comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ ip̃isint isti pͥncipes qͥ ⁊ illi sunt pͥncipatus ad n̾sus quos nob̾ e st cõluctacio
analii sint ñ facile mͥ abaliquo ꝓnunciand̾ uidetur. Post pͥncipatus. autem
ĩ potestates quedam nominantur adu̾sũ quas conluc tatio nob̾ est ⁊ agon gerit᷑.
S⁊ adu̾sus pͥncipes mundi huiꝰ ⁊ rectores tenebraꝵ haꝵ quedam ⁊ spiritalia neqͥtie¬
incelestib ab ipso paulo nonunantur. Qͥd autẽ dicendum ẽ ⁊̃ d espiritalib malig¬
nis ⁊ dedemonib in mundis que in engłissnominantur : Tum de uide appellãt
etiam q̃dã simili nõie celestia. s q̃ dñr genu flectere uel eẽ flexura ĩnoĩe iħ̃n. s̾
⁊ trestria ⁊ inferna que ꝑordinẽ paulus enumerat. In eo sane loco in quo derõna¬
bilib naturis disserimꝰ reticere nonconuenit nec de nobis quid̃ hominib qui

Expanded text:
utrum ipsi sint isti principes qui et illi sunt principatus adversus quos nobis est colluctatio, utrum ipsi sint isti principes qui et illi sunt principatus adversus quos nobis est colluctatio, an alii sint, non facile mihi ab aliquo pronuntiandum videtur. Post principatus autem, etiam potestates quædam nominantur adversus quas colluctatio nobis est, et agon geritur: sed et adversus principes mundi hujus, et rectores tenebrarum harum, quædam etiominantur. Quid autem dicendum est etiam de spiritualibus malignis, et dæmonibus immundis qui in Evangeliis nominantur? Tum deinde appellantur etiam quædam simili nomine cœlestia, sed quæ dicuntur genu flectere, vel esse flexura in nomine Jesu, sed et terrestria et inferna quæ per ordinem Paulus enumerat. In eo sane loco in quo de rationalibus naturis disserimus, reticere non convenit nec de nobis quidem hominibus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nomimant᷑ quid̃ in hoc scło ñtñ ab iꝑso enumerata ñc̃ fuerint: forte ne ab alio aliqͦ
intellecta. Esse uero alia que inhoc quidem scło non nominentur: infuturo tñ¬
Um de inde sciendum ẽ quia om̃e¬
quod racionabile est ⁊ racionis terminos statuta. que declinat. sine dubio ꝑ
preuaricationẽ recti tͦti que efficit᷑ in peccato. Est gͦ om̃is c̾atura racionabilis: lau¬
dis ⁊ culpe capax. Laudis: si scd̾m rõnem quam inse ht̃ ad meliora ꝓficiat. Culpe. si ra¬
tionem recti tenoremq declinet. Spt̾ quod recte etiam penis ac suppliciis subia¬
micus dĩ eẽ describitur. Nec ñ ⁊angłi qͥdã diaboli nominantur. s ⁊ pͥnceps mũdi
huiꝰ qui utr̃ ipse sit diabolus an alius quis. non dũ manifeste declaratũ ẽ. Orinci¬
pes qͦ huius mũdiquidam dm̃: sapientiam quandam hñtes que destruetur.s

Expanded text:
quæ nominentur quidem in hoc sæculo, non tamen ab ipso enumerata nunc fuerint, forte nec ab alio aliquo quæ nominentur quidem in hoc sæculo, non tamen ab ipso enumerata nunc fuerint, forte nec ab alio aliquo intellecta esse vero alia quæ in hoc sæculo quidem non nominentur, in futuro tdeinde sciendum est, quia omnequod rationabile est, et rationis terminos statutaque declinat, sine dubio per prævaricationem recti justique efficitur in peccato. Est ergo omnis creatura rationabilis laudis et culpæ capax: laudis, si, secundum rationem quam in se habet, ad meliora proficiat; culpæ, si rationem recti tenoremque declinet: propter quod recte etiam pœnis et suppliciis subjaimicus Dei esse describitur. Necnon et quidam angeli diaboli nominantur, sed et princeps mundi hujus, qui utrum ipse sit diabolus, an alius quis, nondum manifeste declaratum est. Principes quoque hujus mundi quidam dicuntur sapientiam quamdam habentes quæ destruetur: sed
Abbreviated transcription (Latin):
Quam plurima ntãq insc̃is scͥpturis in uenimꝰ ordinũ quoꝵdam atq officioꝵ tã sc̃oꝵ
quam etiam contrarioꝵ. q̃ nomina pruis ꝓponentes. tũ de inde quid sͥ uelit eoꝵ signi¬
ficatio: ꝓ uirib nr̃is discutere ꝑtemptabimꝰ. Sunt quid̃ scĩ angłi dĩ. quos paulus minis¬
teriales sp̃c appellat administ̾iũ destinatos ꝓpt̾ eos qui heditatẽ capient insalutẽ. Apud
ip̃m qͦ sc̃m paulũ ĩ uenimꝰ nescio unde sumentẽ: cognominãtẽ tñ qͣsdam sedes ⁊
oñationes: ⁊ pͥncipatus ⁊ potestates ⁊ pꝰ enumerationẽ hoꝵ uelut alia adhuc q̃dã
principatũ ⁊ potestatẽ. ⁊ iͥtutẽ. ⁊ dominationẽ. ⁊ omẽ noñi qd̾ noĩatur ñ solũ ĩ¬
hoc scło. s ⁊̃ infuturo. Exquo uidelicet ostñdit ẽẽ q̃dam p̃t̾ hec que ꝯmemorauit.

Expanded text:
Quamplurima namque in sanctis Scripturis invenimus ordinum quorumdam atque officiorum tam sanctorum Quamplurima namque in sanctis Scripturis invenimus ordinum quorumdam atque officiorum tam sanctorum quam etiam contrariorum nomina: quæ prius proponentes, tum deinde quid sibi velit horum significatio, pro viribus nostris discutere pertentabimus. Sunt quidam sancti Angeli Dei, quos Paulus ministeriales spiritus appellat ad ministerium destinatos, propter eos qui hæreditatem capiunt in salutem. Apud ipsum quoque sanctum Paulum invenimus, nescDominationes, et Principatus, et Potestates, et post enumerationem horum, velut alia adhuc quædamPrincipatum, et Potestatem, et Virtutem, et» Dominationem, et omne nomen quod nouo videlicet ostendit esse quædam præter hæc quæ commemoravit,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m reu̾tat᷑: reparet ea q̃ adhuc nuꝑ amissa sunt. ⁊ recolet ea que ab eo fuerant
tenui adhuc abolicione sublata. Transferamꝰ nc̃ ħ adeos qui se dĩ scientie ac sapiẽ¬
tie dediderunt cuiꝰ eruditio atq ĩdustria ĩ conparabilib om̃s reliqͣs disciplinas suꝑ¬
eminet modis ⁊ scd̾m ꝓposite similitudinis formã. ł que sit adsũptio sciencie. ł q̃
ad faciẽ głam dñi exmist̾i̾oꝵ reuelationib speculabuntur. Uerũ nos uolentes di¬
rat. strictim licer ꝯtingendum putauimꝰ uicinũ. iit pote locũ de natura raciona-¬
mus b̾uit digessimꝰ. consequens ẽ ⁊̃ denaturis rõnabilib ac despetieb eaꝵ ⁊ ordinibꝰ
uel officiis tam sc̃aꝵ quam ⁊̃ malignaꝵ uirtutum. s ⁊ dehis qui int̾ has io est bo¬
nas ⁊ malas medii qͥdã sunt: ⁊ adhuc inagone atq ĩcertamine positi: pauca disser̾e.

