comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ usus om̃i magrõruu p̃ cepta.superat Et sic
pot̾is doctrinam dicendi ac faciendi in ꝓmptu
hr̃e. deum insuper exora qui nnchi douauit p̃¬
dicta. tibi narrare ut ad et̾ua gaudia nos fa¬
ciat ꝑuenice. Explicit lib̾ de doctrina taden¬
di ⁊ dicendi ab alb̾tano causidico brisiensi de
ora scẽ agathe. ꝯpositus ⁊ compilatus

Expanded text:
et usus omnium magistrorum precepta superat » - et sic et usus omnium magistrorum precepta superat » - et sic poteris doctrinam dicendi ac faciendi in promptu habere. Deum insuper exora, qui mihi donavit predicta tibi narrare, ut ad eterna gaudia nos faciat pervenire. Amen. Explicit liber de doctrina dicendi et tacendi ab Albertano causidico Brixiensi de ora sancte Agathe compositus et compilatus
Abbreviated transcription (Latin):
delegib uł detretis. uł decretalib tractare uolu¬
eris primo tempore. ⁊ loco litteram. ponas.ẜo ca
abecedario scripture om̃s nolumitur litt̾e ita sr̃
ti. hanc gͥ doctrinã superdioendo ⁊ tacendo brenit̾
ꝯp̾hensam. tibi ⁊ aliis tuis frib lr̾atis scrib̾e curau
quia uitalr̃atorum. pocuis indicẽdo ꝙ̃ intacendo
ꝯsistit. secieca ħ testante. qui ait. stulta ẽ ⁊ mi¬
mine ꝯueniẽs lrãto uiro. occupacõ ex̾cendi lac̾tos
⁊ dilac̾andi uirtutẽ. ¶ Si aut̾ faciũt sr̾faciẽdo
uolu̾is hr̃e doctrinã. detrahas de ħ ũ sicło. istud
u̾bum dicas ⁊ loco illius ponas ħ u̾bum. facias
ut dicatur. Quis. quid. cui. facias. cur. quomodo
qñ requiras. Et ita fere omĩa qua dcã sunt su¬
pra ⁊ multa alia pot̾unt ad ħ u̾bũ facias ltilit̾
aptari. ¶ His demiq auditis decirta p̾dicta ex̾ci¬
tacõne intentissima ⁊ usu acri exerceas. Nam
ex̾citacõ in geni ingeuiũ ⁊ naturaĩ sepe mucit

Expanded text:
de legibus vel decretis vel decretalibus tractare volueris, primo tempore et loco litteram ponas, secundabecedario scripture omnes volvuntur, ita super hoc ti. Hanc igitur doctrinam super dicendo vel tacendo breviter comprehensam tibi et aliis tuis fratribus litteratis scribere curavi, quia vita litteratorum potius in dicendo quam in faciendo consistit, Seneca hoc testante, qui ait: « Stulta est et minime conveniens litterato viro occupatio exercendi lacertos et dilatandi virtutem ». Si autem super faciendo volueris habere doctrinam, detrahe de hoc versiculo istud verbum « dicas » et loco illius ponas hoc verbum « facias », ut dicatur: « Quis, quid, cui facias, cur, quomodo, quando requiras ». Et ita fere omnia que dicta sunt supra et multa alia poterunt ad verbum « facias » utiliter adaptari. Hiis denique auditis, te circa predicta « exercitatione intentissima et usu acri » exerceas - « nam exercitatio ingenium et naturam sepe vincit
Abbreviated transcription (Latin):
urrunt ⁊ discurrũt mortales per sepes ⁊
senutas ascendunt montes transcendũt
colles tñsuolant ruppes. ꝑuolant. alpes. traus¬
gredimrtur foneas nig̾ diuntur caĩmas riuã¬
tur iusc̾a t̾re ꝓ funda maris. nic̾ta fluminis c¬
patanemoris. In uia sollituduns. Exponũt se¬
uentis. ⁊ inbrib tomtruis ⁊ fulmib fluctib
⁊ ꝓcellis rumis ⁊ p̾cipiciis Metalla cauant ⁊¬
⁊ dolant telas ordimitur. ⁊ texunt uestes inci¬
dũt ⁊ ꝯsinint. edificant domo. plantant orbos
ex colliuit agros.uiueas pastinant. succendũt
clibatios. ex truũt molendina. piscantur uenã¬
ratur ⁊ autn pantur. meditantur ⁊ coggitant. cõ¬
siliautur ⁊ ordinant. q̃ relantur ⁊ litigant. diriꝑ¬
uunt ⁊ furmitur. decipiuut ⁊ m̾cantur. ꝯtendũt ⁊
p̾liantur ⁊ innu̾abilia talia ut oꝑes ꝯg̾gent ut
questus nltiplicent ut lucra seͤtẽtur ut hono¬
res acquirãt. ⁊ dignitates extollant. ut potesta¬

Expanded text:
urrunt et discurrunt mortales per sepes et semitas, ascendunt montes, transcendunt colles, transvolant rupes, pervolant alpes, transgrediuntur foveas, ingrediuntur cavernas, rimantur viscera terrae, profunda maris, incerta fluminisia solitudinis, exponunt se ventis et imbribus, tonitruis et fulminibus, fluctibus et procellis, ruinis et precipitiis. Metalla cudunt et  dolant, telas ordiuntur et texunt, vestes incidunt et consuunt, edificant domos et plantant hortos, excolunt agros, pastinant vineas, succendunt clibanos, extruunt molendina, piscantur, venantur et aucupantur. 2 Meditantur et cogitant, consiliantur et ordinant, querulantur et litigant, diripiunt et furantur, decipiunt et mercantur, contendunt et preliantur, et innumera talia ut opes congregent, ut questus multiplicent, ut lucra sectentur, ut honores acquirant, ut dignitates extollant, ut potesta
Abbreviated transcription (Latin):
inquirere adomino adomino quis enuitra¬
deret iohes autem inmente petro ꝙ pͥntep
apostolorim inquirere uerebatur ꝯfident᷑
int̾rogat. tali ergo modestia ⁊ ꝯsideracõe
tam ꝓuda distribuantur int̾ amicos offi¬
um facultatem ꝙ uincuiq sit portabulea
aut nals disc̾natur nõ om̃ib tam̃ equalis
cribitur. diligebatur ioh̾s a xp̃o fanili ariꝰ s
dubium eẽ põt utrum petro fuencius pauł
dethimoteo scribit se nenuuẽ ita hr̃e maiã¬

Expanded text:
inquirere a Domino, quis eum trainquirere a Domino, quis eum traderet; Joannes autem, innuente Petro, quod Princeps apostolorum inquirere verebatur confidenter interrogat. Tali ergo modestia et consideratione tam provida distribuantur inter amicos offiium facultatem, quod unicuique sit portabile aut utile discernatur. Non omnibus tamen aequalis cribitur. Diligebatur Joannes a Christo familiarius; sed dubium esse potest, utrum ferventius. Paulus de Timotheo scribit se neminem ita habere i
Abbreviated transcription (Latin):
andata ꝓuida dispensacõne curetu
ut tuum om̃s amicos tuos diligas ut tũ om̃s
munficentia nõ equali ad beneficia uł honore
oblata oportunitate ꝓmoueas sunt equidem
płiq qui se nõ diligi ꝯq̃rinitur ⁊ causantur
pre ꝯtemptui si alios ⁊ nõ c nõ semderuit tu¬
naturiũ es freualeat ⁊ sufficient̾ npłe uił¬
tos inue amticie siuu reapinis ⁊ fouenus
rigere nõ n alenius u̾tutem itaq ⁊ prudẽtiã
honinuꝰ nos mediri oportet ⁊t indistribuoõe
bonorum pͥualeat rõ nõ aft̃cũs suas tũ ꝑted
nitalib optineat liberał aftectõ ubi iur tutũ
equalitas in uenitumalias tñ nemo existini¬
at se ꝯtemptum si ei melior p̾feratur. Sane
tihat discipulo ꝙ̃ diligebat petro ꝯferens.
principatum clanes regi celorum petro ꝯtu¬
ut ut nob̾ celum aꝑiret ⁊ clauderet iohi u̾o
nob̾ aꝑienda sin archana pectoris reẜauit
petro ꝯmsit curani ⁊ reguri eccẽ sue. ioħi¬
so manere donecueniam. Nõ audet petrus

Expanded text:
andata provida dispensatione curetur ut, cum omnes amicos tuos diligas, non tamen omnes munificentia aequali ad beneficia vel honores oblata opportunitate promoveas. Sunt equidem ique, qui se non diligi conqueruntur et causantur haberi contemptui, si alios et non se viderint cunaturus es ferre valeat, et sufficienter itos in verae amicitiae sinum recipimus et fovemus, rigere non valemus. Virtutem itaque et prudentiam hominis nos metiri oportet, ut in distributione bonorum praevaleat ratio, non affectus: suas tamen partes in talibus obtineat liberalis affectio, ubi virtutum aequalitas invenitur. Alias tamen nemo autumet se contemptum, si ei melior praeferatur. Sane traxit discipulo quem diligabat, Petro conferens principatum. Claves regni coelorum Petro contulit, ut coelum aperiret et clauderet, Joanni vero nobis aperienda sui arcana pectoris reseravit. Petro lo manere, donec veniam. Non audet Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
tum frẽm meum ⁊ ideui cũ uenissem macedo¬
niam nõ huĩt requiem caro mea. s qui ꝯsalatꝰ
hinuiles. ꝯsolatiis est nos deus in aduẽtum titi
sic ergo int̾ amicos rõnabiles moderata dispẽsa¬
cõne bñficõꝵ collacõ. sit alt̾ alt̾i manus sit ocu¬
lus sit batulus sustentacõms. sit mutua sp̃nũ
requies sit mangustiis re frig̾ii portus. deuiq
sic in auncicia ꝯu̾sentur ut ad iuuin amoreni
ꝯsoende̾ m̾emitur quo xp̃c toto corde diligitur
⁊ plinũ in eo auncicie fructum carpant qñ tinis¬
re sp̾lato ⁊ somcitudinem quã iinc sibi incissĩ¬

Expanded text:
tum fratrem meum. Et idem: Cum venissemus in Macedoniam, nullam habuit requiem caro nostra; sed qui consolatur humiles, consolatus est nos Deus in adventu Titi. Sit ergo inter amicos rationabilis ex moderata dispensatione beneficiorum collatio. Sit alter alteri manus, sit oculus, sit baculus sustentationis, sit mutua spirituum requies, sit in angustiis refrigerii sedes. Denique sic in amicitia conversentur, ut ad illum amorem conscendere mereantur, quo Christus toto corde diligitur, et plurimum in eo amicitiae fructum carpant, quando timore sublato, et sollicitudine, quam nunc sibi vicissi
Abbreviated transcription (Latin):
Ria solent maxime affectare o¬
pes ⁊ uoluptates ⁊ honores. De
opib praua. Deuo luptatib tur¬
pia. De honorib naua ꝓcedunt.
huic enĩ ioh̾es apłs ait. Noli¬
te diligere mũdum neq ea que
in uindo sunt. quia quiequidꝗd

Expanded text:
 solent homines affectare: opes, voluptates, honores. De opibus prava, de voluptatibus turpia, de honoribus vana procedunt. Hinc enim Iohannes apostolus ait: «Nolite diligere mundum, neque ea que in mundo sunt; qui
Abbreviated transcription (Latin):
Eira docuit. quid ħ culpa ꝓm̾uit. pluit enĩ
dominus superso domã ⁊ gomorrã sulp¬
hur ⁊ ignẽ. a domino decelo. Noluit deus ꝯuicꝙͣ ã¬
gelorũ uł hominũ exe cucõnem huiꝰ penẽ ꝯuit¬
tere. s sibi ip̃i uindcãm hiꝰ scełis reẜuauit. ẜm il¬

Expanded text:
ena docuit quid hec culpa promeruit: «Pluit enim Dominus super Sodomam et Gomorram sulphur et ignem de celo». Noluit Deus cuiquam angelorum vel hominum executionem huius pene committere, sed sibi ipsi vindictam huius sce
Abbreviated transcription (Latin):
s sulphur ⁊ ignẽ sr̃ ardorem libidiuis ꝙ̃ tum¬
pena siłis eẽt culpe irec misisse dicitur s plins¬
se quatimis ip̃o u̾bo magnitudiuẽ ⁊ hnũ dau¬
ciam pene notaret. Nenum peꝑtit oculuf eis
s onmes simł extinxit. uxorem quoq loth quia
⁊ nallẽ salmarum ꝯu̾tit. horrendum est gͥ
nicidere in nianu dei inuentis qui quanto mui¬
orem suelongaiiuitatis exhibet pacĩam tan¬

Expanded text:
m luxurie, ignem super ardorem libidinis, qupena similis esset culpe. Nec misisse dicitur, sed pluisse, quatinus ipso verbo magnitudinem et habundantiam pene notaret. Nemini pepercit oculus eius, sed omnes simul exstinxit. Uxorem quoque Lot, que et vallem salinarum convertit. «Horrendum est enim incidere in manus Dei viventis», qui quanto maiorem sue longanimitatis exhibet patientiam, tan
Abbreviated transcription (Latin):
nccia est sicut enĩ nauis sine reciug sue
spe auncorim siue discrecõne motu quodamirre¬
nabui ⁊ nistabili tutũfertur tales sint quile¬
ues anucoriim errabundus funt orpacientere
auste comipunit ⁊ ni suis accõnib pcipites ue

Expanded text:
ia est. Sicut enim navis sine remige, sic spiritus amicorum sine discretione motu quodam irrationabili et instabili circumfertur. Tales sunt, qui leves amicorum errores ferunt impatienter, austere corripiunt, et in suis actionibus praecipites
Abbreviated transcription (Latin):
dam. Ceterũ tam brens est gule uoluptas ut
spacõ loci nix sit. quatuor digitorum aspacio i¬
temporis uix fit dotidem momẽtorum ꝯtẽpin¬
tur mediocritas. ⁊ sr̃fluitas affectatur. Iudiũ
⁊ in de .s. cxu. grauatur stomatus. turbatur
sensus. opprinitur in tellectus. Inde nõ salus ⁊
saitas. s morbus ⁊ mors audi sr̃ ħ sensum sa¬

Expanded text:
dam. Caeterum tam brevis est gulae voluptas, ut dam. Caeterum tam brevis est gulae voluptas, ut spatio loci vix sit quatuor digitorum, spatio temporis vix sit totidem momentorum. Contemnitur mediocritas et superfluitas affectatur, in dived et mens gravatur, et stomachus turbatur, sensus opprimitur in illis. Inde non salus et sanitas, sed morbus et mors. Audi super hoc s
Abbreviated transcription (Latin):
uarus ad petendum ꝓmptus ad dandũ tar¬
dus ad negãdun frõtuosus siquid expẽ¬
dit totum amirtit. tristis q̃rulus ⁊ morosus sol
tur. s nõ lucratur ut dat. largus malieno s par¬
tus in ꝓprio. gulam euacuat. ut archam imple
mus sictabũtur. quia qui miale congregat cito
disꝑgit. Iustum iudicium ut que demalo pro¬
ueniunt ad malum deueniant. nec accedant ad
bonum que non ꝓcedunt ex bono auarus ergo
dampna cõnem ht̃ inte q̃ nũc est ⁊ future. de¬
Nicium iite hominis aqua ⁊ pains gu¬
⁊ uestin entũ ⁊ donnis ꝓtegens tur¬
pitudinem nunc autem gulosis uõ sufficĩt
firictus arborum nõ grana leguninũ. nõ radi¬
nutriuntur altilia capiuntur houesta que stu¬
diose coqutur arte cocorum. que lacte ꝑentur
nuutat in artem. ut saturitas transeat mesu¬
riẽ. ut fastidium reuooet appetitum. ad irritar¬
dingulam nõ ad sustentandimm naturã nõ
ad uocĩtatẽ supplẽdam s ad auiditatem explẽ¬

Expanded text:
arus ad petendum promptus, ad dandum tardus, ad negandum frontuosus. Si quid expendit, totum amittit. Tristis, querulus et morosus, soltur, sed non lucratur ut det. Largus in alieno, sed parcus in proprio. Gulam evacuat, ut archam impleavius siccabuntur», quia qui male congregat cito dispergit. Iustum iudicium, ut que de malo proveniunt ad malum perveniant, nec accedat ad bonum quod non procedit ex bono. Avarus ergo dampnationem habet vite que nunc est et future. nitium vitae hominis aqua et panis, et vestimentum, et domus protegens turpitudinem . » Nunc autem gulosis non sufficiunt fructus arborum, non genera leguminum, non radinutriuntur altilia, capiuntur ob escam, quae studiose coquuntur arte coquorum, quae laute parantur cidens, naturam mutat in artem, ut saturitas transeat in esuriem, ut fastidium revocet appetitum, ad irritandum gulam, non ad sustentandam naturam, non ad necessitatem supplendam, sed ad aviditatem explen
Abbreviated transcription (Latin):
torquebit angustia uement incogitacõue pec¬
catorum suoꝵ timidi ⁊ transduoet illos exad¬
u̾so iniquitas eorum dñtes quid. ꝓfuit nob
superbia ⁊ iactancia diniciarum quid contu¬
lt nob̾ transierunt illa omĩa tanquamimib̾
quidem nullũ sugnũ nalemus ostendere set
inmaliguitatẽ nr̃a ꝯsũpti sumus cum ige¬
ti turbagõne recogitabunt quecum ninia
dełctacõegesserunt ut stimulus iemorie p¬
nugat ad penam quos aculens uequicie stuni¬
laint adculpani
pani. demutili pemtencia dampnato
Ioent int̾se peitenciam agent ri¬

Expanded text:
torquebit angustia. «Venient enim in cotorquebit angustia. «Venient enim in coimidi, et traducent illos ex adverso iniquitates eorum, dicentes: « Quid profuit nobis superbia? et jactantia divitiarum quid contulit nobis? Transierunt illa omnia tanquam umbraquidem nullum signum valemus ostendere, sed in malignitate nostra consumpti sumus. Cum ingenti turbatione recogitabunt, quae cum nimia delectatione gesserunt, ut stimulus memoriae pungat ad poenam, quos aculeus nequitiae stimulavit ad culpam. CAPUT III. De inutili poenitentia damnatorum. Dicent intra se poenitentiam agent
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ meuses: mr̃ mea ⁊ soror mea m̾mib homo
putredo ⁊ filius hominis uermis quam turpis
pater ꝙͣ iuł mur̾ quam ab hominiabił soror concer¬
tus est des anguine perardoremi libidinis putre fcõ
genuit pediculos elũbricos mortinis generabit
u̾iu es ⁊ mustas uinus ꝓduxit sc̾tus ⁊ nomitum
mortuns ꝓducet putredinem ⁊ fetorem uinus
homniẽ imicũ inpingauit. Mortnus u̾nies pli¬
mos impingabit Quidem̃ feciduns humano
cadau̾e. Quid horbilus homine mortuo cuni
gratissimus erat auiplexꝰ in inta ⁊ molestus &¬
erit aspectus in morte Qud ergo ꝓs̾unt dii
sedebat gło sus inthrono modo iacet despectus
iitimiulo. Qui mõ fulgebat ornatus in aula
modo sordet udus in tuba Qui modo nesçe ba¬
Indicta tarnis inipii n̾mes ⁊ igins ut̾a
duplex int̾ior qui todit ⁊ urit cor ext̾ior ⁊ q¬
rodit ⁊ urit corus u̾mis in quid eorum nõ mo¬
rietur ⁊ ignis non extiuguetur. dabit domi¬
nus ignem ⁊ u̾mes incarnes eorum ut urant᷑

Expanded text:
r meus es, mater mea, et soror mea vermibus’». «Homo putredo et filius hominis vermis». Quam turpis pater, quam vilis mater, quam abhominabilis soror! 3 Conceptus est homo de sanguine per ardorem libidinis putrefacto, genuit pediculos et lumbricos, mortuus generabit vermes et muscas; vivus produxit stercus et vomitum, mortuus producet putredinem et fetorem; vivus hominem unicum impinguavit, mortuus vermes plurimos impinguabit. Quid ergo fetidius humano cadavere? quid horribilius mortuo homine? Cui gratissimus erat amplexus in vita, molestus erit assedebat gloriosus in throno, modo jacet despectus in tumulo; qui modo fulgebat ornatus in aula, modo sordet nudus in tumba; qui modo vescebaVindicta carnis impii, vermis et ignis . » duplex, interior etrodit et urit corpus. «Vermis, inquit, eorum non morietur, et ignis non exstinguetur». «Dabit Dominus ignem et vermes in carnes eorum, ut urantu
Abbreviated transcription (Latin):
uam s nõ ꝯu̾tentur adueniam iustum est emĩ
ut quia no lu̾nt cum potuerunt cum nelint non
possint dedit em̃ deus locum penitencie ⁊ ip̃i a¬
busi sunt sunt eo pp̾ ea diues ille qui cruciabã
⁊ ip̃e peuitenciã in inferno set quia coguosde¬
bat illam inutilem rogabat ut anuũciaret ħ
tuos am quia tunc ꝓ dest homim pentere cũ

Expanded text:
nam, sed non convertentur ad veniam. Iustum est enim ut qui noluerunt cum potuerunt, cum velint non possint, dedit enim eis Deus locum penitentie et ipsi abusi sunt eo. 2 Propterea dives ille qui cruciabatur et ille poenitentiam in inferno; sed quia cognoscebat illam inutilem, rogabat ut annuntiaretur tuosam; quia tunc prodest homini poenitere, cum
Abbreviated transcription (Latin):
derit so̾u̾tent eum clamant nim paciens ⁊ nul¬
lus exaudit. uocitatur ⁊ nõ est qui indicet. si for¬
te pauꝑum tausam suspicitis illos remisse fo¬
uetis cum autem diuitũ cãm assimitis illos
ꝑtinacit᷑ adiuuatis. pauꝑes despicitis dunter
honoratis illis reu̾ent̾ assumptis illos despica¬
biliter concultatis. si introierit in ꝯuentumi
nr̃ui uir anulum heñs aureum inueste candi¬
da. in troierit ⁊ pauper in sordido hĩtu inten¬
datis meum qui indutꝰ ueste p̾clara ⁊ dix̾itis
ei tusede ħ bene. pauꝑi nõ dicatis tu sta illic
aut sede sõ stabellio pedum meorum. meni¬
me iudicatis apuduos mes ip̃os ⁊ fcĩ estis
iudices cogitacõnum iniquarum deuobis eũ
⁊ contra dicit uos dicit ꝓph̾a magnificati sunt
⁊ditati ingrassati ⁊̃ inpinguati. causam p¬
upillinõ dixerunt ⁊ indicium pauperum non
iudicau̾nt. s in lege p̾cipitur. nouerit diston¬
tia personarun ita ꝓinĩ audietis ut magũ nͦ

Expanded text:
amat vim patiens et nullus exaudit, vociferatur et non est qui iudicet. 3 Si forte pauperum causam suscipitis, illos remisse fovetis; cum autem divitum causam assumitis, illos pertinaciter adiuvatis. Pauperes despicitis, divites honoratis; istis reverenter assurgitis, illos despicabiliter conculcatis. «Si introierit in conventum vestrum vir anulum habens aureum in veste candida, introierit et pauper in sordido habitu, et intendatis in eum qui indutus est veste preclara et dixeritis ei: ‘Tu sede hic bene’; pauperi vero dicatis: ‘Tu sta illic, aut sede sub scabello pedum meorum’; nonne iudicatis apud vosmetipsos et facti estis iudices cogitationum iniquarum?». De vobis enim et contra vos dicit propheta: «Magnificati sunt et dilatati, incrassati et impinguati, causam pupilli non dixerunt, et iudicium pauperum non iudicaverunt». Sed in lege precipitur: «Nulla erit distantia personarum, ita parvum audietis aut magnum.
Abbreviated transcription (Latin):
dictet s quid uoluptas affectet. nõ quid lex sẽ¬
estita simplex oculus ut totum corpus nõ sit
lucidum s aliquid semper ad imscetis f̾i̾ẽti ꝙ
totam nssami corrũpitis. Panꝑum cãm cũ
mora negligitis. diuitum cansam cum instan¬
cia ꝓmouetis. In illis rigoren. Cum istis ex
mansuetudine dispensatis. Illos cum difficul¬
tate respicitisi. Istos cum fauore tractatis il¬
los negligent̾ auditis. Istos sõtiliter. ascultu¬
tis. claniat pauper ⁊ nullus exandit. Ioquat
diues ⁊ om̃is applãdit dines locutus est. ⁊ omes

Expanded text:
dictet, sed quid voluntas affectet, non quid lex sanita simplex est oculus, ut totum corpus sit lucidum, sed aliquid semper admiscetis fermenti, quo totam massam corrumpitis. 2 Pauperum causam cum mora negligitis, divitum causam cum instantia promovetis: in illis rigorem ostenditis, cum istis ex mansuetudine dispensatis; illos cum difficultate respicitis, istos cum favore tractatis; illos negligenter auditis, istos subtiliter abscultatis. Clamat pauper et nullus exaudit, loquitur dives et omnis applaudit. «Dives loc
Abbreviated transcription (Latin):
re amicicie diguus est qui alicuius uũdane
utilitatit optẽtu contrahitu amicitia si quid
ip̃a su cã eit ip̃a sibi m̾oes est ⁊ longe ex̃ fines
auncicie anior ille so̾sistit ꝙ̃ expectacõ anibi¬
ciosa uel spes questuaria aũ cedit. Fous saue
⁊ origo amicicie auior est ⁊ qĩ genus ad spẽm
uam cum amor sepe sũ amicicia sit amicicia uũ¬
quam siue aniore consiscit amor itaq qũq̃ ex
nature instinctu. qũ ex motu. cardinali. qñ ex

Expanded text:
re amicitiae dignus est, qui alicujus mundanae utilitatis obtentu contrahitur. Amicitia siquidem ipsa sui causa est, ipsa sibi merces, et longe infra fines amicitiae amor ille subsistit, quam exspectatio ambitiosa, vel spes quaestuaria antecedit. Fons sane et origo amicitiae amor est, et quasi genus ad speciem; nam cum amor saepe sine amicitia sit amicitia nunquam sine amore consistit. Amor itaque, quandoque ex naturae instinctu, quandoque ex motu carnali, quandoque ex
Abbreviated transcription (Latin):
est tunor dei cuni illis. ne credas iite illorum ⁊ ue
respex̾is in labore eoꝵ. Meliorẽ unus timẽs deium
quam mille filii impii ⁊ utile est mori sine filiuis
quam relinquere filios impios ab uno sensato ha¬
bitabitur prĩa ⁊ atrib impiis deseritur:. ut sapiẽs¬

Expanded text:
timor Dei cum illis. Non credas vitae illorum, et non respexeris in labores eorum. Melior est enim unus timens Deum, quam mille filii impii. Et utile, mori sine filiis, quam relinquere filios impios. Ab uno sensato inhabitabitur patria, et a tribus impiis deseretur. Multa ali
Abbreviated transcription (Latin):
ta filiu tiniui ⁊ pauentẽ te facit. lude cum eo ⁊
ꝯtristabit te. ne ne credas illi ne doleas ⁊ in uonis¬
simo ostupescant dentes tui. Curua. c̾incẽ eius ⁊ ĩ¬
iuuentute. ⁊ tõ delatera eius dum uifans est ne for¬
te niduret ⁊ noncredat tibi erit tibi dolor anime

Expanded text:
ta filium, et paventem te faciet: lude cum eo, et contristabit te. Non arrideas illi, ne doleas, et in novissimo obstupescant dentes tui . VERS. 28.-- Muliiuventute et tunde latera eius dum infans est, ne forte induret et non credat tibi, et erit tibi dolor anime
Abbreviated transcription (Latin):
quaie ꝓferat indiñtum. turpe dcũ turpins ci¬
dita turpissimũ insu fedam pelliculã sang̾¬
netruentata. ħ est illa mat̾ia dequathamarã¬
quit iꝑtu quare diuisa est p̃p̃ temat̾ia. ⁊ obhãd
cansam nocauit nomen eius phares

Expanded text:
quale proferat indumentum. Turpe dictu, turpius auditu, turpissimum visu. Foedam pelliculam sanguine cruentatam. Haec est illa manquit in partu: «Quare divisa est propter te maceria?». Et ob hanc causam vocavit nomen eius Phares,
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam leorugẽs circuit querens ꝙ̃ deuoret
actendũtur ignea tela nequissimi. mors in g¬
ditur ꝑ fenestras. oculus anrinã dep̾datur. pu¬
guabit orbis t̾rarun cẽ insensatos. gens contͣ
ectoiitrua. Ignis corruscadõnem ⁊ fulgura
maledicta iquit t̾ra inopere tuo. spnias ⁊
tribulos g̾minabit tibi. In sudore nultus tus
besseris panetuo. donec ren̾taris int̾ram qr t̾ra es
ferus depastus ẽ eã lupus ⁊ ruxsut pardus ⁊ leo
tigris ⁊ onag̾ cocodrillus griffut. ẜpens ⁊ co¬
lub̾. basilicus ⁊ aspis.cerastes ⁊ dyaco. scorpi
scimifes ⁊ musce. strabones ⁊ uespes. pisces ⁊ uo¬
lucres. nam ⁊ treatifnimis ut dominaretuur pis¬
cib maris ⁊ uolatitib celi ⁊ uiu̾sis aĩantib ã¬
in ouentur in t̾ra minc damur ilł inp̾dam. dani¬

Expanded text:
tanquam leo rugiens circuit querens quem devoret». 2 Accenduntur ignea tela nequissimi. Mors ingreditur per fenestras. Oculus animam depredatur. Pugnat orbis terrarum contra insensatos. Gens contra et tonitrua; ignis coruscationes et fulgura. « Maledicta, inquit, terra in opere tuo, spinas et tribulos germinabit tibi. In sudore vultus tui vesceris pane tuo, donec revertaris in terram, quia terra es, eam». Lupus et ursus, pardus et leo, tigris et onager, cocodrillus et griphes, serpens et coluber, basiliscus et aspis, cerastes et draco, scorpiosciniphes et musce, scarabones et vespe, pisces et volucres. Nam qui creati fuimus, ut dominaremur piscibus maris et volatilibus celi et universis animantibus que moventur in terra, nunc damur illi
Abbreviated transcription (Latin):
est nõ ꝯceditur eẽ quietum nantime sõp¬
ma insiones conturbant ⁊ licet. nõ sint i u̾ta¬
te tristicia uł t̾ribilia seu laboriosa que sompii¬
ant sompmantes tñ inu̾tate tristantur ⁊ fratit¬
si u̾o iocũdum quid uid̾int inch̾ominus tristan¬
t ingilantes tanquam islud amẜint au̾te ꝗd

Expanded text:
est, non conceditur esse quietum, nam terrent sompnia, visiones conturbant. Et licet non sint in veritate tristia vel terribilia seu laboriosa que sompniant sompniantes, tamen in veritate tristantur, terrentur etSi vero iocundum quid viderint, nichilominus evigilantes tristantur tanquam illud ami
Abbreviated transcription (Latin):
acum spc̃ me p̾sente tratisiret in horruerunt
pili caris inee. considera iob dñtem. si dix̾o.
ꝯsolabitur me lectulus meus ⁊ releuabor loc̃s
necum iustĩs tu meo. f̾rebit me ꝑ sompnia ⁊ ꝑ
nisiones horrores concuciens. Nab. sompniũ in

Expanded text:
cum spiritus, me presente, transiret, inhorruerunt pili carnis mee». Considera Iob dicentem: «Si dixero, consolabitur me lectulus meus et relevabor loquens mecum in stratu meo, terrebis me per sompnia et per visiones horrore concuties». Na
Abbreviated transcription (Latin):
nũquam utitur acquisitis semper uhiat acqui
per cum in multis diuiciis fit auarus ⁊ in fnͥns¬
nt̾q comedit ⁊ nõ dig̾it. recipit ⁊ nõ reddit. a
uarus nec ꝯꝑacientib ꝯpatitur. nec miseris in¬
seretur. s offendit deum. offendit ꝓxiuium of¬
fendit se ip̃m. naui deo detinet debita. ꝓximo de¬
negat nocĩa. sib i̾trahit oportima. deo ingia¬
tus ꝓ xiio ipiꝰ sibi crudeł. uñ cupido ⁊ teua¬

Expanded text:
nunquam utitur acquisitis, sed semper inhiat acquirper cum in multis divitiis sit Prov. uterque comedit et non digerit, recipit et non reddit. 2 Avarus nec patientibus compatitur nec miseris miseretur, sed offendit Deum, offendit proximum, offendit seipsum. Nam Deo detinet debita, proximo denegat necessaria, sibi subtrahit opportuna. Deo ingratus, proximo impius, sibi crudelis. «Viro cupido et tena
Abbreviated transcription (Latin):
gantes. modo ambigui intłłctus intricacõne ꝑ¬
plexas. studio reduoerẽ ad euidenciam. ⁊ q̃situ ⁊
neglectu uetustatis obsoluerant. fuencõre stu¬
dio dig̾entur inmat̾iam uirtutis. ⁊ infructum u¬
berioris grẽ coalescant ¶S ic enĩmlibro saturua¬
lium ⁊ mepłis senece ad litanũ sepe legitur. apes
imitari debenuis que florib inuarios succos m¬
rabili artificio naturedigestius. nouũ mneos sa¬
porem maximam q uirtutem quadam sin spũ¬
ꝓprietate transfundunt. sicut refert naluis ma¬
Unnus E nrius albiuus hunc legendi fructru
eẽ dicebat ut lector emuletur mͥgema ueterĩ
ta m̾itatin. Iteni in libro saturualumi afciar
niꝰ togatarũ scriptor mea rogata que ꝯpitti¬
la nscribitur suis ixndens doctorib diceritis
uitu muttitatus est. queram negligẽciꝰ eme

Expanded text:
gantes, vel ambigui intellectus intricatione perplexas studeo reducere ad evidentiam, et quae situ et neglectu vetustatis obsoleverant, ferventiore studio digerantur in materiam virtutis, et in tractatum uberioris gratiae coalescant. Sicut enim in libro Saturnalium et in Epistolis Senecae ad Lucilium saepe legitur, apes imitari debemus, quae floribus in varios succos mirabili artificio naturae digestis, novum in eos saporem maximamque virtutem quadam sui spirproprietate transfundunt. Sicut refert Valerius Maximus, Curius Albinus hunc legendi fructum esse dicebat, ut lector aemuletur ingenia veterum, tanius togatarum scriptor in ea togata, quae Compitalia inscribitur, suis respondens detractoribus dicentibus ulta mutuatus est, quae jam negligentia et
Abbreviated transcription (Latin):
sunt u̾tates afiliis houi¬
minũ ⁊ refrig̾eãte caritate
multorũ. uix aliquis in aliqs
utegritatem fidei exꝑitur.
crecuis ad doctrinam ⁊ exc̾icium diligendi fodi
ergo mͥ fontem ꝓprium cuinõ ꝯĩcet aliemis . de
du̾sis aut̃̾ scriptorib qĩ flores excipiens. ut mel¬
leficẽ mͥ płimũ tam ueteruni quam mod̾uorũ
sm̃as de amicicia ⁊ dilectõe dei ac ꝓximi. in unũ
ꝯpendiose leccõnis in uolutrum cdartaui. Sr̾ qo
ꝯscientie mee testimonio cõgłians. thesauro ꝙ
ab scondicum teneo p̾ fixi titulum ħ sigillo p̾ssi¬
one signatum secretum meuui inł ꝯcretum me¬
um michi. securius qui deui michi est opusculum
p̾stis. in sinu meo. qiͣ sub in odio claudere. quam
expon̾e palpebris enuilorum. ⁊ fascitłm quem in¬
ter nb̃a mea secrecius ten̾e delectat. transferre in
theatrũ ⁊ derisum. scio siquidem ꝙ si libellus hic e¬

Expanded text:
sunt veritates a filiis hominum, et refrigescente charitate multorum, vix aliquis in alio integritatem fidei experitur, cretius ad doctrinam et exercitium diligendi. Fodi ergo mihi fontem proprium, cui non communicet alienus. De diversis enim scriptoribus quasi flores excipiens, ut mellificarem mihi plurium tam veterum quam modernorum sententias de amicitia et dilectione Dei ac proximi in unum compendiosae lectionis involucrum coarctavi. Super quo conscientiae meae testimonio conglorians, thesauro, quem absconditum teneo, praefixi titulum hoc sigillo impressiore signatum: Secretum meum mihi, secretum meum mihi. Securius quidem mihi est opusculum praesens in sinu meo quasi sub modio claudere, quam exponere palpebris aemulorum, et fasciculum quem inter ubera mea secretius tenere delectat, transferre in theatrum et derisum. Scio siquidem, quod si libellus hic
Abbreviated transcription (Latin):
lau̾et aꝑcuus diligencia mod̾norin e⁊ quas
uuper fastidiebat animꝰ iegentis oratuteleq¬
ancie idurtas muic noto aindiore auditor ao¬
potat ⁊ delicatus. Quo cata iam ꝑ enulum me¬
uen contra opuscuiũ p̾sens. u̾sib sibul sugi
obecurentin aures aspidis ⁊ anticipit minocẽ¬
cieuisius oculos basilicius gonior enĩ ꝙ̃ collego
qn̾ nõ ei ꝯĩco s illis duntãxat quib data estn
ainfestaco sp̃c adutilitatem ut insimplititate
crdis hunt libellũ familiariꝰ sinebnt auspt¬
ciant ⁊ siqnid meo uuen̾int scrupulosũ iͦ
queso lua diligentõre coplanent.

Expanded text:
lanet apertius diligentia modernorum; et quas nuper fastidiebat animus legentis, ornatu elegantiore eductas nunc voto avidiore auditas appetat etiam delicatus. Quocirca jam per aemulum meum contra Opusculum praesens non sibilet lingua obturentur aures aspidis, et anticipet innocentiae visus oculos basilisci. Gomor enim, quod colligo mihi, non ei communico; sed illis duntaxat, quibus data est manifestatio Spiritus ad utilitatem, ut in simplicitate cordis hunc libellum familiarius, si velint, inspiciant, et si quid in eo inveniant scrupulosum, illud quaeso, lima diligentiore complanent.
Abbreviated transcription (Latin):
Gins in extinginbił. cupiditas in saciabi¬
R. quis unqͣm cupidus pͥmo fuit uotoꝯ
tentus cum ad ipiscitur ꝙ optau̾at desidera ͭ am¬
plior a: sempernih̾endis ⁊ muĩꝙͣ inh̾itis ẜme
ꝯstitunt. Insaciabił. est oculus mꝑtem ñ
quitatis nõ saciabitur auarus nõ implebit᷑
pecunia ⁊ qui amat petunias fructũ nõ capi¬
et exeis. Inf̾nuis ⁊ ꝑ dicõ nũquam ieplebunt᷑
Siłiter ⁊ oculi honimũ insaciabiles sangins su

Expanded text:
is inexstinguibilis! o cupiditas insatiabilis! Quis unquam cupidus primo fuit voto contentus? Cum adipiscitur quod optaverat, desiderat ampliora, semper in habendis, et nunquam in habitis finem constituit. Insatiabilis est oculus cupidi, quitatis non satiabitur». «Avarus non implebitur pecunia, et qui amat divitias fructum non capiet ex eis». Infernus et perditio nunquam implentur, similiter et oculi hominum insatiabiles. «Sanguisuge
Abbreviated transcription (Latin):
se quia neminem tucendo multos loquendo cͥ¬
mentos eẽ uidinius. uba em̃ sagtittis sunt qua¬
si suuilia facile emittimtur. difficile extrahũ¬
tur uł em̃danti: Uñ dic consuenit euolat E¬
dubiis melus est tac̾e. ꝙ dicere sicut ⁊ infcĩs
dubiis mebius. est non facere ꝙͣ facere. utam
tullius. ħ modo dioens bñ p̾cipiũt qm uetant
tibiquicquam ag̾e̾ ꝙ dubites equũ a c iniquũ sit
equitas. enĩ per selucet. dubitacõ ant̾ significu¬
cõm continet iniurie. ⁊ aliusdixit diqind dub¬
tas ne fet̾is animi eñ iudicõ ꝙ uegatum fu̾it

Expanded text:
se; quia neminem tacendo, multos loquendo circumventos » vidimus. « Verba enim sagittis sunt quasi similia: facile emittuntur, difficile extrahuntur ». Quare dici consuevit: « Evolat edubiis melius est tacere quam dicere, sicut et in factis dubiis melius est non facere quam facere. 42 Ut ait Tullius dicens: «Bene precipiunt qui vetant quicquam agere quod dubites equum an iniquum sit. Equitas enim per se lucet, dubitatio autem significationem continet iniurie». 43 Et alius dixit: «Si quid dubitas ne feceris. Animi enim iudicio quod negatum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
prius ꝙ̃ agrediare. ad hibenda pꝑacõ est diligens
ꝯsideraergo ne minis capias naui iꝓu̾bio¬
dicitin qui uinis capit ꝑum stringit inde ⁊̃
cato dixit ꝙ potes id tempta operis ne pond̾e pͥss¬
succũbat. labor ⁊ frustra temptata relinquas
talia em̃incipere debes que ad finẽ ꝓducere pos¬

Expanded text:
m qui accedit, caveat, ne id modo consideret, quam illa res honesta sit, sed etiam ut habeat efficiendi facultatem; in quo ipso considerandum est, ne aut temere desperet propter ignaviam aut nimis confidat propter cupiditatem. In omnibus autem negotiis, prius qua
Abbreviated transcription (Latin):
tatim aut̃ ut ambiciosus ꝓmotus ẽ¬
bonũ facit nõ gradus s uirtus. nõ dignitas s
honestas. priores dedignatur auncos. notos ig¬
norat. ex t̾nos comites ꝯtempuit antiquos.i
subditis hoñosus molesta nõ suffert ꝯcepta nõ
differt p̾ceps ⁊ audax głiosus ⁊ arrogans grauiᷤ
⁊ importunus.
de superbia ⁊ casn luciferi.
suꝑbia cunctis importãbił. omib odiosa
inter onĩa uicia tu semper pͥma tu semper
es ultima /nau onine peocatũ te accedente ꝯmitti¬
git angłm ecͣ derin s enm absq mora deiecit
adelictis in miserias acelo empireo incelnm ca
lum ꝯscendam super astra celi exaltabosoliũ in¬
eũ sedebo in monte testam̃ti ilat̾ib aquiloĩs¬

Expanded text:
tatim autem ut ambitiosus est prompbonum facit non gradus, sed virtus: non dignitas, sed honestas. Priores dedignatur amicos, notos ignorat hesternos, comites contemnit antiquos, subditis onerosus. Molesta non suffert, concepta non differt, preceps et audax, gloriosus et arrogans, gravis et importunus. XXXI De superbia et casu Luciferi. 1 Superbia cunctis importabilis, omnibus odiosa, inter omnia vitia tu semper es prima, tu semper es ultima. Nam omne peccatum te accedente committit, angelum contra Deum. Sed eum absque mora deiecit,a deliciis in miserias, a celo empireo in aerem calum ascendam, super astra Dei exaltabo solium meum, sedebo in monte testam
Abbreviated transcription (Latin):
ut ac tempoꝵ uarietas exigit ita te aconio des
tempori nec temaliquib uites. s pocuis apte
sicut manus que eademest ⁊ cuui in palmam ex¬
tenditur. ut cum inpuguũ restringitur ⁊ c̾te sic᷑¬
rate multi enĩ patrimonia effuderut inconsul¬
te largiendo quid autem sculcius ẽ ꝙͣ ꝙ libent᷑ fa¬
ciͦs curare idut diucius facere non possis. atq secũ
tur largicionem rapine cum enĩdando egere cepe¬
riut alienis p bonis. maiis inferre ooguntur ita¬
ꝙ cũ bemuolentie ꝯꝑande causa bñfici eẽuolunt
uõ tauta assequũtur studia eorum quib deder¬
unt syͣta odia eorum quib ad euierunt. Quã¬
obrem necita claudenda est res familiaris ut ea
beingnitas aperire non possit nec ita reẜuanda
ut oir̃b pateat. Modus adhibetur. his q ad fai¬
ipsis mediocritatis regula optima est anari tñ¬

Expanded text:
rerum ac temporum varietas exigit, ita te accommodes tempori; nec te in aliquibus mutes, sed potius aptes: sicut manus quae eadem est, et cum in palmam extenditur, et cum in pugnum astringitur. Prudentirate. Multi enim et patrimonia effuderunt inconsulte largiendo. Quid autem est stultius quam quod libenter facias, curare ut id diutius facere non possis? Atque etiam sequuntur largitionem rapinae. Cum enim dando egere coeperint, alienis bonis manus inferre coguntur. Ita cum benevolentiae comparandae causa beneficii esse velint, non tanta assequuntur studia eorum quibus dedernta odia eorum quibus ademerunt. Quamobrem nec ita claudenda est res familiaris, ut eam benignitas aperire non possit; nec ita reseranda, ut omnibus pateat. Modus adhibeatur, isque ad faipsis mediocritatis regula optima est; propens
Abbreviated transcription (Latin):
dixit uõ est aut̾ consentaneũ qui metu nõ frã¬
gitur eum frangi acupiditate. nec ꝙ in uittũ
se alabore p̾sciterit uinti auoluntate. Quam
Obrem adħ indenda ⁊ pecunie fuegda ẽ cu pi¬
ditas. Nich̾ enĩ tam augristi aĩ taniq ꝑuiest.

Expanded text:
iae. Non est autem consentaneum, qui metu non frangatur, eum frangi cupiditate nec, qui invictum se a labore praestiterit, vinci a voluptate. Quam ob rem et haec vitanda et pecuniae fugienda cupiditas; nihil enim est tam angusti animi tamque
Abbreviated transcription (Latin):
lex. Natina equũ est nemĩem cum alt̾ius iactu¬
n timor. n dolor neq mors neq aliquid ꝙ ext̾n¬
secus hoĩ accidere possit tum est ꝯ̃ naturai. quã
ex alieno inꝯmodo. suũ aug̾e ꝯmodũ ⁊ maxime
exigintate mẽdici. ut ait eiũ cassiodorus. ultra os̃
crudelitates est diuitem uelle. fi̾ de exignitate me¬

Expanded text:
lex: « Natura equum est neminem cum alterius iactutimor neque dolor neque mors neque aliquid quod extrinsecus homini accidere possit, tam est contra naturam quam ex alieno incommodo suum augere commodum » et maxime de exiguitate mendici. Ait enim Cassiodorus: « Ultra omnes crudelitates est divitem velle fieri de exiguitate men
Abbreviated transcription (Latin):
Et ih̾us sirtic dixit. mom̃b operib tuis uelox
esto. ⁊ omĩs ĩfirinitas. nõ occurret tibi. Non
tũ tantum uelocitutẽ ex̾ceas que operis per¬
feccõnem impediat. ¶Inquantitate in super mi¬
dum requiras non multa dicẽdo uam in nrultu lo¬
quio nõ deest pectatũ ⁊ salo momi mecc̃astice dix
.Multas curas secimt᷑ sõpniq ⁊ iimultis. ẜmo¬
ub inuemit᷑ sculticia. Et alibi idem dixit. in
om̃i opere erit hubũdancia. ubi aut̾ sũt. u̾ba
płima. ibi freꝙ̃ter egestas. Et seneca dixit. Ni¬
cħ eque ꝓ derit quam quiescers ⁊ cum aliis lo¬
qui minima secũ multa. Moderate tñ loqui ⁊ ta¬
cere debes. dixit enĩ panphilus. Nec nimiũ tacei
nec u̾ba superflua audias dicas. audias gͦ płi¬

Expanded text:
Et Jesus Sirac dixit: « In omnibus operibus tuis velox Et Jesus Sirac dixit: « In omnibus operibus tuis velox esto et omnis infirmitas non occurret tibi ». Non tamen tantam velocitatem exerceas que operis peronem impediat. In quantitate insuper modum requiras. Non multa dicenda: nam « in multiloquio non deest peccatum ». Et Salomon in Ecclesiaste dixit: « Multas curas sequuntur somnia et in multis sermonibus invenitur stultitia ». Et alibi idem dixit: « In omni opere erit habundantia; ubi autem sunt verba plurima, ibi frequenter egestas ». Et Seneca dixit: « Nichil eque proderit quam quiescere et cum aliis loqui minima, secum multa ». Moderate tamen loqui et tacere debes. Dixit enim Pamphilus: « Nec nimium taceas nec verba superflua dicas ». « Audias ergo p
Abbreviated transcription (Latin):
hec est regał proculdubio uirtus tardus inr u̾¬
ba ꝓrũpere. ⁊ delerius uecessariam. sentire.Silr
in udicãdo tardus eẽ debes. Scriptum est .n. op¬
tiũ iudicẽ existimo. qui tito intlłigit ⁊ tarde u¬
dicat.deliberare enĩ utilia mora est tutissima.
Inde ⁊ dici ꝯsueuit ad penitendum ꝓperat qui
cito iudicat. ꝯpetẽs enĩ mora nitalib. nõ est re¬
ꝓbauda. Nam dici ꝯsuenit. Mora om̃is odiosa est s
facit sapiẽtẽ. Siłr inconsiliis requiras tarditatẽ
c⁊ nõ uelocitatẽ. uł festinãciam scriptum ẽ enĩ de
ꝯsiliis ꝙ diu tractun̾is. id puta rectissimũ. uelox
eiũ ꝯsiliũ. sequitur peñam. Et it̾m. tria sunt
contraria ꝯsilio. festinancia. ⁊ rraratq cupiditas
Infaciendo autem. post delib̾acõm uelocitate
ex̾cere debes. ait enĩ seueta. in epłis. Minus
dicito ꝙͣ facias ⁊ din delib̾ato. ⁊ cito facito. ce
coram regib stabit. nec erit int̾ ignobiles.

Expanded text:
cul dubio virtus, tardius in verba prorumpere et celerius necessaria sentire ». Similiter in iudicando tardus esse debes. Scriptum est enim: « Optimum iudicem existimo qui cito intelligit et tarde iudicat ». « Deliberare enim utilia mora est tutissima ». Inde etiam dici consuevit: « Ad penitendum properat qui cito iudicat ». Competens enim mora in talibus non est reprobanda. Nam dici consuevit: « Mora omnis odio est, sed facit sapientem ». Similiter in consiliis requiras tarditatem et non velocitatem vel festinantiam. Scriptum est enim de consiliis: « Quod diu tractaveris, id puta rectissimum ». « Velox enim consilium sequitur penitentia ». Et iterum: « Tria sunt contraria consilio: festinantia et ira atque cupiditas ». In faciendo autem post deliberationem velocitatem exercere debes. Ait enim Seneca in epistolis: « Minus dicito quam facias et diu deliberato et cito facito »: «coram regibus stabit nec erit inter ignobiles ».
Abbreviated transcription (Latin):
re ẽ deforme cũ ⁊̃ indiffiniendis u̾bis modicue
debeat eẽ sorimi motus. ore nõ magis ꝙͣ labiis
loꝙ̃ dum est. dicenda quoq sũt sumissa leuit̾
inc̾iata granit̾. inflexa moderate. tum magna
dicimus grãdit̾ ꝓfauda sunt. Cum ꝑua dic¬
mꝰ sũtiliter. Cum mediocra temꝑalit̾. nõ in
ꝑuis caĩs cuch grande. nich solqͥmne. dicendũ
est. s leu ac pͦdestri. more loquendũ. In caĩs
u̾o maiorib. ubi de deo uł hominũ salute refe¬
rimus. plus magnficẽcie ⁊ fulgoris est exi¬
bendũ. Intem ꝑatis u̾o caĩs ubi nicħ̾ agitur. n
audicõ delectetur. moderator dicendum s ꝙ̃
uis demagins reb qmsq dicat. nõ tñ semꝑ
grandit᷑. dicere debet. Cum aut̾ aliquid lan¬

Expanded text:
etiam in difiniendis verbis modicus debeat esse eorum motus; ore vero magis quam labiis loquendum est ». « Dicenda quoque sunt summissa leviter, incitata graviter, inflexa moderate. Cum magna dicimus granditer proferenda sunt, cum parva dicimus subtiliter, cum mediocria temperate. Nam in parvis causis nichil grande, nichil sublime dicendum est, sed levi ac pedestri more loquendum. In causis vero maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificentie et fulgoris est exibendum. In temperatis vero causis, ubi nichil agitur nisi ut auditor delectetur, moderate dicendum est. Sed quamvis de magnis rebus quisque dicat, non tamen semper granditer dicere debet. Cum autem aliquid lau
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitate narranda sunt alia auc̃te suadanda.
alia tum indignacõne de ꝓmenda. alia miserati¬
one flectenda. Ita ut uox. ⁊ or̃o semper sue cause ꝯ
labia de torqueantur. n ͨ in moditꝰ. Yatus nec su¬
pirius uultus. nec eiecti int̾ra oculiue̾ incłmnata
ceruis. nec eleuata aut dep̾ssa supertili& quiant¬

Expanded text:
simplicitate narranda sunt, alia auctoritate suadenda, simplicitate narranda sunt, alia auctoritate suadenda, alia cum indignatione depromenda, alia miseratione flectenda, ita ut vox et oratio semper sue cause colabia detorqueantur nec immodicus hiatus nec supinus vultus nec eiecti in terra oculi nec inclinata cervix nec elevata aut depressa supercilia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ureb sunt c̾ti demq fines. Quos ultra citraq ne¬
quid ꝯsistere rectum. Ita ⁊ indcĩs si moduc obim¬
tatur: uicħ laudabile pot̾it inuẽĩri. ait. enĩ cassio¬
dorus. Modus ubiq laudandus. est. ¶ Modus. ⁊ta¬
q tuus quincuplex sit. indel ĩ ꝓnũciacõe. In ueloci¬
tate. In tarditate. In quantitate. ⁊ qualitate. ¶ui
tullii indocta accõne. laudem tũ consequitur. si
optime proferatur. ⁊ ꝙ̃uuis sit expolita si indecen¬
t p̃dic̾ẽtur. ꝯtemptũ nrisi onẽ q mereantur
8.
cia quoq si qua sunt oris diligenti tura enĩdan¬
da siit. Nec u̾ba sint inflata. uł alleuata uł inf¬
autib frẽdentia. Nec uocis ini maĩtate resonãtia
nõ asꝑa ꝑ frẽdentib uł ꝓantib libris ꝓ lata s¬
attentu decoretur. uec in moderato clamore uoci¬
feretur. nec ostentacõnis cã frangatur. orõ uerõ
ꝓlocis reb caĩs ⁊ tp̃rib dispẽsanda est. Namalia

Expanded text:
in rebus, sunt certi denique fines, quos ultra citraque nein rebus, sunt certi denique fines, quos ultra citraque nequit consistere rectum », ita et in dictis si modus omittatur nichil laudabile poterit inveniri. Ait enim Cassiodorus: « Modus ubique laudandus est ». Modus itaque tuus quintuplex sit, videlicet in pronuntiatione, in velocitate, in tarditate, in quantitate et qualitate. VideTullii: « Indocta actio laudem tamen consequitur, si optime proferatur; et quamvis expolita, si indecenter predicetur, contemptum irrisionemque mereatur ». Vitia quoque si qua sunt oris, diligenti cura emendanda sunt, ne verba sint inflata vel <anhelata> vel in faucibus frendentia nec vocis immanitate resonantia, non aspera frendentibuimo accentu decoretur, nec immoderato clamore vociferetur nec ostentationis causa frangatur oratio. Verum pro locis, rebus, causis et temporibus dispensanda est. Nam alia
Abbreviated transcription (Latin):
tur ⁊ c̾te istud cur causã requirit. Requi¬
ras ergo tu dcĩ cãm Nam si cut infactis ⁊ facien¬
dis cã ẽ requirẽda dicente seneca. Cunis fucti.
cãm require ⁊ cum i⁊ inicia inueraris exitus co¬
gitabis. ita ⁊̃ indcĩs cã ẽ requirẽda. Et sicut si¬
ne cã nich agitur. nec mũdus fortuitis caĩb
implicat᷑: ut casiodorus aitita sñ cã nich̾ dice̾
debes ⁊ sicut in q̃lib re quadruplex cã ꝑ reꝑit᷑.
sa gͥ dcĩ tin sit. aut ꝓdei ẜuitio. aut ꝓ huma¬
uo comodo. ant ꝓutroq. aut forte pro amico
ciunt fratres p̾dicatores. ⁊ minc̾e̾s. ¶ ꝓ hũauo
ꝯmodo u̾ causi dici ⁊ alii oratores faciũt nã ẜ beat̾¬
augustinũ. l aduocato uũdere uistũ aduocacõm
ges turpia lucra ⁊̃ abhr̃dib sunt extorꝙ̃da. Qua¬
reseneca dixit. turpe lucrum uelud dispendiũ fu¬
gito. Et alius dixit. lucrũ cũ mala fama damp¬
nũ est applłandum. ut alibi scriptum est ꝑ didis¬

Expanded text:
t certe istud « cur » causam requirit. Requiras ergo tui dicti causam. Nam sicut in factis et faciendis causa est requirenda, dicente Seneca: « Cuiusque facti causam require et cum initia inveneris exitus cogitabis », ita etiam in dictis causa est requirenda. Et sicut sine causa nichil agitur nec mundus fortuitis casibus implicatur, ut Cassiodorus ait, ita sine causa nichil dicere debes. Et sicut in qualibet re quadruplex causa reperitur, sa igitur dicti tui sit aut pro Dei servitio aut pro humano commodo aut pro utroque aut forte pro amico ciunt fratres Predicatores et Minores. Pro humano commodo, ut causidici et alii oratores faciunt. Nam seAugustinum licet advocato vendere iustam advocationem ges turpia lucra etiam ab heredibus sunt extorquenda. 12 Quare Seneca dixit: «Turpe lucrum ut dispendium fugito». 13 Et alius dixit: «Lucrum cum mala fama damnum est appellandum». 14 Et alibi scriptum est: «Perdidis
Abbreviated transcription (Latin):
quam u̾itas ꝓtestata est quia maioremdil eccõ
nemo ht̃ quam ut aĩam suam ponat quis ꝓai
cis sius ꝑitas amicorum. multiplicata ẽ fr̃ ui̾um
Quot enĩ non solum iacturam rei familiaris
ꝓfrĩb suis in xp̃o passi sunt s ⁊̃ cruciatus corpo¬
ris gratant̾ amplectantes ꝓamitis ⁊ suis ami¬
mas posuerũt.

Expanded text:
quam Veritas protestata est, quia majorem dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis, paritas amicorum multiplicata est super numerum. Quot enim non solum jacturam rei familiaris pro fratribus suis in Christo passi sunt; sed etiam cruciatus corporis gratanter amplectentes, pro amicis suis animas posuerunt?
Abbreviated transcription (Latin):
ui etiã quandã ypocri sym In quo
In eo uidelic&. quod ore retinebat
& cõmemorabat beneficia dđi. ꝑ
hoc neqͥssime peccans qͦd illiꝰ bene¬
ficia mutis & in animatis ascri¬
bebat uituloꝵ simulacris. dicen¬
do eccedii tii isrł qui te eduxe¬
rt᷑ de t̾ra egypti. & celebrabat
diẽ sollepnem inmͣse octauo. qͥnta
decima die m̃sis. in similitudinẽ
sollẽp̃nitatis quȩ celebrabat᷑ in uida.

Expanded text:
vi etiam quandam ypocrisin. In quo? vi etiam quandam ypocrisin. In quo? In eo videlicet, quod ore retinebat et commemorabat beneficia dei, per hoc nequissime peccans, quod illus beneficia mutis et inanimatis ascribebat vitulorum simulacris dicendo: Ecce dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Ęgypti, et celebrabat diem solemnem in mense octavo quinta decima die mensis in similitudinem solemnitatis, quę celebrabat