comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ait ꝓpħa. Pross̃ peccatis duplibia recipit
maloꝵ : dũ sibi occedere timent: in quod ẽꝑire
alios uident. Quosdãiudetꝰ ds̃ nollet ꝓprio uoto
corrigbͥ: adũsitate: targit stimuł quos dã etiã p̃¬
sciens multũ. peccareꝰ posse. insalutẽ flagellat eo
corporis infirmitate nepeccent. ut eis utilius sit
Frangi languorib adsalutẽ: quã manere in colomẽ
ad dãnationẽ. Uisitaup dĩ nec sẽꝑ mbonũ accipit̃
nec sẽꝑ inmalũ. In bonũ enĩ accipit᷑ sic̃ ÷ illud uisi¬
tanos insalutarituo:Inmalũ uõ enĩ accipit᷑ iuxta
illud: intpr̃ uisitatidriis sue ꝑibt̃ ¶Trib excausis
infirmitate accadt̃ corporis. id÷ expeccatio. ex
tẽptatione. et exintẽperanti ⁊ passione. Sed huc
tantũ nouissime humana potest medicina suc¬
ne ꝑsalutis uigorẽ in liciti sordident̃. Cupiditatũ
⁊ luxurie desideriis. Duritia quem̃tẽ p̃mit : nec¬
sentit᷑. utilit̃ mutat᷑ incarne: ut sentiat᷑. atq intel¬

Expanded text:
sicut ait propheta, pro suis peccatis duplicia recipit malorum dum sibi id accidere timent in quo alios perire vident. Quosdam videns Deus nolle proprio voto corrigi, adversitatum tangit stimulis. Quosdam etiam praesciens multum peccare posse, in salutem flagellat eos corporis infirmitate, ne peccent, ut eis utilius sit frangi languoribus ad salutem animae quam manere incolumes ad damnationem. 3. Visitatio Dei nec semper in bonum accipitur, nec semper in malum. In bonum enim accipitur, sicut est illud: Visita nos in salutari tuo . In malum vero, juxta illud: In tempore visitationis suae peribunt . 4. Tribus ex causis infirmitates accidunt corporis, id est, ex peccato, ex tentatione, et ex intemperantiae passione; sed huic tantum 265 novissimae humana potest medicina sucne per vigorem salutis illicitis sordidentur cupiditatum, et luxuriae desideriis. 6. Duritia, quae mentem psentitur utiliter multatur in carne, ut sentiatur, atque intel
Abbreviated transcription (Latin):
bit que uario mõ conspitiunt᷑. Uns et nazareis.
quise scĩficabant dño preceptũ ÷ uinũ ⁊ sieerã non
es& Ntraq enĩ statum m̃tis euertunt. et ebrius
fatuit. suxuriã quȩ carnis utraq equalit̃ gignunt.
Qnqd continentes sicut panẽ cũ pondere edunt ita
et aqũa utnm̃sura sumunt. ad serentes ad castimo¬
niam. Dros etiã aq continentiã conuenire.

Expanded text:
bus, quae vario modo conficiuntur. Unde et Nazaraeis bus, quae vario modo conficiuntur. Unde et Nazaraeis qui se sanctificabant Domino, praeceptum est vinum et siceram non bibere , utraque enim statum mentis evertunt, et ebrios faciunt, luxuriam quoque carnis utraque aequaliter gignunt. Quidam continentes sicut panem cum pondere edunt, ita et aquam cum mensura sumunt, asserentes ad castimoniam carnis etiam aquae abstinentiam convenire.
Abbreviated transcription (Latin):
etas auferat eoꝵ. fornicatio enĩ sicut ait salomon infus¬
tuat᷑ sapientẽ: ebrietas sicut in lot sensus rationeitiꝰ
captusit. Unde et in ꝓuerbiis. Potentes inꝗit¬
uinũ: et uiri fortes admiscendã ebrietitẽ. uino
multũ deditos ⁊ luxuriose uiuento sbes ayas
sic arguit dic̃s̃. Ue ꝗconsurgitis mangad ebrie¬
tatẽ sectandã ⁊ potandã usq aduesstũ. ut ubro
estuetis. Detalib et alio ⁊ loco dr̃. Uee gibi eiuita
cuius rexuuie̾nis ÷. et cuius ꝓrincip qne co¬
mellt̃. Multiem̃ amane us qu solisabecibitũ
ebrietate et gules uoluptatib uiant. Iẽc intel¬
uinum indulcedinẽ. Meo testimono nonart tan¬
tum flete om̃s ꝗbibitis banũ utbebere trtibo
nonliceat. Sed adiecit indulcedinẽ. Quod abuolup¬
udsam ꝑtinet et ꝓdigam effusiorie̾ Nam quantũ
uis ÷ necessitati. et docet timdtheũ apłodicere.
Abere dic̃s. AUinomodico utere. Nonsolũ ex uino
Helriant̾ hoẽs. sedetiã exceteris pðtandi generi¬

Expanded text:
ietas auferunt cor . Fornicatio enim, sicut in Salomone , infatuat sapientem. Ebrietas, sicut in Lot , sensum rationis captivat. Unde et in Proverbiis: Potentes, inquitvinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . Vino multo deditos et luxuriose viventes Isaias sic arguit dicens: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis . De talibus et alio loco dicitur: Vae tibi, civitas cujus rex juvenis est, et cujus principes mane comedunt . Multi enim a mane usque ad solis occubitum ebrietati et gulae voluptatibus serviunt, nec intelvinum in dulcedine . Quo testimonio non ait tantum: Flete omnes, qui bibitis vinum, ut bibere omnino non liceat, sed adjecit in dulcedine, quod ad voluptuosam pertinet et prodigam effusionem. Nam quantum satis est necessitati edocet Timotheum bibere Apostolus dicens: Vino modico utere . Non solum ex vino inebriantur homines, sed etiam ex caeteris potandi generi
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝓborp : ꝗcarnales corruptelȩ õtagia neserunt.
Ꝙsic̃ infecun dift corporȩ. itasteriles manent ⁊ m̃te
oꝑis honi fecunditate. ꝗrecte deuirginitate gaudereñ.
ria carñ ñpolluat: diũse t̃mmundane c̾ũsationi
oꝑatio maculat. Uirginẽ de ss̃ meriti głantẽ. ypo¬
critis c̃parant᷑. Q głam boni oꝑis foris appetunt.
quã intͣ c̃ scientiã humiles habere debuerant. Tales
igit᷑ ad ꝓmissã celestia. ñꝑueniunt. Ia ipsi sibiu̾gi¬
nitat̾i p̃miũ. ꝑelationi uiciũ auferunt. hoc ÷ enĩ
meuangłio ñ habe uͥgine̾ inuasis oleũ. id ÷ ñẜ uart
intͣ c̃scientiã bonioꝑis testimoniũ. Sed infacie głari
dis filiis delectat᷑. Sed hoc̃ ꝓturbulerta carnis ⁊ lib¬
dinosa c̃suetudine appetunt. Sicꝙ bonomale
uturt̃ . Uicia ꝑse mala st̃. c̃iugia uͦ ⁊ potestatẽ ꝑse¬

