comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris. quoꝵ beniuolo affectu ad omnes¬
in tantum d̃s delectatur. ut miscd̾iã
suam sit eis p̃staturus. Beati¬
mundo corde. qñi ipsi dm̃ uidebunt.

Expanded text:
ris, quorum benevolo affectu ad omnesntantum Deus delectatur, ut misericordiam suam sit eis praestaturus. Beatmundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dere ꝑt̾inet ad dignitatẽ magistri.
ocauit qͦs uoluit quia ñ erat Beda¬
illoꝵ studii s diuinȩ gr̃ȩ. ut in
apostolatum uocarentur. Unde illud.
Non uos me elegistis: s ego elegi uos.
fecit quod essent duodecim. ut quadra¬
tum orbem fide sc̃ȩ trinitatis insigni¬
rent. & salutem quam p̾dicarent suo
quoq numero commendarent. Sicut
enim septenario sic & duodenario nu¬
mero signatur ꝑfectio. propt̾ partes
septenarii quȩ in se multiplicatȩ red¬
dunt duodecim.

Expanded text:
dere pertinet ad dignitatem magistri. Vocavit quos voluit, quia non erat illorum studii, sed divinae gratiae, ut in apostolatum vocarentur. Unde illud: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Fecit quod essent duodecim, ut quadratum orbem fide sanctae Trinitatis insignirent, et salutem quam praedicarent, suo quoque numero commendarent. Sicut enim septenario, sic et duodenario numero signatur perfectio: propter partes septenarii, quae in se multiplicatae, reddunt duodecim.
Abbreviated transcription (Latin):
proximꝰ ẽẽ censendꝰ ẽ. Multi pu-¬
tant sufficere uirtictib non odisse ini¬
micos. s eos diligere humanã naturã
non pati. Non uident quia moyses.
samuel & stephanus ꝑ inimicis ora¬
bant. & mortuos dauid planxit ini¬
micos. Non uident quia dñs impos¬
sibilia non iussit. Hoc paulꝰ cestat᷑
dicens. Maledicimur. & benedicimus.
blasphemamur & obsecramus. Be¬
ne facite his qui uos oderunt. Ielioniorꝰo¬
ide

Expanded text:
proximus esse censendus est. Multi putant sufficere virtutibus non odisse inimicos; sed eos diligere, humanam naturam non pati. Non vident quia Moyses, Samuel et Stephanus pro inimicis orabant , et mortuos David planxit inimicos . Non vident quia Dominus impossibilia non jussit. Hoc Paulus testatur, dicens: Maledicimur, et benedicimus; blasphemamur, et obsecramus . Benefacite his qui vos oderunt. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
E excellentia euuangela
et differencia ipsius ad legemi de figius
eugustarũ et eor medo scubendi de ma¬
tena eiuiangłi intencione fine et ad
quas partes philo sophie spectit diciel
ratio prestriberee srcutrnu¬
ateua eungli sunt sc̃e trmita¬
tis mpfterium xp̃t scdm̃ diuinã¬

Expanded text:
e excellentia Evangelii et differentia ipsius ad legem, de figuris evangelistarum et eorum modo scribendi, de materia Evangelii, intentione, fine et ad quas partes philosophiae spectet, dictat ratio praescribere. Materia Evangelii sunt sanctae Trinitatis mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
finalis cruisa euangli est sane credere
perfecte diligere satramentis ilignir
et horũtum finalis causa est iuta eterna
Adhec quupe aidipscendi fuit intentio
eunglica piedicare et scribere
Nunt de disterẽtia et extelencia euan¬
geludicamus:
Augustinus de concordia

Expanded text:
finalis causa Evangelii est sane credere, perfecte diligere, sacramentis insigniri; et horum trium finalis causa est vita aeterna. Ad haec quippe adipiscenda fuit intentio evangelica praedicare et scribere. Nunc de excellentia et differentia Evangelii dicamus. Augustinus de concordia
Abbreviated transcription (Latin):
tandi sunt a spualib. ne de conscien¬
tia culpȩ suȩ timentes. & alioꝵ inno¬
centia stupentes. sc̃itatis iter formi¬
dent aggreti. Quod autem sequitur
ex hoc iam homines eris capiens. ad
petrum specialit̾ ꝑtinet. cui dũs ex¬
ponit quod captira piscium signifi¬
cabat capturam hominum ꝑ eum.
t subductis ad terram nauib: reli¬
ctis omnib secuti sunt illum. Greũ
Iulta reliquerunt. qui in hoc scło
nichil amare studuerunt.
N his docemur xp̃m sequi. & sclaris ui¬
tȩ sollicitudine ac pat̾uȩ domꝰ consu¬
etudine non teneri.

Expanded text:
tandi sunt a spiritualibus, ne de conscientia culpae suae timentes, et aliorum innocentiam stupentes sanctitatis iter formident aggredi. Quod autem sequitur: Ex hoc jam homines eris capiens, ad Petrum specialiter pertinet, cui Dominus exponit, quod captura piscium significabat capturam hominum per eum. Et subductis ad terram navibus, relictis omnibus, secuti sunt illum. GREGOR.--HILAR. Multa reliquerunt, qui in hoc saeculo nihil amare studuerunt. In his docemur Christum sequi, et saecularis vitae sollicitudine, ac paternae domus consuetudine non teneri.
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ uiuentium. ubi nullus mo
mansuetudinem mentis nr̃e habitaue¬
rit xp̃c in nobis uos quoq clarificati
lium detrimenta. flentib scilicet de p̃¬
senti miseria ac de dilatione bonoꝵ
consolatio p̾paratur ȩterna. Non au¬
tem nr̃a solum. s & ꝓximi iubemur
commissa deflere. Sic enim dñs suꝑ
peccatricem ciuitatem fleuit rinturam.
& suꝑ lazarum quem suscitauit me¬
stis sororib eius compassus. B eati
qui esuriunt & sitiunt iustitiã: qm
ipsi saturabuntur.
Est enim esurire & sitire iustitiã. ue¬
henient̃ appetere eam. Hinc psalmi¬
sta. Eͥgo autem cum iustitia appare¬
bo in conspectu tuo. satiabor cum ap¬
paruerit gła tua. M .xxxiii.¬

Expanded text:
terrae viventium, ubi nullus mormansuetudinem mentis nostrae habitaverit Christus in nobis, nos quoque clarificati lium detrimenta, flentibus scilicet de praesenti miseria ac de dilatione bonorum consolatio praeparatur aeterna. Non autem nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Sic enim Dominus super peccatricem civitatem flevit ruituram , super Lazarum quem suscitavit, moestis sororibus ejus compassus . Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. r amare. Est enim esurire et sitire justitiam, vehementer appetere eam. Hinc Psalmista: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo; satiabor, cum apparuerit gloria tua . M.
Abbreviated transcription (Latin):
Ntelligens matħs quid sit ueractter Beda.¬
dñm sequi. scilicet imitari. sequitur
eum non tam gressu quam affectu.
Reliquit enim propria. qui rapere so¬
lebat aliena. & contempsit periculum
qͦd euenire poterat ei a principib qr
uectigalium rationes incompositas
reliquisset. Ostenditur itaq in matheo
qui publicanus erat. nullum de salu¬
te debere desꝑare si conuertatur.
Beda in omelia:

