comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corporum substantiam uel in ip̃a ele¬
menta uertatur: in quorumcũꝙ a¬
nimalium etiam hominum cibum
cedat carnemq mutetur illi animẽ
humane in puncto temporis redit.
que illam primitus ut homo fieret
cresceret uiueret animauit. Ip̃a itaq
terrena materies que discedente aĩa
fit cadauer: ñ ita resurrectione repa
rabitur: ut ea que dilabuntur. ⁊ in
alias atq alias aliarum rerum species
formasꝙ uertuntur. quamuis ad cor¬
pus redeant unde dilapsa sunt. ad eas¬
dem quoꝙ corporis partes ubi fuerant.
redire necesse sit. Alioquin si capillus
redit quod tam crebra tonsura detraxit.
si unguib quotiens dẽpsit ex sectio ĩ¬
moderata ⁊ indecens cogitantib. ⁊ ideo
resurrectionem carnis ñ credentibus
occurrit informitas. sed quemadmo¬
dum sistatua cuius libet solubilis
metalli aut igne liquesceret.aut con¬
tereretur inpuluerem. aut confun¬
deretur in massam. ⁊ eam uellet arti¬

Expanded text:
corporum substantiam, vel in ipsa elecorporum substantiam, vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcunque animalium, etiam hominum cibum cedat, carnemque mutetur; illi anima humana in puncto temporis reddit, qui illam primitus, ut homo fieret, cresceret, viveret, animavit. Ipsa itaque terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, non ita resurrecrabitur, ut ea quae dilabuntur, et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsae sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt redire necesse sit. Alioquin si capillus redit, quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod totius dempsit exsectio immoderata et indecens cogitantibus et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed, quemadmodum si statua cujuslibet volubilis metalli, aut in igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam velit arti
Abbreviated transcription (Latin):
da sunt: ac ñ potius correcta emenda¬
taꝙ natura. Absit enim ut illum
bimembrẽ qui nuꝑ natus ẽ mori¬
ente de quo ⁊ frẽs fidelissimi quod
eum uiderint retulerunt.⁊ sc̃ẽ me¬
morie iheronimus presbiter scͥptũ
reliquit. absit inquam ut unum
hominem duplicem ac ñ potius
duos quod futurum fuerat si gemi¬
ni nascerentur resurrecturos existi¬
memus. ita cetera que singuli quiq
partus uel amplius uel minus ad
habendo. uel quadam nimia defor-¬
mitate monstra dicuntur. ad huma¬
ne nature figuram resurrectione re-¬
uocabuntur: ita ut singule anime
singula sua corpora obtineant. nul¬
lis coherentib etiam quecumq co¬
herentia nata fuerant. sed seorsum sͥ
singulis sua membra gestantib. qͥb
humani corporis copuletur integritaᷤ.
es de qua mortalium creatur caro. sed
in quemilibet puluerem cinerem¬
ue soluat᷑. in quoslibet alitus au¬
iasq diffugiat. in quancũq aliorum

Expanded text:
da sunt, ac non potius correcta emendada sunt, ac non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem, qui nuper natus est in Oriente, de quo et fratres fidelissimi quod eum viderint retulerunt, et sanctae memoriae Hieronymus presbyter scriptum reliquit: absit, inquam, ut unum hominem duplicem, ac non potius duos, quod futurum fuerat, si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus. Ita caetera quae singuli quique partus vel amplius vel minus aliquid habendo, vel quadam nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur; ita ut singulae animae singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecumque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus, quibus humani corporis completur integritas. es de qua min quemlibet pulverem cineremque solvatur, in quoslibet alitus aurasque diffugiat, in quamcunque aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
ut neq in eo quod aptum ⁊ congru¬
um dies allaturi fuerant natura.
fraudetur. neq ineo quod adu̾sum
atq contrarium dieᷤ attulerant na¬
tura turpetur. sed integretur quod
nondum erat integrum sicut instau¬
rabitur quod fuerat uitiatum: ac
doctissimos queri ac disputari potest
quod utrum ab homine inueniri
possit ignoro. quando incipit homo
in utero uiuere utrum sit quedam
uita ⁊ occulta que nondum motibus
uiuentis appareat. Nam negare uixis¬
se puerperia que ꝓpterea menbratim
execantur ⁊ eiciuntur ex uteris pregnã¬
tium ne matres quoq: si mortua ibi re¬
linquantur occidant. impudentia nimia
uidetur .Ex quo autem homo incipit
Mortuus uero ubicumq illi mors po
tuit euenire quomodo ad resurrectio¬
nem ñ ꝑtineat mortuoꝵ repperire ñ¬
possum. Neq enim ⁊ monstra quȩ
nascuntur ⁊ uiuunt quamlibet cito
moriantur aut resurrectura nega.¬
buntur: aut ita resurrectura credẽ

Expanded text:
ut neque in eo quod aptum et congruut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; sed integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quod fuerat vitiatum. CAPdoctissimos quaeri ac disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero vivere; utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matres quoque si mortua ibi relvidetur. Ex quo autem incipit mortuus vero, ubicumque illi potuit mors evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat reperire nequeo. Neque enim et monstra quae nascuntur et vivunt, quantumlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut ita resu
Abbreviated transcription (Latin):
cacib concertationib efficiat᷑ indai¬
lis. Inde iam incipit scire. quib n¬
dis scłi huius ꝑ carnalem consuen¬
dinem ac peccata teneatur. Itaꝙ in lo
tercio gradu in quo scientia ẽ. lugis
amissio summi boni. quia inberetue
extremis. In quarto autẽ graclui la¬
bor ẽ: ubi uebement̾ incumbit. ut
sese aninus auellat abeis quibus
pestitra dulcedine innexus ẽ. Nu
qui iam quidem nati sunt in uteriᷤ
matrum. sed nondum ita ut iam poᷤ¬
sint renasci. Si enim resurrecturos
eos dixerimus. de his qui iam for¬
mat sunt tolerari potest uteumꝙ
quod dicitur. Informes uͦ aborsus qͥs
ñ procliuiꝰ perire arbitretur: secut se¬
mina que concepta ñ fuerint: Sed
quis negare audeat. ⁊ si affirmare.
ñ audeat. id acturam refurrectionẽ:
ut quicqͥd forme defuit impleatur.
atꝙ ñ ita desit ꝑfectio que accessura
erat tempore quemadmodũ ñ erũt
uitia que accessura erant tempore.

