comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bere eẽ sumis ordinationib: cognoscentes. humi¬
lant ceruicẽ cordis. iugo diuinȩ dispensationis.
Quisquis uero talis ẽ quilib& tumultus uersentur
extrinsecus nũ quã ad eiꝰ int̃na ꝑueniunt . Itaq:
agit᷑ ut aliud intrinsecus uoto. aliud extrinsecus
teneat᷑ officio & hac sapientia noniã turbulenta
atq: confusa : sed tranquilla corda repleant᷑: Bene
engo de eadicit᷑ quia abrssus dic̃ nonẽ in me &
mare liquit᷑ nonẽ mecũ : Acsia ꝑte dicero t: per¬
turba tementes seculariũ ed ipso lamant qm̃ aue
rasipientia longe diuisȩsunt quiȩtȩ non suret
Qiua ueroha ec sapientia dĩ manenscũ patre ante
sła incarnanda erat in fine scłoꝵ. ut adre dimendũ
gan humanu. nonscos angelos. noniustes homines
micter& sedinmanifestacione iusionis ꝑsemo ipsa

Expanded text:
bere esse summis ordinationibus cognoscentes, humibere esse summis ordinationibus cognoscentes, humiliant cervicem cordis jugo divinae dispensationis. Quisextrinsecus, nunquam ad ejus interiora perveniunt. Itaque agitur ut aliud intrinsecus voto, aliud extrinsecus teneatur officio; et hac sapientia non jam turbulenta atqua confusa, sed tranquilla corda repleantur. Bene ergo de ea dicitur quia Abyssus dicit: Non est in me, et mare loquitur: Non est mecum. Ac si aperte diceretur: Perturbatae mentvera sapientia longe divisae sunt, quo quietae non sunt. Quia vero haec Dei Sapientia, manens cum Patre ante saecula, incarnanda erat in fine saeculorum, ut ad redimendum genus humanum, non sanctos angelos, non justos homines mitteret, sed in manifestatione visionis per s
Abbreviated transcription (Latin):
extrinsecus ꝑstrepunt : in trinsecus in amore paca
tissima quies tenet᷑ : Atq occupationũ tumultus
exterius ꝑstrepentes dispensat interius prȩsiders
iudex ratio & tranquillo moderamine ea quȩ circa
seminus sunt tranquilla disponit : Sicut enĩ uigor
mentis frenandis pre ẽ motib: carnis: sic sepe suꝑ¬
in positostumultus occupationis bene regit amor
quietis Quia exteriorescure si ꝑ uerso amore non
appetant᷑ non confuso sed ordinato animo minis¬
trariquȩunt Scĩ & enĩ uiri nequaquã eas appe¬
tunt sed occulto ordine sibi suꝑ inpositas gemunit :
Et quã uis illas ꝑmeliorẽ intentionẽ fugunt : tam̃
ꝑ subditã mentẽ portant: quas quidẽ sum mopere
siliceat uitare festinant: sedtimentes occultas dis¬
pensationes dĩ. tenent quod fugiunt. exercent
quoduitant : Intrant enĩ adcorsuũ : &ibi consulur
quid uelit occulta uoluntas dĩ: Seseq subditos de¬

Expanded text:
extrinsecus perstrepunt, intriextrinsecus perstrepunt, intritissima quies tenetur, atque occupationum tumultus exterius perstrepentes dispensat interius praesens judex ratio, et tranquillo moderamine ea quae circa se minus tranquilla sunt, disponit. Sicut enim vigor mentis frenandis praeest motibus carnis, sic saepe superimpositos tumultus occupationis bene regit amor quietis, quia exteriores curae, si perverso amore non appetantur, non confuso sed ordinato animo ministrari queunt. Sancti enim viri nequaquam eas appetunt, sed occulto ordine sibi superimpositas gemunt, et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam mentem portant, quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant; sed timentes occultas dispensationes Dei, tenent quod fugiunt, exercent quod vitant. Intrant enim ad cor suum, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei; seseque subditos de
Abbreviated transcription (Latin):
tor agnoscimꝰ quia sic nonnũ quã ciues hierusalẽ an¬
garias soluunt babrloni& sicut sepe ciues ba¬
onȩ prȩdicant : elemosinarũ ope ꝓ appetitu
uane głae sub ministrant : & quidẽ hierus alẽ uiden¬
tur eẽ quae agunt sed tam̃ba byloniȩ ciues sunt:¬
Sic itaq: aliquando contingit : ut qui solã caelestem
patriã diligurit terrȩne patriae curis subiacere
uideant᷑ : Quoꝵ tam̃ ministeriũ a prauoꝵ operibus
plerũq: in actu nonnũ quã uero ante suꝑnũ iudicẽ
in sola cogitacione discernit᷑ : pleni quippe suꝑna s api¬
occulta dĩ ordinatione aliquid eis non appetentibus
dehuius scłi curi sinponitur : cȩdant dõ quẽ diligunit
& preamore eius intrinsecus solã illius desiderent
uisionẽ. Pretimore uero eiꝰ : in positã sibi extrinsecus
humilit̃ exibeant actionẽ : Vt &uacare dõ appetant
ex grã dilectionis & rursũ curas suꝑ in positas ex
conditione expleant seruitutis : Cũq: occupationes

Expanded text:
ter agnoscimus quia sic nonnunquam cives Jerusalem angarias solvunt Babyloniae, sicut saepe cives Baatione praedicant, eleemosynarum opem pro appetitu vanae gloriae subministrant. Et quidem Jerusalem videntur esse quae agunt, sed 590 tamen Babyloniae cives suntSic itaque aliquando contingit ut qui solam coelestem patriam diligunt, terrenae patriae curis subjacere videantur. Quorum tamen ministerium a pravorum operibus plerumque in actu, nonnunquam vero ante supernum judicem in sola cogitatione discernitur. Pleni quippe superna sapicculta Dei ordinatione aliquid eis non appetentibus de hujus saeculi curis imponitur, cedant Deo quem diligunt, et prae amore ejus intrinsecus solam illius desiderent visionem; prae timore vero ejus impositam sibi extrinsecus humiliter expleant actionem, ut et vacare Deo appetant ex gratia dilectionis, et rursum curas superimpositas ex conditione expleant servitutis. Cumque occupationes
Abbreviated transcription (Latin):
uiã dilisgisꝑe de siderioꝵ suoꝵ inquie tudinibus
seriunt : Turbis cogita eionũ carnaliũ ad me
de pressa sunit ut ad quiȩtis intimȩ desideriũ
uonte uene : Vnde cũ mira ope pigeatis aslcor
ueritasuenit prius abeo cogitacionũ carnaluun
aestus eicit & post in eo uirtutũ dona disponit:
Quodbene nobis sicra ciumngelu historia in nuit :
inqua ad resuscitundã filiã principis inuitatꝰ aes
trauit & tenuit manũ eiꝰ & surrexit puella toras
ergo turba eicit᷑ ut puella suscitet᷑: quia si
non prius a secre tiorib: cordis repellit᷑m portu¬
na seculariũ multitudo curarũ anima quȩ
intrinsecus ia c& mortua. non re surgit : pã
dũ se ꝑ innumeras terre noꝵ desideriorĩ cogi¬
taciones spargit : ad considerationẽ sui se se
pul latenꝰ colligit : Inhisitaq: inquietudi¬
nũ fluctibus habitare sapientiã non posse
cognoscens: ait Et mare loquit᷑ non ẽ mecũ:
uullus quippe eã plene recipit : ĩ usiqui ab

Expanded text:
vitam diligunt, dum desideriorum suorum inquietudinibus feriuntur, turbis cogitationum carnalium ad ima depressa sunt, ut ad quietis intimae desiderium non leventur. Unde cum mira ope pietatis ad cor veritas venit, prius ab eo cogitationum carnalium aestus ejicit, et post in eo virtutum dona disponit. Quod bene nobis sacra Evangelii historia innuit, in qua dum ad resuscitandam filiam principis invitatusntravit et tenuit manum ejus, et surrexit puella . » Foras ergo turba ejicitur, ut puella suscitetur, quia si non prius a secretioribus cordis expellitur importuna saecularium multitudo curarum, anima quae intrinsecus jacet mortua, non resurgit. Nam dum se per innumeras terrenorum desideriorum cogitationes spargit, ad considerationem sui sese nullatenus colligit. In his itaque inquietudinum fluctibus habitare sapientiam non posse cognoscens, ait: Et mare loquitur: Non est mecum. Nullus quippe eam plene recipit, nisi qui ab
Abbreviated transcription (Latin):
libent̃ trahunt: obortã animȩ merorẽ uin¬
cunt : Vde eis & in eugło : ueritas dic̃: Ue uobis
diuitibus quia habetis c̃solationẽ uram. Sed
sc̃suir qui hoc lug& . quia ab ģt̃nis gauduscecidit.
consolationẽ detẽ poralib: non admittit :
dicen : Negaui c̃solari animã meã : Ac sia ꝑte
dicat: Qui de tẽporaliũ amissione ñlugeo
detẽ poraliũ habundantia c̃solarinequa quã
possũ : Cui tã quã sinos audientes ista diceremꝰ:
Quidigit᷑ quȩris qui c̃solari in his quae mundis.
renuis: ilico adiecit Memor fui dĩ : & delectatus
tia refou& : austoris autẽ mei quẽ ad huc iu¬
dere ñ ualeo uel sola memoria delectat. haec
est igit᷑ a maritudo sapientũ : quiadũ spe in
alta erecti surat nullis hic gaudus animũ¬
strunt łlic qũscrptũ ẽ: Corsapuentiũ ubi erstitia e
dco stultoꝵ ubilaeticia : hnc iacobus dicitnũ

Expanded text:
libenter trahunt, obortum animae moerorem vinlibenter trahunt, obortum animae moerorem vincunt. Unde eis et in Evangelio Veritas dicit: Vae vobis divitibus, qui hic habetis consolationem vestram . Sed sanctus vir qui hoc luget, quia ab aeternis gaudiis cecidit, consolationem de temporalibus non admittit, dicens: Negavi consolari animam meam. Ac si aperte dicat: Qui de temporalium amissione non lugeo, de temporalium abundantia consolari nequaquam possum. Cui tanquam si nos audientes ista diceremus: Quid igitur quaeris, qui consolari in his quae mundi sunt renuis? illico adjecit: Memor fui Dei, et delectatus tia refovet, auctoris autem mei quem adhuc videre non valeo. vel sola memoria delectat. Haec est igitur amaritudo sapientiam, quia dum spe in alta erecti sunt, nullis hic gaudiis animusternunt. Hinc enim scriptum est: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista c̃siderans ait : Ego dixi in pauorem eo
piectꝰ sũ auultu oculoꝵ tuoꝵ : Contẽ platꝰ quippe
in t̃na gaudia uisionis dĩ . & socialẽ frequentiam
Angłoꝵ ꝑsistentiũ : reduxit oculos adima: Vidit
quo iacerd qui ad hoc conditꝰ fuerat ut incȩles¬
tib: stare potuis s&: Pensauit ubi ess& & quode tẽ
ingemuit Prorectũq se auultu oculoꝵ dĩ doluit.
quia in cõparatione lucis intimȩ. grauiores sen¬
serat ex ilii suitȩ nebras quas tolerabat: hinc est
quod adanimũ suũ ex prȩsentiuita nullius
consolationis grãm ad mittit dicens Negaui con¬
solarianimã meã. Nã plerãq huiꝰ scłi diuites
solont mentis tedio affecti bona tẽporaliter
accepta conspicere : & tristiciã delinire : cũ
enĩ merore quodã tangise sentiunt : equos aspi¬
ciunt auri argentiq: sui uascula c̃tẽplantur
prȩdia circũunt : cũq ꝑ haectẽ poralia oculos

Expanded text:
Psalmista considerans, ait: Ego dixi in pavore meo: Psalmista considerans, ait: Ego dixi in pavore meo: Projectus sum a vultu oculorum tuorum . Contemplatus quippe interna gaudia visionis Dei, et socialem frequentiam angelorum persistentium, reduxit oculos ad ima, vidit quo jaceret, qui ad hoc conditus fuerat, ut in coelestibus stare potuisset; pensavit ubi esset, et quo deesset ingemuit; projectumque se a vultu oculorum Dei doluit, quia in comparatione lucis intimae graviores senserat exsilii sui tenebras quas tolerabat Vet. XXVII. Hinc est quod ad animum suum ex praesenti vita nullius gratiae consolationem admittit, dicens: Negavi consolari animam meam . Nam plerumque hujus saeculi divites solent mentis taedio affecti, bona temporaliter accepta conspicere, et tristitiam delinire. Cum enim moerore quodam se tangi sentiunt, equos aspiciunt, auri argentique sui vascula contemplantur, praedia circumeunt. Cumque per haec temporalia oculos
Abbreviated transcription (Latin):
Nec inuenit᷑ int̃rasuauit̃ uiuentium :
Quid hoc in loco terrȩ sigat᷑ nomine
nisi anima humana : dequa psalmista
dic̃ : Anima mea sicut trasine a qua
tibi : haec̃ aut ẽ sapientia inuenirun t̃ra
suauit̃ uiuentiũ ñ ual& : quia quisquis
adhuc huiꝰ uitȩ uoluptatibus pascitur.
abact̃nȩ sapientiȩ intellectu separat᷑
Nãsiuere saper& ex pulsus ab int nis gau
diis deea inqua cecidit exiliisiuceci
nit scentiã apponit dolorẽ : quia quantoplus
homo cȩperit scire quid ꝑdidit tanto plusluge¬
re incipit corruptionis suȩ sententiã quã inue¬
nit: considerit nãq: unde lapsus ẽ : quod apara dr̃ sigau¬
dns ad erũnas uitȩ prȩsentis. ab angeloꝵ sauiȩta¬
tib: uenit adcuras necessitatũ : Pensat in quoe iã
periculis iac& qui prius sine periculo stare con¬
tempsit : Lug& exiliũ quodampnatꝰ patitur:
& suspirat ad caelestis głae statũ quo ꝑ frui
securus poss& sipeccare noluiss& : Quod bene

Expanded text:
Nec invenietur in terra suaviter viventium. - Quid hoc loco signatur terrae nomine, nisi anima humana? de qua Psalmista ait: « Anima mea sicut terra, sine aqua tibi . » Haec autem sapientia inveniri in terra suaviter viventium non valet, quia quisquis adhuc hujus vitae voluptatibus pascitur, ab aeternae sapientiae intellectu separatur. Nam si vere saperet, expulsus ab internidiis, de ea in quam 587 cecidit, exsilii sui caecitnit scientiam, apponit et dolorem , quia quanto plus homo coeperit scire quid perdidit, tanto plus lugere incipit corruptionis suae sententiam quam invenit. Considerat namque unde quo lapsus est; quod a paradisi gaudiis ad aerumnas vitae praesentis, ab angelorum societatibus venit ad curas necessitatum; pensat in quot jam periculis jacet, qui prius sine periculo stare contempsit; luget exsilium quod damnatus patitur, et suspirat ad coelestis gloriae statum, quo perfrui securus posset si peccare noluisset. Quod bene
Abbreviated transcription (Latin):
quod punir& : Lib& int̃ haec menti soculos
adillũ latronẽ ducere : quide fraude
ascendit crucẽ decruce para dysum
intue amꝰ qualis ad patibulũ uenerit¬
& apatibulo qualis absces sit: Venitreus
frat̃ no sanguine uenit cruentꝰ : sedm
qui mortẽ fratri intulit : morientis
mei : dũ ueneris in regnũtuũ : Ineru¬
ceclaui manꝰ eiꝰ pedesq ligauerant
mhilineo apoenis liberũ nisicor &lin¬
gua remanserat: Inspirantedõ tocioi
illiobtulit quod in se liberũ inueni

Expanded text:
quod puniret. Libet inter haec mentis oculos quod puniret. Libet inter haec mentis oculos ad illum latronem reducere qui de fauce ascendit crucem, de cruce paradisum. Intueamur qualis ad patibulum venit, et a patibulo qualis abscessit. Venit reus fraterno sanguine, venit cruentus, sed iqui mortem fratri intulit, morientis mei cum veneris in regnum tuum. In cruce clavi manus enihil in eo a poenis liberum nisi cor et lingua remanserat, inspirante Deo totum illi obtulit, quod in se liberum inveni
Abbreviated transcription (Latin):
gloriaet̃: hinc desem& ipso ⁊terũ loquit᷑ dicen Grã
disum id quod sũ : Excuius nimira aspiratione
grãe quia uirtutũ oꝑa ꝓtinus incorde generanẽ
ut ex libero quoq: arbitrio subsequat᷑ actio
cui post hanc uitã retributio aeterna
respondeat : ilico adiecit : & grã eiꝰ in
qui s a nosse sus uiribus exultant : siuisq prece¬
dertib meritis redemptosse eẽ gloriantur
Quoꝵ ꝓfecto ad sertio inuenlẽ sibim & ipsictrara
quia dũ & in nocentes seadser̃ & redemptos hoc ipsũ
in seredemptionis nom̃en euacuant : Omnisiũq: qui
redimit᷑ : ex aliqua ꝓculdabio captiuitate
liberatur Vnde ergo quilib& iste redemptus est
siprius non fuit subculpa captiuus : Liqu&
itaq quia multũ desipit : quisquis haecsapit
hominis quippe meritũ suꝑ nagrã non ut ue¬
niat inuenit sed post quã uenerit facit
Atq: & ad indignã mentẽ ueniens ds̃ dignã
sibi exhib& ueniendo : a facit in ea meritũ
quod remuner& qui hoc solũ inuenerat

Expanded text:
ostolus loquitur, dicens: Gratia Dei sum id quod sum . Ex cujus nimirum aspiratione gratiae, quia virtutum opera protinus in corde generantur, ut ex libero quoque arbitrio subsequatur actio, cui post hanc vitam retributio aeterna respondeat, illico adjecit: Et gratia ejus in qui sanos se suis viribus exsultant, suisque praecedentibus meritis redemptos se esse gloriantur. Quorum profecto assertio invenitur sibimetipsis contraria, quia dum et innocentes se asserunt, et redemptos, hoc ipsum in se redemptionis nomen evacuant. Omnis namque qui redimitur, ex aliqua procul dubio captivitate liberatur. Unde ergo quilibet iste redemptus est, si prius non fuit sub culpa captivus? Liquet itaque quia multum desipit quisquis haec sapit. Hominis quippe meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit, facit; atque et ad indignam mentem veniens Deus, dignam 586 sibi exhibet veniendo; et facit in ea meritum quod remuneret; qui hoc solum invenerat
Abbreviated transcription (Latin):
quoq: deputeo abyssi educi describit᷑ : quia de
iniquoꝵ cordib: nunc occulte seruentib: tunc
accepta c̃tra a eccłam potestate inuimaꝑtȩ
ꝑ secutionis erũ pit: Haec itaq: abys su sinqua
nunc diabolus seruat᷑ occultus. non eẽ in se
sapientiã dicit quia aliena sẽ a uera sapientia
iniquis operib: ostendit : Dũ enĩ malitiã quiso
tegitincorde ore autẽ blandim̃ta gi¬
b& dũ cogitaciones suas duplicitate obni¬
bilat dũ puritatis uerba quasi fatuita¬
tẽ deuitat dũ uias simplicesinnocentiue
declinat : quasi habere abyssus dĩ sapientiam
recusat : Et quia huic mundo mentes deditȩ prȩ¬
sentisuitȩ curis & sollicitu dinib: ꝓturbant᷑ đ id¬
circo eiusdẽ sapientiȩ tranquillitate ꝑ fruinequ
nonẽ mecũ : Quid enĩ maris namine pusi secilan¬
ũmentiũ amara in quietudo signatur quȩ dũ se
uias siminimicicii s impetunt : quasiaduersantes. se

Expanded text:
quoque de puteo abyssi educi describitur, quia de quoque de puteo abyssi educi describitur, quia de iniquorum cordibus nunc occulte saevientibus, tunc accepta contra Ecclesiam potestate, in vim aperte persecutionis erumpet. Haec itaque abyssus, in qua nunc diabolus servatur occultus, non esse in se sapientiam dicit, quia alienam se a vera sapientia iniquis operibus ostendit. Dum enim malitiam quisque tegit in corde, ore autem blandimenta exhibet, dum cogitationes suas duplicitate obnubilat, dum puritatis verba quasi fatuitatem devitat, dum vias simplicis innocentiae declinat, quasi habere se abyssus Dei sapientiam recusat. Et quia huic mundo mentes deditae praesentis vitae curis et sollicitudinibus perturbantur, et idcirco ejusdem sapientiae tranquillitNon est mecum. - Quid enim maris nomine nisi saecularium mentium amara inquietudo signatur; quae dum se vicissim inimicitiis impetunt, quasi adversantes se
Abbreviated transcription (Latin):
plicitatis sunt caliginẽ tenebrosa ͦ quȩ nimi¬
rũ abs ssus non eẽ inse hanisa pientia ꝓfitit᷑
quia iniqua mensdũ eẽ sapiens carnalit̃ appe¬
tit stultã se adspiritalia ostendit : Nã quia
teste paulo sapientia huiꝰ mundi stulticia ẽ
apuddm̃ tantoquisq: amplius intus stultus
fit quanto conat᷑ exterius sapiens uideri:
De hacabysso ꝑ iohannẽ dr̃ : udiangłm descen¬
dentẽ deca elo abentẽ clauẽ abyssi & cate¬
nã magnã in manusua : & ad prebendit dra
conẽ serpentẽ antiquũ. qui ẽ diabolus
& satanas & ligauit eũ ꝑ annos muille a misit
in abessũ & clausit & signauit suꝑ illũ. ut
non seducat amplius gentes donec confum̃tur
mille anni : Millenario enĩ numero non
quanti tatẽ tẽporis sed uniuersitatẽ qua
regnat aeccła de signauit: Antiquus autẽ
serpen ligatꝰ catena in abrs sũ mittitur
quia religatꝰ abonoꝵ cordib: apud reꝓboꝵ m̃tes
redusus eis a trocius dominat᷑: Qui paulo post

Expanded text:
plicitatis sunt caliginem tenebrosa. Quae nimirum abyssus non esse in se hanc sapientiam profitetur, quia iniqua mens dum esse sapiens carnaliter appetit, stultam se ad spiritalia ostendit. Nam quia, teste Paulo, Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum , tanto quisque amplius intus stultus fit, quanto conatur exterius sapiens videri. De hac abysso per Joannem dicitur: Vidi angelum descendentem de coelo, habentem clavem abyssi, et catenam magnam in manu subolus, et satanas, et ligavit eum per annos mille, et misit in abyssum, et clausit, et signavit super illum, ut non seducat amplius gentes, donec consumentur mille anni . Millenario etenim numero non quantitatem temporis, sed universitatem, qua regnat Ecclesia, designavit. Antiquus autem serpens ligatus catena in abyssum mittitur, quia religatus a bonorum cordibus, apud reproborum mentes reclusus, eis atrocius dominatur. Qui paulo post
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝑhumilitatis gram peccatoꝵ insenigredinẽ
c̃fitent̃ : Inde etiã ab electoꝵ aecđa dicit᷑ Nigra
sũ sed formosa : Et iohannes ait : Si dixerimꝰ qui a pec¬
catũ nonhabemꝰ : posipsos seducimꝰ : Quiui delic&:
corui subsannantis oculũ effodiunt : quia prauorũ
ac ꝑuicatiũ hominũ intentionẽ uincunt. Ex hoc
itaq testimonio. sihic quoq: tor renspredicatio
debs intellegi lapidẽ caliginis & umbrã mortis
diuidit terrens apopul operegrinante. quia scõꝵ pre
dicatio diduratas mente sre ꝓborũ deserie : & adpia
sehumiliũ corda c̃uertit: Vnde adhuc subdit᷑ Eos quos
oblitꝰ ẽ pesegentis hominis ainuios : quis hoc loco
alius accipit᷑ egens homo pisi ille dequo ꝑ paulũ dicitur

Expanded text:
sed per humilitatis gratiam, peccatorum in se nigredinem confitentur. Unde etiam ab electorum Ecclesia dicitur, Nigra sum, sed formosa. Et Joannes ait, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus . Qui videlicet corvi subsannantis oculum effodiunt, quia pravorum ac pervicacium hominum intentionem vincunt. Ex hoc itaque testimonio, si hic quoque torrens praedicatio debet intelligi, Lapidem caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo perdicatio obduratas mentes reproborum deserit, et ad pia humilium se corda convertit. Sequitur: Et eos quos oblitus est pes egentis hominis, et invios. - Quis hoc loco alius accipitur egens homo, nisi ille de quo per Paulum dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
mab ur̃is. Quid enĩ in hac uita labor iosi¬
us quã terrenis desiderus ȩstiare. Aut
tere : hinc ẽ quodisraheliticꝰpopłs
custodiã sabbati accepit inmunere :
hinc econtra est aegrptus muscarum
multitudine pcussa popłs nãq quidm̃
sequit᷑ accepłt sabbata idẽ requiem
mentis ut nullo in hacuita desideriorũ
carnaliũ appecitu fatiget᷑ Aegyptus
uer quȩ huius mundi spetiẽ ten& musus
ꝓcutie musca enĩnimis in solens dinqu¬
etii animal e.: Inqua quid aliud quã ins

Expanded text:
a sit. --Quid in hac vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare? aut tere? Hinc est quod Israeliticus populus custodiam Sabbati accepit in munere; hinc e contra est Aegyptus muscarum multitudine percussa. Populus namque, qui Deum sequitur, accepit Sabbatum, id est requiem mentis, ut nullo in hac vita desideriorum carnalium appetitu fatigetur. Aegyptus vero, quae hujus mundi speciem tenet, muscis percutitur. Musca enim nimis insolens et inquietum anim
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ hominis : cui cũ ꝓtinꝰ respor derent ali
iohannẽ baptistã. alii autẽ heli im. aliiuero
hieremiã aut unũ ex ꝓphetis de suo mex
sensu requirunt᷑ : Vosauit̃ quẽ me eẽ dicitis
cui petrus totius a ecłȩ uoce respondens au

Expanded text:
cum protinus responderent: alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis; de suo mox sensu requiruntur: Vos autem quem me esse dicitis? Cui Petrus totius Ecclesiae voce respondens, ait:
Abbreviated transcription (Latin):
ineadẽ dampnatione es: & nos quidẽ iustȩ nã
digia factis retipimꝰ. hcuero nibilmaligessi
Iule quitalis uenit ad eracẽ exculpa ecce qualis
acruce recedit ex grã : Confitebat᷑ dnin quẽ
uidebat secũ humana infirmitate morientẽ
quando negabant apłi eũ quẽ miracula uide¬
uari hominẽ ꝓprus uirib: astruunt : eandem
confessionẽ hominis ab ipsius eẽ uirtute hemi¬
nis suspicant᷑: quod suta eẽt : indĩ laude psal ÷¬
mista ñ dicer& Confessio & magnificentia : opus
eiꝰ: Abeoitaq: acipimꝰ recta confiteri ã quo nobL
q magna dante᷑ operari: quia ergo nil boniope¬
ris dedimꝰ quo hanc sapientiã accipere
mererem᷑ dicat᷑ recte nescit hamo
preciũ eiꝰ : Qm̃ quis quis iam ratione
utit᷑ tanto altius subhuiꝰ sapientiȩ intellecta
se despicit : quanto eius de sapientiȩ ueriu s in¬
terna cognoscit. U indignũ seadhanc

Expanded text:
nos quidem juste: nam digna factis recipimus, hic vero nihil male gessit . Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce, qualis a cruce recedit ad gratiam Confitebatur Deum, quem videbat secum humana infirmitate morientem, quando negabant apostoli, qui eum miracula videvari hominem propriis viribus astruunt, eamdem confessionem hominis ab ipsius esse hominis virtute suspicantur. Quod si ita esset, in Dei laude Psalmista non diceret: Confessio et magnificentia opus ejus . Ab eo itaque accipimus recta confiteri, a quo nobis et magna datur operari. Quia ergo nil boni operis dedimus quo hanc sapientiam percipere mereremur, dicatur recte: Nescit homo pretium ejus, quoniam quisquis jam ratione utitur, tanto altius sub hujus sapientiae intellectu se despicit, quanto ejusdem sapientiae verius interna cognoscit, ut indi
Abbreviated transcription (Latin):
Sediur scs misticis sensib: plenꝰ. ad alia nosintelli¬
genda transmittit ut non cre atam
sedoreantẽ sapientiã requiramꝰ: Nã si in
uerbi sistis allegoriarũ secreta rimamus
ea utiq quȩ sequunt omnino sunt digna des¬
pectui siex sola historica narratione per¬
sent᷑: paulo post nãq: dic̃: Nona de quabit᷑
eraurũ ueluitrũ : Et cũ sicut nouimꝰ uitrũ¬
longeatq dissimiłit̃ aurosit uilus cur pest
aurinom̃ metalliutiq: preciosi ꝓinmensa
laude uitrũ quoq: dixit sapientiȩ none qua¬
ri  Ipsa ergo littere difficultate cõpel¬
limur ut ad sententias horũ uerborum
misticas uigilemꝰ : Viritaq: sc̃s quã sapientiã
contẽplatur pisieã dequa paulus a płsdic̃¬

Expanded text:
Sed vir sanctus, mysticis sensibus plenus, ad alia nos intelliSed vir sanctus, mysticis sensibus plenus, ad alia nos intelligenda transmittit, ut non creatam sed creantem sapientiam requiramus. Nam nisi in verbis istis allegoriarum secreta rimemur, ea utique quae sequuntur omnino sunt digna despectu, si ex sola historica narratione pensentur. Paulo post namque dicit: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Et cum, sicut nolonge atque dissimiliter auro sit vilius; cur post auri nomen, metalli utique pretiosi, pro immensa laude, vitrum quoque dixit sapientiae non aequari? Ipsa ergo litterae dificultate compellimur, ut ad sententias horum verborum mysticas vigilemus. Vir itaque sanctus, quam sapientiam contemplatur, nisi eam de qua Paulus ap
Abbreviated transcription (Latin):
Notandũ prius ẽ quod duo sibi ꝓposuit: & duo subdi¬
dit respondendo: Adidnãq quod superius dix̃ Sapi¬
entia uero ubi inuenit̃ & quis ẽ locus intelligentiȩ
Istouersu respondit: abis susdicit non ẽ in me
& mare loquit᷑ non ẽ metũ : Ad iduero quad dixerat
nescit homo pretiũ eiꝰ nec inuenit᷑ in t̾ra suauit̃
uiuentiũ : Inferiorẽ uersũ reddidit dicens Non
dabit᷑ aurũ obrixũ pea : nec appendit᷑ argentũ
in cõmutacione et : Adutraq: ergo respondit : sed
augendo quod obiecerat non soluendo Cũ sapientiȩ
nãq: locũ quȩ rera. acdeinde in ferius responder&
ab yssus dic̃ non ẽ imne : non ubi ess& sed ubi ñ essa
indicauit : Rur suscũ ab homine eiꝰ preciũ dicer&s igno¬
rari atq ad hoc inferius redder& nondabit᷑ aurũ
obritũ pea : non quid eẽt eiꝰ prȩciũ sed quid non ess&
ostendit : Cunstis autẽ liqu& quod neq: haec humana
sapientia uel teneriloco uel emi diuitiis potost:

Expanded text:
Notandum prius est quod duo sibi proposuit, et duo subdit respondendo. Ad id namque quod superius dixit: Sapientia vero ubi invenitur, et quis est locus intelligentiae? Isto versu respondit: Abyssus dicit: Non est in me, et mare loquitur: Non est mecum. Ad id vero quod dixerat: Nescit homo pretium ejus, nec invenitur in terra suaviter viventium, inferiorem versum reddidit, dicens: Non dabitur aurum obryzum pro ea, nec appendetur argentum in commutatione ejus. Ad utraque ergo respondit, sed augendo quod objecerat, non solvendo. Cum sapientiae namque locum quaereret, ac deinde inferius responderet: Abyssus dicit: Non est in me, non ubi esset, sed ubi non esset indicavit. Rursus cum ab homine ejus pretium diceret ignorari, atque ad hoc inferius redderet: Non dabitur aurum obrysum pro ea, non quid esset ejus pretium, sed quid non esset ostendit. Cunctis autem liquet quod neque haec humana sapientia vel teneri loco, vel emi divitiis potest.
Abbreviated transcription (Latin):
tent suũ: Et unde alius ad torm̃ta ducit᷑ ator¬
mento alius inde liberat᷑ : Stringit eego suꝑ eum
manꝰ suas quia conspicit in aliena poena quid time¬
at & dũ delinquentẽ sic ꝑcussurespicit disso¬
luta sua oꝑa iusticiȩ uige re constringitidicq:
fit ut quil iniquass uiuens multos adculpã trae¬
rat delatacione peccati : quosdĩ moriens aculpa
reuocs terrore torm̃ti : quod etiã ꝓuenire
bonis ꝓsalmista testat᷑ dicen: Laetabit᷑ cũui¬

Expanded text:
tent suum, et unde alius ad tormenta ducitur, a tortent suum, et unde alius ad tormenta ducitur, a tormento alius inde liberatur. Stringit ergo super eum manus suas, quia conspicit in aliena poena quid timeat; et dum delinquentem sic percussum conspicit, dissoluta sua opera justitiae vigore constringit. Sicque fit ut qui iniquus vivens multos ad culpam traxerat delectatione peccati, quosdam moriens a culpa revocet terrore tormenti. Quod etiam provenire bonis Psalmista testatur, dicens: Laetabitu
Abbreviated transcription (Latin):
phetã detniquis dr̃ ponattendunt & duplici
confusione contere eos & id quod alias scriptũ ẽ
Iispopłm det̃ra egyptis aluans secundo eos qui ñ cre¬
dider̃ ꝑdidit quib tam̃ si consensũ prȩbemꝰ quãlib&
culpã bisferri ñ posse : hoc ex peccato ꝑcussis atq
inpeccato suo morientib: deb& estimari: Quia coꝵ
ꝑcussiohiccepta illic ꝑficit᷑ : ut incorrepti sunũ
Nagellũ sit quodt ẽ poralit̃ incipit sedinaet̃ ns¬
supplicuscsuma t᷑. quatinꝰ eis qui omnino corrigi
rennuunt iã prȩsentiũ flagelloꝵ ꝑcussio sequen¬
parcit Seqͥt᷑: De manueiꝰ fugiens fugi&. Ille denĩ
fugit demanuferientis qui prauitatẽ suȩ corrigit
actionis Velcerte quia insacro eloquio manus
operatiuosol& intellegi demanu ꝑcussi fugit . quidũ
consirmare. Vnde etiã paulus ait : Remis sas manꝰ
& dissoluta genua erigite : Dumitaq alienũmn¬
teritũ conspiciunt reuocant᷑ ad cor ut recogi¬

Expanded text:
phetam de iniquis dicitur, non attendunt, et duplici confusione contere eos, et id quod alias scriptum est. Jesus populum de terra Aegypti salvans, secundo eos, qui non crediderunt perdidit, quibus tamen si consensum praebeamus, quamlibet culpam bis ferire non posse, hoc ex peccato percussis atque in peccato suo morientibus debet aestimari, quia eorum percussio hic coepit, illic finitur, ut in incorrectis unum flagellum sit, quod temporaliter incipit, sed in aeternsuppliciis consummatur, quatenus eis, qui omnino corrigi renuunt, jam praesentium flagellorum percussio sequenat. Sequitur: De manu ejus fugiens fugiet. - Ille etenim fugit de manu ferientis, qui pravitatem suae corrigit actionis. Vel certe quia in sacro eloquio manus operatio solet intelligi, de manu percussi fugit, qui dum confirmare. Unde etiam Paulus ait: « Remissas manus, et dissoluta genua erigite . » Dum itaque alienum interitum conspiciunt, revocantur ad cor, ut recogi
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde reste : aꝑpaulũ dr̃: Vsq: in hodiernũ enĩ diẽ cum
legit̃ morses uelamen ẽ positũ suꝑ coreoꝵ: Sed quia
dictadĩ nullatenus sine sapientia eiꝰ penetrantur
nisienĩ quis spm̃ eiꝰ acceperit eiꝰ nullo modo uerba cog¬
noscit : Sc̃s uir de inuestiganda eadẽ dĩ sapientie
uerba subiungit dicens: Sapientia ubi inuenit᷑ & quis ẽ
locus intolligentiae : nescit homo pretiũ eiꝰ nec inue¬

