comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
impleuerit fenunae. ꝑtulerit decẽ mensiũ longa fastidia mat
ae tam̃ uirgo riuxa sit sollẽpnitate pariendi. p̾t hec uirgiinita
ĩ temerita ꝑmanserit: utru int̃ corpculũ uagientis ĩfancie
latuerit. cui pariux putat᷑ uniũsitas. Passus fuerit puerilitatis
annoꝰ. a doleueritiuuentute solidatꝰ sit. & tam diu asedib suis
ille regnato ab fuerit. itq inunũ corpusculũ totiꝰ mundicura
traus lita sit. Deuide in sõnos resolutꝰ sit.cibo alitus. om̃s affectus
mortaluei sessesis Inet. ullifcopetentib signis claruerint tante maiostorᷤ
inclicia.: Qm̃ larualis illa purganio. debiliũ cura redaita uita defunc u
si ex alia cogitemꝰ dõ parua st̃ hanc seribĩs inquodã conuentu amicoꝵ¬
ab uno emultis ꝗ aderãt illatã eẽ questionẽ. Uos aũt int̾ uenisse
ulterius inꝗrenti. solutũq conuentũ ad potioris ꝑiti merita
dis ulisse: Hedũ in cantiuꝰ secreta temerant᷑. inculpã deflec ter

Expanded text:
la fastidia mater et tamen uirgo enixa sit sollemnitate pariendi et post haec uirginitas inuiolata permanserit; utrum intra corpusculum uagientis infantiae latuerit, cui par uix putatur uniuersitas, passus fuerit puerilitatis annos, adoleuerit, iuuentute solidatus sit; tam diu a sedibus suis afuerit ille regnator atque in unum corpusculum totius mundi cura translata sit; deinde in somnos resolutus sit, cibo alitus, omnes affectus mortalium senserit nec ullis competentibus signis claruerint tantae maiestatis indicia, quoniam larualis illa purgatio, debilium curae, reddita uita defunctis, si et alios cogitemus, deo parua sunt. hanc sab uno ex multis qui aderant, illatam esse quaestionem; vos autem intervenisse ulterius inquirenti, solutumque conventum, ad potioris peritiae merita distulisse, ne dum incautius secreta temerantur, in culpam def
Abbreviated transcription (Latin):
in ap̃o ꝑsimilttudint cap̃nis peecati. esit enĩds filiũ suũ ñ incarne pec¬
cati: s sic̃ seqͥtuqͥ scribit. insinulitudint carnis peocati. Quia nõ de com¬
pleru maritali s de utero uirginali: misit insimilitudinẽ carnis płccati.
Ut quid hoc : ut de peccato dampnaret peccatũ in carne. De peccato pecoa¬
sola similitudo emnis percati. Ideo exaltatus serpeus : sedareus exalta¬
ta ẽ. similitudo carnis peccate ut sanaret᷑ origo peecati tasit dĩ filiũ
sii. insimilitudinẽ carnis peocati. qe mortalis caro sinculle omnino

Expanded text:
I. Misit enim Deus Filium suum, non in carne peccati; sed, sicut sequitur qui scripsit, in similitudine carnis peccati; quia non de complexu maritali, sed de utero virginali. Misit in similitudine carnis peccati: utquid hoc? Ut de peccato damnaret peccatum in carne : de peccato peccasola similitudo carnis peccati. Ideo exaltatus serpens, sed aereus; exaltata est similitudo carnis peccati, ut sanaretur origo peccati. Quia misit Deus Filium s
Abbreviated transcription (Latin):
fecto innumero credeniũ. Nã ideo ⁊⁊ cõsuetudine eccłe antiqͣ cmoni¬
ca funaanssima : paruuli baptizati. fideles uocant᷑. & siodebisquo¬
mus. iste infans ccp̃ianus c̃. r espondet᷑ xpĩanus. Catecuntinus anfid¬
lis : fiadis utiq afide. fides acredendo. Int̾ eredeates eͥ bapte auss
parmulos mimerabis : ntc indicare ullom᷑ alit̾ audebis. si nõnusẽt̃
aptus bereticiss. Ergo ido habent uitã aei̾nã : ae qͥeredit infilera.
habet uitã act̾nã. Nolicis sine ista fide nsme sacram̃to huuiꝰ sideru¬

Expanded text:
fecto in numero credentium. Nam ideo et consuetudine Ecclesiae antiqua, canonifecto in numero credentium. Nam ideo et consuetudine Ecclesiae antiqua, canonica, fundatissima, parvuli baptizati fideles vocantur. Et sic de his quaerimus: Iste infans christianus est? Respondetur: Christianus. Catechumenus, an fidelis? Fidelis; utique a fide, fides a credendo. Inter credentes igitur baptizatos parvulos numerabis: nec judicare ullo modo aliter audebis, si non vis esse apertus haereticus. Ergo ideo habent vitam aeternam: quia qui credit in Filium, habet vitam aet
Abbreviated transcription (Latin):
possintista ficri. ss iotũ sanꝑfin  merereni. Scce auatoͦ fũit ista.
eodo ubi mͥ ꝓeniuilos ponis lam dieis nullo uenẽno sautiati st difer cos
A conspectu exaltat. serpentis.Si aut̃ ñaufers. sanando dicis. uenenatoᷤ
aprerit. cũeadẽ bodie lectio legereẽ: &uicredit meũ ñ iudicat᷑. q aut nõ
crediaerit iã iudicatiis ẽ. & hic queris mediũ homo demedio. n dispitas a
rasirmo. cui nemo ẽ. qͥ contra dicat. De resurrectione cũ ageret dñs: qui
bene fecer inꝗt in resurrectionẽ uitȩ. qͥ male eger in resurrecationẽ
ruditii utiq iuditiũ ꝓ dãpnatione posuit. & tu alit̾ audes difserere
ant tredere : Quin credit. iã utdicatus ẽ. Alio loco. Iuicredit ĩfiliũ hi¬
bet uitã aet̾nã : quã tu parimlis ꝓmittebas ñ baptizatis. Quicredit
uis nõ habeat regnũ dĩ. S uide qd seqͥt᷑. qui aut̃ incredulus ẽ. filio nõ
habet uttã. s ira dĩ manet suꝑ en. Ubi ponis paruulos baptizatos: pro¬

Expanded text:
. Ecce quomodo fiunt ista. Modo ubi mihi parvulos ponis? Jam dicis, Nullo veneno sauciati sunt. Aufer eos a conspectu exaltati serpentis. Si autem non aufers, sanandos dicis, venenatos  legeretur? Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non crediderit, jam judicatus est . Et hic quaeris medium homo de medio, et disputas, et ertissimo, cui nemo est qui contradicat. De resurrectione cum ageret Dominus, Qui bene fecerunt, inquit, in resurrectionem vitae; qui male egerunt, in resurrectionem judicii : utique judicium pro damndicatus est. Alio loco: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: quam tu parvulis promittebas non baptizatis. Qui creditvis non habeat regnum Dei. Sed vide quod sequitur: Qui autem incredulus est Filio, non habet vitam; sed ira Dei manet super eum . Ubi ponis parvulos baptizatos? Pro
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃o querit᷑ regeneratio A in de nemo nos fallat. Scriptura eui¬
denst̃. auctoritas fundatissima ẽ. fides catholicissima ẽ. Omĩs
tuuerat᷑. dãpnatꝰ. Nemo lib̾atꝰ: nͥ regeneratus. Uñ. alt̃i uersuȩ
illoti n ã nos uistruieti respondete lem̃i: quando dicunt. iparuu¬
los turbane . Sii de poeatore pecontores nans quare nõ de bapti

