comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
disputat. Sigͥ hoc appetit adipisci quod
ꝓhibet. m̃sa intus labiũ ñ reflectit. Tuc̃
autẽ m̃sa dñi ex quadris lapicib extru¬
cta habebit intus labiũ reflexum cum
studuerit audire qđ dicit. Scriptũ qͥppe
ẽ. Ne quid ꝑ contentionẽ. ne qͥd ꝑ manẽ
głam. Atq idem rursus egregius p̃dica¬
tor dicit. Hlec querentes ab hominibus
głam. neq a uob̃. neq ab aliis. Dep̃catio¬
nis menĩ. labore. laudẽ transitoriã quȩ¬
rere quid ÷ aliud quã rem magnã uili p̃-¬
cio uenundare : S est in doctrine u̾bis
audientium secuntur: & cũ doctores ab eo
qđ bene innotuerint. apparere iã mino¬
res indictis nolunt. doctrinę uerbum
qđ ꝓ ad quirendis animabꝰ auditorũ ex
om̃ipotentis dĩ amore inchoauerant. in
hoc postmodũ ꝓ adquirendis laudibꝰ
laborant. & qui in uerbis dĩ querebant
pͥus luera sp̃ualia temporales pꝰmodũ
fauores secunt᷑. Unde fit. ut siue recta¬

Expanded text:
disputat. Si igitur hoc appetit adipisci quod disputat. Si igitur hoc appetit adipisci quod prohibet, mensa intus labium non reflectit. Tunc autem mensa Domini ex quadris lapidibus exstructa habebit intus labium reflexum, si studuerit audire quod dicit. Scriptum quippe est: Ne quid per contentionem, neque per inanem gloriam . Atque eisdem rursus egregius praedicator dicit: Nec quaerentes ab hominibus gloriam, neque a vobis, neque ab aliis . De praedicationis etenim labore laudem transitoriam quaerere, quid est aliud quam rem magnam vili pretio venundare? Sed est in doctrinae verbiaudientium sequuntur, et cum doctores ab eo quod bene innotuerint, apparere jam minores in dictis nolunt, doctrinae verbum quod pro acquirendis animabus auditorum 1413 ex omnipotentis Dei amore inchoaverunt, in hoc postmodum pro acquirendis laudibus laborant. Et qui in verbis Dei quaerebant prius lucra spiritalia, temporales postmodum favores sequunt
Abbreviated transcription (Latin):
cessitus. oblitus qđ docuerat uł inlesione
ꝓximi uł in reddenda grauius contumelia
excedit. Inter hec itaq cogitet quia m̃sa
dĩ ẽ. labium intus reflectat. seruet qđ p̃di¬
cat. Scriptum quippe ẽ. In pacientia ur̃a
possidebitis animas urãs. & rursum scrip¬
tũ ẽ. Doctrina uiri ꝑpacientiã noscitur.
Si itaq index doctrinȩ pacientia ẽ. tanto
quisq doctus ostenditur. qͣnto paciens
fuerit. Hinc ẽ. enĩ qđ bonus ille discipłs
qui magistrũ tolli in aere uidebat: per
magnȩ caritatis affectum clamabat dicẽs.
Pater mi. pat̾ mi. currus isrł nauriga eiꝰ.
riga dr̃. nisi quia auriga agitat curruspor¬
tat: Doctor gͦ qui mores popłi ⁊ ꝑ paci¬
colerando portat: aurigat quia exortan
riga quia popłm bonis amonicionibus
exercet. F ortasse aut̃ contͣ uanam głam
sermo doctori ẽ. ⁊ muire insinuans qͣlit̃
debeat declinari. risdem ipsis sermonib

Expanded text:
cessitus, oblitus quod docuerat, vel in laesione cessitus, oblitus quod docuerat, vel in laesione proximi, vel in reddenda gravius contumelia excedit. Inter haec itaque cogitet quia mensa Dei est, labium intus reflectat, servet quod praedicat. Scriptum quippe est: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Et rursum scriptum est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Si itaque index doctrinae patientia est, tanto quisque doctus ostenditur, quanto patiens fuerit. Hinc est enim quod bonus ille discipulus qui magistrum tolli in aera videbat, per magnae charitatis affectum clamabat, dicens: Pater mi, pater mi, currus Israel et auriga ejus . riga dicitur, nisi quod auriga agitat, currus portat? Doctor ergo qui mores populi per pati» quia mala tolerando portat; « auriga, » quia exhortandriga, quia populum bonis admonitionibus exercet. 16. Fortasse autem contra vanam gloriam sermo doctori est, et mire insinuans qualiter debeat declinari, eisdem ipsis sermonibus
Abbreviated transcription (Latin):
uersi sunt in die belli. Intendunt arcum
atq sagittas emittunt. qͥ scripturȩ saere
sententias p̃ponunt. ⁊ uerb rectis audito¬
rum uitia feriunt. S conuertunt᷑ in
die belli. qr post semet ipsos redeunt in
temptatione uitioꝵ. ⁊ pectus opponere
ñ uolunt. qr in temptationũ certamine ñ
resistunt. Hinc iterũ dr̃. Auertisti adiuto¬
rium gladii eiꝰ. ⁊ñ es auxiliatus ei inbel¬
lo. Gladius quippe doctoris ẽ. sermo dĩ. Un
rii eius gladiũ auertit. qr in tẽptationum
certamine ñ ꝑmittit ei eẽ. in adiutoriũ doc¬
trinȩ uerba quȩ dicit. Habet gͥ gladium
s hunc in bello non adiuuat. qr cum aduer¬
sitas tẽptationis eruꝑit. uerbi obliuiscitur
qđ docebat. E oce enim de pacientia forsitan
sermo doctori ẽ: doctrinȩ suȩ magisterio di¬
cere cogitur. qualiter contra illata dãpna
cont᷑ auditas contumelias pacientia seruer᷑.
Sed cum ipse uł dampna uł contumelia la¬

Expanded text:
versi sunt in die belli . Intendunt arcum, versi sunt in die belli . Intendunt arcum, atque sagittas mittunt, qui Scripturae sacrae sententias proponunt, et verbis rectis auditorum vitia feriunt; sed convertuntur in die belli, quia post semetipsos redeunt in tentatione vitiorum, et pectus opponere non volunt, quia in tentationum certamine non resistunt. Hinc iterum dicitur: Avertisti adjutorium gladii ejus, et non es auxiliatus ei in bello . Gladius quippe doctoris est sermo Dei. Undrii ejus gladium avertit, quia in tentationum certamine non permittit ei esse in adjutorium doctrinae verba quae dedit. Habet igitur gladium, sed hunc in bello non adjuvat, quia cum adversitas tentationis eruperit, verbi obliviscitur quod docebat. Ecce enim de patientia forsitan sermo doctori est, doctrinae suae magisterio dicere cogitur qualiter contra illata damna, contra auditas contumelias patientia servetur. Sed cum ipse vel damno, vel contumelia fuerit la
Abbreviated transcription (Latin):
sui uastatores sint cultores alieni. Odoctor.
ecce iam m̃sas. iã uasa. portas. iam in ua¬
sis fidelib pondus holo causti ⁊ uictimȩ sus¬
tines. s intus reflecte labrũ. idest ad cor
reuoca sermonẽ audi qđ dicis. oꝑare qđ
p̃dicas. Si enĩ negligis implere q̃doces.
aliis messem seminas. ⁊ ipse a frum̃ti par¬
ticipatione ieiunas. Unde scriptũ ẽ. Cuiꝰ
messem famelicus comedit. Messem qͥppe
doctoris qui bona loquitur. s ñ oꝑatur. fa¬
melicus comedit. qr is qui panẽ iusticie
esurit. oꝑatur mandata quȩ audit. ⁊ ip¬
se fructũ ñ habet. qui seminando laborauit.
H inc salomon ait. Abscondit piger manum
suã sub ascella. nec ad os suũ porrigit eam.
Nemo itapiger ẽ. ut ad os manum uł come¬
dendo reducere laborem putet. S piger
nec ad os manũ suã porrigit qui nec hoc
docentib ⁊ male oꝑantib dr̃. Filii effrem
intendentes arcũ. ⁊ mittentes sagittas. cõ¬