Expanded text:
et per Paulum dicitur: Usque in hodiernum enim diem cum legitur Moyses, velamen est positum super eor eorum . Sed quia dicta Dei nullatenus sine ejus sapientia penetrantur nisi enim qui spiritum ejus acceperit, ejus nullo modo verba cognoscit, sanctus vir de investiganda eadem Dei sapientia verba subjungit, dicens: CAPlocus intelligentiae? Nescit homo pretium ejus, nec inve
Abbreviated transcription (Latin):
sice & a se ipsi sintua illas mebra ẽuerte : & quia haec ȩcđa
corpus est dni ipse etiã dñs iacob uoce leo uocat᷑ exsẽ legna
uocat᷑ excorpore dũ ei sub iudȩ spetie dr̃ : Ad prȩdã filimi
ascendisti xequiescens accribiuisti ut leo & quasileȩna:
Quis suscitabit eũ Haecigit᷑ leena nequaquã dr̃ quia
illũ infidelẽ popłm a ꝑ fidia funditꝰ non extinxit : Sed quod
sepeiã diximꝰ. repulsa ab infidelitite iudeoꝵ: deflexit
aduocationẽ gentiũ: Vnde adhuc de eadẽ leȩ nadicit᷑¬

Expanded text:
fice, et a se ipsis in tua illos membra converte. Et quia haec Ecclesia fice, et a se ipsis in tua illos membra converte. Et quia haec Ecclesia corpus est Domini, ipse etiam Dominus Jacob voce leo vocatur ex se, et leaena vocatur ex corpore, dum ei sub Judae specie dicitur: Ad praedam, fili mi, ascendisti, requiescens accubuisti ut leo, et quasi leaena; 582 quis suscitabit eum ? Haec igitur leaena nequaquam dicitur, illum infidelem populum a perfidia funditus non exstinxit. Sed, quod saepe jam diximus, repulsa ab infidelitate Judaeorum, deflexit ad vocationem gentium. Unde adhuc de eadem leaena dicit
Abbreviated transcription (Latin):
repulsi apłi afinago gesinib: suN egressi resteriunc¬
dr̃ Noncalcauer̃ eã fili institoꝵ : Calcarert
quippe eã institutoꝵ filii. si prȩdicatores scĩ
enusdẽ synagogȩ uitia calce iurtutis prȩmeren
Siautẽ institores eosdẽ scȩ aeccłȩ prȩdicatores
accipimꝰ institoꝵ filios pastores & doctores qui
apłi ab illa repulsis ĩpsi quoq: ab eiuaatione cessa¬
uer̃ Perquã uidelica synigogã. leaena nontran¬
siit quia scã a eccła collectione gentiũ dedita.
nequaquã secadillũ icideȩ popłm diutius occupa¬
iuit : Rectẽ autẽ aecła leena nuncupat᷑ qͣuia male
uiuente sinuitus ore scae predicationisint̃ ficit
Unde & ipsi primo pastori: quasi huius leaenȩ
ore dr̃ Macta & manduca: Quod mactat᷑
quippe auita occidit᷑ iduero quod comeditur
in comedentis corpore cõmutat᷑: Macta ergo
& manduot dr̃ : id ẽ apec cato cosinquo uiuunt inter¬

Expanded text:
recta percipiant, sicut de sancta Ecclesia scriprecta percipiant, sicut de sancta Ecclesia scriptum est; Sindonem fecit et vendidit ; de qua quippe institorum filii, si praedicatores sancti ejusdem Synagogae vitia calce virtutis premerent. Si autem institores eosdem sanctae Ecclesiae praedicatores accipimus, institorum filios pastores et doctores, quapostoli ab illa repulsi sunt, ipsi quoque ab ejus vocatione cessaverunt. Per quam videlicet Synagogam leaena non pertransiit, quia sancta Ecclesia collectioni gentium nequaquam se ad illum Judeae populum diutius occupavit. Recte autem Ecclesia leaena nuncupatur; quia male viventes in vitiis ore sanctae praedicationis interfecit. Unde et ipsi primo praedicatori, quasi hujus leaenae ori dicitur: Macta et manduca . Quod mactatur quippe, a vita occiditur. Id vero quod comeditur, in comedentis corpore commutatur. Macta ergo et manduca dicitur, id est a peccato eos in quo vivunt, inter
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis lãtnis codicib instittores posi¬
tosrepperimꝰ ingrecis uero negotiatores
inuenimꝰ: Exquare colligiual& quod
hoc in locopinstitorib institures scripto¬
res quiq ignorando posuer̃ : Institores enĩ
nego tiatores dicimꝰ: ꝓeo quod exercen¬
do operunsistant : Sed uterq sermo. lic&
in uoce disson& in intellectu non discrepat.
Quia om̃s qui fideliũ mores instruunt. spiri¬
tale negotiũ gerunt : ut cũ prȩdicationẽ
suis auditorib prebent ab eis fidẽ &oꝑa
recta ꝑcipiant. Sicut de scã a ecđa scrip¬
tũ ẽ. Sindonẽ fecit: & uendidit Dequa
& paulo post illicdr̃ : Vidit quiabona ẽ.¬
negotiatio eiꝰ. Qui hoc loco instirtores.
riis ꝓphetȩ scĩ uocatisunt . qui sinagogȩ
mores ad sidẽ instituere ꝓphȩtando curauer:
Quoꝵ nimirũ filii scĩ apłi nuncupant᷑ : qui ut dn
hominẽ crederent. ad eandẽ fidẽ exeoꝵ sunt
prȩdicatione generati : Dequibus : a ecđẽ per

Expanded text:
cunctis Latinis Codicibus institutores positos reperimus, in Graecis vero negotiatores invenimus. Ex qua re colligi valet quod in hoc loco pro institoribus institutores scriptores quique ignorando posuerunt. Institores enim negotiatores dicimus, pro eo quod exercendo operi insistunt. Sed uterque sermo licet in voce dissonet, in intellectu non discrepat, quia omnes qui fidelium mores instituunt, spiritale negotium gerunt, ut cum praedicationem suis auditoribus praebent, ab eis fidem et opera recta percipiant, sicut de sancta Ecclesia scriptum est; Sindonem fecit et vendidit ; de qua et pores posinegotiatio ejus. Quid ergo hoc loco institores, nisi prophetae sancti vocati sunt, qui Synagogae mores ad fidem instituere prophetando curaverunt? Quorum nimirum filii sancti apostoli nuncupantur, qui, ut Deum hominem crederent, ad eamdem fidem ex eorum sunt praedicatione generati; de quibus sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
onisintelligi iuxta quod ꝑsilomonẽ dicit᷑. Oculũ qui subsannat
patrẽ & quidespicit partũ matrissuȩ effodi ant illũ corui
de toerrentibus : Peruersi quippedũ diuma iuditia repre¬
hendunt suibsannant patrẽ : & qui lib& heretici dũ mȩ¬
dicationẽ scȩ aecclae fecunditatẽq: illius deridendo
contẽpnunt quid aliud quã partũ matris despici¬
unt quã ñ in merito eoꝵ nuoq: matrẽ dicimꝰ quia de
ipsa exeunt qui contra ipsã loquunt᷑. Iohanne attes¬
tante quiait : A nobis exer̃ : sed non erant ex nobis:
Nã si fuissent ex nobis ꝑmansis sent utiq nobiscũ
Corui uero de terrentib: ueniunt : cũ prȩdicatores

Expanded text:
intelligi, juxta id quod per Salomonem dicitur: Oculum qui subsannat patrem, et qui despicit partum matris suae, effodiant illum corvi de torrentibus . Perversi quippe dum divina judicia reprehendunt, subsannant patrem. Et quilibet haeretici dum praedicationem sanctae Ecclesiae fecunditatemque illius deridendo contemnunt, quid aliud quam partum matris despiciunt? Quam non immerito eorum quoque matrem dicimus, quia de ipsa exeunt, qui contra ipsam loquuntur; Joanne attestante, qui ait: A nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . Corvi
Abbreviated transcription (Latin):
lenti ingenio cupiunt : quasi noua quȩ dam
ꝓfer̃ quae inantiquoꝵ patrũ libris ueteribus
nontenent᷑ : Siq sit utdũ ui derisapientes desi¬
derant miseris suis auditorib: stulticiae semi¬
ẽ inquo c̃flat᷑ Acsia ꝑte dicat: Uera fideliũ sapi¬
entia cui uniuersalis aecła locus ẽ. tribula¬
tionẽ uobis ꝑsequentib patit᷑ sed acunctis pec¬
catoꝵ sordib: ꝑsecutionis urãe igne purgatur:
Vnde scriptũ ẽ : Ingne ꝓbat᷑ aurũ & argentũ
homines uero receptabi lesin camino humiliationis
Q uomloco potest hoc quoq: c̃uenient̃ intellegiũt de
si ubereticistulta passione uideant᷑ increpari
patiunt᷑ : seseq eisdẽ passionib: ei ficrimart¬
ressperant: Quib: sc̃ĩ uiri uoce nunc dicitur
Auro locus ẽ in quo conflat᷑ . Nã iuxta hicce
quodiã & ante nos dictũ ẽ quisquis extra eccło
unitatẽ patit᷑ poenas patipotest : mara
fieri non potest quia aurolocus ẽ in qͦconfla¬

Expanded text:
lenti ingenio cupiunt, quasi nova quaedam lenti ingenio cupiunt, quasi nova quaedam proferunt, quae in antiquorum patrum libris veteribus non tenentur. Sicque fit ut dum videri sapientes desiderant, miseris suis auditoribus stultitiae semiest in quo conflatur. » Ac si aperte dicat: Vera fidelium sapientia, cui universalis Ecclesiae locus est, tribulationem vobis persequentibus patitur, sed a cunctis peccatorum sordibus persecutionis vestrae igne purgabitur. Unde scriptum est: « In igne probatur aurum et argentum; homines vero receptabiles in camino humiliationis . » Quo in loco potest hoc quoque convenienter intelligi, ut de sua haeretici stulta passione videantur increpari.patiuntur, seseque ejusdem passionis ejus fieri martyres sperant, quibus sancti viri voce nunc dicitur: « Auro locus est in quo conflatur. » Nam juxta hoc quod jam et ante nos dictum est: Quisquis extra Ecclesiae unitatem patitur, poenas pati potest, martyr fieri non potest, quia auro locus est in quo confla
Abbreviated transcription (Latin):
tuedaritas desigarisola Et quia hereti cpo
deeloquii sui ptore suꝑbiunt ut nulla sacr
libroꝵ auccoritate solident᷑ qui libriadloquo¬
dũ nobis quasi quȩdã argenti uenae sunt quuia
deipsis locutionis prae originẽ trahimꝰ eos
adsacrȩ auctori tatis piginas reuocat
ut si uere loqui desiderant inde sumere debe¬
ant quid loquant᷑ : & ait . hab& targentĩ uena¬
rũ suarũ principia : Ac siꝑtedicat quiaduer
prȩdicationis uerba se prȩparat. Necesse es
ut causarũ origines a sacris paginis sumat : ut
omne quod loquit᷑ ad diuinȩ auctoritatis sun¬
dam̃tũ reuoc& atq: in eo aedificiũ suȩ locutio¬
nis firm&. Vt enĩ prȩdiximꝰ sepeheretici dũsua
student ꝑuersa astruere : ea ꝓfer̃ quaȩ ꝓfecto
in sacroꝵ libroꝵ paginis nontenent᷑ : Ude &¬
discipulũ suũ egregius prȩdicator ad mon&
dicen Othymotheȩ depositũ custodi: de¬
uitans ꝓfanas uocũ noui tates. Quiadũ
laudarihereticituatãquã de excel¬

Expanded text:
aritas designari solet. Et quia haeretici sic de eloquii sui nitore superbiunt, ut nulla sacrorum librorum auctoritate solidentur qui libri ad loquendum nobis quasi quaedam argenti venae sunt, quia de ipsis locutionis nostrae originem trahimus, eos ad sacrae auctoritatis paginas revocat, ut si vere loqui desiderant, inde sumere debeant quid loquantur. Et ait: Habet argentum, venarum suarum principia. Ac si aperte dicat: Qui ad verae praedicationis verba se praeparat, necesse est ut causarum origines a sacris paginis sumat, ut omne quod loquitur ad divinae auctoritatis fundamentum revocet, atque in eo aedificium locutionis suae firmet. Ut enim praediximus, saepe haeretici dum sua student perversa astruere, ea proferunt quae profecto in sacrorum librodiscipulum suum praedicator admonet, dicens: O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitlaudari haeretici tanquam de excel
Abbreviated transcription (Latin):
plana: Ait ergo : ꝓfunda fluuioꝵ scrutat᷑
est & abscondita ꝓduxit in lucẽ : quia dũ
suis exposit oribus intelligentiȩ sp̃minfudit
antiquas ꝓphetantiũ obscuritates aperuit : & hociũ sc̃a aeccła ꝑ¬

Expanded text:
plana. Ait ergo: Profunda fluviorum scrutatus plana. Ait ergo: Profunda fluviorum scrutatus est, et abscondita produxit in lucem. Quia dum suis expositoribus intelligentiae spiritum infudit, antiquas prophetantium obscuritates aperuit. Et hoc jam sancta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfunda nesciuit posuero quiueniente dño in eis interna
spiritalica quȩ rimꝰ: eorũ ꝓfunda rima mͣ: quad ipse dis
facere dicit᷑ : quia id nos agere ipso donante prȩualemꝰ:
sernosergo qui non litterã quȩ oecidit sed sp̃mquiuiui¬
ficat sequim᷑ ꝓfunda fluuioꝵ dñs serutat᷑ & ab scon¬
dita in lucẽ ꝓducit: quia dicta legis quȩ calige sanimis
instoria ob scurit punc expositiospiri talis ilummn it:
mine & quad inaure audistis prȩdicate siꝑtacta
Aꝑta nãq dicta exponentiũ fecer nolis et iã cons¬
peuas sententis antiqueꝵ pantũ Inde csaias ꝓrheta
plana scȩ aecdłȩ expositionis uerba conspiciens.
anonallegoriarũ tenebris obscura : exclama¬
uit dicens: Locus fluuioꝵ : riuilatissimi& pa
& clausiriui fuerant : qui in mensas suentiȩ
suȩ sententias collectione obscurissima cons¬
& inuenientib: multa sunt . & quȩ rentib:

Expanded text:
profunda nescivit. Nos vero qui veniente Domino in eis interna profunda nescivit. Nos vero qui veniente Domino in eis interna spiritalia quaerimus, eorum profunda rimamur. Quod ipse Dominus facere dicitur, quia id nos agere ipso donante praevalemus. Per nos ergo qui non litteram quae occidit, sed spiritum qui vivificat sequimur, profunda fluviorum Dominus scrutatur, et abscondita in lucem producit, quia dicta legis, quae caliginosa nimis historia obscurat, nunc expositio spiritalis illuminat. mine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta . Aperte namque dicta exponentium fecerunt nobis tam conspicuas sententias antiquorum Patrum. Unde Isaias propheta plana sanctae Ecclesiae expositionis verba conspiciens, et non allegoriarum tenebris obscura, exclamavit, dicens: Locus fluviorum rivi latissimi et et clausi rivi fuerant, qui immensas 584 scientiae suae sententias collectione obscurissima conset invenientibus multa sunt et quaerentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ehes caisidigi Vidt ergo pretiosu aula
bonsl elegie ae  In firma enĩ mundi
dlertads utton undero fortia.: Vidit pretiopae
cuhunanã ammã deseabiecta sapiente grãe
suȩ inlustratione respexit: de qua iudelie sani¬
map qphetã dic̃: Si se parauoris pretiosum
auils quasi osmeũ eris Viles quuippe do est
mundis prȩsens pretiosa uero ei ẽ anima
quasio sdñi uocat᷑ quia ꝑ eũ ds uerba sua exerit
quiaba more prȩsentis scłi loquendo quae potest
humanã animã euellit: Et quia testam̃ti noui
dostores ad hocusq ꝑducti sunt ut occultas
quoq allegpriarũ caligme sinueteri testam̃to
rimarentur recte subdit᷑: Pro funda quoque¬
dicta nuncupantur : quis enĩ pensare suffici&
quã uehemens fluuuis cũ legẽ c̃der& epectore
mor si erupit. quã uehemen fluuius ex clauid corde
defluxit. quanta salamonisore. atq omniũ ꝓphe¬
taruã fluminũ fluenta manarunt. Sed hoꝵ fluminũ
iudȩa spetiẽ tenuit dũ littere suꝑficiẽ seruans coꝵ

Expanded text:
egis elegi. Vidit ergo pretiosum quia humilia elegit: Infirma enim mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Vidit pretiosum, cum humanam animam de se abjecta sapientem gratiae suae illustratione respexit. De qua videlicet anima per prophetam dicitur: Si separaveris pretiosum a vili, quasi os meum eris . Vilis quippe Deo est mundus praesens, pretiosa vero ei est anima quasi os Domini vocatur, quia per eum Deus verba sua exerit, qui ab amore praesentis saeculi loquendo quae potest, humanam animam evellit. Et quia novi Testamenti doctores ad hoc usque perducti sunt, ut occultas quoque allegoriarum caligines in veteri Testamento rimentur, recte subditur: dicta nuncupantur? Quis enim pensare sufficiat quam vehemens fluvius, dum legem conderet, ex pectore Moysi erupit quam vehemens fluvius ex David corde defluxit; quanta a Salomonis ore atque omnium prophetarum fluminum fluenta manarunt? Sed horum fluminum Judaea speciem tenuit, dum litterae superficiem servans, eorum
Abbreviated transcription (Latin):
esuertit᷑ : Tunclapiscalore soluit᷑ cũ cordurũ
atq: adiuinia morisigne frigidũ eodẽ diuiniamo¬
ris igne tangit᷑ & inferuore sp̃s liquat᷑ ut
ad sequent ẽ uitã desiderioꝵ acst uardeat
quã prius audien in sensibilis manebat Ex quo
operationẽ . Vt sicut prius durus fuerat in ano
rẽsdi itase post modũ fortẽ exerat in amo¬
rẽ dĩ Et quod antea audire renuebat iã
&credere & prȩdicarȩ incipiat Lapis
ergo solutus calore inaes uertitur : quia
duramens suꝑniamoris igne lique facta ad
uerã fortitudinẽ cõmutat᷑ at peccitor qupnis¬

Expanded text:
aes vertitur. - Tunc lapis calore solutus, cum cor durum aes vertitur. - Tunc lapis calore solutus, cum cor durum atque a divini amoris igne frigidum, eodem divini amoris igne tangitur, et in fervore spiritus liquatur, ut ad sequentem vitam desideriorum aestu ardeat, quam prius audiens insensibilis manebat, ex quo operationem, ut sisaeculi, ita se postmodum fortem exerat in amorem Dei; et quod ante audire renuebat, jam et credere et praedicare incipiat. Lapis ergo solutus calore, 576 in aes vertitur, quia dura mens superni amoris igne liquefacta ad veram fortitudinem commutat
Abbreviated transcription (Latin):
tollit᷑ Solent hȩre ticide iusticiȩ suae
contranoselatione gloriari atq oꝑa sua
ostentacionis inflatione iactare : nosque
tollit᷑. Acsia ꝑtedicat ⁊orte suiri quia cutisi¬
mis linguarũ gladus in hacacie defendende fidȩi
ferrũ fiunt: aliquando t̃ra in infimisactionib:
fuer̃ : peccanti quippe homini dictũ ẽ. Terra
es & int̃rã ibis Sed det̃ra ferrũ tollit᷑: cũ for¬
tisꝓpugnator aec đȩ a terrena quã prius
tenuit actione separat᷑ : Nonergo ineo deb&
despiei quicquid fuit: qui iã coepit eẽ quod
non fuit : Annon matheus int̃ra inuentꝰ e
qui t̃renis fegoti s implicatus telonei usib
seruiebat : sed det̃ ratultus in fortitudine
ferri c̃ualuit : cuiꝰ uidelic& lingua quasiacu¬
tis simogladio euangelii administracione dũs
infideliũ corda trans fixit : & qui infirmꝰ prius
despestusq suerat ꝑterrena negotia : fortis
pose modũ factꝰ ẽ ad caelestia prȩdicam̃ta
Vnde adhuc subiungit᷑ : Et lapis solutꝰ calore : in

Expanded text:
t.---Solent haeretici de justitiae suae contra nos elatione gloriari, atque opera sua ostentationis inflatione jactare, nosque itollitur. Ac si aperte dicat: Fortes viri, qui acutissimis linguarum gladiis in hac acie defendendae fidei ferrum fiunt, aliquando terra in infimis actionibus fuerunt. Peccanti quippe homini dictum est: Terra es, et in terram ibis . Sed de terra ferrum tollitur , cum fortis propugnator Ecclesiae a terrena quam prius tenuit actione separatur. Non ergo in eo debet despici quidquid fuit, qui jam coepit esse quod non fuit. An non Matthaeus in terra inventus est, qui terrenis negotiis implicatus telonii usibus serviebat ? Sed de terra sublatus, in fortitudinem ferri convaluit, cujus videlicet lingua quasi acutissimo gladio Evangelii administratione Dominus infidelium corda transfixit; et qui infirmus prius despectusque fuerat per terrena negotia, fortis postmodum factus est ad coelestia praedicamenta. Unde adhuc subjungitur: