comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alicuus priorũ mortuorũ honore tenebatur factũ ẽ
quo dinrebus tenebatur fieri solet: proquintilienim et
sextili nensibus ulũ atq: augustũ uocamus deoribus ho¬
minum uli caesaris et augusti caesaris nuncupati sut fa¬
cile qui uoluerit intellegat: etiam illa sidera prius sine
his nominibus caelo uagata. eẽ i mortuis autẽ illis quorum
honorare memoriã uel coacti sunt homines regia potestate
uel placuit humana uanitate nomina eorũ inponentes si¬
deribus eos ipsos si mortuos incaelũ leuaret uidebantur:
sed quod libet uocentur ab omnib : Sunt tamen sidera
qua ed s̃ instituit et ordinauit ut uoluit et ẽ. certus
motus illorũ quo tem pora distinguntur atq: uariantur :
quem motũ notare cumquisq: nascitur quomodo seha¬
beat facile .ẽ ꝑ eorũ inuentas conscriptasq regulas quos
scã scriptura condem pnat dicens: sienim tantam ꝑroesainti

Expanded text:
alicujus priorum mortuorum honore tenebatur, factum est alicujus priorum mortuorum honore tenebatur, factum est quod in rebus talibus fieri solet. Pro quintili enim et sextili mensibus, Julium atque Augustum vocamus, de honoribus hominum Julii Caesaris et Augusti Caesaris nuncupatos; ut facile qui voluerit intelligat etiam illa sidera prius sine his nominibus coelo vagata esse: mortuis autem illis quorum honorare memoriam vel coacti sunt homines regia potestate, vel placuit humana vanitate, nomina eorum imponentes sideribus, eos ipsos sibi mortuos in coelum levare videbantur. Sed quodlibet vocentur ab hominibus, sunt tamen sidera, quae Deus instituit et ordinavit ut voluit; et est certus motus illorum, quo tempora distinguuntur atque variantur. Quem motum notare, cum quisque nascitur, quo modo se habeat, facile est, per eorum inventas conscriptasque regulas, quos sancta Scriptura condemnat, dicens: Si enim tantum potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis ueram stellarum positionem cumquisq: nascitur con¬
sectentur. et aliquando etiam ꝑuestigent : cum tamen inde
conantur uel actiones nr̃as uelactionũ euenta predicerenimis
erant . etuendunt imperitis hominibus miserabilem serui¬
uitẽ. Namquisq: liber ad huius modi mathematicum cũ
ingressus fuerit datpecuniã ut seruus inde exeat aut marto
aer ueneris uel potius omniũ siderũ quibus illi primierra¬
uerunt etroremq posteris propinauer̃ uel bestiarũ ꝓpt̃ si¬
militudinẽ uel hominũ adipsos homines honorandos inpo¬
suer̃ uocabula: non enim mirandũ .ẽ cumetiã proprioribus
recencioribus qr temporibus sidus quodappellamus luc¬
ferum honori et nomini cesaris romanidicare conatisunt:
e fortas se factũ ẽe atq isset inuetustitẽ nisi auia eius
uenus preoccupas set hoc nominis predium necq uire ullo
ad beredes traiceret quodnũ quam uiua pos siderat
aut pos sidendũ petierat: nam ubiua cabat locus neque

Expanded text:
quamvis veram stellarum positionem, cum quisque nascitur, consectentur, et aliquando etiam pervestigent; tamen quod inde conantur vel actiones nostras vel actionum eventa praedicere, nimis errant, et vendunt imperitis hominibus miserabilem servitutem. Nam quisque liber ad hujusmodi mathematicum cum ingressus fuerit, dat pecuniam ut servus inde exeat aut Martis, aut Veneris, vel potius omnium siderum; quibus illi qui primi erraverunt, erroremque posteris propinaverunt, vel bestiarum propter similitudinem, vel hominum ad ipsos homines honorandos imposuerunt vocabula. Non enim mirandum est, cum etiam propioribus recentioribusque temporibus, sidus quod appellamus Luciferum, honori et nomini Caesaris Romani dicare conati sunt. Et fortasse factum esset atque isset in vetustatem, nisi avia ejus Venus praeoccupasset hoc nominis praedium; neque jure ullo ad haeredes trajiceret, quod nunquam viva possederat aut possidendum petiverat. Nam ubi vacabat locus, neque
Abbreviated transcription (Latin):
inter homines nisi consensus accedat. Inpicturisuero et sta¬
tuis ceterisq huius modi simulatis operibus maxime peri¬
torũ artificũ nemo errat : cumsimilia uiderit ut agnoscat
quibus sint rebus similia. Et hoc totũ genus inter suꝑflua
hominum instaituta numerandum e nisicumintet i quid eotã

Expanded text:
inter homines, nisi consensus accedat. 39. In picturis vero et stainter homines, nisi consensus accedat. 39. In picturis vero et statuis, caeterisque hujusmodi simulatis operibus, maxime peritorum artificum, nemo errat cum similia viderit, ut agnoscat quibus sint rebus similia. Et hoc totum genus inter superflua hominum instituta numerandum est, nisi cum interest quid eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt inscitutiones hominũ non suꝑ stitiosȩ id ẽ. non cũ demonib:
sed cũ ipsis hominibus in stitutȩ . Namq: omnia ideo uarintb
inter homines : quia placuit inter eos utualeant. Instituta
hominũ sunt quorũ partim suꝑ flua luxoriosaq instituta s̃
partim commoda et netessaria. Illa enim signa quae saltan¬
do faciunt histriones sinatura non instituto et consensione
hominũ ualerent : non primis temporibus saltante panto¬
mimo p̃co pronuntiaret populis cartaginis qui saluator uelli
intellegi. Quod adhuc multi meminer̃ senes quorũ relatu
haet solemus audire : quodideo credendũ ẽ : quia nunc
quoq siquis theatrũ talium nugarũ imperitus intra uerit
nisi eidicatur ab altero quidillimotus significent frustra
totus inuentus .ẽ. Appetunt tamen om̃s quandã similitu¬
dinẽ insignificando : ut ipsa signa quantũ possunt reb: q
significantur quaesimilia sint. Sed quia multis modis
simile aliquid alicui potest eẽ  non constant alia signa

