comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Abhac uanitate uolens dñs auertere oculos suoꝵ.
attendite inquit ne iustitiã ur̃am faciatis corã
hominib ut uideamini abeis Alioquin:
mercedem nonhabebitis a pud patrem ur̃m
qui incaelis est Deinde cumip̃sius iustiti ae
quasdam partes exequeretur. p̃cipiens de
elemosinis. de orationib: de ieiuni is: ubiq
id ammonuit ne aliquid eorum ꝓpt̃ głam
hominũ fiat. Et ubiq dicit eos qui prõpt̾ea
faciunt ꝑcepisse mercedẽ suam: idẽ. non
aet̾nam quaescĩs reposita ẽ. apud patrẽ: sed
temporalẽ quã quaer̃ qui contẽplantur insuis
oꝑib uanitatem: Nonquia ipsa laus humana
culpanda est. Nam quid tam optandum est
hominibus quam ut eis placeant quae debeant
imitari. sed ꝓpt̃ ipsam laudem bene operari.
hoc ẽ. uanitatem in suis oꝑib intueri. Quan¬
doquidem & ipsa abhominib laus homini
iusto quantacũq ꝓuenerit: non ibi esse debet

Expanded text:
Ab hac vanitate volens Dominus avertere oculos suorum: Ab hac vanitate volens Dominus avertere oculos suorum: «Attendite,» inquit, «ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis; alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum, qui in coelis est.» Deinde cum ipsius justitiae quasdam partes exsequeretur, praecipiens de eleemosynis, de oratione, de jejunio, ubique id admonuit, ne aliquid eorum propter gloriam hominum fiat, et ubique dicit eos qui propterea faciunt, percepisse mercedem suam , id est non aeternam quae sanctis reposita est apud Patrem, sed temporalem quam quaerunt qui contemplantur in suis operibus vanitatem: non quia ipsa laus humana culpanda est nam quid tam optandum est hominibus, quam ut eis placeant quae debeant imitari?, sed propter ipsam laudem bene operari, hoc est vanitatem in suis operibus intueri. Quandoquidem et ipsa ab hominibus laus homini justo quantacumque provenerit, non ibi esse debet
Abbreviated transcription (Latin):
rit nequam : totum corpus tuũ tenebrosũ erit
Siergo lumen quod inte ẽ tenebrae sunt. ipsae
tenebrae quantae erunt: ꝓinde magni in ter¬
est cum aliquid boni facimus: cuiꝰ reĩ contempla¬
tionem faciamus. Officium quippe nr̃m: non
officio sed fine pensandũ. ẽ: Ut scilicet non tan¬
tum sibonum . ẽ. quod facimus. sed precipue
sibonum est ꝓpterquod facimus: cogitemus
hos oculos quib contẽplamur quare faciamꝰ
quod facimus. auerti poscit ne uideant uani¬
tatem: id est ne hanc attendat ꝓpt̃ quã faciat
cumboni aliquid facit Inqua uanitate : preci¬
puum locum obtin& amor laudis humanae
pt̃ quam magna multa fecerunt: qui mͣ gni
in hoc scło nõminati sunt: Multũq laudãti
inciuitatib gentium. quȩrentes non apuddm̃.
sed apud homines głam: & ꝓpt̾ hanc uelut pru¬
denter fortiter. temperant̃. iusteq uiuentes. ad
quam ꝑuenientes. ꝑceper̃ mercedem suã uanam

Expanded text:
rit nequam, totum corpus tuum tenebrosum erit. rit nequam, totum corpus tuum tenebrosum erit. Si ergo lumen quod in te est tenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae erunt?» Proinde magni interest, cum aliquid boni facimus, cujus rei contemplatione faciamus. Officium quippe nostrum, non officio, sed fine pensandum est; ut scilicet non tantum si bonum est quod facimus, sed praecipue si bonum est propter quod facimus, cogitemus. Hos oculos quibus contemplamur quare faciamus quod facimus, averti poscit ne videant vanitatem; id est, ne hanc attendat, propter quam faciat, cum boni aliquid facit. In qua vanitate praecipuum locum obtinet amor laudis humanae, propter quam multa magna fecerunt qui magni in hoc saeculo nominati sunt, multumque laudati in civitatibus gentium, quaerentes non apud Deum, sed apud homines gloriam, et propter hanc velut prudenter, fortiter, temperanter, justeque viventes; ad quam pervenientes perceperunt mercedem suam, vani vanam.
Abbreviated transcription (Latin):
est spes Quod enim uidet quis. quid sperat.:
Si autẽ quod non uidemus sꝑamꝰ: ꝑpacientiam
expectamus Quãndiu itaq hic scđm carnem
sumus. cuius adoptionẽ & redemptionẽ ꝑpacien¬
tiam spei adhuc expectamus : tandiu scđm
id ꝑ quod subsole sumus. uanitati subiecti sumꝰ.
Quandiu igitur ita sumus. unde possumus non
uidere uãnitatem. cuietiã subiecti sumꝰ inspe:
Quidẽ gͦ quod iste dicit. auerte oculos meos ne
uideant uanitatẽ: An hoc petit. ut nonquidẽ
in hac uita quod inspe gerimus impleatur. sed
ut in ea sorte sit quae in illo quandoq possit
impleri. cum liberabitur a seruitute corrup¬
tionis & spu & anima & corpore inlibertatẽ
głae filiorum dĩ. ubi iam nonuideat uanitatẽ
possunt quidem uerba ista sic intelligi: non p̃t̃
regulam fidei. Sed est hic alius sensus : quem
mĩhi fateor plus placere. Dñs in euangłiodicit:
Si fuerit oculus tuus simplex: totum cõrpus
tuum lucidum erit: Si autẽ oculus tuus fue¬

Expanded text:
quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus.» Quamdiu itaque hic secundum carnem sumus, cujus adoptionem et redemptionem per patientiam spei adhuc exspectamus; tamdiu secundum id per quod sub sole sumus, vanitati subjecti sumus. Quamdiu igitur ita sumus, unde possumus non videre vanitatem, cui etiam subjecti sumus in spe? Quid est ergo quod iste dicit, «Averte oculos meos, ne videant vanitatem?» An hoc petit, ut non quidem in hac vita quod in spe gerimus impleatur, sed ut in ea sorte sit, quae in illo quandoque possit impleri, cum «liberabitur a servitute corruptionis,» et spiritu et anima et corpore, «in libertatem gloriae filiorum Dei» , ubi jam non videat vanitatem? 2. Possunt quidem verba ista sic intelligi, non praeter regulam fidei; sed est hic alius sensus quem mihi fateor plus placere. Dominus in Evangelio dicit: «Si fuerit oculus tuus simplex, totum corpus tuum lucidum erit. Si autem oculus tuus fue
Abbreviated transcription (Latin):
tura quippe ista sp̃italis. animalis corporalisq
omis in homine est: Immo homo est sponte
peccauit. & inimica facta. ẽ ueritati: Sed ut meri¬
to puniretur: non sponte subiecta est uanitati
Deniq post pauca. nonsolum autem inquit: sed
& nos ipsi primitias sp̃s habentes. Id ẽ. qui non¬
dum quidem ex toto quod sumus. sed exea par¬
te qua pecorib meliores sumus: dõ non uani¬
tati sub diti sumus. hocẽ ꝑpͥmitias sp̃s. & ipsi¬

Expanded text:
tura quippe ista spiritualis, animalis, corporalisque tura quippe ista spiritualis, animalis, corporalisque omnis in homine est; imo homo est. Sponte peccavit, et inimica facta est veritati: sed ut merito puniretur, non sponte subjecta est vanitati. Denique post pauca, «Non solum autem,» inquit, «sed et nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, qui nondum quidem ex toto quod sumus, sed ex ea parte qua pecoribus meliores sumus, Deo, non vanitati subditi sumus, hoc est, per primitias spir
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur. eẽ. in homine & omiã uanitas. quȩ
abundantia hominis in omĩ labore suo. quo
ipse laborat subsole. Aniste fortassis hocorat
ut nonsit euis uita subsole. ubi omĩa uanitas.
sed inillo sit in quo se uiuificari petita Ille quip¬
pe ascendit non supersolem tantum. sed super
om̃s caelos: ut adimpler& omĩa Et in illo ma-¬
gis quam subsole uitunt: qui non in aniter
audiunt quod dixit apostolus. Quae sursũ
sunt quaerite ubi xp̃c est indextera dĩ sedens.
quaesursum sunt sapite nonquae suꝑ terram:
Mortui enim estis. & uita ur̃a abscondita. ẽ. cum
ueritas : non est uita urã subsole. ubi uanitas
Sed hoc tammagnum bonũ magis habemꝰ inspe:
non tenemꝰ inre. It scđm spem̃nr̃am : beatus
apłs ista locutus est. Quia & illud cumdixiss&.
uanitati creatura subiecta. ẽ : adiecit atq ait:
nonsponte: sed ꝓpt̃ eum qͥ subiecit inspe. Ergo
inspe qua speramꝰ nos adhesuros contẽplandȩ
ueritati. subiecti sumus interim uanitati crea¬

Expanded text:
lligitur esse in homine; et, «Omnia vanitas: quae abundantia hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole» ? An iste fortassis hoc orat, ut non sit ejus vita sub sole, ubi omnia vanitas; sed in illo sit, in quo se vivificari petit? Ille quippe «ascendit» non super solem tantum, sed «super omnes coelos, ut adimpleret omnia» . Et in illo magis quam sub sole vivunt qui non inaniter audiunt quod dixit Apostolus: «Quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram. Moveritas, non est vita nostra sub sole ubi vanitas. Sed hoc tam magnum bonum magis habemus in spe, non tenemus in re: et secundum spem nostram beatus Apostolus ista locutus est; quia et illud cum dixisset, «Vanitati creatura subjecta est,» adjecit atque ait, «Non sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» Ergo in spe, qua speramus nos adhaesuros contemplandae veritati, subjecti sumus interim vanitati. Crea
Abbreviated transcription (Latin):
OCULOS MEOS NE UIDEANT UANI¬
TATEM IN UIATUA UIUIFICAME
Huiꝰ autem mundi cupiditas. uanitas. Sed xp̃c
qui ex hoc mundo liberat. ueritas Ipsa ẽ. et
uia: inqua seuult iste uiuificari: quia ipse ẽ.
& uita Ipse quippe ait Ego sum uia. ueritas
& uita Sed quid ẽ auertẽ oculos meos neui¬
deant uanitatẽ : Numquid quandui sumus
in hoc mundo. possumꝰ non uidere uanitatẽ :

Expanded text:
meos, ne videant vanitatem; in via tua vivifica me.» Hujus autem mundi cupiditas, vanitas: sed Christus, qui ex hoc mundo liberat, veritas. Ipse est et via in qua se vult iste vivificari, quia ipse est et vita; ipse quippe ait: «Ego sum via, veritas et vita» . Sed quid est, «Averte oculos meos, ne videant vanitatem?» Numquid quamdiu sumus in hoc mundo, possumus non vid
Abbreviated transcription (Latin):
cogitas. dãna tua non cogitas. de arca gau¬
des: decorde non plangis.  Abundas nescio
quid in arca tua : sed uide quid diminutũ
sit in cordetuo. Cum aperueris arcã inuẽ¬
nies solidos qui nonerant bene: quia gaudes
ẽẽ. ibi qđ ibi nonerat. Attende arcam cordis:
erat ibi fides. &̃ non est. Si hãc gaudes. quare
hac non plangis: Plus ꝑdidisti: quã ad quisisti
Uis uidere quid ꝑdideris: nec naufragio tibi
posset auferri Nam aliquando ꝑdunt omĩa¬
homines inmari: & nudi exeunt. Multi nau¬
fragauer̃ cumpaulo Amatores huiꝰ scłi passi
sunt naufragiũ: & nudi om̃s exierunt illi:
ł tquod foris habebant amiser̃. & domũ cordis
sui in anem inuener̃. Paulus autẽ incorde
ferebat patrimonium fidei suae. nullis fluc¬
tib nullis tẽpestatib potuit auferri Nudus
exut: & diues exut. Tales diuicias quȩrere
debemus Sed non eas uideo: dicis mihi Stul¬
ta anima. non eas uides: oculus carnis tuae:

Expanded text:
cogitas, damna tua non cogitas? De arca gaucogitas, damna tua non cogitas? De arca gaudes, de corde non plangis? Abundat nescio quid in arca tua; sed vide quid imminutum sit in corde tuo. Cum aperueris arcam, invenies solidos qui non erant: bene, quia gaudes esse ibi quod ibi non erat. Attende arcam cordis; erat ibi fides, et non est. Si hac gaudes, quare hac non plangis? Plus perdidisti quam acquisisti. Vis videre quid perdideris? Nec naufragio tibi posset auferri. Nam aliquando perdunt omnia in mari, nudi exeunt. Multi naufragaverunt cum Paulo : amatores hujus saeculi passi sunt naufragium, et nudi omnes exierunt; illi et quod foris habebant amiserunt, et domum cordis sui invenerunt inanem: Paulus autem in corde ferebat patrimonium fidei suae; nullis fluctibus, nullis tempestatibus potuit auferri; nudus exiit, et dives exiit. Tales divitias quaerere debemus. Sed non eas video, dicis mihi. Stulta anima, non eas vides oculis carnis tuae
Abbreviated transcription (Latin):
us: da mihi: Sedda mihi: dedit illi: Profecꝰ¬
tus in regionem longinquam: uiuens pro¬
dige cum meretricib. ꝑdidit totam substan¬
tiam ł gens remansit. portos pauit. In eges¬
tate sua. patris diuitias recordatur. Nisi¬
enĩ eum ȩgestas pulsas s&. illã satietatem
non desideraret: Considerent ergo hõmines
peccata sua. uideant si habent sub stantiam
ipsa peccata : ꝓpt̃ quod irritauit dñm pecca¬
tor. Si non uides peccatum tuũ antequam
facias : uel iã fecisti considera. Dulcedo huiꝰ
scłi. ad tẽpus fauces indulcat. in magnã ama¬
ritudinem postea conuertetur. Eccepeccasti:
& lucrum fecisti: Quid ẽ qđ fecisti lucrum:
Ut lucrũ faceres: offendisti dm̃. Vt augerespe¬
cuniã: fides diminuta.ẽ & aurum crescit
Quid ꝑdidisti. & quid ad quisisti: quod ad¬
quisisti: aurum uocatur. Quod ꝑ didisti fides
uocatur. Cõmpara auro fidem: si uenalis. ẽet.
innundinis. fides haber& p̃tium: ucra tua