Expanded text:
vicacibus concertationibus efficiatur indocivicacibus concertationibus efficiatur indocilis. Inde jam incipit scire quibus nodis saeculi hujus per carnalem consuetudinem ac peccata teneatur: itaque in hoc tertio gradu, in quo scientia est, lugetur amissio summi boni, quia inhaeretur extremis. In quarto autem gradu labor est, ubi vehementer incumbitur ut sese animus avellat ab eis quibus pestifera dulcedine innexus est: qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus; de iis qui jam formati sunt, tolerari potest utcumque quod dicitur: informes vero abortus quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore:
Abbreviated transcription (Latin):
sed qm̃ ip̃orum ẽ inquit regnũ celoꝵ.
Neq beati mites qm̃ uos possidebitis
terram. sed qm̃ ip̃i possidebunt t̾rã:
⁊ ita ceteras usq ad octauam senten¬
tiam ubi ait beati qͥ ꝑsecutionẽ pati¬
untur ꝓpter iustitiam. qm̃ ip̃oꝵ est
regnum celoꝵ. Inde iam incipit loqͥ
p̾sentes compellans. cum ⁊ illa q̃ sup
clicta sunt ad eos etiam ꝑtinerent qui
p̃sentes audiebant: ⁊ hec post ea que
uidentur presentib specialiter dici. ꝑ¬
tineant etiam ad illos qui absentes
uel post futuri erant. Qua ꝓpter. iste
sententiarum numerus diligenter am¬
siderandus ẽ. Incipit enim beatitudo ab
humilitate. Peati pauꝑes sp̃u id ẽ nõ
inflati. lum se diuine auctoritati sub¬
dit anima. timens post hanc uitam
ne ꝑgat ad penas. etiam si forte i ba
uita sibibeata eẽ uideatur. Inde uenit
ad diuinarum scͥpturarum cognituo¬
nem. ubi oportet eam semitam p̃bee
pietati: ne id quod imperitis uidt
ab surdum uituperare audeat.⁊ pul¬

Expanded text:
m ipsorum est, inquit, regnum coelorum: neque, Beati mites, quoniam vos possidebitis terram; sed, quoniam ipsi possidebunt terram. Et ita caeteras usque ad octavam sententiam, ubi ait: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam; quoniam ipsorum est regnum coelorum. Inde jam incipit loqui praesentes compellans, cum et illa quae supra dicta sunt, ad eos etiam pertinerent, qui praesentes audiebant; et haec postea quae videntur praesentibus specialiter dici, pertineant etiam ad illos qui absentes vel post futuri erant. Quapropter iste sententiarum numerus diligenter considerandus est. Incipit enim beatitudo ab humilitate: Beati pauperes spiritu, id est, non inflati, dum se divinae auctoritati subdit anima, timens post hanc vitam ne pergat ad poenas, etiamsi forte in hac vita sibi beata esse videatur. Inde venit ad divinarum Scripturarum cognitionem, ubi oportet eam se mitem praebere pietate, ne id quod imperitis videtur absurdum vituperare audeat, et per
Abbreviated transcription (Latin):
Caro ⁊ sanguis regnum d̾i ñ possi deb̃t
Et tamqͣm exponens quod dixerit.
neq corruptio ĩquit incorruptionẽ
possidebit. Quod prius dixit caro et
sanguis. hoc posterius dixit corruptio
Et quod primum regnum dei. hoc po¬
ferius dixit incorruptionẽ. Quantũ
autem attinet ad substantiam etiam
tunc caro erit. propter quod ⁊ post re¬
surrectionem corpus xp̃i caro appella
tum ẽ. d ideo ait aplo. Seminatus.¬

Expanded text:
egnum Dei non possidebunt: et tanquam exponens quid dixerit, neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit . Quod prius dixit, caro et sanguis; hoc posterius dixit, corruptio: et quod prius, regnum Dei: hoc posterius, incorruptionem. Quantum autem attinet ad substantiam, etiam tunc caro erit. Propter quod et post resurrectionem corpus Christi, caro appellata est . Sed ideo ait Apostolus, Seminatu
Abbreviated transcription (Latin):
ti: qui ñ ex quinq panibus. idest ex
quinq libziᷤᷤ moysi sed ex septiformi
ẏsaias ꝓphetauerat dicens: sp̃s sapien¬
tie ⁊ intellectus. sp̃s consilii ⁊ fortitu¬
dinis. sp̃s notitie ⁊ pietatis: ⁊ imple¬
uit illum sp̃s timoris domini. In hoc

Expanded text:
ti; qui non ex quinque panibus, id est ex ti; qui non ex quinque panibus, id est ex quinque libris Moysi, sed ex septiformi Isaias prophetaverat dicens: Spiritus sapientiae et intellectus, Spiritus consilii et fortitudinis, Spbit illum Spiritu timoris Domini ; in hac
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s notitie ⁊ pietatis: ⁊ replebit illum
sp̃s timoris domini. Ibi duodecim cophi¬
sp̃u scõ: hic septem eccłie siue septem
candelabra aurea. Ibi duo pisces quod ẽ
luo testanienta siue unus liber omni¬
um ꝓpharun uel sci iohannis predicatio:
hic indifinitus numerus ponitur que
sunt dona gr̃arum. sicut ait apls. Alii
ali interp̃tatio smnonum. omria uero¬
hec operatur unus atq ide sp̃c. Ibi su
ꝑsenim recumbunt ⁊ hic suꝑ terrã:
utrumq una conu̾satio. una gr̃a.
una uͥtus. una deitas. Ibi suꝑ fenum
discumbunt hoc ẽ mortificata opera
carnis. quia omnis caro fenum ait
ꝓph̾a: hic super terram discumbunt:
idest opera terrena conculcaunt. Ibi
quinq milia refecti qui numerus
ꝑtinet ad iudeos: nam post ascensionẽ
domini loquente scõ petro quinq mi¬
lia sunt baptizati: hic quatuor milia hoc
est detota terra omnes gentes aqua¬
eẽ repletas inuitam et̾nam. Et ideo di¬
lectissimi qui ñ ꝑ legem sed ꝑfidem cre

Expanded text:
scientiae et pietatis; et replebit eum spiritus timoris Domini . Ibi duodecim cophicto: hic septem ecclesiae, sive septem candelabra aurea. Ibi duo pisces, qui sunt duo Testamenta, sive unus liber omnium Prophetarum, vel sancti Joannis praedicatio: hic indefinitus numerus ponitur, quae sunt dona gratiarum, sicut ait Apostolus, alihaec operatur unus atque idem Spiritus . Ibi super fenum recumbunt; et hic super terram. Utrimque una conversatio, una gratia, una virtus, una deitas. Ibi super fenum discumbunt, hoc est, mortificata opera carnis; quia, Omnis caro fenum, ait propheta : hic super terram discumbunt, id est, opera terrena conculcant. Ibi quinque mipertinet ad Judaeos; nam post ascensionem Domini, loquente Petro, quinque millia sunt baptizati; hic autem quatuor millia, hoc est de tota terra omnes gentes a quaratia esse repletas in vitam aeternam. Et ideo, dilectissimi, nos qui non per legem, sed per fidem cred
Abbreviated transcription (Latin):
bebant quod manducarent: quia gei¬
tes ñ legem habebant idest quinq librs
moysi. si ꝓpb̾as. ñ predicationem sci io¬
hannis: quia gentes ñ ꝑ legem sed ꝑfice
uenerunt ad saluatorem. Ideo triduo ꝑse¬
uerant. hoc ẽ in natiuitate. in passione.
in resurrectione domini: siue in patre

