comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
appositum singłis. et statutum aiunt.
Aiunt et tres furias feminas crinitas ser¬
pentibus propt̃ tres effectus. qui in animis
hominum multas ꝑturbationes gignunt.
et interdum cogunt ita delinquere. ut
nec fame nec periculi sui respectum habere
ꝑmittant. Ira ꝗͦ uindictam cupit. cupi-¬
ditas quȩ desiderat opes: libido quȩ appe
tit uoluptates. Quȩ idõ furiȩ appellant᷑
quod stimulis suis mentem feriant. et
quietam ẽẽ non sinant. Nunfas deaᷤ a qua¬
rum putant. dictas a nubibus. nam ex nu-¬
bibus aquȩ. unde diriuatum ẽ. Nimfas
deas a quarum: quasi numina limpharum.
Ipsas autemdicunt et musas. quas et nim.¬
fas. Nec inmerito: nam aquȩ motus mu¬
sicen efficit. Nimfarum apud gentiles ua¬
ria sunt uocabula. Nimfas quippe mon¬
tium oreades dicunt. siluarum driades. fonti¬
um amadriades. camporum maides: maris
naides. Eroas dicunt a iinone traxisse nom̃.
Erece enim iuno era appellatur. et ideo

Expanded text:
appositum singulis et statutum aiunt. appositum singulis et statutum aiunt. Aiunt et tres furias feminas crinitas serpentibus, propter tres effectus qui in animis hominum multas perturbationes gignunt et interdum cogunt ita delinquere, ut nec fame, nec periculi sui respectum habere permittant. Ira que vindictam cupit: cupiditas que destit voluptates. Quae ideo Furiae appellantur, quod stimulis suis mentem feriant et quietam esse non sinant. Nymphas deas aquarum putant, dictas a nubibus. Nam ex nubibus aquae, unde derivatum est. Nymphas deas aquarum, quasi numina lympharum. Ipsas autem dicunt et Musas quas et nymphas, nec inmerito. Nam aquae motus musicen efficit. Nympharum apud gentiles varia sunt vocabula. Nymphas quippe montium Oreades dicunt, silvarum Dryades, fontium Hamadryades, camporum Naides, maris Nereides. Heroas dicunt a Iunone traxisse nomen. Graece enim Iuno Ἥρα appellatur. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
colo et fuso. Digitisq fila ex lana torquen.¬
tibus. propter tria tempora. Preteritũ
quod in fuso iam netum atq in uolutum
est. Presens quod inter digitos neentis tra¬
hitur. Fũturum in lana quȩ colo impli¬
cita est. et quod ad huc ꝑ digitos neentis
ad fusum tamquam p̃sens ad preteritũ
traiciendum est. Parcas. cata antifra sin
appellatas. quod minime parcant : quas
tres ẽẽ uoluerunt. Unam quȩ uitam ho¬
minis ordiatur. alteram quȩ conterat.
terciam quȩ rumpat. Incipimus enim cũ
nascimur. sumus cum uiumus: de sumꝰ
eum interimus. Fortunam a fortuitis nom̃
habere dicunt. quasi deam quandam res
humanas uariis casibus et fortuitis in lu-¬
dentem. unde et cecam appellant. eo quod
passim in quoslibet incurrens sine ullo
examine meritorũ et ad bonos et ad malos
puenit. Fãtum autem a fortuna separaNĩ.
et fortunam quasi sit in his quȩ fortuitu
ueniunt. nulla palam causa. fatum uero

Expanded text:
colo et fuso digitisqcolo et fuso digitisqtibus propter tria tempora: praeteritum, quod in fuso jam netum atque involutum est: praesens, quod inter digitos nentis trahitur: futurum in lana, quae colo implicata est, et quod adhuc per digitos nentis ad fusum, tanquam praesens ad praeteritum, trajiciendum est. Parcas dicunt cata antiphrasin appellatas, quod minime parcant, quas tres esse voluerunt: unam, quae vitam hominis ordiatur; alteram, quae contexat; tertiam, quae rumpat. Incipimus enim, cum nascimur: sumus, cum vivimus: desumus, cum interimus. habere dicunt, quasi deam quandam res humanas variis casibus et fortuitis illudentem unde et cecam appellant, eo quod passim in quoslibet incurrens, sine ullo examine meritorum et ad bonos et ad malos pervenit. Fatum autem a fortuna separant et fortunam quasi sit in his que fortuitu accidunt, nulla palam causa: fatum vero
Abbreviated transcription (Latin):
nis ostendere uiderentur futura. In lucis
enim consulebantur apaganis. et responsa
illis ñ signis sed uocibus dabant. Ge¬
nium autem dicunt quod quasi uim ha¬
beat omnium rerum gignendarum. seu
agignendis liberis. unde et geniales lecti
dicebantur a gentibus. qui nouo marito ster¬
nebantur. hȩc et alia sunt gentilium fa¬
bulosa figm̃ta quȩ int̃pretata sic habent᷑.
ut ea ñ uitellecta damnabilit᷑ tamen adoreq̃.
Fatum autem dicunt ẽẽ quioquid dii fant᷑.
quicquid iupiter fatur. A fando igitur fa¬
tum dicunt. id est a loquendo. Quod nisi
hoc nomen iam in alia re soleret intelligi.
quo corda hominum nolumus inclinare.
rationabilit̃ possumus a fando fatum ap¬
pellare. Non enim abnuere possumus
dictum ẽ. semel locutus ẽ. in telligitur
inmobiliter. hoc ẽ incõmutabiliter est
locutus. sicut nouit incõmutabiliter
omnia quȩ futura sunt. et quȩ ipse fa¬
cturus est. Tria autem fata fingunt in

Expanded text:
nis ostendere viderentur futura. In lucis nis ostendere viderentur futura. In lucis enim consulebantur a paganis, et responsa illis non signis, sed vocibus dabant. Genium autem dicunt, quod quasi vim habeat omnium rerum gignendarum, seu a gignendis liberis; unde et geniales lecti dicebantur a gentibus, qui novo marito sternebantur. Haec et alia sunt gentilium fabulosa figmenta, quae interpretata sic habentur, ut ea non intellecta damnabiliter tamen adorent. Fatum autem dicunt esse quidquid dii fantur, quidquid Iuppiter fatur. A fando igitur fatum dicunt, id est a loquendo. Quod nisi hoc nomen iam in alia re soleret intellegi, quo corda hominum nolumus inclinare, rationabiliter possumus a fando fatum appellare. Non enim abnuere possumus dictum est, 'semel locutus est,' intellegitur inmobiliter, hoc est incommutabiliter est locutus; sicut novit incommutabiliter omnia quae futura sunt, et quae ipse facturus est. Tria autem fata fingunt in
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt ẽẽ fuit autem ysis regina e.¬
giptiorum. in achi regis filia quę de gre¬
cia ueniens egiptios litteras docuit. et
terras colere instituit. ꝓpt̃ quod et tr̃am
eius nomine appellauerunt. Serapio
omnium maximus egiptiorum ds̃. ipse ẽ
apis rex argiorum. qui nauibus tͣns.¬
uectus in egiptum cum ibidem mortuus
fuisset. serapis appellatus est ꝓpt̾ea¬
quia archa in qua mortuus ponitur quam
sarcofagum uocant. saros dicitur grece.
et ibi eum uenerari sepultum ceperunt
prius quam templum eius esset instructỹ
de una littera commutata serapis dictus
est. Apis fuit apud egiptios taurus sera¬
pi consecratus. et ab eo ita cognominatus quẽ
egiptus instar numinis colebat. eoquod
de futuris daret quȩdam manifesta signa.
Apparebat enĩ in m̃phis quẽ centum antistites
ꝓsequebantur: et repente uelut limphatici
precinebant. Huius capitis imaginemt
sibi in heremo udei fecerunt. Fauni a fando

Expanded text:
volunt esse. Fuit autem Isis regina Aevolunt esse. Fuit autem Isis regina Aegyptiorum, Inachis regis filia, quae de Graecia veniens Aegyptios litteras docuit, et terras colere instituit; propter quod et terram eius nomine appellaverunt. Serapis omnium maximus Aegyptiorum deus. Ipse est Apis rex Argivorum, qui navibus transvectus in Aegyptum, cum ibidem mortuus fuisset, Serapis appellatus est; propquia arca, in qua mortuus ponitur, quam sarcophagum vocant, σορὸς dicitur Graece, et ibi eum venerari sepultum coeperunt, priusquam templum eius esset instructum. de una littera commutata Serapis dictus est. Apis fuit apud Aegyptios taurus Serapi consecratus, et ab eo ita cognominatus, quem Aegyptus instar numinis colebat, eo quod de futuris daret quaedam manifesta signa. Apparebat enim in Menphis. Quem centum antistites prosequebantur et repente velut lymphatici praecanebant. Huius capitis imaginem sibi in eremo Iudaei fecerunt. Fauni a fando,
Abbreviated transcription (Latin):
amantibus leuius. nichil mutabilius
inuenitur. Puer pingitur quia stultus est.
et in rationabilis amor. Sagittam et facem
tenere fingitur. sagitam. quia amor cor uul¬
nerat. facem: quia inflammat. Pan. dicunt
greci. latin siluanum dm̃ rusticorum: quem
in naturȩ similitudinem formauerunt.
Unde et pandictus ẽ. idest omne. Finguĩ
enĩ eum ex uniu̾sali elem̃torum specie. habet eni
cornua in similitudinem radiorum solis et
lunȩ. distinctam maculis habet pellem. ꝓpt̾
cȩli sidera. rubet eius facies ad similitudinem
etheris. fistulam septem calamorum gestat.
ꝓpter armoniam cęli in qua septem sunt
soni et .uii. discrimina uocum. uillosus ẽ
quia tellus conuestita est agitata uentis.
pars eius inferior feda est. propter arbores
et feras. et pecudes. Caprinas ungulas
habet ut soliditatẽ t̃rȩ ostendat. quem uo¬
lunt rerum et totius naturȩ dm̃. Unde.
pati quasi omnia dieunt. Ysis lingua e¬
giptiorum terra appellatur. quam ysiti

Expanded text:
amantibus levius, nihil mutabilius amantibus levius, nihil mutabilius invenitur. Puer pingitur, quia stultus est et inrationabilis amor. Sagittam et facem tenere fingitur. Sagittam, quia amor cor vulnerat; facem, quia inflammat. Pan dicunt Graeci, Latini Silvanum, deum rusticorum, quem in naturae similitudinem formaverunt; unde et Pan dictus est, id est omne. Fingunt enim eum ex universali elementorum specie. Habet enim cornua in similitudinem radiorum solis et lunae. Distinctam maculis habet pellem, propter caeli sidera. Rubet eius facies ad similitudinem aetheris. Fistulam septem calamorum gestat, propter harmoniam caeli, in qua septem sunt soni et septem discrimina vocum. Villosus est, quia tellus convestita est †agitventibus†. Pars eius inferior foeda est, propter arbores et feras ut pecudes. Caprinas ungulas habet, ut soliditatem terrae ostendat, quem volunt rerum et totius naturae deum; unde Pan quasi omnia dicunt. Isis lingua Aegyptiorum terra appellatur, quam Isin
Abbreviated transcription (Latin):
nutrita ẽ. ut apotoi palle intodori idest
ab haste concussione. uł quod pallantẽ
gigantem occiderit. Uenerem ex inde
dicunt noncupatam: quod sine ui fe¬
mina uirgo eẽ non desinat. Hanc greci
a frodin uocant ꝓpter spumam sanguinis
generantem. Afrodin enim grece spuma uo¬
catur. Quod autem fingunt saturnum cęli
patri genitalia abscidisse et sanguinem
fluxisse in mare. atq eospuma maris con¬
creta uenus nata ẽ : illud aiunt quod ꝑ coi¬
tum salsi humoris substantia ẽ. et inde afro¬
din uenerem dici quod coitus spuma est
sanguinis: quȩ ex suco uiscerum liquido
dicunt uxorem : quia uenerium officium ñ¬
nerem senior. Nam quod saturnus dicitur
patri cęli uirilia amputasse quȩ in mare ca¬
dentia uenerem creauerunt. idõ fingitur
quia nisi humor de cęlo in tram descenderit
nichil oreatur. Cupidinem uocatum fert̃
ꝓpt̃ amorem. Est enim demon fornicatio¬
nis. qui idõ alatus pingitur. quia nichil

Expanded text:
nutrita est; vel apo tu pallein to dori, id est nutrita est; vel apo tu pallein to dori, id est ab haste concussione, vel quod Pallantem gigantem occiderit. Venerem exinde dicunt nuncupatam, quod sine vi femina virgo esse nφροδίτην vocant propter spumam sanguinis generantem. Ἀφρὸς enim Graece spuma vocatur. Quod autem fingunt Saturnum Caelo patri genitalia abscidisse, et sanguinem fluxisse in mare, atque eo spuma maris concreta Venus nata est, illud aiunt quod per coitum salsi humoris substantia est; et inde Ἀφροδίτην Venerem dici, quod coitus spuma est sanguinis, quae ex suco viscerum liquido dicunt uxorem, quia Venerium officium nonerem senior. Nam quod Saturnus dicitur patri Caelo virilia amputasse, quae in mare cadentia Venerem creaverunt, quod ideo fingitur quia nisi humor de caelo in terram descenderit, nihil creatur. Cupidinem vocatum ferunt propter amorem. Est enim daemon fornicationis. Qui ideo alatus pingitur, quia nihil
Abbreviated transcription (Latin):
descendit. Minerua apud grecos. athenas
dicitur. id est femina. Apud latinos autem
mineruam uocatam quasideam. et munus
artium uariarum. Hanc enim inuentricem
multorum ingeniorum ꝑhibent. et inde eã
artẽ et rationem int̃p̃tantur: quia sine ratio¬
ne nichil potest contineri. Quȩ ratio qͥa
ex solo animo nascitur animũq putant ẽẽ
in capite et cerebro. idõ eam dicunt de capi-¬
te iouis et̾ natam: quia sensus sapientis
qui inuenit omnia in capite ẽ. In euius
pectore ideo caput gorgonis fingitur. qͦd
illic ẽ omnis prudentia quȩ confundit
alios et imperitos ac saxeos comprobat.
Quod et in antiquis imꝑatoꝵ status
cernimus. in medio pectore lorice ꝓpter
insinuandam sapientiam et uirtutem.
Hec minerua et tritonia dicitur. Iri¬
ton enim africȩ palus ẽ. circa quam fer-¬
tur uirginali apparuisse etate : ꝓpter
origo eius innotuit. Pallas autem dicta
uł ab insula pallene in thracia in qua

Expanded text:
descendit. Minerva apud Graecos Ἀθήνη descendit. Minerva apud Graecos Ἀθήνη dicitur, id est, femina. Apud LatMinervam vocatam quasi deam et munus artium variarum: hanc etenim inventricem multorum ingeniorum perhibent. Et inde eam artem et rationem interpretantur; quia sine ratione nihil potest contineri. Que ratio quia ex solo animo nascitur, animumque putant esse in capite et cerebro. Ideo eam dicunt de capite Iovis esse natam, quia sensus sapientis qui invenit omnia, in capite est. In cuius pectore ideo caput Gorgonis fingitur, quod illic est omnis prudentia que confundit alios et imperitos ac saxeos comprobat; quod et in antiquis imperatorum statuis cernimus. In medio pectore lorice, ad insinuandam sapientiam et virtutem. Hec Minerva et Tritonia dicitur; Triton enim Africe palus est, circa quam fertur, uirginali apparuisse fertur aetate,origo eius innotuit. Pallas autem dicta, vel ab insula Pallente in Thracia, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ram antiqui ere colebant: prius quã ferrũ
eẽt inuentum. Eamdẽ uestam et ignem
eẽ ꝑhibent. quia tt̃am ignem habere non
dubium est.: ut ex ethiia uulcanoq datur
intelligi. Et idõ uirginem putant: quia ig
nis inuiolabile sit elementum. nichilq naᷤ¬
ci possit ex eo quippe quia omniasarripue¬
rit absumat. Ouidius in fastis. Nec tu ali¬
ud uestam quam uiuam itellige flãmã.
nataq de flamina corpora nulla uides. Prop¬
lunonem dicunt quasi ianonem. id est ia¬
nuam ꝓ purgationibus feminarum. eo qͦd
quasi portas matrum natoꝵ pandat. et
nubentium maritis. sed hoc filosophi. Poetȩ
autem uinonem iouis adserunt sororem
et coniugem. ignemenim et aerem iouem:
aquam et᷑ t̃ram. uinonem int̃p̃tantur. quoꝵ
duorum ꝑmixtione uniuersa gignuntur:
et sororem dicunt. quia mundi pars est:
conuigem quod commixta concordat. Unde
et uirgilius. Tum pater omnipotens fecun-¬
dis imbribus ether: coniugis in gremium

Expanded text:
terram antiqui aere colebant, priusquam ferrum terram antiqui aere colebant, priusquam ferrum esset inventum. Eamdem Vestam et ignem esse perhibent, quia terram et ignem habere non dubium est, ut ex Aetna Vulcanoque datur intelligi; et ideo nis inuiolabile sit elementum nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. Ouidius in Fastis: nec tu aliud Vestam quam uiuam intellege flammam nataque de flamma corpora nulla uides. Iunonem dicunt quasi ianonem, id est ianuam, pro purgationibus feminarum, eo quod quasi portas matrum natorum pandat, et nubentum maritis. Sed hoc philosophi. Poetae autem Iunonem Iovis adserunt sororem et coniugem: ignem enim et aerem Iovem, aquam et terram Iunonem interpretantur; quorum duorum permixtione universa gignuntur. Et sororem dicunt quod mundi pars est; coniugem, quod commixta concordat. Unde et VergiliusGeorg. 2, 325: Tum pater omnipotens fecundis imbribus aether coniugis in gremium
Abbreviated transcription (Latin):
orbem terrȩ. quod curru uehi dicitur. quia
ipsa ẽ terra quȩ pendet in aere. quod susti-¬
netur rotis quia mundus rotatur et uolu¬
bilis ẽ. Quod leones illi subicuint mansue¬
tos. ut ostendant nullum genus ee̾ terrę
tam ferum quod ñ subigi possit aut suꝑari
ab ea. Quod in capite turritam gestat co¬
ronam. ostendit suꝑpositas t̃re eiuitates.
quasi insignitas turribus constare. Quod se.¬
des finguntur eirca eã quia cum omnia mo¬
ueantur ipsam ñ moueri. Quod coribantes
eius ministricum strictis gladus ẽẽ fin¬
guntur: ut significet᷑ omnes ꝓ t̃ra sua de¬
bere pugnare. Quod gallos huic deȩ ut
seruirett fecerunt. significant qui semine
indigeant. t̃ram sequi oportere. In ea quippe
omnia repꝑire. Quod se apud eam iactant.
precipitur inquiunt: ut qui tr̃am colunt
ne sedeant. Semꝑ enim e̾e̾ quod agant. Cim¬
baloꝵ aut aereorum sonitus. ferrametorum
crepitus. in colendis agris. sed ideo ȩre qͦd

Expanded text:
orbem terrae. 63. Quod curru vehi dicitur, quia orbem terrae. 63. Quod curru vehi dicitur, quia ipsa est terra, quae pendet in aere. Quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur, et volubilis est. Quod leones illi subjiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse terrae tam ferum quod ab ea. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates quasi insignitas turribus constare. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam non moveri. Quod Corybantes eius ministri cum strictis gladiis esse finguntur, ut significetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod gallos huic deae ut servirent fecerunt, significant qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperire. Quod se apud eam iactant, praecipitur, inquiunt, ut qui terram colunt ne sedeant; semper enim esse quod agant. Cymbalorum autem sonitus ferramentorum est crepitus in colendis agris, et ideo aere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
am eoquod tribus fungatur figuris de qua
luna eadem diana. eadem ꝓserpina uocatur.
amictu. cum subrincta iacit calamos. lato¬
nia uirgo ẽ. Cum subnixa sedet solio: pla.¬
tonia coniunx. Latonia autem diana eo
quod latone fuerit filia. Cererem idest
t̾ram a creandis frugibus asserunt dictã.
appellantes eam nominibus plurimis.
Dicunt etiam eam et opem quod opere
melior fiat terra. proserpinam quod ex ea
ꝓserpiant fruges. uertam quod herbis uł
uariis uestita sit rebus. ut aui sua stan¬
do. Eandem et tellurem et matrem mag¬
nam fingunt. turritã. cum timpano. et
gallo. et sttepitu cimbalorum. Matrem uo¬
catam eo quod plurima pariat. magnam qͦd
cibum gignat. almam. quia uniuersa ani¬
malia fructibus suus alit. Est enim alim̃to¬
rũ nutrix terra. Quod simulachrum eius
cum claue fingitur. quia tellus hieme
clauditur. uere aꝑitur. ut fruges nascan-¬
tur: quod timpanũ hab& significare. Uolunt

Expanded text:
am, eo quod tribus fungatur figuris. De qua am, eo quod tribus fungatur figuris. De qua Luna, eadem Diana, eadem Proserpina vocatur. amictu. cum subcincta iacit calamos, Latonia virgo est: cum subnixa sedet solio, Plutonia coniux. Latonia autem Diana, eo quod Latonae fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus adserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra: Proserpinam, quod ex ea proserpiant fruges: Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eandem et Tellurem et Matrem magnam fingunt, turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat; magnam, quod cibum gignat; almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. 62. Quod simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur, ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significari volunt
Abbreviated transcription (Latin):
diuinatorem et medicum Hellent. ipsum
tamen etiam solem dixerunt quasi solum
ipsum titan quasi unum ex titanis qui ad¬
uersum iouem uĩ fecit. ipsum febum quasi
effebum hoc ẽ ad olescentem. Unde et sol
puer pingitur eoquod cotidie oriatur: et
noua lucẽ nascatur. Phit̾ium quoq eundẽ
appollinem uocari aiunt. a phithone in mense¬
molis serpente. cuius ñ magis uenena quã
magnitudo t̃rebat. hunc apollo sagittarũ
ictibus sternens. nominis quoq spolia
reportauit ut phithus uocaretur. Unde
et ob insigne uictorie phithia sacra cele¬
branda constituit. Dianam quoq germa¬
nam eius. similit̃ lunam et uiarum presi¬
dem aiunt. unde et uirginẽ uolunt qͦd
uia nichil pariat. et idõ ambo sagittas ha¬
bere finguntur: quod ipsa duo sidera de cęlo
radiosusq ad terras emittant. Dianam au¬
tem uocatam quasi duanam. quod luna
et die et nocte appareat. ipsam et lucinam
adseuerant eo quod luceat: eandem et triui¬

Expanded text:
divinatorem et medicum vellent, ipsum divinatorem et medicum vellent, ipsum tamen etiam Solem dixerunt, qipsum Titan, quasi unum ex Titanis qui aduersum Iouem non fecit; ipsum Phoebum, quasi ephoebum, hoc est adolescentem — unde et Sol puer pingitur, eo quod cotidie oriatur et noua luce nascatur. Pythium quoque eundem Apollinem uocant a Pmolis serpente, cuius non magis venena quam magnitudo terrebat. Hunc Apollo sagittarum ictibus sternens nominis quoque spolia reportavit, ut Pythius vocaretur. Unde et ob insigne victoriae Pythia sacra celebranda constituit. Dianam quoque germanam eius similiter lunam et viarum praesidem aiunt. Unde et virginem volunt, quod via nihil pariat. Et ideo ambo sagittas habere finguntur, quod ipsa duo sidera de caelo radios usque ad terras emittant. Dianam autem vocatam quasi Duanam, quod luna et die et nocte appareat. Ipsam et Lucinam adseverant, eo quod luceat. Eandem et Trivi
Abbreviated transcription (Latin):
ce dicitur apotes ermenias. latine ut t̃pres : qͥ
ob uirtutem multarũq artium scientiam tri¬
megistus. idest ter maximus nominatus ẽ.
Curꝰ autem eũ capite canino fingunt. hȩc ri¬
tio dicitur: quod inter omnia animalia canis
sagacissimum genus et ꝑspicax habeatur.¬
Martem dm̃ belli eẽ dicunt. et martem ap¬
pellatum quia ꝑ uiros pugnatur: ut sit mars
quasi mas. licet et tria sinit genera consuetu¬
dinum. sicut scitarum. ubi et ͦ feminȩ et uiri
in pugnam eunt. Amazonum: ubi sole feminȩ.
romanoꝵ aliarumq gentium: ubi soli mares.
Item martem quasi effectorem mortium. Nã
a marte mors noncupatur. Hunc et adulte¬
rum dicunt: quia belligerantibus incertus ẽ.
Quod uero nudo pectore stat: ut bello se
quisq sine formidine cordis obiciat. Mars
autẽ apud greco ᷤᷤ gradiuus dicitur eo quod in
bello gradum inferant qui pugnant. aut qͦd
inpigre gradiantur. Apollinem quamus

Expanded text:
dicitur graece apo tes hermeneias, latine interpres. Qui dicitur graece apo tes hermeneias, latine interpres. Qui ob uirtutem multarumque artium scientiam Trimegistus — id est ter maximus — nominatus est. Cur autem eum capite canino fingunt, haec ratio dicitur, quod inter omnia animalia canis sagacissimum genus et Martem deum belli esse dicunt, et martem appellatum, quia per viros pugnatur, ut sit mars maris ars: licet et tria sint genera consuetudinum, scilicet Scytharum, ubi et feminae et viri in pugnam eunt; Amazonum, ubi solae feminae; Romanorum, aliarumque gentium, ubi soli mares. Item martem, quasi effectorem mortium. Nam a Marte mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicunt, quia belligerantibus incertus est. Quod vero nudo pectore stat, ut bello se quisque sine formidine cordis obiciat. Mars autem apud Thracos Gradivus dicitur, eo quod in bello gradum inferant qui pugnant, aut quod inpigre gradiantur. Apollinem quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
unde niseus dictus ẽ. Mercurium sermo¬
nem int̃p̃tantur. nam idõ mercuriꝰ quasi me¬
dius currens dicitur appellatus. quod sermo
currat int̾ homines medius. Idõ et ermes
grece quod sermo uł int̃p̃tatio quȩ ad ser¬
monem utiq ꝑtinet. ermenia dicitur. Idõ
et mercibus prec̾e̾: quia int̃ uendentes
et ementes sermosit medius. Qui idõ fingi
tur habere pennas: quia citius uerba dis¬
currunt: unde et uelox et errans induci¬
tur. Alas eius in capite et in pedibus.⁊
significare uolucrem fieri ꝑ aera sermonẽ.
Nuntium dictum: quoniam ꝑ sermonẽ
omnia cogitata enuntiant᷑. Idõ autẽ furti
magistrum dicunt: quia sermo animos au
dientium fallit. Uirgam tenet qua serpentes
diuidit. Idest uenana. Nam bellantes ac
dissidentes int̃pretum oratione sedantur.
Unde scd̾m liuiũ legati pacis caduceatores di¬
cuntur sicut enim ꝑfeciales bella inducebant᷑.
ita pax ꝑ caduceatores fiebat. Ermes autem gre¬

Expanded text:
unde Nysaeus dictus est. Mercurium sermounde Nysaeus dictus est. Mercurium sermonem interpretantur. Nam ideo Mercurius quasi medius currens dicitur appellatus, quod sermo currat inter hogrece, quod sermo vel interpretatio, que ad sermonem utique pertinet, hermenia dicitur. Ideo et mercibus preesse quia inter vendentes et ementes sermo fit medius. Qui idtur habere pennas, quia citius verba discurrunt. Unde et velox et errans inducitur; alas enim ejus in capite, et in pedibus, significare volucrem fieri per aera sermonem. 47. Nuntium dictum, quoniam per sermonem omnia cogitata enuntiantur. Ideo autem hunc furti magistrum dicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes diuidit, id est uenena; nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur, unde secundum Liuium legati pacis caduceatores dicuntur — sicut enim per fetiales bella indicebantur, ita pax per caduceatores fiebat —. Hermes autem
Abbreviated transcription (Latin):
idõ autem in fabrorum fornace eundem uul¬
canum auctorem dieunt. quia sine igne
nullum metalli genus fundi extendiqͦ po.¬
test. Pluton greceꝰ. latine diespiter uel ditis
pat̃: quem asii orcum uocant quasi receptorẽ
mortium. Unde et orca noncupatur uas quod
recipit aquas: ipse et grece charon. Liberũ
aliberamento appellatum uolunt. quod quasi
mares in coeundo ꝑ eius beneficium emissis
seminibus lib̃entur: quod idem liber mulie¬
bri et delicato corpore pingitur. Dicunt enĩ
mulieres ei ad tributas: et uinum ꝓpter excitan¬
dam libidinẽ. Unde et frons eiꝰ pampino cingi¬
tur. Sed idõ coronã uiteamet cornu habet.
quia cum grate et moderate uinum bibitur.
leticiam prestat. cum ultra modum: excitat
lites. id est quasi cornua dat. Idem autem et
soluantur. Iste et grece dr̃ nisius amonte
indiȩ niso. ubi dicitur esse nuitritus. Ceterũ
est et nisa cuutas. in quacolitur idem liber.

Expanded text:
Ideo autem in fabrorum fornace eundem VulIdeo autem in fabrorum fornace eundem Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater; quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur. Dicunt enim mulieres ei adtributas et vinum propter excitandam libidinem. Unde et frons eius pampino cingitur. Sed ideo coronam viteam et cornu habet, quia cum grate et moderate vinum bibitur, laetitiam praestat; cum ultra modum, excitat lites, id est quasi cornua dat. Idem autem et bra solvantur. Iste et Graece Διόνυσος a monte Indiae Nysa, ubi dicitur esse nutritus. Ceterum est et Nysa civitas, in qua colitur idem Liber,
Abbreviated transcription (Latin):
plane de ueritate scelera.Unde turpe
erat tales dõs credi. quales homines ẽẽ
non debeant. Ianum dicunt quasi mun¬
di uel cęli. uł mensium ianuam. Duas
iani facies faciunt. ꝓpter orientem et occiden¬
tem. Cum uero faciunt eum quadri frontem.
et ianum geminum appellant. ad qͣtuor
mundi partes hoc referunt. uł ad quatuor
elementa siue tẽpora: sed dum hoc fingunt.
monstrum ñ dm̃ faciunt. Neptunum aqͣs
mundi predicant. et dictus ab eis neptunus
quasi nube totians. Uulcanum uolunt ẽẽ¬
ignem. et dictus uulcanus quasi uolans can¬
dor. uł quasi uolicanus. quod ꝑ aerem uolet.
Ignis enim e nubibus nascitur. unde etiã
omerus dicit eum precipitatum de aere in
t̃ras. quod omne fulmen de aere cadit. idcirco
autem uulcanus de femore iouis fingitur
natus. quod fulmina de imo aere nascunt᷑.
Claudus autemdicitur uulcanus. quia per
naturam numquam rectus ẽ ignis. sed qͣsi
claudus eius modi speciem motumq habet.

Expanded text:
plane de veritate scelera. Unde turpe plane de veritate scelera. Unde turpe erat tales deos credi, quales homines esse non debeant. Ianum dicunt quasi mundi vel caeli vel mensuum ianuam: duas Iani facies faciunt, propter orientem et occidentem. Cum vero faciunt eum quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quattuor mundi partes hoc referunt, vel ad quattuor elementa sive tempora. Sed dum hoc fingunt, monstrum, non deum faciunt. Neptunum aquas mundi praedicant; et dictus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. Vulcanum volunt ignem; et dictus Vulcanus quasi volans candor, vel quasi volicanus, quod per aerem volat. Ignis enim e nubibus nascitur. Unde etiam Homerus dicit eum praecipitatum de aere in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore Iunonis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascantur. Claudus autem dicitur Vulcanus, quia per naturam numquam rectus est ignis, sed quasi claudus eiusmodi speciem motumque habet.
Abbreviated transcription (Latin):
talia dicunt. quia nichil in cęlo de seminibꝰ
nascitur. Falcem tenet inquiunt ꝓpter a-¬
griculturam significandam. uł ꝓpt̃ annos
et tẽpora quod in se redeant: uł ꝓpter sa¬
pientiam quod intus acuta sit. In aliquibꝰ
autem ciuitatibus saturno liberos suos
apud gentiles immolabant: quod saturnũ
poete liberos suos deuorasse solitum tradi¬
derunt. Iouis fertur a uruando dictus.
et iupiter quasi iuuans pater. hoc est
omnibus prestans. Hunc et pͥuato titu-¬
lo iouem optimum dixerunt. dum fuisset
incestus in suis. inpudicus in extraneis:
quem modo taurum fingunt ꝓpt̃ europȩ
raptum. fuit enim in naui. cuius insigne
erat taurꝰ. Modo danes ꝑ imbrem auream
appetisse concubitum. Ubi intelligitur
pudiciciam mulieris. ab auro fuisse corrup¬
tam modo in similitudine aquilȩ ꝓpter qͦd
puerum ad stuprum rapuerit. modo serpen-¬
tem quia reptauerit. et eignum quia can¬
tauerit. Et idõ non figurȩ iste sunt. seb

Expanded text:
talia dicunt, quia nihil in caelo de seminibus talia dicunt, quia nihil in caelo de seminibus nascitur. Falcem tenet, inquiunt, propter agriculturam significandam, vel propter annos et tempora, quod in se redeant, vel propter sapientiam, quod intus acuta sit. In aliquibus autem civitatibus Saturno liberos suos apud gentiles inmolabant, quod Saturnum poetae liberos suos devorasse solitum tradiderunt. Iovis fertur a iuvando dictus, et Iuppiter quasi iuvans pater, hoc est, omnibus praestans. Hunc et privato titulo Iovem Optimum dixerunt, dum fuisset incestus in suis, inpudicus in extraneis. Quem modo taurum fingunt propter Europae raptum; fuit enim in navi cuius insigne erat taurus: modo Danaes per imbrem aureum appetisse concubitum; ubi intellegitur pudicitiam mulieris ab auro fuisse corruptam: modo in similitudine aquilae, propter quod puerum ad stuprum rapuerit: modo serpentem, quia reptaverit, et cygnum, quia cantaverit. Et ideo non figurae istae sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nisi hominum : quibus in paradiso semel
culpam p̃uaricationis intulit. et hancusq
ad et̃nam mortem cotidie ꝑsuadendo adicit
uł extendit. Quȩdam autẽ nomina dõꝵ
suorum gentiles ꝑ uanas fabulas ad ratio¬
nes fisicas conantur traducere: eaq in causis
elementorum composita ẽẽ int̃p̃tantur. sed
hoc a poetis totum factum ẽ. ut deos suos
ornarent aliquibus figuris. quos ꝑditos
ac dedecoris infamia plenos fuisse. historiȩ
confitentur. Omnino enim fingendi locus
uacat : ubi ueritas cessat. Saturnus origo
dõrum et totius posteritatis a paganis de¬
signatur. Hunc latini a sati appellatum
ferunt. quasi ad ipsum satio omnium ꝑti-¬
neat rerum. uł a temporis longitudine qͦd
saturet᷑ annis. Unde et eum greci cronos
nomen habere dieunt. id est tempus quod
filios suos fertur deuorasse. hoc ẽ annos
quos tempus produxerit in se reuoluit.
uel quod eo semina unde oriuntur iterum
redeunt. Hunc celi patris abscidisse geni¬

Expanded text:
nisi hominum quibus in paradiso semel nisi hominum quibus in paradiso semel culpam praevaricationis intulit, et hanc usque ad aeternam mortem quotidieo persuadendo adicit vel extendit? Quaedam autem nomina deorum suorum gentiles per vanas fabulas ad rationes physicas conantur traducere, eaque in causis elementorum conposita esse interpretantur. Sed hoc a poetis totum fictum est, ut deos suos ornarent aliquibus figuris, quos perditos ac dedecoris infamia plenos fuisse historiae confitentur. Omnino enim fingendi locus vacat, ubi veritas cessat. Saturnus origo deorum et totius posteritatis a paganis designatur. Hunc Latini a satu appellatum ferunt, quasi ad ipsum satio omnium pertineat rerum, vel a temporis longitudine, quod saturetur annis. Unde et eum Graeci Cronos nomen habere dicunt, id est tempus, quod filios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit, vel quod eo semina, unde oriuntur, iterum redeunt. Hunc Caeli patris abscidisse geni
Abbreviated transcription (Latin):
saturnus et sol. Beelfegor int̃pretatur si¬
mulachrũ ignominiȩ.Idolum enim fuit
moab cognomento baal suꝑ montem segor.
quem latini pͥapum uocant. dm̃ ortorum.
Fuit autem de lapsaco eiuitate ellesponti
de qua pulsus ẽ. et ꝓpt̃ uirilis menbri
magnitudinem in numero dõꝵ suorum eũ
greci transtulerunt. et in numine sacra
uerunt ortorum : unde et dicitur preesse
ortis ꝓpter eorum fecunditatem. Beel ze¬
bub idolum fuit accaron. quod int̃pretat᷑
uir muscarum. Tebub enim musca uocat᷑.
Spurcissimum gͥ idolum idõ uirum mus-¬
carum uocatum ꝓpter sordes idolatriȩ. siue
emoth ex hebrea uoce in latinã linguã animal
sonat ꝓpt̃ qͦd de ex celsis ad terrena cecidit:
et ꝓ merito suo ut animal brutum effectꝰ
sit. Ipse ẽ et leuiatan. idest serpens de
aquis. quia in huius scłi mari uolubili
uersatur astutia. Leuiathan autẽ interp̃¬
tatur additamentum eorum. quorũ scilicet

Expanded text:
Saturnus et Sol. Belphegor interpretatur siSaturnus et Sol. Belphegor interpretatur simulacrum ignominiae. Idolum enim fuit Moab, cognomento Baal, super montem Phegor, quem Latini Priapum vocant, deum hortorum. Fuit autem de Lampsaco civitate Hellesponti, de qua pulsus est; et propter virilis membri magnitudinem in numero deorum suorum eum Graeci transtuleverunt hortorum, unde et dicitur praeesse hortis propter eorum fecunditatem. 26. Beelzebub idolum fuit Accaron, quod interpretatur vir muscarum; ZEBUB enim musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo vir muscarum vocatur, propter sordes idololatriae, sive emoth ex Hebraea voce in Latinsonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est serpens de aquis, quia in huius saeculi mare volubili ersatur astutia. Leviathan autem interpretatur additamentum eorum. Quorum scilicet,
Abbreviated transcription (Latin):
ante xp̃m uenturus sit: id est post eum ueniat
xp̃c. Non sic sed antixp̃o grecȩ dicitur: quod
est latine contrarius xp̃o. Anti enim grece
in latino contra signifieat. Xp̃m enim se
mentietur dum uenerit. et contra eum dimi-¬
cabit. et aduersabitur sacramentis xp̃i: ut
ueritatis eius euangłm soluat. Nlam et
tẽplum hierosolimis reparare: et omnes ue¬
teris legis cerimonias restaurare tẽp̃tabit.
Sed et ille antixp̃e ẽ qui negat ẽẽ dominũ¬
xp̃m: contrarius enim xp̃o est. Om̃s enim
qui exeunt de eccłã et ab unitate fidei pre¬
ciduntur: et ipsi antixp̃i sunt. Bel idolũ
babilonium ẽ: quod interpretatur uetus.
Fũit enim hic belus pater nini primus rex
assirioꝵ.: quem quidam saturnum appellaiit.
Q uod nomen et apud assirios et apud afros.
postea cultum ẽ. Unde et lingua punica
bal ds̃ dicitur.Apud assyrios autem bel uo¬
catur quadam sacrorum suorum ratione. et

Expanded text:
ante Christum venturus sit, id est post eum veniat ante Christum venturus sit, id est post eum veniat Christus. Non sic, sed Antichristus Graece dicitur, quod est Latine contrarius Christo. Ἀντὶ enim Graece in Latino contra significat. Christum enim se mentietur, dum venerit; et contra eum dimicabitur; et adversabitur sacramentis Christi, ut veritatis eius evangelium solvat. Nam et templum Hierosolymis reparare, et omnes veteris legis caerimonias restaurare temptabit. Sed et ille Antichristus est qui negat esse Deum Christum. Contrarius enim Christo est. Omnes enim, qui exeunt de Ecclesia et ab unitate fidei praeciduntur, et ipsi Antichristi sunt. Bel idolum Babylonium est, quod interpretatur vetus. Fuit enim hic Belus pater Nini, primus rex Assyriorum, quem quidam Saturnum appellant; quod nomen et apud Assyrios et apud Afros postea cultum est, unde et lingua Punica Bal deus dicitur. Apud Assyrios autem Bel vocatur quadam sacrorum suorum ratione et
Abbreviated transcription (Latin):
Dia bolus hebraice dicitur deorsum fluens.
quia quietus in cęli culmine stare contẽpsit.
sed suꝑbiȩ pondere deorsum corruens cecidit.
Qrece uero diabolus criminator uocatur.
quod uł crimina in qua ĩpse inlicit ad dm̃
referat: uł quia electorum in nocentiã cri¬
minibus fictis accusat. Unde et in apoca¬
lipsin uoce angłica dicitur. Proiectus est
accusator fratrum nr̃oꝵ: qui accusabat illos
in conspectu dĩ nr̃i die ac nocte. Satanas
in latinum sonat aduersarius. siue trans gres¬
sor. Ipse est enim aduersarius qui ẽ ueritatis
inmicus. et semper scorum uirtutibus cont᷑¬
ire nititur. Ipse et transgressor quia pre-¬
uaricator effectus. in ueritate quaconditus
est ñ stecit. Idem et tẽptator quia tẽptandã
iustorum innocentiã postulat. sicut in iobseri¬
bitur. Antixp̃c appellatur: quia contra xp̃o
uenturus est. non quomodo quidam simpli¬
ces intelligunt. antixp̃m idõ dictum quod

Expanded text:
Diabolus Hebraice dicitur deorsum fluens, Diabolus Hebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in caeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece vero diabolus criminator vocatur, quod vel crimina, in qua ipse inlicit, ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis accusat; unde et in Apocalypsi voce angelica dicitur12, 10: 'Proiectus est accusator fratrum nostrorum, qui accusabat illos in conspectu Dei nostri die ac nocte.' Satanas in Latino sonat adversarius, sive transgressor. Ipse est enim adversarius, qui est veritatis inimicus, et semper sanctorum virtutibus contraire nititur. Ipse et transgressor, quia praevaricator effectus in veritate, qua conditus est, non stetit. Idem et temptator, quia temptandam iustorum innocentiam postulat, sicut in Iob scribitur. Antichristus appellatur, quia contra Christum venturus est. Non, quomodo quidam simplices intellegunt, Antichristum ideo dictum quod
Abbreviated transcription (Latin):
formula idolum se dici exposcit. Inde idola¬
tria omnis circa omne idolum famulatuᷤ et
seruitus. Quidam uero latini ignorantes
grece. imperite dicunt idolum ex dolo sũpsisse
nomen: quod diabolus creaturȩ cultum diuini
nominis inuexit.Demonas a grecis dictos
auint. quasi dẽpnas. idest peritos ac rerum
prescios prȩsciunt enim futura multa:. un¬
de et solent responsa aliqua dare. In est enĩ
illis cognitio rerum plus quam infirmitati
humane. partim subtiliori sensus acumine.
partim exꝑientia longissimȩ uitȩ : parti
ꝑ dĩ iussum angłica reuelatione. Hi corpoꝵ
aeriorum natura uigent ante trans gressio.¬
nem quidem celestia corpora gerebant᷑. lapsi
uero in aeriam qualitatem conuersi sunt:
nec aeris illius puriora spacia. sedista caligino¬
sa tenere ꝑmissi sunt : qui eis quasi carcer. ẽ.
usq ad tempus udicii. Hi sunt preuari¬
catores angli: quorum diabolus princeps est.

Expanded text:
formula idolum se dici exposcit. Inde idolaformula idolum se dici exposcit. Inde idolatria omnis circa omnem idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece inperite dicunt idolum ex dolo sumpsisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis invexit. Daemonas a Graecis dictos aiunt, quasi δαήμονας, id est peritos ac rerum scios. Praesciunt enim futura multa, unde et solent responsa aliqua dare. Inest enim illis cognitio rerum plus quam infirmitati humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim experientia longissimae vitae, partim per Dei iussum angelica revelatione. Hi corporum aeriorum natura vigent. Ante transgressionem quidem caelestia corpora gerebant. Lapsi vero in aeriam qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carcer est usque ad tempus iudicii. Hi sunt praevaricatores angeli, quorum Diabolus princeps est.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter esfigies. Apud grecas autem eicrop̾s sis
qͦ pͥmum in archeoliua orta ẽ. et atheniensiũ
urbis exmineruȩ appellatione nomen sor¬
tita ẽ. Hic primus omnium iouem appella¬
uit. simula era repperit. aras statuit. uicti¬
mas immolauit. nequaquam istius modi reb
in grecia umquã uisis. Idolatria idolorum se¬
uitus siue cultura interpretatur. Nlam latna
grece latine seruitus dicitur. Quȩ quantũ
ad ueram religionem attinet: ñ nisi uni et
soli dõ debeturͦ. Hanc sicut impia suꝑbia si¬
ue hominum siue demonum sibi exhiberi ut
iubet uł cupit : ita pia humilitas uł homi¬
num uł angłorum scorum sibi oblatam recu¬
sat: et cui debetur ostendit. Idolum autem ẽ
simulacrũ quod humana effigie factum et
consecratũ ẽ. uixta uocabuli int̃p̃tationẽ.
Idos enim grece formam sonat: et ab eo per
diminutionem idolum deductum. ȩque apud
nos formulam facit. Igitur omnis forma ut

Expanded text:
propter effigies. Apud Graecos autem Cecrops, sub propter effigies. Apud Graecos autem Cecrops, sub quo primum in arce oliva orta est, et Atheniensium urbs ex Minervae appellatione nomen sortita est. Hic primus omnium Jovem appellavit, simulacra reperit, aras statuit, victimas immolavit: nequaquam istius modi rebus in Graecia unquam visis. Idololatria, idolorum servitus sive cultura interpretatur. Nam latreia Graece, Latine servitus dicitur, quae, quantum ad veram religionem attinet, soli Deo debetur. Hanc sicut inpia superbia sive hominum sive daemonum sibi exhiberi vel iubet vel cupit, ita pia humilitas vel hominum vel angelorum sanctorum sibi oblatam recusat, et cui debetur ostendit. Idolum autem est simulacrum quod humana effigie factum et consecratum est, iuxta vocabuli interpretationem. Εἶδος enim Graece formam sonat, et ab eo per diminutionem idolum deductum aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. successores dõs existimarent. atq
colerent. Simulacroꝵ usus ex ortusẽ. cum
ex desiderio mortuorũ constituerentur una¬
gines uł effigies. ttm quã in celum receptis
pro quibus se in terris demones colendos sup¬
posuerunt: et sibi sacrificari a deceptis et
ꝑditis ꝑsuaserunt. Simula era autem a simi¬
litudine noncupata. eo quod manu artificis
ex lapide alia ue materia eorum uultus imi¬
tantur: In quorum honore fuigunt᷑. Ergo si¬
mulachra uł pro eo quod sunt similia. uel
ꝓ eo quod simulata atq conficta. unde et
falsa sunt. Et notandum quod latinus ser¬
mo sit et ñ hebreꝰ. Apud eos enim idolum siue
simulachrum semel dicitur. Iudei dicunt
quod ismael primus simula crum luto fecerit.
gentiles autem pͥmum prometheum simu la¬
chra hominum de luto finxisse ꝑbibent :
ab eoq natam ce̾ artem simulachra et sta¬
tuas fingendi. Unde et poetȩ ab eo primum
homines factos eẽ confingunt.: figurate

