comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runt suꝑ eũ caput: Quid in comestione panis nisi
caritas :: Iuid uero in motione capitis. nisi ammira¬
tio designat᷑ : Bene autẽ subditur: & c̃ solatisuNt¬
si eni merorẽ cõsolari.ẽ : post ꝑcussionẽ deuenia
c̃ gaudere : Nam quanto quisq: cernit᷑ derestitut a
ꝓximi salute hilarescere : tantose indicat deabla¬
ueraciter dictasint : ipsis tamenoblatis munerib: cogi¬
mur. ut ad allegoriȩ in ĩsteriũ recurramus: Neque
aureã obtulere. qđ unã: &sifortasse iuxta litterã
mirũ non .ẽ. ouis oblatauna: ualde tamen mirũ. est
inauris oblata cur una: Quid uero aut ouis. ad
in aurẽ ꝑtin&. aut quid inauris adouem : Ex ipso
ergo munerũ fine cõpellimur : ut priora quoq: que
suꝑficietenus uixtasolã hẏstoria contingendo trans¬
currimus. in allegoriae mysteriis indagemus:
ꝑsona . ẽ. sȩpebeatũ diximus. modo capitis. modo
figurã corporis designare: Seruata ergo hĩ storie
ueritate : subtỹ pogestũ sc̃ȩ̃ aecde sentiamus. id qđ

Expanded text:
tiam humanae.---Quid in comestione panis nisi charitas, quid vero motione capitis, nisi admiratio designatur? Bene autem subditur: IBID.---Et consi enim moerorem consolari est, ei post percussionem de venia congaudere. Nam quantum quisque cernitur de restituta proximi salute hilarescere, tanto se indicat de ablaveraciter dicta sint, ipsis tamen oblatis muneribus cogimur ut ad allegoriae mysterium recurramus. Neque auream obtulere, quod unam. Et si fortasse juxta litteram mirum non est ovis oblata cur una, valde tamen mirum est inauris oblata cur una. Quid vero aut ovis ad inaurem pertinet, aut quid inauris ad ovem? Ex ipso ergo munerum fine compellimur ut priora quoque, quae superficie tenus juxta solam historiam contingendo transcurrimus, in allegoriae mysteriis indagemus. persona est, saepe beatum Job diximus modo capitis, modo figuram corporis designare Vet. IX. Servata ergo historiae veritate, sub typo gestum sanctae Ecclesiae sentiamus id quod
Abbreviated transcription (Latin):
donec cõpleretur numerus cõseruorũ & frm eoꝵ:
tionẽ scĩ singulas stolas accipiunt : quia sola
animarũ beati tudine ꝑ fruuntur: Infine autẽ
muxdibinas habituri sunt : quiacũ mentis beati
tudine. etiã carnis głam possidebunt: sed eaque
subnexa sunt : infine magis huiꝰ scłi conuersionẽ¬
in se iudaici popłi nuntiare testantur: Nam sub¬
uerse sorores suae. & cunctiqui nouerant eũ prius.
& comederunt cũ eo panẽ indomo eius: Tunc quip¬
pe frssui acsorores ad xp̃mueniunt : quando ex
plebe iudaica. quot quot inuenti fuerint cõuertun¬
tur: Ex illo eni popło carnis matheriam sumpsit :
Tunc ergo ad eũ fratres ac sorores accedunt : quando
exeaplebe. que ei ꝑ cognationẽ fidei. deuota¬

Expanded text:
leretur numerus conservorum et fratrum tionem sancti singulas stolas accipiunt, quia sola animarum beatitudine perfruuntur; in fine autem mundi binas habituri sunt, quia cum metudine etiam carnis gloriam possidebunt. Sed ea quae subnexa sunt, in fine magis hujus saeculi conversionem Judaici populi nuntiare testantur. versae sorores suae, et cuncti qui noverant eum prius, et comederunt cum eo panem in domo ejus. Tunc quippe fratres sui ac sorores ad Christum veniunt, quando ex plebe Judaica quotquot invecti fuerint convertuntur. Ex illo enim populo carnis materiam sumpsit. Tunc ergo ad eum fratres ac sorores accedunt, quando ex ea plebe quae ei per cognationem juncta est
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ: Minus enĩtẽptat ꝓbatio : quã re¬
muneratio cõsolatur : Ut exrecributionis¬
merito. leue fuisse qđ tolerauit agnoscat :
qui ex ꝑcussionis pondere grauese aliquid
tolerare iudicabat: Unde afflicte quoq
iudeae : dicitur: Ad punctũ in modi co
dereliquite : & in miserationib magnis
c̃gregabote: Aliquando uero iusta afflicꝰ¬
tonis pundus: disponitur mensura conso¬
lationis : Vnde & aliasscriptũ est: Scđm

Expanded text:
tionum. Minus enim tentat probatio quam retionum. Minus enim tentat probatio quam remuneratio comerito leve fuisse quod toleravit agnoscat, qui ex percussionis pondere grave se aliquid tolerare judicabat. Unde afflictae quoque Judaeae dicitur: Ad punctum in modico dereliqui te, et in miserationibus magnis congregabo te . Aliquando vero juxta afflictionis pondus disponitur mensura consolationis. Unde alias scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
dñs quoq conuersus est ad poenitentiã iob.
eti ã ꝓsem& ipso penitens tanto cicius exaudiri
meruit. quanto deuote ꝓaliis intercessit :
Plus enĩ ꝓse ualere p̃cessuas efficit : quibas &
aliisimpendit: Libentius quippe sacrificium
orationis accipitur : qđ in conspectu misericor¬
dis iudicis . ꝓximidilectione conditur
Qđ tunc ueraciter quisq cumulat. sihoc etã¬
ꝓaduersariis impendat: Hinc .ẽ. eni: quod
magistra ueritasdicit: Orate ꝓ ꝑsequentibus
& calũpniantib uobis : Hinc rur sum ait:
Cũ stabitis ad orandũ : dimittite siquid ha¬
betis aduersus aliquẽ. ut & pat̾ ur qui ince¬
lis ẽ. dimittat uobis peccata ur̃a: Quantũ
uero ꝓse obtinuit. qr ꝓaliis int̾uenit. ilico
demonstratur : cum subditur: Addidit
quoq dñ som̃ia quecũq fuerant iob: dupli¬
cia : Cunctaque amiserat duplicia recipit :
& ꝑpietatẽ benigni iudicii. tẽptationis
nr̃e dispendiũ. uincunt suffragia cõsola¬

Expanded text:
nus quoque conversus est ad poenitentiam Job, iam pro semetipso poenitens tanto citius exaudiri meruit, quanto devote pro aliis intPlus enim pro se valere preces suas efficit, qui has et pro aliis impendit. Libentius quippe sacrorationis accipitur, cum in conspectu misericordis judicis proximi dilectione conditur. Quod tunc veraciter quisqpro adversariis impendat. Hinc est enim quod magistra Veritas dicit: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos . Hinc rursum ait: Cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus aliquem, ut et Pater vester qui in coelis est dimittat vobis peccata vestra . Quantum vero pro se obtinuit, qui pro aliis intervenit, illico demonstratur, cum subditur: CAPUTDominus omnia quaecunque fuerant Job, duplicia. - Cuncta quae amiserat, duplicia recepit, quia per pietatem benigni judicis, tentationis nostrae dispendium vincunt suffragia consola
Abbreviated transcription (Latin):
scđm multitudinẽ dolor umcla mat
Non autẽ electus mixime instruit᷑ : si ipsũ remunera¬
tionis ordinẽ contẽpletur : Excessũ quippe correc¬
tio correctionẽ poenitentia : pęnitentiã uenua.
ueni ã uero munera subsecuntur: sedqr diuinae
dispensationis ꝑmissione ꝑcussus. etiã amicorũ
uerbis afflictus ẽ. diunȩ pietatis muneribus
cõsolatus etiã humana deb& caritate refoueri
ut undiq ei c̃solationis gaudia respondeant. quẽ
undique dolorũ tristicia & aduersal acerabant:

Expanded text:
secundum multitudinem dolorum clamat. Non autem minime lector instruitur, si ipsum remunerationis ordinem contempletur. Excessum quippe correctio, correctionem poenitentia, poenitentiam venia, 1153 veniam vero munera subsequuntur. Sed quia, divinae dispensationis permissione percussus, etiam amicorum verbis afflictus est, divinae pietatis muneribus consolatus, etiam humana debet charitate refoveri; ut undique ei consolationis gaudia respondeant, quem undique dolorum tristia et adversa lacerabant.
Abbreviated transcription (Latin):
Acsi bereticis redeuntib: aꝑte diceretur
Vniuersaliuos a eccł&. ꝑhumilitatẽ peniten¬
tiae iungite : atq eã quã ꝑuos m&ipsos digni
Inon estis ueniã eiꝰ amep̃cib obtinete
Quicũ ꝓhanc ueracit̾ sapere discitis. prioris
apud me urãe sapientiae failticiã deletis
dñsꝓtulit: & tam̃ hȩc eadem iterando sub¬
iungit: Quid .ẽ. hoc. nisi sententiã quã semel
udi cando dixerat. iterũ replicando c̃ firmat :
atq: ut manifestus beati i ob iusticia. ami¬
coꝵq: eiꝰ iniusticia demonstretur. eiꝰlaus¬
enda uenturȩ famis tẽpora. subboum
spicarũq speciȩ gemina uisione cogno uiss&
uoce sc̃i interpretis audiuit: Qđ uidisti
scđo ad eandemrẽ ꝑtinens somnuũ : firmi¬
tatis indiciũ est̃: Qua exre aꝑte colligitur.
q quic quid in eloquio diuino repetitur
robustius confirmat᷑ : Sed quia quid uidex
decreuit auduumus: addicti quoq quid
faciant audiamus : SiQuITR: Abi eruN

Expanded text:
tibus aperte diceretur: Universali vos Ecclesiae per humilitatem poenitentiae jungite, atque eam qua per vosmetipsos digni non estis veniam ejus a me precibus obtinete, qui cum per hanc veraciter sapere discitis, priores apud me vestrae sapientiae stultitiam deletis. Dominus protulit, et tamen haec eadem iterando subjungit. Quid est hoc, nisi quod sententiam, quam semel judicando dixerat, iterum replicando confirmat? atque ut manifestius beati Job justitia amicorumque ejus injustitia demonstretur, ejusenda venturae famis tempora sub boum spicarumque specie gemina visione cognovisset, voce sancti interpretis audivit: Quod vidisti secundo ad eamdem rem pertinens somnium, firmitatis indicium est . Qua ex re aperte colligitur quia quidquid in eloquio divino repetitur, robustius confirmatur. Sed quia quid judex decrevit audivimus, addicti quoque quid faciant audiamus. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
faciemiob: Horũ interpretationẽ nominũ
id circoreticemus : quia in huioꝑis exordio
de eanos lacius disseruis se meminimus:
Intuendũ uero .ẽ. qđ ita caute. sicut p̃dictus
fuerat. or do accepte ueniȩ casto ditur
ut in sacrificiis dñs non illoꝵ sedbeati i obfaciẽ
suscepisse reftrat᷑: Sed qlquis quis palus int̃¬
cedere nititur: sibi potius ex ipsa karitate
suffragatur recte subiungitur: Dñs quoq¬

Expanded text:
ae.---Horum interpretationem nominum idcirco reticemus, quia in hujus operis exordio de ea nos latius disseruisse meminimus. Intuendum vero est quia ita caute, sicut praedictum fuerat, ordo acceptae veniae custoditur, ut in sacrificiis Dominus non illorum, sed beati Job faciem suscepisse referatur. Sed quia quisquis pro aliis intercedere nititur, sibi potius ex ipsa charitate suffragatur, recte subjungitur: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
Proculpa sua septẽ sacrificia offerant qrreatus
sui absolutiorẽ ñ accipiunt. nisi septi formis
gãe spũ. uniuers alipaci. a qua excisi fueranT
ad gregentur : Dicatur igitur : sumitr
uobis septẽ tauros. & septẽ arietes. & ite ad
seruũ meũ iob: & offerte holocaustũ ꝓuobis

Expanded text:
Pro culpa sua septem sacrificia offerant, quia reatus Pro culpa sua septem sacrificia offerant, quia reatus sui ablutionem non accipiunt, nisi gratiae septiformis Spiritu universali paci a qua excisi fuerant aggregentur. Dicatur igitur: Sumite vobis septem tauros et septem arietes, et ite ad servum meum Job, et offerte holocaustum pro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ increm̃ta c̃surgimus : uisq: ad centesimũ &
uicesimũ numerũ ꝑuenimus: Qui a scilic&
effusione sp̃s scĩ didicerunt ut & tẽporalia
tolerando transirent & a et̃na in hi anter
scae aeccłae uniuersitas designatur:
Unde & ioħs. in a pocalipsi septẽ aeccłi is
scribit: sed ꝑ eas quidaliud quã uniuer¬
salem aeccłam intellegiuoluit.: Que ni¬
mirũ uniuersalis aecđa. ut plena septi¬
formis grãe sp̃ssignaretur : heliseus super
mortuũ puerũ. septies inspirasse describitur:
septies inspirat : quia ei donasp̃s septiformis
graẽ misericordit̃ tribuit: Quia igit᷑ satpe
septenario numero. scãe a eccłae uni uersi¬
tas designatur. ueniant adbeatũ iob.
amici illius & iussũ diuinitus offerant
holo caustũ : sed ugilanter omnino
septeniarii mimeri archana custodiant:
ut uidelic& hii qui extras positi. priusse uni
ueniã. ðereatu pristinȩ elationis ex quirant:

Expanded text:
per incrementa consurgimus, usque ad centesimum et per incrementa consurgimus, usque ad centesimum et vicesimum numerum pervenimus. Quia scilicet effusione sancti Spiritus didicerunt ut et temporalia tolerando transirent, et aeterna inhianter sanctae Ecclesiae universitas designatur. Unde Joannes in Apocalypsi septem Ecclesiis scribit ; sed per eas quid aliud quam universalem Ecclesiam intelligi voluit? Quae nimirum universalis Ecclesia ut plena septiformis gratiae Spiritu signaretur, Elisaeus super puerum mortuum septies inspirasse describitur. septies oscitat, quia ei dona Spiritus septiformis gratiae misericorditer tribuit. Quia igitur saepe septenario numero sanctae Ecclesiae universitas figuratur, veniant ad beatum Job amici illius, et jussum divinitus offerant holocaustum. Sed vigilanter omnino septenarii numeri arcana custodiant, ut videlicet hi qui extra sunt positi prius se univeniam de reatu pristinae elationis exquirant.
Abbreviated transcription (Latin):
ne octauus inuenitur: Bexe autẽ dicitur. da par¬
tes septẽ. nec ñ & octo q ignoras quid mali futurũ
sit su ꝑt̃ram: Acsi aꝑte diceretur : Sic dispeasa
tẽporalia ut appetere ñ obliuis caris aeterria:
Oport& namq ut inposterũ bene agendo ꝓuideas
qui deuenturo udicio. quanta tribulatio sequat᷑
ignoras: Hinc ẽ qđ quinde t̃ĩgradib tẽplũ ascen¬
ditur : ut eos ipsa eiꝰ ascensione discatur quatinus
ꝑseptẽ & octo & tẽporalis sollicite dispensetur
actio & ꝓuide mansio aeternarequirat᷑: Hinc
.ẽ. etiã qđ dũ monas indenariũ surgit : centũ
quin quaginta psalmos ꝓpħacecinit: Fropt̃ hunc
septe nariũ numerũ. temporalia. octonariũ
uero aeterna signantẽ : suꝑcentũ uiginti fideles.
incȩnaculoresidentes. sp̃s sc̃ seffusus est : Per
septẽ quippe & octo quindet̃i conponuntur :¬
& si ab uno usq ad quindecĩ numerando paulatim

Expanded text:
ne octavus invenitur. Bene autem dicitur: Da parne octavus invenitur. Bene autem dicitur: Da partes septem, necnon et octo, quia ignoras quid mali futurum sit super terram . Ac si aperte diceretur: Sic dispensa temporalia, ut appetere non obliviscaris aeterna. Oportet namque ut in posterum bene agendo provideas, qui de venturo judicio quanta tribulatio sequatur ignoras. Hinc est quod quindecim gradibus templum ascenditur, ut ex ipsa ejus ascensione discatur quatenus per septem et octo et temporalis sollicite dispensetur actio, et provide mansio aeterna requiratur. Hinc est etiam quod dum monas in denarium surgit, centum quinquaginta psalmos Propheta cecinit. Propter hunc septenarium numerum tevero aeterna signantem, super centum viginti fideles in coenaculo residentes Spiritus sanctus effusus est. Per septem quippe et octo quindecim componuntur, et si ab uno usque ad quindecim numerando paulatim
Abbreviated transcription (Latin):
dũ predicando circuit: arcadñi tubis clangentib
muros huerico c̃tinuis dieb septẽ circũ acta c̃fringit:
Hinc ꝓpba ait: septies indie: laudẽ dixitibi: Qđ
ipserursũ. ꝓtoto atq uni uerso suae dep̃cationis
tẽpore. se dixisse significans : semꝑ laus eiꝰ in ore
meo: Quod uero ꝑseptenariũ numerũ p̃sentis
uitȩ uniuersitas designatur tunc magis osten¬
ditur. cũ post eũ quoq etiã octonarius sub infert᷑
septenariũ quippe cũ adhuc alius sequitur : exipso
eiꝰ augm̃to exprimit᷑ qd sinienda tẽporalitas
aeternitate c̃cludatur: Hinc .ẽ. eni qđ salo monam¬
mon& dicens : Dapartes septẽ : nec ñ & octo: Persepte¬
nariũ quippe numerũ : hoc qđ septẽ dieb agitur pre¬
sens tempus exprȩssit: Peroctonariũ uero uitam
ꝓpetuã designauit : quã sua nobis dñs resurrectione
patefecit. cũ dominicoscilic& die resurrexit:
Quidũ diemseptimũ id ẽ. sabbatũ sequitur: a cõditio¬

Expanded text:
dum praedicando circuit, arca Domini tubis clangentibus muros Jericho diebus septem circumacta confregit . Hinc Propheta ait: Septies in die laudem dixi tibi . Quod ipse rursum pro toto atque universo suae deprecationis tempore se dixisse significans, ait: Semper laus ejus in ore meo . Quod vero per septenarium numerum praesentis vitae universitas designatur, tunc magis ostenditur, cum post eum quoque etiam octonarius subinfertur. Septenarium quippe cum adhuc alius sequitur, ex ipso ejus augmento exprimitur quod finienda temporalitas aeternitate concludatur. Hinc est enim quod Salomon admonet, dicens: Da partes septem, necnon et octo . Per septenarium quippe numerum hoc quod septem diebus agitur praesens tempus expressit; per octonarium vero vitam perpetuam designavit, quam sua nobis Dominus resurrectione patefecit. Dominico scilicet die resurrexit, qui dum diem septimum, id est Sabbatum sequitur, 1151 a conditio
Abbreviated transcription (Latin):
Septenario quippe numero ꝑfectio aeternitatis iN¬
nuitur: cũ dies septimus in requiem dñi scĩficatus
beatitudinis requies. nullo t̃mino coartat᷑ : hinc ẽ.
etia qđ legedata. diesseptimꝰ feriatus. eẽ precipit᷑
ut aet̃ naꝑillũ requies designetur: H linc .ẽ. qđ in an¬
norũ curriculo septenarius numerus sepcies mul¬
tiplicatus monade addito. ad quinquagenarium
ducitur : ut ꝑpetua beatitudinẽ signans. iubelei
sacratissimarequies obseruetur: Hi c ẽ qđ resur¬
gens dñs & frequent̃ apparens. ultimoĩã c̃uiuio
cũ septẽ discipłis comedisse describitur : quiabii
qui in illonunc ꝑfecti sunt. aeternaꝑillũ refecꝰti¬

Expanded text:
Septenario quippe numero perfectio aeternitatis inSeptenario quippe numero perfectio aeternitatis innuitur, cum dies septimus in requiem Domini sanctificatus beatitudinis requies nullo termino coarctatur. Hinc est etiam quod lege data dies septimus feriatus esse praecipitur , ut aeterna per illum requies designetur. Hinc est quod in annorum curriculo septenarius numerus septies multiplicatus, monade addita, ad quinquagenarium ducitur, ut perpetuam beatitudinem signans jubilaei sacratissima requies observetur . Hinc est quod resurgens Dominus et frequenter apparens , ultimo jam convivio cum septem discipulis comedisse describitur, quia hi qui in illo nunc perfecti sunt, aeterna per illum refecti
Abbreviated transcription (Latin):
at que iusticiae operationẽ preb&: Qui in ipsis
quoq: quos ingredit᷑ suis quod ã modo partib: augee :
dũ & ꝑtrinitatis noticiã. quattuor uirtutũ actio
accipit᷑. & ꝑactionẽ uirtutũ quattuor usq ad ma¬
nifesta trinitatis speciẽ ꝑuenitur: & apud nos ergo
septinarius. sed longe dĩssimilit̃ & plene & ñ in anit
induodenariũ surgit : dũ & ꝑfidẽ &oꝑa. & rursum
spũimplendi : duo decim sunt electi : Inquattuor
eni mundi partib trinitatẽ que d s̃ . ẽ. in notescere
mittebant᷑: Duo detĩ ergo electisunt : ut etiã exipsiuiꝰ
numeri rationis causa clarescer& . ut ꝑquattuor
infima tria sũma p̃dicarent: siue itãq: hac. seu alia
qualib& fortasse ratione : inscriptura tam̃ sacra. sep¬
tenarionumero. aliquando securarequies aeter¬
nitatis. aliquando uniuersitas p̃sentis huiꝰ tẽporis.
aliquando autẽ sc̃ȩ eccłae uniuersitas designatur:

Expanded text:
et justitiae operationem praebet. Qui in ipsis et justitiae operationem praebet. Qui in ipsis quoque quos ingreditur, suis quodammodo partibus augetur, dum et per Trinitatis notitiam quatuor virtutum actio accipitur, et per actionem virtutum quatuor usque ad manifestam Trinitatis speciem pervenitur. Et apud nos ergo septenarius perfectus est, sed longe dissimiliter, quia plene et non inaniter in duodenarium surgit, dum et per fidem opera, et rursum eptiformis Spiritu implendi, duodecim sunt electi. In quatuor enim mundi partibus Trinitatem, quae Deus est, innotescere mittebantur. Duodecim ergo electi sunt ut etiam ex ipsius numeri ratione causa claresceret quod per quatuor infima tria summa praedicarent. 16. Sive itaque hac, seu alia qualibet fortasse ratione, in Scriptura tamen sacra septenario numero aliquando secura requies aeternitatis, aliquando universitas praesentis hujus temporis, aliquando autem sanctae Ecclesiae universitas designatur.
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ sacrificiis expiatur : quia heretici ad
aeccłam reuertentes. ꝑ humilitatis hostiam.
dona sp̃s grãe septiformis accipiunt: Ut qui
elationis suȩ uetuste ⁊abuerunt. nouitate
grãe refor mentur: septenarius autẽ nume
rus. apud sapientes huius scłi. quadã sua ha¬
betur ratione ꝑfectus qđ exprimo pari &
ex primo impari c̃sũmatur: Primus enĩ impar.
ternarius est : primusq: par. qua ter narius
Ex quib duobus septenaruis constat: Qui eisdẽ
partib: suis multiplicatus induodenariũ sur¬
git : Nãsiue tres ꝑquattuor seu quattuor ꝑ
tres ducimus : ad duo denariũ ꝑuenimus:
ed nos qr suꝑ nomunere. ueritatis predica men¬
ta ꝑcipimus : hec phẏsica scientiae altitudi¬
ne despiciendo calcamus : Hoc ꝓcul dubio in
formis repleuerit ꝑficit. eisq ñ solũ trini¬
tatis noticiã sed etiã uirtutũ quattuor. d
ẽ. prudentia e. tẽperantiȩ fortitudinis.

Expanded text:
septem sacrificiis expiatur, quia haeretici ad septem sacrificiis expiatur, quia haeretici ad Ecclesiam revertentes per humilitatis hostiam dona Spiritus gratiae septiformis accipiunt, ut qui elationis suae vetustate tabuerant, novitate gratiae reformentur. 15. Septenarius numerurus apud sapientes hujus saeculi quadam sua habetur ratione perfectus, quod ex primo pari et ex primo impari consummatur. Primus enim impar ternarius est, primusque par quaternarius. Ex quibus duobus septenarius constat, qui eisdem partibus suis multiplicatus in duodenarium surgit. Nam sive tres per quatuor, seu quatuor per tres ducimus, ad duodenarium pervenimus. Sed nos quia a superno munere veritatis praedicamenta percipimus, haec fixa scientiae altitudine despiciendo calcamus, hoc procul dubio 1150 formis repleverit perficit, eisque non solum Trinitatis notitiam, sed etiam virtutum quatuor, id est prudentiae, t
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ. ꝓeo quod inpetra stare cõtẽpnunt. tanse¬
untis dñi posteriora non aspiciunt : quia exra
ȩcłam positi in carnationis eiꝰ sicut sunt mis¬
teria non agnoscunt: sicut autẽ & superius di¬
ximꝰ. ꝑtauros ceruix suꝑbiae : ꝑ arietes uero
ducatus exprimit᷑. qui abhereticis ꝑsuasis ple¬
bib: quasi edoctis gregib agitur: Dehereticis
nãq suꝑbientib dicitur : qui infirmorũ mentes
malesuadendo corrũpunt: Cõciliũ taurorum :
greges trahunt : arietes aliquando nominantur :
Gregẽ scilic& arietes ducunt: Unde ꝑ increpatio¬
ne: hieremias ait: hrincipestui uelut arietes:
Quiaigit᷑ heretici cũ ad scam a eccłam redeunt
suꝑbie elationẽ deserunt. & nequaquã ĩaquasi
sequentes greges popłoꝵ cuneos ad interitũ du¬
cunt : Amicibeati iob. offerritauros & arietes
tate mactare : Ut edomataceruice suꝑbiȩ
discant oboediendo sequi : quidudũ docendo
p̃ire conabantur: Recte quoq: hȩc eoꝵ suꝑbia

Expanded text:
autem pro eo quod in petra stare contemnunt, transeuntis Domini posteriora non aspiciunt, quia extra Ecclesiam positi, incarnationis ejus, sicut sunt, mysteria non agnoscunt. Sicut autem et superius diximus, per tauros cervix superbiae, per arietes vero ducatus exprimitur, qui ab haereticis, persuasis plebibus, quasi seductis gregibus, agitur. De haereticis namque superbientibus dicitur, qui infirmorum mentes male suadendo corrumpunt: Concilium taurorum ingreges trahunt, arietes aliquando nominantur. Gregem scilicet arietes ducunt. Unde per increpationem Jeremias ait: Principes tui velut arietes . Quia igitur haeretici cum ad sanctam Ecclesiam redeunt, superbiae elationem deserunt, et nequaquam jam quasi sequentes greges populorum cuneos ad interitum ducunt, amici beati Job offerre tauros et arietes tate mactare, ut edomita cervice superbiae discant obediendo sequi, qui dudum docendo praeire conabantur. Recte quoque eorum haec superbia
Abbreviated transcription (Latin):
tis etiã responsionib amicorũ: lib& ad in¬
terni uidicis sententiã. inspectionẽ m̃tis
nrae c̃uertere. eiq: dicere : Ecced ñe utrasq
in conspectutuo disserentiũ partes audiui¬
mus & iobquidẽ in hoc certamine uirtu¬
tissuae facta reuoluere. amicos eiꝰ c̃tra eũ
cognouimus. tuae iusticiae głam defensare:
nter hec autẽ : quid nr̃a mens sentiat agnos¬
cis : Neq: enĩ possumꝰ eoꝵ nos dicta rep̃hen¬
dere : quos defensionituae cognoscimus
deseriure : sed ecce adsistunt partes : ex¬
pectant sententiã: ꝓfer ergo dñẽ. ex inui¬
sibili regula. subtilissimũ tuae discretio¬
nis examen : & quis inc̃tentione ista sit red¬
tius locutus. ostende: Sequitur: Post¬
quã autẽ locutus .ẽ. dñs uerba hec adiob:
dixit adheliphar themanitẽ: Iratus est
furor m̃ sinte & induos amicostuos: qm̃