Expanded text:
ipsum revertatur, reparet ea quæ adhuc nuper amissa sunt, et recolat ea quæ ab eo fuerant ipsum revertatur, reparet ea quæ adhuc nuper amissa sunt, et recolat ea quæ ab eo fuerant tenui adhuc abolitione sublata. Transferamus nunc hæc ad eos qui se Dei scientiæ ac sapientiæ dediderunt, cujus eruditio atque industria incomparabilibus omnes reliquas disciplinas supereminet modis, et secundum proposita similitudinis formam vel quæ sit assumptio scientiæ, vel quæ ad faciem gloriam Domini ex mysteriorum revelationibus speculabuntur. II. Verum nos volentes dirat, strictim licet contingendum putavimus, vicinum utpote locum de natura rationamus, breviter digessimus, consequens est etiam de naturis rationabilibus, ac de speciebus earum et ordinibus, vel officiis tam sanctarum quam etiam malignarum virtutum, sed et de his qui inter has bonas et malas medii quidam sunt et adhuc in agone atque in certamine positi, pauca disserere.
Abbreviated transcription (Latin):
quis qui ꝑiia ł arte uerbi gr̾a geometrie aut medicine paulatim fuerit inbutꝰ
uq qͦ uenent adꝑfectũ multo scilicet temꝑe institucionib acexͥciciis semet ip̃m
iormans. ut ad integrũ supͣdicte artis adsumeret disciplinã. huic nũꝙͣ ꝓfecto acci¬
dere poterit ut cum ꝑitus dormierit euigilet ĩꝑitus. Non em̃ ea q̃ ꝑ lesionẽ aliquã
ł debilitatẽ accidunt ĩ medũi adduc̃̾e. aut cominem oraren ic̃ ꝯuenit. Neq enĩ similitu
dmi ꝓposite exẽplo qͥue conueniunt. scd̾m id gͦ qd̾ ꝓposuimꝰ geometer ille ł medicus
donec ex̾cet seinmeditacionib artis sue ⁊ r̾oabilib institutis ꝑmanet apud eũ etiam
scientia discipline. Si uͦ dissimulet ab ex̾ciciis. ⁊ negligat ab industria paulatĩ ꝑ ne
dere abinitio ceꝑit: ⁊ parua adhuc corrũpi negligentia si resuscitetur. ⁊ ciciꝰ ĩsemet¬

Expanded text:
quis qui peritia vel arte, verbi gratia, geometriæ, vel medicinæ paulatim fuerit imbutus quis qui peritia vel arte, verbi gratia, geometriæ, vel medicinæ paulatim fuerit imbutus usquequo venerit ad perfectum, multo scilicet tempore institutionibus atque exercitiis semetipsum informans ut ad integrum supradicta artis assumeret disciplinam huic nunquam profecto accidere poterit, ut cum peritus dormierit, evigilet imperitus. Non enim ea quæ per læsionem aliquam vel debilitatem accidunt, in medium adducere adini propositæ exemploque conveniunt. Secundum ergo id quo proposuimus, geometres ille vel medicus donec exercet se in meditationibus artis suæ, et rationabilibus institutis, permanet apud eum etiam scientia disciplinæ. Si vero dissimulet ab exercitiis, et negligat ab industria, paulatim primo per dere ab initio cœ- perit, et parva adhuc corrumpi negligentia, si resuscitetur, et citius in semet
Abbreviated transcription (Latin):
inqua cum pꝰ agones multos ineã ꝑ ueniri potuerit ita ꝑdurare debemꝰ. ut m¬
la umquã nos boni illiꝰ sacietas capiat: s qnͣto magis deilla beatudine ꝑcipimꝰ.
tanto magis ĩnob̾ ł dilatetur eiꝰ desid̾iũ uelaugeatur. Dũ semꝑ ardentiꝰ ⁊ capacius
exhis qui insũmo ꝑfecta que constiterunt gradu ñ arbitror qd̾ ad subettũ qͥs
euacuetur ac decidat. s paulatĩ ⁊ ꝑ partes defluere eum necẽe ẽ ita ut fieri pi¬
sit urtdum ut sibi b̾uis aliquis lapsus accid̾it. ⁊ cito resipiscat atq in se reu̾tatͤ¬
non penitus ruere s reuocare pedem ⁊ redire adstatũ suum: ac rursũ statuere posse
d quod ꝑ negligentiam fuerat lapsum. iiii. de ĩ minutione uel lapsu.il
It autem istam diminutionẽ. uel lapsũ eoꝵ qui se negligentiꝰ egerint ostũda¬
mꝰ etiam similitudine alicuiꝰ exempli uti ñ uidetur absurdum. Igitur si sit ali¬

Expanded text:
in qua cum post agones multos in eam perveniri potuerit, ita perdurare debemus ut nin qua cum post agones multos in eam perveniri potuerit, ita perdurare debemus ut nulla unquam nos boni illius satietas capiat: sed quanto magis de illa beatitudine percipimus, tanto magis in nobis vel dilatetur ejus desiderium, vel augeatur, dum semper ardentius et capacius ex his qui in summo perfectoque constiterint gradu, non arbitror quod ad subitum quis evacuetur ac decidat; sed paulatim et per partes defluere eum necesse est: ita ut fieri possit interdum, ut si brevis aliquis lapsus acciderit, et cito resipiscat atque in se revertatnon penitus ruere, sed revocare pedem, et redire ad statum suum, et rursum statuere possit id quod per negligentiam fuerat lapsum. CAPUT IV – De diminutione vel lapsu. I. Ut autem istam diminutionem, vel lapsum eorum qui se negligentius egerint ostendamus, etiam similitudine alicujus exempli uti non videtur absurdum. Igitur si sit ali
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ificatio ÷ ꝓficit. ⁊ ĩ altiores ꝓfectuũ gradus uenit ⁊ ꝑ hoc ꝑ quod participacione
sp̃csc̾i sc̾ificatus ẽ quis purior ac sincerior effectus dignus recipit sapientie ac sci̾e
grã. ut depulsis oñnib expurgatisq pollucionis atq ignorantie maculis. tm̃ ꝓfectũ
sinceritatis ac puritatis accipiat: ut hoc qd̾ accepit adeo ut eẽt. tale sit qͣle dõ dignũ ẽ
eo qui ut ẽẽt pure utiq p̾stitir ac ꝑfecte ut tam dignũ sit id qd̾ ẽ. quam ẽ ille qui i
ẽẽ fecti. Ita namq ⁊ uirtutẽ sẽꝑ ẽẽ atq inet̾nũ manere ꝑcipiet adõ is qͥ tabis ẽ qͣlẽ
eũ uoluit ẽẽ ille qui fecit. Qd̃ ut accidat. ⁊ ut indesinẽter atq ĩseꝑabilit̾ adsint ei
dm̃ caꝑe possunt. Itagͦ in desinẽti gͣ nosoꝑe patris et filii ⁊ sp̃c scĩ ꝑ singulos qͦsq
ꝓfectuũ gradus instaurato iuix si forte aliqñ intueri possumꝰ sc̾am beatã uitã

Expanded text:
ficit et in altiores profectuum gradus venit; et per hoc quod participatione sancti Spiritus factus est quis purior atque sincerior, effectus dignus recipit sapientiæ ac scientiæ gratiam, ut depulsis omnibus, expurgatisque pollutionis atque ignorantiæ maculis, tantum profectum sinceritatis ac puritatis accipiat, ut hoc quod accepit a Deo ut esset, tale sit quale Deo dignum est, eo qui ut esset pure utique præstitit ac perfecte: ut tam dignum sit id quod est, quam est ille qui id esse fecit. Ita namque et virteum voluit esse ille qui fecit. Quod ut accidat, et ut indesinenter atque inseparabiliter assistant ei m capere possunt. Ita ergo indesinenti erga nos opera Patris ectuum gradus instaurato, vix si forte aliquando intueri possumus sanctam ac beatam vitam;
Abbreviated transcription (Latin):
ac fauillã suꝑ t̾rã inconspectu oiũ uidentiũ te. ⁊ om̃s qui sciebant ce ĩ gentib mere¬
bunt suꝑ te. ꝑdicio effectus es. ⁊ ñ subsistes ultra inet̾nũ tempus
ec cum ita dicta sint. quis ẽ qͥ audiens signaculum similitudinis ⁊ corona de¬
coris indeliciis paradisi dĩ fuisti. ł audiens qd ex quo c̾atꝰ estu cũ cherubin
medio homo aliquis ꝯu̾sari potuerit. aut qͥs ĩmaculatꝰ ab ip̃a die qͣc̾atꝰ ẽ ĩteli¬
gi pot̾it ĩ qͦ pꝰea aliqñ iiꝰticie in ipso inuente sut. ⁊ tunc uit̾ram ꝓ iectꝰ eẽ dica¬

