comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siti. Intra hos basis erat enea. quin cubitor
longitudinis ⁊ qͥn cubitoꝵ latitudinis: et a¬
um cubitoꝵ altitudiuis: in qͦ stans salomon
dedicabat templum. Uemide ultra ꝓgredientib: oce᷑¬
rebat altare holocausti contra m̃idiem at̾ͥa : dem̃
porticꝰ templi siue uestibłm. in q̾ erant coluue
eree circa hostium templi. Q gͦ mare posuit ad
dext̃am partem templi: significat: nos ꝑ la¬
uachrũ baptisini. ad regnũ celeste ꝙ iure uo¬
cabło dextere figintitur. deb̾e ꝑuenire. Qui eñi
credid̾it ⁊ baptizatus fuerit : saluus erit. Nã
uͥ dext̃a simul⁊ sinistra in bono accipitur. uł
iudeam ⁊ gentilitatem ut in expositõe basiũ
leta scli⁊ tͥstia. uel aliquid huꝰ nͦii: uͥ u abso¬
lute dexc̃a in bono ponitine et̃na gaudia se¬
pꝰiꝰ temonstrat. Ꝙ uͦ cont᷑ orienteni posuit ma
claritatis aꝑitur. Q ad midi anũ latus ati: sig¬

Expanded text:
siti. Intra hos basis erat aenea, quinque cubitorum siti. Intra hos basis erat aenea, quinque cubitorum longitudinis, et trium cubitorum latitudinis, et trium cubitorum altitudinis, in qua stans Salomon dedicabat templum. Deinde ultra progredientibus occurrebat altare holocausti contra medium atrium. Deinde porticus templi sive vestibulum, in quo erant columnae aereae circa ostium templi. Quod ergo mare posuit ad dexteram partem significat nos per lavacrum baptismi ad regnum coeleste, quod jure vocabulo dextrae figuratur, debere pervenire: Qui enim crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit . Namque ubi dextera simul et sinistra in bono accipiuntur, vel Judaeam, vel gentilitatem ut in expositione basium et tristitiam, vel aliquid hujusmodi; ubi vero absolute dextera in bono ponitur, aeterna gaudia saepius demonstrat. Quod vero contra orientem posuit marclaritatis aperitur. Quod ad meridianum latus atrii, sig
Abbreviated transcription (Latin):
talem plagan: uideł in atͥo mint̃iore. ꝙ. sac̃¬
totum ꝓpͥe uocabatur. Quin aut posuitꝰ ad
text̃am partem templi p̃p̃ uidõs. qui solem iꝰti¬
cie p̃p doctͥuã legis antiquitꝰ uti solebant: ⁊ qͥu
ad sinistiam p̃p̃ nos. qui cecos duicius corde ser¬
uituti adħebannis eiꝰ qui ait. ponã sedem me¬
am ad aquilonẽ. Quod est aꝑte dicere. Ilł in
cordib requiesscere desidero: quos a luce ũita
tis ⁊ flam a diuine caritatis. alienos ẽẽ consid̾o̾.
Mare aũt posuit ad dext̃am partem templi.
contra orientẽ ad medĩe: ⁊ hoc in eodem atͥo:
positũ est ad orientem. Quod aut̃ ad dext̃am ꝑ¬
tem templi dicit: hoc est ꝙ repent dicens. ad
in eridiem. Ingredientib eñi atͥum ab oriente:
pͥuo diũtendum erat ad nĩdiẽ. il mare in
iꝑo angulo stabat. ad lanaudũ sac̃dotib pam¬
tum. Ueinde ꝓgredientib intro occurrebuit
luteres: ad lauandas hostias: ab utraq ꝑre po¬

Expanded text:
alem plagam, videlicet in atrio interiore, quod sacerdotum proprie vocabatur. Quinque autem posuit ad dexteram partem templi propter Judaeos, qui Sole justitiae pro doctrina legis antiquitus uti solebant; et quinque ad sinistram propter nos, qui caeco diutius corde servituti adhaerebamus ejus, qui ait: Ponam sedem meam ad aquilonem: quod est aperte dicere: Illis in cordibus requiescere detis et flamma divinae charitatis alienos esse considero. Mare autem posuit ad dexteram partem templi contra Orientem ad Meridiem; et hoc in eodem atrio positum est ad Orientem. Quod autem ad dexteram partem templi, hoc est, quod repetit dicens ad Meridiem. Ingredientibus enim atrium ab Oriente primo divertendum erat ad meridiem, ubi mare in ipso angulo stabat ad lavandum sacerdotibus paratum. Deinde progredientibus intro occurrebant luteres ad lavandas hostias, ab utraque parte po
Abbreviated transcription (Latin):
ge stabant: cum reuentissimi patres. Augͦa
⁊ ũbum dei incredulis dudum cõmisere gen¬
tib. Si gͦ luses luterũ sã doctores sinit. qͥ
electoꝵ: que dum p̃ceptis enuangłu sedulo in¬
tenta. eos ab infimoꝵ appetit sustollunt: ue¬
luti inmissi rotis axes. altius basim at̃ra sub¬
leuant. Porro hum̃uli qui rotis antepositi.
ne ab axib delabi possent: abstinelant. p̃coni¬
a sunt ꝓpħarum: quib euangłica ⁊ apłica scͥp¬
Et hẽmus firmiorem ꝓpħicuni s̃ monẽ cui be¬
ne facitis aitendentes. E ⁊ om̃is enuange¬
liste atq apłi: in eis que scͥpsere. legis. ⁊ ꝓpħa¬

Expanded text:
ge sge snere Britanniam, et verbum Dei incredulis dudum commisere gentibus. Si ergo bases luterum sancti doctores sunt, qui doctorum, qui dum praeceptis Evangelii sedulo intenti eos ab infimorum appetitu sustollunt, velut immissi rotis axes altius basim a terra sublevant? Porro humeruli, qui rotis antepositi, ne ab axibus delabi possent, assistebant, praeconia sunt prophetarum, quibus evangelica et apostolica ScripEt habemus firmiorem propheticum sermonem, cui benefacitis intendentes . Sed et omnes evangelistae atq
Abbreviated transcription (Latin):
pli q̃ portant lirteres ad lauandas. hostias: qr ita
fidelib quib p̃sunt. iniisfium salutis inpen¬
diit: ut longius excurrendi. Ad adquiren¬
dos nouos popłos laborib ñ subeant. Rote gͦ
basium rotis sunt curruũ similes: qr idem
libͣ euuangłioꝵ. qui hos doctores ad p̃dicandũ
fidem uitatis ignorantib uititunt: illos ad ꝯ¬
firmandam amplius fidem. int̃ doctos iam ac
saciam̃tis celestib imbutos: manere p̃cipuint.
Rote qͣtuor bases luteris sustentabant: cũe
luiangłia iacobum frẽm dñi. ad cõfirmandã
in ierosolimis eccłiam: residere iusserunt. Rote
ear̃ similes currui. currũ dei supposite ad currẽ
duii parabant: cum eisdẽ enuangłia paulũ. ⁊
baruabaui. ad p̃dicandum ingentib ꝑ õla dis¬
currere uoluerunt. Rote base suppoĩte ad por¬
tandum luterem templi a terra sustollebant:
cũ nr̃is nuꝑ temporib bãtus papa gregor̃ e
Wangelicis roboratus eloquiis. romanã rexit
eccłiam. Rote eedem currus dei subnire lon¬