Expanded text:
sui vastatores sint cultores alieni. O doctor, sui vastatores sint cultores alieni. O doctor, ecce jam mensa es, jam vasa portas, jam in vasis fidelibus pondus holocausti et victimae sustines, sed intus reflecte labium, id est ad cor revoca sermonem. Audi quod dicis, operare quod praedicas. Si enim negligis implere quod praedicas, aliis messem seminas, et ipse a frumenti participatione jejunas. Unde scriptum est: Cujus messem famelicus comedet . Messem quippe doctoris qui bona loquitur, sed non operatur, famelicus comedit, quia is qui panem justitiae esurit operatur mandata quae audit, et ipse fructum non habet, qui seminando laboravit. Hinc Salomon ait: Abscondit piger manum suam sub ascella, nec ad os suum porrigit eam . Nemo ita piger est, ut ad os manum vel comedendo reducere laborem putet. Sed piger nec ad os manum suam porrigit, qui nec hocdocentibus et male operantibus dicitur: Filii Ephraim intendentes areum, et mittentes sagittas, con
Abbreviated transcription (Latin):
& ego si quid donaui ꝓpter uos in ꝑsona xp̃i.
ut ñ circũueniamur a sathana. Qui uide¬
licet solet de bonis mala generare. & hoc
qđ ꝑ caritatẽ agitur ad discordiã trahere.
Unde & mox de ipso subiecit dicens. Non
enĩ ignoramus cogitationes eiꝰ. Doctor
dutẽ qui ꝑ bona quȩ p̃dicat in suis audito¬
srbiis rectam oꝑationẽ format. si m̃tes oꝑ¬
Itium ad unitatẽ ñ ligat in labiis palmũ
habet. s eam quȩ dicta ẽ. palmi unitatẽ ñ
xa. Iunc enĩ mensarũ labia uł intrinsecꝰ¬
roterius reflectunt᷑. quando doctores ad
conscientiã reuocant tacita cogitatione
qđ dicunt quando semet ipsos subtilic̃
ꝑscrutant᷑ si faciu̾nt qđ loquunt᷑. Recte
autẽ cũ reflexa intrusecus mensarũ la¬
bia dicunt᷑. additur quoq ꝑcireuitũ. ut
ñ mñuna qualibet se parte consident. atq
studeant singula oꝑa implere quȩ docent.
ne si p̃dicantes facere bona dissimulant.

Expanded text:
et ego si quid donavi, propter vos in persona Christi, et ego si quid donavi, propter vos in persona Christi, ut non circumveniamur a Satana . Qui videlicet solet de bonis mala generare, et hoc quod charitate agitur ad discordiam trahere. Unde et mox de ipso subjecit, dicens: Non enim ignoramus cogitationes ejus . Doctor autem qui per bona quae praedicat in suis auditoribus rectam operationem format, si mentes operantium ad unanimitatem non ligat, in labiis palmum habet, sed eam quae dicta est palmi unitatem nonxa. Tunc enim mensarum labia intrinsecus reflectuntur, quando doctores ad conscientiam revocant tacita cogitatione quod dicunt, quando semetipsos subtiliter perscrutantur si faciunt quod loquuntur. Recte autem cum reflexa intrinsecus mensarum labia dicuntur, additur quoque per circuitum, ut non in una qualibet se parte considerent, atqstudeant singula opere implere quae docent, ne si praedicantes facere bona dissimulant,
Abbreviated transcription (Latin):
gitus oꝑationis ostenditur. Per mentã uͦ:
mus figurat᷑. hec gͦ oportuit facere. ⁊ illa
ñ omittere. qr si opꝰ nr̃m palmo metiri uo¬
lumꝰ. sic necesse ẽ. ut tendatur minimus
quatinus maior digitꝰ ñ attrahat᷑. Bene au¬
tẽ cũ m̃stiaxĩ labia mecunt᷑. ⁊n iñsura pal¬
mi dr̃. additur unus. ut ex doctorũ p̃di¬
catione sic̃ unitas tenet᷑ infide. ita quoq
unitas m̃tiũ seruetur in oꝑe. ne ꝑopus
bonum qđ alter agit alter ad discordiȩ malũ
ꝓrũpat. Ita enim bona facere oꝑa debenius.
ut ꝑ hȩc quoq cũ his cum quib uiuimꝰ una¬
nimitatẽ in quantũ recte possumꝰ cõserue¬
mus. idest ñ deserendo qđ agimus. s p̃ue.¬
niendo bonis ꝑsuasionib malũ. discordiȩ qđ
timemus. Sic in suis oꝑib unitatẽ palmi
custodiens paulus. discordiam generari ꝓ-¬
hibebat. cũ quendã lapsum atq ab eccła
ꝓiectum iã uelle reciꝑe chorinthios uidet
dicens. Si cui aliquid donastis: ⁊ ego. nã

Expanded text:
gitus operationis ostenditur. Per mentham vermus figuratur. Haec ergo oportuit facere, et illa non omittere, quia si opus nostrum palmo metiri volumus, sic necesse est ut tendatur minimus, quatenus major digitus non attrahatur. 14. Bene autem cum mensarum labia metiuntur, et mensura palmi dicitur, additur unius, ut ex doctorum praedicatione sicut unitas tenetur in fide, ita quoque unitas mentium servetur in opere, ne per opus bonum quod alter agit, alter ad discordiae malum prorumpat. Ita enim bona facere opera debemus, ut per haec quoque cum his cum quibus vivimus unanimitatem, in quantum recte possumus, conservemus, id est non deserendo quod agimus, sed praeveniendo bonis persuasionibus malum discordiae quod timemus. Sic in suis operibus unitatem palmi custodiens Paulus, discordiam generari prohibebat, cum quemdam lapsum atque ab Ecclesia abjectum jam velle recipere Corinthios videret, dicens: Si cui aliqud donastis, et ego. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ reatus nascitur in m̃te eandẽ m̃tẽ
conpunctio subito oborta transuerberat.
⁊ sua uoce excitata euigilat moꝑe. que pͥ¬
us torpebat in ocio sine uoce. Ecce autẽ
cũ m̃se labrũ palmo tenditur. idẽ. eum
ꝑ doctoris os contra uicia disputat᷑ atq
ad bona oꝑa cor auditoꝵ accendit᷑. mul¬
tiq uerba eiꝰ audiunt. quanta uł qͣlia ma¬
la ꝑ petrauer̃ recognoscunt. atq ad cum
confitentes ueniunt. cumq ꝓ peccatis
sius int̾cessorẽ fieri cũ fletib petunt ut
ipse orando deleat culpas. quas p̃dicando
manifestat. Unde ⁊ subditur. Suꝑ m̃sã

