comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de apponitur:qr ꝑ
fusione: que fiebat decinere urttule
autẽ sacrifitus. qmus magis ea ꝑi̾o
ppło fuerint congruent̾ imposita ꝙͣ d̾o¬
tefideranti oblata. sigurattim̃ ueritatis
suerunt. que xp̃o est. crius sangume re¬
dempdi ⁊ mundati sumus. qr ueta emun¬
datio. ⁊ dei ꝓpiciatio nobis.sine sangume
nlta est. Sicut ergo moyses sanguinem qͥ¬
nib impios uentiauit. ⁊ hyrc̾ ꝑsimiltadĩ
carnis pecc̃i. ⁊ q hostia ꝑ pecto ẽ. egressũ cum
dinens lana coccineaque ignei coloris est.
significat ignẽ dilectionis xp̃i saritas enĩ
xp̃i est nobis lana. de qua uestem fatiamus
.i. qua induamur. ysopus quiualet contra
tumores pulmonis. humilitatẽ xp̃i sigͣt

Expanded text:
deo apponitur, quia per ionis quae fiebat de cinere vitulae autem sacrificiis quamvis magis ea perverso populo fuerint congruenter imposita tatis fuerunt quae Christus est, cujus sanguine redempti, et mundati sumus, quia nostra emundatio et Dei propitiatio nobis sine sanguine nulla est. Sicut ergo Moyses sanguinem nibus impios ventilavit, et hircus pro similitudine carnis peccati, et quia hostia pro peccato est, congressum cum nguinis nos redimens. Lana coccinea quae ignei coloris est, significat ignem dilectionis Christi. Charitas enim Christi nobis est lana de qua vestem faciamus, id est qua induamus. Hyssopus qui valet contra tumorem pulmonis humilitatem Christ
Abbreviated transcription (Latin):
hinom̃du nec salten timor dei eos reflexit ama
unttium sapiẽ. dehis dicit ierernias. Tunc om̃s
isuresunt in ꝓpham dñi uolentes occid̾e cũ
trariũiudetur ꝙ om̃s insurexisse dixit. ⁊ om¬
nem ppłma non ꝑmilisse. Qs ergo dixit insurex¬
⁊ hic enuim ñ qr dicit ouis declinau̾n. totã pe¬
ntus plebem sigrificauit s alt̾am ꝑtẽ pleris.
Semp enim duo ppłi sunt muna plebe. hic enm
est ppłs ꝙͣ increpat dñs dicens. sub noĩe ierłm¬

Expanded text:
ini; nec saltem timor Dei eos reflexit a mainitium sapientiae. De his dicit Jeremias: Tunc omnes surrexerunt in prophetam Domini volentes occidere eum trarium videtur quod omnes insurrexisse dixit, et omnem populum non permisisse. Omnes ergo dixit insurrex hic enim, non quia dicit, omnes declinaverunt, totam penitus plebem significat, sed alteram partem plebis. Semper enim duo populi sunt in una plebe. Hic est enim populus quem increpat Dominus, dicens sub nomine Jer
Abbreviated transcription (Latin):
nõ diffinit apłe. unde ut breuiter sdeam nec u¬
las nuptias debeo dampnare. nec eis u̾ecundiã
magist̾. ⁊ dñs septẽuirã mulierẽ in euangłio
humane uerecundie sensum audeodr̃e. ut qͦtiẽs
uoliuñt nubãt. nec ex meo corde p̃ter sc̃e scriptẽ¬

Expanded text:
onem. unde ut breuiter respondeam, nec ullas nuptias audeo damnare nec eis uerecundiam magister et Dominus, septemviram mulierem in Evangelio humanae verecundiae sensum audeo dicere, ut quoties voluerint, nubant, nec ex meo corde praeter Script
Abbreviated transcription (Latin):
sacramdũ est corpus xp̃i ppriũ. ꝙ de uitgĩe
nib constat ita imnitas eccłastica ex multis
remmtccoħia. ⁊ atrespine similia. ecce quari
inmiacspetiededit ¶ cum artemtorus xp̃c sub
sptie panis. totus sub spẽ uini sumanie cur ñ
muna s in duab dedit᷑. sont ostenderetur x̃.
ascopsiacudtiumq redim̃et. panis enim
ad crprs refertur. uinũ ad animam. qr uiñ
obatur sangurẽ. in quosedes aiẽ aphisicis
ebdititur co etg omduab spetieb celebrat᷑¬
posarttisq liberatio mnobi sigranceu.
¶geo uero apnitur aqua. ut ostendatue nc̃ã

Expanded text:
sacramentum est corpus Christi proprium de Virgine latis constat, ita societas ecclesiastica ex multis imputribilia et albae spinae similia. Ecce quare in hac specie dedit. Cum autem totus Christus sub specie panis, totus sub specie vini sumatur, cur non in una, sed in duabus dedit? Ideo ut ostenderetur Christus sisse, ut totam redimeret. Panis enim ad carnem refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes animae a physicis esse dicitur. Ideo ergo in duabus speciebus celebratutriusque liberatio in nobis significetur. Ideo vero apponitur aqua, ut ostendatur nostra
Abbreviated transcription (Latin):
stituta. s in lege que est ex deo. suam iusticiã¬
oꝯstituebant. cũ candem legem siuis nirib in¬
plere posse credebant. ut m̾ita p̃ced̾ent grãm nõ
iusticia dei. que ñ in p̃cepto legis quotimor
incutitur. s madutoriogrẽ xp̃i ꝯstiuta ess¬

Expanded text:
tituta, sed in lege quae ex Deo est suam justitiaosius cum eamdem legem suis viribus implere posse credebant ut merita praecederent gratiam, non justitia Dei, quae non in praecepto legis quo timor incutitur, sed in adjutorio gratiae ipsi constituta es
Abbreviated transcription (Latin):
bent. a ⁊ qr uidicare debetis. igit᷑ hoc modo facite. s
bant. Sapientes gͦ qui inlocis ꝯsistebant. fideles
⁊ scĩ non qui bacꝰ atqꝑ hac pp̃ euangłm discurre¬
bant. talium negotioꝵ examinatores eẽ uolit̾t.
a quib nos excusare nĩ possumus. ⁊ si uelinꝰ.xp̃m¬
enim testem inuoco qm̃ mallem ꝑsingłos dies
certis horis aliquidmanib oꝑari ⁊ cet̾as horas hr̃e
liberas ad legendum ⁊ orandum.⁊ ad agendum
auquid. de diuinis lit̾is ꝙͣ tumultusissimas ꝑ¬
plecitates cãꝵpatide negotiis scłarib. ł uidicã¬
do ditimendis. ł int̾ueaiendo p̃odendis. dicocon¬
sticuite ꝯtẽptibues. ħ aut̃ d reue. ues dico. ut
uidelc̃ hii t̾renas cãs examient. qui ext̾ioꝵ reꝵ sa
pientiam poepurt. qui ã spũalib donis ditatisũt
terieuis ñ tebent negotus implican. ubi dũ nõ co¬
hii quidonis sp̃u alib emicant. nequaꝙͣ ꝓximoꝵ
infumantium negotia furnditus deserant. s hec a¬