Expanded text:
ascitur. Proinde nemo nos fallat: Scriptura evidens est, auctoritas fundatissima est, fides catholicissima est. Omnis generatus, damnatus: nemo liberatus, nisi regeneratus. Unde et alteri versutiae illorum jam vos instructi respondete, charissimi: quando dicunt, et parvulos turbant,
Abbreviated transcription (Latin):
tentia ẽ. hunc ñ resistit nͥ ñ&ͥanus. Repulsus ẽ. ille : remanet mͥ tecũ certam̃
& forte unde uicisti bono illius: in de bono uinceris tuo. Nã quẽ uicisti: si
durꝰ non ẽ. docuisti. Noli gͦ ẽẽ durus ⁊ tu: simul teneamꝰ interĩ istã sententiã
Nisi qͥs renatꝰ fuerit exaqua ⁊ sp̃u. ñ intrab̾ regnũ dĩ. Ideo inꝗs paruulo non
baptizato. polliceri regnũ dĩ ñ possũ. contͣ aptã dñi sententiã. Ecce quare
dico regnũ dĩ ñ habebunt : ecce qr dico. Ideo bapti andi st̃: ut habeant
corigit. panũ ad monet: ipsa mecũ lecdionẽ unde hanc sententiã ꝓtulisti pau¬
Nõ ibi aduertisti cũ quęreret ichodemꝰ quomͦ ista fierent. idẽ. quomͦ renciscetur
nasci. qͥd audierit adño. ꝗd audierit a magistro bono. qͥd audierit error aueritute.¬

Expanded text:
nisi non christianus. Repulsus est ille, remanet mihi tecum certamen: et forte unde vicisti bono illius, inde bono vinceris tuo. Nam quem vicisti, si durus non est, docuisti. Noli ergo esse durus et tu: simul teneamus interim sententiam istam, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum Dei. Ideo, inquis, parvulo non baptizato polliceri regnum Dei non possum contra apertam Domini sententiam. Ecce quare dico: Regnum Dei non habebunt. Ecce quare dico: Ideo baptizandi sunt, ut habeant corrigit? parum admonet? Ipsam mecum lectionem, unde hanc sententiam protulisti, pauNon ibi advertisti, cum quaereret Nicodemus, quomodo ista fierent, id est, quomodo renasceretur nasci; quid audierit a Domino, quid audierit a magistro bono, quid audierit error a veritate
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt᷑ hẽ ds̃ ꝑxim: Hic lorea qmũitas lum̃q aĩe rationał ñ uͥ ds ẽt hic̃
etiã laudabił rei publice sal. neq enĩ c̃dit̾ ⁊ custodit᷑ ciuitas optima. n fun¬
damto ⁊ uinculo fidĩ firmȩq concordic. Cũ bonũ cõe diligͥ. qđ sũ mum
ac uerissimũ ds̃ c̃ atꝙ in illo ĩ uicẽ sinc̃issime hoĩes diligunt᷑. cũ ꝓpt̃ illũ
se dilig̃t. cui qͦ aĩo diligĩt occultare õposst̃. Modũ aũ ipse dicenti qͦ sc̃o scrip¬
t̾a que om̃ib accessibił. quĩtus paucissimis penetrabił ea quȩ aꝑta c̃tinꝰ
ñ solũ manifestos pascat. s etiã secreta exerccatiũtate ħ in p̃ptis.q. ĩ recon¬
ditis hñs. S ne aꝑta fastidiant᷑. eid rurs oꝑta desidint̃ desid̾ata qͥdũ mͦ
renouant̃. renouati suauiti intis at̃: Hio salubrit p̃ui ĩgeni corriguntꝰ¬

Expanded text:
est; hic etiam laudabilis rei publicae salus, neque enim conditur et custoditur optima ciuitas nisi fundamento et uinculo fidei firmaeque concordiae, cum bonum commune diligitur, quod summum ac uerissimum deus est, atque in illo inuicem sincerissime se homines diligunt, cum propter illum se diligunt, cui, quo a quam omnibus accessibilis, quamuis paucissimis penetrabilis! ea. quae aperta continet, non solum manifesta pascat, sed etiam secreta exerceat ueritate hoc in promptis quod in reconditis habens. sed ne aperta fastidirentur, eadem rursus operta desiderantur, desiderata quodam modo renouantur, renouata suaui
Abbreviated transcription (Latin):
benedicendȩ p̃nunciant᷑. Sic unũ uerũ d̾m colens uniũsitatiꝰ cregtorẽ gi¬
gnit filiũ senex de c̃iuge quã spe pariendi penit᷑ destituta. sterelita. etasq¬
um confecerat. Propagat᷑ ex illo numerosissim ppłs. młtiplicat in.egypto.
qͦilla stirp̃e excriontilib partib ꝓmissi effectisq crebres. dispositio diuina
tns miserat. Educit᷑ ex egypti seruitute genꝰ ualida horendi signi. atq.
miracuł. sulsiq ĩpiis g̃tib int̾rã ꝓmissiõis ꝑducta ⁊ constituta regno. etiã
sublimat᷑. Dem̃ p̃ualescente peccato. sac legis ausib dĩn uerũ ꝗ ei beneficia
tanta c̃tulerant sopissime offendens. uariisq flagellata cladib. ⁊ ꝓsꝑitatib

Expanded text:
benedictionem praenuntiantur. sic unum deum uerum colens uniuersitatis creatorem gignit filium senex de coniuge, quam spe pariendi penitus destitutam sterilitas aetasque iam fecerat. propagatur ex illo numerosissimus populus, multiplicatus in Aegypto, quo illam stirpem ex orientalibus partibus promissis effectisque crebrescenstute gens ualida horrendis signis atque miraculis pulsisque impiis gentibus in terram promissionis perducta et constituta regno etiam sublimatur. deinde praeualescente peccato sacrilegis ausibus deum uerum, qui ei beneficia tanta contulerat, saepissime offendens uariisque flagellata cladibus et prosperitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
o si perontã mors ita mom̃s homiies ꝑdratisiit. inqꝰ om̃s
peccauer̃. Que uba nescio qͥs nõ intelligat. in qͥb uerbis nescio utrũ quisquã ex¬
positorẽ reqͥrat : conant᷑ respoadere ⁊ dicere. Ideo dictũ ẽ. ħ ab apło. qͥa pͥmꝰ
pecrauit ada. ⁊ qͥ postea pecoauer illũ imitando peccauer̃. hoc qͥdẽ. aliua.
quã conari tenebras aꝑro lumine offende ᷑ peecatũ ꝑ unũ hominẽ int̾uit
ne pecaatũ mors: uita mõs homines ꝑtransiit. inquo om̃s peccauer. Pros

Expanded text:
 in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . quae verba nescio quis non intelligat; in quibus verbis nescio utrum quisquam expositorem requirat: conantur respondere, et dicere, ideo dictum hoc ab Apostolo, quia primus peccavit Adam, et qui postea peccaverunt, illum imitando peccaverunt. Hoc quid est aliud, quam conari tenebras aperto lumini offundere? Peccatum per unum hominem intravit, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertrans
Abbreviated transcription (Latin):
st et̃nũ ꝓutͦꝙ p̃miũ recepturi. Inciuitate suꝑna atq diuiria. Sbi
ũ ñ ẽ moleste tolerandi calamitas. nec laboriose ferendas cupiditas.
sae sol sine ulla difficultite. e cũ ꝑfecta libtate retinenda dĩꝰ¬
in regnũ oloꝵ resistaniꝰ ambo: & aduersus eiꝰ insidiosissima iacula scutũ fidei pro
feramꝰ. Cedant paulisꝑ cõiecturȩ rationis humane. ad sumant᷑ arma diuina
assumite inqͥt apłs armaturã dĩ. Ecce simul dicamꝰ huic homini. Xp̃ianus es

Expanded text:
troque praemium recepturi in ciuitate superna atque diuina, ubi iam non sit moleste toleranda calamitas nec laboriose frenanda cupiditas sed sola sine ulla difficultate et cum perfecta libertate retinenda dei ein regnum coelorum, resistamus ambo, et adversus ejus insidiosissima jacula scutum fidei proferamus. CAPUT VIII. Cedant paulisper conjecturae rationis humanae, assumantur arma divina. Assumite, inquit Apostolus, armaturam Dei . Ecce simul dicamus huic homini: Christianus es
Abbreviated transcription (Latin):
hõinis descendit. Xp̃s eni descendit: idẽq filius hõinis qͥfilius dĩẽ. sedet incęlo.