Expanded text:
e, id est, non cum daemonibus, sed cum ipsis hominibus institutae. Namque omnia quae ideo valent inter homines, quia placuit inter eos ut valeant, instituta hominum sunt: quorum partim superflua luxuriosaque instituta sunt, partim commoda et necessaria. Illa enim signa quae saltando faciunt histriones, si natura, non instituto et consensione hominum valerent; non primis temporibus, saltante pantomimo, praeco pronuntiaret populis Carthaginis quid saltator vellet intelligi. Quod adhuc multi meminerunt senes, quorum relatu haec solemus audire. Quod ideo credendum est, quia nunc quoque si quis theatrum talium nugarum imperitus intraverit, nisi ei dicatur ab altero quid illi motus significent, frustra totus intentus est. Appetunt tamen omnes quamdam similitudinem in significando, ut ipsa signa, in quantum possunt, rebus quae significantur similia sint. Sed quia multis modis simile aliquid alicui potest esse, non constant talia signa
Abbreviated transcription (Latin):
derine tnquã simala paruat aut fulmine aliquil ꝑeumnore
quasi cominuni qua damlingua cumdemonibus foeder ci lucia
dane anim adumasunt: sedanim a duertendo ator bamando
fanrta num dduersatan Etideo diuersis duetie piro ien quĩ
det sospiciones et consensiones eiusuidenti Sicut enimuerbi
peausduna figura littorȩ quȩ decusatim notatur Aliocd
e pudgretos abiud apud latino s ualet non natura sid elno¬
toet consensione significandi: etideo quutrãq lngendo
nouit sihomingra eco uelit aliquid significare sembendo
noninea significatione ponithanc litterã anquo eomo apuid
comhomin seribit latino. Etbeta uno eodemd sononlico
Prgto  nhisduabius srl labis a liuderactus aliud latinus

Expanded text:
iderint, tamquam si mula pariat aut fulmine aliquid percutiatmorum quasi communi quadam lingua cum daemonibus foederata sunt. bant, animaduersa sunt, sed animaduertendo atque signando factum est, ut ualerent, et ideo diuersis diuerse proueniunt per suspiciones et consensiones eius uident. sicut enim uerbi gratia una figura litterae, quae deousatim notatur, aliud apud Graecos, aliud apud Latinos ualet, non natura, sed placito et consensione significandi, et ideo qui utramque linguam nouit, si homini Graeco uelit aliquid significare scribendo, non in ea significatione ponit hanc litteram, in qua eam ponit, eum homini soribit Latino; et beta uno eodemque sono apu"lege", in his duabus syllabis aliud Graecus, aliud Latinus
Abbreviated transcription (Latin):
fum lominibusinsttuta sint quae cũq inbabitu et cultu cor¬
comnumet auslia genera significationã fine quibus bapanrt
societas ut non onnino auteminus como de depransonuoeq:
in poncderibusatq men sariset nummorõ martio siombus
cecetsra buos bossi quaenisi hominũ insegua essente nomꝑ
duer sos popusosua aeisent nec in ipsis populis singulis pro
purm proficiunt nequaquã e fugrenda xp̃iamor mio

Expanded text:
cum hominibus instituta sunt, quaecumque in habitu et cultu coret innumerabilia genera significationum sine quibus humana societas, aut non omnino, aut minus commode geritur; quaeque in ponderibus atque mensuris, et nummorum impressionibuset caetera hujusmodi, quae nisi hominum instituta essent, non per diversos populos variae essent, nec in ipsis populis singulis pro sarium proficiunt, nequaquam est fugienda Christiano; imo
Abbreviated transcription (Latin):
intellegit. Sicutergo haeom̃s significationes prosuȩ
cuiusq societaitis consensione animos mouent quia diuersa
consensio ẽ. diuerse mouent : necideo consenser in eas ho¬
mines quia iam ualebant ad significationẽ sed ideo ualent
quia consenser̃ in eas ⁊ sic etiã illa signa quibus ꝑnitiosa de¬
monũ societas comparatur procuiusq obseruationibus ualeN
Quod mcinifestis sime ostenditritus augurũ : quiet ante¬
qliamobseruent et postea quã obseruata signa tenuerint
idaeunt neuideant uolatiis aut audiant uoces auium quia
nulla ista signa sunt nisi consensus obseruantis accedat : Quib¬

Expanded text:
intellegit - sicut ergo hae omnes significationes pro sua cuiusque societatis confessione animos mouent et, quia diuersa confessio est, diuerse monent, nec ideo consenserunt in eas homines, quia iam ualebant ad significationem, sed ideo ualent, quia consenserunt in eas: sic etiam illa signa, quibus perniciosa daemonum societas comparatur, pro cuiusque obseruationibus ualent. quod manifestissime ostendit ritus augurum, qui et antequam obseruent et posteaquam obseruata signa tenuerint, id agunt, ne uideant uolatus aut audiant noces auium, quia nulla ista signa sunt, nisi consensus obseruantis accedat.
Abbreviated transcription (Latin):
licitur . quantũ concinit adimitandã ipsam serpentis astu
Exuendumq ueterẽ hominẽ sicut a postolus dicit : ut induamur
nouo Et exuendum pangustus dicente dũo. Intrate pangust̃
porã Utergo nontu niturae serpentis ulust aon sucults sle
simnilitudines quaedehoc animante scriptura clare conblemlitudis
snmoranua ⁊̃ onnullort̃ animalium quae nen mina eesmiltu dines
luon iat enbris multa in luminat etiam obicura librorũ abicunti ꝓpt̃
similituidine: ponitura⁊ etignorantia berilli udadamante cdandut prer¬
sum q un tscgentue fores. Nec aliam obcausam facle ẽ intellegere
pauim ꝑpetuam signi ficari oleae ramulo quen rehensa huonsur
coũ spptiulat husi quia noiimus et olei lenem contactũ non ficile
alieno humort corrũpi: et arborẽ ipsam frondere ꝑenumiim
Moleil untr propt᷑ ignorantiã hrsopi dumnescunt quunui o dne¬

Expanded text:
dicitur, quantum concinit ad imitandam ipsam serpentis astutiam, dicitur, quantum concinit ad imitandam ipsam serpentis astutiam, exuendumque veterem hominem sicut Apostolus dicit, ut induamur novo , et exeundum per angustias dicente Domino, Intrate per angustam portam . Ut ergo notitia naturae serpentis illustrat multas similitudines, quas de hoc animante Scriptura dare consuevit, sic ignorantia nonnullorum animalium, quae non minus per similitudines lucet in tenebris, multa illuminat etiam obscura librorum, ubicunque propter similitudinem ponitur; et ignorantia berylli vel adamantis claudit plerumque intelligentiae fores. Nec aliam ob causam facile est intelligere pacem perpetuam significari olivae ramulo, quem rediens ad arcam columba pertulit, nisi quia novimus et olei lenem contactum non facile alieno humore corrumpi, et arborem ipsam frondere perenniter. Multi autem per ignorantiam hyssopi dum nesciunt quam
Abbreviated transcription (Latin):
beneficium posteris contuler̃ qui se parata descripturis eadem om¬
nia uerba in t̃p̃tati sunt. et quid sit adam. quid eua quid abraham
quidmorses siue etiam locorũ nomina quid sit hierusalem uelsion
uel biericho uel sina uellibanus uel iordanis. et qua ecũq alia
a lingua nobis sunt in cognita nomina quibus a pertis et int¬
praetatis multae inscripturis figurate locutiones manifestan¬
tur: Re¬
rũ autẽ ignorantia facit obscuras figuratas
locutiones¬
naturas aliarũ uererũ quae plerũq: inscriptu¬
ris similitudinis alicuius gratia ponuntur : Nam et de serpente
quod notũ .ẽ. totũ corpus eum procapite obicere ferientibu
quantũ inlustrat sensum illũ quod dñs ubet astutos nos eẽ sicut
persequentibus offeramus nefides xp̃iana tã quã necetur in nob̵
si parcentes corpori negamus dm̃.: Vel illud quod ꝑcauernȩ
angustias coartatus deposita uetere tõnica uires nouas accipere