Expanded text:
portant luteres ad lavandas hostias, quia ita fidelibus quibus praesunt, ministerium salutis impendunt, ut longius excurrentes ad acquirendos novos populos labores non subeunt. Rotae ergo basium rotis sunt curruum similes, quia iidem libri Evangeliorum qui hos doctores ad praedicandum fidem veritatis ignorantibus mittunt, illos ad confirmandam amplius fidem inter doctos jam ac sacramentis coelestibus imbutos manere praecipiunt. Rotae quatuor basim luteris sustentabant, cum Evangelia Jacobum fratrem Domini ad conservandam in Hierosolymis Ecclesiam residere jusserunt. Rotae earum similes currui Dei dum parabant, cum eadem Evangelia Paulum et Barnabam ad praedicandum gentibus per omnia discurrere voluerunt. Rotae bases suppositae ad portandum luterem templi a terra sustollebant, cum nostris nuper temporibus beatus papa Gregorius, evangelicis roboratus eloquiis, Romanam rexit Ecclesiam. Rotae eaedem currui Dei subnexae lon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ humeruli ꝑ quatuor partes subter luterẽ
erant positi. ⁊ contra se innicem fuerint res
dita. Quatuor aut fuere ꝑbases singulas
humeruli. uideł iuxta numer̃ rotarũ: siqr
tuor enuangłi gestar testimouiũ p̃buerunt:

Expanded text:
 per quatuor partes subter luterum erant positi, contra se invicem fuerint respcondita. Quatuor autem fuere per bases singulas humeruli, videlicet juxta numerum rotarum; non quia atuor evangelistarum testimonium praebuere,
Abbreviated transcription (Latin):
ex hiis positi sunt qd dext̃am partem teni¬
pli ⁊ quin ad sinistrani: magis in eis qͥua¬
rii iuimeri sunt intuenda miffia. In utraz
⁊ eiũ ꝑte templi st̃ posite bases luterum:G
utͥq dei popło sacri fontis gr̃a designaret᷑
ẽẽ pandenda. Et quin sunt inutraq ꝑte:
altum est iã diximꝰ. demonstraretur tipice
q̃rant : ꝑ lauachrũ baptismi ẽẽ remitrenda.
Sicut g in uno mari suꝑduodecim boues
posito imitas expͥmitur baptisiatis. que ꝑ
apłas tote eue toto erat orbip̃dicanda: ita ⁊
ꝑ duos ordines luterum mistice ostenditur.
qr gentilitas cum uidea in unum fidei cõ sorci¬
limi ꝑ laptismatis erat pudam colligenda.
Nam ⁊ si ingeminis luterib hostie lauabant᷑.
quedam quidem a dextͥs atͥi. quedam uͦ a sinistͥ
uno tam̃ igni ꝯsumebantur altaris: ut holo

Expanded text:
ex his positi sint ad dexteram partem templi, et quinque ad sinistram, magis in eis quinarii numeri sunt intuenda mysteria. In utraque etenim parte templi sunt positae bases luterum, ut utrique Dei populo sacri fontis gratia designaretur esse pandenda. Et quinque in utraque sunt altum esse jam diximus, demonstrquerant, per lavacrum Baptismi esse remittenda. Sicut ergo in uno mari super duodecim boves posito, unitas exprimitur baptismatis, quae per apostolos toto erat orbi praedicanda, ita et per duos ordines luterum mystice ostenditur quia gentilitas cum Judaea in unum fidei consortium post baptismatis erat undam colligenda: nam etsi in geminis luteribus hostiae lavabantur, quaedam quidem a dextris atrii, quaedam vero a sinistris, uno tamen in igne consumebantur alta
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat. int̃nis testis aut iudicis exam̃ ꝑ¬
timi escat. ne aut plus iuste inpeccantib ui¬
ditans. aut rursum abs mod̾amine iuste diᷤᷤ¬
cretonis ignoscens. iram iusti iudicis incͣrati
Qui enĩ addit sciãm: addit ⁊ dolorent. Uͣ

Expanded text:
judicat interni testis aut judicis examen pjudicat interni testis aut judicis examen pertimescat, ne aut plus juste in peccantes vindicans, aut rursum absque moderamine justae discretionis ignoscens, iram justi Judicis incurrat. Qui enim addit scientiam, addit et laborem . Unde
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ incirciuncisis cordib ⁊ aurib e uos semꝑ sp̃m
scõ restitistis. Quem ꝓpħarũ patres nr̃i ñ sunt
ꝑseqnuti. Et cet̾a. Uerimi hec loguens qͣntũ pi¬
etatis ut ita dicam bubule mansuetudinis.
intus in corde gestaret. ostendit: cum ꝓ eitdẽ
b. genu flectens. dicebat. Dñe ne statuas ilł
hoc peccatum. S quia neq spem et̃noꝵ in ce¬
lis. si amorem ꝓximoꝵ in terris. n fernorẽ
⁊ eli mordontis. n lenitatem modestie cõpaci
mus: apte post coronas ⁊ plectas. post leo¬
pti nese⁊ bones. cherubim x p̃i ẽẽ memorant᷑.
Cherubni nami constat scͥpture sacre ty¬
pum tenere. siue qr duo cherubim in ꝓpi¬
ciatorio arche. insiguram diũ testassitoꝵ
cõcorditer de xp̃o cañcium fab̾cati sunt : se
Quanto aut̃ quisq studiosuis legendis di¬
uinoꝵ eloquioꝵ paginis institerit. tanto
neccesse est ampluis in om̃ib que agit aut

Expanded text:
et incircumcisi corde et auriet incircumcisi corde et aurio restitistis; quem prophetarum patres vestri non sunt persecuti? etc. Verum haec loquens quantum pietatis, ut ita dicam, bubulae mansuetudinis intus in corde gestaret, ostendit, cum pro eisdem bus, genu flectens dicebat, Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Sed quia neque spem aeternorum in coelis, neque amorem proximorum in terris, neque fervorem zeli mordentis, neque lenitatem modestiae compatiemus, apte post coronulas et plectas, post leones et boves, Cherubin sculpti esse memorantur. Cherubin namque constat Scripturae sacrae typum tenere: sive quia duo Cherubin in propitiatorio arcae in figuram duorum Testamentorum concorditer de Christo canentium fabricati sunt, seu Quanto autem quisque studiosius legendis divinorum eloquiorum paginis institerit, tanto necesse est amplius in omnibus quae agit aut
Abbreviated transcription (Latin):
qua piis nacare oꝑib nel sermorrib. uel cer¬
te cagitatõnib desistant. Coronuilas quippe in
se sculptas habent: cum ad ingressũ uite ꝑ en¬
nis infatigabłi desid̾io anhelant. Plectas hũt:
cum int̃ desid̾ĩa iute celestis que sursum est ãĩ¬
quam frat̃ne societatis que iixͣ est uiuda dic¬
soluunt. Hñt int̃ coronulas ⁊ plectas leones:
cim ita ad spanda celestia mentem erigunt.⁊
ꝯtq qui sibi cõmissi sunt. fernorẽ asꝑe inuec¬
tõnis efcere ñ tardent. Hñt cum leonib boues:
quando ip̃am inuectõem corripiendi cũ spũ m̃a¬
ĩuetudinis exhibent: quando infernore argu¬
endi nunqi fissam hr̃e ungulam discrete ac¬
tõnis aclognele. nunqisa uerba diuine lectõis
uelut ruminandi more uoluere cessant. Ueni¬
q bãtus stephanus. basis indeł templi dra exi
i mia: seui leonis dentes atq õstendere uideba¬
cur:cum suis ꝑ secutorib aiebat. Uura ceruice

Expanded text:
qua piis vacare operibus vel sermonibus, vel cerqua piis vacare operibus vel sermonibus, vel certe cogitationibus desistant; coronulas quippe in se sculptas habent, cum ad ingressum vitae perennis infatigabili desiderio anhelant. Plectas habent, cum inter desideria vitae coelestis, quae sursum est, numquam fraternae societatis, quae juxta est, vincula dissolvunt. Habent inter coronulas et plectas, leones, cum ita ad speranda coelestia mentem erigunt, iosque qui sibi commissi sunt, fervorem asperae invectionis exercere non tardent. Habent cum leonibus boves, quando ipsam invectionem corripiendi cum spiritu mansuetudinis exhibent, quando in fervore arguendi numquam fessam habere vigilantiam discretae actionis ac loquelae, numquam verba divinae lectionis velut ruminando in ore voluere cessant. Denique beatus Stephanus basis videlicet templi Domini eximia, saevi leonis dentes atque ungues ostendere videbatur, cum suis persecutoribus aiebat: Dura cervice
Abbreviated transcription (Latin):
t̃uentes. fortiter adũsa sustinentes. cor ab appe¬
titu uoluptatum temꝑantes. iusticiam in oꝑ¬
atõe tenentes. Grium u cubitoꝵ fit altitudo ba¬
sium: cum ꝑ excitm uirtutum quas cum pacĩa
maloꝵ ⁊ dilectõne bonoꝵ eẜcent. cõtinua inten¬
tõe ad uisionem sc̃ẽ tͥnitatis ꝑuenire satagunt.
Et ipm opus lasiũ int̃rasile erat: ⁊ scłpture ĩt̃
iutictintis. Iuncturas dicere uidetur. eas quib
ip̃e iuterum tabule sibin inuicem couexe st̃̾:
ut scił ex qͣtuor siue qͥn tabulis una fieret
basis. Q uales aũt scłpturas it̃ has iuncturaᷤ.
idest in ip̃is suis lat̃ib auteer retro. a dextͣ.
⁊ sinistra ⁊ supra q̾ hũerunt: subdendo aꝑit᷑.
cum dicitur. Int̃ coronulas ⁊ plectas. leones
⁊ boues. ⁊ cherubim ⁊ iniuncturis similiter
desuꝑ. Non gͦ plana erat ulla exꝑte suꝑfi¬
cies bałium. s undiq uersus nisticis sđpta

Expanded text:
cernentes, fortiter adversa sustinentes, corde appecernentes, fortiter adversa sustinentes, corde appetitu voluptatum temperantes, justitiam in operatione tenentes. Trium vero cubitorum fit altitudo basium, cum per exercitium virtutum, quas cum patientia malorum et dilectione bonorum exercent, continua intentione ad visionem sanctae Trinitatis pervenire satagunt. Et ipsum opus basium interrasile erat, et sculpturae inter juncturas. Juncturas dicere videtur ea quibus ipsae luterum tabulae sibimet invicem connexae sunt, ut scilicet ex quatuor sive quinque tabulis una fieret basis. Quales autem sculpturas inter has juncturas, id est, in ipsis suis lateribus ante et retro, a dextra et sinistra, et supra quoque habuerunt, subdendo aperitur, cum dicitur: Inter coronas et plectas, leones et boves et Cherubin, et in juncturis similiter desuper. Non ergo plana erat ulla ex parte superficies basium, sed erat mysticis sculpta
Abbreviated transcription (Latin):
ut silsi dei fieri possint. scĩficantur. Huc ⁊ enĩ
apłs. s accepistis iiquit sp̃m adoptõnis filioꝵ.
in quo clamam᷑ alba pater. Unum inquit spi¬
ritum accepistis: in quo om̃s filii adoptõnis es¬
ficiamini. In quo mimirum sp̃u clamamꝰ ab¬
ba pater: ablã uideł qui exhebis uenimꝰ ad fi¬
dem: pater qui exgentib uariis quidem linguis r̃
titudinis ⁊ tͥum cubitoꝵ altitudinis. bases singłe
tudo ꝑtin ad spem suꝑne retͥbutõnis. Q uatuor
aũt sunt pͥncipales uirtutes. quib ceta uirtu¬
tum structinai iimin: prudencia sđ. fortitudo.
temꝑancia. iusticia. Et ideo quat̃noꝵ cubitoꝵe
rat lougitudo. ⁊ latitudo basiur: qr scĩ p̃dicato¬
res sine adũsa mundi ⁊ longitudinem exilii.
ac laborem p̃sencium foris tolerent. seu cor ĩ
dilectõe sin conditoris. suoꝵq ꝓ rimoꝵ int̃¬
na exultatõe dilatent: sepe oꝑam dare uuir¬
tutib cura prudenti. iudeł int̃ bona ⁊ mala dis¬

Expanded text:
ssint, sanctificantur. Hinc etenim Apostolus, Sed accepistis inquit Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba Pater. Unum inquit Spiritum accepistis, in quo omnes filii adoptionis efficiamini; in quo nimirum Spiritu clamamus, Abba Pater; Abba videlicet qui ex Hebraeis venimus ad fidem; Pater, qui ex gentibus, variis quidem linguis protitudinis, et quatuor altitudinis bases singulae tudo pertinet ad spem supernae retributionis. Quatuor autem sunt principales virtutes, quibus tota virtutum structura imminet, prudentia scilicet, fortitudo, temperantia, justitia; et ideo quatuor cubitorum erat longitudo et latitudo basium, quia sancti praedicatores sive adversa mundi, et longitudinem exsilii, ac laborum praesentium mala tolerent, seu cor in dilectione sui Conditoris, suorumque proximorum interna exsultatione dilatent; saepe operam dant virtutibus cura prudenti videlicet inter bona et mala dis
Abbreviated transcription (Latin):
ge lateq inictebantur in mundo: utiq currꝰ dĩ.
⁊ quidem ueloscissimi fuerunt: qr ꝑ cuncta dis¬
currentes. deum ad corda credencium ducebant.
At uͦ illi qui in uno loco morantes. ubum salu¬
tis ꝓrimis annunciant. euosq ad lauathrum

Expanded text:
ge lateque mittebantur in mundo, utique currus Dei, ge lateque mittebantur in mundo, utique currus Dei, et quidem velocissimi fuerunt, quia per cuncta discurrentes, Deum ad corda credentium inducebant. At vero illi qui uno in loco commorantes verbum salutis proximis annuntiabant, eosque ad lavacrum
Abbreviated transcription (Latin):
etei. ꝑ qͣtuor ꝑtes quasi humeruli subter lu¬
terem fusiles. contra se inuicem respectanteᷤ.
Quatuor tote. quatuor st̃ euuangłioꝵ libri
qui aptissime rotis cõparantur: qr sic̃ uolubil¬
tas rote citusimo cursii qͦꝰ dicitur curut. ira
sermo enuangelicus: iuuante dño. ꝑ apło s uni¬
ũsas in bui mundi plagas: impleuit. Sĩc rota
suꝑ impositũ sibi currum at̃renis sublenat. ⁊
subleuatũ qͦ auriga dirigit. portat: ita euuange¬
lica predicatõ m̃tes electoꝵ atrenis cupiditatib
incelestia desid̾ia suspendit: ac suspensas ad ꝓ fec¬
tum bone oꝑatõnis. siue ad miniffi̾um p̃dicatõ¬
nis. qͦꝯ aduiuans gr̃a sp̃s noluerit. dicit. Nã¬
qr insequentib dicitur quia tales erant rote
quales incurru fieri solent: Leginus aũt de
lantur: cuurruille nisi qr unus idem germo
enuangłu. quostam eoꝵ quos instituit curiꝰ
del: quosdam bases templi dei facit. Quiꝯze
nĩ ad enuangelitandum ũbum doctores lou¬

Expanded text:
et per quatuor partes quasi humeruli subter luterem fusiles, contra se invicem respectantes. Quatuor rotae, quatuor sunt Evangeliorum libri, qui aptissime rotis comparantur, quia sicut volubilitas rotae citissimo cursu quocumque ducitur currit, ita sermo evangelicus, jusas in brevi mundi plagas implevit. Sicut tota super impositum sibi currum terra sublevat, et sublevatum quo auriga dirigit portat: ita evangelica praedicatio mentes electorum a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria suspendit, ac suspensas ad profectum bonae actionis sive ad ministerium praedicationque adjuvans gratia Spiritus voluerit, ducit. Namque in sequentibus dicitur: Quia tales erant rotae quales in curru fieri solent. Legimus autem de lantur curruum, nisi quia unus idemque sermo evangelicus quosdam eorum quos instituit, currus Dei, quosdam bases templi Dei facit? Quicumque enim ad evangelizandum verbum doctores lon
Abbreviated transcription (Latin):
De ascensu ⁊ factura medii ac tercii. tab̾ nadi
De distincta m̃sura templi⁊ ip̃iꝰ oraculi
t asũis donnis sit cedro uestita. ⁊ auro.¬
e atͥis domut domini
uot auius templum sit edificatum.
e colinnis artis.
e bafib decem. ⁊uterib
Ouod miegione iordanis tãcta sut uasa damꝰ dñi.
e altari utroq
e mensis decenz aureis domus añĩ
e decem candelabris
De cardinib ostioꝵ ⁊ ꝑfectõe domus dñi.¬