Expanded text:
tiae reatus nascitur in mente, eamdem mentem tiae reatus nascitur in mente, eamdem mentem compunctio subito oborta transverberat, et sua voce excitata evigilat in opere, quae prius torpebat in otio sine voce. Ecce autem cum mensae labium palmo tenditur, id est cum per doctoris os contra vitia disputatur, atque ad bona opera cor auditorum accenditur, multi qui ejus verba audiunt quanta vel qualia mala perpetraverint recognoscunt; atque ad eum confitentes veniunt, eumque pro peccatis suis intercessorem fieri cum fletibus petunt, ut ipse orando deleat culpas quas praedicando manifestat. Unde et subditur: VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
discretionis sp̃m ñ habent. aut sic dimit¬
tunt peccata ut ñ corrigant. aut sic quasi
corrigendo feriunt. ut ñ dimittant. Doc¬
tor gͦ cua discipline moderamine loqͥ
necosse ẽ. m̃sam dĩ se eẽ. sciat atq intꝰ
labrũ reflectat. ut qđ docendo loquit᷑.
hoc sub diseretionis spu uigilant̃ oꝑetur. nec
si quedã sibi deeẽ. consid̾at oportec ut ab
eorũ p̃dicatione contitescat. Loctis quippe
eiꝰ exigit ut loquatur. Uerbis Citaq sins
semet ipsum conueniat. ⁊ si ñ ideo loquit᷑
quia oꝑatur: ideo oꝑetur qr loqui cõpellit᷑.
U bi itaq se conspicit oꝑe implere qđ dicit
ibi auditores ãmoneat. eorũq animos ad
studiũ bone oꝑationis accingat. Ubi autẽ
necdum se uidot implesse qđ loquiturad
bona de quib auditores ammonet se qͦq
pariter inflãmet. ut ipse ȩtiã simul dis
mus. compulsi locũ doctrinę loquendo
discimus. Et dt̃ de cogitatione nr̃e pigri¬

Expanded text:
discretionis spiritum non habent, aut sic dimitdiscretionis spiritum non habent, aut sic dimittunt peccata, ut non corrigant, aut sic quasi corrigendo feriunt, ut non dimittant. Doctor ergo cui de disciplinae moderamine loqui necesse est mensam Dei esse se sciat, atque intus labrum reflectat, ut quod docendo loquitur, hoc sub discretionis spiritu vigilanter operetur. Nec si quaedam sibi deesse considerat, oportet ub ab eorum praedicatione conticescat. Locus quippe ejus exigit ut loquatur. Verbis ergo suis semetipsum conveniat; et si non ideo loquitur quia non operatur, ideo operetur quia loqui compellitur. Ubi itaque se conspicit opere implere quod dicit, ibi auditores admoneat, eorumque animos ad studium bonae operationis accendat. Ubi autem necdum se videt implesse quod loquitur, ad bona de quibus auditores admonet se quoque pariter inflammet, ut ipse etiam simul discmus, compulsi locutione doctrinae, loquendo discimus; et dum cogitatione nostrae pigri
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑmanebat in ostensione asꝑitas. ut fr̃s
noxii purgarentur. Frum̃ta dant᷑. scy¬
phus in sacco iunioris fr̃is absconditur.
furti post eos questio mouet᷑. mittitur.
ut reducant᷑. adduci in seruitutẽ decer¬
nitur apudꝰ seyphus fuisset inuentꝰ. In
sacco ultimi fr̃is inuenit᷑. Tunc beniamin
reducitur. afflicti om̃s fr̃s sequunt᷑. O tor
Memores enĩ qđ de illo patri ꝓmiserant.
merore intolerabili tabescebant. Tunc
se ultra ñ ualens cohibere pietas clausa. ꝓ¬
rumpit ad mediũ. ⁊ excussit caritatis la¬
crimas de uultu seueritatis. Detersa est
ira quę apparebat iñ erat. ostensa miscdia
quȩ erat ñ apparebat. S uir sc̃s facinus
frm. & dimisit &e undicauit. Sic in iuigo¬
re clem̃tiã tenuit. ut delinquentib fr̃ib
nec sine ulcione pius existeret. nec sine
pietate discretus. Ecoe hoc ẽ. magiste¬
rium discipline. ut culpis ⁊ discrete no¬
uerit parcere ⁊ pie resecare. Qui autẽ

Expanded text:
sed permanebat in ostensione asperitas, ut fratres sed permanebat in ostensione asperitas, ut fratres noxii purgarentur. Frumenta dantur, scyphus in sacco junioris fratris absconditur, furti post eos quaestio movetur . Mittitur ut reducantur, addici in servitutem decernitur apud quem scyphus fuisset inventus. In sacco ultimi fratris invenitur. Tunc Benjamin reducitur, afflicti omnes fratres sequuntur. O tormMemores enim quid de illo patri promiserant, moerore intolerabili tabescebant. Tunc se ultra cohibere non valens pietas clausa prorupit ad medium, et excussit charitatis lacrymas de vultu severitatis . Detersa est ira quae apparebat, et non erat; ostensa misericordia quae erat, et non apparebat. Sic vir sanctus facinus fratrum et dimisit, et vindicavit. Sic in vigore clementiam tenuit, ut delinquentibus fratribus nec sine ultione pius existeret, nec sine pietate districtus. 20. Ecce hoc est magisterium disciplinae, ut culpas et discrete noverit parcere, et pie resecare. Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
ra t̾rȩ uenistis. lam nunc exꝑim̃tũ ur̃i
capiã. Per salutẽ pharaonis ñ egrediemi
ni hine. O iaculũ in corde. Peregrini ue¬
nerant. famis ꝑiculũ fugiebant. frum̃ta
que querebant ñ acceꝑant. ⁊ feriri se in
educti. adhuc in eadẽ asꝑitate terrent᷑.
L am reditur ad cor iã culpe memoria pul¬
sat inimũ. atq int̾ se inuicẽ loquunt᷑.
M onto heci patim᷑. quia peccauimꝰ in frẽm¬
nmis uidentes angustiã animȩ eius. cũ
dep̃caretur nos & non audiuimꝰ. id circo
uenit suꝑnos ista tribulatio. In his autẽ
cor ioseph amore iuncit᷑. secessum petit.
soluit flendo qđ pietati debuit. seuerus
ad fr̃s reuertitur. ut cruciatus eoꝵ animꝰ
a culpa lib̾etur. Post hȩc unus religat᷑ in
uincuł. dimittunt᷑ cet̃i cũ frum̃tis. ut
unus fr̃ ueniat quẽ minimũ habe se
dixerant. Uenit postmodũ fr̃. Uince¬
bat m̃tẽ pietas cũ fr̃ innocens uidet᷑.

Expanded text:
ra terrae venistis, jam nunc experimentum vestri ra terrae venistis, jam nunc experimentum vestri capiam. Per saluthus. Oraculum in corde, peregrini venerunt, famis periculum fugiebant, frumenta quaerebant, non acceperunt, et feriri se inseducti adhuc in eadem asperitate terrentur. Jam reditur ad cor, jam culpae memoria pulsat animum, atque inter se invicem loquuntur: Merito haec videntes angustiam animae illius, cum deprecaretur nos, et non audivimus; idcirco venit super nos ista tribulatio . In his autem cor Joseph amore vincitur, secessum petit, solvit flendo quod pietati debuit. Severus ad fratres revertitur, ut cruciatus eorum animus a culpa liberaretur. Post haec unus religatur in vinculis, dimittuntur caeteri cum frumentis, ut unus frater veniat, quem minimum habere se dixerant . Venit postmodum frater. Vincebat mentem pietas cum frater innocens videretur;
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetudinis ñ amittat. Ecce dũ loqͦr
ioseph animũ pulsat. ut ad ostendenda q̃
dico ipse testis ueniat. Certe sompinũ
qđ de ꝓuectu suo uiderat. fr̃ib narrans.
ꝑ hoc quod innocent̃ retulit. maliciȩ cõtͣ
se stimulos excitauit. Ab eisdem fr̃ib isma¬
helitis ẽ. uenditus. in egypto ductus. mira
om̃ipotentis dñi dispensatione eidem ae¬
gypto p̾latus ẽ. Cumq in tra chanaan fa¬
mes exurgeret faires ad egyptũ ueniunt.
iosephi p̾latum egypto reperer̃. eumq sub¬
missis ad tram ceruicib adorauer̃. & qr
mutari dĩ cõsiliũ ñ ualet. quẽ ideo uen¬
diderant ne adorarent. ad orauer̃ qr uen¬
dider̃. Iunc ipse uir dĩ spũ discretionis
plenus. cognouit fr̃s ñ cognitꝰ. S me-¬
mor culpe ⁊ remissor nuurie. mala frm̃
ñ reddere studuit. nec sine purgationo
laxare. Nam suseepͤta uoce ꝓtuniꝰ dixit.
Exploratores estis uos. ut uideatis infirmio¬