Expanded text:
spectu omnium dentium te; et omnes qui sciebant in gentibus, mœrespectu omnium dentium te; et omnes qui sciebant in gentibus, mœrebunt super te. Perditio effectus es, et non subsistes ultra in æternum tempus. Hæc cum ita dicta sint, qui est qui audiens: «Signaculum similitudinis, et corona decoris in deliciis paradisi fuisti;» vel audiens quod «ex quo creatus es tu cum Cherubim, medio homo aliquis conversari poterit? aut quis immaculatus ab ipsa die qua creatus est intelligi poterit, in quo postea aliq
Abbreviated transcription (Latin):
indelicos paradisi dĩ fuisti. om̃i lapide ł gẽma bona ex ornatꝰ es. ⁊ indutꝰ sardio ⁊ topa¬
zio. ⁊ smaragdo ⁊ carbiuiculo. ⁊ saphyro. ⁊ iaspide. argento ⁊ auro insertis. ⁊ achate¬
⁊ amethisto ⁊ chrisolito. ⁊berillo ⁊ onichuino. Auro qq̃ replesti t besauros tuos. ⁊ propn¬
aria tua intemet ipso. Ex qua die c̾atus es cum cherubin: posuite ĩ monte sc̃o du.fu
istiĩmedio lapidũ igneoꝵ. fuisti ĩmaculatꝰ tu indieb tuis ex qua die c̾atus estu
donec inuentȩ sunt in iqͥtates inte. Ex multitudine negociacionistue replesti ꝓm¬
tuaria tua iniquitate. ⁊ peccasti ⁊ nulueratꝰ es amonte dĩ ⁊ eiecit te cherub Domi
tacionẽ atq illusionẽ ꝓpt multitudinẽ peccoꝵ tuoꝵ ⁊ iniqͥtatũ tuaꝵ ex negociacio¬
ne tua polluisti sc̃a tua. ⁊ educam ignẽ demedio tui ⁊ comedet te. ⁊ dabo te ĩcinerẽ

Expanded text:
in deliciis paradisi fuisti:» omni lapide vel gemma bona exornatus es, et indutus sardio, et topain deliciis paradisi fuisti:» omni lapide vel gemma bona exornatus es, et indutus sardio, et topazio, et smaragdo et carbunculo et sapphiro, et jaspide, argento et auro insertis, et achate, amethysto,» et chrysolitho, et beryllo, et onychio; auro quoque replesti thesauros tuos, et promptuaria tua in teisti in medio lapidum igneorum: fuisti immaculatus tu in diebus tuis, ex qua die creatus es tu, donec inventæ sunt iniquitates in te: ex multitudine negotiationis» tuæ replesti llaria tua iniquitate, et peccasti, et vulneratus es a monte Dei, et adduxit te Cherub obumbrtationem atque illusionem» propter multitudinem peccatorum tuorum et iniquitatum» tuarum ex negotiatione tua p
Abbreviated transcription (Latin):
istas malignasq uirtutes ñ natubales eẽ conditas ł creatas. s demeliorib uenisse
ipenis atq indeceriꝰ eẽ conusas. Beatas qͦ illas uirtutes non eẽ talis nature q̃ ꝯ¬
trariũ retiꝑe ñ pos¬
sit si uelit ꝯc neglegat. ⁊ statꝰ sui beatitudinẽ ñ otĩ
cautela cistodiat.
Si enim is qͥ dr̃ pͥnceps tyri refertur qr int scos
ciat ⁊ ĩmaculatus
erat: ñ paradiso dĩ constitͥus corona qͣ decoris ac
tsq uirtutib. quas utiq in beatitudine positas ñ alio ꝙͣ tali honorẽ p̃dictas
credendum ẽ i s ui deamiꝰ tamd̃ quid ⁊̃ ipsa ꝓphetie ipfa uerba nos doceant
t factus est inquit sermo dñi ad me dicens. fili hominis accipe lam̃tũ suꝑ pͥn¬
ciꝑem tyri. ⁊ dic ei. hec dicit dñs ds̃. Tu signaculũ sim ilitudinis ⁊ corona decoꝵs

Expanded text:
istas malignasque virtutes non natura tales esse conditas, vel creatas, sed de melioribus venisse istas malignasque virtutes non natura tales esse conditas, vel creatas, sed de melioribus venisse in pejus, atque in deterius esse conversas; beatas quoque illas virtutes non esse talis naturæ quæ contrarium recipere non possit si velit, ac negligat, et status sui beatitudinem non omni cautela custodiat. Si enim is qui dicitur princeps Tyri, refertur quia inter sanctos erat, et immaculatus erat, et in paradiso Dei constitutus, corona quoque decoris et tisque virtutibus, quas utique in beatitudine positas, non alio quam tali honore præditas esse credendum est? Sed videamus tandem quid etiam ipsa prophetiæ verba nos doceant: Et factus est, inquit, sermo Domini ad me, dicens: Fili hominis, accipe lamentum super principem» Tyri, et dic ei: Hæc dicit Dominus Deus: Tu signaculum similitudinis, et corona decoris
Abbreviated transcription (Latin):
cere dnĩr. s ne de tantis ac tam difficilib rebus conseqñtie sosiꝰ io̾ne ĩuitati ui¬
deamur ad serere atq ex coniecturis tm̃ mͦ in adsensũ cogere auditores: iudeamꝰ siqͥd
etiam descripturis sc̃is possumꝰ adsertionis adsumere quarũ auctoritate ħ c̃dibilꝰ ad
struant᷑. Et pͥmo quid̃ demalis uirtutib quidsc̃a scriptura contineat ꝓferemꝰ. Sũ¬
ĩ reb tam difficilib quid magis u̾itati sit ꝑximũ. ł quid scd̾m pietatis regulam
opmandñ sit conseqͣnur. Inueninꝰ naniq in hiezchiel ꝓpħa duas qͣsdam ꝓphias
septas eẽ ad pͥucipem tyri. quaꝵ pͥma fortasse uideatur alicui antequam audiat i
aliqua suꝑiore intelligi debeat. q̃ delapsa fuerit asuꝑiorib umłferiora acdet¬
ora deiecta: ex ips deferemꝰ exẽplũ ex quo mani festissime demonstretur contrariaᷤ

