comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spes ꝑtiñe nõ u̾itetur qbo ip̃ale¬
⁊gepena sp̃alit̃ atclita est. uec am¬
bigitur in cetõ ołire ꝑ sr̃em ge¬
eri dengare nec sa ne insile ẽ
delictũ nnũ ead legenarus ei¬
matõibꝰ cobrceri

Expanded text:
pertinere non videtur, quibus ipsa lege poena specialiter addita est. nec ambigitur in cetero omni iure speciem generi derogare, nec sane verisimile est delictum unum eadem lege variis aestimationibus coerceri
Abbreviated transcription (Latin):
tisse intͣtempͥus dimissorias in
ip̃m ꝯtestẽtͤuina iistãtiã peten¬
tis dimissorie ꝯstõnes desider¬
anti eqũ ẽ igit̾ si ꝑ eũ scet̾it qui
debeat dare litꝑ̾as quominus

Expanded text:
tisse intra tempus dimissorias insipsum contestetur: nam instantiam petentis dimissorias constitutiones desiderant. aequum est igitur, si per eum steterit, qui debebat dare litteras, quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
D.lrcͦm mobiler apd̾ te de¬
poĩtam aut ex comodato tibi
tim amisiae me possõm. uel
ignorantẽ rensum  cuirs  ei
forsitan illa racio est qd̾ rtre
mobliũ neglecta. atq omis¬
sa custcͣdia qmͣiuis eas nemo
alius inuasit uet̾is possõms
dampnũ afferre cõsueuit. id
ꝙnerua alius libris deusuta¬
sessõm tam dui uetem fieri ꝙ̃¬
ras quoꝙ res possuumus possid¬
ere. ¶ Igitur earum quidem

Expanded text:
rem mobilem, apud te depositam aut ex commodato tibi,tim amis‹is›se me possessionem uel ignorantem responsum est. cuius rei forsitan illa ratio est, quod rerum mobilium neglecta atque omissa custodia, quamuis eas nemo alius inuaserit, ueteris possessionis damnum adferre consueuit: idque Nerua filius libris de usucasessionem tamdiu ueterem fieri, quras quoque res possumus possidere. igitur earum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sũ ad miria sũ ad honores appli
ad honores nõ eẽ admitẽdos iepto
ad benidiũ nifinũ legatũ cecili¬
e decłatur.

Expanded text:
qu‹a› ad munera siue honores applicad honores non esse admittendos rescripto ad Uenidium Rufum legatum Ciliciae declaratur.
Abbreviated transcription (Latin):
a̾ccepit. ¶ Piane si creclitor n¬
uda conuencõne ypothonu
trͣeͣnt usucape debitor ꝑseu̾ẽr¬
auit ¶ Mirem tuam. cum boñ
usu caꝑe. quia nõ inelłrquis
sue rei pignus conͣtrare. ¶At si
nuda ꝯuentõne pignus contcͣ¬
tum fuit ĩlichomimꝰ usucapiã

Expanded text:
accepit. plane si creditor nuda conuentione hypothecam contraxerit, usucapere debitor perseuerabit. Si rem tuam, cum bona usucapere, quia non intellegitur quis suae rei pignus contrahere. at si nuda conuentione pignus contractum fuerit, nihilo minus usucapia
Abbreviated transcription (Latin):
tabulanũ tuũ. ⁊ ego rescribẽdi
cã litteras tibi emisero sul at
tãbulano tuo tradidro tua esfi¬
cient᷑. Item accidet imlris hus
quas tue dũ taxat ei grã mise¬
no. uluti si pecieris ame ut te a¬
licui ꝯmẽdarẽ. ⁊ eas ꝯmdatici¬
as tibimisero luteras ¶Si qua¬
insula in fliũe nata ꝓpria tua
est nichinea publiti est. ait la¬
beo paulus imo ẽ ineo genere
de ea insula que nõ ipĩ alueo
alius coħret. s uirgultis aut a¬
lia qual leui mat̾ia ita sustiẽ¬
tur in am̃ĩe. ut solił eius nõ tã¬
gat. atq ip̃a mouet᷑. h eĩ ꝓpem¬
odũ publica atꝙ ip̃ius flũs
ẽinsula ¶ Paul. si insula in
fli̾enata tua fu̾it. deiude int̃
eam insulam ꝯtͣriam np̃am a¬
lia insula nata fu̾it mẽsura
eius noiẽ erit instituenda. a¬

Expanded text:
tabellarium tuum et ego rescribendi causa litteras tibi misero, simul atque tabellario tuo tradidero, tuae fient. idem accidet in his litteris, quas tuae dumtaxat rei gratia misero, ueluti si petieris a me, uti te alicui commendarem, et eas commendaticias tibi misero litteras. Si qusula in flumine propria tua est, nihil in ea publici est. Paulus: immo in eo genere de ea insula, quae non ipsi alueo fluminis cohaeret, sed uirgultis aut alia qualibet leui materia ita sustinetur in flumine, ut solum eius non tangat, atque ipsa mouetur: haec enim propemodum publica atque ipsiusest insula. Paulus: si insula in flumine nata tua fuerit, deinde inter eam insulam et contrariam ripam alia insula nata fuerit, mensura eo nomine erit instruenda a
Abbreviated transcription (Latin):
fe̾ndo. uł de sepulcro hedificando
Chominũ cã ꝯpetunt. uł ad publi¬
cam utilitatem ꝑtinẽtia. uł sui ui¬
ris tuendi c̾a. uł officii tuendi cã.
uł rei familianis cã. ¶ Publice u.¬
cilitatis cã ꝯpetit int̾icrum. ut.
ma publica uti liceat.⁊ fiumine
publico.⁊ ne quid fiat in ua pu¬
blica. ¶ Iuris sui tuendi cã. de li¬
bis exibendis. Item de lib̾to exi¬
bendo. ¶Officii cã de homine li¬
bero exibendo. ¶ Reliqua uo¬
interdicta. rei familiaris cã dan¬
tur. ¶Qdam int̾dca r̃ei ꝑsecu¬
tõem ꝯtinẽt. ułun de itin̾e̾ actu¬
q prmato. Nam ꝓprietatis cã¬
int̾licta q̃ de locis sacris. uł de re¬
ligiosis ꝓponũntur. uł ita ꝓp̾eta¬
tis cam ꝯtinẽt. ¶ Item illa de li¬
bis exibendis q̃ uins tuendi cã
diximꝰ ꝯpetereut no sic mirĩl.
si qͣ int̾dc̃a ad rem familiarẽ ꝑti¬
nent. ⁊ ꝓprieratis non possõnis c̃a
hut. ¶ Hec aũt int̾dicta que ad
rem familiarem spͤtant. autadi¬

Expanded text:
edificando. hominum causa competunt uel ad publicam utilitatem pertinentia uel sui iuris tuendi causa uel officii tuendi causa uel rei familiaris. publicae utilitatis causa competit interdictum 'ut uia publica uti liceat' et 'flumine publico' et 'ne quid fiat in uia publica': iuris sui tuendi causa de liberis exhibendis, item de liberto exhibendo: officii causa de homine libero exhibendo: reliqua interdicta rei familiaris causa dantur.Quaedam interdicta rei persecutionem continent, ueluti de itinere actuque priuato: nam interdicta, quae de locis sacris et de religiosis proponuntur, ueluti proprietatis causam continent, item illa de liberis exhibendis, quae iuris tuendi causa diximus competere, ut non sit mirum, si, quae interdicta ad rem familiarem pertinent, proprietatis, non possessionis causam habeant.Haec autem interdicta, quae ad rem familiarem spectant, aut a
Abbreviated transcription (Latin):
mubrica. un ui. aliqua n sb hõe
titulo int̾clicra sunt. ¶ Retiñ¬
deq possõnis sunt int̾clicta. uti
possidetis. ¶Sũt int̾clicra ut
diximꝰ. duplicia tam recuꝑan¬
de ꝙͣ adipiscende possõnis.¬
rõ hetur fructuum. ex quo edcã
ex his de eo ꝙ ad eum cum quo
agitur ꝑuenit. post. annũ iudi¬
ttum dandum sab̾ .R.
lia sunt. que obdelictum eoru
quos inpotestate hmĩs dantur.
¶Oeluti cum i deietunt. aut
ui. aut clam. opꝯ fec̾unt. S offõ
iudicis ꝯtinetur: ut dnm sua
impensa opꝰ restituentẽ absol¬
uat. pacĩam tolłndo oꝑi p̾stan¬
tem. noxe ded̾e iuibeat. ⁊ absol¬
u̾at. si no ded̾it qntum impense
intollendo oꝑe erogatum sit tã¬