Expanded text:
mansuetudinis non amittat. 19. Ecce, dum loquor, mansuetudinis non amittat. 19. Ecce, dum loquor, Joseph animum pulsat, ut ad ostendenda quae dico ipse testis veniat. Certe somnium quod de profectu suo viderat, fratribus narrans, per hoc quod innocenter retulit, malitiae contra se stimulos excitavit . Ab eisdem fratribus Ismaelitis est venditus , in Aegyptum ductus, mira omnipotentis Domini dispensatione eidem Aegypto praelatus est . Cumque in terra Chanaan fames exsurgeret, fratres ad Aegyptum venerunt, Joseph praelatum Aegypto repererunt, eumque submissis ad terram cervicibus adoraverunt . Et quia mutare Dei consilium non valuerunt, quem ideo vendiderant ne adorarent, adoraverunt quia vendiderunt. Tunc ipse vir Dei, spiritu discretionis plenus, cognovit fratres non cognitus. Sed memor culpae, et remissor injuriae, mala fratrum nec reddere studuit, nec sine purgatione laxare. 1415 Nam suspecta voce protinus dixit: Exploratores estis vos; ut videatis infirmio
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽ. ut ⁊ boũ mansuetudinẽ teneatiꝰ.¬
⁊ feruorem leonũ. quatinꝰ indisciplina
quã p̃dicant. ⁊ ex sc̃õ relo accensi sinc.
⁊ ex pat̾na dulcedine tranqͥlli. Quibus
subter se lora dependeant. ut discipline
suȩ retinacula quib ipsi ligati sunt. etiã
subiectis suis sollicite impendant. Subt̃
eos enĩ lora depende ẽ. custodie uincła
sub ditis tenere. Que tunc recte seruan¬
tur. cũ nec boum mansuetudo in zeli
feruore amittit᷑. nec leonũ terror man-¬
suetudine declinatur. Tanta qͥppe de-¬
bet ẽẽ. discretio. ut nec disciplina nimia.
nec miscdia sit remissa. ne si in ordina¬
te culpadi mittit᷑. his qui e culpabilis
in reatu grauius astringatur: irursum si
culpa inmoderate retinet. canto qͥ corrigit᷑
deterior fiat. quanto erga se nichil ex be¬
nignitatis grã agi considerat. Exhibenda
itaq prauis ÷ asꝑuns in ostensione caritas
in m̃te. ut ⁊ dura ostensio delinquentem
choerceat. ⁊ caritatis custodia mercedem

Expanded text:
boum mansuetudinem teneant, et fervorem leonum, quatenus in disciplina quam praedicant, et ex sancto zelo accensi sint, et ex paterna dulcedine tranquilli. Quibus subter se lora dependeant, ut disciplinae suae retinacula quibus ipsi ligati sunt etiam subjectis suis sollicite impendant. Subter eos enim lora dependere est custodiae vincula subditis tenere. Quae tunc recte servantur, cum nec boum mansuetudo in zeli fervore amittitur, nec leonum terror in mansuetudine declinatur. Tanta quippe debet esse discretio, ut nec disciplina nimia, nec misericordia sit remissa, ne si inordinate culpa dimittitur, is qui est culpabilis, in reatu gravius astringatur; et rursus, si culpa immoderate retinetur, tanto qui corrigitur deterior fiat, quanto erga se nil ex benignitatis gratia agi considerat. Exhibenda itaque pravis est asperitas in ostensione, charitas in mente; ut et dura ostensio delinquentem coerceat, et charitatis custodia mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ medullã compagis. id ÷ ꝑ intentionem
cogitationis quid acciꝑe reqͥras. Restat
gͦ ut doctor cũ loquitur. quasi m̃sa dĩ
semꝑ intꝰ labrũ roflectat. ne aut mala
intentione loqui inchoet. aut cũ bene cȩ¬
ut discipline regulã quã scit dicere nes¬
ciat tenere. qr aut nimio zelo motꝰ minꝰ
se ꝑ mansuetudinẽ temꝑat. auc nimia
mansuctudine placidus. minus se cont᷑
uicia in zeli stimubo inflãmat. Magna
enĩ consideratione debemꝰ pensare qđ
scriptũ ẽ. quia in uasis templi int̾ coro¬
nas ⁊ pectas. boues. ⁊ leones. ⁊ cheru¬
bin scalpta sunt. ⁊ subter boues & leones.
lora dependentia. Coronȩ quippe signũ
uictoriȩ. plecte autẽ concordie unani¬
mitatẽ signant. cherubin uͦ plenitudo¬
nẽ scientie dicunt᷑. Sacerdotes enim
atq doctores int̾ coronas ⁊ pectas id ÷
int̾ fortitudinẽ boni oꝑis. quo ad uicto¬
riã currunt. & caritatis concordiã quo¬

Expanded text:
per medullam compagis, id est per intentionem per medullam compagis, id est per intentionem cogitationis quid accipere requiras. Restat ergo ut doctor, cum loquitur, quasi mensa Dei semper intus labium reflectat, ne aut mala intentione loqui inchoet, aut cum bene coeut disciplinae regulam quam scit dicere nesciat tenere, quia aut, nimio zelo motus, minus se per mansuetudinem temperat; aut nimia mansuetudine placidus, minus se contra vitia in zeli stimulo inflammat. Magna enim consideratione debemus pensare quod scriptum est, quia in vasis templi inter coronas et plectas, boves et leones et cherubim exsculpta sunt, et subter boves et leones lora dependentia . Coronae quippe signum victoriae, plectae autem concordiae unanimitatem signant; Cherubim vero plenitudo scientiae dicuntur. Sacerdotes enim atque doctores inter coronas et plectas, id est inter fortitudinem boni operis qua ad victoriam currunt, et c
Abbreviated transcription (Latin):
tor cogitationũ ⁊ intentionũ cordis. Dis¬
tinguit erũ sermo dĩ compages ⁊ medul¬
las. qr discernit cogitationes ⁊ intentio¬
nes cordis. Per compages quippe ossib
ossa uinguntur. Et sepe dũ quid recta
cogitatione amnimꝰ s subito in laudis amo¬
re declinamꝰ. atq hoc ꝓlaude facimus
ossa quȩ compage uincta sunt etiã me¬
dullas qđ p̃dicator sc̃s aꝑtius intulit. cũ
gitationes sunt medulle autẽ intentio¬
sam defendat. & fortasse ȩccłam ingredi¬
ens. in suis p̃cib dõ dicat. tu uides qr cau¬
sam pupilli uuduȩ defendo. iste ꝓcul
dubio ñ qđ cogitat. s quo intendat eiꝰ co¬
gitatio ignorat. Aluid quippe cogitat atq
aliud intendit. Non enĩ defensionẽ pu¬
pilli uł uidue. s mercedẽ nũmorũ q̃rit.
Nam tolle tẽporale p̾miũ ⁊ pupillũ ac ui¬
duã ñ defendit. Sermo itaq dĩ discre¬
tor ẽ. cogitationũ ⁊ intentionũ cordis. qr
ñ aspicit qđ apud temet ipsũ cogitas. s

