comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta: Sed cum facta fuerit resurrectio:
& bonorũ gaudiũ ampliꝰ erit: et
malorũ tormenta grauiora. quan¬
do cum corpore torquebunt᷑: Re¬
Om̃s tamen adhuc in finẽ acceptu¬
risunt: quod ꝓmisit ds: Promissa
enim est resurrectio ȩtiam carnis.
mortis consumptio: uita et̃na cũ
anglis: Hoc om̃s simul accepturi
sumus: Nam requiem quȩ conti¬
nuo post mortem datur: si ea dig¬
nus ẽ: tunc accipit quisq cũ mo¬
ritur: Priores acceperunt patriar¬
chȩ: uidete exquo requiescunt:
Posteriores ꝓphę: recentiꝰ aposto¬
li:. multo recentiores sc̃ĩ marty¬
res: cotidie boni fideles: & alii in
ista requie iam diu sunt. alii ñ
tam diuꝰ alii annis paucioribus:
alii in recenti tempore: Cum uͦ
ab hoc somno euigilabunt:. si¬
mul om̃s qd ꝓmissum est accep¬
dormit: sed uado ut asomno ex¬
suscitem eum: Dixerunt gͦ disci¬
puli: Quomodo intellexerunt:
sic responderunt: Dñe si dormit
saluus erit: Solet ẽẽ somnus egro¬

Expanded text:
ta. Sed cum facta fuerit resurrectio, ta. Sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora; quando cum corpore torquebuntur. Reomnes tamen adhuc in fine accepturi sunt quod promisit Deus: promissa enim est resurmortis consumptio, vita aeterna cum angelis: hoc omnes simul accepturi sumus. Nam requiem, quae continuo post mortem datur, si ea dignus est, tunc accipit quisque cum moritur. Priores acceperunt patriarchae, videte ex quo requiescunt: posteriores prophetae, recentius apostoli, multo recentius martyres sancti, quotidie boni fideles. Et alii in ista requie tam diu sunt, alii non tam diu, alii annis paucioribus, alii nec recenti tempore. Cum vero ab hoc somno evigilabunt simul omnes, quod promissum est accepdormit; sed vado, ut a somno excitem eum. Dixerunt ergo discipuli: quomodo intellexerunt, sic responderunt: Domine, si dormit, salvus erit. Solet enim esse somnus aegro
Abbreviated transcription (Latin):
ut euigilans dormire timeat. ne
ad ipsa iterũ redeat: sic unusqͥsq
hominũ cum causa sua dormitꝰ
cum causa sua surgit: & interest
quali custodia quisq recipiatur
adiudicem postea producendꝰ: Nã
& receptiones in custodiam: ꝓme¬
ritis causarum adhibent᷑: Alios
iubentur custodire lictores: hu¬
manum & mite officiũ atq ciui¬
le: alii tradunt᷑ optionibus: alii
mittuntur in carcerẽ: & in ipso car¬
cere non om̃s. sed ꝓmeritis graui¬
um causarũ in ima carceris con¬
trudunt᷑: Sicut ergo diuersȩ custo¬
diȩ gentium in officio. sic diuer¬
sȩ custodiȩ mortuorũ:& diuersa
merita resurgentiũ: Receptus est
pauꝑ: receptus ẽ diues: Sed ille
in sinu abrahȩ: ille ubi sitiret. et
guttam non inueniret: Habent
ergo om̃s animȩ ut ex hac occasi¬
one instruam caritatẽ ur̃am. ha-¬
bent om̃s animȩ cum de seculo exi¬
erunt diuersas receptiones suas:
habent gaudiũ bonȩ: malȩ torm̃¬

Expanded text:
ut evigilans dormire timeat, ne ut evigilans dormire timeat, ne ad ipsa iterum redeat: sic unusquisque hominum cum causa sua dormit, cum causa sua surgit. Et interest quali custodia quisque recipiatur, ad judicem postea producendus. Nam et receptiones in custodia pro meritis causarum adhibentur: alios jubentur custodire lictores, humanum et mite officium atque civile; alii traduntur optionibus; alii mittuntur in carcerem: et in ipso carcere non omnes, sed pro meritis graviorum causarum in ima carceris contruduntur. Sicut ergo diversae custodiae agentium in officio; sic diversae custodiae mortuorum, et diversa merita resurgentium. Receptus est pauper, receptus est dives: sed ille in sinum Abrahae; ille ubi sitiret, et guttam non inveniret . 10. Habent ergo omnes animae, ut ex hac occasione instruam Charitatem vestram, habent omnes animae, cum de saeculo exierint, diversas receptiones suas. Habent gaudium bonae, malae tormen
Abbreviated transcription (Latin):
nentur adie: & ꝑhorarum p̃dicati¬
onem credat mundꝰ indo: Hoc gͦ
ait de compendio: Me sequimim.
si non uultis offendere: Et post
hoc dicit eis: Lazarus amicus nr
dormit: sed uado. ut asomno exci¬
tem cum: Uerum dixit: sororibus
mortuus erat: dño dormiebat:
hominib mortuus erat: qui eum
suscitare non poterant: Nam dñs
tanta facilitate excitabat de sepul¬
chro: quanta tu non excitas dor¬
mientem de lecto: Ergo scd̃m po¬
tentiam suam dixit dormientẽ:
quia & alii mortui dicti sunt in
scripturis sepe dormientes: sicut
apls dicit: Be dormientib autẽ
nolo uos ignorare fratres: ut non
contristemini sicut & ceteri qui
spem non habent: ldõ & ipse dor¬
mientes appellauit: qr resurrec¬
turos p̃tiuntiax̃ dormit gͦ om̃is
mortuus: & botius et malus: Sed
quomodo interest in ipsis qui co¬
tidie dormiunt & exurgunt: qͥd
quisq uideat in somnis: alii sen¬
tiunt leta somnia. alii tristia. ita

Expanded text:
nentur a die, et per horarum praedicatinentur a die, et per horarum praedicationem credat mundus in diem. Hoc ergo ait de compendio, Me sequimini, si non vultis offendere. 9. Et post hoc dicit eis: Lazarus amicus noster dormit; sed vado, ut a somno excitem eum. Verum dixit. Sororibus mortuus erat, Domino dormiebat. Hominibus mortuus erat, qui eum suscitare non poterant: nam Dominus tanta eum facilitate excitabat de sepulcro, quanta tu non excitas dormientem de lecto. Ergo secundum potentiam suam dixit dormientem: quia et alii mortui dicti sunt in Scripturis saepe dormientes, sicut Apostolus dicit, De dormientibus autem nolo vos ignorare, fratres, ut non contristemini, sicut et caeteri qui spem non habent . Ideo et ipse dormientes appellavit, quia resurrecturos praenuntiavit. Dormit ergo omnis mortuus, et bonus et malus. Sed quomodo interest in ipsis qui quotidie dormiunt et exsurgunt, quid quisque videat in somnis: alii sentiunt laeta somnia, alii torquentia, ita
Abbreviated transcription (Latin):
ergo uellent dare consiliũ homi¬
nes dõ: discipłi magistro: serui
dño: egroti medico: corripuit eos.
& ait: Nonne duodecim horȩ st̃
diei ͦ Siquis ambulauerit in die:
non offendit: Me sequimini: si
non uultis offendere: Nolite con¬
silium michi dare: quos a me
consilium oportet acciꝑe: Quo
ergo ꝑtinet nonne duodecim
horȩ sunt diei: Quia ut diem se
esse ostenderet: duodecim disci
pulos elegit: Si ego sum inquit
dies & uos horȩ: numquid horȩ
diei consilium dant: Horȩ diem
secunt᷑: non horas dies:Si ergo
illi horȩ: quid ibi iudas : Et ipse
inter duodecim hora:Si hora
erat: lucebat: Si lucebat: quomͦ
diem ad mortẽ trahebat. Si dñs
in hoc uerbo non ipsum iudam:
sed successorem ipsius p̃uidebat:
luda enim cadente: successit ma¬
thyas: & duodenarius numerus
mansit: Non ergo frustra duode
ipse spiritalis est dies: Sequant᷑
ergo horȩ diem: p̃dicent horȩ diem:
horȩ illustrent᷑ a die: horȩ illumi¬

