comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nolentib omĩb inimicis. salutare dĩ nob̃
xp̃c occurrat: Ipsum se concupisse iusti antiqui
uera cissime confitentur Ipsum concupiuit
aeccła uenturũ: deuiscerib matris Ipsum
concupiscit aeccła uenturum addextera patris
Subiungitur autem huic sententiaeꝰ łtlex
tua meditatio mea est : quia lex ꝑhib& testi
adiustitiam. ore confessio fit ad salutẽ: fremant
gentes. meditentur populi in ania. Occidatur
certe caro. dump̃dicat te.
Ciuĩt anima mea
& laudabit te: & iudicia tua adiuuabunt me

Expanded text:
etiam nolentibus omnibus inimicis, salutare Dei nobis Christus occurrat: ipsum se concupisse justi antiqui veracissime confitentur, ipsum concupivit Ecclesia venturum de visceribus matris, ipsum concupiscit Ecclesia venturum a dextera Patris. Subjungitur autem huic sententiae, «Et lex tua meditatio mea est:» quia lex perhibet tesad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem ; fremant gentes, populi meditentur inania , occidatur certe caro dum praedicat te: «Vivet anima mea, et laudabit te
Abbreviated transcription (Latin):
NTENTI MDIEBAMUS CVMESAL Mꝰ PRESENS
cantaretur . & non oms quia audiebamꝰ etiam
intelligebamꝰ: quantomagis ergo intente nunc
audiendus. ẽ. si ut spero & cupio ad iuuantib
omniũ audientium orationib Siquid hic forte
obscurum .ẽ. dõ donante reuelabitur. ut sit
fructuosus auditus: ne ĩn anis redeat auditor
qui intentus affuit cum dicer&. Unde cȩpit
nobis dicit u
AUDATE DÑCO. Dicitẽ hoc om̃ib
gentib: non solis nobis Et istam uocẽ perloca qui¬
dem singula sonantem alectorib singillatim
audiunt aeccłae: una uoxtam̃ dĩ suꝑ om̃s nontac&
ut laudemꝰ eum: Et quasi quęreremꝰ quare laudare
dnm debeamus: uidete quam causam attulit:

Expanded text:
enti audiebamus, cum psalmus praesens cantaretur; et non omnes qui audiebamus, etiam intelligebamus. Quanto magis ergo intente nunc audiendus est, si, ut spero et cupio, adjuvantibus omnium audientium orationibus, si quid hic forte obscurum est, Deo donante revelabitur; ut sit fructuosus auditus, nec inanis redeat auditor, qui intentus adfuit cum audiret? Unde coepit? Nobis dicitur: «Laudate Dominum.» Dicitur hoc omnibus gentibus, non solis nobis: et istam vocem per loca quidem singula sonantem a Lectoribus, singillatim audiunt Ecclesiae; una vox tamen Dei super omnes non tacet, ut laudemus eum. Et quasi quaereremus quare laudare Deum debeamus, videte quam causam attulit:
Abbreviated transcription (Latin):
malitiam. & diligimus Ereaturam: ut quod
ibi fecit ds̃ amȩmus. quod ibifecit ipse homo
oderi mus Fecit enim ds̃ ipsum hominẽ. fe¬
cit autem peccatum homo Dilige quod fecit
ds̃ : oderis quod fecit homo: Sic enĩ ꝑ sequeris
quod fecit homo: ut liberetur quod fecit ds̃¬

Expanded text:
malitiam, et diligimus creaturam; ut quod malitiam, et diligimus creaturam; ut quod ibi fecit Deus amemus, quod ibi fecit ipse homo, oderimus. Fecit enim Deus ipsum hominem; fecit autem homo peccatum. Dilige quod fecit Deus, oderis quod fecit homo: sic enim persequeris quod fecit homo, ut liberetur quod fecit D
Abbreviated transcription (Latin):
litia sua. ad xp̃icorpus non ꝑtinentes. & ipsi
noti ei utiq cui nihil ignotum Interim illi qui
iamcõpaginati sunt cũ menbris eiꝰ nondum ha¬
bentes resurrectionem futuram inqua perit
gemitꝰ omĩs & laus succedit. in qua omnis
tribulatio morietur: et erit sine fine exultatio.
N ondumergo habentes hoc inre. sed tamen te¬
nentes insp̃e: gemunt exdesiderio quodã. et
orant se liberari abhominib malis. interquos
necesse ẽ uiuere & bonos. Non enim seꝑatio.
iã cuiq tuta. ẽ: Illius enimerit seꝑatio: qͥ nõn
nouit errare: Quid ẽ. qui non nouit errare:
Ut nec malũ traiciat addexterã. nec bonũ ad
sinistrã. Nos autẽ in hac uita difficile. ẽ. ut nos
ipsos nouerimus. quantominꝰ debemꝰ deqͦquã
prȩpͥperã ferre sententiã : quia si hodie ma-¬
lum nouimꝰ : cras qualis futurus sit ignora¬
mus: It forte quẽ uehem̃ter odimꝰ. frat̃ nr̃
est & nescimus. Securi ergo odimus in malis

Expanded text:
litia sua, ad Christi corpus non pertinentes; et ipsi litia sua, ad Christi corpus non pertinentes; et ipsi noti ei utique, cui nihil ignotum est. Interim illi qui jam compaginati sunt cum membris ejus, nondum habentes resurrectionem futuram, in qua perit omnis gemitus, et laus succedit, in qua omnis tribulatio morietur, et erit sine fine exsultatio; nondum ergo habentes hoc in re, sed tamen tenentes in spe, gemunt ex desiderio quodam, et orant se liberari ab hominibus malis, inter quos necesse est vivere et bonis: non enim separatio jam cuique tuta est. Illius enim erit separatio, qui non novit errare. Quid est, qui non novit errare? Ut nec malum trajiciat ad dexteram, nec bonum ad sinistram. Nos autem in hac vita difficile est ut nos ipsos noverimus; quanto minus debemus de quoquam praeproperam ferre sententiam? Quia si hodie malum novimus, cras qualis futurus sit ignoramus; et forte quem vehementer odimus, frater noster est, et nescimus. Securi ergo odimus in malis
Abbreviated transcription (Latin):
ut liberetur xp̃c aduenit: quia xp̃c caput nr̃m
eẽ. uoluit. caput scilic& cuiusdam corporis. Non
enim potest dici caput: ubi corpus nullum est
cui sit caput. Proinde si caput xp̃s. & alicuius
corporis caput.ẽ. xp̃e: corpus illius capitis scã¬
diligimus Audiamus ergo uoces corporis xp̃i
hocẽ uoces nr̃as. sisumus inxp̃i corpore: quia
quisquis ibi nonfuerit: in eis erit interquos il¬
lud corpus gemit. Proinde aut in illo corpore
eris ut gemas int̾ malos: aut noneris in illo
corpore. & in eis eris int̃ quos malos gemit
corpus. quod gemit inter malos. Aut menbrũ
sarii corporis xp̃i unomodo intelliguntur.
aut unomodo agunt Uersipellis enĩ est qui
in eis regnat: & qui eis utitur tanquã uasis
suis Cȩterum multi ab illo liberantur. & in
corpus xp̃itranseunt. Et qui sint & quot̾ futuri
sint: nouit ille qui illos redemit sanguine suo
nescientes. Sunt autẽ quidam ꝑseueraturi inma¬

