comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de sider ũ positione ad tempꝰ qͦ concipit᷑ quisq uel nas-¬
cit᷑ quas constellationes uocant. non solũ auctꝰ et euen¬
ta. uerum etiam ipsas niãs uoluntates pend̾e contẽ¬
dunt. Dĩ uͦ grã nonsolũ omĩa sid̾a et om̃s celos. ue¬
rum etiam om̃s angłos suꝑgredit᷑. Deinde fati: asser¬
tores. & bona & mala hominum fato tribuunt. Ds
aũ ĩmalis hoĩb m̾ta eoꝵ debita recͥbut̾one ꝑsequit᷑
bona uͦ ꝑ indebitam grãm miscłi uoluntate largit᷑.
utrumq faciens ñ ꝑ stellarum temporale consortium
s ꝑ sue seueritatis & bonitatis et̃ num altumq c̃siliũ.
Nentrũ gͦ ꝑtinere uidemꝰ ad fatũ. Hic si respondetis hanc
ipsam dĩbeniuolentiã qua ñ m̾ita sequit᷑. s bona in¬
debita grat uita bonitate largit᷑. Fatũ potiꝰ ẽẽ dicen¬
dum. cũ hanc apł̃s grãm uocẽt dicens. grã salui facti

Expanded text:
de siderum positione ad tempus, quo concipitur quisque uel nasde siderum positione ad tempus, quo concipitur quisque uel nascitur, quas constellationes uoeant, non solum actus et euenta, uerum etiam ipsas nostras uoluntates pendere contendunt; dei uero gratia non solum omnia sidera et omnes caelos, uerum etiam omnes angelos supergreditur. deinde fati assertores et bona et mala hominum fato tribuunt; deus autem in malis hominum merita eorum debita retributione persequitur, bona uero per indebitam gratiam misericordi uoluntate largitur, utrumque faciens non per stellarum temporale consortium, sed per suae seueritatis et bonitatis aeternum altumque consilum. neutrum ergo pertinere uidemus ad fatum. hic si respondetis hanc ipsam dei beniuolentiam, qua non merita sequitur, sed bona indebita gratuita bonitate largitur, fatum potius esse dicendum, cum hanc apostolus gratiam uocet dicens: gratia salui facti
Abbreviated transcription (Latin):
excellentibono. ut fiant filiidĩ ex hominũ filiis pa¬
in eo qd nob̾ obicitis inuenitis. Nam si ubi non. ẽ m̾i¬
tũ. consequent̾ ẽẽ dicitis fatum. & obhoc in grã dĩ me¬
ritũ hominis uultis intelligi: ne fatũ cogamini
confiteri : ecceuos potius asseritis fatũ in baptis ma-¬
te paruuloꝵ qͦꝵ nullũ ẽẽ fatemini m̾itũ. Si aũt in
baptizandis paruulis. & nullum m̾itũ omĩno prece¬
dere. & tamen fatũ ñ ẽẽ conceditis. cur nos qñ dicinꝰ
grãm dĩ ꝓpte rea gratis dari. negrã nonsit. ñ tamqͣm
debitam mu̾itis p̃cedentib reddi: fati assertores ẽẽ iacti¬
tatis. non intellegentes in iustificandis impiis sicut
ꝓpterea m̾ita non funt. qr dĩ grã. ẽ. ita ꝓꝓterea ñ eẽ
fatum quia dĩ grã ẽ. Ita ꝓpterea non eẽ acceptionem
ꝑsonarum qr dĩ grã. ẽ: fã tum quippe qui affirmant

Expanded text:
excellenti bono, ut fiant filii dei ex hominum filiis nullis paexcellenti bono, ut fiant filii dei ex hominum filiis nullis pain eo, quod nobis obicitis, inuenitis. nam si, ubi non est meritum, consequenter esse dicitis fatum et ob hoc in gratia dei meritum hominis uultis intellegi, ne fatum cogamini confiteri, ecce uos potius asseritis fatum in baptismate paruulorum, quorum nullum esse fatemini meritum. si autem in baptizandis paruulis et nullum meritum omnino praecedere et tamen fatum non esse conceditis, cur nos, quando dicimus gratiam dei propterea gratis dari, ne gratia non sit, non tamquam debitam meritis praecedentibus reddi, fati assertores esse iactatis non intellegentes in iustificandis impiis sicut propterea merita non sunt, quia dei gratia est, ita propterea non esse fatum, quia dei gratia est, ita propterea non esse acceptionem personarum, quia dei gratia est? Fatum quippe qui adfirmant,
Abbreviated transcription (Latin):
ut̾o recentissima p̃uenit᷑ morte anteqm lauac̾
regenerationis abluat᷑. Et infans natꝰ ex inimicis
baptiratamat᷑. non baptizatum ꝓpͥum et ab in¬
pudica expositũ baptizandum casta fetũ colligit
alienum. Hicerte m̾ita parentum uacant̃. uõbis uacãt¬
facentib ipsorum etiam paruuloꝵ. Scimmis enĩ
uos non ħoc de anima humana cred̾e qd añ corpꝰ
t̾renuim alicubi uixerit. & aliquid oꝑt᷑asit. ł bomi ł
mali. tinde istam in carne differentia mereret᷑. Que
gͥ causa huic paruulo baptismum ꝓcurauit illi
his ẽ. ad nõ acceptio ꝑsonarum: Nam utrumq dixiᷤᷤ¬
tis pͥus fatum. acceptionẽ pꝰea ꝑsonarũ. Ut qm̃ utrũ¬
q refutandum. ẽ. remaneat quod nultis adu̾sus g̾rã
introducere m̾itum. Responde qͥ de m̾itis paruu¬
loꝵ. cur alii baptizati. alii ñ bap̃tizati de corꝑibus
exeant. nec parentũ m̾itis uel polleant. ł careant tã

Expanded text:
utero recentissima praeuenitur morte, antequam lauacro utero recentissima praeuenitur morte, antequam lauacro regenerationis abluatur, et infans natus ex inimicisbaptizata mater non baptizatum proprium et ab inpudica expositum baptizandum casta fetum colligit alienum. hic certe merita parentum uacant, uacant uobis fatentibus ipsorum etiam paruulorum. scimus enim uos non hoc de anima humana credere, quod ante corpus terrenum alicubi uixerit et aliquid operata sit uel boni uel mali, unde istam in carne differentiam mereretur. quae igitur causa huic paruulo baptismum procurauit, illi his est a domino acceptio personarum? nam utrumque dixistis, prius fatum, acceptionem postea personarum, ut, quoniam utrumque refutandum est, remaneat quod uultis aduersus gratiam introducere meritum. respondete igitur de meritis paruulorum, cur alii baptizati, alii non baptizati de corporibus exeant nec parentum meritis uel polleant uel careant tam
Abbreviated transcription (Latin):
sonarũ acceptio non ÷ ap̃ dm̃. Inbis omĩb uerbis
ur̃is de grã qd̾ cdixistis interim taceo. De baptisma-¬
te reddite iationem cũ illud dicatis: omĩb ẽẽ etati¬
b necessarium. quare uit necessariũ paruulis di¬
cite. Profecto quia eis boni aliquid confert. & idẽ
aliquid nec paruum. nec mediocre. s magnum. ẽ.
Nam & si eos negatis attrahere qd̾ in baptismo remit¬
tat originale peccatum. Tam̃ illo regenerationis
laua cr̃o ad optari ex filiis hominum indĩ filios
ñ negatis. ĩmoẽ p̃cdicatis. Dicite gͦ nob̃ quicũ q bap¬
tizati in xp̃m paruuli de corꝑe exier̃. hoctam sub¬
lie donum quib p̃cedentib m̾itis acceꝑunt. Si
dix̾itis hoc eos parentum pietate meruisse. respõ¬
debit᷑ uobis. Cut aliquando piorum filiis hoc ne¬
gat᷑ bonum. & filiis tribuit᷑ impioꝵ : Nũnũqmͣ e¬
nim de religiosis orta ꝓles in tenera etate atq ab

Expanded text:
sonarum acceptio non est apud deum. in his omnibus uerbis sonarum acceptio non est apud deum. in his omnibus uerbis uestris de gratia quod dixistis interim taceo. de baptismate reddite rationem, cur illud dicatiS omnibus esse aetatibus necessarium, quare sit necessarium paruulis dicite; profecto quia eis boni aliquid confert et idem aliquid nec paruum nec mediocre, sed magnum est. nam etsi eos negatis adtrahere quod in baptismo remittatur originale peccatum, tamen illo regenerationis lauacro adoptari ex filiis hominum in dei filios non negatis, immo etiam praedicatis. dicite ergo nobis, quicumque baptizati in Christo paruuli de corpore exierunt, hoc tam sublime donum quibus praecedentibus meritis acceperunt? si dixeritis hoc eos parentum pietate meruisse, respondebitur nobis: cur aliquando piorum filiis hoc negatur bonum et filiis tribuitur impiorum? nonnumquam enim de religiosis orta proles in tenera aetate atque ab
Abbreviated transcription (Latin):
tur epĩ pelagiani litteras suas catholicis orientalib
orientales metuens & dice̾ non ausus. ẽ. dãnare conpul¬
sus ẽ. Ita ne uͦ filii suꝑbie: inimici grẽ dĩ. onouihere¬
tici pelagiani. quisquis dicit grã dĩ omĩa hominis
bona m̃ita p̃ueniri. gram̃ dĩ m̾itis dari. ne non sit
grã si non gratis datur. s debita merentib reddit᷑.
fatum nobis uidetur asserere: Nonne etiamuos ipsi qua¬
libet intentione necessariũ baptisinuĩ omĩb etatibus
dicitis: Nonne in hac ipsa epła urã istam de baptismo
sentenciam & de grã ruxta posiustis: Cur nonuos
baptismus quidat̾ur infantib ipsauicinitate cõmonu-¬
it̃. quid sentire de grã debeatis: Hec enim u̾ba sunt urã
Baptisma onĩb necessarium ẽẽ etatib confitemur
grãm quoq adiuuare uniꝰ cuiꝰq bonum ꝓpositum ñ
tam̃ relustanti studiũ uirtitis inmittere. quia per¬

Expanded text:
tur episcopi Pelagiani litteras suas catholicis orientalibus tur episcopi Pelagiani litteras suas catholicis orientalibus  Pelagius episcopos orientales metuens et dicere non ausus et damnare conpulsus est. Itane uero, filii superbiae, inimici gratiae dei o noui heretici Pelagiani, quisquis dicit gratia dei omnia hominis bona merita praeueniri nec gratiam dei meritis dari, ne non sit gratia. si non gratis datur, sed debita merentibus redditur, fatum uobis uidetur asserere? nonne etiam uos ipsi qualibet intentione necessarium baptismum omnibus aetatibus dicitis? nonne in hac ipsa epistula uestra istam de baptismo sententiam et de gratia iuxta posuistis?? cur non uos baptismus, qui datur infantibus, ipsa uicinitate commonuit, quid sentire de gratia debeatis ? haec enim uerba sunt uestra: baptisma omnibus necessarium esse aetatibus confitemur, gratiam quoque adiuuare uniuscuiusque bonum propositum, non tam
Abbreviated transcription (Latin):
non sccłim m̾̃ita nrã dicimꝰ dari sed scdm ipsi mi¬
sericordissimã uoluntatẽ qui dixit. Misetebor cu
musertꝰ ero. & misccłiã p̃stabo cui misericors fuero
Ubi consequent᷑ adiunctum ÷. Igit᷑ non uolents ne¬
qre iprentis s iiserentis ẽdĩ. Poss &̃ hĩc quispi¬
am siilit̃ stultꝰ fati assertorẽ apłm putare ̃telledi¬
cere. Uerum hic se istis satis aꝑiunt. Cũ enĩ ꝓptẽa
bio confitent᷑. qd̾ ipsi eã scłm nrã m̃ita dandicũt
ita cecttas eoꝵ occultare ac dissimulare ñ potuit.
Hoc se saꝑe atq sentire. qd sibi obiectum pelaguis
in episcopali iuditio palestino sũbdolo timõre
dãnautt. Obiestum quippe illi. ẽ. ex uib̾ quidem
post̾iores indicant. & istorũ sectatorum eiꝰ nudat
assertio. ficto corde seruauit. donec post ea qd̾ tunc
metu texerat negantis astucia cẽ in litteras ꝓferret
audatia. &adhuc ñformicdant. ñ saltem uerecundã¬

Expanded text:
non secundum merita nostra dicimus dari, sed secundum ipsius minon secundum merita nostra dicimus dari, sed secundum ipsius misericordissimam uoluntatem, qui dixit: miserebor, cui misertus ero, et misericordiam praestabo, cui misericors fuero. ubi consequenter adiunctum est: igitur non uolentis neque currentis, sed miserentis est dei. posset etiam hinc quispiam similiter stultus fati assertorem apostolum putare uel dicere. uerum hic se isti satisaperiunt. cum enim propterea bio confitentur, quod ipsi eam secundum nostra merita dari dicunt; ita caecitas eorum occultare ac dissimulare non potuit hoc se sapere atque sentire, quod sibi obiectum Pelagius in episcopali iudicio Palestino subdolo timore damnauit. obiectum quippe illi est ex uerbis quidem riores indicant et istorum sectatorum eius nudat assertio, ficto corde seruauit, donec postea, quod tunc metu texerat negantis astutia, etiam in litteras proferret audacia. et adhuc non formidant, non saltem uerecundan
Abbreviated transcription (Latin):
quia nullis hominũ m̾itis dĩ g̃rãm dicimꝰ antece¬
di. Si aut̃ quib dã omĩpotentis dĩ uoluntatẽ pla¬
cet fati nõie ñ cupare: ꝓphanas quidẽ u̾boꝵ nouita¬
tes eutamꝰ. S de u̾bis contendere ñ amamꝰ. Und e
aut hoc eis uisum fuerit nobis obicere quod fa tũ
asseramꝰ sub noĩe grẽ cũ aliquanto attentiꝰ cogitarẽ
obiciendum putarunt. Sub homine inquiunt
grẽ irafatũ asserunt ut dicant. Nisi d̾s inuito &e re
lustanti homini iuspirauerit boni &e ipsius imper¬
festi cupiditatem. necamalo declinare. nec honũ
possit arriꝑe. Deide aliꝙͣto post. i̾ipsi que defen¬
dant cõmemorant. quid de hacre ab eis diceretur
atcendi Paptisina inquiunt omĩb necessarium
ẽẽ ecatib confitemur. Grãm qͦ ad iuuare aniis¬
cuiꝰq bonũ ꝓpositũ. ñ cam̃ reluctanti studui us¬
tinis inmnutte. quia ꝑsonarum acceptio non. ẽ ap̃

Expanded text:
quia nullis hominum meritis dei gratiam dicimus antecequia nullis hominum meritis dei gratiam dicimus antecedi. si autem quibusdam omnipotentis dei uoluntatem placet fati nomine nuncupare, profanas quidem uerborum nouitates euitamus, sed de uerbis contendere non amamus. Vnde autasseramus sub nomine gratiae, cum aliquanto attentius cogitaremobjiciendum putarunt: « Sub nomine, » inquiunt, « gratiae ita fatum asserunt, ut dicant, quia nisiperfecti cupiditatem, nec a malo declinare nec bonum possit arripere. deinde aliquanto post, ubi ipsi quae defendant commemorant, quid de hac re ab eis diceretur adtendi: baptisma, inquiunt, omnibus necessarium esse aetatibus confitemur, gratiam quoque adiuuare uniuscuiusque bonum propositum, non tamrtutis immittere, quia personarum acceptio non est apud
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ nat᷑am. nondic̃ catholica fides. in qmͣtũ a creato¬
tore homo pͥmitꝰ insticitiꝰ. ẽ. neq nunc qd in illa dĩ
creat cũ homines ex hominib facit hoc .ẽ. malũ
eiꝰ s qd̃ ex illo uicio pͥmi hoĩs trahit. Iam nunc illa
uidenda sunt q̃ in epła sua nobis obicientes: breuit̃
posuerunt. Quib hec. ẽ nrã responsio. Peccato ade
arbitͥum lib̾um de hominum nat ura ꝑisse ñdicunꝰ.
s ad peccandũ ualere in hõib subditis diabolo. Ad
bene aũt pieq uiuencdũ ualere nͥ ipsa uoluntas ho¬
mini dĩ grã fuerit lib̾ata. & ad omẽ bonũ actionis.
sermonis. cogitationis ad uita. Nleminẽ nisi cdnm̃
dm̃ diñs nascenciũ c̃ditorẽ. nec adiabolo s abipso
nuptias institutas. Om̃s tam̃ sub peccato nascit pp¬
t̃ ꝓpaginis uitrum. & idõ ẽẽ. sub diabolodonec reͣ¬
nascant᷑ in xp̃o. Nec subnoĩe grẽ fa tũ asserimus

Expanded text:
esse naturam non dicit catholica fides; in quantum a creaesse naturam non dicit catholica fides; in quantum a creatore homo primitus institutus est, neque nunc quod in illa deus creat, cum homines ex hominibus facit, hoc est malum eius, sed quod ex illo uitio primi hominis trahit. Iam nunc illa uidenda sunt, quae in epistula sua nobis obicientes breuiter posuerunt, quibus haec est nostra responsio: peccato Adae arbitrium liberum de hominum natura perisse non dicimus, sed ad peccandum ualere in hominibus subditis diabolo; ad bene autem pieque uiuendum non ualere, nisi ipsa uoluntas hominis dei gratia fuerit liberata et ad omne bonum actionis, sermonis, cogitationis adiuta. neminem nisi dominum deum dicimus nascentium conditorem nec a diabolo, sed ab ipso nuptias institutas, omnes tamen sub peccato nasci propter propaginis uitium et ideo esse sub diabolo, donec renascantur in Christo. nec sub nomine gratiae fatum asserimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse. Quis aut̃ negauit id ẽẽ consequens. ut mor¬
tem habeant qui ñ hñt uitam: Unde gͦ ininfantib
ista miserabilis pena. si nulla originalisculpa:. Qmͦ
igit᷑ ab istis fidĩ desertorib & oppũgnatorib grẽ ro¬
mani clerici p̃uaricationis arguunt᷑ sub ep̃o zosi¬
mo quasi aliud senserint indampnatione post̾i̾ore
i cȩlestii &e pelagii. quã sub innocencio in pͥore sensert̃:
Na utiq cum litt̾is uenerabilis in nocencii de paruuł
nisi baptizarent᷑ in xpõ in et̃na morte ĩcensuris.
catholice fidĩ clareret antiquitas. ꝓfecto eccł̃iȩ roma-¬
ne p̃uaricator potiꝰ eẽt quicumq ab illa sentencia
deuiass Quod dõ ꝓpitio qm̃ factum non. ẽ. s ipsac̃s¬
tant̃ repetita. celestii & pelagiidãnatiõe seruata. ẽ.
intelligant ee isti se ẽẽ unde alios criminaut᷑. & ali¬
ꝙͣdo a fidĩ p̃uaricatione sanent᷑. malã quippe hõĩũ

Expanded text:
non posse. quis autem negabit id esse consequens, ut mornon posse. quis autem negabit id esse consequens, ut mortem habeant qui non habent uitam? unde ergo in infantibus ista miserabilis poena, si nulla originalis est culpa? quomodo igitur ab istis fidei desertoribus et obpugnatoribus gratiae romani clerici praeuaricationis arguuntur sub episcopo Zosimo, quasi aliud senserint in damnatione posteriore Caelestii et Pelagii, quam quod sub Innoeentio in priore senserunt ? quia utique cum litteris uenerabilis Innocentii de paruulis, nisi bacatholicae fidei clareret antiquitas; profecto Ecclesiae Romanae praevaricator potius esset, quicumque ab illa sententia deviasset: quod Deo propitio, quoniam factum non est, sed ipsa constanter repetita Caelestii et Pelagii damnatione seruata est, se intellegant esse isti unde alios criminantur et aliquando a fidei praeuaricatione sanentur. malam quippe hominum
Abbreviated transcription (Latin):
Oadħ dicit ingͣtꝰ. cui sedes apłica iam sua ꝓfessione
ꝗsi corresto benignissima lenttate peꝑcerat: qͥdads
dicit. Ntrum pꝰ huiꝰ uitȩ finẽ pariuili etiam sidũ
nuunt ñ baptizant᷑ in xpõ inutta etͣna erunt an
ñ ert̃: Sidix̾it erunt. quomͦgͦ que de noĩe eiꝰ iactata
sunt. scd̃m sentenciam beate memorie innocencii
sedanasse respondit: Ecce beate memorie papa inno¬
centuis sine baptismo xpĩ. & sine participatione
corpis &e sanguinis xp̃i. uitã ñ hr̃e pariui los dicit.
Si dixit ñ erunt. quomͦꝰgͦ ñ accipientes et̃nam
uitã. utiq consequent᷑ et̃na morte damnant᷑. si nul¬
lũ trabunt orginale peccatũ: qd̾ ad hec dicunt isti.
Qui suas calũpiu̾osas impietates audent &̃ orientalib¬
epĩs mit̾e : Tenet᷑ cȩlestiꝰ litt̾is uen̾abił in nocentu
p̃buisse consensũ. Legunt᷑ ipse memorati antistisut
tẽ. scribentis non bãptizatos. uitã paruulos hr̃e

Expanded text:
aec dicit ingratus, cui Sedes Apostolica jam sua professione quasi correcto benignissima lenitate pepercerat? Quid ad haec dicit? utrum post hujus vitae finem parvuli, etiamsi dum vivunt non baptizentur in Christo, in vita aeterna erunt, an non erunt? Si dixerit, Erunt: quomodo ergo quae de nomine ejus jactata sunt, secundum sententiam beatae memoriae Innocentii se damnasse respondit? Ecce beatae memoriae Innocentius Papa sine Baptismo Christi, et sine participatione corporis et sanguinis Christi vitam non habere parvulos dicit. Si dixerit, Non erunt: quomodo ergo non accipientes aeternam vitam, utique consequenter aeterna morte damnantur, si nullum trahunt originale peccatum? 8. Quid ad haec dicunt isti, qui suas calumniosas impietates audent etipis mittere? tenetur Caelestius litteris uenerabilis Innocentii praebuisse consensum; leguntur ipsae memorati antistitis litterae scribentis non baptizatos uitam paruulos habere
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quia iam acceꝑim᷑. aut iã ꝑfestꝰ sim. Quid gͦ se con¬
fitetur nundũ accepisse. & in quo ñ dũ eẽ ꝑfectũ. nͥ ĩ ea
usticia q̃ ex dõ ẽ. qm̃ concupiscens noluit suã hr̃e que
ex lege ẽ. Huiiᷤ enim loquebat᷑. & ista fuit causa ut hȩc
dice̾t resistens in imicis grẽ dĩ. ꝓ qͣ largienda crucificꝰ
ħ dice sic exorsus ẽ. Nidete canes. uidete malos oꝑa¬
rios. uidete concisionẽ. Nos enĩ sumꝰ circũcisio. qui

Expanded text:
se confitetur nondum accepisse et in quo nondum esse perfectum nisi in ca iustitia, quae ex deo est, quam concupiscens noluit suam habere, quae ex lege est? hinc enim loquebatur et ista fuit causa, ut haec diceret resistens inimicis gratiae dei, pro qua largienda crucifixushaec dicere, sic exorsus est: uidete canes, uidete malos operarios, uidete concisionem. nos enim sumus circumcisio qui
Abbreviated transcription (Latin):
li que ex dõ ẽ. ñ faciunt caritate. Ita remanent aut
aꝑte iniqui aut fallacit᷑ iusti. Inaꝑta iniquitate
euidenter elisi in fallaci iusticia insipient̃ elati
ac ꝑ hoc miro quidẽ mͦ. s tam̃ iusto. Iusticiam uͦ legis non
implet iusticia quȩ ĩ lege ẽ. ł ex lege. s quȩ inspũ grẽ. Iusti
cia quippe legis: implet᷑ in eis sicut scriptum ẽ. qui ñ scd̾m

Expanded text:
li quae ex deo est non faciunt caritate. ita remanent aut li quae ex deo est non faciunt caritate. ita remanent aut aperte iniqui aut fallaciter iusti, in aperta iniquitate euidenter elisi, in fallaci iustitia insipienter elati. ac per hoc miro quidem modo, sed tamen uero iustitiam legis non inplet iustitiaia quippe legis impletur in eis, sicut scriptum est, qui non secundum
Abbreviated transcription (Latin):
filii dĩ sumꝰ. & ñdũ apparuit qd̾ erimꝰ. Scimꝰ quia cũ
apparuerit similes erimꝰ ei: qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Tc̃
erit eminens x sciencia. nunc enim ẽ. quidẽ abscon¬
dita infide. s ñ dũ eminens apparet in spẽ. Abicit gͦ
ille beatꝰ paulus p̃t̾ita iusticiȩ suȩ: tam decͥmenta
a st̃cora ut xp̃m lucri faciat. & inueni at᷑ in illo non
hñs suam usticiam: q̃ ex lege ẽ. Neq enĩ lex illa dĩñ:.
Quis hoc nisi marchion &e manicheus & aliȩ similes pes¬
tes dixerint: Cũ gͦ lex illadĩ sit. iusticiã suã dicit ẽẽ
q̃ ex lege ẽ. quã iusticiã suã noluit hr̃e. s ꝓiecit ut st̃¬
ientes constituere iuftĩciȩ dĩ ñ sunt subiecti. Pntant
enim se arbitrii sui uirib implere legem iubentẽ
& ista implicati suꝑbia ad grãm ñ conuertunt᷑ iuuã¬
tẽ. Sic eos litt̾a occidit aũt aꝑte etiam sibi reos nͣ
faciendo qd̾ p̃cipit. aut putando se facere qd spirita¬

Expanded text:
ndum apparuit quod erimus. scimus quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus cum sicuti est. tunc erit eminens Christi scientia; nunc enim est quidem abscondita in fide, sed nondum eminens apparet in specie. Abicit ergo illa beatus Paulus praeterita iustitiae suae tamquam detrimenta et stercora, ut Christum lucrifacia suam, si ex lege est? Neque enim lex illa Dei non est: quis hoc nisi Marcion et Manichaeus et aliae similes pestes dixerunt? Cum ergo lex illa Dei sit, justitiam suam dicit esse quae ex lege est; quam iustitiam suam noluit habere, sed proiecit ut stelentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti ? putant enim se arbitrii sui uiribus inplere legem iubentem et ista inplicati superbia ad gratiam non conuertuntur iuuantem. sic eos littera occidit aut aperte etiam sibi reos non faciendo quod praecipit aut putando se facere quod spirita
Abbreviated transcription (Latin):
filii głarent᷑ in xp̃o. Deinde subiecit. Quã qm ego
scđm carnem hũt głam. ad illud t̃minanit uͥait. scdm
eusticiam q̃ in lege ẽ. qui fuerĩ sine querela. Et cũ hoc st¬
bi omĩnodãna &ẽ detͥmenta & stcora fuisse dixisset ut
xpm̃ luc faceret: adiecit. Inde agit᷑. ut inueniar ĩ illo
se accepisse d̾fessus ẽ. Et ꝓpt̾ea nũdum et̃ ꝑfectũ. Seqͣi
aũt inqͥt si c̃p̃hendã inqͦ e aprehensus sum anxp̃o ibu

Expanded text:
filii gloriarentur in Christo. Deinde subjecit: Quanquam ego secundum carnem habent gloriam, ad illud terminavit, ubi ait: Secundum justitiam quae in lege est, qui fuerim sine querela. Et cum haec sibi omnino damna et detrimenta et stercora fuisse dixisset, ut Christum lucrifaceret, adjecit unde agitur: Et inveniar in illo se accepisse, confessus est, et propterea nondum esse perfectum. Sequor autem, inquit, si apprehendam, in quo et apprehensus su
Abbreviated transcription (Latin):
tanto sumꝰ utiq rustiores. quis dubitet piam uerãq
iusticiã cum fuerit dilestio dĩ ꝑfecta tunc ꝑfici. Tõ
g lex ita ut nichil omĩno destt implebit᷑. Cuiꝰ legis

Expanded text:
tanto sumus utique iustiores, quis dubitet piam ueramque tanto sumus utique iustiores, quis dubitet piam ueramque iustitiam, cum fuerit dilectio dei perfecta, tunc perfici? tunc ergo lex, ita ut nihil omnino desit, inplebitur, cuius legis
Abbreviated transcription (Latin):
breuiꝰ ita dicipot̃. iꝰticiã legis ñ impleri. cum lex iu¬
bet. Et homo quasi suis uirib fac̃. s cũ sp̃s adiuuat
& hominis libera. s dĩ grã lib̾ata uoluntas facit. Legis
itaq iusticia ẽ: iub̾e̾ qd dõ placet. uetare qd̾ displicet.
Et in lege aut̃ iusticia ẽ. seruire litt̾e. & extra eam nul¬
lũ dĩ ad rutoriũ ad reste uiuendũ require̾. Q enĩ dyxs¬
s ñ hñs meam iusticiam q̃ ex lege ẽ: s eã quȩ ꝑ fiden¬
xpi addidit quȩ ⁊ exdõ. Ipsa ẽ.gͦ iusticia dĩ.quã suꝑ¬
bi ignorantes suam uolunt constituere. Non enĩ ꝓpt
ẽ. Scđm hanc aut̃ uisticiam dĩ hoc ẽ. q̃ ex dõ nob̃. ẽ.
homo ad eũ. inquẽ mͦ ñ uidens credit. Quẽ cũ uid̾it:
facie ad faciem. Tunc ꝑficiet᷑ &̃ ipsa dilectio. Nimis qͥp¬
pe insipient᷑ dr̃. tantum amari d̃s̃. añqmͣ ui deat᷑. ꝙͣ¬
tũ amabitur cum uidebit᷑. Forro si in hac uita
pro nemine dubitante quanto ampliꝰ diligimꝰ dm̃.

Expanded text:
breuius ita dici potest: iustitiam legis non inpleri, eunt lex iubet et homo quasi suis uiribus facit, sed cum spiritus adiuuat et hominis non libera, sed dei gratia liberata uoluntas facit. legis itaque iustitia est iubere quod deo placet, uetare quod displicet; et: in lege autem justitia est, servire litterae, et extra eam nullum Dei adjutorium ad recte vivendum requirere. Cum enim dixisset, Non habens meam justitiam, quae ex lege e addidit: quae est ex deo. ipsa est ergo iustitia dei, quam superbi ignorantes suam uolunt constituere. non enim propest. Secundum hanc autem iustitiam dei, hoc est quae ex deo nobis est, homo ad eum, in quem modo non uidens credit. quem cum uiderit,facie ad faciem, tunc perficietur et ipsa dilectio. nimis quippe insipienter dicitur tantum amari deum, antequam uideatur, quantum amabitur, cum uidebitur. porro si in hac uita pio nemine dubitante quanto amplius diligimus deum,
Abbreviated transcription (Latin):
camꝰ. & cet̾a huiꝰmodi. s ea spiritalit̾ intellesta tenea¬
amꝰ. remotisq umbris significantib in rerum ipsarum
quȩ significant᷑ luce ugilemꝰ. Nũꝗd ꝓptea dicꝰturi sumꝰ
ñ ad nos ꝑtinere qd̾ scriptum ẽ. ut alienũ quod cumq p¬
ditum quis inuenerit. reddat ei qui ꝑdidit. &alia mul¬
ta similia quib piȩ resteq uiu̾e discit᷑. maximt̃iq ip¬
sũ decalogum. qui duab illis lapideis tabuł cͣtinet᷑ ex¬
cepta sabbati obseruatione carnali. quȩ spiritalẽ scĩ¬
ficat᷑onẽ quietemq significat: Quis enĩ dicat ñ debe
ut idolũ ñ colat᷑. ut nomendiũ ñ accipiat᷑ in uanũ. ut
parentes honorent᷑. ne adult̾ia. homicidia. furta. falsa
testimonia ꝑpetrent᷑. ne uxor. ne omĩnores ulla con¬
cupiscat᷑ aliena:. Quis ẽ. tamimpiꝰ quidicat idõ se ista

Expanded text:
camus et cetera huiusmodi, sed ea spiritaliter intellecta tenecamus et cetera huiusmodi, sed ea spiritaliter intellecta teneamus remotisque umbris significantibus in rerum ipsarum quae significantur luce uigilemus, numquid propterea dicturi sumus non ad nos pertinere quod scriptum est, ut alienum quodcumque perditum quis inuenerit reddat ei qui perdidit et alia multa similia, quibus pie recteque uiuere discitur, maximeque ipsum Decalogum, qui duabus illis lapideis tabulis continetur, excepta sabbati obseruatione carnali, quae spiritalem sanctificationem quietemque significat? quis enim dicat non debeut idolum non colatur, ut nomen Domini non accipiatur in vanum, ut parentes honorentur, ne adulteria, homicidia, furta, falsa testimonia perpetrentur, ne uxor, ne omnino res ulla concupiscatur aliena ? Quis est tam impius, qui dicat ideo se ista
Abbreviated transcription (Latin):
dinem temꝑis ꝓmissis
tͣrenis tamqͣm ĩ p̃¬
mio constitutis. ꝓmissa uelare cȩlestia. & populo
t̾renis bonis inħianti. & ꝓpt̾ea durũ corhñti. quã¬
uis spiritalem tamͣ in tabulis lapideis legẽ dare.
ex ceptis qui ppe librorum ueterum sacramentis.
q̃ sola significandi rõne p̾cepta sunt. quamqͣmͣ et
in eis quãqmͣ spiritalit̃ intelligenda sunt reste
lex dr̃ spiritalis : Cetera certe q̃uȩ ad pietatẽ bonos¬
q mores ꝑtinenentia ñ ad aliquam significationẽ
ulla uttͣpretatione referenda. s ꝓrsus ut sunt dista
facienda funt. ꝓfesto illam dĩ legem. ñ solũ illicunc
populo. uerum &̾ nunc nobis ad insticuendam
recte uitam necessariã nemo dubitauerit. Si enĩ
xp̃c nobis abstulit illud gͣuissimũ multarũ obser¬
uati onũ uigum. nec carnalit̾ circũcidam᷑: ne pec-¬
corũ uictimas ĩmolemꝰ. ne sabbato septeno dierum
uol umine redeunte. ab oꝑib &̃ necessariis quies-¬

Expanded text:
dinem temporis promissis terrenis tamquam in praemio constitutis promissa uelare caelestia et populo terrenis bonis inhianti et propterea durum cor habenti quamuis spiritalem, tamen in tabulis lapideis legem dare. exceptis quippe librorum ueterum sacramentis, quae sola significandi ratione praecepta sunt — quamquam et in eis, quoniam spiritaliter intellegenda sunt, recte lex dicitur spiritalis — cetera certe, quae ad pietatem bonosque mores pertinentia non ad aliquam significationem ulla interpretatione referenda, sed prorsus ut sunt dicta facienda sunt, profecto illam dei legem non solum illi tunc populo, uerum etiam nunc nobis ad instituendam recte uitam necessariam nemo dubitauerit. si enim Christus nobis abstulit illud grauissimum multarum obseruationum iugum, ne carnaliter circumcidamur, ne pecorum uictimas immolemus, ne sabbato septeno dierum uolumine redeunte ab operibus etiam necessariis quies
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ dicit. & tam̃ hec quȩ illi lucͣ fuerunt abicit ꝑꝑter
xp̃m. & damna. detͥmentaꝰ stercora existimat ñ solũ
hoc s et cetera omĩa quȩ supͣ cõmemorauit. Propt̾ ñ qua-¬
lem libet. s eminentẽ sicut ipse dicit scientiã xp̃iihũ
spẽ. Tunc erit enim emini eminens: x sciencia. qñ fue¬
rit ita reuelatꝰ. ut qd credit᷑: uideat᷑. Unde alio loco ita dic̃.
Mortui enim estis & uitaurã abscondita ẽ. cũ xp̃o in dõ

Expanded text:
ter dicit et tamen haec quae illi lucra fuerunt abicit prm et damna, detrimenta et stercora existimat non solum haec, sed et cetera omnia, quae supra commemorauit, propter non qualemlibet, sed eminentem, sicut ipse dicit, scientiam Christi specie. tunc erit enim eminens Christi scientia, quando fuerit ita reuelatus, ut quod creditur uideatur. unde alio loco ita dicit: mortui enim estis et uita uestra abscondita est cum Christo in deo.
Abbreviated transcription (Latin):
confirmatum adõ. non infirmari alege. q̃ pꝰ qua¬
cdringentos &e triguita annos facta ÷. utrũ nouũ
an uẽtꝰ intelligendum sit. quis respond̾e ñ pot̾it¬
nouum. s in ꝓpheticis latebris occultatũ. donecue¬
niret tempꝰ quo reue laret᷑ in xp̃o: slam si dixerimꝰ
uetꝰ. quid erit illud amonte sina in sernit utẽ gene¬
rans: Ibi enim facta ẽ. lex pꝰ quadringentos et
triguita annos. qua lege hoc testamentũ ꝓmissio¬

Expanded text:
confirmatum a deo non infirmari a lege quae post quaconfirmatum a deo non infirmari a lege quae post quadringentos et triginta annos facta est, utrum nouum an uetus intellegendum sit, quis responderedubitet\'nouum\',sed in propheticis latebris occultatum, donec ueniret tempus quo reuelaretur in Christo ? nam si dixerimus \'uetus\', quid erit illud a monte Sina in seruitutem generans? ibi enim facta est lex post quadringentos et triginta annos, qua lege hoc testamentum promissio
Abbreviated transcription (Latin):
Amonte sina inseruitutem generans: S quia ĩ eo
p̃figurabatur nouum qui hoc intelligebant. tuc̃
homines dĩ sccłm distributionẽ temꝑũ. ueteris
quidem testamenti dispensatores & gestatores.
s noui demonstrant᷑ heredes. An uͦ illũ ad testa¬
mentum nouum negabimus ꝑtin̾e qui dicit cor
dõ nrõ. uel illum ante testamentum uetꝰ qd̾ ÷ amõ¬
minem dico. tam̃ hõis confirmatum testamentũ
nemo irritum facit. aut suꝑ ordinat. abrahe dicte
sunt ꝓmissiones & semini eiꝰ. ñ dicit in seminib tã¬
quam in multis. s tamqͣm in uno & semini tuo
qdꝰ ẽ. xp̃c. ħ aũt dico inquit testamentũ confirma¬
tum adõ. quȩ post quadringentos & triginta annoᷤ
facta ẽ. lex. non infirmat ad euacuandam ꝑmissio¬
nem. Si enim ex lege hereditas: iamñ ex ꝓmis¬
sione. Abrahe aut̃: ꝑ ꝓmissionẽ donauit ds̃. hic
certe si queramꝰ utrum hoc testamentum qd̵ dicit

Expanded text:
a monte Sina in seruitutem generans ? sed quia in eo a monte Sina in seruitutem generans ? sed quia in eo praefigurabatur nouum, qui hoc intellegebant tunc homines dei secundum distributionem temporum ueteris quidem testamenti dispensatores et gestatores, sed noui demonstrantur heredes. an uero illum ad testamentum nouum negabimus pertinere, qui dicit: cor ro? uel illum ante testamentum uetus, quod est a mones, secundum hominem dico, tamen hominis confirmatum testamentum nemo inritum facit aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones et semini eius. non dicit: \'et seminibus\' tamquam in multis, . hoc autem dico, inquit, testamentum confirmatum a deo quae post quadrigentos et triginta annos facta est lex non infirmat ad euacuandam promissionem. si enim ex lege hereditas, iam non ex promissione; Abrahae autem per promissionem donauit deus? Hic certe si quaeramus, utrum hoc testamentum, quod dicit
Abbreviated transcription (Latin):
demptio. quam in fine uenturam nunc pacient̃ ex¬
pectare debemꝰ. ut tunc filuiscłihuiꝰ ex nulla parte
iam simꝰ. Quisquis gͥ baptismatiderogat. qd̾ mͦ ꝑ illd
ꝑcipimꝰ corrumpit̾ fidem. Quisquis aũt iam nunc
ei tribuit qd̃ quidem ꝑ ipsum. s tam̃ post ea ꝑcep-¬
turi sumꝰ ampirat spem. Nlam si ã me quispiam q̃¬
sierit utrum ꝑbaptismũ salui facti fuerimꝰ. nega¬
re ñ potero dicenteaplõ. saluos nos fec̃ ꝑ lauacrũm
regenerationis & renouationis sp̃sscĩ. S si quesie¬
rit̾ utrum ꝑ idẽ lauacrum omĩ prorsus mͦ iamnos
fecerit saluos: respondebo non ita ͥ. Item quippe
dimissum ẽ qͦd̾ peccati a parentib traxit. uel quic
eiꝰ tanta pꝰ erit: ut peccare omĩno non possit. Quib.
ita se habentib ex his &̃ illa que deinceps nobis
obitiunt. repellunt᷑. Quis enim catholicꝰdicit
tamentum sic intelligimꝰ. quẽ ad modũ dixit apłs

Expanded text:
demptio, quam in fine uenturam nunc patienter exdemptio, quam in fine uenturam nunc patienter expectare debemus, ut tunc filii saeculi huius ex nulla parte iam simus. quisquis igitur baptismati derogat, quod modo per illud percipimus, corrumpit fidem; quisquis autem iam nunc ei tribuit, quod quidem per ipsum, sed tamen postea percepturi sumus, amputat spem. nam si a me quispiam quaesierit, utrum per baptismum salui facti fuerimus, negare non potero dicente apostolo: saluos nos fecit per lauacrum regenerationis et renouationis spiritus sancti. sed si quaesierit, utrum per idem lauacrum omni prorsus modo iam nos fecerit saluos, respondebo: non ita est. item quippe dimissum est quod peccati a parentibus traxit uel quidqueius tanta post erit, ut peccare omnino non possit. Quibus ita se habentibus ex his etiam illa quae deinceps nobis obiciunt refelluntur. quis enim catholicus dicit, tamentum sic intellegimus, quemadmodum dixit apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
diuine litt̾e plene sunt. que alt̾nis uõcib. ł exultã¬
dode dĩ bonis. ł merendo: de nr̃is malis. a
filiis dĩ dicuntur exfide. quam diu adhuc filii sũt
etiam scli huiꝰ. ꝓuite huiꝰ infirmitate. quos tam̃ds
a filiis diaboli. ñ solũ lauacro regenerationis. s ipsiꝰ
etiam q̃ ꝑ dilestionẽ oꝑat᷑ fidĩ ꝓbitate discernit. quia
nistꝰ ex fide uiuit. hec aũt infirmitas. cũqͣ usq ad
corpis mortẽ defectu& ꝓfectu alt̾nante c̃tendimus
magniq int̃ ẽ. quid iuncat in nobis. regeneratioe
alia consumet᷑. de qͣ dñs dicit. In regeneratiõe cũ se¬
dit filiꝰ hominis in sede maiestatis suȩ. sedebitis et
uos suꝑ sedes duodecĩ et cet̾a. Regenerttionẽ qͥꝑ¬
pe hoc loco nullo ambigente. noiuissimã resurrec¬
Numquid ñ ꝑ lauacrum scm regenerati. ad optati
redenti sumꝰ : & tamen restat regeneratio adoptio. re¬

Expanded text:
divinae Litterae plenae sunt, quae alternis vicibus, vel exsultandivinae Litterae plenae sunt, quae alternis vicibus, vel exsultando de Dei bonis, vel moerendo de nostris malis, a filiis Dei dicuntur ex fide, quamdiu adhuc filii sunt etiam saeculi hujus pro vitae hujus infirmitate: quos tamen Deus a filiis diaboli non solum lavacro regenerationis, sed ipsius etiam quae per dilectionem operatur , fidei probitate discernit; quia justus ex fide vivit . Haec autem infirmitas, cum qua usque ad corporis mortem defectu et profectu alternante contendimus, magnique interest quid vincat in nobis, regeneratione alia consumetur; de qua Dominus dicit, In regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et uos super sedes duodecim et cetera. regenerationem quippe hoc loco nullo ambigente nouissimam resurrecnumquid non per lauacrum sanctum regenerati, adoptati, redempti Į:umus? et tamen restat regeneratio, adoptio, re
Abbreviated transcription (Latin):
bit bona petentib. Si enĩ filii dĩ ñ eẽnt ñ eis dic̾et.
pat̃ nr̃ qui in celis ẽ: & tam̃ eos malos eẽ dicit. ce nos¬
se bona dare filiis suis. Num quid inde mali. unde fi-¬
lii dĩ᷑. Absit. S inde mali: unde adhuc fiłii scłi.
Iam tam̃ filii dĩ facti pignore sp̃s scĩ. Baptismus
dittorum. cogitatoꝵ. siue originalia. siue addita. sue
que ignorant. siue q̃ scient̃ admissa sunt: s ñ aufert in¬
furmitatẽ. cui regeneratꝰ resistit. qñ bonũ agonẽ luc¬
tat᷑ consentit aũt qñ sic̃ hõ in aliqͥ delicto p̃ oct̾ibat᷑ ¶ͭ¬
alid q audens in astione grãrũ. ꝓpt̾ hoc aut̃ gemens
inallegatione orationum. Ibi dicens quid retͥbuam
d nõ ꝓ om̃ib que retribuit mͥ. hic dicens dimite
nobis debita nrã. propt̃ illud dicens. Diligam te dnẽ
uirtꝰ mea: ꝓpt̾ hoc dicens miserere mei dnẽ qm̃ infir¬
mͦ sũ Propt̃ illud dicens. Oculi mei semꝑ ad dnm̃.
turbatꝰ ÷ p̃ira oculꝰ meus. & innum̃abilia quib