Expanded text:
cere dicuntur. IV. Sed ne de tantis ac tam difficilibus rebus consequentiæ solius ratione invitati vicere dicuntur. IV. Sed ne de tantis ac tam difficilibus rebus consequentiæ solius ratione invitati videamur asserere, atque ex conjecturis tantummodo in assensum cogere auditores, videamus si quid etiam de Scripturis sanctis possumus assertionis assumere, quarum auctoritate hæc credibilius astruantur. Et primum quidem de malis virtutibus quid sancta Scriptura contineatin rebus tam difficilibus quid magis veritati sit proximum, vel quid secundum pietatis regulam opinandum sit, consequamur. Invenimus namque in Ezechiele propheta duas quasdam prophetias scriptas esse ad principem Tyri, quarum prima fortasse videbitur alicui, antequam audiat et aliqua superiori intelligi debeat, quæ delapsa fuerit a superioribus et in inferiora ac deteriora dejecta, ex ipsa deferemus exemplum ex quo manifestissime demonstretur contrarias
Abbreviated transcription (Latin):
ignis nequitie. ⁊ despiritalib malignis ⁊ demonib ĩmũdis. conseqñtie ipsiꝰ
nꝰ coget intelligi. Qd si hec ita de malignis contrariisq uͥtutib ĩtelligi uide¬
cur ab surdum. sic̃ certe absurdũ ẽ. ut cã malicie ipsarũ remota ab arlitrii
sni ꝓposto. conditori eaꝵ necessario adscribatur qͦmͦ ñ etiã debonis sc̃is q auitutib
cogimur similia confiteri. id ẽ qr substanciale sit ĩ ipsis bonũ qd̾ utiq ĩsolo x ⁊¬
aliquid conpositionis ostñsa ẽ ⁊ ħ ei conseqñt̾ ui deantur accidere. Uñ suꝑest
ut in om̃ic̾atura sui oꝑis suoꝵq motuũ fuerit qd̾ uirtutes iste q̃ uel pͥncipa¬
tum agere inaliis. ł potestatem extere uel dñationẽ uidentur. exm̾ito ⁊ non ꝑꝯ
dicionis progatiuã pͣlatesint ⁊ suꝑpositebis quib p̾eẽ ł inquos potestatem exer¬

Expanded text:
us nequitiæ, et de spiritualibus malignis et dæmonibus immundis, consequentiæ ipsius us nequitiæ, et de spiritualibus malignis et dæmonibus immundis, consequentiæ ipsius ratio coget intelligi. Quod si hæc ita de malignis contrariisque virtutibus intelligi videtur absurdum, sicut certe absurdum est, ut causa malitiæ ipsarum remota ab arbitrii sui proposito, Conditori earum necessario ascribatur, quomodo non etiam de bonis sanctisque virtutibus cogimur similia confiteri, id est, quia non substantiale sit in ipsis bonum, quod utique in solo Chraliquid compositionis ostensa est, ut hæc ei consequenter videantur accidere. Unde superest ut in omni creatura sui operis suorumque motuum fuerit quod virtutes istæ quæ vel principatum agere in aliis, vel potestatem exercere, vel dominationem videntur, ex merito, et non per conditionis prærogativam prælatæ sint et superpositæ his quibus præesse vel in quos potestatem exer
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt. Nec ñ ⁊ hi qui throni ł sedes appellantur an istam beatitudinis sedẽ
sibistatemꝰ simul cumi substancie sue ꝓlatione m̃uerit it ee uoluntate ola lio di
qblł quoda m acuaturale. Qd̾ utiq si tta recipiamꝰ ut putent᷑ sc̃i angłi nsc̃ u¬
costates. ibeate sedes. głose q uirtutes. ⁊ magnifice dm̃ationes substanci alit
ab asussi quos e nob conbuctacio illũ ip̃m obluctantẽ ac resistentẽ orũi bono ꝓ¬
postil ũ pꝰ modũ recepisse declinantes abono ꝑarbitris libtatem putentes. ne
pctiꝑsis simul substancialit extitisse. Similiter etiã potestates ⁊ uirdutes. net
harũ rectores ⁊⁊ pͥncipes appellauit. hoc qd̾ pͥncipantur. ⁊ obtinẽt tenebras ñ¬
rꝑu̾sitate ꝓpositi s ex condttrionis necessitate descẽd̾e. Cad̾ quoq ⁊̃ de sp̾italib mc¬

Expanded text:
venerunt. Necnon et hi qui Throni dicuntur vel Sedes, an istam beatitudinis sedem venerunt. Necnon et hi qui Throni dicuntur vel Sedes, an istam beatitudinis sedem bilitatemque simul cum substantiæ suæ prolatione meruerint, ut ex voluntate sola hoc arabile quodammodo, ac naturale. Quod utique si ita recipiamus, ut putentur sancti Angeli, states, et beatæ Sedes, gloriosæque Virtutes, et magnificæ Dominationes substantialiter is est colluctatio, illud ipsum obluctans ac resistens omni bono propositum non postmodum recepisse declinantes a bono per arbitrii libertatem putentur, sed cum ipsis simul substantialiter extitisse; similiter etiam potestates et virtutes, necbrarum rectores et principes appellavit, hoc quod principantur de spiritualib
Abbreviated transcription (Latin):
tis quib certum ẽ. subẽe subas requirend̃ ẽ utr̃ coriditor. ⁊ c̾ator om̃iũ ds̃ qͦsĩ
quid̃ ex his ita scõs fec̾it ac beatos ut nicħ possint reciꝑe omniuo contrariũ. ⁊ qͦs¬
dam ita fecerit ut possint tam uirtutis quã malicie effici capaces aut si putãd̾
÷ qd̾ alios ita fecerit ut oĩo ĩ capaces sint aduirtutẽ ⁊ alios maliciã qͥd̾ neqͣquan
posse reciꝑe solũ mͦ autẽ posse in beatitudine ꝑmanere. alios uͦ tales qui possĩt
utraq reciꝑe. ut autẽ ⁊̃ exipsis noĩb pͥma nob̾ inqͥsitio moneatur: ꝯsid̾emꝰ
si sc̾i angłi ex quo sunt: sẽꝑ sc̃i fuert̃. ⁊ sc̃ sunt scĩq erunt. & nũꝗͣ. recipere po
cuerunt peccati locũ. Tinude inde etiam hi qui sc̃i pͥncipatus appellant᷑ consibł¬
rems sistatim ut c̾ati adeo sunt pͥncipatũ ad eo ex̾cere ceꝑunt in aliquos qui eis etͣ̃
tem an m̾itũ aliqd̃ istud ẽ. ⁊ p̾miũ uͥtutis. ꝑ quod adpotestatẽ istam dignitati

Expanded text:
substantias, requirendum est utrum conditor et creator omnium Deus, quosdam quidem ex his ita fecerit sanctos ac beatos ut nihil possint recipere omnino contrarium, et quosdam ita fecerit ut possint tam virtutis quam malitiæ effici capaces; aut si putandum est quod alios ita fecerit ut omnino incapaces sint ad virtutem, et alios malitiam quidem nequaquam posse recipere, solummodo autem posse in beatitudine permanere, alios vero tales qui possint utraque recipere. Ut autem etiam ex ipsis nominibus prima nobis inquisitio moveatur, consideremus si sancti Angtuerunt peccati locum. Tum deinde etiam hi qui sancti Principatus appellantur, consideremus si statim ut creati a Deo sunt, principatum exercere cœperunt in aliquos qui eis essent tem; an meritum aliquod istud est et præmium virtutis, per quod ad potestatem istam dignitatemque
Abbreviated transcription (Latin):
faciem t̾re. Qd̾ manifeste desc̃o sp̃u de signatur qui ablatis atq ex tinctis peccatorib
etenter de eo dicitur. q non inom̃ib neq inhis qui caro sunt s inhis quoꝵ
tra renouata fuerit: sp̃c scͥs habitabit. Deniq id cͥco ꝑ ĩpositionẽ manuũ apłoꝵ
ost baptismi giam ⁊ reuelationem: sõs sp̃c tradebatur.s ⁊ saluator nr post resur¬
rectionem cum uetera iam transissent. ⁊ facta fuissent om̃ia noua. nouus ipse hõ
⁊ipͥmogenitꝰ ex mortuis renouatis qͦ ꝑfidem sue resurrectionis apłis ait. Accipite
spm sc̃m. hoc est nimirũ qd ipse saluator dñs in eu̾głio designabĩt. cũ uinũ nouũ
imutres mitti posse ueteres oenegabat. s uidebat utres fieri nouos. id est hoĩes