Expanded text:
us. «Da mihi;» sed «da mihi.» Dedit illi. Profecus. «Da mihi;» sed «da mihi.» Dedit illi. Profectus in regionem longinquam vivens prodige cum meretricibus, perdidit totam substantiam: egens remansit, porcos pavit; in egestate sua patris divitias recordatur . Nisi eum egestas pulsasset, illam satietatem non desideraret. Considerent ergo omnes peccata sua, videant si habent substantiam ipsa peccata. Propter quid irritavit Deum peccator ? Si non vides peccatum tuum antequam facias, vel jam cum fecisti considera. Dulcedo hujus saeculi ad tempus fauces indulcat; in magnam amaritudinem postea convertetur. Ecce peccasti, et lucrum fecisti: quid est, quod fecisti lucrum? Ut lucrum faceres, Deum offendisti, ut augeres pecuniam, fides deminuta est, et aurum crevit. Quid perdidisti, et quid acquisisti? Quod acquisisti, aurum vocatur, quod perdidisti, fides vocatur: compara fidem auro; si venalis esset in nundinis fides, haberet pretium? Lucra tua
Abbreviated transcription (Latin):
tamen intelligite dici putas ꝑtransiit anima
nr̃a : aquam sine substantia. & quaredicunt
putas : quia magnitudo periculi uix facit
credibile quod euasit. Magnam necem
ꝑtuler̃ : inmagnis discriminib fuer̃. Omnino
sic p̃ssi sunt : ut pene uiui consentirent. utpęne
uiui absorberentur lam ergo eua dentes.
iam securi. sed ipsius periculi magnitudinẽ
recordantes: putas inquiunt ꝑtransiit ani¬
ma nr̃a. aquam sine substantia : quae ẽ aqua
sine substantia. nisi aqua peccatorum sine sub¬
stantia : peccata enim. non habent substantiã
In opiam habent: non substantiam. ꝑ gestatẽ
habent. non substantiam Inista aquã sine
substantia : ꝑdidit ille minor filius totam
substantiã suam: Nostis enim quia minor
filius peregrinatus ẽ: & dixit patri Damͥ
portionem substantiae quae me contingit:
Quid tibi uis meluis apud ꝑatrem seruatur:
tua ẽ. Dilapidare illam uis: ꝓficisci uis longi¬

Expanded text:
tamen intelligite dici: Putas, «pertransiit anima tamen intelligite dici: Putas, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» Et quare dicunt, Putas? Quia magnitudo periculi vix facit credibile quod evasit. Magnam necem pertulerunt, in magnis discriminibus fuerunt; omnino sic pressi sunt, ut pene vivi consentirent, ut pene vivi absorberentur: jam ergo evadentes, jam securi, sed ipsius periculi magnitudinem recordantes, Putas, inquiunt, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» 9. Quae est aqua sine substantia, nisi aqua peccatorum sine substantia? Peccata enim non habent substantiam: inopiam habent, non substantiam; egestatem habent, non substantiam. In ista aqua sine substantia, perdidit ille minor filius totam substantiam suam. Nostis enim quia minor filius peregrinatus est, et dixit patri: «Da mihi portionem substantiae quae me contingit.» Quid tibi vis? Melius apud patrem servatur; tua est: dilapidare illam vis; proficisci vis longi
Abbreviated transcription (Latin):
& corpus dicet postea.
dicebat: forsitan aqua demersiss& nos. Qua¬
lif autẽ aquaẽ : sine substantia: primo quid
potuer̃ enim latini expresser̃: quod greci
dicunt ara. Sic enim habent grecã exẽplaria
arã: quia dubitantis uerbum. ẽ Expressum
quidem  dubitationis uerbom̃ quod ẽ. fortasse :
sed non omnino hocẽ: Possumus illud uerbo
dicere. minus quidem latine coniuncto: sed
apto ad intelligentias ur̃as. Quod punici di-¬
cunt iar̃. non lignũ. sed quando dubitant.
qͥuod greci ãra: hoc latini possunt uelsolent
dicerẽ Putas. cum ita locuntur: putas euasi
hoc Si ergo dicatur forsitan euasi: uidetis
quia non hoc sonat: sed quod dixi putas
Usitate dr̃. latine non ita dicitur : Et potui
illud dicere : cum tracto uobis. Sȩpe enim
et uerba non latina dico : ut uos intelligatis
Inscriptura autem non potuit hoc poni.
quod latinum non ess& Et deficiente latini¬
tate. positum est ꝓeo. qđ hoc nonsonar&e: Sic

Expanded text:
 corpus dicet postea, dicebat, «Forsitan aqua demersisset nos.» Quales autem aqua est sine substantia? Quid potuerunt enim, Latini expresserunt quod Graeci dicunt ἄρα. Sic enim graeca habent exemplaria, ἄρα: quia dubitantis verbum est, expressum est quidem dubitationis verbo, quod est «fortasse;» sed non omnino hoc est. Possumus illud verbo dicere minus quidem latine conjuncto, sed apto ad intelligentias vestras. Quod Punici dicunt, «iar,» non lignum, sed quando dubitant; hoc Graeci, ἄρα: hoc Latini possunt vel solent dicere, Putas, cum ita loquuntur: Putas, evasi hoc? Si ergo dicatur, Forsitan evasi, videtis quia non hoc sonat: sed quod dixi, Putas, usitate dicitur; latine non ita dicitur. Et potui illud dicere, cum tracte vobis; saepe enim et verba non latina dico, ut vos intelligatis. In Scriptura autem non potuit hoc poni, quod latinum non esset; et deficiente latinitate, positum est pro eo, quod non hoc sonaret. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
uentus. non adhuc ess& ꝑquirendus: nondiceret᷑.
Sienĩ quod nonuidemus speramus: ꝑpacientiam
expectamus. Etiohannes ait. scimus quia cũ appa¬
ruerit similes ei erimus : qm̃ uidemꝰ eũ sicuti est
Anforte etiã cũ facie ad faciem uiderimus eũ sicuti
est: adhuc ꝑquirendus erit. & sine fine quȩrendus.
quia sine fine amandus. Dicimus enim etiam
p̃senti alicui. nonte quaero : id est nontediligo.
ac ꝑ hoc qui diligitur. etiam p̃sens quȩritur:
dum caritate ꝑpetua nefiat absens agitur Pro¬
inde quẽ quisq diligit: etiã cum eũ uid& sine fasti:¬
dio. semꝑ uult esse p̃sentem: hoc est semꝑquęrit
.ẽẽ. p̃sentem. Etnimirũ hoc ẽ quęrite faciem eius
semꝑ: ut non huic inquisitioni qua singnificat᷑
amor. finem p̃sta inuentio : sed amõrem crescentẽ
se laudator iste ardens. & ad capacia uerba descen¬
dit: infirmũ amorem atq lac̃tantem tẽporalib
dĩ mirabilibus nutriens

Expanded text:
ventus, non adhuc esset perquirendus, non diceretur, ventus, non adhuc esset perquirendus, non diceretur, «Si enim quod non videmus, speramus, per patientiam exspectamus» : et quod Joannes ait, «Scimus quia cum appruerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est» . An forte etiam cum facie ad faciem viderimus eum sicuti est, adhuc perquirendus erit, et sine fine quaerendus, quia sine fine amandus? Dicimus enim etiam praesenti alicui, Non te quaero; id est, non te diligo. Ac per hoc qui diligitur, etiam praesens quaeritur, dum charitate perpetua, ne fiat absens, agitur. Proinde quem quisque diligit, etiam cum eum videt, sine fastidio semper vult esse praesentem, hoc est, semper quaerit esse praesentem. Et nimirum hoc est, «Quaerite faciem ejus semper,» ut non huic inquisitioni, qua significatur amor, finem praestet inventio, sed amore crescente se laudator iste ardens, et ad capacia verba descendit; infirmum amorem atque lactentem temporabilus Dei mirabilibus nutriens.
Abbreviated transcription (Latin):
Quae. ẽ. facies dñi. nisi p̃sentia dĩ sicut facies
uenti : & facies ignis Dictum. ẽ enĩ sicut stipu¬¬
lam ante faciem uenti: & sicut fluit cęra a facie
ignis. & multa alia ponit scriptura: nihil
aliud quam earũ rerũ p̃sentiã uolens intelli¬
gi. quarũ nominat faciem. Sed quid est quȩ¬
rite faciem eius semꝑ. scio quidem: quia
mihi adhȩrere dõ bonum est. Sed si semper
quęritur. quando inuenitur: An semꝑ dixit
intota uita qu a hic uiuitur. Ex quo id nos face¬
re debere cognouimus: quando & inuentus
quaerendus est: lã quippe illum inuenit fides.
sed adhuc eum querit spes. Caritas autem. & inue¬
nit eum ꝑfidem : & eum quaerit habere ꝑ speciem
Vbi tunc sic inuenietur. ut sufficiat nobis: & ulte¬
rius nonqueratur. Nisi enim eũ in ista uita inue¬
r& fides: nondiceretur. quaerite dñm. Et cum
inueneritis eũ : derelinquat impius uias suas.
& uir iniquus cogitationes suas  ltem si fide in¬

Expanded text:
Quae est facies Domini, nisi praesentia Dei? Sicut facies venti, et facies ignis: dictum est enim, «Sicut stipulam ante faciem venti» ; et, «Sicut fluit cera a facie ignis» . Et multa talia ponit Scriptura, nihil aliud quam earum rerum praesentiam volens intelligi, quarum nominat faciem. Sed quid est, «Quaerite faciem ejus semper?» Scio quidem quia mihi adhaerere Deo bonum est ; sed si semper quaeritur, quando invenitur? An «semper» dixit, in tota vita ista qua hic vivitur, ex quo id nos facere debere cognovimus, quando et inventus quaerendus est? Jam quippe illum invenit fides, sed adhuc eum quaerit spes. Charitas autem et invenit eum per fidem, et eum quaerit habere per speciem: ubi tunc sic invenietur, ut sufficiat nobis, et ulterius non quaeratur. Nisi enim eum in ista vita inveniret fides, non diceretur, «Quaerite Dominum;» et cum inveneritis eum, «Derelinquat impius vias suas, et vir iniquus cogitationes suas» . Item si fide in
Abbreviated transcription (Latin):
ubi humilib dat gr̃am. nonin illo ubi suꝑ¬
bis resistit. & fecit eum suum. ut intꝰ manens
multiplicaretur: non ut foras exiens minuere¬
tur. Hoc uident recti : & iocundantur. Omĩs
ergo iniquitas oppilabit os suum : & sapiens

Expanded text:
ubi humilibus dat gratiam, non in illo ubi superbis resistit; et fecit eum suum, ut intus manens multiplicaretur, non ut foras exiens minueretur. Hoc vident recti, et jucundantur. «Omnis» ergo «iniquitas oppilabit os suum,» et
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi dauid & infinem: cętera ita diuersa sunt
ut ille habeat humilitatem dauidiste fortitu¬
dinẽ. Ille fugã. iste uictorias. Ettam̃ existoꝵ
duorum posterioꝵ partib quorũ tam diuersi
tituli sunt. psalmꝰ iste cõponitur. ubi significa¬
suꝑficie hystoriae. sed altitudine ꝓphetiae.
Copulatis utriusq finib in hoc uno cuius . ẽ.
titulus canticũ psalmi ipsidatud: ne u tro
illi titulo similis p̃ter quod etiã hic positũ. ẽ.
ipsi dauid Qm̃multis partib & multis modis.
sicut ad hebreos epistola loquitur olim ds̃
locutus. ẽ. patrib ꝑꝓphetas : in eotam̃ locutꝰ
.ẽ. quẽ misit postea. ut cõplerentur eloquia
ꝓphetarũ Quot quot enim ꝓmissiones dĩ
in illo etiam E

Expanded text:
«ipsi David,» et, «in finem;» caetera ita diversa sunt, «ipsi David,» et, «in finem;» caetera ita diversa sunt, ut ille habeat humilitatem David, iste fortitudinem; ille fugam, iste victorias. Et tamen ex istorum duorum posterioribus partibus, quorum tam diversi tituli sunt, psalmus iste componitur. Ubi significan superficie historiae, sed altitudine prophetiae, copulatis utriusque finibus in hoc uno, cujus est titulus, «Canticum psalmi, ipsi David;» neutro illi titulo similis, praeter quod hic etiam positum est, «ipsi David.» Quoniam multis partibus et multis modis, sicut ad Hebraeos Epistola loquitur, olim Deus locutus est Patribus per Prophetas ; eum tamen locutus est quem misit postea, ut complerentur eloquia Prophetarum: «Quotquot enim promissiones Dei, in illo etiam»
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tatur enim effraim. fructificatio. Susceptio
autẽ adutrũq referri potest: siue cũ suscipimꝰ
xp̃m. siue cumipse nos suscipit. qui est caput
aeccłae: Et quod ibi ait tribulantes nos: hic
ait inimicos nr̃os. Vtiq idem ipsi sunt. Ad¬
monemur sane isto psalmo eos titulos qui
tanquã dehystoria positi sunt rectissime
fieri: ut scđm ꝓphetiã intelligamus. secundũ
quod uidemꝰ psalmos. eẽ. conscriptos. Quid
enim tam diuersũ scđm hystoriã quã id quod
ẽ. intitulo quinquagesimi sexti. infinẽ ne cor¬
rumpas ipsi dauid intituli inscriptione. cũ
fugerae a facie saul inspelunca. & intitulo
quinquagesimi noni. infine his qui immu¬
tabuntur intituli inscriptione ipsi dauid
indoctrina. cum succendit mesopotamiã siriȩ.
& siriam sobal. & conuertit ioab. & ꝑcussit
inualle salinarum duodecĩ milia nã pret̃
id quod positum est intituli inscriptionem. &