Expanded text:
hominis descendit Christus enim descendit, idemque filius hominis qui Filius Dei est; sedethominis descendit Christus enim descendit, idemque filius hominis qui Filius Dei est; sedet
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ Adtendere iubebant᷑. & quisꝗs attenderet sanabatur. sic oportet
txaltari filius rominis. ut om̃is qͥeredit ineũ idẽ. quiatte ndit exalratũ.¬

Expanded text:
tatum attendere jubebantur, et quisquis attenderet, sanabatur; sic oportet tatum attendere jubebantur, et quisquis attenderet, sanabatur; sic oportet exaltari Filium hominis, ut omnis qui credit in eum, id est, qui attendit exaltatu
Abbreviated transcription (Latin):
exaltat᷑ illa ꝓfunditas. Xp̃s peccatũ nõhabet. nec originale trax̃ : nec suũ ad¬
dicit. Extra uoluptatẽ carnalis libid̾inis uenit: nõ ibi fuit cõplexus mari¬
talis. de uirginis corpore ñ assũpsit uulnus. s medicam̃tũ. Nõassũpsit quod
sanaret: s unde sanaret. Iuantũ ad pecoatũ ꝑtinet dico. Solus g ille sine
peocato. Iuomͦ erunt mẽbra eius. quoꝵ nullus ẽ. sine peccato: q̃uomodo:
audi sesitudinẽ que seqͥtur. & sic̃ tnopses exaltauit serpentẽ in heremo:
sic oporiet exaltari filiũ hominis. Ut omnis qͥ redit in eũ ñ ꝑeat: s habeat
uitã aet̾nã. Vnde tͥ ñuidebat᷑ peccatores homines posse fieri m̃braxͥ. idẽ
crucifigit᷑ xp̃s. Ideo fundit sanguinẽ &ps in remissionẽ peccatoꝵ qͥaꝓpt̃¬
peccatũ idẽ. serpentis uenenũ. Sic̃ exiltauit moyses serpentẽ inberemo
unde sanarent᷑ ꝗͥ in illo desento a serpentib mordebant ał tilli eral¬

Expanded text:
alutem. Christus peccatum non habet, nec originale traxit, nec suum addidit: extra voluptatem carnalis libidinis venit, non ibi fuit complexus maritalis: de Virginis corpore non assumpsit vulnus, sed medicamentum; non assumpsit quod sanaret, sed unde sanaret: quantum ad peccatum pertinet, dico. Solus ergo ille sine peccato: quomodo erunt membra ejus, quorum nullus est sine peccato? Quomodo? Audi similitudinem quae sequitur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in eremo, sic oportet exaltari Filium hominis, ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Unde tibi non videbatur peccatores homines posse fieri membra Christicrucifigitur Christus, ideo fundit sanguinem Christus in remissionem peccatopeccatum, id est, serpentis venenum, Sicut exaltavit Moyses serpentem in eremo, unde sanarentur qui in illo deserto a serpentibus mordebantur, et illum exal
Abbreviated transcription (Latin):
late ueritatis q̃ diu ꝓmissis misticis uelabat᷑ sacrificiis. succeando illa
sacrificia ꝗb ħ signi ficabat᷑. tẽpli ipsiuꝰ eũ siõe tollunt᷑. repla ꝑ infidelitatẽ¬

Expanded text:
latae ueritatis, quae diu promissis mysticis uelabatur, sacrificio succedente illa latae ueritatis, quae diu promissis mysticis uelabatur, sacrificio succedente illa sacrificia, quibus hoc figurabatur, templi ipsius euersione tollunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicant salubrimã uĩtat̃e. exhortant᷑ ad penitentiã p̃terite culpabilis
uite. Indulgentiã dediuina gr̃a pollicent᷑. p̃dicationẽ pictatis uereꝙ reli¬
fidelitã tolerãt p̃dicta. spunt ꝓmissa. docent p̃cepta. nũo exiguo ꝑinuntũ
aisseminant᷑ ꝓpłos miupiũ facilitate ẽuertunt. Int̾ inimicoꝰ augent᷑.
ꝑsetutionib erefẽt.: ꝑ affletionũ angastias ũq it̾ra extrema dilatant᷑
exĩpitissimis ⁊ abieo tisimis & paucissimis illuminãtur. nobilitant᷑. multi¬
plicant᷑ p̃clarissima ĩgenia. cultissima aeloꝗa. nurabilesq ꝑitias aue toꝵ
facundoꝵ atꝙ doc toꝵ subiugãt xp̃o. & ad p̃dicandã uiã pietatis salutiq
c̃uertunt alt̾nis adu̾sitatib &e ꝓsꝑitatib rerũ. Pacientiã ⁊ tẽpantiã
uigilant᷑ exercent. Mundo declinante ĩ extrema. fessisq reb eoratẽ
s uinẽ illa paciendo. & ĩ cõcussã fidẽ it̾ obsistentiũ seuiciã ꝓfitendõ reue¬

Expanded text:
 praedicant saluberrimam ueritatem, exhortantur ad paenitentiam praeteritae culpabilis uitae, indulgentiam de diuina gratia pollicentur. praedicationem pietatis ueraeque relifidelitas, tolerant praedicta, sperant promissa, docent praecepta. numero exigui per mundum disseminantur, populos mirabili facilitate conuertunt, inter inimicos augenpersecutionibus crescunt, per afflictionum angustias usque in terrarum extrema dilatantur. Ex imperitissimis, ex abjectissimis, ex paucissimis illuminantur, nobilitantur, multiplicantur praeclarissima ingenia, cultissima eloquia; mirabilesque peritias acutorum, facundorum atque doctorum subiugant Christo et, ad praedicandam uiam pietatis salutisque conuertunt. alternis aduersitatibus et prosperitatibus rerum patientiam et temperantiam uigilanter exercent, mundo declinante in extrema fessisque rebus aetatem euincit illa patiendo et inconcussam fidem inter obsistentium saeuitiam profitendo. reue
Abbreviated transcription (Latin):
crũ etiã aphilosophis atq. ipsis poctis ⁊ huiuscemodiꝰ auc torib litterarũ.
qͦs młta uã falsi miscuisse ꝙ ambigat. Illis ctiã in carne p̾sentata con¬
firmaret᷑ auc torita ꝓpt̃ eos ꝗillã ñ possent ĩ ipsa ĩtima u̾itate cernere atq
discernere. Quȩ u̾ita. : anqͣm hoĩem assumeret. ipsa erat om̃ib ꝗci parcici¬
p̾e ẽẽ potuerint. Mixime uõ sue ĩ carnatiõis exẽplo idsalubrit᷑ ꝑsuadet.¬