Expanded text:
ntelligens Matthaeus quid sit, Dominum veraciter sequi, scilicet imitari, sequitur eum non tam gressu, quam affectu. Reliquit enim propria, qui rapere solebat aliena; et contempsit periculum quod ei evenire poterat a principibus, quia vectigalium rationes incompositas reliquisset. Ostenditur itaque in Matthaeo qui publicanus erat, nullum de salute debere desperare, si convertatur. BEDA in homilia
Abbreviated transcription (Latin):
magna in om̃i terra. & ad nullam il¬
larum missus ẽ helyas nisi in sarep¬
ta sẏdoniȩ ad mulierẽ uiduam. Beda
uod diuina fastidiosis ciuibus
beneficia subtraho. ꝓpħarũ gestis
non aduersatur. quia sicut tempore
famis nemo est in iudea reꝑtus helye
dignus hospitio. sed exterȩ gentis ui¬
dua est quesita. & sicut multis ibidem
leprosis. naaman syrus ab helyseo
solus curari promeruit: sic & uos
ꝑfidiȩ causa suꝑno munere pͥuabre
Uidua ad quam helẏas missus est

Expanded text:
a; et ad nullam illarum missus est Elias, nisi in Sareptam Sidoniae ad mulierem viduam. BEDA. Quod divina fastidiosis civibus beneficia subtraho, prophetarum gestis non adversatur; quia, sicut tempore famis nemo est in Judaea repertus Eliae dignus hospitio , sed exterae gentis vidua est quaesita, et sicut multis ibidem leprosis, Naaman Syrus ab Eliseo solus curari promeruit : sic et vos perfidiae causa superno munere privabit. Vidua ad quam Elias missus est
Abbreviated transcription (Latin):
phetam uobis suscitabit d̾̃s de fr̃ibus
ur̃is. sed & helyas & ieremias ceteriq ꝑ¬
phetȩ. minores in patria quam inexte¬
ris ciuitatibus habiti sunt. Mos eñi est
ciues ciuib inuidere. & non p̾sentia
uideri oꝑa. ñ uirtutem considerare. s
infantiȩ fragilitatem recordari. Iecir¬
co autem paucas uirtutes fecit ibi. qr
si nullas faceret. increduli a quibus
deridebatur forsan excusabiles puta¬
rentur. uł si multa cernerent signa
penitus inexcusabiles fierent. & eo ma-¬
gis damnarent᷑. Et qm̃ nec ꝓphecis
credunt. nec ipsi xp̃o quem presentem
cernunt. illoꝵ incredulitatẽ miratur
non quasi rem improuisam. s miran
se coram hominib ostendit. qͦd uult
intimare mirandum hominibus.

Expanded text:
phetam vobis suscitabit Deus de fratribus vestris ; sed et Elias et Jeremias, caeterique prophetae, minores in patria quam in exteris civitatibus habiti sunt. Mos enim est cives civibus invidere, et non praesentia viri opera, non virtutem considerare, sed infantiae fragilitatem recordari. Idcirco autem paucas virtutes fecit ibi; quia, si nullas faceret, increduli a quibus deridebatur, forsan excusabiles putarentur; vel si multa cernerent signa, penitus inexcusabiles fierent, et eo magis damnarentur. Et quoniam nec prophetis credunt, nec ipsi Christo quem praesentem cernunt, illorum incredulitatem miratur, non quasi rem improvisam, sed mirari se coram hominibus ostendit, quod vult intimare mirandum hominibus.
Abbreviated transcription (Latin):
uiore minimum perieuli cadentes
incurrant. IeNO  O
crireo chieit. & contristatus ẽ res. qr
consuetudinis ẽ ut opinionem mul¬
toꝵ sie narret hẏstoriacus. quomͦ eo
tempore ab om̃ib credebatur. U̾bi di¬
eitur & ꝓpt̾ simul recumbentes. uult
herodes sui sceleris om̃s eẽ consortes.
Legimꝰ in romana hystoria flaminiũ
ducem romanoꝵ a censorib pulsum
de curia. ideo quod merecriculȩ quȩ
nũquã uidisse se diceret hominẽ de¬
collatum. fissensus sit ut reus quidam
capitalis cximinis in conuiuio trunca
retur. Quanto sceleratior herodes & he¬
rodias & puella. Hȩc nxta litteram.
Nos autem usq hodie cernimus in ca
caput est propħarum ꝑdidisse.
aput legis

Expanded text:
iore, minimum periculi cadentes incurrant. HIERON. Idcirco dixit, et contristatus est rex; qnia consuetudinis est ut opinionem multorum sic narret historicus, quomodo eo tempore ab omnibus, credebatur. Ubi dicitur, et propter simul recumbentes, vult Herodes omnes sui sceleris esse consortes. Legimus in Romana historia Flaminium ducem Romanorum, a censoribus pulsum de curia, ideo quod meretriculae quae nunquam vidisse se diceret hominem decollatum, assensus sit, ut reus quidam capitalis criminis in convivio truncaretur. HIERON. Quanto sceleratior Herodes et Herodias et puella? Haec juxta litteram. Nos autem usque hodie cernimus in capm, qui caput est prophetarum, perdidisse. Caput legis
Abbreviated transcription (Latin):
rem duxi. Uxoris appetitus ad concu¬
piscentiam ꝑtinet. sicut gula. Uillȩ
emptio. ad au̾aritiam & suꝑbiam.
Probatio quinq iugoꝵ refertur ad c̃¬
cupiscentiam oculoꝵ. ubi curiositas ẽ
ꝙ uana gła. Triplici telo hostis totidẽ
arma defensionis oppone. ut concupiscen¬
tia carnis pellatur ieuinio. auarttia

Expanded text:
rem duxi . Uxoris appetitus ad concurem duxi . Uxoris appetitus ad concupiscentiam pertinet, sicut gula. Villae emptio, ad avaritiam et superbiam. Probatio quinque jugorum, refertur ad concupiscentiam oculorum, ubi curiositas est et vana gloria. Triplici telo hostis totidem arma defensionis oppone, ut concupiscentia carnis pellatur jejunio, avaritia
Abbreviated transcription (Latin):
mini homini scriptum ẽ dm̃ adora¬
ꝓre. eiq soli seruire.
Rece latria dicitur seruitus illa.
quȩ soli deo conuenit ñ creaturȩ.
Unde ydolatrȩ nuncupantur hii: qͥ
sacrificia quȩ uni dõ debent ydolis
impendunt. Dulia autem ẽ seruitus
communis. siue d̾o siue homini. Unde
etiam seruus dicitur latine. qͦd culos
dicitur grece. Iubemur gͦ ꝑ caritat̾e ser¬
uire inuicem̃. qͦd grece est duliũ. & d̾o
soli. qͦd grece ẽ latrium. L Et con
summata omni temptatione..
Tunc reliquit eum diabolus usq ad
ratq cum bestiis N Et ecre
angel accesserunt & ministrabant
tionem dicit. quia his trib temptati¬
onib continentur origines om̃ium
uicioꝵ. iohanne attestante qui ait.
Om̃e qͦd in mundo ẽ concupiscentia
carnis est. & concupiscentia oculoꝵ. &
suꝑbia uitȩ. Et in eugłica parabola¬
tribus reprobi negotiis ab ȩternȩ initȩ
dapib excluduntur. Primus dixit.
Uillam emi & cet̾a. At̾ cdixit. Iuga
boum emi quinq. Ahus dixit. Uxo¬

Expanded text:
mni homini scriptum est, Deum adorare eique soli servire. Graece latria dicitur servitus illa, quae soli Deo convenit, non creaturae. Inde idololatrae nuncupantur hi, qui sacrificia quae uni Deo debent, idolis impendunt. Dulia autem est servitus communis sive Deo sive homini. Unde etiam servus dicitur Latine, quod dulos dicitur Graece. Jubemur ergo per charitatem servire invicem, quod Graece est dulium; et Deo soli, quod Graece est latrium. L. Et consummata omni tentatione, tunc reliquit eum diabolus usque ad Erat que cum bestiis. Et ecce angeli accesserunt, et ministrabant tionem dicit, quia his tribus tentationibus continentur origines omnium vitiorum, Joanne attestante, qui ait: « Omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum et superbia vitae . » Et in etribus reprobi negotiis ab aeternae vitae dapibus excluduntur. Primus dixit: Villam emi, etc. . Alter dixit: Juga boum emi quinque. Alius dixit: Uxo
Abbreviated transcription (Latin):
xod autẽ dicitur non sciebat un-¬
de eẽt. intelligendum est quia
multis in lege peritis scđm litteram.
nuntiauerunt engłium discipuli
xp̃i qui hauserant aquam. prudent̃
intelligendo & fidelit̾ aꝑiendo ueterẽ
scripturam. Omnis homo primũ ui-¬
num bonum ponit. dictum est ad lit¬
teram. scdm multoꝵ consuetudinem.
Mystiee homo idest carnalis deternis
uinum bibit post bonũ. idest a ueris
ad falsa descendit. s sp̃ualis cotidie in¬
uisibili uno qͦd prius latuit in scͥptu
nebriatur & proficit. Marimus
ciꝑit.. Cum plura nobis.

Expanded text:
od autem dicitur, non sciebat unde esset, intelligendum est quia multis in lege peritis secundum litteram nuntiaverunt Evangelium discipuli Christi, qui hauserant aquam, prudenter intelligendo, et fideliter aperiendo veterem Scripturam: Omnis homo primum bonum vinum ponit, dictum est ad litteram, secundum multorum consuetudinem. Mystice homo id est, carnalis deterius vinum bibit post bonum, id est, a veris ad falsa descendit, sed spiritualis quotidie invisibili vino quod prius lavit in Scripturis, inebriatur et proficit. MAXIM.cipit: Complura nobis
Abbreviated transcription (Latin):
yppis mortuis pellib/ in marcy.¬
uiuos contegit. & fluctꝰ arcet.¬
sicut caput inclinata recumbit. Beda
yscitant dñm discipuli ne pere¬
ant. quia maximis uotis resur-¬
rectionem querebant. Uentum re-¬
surgens dñs increpauit. quia diabo¬
li suꝑbiam strauit. dum eius imꝑiũ
destruxit. Tempestatem aquȩ cessare
fecie. quia rabiem clamantium si filiꝰ
dei est descendat de cruce. labefecit.
Recte arguuntur. qui p̾sente xp̃o time¬
bant. unde post resurrectionem etiam
audierunt quidam ex ip̃sis. O stulti &
tarcli corde ad credendum. in omnib
quȩ locuti sunt prophȩ. Nobis etiam
sepe nauigantib quasi inter equoris
fremitus obdormit dñs. quando inter
medios uirtutum nisus crebrescente
uł immundoꝵ sp̃uum uł hominum
prauoꝵ uł cogitationum impetu. fid̃i
splendor obtenebrescit. spei celsitudo
contabescit. amoris flamma refrigescie.
S tunc necesse est ut ad dm̃ recurra¬
mus. quatinus ad tranquillitatẽ nos
reducat. & portum salitis indulgeat.

Expanded text:
ppis mortuis pellibus vivos continet, et fluctus arcet, etsicut caput inclSuscitant Dominum discipuli ne pereant, quia maximis votis resurrectionem quaerebant. Ventum resurgens Dominus increpavit, quia diaboli superbiam stravit, dum ejus imperium destruxit. Tempestatem aquae cessare fecit, quia rabiem clamantium: Si Filius Dei est, descendat de cruce , labefecit. Recte arguuntur qui praesente Christo timebant: unde post resurrectionem etiam audierunt quidam ex ipsis: O stulti et tardi corde ad credendum in omnibus, quae locuti sunt prophetae , Nobis etiam saepe navigantibus quasi inter aequoris fremitus obdormit Dominus, quando inter medios virtutum nisus, crebrescente vel immundorum spirituum, vel hominum pravorum, vel cogitationum impetu, fidei splendor obtenebrescit, spei celsitudo contabescit, amoris flamma refrigescit. Sed tunc necesse est ut ad Deum recurramus, quatenus ad tranquillitatem nos reducat, et portum salutis indulgeat.
Abbreviated transcription (Latin):
causa fuit excidii. quia post salua¬
toris occisionem p̾cones eiꝰ impia crude¬
litate uexauit.
N conciliis nomen ihũ p̃dicari ꝓhibes¬
tes. in synagogis sub specie correctio¬
nis p̃dicatores flagellis cedebant. sicut
de paulo legitur. eosq p̾sidibus & regib
in damnatione tradebant. sicut iaco¬
bum herodi. Beda¬
ec in testimonium sunt illis &
gentib. de ꝑu̾sitate  sciliceti
udeoꝵ. & de correctione gentiũ. Mors
quippe iustoꝵ bonis in adiutorium ẽ.
malis in testimonium. ut inde ꝑu̾si
sine excusatione ꝑeant. unde electi exem¬
plum capiaͣnt ut uuant. M Fxx¬

Expanded text:
causa fuit excidii, quia post Salvatoris occisionem praecones ejus impia crudelitate vexavit. In conciliis nomen Christi praedicari prohibentes, in Synagogis sub specie correctionis praedicatores flagellis caedebant, ut de Paulo legitur ; eosque praesidibus et regibus in damnationem tradebant, sicut Jacobum Herodi. Haec in testimonium sunt illis et gentibus , de perversitate scilicet Judaeorum, et de correctione gentium. Mors quippe justorum, bonis in adjutorium est; malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. M
Abbreviated transcription (Latin):
didit. manentem suꝑ eum. Propri¬
lim enim est mediatoris nr̃i. ut nũqu̾a
sp̃c sc̃s recedat ab eo. fidelib autẽ eiꝰ
aliquando confertur. aliquando tollit᷑.
Quibdam tam̃ ad amorem dei & ꝓxi¬
mi conseruandum. nunquam abest.
Unde ipse ait illis. Uos autem cognosce¬
tis eum. quia apud uos manebit. &
in uobis erit. Iohannes iuxta audito¬
rum capacitatem. alibi ihm p̾dicat ui¬
rum fortiorem se. hic uͦ filium d̾i. Hinc
est quod paulus aic. Quasi paruulis