Expanded text:
pretatur enim Ephraem Fructificatio. Susceptio pretatur enim Ephraem Fructificatio. Susceptio autem ad utrumque referri potest, sive cum suscipimus Christum, sive cum ipse nos suscipit, qui est caput Ecclesiae. Et quod ibi ait, «Tribulantes nos;» hic autem, «inimicos nostros:» utique iidem ipsi sunt. 2. Admonemur sane isto psalmo, eos titulos qui tanquam de historia positi sunt, rectissime fieri ut secundum prophetiam intelligamus, secundum quod videmus psalmos esse conscriptos. Quid enim tam diversum secundum historiam, quam id quod est in titulo quinquagesimi sexti, «In finem, ne corrumpas; ipsi David, in tituli inscriptionem, cum fugeret a facie Saül in speluncam:» et in titulo quinquagesimi noni, «In finem, his qui immutabuntur, in tituli inscriptionem, ipsi David, in doctrinam, cum succendit Mesopotamiam, Syriam, et Syriam Sobal, et convertit Joab, et percussit in valle salinarum duodecim millia?» Nam praeter id quod positum est, «In tituli inscriptionem,» et,
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ magnificata. ẽ. usq ad caelos miscđia tua.
uel sicut alii int̾pretati sunt eleuata est.
hic autẽ qm̃ magna. ẽ. suꝑ caelos miscđia tua.
Ideo enĩ magnificata. ẽ. usq ad cȩlos: ut magna
sit in caelus hoc enĩ uoluit dicere suꝑ caelos:
Itẽ inquinquagesimo nõno. laetabor & diuidã
sicimã: hic uero exaltabor & diuidã sicimã.
ubi ostenditur quod diuidenda sicima signi¬
ficatũ ẽ postdñi exaltationẽ p̃dictũ futurum.
& illã laetitiã adhanc exaltationẽ ꝑtinere:
ut ideo lȩtetur quia exaltatur. Unde alibi
dicit Conuer: tisti luctũ meũ ingaudium
mihi : conscidisti saccum meũ. & accinxisti
me laetitia ltẽ ibi. Et effrem fortitudo capi¬
tis mei . hic autẽ & effrem susceptio capitis
mei Suscipiendo enĩ fit fortitudo: idẽ. susci¬
piendo fortes facit. fructificans in nobis. In ter¬

Expanded text:
«Quoniam magnificata est usque ad coelos misericordia tua;» «Quoniam magnificata est usque ad coelos misericordia tua;» vel, sicut alii interpretati sunt, «elevata est:» hic autem, «Quoniam magna est super coelos misericordia tua.» Ideo enim «magnificata est usque ad coelos,» ut magna sit in coelis; hoc enim voluit dicere, «super coelos.» Item in quinquagesimo nono, «Laetabor, et dividam Sichimam:» hic autem, «Exaltabor», «et dividam Sichimam.» Ubi ostenditur quod de dividenda Sichima significatum est, post Domini exaltationem praedictum futurum, et illam laetitiam ad hanc exaltationem pertinere; ut ideo laetetur, quia exaltatur. Unde alibi dicit, «Convertisti luctum meum in gaudium mihi; conscidisti saccum meum, et accinxisti me laetitia» . Item ibi, «Et Ephraem fortitudo capitis mei:» hic autem, «Et Ephraem susceptio capitis mei.» Suscipiendo enim fit fortitudo, id est, suscipiendo fortes facit, fructificans in nobis: inter
Abbreviated transcription (Latin):
SALMG̃ CNITESIMUM SEETI MG̃
exponendum nonputaui : quia iam
exposui eũ inpsalmo quinquagesi¬
mo sexto. & inpsalmo qͥnqua gesimo
nono: ex quorum postremis patib iste constat.
Iam postrema pars quinquagesimi sexti. pri¬
ma .ẽ. huius: usq ad eum uersum ubidicitur.
postrema pars.ẽ. quinquagesimi noni: sicut
postrema pars centesimĩ tricesimi quarti
eadem. ẽ. quaelis centesimi terti decimi. ab eo
uersu ubi dicitur. simulachra gentiũ argentũ
& aurum : sicut tertius decimꝰ & quinquagesi¬
mus scds. mutatis aliquib mediis. eadem
habent omiã aprincipiis usq infinẽ: Quȩcũq
igitur in hoc psalmo centesimo septimo ali-¬
quantulum aliter posita sunt quã in illis
duob exquoꝵ partib constat: non habent
intellectum difficilem. Sicut inquinquage¬
simo sexto dicitur. cantabo & psallã. exurge
głamea: in isto autẽ cantabo & psallã ingła
mea Ad hoc enimdictum . ẽ & illic exurge.
ut inlla cantaretur & psalleretur. Item̃ibi

Expanded text:
salmum centesimum septimum exponendum non putavi; quoniam jam exposui eum in psalmo quinquagesimo sexto, et in psalmo quinquagesimo nono, ex quorum postremis partibus iste constat. Nam postrema pars quinquagesimi sexti, prima est hujus, usque ad eum versum ubi dicitur, postrema pars est quinquagesimi noni: sicut postrema pars centesimi tricesimi quarti, eadem est quae centesimi tertii decimi, ab eo versu ubi dicitur, «Simulacra Gentium argentum et aurum:» sicut tertius decimus et quinquagesimus secundus, mutatis aliquibus mediis, eadem habent omnia a principiis usque in fines. Quaecumque igitur in hoc psalmo centesimo septimo aliquantulum aliter posita sunt, quam in illis duobus, ex quorum partibus constat, non habent intellectum difficilem: sicut in quinquagesimo sexto dicitur, «Cantabo, et psallam; exsurge, gloria mea;» in isto autem, «Cantabo, et psallam in gloria mea.» Ad hoc enim dictum est illic, «Exsurge,» ut in illa cantaretur et psalleretur. Item ibi,
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. Mandasti iustitiam testimonia tua:
& ueritatem tuã ualde. Haec itaq iustitia
dĩ rectumq iudicium & ueritas : omni. ẽ
metuenda peccanti. Hac enim dampnantur
diuinitꝰ quicũq dãp̃nantur. neo ẽ. omĩno
qui desua dãp̃natione contra dm̃ tustum
recte conqueri possit. Inde fletus rectus
est poenitentis. qm̃ si cor eiꝰ impęnitens dãp̃¬
naretur. iustissime utiq dampnaretur. Sane
iustitiam dicit. testimonia dĩ Iustũ quippe
se probat: mandando iustitiã. Est enim haec
ueritas : ut ds̃ testimoni is talib in notescat

Expanded text:
tuum. Mandasti justitiam testimonia tua, et veritatem tuam valde.» Haec utique justitia Dei rectumque judicium et veritas, omni est metuenda peccanti: hac enim damnantur divinitus quicumque damnantur; nec est omnino qui de sua damnatione contra Deum justum recte conqueri possit. Inde fletus rectus est poenitentis; quoniam si cor ejus impoenitens damnaretur, justissime utique damnaretur. Sane justitiam dicit testimonia Dei: justum quippe se probat mandando justitiam. Est etiam haec veritas, ut Deus testimoniis talibus innotescat
Abbreviated transcription (Latin):
nem: Similis locutio. ẽ illi ubi ait: dedit terram
eorum ranas: Quorum: nisi quod ibi nonutiq
in ranas tota tra conuersa est: pluuia uero in
grandinẽ: etiam tota posuit
Ignẽ cõburentem
in t̾ra ipsorum.
sub auditur posuit

Expanded text:
nem.» Similis locutio est illi ubi ait, «Dedit terram eorum ranas;» nisi quod ibi non utique in ranas tota terra conversa est, pluvia vero in grandinem etiam tota potuit. «Ignem comburentem in terra ipsorum:» subauditur, «posuit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferuntur illa quae intelligenda sunt: sedibi
uidentur aꝑta. ut hic intelligantur obscura
Cũ ergo diceret nobis euangłm. obseruate nouis¬
simum diem uenturum. diem aduentus filu
hominis. quia illos male inuenturus. ẽ qͥ modo
securi sunt. ideo quia ꝑuerse securi sunt. securi
enĩ sunt inuoluptatib scłi. cum deberent. eẽ. secu¬
ri domitis cupiditatib scł̃i: iam utiq illi uite
nos p̃parauit apostolꝰ inuerbis quae tunc etiã
cõmemoraui. Decȩtero fr̃s tempus breue. ẽ.
reliquum . ẽ. ut & qui habent uxores tanquam
non habentes sint: & qui emunt tanquã nonem̃

Expanded text:
proferuntur illa quae intelligenda sunt; sed ibi proferuntur illa quae intelligenda sunt; sed ibi videntur aperta, ut hic intelligantur obscura. Cum ergo diceret nobis Evangelium, Observate diem novissimum venturum, diem adventus Filii hominis; quia illos male inventurus est, qui modo securi sunt, ideo quia perverse securi sunt; securi sunt enim in voluptatibus saeculi, cum deberent esse securi domitis cupiditatibus saeculi: jam utique illi vitae nos praeparavit Apostolus, in verbis quae tunc etiam commemoravi, «De caetero, fratres, tempus breve est: reliquum est ut qui habent uxores, tanquam non
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑseueramꝰ: uidebimus & gaudebimꝰ ł ritilla
ciuitas purgatis omĩb ciuib suis. nullo ad-¬
mixto seditioso aut turbulento. Inimicus ille
qui modo inuidet ne adillam patriã ueniamꝰ.
illic cuiquam insidiare non poterit: quia nec
ẽẽ ibi ꝑmitatur:. Si enĩ modo excluditur de
corde credentium. quomodo excluditur deci¬
uitate uiuentium: Quid erit fr̃s. quid erit :
Rogo uos ẽẽ in illa ciuitatem. dequa loqui tantũ
gaudium . ẽ. huic futurae uitae. corda p̃parare
debemus. Quisquis ei cor p̃parauerit: totã istã
contẽpnet. Contempta ista securum facit expecᷤ¬
tare diem: dequo expectando dñs terruit: Cũ
ergo psalmus iste dicat nobis & cantee deilla
uita futura. euangłm autẽ terruerit dep̃senti.
psalmus facit amorẽ futurae. euangłm facit
amorẽ presenti. Nec defuturae delẽctatione
tacetur in litteris noui testam̃ti. & multomagis
in eis. ubi non tanquam cũ in uolucris quibdã

Expanded text:
si perseveramus, videbimus et gaudebimus. Erit illa si perseveramus, videbimus et gaudebimus. Erit illa civitas purgatis omnibus civibus suis, nullo admixto seditioso aut turbulento: inimicus ille qui modo invidet, ne ad illam patriam veniamus, illic cuiquam insidiari non potest; quia nec esse ibi permittitur. Si enim modo excluditur de corde credentium, quomodo excludetur de civitate viventium? Quid erit, fratres, quid erit, rogo vos, esse in illa civitate, de qua loqui tantum gaudium est? Huic futurae vitae corda praeparare debemus: quisquis ei cor praeparaverit, totam istam contemnit; contempta ista securum facit exspectare diem de quo exspectando Dominus terruit. 4. Cum ergo psalmus iste dicat nobis et cantet de illa vita futura, Evangelium autem terruerit de praesenti; Psalmus facit amorem futurae, Evangelium facit timorem praesentis. Nec de futura delectatione tacetur in litteris Novi Testamenti, et multo magis in eis, ubi non tanquam cum involucris quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
negotiũ ociostim dequõ sȩpe locuti sumꝰ: Km̃ĩ
non fluctuatͥ negotium nr̃m. ociosum negotiũ.
plenum solius dulcedinis. nulla interpellatũ
molestia. nulla fatigatione sauciatum. nulla
nube ꝑturbatum: Negotium nr̃m quod erit:
Laudaredm̃. amareꝰ. laudare. Laudare in amo-¬
re. amare in laude. Beati qui habitant indomo
tua. in scła scłorum laudabunt te: Quare. nisi
quia in scła scłorum laudabunt te : Quare nisi
quia in scła scłorum uidebunt te : hoc ergo
fr̃s mei . quale spectaculũ erit uisio dĩ: Uident
homines uenatorem. & delectantur. Ue miseris.
si nonse correxerint. Qui enimuident uenato¬
rẽ & delectantur : uidebunt saluatorem et
contristabuntur. Quid illis miserius . ẽ. quib
saluator saluti nonerit.: Nonergo mirum
quia illis quib uoluptati s̃. ẽ homo p̃ugnans
non erit saluti ds̃ liberans. Nos autem fr̃s si
nos in eius menbris meminimꝰ. si concupiscimꝰ.

Expanded text:
negotium otiosum, de quo saepe locuti sumus, charissimi; negotium otiosum, de quo saepe locuti sumus, charissimi; non fluctuabit negotium nostrum, otiosum negotium plenum solius dulcedinis, nulla interpellatum molestia, nulla fatigatione sauciatum, nulla nube perturbatum. Negotium nostrum quod erit? Laudare Deum amare et laudare; laudare in amore, amare in laudibus. «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . Quare, nisi quia in saecula saeculorum amabunt te? Quare, nisi quia in saecula saeculorum videbunt te? Hoc ergo, fratres mei, quale spectaculum erit in visione Dei? Vident homines venatorem, et delectantur: vae miseris, si non se correxerint! Qui enim vident venatorem, et delectantur, videbunt Salvatorem, et contristabuntur. Quid illis miserius, quibus Salvator saluti non erit? Non ergo mirum quia illis quibus voluptati est homo pugnans, non erit saluti Deus liberans. Nos autem, fratres, si nos in ejus membris meminimus, si concupiscimus,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qui ad amphiteatrum hodie uigilarunt:
Quid enĩ ait apłs.: Si in hac uita tantũ inxp̃o
sꝑantessumus: miserabiliores sumus omib
hominib. Est ergo alia uita. Int̾roget quisq
xp̃m infide sua Seddormit fides. merito fluc¬
dormiebat innaue. & nauis fluctuabat in
aquis. & tẽpestatib multis: Fluctuat ergo cor.
ẽ i xp̃c dormit: fides tua dormit᷑. Quid ad¬
huc dubitactiones uet tẽpestate iactaris. Excita
xp̃m. excita fidem tuã. conspice oculis fidei
uitam futurã. ꝓpt̃ quã credidisti: ꝓpt̃ quam
signo eius signaris: Qui proptea duxit hanc
uitã. ut tibi ostender&e quã sit contẽpnenda
quã diligebas: & quam sit sꝑanda quã non
credebas. Si ergo fidem excitaueris. & oculũ
eꝰ innouissima miseris. futurũq scłm uo
gaudebimus post alterum dñi aduentũ. post
iudicium ꝑ actum. post traditum scĩs regnum
caelorum. si illã uitã cogitatieris. & illius uitę

