comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetam dicitur benedices coronam annibe¬
nignitatis tuae : Quasi enim coronam̃ anni
benedicitur : cum finico laboris tempore uitu¬
tũ remuneraco confertur. Die suero anni
huiussunt singulȩ quȩq uirtutes : Menses
autemꝰ mulciplitia facta urtutũ : Sedec¬
ce cũ ꝑfiduciam menserigitur. ut speret
quod ueaueate uidice deiur tutib remune¬
retur : occurrunt eius memoriae & iã quȩ
mala gessit. & ualde formidat nedistrictus
uidex quiueaut ut urtutes remuneret: iã
ea quae inlicite gest& sunt exam nans sub¬
tiliter penset Ne cũ annũ complet : &iã
noctem aiumeret: Dicatitaq. de ac nocte¬
dicat. Nion conputetur indiebus amni nec
aumeretur in measibus: acsi distridum ui¬
dicem: exoret dicens. Cũ completo scãt accclesiȩ
tempore extremote examine manifestas:
sic dona quȩ conculisti remunera: ut mala quȩ cõ¬
misimus non requiras Si trim nox illa in dieb

Expanded text:
Prophetam dicitur: Benedices coronae anni beProphetam dicitur: Benedices coronae anni benignitatis tuae . Quasi enim corona anni benedicitur, cum finito laboris tempore, virtutum remuneratio confertur. Dies vero hujus anni sunt singulae quaeque virtutes; menses autem multiplicia facta virtutum. Sed ecce cum per fiduciam mens erigitur, ut speret quod veniente judice de virtutibus remuneretur, occurrunt ejus memoriae etiam mala quae gessit; et valde formidat, ne districtus judex qui venit ut virtutes remuneret, etiam ea quae illicite gesta sunt examinans, subtiliter penset; ne cum annum complet, etiam noctem numeret. Dicat itaque de hac nocte: Non computetur in diebus anni, nec numeretur in mensibus. Ac si districtudicem exoret, dicens: Cum completo sanctae Ecclesiae tempore, extremo te examini manifestas, sic dona quae contulisti remunera, ut mala quae commisimus non requiras. Si enim nox illa in diebus
Abbreviated transcription (Latin):
cogitanti dicitur. Inforibus peccatũ tuum:
aderit. sed subteerit appetitus ei & tudo¬
minaberis illius: Inforibus quippe peccatũ
ad ÷: cum in cogitacionib pulsat. Cuius appe¬
titus subc̃ est ciq. homo domina gur: si cor¬
dis nequicia inspecti cicius premitur. & pri¬
us quam adduriciam crescat: reluctanti menti
fubigatur : Vt ergo delictum suum cicius ani¬
mus sentiat: & culpȩ trrannidem subiure suo
penitendo restringat. Dicatur rec̾te. Noctẽ
illam tenebrosus turbo possideat. Ac sia ꝑte
diceretur. Ne captiua mens culpȩ seruiat᷑:
culpã apenitentia liberã non relinquat:
Etquia quod flendo in sequimur. nequaquam
nobis auenturo hoc iudice obibi certi speram:
nis nostrae annus tunc ꝑficitur: quando appa¬
rente acterno udice scaẽ aecclesiae peregri¬
nationis suac uitȩ conpletur : Iunc laboris
sui remunerationẽ recipit: cum ex pleto hoc
bello tempore ad patriã redit: Vnde bene ꝑ

Expanded text:
cogitanti dicitur: In foribus peccatum tuum cogitanti dicitur: In foribus peccatum tuum aderit, sed sub te erit appetitus ejus, et tu dominaberis illius . In foribus quippe peccatum adest, cum in cogitationibus pulsat. Cujus appetitus subter est, eique homo dominatur, si cordis nequitia inspecta, citius prematur, et priusquam ad duritiam crescat, reluctanti mente subigatur. Ut ergo delictum suum citius animus sentiat, 119 et culpae tyrannidem sub jure suo poenitendo restringat, dicatur recte: Noctem illam tenebrosus turbo possideat. Ac si aperte diceretur: Ne captiva mens culpae serviat, culpam a poenitentia liberam non relinquat. Et quia quod flendo insequimur, nequaquam nobis a venturo judice hoc objici certe speramus, nis nostrae annus tunc perficitur, quando apparente aeterno judice sanctae Ecclesiae, peregrinationis suae vita completur. Tunc laboris sui remunerationem recipit, cum expleto hoc belli tempore, ad patriam redit. Unde bene per
Abbreviated transcription (Latin):
auuhemens penicencia s̃pĩ mentem occupat
omnen inex plorationem rep̃ hensibilis gaudu
pturbat: ut nil ei iam nisi flerelibeat: mebil i¬
s quod sectriere posit ad tendat : Ponit namq
ant ocilos illic districtionem iusticiae. hine
mertũ culpe: Conspicit quo supplicio digna
qr si parcentis piecus desit. quae ꝑlamentu
p̃sentia ab aeterna eruere poena consuerut:
SSp̃s ergo uehemens tharsis naues conterit : cũ
uis conpungtionis ualida mencus nostras huic
mundo quasi mari dedicas salubriter pore
confundit: Di cat igitur: Noctemillam te¬
nebrosus turbo possideat. Id ÷ ꝑpetracionem
culpȩ nonblandimentic securae quietis foue¬
ant: sed pie seuiens a maritudo penitenciae in¬
punita relinquimus : nocte possidemur:
Cum uero haec anim aduersione penitenciae
plectimus: nimirum noctem quã fecimus
possidemus : Sed tunc peccatum cordis subiu¬
ris nr̃i possessione reducitur: sicum incipit.
reprimatur: Vnde & diuina uoce. fain praua

Expanded text:
hemens poenitentiae spiritus mentem occupat, omnem in ea explorationem reprehensibilis gaudii perturbat, ut nihil ei jam nisi flere libeat, nihil nisi quod se terrere possit attendat. Ponit namque ante oculos illinc districtionem justitiae, hinc meritum culpae: conspicit quo supplicio digna sit, si parcentis pietas desit, quae per lamenta praesentia ab aeterna eruere poena consuevit. Spiritus ergo vehemens Tharsis naves conterit, cum vis compunctionis valida mentes nostras huic mundo, quasi mari deditas, salubri terrore confundit. Dicat igitur: Noctem illam tenebrosus turbo possideat; id est, perpetrationem culpae, non blandimenta securae quietis foveant, sed pie desaeviens amaritudo poenitentiae irpunita relinquimus, a nocte possidemur; cum vero haec animadversione poenitentiae plectimus, nimirum nos noctem, quam fecimus, possidemus. Sed tunc peccatum cordis sub juris nostri possessionem reducitur, si cum incipit, reprimatur. Unde et divina voce Cain prava
Abbreviated transcription (Latin):
tenciae mensa pollucione tergenda ÷: quan¬
tose ꝑ consensũ conspicit sordidus inquinatõ:
turbo tempestatis ÷ : concititus sp̃s meroris :
Nam dum peccatum quisq quod fecit intelli¬
git : dum prauitictis suae nequitiae subti¬
liter pensat. merore mentẽ obnubilat:
Ie qua siconcuso serenuelecdunt dae eurem