Expanded text:
didit, manentem super eum. Proprium est enim Mediatoris nostri, ut nunquam Spiritus sanctus recedat ab eo. Fidelibus autem ejus aliquando confertur, aliquando tollitur. Quibusdam tamen ad amorem Dei et proximi conservandum nunquam abest. Unde ipse ait illis: Vos autem cognoscetis eum, quia apud nos manebit, et in vobis erit . Joannes autem juxta auditorum capacitatem alibi Jesum praedicat virum fortiorem se, hic vero Filium Dei. Hinc est quod Paulus: Quasi parvulis
Abbreviated transcription (Latin):
t iterum exiens de finib ty¬
ri. uenit ꝑ sydonem ad mare
galẏleȩ inter medios fines
trans iordanem ad orientẽ cir¬
ca hippum & pellam & gadaran: con¬
tra galyleam. Qͦd gͦ dicitur qr dñs
uenit ad mare galyleȩ int medios fi¬
nes decapoleos: non ipsos fines deca¬
polis eum intrasse significat. Neq enĩ
mare transnauigasse dicitur. s potiꝰ
nisse locum. qui medios fines decapo¬
lis longe transmare positos respicit:
inter. idest contra. Uel galyleȩ. quȩ ẽ
int̾ medios fines. Et̃ adducunt ei
surdum & mutum. & dep̾cantur eum
ut imponat illi manum. Et app̃hen¬
dens eum de curba seorsum. misit dligi¬
tos suos in auriculas eiꝰ. & expuens¬

Expanded text:
Tyri, venit per Sidonem ad mare Galilaeae inter medios fines trans Jordanem ad Orientem, circa Hippum, et Pellam, et Gadaram, contra Galilaeam. Quod ergo dicitur quod Dominus venit ad mare Galilaeae, inter medios fines Decapoleos, non ipsos fines Decapolis eum intrasse significat. Neque enim mare transnavigasse dicitur, sed potiuum pervenisse locum qui medios fines Decapolis longe trans mare positos respiinter, id est, contra. Vel Galilaeae, quae est inter medios fines. Et adducunt ei surdum et mutum, et deprecantur eum ut imponat illi manum. Et apprehendens eum de turba seorsum, misit digitos suos in auriculas e
Abbreviated transcription (Latin):
uia caritas patiens ẽ benigna ẽ.
ñ tantum iniurias ininici for¬
titer sustinet. s amici quoq grãm be¬
nigne p̾uenit. itt beneficiis ad amorẽ
alii trabantur. Unde nec ait ꝓut fa-¬
ciunt facite. s prout uultis ut faciant
uobis. facite illis. NXL .I.LIXXX

Expanded text:
uia charitas patiens est, benigna est , non tantum inimici injurias fortiter sustinet, sed amici quoque gratiam benigne praevenit, ut beneficiis ad amorem alii trahantur. Unde nec ait, prout faciunt facite; sed prout vultus ut faciant vobis, facite illis. CAPUT XXX
Abbreviated transcription (Latin):
ga. s scd̾m partẽ maioris numeri
ꝗͣ sciuit nũ ꝗͣ conu̾tendam sic expo¬
nas. Iam ad hoc uenisti o uidea: ut
deuiceps in ꝑpetuum nemo fructũ
manducet ex te. id est nullus iustus
delectetur in fructu tuo. R cxxii.
t cum uesꝑa facta ẽẽt: egredie¬
batur de ciuitate. Et cũ mane
transirent. uiderunt ficum aridam
factam a radicib: & recordatꝰ petrꝰ
dicit ei. Rabbi: ecce ficꝰ eui maledixi¬
sti aruit. Arefacta ẽ radicitꝰ ficꝰ:
ut intimaretur uefanda ꝑlebs ñ solũ
humana gła forinsecus. uerũ etiã
diuino uitus fauore funditus desti¬
espondens autẽ ih̾e: ait eis. Ha-¬
bete fidem dei. Am̃ dico uobis.
si habueritis fidem. & non hesitaue¬
ritis in corde: ñ solum de ficulnea

Expanded text:
ga, sed secundum partem majoris numeri, ga, sed secundum partem majoris numeri, quam scivit nunquam convertendam, sic exponas: Jam ad hoc venisti, o Judaea, ut deinceps in perpetuum nemo fructum manducet ex te, id est, ullus justus delectetur in fructu tuo R. 123X Et cum vespera facta er de civitate. Et cum mane transirent, viderunt ficum aridam factam a radicibus, et recordatus Petrus, dicit ei: Rabbi, ecce ficus cui maledixisti, aruit. BEDA. Arefacta est radicibus ficus, ut intimaretur nefanda plebs non solum humana gloria forinsecus, verum etiam divino intus favore funditus destiRespondens autem Jesus, ait eis: Habete fidem Dei. Amen dico vobis, si habueritis fidem et non haesitaveritis in corde, non solum de ficul
Abbreviated transcription (Latin):
aliud querere. Quȩ enim culpa arbo¬
ris infecunditas: cum eã maledixit:
Illoꝵ culpa ẽ sterslitas: quoꝵ uolun¬
tate est fecunditas. Nec de existimatio¬
ne famȩ & sermonum pompa. s de
testimnonio actionum ꝓbatur homo:
sieut nec de florib ac foliis cognoscit᷑
arbor. s de fructu. Iudea gͦ que u̾ba
scripturȩ sine oꝑib sonabat. digna fu¬
it ultione punita: quã uitare debuie.
arboris sterilitate ꝑterrita. Aliud ꝙͥ in¬
telligamꝰ significari in miraculis xp̃i:
quia sꝑem futuroꝵ & anĩmę salitẽ.
curis p̃sentium egritudinũ com̃dauit:
infidelitans uͦ ꝑiculũ damno arboris
indicaute: ut sine detrim̃to eoꝵ in qͦ¬
rũ redẽptionẽ uenerat doceretur.
son incongrue mareꝰ introducit eũ
respondentẽ fico: quia res ipsa clama¬
bat qͦd ñdũ fructũ s folia tantum
haberet. Qd gͦ dicit iam non amphꝰ
in ȩternum quisꝗͣ fructũ ex te man¬
ducec: non de tota generalit synago¬

Expanded text:
aliud quaerere. Quae enim culpa arboaliud quaerere. Quae enim culpa arboris infecunditas, cum eam maledixit? Illorum culpa est sterilitas, quorum voluntate est fecunditas. Nec de existimatione famae et sermonum pompa, sed de testimonio actionum probatur homo, sicut nec de floribus ac foliis cognoscitur arbor, sed de fructu. Judaea ergo quae verba Scripturae sine operibus sonabat, digna fuit ultione punita, quam vitare debuit, arboris sterilitate perterrita. Aliud igitur intelligamus significari in miraculis Christi, quia spem futurorum et animae salutem, curis praesentium aegritudinum commendavit: infidelitatis vero periculum damno arboris indicavit, ut sine detrimento eorum in quorum redemptionem venerat, doceretur. Non incongrue Marcus introducit eum respondentem fico, quia res ipsa clamabat, quod nondum fructum, sed folia tantum haberet. Quod ergo dicit, jam non amplius in aeternum quisquam fructum ex te manducet; non de tota generaliter Synago
Abbreviated transcription (Latin):
huntur. Quib ꝓrum pentib: pͥora
decidunt. solutis eoꝵ radicib Si tam̃
inciderit ut in sin uirgularum he¬
rentes non decidant a radicib: poma
cẽta maturitate p̃ueniunt. Igit᷑ ꝓpͥa
ẽ sẏnagoge sumilitudo. Primos eñi
fructus quos ab exordio protulerat.
grossorum amisit exemplo: quia ple¬
bem eius inutilem. fidelis & usq ad
populus gentium ꝓtrusit. Uerũtam̃
inherentes: ceteros resurrectionis gła
mam pudorem suum adam atq eua
huius arboris foliis texerunt: quia
ta transgrediens impudentiȩ suȩ fe
ditates & turpitudinum confusionẽ.
infructuosis eẽt uerboꝵ uelamentis
tanquam fici foliis contectura. Qui
se miracula. ut non eẽnt nͥ miracu¬
la: potest etiam dicere illum nesciuis¬
se quod ñ ẽẽt tempꝰ pomoꝵ. quan¬
do questute ficꝰ in arbore. Qd gͦ no¬
uerat arboris cultor: ñ nouerat ar-¬
boris creator: Cum gͦ esuriens quesi¬
uit poma: significauit se aliquid