Expanded text:
rubrica unde ui: aliqua enim sub hoc titulo interdicta sunt. retinendae possessionis sunt interdicta uti possidetis. sunt interdicta, ut diximus, duplicia tam reciperandae quam apiscendae posseso habetur fructuum, ex quo edita ex his deo eo, quod ad eum cum quo agitur peruenit, post annum iudicium dandum Sabinus rlia ea sunt, quae ob delictum eorum, quos in potestate habemus, dantur, ueluti cum ui deiecerunt aut ui aut clam opus fecerunt. sed officio iudicis continetur, ut dominum sua inpensa opus restituentem absoluat: patientiam tollendo operi praestantem noxae dedere iubeat et absoluat, si non dedat, quantum impensae in tollendo opere erogatum sit, ta
Abbreviated transcription (Latin):
duplicia sunt. q̃dim sim̾plicia. Uu¬
plicia dñr. uc unpossiggtis. Sĩ pli¬
cia sunt ea. ułuti exibĩtoria. ⁊ resti¬
tutoria. ¶It. ꝓhibitoria de arbori¬
ln cedendis. ⁊ de itin̾e accuq. ¶ In¬
diuim iuris. ut de religione. sic̾ ẽ

Expanded text:
duplicia sunt, quaedam simplicia. duplicia dicuntur, ut uti possidetis, simplicia sunt ea, ueluti exhibitoria et restitutoria, item prohibitoria de arboribus caedendis et de itinere actuque.Indiuini iuris aut de
Abbreviated transcription (Latin):
auc dehis que sunt alicuiꝰ. aut¬
de his q̃ nlłiꝰ sunt. Que sunt nł¬
liꝯ hec sunt. libe̾ ꝑsone. de quibꝰ ex¬
ibendis. ⁊ declucendis int̾clc̃a ꝯpe¬
ca aut singłor.¶Publica de¬
locis publicis. de mus. deq flumuĩ¬
quoꝵ bonoꝵ. aut ad singłas res.
ut ẽ int̾clc̾m utipossidetis de itine
accuq. ¶ Int̾lictoꝵ aut tres¬
spes sunt. ex hibiroria. ꝓhibitoria.
restitutoria Sunt tñ qͥdam unt̾
Idc̃a. ⁊̃ mixta. que ⁊ ꝓhibitoria sũt
⁊ exhibitoria. ¶nt̾dcoꝵ q̃dam

Expanded text:
aut de his, quae sunt alicuide his, quae nullius sunt. quae sunt nullius, haec sunt: liberae personae, de quibus exhibendis ducen‹d›is interdicta compeca aut singulorum. publicaocis publicis, de uiis deque fluminibquorum bonorum, aut ad singulas res, ut est interdictum uti possidetis, de itinere actuque. Interdictorum autem trecies sunt, exhibitoria prohibitoria restitutoria: sunt tamen cta et mixta, quae et prohibitoria sunt et exhibitoria. Interd
Abbreviated transcription (Latin):
toe eã datorem ditur licet mela non¬
putabat in fraudatorem eam dã¬
dam. quia nulla acro in eum
ra eẽnt. ¶Si uero quedam di¬
sꝑdidiss. si ulła rõne recuꝑari
possent᷑. nichilominus actõ in

Expanded text:
audatorem datur, licet Mela nonputabat in fraudatorem eam dam, quia nulla actio in eumessent. si uero quaedam disset, si nulla ratione reciperari possent, nihilo minus actio
Abbreviated transcription (Latin):
fundum .s. ⁊ fructus .x. eum ha¬
bere intelligen dum. s unum .i.
fundum centum . sic̃ is quoq
unam rem haberet qui seꝑitim
i nez mela non putabat rafrant¬

Expanded text:
fundum centum et fructus decem bere intellegendum, sed unam, id est fundum centum, sicut is quoque unam rem haberet, qui separatim r, licet Mela non putabat in fra
Abbreviated transcription (Latin):
rerur: pregnans fu̾it posse dici
ꝑtum quoq restitui opte̾. ¶ Fruc¬
tus aũt qui fundo cohesissent. n
satis intellige̾ se labeo. ait. utr̃
dum taxat. qui matun. au er̃
inmatuti fu̾int p̾tor significet᷑.
dus alienaretur. ꝙ ad eum fruc¬
tus q eius atin unã qͣndã rẽ
nis alien at̃oem frucrus sequi.¬
¶ Nec eum qui hyb̾no hu̾it¬
fund̾um centum. ⁊ si sb̾ tp̃re mes¬
⁊sis uindenne ne frucrus eius uẽ¬

Expanded text:
fuerit, posse dici partum quoque restitui oportere.Fructus autem fundo cohaesisse non satis intellegere se Labeo ait, utrum dumtaxat qui maturi an etiam qui inmaturi fuerint, praetor significet: cdus alienaretur, quod ad eum fructusque eius attineret, unam quandam rem eris alienationem fructus sequi: nec eum, qui hiberno hfundum centum, si sub temssis uindemiaeue fructus eius ue
Abbreviated transcription (Latin):
extraneꝰ silie famił noĩe. fraudã¬
di cã dorem ded̾it. tenebr marita
si scierit eq mulier. uec minus.
⁊ p̃̾r si non igñoͣrau̾it ita ut caue¬
at. si ad se dos ꝑuen̾it restituat
eam. ¶Si ꝓcurator ignorantẽ
dño cum scient debitorem eius
fraudandandi cepisse ꝯsilium.
iuissit ẜuo. ab eo acciꝑe hac actõe
sip̃e tenebr non dns.¶Non so¬
lum ã ip̾am rem auenatam res¬
titui o. s ⁊ fructus qui aliena¬
cõnis tp̃r terre coherent. qr inbo¬
nis fraudatioris fu̾nt. ¶ Intẽ
eos qui post incohatum iudiciũ
recepti sint. medioᷤᷤ aut tp̃r recep¬
titurõem non uenire qr in bõis¬

Expanded text:
iliae familiae nomine fraudandi causa dotem dederit, tenebitur maritus, si scierit: aeque mulier: nec minus et pater, si non ignorauerit, ita ut caueat, si ad se dos peruenerit, restitui eam.Si procurator ignorante domino, cum sciret debitorem eius fraudandi cepisse consilium, iussit seruo ab eo accipere, hac actione ipse tenebitur, non dominus.Non solum autem ipsam rem alienatam restitui oportet, sed et fructus, qui alienationis tempore terrae cohaerent, quia in bonis fraudatoris fuerunt, item eos, qui post inchoatum iudicium recepti sint: medio autem temptionem non uenire
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣsferre debet ul pot̾ ad eũ qui
accipit quam apleũ qui tra¬
dit. Si igit᷑ quis clmiũ in fundo
hunt. io tradendo tnͣsfert᷑s non
huit ad eñ qui accipit nicħ tnͣ¬
fert quociens. aut̃ dinũ tñsfer¬
tur ad eũ qui accipit tñsfertũ
quale fuit. apl̾ eũ qui traclidit
Sisuus fuic fundus cũ ẜuituti¬
b tnͣsic silib uti fuit. ⁊ si forte
suitutes debebant᷑ fudo qui

Expanded text:
transferre debet uel potest ad cum qui accipit, quam est apud eum qui tradit. si igitur quis dominium in fundo habuit, id tradendo transfert, si non habuit, ad eum qui accipit nihil transfert. Quotiens autem dominium transfertur, ad eum qui accipit tale transfertur, quale fuit apud eum qui tradit: si seruus fuit fundus, cum seruitutibus transit, si liber, uti fuit: et si forte seruitutes
Abbreviated transcription (Latin):
obligat se debebitq prare quad
dirit. ¶ Siẽgo ⁊ ticius remi e¬
atori traclita sit. puto mͥ quo
quesitum anũ quia placet ꝑ
libram pot̾atez psonam omni¬
um reꝵ possom queri posse et
ꝑ hanc cdnium.