Expanded text:
uerum etiam a philosophis atque ipsis poetis et cuiusce modi auctoribus litterarum, quos multa uera falsis miscuisse quis ambigat, illius etiam in carne praesentata confirmaret auctoritas propter eos, qui illa non possent in ipsa intima ueritate cernere atque discernere, quae ueritas, et antequam hominem adsumeret, ipse erat omnibus, qui eius participes esse potuerunt, maxime uero suae incarnationis exemplo id salubriter persuasit
Abbreviated transcription (Latin):
bile. ⁊ si exẽplũ poscit᷑. ñ er̃ singulare. Dem do aliꝗd posse.ꝙ nos fatem̃
inuestigare ñ posse. Intalib reb tota ratio facti ẽ potentia facientis.
am illud ꝙ in sono soluit. Cibo alit̾. ⁊ õs humanos sentit affec tes. hoiõm
ꝓsuadet hõib que ñ consũpsit utiꝙ s assũpsit. Eece sic fac tũ ẽ.⁊ tamen
qda heretici ꝑũse mirando eiꝰ laudandoꝙ uirtutẽ. naturã humanam
meo ꝓrsus agnoscere noluer̃t. Ubi ẽ oĩs gr̃e cõmentatio. que saluos facit

Expanded text:
bile; si exemplum poscitur. non erit singulare. demus deum aliquid posse, quod nos fateamur bile; si exemplum poscitur. non erit singulare. demus deum aliquid posse, quod nos fateamur inuestigare non posse. in talibus rebus tota ratio facti est potentia facientis. Iam illud, quod in somnos soluitur et cibo alitur et omnes humanos sentit affectus, hominem persuadet hominibus, quem non consumpsit utique, sed adsumpsit. ecce sic factum est et tamen quidam haeretici peruerse mirando eius laudandoque uirtutem naturam humanam in eo prorsus agnoscere noluerunt, ubi est omnis gratiae commendatio,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝗ proui dentia sua meliortͣ sensũ magis formicul: apicuł didit.
quã asinis & camelis: Ꝙex gno ninuitissimi semunis tantã ficulneae
arboris magiutudinẽ ereatꝰ. Cũ exinagno ⁊ maiorib. s ñ oĩb longe
minora multa nascunt᷑. ꝗ płillã tũ parua ditauit acie. ꝗͣ ꝑoculo
his atq huiꝰmodi reb ĩsinuans magna deminimis ꝗñ t̃ paruuꝰ inparuis:
psa n magnitudo uirtutis eiꝰ ꝗuullas in angusto sentit angustias.
uterũ uirginałe ñ adinuenticio. sed indigena pucrꝑio fecunda̾uit. Ipsã
sibi aĩam rationalẽ ⁊ ꝑ eande etiã corp̾ humanũ torũq om̃i no hoiẽ
ĩ melius mutandũ. nullomͦ dõ in deteriu mutato coaptauit. Nom̃ humo¬
ntatis ab eo dignant̃ assum̃s. diuinitati largit̃ tͥbuens. Ipsa uirtu ꝑm
idlata matris uirginea uiseera m̃bra ĩfantis edux̃. que postea ꝑ
clausa hostia m̃bra iuuenis introdux̃. hic si ratio reꝗrit. ñ et mira¬

Expanded text:
 prouidentiae similiorem sensum magis formiculis et apiculis dedit quam asinis et camelis, qui ex grano minutissimo seminis tantam ficulneae arboris magnitudinem creat, cum ex multo maioribus seminibus longe minora multa nascantur, qui pupulam tam paruam ditauit acie, qua per oculos his atque huius modi rebus insinuans magna de minimis, qui non est paruus in paruis. ipsa enim magnitudo uirtutis eius, quae nullas in angusto sentit angustias, uterum uirginalem non aduenticio sed indigena puerperio fecundauit; ipsa sibi animam rationalem et per eandem etiam corpus humanum totumque omnino hominem in melius mutandum nullo modo in deterius mutata coaptauit nomen humanitatis ab eo dignanter adsumens, diuinitatis ei largiter tribuens; ipsa uirtus per inuiolata matris uirginea uiscera membra infantis eduxit, quae postea per clausa ostia membra iuuenis introduxit. hic si ratio quaeritur, non erit mira
Abbreviated transcription (Latin):
fecerĩ. Siꝗd gͦ mou. atq ut nos ptractari tanti habeᷤ. ñ tibi faciat
angustias usitatarũ xpłarũ uł ut custodienduꝰ modus. Id &e optime nosti
quã grandes eis uet ẽs habuerint cũ aliꝗd agẽnt ꝙ explicare breuit̃
nuałerẽt. & si auctoꝵ ad aliã litãs ꝑtinenciũ ñ eẽt aliuꝰ: nr̃oꝵ nob ĩhac
re digniꝰ imitanda p̃beret᷑ uctoritas. Inspice itaꝙ modũ epłas apłicas
uł putari uolunt. xp̃inã doc trinã utilitati ẽuenire rei p̃blico. ꝗa nolũt
stare rẽ publicã firmitate urtutũ. s impunitate uicioꝵ. Nlaũt sic̃t

Expanded text:
ergo te mouet atque inter nos pertractari tanti habes, non tibi faciat angustias usitatarum epistularum uelut custodiendus modus, quia et optime nosti, quam grandes eas ueteres habuerint, cum aliquid agerent, quod explicare breuiter non ualerent. et si auctorum ad alias litteras pertinentium mos esset alius, nostrorum nobis in hac re dignius imitanda praeberetur auctoritas. inspice itaque modum epistularum auel putari uolunt Christianam doctrinam utilitati non conuenire rei publicae, quia nolunt stare rem publicam firmitate uirtutum sed impunitate uitiorum. non autem s
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbe quã pie ire. sic ꝓangłis sc̃ĩs eiꝰ se demone suꝑbie cognatiõe supponant¬
Sedtam̃ ut scirent hoĩes quã ꝑximũ cẽ dm̃ pietati hõium. ad quẽ uelut longe
positũ ꝑ ĩt̃ posita potestatẽ ambiebant. maluit ut hoĩem suscipe dignaretur.
⁊cũ illo uiuri qͦdã mͦ. ut eisic coaptaret hõ totu. quẽ ad modũ aĩe corp̃. excepta
concupiscentia uiciosa. ⁊ si quã eaꝵ residuã ñuicerit. ueniali remissione
purgari. S ꝙ ad magisteriũ eiꝰ attinet. ꝗc ñ extrem idiota. ł que abiecta muli¬
ercula ñ eredat aĩs ĩ mortalitatẽ. uitãq post mortẽ futam: Qđ ap̃t gretos
olim pͥm phere cydes s rus cũ disputa uissec. phytagorã qͥndã saniã disputad
illius nouitate ꝑmotũ. ex adlcta ĩphylosophũ ũtit. Nc̃ gͦ ꝙ maro ait. & õs
petua soluet formidino t̾rã. Snulla in ꝗũt̃ cõpetentib sign̾i tante maie

Expanded text:
 qua in re pro angelis sanctis eis se daemones superbiae cognatione supponunt, scirent homines tam proximum esse deum pietati hominum, ad quem uelut longe positum per interpositas potestates ambiebant, ut hominem suscipere dignaretur et cum illo uniri quodam modo, ut ei sic coaptaretur homo totus, quem ad modum animae corpus excepta concupiscentias uitiosas et, si qua earum residua non uicerit, ueniali remissione purgari. quod ergo ad magisterium eius adtinet, quis nunc extremus idiota uel quae abiecta muliercula non credit animae inmortalitatem uitamque post mortem futuram? quod apud Graecos olim primus Pherecydes Syrius cum disputauisset, Pythagoram Samium disputationis illius nouitate permotum ex athleta in philosophum uertit. nunc ergo, quod Maro ait et omnes erpetua soluent formidine terras. \'Sed nulla\', inquiunt, compete
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃ cc̃ diuina tã młta. tã clara. tã indubitata testimonia colligẽ
uł le calũnias ex epõꝵ scriptis. siue nr̃õꝵ. sic̃ hylarii siue añ quã
pars donat separaret᷑ ipsius unitatis. sic̃ cipriani. ⁊ grppini:
Primo qͥa ħ genꝰ litteraꝵ. ab auetoritate canomꝰ disting̃ndũ ẽ:
slon enĩ sic legunt̾. tãquẽ ita ex eis testimoniũ ꝓferat᷑. ut cͥcͣ sentire
ñ lieeat. sic ubi forte alit̃ sapuerunt. quã uĩtis p̾tulat: In eo
ꝗppe nũo sum̃. ut ñ dedignem᷑ etũ nob dictũ ab apło accꝑe. Et