Expanded text:
tentiae, mens a pollutione tergenda est, quantentiae, mens a pollutione tergenda est, quanto se per consensum conspicit sordidius inquinatam. turbo tempestatis est concitatus spiritus moeroris. Nam dum peccatum quisque quod fecit, intelligit; dum pravitatis suae nequitiam subtiliter pensat, moerore mentem obnubilat et quasi concusso serenae laetitiae aere,
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionẽ menceps redeunte peccatiblandi¬
menta cruciatus penitenciae sequuntur: Diem
amaritudine in uolui mus: cum prauȩ delectic¬
cionis gaudium. quac supplicia sequantur
aspicimus. et asperis hoc fletibus crcumdam ᷤ
Ouia enĩ hoc quod inuoliutur: ex latere omnis
partes operitur : In uolui dies a maritudine
opttur : quatinus. quae mala correctis im¬
minent. ex onini parte quisq conspiciat. et
nem diximꝰ  tot impeclipcibus audimus:
ut uidelicet circum dantes fletus expieNt
quicquid delettatus ꝑ neglegentiã anim
delinquit: Quanta animaduersione peau¬
tenciae huius diei nox ferienda ÷ udelicet
ipso iam consensus ad cillpam. Sicut enĩ mino¬
ris culpȩ ÷ cum carnaliter mens indelectacio¬
ne rapitur. sed ta men delecstaccioni suȩ ꝑ
sp̃m rluctatur : itu grauioris & plenȩ ÷
nequitiae ad peccati inlecebras non solum de¬
lecta uone ꝑtrahi. sed &iam conseasu fa¬
mulari: Tanto igitur arciori manu pexu¬

Expanded text:
cognitionem mente redeunte, peccati blandicognitionem mente redeunte, peccati blandimenta 118 cruciatus poenitentiae sequuntur. Diem amaritudine involvimus, cum pravae delectationis gaudium, quae supplicia sequantur aspicimus, et asperis hoc fletibus circumdamus. Quia enim hoc quod involvitur, ex latere omnis partis operitur, involvi dies amaritudine optatur, quatenus quae mala incorrectis imminent, ex omni parte quisque conspiciat, et nem diximus, tot impeti precibus audivimus, ut videlicet circumdantes fletus expient quidquid delectatus per negligentiam animus delinquit, quanta animadversione poenitentiae hujus diei nox ferienda est, videlicet ipse jam consensus ad culpam? Sicut enim minoris culpae est, cum carnaliter mens in delectatione rapitur, sed tamen delectationi suae per spiritum reluctatur; ita gravioris et plenae est nequitiae, ad peccati illecebram non solum delectatione pertrahi, sed etiam consensu famulari. Tanto igitur arctiori manu poeni
Abbreviated transcription (Latin):
ut confitens tergat Unde & apte subiun¬
caligine oculds confunditur: ipsa ꝑpeniten¬
tiam mentis nostrae confusio caligo Nomi¬
natur: Nam sicut caligo aiubilosa congerie
obscurat diem : ita& confusio ꝑturbatis co¬
gitutionib: sub nubilat meatem : Dequa per
quendam dicitur. Est confusio adducens glo¬
riam : cum eaum ad meaitẽ malegestat pe¬
nitendo reducimus: graui mox merore con¬
fundimur ꝑstrepit in animo turba cogitia¬
cionum. meror conterit anxietas deuastat :
Inerũpnã mensuertitur & quasi quodã aiui¬
bilo caligiaus obscuratur: Haet caligo namq
confusionis eorũ mente salubriter oppres¬
serat: quibus paulus dicebat: Quemexum
fructum habiuistis tunc in illis: in quibus nunc
erubescitis. Munc ergo peccati diem caligo
occupet id ÷ blandim exitũ aiequiciae ađ flic¬
tio penitentuac digno merore ꝑturbet :
Vl ndc & apte subiungitur. Inuoluatur a maritudi
ue. Pies cnim a maricudine in uoluitur. cum ad

Expanded text:
ut confitens tergat. Unde et apte subjunut confitens tergat. Unde et apte subjuncaligine oculus confunditur, ipsa per poenitentiam mentis nostrae confusio, caligo nominatur. Nam sicut caligo nebulosa congerie obscurat diem, ita confusio perturbatis cogitationibus obnubilat mentem. De qua per quemdam dicitur: Est confusio adducens gloriam . Cum enim ad mentem male gesta poenitendo reducimus, gravi mox moerore confundimur, perstrepit in animo turba cogitationum, moeror conterit, anxietas devastat, in aerumnam mens vertitur, et quasi quodam nubilo caliginis obscuratur. Haec namque caligo confusionis eorum mentem salubriter oppresserat; quibus Paulus dicebat: Quem enim fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? Hunc ergo peccati diem caligo occupet, id est, blandimentum nequitiae afflictio poenitentiae digno moerore perturbet. Unde et apte subjungie. --Dies enim amaritudine involvitur, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
pe uenit. qui inmorte spiritus carnis quȩ
tenebamur: unam ad nossuam mortem
detulit : & duas nr̃as quas repperit soluit :
Si eni ipse utramq an susciperet : nos ad
nulla liberareo: Sedunã miseri corditer
accepit : & iuste utramq damnauit: Sim¬
plam suam duplae nostrae contulit & du¬
plem nostram moriens subegie nde & non
in merito uno die insepulcħro & disͦibus noc¬
tibus ucut: quia uidelicet lucem. suae sim¬
plȩ mortis. tenebris duple nostre mortis adiunx̃:
Quiergo solam ꝓnobis mortem carnis accepit :
umbram mortis ꝓtulit: & adei oculis culpam
quã fecimus abscondit. Dicatur rectt igitur:
Obscurent eum tenebre & umbra mortis: Acsi aꝑ¬
te diceretur. Ille ueniat: qui ut a morte car¬
nis et sp̃s debitores eripiat: mortem carnis
insequimur. auc ipsas uidi cando restut. ut
ademendationem suã semꝑ mens sollerter
in uigilet : Etinquo ergo sibi quisq miseri¬
corditer subueniri considerat hoc necesse ÷

