comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nunc ÷ et reł. Clementissime consolatur
dñs ppłm: qui pͥorem domum in sua glora
uiderant : in cuius comparatione hec uide¬
batur quasi non eẽ. Holite inquiens desꝑare.
Nolite manus submittere. Qm̃ ego uobiscũ¬
sum: ego ommpotens locuitus sum cuius
dixisse fecisse est: et illa implebo que uob̃cũ
pepigi cum uos de egypto eduxi ÷ et sp̃c
& paraclitus appellatur : erit in medio
nitas. Pater est qui dicit: ego sum uobis

Expanded text:
 » Clementissime consolatur Dominus populum, qui priorem domum in sua gloria viderant, in cujus comparatione haec videbatur quasi non esse. Nolite inquiens desperare, nolite manus submittere, ego enim sum vobiscum, ego omnipotens locutus sum, cujus dixisse fecisse est, et illa implebo quae vobiscum pepigi, cum vos de Aegypto eduxi. « Et Spiret paracletus appellatur, « erit in medio nitas. Pater est qui dicit: Ego sum vobisc
Abbreviated transcription (Latin):
in. Scd̾m litteram hoc
potest intelligi in bis tĩbis: quod bona tẽ¬
poralia ꝓmittit dñs his qui inse credunt.
Spaliter celi sunt apłi: dde quib psalim¬
sta dicit. Celi enarrant gloriam dei. hi
celi exauditi sunt tempore dominice in¬
carnationis. rogantes promuliere cana¬
nea: uł prosocri petri. Isti celi minc
exaudiunt derram: id est homines in
ecelesia habitantes. Et hec t̾ra exaudit tri-¬
ticum. id est ꝓfert simplicem doctrinam ue¬
tens et noui testamenti: ut impleat illud
dñcum. Beatus seruus quem constituit
dñs suꝑ familiam suam : ut det illis intẽ¬
pore tritici mensuram. Exaudit & uintĩ
hoc ẽ. sp̃alem intelligentiam ita p̃bet:
ut sua doctrina letificet corda audientiũ
Scd̾m qualitatẽ emm auditoꝵ: debet for-¬
mari sermo doctoꝵ. Exaudit quoq et
oleum: quia inepiscopis & pb̃ris : dat fi¬
& terra. apł̃i scilicet. atq uiuersalis eccłia¬
exaudient iezrahel. id est semen uerbi dĩ

Expanded text:
ndum litteram hoc potest intelligi in his verbis: quae bona temporalia promittit Dominus his qui in se credunt. Spiritualiter coeli sunt apostoli, de quibus Psalmista ait: « Coeli enarrant gloriam Dei, etc. » Hi coeli exauditi sunt tempore. Dominicae incarnationis, rogantes pro muliere Chananaea, et pro socru Petri. Isti coeli nunc exaudiunt terram, id est homines in Ecclesia habitantes, et haec terra exaudit triticum, id est, profert simplicem doctrinam Veteris et Novi Testamenti, ut impleatur illud Dominicum: « Beatus ille servus quem constituit Dominus super familiam suam, ut det illis in tempore tritici mensuram. » Exaudiet vinum, hoc est; spiritualem intelligentiam ita praebet, ut sua doctrina laetificet corda audientium. Secundum qualitatem enim auditorum debet formari sermo doctorum. Exaudit quoque et oleum, quia in episcopis et presbyteris dat fiet terra, apostoli scilicet atque universalis Eccexaudient Jezrael, id est semen Verbi Dei
Abbreviated transcription (Latin):
subipsis dimissa captiuitas et templum
instauratum est. Equi uarii macedones:
quoꝵ alii pii erga iudeos extiterunt: alii
ꝑsecutores eoꝵ fuerunt. Equi rufi regnũ
significant romanorum crudele et sangui
subtierat. Quidam eo ordine quo hic dicunt᷑:
quatuor similia regna intelligunt. et egum
quidem rufum suꝑ quem uir sedebat atq
equos rufos qui eum sequebant᷑ dicunt
Tercios et quartos. uarios et albos medos
putant & ꝑsas: quorum alii clementes fue¬
runt ut cinis. & danus. et assuerus: alii
crudeles ut cambises
.Et dixi. qui sunt isti
domine mis

Expanded text:
sub ipsis dimissa captivitas, et templum sub ipsis dimissa captivitas, et templum instauratum est. Equi varii, Macedones, quorum alii pii erga Judaeos exstiterunt, alii persecutores eorum fuerunt. Equi rufi regnum significant Romanorum, crudele et sanguinm delevit. Quidam eo ordine quo hic dicuntur, quatuor simul regna intelligunt: et equum quidem rufum, super quem vir sedebat, atque equos rufos qui eum sequebantur, dicunTertium et quartum varios et albos, Medos putant et Persas, quorum alii clementes fuerunt, ut Cyrus et Darius atque Assuerus, alii crudeles, ut Cambyses. « Et dixi, Quid sunt isti, Domine mi
Abbreviated transcription (Latin):
Per noctem
se uidisse dicit non in die sicut moy ses cum¬
quo loquebatur deus facie ad faciem: et sicut
ysaias qui dicit uidi dnm sedentem suꝑ soliũ
excelsum. Quia ad huc populus in angustia ser-¬
uitutis quasi in nocte tenebatur: et iccirco
ꝓpha que proeis uidet: in nocte se uidisse dicit.
Sp̃aliter nox inqua cernitur uisio: obscurita¬
tem designat mistice uisionis. Hinc psalmista.
Posuit haut dubium deus: tenebras latibulũ
suum. Et ecce uir ascendens suꝑ equum rufũ
chaelem archangłm intelligunt. Rufus erat:
quia ipse est ultor iniquitatum illius populi:
cui specialit̾ pͣ est. Muteta que erant inpro-¬
fundo prophas dicunt et sanctos: qui in me¬
dio captiui popłi u̾sabantur. Equi uͦ rufi.
uarii et albi qui uirum id ẽ. michaelem
sequebantur: designant regna siue anglõs
qui regnis ipsis p̃sident: tamen ordine ꝑinu¬
tato. Al bi quidem designant medos et ꝑ¬
sas: qui benigni fuerunt erga iudeos: &

Expanded text:
Per noctem se vidisse dicit, non in die, sicut Moyses, cum loquebatur Deus facie ad faciem, et sicut Isaias qui dicit: « Vidi Dominum sedentem super solium excelsum, » quia adhuc populus in angustia servitutis quasi nocte tenebatur, et idcirco propheta ea quae pro eis videt, in nocte se vidisse dicit. Spiritualiter nox in qua cernitur visio, obscuritatem designat mysticae visionis. Hinc Psalmista, « Posuit haud dubium Deus tenebras latibulum suum. « Et ecce vir ascendens super equum rufum chaelem archangelum intelligunt. Rufus erat, quoniam ipse est ultor iniquitatum illius populi, cui specialiter praeest. « Myrteta quae erant in profundo, » prophetas dicunt et sanctos, qui in medio captivi populi versabantur. « Equi vero rufi, varii, et albi, » qui virum, id est Michaelem sequebantur, designant regna, sive angelos qui regnis ipsis praesident, tamen ordine permutato. Et albi quidem designant Medos et Persas, qui benigni fuerunt erga Judaeos, et
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. uiuus est sermo dei et efficax: & pene¬
trabilior omni gladio ancipiti. Hic gla¬
dius missus ẽ. ab eo qui uenit separare
hominem aduersus patrem suum: & fi
terram nembroth. id est assur: inqua¬
regnauit nembroth fortis uenator coram
tio descendens: de signat diabolum qui
de celo ꝑsuꝑbiam cecidit. Istius t̾ram idẽ.
homines quos possederat: pascent illi pas¬
innchilum÷ liberabit nos dñs iħc xp̃c de
manu assur: qui uenerat calcare terram