Expanded text:
obligat se debebitque praestare quod dixit. Si ego et Titius rem eatori tradita sit, puto mihi quoque quaesitum dominium, quia placet per liberam personam omnium rerum possessionem quaeri posse et per hanc dominium.
Abbreviated transcription (Latin):
latõm placet finita demũ tutela
ꝯmitti. ⁊ fitenissorib diẽ exin de
nicute cede debe In curatorib alt̾
eͤst s si in eo qui proturatore ne¬
gocia gessit. asd̾ dicend̾ ¶ Itaq is¬
te scipulones si quid quis tucor fu

Expanded text:
lationem placet finita demum tutela committi et fideiussoribus diem exinde incipere cedere. in curatore aliud est: sed et in eo, qui pro tutore negotia gessit, aliud dicendum est. itaque istae stipulationes, s
Abbreviated transcription (Latin):
uo pro tucore negrtia gessit. ꝯue¬
niens ẽ dice̾ statim atq quoq reᷤᷤ
salua nõ eẽ cepiss cõmistti sti᷑pu¬
lom. ¶Sicutor ab hostib captus
sit. iii ꝯmittatur stipło. iideamꝰ¬
⁊ mouet. ⁊ quia finita tͥutela est.
licet recuꝑari spͥe̾tur. ⁊ puto posse
agͥi. ¶ Seneralit̾ sciend ẽ ex qbus
cansis diximus tuceleagi nõ pos¬
se exhusdẽ causis. uec erstipulatu
rem salua fore agi posse dicendũ
est ¶ Si quis curator datus non

Expanded text:
a gessit, conveniens est dicere, statim atque quaeque res salva non esse coepisset, committi stipulationem. Si tutor ab hostibus captus sit, an committatur stipulatio, videamus. movet, quia finita tutela est, licet reciperari speretur: et puto posse agi. Generaliter sciendum est: ex quibus causis diximus tutelae agi non posse, ex isdem causis ne ex stipulatu rem salvam fore agi posse dicendum est. Si quis curator datus non
Abbreviated transcription (Latin):
dĩciũ uelit se excusare. sec aud¬
iendus est semel eĩ agn̾oscendo
iudiciũ renũciat extusatoĩ qd̾ si
post ea iusta causa incidat ut iu
cognou̾at tantisꝑ expectare quã
iudici nouo rem ruisus ad uidic¬
andã ꝯmittͬe

Expanded text:
dicium, uelit se excusare, nec audiendus est: semel enim adgnoscendo iudicium renuntiat excusationi. quod si postea iusta causa incidit, ut iucognouerat tantisper exspectare, quam iudici nouo rem rursum iudicandam committe
Abbreviated transcription (Latin):
scire pͥotint aut ignorare
nõ debũt muliere frustrͣ
inceitedẽ. ¶uic silis. ⁊ il¬
la questio inderi pot̃ obeta¬
tem si restituat nõ integr̃
unus fideuissor an alter
honus obligõnis in integr̃
re̾ciꝑe debeat. set ita temu¬
honus alt̾i totũ irrogand
ẽ. si postea minor inteitesse
rit pꝑ iͣnc̾tũ etatis ac restitu¬
tõĩs ꝙ si dolo credicoris in¬
ductus sic minorͤ ut fideui¬
beat. nõ magis creditori su¬
ccͣrenderit adu̾sus ^fitem¬
ssorem. quã si fcã nouacõne
tutũuento minore desidra

Expanded text:
it aut ignorare non debuerit mulierem frustra intercedere. Huic similis et illa quaestio uideri potest, ob aetatem si restituatur in integrum unus fideiussor, an alter onus obligationis integrum excipere debeat. sed ita demum alteri totum irrogandum est, si postea minor intercessit, propter incertum aetatis ac restitutionis. quod si dolo creditoris inductus sit minor, ut fideiubeat, non magis creditori succurrendum erit aduersus confideiussorem, quam si facta nouatione circumuento minore desidera
Abbreviated transcription (Latin):
bitori irrogata ẽ nõ posse pro
eo fideuissore accipi. scribit
iulianus. qiͣtota obligõ tͣc
eum extincta sit ¶ł filius ĩ
causa petuliari ita fidenisso¬
rem acceꝑit qnͣtã peciũam

Expanded text:
io irrogata est, non posse pro eo fideiussorem accipi scribit Iulianus, quasi tota obligatio contra eum extincta sit. Si filius in causa peculiari ita fideiussorem acceperit: 'quantam pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ acquiritur qnͣtũ racio
iͣuris ꝑmuctit/ nam et cum
ẜuus idem ita stipuletur
qnͣtam petiũam tibi intra
ulũ diem dedero tm̃ dare
spondes inpendenti est qs
onem. si eĩ ex re fructuaru¬

Expanded text:
 adquiritur, quantum ratio iuris permittit. nam et cum idem servus ita stipuletur: "quantam pecuniam tibi intra illum diem dedero, tantam dari spondes?" in pendenti est, quis onem: si enim ex re fructuari
Abbreviated transcription (Latin):
auidetur nich fumissima
rõne sbuira nam si in annõ
incertũ est fructus inque
diem duraturus sit singni¬
orum ãnoꝵ in mitõ cuius
anni petula fruttuario qnͣ¬

Expanded text:
videtur firmissima ratione subnixa: nam si in annos incertum est, fructus in quem diem duraturus sit, singulorum annorum initio cuiusque anni pecunia fructuario q
Abbreviated transcription (Latin):
torie sb̃iciend cui cauend sit. cuui
nõ tetm neq ei qui in meo deam¬
bulet. neq ei qui in meo lauet ubͤ
in mea tabua diu̾tat. caũi debet
uĩtinus plane inquilinis corũ:
⁊inquilinoꝵ nroribo cauend esse
ait labeo. It̃is qui cũ hus morent᷑
¶De illo querit᷑ an inquilus
it inquilins nõ eẽ cauend aut
eĩ ab initio uiciosas edes xluxetũt
Thant qd sibi inputẽt. aut in ui
fecto ei postea cauend nõ erit. qr
rem illicitã ad̾inisit ãlias aut̃ si¬
in monum̃to edificiũ noceat in
quo nicħ sit qd inputari possit᷑

Expanded text:
aetoriae subiciendum, cui cauendum sit, cui non. Ceterum neque ei qui in meo deambulet neque ei qui in meo lauet uel in mea taberna deuertat, caueri debet. Uicinis plane inquilinisque eorum et inquilinorum uxoribus cauendum esse ait Labeo, item his qui cum his morentur. De illo quaeritur, an inquilinis ait inquilinis non esse cauendum: aut enim ab initio uitiosas aedes conduxerunt et habent quod sibi imputent, aut in uitfecto ei postea cauendum non erit, quia rem illicitam admisit: alias autem si monumento aedificium noceat, in quo nihil sit, q
Abbreviated transcription (Latin):
magis repromuttat quã satisdet.
suo eĩ noie id fecitis iie cͥorꝑis doꝰ
sũ is qui ius ht. ut puca ẜuitutẽ
de dampno infecto caueat. puco
eũ reꝓmitte debere nõ sat̾dare ꝙͣ¬