Expanded text:
berent quod manducarent, quia gentes legem non habebant, id est quinque libros Moysi et prophetas; non praedicationem S. Joannis, quia gentes non per legem, sed per fidem venerant ad Redemptorem; ideo triduo perseverant, hoc est in nativitate, in passione, in resurrectione Domini, sive in Patre
Abbreviated transcription (Latin):
antes. Et uirtutes quidem domini
manifestissime credimus ẽẽ fc̃as in
gr̃a donante requiramus. In suꝑi¬
de enim lectione de quinq panib
duob piscib qͥnq milia hominũ
re turbas ut euntes in castella emant
s escas: hic penitus tacent discipuli:
sd ip̃e dominꝰ ꝓ eis ẽ sollicitus. Uidea¬
mus quare tacent: quia nec dum mis¬
si fuerant predicare gentib: sed potiuᷤᷤ
ad oues ꝑtlitas domus isrł. Prior ergo
isla parabola ꝑtinet ad iudeos: ista uero
ad gentes. Ibi quinq panes fuerunt:
hoc est quinq libri moysi. Hic ergo sep¬
tem panes qui sunt septiforme̾sp̃e d̾i

Expanded text:
fantes . Et virtutes quidem Domini fantes . Et virtutes quidem Domini manifestissime credimus esse factas insius gratia donante requiramus. In superiori enim lectione de quinque panibus et duobus piscibus quinque millia hominum e turbas, et euntes in castella emant sibi escas . Hic penitus tacent discipuli; sed ipse Dominus pro eis sollicitus est. 672 Videamus quare tacent. Quia necdum missi fuerant praedicare gentibus, sed potius ad oves perditas domus Israel. Prior ergo illa parabola pertinet ad Judaeos; ista vero ad gentes. Ibi quinque panes fuerant, hoc est quinque libri Moysi; hic vero septem panes, qui sunt septiformis Spi
Abbreviated transcription (Latin):
nere ẽ in confessione: sicut ip̃e domuiꝰ
ait. Qui autem ꝑseuerauerit usq: in
finem:. hic saluus erit. Dicit ergo domuꝰ
ñ habent quod manclucent: quia legem
ñ habent. Et dimittere eos ieuinos noli
ne deficiant in uia: ut qͥ ꝑ fidem xp̃i er
dam autem ex his delonge uenerunt.
Longe enun erant gentes a deo errando
ꝑ ydola ⁊ modo omnis qͥ peccat longes
adeo. Dicunt discipuli eius. Unde ist
quis poterit saturare panib insoliti¬
dine: Adhuc aplos tenebat increduli
tas. donec misteria reuelarentur: nec
recordabantur quid fecerat de quinq
panib ⁊ duob piscib. Et int̾rogauie
eos sh̾e quot panes haberent. Qui duet¬
runt. Septem. Et precepit turbe us
discumberent suꝑ terram: et accipi¬
ens panes grãs egit ⁊ dedit disciplis
ut apponerent: ⁊ pisces similiter hent¬
dixit. ⁊ posuit ante illos. Et manll¬
qnerunt ⁊ saturati sunt:⁊ sustule¬
unt septem sportas plenas. Prant
ntem qui manducauerunt quasi
uatuor milia: extra mulieres ⁊ in¬

Expanded text:
nere in confessione, sicut ipse Dominus ait: Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Dicit ergo Dominus: Non habent quod manducent, quia legem non habent; et dimittere eos jejunos nolo, ne deficiant in via ; ut qui per fidem Christi idam autem ex his de longe venerunt. Longe enim erant gentes a Deo, errando per idola; et modo omnis qui peccat longe est a Deo. Dicunt discipuli ejus: Unde istos quis poterit saturare panibus in solitudine ? Adhuc aptas, donec mysteria revelarentur: nec recordabantur quod fecerat de quinque panibus et duobus piscibus. Et interrogavit eos Jesus quot panes haberent. Qui dixerunt, Septem. Et praecepit turbae, ut discumberent super terram. Et accipiens panes gratias egit, et dedit discipulis suis ut apponerent. Et pisces similiter benedixit, et posuit ante illos. Et manducaverunt, et saturati sunt, et sustulerunt septem sportas plenas. Erant autem qui manducaverunt quasquatuor millia, extra mulieres et in
Abbreviated transcription (Latin):
turba multa esset cum ih̾u
nec haberent quod mancducarent: con¬
uocatis discipulis ait. Misereor turbe
huic. Sed requiramus quod ait su¬
ꝑus: in illis dieb cum turba multa
eẽt. Suꝑius enim accesserunt iudei
ad saluatorem accusantes discipłos
eiꝰ. eoquod ñ lotis manib manduca-¬
rent: quod dominus redarguit. quia¬
ea que de corde mala ꝓceclunt: ea potiꝰ
hominem coinquinarent. Et relictiˢ
illis uenit in finibus gentium: u bi
mulier chananea que mater gentiliũ
ꝓ filia sua idest eccłia dominũ dep̃ca¬
tur. que tam diu postulauit donec ac¬
ceperit quod petebat. Post hec. iterim
curauit mutum ⁊ surdum. Ergo she
diebus cum multitudo ppłi concurrns
nec haberent quod manclucarent.
bas enim hic omnes gentes signitra¬
re credituras intelligimus: ꝓ quibus
ip̃e dominꝰ misccł̃ia mouetur. quod
haberent quod manducarent. Hicss

Expanded text:
turba esset cum Jesu, nec haberent quod manducarent, convocatis discipulis ait illis: Misereor turbae huic. Sed requiramus quod ait superius, In illis diebus cum turba multa esset. Superius enim accesserunt Judaei ad Salvatorem, accusantes discipulos ejus, eo quod non lotis manibus manducarent. Quos Dominus redarguit, quia quae de corde mala procedunt, ea potius hominem coinquinarent. Et relictis illis, venit in finibus Gentium, ubi mulier Chananaea, quae est mater gentilium, pro filia sua, id est, Ecclesia, Dominum deprecatur: quae tamdiu postulavit, donec acciperet quod petebat. Post haec iterum curavit mutum et surdum . Ergo in his diebus cum multitudo populi concurrisset, nec haberent quod manducarent: turbas enim hic omnes gentis significare creaturas intelligimus, pro quibus ipse Dominus misericordia commovetur, quod non haberent quo
Abbreviated transcription (Latin):
deputau̾nt: ⁊ eum qui auctor uite cla¬
ruerat inferni claustris retentum:
quasi samson in gara se deprehenlisse
letati sunt. Sanson uero media uocte
ñ solum exiit. sed etiam portas tulit:
quia uidelicet redemptor ñr ante lucẽ
resurgens ñ solum liber de inferno exi¬
it. s etiam ip̃a inferni claustra destru¬
xit. Portas tulit. ⁊ montis u̾ticem su¬
biit: quia resurgendo claustra infer¬
ni abstulit: ⁊ ascendendo celorum reg¬
na penetrauit. Hanc ergo resurrecti
tuit ex fc̃o: tota mente diligamus. ꝓ
eiꝰ amore moriamur. Ecce in resurrec¬
tione auctoris nr̃i in inistros eius
angłos conciues nr̃os agnouimus.
Ad horum ergo ciuium illam freq̃n¬
tem sollemnitatẽ festinemꝰ: his cũ
necdum uisione possumus. deside¬
rio ⁊ mente iungamur. Transmi¬