Expanded text:
beneficium posteris contulerunt, qui separata de Scripturis eadem ombeneficium posteris contulerunt, qui separata de Scripturis eadem omnia verba interpretati sunt; et quid sit Adam, quid Eva, quid Abraham, quid Moyses; sive etiam locorum nomina; quid sit Hierusalem, vel Sion, vel Jericho, vel Libanus, vel Jordanis, et quaecunque alia in illa lingua nobis sunt incognita nomina; quibus apertis et interpretatis, multae in Scripturis figuratae locutiones manifestantur. Rerum autem ignorantia facit obscuras figuratas locutionesnaturas, aliarumve rerum, quae plerumque in Scripturis similitudinis alicujus gratia ponuntur. Nam et de serpente, quod notum est, totum corpus eum pro capite objicere ferientibus, quantum illustrat sensum illum, quo Dominus jubet astutos nos esse sicut persequentibus offeramus, ne fides Christiana tanquam necetur in nobis, si parcentes corpori, negemus Deum. Vel illud quod per cavernae angustias coarctatus, deposita veteri tunica, vestes novas accipere
Abbreviated transcription (Latin):
acrã oodees emendandisunt et eorũ potis simnii quicum
septigitta quentoreuno inter p̃tatiesse ꝑhibentur.¬
Libros autem noui testimenti si quid in latinis uarietatibus titubat grȩcis
caedere oportere non dubium .ẽ. et maxime quia apud ecclesias
cogunt herere lectort pcirtim linguarũ notitia partim rerũ inuesti¬
ganda sunt. Aliquidenim ad similitudinẽ ualet et procul dubio
secretũ quiddã insinuat silo a piscina ubi faciem lauare iussus ẽ cui
oculos dñs luto desputo facto inunxerat. Quod tamen nomen linguȩ
in cognitȩ nisi euangelista in terp̃tatus eẽt . tammagnus intellectus la¬
teret : sietiam multa quae abauctoribus corundẽ lebrorũ int̃preta¬
ta non sunt nomina hebrea non .ẽ. dubitandũ babere non paruauim
atq: adiutoriũ ad soluenda enigmata scripturarũ siquis ea possit¬
interp̃tari quod non nulli eiusdem linguȩ peritiuiri nonsane paruum

Expanded text:
auctoritate emendandi sunt, et eorum potissimum qui cum auctoritate emendandi sunt, et eorum potissimum qui cum Septuaginta essent, ore uno interpretati esse perhibentur.Libros autem Novi Testamenti, si quid in latinis varietatibus titubat, graecis cedere oportere non dubium est, et maxime qui apud Ecclesias cogunt haerere lectorem, partim linguarum notitia, partim rerum, investiganda sunt. Aliquid enim ad similitudinem valet, et procul dubio secretum quiddam insinuat Siloa piscina, ubi faciem lavare jussus est cui oculos Dominus luto de sputo facto inunxerat : quod tamen nomen linguae incognitae, nisi Evangelista interpretatus esset, tam magnus intellectus lateret. Sic etiam multa, quae ab auctoribus eorumdem Librorum interpretata non sunt, nomina hebraea, non est dubitandum habere non parvam vim atque adjutorium ad solvenda aenigmata Scripturaruinterpretari. Quod nonnulli ejusdem linguae periti viri, non sane parvum
Abbreviated transcription (Latin):
et um singulis sepainu etiam cuminter pretatiessent nihil
in alicunus corũ codice inuentĩ ẽ. quod nonisdem uebs
codemniqs erbora drdine inueniretur inceterisiquis huic
udctoi ati don ferre aliquidnedũ preferre a udeti csorut
contul erunt ut una omnium communi prietre qudi cioo
uor fieret  nesic quidem quem quã unũ hominẽ qase nisuen
periter a demendandũ tot seniorũ doctorũq consensum
aspirare oportet audecet: quamobrẽ etiam sialiquado
altter in haebreis exemplaribus inuenitur quamistiposu¬
erunt cedendum eẽ . arbitor diuine dispensatione quȩ
pereos facta ẽ udibri quogens iudȩa
ceteris
populis uel relegione uel inuidia prode¬
re nolebat
eredituris ꝑdñm gentibus minis tra regis
tolomei
potistate tanto ante pro derentur: Itaque fieri poetes
besc illi inter pretatisint quema dmodum cmnibues te
oerã codice sucter iststamenti. sinece pes uert̃ &recorũ

Expanded text:
etiam singulis separati cum interpretati essent, nihil etiam singulis separati cum interpretati essent, nihil in alicujus eorum codice inventum est quod non iisdem verbis eodemque verborum ordine inveniretur in caeteris; quis huic auctoritati conferre aliquid, nedum praeferre audeat? Si autem contulerunt ut una omnium communi tractatu judicioque vox fieret, nec sic quidem quemquam unum hominem qualibet peritia, ad emendandum tot seniorum doctorumque consensum aspirare oportet aut decet. Quamobrem, etiamsi aliquid aliter in hebraeis exemplaribus invenitur quam isti posuerunt, cedendum esse arbitror divinae dispensationi quae per eos facta est, ut libri quos gens Judaea caeteris populis, vel religione vel invidia prodere nolebat, credituris per Dominum Gentibus ministra regis Ptolemaei potestate tanto ante proderentur. Itaque fieri potest ut sic illi interpretati sint, quemadmodum congruere peram, codices Veteris Testamenti, si necesse fuerit, graecorum
Abbreviated transcription (Latin):
uel utriusq ostendat quamuim habeat quidue significet
quod ignoramus facile adiuuante memoria possumus ad¬
uertere et discere : quam quã tanta . ẽ. uis consuetudinis.
etiam ad discendum ut qui inscripturis sc̃is quodammodo
nutritiȩ ducatique sunt magis alias locutiones mirentur.
easq: minus latinas putant quam illas quas inscripturis di¬
dicer̃ Neque in latinae linguae auctoribus reperiuntur:
plurimum hicquoque ad iuuet interpretũ numerositas con¬
latis codicibus inspecta atq discussa tantũ absit falsitas.
Nam codicibus emendandifprimitus debet inuigilare sol¬
lertia eorũ qui scripturas diuinas nosse desiderant ut emen¬
datis non emendati caedant᷑ ex uno dumtixat inter pretationis
genere uenientes : In ipsis autem interpretatombip ticu¬
adhibeuntur inquibus septuaginta interpretũ quo d
ad uetus testamentũ adtinet excellit aucteritas ugnit
utfertur maltq non indignifide predicant. sing ulicellos