Expanded text:
magis repromittat quam satisdet: suo enim nomine id facit. Siue corporis dominus siue is qui ius habet ut puta seruitutem de damno infecto caueat, puto eum repromittere debere, non satisdare, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tndicedato nictus pot̃ proucca¬
reEñ pcubaator cesaris quiꝑtib
presidis nõ fũgebatur inlicepri¬
uatoꝵ ius dandi iudicos nõ ha¬
bniss frnstra prouccatũ ab eaꝰ
snia ꝯstitit que nõ tenebat.
teboĩs que ꝑ ipͣm pot̾ant acciri

Expanded text:
ce dato victus potest provocare. Cum procurator Caesaris, qui partibus praesidis non fungebatur, in lite privatorum ius dandi iudicis non habuisset, frustra provocatum ab ea sententia constitit, quae non tenebat. de bonis, quae per ipsum poterant adquiri
Abbreviated transcription (Latin):
bũit Set si in tnͣcactoẽ ietͣidit. ĩ¬
dulgend̃ est ¶ Eranctoratus co
noie nõ utiq infamis erit uet ꝓ¬
uibendus lite finita milicie eur¬
scem ortins sedare alioqu. et
seͥ relĩqłiat litẽ. ul tnͣsigat ret̾iẽ¬
dus ẽ ¶Quod post deftõm ĩ ali¬
ammilitiã nomẽ doderũt lcͣgi
delictũ est decͣcͣtãre munus mili¬
olĩ nõ iendebãt. sutͣ plitores li¬
bertatis in ẜuitutẽ redigebãt᷑

Expanded text:
sed si in transactione reccidit, indulgendum est. exauctoratus eo nomine non utique infamis erit nec prohibendus lite finita militiae eiusdem ordinis se dare: alioquin et si relinquat litem uel transigat, retinendus est. Qui post desertionem in aliam militiam nomen dederunt legiudelictum est detrectare munus miliolim n‹on› respondebant, ut proditores libertatis in seruitutem re
Abbreviated transcription (Latin):
testone fuit. si se obtulit ex ĩ¬
dulgenciampatoris nr̃lĩm
sulam teportandꝰ est. ¶Quica-
iaturquis: nesam met᷑ui¶ a
barbaris nussos milites ita
restit᷑ui oport̾e̾ adrianus repsit
si probabũt se captos enasisse
nõ tnͣsfugisse/ s ħ licet liquido
ꝯstare nõ possit. argum̃tis tñ
cognoscend est.⁊ si bonus miles
añ extimatus fi̾it ꝓpe ẽ. ut af s¬
firuatõi eius credatur: s em̃a¬
sor. añ uegligẽs sũoꝵ. aũ sigͥnis
añ erͣ tubriiũ agens nõ cłe¬
tefur ei. si post mltũ tpris redit¬
¶ Qui ab hostib captus est
⁊ captũ eñ nõ tnͣsfugisse ꝯsti¬
tit ut net̾anus erit restituẽ
ti oportere. ena  s¬

Expanded text:
desertione fuit, si se optulerit, ex indulgentia imperatoris nostri in insulam deportatus est. Qui capiatur quis, ueniam meretur. A barbaris remissos milites ita restitui oportere Hadrianus resi probabunt se captos euasisse, non transfugisse. sed hoc licet liquido constare non possit, argumentis tamen cognoscendum est. et si bonus miles antea aestimatus fuit, prope est, ut adfirmationi eius credatur: si remansor aut neglegens suorum aut segnis aut extra contubernium agens, non credetur ei.Si post multum temporis redit qui ab hostibus captus est et captum eum, non transfugisse constiterit: ut ueteranus erit restituendti oportere. 6 I
Abbreviated transcription (Latin):
fug̾e appbensus ẽ capite pũitur
Q si exsprouiso dũ iter quis fac
capitur ab hostib inspecto ue
euis prececlentis actu ueĩa eitis
dabitur.et si expleto tr̃̾r m̃iicie
redeat ut uet̾anꝰ resficuet. et
em̾ita accipiet. ¶Miles quiui. n
tello arma am̾isit. ul alienauit
capite pũitur. yuane miliciã
mutat ¶Qui aliena armia sb¬

Expanded text:
fugere, adprehensus est, capite punitur. Sed si ex improuiso, dum iter quis facit, capitur ab hostibus, inspecto uitae eius praecedentis actu uenia ei dabitur, et, si expleto tempore militiae redeat, ut ueteranus restituetur et emerita accipiet. Miles, qui in bello arma amisit uel alienauit, capite punitur: humane militiam mutat. Qui aliena arma s
Abbreviated transcription (Latin):
ros heret᷑. s si ũe  adiebat quis
⁊ dssferat. sũ deprebensꝰ offer¬
at penã tes tõnis eułt.it. noc
incest cui se dsfferat. ul aqͥuo
deprebendatillemus itaq de¬
lictũ emansoris retur.ut er¬
ronis in ẜiis cestõnis het᷑.¬
granius nt ĩfugitiuis exa¬

Expanded text:
at quis et offerat se, siue deprehensus offeratur, poenam desertionis euitat: nec interest, cui se offerat uel a quo deprehendatur. Leuius itaque delictum emansionis habetur, ut erronis in seruis, desertionis grauius, ut in fugitiuis. Exa
Abbreviated transcription (Latin):
plagĩ fc̾m. ul agrassura ab¬
igeitꝰ ul quid sile accesserit.
¶Destor si murtem ueiatur
capite pũm solet alibi appre¬
uensus ex prira deẜtone resti¬
tui pot᷑. Itẽ diffendo eapite:¬

Expanded text:
pla gium factum uel adgressura abigeatus uel quid simile accesserit. Desertor si in urbe inueniatur, capite puniri solet: alibi adprehensus ex prima desertione restitui potest, iterum deserendo capite
Abbreviated transcription (Latin):
pite pĩitui ¶ Sunt᷑ ucriferatõm
aut leuẽ querelã seclitõ mot est.
tuc̃ gradu milicie deicit᷑ acũ iulti
milites in aliqd̾ flagiciũ ꝯspi aẽt
ul si leͬgio deficiat auct᷑ari milicia
solẽt ¶Qui p̾positũ suũ ꝓteg̾e̾ nolu¬
ent. ul cefuent̃ actiso cocapite pui¬
niunt᷑.
Unanus. ui cũ urnio testiculo
natus ẽ. q ueamisit. uure militab
silla i circa memorãtur eohitu fu¬
isse natu. ¶ ad bestias datus si pro¬
fugit. imilicie ᷤ declit quͣq ĩuentuꝰ
capite pũiendꝰ ẽ. Itemq obẜuad̾

Expanded text:
pite punitur: Si intra uociferationem aut leuem querellam seditio mota est, tunc gradu militiae deicitur. Et cum multi milites in aliquod flagitium conspirent uel si legio deficiat, auocari militia sole‹n›t. Qui praepositum suum protegere noluerunt uel deseruerunt, occiso eo capite puniuari. Qui cum uno testiculo natus est quiue amisit, iure militabiSulla et Cotta memorantur eo habitu fuisse naturae. Ad bestias datus si profugit et militiae se dedit, quandoque inuentus capite puniendus est: idemque obseruandum
Abbreviated transcription (Latin):
e.si in pace fustibo cecli iubet. etꝰ
requisituo iueĩs ui a prẽpostea
exibitus in det̾iorẽ militiã dan¬
dus ẽ. qui eĩ se sollicitauit abͥa¬
lio ueĩam nõ meretur. ¶ Eum
q filiũ debilitauit dilectũ ꝑ bel¬
lũ indictũ ut in habil milicie sit
ỹceptũ dmi troiam deportauit
¶Edictũ germanici cesars¬

