comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑ his que anobis placuit¬
ur̃e excellentie sciscitari. aut nos¬
fallimur: aut ille qui ea uobis retu¬
lit.fallit. Si quid tñfuit. suspectam
quippe habeo meam quam noui la¬
bilem memoriam. ne tantam in
frẽ qui ħ loquitur suspicer falsi¬
tatem. hoc me certissime scire confi¬
do. et uos indubitant̾ crede uolo.
nemini me suꝑ nomine ur̃o. rep̃¬
hensionis. aliqñ. uł accusationis
u̾ba fecisse. uł iniunxisse. Absit ħ
anr̃a pusillitate temeritas. ut con¬
tra epõs. et absentes. loqui que ad
nosñ attinent audeamus p̃sertĩ
que ñ ꝓbauimus. Deinde qđ nr̃i
noticiam dignanter expetitis. gͣ¬
tanter accipimus. habundantius
nos ⁊ innotescere uobis. et uos nos¬
cere cupientes. Qua iã sane fiducia
p̃stancie ur̃e supplicamus. immo
urãm fidenter cõmonemus beni¬
uolentiam: de loco illo quem sub
tutela ur̃a. ur̃o ut aunt hortatu
fr̃ reu̾endus et cõabbas nr̃. domi¬
nus guido de trib fontib ꝯstruere

Expanded text:
 his quae a nobis vest his quae a nobis vestrae excellentiae placuit sciscitari, aut nosfallimur, aut ille qui ea vobis retulit, fallit. Si quid tamen fuit suspectam quippe habeo meam, quam novi, labilem memoriam, ne tantam in fratre qui haec loquitur, suspicer falsitatem: hoc me certissime scire confido, et vos indubitanter credere volo, nemini me super nomine vestro reprehensionis aliquando vel accusationis verba fecisse, vel injunxisse. Absit haec a nostra pusillitate temeritas, ut contra episcopos, et absentes, loqui quae ad nos non attinent, audeamus, praesertim quae non probavimus! Deinde quod nostri notitiam dignanter expetitis, gratanter accipimus, abundantius nos et innotescere vobis, et vos noscere cupientes. Qua jam sane fiducia Praestantiae vestrae supplicamus, imo vestram fidenter commonemus benevolentiam, de loco illo quem sub tutela vestra, vestro, ut aiunt, hortatu, frater reverendus et coabbas noster domnus Guido de Tribus-Fontibus construere
Abbreviated transcription (Latin):
stor requirat. uerum nos deo illi
inspirante mundum relinquere
ꝑsuasimus. si tñ homo senex ⁊ pau¬
per. in aliquo se recipi intra dioce
dierum. suscipiat dies una. illa me¬
lior in atrus domini suꝑ milia. scẽ
ce iam multis annis. multis et per¬
plexis peccõrum nodis satͥanas alli¬
sue salute. nr̃e paruitatis consiliũ
expetiit. Itale accepit. ut pꝰ multũ
uidł ac diuturnum erratum. ad
ꝓpͥꝑastoris sinum ꝓfuga ouicła
fident̾ recurreret. qui utiq eo cici¬
us ac sollicitius inopi ferret oꝑem:
quo se certuis scit atq districtius
de cõmissa sibi. agno qui ꝓ ipã mor¬
tuus ẽ. redditurum rõnem. Nr̃m
fuit deuiantem corrig̾e. ur̃m sit
peccatͥcem ñ despicere. immo peni¬
tentem suscipere: et si uera ẽ sue
quam nobis exposuit infelicitatis
historia. aut uiro suo pͥori si alhuc
uiuit reconciliare. aut si ille no¬
luerit. sicut hanc innuptam. sic
illum cogere absq uxore manere.

Expanded text:
stor requirat. Verum nos Deo illi stor requirat. Verum nos Deo illi inspirante mundum relinquere persuasimus: si tamen homo senex et pauper in aliquo se recipi intra dioecedierum suscipiat dies una illa melior in atriis Domini super millia, sancte ce jam multis annis, multis et perplexis peccatorum nodis Satanas allisuae, nostrae parvitatis consilium expetiit: et tale accepit, ut post multum videlicet ac diuturnum erratum, ad proprii pastoris sinum profuga ovicula fidenter recurreret: qui utique eo citius ac sollicitius inopi ferret opem, quo se certius scit atque districtius de sibi commissa, Agno qui pro ipsa mortuus est, redditurum rationem. Nostrum fuit deviantem corrigere; vestrum sit peccatricem non despicere, imo poenitentem suscipere: et si vera est suae, quam nobis exposuit, infelicitatis historia; aut viro suo priori, si adhuc vivit, reconciliare; aut, si ille noluerit, sicut hanc innuptam, sic illum cogere absque uxore manere.
Abbreviated transcription (Latin):
patridomino ricuino. grã lxu.
asserit. dirigere curauit dignati¬
o. nichil adp̾sens sanius consulere
in ꝓmptu habuimus qͣm ut ad si¬
num pat̾ne pietatis rediret. et ex
ore sacerdotis legem requireret.
Nos enim nr̃e paruitatis ⁊ officii
m̃suram attendentes. nec nos ultra
nos extendentes. dare penicentiam
maxime in criminalib. nulli ho¬
minũ p̃sumere oĩo solemꝰ: nͥ solis quos
in nr̃am curam succeꝑimꝰ. Qua nã¬
ꝙ temeritate ad tͣctanda epõrum
negocia. ⁊ hꝰmodi negocia ꝓpinqͣ¬
ens gͣuior aliqua causa int̾ nos ob¬
oritur. quam ꝑnos diffinire aut
nescimus. aut nequimus. aut nõ
audemus. ep̃ãli ut dignum ẽ. sen¬
tencie reseruamus. ⁊nisi sũmi pri¬
us sacerdotis uł iudicio. uł consili¬
o. confirmati securi ñsumꝰ. Proui¬
deatur gͥ morbide oui appͥopas¬
tore. et talipastore qui canones ñ
ignoret. congrua penitencie me¬
dicina:. ne si in peccõ quod absit a¬
at᷑ sanguinẽ de manu ur̃a summus pa-¬

Expanded text:
patri, domino RICUINO, gratia se perhibuit, dirigere curavit dignatio - nihil ad praesens sanius consulere in promptu habuimus, quam ut ad sinum paternae pietatis rediret, et ex ore sacerdotis legem requireret. Nos enim nostrae parvitatis et officii mensuram attendentes, nec nos ultra nos extendentes, dare poenitentiam, maxime in criminalibus, nulli hominum praesumere omnino solemus, nisi solis, quos in nostram curam suscepimus. Qua namque temeritate tractanda episcoporum negotia, et hujusmodi negotia, pes gravior aliqua causa inter nos oboritur, quam per nos definire aut nescimus, aut nequimus, aut non audemus; episcopali, ut dignum est, sententiae reservamus: et nisi summi prius Sacerdotis vel judicio vel consilio confirmati, securi non sumus? Provideatur igitur morbidae ovi a proprio pastore, et tali pastore, qui canones non ignorat, congrua poenitentiae medicina: ne si in peccato, quod absit, aatur; sanguinem ejus de manu vestra summus Pa
Abbreviated transcription (Latin):
tis. et hunc xp̃i uicarium a tanto
imꝓperio simulliberare curetis
concedendo eccłie utiq quod hac¬
tenus iuiris eccłe fuisse cognoscit᷑.¬
nͣut arbitror importunus int̾uen¬
tor accedo. Multa quippe sunt que
me confortant. ut repulsam ñ me¬
tuat ħ nr̃a peticio. Primum quia
eandem eccłiam ñ alienum usur
requirere credimus. Tercio quod
id ip̃m tał nob̾cum postulat. qui
solus ad impetͣndum etiam maiꝰ
aliquid a uob̃ sufficere possit. uid̃¬
licet comes theobaldus. Quartim
qͦ si addidero: ñ temere id me p̃¬
sumere putai̾um. Neq enim uel
ipĩ de nr̃a adeo humilitate diffi¬
dimus. quin audacter si opus
sit ꝑ nosmetipsos ad urẽ celsitu¬
dinis nob̃ iam satis ex ꝑtam beni¬
uolentiam. petituri quod rõna¬
bile uisum fuĩt accedamus. uał.¬