Expanded text:
ut liberetur Christus advenit: quia Christus caput nostrum ut liberetur Christus advenit: quia Christus caput nostrum esse voluit, caput scilicet cujusdam corporis. Non enim potest dici caput, ubi corpus nullum est cui sit caput. Proinde, si caput Christus; et alicujus corporis caput est Christus. Corpus illius capitis sadiamus ergo voces corporis Christi, hoc est voces nostras, si sumus in Christi corpore; quia quisquis ibi non fuerit, in eis erit inter quos illud corpus gemit. Proinde aut in illo corpore eris, ut gemas inter malos; aut non eris in illo corpore, et in eis eris inter quos malos gemit corpus, quod gemit inter malos: aut membrum sarii corporis Christi uno modo intelliguntur, aut uno modo agunt. Versipellis est enim qui in eis regnat, et qui eis utitur tanquam vasis suis. Caeterum multi ab illo liberantur, et in corpus Christi transeunt; et qui sint, et quot futuri sint, novit ille qui illos redemit sanguine suo nescientes. Sunt autem quidam perseveraturi in ma
Abbreviated transcription (Latin):
VS SERUNT DOMN FR̃S ET INIESIS DÑS OuNIS
ut istum psalmum afferã aduos intelligendũ.
quantum dñs donat: adiuu& orationibus
ut̃is ut ea dicam quae oport& me dicere. &
uos audire : ut omĩb utilis sit sermo diuinꝰ
N on enim omib utilis.ẽ : quia nonẽ. omniũ
fides Fides autem sic est in anima: ut radix
bona. quac pluuiam infructũ ducit. Perfidia
uero & error diabolicꝰ. & cupiditas mala. ra¬
dix omniũ malorũ. sicut radix spinarum:
etiam dulcem pluuiã ad punctiones conuerat:
Quid hab& psalmꝰ iste: credo cum cantaretur
aduertisse uos. qm̃ conquiritur et gemit.
et p̃cem dõ fundit int̾ malos constitũtum
corpus. xp̃i ł its enĩ uox. ẽ. in omĩ tali ꝓphe:¬
tia tanquam illius inopis. idẽ ȩgentis. non¬
dum saciati. esurientis & sitientis iustitiam:
Interum hic nunc sitiat & esuriat. gemat &
puls&e. quaerat. peregrinationes. illecebris
nondelectetur. non puto patriam scłm. unde

Expanded text:
sserunt domini fratres, et in ipsis Dominus omnium, ut istum psalmum afferam ad vos intelligendum, quantum Dominus donat. Adjuvet orationibus vestris, ut ea dicam quae oportet me dicere, et vos audire; uti omnibus nobis utilis sit sermo divinus. Non enim omnibus utilis est; quia non est omnium fides . Fides autem sic est in anima, ut radix bona quae pluviam in fructum ducit: perfidia vero, et error diabolicus, et cupiditas, mala radix omnium malorum , sicut radix spinarum, etiam dulcem pluviam ad punctiones convertit. 2. Quid habet psalmus iste, credo cum cantaretur, advertisse vos; quoniam conqueritur et gemit, et precem Deo fundit, inter malos constitutum corpus Christi: ejus enim vox est in omni tali prophetia, tanquam illius inopis, id est egentis, nondum satiati, esurientis et sitientis justitiam , Interim hic nunc sitiat et esuriat, gemat et pulset et quaerat. Peregrinationis illecebris non delectetur, non putet patriam saeculum, unde
Abbreviated transcription (Latin):
tuas in aet̾num: ꝓpter. retributionem: qui
dicit inclinaui cormeum: ipse iam dixerat.
monia tua : ut intelligamus simul hoc eẽ &
diuini muneris. & ꝓ̃priȩ uoluntatis: Sed nũ¬
quid in aeternum facturi sumus iustificatio nes
dĩ : oꝑa illa quidem quae o ꝑamur circa ꝓxi¬
moꝵ necessitates. aet̾na esse nonpossunt: sic̃
nec ipsae necessitates. Sed si nondiligendo ista
facĩmus. nulla .ẽ. iustificatio. Si autẽ diligen¬
do. aet̃na ẽ. ipsa dilectio. eiq aet̾̃na ẽ. para
ta retributio:  pt̃quã retributionẽ. dicit
inclinasse cor suum ad faciendas iustificatio¬
nes dĩ. ut in aet̾num diligens. in aet̾num
mereatur habere qđ diligit:¬

Expanded text:
tuas in aeternum, propter retributionem.» Qui dicit, «Inclinavi cor meum;» ipse jam dixerat, monia tua;» ut intelligamus simul hoc esse et divini muneris et propriae voluntatis. Sed numquid in aeternum facturi sumus justificationes Dei? Opera illa quidem quae operamur circa proximorum necessitates, aeterna esse non possunt, sicut nec ipsae necessitates: sed si non diligendo ista faciamus, nulla est justificatio; si autem diligendo, aeterna est ipsa dilectio, eique aeterna parata est retributio; propter quam retributionem dicit se inclinasse cor suum ad faciendas justificationes Dei, ut in aeternum diligens, in aeternum mereatur habere quod diligit
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinẽ caeli at̾ra. Quiddix̃: Si aliqͣndo caelũ pocest
abscedere aꝓtectione t̾rae: aliqͣndo poteritds ñ ꝓtegere
tim̃tesse. Adtende & celũ ubiq & undiq ꝓteg& t̾rã:
& nulla pars t̃rae est quȩ ñ celo ꝓtegat᷑. Peccant homi-¬
nes subcelo. faciunt om̃a mala subcęlo: tam̃ ꝓtegup¬
t̃cȩlo. Indelux adoculos. indeaer. in de sp̃s. inde.
pluuia ad t̃rã ꝓpc̃ fructꝰ: inde om̃is miscdia acaelo:
flagellaris: & putas qͥa deseruite ds. Sideseruit ꝓ¬

Expanded text:
altitudinem coeli a terra.» Quid dixit? Si aliquando potest coelum abscedere a protectione terrae, aliquando poterit Deus non protegere timentes se. Attende et coelum: ubique, undique protegit terram, et nulla pars terrae est quae non coelo protegatur. Peccant homines sub coelo, faciunt omnia mala sub coelo; tamen proteguntur coelo. Inde lux ad oculos, inde aer, inde spiritus, inde pluvia ad terram propter fructus, inde omnis misericordia a coelo. flagellaris, et putas quia deseruit te Deus. Si deseruit p
Abbreviated transcription (Latin):
nandata tua. Quia tu inquit formasti me-
tu reforma. ut fiat incorpore xp̃i quod ait
dabuntur: uel sicut alii codices habent laeta

Expanded text:
andata tua.» Quia tu, inquit, formasti, tu reforma; ut fiat in corpore Christi, quod ait dabuntur;» vel, sicut habent alii codices, «laeta
Abbreviated transcription (Latin):
tem inueneris : qm̃ apud se & a se habere hanc
uirtutem non posset continuo tibi uenit in
mentẽ. quia non potuit ase. ẽẽ. nisi ab illo creato¬
re. Et quod in ea inuenisti uox confessionis ip