Expanded text:
deputaverunt, et eum qui auctor vitae cladeputaverunt, et eum qui auctor vitae claruerat, in inferni claustris retentum, quasi Samsonem in Gaza se deprehendisse laetati sunt. Samson vero modia nocte non solum exiit, sed etiam portas tulit, quia videlicet Redemptor noster ante lucem resurgens, non solum liber de inferno exiit, sed et ipsa etiam inferni claustra destruxit. Portas tulit, et montis verticem subiit, quia resurgendo claustra inferni abstulit, et ascendendo coelorum regna penetravit. Hanc ergo resurrectiotuit ex facto, tota mente diligamus, pro ejus amore moriamur. Ecce in resurrectione auctoris nostri ministros ejus angelos concives nostros agnovimus. Ad horum ergo civium illam frequentem solemnitatem festinemus. His, cum necdum visione possumus, desiderio et mente jungamur. Transmi
Abbreviated transcription (Latin):
rientem uiderent: eum se uicisse cre¬
diderunt: nomen illius se quasi ex¬
tinxisse gauisi sunt.S ecce de mor¬
te nom̃ eius ꝑ mundum creuit. ex
qua hoc infidelis turha extinxissese
credidit: ⁊ quem gaudobat occisum
dolet mortuum: quia hunc ad suã
glam cognoscit ꝑuenisse ꝑ penam.
Quod bene in libro iudicum saison
illius fc̃a significant: qui cum garã
ciuitatem phylistinoꝵ fuisset ing̾s¬
sus. phylistei ing̾ssum eius ꝓtinus
cognoscentes ciuitatem repente ob¬
sidionibus circumdederunt. custodes
deputauerunt: ⁊ samson fortissimũ se
iam comprehendis se gauisi sunt. Sed
quid samson fecerit agnouimꝰ. Media
nocte portas ciuitatis abstulit: ⁊ mon¬
tis u̾ticem ascendit. Quem fr̃s zm̃i
strum samson ille significat: Quid
gara ciuitas: nisi infernum designat:
Quid ꝑ phylisteos nisi iudeorum per¬
fidia demonstratur: qui cum mortu¬
um dominũ uiderent eius corpus in
sepulchro iam positum. custodes ilico

Expanded text:
rientem viderent, eum se vicisse crerientem viderent, eum se vicisse crediderunt, nomen illius se quasi exstinxisse gavisi sunt. Sed ecce de morte nomen ejus per mundum crevit, ex qua hoc infidelis turba exstinxisse se credidit; et quem gaudebat occisum, dolet mortuum, quia hunc ad suam gloriam cognoscit pervenisse per poenam. Quod bene in libro Judicum Samson illius facta significant , qui cum Gazam civitatem Philisthinorum fuisset ingressus, Philisthaei, ingressum ejus protinus cognoscentes, civitatem repente obsidionibus circumdederunt, custodes deputaverunt, et Samson fortissimum se jam comprehendisse gavisi sunt. Sed quid Samson fecit agnovimus. Media nocte portas civitatis abstulit, et montis verticem ascendit. Quem, fratres cstrum Samson ille significat? Quid Gaza civitas nisi infernum designat? Quid per Philisthaeos nisi Judaeorum perfidia demonstratur? Qui cum mortuum Dominum viderent, ejusque corpus in sepulcro jam positum, custodes illico
Abbreviated transcription (Latin):
ne sua exhibuit homo deus:ecce cũ
deo homines resurrexisse cognoscimꝰ:
dubitamus. Si igitur menbra nr̃i
redemptoris sumus: p̃sumamus ĩ
nobis quod gestum constat incapi¬
te. Si multum nos abicimus: spera¬
ma. quod de menbris eiꝰ suꝑioribuᷤ
audiuimus. Ecce uero ad memori¬
am redit: quod crucifixo dei filio
iudei insultantes dicebant. Si rex
isrł est. descendat de cruce. ⁊ credi¬
mus ei: Qui si tunc de cruce descen¬
deret: nimirum insultantib cedens:
uͥtutem nob̃ patientie ñ demonstra.¬
ret.S expectauit paululum:tole¬
rauit obprobria. irisiones sustinu¬
it. seruauit patientiam. distulit am¬
mirationem:⁊qui de cruce descende¬
re noluit. de sepulchro surrexit. Pl̾s
igitur fuit de sepulchro surgere:qͣm
de cruce descendere. Pl̾s fuit mortem
resurgendo destruere: quam uitam
descendendo seruare.S cum uidei
hunc ad insultationes suas de cruce
descend̾e minime cernerent. cũ mo¬

Expanded text:
ne sua exhibuit Deus homo, ecce cum ne sua exhibuit Deus homo, ecce cum Deo homines resurrexisse cognoscimus, dubitamus. Si ergo membra nostri Redemptoris sumus, praesumamus in nobis quod gestum constat in capite. Si multum nos abjicimus, sperama quod de membris ejus superioribus audivimus. 7. Ecce vero ad memoriam redit quod crucifixo Dei Filio Judaei insultantes dicebant: Si rex Israel est, descendat de cruce, et credimus ei . Qui si de cruce tunc descenderet, nimirum insultantibus cedens, virtutem nobis patientiae non demonstraret. Sed exspectavit paululum, toleravit opprobria, irrisiones sustinuit, servavit patientiam, distulit admirationem; et qui de cruce descendere noluit, 1529 de sepulcro surrexit. Plus igitur fuit de sepulcro surgere quam de cruce descendere. Plus fuit mortem resurgendo destruere quam vitam descendendo servare. Sed cum Judaei hunc ad insultationes suas de cruce descendere minime cernerent, cum mo
Abbreviated transcription (Latin):
ram nesciebamus. Una quippe mortaliᷤ
est: alia immortalis. Una corruptiõis:
alia incorruptionis. Una mortis: alia re-
do: ostendit alteram resurgendo.Si igi¬
tur nob̾ mortalem uitam scientib resur¬
rectionem ꝓmitteret carnis et tamen
hanc usibiliter ñ exhiberet. quis e
ius ꝓmissionib crederet: Factus ita¬
ꝙ homo apparuit in carne. mori dig¬
natus ẽ ex uoluntate. resurrexit ex po¬
testate: ⁊ ostendit exemplo. quod no-¬
bis ꝓmisit in premio. Sed fortasse ali¬
quis dicat. Iure ille surrexit: qͥ cum
deus ẽẽt teneri a morte ñ potuit. Ad
instruendam ergo ignorantiã nr̃am. ad
roborandam infirmitatem nr̃am sue
resurrectionis exemplum nobis suf-¬
ficere noluit.Solus illo in tempore
mortuus est:⁊tamen solus minime
surrexit. Nam scͥptum ẽ. Multa cor¬
pora scõrum qui dormierant surrexe¬
runt. Ablata ergo sunt omĩa argu¬
menta ꝑfidie. Ne quis enim dicat
sperare de se ñ debet homo. quod ĩ car¬