Expanded text:
tis, et hunc vicarium Christi a tanto tis, et hunc vicarium Christi a tanto improperio simul liberare curetis, concedendo ecclesiae utique, quod hactenus juris ecclesiae fuisse cognoscitnon, ut arbitror, importunus interventor, accedo. Multa quippe sunt quae me confortant, ut repulsam non metuat haec nostra petitio. Primum quia eamdem ecclesiam non alienum usurprequirere credimus. Tertio quod idipsum talis nobiscum postulat, qui solus ad impetrandum etiam majus aliquid a vobis sufficere possit; videlicet comes Theobaldus. Quartum quoque si addidero, non temere id me praesumere putaverim. Neque enim vel ipsi de nostra adeo humilitate diffidimus, quin audacter, si opus sit, per nosmetipsos ad vestrae celsitudinis nobis jam satis expertam benevolentiam, petituri quod rationabile visum fuerit, accedamus. Va
Abbreviated transcription (Latin):
omino suo et patri guilenco
lis abbas. seipũm. Audito obitu dom¬
ni uuarnerii archidiaconi. neces¬
sarium duximus ur̃am pat̾nitatẽ
ꝑcib p̃uenire. immo p̃munire con¬
silio. si tñlignum putatis monitis
nr̃e acquiescere paruitatis. quate¬
nus uidł de reb sancti stephani li¬
uionensis quas tenebat. placeat li
redire. uixta quod incapitło lingo¬
nensi dispositum ⁊ scripto firma¬
tum fuisse. etiam nos meminimꝰ:
qñ filius ur̃ harbertus. ineccłia il¬
la pͥmus abbas regłaris constitutꝰ
est. Sed quia canonicis gͣuis scanda¬
li. ⁊ abbi magni imꝓpũ occasionẽ
fore cognouimus. si ad ea que diu
tenuit illa eccłia. qͣcunq occasione
manum ur̃am extenderitis. con¬
q̃rentib quippe ilł de illo. qi qͥ ma¬
lum pͥncipium decłit adueniens.
cum eius causa. ⁊ ad eius intͦitum
tam gͣnde eccł̃ia dampnum mcͣre¬
rit. pietati ur̃e supplicamus: ⁊ sup¬
plicando consulimus. ut ⁊ tot pu¬
sillis xp̃i a tãto scandalo parca¬

Expanded text:
omino suo et patri GUILENCO,NARDUS Clarae-Vallis abbas, seipsum. Audito obitu domini Garnerii archidiaconi, necessarium duximus vestram Paternitatem precibus praevenire, imo praemunire consilio, si tamen dignum putatis monitis nostrae acquiescere parvitatis: quatenus videlicet de rebus sancti Stephani Divionensis, quas ten ebt, placeat libredire, juxta quod in Capitulo Lingonensi dispositum, et scripto firmatum fuisse etiam nos meminimus, quando filius vester Harbertus in ecclesia illa primus abbas regularis constitutus est. Sed quia canonicis gravis scandali, et abbati magni improperii occasionem fore cognovimus, si ad ea quae diu tenuit illa ecclesia, quacunque occasione manum vestram extenderitis; conquerentibus quippe illis de illo, quasi qui malum principium dederit adveniens, cum ejus causa et ad ejus introitum tam grande ecclesia damnum incurrerit: pietati vestrae supplicamus, et supplicando consulimus, ut et tot pusillis Christi a tanto scandalo parca
Abbreviated transcription (Latin):
multis p̃cib impetͣtos abducens.
singłm singło p̃posuit monast̾io.
tutum uiclł ñ arbitrans cuiꝗͣmo
nachorum domesticorum illã com¬
mitt̾e curam. Quod id̾o uobis in
exemplum adduxi. ut ur̃am ca¬
ritatem cõmonefaciam. qualit̾
et in hoc qđ nc̃ in manib ẽ. opor¬
tet eam ñ minus. eẽ cautam qͣm
sollicitam ual. Ad Guilencum

Expanded text:
multis precibus impetratos abducens, multis precibus impetratos abducens, singulum singulo praeposuit monasterio, tutum videlicet non arbitrans cuiquam monachorum domesticorum illam committere curam. Quod ideo vobis in exemplum adduxi, 62 ut vestram charitatem commonefaciam, qualiter et in hoc quod nunc in manibus est, oporteat eam esse non minus cautam quam sollicitam EPISTOLA LIX. AD GUILENC
Abbreviated transcription (Latin):
cius uelint. noliit. omimodo sata¬
gendum est uobis. ut is qui boni
testimonii est. ecclie desolate qͣnto¬
cius ꝑquiratur. qͣm si talis est quał
p̃dicatur. deus ꝓculdubio cum ipso e¬
rit. qui suam eigrãm ministrabit:
placentem omĩb efficacem in omĩb.
Quod si hunc istis fortasse ñ meren¬
tib nullomͦ haberi posse contig̾it. aliꝰ de
alia qͣliẽq domo religiosa qui uĩdeat᷑ ido¬
neus ꝓuideat᷑. ñ qualẽ isti uolunt. qui nͥ
qd̾ sue carnalitati blandit᷑ nolt̃: s qͥ
sic sciat negocia rerum exteriorũ
urbani. pastorali aliqñ solatio si¬
milit̾ destitutis.bone memorie p̃¬
decessor ur̃ dõnus guillelmus. ñ
longi itiner is laborem. ñ hyemis
reputans asꝑitatem. bis nͥfallor elu-¬
niacum. semel diuionẽ ꝑ semet ipsũ
adiit. hinc q uirum bonum dom¬
nũ hugonem qui pꝰ defunctus est.
illinc uirũ uenerabilem qui usq¬
nc̃ suꝑẽ. dõnum radulfum uix

Expanded text:
tius, velint nolint, omnimodo satatius, velint nolint, omnimodo satagendum est vobis, ut is qui boni testimonii est, ecclesiae desolatae quantocius perquiratur: quoniam, si talis est qualis praedicatur, Deus procul dubio cum ipso erit, qui suam ei gratiam ministrabit, placentem omnibus, efficacem in omnibus. 2. Quod si hunc, istis fortasse non merentibus, nullo modo haberi posse contigerit; alius de alia qualicunque domo religiosa qui videatur idoneus, provideatur: non qualem isti volunt, qui, nisi quod suae carnalitati blanditur, volunt; sed qui sic sciat negotia disponere rerum exteriorum,Urbani, pastorali aliquando solatio similiter destitutis, bonae memoriae praedecessor vester domnus Guillelmus non longi itineris laborem, non hiemis reputans asperitatem, bis nisi fallor Cluniacum, semel Divionem per seipsum adiit: hincque virum bonum domnum Hugonem, qui post defunctus est; illinc virum venerabilem, qui adhuc superest, domnum Radulfum vix
Abbreviated transcription (Latin):
de clara ualle. si quid potẽ. peccõris orõ.
Nauicule illius de eccł̃ia loquor omĩ¬
um scõrum. que sub oculis ur̃is guber¬
natore destituta fluctuat. ñẽ. bonum
uobis negligere uł dissimulare peri¬
culum. Res quippe cure est uestre
Unde miror qua rõne. qua ue securn¬
tate aclerico illo qui areligiosis ꝑso¬
nis uir ut aiunt religiosus eidem ec¬
cłie electus est. requirendo desistitis.
eciam si hoc quorũdã qͥ in ipsa eccłia st̃
incuria uł desidia ñ mereatur. Qan
ut audiuimus illum qui electus est
nolentes nec aliud nͥ quod religiosus
quoq ausi sunt compellare gͣuitatẽ.
q̃ĩ qui uideatur eẽ. cõmunior ⁊ affa¬
bilior. qui ñsit extͣneus. s ciuib tam
qͣtus qͣm cognitus. morum patrie
gnarus. reb eccł̃ie tͣctandis idoneus.
Re uera ut ad istos cautissimos con¬
sultores me u̾tam. qui uicia ur̃a ñ
redarguat. qui misere conu̾satioĩ
ur̃e aut consentiat. aut contͣdicere
ñ audeat. Non sunt audiendi. s po¬

Expanded text:
de Clara-Valle, si quid potest peccatoris oratio. 1. Naviculae illius de ecclesia loquor Omnium Sanctorum, quae sub oculis vestris gubernatore destituta fluctuat non est bonum vobis negligere vel dissimulare periculum. Res quippe vestrae curae est. Unde miror, qua ratione, quave securitate a clerico illo, qui a religiosis personis vir, ut aiunt, religiosus eidem ecclesiae electus est, requirendo desistitis, etiamsi hoc quorumdam, qui in ipsa ecclesia sunt, incuria vel desidia non mereatur: qui, ut audivimus, illum qui electus est nolentes, nec aliud nisi quod religiosus quoque ausi sunt compellare gravitatem: quasi qui videatur esse communior et affabilior, qui non sit extraneus: sed civibus tam gratus quam cognitus, morum patriae gnarus, rebus ecclesiae tractandis idoneus: revera ut ad istos cantissimos consultores me vertam qui vitia vestra non redarguat, qui miserae conversationi vestrae, aut consentiat, aut contradicere non audeat. Non sunt audiendi; sed po
Abbreviated transcription (Latin):
sã q̃ in ipsis ẽ tunicã inconsutilẽ ꝙͣ¬
uis frustra dirũꝑe satagt̃. Si qͣ ĩ uob̾
s̃ uiscã pietatis. tantis uos opponite
malis. ne in illa p̾cipue t̾ra scissura
siat. in qͣsolent sicut optime nostiͤ¬

Expanded text:
sam, quod in ipsis est, tunicam inconsutilem, qsam, quod in ipsis est, tunicam inconsutilem, quamvis frustra, dirumpere satagunt. Si qua in vobis sunt viscera pietatis, tantis vos opponite malis, ne in illa praecipue terra scissura fiat, in qua solent, sicut optime nosti
Abbreviated transcription (Latin):
tulimꝰ. dolere q̃ sentimꝰ: trem̾e q̃ expec¬
tamꝰ. Et qd̾ peiꝰ ẽ. ad tã malũ habitũ
humane res deuenert̃. ut nec rei hu¬
miliari uelint. nec iudices misereri.
nos. qr domꝰ exasꝑans ẽ. Supplicamꝰ
his quoꝵ ẽ pecẽa arguere. peccantes
seruare. ne calamũ qͣssatũ conterãt.
& linũ fumigans ñ extinguant: &
mag̃ in sp̃u uehem̃ti contert̃ naues
tharsis. Si denunciamꝰ filiis cũ apło
ut obediant patͥbꝰ ꝑ omĩa: qͣsi aerẽ
u̾beramꝰ. Si patͥbꝰ loquim᷑ ne ad in-¬
dignationẽ ꝓuocent filios: in nos
potiꝰ eoꝵ indignationẽ ꝓuocamꝰ.
Nec delinquentes satisfac̾e: nec rec¬
tores su correctores ꝯdescend̾e ulla-¬
tenꝰ acquiescunt. Os suũ stomachũ
sequunt᷑ : & totis uiribꝰ ftinẽ in di¬
u̾sa tͣhentes. rumpunt. Heu necdũ
recenti eccłe plage cicatͥx occaluit.
& rursũ scind̾e parant. ruroꝰ corpꝰ
xp̃i affig̾e cruci. ruroꝰ fod̾e latꝰ ĩno¬
xium. rursꝰ uestim̃ta diuid̾e. atq ip¬

Expanded text:
 dolere quae sentimus, tremere quae exspectamus! Et, quod pejus est, ad tam malum habitum humanae res devenerunt, ut nec rei humiliari velint, nec judices misereri. nos, quia domus exasperans est . Supplicamus his quorum est peccata arguere, peccantes servare, ne calamum quassatum conterant, et linum fumigans non exstinguant: et magis in spiritu vehementi conterunt naves Tharsis. 2. Si denuntiamus filiis cum Apostolo ut obediant patribus per omnia, quasi aerem verberamus. Si patribus loquimur ne ad indignationem provocent filios , in nos potius eorum indignationem provocamus. Nec delinquentes satisfacere nec rectores seu correctores condescendere ullatenus acquiescunt. Omnes suum stomachum sequuntur, et totis viribus funem in diversa trahentes, rumpunt. Heu! necdum recenti Ecclesiae plagae cicatrix occalluit, et rursum scindere parant, rursus corpus Christi affigere cruci, rursus fodere latus innoxium, rursus vestimenta dividere, atque ip
Abbreviated transcription (Latin):
uantũ malũ scisma in eccła sit.
& ꝙͣ sit decestandũ. & omĩmodis
deuitandũ: euident̾ qͦndã ostñdit fa¬
mosa & horrenda mors uiroꝵz illor
qͦs ob istiꝰmodi pestẽ t̾ra deglutiens tnͣs
misit uiuos ad inferos. Ostend̾ ⁊ illa
ꝑsecutio Guib̃tina. siue burcini tem̾i¬
tas. qͦs nr̃a iã tp̃ra exꝑta s̃. int̾ regnũ
& sacdotiũ diuidentes. plaga plene inpi¬
curabili. ⁊ castigatione crudeli. Oftñd̾
&e illa q̃ nuꝑ adhuc pꝰ multã & multi¬
fariã eccłẽ uexationẽ & uastationẽ:
tandẽ d̾o miserante finẽ accep̃ rabies

Expanded text:
uantum malum schisma in Ecclesia sit, et quam sit detestandum et omnimodis devitandum, evidenter quondam ostendit famosa et horrenda mors virorum illorum, quos ob istiusmodi pestem terra deglutiens, vivos transmisit ad inferos. Ostendit et illa persecutio Guibertina, sive Burdini temeritas, quos nostra jam tempora experta sunt, inter regnum et sacerdotium dividentes plaga pene incurabili, et castigatione crudeli. Ostendit et illa quae nuper adhuc, post multam et multifariam Ecclesiae vexationem et vastationem, tandem Deo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dix̃ ego sũ u̾itas. pati cognoscit᷑. Ita¬
q plus ꝯtulit machabeis in hac par¬
te mr̃ii genꝰ. qͣm uirtꝰ. q̃n ne hos quid̃
ex pr̃ĩb qͦs pari ꝯstat uirtute illo ĩ
tẽpore ꝓiusticia dec̾tasse. parit̃ ho¬
nore ꝯcelebrat p̃sens dũtaxat eccłia.
puto qd̾ arbitret᷑ indignũ qͣntũlibet¬

