunt praedicando alios reducunt. Redemptor autem noster homo sine peccato est, filius sine adoptione, nec perpetravit unquam quod redarguit, et sic mundo ex humanitate loquitur, ut tamen 854 eidem mundo ante saecula ex divinitatedominetur. Hunc Mediatorem Dei et hominum quidam legislatoribus similem fuisse crediderunt. Nam requirenti: Quem dicunt homines esse filium hominis? responderunt discipuli, dicentes: Alii Joannem
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & bene stringere caudã dicitur: Dente enuĩ
uulperat: cauda ligat : qui a prima suggestione
pcutit. sed ꝑcussam m̃tem ne euadere ualeat in¬
ualescente fine tẽptationis ad stringit : Quia enĩ
peccatũ trib modis admittitur. cũ uidelicet
serpentis suggestione. carnis delectatione sp̃s con¬
sensione ꝑpetratur: behemothiste prius in lici¬
ta suggerens linguã exerit. post ad delectationẽ
ꝑtra hens dentẽ sigit. ad extremũ uero ꝑc̃ sensio¬
nẽ possidens. caudã stringit: Hinc .ẽ. enĩ qđ ñ¬
nulli petcata longo usuꝑpetrata. in sem& ipsis
ipsi reprehȩndunt : atq haec exiudicio fugunt.
sed uitare ope nec decertantes possunt : Quia
dubee mothistius. caput ñ conterunt : plerũq
cauda & nolentes ligantur : Quȩ contra eos
cꝑdrimore induruit : qr ablanda uoluita¬
te exordii. usq ad uiolentiam retentionis
Ex creuit : Dicatur ergo stringit caudã

Expanded text:
Unde et bene stringere caudam dicitur. Dente enim Unde et bene stringere caudam dicitur. Dente enim vulnerat, cauda ligat, quia suggestione prima percutit, sed percussam mentem, ne evadere valeat, invalescente fine tentationis, astringit. Quia enim peccatum tribus modis admittitur, cum videlicet serpentis suggestione, carnis delectatione, spiritus consensione perpetratur, Behemoth iste, prius illicita suggerens, linguam exerit; post, ad delectationem pertrahens, dentem figit; ad extremum vero, per consensionem possidens, caudam stringit. Hinc est enim quod nonnulli peccata longo usu perpetrata in semetipsis ipsi reprehendunt, atque haec ex judicio fugiunt, sed vitare opere nec decertantes possunt, quia dum Behemoth istius caput non conterunt, plerumque cauda et nolentes ligantur. Quae contra eos cedri more induruit, quia a blanda voluptate exordii usque ad violentiam retentionis excrevit. Dicatur ergo: Stringit caudam
Abbreviated transcription (Latin):
minib: etiã ꝑsem& ipsũ. sine homine moliat᷑.
gestio. mollis ac tenera . ẽ.: & facile uirtatis pede
c̃terenda : sed si hec inualescere neglegent̃ admit¬
titur : eiq ad cor ad itus libent̃ prȩbetur tanta
se uirtute ex aggerat. ut captã mentẽ deprime.
usq ad intolerabile robur excrescat: Caudam
itaq: quasi cedrũ stringere dicitur q semel eius
recepta incorde teptacio incunctis que subsequent̃
intulerit. uelut exiure dominatur : Huius
ergobeemoth caput herba est : cauda cedrus:
Iuia exprima quidẽ suggestione. blandiens
substernitur : sed pusu uthement̃ in ualescens.
subcrescente tẽptationis fine roboratur: Supe¬
rabile nãq est. om̃e qđ in initio suggerit : sed
in de sequitur. qđ uinci uix possit: Prius exum
quasi consulens blanda ad animũ loquitur : sed
cũ semel dentẽ delectationis infixerit . uiolenta
post cõsuetudine pene in solubiliter nodatur:

Expanded text:
minibus etiam per semetipsum sine homine moliatur minibus etiam per semetipsum sine homine moliatur gestio mollis ac tenera est, et facile virtutis pede conterenda, sed si haec invalescere negligenter admittitur, eique ad cor aditus licenter praebetur, tanta se virtute exaggerat, ut captam mentem deprimens, usque ad intolerabile robur excrescat. itaque quasi cedrum stringere dicitur, quia semel ejus recepta in corde tentatio, in cunctis quae subsequenter intulerit, velut ex jure dominatur. Hujus ergo Behemoth caput herba est, cauda cedrus, quia ex prima quidem suggestione blandiens substernitur, sed per usum vehementer invalescens, succrescente tentationis fine, roboratur. Superabile namque est omne quod initio suggerit, sed inde sequitur, quod vinci vix possit. Prius enim quasi consulens blanda ad animum loquitur; sed cum semel dentem delectationis infixerit, violenta post consuetudine pene insolubiliter innodatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ferrosimilis dicitur : quia hii qui in eius corpore
adostensionẽ uirtutũ nonsuf ficiunt. cõtra necẽ
fidelium acrius accenduntur : Quia enĩ cũ eo
se facere signa & ꝓdigia ñ posse c̃siderant: fide¬
les se illi ꝑcrudelitatẽ ꝓbant : & ꝓ eo qđ inno¬
centũ corda corrũpere ꝑsuadendo ñ possunt.
multiplicius ceteris bonoꝵ corpora se extingue¬
regloriantur : Bene ergodicitur cartilago eiꝰ
ut laminȩ ferrear : quia in eius corpore quod
infirmius quisq crediderit. hoc. est quod nȩqͥuꝰ
incidit : Qui recte ñ ferro tantũ modo sed lam¬
minis ferreis cõparantur : q dũ se circũ quaq:
incrudelitate dilatare ambiunt. quasi infer¬
lam uidentur discussa distringere : at que
uberiores intellegentiae fructus instruendis
morib: ad portare : Nãquia antiquus hostis
quid ꝑ ad sũptum hominem contrahomines
agat audiuimus : suꝑ .ẽ. ut nunc quid inho¬

Expanded text:
ferro similis dicitur, quia hi qui in ejus corpore ferro similis dicitur, quia hi qui in ejus corpore ad ostensionem virtutum non sufficiunt contra necem fidelium acrius accenduntur. Quia enim cum eo se facere signa et prodigia non posse considerant, fideles se illi per crudelitatem probant; et pro eo quod innocentium corda corrumpere persuadendo non possunt, multiplicius caeteris bonorum corpora se exstinguere gloriantur. Bene ergo dicitur: 1064 Cartilago ejus ut laminae ferreae, quia in ejus corpore quod infirmius quisque crediderit, hoc est quod nequius incidit. Qui recte non ferro tantummodo, sed laminis ferreis comparantur, quia dum se circumquaque in crudelitate dilatare ambiunt, quasi in ferjam videntur discussa, distinguere, atque uberiores intelligentiae fructus instruendis moribus apportare. Nam quia antiquus hostis quid per assumptum hominem contra homines agat audivimus, superest ut nunc quid in ho
Abbreviated transcription (Latin):
substernuntur. & psermonẽ dese insiriuant . qđ ꝑechi¬
oris sistule c parantur: qe nimirũ mort metalli inser¬
sibilis sonũ beneloquendi habent. sedsensũ bene uause
An hasenti be het iamnq qu asi humiliter loquendoase¬
puinta quod elate uiuexdo contepnunt: Undebeler e
panĩ diuitur : Silinguis hominũ loquar & angloras
cantatẽ autẽ non habta: factussũ uelut assenans
aun tumn balũ tinniens : Bona quippe loquens sed pumo¬
aii cat bana nonsequens. uelut aes aut cimbalũ sopi
ri nondiuntiis fulti. nonuirtutũ specie decorati
non scuatia calliditatis periti : sedtam̃ uideri quales
nsunt ambiunt. & ideirco contrabonorũ uitã neqͥo¬
spelem haba sed ossis foraitudinẽ nonhab&. Quid
e. ergo qđ cartilago eius lamminis ferreis c̃parat᷑
nisi quodhii qui in illo debiliores sunt. ad ꝓperani¬
da mala nequiores existunt : Ferro quippe
cetera metalla cõciduntur: & cartilago eius

