comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simi ad epłam ur̃am cełi sermõe
dictaui uincens ꝓpositũ ut tͣ eũ
scrib̾em: cuiꝰ ingeniũ añ laudau̾ã.
malens exristimatione ꝑiclitari ꝗͣ
fide. hoc mͥ p̃stiter̃ amici mĩ ut si
tacuero reus. si respond̾o mimicꝰ
iudicer. Dura utraq ꝯditio. si de
duobꝰ eligã q leuiꝰ ẽ. S imultas
redintegrari pot̾. blasphemia ue¬
niam nõ m̾etur. I uid aut̃ laboris
in tͣns ferend libris ꝑ iarchon susti¬
nuerim ur̃o udicio dełinqͦ dũ
nequaqͣm eiꝰ qͥ seruare uelit eloqͥi

Expanded text:
simi, ad epistulam uestram celeri sermone simi, ad epistulam uestram celeri sermone dictaui uincens propositum, ut contra eum scriberem, cuius ingenium ante laudaueram, malens existimatione periclitari quam j fide. hoc mihi praestiterunt amici mei, ut, si tacuero, reus, si respon-j dero, inimicus iudicer. dura utraque condicio, sed de duobus eligam, j quod leuius est: simultas redintegrari potest, blasphemia ueniam non meretur. quid autem laboris in transferendis libris JUQl dQXwv1 sustinuerim, uestro iudicio derelinquo, dum n
Abbreviated transcription (Latin):
sit uł ĩpudentis. Sex libroꝵ eu¬
sebii suꝑ origenis defensione pͥn-¬
cipium. usq ad mille ferme u̾sꝰ
liber iste qͥ pamphili dr̃ ꝯtinet ⁊
in reliqͥs scriptor eiꝰdẽ oꝑis ꝓfert
testimonia quibꝰ nitit᷑ approbare
origenẽ fuisse catholicũ. ẜ usebiꝰ
et pamphilꝰ tantã int̾ se habuer̃
ꝯcordiã ut uniꝰ am̃e hoĩes putes
bius in toto oꝑe suo origenẽ arria¬
ni dogmatis ꝓbet.⁊ pamphilus
nicens sinodi que fͦuit postea de¬
fensorem E& quo ostendit᷑ uel
didimi uł cuiꝰ libet alt̾iꝰ eẽ opũs¬
culum. qͥ .ui. libroꝵ capiti detrun-
cato cet̾a m̃bra sociarit. S ꝯcedamꝰ
ex suꝑfluo ut pamphili sit pam¬
phili. s necdũ mr̃is. Ante enĩ scͥp-¬
inqͥes mr̃io dignꝰ fuit: Scilicet
ut mr̃io dełet errorẽ. ut unã cul-¬
pam sangͥnis sui effusione pur-¬
garet. E uanti in toto orbe mr̃es añ¬
quã cedent᷑ uariis subiacuere pec¬
catis:

Expanded text:
sit uel inpudentis. sex librorum Eusit uel inpudentis. sex librorum Eusebii super Origenis defensione principium usque ad mille ferme uersus liber iste, qui Pamphili dicitur, continet et in reliquis scriptor eiusdem operis profert testimonia, quibus nititur adprobare Origenem fuisse catholicum. Eusebius et Pamphilus tantam inter se habuere concordiam, ut unius animae homines putes bius in toto opere suo Origenem Arriani dogmatis probet et Pamphilus Niccenae k. synodi, quae fuit postea, defensorem? ex quo ostenditur uel Didymi, uel cuiuslibet alterius esse opusculum, qui sex librorum capiti detrun- i cato cetera membra sociarit. sed concedamus ex superfluo, ut Pam-1 phili sit, Pamphili, sed necdum martyris — ante enim scriprio dignus fuit?\' scilicet ut martyrio deleret errorem; ut unam culpam sanguinis sui effusione purgaret. quanti in toto orbe martyres, antequam caederentur, uariis subiacuere peccatis!
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfert laudatorẽ eiꝰ gr̃as illi ago
mõ noĩe q̃d dignũ me putauer̃:
quẽ cũ meare calũpniarent᷑. Si enĩ
ab immicis origenis libros dicitiᷤᷤ
ẽẽ iuiolatos ut infamaret᷑.: qͣre mͥ
nõ liceat dice̾ ab inimicis eiꝰ ⁊ sec¬
tatoribꝰ cõpositũ ẽẽ sub noĩe pam¬
phili uolum̃ q̃d illũ testimonio
mr̃is ab infantia uindicaret: ecce
uos em̃datis in origenis libris
q̃d ille nõ scͥpsit: et miramini
si edat aliqͥs librũ quẽ ille non
edidit. Uos in edito oꝑe potestis
coangui. ille qͥ nicħ aliud edidit:
faciliꝰ patet calũpnie. Date q̃dlib
ałd opꝰ pamphili. nusqͣm reppietis. hoc unũ ẽ. Uñ gͥ
sciã qͥ pamphili sit: uidelic stilꝰ ⁊ saliua doc̃e me
poterĩt. Nunqͣm credã qd doctꝰ uir pͥmos
ingenii sui fructꝰ q̃stionibꝰ ⁊ in¬
famiȩ dedicarit. E ipsũ nom̃ apo¬
logetici ostendit accusationẽ. non
enĩ defendit᷑ nͥ qd in cͥmine est.
U nũ ꝓferã cui ꝯtradice̾ uł stulti

Expanded text:
em eius, gratias illis ago meo nomine, quod dignum me putauerunt, quem cum martyre calumniarentur. si enim ab inimicis Origenis libros eius dicitis esse uiolatos, ut infamaretur, quare mihi non liceat dicere ab amicis eius et sectatoribus conpositum esse sub nomine Pamphili uolumen, quod illum testimonio martyris ab infamia uindicaret? ecce uos emendatis in Origenis libris, quod ille non scripsit, et miramini, si edat aliquis librum, quem ille non edidit? uos in edito opere potestis coargui; ille, qui nihil aliud edidit, facilius patet calumniae. date quodlibet aliud opus Pamphili, nusquam repperietis; hoc unum est. unde igitur sciam, quod Pamphili sit? uidelicet stilus et saliua docere me poterit. numquam credam, quod doctus uir primos ingenii sui fructus quaestionibus et infamiae dedicarit. et ipsum nomen Apologetici ostendit accusationem; non enim defenditur, nisi quod in crimine est. unum proferam, cui contradicere uel stulti
Abbreviated transcription (Latin):
honorifica me affecere contu¬
melia. sic ingeniũ p̃dicãtes
ut fidei tollerẽt u̾itatem. & quia
eadẽ ⁊ in alexandria ⁊ romȩ ⁊ in
toto pene orbe boni hoĩes suꝑ mõ
ligunt. ut sine me heretici eẽ nõ
possĩt: omittã ꝑsonã et rebꝰ tm̃ ⁊
criminibꝰ respõdebo. Neq enĩ causȩ
ꝓdest maledicentibꝰ remaledicere.
et adu̾sarios talione morde cui
p̃cipit᷑. malũ ꝓ malo nõ redlere. s
uince̾ in bono malũ. sat̾ari obꝓ¬
briis. et alt̾am u̾b̾ati p̃b̾e maxxillã.
O biciũt mͥ qr̃ origenẽ aliqñ lauda-¬
u̾im. Nisi fallor duo loca s̃ p̃faci¬
uncula ad damasũ in homeliis
cantici canticoꝵ. ⁊ ꝓlogꝰ in libro he¬
braicoꝵ noĩũ. Iuid ibi de dogina
de am̃e statu. atq substantia : sim-¬
plex int̾p̃tatio atq doctrina: sim¬
plici uoce laudata ẽ. Nichil ibi de
fide. nicħ de dogmatibꝰ cõphẽsũ ẽ.
Morał aut̃ tractat᷑ locꝰ ⁊ allegoriȩ nu¬
bilum: serena expositione discutit᷑.

Expanded text:
honorifica me affecere contumelia, sic ingenium praedicantes, ut fidei tollerent veritatem. Et quia eadem et Alexandriae et Romae, et in toto pene orbe boni homines super mligunt, ut sine me haeretici esse non possint, omittam personas: rebus tantum et criminibus respondebo. neque enim causae prodest maledicentibus remaledicere et aduersarios talione mordere, cui praecipitur malum pro malo non reddere, sed uincere in bono malum, saturari obprobriis et alteram uerberanti praebere maxillam. Obiciunt mihi, quare Origenem aliquando laudauerim. ni fallor, duo loca sunt : praefatiuncula ad Damasum in omeliis Cantici canticorum et prologus in libro Hebraicorum Nominum. quid ibi de dogmatide animae statu atque substantia? simplex interpretatio atque doctrina simplici uoce laudata est. nihil ibi de fide, nihil de dogmatibus conprehensum est. moralis tantum tractatur locus et allegoriae nubilum serena expositione discutitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nantes enĩ eos qͥ filiũ de patͥs
negãt ẽẽ suba: illũ parit̾ ar-¬
riumq dãpnar̃. A lioqͥn hoc
argum̃to nec ualentinꝰ nec mar-¬
sion. nec catafrigas. nec mani¬
cheus. dãpnari debet qͥa sinodꝰ
eos nicena nõ noĩat: qͦs certe
ante sinodũ fuisse ñ dubiũ ẽ
Qd si qñ urgeri ceper̃ ⁊ aut sub¬
scribendũ eis fuerit. aut exe¬
undum de ecłi is: miras strophaᷤ
uideas: sic u̾ba temꝑãt. sic
ordinẽ u̾tunt. ⁊ ambigua q̃q
ꝯcinnãt: ut et nr̃am ⁊ adu̾¬
sarioꝵ ꝯfessionẽ teneãt ut alit̾

Expanded text:
s negant esse substantia, illum pariter Arriumque damnarunt. alioquin hoc argumento nec Valentinus nec Marcion nec Cataphrygas nec Manicheus damnari debent, quia synodus eos Nicena non nominat; quos certe ante synodum fuisse non dubium est. quodsi quando urgueri coeperint et aut subscribendum eis fuerit aut exeundum de ecclesiis, miras strophas uideas. sic uerba temperant, sic ordinem uertunt et ambigua quaeque concinnant, ut et nostram et aduersariorum confessionem te
Abbreviated transcription (Latin):
uiolatꝰ ẽ lib nũ uniu̾sa eiꝰ oꝑa
quȩ diu̾sis ⁊ locis ⁊ tp̃ribꝰ edidit¬
simł corrũpi potuer̃. & Ipse orige¬
nes in epła quã scribit ad fabiũ
cur talia scͥpserit et causas tem̾i¬
tatis u ambrosiũ refert qͥ secreto
edito in publicũ ꝓtulit ⁊ qͥdam¬

Expanded text:
uiolatus est liber, num uniuersa eius opera, uiolatus est liber, num uniuersa eius opera, quae diuersis et locis et temporibus edidsimul corrumpi potuerunt? Ipse Origenes in epistola, quam scribit ad Fabianucur talia scripserit, et causas temeritatis in Ambrosium refert, quod secreto edita, in publicum protulerit:
Abbreviated transcription (Latin):
ni detrahentes uiuãt carnalit̾.
et inmicã sui foueãt. ⁊ nutriãt
delicate: nͥ forte implere uolũt
scͥpturã dicentẽ. amate inimicos
ur̃os. ⁊ bñfacite his qͥ ꝑsecuntur
uos. Amo carnẽ castam uͥginẽ.
ieunantẽ. Amo carnis nõ oꝑa. ẜ
Illud uͦ q̃d asser̃ a qͥbꝰdã hereticis ⁊
maliuoł hõibꝰ libros eiꝰ ẽẽ iuola¬
tos qͣm ineptũ sit. hinc ꝓbari pot̃
Quis prudentior. doctior. eloq̃ntior.
eusebio et didimo. assertoribꝰ orige¬
nis inueniri pot̃: quoꝵ alt̾ sex
ita eũ ut se sensisse ꝯfirmat. Alt̾
sic errores nitit̾ excusare. ut tñ
illiꝰ ẽẽ fateat᷑: nõ scͥptũ negans.
sed sensũ scͥpti edisserens. Ałd ẽ
si qͣ ab hereticis addita s̃. D idimꝰ
qͣsi bñdicta: defendit. solꝰ scilic
inuentꝰ ẽ origenes cuiꝰ scͥpta in
toto orbe parit̾ falsarent᷑. ⁊ qͣsi ad
mitridatis litt̾as oĩs u̾itas uno
die de uoluminibꝰ eiꝰ rad̾et᷑. Si unꝰ

Expanded text:
ni detrahentes uiuant. carnaliter ni detrahentes uiuant. carnaliter et inimicam suam foueant et nutriant delicate, nisi forte inplere uolunt scripturam dicentem: amate inimicos uestros et benefacite his, qui persequuntur uos. amo carnem castam, uirginem, ieiunantem; amo carnis non opera, Illud uero, quod adserunt a quibusdam hereticis et maliuolis hominibus libros eius esse uiolatos, quam ineptum sit, hinc probari potest. quis prudentior, doctior, eloquentior Eusebio et m Didymo, adsertoribus Origenis, inueniri potest? quorum alter sex ita eum ut se sensisse confirmat, alter sic eius errores nititur excusare, ut tamen illius esse fateatur, non scriptum negans, sed sensum scripti edisserens. aliud est, si, quae ab hereticis addita sunt, Didymus quasi bene dicta defendit. solus scilicet inuentus est Origenes, cuius scripta in toto orbe pariter falsarentur et quasi ad Mithridatis litteras omnis ueritas uno die de uoluminibus illius raderetur. si unus
Abbreviated transcription (Latin):
accusare cet̾os. Pulere si eũ er¬
rasse nõ dice̾m. si in fidĩ pͣuita¬
tem saltẽ ut apłm saulũ. aut
angłm de celo audiendũ eum
credem. Nũc uͦ cũ simpliciter
errorẽ fatear. sic legã ut cet̾os
qͥa sic errauit ut cet̾i. Dicas si
multoꝵ cõmunis ẽ error: cur
solũ ꝑseqͥmini: qͥa uos solum
laudatis ut apłos. T̃ ollite amoris
yIEpBO INN. et nos tollimus
nem sic fertis in celũ. ut nichil
eũ errasse dicatis. Cuisqͥs es asser¬
tor nouoꝵ dogiatũ q̃so te ut
parcas romanis auribꝰ parcas
fidei q̃ apłi uoce laudata ẽ. Cur
post quadrĩgẽtos ãnos docẽ nos
nit̾is q̃d añ nescuumꝰ. ⁊ cur ꝓfeis
noluer̃. o Usq ad hãc diẽ sine ista
ner tenebo fidẽ in qͣ puer renatꝰ
sum. ꝑ usiotas nos appellãt ⁊ luteo ᷤᷤ
et am̃ales ⁊ carnales. qd nõ recipia¬
tempno carnẽ. in qͣ xxp̃s ⁊ natꝰ ẽ
et resurreã. Nõ despicio lutũ qͥ
excoctũ in testã purissimã. reg¬
nat in celo. & tñ miror cur car¬

Expanded text:
. pulchre, si eum errasse non dicerem, si in fidei prauitate saltem apostolum Paulum aut angelum de caelo audien-. dum crederem; nunc uero, cum simpliciter errorem eius fatear, sic legam ut ceteros, quia sic errauit ut ceteri: dicas: si multorum communis est error, cur solum persequimini?\' quia uos solum laudatis ut apostolum. tollite amoris vneQftokrjv et nos tollimus nem sic fertis in caelum, ut nihil eum errasse dicatis. quisquis es adsertor nouorum dogmatum, quaeso te, ut parcas Romanis auribus, parcas fidei, quae apostoli uoce laudata est. cur post quadringentos annos docere nos niteris, quod ante nesciuimus? cur profers noIllam senex tenebo fidem, in qua puer renatus sum. Pelusiotas nos appellant, et luteos animalesque, et carneos, quod non recipiatemno carnem, in qua Christus et natus est et resurrexit, non despicio lutum, quod excoctum in testam purissimam regnat in caelo, et tamen miror, cur car
Abbreviated transcription (Latin):
Ño uere scõ. et beatissimo
pape augustino: ieronimꝰ
in xp̃o salutem. Cum a scõ frẽ
nr̃o firmo sollicite quererem
quid ageres: sospitẽ te letus au¬
diui. Rursus cũ tuas litteras ñ
dico sꝑarẽ sed exigerẽ. nesciente
te de affrica ꝓfectũ ẽẽ se dixit.
Itaq reddo tͥ ꝑ eũ salutationis otͦ.¬
ficia. qui te iico amore cõplec¬
tit᷑. Simulq obsecro ut ignoscas
pudori meo qđ diu p̃cipienti ut
rescriberẽ: negare nõ potui. nec
ego tibi s cause causa respondit.
Et si culpa est respondisse: queso
ut pacient̃ audias : multo maior
ẽ ꝓuocasse. S fastiscãt istiꝰ modi
querimonie. sit int̾ nos pura ger¬
manitas. et deinceps ñ questio¬
nũ s caritatis ad nos scripta mit.¬
tamus. Sc̃i fr̃s qui nobiscũ deo
seruiũt affatim de salutant.
legisti librũ explanationũ in
ionã. puto qd̾ ridiculã cucur¬
bite ñ recipies questionẽ. Sin
aut̃ amicus qui me pͥmus gladio

Expanded text:
NO VERE SANCTO ET BEATISSIMO PAPAE AUGUSTINO HIERONVMUS IN CHRISTO SALUTEM. Cum a sancto fratre nostro Firmo sollicite quaererem. quid ageres, sospitem te laetus audiui. rursum cum tuas litteras non dico sperarem, sed exigerem, nesciente te de Africa profectum esse se dixit. itaque reddo tibi per eum salutationis officia, qui te unico amore complectitur, simulque obsecro. ut ignoscas pudori meo, quod diu praecipienti, ut rescriberem, negare non potui. nec ego tibi sed causae causa respondit. et si culpa est respondisse, — quaeso, ut patienter audias — multo maior est prouocasse. sed facessant istius modi querimoniae; sit inter nos pura germanitas et deinceps\'non quaestionum sed caritatis ad nos scripta mittamus. sancti fratres, qui nobiscum domino seruiunt, affatim te salutant. legisti librum explanationum in Ionam, puto, quod ridiculam cucurbitae non recipias quaestionem. sin autem amicus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uł imprudentia uł ꝑuicatia depra.¬
uare conati sunt. uno libello breuit̃
digesta edas : in noticiã eoꝵ quibꝰ aut
ñ uacat ꝓpt̃ alia negocia. aut nõ
ualent ꝓpt̾ alienã linguã. tã multa
legere atq cognoscere. Dui te rogarẽ
nͥ hoc soleret ẽẽ indiciũ minus de
caritate presum̃tis. Hunc int̾ea
mendo benignitati tuȩ cꝰ in nr̃is re¬
gionibꝰ estimationi bonũ corã deo
testimoniũ ꝑhibemus.

Expanded text:
uel inpudentia uel peraicacia deprauel inpudentia uel peraicacia deprauare conati sunt, uno libello breuiter digesta edas in notitiam eorum, quibus aut non uacat propter alia negotia aut non ualent propter alienam linguam tam mulegere atque cognoscere. Diu te rogarem, nisi hoc soleret esse indicium minus de caritate praesumentis. Hunc intereamendo benignitati tuae, cujus in nostris regionibus existimationi bonum coram Deo testimonium perhibemus.
Abbreviated transcription (Latin):
es. ram sciebam ñ tm̃ in eccłasticis
litt̃is. s in omnibꝰ recta et uera que
inuen̾imꝰ approbare atq laudare.
falsa uͦ ⁊ praua imꝓbare. atq rep̃¬
hende. S illud de prudentia doc-¬
trinaq tua desidabã. et adhuc de¬
sid̾o ut nota nob̾ facias ea ipsa eius
eirata quibꝰ a fide ueritatis ille uir
tantꝰ recessisse ꝯuincit᷑. In libro oẽ
quo cunctos quoꝵ meminisse po¬
tiusti scͥptores eccłiasticos et eoꝵ
scpͥta commemorasti. comodius ut
arbitror fieret. si nominatieis quos
heresiotas ẽẽ nosti. qñ ne ipsos qui¬
quo consilio factũ sit. aut si illud
uolum̃ forte onerare uoluisti. ut
comemoratis heticis ñ adderes in
quibꝰ eos catholica dãpnaret aucto¬
ritas. Peto ne graue sit litteratorio
et accendisti et adiuiusti. iđ qd̾ tͥ
cit. ut si occupationes sinũt om̃iũ
hereticoꝵ ꝑu̾sa dogmata qui recti-¬
tudinẽ fidei xͥane usq ad hoc tẽpus

Expanded text:
es, iam sciebam non tantum in ecclesiasticis es, iam sciebam non tantum in ecclesiasticis litteris, sed in omnibus recta et uera, quae inuenerimus, adprobare atque laudare, falsa uero et praua inprobare atque reprehendere. sed illud de prudentia doctrinaque tua desiderabam et adhuc desidero, ut nota nobis facias ea ipsa eius errata, quibus a fide ueritatis ille uir tantus recessisse conuincitur. in libro etiam, quo cunctos, quorum meminisse potuisti, scriptores ecclesiasticos et eorum scripta commemorasti, commodius, ut arbitror, fieret, si nominatis eis, quos heresiotas esse nosti — quando ne ipsos quiquo consilio factum sit. aut si illud uolumen forte onerare noluisti, ut commemoratis hereticis non adderes, in quibus eos catholica damnarit auctoritas, quaeso, ne graue sit litterario et accendisti et adiuuisti — id quod tcit —, ut, si occupationes tuae sinent, omnium hereticorum-peruersa dogmata, qui rectitudinem fidei Christianae usque ad hoc tempus
Abbreviated transcription (Latin):
corrigendũ. atq em̃dandũ. et pla¬
ynodiã ut dr̃ cane. Incomparabilit̃
mres adũsus hãc sodomã quã ꝓ
illa illi heroes. adu̾sꝰ troiã dimuca¬
uer̃. Neq hoc eo dico ut ocłos cordis
recipias quos absit ut amiseris. s
ut adũtas quos cũ habeas sanos et
ingiles: nescio qua dissimulatione
au̾tisti. ut ñ intenderes que cõse¬
quant᷑ adu̾sa. si semel creditũ fue.¬
rit posse honeste ac pie scͥptorẽ di¬
uinor libroꝵ in aliqua sin oꝑis
parte m̃tiri. Scͥpserã hinc iam ali-¬
Ex qua illud mͥ suggestũ ẽ. cũ istã
debui. ut si alia ẽ sententia tua.
eadẽq ẽ melior. timori m̃o libent̃
ignoscas. Si enĩ alit̾ sentis. uerũq
tu sentis. nã si uerũ sit. meliꝰ eẽ nõ
pot̾: ut ñ dicã nulla. certe ñ magna
culpa m̃s enror u̾itati fauet. si recte
in quoꝗͣ u̾itas pot̃ fauere iñdacio.
De origene aut̃ qd rescrib̾e dignatꝰ

Expanded text:
corrigendum atque emendandum et corrigendum atque emendandum et dicitur, cane. incomparabilitermartyres aduersus hanc Sodomam quam pro illa illi heroes aduersus Troiam dimicauerunt. neque hoc ego dico, ut oculos cordis recipias, quos absit ut amiseris, sed ut aduertas, quos cum habeas sanos et uigiles, nescio qua dissimulatione auertisti, ut non intenderes, quae consequantur aduersa, si semel creditum fuerit posse honeste ac pie scriptorem diuinorum librorum in aliqua sui operis parte mentiri. Scripseram iam hinc aliex qua illud mihi suggestum est, cum ista debui, ut, si alia est sententia tua eademque est melior, timori meo libenter ignoscas. si enim aliter sentis uerumque tu sentis — nam, nisi uerum sit, melius esse non potest —, ut non dicam nulla, certe non magna culpa meus error ueritati fauet, si recte in quoquam ueritas potest fauere mendacio. De Origene autem quod rescribere dignatus
Abbreviated transcription (Latin):
gentibꝰ. quia et his qui sine lege erãt
tanꝗͣ. sine lege factus est. ut eos qͦ
lucriface̾t. nͥ qr et illud fec̃ ut nat᷑a
iuids̃ : Et hoc totũ dixxit ut ñ fal¬
laciter se fingeret eẽ qđ ñ erat: s
ut miscdit᷑ eis ita subueniendũ ẽẽ
sentiret ac si ipse in eodẽ eirore la-¬
boraret. ñ scilicet m̃tientis asta. s
ꝯpatientis affectu sic̃ eo ipso loco ge¬
neralit̾ intulit. Factꝰ sũ infirmis
infͦirmꝰ : ut infirmos lucrifaceren
ut sequens conclusio: om̃a om̃ibꝰ fac-¬
tus sũ ut om̃s lucrifacerẽ ãd hoc re¬
ferenda intelligat᷑. ut cuiꝰcũq intir¬
mitati tanquã in se ipso miseratꝰ appa¬
reat. Nõ enĩ et cũ diceret. quis ĩfir¬
mat᷑ et ego nõ infirmor: infirmi¬
tatẽ alt̾iꝰ simulasse. potiꝰ qͣm condo¬
luisse: uolebat intelligi. Qr̃ arripe
obsecro te ingenuã et uere xͥana
rũ caritate seueritatẽ ad illud opꝰ

Expanded text:
gentibus, quia et his, qui sine lege erant, gentibus, quia et his, qui sine lege erant, tamquam sine lege factus est, ut eos quoque lucrifaceret, nisi quia et illud fecit ut natura Iudaeus et hoc totum dixit, non ut fallaciter se fingeret esse, quod non erat, sed ut misericorditer ita subueniendum esse sentiret, ac si ipse in eodem errore laboraret, non scilicet mentientis astu sed conpatientis affectu? sicut eo ipso loco generaliter ihtulit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem, ut sequens conclusio: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, ad hoc referenda intellegatur, ut cuiusque infirmitatem tamquam in se ipso miseratus appareat. non enim et cum diceret: quis infirmatu-r et ego non infirmor?, infirmitatem alterius simulasse potius quam condoluisse uolebat intellegi. Quare arripe, obsecro te, ingenuam et uere Christianam cum caritate seueritatem ad illud opus
Abbreviated transcription (Latin):
et suã uolentes constituere: iusticie
dĩ ñ sunt subiecti. Dem̃ qđ post pas¬
sionẽ et resiurectionẽ xp̃i. dato ac ma¬
nifestato sacram̃to gr̃e scd̃m ordinẽ
melchisedech: adhuc putabant sacra
m̃ta uetera ñ ex consuetudine sollẽ¬
nitatis. s ex necessitate salutis ẽẽ ce¬
lebranda. Iue tñ si nunquã fuissẽt
necessaria: infructuose atq in anit̃
ꝓ eis macabei mr̃es fierent. Postre¬
mo illud qđ p̃dicatores gr̃e xͥanos.
uidĩ tanꝙͣ. hostes legis ꝑsequebant᷑:
hos atq huiꝰcemodi enores et uicia
dic̃ se et damna. et stercora arbitra¬
tum. ut xp̃m lucrifacẽt. nõ obser¬
uationes legis si more patrio celebra¬
rentur. sic̃ ab illo celebrate sũt sine
ulla salutis necesfitate. ñ sic̃ iudĩ ce¬
lebrandas putabãt. aut fallaci simu¬
latione qđ in petro reprehendãt.
Nã si ꝓptẽa illa sacram̃ta celebrauit
quia simulauit se uideũ ut illos
lucrifacẽt: cur ñ &̃ sacrificauit cũ

Expanded text:
 uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti\'; deinde, quod post passionem et resurrectionem Christi dato ac manifestato sacramento gratiae secundum ordinem Melchisedech adhuc putabant uetera sacramenta non ex consuetudine sollemnitatis, sed ex necessitate salutis esse celebranda, quae tamen si numquam fuissent necessaria, infructuose atque inaniter pro eis Machabaei martyres fierent; postremo illud, quod praedicatores gratiae Iudaei tamquam hostes legis persequebantur. hos atque huius modi errores et uitia dicit se damna et stercora arbitratum, ut Christum lucrifaceret, non obseruationes legis, si more patrio celebrarentur, sicut ab ipso celebratae sunt sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione, quod in Petro reprehenderat. nam si propterea illa sacramenta celebrauit, quia simulauit se Iudaeum, ut illos lucrifaceret, cur non etiam sacrificauit cum
Abbreviated transcription (Latin):
te cui sapient̾ ꝓuidenti dictũ sat ẽ.
Nequaqͣm uͦ mͥ arogauerĩ. ut ĩgeniũ
tuũ diuino dono aureũ. m̃is obolis
ditare contendã. Nec ẽ qͥsqͣm te mag̃
idoneꝰ qui opꝰ illud emĩdet. Neq enĩ
a me docendꝰ es: qͦmͦ intelligat᷑ illut

Expanded text:
te, cui sapienter prouidenti dictum sat est. te, cui sapienter prouidenti dictum sat est. nequaquam uero mihi adrogauerim, ut ingenium tuum diuino dono aureum meis obolis ditare contendam, nec est quisquam te magis idoneus, qui opus illud emendet. Neque enim a me docendus es, quomodo intelleg
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtẽciose falsitatis obterat᷑ imꝓbitas:
Statĩ enĩ ut ꝓtułis: si alit̃ sapit qͥ cõtͣ
nitit᷑ dicet illud qd̾ ꝓlatũ ẽ. honesto
aliquo officio scͥptorẽ fuisse mñtitum.
Ubi enĩ hoc ñ pot̾it. si potiit mea na¬
iratione ꝗͣ. d exorsus apłs ait. que
aut̃ scribo uob̃ erce corã dõ qr̾ ñ m̃tior.
credi affirmariq m̃titꝰ eo loco ubi dixc̃
de petro et barnaba. cũ uidẽ quia ñ
recte ingrediũt᷑ ad ueritatẽ eugłii:
Si enĩ recte illi ingrediebant᷑ ille m̃titꝰ
ẽ. Si aut̃ ibi m̃titꝰ ẽ. ubi uerũ dixit:
An ibi uerũ dixisse uidebit᷑. ubi hoc
dix̃it qđ lector sapit : cũ gͦ contͣ sensũ
lectoris aliquid occurerit: officioso
m̃dacio deputabit᷑. Nõ enĩ deeẽ ꝑo¬
ter̃ cause. cur estimet᷑ ñ solũ potui¬
se. uerũ &̃ debiuisse m̃tiri. si huic
regule concedit᷑ locꝰ. Nõ opꝰ ẽ hanc
causã multis u̾bis agere p̃sertĩ ap̃d

Expanded text:
contentiosae falsitatis obteratur improbitas? contentiosae falsitatis obteratur improbitas? Statim enim ut protuleris; si aliter sapit qui contra nititur, dicet illud, quod prolatum erit, honesto aliquo officio scriptorem fuisse mentitum. Ubi enim hoc non poterit, si potuit in ea narratione quam exorsus apostolus ait: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior, credi adfirmarique mentitus eo loco, ubi dixit de Petro et Barnaba: cum uiderem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii? si enim recte illi ingrediebantur, iste mentitus est; si autem ibi mentitus? est, ubi uerum dixit? an ibi uerum dixisse uidebitur, ubi hoc dixerit, quod lector sapit, cum uero contra sensum lectoris aliquid occurrerit, officioso mendacio deputabitur? non enim deesse poterunt causae, cur existimetur non solum potuisse, uerum etiam debuisse mentiri, si huic regulae conceditur locus. non opus est hanc causam multis uerbis agere praesertim apud
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. in quibꝰ bñdicimꝰ dño. qđ tibi
et nob̃ om̃ibꝰq frĩbꝰ qui tua legũt. de
talẽ dedit. Liber quidã tuus int̾ ce¬
tera ñ dui ẽ: ut uenit in manꝰ nr̃as.
Que sit ens inscriptio: nescimꝰ adhuc.
Nõ enĩ hoc codex ipse ut assolet inlimi¬
nari pagina: p̃tendebat. E pitaþhiũ
tñ appellari dicebat fr̃ ap̃d quẽ inuẽtꝰ
ẽ. qđ ei nom̃ tibi placuisse ut ndet᷑
credemꝰ : si eoꝵ tm̃ uł uitas. uł scripta.¬
ibi legissemꝰ: qui iam defuncti ẽẽnt.
Cũ uͦ multoꝵ et eo tyre quo scbebant᷑.
et nc̃ usq uiuentũ ibi cõmemorẽt᷑
opuscula ÷ miram᷑ cur hũc ei titulũ
uł imposueris uł imposuisse credariᷤᷤ
Sane utilit̾ ate cõscͥptũ eundẽ librum
qđ nos multũ moueat. Si enĩ ad
scͥpturas scãs admissa fuerĩt uelut
officiosa m̃dacia quid in eis rema¬
nebit auctoritatis: Que tandẽ de scͥp¬
turis illis sententia ꝓferet᷑. cuiꝰ ponde

Expanded text:
tuis, in quibus benedicimus domino quod tibi tuis, in quibus benedicimus domino quod tibi et nobis omnibusque fratribus, qui tua legunt, te talem dedit. Liber quidam tuus inter cetera non diu est ut uenit in manus nostras. quae sit eius inscriptio, nescimus adhuc; non enim hoc codex ipse, ut adsolet, in liminari pagina praetendebat. epitaphium tamen appellari dicebat frater, apud quem inuentus est. quod ei nomen tibi placuisse ut inderetur, crederemus, si eorum tantum uel uitas uel scm defuncti essent. Cum vero multorum et eo tempore quo scribebatur, et nunc usque viventium, ibi commemorentur opuscula; miramur cur hunc ei titulum vel imposueris, vel imposuisse credaris. Sane utiliter a te conscriptum eumdem librum quod nos multum moveat. Si enim ad Scripturas sanctas admissa fuerint velut officiosa mendacia, quid in eis remanebit auctoritatis? quae tandem de Scripturis illis sententia proferetur, cujus pondere
Abbreviated transcription (Latin):
& cultu sincerissimo carita¬
tis obseruando. atq amplecꝰtendo frĩ
et cõp̃sbitero ieronimo: augustinus.
Habeo gr̃ã qd ꝓrsus scͥpta salutacioẽ.
plenã mͥ epłã reddidisti. s b̃iuorem
multo qͣm ex te uellẽ sumere tali
uiro: a quo temꝑa quãtalibet occu-¬
pet. nullꝰ sermo ꝓlixꝰ est. Iuã quam¬
itaq nos negocioꝵ alienoꝵ scłariũ¬
b̾uitate facile ñ ignoscerẽ. nisi cogi¬
tarem quãpaucioribꝰ ũbis mĩs red-¬
deret᷑. Quare aggredẽ queso istã nob̾¬
cũ litteraria locutionẽ: nec multũ
ad nos disiungendos liceat absentie
corporali quamꝗͣ. simꝰ in dño sp̃s uni¬
tate coniuncti: &ẽ si a stilo quiescamꝰ
atq taceamus. Et libri quidẽ quos
de horreo dnco elaborasti. pene totũ
te nob̾ exhibẽt. Si enĩ ꝓpt̾ea ñ no
demꝰ. hoc mͦ nec ipse te nosti. Nã tu
qͦq ñ uides eam. Si aut̃ tͥ ñ ob aliud
notꝰ es. nͥ qe nosti animũ tuũ. et
nos eũ nõ mediocrit̃ nouimꝰ in littĩs

Expanded text:
 CULTU SINCERISSIMO CARITATIS OBSERVANDO ATQVE AMPLECTENDO FRATRI ET CONPRESBVTERO HIERONVMO AUGUSTINUS. Habeo gratiam, quod pro subscripta salutatione plenam mihi epistulam reddidisti sed breuiorem multo, quam ex te uellem sumere tali uiro, a quo, tempora quanta libet occupet, nullus sermo prolixus est. quamquamitaque nos negotiorum alienorubrevitati facile non ignoscerem, nisi cogitarem quam paucioribus verbis meis redderetur. Quare, aggredere, quaeso, istam nobiscum litterariam collocutionem, ne multum ad nos disjungendos liceat absentiae corporali: quanquam simus in Domino Spiritus unitate conjuncti, etiamsi ab stilo quiescamus, et taceamus. Et libri quidem, quos de horreo dominico elaborasti, pene totum te nobis exhibent. Si enim propterea te non dimus: hoc modo nec ipse te nosti; nam tu quoque non vides eam. Si autem tibi non ob aliud notus es, nisi quia nosti animum tuum; et nos eum non mediocriter novimus in litteris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdñm iħm salus ipsa que ipsis sacra¬
m̃tis significabat᷑ aduenerat. Ideoq
gentibꝰ q̃ insuetos a fide reuocarẽt.
onere graui et ñ necessario nullomͦ
imponenda eẽ censebat. Quaꝓpt̃ ñ
ideo petrũ em̃dauit qđ pat̾nas tra¬
ditiones obseruaret. qđ si facere uel¬
let: nec m̃dacit̾ nec incongrue face̾t.
apłatũ pauli ueritas dissuasit. Nec
apłs petrꝰ hoc ignorabat. s id̃ facie¬
bat. timens eos qui ex curcũcisione
erant. Ita et ipse uere correctꝰ ẽ. et
paulꝰ uera nairauit. ne sc̃a scͥptura
que ad fidẽ posteris edita ẽ. admissa
auctoritate m̃dacii tota dubia nutet
et fluctuet. Nõ enĩ pot̾ aut oportet
litt̃is explicari. qͣnta et quã mexpli¬
cabilia mala consequant᷑ si hoc con¬
cesserimꝰ. Poss aut̃ oportune minꝰq
ꝑiculose demonstrari. si corã inter

Expanded text:
num Iesum salus ipsa, quae illis sacramentis significabatur, aduenerat. ideoque gentibus, quod insuetos a fide reuocarent onere graui et non necessario, nullo modo inponenda esse censebat. Quapropter non ideo Petrum emendauit, quod paternas traditiones obseruaret — quod si facere uellet, nec mendaciter nec incongrue faceret;r per apostolatum Pauli ueritas dissuasit. nec apostolus Petrus hoc ignorabat, sed id faciebat timens eos, qui ex circumcisione erant. ita et ipse uere correctus est et Paulus uera narrauit, ne sancta scriptura, quae ad fidem posteris edita est, admissa auctoritate mendacii tota dubia nutet et litteris explicari, quanta et quam inexplicabilia mala consequantur, si hoc concesserimus. Posset autem opportune minusque periculose demonstrari, si coram inter
Abbreviated transcription (Latin):
tuisse falli. Et iude hoc quale sit
in illis litãs que nõ possũt colla¬
tis usitataꝵ linguaꝵ testimoniis
agimꝰ de oꝑe tuo qd̾ eugłium ex
offensio ẽ nulla: cũ scͥpturã gre-¬
cam contulerimꝰ. Uñ si quis qͣm
ueti falsitati contentiosus fauet.
ꝓlatis collatisq codicibꝰ: uł docet᷑
facillime. uł refellit᷑ et si quedã
rarissima merito mouẽt. quis tã
durꝰ ẽ qui labori tã utili ñ facile
ignoscat: cũ uicẽ laudis reffere ñ
sufficit: Quid tͥ aut̃ uideat᷑ curĩ
mltis alit̾ se habeat hebreoꝵ codicũ
aginta: uellẽ dignareris apire.
Neq enĩ paruũ pondꝰ ht̃ illa que
sic meruit diffamari. et qua usos
apłos nõ solũ res ipsa indicat: s
ẽ te attestatũ memini. ac ꝑ hoc
płimũ ꝓfueris. si eã scͥpturã gre-¬
cam quã septuaginta oꝑati sunt.
sit. et ita suspecta ne in greco ali-¬
ud inueniat᷑. uñ aliquid ꝓfeire aut
ꝓbare dubitemꝰ. B̾teuẽ putabã futã

Expanded text:
tuisse. Et vide hoc quale sit, in eis litteris quae non possunt collatis usitatarum linguarum testimoniis de opere tuo, quo Evangelium ex offensio est, cum Scripturam Graecam contulerimus. Unde si quisquam veteri falsitati contentiosus faverit, prolatis collatisque codicibus, vel docetur facillime, vel refellitur. Et si quaedam rarissima merito movent; quis tam durus est qui labori tam utili ignoscat, cui uicem laudis referre non sufficit? quid tibi autem uideatur, cur in multis aliter se habeat Hebraeorum codicum aginta, uellem dignareris aperire. neque enim paruum pondus habet illa, quae sic meruit diffamari et qua usos apostolos non solum res ipsa indicat, sed etiam te adtestatum esse memini. ac per hoc plurimum profueris, si eam scripturam Graecam, quam Septuaginta operati sunt, sit, et ita suspecta, ne in Graeco aliud inueniatur,\' ut inde aliquid proferre aut probare dubitetur. breuem putabam futuram
Abbreviated transcription (Latin):
sint et audeant tecũ congredi. et in
disputacione scaꝵ scͥpturaꝵ : iu¬
gum cũ ep̃o ducere. E go qͦndã
miles nũc ueteranꝰ. et tuas et alio¬
rum: debeo laudare uictorias. nõ
ipse rursꝰ effeto corpore dimicare:
ne si me ad rescribendũ freq̃nter
impuleris. illiꝰ recorder istorie: qd̾
annibalem iuuenilit̾ exultantem.
Q. maximus pacientia sua freg̾it.
O m̃ĩa fert etas. animũ qͦq sepe ego
longos. cantando puerũ memini
me condere soles : nũc oblita mͥ tot
carmina. uox quoq merĩ iã fugit.
et ut magis de scripturis scĩs lo¬
quar. berzelai galaadites. regis da¬
uid bñficia. om̃sq delicias iuueni
delegans filio ostendit. senectutem
hec appet̃ẽ nõ debe nec oblata susci¬
pere. Qd̃ aut̃ iuras te adu̾sum me
librũ nõ scͥꝑsisse. neq romã misisse
quẽ nõ seripseris. s si forte aliqua
in tins scriptis reꝑiant᷑ que a meo¬

Expanded text:
sint et audeant tecum congredi et in sint et audeant tecum congredi et in disputatione sanctarum scripturarum iugum cum episcopo ducere. ego quondam miles, nunc ueteranus et tuas et aliorum debeo laudare uictorias, non ipse rursus effeto corpore dimicare, ne, si me adscribendum frequenter inpuleris, illius recorder historiae, quod Hannibalem iuueniliter exultantem Quintus Maximus patientia sua fregerit. omnia fert aetas, animum quoque; saepe ego longos cantando puerum memini me condere soles. nunc oblita mihi tot carmina; uox quoque , Moerim iam fugit. et — ut magis de scripturis sanctis loquar — Berzelli ille Galaadites regis Dauid beneficia omnesque delicias iuueni delegans filioĮ ostendit senectutem haec appetere non debere nec oblata suscipere. Quod autem iuras te aduersum me librum non scripsisse neque Romam misisse, quem non scripseris, sed, si forte aliqua in tuis scriptis re
Abbreviated transcription (Latin):
bere ut doctũ. me tac̃ẽ ut imꝑitũ. et
tandẽ repꝑisse qui garrulitati mee
modũ imponẽt. Ego aut̃ ut simpli¬
cit᷑ fatear dignationi tue. pͥmũ iccͥco
respond̾e nolui. quia tuã liquido epłã
nõ credebam. nec ut uulgi de qͥbꝰdã
ꝓu̾bĩ est. litũ melle gladiũ. Dem̃
illud cauebã ne ep̃o cõmum onis
mee uider procacit̾ responde. et
aliqua in reỹhendentis epła rep̃hẽ¬
dere. p̃sertim cũ quedã in illa here¬
tica uidicarẽ ad extremũ ne tu iure
expostulares et diceres. Quid enĩ:
E płam meã uideras. et note tibi ma¬
nus in subscͥptione signa dep̃hałas.
ut tã facile amicũ lederes. et alteriꝰ
maliciã: in meã u̾iteres contume¬
liam. Igit᷑ ut ante iam scͥsi aut
nẽ latitantẽ in cellula. lacessere de¬
sine. S̾in aut̃ tuã uis uł exercere.
uł ostentare doctrinã. quere uiue¬
nes et disertos. et nobiles. quoꝵ ro¬
me dicunt᷑ ẽ qͣmplurimi. qui pos¬

Expanded text:
bere ut doctum, me tacere ut inperitum et bere ut doctum, me tacere ut inperitum et tandem repperisse, qui garrulitati meae modum inponeret. ego autem, ut simpliciter fatear, dignationi tuae primum idcirco respondere nolui, quia tuam liquido epistulam non credebam nec, ut uulgi de quibusdam prouerbium est, litum melle gladium; deinde illud cauebam, ne episcopo communionis meae uiderer procaciter respondere et aliqua in reprehendentis epistula reprehendere, praesertim cum quaedam in illa heretica iudicarem; ad extremum, ne tu iure expostulares et diceres: \'quid enim? epistulam meam uideras et notae tibi manus in subscriptione signa deprehenderas, ut tam facile amicum laederes et alterius malitiam in meam uerteres contumeliam?\' igitur, ut ante iam scripsi, autnem latitantem in cellula lacessere desine. sin autem tuam uis uel ostentare uel exercere doctrinam, quaere iuuenes et disertos et nobiles, quorum Romae dicuntur esse quam plurimi, qui pos
Abbreviated transcription (Latin):
lutem. Crebras ad me epłas diri¬
gis. et sepe compellis ut respondeã
nficas. et interim ꝓfaturũ retrac̾tũ
ex itiñe. et ep̃m constitutũ. ueloci
morte subtractũ. Illũ cuiꝰ nomen
retices maris timuisse discrimina.
et naingationis mutasse consiliũ.
Que cũ ita sint: satis mirari neques.
qͥmͦ ipsa epła. et rome et in italia
haberi a plerisq dicat᷑. et ad me
solũ nõ ꝑuenerit. cui soli missa ẽ.
p̃sertĩ cũ idẽ fr̃ sisinnius int̾ cetõs
tractatꝰ tuos dixerit se eam nõ in
affrica. nõ apud te. s in insula ha¬
drye ante hoc ferme ꝑͥ qͥnquenniũ
repperisse. De amicicia omĩs tol¬
lenda suspicio ẽ. et sic cũ amieo
quasi cu altero se loquendum.
Nonnulli familiares mi. et uasa gͥ
magna copia ẽ. suggerebãt nõ sim¬
plici am̃o a te factũ. s laudẽ atq
rumuscłos. et głam ppłi requirẽtẽ.
ut de nob̾ cresceres. ut multi cognos¬
cerent te ꝓuocare. me timere. te scri¬

Expanded text:
. Crebras ad me epistolas dirigis, et saepe compellis ut respondeam nificas; et interim Profuturum retractum de itinere, et episcopum constitutum, veloci morte subtractum; illum cujus nomen retices, maris timuisse discrimina, et navigationis mutasse consilium. Quae cum ita sint, satis mirari nequeo quomodo ipsa epistola et Romae et in Italia haberi a plerisque dicatur, et ad me solum non pervenerit, cui soli missa est; praesertim cum idem frater Sysinnius inter caeteros tractatus tuos dixerit eam se non in Africa, non apud te, sed in insula Adriae, ante hoc ferme quinquennium reperisse. 2. De amicitia omnis tollenda suspicio est, et sic eum amico, quasi cum altero se, est loquendum. N locis permagna copia est, suggerebant non simplici animo a te factum, sed laudem atque rumusculos et gloriolam populi requirentem, ut de nobis cresceres, ut multi cognoscerent te prouocare, me timere, te scri
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ loccioni eoꝵ unquã oꝑam dedi.
nec eremplarioꝵ ap̃d nos copia ẽ
p̃t soliloquioꝵ tuoꝵ libros. et qͦs¬
dã com̃tario ᷤ ĩ psalmos. Qͦs si uel¬
lẽ discutere. nõ dicã a me qui nicħ
sũ s a uereꝵ grecoꝵ docerẽ int̾pre¬
tacionibꝰ discrepare. Uale amice
lxm̃e etate fili. dignitate parens.
et hoc a me rogatꝰ obserua. ut qͥc-¬
quid mͥ scͥpseris ad me pͥmũ fa-¬
cias ꝑuenire.

Expanded text:
enim lectioni eorum umquam operam dedi enim lectioni eorum umquam operam dedi nec horum exemplariorum apud nos copia est praeter Soliloquiorum tuorum libros et quosdam commentariolos in psalmos, quos si uellem discutere, non dsum, sed a ueterum Graecorum docerem interpretationibus discrepare. uale, mi amice carissime, aetate fili, dignitate parens, et hoc a me rogatus obserua, ut, quicquid mihi  scripseris, ad me primum facias peruenire.
Abbreviated transcription (Latin):
nosse qui me pͥmus ad amicicias ꝓuo¬
cauit. quẽ post me orientẽ in scͥptu¬
raꝵ eruditione letatꝰ sum. Igit᷑ aut
tuũ: negato librũ si forte nõ tuus ÷.
et desine flagitare rescriptũ ad ea
que ñ scripsisti. aut si tuus ingenue
confitere. ut si in defersionẽ mei
aliqua scͥpsero: in te culpa sit qui
ꝓuocasti. ñ in mequi respondere
compulsus sũ. Addis pret̾ea te pa¬
ratũ eẽ ut si quid me in tuis scͥptis
mou̾it. aut corrigere uoluero. fr̃¬
ne accipias. et non solũ in m̃a te be¬
nuolentia ganisurã: s ut hoc ipsũ
faciam deprecaris. Rursũ dico qd̃
sentio qd̾ uocas senẽ. tacẽtem stimu¬
laris. uidis iactare doctͥnam. Nõ est
aut̃ etatis mee. putari maliuolũ
erga eum. cui magis fauere debeo.
miraris. si in tuis libris et maxi.¬
me in scripturarũ expositione.
que uł obscurissime st̃. quedã a
recti linea discrepare uideant᷑:
Et hoc dico ñ qł in oꝑibꝰ tuis quedã
rep̾hendenda iam censeam. Neq

Expanded text:
nosse, qui me primus ad amicitias prouocauit, quem post me orientem in scripturarum eruditione laetatus sum. igitur aut tuum negato librum, si forte non tuus est, et desine flagitare rescriptum ad ea, quae non scripsisti, aut, si tuus est, ingenue confitere, ut, si in defensione mei aliqua scripsero, in te culpa sit, qui prouocasti, non in me, qui respondere compulsus sum. Addis praeterea te paratum esse, ut, si quid me in tuis scriptis mouerit aut corrigere uoluero, fraterne accipias et non solum mea in te beniuolentia gauisurum, sed, ut hoc ipsum faciam, deprecans. rursum dico, quod sentio: prouocas senem, tacentem stimulas, uideris iactare doctrinam. non est autem aetatis meae putari maliuolum erga eum, cui magis fauere debeo. miraris, si in tuis libris et maxime in scripturarum expositione, quae uel obscurissimae sunt, quaedam a recti linea discrepare uideantur? et hoc dico, non quod in operibus tuis quaedam reprehendenda iam censeam. neque
Abbreviated transcription (Latin):
ut pacienter me audias. Nõ scͥpsis¬
a te mee ꝑ alios scͥpta delata s̃: sur
ht̃ italia qd̾ tu nõ scripsisti: Qua
ratione poscis ut rescribam ad ea
que scripsisse te denegas: Nec tã
hebes sũ ut si diu̾sa senseris. me
A te lesũ putem. S si m̃a cominꝰ
dicta rep̃hendas ut rationẽ scrptoꝵ
expetas. et que scripserim em̃dare
occłos mͥ reddas: in hoc ledit᷑ annci¬
cia. in hoi necessitudins aira uo¬
lantur. ne uideam᷑ certare puerilr.
et fautoribꝰ inuicẽ uł detractoribꝰ
nr̃is tribuere materiã contendendi
diligere cupio. nec quicquã in m̃te
m̃a retinere: qd distat a labiis. Nõ
enĩ conuenit ut ab adolesentia
usq ad hanc etatẽ in monast̾ĩolo cũ

Expanded text:
ut me patienter audias. Non scripsisa te meae per alios scripta delata sunt? Cur habet Italia quod tu non scripsisti? Qua ratione poscis, ut rescribam ad ea quae scripsisse te denegas? Non tam hebes sum, ut si diversa senseris, me a te laesum putem. Sed si mea cominus dicta reprehendas, et rationem scriptorum expetas, et quae scripserim, emendare et oculos mihi reddas, in hoc laeditur amicitia, in hoc necessitudinis jura violantur. Ne videamur certare pueriliter, et fautoribus invicem vel detractoribus nostris tribuere materiam contendendi; diligere cupio, nec quidquam in mea mente retinere quod distet a labiis. Non enim convenit ut ab adolescentia usque ad hanc aetatem, in monasteriolo cum
Abbreviated transcription (Latin):
nis ẽ u̾itas nõ figura. nitendũ ui
summa. ut cunctis nat᷑alibꝰ ampu¬
tatis: conu̾satio nr̃a tendat ad celũ
ubi rp̃s ẽ ad dexrt̾am dĩ. E uod ita
uerũ erit. si ludi. si iocus. si diuiiũ.
si sermo pene familiariũ deseratur.
Et tũ que cutũcidunt᷑ arescũt. non
nos mundo qͥ uite imagines sumꝰ
sed mundꝰ nob̾ mortuus ẽẽ credat᷑.