Expanded text:
ram nesciebamus. Una quippe mortalis ram nesciebamus. Una quippe mortalis est, alia immortalis: una corruptionis, alia incorruptionis; una mortis, alia resudo, et ostendit alteram resurgendo. Si igitur nobis mortalem vitam scientibus resurrectionem promitteret carnis, et tamen hanc visibiliter non exhijus promissionibus crederet? Factus itaque homo apparuit in carne, mori dignatus est ex voluntate, resurrexit ex potestate, et ostendit exemplo quod nobis promisit in praemio. Sed fortasse aliquis dicat: Jure ille surrexit qui, cum Deus esset, teneri a morte non potuit. Ad instruendam ergo ignorantiam nostram, ad roborandam infirmitatem nostram, suae resurrectionis exemplum nobis sufficere noluit. Solus in illo tempore mortuus est, et tamen solus minime resurrexit. Nam scriptum est: Multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt . Ablata ergo sunt omnia argumenta perfidiae. Ne quis enim dicat: Sperare de se non debet homo quod in car
Abbreviated transcription (Latin):
rus erat pastor eccłie in sua culpa disce¬
ret. qualiter aliis misereri debuisset.
Priis itaq eum ostendit sͥ. ⁊ tunc pre¬
posuit ceteris: ut ex sua infirmitate cog¬
nosceret. quam miscditer aliena infir-¬
ma toleraret. Bene autem de redempto¬
re nr̃o dicitur: precedet uos ingalileam.
ibi eum uidebitis sicut dixit uob̃. Gali¬
lea namq transmigratio fc̃a interpreta¬
tur.Iam quippe redemptor nr apassione
ad resurrectionem. a morte ad uitam. a
pena ad głam: a corruptione ad incorrup¬
tionem transmigrauerat. Et prius ptꝰ
resurrectionẽ in galilea a discipulis ui-¬
detur. quia resurrectionis eius głam
post leti uidebimus: si modo a uitiis ad
uirtutum celsitudinem transinigra¬
mus. Qui ergo insepulchro nuntia¬
tur: in transmigratione ostendit᷑: qͥa
glice expositione transcurrimus: sed li¬
bet ut de hac eadem sollemnitate aliqͥd
subtilius loquamur. Oue etenim ui¬
te erant: quarum unam nouimus: alte

Expanded text:
rus erat Pastor Ecclesiae in sua culpa discerus erat Pastor Ecclesiae in sua culpa disceret qualiter aliis misereri debuisset. Prius itaque eum ostendit sibi, et tunc praeposuit caeteris, ut ex sua infirmitate cognosceret quam misericorditer aliena infirma toleraret. 5. Bene autem de Redemptore nostro dicitur: Praecedet vos in Galilaeam, ibi eum videbitis, sicut dixit vobis. Galilaea namque transmigratio facta interpretatur. Jam quippe Redemptor noster a passione ad resurrectionem, a morte ad vitam, a poena ad gloriam, a corruptione ad incorruptionem 1528 transmigraverat. Et prius post resurrectionem in Galilaea a discipulis videtur, quia resurrectionis ejus gloriam post laeti videbimus, si modo a vitiis ad virtutum celsitudinem transmigramus. Qui ergo in sepulcro nuntiatur, in transmigratione ostenditur, quigelicae expositione transcurrimus, sed libet ut de hac eadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae etenim vitae erant, q
Abbreviated transcription (Latin):
saluator interp̃tatur. At uero multi tẽ
ih̾c dici poterant: ñ tamen substantialiter
s nuncupatine. Ideo ⁊ locus subiungit᷑:
ut de quo ih̾u dictum sit manifestetur.
Nart enum. Et causam ꝓtinus subdit
crucifixum. atq addidit. Resurrexit.
ñ est hic. Non est hic dicitur ꝑ p̃sentiam
carnis: qui tamen nusqͣm deerat ꝑ pre¬
sentiam maiestatis. S ite dicite discipu¬
lis eius ⁊ petro: quia p̃cedet uos in gali¬
leam. Querendum nob̾ est: cur nomina¬
tis discipulis petrus designetur ex no¬
mine. S si hunc angłs nominatim nõ
exprimeret: qui magistrum negauerat
uenire inter discipulos ñ auderet. Uoca¬
tur ergo ex nomine: ne desperet ex nega¬
tione. Qua in re considerandum nob̾ ẽ:
cur omp̃s d̾s eum quem cuncte eccł̃ie pre¬
ferendum disposuerat. ancille uocem ꝑ¬
timescere. ⁊ seip̃m negare ꝑmisit. Quod
nimirum magne actum ẽẽ pietatis dis¬
pensatione cognoscimus: ut is qui futo¬

Expanded text:
salvator interpretatur. At vero multi hoc salvator interpretatur. At vero multi hoc nomine dici poterant tunc, non tamen substantialiter, sed nuncupative. Ideoque locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit manifestetur: Nazarenum; et causam protinus subdit, crucifixum, atque addidit, resurrexit, non est hic. Non est hic dicitur per praesentiam carnis, qui tamen nusquam deerat per praesentiam majestatis. Sed ite et dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam. Quaerendum nobis est cur, nominatis discipulis, Petrus designatur ex nomine. Sed si hunc angelus nominatim non exprimeret, qui magistrum negaverat, venire inter discipulos non auderet. Vocatur ergo ex nomine, ne desperaret ex negatione. Qua in re considerandum nobis est cur omnipotens Deus eum quem cunctae Ecclesiae praeferre disposuerat ancillae vocem pertimescere et seipsum negare permisit. Quod nimirum magnae actum esse pietatis dispensatione cognoscimus, ut is qui futu
Abbreviated transcription (Latin):
lis est peccatorib ⁊ blandus iustis
recte testis resurretionis eius angłs
⁊ in fulgure uultus ⁊ in candore habrtꝰ
demonstrat᷑: ut de ip̃a sua specie ⁊ terre¬
ret reprobos. ⁊ mulceret pios. Unde re¬
cte quoꝙ ppłm ꝑ deserta gradientem
columna ignis in nocte. ⁊ columna nu¬
bis preibat in die. In igne etenim ter¬
ror est: in nube autem uisionis lene
blandimentum. Dies uero uita nusti:
⁊ nox accipitur uita peccatoris Un¬
de ⁊ conuersis peccatorib Paulus di¬
cit. fiu̾stis aliquando tenebre: nunc
autem lux indomino. In die ergo ꝑ
nubem columpna monstrata est et
in nocte ꝑ ignem: quia omp̃s deus
⁊ blandus iustis: ⁊ terribilis appare¬
bit iniustis. Istos in iudicio uenienꝰ
ꝑ lenitatis mansuetudinẽ demulcet:
illos uero ꝑ iusticie districtionẽ ter¬
ret. S iam quid angłs subiungat
audiamus. Iħ̃m queritis nazarenũ.
Ih̾c latino eloquio salutaris. idest