Expanded text:
si in pace, fustibus caedi iubetur et requisitus iuuenis uel a patre postea exhibitus in deteriorem militiam dandus est: qui enim se sollicitauit ab alio, ueniam non meretur. Eum, qui filium debilitauit dilectu per bellum indicto, ut inhabilis militiae sit, praeceptum diui Traiani deportauit. Edicta Germanici Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
aut in opus metam nõ dabũt᷑.
nec tor ꝙtunemasor ẽ qui diue
uagatus ad castra regreditur
testorẽ. qper prolirũ t p̃t euagatꝰ
reducitur ¶Is qui exploratone
remanet hostib insistẽtibꝰ aut
qui a fossatorecelit. capite piui¬
iendus estiqui stacõis nunuis re¬
lĩquid plusꝙͣ eniasor ẽ. Icaq pro
modo delicti aũ castigat᷑ ant gra

Expanded text:
aut in opus metalli non dabuntur nec torquentur. Emansor est, qui diu uagatus ad castra regreditur. Desertor est, qui per prolixum tempus uagatus reducitur. Is, qui exploratione emanet hostibus insistentibus aut qui a fossato recedit, capite puniendus est. Qui stationis munus relinquit, plus quam emansor est: itaque pro modo delicti
Abbreviated transcription (Latin):
tpris fcã prius copia dͥucecli. nũ
forte casib quibalã tetentus sit̃
ip quos uenia onignus uideat᷑
emito priuat᷑. ¶Si plures simul
primo deẜuerit. deide intͣ certũ
tit̃ reu̾si sint. gradu pulsi ii diu¬
salica diatribuendi sũt s tiron¬
ibꝰꝑtend̾ est qui si itat᷑o ħ adna¬
sent pena ꝯpete̾ti afficiant. ¶s

Expanded text:
temporis, facta prius copia docendi, num forte casibus quibusdam detentus sit, propter quos uenia dignus uideatur. emerito priuatur. Si plures simul primo deseruerint, deinde intra certum tempus reuersi sint, gradu pulsi in diuersa loca distribuendi sunt. sed tironibus parcendum est: qui si iterato hoc admiserint, poena competenti adfi
Abbreviated transcription (Latin):
ex cã ul fuctibo ceditur. ul mutare
miliciã solet nec nõ et siquis uallũ
tnͣscendat. aut ꝑ niurũ castra egr¬
ecliatur. capie pũitur. siuoquis
fossam tñsinit imucia reicit᷑ ¶
seclitõmi aticͣcẽ milicũ citauit. ca¬

Expanded text:
ex causa uel fustibus caeditur uel mutare militiam solet. Nec non et si uallum quis transce‹n›dat aut per murum castra ingrediatur, capite punitur. Si uero quis fossam transiluit, militia reicitur. Qui seditionem atrocem militum concitauit,
Abbreviated transcription (Latin):
pulatus est soli ticio nõ et̃
successorib eius recte soluĩ
sicuti qui legat ticio ⁊ sem¬
pronio nõ aliud intlligitũ
qua una .x. coĩter duobꝰ leg¬
hrs extit̾it in solid tenebr
sue pro ꝑte eodem modo qͦ
ꝯuentũ cohrdib eiu̾s erit.
¶Qui sibi. aut filio suo cu¬
n stipulatur manifeste per
recte soluatur. neq int̾est
sibi aut extͣneo cuilz an sibi
lfilio suo quis stipuletur
¶Quarelmanẽte ĩpotes¬
tate uł enacͥipato auo rec¬

Expanded text:
pulatus est, soli Titio, non etiam successoribus eius recte soluitusicuti qui legat Titio et Sempronio, non aliud intellegitur quam una decem communiter duobus legheres exstiterit, in solidum tenebitur, siue pro parte, eodem modo, quo conuentum coheredibus eius erit. Qui sibi aut filio suo dari stipulatur, manifeste persrecte soluatur: neque interest, sibi aut extraneo cuilibet, an sibi aut filio suo quis stipuletur: quare uel manent‹i› in potestate uel emancipato filio rec
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ꝑsona uł stiplo uires
hat. ul legatum ⁊ puto uen¬
uis qd ⁊ sceuole uideturi
ip̃e marcellus tractat si qui¬
dem adeatur hrlitas omia
ut inhnsitino suo. si uero¬
adita non sit ut in ꝓprio pa¬
tus fu̾it huic euo relictus

Expanded text:
cuius persona uel stipulatio uires habeat uel legatum. et puto uerius, quod et Scaeuolae uidetur et ipse Marcellus tractat, si quidem adeatur hereditas, omnia ut in hereditario seruo, si adita non sit, ut in proptus fuerit huic seruo rel
Abbreviated transcription (Latin):
ntigan edi  tũ sit. neq is. appllas¬
u̾it. ipostea tͣ eũ reptũ sit. an appe¬
uare autt̾is pridẽ sibi ecditis possit
quia qui tut nõ appellaiit. uera
eẽ que scꝑta sũt ꝯseississe indetur
nec audiendꝰ est sidicat euentił
ipti sacri se sustinuisseU p.a

Expanded text:
um sit neque is appellauerit et postea contra eum rescriptum sit, an appellare a litteris pridem sibi editis possit? quia qui tunc non appellauit, uera esse quae scripta sunt consensisse uidetur: nec audiendus est, si dicat euentum rescripti sacri se sustinuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
Deni. ¶Uos reos promi¬
int̾rogau̾o. s si alt̾ dum.¬
tarat rendrit. uerius pu¬
ut ita demũ obligetun si
alt̾ quoq rndrit. ¶Dũo¬
bus aut̃ reis sfitutis quĩ
librum sit stipulatori ul
ab utroq ul ab alt̾o du¬
taxat fideuissorẽ accipere
nõ dubito set si a duobus
reis stipulandi int̾rogatꝰ
rendisset uni se spondere
soli ei tenetur. ¶Duo rei
sine dubio ita ꝯstitui post¬

Expanded text:
Duos reos promiinterrogauero, sed alter dumtaxat responderit, uerius puut ita demum obligetur, si alter quoque responderit.Duobus autem reis constitutis quin liberum sit stipulatori uel ab utroque uel ab altero dumtaxat fideiussorem accipere, non dubito.Sed si a duobus reis stipulandi interrogatus respondisset uni se spondere, ei soli tenetur.Duo rei sine dubio ita constitui poss
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte ꝓpe ripam predia possidẽt¬
¶Quod si exuno lat̾e ꝓrup¬
Sit flunie. ialia ꝑte nouo ri
iste ruius mũet̾em se ꝯuer¬
ali alueo relicto. flume aliaᷤ
aluere ceꝑit. prius prior qdẽ

Expanded text:
parte prope ripam praedia possident.Quod si uno latere perruperit flumen et alia parte nouo riuiste riuus in ueterem se conuerali alueo relicto flumen alias fluere coeperit, prior quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ager qui fuat tesut ee amissa.
ppria forma ⁊ quiauicinũ pre¬
cuutatis ullam ꝑtem in eo a¬
luco ħreset᷑ iuix ÷ ut id optine¬
at. ¶EIliudsane sicuius ag̾
totus mundatus fu̾it. nai
mundacio sp̃em funcli non
ꝯnuitat.⁊ obid cũ retesẜit aqͣ.
palam eiuss ẽe cuius ⁊ fuit¬
¶Eum᷑quis ex aliena ma¬
teria spem aliqua suo noie fe¬
dĩm esse qui fecit. quia quod
stin est antea nllius fu̾at sabi¬
nus icassius magis naturalẽ
rõm effic̾e putant. ut quima¬
t̾ie dominus fu̾it. ide enus quo
q. ex eacł mat̾ia ftm sit domnꝰ
ess quia sine mat̾ia nlla sp̃es ꝙ:
effici possit ueluti si ex auroł
argento. lere uasa aliq̃ feter
armariũ aut sb̾sella feco. uł
exlana tua uestimentu ul
laustiũ aut cõlliriũ pł ex u¬
is aut oluus aut spͣicis tuꝰ
ꝙ si nõ possit reu̾ti uenus ẽẽ
ꝗ nerue ⁊ ꝓcͥulo placuit ut et¬
ceuas ꝯflatum. ad rudem ma¬
sami auri ut argenti ut eris