Expanded text:
Apostolus: « Vivus est sermo Dei et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti, dius missus est ab eo, qui venit separare hominem adversus patrem suum, et fi« terram Nemrod in regnavit Nemrod robustus venator coram tio descendens, et designat diabolum, qui de coelo per superbiam cecidit. Istius terram, id est, homines quos possederat, pascent illi pasin nihilum, liberabit nos Dominus Christus de manu Assur, qui venerat calcare terram
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpha regis nabuchodonor stulticiam: quia
iusserat statuam auream fieri habens fiduciã
insimulacro quod finxerat: cum nichil ei prodesse
posset. Inter sculptile et conflatile hoc distat: qͥ a
sculptile ẽ. ligni uel marmoris. Conslatile uero
metalloꝵ: que possunt solui igne et conflari.
Quod non solum de idolatris: sed de hereticis
accipi potest quorum sculptilia sunt praua dog¬
mata : que ipsi confingunt et proueritate uene¬
rantur et ad orant falsitatem.
Ue qui dicit lig¬
no exꝑgiscere: surge lapidi iacenti. Humquid
ipse docere poterit:

Expanded text:
a regis Nabuchodonosor stultitiam, quia jusserat fieri statuam auream, habens fiduciam in simulacro quod finxerat, cum utique nihil ei prodesse posset. Inter sculptile et conflatile hoc distat, quia sculptile est ligni vel marmoris, conflatile vero metallorum, quae possunt solvi igne et conflari, quod non solum de idololatris, sed et de haereticis accipi potest, quorum sculptilia sunt prava dogmata, quae ipsi confingunt, et pro veritate venerantur et adorant falsitatem. « Vae qui dicit ligno: Expergiscere; Surge, lapidi tacenti. Nunquid ipse docere poterit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona ꝓmittentis in carnationẽ filii sui: et de¬
signantis locum natiuitatis eius. Et cubeth¬
leem que ante uocabaris effrata. et intantũ
es minima ut comparata milib iuda uix
panuius uiculus habearis: exhoc paruo op¬
pidulo egredietur xp̃c: qui sit dominator
inisrł. Ac ne putes eum tantum degenere eẽ
Egressus eius abinitio a dieb et̾nitatis.¬
id est ante secula: ex mea substantia genitꝰ ẽ:
qͥa inpͥncipio erat u̾bũ: et u̾bũ erat apud dm̃. ⁊ ds̃
erat uerbum. Bethleem int̾pretatur domus
panis: quia ibi natus est panis qui decelo
descendit. Effrata u̾titur infurorem: quod
ꝑtinet ad herodem: qui cognito quod illusus
ẽẽt amagis iratus est ualde. Propt̾ hoc dabit

Expanded text:
omittentis incarnationem Filii sui, et designantis locum nativitatis ejus. Et tu, Bethlehem, quae ante vocabaris Ephrata, et intantum es minima, ut comparata millibus Juda, vix parvus viculus habearis, ex hoc parvo oppidulo egredietur Christus, qui sit dominator in Israel. Ac ne putetis eum tantum esse de generegressus ejus ab initio a diebus aeternitatis. » Ante saecula ex mea substantia genitus est, quia « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. » Bethlehem interpretatur domus panis, quia ibi natus est panis qui de coelo descendit. Ephrata vertitur in furorem, quod pertinet ad Herodem, qui cognito quod illusus esset a magis, iratus est valde. « Propter hoc dabit
Abbreviated transcription (Latin):
Notandum ẽ. quod
populi audire: terra iubetur ad tendere.
In populis uiros eccł̃iasticos: interra hereticos
quoꝵ ẽ. terrena doctrina. acciꝑe debemus
Nam apls : hereses. carnis oꝑa cõmemorat.
Et hii ergo qui ineccłia sunt si audierint. &
hii qui foris sunt si adtenderint: pot̾unt effu-¬
gere que sermo propħicus cõminatur. Optat
gͦ ꝓpha ut sit ei dñs intestimonium: non ali-¬
unde quam de templo scõ suo. hoc est de
eccł̃ia : ꝑ quam dñs testimonium ꝑhibet ue-¬
ritati. Siue templum dei ipse filius est: in
quo habitat pater et cuius ore loquitur.
Quia ecce dñs egredietur de loco sco suo:
et descendet. et calcabit suꝑ excelsa terre.

Expanded text:
Notandum quod populi audire, terra jubetur attendere. In populo, viros ecclesiasticos: in terra, haereticos, quorum est terrena doctrina. Nam et Apostolus haereses inter carnis opera commemorat. Et hi ergo qui in Ecclesia sunt, si audierint, et illi qui foris sunt, si attenderint, poterunt effugere quod sermo propheticus comminatur. Optat ergo propheta, ut sit eis Deus in testimonium, non aliunde quae de templo sancto suo, hoc est, Ecclesia, per quam Deus testimonium perhibet veritati, sive templum Dei, ipse Filius est in quo habitat Pater, et cujus ore loquitur. « Quia ecce Dominus egredietur de loco suo, et descendet, et calcabit super excelsa terr
Abbreviated transcription (Latin):
Domus in solitudinem redi¬
gitur: quando dñm ꝓpͥum amittit. Et
ꝑꝓph̃am dicit. Reliqui domum meam: dimi¬
si hereditatem meam. Et in euangłio eis
ipse ꝑsemetipsum minatur: quod relict᷑us
ta. facta ẽ. quoq uelut terra inuia: qm̃ ꝑ
dito recto itinere fidi. ꝑdidit patrem dm̃:
ꝑdidit et filium eius qui dicit. Ego ͭ luia. Et
interficiam eam siti.