Expanded text:
verunt, successores deos existimarent atque verunt, successores deos existimarent atque colerent. Simulacrorum usus exortus est, cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines vel effigies, tamquam in caelum receptis, pro quibus se in terris daemones colendi supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis et perditis persuaserunt. Simulacra autem a similitudine nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur in quorum honore finguntur. Ergo simulacra vel pro eo quod sunt similia, vel pro eo quod simulata atque conficta; unde et falsa sunt. Et notandum quod Latinus sermo sit in Hebraeis. Apud eos enim idolum sive simulacrum Semel dicitur. Iudaei dicunt quod Ismael primus simulacrum luto fecerit. Gentiles autem primum Prometheum simulacrum hominum de luto finxisse perhibent, ab eoque natam esse artem simulacra et statuas fingendi. Unde et poetae ab eo homines primum factos esse confingunt figurate
Abbreviated transcription (Latin):
Uos pagani deos asserunt. homines
olim fuisse ꝓduntur. et ꝓ unius cuiꝰq
uita uel meritis. coli apud suos post mortem
ceperunt. ut apud egiptum. isis. apud cre¬
tam ioius. apud mau̾roᷤ iuba. apud latinos
faunus. apud romanos quirinus. Eio dem
quoq modo aprdathenas minerua. apud
samum uno. a puid paphos uenus. apudlem¬
nos uulcanus. apud naxos liber. apud de¬
los apollo. In quorum etiam laudibusacces¬
serunt et poete: et compositis carminibus
in cȩlum eos sustulerunt. Nam quorumdã
et inuentiones artium. cultũ peperisse dicun¬
tur. Ut scolapio medicina: uulcano fabrica.
Ab actibus autem uocantur. ut mercurius
quod mercibus preest: liber a lib̃tate : Fuert̃
etiam et quidam uirifortes aut urbium con¬
ditores. quibus mortuis homines qui eos
dilexerunt simulacra finxerunt. ut hab̃ent
aliquod ex imaginũ contẽplatione solatium.
Sed paulatim hunc errorem ꝑsuadentibus de¬
monibus ita in posteris in repsisse. ut
quos illi prosola nominis memoria honora¬

Expanded text:
uos pagani deos asserunt, homines olim fuisse produntur, et pro uniuscuiusque vita vel meritis coli apud suos post mortem coeperunt, ut apud Aegyptum Isis, apud Cretam Iovis, apud Mauros Iuba, apud Latinos Faunus, apud Romanos Quirinus. Eodem quoque modo apud Athenas Minerva, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poetae, et conpositis carminibus in caelum eos sustulerunt. Nam quorundam et inventiones artium cultu peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fuerunt etiam et quidam viri fortes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris inrepsisse, ut quos illi pro sola nominis memoria honora
Abbreviated transcription (Latin):
quia in eo indomita iuim̃ta comp̃henduntur. Cal¬
caria dicta quia in calce hominis ligantur. id
est inpedis posteriori parte. ad stimulandos
equos. quibus aut obpugnandum ẽ. aut our-¬
rendum. ꝓpt̾ pigriciam animalium aut tuo.¬
rem. Ham ex tunꝰore stimuli noncupati. licet
sint et libidinis stimuli. Strigiles zoncupati.
a tergendo quod his equi tergantur. Caracter
est ferrum caloratum. quo notȩ pecudibus
inurunt᷑ Caracter autẽ grece. latine forma di¬
citur: Cauterium dictum quasi cauturiũ. quas
urat. et prouida sit in eum seueraq cautio. ut
dum uidetur ouiussit auarita refrenetur.
quod int̃dum ꝓsigno int̃dum ꝓcura adhibet᷑.
ut uis morbi ignis ardore siccetur.

Expanded text:
quod eo indomita iumenta conprehendantur. Calquod eo indomita iumenta conprehendantur. Calcaria dicta quia in calce hominis ligantur, id est in pedis posteriori parte, ad stimulandos equos, quibus aut pugnandum est aut currendum, propter pigritiam animalium aut timorem. Nam ex timore stimuli nuncupati, licet sint et libidinis stimuli. Strigiles nuncupati a tergendo, quod his equi tergantur. Character est ferrum caloratum quo notae pecudibus inuruntur: χαρακτὴρ autem Graece, Latine forma dicitur. Cauterium dictum quasi cauturium, quod urat et provida sit in eum severaque cautio ut, dum videtur, cuius sit, avaritia refrenetur. Quod interdum pro signo, interdum pro cura adhibetur, ut vis morbi ignis ardore siccetur.
Abbreviated transcription (Latin):
alerȩ. ornamenta equoꝵ sunt. et est ser-¬
mo grecus. frena dicta quod equos fteme.¬
rẽ oogant. uł quod hec equi frendant id est in¬
primant dentibus. et obmordeant. Unde et ne-¬
frendes dicti. adhuc lactentes porculi. quod ñdũ
aliquid frendant idest comminuant dentibus.
Hinc et fabafresa quȩ moluta ẽ. Lupati sunt
freni asꝑrimi. dicti autem lupati a lupinis dentibꝰ.
qui inequales sunt. unde etiam eoꝵ morsus uehe.¬
menter obest. Camus. Habenas ab habendo dicꝰ¬
tas. quod his equos habeamus. hoc est teneamus.
Unde et equi habiles dic̾ti. Hȩc retinacula areti-¬
nendo. Lora. capistra. a capite iumentoꝵ dicta.
Sella. a sedendo quasi seadda. Antela. quasi ante sel¬
la. sicut et postela quasi post sella. Cingulum
hominum. generis neutri. Nam anunalium
genere feminino dicimus. has cingulas. Sagia
quȩ corrupte uulgo psalma dicitur. ab stratu sa
gorum uocatur. Unde et caballus sagmarius.¬
et mula sagmaria. Capulum. funis acapiendo.

Expanded text:
alerae ornamenta equorum sunt; et est sermo Graecus. Frena dicta quod equos fremere cogant, vel quod haec equi frendant id est inprimant dentibus et obmordeant. Unde et nefrendes dicti adhuc lactantes porculi, quod nondum aliquid frendant, id est comminuant dentibus. Hinc et faba fresa, quae molita est. Lupati sunt freni asperrimi: dicti autem lupati a lupinis dentibus, qui inaequales sunt, unde etiam eorum morsus vehementer obest. Camus. Habenas ab habendo dictas, quod his equos habeamus, hoc est teneamus; unde et equi habiles dicti. Haec et retinacula a retinendo. Lora. Capistri a capite iumentorum dicti. Sella a sedendo, quasi sedda. Antela quasi antesella, sicut et postela quasi postsella. Cingulum hominum generis neutri est; nam animalium genere feminino dicimus has cingulas. Sagma, quae corrupte vulgo salma digorum vocatur: unde et caballus sagmarius, mula sagmaria. Capulum funis a capiendo,