Expanded text:
tem inveneris, quoniam apud se et a se habere hanc virtutem non posset, continuo tibi venit in mentem, quia non potuit a se esse, nisi ab illo Creatore. Et hoc quod in ea invenisti, vox confessionis ip
Abbreviated transcription (Latin):
aurum. ẽ. Utiꝗͣ. forte auaro. ñ religioso: im¬
mo uero nec auaro utile. Sed utile bene uten¬
adquirenti Tamen nunc cumista insensata
sint. quid facitis homines de argento & auro
deos : quos deos facitis. nonne uĩdetis quod
non uideant :
Oculos habent & non uident.
aures habent & non audiunt: nares ha¬
bent & nonodorantur. oͥs habent & non

Expanded text:
aurum est, utile forte avaro, non religioso; imo vero nec avaro utile, sed utile bene utenacquirenti: tamen nunc cum ista insensata sint, quid facitis homines de argento et auro deos? Quos deos facitis, nonne videtis quod non videant ? «Oculos habent, et non videbunt»; «aures habent, et non audient; nares habent, et non odorabunt; os habent, et non
Abbreviated transcription (Latin):
tionib Longe peregrinatur: uere misera. &
magnã mors ineis Apꝓpinqua. incipe desi¬
derare. incipe quȩrere. & agnoscere eũ aquo
factus es Non enun deserit opus suum: si ab
oꝑe suo nondeseratur. Conuerte ergo te ad illũ
cui dicis. laudabo dñm inuita mea. p̃sallã dõ
meo quanditi sum: Monet enĩ nos iam impletꝰ
tanto spũ iste & dicit. quasi delonge remotis
& longe peregrinantib. & nonsolum dñm non

Expanded text:
tionibus; longe peregrinantur: vere misera et tionibus; longe peregrinantur: vere misera et magna mors in eis. Appropinqua, incipe desiderare, incipe quaerere et agnoscere eum a quo factus es. Non enim deseret opus suum, si ab opere suo non deseratur. Converte ergo te ad illum cui dicis, «Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo quamdiu sum.» Monet enim nos jam impletus tanto spiritu iste, et dicit quasi longe remotis, et longe peregrinantibus, et non sol
Abbreviated transcription (Latin):
bis dm̃. inuita tua. P sallis defuturo dõtuo Quan¬
diu es: bene. Quicquid hic p̃sumendũ ẽ: deillo
spera: Nonnos deserat spes inista peregriuatio¬
ne & tẽptatione. in istis improbitatib & insidus
in principes Fr̃s magnũ negotium hic accipimꝰ
Diuinauoxẽ. & desuper sonat nobis Modo enĩ
nescio qua infirmitate anima humana. quan¬
do fuerit tribulata hic desperat dedõ: & uult
p̃sumere dehomine. Dicatur homini in afflicti¬
one aliqua constituto Est quidam homo mag¬
nus. ꝑquẽ possis liberari : arridet. giudet. erigi¬
tur. Dicatur illi liberat te ds̃: quasi desꝑatio¬
ne frigescit. Promittitur auxiliũ mortalis. &
gaudes: ꝓmittitur immortalis. & tristis es
Promittitur tibi qđ liberat te tecum liberandus.
& tanquã aliquo magno auxilio exultas: pro¬
mittitur ille liberator qͥ liberatore non indig&.
& quasi ad fauillam desperas. Ue talib cogĩta¬

Expanded text:
bis Dominum in vita tua, psallis de futuro Deo tuo quambis Dominum in vita tua, psallis de futuro Deo tuo quamdiu es. Bene: quidquid hic praesumendum est, de illo spera. Non nos deserat spes in ista peregrinatione et tentatione, in istis improbitatibus et insidiis in principes.» Fratres, magnum negotium hic accipimus; divina vox est, et desuper sonat nobis. Modo enim nescio qua infirmitate anima humana, quando fuerit tribulata, hic desperat de Domino, et vult praesumere de homine. Dicatur homini in afflictione aliqua constituto, Est quidam homo magnus, per quem possis liberari: arridet, gaudet, erigitur. Quod si dicatur illi, Liberat te Deus: quasi desperatione frigescit. Promittitur auxilium mortalis, et gaudes: promittitur immortalis, et tristis es! Promittitur tibi quod liberet te tecum liberandus, et tanquam aliquo magno auxilio exsultas: promittitur ille liberator qui liberatore non indiget, et quasi ad fabellam desperas. Vae talibus cogita
Abbreviated transcription (Latin):
illo mors. ẽ Sed quid te consolatur : spes
Iam uiuis inspẽ: despẽ lauda. despẽ canta
Unde mors tua ẽ: noncantes. Unde uiiuis. can¬
ta: Mors tua. ẽ demerore huiꝰ scłi: uiuis inspe
quomodo laudabis dñm tuũ: Psallam dõ meo
quandiu sum. Qualis illa laudatio: psallam
dõ meo quandiu sum: Uidete fr̃s mei. quale erit
illud eẽ: ubi sempit̾na laudatio erit: sẽpit̃num
.eẽ. erit. łcce modo es. numq̃d psallis dõtuo quan¬
du es: Ecce psallebas: aduertisti te ad aliquod
negotium. iam nonpsallis & es Ecce es &e nonpsallis.
Fortassis etiam cupiditate inclinatus ad aliquid:
non solum nonpsallis. sed & offendis auditum esꝰ
& es. Iam̃ quae erit illa laudatio. ubi quandiu
es laudes: Sed quid ait: quandiu sum: Aliquan¬
do forte nonerit: imm̃o aeternũ erit ipsum diu.
& ideo uere diu erit. Nam quicquid finẽ habet
intẽpore: quã lib& longum sit. diu non est.
Psallã dõ meo quandiu sum. Interim bene lauda¬

Expanded text:
illo, mors est. Sed quid te consolatur? Spes. Jam vivis in spe; de spe lauda, de spe canta. Unde mors tua est non cantes; unde vivis, canta. Mors tua est de moerore hujus saeculi, vivis in spe quomodo laudabis Dominum tuum? «Psallam Deo meo quamdiu sum.» Qualis illa laudatio, «Psallam Deo meo quamdiu sum?» Videte, Fratres mei, quale erit illud esse. Ubi sempiterna laudatio erit, sepiternum esse erit. Ecce modo es; numquid psallis Deo tuo quamdiu es? Ecce psallebas; avertisti te ad aliquod negotium, jam non psallis, et es: ecce es, et non psallis. Fortassis etiam cupiditate inclinatus ad aliquid, non solum non psallis, sed et offendis auditum ejus; et es tamen. Quae erit illa laudatio, ubi quamdiu es laudes? Sed quid ait, «quamdiu sum?» Aliquando forte non erit? Imo aeternum erit ipsum diu, et ideo vere diu erit. Nam quidquid finem habet in tempore, quamlibet longum sit, diu non est. «Psallam Deo meo quamdiu sum.» 9. Interim bene, lauda
Abbreviated transcription (Latin):
hierłm. quia ipsa sunt. Benedicat te ergo dñs
exsyon: & uideas quae bona sunt hierusalem
Nã ista quae attendis bona: cȩcus uides: uideas.
sed illa bona quae corde uidentur. Et quandi