Expanded text:
 qui carnalis corruptelae contagium nesciunt; qui sicut infecundi sunt corpore, ita steriles manent mente, operisque boni fecunditate; qui recte de virginitate gauderent, ria carnis non polluat, diversa tamen mundanae conversationis operatio maculat. 11. Virgines de suis meritis gloriantes hypocritis comparantur, qui gloriam boni operis foris appetunt, quam intra conscientiam humiles habere debuerunt. Tales igitur ad promissa coelestia non perveniunt, quia ipsi sibi virginitatis praemium per elationis vitium auferunt. HEvangelio non habere virgines in vasis oleum, id est, non servare intra conscientiam boni operis testimonium, sed in facie gloriari dis filiis delectat, sed hoc pro turbulenta carnis et libidinosa consuetudine appetunt, sicque bono male utuntur. 14. Vitia per se mala s
Abbreviated transcription (Latin):
frangit gẽptatio ñ exurit. uñ ⁊ tre̾ pueros abstinente
flãma habilonis gicendii. ⁊ sic̃ tingit ñc̃bussit. Qa
nimitũ ⁊ side siderioꝵ carnaliũ ignis abstinentiũ
m̃tes inflãmet. usq ad c̃sensũ t̃nꝰ c̃cupiscentię ł oꝑis
ñ exurit. cui abundantia ÷ epularũ ardenti eͥuitis
intendat sũꝑplxiũ. cuius tanto ininferno int̃ ignẽ
erat iopia. Qnel hie epulaꝵ fuerat copia: in ħ enĩscło¬
exurire ⁊ sitiristut. ꝓpͣtea illuc int̾flanmas siciens.¬
dere uitulos: ⁊ uigulare ariete. cõmedere carnes ⁊buni¬

Expanded text:
frangit, tentatio non exurit. Unde et tres pueros abstinentes frangit, tentatio non exurit. Unde et tres pueros abstinentes flamma Babylonii incendii, etsi tetigit, non combussit, quia nimirum etsi desideriorum carnalium ignis abstinentium mentes inflammat, usque ad consensum tamen concupiscentiae vel operis non exurit. 8. Cui abundantia est epularum, ardentis divitis intendat supplicium, cujus tanta in inferno inter ignes erat inopia, qesurire et sitire noluit, propterea illuc inter flammas sitiensdere vitulos et jugulare arietes, comedere carnes et bi
Abbreviated transcription (Latin):
tiã. ꝗd enĩ tã noxiũ malũ quã ut anim̾ ẜuiat uentri: et
esce q̃ st̃ destruenda: testante apło acdicente. Ds̃ aũrĩ
⁊ hunc ⁊ hanc destruet. ꝓxima ÷ uentri libido. sic̃ loco:
sic uicio. ubienĩ uentri cura. ibi ⁊ eoꝵ q̃cirea uentrẽst̃.
ꝓxima. In ordine nãq m̃broꝵ. genitalia uentriumgunt᷑.
dũq unũ exhis inmoderate reficit᷑. aliud adluxuriã
excitatur. Non adluxuriã ł ad sacietatẽ. Sed tantũmõ.
ut corp̃ sustentet̃ epuł ÷ utendũ. nã utphilo sophi dixer̃
cibos inuentos eẽ ut ẽtineant aãm. ñut corrũpant. quimiũ
cib utunt̃. quanto mag̾i uentrẽ pascunt: tanto ãpliu̾
sensũ m̃tis obtundunt᷑. Nã grecidixer̃. excrasso uentre
subtilẽ estnsu gigni ñposse. Nãgule saturita nimia. aciẽ
mentris obtunddit. ingeniũq eluescere facit. libidinis
ignes cib̾oꝵ fom̃ti inerescunt. corp̾̃ aũ ꝙ abstinentia

Expanded text:
tiam. Quid enim tam noxium quam ut animus serviat ventri et tiam. Quid enim tam noxium quam ut animus serviat ventri et escae, quae sunt destruenda, testante Apostolo, ac dicente: Deus autem et hunc, et hanc destruet ? 4. Proxima est ventri libido, sicut loco, ita vitio. Ubi enim ventris cura, ibi et eorum quae circa ventrem sunt proxima. In ordine namque membrorum genitalia ventri junguntur. Dumque unum ex his immoderate reficitur, aliud ad luxuriam excitatur. 5. Non ad luxuriam, vel ad satietatem, sed tantummodo, ut corpus sustentetur, epulis est utendum. animam, non ut corrumpant. 6. Qui nimium cibis utuntur, quanto magis ventrem pascunt, 252 tanto amplius sensum mentis obtundunt. Nam Graeci dixerunt ex crasso ventre subtilem sensum gigni non posse. Nam gulae saturitas nimia aciem mentis obtundit, ingeniumque evanescere facit. 7. Libidinis ignes ciborum fomentis increscunt; corpus autem quod abstinentia
Abbreviated transcription (Latin):
ppr̃ea dilatauit in fernus aãmsuã ⁊ aꝑuit ossuũ
mabsq ullo t̃mino.⁊ descendent sorte̾ eiꝰ. ⁊ sublimẽ
głosi q̃ eĩ ad cũ. nec mirũ ꝙ morientes. inferni
exestuant statu diabolice insꝑarationis urunt᷑: accendit
crũ m̃tẽ eue suꝑbia: ut deligno uecito manducaret ac¬
cendit caym m̃tẽ inuidia ut frãm occideret.
arcendit salomonẽ luxure facib. ut ꝑ amorẽ libidini
idola adoraret. accendit alchab cupiditate. ut homi¬
cidiũ : auaritiȩ ad necteret. his gͦ inspiracionib diabolũ
mat̃ia saturita pani. uñ ⁊ ꝓpħa. Sodomã depanis satie¬
tate accusat dic̃s. ħ fuit iniꝗtas sodomoꝵ suꝑbia: saturitã
panis. ⁊ abundantia. panẽ ꝗppe sodomite immoderate
sum̃te: int̃pitudini defluxer̃ flagiciũ. atq inde meruer̃.
omitãte sr̃bia. celestib aduri incendus. ex quo modũ ñte¬
nuer̃ edacigtatiꝰ. utile ÷ cauere gulã ciboꝵq c̃cupiscen¬

Expanded text:
os suum absque ullo termino, et descendent fortes ejus, et sublimes, gloriosique ejus ad eum. Nec mirum, quod morientes inferni exaestuant, flatu diabolicae inspirationis uruntur. Accendit enim mentem Evae superbia, ut de ligno vetito manducaret. Accendit Cain mentem invidia, ut fratrem occideret . Accendit Salomonem luxuriae facibus, ut per amorem libidinis idola adoraret. Accendit Achab cupiditate, ut homicidium avaritiae annecteret . His ergo inspirationibus diabolus materies saturitas panis. Unde et propheta Sodomam de panis satietate accusat, dicens: Haec fuit iniquitas Sodomorum, superbia, saturitas panis, et abundantia . Panem quippe Sodomitae immoderate sumentes, in turpitudinem defluxere flagitiorum, atque inde meruerunt, comitante superbia, coelestibus aduri incendiis, ex quo modum non tenuerunt edacitatis. 3. Utile est cavere gulam ciborumque concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
suã uxorẽ habeat. Sic ⁊ potestatẽ ꝑ elacionẽ ꝑ opp̃s¬
sionẽ. ꝑustitie qͦq p̃uaricationẽ mali existunt
Nocent enĩ nuptie: nocent ⁊ potestate̾. sed ꝑ id ꝙ eis
iuxta ponit̃. ñ ꝑse exẽplo itineri recti uixta ꝙ spine
nascunt᷑ : q̃ sur gt̃s elat̃ę nocent cĩ. ꝗrecto itinere gra¬
edom auerit cupiditatẽ. Nonpotest ad c̃tẽplandũ
dm̃ mens eẽ lib̾a. q̃ desideriis huius mundi ⁊ cupidi¬