Expanded text:
Et quia judicare debetis, igitur hoc modo facite. Si bant. Sapientes ergo qui in locis consistebant fideles et sancti, non qui hac atque hac propter Evangelium discurrebant, talium negotiorum examinatores esse voluit. A quibus nos excusare non possumus, etsi velienim testem invoco, quoniam mallem per singulos dies certis horis aliquid manibus operari, et caeteras horas habere liberas ad legendum, orandum, vel ad agendum aliquid de divinis litteris, quam tumultuosissimas perplexitates causarum pati de negotiis saecularibus, vel judicando dirimendis, vel interveniendo praecidendis. Dico constituite contemptibiles. Hoc autem ad reverentiaenim testem invoco, quoniam mallem per singulos dies certis horis aliquid manibus operari, et caeteras horas habere liberas ad legendum, orandum, vel ad agendum aliquid de divinis litteris, quam tumultuosissimas phi qui donis spiritualibus emicant nequaquam proximorum infirmantium negotia funditus deserant; sed haec a
Abbreviated transcription (Latin):
tol statiratis indices⁊
hii tũ potius statuen¬
di sunt ꝙ̃ ad infideles
iudices eanit. si desunt
sapientes. sicut inqͣm
ñ est sapiens. s fr̃ cum

Expanded text:
tos statuatis judices. Et hi tamen potius statuendi sunt, quam ad infideles judices catur, si desunt sapientes; sic, inquam, non est sapiens. Sed frater cum
Abbreviated transcription (Latin):
expetit. ⁊ ille de mataimonio. ł uła ñ sibi alt̾a¬
trum q negent. ne ꝑhoc mad̾ant indãpnabi¬
les corruptelas. Racte enim debitũ ꝯuugale. nł¬
lius est cruminis. exigere aut̃ ultͣ gnandi neces¬
sitatem culpe est ueniatis. forncariaut̃. ur
mechari: pimendi est criminis.

Expanded text:
expetit, vel ille de matrimonio, vel illa non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venialis; fornicari autem vel moechari puniendi est criminis.
Abbreviated transcription (Latin):
lui cor. ad aliam. s mu.
In hoc pares sũt uir ⁊¬
mulier. qi neq uiro
n mulieti corpus suũ¬
In hac cã ne peccandi
daretur occasio ĩ aliis
sibiꝯuigati ad illicitoᷤ
Scubitus euitandos mutuam quodanmꝰ sorui¬
tutẽ. ut ⁊ si alt̾ieoꝵ ꝑpetua ꝯtinentia placeat.
nisi exalt̾ius ꝯsensu. ñ possit ⁊ adhoc. utor ñ ht̃¬

Expanded text:
ui corporis ad aliam, sed mulier. In hoc pares sunt vir mulier, quia neque viro neque mulieri corpus su hac causa, ne peccandi daretur occasio, in aliisonjugati ad illicitos concubitus evitandos mutuam quodammodo servitutem; ut etsi alteri eorum perpetua continentia placeat, nisi ex alterius consensu, non possit. Sed ad hoc, uxor non h
Abbreviated transcription (Latin):
ł pͥfecta caritas ħsest. ut quid paratus sit etiã¬
ꝑfc̃ib mori. S num quid mox ut nascitur.
iam prsus ꝑfecta est: immo ut ꝑficiatur. nasci¬
tur. cum fuerit nata nutritur. tum fiũt nutͥta:
roboratur. cũ fuĩt roborata ꝑficitur. cũ ad ꝑfec¬
tionem uen̾it: dicit. cupio dissolui: ⁊ eẽ c̃xꝑo.

Expanded text:
 Perfecta charitas haec est, ut quis paratus sit pro fratribus mori. Sed nunquid mox ut nascitur jam prorsus perfecta est, imo ut perficiatur nascitur, cum fuerit nata nutritur, cum fuerit nutrita roboratur, cum fuerit roborata perficitur, cum ad perfectionem venerit, dicit: Cupio dissolvi, etc. .
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ad ea implenda. que sꝑt̃ appbat. Ham pru.
nis. ꝙ est. cum studiosuis impiat que carius
sunt appetendobona tempalia. ⁊ fugiendo ma¬
la. ⁊ cũ naturas reꝵ tm̃ sequitur ꝙ est grane p¬
catum. prudentia autẽ ideo dicitur. cum res
stulta sit qr ita uidetur scłarib hoib. prudẽtia

Expanded text:
sunt ad ea implenda quae spiritus approbat. VERS. nis; quod est cum studiosus implet quae carnis sunt, appetendo bona temporalia, et fugiendo mala; et cum naturas rerum tantum sequitur; quod est grave peccatum. Prudentia autem ideo dicitur, cum res stulta sit, quia ita videtur saecularibus hominibus. Prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
bona debent inderi.¬
nec ex aliqua parte.
puritas cius debet
mutilit᷑ dicendꝰ est.
⁊ hoc est ꝙ ait. s si
qius serm̾o bonus
est ualens ad edifi.
fidei.ita õꝑtime.⁊
crrcum specte ꝓcedat.
ut det grãm .i. ut
sit gratus. audienti.
Et nolite. ꝯtrista.¬

Expanded text:
bona debent videri,nec ex aliqua parte puritas ejus debet nutiliter dicendus est, et hoc est quod ait, sed si quis sermo bonus est valens ad aedificationem fidei, ita optime et circumscripte procedat ut det gratiam, id est ut sit gratus audientibus. Et nolite contrista
Abbreviated transcription (Latin):
mirtabilis bratiar¬
do. s quodam lo coĩs¬
tropo usus est apłs. qͦ
ca que ñ accidũt deo.
tes eum fac̾e ut nobis accidatit. ñ gͦ
tenend̾ est aliquid tale accid̾e sꝑui sco. qui in
se ĩmutalis ẽ. s inscĩs ħitat ut eos impleat
⁊ tristari. de lapsib. ł pectĩs eor. de quor fide
⁊ pietate gaudebant. q̃ tristicia laudabił¬
est qr uenit ex caritate. ꝙͣ infundit spẽ sc̃.
dono tam boni sĩt. ut eos mestificẽt mali ⁊
hii maxime quos bonos fuisse. ł nou̾nt. uł
crediderut̃. hoc locutionis modo. d̾s dicitur sci¬
re qñ nos scire facit. ⁊ requiescere ab oꝑib q̃
ualde bona fecerat. qr nos facit requiesc̾e

Expanded text:
commutabilis beatitudo; sed quodam locutiotropo usus est Apostolus, quo ea quae non accidunt Deo tes eum facere ut nobis accidant. Non ergo tenendum est aliquid tale accidere Spiritui sancto, qui in se immutabilis est, sed in sanctis habitat, ut eos impleat liorum, et contristari de lapsibus vel peccatis eorum, de quorum fide et pietate gaudebant: quae tristitia laudabilis, quia venit ex charitate, quam infundit Spiritus sdono tam boni sunt ut eos moestificent mali, et hi maxime quos bonos fuisse vel noverunt, vel crediderunt. Hoc locutionis modo dicitur Deus scire, quando nos scire facit, et quiescere ab operibus, quae valde fecerat bona, quia nos facit requiescere
Abbreviated transcription (Latin):
putabant eẽ ⁊ uanitatẽ. que id̾o linguis canat᷑.
qr pudoris fit. si reueletur. sicut fit apud paganos.
quib aliquomodo illa que ab eis uocant᷑ sacra:
uelant. ne se uanitatib cernantur illudi. Dĩs
enim inpoftura tenebras querit. ⁊ falsa ꝓ ueris
apud nos aũ nich̃ astute fucatũ est. s simpłr ⁊ a ꝑte
unus laudatur. deus qr si nullus intelligeret.:
poss inderi seductio q̃ linguis canent᷑. c̾ pudor eẽt
lari. E iaũ .q. si om̃s loquantur linguis.¬

Expanded text:
putabunt esse et vanitatem, quae ideo linguis canatur, quia pudoris sit si reveletur, sicut fit apud paganos, quibus aliquo modo illa quae ab eis vocantur, sacra velantur, ne se vanitatibus cernant illudi. Omnis enim impostura tenebras qApud vos autem nihil astute fucatum est, sed simpliciter et aperte unus laudatur Deus, quia si nullus intelligeret, posset videri seductio, quae linguis caneretur, cum pudor esset uasi dicat: Si omnes loquantur linguis
Abbreviated transcription (Latin):
quemetiam filius
signum prĩs ostendat in filios. ut qr noi nõ
braicum est. idip̃m significans q̃ ⁊ patetꝰ⁊
hancꝯsuetudinem in plirib lõcis scciptura
seruat ut hebeaitũ uertũ ł niterpietatõe¬
sua ponat. duonamq sũt u̾baque posuit. ut
postetiore it̃pretaretur primũ. siam idẽ est
ab baꝙ pater elegant᷑ aut̃ intelligitur. nõ
frustradua linguaꝵ uerba posuisse. sdẽ sig¬
gentib inunitatẽ fid̾i nocatus est. ut hebre
eiusd̾ fidei. spito mitatẽ. fł otandũ etiã qr¬
clamor inscripturis. ñ magne uocis emissi
os scĩe intiligatur. ⁊ intentioĩs magattu¬
do. stos gͦ clamamꝰ s ale ilamare dẽs est. qͥ
hretiam ẽẽ frui. ⁊ nota hic trmitatẽ. S ali¬
quis forsican querat. utrũ ⁊a fiuro ꝑcedat sꝑe¬

Expanded text:
quem etiam Filius signum Patris ostendat in filios, ut quia nos non braicum est, idipsum significans quod et pater. Et hanc consuetudinem in pluribus locis Scriptura servat, ut Hebraicum verbum cum interpretatiogustinus Duo namque sunt verba quae posuit, ut posteriore interpretaretur primum. Nam hoc est abba quod pater. Eleganter autem intelligitur non frustra duarum linguarum verba posuisse, idem siggentibus in unitatem fidei vocatus est, ut Hebraeejusdem fidei spiritusque unitatem. Notandum quia clamor in Scripturis non magnae vocis emissio, sed scientiae intelligatur et intentionis magnitudo. Nos ergo clamamus; sed ille clamare dictus est qui itum etiam esse Filii, et nota hic Trinitatem. Sed aliquis forsan quaerit utrum
Abbreviated transcription (Latin):
uocari sꝑm .s. cum etiam si de siiguł i̾certo¬
gemiut. ñ possuuł prẽm ⁊ filiũ dicere. nisi sp̃ro.
lihoc quipe uocati oꝑtuit eum qui ñ est u¬
mus eox. s in quoꝯmititas apparet amboꝵ.
cur ergo non ccedamus ꝙ etiam de filio proce¬
dat sp̃e sic̃. cum filii quoq ip̃e sit sꝑc̃. Si .ii.
ab eo ñ proced̾et. nõ post resurestionẽ se rep̃¬
sentatis disciplĩs insuftlass dicens. accipite
spm̃ .s. quid etum atud significauit illa in
sanguiis panente. tetigit mealiquis: egp
enim sensi de me uirtutem de me exifsẽ. nã
uirtutis noĩs appłłari spm .s. ex eo clarũ est.¬

Expanded text:
um, cum etiam si de singulis interrogemur, non possumus Patrem et Filium dicere, nisi Spirituli, hoc proprie vocari oportuit eum, qui non est unius eorum, sed in quo communitas apparet amborum. Cur ergo non credamus quod etiam de Filio procedat Spiritus sanctus, cum Filii quoque ipse sit Spiritus? Si enim ab eo non procederet, non post resurrectionem se repraesentans discipulis m . Quid enim aliud significavit illa inssanguinis patiente: Tetigit me aliquis. Ego enim sensi virtutem de me exisse , nam virtutis nomine appellari Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
cem de meo ore presens ꝑferre. ut uoi soli¬
do seuerior ip̃e corriperem qr epła ñ potest
uocem obuirgantis exprimere. sualet
itascentis resõnare clamorẽ. ⁊ dolorẽ pec̾to¬
tis apicib exꝑlicate. non hẽo ꝯuppe fruc¬

Expanded text:
 de meo ore proferre, ut vos solito severior ipse corriperem, quia Epistola non potest vocem objurgantis exprimere, non valet irascentis resonare clamorem, et dolorem pectoris apicibus explicare: non habeo quippe fruc
Abbreviated transcription (Latin):
nomore. contͣnat᷑am eẽ. ꝙ est contra nature nsũ.
morotalib notitrsicut est illud. ut surcurꝰ frue¬
tum radicis ferat. id .i. contranaturam dicitapis
prehendit. Deusautem creator ⁊ conditor omnũ
naturaꝵ. nicħ contra naturã facit. qr id est nat̾ẽ¬

Expanded text:
no more contra naturam esse, quod est contra naturae usum, mortalibus notum, sicut est illud, ut surculus fructum radici ferat. Id enim contra naturam, dicit Apo notitia humana comprehendit. Deus autem creator et conditor omnium naturarum, nil contra naturam facit, quia id est nat
Abbreviated transcription (Latin):
In archa uissa sunt pomi lex ⁊ manna ⁊ uir¬
grã: non est potestas fatiendi precepta. uer̃
qr lex a quoius ꝓfitiente. ñ ex om̃i parteni¬
pletur. desuꝑ est ꝓpitiatorium. adhoc enim
piciatorium pennis obumbrant .i. uelan¬
tndo scĩe quam ꝯtinent duo testarnta q̃
obumbrant ꝓpitiatorium. qi meis latet¬
miãm dei in qua spes est. ł ꝯcsliant. uł
Isteo duo sunt ut sotietatem caritatis cõ¬
mendent. Io pennis ꝓpictiatoriũ obum¬
⁊ uultus eoꝵ non sunt is ĩꝓpitiatorium.
sunt. i ħimiscemodi alia de quib .s. hus

Expanded text:
In arca jussa sunt poni lex, manna et virgratia potestas est faciendi praecepta. Verum quia lex a quovis proficiente non ex omni parte impletur, desuper est propitiatorium. Ad hoc enimropitiatorium pennis obumbrant, id est velantudo scientiae, quam continent duo Testamenta quae obumbrant propitiatorium, quiaiam Dei, in qua spes vel conciliant, vel deo duo sunt, ut societatem caritatis commendent, ideo pinnis suis propitiatorium obumet uultus eorum non sunt nisi in propitiatorium, sunt, et hujusmodi alia. De quibus, s
Abbreviated transcription (Latin):
ta mea. non dicit¬
ꝓ pesdo. scribam. s suꝑscribam. qr leges
ille suꝑuires hominis sũt. inqͣꝵ
.s. ꝯpletione: nullus suffic̾et. nisi ope grẽ.
deinde subdit de fcĩticatione dicẽs. ⁊ peccõꝵ¬

Expanded text:
ta mea, non dicit scribam, sed superscribam, quia leges illae super vires hominis sunt, in quarum scilicet completione nullus sufficeret, nisi ope gratiae. deinde subdit de sanctificatione dicens et pecc
Abbreviated transcription (Latin):
sumat. s etiam ꝙ oblatio. iam post dẽpꝰ
gre. non est fatienda ꝓ pecc̃o. qr fcã est re¬
missio. quasi ecce hic ostenditur. remissio
pecc̃oꝵ frã. bbi autem hoꝵ remissio est iam¬
non est fatienda. oblatio ꝓ pecc̃o .i. ressat

Expanded text:
summat, sed etiam quod oblatio jam post tempus gratiae non est facienda pro peccato, quia facta est remissio. Quasi dicat: Ecce hic dicitur remissio peccatorum facta, ubi autem horum jam remissio, non est facienda oblatio pro peccato, id est
Abbreviated transcription (Latin):
testabor ad illos pꝰ
dies ullos m ichip¬
nuuntiatos. dicit dñs.
quam illud dixit ꝙ
non ualet ad ꝓbati¬
onem uram. adiecit
halia. que corroborãt
utrũq ꝙ diximꝰ.

Expanded text:
testabor ad illos: Post dies illos, mihi praenuntiatos, dicit Dominuquam illud dixit, non valet ad probationem nostram, adjecit alia quae corroborant u
Abbreviated transcription (Latin):
nandis dcm̃ est ut
om̃s illius obuirga¬
tione sanarentur.¬
huc etiam accedit ꝙ firmitas
⁊ caritas petri cuiter adnõ dcm̃ est. pasce oues
meas obuuirgationẽ talem post̾ioris pastoris.
ꝓsauite gregis libentissime sustinebat ua¬
lebatq hoc ad magnum humilitatis exem¬
plum. ut in eo qui primus est. discant cet̾i
iuites eẽ ⁊ humiles. Ip̃e enim petrus ꝙ a
paulo fiebat utiliter libertate caritatis. secͣt
ac benigne pe pietate humilitatisaccepit̃.
atq ita exemplum posteris prebuit. tanto
sancttus: quanto ad mutandum dĩfficilius
quo ñ dedignarentur maiores. sic ubi forte
recti tramitem teliquissent. etiam a posteti¬
orib corrigi. laus itaq iuste kbertatis in
panio. ⁊ sancte humilitatis in petro eminu
dixi inquam. Siti opecre cum sisii.
natione. ⁊ genere.¬

Expanded text:
nandis dictum est, ut s illius objurgatione sanarentur.tinus Huc etiam accedit, quod firmitas et charitas Petri cui ter a Domino dictum est: Pasce oves meas ; objurgationem talem posterioris pastoris pro salute gregis libentissime sustinebat, valebatque hoc ad magnum humilitatis exemplum, ut in eo qui primus est, discant caeteri mites esse et humiles. Ipse enim Petrus quod a Paulo fiebat utiliter libertate charitatis, sancte ac benigne pietate humilitatis accepit, atque ita exemplum posteris praebuit, tanto sanctius quanto ad imitandum difficilius, quo non dedignarentur majores sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi. Laus itaque justae libertatis in Paulo, et sanctae humilitatis in Petro eminuit. Dixi inquam, si tu, o Petre, cum sis Judaeus, natione et genere
Abbreviated transcription (Latin):
unde dicũtur aues celi: aduersus tales nobis
est lucta. qui sunt rectores tenebraꝵ.qr quoᷤ¬
sic eos qui tenebre sũt. ad omne marũ draboł
p̃cipitat. ⁊ instigat. hoc ergo uos hortatur a¬
postolus. ut ñ ꝯtra hominem malũ. ĩmo ꝑ
illo. s condra diabolũ qui c̃ illo oꝑatur. ⁊ in
illo oremus. ⁊ quicquidpossumꝰ faciamus.
ut diabolus expellatur.⁊ anglĩ eiꝰ.⁊ hommes
liberentur. ip̃ienĩ demones. qrͣequites pũg

Expanded text:
unde dicitur, aves coeli. Adversus tales nobis est lucta qui sunt rectores, quia quosic eos qui tenebrae sunt ad omne malum diabolus praecipitat et instigat. Hoc ergo nos hortatur Apostolus, ut non contra hominem malum, imo pro illo, sed contra diabolum qui cum illo operatur et in illo, oremus; et quidquid possumus faciamus, ut diabolus expellatur et angeli ejus, et homines liberentur. Ipsi enim daemones quasi equites pugna
Abbreviated transcription (Latin):
quas non uidemus. que excipͥit ininicoꝵ te¬
la. ⁊ repellit. tamꝗͣ scrtum. fides .ti. scutũ est
sub quo iusticia que int̾iora transtĩgi nõ sinit̃:
tuta est. sicut sub muminiẽ omniũ nntutũ.
ꝙ ꝑtenditur ante omiã arma. ꝙ prius ĩpug¬
nat diabolũ. unde. Prima petit campum
dubia sub sorte duelli. pugnatura fides. hãc
nea: qr de uitio. muttium inc̾edunt.
t galeam sa

Expanded text:
tela, et repellit tanquam scutum. Fides enim scutum est, sub qua vel quo justitia quae interiora transfigi non sinit, tuta est, sicut sub munimine omnium virtutum quod protenditur ante omnia arma, quod prius impugnat diabolus. Unde, prima petit campum dubia sub sorte duelli, pugnaturo fides. Hanc nea, quia de vitio in vitium incendunt. e galeam sa
Abbreviated transcription (Latin):
potestates .i. contra
ẽos qui etiam suꝑ
hos possunt: quiali¬
is presunt. certũ est
enum qr exicia famu¬
lis der anctore diabo¬
lo irrogantur. siu
suos. cuius altitudo
grandis est. dicooꝰ
colluctatio ẽ uon
aduersus demoni
qui utiq timendi
sunt. qr mundanos
regunt. unde ixpõ¬

Expanded text:
potestates, id est contra eos, qui etiam super hos possunt, qui aliis praesunt. Certum est enim quia exitia famulis Dei a diabolo irrogantur, sive s, cujus altitudo grandis est. Dico quod colluctatio est vobis adversus daemones, qui itaque timendi sunt, quia mundanos regunt. Unde expo
Abbreviated transcription (Latin):
imicos .i. principes mũdi ꝯtimio suꝑabit. ⁊
si illos uit̾imus qui sũt principes malicie.
⁊ quoꝵ instinctuiicia carns ꝯtra nos sem¬
unt. tunc facile suꝑare pot̾imus om̃s rmi¬
stros illor suꝑato en̾impencipe exerectus. ẜa¬
cile fugatur. sicut ex libro idith ostendit᷑.
ubi uartatur e olopherne principe milicie
int̾empto: multitudo exertitiuĩ in sugã u̾¬

Expanded text:
o superabit; et si illos vicerimus qui sunt principes malitiae, et quorum instinctu vitia carnis contra nos saeviunt, tunc facile superare poterimus omnes ministros illorum. Superato enim principe exercitus facile fugatur, sicut ex libro Judith ostenditur, ubi narratur quod Holopherne principe militiae interempto, multitudo exercituum in fugam
Abbreviated transcription (Latin):
cipes ⁊ potesta¬
Decet̾o. post spocia¬
lia precepta. quibus
admonuit singłos.
.i. deinceps in futuro.
in reliquo temꝑe.¬
frẽs in fide ⁊ dilectio

Expanded text:
cuetur potestaetero. Post specialia praecepta quibus admonuit singulos opere; deinceps, in futuro, in reliquo tempore, fide et dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra. s mundũ peccõ¬
res dicit. de quo alibi.
⁊ mundus eũ ñ ꝯgno¬
uit. talẽ mundum.
illiregũt. cõtͣ quos.
semus ꝑpetuas inimicitias. qr ⁊ꝙ patim᷑ hyiẽs¬

Expanded text:
ra; sed mundum peccres dicit, de quo Joannes: Et mundus eum no. Talem mundum illi regunt, contra quos habemus perpetuas inimicitias: quia e
Abbreviated transcription (Latin):
ram tangat .i. ꝓ terrenis fatiat. ⁊ hac signi¬
sicatione marcͤus dicit apłos sandaleis. uł
soleis talciari. ut .s. neq ꝑes sit tectus. nec¬
q nudus ad t̾am .i. nece occułtetur euãge
quia tales hostes he¬
mus. de tanta re. pp̃¬
ea acci. contra eos.
cipite: ut possi resis.
malis.⁊ sp̃ualibus
nequitiis. in die ma.
.i. inhac uita. ubiest
temptatio. alit̾ enĩ
ñ possetis resistere.¬

Expanded text:
ram tangat, id est pro terrenis faciat. Hac significatione Marcus dicit, sandaliis vel soleis calceari, ut neque pes sit tectus neque nudus ad terram, id est nec occultetur Evange dicat: Quia tales hostes habemus et de tanta re, propterea accipite contra eos acipite, ut possitis resistere malis et spiritualibus nequitiis, in die malo, id est in hac vita, ubi est tentatio. Aliter enim non possetis resistere
Abbreviated transcription (Latin):
enm minus recipiet
lia. in bona uolunta¬
te iemit. iuis. si qͣndo
peccant. ñ solũ ũ ba.
s etiã minas. sci. qr¬
est apd̾ de dñs enim
iustus iudex. cãs disc̾¬
uit. ñ ꝑsonas. ideo in
qua mensura quis
mensurauit: reme¬
tietur ila..

Expanded text:
enim minus recipiet lia in bona voluntate, remittentes illis, si quando peccant, non solum verbera, sed etiam minas, sciest apud Deum; Dominus enim justus judex causas discernit, non personas. Ideo in qua mensura quis mensuraverit, remetietur illi.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ostenditis ext̾ra:
sic sit ⁊ ĩ uolũtate ue¬
stra. ut si ñ potestis
a dñis lib̾i fi̾: libere
seruiatis. liberã .Ni. qͦ¬
damm᷑ facit seriutu¬
tẽ: qui seriut ñ timo¬
ita simpliciter obedi

Expanded text:
sicut ostenditis extra, sic sit in voluntate vestra, ut si non potestis a domino liberi fieri, libere serviatis, liberam enim quodammodo facit servitutem qui servit non timoIta simpliciter obedit
Abbreviated transcription (Latin):
inferior mente. ubi cor¬
est paliũ rer similitudines: inprunraturut
uerbi grã. spẽ pbataoruis informatus ẽ ut uidet
ymagines. mens u̾o ioseph illuminata ẽ. ut ĩ
ta quis loquatur.ł signa aliqͣr reꝵ sñ intellec¬
tu ꝓferat. sicut᷑ solent latim homiẽs grece can¬
dare. oblectati sono uerboꝵ. nescientes tñ quid dicat᷑.

Expanded text:
oralium rerum similitudines imprimuntur, ut verbi gratia spiritus Pharaonis informatus est ut videret imagines; mens vero Joseph illuminata est ut intta quis loquatur, vel signa aliquarum rerum sine intellectu proferat, sicut solent Latini homines Graece cantare, oblectati sono verborum, nescientes tamen quid dicant.
Abbreviated transcription (Latin):
lin. oret. der¬
deum ut interpredetur.
.i. int̾pretandi gratia sibi detur. uł sic oret .i. sic loqͣt᷑.¬
non ualet. ⁊ hoc est ꝙ subdit. N amsi orem .i.
loquar. liugua. sine
interpretatione. spẽ tõs
tus. orat .i. facit melo

Expanded text:
lingua oret Deum, ut interpretetur, id est interpretandi gratia sibi detur. Vel, sic oret, id est sic loqnon valet, et hoc est quod subdit: Nam si orem, id est loquar, lingua, sine interpretatione, spiritus mtus, orat, id est facit me lo
Abbreviated transcription (Latin):
terpello ⁊ requiro. in eo ꝙ scripsit se urdisse pe¬
trumnon recte ambulantem. ad ueritatẽ
euangłii. eiq ideo restitisse t ulla simulatio¬
ne gentes nidarare cogebat. utrum uerum
datiter fecisse credamus. ominno enĩtenẽd̾:ꝑ
est. in doctrina religionis nuio modo esse
mentiendum. ⁊ inscriptorib scãr scriptu¬
raꝵ credendum c̃ omnino ab ẽẽ mendatiñ
ne dispensatores xꝑi sibi putent licere ꝓ ũi¬
tatis dispensatione mentiti. Pide̾lis igitur
dispensator paulus. nobis exhibet proculdu¬
bio. in scribendo fidem. quia ueritatis dispen

Expanded text:
nterpello et requiro in eo quod scripsit se vidisse Petrum non recte ambulare ad veritatem Evangelii, eique ideo restitisse, quod illa simulatione gentes judaizare cogebat: utrum verum daciter fecisse credamus. Omnino enim tenendum est in doctrina religionis nullo modo esse mentiendum, et a scriptoribus sanctarum Scripturarum credendum est omnino abesse mendacium, ne dispensatores Christi sibi putent licere pro veritatis dispensatione mentiri. Fidelis igitur dispensator Paulus nobis exhibet procul dubio in scribendo fidem, quia veritatis dispen
Abbreviated transcription (Latin):
uere scriperet ꝙ eum uidiss non recte am¬
bulantem ad ueritatẽ euangłii. eiq ne¬
tissime drẽt.ꝙ gentes iudarare cogebat.
qr paulus utiq nõ fatiebat. obhoculia uete¬
obseruans. ut dampnanda ñ eẽ monstraret.
p̃dicans tñ instant̾. noneis s gratia fideisas¬
nos fieri fideles. ne ea uelud neccĩa quiscͣ¬
namꝙ domini. iam reuelata fit amiserat᷑
taniquam uttam offici fui. erumpt
modo ad sepultuam net similato. s religio¬
se nõ erant deserenda ꝯtinuo . ł inimicoꝵ obfͣtta¬
tionib tamꝙͣ canũ morsib ꝑiciendaͥ deo nc̃
celebrare uoluerit .a. sopitos cuieres eruens
nonerit pius deductor uł bauilus corpis.s
impius seputture molator. ¶ amꝑcessutẽ¬

Expanded text:
 non recte ambulantem ad veritatem Evangelii, eique verissime diceret quod gentes judaizare cogebat, quod Paulus utique non faciebat: ob hoc illa veteobservans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis, sed gratia fidei salvos fieri fideles, ne ea velut necessaria quisnem domini reuelata est, amiserant tamquam uitam officii sui. uerum tamen modo ad sepulturam nec simulate sed religiose, non autem deserenda continuo uel inimicorum obtrectationibus tamquam canucelebrare uoluerit, tamquam sopitos cineres eruens non erit pius deductor uel baiulus corporis sed impius sepulturae uiolator. Fate
Abbreviated transcription (Latin):
rebat: post. eas passus est. Porro ex more
eẽnt in ip̃o nomine nom. ut cephas. ⁊ filii cho¬
nitrui. ⁊ hupusmodi. uñ ⁊sca eccłaiam in cõsue¬
tudinem dixit. ut quos in cathedra beati pecri
sublimat. nomina eis mutat. Uel sicut ieex¬

Expanded text:
rebat, post eas passus est. Victor episcopus Cap. Porro ex more rebat, post eas passus est. Victor episcopus Cap. Porro ex more essent etiam ipso nomine novi, ut Cephas, et filii tonitrui, et hujusmodi. Untudinem duxit ut quos in cathedra beati Petri sublimat, nomina eis mutet. Saulus autem qu
Abbreviated transcription (Latin):
modicus latine ionat.
.i. hoc nomen paulus.¬
ꝙ est hebeaicum origi¬
ne ⁊ inuentione. nõ¬
dei ÷ terminatione. impositum est apło ꝓprie¬
in notam gemine uirtutis .s. modicita¬
tis. ⁊ quietis. quarꝰ alteram notat hoc nomen
generaliappellatione.apud grecos .i. quietẽ.
alteram apud latinos .i. modicitatem. hoc .t.
fint. quiut ait beda suꝑ actus apłicos. anno
passionis ⁊ resurectionis xp̃i. ad fidem uenis
se ꝓbatur. tercio u̾o decimo anno. post xp̃i pas¬
sionem apłatum gentium cum barnabͥa.
⁊ pauli nocabulum accepisse. P Riui enĩ
nocabatur saulus a saule ꝑsecutore. qr sicut
ille dauid: ita hic eccłam xp̃i est ꝑsecutus.
Quartode cimo anno. uixta condictum apłoꝵ
ad magist̾ium gentiũ est ꝓfectus. huic aut̃
postea paulus des̃ est. non quasi iactantia
fĩs est paulus .i. ex suꝑbo modicus .i. humił
etudo uł tempdatio pausum se dicit .i. quie¬
tum. qui enim prius tẽptationes aliis infe¬

Expanded text:
modicus Latine sonat, id est hoc nomen Paulus,d est Hebraicum origine et inventione, non terminatione, impositum est Apoin notam geminae virtutis, scilicet modicitatis et quietis, quarum alteram notat hoc nomen generali appellatione apud Graecos, id est quietem; alteram, apud Latinos, id est modicitatem. Hoc enimfuit, qui, ut ait Beda super Actus apostolorum, anno passionis et resurrectionis Christi ad fidem venisse perhibetur; tertio vero decimo anno post Christi passionem apostolatum gentium cum Barnaba, et Pauli vocabulum accepisse. Prius enim vocabatur Saulus a Saule persecutore, quia sicut ille David, ita hic Ecclesiam Dei est persecutus. Quarto autem decimo anno, juxta condictum apostolorum, ad magisterium gentium est profectus. Huic autempostea Paulus dictus est: nec quasi jactantiaus est Paulus, id est ex superbo modicus, id est huetudo vel tentatio, Paulum se dicit, id est quietum. Qui enim prius tentationes aliis infe
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ mea pecc̃a .i. nõ mittere filium destirpẽ
mea. dauuid .ni. postꝙͣ fes est adult̃. ⁊ homicida
uxoremurie accipiendo. ultũ gladio filioꝵ amõ
occidendo ⁊ dicebant multi. ⁊ acua efficietur
⁊adultero. s falsum erit ꝙ sibipollicitum
de semie dd. sicut ꝓmisita sic uincit cum
iudicatur. qr dat ꝙ daturus negatur.cũꝙ
seueracem. illuma mendacem qui ñ credit̃
ł causatiuum. ł̾itaut sit ꝯsecħtinũ ⁊ respitit
ad iliud ꝙ dauidp̃diterat. a pecc̃omeo munda
ab hominib michi ueniam dare ñ. dicebarit.ti.
quidam daidadeo grauiter deliquisse. ꝙ pect̃o

Expanded text:
ter mea peccata, id est non mittere Filium de stirpe mea. David enim postquam factus est adulter, et homicida uxorem Uriae accipiendo, et illum gladio filiorum Amon occidendo, dicebant multi: Vacua efficietur et adultero. Sed falsum erit quod sibi pollicitum  Christum, sicut promisit; et sic vincit cum judicatur, quia dabit, quod daturus negatur: cum se veracem, illum autem mendacem, qui non credit ativum. Vel ita ut sit, ut causativum et respicit ad illud quod David praedixerat. A peccato meo munda ab hominibus mihi veniam non dare. Dicebant enim quidam David adeo g
Abbreviated transcription (Latin):
dico uos bñ fecisse. ñ
ut ego implear. s ne
plear dactis reb. s re.¬
stuc .i. bonam ⁊ rectã
uoluntatẽbone oꝑa¬
toĩadiũctũ. Nõ. enĩ
tam gaudet subuen¬
illoꝵ gͣculat᷑ fecũdita¬
ti. dicerne inter da¬
tũ. ⁊ fructũdatũ est.

Expanded text:
Dico vos bene fecisse, non ut ego implear, sed utplear datis rebus, sest bonam et rectam voluntatem bonae operationi adjunctam. Non enim tam gaudet subvenillorum gratulatur fecunditati. Discerne inter datum et fructum: datum est
Abbreviated transcription (Latin):
temseputabat. euigilans nicħ inueniat Ita mł¬
ti bñ securi nicħ boni se hr̃e. tũc muemẽ. pp̃ hos.
nicepit agere de cemꝑib. ut mon̾et cau̾e sibi ne
ita deprchendantur. Non ergo post qͣntũ tẽꝑis h̾
futum sit. s quomõ futur̃ sit. opus est scire. ut ꝙͣ¬
tuitent filii lucis eẽ. ⁊ parato corde uigilare. qiii
nolt̃ abilla hora sicut a nocturno fure ꝯphendi.
ñ drẽt apłs. ñ eẽ opus ut hscrib̾et: s ħ potius scͥ¬
strauit. quib suffitiebat. ut scirẽt imꝑatis at¬
ꝙ dormientib horam dni sicut furẽ ẽe uenturã.¬
atpp hoc sciendo ugilarent

Expanded text:
s, evigilans nihil inveniat. Ita multi bene securi, nihil boni se habere tunc invenient. Propter hoc coepit agere de temporibus ut moneret cavere sibi ne ita deprehendantur. Non ergo post quantum temporis hoc futurum sit, sed quomodo futurum sit, opus est scire, ut curent filii lucis esse et parato corde uigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. riberet, sed hoc potius scrstravit, quibus sufficiebat ut scirent imparatis atque dormientibus horam Domini sicut furem esse venturaatque hoc sciendo vigilarent.
Abbreviated transcription (Latin):
net. uł de morte corꝑali pot̾ intelligi. fcĩsumꝰ ut¬
casti. pressutis. qr ꝑmilit eos deus piessuris ixerce
tires octiduntur. non tñ morit᷑ eccła. s adu̾sis. emen¬
datur. Item h̃iti sumus apd̾ quosdam quasi tris.
de tribulatione. Io addit. qiͣ. q ñ uere tristes. sẽꝑ
⁊ sp̃ualib. ł eramus egestadem patientes. in t̾renis

Expanded text:
. Vel de morte corporali potest intelligi, facti sumugati pressuris, quia permisit eos Deus pressuris exercertyres occiduntur, non tamen moritur Ecclesia, sed adversis emendatur. Aug. Item, habiti sumus apud quosdam quasi tristes, de tribulatione. Ideo addit quasi, quia non vere tristes. Semper eramus egestatem patientes in terrenis.
Abbreviated transcription (Latin):
addo: ut. ⁊ inde est in¬
h̃iti non dico ut ueraces.
s simpłr u̾aces. sine: ut.
exhibeamꝰ nos d̾o: ut nec¬
bona estimatione suꝑbi¬
amus. nec mala. doleamꝰ¬
Item nos sumꝰ hn sicut
qui igno. sint deo .i. a¬
deo reꝑbatisint ⁊ uere

Expanded text:
addo, ut. Et inde est initi, non dico ut veraces, citer veraces sine ut. exhibeamus nos, dico, ut necbona aestimatione superbiamus, nec mala doleamItem, nos sumus habiti sicut qui ignoti sunt Deo, id Deo reprobati sunt. Et vere
Abbreviated transcription (Latin):
ootidie putabant eos ñe
uader minas iniquor.
ipĩ a̾ ope dei tuti sunt
a motce present. ⁊ futa.
Item apud alios ħiti su¬

Expanded text:
quotidie putabant eos non evadere minas iniquorum. Ipsi autem ope Dei tuti sunt a morte praesenti et futura. Item: Apud alios ha
Abbreviated transcription (Latin):
iinquo sensu ⁊ pu¬
erili. ut dicas. plus
flagella inuenio potius gaude sub flageł¬
lis. quia tibi seruatur hereditas. Illis ad
disciplina. ꝙ si extra discipiinam estis. cur
discipline̾ participes fcĩ sunt omnes fi.d̾i.
ergo es adul.i adulterini filii ⁊ non legiti
Nota non uire uocari prẽm. qui ex adul.
genũit. qr ab eꝯ geniai non dicuntur filii

Expanded text:
iquo sensu et puerili, ut dicas: Plus flagella invenio. Potius gaude sub flagellis, quia tibi servatur haereditas, illis ad disciplina. Quod si extra disciplinam estis, cujus disciplinae participes facti sunt omnes filii Dei, ergoNota non jure vocari patrem qui ex adulterio genuerit, quia ab eo geniti non dicuntur filii
Abbreviated transcription (Latin):
publicecorã om̃ib ne
tidelib ex uidea qui¬
putabãt legem ẽẽ ser¬
uandam. fidei scanda
aut̃ illis exposiit euã¬
głm. cumi iam exposu

Expanded text:
publice coram omnibus, ne fidelibus ex Judaea, quputabant legem esse servandam, fidei scandaletiam illis exposuit Eva cum jam exposu
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ ftm ꝓpagatione s miitatione ꝯtinuo sũbiux¬
it scriptura. Intantur gͥ. eum qui sũt ex par¬
te ipirus Imitantur gͥ adam. qͥtquot ꝑmobedi¬
entiam transgredittur mandatũ tei. s alid̾
est ꝙ exemplimẽ uoluntate peccantib alid̾
qui otigo est cum pecc̃o nascentib. Nam ⁊ xp̃m
imitantur scĩad sequendam istic̾iam. s prẽ¬
ter hanc imitationemgrã eius iluminatõe
iustificationem q nrãm ĩ intritisecus opat᷑.
que etiambaptuatos paruulos suo inserit
corpori qui nondum ualent aliq̃m imitari.
Sicut ergo xp̃e preter miitationis exemplum
us. sic ⁊ adam pret̾ mutationis exemplum oceł¬
ta ctiari chabe carnalis concupiscentie suẽ.
tabisicauit in seomues de suastitpe uenientes

Expanded text:
uo subjunxit Scriptura: Imitantur autem eum qui sunt ex parte ipsius , imitantur quidem Adam quotquot per inobedientiam transgrediuntur mandatum Dei. Sed aliud est quod exemplum est voluntate peccantibus, aliud quod origo est cum peccato nascentibus. Nam et Christum imitantur sancti ad sequendam justitiam sed praeter hanc imitationem, gratia ejus illuminationem justificationemque nostram, etiam intrinsecus operatur, quae etiam baptizatos parvulos suo inserit corpori, qui nondum valent aliquem imitari. Sicut ergo Christus praeter imitationis exemplum is, sic et Adam praeter imitationis exemplum, occulta etiam tabe carnalis concupiscentiae suae tabificavit in se omnes de sua stirpe venturos.
Abbreviated transcription (Latin):
alud hoc unum. in quo peccauerũt qñ otunes
illiunus homofuerant. Manifestũ ẽitatꝵ õe i
ruptus quos genuit om̃s nati sift su pecẽs. ex ec
gitur cͥesti sunt peccatores. U sq ad legẽ. ⁊qͣ
dicat quis monines¬

Expanded text:
aliud hoc unum in quo omnes peccaverunt, quando omnes illi unus homo fuerant. Manifestum est itaque omnes in ruptus, quos genuit omnes nati sunt sub peccato. Ex eo igitur cuncti sunt peccatores, usque ad legem. Et quasi dicat quis: In
Abbreviated transcription (Latin):
a quo ꝓpagati sumꝰ.
pect̾m originaie ĩtra.¬
inhc̃ mun. pro eodem
pecc̃o miserum .i. mõs¬
homines. mundũ appł¬
lauit uniu̾sũgenus hu¬
manũ sicut erũ abi
baptisimim absoluttur. ecce a minori ꝓbauit
modo a simili idem ostendatur. ⁊legatur. sic̾ut

Expanded text:
a quo propagati sumus, peccatum originale intraunc mundum, pro eodem peccato miserum, id eshomines. Mundum appellavit universum genus hum. Sicut enim ab baptismum absolvantur. Ecce a minori probavit. Modo a simili idem ostendatur et legatur; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
posteritatis humane que pecc̃o ⁊ mortiex eoue¬
menti. succubuit. ñ mulieri. s uiro atcubuit.
flon enĩ ex muliere posteritas. s ex into noiãri so¬
let ⁊ ob hoc mortaus posteritas. ⁊ corꝑalis successio.
luro potius tamꝙͣ auctori. ⁊ ĩ mulieri deputat᷑.
łqr mulier de uiro est. ⁊ utriusq una caro est.⁊¬
est hereticos quosdam̃ qui noiãti sũt pelagia¬
it dixisse peccm prune transgressionis in alios
homines. non ppatratione. s mtatione trans¬
sisse. uñ ⁊ in paruilis nolunt credere perbapt̃m
solui origiiale pecc̃m ꝙ in nascentib nullũ
ẽẽ omnino contendurt. s si apłs pecc̃m nuita¬
tioniꝰ non ppagationis intelligiuolusset:
cuis principem nõ adam s diabolum diceret.

Expanded text:
posteritatis humanae quae peccato et morti ex eo venienti succubuit, non mulieri, sed viro attribuit. Non enim a muliere posteritas, sed ex viro nominari solet: et ob hoc, mortalis posteritas, et corporalis, successio viro potius, tanquam auctori, et non mulieri deputatur. Vel quia mulier de viro, et utriusque una caro est,est haereticos quosdam, qui nominati sunt Pelagiani, dixisse peccatum primae transgressionis in alios homines non propagatione, sed mutatione transisse. Unde etiam in parvulis nolunt credere, per baptismum solvi originale peccatum quod in nascentibus nullum esse omnino contendunt. Sed si Apostolus peccatum imitationis, non propagationis intelligi voluisset, ejus principem, non Adam, sed di
Abbreviated transcription (Latin):
ut idem ẽẽ uob certis¬
sime credatur. gaude.
urrte. sic nemo potest
mundi mimicus dei
reputabitur multũ

Expanded text:
ut idem esse vobis certissime credatur, gaudetevire, sic nemo potest mundi, inimicus Dei reputabitur. Multum
Abbreviated transcription (Latin):
genuit demonstrans ꝯssiecudo natutã. Iñ
uero dedit ꝓmillio sigiuficant gtatimne p
humanus usus ostendit᷑. hic diuiiñ b̃nfiti¬
un ꝯmendat᷑. flatus ẽ gͣ hismaeb sicut nas¬
cuntur hoiẽs pmuxtione utͥusq sexꝰ usitata
lege natute. Ideo dcm est scd̾incarnẽ. ñ ꝙ ista
bnficia dei ñ fit. aut nouista oꝑxtur deus:
cunis opifex sapientia acangit ut script̃
ħ̃ autem qͣuis ad lit̃am ita fuerrat. tñ qi¬
sdinict̾am ad supiorem demonstratõnem
liquid aliuduidetut sonare nu̾bis.⁊ aliud
mitellectu signisicare. sicut hic. abraham
ii. est deus pater. qui est ꝑater multaꝵ gẽ¬
tium. sic̃ emm intetpretatur hoc nomen
euphonie. inde dicitur abraham: quasi ha¬
braham .i. pater multaꝵ gentiũ. quo in¬
telligitur deus pater. loxra autem ⁊ ancil¬
la significant duocestam̃ta. unde subdit.
Dec ẽnim .s. ancilla. ilibera. sunt .i. signi

Expanded text:
genuit demonstrans consuetudo naturam, illum vero dedit promissio, significans gratiam. Ibi humanus usus ostenditur, hic divinum beneficium commendatur. Natus est ergo Ismael sicut nascuntur homines permistione utriusque sexus usitata lege naturae. Ideo dictum est secundum carnem, non quia ista beneficia Dei non sint, aut non ista operetur Deus, cujus opifex sapientia attingit, sicut scriptum Haec autem quamvis ad litteram ita fuerint, titteram ad superiorem demonstrationem liquid aliud videtur sonare in verbis, et aliud in intellectu significari, sicut hic. Abraham enim est Deus Pater, qui est pater multarum gentium. Sic enim interpretatur hoc nomen euphoniae. Inde dicitur Abraham quasi Abaham, id est pater multarum gentium, quo intelligitur Deus Pater. Libera autem et ancilla significant duo Testamenta. Unde subdit: haec enim, id est ancilla et libera sunt, id est si
Abbreviated transcription (Latin):
tatis.⁊ ñ tenet uincłm̃ ꝑacis. ñ mist̾iũ accipit.
ꝓ se. s ccͣ se. suilliq ambigendũ est. tũc quemq
corꝑis xp̃i efficitur nec alienari ab illus panis ca¬
licis ꝙ consortio. etiamsi anteꝙͣ illum panem edat
tutus abscedatq ulius sacram̃tibeneftio ñ pri¬

Expanded text:
is, non mysterium accipit pro se, sed contra se. Nullique ambigendum est tunc quemque corporis Christi efficitur, nec alienari ab illius panis calicisque consortio, etiam si antequam illum panem edat tutus abscedat, quia illius sacramenti beneficio non pri
Abbreviated transcription (Latin):
mentia. ut peccare desistatis. qr suꝑ hãc irã.
ñ occidit soliusticie. s potius uliirradiat. unde
tem ł timorẽ. diie enim sunt porte. ꝑ quas dia¬
bolus intrat .s. cupiditas ⁊ timor. si cupis aliqͥ
intrat. si enim cupis regnũ celor. ⁊ times ig¬
nem gehene: aꝑis ualuas xꝑo. ⁊ itrat xp̃c.¬

Expanded text:
mentia ut peccare desistatis, quia super hanc iram non occidit sol justitiae, sed potius illi irradiat. Unde tem, vel timorem. Duae enim sunt portae per quas diabolus intrat, scilicet cupiditas et timor. Si cupis aliquiintrat. Si enim cupis regnum coelorum, et times ignem gehennae, aperis valvas Christo, et intrat C
Abbreviated transcription (Latin):
qͥr omĩs ho ꝓounus est.conditione prime na¬
tiuitatis. Uel spe conu̾sionis. omint homo
ñ enłm nosti qualis sit futtirus apud deũ.
subseruiendo. deinde multas uet̾is hoĩs aqͥ¬
b dehortadur.⁊ econtra multas nourad quas
uitari non potest. si
de ira ne ueniatis ad¬
actum peccandi. Sig

Expanded text:
rimae nativitatis, vel spe conversionis omnis homo Si enim nosti qualis sit futurus apud Deum, subserviendo. Deinde multas veteris hominis a quibus dehortatur, et econtrario multas novi ad quas vitari non potest, scilicet de ira ne veniatis adactum peccandi. Si
Abbreviated transcription (Latin):
rra xꝑiano: ñ deb diuteneri ⁊ fieri pudia¬
na. eitienda est de corde: anteꝙͣ octidat lur
ista iusibilis. ne deserat lux inuisibilis. uit
occasio diabolo. Iratus enim male cogitat.¬
⁊ sic se diabolus inserit. ut mala ꝑagat. uñ¬

Expanded text:
ira christiano, non debet diu teneri et fieri pridiana. Ejice illam de corde antequam occidat lux ista visibilis, ne te deserat lux illa invisibilis. Sed occasio diabolo. Iratus enim male cogitat, et sic se diabolus inserit ut mala peragat.
Abbreviated transcription (Latin):
maximo ordinatiom
lum pp̃iram principis.
tum a d̾o diligendo li
diũ iserui. ihumsmodi. differentia tñ est ĩ cõ¬
uersationẽ mortali. ⁊ eius ordinem in huiue
uite itinere. seruandum dẽ. apłi p̃cipiunt. alia
sunt enim queseruamus. inimitate fidei. sñ
ulla distantia. ⁊ alia mordine ite hurus. tã
quã in nia. ne nomen dñi idostrma bitisphe¬
diti ẽẽ debetis qr ctiam iõ .i. ad oftendendam sub¬
iectiones. p̃stanis tributa. ꝙ est signum subiet¬
tionis. non ait soluitis. s pstatis. qiͣ reddit¬

Expanded text:
sariae ordinationi, lum propter iram principis, tum a Deo diligendo, liet hujusmodi; differentia tamen est in conversatione mortali, et ejus ordinem in hujus vitae itinere servandum esse apostoli praecipiunt. Alia sunt enim quae servamus in unitate fidei sine ulla distantia; alia in ordine hujus vitae tanquam in diti esse debetis, quia etiam ideo, id est ad ostendendam subjectionem, praestatis tributa, quod est signum subjectionis, non ait solvitis, sed praestatis, quasi reddit
Abbreviated transcription (Latin):
agit. ⁊ iõ manimam dixit ut spũales penas intł¬
ligas. qr anima increduli ꝓ ꝑfidia artabitur. Sp̃u¬
trum. ut aut coronetur primus. aut dampnetͥ
grauius. qui credens. pp̃ abrahã honorisicentior
est. diffĩdens autem peiuis tractandus est q donũ

Expanded text:
agit, et ideo in animam dixit, ut spirituales poenas intelligas, quia anima increduli pro perfidia arctabitur spiritutrum, ut aut coronetur prius, aut damnetur gravius qui credens propter Abraham honorificentior est, diffidens autem pejus tractandus est, quia donum
Abbreviated transcription (Latin):
deus iratus. In quotũ
ouinis tranquillitae
nulla est ꝑturbatio. Nã⁊
qͣ addens suꝑ iram iuriã suam deumiundica¬
turum significat. uñ p̾dc̃a exponẽs. subdit.itibu

Expanded text:
Deus iratus, in quo omnis tranquillitas nulla est perturbatio. Nam Da addens supra iram, injuriam suam Deum vindicaturum significat. Unde praedicta exponens subdit, tribu