comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t. dex et ne putares scd sułam carnus hoc dici
aperit subdens. Neq
quod caro et sangͥs non̾
electos resutrecturos in gloria. et post dixit. ca
sit apetit. et quasi quis dicat qũo caro erit et
caro non erit exponit dicens. Ecce dico .i.

Expanded text:
 Dei. Et ne putares secundum substantiam hoc dici, aperit subdens, neque quod caro et sanguis non electos resurrecturos in gloria, et post dixit casit, aperit. Et quasi quis dicat: Quomodo caro erit, et caro non erit? exponit dicens: Ecce dico, id
Abbreviated transcription (Latin):
apocał. de filio legitur. qui h̃t nom̃ scriptũ
nomen a quo est filius inseparabilis. Sic ergo
scit pr̃: quod nemo scire dictus est nisi filuis qr
inseꝑabiles sunt pr̃ et filius. sie ⁊̃ si dc̃m eẽt.
soli sapienti pr̃i simul intelligi deberet etsã filiꝰ
uera gloria et beatitudo. et suminum homum
non siꝑstuat. et legit alio modo qͣm prius dcm̃
nitan potens est dico. ilixt a e. .in. ⁊ p. .ie.bͥ. sod̾. re¬

Expanded text:
Apocalypsi de Filio legitur, qui habet nomen scriptum nomen, a quo est Filius inseparabilis. Sicut ergo scit Pater quod nemo scire dictus est, nisi Filius, quia inseparabiles sunt Pater et Filius, sic etiam si dictum esset soli sapienti Patri, simul intelligi deberet etiam Filius ipse est vera gloria, et beatitudo, et summum bonum,non superfluat, et legit alio modo quam prius dictum cat: Potens est
Abbreviated transcription (Latin):
soli deo cognitum est. qui solus ꝑfecte nouit. cux
ita fcm̃ ẽ. in que aꝑte repumit inquisitores qui
quer̃t cur tm̃ distulit deus uere uenire. cur top
gentes ꝑire ꝑmusit. et hoc ã quod ait soli deo sa¬
pienti. etror quibdam surcepit arbitrantib so
lum patrem hic sigc̃ari et solum uere tẽ sapi¬
entema. cum tñ non sit dcm̃ soli sapienti p̃ri.
s soli sapienti deo. et deus unus est ip̃a trim¬
tas. ut sic intelligamus solum dm̃ sapientem.
sic̃ intelligimus solũ potentem .i. patrẽ: ⁊ fi

Expanded text:
soli Deo cognitum est qui solus perfecte novit, cur ita factum est? In quo reprimit inquisitores qui quaerunt cur tantum distulit Deus venire, cur tot gentes perire permisit. In hoc autem quod ait, soli sapienti Deo, error quibusdam subrepit, arbitrantibus hic solum Patrem significari, et solum vere sapientem esse, cum tamen non sit dictum soli sapienti Patri, sed soli sapienti Deo, et Deus unus ipsa est Trinitas, ut sic intelligamus solum Deum sapientem, sicut intelligimus solum potentem, id est Patrem et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
uelatum est michi
de occulto dei ꝯsilis
et ab eteruo tacito.
dicit que p cessert
mundi exordum.
misterium dicit in
cet ex aliqua ꝑte

Expanded text:
elatum est mihi de occulto Dei consilio, et ab aeterno tacito. dicit quae praecesserunt mundi exordium. Mysterium dicit inccet ex aliqua part
Abbreviated transcription (Latin):
solati pro uobis. si sus¬
tinentes. amply igno¬
uos. addendo siquid de¬
erat nobis et exhortanꝰ¬
dos. nos. ut in quibus e¬
rats bonis staretis. ⁊ ħ
profide ur̃a defendenda.
ut nemo. ũtuy moue¬
aͥtur. ab integritate fi¬
dei in tribulationib

Expanded text:
solati pro vobis, non sustinentes amplius, ignovos, addendo, si quid deerat vobis, et exhortandos vos, ut in quibus eratis bonis, staretis, et hoc pro fide vestra, defendenda, ut nemo vestrum moveatur ab integritate fidei in tribulationibus
Abbreviated transcription (Latin):
infestũ est. qd̃ tranffect᷑
sacerdocium. et surgio¬
alius. ħ est enĩ ficmior
probatio. per rrarm. qr¬
si tribus in samuele n¬
mutata erat. ñ tñ. ritꝰ.¬
⁊ uere manifestũ est .s.¬

Expanded text:
ifestum est, quod transfertur sacerdotium, et surgialius. Haec est enim firmior probatio per ritum, qsi tribus in Samuele mutata erat, non tamen ritt vere manifestum est, s
Abbreviated transcription (Latin):
legis. electio ã consecuta est .i. per gratiam elecdi.
iusticiam per fidem reciperunt. oeteri uero. non
solum non sunt ꝯsecuti iusticiam. s etiam exceca¬
tisunt. uł fiunt. per iudicium. electio uiitur gra¬
tie est non meritoꝵ. excecatio u̾o m̾̃itoꝵ est exceca¬
ti enim sunt: quia credere noluerunt. sicut illi
qui uoluerunt crediderunt. mĩa igitur iudiciũ¬
in ipsis uoluntatib facta siuit. deo illis per mise¬
noluit. id debet osequi quod uult.s. ne de cet̾o
possit credere. In uoluntate ergo sua aduiti sunt
non inmissã malitia. s deserente gratia ut qr¬
scientes uerum dicebant cẽ fłm. de cetero nõ uuel¬
ligerent qd̾ u̾m ẽ. et hoc meruit inuidia male uo
deinde auctoritate ysaie probat uideos ex parte fu¬
isse excecatos dicens. S icut scciptũ ẽ. in ỹsaia
licet aliis uerbis dedit

Expanded text:
legis. Electio autem consecuta est, id est per gratiam electi justitiam per fidem receperunt. Caeteri vero, non solum non consecuti sunt justitiam, sed etiam excaecati sunt vel fuerunt per judicium. Electio igitur gratiae est non meritorum, excaecatio vero meritorum est. Excaecati enim sunt quia credere noluerunt, sicut et illi quia voluerunt crediderunt. Ambrosiuin ipsis voluntatibus facta sunt a Deo, illis vel per misenoluit, id debet consequi quod vult, scilicet ne de caetero possit credere. In voluntate ergo sua adjuti sunt, non iscientes verum dicerent esse falsum, de caetero non intelligerent quod verum est, et hoc meruit invidia malae voDeinde auctoritate Isaiae probat Judaeos ex parte fuisse excaecatos dicens: Sicut scriptum est in Isaia, licet et aliis verbis: Dedit
Abbreviated transcription (Latin):
di perdant. ut in uobis uł aliis rachil pro¬
ficiant ñ solum circumcisi. s ⁊ abscisi. ip
nullam oĩo potentiam gpaerandi hãnt. ⁊ me¬
rito hoc opto. ne uos religant in serintutẽ
ut si tĩmore. s amore seruiatis. et qui puus
mini ut qr liberi estis ⁊ metus legis nõ m
cumibit uobis. ideo desideria carns sequa¬