Expanded text:
Jerusalem, quia ipsa sunt. «Benedicat te» ergo «Dominus Jerusalem, quia ipsa sunt. «Benedicat te» ergo «Dominus ex Sion; et videas quae bona sunt Jerusalem.» Nam ista quae attendis bona, caecus vides. «Videas,» sed illa bona quae corde videntur. Et quamdi
Abbreviated transcription (Latin):
optas. Sed uide quia cum accedit una : altera
moritur: Veniente pueritia : moritur infan¬
tia. Ueniente adolescentia: moritur ꝑueritia
Ueniente iuuentute : moritur adolescentia: Ve¬
niente senectute : moritur iuuentus: Veniente
morte : moritur omĩs aetas. Quot. optas gra¬
dus aetatis: simul optas & mortłs aetatum.
Non sunt ergo ista. Dẽinde nati sunt tibi filii. in
terra tecum uicturi: ate potius exclusuri et
successuri. Ad eos gaudes qui nati sunt: ut ex¬
cludaris. Natienim pueri: tanquã hoc dicant
parentib suis: era cogitate & uos ire hinc
a gamus & nos mimũ nr̃m Mimꝰẽ enĩ gene¬
ris humani tota uita tẽptationis: quiit dictũ
.ẽ. ÷ uniuersa uanitas. omĩs homo uiuens
Et tamen si gaudetur ad filios successuros. quan¬
to gaudendum . ẽ. adfilios cũ quib ꝑmanebimꝰ.
& ad illum patrem cui natisumꝰ non moriturũ.:
Sed ut nos cum illo semꝑ uiuamꝰ : ipsa sunt bona

Expanded text:
optas. Sed vide quia cum accedit una, altera optas. Sed vide quia cum accedit una, altera moritur. Veniente pueritia, moritur infantia; veniente adolescentia, moritur pueritia; veniente juventute, moritur adolescentia; veniente senectute, moritur juventus; veniente morte, moritur omnis aetas. Quot optas gradus aetatis, tot simul optas et mortes aetatum. Non sunt ergo ista. Num deinde nati sunt tibi filii in terra tecum victuri, an te potius exclusuri et successuri? Ad eos gaudes qui nati sunt, ut excludaris? Nati enim pueri tanquam hoc dicunt parentibus suis: Eia, cogitate ire hinc, agamus et nos mimum nostrum. Mimus est enim generis humani tota vita tentationis; quia dictum est, «Universa vanitas omnis homo vivens» . Et tamen si gaudetur ad filios successuros; quantum gaudendum est ad filios cum quibus permanebimus, et ad illum patrem cui nati sumus non moriturum, sed ut nos cum illo semper vivamus? Ipsa sunt bona
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt hierłm: Uis uidere quia non sunt
bona hierłm: & auib dictum est c̃rescite &
multiplicamini. Promagno uis habere quod
auib donatum . ẽ uoce quidem dĩ donatũ
est. Quis nesciat: sed utere bonis istis si acci¬
pis: & magis cogita quomodo nutrias qͥnati
sunt: quamnascantur. Nonenim iã felicitas
.ẽ. habere filios : sed bon os habere. De nutri¬
endis labora sinati fuerint: si autem non nati.
age grãs dõ. Forte minus sollicitus eris: & tam̃
sterilis non remansisti illius matris. Forte ꝑte
nascuntur sp̃italiter deista matre. qui sunt in
no uellis oliuarum circũentes mensã dñi Con¬
soletur ergoteds̃. ut uideas bona hierłm. Illa
enimbona. sunt: Quare sunt. quia aeterna sunt
Q uare sunt: quia ibi . ẽ. rex: egosum qui sum
Ista uerobona sunt: & non sunt. Non enĩ stant.
labuntur. fluunt: filii sunt paruuli: blandiris
paruulis. Blandiuntur pariuli. Nũquid stant
in eo sed optas ut crescant: ut accedat aetas

Expanded text:
non sunt Jerusalem. Vis videre quia non sunt bona Jerusalem? Et avibus dictum est, «Crescite, et multiplicamini» . Pro magno vis habere quod avibus donatum est? Voce quidem Dei donatum est, quis nesciat? Sed utere bonis istis, si accipis; et magis cogita quomodo nutrias qui nati sunt, quam ut nascantur. Non enim jam felicitas est habere filios, sed bonos habere. De nutriendis labora, si nati fuerint; si autem non nati, age gratias Deo. Forte minus sollicitus eris, et tamen sterilis non remansisti illius matris. Forte per te nascuntur spiritualiter de ista matre, qui sunt ut novellae olivarum circumeuntes mensam Domini. Consoletur ergo te Dominus, ut «videas bona Jerusalem.» Illa enim bona «sunt.» Quare «sunt?» Quia aeterna sunt. Quare «sunt?» Quia ibi est rex, «Ego sum qui sum» . Ista vero bona sunt, et non sunt: non enim stant; labuntur, fluunt. Filii sunt parvuli; blandiris parvulis, blandiuntur parvuli: numquid stant in eo? Sed optas ut crescant, ut accedat aetas
Abbreviated transcription (Latin):
go uidemus niuem. nebulam: cristallum. bonũ
.ẽ ut ille spiret: & soluat: Si enim non illespira¬
uerit. si nonipse duritiam huius glaciei dissol¬
uerit. Infaciem frigoris eius quis subsistet:
Infaciem frigoris eius Cuius: dĩ Onde .ẽ. eius
frigus : Ecce deserit peccatorem: ecce ñ uocat.
eccẽ non aperit sensum: ecce noninfundet grãm:
Soluatur homo si potest gr̃ae: stultitiae non
potest. Quare non potest: In faciem frigoris
eiꝰ quis subsista. Uidẽ ergo congelascentem
illum dicentẽ Uideo aliam legem inmenbris
meis repugnantẽ legi mentis meȩ. & captiuũ
me ducentẽm in lege peccati: quae. ẽ in menbris
meis: Miser ego homo quis me liberabit de
corpore mortis huius. Ecce frigesco. ecce con¬
gelasco. quo calore soluor ut currã: quis me
liberabit decorpore mortis huiꝰ: Infaciem fri-¬
goris eiꝰ quis subsistet. Et quis seipsum libe¬
rabit : Si ille deserit. & quis liberat: Gr̃adĩ:¬

Expanded text:
Ergo videmus nivem, nebulam, crystallum: bonum Ergo videmus nivem, nebulam, crystallum: bonum est ut ille spiret, et solvat. Si enim ille non spiraverit, si non ipse duritiam glaciei hujus dissolverit, «In faciem frigoris ejus quis subsistet? In faciem frigoris ejus,» cujus? Dei. Unde est ejus frigus? Ecce deserit peccatorem, ecce non vocat, ecce non aperit sensum, ecce non infundit gratiam: solvatur homo, si potest, glacie stultitiae. Non potest. Quare non potest? «In faciem frigoris ejus quis subsistet?» Vide ergo congelascentem illum, et dicentem: «Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum memeis. Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Ecce frigesco, ecce congelasco; quo calore solvar, ut curram? «Quis me liberabit de corpore mortis hujus? In faciem frigoris ejus quis subsistet?» Et quis seipsum liberabit, si ille deseruerit? Et quis liberat? «Grati
Abbreviated transcription (Latin):
Et si fuerint qui extanta duritia inquanta ip-¬
se fuit panis fierent: ipso ꝓposito ad exẽplũ
oms occurrant. ut explicetur sensus iste. Mit¬
tit cristallum suum sicut frusta panis. Ecce cris¬
tallum erat apłs paulus. durus. obnitens ueri¬
tati. clamans aduersus euangeliũ: tanquam
indurans aduersꝰ solem Istẽ quã durus fuit
crescens inlege: ł ruditus. Qamalielis legis
doctoris: non audiebat moysen & ꝓphetas xp̃m
p̃dicantes. Magna duritia. Certe gentes non
audierant ꝓphetas. non audierant moysen.
frigidi erant. sed cristallum nonerant. Illequi
ergo cristallum erat nitidus uidebatur & can-¬
didus. sed durus & nimiũ gelidus Quomo¬
do nitidus & candidus: hebreus ex hebreis:
scđm legem pharisȩus. Uide nitorem cristalli
ni martyris: ibi erat iste durus. & forte cȩteris
durior. Omniũ enim lapidantium uestimenta
seruabat: ut in omniũ manib lapidar&. Er