Expanded text:
ergo vellent dare consilium homiergo vellent dare consilium homines Deo, discipuli magistro, servi Domino, aegroti medico; corripuit eos, et ait, Nonne duodecim horae sunt diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit. Me sequimini, si non vultis offendere: nolite mihi consilium dare, quos a me consilium oportet accipere. Quo ergo pertinet, Nonne duodecim horae sunt diei? Quia ut diem se esse ostpulos elegit. Si ego sum, inquit, dies, et vos horae, nunquid horae diei consilium dant? Horae diem sequuntur, non horas dies. Si ergo illi horae, quid ibi Judas, et ipse inter duodecim horas? Si hora erat, lucebat, si lucebat, quomodo diem ad mortem trahebat? Sed Dominus in hoc verbo, non ipsum Judam, sed succJuda enim cadente successit Matthias, et duodenarius numerus mansit . Non ergo frustra duodecipse spiritualis est dies. Sequantur ergo horae diem, praedicent horae diem, horae illustrentur a die, horae illumi
Abbreviated transcription (Latin):
dierat enim: Beatus es symon bar
iona. quia non tibi reuelauit
caro & sanguis: sedpater m̃s qui
in cęlis ẽ: Cui dixerat beatus es.
illi dicit. redi retro sathanas: qͥa
beatus non ase erat: Sed unde:
Quia non tibi reuelauit caro
& sanguis: sed pater m̃s qui in
celis ẽ: Ecce unde beatus: Non
de tuo: sed de meo: Non quia pa¬
ter ego: sed quia om̃ia quȩ habet
pater mea sunt: Si beatus de ip¬
sius dñi sathanas de cuius: Ibi
dicit: Rationẽ quippe reddidit
beatitudinis. ut diceret ñ caro
& sanguis tibi reuelauit hoc
sed pater m̃s qui incęlis ẽ: hec
est causa beatitudinis tuȩ: Qd
uero dixit redi post me sathanas:
audi ȩtiam huius rei causam:
Non enim sapis quȩ di sunt:
sed quȩ sunt hominũ: Nemo¬
se ergo palpet. de suo sathanas
ẽ: sed de o beatus ẽ: Quid enĩ
de suo: nisi de peccato suo. Tol¬
le peccatum: & quid est tuum:
lustitia inquis de meo ẽ: Quid
enim habes quod ñ accepisti Cũ

Expanded text:
dierat enim, Beatus es, Simon Bar dierat enim, Beatus es, Simon Bar Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Cui dixerat, Beatus es; illi dicit, Redi retro, satanas: quia beatus a se non erat, Sed unde? Quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Ecce unde beatus, non de tuo, sed de meo. Non quia Pater ego, sed quia omnia quae habet Pater, mea sunt . Si beatus de ipsius Domini; satanas de cujus? Ibi dicit: rationem quippe reddidit beatitudinis, ut diceret, Non caro et sanguis tibi revelavit hoc, sed Pater meus qui in coelis est: haec est causa beatitudinis tuae. Quod vero dixi, Redi post me, satanas, audi etiam hujus rei causam: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominis. Nemo ergo se palpet; de suo satanas est, de Dei beatus est. Quid est enim de suo, nisi de peccato suo? Tolle peccatum, quod est tuum? Justitia, inquit, de meo est. Quid enim habes quod non accepisti ? Cum
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim hore sunt diei ͨ Quid sͥ
uult ista responsio: Illi dixerunt:
& iterũ illuc uadis. ut te lapident:
& dñs: Nonne duodecim horȩ sutt
ñ offendit: quia lucem huiꝰ mun¬
di uidet: Si autẽ ambulauerit in
nocte offendit: quia lux non ẽ.
in eo: De die quidem locutus est.
huic nox ẽ: Inuocemꝰ diem: ut pel¬
lat noctem: & cor lumine illustret:
cet altitudo ꝓfunditasq sententiȩ:
redarguere uoluit dubitationẽ
illorũ & infidelitatẽ: Uoluerunt
enim consiliũ dare dño ne more¬
retur: qui uenerat mori. ne ipsi
adhuc non plene intelligens cur
uenisset: timuit ne moreret᷑: et
uitȩ displicuit: idest ipsi dño: Nã
cum indicaret discipłis quid ẽẽt
respondit petrus inter cȩteros: et
ait: Absit ate dñe: ꝓpiciꝰ tibi esto:
non fiet istud: Et continuo dñs:
Redi post me sathanas: non enĩ
sapis quȩ disunt. sed quȩ homi¬
num: Et paulo ante confitens
filium di. laudem meruerat: Au¬

Expanded text:
duodecim horae sunt diei? Quid sibi duodecim horae sunt diei? Quid sibi vult ista responsio? Illi dixerunt: et iterum vadis illuc, ut te lapident? Et Dominus: Nonne duodecim horae sunt n offendit, quia lucem hujus mundi videt. Si autem ambulaverit in nocte, offendit, quia lux non est in eo. « De die quidem locutus est, huc nox est. Invocemus diem, ut repellat noctem, et cor lumine illustret. cet altitudo, profunditasque sententiae, redarguere voluit dubitationem illorum et infidelitatem. voluerunt enim consilium dare Domino ne moreretur, qui venerat mori, ne ipsi adhuc non plene intevenisset, timuit ne moreretur, et vitae displicuit, id est, ipsi Domino: nam cum indicaret discipulis quod esset respondit Petrus inter caeteros, et ait, Absit a te, Domine, propitius tibi esto, non fiet istud. Et continuo Dominus, Redi post me, satanas, non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominum. Et paulo ante confitens Filium Dei laudem meruerat: au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑillam infirmitatem: Biligebat
autẽ iħc martham & sororẽ eius
mariã: & lazarum: Ille languens:
ille tristes: om̃s dilecti: Sed dilige¬
bat eos & languentiũ saluator:
immo ȩtiã mortuorũ suscitator.
& tristium consolator: Ut ergo
audiuit quia infirmat᷑: tunc
quidem mansit in eodem loco du¬
obus diebus: Nuntiauerunt ergo
ille: mansit illic ille: Tamdiu tẽ¬
pus ductũ est: quousq quattri¬
duum compleretur: non frustra.
nisi quia forte. immo quia certe:
& ipse quia numerus dierum in¬
timat aliquod sacramentũ: De¬
inde post hȩc. dicit discipłis suis:
Eamus in iudeam iterum: Ubi
pene fuerat lapidatus: qui prop¬
terea inde discessisse uidebatur.
ne lapidaretur: discessit enĩ ut
homo: sed in redeundo quasi obli-¬
tus infirmitatẽ: & ostendit po¬
testatem: Famus inquit in iudcã:
Deniq: hoc dicto: uidete quemad.¬
modũ discipłi territi fuerint: Di
cunt ei discipłi: Rabbi. nunc que¬
uadis illuc: Respondit iħc: Nonne