Expanded text:
nis est veritas, non figura. Nitendum in nis est veritas, non figura. Nitendum in summa, ut cunctis naturalibus amputatis, conversatio nostra tendat ad coelum, ubi Christus est ad dexteram Dei . Quod ita verum erit, si ludi, si jocus, si convivium, si sermo pene familiarium deserantur: et tamen qui circumciduntur arescunt, ut non nos mundo, qui vitae imagines sumus, sed mundus nobis mortuus esse credatur:
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ. uerũ iã nũc nõ nouimꝰ in quo
nob̾ mundꝰ crucifiarus ẽ. ⁊ nos mũde
ut p̃p̃utiis que s̃ in suꝑficie ꝯu̾sationis¬
appareat. Si enĩ fenũ qd hodie ẽ ⁊ cras
in dibanũ mittit᷑. ds̃ sic uestit: qͣnto
derit Cultello itaq petrino. corporis
in nob̾ scłi desid̾ia decrescẽt. Iuẽ qui
amau̾it: dic̃ patri nõ noui te: nat᷑aq
circumcidens suã. nec ut patrẽ sepeliat
mortuũ: separabit̾ a xp̃o. ⁊ exspoliatꝰ
uet̾em hoĩem cũ actibꝰ suis qd p̃pu¬
cium ẽ: aliã naturã sue uidebit ẽẽ¬
substantiȩ. idest ut fic̃ pͥmus homo
t̾renus a t̾ra. ita scd̾s celestis ẽẽ inci¬
piat e celo. uec dicat iã cuiꝰ cutũcisa
est natura. patrẽ pret̾ eũ qͥ in ceł est
se hab̾e: s p̃cepto dm̃i lucido illumi¬
natis ocłis. sede ad dext̾am uͥtittis
filiũ hominis agnoscat. Obt̾ende s̃
om̃s am̃i uoluptates. relinq̃nda stu¬
dia delectationũ. qm̃ hoc cirtũcisio¬

Expanded text:
us, in quo nobis mundus crucifixus est, et nos mundo : ut praeputiis, quae sunt in superficie conversationappareat. Si enim fenum quod hodie est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit: quanto derit! Cultello itaque petrino corporis nin nobis, saeculi desideria decrescent. Quem qui amaverit, dicit patri, non novi te: naturamque circumcidens suam, nec ut patrem sepeliat mortuum, separabitur a Christo: et exspoliatus veterem hominem cum actibus suis, quod praeputium est, aliam naturam sut sicut primus homo terrenus a terra: ita secundus coelestis incipiat esse ex coelo: nec dicet jam cujus circumcisa est natura patrem, praeter cum qui in coelis est, se habere: sed praecepto Domini lucido, illuminatis oculis, sedere ad dexteram virtutis filium hominis agnoscet. Obterendae sunt omnes animi voluptates, relinquenda studia delectationum, quoniam hic circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
cum uen̾is in regnũ tuũ. Quẽ dum
adhuc loqͥtur. ipse dñs ꝓmptus int̾¬
pellantis auditor. cõsolari ut cõsueui.
ꝓ sua pietate dignabit᷑ dicendo. ⁊ orti
am̃o esto Am̃ dico tͥ. hodie mecum
eris in paradiso.

Expanded text:
cum veneris in regnum tuum . Quem, dum adhuc loquitur, ipse Dominus promptus interpellantis auditor consolari, ut consuevit, pro sua pietate dignabitur, dicendo: Forti animo esto: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedat: seges mͥ om̃is simł ifrłite
gentis :̃ inuadenda. et in ea ipsius
curcũcisiõis uentilandꝰ effectus. Iħs
naue ppłos hereditat᷑us ĩ t̾ris. prius
illa oĩa ułt diuine pleb̾ cutuncide
iubet᷑ examina. qͣsi uͦ nõ tota heremꝰ
ꝑ uarias peccaminũ plagas. circũ¬
cise gentis ossibꝰ albicaret. Quid gͦ
iubebat hoc fieri. q̃d pecc̃i m̾itũ
nõ sanabat.⁊ Dic̃ dñs. Fac tͥ cultel¬
los petrinos nimis acutos. Qͥd est
q̃d tanto ꝑe cauet ne hantur obtũsi:
Nimis ait acutos. ut uidelicet nõ qͥ
su doloris abscidãt s multa lima
qͥ usu etiã cotis assiduo tenui aere
mortiferos sensꝰ m̃tis: subtiliter
discriminẽt. Circũcidit gͦ ni fallor
in illis egipti desid̾iũ. murmura¬
tionum cõtumaciã. ydoloꝵ forrica¬
tionem. cõsuetudinẽ peccandi. pro
quibꝰ irã dñi eoꝵ sensere maiores.
Et illis etiã sine dubio circũcidit.
metũ positoꝵ pene ante fͤaciẽ pre¬

Expanded text:
procedat, seges mihi omnis Israelitae procedat, seges mihi omnis Israelitae gentis est invadenda, et in ea ipsius circumcisionis ventilandus effectus. Jesus Nave populos haereditaturus in terris, prius illa omnia velut divinae plebis circumcidere jubetur examina: quasi vero non tota eremus per varias peccaminum plagas circumcisae gentis ossibus albicaret. Quid ergo jubebat hoc fieri, quod peccati meritum non sanabat? Dicit Dominus, Fac tibi cultellos petrinos nimis acutos . Quid est, quod tantopere cavet, ne habeantur obtusi? Nimis, ait, acutos, ut videlicet non qui su doloris abscindant, sed multa lima atque usu cotis assiduo tenui acie, mortiferos sensus mentis subtiliter discriminent. Circumcidit ergo, ni fallor, in illis Aegypti desiderium, murmurationem, contumaciam, idolorum fornicationem, consuetudinem peccandi, pro quibus iram Domini eorum sensere majores. Et illis etiam sine dubio circumcidit metum positorum ante faciem prae
Abbreviated transcription (Latin):
sed uite. qño nõ circũcisi ꝑ frugẽ
ꝓbitatis. aulã scĩficationis ĩtroeũt:
et citũcisi in eadẽ aula geniti. ꝑ
pudenda gestoꝵ: sceptrũ scĩficatio¬
nis omtitunt. Sed rurfũ ad bñdi¬
ctum uelut.xii. tͥbuũ sangͥnem
redeamꝰ ut in eo iã tũc p̃cedens
eccłiastici misterii. u̾itatis umbra
ꝓbet̾. Longũ ẽ singłeꝵ formas
enum̾are scõꝵ. eoꝵq gesta tus
filia diłima enarrare uirtutibus.
qͥd sit qd ioseph de domo egiptii
aufugerit. quid sit qͥ hic ppłs ma¬
re tͣnsit. ⁊ pharaonis nõ transit
exeititꝰ ⁊ sp̃es labentis nature
sub hominũ ꝑsona mutat᷑. quid
etiã ẽ qd ipsum mare euadentibꝰ
egiptũ iacob filiis occurrit. q̃d in¬
estimanda. ⁊ iuxta tuã uitam.
et iuxta eccłie mist̾ia derelinquo.
et in his u̾itatẽ cutũcisionis. ar-¬
tam formã signi uidaici nõ mi-¬
reris. Igitur qm̃ strictim uniu̾¬
sa dicenda s̃. ne in longũ sermo

Expanded text:
sed vitae: quando non circumcisi per frugem sed vitae: quando non circumcisi per frugem probitatis, aulam sanctificationis introeunt; et circumcisi in eadem aula geniti, per pudenda gestorum sceptrum sanctificationis amittunt. XIII. Sed rursum ad benedictum velut duodecim tribuum sanguinem redeamus, ut in eo jam tunc praecedens ecclesiastici mysterii veritatis umbra probetur. Longum est singulorum formas enumerare sanctorum, eorumque gesta tuis, filia dilectissima, enarrare virtutibus: quid sit quod Joseph de domo Aegyptii aufugerit: quid sit quod hic populus mare transierit, et Pharaonis non transiit exercitus, et species labentis naturae sub hominum pede mutatur. Quid est, quod ipsum mare evadentibus Aegyptum Jacob filiis occurrat? examinanda, et juxta tuam vitam, et juxta Ecclesiae mysteria derelinquo: ut in his veritate circumcisionis arctam formam signi Judaici non mireris. Igitur quoniam strictim universa dicenda sunt, ne in longum sermo