Expanded text:
lis peccatoribus, et blandus est justis, lis peccatoribus, et blandus est justis, recte testis resurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus, et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos, et mulceret pios. Unde recte quoque populum per deserta gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die . In igne enim terror est, in nube autem visionis lene blandimentum; dies vero vita justi, et nox accipitur vita peccatoris. Unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . In die ergo per nubem columna monstrata est, et in nocte per ignem, quia omnipotens Deus et blandus justis, et terribilis apparebit injustis. Istos in judicio veniens per lenitatis mansuetudinem demulcet, illos vero per justitiae districtionem terret.ios. Jesum quaeritis Nazarenum. Jesus Latino eloquio salutaris, id est
Abbreviated transcription (Latin):
sue: Sed ut fateamur uerius:⁊ sue
dicamus ⁊ nr̃e. Illa quippe redempto¬
ris nr̃i resurrectio ⁊ nr̃a festiuitas
fuit. quia nos ad immortalitatẽ re¬
duxit: ⁊ angelorum festiuitas exti-¬
tit: quia nos reuocando ad celestia e¬
orum numerum impleuit.xii¬
N sua ergo ac nr̃a festiuitate angłs
albis uestib apparuit: quia dum nos
ꝑ resurrectionem dominicã ad suꝑna
reducimur. celestis patrie dampna re¬
parantur. Sed quid uenientes feminã
affatur audiamus. Polite expauesce¬
re. Acsi aperte dicat. Paueant E qͥ ñ
amant aduentum suꝑnorum ciuium
ꝑtimescant: qui carnalib desideriis
pressi ad eorum se societatem ꝑtingere
posse desꝑant. Uos autem cur ꝑuime¬
scitis: que ur̃os conciues uidetisͦ Un¬
de ⁊ matheus anglm apparuisse descͥ¬
bens ait. Erat aspectus eius sicut
fulgur: ⁊uestimenta eius sicut nix.
Infulgure etenim terror timoris est:
in niue autem blandimentũ candoriᷤ.
Quia uero omĩpotens deus ⁊ terribi¬

Expanded text:
mur verius, et suae dicamus et nostrae. Illa quippe Redemptoris nostri resurrectio, et nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit, et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia, eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia dum nos r resurrectionem Dominicam ad superna reducimur, coelestis patriae damna reparantur. 3. Sed quid advenientes feminas affatur audiamus: 1527 Nolite expavescere. Ac si apamant adventum supernorum civium. Pertimescant qui carnalibus desideriis pressi, ad eorum se societatem pertingere posse desperant. Vos autem cur pertimescitis, quae vestros concives videtis? Unde et Matthaeus angelum apparuisse describens, ait: Erat aspectus ejus sicut fulgur, et vestimenta ejus sicut nix . In fulgure etenim terror timoris est, in nive autem blandimentum candoris. Quia vero omnipotens Deus et terribi
Abbreviated transcription (Latin):
tabo solium meũ sedebo in monten
stamenti in laterib aquilonis
dam suꝑ altitudinem nubium si¬
milis ero altissimo: dum in fine
mundi in sua uͥtute relinquetir
extremo supplicio ꝑimendus cum
michaele archangelo preliaturꝰ ꝑh
betur: sicut ꝑ iohannem dicitur. f¬
tum est prelium cum michaele artli¬
gelo: ut qui se ad d̾i similitudinen
suꝑbus extulerat. ꝑ michaelem ꝑe¬
tus discat: quia ad d̾i similitudin
riam quoq gabriel mutitur: qͥ d̾i
fortitudo nominatur. Illum quippe
nuntiare ueniebat. qui ad debellan¬
das aerias potestates humilis appa¬
rere dignatus ẽ: de quo ꝑ psalmislti¬

Expanded text:
lium meum, sedebo in monte testamenti, in lateribus aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, similis ero altissimo», dum in fine mundi in sua virtute relinquetur extremo supplitio perimendus, cum Michaele archangelo preliaturus esse perhibetur, sicut per Iohan<n>em dicitur: «Factum est prelium in celo cum Michaele archangelo»: ut qui se ad Dei similitudinem superbum extulerat, a Michaele peremptus discat, quia ad Dei similitudinem riam quoque Gabriel mittitur, qui Dei fortitudo nominatur: illum quippe nuntiare veniebat, qui ad debellandas aerias potestates humilis ap<p>arere dignatus est; de quo per psalmist
Abbreviated transcription (Latin):
decore: in delitiis ꝑadysi dei fiusti.
Qui notanclum quod ñ ad similitu¬
dinem dei fẽs sed signaculum simili¬
tudinis dicitur: ut quo in eo subti¬
lior ẽ natura: eo in illo imago dei si¬
milius insinuet᷑ expressa. Quo ĩ
loco mox sublitur. Omnis la pis
preciosꝰ oꝑimentũ tuum: sardyuᷤ
toparius. ⁊ iaspis. crysolitus. onyx.
⁊ berillus. saphyrus. carbunculus.
⁊ smaragdus. E ece nouem dpxit
nomina lapidum: quia ꝓfecto nouẽ
sunt ordines angłorum. Quib ni¬
mirum ordinib ille primus angłs¬
ideo ornatus ⁊ oꝑtus extitit: quia
dum cunctis agminibus angelorum
prelatus ẽ: ex eorum comꝑatione.
clarior fuit. Sed cur istos ꝑsistenti¬
um angelorum choros enumerando
ꝑstrinximus:siñ eorum quoq mi¬
nisteria subtiliter exprimamus: Gre¬
ca etenim lingua angeli nuntii: ar
changeli uero summi nuntii uocan¬

Expanded text:
decore, in deliciis paradisi Dei fuisti . decore, in deliciis paradisi Dei fuisti . Ubi notandum quod non ad similitudinem Dei factus, sed signaculum similitudinis dicitur, ut quo in eo subtilior est natura, eo in illo imago Dei subtilius insinuetur expressa. Quo in loco mox subditur: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum: sardius, topazius, et jaspis, chrysolitus, onyx, et beryllus, sapphirus, carbunculus, et smaragdus . Ecce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordinibus ille primus angideo ornatus et opertus extitit, quia, dum cunctis agminibus angelorum prelatus est, ex eorum conparatione clarior fuit. Sed cur istos persistentium angelorum choros enumerando perstrinximus, si non eorum quoque ministeria subtiliter exprimamus? Greca etenim lichangeli uero 'summi nuntii', uocan
Abbreviated transcription (Latin):
rubim uero atq seraphim: sepe ut
notum ẽ libri ꝓphetarum locunt᷑.
Quatuor quoq ordinum nomina:
paulus apłs ad ephesios enumerat
dicens. Supra omnem principatũ
⁊ potestatem ⁊ uͥtutem ⁊ dominati¬
onem. Qui rursꝰ ad colosenses scri¬
bens ait. Siue tbroni: siue domina¬
tiones: siue principatus: siue pote¬
states. Dominationes uero principa¬
tus ac potestates: iam ad ephesios loq̃nᷤ
descͥpserat. Sed ea quoꝙ colosensibꝰ
dicturꝰ. premisit thronos: de quibu
necdum quicquam fuerat ephesuis
locutus. Dum ergo illis quatuor q̃
ad ephesios dixit. id est principatib.
potestatibus. uͥtutibus. atq domina¬
tionib coniunguntur throni: qͥnq
sunt ordines qui specialiter expͥmũ¬
tur. Quib dum angłi ⁊ archangłi.
cherubin atq serapbim adiuncta
sunt: ꝓculdubio nouem eẽ angłoꝵ
gelo qui primus ẽ conditus. ꝑ ꝓphe¬
tam clicitur. Tu signaculum simi¬
litudinis. plenus sapientia ⁊ ꝑfectꝰ

Expanded text:
rubim vero atque seraphim saepe, ut rubim vero atque seraphim saepe, ut notum est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor quoque ordinum nomina 1604 Paulus apostolus ad Ephesios enumerat, dicens: Supra omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et dominationem . Qui rursus ad Colossenses scribens, ait: Sive throni, sive potestates, sive principatus, sive dominationes . Dominationes vero et principatus ac potestates jam ad Ephesios loquens descripserat; sed ea quoque Colossensibus dicturus, praemisit thronos, de quibus necdum quidquam fuerat Ephesiis locutus. Dum ergo illis quatuor quae ad Ephesios dixit, id est principatibus, potestatibus, virtutibus atque dominationibus, conjunguntur throni, quinque sunt ordines qui specialiter exprimuntur. Quibus dum angeli et archangeli, cherubim atque seraphim, adjuncta sunt, procul dubio gelo qui primus conditus per Ezechielem dicitur: Tu signaculum similitudinis Dei, plenus sapientia et perfectus
Abbreviated transcription (Latin):
plideram. Que amice uel uicine. ni¬
sille potestates celestes sunt. iam
suꝑiꝰ dicte: que tanto suꝑne sapiẽ¬
te uixta sunt: quanto ⁊ ꝑ gr̃am con¬
tinue uisionis adꝓpinquant. Sed ĩ¬
ter hec nequaqͣm relinquere negle¬
genter debemus. cur ista mulier ꝑ
quam d̾i sapientia figuratur. decẽ
dragmas habuisse ꝑhibetur: ex qͣb
unam ꝑdidit. quam cum quereret
inuenit
⁊ hominũ naturam ad cog¬
noscendum se dominus ꝯ¬
didit: quam clum consistere ad et̾¬
nitatem uoluit: eam ꝓculdubio ad
suã similitudinẽ creauit. Decem
uero dragmas habuit mulier:qr
nouem sunt ordines angłorum. Sed
ut compleretur electorum numerꝰ:
homo decimus ẽ creatus. Qui condi-¬
tori suo nec post culpam periit:qr
bunc eterna sapientia ꝑ carnem mi
destante sacro eloquio scimus.ange¬
los: archanglo̾s: uͥtutes: potestates:
pͥncipatus: dominationes: thronos:
eherubii: atꝙ seraphim. Esse nãꝙ
anglos ⁊ archanglos: pene omnes
sacri eloquii pagine testantur. Che¬

Expanded text:
e amicae vel vicinae nisi illae potestates coelestes sunt, jam superius dictae? Quae tanto supernae sapientiae juxta sunt, quanto ei per gratiam continuae visionis appropinquant. Sed inter haec nequaquam relinquere negligenter debemus cur ista mulier, per quam Dei sapientia figuratur, decem drachmas habuisse perhibetur, ex quibus unam perdidit, quam cum quaereret invenit. t hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum. Sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna sapientia per carnem mirtestante sacro eloquio, scimus angelos, archangelos, virtutes, potestates, principatus, dominationes, thronos, cherubim, atque seraphim. Esse namque angelos et archangelos pene omnes sacri eloquii paginae testantur. Che
Abbreviated transcription (Latin):
miter accinguntur. Licere sͥ nolũt
omne quodlibet: bona sͥ amputãt
et iam concessa. Contempnunt uisi¬
bilia. inuisibilib accendunt᷑. lamen¬
tis gaudent. in cunctis semetipõs
humiliant: ⁊ sicut ñnulli peccata
plorant. Quid itaq istos ⁊ iustrci.¬

Expanded text:
miter accinguntur, licere sibi nolunt miter accinguntur, licere sibi nolunt omne quodlibet, bona sibi amputant etiam concessa, contemnunt visibilia, invisibilibus accenduntur, 1603 lamentis gaudent, in cunctis semetipsos humiliant; et sicut nonnulli peccata plorant. Quid itaque istos di
Abbreviated transcription (Latin):
fugiunt. acceptis contumeliis letã¬
tur: flagrant desiderio. ad celestem
patriam anhelant:⁊quia se errasse.
a deo considerant: dampna preceden¬
tia lucris sequentib repensant. Ma¬
ius ergo de peccatore conu̾so quam
destante iusto gaudium fit in celo:
quia ⁊ dux in prelio plus eum mi¬
litem diligit. qui post fugam reu̾¬
sus hostem fortiter premit: quam il¬
lum qui numqͣm terga prebuit: ⁊
numquam aliquid fortiter fecit.
Sic agricola illam amplius t̾ram
amat que post spinas uberes fru¬
ges ꝓfert. quam eam que num qͣm
spinas habuit: ⁊ numqͣm fertilem
messem producit. S inter hec scien¬
dum ẽ: quia sunt pleriꝙ iusti ĩ quo¬
rum uita tantum est gaudium: ut eiꝰ
quelibet peccatorum penitentia spo¬
ni nullatenus possit. Nam multi et
nullorum sͥ malorum sunt conscii.
⁊tamen in tanti ardoris afflictione
se exerunt:ac si peccatis omnibz an¬
gustentur. Cuncta etiam licita res¬
puunt: ad despectum mundi subli¬

