comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uetera. Pest sensus. Exeant hurilia de ore ur̃o: de quo ante
grandia & suꝑba eriebant. Quib uerbis fenenuam & filios eiꝰ
in crepat: quę ob fȩcunditatẽ sibi concessam contra aimam ele¬
uabatur. Arcus fortium superatus ÷: & infirmi accuictist̃ robore.
Arcus ȩgyptioꝵ. id ẽ. fortitudo & ꝑ otentia superata :: & in fir¬
miscilicet isrłite confortati sunt. Alit̾. Arcus id: suꝑbia a forti¬
tudo fenennȩ qua infiliis̃ głabatur superata ÷. & anua quȩ ob
sterilitatem infirma erat. accincta. ẽ. robore filioꝵ.Douec steri
Iodei hunc locum ita intelligunt: qđ nato samohele mortuꝰ
sit primogenitꝰ fenennȩ. E ita ortis filiis anne: fenenne
filii mortiũ sunt. Sed quereudũ est quomͦ hoc stare possit:
cum fenenna septem. anua autem non plusꝙͣ quinq filios
habuerit. Quã questionem hebrei soluentes: duos sainuhelis

Expanded text:
vetera, etc. Et est sensus: Exeant humilia de ore vestro, de quo antea vetera, etc. Et est sensus: Exeant humilia de ore vestro, de quo antea grandia et superba exibant. Quibus verbis Phenennam et filios ejus increpat, quae ob fecunditatem sibi concessam, contra Annam elevabatur. Arcus fortium superatus est, et infirmi accincti sunt robore. Arcus Aegyptiorum, id est, fortitudo et potentia, superata est: et infirmi, scilicet Israelitae, confortati sunt, Aliter: Arcus, id est, superbia et fortitudo Phenennae, qua in filiis gloriabatur, superata est: et Anna, quae ob sterilitatem infirma erat, accincta est robore filiorum. Donec steJudaei hunc locum ita intelligunt, quod nato Samuele, mortuus sit filius primogenitus Phenennae, et ita ortis filiis Annae, Phenennae filii mortui sunt. Sed quaerendum est quomodo hoc stare possit, cum Phenenna septem: Anna autem non plusquam quinque filios habuerit. Quam quaestionem Hebraei solventes, duos filios Samuelis
Abbreviated transcription (Latin):
diũ in sylo. In hebreo non tribus modiis farinȩ legitur.
Quem locum apud latinos uitio scriptoꝵ constat esse de¬
prauatum. Si enim cum uitulis trib & trib modiis fari¬
Mensis septimi prima dies uenerabilis & scã erit uobis:
omne opus seruile ũ facietis in eo. dies clangoris : & tuba¬
rum. offeretisq holo canstum in odorem suauissimũ dño.
Uituluni de armento unum. arietem unũ. agnos agni¬
culos minaculatos septem: & insacrificiis eoꝵ similȩ oleo
confperse tes decimas ꝑ singulos uitulos. duas decimas ꝑ ari-¬
Unde datur in telligi qđ elchana ũ obtulerit tres modios
farmȩ cum uituis trib: sed uouem decinias. quib sed̃m
hebinicam ueritatem unis efficitur oephi. Exultauit cor.¬
ineum in dño: & exaltatum ẽ. cormu meũ in deo mͥeo. Cornu
filiũ uocat: qi quando siue filio erat: absq cornu uidebat᷑
sibi esse. Recedant uet̾a de ore ur̃o. In hebreo ita habet᷑: ereant

Expanded text:
Domini in Silo. In Hebraeo non tribus modiis farinae, sed modio farinae legitur: Domini in Silo. In Hebraeo non tribus modiis farinae, sed modio farinae legitur: quem locum apud Latinos scriptorum vitio constat esse depravatum. Si enim cum vitulis tribus, tres modios fariMensis septimi, prima dies venerabilis et sancta erit vobis. Omne opus servile non facietis: dies clangoris est et tubarum: offeretisque holocaustum in odorem suavissimum Domino: vitulum de armento unum, arietem unum, agnos anniculos immaculatos septem, et in sacrificiis eorum similae oleo conspersae. Tres decimas Unde datur intelligi, quod Elcana non obtulerit tres modios farinae cum tribus vitulis, sed novem decimas: quibus secundum Hebraicam mensuram, unus efficitur Ephi. Exsultavit corin Domino, et exaltatum est cornu meum in Domino. Cornu, filium vocat: quia quando sine filio erat, absque cornu videbatur sibi esse. Recedant vetera de ore vestro. In Hebraeo ita habetur: Exeant
Abbreviated transcription (Latin):
ouem leuitarum fuisse ũ dubiun:.Et asceudebat uir ille
de ciuitate sua statutis dieb: tribus uidelicet festiuitatib.
Pascha uidelicet. Pente costen. & sollempnitate tabernaculoruin
ascendebat in domum dm̃. Peditq fenennȩ urori suȩ & cunc¬
tis filiis eius & filiab partes. Hȩ partes uestes iutelliguntur.
que in eisdem trib festiuitatib nixta morem gentis illius
uxorib & liberis ac famulis tribuebantur. Annȩ autem de
dit parteui unam dupli cemi. qi anuam diligebat. Ne reputes
aucillam tuã quasi unam exfiliab belial: quia ex multi tu¬
dine uieroris & doloris mei locuta sum usq in presens. Belial
enimi int̾pretat᷑ absq iugo. Et notaudum quod om̃s qui
ebrietatem sectantur. fuii belial uocentur. Et adduxit̾
eum secum postꝗ̃ ablactauerat in uitulis trib. & trib
modiis faruiȩ. & amiphora uiui. & ad duxit eum indomũ

Expanded text:
onem Levitarum fuisse non dubium est. . Et ascendebat vir ille onem Levitarum fuisse non dubium est. . Et ascendebat vir ille de civitate sua statutis diebus. Tribus festivitatiPascha videlicet, Pentecoste, et solennitate Tabernaculorum, ascendebat in domum Domini. « Deditque Fenennae uxori suae, et cunctis filiis ejus et filiabus partes. » Hae partes vestes intelliguntur, quae in eisdem tribus festivitatibus, juxta morem illius gentis uxoribus et liberis ac famulis tribuebantur. « Ne reputedit partem unam duplicem, quia Annam diligebat. Ne reputes ancillam tuam quasi unam ex filiabus Belial: quia ex multitudine moeroris et doloris mei locuta sum usque ad praesens. Belial enim interpretatur, absque jugo. Et notandum quod omnes, qui ebrietatem sectantur, filii Belial vocentur. Et adduxit eum secum, postquam ablactaverat in vitulis tribus, et tribus modiis farinae, et amphora vini: et adduxit eum in domum
Abbreviated transcription (Latin):
Uit uir unus de ramathaim sophun. de
monte ephraim. & nom̃ eiꝰ elchana. filiꝰ
iero am. filii elu. filii thou. filii suph
ephrateus. Namathaim int̾pretatur
excelsa duo. Et hec excelsa duo. due
in telliguntur trib: regia iidelicet
& sacerdotalis. Quod pater elchane
de tribu fuerit leui. liber paralipoie¬
nrou plenissime docet. In quo series
genealogiȩ illius usq ad leui ꝑducitur: matrem qͦq eiꝰ
de tribu uida fuisse monstratur: in eo qd̾ ephrateus uo¬
xatur. Ephrateus. ab ephrata uxore calep: quam cons
uideat in subsequentib qualit̾ dauid uiri ephratẽi¬
filius uocetur: cum liquido pateat enudem isai non
de ephrauu. sed de tribu iuda extitisse. & ꝓbet eundẽ
elchanam ephrateũ ab ephrata uon ephrãmm dici. So¬
phim. speculatores intepretant᷑. Speculatores hie pro¬
phȩ in telligunt᷑. quoꝵ filius elchana fuit. De monte
ephraun. De monte uͦ ephrami fuisse dr̃: quia ibi
erat eiꝰ habitatio. In t̾ cuuctas uanq trib: habitati¬

Expanded text:
de monte Ephraim, et nomen ejus Elcana, filius Jeroam, filii Eliu, filii Thou, filii Suph Ephrataeus. Ramathaim interpretatur, duo excelsa: Et haec duo excelsa, duae intelliguntur tribus: regalis videlicet, et sacerdotalis. Quod Pater Elcanae de tribu fuerit Levi, liber Paralipomenon plenissime docet, in quo series genealogiae illius usque ad Levi perducitur . Matrem quoque ejus de tribu Juda exstitisse monstratur, in eo quod Ephrataeus vocatur. Ephrataeus ab Ephrata uxore Caleb, quam constvideat in subsequentibus, qualiter David filius viri Ephrataei vocetur: cum liquido pateat eumdem Isai, non de Ephraim, sed de tribu Juda exstitisse, et probet eumdem Elcana Ephrataeum ab Ephrata, non ab Ephraim dici. Sophim, speculatores interpretantur. Speculatores hic Prophetae intelliguntur, quorum filius Elcana fuit. De monte Ephraim. De monte vero Ephraim fuisse dicitur, quia ibi erat ejus habitatio. Intra cunctas namque tribus, habitati
Abbreviated transcription (Latin):
Iite est sensus. Si desceuderit saul &e hic te inuenerit: tͣlent.
Porro eo tempore quo fugerat abiathar filius anuelech ad dđ
in ceila: ephoth secum habeus descenderat. Ephoth illuderat
qd̾ moy ses iubente dño fecerat in quo erat doctriua & ue¬
uterq ionathani & dd̃ fedus coram dũo. Coram dño id est
coram gath. ꝓpħa: & abiathar sacerdote qui portabat ephoth
Iuit gͦ saul & socii eius ad querendum: & nuntiatũ est daid.
Statiinq descendit ad petram: & molabatur in deserto

Expanded text:
iste est sensus: Si descenderit Saul, et hic te invenerit, tradent. iste est sensus: Si descenderit Saul, et hic te invenerit, tradent. Porro eo tempore, quo fugerat Abiathar filius Ahimelech ad David in Ceila, ephod secum habens descenderat: ephod illud erat, quod Moyses, jubente Domino, fecerat: in quo erat doctrina et vet David foedus coram Domino. Coram Domino, id est, coram Gad Propheta, et Abiathar Sacerdote, qui portabat ephod. Ivit igitur Saul et socii ejus ad quaerendum. Et nuntiatum est David, statimque descendit ad
Abbreviated transcription (Latin):
& uade in terram iuda. Miro iͦ hic in troducitur ꝓpħa gath:
cum in precedentib euis nulla facta fuerit mentio. Sic itaq
hic introducitur. sicut helĩ asꝓpħa ui loco ubi dr̃. & dixit
helias tesbites de habitatorib galaad. Ex oreitaq dñi gath
propħa dauid dixit. ut non moraretur in ter gentes. e in
terra polluta: sed in terram iuda rediret: & ibi iux¬
ta uoluntatem dni ꝑsecutionem inmcoꝵ ferret
lineo. In hebreo habetur. portantes ephot lineum. diunt
hebrei non om̃s ephot liueum portasse: sed tales eos fuiss
qui utiq digui & idonei essent ad portaudũ ephot lineum.
Si tradent me uiri ceilȩ inmauib enuis ÷ & si descendet saus
sicut audiuit seruus tuus dñe d̾s̃ isrł in dica seruo tuo.
Et ait dñs. Descendet. Acsi diceret. Sihic steteris. desceudet.
Et qđ ait si tradent me uiri ceilȩ: & dñs dixit: Tradent.

Expanded text:
et vade in terram Juda. Miro modo hic introducitur Gad Propheta, et vade in terram Juda. Miro modo hic introducitur Gad Propheta, cum in praecedentibus ejus nulla facta fuerit mentio. Sic itaque hic introducitur, sicut Elias Propheta in loco ubi dicitur: Et dixit Elias Thesbites de habitatoribus Galaad . Ex ore itaque Domini Gad propheta David dixit, ut non moraretur inter gentes et in terra polluta, sed in terram Juda rediret, et ibi juxta voluntatem Domini persecutionem inimicorum ferret.ros vestitos ephod lineo. In Hebraeo habetur: portantes ephod lineum. Aiunt Hebraei, non omnes ephod lineum portasse, sed tales eos fuisse, qui utique digni et idonei essent ad portandum ephod. Si tradent meviri Ceilae in manus ejus, et si descendet Saul sicut audivit servus tuus, Domine Deus Israel, indica servo tuo. Et ait Dominus, descendet. Ac si diceret: si hic steteris, descendet. Et quod ait: Si tradent me viri Ceilae: et Dominus ait: tradent:
Abbreviated transcription (Latin):
coniugali. Quod uͦ ait. porro uiahȩc polluta:. & in hebreo
legitur. poero ua hȩc laica. ẽ: sic est in telligendum. Nia hec laica ÷
ac si diceret. In lege preceptum ÷ ut extraneus nou comedat
ex eis: & tu in terrogas utrum mundi sint pueri. qui et
si mundi essent. nequaꝗͣ eis uesci deberent. Iccirco uia est
laica: quia tu laicalite̾r interrogas. Quod uͦ sequitur. sed &
ipsa hodie scificabitur in uasis: ipsam utiq inuasis id: in men-¬
te sua scĩficari dicit: quia nisi necessitate corporis & periculo
uite urgente. nequaꝗͣ. uesceret᷑ eis. Non tamen aꝑte eosdem¬
panes legitur dauid comedisse. Tradunt hebrei nequaquã
In hebreo legitur: obligatus in conspectu dñi. Obligatus idem
doech idumeus erat uoto. quo se obligauerat aliquot dieb
intabernaculo dm̃ immoraturũ. & orationi uacaturum.
Dixitq gath ꝓpħa ad dauid. Holi manere in presidio. proficisere

Expanded text:
conjugali. Quod vero ait, porro via haec polluta est, et in Hebraeo conjugali. Quod vero ait, porro via haec polluta est, et in Hebraeo legitur, porro via haec laica est, sic est intelligendum: via haec laica est, ac si diceret: in lege praeceptum est, ut extraneus non comedat ex eis: et tu interrogas utrum mundi sint pueri, qui etiam, si mundi essent, nequaquam eis vesci deberent. Idcirco via haec est laica, quia tu laicaliter interrogas. Quod vero sequitur: Sed et ipsa hodie sanctificabitur in vasis: ipsa utique in vasis, id est, in mente sua sanctificari dicitur: quia nisi necessitate corporis et periculo vitae urgente, nequaquam vesceretur eis; non tamen aperte eosdem legitur David panes comedisse. Tradunt Hebraei nequaquamIn Hebraeo dicitur, obligatus in conspectu Domini. Obligatus idem Doech Idumaeus erat voto, quo se obligaverat aliquot diebus in tabernaculo Domini immoraturum, et orationi vacaturum. Dixitque Gad Propheta ad David: Noli manere in praesidio. Proficiscere
Abbreviated transcription (Latin):
prophauit coram sainuele. Oestio magna hic oritur: cum
in precedentib legatur. & non uidit samuhel saulem usq
Quam quęstionem hebrei his duob mnodis soluunt. Aut
non uidit eum. quia quando unctus : saul cuneo ꝓpħarum
abscondit se samuhel ne uideretur ab eo: aut uonuidit eum
indutum habitu regio quo indutus erat quaudo dictum est
u uidit eum usq ui diem mortis suę. sub auditur indutum
habitu regio. Expoliasse uͦ se nou omnib uestunentis. sed rega¬
ub tautun intelligendũ est. Et sit dñs tecum sicut fuit cũ pa¬
tre ineo: & si uixero facies inecum miscdĩami dĩi. Ut scilicet sed̾s¬
sim in regno tuo: & simortuus fuero. non auferes miscđiam¬
a domo unea usq i sempiternũ. Uenit autem dđ in nobe ad
auelech sacerdotem. Aimelech ipse est aia filius achitob. filii fi¬
nees. filii heli. Et fuerunt uasa pueroꝵ scã. Aunelech ingerrogat

Expanded text:
prophetprophetin praecedentibus legatur: Et non vidit Samuel Saulem, usque Quam quaestionem Hebraei his duobus modis solvunt. Aut non vidit eum, quia quando junctus est Saul cuneo Prophetarum, abscondit se Samuel, ne videretur ab eo. Aut non vidit eum indutum habitu regio, quo indutus erat quando dictum est: Non vidit eum usque in diem mortis suae, subauditur indutum habitu regio. Exspoliasse vero se non omnibus vestimentis, sed regalibus tantum, intelligendum est. Et sit Dominus tecum; sicut fuit cum patre meo. Et si vixero, facias sim in regno tuo. « Sin vero mortuus fuero, non auferes miseriernum. Venit autem David in Nobe ad Ahimelech sacerdotem. Ahimelec ipse est Aja filius Ahitob, filii Phinees, filii Heli. Et fuerunt vasa puerorum sancta. Ahimelech interrogat
Abbreviated transcription (Latin):
erat aggressurus. Dirit gͦ saul ad dauid. Induab reb geuer
meus eris hodie. In duab reb generum eum sibi futurũ dicit.
quia iam ei attulerat cen tum p̾putia philistiuoꝵ ꝓ merob
quam saul dedit adrieli molatitę. & postea pro michol du¬
philistinoꝵ dedisse. Potest etiam in telligi. In duab reb gener
meus eris hodie. quia ego quęsiu ate centũ preputia philisti-¬
uoꝵs. & tu obtulisti ducenta. Et ego egrediens stabo iuxta patrẽ
ineum in agro ubi tu fueris: & loquar de te ad patrem meũ:
quod ciniq uidero nuuciabo tibi. Descensurum nauq sas¬
lem in euindem agrum ionathan dixerat: & ut in eodem
agro dauid absconderetur collocutum uter eos fuerat. inquẽ
agriu crebro saul consiliandi grã conuenire solebat: ubi
etiam condictum fuerat ut occideret᷑ dd̃. qd̾ & ionathan
in dicauerat dauid. Et expoliauit se etiam uestim̃tis suis: &

Expanded text:
erat bello aggressurus. Dixit ergo Saul ad David: In duabus rebus gener erat bello aggressurus. Dixit ergo Saul ad David: In duabus rebus gener meus eris hodie. In duabus rebus generum eum sibi futurum dicit: quia jam ei attolerat praeputia Philistinorum pro Merob, quam Saul dedit Adrieli Moholathitae, et postea pro Michol duPhilistinorum dedisse. Potest etiam et aliter intelligi. In duabus rebus gener meus eris hodie, quia ego quaesivi a te centum praeputia Philistinorum, et tu obtulisti ducenta. Ego autem egrediens stabo juxta patrem meum in agro ubi tu fueris, et ego loquar de te ad patrem meum, et quodcumque videro, nuntiabo tibi. Descensurum namque Saulem in eumdem agrum Jonathan, David dixerat, et ut in eodem agro David absconderetur, collocutum inter eos fuerat. In quem agrum crebro Saul consiliandi gratia convenire solebat, ubi etiam constitutum fuerat, ut occideretur David, quod et Jonathan indicaverat David. Et exspoliavit se etiam Saul vestimentis suis, et
Abbreviated transcription (Latin):
ina uͦ eius id: philistei non est in telligendum quod in suo
posuerit tabernaculo: sed in tabernaculo dĩ: de quo taber
dictum ÷. quo dictum ÷ illud. benedixit nabot dõ & regi.
Ac si diceret. Non uiuat anima tua rer si uoui. Auter. hide¬
am mortem tuã si noui. Post diem autem alterum inuasit sp̃s
dĩ malus saul. & ꝓpħauit in medio domꝰ suȩ. More ab repti
cioꝵ ꝓpħabat. & ꝓpħasse suum in hoc loco uon: aliud in¬
telligendum. nisi aliena retulisse. Et egrediebatur dauid & in¬
grediebatur in conspecꝰtu populi. Quando in grediebant᷑ ui-
pugnam. ipse primus more regio egrediebatur in conspectu
eors. & regrediebatur. Diritq saul. Dabo eam illi. ut fiat ei in
scandalum: ut sit super eum in anus philistinoꝵ. His duob
periculis saul dauid putauit interum posse: scilicet aut insi
putioꝵ philistinoꝵ: propter quȩ adipiscenda bello philisteos

Expanded text:
rma vero ejus, id est, Philistaei, non est intelligendum quod in suo rma vero ejus, id est, Philistaei, non est intelligendum quod in suo posuerit tabernaculo, sed in tabernaculo Domini, de quo taberndictum est, quo dictum est illud: Benedixit Naboth Deo et regi ; ac si diceret, non vivat anima tua, rex, si novi. Aliter, videam mortem tuam, si novi. Post diem autem alterum invasit Spiritus Dei malus Saul, et prophetabat in medio domus suae. More arreptiophetasse suum in hoc loco, non est aliud intelligendum, nisi aliena retulisse. Et egrediebatur David, et ingrediebatur in conspectu populi. Quando egrediebantur in pugnam, ipse primus more regio egrediebatur in conspectu eorum, et regrediebatur. Dixitque Saul: Dabo eam illi, ut fiat illi in scandalum, ut sit super eum manus Philistinorum. His duobus periculis Saul David putavit interimi posse, scilicet aut insidputiorum Philistinorum, propter quae adipiscenda, Philistaeos
Abbreviated transcription (Latin):
abis si recte agent. & quomͦ ordinatisunt disce. In hebreo ita
habetur. Et fr̃is tuos insitabis si recte agant. ꝓ pignora eoꝵ tolles.
Pignora in hoc loco hebrei libellum repudii intelligunt. Sic¬
autem usum illius gentis fuisse ferunt: ut quando ab eis
ibatur inpugnam. libellos repudii uxorib sius darent. It
si contigisset uirum in prelio capi & in captiuitatem duci: mu¬
lier euis expectatis trib annis. si uir non redisset: alium duxisset
urum. Quare uenisti: & quare dereliquisti pauculas illas ou
indeserto: Ego noui superbiam tuã. & nequitiam cordis tui.
Nosse se dicit illuis superbiam. & nequitiam cordis: quia puta¬
bat eum tumore cordis eleuari: eoqd̃ samuhel ixisset eum in
regem. Assumens autem dauid capud philistei: attulit illud in
isse capud philistei i ierłm: anticipatio : qđ postea fẽcit. A¬

Expanded text:
tabis si recte agant: et cum quibus ordinati sunt, disce. In Hebraeo ita tabis si recte agant: et cum quibus ordinati sunt, disce. In Hebraeo ita habetur: Et fratres tuos visitabis, si recte agant: et pignora eorum tolles. Pignora in hoc loco Hebraei libellos repudii intelligunt. Siquidem usum illius gentis fuisse ferunt, ut quando ibatur ab eis in pugnam, libellos repudii uxoribus suis darent: ut si contigisset virum in praelio capi, et in captivitatem duci, mulier ejus exspectatis tribus annis, si vir ejus non redisset, alium duceret virum. Quare venisti, et quare dereliquisti pauculas oves illas in deserto? Ego novi superbiam tuam et nequitiam cordis tui. Nosse se dicit illius superbiam et nequitiam cordis: quia putabat eum tumore cordis elevari, eo quod Samuel unxisset illum in regem. Assumens autem David caput Philistaei, attulit illud inlisse David caput Philistaei in Jerusalem, anticipatio est, quod postea fecit. A
Abbreviated transcription (Latin):
mos canere ceperit. Et egressus uir spurius de castris philisti¬
noꝵ. nomine golias. Spurius dr̃: qui apatre gigante. ma¬
tre uͦ gethea natus erat. Dauid autem filius erat uiri
ephratei de bethleem nda. cui nomen erat isai: qui
habebat octo filios. Queritur cur hic octo filios habere
dicatur. cum in paraly pomenon non amplius quam. unͤ.
legantur. Qd̾ ita soluitur. Nathau itaq propham filiũ
saminaa filii sui. quem in loco filii educauerat & nutͥuerat:
inter filios mimerat. Nam & coram samuhele .uiͭ.filii eius legun¬
tur ad ducti fuisse: & octauum fuisse in pascuis: in ter quos na¬
than ad ductum fuisse manifestum :: qui & ionathan uocatur:
De quo in extrema parte stunuhelis dr̃: ꝑcussit antem eum io¬
uathani filius sammaa frĩs dauid. Et notaudum. quodubicunq
propħa uocatur: nathan scribitur ũ ionathan. Et fr̃s tuos uisi¬

Expanded text:
mos canere coeperit. Et egressus est vir spurius de castris Philistimos canere coeperit. Et egressus est vir spurius de castris Philistinorum nomine Goliath. Spurius dicitur, quia a patre gigante, matre vero Gethaea natus erat. David autem erat filius viri Ephrataei de Bethlehem Juda, cui nomen erat Isai, qui habebat octo filios. Quaeritur cur hic octo filios habere dicatur, cum in Paralipomenon non amplius quam septem legantur. Quod ita solvitur. Nathan, Prophetam filium Sammaa filii sui, quem in loco filii educaverat et nutrierat, inter filios annumerat: Nam et coram Samuele septem ejus filii leguntur adducti fuisse, et octavus esse in pascuis . Inter quos Nathan adductum fuisse manifestum est, qui et Jonathan vocatur. De quo in extrema parte Samuelis dicitur: Percussit autem eum Jonathan filius Sammaa fratris David . Et notandum, quod ubicumque Propheta vocatur, Nathan scribitur, non Jonathan. Et fratres tuos visi
Abbreviated transcription (Latin):
triumphator in isrł ñ parcet: & peuitudine non flectetur:
neq enim homo÷ ut agat peuitentiam. Ii hebreo legitur.
Porro triumphator in isrł non mentietur. Triumphator iste
s̃ est. N onmentietur: qr ea quȩ ꝓmittit sibi famulantib l
gitur. Penitudine ñ flectitur: quia ñ penitet eum de bonis
que largitus :. Sed nunc houora me coram senib isrł popłi
inei. Honora me sicut regem: ut ego precedã sicut rex. &
tu me sequaris. ut ad orem dñm dm̃ tuum. Senes autem po-¬
płi sui. suam tribum. & coraui isrł. ceteras trib isrł dicit.
Et respondens unus de pueris ait. Ecce uidi filium isai beth¬
leemitidem. & cet̾a. Puer iste doee yduineus fuisse dr̃: in¬
micus daid. & omnia que de dauid uilaudem dixisse inidet᷑.
in odium dixisse dr̃: quia uolebat imincitiȩ causa ut ad¬
saul ueniret. qualiter ibi qualibet occasione necaretur. & in
reliquum. Ideo directus in eum sp̃s dñi dr̃: eo qd̾ tunc psal¬

Expanded text:
triumphator in Israel non parcet et poenitudine non flectetur. neque enim homo est, ut agat poenitentiam. In Hebraeo legitur, porro triumphator Israel non mentietur. Triumphator iste Deus est. Non mentietur, quia ea quae promittit sibi famulantibus, largitur. Poenitudine non flectetur, quia non poenitet eum de bonis quae largitus est. Sed nunc honora me coram senioribus populi mei, et coram Israel. Honora me sicut regem, ut ego praecedam sicut rex, et tu subsequaris, ut adorem Dominum Deum tuum. Senes autem populi sui, suam tribum: et coram Israel, caeteras tribus Israel dicit. Et respondens unus de pueris, ait: Ecce vidi filium Isai Bethlehemitem, et caetera. Puer iste Doech Idumaeus fuisse perhibetur, inimicus David: et omnia quae de David in laudem dixisse videtur, in odium Saul veniret, quatenus ibi qualibet occasione necaretur. Et reliquum. Ideo directus in eum Spiritus Domini dicitur, eo quod tunc Psal
Abbreviated transcription (Latin):
ditq alter ad alterum dicens. E quis pater eoꝵ: Ac si dice¬
ret. Et quis maior illo in dignitate. & insapientia: Opti¬
nie enim potest inter ꝓpħas uersari: & pater eoꝵ id est
magister uocari: qui tam doctus & sapiens:. Later magister
uocatur. sicut heliseus heliam patrem id: magistrũ uocat.
paterini. pater mi.currus isrł & auriga eiꝰ. Et in libro iob
usq ad finem. fũius unius anni saul cum regnare cepisset. du¬
obus autẽ aumnis regnanit suꝑ isit. Non de his boseth filio saui
regnare cepit: sicut filius unius auni est: & ieadem innocen
ram dũo. Coram dño. idest corami arca dnũ. quę erat in mas¬
phat. Et misit dũs ierobaal. & bedam. & iercha. & samuhel.
& eruit uos de manu uumicoꝵ ur̃oꝵ ꝑ circuitum. Ierobaal¬

Expanded text:
ditque alter ad alterum, dicens: Et quis pater eorum? Ac si diceditque alter ad alterum, dicens: Et quis pater eorum? Ac si diceret. Et quis major illo in dignitate et sapientia? Optime enim potest inter Prophetas versari, et pater eorum, id est, magister vocari, qui tam doctus et sapiens est. Pater magister vocatur: sicut Elisaeus Eliam patrem, id est, magistrum vocat: Pater mi, pater mi, currus Israel et auriga ejus . Et in libro Job, UT XIII. « Filius unius anni erat Saul cum regnare coepisset; duobus autem annis regnavit super Israel. » Non de Isboseth filio Saul regnare cram Domino. Coram Domino, id est, coram arca Domini, quae erat in Masphat. Et misit Dominus Jerubaal et Bedan et Jephta, et Samuel, et eruit vos de manu inimicorum
Abbreviated transcription (Latin):
expectabis donec ueniam ad te: & ostendam tibi quȩ facias. Ni¬
detur quib daui saul in culpabiliter obtulisse holocaustũ: cũ
sainuhel ab eo expecꝰtatus. uixta placitum septem dierumi ñ ue¬
nerit. Qd̾ qui hunc locum beue distinxerit: iunueniet euiu ñ
immerito culpatuni fuisse: & in obedientia redargutum. Locus
autem hic apud hebreos ita distinguitur. Et descendes aute
me ingalgala: ego quippe descendan ad te. & postea sub in¬
fertur ad offerendas oblationes. & iminolandas uictimas pa¬
cificas. septeni dieb expectabis donec ueniam ad te. & ostendã¬
tibi quid facias. Non gͦ samuhel suum prestolari ad uentũ
sauli septẽ dierum tempore p̾cepit: sed ad offerendas obla¬
tiones & immolaudas uictunas pacificas. se ab eo eisdeni sep¬
tem dieb uoluit expectari. Quod ille nequaꝗͣ fecit. Et
ideo merito culpatur: & stulticiȩ elogio de notatur. Nespon-¬

Expanded text:
pectabis donec veniam ad te, et ostendam tibi quae facias. » Vipectabis donec veniam ad te, et ostendam tibi quae facias. » Videtur quibusdam, inculpabiliter Saul obtulisse holocaustum, cum Samuel ab eo exspectatus, juxta placitum septem dierum non venerit. Quod qui hunc locum bene distinxerit, inveniet eum non immerito culpatum fuisse et inobedientem redargutum. Locus autem hic apud quosdam ita distinguitur: « Et descendes ante me in Galgala. Ego quippe descendam ad te. » Et postea subinfertur, « ad offerendas oblationes, et immolandas victimas pacificas, septem diebus exspectabis donec veniam ad tetibi quae facias. Non enim Samuel, suum praestolari adventum Sauli septem dierum tempore praecepit, sed ad offerendas oblationes, et immolandas victimas pacificas, se ab eo eisdem septem diebus voluit exspectari. Quod ille nequaquam fecit, et ideo merito culpatur, et stultitiae elogio denotatur. Respon
Abbreviated transcription (Latin):
nidiustertius ne sollicitus sis: quia inuentȩ sunt. Erat in cor¬
de saul sicut hebrei tradunt qd̾ rex futurus esset: quia uiderat
per uisum se inuertice arboris palmȩ collocari: que uisio signũ
regale erat. Cuinq abieris inde. & ultra tͣusieris: & ueneris
ad quercũ thabor. iuuement te ibi tres uiri. ascendentes ad diñ
in bethel. Hi uiri causa orationis ibant bethel: ubi iacob lapidẽ
erexerat. Post hec uenies ad collẽ cdĩ. Collis dĩ locus erat. ubi ꝓpħȩ
iustoꝵ. & de pęna impioꝵ. Quandogͦ ueueruit signa hȩc oĩa tibi:
fac queciniq inuenerit in auus tua: qr dñs tecum :. Ac si diceret.
His signis nosse poteris: quia dñs te regeni fore uoluit. Et iecndo
ad omña .n quȩ tibi agenda sunt regaliter age: qi dñs tecum ei
Et descendes ante me iugalgala: ego quippe descendam ad te
ut offeras oblationem. & iminoles hostias pacificas. Septẽ dieb¬

Expanded text:
nudiustertius, ne sollicitus sis: quia inventae sunt. Erat in cornudiustertius, ne sollicitus sis: quia inventae sunt. Erat in corde Saul, sicut Hebraei tradunt, quod rex futurus esset, quia viderat per visum se in vertice arboris palmae collocari. Quae visio signum regale fuit. Cumque abieris inde, et ultra transieris, et veneris ad quercum Thabor, invenient te ibi tres viri ascendentes ad Dominum in Bethel. Hi viri causa orationis ibant in Bethel, ubi Jacob lapidem erexerat. Post haec venies ad collem Dei. Collis Dei locus erat, ubi Prophetae justorum et poena impiorum. Quando ergo venerint signa haec omnia tibi, fac quaecumque invenerit manus tua, quia Deus tecum est. Ac si diceret: his signis nosse poteris, quia Deum te regem fore voluit. Et idcirco ad omnia quae tibi agenda sunt regaliter age, quia Deus tecum est. Et descendes ante me in Galgala: ego quippe descendam ad te ut offeras oblationem
Abbreviated transcription (Latin):
eius ita sibi adhererent. ut nequaꝙͣ. ea ab iuicem idolatra
separare posset. Hoc iudicio idolatra de prehendebatur:
& iu terficiebatur. Qd̃ & sequentia demonstrant: meo qd̾̃
ait. Iudicauitq saiuhel filios isrł in masphat. Iudicare
in hoc loco idolatras: scdm legem morti tradere uitelligendũ ÷
Dicunt etiam quod hoc mͦ moyses idolatras qui sibi uitulũ
fẽcerant ꝓbauerit: quando arripuit uitulum & cõbussit.
& contrunt usq ad puluerem & sparsit in aquam. deditq
ex eo potum filiis isrł. Dixitq saul ad puerũ suum. Ecce ibimꝰ
quid feremꝰ ad uirum: Nou enim putabat saul sibi asinas asa¬
muhele aliter in dicari: uisi precio diuinationis. Ideo ait.
Quid feremꝰ ad iurũ : Festina ninc: hodie enim uenit in
ciuitatem: quia sacrificiui est hodie populo in excelso. Sa¬
crificium in hoc loco prandium intelligitur: quod samuhel
quȩ sunt indicabo tibi. in corde tuo. Et de asinis quas ꝑdidisti

Expanded text:
ejus ita sibi adhaererent, ut nequaquam ea ab invicem idololatra ejus ita sibi adhaererent, ut nequaquam ea ab invicem idololatra separare posset. Hoc indicio idololatra deprehendebatur et interficiebatur. Quod et sequentia demonstrant in eo, quod ait: Judicavitque Samuel filios Israel in Masphat. Judicare in hoc loco idololatras, secundum legem morti tradere intelligendum est. Dicunt etiam quod Moyses hoc modo idololatras qui sibi vitulum fecerant, probaverit quando arripuit vitulum et combussit, et contritum usque ad pulverem sparsit, in aquam, et dedit ex eo potum filiis Israel. Dixitque Saul ad puerum suum: Ecce ibimus: quid feremus ad virum? Non enim putabat Saul sibi asinas a Samuele aliter indicari, nisi pretio divinationis, ideo ait: Quid feremus ad virum? Festina nunc: hodie enim veniet in civitatem: quia sacrificium est hodie populo in excelso, Sacrificium in hoc loco prandium intelligitur, quod praeparaquae sunt in corde tuo indicabo tibi: et de asinis, quas perdidisti
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. quia tu unus pro decem milib computaris. Et factũ :
ex qua die mansit archa dñi in cariathiari. multiplicati
est eademi arca dm̃ a samuhele in masphath. Et de masphat
transtulerunt eam sainuhel & saul in galgala. Inde trans¬
lata: a saul innobe: de nobe iuigabaa. De gabaa translata :
a dauid in domum obededom. De domo obededom. transtulit
eam dauid in syon. De syon traustulit eam salomon inscã
scõꝵ. Et requieuit om̃is isrł post dum̃. Requieuisse post
dnm dñr: quia ab sectis idoloꝵ sordib. dũo se adseruiendũ
filii isrł baalim & astaroth: & seriuerunt dõ soli. Et conu¬
nerunt in masphat. hauseruntq aquã. & effuderunt u
conspectu diũ. Hebrei tradinit. qd̾ coram dũo uueãdẽ aqua¬
in aledicta congesta siit. Et sicut in lege mulier relotipa haus
ucet qui se idola coluisse penitus deu egabant. Tradunt
etiam qd̾ quicunq idolatra hauc aquam gustasset: labia

Expanded text:
dicitur: quia tu unus pro decem millibus computaris. Et factum est dicitur: quia tu unus pro decem millibus computaris. Et factum est ex qua die mansit arca Domini in Cariath-Jarim, multiplicati est eadem arca a Samuele in Masphat, et de Masphat transtulerunt eam Samuel et Saul in Galgala. Inde translata est a Saul in Nobe. De Nobe in Gabaa. De Gabaa translata est a David in domum Obed Edom. De domo Obed Edom transtulit eam David in Sion. De Sion transtulit eam Salomon in Sancta Sanctorum. Et requievit omnis Israel post Dominum. Requievisse post Dominum dicuntur: quia abjectis idolorum sordibus, Domino se ad serviendum filii Israel Baalim et Astaroth, et servierunt Domino soli: et convenerunt in Masphat, hauseruntque aquam, et effuderunt in conspectu Domini. Hebraei tradunt quod coram Domino in eamdem aquam maledicta congesta sint: et sicut in lege mulier zelotypa haustlicet qui se idola coluisse penitus denegabant: Tradunt etiam quod quicumque idololatra hanc aquam gustasset, labia
Abbreviated transcription (Latin):
& uillȩ quȩ erant absq muro. mures tantiun dederunt.
Iccirco dr̃. ab urbe murata usq ad uillam quȩ erat absq muro.
Quod autem sequit᷑. & usq ad abel magnum. suꝑquẽ posue¬
runt archam dei. abel maguumi. ciuitas est intermino israel.
Abel magnum iccirco uocatur: cum antea bethsamis uocitata
sit : siue propt̾ luctum uiris bethsamitib ibi factum. siue
propter distiuctionem ciuitatis abel bethinachã. De qua ex¬
clainauit mulier sapiens ad io ab dicens. Qui in terrogant:
interrogent in abelã. Sic itaq intelligendum ÷ qd̾ ab urbe
murata usq ad iullam quȩ erat absq muro. & usq ad abel
magnum dederuit mures. Suꝑ quem id : super luctum
posuerunt archã dñi: quȩ erat usq in illam diem inagro
iosue bethsaintis. fuit gͥ in agro illius: donec in caritithiarĩ
quoꝵ merito. & glȩ .i. milia uiri comparant᷑. sicut & de dauid

Expanded text:
inciarum, et villae quae erant absque muro, mures tantum dederunt. inciarum, et villae quae erant absque muro, mures tantum dederunt. Idcirco dicitur, ab urbe murata usque ad villam quae erat absque muro. Quod autem sequitur: Et usque ad Abel magnum, super quem posuerunt arcam Domini. Abel magnum civitas est in termino Israel. Abel magnum idcirco vocatur, cum antea Bethsamis vocitata sit, sive propter luctum super viris Bethsamitibus ibi factum, sive propter distinctionem civitatis Abel Bethclamavit mulier sapiens ad Joab, dicens: « Qui interrogant, interrogent in Abela . » Sic itaque intelligendum est quod « ab urbe murata usque ad villam, quae erat sine muro et usque ad Abel magnum, » dederint mures. « Super quem, » id est super luctum, « posuerunt arcam 396 Dei, quae erat usque in illam diem in agro Josue Bethsamitae. » Fuit igitur in agro illius, donec in Cariathiarim dquinquaginta millia viri comparabantur, sicut et de David
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ heli sacerdotio domꝰ diꝰ priuaret᷑. & ob id factum au¬
dientium aures tinnirent stupore uehementi. Aperuitq¬
ostia domꝰ dñi: & samuhel timebat uisionem in dicare heli.
Non ÷ in telligendũ qd̾ samuhel aperuerit ostia domus
dñi: sed sacerdos. Et non cecidit ex om̃ib uerbis samhel in
terram. Hon cecidisse ex omnib uerbis enis in terram dr̃
quia quicquid ꝓpħabat. reb gestis demoustrabat᷑. Et euẽ¬
uit sermo samuhelis unuerso urłi. Sermo eius fuit ad ui¬
uersum israel. quod percutiendi essent ãphilisteis propter
peccata filioꝵs heli. quem sermonem euentus eiꝰ postea ꝓbauit.
Erat ibi lapis magnus: & conciderunt ligna plastri. Lapi¬
dem istum hebrei arani abhabrabam edificatam intelligt᷑
Hi sunt autem ani aurei: quos reddiderunt phylistiim pro
delicto suo dũo. Arotus unum. gaza unũ. aschalon unũ.
geth unum. accaron unũ. Quniq anos & quinq mures

Expanded text:
domus Heli sacerdotio domus Domini privaretur; et ob id factum, audomus Heli sacerdotio domus Domini privaretur; et ob id factum, audientium aures tinnirent stupore ostia domus Domini, et Samuel timebat visionem indicare Eli. Non est intelligendum quod Samuel aperuerit ostia domus Domini, sed sacerdos. Et non cecidit ex omnibus verbis Samuel in terram. Non cecidisse ex omnibus verbis ejus in terram dicitur: quia quidquid prophetabat, rebus gestis demonstrabatur. Et evenit sermo Samuelis universo Israeli. Sermo ejus fuit ad universum Israel, quod percutiendi essent a Philistaeis propter peccata filiorum Eli: quem sermonem eventus rei postea probavit. Erat autem ibi lapis magnus: et conciderunt ligna plaustri. Lapidem istum Hebraei aram ab Abraham aedificatam intelligunt. Hi sunt autem ani aurei, quos reddiderunt Philistiim pro delicto Domino: Azotus unum, Gaza unum, Ascalon unum, Geth unum, Acharon unum. Quinque anos et quinque mures,
Abbreviated transcription (Latin):
heli iacebat in loco suo. & ocłi eius caligauerant. nec poterat
uidere. Hic enim distinguendum. ẽ. & postea inferendum.
& anteq̃. lucerua dei extingueret᷑. samuhel dormiebat intẽ¬
plo dñi: ubi erat arca dñi. In telligi autem hoc mͦ debet.¬
Et anteꝙͣ lucerua dñi extingireretur: in templo diũ ubi
erat arc̾a dĩ samuhel doriiebat. Qđ uͦ ait. anteꝙͣ lucerna
dĩ extingueret᷑: in telligi oportet auteꝙ̃ lux diurua fieiet:
oleum de arborib oliuarum purissĩmum piloq contuͬsum: ut
& filii eus. ut usq maue luceat coram dño. Porro samuhel
um necdũ ei fuerat reuelatus sermo dĩ. Dixit dũs ad samu¬
hel. Ecce ego facio uerbum in isrł: quod quicunq audierit.¬
tinuent ambȩ aures eius. Hoc in loco commninatio dĩ est
suꝑ heli & suꝑ domum euis: eo quod in hoc peccato filioꝵ
heli arca dei caperetur. & isi ł rueret. & eiꝰ filii in terirent. &

Expanded text:
Eli jacebat in loco suo: et oculi ejus caligaverant nec poterant Eli jacebat in loco suo: et oculi ejus caligaverant nec poterant videre. Hic enim distinguendum est, et postea inferendum: Et antequam lucerna Dei exstingueretur. Samuel autem dormiebat in templo Domini, ubi erat arca Dei. Inmplo Domini, ubi erat arca Dei, Samuel dormiebat. Quod vero ait: Antequam lucerna Dei exstingueretur, intelligi oportet, antequam lux diurna fieret: oleum de arboribus olivarum purissimum piloque contusum, ut aet filii ejus, ut usque mane luceat coram Domino . Porro Samuel um necdum ei revelatus fuerat sermo Domini. Dixit Dominus ad Samuel: Ecce ego facio tinient ambae aures ejus. » Hoc in loco comminatio Dei est super Heli, et super domum ejus: eo quod in peccato filiorum Heli arca Dei caperetur, et Israel rueret, et ejus filii interirent, et
Abbreviated transcription (Latin):
eiecto ab iathar a salomone sacerdotiũ suscepit: sicut in inala¬
in scribit᷑. Roiecitq salomon abiathar ue esset sacerdos dm̃::
ut impleretur uerbum dñi. qđ locutus ÷ suꝑ domũ heli. Lierũ¬
tamen uon auferam penitus uirum ex te altari meo: ut defi¬
ciant occuli tui. & tabescat anima tua. Ideo dũs se u̾ penitus
ablaturum ex domo heli uirum ab altari suo dicit: ut semꝑ
de domo eiꝰ esset in domo dñi uir. qui indiguitate sacerdo¬
tii alium substitutum uderet. ut se eadem dignitate priua
magnum: & accipiat ab eo nũuium argenteuin. & tortam
panis. & dicat: diuutte me obsecro ad unam partem sacerdo¬
taleui. ut comedam bucellam panis. Et sermo dũi erat preci¬
osus. in dieb illis. Reciosus dr̃: quia rarus erat. Oune enumn
quod rarum:: preciosum est. Non erat uisio manifesta: qi
propħia nou plene manifestabatur. factum : gͦ die quadam

Expanded text:
ejecto Abiathar a Salomone, sacerdotium suscepit: sicut in Malaejecto Abiathar a Salomone, sacerdotium suscepit: sicut in Malachim legitur: Projecitque Salomon Abiathar, ne esset sacerdos Domini, ut impleretur verbum Domini, quod locutus est super domum Eli . Verumtamen non auferam penitus virum ex te ab altari meo, ut deficiant oculi tui, et tatbescat anima tua. Ideo Dominus se non penitus ablaur um ex domo Eli virum ab altari suo dicit, ut semper de domo Eli esset in domo Domini vir, qui in dignitate sacerdotii alium substitutum videret: et se eadem dignitate privatmagnum: et accipiat ab eo nummum argenteum, et tortam panis, dicatque: Dimitte me, obsecro, ad unam partem sacerdotalem, ut comedam buccellampanis. Et sermo Domini erat pretiosus in diebus illis. Pretiosus dicitur, quia perrarus erat. Omne enim quod rarum est, pretiosum est. Non erat visio manifesta; quia prophetia non plene manifestabatur. Factum est vero in die quadam,
Abbreviated transcription (Latin):
cum esset in egrpto in domo phara onis: & elegi eũ ex om̃ib
tribub isrł michi in sacerdotem: & cȩt̾a. Hunc iuirum dĩ
iudei finees dicuut: quẽ & heliam autumant. Reuelatꝰ u dñs
fuisse dr̃ domui patris eiꝰ id÷ aaron: in eo loco ubi ait. Dixit
eium dñs ad aaron. Nade in occursun moysi i deserto. & cȩt̃a.
In hoc loco primũ dũs ei reuelatꝰ dr̃. In sacerdotẽ uͦ electus ẽ.
ex om̃ib tribub isrł: sicut habes in ellesuoth. & in uagechia.
Qd uꝰ ait. uenit iur dĩ ad heli & ģt̾a quȩ sequiuit᷑: ante tẽpꝰ
elchanȩ dicta fuisse arbitrant᷑: sed hic ob głaui samubelis iut̾¬
posita dicunt᷑. Ecce dies ueniuit: & precĩdam brachiũ tuũ. &
brachium douiꝰ patris tui. Brachiũ archã uocat & diguitatem
sacerdotii : ut nousit seuex in domo tua. Senem sacerdotẽ
magnum dicit. Et uidebis ȩmulum tuũ in templo in uniuersis
prosperis irł. Enulus domꝰ heli. sadoch sacerdos extitit: qui

Expanded text:
ex omnibus tribubus Israel mihi in sacerdotem, et caetera. Hunc virum Dei, Judaei Phinees dicunt: quem et Eliam autumant. Revelatus vero Dominus fuisse dicitur domui patris ejus, id est, Aaron: in eo loco ubi ait: Dixit enim Dominus ad Aaron. Vade in occursum Moysi in deserto , et caetera. Et in hoc loco primum Dominus ei revelatus dicitur. In sacerdotem vero electus est ex omnibus tribubus Israel: sicut habes in Elle Smoth et in Vajecra. Quod vero ait: Venit vir Dei ad Eli, et caetera quae sequuntur, ante tempus Elcanae dicta fuisse arbitrantur: sed hic ob gloriam Samuelis interposita dicuntur. Ecce dies venient, et praecidam brachium tuum, et brachium domus patris tui. Brachium, arcam vocat, et dignitatem sacerdotii. Ut non sit senex in domo tua. Senem, sacerdotem magnum dicit: Et videbis aemulum tuum in templo, in universis prosperis Israel. Aemulus domus Eli, Sadoc sacerdos exstitit: qui,
Abbreviated transcription (Latin):
ł iustificatus. ⁊orobabel. princeps. ł magister babilonis. uel
aliena translatio. uel ortus in babylone.
De racharia.

Expanded text:
 Domini. Zorobabel, princeps, vel magister Babylonis, sive aliena translatio, vel ortus in Babylone. 78 DE ZACHARIA.
Abbreviated transcription (Latin):
Tharsensis. explorator leticie. Thiatira. illuminata. Thessaloui¬
centium. festinantium umbrã roborare.
De epistolis

Expanded text:
Tharsensis, explorator laetitiae. Thyatira, illuminata. Thessalonicensium, festinantium umbram roborare, sive firmare. DE EPISTOLIS
Abbreviated transcription (Latin):
nrm̃ in solenter ertollam. sed qd̾ sudoris conscuis ad lectionẽ
lumen. librum quoq locoꝵ quẽ editurus sum habere uo-¬
luerit: paruipendet ructũ & nausiã iudeoꝵ. Ac ne forte
consuminato edificio quasi extrema de esset manus:
noui testamenti uerba ⁊ nomina int̾pretatꝰ sum: imitari uolens
post apłos eccłiarũ magistrum. nemo nisi imperitus negat.
In ter cȩtera eium ingenii sui p̃clara momim̃ta etiam in hoc
laborauit: ut qd̾ philo quasi uideus omiserat: hic ut xp̃ianus
dr̃ alep̃ ponuntur nomina: estimandũ est ipsam solam esse quȩ
ponit᷑. Nam int̾dum ex. aiñ. sepe ex h̃e. noniunꝙ. ex heth letteris.
quȩ aspirationes suas uocesq cõmutant habent exordium. Sci

Expanded text:
meum insolenter extollam, sed quod sudoris conscius, ad lectionem meum insolenter extollam, sed quod sudoris conscius, ad lectionem aesens volumen, librum quoque Locorum, quem editurus sum, habere voluerit, parvipendet ructum et nauseam Judaeorum. Ac ne forte consummato aedificio quasi extrema deesset manus, novi Testamenti verba et nomina interpretatus sum: imitari volens os Ecclesiarum magistrum, nemo nisi imperitus negabit. Inter caetera enim ingenii sui praeclara monumenta etiam in hoc laboravit, ut quod Philo quasi Judaeus omiserat, hic ut Christianaeos dicitur ALEPH  , ponuntur nomina, aestimandum est, ipsam solam esse, quae ponitur. Nam interdum ex AIN  , saepe ex HE  , nonnunquam ex HETH   litteris, quae aspirationes suas vocesque commutant, habent exordium. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
tilo. uir disertissimꝰ iudeoꝵ. origenis quoq tes¬
timonio compbat᷑ edidisse librũ hebraicoꝵ nomi¬
nun: eoꝵq ethunologias uixta ordinem litte¬
rarum elatere copulasse. Qui cum uulgo habe¬
atur a grecis: & bibliothecas orbis impleuerit: stu¬
Ninichi fuit in latinam eum linguã uertere. Nerum tam
issona inter se exemplaria repperi. & sic confusum ordinẽ:
ut tacere melius iudicauerim: quaui rep̾hensione quid
dignum scribere. Itaq hortatu fr̃n lupiuiani ⁊ ualeriami.
qui me putant in hebreȩ linguȩ noticiami aliquid ꝓfecisse:
& rei ipsius utilitate cõmotus. singula ꝑ ordinẽ sc̾riptura
fecisse me reor qd̃ a grecis quoq appetendum sit. Bopt̾ea
&e illud in p̾fatione comioneo: ut si qua hic p̃termissa sunt:
alteri sciat lector operi reseruata. Libros enun hebraicarũ
questionum nunc iumanib habeo: opus nouum & tam l¬
tinis quam grecis usq ad id locoꝵ inauditũ: ñ quo studiũ

Expanded text:
ilo vir disertissimus Judaeorum, Origenis quoque testimonio comprobatur, edidisse librum Hebraicorum Nominum, eorumque etymologias juxta ordinem litterarum e latere copulasse. Qui cum vulgo habeatur a Graecis, et bibliothecas orbis impleverit, studii nostri fuit in Latinam linguam eum vertere. Verum tam dissona inter se exemplaria reperi, et sic confusum ordinem, ut tacere melius judicaverim, quam reprehensione quid dignum scribere. Itaque hortatu fratrum Lupuliani et Valeriani, qui me putant aliquid in Hebraeae linguae notitia profecisse, et rei ipsius utilitate commotus, singula per ordinem Scripturafecisse me reor, quod a Graecis quoque appetendum sit. Praeterea et illud in Praefatione commoneo, ut si qua hic praetermissa sunt, alteri sciat lector operi reservata. Libros enim Hebraicarum Quaestionum nunc in manus habeo, opus novum, et tam Graecis quam Latinis usque ad id locorum 3-4 inauditum. Non quo studium
Abbreviated transcription (Latin):
mesbathan. dĩ m̃s. ds̃ m̃s. quare me dereliquisti. ates.
diuisio. ł diuisi. farisei. diuidentes O
ennasar. ortus pͥncipi¬
um. Gehennam. uallis gratuita. Gethsemani. uallis pingͥ adinũ.
Golgotha. caluarie. Syrum ÷ ñ hebreum. Iħs. saluator. ł saluatus.¬

Expanded text:
 meus, quare dereliquisti me? Fares, divisio, sive divisit. Farisaei, dividentes, sive divisi. ortus principum. Gehennam, de valle sunt, sive vallis gratuita. Getsemani, vallis pinguedinum. Golgotha, calvaria. Syrum est, non Hebraeum. 91 Jesus, salvator, sive salvatu
Abbreviated transcription (Latin):
braham. pater uidens popłm. Aminadab. popłs ineus
uoluntariꝰ. Abia. pat̾ dũs. Asa. tollens. ł attollens. Aatia.¬
Qd̾ si ex ai scribit᷑. onustus int̾pretat᷑. Abiud. pat̾ meus iste.
uł pater mñs est. Arur. ad iutus. Archelaus. agnoscens leo. Am̃.
uere. siue fidelit᷑. Andreas. decorus. ł respondens pabulo. Alpheus
fugitiuus. sed melius millesimꝰ ł doctus. Amora. popłi illumina¬

Expanded text:
braham, pater videns populum. Aminadab, populus meus voluntarius. Abia, pater Dominus. Asa, tollens, aut attollens. Aaziaquod si ex AIN scribitur, onustus interpretatur. Abiu, pater meus iste, vel pater meus est. Azur, adjutus. Archelaus, agnoscens leo. Amen, vere, sive fideliter. Andreas, decorus, vel respondens pabulo. 89 Alphaeus, fugitivus, sed melius millesimus, vel doctus. Amora, populu
Abbreviated transcription (Latin):
Atael. uisus dõ. Ad ad. patruus. uel patauelis. aut testis.
Acaria. ad iutor dũs. Affith. libertas. Argob. maledicens excel¬
Ariel. leo. Assor. sagita luminis. Acaz. continens. ł cõprehendeis.
stola regis. ł decor regis. Anamalech. respondenti regi. Abisa.
uoluntas mea in ea. Asaph. colligens. Apͥphat. sanans. ł sanatus.
Anei. nunquid cõmotus. est. Amos. robustus. Ararat. armenia.
uel mons nulsus. Asaradan. uincens. ł ex acutꝰ. Arus. in cisa. ł
aureus. Ad aia. testimonium dñi. Ahicam. fr̃ meus surgens.
Asaia. facienti dño. Achobor. mus. Aars. sol. Amuthal. cale¬

Expanded text:
Azael, visus Deo. Adad, patruus, vel patruelis, aut testis. Azaria, adjutor Dominus. Assith , libertas. Argob, maledicens excelsum. Dei. Asor, sagitta luminis. Aaz  , continens, aut comprehendens. stola regis, vel decor regis. Anamelech, respondenti regi. , voluntas mea in ea. Asaph, colligens. Arphad, sanans, aut sanatus. Anei  Ana , numquid commotus est? Amos, robustus. Ararat, Armenia, vel mons convulsus. Asaradan, vincens, vel exacutus. Arus  , incisa, vel aureus. Adaia, testimonium Domini. Ahicam, frater meus surgens. Asaia, facienti Domino. Achbor, mus. Aars, sol. Amutal, cale
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ .t. litteram subdita sunt. aspiratione addita proferenda st̃.¬
hapse. indignaus ł sessio offendiculi. Teglath. trausmi¬
grans. actiua significatione intelligendũ. Qd̃ grece dr̃¬

Expanded text:
per T litteram subdita sunt, aspiratione addita sunt proferenda. Tper T litteram subdita sunt, aspiratione addita sunt proferenda. Thaphse, indignans, sive sessio offendiculi. Theglath, transmigrans: activa significatione intelligendum, quod Graece d