Expanded text:
Si enim filii Dei non essent, non eis diceret, Pater vester qui in coelis est. Et tamen eos malos esse dicit, et nosse bona dare filiis suis. Numquid inde mali, unde filii Dei? Absit: sed inde mali, unde adhuc filii saeculi, jam tamen filii Dei facti pignore Spiritusdictorum, cogitatorum, siue originalia siue addita siue quae ignoranter siue quae scienter admissa sunt; sed non aufert infirmitatem, cui regeneratus resistit, quando bonum agonem luctatur, consentit autem, quando sicut homo in aliquo delicto praeoccupatlud gaudens in actione gratiarum, propter hoc autem gemens in allegatione orationum. Ibi dicens, Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi ? hic dicens, Dimitte nobis debita nostra . Propter illud dicens, Diligam te, Domine, virtus mea : propter hoc dicens, Miserere mei, Domine, quia infirmus sum . Propter illud dicens, Oculi mei semper ad DomiTurbatus est prae ira oculus meus . Et innumerabilia, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
fuit illa multitudo quȩ adu̾s d̃m in heremo murmura¬
uit & idolũ fecit. & illa q̃ iã in ipsa t̃ra ꝓmissionis fornicata
ẽ. pͦ dõs abienos.S hec in ipso quoq tieti testamento. ual¬
de repba ẽ multitudo. Illi etiã qͥc̃q ibierant sola q̃ ibids̃
pollicet᷑. t̾renaꝓmissa sectantes. & quid ꝓ nouo testamen¬
to ea ipsa significent ignorantes. eoꝵ ad ipiscendoꝵ amore
& amiitendoꝵ timore dĩ p̃cepta seruabant. ĩmo ñ ser¬
uabant. ssibi seruare uidebant᷑. Neq enim fides in eis
ꝑ dilestionẽ oꝑabatur. s tͣrena cupiditas. metꝰq car-¬
nalis. sic aũt precepta qui facit. ꝓculdubio inuitꝰ facit.
ac ꝑ hoc in animo ñ facit. in auult enĩ omĩno nonfa¬
cere. si scdm ea quȩ cupit & metriit ꝑmiitatur impune.
Ac ꝑ hoc in ipsa uoluntate intꝰ ẽ. reus. nͥ ipse qui p̃cipit
inspietds̃. Tales erant filii t̾rene hierłm: de qͣ dicit apls.¬

Expanded text:
fuit illa multitudo, quae aduersus deum in heremo murmurafuit illa multitudo, quae aduersus deum in heremo murmurauit et idolum fecit, et illa, quae iam in ipsa terra promissionis fornicata est post deos alienos. sed haec in ipso quoque ueteri testamento ualde reproba est multitudo. illi etiam, quicumque ibi erant, sola quae ibi deus pollicetur terrena promissa sectantes et quid pro nouo testamento ea ipsa significent ignorantes eorum adipiscendorum amore et amittendorum timore dei praecepta seruabant, immo non seruabant, sed sibi seruare uidebantur; neque enim fides in eis per dilectionem operabatur, sed terrena cupiditas metusque carnalis. sic autem praecepta qui facit procul dubio inuitus facit ac per hoc in animo non facit; mauult enim omnino non facere, si secundum ea quae cupit et metuit permittatur inpune. ac per hoc in ipsa uoluntate intus est reus, ubi ipse qui praecipit inspicit deus. tales erant filii terrenae Hierusalem, de qua dicit apost
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑis ustos. & quicumq ab illo usq ad abraham
iusti ẽe potuerunt. uel conspicui uel occulti negemꝰ
teriores temꝑe inueniant᷑ ẽẽ. quã sara q̃ ipsius libe̾
matris ꝓphetiam figuramq gestat. Quanto euidẽ¬
tiꝰ gͦ post abraham. cui sic declarata ÷ ipsa ꝓmisfio
ut pat᷑ multarũ gentiũ dice̾t᷑. quicumq dõ placue¬
runt. filii ꝓmissionis hñdi sunt. ñ enĩ ex abraham
& de inceps iustorum gen̾atio uerior. s ꝓphecia mani¬
festior repperit᷑. Ad testam̃tũ aut̃ uetꝰ. qđ ÷ amonte
sina inseruitutem generans qd̾ ẽ. agar. illi ꝑtinent
qui cum acceꝑint legem scãm & iustam & bonã pu¬
tant sibi ad uitam litteram posse suffic̾e̾. & idõ qua
fiant factores legis. diuinã miscłiam ñ requirunt.
S ignorantes dĩ iusticiã & suam iusticiã uolentes
consticuere. iusticie dĩ non sunt subiecti. Ex hoc gn̾e

Expanded text:
temporis iustos et quicumquc ab illo usque ad Abraham temporis iustos et quicumquc ab illo usque ad Abraham iusti esse potuerunt uel conspicui uel occulti negemusteriores tempore inueniantur esse quam Sarra, quae ipsius liberae matris prophetiam figuramque gestabat. quanto euidentius ergo post Abraham, cui sic declarata est ipsa promissio, ut pater multarum gentium diceretur, quicumque deo placuerunt filii promissionis habendi sunt! non enim ex Abraham et deinceps iustorum generatio uerior, sed prophetia manifestior repperitur. Ad testamentum autem uetus, quod est a monte Sina in seruitutem generans, quod est Agar, illi pertinent, qui cum acceperint legem sanctam et iustam et bonam, putant sibi ad uitain litteram posse sufficere et ideo qua fiant factores legis diuinam misericordiam non requirunt, sed ignorantes dei iustitiam et suam iustitiam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. ex hoc genere
Abbreviated transcription (Latin):
timonio. Sienim ex lege hereditas. iam ñ ex ꝓmissio¬
ne. abrahe aut̃ ꝑ promissionẽ donauit ds̃. hoc inis¬
to ait. Si enim qui ꝑ legem heredes sunt: ex inanita
ẽ.fides: & euacuata ẽ ꝓmissio. satis ostendens ad fidẽ
nrãm ꝑtinere quȩ noui ẽ. utiq testamenti qd ꝑ pro¬
missionem donauit ds̃ abrahȩ. Et qd̾ ait ur illotes¬
cimonio. quid gͦ lex. atq respondit. preuaricatiois
grã proposita ẽ. Hoc inisto similit̾ subdidit. Lex enĩ
iram oꝑatur. Ubi enim non ẽ. lex: nec p̃uaricatio
Siue igitur abraham: siue ante illũ iusti. siue
post eum usq ad ipsum moy sen ꝑquẽ datumẽ.
testamentum amonte sina in seruitutẽ generãs
siue ceteri ꝓphete pꝰ eum & scĩ hoĩes dĩ usq ad ioħẽ.
baptistamꝰ. filii sunt ꝓmissionis ce grẽ. scdm isaac
filium libere. ñ ex lege̾. s exꝓmissione hererles st̃
coheredes aũt xpi. Ab sit enim ut noe iustũ et pͥoris

Expanded text:
timonio, Si enim ex lege haereditas, jam non ex promissiotimonio, Si enim ex lege haereditas, jam non ex promissione; Abrahae autem per promissionem donavit Deus; hoc in isto ait, Si enim qui per legem, haeredes sunt; exinanita est fides, et evacuata promissio: satis ostendens ad fidem nostram pertinere quae novi utique est Testamenti quod per promissionem donavit Deus Abrahae. Et quod ait in illo testimonio, Quid ergo lex? atque respondit, Praevaricationis gratia proposita est: hoc in isto subdidit similiter, Lex enim iram operatur: ubi enim non est lex, nec praevaricatio. 8. Sive igitur Abraham, sive ante illum justi, sive post eum usque ad ipsum Moysen, per quem datum est Testamentum a monte Sina in servitutem generans, sive caeteri Prophetae post eum et sancti homines Dei usque ad Joannem Baptistam, filii sunt promissionis et gratiae secundum Isaac filium liberae non ex lege, sed ex promissione heredes dei, coheredes autem Christi. absit enim, ut Noe iustum et prioris
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Si enim ex lege hereditas: iam non ex pro¬
missi one. Abrahe aut̃ ꝑ ꝓmissionẽ donauit ds̃
ut que facta ÷ lex pꝰ quadringentos & triguita an¬
nos ad hoc sub intrauerit ut habundaret delictũ
cum ꝑ pec catum p̃uaricationis conuincit᷑ hominis
suꝑbia de sua iusticia presumentis. & ubi habun¬
dauit delistum : suꝑ habundaret grã ꝑ fidem. Iam̃¬
hĩc monstrat᷑ humilitas hominis in lege deficientis.
& ad dĩ miscdiam confugientis. Idõ cũdixiss si enĩ
ex lege hẽditas: iam ñ ex ꝓmissione ahrahe autẽ
ꝑ rep̃missionẽ donauit ds. Tanqmͣ ei dice̾tur. Ut¬
quid gͦ lex post ea facta. ẽ: subiuxit atq ait. Quid
ꝙͦ lex: Cui mox int̾rogationi reddidit. ł reuarica¬
tionis grã p̃posita ẽ : donec ueniret sem̃ oni ꝓmis¬
sum ẽ. Hoc idemptidẽ ita dicit.
Si enun qui ex lege heredes sunt. ꝙͦ exinania
ẽ fides & euacuata ẽ. ꝓmissio. Lex enĩ iram oꝑat᷑. Ubi
enim lex non ẽ. nec p̃uaricatio. Quod ait in illotes¬

Expanded text:
ex promissione; Abrahae autem per pro missionem donauit deus, ut quod facta est lex post quadringentos et triginta annos ad hoc subintrauerit, ut abundaret delictum, cum per peccatum praeuaricationis conuincitur hominis superbia de sua iustitia praesumentis, et ubi abundauit delictum, superabundaret gratia per fidem iamfidem jam humilis hominis in lege deficientis et ad Dei misericordiam fugientis. Ideo cum dixisset, Si enim ex lege haereditas, jam non ex promissione; Abrahae autem per promissionem donavit Deus: tanquam ei diceretur, Utquid ergo lex postea facta est? subjunxit atque ait, Quid ergo lex? Cui mox interrogationi reddidit, Praevaricationis gratia proposita est, donec veniret semen cui promissum est . Hoc identidem ita dicit: Si enim qui ex lege, haeredes sunt; exinanita est fides, et evacuata est promissio. Lex enim iram operatur: ubi enim non est lex, nec praevaricatio . Quod ait in illo tes
Abbreviated transcription (Latin):
so genert fuerunt: qͥ dñm crucifixerunt. & in eadem
infublitate manserunt. Inde funt &ẽ ad huc eoꝵ filii
iningenti multitudine iudeorum. Quamuis iam
patefacto atq firmato. & a flumine uͥ baptiratꝰ ma¬
gisteriumq ꝑfessus ẽ. uisq ad tͣminos tͣre euangłio
xͥane ñ destr testimonium ueritati & uetꝰ gͥ testam̃¬
tũ ds̃ condidit. quia dõ placuit usq ad plenitu

Expanded text:
o genere fuerunt, qui dominum crucifixerunt et in eadem infidelitate manserunt. inde sunt etiam adhuc eorum filii in ingenti multitudine Iudaeorum quamuis iam  sanguinem patefacto atque firmato et a flumine, ubi baptizatus magisteriumque professus est, usque ad terminos terrae euangelio christianae non desit testimonium ueritati. Et uetus igitur testamentum deus condidit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ligi uoluit. hocenim cũ expon̾et ait. De peccato qͥd̾
qͦd̾ non crediderunt inme. Et ubi ait. Si non uenis
sem & locutꝰ eis fuissem: peccatũ ñ haberent. Non
enĩ peccatum anteañ habebant: s ipsã uo¬
luit intelligi diffidentiã. qͣ nec p̃senti et loquẽ
dentie. Ergo in quib ñ ÷ fides: filii sunt diaboli:
quia ñ hñt᷑ inintĩore homine cur eis dimitat᷑. quic¬
qͥd hominis infirmitate. uel omĩno aliqͣ mala uolun

Expanded text:
legi uoluit. hoc enim cum exponeret ait: de peccato quidem, legi uoluit. hoc enim cum exponeret ait: de peccato quidem, quia non credi derunt in me, et ubi ait: si non uenis seme te locutus eis fuissem, peccatum non haberent. non enim peccatum antea non habebant, sed ipsam uoluit intellegi diffidentiam, qua nec praesenti et loquentdentiae. ergo in quibus non est fides, filii sunt diaboli, quia non habent in interiore homine cur eis dimittatur quidquid hominis infirmitate uel ignoratione uel omn
Abbreviated transcription (Latin):
lios diaboli dicamꝰ fuisse scõs patres. Ab rahã. y saac.
& iacob. &e alios huiꝰ modi quando ꝑnuptias gn̾a¬
hant. & eos fideles qui usqi nunc & deinceps ad huc
huiꝰ scłi: nubunt & tradunt ad nuptias. Quidam
gͦ filii scłi huiꝰ sunt : & tam̃ filii diaboli ñ st̃. quã¬
uis enim diabolus sit autor. sit & princeps peccatoꝵ¬
omĩum. ñ tam̃ filios diaboli facnunt quecumq pec¬
cata. ẜ eccant eñ &e filii dĩ. qm̃ si dix̾ut se ñ habere
peccatum. se ipsos seducunt. & ueritas in eis non:
S ea conditione peccant qua sunt ad huc filii dĩ: ñ¬
peccant. quia om̃is quinatꝰ ẽ ex dõ ñ peccat. filios
aut̃ diaboli infidelitas facit. qd̾ peccatũ propriȩ.
uocat᷑ quasi solum sit. si ñ expͥmat᷑ quale peccatũ
ce plus omĩb illis laborauit. Unde quodait dñs d spũ
scõ. ipsearguet mundũ de peccato. infidelitatẽ ĩtel¬

Expanded text:
lios diaboli dicamus fuisse sanctos patres, Abraham, Isaac, lios diaboli dicamus fuisse sanctos patres, Abraham, Isaac, et Jacob, et alios hujusmodi, quando per nuptias generabant, et eos fideles qui usque nunc et deinceps adhuc gsaeculi hujus nubunt, et tradunt ad nuptias . Quidam ergo filii saeculi hujus sunt, et tamen filii diaboli non sunt. Quamvis enim diabolus sit auctor et princeps omnium peccatorum; non tamen filios diaboli faciunt quaecumque peccata. peccatum, se ipsos seducunt et ueritas in eis non est, sed ea condicione peccant, qua sunt adhuc filii hpeccant, quia omnis qui natus est ex deo non peccat. filios autem diaboli infidelitas facit, quod peccatum proprie uocatur, quasi solum sit, si non exprimatur quale peccatum et plus omnibus illis laborauit. unde quod ait dominus de spiritu sancto: ipse arguet mundum de peccato, infidelitatem intel