Expanded text:
huntur. Quibus prorumpentibus, priora huntur. Quibus prorumpentibus, priora decidunt, solutis eorum radicibus. Si tamen inciderit, ut si sinu virgularum haerentes, non decidant a radicibus, poma caetera maturitate praeveniunt. Igitur propria est Synagogae similitudo. Primos enim fructus, quos ab exordio protulerat, grossorum amisit exemplo: 775 quia plebem ejus inutilem, fidelis et pertinapopulus gentium protrusit. Verumtamen inhaerentes caeteros resurrectionis gloria mam, pudorem suum Adam atque Eva hujus arboris foliis texerunt, cum sta transgrditates, et turpitudinum confusionem infructuosis esset verborum velamentis tanquam fici foliis contectura. AUGse miracula, ut non essent nisi miracula; potest etiam dicere illum nescivisse, quod non esset tempus pomorum, quando quaesivit ficus in arbore. Quod ergo noverat arboris cultor, non noverat arboris Creator? Cum ergo esuriens quaesivit poma, significavit se aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
quid dñs in itinere fecerit mane re¬
uertens in ciuitatem: s hic recolendo
ponitur: Esuriens uenit ad ficũ. siti¬
ens uenerat ad puteũ. ueritat̾e huma¬
nȩ carnis in utroq ostendens. simulq
insinuans. quia salutem hominum
esuriebat. & fidẽ eccłie sitiebat. estuans
ad incredulitatem ifrahelis: Arbor
ẽ sẏnagoga. quȩ erat uixta uiã: le¬
ge̾ enim habebat. Folia sunt strepitꝰ
tratitionum phariseicarum: & iacła¬
tio legis. & ornatus u̾boꝵ. Potuit
saluator eadem uirtute qua arborẽ
siecauit. etiã inimicos suos siccare: si
Irbor fici est sẏnagoga: ꝓpt̾ simili¬
tudinẽ multoꝵ granoꝵ. Secꝰ uiã:
idest iuxta mundũ. Id̾o xp̃e in syna¬
goga fructum ñ iñuenit: qr scl̃m¬
mundũ uiuebat. qͥ cõmunis transi
ficiflos primus in pomis ẽ. quȩ com¬
munit᷑ grossa nuncupant᷑. Postea
internȩ fecunditatis uirtite exube¬
rante. eiusdem formȩ poma ꝓrũpunt:
& usq ad maturitatẽ fructuũ ꝓue¬

Expanded text:
quid Dominus in itinere fecerit mane revertens in civitatem, sed hic recolendo ponitur. Esuriens venit ad ficum, sitiens venerat ad puteum, veritatem humanae carnis in utroque ostendens, simulque insinuans, quia salutem hominum esuriebat, et fidem Ecclesiae sitiebat, aestuans ad incredulitatem Israelis. Arbor est Synagoga, quae erat juxta viam: legem enim habebat. Folia sunt strepitus traditionum Pharisaicarum, et jactatio legis et ornatus verborum. Potuit Salvator eadem virtute qua arborem siccavit, etiam inimicos suos siccare, nisIUS. Amplius: Arbor fici est Synagoga, propter similitudinem multorum granorum; secus viam, id est, juxta mundum. Ideo Christus in Synagoga fructum non invenit, quia secundmundum vivebat, qui communis transitfici flos primus in pomis est, quae communiter grossa nuncupantur. Postea internae fecunditatis virtute exuberante, ejusdem formae poma prorumpunt, et usque ad maturitatem fructuum prove
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa quecumq orantes petitis.
credite quia accipietis: & eueni¬
ẽt uobis.. Intraturis t̾ram ꝓmissi¬
onis dictum ẽ: omnis locus qͣue cal¬
cauerit pes ur̃. ur̃ erit. Hic autem
nobis dicitur. quia om̃is locus miscd̾̃iş
quẽ calcabimꝰ. pedȩ mentis gradien
tius innitamur: utinã pes alter ener¬
uetur. qͦ mens ad terrena graditur.
iuxta quod angłs benedicens iacob.
t cum stabitis adorandũ: dimit¬
tite siquid habetis aduersus ali¬
qͣuem: ut & pat̾ ur̃ qui in olis est.
dimittat uobis peccata ur̃a. Quan¬
doquidem fides ꝑfecta quȩ scilicet ꝑ
dilectionem oꝑatur & demones fugat.
& de peccatis ueniam obtinet: aꝑte se¬
quens parabola ad semꝑ orandum
& eredendũ. & non de nobis s de d̾o
p̃sumendum hortatur.. Apłs etiã
gendum est aut de coticdianis horis
iuxta ritum ęccłiȩ: ut att psalmista.
benedicam dnm in om̃i temꝑore seꝑ
laus eius in ore meo: aut certe qͥcqͣd
iustus facit scđm dm̃. ad orationẽ est
reputandum.

Expanded text:
ia quaecunque orantes petitis, credite quia accipietis, et evenient vobis. Intraturis in terram promissionis, dictum est: Omnis locus quem calcaverit pes vester, vester erit . Hic autem nobis dicitur, quia omnis locus misericordiae quem calcabis pede mentis gradienttius innitamur, utinam pes alter enervetur, quo mens ad terrena graditur, juxta quod angelus benedicens Jacob Et cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus aliquem, ut et Pata. Quandoquidem fides perfecta est, quae scilicet per dilectionem operatur, et daemones fugat, et de peccatis veniam obtinet, apte sequens parabola ad semper orandum et credendum, et non de nobis, sed de Deo praesumendum hortatur. Apostolus etiam gendum est aut de quotidianis horis juxta ritum Ecclesiae, ut ait Psalmista: Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo , aut certe quidquid justus facit secundum Deum, ad orationem est reputandum.
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ genib flexis ammonuit dñm pro¬
missionis suȩ. ut montem longius
iuxta fide petentis ageret. Et ma¬
ne facto reuersios. inuenit montẽ
tantũ sꝑatii reliquisse structorib
ȩccłiȩ: quantum opꝰ habuerant. Hec
aduersum querulos.. Cȩderũ nos
montem intelligimꝰ diabolũ: qͥ de
amma hominis possessa. ab apłis &
eoꝵ similib transferri potest in ma¬
re. id est in loca amara. Unde in ꝑsal¬
mo. Non timebimus dum turbabit᷑
terra. & transferent᷑ montes in cor
t dixerunt ei apħ. Dñe: adauge
nobis fidem. Et dixit ibes ys.¬

Expanded text:
et genibus flexis, admonuit Dominum proet genibus flexis, admonuit Dominum promissionis suae, ut montem longius juxta fidem petentis ageret. Et mane facto reversus, invenit montem tantum spatii reliquisse structoribus ecclesiae, quantum opus habuerant. Haec adversum quaerulos. Caeterum nos montem intelligimus diabolum, qui de anima hominis possessa, ab apostolis et eorum similibus transferri potest in mare, id est, in loca amara. Unde in psalmo: Non timebimus dum turbabitur terra, et transferentur montes in cor Et dixerunt ei apostoli: Domine, adauge nobis fidem. Et dixit Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
atrant contra nos gentiliũ ca¬
nes in suis uoluminib asserentes
apłos fide caruisse: quia montes
transferre ñ potuert̃. Quib responde¬
mꝰ multa signa facta eẽ a dño. iuxta
ioħ̃is euglistȩ testimoniũ. quȩ si scͥp¬
ta sẽnt. mundꝰ caꝑe non posset: ñ qd̃
mundꝰ uolumina caꝑe non potuerit.
quȩ potest ꝗͣuis multiplicata sint
unum armariolum. uł unũ capere
triclinium: s qͦ magnitudin̾e̾ signo¬
rũ ꝓ miraculis & incredulitate ferre
ñ posset. Igit᷑ & hȩc credimꝰ fecisse
contradicendi maior daret᷑ occasio.
quandoquid̾e minorib signis quȩ
scͥpta sunt non credunt. Legimꝰ
neocesarie ponti antistitis. uiri me¬
ritis & uirtutib eximii. ut mons
in t̾ra tantum loco cederet. qͣntum
incole ciuitatis opus habebant. Cũ
enim uolens edificare eccłiam in lo¬
M apto uideret eum angustiorẽ ẽẽ
ꝗͣ res exigebat eo qͦd ex una parte
rupe maris. ex altera monte ꝓximo
coartaretur. uenit nocte ad locum:

Expanded text:
atrant contra nos gentilium canes in suis voluminibus, asserentes apostolos fide caruisse, quia montes transferre non potuerint. Quibus respondemus, multa signa facta esse a Domino, juxta Joannis evangelistae testimonium, quae si scripta essent, mundus capere non posset , non quod mundus volumina capere non potuerit, quae potest quamvis multiplicata sint, unum armariolum vel unum capere triclinium, sed quod magnitudine signorum pro miraculis et incredulitate ferre non posset. Igitur et haec credimus fecisse contradicendi daretur occasio, quandoquidem minoribus signis quae scripta sunt, non credunt. LegimusNeocaesariae Ponti antistitis, viri meritis et virtutibus eximii, ut mons in terra tantum loco cederet, quantum incolae civitatis opus habebant. Cum enim volens aedificare ecclesiam in loco apto, videret eum angustiorem esse quam res exigebat, eo quod ex una parte rupe maris, et altera monte proximo coarctaretur, venit nocte ad locum,
Abbreviated transcription (Latin):
quos p̾uidebat citius exituros. quã
plura int̾rogaturos. Auerso itaq
uultu non dignatur cadentes respice¬
re. s dat locum fugiendi. Erigens
autem se ih̾c: cdixit ei. Mulier: uͥ st̃
qui te accusabant: Nemo te c̃dem¬
nauic: Quȩ dixit. Nemo dñe. Dixit

Expanded text:
quos praevidebat citius exituros, quam quos praevidebat citius exituros, quam plura interrogaturos. Averso itaque vultu, non dignatur cadentes respicere, sed dat locum fugiendi. Erigens autem se Jesus, dixit ei: Mulier, ubi sunt qui te accusabant? Nemo te condemnavit? Quae dixit: Nemo, D
Abbreviated transcription (Latin):
bendos significaret. nos autẽ in cęlo.
discretionis expͥmitur: ꝑ t̾ram cor hu¬
manũ qͦd fructꝰ reddere solet. Ergo
antequã aliquẽ diiudicemꝰ. conscienti¬
am nram uideamus: & iusta exami¬
natione dirimamus. unde illis dicit.
Qui sine peccato ẽ ur̃m: in illã lapi¬
dem mittat. Quasi dicat. Ascendat
unusquisq tribunal mentis suȩ: &
inueniet se peccatorẽ. Ergo aut istã
dimitrite: aut cũ illa pęn̾a legis exci-¬
pite. Puniatur peccatrix: s ñ a p̾ua¬
ricatorib legis. Eoce plena iustitia:
ut iustus mala pumat. Reus mini¬
ster. & si occidat reos. tam̃ ñ debet:
quia reus ẽ. Et iterum se inclinans:
scribebat in terra. Audientes autem
unus post unum exibant: incipien¬
tes a seniorib. Et remansit solus:
& mulier in medio stans. Neman¬
sit solus scilicet ab illis: quia discipuli
manent cũ eo. in mecdio quoꝵ stat
mulier. Ideo iterum scͥpsit in terra ex
more consuetudinis humanȩ uultũ
alio uertens. ut illis liberũ ẽẽt exire.

Expanded text:
erra significaret, nos autem in coelo. discretionis exprimitur; per terram, cor humanum quod fructus reddere solet. AUGUST. Ergo antequam aliquem dijudicemus, conscientiam nostram videamus, et justa examinatione dirimamus, unde illis dicit: Qui sine peccato est vestrum, in illam lapidem mittat. Quasi dicat: Ascendat unusquisque tribunal mentis suae, et inveniet se peccatorem. Ergo aut istam dimittite, aut cum illa poenam legis excipite. Puniatur peccatrix sed non a praevaricatoribus legis. Ecce plena justitia, ut justus mala puniat. Reus minister etsi occidat reos, tamen non debet, quia reus est. Et iterum se inclinans, scribebat in terra. Audientes autem haec, unus post unum exibant, incipientes a senioribus, et remansit solus Jesus, et mulier in medio stans. Remansit solus, scilicet ab illis, quia discipuli manent cum eo, in medio quorum stat mulier. Ideo iterum scripsit in terra ex more consuetudinis humanae, vultum alio vertens, ut illis liberum esset exire,
Abbreviated transcription (Latin):
cordem futurũ in iudicando: uł iniu¬
stũ. Si scd̾m legem decerneret hanc ẽe
lapidanda: deriderent quasi ñ haben¬
tẽ mansuetudinẽ ꝗͣ p̾dicabat. ꝓ qua
populꝰ eum diligebat. Si lapid̾are ue¬
taret: in hoc dicerent hostem legis &
contrariũ moysi. immo d̾o auctori. &
idõ cum adultera reũ mortis. Iħc
autem inclinans se deorsum: digito
scribebat in terra. Cũ autẽ ꝑseuera¬
rent int̾rogantes eũ: erexit se. ꝙ dixit
eis. Qui sine peccato ẽ ur̃m: primꝰ
in illam lapidem mittat. Digito
d̾i lex scripta est. s ꝓpt̃ duros in lapi¬
de. Nune ipse legis lator de sede pa¬
tris inclinatꝰ in mundũ ad reclinan¬
da peccata humani generis in t̾ra scri¬
bebat: quia fructũ querebat. Exarat
cotidie t̾ram digito: cum tangit corda

Expanded text:
cordem futurum in judicando, vel injustum. Si secundum legem discerneret hanc esse lapidandam, deriderent quasi non habentem mansuetudinem quam praedicabat, pro qua populus eum diligebat. Si lapidare vetaret, in hoc dicerent hostem legis et contrarium Moysi, imo Deo auctori, et ideo cum adultera reum mortis. Jesus autem inclinans se deorsum, digito scribebat in terra. Cum autem perseverarent interrogantes eum, erexit se, et dixit eis: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat. Digito Dei lex scripta est, sed propter duros in lapide. Nunc ipse legislator de sede Patris inclinatus in mundum, ad reclinanda peccata humani generis, in terra scribebat, quia fructum quaerebat. Exarat quotidie terram digito, cum tangit corda
Abbreviated transcription (Latin):
erectus dat sententiam miscłiȩ: qr
hoc utrumq facere ẽ diuinȩ poten¬
tiȩ. Quia mulier poterat timere ne
ipse qui sine peccato ẽ eam punires.
dicit ei ut misericors p̃terita dimittens.
nec ego te condemnabo: ut uistus. ne
amphus peccet int̃dicens. Propt̃ illos qͥ
desꝑant. ꝓposuit dñs indulgentiȩ por¬
tum: ꝓpt̾ illos qui spe ꝑiclitantur &
dilationib illuduntur. fecit diẽ mor¬
tis incertum.

Expanded text:
erectus item dat sententiam misericordiae, quia hoc utrumque facere est divinae potentiae. Quia mulier poterat timere, ne ipse qui sine peccato est, eam puniret: dicit ei, ut misericors praeterita dimittens, nec ego te condemnabo, ut justus, ne amplius peccet interdicens. Propter illos qui desperant, proposuit Dominus indulgentiae potum; propter illos qui spe periclitantur et dilationibus illuduntur, fecit diem mortis incertum.
Abbreviated transcription (Latin):
Non dixit qui habet diuitias. s qͥ ser¬
uit. idest qui custodit ut seruus. & ñ
distribuit ut dominus. Auħ oStinus.¬
ammona apud ebreos. diuitiȩ
dicuntur. Punice autẽ. mamon
scħ a dño dicit᷑. Et alterum diliget.
idest dm̃. Quis enim diligit diabolũ:
Patitur tam̃ aliquis eum. sicut qui
in magna domo aliqua alienȩ ancil¬
lȩ coniunctus ꝓpt̃ cupiditatẽ suam
duram patitur serrututem. eniã si dñm
ancillȩ ñ diligat. Et alterum contẽp¬
net. Quis dm̃ potest odisse: Contẽpuit
aliquis tamen eum id est non timet.
cum nimis securus de eius miscdia
p̾sumit. Unde illud. fili. ne adicias
peccatum suꝑ peccatum. & dicas mise¬
ratio dei magna est.¬

Expanded text:
Non dixit, qui habet divitias, sed qui servit, id est, qui custodit ut servus, et non distribuit ut Dominus. Mammona apud Hebraeos divitiae dicuntur. Punice autem mammon saeculi a Domino dicitur. Et alterum diligit, id est, Deum. Quis enim diligit diabolum? Patitur tamen aliquis eum, sicut qui in magna domo aliqua alienae ancillae conjunctus, propter cupiditatem suam duram patitur servitutem, etiamsi Dominum ancillae non diligat. Et alterum contemnet. Quis Deum potest odisse? Contemnit tamen aliquis eum, id est, non timet, cum nimis securus de ejus misericordia praesumit. Unde illud: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum: et dicas, miseratio Dei magna est
Abbreviated transcription (Latin):
on sex dieb tantum ut putatis
quia  xu sex dieb condidit noua.
a quib reqineuit die septima pͥa
opatur usq in finem gubernando.
sustentando. renouando ꝓpagando.
utt ꝑmaneant condita. Et cum semꝑ
opetur d̾̃s: constat saeramentum. et
quod de sabbati requie legitur. forte
dõo dictus est añs requieuisse in die
sptins ab oꝑib siuis. quua sexta sab¬
bati redidudit spm. & sabbato requie¬
uto in sepulchro. Quasi diceret udeis.
Qunsd expectatis ut non oꝑer die sab¬
bati: Sabbati cdies. ad significationem
meam uobis preceptus est. P roptea
s magis querebant eum iudei intfice¬
Re. quia non solum soluebat sabbatũ.

Expanded text:
ut putatis, quia qui sex diebus condidit nova, a quibus requievit die septima, postea operatur usque in finem gubernando, sustentando, renovando, propagando ut permaneant condita. Et cum semper operetur Deus, constat sacramentum esse quod de Sabbati requie legitur; forte igitur dictus est Dominus requievisse in die septimo ab operibus suis, quia sexta Sabbati reddidit spiritum et Sabbato requievit in sepulcro. Quasi diceret Judaeis. Quid exspectatis, ut non operer die Sabbati? Sabbati dies ad significationem meam vobis praeceptus est. Propterea ergo magis quaerebant eum Judaei interficere, quia non so
Abbreviated transcription (Latin):
fundas. Suauis autem est dñs unuier¬
sis: & miserationes eiꝰ suꝑ omĩa oꝑa
eiꝰ. Tempꝰ diluculi demonstrat lucem
euangħii exortam: remota umbra le¬
gis. Cotidie in templo sol iustitiȩ dilu¬
culo oritur: cum peccatores ad se ueni
clarificat. Sessio est humilitas incar¬
nationis: qua miseretur & docet.

Expanded text:
erfundas. Suavis autem est Dominus univererfundas. Suavis autem est Dominus universis, et miserationes ejus super omnia opera ejus . Tempus diluculi, demonstrat lucem Evangelii exortam, remota umbra legis. Quotidie in templo sol justitiae diluculo oritur, cum peccatores ad se venietratione clarificat. Sessio est humilitas incarnationis, qua miseretur et docet.
Abbreviated transcription (Latin):
mergit nauem. Et quia d̾s peccato¬
res flagellat in hoc scło ad emunda¬
tionem: ferto patrem erudientẽ. ne
sentias iudicem pumentem.¬
sunt unusquisq in domum
suã. Ih̾c autem ꝑrexit ad mont̾e oli¬
ueti: & diluculo iterum uenit in tem¬
plum. Et omnis populus uenit ad
eum: & sedens docebat eos. Reu̾sis
uniu̾sis qui secuti fuerant eum de ci¬
uitate: ꝑuenit bethamiã. quȩ ẽ in
monte oluieti. Ne mireris si nocte il¬
luc uenerit. si nocte nichodemo pͣdi¬
cauerit: de qͦ alibi legitur. qr erat
ꝑnoctans in oratione dei. Legis etiam
quod ante p assionẽ ierosoluns ꝑacta
grna. & ymno dicto: exiit cũ discipislis
pietatis & miscłiȩ designat: unde nobis
crisia. idest unctio. qua ungunur. ut
contra diabolũ luctemur. Oleos grece
misc̃ia. oliuetũ uocat᷑ oleon: & unctio
olei. fessis & dolentib membris afferc
leuamen. Oleum p̃minet: & confesti
trans cendit quenicũq liquorem ei suꝑ¬