Expanded text:
tra diuina tam multa, tam clara, tam indubitata testimonia colligere uelle calumnias ex episcoporum scriptis siue nostrorum sicut Hilarii siue, antequam pars Donati separaretur, ipsius unitatis sicut Cypriani et Agrippini primo, quia hoc genus litterarum ab auctoritate canonis distinguendum est. non enim sic leguntur, tamquam non liceat, sicubi forte aliter sapuerunt, quam veritas postulabat: in eo quippe numero sumus, ut non dedignemur etiam nobis dictum ab apostolo accipere:
Abbreviated transcription (Latin):
tã conspicuo ꝗuis dr̃. Attende & auditũ. Hã⁊ ipse foras quodã mͦ¬
sens sine uita ẽẽ ñ posst̃: Cet̃i tres st̃ ꝗaput seipsoꝰ sentiunt. qͣm uis
de ol faciendo possit utiq dubitari. De gustu aũt atꝙ. tac lu nulla con
ñ ẽ: Neꝙ nũnisi ĩcarne sua ẽ. sentit aut̃ & iãm p̃ter carnẽ suã.
Ibi ꝯppe sentit ubi uid. ꝗa ⁊ uid̾e sentire ẽ. ibi sentit ubi
& nichil hoꝵ affirmari sine quadã uł ut absurditate pote.
& đ sensu loꝗuĩ morticno. Ed gͥ ẽ ipsa aĩa p̃t̃ corporis sensũ.
idẽ inm̃te qua ista c̃sidit. Nẽq i sensu corporis de ipsis
sensib corporis iudicat. Putam nob̾ de onĩpotentia di incredi¬

Expanded text:
 dicitur? adtende et auditum. nam et ipse se foras quodam mosensus sine uita esse non possit? Ceteri tres sensus apud se ipsos sentiunt, quamuis de olfactu possit utcumque dubitari. de gustu autem atque tactu nulla contnon est. neque enim nisi in carne sua est; sentit autem etiam praeter carnem suam. ibi quippe sentit, ubi uidet, quia et uidere sentire est; ibi sentit, ubi ; nihil horum adfirmari sine quadam uelut absurditate potest et de sensu loquimur morticino. quid igitur est ipsa anima praeter corporis sensum, id est in mente, qua ista considerat? neque enim sensu corporis de ipsis sensibus corporis iudicat. et putamus nobis de omnipotentia dei incredi
Abbreviated transcription (Latin):
uit sc̃ȩ p̃positę sorori meȩ seriuentẽ: placente. ut etiã ipsam
p̃positĩ q̃uos suscep̃. ĩ uenistiss Subipsa estis erudite. subilla
uelatȩ. subilla multiplicate. ⁊ sic tumultuammi. ut uob̾ eĩ mi¬
tetis. culugẽ debueratis sieã uob̾ nuttire uellemꝰ Ipsaẽ qmͣ
nostie iisat̃ ad qm̃i uenisti. ipsaẽ qmͦ ꝑtot anno habendo creuistiꝰ¬

Expanded text:
ositae sorori meae seruientem, placentem aut etiam ipsam praepositam, quae uos suscepit, inuenistis; sub illa estis eruditae, sub illa uelatae, sub illa multiplicatae; et sic tumultuamini, ut uobis eam mutetis, cum lugere deberetis, si eam uobis mutare uellemus. ipsa est, quam nostis; ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
id qđ non sontis. uł aliqñ sensisse. uł diu defendise consundis. &
dũ erubescs eorrigere errort̃. ñ erubescis ꝑmanere ĩ errore: ꝙutiq
potius erubescendũ fuit: Hoc ẽ illud qd̾ scnpiura nontacuit.
Est c̃fusio ad ducens peccatũ. ⁊ ẽ c̃fusio ad ducensi gram̃. ⁊ głam Con¬
fusio ad duc̃ peccatũ. cũ erubescit ꝗsq pͣuã mintare sententiã. ne aet¬

Expanded text:
id, quod non sentis, uel aliquando sensisse uel aliud defendisse confunderis, et, dum erubescis corrigere errorem, non erubescis permanere in errore, quod utique potius erubescendum fuit? Hoc est illud, quod scriptura non tacuit: Est confusio adducens peccatum et est confusio adducens gratiam et gloriam. confusio adducit peccatum, cu
Abbreviated transcription (Latin):
goneratũ om̃io nõposse. Niec adtendes dñi sententiã. qua tu
ipse inhore habes. Siquis ñ renatꝰ fuerit exaqua ⁊ sp̃u. puto ge no hoc factũ ẽ
ticõcubitu. Miraris quare peceator nascat᷑ de semine iusti. Nonte delectat
mirari quare holeaster nascat᷑ desemine oliue: Accipe alia similitudinem:
uistũ  baptitatũ: pone granũ purgatũ. Nõ artendis qe degrano pur

Expanded text:
iam, quam tu ipse in ore habes: Si quis non renatus fuerit ex aqua et Spiritu . Puto quia non hoc factum est in concubitu. Miraris quare peccator nascatur de semine justi: non te delectat mirari quare oleaster nascatur de semine olivae? Accipe aliam similitudinem. Justum baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
rã siue post egritudinẽ resiciendarũ.siue aliquã inꝰbe cillitatẽ.
enua sine eorib boborantiuẽ aletiui acber iniungx ut pla detellano pcit¬

Expanded text:
ra siue post aegritudinem reficiendarum sine aliqua imbecillitate ra siue post aegritudinem reficiendarum sine aliqua imbecillitate etiam sine febribus laborantium ali
Abbreviated transcription (Latin):
launt᷑. suie afullonb ne interiores aniȩ sordes c̃tͣhat mundȩ
uestis animus appetit̾: lauacrũ etiã corporũ ususq balnearũ. non
Cuiꝰ aũt̃ infirmitatis necessiras cogit. lauindũ corpꝰ. non longius dif¬
ferat᷑. fuit sine murmure. de consilio medicine: Ita etiã si noliti
uiliente p̃posita facut. ꝙ faciendũ ẽ ꝓsalute Si aut̃ uelit. & nefor¬
te ñ expedit : siue cupiditatt. ñ obediat Aliquando enĩ etiã sino¬
ceat. p̾st̾ credit᷑. ꝙ negat᷑: Delectat deniq silatens ẽ dolor: in cor¬
pore. famulȩ dĩ dicenti ꝗd sibi doleat sine dubitatione credat᷑.
ed tam̃ utrũ sanando illidolori ꝙ ddectat᷑ expediat. siñ ẽ certũ
medicꝰ consulat᷑. Nec eant adbalneas. siue quocũq ire necesse fu¬
erit. minꝰ quãtres. Nec illa ꝙ̃ habet aliqͦ cundi necessitatt̃ rũ ꝗb
ipsa uoluerit. sed cũ ꝗb p̃posita uisserit. ire debebit ꝑ grotaniũ cu¬

Expanded text:
ores animae sordes contrahat mundae uestis nimius appetitus. lauacrum etiam corporum ususque balnearum non cuius autem infirmitatis necessitas cogit lauandum corpus. non longius differatur; fiat sine murmure de consilio medicinae, ita ut, etiam si nolit, iubente praeposita faciat, quod faciendum est pro salute. si autem uelitte non expedit, suae cupiditati non obaudiat. Aliquando enim, etiam si noceat, prodesse creditur quod delectat. Denique si latens est dolor in corpore, famulo Dei dicenti quod sibi doleat, sine dubitatione credatur. Sed tamen utrum sanando illi dolori quodmedicus consulatur. nec eant ad balneas siue quocumque ire necesse fuerit minus quam tres. nec illa, quae habet aliquo eundi necessitatem, cum quibus ipsa uoluerit, sed cum quibus praeposita iusserit, ire debebit. aegrotantium cu
Abbreviated transcription (Latin):
seripturã cypͥani. si peccats aliems inunitate ꝗsq maculat᷑. iã añ ꝙp ͤ¬
pͥanũ ꝑut aeccła. nec erat unde existẽt ipse cypͥanus: Si ãt ħ
ei unitate maculat᷑ Frustra filii mali. iustos uos dicitis. exitũ ur̃m
cos dicitis: Uide quã facile breuit᷑q respondeã. Querimꝰ uos ꝗaꝑistiꝰ.
ut de inuentis gaudeamus. deꝗb ꝑ iditis. dolebamus hereticos aut̃ uos
dicimus. sed añ quã ad pacẽ catholicã c̃ũ tamini. añ quã errorẽ
quo mretiti estis exiumini: Cũ aut̃ transitis adnos. pͥus utiq
sibapti zatias. ñ eẽs: Aut si donati. uł ingati. ñ xp̃i baptismo bap.¬
tiyatꝰ eẽs. ñ sacͣm̃ta xp̃iana te faciunt hereticũ. sed pͣua dissensio
Ñ ꝓpt̃᷑ malũ qđ ꝓcessit exte. negandũ ẽ bonũ ꝙ remansit ĩie. qđ
malotuo habes. si non ibi habes. uñ. ẽ bonũ qd̃ habes Excãbolica u¬

Expanded text:
ripta Cypriani, si peccatis alienis in unitate quisque maculatur, iam ante Cyprianum periit ecclesia nec erat unde existeret ipse Cyprianus. si autem hoc eius unitate maculatur, frustra filii mali iustos uos dicitis, exitum uestrum cos dicitis?\' uide, quam facile breuiterque respondeam. quaerimus uos, quia peristis, ut de inuentis gaudeamus, de quibus perditis dolebamus; haereticos autem uos dicimus, sed antequam ad pacem catholicam conuertamini, antequam errore, quo inretiti estis, exuamini; cum autem transitis ad nos, prius utiqsi baptizatus non esses aut si Donati uel Rogati, non Christi baptismo baptizatus esses. non sacramenta Christiana te faciunt haereticum sed praua dissensio. non propter malum. quod processit ex te, negandum est bonum, quod remansit in te, quod malo tuo habes, si non ibi habes, unde est bonum, quod habes. ex catholica
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ĩb quib utitur transitura necessitas: suꝑ eminet q̃ ꝑmanet
cantas: Consequens gͦ ẽ. ut etiã illud ꝙ suis. uł filiab. uł aliqua

Expanded text:
in omnibus, quibus utitur transitura necessitas, superemineat, quae permanet, in omnibus, quibus utitur transitura necessitas, superemineat, quae permanet, caritas. consequens ergo est, ut etiam illud, quod suis uel filiabus uel aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
cula accipiat. siboc ultro c̃sitet̾. partat᷑ illi & oret᷑ ꝓea Si aut̃
dep̃hendit᷑ atq c̃uincit᷑. scđm arbitrium p̃bri p̾positi. uł aliax¬
no habete. subuna custode. uł duib. uł quot sufficere potuerunt
ad eas extutiendas netinea ledint᷑: Et sic̃ pascimini ex uno cella¬
no : sic indumini exuno uestiario. & si sieri potẽ ñ aduos ꝑtine¬
it. quiꝰ uos induendũ ꝓrp̃ib c̃gruentia ꝓferat᷑. utrũ ħ recipiat
& murmura. oriunt᷑. cũ querit᷑ aliqua deterius aliquid st accepis
t̃ insirentas thoc recipiats ꝙ posueratis. in uno tam̃ loco sub
cõmunib custodib habete ꝙ ponitis Ita sane ut nulla sibi aliꝗd
c̃tegat. Sed omiã oꝑa urã in cõmune fiant maiote studio. &
frequentiore alacritatt. quã si uobis ꝓpͥa faceretis: Caritas enĩ de
ñ ꝓpͥa cõmunib añ ponit: Et idõ quanta ãplius rẽ cõmunẽ. quã
ꝓpam uram̃ curauerits. tanto amplius uos ꝓfecisse nouerits: ut

Expanded text:
autem deprehenditur atque conuincitur, secundum arbitrium praepositae uas habete sub una custode uel duabus uel quot sufficere potuerint ad eas excutiendas, ne tinea laedantur, et, sicut pascimini ex uno cellario, sic induamini ex uno uestiario. et si fieri potest, non ad uos pertineat, quid nobis induendum pro temporis congruentia proferatur, utrum hoc recipiat ontentiones et murmura oriuntur, cum queritur aliqua deterius aliquid se accepisseratur infirmitas, ut hoc recipiatis, quod posueratis, in uno tamen loco sub communibus custodibus habete, quod ponitis, ita sane, ut nulla sibi aliquicontegat; sed omnia opera uestra in commune fiant maiore studio et frequentiori alacritate, quam si uobis propria faceretis. caritas enim, de non propria communibus anteponit. et ideo, quanto amplius rem communem quam propriam curaueritis, tanto amplius profecisse noueritis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
habeitis ne foris uł spargat neglegentia. uł cõponat industria.
Qndo ꝓcecetis simul ambulare. cũ ueneritis. quoitis. simulstate.
figunt᷑ innemnẽ. Neq enĩ quando ꝓceditis urros uidere ꝓhi.¬
habe aninos pudicos si habeatis oculos inpudicos: ꝗa inpudic̃ ocu.¬
lus inpudici cordis ẽ nuntius. Et cũ se inuict̃ sibi euã tacente
lingua. cãspectu mutuo corda nunciant inpudica. ⁊ scđ̃m c̃cu¬
piscentiã carnis alterutro delectant᷑ ardore Etiã in tactis ab
inmundi uolatione corporib fugit cistitas ipsa demorib. Nec
puart debet  inmisculo siget oculũ & illius inse ipsa diligit fixũ¬

Expanded text:
habeatis nec foris uel spargat neglegentia uel componat industria. habeatis nec foris uel spargat neglegentia uel componat industria. quando proceditis. simul ambulate; cum ueneritis, quo itis, simul state. figantur in neminem. neque enim, quando proceditis, uiros uidere prohihabere animos pudicos, si habeatis oculos inpudicos, quia inpudicus oculus inpudici cordis est nuntius et, cum se inuicem sibi etiam tacente lingua conspectu mutuo corda nuntiant inpudica et secundum concupiscentiam carnis alterutro delectantur ardore, etiam intactis ab inmunda uiolatione corporibus fugit castitas ipsa de moribus. nec putare debet, quae in masculo figit oculum et illius in se ipsam diligit fixu
Abbreviated transcription (Latin):
debent ꝗbi ñdat᷑. qñtũ desui scłar uita. illȩ adistam descenderint.
quãuis usq ad aliarũ ͣst̃ corpore fortiores frugalitat̾t. ꝑuenire ne¬
ꝗa collerant᷑ accꝑe. iit congat detestanda ꝑuersitas. ut in monaste¬
no ubi qñtũ postt̃ fiunt. diuites laboriose. fiant pauperes deu̾-¬
cete: sane. quĩ ad morlũ egrontantes necesse habent minꝰ acciꝑe
sue huai ont̃. lta post egritudinẽ sic tctandȩ sunt. ur cicius recre:¬
e ł nnĩ si de humuͥlima scłi pauꝑtate uenerunt. tãquã ħ illis
edolem recentior egrtudo ꝙ diuitib anterior c̃suetudo. sedcũ
s pͥsiinas reparauerint redeant ad feliciort̃ c̃suetudinẽ suã
simidas dĩ tanto ãplius dexet. qñto nunꝰ indtet Net ibi eas te¬
i oluntas iã urretas. qͦ necessitas leuarat infirmas : ille se ex¬
nuan. diciores: q̃ furrint insustinenda parcitare fortiores Meliũ
e unĩ murus ere. quãplus bab̾t: Nonsit notabilis habitꝰ ut̃: nec