Expanded text:
pe venit, qui in morte spiritus carnisque pe venit, qui in morte spiritus carnisque tenebamur; unam ad nos suam mortem detulit, et duas nostras, quas reperit, solvit. Si enim ipse utramque susciperet, nos a nulla liberaret. Sed unam misericorditer accepit, et juste utramque damnavit. Simplam suam duplae nostrae contulit, et duplam nostram moriens subegit. Unde et non immerito uno die in sepulcro et duabus noctibus jacuit, quia videlicet lucem suae simplae mortis, tenebris duplae nostrae mortis adjunxit. Qui ergo solam pro nobis mortem carnis accepit, umbram mortis pertulit, et a Dei oculis culpam quam fecimus abscondit. Dicatur igitur recte: Obscurent eum tenebrae et umbra mortis. Ac si aperte diceretur: ille veniat, qui ut a morte carnis et spiritus debitores eripiat, mortem carnis insequimur, aut ipse judicando, restat ut ad emendationem suam semper mens solerter invigilet. In quo ergo sibi quisque misericorditer subveniri considerat, hoc necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
tis cius imita cio designatur. Nua uimbra si¬
cut iuxta qualitatem corporis ducitur: itu
tiles populos in antiqui hostis cerneret imi¬
tucio defecisse. eosq adueri solis ortum
resurgere quae certo futura considerat :
quasi ex preteritis narrat dicens. Sedenti
bus incenebris & umbra mortis : lux ortu
÷ eis Vmbra &iam mortis mors carnis ac¬
cipitur. quia sicut uera mors ÷. qua aau¬
ma separatur adeo : itu umbra mortis
est. qua caro separatur ab anima: Un¬
de recte uoce martirũ ꝑ ꝓphetũ dicit᷑
Humilia sti nos in loco afflictionis : et ope¬
ruit nosumbra mortis : Quos enim cons¬
tat non spiritu sed sola carne mori: ne¬
quaquam seuera morte. Sedumbra th¬
lectaccionis postulat umbrã mortis. nisi
quod ad delenda peccata ante dei ocu¬
los dei & hominum mediatorẽ re quirit:
Qui solampronobis mortem carnef susci¬
peret & uerã mortł delinqueatiũ per
umbrã suae mortis deleret : Adnos quip¬

Expanded text:
tis ejus imitatio designatur; quia sicut umtis ejus imitatio designatur; quia sicut umbra juxta qualitatem corporitiles populos in antiqui hostis imitatione defecisse, eosque ad veri solis ortum resurgere, quae certe futura noverat, quasi ex praeteritis narrat, dbus in tenebris et umbra mortis, lux orta est eis . Umbra etiam mortis mors carnis accipitur; quia sicut vera mors est, qua anima separatur a Deo, ita umbra mortis est, qua caro separatur ab anima. Unde recte voce martyrum per Prophetam dicitur: Humiliasti nos in loco afflictionis, et cooperuit nos umbra mortis . Quos enim constat non spiritu, sed sola carne mori, nequaquam se vera morte, sed umbra dilectationis postulat umbram mortis; nisi quod ad delenda peccata ante Dei oculos, Dei et hominum mediatorem requirit, qui solam pro nobis mortem carnis susciperet, et veram mortem delinquentium per umbram suae mortis deleret? Ad nos quip
Abbreviated transcription (Latin):
bnac obscurent cumflendo nrãe delectacionis
gauidiũ abillo uistȩ anima duersiodus gracdio
nericibila cius uidicia miseri corditer occul¬
tane Vbi & apte subiungitur & umbra moras :¬
Inscriptura enim sacra umbra mortis a liquando
obliuio mentis accipitur. aliquando imitaa¬
ciodiaboli: aiquandomors carnis : Vumbra
eni mortis obliuio meaitis accipitur: quia &
ut superus diximus. sicut morshoc quod incer¬
ficit agit ut nonsit inuita: ita obliuio hoc qđ
incercipit agit ut nonsit in memoria Unde
recte quia iohannes hebreorum populo: eũ
cuius obliti fuerant dm̃ praedicare uenieba t.
ꝑtachariã dicitur. Inluminare is qui intene¬
bris & in umbra mortis sedeat : Inumbra mor¬
tis sedere ÷ adiuiniamoris aoticians in obliui¬
onss lacere. Um bramortis imitcio antiqui
ostis accipitur: Ipse enim quia mortem intulit :
mors uocatur. lohanne attestante qui ait.
& nomea illiusmors : Perumbra igitur mor¬

Expanded text:
brae obscurant, cum flendum nostrae delectationis brae obscurant, cum flendum nostrae delectationis gaudium, ab illo justae animadversionis radio inscrutabilia ejus judicia misericorditer occultant. Ubi et apte subjungitur: Et umbra morIn Scriptura enim sacra umbra mortis aliquando oblivio mentis accipitur, aliquando imitatio diaboli, aliquando mors carnis. Umbra enim mortis, oblivio mentis accipitur; quia, ut superius diximus, sicut mors hoc quod interficit, agit ut non sit in vita; ita et oblivio hoc quod intercipit, agit ut non sit in memoria. Unde et recte, quia Joannes Hebraeorum populo eum, cujus obliti fuerant, Deum praedicare veniebat, per Zachariam dicitur: Illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent . In umbra enim mortis sedere, est a divini amoris notitia in oblivione lassescere. Umbra mortis imitatio antiqui hostis accipitur. Ipse enim quia mortem intulit, mors vocatur, Joanne attestante, qui ait: Ut nomen illi mors . Per umbram igitur mor
Abbreviated transcription (Latin):
ne quod delinquimus nos ꝑpenitenciam feram᷑
Hunc diem dñs NOMrequirat. & lumine nor
illustret : ut sclicet nobisculpam nostram feren¬
tibus. ipse hanc extremi iudicii anim aduer¬
qui cuncta penetret: cuncta ꝑstringat. Su
correctionis nrãe fletibus placatur : solus abillo
locum fugȩ inueait qui post ꝑpetratim culpã
nunc se ei inpeniteaicia abscondit Vnde &d apte
adhuc dehoc delectacionis die subiungitur:
cionẽ mentis influta peniteaciae lumen¬
culci uidicia designari Inluce namq quodude¬
mus agno cimus Intenebris uero aut ommino nil
cernimius: aut incerto usu caligamus. Oeculta
ento uidicia quasi quȩdam ante nros occulos
cen ebrac sunt: quia ꝑscruticri nequa quã possunt :
I ndc & dedeo scriptum ÷ Posuit tenebras latibu¬
lum sium & quia ab solui non meremur agnosci¬
mus. Sed preueniente nos diuna gratia: ꝑ cus
udica occultu liberamur: Piemigitur tene¬

Expanded text:
ne quod delinquimus, nos per poenitentiam feriamus. ne quod delinquimus, nos per poenitentiam feriamus. Hunc diem Dominus non requirat, et lumine non illustret; ut scilicet nobis culpam nostram ferientibus, ipse hanc extremi judicii animadverqui cuncta penetret, cuncta perstringat. Qui correctionis nostrae fletibus placatur, solus ab illo locum fugae invenit, qui post perpetratam culpam nunc se ei in poenitentia abscondit. Unde et apte adhuc de hoc delectationis die subjungitur: ionem mentis inflicta poenitentiae lamenculta judicia designari. In luce namque quod videmus agnoscimus; in tenebris vero aut omnino nihil cernimus, aut incerto visu caligamus. Occulta ergo judicia quasi quaedam ante oculos nostros tenebrae sunt, quia perscrutari nequaquam possunt. Unde et de Deo scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum . Et quia absolvi non meremur, agnoscimus: sed praeveniente nos divina gratia, per ejus judicia occulta liberamur. Diem igitur tene
Abbreviated transcription (Latin):
requisitione illum tunc se uerius ꝑ cutit. quẽ
sibi nune mollius prꝑcisse depheai dit bene
autem sequtur : Et non in lustret᷑ lumine: In
iudicio namq dñs apparens: omne quod tunc
redarguit lumine inlustrat. Quasi enim sub
quadam obscuritute tegitur : quicquid tunc
in memoria uidicis non reuocatur: Scriptum
quippe ÷: Omnia autem quae arguuntur
alumine : manifestantur. quasi quaedamte¬
nebrȩ peccata pexutencum abscondunt
Pequibus ꝑ ꝓphetam dicitur: heatiquorũ
remisse sunt iniquitates & quorum tedi.
sunt peccatu: Quia ergo omne quod tegitur.
uelut intenebris occultutur : In die uidicu
extremi non illustratur lumine. quod noa
discutitur ultione : Actus namq nr̃os. quos
tunc iuste punire aioluerit: ipsa sibi aliquo
modo sciens diuina misericordia abscondit:
INLumine uero ostenditur: quicquid tunc
in conspectu omnium demonstratur : Hicer¬
go dies uertatur incenebras : ut uidelicet om¬

