comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liter sit iom̃i loco.⁊ in om̃i mouet᷑¬
lotalis⁊ nec temporalis. localis non ⁊
quia penitus non circumscbit᷑ loco. qͥr
necita s. in unoloco qd̃ nõ sit in alio
neꝙ dimensionẽ ht. sicut corpꝰ cui se¬
cundum locũ assignat᷑ pͥncipiũ. me¬
dium ⁊ finis.: ⁊ ante:⁊ retro. dect᷑. ⁊ sinis¬
facit distanciam circumstanciũ. Uuo¬
b namꝙ hiis modis dicit᷑ in scͥpt᷑a ali¬
qͥd locale sine circũscͥptibile. ⁊ econũso.¬
uel qͥa dimensionẽ capiens. longitudi¬
nis altitudinis : ⁊ lacitudinis: distanciã
facit in loco ut corp̃. ł q loco diffinitur
ac det̾minat᷑. qm cum sit alicubi. non
Localis quidem dr. quia diffinitione
loci terminat᷑. qͣm cum alicubi pre¬
scns sit totus alibi non inuenitur.
Non aũ ita localis ⁊ ut dimensionem
capiens distanciam in loco faciat. Ui¬
uina gͥ sola ẽencia oĩo in localis: ⁊ in¬
circumscͥptibilis ÷ que nec locis mo
nita. ł dimensione suscepta. nec tem.¬

Expanded text:
liter sit in omni loco et in omni templocalis est, nec temporalis. Localis non est, quia penitus non circumscribitur loco, quia nec ita est in uno loco, quod non sit in alio, nec dimensionem habet sicut corpus, cui secundum locum assignatur, principium, medium et finis, ante et retro, dextera et sinisfacit distantiam circumstantium. Duobus namque modis dicitur in Scriptura aliquid locale sive circumscriptibilevel quia dimensionem capiens longitudinis, altitudinis et latitudinis, distantiam facit in loco, ut corpus, vel quia loco diffinitur ac determinatur, qt localis. Localis quidem dicitur, quia definitione loci terminatur, quoniam, cum alicubi praesens sit totus, alibi non invenitur. Non autem ita localis est, ut dimensionem capiens distantiam in loco faciat. Divina ergo sola essentia omnino illocalis et incircumscriptibilis est, quae nec locis movtione finita, vel dimensione suscepta: nec tem
Abbreviated transcription (Latin):
q cuncta loca sunt ei presencia:i que
meis sunt. nec in eis aliquia operar ces¬
sat. Namr iip̃a loca ⁊ qͥcquidin eis ÷ nisi
ip̃e conseriet: mane non possunt. In
ra sint que affert in explanandis intel¬
contiñi credendum ÷ qđ homo uniens

Expanded text:
entiam, quia cuncta loca sunt ei praesentia, et quae in eis sunt, nec in eis aliquid operari cessat. Nam et ipsa loca, et quidquid in eis est, nisi ipse conservet, manere non possunt. In vera sint quae asserunt in explanandis intelcontineri credendum est, quod homo vivens
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: q nunꝗͣ. desiit. erit: q nuinqͣm
Cũ gͦ nr̃a locutio ꝑ tꝑa uariet᷑: de eo
uere dnͣr uerba: cunislibet tp̃is : qͥ
mirũ si de sp̃u ueritatis ueritas lo
gendũ ÷ non nouit fuisse ł fut᷑m cẽ. s tm̃¬
ee .i. cũ dicit᷑ de deo qđ fuit: ł erit: nõ
est intelligendũ qd preteriit ł fufus
sit. s qa existat simpłr: sñaliquo tẽpo¬
rali motu. licet it uerba sustantiua di¬
uersoꝵ tp̃m de deo dicant᷑. ut fuit. erit.
est. erat. no̾ tñ tp̃ales motus tc̃ disting̃t¬

Expanded text:
fuit, quia nunquam desiit; erit, quia nunquam Cum ergo nostra locutio per tempora varietur, de eo vere dicuntur verba cujuslibet temporis, qui mirum si de Spiritu veritatis Veritas loqgendum est: Non novit fuisse vel futurum esest, cum dicitur de Deo quod fuit vel erit, non est intelligendum quod praeterierit, vel futurus sit, sed quod existat simpliciter sine aliquo temporali motu. Licet enim verba substantiva diversorum temporum de Deo dicantur, ut fuit, erit, est, erat, non tamen temporales motus tunc disting
Abbreviated transcription (Latin):
telligit᷑ qd̾ ꝓpt̃ illicitas ⁊ cupiscen¬
cias nõ tm̃ que in stupͥs cũ alienis
uiris ł feminis cõmittunt᷑ s ob qͣs¬
libet que aĩam a lege dei aberrare fa¬
ciunt: ⁊ ꝑnitiose corrumpi possit
sñ tͥmine:⁊ uir uxorẽ suam dimit¬
tere:⁊ uxor uir̃. Item rectissime di¬
mittitur. si uiro suo dicat nõ ero
uror tua nͥ mͥ de lat̾tinio diuicias
ꝑ dilectionem oꝑantẽ membrũ qd̾
scandalitat eum amputabit. ¶ Ex
hiis apparet qd̾ nõ solum infidelitas
s ⁊ quelibet ⁊cupiscencia q̃ ꝑnicio¬
se turpit̃ꝙ corrumpit fornicatio spi¬
titualis ÷ ꝑ qͣm uir urorẽ uel uror
uirũ dimittẽ põt. Consulit tñ apłc
re. Si fideli liceat aliã duc̃e ĩ fideli disce

Expanded text:
cupiscentias non tantum quae in stupris cum alienis viris vel feminis committuntur, sed ob quaslibet quae animam a lege Dei aberrare faciunt et perniciose corrumpi, possit sine crimine et vir uxorem suam dimittere, et uxor virum. Item rectissime dimitti, si viro suo dicat: Non ero uxor tua, nisi mihi de latrocinio divitias per dilectionem operantem, membrum quod eum scandalizat amputabit. Ex his apparet quod non solum infidelitas, sed etiam quaelibet concupiscentia, quae perniciose turpiterque corrumpit, fornicatio spiritualis est, per quam vir uxorem vel uxor virum dimittere potest. Consulit tamen Apore. 5. Si fideli liceat aliam ducere infideli disce
Abbreviated transcription (Latin):
it. Nam qͦmͦ erit ip̃e cũ genitꝰ sit : Set
in huis ip̃is subsistat ille quigenitꝰ : in
qͥb totus ⁊ ip̃e qͥ genuit. q ñ ⁊ aliunde
qui genitꝰ : ⁊ iõ nõ refert᷑ ad aliud: qd̾
in uno subsistit ex uno. ac sic ingnͣa¬
tione filii :⁊ naf᷑am suã ut t᷑ dicam: se¬
quit᷑ indemutabłis d̾s. indemutabłem
gignens d̃m. nͨ nat᷑am suam deserit. ex
indemutabłi deo indemutabłis dei ꝑ¬
fecta natiuitas. subsistentẽ gͥ in eo: dei
nat᷑am intelligamꝰ. c̃ in deo ds insit.
d̃s :⁊ in eo deus. Nat᷑e g ddei patͥs uenitas in
deo filio ẽẽ docet᷑. c̃ in eo ds intelligit᷑ ẽẽ:

Expanded text:
it nam quomodo erit ipse, cum genitus sit?, sed in his ipsis subsistat ille qui genitus est, quae totus est ipse qui genuit: quiaqui genitus est, et ideo non refertur ad aliud quod in uno subsistit, et ex uno. Ac sic in generatione Filii et naturam suam, ut ita dicam, sequitur indemutabilis Deus indemutabilem Deum gignens, nec naturam suam deserit ex indemutabili Deo indemutabilis Dei perfecta nativitas. Subsistente mergo in eo Dei naturam intelligamus, cum in Deo Deus insit, Deus, et in eo Deus. Naturae ergo Dei Patris veritas in Deo Filio esse docetur, cum in eo Deus intelligitur esse
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽ.Id. qui ꝓuocat hoĩem ad iuira¬
tionem.: ⁊ scit eũ falsum nirare uin¬
cit homicidam.q homicida corpus
occisurus ÷ ille aĩam immo duas ani¬
cã synod̾ S cantilio aurelianesi
decreuit nͥ ꝓ pace facienda. ut
sidabis uxorẽ ꝓximi tui. S eptimũ
ẽ. Non ꝯcupisces domũ ꝓximi tui.
non seruum. nõ ancillam: ⁊c̃. S ui¬
det᷑ preceptũ de nõ ⁊cupiscendis te¬
b primi. unũ tẽ cũ eo quo dr̃. Non
furab̃is. ⁊ p̃ceptũ de non ꝯcupiscen¬
daurore. unum ẽẽ cũ eo quo dicit᷑.
Non mechabis. pot̃at it ꝑteceptũ
nõ furandi in illa gñalitate intel¬
ligi. uͥde nõ ⁊cupiscenda re ꝓrimi
randi ip̃a oꝑa nõtata sunt: ⁊ ꝓhibita.¬
In huis uero extremis ip̃a ⁊ cupiscen¬

Expanded text:
ann.: Qui provocat hominem ad jurationem, et scit eum falsum jurare, vincit homicidam, quia homicida corpus occisurus est, ille animam, imo duas ani12. Ex concilio Aurelianensidecrevit, nisi pro pace facienda, ut siderabis uxorem proximi tui. Septimum est: Non concupisces domum proximi tui, non servum, non ancillam, etc. Sed videtur praeceptum de non concupiscendis rebus proximi, unum esse cum eo quo dicitur: Non furaberis; et praeceptum de non concupiscenda uxore, unum esse cum eo quo dicitur: Non moechaberis. Poterat enim praeceptum non furandi in illa generalitate intelligi, ubi de non concupiscenda re proximi randi ipsa opera notata sunt; in his vero extremis, ipsa concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
Si miłr ⁊̃ illudysidou incelligendũ
ẽ. Angłi mutabiles nat᷑a. inmutabłes
sunt gr̃a q ex nat᷑a in pͥmordio sue
conditionis mutari potuerunt ad
bonũ siue ad malum. s pꝰ ꝑ grãm ĩ
bono addicti sunt. ut m̃ mutari neqͥ¬
ant. Ad hoc it repugnat gr̃a nõ nat᷑a

Expanded text:
sid. intelligendum est: Angeli mutabiles sunt natura, immutabiles sunt gratia; quia ex natura in primordio suae conditionis mutari potuerunt ad bonum sive ad malum, sed post per gratiam ita bono addicti sunt, ut inde mutari nequeant. Ad hoc enim repugnat gratia, non nat
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Sp̃c mali quedam uerałe temi¬
poralib reb nosc̃s ꝑmittunt᷑ partĩ
subtilitate sensus partim exꝑientia
tempoꝵ. caliddiores ꝓpter tam mag¬
nam songitudinem uite partimstis
angłis qd̾ ip̃i ab õipotenti deo discunt
uelud diuinando predicunt. E magi¬

Expanded text:
itibus malis quaedam verba de temporalibus rebus nosse permittuntur, partim subtilitate sensus, partim experientia temporum callidiore, propter tam magnam longitudinem vitae, partim sanctis angelis quod ipsi ab omnipotente Deo discunt,velut divinando praedicunt. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
set tm te fruar ⁊ ñ addidisset in dño
uidet᷑ sinẽ dilectionis. ac spem ꝯstitu¬
isse m eo. s qͥa illud adddidit: in dño
se finẽ posuisse. eołꝙ frui sig̃cauit.¬
eris. deo pociꝰ quã hõie frueris.¬
dicit. que eiꝰ dilectionẽ erga nos mul
anut utens. anut fruens: ⁊ ꝓcedit ita.
Si fruit᷑: eget bono nr̃o qd̃ nemo sanꝰ
nõ gͦ fruit᷑ nob̃ s utit᷑. sint ñ fruit᷑ nec
utit᷑: ñ inuenio qͦmodo diligat nos
neꝙ: tñ sic utit᷑ nob̃: ut nos aliis reb.
Nos it res qͥb utim̃ ad id referimꝰ ut d̃i
bonitate ꝑfruam᷑. ds uͭ ad suã bonita¬
tẽ: usum nr̃m refert. Ille it miseret᷑¬
ꝓꝓ illius bonitatẽ. ille nr̃i miseret᷑: ut
semꝑ fruam᷑. nos u inuicẽ nr̃i miserem᷑
ut illo fruam᷑. Cũ it nos alicuiꝰ misere¬
mͦ: ⁊ alicui consulimꝰ ad eiꝰ qͥd facimꝰ
utilitatẽ. eãꝙ intuem᷑. s ⁊ nr̃a: fit ase¬

Expanded text:
tum te fruar, et non addidisset in Domino, videretur finem dilectionis ac spem constituisse in eo; sed quia illud addidit in Domino se finem posuisse, eodemque frui signiferis, Deo potius quam homine frueris.dicit, quae ejus dilectionem erga nos multan ut utens, an ut fruens; et procedit ita: Si fruitur, eget bono nostro, quod nemo sanus non ergo fruitur nobis, sed utitur. Si enim nec fruitur, nec utitur, non invenio quomodo diligat nos. Neque tamen sic utitur nobis, ut nos aliis rebus. Nos enim res quibus utimur ad id referimus ut Dei bonitate perfruamur: Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum refert. ille enim misereter illius bonitatem. Ille nostri miseretur, ut se perfruamur; nos vero invicem nostri miseremur, ut illo fruamur. Cum enim nos alicujus miseremur, et alicui consulimus, ad ejus quidem facimus utilitatem, eamque intuemur . Sed nostra fit conse
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam ait. forte iurtutes quas ꝓpt̃
solam beatitudinẽ amamꝰ: sic nobis ꝑ.¬
suade audent ut ip̃am beatitudinem
nõ amemꝰ. qđ si faciunt: ⁊̃ ip̃as utiq:
amare desistimꝰ qñ illam ꝑꝑ qͣm solam

Expanded text:
quosdam ait: Forte virtutes quas propter solam beatitudinem amamus, sic nobis persuadere audent, ut ipsam beatitudinem non amemus; quod si faciunt, etiam ipsas utique amare desistimus, quando illam propter quam
Abbreviated transcription (Latin):
na ait. angłi illo fruentes iam beati
mate. tanto nr̃am ꝑegͥnationẽ ⁊ to¬
lerabilius sustinemus.⁊ ardencꝰ fini¬
nuita ñ tm̃ ħt gaudiũ spei s ĩ rei. qͥa
iã delectat i eo. qđ diligit. ⁊ ita iã¬
rem aliquatenꝰ tenet: constat gͦ qͥa
quo spem ponis: ut ad id ꝑuenias.
De hoc id ait in.li de doctrina xͥa¬

Expanded text:
 30: Angeli illo fruentes jam beati mate, tanto nostram peregrinationem, et tolerabilius sustinemus, et ardentius fini habet gaudium spei, sed etiam rei, quia jam delectatur in eo quod diligit, et irem aliquatenus tenet. Constat igitur quo spem ponis, ut ad id pervenias. De hoc idem ait in lib. 1 de Doct.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa delectant sui pͥossessores. sincera ⁊ sc̃a
delectõne:⁊ in eis partunt gauddiũ spͣu¬
ale. uerumtũ ñ ⁊ hic ⁊sistendũ: s ultra
gradiendũ. Non ħ hereat dilectionis
gressus neꝙ hic sit dilectionis t̾mmꝰ.
d̾ referat᷑ hoc ad ilłs sũmũ bonũ cui

Expanded text:
res sincera et sancta delectatione, et in eis pariunt gaudium spirituale. Verumtamen non est hic consistendum, sed ultra gradiendum, non hic haereat dilectionis gressus, neque hic sit dilectionis terminus; sed referatur hoc ad illud summum bonum, cui
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Uti ÷ assum̃e aliqͥd in facultatẽ
uoluntatis. fruiãu ÷ uti cũ gaudio
nõ adhuc spei. set iã rei. Iõꝙ om̃is qui
fruit᷑. utit᷑. Assiunit it aliquid in fa¬
cultatẽ uoluntatis cũ fine delectati¬

Expanded text:
im, est assumere aliquid in facultatem voluntatis: frui est autem, uti cum gaudio, non adhuc spei, sed jam rei. Proinde omnis qui fruitur, utitur; assumit enim aliquid in facultatem voluntatis, cum fine delectati
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ uere ⁊ pͥe friu dicendus es qd̃ sĩ fa¬
ciendũ nisi in illa tͥnitate .i. sũmo ⁊
incõmutabłi bono. Utendũ ÷ gͦ u̾tu
ut dde uoluntate bona dñis. Uñ augͣ in
li .x. de tͥnit᷑. ait. Uoluntas : ꝑ qͣm frui¬
te aliqͣ uͥtus sit ds ut caritas e qͣ per

Expanded text:
t proprie frui dicendus es; quod non est faciendum, nisi in illa Trinitate, id est summo et incommutabili bono. Utendum est ergo vet de voluntate bona dicimus, unde Aug. in lib. 10 de Trin. ait: Voluntas est per quam fruite aliqua virtus sit Deus, ut charitas; de qua post
Abbreviated transcription (Latin):
actio qua bene utim᷑ temꝑalib reb.
⁊ illa sapientie. ħ scĩe deputat᷑. qͣmuis
⁊ illa que sapĩa ẽ. possit nuncupari scĩa
sciam ꝑfecto ꝯtemplationis dei uult in¬
telligi. In ħgͦ diffirencia ẽ. ꝙ ad con¬
tempłacionem sapientia. ad actionẽ

Expanded text:
qua bene utimur temporalibus rebus; et illa sapientiae, haec scientiae deputatur, quamvis et illa quae sapientiae est, possit nuncupari scientscientiam profecto contemplationem Dei vult intelligi. In hoc ergo differentia est, quia ad contemplationem
Abbreviated transcription (Latin):
facile p̾inueniri nom̃: qd̾ tante excel¬
lencie ꝯueniat nͥ qd melius dr̃. tͥnitas
hec: unus do. Sicut gͦ tres res dnͣr: ⁊ hec
sunt unares: ita tres subsistencie dnͣr.
⁊ hee sunt una sub̃a. Ecce ostensum ÷
que sit intelligentia huiꝰ nõis ꝑͣ. cum

Expanded text:
d tantae excellentiae conveniat: nisi quod melius dicitur Trinitas haec unus Deus. Sicut ergo tres res dicuntur, et hae sunt una res, ita tres subsistentiae dicuntur, et hae sunt una essentia. Ecce ostensum est quae sit intelligentia hujus nominis
Abbreviated transcription (Latin):
est & resurrexit. Quicquid passus
est homo non pot dici. non passus
ds. quia cis erat hono. quomoclo
non pot̾ dic̃e nonte passum in u¬
riam si uestis tua concindatur. qͣmuins
uestis tua nonsis tu. Oulto mag̃ gͦ qͥc¬
quid patitur caro unita ũbo debetꝰ dici
pati ds licet u̾bum. uec mori. nec corruipi.
nec mnutari pot̾uit. s quicquid horum
batur manens uicarne u̾bum. in se ꝓ
corꝑis assumptione. referebat ut pati
diceret᷑. quia caro paciebat᷑. sic̃ scͥptum ẽ¬
ue ds uel clĩ filius passus uł mortuus.
dr̾. non quia moxtem senserit. inq̃ntũ
deus est. s qͥa caro ei unita mortua est
passum anathenia sio. Ciuiꝰ licti c̃am
ex qua intelligentia sumenda est aꝑi¬
eus ineodem subdit. Siquis dixerit
quod inpassione dolorem sentiebat
filiꝰ cłĩ ds. ⁊ non caro tm cum anuita
quam sibi acceꝑat anathema sit. Sane
gͥ dici pot᷑. quodͥ mortuis est d̃s. ⁊ non
mortius passus est cuĩ fill. & uon passus
passa est t̃cia ꝑsona. & non passa cruci

Expanded text:
est et resurrexit. Quidquid passus est homo, non potest dici non passus Deus, quoniam Deus erat homo. Quomodo non potes dicere te non passum injuriam, si vestis tua conscindatur, quamvis vestis tua non sit tu? Multo magis ergo quidquid patitur caro unita Verbo, debet dici Deus pati, licet Verbum nec mori, nec corrumpi, nec mutari potuerit. Sed quidquid horum batur, manens in carne Verbum in se pro corporis assumptione referebat, ut pati diceretne Deus vel Dei Filius passus vel mortuus dicitur: non quia mortem senserit in quantum Deus est, sed quia caro ei unita mortua est.passum, anathema sit. Cujus dicti causam ex qua intelligentia sumenda sit, aperiens in eodem subdit: Si quis dixerit quod in passione dolorem sentiebat Filius Dei Deus, et non caro tantum cum anima quam sibi acceperat, anathema sit. Sane ergo dici potest quod mortuus est Deus, et non mortuus; passus est Dei Filius, et non passus; passa est tertia persona, et non passa; cruci
Abbreviated transcription (Latin):
dnunitatis. ⁊ corꝑis. Idemg̾ paciebat᷑.
⁊ non paciebatur. moritoatur. ⁊ non
moriebatur. sepeliebat᷑. i nõ sepeliebat᷑.
resurgebat.: ⁊ non resurgebat. Resur¬
gebat scd̾m carnẽ. q mortua fuerat.

Expanded text:
divinitatis et corporis. Idem ergo patiebatur, et non patiebatur; moriebatur, et non moriebatur; sepeliebatur, et non sepeliebatur; resurgebat, et non resurgebat. Resurgebat secundum carnem, quae mortua fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
soluat᷑. Ubi uͭ nõ int̾ legitimas ꝑso¬
nas ꝯtrahit᷑ ⁊iugiũ: nonadẽ illud
bonũ qd dicit᷑ sacram̃tũ. q põt sol¬
tu non tñ gra ꝓlis. s explende libidi¬
nis causa aueniunt: nec fornicarii
s iuges appellent᷑: ostendit aub̃. In
qͥens. Solet queri cũ mascłs ⁊ femina
nec ille marit᷑. nec illa uror alt̾ius:
nencia solius ꝯcubitꝰ cã copͤulant᷑.
ea fide media. ut nec illa cũ altõ. nͨ
ille cũ altã faciat id: utrũ nupcie sit
uocande. ⁊ põt fortasse nõ absurde hoc
appellari ⁊ nubiũ. si usq ad mortem
alicuiꝰ eoꝵ id int̾ eos placũit. ⁊ ꝓlis
gnationem qͣmuis non ea causa con¬
nolint sͥ nasci filios. ł ⁊̃ oꝑe malo
utrũq ł unũ hoꝵ desit: nõ inue¬
nio quomꝰ has nuꝑcias appellare pos¬
simus. Et .t. si aliqͣm sibi ad tempꝰ
adhibũit. donͣ aliquã dignã honori¬
b. aut suis facultatib inueniat qͣm
in ꝯiugio adducat: aĩo ip̃o adulter

Expanded text:
non inter legitimas personas contrahitur conjugium, non adest illud bonum quod dicitur sacramentum, quia potest soltu non tamen gratia prolis, sed explendae libidinis causa conveniunt, nec fornicarii, sed conjuges appellentur, ostendit Augustin Solet queri cum masculus et femina, nec ille maritus, nec illa uxor alterius, nentia, solius concubitus causa copulantur, ea fide media, ut nec illa cum altero, nec ille cum altera faciat id, utrum nuptiae sint quidem fortasse non absurde hoc appellari connubium, si usque ad mortem alicuius eorum inter eos placuerit et prolis generationem quamvis non ea causa connolint sibi nasci filios, vel etiam utrumque, vel unum horum desit, non invenio quomodo has nuptias appellare possimus. Etenim si aliquam sibi ad tempus adhibuerit, donec aliquam dignam honoribus aut suis facultatibus inveniat, quam in conjugio adducat, animo ipso adulter
Abbreviated transcription (Latin):
gib. Quidã .it. pari uoto ⁊tinenciã
seruant. alii pͥetatis defectu. uel al¬
teriꝰ rei causa gn̾are nõ ualẽt. N ec
om̃s illi ĩ qui ꝓlem recipiunt: bonũ
ꝓles uel ꝓlis sp̃es que ad religionẽ
nõ refertur. ĩmo ãd ħeditariam suc¬
cessionẽ. Ut cũ qͥs hħedes terrene pos¬
sessionis hr̃e desid̾at. s spes ac deside

Expanded text:
am servant. Alii pro aetatis defectu vel alterius rei causa generare non valent. Nec omnes illi etiam qui prolem recipiunt, bonum proles, vel prolis spes quae ad religionem non refertur, imo ad haereditariam successionem ut cum quis haeredes terrenae possessionis habere desiderat, sed spes ac desider
Abbreviated transcription (Latin):
lii quoq auctoritati tatem.¬
mituntur qui asserunt diuinita¬
dã inmorte recessisse ab homine scł
carnem. ai eui atauasius. Maledictus
qui dotum hominem. quem assumpsit
t̃cia die amortis resurrexisse non confice¬
tur. fiat fiat. Siinquiunt. Denuo as¬
sumptus est honio in resurrectiorie que
assumpserat inncarnatione deposuit
gͦ. eum iumorte. seꝑata gͦ fuit diuiniras
inmorte abhumanitate. Quib respon¬
demus. quod si iuhis ĩibis. assumptio
talis intelligatur que sit sccm unionẽ
resurrectione. quia nõ simplicit̾ hõĩe. s
totum hominem. assumptum dicit. co¬
cum gͥ hominem inmorte deposuit .i.
aminam & carnem. S quis nisi hostis.
ueritatis. dicat ammam aũbo deposi¬
tam. & tn usi hoc fareatur. quod totus
homo sit assumptus. non ꝓ eis facit illa
auctoritas que totũ dicit᷑ assumptum
Sciendum est gͥ athanasium. id dixisse
contͣ illorum ꝑ tidiam qui resurrectio¬
nem xp̃i negabant putantes moxtem
detineri. qui solus int̃ mortuos lib̾. x.

Expanded text:
lii quoque auctoritati innituntur, qui asserunt divinitatem in morte recessisse ab homine secundum carnem. Ait enim Athanasius: Maledictus qui totum hominem quem assumpsit tia die a mortuis resurrexisse non confitetur. Fiat, fiat. Si, inquiunt, denuo assumptus est homo in resurrectione, quem assumpserat in incarnatione; deposuit ergo eum in morte; separata ergo fuit divinitas in morte ab humanitate. Quibus respondemus quod si in his verbis assumptio talis intelligatur quae fit secundum unionem, resurrectione; quia non simpliciter hominem, sed totum hominem assumptum dicit. Totum ergo hominem in morte deposuit, id est, animam et carnem. Sed quis, nisi hostis veritatis, dicat animam a Verbo depositam? Et tamen nisi hoc fateantur, quod totus homo sit assumptus, non pro eis facit illa auctoritas, quae totum dicit assumptum. Sciendum est ergo Athanasium id dixisse contra illorum perfidiam, qui resurrectionem Christi negabant, putantes morte detineri eum qui solus inter mortuos liber est.
Abbreviated transcription (Latin):
columpne assistant. hii st̃ .uii. angłi
triba canentes in apocalipsi. qui qua¬
les ẽt̃ debeant apłc docet timotheo sc̃¬
bens. hii cũ ordinant᷑: solus ep̃c eis
manũ imponit. q ad ministerium
applicantur. Ponit eis oraniũ .i. sto¬
lam suꝑ leuum humerũ. ut ꝑ hot
incelligant se accepisse ugum dñi
suaue. qͦuo ad sinistrã ꝑtinencia dun¬
no timdri subitiant. accipiũt ⁊ cextũ
euͣngłii ut intelligant se ẽẽ ẜcones
nlłm cͥmen ħntes. Hoc officio usus
⁊ sanguinis discipłis dispensauit.:⁊

Expanded text:
columnae, assistant. II sunt septem angeli tuba canentes in Apocalypsi, qui quales esse debeant Apostolus docet Timotheo scribens. Hi cum ordinantur, solus episcopus eis manum imponit, quia ad ministerium applicantur. Ponit eis orarium, id est stolam, super laevum humerum, ut per hoc intelligant se accepisse jugum Domini suave; quo ad sinistram pertinentia, divino timori subjiciant. accipiunt et textum Evangelii, ut intelligant se esse praeconnullum crimen habentes. Hoc officio usus et sanguinis discipulis dispensavit, et
Abbreviated transcription (Latin):
minarium in sacrario. Ip̃e cereum
portat. ip̃e urceolum cum uino: ⁊
aqua suggesta ꝓ eucharistia: subdia¬
conis p̃parat. hii cũ ordinant᷑. cũ edoc¬
ti fuerint ab ep̃o. qͣlit᷑ in officio ag̃e
debeant: ab archidiacono accipiũt
candelabrũ cũ cereo. ⁊ urceolum
uacuum. hoc officiũ se dñs hr̃e tes¬
tat᷑ dicens. Ego sum lux mundi qͥ
sequit᷑ me: non ambu. in .t. huius
officii formã illi gerebant inuet̾i.t.
cendebant igne celesti ad illum inan¬
das tenebras aqͥlonares. Quintꝰ ẽ¬
ordo subdiaconoꝵ. Grece ypodiacones

Expanded text:
minarium in sacrario. Ipse cereum portat, ipse urceolum cum vino et aqua suggesta, pro Eucharistia, subdiaconis praeparat. Hi cum ordinantur, cum edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, ab archidiacono accipiunt candelabrum cum cereo, et urceolum vacuum. Hoc officium Dominus se habere tes dicit: Ego sum lux mundi. Qui sequitur me, non ambulat in tenebris. Huius officii formam illi gerebant in Veteri tcendebant igne celesti ad illuminandas tenebras aquilonares. Subdyaconi apud Grecos ypodyacones
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet calicem: ⁊ patenam ad altare
xp̃i defferre. ⁊ leuitis trad̾e. eisq mi¬
nistrare. Urceosũ qͦ. ⁊ aqua mani¬
b aqͣm preb̾e. his lex urrtinencie im
nib pon̾e in altar: qͣncũ suffic̾e pos¬
sit popło. nec nõ corꝑales: ⁊ pallas.
⁊ substratoria lauare. hii cum ordi¬
nant᷑: accipiũt de manu ep̃i pate
manutͣgium. Hoc officto usus est¬
dñs qñ linteo se precingit: ⁊ mitens
aqͣm in peluim pedes discipłoꝵ la¬
uit. ⁊ lintheo tersit. Ne diaconis.

Expanded text:
pertinet calicem et patenam ad altare Christi deferre et levitis tradere eisque ministrare; urceolum qbus aquam prebere. Istis lex continencie impnibus ponere in altari, quantum sufficere possit populo, necnon corporales, pallas et substratoria lavare. Hii cum ordinantur, accipiunt de manu emanutdominus, quando lintheo se precinxit ac mittens aquam in pelvim pedes discipulorum lavit et lintheo tersit. Dyaconi
Abbreviated transcription (Latin):
reris rem aliqñ ꝓced̾e sacram̃tũ. cũ
incipiet bap̃s ꝓdesse. in quib fuit b¬
bap̃s sacramentũ huiꝰ sc̃ĩficationis
qͣm penitendo ħnt. s si minꝗͣ. peni¬
terent. nec a figm̃to recedent. cuiꝰ
rei sacram̃tũ eẽt bap̃s ab illis suscep¬
tus : põt dici rei que ibi fieret. si nõ
illoꝵ enormitas impediret. Solet
bito possint uelle. ⁊ currere. de adultis
it qͥ digne recipiũt sacram̃tũ: nõ am¬
bigitur qͥn gt̃am oꝑantẽ: ⁊ cooꝑantẽ
ꝑceꝑint. que inuacuũ eis cedit. si ꝑ li¬
berum arbitͥum pꝰ mortałr deliq̃rint.
qͥ m̃ito pecã: gr̃ãm appositam ꝑdunt.
uñ ⁊ dicunt᷑ ⁊tumeliam fac̃e sp̃ui sco.¬

Expanded text:
reris rem aliquando praecedere sacramentum, cum incipiet Baptismus prodesse; in quibus fuit Baptismus sacramentum hujus sanctificationis quam poenitendo habent. Sed si nunquam poeniterent, nec a figmento recederent, cujus rei sacramentum esse Baptismus ab illis susceptus? Potest dici: Rei quae ibi fieret, si non eorum enormitas impediret. 8. Si bitrio, possint bene velle et operari. De adultis enim qui digne recipiunt sacramentum non ambigitur quin gratiam operantem et cooperantem perceperint; quae in vacuum eis cedit, si per liberum arbitrium post mortaliter deliquerint, qui merito peccati gratiam appositam perdunt. Unde dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nõ receꝑint q gĩa illa caritas ẽ :⁊
fides que uoluntatem p̃ꝑat. ⁊ adiuint.
s quis dirit eos accepisse fidẽ: ⁊ cari¬
tatem. S̾i uͦ grãm nõ receꝑunt qͣ bñ
oꝑari possent cũ fuerint ad ulti: nõ
gͣ sufficit eiꝰ in hoc statu gr̃a in bap̃o
data. nec ꝑ illam possunt m boni c̃ẽ
nͥ alia addatur. que si noͣ addͥat᷑ : nõ ÷
Meoꝵ culpa q iustificati sunt a pect̃o.
Quidam putant grãm oꝑantem. ⁊
cooꝑantem cuncfis paruulis in bap̃o
dari in muñe. nõ in usu ^ cũ ad ma¬
iorem uen̾int etatem: ex inunere
sorciant᷑ usum nͥ ꝑ lib̃m arbitͥum u

Expanded text:
d non receperint, quia gratia illa charitas est, et fides quae voluntatem praeparat et adjuvat. Sed quis dixerit eos accepisse fidem et charitatem? Si vero gratiam non receperint, qua bene operari possunt cum fuerint adulti; non ergo sufficit eis in hoc statu gratia in Baptismo data, nec per illam possunt modo boni esse, nisi alia addatur; quae si non additur, non est ex eorum culpa, quia justificati sunt a peccato. Quidam putant gratiam operantem et cooperantem cunctis parvulis in Baptismo dari in munere, non in usu, ut cum ad majorem venerint aetatem, ex munere sortiantur usum, nisi per liberum arbitrium u
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Sicut inqͥt corpꝰ carnis nͥl ÷ aliud
qͣm caro. sic donũ sp̃c scĩ nͥl ÷ aliud qͣm
sp̃c sc̃s. In tantũ gͦ donũ dei ÷: inqͣn¬
tũ dat᷑ eis: qͥb dat᷑ tis. ap̃ se aũ q̃s
est: ⁊ si nemini dat᷑. q ds erat pr̃i
⁊ filio coeternus. añqmͣ cͥqͣm daret᷑.
nec q illi dant: ⁊ ip̃e dat᷑: iõ minor
÷ iłł. Ita it dat᷑ : sicut dei donũ. ut
⁊̃ se ip̃m det : sic̃ ds. Non it dici pͭ.¬

Expanded text:
dat. Sicut, inquit, corpus carnis nihil est aliud quam caro, sic donum Spiritus sanctat. Sicut, inquit, corpus carnis nihil est aliud sanctus. In tantum ergo donum Dei est, in quantum datur eis quibus datur. Apud se autem Deus est, etsi nemini detur, quia Deus erat Patri et Filio coaeternus, antequam cuiquam daretur. Nec quia illi dant, ipse datur, ideo minor est illis. Ita enim datur, sicut Dei donum, ut etiam seipsum det sicut Deus. Non enim dici p
Abbreviated transcription (Latin):
inscͥpturis dictum. unum sunt quoꝵ
est diuersa nat᷑ã. Si aũ i aliqua plura
non sunt unum in qͣntum diuersa
sentiunt. Cum gͦ sic d̃r unũ ut non
addat᷑ quid unum: ⁊ plura unũ dnͣr

Expanded text:
in Scripturis dictum: Unum sunt, quorum est diversa natura. Si autem et aliqua plura non sunt unum in quantum diversa sentiunt. Cum ergo sic dicitur unum, ut non addatur quid unum, et plura unum d
Abbreviated transcription (Latin):
atq: unici intelligencia. Nam nec solita¬
tium sermo sigcat:⁊ in differentt̃ tuna
turam ꝓfessio docet. uisus ÷ it in filio
pater ꝑnature unitam similitudi¬
nem. Unum sunt it natꝰ ⁊ gnͣans. unũ
sunt: neꝙ: unus. Non ĩq: solitauꝰ filiꝰ
est. nec singłaris nec dispar. Itẽ in
eod̃. dicut in pr̃e ⁊ filio credere du¬
os deos impium ÷ ita pr̃em ⁊ filiũ sin¬
głarem d̃m pͣdicare sacͥlegiũ ÷ Nichil
in hus nouum. nͥl diũsum. nͥl alienũ

Expanded text:
arii intelligentia. Nam nec solitarium sermo significat, et indifferentem tamen naturam professio docet. Visus est enim in Filio Pater per naturae unitam similitudinem. Unum sunt enim natus et generans; unum sunt, neque unus. Non itaque solitarius Filius est, nec singularis, nec dispar. Item in eodem: Sicut in Patre et Filio credere duos deos impium est, ita Patrem et Filium singularem Deum praedicare, sacrilegum est. Nihil in his novum, nihil diversum, nihil al
Abbreviated transcription (Latin):
iõ non qd̾ singłaritatis s qd̾ unitatis ÷
p̃dicatur. Etce ex p̃ac̃is ostendit᷑. qd̾ nͨ
singłaus nec dñisus nec unicus ł solita
uersitas unitatẽ centie tollit. diu̾sitas
inducit seꝑationẽ diuinitatis. dingła¬
ritas adimit distinc̾tionem tͥnitatis. Ioͣ
nec singłaris equalitas. Nec iuxta sa¬
bellianos pr̾em filiumq: ⁊fundens. nec
iuxta arrianos pf̃em filiũꝙ: secernens
pat᷑ it ⁊ filiꝰ distinctionẽ habent. seꝑa¬
tionẽ uͦ nõ habent. Itẽ in eod. paterit¬
⁊ filius diuinitate unũ st̃. nec ⁊ ibi sub¬
stancie differencia. nec ulla dũisitas.
plures facit. Constat gͦ ex p̃dictis q in
tͥnitate nlła ÷ diuersitas. si tñ aliqͣn in
diuersas dũsas dicit distinctas. Quod
ita nec multiplicitas.⁊ iõnõ ÷ dicendꝰ
d̃s multiplex: s tͥmus ⁊ simplet. ynde

Expanded text:
n quod singularitatis, sed quod unitatis est praedicatur. Ecce ex praedictis ostenditur quia nec singularis, nec diversus nec unicus vel solitarcludit, et diversitas unitatem essentiae tollit. Diversitas inducit separationem divinitatis, singularitas adimit distinctionem Trinitatis. Ideonec singularis aequalitas, nec, juxta Sabellianos, Patrem Filiumque confundens; nec, juxta Arianos, Patrem Filiumque secernens. Pater enim et Filius distinctionem habent, separationem vero non habent. Item in eodem: Pater et Filius divinitate sunt unum, nec est ibi substantiae differentia, nec ulla diversitas; plures facit. Constat ergo ex praedictis quia in Trinitate nulla est diversitas: si tamen aliquando in diversas dicit distinctas. 10. Qtas, ita nec multiplicitas: et ideo non est dicendus Deus multiplex, sed Trinus et simplex. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd scđm qualitates in illa simplicim
tura dici iudet᷑ scđm et̃ntiam ÷ incel¬
ligendum. ut bonus. magnꝰ inmorta

Expanded text:
dum qualitates in illa simplici natura dici videtur, secundum essentiam est intelligendum, ut bonus, magnus, immorta
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs sub̃a genitũ uultis: it̾n eũ nͨ ex
n̾lo: nec ex aliqͣ mat̾ia: s ex pre ẽẽ con¬
ceditis. nec uidetis qͣm necesse sit. ut
qͥ nõ ÷ ex nlo. nec ex aliqͣ realia. s exd̃o
nisi ex dei suba ẽẽ nõ possit:⁊ ħ : ꝙ ds¬

Expanded text:
Patris genitum vultis, et tamen eum nec ex nihilo, nec ex aliqua materia, sed ex Patre esse conceditis; nec videtis quam necesse sit ut qui non ex nihilo, nec ex aliqua alia re, sed ex Deo, nisi ex Dei substantia esse non possit, et hoc es
Abbreviated transcription (Latin):
in encħ. dic oportebat pͥus hõiem fieriut
bñ nelle posset ⁊ male. pꝰea uͦ sic erit ut
male uelle nõ possit. nec iõ carebit lib̾o
arbitͥo. Młto qͥppe lib̃ius erit arbitũ qd̾ ot̃o
nõ pot̾it senure pett̃o. neqꝙ au uoluntas ñ ÷
aut lib̾a dicenda nõ ⁊ qͣbeati ẽẽ sic uolumꝰ¬

Expanded text:
ite 105: Sic oportebat prius hominem fieri, ut bene velle posset, et male. Postea vero sic erit, ut male velle non possit; nec ideo carebit libero arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, quod omnino non poterit servire peccato. Neque aut voluntas non est, aut libera dicenda non est,
Abbreviated transcription (Latin):
in aĩa qd̾ ⁊ nob̃ cõe cũ peccne. s ĩ infenor tͣ
portio rõnis que tꝑalium dispõni inten¬
dit intelligitur. ꝙ dibigens lector in locis
scͥpte uͥ de ip̃a fit mentio uigilant̃ annoti.
libm de uoluntate iudiciũ. q pͣtas ip̃a ⁊
habilitas uolũtatis: ⁊ rõnis ꝙͣ sup̃dramꝰ¬

Expanded text:
e cum pecore, sed etiam inferior portio rationis quae temporalium dispositioni intendit, intelligitur. Quod diligens lector in locis Scripturae, ubi de ipsa fit mentio, vigilanter annotet. liberum de voluntante judicium, quia potestas ipsa et habilitas voluntatis et rationis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am dic̾et. cũ filius solius pat̾s imago
sit:  uer̃t aũ ⁊ alii ꝑspicacius hec
t̃ctantes qui ꝑ imaginem filiũ:⁊ ꝑ sum¬
litudinem sp̃m scm̃ incellig̃ent. qui
similitudo ⁊ pat̾s ⁊ filii: nõ płalit̾ puta¬
uert̃ dici nr̃am id referentes ad similitu.
s imaginẽ ⁊ similitudinẽ dei in hõĩe
q̃rendam. ⁊ ⁊sid̾andam docet. ut ima¬
go ⁊ similitudo creata incelligatur.
erumtñ hec distinctio licet repbabilis
penitus nõ uideat᷑q de medio mon¬
tium .i. auctoritatib scõꝵ non manat
congruentius in ip̃o hõie imago ⁊ simi¬
litudo dei querenda. ⁊ consid̾anda ÷ fc̃s
⁊ gͦ homo ad imaginẽ der ⁊ similitudinẽ
scđm mentem qua irõnabilib añcellit.
s ad inaginẽ scd̃m memoriã intelligen¬
tiam ⁊ dilectionem ad similitudinem se¬
cundũ innocentiã ⁊ iusticiam que in men
rõnabisi naturałr sunt. Uel imago consi¬
d̾at᷑ in cognitione ueritatis. similitudo

Expanded text:
ram diceret, cum Filius solius Patris imago sit? § Fuerunt autem et alii perspicacius haec tractantes, qui per imaginem Filium, et per similitudinem Spiritum sanctum intelligerent, qui similitudo est Patris et Filii. Et ideo pluraliter putaverunt dici nostram, id referentes ad similitudised imaginem et similitudinem Dei in homine quaerendam et considerandam docet, ut imago et similitudo creata intelligatur. Verumtamen haec distinctio, licet reprobabilis penitus non videatur, quia de medio montium, id est, auctoritatibus sanctorum non manat, congruentius in ipso homine imago et similitudo Dei quaerenda est et consideranda. Factus est ergo homo ad imaginem Dei et similitudinem, secundum mentem, qua irrationabilibus antecellit; sed ad imaginem, secundum memoriam, intelligentiam et dilectionem: ad similitudinem, secundum innocentiam et justitiam, quae in mente rationali naturaliter sunt. Vel imago consideratur in cognitione veritatis, similitudo
Abbreviated transcription (Latin):
q imago dei in eo ⁊ s̾ic̃ imago dicit᷑. ⁊ ta¬
que mea ÷ simul: ⁊ tabula imago appel¬
lat᷑. Ita ꝓpt̾ imaginem tͥnitatis ⁊̃ illudmn
quo ÷ hec imago nõie imaginis uocat᷑.
aũ imago non ad imaginem q nat᷑
nõ creatus equalis ⁊ in ułło dissimilis.
ħo creatus ⁊ a deo non genit᷑. nõ parili¬
tate eqͣlis set quadam similitudine ac¬
⁊ si .n. faciamꝰ. ⁊ nr̃am pluraliter dixit:⁊
equalis fiebat illa imago tanqͣm nõ ab

Expanded text:
 imago Dei in eo est. Sicut imago dicitur taquae in ea est, simul et tabula imago appellatur. Ita propter imaginem Trinitatis, etiam illud, in quo est haec imago, imaginis nomine m imago, non ad imaginem, quia natus, non creatus; aequalis, et in nullo dissimilis. Homo creatus est a Deo, non genitus, non parilitate aequalis, sed quadam similitudine acnostram. Faciamus et nostram pluraliter dixit; et a non omnino aequalis fiebat illa imago, tanquam non ab
Abbreviated transcription (Latin):
sicut supra in tͣctatu de tͥuitate diximꝰ.
Uñ fuerunt nõ ułłi qui ita distuxert̃.
ut imaginẽ in hoc loco intelligerent
filium. hõiem uͭ non imaginem set
ad naginem fc̃m dic̃ent quos refellit

Expanded text:
sicut supra in tractatu de Trinitate diximus. Unde fuerunt nonnulli qui ita distinxerunt ut imaginem in hoc loco intelligerent Filium; hominem vero non imaginem, sed ad imaginem factum dicerent, quos refellit
Abbreviated transcription (Latin):
bunt ⁊ afi. t̾: ex exponens augͣ ait. bo¬
ni doctores recte medici dm̃. qui uiuen¬
tes curare ministĩo posst̃: s non mor¬
tuos suscitare. sola .n. gr̃a dei reuiuisct᷑.

Expanded text:
buntur tibi? quod exponens Aug. ait: Boni doctores recte medici dicuntur, qui viventes curare ministerio possunt, sed non mortuos suscitare. Sola enim Dei grat
Abbreviated transcription (Latin):
pigro ł multũ docto uidi suꝑfluus.
cum multis impigͥs młtisꝙ: indoctis
testimoniis. ut nõ sit necce q̃rentr: li¬
broꝵ num̃ositatẽ euolũe: cui breuitas
aũ tͤstatu nõ solũ piũ lectorẽ. s ⁊̃ li¬
berũ correc̾torẽ desid̾io. maxime u̾
ꝓfunda uersat᷑ ueritatis questio que
utinam tot hr̃et inuentores: qͦt ħt
rat: titulos qͥb singłoꝵ libroꝵ capi¬
tula distingunt᷑ premisimus.

Expanded text:
pigro vel multum docto videri superfluus, cum multis impigris multisque indoctis,testimoniis, ut non sit necesse quaerenti librorum numerositatem evolvere, cui brevitas  pium lectorem, sed etiam liberum correctorem desidero, maxime ubi profunda versatur veritatis quaestio, quae utinam tot haberet inventores quot habet rat, titulos quibus singulorum librorum capitula distinguuntur praemisimus.
Abbreviated transcription (Latin):
hõiem fecisse qui nec peccare posset
nec uellet:⁊ si talem fecisset quis du¬
bitat eũ meliorẽ fuisse. Ex p̃dc̃is :¬
facit meliora ea fac̾e qͣm facit. Utrũ

Expanded text:
hominem fecisse, qui nec peccare posset, nec vellet; et si talem fecisset, quis dubitat eum meliorem fuisse? Ex praedictis cfacit meliora
Abbreviated transcription (Latin):
malum drͣ bene ordinatũ. ⁊ loco suo
põitum: eminenciꝰ cõmendat bona.
ut magis placeant:⁊ laudabiliora sint

Expanded text:
malum dicitur, bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona ut magis placeant et laudabiliora sint
Abbreviated transcription (Latin):
ne sint bonał mala. Quibdam aũ cẽ ita
uidet᷑. qͥ dict̃ om̃s actus eẽ indifferentes.
ut nec boni nec mali ꝑ se sint. s ex inten¬
tione bona bonus: ⁊ ex mala malus sit
in se bont ita ut i si malam hãnt cãm:
nõ tñboni eẽ desinant. qd̾ cestimonio

Expanded text:
ne sint bona vel mala. Quibusdam ita videtur esse, qui dicunt omnes actus esse indifferentes, ut nec boni nec mali per se sint, sed ex intentione bona bonus, et ex mala malus sit in se boni, ita ut etsi malam habeant causam, non tamen boni esse desinant. Quod testimonio
Abbreviated transcription (Latin):
actib adiciendũ ut᷑. utr̃ u p̃i ex fili d¬
ne sic̃ uolũtas pensari debeant. bonił et
mali. licet it scłm qslam om̃s boni sint
sam hñt cãm ⁊ intentionẽ. Uñ ambnꝵ ait
ut magne uires. ⁊ cursus celerrimꝰ p̃t̃ ui
fides dirigit. Nõ ualde attendas qͥd ħo
faciat. s qͥd cũ facit attendat. qͦ lacertos
optime gub̃natõis dirigat. hiis testimo¬
nũs insinuari uidet᷑ ex affectu ⁊ fine.

Expanded text:
actibus adjiciendum videtur utrum et ipsi ex fine, sicut voluntas, pensari debeant boni vel mali. Licet enim secundum quosdam omnes boni sint,sam habent causam et intentionem. Unde Ambros. ait:ut magnae vires, et cursus celerrimus praeterfides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. His testimoniis insinuari videtur ex affectu et fine
Abbreviated transcription (Latin):
cisio in ppło di. que erat tc̾ signacłm nis¬
ticit fidei: ad purgationẽ ualebat mag¬
nis: i paruulis originalis. uet̾isq pecͣci
sicut baptt̃ et illo uale cepit ad umo¬
nationẽ hõis: ex quo institut᷑ est. Itẽ
bedda. Idẽ salutifere curationis intili¬
itm citũcisio in lege etͣ originalis pec

Expanded text:
cisio in populo Dei, quae erat tunc signaculum justitiae fidei, ad purgationem valebat magnis et parvulis originalis veterisque peccati, sicut Baptismus ex illo valere coepit ad innovationem hominis, ex quo institutus est. Item Beda: Idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis p
Abbreviated transcription (Latin):
to qd̾ regni celestis ianuã: nõ dum
intrare pot̾ant. tñ in sini habrahe p̃
mortẽ beata reh̾e ⁊solati suꝑne pacis
ingressum spe felici expestabant. his
aꝑte tradit᷑ ꝑ tͥcũcisionem. ex qͦ insti¬
tuta fuit: remissionẽ pecc̃i originał

Expanded text:
tis januam nondum intrare poterant; tamen in sinu Abrahae post mortem requie beata consolati, supernae pacis ingressum spe felici exspectabant. His aperte traditur circumcisionem, ex quo instituta fuit, remissionem peccati origina
Abbreviated transcription (Latin):
catũ qd̾ pña non diluit᷑ suo ponde mox
ad aliud trahit. Uñ sit ut nõ solũ peccm
sit: set cã pecti. Ex illo qͥppe culpa subse¬
quens orit᷑. pecc̃m uͦ qd ex pet̾co orit᷑ non
solũ pec̃tm set ⁊ pena pect̃i ÷ qͥa usto uidi.¬
cio dłi cor peccantis obnubilat. ut p̃ce¬
ddentis peccati m̃ito ⁊̃ in alia cadat. qut̃
i libare noluit desendo ꝑcussit. ꝓinde
deserendo siue alio modo explicabili uel
inexplicabili in passiones ignominie. ut
cͥmina cͥminib uindicarent᷑. ⁊ supplicia
peccantiũ nõ tm̃ sint torm̃ta s ⁊ uicioꝵ

Expanded text:
tia non diluitur, suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati; ex illa quippe culpa subsequens oritur. Peccatum vero quod ex peccato oritur, non solum peccatum, sed poena peccati est, quia justo judicio Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito etiam in alia cadat; quem enim liberare noluit, deserendo percussit. Proindeam, sive deserendo, sive alio modo explicabili, sive inexplicabili, in passione ignominiae, ut crimina criminibus vindicarentur, et supplicia peccantium non tantum sint tormenta, sed
Abbreviated transcription (Latin):
deceilant. ⁊ succedant tꝑa: nõ decedit
aliqͥd. uel succedit sc̃te dei in qͣ nouit
oĩa q̃ fecit ꝑ ip̃am. Non it que creata
sunt iõ sciuntura deo q fcã sunt. po
cius iõ fcisunt: q inmutabiłr ab eo
sciunt᷑. Et hic ĩ sig̃care uidet᷑ dei
scĩam cãm ẽẽ eoꝵ que siunt dicins.¬

Expanded text:
decedant et succedant tempora, non decedit aliquid vel succedit scientiae Dei, in qua novit omnia quae fecit per ipsam. Non enim haec quae creata sunt ideo sciuntur a Deo quia facta sunt, sed potius ideo facta sunt quia immutabiliter ab eo sciuntur. Et hic etiam significare videtur Dei scientiam causam eorum esse quae fiunt, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
nouit: set ideo sunt q nouit. Non
it nesciuit que fũat creat᷑is. qͥa gͦ sci¬
uit: creauit. nõ q creauit: scuit.
nec aliter scuit creata qͣm creanda.
Non it eiꝰ sapĩe aliqͥd accessit ex eis.
set iłł existentib sicut oportebat. ⁊.
qñ oportebat illamansit ut erat. Uñ
in eccłiastico anteqͣm crearent᷑ oĩa no¬
ta sunt illi sic ⁊ pꝰ qm ⁊sumata sunt
Ecce hiis uerbis uidet᷑ aug̃ innuere

Expanded text:
sunt quia novit; non enim nescivit quae fuerat creaturus; quia ergo scivit, creavit; non quia creavit, scivit, nec aliter scivit creata quam creanda; non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat et quando oportebat, illa mansit ut erat. Unde in Eccl.: Antequam crearentur, omnia nota sunt illi; sic et postquam consummata sunt. Ecce his verbis videtur Aug. innuere
Abbreviated transcription (Latin):
modo de fut᷑is set ⁊̃ de presentib ⁊ fu
causa rerũ. an res sint causa scĩe. uel
eueniendi tis fac̃e. qͥa nec aliqͣ fut᷑a fu¬
t᷑a fuissent. nͥ ead̾s prescisset. nec pos¬
sunt nõ euenire. cum ds ea presciũt.
Si aũ impossibile ÷ ea non euenire.ꝙ
prescita sunt. Uidet᷑ gͥ ip̃a prescĩa qͣ
prescita sunt eis ẽẽ. causa eueniendi.
Impossibile ÷ autem ea non euenire
cum prescita sint.q si nõ euenirent
cũ prescita sint: faltet᷑ dei presci̾a.
at dei prescia fallinõ p̃. Impossibile
÷ gͦ ea non euenire cũ prescita sint.¬
q de aliqͣ nouit iõ sint. Cui senten¬
sic dicens. Nonista et aliquo tẽpore¬
tͣus .ł nõ exauditurus ẽẽt. sine micio

Expanded text:
modo de futuris, sed etiam de praesentibus et futcausa rerum, an res sint causa scientiae veveniendi eis facere, quia nec aliqua futura fuissent nisi Deus ea praescisset, nec possunt non evenire, cum Deus ea praesciverit. Si autem impossibile est ea non evenire quia praescita sunt, videtur ergo ipsa praescientia qua praescita sunt, eis esse causa eveniendi. Impossibile est autem ea non evenire, cum praescita sint, quia si non eveniret cum praescita sint, falleretur Dei praescientia. At Dei praescientia falli non potest. Impossibile est ergo ea non evenire, cum praescita siia Deus aliqua noverit, ideo sint. Cui senten13, dicens: Non ista ex aliquo tebus rebus exauditurus esset, sine initio
Abbreviated transcription (Latin):
abraham. Ecce ⁊clusit me dñs ut ñ
pariam. intͣ gͦ ad ancillã meã ut fi¬
liũ facias ex ea ⁊ ita fc̃m ẽ. Consud̃a
pͥmũ qd̾ abraham añ legem moysi
⁊ añ eũngłm fuit. Non gͦ in lege cõ¬
misit abraham si legem p̃uenit. Nõ¬
ꝗsida qd̃ ñ ardore aliquo uage suc¬
census libiadinis. nõ petulantis for¬
me captꝰ decore ancille ꝯtub̃mo ⁊ui¬
galẽ post habuit tħoꝵ s studio que¬
tende post̾i̾tatis. ⁊ ꝓpagande sobolis.
Adhuc pꝰ diliuuuium raritas erat hu¬
mani gnis. erat ⁊̃ resigionis. Uemꝙ:¬
posteritatis hũert̃. ne gẽnus defic̃et
humanũ: ⁊ iõ publici muñis gr̃a pͥ¬
tñ sumit alimentũ nõ cupiditate
uiuendi s officio ⁊sulendi. ut ma
ceri feminis iure nupciar̃ officiosum
fuit scĩs uiris nõ libidinosũ. Q it ẽ
cib ad salutẽ hõis. hoc ẽ ꝯtubit᷑ ad

Expanded text:
 Ecce conclusit me Dominus ut non pariam. Intra ergo ad ancillam meam, ut filium facias ex ea; et ita factum est. Considera primum quod Abraham ante legem Moysi et ante Evangelium fuit. Non ergo in legem commisit Abraham, sed legem praevenit. Nond non ardore aliquo vage succensus libidinis, non petulantis forme captus decore, ancille contubernio coniugalem posthabuit thorum, sed studio querende posteritatis et propagande sobolis. Adhuc post diluvium raritas erat humani generis; erat etiam religionis, neposteritatis habuerunt, ne genus deficeret humanum; et ideo publici muneris gratia prristo, tamen sumit alimentum, non cupiditate vivendi, sed officio consulendi, ut manceri feminis jure nuptiarum officiosum fuit sanctis viris, non libidinosum. Quod enim est cibus ad salutem hominis, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
cũ adhuc salutis nr̃e mistenũ uela¬
ret᷑: iusti officio ꝓpagandi nuptias
ꝯtrahebant. non uicti libidine set
ducti pietate qui młto facilius con¬
tinere possent.⁊ uellent. Utebant᷑
qͣs castius habebat qͣm nc̃ unam qui¬
libet istoꝵ in qͥb uidem᷑ qd̾ scm ue

Expanded text:
cum adhuc salutis nostrae mysterium velaretur, justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate; qui multo facilius continere possent et vellent. Utebanturre licebat; quas castius habebat, quam nunc unam quilibet istorum in quibus videmus quod secundum
Abbreviated transcription (Latin):
dotib ꝯiugia dec̃ta sunt. q in suc¬
cessione familie successio ẽ officii.
Nongͥ abraham ł̃ iacob deliqͥt. qͥa
pret̃ urorẽ filios ex ancilla quesiuit
tũ fecunditatem in aliqua licet ali¬
cui querere. cũ illoꝵ augia nr̃oꝵ¬

Expanded text:
dotibus conjugia decreta sunt, quia in sucdotibus conjugia decreta sunt, quia in successione familiae successio est officio Abraham aut Iacob deliquerunt, quia preter uxores filios ex ancilla quesieruntum, fecunditatem in aliqua licet alicui querere, cum illorum co
Abbreviated transcription (Latin):
sororib st̃ copusati:q nõ erant aliẽ¬
ne musieres uel uiri quib ade filii
⁊ filie iungent᷑. ¶ Primꝰ õium la¬
mech duas legit᷑ simul hũisse uxores.
⁊ hoc in eo arguit᷑ q ꝓ expletione
carnał uoluptatis id fecisse ꝑhibet᷑.
P ostea ũ cũ iã pene om̃s hoĩes fal¬
sis diis seruirent. paucis in cultuder
ꝑmanentib. ⁊sultũ ẽ a deo płes in
matͥmoniũ copłare sͥ. ne illis paucis
deficientib cultus ⁊ noticia dei defi¬
ceret. Uñ habram uiuente uxore ad
ancillam intrauit. ⁊ ex ea genuit.
Iacob ⁊̃ libis ⁊ ancillis se copulauit.
⁊ filie loch patre ebrio use sunt. sũ
.ił. cet̾is in ydolatͥa relictis abraham
⁊ filios eiꝰ in peculiarẽ sibi popłm¬
dñs delegisset dñs rite multarũ fe¬
cunditate mulierũ ppłi dei multi¬
plicatio q̃rebat᷑. q in successione
sangͥs erat successio religionis. Uñ ⁊̃
in lege. Maledc̃a erat sterilis q̃ non
relinquebat sem̃ suꝑ tiã. hinc ⁊̃ satc̃¬

Expanded text:
t copulati. quia non erant aliae mulieres vel viri, quibus Adae filii vel filiae jungerentur. Primus omnium Lamech duas legitur simul habuisse uxores; et hoc in eo arguitur, quia pro expletione carnalis voluptatis id fecisse perhibetur. Postea vero cum jam pene omnes homines falsis diis servirent, paucis in cultu Dei permanentibus, consultum est a Deo plures in matrimonio copulare sibi, ne illis paucis deficientibus, cultus et notitia Dei deficeret. Unde Abraham vivente uxore ad ancillam intravit, et ex ea genuit. Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit; et filiae Loth patre ebrio usae sunt. Cum enim caeteris in idololatria relictis, Abraham et filios ejus in peculiarem populum sibi Dominus elegisset, rite multarum fecunditate mulierum populi Dei multiplicatio quaerebatur, quia in successione sanguinis erat successio religionis. Unde etiam in lege maledicta erat sterilis, quae non relinquebat semen super terram. Hinc etiam sacer