Expanded text:
ager qui fuerat desiit esse amissa propria forma et, quia uicinum praeinitatis ullam partem in eo alueo habere: sed uix est, ut id optineat.Aliud sane est, si cuius ager totus inundatus fuerit: namque inundatio speciem fundi non mutat et ob id, cum recesserit aqua, palam est eiusdem esse, cuius et fuit.Cum quis ex aliena materia speciem aliquam suo nomine fedominum esse qui fecerit, quia quod factum est, antea nullius fuerat.Sabinus et Cassius magis naturalem rationem efficere putant, ut qui materiae dominus fuerit, idem eius quoque, quod ex eadem materia factum sit, dominus esset, quia sine materia nulla species effici possit: ueluti si ex auro uel argento uel aere uas aliquod fecerarmarium aut subsellia fecero, uel ex lana tua uestimentum, ulastrum aut collyrium, uel ex uuis aut oliuis aut spicis tuis t, si non possit reuerti, uerius esse, quod Neruae et Proculo placuit. ut econflatum ad rudem uri uel argenti uel aeris
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur quod raro acciclit.
occupantis fit. ulliũs eĩ esse
creclitur. In flumĩe nata ꝙ
frequent accilit siquid me
est eoꝵ qui ab utraꝙ parte

Expanded text:
nascitur quod raro accidit occupantis fit: nullius enim esse creditur. in flumine nata quod frequenter accidit, si quidem est eorum, qui ab utraque parte
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ⁊ p̾m flume .i. publicꝰ
iire gencui. Quolsi post a¬
liquoi tempo. ad priore. alu¬
eum reu̾̃sũ fu̾it flumẽ rursꝰ
nonus alueus eoꝵ ẽẽ incip̃
qui ꝓpe riꝑam eius preclia pꝰ¬
sident cuius tñ totũ agru
nonꝰ alueus occupaint licz
adpriore alueũ reu̾sũ fu̾it
flumen nõ tñ is cuiꝰager

Expanded text:
publicus iuris gentium. quod si post aliquod temporis ad priorem alueum reuersum fuerit et flumen, rursus nouus alueus eorum esse incipit, qui prope ripam eius praedia possident. cuius tamen totum agrum nouus alueus occupauerit, licet ad priorem alueum reuersum fuerit flumen, non tamen is, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
hicle ul possõre possidet. s si do¬
lo fetit quomius possiteret
bona eius possidenda ⁊ uend¬
enda sũt. ¶ Duius quor puiꝰ
ĩ psona eius qui hiclititem
possidens copiam sui nõ facie

Expanded text:
possessore possidet: sed si dolo fecit, quo minus possideret, bona eius possidenda et uendenda sunt. Diuus quoque Pius in persona eius, qui hereditatem possidens copiam sui non facie
Abbreviated transcription (Latin):
Dltͦ.¶ nt̾ mortis cã donatõ
⁊ omĩa que mortis cã quis ceꝑit
est earũ ierũ drĩa ñam mortis
cã donatur qd̾ presens presenti
testo suo quis pamphilũ ẜuũ su¬
nich is mich donasse uidebr. ⁊ tm̃
si accepo a ẜuo .x. mortis cã accep

Expanded text:
ter mortis causa donationem et omnia, quae mortis causa quis ceperit, est earum rerum differentia: nam mortis causa donatur quod praesens praesenti testamento quis suo Pamphilum seruum sunihil mihi donasse uidebitur, et tamen, si accepero a seruo decem, mortis causa accep
Abbreviated transcription (Latin):
latus est. aut si legatũ sit ab bos¬
suo eius postea ꝙͣ slle ad hotib¬
stes pueĩt boc hebũt hrtes eiꝰ ixͣ
quia et si captuitatis tpr deces¬
sset atqinsitũ foret brdi.
netaris pꝑtelli usũ postiimm¬
ni ẽ nõpistatorus ar siq̃s actu¬
arias uoluptatis cã parauert¬
sequs itẽ aut equastem ꝑaciẽs
retipuĩt᷑ postliminio na sincus¬
pã cquitis proripe se potuenĩt¬
uo isin aris uiris est. quupe
eĩ posclimĩo ren̾ti negant᷑ ꝙ tur

Expanded text:
latus est, aut si legatum sit seruo eius, posteaquam ille ad hostes peruenit, hoc habebunt heredes eius, quia et si captiuitatis tempore decessisset, adquisitum foret heredi.nerariis propter belli usum postliminium est, non piscatoriis aut si quas actuarias uoluptatis causa parauerunt.Equus item aut equa freni patiens recipitur postliminio: nam sine culpa equitis proripere se potuerunt.Non idem in armis iuris est, quippe enim postliminio reuerti ne
Abbreviated transcription (Latin):
urorem suam in adultĩo de preb¬
ensam occidisse se nõ negat ulti¬
mũ suppliciũ remitti pot᷑cũ dĩf¬
ficiitmũ÷ iuctũ tolorem tprare¬
⁊ m̾ag̾ quia plus fec̾it. quam qr¬
se uĩdicare nõ debu̾it. pũiendꝰ
sit. sufficit igit᷑ ⁊ si humił loci sit.
in opus ipetuũ eũ tradi.siquid
honestior in insulam relegari
libto prom famã lauesc̾e nõ fa¬
cile ꝯcedr. set si iure mariti uel¬
it adult̾u accusare pr̃onũ ꝑmit¬
tend est quoͣ modo si atrocem ĩ¬
iuriam paͣssus eẽtscerte si proñ¬

Expanded text:
uxorem suam in adulterio deprehensam occidisse se non negat, ultimum supplicium remitti potest, cum sit difficillimum iustum dolorem temperare et quia plus fecerit, quam quia uindicare se non debuerit, puniendus sit. sufficiet igitur, si humilis loci sit, in opus perpetuum eum tradi, si qui honestior, in insulam relegari'. Liberto patroni famam lacessere non facile conceditur: sed si iure mariti uelit adulterii accusare, permittendum est, quomodo si atrocem iniuriam passus esset. certe si patron
Abbreviated transcription (Latin):
asernosno ꝯmissũ dicat in eam
quam uxorem huit łinus piꝰ
repsit accusare pocius eũ mlierẽ¬
mlierẽ debe. ꝙͣ in preiudiciũ eui¬
snũ torqͣuere ¶¶Si quis adult̾m
nõ dinłiẜit s retmũit. forsitã fi n¬
liui iinoͣnta. ul et ubertũ ul ser¬

Expanded text:
seruo suo commissum dicat in eam, quam uxorem habuit, diuus Pius rescripsit accusare potius mulierem eum debere, quam in praeiudicium eisuum torquere. Si quis adulterum non dimiserit, sed retinuerit, forsan filium in nouerca uel etiam libertum uel ser
Abbreviated transcription (Latin):
incestu cõmittit᷑. ut puta cũ pri¬
iugnia. nuru. nouerca. nilierq¬
noq suiterpũietur Id eĩ remoto¬
ẽt adult̾io eneiret ¶stuprũ in sor¬
oris filiam si ꝯmittatur an ad̾ul¬
teni pena. sufficit m ag̾ ꝯsidrand
est. atͣuint qd hic duplx admi¬
ssũ est. quia mltũ int̾est errore