Expanded text:
illam infirmitatem. Diligebat autem Jesus Martham et sororem ejus Mariam, et Lazarum. « Ille languens, illae tristes, omnes dilecti. Sed diligebat eos, et languentium salvator, imo etiam mortuorum suscitator, et tristium consolator. Ut ergo audivit quod infirmabatur, tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus. Nuntiaverunt ergo illae, mansit illic ille. Tandiu tempus ductum est, quousque quatriduum compleretur. Non frustra, nisi quia forte, imo quia certe, et ipse numerus dierum intimat aliquod sacramentum. Deinde post haec dicit discipulis suis: Eamus in Judaeam iterum ubi pene fuerat lapidatus; qui propterea inde discessisse videbatur, ne lapidaretur. Discessit enim ut homo, sed in redeundo quasi oblitus infirmitatem, ostendit potestatem. Eamus, inquit, in Judaeam. Denique hoc dicto, videte quemadmodum dabbi, nunc quaevadis illuc? Respondit Jesus: Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
suppositus erat ei: Mortuus sub
lapide: reus sub lege: Scitis enim
quia lex quȩ data ẽ iudeis: in lapi¬
de scripta ẽ: Om̃s autẽ rei sub le¬
ge sunt: bene uiuentes cum lege
sunt: Iusto lex posita non ẽ: Qa
est ergo lapidem remouete: Grãm
p̃dicate: Apl̃s enim paulus mi¬
nistrum se dicit noui testam̃ti.
ñ littera sed sp̃u: Nam littera in¬
quit occidit: sp̃s autẽ uiuifi¬
cat: Littera occidens: quasi la¬
pis est p̃mens: Remouete inqͥt
lapidem: remouete legis pondꝰ:
gr̃am p̃dicate: Si enim data eȩ̃t
lex quȩ posset uiuificare: omni¬
no ex lege ẽẽt iustitia: Sed conclu
sit scriptura om̃ia sub peccato:¬

Expanded text:
superpositus erat ei. Mortuus sub superpositus erat ei. Mortuus sub lapide, reus sub lege. Scitis enim quia Lex quae data est Judaeis, in lapide scripta est . Omnes autem rei sub lege sunt: bene viventes cum lege sunt. Justo lex posita non est . Quid est ergo, Lapidem removete? Gratiam praedicate. Apostolus enim Paulus ministrum se dicit Novi Testamenti, non litterae, sed spiritus: nam littera, inquit, occidit, spiritus vivificat . Littera occidens, quasi lapis est premens. Removete, inquit, lapidem. Removete Legis pondus; gratiam praedicate. Si enim data esset lex, quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Sed conclusit omnia Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
ui uos: discedite ame: Quid est ñ
uos noui. Non uos uideo in luce
mea: non uos uideo in illa iustitia
quam noui: Sic & hic tanquam
nesciens talem peccatorẽ: dixit. Ubi
posuistis eum: Talis ẽ uox dim
paradiso: postea quã homo pecca¬
uit: Adam ubi es: Dicunt ei: Dñe
ueni & uide: Quid est uide: Mise¬
rere: Lidet enim dñs: quando mi¬
seretur: Unde illi dicitur: uide hu¬
militatẽ meam & laborem meũ:
& dimitte uniuersa peccata mea:
Lacrimatus ẽ iħc: Dixerunt ergo
iudei: Eece quomͦ amabat eum:¬
Quid ẽ amabat eum: Non ueni
uocare iustos. sed peccatores adpe¬
nitentiã: Quidam autẽ ex ip̃sis
dixerunt: Num potuit hic qͥ ape¬
ruit oculos ceci facere ut & hic ñ
moreretur: Qui noluit facere ut
ñ moreretur: plus est qd̃ facturus
ẽ. ut mortuus suscitet᷑: Ihc gͦ rur
si disponis reuiuiscere: Omni ho¬
mini diettur qui p̃mitur pessima
consuetudine: uenit admonum̃¬
tum: Erat autẽ spelunca: & lapis

Expanded text:
vi vos; discedite a me . Quid est, Non vi vos; discedite a me . Quid est, Non novi vos? Non vos video in luce mea, non vos video in illa justitia quam novi. Sic et hic tanquam nesciens talem peccatorem, dixit, Ubi posuistis eum? Talis est vox Dei in paradiso posteaquam homo peccavit, Adam, ubi es ? Dicunt ei: Domine, veni, et vide. Quid est, vide? Miserere. Videt enim Dominus, quando miseretur. Unde illi dicitur, Vide humilitatem meam, et laborem meum, et dimitte omnia peccata mea . 21. Lacrymatus est Jesus. Dixerunt ergo Judaei: Ecce quomodo amabat eumt, amabat eum? Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam . Quidam autem ex ipsis dixerunt: Non poterat hic qui aperuit oculos caeci, facere ut et hic non moreretur? Qui noluit facere ut non moreretur, plus est quod facturus est, ut mortuus suscitetur. 22. Jesus si disponis reviviscere. Omni homini dicitur, qui premitur pessima consuetudine: Venit ad monumentum. Erat autem spelunca, et lapis
Abbreviated transcription (Latin):
uindicari uis: Quid enim ego. lã
sum uindicat᷑: Cum tibi hec loqͥ¬
tur fides tuaꝰ quasi imꝑat uentis
& fluctibꝰ & fit tranquillitas mag¬
na: Quomodo ergo hoc est exci¬
tare. xp̃m in naui. excitare fidem:
sic in corde hominis quem p̃mit
magna moles & consuetudo pec¬
catiꝰ in corde hominis transgres¬
soris ȩtiam sc̃i ȩuuangłii: contẽp¬
toris ȩt̃narum penarũ: fremat.
xp̃c: increpet se homo: Audi ad¬
huc: fleuit xp̃c: fleat se homo:
Quare enim fleuit xp̃c: nisi quia
flere hominẽ docuit Quare fre¬
muit & turbauit semet ipsum:
nisi quia fides hominis sibi meri.¬
to displicentis. fremere quodam¬
modo debet in accusatione malo¬
rum oꝑum: ut uiolentiȩ peniten¬
di cedat consuetudo peccati Et
dixit: Ubi posuistis eum ͤ Scisti
quia mortuus sit. & ubi sit sepul¬
significatio ẽ: Quia sic ꝑditũ ho-¬
minem: quasi nescit ds: Nonau¬
sus sum dicere nescit: Quid enim
audi dicturum in iuditio: non no¬