Expanded text:
Et si fuerint qui ex tanta duritia, in quanta ipEt si fuerint qui ex tanta duritia, in quanta ipse fuit, panis fierent; ipso proposito ad exemplum, omnes occurrant, ut explicetur sensus iste, «Mittit crystallum suum sicut frusta panis.» Ecce crystallum erat apostolus Paulus, durus, obnitens veritati, clamans adversus Evangelium, tanquam indurans adversus solem. Iste quam durus fuit, crescens in Lege, eruditus ad pedes Gamalielis Legis doctoris ! Non audiebat Moysen et Prophetas Christum praedicantes? Magna duritia! Certe Gentes non audierant Prophetas, non audierant Moysen: frigidi erant, sed crystallum non erant. Ille quiergo crystallum erat, nitidus videbatur et candidus; sed durus et nimium gelidus. Quomodo nitidus et candidus? «Hebraeus ex Hebraeis, secundum Legem Pharisaeus.» Vide nitorem crystalli. sancti Stephani martyris, ibi erat iste durus, et forte caeteris durior: omnium enim lapidantium vestimenta servabat, ut omnium manibus lapidaret . 26.
Abbreviated transcription (Latin):
adpenitentiã: qui p̃destinati sunt ad salutem
Sic ẽ quotdãmodo cristallum ipsius. Quid ẽ cris-¬
tallum: multum obduruit. multũ gelauĩt:
non sicut nix facile solui potest. Nix multoꝵ
sed cristallo cõparandi: & ipsi p̃destinati sunt.
& uocati. Et quidã eoꝵ ita ut pascerent alios: &
essent utiles & aliis. Et quid opus. ẽ ut nume¬
remꝰ multos. forte quos nouimus illũ aut illũ :
Occurrat unicuiq cogitanti ex his quos nouit.
quam forte duri & ꝑtinaces. & obtinentes ad uer¬
sus ueritatẽ fuer̃. & modo p̃dicant ueritatem
facti sunt frusta panis. Quis ille unus panis:
panis: unum corpus multi sumus Ipse dicit
Ergosiunus panis totum corpus xp̃i: menbra
xp̃i. frusta panis Dequib dam duris facit men¬
bra sua: & utilia ad alios pascendos. Quid imꝰ
ꝑmultos: Notissimũ illum paulum apostolum
intueamur. Nihil nobis isto uiro notius.
nihil suauius: nihil inscripturis familiarius

Expanded text:
ad poenitentiam, qui praedestinati sunt ad salutem: ad poenitentiam, qui praedestinati sunt ad salutem: sic est quodammodo crystallum ipsius. Quid est crystallum? Multum obduruit, multum congelavit; non jam sicut nix facile solvi potest. Nix multorused crystallo comparandi: et ipsi praedestinati sunt, et vocati; et quidam eorum ita ut pascerent alios, et essent utiles et aliis. Et quid opus est ut numeremus multos forte quos novimus, illum aut illum? Occurrit unicuique cogitanti, ex iis quos novit, quam forte duri et pertinaces et obnitentes adversus veritatem fuerunt, et modo praedicant veritatem: facti sunt frusta panis. Quis ille unus panis? panis, unum corpus multi sumus,» ipse dicit . Ergo si unus panis totum corpus Christi, membra Christi frusta panis sunt. De quibusdam duris facit membra sua, et utilia ad alios pascendos. Quid imus per multos? Notissimum illum Paulum apostolum intueamur. Nihil nobis isto viro notius, nihil suavius, nihil in Scripturis familiarius est.
Abbreviated transcription (Latin):
uelũt cinis: Ad huc enimpęnitentes uolutan¬
tur incinere fr̃s mei. tanquam similes se
constantes. dicentes dõ suo: cinis sum Dix̃
enim quȩdam scripturã: Despexi memetipsũ
& distabui : & ȩstimaui me terrã & cinerẽ
Haec ẽ humilitas penitentis. quando abrahã
loquitur addm̃ suum: & quando uult
sibi aperiri incendium sodomoꝵ. Ego inqͥt:
t̃ra & cinis sum Quomodo fuit ista semper
humilitas in magnis & scĩs uiris: Nebulã
ergo uelut cineren spargit. Quare : quia
quos p̃destinauit: illos & uocauit. qui non
uenit uocare iustos. sed peccatores inpęniten¬
frusta panis. Nondenuo laborandum.ẽ
dicere : quid sit cristallum. Prȩlocuti enim
sumus : & credo non excidisse caritati urãe
Quidergo: Mittit cristallum suũ sicut frusta pa¬¬
nis Quomodo nix illa ipsius: quia p̃destinatoꝵ
.ẽ. Quomodo nebula ip̃sius.: quia ipsi uocantur

Expanded text:
velut cinis. Adhuc enim poenitentes volulanvelut cinis. Adhuc enim poenitentes volulantur in cinere, fratres mei, tanquam similes se contestantes, dicentes Deo suo: «Cinis sum.» Dixit enim quaedam Scriptura: «Despexi meipsum et distabui, et aestimavi me terram et cinerem» . Haec est humilitas poenitentis. Quando Abraham loquitur ad Deum suum, et quando vult sibi aperiri incendium Sodomorum: «Ego,» inquit, «terra et cinis sum» . Quomodo fuit ista semper humilitas in magnis et sanctis viris? «Nebulam» ergo «velut cinerem spargit:» quare? Quia «quos praedestinavit, illos et vocavit,» qui non venit «vocare justos, sed peccatores in poenitenfrusta panis.» Non denuo laborandum est dicere quid sit crystallum. Praelocuti enim sumus, et credo non excidisse Charitati vestrae. Quid est ergo, «Mittit crystallum suum velut frusta panis?» Quomodo nix illa ipsius, quia praedestinatorum est; quomodo nebula illa ipsius, quia ipsi vocantur
Abbreviated transcription (Latin):
pit uelle capere ueritatem non sufficit. Uidet se
quandam caliginẽ pati: quam antea non uide-¬
bat. Adhuc. ẽ ergo illa nebula : ut noueris¬
te nescire. & noueris quid scire oporteat: &
uideas tẽ inualidum adillud sciendũ. quod
oportet sciri. Nã si inista nebula iam ante
p̃sũpseris scire : audies ab apło. Qui se putat
aliquid scire : nondum scit quẽ admodũ opor¬
teat eum scire. Ergo nondum cõprehendisti.
adhuc nebulam pãteris: Sed nonte deseruit.
qui accendit tibi lucernam carnis suae. Non
erras ĩnnebula: fide sequere: Sedquia cona-¬
ris uidere & nonpotes. peniteat te peccatoꝵ.
quia nebula uelut cinis sparsa. ẽ. Iam̃ te
peniteat contumacẽ te fuisse aduersus dm̃: iã
te pęniteat secutum te uias tuas malas. per¬
uenisse in istam difficultatẽ illius beatȩ uisionis.:
et erit tibi salubris nebula. quam sicut cinerẽ
spargit ds̃. Tu ipse es. adhuc nebula es: sed