Expanded text:
to committatur, ut puta cum priuigna nuru nouerca, mulieruoque punietur: id enim remotoiam adulterio euenire‹t›. Stuprum in sororis filiam si committatur, an adulterii poena sufficiat mari, considerandum est. occurrit, quod hic duplex admissum est, quia multum interest, err
Abbreviated transcription (Latin):
die crimẽ ince̾sti pp et atͣem reni¬
iserũt. s distrahi ꝯiũctom̃ illici¬
tam iusserũt. cũ alias adulteru
crimẽ qd pubtate delinquitur
nõ extusetur etͣate na. i mlieres
ĩiurt  errãtes incesti crumĩe non
tem. sup̃dictũ ͤe cũ ĩ adult̾io com¬
misso ullam hre possit ertusatõ
Itẽ impatores repserũt post du¬
ortiũ qd cũ nou̾̃ca bona fide pri¬
ugnus fecerat nõ eẽ t̾men ad¬
nuitend incesti¶Idem pollonio
In huerba repserũt. inceste nu¬
pxie ꝯ firmari nõ solent. iideo ab¬
stiẽcia tali mr̃i moiõ penã preti¬
ti telicti ei q nõdũ reus postui.¬
tus est iemittimus ¶Incestum
mĩctõm admittit᷑. extusari solet.
secmiu etite. uł ĩ puĩendi cõrr¬
eptõne. que bona side int̾uenit
utriq si error allegatur. ⁊ facili¬
us si nemo reũ postulauut Inꝑ
atores martus lant̾. ⁊ cõmodꝰ
filius ixpserũt. si maritus uro¬

Expanded text:
diae crimen incesti propter aetatem remiserunt, sed distrahi coniunctionem illicitam iusserunt, cum alias adulterii crimen, quod pubertate delinquitur, non excusetur aetate. nam et mulieres in iure errantes incesti crimine non teneri supra dictum est, cum in adulterio commisso nullam habere possint excusationem. Idem imperatores rescripserunt post diuortium, quod cum nouerca bona fide priuignus fecerit, non esse crimen admittendum incesti. Idem Pollioni in haec uerba rescripserunt: 'Incestae nuptiae confirmari non solent: et ideo abstinenti tali matrimonio poenam praeteriti delicti, si nondum reus postulatus est, remittimus'. Incestum iunctionem admittitur, excusari solet sexu uel aetate uel etiam puniendi corre, quae bona fide interuenit, utique si error allegetur, et facilius, si nemo reum postulauit. tor Marcus Antoninus et Commodus filius rescripserunt: 'Si maritus u
Abbreviated transcription (Latin):
Adultos ꝑtineat.⁊ cãm adse ꝑ dͥ¬
tinetẽ ydonee tuen possit̃. an po¬
stulo eoꝵ ꝯtra quos appllatũ eit
dicen̾ciũ cos debuisse cãs applio
la gesta eẽt si uellẽt cãm ereꝗ
no prohutos Idem ⁊ ĩcuratoribꝰ
obs uad est. si int̾im adultus at
limam etatẽ puen̾it.

Expanded text:
adultos pertineat et causam ad se pertinentem idonee tueri possunt, an postulatio eorum, contra quos appellatum erat, dicentium illos debuisse causas appella gesta esset, si vellent causam exsequi, non prohibendos. idem et in curatoribus observandum est, si interim adultus ad legitimam aetatem pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo nec de doloᷤmlieris extipi¬
end̾ sit adũsus maritũ ꝗ totẽ pe¬
tit nõ declucturus uxorẽ nisi do¬
tem accepiset nͥ ĩa diu̾cit. Itaq
glicõnetenetur debitor ꝗ delega¬
iut. ul mlier ul ut libret debito¬
rem.ui si soluit. ut petũia ei red¬
datuis slõsic de tolo actõ terto tp̃r
funt᷑ ita et̃ exteptõ eodẽ tꝑr dan¬

Expanded text:
ergo nec de dolo mulieris excipiendum sit aduersus maritum, qui dotem petit, non ducturus uxorem, nisi dotem accepisset? nisi iam diuertit. itaque condictione tenetur debitor qui delegauit uel mulier, ut uel liberet debitorem uel, si soluit, ut pecunia ei reddatur. non sicut de dolo actio certo tempore finitur, ita etiam exceptio eodem tempore dan
Abbreviated transcription (Latin):
namhic alia rõne recusure ui¬
dicati accõm nõ pot̾. quia hic
nõ ĩ aliena. s inrem suam. ꝓcͦu¬
racor frũs est. ¶ Tutor quaꝙł
curator mea condicõne sunt
ut nõ derent se uidri liti ob
municip ũ pot̾ rem iudicat᷑a
retusare. In mũicipes eĩ iudica¬
iam soluat ¶Quid ergo sĩ sol¬
n̾e quid̃ paratus nõ sit sat᷑¬
fac̾e ant̾ paratus sit. quid dici¬
mus ⁊ait labeo debuisse. hor
quop adĩci. ncq eo noie satis¬
faciat ficri eĩ posse. ut idone¬
umi expromissorẽ hat: s racio
noluit pretor obligõm ex ob

Expanded text:
nam hic alia ratione recusare iudicati actionem non potest, quia hic non in alienam, sed in suam rem procurator factus est.Tutor quoque uel curator in ea condicione sunt, ut municipum potest rem iudicatam recusare: in municipes enim iudicaiam soluat. quid ergo, si soluere quidem paratus non sit, satisfacere autem paratus sit, quid dicimus? et ait Labeo debuisse hoc quoque adici 'neque eo nomine satisfaciat': fieri enim posse, ut idoneum expromissorem habeat. sed ratio noluerit pr
Abbreviated transcription (Latin):
scribit si noxali contẽpnãtꝰ.
cũ aohuc agi udicati. set si
d.¶¶ Itͣ pͥretor cuius d re
uirisccio est melius scripsis¬
set cuiꝰ de ea re ncͣcio ẽ et eĩ por¬

Expanded text:
scribit, si noxali condemnatus eucum adhuc agi iudicati: sed si.Ait praetor: 'cuius de ea re iurisdictio est'. melius scripsisset: 'cuius de ea re notio est': etenim no
Abbreviated transcription (Latin):
isero. nõtua ent antequam
tibi recslita fũit paulus i
mo.cc̃. nam si miseris ad me
tabulanu tuum. lego rescr¬
ibencli causa literas tibi emi¬
sero. sinil atq tabulano tuo

Expanded text:
isero, non erit ea tua, antequam tibi reddita fuerit. Paulus: immo contra: nam si miseris ad me tabellarium tuum et ego rescribendi causa litteras tibi misero, simul atque tabellario tuo
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Auͥd tractatũ est an libracõ ꝯting¬
at ei qui noxe duerit statulibrũ. l ect¬
auenus putabat libraritit dicebat
⁊ si exstipulatu desricũ tebret. esiq
statu librũ soluisset. at isi añ fobato¬

Expanded text:
ud tractatum est, an liberatio contingat ei qui noxae dederit statuliberum. et Octauenus putabat liberari: et idem dicebat et si ex stipulatu Stichum deberet eumque statuliberum soluisset: na‹m› et si ante solut
Abbreviated transcription (Latin):
nõ acquire nos possom .iuii.
causam uidri eum a debitoͬe
possidri ad usiicapionem. nͨ
creclitori. quia nec stiplone:
nec ullo alio moclo per eum
adquirat. qnͣuus eum possio .ĩ¬
eatiueteres putau̾nt nõ posse
nos per suum hrditanũ acq¬
rere. quol sit erust hrelicatis¬

Expanded text:
non adquirere nos possessionem causam uideri eum a debitore ri, ad usucapionem, nec creditori, quia nec stipulatione nec ullo alio modo per eum adquirat, quamuis eum possideat. Ueteres putauerunt non posse nos per seruum hereditarium adquirere, quod sit eiusdem hereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
sĩa micħ utet᷑ uera ¶ Statu lidi
ꝯttso ista demũ imuitabił est. si adi
hrditate spes libtatis fauore sui reĩ¬
drorit ⁊ tradiorit dix̾itꝙ ad scꝑtu
libtati si .xx. declisset erẽpto erit actõ
cũ uenditore. aut si dupla ꝓmissa:
ob enectõm dũ taxat duple repeti¬
atri libro ut sibi eã daret. ⁊ lib eẽt ñ¬