Expanded text:
substernuntur, et per sermonem de se insinuant quod per exhisubsternuntur, et per sermonem de se insinuant quod per exhiaeris fistulis comparantur, quia nimirum, more metalli insensibilis, sonum bene loquendi habent, sed sensum bene vivendi non habent. Hoc namque quasi humiliter loquendo asserunt, quod elate vivendo contemnunt. Unde bene per Paulum dicitur: Si linguis hominum loquar et angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum velut aes sonans aut cymbalum tinniens . Bona quippe loquens, sed per amorem eadem bona non sequens, velut aes aut cymbalum sonitibri, non divitiis fulti, non virtutum specie decorati, non scientia calliditatis periti, sed tamen videri quales non sunt ambiunt, et idcirco contra bonorum vitam nequiospeciem habet, sed ossis fortitudinem non habet. Quid est ergo quod cartilago ejus laminis ferreis comparatur, nisi quod hi qui in illo debiliores sunt, ad perpetranda mala nequiores existunt? Ferro quippe caetera metalla conciduntur, et cartilago ejus
Abbreviated transcription (Latin):
quã quos lib& in eiuscorpore ualentiores accipi¬
mus Inquoꝵ corde iniquitas dũ uehementer
induruit : ꝑ eos totaeiꝰ corporis compago subsistit :
Multinamq in hoc mundo diuites uidentur. qui
dũ reb opibq: subnexi sunt. quasi exfortitudine
solidantur: Sed largiendo haec ipsã quib fultisunT :
ad suũ alios errorẽ trahunt: Modo non nullos
ut prauifiant donis inliciunt. modo non nullos
ut prauiꝑmaneant munerib: astringuit :
Quid itaq  hĩ nisi antichristiossa sunt: quidum
malos continendo multiplicant : in eiꝰ corpore
carnes portant : Hii nonnũ quã decipiendis
auditorib exhibent linguȩ dulcedines : quia¬
& spinȩ ꝓferunt flores: & appar& quidẽ in eis
quod oleat: sed latet quod punguat : A maris¬
dulcia noxiis blanda ꝑmiscent: & potestate
quidẽ ad mirandi uideri appetunt : sed fallen¬
di arte premissa cõloquia. qua sihumiliter

Expanded text:
quam quoslibet in ejus corpore valentiores accipiquam quoslibet in ejus corpore valentiores accipimus? in quorum corde iniquitas dum vehementer induruit, per eos tota ejus corporis compago subsistit. Multi namque in hoc mundo divites videntur, qui dum rebus opibusque subnixi sunt, quasi ex fortitudine solidantur; sed largiendo haec ipsa quibus fulti sunt, ad suum alios errorem trahunt. Modo nonnullos ut pravi fiant donis illiciunt, modo nonnullos ut pravi permaneant muneribus astringuat. Quid itaque hi nisi Antichristi ossa sunt, qui dum malos continendo multiplicant, in ejus corpore carnes portant? Hi nonnunquam in decipiendis auditoribet spinae proferunt flores, et apparet quidem in eis quod oleat, sed latet quod pungdulcia, noxiis blanda permiscent, et potestate quidem admirandi videri appetunt, sed fallendi arte per remissa colloquia quasi humilitet
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis auariciȩ desiderus cruciatũr. quisquis luxu¬
riae uoluptatib soluitur. quis quis inuiste atq in¬
moderate irȩ flagris ignitur. quid aliud quã anti¬
christi testis. est: Quidũ selibent̃ eiꝰusib implicat
exemplo suo aliis erroris foedus ministrat : Iste
praua agit. ille praua agentib: adher& & non solũ
non obuiat. sed etiã fau&: Quid ergo aliud quam
anti christi testis . ẽ. quiꝑdita auctoritate ꝓmisse
d ĩ fidei testimoniũ prestat errori:: Quos tam̃
siquis arguat. mox se sub quod a uelamine defen¬
sionis occultant : qr uidelic& eoꝵ nerui ꝑplexi sunł
& male inpliciti. correptione solui nequa quã
possunt: Sequitur: Ossa eius: uelut fistula¬
quae continentur : hab& ergo carnes hec belua
hab& ossa: q & iniqui sunt aliqui tam̃ ab aliis
inerrore retinentur & nequiores aliqui inerrore.
& alios retinent: Quid itaq: aliud ossa antixp̃i

Expanded text:
quisquis avaritiae desideriis cruciatur, quisquis luxuquisquis avaritiae desideriis cruciatur, quisquis luxuriae voluptatibus solvitur, quisquis injustae atque immoderatae irae flagris ignitur, quid aliud quam Antichrisexemplo suo aliis erroris fetus ministrat. Ille prava agit, ille prava agentibus adhaeret, et non solum non obviat, sed etiam favet. Quid ergo aliud quam Antichristi testis est, qui perdita auctoritate promissae Deo fidei, testimonium praestat errori? Quos tamen si quis redarguat, mox se 1063 sub quodam velamine defensionis occultant, quia videlicet eorum nervi perplexi sunt et male impliciti, corruptione solvi nequaquam possunt. Sequitur: CAPUT et quae continentur. Habet ergo carnes haec bellua, habet et ossa, quia et iniqui sunt alii, qui tamen ab aliis in errore retinentur, et nequiores alii, qui in errore et alios retinent. Quid itaque aliud ossa Antichristi