Expanded text:
Domus in solitudinem redigitur, quando dominum proprium amittit. Et Propheta dicit: Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam, etc. Et in Evangelio ipse eis per semetipsum minatur quod relicturus ta. » Facta est quoque velut terra invia, quoniam perdito recto itinere fidei, perdidit Patrem Deum, perdidit et Filium ejus qui dicit: « Ego sum via. » « Et interficiam eam siti
Abbreviated transcription (Latin):
afflictam saluabit: et abiectam congregabit.
abiecta quippe est eccł̃ia abiecta omnis fideł
amma apud seculi amatores: ut sepissime
inpsalmis scĩ quenintur et dicunt. Nunc
autem repulisti et confudistinos. Hec mirum
cum ipse quoq dei filius: ex parte humani¬
tatis dicat patri. Tu uero reppulisti et despex¬
isti. distulisti xp̃m tuum
Et ponam eos in lau¬
dem et nomen

Expanded text:
afflictam salvabit, et abjectam congregabit. afflictam salvabit, et abjectam congregabit. Abjecta quippe est Ecclesia, abjecta omnis fidelis anima apud saeculi amatores, ut saepissime in psalmis sancti queruntur et dicunt: Nunc autem repulisti et confudisti nos. Nec mirum, cum ipse quoque Dei Filius ex parte humanitatis dicat Patri: Tu vero repulisti et despexisti, distulisti Christum tuum. « Et ponam eos in laudem, et in nomen
Abbreviated transcription (Latin):
em. Aꝑta spc scĩ consolatio ad eccłiam
generaliter uł specialit̾ adunã qͣmq fidelem
animam. Multi enim sunt qui uel totam
eccłiam uł scãm quamq animam impꝑan¬
tes et uridentes: cum uident aliquem uirũ
sc̃m que mundi sunt sꝑnere et celestia ap¬
petere: Solent dicere. Insanus ẽ non sic ui¬
uit ut nos: conuentus hominum fugit᷑. de¬
licias mundi sꝑnit: & cetera huius modi.
Qui uͦ infideles sunt. exprobrant illi crucẽ
xp̃i : et si maliqua eum uiderint temptatio¬
ne : dicunt quod et tobie scõ. ꝓpinqui dice¬
bant. Ubi sunt iusticie et elemosine quas
faciebas : pollicetur gͦ dñs: de talib se factu¬
ium uindictam. Ecce inquiens int̾ficiam
om̃s qui afflixernt te intempore illo et sal-¬
uabo claudicantem: siue asflictam eccl̃iam.
uel fidelem animam que inp̃senti uita diabo¬
li uel menbroꝵ eius ꝑsecutione p̃ssa natat inter
procellas seculi: cum tamen fixo et solido gres¬
su ambulat fidei. Hanc gͦ claudicantem et

Expanded text:
 sancti consolatio ad Ecclesiam generaliter, vel specialiter ad unam quamque fidelem animam. Multi enim sunt qui vel totam Ecclesiam, vel sanctam quamque animam improperantes et irridentes, cum vident aliquem virum sanctum quae mundi sunt spernere et coelestia appetere. Solent enim dicere: Insanus est, non sic vivit ut nos, conventus hominum fugit, delicias mundi spernit, et caetera hujusmodi. Qui vero infideles sunt, exprobrant illi crucem Christi, et si in aliqua eum viderint tentatione, dicitur quod et Tobiae sancto propinqui dicebant: « Ubi sunt justitiae et eleemosynae quas faciebas? » Pollicetur ergo Dominus de talibus se facturum vindictam: « Ecce, inquiens, interficiam omnes qui afflixerunt te in tempore illo, et salvabo claudicantem, » sive afflictam Ecclesiam, vel fidelem animam, quae in praesenti vita, diaboli vel membrorum ejus persecutione pressa, nutat inter procellas saeculi, cum tamen fixo gradu et solido gressu fidei ambulet. Hanc ergo claudicantem et
Abbreviated transcription (Latin):
tis autem hereticis. qui intelliguntur no-¬
mine effraim: & iam iuidas. scilicet hii qui
in eccłia ꝑmanent et bereticoꝵ uel uiciis
uel errorib continentur. simili sententia
subiacebunt : quia necesse ẽ. ut qui eoꝵ
imitantur accus: parem cum eis sustine¬
Et uidit effraim languorẽ
suũ: & uidas uinculum suum et abiit
effraim ad assur : & misit ad regem ul

Expanded text:
itis autem haereticis, qui intelliguntur noitis autem haereticis, qui intelliguntur nomine Ephraim, etiam Judas, scilicet hi qui in Ecclesia permanent, et haereticorum vel vitiis vel erroribus continentur, simili sententiae subjacebunt, quia necesse erat, ut qui eorum imitantur actus, parem cum eis poenam sustineEt vidit Ephraim languorem suum, et Judas vinculum suum, et abiit Ephraim ad Assur, et misit ad regem ul
Abbreviated transcription (Latin):
Tinea comedit uestimenttum:
putredo autem uel caries ligna consumit
Estq in his t̾bis: sensus hic. Sicut tinea
consumit uestimentũ et putredo uel caries
lignum: quod utrumq ꝑ spacium fit tẽ¬
poris: ita ego et prius decem. et postea dua-¬
bus tribubus longo dempore penitentiã
tribuens eosq ad salutem prouocans: dãp¬
nationi illos tradam. Ubi notandum quod
tinea refertur ad effraim: putredo audem
addomum iuda. Tinea quippe celerius
consumit uestimentum : quam putredo
uel caries lignum. Ac ꝑ hoc ostenditur pͥus
factam decem tribuum captiuitatem de in¬
de duanum: qm̃ qui pͥores fuerunt in sce
tem. Aduertendum etiam quod cũ totũ
effraim. se tanqͣm tinea consumptum pro¬
testetur: de tribu uida loquens dicit.
Et ero quasi putredo domu iuida. Inqͥb u̾bis
ostendit partẽ qͣndã se senaturum ex eis. que
post ea reuersa est: ex qua xp̃c originem
duxit: cui ꝓmissio reposita erat. Dicente
iacob. Et ipse ent expectatio gentium. Pum¬

Expanded text:
Tinea comedit vestimentum, putredo autem vel caries ligna consumit, estque in his verbis sensus: Sicut tinea consumit vestimentum, et putredo vel caries lignum, quod utrumque per spatium fit temporis, ita ego et prius decem et postea duabus tribubus longo tempore poenitentiam tribuens, eosque ad salutem provocans, damnationi illos tradam. Ubi notandum quod tinea refertur ad Ephraim, putredo autem ad domum Juda. Tinea quippe celerius consumit vestimentum, quam putredo vel caries lignum. Ac per hoc ostenditur prius factam decem tribuum captivitatem, deinde duarum: quoniam qui priores quoque tem, advertendum etiam, quod cum totum Ephraim se tanquam tinea consumpturum protestatur, de tribu Juda loquens ait: « Et ego quasi putredo domui Juda. » In quibus verbis ostendit partem quamdam se servaturum ex eis, quae postea reversa est, ex qua Christus originem duxit, cui repromissio reposita est, dicente Jacob: « Et ipse erit exspectatio gentium. » Pun
Abbreviated transcription (Latin):
ego: tradens eos et̾ne captiuitati: nec
miserebor eorum ut olim misertus sum
patrum illorum indeserto. Qui enim igno¬
rat: ignorabitur. Hec omma possunt ad
hereticos referri: qui reliquerunt domũ
Et ideo et̾na nocte oꝑti conticescunt
adei laudib : sicut scriptum est. In infer
no quis confitebitur tibi: & hoc ꝓpt̾ea
quia non habuerunt scientiam dei.
rent. Unde et merito adño repelluntur
ne sacerdotio fungantur ei quia et ple-
ta subtracti et̾naliter ꝑeunt: ne uel ipsi
in digne corpus & sanguinem dñi ad trec¬
tantes. aliis sint offendiculum: uł mala
sua doctͥna. causa ꝑditionis multis diu
uiuendo existant. Quorum etiam filii a dño
obliuisci dicuntur. id est hi qui ab eoꝵ ꝑ
uersa doccrina generati sunt: quia si¬
mul cum patrib malis ꝑpetue dampna-¬
tiomi tradentur
Scd̾m multitudinem
eorum sic peccauerunt michi:
Id est qͦd
quot homines habuit isrł tot aras in