Expanded text:
 dixit, Ego sum veritas , pati cognoscitur. Itaque plus contulit Machabaeis in hac parte martyrii genus, quam virtus: quando ne hos quidem ex Patribus, quos pari constat virtute illo in tempore pro justitia decertasse, pari etiam honore concelebrat praesens duntaxat Ecclesia. Puto quod arbitret
Abbreviated transcription (Latin):
ciã ferebant᷑. qͣm ꝓpͥã tuebant᷑ inusti¬
ciã. Aliudẽ aliena ĩuad̾e: aliud deffẽ¬
d̾e sua. Nõ ÷ id ip̃m nolle seqͥ u̾itatẽ. ⁊
nari: obturare os ꝯfitentiũ. ⁊ redar¬
guentiũ stimulos ñferre patiẽt᷑. De¬
niq misit herodes rex manus: ⁊ tenu¬
it ioħ̾m. Quã obrem: Quia xp̃m p̃¬
dicabat: Quiauir bonuserat ⁊ iustꝰ:
dito eo multa faciebat. S qm̃ argue¬
bat herodẽ ioħs ꝓpt̾ herodiadẽ uxorẽ
philippi fris sui id̾o uĩctus. id̾orde
collatꝰ ÷ passus qͥd̃ ⁊ ip̃e ꝓu̾itate. s quã¬
telare uid̾et᷑. ñ negare cog̾et᷑. hĩe. ẽ. qd̃
ħ ip̃a tantimrĩs passio. mltorũ ⁊̃ lon¬
ge minorũ festiuitatib minꝰ festiue
recolit᷑. ꝓ fecto sitali rõne ⁊ ordine pas¬
si fuissẽt machabei: ne ulla qͥd̾ fieret
de eis m̃tio. Nc̃ aũ qm̃ similes illos fe

Expanded text:
erebantur, quam propriam tuebantur injustitiam. Aliud est aliena invadere, aliud defendere sua. Non est idipsum nolle sequi veritatem, et nari: obturare os confitentium, et redarguentium stimulos non ferre patienter. Denique misit Herodes, et tenuit Joannem. Quam ob rem? quia Christum praedicabat? quia vir bonus erat et justus? dito eo multa faciebat. Sed quoniam arguebat Herodem Joannes propter Herodiadem uxorem Philippi fratris sui: ideo vinctus, ideo et decollatus est , passus qzelare videretur, non negare cogeretur. Hinc est quod haec ipsa tanti martyris passio, multorum, etiam longe minorum, festivitatibus minus festive recolitur. 4. Profecto si tali ratione et ordine passi fuissent Machabaei, ne ulla quidem fieret de eis mentio. Nunc autem quoniam similes illos fec
Abbreviated transcription (Latin):
uectiõis occasiõe. inc̾pato uͥ oportebat.
⁊ ꝯfirmato in qͥb nutabat: reditũ ei
simplici ⁊ ñmaliciosa: q̃nqͥd̃ neq ad
dext̾am. neq ad sinistrã declinauit. s
directo ad nos tͣmite uenit. qͦsutiq ꝓ
certo sciebat ur̃e. ẽe. sc̃itatis seruoᷤᷤ nr̃e
religiõis amatores sinc̾issimos. ⁊ emu¬
latores fidelissimos. Suscipite gͦ eum
uos qͥ spiritales estis. inspũ lenitatis.
⁊ ꝯfirmet᷑ in eo caritas. excuset malum
factũ int̾ñtio bona. Immorecuꝑate
c̃ gaudio. quẽ dolebatis amissũ. ꝯtͣctã¬
ꝙ de fr̃ĩs egͥssiõe ac tͣnsgssiõe tͥsticiam.
liniet em̃data ꝯu̾satio.

Expanded text:
vectionis occasione, increpato ut oportebat, et confirmato in quibus nutabat, reditum ei simplici, et non malitiosa: quandoquidem neque ad dexteram neque ad sinistram declinavit, sed directo ad nos tramite venit, quos utique pro certo sciebat vestrae esse sanctitatis servos, vestrae religionis amatores sincerissimos, et aemulatores fidelissimos. Suscipite ergo eum vos, qui spirituales estis, in spiritu lenitatis; confirmeturque in eo charitas, et excuset malum factum intentio bona. Imo recuperate cum gaudio, quem dolebatis amissum; contractamque de fratris egressione ac transgressione tristitiam liniet emendata conversatio.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rã ingͥdiẽti duab uiis. Te aũ audiera¬
mꝰin discordiã u̾sari: domũ urãm nõ
sñ gͣui scandalo abb̃is ⁊ fr̃m deseruis¬
se: solũ q habitare in nescio qͦ satis ĩ¬
ꝯuenienti loco. Qr umore nob̃ ꝑmo.¬
tis. anxie q q̃rentib siqͦ modo tͥano¬
b̾ poss ꝯsultũ iri: nicħ paratiꝰ occ᷑re¬
re potuit. qͣm uͥ te uocato ad nos. ꝑte
de te certiores pͥus efficicuraremus:
sicq qd̃ inp̃ptu ẽȩt p̃sentes p̃senti cõ¬
suleremꝰ. S iã tuo scͥpto. nrõq rescͥp¬
to. utrorũq ab alt̾ut᷑ false suspicio¬
nis timore depulso: parit̾ qͥescamꝰ. N
uer̃ hac falsitate qͣm uera sit ad nos
lectionẽ. ꝑ hãc muttuã nr̃i sollicitu¬
dinẽ. ñ infructuose nc̃ renouatã esse

Expanded text:
terram ingredienti duabus viis! Te autem audieramus in discordia versari, domum vestram non sine gravi scandalo abbatis et fratrum deseruisse, solumque habitare in nescio quo satis inconvenienti loco. Quo rumore nobis permotis, anxieque quaerentibus si quo modo tibi a nobis posset consultum iri; nihil paratius occurrere potuit, quam ut, te vocato ad nos, per te de te certiores prius effici curaremus: sicque quod in promptu esset, praesentes praesenti consuleremus. Sed jam tuo scripto, nostroque rescripto, utrorumque ab alterutro falsae suspicionis timore depulso, pariter quiescamus. Verum hac falsitate quam vera sit ad nos lectionem per hanc mutuam nostri sollicitudinem, non infru
Abbreviated transcription (Latin):
uelle. ⁊ fundamꝰ p̃ces uͥ adiciat ⁊ ꝑfic̾e
ꝓbona uolũtate. Tñ gaudiũ meũ nõ
tacebo nob̾. Quas nẽpe putatis deliciaᷤᷤ
cordi meo afferat ur̃a hꝰcemodi inten¬
tio: Delectabit᷑ in crassitudine anĩa
mea. si infatigabilẽ cognou̾ouos ĩ stu¬
diis salutarib ⁊ honestis. Gaudeo enĩ
ñ qr q̃ro donũ: s reqͥro fructũ. Liben¬
t̾ recipio bnficiũ: qd̃ ꝓsit dãti. Alio¬
ꝥ̃ meliꝰ: nͥ forte excid̃ uob̃ illa sententia.
beatiꝰ ÷ dare qͣm accipe. H plane decet
ronã. nobilitat dignitatẽ. si quẽ mi¬
bet pauꝑũ amatorẽ. Nõ enĩpauꝑtas

Expanded text:
lle; et fundamus preces, ut adjiciat et perficere pro bona voluntate. Tamen gaudium meum non tacebo vobis. Quas nempe putatis delicias cordi meo afferat vestra hujuscemodi intentio? Delectabitur in crassitudine anima mea, si infatigabilem cognovero vos in studiis salutaribus et honestis. Gaudeo enim, non quia quaero donum, sed requiro fructum. Libenter accipio beneficium quod prosit danti; aliobis melius: nisi forte excidit vobis illa sententia, Beatius est dare quam accipere . Hoc plane decet ronam, nobilitat dignitatem, si quem mirobet pauperum amatorem. Non enim paupertas
Abbreviated transcription (Latin):
f .s. ĩ me. In qͦniir̃ u̾bo significauit
memoriã ꝓm̾eri. S ⁊ senex ille tãple¬
nꝰ uirtutũ. qͣm dier̃: morte iã ꝓpĩqua.
uitã bauilans ĩmanib aiebat. Nc̃ di¬
mitis. s.t.d.s.i.t .i.p: qr .u.o. m.s.t. Acsi¬
dic̾et Secͣus descendo in cart̾em: qͥ tam
p̃sto meã sentio redẽptionẽ. Et hic
gͦ qui c̃tã secura ioc̃ditate.⁊ ioc̃da secͣi¬
tate morit᷑: m̾itoineccłia celebri cũ
gaudio memorat᷑. Cet̾m illa qͣ rõne
mors festiua reputabr.⁊ quã nulla
gaudiorũ festiuitas comitat᷑: Aũ un
gaudiũ sum̾et morit᷑us: qͥ se ⁊ ad in¬
fernales descend̾e tenebras certꝰerat.
nec certi qͥppiã sec̃ ferebat. uñ in ꝓxi¬
mo de sui lib̾atiõe ꝯsolaret᷑: Inde. ẽ.
qd̃ unꝰ scõrũ c̃ audiret. dispone domu¬

Expanded text:
s in me . In quo nimirum verbo significavit memoriam promereri. Sed et senex ille tam plenus virtutum quam dierum, morte jam propinqua Vitam bajulans in manibus, aiebat, Nunc dimittis sdiceret: Securus descendo in carcerem, qui tam praesto meam sentio redemptionem. Et hic ergo, qui cum tam secura jucunditate et jucunda securitate moritur, merito in Ecclesia celebrari cum gaudio memoratur. 6. Caeterum illa qua ratione mors festiva reputabitur, quam nulla gaudiorum festivitas comitatur? aut unde gaudium sumeret moriturus, qui se et ad infernales descendere tenebras certus erat, nec certi quidpiam secum ferebat, unde in proximo de sui liberatore consolaretur? Inde est quod unus sanctorum, cum audiret, Dispone domu
Abbreviated transcription (Latin):
uod ꝑfr̃em hescelinũ tua ca¬
ritas amea paruitate q̃siuit:
iñiã ad mẽ scripserat fulchosparna¬
censis abbas. Cui ego nilrescͥpsi. uolẽs
si quã forte suꝑ hoc repꝑissẽ patr̃ sentñtiã
ip̃am potiꝰ ei tͣnsmitt̾e: qͣm nouũ uł

Expanded text:
rem Hescelinum tua Charitas a mea parvitate quaesivit, inde jam ad me scripserat Fulco Sparnacensis abbas. Cui ego nil rescripsi; volens, si quam forte super hoc reperissem Patrum sententiam, ipsam potius ei transmittere, quam novum
Abbreviated transcription (Latin):
bei. qr ñ solũ causã. s ⁊ formã ut dixi
noui m̃riitenuert̃. iure fortaᷤse in ec¬
celebritatis głam assecuti st̃. Instar qͥꝑ¬
pe mr̃m nr̃orũ. libare ⁊pĩdiis alie¬
nis prĩam q deserere legẽ. ĩmo man¬
data cłi tͣnsg̾di cogebant᷑: renuebant
⁊ moriebant᷑. Nõ sic ẏsaias. ñ siczacha¬
rias. ñ sic demiq uł magnꝰ ille ioħs bapti¬
sta ita mortuus ẽ: qͦrũ pͥmꝰ serra fer¬
tͣ scissus fuisse. scd̃s int̾ tẽplũ ⁊ altare
legr̃ occisus: t̾cius in carc̾e decollatus.
causa: ꝓuisticia ⁊ pietate.Si qͦmͦ: ñ
tã eas ꝯfit̾ñdo. qͣm ꝓponẽdo. ꝓpone¬

Expanded text:
formam, ut dixi, novi martyrii tenuerunt; jure fortasse in Eccelebritatis gloriam assecuti sunt. Instar quippe martyrum nostrorum libare et ipsi diis alienis, patriamque deserere legem, imo mandata Dei transgredi cogebantur; renuebant, et moriebantur. 3. Non sic Isaias, non sic Zacharias, non denique vel magnus ille Joannes Baptista ita mortuus est: quorum primus serra fertur scissus fuisse; secundus inter templum et altare legitur occisus ; tertius in carcere decollatus. causa? pro justitia et pietate. Si quomodo? non tam eas confitendo, quam proponendo. Propone
Abbreviated transcription (Latin):
ti nec ꝓfecisti: ad apli ꝯsiliũ ꝯfugiend̾
ẽ. dicentis. Auferte malũ ex .ii. Aufera
tͣgͦ malus: ne malos gen̾et.Neq enim
timeas ẽȩ. ꝯtͣ caritatẽ siumꝰ scandalũ
młtorũ reꝯpẽsau̾is pace. qͥppe qͥ sua for¬
te malicia fr̃m cohabitantiũ turba¬
re facile pot̾at unanimitatẽ: ⁊ cõsole¬
tͣte illa salomonis sent̃ntia. Quẽ ds
neglig̃. nemo pot̃ corrig̾e. Eilla sal¬
radicabit᷑. Et illa b̾i ioħ̾is engłiste de

Expanded text:
ti, nec profecisti; ad Apostoli consilium confugiendum est, dicentis: Auferte malum ex vobis . Auferatur ergo malus, ne malos generet. Neque enim timeas esse contra charitatem, si unius scandalum multorum recompensaveris pace, quippe qui sua forte malitia, fratrum cohabitantium turbare facile poterat unanimitatem. Consoletur te illa Salomonis sententia: Quem Deus negligit, nemo potest corrigere ; et illa Sal et illa beati Joannis evangelistae de
Abbreviated transcription (Latin):
pondeo: u qdc̃qꝑ forte rõnabiliꝰ qͥ libet
g̾it. uł audierit. ut c̾te ip̃e senserit: mͥ
incissim ĩꝑtiri ñ negligat. Queris ita¬
ãtiqͥs iustis singulari qͦdã pͥuilegio.
machabeis ãnuã celebritatẽ pari cũ
nr̃is mr̃ib uen̾atiõe decern̾ent in ec¬
cłia sollẽpmt̾ ex hibñ dã. Si dix̾o dig¬
nos m̾ito mr̃m gła iudicatos. qͥb ñ im¬
par fuit in mr̃io uirtꝰ. erit forsitan
solutũ cͣipõs. s necdũ plane cur solos:
c̃ ⁊ alios ñ nullos ex uet̾ibi pari ꝯstet ⁊e¬
lo pietatis occubuisse. ñ t̃npari⁊ tͥpu¬
dio recoli m̾uisse. Qd̃ si ilł ñinm̾ico ne¬

Expanded text:
 forte rationabilius quilibet legerit, vel audierit, vel certe ipse senserit, mihi vicissim impartiri non negligat. Quaeris itaantiquis justis singulari quodam privilegio Machabaeis annuam celebritatem pari cum nostris martyribus veneratione decernerent in Ecclesia solemniter exhibendam? Si dixero dignos merito martyrum gloria judicatos, quibus non impar fuit in martyrio virtus; erit forsitan solutum, cur ipsos, sed necdum plane cur solos: cum et alios nonnullos ex veteribus pari constet zelo pietatis occubuisse, non tamen pari et tripudio recoli meruisse. Quod si illis n
Abbreviated transcription (Latin):
in eccłia sua tam p̃claros uoluit ẽẽ
pastores: qui noui hetici calumpni¬
is studeant obuiare. ⁊ inmaculatã
sponsam uniuiro uirginem castã
ex hibere.xͦ. Nositaq quunbeatipe¬
ris sui sectatores ⁊ deffensores:afi¬
delium consortio sequestͣndos. ex¬
cõmunicõnis unculo innodandos ẽe