Expanded text:
di perdant, ut in vobis vel aliis nihil proficiant, non solum circumcisi sed etiam abscisi, ut nullam omnino potentiam generandi habeant. Et merito hoc opto ne vos redigant in servitutem ut non timore, sed amore serviatis, et qui priusmini, ut quia liberi estis et metus legis vobis non incumbit, ideo desideria carnis sequa
Abbreviated transcription (Latin):
memoria bonoꝵ pt̃m quoꝵ preroganua płuna a d̾o
beneficia pecceperunt. electi ergo sunt dilecti p̾p pr̃es
qnib hec pro missa sunt. eoce ostensum est in his
ũbis predictis. quare pars iuiderꝵ excecata est .s. uitio¬
si enira quasi dei eusdem loquatur dicendo. inmnici
et dilecti quia una gens erat omnium illorim. alii
tũ surit inimici dei et alii kmm̃ et dilecti. S ine

Expanded text:
memoria bonorum patrum, quorum praerogativa plurima a Deo beneficia perceperunt. Electi ergo sunt dilecti propter patres, quibus haec promissa sunt. Ecce ostensum est in his verbis praedictis, quare pars Judaeorum excaecata est, scilisi enim quasi de eisdem loquatur, dicendo, inimici et dilecti, quia una gens erat omnium illorum; alii tamen sunt inimici Dei, alii charissimi et dilecti. Sine
Abbreviated transcription (Latin):
uobis ẽẽt locus uttrandi
ad fidera error enĩ iudeoꝵ¬
di ad fidem prius enum ubiq omnil
uideis pͥlicandum erat. et tine demum geitib. s qr
non crecliderunt uidei. ablanum est eis regnum. et
datum est gentib. Iporꝵ igixo occione dei gr̃am cici
ris gerites percepetitt. uel ita tunc conuertentur. s
xp̃m occiderunt euuangłio sine dubitatem pro fecit.
et hoc osteudit et dei dispositione uenusse. qui bene
uti nouit etiamꝰ malis et nõ quod ei pro fuit. s qr
ipo illis bene utente prosunt electis. est gͦ in maloꝵ
potestate peccare ut ã peccando hoc et hoc illa ma¬
litia facrant. non est in eoꝵ potestate. s dei permit¬
tentis. ex se ergo possunt inymicati. quod proficit
euuangłio deo utente malis ad bonum. ut cum fa¬
ciant otra uoliitatẽ .i. preceptũ doi impleatur.
tsi de illis. et si non ab ius uoluntas dei sapienter

Expanded text:
s esset locus intrandi ad fidem. Error enim Juddi ad fidem. Prius enim ubique omnibus Judaeis praedicandum erat, et tunc demum gentibus. Sed quoniam non crediderunt Judaei, ablatum est eis regnum et datum est gentibus. Ipsorum igitur occasione gratiam Dei gentes citius perceperunt. Vel ita: Tunc convertentur, sed Christum occiderunt, Evangelio sine dubitatione profecit. Et hoc ostendit ex Dei dispositione venisse, qui bene uti novit, etiam malis non quod eis prosint, sed ipso illis bene utente, prosunt electis. Est ergo in malorum potestate peccare, ut autem peccando hoc, vel hoc, illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei permittentis. Ex se ergo possent inimicari, quod proficit Evangelio Deo utente malis ad bonum, ut cum faciant contra voluntatem, id est praeceptum Dei, impleatur tamen de illis, et sinit ab illis voluntas Dei sapienter
Abbreviated transcription (Latin):
psendo faciunit. q̃i ꝙ uos ñ attenditis. stigͣmata
ergo appellani q̃ notas pena de ꝑsecutionib
quas paciebatur. stigina er̃ d̾r punctum. uł
nota aliquo ferro facta et est sensus. iõ sĩ debet
mͥ fĩ molestia qr ego hẽo alios ꝯfucdus. ⁊ certa¬
mpina q̃ in persecutionib quas pacior metum¬

Expanded text:
si dicat: quod vos non attenditis. Stigmata ergo appellavit quasi notas poenarum de persecutionibus quas patiebatur. Stigma enim dicitur punctum vel nota aliquo ferro facta. Et est sensus: ideo non debet fieri mihi molestia, quia ego habeo alios conflictus, et certamina quae in persecutionib
Abbreviated transcription (Latin):
tempore .i. illi de ne¬
bis qui niui iaue¬
mortuot adco erit festinata resurrectio mor¬
tuei sentta quod ait. nos qui uinimus. Sĩs
tempore demonstrauerit diem iudicil uentũe.¬

Expanded text:
empore, id est illi de nobis qui vivi invemortuos: adeo erit festinata resurrectio mortuorum. Et nota quod ait: nos qui vivimus. Sic tempore demonstraverit diem judici
Abbreviated transcription (Latin):
tur eosne terreamut. qĩ instet dis dñi in per¬
sona ergo electoꝵ loq̃r qui uini in eorpore in ut¬
niendi sunt inaduert dñr et se illis ulrimss
ideo omimerat. quia tum eis unũ corpus. est.
et qr apłi illis utcirnis similes sunt in pasfio¬
mibus. et uere ulus repicti ñ preuenient mor¬
tuos in resurrectione. qm potius. mortui qui l
dñs est. et ipse des
descendet dico: nõ¬

Expanded text:
tur eos ne terreantur, quasi instet dies Domini. In persona ergo electorum loquitur qui vivi in corpore, inveniendi sunt in adventu Domini; et se illis ultimis ideo commemorat, quia cum eis unum corpus est, et Apostoli illis ultimis similes sunt in passionibus. Et vere vivi reperti non praevenient mortuos in resurrectione, quin potius mortui qui in nus est, et ipse descDescendet, dico, no
Abbreviated transcription (Latin):
Edolescentiores ã iidu.
quaꝵ langues feruet
deuita .l uota castita¬
res. ut escas eas ecc̃e
alimonũs sustentan¬
das suscipias. prohi¬
bet adolescentulas¬
iuiduas in hac susci¬
pi professione lubri

Expanded text:
dolescentiores autem viduas, quarum sanguis fervet, devita, id est nota castitres ut eas Ecclesiae alimoniis sustentandas suscipias. Ambrbet adolescentulasviduas in hac suscipi professione: lubri
Abbreviated transcription (Latin):
q ex t̾ide est iustitia et uita. s lex nõ ẽ ex fiut ꝓ
futuris impleatur. s tumore. poss er̃ iudei quod
opera legis ex fide fietent. ut proꝰ eis speratent e¬
terna. de quib fides est. quod utio non facie¬
bant. s et tiiore pene illa seruabant. unde
subdit. s qui fecerit ea ułuet in illis̃. non ait
qui fecẽrit eam uiuet in ea cum premisus et.
lex nõ est et fide. ut intelligas legem in hoc loco ꝑ
rpsis operib que uniths obleruationib fiebant
positam. Qui autẽ intuebant in hiis oꝑerob time¬
bant utiq si ea non fecissent. lapidationem ucł
e. ui. in illis. non ap̃. deum .i. ħebit premium ne
ista morte pͥuniatur. Alst exum plectectetur. qui