Expanded text:
vel utrisque ostendat quam vim habeat, quidve significet vel utrisque ostendat quam vim habeat, quidve significet quod ignoramus, facile adjuvante memoria possimus advertere et discere. Quanquam tanta est vis consuetudinis etiam ad discendum, ut qui in Scripturis sanctis quodammodo nutriti educatique sunt, magis alias locutiones mirentur, easque minus latinas putent, quam illas quas in Scripturis didicerunt, neque in latinae linguae auctoribus reperiuntur. Plurimum hic quoque juvat interpretum numerositas collatis codicibus inspecta atque discussa; tantum absit falsitas: nam codicibus emendandis primitus debet invigilare solertia eorum qui Scripturas divinas nosse desiderant, ut emendatis non emendati cedant, ex uno duntaxat interpretationis genere venientes. adhibeantur, in quibus Septuaginta interpretum, quod ad Vetus Testamentum attinet, excellit auctoritas ; qui ut fertur, multique non indigni fide praedicant, singuli cellis
Abbreviated transcription (Latin):
quain dĩ. Quam quam etillud sapientius ẽ hominibus non
caret ambiguo etiam si solecismo caret. utrum enim his homini¬
bus ab eo quod ẽ. huic homini anhis hominibus ab eo quod ẽ
hoc homine dictũ sit non apparet nisi inluminatione senten¬
tiae. Melius itaq: itadicitur sapientius ẽ quã homines et
mur : nunc dein cognitis agimus quorũ duȩ formae sunt quan¬
pom aduerba pertinet: Namque autignotũ uerbum facit
hereni detorẽ aut ignota locutio quaesi alienis linguis ueniuñ
aut querenda sunt ab earũ linguarũ hominibus aelingnu
eadem sie totium .ẽ. et in genium dꝑscende aut plurium inter¬
pretum consulenda consolatio ẽ. Si autẽ ipsius linguaenrãe
aliqua uerba locutionesq: ignoramus legendi consuetudine
audiendique igno tescunt: nulla sanesunt magismandanda
memoriae quam illa uerborũ locutionũq genera quaeigno¬
ramus : utcumuel peritior occurrerit de quoquer possint:
uel talis lectio quȩuel precedentibus uel consequentibus

Expanded text:
quam Dei. Quanquam et illud, sapientius est hominibus, non caret ambiguo, etiamsi soloecismo caret. Utrum enim his hominibus ab eo quod est, Huic homini; an his hominibus ab eo quod est, Ab hoc homine, dictum sit, non apparet nisi illuminatione sententiae. Melius itaque dicitur, Sapientius est quam homines, et mur; nunc de incognitis agimus, quorum duae formae sunt, quantum ad verba pertinet. Namque aut ignotum verbum facit haerere lectorem, aut ignota locutio. Quae si ex alienis linguis veniunt, aut quaerenda sunt ab earum linguarum hominibus, aut eaedem linguae, si et otium est et ingenium, ediscendae, aut plurium interpretum consulenda collatio est. Si autem ipsius linguae nostrae aliqua verba locutionesque ignoramus, legendi consuetudine audiendique innotescunt. Nulla sane sunt magis mandanda memoriae, quam illa verborum locutionumque genera quae ignoramus; ut cum vel peritior occurrerit de quo quaeri possint, vel talis lectio quae vel ex praecedentibus vel consequentibus
Abbreviated transcription (Latin):
suis d sutignoscit pecit quolibet modo illuduerbunisona con
posuent squid est ergo integritas locutionis nisialiens epn¬
sue uudinis conseruatio  o quentumueteo homines quo infir
miores sunt et eosunt in firmiores quo doctiore s uidon inflait
nonresui scientia qua a edificimur sedsignorũ qua nonin flari
omnino difficile .ẽ cumetipsa rerũ scientiu& enim ob tucemi
omqut sisi dominicoreprimatur iugo. Quidenimselin siddunt¬
Pectori quodita scriptũ ẽ. Quae e terra unqua itera solis iesi
supeam sibona e Annequã et quaesunt cuntites inquibus ipsi
in babtantiniosis quamlocutionẽ magisaluedecilim quo đtaim¬
os ferrquampeisiumus deore canticium populorũ sipipsupo¬
osser flamet sũficatiomea. Nibil profecto sertere dutende¬
aabitur auditor tamen peritior malet hoec onpigiut non
lorie sed fl orebit diceretur : Nequicquã impelt corcoro¬
tionem nisi consuetudo cantantiũ. Ista ergo faciuo entamicon¬

Expanded text:
suis Deum ut ignoscat petit, quolibet modo illud verbum sonare suis Deum ut ignoscat petit, quolibet modo illud verbum sonare potuerit. Quid est ergo integritas locutionis, nisi alienae consuetudinis conservatio, loquentium veterum auctorrmiores sunt; et eo sunt infirmiores, quo doctiores videri volunt, non rerum scientia qua aedificamur, sed signorum qua non inflari omnino difficile est, cum et ipsa rerum scientia saepe cervicem erigat, nisi dominico reprimatur jugo. Quid enim obest intellectori, quod ita scriptum est: Quae est terra in qua isti insidunt super eam, si bona est an nequam; et quae sunt civitates in quibus ipsi inhabitant in ipsis ? Quam locutionem magis alienae linguaauferre non possumus de ore cantantium populorum: Super ipsum floriet sanctificatio mea, nihil profecto sententiae detrahit. Auditor tamen peritior mallet hoc corrigi, ut non floriet, sed florebit diceretur; nec quidquam impedit correctionem, nisi consuetudo cantantium. Ista ergo facile con
Abbreviated transcription (Latin):
rogare facillimũ ẽ. sed propter diuersitates ut dictũ ẽ in ter¬
pretũ illarũ linguarũ ẽ. cognitione cessaria quienim scrip¬
turas exhebrea in grecã uerterunt numeraripossunt. La¬
tinuntẽ inter pretes nullo modo : ut enim cui: q primis fidei
temporibus in manus uenit codex grecus. et aliquantum
facultatis sibi utriusq linguaebabere uidebatur : ausus ẽ
inter pretari quae quidam resplus adiuuit intellegentiã
quam in pediuit : si modo legentes non sint nec legentes
Nam non nulla obscuriores sententias plurium codicum
sepe manifestauit inspectio sicut illud esaiae prophetae
unus interpres ait. et domesticos seministui nedespexeris
mliues autẽ ait et carnemtuã nedespexeris uterq sibimet
iuicem adtestatus .ẽ. Namque alter exaltero Expo¬
nitur quia et caro possit accipi propriae ut corpus suum
nsor eerti salaba dicitur : Non multũ caret quip conaus