Expanded text:
suam uxorem habeat . Sic et potestates per elationem, per oppressionem, per justitiae quoque praevaricationem malae existunt. Nocent enim divitiae, nocent et potestates, sed per id, quod eis juxta ponitur, non per se; exemplo itineris recti, juxta quod spinae nascuntur, quae surgentes a latere nocent eis qui recto itinere graedomaverit cupiditates. Non potest ad contemplandum Deum mens esse libera, cum desideriis huius mundi et cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
ciui ẜuit᷑ acoqs : uir tutẽ aaẽ destruit. neq enĩ posse quẽ¬
piã uirtutũ ꝑfectionẽ attingere. rasi prius uentris
edomauerit ingluuiem nemo potest dominare cetis uicus
nisi pͥus in gluuiem uentris restrinxerit. necꝗsquã facila
pot̾it asemetipso sp̃s inmundos expellere: nisi ꝑ abst¬
nentiã gule. tẽcrũ hostes ꝗcłtranos st̃ anobfortius
suꝑant̃. qño pͥus que intranos sunt uieia extingunẽ.
ã frustra foris agit bellũ ꝗmit᷑ habet ꝑiculũ. ñ qualitatẽ
ciboꝵ: sed eoꝵ cupiditatẽ cauendã. nãsepde accura¬
tius p̃parata: sine gule c̃cupiscentia degustantur
⁊ sepe abiecta ⁊ iulia edendi cupiditate sumuntur.
Sicꝙ fit utñsit inculpa ciboꝵ qualita. sed illuo repute¬
tur inuiciũ: Qđ cũ desiderio degustant᷑. quãt tuor

Expanded text:
cui servitur a coquis, virtutes animae destruit. Neque enim posse quempiam virtutum perfectionem attingere, nisi prius ventris edomuerit ingluviem. 11. Nemo potest dominari caeteris vitiis, nisi prius ingluviem ventris restrinxerit. Nec quisquam facile poterit a semetipso spiritus 253 immundos expellere, nisi per abstinentiam gulae. Tunc enim hostes qui extra nos sunt a nobis fortius superantur, quando prius quae intra nos sunt vitia exstinguuntur. Nam frustra foris agit bellum, qui intus habet periculum. 12. Non qualitatem ciborum, sed eorum cupiditatem cavendam. Nam saepe accuratius praeparata sine gulae concupiscentia degustantur, et saepe abjecta et vilia edendi cupiditate sumuntur. Sicque fit ut non sit in culpa ciborum qualitas, sed illud reputetur in vitium, quod cum desiderio degustatur. 13. Quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
abstment ut iminib curiosis scĩ appareant. Sed
hoc hano abstinentie talib non ÷ uirtꝰ reputanda.
sed iutiũ. ꝗabonꝰa male utunt᷑. Ieiuniũ et helemosinã
in abscondito sese amant. ut solus ds̃. Quiinspicit
pma meritũ oꝑuni bonoꝵ rependat. Namꝗeas
sub populari mand sestatione faciunt. nequiquã
a dõiustificantur. Quia iusta sermonẽ eu angłicũ

Expanded text:
abstinent, ut hominibus curiosis sancti appareant; sed abstinent, ut hominibus curiosis sancti appareant; sed hoc bonum abstinentiae talibus non est virtus reputanda, sed vitium, quia bono male utuntur. 7. Jejunium et eleemosyna in abscondito esse amant, ut solus Deus, qui inspicit omnia, meritum operum bonorum rependat. Nam qui ea sub populari manifestatione faciunt, nequaquam a Deo justificantur, quia juxta sermonem evan
Abbreviated transcription (Latin):
uelante misterioꝵ sagram̃ta bognoscere meruit.
Heoenĩ uirtus ⁊ angłoꝵ manifestationes ⁊ eoꝵ
annuntiationes ostendit. Ie unia fortia telast̃
aduersus temtam̃ta demonioꝵ. citoenĩ ꝑ absti¬
nentiã deuincuntur. Uñ epã dñs ⁊ saluator
nr̃ eas ancursus : ieiunus et orationib pmonet supe
ubi plusuiderisit escã etpotũ. Scĩ quandiu inhuꝑ¬
ius scłiuita in habitant desiderio suꝑniroris. çorpus
suũ aridũ portant. Unde ⁊ psalmista. Sitiu tirge
nentia et uiificat. et ocgidit. Aliicad aãm corp̾
negͥat. Sȩpe abstinentia simulates agit̃. ieiania q̃
ꝑ ypocpisin exercentus. Quidã enĩmira iediat
corpui suũ laniant extminantes. Sic̃ ait eugłm
faciissuas ut appareaa hoĩp ieiunantes. Grenã¬
qu allescunt. corpore atgerunt̃. Cordis autẽ¬
alta suspiria ducurt. ante mhortẽ quoꝙ mortife¬
ris sesuplitus tradunt. taritũq miserilaboris
mane admiratisne fectant̃. Quidã incredibilit᷑

Expanded text:
elante, mysteriorum sacramenta cognoscere meruit . Haec enim virtus et angelorum manifestationes, et eorum annuntiationes ostendit. 3. Jejunia fortia tela sunt adversus tentamenta daemoniorum. Cito enim per abstinentiam devincuntur. Unde etiam Dominus et Salvator noster eorum incursus jejuniis et orationibus praemonet superubi plus viderint escam et potum. 4. Sancti, quandiu in hujus saeculi vita habitant, desiderio superni roris corpus suum aridum portant. Unde et psalmus: Sitivit, nentia et vivificat, et occidit: vivificat animam, corpus necat. 5. Saepe abstinentia simulate agitur, jejuniaque per hypocrisim exercentur. Quidam enim mira inedia corpus suum laniant, exterminantes, sicut ait Evangelium, facies suas, ut appareant hominibus jejunantes . Ore namque pallescunt, corpore atteruntur, cordis alta suspiria ducunt. Ante mortem quoque mortiferis se suppliciis tradunt; tantumque miseri laboris laudis admiratione sectantur. 6. Quidam incredibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
efficiant̃ equales amanda ÷ pulchritudo castit᷑atis.
cuius delectatio. Degustata dulcior inuenit᷑ quã carni
Sastitas enĩ fructũ suauitat̾i ÷ ⁊ pulchritudo miuo¬
tẽ libidine frangerent. luxuriosa nãꝙ uita. carnẽ
cito debilitat fractãq celerit̃ duc̃ ad senectutẽ.
Om̃e peccatũ ꝑpenitentiã recip̃ uulneri sanitatẽ.
Uirginita aut silabit̃. nullatenus reparat᷑. Nã quauis
penitendo uenie fructũ recipiat incorruptionẽ
tam̃ nullaten recip̃ pristinã. Uirgo carne ñm̃te
nullũ p̃miũ hab inre ꝓmissione. Uñ ⁊ insipienti¬
h urginib saluator inudicio. uenien dic̃. am̃dico uob̾

Expanded text:
efficiantur aequales. Amanda est pulchritudo castitatis, cujus degustata delectatio, dulcior invenitur quam carnis. Castitas enim fructus suavitati libidine frangerent. Luxoriosa namque vita cito debilitat, fractamque celeriter ad senectutem perducit. Omne peccatum per poenitentiam recipit vulneris sanitatem; virginitas autem, si labitur, nullatenus reparatur. Nam quamvis poenitendo 247 veniae fructum percipiat, incorruptionem tamen nullatenus recipit pristinam. 7. Virgo carne, non mente, nullum praemium habet in repromissione. Unde et insipientibus virginibus Salvator in judicio veniens, di
Abbreviated transcription (Latin):
nitũ. nec ingenitũ. fides e̾ta declarat. Ua
si diximꝰ in genitũ. duospatres affirmare
uidebim᷑.Si aut̃ ginitũ. duos filios ede cul¬
pamr᷑. It̃ orosius ad aũg. Uolũtate genuit
pat̾ filiũ ł necessitate. Aõ. nec uolũtate
nec necessitate. qr in dõ necessitas ñ ÷. p̃ire