Expanded text:
 Ex fide est justitia et vita, sed lex non est ex fide, ut profuturis impleatur, sed timore. Posset enim videri quod opera legis ex fide fierent, ut pro eis sperarent aeterna, de quibus fides est, quod utique non faciebant, sed ex timore poenae illa servabant. Unde subdit: Sed qui fecerit ea, vivet in illis. Non ait qui fecerit eam, vivet in ea, cum praemisisset, lex non est ex fide, ut intelligas legem in hoc loco pro ipsis operibus quae in illis observationibus fiebant positam. Qui autem vivebant in his operibus, timebant utique, si ea non fecissent, lapidationem, velea, vivet in illis, non apud Deum, id est habebit praemium, ne ista morte puniatur, aliter enim plecteretur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
mortui inuenĩemur. s nõ om̃s. uiui reꝑti ĩmu¬
dicoͤ et hoc. I mom̃
minimo et angustissimo
uitatem sigc̃at. ut ꝑ hoc mirabilior ostendat᷑
ẽẽ resurrectio. et dei potentia ex eis celetita¬
te ꝯm̃detur siet ergo resurrectio. in ictu ocłi
.i. qͣm cito ocłi racdius transit ad remota et
transuolat meclia. et si sit ibi prius et post tñ
qĩ simł totũ fit sic et resurrectio mortuoiũ
sit et hoc fiet. in tuba nouissima .i. ꝑtulani
erit alia et est sensus resurrectio. fiet in no. tu
głio mectia nocte clamor factus est. ecce. spõ.¬

Expanded text:
i immudico, et hoc in momenminimo et angustissimo vitatem significat, ut per hoc mirabilior ostendatur esse resurrectio, et Dei potentia ex ejus celeritate commendetur. Fiet ergo resurrectio, in ictu oculi, id est quam cito oculi radius transit ad remota, et transvolat media, etsi sit ibi prius et post, tamen quasi simul totum sit, sic et resurrectio mortuorum fiet. Et hoc fiet, in tuba novissima, id est per erit alia. Et est sensus: Resurrectio fiet in tuba, idgelio: Media nocte clamor factus est, ecce spo
Abbreviated transcription (Latin):
eeit ueniet. et quasi quis q̃reret. an exit sonꝰ:
nim tuba. Tube noĩe a
liquod euidens et precla.¬
geli et trba deialibi d̾x¬
et irox xp̃i in enuangłio
d̾r qͣm audient mortiu¬
qui in momimentis sunt:

Expanded text:
, veniet. Et quasi quis quaereret: An erit sonus? nim tuba. Tubae nomine aliquod euidentissimum et praeclageli et tet vox Christi in Evangelio dicitur. Quam audient mortuqui in monumentis sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lingua uero sic est utend̾.
siue quis .I. si aliquis lin¬
gua loq̃r scd̃ duos fiat
locutio. aut scd̃ tres ut
multũ. sit .i. duo uł tres
loquantur et nõ plus qͣm
tres ne occupent diemr lo¬
quentes linguis. ⁊ nõ sit
locus ꝓpħis scripturas dis¬
cernentib qui tocius ecc̃e
sunt illuminatores. dico
ut locutio lĩgne fiat scd̃
duos aut tres. ⁊ hoc idem
fiat. ꝑ partes ecc̃e. uł ut
unus post alterum loqͣt᷑.¬
intecpretetur .l. aliquis sit qui gxponat ppło.
loquens in eoc̃a. ubi nicħ
debet ẽẽ iisi eslificatio.
Si ã loquatur linguis .i.
tacite oret deum. sibi loq̃r
qui ꝯpungitur ex his que
dicit. et hoc deo loquatur.
sigillatum nõ płes ergo
debent Ee qui linguis
locioitur. ideo dicit duo
uł tres. qr sufficit sermo
tot hoĩ. et in bie duori¬
uł trium stat omne

Expanded text:
lingua vero sic est utendum: Sive quis, id est si aliquis, lingua loquitur secundum duos, fiat locutio, aut secundum tres, ut multum fit, id est duo vel tres loquantur, et non plures quam tres, ut occupent diem loquentes linguis, et non sit locus prophetis Scripturas disserentibus, qui totius Ecclesiae sunt illuminatores. Dico ut locutio linguae fiat secundum duos aut tres, et hoc idem fiat 108 per partes Ecclesiae. Vel ut unus post alterum interpretetur, id est aliquis sit qui exponat populoloquens, in Ecclesia, ubi nihil debet esse, ubi aedificatio; sibi autem loquatur, linguis, id est tacite oret Deum. Sibi loquitur, qui compungitur ex his quae dicit. Et hic Deo loquatur, sigillatim, non plures ergo debent esse qui linguis loquuntur. Ideo dicit duo vel tres, quia sufficit sermo tot hominum. Et in ore duortrium stat omne
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit. alius ht̃ linguã
alius. ht̃ doctrinam de
morib. ul doctrinam .i. spi¬
ritualem sensum ꝑ pru¬
dentiam alius. ht apocalip¬
sim .i. teuelationẽ alius:¬

Expanded text:
intelligit. Alius habet linguam, alius doctrinam, de moribus. Vel, doctrinam, id est spiritualem sensum per prudentiam. Alius habet apocalypsim, id est revelationem; alius
Abbreviated transcription (Latin):
tes. et unus
interpretet᷑.
i ã non fuer¬
it interpres
taceat in ec¬
clesia sibi ã
loquatur et
sicut ⁊ cetera facienda sist.
aliquod dorium quo pot
uti ad eddificationera Ideo
alius. ht̃ psalmũ .i. laudẽ

Expanded text:
tes, et unus interpretetur. Si autem non fuerit interpres, taceat in Ecclesia, sibi autem loquatur, et sicut caetera facienda sunt. aliquod donum quo potest uti ad aedificationem, ideo alius habet psalmum, id e
Abbreviated transcription (Latin):
ne cogites quis descendet in abyssum .s. in infecnũ.
u nuslus descendet quod est pro non obseruata lege
iõ ne gites. qi hoc cogitate est xp̃m. reuo. a mortu
is .i. credere quod xp̃c non descendit in infermum.
q si illi qui unticiam non obseruant ñ descencdunt.
tinic abraham et antiqui pres multo mimis descen¬
deririt. si aũ iłli si descend̾unt tũt nec xp̃e qui nõ
nisi pro illis lib̾andis descendit. ⁊ sunt hec itẽ u̾ba
cum andieris post resurrectionem precdicari xp̃m ascẽ¬
xp̃c ad infermum descendit noli dr̃e fndaciũ ẽ quis
enim. des in abissimꝑ ideo ne hoc dicas. qr hoc. dice¬
re est. xp̃m reuocare ex. mor quantũ uite est. Sed

Expanded text:
ne cogites. Quis descendet in abyssum, scilicet in infernum, id est nullus descendet, quod est pro non observata lege. Ideo ne cogites, quia hoc cogitare est Christum revocare a mortuis, id est credere quod Christus non descendit in infernum, quia si illi qui justitiam non observant, non descendent, tunc Abraham et antiqui patres multo minus descenderunt. Si autem illi non descenderunt, tunc nec Christus qui non nisi pro illis liberandis descendit. Et sunt item haec verCum audieris post resurrectionem praedicari ChrisChristus ad infernum descendit, noli dicere mendacium est. Quis enim descendet in abyssum? ideo ne hoc dicas, quia hoc dicere est Christum revocare e
Abbreviated transcription (Latin):
in corde tuo qͥs
fidei est ne dubitetur de spe
fernim. et cum aĩab celũ
ascendisse. ex quib iustus
esficitur. de hac gͦ dicit¬
moyses. uł ip̃a in corde ho¬
minis hoc dicit. o homo:¬
ne dyceris in corde tuo .i. ne
saltem cogites. quis ascen¬
det in celim .i. nullus ho