Expanded text:
sponsionibus amicorum, libet ad insponsionibus amicorum, libet ad interni judicis sententiam spectationem mentis nostrae convertere, eique dicere: Ecce, Domine, utrasque in conspectu tuo disserentium partes audivimus, et Job quidem in hoc certamine virtutis suae facta revolvere, et amicos ejus contra eum cognovimus tuae justitiae gloriam defensare. Inter haec autem quid nostra mens sentiat agnoscis. Neque enim possumus eorum nos dicta reprehendere, quos defensioni tuae cognoscimus deservire. Sed ecce assistunt partes, exspectant sententiam; profer ergo, Domine, ex invisibili regula subtilissimum tuae discretionis examen, et quis in contentione ista sit rectius locutus ostende. Sequitur: VERS.---Postquam autem locutus est Dominus verba haec ad Job, dixit ad Eliphaz Themanitem: Iratus est fu
Abbreviated transcription (Latin):
tiopeccatorũ : in cinere autẽ puluis ostendit᷑
mortuorũ : &idcirco utrũq: hoc adhiberi
ad penitentiã sol& ũit inpunctiones cilicu
cognoscamus quid ꝑ culpã fecimus. & in fauilla
cineris. ꝑpendamꝰ. quid ꝑiudiciũ facstisuimus:
Considerent᷑ ergo incilicio pungentia uicia : coni¬
sideret᷑ incinere. ꝑ mortis sententiã subsequens
iusta poena uicioꝵ: Quia enĩ post peccatũ car
nis c̃tumeliae surrexer̃ : iudeat homo in asperi¬
tate cilicii suꝑbiendo quid fecit. uideat in
quod ait beatus iobs ipse me rep̃hendo : quasi
quodã cilicio pungit᷑. dũ inmente sua asperis
redargutionũ stimulis c̃fricat᷑: Incinere autẽ
anit penitentiã : & exprimo peccato quid ꝑ
ustũ iudiciũ factus sit sollerter ad tendit
dicens : Ago penitentiã : in fauilla &cinere:
Ac si aptedicat: Dexullo auctoris mei dono
superbio : q suptus expuluere . ꝑ late mortis
sententiã ad puluere meredire cognosco:

Expanded text:
tio peccatorum, in cinere autem pulvis ostenditur tio peccatorum, in cinere autem pulvis ostenditur mortuorum, et idcirco utrumque hoc adhiberi ad poenitentiam solet, ut in punctione cilicii cognoscamus quid per culpam fecimus, et in favilla cineris perpendamus quid per judicium facti sumus. Considerentur ergo in cilicio pungentia vitia, consideretur in cinere per mortis sententiam subsequens justa poena vitiorum. Quia eninis contumeliae surrexerunt, videat homo in asperitate cilicii superbiendo quid fecit, videat in quod ait beatus Job, ipse me reprehendo, quasi quodam cilicio pungitur, dum in mente sua asperis redargutionum stimulis configitur. In cinere autem agit poenitentiam, quia ex primo peccato quid per justum judicium factum sit solerter attendit, dicens: Ago poenitentiam in favilla et cinere. Ac si aperte dicat: Nullo auctoris mei dono superbio, quia sumptus ex pulvere per illatae mortis sententiam in pulverem me redire cognosco.
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hensibilẽ se. ee cognioscit : Cuenĩ in¬
trinsetus subleuatur : ꝑ om̃e qđ .ẽ. ad eã
quã ꝑse cõspicit regułã congruere nititur :¬
& quia adhuc humana infirmitas prepedit :
cernit & ei ex ñminima parte dissentit :
Totũq exse illi honerosũ est. qđ int̾ne regule
c̃ueniens ñ . ẽ Quã regulã beatus iob post
flagella ꝓficiens amplius inspicit : & asem&¬
ipso inmagna sui redargatione dissentit dic̃s:
Id circo ĩpseme rep̃hendo: sed qr nulla .ẽ. cog¬
nitio re prehensionis. si ñ sequant᷑ etiã lam̃ta
penitudinis recte post rep̃hensionẽ subdit᷑:¬
& agopęnitentiã : in fauilla &cinere: In
fauil la enĩ &cinere poenitentiã agere .ẽ.
cõtẽplata summa essentia nilaliud quã fa¬
uillã se cinerẽq: cognoscere : Unde & ciuita¬
tirȩꝑbe in euangelio dñs dicit: si intyro
& sidone facte fuissent uirtutes que facte
sunt in uobis: olim incilicio &cinere. peniten¬
tiã aegissent: Incilicio quippe asperitas & punc¬

Expanded text:
hensibilem se esse cognoscit. Cum enim intrinsecus sublevatur, per omne quod est, ad eam quam super se conspicit, regulam congruere nititur. Et quia adhuc humana infirmitas praepedit, cernit quia non ei ex minima parte dissentit, totumque illi onerosum est, quod internae regulae conveniens non est. Quam regulam beatus Job post flagella proficiens amplius inspicit, et a semetipso in humana sui redargutione dissentit, dicens: Idcirco ipse me reprehendo. Sed quia nulla est agnitio reprehensionis, si non sequantur etiam lamenta poenitudinis; recte post reprehensionem subditur: Ago poenitentiam in favilla et cinere. In favilla etenim et cinere poenitentiam agere est, contemplata summa essentia, nil aliud quam favillam se cineremque cognoscere. Unde et civitati reprobae in Evangelio Dominus dicit: « Si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes quae factae sunt in vobis, olim in cinere et cilicio poenitentiam egissent . » In cilicio quippe asperitas et compunc
Abbreviated transcription (Latin):
nobis huiꝰ mundi prospera. nonnũ quã uero iuben¬
tur aduersa : sciendũ sumopere .ẽ. qđ oboedien¬
tia aliquan dosidesuo aliquid habeat. nulla. ẽ:
Aliquando autẽ si desuo aliquid non habeat: mi¬
Nima: Nan cũ huius mundi successus p̃cipit᷑.
cũ locis superior imperatur. is qui ad ꝑcipi¬
enda haec oboedit. oboedientiae sibĩ uirtu¬
tẽ euacuat : si ad hec etiã exꝓprio desiderio
anhelat: Neq: enise. sub oboedienti a diri¬
git : qui adꝑcipienda huꝰ uite ꝓspera. libidi¬
ni ꝓprie ambitionis seruit : Rursũ cum
mundi despectus precipitur. cuꝓbra adipis¬
ci &̃ cõtumelie iubentur. nisihec & in
sem& ipso animus appetat. oboedientia e
sibi meritũ minuit : qui ad ea que in hac
uita despecta sunt. inuitus nolensq des¬
cendit : Ad de trimentũ quippe oboedien¬
tia adducitur : cũ mentem ad suscipien¬
da ꝓbra huiꝰ scłi nequaquã ex parte ali¬
qua etiã sua uota comitantur: Debo

Expanded text:
nobis hujus mundi prospera, nonnunquam vero jubennobis hujus mundi prospera, nonnunquam vero jubentur adversa, sciendum summopere est quod obedientia aliquando, si de suo aliqaliquando autem, si de suo aliquid non habeat, minima. Nam, cum hujus mundi successus praecipitur, cum locus superior imperatur, is, qui ad percipienda haec obedit, obedientiae sibi virtutem evacuat, si ad hoc etiam ex proprio desiderio anhelat. Neque enim se sub obedientia dirigit, qui ad percipienda hujus vitae prospera, libidini propriae ambitionis servit. Rursum cum mundi despectus praecipitur cum probra adipisci, et contumeliae jubentur, nisi haec et ex semetipso animus appetat, obedientiae sibi meritum minuit, qui ad ea, quae in hac vita despecta sunt, invitus nolensque descendit. Ad detrimentum quippe obedientia ducitur, cum mentem ad suscipienda probra hujus saeculi, nequaquam ex parte aliqua etiam sua vota comitantur. Debet
Abbreviated transcription (Latin):
dientes remunerat non relinqu&. sciendũ uero est.
nuquam poboedientiã malũ fieri : aliquando autẽ
deb& per oboedientiã bonũ qđ agitur intermiti
Neqeni mala in paradr̃so arbor extiat : quãd s̃ homi¬
ni necontinger& interdixit: Sedut ꝑ melius obox¬
dientiae meritũ. homobene conditus crescer& dig¬
nufuerat. ut hunc &iã a bonoꝓhibera& : Quatipus
tanto uerius hoc qđ ager& uirtus ess& quanto
& abonocessans. auctori suo se subditũ humilius
exhibera&: Sed notandũ quod illic dicitur: Ex
om̃i lignoparad r̃si aedite : deligno autẽ scientiae
boni & mali netetigeritis: Qui gñi ab uno qđ lib&
bono subiecꝰtos uetat. necesse .ẽ. ut multa conce¬
dat : ne oboedientis mens intereat. siabonis om̃ib
penitus repulsa ieuinat: Om̃s paradisi arbores.
ad aesũ dnis cessit. cũ ab una ꝓhibuit: ut crea¬
turã suã quã nolebat extingui. sed ꝓuehi. tan¬
to facilius ab una restringer&. quanto adcunc¬

Expanded text:
dientes remunerat non relinquit. CAP. XV.-- dientes remunerat non relinquit. CAP. XV.-- nunquam per obedientiam malum fieri aliquando autem debet per obedientiam bonum quod agitur, intermitti. Neque enim mala in paradiso arbor exstitit, quam Deus homini ne contingeret interdixit . Sed ut melius per obedientiae meritum homo bene conditus cresceret, dignum fuerat ut etiam a bono prohiberetur, quatenus tanto verius hoc quod ageret virtus esset, quanto et a bono cessans, auctori suo se subditum humilius exhiberet. Sed notandum quod illic dicitur: Ex omni ligno paradisi comedite, de ligno autem scientiae boni et mali ne tetigeritis . Qui enim ab uno quolibet bono subjectos vetat, necesse est ut multa concedat, ne obedientis mens funditus intereat, si a bonis omnibus penitus repulsa jejunat. Omnes autem paradisi arbores ad esum Dominus concessit, cum ab una prohibuit, ut creaturam suam, quam nolebat exstingui, sed provehi, tanto facilius ab una restringeret, quanto ad cunc
Abbreviated transcription (Latin):
sustulit : om̃s eui quos extra arcã inueniit
extinxit: Sola est : inqua suꝑ namisteria. ue¬
raciter cõtemplemur: Unde : & ad moysen
dñs dicit : Est locus apudme : & stabis super
petrã : & paulo post: Tollã manu mea : & ui¬
debis posterioramea : Quia enĩ ex solacatho
lica ȩccła ueritas conspicitur : apudsȩ esse
locũ dñs ꝑhibuit de quouideatur: Inpetra
morses ponitur. ut speciem cõtempletur : quia
nisi quis fidei soliditatẽ tenuerit. diuinam
p̃sentiã non agnoscit: Dequa soliditate dñs
dicit: Iuꝑhanc petrã: aedifi cabo aeccłam
meã : Quid ẽ. ergo hoc loco dicere. adiob.¬

Expanded text:
sustulit; omnes autem quos extra arcam invenit, sustulit; omnes autem quos extra arcam invenit, exstinxit. Sola est in qua mysteria superna veraciter contemplemur. Unde ad Moysen Dominus dicit, Est locus apud me, et stabis supra petram: et paulo post, Tollam manum meam, et videbis posteriora mea . Quia enim lica Ecclesia veritas conspicitur , apud se esse locum Dominus perhibet de quo videatur. In petra Moyses ponitur, ut Dei speciem contempletur, quia nisi quis fidei soliditatem tenuerit, divinam praesentiam non cognoscit. De qua soliditate Dominus dicit: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Quid est ergo hoc loco dicere ad
Abbreviated transcription (Latin):
arietes exhibendo. sacrificia cõuersionis ur̃ȩ
deducite : sed a me salutẽ uram ꝓcatholicã
aeccłam quã diligo postulata : Ipsi enĩ uolo
dimittere. id qđ mihi in ipsa deliquistis : ut hec
uram in colomitatẽ obtineat. que ex uestro
languore laborabat: Sola quippe .ẽ. ꝑ quã¬
sacrificiũ dñs libent̃ accipiat : sola quȩ ꝓer
rantib fiducialit̃ intercedat : Unde etiam
deagni hostia dns p̃cipit dicens: In una domo
comedetur : nec efferetis de carnib: eiꝰ foras :
nuna nãq: domo agnus comeditur & in una
catholica aeccła. uera hostiaredẽptoris in mo¬
latur. Decuiꝰ carnib diuinalex efferri
foras ꝓhib& : & dariscm̃ canib uetat: Sola est
inquã opus bonũ fructuose ꝑ agitur : unde &¬
merceðem denarii. ñ nisi qui intra uineam
laborauerant acceperunt: sola .ẽ. que intrase
positos ualida caritatis cõpage custodit :
Unde & aqua diluuii. arca quidẽ ad sublimiora

Expanded text:
arietes ad exhibenda sacrificia conversionis vestrae arietes ad exhibenda sacrificia conversionis vestrae deducite, sed a me salutem vestram per catholicam Ecclesiam, quam diligo, postulate. Ipsi enim volo dimittere id quod mihi in ipsa deliquistis, ut haec vestram incolumitatem obtineat, quae ex vestro languore laborabat. sacrificium Dominus libenter accipiat, sola quae pro errantibus fiducialiter intercedat. Unde etiam de Agni hostia Dominus praecepit, dicens, In una domo comedetis, nec efferetis de carnibus ejus foras . In una namque domo agnus comeditur, quia in una catholica Ecclesia vera hostia Redemptoris immolatur. De cujus carnibus divina jussio efferri foras prohibet, quia dari sanctum canibus vetat. Sola est in qua opus bonum fructuose peragitur, unde mercedem denarii non nisi qui intra vineam laboraverant acceperunt. Sola est quae intra se positos valida charitatis compage custodit. Unde et aqua diluvii arcam quidem ad sublimiora
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ nec culpas sine increpatione deserit: nec reatũ
sine c̃uersione derelinquit: Qui eñĩ internus. ẽ.
medicus ꝑrius putredinẽ uulxeris in notuit: &¬
post remedia c̃sequende salutis indicauit:
Quia autẽ sȩpe iã diximꝰ qđ amicibeati iob. here¬
ticorũ speciẽ teneant. quidm dũ defendere nitn¬
tur offendunt qm̃ indictissius ueritati rebellesst
cui famulari se in falsa assercione suspicant᷑. om̃p̃s
saepe misericordit̃ gignitur ꝑhanc ueniã qũa amici
rore redeunt : & ergase irã dni suoꝑse oblato
sacrificio placare nequa quã possunt. nisi ad ca¬
tholicã aeccłam quãbeatus iobsignificat c̃uertant᷑
ut salutẽ suã eiꝰ p̃cib obtineant. cuꝰ fidẽ ꝑ uersis
assercionib inpugnabant : Ait eni: Iobautem
seruus m̃s orabit ꝓuobis : eiꝰ faciẽ suscipiã ut non uob
inpute t᷑ stulticia : Acsi aꝑte hereticis dicat:
nisi ꝑ int̾ cessionẽ illius ciꝰ ꝓfessionis uerba deme
ueracia recognosco: &uosquidẽ tauros. at quȩ

Expanded text:
Deus nec culpas sine increpatione deserit, nec reatum sine conversione derelinquit. Quia enim internus est medicus, primo putredinem vulneris innotuit, et post remedia consequendae salutis indicavit. Saepe autem jam diximus quod amici beati Job haereticorum speciem teneant, qui Deum dum defendere nituntur offendunt, quoniam in dictis suis veritati rebelles sunt, cui famulari se in falsa assertione suspicantur. Quia isaepe misericorditer agitur, per hanc veniam quam amici rore redeunt, erga se iram Domini suo per se oblato sacrificio placare nequaquam possunt, nisi ad catholicam Ecclesiam, quam beatus Job significat, convertantur, ut salutem suam ejus precibus obtineant, cujus fidem perversis assertionibus impugnabant. Ait enim: Job servus meus orabit pro vobis; faciem ejus suscipiam, ut non vobis imputetur stultitia. Ac si aperte haereticis dicat: nisi per intercessionem illius, cujus professionis verba de me veracia recognosco. Et vos quidem tauros atque
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ quantũ adhumana uidicia. in uerbis fuisam ici
eiꝰ multa de illo rectius dixisse crederentur: sed ue¬
ritis aliã ex occulto regulã ꝓferens ait : Non eftis
locuti cora me rectũ : sicut seruis isiob Corã me
ait id est intus : ubi sȩpemultorũ uita displic&:
que etiã foris hominib: plac& : Unde cautenimis
in laude iustoꝵ coniugũ dictũ est: Erant iusti ambo
ante dñm: Non enĩ secura laus est : iustos ante ho¬
mines apparere: sae pe eñi humana sententia. ue¬
lut ind̾o magnũ quẽ piã aꝓbat : sed hunc om̃ps ds
quiquas i exse a ꝓbeturignorat : hinc ẽ eñĩ quod
psalmista uigilant̃ exorat dicens: Dirige in conspec¬
tutuo iuam meã : Nimirũ & plerũq in conspectu¬

Expanded text:
ana judicia, in verbis suis amici ejus multa illo rectius dixisse crederentur; sed veritas aliam ex occulto regulam proferens, ait: Non estis locuti coram me rectum, sicut servus meus Job. Coram me, ait, id est intus, ubi saepe multorum vita displicet, quae etiam foris hominibus placet. Unde caute nimis in laudem justorum conjugum dictum est: Erant justi ambo ante Deum . Non enim secura laus est, justos ante homines apparere. Saepe enim humana sententia velut in Deo magnum quempiam approbat; sed hunc omnipotens Deus, qui quasi ex se approbatur, ignorat. Hinc est enim quod Psalmista vigilanter exorat, dicens: Dirige in conspectu tuo viam meam . 1148 Nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino sunt: Beatus itaq iob eaquedixerat. sapi¬
enter dixisse se creder& si uerba superioris sapi¬
entiae ñ audir&: Incuius comparatione : stultũ
ẽ. nr̃m omne qđ sapit : &qui sapient̃ quidẽ locu¬
tus hominib fuerat: diuinas tamen sententias
audiens. sapientuis se cognoscit ñ. eẽ. sapientem:
Hinc .ẽ. qđ abraham int̃ uerba dominica nilse nisi
puluerẽ uidit dicens : Loquar ad dñm meũ : cũ sim
puluis &cinis: Hinc ẽ qđ morses om̃i a egr̃ptioꝵ
sapientia instructus : ex quoloquentẽ dñm audi¬
uit. in peditioris linguae & tardioris. se. eẽ. de¬
prehendit dicens: Ob secro dñe non sum eloquens :¬
abheri eni & nudius tercius. ex quolocutus es
a seruĩtuum. in pedicioris & tardioris linguȩ¬
sũ: Hinc .ẽ. qđ esaias post quã sedentẽ dnm suꝑ
soliũ excelsũ atq eleuatũ uidit post quam
seraphrnduab: alis faciem. duab uelare pedes.

Expanded text:
omnino sunt. Beatus itaque Job ea quae dixerat sapiomnino sunt. Beatus itaque Job ea quae dixerat sapienter se dixisse crederet, si verba superioris sapientiae non audiret. 1144 In cujus comparatione stultum est nostrum omne quod sapit. Et qui sapienter quidem locutus hominibus fuerat, divinas tamen sententias audiens, sapientius se cognoscit non esse sapientem. Hinc est quod Abraham inter verba dominica nil se nisi pulverem vidit, dicens: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Hinc est quod Moyses omni Aegyptiorum sapientia instructus, ex quo loquentem Dominum audivit, impeditioris et tardioris linguae se esse deem ait Moses obsecro Domine non sum eloquens ab heri et nudius tertius et ex quo locutus es ad servum tuum inpeditioris et tardioris lingusum . Hinc est quod Isaias, postquam sedentem Dominum super solium excelsum atque elevatum vidit, postquam seraphim duabus alis faciem, duabus velare pedes,
Abbreviated transcription (Latin):
Contra inmanes quippe uires eiꝰ: intulit. scio &
om̃ia potes : Cotra occultas uero machinationes
illius. subiunxit . & nulla te lat& cogitatio :
scientia enĩ leuiathancelat cõsiliũ & quã uis
c̃tra infir mitatẽ nram multis fraudib occulte¬
tur. ꝓtectoris tamennri. sc̃a nobis inspiratio¬
ne detegit᷑: Absq scientia celat consilium:
ql lic& teptatos lattat. latere tam ꝓt ectorẽ
non potest temptatorũ : Igitur audita fortitudine
& calliditate diaboli. audita etiã creatoris poten¬
tia que & illũ ualenter reprimit & nos misericor¬
dit̃ tegit : Quȩ sumus beate iob. ut que detem&¬
ipsosentis. nobis minime occultes : Sequitur:
Ideo insipient̃ locutissũ : & que ultra modũ exce¬
derent scientiã meã: Om̃is humana sapientia.
quantolib& acumine polleat : diuinȩ sapienti ae¬
c̃parata. uisipientia est: Om̃ia eñihumana.
quȩ iusta. quȩ pulchra sunt : dĩ iusticiae & pulcri¬
tudini cõparata. nec iusta. nec pulchra sunt. nec

Expanded text:
Contra immanes quippe vires ejus intulit: Scio quia omnia potes; contra occultas vero machinationes illius subjunxit: Et nulla te latet cogitatio. Uscientia enim Leviathan celat consilium; quia quamvis contra infirmitatem nostram multis fraudibus occultetur, protectoris tamen nostri sancta nobis inspiratione detegitur. Absque scientia celat consilium, quia licet tentatos lateat, latere tamen protectorem non potest tentatorum. Igitur audita fortitudine et calliditate diaboli, audita etiam creatoris nostri potentia, quae et illum valenter reprimit, et nos misericorditer tegit, quaesumus, beate Job, ut quae de temetipso sentis nobis minime occultes. SeqIdeo insipienter locutus sum, et quae ultra modum excederent scientiam meam. - Omnis humana sapientia, quantolibcomparata, insipientia est. Omnia enim humana, quae justa, quae pulchra sunt, Dei justitiae et pulchritudini comparata, nec justa nec pulchra sunt, nec
Abbreviated transcription (Latin):
huius operis liber est¬
& locis difficiliorib per¬
tractatis minus obscura
transcurrere: Uelut emenso eñi magrio
mari. iãlitus cernimus. & intentionis nrãe
uela deponentes. ñ eodẽ quo prius impetuduci¬
murssed tamen adhuc in expulsione pristini
flatus imus: Quasi anxietatis nrã e uentus
cȩcidit : sed tamen eius uis. iamse ipsa tran¬
quillior usq ad ftationẽ noslitoris inpellit:
gitur post quã fideli famulo dñs. leuiathan
hostis eiꝰ quasit & fortis & callidus ostendit.
dũ uires illius subtilit̾. fraudesq pate fecit :
beatus iob. adutraq respondit dicens: Scio¬

Expanded text:
hujus operis liber est, et, locis difficilioribus pertractatis, minus obscura transcurrere. Velut emenso enim magno mari, jam littus cernimus, et intentionis nostrae vela deponentes, non eodem quo prius impetu ducimur, sed tamen adhuc ex impulsione pristini flatus imus. Quasi anxietatis nostrae ventus cecidit, sed tamen ejus vis jam seipsa tranquillior usque ad stationem nos littoris impellit. Igitur postquam fideli famulo Dominus Leviathan hostis ejus quam sit et fortis et callidus ostendit, dum vires illius subtiliter fraudesque patefecit, beatus Job ad utraque respondit, dicens: C
Abbreviated transcription (Latin):
nis culpa laberetur: sicut ergo & superuis dixi¬
mus. quisquis beatũ iob inloquutione sua aefti¬
mat post flagella peccasse : aꝑte dñm udicat
insua asercione ꝑdidisse: & quãuis dñs ad
diabolũ loquens. bona illius p̃sentia p̃tulit.
ñ autẽ eiꝰ ꝑseuerantiã spondit : sciendũ tam̃
.ẽ. qr nequa qua eiꝰ iusticiã ꝑmittendo tẽptari
p̃tulis s&. si eũ iustũ in temptatione ꝑsistere
ñ posse preuider& : Permissoitaq duunu¬
tis ineiꝰ teptatione diabolo quis quis eũ
intẽp̃tatione suc cubuisse aefimat : ignorantiam

Expanded text:
nis culpam laberetur. Sicut ergo et superius dixinis culpam laberetur. Sicut ergo et superius diximus, quisquis beatum Job in locutione sua aestimat post flagella peccasse, aperte Dominum judicat in sua assertione perdidisse. Et quamvis Dominus ad diabolum loquens, bona illius praesentia praetulit, non autem ejus perseverantiam spopondit, sciendum tamen est quia nequaquam ejus justitiam permittendo tentari praetulisset, si eum justum in tentatione persistere non posse praevideret. Permisso itaque divinitus in ejus tentatione diabolo, quisquis eum in tentatione succubuisse existimat, ignorantiam
Abbreviated transcription (Latin):
qđ iudic& : quãuis iã exc̃paratione ceterorum
hominũ. habeat qd laud&: Beatus igit᷑ iob
ꝓculpa se credidit. & ñ ꝓgrã flagellari : resecari
inse aestimauit uicia. non autẽ merita augeri:
& in eore p̃henditur quod intentionẽ flagelli fuis¬
se aliã suspicatur : & tam̃ amicis resistentibus
internu udicii diffinitione p̃latus est: Unde
aꝑte colligitur. quantȩ iusticiae fuerit. in eo qđ
c̃tra amicorũ uerba in nocentiã suae opationus¬
ad struxit : qui diuino udicio etiã ipsis eiusdẽ
diuini iudicii defensorib antefertur: In exor¬
dio autẽ librihuiꝰ cognouimus : qđ de illo satan
dño dixerit: Mitte manũ tuã & tange eũ : &
uides sinon in faciem benedicat tibi: Ad quã pea¬
cionẽ beatus iobdãp̃nis. orbitate: uulneribus.
& uerboꝵ scandalis tangi ꝑmittit᷑ : q uidelic&
certus qui eũ laudauerat extitt. qdđ nequa quã
iuxta assercionẽ diaboli. sc̃suir inmaledictio¬

Expanded text:
quod judicet, quamvis jam ex comparatione caeterorum quod judicet, quamvis jam ex comparatione caeterorum hominum habeat quod laudet. Beatus igitur Jopro culpa se credidit, et non pro gratia flagellari; resecari in se aestimavit vitia, non autem merita augeri; et in eo reprehenditur, quo intentionem flagelli fuisse aliam suspicatur, et tamen amicis resistentibus interni judicii definitione praelatus est. Unde apte colligitur quantae justitiae fuerit in eo quod contra amicorum astruxit, qui divino judicio etiam ipsis ejusdem divini judicii defensoribus antefertur. In exordio autem libri hujus agnovimus quia de illo Satan Domino dixerat: Mitte manum tuam, et tange eum, et vide si non in faciem benedicat tibi . Ad quam petitionem beatus Job damnis, orbitate, vulneribus et verborum scandalis tangi permittitur, quia videlicet certus qui eum laudaverat exstitit quod nequaquam juxta assertionem diaboli sanctus vir in maledictio
Abbreviated transcription (Latin):
iob: Odñe. iudiciitui sententia indicat :¬
quãntũ aluce tuae rectitudinis cecitas
nr̃a discordat: Ecce te iudice. beatũ iob
uictorẽ cognoscimus : quẽ inte peccasse
loquendo credebamus: Te iudice ad dicti
sunt: quibeati iobse merita transcendere.
ꝓte loquendo crediderunt: Qui aigit᷑ exdiuina
sententia . quid departib aestimemꝰ agnouimus:
nunc eiꝰdẽ sententiae. paulo subtilius uerba pen¬
semus: Quomodo eni superius beatꝰ iob rep̃hendit᷑.
sunc̃ paratione eiꝰ rectitudinis. amicuillius ne
Anad huc illa dȩ eo sententia c̃firmat᷑. qua anti¬
qui hofa dicit᷑. uidisti seruũ meũ iob. quod ñ sit
ei similis suꝑ t̾ram sedquid .ẽ hoc. qđ & lauda¬
rep̃henditur. & tamenamicis loquentib: ante¬
fert᷑ nisi qđ sc̃suir cunctos meritorũ suorũ
uirtute transcendit. sed eo ipso quohomofuit.
ante dĩ oculos . eẽ. sine rep̃hensione ñ potuit :
Inscõ quippe homine. in hac interun uita cõmo¬
rante. diuini ex aminis regula. hab& adhuc

Expanded text:
ine, judicii tui sententia indicat quantum a luce tuae rectitudinis caecitas nostra discordat. Ecce te judice beatum Job victorem esse cognoscimus, quem in te peccasse loquendo credebamus. Te judice addicti sunt, qui beati Job se merita transcendere pro te loquendo crediderunt. Quia igitur ex divina sententia quid de partibus aestimemus agnovimus, nunc ejusdem sententiae paulo subtilius verba pensemus. Quomodo enim superius beatus Job reprehenditur, si in comparatione ejus rectitudinis amici illius neqAn adhuc illa de eo sententia confirmatur, qua antiquo hosti dicitur: Vidisti servum meum Job, quod non sit ei similis super terram . Sed quid est hoc, quod et laudareprehenditur, et tamen amicis loquentibus antefertur, nisi quod sanctus vir cunctos meritorum suorum virtute transcendit; sed eo ipso quod homo fuit, ante Dei oculos sine reprehensione esse non potuit? In sancto quippe homine in hac interim vita commorante, divini examinis regula habet adhuc