Expanded text:
mergit navem. Et quia Deus peccatomergit navem. Et quia Deus peccatores flagellat in hoc saeculo ad emendationem, ferto patrem erudientem, ne sentias judicem punientem.sunt unusquisque in domum suam. Jesus autem perrexit ad montem Oliveti, et diluculo venit iterum in templum. Et omnis populus venit ad eum, et sedens docebat eos Reversis universis, qui secuti fuerant eum de civitate, pervenit Bethaniam, quae est in monte Oliveti. Ne mireris si nocte illuc venerit, si nocte Nicodemo praedicaverit, de quo alibi legitur, quia erat pernoctans in oratione Dei . Legis etiam quod ante passionem Hierosolymis peracta coena, et hymno dicto, exiit cum discipulis spietatis et misericordiae designat, unde nobis chrisma, id est, unctio qua ungimur, ut contra diabolum luctemur. Eleos Graece misericordia, olivetum vocatur oleon, et unctio olei fessis et dolentibus membris affert levamen. Oleum praeeminet et confestim transcendit, quemcunque liguorem ei sup
Abbreviated transcription (Latin):
qua de causa eodem sꝑũ agente qͥ¬
amore ipsus mali oꝑatur. odit luc̃e
quia decegit mala: & ita ñ uenit ad
lucem ut ei ungatur. s fugar. ne ma¬
la quȩ diligio arguant᷑. Qyi autem
facio ueritatem uenit ad lucem: ut
manifestentur oꝑa eiꝰ quia in dõ fa¬
cta sunt. Quia initium boni ẽ ac¬
cusatio mali: ueritatẽ facit. id est ea qͣ
ueritas iubet: qͥcũq ammonitꝰ ꝑ lucẽ
sua mala accusat. ut hȩc eiꝰ accusatio
& alia bona quȩ fecit manifestent᷑.
quod illuminatione diuina sunt fa¬
cta. Qui uult gͦ uenire ad lucem.
non tantum a grandib peccatis ab-¬
stineat. s etiam a minorib ueram
confessionẽ faciat : qm̃ plura minu¬
ta peccata si negligantur occidunt.
Nam minutȩ gititȩ flumen implent:¬
& minuta grana harenȩ si multa siit
opprimunt nauem. Et hoc facit sen¬
tina neglecta: qͦd fluctus irruens.
Paulatim intrat aqua ꝑ sentinam:
s diu intrando & non exhauriendo

Expanded text:
qua de causa eodem spiritu agente, ququa de causa eodem spiritu agente, quamore ipsius mali operatur, odit lucem, quia detegit mala, et ita non venit ad lucem, ut ei jungatur; sed fugat ne mala quae diligit arguantur. « Qui autem facit veritatem venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in domo sunt facta. » Quia initium boni est accusatio mali, veritatem facit, id est ea quae veritas jubet. Quicunque admonitus per lucem sua mala accusat, ut haec ejus accusatio et alia bona quae fecit manifestentur quod illuminatione divina sunt facta. Qui vult ergo venire ad lucem, non tantum a grandibus peccatis abstineat, sed etiam a minoribus veram comessionem faciat, quoniam plura minuta peccata, si negligantur, occidunt. Nam minutae guttae flumen implent, et minuta grana arenae si multa sunt opprimunt navem. Et hoc facit sentina neglecta, quod fluctus irruens. Paulatim intrat aqua per sentinam; sed diu intrando et non exhauriendo
Abbreviated transcription (Latin):
certum ẽ utrum fuerit baptizatus.
an non. Qͦd gͦ alibi ait cathecumi¬
num quamuis in bouis oꝑib defun¬
ctum. uitam habere non c̾redimꝰ nͥ
martyr fuerit: hoc & similia de con¬
temnentib sacramentum baptismi
dicta sunt. Qyod natum ẽ ex
ñr id est anima nascitur in d̾o: cũ
damnationis penam incurrat. Non
enu caro s anima sentire potest
uł puniri: nec pena peccati remit¬
titur. nisi ei quod potest puniri.
on mireris quia dixi tibi: oportet
uos nasci denuo. Sp̃c ubi uult spirat
& uocem eius audis: sed non scis un¬
de ueniat & quo uadat. Sic ẽ omnis.
qui natus est ex spũ. S p̃s potesta¬
tem habet quib uult grãm remissio¬
nis imꝑtire: & uocem eius corpora¬
lem audis eo loquente in scĩs predi¬
catorib iuxta illud. Non eñi uos
estis qui loquimini: s sp̃c ꝓ atris
ur̃i qui loquitur in uobis. Uerunta¬
men ignoras unde illa uox ꝑ intelli¬
gentiam ad quosdam ueniat id est

Expanded text:
certum est utrum fuerit baptizatus certum est utrum fuerit baptizatus an non. Quod igitur alibi ait, cathecumenum, quamvis in bonis operibus defunctum, vitam habere non credimus, nisi martyr fuerit, hoc et similia de contemnentibus sacramentum baptismi dicta sunt. Quod natum est expiritus noster, id est anima nascitur in Deo, cum damnationis poenam incurrat. Non enim caro, sed anima sentire potest vel puniri, nec poena peccati remittitur nisi ei quod potest puniri. Non mireris quia dixi tibi, oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, sed non scis unde veniat aut quo vadat. Sic est omnis qui natus est ex spiritu. Spiritus potestatem habet, quibus vult, gratiam remissionis impertiri, et vocem ejus corporalem audis, eo loquente in sanctis praedicatoribus, juxta illud: Non enim vos estis qui loquimini, sed spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis . Verumtamen ignoras unde illa vox per intelligentiam ad quosdam veniat, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
spũ sc̃o: non post multos hos dies.
Hinc ẽ quod ait ambrosius de ualen¬
tinano. Uentrem meum doleo ut ꝓ¬
phetico utar exemplo: quia quem re-¬
generaturus eram amisi. Ille tamen
grãm quam poposcit. ñ amisit. Nu¬
gustinus libro quarto de baptismo.
Considerans latronem cui dictum ẽ
hodie mecum eris in paradyso: in¬
uenio non tantum passionẽ ꝓ noĩe
xp̃i id qͦd ex baptismo deest supplere
posse: s etiam fidem conuersionemq
cordis si forte ad celebrandũ mysteri¬
um baptismi in angustiis temporũ
ualeat etiam sine uisibili baptismi sa¬
eramento quod ait apłs corde creclit᷑
ad iustitiam. ore autem confessio fit
ad salutem: tunc impletur inuisi¬
biliter cum ministerium baptismi
non contẽptꝰ religionis. s articulis
necessitatis excludit. Sciencium qm̃
augustinus hanc sententiam ñ re¬
tractauit ut quidam falso putant:
s illud quod in exemplo dixerat latro¬
nem non fuisse baptizatum. quia in¬

Expanded text:
Spiritu sancto non post multos hos dies . Spiritu sancto non post multos hos dies . Hinc est quod ait Ambrosius de Valentiniano: « Ventrem meum doleo , ut prophetico utar exemplo, quia quem regeneraturus eram, amisi. » Ille tamen gratiam quam poposcit, non amisit. Augustinus libro quarto de baptismo: « Considerans latronem cui dictum est, hodie mecum eris in paradiso , invenio non tantum passionem pro nomine Christi, id quod de baptismo deest, supplere posse, sed etiam fidem conversionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismi in angustiis temporum tum itaque valeat etiam sine visibilis baptismi sacramento, quod ait Apostolus: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem : tunc impletur invisibiliter, cum ministerium baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit. Sciendum quoniam Augustinus hanc sententiam non retractavit, ut quidam falso putant; sed illud quod in exemplo dixerat, latronem non fuisse baptizatum, quia in