Expanded text:
in corde hominis, tia fidei est, ne dubitetur de spe fernum, et cum animabus ascendisse, ex quibus efficitur justus. De hac ergo dicitMoses, vel ipsa in corde hominis hoc dicit, O homo,ne dixeris in corde tuo, id est ne saltem cogites: Quis ascendet in coelum, id est nullus hom
Abbreviated transcription (Latin):
quem nõ mox sequimur qd̾ singłis anns ira¬
batur. sigc̃abat nondum utrasse perfectionem. si
sine sanguine dico. quẽ offerret ꝓ sua ⁊ ppłi ig.
sius. unde ipse ait. Eerba delictoꝵ meoꝵi .i. delicto¬
tum sui corporis. delicta erñ nr̃a dicit sua qd̃ ea¬

Expanded text:
quem non mox sequimur: quod singulis annis intrabatur, significabat nondum venisse perfectionem. Non sine sanguine dico, quem offerret pro sua et populisuis. Unde ipse ait: Verba delictorum meorum, id est delictorum sui corporis . Delicta eni
Abbreviated transcription (Latin):
collitur uiro: s uicium. debent ergo sibi ꝯiugati
ad illicitos ꝯcubitus eiutandos mutuam quo¬
dammodo seruitutem. ut et si alteri eoꝵ perpe¬
tua ꝯtinentia placeat nisi go alterius consensu
non possit. et ad hoc. uxor nõ ht̃ . ꝑo. cor .s. s
quod non filioꝵ procctando⁊ s in fr̃mitatis
et in ꝯtineatie causa grpetit. uł ille de uat̃imo¬
nio. uł illa non sibi alterurums negent. ue
per hoc incidant in dempnabiles corruptelas.
reddere enũ debitum coniugale nullus est cu¬
minis grigere ã ultaa generandi nec̃citatẽ
culpt est uenalis. fornicati ã uel mesari pu
tatem corporis sur ht̃
ergo. nolite frandate
in uicema .s subrrahe¬
re debitum quod poss

Expanded text:
tollitur viro, sed vitium. Debent ergo sibi conjugati ad illicitos concubitus evitandos mutuam quodammodo servitutem; ut etsi alteri eorum perpetua continentia placeat, nisi ex alterius consensu, non possit. Sed ad hoc, uxor non habet potestatem sui quod non filiorum procreandorum, sed infirmitatis et incontinentiae causa expetit, vel ille de matrimonio, vel illa non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venialis; fornicari autem vel moechari putatem sui corporis habet, ergo nolite fraudare invicem, id est subtrahere debitum, quod posset
Abbreviated transcription (Latin):
domum dñi uehitur. cui debetis ti¬
morem recłlite timorem ut clñm tumeamus et
personas uereamur. cui debetis honorem reddi¬
retinet debitorem red̃
Adulterabis. et hoc non

Expanded text:
domini vehitur. Cui debetis timorem reddite timorem, ut Dominum timeamus, et personas vereamur. Cui honorem debetis, reddietinet debitorem. Reddadulterabis; et hoc: Non
Abbreviated transcription (Latin):
filii ex .o. et alibi ut impleatur sermo qui ĩ lege
eon scriptus ẽ. qr ocdit habuerunt me gratis. Ita ⁊̃
de psalmo pertin̾e ad uid̾os. quoꝵ sr̾bia coufringñ¬
tilis sine lege reus de impietate. s etiam uideue re¬
us de legis transgressione. fiat sub. d̾o .i. gr̃e dei totũ

Expanded text:
si omnes . Et alibi, Ut impleatur sermo qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis . Ita et de psalmo pertinere ad Judaeos, quorum superbia confringentilis sine lege reus de impietate, sed etiam Judaeus reus de legis transgressione, fiat subditus Deo: totum
Abbreviated transcription (Latin):
terĩ dei quod in xp̃s ẽ hominem iustificari nõ per legẽ
qi lex nõ uislificat ap̃ clm̃ s fides. D lege aͥ loquifa
scd̾m cerimonialia ut clictũ est. nõ scd̾m momalia
q̃ utiq ustificant. et in euu ãgłio consumant᷑. S eq̃ꝵ¬
Her legem enun¬
ex lege non est iusticia.
cio peccaty nõ consinuo¬
cio. Si ergo cognoscunt
et nõ cauerant preuari

Expanded text:
inem justificari, non per legem, quia lex non justificat apud Deum, sed fides. De lege autem loquimur secundum caeremonialia, ut dictum est, non secundum moralia, quae utique justificant, et in Evangelio consummantur. Per legem enex lege non est justitia, tio peccati, non consio. Si ergo cognoscunt et non cavent, praevari
Abbreviated transcription (Latin):
barent ⁊ sꝑnendas drẽnt.
qr hoc nõ placuit corinthi¬
¶ Qu is qui non oblectabantur hac snĩa. hoc
diligens lector distinguat. hic dicendum est bre¬
intex quid sit ꝯiugium ⁊ q̃ sit efficiens cã ꝯiugũ¬
ne ad ꝯtrahend̾ matrimoniũ. et q̃ sint bona ꝯiugii
quib excusatur carnalis coitus. ꝯiuglum itaq sine
matͥmoniũ est. maritalis ꝯiugio maris ⁊ femine
inter legitimas ꝑsonas in diuidualem uite ꝯsue¬
tudinẽ retinens. hac ã descͥptione int̃monium
fidelium ac legitimoꝵ tm̃ in cluditur. et est bona res
oingium. est eñ unum de sacmẽtis ec̃c̃e tenens yma¬
ginem ꝯiuuctionis xp̃i et ecc̃e. sic̃ ait apłs. hoc ã di
co magnum sacramentũ ẽẽ in xp̃o et in ecc̃a. Con¬
stat itaq rem bonam ẽẽ ꝯiugium ꝙ quidam ħe¬
tici negant nuptias de testantes quas xp̃c approbãs
nuptiis interfirit et eas miraculo omendauit. ħ¬

Expanded text:
barent, et spernendas dicerent, quia hoc non placuit Corinthiis, qui non delectabantur hac sententia, hoc diligens lector distinguat. Hic dicendum est breviter quod sit conjugium, et quae sit efficiens caue ad contrahendum matrimonium, et quae sint bona conjugii quibus excusatur carnalis coitus. Conjugium utique, sive matrimonium, est maritalis conjunctio maris et feminae inter legitimas personas, individualem vitae consuetudinem retinens. Hac autem descriptione matrimonium fidelium ac legitimorum tantum includitur, et est bona res conjugium. Est enim unum de sacramentis Ecclesiae, tenens imaginem conjunctionis Christi et Ecclesiae, co magnum sacramentum esse in Christo et in Ecclesia . Constat itaque rem bonam esse conjugium; quod quidam haeretici negant, nuptias detestantes, quas Christus approbans nuptiis interfuit, et eas miraculo commendavit.
Abbreviated transcription (Latin):
otrahi debit est procreatio prolis et uitatio form¬
cationis. sunt et alie cause honeste. ut inimicoꝵ
reconciliatio et pacis redurtegratio et hi. persone
ã legiame ad ifimoĩum sunt uyota istitutio¬
nem ecc̃e. Alie nãq fuere legitime in grordio nr̃e¬
onguais. ⁊ afite legem moysi. alie sub lege moy¬
si alie intẽpie gr̃e. Item in pͥmitiua ecc̃a q̃dam
erant legitui que mͦ ñ sunt et eaꝵ q̃ modo legi¬
time sunt uł illegitune q̃ dem sunt plene legi¬
time. quedam oĩo illegitime. quedam ueutre ple¬
ne legitime sunt quas non rpecdit uotum ꝯtinen¬
cie. uł ordo. uł cognatio. uł disꝑar cultus. ł ꝯditio.
uł nature frigiditas. oĩo ã illegitime sunt ꝑ uo¬
tum ꝑ orclinem ꝑ cognationem ꝑ disparem cul
enĩ tales nescienter ꝯiuncti fuerint: possunt per¬
manere quibdam causis accidentib et eisdem