Expanded text:
De ascensu, et facturis medii, ac tertii tabernaculDe distincta mensura templi ipsius, et oraculi.  Ut omnis domus sit cedro vestita, De atriis domus Domini. Quot annis templum sit aedificatum. De Columnis aereis. De basibus decem, et luteribus. Quod in regione Jordanis facta sunt vasa domus Domini. De altari utroque. De mensis decem aureis domus Domini. De decem candelabris. De cardinibus ostiorum, et perfectione domus Domi
Abbreviated transcription (Latin):
mali ĩ sceltu ꝑseui auersit. qͣnta ĩfidelitate reꝑbi prerũt
Quomͦ ĩ exotocio nasceritis scħ̃i chaĩ ob maliciã inindie dãp¬
nat᷑ ab el iustice m̾ito coronatꝰ. Lanech ob adul̾iũ et
homitidiũ maledist᷑ Enoch ob gr̃ãm pietatis ⁊̃ ꝑadisũ duc¬
tui. cMhã pꝰ diliunũ ob impietatẽ a patre decestatꝰ. Semi ⁊
Iaphet ꝓ ob̾seqͥo reu̾utie perpetua bñelictione donati diui

Expanded text:
bi perierunt. Quomodo in exordio nascentis saeculi Cain ob malitiam invidiae damnatus, Abel justitiae merito coronatus, Lamech ob adulterium et homicidium maledictus, Enoch ob gratiam pietatis ad paradisum reductus, Cham post diluvium ob impietatem detestatus, Sem et Japhet
Abbreviated transcription (Latin):
tand̾ deexitu illoꝵ ⁊ detnsitu ⁊ deuestib sac̾dotũ ⁊ unctio¬
ne ⁊ sic t̾minat᷑. Nota qd̾ c̃ ead̾ sit ⁊ ĩ diuisi historia. ꝗͣ ꝓposu¬
it sibi mop̃ses descͥbendã tñ ꝑ capitula. ⁊ partes siue ꝑ libs
eam distraguit ut lectorib fastidiũ auferat᷑. sic̃ uiator
uiã q̃÷ eade ⁊ ĩ diuisa diuid̾ ꝑdietã ut laboe iuutor e

Expanded text:
 de vestibus sacerdotum et unctione, et sic terminatur. Nota quod cum eadem sit et indivisa historia, quam proposuit sibi Moyses describendam, tamen per capitula et partes sive per libros eam distinguunt, ut lectoribus fastidium auferatur, sicut viator viam, quae est indivisa, dividit per dietas, ut labor minuatur e
Abbreviated transcription (Latin):
stañ. hñs manua ũ memorit̾ ten̾ent qͦ rane d̾s pau̾at ens ĩ
deserco. Et trat ĩ ead̾ archa uͭga aarõ. q̃ fronduerat .i. ꝑ qͣm
electꝰ ẽ in sac̾dotẽ. Et erant ĩ tabule testam̃ti. ĩ cͥb lex scͥp¬
ta fuit. Et sr̃ eã arch ã erãt duo cherabĩ .i. dito angeli. che
a ꝓpitiatoriũ. Tabuła aurea erat sr̃ archã. q̃ dicebat᷑ ipici¬
atoriũ. eo qd int̾ duo cherubĩ sr̃ eamd̾ tabulã appat̾e sole

Expanded text:
manna, ut memoriter tenerent quo pane Deus paverat eos in deserto. Et erat in eadem arca virga Aaron, quae fronduerat, id est per quam electus est in sacerdotem, et erant ibidem tabulae testamenti, in quibus lex scripta fuit, et super eam arcam erant cherubim, id est duo angeli. Cherpropitiatorium. Tabula erat super arcam quae dicebatur propitiatorium, eo quod int
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ ⁊̃ claudit ⁊ nemo aꝑit. aꝑit ⁊ nemo claudit. ħ archa ot̃
ꝑte tam interiꝰ qͣm exteriꝰ auro tecta erat. qri ip̃e xͦ ⁊ ar̃a
In hac archa erat urua aurea. qr in corpore xͥ erat u̾a. ⁊ hu¬
mana aĩa. ⁊ ead̾ oĩ uͥtute ⁊ ꝑfecta sapia plena. In urta mã
q̃ est panis ⁊ refectio angłoꝵ. Erat ⁊ in archa uͥga a arõ
⁊ tabule testam̃ti. Uͥga aarõ u̾m sig̾cat sacdotiũ. Sabule
testam̃ti stꝰ corda eoꝵ ĩ qͥb p̃cepta legis ĩsident ⁊ quiestũt.¬

Expanded text:
 ea claudit et nemo aperit, aperit et nemo claudit . Haec arca omni parte tam interius quam exterius auro tecta erat, quia ipse et anima In hac arca erat urna aurea, quia in corpore Christi erat vera et humana anima, et eadem omni virtute et perfecta sapientia plena. In urna erat quae est panis et refectio angelorum. Erant etiam in arca virga Aaron et tabulae Testamenti. Virga Aaron verum significavit sacerdotium. Tabulae Test
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq ap̃ gaiũ quereret᷑ cͣsibih honor potiꝰ collatꝰ ñ fuiss indigna-¬
des parit̃ c̃ herodiab̃ adhispanias inexiliũ mussus h finis herodis
er ũ agrippa qͥ ⁊ herodes cognominatꝰ ÷ ipse ÷ qͥ iacobũ frẽm ioba¬
nis gladio ꝑ henit petrũq in carcere missũ qͣtuor militũ qͣ¬
t̃monib custodiendũ tͣdidit hic c̃ qdã die c̃ tyriis ac sidonus
cãm acturus ꝓcessiss ⁊ pͦ splendore de auratarũ uestiũ solis¬
q radio iucentiũ ds̃  ñ hõ c̃clamaret᷑ insuꝑbiã elatꝰ subito aban¬¬

Expanded text:
 apud Caium quereretur quod sibi hic honor collatus potius non fuisset, indignades pariter cum Herodiade ad Hispanias in exsilium missus est, hic finis Herodis. Verum Agrippa, qui Herodes cognominatus est, ipse est qui Jacobum fratrem Joannis gladio peremit, Petrumque in carcerem missum quatuor qtum custodiendum tradidit. Hic cum quadam die cum Tyriis ac Sidoniis causam acturus processisset, et pro splendore deauratarum vestium solisque radio lucentium Deus et non homo conclamaretur, in superbiam elatus subito ab an
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾am p̾sides posuer̃. Herodes uͦ tetrarca galilee philippo fr̃isir
o uxorẽ suã nomine herodiadẽ siliã areche regis aliũ abstulit
gueret᷑ suggestione herodiadis ip̃m ioħanẽ dcollauit:
dii trucidatũ dixꝰ siltũ hũit nomine a.grippã. Quiẽ adi¬
itus suiss arbatũ. nexredatũ se c̾nens ꝙͣta potuit pecuna
collecta ꝑrexit romã ibiq cuidã gaio caligule nepati tybe¬
rii cesaris familiaritate uinctus ÷. Quigauis c̃pꝰ mortẽ t

Expanded text:
Judaeam praesides posuerunt. Herodes autem tetrarcha Galilaeae Philippo fratri suo uxorem ejus nomine Herodiadem filiam Aretae regis Arabum, abstulitgueretur, suggéstione Herodiadis ipsum Joannem decollavit. dii trucidatum diximus, filium habuit nomine Agrippam. Qui cum adultus esset, orbatum et exhaeredatum se cernens, quanta potuit pecunia collecta, Romam perrexit; ibique cuidam Caio Caligulae nepoti Tiberii Caesaris familiaritate junctus
Abbreviated transcription (Latin):
gnũ ꝙ usurpau̾at amitt̾et ꝗͣ successorẽ timuit extĩguere
conabat᷑. ꝑemit itaq innocentes ut uiu̾sis morientib ille
q ueni uñ insectabatur ñ euad̾et. hinc ⁊̃ herodes cũ postali¬
asuxores qͣs pͥuatꝰ dixt̾it mariannẽ qͣndã hircanis põtificiꝰ
ueptẽ factus ÷ rex dux̃ uxorẽ de qͣ duos genuit filios alex.¬

Expanded text:
gnum quod usurpaverat, amitteret, quem successorem timuit, exstinguere conabatur. Peremit itaque innocentes, ut, universis morientibus, ille, quem unum insectabatur, non evaderet. Hic etiam Herodes, post alias uxores quas primitus duxerat, Mariannem quamdam, Hircani pontificis neptem, factus rex duxit uxorem, de qua duos genuit filios Alex
Abbreviated transcription (Latin):
antigonꝰ hircam pontisicis fr̃ uinior eũd̃ hircanũ a̾ pon¬
tificato ꝓpellens sac̾docii dignitatẽ arriꝑet: Cũq ponpeiꝰ ꝯsul
abhircano dño suo ad põpeiũ ueniens inpetͣuit ut c̃ exer¬
ctũ offrnum exercuit ut tã uid̾is ꝗͣ romanis ꝯplaceret.

Expanded text:
Antigonus, Hircani pontificis frater junior, eumdem Hircanum a ponAntigonus, Hircani pontificis frater junior, eumdem Hircanum a pontificatu propellens, sacerdotii dignitatem arriperet. Cumque Pompeius consul ab Hircano domino suo ad Pompeium veniens, impetravit ut cum exerctum officium exercuit, ut tam Judaeis quam Romanis complaceret.
Abbreviated transcription (Latin):
cRe uidas. T elo diuine iegis acceulus inpetꝰ gentiũ fortit̃
ꝓpulsauit qͦ moctuo ionathas fr̃ eiꝰ successit pꝰtremo ⁊sangui¬
ne ⁊ uͥtute g̾manꝰ. Defũcto simone successit ioħianes hirca¬
ms filius eiꝰ ⁊ pꝰ ioħanẽ filiꝰ eiꝰ aristobolꝰ ⁊ pꝰ aristobolũ alexan¬
d̾ silius eiꝰ. pꝰ ꝙ alexandra uxor eiꝰ pͥncipapatũ ꝙ̃ gentis tenu
it. hircano uͦ filio suo pontisicalẽ dignitatẽ̾ tͥbuit. Huis hir¬
cami t̃pe qͥdĩ latrũcłi a ierosolimis eg̾isi cͥca ascalonẽ p̃das e.¬
g̾unt. Uͥ int̃ cet̾os captiuos antipr̃ qͥdã uiucnis cuiusdã he¬
rodis gnẽ idumei qͥ in ascalone tẽpli apollinis sac̾dos extitit
siliꝰ ierosolimã captiuus ductus ÷. hic itaq antipr̃ indomo
hircani. Aliquot anms seruiens industͥa ac ꝓbitate specta.¬
bilis eid̾ hircano dño suo gͣtiolus effectꝰ ÷ in tãtũ ut eiun¬
u̾sũ domũ suã regendã ꝯmitteret. Circa hec tp̃a ꝯtigit ut

Expanded text:
elo divinae legis accensus, impetus Graecorum fortiter propulsavit; quo mortuo Jonathas frater ejus successit. Postremo sanguine et virtute germanus defuncto Symone successit Joannes Hircanus filius ejus, et post Joannem filius ejus Aristobolus, et post Aristobolum Alexander filiuis, Hircano autem filio suo pontificalem dignitatem tribuit. Hujus Hircani tempore quidam latrunculi ab Hierosolymis egressi circa Ascalonem praedas egerunt, ubi inter caeteros captivos Antipater quidam juvenis, cujusdam Herodis genere Idumaei, qui in Ascalone templi Apollinis sacerdos exstitit, filius, Hierosolymam captivus ductus est. Hic itaque Antipater in domo Hircani aliquot annis serviens, industria ac probitate spectabilis, eidem Hircano domino suo gratiosus exstitit, in tantum ut ei universam domum suam committeret. Circa haec tempora contigit ut
Abbreviated transcription (Latin):
legunt᷑. Quas iucissitudines nͥ ꝑsonis ear̃q gestis cognitis ñ facile
discer nes It̃ ꝙ ĩ lbꝰ machabetr̃ legimꝰ. anthiocũ atq demetͥum
eoꝵq successores ꝓ regno syrͥe exadu̾so pugnãtes ipm q regnũ qͣi
uire pat̃no hunic ind̾ utͦs ꝙ uendicantes intellig̾e ñ pot̾is qͣd̾ cau¬
sa factũ sit. nisiagnou̾is qͣlit̃ seleucꝰ filius anthiochi magui rex
spͥrie moriens successorẽ reliq̃rit anthiocũ epiphanẽ s ͤm̃ su¬
ñ. Quo mortuo d̾metͥus seleuci eg̾ssus aburbe roma uenit¬

Expanded text:
leguntur. Quas vicissitudines, nisi prius eorum gestis cognitis, non facile discernes. Item quod in libro Machabaeorum legimus, Antiochum atque Demetrium eorumque successores pro regno Syriae ex adverso puguasi paterno jure hinc inde utrosque vindicantes, intelligere non poteris qua de causa factum sit, nisi agnoveris qualiter Seleucus filius Antiochi Magni, rex Syriae, moriens successorem reliquerit Antiochum Epiphaneum fratrem suum. Quo mortuo Demetrius Seleuci filius egressus ab urbe Roma
Abbreviated transcription (Latin):
belli obtentꝰ᷑ eid̾ regi assirioꝵ ad oĩa regna sue ditioni subitienda
spẽm ⁊ ꝯridntiã adidisse. hinc nabugodonoser oleferuẽ pͥncipẽ
milicie ad debellandas gentes misisse. qͥ subactis cet̾is iud̾os rebel¬
lare conantes inbetulia obsedit atq achioi pͥncipe filioꝵ ation.
dit mũtana Siꝰ q̃rimꝰ qͦ tp̃e ⁊ ħ gesta sint ł qͣs fu̾it nabugorlo¬
nosor ip̃e qͥ in niniue regnaũ c̃ nabugo donosor ñ iniuniue
gat᷑ id̾q in reditũ płi d̾captiuitate babilonis iã mortuus
neqͣꝗͣ dubitet᷑ ñ parua ĩ his diligẽt᷑ ꝯsid̾antib dubitõ eiou¬
tur. Dñt traq hc̃ nabugodonosor canbissẽ filiũ ciri intel¬
ligendũ qͥ ꝑꝑ ea ab hebreis scd̃s nabugodonosor appellatꝰ:
isrł crudelitatẽ exercuit. Eͥ forsitã reliqͣ ꝯuenire potus

Expanded text:
belli eidem regi Assyriorum ad omnia regna suae ditioni subjicienda spem ac confidentiam addidisse. Hinc Nabuchodonosor Holofernem, principem militiae, ad debellandas gentes misisse; qui subactis caeteris, Judaeos rebellare conantes in Bethulia obsedit, atque, Achior principe filiorum Amon sint, vel quis fuerit Nabuchodonosor iste qui in Ninive regnavit, cum Nabuchodonosor non in Ninive, gatur, idemque in reditu populi de captivitate Babylonis jam mortuus nequaquam dubitetur, non parva in his diligenter considerantibus dubitatio exoritur. Dicunt itaque hunc Nabuchodonosor Cambysem filium Cyri intelligendum; qui propterea ab Hebraeis secundus Nabuchodonosor appellatus Israel crudelitatem exercuit. Ubi reliqua fors
Abbreviated transcription (Latin):
uastatã pꝰ eiꝰ abscessum multiplicit̾ gͥminare faciam ut
pͦpłs meus afflictꝰ habundantia releuetꝰ. Igit᷑ hanno co-
qͥd minus suerit pacient̃ feras: ⁊ siñ habes qd̾ semines ne
timeas. In scd̾o ãno gͥmina sponte nascentia multiplicabũ¬
tur tr̾m ut habũdantia srugũ ⁊ adp̾̃sentẽ sustentationẽ ⁊ad
sut᷑am sem̃tem sufficiat ꝓpt̾ea t̃cio ãno seminate ⁊ metite:

Expanded text:
tatam post ejus abscessum multipliciter germinare faciam, ut populus meus afflictus abundantia relevetur. Igitur hoc anno comequid minus fuerit, patienter feras. Et si non habes quod semines, ne timeas. In secundo anno germina sponte nascentia multiplicabuntur; in tantum ut abundantia frugum, et ad praesentem sustentationem, et ad futuram sementem sufficia
Abbreviated transcription (Latin):
isrł demanuregis sirie.
Umq ueniss dies alt̃natulit stragulũ ⁊ infuoit ipsiaꝗͣ ł aqͣ ipsũ
infudit .i ꝑfudit. hoc ẽ accepit pannũ ⁊ madefec̃ inaqͣ ⁊ exp̃ã¬
Inhebreo exp̃ssiꝰ dr̃ eipandit suꝑ faciẽ suã it ñ azel s pse be¬
nadab pãnũ madefecisse ⁊ obrefrigeriũ suꝑ siciẽ suã expã¬
disse intelligat᷑. Qd̾tñ nii ꝓbdesse potuit ꝙ mortuꝰ ẽ &ͦ mortuo
regnauit azael ꝓeo. IMusach qͦ sabbati. Tectũ siguificat ł coo-

Expanded text:
. Cumque venisset dies altera, tulit stragulum et infudit ipsi aquam, vel aqua ipsum infudit, id est perfudit, hoc est accepit pannum et madefecit in aqua et expanIn Hebraeo expressius dicitur: Expandit super faciem suam, ut non Hazael, sed ipse Benadab pannum madefecisse et ob refrigerium super faciem suam expandisse intelligatur. Quod tamen nil prodesse potuit, quia mortuus est. Quo mortuo, regnavi
Abbreviated transcription (Latin):
nesi legit᷑. Eraq uernũ tepꝰ ⁊⁊ ingͥdiebar effrata inhebreo xxp̃alis
sonat ⁊ aflluc spaciũ t̾re sub audit᷑ suꝑerat ⁊ ingͥdiebar effra¬
ta Quarta pars cadi stercoris colũbarũ. Cadꝰ m̃sura ẽ. ⁊tertꝰ
colunbarũ qͥdã idcͥco abesurientib ep̃tũ putant ut grana acolũ-¬
bis alenge delata ftercoriq forte mixta ⁊ selecta. aliꝗͣ famiꝰli¬
eis rtfectionẽ p̃bent. Idep̃catꝰ ẽ aũ ioaa⁊ faciem dñi ⁊ audiuit

Expanded text:
Ephratha . In Hebraeo expressius sonat: Et adhuc spatium terrae, subauditur supererat: Et ingrediebar Ephratha. Quarta pars cadi stercoris columbarum. Cadus mensura est: stercus columbarum quidem idcirco ab esurientibus ereptum putant, ut grana a columbis a longe delata stercori forte mista et electa aliquam famelicis refectionem praeberent. C
Abbreviated transcription (Latin):
se ing̾ens ut̾iet. Iam em̃ audierat mulieres canent es saulꝑ-¬
t̾etur ꝑcusso philisteo cłeł. ⁊t̾. hoc iã p̃cesserat s narratꝰ p̃¬
post̾e ¶ Induab reb gener m̃s eris. Pͥmũ. s. d̾ merob. ꝓmis-¬
logt᷑ scdm quẽ illicitũ erat ut inuasis in ꝗb ante ꝯmunis¬

Expanded text:
se ingerens, interiret. Jam enim audierat mulieres canentes: Perse ingerens, interiret. Jam enim audierat mulieres canentes: Percesserat, sed narratur praepostere. In duabus rebus gener meus eris. Primum scilicet de Merob promisloquitur, secundum quem illicitum erat ut in vasis, in quibus ante
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgeniem eiꝰq̃rit. cũ suꝑiꝰ ad isai patrẽ suũ missise legatur di¬
cens. Mtite adme dd̾. filiũ tuũ qͥ est inpascius: dd̾. qͦ ad eũue.¬
nisse ⁊ corã eo stetisse dilect᷑ q ab eosusse ⁊ armig̾ eiꝰ factus
asserat᷑. S notandũ q̃ potentes incotidiana hominũ freqñtia
positi ñ om̃es dca se conu̾santes poss agnoc̾e p̃cipue eos qͦs nec
dignitas ꝑsone cõm̃dat neq diutina ꝯu̾satio familiares et
trtati  dignꝰ preui tꝑe tũ saul manserat. ñ mirũ÷ si eũ¬
dem modo ad tam egͥciũ opꝰ ꝓcedentẽ oiligentiꝰ notatũ igno¬
rat. Hami quod pͥus eũ ad isaipatrẽ stũ eius mitens ex noĩe
uocat neqͣꝗͣ noticie adce̾bendũ ÷ qi eo nomine illũ uocat qd̾
exresatione sugg̾ñtiũ delicit ñ aũ exp̃cedentis notitia fami¬
liaritatis agnoũ.  posuitq eũ saul suꝑ uiros uelli. hoc ña
more s odio fecisse intelligñdũ ẽ ut cupiditate laudis bellis

Expanded text:
progeniem ejus quaerit; cum superius ad Isai patrem ejus misisse legatur, dicens: Mitte ad me David filium tuum, qui est in pascuis. David quoque ad eum venisse, et coram eo stetisse, dilectusque ab eo fuisse, et armiger ejus factus asseratur. Sed notandum quod potentes in quotidiana hominum frequentia positi, non omnes circa se conversantes possunt agnoscere: praecipue eos quos nec dignitas personae commendat, nec diutina conversatio familiares effritate dignus brevi tempore cum Saule manserat, non mirum est si eumdem modo ad tam egregium opus procedentem diligentius notatum ignorat. Nam quod prius eum ad Isai patrem ejus mittens ex nomine vocat; nequaquam notitiae ascribendum est quia eo nomine illum vocat quod ex relatione suggerentium didicit. Non autem ex praecedentis notitia familiaritatis agnovit, Posuitque eum Saul super viros belli. Hoc non amore, sed odio fecisse intelligendus est, ut cupiditate laudis, bellis
Abbreviated transcription (Latin):
r̃q naaman. Ut uis fiat . ł. uolũtas tua. Ecce ñ cogo amplius
ut mea accipie̾s. s tñ absecro ut tua concedas. Concede mͥser¬
uo tuo ut dehac t̾ra scã in qͣdg̃ uerꝰ adorat᷑. tollã ⁊ ferũ mecũ onꝰ
duorũ burdonũ quare aũt pordare uoluerit t̾ram subiuingit.
Ñ enĩ faciet seruuis tuus uftͣ holocaustũ aut uictanã diialienis
nisi dño. Ad hoc gͥ t̾ram ferre uolebat ut ex ea int̾rasua altare
face̾t dño in quo immolaret. ¶Abuit gͦ ab eo electo t̃re teuꝑe:

Expanded text:
 Naaman, ut vis. Fiat, scilicet voluntas tua. Ecce non rogo amplius ut mea accipias; sed tamen obsecro ut tua concedas. Concede mihi servo tuo, ut de hac terra sancta in qua Deus verus adoratur, tollam et feram mecum onus duorum burdonum. Quare autem portare voluerit terram subjungit. Non enim faciet servus tuus ultra holocaustum aut victimam diis alienis, nisi Domino. Adhuc igitur terram ferre volebat. Ut ex ea in terra sua altare faciat Domino, in quo immolaret. Abiit ergo ab eo electo tempore.
Abbreviated transcription (Latin):
Inhebreo sic habet᷑. Edificauit mello ⁊ clausit aꝑturã cuuditatis
dauid patͥs sui qd̾ sic intelligi pot̃ quod mello edificauit ⁊ exulit in
altũ ⁊ ꝑ hoc exitũ qͥ pᷤ erat inciuitate dt̾. patͥs suiclausit hãc fabricã
ꝯtͣ portã ciuitatis exstruens Nnlibro u̾borũ salomonis hic ap̃ nos ũ
iuenit᷑. auẽ admodũ nee lib̃ u̾borũ regũ isrł. ł uida. ascendit suꝑ
altare sicdictũ ẽ. eͣsi ascend̾ ad altare. Ascend̾ ut suꝑaltareͤ incensũ
pon̾et siue aliud inlic̃ modũ. Ie ꝓutisti pꝰcorpꝰ tuũ .i ꝯͣmpsistr¬

Expanded text:
ebraeo sic habetur: Aedificavit mello et clausit aperturam civitatis David patris sui, quod sic intelligi potest, quod mello aedificavit et extulit in altum et per hoc exitum, qui prius erat in civitate David patris sui clausit: Hanc fabricam contra portam civitatis exstruens. In libro verborum Salamonis, hic apud nos non invenitur: quemadmodum nec liber verborum regum Israel vel Juda. Ascendit super altare. Sic dictum est, quasi ascendit ad altare. Ascendit ut super altare incensum poneret, sive aliud in hunc modum. Me
Abbreviated transcription (Latin):
rant colũpnar᷑ inqͥb simiłr scuplt᷑e facte s̃. ¶ Mare aũt posuit ad
dext̾am partẽ tenpli ꝯtͣ orientẽ ad meridiẽ .i. inangło ubi oriẽ¬
talis ⁊ meridionalis paries domꝰ iungebat᷑. I Colũpnas duas ⁊ funictõs
capitelloꝵ suꝑ capitella colũpnar ũ duos. in hebreo sic ẽ ⁊ colũnas du¬
as icororias suꝑcapita colũpnarũ ⁊ reciacła duo: ꝑcoronas suꝑca¬
pita columnarũ aliqͥs factassis intelligat nicħ aliud sigͣcari nͥ ip¬
iturã factam fuisse dicamus in modũ corone ł funis circũducti ⁊
ambientis. Cherubin expandebant alas suas suꝑlocũ arce ⁊ ꝓtege¬
uant archam ⁊ uec̾tes eꝰ desuꝑ. sũq eiunẽt uectes ⁊ appar̾ent su

Expanded text:
Mare autem posuit ad dexteram partem templi contra orientem ad meridiem, id est in angulo, ubi orientalis et meridionalis paries domus jungebatur. Columnas duas, et funiculos capitellorum super capitella columnarum duos. In Hebraeo sic est: Columnas duas et coronas super capita columnarum, et retiacula duo. Per coronas super capita columnarum aliquis fortassis intelligat, nihil aliud significari nisi ippturam factam fuisse dicamus in modum coronae, vel funis circumducti et ambientis. Cherubim expandebant alas suas super locum arcae, et protegebant arcam, et vectes ejus desuper. Cumque eminerent vecte
Abbreviated transcription (Latin):
ge p̃liũ cũ unuu̾sis isti p̃euntes uictoriam optiner̃. ¶Preoi¬
care ieuiniũ ⁊ sed̾e facite naboth. Religiose incoari uult opꝰ
malicie ut ꝑ deuotionẽ ieuinii. crudelit̾as homicidii regat᷑.¬
¶ Renedix̃ naboch dm̃ ⁊ regẽ. Pronia ẽ qͣiͣ maͥ d ir̃ regẽ ac ꝑ hoe d̾¬
qͦ: tuũ sanguinẽ. Con sanguis naboth uue zraei esfuiꝰ sit sangunẽ
uͭ achab. iuxta pisonã samarie canes litxerĩt. S in hac loco dictũ
ẽ .i. tali loco qͣi itauilit̾ essusũ sic̃ tu sanguinẽ naboth ẽssudisti:¬

Expanded text:
lium cum universis, isti praeeuntes victoriam obtinuerunt. Praedicate jejunium et sedere facite Naboth, etc. Religiose inchoari vult opus malitiae, ut per devotionem jejunii crudelitas homicidii tegatur. Benedixit Naboth Deum et regem. Ironia est quasi maledixit regem, ac per hoc Dequoque tuum sanguinem; cum sanguis Naboth in Jezrael effusus sit, sanguinem vero Achab juxta piscinam Samariae canes linxerint? Sed in hoc loco dictum est, id est tali loco, quasi ita viliter effusum, sicut tu sanguinem Naboth effudisti
Abbreviated transcription (Latin):
Andeorsũ ambitꝰ artabat᷑ subt̃ labiũ ut .x. cubitis subt̃ labiũ poᷤᷤ¬
s anbiri uͥ scupłtura erat incircuitu induob ardinib circa ĩferi¬
orẽ partẽ litt̾is. uͥ .iii. boues exere fusos suꝑ quos positꝰ suerat
ꝯtingebat. Sic .ir. uidet᷑ qd̾ basis lut̾is sig̾cata sit qͣdrata .x. cubi¬
i spissitudo erat triũ unciarũ. Duomilia batos capiebat luter ⁊ tͥami¬
la metretas. Par ꝗͣtitas in oissimili numꝰo. Idẽ .it. ualẽt. Uł sidͤ ei̾adẽ m̃-¬
suralegit᷑. tantũ s̃ duo miliabati insiccis ꝑcimulũ ꝗͣtũ tͥamilia in
liquidis ꝑ planũ. Cumulata enĩ mensuram planam ꝯtim totam ⁊
dumdic eiꝰ. ¶& fec̃ .x. bases eneas. Iste bases ñ ad mare s adalios lutes¬

Expanded text:
An deorsum ambitus arctabatur subter labium, ut decem cubitis subter labium possAn deorsum ambitus arctabatur subter labium, ut decem cubitis subter labium posset ambiri, ubi sculptura erat in circuitu in duobus ordinibus circa inferiorem partem luteris, ubi duodecim boves ex aere fusos super quos positus fuerat, contingebat. Sic enim videtur, quod basis luteris significata sit quadrata decem cubiid est spissitudo erat trium unciarum: duo millia batos capiebat luter; et tria millia metretas. Par quantitas in dissimili numero. Idem enim valent, vel si de eadem mensura legitur, tantum sunt duo millia bati in siccis per cumulum; quantum tria millia in liquidis per planum. Cumulata enim mensura, planam continet totam et dimidium ejus. Et fecit decem bases aereas. Ist
Abbreviated transcription (Latin):
aui. cubitos habuisse dieit᷑. S potiꝰ ipsa capitaella .iiii. cubitos habñtia
fabricata fuisse inporticu Et rursum alia capitella insũmitate
colũpnarit̃ desuꝑ uxtam̃surã colũpne ꝯtͣ reciacła. Utrũ hec scd̃a capi¬
tella pͥorib suꝑ posita sueruit an uxta posita ñ satis lct̾a manifestat ÷
Fec̃ qͦ mare susile. Laiterẽ magnũ sigͥtat fusilẽ ex ere rotũdũ desuꝑĩ
cixisse lut̾em ł sic accipieudũ est qd̃ siuplicit̃ qͣntitas ambitꝰ sigͥcata sit
q̃ sime tante longitudinis poss anbiri. ie restẽ intellige torquẽ ere.¬
am Ex ipso oꝑe sussam insimilitudine restis ipsum mare ambientẽ ÷
Scupłtura sut̃ labiũ circiubat illudix. cubitis. Quo mͦ .x. cubitis
circiure pot̾at cũdietũ sit ipsũ albitũ .xxx. fuisse cubitor ũ ᷤ
An ñ totũ circuibat.s.x. tantũ cubitis ipsuis ambitꝰ scupt̾tisuer̃ :

Expanded text:
quatuor cubitos habuisse dicatur; sed potius ipsa capitella quatuor cubitos habentia quatuor cubitos habuisse dicatur; sed potius ipsa capitella quatuor cubitos habentia fabricata fuisse in porticu. Et rursum alia capitella in summitate columnarum desuper juxta mensuram columnae contra retiacula. Utrum haec secunda capitella prioribus superposita fuerint, an juxta posita, non satis littera manifestat. Fecit quoque mare fusile. Luterem magnum significat fusilem ex aere rotundum desuper in cinxisse luterem; vel sic accipiendum est, quod simpliciter quantitas ambitus significata sit, cum fune tantae longitudinis posset ambiri; vel restem intellige torquem aeream ex ipso opere fusam in similitudinem restis ipsum mare ambientem. Sculptura subter labium circumibat illud decem cubitis. Quomodo decem cubitis circuire poterat, cum dictum sit ipsum ambitum triginta fuisse cubitorum? Annon totum circuibat, sed decem tantum cubitis ipsius ambitus sculpti fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bitorũ. Hoc ẽ qͥ dic̃. Linea cxu. cubitorũ ambiebat columtiã utͣmq
hec erat m̃sura rotuniditatis. Silinea .xii. cubitorũ cinge.¬
ret᷑ anbiret eam ⁊ totũ rotũditatẽ eiꝰ ꝯplect̾et᷑ ł ambitus
columpne scd̃m ductũ lenearẽ.xii. cubitorũ erat ł linea
fiisili oꝑe illi circũ ducta ambiebat eam .xii. cubitorũ. Ca¬
pitella sumitatib columpnarũ suꝑ posita magna erãt altitu
sursũ incapitelli anbitu uariate. st̃ quos modos.uii. u̾sus uocat
d̃ind̾ duo erdines malo granatorũ. in ccuitu capitelli anbiebant
capitella aũt ista q̃ erant suꝑsũmitatẽ colũpnarũ qͣsioꝑe liłii fabri
sis sic intelligi pot̃ ꝗd ipsa capitella de suꝑ ñ rotũda ad similit. dinẽ co¬
iũpnar ũ ꝗb suꝑ posita erant s qͣdrata fuert̃. habentia in singłis lat̾ib
.iiii. cubitos. Qd gͦ ait inporticu. iiii. cubitoꝵ ñ sic legẽdũ ut ipsa partioꝰ

Expanded text:
bitorum, hoc est quod linea duodecim cubitorum ambiebat columnam utramque, haec erat mensura rotunditatis. Si linea duodecim cubitorum cingeretur, ambiret eam et totam rotunditatem ejus complecteretur. Vel ambitus columnae secundum ductum linearum duodecim cubitorum erat, vel linea fusili opere illi circumducta, ambiebat eam duodecim cubitorum. Capitella summitatibus columnarum superposita magna erant singulasursum in capitelli ambitu variatae sunt, quos modos septem versus notant. Deinde duo ordines malogranatarum in circuitu capitellum ambiebant, capitella, quae erant super summitatem cosis sic intelligi potest, quod ipsa capitella desuper non rotunda ad similitudinem columnarum quibus superposita erant, sed quadrata fuerunt habentia in singulis lateribus quatuor cubitos. Quod ergo ait: In porticu quatuor cubitorum; non sic legendum ut ipsa porticus
Abbreviated transcription (Latin):
altare oracłi tȩr̃ auro: ipsum ẽ quod suꝑꝰ tex̃ cedro tic̃ auro q
stabat añ oracłim. ¶Qũiq cubitoꝵ ala cherubin iuia subaudiẽ¬
coapꝰcherubu int̃ alarũ ȩipansionẽ tenebat᷑. ¶Posuit q cherubũ
inmedio tẽpli utt̾ioris .i. oracħ u̾sis uultib ad orientẽ in ꝑpiciato¬
riũ eorã positũ. ita ut alt̃ ala una parietẽ meridianũ tang̾e̾t
att̃ ala uiia septẽtrionalẽ. reliqͣs duas adinucẽ iung̾ent in me-¬
dio oracłi ⁊ tanta fieret extensio alarũ ꝗͦta suit latitudo oracłi.
¶Et fecit ineis .s. parietib cherubĩ alas sermas drerubĩ mora¬
at locis scuiplit in patient ⁊ paimas mauuũ ⁊ aiã fuigras uarias.¬

Expanded text:
altare oraculi texit auro. Ipsum est quod superius texit cedro; nunc auro, quod stabat ante oraculum. Quinque cubitorum ala cherubim una, subaudiencorpus cherubin inter alarum expansionem tenebatur. Posuitque cherubim in medio templi interioris, ilter ala una parietem meridianum tangeret, alter ala una septentrionalem, reliquas duas adinvicem jungerent in medio oraculi tanta fieret extensio alarum, quanta fuit latitudo oraculi. Et fecit in eis, scilicet parietibus, cherubim, alias formas cherubim in diversis locis sculpsit in pariet
Abbreviated transcription (Latin):
aliud. at̃cio itẽ usq ad parietẽ aliud. In hebreo habet᷑: tabulata cedri¬
cientes alt̃ ad alt̾um ter. Impsis ordinib singłe tabłe ordinis uniꝰ sui¬
cłas tabulas alt̾iꝰ or dinis oppositas respiciebant ita qb̵ alt̾a ad alt̾m.
iungebat᷑ tex idẽ .iii. insingłis ordinib aliis tͥb atciꝰ ce dinis opposi¬
tis ꝯnect̾ent᷑ insertis capitib alt̾iꝰ ad alt̾am IEt suꝑ colurinias qͣdrã¬
gulata linga incunctiᷤᷤ equalia. In hebreo hoc sic habet᷑. Et om¬
nia ostia ⁊ postes quadrata unũ ꝯtͣ alt̾um Qd̾ aũ diẽ hic ostia
qͣdrata .i. de suꝑ non rotumdata ad ꝯꝑationẽ furtassis dictũ÷ eo-
rũq̃ erant inittͦitu oracłi sic fornata ¶Et porticũ columnarũ
fec̃ .i. porticũ inqͣ siilit̃ colũtias posuit q̃ porticꝰ. longa erat.
ioris portioꝰ .i. an maiorẽ porticũ faticũ qͦ solii inqͣtͥminal fec̃. So¬
lũ regnantis tͥbunal iudicantis Et domũcła inqͣ sed̾et᷑ adiud¬

Expanded text:
aliud; a tertio item usque ad parietem iterum aliud. In Hebraeo habetur: Tabulata cedrinacientes alterum ad alterum ter. In ipsis ordinibus singulae tabulae ordinis unius singulas tabulas alterius ordinis oppositas respiciebant; ita, quod altera ad alteram jungebatur ter, id est, tres in singulis ordinibus aliis tribus alterius ordinis oppositis connecterentur, insertis capitibus alterius ad alteram. Et super columnas quadrangulata ligna in cunctis aequalia. In Hebraeo hoc sic habetur. Et omnia ostia et postes quadrata unum contra alterum. Quod autem dicit hic, ostia quadrata, id est, desuper non rotunda; ad comparationem fortassis dictum est eorum quae erant in introitu oraculi sic formata. Et porticum columnarum fecit, id est, porticum in qua similiter columnas posuit, quae porticus longa erat icus, id est ante majorem porticum. Porticum quoque solii in qua tribunal fecit. Solium regnantis, tribunal judicantis, et est domuncula in qua sedetur ad judi
Abbreviated transcription (Latin):
nͥaͥ .i. q̃ int̾ angłas erant qͣdrata erant ⁊ ñ rorũda. hec ĩ lat̾a basiũ
plana q̃ int̾ colũma uacat qͣd rata. qͥa int̾ .iiii. humerulos in qͣtuor
anglis erectos apparebant. ¶ In sumitate aũt basis .i. ipsabasis in
sumitate sua rotunda erat atatudine uniꝰ cubiti ndimidii ut ꝯue.¬
ment̃ lict̾em suꝑpositũ portaret. Iscuplsit qͦ intabulatis illit̃ q̃¬

Expanded text:
rata erant, et non rotunda. Haec sunt latera basium plana, quae intercolumnia vocat quadrata; quia super quatuor numerulos in quatuor angulis erectos apparebant. In summitate autem basis, id est, ipsa basis in summitate sua erat unius cubiti et dimidii, ut convenienter luterem superpositum portaret.