Expanded text:
faciem terræ:» quod manifeste de Spiritu sancto designatur, qui ablatis atque extinctis peccatoribus faciem terræ:» quod manifeste de Spiritu sancto designatur, qui ablatis atque extinctis peccatoribus petenter dicitur, quia non in omnibus, neque in his qui caro sunt, sed in his quorum terra renovata fuerit, Spiritus sanctus habitabit. Denique idcirco per impositionem manuum Apostolorum post baptismum gratia et revelatio sancti Spiritus tradebatur. Sed et Salvator noster post resurrectionem, cum vetera jam transissent, et facta fuissent omnia nova, novus ipse homo et primogenitus ex mortuis renovatis quoque per fidem suæ resurrectionis Apostolis ait: «Accipite Spiritum sanctum.» Hoc est nimirum quod et ipse Salvator Dominus in Evangelio designabat, cum vinum novum in utres mitti posse veteres denegabat, sed jubebat utres fieri novos, id est homines
Abbreviated transcription (Latin):
nofsicent ecce hic aut ibi. s regnũ dei uitra uosẽ. s ⁊ illud uidendum est ne forte eadem
significet qd̾ ingenesi scriptum ẽ cumait ⁊ insusflauit infaciem enis inspnationẽ
uite: ⁊ factus est homo in animam uiuam. Qd̾ si gn̾alit inom̃s homines datum ẽẽ
intelligitur. om̃s homines hñt participium dei. Si uͦ hoc de sp̃n dei dictum ĩtelli
quib q datum accipi pot̾: Deniq etiam diluiii temꝑe cum omis caro corrupiss
uiam der: tamquam de indignis ⁊ peccatorib scriptum ẽ dixisse dm̃. Non ꝑmane¬
uit sp̃c meus in hominib istis met̾nũ: ꝓpt̾ quod caro sunt. In quo manifeste ostñdi᷑.
qu ab indignis quibq aufertur sp̃c dĩ. In psalmis qͦ scribitur. Auferes sp̃m eoꝵ ⁊
deficient: ⁊ int̾rã suam reuertentur. Esmit te sp̃m tuum ⁊ c̾abuntur. ⁊ renouabis

Expanded text:
neque dicent, Ecce hic, aut ibi: sed regnum Dei intra vos est.» Sed et illud videndum est ne forte idem neque dicent, Ecce hic, aut ibi: sed regnum Dei intra vos est.» Sed et illud videndum est ne forte idem significet quod in Genesi scriptuvitæ, et fac» tus est homo in animam vivam.» Quod si generaliter in omnes homines datum esse intelligitur, omnes homines habent participium Dei. VII. Si vero hoc de Spiritu Dei dictum intelligquibusque datum accipi potest. Denique etiam dilgnis et peccatoribus. scriptum est dixisse Deum: «Non permanebit Spiritus meus in hominibus istis in æternum, propter quod caro sunt.» In quo manifeste ostenditur, quod ab indignis quibusque aufertur Spiritus Dei. In Psalmis quoque scribitur: « Auferes Spiritum eorum, et deficient, et in terram suam revertentur. Emittes Spiritum tuum, et creabuntur, et renovabis
Abbreviated transcription (Latin):
haberent. nc̃ autẽ excusationem non hñt ꝓpect̾o suo. his qui r̾one non norunt. usq
ad quod tempus pect̾m homo non habeat. ⁊̃ exqua etate obuoxiꝰ peccato fit: mani¬
festũ ẽ ⁊ patet. quo modo exparticipacione u̾bi uel ronis homines pecc̾m hr̃e di¬
cuntur: uidelicet ex quo intellectus atq sciencie capaces effecti cũ iã eis boni uel
mali discretionẽ rõ intrinsecus inserta suggesserit. ⁊ cũ scire iam ceꝑinit qͥd sit
malum fi faciunt illud: pecc̃o efficuntur obnorii. & hoc est qd̾ dixit. Qa excu¬
sationem nonhñt homines ꝓpecco suo ex quo eis diuinꝰ sermo ł rd̾ ostñd̾e ceꝑit
incoide oisanrtionẽ boni ac mnali ut plane detbent resigert icauert d milum et or
eati bonũ ⁊ nonfacienti pecc̃um ẽ illi. Item qdꝰ om̃s homines non sunt extra ꝯmumonẽ
dei hoc modo euangłm docet: dicente saluatore. Regnũ dĩ cum obseruatione nonuenit

Expanded text:
berent; nunc autem excusationem non habent pro» peccato suo, his qui rationem norunt, usque ad quod tempus peccatum homo non habeat, et ex qua ætate obnoxius peccato sit, manifestum est et patet quomodo ex participatione Verbi vel rationis homines peccatum habere dicuntur: videlicet ex quo intellectus atque scientiæ capaces effecti, cum jam eis boni vel mali discretionem ratio intrinsecus inserta suggesserit; et cum scire jam cœperint quid sit malum, si faciunt illud, peccato efficiuntur obnoxii: et hoc est quod dicit, quia excusationem non habent homines pro peccato suo, ex quo eis divinus Sermo vel ratio ostendere cœperit corde discretionem boni et mali, ut per hanc debeantenti bonum et non facienti, peccatum est illi.» Item quod omnes homines non sunt extra communionem Dei, hoc modo Evangelium docet, dicente Salvatore: «Regnum Dei cum» observatione non venit:
Abbreviated transcription (Latin):
mortiõ utin mnanebit inetnũ tẽpus semen pessimũ. Prepara fidiois cuos adĩ¬
un dectionem ꝓpeccis tui paͥs. uti ne resurgant : i t̾ram heredetate ꝑo sadeant nor
plaut eram bellis. uinsurgami in eos dicit dñs sabaoth ⁊ deperire faciam nom̃i
ipsoꝵ. ⁊ reliquias ⁊ sem̃ eoꝵ.
ansfestissime ⁊̃ ꝑ hec ostũditur cecidise decelo: Is utiq qui pͥus erat lucifer. ⁊qͥ
mane oriebatur. si eni ut putant aliqui. natura tenebraꝵ erat qͦ mͦ ante
tordo let nos ded iabolo dicens. Ecce ides sathanam cecidisse decelo si lu loten
nchlom er fuigiri ꝯparanit dicens. Sit em̃ sulgur exit asũmur celi dacilo aro¬
beleo u t ostnort ꝑhoc fuisse. eũ aliqñ incelo ⁊ habuisse locum reter cc̃bs cparapl¬
cisase s hacbnce deq̃ oñis sci participant. ex qua ⁊ angłi lucis efficiuature ⁊ apłi

Expanded text:
ti, non» manebis in æternum tempus, semen pessimum. Præpara filios tuos ad interfectionem pro peccatis patris tui, ne» resurgant, et terram hæreditate possideant, et repleant» terram bellis, et insurgam in eos, dicit Dominus Sabaoth, et deperire faciam nomen ipsorum, et reliquias, et semen eorum.» Manifestissime per hæc ostenditur cecidisse de cœlo is utique qui prius erat Lucifer, et qui mane oriebatur. Si enim, ut putant aliqui, natura tenebrarum erat, quomodo tor docet nos de diabolo dicens: «Ecce video Satanam cecidisse» de cœlo sicut fulgnihilominus fulguri comparavit, dicens: «Sicut enim fulgur a summo cœlo cœlo: ut ostenderet per hoc fuisse et ipsum aliquando in cœlo, et habuisse locum inter sanctos, et participasse de hac luce, de qua omnes sancti participant, ex qua Angeli lucis efficiuntur, et Apos
Abbreviated transcription (Latin):
cipessunt: ⁊ ꝑ hoc uelud semina q̃dam insita sͥ gerunt sapientie ⁊ iusticie. qd̾ est
xp̃c. Exeo autem qui uere ẽ qui dixit ꝑmoysen ego sum qui sum: omnia q̃ st̃
⁊ r̾õabiles atq irracionabiles. ⁊ ĩ omnia omiino q̃ sunt. Ostñdit sane ⁊ apłs pau¬
lus qd̃ om̃s habeant participiũ xͥ dicens. Ne dixeris incorde tuo quis ascendet ĩ celũ:
Id ẽ xp̃m deducere. Aut quis descendet in abyssũ : Id ẽ xp̃m amortuis reuocare.
s quid dicit scriptura. ꝓpe te est u̾bñ more tuo. ⁊ in corde tuo. Erquo: in corde

Expanded text:
c velut quædam semina insita sibi gerunt sapientiæ et justitiæ quod est Christus. Ex eo autem qui vere est, qui dixit per Moysen: «Ego sum qui sum,» omnia quæ cuet rationabiles atque irrationabiles, et in omnia omnino quæ sunt. Ostendit sane et Apostolus Paulus quod omnes habeant participium Christi, dicens: «Ne dixeris in corde tuo: Quis ascendet in» cœlum? id est Christum deducere: aut quis descendet in abyssum? id est Christum a mortuis revocare. Sed quid» dicit Scriptura? Prope est Verbum in ore tuo et in corde
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sc̃a polluta eẽ dnͣr. hec quidẽ de pͥncipe tẏri ex ꝓpħia etechiel que ĩadu̾sariam
iurtutẽ referuntur ostñdimꝰ. ꝑ que manifestissime demonstrat᷑ qd sc̃a ante untꝰ
hec fuerit acbeata. Dequa beatitudine ex quo ĩ ea ĩuenta ẽ iniquitas ruerit. t̃trãq
demersa sit ⁊ ñ ꝑ naturã conditionẽq talis extiterit. Arbitram᷑ gͦ dici ħ deãgło
quodã qͥcyrioꝵ gẽtis dispensande sit sortitꝰ officiũ. cui ⁊̃ anime eoꝵ ꝓcurande il¬

Expanded text:
ncta polluta esse dicuntur. Hæc quidem de principe Tyri ex propheta Ezechiele quæ in adversariam virtutem referuntur ostendimus, per quæ manifestissime demonstratur quod sancta ante virtus hæc fuerit et beata, de qua beatitudine, ex quo in ea inventa est iniquitas, ruerit, in terramque demersa sit, et non per naturam conditionemque talis extiterit. Arbitramur ergo dici hæc de Angelo quodam, qui Tyriorum gentis dispensandæ sit sortitus officium, cui etiam animæ eo
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃õ non ꝑcepturus salutem nisi sit integra tͥnn tatis sͦ nec possibile sit participem
fieri patris ł filii sine sp̃u sc̃o. Dequibus discucientes: sine dubio necessarium erit.
onem quidem ẽe patris. ⁊ filii tam in sc̃is quam inpeccatorib. in hoĩb rõabilibus
⁊ĩmutis animalib s ⁊uihis que sine anima sunt ⁊ in omnib omnino que sũt
opationem uero sp̃s sc̃i uequaquam ꝓrsus incid̾e ł inea q̃ sine anima sunt. uel
inea que animantia quid̃ s muta sunt. s ne in illis quidem inueniri quirdabi¬

Expanded text:
cto, non percepturus salutem nisi sit integra Trinitas; nec possibile sit participem fieri Patris vel Filii sine Spiritu sancto. De quibus discutientes sine dubio necessarium erit uonem quidem esse Patris et Filii tam in sanctis quam in peccatoribus, in hominibus rationalibus et in mutis animalibus; sed et in his quæ sine anima sunt, et in omnibus omnino quæ sunt: operationem vero Spiritus sancti nequaquam prorsus incidere vel in ea quæ sine anima sunt, vel in ea quæ animantia quidem, sed muta sunt; sed ne in illis quidem inveniri qui rationabi
Abbreviated transcription (Latin):
citate diu̾sitas. Alio qͥn ꝯsid̾emꝰ si non etiã ĩpiũ uid̾etur ut mens q̃ dĩ capax ẽ sul¬
tancialẽ recipiat ĩteritũ. tamꝙͣ hoc ip̾m qd̾ ĩtellig̾e dm̃ po̾t ⁊ sentire ñ ei suffic̾e
possit ad ꝑpetuitatẽ maxime cũ ⁊̃ si ꝑ negligentiã decidat mens. ne pure .⁊ ĩtegr
ĩse recipiat dm̃. sẽꝑ tñ habeat ĩ se ł semina q̃dã reꝑarandi ac reuo andi melioris
ĩtellectus. cũ adimaginẽ ⁊ similitudinẽ dĩ qͥc̾auit eũ ĩt̾ior hõ qui ⁊ r̾oabilis dicit᷑¬

Expanded text:
citate diversitas. Alioquin consideremus, si non etiam impium videtur ut mens quæ Dei capax est, substantialem recipiat interitum: tanquam hoc ipsum quod intelligere Deum potest et sentire, non ei sufficere possit ad perpetuitatem, maxime cum, etiamsi per negligentiam decidat mens ne pure et integre in se recipiat Deum, semper tamen habeat in se velut semina quædam reparandi ac renovandi melioris intellectus, cum ad imaginem et similitudinem Dei qui creavit eum, interior homo, qui et rationalis dicit
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit: dicat causã qͣre qͥeã subsistẽ fecit pat̾ ante hoc ñ fet̾it. Qd̃ si aliqd semel un
tiũ ded̾it. quo inttio uapor iste exdĩ uͥtute ꝓcesserit. it̾m int̾rogabimꝰ qͣre ñ ⁊ ante
illuo qd̾ dixit initiũ. ⁊ tta semꝑ deant̾iorib inquirẽtes ⁊ u̾bo ĩtrogationis ascẽdẽtes
ꝑ fuisse naporẽ istũ uirtutis dr̃: nullũ hñtẽ initiũ nͥ ipsũ dm̃. Neq decebat aliud

Expanded text:
venerit; dicat causam quare, qui eam subsistere fecit Pater, hoc ante non fecerit. Quod si aliquod initium venerit; dicat causam quare, qui eam subsistere fecit Pater, hoc ante non fecerit. Quod si aliquod initium semel dederit, quo initio vapor iste ex virtute Dei processerit; iterum interrogabimus, quare non et ante illud quod dixit initium. Et ita semper de anterioribus inquirentes, et verbo interrogationis ascendentes, per fuisse vaporem istum virtutis Dei, nullum habentem initium, nisi ipsum Deum. Non enim deceba
Abbreviated transcription (Latin):
signat. Uirtutẽ nãq dĩ noĩat ⁊ głam. ⁊ lucẽ ec̾nã. ⁊ ĩoꝑationẽ. ⁊ bonitatẽ. Ait autẽ
sapientiã uaporẽ eẽ: ñ głe om̃ipotͣntis. neq et̾ne lucis nec ĩoꝑationis patͥs nec bonita¬
aseiꝰ. Neq enĩ ꝯueniens erat alicui hoꝵ adscͥbi uaporẽ: s cũ om̃i ꝓͥetate ait untutis õi.
naporẽ ẽe sapienciã. Intelligenda ẽ gͦ uirtutis dĩ mmporem eẽ saptenttã. Itelligenda:¬
tocius uͥtutis tante. itam ĩmense uapor. ⁊ ut ita dixerim iugor ipse inxͥa subsistencia
effectus ꝗͣuis ex ipsa urtute uelud uoluntas ex m̃te ꝓcedat. tñ ⁊ ip̃a uoluntas dĩ ni
cħomin dĩ untus efficit᷑. Officitur gͦ uirtꝰ alt̾a ĩ sua ꝓͥetate subsistens ut ait sermo
scͥpture uaporquidã pͥmr. ⁊ĩgenite uͥtutis dĩ. hoc quidem qd̾ ẽ. indetrahens. ñ est
autẽ qñ ñ fuerit. Si enĩ quis uoluerit dic̾e quasi pͥus ñ exti̾it. s pꝰea ad fubsistnciã

Expanded text:
ernam, et inoperationem, et bonitatem. Ait autem sapientiam vaporem esse non gloriae Omnipotentis, neque aeternae lucis, nec inoperationis Patris, nec bonitatis ejus; neque enim conveniens erat alicui horum ascribi vaporem: sed cum omni proprietate ait virtutis Dei vaporem esse sapientiam. Intelligenda etotius virtutis tante et tam immensæ vapor, et, ut ita dicam, vigor ipse in propria subsistentia effectus, quamvis ex ipsa virtute hilominus Dei virtus efficitur. Efficitur ergo virtus altera in sua proprietate subsistens, ut ait sermo Scripturae, vapor quidam primae et ingenitae virtutis Dei: hoc quidem quod est, inde trahens. Non est autem quando non fuerit. Si enim quis dicere voluerit quasi prius non exstiterit, sed postea ad subsistentiam
Abbreviated transcription (Latin):
preformata atq disposita. ꝓhis ipsis q̃ in ip̃a sapientiaue lud descͥ¬
ta ac p̃figurata fuerant c̾aturis. se ip̃am ꝑsalomonẽ dic̃ c̾atã eẽ sapientia iui¬
Quali autẽ iłi intellęximꝰ sapientiã initiũ uiaꝵ dĩ ẽẽ. ⁊ qͦ mͦ c̾ata eẽ dr᷑. sp̃es scill¬

Expanded text:
praeformata atque disposita: pro iis ipsis quae in ipsa sapientia velut descrpraeformata atque disposita: pro iis ipsis quae in ipsa sapientia velut descripta ac praefigurata fuerant creaturis, se ipsa per Salomonem dixit creatam esse Sapientia iniQuali autem modo intelleximus Sapientiam initium viarum Dei esse, et quomodo creata esse di
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã ante ꝗͣ geueraret. aut eã que dñ ñ erat pꝰea genuerit. utͤ ͤ : aut potuisse
qͥd̾ ⁊ qd̾ dici dedd̾ ñ fas ẽ noluisse generare. Qd̾ utr̃q ⁊ absurdũ ẽẽ ⁊ ĩpiũ oĩb e
patet. id ẽ ut aut ex eo qd̃ ñ potuit ds ꝓfic̾et ut posset: aut c̃ posser dissimula¬
ret aut differret generare sapienciã. ꝓpt̾ qd̾ nos semꝑ dm̃ patrẽ nouimꝰ uni¬
geniti filii sui exipso quid̾ nati.⁊ qd̃ ẽ abipso trahentis sine ullo tñ intrio. ã
solũ eo qd̾ aliqͥb temꝑm spaciis distingui pot̾. s ne illo qͥd̾ qd̃ sola apud semet ip¬
sam mens intueri solet: ⁊ nudo ut ita dixerim intellectu atq animo ꝯspicari
Extra ꝯm̃e gͦ qd̾ ł dici.ł intelligi pot̃ mitiũ : generatã eẽ credendũ ẽ. sapientiam.
In hac ipsa gͦ sapiencie sulisistentia qd̃ om̃is uirtus ac deformatio future inertt
c̾ature. łeoꝵ q̃ pncipiałr existunt.ł eoꝵ q̃ accidunt conseqñt̾ uirtute p̾sciencie

Expanded text:
Sapientiam antequam generaret, ut eam quæ ante non erat, postea genuerit ut esset; aut potuisse quidem, et, quod dici de Deo nefas est, noluisse generare: quod utrumque et absurdum esse et impium, omnibus patet; id est, ut aut ex eo quod non potuit Deus proficeret ut posset, aut cum posset, dissimularet ac differret generare Sapientiam. Propter quod nos semper Deum patrem novimus unigeniti Filii sui, ex ipso quidem nati, et quod est ab ipso trahentis, sine ullo tamen initio, non solum eo quod aliquibus temporum spatiis distingui potest, sed ne illo quidem quod sola apud semetipsam mens intueri solet, et nudo, ut ita dixerim, intellectu atque animo conspicari. Extra omne ergo quod vel dici vel intelligi potest initium generatam esse credendum est Sapientiam. In hac ipsa ergo Sapientiæ subsistentia, quia omnis virtus ac deformatio futuræ inerateorum quae principaliter existunt, vel eorum quae accidunt consequenter virtute praescientiae
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e putandus ẽ. pat̾ filiũ genuisse imaginẽ scilicet suã: ut sicut ipe ẽ inuisibilis ꝑ
naturã. ita imaginẽ qͦ inuisibilẽ genuerit. U̾bum em̃ ẽ filiꝰ : nõ nichil ineo sensibile

Expanded text:
specie putandus est Pater Filium genuisse imaginem scilicet suam, ut sicut ipse invisibilis est per specie putandus est Pater Filium genuisse imaginem scilicet suam, ut sicut ipse invisibilis est per naturam, ita imaginem quoque invisibilem genuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
que facit pat̾ ħ ⁊ filius facit similr̾. in eo qd̃ omĩa ita facit filus. sic̃ pater: imago¬
patris deformatur ĩfilio qͥ utiq natꝰ exeo ẽ. uelud q̃dam uoluntas eiꝰ exmẽte ꝓce¬
dens. E ideo ego arbitrir qd̃ suffic̾e debeat uoluntas patͥs: ad subsistend̾ hoc qdꝰ unl
sistñcia generatur. Qd̾ necẽẽ ẽ in pͥmis suscipi: abhis qui nich ĩgenitũ id est ĩnatũ
p̃t̾ solũ dm̃ patrẽ fatentur. Obseruand̾ nãq ẽ neqͥs incurrat ĩ illas absurdas fabulaᷤ
eoꝵ qui ꝓlationes qͣsoam sͥ ipsi depingunt ut diuinã nͣm ĩpartes uocent: ⁊ dm̃
patrẽ qͣntũ ĩ se ẽ. diuidant: cũ ħ de ĩcorꝑea natura ł leuit̾ suspicari ñ solũ extre
me impietatis sit: u̾m ⁊̃ ultime infipientie. nec oĩo ad ĩtelligentiã ꝯseq̃ñs ut ĩ¬
corporee nature substatialis diuisio possit intelligi. Magis gͦ sicut uoluntas ꝓcedit
emente. ⁊ neq partẽ aliꝗͣ m̃tis secat neq ab ea separatur. aut diuiditur: Tali quadã

Expanded text:
quæ facit Pater, hæc et Filius facit similiter, in eo quod omnia ita facit Filius sicPatris deformatur in Filio, qui utique natus ex eo est velut quaedam voluntas ex mente procedens. Et ideo ego arbitror, quod sufficere debeat voluntas Patris ad subsistendum hoc quod vult sistentia generatur ab eo. Quod necesse est in primis suscipi ab his qui nihil ingenitum, id est innatum, præter solum Deum patrem fatentur. Observandum namque est, ne quis incurrat in illas absurdas fabulas eorum qui prolationes quasdam sibi ipsis depingunt, ut divinam naturam in partes vocent, et Deum patrem quantum in se est dividant, cum hoc de incorporea natura vel levim ultimæ insipientiæ, nec omnino ad intelligentiam consequens ut incorporeæ naturæ substantialis divisio possit intelligi. Magis ergo sicut voluntas procedit e mente, et neque partem aliquam mentis secat, neque ab ea separatur aut dividitur, tali quadam
Abbreviated transcription (Latin):
tellig̾e debemꝰ ⁊̃ splendoris opus. ꝑsplendorẽ nãq qͥd sit lux ipsa agnoscit᷑ ⁊ sentitur &ͥ
splendor fragilib se ⁊ ĩfirmis mortaliũ ocłis placidiꝰ ac leniꝰ offerens. ⁊ paulatim
uelud edocens.⁊ adsuescens claritatẽ luminis. cũ ab eis dimonerit om̃e qd̾ uisũ ob¬
ducit ⁊ impedit. scd̃m qd̾ dixit dñs eice trabem de ocło tuo ÷ capaces eos efficit ad
suscipiendam głam lucis: ⁊̃ ĩ hoc uelud qͥdã mediator hoĩũ ac lucis effectus. Uiq̃m

Expanded text:
telligere debemus etiam splendoris opus. Per splendorem namque quid sit lux ipsa cognoscitur et sentitur. Qui splendor fragilibus se et infirmis mortalium oculis placidius ac lenius offerens, et paulatim velut edocens et assuescens claritatem luminis pati, cum ab eis dimoverit omne quod visum obducit et impedit, secundum quod dixit Dominus, Ejice trabem de oculo tuo , capaces eos efficit ad suscipiendam gloriam lucis, etiam in hoc velut quidam mediator hominum ac lucis effectus. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
sibilis dĩ patris saluator nr̃. qntũ adip̃m quid̃ patrẽ u̾itas. qͣntũ autẽ ad nos quib
reuelat patrẽ iago ẽ ꝑ quã cognoscimꝰ patrẽ quẽ nemo alius nouit insi filius ⁊
cui uoluerit filius reuelare. Reuelat antẽ ꝑ hoc: qd ipse intelligitur. a quo enĩ ip̃e
ẽ głe dĩ. ⁊ figura exp̃ssa substancie eiꝰ: quid ex hoc senciendũ sit uideamꝰ. Ds̃ lux
ẽ scd̾m ioħ̾em. s plendor gͦ huiꝰ lucis ẽ uingenitus filiꝰ eripso inseparabilit̾ uelud

Expanded text:
quidem Patrem veritas, quantum autem ad nos quibus revelat Patrem, imago est per quam cognoscimus Patrem, quem nemo alius novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Revelat autem per hoc quod ipse intelligitur. A quo enim ipse est gloriæ Dei, et figura expressa substantiæ ejus:» quid ex hoc sentiendum sit videamus. «Deus lux est,» secundum Joannem. Splendor ergo hujus lucis est unigenitus Filius, ex ips
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾e ł subsistñcie eiꝰ dicatur exprimere. Idest cũ semet ip̃am pͥmũ descͥbit sapiem¬
⁊ ea q̃ reuelare uult cet̾is ex quib ab illis cognoscitur ⁊ ĩtelligit᷑ ds̃. ⁊⁊ hec dicatur si¬
gura exp̃ssa substancie dĩ. Ut autẽ plenꝰ adhuc intelligatur. qͦmͦ saluator figuiaẽ.
deqͣ agimꝰ: tait̃ adħ solũ uideat᷑ ad sũptũ qd exin aniens se filiꝰ qui erat ĩforma dĩ.
ꝑscipam su erinanttioñe studet nob̾ ⁊ deitatis plenitudiuẽ demonstrare. U̾bicã si facta
est ili statua talis que magnitudine sui umu̾sũ orbẽ t̾re ten̾et: ꝓsu ĩm̃sitate ꝯ¬
sidari a nullo posset. fieret ã alia statua m̃broꝵ habitu. ac uultꝰ limauñtis. specie as:
matia ꝑoi̾a pͥori si milis absq magnitudinis ĩm̃sitate ꝓ eo ut qͥ illã se indisse ꝯfite¬

Expanded text:
el subsistentiae ejus dicatur exprimere: id est, cum in semetipsa primum describit Sapientia quae revelare vult caeteris, ex quibus ab illis cognoscitur et intelligitur Deus: et haec dicatur figura expressa substantiae Dei. Ut autem plenius adhuc intde qua agimus, tamen ad hoc solum videatur assumptum, quod exinaniens se Filius, qui erat in forma Dei, per ipsam sui exinanitionem studet nobis deitatis plenitudinem demonstrare. Verbi causa, si facta esset aliqua statua talis quæ magnitudine sui universum orbem terræ teneret, et pro sui onsiderari a nullo posset, fieret autem alia statua membrorum habitu ac vultus lineamentis, specie ac materia per omnia similis absque magnitudinis immensitate, pro eo ut qui illam immensam
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Uideamꝰ sane quid ĩtelligi debeat ⁊̃ de hoc qd̃ imago inuisibilis dr. ut ⁊ ꝑ hoc
adi̾ctamꝰ qͦ mͦ ds̃ recte pat̾ dicit᷑ filii sui. Et consid̾emus pͥmo ex his q̃ ꝯsuetudi¬
ne hoĩu imagines appellari solent. Imago ĩt̾dũ dr̃. ea q̃ ĩmat̾ia aliqua id ẽ. lig¬
ni uel lapidis depingi ł exculpi solet. Intdũ imago dr̾ ciꝰ qui genuit is qͥ natui
ł cũ ĩ nullo similitudiũ liniam̃ta eiꝰ quigenuit ĩ eo qui natꝰ ẽ mentiũt᷑.
ñ factus : hoiẽ. dequo diligentiꝰ dõ fanente cũ locũ ip̃m ĩgenesi exponere

Expanded text:
elligi debeat etiam de hoc quod imago invisibilis dicitur, ut et per hoc advertamus quomodo Deus recte pater dicitur filii sui: et consideremus primo ex his quæ consuetudine hominum imagines appellari solent. Imago interdum dicitur ea quæ in materia aliqua, id est ligni vel lapidis, depingi vel exculpi solet. Interdum imago dicitur ejus qui genuit is qui natus est, cum in nullo similitudinem lineamenta ejus qui genuit in eo qui natus est mentiuntur. m, de quo diligentius, Deo favente, cum locum ipsum in Genesi exponere
Abbreviated transcription (Latin):
diend̾ ẽ. Nam ⁊ ħ ipsa noĩa temꝑał nocabuli significantiã gerunt. id est qñ ł numꝙͣ. Supͣ¬

Expanded text:
diendum est. Nam et hæc ipsa nomina temporalis vocabuli significantiam gerunt, id est, quando diendum est. Nam et hæc ipsa nomina temporalis vocabuli significantiam gerunt, id est, quando
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ patͥs ꝓ latio uͦ dr̃ q̃ talẽ sig̾cat generationẽ. qͣł aĩaliũ ł hoĩũ so l eẽ ꝓgenies. necessario
corpꝰ ẽ: ⁊is qͥ ꝓtulit.⁊ is qͥ prolatꝰ ẽ. Nõ enĩ dicimꝰ sic̃ hetici putant patrem ali qñ substã¬
die dĩ ĩ filiñ u̾sũ. aut ex nullis substantib filiũ ꝓ creatũ apatre. id est extͣ subtaciã suã
ut fuerit aliqñ qñ ñ fu̾it. s absciso om̃i sensu corꝑeo ex ĩ uisibili ⁊ ̃ corꝑeo dõ u̾bũ
⁊ sapientiam genitã dicimꝰ absq ulla corꝑali passione: uolut si uoluntas ꝓcedat
emente. Nec absurdũ uidebitur c̃dicatur filiꝰ caritatis: si hoc mͦ ⁊̃ uoluntati putet᷑
iux sine splendore eẽ potuit. ita nec filiꝰ qͥd̾ sine patre intelligi pot̾: qͥ ⁊ figura ex¬
cħ enĩ aliud ẽ dr̾e nͥ qr fuit aliqñ qñ u̾itas ñ erat. qñ sapientia non erat. qñ uita ñ
fuerit. cũ ĩ his oĩb ꝑfecte dĩ patͥs substancia cẽseatur. Non enĩ ab eo dirimi ħ ł ab eiꝰ

Expanded text:
io vero dicitur quæ talem significat generationem qualis animalium vel hominum solet esse progenies, necessario corpus est et is qui protulit, et is qui prolatus est. Non enim dicimus, sicut hæretici putant, partem aliquam substantiæ Dei in Filium versam, aut ex nullis substantibus Filium procreatum a Patre, id est extra substantiam suam, ut fuerit aliquando quando non fuerit; sed abscisso omni sensu corporeo ex invisibili et incorporeo, Verbum et Sapientiam gee mente. Nec absurdum videbitur cum dicatur Filius charitatis, si hoc modo etiam voluntatis putetur. , 3. Sicut ergo nunquam lux sine splendore esse potuit, ita nec Filius quidem sine Patre intelligi potest; qui et figura ex erat, quando sapientia non erat, quando vita non fuerit, cum in his omnibus perfecte Dei patris substantia censeatur. Non enim ab eo dirimi hæc, vel ab