Expanded text:
trahi debet, est procreatio prolis, vitatio fornicationis. Sunt et aliae causae honestae, ut inimicorum reconciliatio, et pacis rei integratio, et hujusmodi. Personae autem legitimae ad matrimonium sunt, juxta institutionem Ecclesiae. Aliae namque fuere legitimae ioriginis, et ante legem Mosi. Aliae sub lege, aliae in tempore gratiae. Item in primitiva Ecclesia quaedam erant legitimae, quae modo non sunt; et earum quae modo legitimae sunt vel illegitimae, quaedam sunt plene legitimae, quaedam omnino illegitimae, quaedam neutrae. Plene legitimae sunt quas non impedit votum continentiae, vel ordo, vel cognatio, vel dispar cultus, vel conditio, vel naturae frigiditas. Omnino autem illegitimae per votum, per ordinem, per cognationem, per disparem cultigiditatem. Si enim tales nescientes conjuncti fuerint, possunt permanere quibusdam causis accidentibus, et eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
saluum facere illum.
qui precabatur amorte.
s eum resuscitare. et qr
hoc tp̃re mortalitans fe¬
cio: quid ergo post faciet.
multo maius has ã pre¬
des. et supplicõnes obtu¬
lit xp̃c immente passio.¬
ne. quando miauit pro¬
lixius. et tonum fecit ꝓ
nobis si pio se. qr non
timore mortis necc̃io. s
tulit preces dico: cum
clamore ualido .i. cum
intentione esficacissima
ut qñ pro lycius orabat.¬
et laccimis hoc nõ in
euuangelio legraus. cre
et ista offerens. grauditus est. qi qd q̃siuit ac¬
cepit in resurrectione. et ascensione. ⁊ hoc: pro
sua reu̾entia .i. sicut sua religio meruit. qi ãpluis
omnib dm̃ reueritus est. hoc iõ dicit ut cecti si¬
mus nos ꝯ secuturos mĩam per eum. per ħ enĩ
patet qd̃ per tum possumus. ꝯsequi mĩam¬

Expanded text:
salvum facere illum, qui precabatur, a morte, id est eum resuscitare, et quia hoc tempore mortalitatis fecit, quid ergo post faciet? multo magis. Has autem preces et supplicationes obtulit Christus imminente passione quando oravit prolixius, et totum fecit pro nobis non pro se, quia non timore mortis necessario, sed tulit preces dico, cum clamore valido, id est intentione efficacissima, ut quando prolixius orabat,t lacrymis. Hoc non in Evangelio legitur, creEt ista offerens exauditus est, quia quod cepit in resurrectione et ascensione. Et hoc, pro sua reverentia, id est sicut sua religio meruit, quia amplius omnibus Deum reveritus est. Hoc ideo dicit ut certi simus nos consecuturos misericordiam per eum. Per hoc enim patet quod per eum possumus consequi mi
Abbreviated transcription (Latin):
ogruo tp̃re. totłi ople¬
tũ ẽ. in quo .i. in quate
precdicare. positus sum
ego. adeo predicator et¬
apłs quod plus est̾pre¬
dicator enĩ nom̃ ẽ actus.¬
apłs ã nom̃ dignitatis.

Expanded text:
gruo tempore totum completum est. In quo, id est praedicanda, positus sum ego a Deo praedicator etlus; quod plus est. Praedicator enim nomen est actuautem nomen dignitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
sperando diligimus
magis uindebitur non
excidet dico. siue ꝓpħir
ro. quid enim alicui
drẽtur. ubi omnes ea¬
dem intelligent. siue scientia q̃ modo per
cognoscimus. imꝑfecte.¬

Expanded text:
sperando diligimus m videbitur. Non excidet dico, sive prophero. Quid enim alicui diceretur, ubi omnes eadem intelligent, sive scientia, quae modo per cognoscimus, et
Abbreviated transcription (Latin):
deuoret. qui cũ si pot̃ a iusticia remonere apos¬
tolum. uł de uita uult tollire. ne aliis prodess
qd̾ qr ñ pot̾. ĩ sultat ei apłs dicens ¶ pbera¬
uit me . etiam dũs¬
ab omni opere m¬
lo. ⁊ saluum me fa¬
ciet duceus in teg̾¬

Expanded text:
devoret . Qui cum non potest a justitia removere Apostolum, vel de vita vult tollere ne aliis prodesset. Quod quia non potest insultat ei Apostolus, dicens: Liberavit me etiam Dab omni opere malo, et salvum me fciet, ducens in reg
Abbreviated transcription (Latin):
sepe ꝯgrissum ꝯtra
illum. uł pressurã
latã defensionem
dit eos in die uidicii. Nlemo mͥ affuit dico. s om̃s
mer deteli me. non illis imputitur. q hominis.
est timete. ssõta qr non orat pro algrandio qͥ in¬
matedonia fr̃niarẽ oppugnando peccauerat. s
pro hus qui non arruperant amorem. s tunort̃.
succubuetut. oat ut eis ignoscatur. multum
t inter eos qͥ hoc mͦ ⁊ tos qui illo
modo peccant. Ep̃s
etiam de ore leonis.
̃. neronis de cuins
manib liberatus ẽ

Expanded text:
epe congressum contra illum; vel pressuram latam defensionem dit eos in die judicii. Nemo mihi adfuit dico, sed omnes mei dereliquerunt me. Non illis imputetur, quia hominis est timere. Nota quod non orat pro Alexandro qui invidentia faternitatem impugnando peccaverat, sed pro his qui non abruperant amorem, scilicet timore succubuerant, orat ut eis ignoscatur. Multum enim interest qui hoc modo, et eos qui illo modo peccant. Domins sum de ore leonis, id est Neronis, de cujus anibus liberatus est
Abbreviated transcription (Latin):
etetna. qui ht̃ prudentiam carius qd̵ ẽ cũ stu¬
dio siũ implet que carnis sunt. Appetendo bo¬
na temporalia. et sugiendo mala. et cum natu
tux scłarib hominib. prudentia est carnis ẽ.
et hic hic pax mentis. uł est uita et ꝑax .i. ui¬
ta cum pace que etit infuturo. Uere prudentia

Expanded text:
aeterna, qui habet prudentiam carnis; quod est cum studiosus implet quae carnis sunt, appetendo bona temporalia, et fugiendo mala; et cum naturtur saecularibus hominibus. Prudentia carnis est et hic pax mentis, vel est vita et pax, id est vita cum pace quae erit in futuro. Vere prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
ideo. exci u dei u non uetita facta est promissio
dei. et si non omnes salui siit. quamiuis enim
quidam ex eis errauerunt. ts̃ illi qui sunt ueri
isrłite saluantur ut promissum erat et hoc est ꝙ
ta promissio. et si omnes non sunt salui. qr non
omnes qui ex isrł sunt. scd̾ caruem. hii sunt isrłite
ĩ ad iscł uere pertinentes. n qui sunt semen.
abrahe. scd̃ carnem ꝯstendit hui sunt filii .i he
redes abrahe in huis ostendit quod sola gratia ñ
nõ gemus facit filios dei. ałr ab illo loco uerita¬
tem dico. quał̾ gr̃a ꝯfirmatus sit apłs supra os¬
t̾endit dicens uichil eum posse diuidere a xp̃o. nc̃¬

Expanded text:
id est non irrita facta est promissio Dei, etsi non omnes salvi sint Quamvis enim quidam ex eis erraverint, tamen illi qui sunt veri Israelitae salvantur, ut promissum erat. Et hoc est qta promissio, etsi non omnes sint salvi, quia non omnes, qui ex Israel sunt, secundum carnem, hi sunt Israentes; neque qui sunt semen Abrahae, secundum carnem, hi sunt filii, id est haeredes Abrahae. In his ostendit quod sola gratia, non genus, facit filios Dei. Aliter ab illo loco: Veritatem dico. Qualiter gratia confirmatus sit Apostolus supra ostendit dicens, nil eum posse dividere a Christo. Nun
Abbreviated transcription (Latin):
m̃dans fidem ⁊ carnatẽ
eoꝵ postea philo menẽ
oblertat ũ ei mꝑate posh. ut honesimo ꝑcat. ⁊
grãs deo agat. qr talem illum recepit ut ñ setuĩ
estimet. s dilatissimitm frẽm. deinde dicit. ut ꝑ.¬

Expanded text:
dans fidem et charitatem eorum, postca Philemonem obsecrat, cum ei imperare posset, ut Onesimo parcat, et gratias Deo agat, quia talem illum recepit, ut non servum existimet, sed dilectissimum fratrem. Deinde dicit, ut par
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus philemoni
colosensi. qui nulla ec¬
clesiastice ministratio¬
tus p̾ditus erat digni¬
tate. si uir laudabilis

Expanded text:
Apostolus Philemoni Colossensi, qui nulla ecclesiasticae ministrationis praeditus erat dignitate, sed vir laudabilis
Abbreviated transcription (Latin):
euis fugerat. s ab apło
audito enuangelio bapti¬
zatus ẽ. cui et neniam de¬
p̾catur apłs. scͥbens ei a
roma de carcere. et est ua¬
dentio apłi. implorart ue¬
niam honesimo. ap phi¬
lemonẽ. modus talis il¬
lum prius salutat illũ

Expanded text:
us fugerat; sed ab Apostolo audito Evangelio baptizatus est, cui et veniam deprecatur Apostolus, scribens ei a Roma de carcere. Et est intentio Apostoli implorare veniam Onesimo apud Philemonem. Modus talis: Prius salutat ill
Abbreviated transcription (Latin):
detis .u. in aliquo de¬
trahitis et comedius
.i. totum denorans¬
oĩa utuperando eo
mini. stimina uo¬
nentes iudete ne.

Expanded text:
est in aliquo detrahitis, et comeditis, id est totum devoravituperando ex mini, crimina vonentes, Videte
Abbreviated transcription (Latin):
et ceteri .i. gentilẽs filii
ire .i. debitores eterne
ꝑ p̃er peccatum orignia¬
per peccatũ contingit. de quo omnes oraginẽ
duxintus nõ solum mortis. s ĩ iniquitatis. sõ
uit. tẽnebatur eñ iusta dampnationẽ genus
humanum et erant õs filũ ire. de qua irado¬
minus dicit. qui nõ credit filiũ si ht̃ uitam.
s ira dei manet sr̃ eũ. fĩ ait uenit: s manet.
cũ hac quippe ira oĩs homo nascitur. Ip̃a est
illa ira cum qua os̃s nati sumus cui nas¬
cendo hesimus ira de popagine inquitatis.
de massa peccati.⁊ nota qd ip̃a u̾e ac ꝓprie na¬
tura hoĩs d̾y qualis sc̃ uitio primum ꝯdita ẽ.
translato ã u̾bo utimur ut naturam dicamꝰ.
gentilis qͥnpar uideis fiat. qr et nos sic̃ illi era¬
mus filii ire. In hac ira tñ eẽnt hoĩes per origi¬
nale pcc̃m tanto grauius et pernitiosius qͣnto
maioralis plura in super addiderant. Necc̃ius
erat meclator u reconciliator qui hanc iram
singularis sacrificui oblatione placeret. unde

Expanded text:
et caeteri, id est gentiles, filii irae, id est debitores aeternae per peccatum origicontigit, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Ideo vit. Tenebatur enim justa damnatione genus humanum, et erant omnes filii irae, de qua ira Dominus dicit: Qui non credit in Filium, non habet vitam, sed ira Dei manet super eum . Non ait venit, sed manet. Cum hac quippe ira omnis nascitur. Ipsa est enim illa ira cum qua omnes nati sumus, cui nascendo haesimus, ira de propagine iniquitatis, de macula peccati. Et nota quod ipsa vere ac proprie natura hominis dicitur, qualis sine vitio primitus condita est. Translatitio autem verbo utimur ut naturam dicamus gentilis quin par Judaeis fiat, quia nos sicut illi eramus filii irae. In hac ira cum essent homines per originale peccatum, tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderant, necessarius erat mediator, id est reconciliator qui hanc iram singularis sacrificii oblatione placaret. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
na gracie q̃ hic largitur. deinde utramq sen
tas nobis hic ułm futuro. nõ meritis ñis s
inbonitate dei. diuitias dico existemes super
plene capete nequimuus. datas dico. ĩ xp̃o. i4

Expanded text:
na gratiae quae hic largitur. Deinde utramque sentas vobis hic vel in futuro, non meritis nostris, sed in bonitate Dei. Divitias dico, existentes superplene capere nequimus. Datas dico, in Christo J
Abbreviated transcription (Latin):
Siłr ⁊ nos gentiles ꝯuiui¬
ficauit. et hoc est quod
subdit. cuius. xp̃i gr̃a et
uos gentiles. estis salua.
perfectum esuuiciat qd̃
futurũ est. qr spe certa ꝙ
futũt est. iam tenemus.
sic loqr. unde etiã subdit.
⁊ꝯsidere fecit. ut iudices
nos et uos. incelestibus.
nõ maniter. s fidełr iam
ꝯputat fc̃m qd̾ futurũ

Expanded text:
r et vos gentiles convivificavit. Et hoc est quod subdit: Cujus Christi gratia, et vos gentiles, estis salvatiperfectum enuntiat quod futurum est, quia spe certa quod futurum est, jam tenemus: sic loquitur. Unde etiam subdit: Et consedere fecit, ut judices, nos et vos, in coelestibus, non inaniter, sed fideliter jam computat factum quod futurum
Abbreviated transcription (Latin):
posuit facere. uñ p̾saias. qui fecit q̃ uentura sunt.
dentes. hoc ergo de p̾scitis accipitur. et si dealis.
et si emũ ad tp̃e quilam credant. et boni indeant᷑.¬
sint .iiii. hic memorata .s. predestinatio. uocatio.
iustificatio. magnsicatio. unum est indeo. ⁊ tria
innobis. p̾ desundtis eiã nra. si in nobis ẽ. ħ in
occulto apd̃ ip̃m in euis p̾scĩa. tria uͦ reliqͣ in