Expanded text:
fugiunt, acceptis contumeliis laetanfugiunt, acceptis contumeliis laetantur, flagrant desiderio, ad coelestem patriam anhelant; et quia se errasse a Deo considerant, damna praecedentia lucris sequentibus recompensant. Majus ergo de peccatore converso quam de stante justo gaudium fit in coelo, quia et dux in praelio plus eum militem diligit, qui, post fugam reversus, hostem fortiter premit, quam illum qui nunquam terga praebuit, et nunquam aliquid fortiter gessit. Sic agricola illam amplius terram amat quae post spinas uberes fruges profert, quam eam quae nunquam spinas habuit et nunquam fertilem messem producit. 5. Sed inter haec sciendum est quia sunt plerique justi, in quorum vita tantum est gaudium, ut eis quaelibet peccatorum poenitentia praeponi nullatenus possit. Nam multi et nullorum sibi malorum sunt conscii, et tamen in tanti ardoris afflictione se exerunt, ac si peccatis omnibus coangustentur. Cuncta etiam licita respuunt, ad despectum mundi subli
Abbreviated transcription (Latin):
tiam agente. quam suꝑ nonaginta.
nouem iustis qui ñ ĩndigent peniten¬
tia. Considerandum nobis ẽ fr̃s mei
cur dominus plus de conuersis peccõri¬
b quam de stantib iustis in celo gau¬
dium ẽẽ fateatur: nisi hoc quod ipsi
ꝑ condianum uisionis exꝑimentũ
nouimus quia plerumꝙ hi qui nllis
se oppressos peccatorum molibus sci¬
unt stant quidem in uia iustitie. nul¬
la illicita ꝑpetrant. sed tamen ad celestẽ
patriam anxie ñ anhelant: tantoq sĩ
rebus licitis usum prebent: quanto se
ꝑpetrasse illicita nulla meminerunt:
et plerumꝙ pigri remanent ad exer¬
cenda bona precipua: quia ualde sͥ secu¬
ri sunt quod nulla cõmiserint mala
grauiora: at contra ñ numqͣm hi qͥ
se aliqua illicita egisse meminerũt.
ex ip̃o suo dolore compuncti inarde¬
scunt ad amorem dei: seseq in mag¬
nis uirtutibus exercent: cuncta et¬
difficilia scĩ certaminis appetunt.
omnia mundi derelinquunt. honoreᷤ

Expanded text:
am agente, quam super nonaginta am agente, quam super nonaginta novem justis qui non indigent poenitentia. Considerandum nobis est, fratres mei, cur Dominus plus de conversis peccatoribus quam de stantibus justis in coelo gaudium esse fateatur, nisi hoc quod ipsi per quotidianum visionis experimentum novimus, quia plerumque hi qui nullis se oppressos peccatorum molibus sciunt, stant quidem in via justitiae, nulla illicita perpetrant, sed tamen ad coelestem patriam anxie non anhelant, tantoque sibi in rebus licitis usum praebent, quanto se perpetrasse nulla illicita meminerunt. Et plerumque pigri remanent ad exercenda bona praecipua, quia valde sibi securi sunt quod nulla commiserint mala graviora. At contra nonnunquam hi qui se aliqua illicita egisse meminerunt, ex ipso suo dolore compuncti, inardescunt in amorem Dei, seseque in magnis virtutibus exercent, cuncta difficilia sancti certaminis appetunt, omnia mundi derelinquunt, honores
Abbreviated transcription (Latin):
et in excelsis: quia nimirum oues q̃
ilpietant in sublimibus stabant. Et
cum inũeni̾t ouem. imponit in hu¬
meros suos gaudens. Ouem in hume¬
ros suos imposuit: quia humanam
naturam suscipiens. peccata nr̃a ip̃e
portauit. Et ueniens domũ: conuocat
amicos ⁊ uicinos dicens eis. Congra¬
tulamini mͥ: quia inueni ouem que
ꝑierat. Inuenta oue ad domum redit:
quia pastor nr̃ reparato homine ad reg¬
num celeste rediit. Ibi amicos ⁊ uicinos
inuenit. illos uidelicet angłorum choroᷤᷤ
qui amici eius sunt: quia uoluntatẽ
eius continue in sua stabilitate custo¬
diunt. Uicini quoq eius sunt: quia
claritate uisionis illius. sua assidui¬
tate ꝑfruunt᷑. Et notandum quod ñ
dicit congratulam ini inuente oui s
mͥ: quia indelicet eius est gaudium
uita nr̃a. Et cum nos ad celum reduci¬
mur: sollempnitatẽ letitie illius im¬
plemus. Dico uob̾. quod ita gaudiũ
erit in celo suꝑ uno peccatore peniten

Expanded text:
cet in excelsis , quia nimirum oves quae cet in excelsis , quia nimirum oves quae non perierant in sublimibus stabant. Et cum invenerit ovem, imponit in humeros suos gaudens. Ovem in humeris suis imposuit, quia humanam naturam suscipiens peccata nostra ipse portavit. Et veniens domum, convocat amicos et vicinos, dicens illis: Congratulamini mihi, quia inveni ovem meam quae perierat. Inventa ove ad domum redit, quia Pastor noster, reparato homine, ad regnum coeleste rediit. Ibi amicos et vicinos invenit, illos videlicet angelorum choros qui amici ejus sunt, quia voluntatem ejus continue in sua stabilitate custodiunt. Vicini quoque ejus sunt, quia claritate visionis illius sua assiduitate perfruuntur. Et notandum quod non dicit Congratulamini inventae ovi, sed Mihi, quia videlicet ejus gaudium est vita nostra, et cum nos ad coelum reducimur, solemnitatem laetitiae ejus implemus 4. Dico vobis quod ita gaudium erit in coelo super uno peccatore
Abbreviated transcription (Latin):
tione pietatis similitudinẽ ueritas de¬
dit: quam ⁊ in se homo ip̃e recognosce¬
ret: ⁊ tamen hec specialiter ad ip̃m auc¬
torem hominum ꝑtinẽret. Quia enim
entenarius ꝑfectus ẽ numerus ipse
centum oues habuit. cum angłorum
substantiam ⁊ hominũ creauit: sed u¬
na ouis tunc periit: quando homo pa¬
seua uite dereliquit. Dimisit autem
nonaginta nouem oues in deserto:qr
illos summos angłorum choros reli¬
quit in celo. Cur autem celum deser¬
tum uocatur: nisi quod desertum dici¬
tur derelictum: tunc autem celum ho¬
mo deseruit. cum peccauit. In deserto
autem nonaginta nouem oues remã¬
serant. quando in terra dominus unã
querebat: quia rationalis creature.
numerus angłorum uidelicet ⁊ homi¬
num qui ad uidendum deum conditꝰ
fuerat: pereunte homine erat ĩminutꝰ
Et ut ꝑfecta summa ouium integraret᷑
incelo: homo ꝑditus querebatur int̾ra.
Nam quod hic euangłista dicit in deser¬
D alius dicit in montibus. ut signĩfi¬

Expanded text:
militudinem Veritas dedit, quam et in seipso homo recognosceret, et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret. Quia enim centenarius perfectus est numerus, ipse centum oves habuit cum angelorum substanttam et hominum creavit. Sed una ovis tunc periit quando peccando homo pascua vitae dereliquit. Dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos angelorum choros reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum? Tunc autem coelum homo deseruit cum peccavit. In deserto autem nonaginta novem oves remanserant, quando in terra Dominus unam quaerebat, quia rationalis creaturae numerus, angelorum videlicet et hominum, quae ad videndum Deum 1602 condita fuerat, pereunte homine erat imminutus, et ut perfecta summa ovium integraretur in coelo, homo perditus quaerebatur in terra. Nam quod hic evangelista dicit in deserto, alius dicit in montibus, ut signifi