Expanded text:
tia mihi uidetur uera.Statuliberi condicio ita demum immutabilis est, si adithereditate spes libertatis fauore sui rederit et tradiderit dixeritque adscriptum libertati, si uiginti dedisset, ex empto erit actio cum uenditore, aut, si dupla promissa est, ob euictionem dumtaxat duplae repetiatulibero, ut sibi eam daret et liber
Abbreviated transcription (Latin):
eas fuum tuu posside. ⁊is eo.aĩ¬
mo intret in possom. ut nolit
tibi. s pocius ticio. acquirere nõ
÷ tibi quesita posso. ¶ PDer pcur¬
atorem tutorem curatorem ue
posso nob acquiriturcum aut̃
suo nomine nacti fũmt posso¬
nem. nõ cum ea mente ut opa
clum tarat suam accomodarẽt.
nob nõ possimus acquuere. al¬
ĩoqn si licamus peo nõ acqͣr¬

Expanded text:
eas seruum tuum possidere et is eo animo intret in possessionem, ut nolit tibi, sed potius Titio adquirere, non est tibi adquisita possessio. Per procuratorem tutorem curatoremue possessio nobis adquiritur. cum autem suo nomine nacti fuerint possessionem, non cum ea mente, ut operam dumtaxat suam accommodarent, nobis non possunt adquirere. alioquin si dicamus per eos non adq
Abbreviated transcription (Latin):
rem sũ mpurem acquirit pos¬
sessionem. si tutore auctore i¬
posse nos possidre. nerua filius¬
ait. licet rendeatur quã du¬
ab alio ud possidatur. a nobis
eum possidri. Itoꝙ int̾im ẽt uͦ¬
siicapi. Set utilitatis causa

Expanded text:
rem siue inpuberem adquirit possessionem, si tutore auctore iposse nos possidere Nerua filiuait, licet respondeatur, quamdab alio non possideatur, a nobis eum possideri ideoque interim etsucapi. sed utilitatis causa
Abbreviated transcription (Latin):
fonte quo deagit᷑ hoc anno aqͣ
nec ui. nec clam. nec precatio ab
illo usus est. quominꝰ ita ea ut¬
ans. inĩ fl̾ ueto. de lacu. puteo. p¬
iscĩnia. It̃ int̾clicã. ¶ Hoc int̾clc̃m
ꝓponitur ei ꝗ fontana aqua uti
prohibetur Seruitutes eĩ nõ tm̾
aque clucende ẽẽ solent.uUm et̃
hauriende. ⁊ sic̃ discrete sũt serꝰ¬
uitutes. clũctus aque ⁊ haustͥ
aque ita in t̾clca seꝑatĩ reddũ¬
siquis uti ꝓhibeat᷑. iqua. hoc escl
siue haurire ꝓhibeat᷑. sũ et̃ pet
ad aqmͣ appelle ⁊ẽad sũt hic di¬
tenda que ad ꝑsonã attinent
quetũq in suꝑioribꝰ int̾dictis
cliximus ¶Hoc int̾dem cetist̾¬
na nõ ꝯpetit. Nam cisterna nõ
ht ppetuam cãm nec iuua aqͣ
ex quo appet inhus om̃ib exi¬
gendut iiua aqua sit. Cist̾ne
aut̃ ymbrib concipiũt᷑. dem
ꝯstat int̾dictũ cessare. si lacus¬

Expanded text:
agitur, hoc anno aqu‹a› nec ui nec clam nec precario ab illo usus es, quo minus ita utaris, uim fieri ueto. de lacu puteo piscina item interdicam'. hoc interdictum proponitur ei, qui fontana aqua uti prohibetur: seruitutes enim non tantum aquae ducendae esse solent, uerum etiam hauriendae, et sicut discretae sunt seruitutes ductus aquae e‹t› haustus aquae, ita interdicta separatim reddunsi quis uti prohibeatur aqua, hoc est siue haurire prohibeatur siue etiam pecus ad aquam appellere. Et eadem sunt hic dicenda, quae ad personam attinent, quaecumque in superioribus interdictis diximus. Hoc interdictum de cisterna non competit: nam cisterna non habet perpetuam causam nec uiuam aquam. ex quo apparet in his omnibus exigendum, ut uiua aqua sit: cisternae autem imbribus concipiuntur. denique constat interdictum cessare, si lac
Abbreviated transcription (Latin):
inutilit̾ stipulat᷑ quia uendicor
omnẽ diligenciã prestare debet.
tũc certe utilit̾ stipulat᷑. cũ omĩs
cũlpa auendicore hnt uluti si p̃¬
cario eñ emptorum hus edibus
ẽẽ ꝑñrsit. custocliamꝙ ei ab fu¬
turus tradidit ¶Siagri ir noĩe
nõ caueat᷑ in eam ꝑtẽ agimitten¬
dus est. ex qua piͣculũ timeatur

Expanded text:
inutiliter stipulatur, quia uenditor omnem diligentiam ei praestare debet. tunc certe utiliter stipulatur, cum omnis culpa a uenditore aberit, ueluti si precario emptori in his aedibus esse pe‹rm›isit custodiamque ei afuturus tradidit.Si agri nomine non caueatur, in eam partem agri mittedum est, ex qua periculum timeatur
Abbreviated transcription (Latin):
ppria ħt. stiplari damp̃ni infecti
solet. set tñc ea cautio. set tunc¬
dificat. ⁊ iuciũ ex oꝑe fu̾turũ est.
aũ alt̾ preciosiora hedificiã ht et
plus dampni sensurus sit sit de¬
tidente pariete. aliaqn si equale
ꝑiculũ est qnͣtũ quis icino pr̃¬
estat tñi ab eo sequit᷑ ¶Sĩ dñs
iꝯtrou̾sia sit dicend est damp¬

Expanded text:
propria habet, stipulari damni infecti sole‹n›t: sed tunc ea cautio necdificat et uitium ex opere futurum est, aut alter pretiosiora aedificia habet et plus damni sensurus sit decidente pariete: alioquin si aequale periculum est, quantum quis uicino praestat, tantum ab eo consequitur.Si domus in controuersia sit
Abbreviated transcription (Latin):
lacio siquid in suꝑficie dapñ
datũ fu̾it ⁊ nichomiinꝰ ⁊ soli do¬
nmoncil est. si solo dampnumt
datũ fu̾it. ut si tota suꝑficies tol¬
leretur. fraudabr eĩ dñs soli n
rensione pripienda. ¶alienon¬
omine stipulari ita licet ut qd
dampnũ dño datũ sit oprehen¬
detur. cau̾e.aut̾ debebit is quis¬
tipulab. dñm ratam rem bituꝵ¬

Expanded text:
latio, si quid in superficie damnum datum fuerit, et nihilo minus et soli domino utilis est, si solo damnum datum fuerit, ut t‹o›ta superficies tolleretur: fraudabitur enim dominus soli in pensione percipienda.Alieno nomine stipulari ita licet, ut quod damnum domino da tum sit, comprehend‹a›tur: cauere autem debebit is qui stipulabitur dominum ratam rem habitu
Abbreviated transcription (Latin):
tino ⁊ iudicante eo flis testiõ¬
nus ꝯspiratõne adusariorũ
⁊testib petiũa corruptis re¬
ligionem iudicis cutũuen¬
tam eẽ. inintegrũ cam resti¬
tueridã. in huerba repsit ex¬
ur plũ libelli dati michi au

Expanded text:
tino et indicante eo falsis testinspiratione aduersariorum testibus pecunia corruptis, religionem iudicis circumuentam esse, in integrum causam restituendam in haec uerba rescripsit: 'Exemplum libelli dati mihi