Expanded text:
posuit facere; unde Isaias: Qui fecit quae futura sunt dentes. Hoc ergo de praescitis intelligitur, et non de aliis; etsi enim ad tempus quidam credant, et boni videanturatuor memorata: praedestinatio, vocatio, justificatio, magnificatio. Unum est in Deo, et tria in nobis. Praedestinatio enim nostra non in nobis est, sed in occulto apud ipsum in ejus praescientia. Tria vero reliqua in
Abbreviated transcription (Latin):
ere eum quẽ sciat audire. ⁊ ħ uo
cano ut diximus ẽ electoꝵ tsn hac nocatio¬
ne impletur pͥdestinno. est et alia nocatio q̃ sit pet
pͥdicatores. de qui dcm̃ est. multi noccttb panci u̾o
electi. Seq̃r. et quos uocauit.s. scd̃ propositum. qi

Expanded text:
ere eum quem sciat audire, et haec vocatio, ut diximus, est electorum tantum. Hac vocatione impletur praedestinatio. Est et alia vocatio quae fit per praedicatores, de qua dictum est: Multi vocati, pauci vero el
Abbreviated transcription (Latin):
quos iuste p̾pararuit ad luenda supplicia. nec tsi pͥparea¬
teret. Non eiũ situt p̾parauit scãs ad uisticiam ꝑcipiẽ.¬
dam sic pͥcitauit iniquos ad iuisticiam araittendam.
qi muanitatis p̾parator nmqͣm fuit. hẽc gͥ regula in¬
genitus .i. sure ħeditatem patris obtinens et aliis

Expanded text:
quos juste praeparavit ad luenda supplicia, nec tamen praeparateret. Non enim sicut praeparavit sanctos ad justitiam percipiendam, sic praeparavit iniquos ad justitiam amittendam, quia pravitatis praeparator nunquam fuit. Haec igitur regula ingenitus, id est jure haereditatem Patris obtinens et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ne mortis obstriuxit.
hos per ea m̾ito dimit¬
teret quem nullius
peccati reum in me¬
t̾rto pena mortis af¬
fet̃. hac susticia uictꝰ.¬
et hoc ninculo uinc¬
tus est fortis. ⁊ iõ ñ

Expanded text:
ne mortis obstrinxit, hos per eum merito dimteret, quem nullius peccati reum imto poena mortis affecit. Hac justitia vicet hoc vinculo vinctus est fortis, ut vasa
Abbreviated transcription (Latin):
lia sacm̃ta legis intellig̃ .i. qr obediendo deo facit ei
signũ u̾itatis ut pie gaudeat ⁊ sp̃uali suauitate ueri¬
tatem ꝯtemplans in xp̃o credat prodest ⁊ lex rudi pͦs
lit̾am legis sectanti clum sub timore dei custodit᷑.
Lam sccłm̃a statum uetͥis legis olim ꝓfuit c̾cuancitio
s nõ ꝓfuit ad salutẽ sine sp̃uał legis obseruantia.
modo non prodest. ẜ ⁊̃ obestꝰ. uñ iuscquentib dict. Si cir¬
caicidamini ⁊ c̃. Seq̃r. Pi ã preuaricator legis sis¬

Expanded text:
lia sacramenta legis intelligenti, quia obediendo Deo facit ei signum veritatis ut pie gaudeat, et spirituali suavitate veritatem contemplans in Christum credat. Prodest etiam rudi populo litteram legis sectanti, dum sub timore Dei custoditur.Nam secundum statum veteris legis olim profuit circumcisio, sed non profuit ad salutem sine spiritualis legis observantia. modo non prodest, sed etiam obest. Unde in sequentibus dicit: Si circumcidimini, etc. Si autem praevaricator legis
Abbreviated transcription (Latin):
eium muuis . ẽ. tibi in boũ.
.i. tibi est faciens bonum.
D in bonum tuum ut tueatur te et tua
quasi bono non est timẽ
i autẽ male

Expanded text:
im minister est tibi in bonum, id est tibi est faciens bonum sst a Deo in bonum tuum, ut tueatur te et tua.icat: Bono non est timendum; si autem male
Abbreviated transcription (Latin):
timissime tñ cucrit occurrit ui ħ nomine quedam
ꝯgruentiam utrarumq lingux. qr eni pati. grece
pachĩ d̾r. ideo pascha passio putatur ẽẽ. uł ħ noĩe
a passione sic appellatum. In sua uͦ lingua .i. ĩ he¬
lea pascha transitus dͣr. ideo qr time pͥmũ pascha
celebrauit ppłs dei qñ ex egipto fugientes mare
rubrura transierunt. slimc figura illa ꝓpħica ĩ ue¬
ritate ꝯpleta est. cum sicut ouis ad umo lemclil
ducitur xp̃c cuius sangnine illitis postib nr̃is .i. cͦ
tar qͣri a captiuitate egyptiaca liberamur. ⁊ salu¬
berimum transttũ agrauis cum diabolo transimꝰ
ad xp̃m ab isto instabili scło ad e fimdatissimũ
regnurm. Ideo enuĩ ad ꝑmanentẽ dñi transimus.
ne cum ħ mũdo transeste transseamus. poscha im¬
molatio est non transitus sicut quibdem indetur prꝰ
enum pascha est. et sic transius. quia mite exemplũ
est saluatoris et sic sałꝰ.

Expanded text:
ime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. Quia enim pati, Graece πάσχειν dicitur, ideo pascha passio putatur esse, vel hoc nomine a passione sic appellatum. In sua vero lingua, id est in Hebraea pascha transitus dicitur, ideo quia tunc primum pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes mare Rubrum transierunt. Nunc figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis ad immolandum ducitur Christus, cujus sanguine illitis postibus nostris, id tanquam a captivitate Aegyptiaca liberamur, et saluberrimum transitum agimus cum a diabolo transimus ad Christum. Ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo enim ad permanentem Deum transimus, ne cum hoc mundo transeunte transeamus. Pascha immolatio est, non transitus sicut quibusdam videtur. Ambrosius Prius enim pascha est, et sic transitus, quia ante exemplum est Salvatoris, et sic salus.
Abbreviated transcription (Latin):
in corruptione ueteri qi
lłr non transiremus. de¬
inde fermentũ cortuptio.
nis ꝑ partes distingrat .i.
quã inse quis ht̃. Mali¬
cia enĩ est iniquitas que
fit in alium. Nequicia ẽ¬
 iniquttas qͣm inse quis
ꝯmittit. s in azimis sinceritatis et uerttatis .i.