Expanded text:
pit velle capere veritatem, non sufficit, videt se pit velle capere veritatem, non sufficit, videt se quamdam caliginem pati, quam antea non videbat. Ad hoc est ergo illa nebula, ut noveris nescire te, et noveris quid scire oporteat, et videas te invalidum ad illud sciendum quod oportet sciri. Nam si in ista nebula jam ante praesumpseris scire, audies ab Apostolo: «Qui se putat aliquid scire, nondum scit quemadmodum oporteat eum scire» . Ergo nondum comprehendisti, adhuc nebulam pateris. Sed non te deseruit qui accendit tibi lucernam carnis suae. Non erras in nebula; fide sequere. Sed quia conaris videre, et non potes, poeniteat te peccatorum; quia nebula velut cinis sparsa est. Jam te poeniteat contumacem te fuisse adversus Deum; jam te poeniteat secutum te fuisse vias tuas malas. Pervenisti in istam difficultatem illius beatae visionis; et erit tibi salubris nebula quam sicut cinerem spargit Deus. Tu ipse es adhuc nebula, sed
Abbreviated transcription (Latin):
euangłm. Non ueni uocare iustos: sed pecca¬
tores inpęnitentiam. Incipit ergo iã p̃destina¬
tione aliquis cognoscere torporem suum.¬
alius accusare peccatum suum: incipit uoca¬
tione uenire adpęnitentiã. Merito ergo qui
dat niuem uelut lanã: ꝓpter confectum tuni-¬
cȩ futurae. etiam ꝓpter uocationem inpȩni¬
tentia: Nebulam uelut cinerem spargit
N ebulã inquit: uelut cinerem spargit: quis.
Qui dat niuem sicut lanam. Quos enĩ p̃desti¬
nauit uocat inpęnitentia: quia quos pre¬
destinauit illos & uocauit. Cinis autẽ ad pęni¬
tentiã ꝑtinet. Audi uocantem adpęnitentiam:
Cum exprobrar& quib dam ciuitatib dicens.
ue tibi corozain. ue tibi betsaida. quia si in
tyro & sydone factae essent uirtutes quae
factȩ sunt in uobis: olim inquit incilicio et
cinere pęnitentiam aegissent. Ergo nebulam
uelut cinerem spargit: Quid ẽ nebulam uelut
cinerem spargit: Cum uocatur quisq ad intel¬
ligendũ dm̃ & dicitur illi. cape ueritatẽ: inci¬

Expanded text:
Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam» . Incipit ergo jam praedestinatione nivis illius cognoscere torporem suum, accusare peccatum suum; incipit vocatione venire ad poenitentiam. Merito ergo «qui dat nivem velut lanam,» propter confectum tunicae futurae; etiam propter vocationem in poenitentiam, «nebulam velut cinerem spargit. Nebulam,» inquit, «velut cinerem spargit:» quis? «Qui dat nivem sicut lanam.» Quos enim praedestinavit, vocat in poenitentiam; quia «quos praedestinavit, illos et vocavit.» Cinis autem ad poenitentiam pertinet. Audi vocantem ad poenitentiam, cum exprobravit quibusdam civitatibus, dicens: «Vae tibi Corozaim, vae tibi Bethsaida; quia si in Tyro et Sidone factae essent virtutes quae factae sunt in vobis, olim,» inquit, «in cilicio et cinere poenitentiam egissent» . Ergo «nebulam velut cinerem spargit.» Quid est, «Nebulam velut cinerem spargit?» Cum vocatur quisque ad intelligendum Deum, et dicitur illi, Cape veritatem, inci
Abbreviated transcription (Latin):
tem erigit stupor. sic̃ stultum erigit suꝑbia
ł mitt& uerbum suum: & tabe faciet ea Ecce ue¬
nit illud cristallum saulus. post cedem & la¬
pidationem stephani: duritia quadam stupidus
inxp̃m. petiit litteras a sacerdotib. ut undiq
exhibeat xp̃ianos anhelans cedes. Durus est
iste: & gelidus contraignemdĩ. Sed quantum
esset durus q̃uantũm gelidus: ecce ille qui
emittet uerbum suũ & tabe faciet ea. clam auit
decaelo feruidus: Saule. saule. quid me ꝑseque¬
ris. Una illa uoce tanta duritia cristalli reso.¬
luta .ẽ. ł mit& ergo uerbum suũ : & tabe fa-¬
ciet ea Non desperetur decristallo. quanto
minus deniuib uel denebulis: Deipso cristal¬
lo nondesperetur. Audi uocem quandã cristal¬
li. Qui prius fui blasphemus & ꝑsecutor: &
in iuriosus: Sed quare soluit cristallum ds̃
ne dese nix ipsa desperet. Ait enim: Ideo mĩ¬
mi secordiam consecutus sũ: ut in me ostenderet

Expanded text:
ivis erigit stupor, sic stultos erigit superbia. ivis erigit stupor, sic stultos erigit superbia. «Emittet verbum suum, et tabefaciet ea.» Ecce venit illud crystallum Saulus post caedem et lapidationem Stephani, duritia quadam stupidus in Christum, petiit litteras a sacerdotibus, ut undique exhibeat Christianos, anhelans caedes. Durus est iste et gelidus contra ignem Dei. Sed quanquam esset durus, quanquam gelidus, ecce ille qui «emittet verbum suum, et tabefaciet ea,» clamavit de coelo fervidus, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Una illa voce, tanta illa duritia crystalli resoluta est. «Emittet» ergo «verbum suum, et tabefaciet ea.» Non desperetur de crystallo; quanto minus de nive, vel de nebula? De ipso crystallo non desperetur. Audi vocem quamdam crystalli: «Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus.» Sed quare solvit crystallum Deus? Ne de se nix ipsa desperet. Ait enim, «Ideo misericordiam consecutus sum, ut in me ostenderet
Abbreviated transcription (Latin):
Qui mittit cristallum suum frustie panis infa¬
ciem frigoris eiꝰ quis subsistet: ł rgo desꝑatio ẽ.
Absit: Sequitur enĩ ł mut& uerbum suum:
& tabe faciet ea Non ergo desperce nix: non
desper& nebula nondesperet cristallum.¬
De niue namq tanqua delana conficitur & tunica
N ebula illa inpęrutentia salutem inuenit: quia
quos p̃destinauit illos & uocauit. Sed licet sint
inter p̃destinatos durissimi. & multo quasi
tẽpore congelauerint. & cristallũ facti fuerint:
noner̃ durae miscđiae dĩ ł mitt&e uerbum suũ:
& tabe faciet ea: Quid ẽ tabe faciet: Ne forte
in malo intelligatis. tabe faciet. lique faciet:
dissolu& Duri sunt enim ꝑsuꝑbiam. Merito
& superbia: stupor dicitur. Quicquid stupen¬
dum. ẽ. frigidum. ẽ: rigorem passi homines.
cotidie dicunt. Obstupuit ergo suꝑbia stupore
łmitt& uerbum suũ: & tabe faciet ea: Et reuera
cumuli niuis cumtabe fiunt: deliquescunt
in humilitate Quomodo ergo quasi niuis mon¬

Expanded text:
Qui mittit crystallum suum sicut» «frusta panis: in faciem frigoris ejus quis subsistet?» Ergo desperatio est? Absit. Sequitur enim: «Emittet verbum suum, et tabefaciet ea.» Non ergo desperet nix, non desperet nebula, non desperet crystallumDe nive namque tanquam de lana, conficitur tunica. Nebula illa in poenitentia salutem invenit; quia «quos praedestinavit, illos et vocavit.» Sed licet sint inter praedestinatos durissimi, et multo quasi tempore congelaverint, et crystallum facti fuerint; non erunt duri misericordiae Dei. «Emittet verbum suum, et tabefaciet ea.» Quid est, «tabefaciet?» Ne forte in malo intelligatis «tabefaciet;» liquefaciet, dissolvet. Duri sunt enim per superbiam. Merito et superbia stupor dicitur; quidquid enim stupidum est, frigidum est. Rigorem passi homines quotidie dicunt, Obstupui. Ergo superbia stupor est. «Emittet verbum suum, et tabefaciet ea.» Et revera cumuli nivis cum calefiunt, deliquescunt in humilitate. Quomodo ergo quasi montem n
Abbreviated transcription (Latin):
non habentẽ maculam aut rugam: facicet sibi
uestem deilla lana quam predestinauit inniue.
Adhuc in hominib incredulis & frigidis. &
pigris. faciat uestem dehac lana: ut abluatur
amaculis. mundetur afide. ut rugam non
habeat. tenda tur incruce. Quidãt niuem
uelut lanam: lam si p̃destinati sunt: uocati st̃
Quos enĩ predestinauit: illos & uocauit lam¬

Expanded text:
non habentem maculam aut rugam; faciat sibi vestem de illa lana quam praedestinavit in nive. Adhuc in hominibus incredulis, et frigidis, et pigris, faciat vestem de hac lana. Ut abluatur a maculis, mundetur fide; ut rugam non habeat, tendatur in cruce. «Qui dat nivem sicut lanam.» 24. Jam si praedestinati sunt, vocandi sunt. «Quos» enim «praedestinavit, illos et vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
Quid.ẽ. uelut lanam.
Idẽ deniue quam dedit deistis pigris adhuc sp̃u
& frigidis. quos p̃destinauit.: facturus. ẽ aliqͥd
Lana enim: materies uestis ẽ. Lana cũ uidetur.
ueluti p̃paratio est aliqua aduestem. łrgo quia
p̃destinauit hos qui ad tempus frigidi repunt
int̾ra. & nondum feruent spũ caritatis: depre-¬
destinatione enĩ adhuc loquitur. ueluti lanam
dedit hos: ds̃ facturus. ẽ. inde uestem: Merito
inmontem uestis xp̃i fulsit: sicut nix fulgebat
Uestis xp̃i fulsit: sicut nix. Tanquã deilla lana.
iam facta erat tunica. Dequa lana: Idest de
niue quam dedit sicut lanam. Adhuc p̃destina¬
ti pigri erant. Sed expecta uide quid sequatur:
quia sicut lanam dedit eos fit inde tunica
Quomodo enim dicitur aeccła corpus xp̃i: dr̃¬

Expanded text:
Quid est, «velut lanam?» Id est, de nive quam dedit, de istis pigris adhuc spiritu et frigidis quos praedestinavit, facturus est aliquid. Lana enim materies vestis est: lana cum videtur, veluti praeparatio est aliqua ad vestem. Ergo quia praedestinavit hos qui ad tempus frigidi repunt in terra, et nondum fervent spiritu charitatis de praedestinatione enim adhuc loquitur, veluti lanam dedit hos Deus; facturus est inde vestem. Merito in monte vestis Christi fulsit, sicut nix . Fulgebat vestis Christi, sicut nix, tanquam de illa lana jam facta erat tunica; de qua lana, id est de nive quam dedit sicut lanam, adhuc praedestinati, pigri erant: sed exspecta, vide quid sequatur; quia sicut lanam dedit eos, fit inde tunica. Quomodo enim dicitur Ecclesia corpus Chr
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s eius & ꝓfluent aquae Ecce cris¬
tallum & niues resoluuntur: eunt in aquas
Qui sitiunt: ueniant & bibant: Saulus durus
ut cristallũ : stephanum . ẽ persecutus ad mortẽ
Paulus iam iaqua uiua: gentes uocat ad fontẽ
Spirauit sp̃s eꝰ & ꝓfluent aquae. sp̃s feruens: un¬¬
de dictum. ẽ in alio psalmo. Conuerte dñe capti¬
uitatem nrãm: sicut torrens in austro. Captiui
tatem enĩ hierłm: tanquam congelauerat inba¬
brlonia. Flat auster. soluitur rigor captiuita¬
tis : & currit indm̃ feruor caritatis. Spirauit
sp̃s eius & ꝓfluent aquae: fiet in eiꝰs fons aquȩ

Expanded text:
s ejus, et fluent aquae.» Ecce crystallum et nives resolvuntur, eunt in aquas; qui sitiunt, veniant et bibant. Saulus durus ut crystallum, Stephanum est persecutus ad mortem; Paulus jam in aqua viva gentes vocat ad fontem. «Spirabit spiritus ejus, et fluent aquae.» Spiritus fervens: unde dictum est in alio psalmo, «Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in austro» . Captiva enim Jerusalem tanquam congelaverat in Babylonia: flat auster, solvitur rigor captivitatis, et currit in Deum fervor charitatis. «Spirabit spiritus ejus, et fluent aquae.» Fiet in eos fons aquae
Abbreviated transcription (Latin):
pallorem: An quod ẽ. credibilius uocauit famẽ.
intelligendũ est dixit ut fames esset: ut hoc sit
uocare quod appellare: hoc appellare quod
dicere: hoc dicere quod iubere. Nã ille uoca¬
uit famem : qui uocat ea quae non sunt tanquã
sint: Nec ibi apłs dixit. qui uocat ea quae non
sunt ut sint: sed tanquã sint. Apuddm̃ quippe
iã factũ est : quod eiꝰ dispositione futurũ est
Quia deillo alibi dicitur : qui fecit quaẽ uentu¬
ra sunt. Et hic quando fames facta . ẽ. tunc dic¬
ta est uocata idest ut adesset: quae iã fuerat
in eius occulta gubernatione dispositit. Deni¬
q quomodo uocauerit famem: statim exposuit
dicens Omẽ firmam̃tũ panis contriuit.: Et hȩc
inusitata locutio est. Contriuit enimdixit: pro
uum uenundatus est ioseph. Hẽpe quando fic¬
& ꝑnecessaria : quomodo ds̃ bene utatur malis
oꝑib hominũ. sicut illi contra male utuntur bonis

Expanded text:
Pallorem. An quod est credibilius, «Vocavit famem,» Pallorem. An quod est credibilius, «Vocavit famem,» intelligendum est, Dixit ut fames esset; ut hoc sit vocare, quod appellare; hoc appellare quod dicere; hoc dicere, quod jubere? Nam ille vocavit famem, qui «vocat ea quae non sunt, tanquam quae sunt». Nec ibi Apostolus dixit, «Qui vocat ea quae non sunt,» ut sint; sed, «tanquam sint» . Apud Deum quippe jam factum est quod ejus dispositione futurum est; quia de illo alibi dicitur, «Qui fecit quae futura sunt» . Et hic quando fames facta est, tunc dicta est vocata, id est, ut adesset quae jam fuerat in ejus occulta gubernatione disposita. Denique quomodo vocaverit famem, statim exposuit, dicens, «Omne firmamentum panis contrivit.» Et hinusitata locutio est: «contrivit» enim dixit, pro vum venundatus est Joseph.» Nempe quando facres magna et pernecessaria, quomodo Deus bene utatur malis operibus hominum, sicut illi contra male utuntur bonis
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ : inseruum uenundatꝰ .ẽ. ioseph Perhoc
factum est: ut transirent degente ingentem. de reg¬
no inpopł̃m alterum: Sednonsunt neglegenter
p̃tereundȩ : scripturarũ sc̃arum locutiones. Co¬
cauit inquit famem suꝑ terrã. quasi fames aliqua
ꝑsona sit. uel aliquod animatũ corpus. uel aliqͥs
sp̃s qui oboedire possit uocanti : cũ sit fames ex in¬
edia contracta pernicies. atq ita sit in eis qui eam
paciuntur. ut aliquis morbus. Sicut enim
morbus ut eẽ desinat. fit plerũq ꝑmedicam̃¬
tum : sic & fames sanatur quodãmodo ꝑalimen¬
tum: Quidẽ gͦ uocauit famẽ. anforte ista mala
quae paciuntur homines. habent quosdam
prepositos suos angłos malos: nã & in alio
psalmo dicit. immissiones ꝑ angłos malos. dm̃
Et hoc ẽ forte uocauit famẽ : idẽ. angłm p̃positum
famis & eius rei nomine cuiꝰ ẽ. p̃positꝰ appellatũ
Exqua opinione romani ueteres deos quosdam
tales consecrauer̃: sicut deã febrem. deumq

Expanded text:
irum; in servum venundatus est Joseph.» Per hoc factum est ut transirent de gente in gentem, de regno in populum alterum. Sed non sunt negligenter praetereundae Scripturarum sanctarum locutiones. «Vocavit,» inquit, «famem super terram:» quasi fames aliqua persona sit, vel aliquod animatum corpus, vel aliquis spiritus qui obedire posset vocanti; cum sit fames ex inedia contracta pernicies, atque ita sit in eis qui eam patiuntur, ut aliquis morbus. Sicut enim morbus ut esse desinat, fit plerumque per medicamentum; sic et fames sanatur quodammodo per alimentum. Quid est ergo, «Vocavit famem?» An forte ista mala quae patiuntur homines, habent quosdam praepositos suos angelos malos nam et in alio psalmo dicit immissione per angelos malos Deum et hoc est forte, «Vocavit famem,» id est angelum propositum famis, et ejus rei nomine cujus est praepositus, appellatum? Ex qua opinione Romani veteres quosdam deos tales consecrarunt, sicut deam Febrem, deumque
Abbreviated transcription (Latin):
autem sꝑantib inte: & hic quia in uerbatua
sꝑaui. uel supersperaui: ut in uerbo ita compo¬
sito & cura int̾pretis diligentioris expresio.
etiam illud intelligamus. qđ potens. ẽ. facere
dscitur suꝑquam petimꝰ & intelligius. ut
quia supraquã petimꝰ & intelligimus parũ
sit ea sꝑare. sed debeamus suꝑsꝑare. Quia
gͦ adhuc timet aeccła quae in hac uita est. &
nondum se uidet in eo regno ubierit eꝰ secura
iocunditas : sed int̃ periculosas tẽptationes
in hoc mundo laborat ubi audit. qui se putat
stare: uideat ne cadat: Considerans huius mor¬
talitatis miseriam. inqua uigum graue super
filios adam adie exitus deuentre matris eoꝵ
sic in omĩb ꝑtenditur usq indiem sepulturae
in matrẽ omniũ. ut ꝓpt̾ carnem concupiscen¬
tẽ aduersus sp̃m. etiam regenerati gemere
sub eiꝰ grauitate cogantur. Hoc ergo conside¬
rans: Cogno ui inquit dñe quia iustitia

Expanded text:
autem sperantibus in te» ; et hic, «quia in verba tua autem sperantibus in te» ; et hic, «quia in verba tua speravi,» vel, «supersperavi:» ut in verbo ita composito et cura interpretis diligentioris expresso, etiam illud intelligamus, quod «potens est Deus facere supra quam petimus et intelligimus» ; ut quia «supra quam petimus et intelligimus» sunt parum sit ea sperare, sed debeamus supersperaergo adhuc timet Ecclesia quae in hac vita est, et nondum se videt in eo regno ubi erit ejus secura jucunditas, sed inter periculosas tentationes in hoc mundo laborat, ubi audit, «Qui se putat stare, videat ne cadat» ; considerans hujus mortalitatis miseriam, in qua jugum grave super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum, sic in omnibus pertenditur usque in diem sepulturae in matrem omnium , ut propter carnem concupiscentem adversus spiritum , etiam regenerati gemere sub ejus gravitate cogantur: hoc ergo considerans, «Cognovi,» inquit, «Domine, quia justitia
Abbreviated transcription (Latin):
buntur. qm̃ in uerba dĩ sꝑauit: si corpus xp̃i
& deseipsa tanquã deseipso. ista uox xp̃i est
N ũqͥd nonipsa. ẽ in eis qui timent dm̃: quis . ẽ.
ergo ille quẽ uident & iocundabuntur: an
populus ipsese uidet & iocundatur: & sic dicꝰ¬
tum . ẽ. qͥ timent te uidebunt me & laetabunt᷑.
quia in uerba tua sꝑaui. uel sicut alii diligen¬
tius exp̃sser̃. suꝑsperaui. Tanquam diceret᷑
cundantur. sed timent te uerbum p̃sentis
temporis posuit. uidebunt autẽ & iocundabun¬
tur: futuri temporis uerba sunt : An quia
inp̃senti tempore timor .ẽ. quandui tẽptatio
.ẽ. uita humana super t̾ram. iocunditas autẽ
quã uoluit hic intelligi: tunc erit quando
iusti fulgebunt in regno patris sui sicut sole
Hinc enim etiã illud in alio psalmo legitur.
Quã multa multitudo dulcedinis tuae dñe.
quã abscondisti tim̃tib te. Nunc ergo quandiu
timent. nondum uinent: sed uidebunt & io
cundabuntur. quia & illic sequitur. ꝑ fecisti

Expanded text:
in verba Dei speravit? Si corpus Christi et de ipsa, tanquam de seipso ista vox Christi est; numquid non ipsi sunt in eis qui timent Deum? Quis est ergo ille quem vident, et jucundantur? An populus ipse se videt, et jucundatur, et sic dictum est, «Qui timent te, videbunt me, et laetabuntur, quia in verba tua speravi;» vel sicut alii diligentius expresserunt, «supersperavi»: tanquam diceret, cundantur: sed «timent te,» verbum praesentis temporis posuit; «videbunt» autem et «jucundabuntur,» futuri temporis verba sunt? An quia in praesenti tempore timor est, quamdiu tentatio est vita humana super terram ; jucunditas autem quam voluit hic intelligi, tunc erit quando justi fulgebunt in regno Patris sui sicut sol ? Hinc enim etiam illud in alio psalmo legitur, «Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te!» Nunc ergo quamdiu timent, nondum vident; sed «videbunt,» et «jucundabuntur:» quia et illic sequitur, «Perfecisti