Expanded text:
rogare facillimum est, sed propter diversitates, ut dictum est, interrogare facillimum est, sed propter diversitates, ut dictum est, interpretum, illarum linguarum est cognitio necessaria. Qui enim Scripturas ex hebraea lingua in graecam verterunt, numerari possunt; latini autem interpretes nullo modo. Ut enim cuique primis fidei temporibus in manus venit codex graecus, et aliquantulum facultatis sibi utriusque linguae habere videbatur, ausus est interpretari,abus aliis ad Scripturarum divinarum cognitionem opus habent, quam impedivit, si modo legentes non sint negligentes. Nam nonnullas obscuriores sententias plurium codicum saepe manifestavit inspectio, sicut illud Isaiae prophetae unus interpres ait, Et domesticos seminis tui ne despexeris; alius autem ait, Et carnem tuam ne despexeris : uterque sibimet invicem attestatus est. Namque alter ex altero exponitur, quia et caro posset accipi proprie, ut corpus suum repta tertia syllaba dicatur, non multum curat qui peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
duabus aliis adscripturarum diuinarum cognitionem opus habent.
hebreas scilicet etgreca ut adexemplaria precedentia recur¬
ratur. siquã dubitationẽ ad tulerit latinorũ interpretum
infinita uarietas quam quã adhebrea uerba non interpreta¬
ta. saepe inueniamus in libris: sicut amen. et alleluia. et
racha. et osanna et si qua sunt alia quorũ partim propter
sanctiorẽ auctoritatẽ quamuis interpretari potus sent.
seruita ẽ. antiquitas sicut sunt amen. et alleluia. Partim
uero inaliam linguam transferre non potuis se dicuntur.
sicut alia duo quae posuimus. Sunt enim quaedamuerba certa¬
rum linguarũ quae in sensum alterius linguae perinter pre¬
tationem transire non possint et hoc maxime inter iectionib:
accedit qua e uerba motũ animi signi ficant potius quã sententiae
concepte ullam particulam. Nam et haec duotalia eẽ phi¬
bentur dicunt enim racha indignantis eẽ uocem. Osanna
laetantis sed non propter ha ec pauca qua e notare atq inter¬

Expanded text:
duabus aliis ad Scripturarum divinarum cognitionem opus habent, hebraea scilicet et graeca; ut ad exemplaria praecedentia recurratur, si quam dubitationem attulerit latinorum interpretum infinita varietas. Quanquam et hebraea verba non interpretata saepe inveniamus in libris, sicut Amen, et Alleluia, et Racha, et Hosanna, et si qua sunt alia: quorum partim propter sanctiorem auctoritatem, quamvis interpretari potuissent, servata est antiquitas, sicut est Amen, et Alleluia; partim vero in aliam linguam transferri non potuisse dicuntur, sicut alia duo quae posuimus. Sunt enim quaedam verba certarum linguarum, quae in usum alterius linguae per interpretationem transire non possint. Et hoc maxime interjectionibus accidit, quae verba motum animi significant potius, quam sententiae conceptae ullam particulam; nam et haec duo talia esse perhibentur: dicunt enim Racha indignantis esse vocem, Hosanna laetantis. Sed non propter haec pauca, quae notare atque inter
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq propria adinstructionẽ ecclesiae suae utid quod osten¬
dit esse faciendũ : non solũ sine murmure sed etiã cũ delectatione
faciamus. Est enim ecclesia corpus eius sicut apostolica doc
trina commendat. Quae conuix etiam eius dicitur: corpus ergo
siium multis membris diuersa officia gerentibus nodo unitatis
et caritatis tam quã sanitatis astringit. Ex arcet autẽ hoctem¬
pore et purgat medicinalibus cuiusdam molestiis ut erutã de
hoc scło in aeternũ sibi conpulet coniugem ecclesiam non haben¬
temmaculã autrugã autaliquid huismodi. Porro qnm in¬
uia sumus necuia ista locorũ .ẽ. sed affectuũ qua in ter cludebant
quasi septa quaedã spinosa p̃teritorũ malitia peccatorũ. Quid
liber alius et miseri cordius facere potuit qui seipsũ nobis qua
rediremus substernere uoluit. nisi ut omnia donaret peccata
conuersis. et grauiter fixa interdicta reditus nr̃i pronobis cruci

Expanded text:
unicuique propria ad instructionem Ecclesiae suae, ut id quod ostenunicuique propria ad instructionem Ecclesiae suae, ut id quod ostendit esse faciendum, non solum sine murmure, sed etiam cum delectatione faciamus? trina commendat , quae etiam conjux ejus dicitur. Corpus ergo suum multis membris diversa officia gerentibus , nodo unitatis et charitatis tanquam sanitatis astringit. Exercet autem hoc tempore et purgat medicinalibus quibusdam molestiis, ut erutam de hoc saeculo, in aeternum sibi copulet conjugem Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodi . CAPUT XVIvia sumus, nec via ista locorum est, sed affectuum, quam intercludebat, quasi septa quaedam spinosa, praeteritorum malitia peccatorum; quid liberalius et misericordius facere potuit, qui seipsum nobis, qua rediremus, substernere voluit, nisi ut omnia donaret peccata conversis, et graviter fixa interdicta reditus nostri pro nobis cru
Abbreviated transcription (Latin):
alia diligentius considerantibus quo sinstituti operis ꝑagendi
necessitas non rapit. uela contrariis uel a similibus medicine xp̃i ane
et in caelũ ascensio magna spe fulcit nram̃ fidem. Multũ enim osten¬
dit quã uoluntariȩ pronobis animã posuerit. qui eam sichabuit in
potestate resumere. Quanta ergo sefiducia spescredentiũ consolatur.
considerans quantus quanta pronondũ credentibus passus sit.
Cumuero iudex uiuorũ atq mortuorũ expectatur ecaelo : magnũ
timorẽ incutit neglegenaibus ut se ad diligentiã conuertant eum¬
quaemagis bene agendo desiderent : quã maleagendo formident.
Quibus autẽ uerbis dici aut qua cogitatione capi potest praemium
quod ille infine daturus ẽ. quando ad consolationẽ huius itineris
de sp̃u suo tantũ dedit quo in aduersis uitae huius fiduciã carita¬
tisque tantã eius quem nondũ uidemus habeamus. Et o