Expanded text:
tor cogitationum et intentionum cordis. » Distinguit enim Dei sermo compages et medullas, quia discernit cogitationes et intentiones cordis. Per compages quippe ossibus ossa junguntur. Et saepe quaedam dum recta cogitatione agimus, subito in laudis amorem declinamus, atque hoc pro laude facimus,ossa, quae in compage juncta sunt, etiam medullas. Quod praedicator sanctus apertius intulit, cum gitationes sunt; medullae autem, intentiosam defendat, et fortasse Ecclesiam ingrediens, in suis precibus Deo dicat: Tu vides, quia causam pupilli et viduae defendo; iste procul dubio quod cogitat, scit, sed quo intendat ejus cogitatio, ignorat. Aliud quippe cogitat, atque aliud intendit. Non enim defensionem pupilli vel viduae, sed mercedem nummorum quaerit. Nam tolle temporale praemium, et pupillum ac viduam non defendet. Sermo itaque Dei discretor est cogitationum et intentionum cordis, quia non aspicit 1414 quid apud temetipsum cogitas, sed
Abbreviated transcription (Latin):
seos tenuit qͥ scilicet pharisei. etiã legisdo¬
ctores uocati sunt. Siue autẽ ext̾ĩori siue
interiori uestibulo. due m̃se hinc sunt. et
due inde. quia in exordiis sius scã ȩccła apos¬
tolos &e ꝓpħas habuit. ł pħas autẽ dicimus
ñ eos qui inueteri popło fuer̃. s eos quim¬
scã eccła post apłos sunt exorti. Posterio¬
ri autẽ tempore qđ nunc ẽ. habent ȩuan¬
gelistas atq doctores. Quia uͦ ȩuangłiũ
bonum nunciũ dr̃. ęuangłistas itaq appel¬
lamus. qui rudib popłis bona patriȩ cȩle¬
stis annunciant. Qui uidelicet ęuangłiste
atq doctores ⁊ pͥori quidẽ tempore fuer̃.
s nunc usq dño largiente ꝑmanent. Ne
adhuc cotidie ninfideles popłos ad fidem
trahi. ⁊ fideles quosq in bonos mores ꝑ
pħȩ ab hoc tempore p̃senti sublati sunt.
nem. duas m̃sas hinc ⁊ duas inde cosdem
quos diximꝰ principes sacerdotũ &e seni¬

Expanded text:
saeos tenuit. Qui scilicet Pharisaei etiam legis dosaeos tenuit. Qui scilicet Pharisaei etiam legis doctores vocati sunt. Sive autem exteriori seu interiori portae duae mensae hinc sunt, et duae inde, quia in exordiis suis sancta Ecclesia apostolos et prophetas habuit. Prophetas autem dicimus non eos qui in veteri popst apostolos sunt exorti. Posteriori quoque tempore quod nunc est, habet evangelistas atque doctores. Quia vero Evangelium bonum nuntium dicitur, evangelistas utique appellamus, qui rudibus populis bona patriae coelestis annuntiant. Qui videlicet evangelistae atque doctores, et priori quidem tempore fuerunt,  nunc usque, Domino largiente, permanent, quia adhuc quotidie et infideles populos ad fidem trahi, et fideles quosque in bonos mores per o et prophetae ab hoc tempore praesenti sublati sunt, nem duas mensas hinc, et duas inde, eosdem quos diximus principes sacerdotum et seni
Abbreviated transcription (Latin):
tiã typicã ꝑscrutemur. Porta ⁊ enĩ nr̃a
in interiori uestibulo. iiͦiͦi. m̃sas habet.
cor in amore dĩ omĩpotentis accendere.
&e suas ei in sacrificio cogitationes ino¬
lare. Quarum due hinc ⁊ due inde c̃ẽ. re¬
feruntur. qr duo ęuangłistȩ ea quȩ de dño
uiderunt attestati sunt. ⁊ duo illa narra¬
uer̃ quȩ p̃cedentiũ auditu didicer̃. Uel
certe quatuor m̃se sunt intioris uestibuli
ditionem fidelium popłorum. iiͦnͬ. regen¬
tium ordines accepit. quos paulus exdono
om̃ipotentis dñi enumerat dicens. Ipse
dedit quosdam quidẽ apłos. quosdã aut̃
ꝓpħas. alios uͦ euangłistas. alios autẽ pasto¬
res ⁊ doctores. qͥ unum regentiũ ordinem
nominat. qr gregẽ dĩ ipse ueracit̃ pascit
qͥ docet. Habuit quoq uestibulũ exterius
m̃sas.iiͦiͦi. quia uidelicet sinagoga obseqͥi
extioris obseruantiã. ꝑ pͥncipes sacerdo¬
tum n seniores popłi. ꝑ seribas atq phari¬

Expanded text:
tiam typicam perscrutemur. 6. Porta etenim nostra tiam typicam perscrutemur. 6. Porta etenim nostra in interiori vestibulo quatuor mensas habet, cor in amorem Dei omnipotentis ascendere, et suas ei in sacrificio cogitationes immolare. Quarum duae hinc, et duae inde esse referuntur, quia duo evangelistae et quae de Domino viderunt attestati sunt, et duo illa narraverunt quae praecedentium auditu didicerunt. 1407 Vel certe quatuor mensae sunt interioris vestibuli,ditionem fidelium populorum quatuor regentium ordines accipit, quos Paulus ex dono omnipotentis Dei enumerat, dicens: Ipse dedit quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, alios vero evangelistas, alios autem pastores et doctorenominat, quia gregem Dei ipse veraciter pascit qui docet. Habuit quoque et porta exterior mensas quatuor, quia videlicet Synagoga obsequii exterioris observantiam per principes sacerdotum et seniores populi, per Scribas atque Phari
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. ⁊ laboramus manib nr̃is. male¬
dicimur. & benedicimꝰ: ꝑsecutionẽ pati¬
mur &e sustinemus. blasfemam᷑ &e obsecra¬
mus. Uultis benignitatẽ cognoscere : Ego
autẽ libentissime impendã. & suꝑimpen¬
dam. & suꝑ impendar ipse ꝓanimabus
ur̃is. Ac ne forsitan credamus. qr eorum
amori ꝓ quib impendi desid̾at debitor fu¬
erit. mor ad eosdem discipłos subiungit
dicens. Licet plus uos diligens minꝰ dili¬
gar. S esto. Cum gͦ apopło fideli ad ii¬
tandas uirtutes scõrum p̃dicatorũ uita
cognoscitur. ꝓfecto in uestibulo dequa¬
dris lapidib m̃se construunt᷑. Habuit uͦ
⁊ sinagoga spũales patres in doctrina atq
ꝓpħia : ex quib exemplũ uite in uirtuti¬
bus traherent. S rudis eius popłs ma¬
gis ꝑ timorem seruiens. quã ꝑ amorem
sequens. uitã patrũ noluit imitari quã
quȩ ad aquilonẽ ꝑgit. m̃sas habet non
holocaustũ. S quia hȩc moralit̃ diximꝰ.
restat adhuc ut easdem m̃sas ꝑ intelligen¬