Expanded text:
ego, » tradens eos aeternae captivitati, nec miserebor eorum, ut olim misertus sum patrum eorum in deserto. Qui enim ignorat, ignorabitur. Haec omnia possunt et ad haereticos referri, qui reliquerunt domum Et ideo aeterna nocte cooperti, conticescunt a Dei laudibus, sicut scriptum est: « In inferno autem quis confitebitur tibi? » Et hoc propterea, quia non habuerunt scientiam Dei, rent. Unde et merito a Domino repelluntur, ne sacerdotio fungantur ei. Sacerdotio eta subtracti, aeternaliter pereunt, ne vel ipsi indigne corpus et sanguinem Domini attrectantes, aliis sint offendiculum, vel mala sua doctrina causa perditionis multis diu vivendo existant. Quorum etiam filii a Deo oblivisci dicuntur, id est, hi qui ab illorum perversa doctrina generati sunt, quia simul cum patribus perpetuae damnationi tradentur. « Secundum multitudinem eorum, sic peccaverunt mihi. » Id est, quot homines habuit Israel, tot aras in
Abbreviated transcription (Latin):
bant animas eoꝵ dicentes. Qm̃ popłs
di estis et exgenere abrabam descendistis:
si peccaueritis ei. Quoꝵ uerbis accipien-¬
tes illi fiduciam: audact̃ peccabant. erec¬
di insuꝑbiam: uel etiam falsa adula-¬
tione peccantes decipiebant dicentes. Di-¬
missa uobis sunt peccata ur̃a. Sic que
uerbis plusqͣm sue conscientie creden-¬
tes: cum peccatores eẽnt iustos se estimabãt.
Unde est. Popule meus quibeatum te di¬
cunt: ipsi te decipiunt. Et erit sicut ppłs
sic sacerdos.

Expanded text:
 populus Dei estis, ex genere Abraham descendistis, si peccaveritis ei. Quorum verbis accipientes illi fiduciam, audacter peccabant erecti in superbiam, vel etiam falsa adulatione peccantes decipiebant, dicentes: Dimissa sunt vobis peccata vestra. Sicque verbis plus quam suae conscientiae credentes, cum peccatores essent, justos se esse aestimabant. Unde est: « Popule meus, qui te beatum dicunt, ipsi te decipiunt. » « Et erit sicut populus, sic sacerdos.
Abbreviated transcription (Latin):
Gaudete quod nomina ur̃a scͥpta sunt in
celis. Quod quasi exponens psalmista dic̃
In memora et̾na erit iustus
ait dñs exercituũ in die qua ego facio in
peculium: et parcam eis sicut pareit iui
filio suo seruienti sibi

Expanded text:
Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo. » Quid quasi exponens Psalmista dicit: « In memoria aeterna erit justus. ait Dominus exercituum, in die qua ego facio in peculium, et parcam eis sicut parcit vir filio suo servienti sibi
Abbreviated transcription (Latin):
et timentib dñm int̾ se conferentib at¬
tendit dñs et audiuit: cuius auditus
et̾na cognitio est: cui non est aliud audi¬
re quam uidere. Totus enim est auris: to¬
tus est oculus: et de toto se uidet: de toto
audit. Audiuit ergo. id est p̾sciuit et ante
omnia scła p̃ordinauit: & scriptus est liber
monimenti id ẽ memoria coram eo. Liber
iste et̾na est memoria: inqua apud dm̃
omnes scĩ attitulati atq p̃destinati sunt.
De hoc libro inapocalipsi dicit᷑. Libri aꝑti
sunt: & alius liber aꝑtus est qui ẽ. uite
libri aꝑti duo sunt testam̃ta ꝑ que sin¬
guli iudicandi sunt. Liber uͦ aꝑtus ẽ. me¬
moria eoꝵ que singłi gessernt. Unde be¬
ne in quib dam codicib habetur: qui est
uite uniuscuiusq. hic gͦ liber moniũti
scͥptus ẽ. timentib dm̃: ut nouerint quia
cum dies iudicii aduenent reddent᷑ blas¬
phemis et impiis pene: & timentib dm̃
p̃mia. De hoc libro et dñs in euangłio ait.

Expanded text:
et timentibus Dominum inter se conferentibus, attendit Dominus, et audivit, cujus auditus aeterna cognitio est, cui non est aliud audire quam videre. Totus est enim auris, totus est oculus, et de toto se videt, de toto audit. Audivit ergo, id est praescivit, et ante omnia saecula praeordinavit. « Et scriptus est liber monumenti, » id est memoriae coram eo. Liber iste aeterna memoria, in qua apud Deum sancti omnes attitulati atque praedestinati sunt. De hoc libro in Apocalypsi dicitur: Libri aperti sunt, et alius liber apertus est, qui est vitae. Libri aperti duo sunt Testamenta, per quae singuli judicandi sunt. Liber vero apertus, est memoria eorum quae singuli gesserunt. Unde et bene in quibusdam codicibus habetur: Qui est vitae uniuscujusque. Hic ergo liber monumenti scriptus est timentibus Deum, ut noverint quia cum dies judicii advenerit, reddendae sunt blasphemis et impiis poenae et timentibus Deum praemia. De hoc libro et Dominus in Evangelio ait: «
Abbreviated transcription (Latin):
nabuchodonosor sermo contexitur: dicituiti
ei quod edificauerit babilonem insanguinib
non inquit ad tendatur ꝑsona loquentis. nec
ex uilitate ꝑsone putentur contempnenda
eẽ que dicuntur. Dñ enim sunt u̾ba que
frustia laborabunt ut extinguant ignem: &
nitentur innichilum. Deficient enim popłi
caduci: & lassabuntur. nec poterunt semel
accensum ignem extinguere: quia replebitur
terra: ut cognoscant glam domini. cum ba-¬
bilon fuent euersa: manifesta fiet omnib po.
tentia dĩ. Et sicut aque fundum maris conte