Expanded text:
alia diligentius considerantibus quos instituti operis peragendi alia diligentius considerantibus quos instituti operis peragendi necessitas non rapit, vel a contrariis, vel a similibus medicinae christianae et in coelum ascensio, magna spe fulcit fidem nostram. Multum enim ostendit quam voluntarie pro nobis animam posuerit, qui eam sic habuit in potestate resumere. Quanta ergo se fiducia spes credentium consolatur, considerans quantus quanta pro nondum credentibus passus sit? Cum vero judex vivorum atque mortuorum exspectatur e coelo, magnum timorem incutit negligentibus, ut se ad diligentiam convertant, eumque magis bene agendo desiderent, quam male agendo formident. Quibus autem verbis dici, aut qua cogitatione capi potest praemium, quod ille in fine daturus est; quando ad consolationem hujus itineris de Spiritu suo tantum dedit, quo in adversis vitae hujus fiduciam charitemque tantam ejus, quem nondum videmus, habeamus, et dona
Abbreviated transcription (Latin):
embris omnibus sed similem similibus coaptat: sic sapient
dĩ hominẽ curans seipsam exhibuit ad sanandũ. ⁊ Ipsa medicus.
ipsa medicina. Quia ergo ꝑsuꝑbiã homo lapsus .ẽ: humilita
tem adhibuit ad sanandum. Serpentis sapientia decepti su¬
mus: dĩ stultitia liberamur. Quem ad modũ autẽ illa sapi¬
entia uocabatur. Erat autẽ stultitia contemnentib dm̃.
usta qua e uocatur stultitia sapientia . ẽ. uincentibus dia¬
lum. Nosin mortalitate male usi sumus ut moreremur:
xp̃s mortalitate bene usus ẽ ut uiueremus. Corrupto ani¬
mo feminȩ ingressus est morbus: integro corpore feminȩ
processit salus. Ad eadem contraria ꝑtinet : quod etiã exem¬
plouirtutũ eiusuitia nr̃a curantur. Iam uero similia quasili¬
gam̃ta membris et uulneribus nt̃is ad hibita : illa sunt qđ
perfeminã deceptos perfeminã natus homo homines: mor¬
talis mortales. morte mortuos liberauit. Multa quoque

Expanded text:
membris omnibus, sed similem similibus coaptat: sic sapientia membris omnibus, sed similem similibus coaptat: sic sapientia dei hominem curans se ipsam exhibuit ad sanandum, ipsa medicus, ipsa medtem adhibuit ad sanandum: serpentis sapientia decepti sumus, Dei stultitia liberamur. Quemadmodum autem illa sapientia vocabatur, erat autem stultitia contemnentibus Deum, sic ista quae vocatur stultitia, sapientia est vincentibus diabolum. Nos immortalitate male usi sumus ut moreremur, Christus mortalitate bene usus est, ut viveremus. Corrupto animo feminae ingressus est morbus, integro corpore feminae processit salus. Ad eadem contraria pertinet, quod etiam exemplo virtutum ejus, vitia nostra curantur. Jam vero similia, quasi ligamenta, membris et vulneribus nostris adhibita illa sunt, quod per feminam deceptos per feminam natus homo homines, mortalis mortales, morte mortuos liberavit. Multa quoque
Abbreviated transcription (Latin):
peraures carneas in labatur fit sonus uerbum quod corde gestamus.
et locutio uocatur. Nectamen in eundem sonũ cogitationr̃a
conuercitur . sed apud semanens in tegra formã uocis quase in sinuet
auribus sine aliqua labesuae mutationis ad sumit : ita uerbum dĩ
non cõmutatũ caro tamen factũ .ẽ ut habitaret in nobis. Sicut enim
curatiouia .ẽ ad sanitatẽ : sic ista curatio peccatores sanandos re
ficiendosq suscepit. Et quemad modũ medici cũ alligant uulnera
non in conposite sed apte id faciunt ut uinculi utilitatẽ quaedam
pulchritudo etiam consequatur : sic medicina sapientiae ꝑ hominis
susceptionẽ nr̃is .ẽ. ad commodata uulneribus. De quibusdam
ntrariis curans: et de quibusdam similibus. Sicut etiã ille qu
detur uulneri corporis adhibet quaedam contraria. sicut frigi
dum calido uel humido siccũ. uelquid aliud eiusmodi. adhibet
etiam quaedam similia. sicut linteolũ uel rotundo uulneri rotun¬
dum. uel oblongũ oblongo ligaturãq: ipsam non eandem

Expanded text:
per aures carneas inlabatur, fit sonus uerbum, quod corde gestamus, et locutio uocatur, nec tamen in eundem sonum cogitatio nostra conuertitur, sed apud se manens integra formam uocis, qua se insinuet auribus, sine aliqua labe suae mutationis assumit: ita uerbum dei non commutatum caro tamen factum est, ut habitaret in nobis. Sicut autem curatio uia est ad sanitatem, sic ista curatio peccaficiendosque suscepit. Et quemadmodum medici cum alligant vulnera, non incomposite, sed apte id faciunt, ut vinculi utilitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: sic medicina Sapientiae per hominis susceptionem nostris est accommodata vulneribus; de quibusdam contrariis curans, et de quibusdam similibus. Sicut etiam ille qui medetur vulneri corpordum calido uel humido siccum uel quid aliud eius modi, adhibet etiam quaedam similia, sicut linteolum uel rotundo uulneri rotundum uel oblongum oblongo, ligaturamque ipsam non eandem
Abbreviated transcription (Latin):
cum disputare coeperint eo suggerente multiplicabuntur. ut
in hoc nrõministerio nonsolũ nullã patiamur in opiam seddemira¬
appellaui : quae non ad significandum aliquid adhibentur.
Sicutiest lignũ lapispecus atq huius modi cetera. Sed non
illud lignũ quod in aquas amaras morsenmisisse legimus: ut am¬
ritudine carerent: neque ille lapis quemia cobsibi ad caput
posuerat nequeilud pccus quod profilio in molaut abrabam hue
nosnqut ii pas iunit utiliarũ etiam sigasent rem ansunt dutẽ

Expanded text:
cum dispensari coeperint, eo ipso suggerente multiplicabuntur, ut cum dispensari coeperint, eo ipso suggerente multiplicabuntur, ut in ipso hoc nostro ministerio, non solum nullam patiamur inopiam, sed de miraappellavi, quae non ad significandum aliquid adhibentur, sicuti est lignum, lapis, pecus, atque hujusmodi caetera. Sed non illud lignum quod in aquas amaras Moysen misisse legimus, ut amaritudine carerent ; neque ille lapis quem Jacob sibi ad caput posuerat ; neque illud pecus quod pro filio immolavit Abraham . Hae namque ita res sunt, ut aliarum etiam signa sint rerum. Sunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
genda sunt et modus proferendi quae in tellecta sunt. De inueni¬
endo prius de proferendo postea disseremus: Magnũ onus et
arduum ad sustinendum difficile : uereor neadsuscipiendum
temerariũ ita sane si de nob ipsis p̃sumeremus. Nunc uero cũ in
illo sit spesꝑagendi huius operis a quo nob̵ in cogitatione multa
dehacre iam tradita tenemus non .ẽ. metuendũ necdare desinat
cetera cũ ea quaedicta sunt coeperimus inpendere: omnis enimres
quaedando non deficit dumhabetur et nondatur : nondũ habetur
quomodo habenda ẽ : Illeautẽ ait qui habet dabiturei. dabit
ergo habentibus idest cumbenignitate utentibus eo quod accepe¬
runt adimpleuit atq: cumulabit quod dedit. Illi quinque
et illi septẽ erant panes ante quã inciperent dari esurientib:
quod ubi fieri coepit cophinos et sportas saciatis tothominum
milibus impleuer̃ Sicut ergo ille panis dumfrangitur ac¬
creuit : sic ea quae ad hoc opus ad grediendum um dñs praebuit