Expanded text:
sunt qui ad amphitheatrum hodie vigilarunt. sunt qui ad amphitheatrum hodie vigilarunt. Quid enim ait Apostolus? «Si in hac vita tantum in Christo sperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus» . Est ergo alia vita. Interroget quisque Christum in fide sua: sed dormit fides. Merito flucdormiebat in navi, et navis fluctuabat in aquis et tempestatibus multis . Fluctuat ergo cor, st ergo, Christus dormit? Fides tua dormit. Quid adhuc dubitationis tempestate jactaris? Excita Christum, excita fidem tuam: conspice oculis fidei vitam futuram, propter quam credidisti, propter quam signo ejus signaris, qui propterea duxit hanc vitam, ut tibi ostenderet quam sit contemnenda quam diligebas, et quam sit speranda quam non credebas. Si ergo fidem excitaveris, et oculos ejus in novissima miseris, futurumque saeculum in quo gaudebimus post alterum Domini adventum, post judicium peractum, post traditum sanctis regnum coelorum, si illam vitam cogitaveris, et illius vitae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtulisse. Utiq adhuc inuolutae ꝓferuntur: ut
euolutae expectentur. Uos autẽ non tantum
intueri : sed & uestiri paramini. Dixeramꝰ autẽ
die dñico simeminit caritas ur̃a qui affuistis
ipsã euangłicam lettionẽ quae nos diutius te¬
i nuit. ut psalmi expositio differretur: congruã
lectã fuisse eidem psalmo Hoc tunc diximus :
sed ostendere nonualuimꝰ. quia psalmũ distuli¬
mus hodie itaq demonstranda ẽ ĩpsa congru-¬
entia: In euangłica illa lectione. t̾riti sumus
dedie nouissimo. Terror ille: securitatẽ par¬
turit. Territi enĩ precauemꝰ. p̃cauentes securi
erimꝰ. Quomodo enĩ p̃postera securitas int̾ro¬
res impelsit: ita ordinata sollicitudo. securita¬
tẽ pTerriti autẽ sumꝰ. nep̃sentem uitam
deficientẽ. uola ticam transitoriã. sic amemꝰ.:
quasi alia nulla sit. Si enĩ alia nulla .ẽ: a me-¬
mus hanc Si alia uita nullaẽ: feliciores nob̃

Expanded text:
protulisse. Utique ad hoc involutae proferuntur, ut protulisse. Utique ad hoc involutae proferuntur, ut evolutae exspectentur: vos autem non tantum intueri, sed et vestiri paramini. 3. Dixeramus autem die dominico, si meminit Charitas vestra, qui adfuistis, ipsam evangelicam lectionem, quae nos diutius tenuit, ut Psalmi expositio differretur, congruam lectam fuisse eidem psalmo. Hoc tunc diximus, sed ostendere non valuimus, quia Psalmum distulimus. Hodie itaque demonstranda est et ipsa congruentia. In evangelica illa lectione territi sumus de die novissimo. Terror ille securitatem parturit; territi enim praecavemus, praecaventes securi erimus. Quomodo enim praepostera securitas in terrores impellit, ita ordinata sollicitudo securitatem parit. Territi autem sumus, ne praesentem vitam deficientem, volaticam, transitoriam, sic amemus, quasi alia nulla sit: si enim alia nulla est, amemus hanc. Si alia vita nulla est, feliciores nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tur Quare uel quęro uel hesito quid sibi illa
uerba exigant: Quare in audiendo laboro.
quare plerũq audito psalmo. indoctus abscedo.
hoc ẽ. quod paulo ante diaxi Patere te curari: ita
sanandus es Multum suꝑb & p̃ceps. ẽ. eger.
qui & medicũ monere audet: etiã hominẽ: Con¬
siluimne audebit dare medico. ubi homo ȩgro¬
tat & ds̃ curat: magnũ pietatis & sanitatis est¬
initium. antequam scias. quare quiddictũ sit
credere. ita debuisse ut dictum. ẽ: haec enim
pietas faciet te capacem. ut quaeras quoddictũ
.ẽ. & cum quęsieris inuenias. & cum inueneris.
gaudeas Ad sic ergo nobis apud dũnidm̃ nr̃m
iste affectus p̃cum ur̃arum. & si non ꝓpt̾ nos.
certe propt̃ uos donare dignetur: quod hic
absconditum lat& Modo ergo putate nos. qm̃
cuiusdã spectaculi & editionis diuinae diem pro¬
misimꝰ. ꝓnuntiandis istis uersib & nondũ expo¬
sitis: inuolutas quasdam editoris nr̃i sarcinas

Expanded text:
tur? Quare vel quaero vel haesito, quid sibi illa tur? Quare vel quaero vel haesito, quid sibi illa verba exigant? quare in audiendo vel laboro? quare plerumque audito psalmo indoctus abscedo? Hoc est quod paulo ante dixi: Patere te curari; ita sanandus es. Multum superbus et praeceps est aeger qui et medicum monere audet, etiam hominem. Consiliumne audebit dare aeger medico? Ubi homo aegrotat, et Deus curat, magnum pietatis et sanitatis initium est, antequam scias quare quid dictum sit, credere ita dici debuisse ut dictum est. Haec enim pietas facie te capacem ut quaeras quod dictum est, et cum quaesieris invenias, et cum inveneris gaudeas. Adsit ergo nobis apud Dominum Deum nostrum iste affectus precum vestrarum; et si non propter nos, certe propter vos donare dignetur quod hic absconditum lacujusdam spectaculi et editionis divinae diem promisimus, pronuntiatis his versibus et nondum expositis, involutas quasdam Editoris nostri sarcinas
Abbreviated transcription (Latin):
na & annosaduritia reddĩ hanc speciem: quȩ
cristallũs dicitur. Intendat caritas ur̃a. Quidẽ.
ergocristallũ.: nix. ẽ. glacie durata ꝑ multos
annos: ita ut sole uel igne facile dissolui non
possit. hoc ꝓpt̾ea aliquanto diutius exposui.¬
mus: quia multi ignorant: nec illi qui hoc
forte norunt: de re quã nouer̃: onerosũ debent
habere sermonẽ adhibitum: Non propter
se: sed ꝓpt̃ eos qui nouer̃: haec ergo cũ audis¬
tis ꝑsonante lectore: nondubito uos diuerse
cogitasse. dixisse aliquos & uerum dixisse:
magna oꝑadĩ Unde particula quaedã com¬
memorata. ẽ: & ipsa t̾rena & ꝓpe omĩbus
annis nota. Quomodo inguat ds. quomodo ne¬
bulã spargat. quomͦ etiam cristallum solidet:
alius dixisse sibi. Putasne sine causa ista inscrip
& cinis. cristallum & panis: Sed quare sic scrip¬¬
turaloqui uoluit ꝑquasdam quasi caligines
similitudinũ. Quanto melius aꝑtius loquere¬

Expanded text:
na et annosa duritia reddit hanc speciem quae na et annosa duritia reddit hanc speciem quae crystallum dicitur. Intendat Charitas vestra. Quid est ergo crystallum? Nix est glacie durata per multos annos, ita ut a sole vel igne facile dissolvi non possit. Hoc propterea aliquanto diutius exposuimus, quia multi ignorant: nec illi qui hoc forte norunt, de re quam noverunt onerosum debent habere sermonem, adhibitum non propter se, sed propter eos qui non noverunt. Haec ergo cum audistis personante Lectore, non dubito vos diversa cogitasse; dixisse aliquos, et verum dixisse, Magna opera Domini, unde particula quaedam commemorata est, et ipsa terrena, et prope omnibus annis nota, quomodo ningat Deus, quomodo nebulam spargat, quomodo etiam crystallum solidet: alios dixisse sibi, Putasne sine causa ista in Scripet cinis, crystallum et panis? Sed quare sic Scriptura loqui voluit, per quasdam quasi caligines similitudinum? quanto melius apertius loquere
Abbreviated transcription (Latin):
durat. nisi ipse: Ethaec tria. habent similitudines
congruas appositas. Non enĩ dissimilis est lana
niui. atit cinis nebulae: aut frusta panis can¬
didi nitoris. acandore cristalli E st cristallum
species eiꝰ quȩdam inmodũ uitri : sed candidũ
ẽ: hoc autẽ genus. traditur abeis qui nouerunt
Unde dubitare non debe mus. qm̃ fidelissima
scriptura testimonium dicit Traditur ergo cris-¬
tallum durata ꝑ annos multos. & non resoluta
niue ita congelascere: ut resolutio facilis non¬
sit. Niues ent̃ preteritae hiemis: facile dissol¬
uit ęstas adueniens. Non enim eis ad confirman¬
dã duritiã: accessit annositas. Ubi autẽ niues
multae per multos annos suꝑ inuicem missȩ
fuerint. & copia sua uiolentiã ȩstatis eiucerint.
non ȩstatis unius sed multarũ. presertm in his
t̾rae partib idͤin aquilonia plaga. ubi nec ȩsta¬
te sol perferuentissimꝰ inuenitur: ĩpsa diutur-¬

Expanded text:
durat, nisi ipse? Et habent haec tria similitudines durat, nisi ipse? Et habent haec tria similitudines congruas oppositas. Neque enim dissimilis est lana nivi, aut cinis nebulae, aut frusta panis candidi nitori et candori crystalli. Est enim crystallum species quaedam in modum vitri, sed candidum est. Hoc autem genus traditur ab eis qui noverunt; unde dubitare non debemus, quoniam fidelissima Scriptura testimonium dicit: traditur ergo crystallum, durata per multos annos et non resoluta nive, ita congelascere, ut resolutio non facilis sit. Nives praeteritae hiemis facile dissolvit aestas adveniens; non enim eis ad confirmandam duritiam accessit annositas. Ubi autem nives multae per annos multos super invicem missae fuerint, et copia sua violentiam aestatis evicerint, non aestatis unius, sed multarum, praesertim in his terrae partibus, id est in aquilonia plaga, ubi nec aestate sol perferventissimus invenitur; ipsa diutur
Abbreviated transcription (Latin):
M odo quis ꝓhib&.: hoc cũ uehement̃ cõmendaremꝰ
dñico die. quia reuera: quia ꝓpe. hoc solum dicen¬
dum ẽ: non parum tẽporis effluxit. & coacti sumꝰ
hunc psalmũ susceptum ad tractandũ. indiẽ hunc
differre. Modo ipse p̃sto ẽ. intendamus in etm
immo indm̃: qui hossermones ꝑmiscdiam suam
in spũ scõ dispensare dignatus. ẽ. ita ut ipse nouit
expedire infirmitatib nr̃is. Quis enim ȩger
consilium medico dare audet: Cum legeretur
credo aut om̃s aut multos ur̃m animaduertisse
qđ habeat aliquos uersus. adquos aperiendos
pulsandum ẽ: maximeq ubt ait: Qui dat niuem
uelut lanam. nebulam uelut cinerem spargit.¬
qui emittit christallũ suum sicut frusta panis
in faciem frigoris eiꝰ qͥs subsist& : His enĩ audi¬
tis: quisquis ea accipit ad literã. oꝑaquidem
diuina cogitauit. Quis enĩ dat niuem nisi ds
Et quis nebulam spargit. nisi ds̃: Cristallumquis

Expanded text:
modo quis prohibet? Hoc cum vehementer commendaremus modo quis prohibet? Hoc cum vehementer commendaremus dominico die, quia revera, quia prope hoc solum dicendum est; non parum temporis effluxit, et coacti sumus hunc psalmum susceptum ad tractandum, in hunc diem differre. Modo ipse praesto est; intendamus in eum, imo in Deum qui hos sermones per misericordiam suam in Spiritu suo dispensare dignatus est, ita ut ipse novit expedire infirmitatibus nostris. Quis enim aeger consilium medico dare audet? 2. Cum legeretur, credo aut omnes aut multos vestrum animadvertisse quod habeat aliquos versus ad quos aperiendos pulsandum est, maximeque ubi ait: «Qui dat nivem velut lanam, nebulam qui emittit christallum suam sicut frusta panis. in faciem frigoris ejus quis subsistet?» His enim auditis, quisquis ea accipit ad litteram, opera quidem divina cogitavit. Quis enim dat nivem, nisi Deus? et quis nebulam spargit, nisi Deus? crystallum quis
Abbreviated transcription (Latin):
quia iudex uenturꝰ. ẽ: Nũquid in iustus.
Numqͥd maliuolus: nũquid inuidus. ⁊ nũqͥd
postremo ab altero expectans nosse causã tuã
Ne forte ille quem instruxisti. uel p̃ua ricatione
te decipiat. uel minore facultate deficiens. in no¬
centiae tuae bonum uerbis demonstrare non
possit: nihil horum. Quis ergo uenturus est.
quare non audis : quis uenturus. ẽ iudicare
tẽ. nisi qui uenit iudicari ꝓpt̃tẽ.: Nontimeas
accusatorẽ dequo ipse dixit: princeps huiꝰ
mundi missus ẽ foras. Nontimeas malum
aduocatũ. Ille enim tibi modo aduocatus ẽ: qͥtunc
iudex futurus. ẽ. Ille erit: & tu & causa tua. Ser¬
mo causae tuae: testimoniũ conscientiaetuae:
Quis quis ergo futurum iudicium times: p̃sentẽ
conscientiã tuã modo corrige. Parũ netibi est
quod p̃terita non requiret :: sine reliquo spacio
tẽporis tunc iudicabit: sed cumquanto spacio
temporis modo p̃cipit: tunc iam corrigi ñ licebit:

Expanded text:
quia judex venturus est? Numquid injustus? quia judex venturus est? Numquid injustus? numquid malevolus? numquid invidus? numquid postremo ab altero exspectans nosse causam tuam; ne forte ille quem instruxisti, vel praevaricatione te decipiat, vel minori facundia et facultate deficiens, innocentiae tuae bonum verbis demonstrare non possit? Nihil horum. Quis ergo venturus est? quare non gaudes? Quis venturus est judicare te, nisi qui venit judicari propter te? Non timeas accusatorem, de quo ipse dixit: «Princeps hujus mundi missus est foras» . Non timeas malum advocatum; ille enim tibi modo advocatus est, qui tunc judex futurus est. Ille erit, et tu, et causa tua; sermo causae tuae, testimonium conscientiae tuae. Quisquis ergo futurum judicem times, praesentem conscientiam tuam modo corrige. Parumne tibi est quod praeterita non requiret? Sine reliquo spatio temporis tunc judicabit: sed cum quanto spatio temporis modo praecipit? Tunc jam corrigi non licebit: