comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam cõclu-¬
sio. ⁊ appellatus ẽ liber creature
celi ⁊ derre. quicqͥd suꝑius dictũ
ẽ: cum sit parua pars libri. Sed
ideo sic meruit uocari: quia uni¬
uersi seculi a capite usq ad finẽ.
quasi breuis aliqua imago in his
dieb septem figurata ẽ. deinde
incipit de homine diligentius
narrare. Que om̃is narratio. ñ
aꝑte s figurate explicatur. ut ex¬
erceat mentes querentiũ uerita¬
tem: ⁊ sp̃uali negotio a negotiis
carnalib auocet. Sic enĩ se con¬
tinet. Hic ẽ liber creature celi ⁊
terre. cũ factus eẽt dies. quo fe¬
cit d̃s̃ celum ⁊ terrã. ⁊ omĩa ui¬
ridia agri. anteqͣm essent super
terram: ⁊ omne pabulũ agri. añqͣm ger-¬
minaret. Nũdum enĩ pluerat ds̃ suꝑ
terram: nec erat homo qui oꝑaret᷑ in ea.
fons autẽ ascendebat de terra: ⁊ irriga¬
bat omnẽ faciẽ derre. Et tunc finxit ds̃
hominẽ de limo terre. ⁊ insufflauit
in faciem eius flatũ uite: ⁊ factus est

Expanded text:
m conclusio, et appellatus est liber creaturae coeli et terrae, quidquid superius dictum est, cum sit parva pars libri: sed ideo sic meruit vocari, quia universi saeculi a capite usque ad finem quasi brevis quaedam imago in his diebus septem figurata est. Deinde incipit de homine diligentius narrari. Quae omnis narratio non aperte, sed figurate explicatur, ut exerceat mentes quaerentium veritatem, et spirituali negotio a negotiis carnalibus avocet. Sic enim se continet: Hic est liber creaturae coeli et terrae, cum factus esset dies quo fecit Deus coelum et terram, et omnia viridia agri, antequam essent super terram, et omne pabulum agri, antequam germinaret. Nondum enim pluerat Deus super terram, nec erat homo qui operaretur in ea. Fons autem ascendebat de terra, et irrigabat omnem faciem terrae. Et tunc finxit Deus hominem de limo terrae, et insufflavit in faciem ejus flatum vitae, et factus est
Abbreviated transcription (Latin):
in his litteris ueteris testamenti rep̃hendantꝰ
Interrogent scđ̾m morem suũ: ⁊ respondeam
sicut dñs donare dignatur. Quare fec̃ inqͥus
peccante multa bona facere poterat. ordmq̃
eum scd̃m moderamen iusticie sue: ⁊ quia n¬
chil oberat deo peccatum eius: ⁊ siue ñ peca¬
ret mors nulla eẽt. siue quia peccauit alin
tales de peccato eius corriguntur. Nichilen
imminentis mortis cogitatio. Sic enĩ auim
sic enĩ factus est: ut si noluisset ñ peccaret

Expanded text:
in his litteris Veteris Testamenti reprehendant? in his litteris Veteris Testamenti reprehendant? Interrogent secundum morem suum, et respondeamus sicut Dominus donare dignatur. Quare fecit Deus hia et de peccante multa bona facere poterat, ordinans eum secundum moderamen justitiae suae, et quia nihil oberat Deo peccatum ejus: et sive non peccaret, mors nulla esset; sive quia peccavit, alii mortales de peccato ejus corriguntur. Nihil enium imminentis mortis cogitatio. Sic eum faceresic enim factus est, ut si noluisset, non peccaret
Abbreviated transcription (Latin):
aqũa dulcem furtiuãq bibite. Et necesse ẽ
tam̃ cũ ⁊ illa quisq crediderit p̃cedere libidi¬
nem mentiendi. quia c xp̃m mentitum eẽ
credit: accipiat etiam tunicam pelliciam di¬
uino iudicio. Quo nomine mͥ uidetur in pro¬
pħia significari ñ corporis mortalitas. q̃ sig¬
nificatur in historia de qua iam tractatum
est: s de carnalib sensib attrarta phantasma¬
ta. que carnaliter mentientem diuina lege
consequntur ⁊ contegunt: atq: ita de parady¬
so idest de catholica fide ⁊ ex ueritate dimit¬
titur: habitͣurus contra paradysum. idẽ euᷤ¬
dem fidei ꝯtradicturus. Qui si aliquando se
ad deũ conuerterit. per flãmeam frameã idẽ
am mereatur.⁊ per plenitudinem scientie qͦd
ẽ caritas diligendo deum qui supra omnia
est incõmutabilis. ⁊ diligendo ex toto corde.
& ex tota anima. ⁊ ex tota mente. ⁊ diligendo
proximũ tam qm se ip̃m: ꝑueniet ad arborẽ

Expanded text:
aquam dulcem furtivam bibite . Et necesse est aquam dulcem furtivam bibite . Et necesse est tamen, cum et illa quisque crediderit, praecedente libidine mentiendi, qua Christum mentitum esse credit, accipiat etiam tunicam pelliceam divino judicio. Quo nomine mihi videtur in prophetia significari non corporis mortalitas, quae significatur in historia, de qua jam tractatum est; sed de carnalibus sensibus attracta phantasmata, quae carnaliter mentientem divina lege consequuntur et contegunt: atque ita de paradiso, id est de catholica fide et veritate, dimittitur, habitaturus contra paradisum, id est eidem fidei contradicturus. Qui si aliquando se ad Deum converterit per flammeam frameam, id est am mereatur; et per plenitudinem scientiae, quae est charitas, diligendo Deum, qui supra omnia est incommutabilis, et diligendo ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente; et diligendo proximum tanquam seipsum, perveniet ad arborem
Abbreviated transcription (Latin):
ere: s mulier ex uiro. Etenĩ ñ est ereatus uir
propter mulierem: s mulier ꝓpter uirum. ꝓp¬
terea debet habere uelamen mulier suꝑ capt̃
sine uiro: neq uir sine muliere. in dño. Sicut
enim mulier ex uiro: ita ꝯuir per mulierem.
suo adam.⁊ quod spinas ⁊ tͥbulos ei parit t̃¬
ra. intelligat ñ nature eẽ s pene: ⁊ hoc ñ ne¬
scio cui genti tenebrarũ s diuino iudicio tribu¬
at: quia moderamen iusticie ẽ. sua cuiq tͥbue¬
re. Tribuat gͦ ip̃e ⁊ mulieri escam celestem qm
piat uetitum cibum idest hereticorum falla¬
tiam. cum magna pollicitatione scientie. ⁊ qͣs
secretorum adaꝑͥtionem. quo fiat ad decipien¬
dum error ip̃e conditior. hereticorum. qui suꝑ¬
bia ⁊ curiosa cupiditate in libro prouerbioꝵ
clamat sub mulieris imagine. ⁊ dicit qui stul¬
tus est: diuertat ad me: ⁊ mnopes sensu exbor¬
tatur. dicens. panes occultos libenter edite:⁊

Expanded text:
ere, sed mulier ex viro: etenim non creatus est vir ere, sed mulier ex viro: etenim non creatus est vir propter mulierem, sed mulier propter virum; propterea debet habere velamen mulier super caput, sine uiro neque uir sine muliere in domino; sicut enim mulier ex uiro, ita et uir per mulierem; suo, et quod spinas et tribulos ei parit terra, intelligat non naturae esse, sed poenae; et hoc non nescio cui genti tenebrarum, sed divino judicio tribuat: quia moderamen justitiae est sua cuique tribuere. Ipse det mulieri escam coelestem, quam piat vetitum cibum, id est haereticorum fallaciam cum magna pollicitatione scientiae, et quasi secretorum adapertionem, quo fiat ad decipiendum error ipse conditior. Haereticorum quippe superba et curiosa cupiditas in libro Proverbiorum clamat sub mulieris imagine, et dicit, Qui stultus est, divertat ad me: et inopes sensu exhortatur, dicens, Panes occultos edite libenter, et
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i corrumpant᷑: ille gͦ error pectore ⁊ uentre
serpit. ⁊ t̾ram mandueat. Non enĩ decipit nͥ
aut suꝑbos. qui sͥ arrogantes quod ñ sunt.ci¬
to credunt qͦd summi dei ⁊ anime natura. u¬
na eademq natura sit: aut desiderus carnali¬
b implicatos. qui libenter audiunt qͦd lasciue.
quicqͥd faciunt. ñ ip̃i faciunt s gens tenebra¬
rum: aut curiosos. qui t̾rena sapiunt ⁊ sp̃ua¬
lia t̾reno oculo inquirunt. Erunt autẽ inimi¬
citie inter istum ⁊ mulierem. ⁊ inter semen euiᷤ
& semen mulieris: si pariat ista filios. qmuis
cum dolorib. ⁊ se ad uirum suũ ꝯuertat. ut eiꝰ
ip̃e dominetur: Tunc enĩ potest cognosei ñ ali¬
am partem in nobis ꝑtinere ad auctorem deũ.
S aliam ad gentem tenebrarum sicut isti di¬
cunt: s potius ⁊ illud quod regendi habet pote¬
statem in homine.  illud inferius quod regen-
mulier autem gła uiri est. Non enĩ uir ex muli¬

Expanded text:
vestri corrumpantur; ille ergo error pectore et ventre vestri corrumpantur; ille ergo error pectore et ventre serpit, et terram manducat. Non enim decipit, nisi aut superbos, qui sibi arrogantes quod non sunt, cito credunt quod summi Dei et animae humanae una eademque natura sit; aut desideriis carnalibus implicatos, qui libenter audiunt quod quidquid lascive faciunt, non ipsi faciunt, sed gens tenebrarum; aut curiosos, qui terrena sapiunt, et spiritualia terreno oculo inquirunt. Erunt autem inimicitiae inter istum et mulierem, et inter semen ejus, et semen mulieris, si pariat ista filios quamvis cum doloribus, et se ad virum suum convertat, ut ejus ipse dominetur. Tunc enim potest cognosci non aliam partem in nobis pertinere ad auctorem Deum, et aliam ad gentem tenebrarum, sicut isti dicunt; sed potius et illud quod regendi habet potestatem in homine, et illud inferius quod regendumulier autem gloria viri est. Non enim vir ex muli
Abbreviated transcription (Latin):
Seduert᷑ autẽ uerbis huiꝰ serpentis carna¬
lis nr̃a ꝯcupiscentia. ⁊ per illam decipit᷑
i seruare uellet ⁊ exinde ꝑseuerant᷑ uiuẽt.
donec idoneus fieret intelligentie uerita¬
tis. idest si oꝑaretur in paradyso. ⁊ custo¬
diret quod accepit. ñ ueniret in illam de¬
formitatẽ. ut cũ sͥ displicet caro quasi nu¬
ditas sua. carnalia magis tegumenta mẽ¬
datiorũ tamqͣm folia fici colligeret. quib sͥ fa¬
ceret succinctorium. Hoc enĩ isti faciunt cum de
xp̃o mentiunt᷑. ⁊ ip̃m mentitum ẽẽ p̃dicant:
tamqͣm abscondunt se a facie dei. ad sua men¬
datia ab illius ueritate ꝯuersi. sicut apłs dic̃. Et
a ueritate quidem. auditũ auercent: ad fabu¬
las autem conuertent᷑. Et ille quidem serpeis.
idest error ille hereticorum qui temptat eccłam
contra que incantat apłs cum dic̃. metuo ne
sicut serpens euã seduxit astucia sua. sic ⁊ sensꝰ

Expanded text:
Seducitur autem verbis hujus serpentis carnaSeducitur autem verbis hujus serpentis carnalis nostra concupiscentia, et per illam decipituri servare vellet, et ex fide perseveranter viveret, donec idoneus fieret intelligentiae veritatis, id est, si operaretur in paradiso, et custodiret quod accepit; non veniret in illam deformitatem, ut cum sibi displicet caro quasi nuditas sua, carnalia magis tegumenta mendaciorum, tanquam folia fici colligeret, quibus sibi faceret succinctorium. Hoc enim isti faciunt, cum de Christo mentiuntur, et ipsum mentitum esse praedicant; et tanquam abscondunt se a facie Dei, ad sua mendacia ab illius veritate conversi, sicut Apostolus dicit: Et a veritate quidem auditum suum avertent, ad fabulas autem convertentur . 40. Et ille quidem serpens, id est ille error haereticorum, qui tentat Ecclesiam, contra quem incantat Apostolus, cum dicit, Metuo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et sensus
Abbreviated transcription (Latin):
eos quos simplicit̾ credentes inuenerint: et
quia omĩno carnalia ꝑsuadent. quasi ad
carnalium oculorum aꝑtionem conantur
etiam corꝑa sua displicẽt. ñ ꝓpter penalem
mortalitatẽ qũa peccando meruimus: s ita
ut negent deũ ẽẽ corporũ cõditorem. tamqmͣ
aꝑtis oculis carnis. nuditas ista displiceat.
S nichil uehementiꝰ istos designat. ⁊ notat
qũa quod dicit serpens ñ morte moriemini.
sciebat enĩ d̃s quoniã quo die ederitis aꝑien¬
tur oculi ur̃i. Sic enim isti credunt quod ser¬
pens ille xp̃c fuerit. ⁊ dm̃ nescio que gentis
tenebrarum sicuti affirmant. illud p̃ceptũ
dedisse confingunt: tamqͣm inuideret hõi¬
b scientiam boni ⁊ mali. Ex ista opinione
etiam nescio quos serpentinos natos esse
arbitror qui serpentem colere pro xp̃o di¬
cuntur: nec attendunt apł̃m. qui ait. Me¬
tuo ne sicut serpens euã seduxit astutia
per istam ꝓphiam p̾figuratos eẽ existimo.