Expanded text:
requisitione illum tunc severius percutit, quem requisitione illum tunc severius percutit, quem sibi nunc mollius pepercisse deprehendit. Bene autem sequitur: Et non illustret lumine. In judicio namque Dominus apparens, 116 omne quod tunc redarguit, lumine illustrat. Quasi enim sub quadam obscuritate tegitur, quidquid tunc in memoriam judicis non revocatur. Scriptum quippe est: Omnia autem quae arguuntur, a lumine manifestantur . Quasi quaedam tenebrae peccata poenitentium abscondunt, de quibus per Prophetam dicitur: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Quia ergo omne quod tegitur, velut in tenebris occultatur; in die extremi judicii non illustratur lumine, quod non discutitur ultione. Actus namque nostros, quos tunc juste punire noluerit, ipsa sibi aliquo modo sciens divina misericordia abscondit. In lumine vero ostenditur, quidquid tunc in conspectu omnium demonstratur. Hic ergo dies vertatur in tenebras, ut videlicet om
Abbreviated transcription (Latin):
delȩctiicionis exordio ad quorł ꝑ dicionis exor¬
did̾ rapiat: uidetur: Intenebras diem uertimus.
cum nos met ipsos districtt punientes : ipsa de¬
lectu cionis prauȩ blandimenta ꝑ districta
penitenciac lamenti cruciamus: cum flen¬
do insequimur: quic quid in corde taciti ex de¬
lectacione peccamus: Sua enim fidelis quisq
cogituciones inuidicio ex quiri subciliter non
ignorat: paulo attestante quiait. Inter se
in uicem cogitucionum accusantium. aut
&iam defendentium : Semetipsđm introrsus
discutiens. ante uidicium uehe menter exa¬
minat : ut districtus uidex eo iam tranquil¬
Eus ueniat: Qut eum suum quẽ discutere
appetic iam ꝓculpa punitum ceraut : Vnde
requirit: quȩ ignoscendo in suo iam iudicio iN¬
punita derelinquit: Hic itaq dies. id ÷ haec pec¬
cati delectatio ad nõ non requiretur : siadum¬
aduersionł sponta nea punitur. Paulo ad tes
tem nostram subtiliter inuidicio. omne quod
deculꝑa gratulatur indagare. Inqua scilicet

Expanded text:
delectationis exordio, ad quem perditionis finem rapiat, videtur. In tenebras diem vertimus, cum nosmetipsos districte punientes, ipsa delectationis pravae blandimenta per districta poenitentiae lamenta cruciamus, cum flendo insequimur quidquid in corde taciti ex delectatione peccamus. Quia enim fidelis quisque cogitationes in judicio exquiri subtiliter non ignorat, Paulo attestante, qui ait: Inter se invicem cogitationum accusantium, aut etiam defendentium ; semetipsum introrsus discutiens, ante judicium vehementer examinat, ut districtus judex eo jam tranquillius veniat, quo reatum suum, quem discutere appetit, jam pro culpa punitum cernit. Unde requirit quae ignoscendo in suo jam judicio impunita derelinquit. Hic itaque dies, id est, haec peccati delectatio, a Domino non requiretur, si animadversione spontanea punitur, Paulo attestatem nostram subtiliter in judicio omne quod de culpa gratulatur indagare; in qua scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
corde spetiem pulchrȩ quietis foedat:
Clecꝰti igitur & si ualenter omnia suꝑ ant.
cũ securitute᷑ pacis internae desideraaT :
grauis eis ÷ molestia adhuc habere qđ
uncant: Quia his exceptis: ea &lm uincu¬
la sustinent quae grauis excerius necessi¬
tas adstringit : Esurire quippe. sitire.
la cessere :iuncula corruptionis sung Quȩ
scilicet solui nequeunt: uisi cum in illã in
corpus: ne excenuatum deficiat: Extenua¬
mus abstineaicia.n:Menos repletum prae¬
mat Vegetamus hoc motib:: ae situ inmu¬
tubilitatis intereat: Sed citius hoc conlo¬
cando sistimus: ue ipsa sua uegetatione
succumbat : Adumento hoc uestium te¬
gimus: ae frigus incerimat : Et quac sit
adiumenitu ꝑicimus : ne calor exurat :
Tot igitur diuersititib occurrentes. quid
agimus nisi corruptibi litetti seruimus:
ut saltem multiplicatas inpensi obsequiis
corpus sustineat: quod anxietas in firmac
mucabilitatis grauat Unde bene ꝑ pau¬

Expanded text:
corde speciem pulchrae quietis foedat. corde speciem pulchrae quietis foedat. Electi igitur etsi valenter omnia superant, cum securitatem pacis internae desiderant, gravis eis est molestia, adhuc habere quod vincant. Qui his exceptis, ea etiam vincula sustinent, quae gravis exterius necessitas astringit. Esurire quippe, sitire, lassescere, vincula corruptionis sunt: quae scilicet solvi nequeunt, nisi cum in illam immcorpus, ne extenuatum deficiat; extenuamus abstinentia, ne nos repletum premat. Vegetamus hoc motibus, ne situ immobilitatis intereat; sed citius hoc collocando sistimus, ne ipsa sua vegetatione succumbat. Adjumentis hoc vestium tegimus, ne frigus interimat, et quaesita adjumenta projicimus, ne calor exurat. Tot igitur diversitatibus occurrentes quid agimus, nisi corruptibilitati servimus, ut saltem multiplicitas impensi obsequii corpus sustineat, quod anxietas infirmae mutabilitatis gravat? Unde bene per Pau
Abbreviated transcription (Latin):
quippe est . Corpus quod corrumpitur:
ad grauat animam. & de primit terrena
in habitu cio. sensum multa cogituntẽ:¬
Eoitaq ipsoquo ad huc mortidẽs suat :
corruptionis suae ꝓondere grauantur:
Ptadstricti molestia uincti sunt quia
in illa adhuc libertutȩ uitae in corrup
demente : aliud de corpore toleraNT
it contra semotipsos cotadie in interno
certumine exsudant: An non duro
molestiae unculo lingantur : quorũ
Numirum me&is sine labore inigaioran¬
tia soluitur: Et non nisi cũ studio labo¬
ris eruditur. coacta erigitur. libenis
iacet. ab infimis ux leuatur: &ta¬
mena el&e uatu : ꝓtinus labitur. semet¬
ipsam laboriosee uinceaido: suꝑna cons¬
picit sed reuerberat&. lumexi quod se
derio ꝑtrahat: feruenti certa minie
caro ꝑturbat Nuẽ & si iamante faciem
uel ut exaduerso atiȩ crectu non obui¬
at: adhuc tumen mentis dorso quasi
captiua sub murmurat: & quamuis ti¬
meado : sedtunca turpistrepitũ iN

