comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est patre. Item et maior et mi¬
nnor se ip̃o ẽẽ credendus est. In for-¬
ma enim dei etiam ip̃e filius
se ĩo maior est ꝓpter humanita¬
tem assumptam. q̃ diumitas
maior est. In forma autẽ serui
se ipominor est. id est. id est hu¬
manitate que minor diuinita¬
te accipitur. Iam sicut perassũ¬
iꝑtam carnem. ñ tantũa patre
n seda se pp̃o minor accipitur. ita
scd̾m diuinitatem qua eq̃lis
est patri. et ip̃e et pater maior¬
est. homine. que sola filii ꝑso¬
na assũpsit. Item in eo quod
queritur utrum possit filius
sic equalis et minor ẽẽ sp̃u scõ
sicut nunc equalis nunc mi¬
nor patre creditur ẽe responde¬
mus.scd̃m formam dei equa¬
lis eit. et patri et spui sc̃o. Scd̃m
patre et a sp̃u sc̃o. Qa nͨ sp̃c sc̃s nͦ¬

Expanded text:
est Patre: item et major et miest Patre: item et major et minor se ipso esse credendus est, in forma enim Dei etiam ipse Filius se ipso major est propter humanitatem assumptam, qua divinitas major est; in forma autem servi se ipso minor est, id est, humanitate, quae minor divinitate accipitur; nam sicut per assumptam carnem non tantum a Patre sed et a se ipso minor accipitur, ita secundum divinitatem quae aequalis est Patri et ipest homine, quem sola Filii persona assumpsit. Item, in eo quod quaeritur utrum possit Filius sic aequalis, et minor esse Spiritu sancto, sicut nunc aequalis est, nunc minor Patre creditur esse, respondemus, secundum formam Dei aequalis est et Patri et Spiritui sancto; Patre, et a Spiritu sancto, quia nec Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
tota trmitas ꝯꝑata ẽẽ credenda
est. quia inseparabilia sunt
oꝑa trinitatis. Solus tamen
filius formam serm accepit in
singularitate ꝑsone. ñ iuni¬
tate diuine nature. Id est in eo¬
qd est ꝓprium filii non qd̾ cõ¬
mune trinitati. Que forma il¬
his dual naturis trib extat sub¬
stantiis. Uerbi qđ ad soluis dei
esentiam referendum est. Cor¬
poris et anime qd ad uerũ homi¬
nem ptinet. Habet igitur in se
geminam substantiam. Duii¬
nitads ͣue: et humanitatis no¬
stre. Dic̃ tamen ꝑhoc qd dedeo
parre sine initio ꝓdiit natustũ¬
tura. Pam neꝙ tactus. ned p̃des¬
tinatus acipitur. Shoc autem
eẽ credendus est. Ambe camen
in illo generationes mirabiles.
quia et de patre scła sine mo-
dre est. genitus. et infine scłoꝵ
de matre sine patre est genera¬
tus. Qui tamen scd̾m qd̃ deus
est creauit mariam. scd̃m qd̃
homo est creatus est ex maria.
patri. perhoc qd̾ homo minor

Expanded text:
tota Trinitas operasse credenda tota Trinitas operasse credenda est, quia inseparabilia sunt opera Trinitatis. Solus tamen Filius formam accepit in singularitate personae, non in unitate Divinae naturae. In id quod est proprium Filii, non quod commune Trinitati, quae forma ilhis duabus naturis tribus exstat substantiis verbi, quod ad solius Dei essentiam referendum est, corporis et animae, quod ad verum hominem pertinet. Habet igitur in se geminam substantiam divinitatis suae et humanitatis nostrae. Hic etiam per hoc, quod de Deo Patre sine vitio prodiit natus tantum. Nam neque factus, neque praedestinatus accipitur. XIV. Per esse credendus est. Ambae tamen in illo generationes mirabiles, quia, et de Patre ante saecula sine matre genitus, et in fine saeculorum de matre sine patre est generatus. Quod tamen secundum quod est Deus creavit Mariam, secundum quod homo est creatus ex Maria, ipsePatri, per hoc q
Abbreviated transcription (Latin):
ut desisteret deus ẽe qui homo
ẽẽ uoluisset. Ut non tantum
ibi sit u̾bum. sed homo et ho¬
minis anima atq hoc totũ
et deus dicatur ꝓpter deũ. et
homo ꝓpter hominem.Inquo
dei filio. duas redimus ẽe na-¬
turas. Unam diuinitatis.
alteram humanitatis. Quas
ita inse una xp̃i ꝑsona unit
ut nec diuinitas ab humo¬
nitate. nͥ humanitas i
uinitate possit aliqͣndo sel¬
gi. Unde ꝑfectus deus. ꝑfectus
et homo. imunitate ꝑsone ce¬
causabimur in eo ẽe personal
ne trinitati qd̾ absit uideat᷑
accedere quaternitas. Deus
eñi u̾bum ñ accepit ꝑsonani
hominis sed naturam. et in
et̃na ꝑsona diuinitatis tẽ¬
poralem accepit substantiã
carnis. Itẽ unus fubstantis
credimus ẽẽ deum patrem et
filium et sp̃m sc̃m. Non tam̃
dicimus qd̃ huius trinitatis
unitatem maria uirgo genu¬
erit sed tantum mͦ fiłium. qͥ
solus naturam nr̃am in uni¬
tate ꝑsone sue assumpsit. In¬
carnationẽ quoq hunis filu dei

Expanded text:
ut desisteret Deus esse qui homo ut desisteret Deus esse qui homo esse voluisset, ut non tantum ibi sit Verbum Dei, sed et hominis omnia, atque hoc totum, et Deus dicatur propter Deum, et homo propter hominem. In quo Dei Filio duas credimus esse naturas, unam divinitatis, alteram humanitatis, quas ita in se una Christi persona univit, ut nec divinitas ab humanitate, nec humanitas a divinitate possit aliquando sejungi. Unde perfectus Deus, perfectus et homo in unitate personaecausabimus in eo esse personas, ne Trinitati, quod absit, accidere videatur quaternitas; Deus enim Verbum non accepit personam hominis sed naturam, et in aeternam personam divinitatis temporalem accepit substantiam carnis. Item cum unius substantiae credamus esse Patrem et Filium et Spiritum sanctum, non tamen dicimuunitatem Maria Virgo genuerit, sed tantummodo Filium, qui solus naturam nostram in unitate personae suae assumpsit, incarnationem quoque hujus Filii Dei
Abbreviated transcription (Latin):
quodos ip̃oꝵnominũ. in quo
ñ intelligere cogatur et altum.
Cum igitur hec tria sint unũ
et unum tria: est tamen uni¬
cuiq ꝑsone manens sua ꝓprie¬
tas. Pater enim et̾nitatem ha¬
bet sine natiuitate. filius eter
Dehis trib ꝑsonis solã filii ꝑso¬
nam ꝓliberatione humani
generis hominem uerũ sine pec-¬
cato desc̃a et in maculata uir
gine maria credimus assũp¬
asse. De qua nouo ordine noua¬
q natiuitate est genitꝰ. Iouo
ordine: qͥa inuisibilis diuini¬
tate. uisibilis monstratur ĩ
carne.Ioua aũt natiuitate
est genitus: quia intacta est¬
uirginitas et uirilem coitũ
carnis materiam ministraũ
Qm partus uirginis nec rati¬
one colligitur. nec exemplo m̃o
dendus est filii pro eo qd̃ ma
ria eodem sc̃o sp̃u obũbrante
cõcepit. ne duos patres filii
uideamur asserere: qd̾ utic ne¬
fas est dici. In quo mirabili c̃õ¬
ceptu edificans sibi domum
cõuersum atq mutatum ẽ

Expanded text:
quodque istorum nominum, in quo quodque istorum nominum, in quo non intelligere cogatur, et alterum. XI. Cum igitur haec tria sint unum, et unum tria, est tamen unicuique personae manens sua proprietas. Pater enim aeternitatem habet sine nativitate, Filius nativDe his tribus personis solam Filii personam pro liberatione humani generis hominem verum sine peccato de sancta et iia virgine credimus assumpsisse, de qua novo ordine novaque nativitate est genitus: novo ordine, quia invisibilis divinitate visibilis monstratur in carne; nova autem nativitate est genitus, quia intacta virginitas et virilem coitum carnis materiam ministravit: qui partus virginis nec ratione colligitur, nec exemplo monsdendus est Filii pro eo, qria eodem Spiritu sancto obumbrante, concepit, ne duos patres Filii videamur asserere, quod utique nefas est dici. In quo mirabili conceptu « aedificans sibi sapienconversum atque mutatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
aut genitor genitũ aliquan¬
do p̃cederet aut genitus gem¬
ton dee̾et. aut ꝓcedens sp̃c pa
tee i el filio posterior appare.¬
ret. Obhoc ergo inseparabibis
et incõfusa hec timitns dino¬
bis et creditur et predicatur.
mus illud qd̾ scriptura sc̃ã di¬
cit de sapientia. splendor est
lucis eterne. sicut splendorẽ
luci uidemus inseparabilit᷑
adherere sic cõfitemur filium
a patre separari ñ posse. Eres er¬
go illas unius atq insepara¬
bilis nature ꝑsonas. sicut nõ
confundimis: ita separabiles
nullo modo predicamus. Quã¬
do quidem ita nobis hoc digna¬
da est ip̃a trinitas euidenter
ostendere. ut etiam in om̃ib
quib uoluit si gillatim ꝑso¬
nas agnosci unam sine alto
ñ ꝑmittat intelligi. Nec enim¬
pater absq filio cognoscitur.
nec sine patre filus muenit᷑
Relatio qͥppe ip̃a uocabuli ꝑ¬
tat q̃ si etiam ñ simul nome¬
nat. simul tamen insinuat.
Nemo em̃ audire potest inii¬

Expanded text:
aut genitor genitum aliquanaut genitor genitum aliquando praecederet, aut genitus genitori deesset, aut procedens Spiritus Patri, vel Filio posterior appareret. Ob hoc ergo inseparabilis et inconfusa haec Trinitas a nobis et praedicatur, et creditur. mus illud, quod Scriptura sacra dicit de sapientia: splendor est lucis aeternae , sicut splendorem luci videmus inseparabiliter inhaerere, sic confitemur Filium a Patre separari non posse. Tres ergo illas unius, atque inseparabilis naturae personas sicut non confundimus, ita separabiles nullatenus praedicamus. Quandoquidem ita nobis hoc dignata est ipsa Trinitas evidenter ostendere, cum etiam in his nominibus quibus voluit singillatim personas agnosci, unam sine alia non permittat intelligi, nec Pater absque Filio agnoscitur, nec sine Patre Filius invenitur. Relatio quippe ipsa vocabuli tat, quas etiam dum non simul nominat, simul insinuat. Nemo autem audire potest unum
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ẽẽ filium qui est patera
eumqui est sp̃c sc̃s. uel pata
uel filium dicere poterimus
Non enim ip̃e est pater quis¬
nec sp̃c sc̃s ip̃e qui est uel pat
uel filius. cũ tamen ip̃m sir ꝑ¬
natura unus deui. Cum eni
dicimus ñ ip̃m ẽẽ patrem qũs
filni. ad personarũ diftictioñe
turam que deus est uel substã¬
tiam pertinere monstratur. qr
substantia unum sunt. ꝑfo¬
nas enim distinguimus. nõ
deitatem separamus. Trinita¬
tem igitur in ꝑsonatũ diftĩ¬
ctione agnoscimus. unitatẽ
ꝓpt̾ naturam uł substantiã
ꝓatemur. Eria ergo ista u¬
num sunt. natura scilicet
non ꝑsona. Nec tamen tres is¬
te ꝑsone separabiles estima¬
de sunt: cũ nulla ante aliã.
uel qͥppiam oꝑata eẽ aliq̃ndo
creditur. Inseparabiles enim
muenuntur. et in eo qd sũt
et meo qd̾ fagiunt. Qana in¬
ter generante patrem et ge¬
neratũ filium uel ꝓcedentẽ
sp̃m scm. nullius tuisse cre¬
dimus teporis int̾ualtũ quo

Expanded text:
eum esse Filium qui est Pater, aut eum esse Filium qui est Pater, aut eum qui est Spiritus sanctus, vel Patrem et Filium dicere poterimus. Non enim ipse est Pater,tus sanctus, ipse qui est, vel Pater, vel Filius, cum tamen ipsum sit Pnatura unus Deus. Cum enim dicimus non ipsum esse Patrem quem Filium, ad personarum distinctionemturam, qua Deus est, vel substantiam pertinere monstratur. Quoad substantiam unum sunt, personas enim distinguimus, non Deitatem separamus. Trinitatem igitur in personarum distinctione agnoscimus, unitatem propter naturam vel substantiam profitemur. Tria ergo ista unum sunt natura scilicet, non persona, nec tamen tres istae personae separabiles existimandae sunt, cum nulla ante aliam, vel quidpiam operasse aliquando credatur. Inseparabiles enim inveniuntur et in eo, quod sunt, et in eo quod faciunt; ita inter generantem Patrem, et generatum Filium vel procedentem Spiritum sanctum nullum fuisse credimus temporis intervallum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
di sed unus est deus. Item et pa¬
om̃ps. Sicut et unum lumen
uumq principium p̾dicat᷑
Singulariter ergo et una q̃o
et una illis indiuisa atq eqͣlis
deitas maiestas siue potestas.
nec minoratur in singulis:
nec augetur intrib Quia nec
sona deus singulartter dr nec
amplius cũ tote tres ꝑsone imꝰ
deus enumtiatur. Hec ergo sc̃a
trinitas q̃ unꝰ et uerꝰ est deus.
nec recedit a numero: nec ca¬
pitur mimero. In relatione e¬
nim ꝑsonarum numerus cer¬
nitur in diumitatis uero sũb¬
stantia qd̃ enumeratum sit
ñ cõprehenditur. Etgo hoc solo
numerũ insinuant qd̃ ad in¬
uicem sunt et in hoc numero
carent qd in se funt. Nam ita
huic sc̃e trinitati unũ natira¬
le conuenit nomen. ut trib
personis nõ posũt ẽẽ plurale
Ob hoc ergo credimus iltid in
sacris litteris dictum. Magnꝰ
merus. Nec quia tres has ꝑso¬
nas eẽ diximus unũ dm̃. tũ¬
dem ẽẽ patrem quẽ filiumł

Expanded text:
Dii sed unus est Deus. Item et PaDii sed unus est Deus. Item et Paomnipotens, sicut et unum lumen unumque principium praedicatur: singulariter ergo et unaquaequr, una illis vel indivisa atque aequalis deitas, majestas sive potestas, nec minoratur in singulis nec augetur in tribus, quia nec sona Deus singulariter dicitur, nec amplius cum totae tres personae unus Deus enuntiatur. Haec ergo sancta Trinitas, quae unus et verus est Deus, nec recedit a numero nec capitur numero: in relatione enim personarum numerus cernitur, in divinitatis vero substantia quid numeratum sit non comprehenditur: ergo hoc solum numerum insinuant quod ad invicem sunt, et in hoc numero carent quod ad se sunt, nam ita huic sanctae Trinitati unum naturale convenit nomen, ut in tribus personis non possit esse plurale; ob hoc ergo credimus illud in sacris littemerus . » Nec quia tres has personas esse diximus, unum Deum, eumdem esse Patrem quem Filium, vel
Abbreviated transcription (Latin):
Thabetur sicut filius ꝓpteras¬
sũptam carñe minore se parce
et sp̃u sc̃õ ẽẽ testatur. Hec est
sc̃e trinitatis relata narratio.
q̃ non triplex sed trinitas et
dici et credi debet. Nec recte dici
potest ut inimo deo sit trim¬
tas. sed imꝰ deus trinitas. In
relatiuis uero ꝑsonarũ nomi¬
nib pat̾ ad filiũ filius ad pacc̃e
sp̃c sc̃s ad utrosq refertur. Que
cũ relatiue tres  ꝑsone dicãt᷑
una tamen natura uelsubstã¬
tia creditur Nec sic̃ tres ꝑsonas
ita tres substantias confitem̃.
Sed unam substantiã. tres aũt¬
est nõ ad se sed ad patrem est
Similiter et sp̃c sẽs non ad
se sed ad patr̃e et filium rela¬
tiue refertur. in eo qd sp̃c pa
tris et filii predicatur. Item
cum dicimus deus non ad a¬
liquid dicitur. sicut pater ad
filrum. uel filius ad patrem. ł
ad se specialiter d̾s dicitur. Na
s de singulis ꝑsonis int̾rogem᷑
dm necesse est fateamur. Dd̾s̃ gͦ
pater deus filius. deus sỹc sc̃s
fingulariter dr. Iec tamen des

Expanded text:
sicut Filius 131 propter assumptam carnem minorem se Patre et Spiritu sancto esse testatur. Haec est sanctae Trinitatis relata narratio, quae non triplex, sed trinitas, et dici et credi debet, nec recte dici potest, ut in uno Deo sit Trinitas, sed unus Deus Trinitas. In relativis vero personarum nominibus, Pater ad Filium, Filius ad Patrem, sanctus ad utrosque refertur, quae cum relative tres personae dicantur, una tamen natura, id est substantia creditur. Nec sicut tres personas, ita tres substantias praedicamus, sed unam substantiam, tres autest non a se, sedsimiliter et Spiritus sanctus non ad se sed ad Patrem et Filium relative refertur in eo quod Spiritus tris et Filii praedicatur. Item cum dicimus Deus non ad aliquid dicitur, sicut Pater ad Filium vel Filius ad Patrem velium, sed ad se specialiter dicitur Deus, nam etsi de singulis personis interrogemur Deum necesse est fateamur. Deus ergo Pater, Deus Filius, Deus Spiritus sanctus singulariter dicitur, nec tamen tres
Abbreviated transcription (Latin):
minis. ut discant eius men¬
bris renascendo incorporali.
y quem possint ascendere
pregnum dei. Et q ascen¬
Rio uel ingressus regnifieri
npotest absq fide et sacram¬
tis  dominice passionis rete
tubinfertur. Et sicut moyle
exaltauit serpentem indeset¬
to ita gxaltari ꝯportet filium
homuns. ut om̃is qui crẽdit
eretnam. Aira magisteri cele¬
etis arte dominus magitrum
legio mosaice ad sp̃ualem legi
eiusdem sensum inducit.
recordans hystorie ueteris.et
hanc infiguram sue passiois
atꝙ humane saluationis fa¬
ctam edisserens. Harrat qͥppe
lib̾ numerorum. qr ꝑtesus ut¬

Expanded text:
menis, ut discant ejus memmenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari, per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel ingressus regni fieri non potest absque fide et sacramentis dominicae passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit aeternam. Mira magisterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus
Abbreviated transcription (Latin):
in corpore suo qd est eccbia.
Qui in seip̃m quidem pri¬
mum cernentib apłis. emi¬
nentiorib nimirũ menbris
suis ascendit. et exinde mmn
bras fius cotidie ascendens se
colligit in celum. Hinc este
nmi. qd ip̃m corpus eius it
głatur et dicit. Nunc autem
exaltauit caput meum suꝑ
immicos meos. Ac si aꝑte di¬
cat. Qui occisum a iudeis xp̃m
caput uidelicet meũ suscita¬
uit a mortuis. ac frustitis om̃i¬
b inimicorũ insidiis subleua¬
uit ad celũ. sꝑo me etiam de
p̃sentib periculis eruens. meo
capiti coniunget in regno
Quia ergo nemo ascendit in
celum nisiqui descendie de
celo. qͥsquis in celum ascende
desiderat. ei qui descenclit de¬
celo et est in celo se uera fidei
et dilectionis unitate conũ¬
gat. aꝑte intelligens quia
nullus alio ordine nisi ꝑ eũ
qui descendit de celo potest
ascendere in celo. Unde alias
ip̃e dicit. Nemo uenit ad parr̃s
nisi ꝑme. Hec ideo nichodemo¬
ideo cunctis dicuntur caticu¬

Expanded text:
in corpore suo, quod est Ecclesia, in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis eminentioribus nimirum membris suis ascmembris suis quotidie ascendens, se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus inter gloriatur, et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos . Ac si aperte dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis sublevavit in coelum, spero, me etiam de praesentibus periculis eruens, meo capiti junget in regno, quia nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo. Quisquis in coelum ascendere desiderat, ei qui de coelo descendit, et est in coelo, se vera fidei et dilectionis unitate conjungat. Aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Haec ideo in Nicodemo cunctis dicuntur catechu
Abbreviated transcription (Latin):
ante passionem iã fuisse in
celo. quia qd̾ in sua natura
habere non potuit. hoc in fi¬
lio dei a quo assũptus est ha¬
buit. Sicut ꝓpt eandem unĩ
xp̃i ꝑsonam que ex duab ex¬
ne suo. Neq enim in sua sub
stantia. sed in homine assũp¬
do sanguinẽ que ꝓ eccłia fun¬
deret habuit. Hinc ediam psal¬
mista dicit. Accendit deus m
iubilatione. Quomodo enim
deus nisi in homine ascẽderet
qui m̃ sue natura maiestatis
semꝑubiq presens ad est. Sed
et hoc quetendum quomodo
dictum sit et nemoascen m¬
dit incelũ nisi qui descẽdit
decelo. cum om̃s electi uera¬
citer confidant. ascensuros se
incelum. ꝓmittente sibi dño.
quia ubi sum ego illic et mi¬
nister meus erit. Cunis tam̃
nodum q̃stionis aꝑtissima ra¬
tio soluit. quia uidelicet medi¬
ator dei et hominum homo
pud est: itẽq om̃s electi eius¬
dem capitis menbra sunt di¬
cente apło. Et ip̃m dedit capud
Uos enim estis corpus xp̃i. et
mo ascendit in celum mili xp̃c

Expanded text:
ante passionem fuisse in coelo, quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit; sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex duabus exsne suo . Neque enim Deus in sua sententia, sed in homine assumpto sanguinem, quem pro Ecclesia funderet, habuit. Hinc etenim Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus, nisi in homine, ascenderet, qui in suae naturae majestate semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum, quomodo dictum sit: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi se veraciter confidant ascensuros in coelum, promittente sibi Domino: Quia ubi sum ego, illic et minister meus erit . Cujus tamen nondum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet mediator Dei et hominum homo put est: itemque omnes electi ejusdem capitis membra sunt, dicente Apostolo: Et ipsum dedit caput Vos enim estis corpus Christi, mo ascendit in coelum, nisi Christus
Abbreviated transcription (Latin):
uero quantũ debes: Qui ait.
Centum choros trititi. Ait
illi. Accipe littas tuas. et scͥ¬
be octoginta. sadus grece ã¬
phora est continens urnas
tres. Chorus uero: modus
trigita cõpletur. Qd̾ aũt
decentũ cadis olei qͥnquag̾i¬
ta scͥbi fecit adebitore. et de
centũ choris tritici octogĩ¬
ta. ad nichil aliud ualere
arbitror: nisi ut ea que si¬
milit̾ in sac̃dotes atq in le¬
uitas iudeus qͥsc oꝑatur. ĩ
xp̃i eccłia abundet iusticia
enis suꝑ scͥbarũ et phariseo¬
rum. ut cũ illi decinias da¬
rent. iste dimidias det. sic̃
non de fructib sed de ip̃is bo¬
nis sins fecit gacheus. autar¬
ce dupplicet decimas. ut du¬
as decimas dando suꝑet m¬
simplicit̾ accipien dũ pute
qd om̃is qui indigentiam
cuiuslibet pauꝑis sc̃orumł
ex dimidia. uel carte ex qin¬
ta parte quantũ uiginti ie
quinquaginta ad centun
sunt alleuiauerit: certa mi
sericor ie sue sit mercedes
nandus. Et laudautt dĩs
uillicum imquitatis quia

Expanded text:
 qui ait, centum coros tritici; ait illi: Accipe litteras tuas, scribe octoginta. Cadus Graece amphora est, continens urnas tres. Corus vero modios triginta complectitur. Quod autem de centum cadis olei, quinquaginta scribi fecit a debitore, et de centum coris tritici octogin ad nihil aliud nalere arbitror, nisi ut ea quae similiter in sacerdotes atque in leuitas Iudaeus quisque operatur in Christi ecclesia abundet iustitia eius super scribarum et Pharisaeorum, ut cum illi decimas darent, isti dimidias dent — sicut non de fructibus, sed de ipsis bonis suis fecit Zaccheus — aut certe duplicat decimas, ut duas decimas dando superet imsimpliciter accipiendum putet, quod omnis qui indigentiam cujuslibet pauperis sanctorum, vel ex dimidia vel certe ex quinta parte, quantum viginti vel quinquaginta ad centum sunt, alleviaverit, certa suae misericordiae sit mercede donandus. Et laudavit dominus villicum iniquitatis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
et amatores et̾ne uite filios
lucis appellando: non ali¬
ud eos qui sapientes sunt
ur faciant mala. bene au̾t
facere nescierũt. qͣm filios ar¬
guit ẽẽ tenebrarum. Filii au¬
t̾em lucis et filii huiꝰ scłi uo¬
cantur. quomodo filii regni
et filii ꝑditionis. Cuius enim
quisq egerit oꝑa.enis cogno¬
minatur et filius. Et ego no¬
bis dico. facite uobis ami¬
cos de manmona iniquita¬
tis. ut cũ defeceritis recipiãt
uos in et̾na tabernacula.
Mlanmonã iniquitatis oc
hoc appellat istam pecumã
quã possidemꝰ ad tempus.
quia manmona diuitie
int̾pretantur. Nec sunt iste
diuitie misi iniquis. qui in
eis constitunt sp̃e ato copi-¬
am beatitudis sue. A iustis
uero cũ hec possidentur: est
quidem ista pecunia sed ñ
culla egestate miserie beatitu¬
dinis copia ilitabuntur. Si
aũt hii qui p̾bent elemosi¬
nam de iniquo manmo-¬
na. faciunt sibi amicos a
quib in et̾na tabernacła
recipiantur. qͣntomagis
hi qui sp̃uales largiuntur

Expanded text:
et amatores aeternae vitae filios lucis appellando, non aliud eos qui sapientes sunt ut faciant mala, bene autem facere nescierunt, quam filios arguit esse tenebrarum. Filii autem lucis et filii hujus saeculi vocantur , quomodo filii regni et filii perditionis. Cujus enim quisque agit opera, ejus cognominatur et filius. Et ego vobis dico, Facite vobis amicos de mammona iniquitatis: ut, cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula. Mammonam iniquitatis ob hoc appellat istam pecuniam quam possidemus ad tempus, quia mammona divitiae interpretantur. Nec sunt istae divitiae nisi iniquis, qui in eis constituunt spem atque copiam beatitudinis suae. A justis vero cum haec possidentur, est quidem ista pecunia, sed non sclusa egestate miseriae, beatitudinis copia ditabuntur. Si autem hi qui praebent eleemosynam, de iniquo mammona faciunt sibi amicos, a quibus in aeterna tabernacula recipiantur, quanto magis hi qui spiritales largiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
positum dum fuisset ablatũ.
tanto ex eiꝰ corpore fragranti¬
a odoris emanauit. ac si ex
putrescẽte carne illius ꝓ uer¬
mib aromata ferbuissent.
Hec gͥ dixi: ut euicino exẽplo
ostẽdere posse ñ nullas: ⁊ scłarẽ
habitũ gere ⁊ secularem ani¬
mũ non habere. Qs eñ tał ĩmũde
necessitas ligat ut ex om̃
parte ex uia mũdo ñ possĩt.

Expanded text:
positum dum fuisset ablatum, positum dum fuisset ablatum, tanta ex ejus corpore fragrantia odoris emanavit, ac si ex putrescenti carne illius pro vermibus aromata ferbuissent. Haec igitur dixi ut e vicino exemplo ostendere possem nonnullos et saecularem habitum gerere, et saecularem animum non habere. Quos enim tales in mundo necessitas ligat, ut ex omni parte exui a mundo non possint
Abbreviated transcription (Latin):
ne eius claruit: magis ex
debito quam ex intentio¬
ne. ham cũ ꝓpinquante mor¬
tis eius cẽpore gͣuissima ui¬
deant aeris tempestas ob¬
sifteret nead sepeliendum
duci posset eũ qz comunx
sua cũ fletu uehem̃etissimo
requireret dicens. qͥd faciã
quomodo te ad sepeliendũ
eicio que ostiũ domus huiꝰ
egredi p̾nimia tẽpestate ñ
possum: tunc ille respon¬
dit. Noli mulier flere. quia
mox ut ego defunctꝰ fuero
aeris serenitas redit. Cu isꝰ
ꝓtinus et uocem mors: et
mortem serenitas ẽ secuta.
Cuius manus ac pedes po¬
dagre humore tumescentes
et uersi inuulnerib fuerat
et profluente sanie patebãt.
Sed cũ corpus illius exmore
ad lauandũ fuisset decectũ:
ita manus pedes q illius
sani reperti sunt. ac sruinꝙͣ
uulneris nichil habuissẽt. su
ctus itaq ac sepultus est: eiꝰq
coniugi uisum est: ut qͣrto
die in sepulchro illius mar¬
mor qd̃ suꝑ positum fuerat.
mutari debuisset. Qd̃ inideli¬
cet marmor corpori eius suꝑ¬

Expanded text:
ne ejus claruit, magis ex debito quam ex intentione. Nam cum, appropinquante mortis ejus tempore, gravissima aeris tempestas obsisteret ne ad sepeliendum duci potuisset, eumque conjux sua cum fletu vehementissimo requireret, dicens: Quid faciam? quomodo te ad sepeliendum ejicio, quae ostium domus hujus egredi prae nimia tempestate non possum? Tunc ille respondit: Noli, mulier, flere, quia mox ut ego defunctus fuero, aeris serenitas redibit. Cujus protinus et vocem mors, et mortem serenitas est secuta. Cujus manus ac pedes podagrae humore tumescentes, et versi in vulneribus fuerant, et profluente sanie patebant. Sed cum corpus illius ex more ad lavandum fuisset detectum, ita manus pedesque illius sani reperti sunt, ac si unquam vulneris nihil habuissent. 1627 Ductus itaque ac sepultus est, ejusque conjugi visum est ut quarto die in sepulcro illius marmor quod superpositum fuerat mutari debuisset. Quod videlicet marmor corpori ejus super
Abbreviated transcription (Latin):
uadat. Idest quia a gr̃a regene¬
rationis uenit in adoptione
filiorum deĩ. et uadit in ꝑcep¬
tionem regni celestis. Querẽ¬
te au̾t autem adhuc nichode¬
mo quomodo possint hec fieri:
subiungit dñs dicens. Tues
magister in isrł et hec igno¬
ras Non quasi insultare uo¬
lens ei qui magister uocetur
cũ sit ignarus sacramentorũ
celestium. sed ad humilitatis
illum uiam ꝓuocans. sineqͣ̃
ianua celestis ñ potest mue¬
niri. Si trena dixi uobis et ñ
creditis. quomodo si dixero uo¬
bis celestia celestia credetis.
Cerrena illis dixit. ut insuꝑ¬
iori lectione inuenimus: dĩ
de passione ac resurrectione
sui corporis qđ̾ de terrer assũp¬
serat loqueretur dicens Sol
uite templũ hoc et in tribus
dieb excitabo illud. Non tam̃
credebant u̾bo qd̃ dixit. Sed
detemplo corporis sui diceret.
Qui ergo tertena audientes
ñ capiebant quanto minus
dominus et dȩ celestib sacra¬
mentis et de t̾renis instruete

Expanded text:
vadat, id est, quia a gratia regenevadat, id est, quia a gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei, et vadit in perceptionem regni coelestis. Quaerente autem adhuc Nicodemo quomodo possint haec fieri, subjungit Dominus, dicens: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Non quasi insultare volens ei qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri. Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobisTerrena illis dixit ut in superiore lectione invenimus, cum de passione ac de resurrectione sui corporis quod de terra assumpserat loqueretvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . Non tamen credebant verbo quod dixit, sed de templo corporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus Dominus adhuc, et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instruere
Abbreviated transcription (Latin):
nantur. inusibiliter in no¬
uum mutatur hominem.
et de carnali efficitur sp̃ualii.
Qui ideo recte ñ solũ sp̃ualis
sed etiam sp̃s uocatur: qͥa si¬
cut substantia sp̃c inuisibił
est nr̃is aspectib. ita his qui
ꝑ gr̃am dei renouatur: inui¬
sibiliter sit sp̃ualis et dei filiꝰ
cũ uisibiliter hominib caro.
et filius hominis appareat.
sequitur. Non mireris quia
dixi tibi oportet uos nasci denu¬
o. Sp̃s ubi uult spiat. et uoce
eius audis. sed nescis unde ue
ubruult spirat. quia inse ha¬
bet in potestate. cuius cor gr̃a
sue uifitationis illustret. Et
uocem enis andis. cũ tep̃sen¬
te loquitur is qui sp̃u sc̃o re¬
pletus est. Sed ñ scis unde ue¬
niat aut quo uadat.: quia
etiam si te presente qũe piã¬
redierit. quia natura est in¬
uisibilis. Sic est om̃is qui na¬
tus est ex sp̃u. Et ip̃e enim in¬
uisibiliteragente sp̃u incipit
eẽ qđ non erat. ita ut infideles
nesciant unde ueniat aut quo

Expanded text:
neratur, invisibiliter in noneratur, invisibiliter in novum mutatur hominem, et de carnali efficitur spiritalis. Qui ideo recte non solum spiritalis, sed etiam spiritus vocatur, quia sicut substantia spiritus invisibilis est in aspectibus, ita is, qui per gratiam Dei innovatur, invisibiliter fit cum visibiliter omnibus caro et Filius hominis appareat. Sequitur: Non mireris quia dixi tibi, Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis: sed non scis unubi vult, spirat, quia ipse habet in potestate, cujus cor gratia suae visitationis illustret. Et vocem ejus audis, cum te praesente loquitur is qui Spiritu sancto repletus est; sed non scis, unde veniat, et quo vadat, quia etiamsi te praesente quempiredierit: quia natura est invisibilis. Sic est omnis qui natus est ex Spiritu: et ipse enim invisibiliter agente Spiritu incipit esse quod non erat, ita ut infideles nesciant, unde veniat et quo
Abbreviated transcription (Latin):
etatum momenta proficit.
Sp̃ualis autẽ generatio. tota
inuisibilit̾ agitur. Nam in¬
detur quidem baptizandus
in fontẽ descendere iudetur
deaqͥs intingui. uidet᷑ deaqͥs
ascẽdere. Quid autem in illo
lauachrũ regenerationis ee¬
tit minimẽ potest uideri. So¬
lo hoc fideliũ pietas nouit. qi¬
pecritor in fontem descendit
e purificatus ascendit. filius
mortis descendit. sed filiis re¬
sreretionis ascendit. filiuis
pieuaricationis descendit. s
silius recociliationis ascen¬
dit. filius ire clescendit. sed fi¬
lius miscd̃ie ascendit. filus
diaboli descendit. sed filius d̃i
ascendit. Sola hoc eccłia ma¬
ter. que generat nouit. Cecens
ocłis insipientium uideturta¬
lis exire de fonte qualis int̾uit
totũq ludus ẽẽ qd̾ agit᷑. unde
infine uidentes głam sc̃oru
dicent gementes intoemen¬
tis. Di sunt quos aliquando
habumꝰ inderisum et insimi¬
litudiñe imꝓperii. Quomodo
ergo cõputati sunt int̾ filios

Expanded text:
aetatum momenta proficit, aetatum momenta proficit, spiritualis autem regeneratio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem baptizandus in fontem descendere, videtur aquis intingi, videtur de aquis ascendere; quid autem in illo lavacrum regenerationis egerit, minime potest videri. Sola hoc fidelium novit pietas quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit: filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit. Filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit. Filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit. Filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola hoc Ecclesia mater, quae generat, novit. Caeterum oculis insipientium videtur talis exire de fonte, qualis intravit, totumque ludus esse quod agitur. Unde in finem videntes gloriam sanctorum, dicent gementes in tormentis: Hi sunt, quos aliquando habuimus in derisum, et in similitudinem improperii. Quomodo ergo computati sunt inter filios
Abbreviated transcription (Latin):
desp̃uali est. generatione sĩ¬
tiendum: nequaqũa iudeli¬
cet eam post qũa semel expl¬
ta fuerit posse repeti. Siue
enim hereticꝰ. siue scifmaiꝰ
siue facinorosus qͥsq ma
fessione sc̃e trinitatis bapo¬
tus est. abonis catholicisi
baptizari. ne confestio uel
uocatio tanti nominis ulde¬
atur annullari. Et quia ni¬
chodemtis ad primam doms¬
ni responsionem sollicitus
quom sit intelligenda dili¬
genter inquirit: merecar
iam plenius instrui. Et qͥl
scd̃a natiuitas ñ carnalis
sit sp̃ualis audire. Relpide¬
dico tibi. nisi quis renatus fue¬
rit exaqua et sp̃u sc̃o non po¬
test introire in regnũ dei. Qui
natiuitatis modum subseq̃¬
ter ex ponens prorsusq acar¬
nali distinguens ait. Eld na¬
tum est. ex carne caro est:et
qd̾ natũ est ex spu̾i sp̃c est. Ha¬
tura sp̃c in insibilis. catnis ẽ¬
uisibilis. Atq ideo carnalis
generatio. uisibiliter ad mini¬
ratur insibilib incrementis
Qui in carne nascitur: per

Expanded text:
de spiritali est regeneratione sende spiritali est regeneratione sentiendum: nequaquam videlicet eam, postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitatis baptzatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio et invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas non carnalis est, sed spiritalis audire. Respdico tibi, nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei. Cujus nativitatis modum subsequenter exponens, prorsusque a carnali distinguens, ait: Quod natum est de carne, caro est; et quod natum est ex spiritu, spiritus est. Natura spiritus invisibilis, carnis visibilis est; atque ideo carnalis generatio visibiliter administratur visibilibus incrementis: qui in carne nascitur, per
Abbreviated transcription (Latin):
hunis luce fideles ẽẽ neque¬
unt. Quis et enim sine la¬
uachro regenerationis remis.¬
sionem peccatoꝵ cõseqͥ. et reg¬
num ualet intrare celorum:
Sed nichodemus qui nocteue¬
nit ad dñm: nec dũ lucis my¬
teria caꝑe nouerat. Nam et
nox in qua uenit: ip̃ãm eiꝰ
qua premebatur ignorantiã
designat. Nec dum enim ine¬
orum mimero sociatus erat
quib ait apłs. fuistis aliqũa¬
do tenebre nunc aũt lux in
domino: sed int̾ eos potius re¬
manebat quib loqͥtur ysaias.
dit ergo domino et ait. Quo¬
modo potest homo nasci. cum
sit senex: Nunqͥd potest inũe¬
trem matris sue iterato intro¬
ire et renasci: Quia enim se¬
cunde natiuitatis adhuc nes¬
cuis ꝑseuerabat. de salute aũt
sua iam sollicitus extiterat
necessario deuna quam no¬
uerat natiuitate an posset
iterari. uel quo ordine regene¬
ratio posset impleri quere¬
bat. nehuius exꝑs remanen¬
do uite celestis ꝑticeps ẽẽ ne¬
quiret. Notandum autemꝙr
qd̾ decarnali dixit. hoc etian

Expanded text:
hujus luce fideles esse nequeunt. Quis etenim sine lavacro regenerationis, remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Jesum, necdum lucis mysteria capere noverat; nam et nox, in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat; necdum enim eorum numero sociatus erat quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , sed inter eos potius remanebat, quibus loquitur Isaias: dit ergo Domino, et ait Quomodo potest homo nasci, cum sit senex? Nunquid potest in ventrem matris suae iterato introire, et renasci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem quia quod de carnali dixit, hoc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Mandata dei myst̾ia redẽp.¬
coris celestis uite gaudia cũ
festinatione cognoscite. et p̃¬
cepta ute cũ festinatione im¬
plere curate. Quia enim adhuc
hodie licet bene agere scimꝰ.
utrum uero cras liceat ig¬
noramus. Festinantes ergo
pascha comedite. id ẽ ad sole¬
nitatem patrie celestis anhe¬
late. Nemo in huius uite iti¬
nere torpeat. ne in patria lo¬
cum ꝑdat. Nemo moras ad
appetenda bona studia in nec¬
tat sed cepta ꝑficiat. Nemi¬
ni liceat implere qd̾ male in¬
choat.Si ad amorem dei pi¬
gri non sumus: adiuuat ip¬

Expanded text:
Mandata Dei, mysteria RedempMandata Dei, mysteria Redemptoris, coelestis patriae gaudia, cum festinatione cognoscite, et praecepta vitae cum festinatione implere curate. Quia enim adhuc hodie licet bene agere scimus, utrum cras liceat ignoramus. Fespascha comedite, id est ad solemnitatem patriae coelestis anhelate. Nemo in hujus vitae itinere torpeat, ne in patria locum perdat. Nemo moras ad appetenda bona studia innectat, sed coepta perficiat, ne minime liceat implere quod inchoat. Si ad amorem Dei pigri non sumus, adjuvat ip
Abbreviated transcription (Latin):
tam. Et habemꝰ iam multa
exempla continentium. Uun¬
de et bene ad huc subditur.
Calciamenta habebitis in pe¬
dib. Quid sunt et enim pedes
nr̃i. nisi oꝑa: Quid uero cal¬
ciamenta. nisi pelles mortu-¬
orum animalium: Calcia¬
menta autem pedes muni-¬
unt. Que uero sunt mortua
animalia. ex quorum pelli-
b nr̃i muniuntur pedes. nͥ
antiqui patres qui nos ad
et̾nam patriam precesser̾t̃.
quorũ dum exempla conspi-¬
cimus. nr̃i operis pedes mu-¬
nimus: Calciamenta ergo ĩ
pedib habere est: mortuoꝵ
uitam conspicere. et nr̃a ue-¬
stigia a pecc̃i uulnere custo¬
dire. Tenentes baculos in ma¬
nib. Quid lex ꝑbaculum nͥ
pastoralẽ curam designat:
Et notandum qd̃ prius pre¬
cipimur renes accingere. pꝰ¬
modum baculos tenere:qr
illi debent pastoralem curã¬
suscipere. qui iam in suo cor¬
pore sciunt fluxa luxurie edo¬
mare. Ut cũ aliis fortia predi¬
cant: ip̃i desideriis mollib e.¬
neruiter non succũbant. Be¬
ne autem subditur. Et come¬

Expanded text:
tam . Et habemus jam multa exempla continentium. Unde et bene adhuc subditur: Calceamenta habebitis in pedibus . Quid sunt enim pedes nostri, nisi opera? Quid vero calceamenta, nisi pelles mortuorum animalium? Calceamenta autem pedes muniunt. Quae vero sunt mortua animalia, ex quorum pellibus nostri muniuntur pedes, nisi antiqui patres, qui nos ad aeternam patriam praecesserunt? Quorum dum exempla conspicimus, nostri operis pedes munimus. Calceamenta ergo in pedibus habere est mortuorum vitam conspicere, et nostra vestigia a peccati vulnere custodire. Tenentes baculos in manibus . Quid lex per baculum nisi pastoralem custodiam designat? Et notandum quod prius praecipimur renes accingere, postmodum baculos 1537 tenere, quia illi debent curam pastoralem suscipere, qui jam in suo corpore sciunt fluxa luxuriae edomare, ut cum aliis fortia praedicant, ipsi desideriis mollibus enerviter non succumbant. Bene autem subditur: Et come
Abbreviated transcription (Latin):
liud ꝙ̃ quedam ariditas m̃¬
us: Qui aũt intellectu ce¬
lestium iã ꝑ sc̃ã desideriss de
supernis delectationib in¬
timo cibo paicũtur. quafi
largiori alimento ping nes¬
cunt. Hac eni pingne dme
saginari ꝑsalmista concu-¬
pierat: cũ dicebat. Sicut ad¬
ihe et pinguetline repleat᷑
anima mea. Qͥa igitur pre¬
dicatores dñite mcarna¬

Expanded text:
liud quam quaedam ariditas meliud quam quaedam ariditas mentis? Qui autem intellectu coelestium jam per sancta desideria de supernis delectationis intimae cibo pascuntur, quasi largiori alimento pinguescunt. Hac enim pinguedine saginari Propheta concupierat, cum dicebat: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . Quia ergo praedicatores dominica
Abbreviated transcription (Latin):
si aletilia uocamꝰ. Cũ uero
in lege scͥptum sit. dilige
amicũ cuũ. et odio habebis
minncũ tuũ: accepta tũc
iustis licentia fuerat. ut
dei suos q adu̾sarios qͣn¬
ta possent uirtute cõprime¬
rent. eos q iure gladii fer¬
rent. Qd̾ in nouo ꝓculdu-¬
bio testamento compescitꝰ
cũ ꝑsemet ip̃am uetitas p̾¬
dicat dicens. Diligite ini¬
micos ur̃os. benefacite his
qui oderunt uos. Qusd¬
ergo ꝑtauros.nisi patres
testamenti ueteris significã¬
tur: Nam dũ ex ꝑmissio¬
ne legis acceꝑant. quatinuᷤ
aduersarios suos odii retri¬
butione ꝑcuterent: ut ita
dicam qͥd̃ aliud ꝙͣ tauri er̃a.
qui inimicos suos uirtutis
corporee cormi ferielant:
Qd uero ꝑ altilia nͥ testam̃¬
ti noui patres figurantur.
qui dũ pinguelinis int̾ne¬
gram ꝑcipunt. a t̾renis de¬
sideriis innit̾etes ad sulrmi¬
a contemplationis sue pen¬
nis sulleuantur. Inimo cͥppe
cogitatione ponere qͥd est a¬

Expanded text:
asi alitilia vocamus. Cum vero asi alitilia vocamus. Cum vero in lege scriptum sit, Diliges amicum tuum, et odio habebis inimicum tuum ; accepta tunc justis licentia fuerat, ut Dei suosque adversarios quanta possent virtute comprimerent, eosque jure gladii ferirent. Quod in Novo procul dubio Testamento compescitur, cum per semetipsam Veritas praedicat, dicens: Diligite inimicos vestros, et benefacite his qui oderunt er tauros, nisi Patres testamenti veteris significantur? nam dum ex permissione legis acceperant, quatenus adversarios suos odii retributione percuterent, ut ita dicam, quid aliud quam tauri erant, qui inimicos suos virtutis corporeae cornu feriebant?  per altilia, nisi Novi Testamenti Patres figurantur. Qui dum gratiam pinguedinis internae percipiunt, aeternis desideriis innitentes, ad sublima contemplationis suae pennis sublevantur? In imo quippe cogitationem ponere, quid est a
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: quo ei ꝑ in carnationiᷤ
mysterium scãm eccl̃iam
sociauit. Uterus aut̃e geni¬
tricis uirginis. huius spon¬
si thalamus fuit unde et
psalmista dicit In sole posu¬
it tabernaculũ suũ. et ipse
tanqũa sponsus procedens
de thalamo suo. Lanquam
sponsus qͥppe de thai amo suo
processit.qui ad comungen¬
dam sibi eccłiam incarnatꝰ
deus. cle incorrupto uirgi
nis ut̾o exiuit. Misit ergo
seruos suos ut ad istas nup¬
tias amicos inuitarent. raisit
semel misit it̾̃ qͥa incarnacio¬
nis dominice predicatoies. et
pͥus ꝓph̃as. et post modr̃i apłos
fecit. Bis itaq seruos ad in¬
uitandum misit: qr ꝑ incar¬
nationem uingeniti. et ꝑ
ꝓpħas dixit futuram: et ꝑ
apłos nuntiauit factamr
quia hii qͥ prius inuitatist
ad nuptiarũ cominnum
tres accipimus: Quia em̃
uulgo loquor etiam ip̃a
me necesse est u̾ba eunglite
lectionis explanare. Abpla
eñi. saginata dicimus. dho
enim qd est alers altilia qͣ

Expanded text:
fecit, quo ei per incarnationis fecit, quo ei per incarnationis mysterium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus autem genitricis Virginis hujus sponsi thalamus fuit. 1636 Unde et Psalmista dicit: In sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Tanquam sponsus quippe de thalamo suo processit, quia ad conjungendam sibi Ecclesiam incarnatus Deus de incorrupto utero Virginis exivit. Misit ergo servos suos ut ad istas nuptias amicos invitarent. Misit semel, misit iterum quia incarnationis dominicae praedicatores, et prius prophetas, et postmodum apostolos fecit. Bis itaque servos ad invitandum misit, quia incarnationem Unigeniti et per prophetas dixit futuram, et per apostolos nuntiavit factam. Sed quia hi qui prius invitati sunt ad nuptiarum conviviumtres accipimus? Quia enim vulgo loquor, etiam ipsa me necesse est verba evangelicae lectionis explanare. Altilia enim sagiuata dicimus; ab eo enim quod est
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc ꝑpsalmistam de scĩs
predicatorib dr. Celi enarr̃a
głam dei. Regnum ergo ce¬
lorũ est eccłia iustoꝵ. quia dñ
eoꝵ corda in t̾ra nil ambiunt.
ꝑ hoc qd̾ ad suꝑna suspitant.
iam in eis dominus quasi in
celestib regnat. Dicatur er¬
go.Simile est regnũ celorũ
homini regi: qui fecit nup¬
filii pat̾. Ille nimirũ. cui plal¬
mista ait. Deus iudiciũ tuũ
regi da: et iusticiã tuã filio
regis. Qui fecit nuptias filio
suo. Tunc enĩ deus pat deo
filio nuptias fecit. quando
hunc inut̾o uirginis huma¬
ne nat᷑e cõiunxit quando de¬
um ante sclł̃a fieri uoluit ho¬
manem in fine scłoꝵ. Sed qͥa
ex duab ꝑsonis fieri solet ista
coniunctio: absit hocabin¬
tellectib nr̃is. ut ꝑsonam di
et hominis redemptoris nr̃i
mus unitam. Ex cluab qͥppe
atq in duab hunc naturis
existere dicimus. sed ex dua¬
b ꝑsonis compositũ credint
nefas uitamus. Aꝑtius gͥe
q securius dici potest. qr in
hoc pater regi filio nuiptias

Expanded text:
Hinc per Psalmistam de sanctis praedicatoribus dicitur: Coeli enarrant gloriam Dei . Regnum ergo coelorum est Ecclesia justorum, quia dum eorum corda in terra nil ambiunt, per hoc quod ad superna suspirant, jam in eis Domcoelestibus regnat. Dicatur ergo: Simile est regnum coelorum homini regi, qui fecit nupfilii pater: ille nimirum cui Psalmista ait: Deus judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis . Qui fecit nuptias filio suo. Tunc enim Deus pater Deo Filio suo nuptias fecit, quando hunc in utero Virginis humanae naturae conjunxit, quando Deum ante saecula fieri voluit hominem in fine saeculorum. Sed quia ex duabus personis fieri solet ista conjunctio, absit hoc ab intellectibus nostris, ut personam Dei et hominis Redemptoris nostri mus unitam. Ex duabus quippe atque in duabus hunc naturis existere dicimus; sed ex duabus personis compositum credi, ut nefas, vitamus. Apertius ergo atque securius dici potest quia in hoc Pater regi Filio nuptias
Abbreviated transcription (Latin):
fp̃oso et sponse ex ip̃o suiha¬
bitus decore ostenderet int̾
gaudentes et festa celebran¬
ces despectis uestib appare¬
re erubesceret. Nos ad deuu¬
ptias uenimus. et cordis ua¬
tem mutare dissimulamꝰ:
Congaudent angłi tumad
celũ assumĩtur electi. Q
gͦ mente hec spualia festa
conspicimus. qui nuptalẽ
uestem id est caritatem q̃
sola nos speciosos exhiber
non habemus. Sciendum
uerõ estr quia sicut in du¬
ob lignis suꝑiorem udeli¬
cet et inferiore uestis texit᷑.
ita in duob p̾ceptis caritas
habetur. indilectione scilicet
dei: et dilectione ꝓximi. scͥ¬
tum qͥppe est. Diliges dr̾m
deum tuum ex toto corde tuo
iex cota amma tua et ex tota
uirtute tua. et diliges proxi

Expanded text:
sponso et sponsae ex ipso sui hasponso et sponsae ex ipso sui habitus decore ostenderet, inter gaudentes et festa celebrantes despectis vestibus apparere erubesceret. Nos ad Dei nuptias venimus, et cordis vestem mutare dissimulamus. Congaudent angeli, cum ad coelum assumuntur electi. Qua ergo mente haec spiritalia festa conspicimus, qui nuptialem vestem, id est charitatem, quae sola nos speciosos exhibet, non habemus? 10. Sciendum vero est quia sicut in duobus lignis, superiore videlicet et inferiore, vestis texitur, ita in duobus praeceptis charitas habetur, in dilectione scDei et dilectione proximi. Scriptum quippe est: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua, et diliges proxi
Abbreviated transcription (Latin):
alẽ uestẽ putamꝰ: Si eñi uesfẽ ni¬
ptialẽ baptisma ł fid̾e dicimꝰ:
quis sine baptismate et fide
has nuptias intrauit.: Eo
enim ipõ foris est: quo nec¬
dum credidit. Quid ergo de¬
bemus intelligere nuptiałe
uestem nͥ caritatem: Intrit
enim ad nuptias sed cũ nup¬
tiali ueste ñ intrat: qui in
sc̃a eccłia cũ siftens fidem ha¬
bet. sed caritatem ñ habet.
Recte enim caritas nuptia¬
lis uestis uocatur: quia hãc
ad sociande sibi eccłie nup-¬
tias uenit. Sola quippe dilec¬
tione dei actum est: ut eiuᷤͤ
unigenitus mentes sͥ electo¬
rum hominũ uniret. Un¬
de et ioh̾es dicit. Sic enim di¬
lexit d̾s mundũ: ut filium
ergo ꝑcaritatem uenit ad
homines: eandem caritatẽ
innotuit uestem ẽẽ. nipti¬
alem. Omĩs ergo ur̃m qui
in ecclia positus deo credidit.
iam ad nuptias intrauits
cũ nuptiali ueste ñ uenit. si
caritatis gr̃am ñ custodit.
Et certe fes si qͥs ad carnales
nuptias eẽt inuitatus: ues¬
tem mutaret. cũ gauderese

Expanded text:
alem vestem putamus? Si enim vestem nuptialem baptisma vel fidem dicimus, quis sine baptismate et fide has nuptias intravit? Eo enim ipso foris est, quo necdum credidit. Quid ergo debemus intelligere nuptialem vestem, nisi charitatem? Intrat enim ad nuptias, sed cum nuptiali veste non intrat, qui in sancta Ecclesia assistens fidem habet, sed charitatem non habet. Recte enim charitas nuptialis vestis vocatur, quia hanc ad sociandae sibi Ecclesiae nuptias tione Dei factum est, ut ejus unigenitus mentes sibi electorum hominum uniret. Unde Paulus dicit: Sic enim dilexit Deus mundum, ut filium ergo per charitatem venit ad homines, eamdem charitatem innotuit vestem esse nuptialem. Omnis ergo vestrum qui in Ecclesia positus Deo credidit, jam ad nuptias intravit; sed cum nuptiali veste non venit, si charitatis gratiam non custodit. Et certe, fratres, si quis ad carnales nuptias esset invitatus, vestem mutaret, congaudere se