Expanded text:
eos quos simpliciter credentes invenerint; et eos quos simpliciter credentes invenerint; et quia omnino carnalia persuadent, quasi ad carnalium oculorum apertionem conantur etiam corpora sua displicent, non propter poenalem mortalitatem, quam peccando meruimus; sed ita ut negent Deum esse corporum conditorem, tanquam apertis oculis carneis nuditas ista displiceat. 39. Sed nihil vehementius istos designat et notat, quam quod dicit serpens: Non morte moriemini: sciebat enim Deus quoniam qua die ederitis, aperientur oculi vestri. Sic enim isti credunt, quod serpens ille Christus fuerit, et deum nescio quem gentis tenebrarum, sicuti affirmant, illud praeceptum dedisse confingunt, tanquam invideret hominibus scientiam boni et mali. Ex ista opinione etiam nescio quos serpentinos natos esse arbitror, qui serpentem pro Christo colere dicuntur, nec attendunt Apostolum qui ait: Metuo ne sicut serpens Evam seduxit astutia per istam prophetiam praefiguratos esse existimo.
Abbreviated transcription (Latin):
dem eatholicam. ⁊ falla cias hereticorũ. Itad
oportet hereses in qͥt eẽ: ut probati manife¬
sti fiant inter uos. Et enĩ ⁊ serpens ille scdm
propħiam hereticorum uenena significat::
maxime istorum manicheorũ: ⁊ quicũq ue¬
teri destamento aduersant᷑. Non enĩ aliquid
manifestius p̃nuntiatum arbitror. quã isto
in illo serpente. uel potius illum in istis uitã¬
dum eẽ. Nulli enĩ loquatius atq iactantiuᷤ
promittunt scientiam boni ⁊ mali:⁊ in ip¬
so homine tamqm in arbore que plantata
est in medio paradysi. eam dinoscentiã se de¬
monstraturos ẽẽ p̃sumunt. Etiam illud qͦd
dictum ẽ. eritis sicut dii: qui magis dicunt.
tio carnalium oculorũ: quã ad istos qui re¬
licta interioris sapientie luce. solem istum
qui ꝑtinet ad oculos corporis adorare com¬
pellunt: Et om̃s quidem generalit̾ heretici
scientie pollicitatione decipiunt ⁊ rep̃hendt̃

Expanded text:
fidem catholicam, et fallacias haereticorum! ita fidem catholicam, et fallacias haereticorum! ita  haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos . Etenim serpens ille secundum prophetiam, haereticorum venena significat, et maxime istorum Manichaeorum, et quicumque Veteri Testamento adversantur. Non enim aliquid manifestius praenuntiatum arbitror, quam istos in illo serpente, vel potius illum in istis esse vitandum. Nulli enim loquacius atque jactantius promittunt scientiam boni et mali; et in ipso homine, tanquam in arbore quae plantata est in medio paradisi, eam dignoscentiam demonstraturos se esse praesumunt. Et etiam illud quod dictum est, Eritis sicut dii, qui alii magis dicunt qertio carnalium oculorum, quam ad istos qui relicta interiore sapientiae luce solem istum, qui pertinet ad oculos corporis, adorare compellunt? Et omnes quidem haeretici generaliter scientiae pollicitatione decipiunt, et reprehendunt
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ xp̃c. Fõns autẽ ascendebat de t̾ra: ⁊ irriga¬
bat omnẽ faciem t̾re. Fãcies t̾re idẽ dignita
tre. mat̾ dñi uirgo maria rectissime accipu
qũa irrigauit sp̃c sc̃s. qui fontis ⁊ aque nom¬
ne in eugłio significat᷑: ut quasi de limo tal
homo ille fieret. qui ꝯstitutus ẽ in para dys
ut oꝑaret᷑ ibi ⁊ custodiret. idẽ in uoluntati
patͥs. ut eam impleret atq seruaret. Nãp
ceptum qͦd accepit. nos accepimus in illo
sonã xp̃i. dicente ip̃o dño. que fecistis uns
minimis meis. mͥ fecistis. Atq utinã frues¬
mur sicut p̃ceptum ẽ om̃i ligno paradyl
quod significat sp̃uales delicias. fructus a¬
tem sp̃s est: caritas. gaudiũ. pax. longanis¬
tas. benignitas. bonitas. fides. mansuetus¬
continentia. sicut apłs dicit: ⁊ ñ tangeren
lignũ in medio paradẏsi plantatũ sciente
boni ⁊ mali: idest ñ uellemus suꝑbire de i¬
tura nr̃a que sicut iam diximus media ẽ is
decepti exꝑiremur qͥd int̾sit int̾ simplicem

Expanded text:
utem ascendebat de terra, et irrigabat omnem faciem terrae. Facies terrae, id est dignitas terrae, mater Domini virgo Maria rectissime accipitur, quam irrigavit Spiritus sanctus, qui fontis et aquae nomine in Evangelio significatur ; ut quasi de limo tali homo ille fieret, qui constitutus est in paradiso, ut operaretur et custodiret, id est in voluntate Patris, ut eam impleret atque servaret. CAPceptum quod accepit, nos accepimus in illo,personam Christi, dicente ipso Domino: Quod fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis . Atque utinam frueremur, sicut est praeceptum, omni ligno paradisi, quod significat spirituales delicias; Fructus autem spiritus est, charitas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetucontinentia, sicut Apostolus dicit : et non tangeremus lignum in medio paradisi plantatum scientiae boni et mali, id est non vellemus superbire de natura nostra, quae, sicut jam diximus, media est, ut decepti experiremur quid intersit inter simplicem
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ debetur. ñ ista s regnum eiꝰ ce iusticiam agi¬
temus: oe hec omĩa apponent᷑ nob siue ꝑ mus
oꝑantib. siue infirmitate corꝑis impedius.
siue ipsius milicie tali occupatione distriets
ut nichil aliud agere ualeamus. Neꝙ enĩ qͥ
tis euaderet: s expectaret potius ut comp̃bar¬
deretur. &e eum sicut tres pueros de mediis iy¬
b liberaret: Aut ꝓpter hoc nec dñs dicere¬
buit si uos ꝑsecuti fuerint in una ciuitatei
gite in aliam: qͥa ipse dixit si quid petierton
onem. cur ñ stetissent potius. ce inuocato da
ꝑ eiꝰmirabilia etuerentur sic. ut daniel alem¬
b. ut petrus a uinculis: responderent ñ se ap¬
tuisse temptare dm̃. s &e tunc eum talia siul¬
let eẽ facturũ. cum ipsi quid facerent ñ hali¬
rent: cum uero eis fugam in potestatem de¬
disset. etiamsi ꝑ ipsam liberantur: ñ nisi al
illo liberari. S etiam de serius uacanti⁊¬

Expanded text:
eius debetur, non ista, sed regnum eius et iustitiam cogieius debetur, non ista, sed regnum eius et iustitiam cogitemus: et haec omnia adponentur nobis siue per manus operantibus siue infirmitate corporis inpeditis siue ipsius militiae tali occupatione destrictis, ut nihil aliud agere ualeamus. Neque enim quia entis euaderet, sed expectare potius, ut conprehenderetur et eum sicut tres pueros de mediis ignibus liberaret. aut propter hoc nec dominus dicere debuit: si uos persecuti fuerint in una ciuitate, fugite in aliam, quia ipse dixit: si quid petieritis in onem, cur non stetissent potius et inuocato deo per eius mirabilia sic eruerentur ut Danihel a leonibus, ut Petrus ex uinculis, responderent non se oportuisse temptare deum, sed tunc eum talia si uellet esse facturum, cum ipsi quid facerent non haberent; cum uero eis fugam in potestatem dedisset, etiamsi per illam liberantur, non nisi ab ipso liberari: sic etiam dei seruis uacanti
Abbreviated transcription (Latin):
nomine discipħ: amen dico uob̃ ñ ꝑibit mer-¬
ces eius. Neforte correcto oculo eoꝵ. qui neces¬
saria impendunt indigentib ce ꝓpħis ce iustis
ce discipłis dñi. ipsoꝵ oculus deprauaret᷑ in
quos ista fierent. ut ꝓpter ista accipienda uel¬
lent in xp̃o militare : nemo inqͥt potest duo¬
bus dm̃s seruire. Et paulopost. Non poch
inqͥt deo seruire ce mãmone. Stͥatimꝙ sil¬
xit. Ideo dico uob̾. nolite solliciti eẽ anime no
mãnducetis: neq corpori qͥd induamini. Et s
sequit᷑ de uolatilib cȩli ce de liliis agri ad ho
dicit. ne quisqm putet deũ seruoꝵ suorumn¬
cessaria ñ curare: cum eiꝰ sapientissima ꝓuds¬
tia usq ad ista creanda & gub̾nanda ꝑuena
Neq enĩ ñ ipse pascit ce uestit. etiam eos. quima¬
nib oꝑantur: S ne xp̃ianam miliciam aosic
detorqueant ut ista ꝯquirant: hoc seruos sus
dñs p̃monet ut in eo ministerio qͦd sacraniti

Expanded text:
nomine discipuli, amen dico uobis, non peribit mernomine discipuli, amen dico uobis, non peribit merces eius — ne forte correpto oculo eorum qui necessaria inpendunt indigentibus et prophetis et iustis et discipulis domini ipsorum oculus deprauaretur in quos ista fierent, ut propter ista accipienda uellent Christo militare, nemo, inquit, potest duobus dominis seruire. et paulo post, non potestis, inquit, deo seruire et mamonae, statimque contexuit: ideo dico uobis, nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini.° Et quod sequitur de uolatilibus caeli et de liliis agri, ad hoc dicit, ne quisquam deum putet seruorum suorum necessaria non curare, cum eius sapientissima prouidentia usque ad ista creanda et gubernanda perueniat. neque enim non ipse pascit et uestit etiam eos, qui manibus operantur. sed ne christianam militiam ad hoc detorqueant, ut ista conquirant, hoc seruos suos dominus praemonet, ut in eo ministerio, quod sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ubi enĩ thesaurus tuus: ibi erit ce cor tu¬
um. Demde subiunxit. Lucerna corꝑis tui: ẽ
oculus tuus. Illi scilicet qui elemosinas faciut̃.
ñ ea faciant̾ intentione. ut uel hominib ue¬
lint placere: uel in terra sͥ querant rependi
quod faciunt. Unde ce apłs. cum timotheo di¬
uites monendos p̃ciꝑet. facile inqͥt tͥbuant. cõ¬
municent. thesaurizent sͥ fundamentũ bonũ
in futurum: ut app̃hendant uerã uitã. Cum
gͦ in futuram uitã direxerit oculum dñs ele¬
mosinas facientiũ. &e in cȩlestem mercedem:
lucida. cum simplex oculus fuerit. In illã qͥp¬
pe ultimam retͥbutionẽ ualet quõd alibi ait.
qui uos accipit me accipit: ce qui me excipit
excipit eum qui me misit. Qui excipit ꝓpham
in nomine ꝓphȩ: mercedem ꝓpħȩ accipiet.
Et qui excipit iustum in nomine iusti: mercedẽ
iusti accipiet. Et qui potum dederit umi ex
minimis istis calicem aquȩ frigide. tantũ in

Expanded text:
tur. ubi enim erit thesaurus tuus, ibi erit et cor tutur. ubi enim erit thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum. deinde subiunxit: lucerna corporis tui est oculus tuus, ut illi scilicet, qui elemosynas faciunt, non ea faciant intentione, ut uel hominibus uelint placere uel in terra sibi quaerant rependi quod faciunt. unde et apostolus cum Timotheo diuites monendos praeciperet. facile, inquit, tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam. cum ergo in futuram uitam direxerit oculum dominus elemosynas facientium et in caelestem mercedem, lucida, cum simplex oculos fuerit — in illam quippe nouissimam retributionem ualet, quod et alibi ait: qui uos excipit, me excipit; et qui me excipit, excipit eum qui me misit. qui excipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae . accipiet; et qui excipit iustum in nomine iusti, mercedem iusti accipiet. et qui potum dederit uni ex istis minimis calicem aquae frigidae tantum in
Abbreviated transcription (Latin):
tie subiungit dicens. Ideo dico uobis nolite sol¬
liciti ẽẽ anime qͥd manducetis: neq corꝑi quid
induamini: ñ ut ista ñ ꝓcurent qͣntum neces¬
sitatis est unde honeste potuerint: s ne ista
intueantur &e ꝓpter faciant quicqͥd in eugłis
p̃dicatione facere iubentur. Eam quippe inten¬
tionem quare quid fiat: oculum uocat. Unde
paulo suꝑnis loquebatur ut ad hoc descende¬
ret: ce dicebat. Lucerna corꝑis tui. ẽ oculus tu¬
us. Si oculus tuuis fuerit simplex: totũ corpus
tuum lucidum erit. Si uero oculus tuus neqm
fuerit. totum corpus tuĩ tenebrosum erit: idẽ
talia erunt facta tua qͣł fuerit intentio tua. ut
ea facias. Et ad hoc enĩ ut ueniret: supra de ȩ¬
lemosinis p̾ceꝑat dicens. Nolite uobis condere
thesauros in terris: ubi erugo ce tinea extermi¬
nat. ce ubi fures effodiunt ce furant᷑. Recondi-
ꝙ exterminat. ubi fures ñ effodiunt nec furan¬

Expanded text:
tiae subiungit dicens: ideo dico uobis: nolite soltiae subiungit dicens: ideo dico uobis: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini, non ut ista.non procurent, quantum necessitatis est unde honeste potuerint, sed ut non ista intueantur et propter ista faciant quidquid in euangelii praedicatione facere iubentur. eam quippe intentionem quare quid fiat, oculum uocat: unde paulo superius loquebatur, ut ad hoc descenderet, et dicebat: lucerna corporis tui est oculus tuus. si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit; si uero oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit, id est: talia erunt facta tua, qualis fuerit intentio tua, cur ea facias. et ad hoc enim ut ueniret, supra de elemosynis praeceperat dicens: nolite condere uobis thesauros in terris, ubi aerugo et tinea exterminat et ubi fures effodiunt et furantur; reconditeeque robigo exterminat, ubi fures non perfodiunt et furan
Abbreviated transcription (Latin):
humano genere plures sunt: si nolunt oꝑarinec
manducent. Neq enĩ ꝓpterea xp̃iana milicia
ad pietatem diuites humiliantur: ut pauꝑes
extollantur. Nullom enĩ decet. ut in ea uita
ubi senatores fiunt laboriosi. ibi fiant opifices
ociosi: ce quo ueniunt relictis diuiciis suis qui
fuerunt p̃dioꝵ. dm̃. ibi sint rustici delicati. At
enĩ dñs ait. Nolite solliciti ẽẽ anime qͥd man¬
ducetis: neq corꝑi quid induamini. Recte: qͥa
supra dixerat. ñ potestis deo seriuire ce mammo¬
ne. Qui enĩ ꝓpter hõc eugłm p̃dicat ut habeat
unde manducet ce unde uestiatur: simul se pu¬
tat & deo seruire. qͥa eugłm p̃dicat. ce mamone
quia ꝓpter ista necessaria p̃dicat: qͦd dñs dicit
fieri ñ posse. Ac ꝓpter hoc ille qui ꝓpter ista eu¬
uangłium p̃dicat. ñ deo s mamone seruire dr:¬
uel conuincitur: ce si ds̃ illo ad aliorum ꝓuectũ
quomodo ipse nescit utatur. Nam huic senten¬

Expanded text:
humano genere plures sunt, si nolunt operari, nec humano genere plures sunt, si nolunt operari, nec manducent. neque enim propterea christiana militia ad pietatem diuites humiliantur, ut pauperes ad superbiam extollantur. nullo modo enim decet, ut in ea uita, ubi senatores fiant laboriosi, ibi fiant opifices otiosi, et quo ueniunt relictis deliciis suis qui fuerant praediorum domini, ibi sint rustici delicati. At enim dominus ait: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini. recte, quoniam supra dixerat: non potestis deo seruire et mamonae. qui enim propter hoc euangelium praedicat, ut habeat unde manducet et unde uestiatur, simul se putat et deo seruire, quia euangelium praedicat, et mamonae, quia propter ista necessaria praedicat: quod dominus dicit fieri non posse. ac per hoc ille, qui propter ista euangelium praedicat, non deo, sed mamonae seruire conuincitur, etsi deus illo ad aliorum prouectum, quomodo ipse nescit, utatur. nam huic senten
Abbreviated transcription (Latin):
exercitatiore uenientib auferant excusatio-¬
nem: multo misericordius agunt. qͣm cum
omĩa sua indigentib diuiserunt. Quod qui¬
dem si nolunt: qͥs audeat cogere: Quib tam̃
muemienda s̃ oꝑa in monasterio. etiamsi a cor¬
porali functione liberiora. s uigilanti ammi¬
nistratione curanda: ut nec ipsi panem suum
qm̃ cõmunis iam factus ẽ gratis manducẽt.
Nec attendendum ẽ in quib monasteriis uel in
quo loco indigentib fr̃ib quisq id qͦd habebat
impenderit. Omĩum enĩ xp̃ianoꝵ una respu¬
blica ẽ. Et idem. quisqͥs xp̃ianis necessaria ubili¬
bet erogauerit: ubicũq etiam ipse qͦd sͥ necessa¬
rium ẽ accipit. dȩ xp̃o accipit: quia ubicumꝙ
ce ipse talib dedit. quis nisi xp̃c accepit: Illi au¬
tem qui p̃ter istam etiam scãm societatẽm ui¬
tam labore corꝑis tnͣsigebant. ex quoꝵ numero
plures ad monasteria ueniunt. quia ce in ppso

Expanded text:
exercitatiore uenientibus auferant excusatioexercitatiore uenientibus auferant excusationem, multo misericordius agunt, quam cum omnia sua indigentibus diuiserunt. quod quidem si nolint, quis audeat cogere? quibus tamen inuenienda sunt opera in monasterio etiamsi a corporali functione liberiora, sed uigilanti administratione curanda, ut nec ipsi panem suum, quoniam communis iam factus est. gratis manducent. nec adtendendum est, in quibus monasteriis uel in quo loco indigentibus fratribus quisque id quod habebat inpenderit. omnium enim christianorum una respublica est. et ideo quisquis christianis necessaria ubilibet erogauerit, ubicumque etiam ipse quod sibi necessarium est accipit, de Christi accipit, quia ubicumque et ipse talibus dedit, quis nisi Christus accepit? illi autem, qui etiam praeter istam sanctam societatem uitam labore corporis transigebant, ex quorum numero plures ad monasteria ueniunt, quia et in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habuerit nisi ex senatus consilio de publico do-¬
taretur: quo animo debet. eẽ in re publica sua
ciuis et̃ne illiꝰ ciuitatis ihrłm celestis. nisi ut il¬
lud ipsum qͦd ꝓpriis manib elaborat in ꝯmune
firat: ce si quid defuerit ei de cõmuni suppleat.
dicens. cum eo cuiꝰ p̃ceptum exemplũq secutus
t̃. quasi nichil habentes. & omnia possidentes:
Quamobrẽ illi qui relicta ce distributa siue
ampla siue qͣlicumq opulentia inter pauꝑes
xp̃i pia ce salubri humilitate uoluerunt nume¬
tari: si corꝑe ita ualent oe ab eccl̃asticis occupa¬
ionib uacant. qͣmqͣm eis tam magnũ anmi
sui documentũ afferentib. & eiusdem societa¬
ds mdigentie de his reb quas habebant uel
plirimũ uel ñ parum ꝯferentib uicẽ susten¬
tandȩ uitȩ eoꝵ res ipsa communis ce frat̾na
caritas debeat: tamen si ce ipsi manib ope¬
rentur. ut pigͥs ex uita humiliore a ob hoc

Expanded text:
non habuerit, nisi ex senatus consulto de publico donon habuerit, nisi ex senatus consulto de publico dotaretur: quo animo esse debet in republica sua ciuis aeternae illius ciuitatis Hierusalem caelestis, nisi ut illud ipsum, quod propriis manibus elaborat, in commune cum fratre et, si quid ei defuerit, de communi suppleat, dicens cum illo, cuius praeceptum exemplumque secutus est: quasi nihil habentes et omnia possidentes? Quamobrem etiam illi, qui relicta uel distributa siue ampla siue qualicumque opulentia inter pauperes Christi pia et salubri humilitate numerari uoluerunt, si corpore ita ualent et ab ecclesiasticis occupationibus uacant — quamquam eis tam magnum animi sui documentum adferentibus et eiusdem societatis indigentiae de his rebus, quas habebant, uel plurimum uel non parum conferentibus uicem sustentandae uitae eorum res ipsa communis et fraterna caritas debeat —, tamen, si et ipsi manibus operentur, ut pigris ex uita humiliore et ob hoc
Abbreviated transcription (Latin):
impeditur: itane desipimus a sapore xp̃i. ut ñ
nelligamus qͣntus pͥoris suꝑbie tumor sanetur:
cum cutumcisis suꝑfluis quib ante animus ex¬
icabiliter inflammabat᷑ ad modicũ q̃ restãt hiuc uite
nataliter necessaria. etiam opificis humilitas
minime recusatur: Si autẽ ad hanc uitã ex pau¬
ꝑtate conuertitur. ñ pitet id se agere qͦd agebat:
si ab amore uel augende qntulecumq rei pͥua¬
te liber. iam ñ querens que sua s̃ s que iħu xp̃i:
ad communis uite se tnͣstulit caritatem: in eo¬
ium societate. uicturus quib ẽ anima una ce
corunum in dm̃. ita ut nemo dicat aliqͥd ꝓpͥum.
s sint illis omĩa cominunia. Si enĩ huiꝰ terrene
ra publicȩ antiqui pͥncipes p̃clarissimo littera¬
rum suarũ ȩloquio p̃dicari solent. quia rem cõ¬
munẽ uniuersi ppłi sue ciuitatis. pͥuatis suis
rib sic ante ponebant. ut quidam eoꝵ affrica
edomita tͥumphator quid nubenti filie daret

Expanded text:
inpeditur, itane desipimus a sapore Christi, ut non inpeditur, itane desipimus a sapore Christi, ut non intellegamus quantus prioris superbiae tumor sanetur, cum circumcisis superfluis, quibus ante animus exitiabiliter inflabatur, ad modica quae restant huic uitae naturaliter necessaria etiam opificis humilitas minime recusetur? si autem ad hanc uitam ex paupertate conuertitur, non putet id se agere quod agebat, si ab amore uel augendae quantulaecumque rei priuatae iam non quaerens quae sua sunt, sed quae Iesu Christi ad communis uitae se transtulit caritatem in eorum societate uicturus, quibus est anima una et cor unum in deo. ita ut nemo dicat aliquid proprium, sed sint illis omnia communia. si enim huius terrenae rei publicae antiqui principes praeclarissimo litteratorum suorum eloquio praedicari solent, quod rem communem uniuersi populi suae ciuitatis priuatis suis rebus sic anteponebant, ut quidam eorum Africa edomita triumphator quid nubenti filiae daret
Abbreviated transcription (Latin):
gi dicitis ut uacetis: Cũr exemplo uolatiliae¬
li ñ uobis s̃. ad nichil seruandum: ce uultis in
sint exemplo ad nichil oꝑandum: Dicit aliqͥ
Quid gͥ ꝓdest seruo dĩ qͦd pͥorib actib quos mł̾
culo habebat relictis ad hanospũalem iuitã n¬
liciamq ꝯuertitur: si adhuc eum oportet tapͥ
opifices exercere negocia: Quasi uero facile pl¬
set uerbis explicari qͣntum ꝓsit qͦd dñs diud
consilium capiende uitȩ ȩt̾nȩ requirenti als
ut faceret si uellet eẽ ꝑfectus: ut uenditis ql
habebat & indigentie pauꝑum distribitae ll
sequeretur. ut quio tam cito cursu scitiaꝰ¬
dñm qin ille qui ait. ñ in uacuum cucurri aut
in uacuum laborauui: qui tñ oꝑa ista ce precepit
aduati. possumus fortasse utrumq cognoscere: e¬
tam sic oꝑantib seruis dĩ. priora tñ negotia reli-¬
quisse quid prosit: Si enĩ ad hanc uitã ex diui¬
e quisq conuertitur. & nulla infirmitate corꝑis

Expanded text:
gi dicitis, ut uacetis? cur exemplo uolatilia caegi dicitis, ut uacetis? cur exemplo uolatilia caeli non uobis sunt ad nihil reseruandum et uultis, ut sint exemplo ad nihil operandum? Dicet aliquis: quid ergo prodest seruo dei, quod prioribus actibus quos in saeculo habebat relictis ad hanc spiritalem uitam militiamque conuertitur, si adhuc eum oportet tamquam opifices exercere negotia? quasi uero facile possit uerbis explicari, quantum prosit, quod dominus diuiti consilium capiendae uitae aeternae requirenti ait, ut faceret, si uellet esse perfectus, ut uenditis, quae habebat, et indigentiae pauperum distributis eum sequeretur. aut quisquam tam expedito cursu secutnum quam ille, qui ait: non in uacuum cucurri nec in uacuum laboraui? qui tamen opera ista et praecepit adiuti possumus fortasse utcumque cognoscere etiam sic operantibus seruis dei priora tamen negotia reliquisse quid prosit. si enim ad hanc uitam ex diuite quisque conuertitur et nulla infirmitate corporis
Abbreviated transcription (Latin):
etigłm. ubi dictum ẽ. respiette uolatilia celi. qua
neq seminant neq metunt neq congregant m a¬
potecas: potest etiam ñ ẽẽ contra eugł̃m nec conu
similitudinem uolatilium celi uitam istã ceums
antur ex eugłio ut nichil reponant in erstioi.
rectissime respondent. Cur gͦ ipse dñs locuilo
habuit: ubi pecuniam collectam reponiuit: A
tanto ante fame imminente frumenta pats
scĩs missa s̃: Cur apł sic indigentie scõrumir¬
cessaria ꝓcurarunt. ne deesset in posterumtit
beatissimus paulus ad corinthios in epł̃a c̃be¬
ret: De collectis autẽ in scõs sicut ordmauipelt¬
siis galatie: ita ce uos facite scd̾m unã sabbai
T nusquisq ur̃m reponat apud se thesaurrans
quod ei placuerit: ut ñ cum uenero tunc colle¬
cte fiant. Cum autem aduenero: quoscũq pli
cum ibunt. Hec oe alia multa copiosissime e
num: ñ uos tñ his uerbis cogi. ut nichil incra¬
stinum reseruetis. Cur gͦ hisdem uerbis uos ci¬

Expanded text:
ium, ubi dictum est: respicite uolatilia caeli, quia neque seminant neque metunt neque congregant in apothecas, potest etiam non esse contra euangelium nec contra similitudinem uolatilium caeli uitam istam carnis geantur ex euangelio, ut nihil reponant in crastinum, rectissime respondent: cur ergo ipse dominus loculos habuit, ubi pecuniam collectam reponeret? cur tanto ante fame inminente frumenta sanctis patribus missa sunt? cur apostoli sic indigentiae sanctorum necessaria procurarunt, ne deesset in posterum, ut beatissimus Paulus ad Corinthios - in epistula scriberet: de collectis autem in sanctos, sicut ordinaui ecclesiis Galatiae, ita et uos facite. secundum unam sabbati unusquisque uestrum apud se ponat thesaurizans quod ei placuerit, ut non, cum uenero, tunc collectae fiant. cum autem aduenero, quoscumque promecum ibunt. haec et alia multa copiosissime etnum, non uos tamen his uerbis cogi, ut nihil in crastinum reseruetis. cur ergo isdem uerbis uos co
Abbreviated transcription (Latin):
ilacuit hoc illis ce debitores eorums̃. Si enĩ
pũalib eorum communicauerunt gentes:
rebent & in carnalib ministrare eis. Hoc simi
lre ei quod ait ad corithios. Si nos uobis
sũalia seminauimus: magnũ ẽ si ur̃a car
nalia metamus: Item ad corinthios in se¬
grãm dĩ. que data ẽ michi in eccl̃iis macedo¬
nie: qͥa in multa tͥbulatione ꝓbationis. abun-¬
dantia gaudii eorum &s ꝓfunda pauꝑtas
coꝵ. abundauit in diuitiis simplicitatis eo¬
tum: qͥa scđm uires testimoniũ illis ꝑhibeo.
&e supra uires uoluntarii fuerunt. cũ mul¬
tis p̃cib obsecrantes nos grãm ce cõmuni¬
onem ministrationis que fit in scĩs. Et nõ
quomodo sperauimus.s se ipsos tradidert̃
p̃candum titum: ut quom̃ cepit sic ce ipse
consummet in uos etiã grãm istam. Sed
quomͦ semꝑ habundatis in omnib fide ce
uerbo. ce scientia. & omĩ studio. ce ex ea quȩ
ex nobis ẽ in uos caritate: ut ce in hac gr̃a
abundetis. Non scđm imꝑium dico: sed