Expanded text:
in Ecclesia sua tam praeclaros voluit esse pastores, qui novi haeretici calumniis studeant obviare, et immaculatam sponsam uni viro virginem castam exhibere Christo. Nos itaque qui in beati Peris sui sectatores et defensores, a fidelium consortio sequestrandos, excommunicationisque vinculo innodandos esse
Abbreviated transcription (Latin):
dño rem̃si. in petitione sua: p̃ser¬
tim cũ digna sit exauditu. Rogamꝰ
ꝓinde & omĩ instantia supplicamus
ꝓ pauꝑibꝰ monachis mosom̃sibꝰ. ut ab
oppressione qͣm sustinent sic̃ ꝑ latorẽ
p̃sentium nosse pot̾its eitiꝰ lberent᷑:
& ab eis iniurie siuie calumnie malig¬
nantiũ in manu ur̃a ualida ꝓpulsen¬
tur. Hoc enĩ ẽ. ꝓ quo pauꝑes delonge
miserunt clamantes ad uos. Iam qͣle
responsum a uob̾ oporteat reportare.
doceat uos amantiũ tã iusticia ꝙͣ pau

Expanded text:
no Remensi in petitione sua, praesertim cum digna sit exauditu. Rogamus proinde, et omni instantia supplicamus pro pauperibus monachis Mosomensibus, ut ab oppressione quam sustinent, sicut per latorem praesentium nosse poteritis, citius liberentur, et ab eis injuriae sive calumniae malignantium in manu vestra valida propulsentur. Hoc enim est pro quo pauperes de longe miserunt clamantes ad vos. Jam quale responsum a vobis oporteat reportari, doceat vos amantium tam justitia, qu
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃scm̃ fu̾i̾t etiã ppłis reuelatũ. Set
nec apłs petrus ꝓfecto debuit ꝓpħi¬
cum illud ad sua tempora retorq̃re:
Effundam de spũ meo suꝑ filios ⁊ fi¬
actis. Aut certe ꝓpħa uł potius in ꝓpħa
deus. si u̾e illa tempora apłica cũ hec
drẽt intuebat᷑. ñ plane effundã. s
subthã magis de spũ meo dixisse de
buerat. Quid enim: Si filiis euangłii
om̃s uet̾es iustos pares facimus insciẽ¬
tia. nũquidñ ⁊ superiores in grã conse¬
quent̾ fateri neceẽ. ẽ. ut pote quos nõ
lectio sicut nos. aut p̃dicõ. s ipã uncꝰ¬
tio docuerit om̃s de omĩb: Estotñ.

Expanded text:
sanctum fuerit etiam populis revelatum. Sed nec apostolus Petrus profecto debuit propheticum illud ad sua tempora retorquere, Effundam de Spiritu meo super filios et firitus. Aut certe Propheta, vel potius in Propheta Deus si vere illa tempora apostolica, cum hoc diceret, intuebatur, non plane, Effundam, sed, Subtraham magis de Spiritu meo dixisse debuerat. Quid enim? Si filiis Evangelii omnes veteres justos pares facimus in scientia, nunquid non et superiores omnes in gratia, consequenter fateri necesse est? Utpote quos non lectio sicut nos aut praedicatio, sed ipsa unctio docuerit omnes de omnibus? Esto tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
posteris. Si gͦ ut ait etiã scũs pa¬
pa greg̾. scd̾m increm̃ta tẽpor cre¬
uit ⁊ scientia sp̃ualiũ pr̃m. ⁊ qͣn¬
to uiciniores aduentui ẽxtitert̃ sal¬
uatoris. tanto mist̾ium salutis ple¬
nius ꝑcepert̃: ñ ÷ dubium qͥn his
qui ⁊ p̃sentes fuert̃ multo ampli¬
us contulerit rerũ ip̃arũ exhibi¬
tio atq p̃sentia exhibentis. Denq
⁊ audiunt. Beati oculi qui uidens
q̃ uos uidetis. Itẽ. uos aũ dixi ami¬
cos. qr omĩa q̃cunq audiui aprẽ
meo nota feci uob̃. Multi inquit
reges ⁊ ꝓpħe uoluert̃ uidere q̃uos
uidetis. ⁊ ñ uid̾unt. ⁊ audire que au¬
dit is. ⁊ ñ audiert̃. Quare: Ut idt̃
clarius largius q ꝑciperent: qd̾ uix te¬
nuit̾ obscure q p̾senserant. Alioquin
quid opus erat fori s carnẽ udere. ⁊
carnis audire sermones. si iam intꝰ
aspũ fuerant ꝑfecte instructi de om¬
nib p̃sertĩ cũ dominus dicat. caro ñ

Expanded text:
posteris. Si ergo, ut ait etiam sanctus paposteris. Si ergo, ut ait etiam sanctus papa Gregorius, secundum incrementa temporum crevit et scientia spiritualium patrum; et quanto viciniores adventui Salvatoris exstiterunt, tanto mysterium salutis plenius perceperunt : non est dubium, quin his qui et praesentes fuerunt, multo amplius contulerit rerum ipsarum exhibitio, atque praesentia exhibentis. Denique et audiunt, Beati oculi qui vident quae vos videtis ; item: Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota e voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Quare? ut videlicet clarius largiusque perciperent, quod vix tenuiter obscureque praesenserant. Alioquin quid opus erat foris videre carnem, et carnis audire sermones, si jam intus a Spiritu fuerant perfecte instructi de omnibus? praesertim cum Dominus dicat, Caro non
Abbreviated transcription (Latin):
gre illud potius iuxta sententiã hãc
fuĩt appellandũ. in quo tot ⁊ tante
dei ppło diuicie spũs affluebant. ut
illud ꝓrsus incredibili felicitate cer¬
neretur impletũ. quod moy ses obta¬
bat cum diceret. Quis mͥ dabit ut
omẽs ꝓpħent: Queso quid simile at¬
tulit euangłm. Frustra głatur pau¬
lus de pͥmicuis spũs quas se putat cũ
suis coapłis accepisse. cũ nil tale in
aiebat. Nunqͥd omẽs ꝓpħe: Frustra
inqͣm głatur de euangłio suo quia
ñ ab homine. neq ꝑ hominẽ acceꝑit¬

Expanded text:
e illud potius juxta scientiam hanc fuerit appellandum; in quo tot et tantae Dei populo divitiae spiritus affluebant, ut illud prorsus incredibile felicitate cerneretur impletum, quod Moyses optabat cum diceret: Quis dabit ut omnes prophetent? Quaeso, quid simile attulit Evangelium? Frustra gloriatur Paulus de primitiis spiritus quas putat cum suis coapostolis accepisse, cum nihil tale in aiebat: Nunquid omnes prophetae? Frustra, inquam, gloriatur de Evangelio suo, quia non ab homine, neque per hominem i
Abbreviated transcription (Latin):
Rat̾ .B. de claraualle. suo il¬
li. qđ suo. hanc mͥ tu saluta¬
tionis formulã tradidisti. scri¬
bendo. suus ille. qd̃ suus. Accipe qd̾ tu¬
ũ ẽ. ⁊ agnosce usurpationẽ. un animi¬

Expanded text:
RDUS de Clara-Valle, suo illi quod suo. 1. Hanc mihi tu salutationis formulam tradidisti, scribendo, « Suus ille quod suus. » Accipe quod tuum est, et agnosce usurpationem unanimi
Abbreviated transcription (Latin):
uisibili sacͣmento bapĩ. quod ait apłs.
corde creditur ad iusticiam. ore autẽ
confessio fit ad sałm: in illo latrone
declaratum ẽ. S tunc inquit imple¬
tur inuisibiłr. cũ mist̾ium bapĩ. non
contemptus religionis. s articulus
necessitatis excludit. Et quidẽ ñ igno¬
ro retͣctare ip̃m. id quod posuerat tes¬
timoniũ. de latͦne: minus q idoneum
ad comꝓbandã illam sententiã confite¬
ri. eo qđ sane incertum sit utrũ ne fue¬
pact ꝓseqͥtur. ⁊ multiplicit̾ confirmat.
nec uspiam nͥ fallor recͣctasse repperi¬
es. Item in alio loco augustinus cum ali¬
ait inuisibilem sc̃ificationẽ quibus¬

Expanded text:
visibili sacramento Baptismi quod ait Apostolus: visibili sacramento Baptismi quod ait Apostolus: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem , in illo latrone declaratum est. Sed tunc, » inquit, « impletur invisibiliter, cum mysterium Baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit . » Et quidem non ignoro retractare ipsum id quod posuerat testimonium de latrone, minusque idoneum ad comprobandam illam sententiam confiteri, eo quod sane incertum sit utrumne fuedacter prosequitur, et multipliciter confirmat; nec uspiam, nisi fallor, retractasse reperies. Item in alio loco Augustinus, cum alitur invisibilem sanctificationem quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ħ rõnem potuerit. q̃ scõs prẽs latuerit
ambrosiũ. augustinũ. siue auctoritatẽ.
eorũde auctoritate potiorẽ. Nã si nescit.
ut̾q ide ꝓfecto sentit quod fatemur
sentire ⁊ nos. Librũ certe ambrosii.
de morte ualentiniani legat si ñ legit.¬
⁊ recolat si iam legit. ñ dissimulet si re¬
colit. ⁊ adu̾tet sine dubio sc̃m hoĩ
ere indubitanter bone uoluntati: qđ
defuit facultati. Legat ⁊ augustini de
unico baptismo librum qͣrtum. ⁊ se uł
agnoscat imprudent̾ deceptum. uł ꝓ¬
bet impudent̾ obstinatum. Baptismi
inquit uicem aliqñ implere passionẽ
de latrone illo cui ñ baptizato dictũ. ẽ
hodie mecum eris inparadiso. beatus
cypͥanus ñ leue docum̃tum assumit.
posse supplere. s etiã fidem conu̾sio¬
nem q cordis. si forte ad celebrandũ
misterium baptismi in angustiis
temporum succurri ñ potest. Et infra.
Quantum itaq ait. ualeat etiã sine

Expanded text:
hoc rationem potuerit, quae sanctos Patres latuerit hoc rationem potuerit, quae sanctos Patres latuerit Ambrosium et Augustinum, sive auctoritatem eorumdem auctoritate potiorem. Nam si nescit, uterque idem profecto sensit, quod fatemur sentire et nos. Librum certe Ambrosii de morte Valentiniani legat si non legit; recolat si jam legit; non dissimulet si recolit: et advertet sine dubio, Sanctum homini ere indubitanter bonae voluntati, quod defuit facultati . Legat et Augustini de unico Baptismo librum quartum: et se vel agnoscat imprudenter deceptum, vel probet impudenter obstinatum. « Baptismi, » inquit, « vicem aliquando implere passionem, de latrone illo, cui non baptizato dictum est, Hodie mecum eris in paradiso , beatus Cyprianus, non leve documentum assumit. at posse supplere; sed etiam fidem conversionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium Baptismi in angustiis temporum succurri non potest. Et infra: Quantum itaque, » ait, « valeat etiam sine
Abbreviated transcription (Latin):
constiterit. Anuꝰ ułt. penes d̾̃m ẽ ñ
meum diffinire. Porro inmaiori etate
quisquis pꝰuulgatum uͥq baptismi re¬
medium renuit iã baptirari. gen̾ali.
pore exire contig̾it. Tam̃ si añ exitũ re¬
sipuerit. ⁊ uoluerit. ⁊ petierit bapti¬
tari. s mortis p̃ocupat᷑ articło. forte op¬
tin̾e nequiu̾it. dum ñ desit fides recta.
spes pia. caritas sincera. ꝓpicius sit mͥ
deus quia huic ego obsolam aquã si de¬
fuerit. neqͣquã omĩno possum despera¬
re sałm. nec uacuã credere fidem. nec con¬
fund̾e spem. nec excidere caritatẽ. tm̃ si
aquã ñ contemptꝰ. s sola uͥ dixi ꝓhibeat.
impossibilitas. Si quis ałr sapit. uiłit
unde gͥ quod asserit ꝑsuaserit. nãme
ñ facile fateor assentire. si ñ firmior in¬
oux̾it uł rõ ad intelligendũ. uł ad cre¬
dendũ auctoritas. S miror admodũ si
nouus iste nouarũ inuentor assertio¬
num. ⁊ assertor inuentionũ. inuenire m

Expanded text:
constiterit. An vero ultra? Penes Deum est, non constiterit. An vero ultra? Penes Deum est, non meum definire. Porro in majori aetate quisquis post vulgatum ubique Baptismi remedium renuit jam baptizari, generali opore exire contigerit. Tamen si ante exitum resipuerit, et voluerit, et petierit baptizari, sed mortis praeoccupatus articulo forte obtinere nequiverit; dum non desit fides recta, spes pia, charitas sincera: propitius sit mihi Deus, quia huic ego ob solam aquam, si defuerit, nequaquam omnino possum desperare salutem, nec vacuam credere fidem, nec confundere spem, nec excidere charitatem: tantum si aquam non contemptus, sed sola, ut dixi, prohibeat impossibilitas. Si quis aliter sapit, viderit unde sibi quod asserit persuaserit: nam me non facile fateor assentire, si non firmior induxerit vel ratio ad intelligendum, vel ad credendum auctoritas. 7. Sed miror admodum, si novus iste novarum inventor assertionum, et assertor inventionum, invenire in
Abbreviated transcription (Latin):
ad regnum patet accessus. dũ ⁊ uetꝰ
remedio uacua tͣnsier̃t. dũ ⁊ circ̃cisio
q̃ illo usq uiguerat. ꝓdẽẽ iam surri¬
piente baptismate ñ auderet. ⁊ baꝑ¬
tismũ qm̃ adhuc lat̾et ñ succurreret.
forsitan dormiebat eo tẽporis deus:
nec fuit int̾im qui redim̾et. neq qͥ
saluũ faceret. Satis ꝓfecto ex his qͣn¬
tum reor apparet. quod damꝑnatio
ñ baptiratoꝵ. ⁊ frustratio circ̃cisoꝵ
euacuatio sacrificioꝵ. que forte cõ¬
tra originale peccm̃ ritus obseruabat
antiquii generałr iam tẽ minime cepe¬
rit qñ nichodemo clam dictũ ẽ. nͥ qͥs
tbit in regnũ celorũ. s nec qͣndo in
pore tm̃ cuiq cepit antiqua obser¬
uatio ñ ualere. ⁊ ñ baptitatus quisoꝑ
noui p̃cepti reus exist̾e. ex quo p̃ceꝑ¬
tum ipsum inexcusabiłr ad eius po¬
tuit ꝑuenire noticiam. Sane par¬
dendum ẽ antiqua ualuisse sacͣmen¬
ta. qͣndui palam int̾dicta ñ fuisse