Expanded text:
in corruptione veteri, quia aliter non transiremus. Dinde fermentum corruptionis per partes distinguit, id quam in se quis habet. Malitia enim est iniquitas quae fit in alium, nequltia s quam in se quis committit. Sed in azymis sinceritatis
Abbreviated transcription (Latin):
serit. et letari si bene cesserit. Unde sublro.
siue głatur. de bonis. iium mbꝵ oĩa subra
ogaudeant. et ꝙ̃ quis dr̃et. et quid ad nos is¬
ta. Qdet subdens. Uos ã estis corpus. fidei

Expanded text:
serit, et laetari, si bene cesserit. Unde subdit: serit, et laetari, si bene cesserit. Unde subdit: Sive gloriatur de bonis unum membrum, omnia membra congaudent, et quasi quis diceret: Quid ad nos ista? Respondet subdens: Vos autem estis corpus fidei
Abbreviated transcription (Latin):
hsmdancius adiuuant᷑
ut honesti fiant. uł ꝑ
in honesta m̃ibra signi¬
sicaritur quidam fr̃m qͥ
cum sint in honesti eges
honoris hñt. mullius
egent. eoꝵ q̃ illis in ho¬
nestis fiunt. s ꝑ ea st̃
alia honoranda ita ⁊
franib in quib studi¬
um pericie ꝯuersatio¬
nis ornauit honestas.
nicħ est qd̵ addatur a
ħ fecit deus qui dem¬
poralium corpus qua¬
deerat honor ut ita ñ
sit scisma .i. discordia.
in corpore. hũano. uł ĩ
mneni hA ecc̃a uͥ debet ẽt unitas. s oĩa m̃bra
pocius solliciia sint. in reb agendis ꝑro se inuicem
sollicita sunit dico ita ut tendant. iii id ip̃m .i. in id
sollcitudimis ꝙ sit ip̃m .i. in diffecers. ut non mi¬
nus pro alio quam pro se sollicica sicce unde sub¬
dit. et si quid patituo. in aduersis unum m̃nbroꝵ
a suum malum. hoc de membns corporis ambi¬
gunm non est. qr si oculus uł pes capiatur a¬
liqua egritudine. totum corpus ꝯdolet. itał
nos docet ꝯdolere ffĩb si quid acdũsitats emer¬

Expanded text:
abundantius adjuvantur ut honesti fiant. Vel per inhonesta membra significantur quidam fratrum, qui, cum sint inhonesti egesthonoris habent, nullius egent eorum quae illis inhonestis fiunt, sed per ea sunt alia honoranda. Ita et fratribus in quibus studium peritiae, conversationis ornavit honestas, nihil est quod addatur a haec fecit Deus qui temperavit corpus, quadeerat honor, ut ita non sit schisma, id est discordia, in corpore humano, vel in Ecclesia ubi debet esse unitas, sed omnia membra potius sollicita sint in rebus agendis. Pro se invicem sollicita sint dico, ita ut tendant in idipsum, id est in id sollicitudinis, quod sit ipsum, id est indifferens ut non minus pro alio quam pro se sollicita sint. Unde subdit: Et si quia patiatur in adversis unum membrum,i suum sit malum. Hoc de membris corporis ambiguum non est, quia si oculus vel pes capitur aliqua aegritudine, totum corpus condolet, ita et nos decet condolere fratribus, si quid adversitatis emer
Abbreviated transcription (Latin):
tio xp̃i et mea. ħ ẽ firmiter scriptũ in cord̾ib ñis
non delebiliter. ut quod atixamento sccibb: facile de¬
tã per quem disfunditur caritas in corlib ur̃is qͥ
in eimiangłio digitus da d̾r. hoc digito sccipta est
ricarem. ista est loc fidei uiuificans dilectorem. Ibl
ergo lex ex trinsecus posita est qua in iusti terrent᷑.
hic untrinsetus posita est qua uiui iustificarentur.
Ibi in tabulis lapideis digitus dei operatus est. ut
significaretur cduriria corcliũ illiuis ppłi. hic idem
digitus in cordib hoĩm opetatus est. ut uolunt as
ꝓmpta et intelligentia capix significetur. unde
subdit. et ħ epła sccipta est non urtabulis. lapi .i. nõ
tatem. et aduersus dm̃ in figribilem. s intabuł
cordis .i. in cordib laus ex earitate. et carnalibus.

Expanded text:
ti, et mea: hoc firmiter scriptum in cordibus vestris non delebitur, ut quod atramento scribitur, facile de per quem diffunditur charitas in cordibus: qui in Evangelio digitus Dei dicitur . Hoc digito scripta est ricatorem, ista est lex fidei vivificans dilectorem. Ibi ergo lex extrinsecus posita est qua injusti terrerentur; hic intrinsecus posita, qua justificarentur. Ibi in tabulis lapideis digitus Dei operatus est, ut significaretur duritia cordium illius; hic idem digitus in cordibus hominum operatus est, ut voluntas prompta et intelligentia capax significaretur. Unde subdit: Et haec Epistola scripta est, non in tabulis lapideis, id tatem, et adversus Deum inflexibilem; sed in tabulis cordis, id est in cordibus latis ex charitate, et carnalibus, id
Abbreviated transcription (Latin):
ut modeste. cum honestate. et aptis locis et per¬
sonis. et apto tp̃ie fidei uba laquamini. uł dan¬
sitis gandertoes spe. ut si isi et̾na sꝑetis ⁊ inde.
gaudeans coecti eium de futuris gaudent. q spãt
certissime se accepturos ⁊ iõ pacientes sunt in
cientes in tribułonib. ut possitis mala patrsitis
rastantes oiations qui ad ħ differunt res. ⁊ sõꝑ
ista coĩa facite. et recipite sanctos in hospitio. quod
ita ait. sitis sectantes hospitalitatm. scemplo a

Expanded text:
ut modeste cum honestate, et aptis locis, et personis, et apto tempore fidei verba loquamini. Vel dansitis, gaudentes spe, ut nonnisi aeterna speretis, et inde gaudeatis. Certi enim de futuris gaudent, quia sperant certissime se accepturos, et ideo patientes sunt in tientes in tribulationis: et ut possitis mala pati, sitis instantes orationi, quia adhuc differtur res, et ideo ia facite, et recipite sanctos in hospitio, quod ita ait: sitis sectantes hospitalitatem, exemplo A
Abbreviated transcription (Latin):
non fecit mĩam. Unde dñs ait. dimuttite et cdimute¬
tur uobis. date et dabiur uobis. et hoc iustũ est ut
dimittatur climittenti et detur danti. In est quiipe
Qui tribuit in simplicitate hic dicit. in hylaritate.
Simplicitas excludit ypocrisim hylaritas .i. gau¬
dium ostencdit fretum sꝑe fututi. Q mius ergo mĩa
lectio. qua diuetscl dona pnnitar. sit siue emu¬
latione. et sic ecit. alter alterus m̃be. et sitis odi¬
entes malum. et ad heptes bono. ut nec dilectio
arnici faciat malum amare. nec malum faciat
bonũ dimittere et sitis. diligentes in uicem. ca¬
non est fbmis amor nisi mutuas se preuerutnt ob¬
sequiis et sitis. in solligtudme nõ pigni .i. si solli¬
cri estis conde: non sitis pigri optre. maledictus e¬
enim est sicrit ietems ait. qui opus du negligẽ
tis implere quod uultis. ideo ã dicit fernentes.
quia sp̃s .s. igiis est quo feruit caritas q̃ dif¬

Expanded text:
nus ait: Dimittite et dimittetur vobis. Date et dabitur vobis . Et hoc utique justum est ut dimittatur dimittenti, et detur danti. Inest quippe Dqui tribuit in simplicitate, hoc dicit in hilaritate. Simplicitas excludit hypocrisim. Hilaritas gaudium ostendit fretum spe futuri. Omnis ergo miserilectio qua diversa dona uniuntur, sit sine simulatione, et sic erit alter alterius membrum; et sitis odientes malum et adhaerentes bono; ut nec dilectio amici faciat malum amare, nec malum faciat bonum dimittere, et sitis diligentes invicem cnon est fraternus amor, nisi mutuis se praeveniant obsequiis, et sitis in sollicitudine non pigri, id est si solliciti estis corde non sitis pigri opere. Maledictus enim est, sicut Jeremias ait, qui opus Dei fecerit tis implere quod vultis. Ideo autem dicit, ferventes, quia Spiritus sanctus ignis est quo fervet charitas, quae dif