Expanded text:
vindicari vis. Quid enim? ego jam vindicari vis. Quid enim? ego jam sum vindicatus? Cum tibi haec loquitur fides tua, quasi imperatur ventis et fluctibus, et fit tranquillitas magna. Quomodo ergo hoc est excitare Christum in navi, excitare fidem; sic in corde hominis quem premit magna moles et consuetudo peccati, in corde hominis transgressoris etiam sancti Evangelii, contemptoris poenarum aeternarum, fremat Christus, increpet se homo. Audi adhuc: flevit Christus, fleat se homo. Quare enim flevit Christus, nisi quia flere hominem docuit? Quare fremuit et turbavit semetipsum, nisi quia fides hominis sibi merito displicentis fremere quodammodo debet in accusatione malorum operum, ut violentiae poenitendi cedat consuetudo peccandi? 20. Et dixit: Ubi posuistis eum? Scisti quia mortuus sit, et ubi sit sepulsignificatio est, quia sic perditum hominem quasi nescit Deus. Non ausus sum dicere, Nescit: quid enim audi dicturum in judicio, Non no
Abbreviated transcription (Latin):
tuo: Hinc est illud quod dormi¬
ebat in naui: & cum ꝑiclitarent᷑
discipli: iam imminente nau¬
fragio: accesserunt ad eum: exci¬
tauerunt eum: Surrexit. xp̃c:
imꝑauit uentis & fluctibꝰ: & fac¬
ta est tranquillitas magna: Sic
& tu: Intrant uenti cor tuum:
utiq ubi nauigas: uͥ hanc uitam
tanquã ꝓcellosũ & picłosũ pelagꝰ
transis: Intrant uenti: mouent.
fluctus: turbant nauem: Qui
sunt uentiꝰ. Audisti conuicium:
irasceris: Conuicium uentus ẽ:
iracundia fluctus ẽ: Periclitaris:
disponis reponere: disponis ma¬
ledictum maledicto reddere: lã
nauis ꝓpinquat naufragio: exci-
ta xp̃m dormientẽ: ld̃o enĩ fluctu¬
as: & mala ꝓmalis reddere p̃pa¬
ras: quia xp̃c dormit in naui:
Incorde enim tuosomnus xp̃i.
obliuio fidei: Nã si excites xp̃m
idest recolas fidem: quid tibi dicit
tanquã uigilans xp̃c in corde tuo:
Ego audiui demoniũ habes: & ꝓ
eis oraui: Audit dñs & patitur:
audit seruus & indignatur: Sed

Expanded text:
tuo. Hinc est illud quod dormituo. Hinc est illud quod dormiebat in navi: et cum periclitarentur discipuli, jam imminente naufragio accesserunt ad eum, et excitaverunt eum: surrexit Christus, imperavit ventis et fluctibus, et facta est tranquillitas magna . Sic et tu: intrant venti cor tuum, utique ubi navigas, ubi hanc vitam tanquam procellosum et periculosum pelagus transis; intrant venti, movent fluctus, turbant navim. Qui sunt venti? Audisti convicium, irasceris; convicium ventus est, iracundia fluctus est: periclitaris, disponis respondere, disponis maledictum maledicto reddere, jam navis propinquat naufragio; excita Christum dormientem. Ideo enim fluctuas, et mala pro malis reddere praeparas, quia Christus dormit in navi. In corde enim tuo somnus Christi, oblivio fidei. Nam si excites Christum, id est recolas fidem, quid tibi dicit tanquam vigilans Christus in corde tuo? Ego audivi, Daemonium habes , et pro eis oravi: audit Dominus, et patitur; audit servus, et indignatur! Sed
Abbreviated transcription (Latin):
it: Mꝗr tuus est iħc. uerum ẽ: sed
quia uoluit: In illius potestate
erat sic. uel sic affici: uel non af¬
fici: Uerbum enim animã susce¬
pit & carnẽ: totius hominis sibi
ram:Nam & anima apli: uerbo
illustrata ẽ: Anima petri: uerbo
illustrata ẽ: Anima pauli: alio
nulla dictum ẽ: uerbum caro
factum ẽ: De nulla dictum est:
ego & pater unum sumͦ: Anima
hoc ubi summa potestas ẽ scđ̃m
uoluntatis nutum turbatur in-¬
us ẽ: quem mortis quattriduanũ
& illa significat sepultura: Quid
ergo est quod turbat semet ipsum
xp̃c: nisi ut significet tibi quomͦ
tu debeas turbari: cum tanta
mole peccati grauaris & p̃meris:
Attendisti enim te: uidisti te reũ:
computasti tibi. illud feci: & peꝑ¬
cit ds: Illud commisi. & distu
iterum ad eadem reuolut᷑ sum:
quid facio: Quo eo: lnde euado:
Quando ista dicis: iam fremit sp̃s:
quia fides fremit: In uoce frem̃¬
tis: apparet spes resurgentis: Ip
sa fides intus: ubi est. xp̃c fremeis:

Expanded text:
it; mortuus est Jesus, verum est, sed it; mortuus est Jesus, verum est, sed quia voluit: in illius potestate erat sic vel sic affici, vel non affici. Verbum enim animam suscepit et carnem, totius hominis sibi ram. Nam et anima Apostoli Verbo illustrata est, anima Petri Verbo illustrata est, anima Pauli, aliornulla dictum est, Verbum caro factum est ; de nulla dictum est, Ego et Pater unum sumus . Anima hoc, ubi summa potestas, secundum voluntatis nutum turbatur inus est, quem mortis quatriduum, et illa significat sepultura. Quid est ergo quod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi quomodo turbari tu debeas, cum tanta mole peccati gravaris et premeris? Attendisti enim te, vidisti te reum; computasti tibi: Illud feci, et pepercit Deus; illud commisi, et distuliterum ad eadem revolutus sum: quid facio? quo eo? unde evado? Quando ista dicis, jam fremit Christus, quia fides fremit. In voce frementis apparet spes resurgentis. Ubi ipsa fides intus, ibi est Christus
Abbreviated transcription (Latin):
uidissent mariam quia cito sur-¬
rexit & exiit: secuti sunt eam di¬
centes. quia uadit ad monumen¬
tum ut ploret ibi: Quare hoc ꝑti¬
nuit ad ȩuuangłistam narrare:
Ut uideamꝰ quȩ occasio fuerit:
ut plures ibi ẽẽnt. quando lara¬
rus resuscitatus ẽ: Putantes enĩ
iudei propt̾ea illam festinare.
ut doloris sui solatium lacrimis
quereret: secuti sunt eam: ut tã
grande miracłm quattriduani
mortui resurgentis testes pluri-¬
mos inueniret: Maria ergo cum
uenisset ubi erat iħc: uidens eũ
cecidit ad pedes eius: & dixit ei:
ẽẽt mortuus: Iħe ergo ut indit
eam plorantem. & tudeos qui cũ
illa erant plorantes: fremuit sp̃u.
& turbauit se ipsum: & dixit: Ubi
posuistis eum: Nescio quid uob̃
insinuauit fremendo sp̃u & tur¬
bando seipsum: Quis enim posset
nisi se ipse turbare. Itaq fratres
mei primo hic attendite potestatẽ:
& sic inquirite significationem:
Turbaris tu nolens: turbatus ẽ
rum ẽ: sed quia uoluit: Contrista¬

Expanded text:
issent Mariam, quia cito surrexit et exiit, secuti sunt eam, dicentes: Quia vadit ad monumentum, ut ploret ibi. Quare hoc pertinuit ad evangelistam narrare? Ut videamus quae occasio fecerit ut plures ibi essent, quando Lazarus resuscitatus est. Putantes enim Judaei, propterea illam festinare, ut doloris sui solatium lacrymis quaereret, secuti sunt eam, ut tam grande miraculum quatriduani mortui resurgentis testes plurimos inveniret. Maria ergo cum venisset ubi erat Jesus, videns eum, cecidit ad pedes ejus, et dixit ei: esset mortuus. Jesus ergo ut vidit eam plorantem, et Judaeos qui cum illa erant plorantes, fremuit spiritu, et turbavit semetipsum, et dixit: Ubi posuistis eum? Nescio quid nobis insinuavit fremendo spiritu, et turbando seipsum. Quis enim eum posset, nisi se ipse, turbare? Itaque, fratres mei, primo hic attendite potestatem, et sic inquirite significationem. Turbaris tu nolens; turbatus est verum est, sed quia voluit; dormivi
Abbreviated transcription (Latin):
pauit: Nam quomodo soluit qͤ
dixit: magister adest & uocat te :
Aduertendũ ȩtiam quẽ admodũ
ȩuuanglista non dixerit. ubi uel
quando: uel quomodo mariam
dñs uocauerit: ut hoc in uerbis
marthȩ potius intelligeret᷑. nar
ut audiuit: surgit cito: & uenit ad
in castellum: s: erat adhuc in illo
loco ubi occurrerat ei martha:

Expanded text:
it. Nam quomodo siluit, quae dixit: Magister adest, et vocat te? Advertendum est etiam quemadmodum evangelista non dixerit, ubi vel quando vel quomodo Mariam Dominus vocaverit. Ut hoc in verbis Marthae potius intelligeretur, narut audivit, surgit cito, et venit ad in castellum, sed erat adhuc in illo l
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ mortis: Qd restat: Uenit çuun¬
głium: predicat᷑ regnum cȩlorum:
diffamatur ubiq xp̃c: minatur
ce quartus dies mortis: merito iã
fetet: Numquid & talib neganda
est miscdia: Absit: Ttiam ad tales
dñs excitandos non dedignat᷑ acce¬
dere: Multi autẽ ex iudeis uen̾ant
ad martham & mariam: ut conso¬
larentur eas de fratre suo: Mar¬
tha ergo ut audiuit quia iħe ue¬

Expanded text:
diem mortis. Quid restat? Venit ad Evangelium, praedicatur regnum coelorum, diffamatur ubique Christus, minatur cce quartus dies mortis. Merito jam putet. Nunquid et talibus neganda est misericordia? Absit. Etiam ad tales Dominus excitandos non dedignatur accedere. Multi autem ex Judaeis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur 575 eas de fratre suo. Martha ergo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sed tantũ dic uerbo & sanabit᷑
puer m̃s: Nichil horum iste.sed
tantũmodo. dñe ecce quẽ amas
infirmat᷑: Sufficit ut noueris.
non enĩ amas & deseris: Sed¬
dicet aliquis quomͦ plazarum
peccator significabatur: & adño
sic amabatur: Audiat eum di¬
centem: non ueni uocare iustos:
sed peccatores: Si enĩ peccatores
ds non amaret: de cȩlo ad t̃ras
non descenderet: Audiens autẽ
iħc: dixit eis: Infirmitas hȩc ñ
est ad mortẽ: sed ꝓgloria dĩ. ut
glorificet᷑ filius dĩ: Talis glori
ficatio ipsius non ipsum auxit.
sed nob̃ ꝓfuit: Hoc ergo ait non
est ad mortem: quia & ipsa mors
ñ erat ad mortẽ: sed potius ad
miracłm: Quo facto crederent
homines in xp̃m: & uitarent ue¬
ram mortẽ: Sane uidete quem¬
admodũ tanquã ex obliquo do¬
minus se dm dixit: ꝓpt̃ quosdã
qui negant: Nam sunt heretici
qui hoc negent. qd̃ filius d̃ĩ sit ds
Ecce audiunt: infirmitas hȩc in¬
quit non ẽ ad mortẽ: sed ꝓ gloria

Expanded text:
sed tantum dic verbo, et sanabitur sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Nihil horum iste, sed tantummodo: Domine, ecce quem amas, infirmatur. Sufficit ut noveris; non enim amas, et deseris. Dicit aliquis: Quomodo per Lazarum peccator significabatur, et a Domino sic amabatur? Audiat eum dicentem, Non veni vocare justos, sed peccatores . Si enim peccatores Deus non amaret, de coelo ad terras non descenderet. 6. Audiens autem Jesus, dixit eis: Infirmitas haec non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorifficatio ipsius non ipsum auxit, sed nobis profuit. Hoc ergo ait: Non est ad mortem, quia ipsa mors non est ad mortem, sed potius ad miraculum, quo facto crederent homines in Christum, et vitarent veram mortem. Sane videte, quemadmodum tanquam ex obliquo Dominus Deum se dixit, propter quosdam qui negant. Nam sunt haeretici qui hoc negant, quod Filius Dei sit Deus; ecce audiant: Infirmitas haec, inquit, non est ad mortem, sed pro gloria
Abbreviated transcription (Latin):
Nsuꝑiori lectione meministis.
qd dñs exiit de manib eorum
qui lapidare illum uoluerant.
& discessit trans iordanem. ubi
iohannes baptizabat: Ibi ergo
dño constituto. infirmabatur
in bethania lazarus: qd̃ castel¬
Maria autẽ erat qͦ unxit dñtu
unguento: & extersit pedes eius
capillis suis. cuiꝰ frater lazarus
infirmabat᷑: Miserunt ergo so¬
rores eius ad eum: dicentes: lam
intelligimꝰ quo miserunt ubi
erat dñs: qm̃ absens erat. trans
iordanem scilicet: Miserunt ad
dũm nuntiantes qd̃ egrotaret
frater earum: ut si dignaretur
ueniret: & eum ab egritudine li¬
beraret: Ille distulit sanare: ut
posset resuscitare: Quid gͦ nun¬
tiauerunt sorores eius: Domine
ecce quẽ amas: infirmat᷑: Non
dixerunt ueni: Amanti enim¬
tantũmodo nuntiandum fuit:
Non ause sunt dicere ueni et sa¬
na: non ause sunt dicere. ibi
iube. & hic fiet: Cur enĩ ñ et iste
si fides illius centurionis inde
laudatur. Ait enim: Non sum
dignus ut intres sub tec̾tũ meũ.

Expanded text:
iori lectione meministis quod Dominus exiit de manibus eorum qui lapidare eum voluerant, et discessit trans Jordanem ubi Joannes baptizabat. Ibi ergo Domino constituto, infirmabatur in Bethania Lazarus, quod castelMaria autem erat quae unxerat Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis, cujus frater Lazarus infirmabatur. Miserunt ergo sorores ejus ad eum, dicentes. Jam intelligimus quia miserunt ubi erat Dominus, quoniam absens erat. Trans Jordanem, scilicet, miserunt ad Dominum, nuntiantes quod aegrotaret frater earum, ut, si dignaretur, veniret, et eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo nuntiaverunt sorores ejus? Domine, ecce quem amas, infirmatur. Non dixerunt Veni; amanti enimtantummodo nuntiandum fuit. Non ausae sunt dicere Veni et sana. Non ausae sunt dicere: ibi jube, et hic fiet. Cur enim non hoc et iste, si fides illius centurionis, inde laudatur? Ait enim: Non sum dignus ut intres sub tectum meum;
Abbreviated transcription (Latin):
& humanitate congrueret: & diui-¬
nitate p̃celleret: Nisi enim eẽt s
uerus: non afferret remediũ: Nisi
cẽt homo uerus: non p̃beret exem-¬
plum: Ab exultantib angłis nas-¬
cente dño gloria in excelsis do cani
enim cȩlestem ierłm ex om̃ib mun¬
digentib fabricari: de quo inenar¬
rabili diuinȩ pietatis oꝑe. quantũ
letari debet humilitas hominũ:
cum tanto gaudeat sublimitas
angłorum: Agamus ergo gratias
dilectissimi dõpatri. ꝑfilium eius
in sp̃u scõ qui ꝓpter multam mise¬
ricordiam suam qua dilexit nos
ra: nouumq figmentũ: Deponamꝰ
ergo ueterẽ hominẽ cum actibus
suis: & adepti participationẽ gene¬
rationis xp̃i: carnis renuntiemus
oꝑibus: Agnosce oxp̃iane dignita¬
tẽ tuã: & diuinȩ consors factꝰ natu¬¬
rȩ noli in ueterem uilitatẽ dege¬
neri conuersatione recedere: Me¬
mento cuius capitis & cuius sis
corporis membrũ: Reminiscere
quia erutus de potestate tenebra-¬

Expanded text:
et humanitate congrueret, et diviet humanitate congrueret, et divinitate praecelleret. Nisi enim esset, Deus verus non afferret remedium; nisi esset homo verus, non praeberet exemplum. Ab exsultantibus ergo angelis nascente Domino, Gloria in excelsis Deo canienim coelestem Jerusalem ex omnibus mundi gentibus fabricari: de quo inenarrabili divinae pietatis opere, quantum laetari debet humilitas hominum, cum tantum gaudeat sublimitas angelorudilectissimi, Deo Patri per Filium ejus in Spiritu sancto, quia propter multam charitatem qua dilexit nos,ra novumque figmentum. Deponamus ergo veterem hominem cum actibus suis, et adepti participationem generationis Christi, carnis renuntiemus operibus. Agnosce, o Christiane, dignitatem tuam et divinae consors factus naturae, noli in veterem vilitatem degeneri conversatione recedere. Memento capitis tui, et cujus sis corporis membrum reminiscere, qui erutus de potestate tenebra
Abbreviated transcription (Latin):
nem abȩterna morte factus est ho¬
mo: ita se ad susceptionẽ humilita¬
tis nr̃e sine diminutione suȩ ma¬
iestatis inclinans:ut manens qd̃
erat assumensq quod non erat: ue¬
ram serui formam ei formȩ inqua
do patri est ȩqualis uniret: & tanto
federe naturam utramq: consere¬
ret: ut nec inferiorẽ consumeret
glorificatio. nec. suꝑiorẽ minueret
coeunte ꝑsonam: suscipitur ama-
iestate humilitas: auirtute infir¬
mitas. ab ȩternitate mortalitas: et
bitum. natura inuiolabilis natu-¬
re est unita passibili: Ds̃ uerus:ho-
mo uerus: in unitatem dñi tem¬
peratur: ut quod nr̃is remediis
congruebat: unus atq idem dĩ
hominũq mediator. & mori pos¬
set exuno: & resurgere posset ex al¬
tero: Merito uirgineȩ integritati
nichil corruptionis intulit partꝰ
salutis: quia custodia pudoris fu¬
it ȩditio ueritatis: Calis ergo dilectis¬
simi natiuitas decuit di uirtutem.
& di sapientiam xp̃m: qua nobis

Expanded text:
nem ab aeterna morte factus est honem ab aeterna morte factus est homo, ita se ad susceptionem humilitatis nostrae sine diminutione majestatis suae inclinans, ut manens quod erat, assumensque quod non erat, veram servi formam ei formae in qua Deo Patri est aequalis uniret, et tanto foedere naturam utramque consereret, ut nec inferiorem consumeret glorificatio, nec superiorem minueret coeunte personam, sujestate humilitas, a virtute infirmitas, ab aeternitate mortalitas: et bitum, natura inviolabilis naturae est unita passibili, Deusque verus et homo verus, in unitatem Domini temperatur; ut quod nostris remediis congruebat, unus atque idem Dei hominumque mediator , et mori posset ex uno, et resurgere posset ex altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. Talis igitur, dilectissimi, nativitas decuit Dei virtutem et Dei sapientiam Christum, qua nobis
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitate ẽ: quod de om̃ib le¬
gitur: Nemo mundus asorde:
gularem natiuitatẽ decarniscon-¬
cupiscentia transiuit: nichil
de peccati lege manauit: Hirgo
regina dauiticȩ styrpis eligitur.
quȩ sacro grauidanda fetu. diui-¬
nam humanamq: ꝓlem prius
concipet mente quam corpore:
Et ne suꝑni ignara consilii. ad in¬
usitatos paueret affatus: quod
in ea oꝑandum erat ab sp̃u sc̃õ.
colloquio discit angłico: Nec
dampnũ credit pudoris: di geni-¬
trix mox futura: Cur enĩ de con-¬
ceptione nouitatis desperetꝰ. cui
efficientia de altissimi uirtute
ꝓmittitur: Confirmat᷑ credentis
fides: etiam prȩcuntis attestati¬¬
one miracłi: Bonaturq helysa¬¬
beth inopinata fecunditas: ut
qui conceptũ dederat sterili: da¬
turus non dubitaretur & uirgini:¬
Uerbum igitur di. ds filius di: qui
in principio erat apud dm̃. ꝑquẽ
facta sunt om̃ia. & sine quo factum
est nichil̃. propt̃ liberandũ homi¬

Expanded text:
nativitate est, quod de omnibus lenativitate est, quod de omnibus legitur: Nemo mundus a sorde,gularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conciperet mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad inusitatos paveret effectus, 65 quod in ea operandum erat a Spiritu sancto, colloquio discit angelico. Nec damnum credit pudoris, Dei genitrix mox futura. Cur enim de conceptionis novitate desperet, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, daturus non dubitaretur et virginierbum igitur Dei Deus, Filius Dei, qui in principio erat apud Deum, per quem facta sunt omnia, sine quo factum est nihil, propter liberandum homi
Abbreviated transcription (Latin):
aluator nr̃ dilectissimi ho¬
die natus est: gaudeamus:
Neq enim locum fas est ẽẽ tristi¬
tię ubi natalis est uitȩ: quȩ con-¬
sumpto mortalitatis timore. in¬
letitiam: Nemo abhuius alaerita-¬
tis participatione secernit᷑. Una
cunctis letitia cõmunis ẽ ratio:
quia dñs nr̃ peccati mortisq des¬
tructor: sicut nullũ areatu libe¬
rum reppit: ita liberandis om̃ib
uenit: Exultet sc̃s: quia appro¬
pinquat adpalmam: Gaudeat
peccator: quia inuitat᷑ adueniã:
Animetur gentilis: quia uocatur
ad uitam: Dei namq filius scdm
plenitudinẽ temporis quam di-¬
uini consilii inscrutabilis altitu¬¬
do disposuit: reconciliandam
auctori suo naturam generis as-¬
sumpsit humanã: ut inuentor
mortis diabolus ꝑipsam quam
uicerat uinceret᷑: In quo confli¬
ctu ꝓnob̃ inito: magno & mira-¬
bili iure equitatis certatum est
ens ei eamdẽ formam. eamdẽq
naturam: mortalitatis quidem
nr̃ȩ participem: sed peccati totiꝰ
exꝑtem: Alienũ quippe abhac

Expanded text:
alvator noster, dilectissimi, hodie natus est, gaudeamus. Neque enim locum fas est ibi esse tristitiae, ubi natalis est vitae; quae consumpto mortalitatis timore, nlaetitiam. Nemo ab hujus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster, peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum est:ens ei eamdem formam eamdemque naturam, mortalitatis quidem nostrae participem, sed peccati totius expertem. Alienum quippe ab hac
Abbreviated transcription (Latin):
spiritus sc̃i ualet dona tribu¬
ere. Unde cuuangłista iohan¬
nes cum dixisset audierunt
pharisei quia ihe plures disci¬
pulos facit & baptizat quam
iohannes ꝓtinus adiunxit.
quamquam hiesus non bap¬
tizaret sed discipłi eius: aꝑte

Expanded text:
Spiritus sancti valet dona tribuSpiritus sancti valet dona tribuere. Unde evangelista Joannes cum dixisset: Audierunt pharisaei quia Jesus plures discipulos facit et baptizat quam Joannes, protinus adjunxit:  quanquam Jesus non baptizaret, sed discipuli ejus , aperte
Abbreviated transcription (Latin):
electa nominatur: quia nimi¬
rum quod inunitate fidei xp̃i¬
anȩ multis de gentib congre¬
gatur. quod columbina adin¬
uicem pace letatur: qđ clectio¬
nis sorte debeatur: non fuo ha¬
bet merito: sed dono accepit
gratiȩ spiritalis: Et ego inquit
nesciebam eum:Subaudis tã
sublimtt̃. quam sp̃u in eũ des¬
cendente cognoui: sed qui mi¬
sit me baptizare in aqua. ille
michi dixit: suꝑ quem uideris
sp̃m descendentẽ & manentẽ
in spiritu scõ: Baptizat dñs in
spiritu scõ: ꝑspiritus sci grãm
peccata dimittendo: Siue enĩ
ipse aliquos discipłorum suoꝵ
primus baptizauerit. ꝑquos
ad ceteros fideles baptismi ri¬
uus ꝓflueret: cosdem etiam
sp̃u baptizabat. peccata illis re-¬
laxando: & spiritus dona mi-
nistrando: Siue fideles cius in¬
uocato nomine ipsius aqua
baptirent clectos: & chrismate
scõ punguant: cosdem nichilo¬
minus ipse sp̃u sancto bapti¬
zat: quia nemo pret ipsum
peccatorũ nexus soluere: aut

Expanded text:
electa nominatur: quia nimielecta nominatur: quia nimirum quod in unitate fidei Christianae multis de gentibus congregatur, quod columbina ad invicem pace laetatur, quod electionis sorte beatur, non suo habet merito, sed dono accepit gratiae spiritualis. Et ego, inquit, nesciebam eum. Subaudis tam subtiliter quam Spiritum in eum descendentem, cognovi. Sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem, et manentem s in Spiritu sancto per Spiritus sancti gratiam peccata dimittendo. Sive enim ipse aqua aliquos discipulorum suorum primus baptizaverit, per quos ad caeteros fideles baptismi rivus proflueret, eosdem etiam Spiritu baptizabat peccata illis relaxando, et Spiritus nistrando; sive fideles ejus, invocato nomine ipsius, aqua baptizent electos, et chrismate sancto perungant, eosdem nihilominus ipse Spiritu sancto baptizat; quia nemo praeter ipsum peccatorum nexus solvere, aut
Abbreviated transcription (Latin):
pacem cum proximo suo. ma¬
la aut̃ sunt incordib: eorũ: Colũ¬
bȩ autẽ natura quȩ alaniatu
innocens ẽ. illis innocentibus
aptissime congruit: qui pacẽ
sequuntur cum om̃ibus et
test seruare unitatem spiritus
in uinculo pacis: Atq ido sp̃s
in columba descendendo.non
suam tantũmodo uel eius in
quem descendit innocentiã
simplicitatẽq designat: sed co¬
rum qui ȩque sentiunt de
illo. inbonitate & simplicita¬
te cordis querunt illum: Quo¬
rum unanimẽ pietatẽ ac man¬
suetudinem. spiritali gratia
donatã: dñs ipse collaudans
loquitur: Una est columba
mea: una est matri suȩ electa
genitrici suȩ: Matrem quippe
ac genitricẽ eccłȩ sp̃s gratiam
uocat: qua inspirante ꝑcepit:
ut sua quoq: possit colũba recte
nuncupari: Deniq hebreo ser¬
mone quo scriptura sc̃a est edi¬
ta:. sp̃s genere feminino appel¬
latur:SPropt̃ quod conueni¬
enter eccłia una xp̃i columba.
& hȩc matri ac genitrici suȩ