Expanded text:
bus non datur, quantum de sua saeculari uita illae ad istam descenderint, quamuis usque ad aliarum, quae sunt corpore fortiores, frugalitatem peruenire neaccipere, ne contingat detestanda peruersitas, ut in monasterio, ubi, quantum possunt, fiunt diuites laboriosae, fiant pauperes delicatae. sane, quem ad modum aegrotantes necesse habent minus accipere, ne grauentur, ita post aegritudinem sic tractandae sunt, ut citius recreentur, etiam si de humillima saeculi paupertate uenerunt, tamquam hoc illis contulerit recentior aegritudo, quod diuitibus anterior consuetudo. sed cum uires pristinas reparauerint, redeant ad feliciorem consuetudinem suam, quae famulas dei tanto amplius decet, quanto minus indigent, nec ibi eas teneat uoluntas iam uegetas, quo necessitas leuarat infirmas. illae se aestiment ditiores, quae fuerint in sustentanda parcitate fortiores; melius est enim minus egere quam plus habere. Non sit notabilis habitus nester nec
Abbreviated transcription (Latin):
misceat᷑ aĩa corpori. ut una ꝑsona fier⁊ hoĩs. Hã sic̃ inunitate
carne ut hõs̃. In illa gͦ ꝑsona nuxtura ẽ aie ⁊corꝑis. ĩ hac ꝑsona
mixtura ẽ dĩ ⁊ hõĩs. Si tam̃ recedat auditor a cõsuetudine corporũ
qua solẽt duo liquores ita misceri. ut neutrũ ẜui ĩ tegritatt̃ suã.
quamquã ⁊ in ipsis corporib aeri lux ĩ corrupta miscetur. S ꝑsona
ũ enĩ u̾bũ dĩ ꝑmixtũ ẽ aĩae habenti corpꝰ. simul ⁊ aĩam suscep̃ ⁊ corpꝰ
Illud qͦtidie fit adpcrrandos hoĩes ħ semel factũ c̃ adlibandoꝰ boĩeᷤ.
Uerũ tam duarũ rerũ in corporeꝵ cõmixtio facilis credi debuit. qͣm
uniũ ĩ corporer. Hãsi cĩa ĩsua natũ ñfallit̾. ĩcorporeã se eł de¬

Expanded text:
misceatur anima corpori, ut una persona fiat hominis. nam sicut in unitate us sit. in illa ergo persona mixtura est animae et corporis, in hac persona mixtura est dei et hominis, si tamen recedat auditor a consuetudine corporum, qua solent duo liquores ita misceri, ut neutrum seruet integritatem suam, quamquam et in ipsis corporibus aeri lux incorrupta misceatur. ergo persona cum enim uerbum dei permixtum est animae habenti corpus, simul et animam suscepit et corpus. illud cotidie fit ad procreandos homines, hoc semel factum est ad liberandos homines. uerum tamen duarum rerum incorporearum commixtio unius in corpore. Nam si anima in sui natura non fallitur, incorpoream se comp
Abbreviated transcription (Latin):
modicũ srum̃ti. Nolo d̾cere ꝙ seqt̃. hoc ent̃ migis cupio oro & dr¬
tor. ut ipsũ ferm̃tũ reueriat᷑ in melius. ñ tota massa sic̃ pene iã
feterat conueriit᷑ in peius. Sigͦ repullulistis sonũ facere orate
ne intretis intemptationẽ. Ne iterũ in c̃tentiones. ꝓmulationes
animositates. dissensiones. detactiones. seditiones. susurrationes.

Expanded text:
modicum fermenti — nolo dicere, quod sequitur; hoc enim magis cupio et oro et hortor, ut ipsum fermentum reuertatur in melius, non tota massa, sicut paene iam fecerat, conuertatur in peius. si ergo repullulastis sanum sapere, orate, ne intretis in temptationem, ne iterum in contentiones. aemulationes, animositates, dissensiones, detracti
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ parata ẽ seueritas peccata quȩ inuenent. uindicare.
eo ñ uult caritas. ꝙ uindicet inuenire: hȩc causa
ñ adpatis ure gaudiũ : sed ad disensiones ur̃ȩ augm̃¬
tũ. Quomͦ enĩ c̃tẽpnirẽ. ⁊ inpunitũ relinquert̃. si ⁊ me p̃sente
tintꝰ ur̃ tumultꝰ existeret. quant̾ me absenit: Et si oculos meo
latuit. tam̃ aures meas ur̃is uocib uerberauit. Nã fortasis eiũ
maiot eẽt ur̃a seditio inp̃sentia mea : qͣm netesse e̾e̾t᷑ uob̾ ñ c̃cedi:
ꝙ in ꝑniciosissimũ exẽplũ c̃tͣ sanã disciplinã : ꝙ uob̾ ñ expedit
petebatis: ac sic ñ quales uola inuenirt̾ uos. ⁊ ipse inuenirer
⁊ bobis qualẽ ñ uolebatis Cũ gͦ seribit apłs ad corithios dicens
testẽ dõ facio suꝑ aniniã meã. ꝗa parcens uobꝰ ñdũ ueni co¬

Expanded text:
icut parata est seueritas peccata, quae iuuenerit, uindicare, ita non uult caritas, quod uindicet, inuenire. haec causa e augmentum. quo modo enim contemnerem et inpunitum relinquerem, si et me praesente tantus uester tumultus existeret, quantus me absente etsi oculos meos latuit, tamen aures meas uestris uocibus uerberauit? nam fortassis etiam maior esset uestra seditio in praesentia mea, quam necesse esset uobis non concedi, quae in perniciosissimum exemplum contra sanam disciplinam, quod uobis non expedit, petebatis; ac sic non, quales uolo, inuenirem uos et ipse inuenirer a nobis, qualem non uolebatis. Cum ergo scribat apostolus ad Corinthios dicens: Testem deum facio super animam meam, quia parcens uobis nondum ueni Co
Abbreviated transcription (Latin):
uastabit ec quẽquã putes ab erore adueruatẽ. uł aqͦcũq seu
magno seu paruo percato ad correetionẽ sine paenitentia posse
msine: seid nimis impudens ertorẽ. hic ułle calũnart aeccłe qũĩ
suerunt y tẽ pmũ pacẽ ei accipłnt᷑. illos ãplius humiliando estas
lemius suscipiendo. utrosq dy ligendo. utrisq sanandis mat̾na be artiu¬
te seruiendo Habes epłum ꝓlixiorẽ sortisse quã uelles eẽt ant̃
młto breuior. sior tantũ ĩ resp̃dendo cogitarẽ. Nc̃ uõ etiã siibi

Expanded text:
ec quemquam putes ab errore ad veritatem, vel a quocumque seu magno seu parvo peccato ad correctionem sine poenitentia posse transire. Sed nimis impudens error est, hinc velle calumniari Ecclesiam, quam fuerunt et tunc primum pacem eius accipiunt, illos amplius humiliando, istos lenius suscipiendo, utrosque diligendo, utrisque sanandis materna caritate seruiendo. habes epistulam prolixiorem fortasse, quam uelles. esset autem multo breuior, si te tantum in respondendo cogitarem; nunc uero. etiam si tibi
Abbreviated transcription (Latin):
s  laat. & antmine hominũ uidtat᷑. Qiud faciet
do illo desuꝑ inspectore quẽ latere nichil potst: In idõ puti¬
lusẽ ñ uidere ge tanto uidet patientius quanto sapientius :
Illi & timet scã femna displicere. nt uelit uiro mile placett. Illic̃
tnit om̃a uidete neudit uirũ male uidire. Illius nãq a
inluc ciusi comenditꝰ ẽtimor. ubi scriptũ ẽ Ab hominatio ẽ
ant̃ defigens oculum. Quindo gͦ simul estis ineccłi at ubicut¬
Ioquor oculi petilantia in iliqua ur̃m ad uerteritis stiti amo¬
post admonitonẽ gerũ ut aliquo quocũq. dit idipsu¬

Expanded text:
 quid faciet de illo superno inspectore, quem latere nihil potest? an ideo putandus est non uidere, quia tanto uidet patientius quanto sapientius? illi ergo timeat sancta femina displicere, ne uelit uiro male placere; illum cogitet omnia uidere, ne uelit uirum male uidere. illius namque et in hac causa commendatus est timor. ubi scriptum est: Abominatio est domino defigens oculum. quando ergo simul estis in ecclesia et ubicumloquor, oculi petulantiam m aqua uestrum aduerteritis, statim admopost admonitionem iterum uel alio quocu
Abbreviated transcription (Latin):
& sens corporis ñ sensu corporis. s⁊ ipsa m̃te atq ratiõe cͣsideroe
sentit. q̃ non nͥ incarne sua uiu̾it: Anñ ab eiꝰ carne longissime

Expanded text:
et sensus corporis non sensibus corporis sed ipsa mente atque ratione consideret. et sensus corporis non sensibus corporis sed ipsa mente atque ratione consideret. sentit, quae non nisi in carne sua uiuit? an non ab eius carne longissime
Abbreviated transcription (Latin):
tatꝰi ł deseruor. ł amiserit. ł ad illud corpusculũ qͣsĩ ẽ tractĩ collectãq
partes aliud alibi habeat nec ẽẽ ẽ. & qͣntu st̃ corpus. seu quantulũ cũq
corpusculũ loci occupet spaciũ. Cundẽq locũ sic ĩpleat: ut ĩnulla
ci parte sit totũ. Acꝑħ densari atq rarescere. contrahi. ⁊ dilatara.
Nonsic d̾s ĩplere dr mundũ. łut aqͥ Eũt aer. Tut ipsa lux. aut inmoro
suiparte minorẽ parte ĩpleat.⁊ maiore maiore. Nouit ubiq totus
eẽ. ⁊ nullo contineri loco. Nouit uenire: ñ recedendo ubi erat. Nouit
fortasse nec credit. scipsã pͥmit mirata miret᷑. Seipsã paululua
si potẽ acorpore attollat aboi reb quas solet sentire ꝑcorpus. &
uideat ipsa ꝗd sit quę utit᷑ corpore. Sed forte non potẽ magni ꝗppo
pori. neq sine corpore his ĩstrumt.⁊ qͣsi uasĩ at q organi uideam
audiamus. coterisq rebi utim̾. sentim. Intendit ħ aũ racional.

Expanded text:
d corpusculum quasi contractam collectamquepartes aliud alibi habeat necesse est et, quantumcumque sit corpus seu quantulumcumque corpusculum, loci occupet spatium eundemque locum sic impleat, ut in nulla eius parte sit totum. ac per hoc densari atque rarescere, contrahi et dilatari, non sic deus implere dicitur mundum uelut aqua, uelut aer, uelut ipsa, lux, ut minore sui parte minorem mundi partem impleat et maiore maiorem. nouit ubique totus esse et nullo contineri loco; nouit uenire non recedendo, ubi erat; nouit non capit, fortasse nec credit. se ipsam primitus scrutata miretur, se ipsam paululum, si potest, a corpore attollat et ab eis rebus, quas solet sentire per corpus, et uideat ipsa, quid sit, quae utitur corpore. sed forte non potest; \'magni\' pori, neque sine corporeis instrumentis et quasi uasis atque organis uidemus, audimus ceterisque tribus utimur sensi
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ qͣ ds̃ uocaũ frã. asoł ortu. usq ed occasũ. ubi atiã laudant
pueri dñm fecuq uos exoccłsionẽ legis hiuĩ imprał. ñ dilectione
corrigendi. sed immicandi odio ꝑ seꝗt᷑. displicet nob̃ Et quãuis
dͥts qs tenena ñ recte aqͦ quã possidert possit. nͥ ułiure huma
Ino. qł in potestate ẽ. regũ t̃renoꝵ: amittẽ iussi estis. frustraq di¬
catis nos eis ẽg̃gandis laborauimꝰ. cũ scriptũ lagatis labores
impioꝵ iusti edent: Sed tam̃ ꝗs ꝗs ex occasione legis hiiꝰ. quã
seges t̃rȩ xp̃o seruientes adem̃dandã uram̃ impietatẽ ꝓ mul¬
gauerunt. res ꝓpͥas urãs cupide appetit. Displicet nob̾: Quis ꝗs deni
ipsas res pauꝑũ. uł basilicis ẽg̃gationũ. quas sub nõe. ȩccłȩ tenebatis
ꝓiectus auob. ita suscipit sic̃ suscipiunt᷑. ⁊ excep̾to errore qͦ a nob̾
separamini. sine cͥmine ap̃ uos uixert̃. displicet nobis: sed nec fa¬

Expanded text:
mundum, qua deus uocauit terram a solis ortu usque ad occasum, ubi etiam laudant pueri dominum: Quicumque uos ex occasione legis huius imperialis non dilectione corrigendi sed inimicandi odio persequitur, displicet nobis. et quamuis res quaeque terrena non recte a quoquam possideri possit nisi uel iure ndum leges regum terrenorum amittere iussi estis, frustraque dicatis: Nos eis congregandis laborauimus\', cum scriptum legatis: Labores impiorum iusti edent, sed tamen quisquis ex occasione legis huius, quam reges terrae Christo seruientes ad emendandam uestram impietatem promulgauerunt, res proprias uestras cupide appetit. displicet nobis. quisquis denique ipsas res pauperum uel basilicas congregationum, quas sub nomine ecclesiae tenebatis, proiectum a uobis ita suscipit, sicut suscipiuntur, separamini sine crimine apud vos vixerunt, displicet nobis. Sed nec fa
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio tnͣsie is ad accłam suerã sentire te intellego. hec huiꝰ
sententiȩ tuȩ testimonia lege. peto. tu ipse in eiusdt᷑ apła iuȩ
pͥncipio. cui nc̃ resp̃deo hiȩc uerba posuisti Cũ optime inꝗs te
d xp̃ianã sidẽ. ut exmultoꝵ relatione cognoui disputradnib
lagalib oꝑã dates certe situ adme illã ȩpłam misisti. ħ uerba
tus Cũ gͦ fataris mec̃ũsũ ad xpianã fidẽ. cũ ego nec ad
donatistas. nec ad rogatistas c̃ ũspi sine ulla dubttatione ẽfirmas.¬

Expanded text:
sies ad ecclesiam, quam ueram sentire te intellego. nec huius sententiae tuae testimonia longe peto. tu ipse in eiusdem epistulae tuae principio, cui nunc respondeo, haec uerba posuisti: Cum optime\\ inquis, te ad Christianam fidem, ut ex multorum relatione cognoui, disputationibus legalibus operam dares\'. certe si tu ad me illam epistulam misisti, haec uerba tua sunt. cum ergo fatearis me conuersum ad Christianam fidem, cum ego nec ad Donatis