Expanded text:
nitum nec ingenitum fides certa declarat; quia si dixerimus ingenitum, duos patres affirmare videbimur; si autem genitum, duos filios credere culpabimur. Item Orosius ad Augustinum: Voluntate genuit Pater Filium an necessitate? Augustinus, nec voluntate, nec necessitate; quia necessitas in De
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ.⁊ ĩ inoqͦ tres ordines. ũ t̾nitatiꝰ si¬
tres medii. Suꝑiores. seraphĩ. cheru¬
bĩ. Troni. Medii. dñatiões. pͥncipatꝰ.
potestates. Inferiores. uͥtutes. archan¬
distĩctio ordinũ. Ordo angłoꝵ dr̃
seraphĩ ꝗ p̃aliis ard̃ incãĩtate. Se¬
raphĩ eñ int̃p̃tãt᷑ ardñs. Cherubim

Expanded text:
esse, et in unoquoque tres ordines, ut Trinitatis sitres medii. Superiores, seraphim, cherubim, throni; medii, dominationes, principatus, potestates; inferiores, virtutes, archandistinctio ordinum. Ordo angelorum dseraphin qui prae aliis ardent charitate; seraphin enim interpretatur ardens. Cherubim
Abbreviated transcription (Latin):
bitũ. quo p̾oterat sine iuiolñtia ad
utrlib ꝓͥa uolũtate deflecti. Sol
aꝗb dã q̃ri utrũ boni ł mali. iusti.ł
in uisti. bãti. ł miseri c̾atis. eõ fuiᷤ¬
se bonos in p̾mo exordio c̾atiõis. c̃¬
stare deb .i. sine uitio. ñ n c̾ator op¬

Expanded text:
ium, quo poterat sine violentia ad utrumlibet propria voluntate deflecti. Solet a quibusdam quaeri utrum boni an mali, justi an injusti, beati an miseri creati sunt. Eos fuisse bonos in primo exordio creationis constare debet, id est sine vitio. Non enim creator op
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ impediebat. ad malũ nicħ ĩ pelle¬
bat. tc̃ sine errore rõ iudicabat. siñ diffi¬
cultate uolũtas bonũ appetebat. Post
añ ꝯfirmationẽ q̃ erit in futõ p̃mit᷑ s:
ñ uincit᷑. Pconfirmationẽ uͦ. nec uĩci¬

Expanded text:
nihil impediebat, ad malum nihil compellebat. Tunc sine errore ratio judicabat, sine difficultate voluntas 1080 bonum appetebat. Post confirmationem, quae erit in futuro, premitur, sed non vincitur. Post confirmationem nec
Abbreviated transcription (Latin):
miseriã ꝓmẽtur. Sensꝰ ⁊ appetitꝰ. nec be¬
atũ nec misoꝵ faciũt. Alioꝗu bruta
aĩalia bãtitudinĩ ł miserie pꝰs fieri par¬
ticapãtia Ingeniũ qͦ ⁊ memoria. ł cet̃a
simi lia. nec iustũ nec in uistũ cõstrtuũt.
si ꝗd̾ nec tardũ ingeniũ nec labił memo¬
ria imputatur. Sola itaq uolũtã q̃ sẽ¬

Expanded text:
tus nec beatum nec miserum faciunt; alioquin bruta animalia beatitudinis vel miseriae possent fieri participantia. Ingenium quoque et memoria et caetera similia, nec justum nec injustum constituunt. Siquidem nec tardum ingenium nec labilis memoria imputatur. Sola itaque voluntas quae
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe ueniẽs nr̃o p̃litui ĩnotiit. ꝙ
filiũ suũ inextremo uite poĩtũ
tcte cogñte bapti zassi. eũq ꝓpriis
manib suscepissr. atq ħ rei negora¬
o notitie tue patefacto reuentiatua
zelo dĩ flagrãs p̃sutum hoĩe isua ui¬

Expanded text:
tui innotuit quod filium suum in extremo vitae positum tate cogente baptizasset, eumque propriis manibus suscepisset; atque hujus rei negotio notitiae tuae patefacto reverentia tua zelo Dei flagrans praefatum hominem a sua ju
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ habueritis int̃uos. Scripturas heretici. sano
sensu ñ sapiunt. Sed eas aderrores pͣue intelle¬
gentiae dicunt.Neq semetipsos eaꝵ sensib
erroꝵ. pͣuis ꝑsuasionib: itaꝑargum̃ta fraudulentie
mligat auditorẽ: ut eos qͣsi uł in laberintho antro
implicent. a quo exire uix ualeant. Tanta ÷ hereti¬
coꝵ calliditas. ut falsauis. malaquebonis ꝑmisceant.
p alutarib quereb plerũq erroris suiuirus mt̃¬
serant. quofacilius possint pͣuitatẽ ꝑũsi. Dogmati̾
subspetie ꝑsuadere u̾itatis. Pleꝵq sub nõe catho¬
licoꝵ doctoꝵ heretici suadicta c̃scribt̃. ut indubi¬
latendi dolo inlibris nr̃oꝵ instr̃. Doctrinã queuerã
adulterando corrũpunt. Scilicet uł aditiendo que
impia st: ł auferendo q̃ piast. Caute meditanda.
caute q̃ sensu ꝓbandast quelegunt᷑. ut uixta apłi¬

Expanded text:
 loquitur dicens: « Scripturas haeretici sano sensu non sentiunt. Ideo eas ad errorem pravae intelligentiae perducunt, neque semetipsos earum sensibus  persuasionibus ita per argumenta fraudulentiae suos illigant auditores, ut eos quasi labyrintho implicent, a quo exire non valeant. Tanta est haereticorum calliditas, ut falsa veris malaque bonis permisceant, salutaribusque rebus plerumque errorum virus interserant, quo facilius possint pravitatem perversi dogmatis sub specie persuadere veritatis. 7. Plerumque sub nomine catholicorum doctorum haeretici sua dicta conscribunt, ut indubilatenti dolo in libris nostrorum inserunt, doctrinamque veram adulterando corrumpunt, scilicet vel adjicendo quae impia sunt, vel auferendo quae pia sunt. 8. Caute meditanda cautoque sensu probanda sunt quae leguntur, ut, juxta apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
E quaquã legẽ intellegit ꝗ carnalit̃ ũba legis
ꝑcurrit. Sedhis ꝗeã sensus interioris intellegen¬
tie̾ ꝑspicit. Nã ꝗlitt̃e legis intendt̃: eius occulta
penetrare nonpossunt. Multi it ñ intellegendo
spiritalit scripturas Neceas recte sentiendo me
resim deuolutist. atq inmłtis errorib deflu¬
xerunt. In soł fidelib religata ÷ lex. testante

Expanded text:
legis percurrit, sed is qui eam sensu interioris intelligentiae perspicit. Nam qui litteram legis intendunt, ejus occulta penetrare non possunt. 2. Multi enim non intelligendo spiritualiter Scripturas, nec eas recte sentiendo, in haeresim devoluti sunt, atque in multis erroribus defluxerunt. 3. In solis fidelibus religata est lex, te
Abbreviated transcription (Latin):
Dedoctrina sine gr̃a.
ꝑstrepit : sedinterius nichil ꝓficit. Tc̃ aũt dĩser¬
mo infusus aurib ad cordis intima ꝑuenit. qño
dĩgrã m̃tẽ interius ut intelłegat tangit. Sic̃ n
quosdã flãma caritatis sue. ds̃ illuminat ut uita.¬
lit sapiant: Ita quosdã frigidos: torpente̾ q̃ dese¬
rit: ut sine sensu ꝑsistant. Pleriq inacumine in¬
tellegendi uiuaces existunt. Sed loquendi iopia
angustant̃. Q dã ũo mutrisq pollent. ꝗa etscien¬
di copiã ⁊ dicendi efficatiã habent¬
scripturaꝵ ñ ad dĩgłam sed adsuã laudẽ utunt᷑.
dũ ex sua scientia extollunt̃. et ibi peccant: ubi¬
di peccata demudare debuer̃. Num quã c̃secunt᷑
legendo ꝑfectã scientiã arrogantes. nãquãuis
sapientes insuꝑfitiẽ uideant̃. M edullit᷑ t̃m ueri¬
tatis archana nontangunt. Qasuꝑbiȩ nube p̃pedi
tib patent. Prauis aũ atq suꝑb clauduntur:
Nãquã uis diuma eloꝗa ilectione arrogantib

Expanded text:
De doctrina sine gratiaperstrepit, sed interius nil proficit. Tunc autem Dei sermo infusus auribus ad cordis ultima pervenit, quando Dei gratia mentem interius, ut intelligat, tangit. 2. Sicut enim quosdam flamma charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. Quidam vero in utrisque pollent, quia et sciendi copiam, et dicendi efficaciam habentturarum, non ad Dei gloriam, sed ad suam laudem utuntur, dum ex ipsa scientia extolluntur, et ibi peccant ubi peccata mundare debuerant. 2. Nunquam consequuntur legendo perfectam scientiam arrogantes. Nam quamvis sapientes in superficie videantur, medullitus tamen veritatis arcana non tangunt, quia superbiae nube praepediutibus patent; pravis autem atque superbis clauduntur. Nam quamvis divina eloquia in lectione arrogantibus
Abbreviated transcription (Latin):
suo rep̃hensus c̃fundit᷑. ꝗaibi id qd ñagit memo¬
ratur. ettestis conscientia interius accusatur.
c̃fundit᷑. qno mandata dĩ uł legendo ł audien¬
do respic̃. q̃ uiuendo c̃tẽpnit. Corde it rep̃ben¬
dite dũ mandatoꝵ meditatione docet᷑. ꝗa
ñ impleuit oꝑe qđ diuina didic̃ iussione:

Expanded text:
suo reprehensus confunditur, quia id quod non agit memosuo reprehensus confunditur, quia id quod non agit memoratur, et teste conscientia interius accusatur. confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contemnit. Corde enim reprehenditur, dum mandatorum meditatione docetur, quia non implevit
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarũ. Siue ꝗamtellectũ m̃tiꝰ erudit. Seu
ꝗa amundi uanitatib abstractũ hoẽm ad amorẽ
dĩ ꝑduc̃ enĩ. excitatienĩ. Sepe illius sermone sub¬
traimur a desiderio uite mundane. Atq inaccens¬
si inamorẽ sapientie. tanto uanaspes mortalitatis
huius nob ulescit. Quanto amplius legendo
spes aetna claruerit: geminũ ÷ lectionis studiũ.
Primũ qm̃o script̃ȩ intellegant᷑. Scđm qua utilitate
uł dignitate dicantur. Erit enĩ antea ꝗsq prõtꝰ
ad intellegendũ q̃ legit. Sequent̃ ÷ idoneus. ad
ꝓferundũ q̃ didicit. Lector strenuus potius
admplendũ quelegit quã adsciendũ erit põti¬
sim̾. Minore eñi pen̾a ÷ nescire ꝗd appeta. quã
eaque nouoris non iniplere. Sicut cnĩ legendosci¬
re concupiscimus. sic sciendo rectaq didicimꝰ
implere debemꝰ. Lex dĩ ⁊ p̃miũ habet et penam
legentib eã. Premiũ hisꝗeã bñuiuendo custo.¬
dĩ precepta legere uł audire potuerit. cordi

Expanded text:
ia intellectum mentis erudit, seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Excitati enim saepe illius sermone, subtrahimur a desiderio vitae mundanae; atque accensi in amorem sapientiae, tanto vana spes mortalitatis hujus nobis vilescit, quanto amplius legendo spes aeterna claruerit. 5. Geminum est lectionis studium: primum, quomodo Scripturae intelligantur; secundum, qua utilitate vel dignitate dicantur. 289 Erit enim antea quisque promptus ad intelligendum quae legit, sequenter idoneus ad proferendum quae didicit. 6. Lector strenuus potius ad implendum quae legit, quam ad sciendum, erit promptissimus. Minor enim poena est nescire quid appetas, quam ea quae noveris non implere. Sicut enim legendo scire concupiscimus, sic sciendo recta quae didicimus implere debemus. 7. Lex Dei et praemium habet, et poenam legentibus eam. Praemium his qui eam bene vivendo custoDei praecepta legere vel audire potuerit, corde
Abbreviated transcription (Latin):
cultate cognoscit. Qd it inacuita laboriosius
quã t̾renis desiderus estuari : aut ꝗd hic securio¬
nus quã huius scłi nichil appetere: Or hunc
mundũ diligunt. turbulentis ciꝰ curis ⁊ solli¬
citudinib conturbant̃. Ꝙ aũt̃ cũ odiunt nec
secuntur. Int̃ neꝗetis tranquillitate fruentes future
pacis reꝗem quã illuc expectant. hic qd̃ ã modo
El iuiri fundit᷑ scło renuntiantes. Ita hiue mundo
moriunt᷑. ut soli dõ uiu̾ẽ delectent᷑. Quantoq
abhuius scłi conũsatione se subtrahunt: tanto
hii ꝗsuꝑnã patriã desiderant. ñsolũ mores eoꝵ
sed ⁊ c̃sortia fugiant. Qdã etiã corporalit̃ separari
desiderant abiniquis ut eoꝵ ñ inuoluant᷑ delictis.
ic̃st̃ corde uł oꝑe. eclicet sepe inmedio carnaliũ uitã
cito implicet᷑. aliqño xtm ad traitur. Neq it diu¬
tinus ẽẽ pot̾it: ꝗ periculo ꝓximꝰ fuerit. Uia sine

Expanded text:
cultate cognoscit. Quid enim in hac vita laboriosius cultate cognoscit. Quid enim in hac vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare? Aut quid hic securius quam hujus saeculi nihil appetere? Qui enim hunc mundum diligunt, turbulentis ejus curis et sollicitudinibus conturbantur. Qui autem eum odiunt, nec sequuntur, internae quietis tranquillitate fruentes, futurae pacis requiem, quam illi exspectant, hic quodammodo h1. Sancti viri funditus saeculo renuntiantes, ita huic mundo moriuntur, ut soli Deo vivere delectentur; quantoque ab hujus saeculi conversatione se subtrahunt, tanto hi qui supernam patriam desiderant, non solum mores eorum, sed et consortia fugiant. Quidam etiam corporaliter separari desiderant ab iniquis, ut eorum non involvantur delictis. sunt corde vel opere. Et licet saepe in medio carnalium vitam cito implicetur, aliquando tamen attrahitur. Neque enim diuturnus esse poterit, qui periculo proximus fuerit. 3. Via sine
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. et motũ m̃tis adsuꝑna reuocare. ut ibi sese recol¬
ligant ũn defluxer̃: ⁊ indese subtrahant. ubi disꝑsist̃.¬
Iusti ꝗreb honorib q̃ acuitȩ blandim̃tis renuntiant
Pinde se abonũ trena possessione mortificant: ut dõ
uiuant. Idõq scłi huius blanditias calcant.
Ut ualidiores aduitã illã dehuius uite mortifica¬
tione consurgant. Cuncta quippe tẽporalia qͣsi
contẽpnit. Qa in eis stabilitatẽ non aspicit. Qꝵ
post renuntiationẽ mundi adsuꝑnã patriã scĩs
desideriis inhiat. ab hact̾rena intentione: qͣsi
ꝗb dã pennis subleuat᷑ erigit᷑. et in qͦ lapsus erat
ꝑ gemitũ ẽspicit. et ubi ꝑuenerit cũ gaudioma¬
gno intendit. Qũo acontẽplationis reꝗe refluxͦ
incuris huius scłi incidit. Si admemoriã sui reũ¬
tat᷑. ꝓtinus ingemiscit. Quantũq fuerit
tũ c̃fusa inꝗb cecidit. exipsa laborissui diffi¬

Expanded text:
dum, et motum mentis ad superna revocare, ut ibi se recoldum, et motum mentis ad superna revocare, ut ibi se recolligant, unde defluxerint, et inde se subtrahant, ubi disperstis renuntiant, proinde se ab omni terrena possessione mortificant, ut Deo vivant; ideoque saeculi hujus blanditias calcant, ut validiores ad vitam illam de hujus vitae mortificatione consurgant. Cuncta quippe temporalia, quasi contemnit, quia in eis stabilitatem non aspicit. 304 7. Qui post renuntiationem mundi ad supernam patriam sanctis desideriis inhiat, ab hac terrena intentione, quasi quibusdam pinnis, sublevatus erigitur, et in quo lapsus erat, per gemitum conspicit, et ubi pervenerit, cum gaudio magno intendit. Qui vero, a contemplationis requie reflexus, in curas hujus saeculi incidit, si ad memoriam sui revertatur, protinus ingemiscit; quantumque fuerinin quibus cecidit, ex ipsa laboris sui diffi
Abbreviated transcription (Latin):
dicũ. statim uitioꝵ excipit᷑ luxu. Oeulũ dexirũ
scandali ⁊ antẽ quẽ euellit dñs precipit uita contẽ¬
platiua ⁊.Duo oculi infatiem actiuauita: ⁊ c̃ tẽpla¬
tiua in hõe. Q igit̾ ꝑcontẽplationẽ docebit errorẽ.
Melius ⁊ si euellit c̃tẽplationis oculũ. reseruans sibi
unũ uitȩ actuał obtutũ aut sit utilius illi ꝑsimplicẽ
actionẽ ire aduitã. quã ꝑc̃tẽplationis errorẽ mitti
ingehennã. Sepe mens adsũma abimis erigitur.
⁊ sepe asũmis adinfima pondere carni inclinata
reflectit᷑. Multos ds̃ excarnalib suagrã uisitat.
et ad contẽplati onis fastigiũ eleuat. Multos que
ac̃tẽplationȩ iusto iuditio deserit ⁊ lapsos intrenis
huius mundi contͣriast. utdũ ista adu̾sa sentiunt.
ad celeste desideriũ ardentius excitent̃. Magna
apud dm̃ refulget grã. ꝗ huic mundo contẽptibił fue¬
rit. Nã reuera necesse ÷ utq mudus odit dili¬
naculũ inmonte fieri cogitauit: ꝗascis in hoc

Expanded text:
 excipitur luxu. 10. Oculus dexter scandalizans, quem evelli Dominus praecepit , vita contemplativa est. Duo oculi in facie, activa vita et contemplativa in homine. Qui igitur per contemplationem docebit errorem, melius est si evellat contemplationis oculum, servans sibi unum vitae activae obtutum, ut sit utilius illi per simplicem actionem ire ad vitam, quam per contemplationis errorem mitti in gehennam. 11. Saepe mens ad summa ab imis erigitur, et saepe a summis ad infima pondere carnis reclinata reflectitur. 12. Multos Deus ex carnalibus sua gratia visitat, et ad contemplationis fastigium elevat. Multosque a contemplatione justo judicio deserit, et lapsos in terrenis hujus mundi contraria sunt; ut dum ista adversa sentiunt, ad coeleste desiderium ardentius excitentur. 3. Magna apud Deum refulget gratia, qui huic mundo contemptibilis fuerit. Nam revera necesse est ut quem mundus odit dilinaculum in monte figere cogitavit , quia sanctis in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
litt̃is ñ ÷ p̃ponendus fucus grammatice arti. Me¬
liores st̃ it cõmunes littere: ꝗasimplitiores. et ad solã
hutilitatẽ legentiũ ꝑtinentes. Ille ũo neꝗore̾ ꝗainger̃¬
grammaticas quã heticos. heretici it haustũ letifer
fucus hoĩb suadendo ꝓpinant. Grammaticoꝵ aũt
doctrina potest etiã ꝓficẽ aduitã. dũ fuerit in me¬
liores usus ad sumta. Deconlatione¬

Expanded text:
litteris non est praeponendus fucus grammaticae artis. Melitteris non est praeponendus fucus grammaticae artis. Meliores sunt enim communes litterae quia simpliciores et ad solam humilitatem legentium pertinentes, illae vero nequiores, quia ingergrammatici quam haeretici. Haeretici enim haustum lethiferi succi hominibus persuadendo propinant. Grammaticorum autem doctrina potest etiam proficere ad vitam, dum fuerit in meliores usus assumpta. CA
Abbreviated transcription (Latin):
spumantib ũb resonans. ac se ꝑeloquentię tu¬
morẽ adtollens: ꝑ doctrinã sinplicẽ ⁊ humilẽ
xp̃ianã euacuata ÷. Sic̃ scriptũ ÷. Nonne stultã
fecit ds̃ sapientiã huiusmundi. fastidiosis atq
loquacib script̃e scẽ minus ꝓpt̃ sermonẽ sinplicẽ
placent. Gentili it eloquentia cõparata. udet̃ illis
indigna. Qđ si animo humili misteria eiꝰ intendant.
Inlectione ñ uerbꝰ sedueritas ÷ amanda. Sepe aut̃
reperit̃ simplicitas ueridica. ⁊ c̃posita falsitas.
Que hoẽm suis errorib inlicit et ꝑlingue hornam̃ta
laqueos dulces aspargit. Nichil aliuo agit amor
mundane scientiae. nisi extollerȩ laudib hoem
N amquanto maiora fuerint litteraꝵ studia. tanto
anim ad rogantiȩ fastu inflet᷑ maiori intumescit
iactantia. Unde ⁊ bñ psalmꝰ ait. Oia ñ cognoui
litteraturã. introibo in potentias dnĩ. Simpliciorib

Expanded text:
spumantibus verbis resonans, ac se per eloquentiae tuspumantibus verbis resonans, ac se per eloquentiae tumorem attollens, per doctrinam simplicem et humilem Christianam evacuata est, sicut scriptum est: Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ? 7. Fastidiosis atque loquacibus Scripturae sanctae minus propter sermonem simplicem placent. Gentili enim eloquentiae comparata videtur illis indigna. Quod si animo humili mysteria ejus intendant, 8. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Saepe autem reperitur simplicitas veridica, et composita falsitas, quae hominem suis erroribus illicit, et per linguae ornamenta laqueos dulces aspergit. 298 9. Nil aliud agit amor mundanae scientiae, nisi extollere laudibus hominem. Nam quanto majora fuerint litteraturae studia, tanto animus arrogantiae fastu inflatus majore intumescit jactantia. Unde et bene psalmus ait: Quia non cognovi litteraturam, introibo in potentias Domini . 10. Simplicioribus
Abbreviated transcription (Latin):
delectant̃ gentiliũ dicta. ꝓpt̃ tum̃titẽ. ⁊ hornatũ
sermonẽ. quã scripturã scãm ꝓpt̃ eloꝗũ humilẽ.
Sed ꝙ ꝓd÷ inmundanis doctrinis ꝓficẽ et in aniscere
indiuinis: Caduca seꝗ figm̃ta. ⁊ celestia fastire
misteria. cauendist̃ igit tales libri. ⁊ ꝓpt̃ amorẽ
ũboꝵ eloq̃ntia nitent. interius uacua uͥtuti sapi¬
entia manent. Eloꝗa au̾tsacra exterius incõposita
uerb apparent. Intrinsecus aũ misteria sapientia
sapientie ⁊ uitatis repositũ. mũboꝵ uilissimis uas¬
culis. Idõ libri scĩ simplici sermone õseriptist̃.
ut non insapientia ũbi sedinostensionẽ sp̃c. hoẽs
ad fidẽ ꝑducerent᷑. Nãsi dialectici acuminiꝰ ũsutia.
aut rethorice artis eloq̃ntia editieẽnt. Neqͣ quã
putaret̃ fides xp̃i indĩ uirtute. Sed ineloq̃ntiae
humanȩ argum̃tis c̃sistere. Nec quẽ quã crederemꝰ
ad fidẽ diino inspiraminȩ ꝓuocari sed potius
ũboꝵ calliditate seducit. Omĩs scłaris doctrinas

Expanded text:
 dicta propter tumentem et ornatum sermonem quam scripturam sanctam propter eloquium humile. Sed quid prodest in mundanis doctrinis proficere et inanescere in divinis, caduca sequi figmenta et celestia fastidire misteria? Cavendi sunt tales libri et propter amorem verborum eloquentia nitent, interius vacua virtutis sapientia manent; eloquia autem sacra exterius incompta verbis apparent, intrinsecus autem mysteriorum sapientia sapientiae et veritatis repositum in verborum vilissimis vasculis. 5. Ideo libri sancti simplici sermone conscripti sunt, ut non in sapientia verbi, sed in ostensione spiritus homines ad fidem perducerentur . Nam si dialectici acuminis versutia aut rhetoricae artis eloquentia editi essent, nequaquam putaretur fides Christi in Dei virtute, sed in eloquentiae humanae argumentis consistere; nec quemquam crederemus ad fidem divino inspiramine provocari, sed potius verborum calliditate seduci. 6. Omnis saecularis doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙdã habent intellegentiae ingeniũ : sed neglegt᷑
lectionis studiũ. et qđ legendo scire potuer̾.
neglegendo c̃tẽpnuntꝰ ꝗdã u̾o amorẽ sciendi
habent sedtarditate sensus p̃pediunt᷑. Q tm
assidua lectione sapunt. qđ ingeniosi ꝑdesidiã
nõnouer̃. Ingenio tardus ⁊ si ñ ꝑnat̾am: ꝑassidui¬

Expanded text:
Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, negligendo contemnunt. Quidam vero amorem sciendi habent, sed tarditate sensus praepediuntur; qui tamen assidua lectione sapiunt, quod ingeniosi per desidiam non noverunt. 6. Ingenium tard
Abbreviated transcription (Latin):
insacris ȩloꝗis assiduus fuerit. tanto exeis ube-¬
riorẽ intellegentiã capit. Sic̃ terraque quanto
magis excolit tanto uberius fructificat᷑. Quante
amplius ad quã libet artẽ hõ c̃scendit. tantomagiꝰ
ad hoẽm ars ipsa descendit. Sic̃ in lege scribitur᷑.
Moyses ascendit inmontẽ et dñs descendit. Uerũ :
deotio spiritali qđ ille taritũ secreta diuinoꝵ
scrutabit᷑ mandatoꝵ. ꝗabactione t̾renȩ cure :
reuocauit. animũ: et sedula familiaritate inscrip¬
turis scĩs inheserit. Nã sicut cecus et uidens.
potest ꝗdem ut̃q ambulare sednonẽsimilili¬
bertate. Dũ cecus ꝑgens qͦ ñuidet offendat.
idensũo offendiculaꝰ caueat: et qͦsit sc̃ꝑgendũ
agnoseat. Sic ⁊ qnubilo t̾ręne cure fuscat᷑. si tẽp¬
tet dĩ ꝑscrutare misteria ñualet. Qa caligine
curarũ scłariũ ñuidet. Qđ ille tantũ dẽ efficẽ
ualet ꝗsese de exteriorłb scłi curis abstragit.
ettotũ animũ inscripturaꝵ meditatione defign

Expanded text:
is Scripturis assiduus fuerit, tanto ex eis majorem intelligentiam capit: sicut terra quanto magis excolitur, tanamplius ad quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit, sicut in Lege scribitur: Moyses ascendit in montem, et Dominus descendit . 4. Verum est de otio spirituali, quod ille tantum secreta divinorum scrutabitur mandatorum, qui ab actione terrenae curae a vocaverit animum, et sedula familiaritate Scripturis sanctis inhaeserit. Nam sicut caecus et videns potest quidem uterque ambulare, sed non consimili libertate, dum caecus pergens quo non videt offendat, videns vero offendicula cavet, et quo sit pergendum 291 agnoscat; sic et qui nubilo terrenae curae fuscatur, si tentet Dei perscrutari mysteria, non valet, quia caligine curarum non videt. Quod ille tantumdem efficere valet, qui sese de exterioribus saeculi curis abstrahit, et totum sese in Scripturarum meditatione defigit. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
asscribit᷑: quicꝗd exẽplou̾iᷤ asubdtas ꝑprerat᷑. Sicut hom¬
nulli bonoꝵ. prm̃tipũ dõ. placieufacta sequmt̃. ita fa¬
cile multi praua eoꝵ exẽpta sictanĩo ẜteriqs aũt apudꝰ
iniquos principes necessitate i agͥsqtĩa uõto maliexistunt
dũ imperiis eot oboediinte: & olitilli ũt sican pmptis̃¬
uu seꝗ reges in malũ nepigrist̃. ieiti ilsos inbonũ Sepe
unde maliregespeccant : in deboni iustisicat̃: dupce¬
dentiũ cupiditatẽ et malitiã corrigunt. Nãreuera pec¬
Ciũ peccatũ quisq sequit̃. necesse ẽ. ut e̾i poenã sequat᷑
N eq eñierit impar supplicio. cuierrore sꝙ pars. ẽ actio¬
Qd principes legib teneat᷑.
ustũ ÷ pͥncipẽ legib obtẽꝑare suis. Tc̃ eñr
iurasua ab om̃ib custodienda existimet qͦn & ipse illis
reuerentiã p̃bet. Encipes legib t̾renẽ suis. nec ipseposse
Subresigionis disciplina scłipotestat̾e subiȩcte st̃ criquãuis

Expanded text:
quid exemplo ejus a subditis perpetratur. Sicut nonnulli bonorum principum Deo placita facta sequuntur, ita facile multi prava eorum exempla sectantur: plerique autem apud iniquos principes necessitate magis quam voto mali existunt, dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem, sicut prompti sunt sequi reges in malum, sic pigri sunt imitari illos in bonum. Saepe unde mali reges peccant, inde boni justificantur: dum praecedentium cupiditatem et malitiam corrigunt. Nam re vera pecCujus peccatum quisque sequitur, necesse est ut ejus poenam sequatur. Neque enim erit impar supplicio, cujus errore quisque d reges legibus teneantur. Justum est, principem legibus obtemperare suis. Tunc enim jura sua ab omnibus custodienda existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. Principes legibus teneri suis, ne in se posse Sub religionis disciplina seculi potestates subjectae sunt. Et quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
te dño ꝑe zeHielẽ. Tusignaculũ similitudiniꝰ pleñ
sapienita. ꝑfect᷑ decore: in deliciis paradisidĩ fusti.
Quanto enĩ subuilior ÷ e̾i nat̃a. Tanto plenius exstitit adsimi¬
litudine diuine maiestans exp̃ssa. pͥus decȩlo cecidisse
diabulus gnͥã ħo conderẽt̃. Nã moxut factꝰ ÷: insr̃biam
erupit. ⁊ pcipitat᷑ decȩloẽ. Nã iuxta ueritatiᷤᷤ testimoniũ.
abinitio m̃dax fuit. ⁊ mueritate ñstent: Q astatĩ ut factꝰ ÷
cecidit. fuit ꝗdem inuitate ẽdit̾: sedñstando c̃festim
dõ se inferiorẽ cognoscit. Diabolus ũoñsolũ in hoc c̃tẽp¬
tus q̃ se dõ equalẽ estimanͥ cecidit. Insuꝑ etiã suꝑiorẽ dõ¬

Expanded text:
 Ezechielem: Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia, perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. Quanto enim subtilior est ejus natura, tanto plenius exstitit ad similitudinem divinae veritatis expressa. Prius de coelo cecidisse diabolum, quam homo conderetur. Nam mox ut factus est, in superbiam erupit, et praecipitatus de coelo est. Nam, juxta Veritatis estimonium, ab initio mendax fuit, et in veritate non stetcecidit. Fuit quidem in veritate conditus, sed non stando confestim Deo se inferiorem esse cognoscit; diabolus vero non solum hoc contentus quod se Deo aequalem existimans cecidit, insuper etiam superiorem
Abbreviated transcription (Latin):
et uidere desiderant. ⁊ abent ⁊ abere festinant. Amant¬
⁊ amare nitunt᷑. Sieñ siciudere desiderant ut effectũ de¬
siderii ñ ꝑfruant̃. Desideriũ hoc necessitatẽ habet.
N ecessitas istapenalis ÷. etht̃is angłis oĩs pena longe ẽ:
dicim dĩ uisione satiari. Satietã fastidiũ abere solet.
E scĩ illos dĩuisione quã desiderant fastidire nõposse
⁊ satiantꝰ. Srd desidant sinelabore: ⁊ satiant̃ sine fastidiõ.
Ne enĩsit indesiderio necessita: desiderant ⁊ satiant᷑.
⁊ itr nesit insatietate fastidiũ satiati desiderant. Udeñ
ergo angłi fatẽ patris ꝑsatietatẽ. Sed ꝗasatieta istafasti¬
diũ nescit. Angłi desidant in eũ ꝓspic̃e sẽꝑubicũq in¬

Expanded text:
et videre desiderant: et habent, et habere festinant: et amant, et amare nituntur. Si enim sic videre desiderant ut effectu desiderii non perfruantur, desiderium hoc necessitatem habet, et necessitas ista poenalis est. Sed beatis angelis omnis poena longe est: dicimus Dei visione satiari, satietas fastidium habere solet; et scimus illos Dei visionem, quam et desiderant, fastidire non posse. et satiantur; sed desiderant sine labore, et satiantur sine fastidio. Ne enim sit in desiderio necessitas, desiderantes satiantur. Et iterum, ne sit necessitate fastidium, satiati desiderant. Vident enim angeli faciem Patris per satietatem; sed quia satietas ista fastidium nescit, angeli desid
Abbreviated transcription (Latin):
Eo qd hõ adhucñdũ transiset indõ: Suscipit̃ aũt
hõ adõ: ⁊ reuerent᷑ salutat᷑ ab angło. Nã ⁊ maria angłs
gabriel legit̃ salutasse ⁊ ioħi angłm salutanti ab eodẽ
angło dr̃. Uide nefeceris. c̃seruus enĩtuus sũ: ⁊ fratrũ
tuoꝵ. ꝑqd agnoscit̃. Pincarnationẽ dñcã pacẽ hõib

Expanded text:
adhuc nondum transisset in Deum. Suscipitur autem homo a Deo, et reverenter salutatur ab angelo. Nam et Mariam angelus Gabriel legitur salutasse , et Joanni angelum salutanti ab eodem angelo dicitur: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum et fratrum tuorum . Per quod agnoscitur per incarnationem
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ administratoru sp̃s mministeriũ missi. ipet̾ eo ꝗheredi¬
tatẽ capiunt salutis: Angłi corpora in qua hõib apparent
desuꝑno aere sumut. Solidãq spetiẽ excelesti indum̃¬
to inducunt. ꝑ quã humanis optutib manifestius de¬
monstret᷑. Singule gc̃s p̃positos angłos abere credunt̃.
qd̃ ostendit̃ testimonio angłi dameli loquentis: ego inquit
hoẽs angłos habere. ꝓbant̃. loquente dño in eugłio. Am̃

Expanded text:
inisterium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis? Angeli corpora in quibus hominibus apparent, in superno aere sumunt, solidamque speciem ex coelesti elemento inducunt, per quam humanis obtutibus manifestius demonstrentur. Singulae gentes praepositos angelos habere creduntur, quod ostenditur testimonio angeli Danieli loquentis: Ego, inquit, homines angelos habere probantur, loquente Domino in Evangelio: Amen
Abbreviated transcription (Latin):
sed fac̃eos incorruptos caritas. sẽpit̃na. Gra ñ nat᷑a ẽẽ
suffragat milł contẽplatio creatoris. Inde ⁊ pͥuatꝰ :¬
apostata angłs. Dũ fortitudinẽ suã ñ adeo. sed adse
uoluit custodire. Ante omnẽ creat̃am angłi factist̃.
Dum tdictũ ÷ fiatlux. Deipsis enĩ dic̃ script̃a. pͥorom̃iũ
creataẽ sapientia. Lux enĩ dicunt̃. Partieipando
lucis et̃nȩ. Sapientiauꝰ dicunt̃: genite mherendo
sapientiȩ. Et dũsit mutabił nat̾᷑aᷤᷤ. ñtam̃ sinit eõ ẽtẽ.¬
platio mutari diuina. Añ omẽm crefonẽ mundi¬

Expanded text:
sed facit eos incorruptos caritas sempiterna. Gracia, non natura ‹esse› suffragatur in illis conteapostata angelus, dum fortitudinem suam non a Deo, sed a se voluit custodire. Ante omnem creaturam angeli facti sunt, dum dictum est: Fiat lux. De ipsis enim dicit Scriptura: Prior omnium creata est sapientia. Lux enim dicuntur, participando lucis aeternae: sapientiae vero dicuntur, ignitae inhaerendo sapientiae. Et cum sint mutabiles natura, non tamen sinit eos contemplatio mutari divina. Ante omnem creatione
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ad cõparationẽ angłoꝵ archangłs apellat᷑ :
cecidit. Ita ut sine reparatione laberet᷑. Cuius
plationes excelential. ꝓpha his ubis adnuntiat.
edri nonfuer̃ altiores illo in paradisodĩ. Abietes non asqͣ¬
uer̃ sũmitat Allius. Onne lignũ paradisi ñ ÷ asimilatũ
illi. Qm̃ spetioi orẽ fec̃ eũ ds̃. Distat c̾ditio angłi. aẽdĩ¬

Expanded text:
Unde et ad comparationem angelorum, archangelus appellatus est. , ex qua fiducia cecidit, ita ut sine reparatione laberetur, cujus praelationis excellentiam propheta his verbis annunciat: Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei, abietes non adaequaverunt summitatem illius. Omne lignum paradisi non est assimilatum illi: quoniam speciosiorem fecit eum D