Expanded text:
Nabuchodonosor sermo contexitur, eique dicitur: Vae quod aedificaverit Babylonem in sanguinibus » Non inquit attendatur persona loquentis, ne ex utilitate personae putentur contemnenda esse quae dicuntur. Domini enim sunt verba quae frustra laborabunt ut exstinguant ignem, et nitentur in nihilum. Deficient enim populi Chaldaici, et lassabuntur, nec poterunt semel accensum ignem exstinguere. « Quia replebitur terra ut cognoscat gloriam Domini, quabylon fuerit eversa, manifesta fiet omnibus tentia Dei, et sicut aquae fundum maris conte
Abbreviated transcription (Latin):
Si sp̃c potestatem habentis ascenderit suꝑte. lo¬
cum trium ne dimiseris. hoc gͦ spũ quasi fla¬
tu uenti raptate iste mulieres: uolatu celeri
adomne nefas ferebantur. Habebant alas qͣsi
alas milui. que est auis rapacissima: & do¬
mesticis auib semꝑ insidians. Bene gͦ hec auis
conuenit istis mulierib uide et israheli: que
propter nimia peccata tradite sunt potestati
demonum: et ab eis in captiuitatem ducte.
tas massa plumbi inclusa: inter celum et
terram. Propħa gͦ non int̾rogat que eẽnt mu-¬
lieres. sciebat enim propħico spu: nec quid
portent quia angło docente cognouerat: sed
quo portent. in quiens
ei domus interia sennaar: et stabiliatur.
et ponatur ibi suꝑ basim suam Sennaar

Expanded text:
s potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris. Hoc ergo spiritu, quasi flatu venti raptatae istae mulieres, volatu celeri ad omne nefas ferebantur. « Et habebant alas quasi alas milvi, » quae est avis rapacissima, et domesticis avibus semper insidians. Bene ergo haec avis convenit istis mulieribus Judae et Israeli, quae propter nimia peccata traditae sunt potestati daemonum, et ab eis in captivitatem ductae.tas, et massa plumbi inclusa. « Inter terram etta vero jam non interrogat quae essent mulieres: sciebat enim prophetico spiritu, nec quid portent, quia angelo docente cognoverat, sed quo portent, inquiens:ei domus in terra Sennaar, et stabiliatur, et ponatur ibi super basim suam. » Sennaar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissiones facte sunt. et ex quib scdm
tem loqui. aut sponte mea hec uobis ma¬
la p̃dicere. Utinam non eẽm uir habens sp̃m
scm̃. sed potius demonico spũ loquerer: &
int̾ pseudo ꝓpħas reputarer: & non ẽent
uera que dico ÷ et non uenirent mala
que p̃nuntio. Sed quia ꝓpħa sum et
tino meracissimo inebrieris sermonib
meis: & corruas. Me autem stillante susci¬
piet populus iste guitas ꝓph̃ie mee: et ue¬
lit nolit sustinere habẽc que dieo. Sea
ne putetis me tantũ ad u̾sa ꝓpħare: nuntiabo
uobis et prosꝑa. Introducit ergo ipsum dñm
loquentem: & bona ꝓmittentem. Congre¬
gans congregabo iacob. et neł: Ueniam inqͥt
ꝑme. nascar de uirgine: & congregabo iacob.
id est credentes exiudeis colligam ad fidem
meam. Siue alio sensu. Quia mͥ inhumilitate
one seculi inmaiestate: et tunc stillabo tibi.
id est ꝓpinabo unum sp̃c scĩ uinum diuini
sermonis: quo apłi die pentecostes in ebrati
sunt: et de quo ꝑ psalmistam dicitur. Pota-¬

Expanded text:
missiones factae sunt, et ex quibus secutem loqui, aut sponte mea haec vobis mala praedicere. Utinam non essem vir habens Spiritum sanctum, sed potius daemoniaco spiritu loquerer, et inter pseudoprophetas reputarer, et non essent vera quae dico, et non venirent mala quae praenuntio. Sed quia propheta sumvino meracissimo inebrieris sermonibus meis, et corruas. Me autem stillante, suscipiet populus iste guttas prophetiae meae, et velit nolit, sustinebit quod dico. Sed ne putetis me tantum adversa prophetare, nuntiabo vobis prospera. Introducit ergo ipsum Dominum loquentem, et bona promittentem. « Congregatione congregabo Jacob. » Veniam inquit per me, nascar de Virgine, et congregabo Jacob, hoc est, credentes ex Judaeis colligam ad fidem meam. Sive alio sensu: Quia in humilitate caone saeculi in majestate, et tunc stillabo tibi, id est propinabo vinum Spiritus sancti, vinum divini sermonis quo apostoli die Pentecostes inebriati sunt, et de quo per Psalmistam dicitur: Pota
Abbreviated transcription (Latin):
respondet lam angelus edocens
uisionem. hoc est u̾bum domini ad zoroba¬
bel dicens. Non in excercitu neq in robore sed
in spũ meo dicit dominus exercituum. ꝓpłm

Expanded text:
respondit jam angelus edocens visionem: « Hoc est verbum Domini ad Zorobabe dicens: Non in exercitu, nec in robore, sed in spiritu meo, dicit Dominus exercituum,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt montes. ipsi sunt et colles: potentes ui¬
delicet et eoꝵ suppares: quoꝵ suꝑbiam ante
aduentum xp̃i nemo poterat humiliare.
Contriti uͦ et incuruati sunt abitinerib
et̾nitatis eius. id est dei: quia et̾nitas diuim-¬
tatis eius ad nos uenire dignata est. Itinera
autem enis sunt: de celo inuterum uirginis:
deutero in presepe. De p̃sepe ad baptismum:
de baptismo adcrucem. de cruce in sepulchrũ
De sepulchro: it̾um incelum. Possunt etiam
ꝑ montes fortiores demones intelligi: qui in
hereticis et apostatis sunt: et eleuant se contͣ
scientiam dei. Colles uero minoris potentie
demones. qui sunt in hominib secularib:
diuitiis. fortitudine. formositate. nobilitate.
cet̾isq corporis bonis gloriantib. Hii montes
et colles in aduentu xp̃i contͥci et incuruati st̃:
quia conuersis talib. et exemplum humili¬
tatis xp̃i suscipientib. confusi sunt demones
qui in eis erant: et contraria eoꝵ fortitudo
ad nichilum redacta est

Expanded text:
sunt montes, ipsi sunt et colles, potentes videlicet, et eorum suppares, quorumque superbiam ante adventum Christi nemo poterat humiliare. Contriti vero et incurvati sunt ab itineribus aeternitatis ejus, id est Dei, quia aeternitas divinitatis ejus ad nos venire dignata est. Itinera autem ejus sunt, de coelo in uterum virginis, de utero in praesepe, de praesepi ad baptismum, de baptismo ad crucem, de cruce in sepulcrum, de sepulcro iterum in coelum. Possunt etiam et per montes fortiores daemones intelligi, qui in haereticis et apostatis sunt, et elevant se contra scientiam Dei: colles vero, minoris potentiae daemones, qui sunt in hominibus saecularibus, de divitiis, fortitudine, formositate, nobilitate, caeterisque corporis bonis gloriantibus. Hi montes et colles in adventu Christi contriti et incurvati sunt, quia conversis talibus, et exemplum humilitatis Christi suscipientibus, confusi sunt daemones, qui in eis erant, et contraria eorum fortitudo ad nihilum redacta est
Abbreviated transcription (Latin):
Licet ipsi iudei
tunc p̾ssi fuerint uel nc̃ durissima p̃man¬
tur captiuitate: tam̃ hominib innume¬
rabiles sunt. De quib ysaias dicit. Si
fuent numerus filioꝵ isrł quasi arena
maris: reliquie salue fient. Quod et in ad¬
qͣm popłs isrł fuerit disꝑsus in toto orbe:
et omnem supputationẽ uicerit popłi mul¬
titudo: tunc habebit licentiã isrt. qui ho¬
die captiuatus ẽ. Et
cent in loco ubi di¬
citur eis non populus meus uos. dicet᷑¬

Expanded text:
Licet ipsi Judaei vel tunc pressi fuerint, vel nunc durissima premantur captivitate, tamen hominibus innumerabiles sunt, de quibus Isaias dicit: « Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient. » Quod et in adquam populus Israel fuerit dispersus in toto orbe, et omnem supputationem vicerit populi multitudo, tunc habebit licentiam Israel, qui hodie captivus est. « Et erit in loco ubi dicetur eis: Non populus meus vos, » ut
Abbreviated transcription (Latin):
migratio popłi iudeorum id ẽ. popłi dm̃ con-¬
ficentis sunt uitia et peccata: que cum quis
ceꝑit relinquere. et agere pententiam et
desiderare pͥatriam. id est ierłm celestem.
offerant in templo dñĩ aurum & argentũ:
intellectum et sermone dñm confitendo.¬

Expanded text:
migratio populi Judaeorum, id est populi Deum conmigratio populi Judaeorum, id est populi Deum confitentis, sunt vitia et peccata, quae cum quis coepit relinquere et agere poenitentiam, et desiderare patriam, id est Hierusalem coelestem, offert in templo Domini aurum et argentum, intellectu et sermone Dom
Abbreviated transcription (Latin):
Uidendum quod cum suꝑius tres posue¬
rit uiros. oldai & tobia & idaia: nunc
pͥmum nomen mutatum est. Pro oldai
enim: positum ẽ. belem. quardm ad
ditum est quod pͥcis non fuerat dictum:
id est hen. Oldai int̾pretat᷑ dep̃catio dñi
Tobras bonus dm̃. Idaia notus dñi: hen
gratia: helen uͦ quod pro oldai positum
est int̾pretat᷑ somnium. Tradunt hebrei
istos tres id est oldai. tobiam et idaiam
eẽ tres pueros ananam. azariam. misce¬
lem. qui uenerunt de captiuitate: et hec-
munera. aurum et argentum in templo
dni obtulernt. Quartũ uͦ quod supla
dixerat. id est hen danielem dicunt eẽ: &
ipsum uenisse cum munere. Iccirco autẽ
interpretatur: ut ex int̾pretatione ostendat᷑
damel et tres pueri: qui inbabilone rega¬
lis sompnii misteria cognouerant. Iofias
autem iste apud quem intrare iubetur pro
Hec uxta litteram: sicut sehabet hebreoꝵ tra¬
ditio spiritaliter iubetur propħa sumere
atransingratione aurum et argentum. Trans-¬

Expanded text:
idendum quod cum superius tres posuerit viros, Holdai et Tobia et Idaia, nunc primum nomen mutatum est: pro Holdai enim positum est Helem. Quartum est additum, quod prius non fuerat dictum, id est, Hen. Holdai interpretatur deprecatio Domini, Tobias bonus Domini, Idaia notus Domini, Hen gratia. Helem vero, quod pro Holdaia positum est, interpretatur somnium. Tradunt Hebraei, istos tres, id est Holdai, Tobia, et Idaia, esse tres pueros, Ananiam, Azariam, Misaelem, qui venerunt de captivitate, et haec munera aurum et argentum in templo Domini obtulerunt: quartum vero, quod supra non est, id est Hen, Danielem dicunt esse, et ipsum venisse cum munere; idcirco autem interpretetur, ut ex interpretatione ostendatur Daniel, et tres pueri qui in Babylone regalis somnii mysteria cognoverant. Josias autem iste, ad quem intrare propheta jubHaec juxta litteram, sicut se habet Hebraeorum traditio. Spiritualiter jubetur propheta sumere a transmigratione aurum et argentum. Trans
Abbreviated transcription (Latin):
filius uisitationis dñi. Uisitauit enim
dñs eos qui male egrotabant: peccatoꝵ
languore decubantes. Imponuntur hee
corone iħu filio iosedech sacerdoti magno:
quia nobis a captiuitate diaboli liberatis.
immo in nobis coronatis ipse coronas accipit.
Recte autẽ filius dicitur iosedech qui inter¬
pretatur dñs iusticie: quia dñs pat̾ dm̃ sal¬
uatoris. iuste singulis pro suis meritis resti-¬
tuet. Unde confidenter dicebat apostolus
Reposita est michi corona iusticie. quam¬
Precipitur itaq propħe ut postqm impo¬
suerit coronas suꝑ caput iħu filii iosedech
sacerdotis magni: dicat ad eum. Ecce uir ori
quia indieb eius orta est iusticia: & subter
ficabit domum id est eccł̃iam: & dominabit᷑
in throno suo: quia cum uenerit adiudiciũ
sedebit suꝑ sedem maiestatis sue. Ipse erit
sacerdos suꝑ solio suo: quia ipse est rex. ipse
pontifex: et ideo sedebit tam in regnali qͣm
insacerdotali throno: et consilium pacis

Expanded text:
filius visitationis Domini. Visitavit enim Dominus eos qui male aegrotabant, peccatorum languore decubantes. Imponuntur hae coronae Jesu filio Josedech sacerdoti magno, quod nobis a captivitate diaboli liberatis,  Dominus coronatur, imo in nobis coronas ipse accipit. Recte autem filius dicitur Josedech, qui interpretatur Dominus justitiae, quod Deus Pater Domini Salvatoris juste singulis pro suis meritis restituet. Unde confidenter dicebat Apostolus: « Reposita est mihi corona justitiaPraecipitur itaque prophetae, ut postquam imposuerit coronas super caput Jesu filii Josedech sacerdotis magni, dicat ad eum: « Ecce vir orquia in diebus ejus orta est justitia. « Et subter ino, » id est Ecclesiam. « Et dominabitur super solio suo, » quia cum venerit ad judicium, sedebit super sedem majestatis suae. « Et erit sacerdos super solio suo, » quia ipse est rex, ipse pontifex, et ipse sedebit tam in regali quam in sacerdotali throno. « Et consilium pacis
Abbreviated transcription (Latin):
fõns iste patens domui dauid: scdm beatũ
ieronimum scientia est scͥpturarum. Qui
fons patet domui dauid: id ẽ. omni eccliȩ
Ipsa est enim domus dauid quia in ea
habitat manu fortis et uisii desiderabilis¬
xp̃c. hic est fons quẽ iexechiel ꝓpħa dicit se
iudisse egredientem de templo qui creuit
in magnum fluuium: et ꝑrexit ad solitudi¬
nem gentium ut illam irrigaret diuine sci¬
entie fiuentis. Hic fons patet in ablutionẽ
peccatoris et m̃struate: ut ꝑcepta fide renas¬
camur inxp̃o: & in aqua baptismi nr̃a ablu¬
antur peccata. Scdm beatum gregorium fons
iste laigissima est dei miscoł̃ia: patens domu
dauia id est uniuerse ȩccłiȩ. In ablutionem¬
concupitũ scelus oꝑe ꝑpetrauit: quem no¬
cat peccatorem: et eius qui malum opus
in animo ex deliberatione concepit. sed nec¬
dum ad effectum ꝑduxit: quem uocat
menstruatam. Menstruata enim alt̾ius
carne non tangitur: et sua carne inquinat᷑
Talis ẽ. anmam: passionib uitiorum et uo¬