Expanded text:
genda sunt, et modus proferendi quae intellecta sunt. De inveniendo prius, de proferendo postea disseremus. Magnum opus et arduum, et si ad sustinendum difficile, vereor ne ad suscipiendum temerarium. Ita sane si de nobis ipsis praesumeremus: nunc vero cum in illo sit spes peragendi hujus operis, a quo nobis in cogitatione multa de hac re jam tradita tenemus, non est metuendam ne dare desinat caetera, cum ea quae data sunt coeperimus impendere. Omnis enim res quae dando non deficit, dum habetur et non datur, nondum habetur quomodo habenda est. Ille autem ait: Qui habet, dabitur ei . Dabit ergo habentibus, id est, cum benignitate utentibus eo quod acceperunt, adimplebit atque cumulabit quod dedit. Illi quinque et illi septem erant panes, antequam inciperent dari esurientibus; quod ubi fieri coepit, cophinos et sportas satiatis tot hominum millibus impleverunt . Sicut ergo ille panis dum frangeretur accrevit, sic ea quae ad hoc opus aggrediendum jam Dominus praebuit,
Abbreviated transcription (Latin):
quando eẽ mendacium: potest uideriutile aliquando. ẽẽ iniqui¬
tte  Nemo enimmentiens : in eo quo d mentitur seruat fidem
Nam hoc utiq uult ut cuimentitur fidem sibi habeati quãtum̃
cimentiendo non serucat. Omnis autẽ fideiuuolator: iniquus
est Aut igitur iniquitas aliquando .ẽ utilis quod fieri non
potest : Aut mendacium semꝑ inutile .ẽ. Sed quis quis inscrip¬
turis aliud sentit quam ille qui scripsit: illis non mentientib
falliturS ed tamen ut dicere coeperã si ea sententia fallitur
qua aedificet caritatẽ quaefinis p̃cepti ẽ: ita fallitur acsi quis¬
quã errore deserensuiam eo tamen ꝑagrũ ꝑgat. quo etiam

Expanded text:
quando utile esse mendacium, potest uideri utilem aliquando esse iniquiquando utile esse mendacium, potest uideri utilem aliquando esse iniquitatem. nemo enim mentiens in eo quod mentitur seruat fidem; nam hoc utique uult, ut cui mentitur fidem sibi habeat, quam tamen ei mentiendo non seruat. omnis autem fidei uiolator iniquus est. aut igitur iniquitas aliquando est utilis, quod fieri non potest, aut mendacium semper inutile est. sed quisquis in scripturis aliud sentit quam ille qui scripsit, illis non mentientibus fallitur, sed tamen, ut dicere coeperam, si ea sententia fallitur, qua aedificet caritatem, quae finis praecepti est, ita fallitur, ac si quisquam errore deserens uiam eo tamen per agrum pergat, quo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quiacse quisq. qi uignt pteptono nopus ẽ. Mocereo u dons cemsdis
pessaitis temporalis qua debemus uti non quasi ramsoria qebilus
dilis tione et delettatione. sediransitoria potus tam quuã uchn culo¬
rimus diligamus: Quisqui sigitur scripturas duuna sueđ qoit in¬
libetcanũ partu intelleisse sibiiuidetur itaut eo urte llced nona e¬
lificetr i suageminẽ carisite÷ dicetproximinonelumnditicande¬
esfuisquis uerostailem naesententia diiteut huie aadificande cot
cuseiuscilis nclam in hose dixerit quo dille aceminom enloco
suest quiope inmentiente uoluntis falsa dicenhunet id eomoltos
mueninosiquimenntiriuelint  quuautẽ fillineminẽ. Epinietin
horsuiens homo faciat illud nesciens patiatur : sati sapse liorteim
una cadem quere illũ quifallitur. eo quimentitur. ẽẽ meliorem
Quando quidem patimelius est iniquitatẽ : quam facere. Omnis
auẽ quimentitur : iniq facit. Et sicui quã ñ uidetur utile ali¬

Expanded text:
quia, ut se quisque diligat, praecepto non opus est. hoc ergo ut nossemusquia, ut se quisque diligat, praecepto non opus est. hoc ergo ut nossemuspensatio temporalis, qua debemus uti, non quasi mansoria quadam dilectione atque delectatione, sed transitoria potius, tanquam viae, tanrimur, diligamus. Quisquis igitur Scripturas divinas vel quamlibet earum partem intellexisse sibi videtur, ita ut eo intellectu non aedificet istam geminam charitatem Dei et proximi, nondum intellexit: quisquis vero tutilis, nec tamen hoc dixerit quod ille quem legit eo loco inest quippe in mentiente uoluntas falsa dicendi, et ideo multos inuenimus, qui mentiri uelint, qui autem falli, neminem. cum igitur hoc sciens homo faciat, illud nesciens patiatur, satis apparet in una eademque re illum qui fallitur eo qui mentitur esse meliorem, quando quidem pati melius est iniquitatem quam facere. omnis autem, qui mentitur, inique facit, et si cuiquam uidetur ali
Abbreviated transcription (Latin):
essedicuntur. Nam ihs si racheos conscripsisse constantis si¬
me perhibetur. qui tamen qnm̃ in auctoritatẽ recipimeru¬
erunt inter propheticos numerandi sunt. Reliqui sunt eorũ
libri qui propriae prophetae appellantur. Duo decim
propbetarũ libri singuli qui conexi sibimet qñmnum quam
se uned sunt prouno habentur. quorũ prophetarũ nomina sun
baec oseȩ iohel amos abdias ionas micheas naum aba cc iso¬
phonias aggeus tacbarias, malachias. Deinde quattuor pro¬
phietae sunt maiorũ uoluminũ ȩsaias. hieremias danibel. et et¬
hid hisquadra ginti quattuor libris testamenti ueteris termi¬
nuntin auetonitas Noui autem : quattuor librorũ euangelui. se¬
cundum matebeum secundum marcũ. secundum lucim. secundum
iobannem: Quattuor decim epistolis a postoli pauli &d to¬
manos ad corinthios ducibus adgalatas adepbesios A dphi¬
lippenses. ad thessa lonicenses duabus ad colosenses Atto¬

Expanded text:
esse dicuntur: nam Jesus Sirach eos conscripsisse constantissiesse dicuntur: nam Jesus Sirach eos conscripsisse constantissime perhibetur, qui tamen quoniam in auctoritatem recipi meruerunt, inter propheticos numerandi sunt. Reliqui sunt eorum libri, qui proprie Prophetae appellantur, duodecim Prophetarum libri singuli, qui connexi sibimet, quoniam nunquam sejuncti sunt, pro uno habentur: quorum Prophetarum nomina sunt haec, Osee, Joel, Amos, Abdias, Jonas, Michaeas, Nahum, Habacuc, Sophonias, Aggaeus, Zacharias, Malachias: deinde quatuor Prophetae sunt majorum voluminum, Isaias, Jeremias, Daniel, Ezechiel. His quadraginta quatuor libris Testamenti Veteris terminatur auctoritas: Novi autem, quatuor libris Evangelii, secundum Matthaeum, secundum Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem; quatuordecim Epistolis Pauli apostoli, ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Ti
Abbreviated transcription (Latin):
surb nicorespettu deuitindorum quorũ libet in cẽmoderũ sorũ quinent¬
uet santur huicuitte Talis filius ascendit ad sapientiã qenieasa pien te
septnuer quapacatus tr anquillusq perfruitir Inetiume mionsipientuae
amordñ Abillo enimusq a dipsam ꝑhosgradostenditur edenuodi
q drosudtirtuonillũ g ⁊ dun consi derationẽ referamus deriuodis se¬
Ser quodidñs sug gesserit atquractire infatuimus primo. geatu
diuinaro suripturarũ sollertis simus indagator quipram damen
diumart noras quehabuerit: et sinondum intellrgnu am taraen
lectione dus taxua eus quae a ppellantur canoncupent ancte¬
rassiourius uege t fide ueritatis in structus neprae occupaut onbes¬
cillẽ aninũ et periculo ss menditis atq fantismatis qlud nonis
autudiptun s ecele surũ atholi carũ quam plurinum auetor¬
berestup istolas accipere meruer. Tenebrtigitexi buna mo¬

Expanded text:
vero, nec respectu devitandorum quorumlibet incommodorum suorum, quae avero, nec respectu devitandorum quorumlibet incommodorum suorum, quae adversantur huic vitae. Talis filius ascendit ad sapientiam, quae ultima et septima est, qua pacatus tranquillusque perfruitur. Initium enim sapientiae timor Domini . Ab illo enim usque ad ipsam per hos gradus tenditur, et veni nos ad tertium illum gradum considerationem referamus, de quo disserere quod Dominus suggesserit, atque tractare instituimus. Erit igitur divinarum Scripturarum solertissimus indagator, qui primo totas legerit, notasque habuerit, et si nondum intellectu, jam tamen lectione, duntaxat eas quae appellantur canonicae. Nam caeteras securius leget fide veritatis instructus, ne praeoccupent imbecillem animum, et periculosis mendaciis atque phantasmatibus eludentes carum quamplurium auctorbere et Epistolas accipere meruerunt. Tenebit igitur hunc mo
Abbreviated transcription (Latin):
Entdalo  et in consilio miseri cordiue purgat animam tumultu¬
aorte quo dadinodo atq obstrepentẽ sibi deabo aninia fe ruoru
conceptis sordibus Hicuerose indilectione proximi nauer
ui ab uscunea qua e ꝑficitur ad spe iamplenus atquintger
uiribuscũ puenerit usq adinimici dilectionẽ ascendit In
sextũ gindum ubiam ipsum oculũ purgat quo duideri ds̃po¬
test qu̾antũ potest abeis quihuic scło moriuntur quantum
possunt. Nam intantũ uident in quantũ moriuntur huic̃
selo: inquantũ autẽ hic uiuunt nonuiuent : Et ideo quamuis
umcertior et nonsolũ tolerabilior sedetiam iocundior species
luci s illius incipit apparere in enigmatt ad hucamen et ꝑispccul um
I hoc aut ꝓgra duita purgit oculũ cordisutuerreti neoiosiu qui¬
de qruefera aut conferat proximũ ergo nee seiplum quim
nerillũ queridiligit sicut seipsum. Eritengo ste sstam quam

Expanded text:
gradu, hoc est in consilio misericordiae, purgat animam tumultugradu, hoc est in consilio misericordiae, purgat animam tumultuantem quodammodo atque obstrepentem sibi de appetitu inferiorum conceptis sordibus. Hic vero se in dilectione proximi guaviter exercet, in eaque perficitur; et spe jam plenus atque integer viribus, cum pervenerit usque ad inimici dilectionem, ascendit in sextum gradum, ubi jam ipsum oculum purgat, quo videri Deus potest, quantum potest ab iis qui huic saeculo moriuntur quantum possunt. Nam in tantum vident, in quantum moriuntur huic saeculo; in quantum autem huic vivunt, non vident. Et ideo quamvis jam certior, et non solum tolerabilior, sed etiam jucundior species lucis illius incipiat apparere; in aenigmate adhuc tamen et per speculum In hoc autem gradu ita purgat oculum cordis, ut veritati ne ipsum quidem praeferat aut conferat proximum; ergo nec seipsum, quia nec illum quem diligit sicut seipsum. Erit ergo iste sanctus t
Abbreviated transcription (Latin):
diuuinaroum scriptura rum studiosus : nihilincis alud inuenturus quã
dilgendum eẽ dm̃ propterdm̃ et proximũ propterlĩc ldũ
quan deng ese uinctũ . ec̃ a tinto a moredĩ et tanto amore proximu
Quaniõ s iptura ipsa prescribit : tũ uere ille timor quo ecexitot
deudiciodũ etilla pictas qua non potest nisicre clere etcedsete
sstascientia bonȩ spei hominẽ non se iactantẽ sed lamentantẽ facit
quo iffectuimpetrat sedulis p̃cibus consolationẽ diuini adiutoru
nedlesoerutone frangatur: et esse incipit in quartogradu hoc ẽ
furomndinis quo esuritur et sititur iustitia hocenim affactu
ab omnimorti fera iocunditate rerũ transe untũ seextrabit
et uinde se nue tens conuerat addilectionẽ aeter norũ in com¬
mutabileti solicet unitatẽ candemq trinititẽ qua mabia spoere¬
nt quantũ potest in longinqua radiantẽ suiq aspectisinfir¬
mitaiulso stineneo ulam lucẽ non posse persenserit Inqunto

Expanded text:
osus, nihil in eis aliud inventurus quam diligendum esse Deum propter Deum, et proximum propter Deum: et illum catum, longe sejunctum esse a tanto amore Dei et tanto amore proximi, quantum Scriptura ipsa praescribit. Tum vero ille timor quo cogitat de judicio Dei, et illa pietas qua non potest nisi credere et cedere aista scientia bonae spei hominem non se jactantem, sed lamentantem facit: quo affectu impetrat sedulis precibus consolationem divini adjutorii, ne desperatione frangatur, et esse incipit in quarto gradu, hoc est fortitudinis, quo esuritur et sititur justitia. Hoc enim affectu ab omni mortifera jucunditate rerum transeuntium sese extrahit, et inde se avertens convertit ad dilectionem aeternorum, incommutabilem scilicet unitatem eamdemque Trinitatem. 11. Quam ubi aspexerit, quantum potest, in longinqua radiantem, suique aspectus infirmitate sustinere se illam lucem non posse persenserit; in quinto