Expanded text:
quippe est: Corpus quod corrumpitur, quippe est: Corpus quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitanteeo ipso quo adhuc mortales sunt, corruptionis suae pondere gravantur, et astricti molestia vincti sunt, quia in illa adhuc libertate vitae incorruptialiud de mente, aliud de corpore tolerant, et contra semetipsos quotidie interno certamine exsudant. An non duro molestiae vinculo ligantur, quorum nimirum mens sine labore in ignorantia solvitur, et non nisi cum studio laboris eruditur? Coacta erigitur, libens jacet, ab infimis vix levatur, et tamen elevata protinus labitur. Semetipsam laboriose vincendo, superna conspicit, sed reverberata lumen quod se derio pertrahit; sed frequenti certamine caro perturbat? Quae etsi jam ante faciem velut ex adverso acie erecta non obviat, adhuc tamen a mentis dorso quasi captiva submurmurat: et quamvis timendo, sed tamen turpi strepitu in
Abbreviated transcription (Latin):
quos hic interius recreas ꝓuectus fati¬
gat: Nec more. debet : quod lucem no¬
minans nequa quam subdidit in hac sed
ibi Quamenĩ continere electos conspi¬
cit : quasi locum nostrũ hanc esse deprȩ¬
hendit Unde ꝓsal mista cũ in commutre¬
bicͥate aeternitatis aspicered dicit: Tu
idem ipse es & agnitiu non deficienł Hunc
electorũ locũ eẽ denuntiat subdens. fi¬
lii setuorum tuorum habitabunt ibi:
Ocus exũ qui sine situ omnia continet no¬
bis adse uenientib locus non localis mal¬
net Quem locũ dumꝑtingimus & iam
ipsa in haciutto meatis nostre tranquil¬
litas : quanta fuerit ꝑturbatio uideamͦ
Quia & si iam iusti in prauorum conparatio¬
ne qui etisunt: in aesamatione tu meni
quictis intimȩ omnimodo quietiao
sunt : Vnde & bene subditur: Et quon¬
enim quamius nullus desi deriorum
carnalium tumultus possideat : duris
tamexi unculis eos in hacuita positos
suae molestia corruptionis ligat: Scriptum

Expanded text:
quos hic interius recreans provectus fatiquos hic interius recreans provectus fatigat. Nec movere debet quod lucem nominans, nequaquam subdidit: In hac, sed Ibi. Quam enim continere electos conspicit, quasi locum nostrum hanc esse deprehendit. Unde Psalmista cum incommutabilitatem aeternitatis aspiceret, dicens: Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient , hunc electorum locum esse denuntiat, subdens: Filii servorum tuorum inhabitabunt ibi . Deus enim, qui sine situ omnia continet, nobis ad se venientibus locus non localis manet. Quem locum dum pertingimus, etiam ipsa in hac vita mentis nostrae tranquillitas, quanta fuerit perturbatio videmus; quia etsi jam justi in pravorum comparatione quieti sunt, in aestimatione tamen quietis intimae omni modo quieti non sunt. Unde et bene subditur: CAPUenim quamvis nullus desideriorum carnalium tumultus possideat, duris tamen vinculis eos in hac vita positos suae molestia corruptionis 135 ligat. Scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
tus es. quia nimirum mens dum occultȩ
tu suae fortitudinis infirmata: ipso
quo absorbstur desiderio liquatur : Et in
de apud semet ipsum fessam inueaut:
unde ultra se eẽ conspicit forcitu dinem
quã consceadit Hinc ꝓpheta cũ uisionẽ
dei conspexisse se diceret: adiungit Elan¬
gui & egrot&ui ꝑdies plurimos. Quiacũ
aduirtutem mens stringitur: a fortitudine
dicauit: Quia qui uere amorẽ subli¬
mem respicit: iam in hunc mundũ duplici¬
bus incedere desideriis nescit: Uno eaum pe¬
de innititur : qui solo dei amore roboratur:
Et necesse ÷. ut alius marcdnt qͥa meni¬
tis uirtute crescente : oportet ꝓculdubio.
ut carnis fortitudo torpescat : Beatus
igitur iobalta fidelium corda respiciat.
atq ꝑpendat: quem sinum intimȩ qͥe¬
tis inuenuunt dum auirib: ꝓpriis. i
dm̃ ꝑficiendo lassantur. & diceaT
Ibi  requie ueruntfesse robore. Acsi aꝑte
insinu& dicens. Illic requies remunerat:

Expanded text:
tus est ? Quia nimirum mens dum occultae tus est ? Quia nimirum mens dum occultae tu suae fortitudinis infirmata ipso, quo absorbetur, desiderio liquatur; et inde se apud semetipsam fessam invenit, unde ultra se conspicit fortitudinem, quam conscendit. Hinc propheta, cum visionem Dei conspexisse se diceret, adjungit: Elangui et aegrotavi per dies plurimos : quia cum ad virtutem mens adstringitur, a fortitudinedicavit , quia qui vero amore sublimia respicit, jam in hunc mundum duplicibus incedere desideriis nescit. Uno enim pede innititur, qui solo Dei amore roboratur; et necesse est ut alius marceat, quia, mentis virtute crescente, oportet procul dubio ut carnis fortitudo torpescat. Beatus igitur Job alta fidelium corda respiciat, atque perpendat quem sinum intimae quietis inveniunt, dum a viribus propriis in Deum proficiendo lassantur, et dicat: Ibi requieverunt fessi robore. Ac si aperte insinuet, dicens: Illic requies lucis remunerat,
Abbreviated transcription (Latin):
us aeterna appetunt : eo cemporalibus salu¬
bri defectione lassantur: Hic psalmistic
amoris sui roboris sui robore fessus dicebas
Defecit in salutacri tuo animamca: Insaluties
cnim dĩ ꝓficiendo defecerat: quacter¬
tutis lucem dqiderans a carnis iamfiducia
factus anhelabat: Hinc rursum dicit Con¬
cupuit &e defecit anima mea inatria dic̃
Qunumirum cum diceret concupiut rec¬
te subddidit. & defecit: Suia ualde minor
st diuinitutis concũpiscentia:. quamnon
mox aiam ꝓ priussequitur defectus
Qui enim ad appetenda aeternitutis a¬
tria accendicur: dignum ꝓfecto ÷. ut
ab hoc temporalitatis amore lassetur : ut¬
anto frigeseat abstudio scł̃i: quanto surgit
ardentior inamoremdei Quem scilicet
si ꝑffete arripit: mundũ &iam plene
derelinquit. Et eofunditus temporali¬
bus moritur: quo ad suꝑnã uitac̃ altius
aqflatu acternitatis animatur : An
non arobore suo fessum se inuenerat: qui
dicebat. Anima mea liquatu ÷ : ut loquu¬

