comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥnabit᷑ corpꝰ. ni si de consensu mentis. Nã
i siin manu mea thura posueris⁊ ꝑ ma
nũ meam facias sacrificiũ d̾s hec attendit
uidet. De sensib enim ⁊ de uoluntatib iu¬
dicat. Nam sic patit᷑ uiolatorẽ castitas:
sicut serpendem. si cut latronem. sicut bar¬
barũ. Nam si inuitam me uiolari feceriᷤᷤ.
castitas m̃ dupplicabit᷑ ad coronam. Pas¬
chasiꝰ dixit. Ibi te faciam sub tͣpitudine
expirare. ni si modo cerimoniis consen se¬
tis augustoꝵ. Lucia dixit. Iam dixi. tu uo¬
luntatẽ meam nũ qͣm poteris ad consen¬
sũ ꝓuocare peccati. Ceterum qͥcqͥd feceris
corpori qd̾ in potestate tua uideris habere.
hoc ad ancillam xp̃i ꝑtingere ñ poterit.
T̃unc consulatis iussit uenire lenones. ⁊
tͣilidit eam illis. dicens. In uitate ad ca
stiratem eiꝰ popłm. ⁊ facite eam tã diu il¬
ludi qͣm du mortua nuntiet᷑. Et ubi ce

Expanded text:
inquinabitur corpus . nisi de consensu| mentis. Nam etsi in manu mea tura ponas . et per ma| num iacias sacrificia. Deus haec adtendit . et ridet | de sinsibus enim et de uoluptatibus iudicat. Nam| sic patitur uiolatorem castitatis . sicut serpentem.| sicut latronem . sicut barbarum. Nam si inuitam me| uiolare feceris. Castitas mihi duplicabitur ad coro| nam. Paucasius dixit ibi te faciam sub turpitudi| nes expiare nisi modo caerimoniis consenseris. Au| gostorum. Lucia dixit iam dixi+ tu uoluntatem meam| numquam poteris ad sensum prouocare peccati| citerum quidquid feceris corpori quod in potestate tua| uideris habere. Hoc ancillam christi pertinere non poterit.| Tunc consolaris iussit uenire lenones . et tradidit eam| illis dicens inustitatem ejus populos, et facite eam tam diu illudi donec mortua nuntietur. Quam le
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ. miraculũ. Quidam uir ad seruũ d̾i
nũ dĩ imposuisset: iussit eum discedere.
fide dubitanti intulit. Equidẽ ut uideo.
minꝰ te de salute cua confidete cognosco.
ius tͥ sumendũ conuix tua tͥ porriget: s
caue tͥ ne omnino illud accipias. neq ali¬
qd̾ medicamentũ suꝑ hoc signaculũ tibi¬
facias. Qd̾ si feceris: toto tempore utte tue
oculi detmentũ ꝑcipies. Que ut dixerat:
rei euentum ꝓbauit. Nam offerente ei iuu¬
sua conuige. iuxta sententiam uiri di. of¬
ficiũ qͥdem oculi amisit. ⁊ luscus usq in¬
pe pedestri ut solebat itinere ad cellam re¬
diret: ꝑuenit ad q̃ndam locũ q̃ dicit᷑ au¬
diu̾sis imaginib figurata. atq in t̾rã¬
magna uirtute ĩmissa: que numio cul¬
tu more gentiliũ. a ruricolis loci illuiᷤ¬

Expanded text:
iam nos Walaricus incendit'. 18. Sed nec illud num Dei imposuisset, iussit eum discedere efide dubitanti infert: 'Equidem, ut video, minus te de salute tua confidere cognosco'. arium Dei voluntati in eius absentia egissent. Sed, hoc miraculo a plurimis invento, cogebantur discipuli et auditores verbi, ut interrogati ab eo nihil ei culparum suarum tegerent; sed cui hoc protinus abscondere non poterant, omnia ipsi in publico referebant. 19. Inter haec duo germani erant, qui ad eum in sancta festivitate beati Martini advenerant, quibus increpando ait: 'Adpe pedestri, ut solebat, itinere ad cellam rediret, pervenit ad locum qui dicitur AuFili, hoc facere non debueras, quod hodie egisti. Nonne cum adhuc in domo propria vestimentis tuis iuxta morem indueres, inspexisti con
Abbreviated transcription (Latin):
cissent: ꝑacto quidẽ ieumio ⁊ oratione pri¬
stine reddidit sanitati. Quotiens aũ tales¬
bat eos in cellula separatim. ⁊ afflictꝰ ieiu¬
nio ⁊ oratione: sic illos fauente dño inte¬
gre saluti restituebat. s plures erant qͥbꝰ
enologias mutebat: q̃ uͦ ei p̃sentati fue

Expanded text:
cissent, peracto quidem ieiunio et oratione, pricissent, peracto quidem ieiunio et oratione, pristinae eum reddidit sanitati. Ad eum autebat eos in cellula separatim, et afflictus ieiunio et oratione, sic illos, favente Domino, integrae saluti restituebat. Sed plures erant quibus eulogias mittebat; qui vero ei praesentati
Abbreviated transcription (Latin):
uero cuiꝰ supius fecimꝰ mentionẽ. accepta
sibi annona ⁊ copia cibarioꝵ que eis regis
munere fuerat concessa: contigit int̾ueni¬
ente aliqͣ necessitate. ut fr̃s ip̃iuis waldolẽ¬
nia beado walerico partem farine expete¬
rent. At ille ut solitꝰ cui nichil deerat con¬
ate petentib benigno animo postula ta
dari p̃cepit: scdm illud eungelicũ. Omni
petenti te da. ⁊ om̃i habenti dabit᷑. ⁊ habũ¬
dabit. Et illd̾ psalmiste. Sperantes aũ ĩ
dño. ñ deficient om̃i bono. S illis eam ge¬
rentib in responso hoc addidit. Petita qͥ¬
dem a nob̃ portabitis. s mͥ credite. recipi
qͥdem seniori p̃sentassent. ita inuener̃t
ut uir di renuenda p̃dixerat. Nam nimiˢ
concite eis p̃cipit᷑. ut hoc ip̃m un de uene¬
rat sũma cũ uelocitate reportaret᷑. De ob¬
sessis corporib demonia multa eiciebat.
int̾ qͦs erat unꝰ fremens in corio inclusus.

Expanded text:
vero, cuius superius fecimus mentionem, accepta vero, cuius superius fecimus mentionem, accepta sibi annona et copia ciborum, quae eis regio munere fuerat concessa, contigit, interveniente aliqua necessitate, ut fratres ipsius Waldoleni a beato Walarico partem farinae expeterent. At ille, ut solitus cui nihil deerat, concite petentibus benigno animo postulata dari praecepit secundum illud euangelicum: Omni petenti te da; et omni habenti dabitur, et habundabit; et illud psalmografi: Sperantes autem in Domino non deficient omni bono. Sed illis eam gerentibus in responso hoc addidit: 'Petita quidem a nobis portabitis; sed mihi credite: insididem seniori presentassent, ita enim invenerunt, ut vir Dei renuenda praedixerat. Nam nimis concite eis praecipitur, ut hoc ipsum unde venerat summa cum velocitate reportent. 17. De obsessis corporibus daemonia multa eiciebat, inter quos erat unus fremens in corio consutus.
Abbreviated transcription (Latin):
dicis uiris ⁊ ꝓbatissimis audiuimꝰ. qͦs ipe
docuit ⁊ enutriuit: ⁊ qͦsdam ex ip̃is de diuet¬
sis languorib sanitati restituit. ex quilꝰ¬
sum surgere omnino ñ ualeret. Cũ aũ ad¬
famulũ dĩ ductꝰ ⁊ p̾sentatꝰ fuisset: aspi¬
ciens in eum: ait. Hoc opꝰ oinimice tuũ
. Et segregatũ duxit in oratorio. Cũꝙ¬
meatus a corpore illiꝰ ip̃a infirmitas undiq
deiecta. auxiliante dño statim ita recessit:
ut inip̃a eademꝙ hora solutis neruis qͥ exic¬
cauerant. manu sua porrecta. in ꝓpriũ
statũ erigerent eum. ⁊ integram sanitatẽ¬
aderant. nimio ti more ac scupoie pcussi. ce¬
perunt simul sac̃dotem dĩ sũmo honore
uenerari: dignasꝙ deo laudes ⁊ gr̃as refer¬
te S ⁊ ip̃m de quo p̃diximꝰ blithinundũ
in tantũ plene sua sacra doctrina post mo¬
dũ instruxit ⁊ enutriuit. ut ad ip̃m sc̃m
locũ regendũ ac edificandũ scd̃s ⁊ dignꝰ ĩ
laco abbas mereret᷑ succedere. Uualdolenꝰ

Expanded text:
iris audivimus, quos ipse edocuit et enutrivit, et quosdam ex ipsis de diversis languoribus sanitati restituit, ex quisum surgere omnino non valeret. Cumque famulo Dei adductus et praesentatus fuisset, aspiciens in eum, ait: 'Hoc opus, o inimice, tuum est', et segregatum in oratorio sumeatus a corpore illius ipsa infirmitas undique deiecta, auxiliante Domino, statim ita recessit, ut in ipsa eademque hora, solutis nervis qui exsiccaverant, manu sua ei porrecta, in proprium statum eum erigeret et integram illi sanitatemaderant, nimio stupore ac terrore perculsi, coeperunt simul sacerdotem Dei summo honore venerari dignasque Deo laudes et gratias ferre; sed et ipsum de quo praediximus Blidmundum in tantum plene sua sacra doctrina postmodum edocuit et enutrivit, ut ad ipsum sanctum locum regendum ac aedificandum secundus et dignus in loco abbas mereretur succedere. 16. Waldolenus
Abbreviated transcription (Latin):
te ponunt. Paschasiꝰ dixit. Cessabunt uer¬
ba: cum fuerit ꝑuentũ ad u̾bera. Lucia
dixit. Uerba dei cessare ñ poterunt. Das¬
chasiꝰ dixit. Tu gͦ d̾s es: Lucia dixit. An¬
s sp̃c sc̃s ip̃e loquit᷑ in uob̃. Paschasiꝰ dixit.

Expanded text:
te| ponunt. Pascasius dixit . cessabunt uerba cum| fuerit praeuentum ad uerbera. Lucia dixit Verba| dei cessare non poterunt. Pascasius dixit . tu ergo| deus es. Lucia dixit ansanctus ip| se loquitur in uobis. Pascasius . dixit
Abbreviated transcription (Latin):
qui in celis ẽ. Hic gͦ sac̃dos iuxta ꝓpħam in
templo dĩ lapis ẽ uiuus. in edificio d̃i an¬
pellatꝰ. Qui recte ut audio adamanti la¬
pidi p̃tioso comparat᷑: cuiꝰ natura talis e
ut qͥcqͥd aspexerit ip̃m etiam ferrũ ad se at¬
trahit. Ita etiam in hoc famulo di gr̃a que
in uultu uerbisq micabat. qͣm plures ei
asociabat in oꝑe. Uita uero ipsiꝰ uł uirtu¬
tes quas ꝑ eum dña gessit. ⁊ cotidie opat᷑¬

Expanded text:
na. Hic ergo sacerdos iuxta prophetam in templo Dei lapis est vivus in aedificio Dei appellatus, qui recte, ut audio, adamanti pretioso lapidi conparatur, cuius natura talis est, ut quicquid aspexerit, ipsum etiam ferrum ad se subtrahit. Immo etiam huic famulo Dei gratia, quae in vultu verbisque micabat, quam plures ei associabat in opere. Vitam vero ipsius vel suas virtutes, quas per eum Dominus gessit et cotidie fac
Abbreviated transcription (Latin):
tetigit: ⁊ pondus ĩmensum qd̾ uix mal¬
titudo hominũ ui magna possit euelle.
re uł securib incidere. a tactu cuiꝰdam¬
monachi obedientis. qͣsi lignũ putridũ¬
magno impetu subito ad t̾ram ceciditili¬
tam paruũ merorẽ qͣm stuporẽ omĩb pͥ¬
buit. S undiq illis certatim concͣrntisꝰ
sui uindicarent. cum in eũ furoie mag
nas ictusq suos in aere suspendissent
ille ut erat semꝑ animo intrepid̾. fertur
sistere ualebit. At illi e contͣrio pt̾rm
ab intentione animi sui statĩ diuino
nutu rep̾ssi ab eo recesserunt. S his ita
dimissis: cepit eos sac̃dos diuino sp̃u at¬
ec illud a nob̃ p̃t̾eundũ ẽ. qd̾ de qͦdã
puerulo contigit. qui de alta satisfue¬
rat ꝓsapia. Germanꝰ quidã erat cuniꝰdã
nobilissimi mauronti. qͥ ⁊ ip̃e sũmꝰ int̾
ꝓceres palacii. ⁊ dignitatẽ aule regie il¬
lo in tempore onss ingenio p̃cellebat. S
maiora tam̃ his potitꝰ ẽ. dum formosĩ

Expanded text:
et hoc coram eo penituit, quod illicite commisit. 20. Nec minus est illud factum mirabile. Dum quaedam illustris matrona per quendam puerum eulogias in hora prandii, id est panem et flascones, ei misisset, praefatus puer aviditate citam merorem quam et stuporem omnibus praebuit. Sed undique illis certatim concurrentibsui vindicarent, cum in eum unanimiter lafos ictusque suos in aere suspendissent, ille, ut erat semper animo intrepidus atque rsistere valebit'. At illi e contrario perterriti, ab intentione animi sui statim divino nutu repressi, ab eo recesserunt. Sed his ita dimissis, coepit eos sacerdos divino spiritu afec illud a nobis praetereundum est, quod de quodam puerulo fecit Ursino, qui de alta satis fuerat prosapie. Germanus quidam erat cuiusdam nobilissimi Mauronti, qui et ipse summos inter proceres palatii et dignitatem aulae regiae illo in tempore cunctos suo ingenio praecellebat. Sed maiora tamen his potitus est, dum formosam
Abbreviated transcription (Latin):
queris: Templum di ẽẽ si ꝓbasti. iã cre¬
ens. eo magis anhelabat: q̃a de se ip̃o risũ
sibi exhiberi cernebat. Tunc ignẽ circa eã
copiosum fecit accendi: ita ut picem ⁊
resinam. ⁊feruens oleum suꝑeam iacta¬

Expanded text:
queris+ templum dei esse probasti . iam| crequeris+ templum dei esse probasti . iam| crepascasius aneh| labat . quia de se ipso risus sibi exhibire cernibat Tunc| ignem circa eam fecit copiosum incendi. Ita ut pecis et re| sinam . et feruens oleum super eam iacta
Abbreviated transcription (Latin):
ueri ñ posset. Accedentes aũ simul mul¬
ti ⁊ officio impendente tͣhentes deficiebãt
sudore. s uirgo dñi immobilis consiste¬
bat. Tunc mi serunt funes in manꝰ eiꝰ ⁊
pedes. ⁊ ceperunt om̃s parit̾ tͣhere ⁊ illa
quasi mons ĩmobilis ꝑsiscebat. Tẽ angu¬
stiari cepit paschasiꝰ. ⁊ merore deficere: ⁊
uocauit magos ⁊ atuspices ⁊ templorũ
ꝑstitiones suas contͣ eam ut moueret᷑ ⁊ iã
ꝑfundi iussit. credens asserentib qd ma¬
leficiis staret ĩmobilis: ita ut adducta
sint multa paria boum. ut ab ip̃is tͣhe¬
ret᷑: ⁊ omnino moueri ñ potuit. Tẽ lixit
ei paschasiꝰ. Que sunt ista maleficia tua:
lucia dixit. Ista mea maleficia ñ st̃. s st̃
beneficia dei. Paschasius dixit. Que ra¬
tio ista.ẽ. qd̾ puella fragilis a mille tra¬
cta hominib ñ moueris: Lucia dixit.¬
Et si alia decem milia adduxeris: audli
meis. Torquebat᷑ itaq animo pascha siꝰ.
clamabat. Cui beata uirgo ait. Quid

Expanded text:
dentis autem simul multi ex officio inpendentes tra| hentis deficiebant sudore. Virgo domini inmobilis consis| tebat. Tunc miserunt funes in manus eius et pedis| Et coeperunt omnes pariter trahere et illa qua| si mons immobiles permanebat. Tunc angustiare| coepit pascasius . et merore deficere Et uocauit| magos et arospicis . et templorum persticiones suas contra eam .| ut moueritur. Et ita  lucio eam perfundi iussit credens adserentibus .| quod meleficiis staret inmobilis item adducta sunt| multa paria bobum . ut ad ipsis traheritur. Et omnino| moueri non potuit. Tunc dicit ei pascasius quae sunt| ista maleficia tua. Lucia dixit ista mea malefi| cia non sunt . sed beneficia sunt dei. Pascasius dixit| quae racio ista est quod puella fragilis . a mille trac| ta hominibus non moueris. Lucia dixit si alius decem mi| lia adduxeris. audienmeis. Torquibatur itaque animo pascasius . clamabat. Cui| beata uirgo . ait quid
Abbreviated transcription (Latin):
suam gẽmis ornari ⁊ purpureis uestib
atq auro textis indui: dixer̃t ei. Qnͣto stu¬
dio ornaris in corpore. ut filiũ consulis
dio. regem ĩmortalem filiũ dĩ adipisci po¬
teras sponsũ: qui etiã te ip̃am et̾nam face¬
ret: ⁊ nunqͣm t̾ neq ornam̃tis tius. neq¬
tuis gaudus finem ꝑmitteret. aut t̾minũ
tuenire. Respondit ei domitilla ⁊ dixit. Qͤ
potest ẽẽ melior caritas. qͣm habere uirum.
susciꝑe filios ꝑ qͦs posteritas dulcissima
possit ꝓpagari:⁊ tam generis dignitatem
qͣm memoriam ñ delere: Cui nereus respõ.¬
dit. Melior÷ uirginitas que qͣndo de matris
tue utero existi. tecum nata: tecũ lactata: te¬
cũ semꝑ fuit a carnis corruptione aliena:
que ẽ ⁊ deo amabilis. eiusq angelis cara. Qmͣ
ꝓfecto que libet ꝑdiderit uirgo: huiꝰ reatũ¬

Expanded text:
suam gemmis ornari, et purpureis vestibus, suam gemmis ornari, et purpureis vestibus, atque auro textis indui, dixerunt ei: Quanto studio ornaris in corpore, ut filium consulis  regem immortalem Dei filium adipisci poteras sponsum. Qui etiam teipsam aeternam faceret, et nunquam tibi, neque ornamentis tuis, neque gaudiis finem permitteret, aut terminum evenire. Respondit ei Domitilla, et ait: Quae potest esse melior charitas, quam habere virum, suscipere filios, per quos posteritas dulcissima possit propagari, et tam generis dignitas, quam memoria nominis non deleri? Cui Nereus respondit: melior est virginitas, quae quando de matris tuae utero existi, tecum nata, tecum lactata, tecum semper fuit a carnis corruptione aliena, quae est Deo amabilis, ejusque angelis chara: quam profecto cum quaelibet perdiderit virgo, hujus reatu
Abbreviated transcription (Latin):
istius scientiam. sanam doctrinã: quocũ¬
mitate ꝑstitit. Nam certissime ignoran¬
tie. inuidie ue morbo languentes. desipi¬
unt: qui eũ deuiasse a catholice eccłie id
est beati petr fide. uł hereticũ fuisse arbi
⁊ ne qͣndo ⁊ de te dicat ds̃. Uirgo isrł ceci¬
dit: ñ ẽ qui suscitet eam. ubi ad t̾ren dos
lubricos atq incautos.⁊ qͥa ds iustꝰ sit iu¬
dex. subdens iste dixent doctor. Audenter lo
quor: cũ omĩa possit d̾s. suscitare uirginẽ
ñ potest post ruinam. Ualet quidẽ lib̾are
de pena: s ñ ualet coronare corruptã. Hoc¬
ꝓcul dubio iste dicendo: ñ omĩpotentiam
abstulit d̾o. s iustum iudicem manife¬
lam imꝑatoris domiciani neptẽ. ãmonitio¬
nis legimꝰ u̾ba. S ⁊ ip̃a u̾ba qua de causa
sint ꝓlata: audire gratiꝰ puto. Hec omni¬
no uirgo. nereũ ⁊ achilleũ eunuchor cubi¬
cularios habuit: quos beatissimꝰ petrꝰ apłs

Expanded text:
hominis prudentiam, sanamque doctrinam, quocumhominis prudentiam, sanamque doctrinam, quocumfidei firmitate. Nam certissime ignorantiae invidiaeque morbo languentes desipiunt, qui eum deviasse a Catholicae Ecclesiae, id est, beati Petri fide, vel haereticum fuisse arbi ne quando et de te dicat Deus: Virgo Israel cecidit: non est qui suscitet eam. Ubi ad terrendos lubricos atque incautos, quia Deus justus sit judex: subdens ista, dixerit doctor, quor: cum omnia deus possit, 1 suscitare uirginem non potest post ruinam. ualet quidem liberare de poena, sed non ualet coronare corruptam. procul dubio ita dicendo, non omnipotentiam abstulit Deo, sed justum judicem manifeneptem imperatoris Domitiani admonitionis legimus verba. Sed et ipsa verba qua de causa sint illi prolata, audire gratum puto. Haec omnino virgo Nereum et Achilleum eunuchos cubicularios habuit: quos beatissimus Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
tate restituens. modo uirginitatẽ p̃dicanᷤ.
nodo mat̾monia casta defendens: modo
uitutũ certamina głosa collaudans. mo¬
dlapsuis in clericis atq monachis pͣuita¬
tis acciisans: s tam̃ ubicumq se locus
attulit. gentiliũ exempla. dulcissima ua¬
uetate ꝑmiscuit. S ñ erat hoc sue uolun¬
tatis: s ut ita dicam gͣuissime necessita¬
tis ut ꝓbaret ea que a scĩs ꝓphetis ante
secula p̾dicta st̃: tam grecoꝵ qͣm latinoꝵ
⁊ aliacũ grntiliũ litteris contineri. Uere
totũ explicans. totũ exornans: ⁊ ꝑ diu̾sa
dispositionũ genera. disertꝰ semꝑ ⁊ eqͣlis
incedens. Tanta namq utriꝰq lingue pe¬
niua fungebat᷑. ut qͦscumq libros eoli¬
ios in manib accipet: latine sine offen¬
sine tͣnscurreret. Iterũ ꝙ latinos attico
sermone relegeret. ut crederes hoc ẽẽ con¬
septum: qd os eꝰ in offensa uelocitate
fundebat. Uere odixerim catholicam hoĩs

Expanded text:
tate restituens, modo virginitatem praedicans, tate restituens, modo virginitatem praedicans, modo matrimonia casta defendens, modo virtutum certamina gloriosa collaudans, modo lapsus in clericis, monachos pravitatis accusans. Sed tamen ubicumque locus se attulit, gentilium exempla dulcissima veritate permiscuit. Sed non erat hoc suae voluntatis, sed ut ita dicam gravissimae necessitatis: ut probaret ea quae a sanctis prophetis ante saecula praedicta sunt, tam Graecorum quam Latinorum, et aliarum gentium litteris contineri: vere totum explicans, totum exornans, et per diversa disputationis genera, disertus semper et aequalis incedens. Tanta namque utriusque linguae peritia fungebatur, ut quoscumque libros Aeolicos in manibus acciperet, Latine sine offensione transcurreret: iterumque Latinos attico sermone relegeret, ut crederes hic esse scriptum, quod os ejus inoffensa velocitate fundebat. Vere dixerim Catholicam istius
Abbreviated transcription (Latin):
sit: imitatꝰ tͣłquillum. grecũ q apollinub¬
rũ. me quoq in calce uoluminis. qͣsi al
theodosii pͥncipis. qͣ scͥpserim breuit̾ annod¬
rũq constructionib editis ĩmobile al¬
lice turrim eccłie contͣ pfidoꝵ iacula con
tũ. ⁊ iob iustũ arabico in romanã linguã.
utũꝙ auctorẽ ꝑfecta int̾p̃tatione muta¬
nũ ex senatore p̃sbiterũ. mirificam desti¬
nauit: docens quẽadmodũ scͥpturas diui¬
nas achibita cura plegeret. ubi breurter
nitutẽ uniꝰcuiꝰq libri. ueteris ⁊ noui testa¬
ai mirabilit̾ indicauit: mirabilit̾ planꝰ.
honeste doctꝰ ac dulcis: parata copia sermo¬
nũ. ad qͣmcũq partem u̾tit ingeniũ: ut
undecs̃iq int̾rogatꝰ fuisset paratũ habe¬
ret ⁊ cõmpetens sine aliqua dilatione re¬
sponsum. Modo humilib suauit̃ blandie᷑.
modo supboꝵ colla confregit: modo dero¬
gatorib sius uicem. necessaria mordici¬

Expanded text:
 imitatus Tranquillum Graecumque Apollon imitatus Tranquillum Graecumque Apollonrum me quoque in calce uoluminis quasi aboTheodosii principis quae scripserim, breuiter adnorumque constructionibus editis immobilem catholicae turrem ecclesiae contra perfidorum iacula constum et Iob iustum Arabico in Romanam linguam utrumque auctorem perfecta interpretatione mutanum ex senatore presbyterum mirificam destinauit, docens quemammodum Scripturas diuinas adhibita cautela perlegeret, ubi breuiter uirtutem uniuscuiusque libri ueteris et noui Testamenti mirabiliter indicauit. Quem si ante honeste doctus, ac dulcis, parata copia sermonum ad quamcumque partem vertit ingenium: ut undecumque interrogatus fuisset, paratum haberet et competens sine aliqua dilatione responsum. Modo humilibus suaviter blanditur, modo superborum colla confringit: modo derogatoribus suis vicem necessaria mordaci
Abbreviated transcription (Latin):
mis sex milib separat᷑ contͣ meridianã
plagam: accedens ad Riusdem urbis pon¬
tificem. cẏrillum nomine. petiit ut parm¬
chie que bethleem fuerat sita. locũ sibi
habitandi tribueret. Cui ni mirũ mox ̾
deuote poposcit: digne concessũ ÷. Habita
la degens. cepit qd̾ olim multũ cupierat
cũ frĩb habitare: ⁊ cum eu sebio cremonii¬
si nobili uiro. cuiꝰ postulatione. ex greco sit¬
mone qͣndam epłam transtulit in latimũ
In quo uero sciendũ hanc matutinã qui
nib canonica instructione monasteno
pͥmitꝰ institutam: ubi p̃dictꝰ uir otiosis
ñ fusse credend̾:: qui tantũ nob̾ in tͣnla¬
tione diuine scripture p̾stitit. ut ad hebi¬
um fontem pene ñ egeamꝰ accedere: qͣnd
nos facundie sue multa cognoscit᷑ ulet¬
tate saciasse. Plurimis libris copiosis ies
dignatꝰ ÷. Int̾ cetera ꝓfecto studioꝵ suoxi
puscula. a beato petro sumens exordiam
usq in semet ip̃m de uiris illustrib st¬

Expanded text:
mis sex millibus separatur, contra meridianam plagam: accedensque ad ejusdem urbis pontificem Cyrillum nomine, petiit ut paroeciae, quae Bethleem fuerat sita, locum sibi habitandi tribueret. Cui nimirum mox quod devotione poposcit, digne concessit. Digni etela degens coepit, quod olim multum cupierat, cum fratribus habitare, et cum Eusebio Cremonensi nobili viro, cujus postulatione ex Graeco sermone quamdam Epistolam transtulit in Latinum. In quo vere sciendum, hanc matutinam psalonibus, canonicam functionem monasterio primitus institutam, ubi praedictus vir otiosus non fuisse credendus est: qui tantum nobis in translatione divinae Scripturae praestitit, ut ad Hebraeorum fontem pene non egeamus accedere: quoniam nos facundiae suae multa cognoscitur ubertate satiasse plurimis libris, copiosis Epidignatus est. Inter caetera profecto studiorum suorum opuscula, a beato Petro sumens exordium, usque ad semetipsum de Viris illustribus sc
Abbreviated transcription (Latin):
illo nolente fieri ñ ualeret: ⁊ ut utridm
ueret. in omni scientia se comparare ne¬
mo audebat. ñ usurpare uaniloquiil dec¬
here quispiam: cepto ab ordine longꝰ sini
digressi. Uerum tam qͣlis qͣntus ut ui
iste fuerit: soliꝰ sci augustini testimori
qͥ uelit pleniꝰ cognoscere ualet. Nam cĩl
libro pͥmo. quẽ contͣ errorem iuliani ma¬
nichei descripserat. qui nuptias sine adi¬
bitatione docebat dampnari: qd̃ uero pi
nasceret᷑ ab omĩ ẽẽ liberũ obligatione pt¬
cati.⁊ dũ plurima contͣ huiꝰ pestifen as¬
ma. catholicos intͣ duxisset testes. ita in¬
lit dicens. Nec scm̃ iheronimũ qͥ p̾isbiat
finit. contempnendũ arbitreris. qui qui
⁊ latino. insuꝑ hebreo erudiꝰ eloquio. ꝗl¬
cidentali ad orientalem tnͣsiens eccliam.
in locis sc̃is atq in littiris sacris. usꝙ a
decrepitam uixit etatem: cuiꝰ nob̃ eloqla
ab oriente in occidentem. ad instar sols

Expanded text:
illo nolente fieri non viveret, et ut veridico illo nolente fieri non viveret, et ut veridico veret, in omni scientia se comparare nemo audebat, non usurparet vaniloquus detrahere quispiam, coepto ab ordine longius sumus digressi. Verumtamen qualis, quantusve vir iste fuerit, solius sancti Augustini testimonio, qui velit, plenius cognoscere valet. Nam cum in libro primo, quem contra errorem Juliani Manichaei scripserat: qui nuptias sine dubitatione dicebat damnari: quod vero ex eis nasceretur, ab omni esse liberum obligatione peccati: plurimos contra hujusmodi pestiferum dogma Catholicos introduxisset testes, ita intulit dicens: Nec sanctum Hieronymum qui presbyter fuit, contemnendum arbitreris, qui Graeco et Latino, insuoccidentali ad orientalem transiens ecclesiam in locis sanctis atque sacris litteris usque ad decrepitam uixit ętatem. Cuius nobis eloquium ab oriente in occidentem ad instar solis
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ tam̃ qͥa pene qd nereus prudentissime
domitille dixerat. uirginitate ꝑdita. de
reatu posse ꝑ penitentiam ueniam con¬
sequi: neqͣqͣm tam̃ ualeret fieri uirgo.
ad meliora studurt hortando mandare:
cũ omĩa possit de suscitare uirginẽ si pores
post ruinam. Qͦd ñ uelle. alio omnino
dici poterat ũbo: ꝑ quendam namꝙ sap¬
entem dicit᷑ deo. Tu aũ dñe dñator ur¬
tutis. cũ tͣnͣquillitate iudicas.⁊ cũ mag¬
cũ uolueris posse. D̾s quippe ut ĩmutabi¬
lis nature. ita ĩmutabilis uoluntatis.
utiq cũ sit uerax ⁊ iustꝰ. ñ illum menda¬
ciũ neq iniusticia decet: qͥa sicut ñ uali
mentiri. qui ÷ ueritas: ita qui uistꝰ ñ p¬
test. hoc ÷ nolens iniuste facere quicqͣni
Nam omĩa teste ꝓph̃a. quecumq uolute
dñs fecit in celo ⁊ in t̾ra: omĩaq eiꝰ iundi¬
cia sunt iusta. Dum igit᷑ niterem᷑ ostin¬
dere. quid uolente d̾o fieri posset. qͥd uen

Expanded text:
dimus tamen, quia pene quod Nereus prudentissimae dimus tamen, quia pene quod Nereus prudentissimae virgini Domitillae dixerat, virginitatem perditam de reatu posse per poenitentiam veniam consequi: nequaquam tamen valeret fieri virgo, ustochio ad meliora studuit hortando mandare: Cum omnia possit Deus, suscitare Virginem non potest post ruinam. Quid dici poterat uerbo. Per quendam namque sapientem dicitur deo: "Tu autem dominator uirtutis, cum tranquillitate iudicas et cum mage Dei, deest posse. Deus quippe ut immutabilis est naturae, ita immutabilis est voluntatis. Et utique cum sit verax et justus, non illum mendacium, neque injustitia decet: quia sicut non valet mentiri, qui est veritas, ita injustus esse non potest: hocNam omnia, teste Propheta, quaecumque voluit Dominus, fecit in coelo et in terra: omniaque ejus judicia justa. Dum igitur niteremur ostendere, quid volente Deo fieri possit: quid vero
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ amissa fuerit. uł queq ꝑdita uircꝰ. ad
statum suũ uł integritatẽ seu ad suam
głam ꝑ penitentie lacrimas recuꝑpari acre¬
nouari potest: sola uirginitas si semel pie¬
rit. ad pristine integͥtatis stabilitatẽ ꝑtin¬
gere minime ualet. Cumq nereus ⁊ achil¬
leus hec laudando uirginitatẽ ⁊ alia ꝓfe¬
rendo dissererent plurima. quib eterna
uob̃̾ d̾s aperuit os ad lucrandũ animã meã:
qͥcqͥd me facere uultis. accelerate qͣm totius.
Quid multa: A sc̃o papa clemente consecͣta.
aureliano sponso contempto: ob hoc in pon¬
tiana insula exiliata. in de t̾racinã abdue¬
ta. nolens ydolis sacrificare: cũ eufrosina ⁊
theodora sponsalib suspicii ⁊ seruiliani. a
luxirio fr̃e aureliani igne cremate: pal¬
mam susceperunt martyrii. Quas sc̃s ce¬
sariꝰ diaconꝰ qui etiam postea ⁊ ip̃e a p̃di¬
cto luxurio ÷ martyrizatꝰ: in sarcophago
nouo simul condiens sepeliuit. Hec ideo li¬
cet ñ fuerat in tantũ necesse loqui: addi¬

Expanded text:
t amissa fuerit, vel quaeque perdita virtus, ad statum suum, vel integritatem, seu ad suam gloriam per poenitentiae lacrymas recuperari et revocari potest. Sola virginitas, si semel perierit, ad pristinae integritatis stabilitatem pertingere minime valet. Cumque Nereus et Achilleus haec, laudando virginitatem, et alia proferendo, dissererent plurima, quibus aeternvobis Deus aperuit os ad lucrandum animam meam, quicquid me facere vultis, accelerate quantocius. Quid multa? A sancto Clemente Papa consecrata, Aureliano sponso contempto, ob hoc in Pontiana exulata est insula. Inde Tarracinam adducta, nolensque Idolis sacrificare, cum Eufrosina et Theodora sponsis Sulpitii et Serviliani, a Luxurio fratre Aureliani igne crematae, palmam suscepere martyrii, quas S. Caesarius diaconus, qui etiam postea et ipse a praedicto Luxurio est martyrizatus, in sarcophago novo simul condens sepelivit. Haec ideo licet non fuerat hic tantum necesse loqui, addi
Abbreviated transcription (Latin):
toninꝰ incessant̾ in eo luminaria ardent.
plurisq seruoꝵ d̃ĩ habitaculis circũdatur.
Os enim spelunce ad ingrediendũ omnino
angustũ÷: in cuiꝰ utiq ore. idest in ipso
p̾sepii ingressu. beatꝰ iheronimꝰ saxũ se al¬
pendo monum̃tũ sibi fieri iussit. Ubi pre.¬

Expanded text:
tonius incessanter in eo luminaria ardent: tonius incessanter in eo luminaria ardent: plurimisque servorum Dei habitaculis undique circumdatur. Os enim speluncae ad ingrediendum omnino angustum est. In cujus itaque ore, id est, in ipso praesepii ingressu, beatus Hieronymus saxum scalpendo, monumentum sibi fieri jussit.
Abbreviated transcription (Latin):
uem ur̃a quib ñ inoligemꝰ tollentes. Tunc
illi. Neq inquiunt hic cibum. neq que st̃
ni̾a accipiemꝰ: nisi qd poposcimꝰ priꝰ iusseris
fiun. Ita ut p̃diximꝰ nunc mediũ qd̃ attule¬
tunt cameli. olei li quorem suscipiatis: ⁊ de¬
inceps pollicem᷑. nos nr̃osq heredes. nob̃ ur̃is¬
q successorib omni anno olei mensurã
hin ẽẽ daturos. Sicq constrictꝰ beatꝰ iheroni¬
mꝰ. coactꝰq eoꝵ p̃cib uiolentis: queq roga¬
uest impleri p̾cepit. Sumpto quoq cibo.
bũdictione cum camelis accepta. exultan¬
tis gratulantesq ad ꝓpria remearunt.
Het aũ bethleem acta. ⁊ ab incolis loci illiꝰ
iuda: ubi qͦndam dñs atq saluator ut ad¬
impleret᷑ ꝓphetia. ueritas de t̾ra orta est.
in p̃sepio infra speluncam ex uirgine naᷤᷤ¬
ci dignatꝰ ÷:⁊ paruulus uagiit. Qd̾̃ p̃sepe
auro argentoq ornatũ sicut refert sc̃s an¬

Expanded text:
vemus, vestra quibus non indigemus, tollentes. Tunc vemus, vestra quibus non indigemus, tollentes. Tunc illi, neque, inquiunt, hic cibum, neque quae nostra sunt, accipiemus: nisi quod poposcimus, prius jusseris fieri. Itaque, ut praediximus, nunc dimidium, quod attulerunt cameli, olei liquorum suscipiatis; et deinceps pollicemur nos nostrosque haeredes, vobis vestrisque successoribus omni anno olei mensuram hin esse daturos. Sicque constrictus beatus Hieronymus, coactusque eorum precibus violentis, quae rogaverant, impleri praecepit. Sumpto quoque cibo, ac benedictione cum camelis accepta, exultantes, gratulantesque ad propria remearunt. Haec autem Bethleem acta, et ab incolis loci illiusJuda: ubi quondam Dominus et Salvator ut impleretur prophetia, Veritas de terra orta est  in praesepio intra speluncam, ex Virgine nasci dignatus est, et parvulus vagiit. Quod praesepe auro argentoque ornatum sicut sanctus refert An
Abbreviated transcription (Latin):
ta Dactis quoq iussis sermocinantesq
beato iheronimo fr̃s: subito uenit nun¬
tus qͥ diceret ante monasterii fores hospi¬
ts adeẽ. qui cenobii patrem uellent uide¬
& ħoc sepedictꝰ pat̃ audito: postes celle pa¬
aefieri. eosq ad se ingredi iussit. Qͥ qm̃¬
q̃m uoeati. erubescendo tam̃ introeuntes. ui¬
bq beato iheronimo. eiꝰ se ꝓstrauere uesti¬
sus ꝓ culpa ueniam postulantes. Qͦs ille¬
a se clement̾ eleuans ãmonuit. ut suis
qgu ñ usurparent. ac deinceps sub di p̃sen¬
na caute uiuerent semꝑ. Qua nimirũ p̃¬
dicatione expleta: p̃cepit ut reficerent᷑. re¬
ceptisꝙ camelis abirent. Tunc illi una
uoce part̾ dixerunt. Obsecramꝰ te pat̾. ur
ad eccł̃ie luraen. necessitatemq ft̃m. dimi¬
diũ liquoris olei qd̾ attulert̃ cameli susci
Non recte ꝓcul dubio postulatis. qͥa ualde
durũ uidet᷑. ut nos qͥ aliis compati. alioꝵq
netessitatem subleuare dantes debemꝰ: uos gra¬

Expanded text:
actis quoque jussis, sermocinantibus cum beato Hieronymo fratribus, subito venit nuntius, qui diceret ante monasterii fores hospites adesse, qui coenobii patrem vellent videre. Hoc saepe dictus pater audito, portas cellae patefieri, eosque ad se ingredi jussit. Qui quamvis vocati, erubescendo tamen introeuntes, visoque beato Hieronymo, ejus se prostravere vestigiis, pro culpa veniam postulantes. Quos ipse clementer elevans, admonuit, ut suis gere non usurparent: ac deinde sub Dei praesentia caute viverent semper. Qua nimirum praedicatione expleta: praecepit ut reficerentur, receptisque camelis, abirent. Tunc illi una voce pariter dixerunt: Obsecramus, pater, ut ad Ecclesiae luminaria, necessitatemque fratrum, dimidium liquoris olei, quod attulerunt cameli, suscinon recte proculdubio postulatis, quin valde durum videtur, ut nos qui aliis compati, aliorumque necessitatem sublevare dando debemus, vos gra
Abbreviated transcription (Latin):
te itaq iheronimo rome. mentis corporiq:
uirginitatẽ ⁊ delictoꝵ penitentiã custo¬
diens: fidelib p̃dicabat: multaq iuxta
septuaginta libroꝵ uolumina. atq
pestate. romanũ populum ꝑ constantiũ
augustum arriana heresis maculabat.
uerat semꝑ accepta. ut superiꝰ dictũ ÷. re¬
dio in pfata confecerat urbe romana: con¬
ferens iherosolimam. ꝓpt̾ regna celorum.
uiuenis militaturꝰ aduenit. Cumq ali¬

Expanded text:
s itaque Hieronymus Romae, mentis corporisque s itaque Hieronymus Romae, mentis corporisque virginitatem, et delictorum poenitentiam custodiens, fidelibus praedicabat. Multaque juxta Septuaginta librorum volumina atque pestate Romanum populum per Constantium Augustum Ariana haeresis maculabat. verat accepta, ut superius est dictum, redio in praefata confecerat urbe, Jerosolymam propter regnum coelorum juvenis militaturus advenit. Postqua
Abbreviated transcription (Latin):
ro de huiꝰ uiri eleganti industria. qͣm erga
latinos. ac grecos. hebreos. ⁊ arabicos. chaldeoᷤᷤ¬
q in discendo elem̾̃toꝵ apices habuit p̃stã¬
tius dici potest: qͣm ipsiꝰ ad pãmachiũ ⁊
uenis. miro discendi feruebam ardore:
nec iuxta quoꝵdam p̾sumptionẽ ipse
me docui. Appollinarem audiui antiochi¬
turis erudiret. Iam canis spargebat᷑ caput:
⁊ magistrũ potius qͣm discipulũ decebat.
ꝑrexi tam̃ alexandriam: audiui didimũ.
In multis ei grãs ago. qd̾ nesciui didici:
qd̾ sciebam illo docente. ñ ꝑdidi. Pirtabãt
me homines. finem fecisse discendi. Rur
sum iherosolime ⁊ bethleem quo labore. qͦ
p̃tio. baraninam hebreũ nocturnũ habui
pceptorem. Timebat enim iudeos:⁊ mͥ al¬
terũ exhibebat nichodemũ. Hec utiq con¬
tuli. ut qͥ scire cupiunt. nosse queant. si¬
cut p̃dixi: quo natꝰ loco. quib ue tantꝰ
uir magistris fuerit in formatꝰ. Cõmoran¬

Expanded text:
ro de hujus viri eleganti industria, quam erga ro de hujus viri eleganti industria, quam erga Latinos, et Graecos, Hebraeos, et Arabicos, Chaldaeosque in discendo elementorum apices habuit, praestantius dici potest, quam ipsius ad Pammachium et uenis, miro discendi feruebam amore, nec iuxta quorundam pręsumptionem ipse me docui. Apollinarem Laodicenum audiui Antiochiolui. Iam canis spargebatur caput, et magistrum potius quam discipulum decebat, perrexi tamen Alexandriam, audiui Didymum. In multis ei gratias ago, quia quod nesciui didici, quod sciebam, illo docente non perdidi. Putabant me homines finem fesum Jerosolymam et Bethleem: quo pretio, quo labore Barrabanum Hebraeum nocturnum habui praeceptorem? Timebat enim Judaeos: et mihi alterum exhibebat Nicodemum. Haec itaque contuli: ut qui scire cupiunt, nosse queant, sicut praedixi, quo natus loco, quibusve tantus vir magistris fuerit informatus. Commoran
Abbreviated transcription (Latin):
me eruditꝰ: xp̃i uestem suscipiens. p̃sbiter
qͦq cardinalis ibidem ÷ ordinatꝰ. Nam ut
in expugnabilem sue eccłie dñs murũ contͣ
ꝑtidos dementes q hereticos erigeret: huic ui¬
Donatꝰ nempe artygraphus. romanis eum
imbuens elementis. liberaliũ ꝙ sufficienter
sapore replens. magister extrtit illi: sicut
ip̃e in cronica sua meminit dicens. Uictori
nũ ut isdem in t̾cio explanationsi ysaie
Nam cũ in p̃dicto ꝓpha. ad eum uenisset lo¬
cum. quo de seraphym qͥddam debuisset expo¬
nere: ita intulit dicens. De hac uisione. an¬
te annos ciicit̾ triginta. cum ẽẽm constan-¬
tinopolim. ⁊ apud uirũ eloquentissimũ. gre¬
goriũ nazantenũ p̃ceptorem meũ. tẽ eiꝰdẽ
urbis ep̃m. sc̃arũ scripturarũ scripturis e¬
rudiret: scio me breuem dictasse subitũq
tractatũ: ut exꝑimentũ caperẽ ingenioli
mei. ⁊ amicis iubentib obedirem. Qd ue¬

Expanded text:
me eruditus, et Christi vestem suscipiens, presbyter me eruditus, et Christi vestem suscipiens, presbyter quoque Cardinalis ibidem est ordinatus. Nam ut inexpugnabilem suae Ecclesiae Dominus murum contra perfidos dementesque haereticos erigeret; huic viDonatus nempe arthigraphus, Romanis eum imbuens elementis, liberaliumque artium sapore sufficienter replens magister extitit illi, sicut ipse in Chronica sua meminit, dicens: Victorinnum ut idem in tertio explanationum Isaiae Nam cum in praedicto Propheta ad eum venisset locum, in quo de Seraphim quiddam debuisset exponere, ita intulit, dicens: De hac visione ante annos circiter triginta, cum essem Constantinopoli, et apud virum eloquentissimum Gregorium Nazianzenum praeceptorem meum, tunc ejusdem urbis Episcopum, sacrarum Scripturarum studiis erudirer, scio me brevem dictasse subitumque tractatum, ut experimentum caperem ingenioli mei, et amicis jubentibus obedirem. Quid ve
Abbreviated transcription (Latin):
li ortꝰ. patre uero eusebio nomi¬
ne. oppido stridonis: qd̾ a gothis
eusum dalmatie qͦndam pannonieq cõ¬
sinũ fiit. Congrue scilicet eusebio gene¬
ratꝰ ÷ patre. eusebiꝰ namq attice: romane
dicit᷑ pius. Ieronimꝰ quoq eolice: latine
omnino sacra intelligit᷑ lex. Iure igit᷑ ihe¬
ronimꝰ. id est sacra lex de pio gignit᷑ pat᷑.
ut studioso eiꝰ labore. ex hebreoꝵ scriptis
absq omni scrupulositate alma patefie¬
ret lex: que humano generi sua austerita¬
te remota. pium ac sacrũ misericordẽq
patrem nuntiaret uenturũ. Q̾ dũ inter
pueritiam adolescentiamq incederet me¬
dius: instinctu dactꝰ celesti. cũ cunctis cen¬
su pat̾no relicto ut ꝑfectꝰ euͣngelii imitator
qͥuisset existere: ingressus nauim. aura flan¬
te scd̾̃a: ad limina sublimiũ apłoꝵ petui ⁊
pauli. diuinaq dispensante clementia ro¬
manam ꝓperans adiit urbem. In qua uideli¬
cet litteris grecis ac latinis diligent̾ adpri

Expanded text:
ortus: patre vero Eusebio nomine: oppido Stridonis, quod a Gothis eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit. Congrue scilicet Eusebio genst patre. Eusebius namque Attice, Romane dicitur pius. Hieronymus quoque Aeolice, Latine omnino sacra lex intelligitur. Jure igitur Hieronymus, id est, sacra lex, de pio gignitur patre: ut studioso ejus labore ex Hebraeorum scriptis absque scrupulositate, alma pateret Lex, quae humano generi, sua austeritate remota, pium ac sacrum, misericordemque patrem nuntiaret venturum. Qui cum dudum inter pueritiam adolescentiamque incederet medius, instinctu tactus coelesti, affinibus cunctis, censuque paterno relictis, ut perfectus Evangelii imitator quivisset existere, ingressus navem, aura flante secunda, ad limina sublimium Apostolorum Petri et Pauli, divina dispensante clementia, Romanam adiit urbem. In qua videlicet litteris Graecis et Latinis diligenter appri
Abbreviated transcription (Latin):
nitati. Dum uero die t̾cia. beati mar¬
tyris corpꝰ ip̃m ꝑuentũ fuisset ad atui¬
um: omĩa menbra eiꝰ dissoluta. omĩ
infirmitate amissa: in p̾stinis reu̾sa
 offitiis: tota ẽ incolumis redacta. Hoc
uidentes qͥ ibidem aderant miraculũ.
tanta undiq aggressa popłi fuit.
multitudo: ut uix eccl̃ia seu atria cã-¬
pere potuissent omiũ aduenientiũ
populoꝵ cateruam. Interea mulier a¬
alia ex longinqͦ ueniens. ꝑditum lost
oculoꝵ cum ad sc̃i martyris acceslist
tumulũ. recepit qd̾ amiserat p̾stmam¬
mul ⁊ puella a demonis uerati. air dr¬
mefacti accessissent ad locum. cum uo¬
mitu sanguinis euulsis demomibadsu¬
am ꝑuener̃t sanitatem. Multe ⁊ inni¬
merabiles uirtutes. in illis dieb ꝑeuas
dei martyrem oꝑate st̃. Nam quieñqun

Expanded text:
itati. Cum vero die tertia beati martyris corpus in ipso perventum fuisset atrio, omnia membra eius dissoluta, omnique infirmitate amissa, in prestinis reversa est offitiis, tota est incolomis redacta. Hoc videntes, qui ibidem aderant miraculo, tanta undique adgressa populi multitudo, ut vix ecclesiae seu atria capere potuissent omnium advenientium populorum caterva. Interea mulier alia ex longinco veniens, perditum lumen oculorum, cum ad sancti martyris accessit tumulum, recipit quod amiserat pmul et puella demoniis vexati, con tremefacti accessissent ad locum, cum vomitu sanguinis evulsis demonibus, ad suam pervenerunt sanitatem. Multi et innumerabilis virtutes in illis diebus per eundem Dei martirem operati sunt. Nam quecumque
Abbreviated transcription (Latin):
iusti ꝓditorem condempnatũ. tͣnsmisit
ad tartarũ. Adhuc enim uir di leodega¬
rius in eodem monasterio scĩmonialium.
in quo ad custodiendũ posit᷑ fuerat cõmo¬
rabat᷑: tunc ⁊ ip̃m ad eandem synodũ ac¬
cerserunt. Non tam̃ intͣ conciliũ confir¬
mat᷑ fuisse: s seorsum rex ⁊ ebroiuꝰ cum
eodem collationẽ fecisse dicit᷑. in qua eis
multa p̃dixisse futura. que euenisse ma¬
nifeste. ẽẽ. conicit᷑. Ubi ⁊ ebroinꝰ in eadem
ꝑnitie ꝑseuerans: multũ te inquit u̾bi
sublimitas ꝑsuadet loquendo. Martyr
ẽẽ suspicaris: ⁊ deo te tam temerariũ osten
dis. Adhuc multũ inquit te dilatas.
frustra tale desideras habere premiũ. Nã
ut merueris: ita eris acceptur᷑ mats¬
scõꝵ. Nam unde eum putabat aduei
inde potius eũ faciebat xp̃o que elin
domũ deluceret. cernens eũ ex itineu
in firmitate defessum: iussit ei dare ai
focillandũ potum. Anteqͣm pincima

Expanded text:
iusti proditorem, condemnatum, transmisit iusti proditorem, condemnatum, transmisit ad tartarum. Adhuc enim vir Dei Leudegarius in eodem monasterium sanctimonialium, in quo ad custodiendum positus fuerat, commorabat. 17. Tunc et ipsum ad eodem sinodo arcessierunt, non tamen intra concilium confirmatus fuisse, sed seorsum rex et Ebroinus cum eodem conlatione fecisse dicitur. In qua eis multa predixisse futura, que evenisse manifeste esse coniecitur, ubi et Ebroinus in eodem pernicie perseverans: 'Multum te', inquid, 'verbi sublimitas persuadet loquendo. Martyr esse suspicaris, ideo te tam temerario dis. Adhuc multum. inquit, dilataberis, frustra tale desideras habere praemium. Nam ut merueris ita eris accepturus martyrisanctorum. Nam unde eum putabat abscidi, inde potius eum faciebat Christo quem dmum deduceret, cernens eum ex itinere ac infirmitate defessum, jussit ei dari ad refocillandum potum. Ante quem cum pincerna
Abbreviated transcription (Latin):
lam uenientes regiam. multam ep̃orũ
turbam adeẽ fecert̃. ibiq int̾ cetetos diddo¬
nem. qͥ sc̃m uirũ leodegariũ cũ waimero
expulit de sede sui ep̃atus. ⁊ pene tͣdidit:
illectꝰ. condempnatꝰ ab ip̃a synodo. calua¬
ria accepta in capite: expulsus ẽ.:⁊ segͤga¬
tus a sc̃a congregatione. Deinde exilio
condempnatꝰ. morteq secuta: pena capi¬
tis digessit: quicquid dolose in sancto
uiro exercuit. Alii uero ep̃i tc̃ a rege
ꝑ ebromũ in ip̃a synodo pene similem pe¬
nam sortiti: ppetuo exilio sunt deportati.
Waimerꝰ ⁊ enim qui ad supͣdictũ famu¬
lũ dĩ. ad explenda ebroini dicta sotius ꝑ¬
nitie eius extiterat: postqͣm ab ip̃o ebroino
eo qd̵ in eiꝰ ultione consenserat. ep̃atus gra¬
du dolose fuerat sublimatꝰ: post paululũ
int̾uallũ positum in offensa eiꝰ decidens
dei ut opinat᷑ nutu. multis flagellis ob¬
strictꝰ: nempe ut fertur laqueo fuisse su¬
spensum: ac morte turpissima ut decebat

Expanded text:
lta episcoporum turba adesse fecerunt. Ibique inter ceteros Diddone, qui sanctum virum Leudegario cum Waimiro expulit de sede suae episcopatus et poene tradedit inlectus, condemnatus ab ipsa sinode, calvaria acceptus in capite, expulsus, segregatus a sancta congregatione, cleinde exilium condemnatus, mortique secuta, poenam capitis degessit, quicquid dolosę in sancto viro exercuit. Alii vero episcopi tunc a rege per Ebroinum in ipsa sinodum poene simili poena sortiti, perpetuo exilio sunt deportati. Waimirus etenim, qui a supradicto famulo Dei ad explendam Ebroini vindictam socius pernitię' extiterat, posteaquam ab ipso Ebroino, eo quod in eius ultionem consenserat, episcopati grado dolosae fuerat sublimatus, post paulolum intervallo posito in offensa eius decidens, Dei, ut oppinatur, nutu multis flagellis obtritum, nempe, ut fertur, laqueo fuisse suspensum ac morte turpissima, ut decebat
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatus. ãam̃ in quo agnita eiꝰ mͥ uita
fuit. ⁊ multoꝵ relatione comperi: qͣm ꝙͣ
duit. ad disserendam ueritatis lineã.
hunc tramitem posui: Si uero de eiꝰ uir¬
tutib aliqͥd p̃t̾misi: ñ studiose gessi. qͥn
uero ignorantie int̾mittendo p̾teriui.
Hoc ⁊ enim sciendũ puto. qͥa qͣmuis qͥs¬
qͥs alti sermonis eloquentia. eiusdem uin
dei acta disserere cupiat aꝑtiꝰ. ⁊ absq fal¬
lacib uerbis fari ñ ualeat. Et forsitan¬
ualueram ⁊ ego.annuente deo clausis
Ideo aũ nolui. ut quiq rustici ⁊ illite¬
rati hec audierint. intelligant: ⁊ deuoti
appetant eius imitari erempla: cuiuᷤ
intellexerint audiendo miracula. Nã¬
cum prius monachi ex ip̃o cenobio ĩ
eiꝰ ꝓperarent occursum: quedam pu¬
ella que iacebat in atrio beati maxeritii
paralytica. atq omnia m̃nbroꝵ amisis¬
set officia: que dũ nom̃ audisset beati

Expanded text:
operatus. Tamen, in quo agnita eius mihi vita operatus. Tamen, in quo agnita eius mihi vita fuit, et multorum relatione comperi, quamquam dui, ad disserendam veritatis lineam hunc tramitem posni; sin vero de eius virtutibus aliquid pretermisi, non studiose gessi, quin Tero ignorantia intermittendo praeterii. Hoc etenim sciendum puto, quia, quamvis quisquis alti sermones eloquentia eiusdem viri Dei acta disserere cupiat, apertius et absque fallatibus verbis fari nvalueram et ego annuente Deo clausis ideo autem nolui, ut quique rustici et illitterati haec audierint intelligant, et devoti appetant ejus imitari exempla cujus intellexerint audiendo miracula. cum prius monachi ex ipso caenubio in eius properarent occurso, quedam puella, quae iacebat in atrio beati Maxenti paralitica, adque omnia membrorum amisisse
Abbreviated transcription (Latin):
choꝵ. Et quia in ibi ceperat priꝰ mentes
hominũ ꝑu̾soꝵ mutare ad cultũ diui¬
nũ: iusto iudicio dei ac ꝓuidentia cense¬
tur. ut uirtutib fulgendo sũmis. exem
tifici anscaldo p̃suli pictauiensi. ursinꝰ p᷑ca¬
Tor. Iussioni obtemꝑans ur̃e parui. bea¬
tissime papa. insistente maxima ex par
te. audulfo patre monasterii beati max¬
entii. ut de uita uł passione beati leodega¬
rii pauca de multis eiusdem bonis scribẽ¬
do narrarem. Qd opus. tius imꝑiis ob¬
sequendo edere cupiebam. s simplicitas
cordis mei ⁊ iners facundia ñ ualet ex¬
plicare tanti uiri laudes uirtutũ. cuiꝰ
pacientia modernis exorta temporibꝰ qͣn¬
to sustinuit retrorsꝰ. quas nemo nouit.
nisi ille solus cui ꝓtulit ittͥnsecꝰ. Qui oc¬
nec assistebat minister qui hoc cernere
ualebat. ut qd̾ oculis uidebat. narrare
quiuisset: Nam finis oꝑis ostendit
extrin secus. qͣnta intus latendo fuisset

Expanded text:
chorum. Et quia inibi coeperat prius mentis chorum. Et quia inibi coeperat prius mentis hominum perversorum mutare ad cultum divinum, iusto iuditio Dei ac providentia censitur, ut virtutibus fulgendo summis exemplis tifici Ansoaldo praesuli Pictaviensi Ursinus peccator. Jussioni obtemperans vestrae parui, beatite Audulfo patre monasteri beati Maxenti, ut de vita vel passione beati Leudegarii pauca de multis eiusdem bonis scribendum narrarem. Quod opus tuis imperiis obsequendum edire cupiebam, sed simplicitas cordis mei et iners facundia non valet explicare tanti viri laudes virtutum. Cuius patientia modernis exorta temporibus, quanta sustenuit retrusus, quae nemo novit nisi ille solus, cui protulit intrinsecus. Qui ocnec adsistebat minister, qui hoc cernere valeret, ut quod oculis non videbat, narrare quievisset? Nam finis operis ostendit extrinsecus, quanta intus latendo fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
poluit sub feretro. ⁊ cum fletu inuocauit
scm uirũ dicens. Dñe mi. redde filiũ meũ.
Et cũ fere ꝓspacium triũ horarũ hec dep̃¬
cando clamaret: qͣsi de grai somno eui¬
gilans. infans uoce qua ualebat infantia
matrem requirens ait. Mat̾ ubi es: Ipsa¬
uero gaudens recepit filiũ rediuiuũ quẽ
amiserat defunctũ. Hoc magnũ ⁊ mirabi¬
le fuit miraculũ. ex quo magna fides ꝓces¬
sit in populo. de tam ꝑfecto uiro cuiꝰ gła
manet in celo. Inde uero sublatũ ẽ corpu
beatissimi martyris: quẽ admodũ decebat
rer̾t ei in uia duo paupes. scilicet uir cũ
coniunx uero duos. Uterq accedentes ad
rũ. uir eiꝰ dubitans recessit cum uno cecꝰ¬
oculo. Ptius ⁊ enim qͣm accederent: uir tra¬
hebat funiculo cecam. Recedentes uero. ux¬
or accepto lumine oculoꝵ: uicem reddens
uiro. trahebat post modũ cecum. Dein de¬
uero ire ceperunt ad monasteriũ b̃i max¬
entii. in quo priꝰ pat̾ fuerat effectꝰ mona¬

Expanded text:
ocavit sanctum virum, dicens: 'Domine mi, redde mihi filium meum!' Et cum fere per orarum trium spatium haec depreeando clamaret, quasi de gravi somno evigilans, infans voce qua valebat infantia matrem requirens ait: 'Mater, ubi es?' Ipsa gaudens recipit filium reddaevivum, quem amiserat defunctum. Hoc magnum et mirabile fuit miraculum, ex quo magna fides processit in populo de tam perfecto viro, cuius gloria manet in caelo. 31. Inde vero sublatum est corpus beatissimi martyris, et quemadmodurrunt ei in via duo pauperes, scilicet vir cum coniux vero duos: uterque accidentes ad rum, vir eius dubitans recessit cum uno caecus. Prius etenim quam acciderint, vir trahebat funiculo caecam; recidentes quidem, uxor, accepto lumine, vicem reddens, viro trahebat postmodum caeco. Nam  Ire coeperunt ad monasterio beati Maxenti, in quo prius pater fuerat effectus mona