comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista omĩa subiecta ẽẽ ei: quia ꝑpo
tenciã uelint nolint uidei atq paga¬
ni. & demones subiecti sunt ei. quia de¬
mones ꝑ inuocationẽ nominis eiꝰ fugan¬
tur ab obsessis corporib. & pagani illo
ꝑ mittente aliorum regna & terras in¬
uadunt:

Expanded text:
Psalmista, omnia subjecta esse ei, quia per potentiam, velint nolint, Judaei atque pagani et daemones subjecti sunt ei: quia daemones per invocationem nominis ejus fugantur ab obsessis corporibus, et pagani illo permittente aliorum regna et terras invadunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Q uestio oritur in hoc cũ psalmista di¬
cat omĩa subiecta ẽe potestati filudei
sicut in hoc loco dicitur: quare idẽ apłs
in epła ad hebreos dicat net dũ tam̃ om̃a
subiecta uideamus ei: Quae questio
hoc modo soluitur. quia duȩ sunt sub¬
iestiones. uoluntaria. siue spontanea:
& coactiua. siue potestatiua deuolam

Expanded text:
Quaestio oritur in hoc loco cum Psalmista dicat, omnia subjecta esse potestati Filii Dei, sicut et in hoc loco dicitur, quare Apostolus in Epistola ad Hebraeos dicat, necdum videmus subjecta omnia ei? Quae quaestio hoc modo solvitur, quia duae sunt subjectiones, voluntaria sive spontanea, et coactiva sive potestativa. D
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ qui sua uoluntatẽ infilios difdt¬
ticos. atq uideos: qui fidẽ rectã &p
fectã ñ habent: Hoc distat interꝰ
delictũ & peccatũ : quia delictũ ppe¬
tramus quando ea p̃ter mittimꝰ que io
parentes: tunc delinquimus: lindͥ
dicitur delictũ: quasi derelictã: le
catũ ÷: quando illud ꝑficitur. ago
.ẽ. non occides. ñ adulterabis: a ceta¬
li el aliter : Delictũ ÷ in cogitations
peccatũ in oꝑatione: Iudei gͦ dga¬
tiles mortui erant delictis & pecci¬
tis: quia anima que peccauerit ips
moriet᷑ ñ ꝑ substanciam sedpeccato:
uita anime : Nã sic̃ moritur corpis
recedente anima: ita moritur an
So ambulastis: blandiendi causa
hoc dix̃. & tale ẽ. quale & illid¬
⁊ uistis aliquando tenebrae: nuncas
lux indnõ: Sequitur: In quibus
sub aud deliccis & feteatis. & adsos

Expanded text:
filiis diffreticis atque Judaeis, qui fidem rectam et perfectam non habent. Hoc distat inter delictum et peccatum, quia delictum perpetramus quando ea omittimus quae nobis  honoramus parentes, tunc delinquimus. Unde dicitur delictum, quasi derelictum. Peficitur, a quo est: Non occides, non adulterabis , etc. Aliter: Delictum est in cogitatione, peccatum in operatione. Judaei ergo et gentiles mortui erant delictis et peccatis, quia anima quae peccaverit, ipsa morietur, non per substantiam, sed peccato, vita animae. Nam sicut moritur corpus recedente anima, ita moritur ani, aliquando ambulastis, blandiendi causa hoc dixit, et tale est quale et illud: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sequitur: In quibus, su
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi: Det uobis spm̃ sapienciae
& reuelationis siue manifestationis. in ag¬
nitionem eius: hoc ÷ incognitionẽ dĩ patris:
Quare dicit. ñ cesso ꝓuobis gras referre dõ:
Num quid sẽꝑ poterat insistere laudib & ora¬
tionibus : Non: Sed ꝓpt̃ maximã assiduita¬
tẽ. talia dixit : Idõ aut̃ diximus dm̃pa¬
trẽ. dm̃ e̾ẽ hominis assũpti a uerbo: quia
inueritate ita habetur. sicut ipse filius ex
parte humanitatis loquitur in passione:
ds̃ ds̃ meus. quare me dereliquisti: Et resur¬
gens amortus. dixit mariae: Ascendo ad
se filius gła illius appellatur. dicente pa¬
tre adeum: Exurge gła mea. exurge psalte¬
riũ. id ÷ chorus omniũ uirtutũ: Per illũ
enim. glorificatus ÷ ds̃ pater: Illumina

Expanded text:
m sapientiae et revelationis sive manifestationis, in agnitione ejus, hoc est, in cognitionem Dei Patris. Quare dixit, non cesso pro vobis gratias referre Deo? Nunquid semper poterat insistere laudibus et orationibus? Non, sed propter maximam assiduitatem dixit talia. Ideo autem diximus Deum Patrem Deum esse hominis assumpti a Verbo quia in veritate ita habetur, sicut ipse ex parte humanitatis loquitur in passione, Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ; et resurgens a mortuis, dixit Mariae: Ascendo ad se Filius gloria appellatur, dicente Patre ad eum: Exsurge, gloria mea, exsurge psalterium , id est chorus omnium virtutum. Per illum enim glorificatus
Abbreviated transcription (Latin):
ma hominis dignatũ ÷ apparere u¬
sibile : quasi sem& ipsũ exinati iuit
& humiliauit. atq ut ita dicã : quodã¬
modo contraxit: Est enĩ supra omĩa.
extra omĩa. infra omĩa. & quicquid
est: intra ipsũ ÷: Uerbi grã. sicut
beatus augustinus dicit. Danssimi¬
litudinẽ exspongia. & maricõpa¬
rans Spongiam mundo positam
in medio maris: & mare cõparans
diuinitati: Sicut in quit spongia posit
inmedio mariũ & fluminũ. uidis hal
tebras penetratur ab aqua: ita nusa
cõparatione diuinitatis. quasinibil i
& ita cirtumdat & penetrat diuinicis
omĩa. sicut mare spongiã :
F ormã serui accipieris : id ÷ inuertate¬
uerum homnẽ suscipiens:
Insi militudine hominũ fact: Hicsmli

Expanded text:
natus est apparere visibilis, quasi semetipsum exinanivit et humiliavit, atque ut ita dicam quodammodo contraxit. Est enim supra omnia, extra omnia, infra omnia, et quidquid est, intra ipsum est. Verbi gratia: sicut beatus Augustinus dicit, dans similitudinem ex spongia, et mari, comparans spongiam mundo positam in medio maris, et comparans mare Divinitati: Sicut, inquit, spongia posita in medio maris et fluminum, undique habet tebras penetratur, ita mundus comparatione Divinitatis quasi nihil est, et ita circumdat et penetrat Divinitas omnia, sicut mare spongiam. Formam servi accipiens, id est, in veritate hominem suscipiens. In similitudinem hominum fac
Abbreviated transcription (Latin):
tis modis habitũ dicimꝰ : Est habitsacc¬
dens nobis : qui mutat illũ cui accide.
sed ñ mutatur : sicut ÷ sapiencia que
mutat hominẽ. quaedestulto & stoli¬
do facit sapientem. sed ipsa ñ mutacur:
Esthabitus scđo modo. quimutat hom¬
nẽ & mutatur : sicuti ẽ. cibus. quid
exilitate atq. languore mutat nos
in robur. & ualitudinẽ: & tam̃ ipse
mutatur comestus anobis: Est& habi¬
sicuti anulus positus indigito: Nu
modus: rarissime inuenitur : Quas¬
tus modus est: cũ ea quae accidiuis.
nec mutant nec mutantur asua na¬
tura. sedtam̃ aliã speciẽ & forna
accipiunt. sicuti uestis quae alian

Expanded text:
tis modis habitum dicimus. Est autem habitus accidens nobis, qui mutat illum cui accidit, sed non mutatur: sicut est sapientia quae mutat hominem quem de stulto vel stolit esse sapientem, sed ipsa non mutatur. Est habitus secundo modo qui mutat hominem et mutatur, sicut est cibus, qui de exilitate atque languore mutat nos in robur et valetudinem, et tamen ipse mutatur comestus a nobis. Est habisicuti annulus positus in digito, qui modus rarissime invenitur. Quartus modus est, cum ea, quae accidunt, nec mutant, nec mutantur, sed tamen aliam speciem et formam accipiunt, sicut vestis quae aliam
Abbreviated transcription (Latin):
cricifixer̃ eũ hac pena. quia om̃ib
mortib seuior ÷ morscrucis: ꝓpter
longum cruciatũ: Si enĩ gladio trans¬
uerberassent eũ: cito finiretur: Uel
se placuit ei. ut quia ꝑ lignũ peccauit
redimeretur: Propter
qud subaudis corm̃tum.¬

Expanded text:
crucifixerunt eum, quia omnibus mortibus saevior est mors crucis, propter longum cruciatum. Si enim gladio transverberassent eum, cito finiretur, vel, sic placuit ei, ut quia per lignum peccavit redimeretur. Propter quod, subaudis tormentum
Abbreviated transcription (Latin):
Niliã speciẽ & maiorem honorem
suaat quã antea habuiss&: itauer
a÷ patris assumendo hominẽ non÷
qatĩ in hominẽ. neq. ipse homoas
as a uerbo: mutatus ÷ in uerbũ.
d aliã speciem assũpsiss& in hoc
qĩ maioris honoris & dignitatis
qulit quã aliquis hominũ : quia
quosus fuit p̃filus hominũ:¬

Expanded text:
liam speciem et majorem honorem assumat quam antea habuisset, ita Verbum Dei Patris assumendo hominem, non est mutatum in hominem, neque ipse homo assumptus est a Verbo, mutatus est in Verbo, licet aliam speciem assumpsisset in hoc quia majoris honoris et dignitatis exstitit quam aliquis hominum, quia speciosus fuit f
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ uni¬
us uoluntatis:
Idipsum sapientes
uos intelligitis defide scãe trinitatis
quisapienciores estis. facite ut urõ stu¬
dio &p̃dicatione minus capaces idipsũ
philipenses. qui contendebant dequesti¬
onibus legis. & genealogus: & hoc ideo
utdũ alios superarent: ipsigloriosi ap¬

Expanded text:
id est, unius voluntatis, idipsum sentientes, uod intelligitis de fide sanctae Trinitatis, qui sapientiores estis, facite ut vestro studio et praedicatione minus capaces idipsum Philippenses, qui contendebant de quaestionibus legis, et de genealogiis: hoc ideo, ut dum alios superabant, ipsi gloriosi ap
Abbreviated transcription (Latin):
simortiuis fuero. maximũ lucrũ ꝑcep¬
turussũ. id÷ uitã aeternam: Qđsi¬
uixero incarne: id mͥfructꝰ oꝑis est:
sub audis quia quo amplius uixero.
mercedẽ meam augebo: & q
mortẽ appetã: anadhuc in carne
multo magis melius e̾ẽ dissolui. & cũ
necessaium: ostendit quid ma¬
gis eligat. & bonũ quidẽ ẽẽ manere¬
bic: sed melius & optimũ regnare cum

Expanded text:
maximum lucrum percepturus sum, id est vitam aeternam. Vivere in carne, hic mihi fructus est operis, quia quo amplius vixero, mercedem meam augebo. Et qmortem appetam, an adhuc in carne multo magis melius esse dissolvi et cum necessarium, ostendit quid magis eligat, et bonum quidem esse manerc, sed melius et optimum manere cum
Abbreviated transcription (Latin):
est: quando res magna & incõ p̃ hen¬
sibilis. in parua formula cõ prehen¬
ditur: Uerbi grã: Si quilib& ar¬
tifex totius mundi machinã. & quȩ
in mundo habentur. homines. bes¬
tias. uolucres. montes. arbores.
ciuitates. flumina. pisces. in paruis¬
sima formula ad cõdẽpnationẽ mag¬
nitudinis mundi uoluerit cõp̃hende¬
re inpictura uł cera : illud ÷ exina¬

Expanded text:
est, quando res magna et incomprehensibilis, in parva formula comprehenditur. Verbi gratia: Si quilibet artifex totius mundi machinam, et quae in mundo habentur, homines, bestias, volucres, montes, arbores, civitates, flumina, pisces, in parvissima formula ad comparationem magnitudinis mundi voluerit comprehendere in pictura vel cera, illud est exina
Abbreviated transcription (Latin):
homines debemus nobis. meliores & su¬
periores existimare: Et si uidemꝰ aliquẽ
aliquo uicio mancipatũ ẽẽ. & tam̃ aliqua
uirtute pollere. ꝓpt̾ unã uirtutẽ quã
hab&. debemus illũ p̃ferre Et siñ uide¬
mus in illo aliquã uirtutem: potest
tamexi habere aliquod bonũ qđ nos
cõmoda. & suã utilitatẽ deb& querere:
sed aliorum: litilitas enĩ multorum mul¬
tis prodest: unius uero. tantũ uni ꝓdest:¬

Expanded text:
enim debemus nobis meliores et superiores existimare: et si videamus aliquem aliquo vitio mancipatum esse, et tamen aliqua virtute pollere, propter unam virtutem quam habet, debemus nobis illum praeferre: et si non videamus in illo aliquam virtutem, potest tamen habere aliquod bonum quod nocommoda et suam utilitatem debent quaerere, sed aliorum. Utilitas enim multorum multis prodest; unius vero, tantum uni prodest
Abbreviated transcription (Latin):
sua sed nrã : ita & nos ñ solum modo
nrã queramus. sed aliorum:
informa dei esset id÷ inequa¬
litate paternae dĩtatis. consubstancia¬
lis. & coequalis illi in om̃ib¬
arbitratus ÷ esse se aequalẽ deo:
Rapina ÷ quando quilib& alienã rem
ꝑ uiolenciam sibiusurpat. que illi

Expanded text:
sua, sed nostra: ita nos non solummodo nostra quaeramus, sed aliorum. Qui cum in forma Dei esset, id est, in aequalitate paternae Divinitatis, consubstantialis et coaequalis in omnibarbitratus est esse se aequalem Deo. Rapina est quando quilibet homo alienam rem per violentiam sibi usurpat, quae illi
Abbreviated transcription (Latin):
sistinete. quale sustinui apuduos quan¬
do uerberatussũ nudus ꝓmuliere phi¬
conissa: aqua sp̃m malignitatis exclu¬
si. quae magnum questũ p̃stabat
dominissuis:¬

Expanded text:
sustineatis qualia sustinui apud vos, quando verberatus sum pro muliere pythonissa, a qua spiritum malignitatis exclusi, quae magnum quaestum praestabat dominis suis
Abbreviated transcription (Latin):
quã spem ꝓreimamus ad dm̃
habuit quidem lex spem: sed non
talẽ. quulẽ grã preftitit : Sperabant
em̃ beneplacentes. legẽq custodi¬
entes possidere terram: iuxta
illud: Si uolueritis bona terrae
comedetis. nihilq erum nosum
pati prospere uiuere sicut dictũ ÷:
quifecerit eu uiu& q Hic autem
speramus qui plungentes & eun¬
gelica p̃cepta custodientes. non
derram possidebimus: sed cȩlum.
Insuꝑ etium qđ cuelo multo melius:
speramus. ꝓximidõ consistere.
ad ipsum paternũ soliũ ꝑuenire :¬
Fulgebunt iusti sicut sol in regno
non ÷ sine uire iurando. ut firmũ
dĩ ꝓnussionẽ credamus :unde
apłs subdit Sed quuntũ ÷ subaudis
firmũ istud sacerdotiũ xp̃i. de
quo loquimur: utiq multũ quiu
nonsine uire iurando firmatũ :
Alii quidẽ
Sine iuire iurandor

Expanded text:
quam spem proximamus ad Deum Habuit quidem lex spem, sed non talem qualem gratia praestitit. Sperabant enim beneplacentes legemque custodientes possidere terram et juxta illud: Si volueritis bona terrae comedetis, nihilque aerumnosum patri prospere vivere, sicut dictum est: Qui fecerit ea vivet. Hic autem speramus: quia placentes et Evangelica praecepta custodientes, non terram possidebimus, sed coelum; insuper etiam quod coelo multo melius speramus proximi Deo consistere, ad ipsum paternum solium pervenire eFulgebunt justi sicut sol in regno non est sine jurejurando, ut firmam Dei promissionem credamus. Unde Apostolus subdit: Et quantum est, subaudis firmum, istud sacerdotium Christi de quo loquimur, utique multum est, quia non sine jurejurando firmatum est. Alii quidem sine jurejurando
Abbreviated transcription (Latin):
dedit illi: Ut scilic& filius dĩ uocare¬
tar & ẽcc. qui filius hominis erat
na in quiens: hic ÷ filius meus dilectus:
id ÷ saluator: Lic& enim legamꝰ homines
sed abusiue: quia nemo illorũ potuit ge¬
nus humanũ saluare. nisi ille solus:

Expanded text:
dedit illi? Ut Filius Dei vocaretur et esset, qui Filius hominis erat, paterna vox, inquiens: Hic est Filius meus dilectus . id est salvator. Licet enim legamus homines sed abusive, quia nemo illorum potuit genus humanum salvare, nisi ille solus.
Abbreviated transcription (Latin):
alusq uirtutib: itt infidelitate
moritur & peccatis :Sequitur
N on rursum iucientes fundam̃tũ
baptismatũ doctrine: funda¬
mentũ baptismutũ doctrinȩ ÷
institutio & doctrina baptis ma¬
tis. uidelic& quid continetit inise
baptismus. & quid conferat ad
fidem accedentib: Sed qđ dixit
plurali numero baptis intigom
fundomentũ: ꝓucrietute acci¬
pientium posuit yNon quod
plura baptismutu debeant in¬
telligi sed unũ qui sicut unus est
ds̃ & una fides : itti & unũ baptisae
Impositionis quoq munuũ

Expanded text:
aliisque virtutibus, ita infidelitate aliisque virtutibus, ita infidelitate moritur et peccatis. Sequitur: Non rursum jacientes fundamentum Baptismatum doctrinae. Fundamentum baptismatum doctrinae est institutio et doctrina baptismatis, videlicet quid contineat in se baptismus, et quid conferat ad fidem accedentibus. Sed quod dixit plurali numero baptismatum fundamentum, pro varietate accipientium posuit, non quod plura baptismata debent intelligi, sed unum: quia sicut unus est Deus et una fides, ita et unum baptisma. Impositionis quoque manuu
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ergo uidei quib apłs ista
scribebcit iambaptixati erant
Iamq fundamentũ superius
descriptũ ꝑceperant Hortatur
illos ad ista maiora tendere. &
opus non esse ut iterum illud funda¬
mentum poenitenticie & fidĩ. ad dm̃
iacictur inillis : Idcirco aũt funda¬
mentũ poenitenticie id uocat. quia
sicut dictum ÷ baptizando poeni¬
tentia prius in iungebatur : unde
inactib apłorũ beatus paulus
dicit uidȩis ad fidẽ concurrentib
Poenitentiam agite: & bapti zetur
unus quisq urm i łundamentũ
quoq fidei ad dm̃ dr̃. quic fides¬
ꝑ quã accedimus ciddm̃. funda¬
mentũ ÷̃ omnium uirtutum
Nondeb& esse inquit necesse ut
iterum iacicmus fundam̃tum
poenitentiue aboꝑib mortuis
ad fundam̃tũ fidei ꝑ qũa accedit᷑
ad dm̃. qđ inuobis iactũ ÷ antequã
adbaptismi grãm uenis secis pae¬
nitentiã ab oꝑib mortuis agere
O pera naniq mortissunt peccatit ⁊¬
N umsicut anima uuificutur fide

Expanded text:
Quia ergo Judaei quibus Apostolus ita Quia ergo Judaei quibus Apostolus ita scribebat jam baptizati erant, jamque fundamentum superius descriptum perceperant, hortatur illos ad ista majora tendere, et opus non esse ut iterum illud fundamentum poenitentiae et fidei ad Deum jaciatur in illis. Idcirco autem fundamentum poenitentiae id vocat, quia, sicut dictum est, baptizandis poenitentia prius injungebatur. Unde in Actibus apostolorum beatus Petrus dicit Judaeis ad fidem concurrentibus: Poenitentiam agite et baptizetur unusquisque vestrum . Fundamentum quoque fidei ad Deum est, quia fides qua accedimus ad Deum, fundamentum est omnium virtutum. Non debet esse, inquit, necesse ut iterum jaciamus fundamentum poenitentiae ab operibus mortuis, et fundamentum fidei, per quam accedit ad Deum quod in vobis jactum est antequam ad baptismi gratiam venissetis. Poenitentiam ab operibus mortuis agere Opera namque mortis sunt peccata. Nam sicut anima vivificatur fide
Abbreviated transcription (Latin):
dñm ih̃m xp̃m genitũ exdõ patre
ante om̃ia scł̃a Natũ deuirgine
infine tẽporũ ꝓsclute generis humani
sine semine uiri. passum. mortuum.
resurrexissȩ terciadie. ascendisse
adccielos. Uenturũ adiudicium
ut reddat unicuiq scđm oꝑa suci.
resurrectionẽ corporũ. in com mutt¬
bilitatẽ animarum. bonos ingła.
malos in poenis manere: Ommpotentẽ
dm̃ trinitittẽ habere inpersonis
Unitatẽ insubstanticui ł ost quam
iftti omĩc confessus fuerit secredere.
deb& confiteri peccata sua. sicq
in uingenda ÷ ei poenitenti. aut
sicut inp̾assionib sc̃orũ legimus:
acdeinde debet baptizari. abre¬
nuntians diaibolo & om̃ib põpis
eius: om̃ibq oꝑib eius ÷ bapti¬
ratus uero debec plenius instrui
dediuinitate. ut credat patrem
ingenitũ filium genitũ. spm̃ sc̃m
necgenitũ nec ingenitũ. sedab
utroq ꝓcedentẽ regulã quoq
uiuendi scđm doctrinã euuange¬
licã atq aplicam quȩ debect
agere bonci & quȩ uitare malan

Expanded text:
m Christum genitum ex Deo Patre ante omnia saecula, natum de Virgine in fine temporum pro salute generis humani sine semine viri, passum, mortuum, resurrexisse tertia die, ascendisse ad coelos, venturum ad judicium, ut reddat unicuique secundum opera sua, resurrectionem corporum, incommutabilitatem animarum: bonos in gloria, malos in poena manere: omnipotentem Deum Trinitatem habere in personis, unitatem in substantia: postquam omnia ista confessus fuerit se credere, debet confiteri peccata sua, sicque injungenda est ei poenitentia autsicut in passionibus sanctorum legimus, ac deinde debet baptizari, abrenuntians diabolo et omnibus pompis ejus, omnibusque operibus ejus. Baptizatus vero debet plenius instrui de Divinitate, ut credat Patrem unigenitum Filiumque genitum, Spiritum sanctum nec genitum nec ingenitum, sed ab utroque procedentem: regula quoque vivendi secundum doctrinam evangelicam atque apostolicam qua debeat agere bona, et vitare mala.
Abbreviated transcription (Latin):
Ad ea quadhs
ypuulo
rius dixit apłs dcinsirnuis ad hue fribusin
quius Infiriũ aute infide assumite:
panent ista p̃sentia qł t est sens q̃ lropt hoc
falia dico. utsuscipicitis in caritutis affec
cũfrs adhuc infirmos infide. neq scanda¬
li etis cossuadentes ut comedant cibos quos
ipsi detestantur qu cisi in mundos: & ita
suscipite illos cum caritate. sicut & xp̃s
suscepit uos ad fidẽ suã in honorẽ di pcetris:
om̃iq inmunditia repletos. atq a cogni¬
tione di alienos: multo magis nos debe¬
mus despicere fr̃em nr̃m infirmũ infide.
neq in aliquo contristure aut scandali¬
⁊are: sed potius inaffectũ curitatis de¬
bemus eos colligere  Idõ ergo nos dicit
susceptos in honorẽ dĩ patris. ut ds̃pat̃
ꝑnos et ꝑbona nr̃a oꝑa glorificet᷑ et lau¬
detur cũ filiosuo: quidix̃ in eu cngłio
inseꝯ Sicluceat luxur̃a corã hominib
ut uideant oꝑa ur̃a bona. etglorificent

Expanded text:
Ad ea quae paulo superius dixit Apostolus, de infirmis adhuc fratribus in quiens: Infirmum autem in fide assumite, pertinent ista praesentia, et est sensus: Propter hoc talia dico ut suscipiatis in charitatis affectum fratres adhuc infirmos in fide, neque scandalizetis eos suadentes eis ut comedant cibos quos ipsi detestantur quasi immundos, et ita suscipite illos cum charitate, sicut et Christus suscepit vos ad fidem suam in honorem Dei Patris, omnique immunditia repletos, atque a cognitione Dei alienos, multo magis nos debemus non despicere fratrem nostrum infirmum in fide, neque in aliquo contristare aut scandalizare, sed potius in affectum charitatis debemus eum colligere. Ideo ergo dicit nos susceptos in honorem Dei Patris, ut Deus Pater per nos et per bona nostra opera glorificetur et laudetur cum Filio suo, qui dixit in Evangelio is: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmuro: p̃bens eis siccũ iuer. egptios¬
aut submersit. Unde dicit apłs quia¬
exꝑti egrptii deuoratisunt: cogno¬
uerunt et̃u qđ mare eẽt. Exhoc eñ
apparuit aquã eẽ. quia illi uenientis
absorcisunt. & hoc apparuit nonẽe
fantusiã sedrerũ ueritatẽ. qui exꝑti
egiptii deuoratisunt. Allegoricae
aũt marerubrũ baptismus ÷ rubore
sanguinis xp̃i consecratus h ebrei
qui exierunt de egypto & transierunt
ꝑmare rubrũ. fidelesunt quidere¬
linquentes tenebras infidelitatis tran¬
sierunt ꝑ fontẽ baptis matis. Pharao
& egyptii mortui sunt in mari. quia
infonte baptismatis mortuus est
diabolus. amitendo potestatẽ quã
habebat: mortuci sunt etiã peccata
originalici & actualia siqua anteti
erant. Fi de niurihierico corruerunt

Expanded text:
pro muro, praebens eis siccum iter, Aegyptiospro muro, praebens eis siccum iter, Aegyptios submersit. Unde dicit Aposegyptii devorati sunt. Cognoverunt enim quod mare esset: ex hoc enim apparuit aquam esse, quia illi venientes absorpti sunt; et ex hoc apparuit non esse phantasiam, sed rerum veritatem: quia experti Aegyptii devorati sunt. Allegorice autem mare Rubrum baptismus est, rubore sanguinis Christi consecratus. Hebraei qui exierunt de Aegypto, et transierunt per mare Rubrum, fideles sunt, qui derelinquentes tenebras infidelitatis, transierunt per fontem baptismatis. Pharao et Aegyptii mortui sunt in mari, quia in fonte baptismatis mortuus est diabolus, amittendo potestatem quam habebat; mortua sunt etiam peccata originalia et actualia, si qua antea erant. Fide muri Hiericho corruerunt
Abbreviated transcription (Latin):
in liuntur israhelitarũ postes. Ne
uastator angłs audeat inferre
mortẽ: signantur dominicȩ passi¬
onis signo fideles popłi infrontib:
ad tutelã salutis. ut ab interitu libe¬
rentur fide transierunt mare
rubrũ tãquã ꝑ aridã terram qđ
exꝑti egyptu deuoratisunt.
acsidicerẽt illisquib istu scribebat
Intantũ fidẽ firmiter tenere debemꝰ:
utquando indesꝑationẽ aliquã
ab om̃ib desꝑetur. Quȩ nãspes
poterat eẽ illis.i exuna eñi parte
erat mare. ex altera cingebantur
altissimis montib. ateria erant
hostes. siuellent fugere. autin
mare erant perituri. aut in manꝰ
egyptiorũ inciderint: habentes
autẽ fidẽ. cuncta uicerunt: fide
eñi quacredidit moyses dõ. aduer¬
bũ illius ꝑcussit mare: & diuisit
illud inxii diuisiones. iuxta qđ¬
ad
inpsclmo dicitur: credentesq om̃is ille
trib sicco uestigio posse transire mare.
ceps cũ dõ in mari. Qua ꝓpter illud¬
in mare hebreis fuit adextris & sinistris

Expanded text:
inuntur Israelitarum postes, ne vastator angelus audeat inferre mortem: signantur dominicae mortis signo fideles populi in frontibus ad tutelam salutis, ut ab interitu liberentur. Fide transierunt mare Rubrum, tanquam per aridam terram: quod experti Aegyptii, devorati sunt. Ac si diceret illis quibus ista scribebat: Intantum fidem firmiter tenere debemus, ut quando in desperationem aliquam ab omnibus desperetur. Quaenam spes poterat esse illis? ex una enim parte erat mare, ex altera cingebantur altissimis montibus, a tertia erant hostes: si vellent fugere, aut in mari erant perituri, aut in manus Aegyptiorum inciderent: habentes autem fidem, cuncta vicerunt. Fide enim, qua credidit Moyses Deo, ad verbum illius percussit mare, et divisit illud in duodecim divisiones: juxta quod in psalmo dicitur: Credentesque omnes illae tribus sicco vestigio posse transire, mare ceps, cum Deo in mari: quia propter illud mare Hebraeis fuit a dextris et sinistris
Abbreviated transcription (Latin):
pontẽ id÷ uiam p̃beat suis sequacib.
sobono exemplo: Itt & dñs pontẽ
fes nobis. id÷ bonã uiam ostendit
dĩ dicer&. discite ame quici mitis sum
faet: quando aꝑut nobis i anuam
patride caelestis. ubi modo consistit
Ineo inquit id÷ in homine in quo
ratus & passus aministris illius.
potens ÷ uinctas liberare. tẽptutosq
sicut ds cognoscit. sed &iam sicut homo
reri. sed insuꝑ ꝑhoc qđ homo est :
qͣm eiusdem potestatis ÷ homo
assumptus auerbo. cuius erat & idẽ

Expanded text:
pontem, id est viam praebeat suis sequentibus pontem, id est viam praebeat suis sequentibus suo bono exemplo. Ita et Dominus pontem fecit nobis, id est vitae viam ostendit, dum diceret: Discite a me quia mitis sum fecit, quando aperuit nobis januam regni coelestis. Ubi modo consistit,In eo, inquit, in homine in quo ratus, et passus a ministris ilpotens est vinctos liberare, tentatosque sicut Deus cognovit, sed etiam sicut homo reri, sed insuper per hoc quod homo est, quoniam ejusdem potestatis est homo assumptus a verbo, cujus erat et idem
Abbreviated transcription (Latin):
Homo quoq quici corpus habebat:
manducare indigebat: dicbolus:
& tercia causc in delic&r quici homo
nec dũ ꝑuenerat ad locũ ubi
aeternaliter cũ dõ regnaturus
erat: sed in paradiso ter reno
morabatur. de quo transferendus
erat in caelũ: cõpleto numero eleccon
diabolus aut̃: incaelo iãerat collo¬
catus:ut misericors fieret & fi¬
delis pontifex ad dm̃. ut reꝓpica¬
ret delicta popłi  misericois
dicitur: amiserocorde: Uidelic&
qui miseriam sustin& ec cognoscit
nobis p̃staret redimendo. & fier&
fidelis uerusq & potens pontifei
addm̃ patrẽ interpellando ꝓnobis
huius mirandȩ dispensectionis causti
fuit ÷ Uidit quippe humanum
genus humo intentũ. peccatoru
uinculis ligatũ. & misertus est
eius sicut fidelis pontifex. recon¬
cilicns nos dõ patri: & recontiliandi
purgans Ministeriũ & em̃ saces¬
dotis atq pontificis ÷ fidelext esse
ut possit eos quorũ sacerdos : libai
apeccatis pontifix quoq dẽ coquos

Expanded text:
Homo quoque, quia corpus habebat, Homo quoque, quia corpus habebat, manducare indigebat: diabolus aet tertia causa, videlicet quia homo necdum pervenerat ad locum ubi aeternaliter cum Deo regnaturus erat, sed in paradiso terreno morabatur, de quo transferendus erat in coelum completo numero electorum: diabolus autem in coelo jam erat collocatus, ut misericors fieret et fidelis pontifex ad Deum, ut repropitiaret delicta populi. Misericors dicitur a misero corde, videlicet quia miseriam sustinet et cognoscit nobis praestaret nos redimendo, et fieret fidelis, verusque, et potens pontifex, Deum Patrem interpellando pro nobhujus miserandae dispensationis causa fuit: vidit quippe humanum genus morti intentum, peccatorum vinculis ligatum, et misertus est ejus, sicut fidelis pontifex, reconcilians nos Deo Patri, et reconciliando purgans. Ministerium etenim sacerdotis atque pontificis est, fidelem esse, ut possit eos quorum sacerdos est liberare a peccatis. Pontifex dicitur, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
filii dĩ non angłi idcirco non
angłi cã naturã assũpsit a uerbo¬
quȩ mortẽ non potest pati. sed
humanã in qua mori potuis set ⁊
nec ÷ angłis taenta dignittis con¬
lata. ut in una ꝑsona eorũ naturę
filius dĩ conungeretur: quã dig¬
nitatẽ & honorẽ humanȩ naturȩ
diuina gr̃ã contribuit. utds &
homo una esset ꝑsoncih Etquare
dixit app̃hendit. qđ ꝑtinet ad fu¬
gientẽ: quic nos quasi recedentes
ase longe fugientes. in secutus
app̃ hendit q Unde debuit ꝑ om̃a
frĩbus similari: ꝓhac inquit
ratione quic non assũpsit angłicã
naturã sed humanã desemine
passus ÷ acmortuus : ut ꝑ omĩci
ista similis essec fr̃ib qui hius¬
modi conditioni subiectisunt
& conexi sed fortas se quęrit
aliquis. quare homosit reparatus:
potius quã angłs lapsus icui repon¬
dendunt᷑ hominẽ nontantũ deliquse
quantũ diaibolũ: ille eñĩ diabolo
sucidente peccauit: diabolus uero
nullo sucdente suꝑbiendo corrut÷

Expanded text:
Filii Dei, non angelus, idcirco non angelicam naturam assumpsit, quae mortem non potest pati, sed humanam in qua mori potuisset. Nec angelis tanta est dignitas collata, ut in una persona eorum naturae Filius Dei conjungeretur: quam dignitatem et honorem humanae naturae divina gratia contribuit, ut Deus et homo una esset persona. Et quare dixit apprehendit, quod pertinet ad fugientem, quia nos quasi recedentes a se, et longe fugientes insecutus apprehendit. Unde debuit per omnia fratribus assimilari. Pro hac, inquit, ratione, quia non assumpsit angelicam naturam, sed humanam de semine passus est ac mortuus, ut per omnia ista similis esset fratribus, qui hujusmodi conditioni subjecti sunt et connexi. Sed fortasse quaerit aliquis, quare homo sit reparatus potius quam angelus lapsus? Cui respondendum est, hominem non tantum deliquisse, quantum diabolum. Ille enim diabolo suadente peccavit, diabolus vero nullo suadente, sed superbiendo corruit.
Abbreviated transcription (Latin):
cęlestis participes. considerate apłm
& pontificem confessionis nr̃ae.
qui fidelis ÷ ei. qui fecit illum.
sicut & moyses itiomNi
domo illius: Frs eos uocat
tã carne quã spũ: qui ex eodẽ genere
erat eandemq fidẽ habebatꝰ. scõs
qui scĩ ficati fuerant fidepassionis
xp̃i. & aqua baptis matis: qui parti¬
cipes erant caelestis uocationis.
hoc ÷ patriae caelestis ad quã dñs

Expanded text:
siderate Apostolum et Pontificem confesionis nostrae Jesum, qui fidelis est ei qui fecit illum, sicut et Moyses in omni domo illius. Fratres eos vocat tam carne quam spiritu, qui ex eodem genere erant, eamdemque fidem habebant: sanctos, qui sanctificati fuerant fide passionis Christi et aqua baptismatis, quia participes erant coelestis vocationis, hoc est patriae coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
sũ missus nisi adoues ꝑditas
domus isrł: Etsicut misitme pater :¬
& ego mittouos : Undẽ & isdẽ egre¬
gius p̃dicator alio in loco dicit
Misit ds̃ filiũ suũ factũ exmuliere
ante dñ patrẽ qui fidelis:
ei id ÷ do patri quifecit
illum: iuxtt qđ alibi dr̃ i Niufce¬
tus ÷ ei exsemine dauit: scd̾m carnẽ
Notandũ aũt dehumanitatis essentia
hocdictũ. inqua ipse fidelis fuit dõ
patri : oboediens ei usq ad mor tem
Non ne fidelis erat dõpatri quando
om̃ci quȩ agebat non suȩ głcie repu¬
tabat sed patri dicens Pater in me
manens ipsefticit oꝑa: sicut & moyses
in quit fidelis erat. uel fuit in om ni
domo eius Domũ dĩ hicpo płm
dĩ debemus intelligere. plebem
scilic& israheliticã: cui moyses p̃po¬
situs ÷ adõ. dequa domo dicit esaias
Vmeci sabaoth: domus ÷ isrłi titerũ
ortando: Domus iacob uenite &¬
ambulemus inlumine dñiu Inqua
domo moyses fidelis fuit. id ÷ de¬
uotus & bone uoluntatis: defendeas

Expanded text:
tas domus Israel. Et: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos. Unde egregius praedicator alio loco dicit: Misit Deus Filium suum factum ex muliere.ante Deum Patrem, Qui fidelis est eidem Deo Patri, qui fecit illum; juxta quod alibi dicitus est ei ex semine David secundum carnem. Notandum autem de humanitatis essentia hoc esse dictum in qua ipse fidelis fuit Deo Patri, obediens ei usque ad mortem . Nonne fidelis erat Domnia quae agebat, non suae gloriae reputabat, sed Patris? dicens: Pater in me manens, ipse facit opera. Sicut et Moyses, inquit, fidelis erat, vel fuit, in omni domo ejus. Domum Dei hic, populum Dei debemus intelligere plebem scilicet Israeliticam, cui Moyses praepositus est a Deo, de qua domo dicit Isaias: Vinea Sabaoth, domus est Israel. Et iterum hortando: Domus Jacob, venite ambulemus in lumine Domini. In qua domo Moyses fidelis fuit, id est devotus et bonae voluntatis, deferens
Abbreviated transcription (Latin):
angłos apprehendit: sed sem̃
abrahae apprehendit: qquod
suꝑius dixerat pueros cõmunicasse
carni & sanguinq & quici xp̃s¬
participauerit eis : exequitur am¬
plius hunc sensũ. uolens ostendere
unde participaret eis. & dicit nus¬
quã id ÷ nullo loco neq incaelo
neq interra angłicã creaturam
as sumpsit: sed corpus humanum
desemine abrahae assũpsit: Quib
uerbis ftuet illis blandiendo:
qđ semen illorũ assũpserit quia
ergo homo redimendus erat mor

Expanded text:
angelos apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit. Quod superius dixerat, pueros communicasse carni et sanguini, et quia Chrisparticipaverit eis, exsequitur amplius hunc sensum, volens ostendere unde participaret eis, et dicit: Nusquam, id est in nullo loco, neque in coelo, neque in terra angelicam creaturam assumpsit, sed corpus humanum de semine Abrahae assumpsit. Quibus verbis favet illis blandiendo, quod semen illorum assumpserit. Quia ergo homo redimendus erat mor
Abbreviated transcription (Latin):
tus est: ut presenis  id ÷
illũ qui uxorem patris accepit.
iã iudicciui quasi presens corpore
uice illius cuius legatione fun¬
or. Congregatis uob et meo sp̃ũ.

Expanded text:
tus est, ut praesens, id est, illum qui uxorem patris accepit, jam judicavi quasi praesens sim corpore.ti, id est vice illius cujus legatione fungor, congregatis vobis et meo Sp
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis ideo ta¬
la loquuor sperans uos mihi oboedi¬
ertes esse: suꝑ habundo gaudio inom¬
ni tribulatione nrã. ideo audiens cor¬
rationẽ urãm et bonã conuersatio¬
ne at sũ gaudio repletus: ut licets
in cariere et inuinculis tenerer constric¬
tus. nihil doloris sentirẽ:¬

Expanded text:
subaudis ideo talia loquor, sperans vos mihi obedientes esse: superabundo gaudio in omni tribulatione nostra, id est, audiens correctionem vestram et bonam conversationem, ita sum gaudio repletus, ut licet in carcere et vinculis tenerer constrictus, nihil doloris sentire
Abbreviated transcription (Latin):
łgote fruar in dño: fraie
cũ delectatione uti & possidecu
Unde dr̃ in lege ui non fecerilqus
tibi p̃cepta sunt : generabi suo
et nonfrueris illis hoc est cundeꝰ¬
gione nonuidebis illos: qm̃ captuu
aone tuaꝓ¬
p silium meũ honesimũ ł int̃num
suore & affectũ dilectionis mene
sidens in obedientia seripsi tibi
sens qm̃ & super id quod dico
faeies ÷ qui p̃sumit deillo quem
ogaturus est ⁊ pscm quo dam modo
ndumptionẽ p̃iudicat: ne ei negare
iat quod rogatur
itaudiens eum ad se uenturlm
qua ubicumq apłs erat multitudo
adeum confluebat. necesse erat
it magnã domũ haber&. que remota
sset acirco. atheatro. & aspectaculo.
ublasciui discurrentes. turpia quae
ose tabantur::I
Salutat te epafras
concaptiuus m̃ł in xp̃o ihũ Ist

Expanded text:
te fruar in Domino. Frui est cum delectatione uti et possidere, unde dicitur in lege: Si non feceris quae tibi percepta sunt, generabis filios, et non frueris illis, hoc est cum delectatione non videbis illos: quoniam captivi tione tua filium meum Onesimum, vel internum amorem et affectum dilectionis meae. Confidens in obedientia tua scripsi tibi: sciens quoniam et super id quod dico, facies. Qui praesumit de illo quem rogaturus est, ipsa quodam modo praesumptione praedicat, ne ei negare liceat quod rogatur.ut audiens eum ad se venturum quia ubicunque Apostolus erat, multitudo ad eum confluebat, necesse erat ut magnam domum haberet, et quae remota esset a circo, a theatro et a spectaculo, ubi lascivi discurrentes, turpia quaeque sectabantur. Salutat te Epaphras concaptivus meus in Christ
Abbreviated transcription (Latin):
est iudicium acciꝑe ettũ apud
scõs id÷ fideles: quidã corinthi¬
orũ credenitiũ sed non recte
uiuentiũ. habentes accusatio¬
nem et iuditiũ aduersus aliquẽ
frẽm fidelem: ibcit ad uidi¬
ces paganos et infideles: ut
illorũ iudicio dc̃ipnaret᷑. et
diuidiciretur ille contraquẽ
uerticit᷑ illũ diiudicaret.: Qui
iudices: iniqui appellcint᷑. ł qui
alieni eranit adõ. ł etiã quia le¬
ges diuinas hominib concessas.
frequedt̃ accipientes munera
cũ adulatione aut sꝑnebant: Aut
falsa int̾pretatione auctoritatẽ
illarũ legum idolis suis deputti¬
berit dicentes q Sic etsic dicit ille
deus meus. inlege quã nobis suis
cultorib tradidit : Qua ꝓpt̃ quici
corinthu hoc ftciebant: redair
tenis fideles causa iudicii. iret
ad infideles iudicari fratrem
suũ ab illis.
An nescitis qm̃ scĩ
de hoc mundo iudicabuN
id÷ nescitis quia scĩ & matores hu¬
uis mundi iudicabunit. exẽ¬
plo fidei suce etcõparatione
melioris facti. non potestate si¬

Expanded text:
ium accipere, et non apud sanctos, id est fideles? Quidam Corinthiorum credentium, sed non recte viventium, habentes accusationem et judicium adversus aliquem fratrem fidelem, ibant ad judices paganos et infideles, ut illorum judicio damnaretur et judicaretur ille contra quemveraciter illum dijudicarent. Qui judices iniqui appellantur: vel quia alieni erant a Deo, vel etiam quia leges divinas hominibus concessas, frequenter accipientes munera cum adulatione, aut spernebant aut falsa interpretatione auctoritatem illarum legum idolis suis deputabant dicentes: sic et sic dicit ille Deus meus in lege, quam nobis suis cultoribus tradidit. Quapropter, quia Corinthii hoc faciebant, redargtens fideles, causa judicii iret ad infideles judicari fratrem suum ab illis. An nescitis quoniam sancti de hoc mundo judicabunt, id est, nescitis quod sancti amatores hujus mundi judicabunt ex exemplo fidei suae, et comparatione melioris facti, non potestate si
Abbreviated transcription (Latin):
mortuorũ : & iudici ae terni
debemus rursũ iccere. ut iterum
instruamini defide generalis re¬
surrectionis. & iudicu aeterni
quod dabitur iustis pariterq
in iustis. qucisi iam nonsitis dehis
instructii Nottindũq ad onũa
sẽꝑ sub audiendũ esse Nonrursũ¬
fticiemus siquidẽ ꝑmiserit
cemuszdehis om̃ib quȩ enumera¬
uimus plenis sime docebimus
uos: ut non sit iterũ necesse e
toto & acapite ponere funda¬
mentum : Neuero ullatenus
qui scđm ueltertium esti mar&
post pecoatt fieri baptis ma
etiũ donũ cueleste hoc ÷
remissionẽ peccatorũ ꝑceperunT
inbaptis mate. siue communiec¬
uerunt corpori & sanguina dñi

Expanded text:
mortuorum, et judicii aeterni. debetis rursus jacere, ut iterum instruamini de fide generalis resurrectionis et judicii aeterni, quod dabitur justis, pariterque injustis: quasi jam non sitis de istis instructi. Notandumque ad omnia semper subaudiendum esse, non rursufaciemus, si quidem permiseritcemus, et de his omnibus quae enumeravimus plenissime docebimus vos, ut non sit iterum necesse ex toto et a capite ponere fundamentum. Ne vero ullatenus quis secundum vel tertium aestimaret post peccata fieri baptisma,etiam donum coeleste. Hoc est remissionem perceperunt in baptismate, sive communicaverunt corpori et sanguini Domini p
Abbreviated transcription (Latin):
tur adõ: Sed apłs ñcurans dȩ ꝓprieta¬
te uerborum: uidetur in hoc loco docibi¬
lẽ posuisse ꝓdocilem. quia ep̃s docilis
deb&. ẽẽ. to ÷ alios deb& docere
Cũ modestia corripientẽ eod. qui resis¬
tunt ueritati: neforte det illisdĩ
penitenciam
sub audis de
pristinis erroribus & peccatis. ad coͣ¬
noscendam ueritatẽ:
Hic sermo
qđ dicit neforte. ł sicut quidam co¬
dices habent nequando det illisds̃
penitenciã: ꝓsiforte ponebatur an¬
tiquitus. sed modo musitatus habetur
Corripientẽ inquit eos cũ modestia:
siforte det illis penitenciã ds̃.
resipiscant adiaboli laqueis.
Nã resipiscere: quasi resapere est:
A quo id est adiaboloe
tenentur : adipsius diaiboliuo
luntatem ꝑagendam: In nouis
to ÷ inultima
aetate: erunt homines seipsos
Seipsum amat. qui sibun& ipsi plac&:
qui desideria & uoluntates ꝓprias
impl& ñdei. nec potest dicere cum
beato pecro ueracit̃. tuscis quia amo

Expanded text:
tur a Deo. Sed Apostolus non curans de proprietatur a Deo. Sed Apostolus non curans de proprietate verborum, videtur in hoc loco docibilem posuisse pro docili: quia episcopus docilis debet esse, id est alios debet docere. Cum modestia corripientem eos qui resistunt veritati, ne forte det illis Deus poenitentiam, subaudis de pristinis erroribus et peccatis, ad agnoscendam veritatem. Hic sermo quo dicit ne forte, vel sicut quidam codices habent, ne quando det illis Deus poenitentiam, pro si forte ponebatur antiquitus, sed modo inusitatus habetur. Corripientem, inquit, eos cum modestia, si forte det illis Deus poenitentiam. Et resipiscant a diaboli laqueis, Nam resipiscere est quasi resapere. A quo, id est a diabolo, tenentur ad ipsius diaboli luntatem peragendam. CAPUT est in ultima aetate, erunt homines seipsos Seipsum amat qui sibimetipsi placet, qui desideria et voluntates proprias implet, non Dei: nec potest dicere cum Petro veraciter: Tu scis quia amo
Abbreviated transcription (Latin):
in occidentẽ. ameridie usq ad septẽ¬
trionem ꝓtenditur. inqua sunt ua¬
&̾ electi Sunt lignea & fictilia: reꝓbi:
Peraurũ. intelliguntur illi quis piritalẽ
sensum habent: Per argentum: mino¬
ris dignitatis. qui habent eloquiũ
& sermonem: Istisunt in honorẽ: quia
erit uas in honorẽ : Iuuenilia
autem desideria.
io ÷ adulterium. inmundiciã. luxu¬
riam. furtũ. rapinã. uenationem.
ut recte uiuas: Acsi dicer&: In locũ
iuueniliũ desideriorum inserere
istas uirtutes:
Stultas autem
hereticorum atq gentiliũ.
&sine disciplina io ÷ sine
ali qua utilitate¬
tate deuita : quia
generant. lites: Litis uero.
generat odiũ: Seruum dñi
oport& docibilem
esse: Quantũ ad ꝓpri¬
etatem uerborum ꝑtin&: Hoc distat
inter docilem & docibilẽ : qđ docilis ÷ qui
alios potest docere: Docibilis: qui facile
pocest doceri: Uinde dicitur. Et eruint
om̃s docibiles dõ: it ÷ facile docebun¬

Expanded text:
ad occidentem, a meridie usque ad septenad occidentem, a meridie usque ad septentrionem protendatur. In qua sunt vaecti: sunt lignea et fictilia, reprobi. Per aurum intelliguntur illi qui spiritalem sensum habent, per argentum minoris dignitatis qui habent eloquium et sermonem. Isti sunt in honorem, quia erit vas in honorem. Juvenilia autem desideria, id est adulterium, immunditiam, luxuriam, furtum, rapinam, venationem, ut recte vivas: ac si diceret: In locum juvenilium desideriorum insere istas virtutes. Stultas autemhaereticorum atque gentilium, et sine disciplina, id aliqua utilitate, devita, quia generant lites, lites vero generant odium. Servum autem Domini oportet docibilem esse. Quantum ad proprietatem verborum pertinet, hoc distat inter docilem et docibilem, quia docilis est qui alios potest docere: docibilis qui facile potest doceri; unde dicitur: Erunt omnes docibiles Deo , id est facile docebun
Abbreviated transcription (Latin):
nouit dñs quisunt eius:
Ita est inpressio sigilli. quia nouit. ioelt
legit dñs illos qui adeiꝰ hereditatem
ꝑtinent: & hoc est signaculũ fiđi. quia
illis recedentib afide.:illi qui electi st̃
uullomodo possunt seduci: Naem
i noscere dieligere est : Et si ita est
oist si dñs eligit illos qui sunt eius.
dscedit ab iniquitate. id ÷ ab iniquis
hominibus. & sinonual& corpore.
sltem mente : uł &iam abom̃i
iniquitate & errore recedat omĩs
edectus. qui nominat nom̃ dnĩ sicut
nominandũ est. corde uidelic&.
ore. & opere: Inmagna autẽ domo.¬
ñsolum sunt uasa aurea
& argenteac
sed &̃ lig
fictilia :¬
uantum ad litteram attin&: in
nagna domo regis aut alicuius
hominis magnae potencie. sunt
isa aurea &argentea in honorẽ:
inquibus ipse cõmedit & potat:
dunt lignea & fictilia in contumeliã:
ubi coquuntur carnes. & defercur
aliquid: Alciori aut̃ sensu. ista mag¬
nadomus scã aeccłia est: quȩ tantae
magnitudinis est. ut ab oriente usq

Expanded text:
us. Ista est impressio sigilli, quia novit, id est elegit Dominus illos qui ad ejus haereditatem pertinent. Et hoc est signaculum fidei, quia aliis recedentibus a fide, illi qui electi sunt, nullo modo possunt seduci. Nam Dei cognoscere, eligere est. Et si ita est, id est si Dominus eligit illos qui sunt ejus, discedat ab iniquitate, id est ab hominibus iniquis, et si non valet corpore, saltem mente. Vel etiam ab omni iniquitate et errore recedat omnis electus qui nominat nomen Domini, sicut nominandum est, corde videlicet, ore et opere. In magna autem domn solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia. Quantum ad litteram attinet: in magna domo regis, aut alicujus hominis magni sunt vasa aurea et argentea in honorem in quibus ipse comedit et potat: sunt lignea et fictilia in contumeliam ubi concoquuntur carnes et defertur aliquid. Altiori autem sensu, ista magna domus sancta Ecclesia est, quae tantae magnitudinis est ut ab oriente usque
Abbreviated transcription (Latin):
& contra ueritatẽ. ñ curantes nisi
tantum modo ut uincant Adtamen
si aliquid disputandum est de scriptu¬
ris liuinis int̾ sapientes potius collec¬
tio est habenda cumratione: ꝗconten¬
tio. scum furore:
Sollicite ioest
studiose
cura tem &ipsũ ꝓbabilem
idest ꝓbatum & laudabilem. exibere dõ
operariũ in confusibilem. siue
Profana autem io est in reli.¬
giosa & ueritati contraria.
lo quia quȩ nullam utilitatẽ habent:
deuita & fuge
adimpietatẽ. & multum p̃ualent ad in¬
religiositatẽ uani loquia
& sermoeorũ
idest sermo beretichorũ ut cancer
serpit Sicut morbus qui appellat᷑
cancer quando nascitur inm̃bro
hominis totũ menbrũ occupat. &
plerumq totii corpus mortificat :
qu a magis & magis ferpit io est
crescit carnemq comedit : Ita
sermo heretichorum uitale animȩ
& ipsam animct̃ suo errore: & sicut
cancer serpit. idest decrescit de
menbro inmenbrum : ita error
croscit. de uno transeundo inplu¬

Expanded text:
et contra veritatem, non curantes nisi et contra veritatem, non curantes nisi tantummodo ut vindicant. Attamen si aliquid disputandum est de Scripturis divinis, inter sapientes potius collatio est habenda cum ratione, quam contentio cum furore. Sollicite, id est studiose, cura teipsum probabilem, id est probatum et laudabilem, exhibere Deo operarium inconfusibilem, sive Profana autem, id est irreligt veritati contraria, et vaniloquia quae nullam utilitatem habent, dt multum praevalent ad irreligiositatem vaniloquia, et sermo eorum, id est sermo haereticorum ut cancer serpit. Sicut morbus qui appellatur cancer, quando nascitur in membro hominis, totum membrum occupat, et plerumque totum corpus mortificat, quia magis ac magis servit, id est crescit, carnemque comedit, ita sermo haereticorum vitam animae  ipsam animam suo errore: et sicut cancer serpit, id est crescit de membro in membrum, ita error crescit de uno transeundo in plu
Abbreviated transcription (Latin):
s id est ꝓpt̃ illos quielecti &
sdestinati sunt:
ut salutẽ consequant᷑:
ãsicut mortui sumus & con¬
in uemus: ito est si morimur peccatil
inbaptismate sicut xp̃c mortuus ÷
carne sine peccato: uiuemus utique
cum illo in aet̾nauita . si inbonis¬
subaudis tribulationes & passiones ꝓ
xp̃o in hoc scło. sicut ipse sustinuit
nus cum illo.
inaeterna beatitudine: Si nega ue
subaudis illum coram hominib.
negauerit me coram hominib nega¬
&iam si adheremꝰ illi ñcrescit. neq si
recesserimus decresc&: quia idẽ semꝑ
to ÷ negare ipsũ non
testificans coram det.
io ÷ testẽ dm̃ in uocans: Noli
uerbis contendere
sub audis neq cũ gentibus. neq cũ
udeis: Adnihiliꝰ utile est
contendere.:
usi ad
subuersionem
siue ad
eptionẽ a udientium:
Sepe dũ contendunt homines de
questionibus scripturarũ. maxi¬
me illi qui sapientes uidentur
eẽ. detipiunt corda auditorum
simplicium. quia plerũq. talia
ꝑferunt quae contra salutẽ sunt

Expanded text:
 id est propter illos qui electi et praedestinati sunt ut salutem consequantur. Nam si commortui sumus, et convivemus, id est si morimur peccatis in baptismate, sicut Christus mortuus est carne sine peccato, vivemus utique cum illo vita aeternasubaudis tribulationes et passiones pro Christo in hoc saeculo, sicut ipse sustinuit us cum illo in aeterna beatitudine; si negaverimus, subaudis illum coram hominibus,negaverit me coram hominibus, negaetiam si adhaeremus illi non crescit, neque recesserimus decrescit, quia semper . Negare seipsum non testificans coram Deo, id est testem Deum invocans. Noli verbis contendere, subaudis neque cum gentibus neque cum Judaeis; ad nihil enim utile est contendere, nisi ad subversionem sive ad deceptionem audientium. aepe dum contendunt homines de quaestionibus Scripturarum, maxime illi qui sapientes videntur esse decipiunt corda auditorum simplicium, quia plerumque talia proferunt quae contra salutem sunt