Expanded text:
ris; maledicimur, et benedicimus, persecutionem patimur, et sustinemus; blasphemamur, et obsecramus . Vultis benignitatem cognoscere? Ego autem libentissime impendam, et superimpendar ipse pro animabus vestris . Ac ne forsitan credamus quia eorum amori pro quibus impendi desiderat debitor fuerit, mox ad eosdem discipulos subjungit, dicens: Licet plus vos diligens, minus diligar . Cum ergo a populo fideli ad imitandas virtutes sanctorum praedicatorum vita cognoscitur, profecto in vestibulo de quadris lapidibus mensae construuntur. Habuit vero et Synagoga spiritales patres in doctrina atque prophetia, ex quibus exemplum vitae in virtutibus traheret. Sed rudis ejus populus, magis per timorem serviens quam per amorem sequens, vitam patrum noluit imitari quam quae ad Aquilonem pergit, mensas non habet ad holocaurestat adhuc ut easdem mensas per intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħia in posterũ p̃monet. quicqͥd circum¬
cisio ad mandatũ exterius ligauit. qͥcqͥd
sacrificium ex deuocione offerentis egit.
ionũpotentis dĩ oculis hoc ẽe uictimam
ostendit. In lege enĩ & iã ꝑcarnale sacrifi¬
ciũ. quid aliud popłs. nisi deuocionem
su cordis immolat: Notandũ uͦ quod

Expanded text:
prophetia in posterum praemonet, quidquid circumprophetia in posterum praemonet, quidquid circumcisio ad mandatum exterius ligavit, quidquid sacrificium ex devotione offerentis egit, in omnipotentis Dei oculis hoc esse victimam ostendit. In lege enim etiam per carnale sacrificium quid aliud populus nisi devotionem sui cordis immolabat? Notandum vero quod
Abbreviated transcription (Latin):
lectione dĩ necessaria fides & uita. quia
uidelicet scriptũ ẽ. sine fide inpossibile ẽ.
placere dõ. & rursus scriptum ẽ. Fides
sine oꝑib mortua ẽ. Est autẽ in dilectio¬
ne ꝓximi nob̾ pacientia ⁊ benignitas cõ¬
seruanda. quia de eadem dilectione scri¬
ptum ẽ. Caritas paciens ẽ. benigna est.
Paciens scilicet ut illata a ꝑximis mala
ȩquanuit portet. Benignaautẽ ut sua
bona ꝓximis desiderabilit̾ impendat.
uidelicet lex duo latera sp̃ũales patres
⁊ carnalem ppłm in quib singulis bine
m̃se sunt. quia habet in sp̃ualib patrib
doctrinã & ꝓpħiam. habet in carnali ppło
circũcisionẽ &e sacrificiũ. In his itaq oc¬
to mensis immolatur quia qͥcqͥd fides cre¬
dit. quicqͥd uita in exemplo boni oꝑis
ostendit. qͥcquid pacientia humilit̾ to¬
lerat. quicqͥd benignitas largit̃ ministrat.
quicqͥd doctrina salubriter docet: qͥcqͥd

Expanded text:
lectione Dei necessaria fides et vita, quia lectione Dei necessaria fides et vita, quia videlicet scriptum est: Sine fide impossibile est placere Deo . Et rursus scriptum est: Fides sine operibus mortua est . Est autem in dilectione proximi nobis patientia et benignitas conservanda, quia de eadem dilectione scriptum est: Charitas patiens est, benigna est . Patiens scilicet, ut illata a proximis mala aequanimiter portet, benigna autem, ut sua bona proximis desiderabiliter impendat. videlicet lex, duo latera, spiritales patres et carnalem populum. In quibus singulis binae mensae sunt, quia habet in spiritalibus patribus doctrinam et prophetiam, habet in carnali populo circumcisionem et sacrificium. In his itaque octo mensis immolatur, quia quidquid fides credit, quidquid vita in exemplo boni operis ostendit, quidquid patientia humiliter tolerat, quidquid benignitas largiter ministrat, quidquid doctrina salubriter docet, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ. scĩ p̃dicatores intelligi. ut
uestibulũ portȩ sit popłs qͥ dum m̃te
humili uerba p̃dicationis suscipit. in
eo mense ad sacrificiũ ex uirtutib con¬
struuntur. Rursum nil obstat si por¬
tam accipimꝰ hoc qđ nob̃ ꝑ ora p̃dican¬
tiũ. sacri eloquii intellectus aꝑitur:
ut uestibulũ porte eiusdẽ nob̾ p̃dicati¬
onis uerba sint. quȩ pͥus humilit̾ accłpi¬
mus. ut post ad sacri eloquii intelligen¬
ta int̾ior testam̃tum nouũ. porta uͦ
exterior testam̃tũ uetꝰ. quia ⁊ hoc
spũalem intellectũ aꝑuit. & illud rudibus
adhuc m̃tib in historia sacrieloquii litt̃ã
custodunt. Habet autẽ uestibulũ porte in¬
terioris in magna iã multitudine fidelium
popłorũ duo latera. uidelicet dilectionem
dĩ ⁊ dilectionẽ ꝓximi. Bine autẽ m̃se sũt
hinc unde quia indilectionẽ dĩ. necessario
ctione autẽ ꝓximi debet sũmoꝑe pacien¬
tia & benignitas custodiri. Est enĩ in di¬

Expanded text:
 praedicatores intelligi: ut vestibulum portae sit populus, qui dum mente humili verba praedicationis suscipit, in eo mensae ad sacrificium ex virtutibus construuntur. Rursum nihil obstat si portam accipimus hoc, quod nobis per ora praedicantium sacri eloquii intellectus aperitur, ut vestibulum portae ejusdem nobis praedicationis verba sint, quae prius humiliter accipimus, ut post ad sacri eloquii intelligenta interior Testamentum Novum, porta vero exterior Testamentum Vetus: quia et hoc spiritalem intellectum aperit, et illud rudibus adhuc mentibus in historia sacri eloquii litteram custodivit. Habet autem porta interior in magna jam multitudine fidelium populorum duo latera, videlicet dilectionem Dei et dilectionem proximi. Binae autem mensae sunt hinc et inde, quia in dilectione Dei necessario ctione autem proximi debet summopere patientia et benignitas custodiri. Est enim in di
Abbreviated transcription (Latin):
terioris uestibuli sentiamus. qr ad sa¬
crificiũ constructe fuerant. ñ adholo¬
caustum. Holo caustum enĩ sic̃ p̃ce¬
denti iã locutione ꝓfessus sum. totum
incensum dr̃. & lex quidẽ dm̃ ac ꝓximũ
diligi. diuina mandata custodiri p̾cepit.
ab alienarũ rerũ concupiscentia compes¬
cit. ñ tam̃ om̃ia dimitti iubet. In testa¬
m̃to autẽ nouo nos ueritas cõtestatur
dicens. Nisi quis renunciauerit om̃ib
que possidet: ñ potest m̃s ee. discipłs.¬

Expanded text:
eliquis quatuor sentiamus quia ad sacrificium constructae fuerunt, non ad holocaustum. Holocaustum enim sicut praecedente jam locutione professus sum, totum incensum dicitur. Et lex quidem Deum ac proximum diligi, divina mandata custodiri praecipit, ab alienarum rerum concupiscentia compescit, non tamen omnia dimitti jubet. In Testamento autem Novo nos Veritas confestatur dicens: « Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus discip
Abbreviated transcription (Latin):
rũ in exemplũ data sunt sequentibus
popłis. ut etiã uestibulũ m̃sas habeat.
ꝑ quas omĩpotenti dõ orationis sacrificiũ iN
ara sui cordis incendat. Quicqͥd uenĩ boni
fideles scẽ ȩccłȩ popłi uł fecerunt uł faciunt.
hoc in exemplo dep̾dicatorũ suorũ uita susce¬
ꝑunt. Unde ⁊ enim m̃sas hoc uestibulum
haberet. nisi quadros lapides inuenisset:
Ut enĩ unũ de quadris lapidib breuiter ad
medium deducamus. uultis fr̃s hemĩ fidẽ