Expanded text:
ad regnum patet accessus, dum et vetus ad regnum patet accessus, dum et vetus remedio vacua transierunt, dum et circumcisio quae illo usque viguerat, prodesse jan subripiente Baptismate non auderet: et Baptisma, quoniam adhuc lateret, non succurreret Forsan dormiebat eo tempore Deus, nec fuit interim qui redimeret, neque qui salvum faceret. CAPUT tum reor, apparet, quod damnatio non baptizatorum, et frustratio circumcisorum, et evacuatio sacrificiorum, quae forte contra originale peccatum ritus observabat antiquus, generaliter jam tunc minime coeperit, quando Nicodemo clam dictum est: Nisi quis n pore tantum cuique coepit antiqua observatio non valere, et non baptizatus quisque novi praecepti reus existere, ex quo praeceptum ipsum inexcusabiliter ad ejus potuit pervenire notitiam. Sane parluisse sacramenta, quandiu palam interdicta non fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
Tene gͦ firmit̾ dictum ħ ad nicͥode¬
mũ utiq amicũ iħu. occultum tñ ꝓpt̾
metum uidoꝵ: occultum q illud de
nocte requisisse colloquiũ. Quanta au
putas obisse int̾m. uͥ de gentib taceã
milia circumcisorũ. cũ necdũ in lucẽ
ꝓdierit. qđ de baptismo tc̃ intenebris
dicebatur. Quid gͥ. Bampnatos illos
om̃s dicemus. ꝙ baptitati ñ sunt: fi̾t
gͦ inuiria antiquo illi dĩ eque man¬
dato. si nouo adhuc furtiue quodamͦ
suꝑueniente. ñ tñ subuemente. illud
ita subito euanuisse putet᷑. u ꝓdesse
deinceps ñ ualeret. Et quid qͣm longe pꝰt
putaᷤ publice p̃dicatũ. clamatũ suꝑtec¬
dieb ioħis baptiste regnũ celoꝵ uĩ
patit᷑. si p̃cipue t̾c temporis contigis¬
se constiterit huiuscemodi regno. iuo¬
lentam int̾clusionẽ. quał quid̃ nec añ
fuit. nec pꝰ futura sit: Sancito quip¬
pe noui misterii decreto. s adhuc se¬
creto. quisnã q̃so morientib int̾m.

Expanded text:
Tene ergo firmiter dictum hoc ad NicodeTene ergo firmiter dictum hoc ad Nicodemum, utique amicum Jesu, occultum tamen propter metum Judaeorum; occultumque illud de nocte requisisse colloquium. Quanta autem putas obisse interim ut de gentibus taceam millia circumcisorum, cum necdum in lucem prodierit quod de Baptismo tunc in tenebris dicebatur? Quid ergo? damnatos illos omnes dicimus, quia baptizati non sunt? Fit ergo injuria antiquo illi Dei aeque mandato, si novo adhuc furtive quodammodo superveniente, non tamen subveniente, illud ita subito evanuisse putetur, ut prodesse deinceps non valeret. Et quidem quam longe post puta; publice praedicatum et clamatum super tecdiebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur , si praecipue tunc temporis contigisse constiterit hujuscemodi a regno violentam interclusionem, qualis quidem nec ante fuerit, nec post futura sit? Sancito quippe novi mysterii decreto, sed adhuc secreto; quisnam, quaeso, morientibus interim
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ obedientes ⁊ contempnentes. ñ de
mea secreta traditione. s de urã pu-¬
blica p̃dicatiõe pendebit. S forte ali¬
quis dicat. eos quid̃ qui ñ audieruN.
⁊ si ñ de contemptu iudicari. damꝑ¬
nari tñ ꝓpt̾ originale pecc̃m: a quo
utiq nͥ ꝑ lauacrũ emundari mini¬
me potuert̃. At uͦ quis nesciat ⁊ alia
p̃ter bapt̃m contͣ originale pecc̃m̃ re¬
media. antiquis ñ defuisse tẽporib:
Abrahe quid̃ ⁊ semini eiꝰ circumrisi¬
onis sacͣmentũ in ħipm̃ diuinitus
tͣditũ est. In nationib uͦ qͦt qͦt in¬
uenti sunt fideles. adultos quid̃ fi¬
de ⁊ sacrificiis credimus expiatos.
paruuł autẽ solam ꝓfuisse. ĩmo ⁊ suffe¬
cisse parentum fidem. Porro ħita qͥ¬
dem usq ad baptismi tempora ꝑdu¬
rasse: quo uno substituto uacasse ce¬
t̾a. Querimꝰ itaq baꝑtisini tẽpus ex
quo ceꝑit. Ex quo inquit. pͥmum dic¬
tum.ẽ. nͥ quis renatus fuerit. ⁊ cetera.

Expanded text:
inter obedientes et contemnentes, non de inter obedientes et contemnentes, non de mea secreta traditione, sed de vestra publica praedicatione pendebit. 4. Sed forte aliquis dicat, eos quidem qui non audierunt, etsi non de contemptu judicari, damnari tamen propter originale peccatum, a quo utique nisi per lavacrum emundari minime potuerunt. At vero quis nesciat et alia praeter Baptismum contra originale peccatum remedia antiquis non defuisse temporibus? Abrahae quidem et semini ejus, circumcisionis sacramentum in hoc ipsum divinitus traditum est . In nationibus vero, quotquot inventi sunt fideles, adultos quidem fide et sacrificiis credimus expiatos, parvulis autem solam profuisse, imo et suffecisse parentum fidem. Porro hoc ita quidem usque ad Baptismi tempora perdurasse: quo uno substituto, vacasse caetera. 5. Quaerimus itaque Baptismi tempus ex quo coeperit. Ex quo, inquit, primum dictum est: Nisi quis renatus fuerit, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
fuissem. ostendens sine dubio ñ an¬
te censeri inexcusabiles de contẽp¬
tu. qͣm ad ip̃oꝵ usq noticiã iussio ꝑ¬
ueniret. Flam si locutus quidẽ fuis¬
set. s ñ eis: mobedientie culpam ig¬
norantia nichilominus excusaret.
Qunc autẽ inquit. qm locuitus sũ.
⁊ locutus sum eis. excusationem ñ ha¬
bent de peccõ. Unde ⁊ aiebat. E go
palam locutus sum mundo.⁊ in oc¬
culto locutus sum nicħ. ñ quod suos
domesticos multa in occulto pͥuatĩ¬
ꝙ ñ docuerit. s quod tanqͣm nichilũ
int̾im reputaret.⁊ nec penam. nec p̃¬
mium ea ag̾e que in sec̾to tradebat
indicaret. donec de medio fierent.
⁊ ꝓdirent in lumine. Deniq ⁊dice¬
bat. quod dico uob̃ in tenebris. dicite
in lumine. ut merito uidł iam audi¬
entib obedientie uł meritum ascri¬
beret. uł contemptum. cum in me¬
dio ꝓferrentur. Item. qui uos audit
inquit. me audit. ⁊ qui uos sꝑnit:
me sꝑnit. Acsi diceret. Iudicium meũ

Expanded text:
fuissem: ostendens sine dubio non anfuissem: ostendens sine dubio non ante censeri inexcusabiles de contemptu, quam ad ipsorum usque notitiam jussio perveniret. Nam si locutus quidem fuisset, sed non eis; inobedientiae culpam ignorantia nihilominus excusaret. Nunc autem, inquit, quoniam locutus sum, et locutus sum eis, excusationem non habent de peccato suo . Unde et aiebat: Ego palam locutus sum mundo, et in occulto locutus sum nihil . Non 627 quod suos domesticos multa in occulto privatimque non docuerit: sed quod tanquam nihilum interim reputaret; et nec poenam, nec praemium ea agere quae in secreto tradebat, judicaret, donec de medio fierent, et prodirent in lumine. Denique et dicebat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine ; ut merito videlicet jam audientibus obedientiae vel meritum adscriberet, vel contemptum, cum in medio proferrentur. Item: Qui vos audit, inquit, me audit; et qui vos spernit, me spernit: ac si diceret, Judicium meum