Expanded text:
pacem cum proximo suo, mapacem cum proximo suo, mala autem in cordibus eorum . Columbae autem nainnocens est, illis innocentibus aptissime congruit qui pacem sequuntur cum omnibus et citi servare unitatem Spiritus in vinculo pacis. Atque ideo Spiritus in columba descendendo non suam tantummodo, vel ejus in quem descendit innocentiam simplicitatemque designat, sed eorum aeque qui sentiunt de illo in bonitate, et in simplicitate cordis quaerunt illum. Quorum unanimem pietatem ac mansuetudinem spirituali gratia donatam, Dominus ipse laudans loquitur: Una est columba mea, una matri suae, electa genitrici suae . Matrem quippe ac genitricem Ecclesiae Spiritus gratiam vocat, qua inspirante percepit ut ipsa quoque possit columba recte nuncupari. Denique Hebraeo sermone, quo Scriptura sancta est edita, spiritus genere feminino appellatur. Propter quod convenienter Ecclesia una Christi columba, et haec matri ac genitrici suae
Abbreviated transcription (Latin):
illum quantus c̃ȩt. om̃imodis
sibi uiderctur ignorasse: Qui
testimoniũ inquit missus est
dño diligent̃ phibens adiungit:
sed ut manifestaret᷑: propterca
est aꝑte dicere: Non ĩo ueni
in aqua baptizans. quia pecca¬
ta mundi baptizando tollere
possim. sedut cum baptizando
ac p̃dicando manifestarem po¬
pulo isrł. qui in sp̃u scõ bapti¬
zans. adtollenda peccata non
solum ifrł. sed tocius mundi.
si ei credere uoluerit: idoneus
est: Propterea ueni ego in aqua
illi uiam prepararẽ: qui bap¬
tiraret in remissionẽ peccatoꝵ
Et testimoniũ phibuit iohan¬
nes dicens. quia uidi sp̃m des¬
cendentẽ quasi columbam de
cȩlo: & manentẽ suꝑ eum: Bene
inspecie columbȩ descendit su¬
per dñm sp̃s: ut discant fideles
ri. nisi simplices fuerint: nifi
ueram cum fratrib habuerint
pacem: quam significant os¬
cula columbarũ: habent aut̃
oscula & corui. sed laniant: qd̃
columba omnino non facit:
significant eos. qui loquunt᷑

Expanded text:
illum quantus esset omnimodis illum quantus esset omnimodis sibi videretur ignorasse. Qui testimonium, in quod missus est, Domino diligenter perhibens, adjungit: Sed ut manifestaretur in Israel,est aperte dicere: Non ideo veni in aqua baptizans, quia peccata mundi baptizando tollere possum, sed ut eum baptizando ac praedicando manifestarem populo Israel, qui in Spiritu sancto baptizans ad tollenda peccata non solum Israel, sed totius mundi, si ei credere voluerint, idoneus est. Propterea veni ego in aqua illi viam praepararem qui baptizaret in remissionem peccatorum. Et testimonium perhibuit Joannes, dicens: Quia vidi Spiritum descendentem quasi columbam de coelo, et mansit super eum. Bene in columbae specie descendit super Dominum Spiritus, ut discant fideles ri, nisi simplices fuerint, nisi veram cum fratribus habuerint pacem, quam significant oscula columbarum. Habent autem oscula et corvi, sed laniant, quod columba omnino non facit, significantes eos qui loquuntur
Abbreviated transcription (Latin):
phibere missus ẽ: quẽ iudicem
omniũ uenturum predicabat
dicens: cuius uentilabrum in
manu sua. & ꝑmundabit arcã
suam: Aquo sp̃m sc̃m dari debe¬
re testabatur: ipse uos baptira¬
bit inquiens sp̃u scõ: Aquo se¬
ipsum ablui desiderabat dicens:
ego ate debeo baptizari. & tu ue¬
nis ad me:. Quomodo ergo dicit
& ego nesciebam cum: nisi quia
eum quem antea nouerat. per¬
fectius iam cum baptizaretur
agnouit: Quem mundi salua¬
torem & iudicem nouerat: huiꝰ
potentiam maiestatis altius
sp̃u scõ suꝑ cum descendente
cognouit: Neq enim dubitan¬
dum est. quia beatus iohannes
cum sp̃m sc̃m licet corporali spe¬
cie uidere: cum uocem patris
licet corporalit̃ sonantem me¬
ruisset audire: multũ ex hoc
uisu ꝙ auditu ꝓfecerit: multũ
de diuinȩ potestatis excellentia
reuelatis oculis mentis scientiȩ
cȩlestis acceꝑit: ad eo ut ad com¬
parationẽ intelligentiȩ. qua
tunc illustrari ceꝑit. catenus

Expanded text:
perhibere missus est, quem judicem perhibere missus est, quem judicem omnium venturum praedicabat, dicens: Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam ; a quo Spiritum sanctum dari debere testabatur, Ipse vos baptizabit, inquiens, Spiritu sancto, a quo seipsum ablui desiderabat, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Quomodo ergo dicit: Et ego nesciebam eum, nisi quia eum quem antea noverat, perfectius jam cum baptizaretur agnovit? Quem mundi Salvatorem et judicem noverat, hujus potentiam majestatis altius Spiritu sancto super eum descendente agnovit. Neque enim dubitandum est quia beatus Joannes cum Spiritum sanctum licet corporali specie videre, cum vocem Patris licet corporaliter sonantem meruisset audire, multum ex hoc visu et auditu profecerit, multum de divinae potestatis excellentia revelatis oculis mentis scientiae coelestis acceperit a Deo, ut ad comparationem intelligentiae qua tunc illustrari coeperit, eatenus
Abbreviated transcription (Latin):
lohannes testimoniũ phibens
de dño: hic est inquit de quo
dixi: Post me uenit uirqui an¬
te me factus est: quia prior me
erat: Post me uenit uir: post
me natus est in mundo: post
me: predicare incipiet mundo:
Qui ante me factus: qui me
potentia maiestatis tantum.
quantum sol luciferum luce
post apparens antecellit:Quia
prior me erat: quia in princi¬¬
pio erat uerbum: & uerbũ erat
apud dm̃. & ds erat uerbum
Post me uenit uir: tempus hu¬
manȩ natiuitatis. quo iohan¬
ne posterior est intellige: Qui
ante me factus ẽ: primatum re¬
giȩ potestatis quo ȩtiam ange¬
lis p̃sidet intuere: Quia prior
me erat: ec̃nitatem diuinȩ ma¬
iestatis. qua patri est ȩqualis
intellige: Post meuenit uir.qui
ante me factus ẽ: quia prior
me erat: Post me uenit huma¬
nitate qui id̃o me precellit dig¬
nitate: quia prior me erat diui¬
nitate: Et ego nesciebam cum
inquit: Certum ẽ. quia sciebat
dñm iohannes: cui testimoniũ

Expanded text:
Joannes testimonium perhibens Joannes testimonium perhibens de Domino, Hic est, inquit, de quo dixi: Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit vir, post me natus est in mundo, post me praedicare incipiet mundo qui ante me factus est, qui me potentia majestatis tantum quantum sol luciferum, licet post apparens, antecellit, quia prior me erat, quia In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Post me venit vir, tempus humanae nativitatis, quo Joanne posterior est, intellige. Qui ante me factus est, primatum regiae potestatis, quo etiam angelis praesidet, intuere. Quia prior me erat, aeternitatem divinae majestatis, qua Patri est aequalis, intellige. Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit humanitate, qui ideo me praecellit dignitate, quia prior me erat divinitate. Et ego nesciebam eum, inquit. Certum est quia sciebat Dominum Joannes, cui testimonium