Expanded text:
rum in exemplum datae sunt sequentibus populis, ut jam vestibulum mensas habeat, in quibus omnipotenti Deo orationis sacrificium in ara sui cordis incendat. Quidquid enim boni fideles sanctae Ecclesiae populi vel fecerunt, vel faciunt, hoc in exemplum de praedicatorum suorum vita susceperunt. Unde enim mensas hoc vestibulum haberet, nisi quadros lapides invenisset? Ut enim unum de quadris lapidibus breviter ad medium deducamus, vultis, fratres charissimi,
Abbreviated transcription (Latin):
abneget semet ipsum. Mense gͦ int̾ioris
portȩ holocaustum habent. quia in uir¬
tutib testam̃ti noui. quasi ꝑ holocaus¬
tum om̃ia incendimꝰ: quando om̃ibus
que huius mundi sunt : renunciamus.
M ense uͦ uestibuli exterioris sacrificiũ ha¬
bent. s holocaustũ ñ habent: quia p̃cep¬
ta legalia decimas offerri iubent: si dinit¬
ti omĩa ñ iubent. De interioris autẽ uesti¬
Hoc nenĩ int̾ peccatũ ⁊ delictum distat. qđ
peccatũ ẽ. mala facere. Delictum uͦ est
bona derelinquere. que sumoꝑe sunt te¬
tuenda. Uel certe peccatũ in oꝑe ẽ. de¬
lictum in cogitatione. Recte gͦ in inte¬
rioris porte .iiiͦi. m̃sis immolatur holo¬
caustum. ⁊ ꝓ peccato ⁊ ꝑ delicto. quia
contẽpnere. ⁊ derelinquens omĩa semet¬
ipsum dño holo caustũ dare. ipse iam
ꝑfecte nouit ⁊ peccata oꝑis plangere.¬

Expanded text:
go interioris portae holocaustum habent, quia in virtutibus Testamenti Novi quasi per holocaustum omnia incendimus, quando omnibus quae hujus mundi sunt renuntiamus. Mensae vero portae exterioris sacrificium habent, sed holocaustum non habent, quia praecepta legalia decimas offerri jubent, sed dimitti omnia non jubent. 3. De interioris autem vestiHoc etenim inter peccatum et delictum distat, quod peccatum est mala facere, delictum vero est bona derelinquere, quae summopere sunt tenenda. Vel certe peccatum in opere est, delictum in cogitatione. Recte ergo in interioris portae quatuor mensis immolatur holocaustum, et pro peccato, econtemnere, et derelinquens omnia semetipsum Domino holocaustum dare, ipse jam perfecte novit et peccata o
Abbreviated transcription (Latin):
teriori similit̃ binas. Quatuor aut̃ hitie¬
⁊ quatuor inde m̃se octo parit̾ fiunt dũ
ꝑ latera singula bine in uestibulo porte
int̾ioris ⁊ bine hinc ninde exteriꝰ in aqͥ¬
lonis porta ẽẽ. describunt᷑. que simul
om̃s fiunt octo. inquib immolatur.
His itaq de ext̾iori narratione discussĩs
ad spũalẽ intellectũ sermo redeat. Qui
tanto iã ẽẽ. largiente dĩio facilior de¬
bet. quanto nos ext̾ioris descriptionis
ignorantia ñ angustat. Dum enĩ una¬

Expanded text:
terior similiter binas. Quatuor autem hinc et quatuor inde mensae pariter fiunt, dum per latera singula binae in vestibulo portae interioris binae hinc et inde exterius in aquilonis porta describuntur, quae simul omnes octo sunt, in quibus immolatur. His itaque de exteriori narratione discussis, ad spiritalem intellectum sermo redeat, qui tanto jam esse, largiente Domino, facilior debet, quanto nos exterioris descriptionis ignorantia non angustat. 2. Possun
Abbreviated transcription (Latin):
in uestibulo porte duȩ m̃se hine. &e due
mense inde. ut immoletur suꝑeas holo
exterius qđ ascenditꝰ ad hostium porte q̃
ꝑtingit ad aquilonẽ duȩ m̃se. ⁊ ad latus
alterũ ante uestibulũ porte.iiͦiͦiͬ. mense
hinc. ei qͣtuor m̃se inde. ꝑ lat̾a porte octo
m̃se erant suꝑ quas immolabant. In qͥb
uidelicet uerb̾. magna caligo dubietatiᷤᷤ
oboritur. utrũ hec de una porta qͣlibet.
an de duab an de singłis portis dicant᷑.
S dum quaternę m̃se ꝑ latera describunt᷑.
tet qr hoc sp̃s sc̃s ñ de singłis portis quas
suꝑius descripserat dicat. Qm̃ si portȩ ser
suꝑiꝰ enarrate quat̾nas m̃sas ꝑ latera ha¬
dicerentur. Rursum si hoc de una dr̃.
magno obstaculo nr̃a intelligentia reuer-¬
beratur. qđ poste descriptũ porte uesti¬
bulũ ubi due m̃se hinc ⁊ due inde ẽẽ.
narrate sunt: adhuc ad latus ext̃ius qđ
ascendit ad hostiũ porte que ꝑtingitad
aquilonẽ. due m̃se eẽ. memorantur: atq

Expanded text:
in vestibulo portae, duae mensae hinc, et duae mensae inde: ut immoletur super eas hoexterius, quod ascendit ad ostium portae, quae pergit ad aquilonem, duae mensae: et ad latus alterum ante vesthinc et quatuor mensae inde per latera portae. Octo mensae erant super quas immolabant. » In quibus videlicet verbis magna caligo dubietatis oboritur, utrum haec de una porta qualibet, an de duabus, an de singulis portis dicantur: sed dum quaternae mensae per latera describuntur,tet quia hoc spiritus non de singulis portis quas superius descripserat dicat. Quia si portae sex superius enarratae quaternas mensas per latera hadicerentur. Rursum si hoc de una dicitur, magno obstaculo nostra intelligentia reverberatur, quod post descriptum portae vestibulum, ubi duae mensae hinc et duae inde esse narratae sunt, adhuc ad latus exterius, quod ascendit ad ostium portae, quae pergit ad aquilonem, duae esse mensae memorantur: atque
Abbreviated transcription (Latin):
Lapis ⁊ enĩ quadrus ȩqualiter stat: in qͦ¬
cumq latere fuerit uersus. Quisqͥs ergo
ꝓsꝑitate ñ extollitur. i aduersitate non
frangitur. suasionib ad mala non trahit᷑.
uituꝑationib a bono oꝑe ñ reuocatur.
lapis quadrus ẽ. & quasi ex om̃i latere
statum habet. qui casum in qualibet. ꝑ¬
mutatione ñ habet. Certe cũ iudeorũ
popłm ꝓpħa afide ꝑire cognosceret. et
scõs apłos surgere in eccłam p̃uideret.
ꝑ quos multi sunt exgentib infidĩ ⁊ uitȩ
fortitudine solidati. in magna cõsolatio¬
ne locutus ẽ. dicens. Lapides cecideruc
s quadris lapidib edifirabimur. Uidens
quippe in scã eccła scõs apłos martires. atq
doctores. surgere de lapidum casu. id est
de uideorum ꝑdicione minus doluit. qr
om̃ipotentis dĩ edificiũ idest sc̃ẽ eccłȩ de
quadris lapidibus edificari consperit.