Expanded text:
Fons iste patens domui David, secundum beatum Hieronymum, scientia est Scripturarum, qui fons patet domui David, omni Ecclesiae. Ipsa est enim domus David, quia in ea habitat manu fortis et visu desiderabilis. Hic est fons quem Ezechiel propheta se vidisse dicit egredientem de templo, qui crevit in magnum fluvium, et perrexit ad solitudinem gentium, ut illam irrigaret divinae scientiae fluentis. Hic fons patet in ablutionem peccatoris et menstruatae, ut, percepta fide, renascamur in Christo, et in aquam baptismi nostra abluantur delicta. Secundum beatum Gregorium, fons iste largissima est Dei misericordia, patens domui David, id est universae Ecclesiae; in ablutionemconcupitum scelus opere perpetravit, quem vocat peccatorem, et eum qui malum opus in animo ex deliberatione concepit, sed necdum ad effectum perduxit, quam vocavit menstruatam. Menstruata etenim et alterius carne non tangitur, et sua carne inquinatur. Talis est anima passionibus vitiorum et vo
Abbreviated transcription (Latin):
uel quia omnium gentiũ erat emporiũ et
negotiationes uł m̃cedes eaꝵ suscipiebat.
Et iccireo cum omnib gentib forncabatur.
& omniũ gentium idolis seruiebat. iccuro
uocatur meretrx speciosa. et grata et habers
maleficia quia Studebat magicis aitib et
multas gentes sub sua ditione tenebat. Altio¬
n sensu niniue mundum designat. in quo
plurimus iustoꝵ funditur sanguis. In quo
heretici gladio lingue sue homines interfi¬
ciunt. dudiuntur in eo uoces flagelloꝵ qͥa
multe tͥbulationes iustoꝵ. Ergo cadent
in corporib suis. cum ꝑnimiam libidinẽ.
sua debilitant corpora: uel etiam in suis
cadunt corporib quia ut apl̃s dicit. qui
fornicat᷑ in corpus suum peccat. Ibi cadũt:
ibi dampnationem ȩt̾nȩ mortis adqui¬

Expanded text:
 et negotiationes vel merces earum suscipiebant: et idcirco cum omnibus gentibus fornicabantur, et omnium gentium idolis serviebant. Et idcirco vocatur meretrix speciosa et grata et habens maleficia. Studebant magicis artibus, et multas gentes sub sua ditione tenebant. Altiori sensu, Ninive mundum designat, in quo plurimus justorum funditur sanguis, in quo haeretici gladio linguae suae homines interficiunt. Audiuntur in eo voces flagellorum, quia multae tribulationes justorum. Ergo cadent in corporibus suis, cum per nimiam libidinem suam debilitant corpora, vel etiam in suis cadunt corporibus, quia, ut ait Apostolus: « Qui fornicantur, in corpus suum peccant. » Ibi cadunt, ibi damnationem aete
Abbreviated transcription (Latin):
eum inalis suis. Sp̃c et uentus uno u̾bo apud he-¬
ut mentis paterentur cecitatem: ne quo uel-¬
lent. libere possent incedere. Ligauit nempe
eum ipse sp̃c. quando sibi comunxit: et ita
uniuit ut ñ dm̃ iam coleret : sed eum in si¬
mulacris supplex adoraret. Et confi
a sacrificiis suis.

Expanded text:
us in alis suis. » Spiritus et ventus uno verbo apud Heut mentis paterentur caecitatem, ne quo vellent libere possent incedere. Ligavit nempe illum ipse spiritus, quando sibi conjunxit, et ita univit, ut nondum jam coleret, sed illum jam in simulacris adoraret. « Et confundentur a sacrificiis suis
Abbreviated transcription (Latin):
Icturo inquit dm̃i recordatus sum: ut oratio inea
de extremis montium ascendat ad templum
sc̃m tuum: id ẽ. ad celũ. Quia licet ubiq sit
d̾s: ibi tam̃ adsistentib sibi angłis et̾na fruit
beatitudine. Loquitur uͦ quasi pontifex: qui
petit ut preces populi ꝑ eum ad templum as
cendant. Sed et redemptor in passione rogabat.
Et inenice positus. Pat̾ ignosce illis: non enĩ
sciunt quid faciunt

Expanded text:
co, inquit, Domini recordatus sum, ut oratio mea de exremis montium ascendat ad templum sanctum tuum, id est ad coelum, quia licet ubique sit Deus, ibi tamen assistentibus sibi angelis aeterna fruitur beatitudine. Loquitur vero ut pontifex, qui petit ut preces populi per eum ad templum Dei ascendant. Sed et Re dicens: « Pater, ignosce illis: non enim sciunt quid faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
sic faciam cum eos de terra captiuitatis
solatoria illi ꝓferam: ut tristiciam eius
gaudio releuem. Hoc enim significat loqͥ
ad cor. Unde est. Loquutus est sichem: ad
cor dine. Et ioseph postqͣm afr̃ĩb recognos¬
citur: loqui ad eorum cor dicit᷑. Tunc hoc
impletum ẽ. quando dei filius. qui ꝑ ꝓpħã¬
loquitur incarne apparens. dicit apłis im¬
mo omnib disciptilis suis ex eagente in¬
gente inse credentib. Iam non dicam tios
senios: sed amicos meos. Quos etiam fili¬
os uocat: dicens. filioli: adhuc modicũ¬
uobiscum sum
Et dabo ei uinitores
eius exeodem loco.

Expanded text:
sic faciam cum eos de terra captivitatis sic faciam cum eos de terra captivitatis solatoria illi proferam, ut tristitiam ejus gaudio relevem. Hoc enim significat loqui ad cor. Unde est: Locutus est Sichem ad cor Dinae; et Joseph, postquam a fratribus recognoscitur, loqui ad cor eorum dicitur. Tunc hoc impletum est, quando Filius Dei, loquitur, in carne apparens dicit apostolis, immo omnibus discipulis suis ex ea gente in se credentibus: Jam non dicam vos servos, sed amicos meos; quos etiam filios vocat, dicens: Filioli, adhuc vobiscum sum. « Et dabo ei vinitores ex eodem loco.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq aures suas quib uerba audiuntur.
& collum quo ꝓferuntur : ut eloquii ue-¬
nustate illis quos deceꝑint placeant. Nam
& ꝑ monilia uerba intelliguntur diuina:
dequib eccłiȩ dicit᷑. Collum tuum sicut
monilia. Que non facerent: nisi dei ob¬
liuiscerentur. P ropter hoc ecce ego lacta¬
bo eam: et ducam eam in solitudinem.
Quia dñs misericors est & miserator: licet su
ꝑus mala comminatus fuent: tamen ne
desꝑet eadem plebs: ꝓmitcit ei salutem
dicens. Propter hoc scilicet quia clemeis¬
et misencors sum: lactabo eam. id est blan¬
diar illi ut ad me conuertatur. Unde ẽ.
penitentiam agite. appropinquauit enĩ
regnum celorum: et uemite adme ommnes
qui laboratis et honerati estis: & cet̾a. Et¬
ducam eam in solitudinem id est lib̃abo
eam it̾um. de captiuitate : sicut pͥuis edu-¬
xeram eam de egiptiaca seruitute. Et
sicut tunc ꝑ solitudinem deserti eduxi
illos ꝓtegens et lib̃ans eos ab omi hoste:

Expanded text:
quoque aures suas, quibus verba audiuntur; quoque aures suas, quibus verba audiuntur; et collum, quo proferuntur, ut eloquii venustate illis quos ceperint, placeant. Nam et per monilia intelliguntur verba divina, de quibus Ecclesiae dicitur: Collum tuum sicut monilia, quae non facerent, nisi Dei obliviscerentur. « Propter hoc, ecce ego lactabo eam, et adducam eam in solitudinem. » Quia Dominus misericors est et miserator. Licet suus comminatus fuerit mala, tamen ne desperet eadem plebs, promittit ei salutem, dicens: « Propter hoc, » scilicet quia misericors sum, « lactabo eam, » id est blandiar illi, ut ad me revertatur. Unde est: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum; » et: « Venite ad me omnes qui laboratisducam eam in solitudinem, » id est liberabo eam iterum de captivitate, sicut prius eduxeram eam de Aegyptiaca servitute; et sicut tunc per solitudinem deserti eduxi illos, protegens et liberans eos ab omni hoste,
Abbreviated transcription (Latin):
uisitabo inquit suꝑ eam haud dubium qͥn
uideam. dies baalim : quib uidelicet dieb
accendebat incensum ñ deo sed demonib.
Baal numero singulan baalim plurali.
masculino genere eadem idola nominant᷑
Ubicumq enim infine hebraici sermonis
in sillabam legimus numerus pluralis ẽ
gen̾is masculini. Ubi autem oth ut saba-¬
oth: numerus pluralis ingenere femini¬
no. Unde cherubin & seraphin: plurali¬
no. Sabaoth autem quod int̾p̃tatur mili¬
genere feminino. Ergo & baalur in mas¬
culino genere numero scilicet plurali:
licet quidam male legant genere feminino
Ornabatur autem plebis iudaica in aure
sua & monili suo: ut placeret amatorib
suis: id est demonib. Que de ad hoc aures
ciꝑet: & collum. ut aliis ipsa p̃dicaret. Hec
uero ideo gessit quia sequendo demones.
dei oblita est: qui eius iuir ẽẽ debuerat.
Sed et heretici immolant baalur incensũ
quando ꝑuersa dogmata que ipsi sibi
tanqͣm idola finxerunt sequuntur. Ornãt

Expanded text:
Visitabo inquit super eam, » haud dubium quin Judaeam, « dies Baalim, » quibus videlicet diebus accendebat incensum non Deo, sed daemonibus. Baal numero singulari, Baalim vero plurali, masculino genere eadem idola nominantur. Ubicunque enim in fine Hebraici sermonis im syllaba reperitur, numerus pluralis est generis masculini. Ubi autem oth, ut sabaoth, numerus pluralis est in genere feminino. Unde cherubim et seraphim pluralni; sabaoth autem, quod interpretatur miligenere feminino. Ergo et Baalim masculino genere numero sunt pluralia, licet quidam male legant genere feminino. Ornabatur autem plebs Judaica in aure sua et monili suo, ut placeret amatoribus suis, id est daemonibus; quae ad hoc aures ei corde conciperet; et collum, ut aliis ipsa praedicaret. Haec vero ideo gessit, quia sequendo daemones Dei oblita est, qui ejus vir esse debuerat. Sed haeretici immolabant Baalim incensum, quando perversa dogmata, quae ipsi sibi tanquam idola finxerunt, sequuntur. Ornant
Abbreviated transcription (Latin):
mulieris meretͥcis que ornat᷑ auro & gem¬
mis. ut placeat amatorib suis: & quicqtud
pulchiitudinis non ħt ꝑnaturam : arte con¬
quirat. Uisitabo inquit suꝑ eam dies ba-¬
alim: id est pro dieb quib baal coluit. ad¬
ducam suꝑ eam afflictionem tͥbulatiõis
Hic enĩ. in malum ponitur uisitatio: pro

Expanded text:
mulieris meretricis, quae ornatur auro et gemmis ut placeat amatoribus suis, et quidquid pulchritudinis non habet per naturam, arte conquirit. Visitabo, inquit, super dies Baalim, id est, pro diebus quibus Baal coluit, adducam super eam afflictionem tribulationis. Hic enim in malum ponitur visitatio, pro
Abbreviated transcription (Latin):
rdos. Id est quia equalit̾ peceant :¬
equalit̾ indignantis dei sententiam sustine¬
bunt. Sacerdotes autem isti quib eque ut
popło mala euentura adño p̾dicuntur.
non erant de tribu leui: sed ex quacumq
tribu uenientes adimplebant manũ suã
auro et argento: dantes munera regib
decem tribuũ: fiebantq sacendotes intem¬
plis idolorum. Sed et sacerdos & p̃latus
quilibet qui mala alioꝵ sibi assumit eis
ad ulando: equalis efficitur. Ideoq eque
cum eis dampnabit᷑
Et uisitabo suꝑ eum

Expanded text:
rdos. » Id est, quia aequaliter peccant, aequaliter indignantis Dei sententiam sustinebunt. Sacerdotes autem isti, quibus aeque ut populo mala eventura a Domino praedicuntur, non erant de tribu Levi, sed ex quacunque tribu venientes implebant manum suam auro vel argento, dantes munera regibus decem tribuum, fiebant sacerdotes in templis idolorum. Sed et sacerdos et praelatus quilibet, qui mala aliorum sibi assumit, eis adulando aequalis efficitur, ideoque aeque cum eis damnabitur. « Et visitabo super eum
Abbreviated transcription (Latin):
ret. hunc leonem ante aduentum xp̃i
non fuit qui exterreret. donec suꝑ uenit
fortior illo: ⁊ alligauit fortem et speluncas
enis id est ab dita inferoꝵ scrutatus est: et rapi¬
nas eius id est homines qͦs tenebat ab eiꝰ potesta¬
te enpuit. Ecce ego adte dicit dñs exerci¬
tuum: ⁊ succendam usq ad fumum qua-

Expanded text:
Hunc leonem ante adventum Christi Hunc leonem ante adventum Christi non fuit qui exterreret, donec supervenit fortior illo, et alligavit fortem, et speluncas ejus, id est abdita inferorum scrutatus est, et rapinas ejus id est homines quos tenebat ab ejus potestate eripuit. « Ecce ego ad te, dicit Dominus exercituum, et succendam usque ad fumum qua