Expanded text:
us aeterna appetunt, eo a temporalibus saluus aeterna appetunt, eo a temporalibus salubri defectione lassantur. Hinc Psalmista amoris sui robore fessus dicebat: Defecit in salutari tuo anima mea . In salutare enim Dei proficiendo defecerat, quia aeternitatis lucem desiderans, a carnis jam fiducia fractus anhelabat. Hinc rursum dicit: Concupivit, et defecit anima mea in atria Domini . Qui nimirum cum diceret, Concupivit, recte subdidit, Et defecit: quia valde minor est divinitatis concupiscentia, quam non mox etiam proprius sequitur defectus. Qui enim ad appetenda aeternitatis atria accenditur, dignum profecto est ut ab hoc temporalitatis amore lassetur, ut tanto frigescat ab studio saeculi, quanto surgit ardentior in amorem Dei. Quem scilicet si perfecte arripit, mundum etiam plene derelinquit; et eo funditus temporalibus moritur, quo ad supernam vitam altius afflatu aeternitatis animatur. An non robore suo fessam se invenerat, quae dicebat: Anima mea liquefacta est, ut locu
Abbreviated transcription (Latin):
& humilis corde. & inuenuetis requiem ani¬
mabus uestris : Iugum enim meum suaueẽ:
& onus meum leuẽ ẽ : Quid enim graue men¬
tis nostrȩ ceruicibus imponit. qui uittri
omne desiderium quod ꝑturbat p̃cepit e
Quid graue subiectis uibet. qui declinari labo¬
riosa huius mundi itinera admonet: Ad¬
occumbere: Ne impii intenebrarum suarum
tumultu remanerent : Contempletur ergo
uir sc̃s quod lux ꝑ incarnationus suae miste¬
rium ex grauilabore impios eripit: dum
ab eorum cordibus desideria prauitatis
tergit: Contem pletur. quod conuersi quiq
quietem quam ꝑcipere in acternitatemtꝰ
desiderant : hiciam ꝑtran quillitatem mea¬
tis degustant: & dicat. Ibi impii cessauctꝰ
atumultu & requierunt fessi robore : Omnes
eaum qui in boc mundo fortes sunt robore:¬
quasi fortes sunt non robore defessi Q ui ue¬
ro in auctoris sui amore roborantur. quoma
gis in concupitic dei fortitudine conualescunt:
coaꝓpria uirte deficiunt: & quo robusti¬

Expanded text:
lis corde, et invenietis requiem animabus vestris; jugum enim meum suave est, et onus meum leve est ? Quid enim grave mentis nostrae cervicibus imponit, qui vitari omne desiderium quod perturbat praecipit? Quid grave subjectis jubet, qui declinari laboriosa mundi hujus itinera admonet? Atoccumbere, ne impii in tenebrarum suarum tumultu remanerent. Contempletur ergo vir sanctus quod Lux per incarnationis suae mysterium ex gravi labore impios eripit, dum ab eorum cordibus desideria pravitatis tergit; contempletur quod conversi quique quietem, quam percipere in aeternitate desiderant, hic jam per tranquillitatem mentis degustant, et dicat: Ibi impii cessaverunt a tumultu, et ibi requieverunt feenim qui in hoc mundo fortes sunt, quasi robore fortes sunt, non robore defessi. Qui vero in Auctorigis in concupita Dei fortitudine convalescunt, eo a propria virtute deficiunt; et quo robusti
Abbreviated transcription (Latin):
rente nr̃i generis nonignoratur: Serpenis
sua sitquia occultus hostis malac erdibus ho¬
minum latenter suggerit: Fua delectata ::
quia carnalis sensus aduerba serpentis mox
sedeledtictione substeraut: Adsensum uero
indelectictione rapicur: &iam asuarectitu¬
dine sp̃s infirmatus indinatur: & requisitus
sp̃s quopec cando a ueritate disuingitur ed
in ruinae suae audacia nequius obduratur:
I sdẽ &iam quattuor modis: peccatũ consũ¬
matur inopero. Prius namq latens culpa
agitur. post modum uero &iam ante oculos
hominum sine confulione reatus a peritur:
mum quoq uel falsȩ spei seductionibus. uel obsti¬
natione miserȩ desperationis in nutritur : Hospec¬
catiituq modos quiuel in corde latenter funt:
uel patenter in opere ꝑpetrantur. Heatus iob

Expanded text:
rente nostri generis non ignoratur. Serpens rente nostri generis non ignoratur. Serpens suasit, quia occultus hostis mala cordibus hominum latenter suggerit. Eva delectata est, quia carnalis sensus ad verba serpentis mox se delectationi substernit. Assensum vero in delectationem rapitur, etiam a sua rectitudine spiritus infirmatus inclinatur. Reqspiritus quo peccando a veritate disjungitur, eo in ruinae suae audacia nequius obduratur. Iisdem etiam quatuor modis peccatum consummatur in opere: prius enim latens culpa agitur; postmodum vero etiam ante oculos hominum sine confusione reatus aperitur: dmum quoque vel falsae spei seductionibus vel obstinatione miserae desperationis enutritur. Hos itaque peccati modos, qui vel in corde latenter fiunt, vel patenter in opere perpetrantur, hic nob
Abbreviated transcription (Latin):
credere quod beatus iob tanta sp̃s scieatiao
praeditus. tantac interau uidicis attestacio
ne laudatus.  abortiuum se op tet inceris¬
se Sedquia sicut &iam ꝑremunerationẽ cognosi¬
tur: intus habet testemꝰ suȩ foratudiis intus
pensandi sunt cius pondera lo quitionis Quat¬
tuor quippe modis peccatum ꝑpetratur incor¬
di. quactuor consummatur iopere lncorde
namq suegestione delecti cione : conseaisu
& defensionis audatia ꝑpetiat᷑: Ht enimsuȩ¬
gestio ꝑ aduersarium Delecꝰticio ꝑ carnem son¬
sensuꝰ ꝑ spm: Defensionis audacia : ꝑelationẽ :
Culpa enim qua eterrere mentemdebuit: excol¬
lit Et deiciendo leuat: sed grauius eleuando sup¬
plantut: nde gillã prim hominis retꝰ fitudinẽ :¬
antiquis hostis his qua tuor ictibus fregit:
N am serpens sua sit. Cua del ectata ÷ adam:
consensit : Qui &iam requisitus confiteri cul¬
pam ꝑaudaciam noluit: hoc uero in huma no
genere cotadie agitur: quod actũ inprimo pa¬

Expanded text:
credere quod beatus Job, tanta spiritus scientia praeditus, tanta internine laudatus, abortivum se optet interiisse, sed sicut etiam per remunerationem cognoscitur, intus habet testem suae fortitudinis, intus pensanda sunt ejus pondera locutionis. Quatuor quippe modis peccatum perpetratur in corde, quatuor consummatur in opere. In corde namque suggestione, delectatione, consensu et defensionis audacia perpetratur. Fit enim suggestio per adversarium, delectatio per carnem, consensus per spiritum, defensionis audacia per elationem. Culpa enim quae terrere mentem debuit, extollit, et dejiciendo elevat, sed gravius elevando supplantat. Unde et illam primi hominis rectitudinem antiquus hostis quatuor his ictibus fregit. Nam serpens suasit, Eva delectata est, Adam consensit; qui etiam requisitus confiteri culpam per audaciam noluit. Hoc vero in humano genere quot
Abbreviated transcription (Latin):
nolumus expoliari sed suꝑ uestiri ut ab sorbeat᷑
uerũ mane appetunt: & si concedatur &iam
cum corpore illud attingere lucis intimȩ secre¬
tum uolunt: Sed quantolibet ardore inteaitio¬
nis exiliunt: adhuc ta mea antiqua nox gra¬
uao & corruptibilis huius carnis occulos. quos
allidus hostis ad concupiscentiam aperuit : iu¬
dex iustus a contuitu interm sui fulgaris prȩ¬
mit: Vnde & bene subditur: Expectet lucem¬

Expanded text:
nolumus exspoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur nolumus exspoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur verum mane appetunt, et, si concedatur, etiam cum corpore illud attingere lucis intimae secretum volunt. Sed quantolibet ardore intentionis exsiliant, adhuc antiqua nox gravat, et corruptibilis hujus carnis oculos, quos hostis callidus ad concupiscentiam aperuit, judex justus a contuitu interni sui fulgoris premit. Unde et bene subditur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ciant Dequibus nimirũ constat. quodhuma¬
no generi in huius uitae caligine uirtutum
suarũ radios expandant: quia & simente
iam ad sumia exiliunt : ad huc ta meai in in¬
fimis primae culpȩ pondere grauantur : Vn¬
de fit ut & foras ex empla lucis uel ut astra
p̃beant: sed tamexi intus usq ad fixȩ uisionis
certicudinẽ pressi noctis caligine non ascen¬
dant: Sȩpe autem ita mens accenditur. ut quã¬
ius in carne sit posit& : indm̃ tam̃ omni sub¬
ugatie carnali cogitucione rapitur. nec
tamea dm̃ sicut ⁊÷ conspicit. Quia hinc N¬
mirum si cut dictum ÷ in carne corrupcibili pon¬
dus primȩ dampnationis premit: Sacpe itt. ut
absorberi desiderit ut aeternam uitt̃ si possit
fieri. sine interuentu corporeae mortis attn¬
rat : Vnde paulus cum ardenter internamlucẽ
querert sed tumen ut cumq excerioris .¬
morts dampna formidaret: ait. quisumus
in hoc habitaculo ingempscimus grauati eo qđ

Expanded text:
tiant, de quibus nimirum constat quod humatiant, de quibus nimirum constat quod humano generi in hujus vitae caligine virtutum suarum jam radios expandant, quia etsi mente jam ad summa exsiliunt, adhuc tamen in infimis primae culpae pondere gravantur. Unde fit ut et foras exempla lucis velut astra praebeant, sed tamen intus usque ad fixae visionis certitudinem pressi noctis caligine non ascendant. Saepe autem ita mens accenditur, ut quamvis in carne sit posita, in Deum tamen omni subjugata carnali cogitatione rapiatur; nec tamen Deum sicut est conspicit, quia hanc nimirum, sicut dictum est, in carne corruptibili pondus primae damnationis premit. Saepe ita ut est, absorberi desiderat, ut aeternam vitam, si possit fieri, sine interventu corporeae mortis attingat. Unde Paulus, cum ardenter internam lucem quaereret, sed tamen utcunque exterioris mortis damna formidaret, ait: Quandiu sumus in hoc habitaculo, ingemiscimus gravati, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
tis est excessu ꝓpagata menitis nostrȩ oculũ
tanti obscuritate ꝑculit : ut in huius uitae exi¬
lio cecitactis suae tenebris pressus. quantalibe
qui a eternitutis lumen intenderit. penetrare
non possit: Post poena namq damnati pecca¬
toris nascimur. atque adhanc uitam cummor¬
tis nostrae merito uenimus : Et cũ adsuꝑnae
lucis radium aȩciem mencis erigimus ipsa
infirmitatis nostrae obscuritate caligamus
Et quidẽ multi in hac in firmitate carnis taai¬
tũ uirtute roborati sunt: ut resplendere mun¬
do quasi stellac potiussent: Multi in tenebris
uitae p̾sentis dum superiora dese exempla
exhibenit Astrorũ more uobis de suꝑ luceat.
sed quanti clibet coruscatione operis fulgeant
quantolibet se igne compunctionis accendant:
Nimirum constat. quia dũ corruptibile adhuc
carne grauati sunt. nũ lumeꝵ sicut ÷ uide¬
re aequa quã possunt Dicat ergo : Obtenebren
plationssua. antiq noctis adbuc tenbrassea¬

Expanded text:
tis est excessu propagata, mentis nostrae oculum tis est excessu propagata, mentis nostrae oculum tanta obscuritate perculit, ut in hujus vitae exsilio, caecitatis suae tenebris pressus, quantalibet vi aeternitatis lumen intenderit, penetrare non possit. Post poenam namque damnati 122 peccatores nascimur, atque ad hanc vitam cum mortis nostrae merito venimus; et cum ad supernae lucis radium aciem mentis erigimus, ipsa infirmitatis nostrae obscuritate caligamus. Et quidem multi in hac infirmitate carnis tanta virtute roborati sunt, ut resplendere mundo quasi stellae potuissent. Multi in tenebris vitae praesentis, dum superiora de se exempla exhibent, astrorum more nobis desuper lucent; sed quantalibet coruscatione operis fulgeant, quantolibet se igne compunctionis accendant; nimirum constat quia dum corruptibili adhuc carne gravati sunt, aeternum lumen, sicut est, videre nequaquam possunt. Dicat ergo: Obtenebrentuplatione sua, antiquae noctis adhuc tenebras sen
Abbreviated transcription (Latin):
tributurius efficitur: quia hoc ipsum ui¬
cium quod subigere nom possumus. adusũ
nostre utilititis humiliter retor que mus
Vt eo de se mens & in summis uilia senciat quos
suis uiribus &iam parua quac appetit non
expugnat. Vndebene rursus scriptum ÷ :
Haec sunt gentes. quas dñs dereliquit : ut
erudiret in eis israbelem: Ad hoc nam que
quaedam minima uicia nostra retinentur.
ut sese nostra intentio sollicita incerta¬
mine semꝑ exerceat Et eo deuictoria non
suꝑbus. quo uiuere in se hostes conspicit aqͥ¬
bus adhuc uinci formidat: Israhel ergo
reseruatis gentibus eruditur: quando in qͥ¬
busdã minimis uiciis elatio uirtutis nostrȩ
coxprimitur & in paruis sibi resistentibus
discit: qud ex maiorab non subigit : Hoc
tumen quod dicitur .ob tenebrentur
stellȩ caligine eiꝰ intelligi & aliterpo¬
test Nox quippe illa uidelicet conseni¬
sus adculpam quȩ adnos primi parea:¬

Expanded text:
tributarius efficitur, quia hoc ipsum vitributarius efficitur, quia hoc ipsum vitium, quod subigere non possumus, ad usum utilitatis nostrae humiliter retorquemus, ut eo de se mens et in summis vilia sentiat, quo suis viribus etiam parva quae appetit non expugnat; unde bene rursum scriptum est: Hae sunt gentes, quas Dominus dereliquit, ut erudiret in eis Israel. Ad hoc namque quaedam minima nostra vitia retinentur, ut sese nostra intentione sollicita in certamine semper exerceat, ut eo de victoria non superbiat, quo vivere in se hostes conspicit, a quibus adhuc vinci formidat. Israel ergo reservatis gentibus eruditur, quando in quibusdam minimis vitiis elatio virtutis nostrae comprimitur, et in parvis sibi resistentibus discit quod ex se majora non superat. Arctamen quod dicitur: Obtenebrentur stellae caligine ejus; intelligi et aliter potest. Nox quippe illa, videlicet consensus ad culpam, quae ad nos primi paren
Abbreviated transcription (Latin):
eius: Scellae quippe huius noctis caligi¬
ne tenebrantur : quando & hii qui mag¬
nis iamuirtutibus splendent. adhuc de
obscuritate culpe aliquid renitentes
sustineait. Vt &iam magnae uitae clari¬
tute luceant: & tum ea adhuc noctis reli
quias nolentes trahant: Quodadhoc sicut
tem iusticiae suae. melius in firmicu te
roboretur: & in de uerius in bonis luce¬
at: unde eã &iam noleatem parua re¬
p̃hensibilia humiliter obscurant Vnde¬
& bene cũ is riblitico populo ꝑceptia rȩppissi¬
onis terr partiretur: effraim tribiu canane¬
us gentilis populus nonoccisus factus tri¬
buturius dicitur: Sicut criptũ ÷ Habitauit
cananeus in medio effraim tributurius :
Quidenĩ canancus gentilis uidelicet populus
Nisi uitium signat: Et sepe in magnis uir
tutibus terram re ꝓmissionis ingredimur:
quia spe intima de aeternitute roboramur:
Seddũ inceractu sublimia uitia quȩdam
parua retinemus: quasi cananeum iuiuere
interra nostra concedimus: Ruitamen

Expanded text:
Stellae quippe hujus noctis caligine tenebrantur, quando et hi qui magnis jam virtutibus splendent, adhuc de obscuritate culpae aliquid renitentes sustinent, ut etiam magna vitae claritate luceant, et tamen adhuc noctis requias nolentes trahant. Magna dispensatitem justitiae sua melius infirmitate roboretur, et inde verius in bonis luceat unde eam etiam nolentem parva reprehensibilia humiliter obscurantm Israelitico populo percepta repromissionis terra partiretur, Ephraim tribui Chananaeus gentilis populus non occisus, sed factus tributarius dicitur, sicut scriptum est: Habitavit Chananaeus in medio Ephraim tributarius . Quid Chananaeus, gentilis videlicet populus, nisi vitium signat? Et saepe in magnis virtutibus terram repromissionis ingredimur, quia spe intima de aeternitate roboramur. Sed dum inter acta sublimia vitia quaedam parva retinemus, quasi Chananaeum habitare in terra nostra concedimus, qui tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Insimilitudine carnis petcati ut de peccato dipuo¬
ret peccata: dum quae hosti obicit in nocenui
carnis suae: tersit contagia carnis nostrȩ It
ex qua aos captiuos inimicus tenuit: ꝑ illan
Nos liberos expiauit:  uia quam Nos ini¬
meaitum fecimus culpȩ haec nobis ꝑmediao¬
rem uersa Ginarma iusticiae: Testa ergo san¬
es raditur : cum carne culpa superatur. bene
ro quolex ꝑstrepit. non ina edificio. quo ral
mĩ in alta sustollit. sed inster quiliauore sidt
quia uidelicet redemptor huma nigeneris
Adcarnem ueniens ad testante paulo Infirn
mundi elegit. ut confunderet fortia: anna
quis ruentibus acdificis Insterquiliuuorta
qui rlietis udeis suꝑbicatibus incaquimas

Expanded text:
udinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum . Dumque hosti objicit innocentiam carnis suae, extersit contagia carnis nostrae; et ex qua nos captivos inimicus tenuit, per illam nos liberos expiavit; quia quam nos instrumentum fecimus culpae, haec nobis per Mediatorem versa est in arma justitiae. Testa ergo sanies raditur, cum carne culpa superatur. Bene  quo lex perstrepit; non in aedificio, quod se culmine in alta sustollit; sed in sterquilinio residet, quia videlicet Redemptor humani generis ad carnem veniens, attestante Paulo, Infirma mundi elegit, ut confunderet fortia . An non quasi ruentibus aedificiis in sterquilinio residet, qui relictis
Abbreviated transcription (Latin):
mentem tamea mediatoris dei & hominum
temptatione quassare noniualuit: Sic enĩ digna¬
tus ÷ haec exterius cuncta suscipere : ut tamen
eius mens interius diuinitatis suȩ inherens in¬
concussa ꝑmaneret: Qui & si quando turbatus
spũ infremuisse dr̃ ipse diutus disponebat :
quantũ ipse humanitus turbaretur: Inmuta¬
biliter omnibus praesidens et semet ipsum
mut abileminsatis factione infirmitatis os¬
tendens: Quietus ergo insemet ipso manens:
disposuit quic quid ꝓ ostendendi humanitate
quã susceperat &iam turbulentus ferit: Quia
anima mã carius a mamus ꝓt sicit animã uostram
cos diligere dicimus quibus a mori mr̃ĩ exori¬
ment pondus curaimus P ocest ꝓ eus animuneles¬
torum uita signari : Et cum satan adferiendam
redemptoris carnc ꝑmittitur aba nima separit᷑
quia cum corpus cius ad pasionem accipit
dectos eius a iuiae suae potestutis amitit
Cumq illus caro ꝓcracem moritur horũ mens

Expanded text:
mentem tamen mediatoris Dei et hominum mentem tamen mediatoris Dei et hominum tentatione quassare nontus est haec exterius cuncta suscipere, ut tamen ejus mens interius divinitati suae inhaerens inconcussa permaneret. Qui et si quando turbatus spquantum ipse humanitus turbaretur, immutabiliter omnibus praesidens, et semetipsum mutabilem in satisfactione infirmitatis ostendens. Quietus ergo in semetipso manens, disposuit quidquid pro ostendenda humanitate, quam susceperat, etiam turbulentus fecit. 31. Aanima nostra charius amamus; et sicut animam nos eos diligere dicimus, quibus amoris nostri exprimere pondus conamur, potest per ejus animam electorum vita signari. Et cum Satan ad feriendam Redemptoris carnem permittitur, ab anima separatur; quia cum corpus ejus ad passionem accipit, electos ejus a jure suae potestatis amittit; cumque illius caro per crucem moritur, horum mens