Expanded text:
Lapis etenim quadrus aeque stat, in quLapis etenim quadrus aeque stat, in quocunque latere fuerit versus. Quisquis ergo in prosperitate non extollitur, in adversitate non frangitur, suasionibus ad malum non trahitur, vituperationibus a bono opere non revocatur, lapis quadrus est. Et quasi ex omni latere statum habet, quia casum in qualibet permutatione 1406 non habet. Certe cum Judaeorum populum propheta a fide perire cognosceret, et sanctos apostolos surgere in Ecclesia praevideret, per quos multi sunt ex gentibus in fidei et vitae fortitudine solidati, in magna consolatione locutus est, dicens: Lapides ceciderunt, sed quadris lapidibus aedificabimus . Videns quippe in sancta Ecclesia apostolos, Martyres, atque dde Judaeorum perditione, minus doluit, quia omnipotentis Dei aedificium, id est sanctam Ecclesiam de quadris lapidibus aedificari conspexit.
Abbreviated transcription (Latin):
mense quoq.iiiͬi. quasi ex alio latere fo-¬
mul octo ad immolandũ fiunt .iiiͦiͦ. uide¬
licet int̾iores ad holocaustũ. iiiͦiͦ. uͦ extĩo¬
res ad sacrificiũ. Quia ⁊ hi qͥ in scãm ec¬
clesiam fidem uite mundiciã pacientiã
atq benignitatẽ custodiunt. sũmis iã pro¬
culdubio uirtutib pollent. Et hi qͥ in
sinagoga doctrinã & ꝓpħiam. circũcisionem
& sacrificium cognouer̃. alia offerendo. atq
sibinet ipsis alia retinendo deuocionis suȩ
uictimã omĩpotenti dño deder̃. S quia
suꝑius dictum ẽ. idcirco insas .iiiͦͬi. int̾io¬
ris uestibuli eẽ. constructas. ut immole¬
tur suꝑ eas holocaustum & ꝓpeccato. &
ꝓdelicto. unde m̃se ipse constructe siti
inferius aꝑitur cum subditur.
DUA IUOR autẽ m̃se ad holocaustũ de
lapidib quadris extructe. Quos enim
hoc loco lapides quadros accipimus. nisi
quoslibet scos. quorũ uita in ꝓsꝑitate
atq in aduersitate nouit fortit᷑ stare :

Expanded text:
mensae quoque quatuor, quasi ex alio latere mon octo ad immolandum fiunt, quatuor videlicet interiores ad holocaustum, quatuor vero exteriores ad sacrificium. Quia et hi, qui in sancta Ecclesia fidem, vitam, patientiam atque benignitatem custodiunt, summis jam procul dubio virtutibus pollent. Et hi qui in synagoga doctrinam et prophetiam, circumcisionem et sacrificium cognoverunt, alia offerendo atque sibimetipsis alia retinendo, devotionis suae victimam omnipotenti Domino dederunt. Sed quia superius dictum est, idcirco mensas quatuor interioris vestibuli esse constructas ut immoletur super eas holocaustum et pro peccato et pro delicto. Unde mensae constructae sint, inferius aperitur cum subditur: « uatuor autem mensae ad holocaustum de lapidibus quadris exstructae. 5. Quos enim hoc loco lapides quadros accipimus, nisi quoslibet sanctos, quorum vita in prosperitate atque adversitate novit fortiter stare?
Abbreviated transcription (Latin):
&e ad latus extius due m̃se. atq ad latus
alt̾um ante uestibulũ duȩ m̃se inter
quas etiã qͣue respicit uiã aquilonis ẽẽ.
memoratur: ꝓfecto patet aliud uestibu¬
lum intrinsecus. atq aliud ertrinsecus
tres portas suꝑius descripsisset. tres qͦq
alias intĩoris atrii ẽẽ. memorauit : qua¬
rũ extrsmã aquilonis portã narrau̾at.
ẜ ut p̃dietũ ẽ. acrũ int̾ioris. Nunc gͦ

Expanded text:
s alterum ante vestibulum duae mensae, » inter quas etiam porta, quae respicit viam aquilonis esse memoratur, profecto patet aliud vestibulum intrinsecus atque aliud extrinsecus tres portas superius descripsisset, tres quoque alias interioris atrii esse memoravit, quarum extremam Aquilonis portam narraverat, sed, ut praedictum est, atrii interioris. N
Abbreviated transcription (Latin):
quutꝰ sum eccłam dĩ. Considerauit qͥppe
apłorũ innocentiã: ⁊ ꝓpt̃ p̃cedentẽ mali¬
ciã. uilis in eiꝰ ocuł facta ẽ. om̃is quam
exhibebat in excła sollicitudo sua. Et quã
multos ex accepto intellectu p̃cedet non
attendit: qr illorũ innocentiã pensans.
ꝑsequutoꝵẽ aliquando fuisse se doluit. S
uideamꝰ si quis ex apłis eũ qͥ paulo datus:
intellectũ mirat᷑. Ipse nobis apłorũ pͥmꝰ
requirendꝰ ÷ : qui discipłos ãmonens ait.

Expanded text:
Consideravit quippe apostolorum innocentiam, et propter praecedentem malitiam vilis in ejus oculis facta est omnis quam exhibebat in Ecclesia sollicitudo sua; et quam multos ex accepto intellectu praecederet non attendit, quia, illorum innocentiam pensans, persecutorem aliquando fuisse se doluit. Sed videamus si quis ex apostolis eum qui Paulo datus est intellectum miratur. Ipse nobis apostolorum primus requirendus est, qui discipulos admonens ait:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ueritatis uestigia in m̃te audientium
figunt᷑. ipsa mens in sui cõsidatione tͣbata
comouetur. Hinc psalmista ꝓ peccatoribꝰ
exorat dicens. Qui sedes suꝑ cherubmn: mo¬
ueat᷑ terra. Hinc ꝓ afflictis ⁊ penitentib
depcans ait. Cõmouisti trã ⁊ cõturbasti
eã. sana contriciones eiꝰ qi cõmota ẽ. T̃ra
quippe cõmota ⁊ cõturbata ÷ : peccator de
cogitatione reatꝰ sui anxiꝰ. ⁊ ad penitentie
lam̃ta ꝑductꝰ. Peccanti enĩ homini dictã
ẽ. Terra es uin t̾rã ibis. Exoret gͦ ut sanet᷑.
cõtricio tr̃e quia mota ẽ: quatenꝰ pecca¬
tor qͥ de culpis suis affligit᷑. de celestis mi¬
ssericordiȩ gaudio cõsolet᷑. Hȩo ÷ itaq uox
cõmotionis magne. quando unusquisq
sua acta dinidicans. in afflictione pęnuten¬
tię ꝑturbatur. D quid uox ipsa dicat audi-¬
amus. Benedicta gła dñi de loco suo. Locꝰ
enĩ maligni sp̃s fuerunt corda peccantiũ.
S cũ sibimet ipsis irati ꝑ penitentiã redeunt

Expanded text:
cum veritatis vestigia in mente audientium figuntur, ipsa mens in sui consideratione turbata commovetur. Hinc Psalmista pro peccatoribus exorat, dicens: Qui sedes super cherubim, moveatur terra . Hinc pro afflictis et poenitentibus deprecans, ait: Commovisti terram, et conturbasti eam, sana contritiones ejus, quia mota est . Terra quippe commota et turbata, est peccator de cognitione reatus sui anxius, et ad poenitentiae lamenta perductus. Peccanti etenim homini dictum est: Terra es, et in terram ibis . Exoret ergo ut sanetur contritio terrae, quia mota est, quatenus peccator qui de culpis suis affligitur, 1274 de coelestis misericordiae gaudio consoletur. Haec est itaque vox commotionis magnae, quando unusquisque sua acta dijudicans, in afflictione poenitentiae perturbatur. 29. Sed quid vox ipsa dicat audiamus: Benedicta gloria Domini de loco suo. Locus enim maligni spiritus fuerant corda peccantium; sed cum sibimetipsis irati per poenitentiam redeunt