comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iiloquet᷑ uo¬
bis pharao dicens date nobis signum aut portentũ ͤdices aaron fratri tuo. Surne
uiirgam & ꝑice illam palam pharaone & palam seruis ei: & erit draco: Hic cer¬
temon mninisterio uocis erat opus cui uidebat᷑ uelut ex neceo pierte dat reron
ppt gracilitate uocis moysi : sed uirga erat picienda ut draco fieno: En iergo
mo ses ipse non fecit. nisi quia ista mediatio ipsius aaron inter moꝵ sen & phara¬
oñẽ alicuius magnae rei figuram gerit:
tiam hoc notandũ qđ cum
& signum palam pharaone fier&. scriptum est & piecit aaron uirgam suã. Si
forte dixiss& ꝓiecit uirgam : nulla ess& questio. Qđ uero addidit suam: cũ eã moẏses
dederit non frustra forsitan dictũ ẽ. An erat utriq illa uirga cõmunis. ut cuiꝰ¬
lib& eoꝵ diceretur uerũ diceret᷑.
absorbuit uirga a aron uirgas
illoꝵ. Si dictum ess& absorbuit draco aaron uirgas illorum. intelligeretur uerus draco

Expanded text:
i loquetur uobis Pharao dicens: date nobis signum aut portentum, et dices Aaron fratri tuo: sume uirgam et proice illam palam Pharaone et palam seruis eius, et erit draco. hic certe non ministerio uocis opus erat, cui uidebatur uelut ex necessitate datus Aaron propter gracilitatem uocis Moysi; sed uirga erat proicienda, ut draco fieret. cur hoc ergo Moyses ipse non fecit, nisi quia ista mediatio ipsius Aaron inter Moysen et Pharaonem alicuius magnae rei figuram gerit? Etiam hoc notandum, quod cum id signum palam Pharaone fieret scriptum est: et proiecit Aaron uirgam suam, cum forte si dixisset: "proiecit uirgam", nulla esset quaestio; quod uero addidit "suam", cum eam Moyses dederit, non frustra forsitan dictum est. an erat utrique illa uirga communis, ut cuiuslibet eorum diceretur, uerum diceretur? Et absorbuit uirga Aaron uirgas illorum. si dictum esset: "absorbuit draco Aaron uirgas illorum", intellegeretur uerus draco Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
isse homines quos diuina scriptura comemorat: nec aduertunt eos qui pri
onditi duos. uel eos etiam quos genuerunt tam diu utxisse ut n
nerent: non enim & adam ipse eos solus genuit quorum nomina leguntur:
cum de illo scriptura loquens ita concludat quod genuerit filios filias. Pro inde
cum multo plurib illi utxerint annis quam israhelitae in aegypto fuerunt.
quis non uideat quam multi homines nascipotuerunt unde illa ciuitas im
pleretur. si ebrei multo minore tempore ita multiplicari potuerunt: .iI.

Expanded text:
isse homines quos diuina scriptura commemorat nec aduertunt eos qui prius sunt conditi duos uel eos etiam quos genuerunt tam diu uixisse, ut multos gignerent? non enim et Adam ipse eos solos genuit, quorum nomina leguntur, cum de illo scriptura loquens ita concludat, quod genuerit filios et filias. proinde cum multo pluribus illi uixerint annis quam Israhelitae in Aegypto fuerunt, quis non uideat quam multi hompleretur, si Hebraei multo minore tempore ita multiplicari potuerunt? II.
Abbreviated transcription (Latin):
tdederunt mͥ
misi inignem. & exiit uitulus hic . Conpendio locutꝰ ẽ ñ di
mauerit ut exir& uitulus fusilis anexcusationis causa timendo mentit̾ ẽ taquã
ipse in igne periturum aurũ ꝓiecerit. atq ipso ñ id agente forma uituli exierit:
Qđ ideo ñ ẽ credendũ hoc eũ animo dixisse. quia necłatere moy sen poss& quid
ess& in uiro cum quo dĩ loquebatur: & fratrem de mendatio non redarguit exli
tcũ uidiss& moyses populum: quia dissipat̾ est. Dissipauit enĩ eos aaron: ut
ingaudiũ uenirent aduersariis suis. Notandũ ẽ quemad modũ illud totũmalũ
d populus fecit ipsi aaron tribuatur quod eis consenserit ad f
le petiuerant. Magis enĩ dictum ẽ dissipauit eos aaron qm̃ cessit eis. quã dissi¬
pauerunt seipsi qͥtantũ malũ flagitauerunt. cxluii. Cũ¬

Expanded text:
dederunt mihi; et misi in ignem et exiit uitulus hic. conpendio locutus est non dicens quod ipse formauerit, ut exiret uitulus fusilis. an excusationis causa timendo mentitus est, tamquam ipse in ignem periturum aurum proiecerit atque ipso non id agente forma uituli exierit? quod ideo non est credendum hoc eum animo dixisse, quia nec latere Moysen posset quid esset in uiro, cum quo deus loquebatur, et fratrem de mendacio non redarguit. Et cum uidisset Moyses populum, quia dissipatus est; dissipauit enim eos Aaron, ut in gaudium uenirent aduersariis suis. notandum est quemadmodum illud totum mali, quod populus fecit, ipsi Aaron tribuatur, quod eis consenserit ad faciendum quod male petierant. magis enim dictum est "dissipauit eos Aaron", quoniam cessit eis, quam dissipauerunt se ipsi, qui tantum malum flagitauerunt. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓpianti : fr̃ uiri eiꝰ intrabit ad eã . & accipi& eã sibi uxorem & cohabitabit ei . Erit infans quicũq
natꝰ fuerit constituet᷑ ex defuncti nomine : & ñ delebit᷑ nom̃ eiꝰ ex isrł. Uidet᷑ hoc p̃cepisse lex¬

Expanded text:
appropianti, frater viri ejus intrabit ad eam, et accipiet sibi uxorem eam, et cohabitabit ei, et erit, infans quicunque appropianti, frater viri ejus intrabit ad eam, et accipiet sibi uxorem eam, et cohabitabit ei, et erit, infans quicunque natus fuerit constituetur ex defuncti nomine, et non delebitur nomen ejus ex Israel, et nome
Abbreviated transcription (Latin):
rit quae dignañ sunt mortis supplicio uindicari & hoc tam paucis plagis. eũ tam̃ quia cedi¬
t᷑ appellauit impiũ uel impie agentẽ. ut nouerimꝰ ñ sicut plurimi loquunt᷑ locutas ẽe scrip
quas incuriosius legimꝰ cuputamꝰ ad ulteriũ ñ esse impietat᷑e quia in
peccasse qui hoc fecerit cũ illud peccatũ morte plecti iubeat lex: & his peccatis grauiores
ee doximꝰ impietates. cũ sint earũ quaedã quae flagelli plagis quad raginta puniunt᷑. ł st
itaq leuis impietas quae uerbere digna ẽ : & ẽ grauior quae morte dignaẽ. Ita
correptione seu uerbere seuuenia faciliore. Ita eñi locutos e̾e̾ septuaginta int̾ p̃tes con¬
stat. ut etiam illius qui plagis dignꝰ ẽ impietatẽ uocauerint.Xlui..Siautẽ habita
i autẽ habita¬
uerint fr̃s inunum & mortuus fuerit unus ex eis semen autẽ ñ fuerit ei. uxor defuncti foris ñ

Expanded text:
rit, quae digna non sunt mortis supplicio vindicari, et hoc tam paucis plagis; eum tamen qui caedirit, quae digna non sunt mortis supplicio vindicari, et hoc tam paucis plagis; eum tamen qui caeditur, appellavit impium vel impie agentem: ut noverimus, non sicut plurimi loquuntur, locutas esse Scripturas; quas incuriosius legimus, cum putamus adulterium non esse impietatem, quia in hominem videtur peccasse qui hoc fecerit, cum illud peccatum morte plecti jubeat Lex ; et his peccatis graviores esse dicimus impietates, cum sint earum quaedam quae flagelli plagis quadraginta puniuntur. Est itaque levis impietas, quae verbere digna est; et est gravior quae morte digna est: itcorreptione, seu verbere, seu venia faciliore. Ita enim locutos esse Septuaginta interpretes constat, ut etiam illius qui plagis dignus est, impietatem vocaverint. XLVI. Ib. XXV, 5. Si autem habitaverint fratres in unum, et mortuus f
Abbreviated transcription (Latin):
uod ad mon& ut in messe oblitũ manipulũ nemo colligat & oliuam uel uuã relictã nemo repetat
diligentius neglecta colligere. & dicit egentib dimittenda: occurrit forsitan cogitationi. Quid
dominis dimittunt᷑. non egentes sed imꝓbi colligant: Sed considerandũ pri¬
mo illum misericordiam facere. qui hoc animo dimittit : ut egentes habeant qͥd dimittit᷑. De in¬
de cũ hac populo p̃cipiunt᷑. simul ad monent᷑ hi qui ñ indigent ista ñ quaerere. Qd si quesierint.
l aliud quã res alienas & qͣd est grauius pauperũ inuadere iudicandi su
i autem fuerit altercatio in t̾ homines & accesserint ad iudiciũ. & iudicauerint
ificauerint iustũ: iudices intelligendi sunt iudicare ñ illi qui dicti sum
stitues eũ in conspectu iudicũ & flagellabunt eũ ante se scđm impietatẽ eiꝰ. numero quadra¬
inta flagellabunt eũ : ñ adponent. Si autẽ apposuerint flagellare

Expanded text:
uod admonet, ut in messe oblitum manipulum nemo colligat et oliuam uel uuam relictam nemo repetat diligentius neglecta colligere et dicit egentibus dimittenda, occurrit forsitan cogitationi: quid? si haec quae ab agrorum dominis dimittuntur non egentes, sed inprobi colligant? sed\' considerandum primo illum misericordia facere, qui hoc animo dimittit, ut egentes habeant quod dimittitur. deinde cum haec populo praecipiuntur, simul admonentur hi qui non indigent ista non quaerere. quod si quaesierint, quid aliud quam res alienas et, quod est grauius, pauperum inuadere iudicandi sunt. Si autem fuerit altercatio inter homines et accesserint ad iudicium et iudicauerint et iustificauerint iustum. iudices intellegendi sunt iudicare, non illi qui dicti suntstitues eum in conspectu iudicum et flagellabunt eum ante se secundum inpietatem eius. numero quadraginta flagellabunt eum, non adponent; si autem adposuerint flagellare
Abbreviated transcription (Latin):
ũe ꝓpinquiorẽ qui ducer& uxorem fratris sui quã eũ qui ex dauid
us tam longinquo gradu ñ aliqua in fraꝓpinquitate coniunctus. cũ sit apud lucã dauid pȩ¬
ne quad ragesim a ioseph: apud matheũ autẽ ferme ugesimꝰ septimꝰ. Aut siꝓpinqui ad itxo¬
s defunctoꝵ ducendas etiã illi quaerebant᷑ qui ex feminarũ sanguine
potuit ut ess& aliquis ita ꝓpinquans qui ioseph genuerit de uxore ꝓpinqui sui qui sine
liberis decessit: acsic ei es& alter ex natura pater alter exlege. inquoꝵ patrib & auis &
pinquarent. Uerũ tam̃ suta ess& : nec dauid aliquando unus pater occurrer&. Aut siquis¬
qũa potuisse contendit. ubi ponimꝰ qͣd consuetudo scripturae ñ ẽ feminas ingenea logia ꝓ
marib ponere sicut eas nullus euangelista int̾ posuit: Ubi enĩ cõmemorant᷑ matres non

Expanded text:
aliquem propinquiorem qui duceret uxorem fratris sui quam eum qui ex Dauid aliquem propinquiorem qui duceret uxorem fratris sui quam eum qui ex Dauid esset consanguineus tam longinquo gradu non aliqua infra propinquitate coniunctus, cum sit apud Lucam Dauid paene quadragesimus a Ioseph, apud Matthaeum autem ferme uicesimus septimus. aut si propinqui ad uxores defunctorum ducendas etiam illi quaerebantur, qui ex feminarum sanguine propinquabant, fieri potuit, ut esset aliquis ita propinquans, qui Ioseph genuerit de uxore propinqui sui, qui sine liberis decessit. ac sic ei esset alter ex natura pater, alter ex lege. in quorum patribus et apropinquarent. uerum tamen si ita esset, nec Dauid aliquando unus pater occurreret. aut si quisquam potuisse contendit, ubi ponimus quod consuetudo scripturae non est feminas in genealogia pro maribus ponere, sicut eas nullus euangelista interposuit? ubi enim commemorantur matres, non
Abbreviated transcription (Latin):
ut abscriptorib in unalittera erratũ sit ut fier& tam parua & pene nulla diuersitas.
quid de istoꝵ patrib dicturus est: Nam scđmlucã matthat filius fuit leui. scđm mathe¬
ũ autẽ mathanex eleatar genitus inuenit᷑. atq ita inde sursum uersus diuersi sunt
ioseph apud lucam apud matheũ undecimꝰ. qui ꝓpterea ideo ipse ẽe̾ credit᷑ quia pat̾
eiꝰ apud utrumq euangelistã salathi el inuenitur. quamuis fieri potuerit ut alius
it eodem nomine habens eius dem nominis patrem cuiꝰ & ille hal
sursũ uersus diuersi sunt. Alium quippe hab& e orobabel auum apud lucam qui est neri
aliũ apud matheũ qui ẽ iechonias. atq inde suꝑius nusquã ẽ consonantia quousq ueniat᷑
ad dauid. Apud matheũ ꝑ salomonẽ. apud lucã ꝑnathan. Difficillimũ autẽ uidet᷑ ñ fuisse

Expanded text:
ilitudinem nominis, ut ab scriptoribus in una littera erratum sit, ut fieret tam parua et paene nulla diuersitas, ilitudinem nominis, ut ab scriptoribus in una littera erratum sit, ut fieret tam parua et paene nulla diuersitas, quid de istorum patribus dicturus est? nam secundum Lucam Mathath filius fuit Leui, secundum Matthaeum autem Mathan ex Eleazar genitus inuenitur; atque ita inde sursum uersus diuersi sunt  sursum uersus a Ioseph apud Lucam, apud Matthaeum uero undecimus. qui propterea ideo ipse esse creditur, quia pater eius apud utrumque euangelistam Salathiel inuenitur; quamuis fieri potuerit, ut alius fuerit eodem nomine habens eiusdem nominis patrem, cuius et ille habuit. nam et inde sursum uersus diuersi sunt; alium quippe habet Zorobabel auum apud Lucam, qui est Neri, alium apud Matthaeum, qui est lechonias. atque inde superius nusquam est consad David, apud Matthaeum per Salomonem, apud Lucam per Nathan. Difficillimum autem videtur non fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ei uxore fr̃ eĩ implere q̃d ille ñ potuit. Nã & si fr̃ ñ fuiss&. & ꝓpinquus ducebat uxorẽ eiꝰ quisineꝰ
filiis mortuus ess& ad suscitandũ sem̃ fr̃i suo sicut fecit booꝵ ducendo ruthut sem̃ excitar& ꝓpin
suo cuius fuerat illa uxor nec de illo pepererat. & tam̃ quide illa nat̾
defuncti constitutus est quia filius eiꝰ ẽ dictus. atq ita factũ ẽ ut nom̃ defuncti ñ dele¬
ret᷑ exisrł: nec tam̃ eiꝰ nomine appellatus ẽ. Quae cũ ita sint : abundantius duob modis
solui potest euangelica quaestio. ut unus eoꝵ quos diuersos cõmemorant matheus &
lucas ita fuerit ꝓpinquus alteri ad ducendam eiꝰ utxorẽ ut alios etiam sursũ uersus paren¬
tes atq maiores iste. alios ille habere potuerit. Nam si fratrum filii fuissent. unum ha¬
buissent auum : quod nonita est. Nã scđm matheum mathan ẽ auus iosẽph: scđ mlucã

Expanded text:
 uxore frater ejus implere, quod ille non potuit. Nam etsi frater non fuisset, et propinquus ducebat uxorem ejus, qui sine filiis mortuus esset, ad suscitandum semen fratri suo: sicut fecit Booz ducendo Ruth, ut semen excitaret propinquo suo, cujus fuerat illa uxor, nec de illo pepererat; et tamen qui de illa natus est, ex nomine quidem defuncti constitutus est, quia filius ejus est dictus, atque ita factum est ut nomen defuncti non deleretur ex Israhel — nec tamen eius nomine appellatus est., Quae cum ita sint, abundantius duobus modis solui potest euangelica quaestio, ut unus eorum, quos diuersos commemorant Matthaeus et Lucas, ita fuerit propinquus alteri ad ducendam eius uxorem, ut alios etiam sursum uersus parentes atque maiores iste, alios ille habere potuerit. nam si fratrum filii fuissent, unum habuissent auum. quod non ita est; nam secundum Matthaeum Mathan est auus Ioseph, secundum Lucam
Abbreviated transcription (Latin):
rati in diem tertium: tertia enĩ die descend& dñs in montẽ syna corã omni populo
Hoᷤ die reperit᷑ darilex quae in tabulis lapideis scripta ẽ digito dĩ. sicut consequentia
docent. Dies autẽ iste tertius appar& tertii mensis ab exitu isrł ex xgypto. Exdie
cimus primi mensis usq ad istum quo lex dat᷑. dies quinquaginta numerant᷑.
decem & septem scilic& primimensis. reliqui ab ipso quarto decimo. de inde om̃s tri¬
ginta secundi mensis qui fiunt quadraginta septẽ & tertius tertu mensis qui ẽ a sol¬
lemnitate occisiagni quinquagesimꝰ. ac ꝑ hoc in ista umbra futuri scđmagni immo¬
lati diem festũ. sic̃ quinquagesimodie lex data ẽ quae conscripta ẽ digito dĩ. tta ipsa
ueritate noui testam̃ti afestiuitate agni inmaculati xp̃i iħu quinquaginta dies nu¬

Expanded text:
rati in diem tertium. tertia enim die descendet dominus in montem Sina coram omni populo. rati in diem tertium. tertia enim die descendet dominus in montem Sina coram omni populo. hoc die reperitur data lex, quae in tabulis lapideis scripta est digito dei, sicut consequentia docent. dies autem iste tertius adparet tertii mensis ab exitu Israhel ex Aegypto. ex die ergo  qui fuit quartus decimus primi mensis, usque ad istum, quo lex datur, dies quinquaginta numerantur: decem et septem scilicet primi mensis, reliqui ab ipso quarto decimo; deinde omnes triginta secundi mensis, qui fiunt quadraginta septem, et tertius tertii mensis, qui est a sollemnitate occisi agni quinquagesimus. ac per hoc in ista umbra futuri secundum agni immolati diem festum, sicut quinquagesimo die lex data est, quae conscripta est digito dei, ita in ipsa ueritate noui testamenti a festiuitate agni immaculati Christi Iesu quinquaginta dies nu
Abbreviated transcription (Latin):
lã quidã doctores interp̃tati sunt. ut intelligant̾ utiq litterarũ qui introducant
inlitteras sic̃ resonat grecũ uocabulum. hic sane significat᷑ ante legẽ datã qđ ha¬
int hȩbreilitteras. qua quando coeperint esse nescio utrũ ualeat indagari
Non nullis eñi uidet᷑ aprimis hominib eas coepisse & ꝑductas esse ad noe atqͣ inde
ad parentes abrahae & inde ad populũ isrł: sed unde hoc ꝓbari possit ignoro¬
¶ensis aut̃ tertii exitus filiorũ isrł de terra xgypti. hac die uenerunt inheremũ
syͣna : & ꝓfecti sunt ex raphadin. & uenerunt inheremũ sẏna: & applicuit ibi
issł contra montẽ. & moẏses ascendit in montem dĩ: & uocauit eũ dñs de mon¬
te dicens. Haec dices domui iacob: & nuntiabis filiis isrł & cetr̃. Deinde paulopꝰ.
Descende & testare populo & purifica illos hodie & cras & lauent uestim̃ta & sint pi¬

Expanded text:
nam quidam "doctores" interpretati sunt, ut intellegantur utique litterarum, qui introducant nam quidam "doctores" interpretati sunt, ut intellegantur utique litterarum, qui introducant in litteras, sicut resonat graecum uocabulum. hic sane significatur, ante legem datam quod habuerint Hebraei litteras: quae quando coeperint esse, nescio utrum ualeat indagari. nonnullis enim uidetur a primis hominibus eas coepisse et perduc-tas esse ad Noe atque inde ad parentes Abrahae et inde ad populum Israhel; sed unde hoc probari possit, ignoroMensis autem tertii exitus filiorum Israhel de terra Aegypti hac die uenerunt in heremum Sina. et profecti sunt exRaphidin et uenerunt in heremum Sina, et adplicuit ibi Israhel contra montem. et Moyses ascendit in montem dei. et uocauit eum dominus de monte dicens: haec dices domui Iacob et nuntiabis filiis Israhel et cetera. deinde paulo post: descende et testare populo et purifica illos hodie et cras, et lauent uestimenta et sint pa
Abbreviated transcription (Latin):
etiam humilitatis exempłu. qđ moy ses cũ quo ds̃ loquebat᷑ ñ fastidiuit neq con¬
tempsit alienigenae soceri sui consiliũ: quanquã & ipse ietro cũ israhelita ñ fu¬
s& utrum intꝰ uiros dm̃ uerũ colentes religioseq sapientes nabendus sit quem¬
Admodũ & iob cũ ex ipso populo ñ fuiss& merito quȩrit᷑. immo credibilius hia¬
bet᷑: Ambigue quippe posita sunt uerba. uel utrum sacrificauerit dõ uero in
populo eiꝰ quando uidit generũ suũ. uel utrum eũ ad orauerit ipse moxses quan¬
quã de adoratione etiam si ex presse positũ ess& honor uideret᷑ socero reddit̾. eomꝰ
quo sol& hominib honorificentiae causa ex hiberi a patrib sicut de abraham serip¬
tũ est qđ ad orauerit filios eth. Quos autẽ dicat grammato isagogas p̾ decuriones
ñ facile sciri potest qm̃ hoc nom̃ innullo usu habemꝰ uel offioꝵ uel magisterioꝵ.

Expanded text:
etiam humilitatis exemplum, quod Moyses, cum quo deus loquebatur, non fastidiuit neque conetiam humilitatis exemplum, quod Moyses, cum quo deus loquebatur, non fastidiuit neque contemsit alienigenae soceri sui consilium. quamquam et ipse Iothor, cum Israhelita non fuisset, utrum inter uiros deum uerum colentes religioseque sapientes habendus sit, quemadmodum et Iob, cum ex ipso populo non fuisset, merito quaeritur, immo credibilius habetur. ambigue quippe posita sunt uerba, uel utrum sacrificauerit deo uero in populo eius. quando uidit generum suum, uel utrum eum adorauerit ipse Moyses; quamquam de adoratione etiam si expresse positum esset, honor uideretur socero redditus eo modo quo solet hominibus honorificentiae causa exhiberi a patribus; sicut de Abraham scriptum est, quod adorauerit filios Chet. quos autem dicat Ypafxfxatos-.saVWfst; post decuriones, non facile sciri potest, quoniam hoc nomen in nullo usu habemus uel officiorum uel magisteriorum.
Abbreviated transcription (Latin):
esto tupopulo quaead dm̃ & referes uerba eoꝵ ad dm̃ & testaberis illis p̃ceptadi
& legem eiꝰ & demonstrabis illius uias in quib ambulabunt in eis & opera
quaẽ facie̾nt. cũ populo uniuerso haec agenda esse de monstrat. Non eni ait uni¬
us cuiusq uerba refer ad dm̃. sed uerba eoꝵ : cum sup̃ dixiss& estotu populo i¬
nis quae addm̃ sunt p̾haec admon& ne singuloꝵ negotia quae int̾ se habent ode¬
serant electis uidelic& potentib uiris dm̃ colentib iustis & qui oderint suꝑbiio
quos constituer& suꝑ millenos alios suꝑcentenos alios suꝑ quinquagenos ilios
suꝑ denos : sic & ab ipso moy se remouit graues & periculosas occupationes biere
istos grauauit quando quidem ipsi mille haberent unũ suꝑse & subillo haberem
alios decem & sub eis alios uiginti. & subhis alios centũ ut uix aliquid ad sin¬
gulos quosq p̃positos ꝑuenirent qđ iudicare necesse haberent. Insinuat hic

Expanded text:
esto tu populo quae ad deum et referes uerba eorum ad deum; et testaberis illis praecepta dei et legem eius et demonstrabis illis uias in quibus ambulabunt in eis et opera quae facient, cum populo uniuerso haec agenda esse demonstrat. non enim ait: uniuscuiusque uerba refer ad deum, sed: uerba eorum, cum supra dixisset: esto tu populo quae ad deum sunt. post haec admonet, ne singulorum negotia, quae inter se habent, deserantur electis uidelicet potentibus uiris deum colentibus iustis et qui oderint superbiam, quos constitueret super millenos, alios super centenos, alios super quinquagenos, alios super denos. sic et ab ipso Moyse remouit graues et periculosas occupationes nec istos grauauit, quandoquidem ipsi mille haberent unum super se et sub illo haberent alios decem et sub eis alios uiginti et sub his alios centum, ut uix aliquid ad singulos quosque praepositos perueniret, quod iudicare necesse haberent. insinuatur hic
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam non solum uiuere sed etiam pasci in arca animalia ds̃ dixit & iussit ut
noe ab om̃ib escis sumer& sibi & illis qua ad illum fuerant ingressura. quaerit᷑
dmodo ibileones uel aquila quae consuerunt carnib uiuere pascipotuerint
utrum & animalia praeter illum numerum ꝓpter aliorum escam fuerint intro¬
missa. analiqua praeter carnes quod magis credendum est a uiro sapiente uel
dõ de monstrante ꝓuisa sint: quae talium quoq animantium ȩscis conuenires
Quod scriptum est & auolatilib mundis & auolatilib inmundis & apeco¬
ribꝰ mundis & apetorib inmundis & ab omnib serpentib in terra quod de¬
inde non additur sub auditur mundis & inmundis & adiungitur duo duo intra¬
tincerit duo duo ab inmundis: nunc autem siue amundis siue ab inmundis
duo duo dicat intrasse. Sed hoc refertur non ad numerum mundorũ & in mun¬
dorum animalium. sed ad masculum & feminam quȩ in omnib siue mundis si¬

Expanded text:
uoniam non solum uiuere sed etiam pasci in arca animalia deus dixit et iussit, ut Noe ab omnibus escis sumeret sibi et illis, quae ad illum fuerant ingressura, quaeritur quomodo ibi leones uel aquilae, quae consuerunt carnibus uiuere, pasci potuerint: utrum et animalia praeter illum numerum propter aliorum escam fuerint intromissa an aliqua praeter carnes — quod magis credendum est — a uiro sapiente uel deo demonstrante prouisa sint. quae talium quoque animantium escis conuenirent. Quod scriptum est: et a uolatilibus mundis et a uolatilibus inmundis et a pecoribus mundis et a pecoribus inmundis et ab omnibus serpentibus in terra — quod deinde non additur, subauditur "mundis et inmundis" — et adiungitur: duo duo intraumodo superius distinxerit duo duo ab inmundis, nunc autem siue a mundis siue ab inmundis duo duo dicat intrasse. sed hoc refertur non ad numerum mundorum uel inmundorum animalium sed ad masculum et feminam, quia in omnibus siue mundis si
Abbreviated transcription (Latin):
& illum electum ut ꝑ eius traditionem dñi passio compleretur. id est
malitiam eius ad aliquid electam bene utente dõ etiam malis. illud atten¬
damus ubi ait. non de omnib uobis dico ego scio quos elegi: ubi declarat
ad electionem non ꝑtinere nisibonos. ac ꝑ hoc illud qđ dictum est ego
uos duodecim elegi ꝑ sy nec dochen dictum est ut nomine maioris melio¬
est in hoc eodem loco ubi ẽmor ꝓfilio suo sy chem ut ac
nam filiam iacob exut loqui cum eodem iacob & uenerunt etiam filu eius
qui absentes erant & ad om̃s dicit emmor. Sychem filius m̃s elegit ani¬
mo filiam uram. date ergo illi eam uxorem. Quia enim potior erat pa
is ꝑsona. ꝑ synec dochen filiam uram dicens. etiam frat
nomine quorum nonerat filia. Hinc est & illud. Curre ad oues & ac¬
cipe inde:ͥ duos hedos. Simul enim pascebantur oues & hedi. & quia poti¬
ores sunt oues. earum nomine etiam caprinum pecus cõplexus est. Sic

Expanded text:
et illum electum, ut per eius traditionem domini passio compleretur, id est et illum electum, ut per eius traditionem domini passio compleretur, id est malitiam eius ad aliquid electam bene utente deo etiam malis, illud attendamus ubi ait: non de omnibus uobis dico; ego scio quos elegi; ubi declarat ad electionem non pertinere nisi bonos. ac per hoc illud quod dictum est: ego uos duodecim elegi, per synecdocen dictum est, ut nomine maioris melioet. hic modus est in hoc eodem libro, ubi Emmor pro filio suo Sychem, ut acciperet Dinam filiam Iacob, exiit loqui cum eodem Iacob, et uenerunt etiam filii eius, qui absentes erant, et ad omnes dicit Emmor: Sychem filius meus elegit animo filiam utris persona, per synecdochen filiam vestram dicens, etiam fratres tenuit hoc nomine, quorum non erat filia. Hinc est et illud, Curre ad oves, et accipe inde mihi duos haedos : simul enim pascebantur oves et haedi; et quia potiores sunt oves, earum nomine etiam caprimum pecus complexus est. Sic quia
Abbreviated transcription (Latin):
eius patri copulata est. Sed solutio ista quaestionis. aliquo exem plo simi¬
lis locutionis firmanda est. Nulla tamen est facilior solut̾io quaestionis
huius. quam ut ꝑsynec dochen accipiatur. Ubi enim pars maior est aut
sol& eius nomine etiam illud conpraehendi quod ad ipsum no
men ꝑtin& : sicut ad duodecim apłos iam non ꝑtinebat iudas qui
etiam mortuus fuit cum dñs resurrexit amortus. & tamen ipsius
duodenarii numeri nomen apłs in epła sua tenuit ubi ait eum appa¬
ruisse illis duodecim. Cum articulo enim hoc greci codices habent. in
non possint intellegi quicumq duodecim sed illi in eo numero insignes.
Eomodo locutionis puto & illud ad ño dictum. nonne ego uos duode¬
cim elegi: & unus ex uobis diabolus est: Ut non ad electionem eti¬
am ipse ꝑtinere uideatur. Non enim facile inuenitur electorum no
men in malo. nisi quando mali eliguntur amalis. Qđ si puta uerimus

Expanded text:
eius patri copulata est. sed solutio ista quaestionis aliquo exemplo simieius patri copulata est. sed solutio ista quaestionis aliquo exemplo similis locutionis firmanda est. Nulla tamen est facilior solutio quaestionis huius, quam ut per synecdochen accipiatur. ubi enim pars maior est aut potior, solet eius nomine etiam illud conprehendi quod ad ipsum nomen non pertinet. sicut ad duodecim apostolos iam non pertinebat ludas, qui etiam mortuus fuit cum dominus resurrexit a mortuis, et tamen ipsius duodenarii numeri nomen apostolus in epistula sua tenuit, ubi ait eum adparuisse illis duodecim. cum articulo enim hoc graeci codices habent, ut non possint intellegi quicumque duodecim, sed illi in eo numero insignes. eo modo locutionis puto et illud a domino dictum: nonne ego uos duodecim elegi? et unus ex uobis diabolus est, ut non ad electionem etiam ipse pertinere uideatur. non enim facile imen in malo, nisi quando mali eliguntur a malis. quod si putauerimus
Abbreviated transcription (Latin):
annorum esse potuit primitiuus cuminde ꝓfectus est. Proinde siam
concepit. fuerat beniamin intra de cemmenses illa om̃is uia ꝑacta est: &
quic quid in itinere scriptumẽ de iacob Vnde sequitur. ut filii eius tã
paruuli pro sorore sua dina tantam stragem feceruit. tot homines trucida¬
uerint. ita expugnauerint ciuitatem. in quib symeon & leui qui pri
gladiis accincti intrauerunt ad illos homines eosq pe
gulos annos sine intermissione illa pepererat: quod utiq incredibile est
ab illius xtatis pueris illa om̃a fieri potuisse. quando & ipsa dina utx ad huc
inorum fuit. Pro inde aliter soluenda quaestio est ut idi
dictum cõmemoratis duodecim filus hi sunt filu ia cob qui facti sunt ei
in meso potamia syriae quia inter om̃s qui tam multi erant unus tantum
erat non ibinatus. quitam̃ inde habuit nascendi causam. ꝗd ibi mater

Expanded text:
annorum esse potuit primitiuus, cum inde profectus est. proinde si iam annorum esse potuit primitiuus, cum inde profectus est. proinde si iam conceptus fuerat Beniamin, intra decem menses illa omnis uia peracta est et quidquid in itinere scriptum est de Iacob. unde sequitur, ut filii eius tam paruuli pro sorore sua Dina tantam stragem fecerint, tot homines trucidauerint. ita expugnauerint ciuitatem: in quibus Symeon et Leui, qui primi gladiis accincti intrauerunt ad illos homines eosque pegulos annos sine intermissione illa pepererat. quod utique incredibile est ab illius aetatis pueris illa omnia fieri potuisse, quando et ipsa Dina uix adhuc sex annorum fuit. Proinde aliter soluenda quaestio est, ut ideo intellegatur dictum commemoratis duodecim filiis: hi sunt filii Iacob, qui facti sunt ei in Mesopotamia Syriae. quia inter omnes, qui tam multi erant, unus tantum erat non ibi natus, qui tamen inde habuit nascendi causam, quod ibi mater
Abbreviated transcription (Latin):
Uisrł quinati sunt ei in mesopotamiam. cum beniamin longe postea natus
est cumiam transissent b& hel & apppinquarent bethleem. Frustra qu¬
dam conantes istam soluere questionem dexerunt non legendũ nati ft̃
sicut latini pleriq codices habent: sed facti sunt. Erece̾ enĩ scriptũ est
egenonto. ita uolentes intellegi etiam beniamin quamuis ibinatus non fi¬
erit ibi factum tamen: quia iam fuerat in utero seminatus. ut pregnans in¬
de rachel exisse credatur. Hoc autem modo etiam sinati sunt legeretur.
possent dicere : iam in utero natus erat. quia conceptus erat sicut de scã ma
ibi beniamin conceptus erat qui filii ia cob grandes inde exierunt. utx. an¬
norum duodecim esse potuerunt. Uiginti namq annos illic expleuit.
quorum primis septem sine coniugiõ fuit. donec seruiendo adipisceret᷑
Vt ergo primo anno quoduxit uxorem ei filius nasceretur. duodecim

Expanded text:
Israel, qui nati sunt ei in Mesopotamia, cum Benjamin longe postea natus Israel, qui nati sunt ei in Mesopotamia, cum Benjamin longe postea natus sit, cum jam transiisset Bethel, et appropinquaret Bethlehem: frustra quidam conantes istam solvere quaestionem, dixerunt non legendum, nati sunt, sicut latini plerique codices habent; sed, facti sunt; graece enim scriptum est ἐγένοντο: ita volentes intelligi etiam Benjamin, quamvis ibi natus non fuerit, ibi factum tamen; quia jam fuerat in utero seminatus, ut praegnans inde Rachel exiisse credatur. Hoc autem modo etiamsi, nati sunt, legeretur, possent dicere, jam in utero natus erat, quia conceptus erat; sicut de sancta Maria ibi Beniamin conceptus erat, qui filii Iacob grandes inde exierunt, uix annorum duodecim esse potuerunt. uiginti namque annos illic expleuit, quorum primis septem sine coniugio fuit, donec seruiendo id adipisceretur. ut ergo primo anno, quo duxit uxorem, ei filius nasceretur, duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
rat noniam uocaberis ia cob sed isrł erit nomentuũ. Nimirumergo nomen
hoc ad illam recte intelligitur ꝑtinere ꝓmissionem. ubi sic uidebitur ds̃ que¬
modo non est anteã patrib uisus. ubi non erit nomen uetus: quia nihil rema¬
nebit uel in ipso corpore uetustatis. & dĩ uisio summũ erit p̃miũ. Exuiii.¬
n promissis iacob dicitur. gentes & congregationes gentium erunt exte : utrũ
gentes scđm carnem. congregationes autem gentium scđm fidem: an utrũq:
ppt̾ fidem gentium dictum est : sigentes appellari non possunt unagens isił
im eo & statuit iac obtitulum in loco in quo locutus est c¬
nomen loci in quo locutus ẽ cum eo illic ds̃ bethel. Iterum factum est hoc
loco quod factum fuerat. aniterum cõmemoratũ est: Sed quod lib& ho
ꝑ lapidem libauit ia cob non lapidi libauit. Non ergo sicut idolatrae
solent aras ante lapides constituere & tamquam dus libare lapidib

Expanded text:
rat: non iam uocaberis Iacob, sed Israhel erit nomen tuum. nimirum ergo nomen rat: non iam uocaberis Iacob, sed Israhel erit nomen tuum. nimirum ergo nomen hoc ad illam recte intellegitur pertinere promissionem, ubi sic uidebitur deus quomodo non est antea patribus uisus. ibi enim non erit nomen uetus. quia nihil remanebit uel in ipso corpore uetustatis et dei uisio summum erit praemium. In promissis Iacob dicitur: gentes et congregationes gentium erunt ex te. utrum gentes secundum carnem, congregationes autem gentium secundum fidem an utrumque propter fidem gentium dictum est, si gentes appellari non possunt una gens Isracum eo. et statuit Iacob titulum in loco in quo locutus est cnloco, quod factum fuerat? an iterum commemoratum est? Sed quodlibet horum sit, super lapidem libavit Jacob, non lapidi libavit. Non ergo sicut idololatrae solent aras ante lapides constituere, et tanquam diis libare lapidibus
Abbreviated transcription (Latin):
rtendum est triaiam nomina huius ciuitatis cõmemorata: ullamaus
quod dictum est eam prius uocatam cum illuc prius ꝑgens in mesopotamiam
ueniss& iacob: & b& hel quod nomen ipse imposuit & interp̃tatur domus dĩ.
& luta qđ modo cõmemoratũ est: nec mirum deb& uideri. Multis enim
locis hoc accidit inciuitatib & in fluminib & in quibq terrarum. ut exaliis
atq aliis causis uel adderentur uel mutarentur uocabula: sicut etiam ipsis ho¬
minibus
terum in luza apparuit ds̃ iacob & dixit ei. Nomen
tuum iam non uocabitur iacob sed isrł erit nomentuum. Hoc eidicit. Ecce ite¬
rum dĩ in benedictione. Quae repetitio. confirmat magnum ꝓmissũ hoc
nomine. Nam hoc mirumẽ. Quib enim semel dictum ẽ amplius eos non
uocari quod uocabant᷑ sed quod eis nouum nomen in ponebatur: omnino ã¬
us aliquid non uocatos nisi quod eis impositum sit: istun

Expanded text:
aduertendum est tria iam nomina huius ciuitatis commemorata: Vlammaus, aduertendum est tria iam nomina huius ciuitatis commemorata: Vlammaus, quod dictum est eam prius uocatam, cum illuc prius pergens in Mesopotamiam uenisset Iacob. et Bethel, quod nomen ipse inposuit et interpretatur domus dei, et Luza, quod modo commemoratum est. nec mirum debet uideri; multis enim locis hoc accidit et in ciuitatibus et in fluminibus et in quibusque terrarum, ut ex aliis atque aliis causis uel adderentur uel mutarentur uocabula sicut etiam ipsis hominibus. Iterum in Luza adparuit deus Iacob et dixit ei: nomen tuum iam non uocabitur Iacob, sed Israhel erit nomen tuum. hoc ei dicit ecce iterum deus in benedictione, quae repetitio confirmat magnum promissum in hoc nomine. nam hoc mirum est, quibus nomen semel dictum est. amplius eos non uocari quod uocabantur, sed quod eis nouum nomen inponebatur, omnino amplius aliquid non uocatos nisi quod eis inpositum sit, istum
Abbreviated transcription (Latin):
cetera: deinde dicitur & dederunt iacob deos alienos quierant inmanib eorũ.
& in aures quȩ erant in aurib eorum. Quaeritur quare & inaures quae siorna
enta erant ad idolatriam non ꝑtinebant. nisi quia intellige
teria fuisse deorum alienorum : Nam rebecca a seruo abraha in aures accepis¬
se scriptura testatur. quod nonfier& si eius in aures habere ornamenti gr̃a
ñ licer& Ergo illȩ mnaures quae cumidolis datae sunt : ut dictum est idolorum
filacteria fuerunt
t factus ẽ timor dĩ in ciuitatib quae circa
ulos erant & non sunt secuti post filios isrł. Incipiamus enim aduertere quem¬
ad modum ds̃ operetur in hominum mentibus. A quo enim timordĩ factus
est in illis ciuitatib. nisi ab illo qui sua ꝓmissa in iacob filuisq tuebat᷑:
enit autem iacob inluza quae est interra chanaan quae est inb& hel. Anim¬

Expanded text:
cetera; deinde dicitur: et dederunt Iacob deos alienos, quierant in manibus eorum, cetera; deinde dicitur: et dederunt Iacob deos alienos, quierant in manibus eorum, et inaures quae erant in auribus eorum. quaeritur quare et inenta erant, ad idololatriam non pertinebant, nisi quia intelligendum est phylacteria fuisse deorum alienorum. Nam Rebeccam a servo Abrahae inaures accepisse Scriptura testatur; quod non fieret, si eis inaures habere ornamenti gratia non liceret. Ergo illae inaures quae cum idolis datae sunt, ut dictum est, idolorum phylacteria fuerUł:t. Et factus est timor dei in ciuitatibus quae circa illos erant et non sunt consecuti post filios Israhel. incipiamus animaduertere quemadmodum deus operetur in hominum mentibus. a quo enim timor dei factus est in illis ciuitatibus nisi ab illo, qui sua promissa in Iacob filiisque tuebatur? Venit autem Iacob in Luza, quae est in terra Chanaan, quae est Bethel. anim
Abbreviated transcription (Latin):
atq ita factum esse ꝓ illa cruentissim̃a cedem & dep̃dationem quae iam ut pu¬
to quaestionem non hab&. Multitudo enim non parua erat cũ iacob quipluri
cipes atq auctores fuerunt
uod ait iacob timens bella finiti¬
iorum apud ciuitatem salem quam expug¬
nauerunt filii eius. ego autem
exiguus sum numero & conuenientes suꝑ me occident me ꝓpt̃ bella plurium
e consurgere poterant se dixit numero exiguum : non quoc
tos haber& quam possent sufficere expugnationuillius ciuitatis. cum suos in
itinere mnbina castra diuiserit.
fugeres a facie esau fratris tui. Quid est quod non dixit & fac ibi aram mihi qui
apparui tibi. sed ds̃ dicit facibi aram deo qui apparuit tibi. utrum filius ibi appa¬
ruit & ds̃ pater hoc dicit. an in aliquo genere locutionis annumerandũ:
cob ascensurus bethel ubi iussus est aram facere dicit domui su

Expanded text:
atque ita factam esse pro illa cruentissimam caedem et depraedationem, quae iam, ut puatque ita factam esse pro illa cruentissimam caedem et depraedationem, quae iam, ut puto. quaestionem non habet. multitudo enim non parua erat cum Iacob, qui pluricipes atque auctores fuerunt. Quod ait Iacob timens bella finitimorum apud ciuitatem Salem, quam expugnauerunt filii eius: ego autem exiguus sum <in> numero et conuenientes super me occident me. propter bella plurium, quae consurgere poinus multos haberet, quam possent sufficere expugnationi illius civitatis, cum suos in itinere in bina castra diviserit. apparuit tibi, cum fugeres a facie Esau fratris tui. Quid est quod non dixit, Et fac ibi aram mihi, qui apparui tibi; sed Deus dicit, Fac ibi aram Deo qui apparuit tibi? utrum Filius ibi apparuit, et Deus Pater hoc dicit? an in aliquo genere locutionis annumerandum? CXI. Ib. XXXV, 2. Quod Jacob ascensurus Bethel, ubi jussus est aram facere, dicit domui sua
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo potuerunt facere tantam strãgem direptionemq ciuitatis. inter¬
fectis quamuis indolore circumcisionis constitutis ꝓsorore sua dina. Sed in¬
telligendum est diuillic habitasse iacob donec & filia eius uirgo fier& & filii¬
uuenes. Namita scriptum est Et uenit iacob insalem inciu
ad faciem ciuitatis : & emit partem agri in quostatuit illic tabernaculũ suum
abemmor patre sichem centum agnis & statuit ibi aram: & inuocauit dm̃
isrł. Exut autem dina filia liae quam peperit ipsi iacob ut condiscer& filias regio¬
nis eius. & cetera. Appar& ergo his uerbis non transeunter sicut uiator sol& il¬
lic mansisse iacob sed agrum emisse & tabernaculum constituisse aram in¬
struxisse. ac ꝑhoc diutius habitasse. Filia uero eius cumadeam ueniss&: eta¬
tem ut amicas iam habere poss&. condiscet ere uoluisse filias ciuium loci.

Expanded text:
quomodo potuerunt facere tantam stragem direptionemque civitatis, interquomodo potuerunt facere tantam stragem direptionemque civitatis, interfectis quamvis in dolore circumcisionis constitutis pro sorore sua Dina. Sed intellegendum est diu illic habitasse Iacob, donec et filia eius uirgo fieret et filii iuuenes. nam ita scriptum est: et uenit Iacob in Salem in cad faciem ciuitatis. et emit partem agri, in quo statuit illic tabernaculum suum, ab Emmor patre Sychem centum agnis; et statuit ibi aram, et inuocauit deum Israhel. exiit autem Dina filia Liae. quam peperitipsi Iacob, ut condisceret filias regionis eius cetera. adparet ergo his uerbis non transeunter, sicut uiator solet, illic mansisse Iacob, sed agrum emisse. tabernaculum constituisse, aram instruxisse ac per hoc diutius habitasse; filiam uero eius cum ad eam uenisset aetatem, ut amicas habere iam posset, condiscere uoluisse filias ciuium loci;
Abbreviated transcription (Latin):
uaeritur utrum mendaciter ꝓmiserit iacob fratri suo qd̾ sequens pedes
suorum initinere ꝓpt̾ quos moraretur. uenturus ess& ad eum inseir. Hoc
m̃ sicut scriptura dĩ deinde narrat non fecit. sed eo ꝑrexit iti
bat ad suos. An forte ueraci animo ꝓmiserat. sed aliud postea cognando dele
eus princepis terrae dinam filiamiacob & accepit eam & dormiuit cũ
ut eam & intendit animodinae filiae iacob & amauit uirginem
& locutus est scđm sensum uirginis ipsi. Quomodo uirgo appellat᷑ si iam
cum illa dormierat eamq humiliauerat. nisi forte uirgo nomen xtatis ẽ
scđm hebreum eloquium. an potius ꝑ recapitulationem postea cõme¬
moratur quod primo factum est: Prius enimpotuit intendere animae ipsius
& amare uirginem & loqui scđm sensum uirginis. deinde cumilla dormire
umpaulo ante loquens ia cob cum fratre suo esau
infantes filios suos esse signific& quȩ grece dicuntur pedia. quaeri potest

Expanded text:
uaeritur utrum mendaciter promiserit Jacob fratri suo, quod sequens pedes suorum, in itinere propter quos si moraretur, venturus esset ad eum in Seir: hoc enim, sicut Scriptura deinde narrat, non fecit, sed eo perrexit itinere quod dirigebat ad suos. An forte veraci animo promiserat, sed aliud postea cogitando delegEvaei, princeps terrae, Dinam filiam Jacob, et accepit eam, et dormivit cum it eam: et intendit animo Dinae filiae Jacob, et adamavit virginem, et locutus est secundum sensum virginis ipsi? Quomodo virgo appellatur, si jam cum illa dormierat, eamque humiliaverat? Nisi forte virgo nomen aetatis est secundum hebraeum eloquium: an potius per recapitulationem postea commemoratur quod primo factum est? Prius enim potuit intendere animae ipsius et amare virginem, et loqui secundum sensum virginis, et deinde cum illa dormire,IV, 25. Cum paulo ante loquens Jacob cum fratre suo Esau infantes filios suos esse significet, qui graece dicuntur παιδὶα, quaeri potest
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ . quad raginta octies habent : quinquagenta decies. Nec nos mouerent
plumnarum interualla disparia qđ densiores in laterib: longitud
ubi uigenae sunt rariores autem in latere latitudinis ubi octo sunt: nisi aliud exis¬
ter& qđ urger& mutare sententiã. Cũ enĩ cõmemorass& longitudinẽ atruad
mare habere tentoria quinquaginta cubitorũ & columnas decem & bases earũ
em. & latitudinem atru ad orientem item quinquaginta cub
nas decem & bases decem. atq his dictis ꝑfecta uideretur forma tabernaculi
cum atrio suo undiq ambiente : in ietit aliud qđ ubi & quomodo intelligen
it difficillime reperit᷑. Et quindecim inquit cubitorum tento

Expanded text:
numerum quadraginta octies habent, quinquaginta decies. Nec nos mouerent numerum quadraginta octies habent, quinquaginta decies. Nec nos mouerent columnarum interualla disparia, quod densiores in lateribus longitudinis ponerentur, ubi uicenae sunt, rariores autem in latere latitudinis. ubi octo sunt, nisi aliud existeret, quod urgeret mutare sententiam. cum enim commemorasset longitudinem atrii ad mare habere tentoria quinquaginta cubitorum et columnas decem et bases earum decem et latitudinem atrii ad orientem item quinquaginta cubitorum et columnas decem et bases decem, atque his dictis perfecta uideretur forma tabernaculi cum atrio suo undique ambiente. iniecit aliud, quod ubi et quomodo intellegendum sit difficillime reperitur. et quindecim, inquit. cubitorum te
Abbreviated transcription (Latin):
pillaciis ubi unũ plus est: ita & dehis auleis iussit aliquid duplicari. Qua ꝓptꝰ
si tantum breuiatur longitudo tabernaculi interioris qđ ab atrio exteriore pos¬
s& includi. ut inuigenis eiꝰ columnis ñ centena cubita tendant᷑ auleoꝵ. Sed uer
qua terna cubita idest octo cubita in duob aliis laterib utiq tendenda sunt orien¬
tali & occidentali. ac sic in aliis octo columnis occidentalib tabernaculi interi¬
oris ñ extendunt᷑ cubita quad raginta: sed quadraginta quattuor & alia quad¬
tta quattuor ab oriente. Cũ ergo indecem columnis exterioi lati¬
cubita quinquaginta. in octo autem interioris taberna culi tendunt᷑ cubita qua¬
draginta quattuor. rariora inueniunt᷑ interualla in interioꝵ octo columnarũ
quam exterioꝵ detem : quia si paria essent. ita in columnis octo quad raginta
tione octo ad decem. hoc sunt quadraginta ad quinquaginta. Quinariũ quippi

Expanded text:
pillaciis, ubi unum plus est, ita et de his aulaeis iussit aliquid duplicari. quapropter pillaciis, ubi unum plus est, ita et de his aulaeis iussit aliquid duplicari. quapropter si tantum breuiatur longitudo tabernaculi interioris, quod ab atrio exteriore posset includi. ut in uicenis eius columnis non centena cubita tendantur aulaeorum, sed  haec ipsa quaterna cubita, id est octo cubita in duobus aliis lateribus utique tendenda sunt, orientali et occidentali: ac sic in illis octo columnis occidentalibus tabernaculi interioris non extenduntur cubita quadraginta, sed quadraginta quattuor et alia quadraginta quattuor ab oriente. cum ergo in decem columnis exterioris atcubita quinquaginta, in octo autem interioris tabernaculi tenduntur cubita quadraginta quattuor, rariora inueniuntur interualla interiorum octo columnarum quam exteriorum decem, quia, si paria essent, ita in columnis octo quadraginta t proportione octo ad decem, hoc sunt quadraginta ad quinquaginta. quinarium quippe
Abbreviated transcription (Latin):
tenis cubitis definita sunt : & ideo ñ ess& quẽ ad modũ ille ordo decẽ colũna¬
rum ab angulo australi in angulum aquiloniũ includer& ordinem interiorum
octo columnarum. Pro inde ut atrio undiq circum detur interius tabernaculum.
oporta illud esse etiam longitudinis breuioris atq ita necesse sit uigenas eiꝰ colũ¬
nas in duob laterib quib in longum porrigit᷑ densius constitui quã sunt atru ex¬
terioris etiam ipsȩ uigenȩ & xrarius octo columnas tabernaculi interioris a parte
tidentis quã decemꝰ ex eadem parte atru exterioris : qm̃ quicqui
bitoꝵ ex illis auleis extenditur in columnis uigenis duorum laterũ ad austrũ
& aquilonem. conpensandũ est latitudinẽ orientalis & occidentalis lateris. ut
ducenta octoginta cubita consumentur auleorum. Non enim sicut de uelis ca¬

Expanded text:
tenis cubitis definita sunt, et ideo non esset quemadmodum ille ordo decem columnatenis cubitis definita sunt, et ideo non esset quemadmodum ille ordo decem columnarum ab angulo australi in angulum aquilonium includeret ordinem interiorum octo columnarum. proinde ut atrio undique circumdetur interius tabernaculum, oportet illud esse etiam longitudinis breuioris. atque ita necesse sit uicenas eius columnas in duobus lateribus. quibus in longum porrigitur, densius constitui, quam sunt atrii exterioris etiam ipsae uicenae, et rarius octo columnas tabernaculi interioris a parte occidentis quam decem ex eadem parte atrii exterioris, quoniam quidquid minus cubitorum ex illis aulaeis extenditur in columnis uicenis duorum laterum ad austrum et aquilonem conpensandum est latitudine orientalis et occidentalis lateris, ut ducenta octoginta cubita consummentur aulaeorum. non enim sicut de uelis ca
Abbreviated transcription (Latin):
illae uicina quas habet atriũ exterius ex eisdem laterib : & quia illi exteriures
ordines uicinarum columnarum sicut scriptura loquit᷑ centena cubita tenent.
isti interiores totidem columnarũ qđ lib& minus cubita teneant qm̃ hoc scriptura
ñ exp̃ssit: consequens erit ut octo columnae ille tabernaculi interioris in latere
occidentali rariores sint quã uicinae illae eiusdem tabernaculi australes & aqui¬
lonie: ut possit conp̃hendi spatium quãtum sufficit decem illis auleis circũte
nendis. quib primitus dixit hoc tabernaculũ fieri. habent enim cubita uige¬
na & octona. quae fiunt simul ducenta octoginta. Quoꝵ sicentena essent in la¬
terib duob austri & aquilonis. ubi uigenarum columnarũ ordines sunt qua¬
dragena utiq cubita tenderent᷑ ꝑ alia duo latera orientis & occidentis & ꝓ
ne occurrenent in octo columnis cubita quad raginta. sicin

Expanded text:
illae uicenae, quas habet atrium eillae uicenae, quas habet atrium eordines vicenarum columnarum, sicut Scriptura loquitur, centena cubita tenent; isti interiores totidem columnarum quotlibet minus cubita teneant, quoniam hoc Scriptura non expressit, consequens erit ut octo columnae illae tabernaculi interioris in latere occidentali rariores sint quam vicenae illae ejusdem tabernaculi australes et aquiloniae, ut possit comprehendi spatium quantum sundendis, quibus primitus dixit hoc tabernaculum fieri. habent enim cubita uicena et octona, quae fiunt simul ducenta octoginta: quorum si centena essent in lateribus duobus austri et aquilonis, ubi uicenarum columnarum ordines sunt, quadragena utique cubita tenderentur per alia duo latera orientis et occidentis et proportione occurrerent in octo columnis cubita quadraginta sicut