Expanded text:
 et debitores eorum sunt. Si enim spiritualibus eorum communicaverunt Gentes, debent et in carnalibus ministrare eis . Hoc simile est illi quod ait ad Corinthios: Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si carnalia vestra metamus ? Item ad Corinthios in segratiam dei quae data est in ecclesiis Macedoniae, quia in multa tribulatione probationis abundantia gaudii eorum et profunda paupertas eorum abundauit in diuitiis simplicitatis eorum; quia secundum uires, testimonium perhibeo, et supra uires uoluntarii fuerunt, cum multis precibus obsecrantes nos gratiam et communionem ministrationis quae fit in sanctos, et non quomodo sperauimus, sed se ipsos tradideruntad deprecandum Titum, ut quomodo coepit, sic et consummet in uos etiam gratiam istam. sed quomodo semper abundatis in omnibus fide et uerbo et scientia et omni studio et ea quae ex nobis est in uos caritate, ut et in hac gratia abundetis. non secundum imperium dico, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quisq cognosceret. Hoc autẽ miraculo territi:
consilium uite ab apłis petierunt. Tunc eis pe¬
dus annuntiauit eum colendum quẽ erucifi-¬
rerunt: ut eius iam sangumẽ biberent credentes.
quem fuderant seuuientes. Annuntiato autem
conuersus sum in erumna dũ configeret᷑ spina:¬
duersi sunt in erumna doloris. cum figeret᷑ spi¬
ha pecc̃i recordationis. Nichil enĩ mali fecisse
putauerant: nõdum ĩnfiyxa erat spina. Loqͣn.¬
tẽ autem petro. ut agnoscas infixam spinam:
sptura dicit. Petro loquente: conpuncti sũt
corde. Eroinde in eodem psalmo sequit᷑. Ita
lquar aduersum me delictũ meũ
dĩo: cr tu dimisisti impiecatem cordis
mei. Cum gͥ spina illa recordationis compun-¬
cti. dicerert apłis. quid gͦ faciemus: ait petrus.
Agite penitentiam: ce baptyretur unusqͥsꝙ

Expanded text:
quisque cognosceret. Hoc autem miraculo territi, quisque cognosceret. Hoc autem miraculo territi, consilium vitae ab Apostolis petierunt. Tunc eis Petrus annuntiavit eum colendum quem crucifixerunt, ut ejus jam sanguinem biberent credentes, quem fuderant saevientes. Annuntiato autem Conversus sum in aerumnam meam, dum configitur spinaenim sunt in aerumnam doloris, cum configeretur spina peccati recordationis. Nihil enim mali se fecisse putaverant, nondum infixa erat spina. Loquente autem Petro, ut agnoscas infixam spinam, Scriptura dixit, Petro loquente compuncti sunt corde. Proinde in eodem psalmo, cum dictum eProloquar adversum me delictum meum Domino; et tu dimisisti impietatem cordis mei . Cum ergo spina illa recordationis compuncti dicerent Apostolis, Quid ergo faciemus? ait illis Petrus, Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
dele. Promde aliqͥd dicere de penitentia diui-
nitus iubemur: Neq enĩ nos istum psalmũ
cantandũ lectori imꝑauimus: s ille qui cen¬
suit nobis eẽ utile audiendum. hoc cordi etiã
puerili imꝑauit. Dicamus aliqͥd de utilitate
penitentie: p̃sertim quia ce dies iam ses̃ anni.¬
uersarius imminet: quo ꝓpinquante. humili¬
an animas. ce domari corꝑa studiosius decet.¬
aonsideratio agende penitentie in scã scͥptura in¬
uenitur. Nam neq ad baptysmum xp̃i in quo
omĩa pecc̃a delentur quisq bene accedit: ni¬
sagendo penitentiã de uita pͥstina. Nemo e-¬
umeligit uitã nouã: nisi quẽ ueteris penitet.
Hoc autẽ etiam auctoritate diuinorum libroꝵ
ꝓbare debemus: utrum baptizandi egerint pe-¬
nitentia. Qnͣdo sp̃s sc̃s missus ẽ. ante ꝓmissus:
impleuit dñs fidem pollicitationis sue. Accep¬
to spũ scõ discipłi ut nostis ceperunt loqui oĩb
linguis: ut in illis qui aderant linguam suam

Expanded text:
dele. Proinde aliquid de poenitentia dicere divinitus jubemur. Neque enim nos istum psalmum cantandum lectori imperavimus: sed quod ille censuit vobis esse utile ad audiendum, hoc cordi etiam puerili imperavit. Dicamus aliquid de utilitate poenitentiae: praesertim, quia et dies jam sanctus anniversarius imminet, quo propinquante humiliari animas et domari corpora studiosius decet.consideratio agendae poenitentiae in sacra Scriptura invenitur. Nam neque ad Baptismum Christi, in quo omnia peccata delentur, quisquam bene accedit, nisi agendo poenitentiam de vita pristina. Nemo enim eligit vitam novam, nisi quem veteris poenitet. Hoc autem etiam auctoritate divinorum Librorum probare debemus, utrum baptizandi egerint poenitentiam. Quando Spiritus sanctus missus est ante promissus, et implevit Dominus fidem pollicitationis suae; accepto Spiritu sancto discipuli, ut nostis, coeperunt loqui omnibus linguis, ut in illis qui aderant, linguam suam
Abbreviated transcription (Latin):
tis auctoritas attendatur: Nam ce hoc qͦ
ꝑtinet queso. tam aꝑte contra apł̃i p̃cepta
uacare: An ita cauendum ẽ. ut nec tonsores
oꝑentur: An quia eugłicas uolueres se dlicus
iitari: quasi depilari timent ne possint iuls¬
lare. U̾ereor in hoc uicio plura dicere ꝓpter qus¬
dam erinitos fr̃s: quorũ preter hoc multa eps¬
ne omnia ueneramur. S quo magis eos il
xp̃o diligimus: eo sollicitius ammonemis
Neꝙ enim metumius ne humilitas eoꝵ ihs¬
at ammonitionẽ nr̃am: qñ dlo quidẽ e nes

Expanded text:
s attendatur. nam et hoc quo pertinet, quaeso, tam aperte contra apostoli praecepta comari? an ita uacandum est, ut nec tonsores operentur? an quia euangelicas uolucres imitari se dicunt, quasi depilari timent, ne uolare non possint? uereor in hoc uitium plura dicere propter quosdam crinitos fratres, quorum praeter hoc multa et paene omnia ueneramur. sed quo magis eos in Christo diligimus, eo sollicitius admonemus. neque enim metuimus, ne humilitas eorum respuat admonitionem nostram, quandoquidem et nos
Abbreviated transcription (Latin):
mus. s etiam suauissime amplectim᷑. S neꝑ
uersa miscd̃ia mag̃ eorũ future uite nocrant
qͣm p̃senti subueniant: minus enĩ pecat᷑ si
laudatur peccator in desideriis anime sue.e
temꝑare maiorib: apło dico. ñ nob̾: intattiũ
ut etiam comã nutͥant. Unde ille nec dispu¬
tare omnino uoluit dicens. Si quis uult am¬
tentiosus eẽ: nos talem ꝯsuetudinem ñ hab¬
mus. neq eccla. di. Hoc autem p̃cipuo: ut sell

Expanded text:
mus, sed etiam suauissime amplectimur, sed ne mus, sed etiam suauissime amplectimur, sed ne peruersa misericordia magis eorum futurae uitae noceant quam praesenti subueniant. Minus enim peccatur, si non laudetur peccator in desideriis animae suae et temperare maioribus? apostolo dico, non nobis, in tantum, ut etiam comam nutriant: unde ille nec disputari omnino uoluit dicens: si quis autem uult contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesiae dei. hoc autem p
Abbreviated transcription (Latin):
cum silentio. idest quieti ce obedienter ordinati
oꝑantes ur̃m panem manducetis. Nec de illo
ut arbitror aliquid mali creditis: cẽ in eũ qui
ꝑeum loquit᷑ credidistis.
He mi carissime e in xp̃i uscertib uena¬
de fr̃ aureli. qͣntum donauit ut possem qu
p̃uaricatores eugli dicerent᷑: ut qui ñ opantiu.
saltem illos qui oꝑant᷑ sͥ anteponendos ẽ ibi
bitent. Ceterum quis ferat homines continna¬
ces saluberrimis apl̃ monitis resistentes ñ bꝰ
infirmiores tolerari s sicut scĩores etiam p̃lua¬
ri: ut monasteria saniore doctrina fundata
mina illecebra corrumpant᷑: ce dissoluta ue¬
cia uagationis. ce falso nomine scĩtatis: Suar
ce huiꝰmodi p̃sumptionem ꝑ ignorantiã defen-¬
dere consuerunt. se potissimum corrigendos:it
illi corrigi possint. ñ ut infirment᷑ bene facert.
Nam in eo quod seruis dĩ ꝓmpte atq alacriter
necessaria subministrant. ñ solum ñ rep̃hendẽ¬

Expanded text:
cum silentio, id est quieti et oboedienter ordinati, cum silentio, id est quieti et oboedienter ordinati, operantes uestrum panem manducetis. nec de illo, ut arbitror, aliquid mali creditis et in illum, qui per eum loquitur, credidistis. Haec, mi carissime et in Christi uisceribus uenerande frater Aureli, quantum donauit ut possem, qupraeuaricatores euangelii dicerentur: ut qui non operantur, saltem illos qui operantur sibi anteponendos esse non dubitent. ceterum quis ferat homines contumaces saluberrimis apostoli monitis resistentes, non sicut infirmiores tolerari, sed sicut sanctiores etiam praedicari, ut monasteria doctrina saniore fundata gemina inlecebra corrumpantur, et dissoluta licentia uacationis et falso nomine sanctitatis? sciet huius modi praesumptionem per ignorantiam defendere consuerunt, se potissimum corrigendos, ut illi corrigi possint, non ut infirmentur benefacere. sane in eo, quod semis dei prompte atque alacriter necessaria subministrant, non solum non reprehendi
Abbreviated transcription (Latin):
ua racione possemus. uidet ille qui ꝓbat cor¬
da nr̃a mallemus hec agere que ut agatis hor
rantib ce arta uia ẽ in labore ce erumna: ce tñ
in spe gaudentib iugum eiꝰseue ẽ ce sarcina
leius. qui nos uocauit ad requiem: qui prior
tnsitum fecit a conualle plorationis. ubi nec
ipse sine p̃ssuris fuit. Si fr̃s si filii nr̃i estis. si
conserui uel potius in xp̃o serui ur̃i sumus. au¬
dite que monemus: agnoscite que p̃cipimus:
sumite que dispensamus. Si autẽ pharisei
sumus alligantes onera grauia. c imponentes¬
i humeris ur̃is: que dicimus facite. si etiã q̃
facimus imꝓbatis. Nobis autẽ pro minimo
ẽ ut auobis iudicemur. aut abhumano die.
Qͣm germana caritate sit nob̾ cura de uob̃: ille
inspiciat qui dedit quod inspiciendũ eiꝰ oculis
offeratis. Postremo quod uultis sentite de nob̾.
Paulus apłs uob̃ p̃cipit. ce obsecrat in dño: ut

Expanded text:
ua ratione possemus — uidet ille, qui probat corua ratione possemus — uidet ille, qui probat corda nostra —, mallemus haec agere, quae ut agatis hortrantibus et arta uia est in labore et aerumna et tamen in spe gaudentibus iugum eius lene est et sarcina lenis, qui nos uocauit ad requiem, qui prior transitum fecit a conualle plorationis, ubi nec ipse sine pressuris fuit. si fratres, si filii nostri estis, si conserui uel potius in Christo serui uestri sumus, audite quae monemus, agnoscite quae praecipimus, sumite quae dispensamus. si autem pharisaei sumus alligantes onera grauia et inponentes humeris uestris, quae dicimus facite, etiamsi quae facimus inprobatis. nobis autem mini mum est, ut a nobis diiudicemur aut ab humano die. quam germana caritate sit nobis cura de uobis, ille inspiciat, qui dedit quod inspiciendum eius oculis offeramus. postremo quod uultis sentite de nobis: Paulus apostolus uobis praecipit et obsecrat in domino, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qui possit inter frẽm suũ iudicare. s fr̃ cũ fr̃ẽ
iudicatur: ce hoc apud infideles: S̾apientes
4ͦ qui in locis consistebant: fideles ce scõs. Nã
qui hac atq illac propter eugl̃m discurrebant:
talium negotioꝵ. examinatores eẽ uoluit. Un¬
de nusqm de illo scͥptum ẽ quod aliqñdo talib
uacauit a quib excusare nos ñ possumus.etiã¬
si contemptibiles simus: quia oe hos collocari
uoluit si sapientes defuissent. potius qm ue
negotia xp̃ianoꝵ deferrentur. in forum. Quẽ
tñ laborem ñ sine consolatione dñi suscepimꝰ.
prospe uite ȩt̃nȩ: ut fructum feramus cum to¬
lerantia. Serui enĩ sumus eits ecclȩ ce maxime
in firmiorib membris. qualialibet in eodem
corpore membra simus: ob has ce alias innu¬
merabiles ȩcclasticas curas. quas fortasse ne-¬
mo credit nisi qui expertus ẽ. Non gͦ alliga
digito ñ tangamus: qͣndo quidẽ si officii nr̃i sal-¬

Expanded text:
qui possit inter fratrem suum iudicare? sed frater cum fratre qui possit inter fratrem suum iudicare? sed frater cum fratre iudicatur, et hoc apud infideles? sapientes ergo qui in locis consistebant fideles et sanctos, non qui hac atque hac propter euangelium discurrebant, talium negotiorum examinatores esse uoluit. unde numquam de illo scriptum est, quod aliquando talibus uacuit, a quibus nos excusare non possumus, etiamsi contemptibiles simus, quia et hos conlocari uoluit, si sapientes defuissent, potius quam ut negotia christianorum deferrentur in forum. quem tamen laborem non sine consolatione domini suscipimus pro spe uitae aeternae, ut fructum feramus cum tolerantia. serui enim sumus eius ecclesiae et maxime infirmioribus membris, qualialibet in eodem corpore membra simus. omitto alias innumerabiles ecclesiasticas curas, quas fortasse nemo credit, nisi qui expertus est. non ergo allidigito non tangimus, quandoquidem si officii nostri sal