comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciam diumam es ẜune ei. et inti adobedicndum uolu̾tati sue. ño cumsa¬
t̾ficio tm̃ ñnio nõ facientꝰo  nistum. nec nirando sacramento fallaci.¬
¶ Et dixit sapĩa est scala sapientis qua qui carnerit nõ põt stare circa deũ.¬
¶ Et dix sicut eger enadit ab infirmita te suffragio medicie ita mf¬
dels libatur ab in firmitate per legem. ¶ Et dixit ob iusticĩa asse¬
curanti aĩe et dicebat tũ sestatuebat ad demonstrandum egosum se
ño fuerinit mũda et siqua no fint sufficiens suñ semĩare nõ põt pficere.¬
¶ Et dixit miradũ est de illo qm obliscitur ob istura mundura fu¬
uem cona altius mũdi in fimbilis Et cũ indit secura rege qui euru
occidit dixit ei rex. tue es ille qui deridebat nos ꝓhicens adorare idola. So¬
endit ama bom̃i no apienti. conum uo nõ sapienti qui sapiens pp̃ea
ꝙ deu cognoscit. et nouit qd plaicet ei nõ indiget alicuiꝰ ꝙ diutas amalici

Expanded text:
e ei, et niti ad obediendum voluntati sue, non cum sacrificio tantum, immo non faciendo iniustum nec iurando sacramento fallaci. Et dixit: sapiencia est schala sapientis, qua qui caruerit non potest stare circa Deum. Et dixit: sicut eger evadit ab infirmitate suffragio medicine, ita infidelis liberatur ab infidelitate per legem. Et dixit: ob iusticiam assecurantur anime. Et dicebat cum se statuebat ad demonstrandum: ego sum senon fuerint munda et aqua non fuerit sufficiens, suum seminare non potest proficere. Et dixit: mirandum est de illo qui obliviscitur ob istum mundum finibilem, bona alterius mundi infinibilis. Et cum vidit se cum rege qui eum occidit, dixit ei rex: tu es ille qui derridebas nos, prohibens adorare ydola. num non est sapienti bonum, vero non sapienti; quia sapiens, propterea quod Deum cognoscit et novit quod placet ei, non indiget alicuius quod divertat a maliciis;
Abbreviated transcription (Latin):
ius mirahile mũdi est hoĩem sensatum dolere. ¶ Et dix mors est
menitabilis nec ab honet eam nisi qui ꝯunsit młtam iniquitatem
et modicũ inusticie. et est securꝰ de dampatse sua post mor tem ob mala¬
conitatio ¶ł dixicõ mamfesta est unitas mortis. ea enim fit ttãs¬
mutatto a mu̾to atecocis ad mũd honoris ⁊ a iundo siemt fanolt
ad nũdum ꝑpetuum. et anũdo scłtitie ⁊ uanitatis ad mũdũ scĩe et iomo

Expanded text:
aius mirabile mundi est hominem sensatum dolere. Et dixit: mors est inevitabilis nec abhorret eam nisi qui commisit multam iniquitatem et modicum iusticie et est securus de damnificatione sua post mortem ob malcommissa. Et dixit: quam manifesta est bonitas mortis! Ea enim fit transmutatio a mundo dedecoris ad mundum honoris, a mundo finibili ad mundum perpetuum, et a mundo
Abbreviated transcription (Latin):
antem cur ploras cui dixit quõ plorare nõ debeo nõ indeam te contra
rõnẽ occidi. ¶Et dix̃ soc̾tes uelles magis ꝙ secũdum iustitiam me
occiderent ꝙ̃ contra. ¶ Et dix miẜi exclutatis miẜiam urãm amorte
cĩa ur̃a. ¶ Et dixit qui errat p̾us ueritate cognita ꝙͣtũ in se u̾tat.

Expanded text:
antem: cur ploras? Cui dixit: quomodo plorare non debeo cum te videam contra antem: cur ploras? Cui dixit: quomodo plorare non debeo cum te videam contra rationem occidi? Et dixit Socrates: velles magis quod secundum iusticiam me occiderent, quam contra? Et dixit: miseri excludatis miseriam vestram a morte, sciencia vestra. Et dixit: qui errat priusqu
Abbreviated transcription (Latin):
coupeuscit. ¶Et diỹ no associeris nõ cognoscenti se nãcũ tali nõ potes bonã
iute uitam. ¶ Et dixit uliꝰ qui nõ turat de eo qd ꝑdit fũa quiescit et seusus
clarescit. ¶ Et dixit ille qui nõ gratifitat lonͣ tollcita nõ recipiet in boms
ppͥis in crementum  ͬ qui redargnit se ip̃m assecuratur de redargutõe alt̾ius.
Et dix cõpõitꝰ est qui moderat suam intam et ht sii uerbi custodiam.
Et dixit nõ pudeas te mtatem cred̾e cuiꝰ cũq dicentis qr u̾itas in se nobse
quid est. et sua nobilitate suũ nobilitat referentem. ¶ Et dixit qd̾ facit
hõiem excusari a de tecore est meliꝰ dĩcus dedecora in ducentibr. ¶Et dix
deffectiinis nõ pot sin ip̃ius ꝑciꝑe defectum et si ꝑ penderet ex cessimi al¬
ius cõparatõe sui tolorem hr̃et. ¶ Et dix cuitam qui fugiebat de bello
de ictꝰ malefacit fugiens mortem ut uenias ad ignomimosam uitam¬
¶ Et dix qñ exfxerunt eum decarc̾e ut occid̾e̾tur indens uxorem suam plo¬

Expanded text:
centi se, nam cum tali non potes bonam vitam ducere. Et dixit: illius, qui non curat de eo quod perdit, anima quiescit et sensus clarescit. Et dixit: ille qui non gratificat bona sibi collata, non recipiet in bonis propriis incrementum; et qui redarguit se ipsum, assecuratur de redargutione alterius. Et dixit: compositus est qui moderatur suam vitam et habet verbi sui custodiam. Et dixit: non pudeat te querere veritatem cuiuscumque dicentis, quia veritas in se nobile quid est, et sua nobilitate suum nobilitat referentem. Et dixit: quod facit hominem excusari a dedecore, est melius diviciis dedecora inducentibus. Et dixit: defectivus non potest sui ipsius percipere deffectum, et si perpenderet excessum alterius comparatione sui dolorem haberet. Et dixit cuidam qui fugiebat de bello devictus: male facit fugiens mortem ut veniat ad ignominiosam vitam. Et dixit quando extraxerunt eum de carcere ut occideretur, videns uxorem suam plor
Abbreviated transcription (Latin):
rabantur tia ta in bõie constanciam quałr ip̃am mortem spũet. ¶ Et
dixit simeu unus ex disciplis suis in quirere ate documenta in hoc scatui
Dd sito scimiꝰ ẽẽ mimis gue nec no omitt̾e nobis ualte dãpnosum cum in
elemẽtoꝵ quib om̃ib Rndit exponens eis młta dediuinis. Et post ꝙͣ ꝯple¬
uit hec dix exstimo ꝙ ĩa ꝓpe est hora mortis. udlo balneari et dit̾e or̾oues
ut nullum hr̃i oporteat laborem post mortem ⁊ nos in term ab sedite
si placet. Cunc ip̾e in t̾uit quãtam domũ et balneauit se ⁊ or̾ones egit.
post hoc exunt uocans filios et uxorem. quos costigauit et expedunt
se deeis remittẽs eos et dixit encliton. quis nos p̾cipis fac̾e defilus tuis
om̃s ut tenemum et potestis aiais uĩs dirigatis ad ulur qui nos.

Expanded text:
rabantur tantam in homine costanciam, quare ipsam mortem sperneret. Et dixit Simen, unus ex discipulis suis: inquirere a te documenta, in hoc statu posito, scimus esse nimis grave; hec vero omittere, nobis est valde damnosum, cum in elementorum; quibus omnibus respondit exponens eis multa de divinis. Et postquam complevit hec, dixit: Existimo quod iam prope est hora mortis; volo balneari et dicere oraciones ut nullum oporteat haberi laborem post mortem. Et vos interim, abscedite, si placet. Tunc ipse intravit quandam domum et balneavit se et orationes egit; post hec exivit, vocans fllios et uxorem quos castigavit, et expedivit se de eis, remittens eos. Tunc dixit Eucliton: quid precipis nos facere de tuis filiis omnes ut tenemini et potestis, animas vestras dirigatis ad illum qui vos
Abbreviated transcription (Latin):
ticiaꝵ a remuna cõnurti. Et stastuit tempestates hii mũdi octaniões
reii n̾atoñ alfius ntũdi. ¶Et dixit uemo reputan decet sapiẽs
quousq iñcat cupiditatem sui cordis. ¶ Et dixit midus p̃dicat illis
au remanet pp̃ ulos qui recedunt. ¶ Et dix̃ nũdꝰ est ꝑ dicis uniꝰ
et predicato altius Et dixit aui cõfroit sciento qualis est de cipitur. et¬

Expanded text:
tates huius mundi occasiones remuneracionum alterius mundi. Et dixit: nemo reputatur sapiens quousque vincat cupiditates sui cordis. Et dixit: mundus predicat illis qui remanet propter illos qui recedunt. Et dixit: mundus est perdicio unius et predicacio alterius. Et dixit: qui confidit in mundo isto sci
Abbreviated transcription (Latin):
sebent tea cu magno defiterio satisfatiemus custodio ad h ut euados
quib socitites mñdit. hec cuntas as istr pacior est locus mee gen̾atdis es
et ad orare y dolc uana ⁊ p hoc me otcidunt. ¶Si ergo ite mee gen̾citõis
ges me ita p̃po ueritatem ꝑseqnitur. hidem faterent quotuq mero qt mu
S duttam neritatem tueri et opponere me mendacus ⁊ minus uns ebu̾titr
tria die uenerunt mane si discipsi ficut moris eoꝵ erat et in uenerũt¬

Expanded text:
e et cum magno desiderio satisfaciemus custodibus, ad hoc ut evadas. Quibus Socrates respondit: hec civitas, a qua ista pacior, est locus mee generationis et  in Deum verum et adorare ydola vana; et propter hoc me occidunt. Si ergo ista mee nationis gens me ita propter veritatem persequitur, hoc idem facient quocumque ivero, quttam veritatem tueri et opponere me mendaciis. Et romani minus mistercia die venerunt mane eius discipuli, sicut moris eorum erat, et invenierunt
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinai nõ est hoĩs ite. ¶ Et dixit menor rectificatõ est ob ẜuare opĩo¬
ies cupiditates refrenare et maios mores aboleres. ¶Et dixit guae¬
rat pͥusꝙ̃ cõstet scire intatem sui erroris in duigentiam meretur:¶
dixit qui niunt aĩam suam ad tollerantas ignorancias ignorancias
homi pot ẽe acceptus ꝓpͥis et cõĩb ad usis. ¶ Et dixit cuitam in iuriã¬
tiubi dicento ꝙ eiat uus gem̾s. Ego minus ualeo pp genꝰ meum sicut:

Expanded text:
disciplina non est hominis vita. Et dixit: maior rectificatio est observare opiniodisciplina non est hominis vita. Et dixit: maior rectificatio est observare opiniones, cupiditates refrenare, et malos mores abolere. Et dixit: qui errat priusquam constet scire veritatem, sui erroris indulgenciam meretur. Et dixit: qui munit animam suam ad tolerandas ignorancias hominum, potest esse acceptus propriis et comunibus adversus. Et dixit cuidam iniurianti sibi dicendo quod erat vilis ge
Abbreviated transcription (Latin):
decet sensatum amitte̾ tp̃s in ħ mũdo in duob modis indelic aut i es
ꝙ facicit hĩe gaudiuu in hoc minito : alio. aut neo ꝙ facit bonafamã
misto. ¶ Et dixit hic mũdus est delectatõ nuiꝰ hore ⁊ tolor psumi et a¬
lius est modita pacĩa et longa alac̾tas. ¶Et dix pugna cum cupidi¬
tatib incentib aĩtem usq̃quo nĩcas eas sicut est ebrietas et ira. et sis
hõmib sicut eos uolueris ẽẽ tibi. ¶Et dixit auicũq docet te ubum uni
sapĩe maxĩe bũtatit tibi et exhicet tibi melius ꝙͣ thesaurum. ¶ Et dix̃
no nires ꝑteũ ob aliꝗd ucrũ alicin i̾dico q alii suspitabuntur mendacẽ
et aln cupidum peciñamt. ¶ Et dixit si ꝯͣte uuscatur amicꝰ paciaris eĩ
gentib. ¶ Et dix̃ dit tona de aunico tuocui us occuere eo ꝙ in itium a¬
moris est bñdic̾e et miciũ odii est maledice. ¶ Et dixit o regem elonga¬
re se amatis quie mesla ab uris facta ĩputanti eitem. ¶ Et dix uita absq

Expanded text:
 videlicet aut in eo quod facit habere gaudium in hoc mundo et in alto, aut in eo quod facit bonam famam in isto. Et dixit: hic mundus est delectatio unius hore et dolor plurium, et alius est modica patiencia et longa alacritas. Et dixit: pugna cum cupiditatibus vincentibus animam, usquequo vincas eas, sicut est ebrietas et ira, et sis hominibus sicut eos volueris esse tibi. Et dixit: quicumque docet te verbum unum sapiencie, maxime benefacit tinon iures per Deum ob aliquod lucrum alicui veridico quia alii te suspicabuntur mendacem, et alii cupidum pecunia. Et dixit: si contra te irascatur amicus, paciaris eugentibus. Et dixit: dic bona de amico tuo cui vis occurrere, eo quod inicium amoris est benedicere et inicium odii male dicere. Et dixit: oportet regem elongare se a malis, quia male ab illis facta imputantur eidem. Et dixit: vita absque
Abbreviated transcription (Latin):
ueas ne sue mͣ te existas. ¶ Et dixit cum interis canc dimitte dũm
et te seau phibeas eum lapidib ꝯma reliquet te sicut illuiusẽ in
indit quendã orantem teũ ꝙ concederet sibi sapienciam. au dix̃. non
ordo ⁊ peemi. d concre pocius ad discendum. ¶ Et dixit in qualio
urrtute hũana est utile magis cõsequuli in lotutõe. ¶ Et dixit cõ¬
mentare aliquẽ suꝑ eo quo taret in honestum est et turpeset erat qui¬
tam putor ni tempore suo aui ft̃us eͥ phisic̾. tui dixit existimo quia.
nosi fatie ta iguacumi. Cr dirit o ꝙ tona toñus et ma sus tiaut Cor¬

Expanded text:
e in te existat. Et dixit: cum videris canem dimittere dominum et te sequi, prohibeas eum cum lapidibus quia relinquet te sicut relinquit domvidit quendam orantem Deum ut concederet sibi sapienciam; cui dixit: non ores propterea sed coneris ad discendum pocius. Et dixit: in qualibet virtute humana est utile magis consequi, nisi in locutione. Et dixit: commendare aliquem super eo quo caret est inhonestum et turpe. Et erat quidam pictor tempore quo, qui factus est physicus; cui dixit: existimo, quia mosum facie, tamen ignarum; cui dixit: o quam bona domus, et malus
Abbreviated transcription (Latin):
sin tempis ab hõiator mundi et negligens eum nec hẽbat
mansionem aliꝙͣ. quiescens in qͦ ꝯq loco ei noctescebat nec dumicte¬
bat comed̾e uel refici quacurq hora famesceret aut expediret sib
absq uerecundia aliqua sine de nocte siue dedie ⁊ erat contentus
duab uestib laneis. Et ħ fuit inta sua quousq de cesuit. ¶ Et dix̾¬
unt quare inĩcupauerunt te cauinũ. ¶ Rñdit qr latro ignorant
et blandior sapientib. ¶ Et occurrit el alexander pͥmꝰ nec cura¬
uit de eꝯ qui dixit.o diogenes quid est qd̾ me despicis quasi me non
uideris in digere. ¶Ein rñdit diogenes ad quid in digeo ⁊ Euimei.
dieatio iefrentins et sabiciens eas ut micͥo sruant. C̃ upiditates. at e

Expanded text:
i temporis, abhominator mundi et negligens eum. Nec habebat mansionem aliquam quiescens in quocumque loco ei noctescebat; nec dimittebat comedere vel refici quandocumque famesceret aut expediret sibi, absque verecundia aliqua, sive de nocte sive de die; et habundabat et erat contentus duabus vestibus laneis; et hec fuit vita sua quousque decessit. Cui dixerunt: quare nuncupaverunt te caninum? Respondit: quia latro ignorantibus et blandior sapientibus. Et occurrit ei Alexander primus, nec curavit de eo; qui dixit: o Diogenes, quid est quod me despicis, quasi me non videaris indigere? Cui respondit Diogenes: ad quid indigeo servo serditatibus refrenans et suppeditans eas ut mihi serviant; cupiditates autem
Abbreviated transcription (Latin):
inem auferat. bibe qd situm extĩgat induere qd̾ te coopiat. ⁊ famulieus
aie tue. nec hẽas ꝑ qd̾ decipias aliũ seq̃ris bona opa. et diste sap̃iert
meliorib qui fuerunt tempore tuo uictãs laqueni ꝙ mlieres parã
unis qmaͦ statum. ¶ Et diy querens mũdum est breuis inte et młti
cogitatus. ¶ Et dixit qui querit mũdum est sicut mare intrãs de
¶Et dix̃ querens mũdũ est sicut indens zarab credens ceaqua de qua fa¬
cietur ⁊ dũ cũ truciatu et labore illuc uẽit in uenit se elusum et rema
uidentur alonge sicut aqua. ¶ Et dixit uita hominis inhot nũdo est
elut umbra nõ hñs hoĩem firimuĩ p̃p̃ qd̾ mutatur deloco ad locunti.¬
¶ Et dixit homo ni mudo est penosus iom̃ib i om̃ib suis statib ꝙ¬

Expanded text:
mem auferat et bibere quod sitim extinguat, induere quod te operiat; et famuleris anime tue nec habeas per quod decipias alium; sequaris bona opera et disce sapientiam a melioribus qui fuerunt tuo tempore, vitans laqueum quem mulieres  statum. Et dixit: querens mundum est brevis vite et multi cogitatus. Et dixit: qui querit mundum est sicut mare intrans, deEt dixit: querens mundum est sicut qui, videns zarab, credit esse aquam de qua sacietur et dum, cum cruciatu et labore, illic venit, invenit se elusum in spe sua et remanvidentur a longe velut aqua. Et dixit: vita hominis in hoc mundo est velut umbra non habens hominem firmum, propter quod mutatur de loco ad locum. Et dixit: homo in mundo eat penosus in omnibus statibus suis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ute eis sicuti carnib morticinis que no comedũtur nis nccitatis c̃. et
̾ lex .s. et scipiti nã lege cohilemui apctis. et sapia aqquitimiꝰ hoitates. ¶ Et G̃¬
dix̃ aii uuuit hace quod cupit cupiat quod hr̃e po̾tsEt intenogauerunt n
quo confert hõiib. Rex rũdit nõ ꝑmictit umĩ aliũ offendesẽt associauit se
diiti cuidam in intin̾e et ad uemientio latinb dix diues malũ est michi¬

Expanded text:
re eis sicut carnibus morticinis que non comeduntur nisi necessitatis causa et,  et sapiencia; nam lege cohibemur a peccatis, et sapiencia acquirimur bonitates. Et dixit qui vult habere quod cupit, cupiat quod habere potest. Et interrogaverunt in quo confert hominibus rex. Respondit: non permittit unum alium offendere. Et associavit se diviti cuidam in itinere; et ad
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝙ tolleretur ab aliis sꝑmino qũq pacictur. et ip̃e. et cũ hoc fecit
tebilita bitar ira ip̃iũs. ¶ Et udit alexandrũ coram quo sts bat
usificator ꝯuitara lautans eũ. et ipe assumes ranen cepit comede
u dixunt quid est qd̾ agit. Rudit hoc ago qd utllius est quarm au¬
dire mentatia. ¶ Et dixit si un egeris ad qmote est quam an
nõ eus melior ppohot.¶ Et dixit nõ loq̃uis ad usus alique pͥnuis o¬
ꝙͣ andias eloania sua et ꝓcepis cõpatõem scĩe eius et tue Et si re¬
perieris ⁊ ꝙ sit te melior tateas intes aliquid adipisti ab eo ꝙsieo
melius te hũeris audater. ꝓferas ꝙ uolu̾it.¶ Et dixit discipũ

Expanded text:
 vero ut patiatur et ipse: et cum hoc fecerit, debilitabitur ira ipsius. Et vidit Alexandrum coram quo stabat versificator quidam laudans eum; et ipse, assumens panem, cepit comedere; cui dixerunt: quid est quod agis? Respondit: hoc ago quod utilius est quam audire mendacia. Et dixit: si bene egeris ad quod te conlaudant, non eris melior propter hoc. Et dixit: non loquaris adversus aliquem priusquam audias eloquia sua et preceperis comparationem sciencie eius et tue; et si receperis quod ille sit te melior, taceas nitens aliquid adipisci ab eo; quod si eo melius te habueris, audacter proferas quod volueris. Et dixit discipulis:
Abbreviated transcription (Latin):
ram̃ sit ex młto in siꝑiens studio assequi ꝓ fectum nõ pot. Et
dix̃ inigua hominis sine discretõis uel indiscretõis est striba quia
quicauid dici uoluerit ip̃a scͥbit. ¶ Et iudit ꝙdam cõualestentem que
suꝑ flue comedebat. ¶ Et dixit ei ex młtitudine ciboꝵ corpus sontũciũ
ures nõ crestunt o ex młtitudine cõuementis ad exeis recipitu.
Et dixit exꝑientie corripiunt hominem et ꝑsuadent successiones
dierum. ¶ Et dixit sapientia exornat dĩcis dĩtias et paupris
pauptatem occultat cui dixit quitam. Quid est bene loqui rudit
dĩe modicum rõe completum et rñdere la udabiliter et cõfestim¬
¶ Et scͥpsit alexandro homines se reputabunt fortitudinem
ura contentos nr̃e magnificencia uoluntatis et ꝓpt᷑ urcẽm
mansuetudinem uos amabit ꝙ si utrumq uireritis ntrũq conpe

Expanded text:
germen, sic ex multo insipiens studio assequi profectum non potest. Et germen, sic ex multo insipiens studio assequi profectum non potest. Et dixit: lingua hominis sue discrecionis vel indiscrecionis est scriba quia, quicquam dicere voluerit, ipsa scribit. Et vidit quendam convalescentem qui superflue comedebat, et dixit ei: ex multitudine ciborum corpus subintrantium ires non crescunt sed ex multitudine convenientis quod ex eis recipitur. Et dixit: experiencie corripiunt hominem et persuadent successiones dierum. Et dixit: sapiencia exornat divitis divicias et pauperis paupertatem occultat. Cui dixit quidam: quid est bene loqui? Respondit: dicere modicum ratione completum et respondere laudabiliter et confestim. Et scripsit Alexandro: homines reputabunt fortitudine vestra se contentos, vestre magnificentia voluntatis, et propter mansuetudinem vos
Abbreviated transcription (Latin):
si pro in quirentascĩa latorem nõ ꝑtulerit determenturo scu
patieris.¶ Et dix cuidam ex discipłis fuli nõte msi cũ noscente¬
suas corpus nõ in crepatum hoc sua natura requirat. sed aiem ar¬
gue que quod decet ⁊ dedecet intendit et noscit et corpori dnatino
¶It dixit foruicator lautari nõ põt. nec ẽs hylaris nacũdus nei
lceratis in uidus nec cupidus ẽẽ dines. ¶Et dĩr sic aurur igue
sic homo sus ꝓbatur oꝑib. Quitam ex discipłis maledixit de fotl
ci dixit contra eum uolo tredere uerdo tuo sicut ꝯtra te nõ consen¬
tio uerbo suo. ¶ Et dr̃e ei quitam. dcm̃ est michi ꝙ malum contra
in aliquo stabili cogitare aut in aliqua cogitatõnm exhilau¬
tate anmmiam uel extcitari in aliquo oꝑe bono. ¶ Et dixit cũ add
ad scĩam tomis discipłs est contentus malus nd cum de ea dif¬
ficit. ¶ Et dix̃ sicut plurna fatere pululare nõ pot in lapide

Expanded text:
si pro inquirenda sciencia laborem non pertuleris, detrimentum sciencie si pro inquirenda sciencia laborem non pertuleris, detrimentum sciencie pacieris. Et dixit cuidam ex discipulis: fili, nunquam te nissuas corpus non increpa, cum hoc sua natura requirat, sed animam argue que quod decet et dedecet attendit et noscit, et corpori dominatur. Et dixit: fornicator laudari non potest; nec ylaris iracundus, nec liberalis invidus, nec cupidus esse dives. Et dixit: sicut aurum igne, sic homo suis probatur operibus. Quidam ex discipulis male dixit de socio; cui dixit: contra eum nolo credere verbo tuo, sicut contra te non consentio verbo suo. Et dixit ei quidam: dictum est michi quod malum contra in aliquo scibili cogitare aut in aliqua cogitacionum exhylarare animam, vel exercitari in aliquo opere bono. Et dicit: cum aliquis ad scienciam bonus discipulus est contentus, malus vero tum de ea diffidit. Et dixit: sicut pluvia facere pullulare non potest de lapide
Abbreviated transcription (Latin):
u cmi fu̾it in suo dño uel aliquo potẽtato. ¶ Et anatam die plato
fidendum est preparandum est nõ est malmolentie dignus. ¶ Et
dixit in reb singulis multo est leuius modicum insi in ad ept̾oe
scĩe que qnͣto maior fu̾it est leuior ad portandum. ¶ Qui dixerũt
que sunt ad lucrandun oportima discreto rũdit que nam fragãte
esdem in mari ⁊ iuidus tantem euatens nch amottis. ¶ Ed decit¬
os cnstien ans eliguie meluis sit facit apis aue eugit melciora. ee fiore
et hsid nca q uanteut hereditatem nobilem cuitam ulam cõmucte¬
ctit guberuantam. ip̃e uero nũꝙͣ insitabat eandem ⁊ iu die̾int. qua¬
retualtenonitequuris her ditatem. pũdit ꝯuia no acouisie upã
ut eam. s ut me ip̃m requieiem et młtas in tende a cquire ie
hereditates hot modo. ¶ Et dixit in sipientis lmga est sui el oe¬
uis in titus. Et dixit cuitam uiuem scĩam pigtarer ꝑ ꝯirere

Expanded text:
nisi cum fuerit in suo dominio, vel aliquo potentatur. Et quadam die Platonnisi cum fuerit in suo dominio, vel aliquo potentatur. Et quadam die Platonfide dignus est, non est malivolencie dignus. Et dixit: in rebus singulis multo est levius modicum, nisi in adeptione sciencie, que, quanto major fuerit, est levior ad portandum. Cui dixerunt: que sunt ad lucrandum oportuna discreto? Respondit: que, naufragante eodem in mari et nudus tandem evadens, nichil scienciis eligere melius, sicut facit apis que eligit meliora ex flore. Et habens ipse quandam hereditatem nobilem, cuidam illam committebat gubernandam, ipse vero nunquam visitabat eandem. Cui dixerunt: quare tuam non requiris hereditatem? Respondit: quia non acquisivi ipsam ut eam sed ut me ipsum requirerem, et multas intendo acquirere hereditates hoc modo. Et dixit: insipientis lingua est sui clavis interitus Et dixit cuidam iuveni scienciam pigritanti perquirere:
Abbreviated transcription (Latin):
pinde ꝙ in aggͣuando eostem nem tũ eoꝵ dñeris antea corplr de¬
iiceps tomineberis anias p̃p bñficia que toncedes et scics ⁊ płs
gatur. Et dix discipłis roboraite animas ur̃as cretentes cõcupiscer¬
otus que debłes surripiunt animas. ¶ Et dixit nl est qd minus ualere.⁊
fatiat edis sicut dona in ꝓperare que fẽcit. ¶ Et dixunt ei nos sapientes
⁊quo ꝙ discere auait ꝓ malo nõ gitis. rũdit quia scire ualte repu¬
mus. ¶ Et dix̃ aui bñfatiendi posse nõ ħt saitem amalefatiendo ab¬
stin̾e intatur. ¶ Et dixit uitatem diligimꝰ et platonent. sed recti¬
us est diligere ueritatem. ¶ E t dixit discipłis suis aures hete qua¬
tuor. dueio audiatis qd̃ ꝓficit et nõ ꝓficientib duab reliꝙ̃s reli¬
matis. ¶ Et dreit nint ei quid est ex reb utilius rñdit euestig
mors pͣuoꝵ. ¶ Et dixit in alicuius turbatõe aliꝙ̃ ex ꝑui nõ cõuenit

Expanded text:
proinde, quam in agravando eosdem; nam, cum eorum dominares antea corporibus, deproinde, quam in agravando eosdem; nam, cum eorum dominares antea corporibus, deinceps dominaberis animis propter beneficia que concedes. Et scias quod gatur. Et dixit discipulis suis: roborate animas vestras cedentes concupiscenciis que debiles surripiunt animas. Et dixit: nil est quod minus valere faciat hominem, sicut bona improperare que fecit. Et dixerunt ei: vos, sapientes, a quoquam discere, qualiter pro malo non geritis? Respondit: quia scire valde utile reputamus. Et dixit: qui benefaciendi posse non habet, saltem a male faciendo abstinere nitatur. Et dixit: et veritatem diligimus et Platonem, sed rectius est diligere veritatem. Et dixit discipulis suis: aures habetis quatuor, duabus audiatis quod proficit, et non proficientibus duas reliquas relinquatis. Et dixerunt ei: quid est ex rebus utilius? Respondit: vestigio mors pravorum. Et dixit: in alicuius turbacionem aliquem experiri non convenit,
Abbreviated transcription (Latin):
distiuede confundetur distretõ tua. Igitiur ab aliquib eitoꝵ allertendiet
oculi eoꝵ et indulgendum eisdem hus eĩ sistentib penes tecor de drrigen¬
turipo ⁊ et ꝓcedent ad meliis ftã tua. et cum pugniri cõtigit als
non te uelut ultorem iũdictam scientem ostendas o uelut rectifitatõ¬
i conantem et in ħ̾ot medicos mitare quui ꝙ ꝙ sciaait in tir mori plit¬
mũ ex mor corim quos paciuntur molestius pati culpantib ipĩs
aui nec agenta a gũti nec omittenda omittunt nnthomnꝰ tũ curant
eos medicanũ b aspis in penam eoꝵ que cõmiẜunt.  eos leiiter
et olande mederi conantur. ¶Et tiansieus ꝑ ꝙ̃dam manio muti¬
lacum dixit auia alios nõ suo prmauit est suo pͥuatus. ¶ Et drẽ
qualiter amitus erit alt̾us in sipiens aui nõ est su antꝰ. ¶ E⁊ dr̃e
alera ndio benefaciendo ꝓpło dñeris auia tuũ dñium dura bilis enit

Expanded text:
distincte, confundetur discrecio tua; igitur ab aliquibus errorum avertendi sunt distincte, confundetur discrecio tua; igitur ab aliquibus errorum avertendi sunt oculi, et indulgendum eisdem; hiis enim sistentibus penes te corda dirigentur ipsorum, et procedent ad melius facta tua. Et cum puniri contingerit aliquem, non te ultorem, vindictam sicientem, ostendas, sed velut rectificationem conantem; et in hoc medicos imitare qui, quamquam sciant infirmos plurimum ex morborum, quos pasciuntur, molestiis pati culpantibus ipsis, qui nec agenda agunt nec omittenda omittunt, nichilominus tamen curant eos non medicamentis asperis in penam eorum que commiserunt, sed eos leviter et blande mederi conantur. Et transiens per quendam manibus mutilatum dixit: quia alios non suo privavit, est suo privatus. Et dixit: qualiter amicus erit alterius insipiens qui non est suimetaciendo populo domineris, quia tuum dominium durabilius erit
Abbreviated transcription (Latin):
moritir qui mũdum maxĩe diugit et diues moritur qui nd diligit eun
Sap̃ia nõ gn̾ofi est honor cũtupiscentia ducis ad eam que resuu nõ põt
iaccuram auaricia honorem diriunt quem parentes antea tonstruxer̃t
in sipiencia est socnis paruus et sit pendente ab alio ut absq petitõe
subsist̾e nõ possit. mors p̃ua tentetur. oportet rectorem sen gubernatorẽ
nim ppłm nõ thesauiri loto seu hereditatis tenere et ut consangii¬
neos et anntos nec in huis que ab eis excipit ꝑ molenciam delectetur
a exeo ꝙ ab eis assequetur ex recto qm heret insticie nõ unde aliquẽ
uereatur quare dixerunt aliqui ꝙ iusti nõ hũt unde deum formident
ex quo ꝙ ip̃e deus uoli̾t in mitantur et suo obediunt mandato sirex
istus nõ est. nõ est rex s predo. et spoliator uolencus mali timore
obediunt bnficio u̾o bom. Igitur hos duos modos agnoscens libenter

Expanded text:
moritur qui mundum diligit, et dives moritur qui non diligit eum. moritur qui mundum diligit, et dives moritur qui non diligit eum. Sapiencia non generosi est honor. Concupiscencia ducit ad eam, que resumi non potest, iacturam. Avaricia honorem dirimit quem parentes antea construxerunt. Insipiencia est socius pravus; et sic pendere ab alio, ut absque peticione subsistere non possit, mors prava censetur. Oportet rectorem seu gubernatorem suum populum non thesauri loco seu hereditatis tenere, sed ut consanguineos et amicos, nec in hiis que ab eis excipit per violenciam delectetur, sed ex eo quod ab eis assequatur ex recto. Qui heret iusticie non habet unde aliquem vereatur, quare dixerunt aliqui quod iusti non habent ex quo Deum formident, ex quo, quod ipse Deus voluerit, imitantur, et obediunt suo mandato. Si rex est non justus, non est rex sed predo et spoliator violentus. Mali timore obediunt, beneficio vero boni; igitur, hos duos modos agnoscens,
Abbreviated transcription (Latin):
uelit rex magmis ceuisis eiñgentib eges ad sui tutelam requirit ean¬
dem. ¶ Et dĩe multeas ppłm tuum sicut tui scãdalizatum est i¬
gnũ et instiplitati in nuici iequirunt ob ẜnatores fidei sine legis fi¬
deles ꝓmoneas et hoc reputau̾s in hoc mũdo conpo situs. et in alio¬
finem consequeris optatum malos refiena et corrig̾e studeas quia
tũ hec legem diriges et ppłm tuumi cõẜuabis. nõ es de aĩi tua securis
quonsq hommes assecurentur atins illatõio p̃uis et suꝑ eo ꝙ te egisse
male nõ reputas alum non molestes. ¶Et dix nõ pot dñs ẽẽ qui
młtum ad amici uitia ctterdit et qui młtum ap̾ciatur es aui om̃s
fere depm̾e molluĩtur. ¶ Et dixit mori honorantur est meliꝰ ꝙͣ in uita
intupose transsire. ¶ Et dixit dies suos morte ꝑ uenit qui regi re¬
pugnat. es rex qui ulli oppoinitur sum ꝑdit honorem. ¶Et dre paup

Expanded text:
velut rex magnis causis emergentibus egens ad sui cautelam requirit eanvelut rex magnis causis emergentibus egens ad sui cautelam requirit eandem. Et dixit: mulceas populum tuum sicut cui scandalizatum est regnum, et multiplicati inimici requirunt. Observatores fidei sive legis promoveas et ex hoc reputaberis in hoc mundo compositus et in alio consequeris finem obtatum; malos refrenare et corrigere studeas quia cum hoc et legem diriges et tuum populum conservabis. Non es de tua anima securus, quousque homines assecurentur a tui illationibus pravis; et super eo quod te egisse male non reputes, alium non molestes. Et dixit: non potest dominus esse qui multum ad amici vicia intendit; et eum qui multum apreciatur se ipses deprimere moliuntur. Mori honoranter est melius quam in vita vituperose transire. Et dixit: dies suos morte prevenit qui regi repugnat; et rex qui vili opponitur suum perdit honorem. Et dixit: pauper
Abbreviated transcription (Latin):
uniluitt alos ammror cũ illum ꝓpetuari ignorent honorare sap̃iam
et roborare uitaris eum. magr̃is et discipłis stipendia exsouendo
statue scĩes ꝙ bonorabilior titulus est titilus sap̃ie et delectabilio
renũciacio est renũciatio ꝑ eandem et in ꝑ quirendo eam mecior
¶ Et dixit ut ad alium dirigamĩ hũt querite mũditm nec ꝓp̃t met
ip̃u queratis eundem cum modicum sit morandum in eo et nobis
loquor quia modicum dilgo mũta deũ dep̃tor ut cito eeminder abes¬
tem ⁊ut duit cone discretõis et fortis animi et laudabilo acei qui
tolleret ed usitates cum uenit quia qualis sit homo in prospitatio
nõ ꝑtatur.¶onfortare igitur exeo quod suꝑ est tibi. ex es ꝙ dũs
te ad soluit apestib et que tibi cõtulit nõ abueges tona tebmlorem
exmrmitis tus forciorem te reputes ed moto tuam requires miliciam

Expanded text:
biliunt, illos admiror, cum illum perpetuari ignorent. Honora sapienciam biliunt, illos admiror, cum illum perpetuari ignorent. Honora sapienciam et roborare nitaris eam magistris et discipulis stipendia exsolvendopone, sciens quod honorabilior titulus est titulus sapiencie et delectabilior remuneratio est remuneratio per eandem, et in perquirendo eam major  Et dixit: ut ad alium dirigamini hunc querite mundum, nec propter ipsum queratis eundem, cum modicum sit morandum in eo; et vobis loquor quia modicum diligo mundum et Deum deprecor ut me cito eximat ab eodem. Et dixit: bone discrecionis est, fortis animi et laudabilis fidei qui tolerat adversitates cum venerint quia, qualiter sit homo, in prosperitatibus non probatur. Confortare igitur ex eo quod superest tibi et ex eo quod Deus te absolvit a pestibus, et que tibi contulit non abneges dona. Et debiliorem ex inimicis fortiorem te reputes; eo modo tuam requiras miliciam
Abbreviated transcription (Latin):
om mualci octasione tbectur. Aua est fortitueo cotonss ortes de ntue¬
nõ est ⁊eudio eetollendus et tex om ali ꝙ suo ince ensigtleeina
coponit est ueuslis roms. ¶ Et dirit alcraudro. si comis guleruator c̃e¬
uolueris ab in fligendis pemis lom assecrentist oris andoruator ee
maleftis quiq concidant. ¶ Et dixit dĩcias ꝑete no trainsitorias et
in cõnuta uuem uitam et ⁊ regñi qd nõ aufertur et dinabilitace
rretuam.sis pius noͣ tũ ea pietate que cõutatur in dampnii ĩno
penam merentib in fene nõ differat et ad roborandam legem lalira
quia in ea dm̃ tinior consistit. Cum inderis mminici posse obtiunere
uiudictom nou differas eo ꝙ uariantur mũdi cõditones et stu¬
tus. ¶ Et dirit nõ odias untati herentem nec qͣ fautorem fidei liti¬
ged etͥ fitem statue m icumi regni tui quiei qui cõtiariatur fide
eehoc enim poput optinebis amoreni non festines sequi mũ dũ
quia modicum ꝑseu̾bis in eo et qui suos amicos huic nũdo st̃a¬

Expanded text:
occasione terreatur, alia est fortitudo corporis; que due si fuenon est laudibus extollendus, et rex qui alii quam suo viceponit, est debilis rationis. Et dixit Alexandro: Si bonus esse gubernator volueris, ab infligendis penis boni assecurentur, et quod vindicentur de malefactis quique confidant. Et dixit: divicias pete non transitorias et incommutabilem vitam, et regnum quod non auferetur et durabilitatem perpetuam. Sis pius, non tamen ea pietate que convertatur in damnum, imo penam merentibus inferre non differas, et ad roborandam legem labora, quia in ea timor domini consistit. Cum videris inimici posse obtinere vindictam, non differas, eo quod variantur mundi condiciones et status. Et dixit: non odias veritati herentem nec contra fautorem fidei litiges; et fidem statue inicium regni tui, quia qui contrariatur fideiex hoc enim populi obtinebis amorem; non festines sequi mundum quia modicum perseverabis in eo. Et qui suos animos huic mundo sta
Abbreviated transcription (Latin):
suis cogitau̾is.certe in uemes ꝙ no sit laudabile huiꝰ mũdi uelle hono¬
rem. et altius mũdi de detus subrre.tim hic mũdus fructuatõis sit cã
⁊ & sumiꝰ transferendi sit domus. ¶ Et dix̃ si uoluis ẽẽ diues qd parĩl
hẽs tun susficiat. quia ei tui qd̾ ht̃ nõ sufficit ille diues ẽẽ nõ põt qũaꝙͣ ⁊ sa¬
tis hũdet. ¶ Et dieit põt faciliter hiiꝰ mũdi prauitas scue in quo absq

Expanded text:
is negociis, certe invenies quod non sit laudabile huius mundi velle honorem et alterius mundi dedecus subire, cum hic mundus fluctuationis sit causa et quo sumus trasferendi sit domus. Et dixit: si volueris esse dives, quod habes paum tibi sufficiat quia ei cui quod habet non sufficit, ille dives esse non potest etiam satis habundet. Et dixit: facili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pretari cum̃ regis in f̾sit ite patus se gerere. rex emm ꝑsaꝵ acu¬
lutiẽ sui dñ sac̃ depressus extitit ex quo tepit ẜuos nommare sub¬
o rectos. ¶Et dixerunt ei quidest ꝙ discere nõ tõuemt si st intas.¬
o gratis hr̃e quia exilo modito nos hũlitamꝰ ad mltum. ¶ Et dix
quo aĩalia singła ho tuͣssendit est iõ si quis igitur ea nõ utatur efficietur
bestialis. ¶ Et dixit in ter omina ꝙto magis nouũ est aliquid est
tis inualescebat. s deo tognito nõ gibi et exstincta est sitis. ¶ Et dixit

Expanded text:
uid quam predari, cum regis intersit vice patris se gerere; rex enim Persarum a culmine sui dominii satis depressus existit, ex quo cepit servos nominare subiectos. Et dixerunt ei: quid est quod dicere non convenit licet sit ve grates habere, quia ex illo modico nos habilitamus ad multum. Et dixit: id animalia singula homo trascendit est ratio; si quis igitur ea non utatur efficitur bestialis. Et dixit: inter omnia quanto magis novum est aliquid, est everam et sitis invalescebat sed, Deo cognito, non bibi et extincta est sitis. Et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
uotauit alexandrum ex quo destitit a docendo eundem fatiens eis questi¬
nes suꝑ regimẽ magnatum ⁊ ppłi. ¶ Ei alexander. bñ rñdit. cũ s
ristotiles uẽrterauit eum uerterib magnis quare in terrogaueruns
eum. quidant quare hoc rñdit puer iste habilitatus est ad regnan
dum eñ uolui hiorrendum gustare saporem ut ab in iuste se frincõe
refrenet. ¶Et dixit alium rectificare si pot̾itis cuꝑias sicat cupis
te ipm̃ ꝯma honor est nobilitas tue amine. ¶ Et dixit ei quidam
in uenis quare es pauꝑ rñdit. me nõ offendit mea pauptas. nec
Et d̾x in libro celi ⁊ iũdi conuenit recte ndicare uolẽti nõ odire sibi
contiadicentem in ino sic sicut tognitor intatis et sic pio alio iustu¬
am eligat ueluti prose ip̃o. ¶ Et dix mundus iste est quidam or¬
tus et euis fossata sunt regne regna u̾o mami teuentur ꝑleges
leges rex statuit. Rex u̾o ꝑ militiam manu tenetur. Mincia u̾o

Expanded text:
vocavit Alexandrum ex quo destitit a docendo eundem, faciens ei questivocavit Alexandrum ex quo destitit a docendo eundem, faciens ei questiones super regimine magnatum et populi; qui Alexander bene respondit. Tamen Aristotiles verberavit eum verberibus magnis; quare interrogavit eum quidam quare hoc fecit. Respondit: puer iste habilitatus est ad regnandum, et ideo eum volui horrendum gustare saporem ut ab iniusti se fruitione refrenet. Et dixit: alium rectificare, si poteris, cupias sicut cupis te ipsum, quia honor est et nobilitas anime tue. Et dixit ei quidam juvenis: quare es pauper? Respondit: me non offendit mea paupertas, nec ie. Et dixit in libro celi et mundi: convenit ratione iudicare volenti, non odire sibi contradicentem; immo sit sicut cognitor veritatis, et sic pro alio iusticiam eligat veluti pro se ipso. Et dixit: mundus est quidam hortus, et fossata eius sunt regna; regna vero manutenentur per leges; leges rex statuit; rex vero per miliciam manutenetur; milicia vero
Abbreviated transcription (Latin):
met ce t̾ienta. ut post mortem retributõem atcipiat. et demde qui n¬
ti aꝑ eiat doret n ea ꝙ de eꝯ rideant et uituperent eum. meri autem
ex toms oꝑib tẽsetur uelut qui arbores plantat ⁊ edificat domum aliꝙ̃
et tristis et dolorosus efficitur delabore suo dũ ꝑ ficitur qd̾ auxius expecta¬
sitoib sus querentes scĩam est ꝙ docentes eos conentur u̾a ꝓ ferre
et audientes nõ usi in recipienda ueritate nntantur molliar igitur
n ueritate dicenda et nos ad eam apprehendendam moliamin
toto posse. ¶ Et dixit in płib hõim iicunt concupiscentie rõuem
quie cumditates ab in fancia cõitantur eosdem. rõ uͥs nõ ssseꝙ̃tur
nisi etate ꝑ fc̃a pp̃ quod ad cuꝑiditates pocuis se cõuertunt. ¶ Et drxit
populi reges situt pueri magrõs ab horrent quia hõ qua disciplinantur.
na ex inde ꝓuentura nõ accendunt s sentiunt distendi lacores. ¶ Et

Expanded text:
tinet detrimenta, ut post mortem retribucionem accipiat, et deinde, cum mtinet detrimenta, ut post mortem retribucionem accipiat, et deinde, cum morti approximat, doles in ea, quod de eo rideatur et vituperent eum; mereri autem ex bonis operibus censetur, velut qui arbores plantat et hedificat aliquam domum et tristis et dolorosus efficitur de labore sue, dum perficitur quod anxius expectauisitionibus, querentes scienciam, est quod docentes eos conentur vera proferre et audientes eos non nisi in recipiendam veritatem nitantur; moliar igitur in veritate dicenda, et vos ad eam apprehendendam moliamini toto posse. Et dixit: in pluribus hominum vincunt concupiscencie rationem, quia cupiditates ab infantia concomitantur eisdem, rationem vero non assecuntur nisi etate perfecta, propter quod ad cupiditates pocius se convertunt. Et dixit: populi reges sicut pueri magistros abhorrent quia, hora qua disciplinantur, bona exinde ventura non attendunt, sed sentiunt discendi labores. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ne mediante creatur et minꝙͣ mentitar rõ. ¶ Et quodam in tro¬
eũte ad eum uidit torani eo sportam cum passuris et m terogauit
eum quomoto emisti. at ille mensuram sibi dari p̾cipit. dicens ha mẽ¬
sura metiti sunt eas et posuerunt in sporta cui dixit ille non de es quei¬
s ꝓ qͥto enisti. et turc m̃dit a ristotiles ꝓ tanto s scias qualitatem
sapiens est qui sibałia non acceptat pͥusꝙͣ in telligat et ab legat
melior est qui nõ refert referenda insi tene p nideat. ⁊ melior frtifex
est qui ad opus nõ accelerat quonsq ip̃m pͥus bene distuciat uet aliqͥs
qui ni cogitando tantum rãtoris hr̃e debeat sicut sapiens qui in sapie
quam in tendit nã ncce ht preuidere bñ in illa p̾ͥusꝙͣ sapiens tenea¬
tur et conetur agonizare in ea donet fructum uolitum cosequatur
bores mudi quos facit ꝓ semet ip̃o ꝑdi ꝑ mictit. et atquirende stĩe suu¬

Expanded text:
ione mediante curatur, quia nunquam mentitur racio. Et quodam introione mediante curatur, quia nunquam mentitur racio. Et quodam introeunte ad eum, vidit coram eo sportam cum passulis, et interrogavit eum: quo modo emisti? At ille mensuram sibi dari precepit dicens: Hac mensura metiti sunt eas et posuerunt in sporta. Cui dixit ille: non de esse que quanto emisti. Et tunc respondit Aristotiles: pro tanto; sed scias qualitatem sapiens est qui scibilia non acceptat priusquam intellegat, et allegator melior est qui non refert referenda donec verbum prevideat, et melior artifex est qui ad opus non accelerat priusquam ipsum bene discutiat; nec est aliquis qui in cogitando tantum rancoris habere debeat, sicut sapiens in sapiencia quam intendit. Nam necesse habet previdere bene in illa priusquam sapiens teneatur, et conetur agonizare in ea donec fructum volitum consequatur;bores mundi, quos fecit pro semetipso, perdi permittit, et acquirende sciencie sus
Abbreviated transcription (Latin):
rancia mori ⁊ ideo sciens uinificat quiei oꝑa que agit in telligit¬
⁊ in sciens quia non in telligit que agit oꝑa mortificat et amullat.¬
¶ Et dyxis homines id̾nes absq discipline in formatione in telligere
nõ possitat sicus situt eoꝵ uisus formas iusibiliura absq luce iudere nõ
possimt. ¶ Et dixit antiquiters temporis oꝑa fatit senest̾e uunt uestis¬
a famã debet nec remanet isi amor qui ex bonis gestis pualuit boirre
cordib et ꝙ filii apr̃ib suis hrditant. in t̾e igitur ad bonam famerm que
niꝙͣ te ficit nec ht acordib hõmi cum hac eñ tua bona fama et nobi¬
litas ꝑ durabit. ¶ Et dixit in sipiens est similis cadenti in aqua igi¬
tia aionge mumas eum ei nõ a ꝓximeris quia si euescet lucra beris
⁊ si moriatur ual ꝑ det quia ate remotrs ad moriendum cũ eo tetra¬
here nõ põt. ¶Et dixit mentatium est amie in firmitas que rõ¬

Expanded text:
rancia mori; et ideo sciens vivificat, quia opera que agit intelligit, etrancia mori; et ideo sciens vivificat, quia opera que agit intelligit, et insciens, quia non intelligit que agit, opera mortificat et annullat. Et dixit: homines absque discipline informatione intelligere non possunt, sicut eorum visus formas visibilium absque luce videre non possunt. Et dixit: antiquitas temporis opera facit senescere, linit vestigia, famam delet, nec remanet nisi amor qui ex bonis gestis prevaluit hominum cordibus et quem filii a patribus suis hereditant: nitere igitur ad bonam famam que nunquam deficit nec abest a cordibus hominum; cum hac enim bona fama, et nobilitas perdurabit. Et dixit: insipiens est similis cadenti in aqua; igitur a longe munias eum, ei non approximans quia, si evadet, lucraberis, et si moriatur nil perdes quia, a te remotus, ad moriendum eum eo te trahere non potest. Et dixit: mendacium est anime infirmitas que rac
Abbreviated transcription (Latin):
in sap̃ia nõ insi sapiens in amiticia nõ insi amicus exultas et
qui bn agendo adipiscitur amiticias est boni successꝰ et qui hoc
aquirit ad torporales delectatõnes decipitur quia corporalium de¬
lectatõnũ toncupiscentia censetur ex morib pnoꝵ. ¶Et deum re¬
cto amore diligens et amans sap̃iam ip̃ius et oꝑa bona d̃s honora
eũ et curiosus eiꝰ bñ facit eidem. ¶ Et dixit mali fortitudine cor¬
poris ꝑ icła sub stinent. boni uo ea fortitudine ratõe paciuntur.
bona eñi patĩa in manuũ uel alioꝵ menbroꝵ fortitudine nor
consistit hac enim pascientia bruca partitipant. s anime pacĩa
bona est grama cupiditatum et uoluptatum substin̾e ꝑ icsa
pp̃t bonis finis fidenciam qmͣ in tendit. ¶Et scͥpsit alexaut
dicens ex quo deus quem optasti ⁊ ꝙͣtum obtine uoliusti contessit
sus in parcendo acquieste mandatis. ¶ Et dix scire est mu̾e eti¬

Expanded text:
in sapiencia nisi sapiens; in amicitia non nisi amicus exultat. Et in sapiencia nisi sapiens; in amicitia non nisi amicus exultat. Et qui bene agendo adipiscitur amicicias, est boni successus, et qui hoc acquirit ob corporales delectationes, decipitur, quia corporalium delectationum cupisciencia censetur ex moribus puerorum. Et dixit: Deum recto amore diligens et amans sapientiam ipsius et opera bona, Deus honorat eum et, curiosus eius, benefacit eidem. Et dixit: mali, fortitudine corporis, pericula sustinent; boni vero, fortitudine animi, ea patiuntur; bona enim paciencia in manuum vel aliorum membrorum fortitudine non consistit: hace enim paciencia bruta participant. Sed anime paciencia bona est gravia cupiditatum et voluntatum sustinere pericula propter boni finis fiduciam, quam intendit. Et scripsit Alexandro dicens: ex quo Deus quod optasti et quantum voluisti obtinere concessit, suis in parciendo acquiesce mandatis. Et dixit: scire est vivere, et igno
Abbreviated transcription (Latin):
est cã. eo ꝙ ꝑ ignoranciam eorum que age tõuenit. et que fugere
płes euant illicitis oꝑib ab ucentes. Et dixit senes constãter se
uitem diligunt quia muitus amorib pro ficiurt sibi. pm̾ u̾o
ex oblettamentis płib amantes se in uitem cito se diligunt es
cito ab horrẽt na delectabilium ĩpio ip̃oꝵ amor uitatur cum
delectatões sut in eis mutablitatis festine. et eodem modo bono¬
rum amoꝵstabilis est firmus quia sibi in nicem assimilari i¬
tũtur in bons. ab stinentes amalis pͣuorum uo amor defficiente car¬
nati delectatõe defficit. ¶Et dixit felititatis complementum hoĩs¬
est amicos atquirere quis enim solus pot̾it ẽẽ felix in digere bñ fi¬
is alioꝵ. ¶Et dixit tui male sucedit aut bene cui ⁊̃ amiti est opꝰ
auia cum male succeseit amicoꝵ eget auxilio. cũ. uero bñ in diget so¬
lacio eoꝵdem. Et dixit non delectatur in iusticia insi iustus.

Expanded text:
est causa eo quod, per ignoranciam eorum que agere convenit et que fugere, est causa eo quod, per ignoranciam eorum que agere convenit et que fugere, plures errant illicitis operibus abutentes. Et dixit: senes constanter se invicem diligunt, quia mutuis amoribus proficiunt sibi; pueri vero, ex oblectamentis pluribus amantes se invicem, cito se diligunt et cito abhorrent, nam delectabilium ipsorum amor mutatur, eum delectationes sint in eis mutabilitatis festive. Et eodem modo bonorum amor stabilis est et firmus, quia sibi invicem assimilari nituntur in bonis, abstinentes malis; pravorum vero amor, deficiente delectatione carnali, deficit. Et dixit: felicitatis homini complementum est amicos acquirere, quis enim solus poterit esse felix, cum fciis aliorum? Et dixit: cui male succedit aut bene, huic etiam amici est opus; quia cum male successerit, amicorum eget auxilio, cui vero bene, indiget solacio eorundem. Et dixit: non delectatur in iusticia nisi iustus, et
Abbreviated transcription (Latin):
pancitas et inultitudo ciboꝵ formam sanitatis corupũt et ip̃oꝵ tẽpꝑ¬
ancia sanitatem efficit anget et couẜuat. siliter mores ecĩa corrupũ¬
tur suꝑ hũndancia et deffectu sicut timore et haudacia. nam aliquis
d omma timendus est et in crepidus alter et audax ad omnia et
tempatior est qui ad nullum extremoꝵ occedit. ¶Et dixit s nos
agnost̾e signeiq mores hõim ostendunt exdelectatõib et t̾stitus qui
sius recipunt oꝑib. ña qui delectatõnib corporalib abstinet illis do
ꝙͣ pła toua cognoscentes oꝑa et nõ oꝑantes bonos se extunãt. Si tales¬
sunt uelut infirini aui attendentes ad consilium ad consilie medi¬
recedere asigno est facile ⁊ disficile ꝑ uenire ad ip̃m. płiq eis modis¬
mali ẽẽ possumnus. bomi u̾o nõ nisi uno modo. ¶Et dixit morse
acceptabłior ꝙͣ turpib oꝑib uti. Et dixit desfectus sc̃ie maliciaꝵ

Expanded text:
paucitas et multitudo ciborum formam sanitatis corrumpunt et ipsorum temperpaucitas et multitudo ciborum formam sanitatis corrumpunt et ipsorum temperancia sanitatem efficit, auget, et conservat, similiter mores corrumpuntur superhabundancia et defectu, sicut timore et audacia; nam aliquis ad omnia timidus est, et alter intrepidus et audax ad omnia: et temperancior est qui ad nullum extremorum accedit. Et dixit: oportet vos agnoscere signa que mores hominum ostendunt ex delectationibus et tristiciis que suis recipiunt operibus; nam qui delectationibus corporalibus abstinet sibi ex  bona cognoscentes opera et non operantes, bonos se existimant! Sed tales velut infirmi qui, attendentes ad consilia medirecedere a signo est facile, et difficile pervenire ad ipsum: pluribus enim modis esse possumus mali, boni vero non nisi uno modo. Et dixit: mors est acceptabilior quam turpibus operibus uti. Et dixit: deffectus sciencie maliciarum