comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tib. uendo frumentũ. non alienũ s meũ. ñ pluris qm
cȩteri. immo etiam minore p̾tio. Quid hic fraudis ẽ.
cum multi possent ꝑiclitari. si ñ haberent qd̃ eine¬
rent: Num industria incrim̾ uocatur: Nũ diligen¬
tia dep̾henait᷑. Num ꝓuidentia uituꝑat᷑. Fortasse
dicat. Et ioseph frumenta in abundantia collegit:
in caritate uendidit. Num cariꝰ emere aliquid cõ
pellitur: Num ius adlnbetur emptori: O m̃ibus
defertur emendi copia: nulli irrogatur imuria.
His gͥ quantũ cinuscũq fert ingeniũ aisputantis.
exurgit aliꝰ dicens. B ona ẽ quidẽ agri cultura: quȩ
fructus ministrat. om̃ib q simplici industria accu¬
mulat terrarũ fȩcunditatẽ. nichil doli. nichil frau¬
dis interserens. D eniq si quid uitii fuerit. plꝰ dis¬
pendii est. Si bene aliquis seminauerit: meliꝰ me¬
tit. Si sincerum tritici granũ seuerit: puriorẽ ac

Expanded text:
tibus: vendo frumentum non alienum, sed meum; non pluris quam tibus: vendo frumentum non alienum, sed meum; non pluris quam caeteri, immo etiam minori pretio. Quid hic fraudi est, cum multi possent periclitari, si non haberent quod emerent? Num industria in crimen vocatur? Num diligentia reprehenditur? Num providentia vituperatur? Fortasse dicat: Et Joseph 118 frumenta in abundantia collegit, in charitate vendidit. Num charius aliquis emere compellitur? Num vis adhibetur emptori? Omnibus defertur emendi copia, nulli irrogatur injuria. 40. His igitur quantum cujusque fert ingenium disputatis, exsurgit alius, dicens: Bona quidem agricultura, quae fructus ministrat omnibus, quae simplici industria accumulat terrarum fecunditatem, nihil doli, nihil fraudi interserens. Denique si quid vitii fuerit, plus dispendii est; quia si bene aliquis seminaverit, melius metet: si sincerum tritici granum severit, puriorem ac
Abbreviated transcription (Latin):
s: honestas utilitatẽ. Hanc aico utilitatẽ : quȩ ęsti-¬
matur scđm uulgi opiniones. Mortificetur auari.¬
tia: moriatur concupiscentia.
cs̃ in negotiatione introisse
se negat: quia p̾tioꝵ captare incrementa. non
simplicitatis sed uersutiȩ est. Et aliꝰ ait. Captans
p̃tia frumenti. maledictus in plebe ẽ. Diffinita sen
tentia ẽ : nichil disputationis relinquens.
uale controu̾sum genꝰ solet dicendi ẽẽ: cũ aliꝰ
allegat agri culturam laudabilẽ. apud om̃s haberi.
fructus terrȩ simplices eẽ. Quo plꝰ qui seminaue¬
rit. eo ꝓbatiorẽ fore : uberiores reditus industriȩ ñ
fraudi dari. negligentiam magis & incuriã ruris
inculti rep̾hendi solere. Araui inquit studiosius.
uberis seminaui. diligentiꝰ excolui. bono collegi conuen¬
tu. sollicitiꝰ recondidi. seruaui fideliter. ꝓuide custodi¬
ui: nunc in tempore famis uendo. subuenio esurien¬

Expanded text:
sed honestas utilitatem: hanc dico utilitatem, quae aestised honestas utilitatem: hanc dico utilitatem, quae aestimatur secundum vulgi opinionem. Mortificetur avaritia, moriatur concupiscentia. Sanctus in negotiationem introisse se negat; quia pretiorum captare incrementa non simplicitatis, sed versutiae est. Et alius ait: Captans pretia frumenti, maledictus in plebe est . 38. Definita est sententia, nihil disputationi relinquens, quale controversum genus solet dicendi esse, cum alius allegat agriculturam laudabilem apud omnes haberi, fructus terrae simplices esse, plus qui seminaverit eo probatiorem fore, uberiores reditus industriae non fraudari, negligentiam magis et incuriam ruris inculti reprehendi solere. 39. Aravi, inquit, studiosius, uberius seminavi, diligentius excolui, bonos collegi proventus, sollicitius recondidi, servavi fideliter, provide custodivi. Nunc in tempore famis vendo, subvenio esurien
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ ferre ac ꝑpeti potuit. idõ in se causam necis
excitauit. Certe hoc negare n possunt potuisse fic¬
ri ut taceret: qui de illo gyge negant potuisse fieri.
ut anuli beneficio absconderet᷑. Sea fabula & si ui
ñ habet ueritatis. hanc tamꝰ rationẽ habet: ut si pos¬
sit celare se uir iustus. tam̃ ita peccatũ declinet quasi
celari non possit. nec ꝑsonã suã indutꝰ anulũ. s uitam
suam xp̃m indutus abscondat: sicut apłs ait: quia ui¬
ta nr̃a abscondita ẽ cum xp̃o in aõ. Nemo gͦ hic fulgere
querat: nemo sibi arroget. nenio se iactet. Nolebat se
xp̃c hic cognosci: nolebat p̾dicari in eugłio nom̃ suũ:
cum in terris uersaretur. Uenit. ut lateret scłm hoc.
Et nos gͦ simili modo abscondamꝰ uitã nr̃am xp̃i
exemplo: fugiamꝰ iactantiam. p̾dicari ñ expetamꝰ.
Meliꝰ est hic esse in humilitate: ibi in gła. Cũ xp̃c¬

Expanded text:
peccatum ferre ac perpeti potuit; ideo in se causam necis peccatum ferre ac perpeti potuit; ideo in se causam necis excitavit. Certe hoc negare non possunt potuisse fieri ut taceret, qui de illo Gyge negant potuisse fieri ut annuli beneficio absconderetur. 36. Sed fabula, etsi vim non habet veritatis, hanc tamen rationem habet, ut si possit celare se vir justus; tamen ita peccatum declinet, quasi celare non possit: nec personam suam indutus annulum, sed vitam suam Christum indutus abscondat, sicut Apostolus ait: Quia vita nostra abscondita est cum Christo in Deo . Nemo ergo hic fulgere quaerat, nemo sibi arroget, nemo se jactet . Nolebat se Christus hic cognosci, nolebat praedicari in Evangelio nomen suum, cum in terris versaretur: venit ut lateret saeculum hoc. Et nos ergo simili modo abscondamus vitam nostram Christi exemplo, fugiamus jactantiam, praedicari non exspectemus. Melius est hic esse in humilitate, ibi in gloria. Cum Chr
Abbreviated transcription (Latin):
auȩ erat ad caput eiꝰ & lenticulam sustulit aquę.
Dorimientibq cunctis egressꝰ e castris transiuit in¬
cacumen montis. & coarguere cepit stipatores regios.
& p̃cipue principẽ militię abner: qd nequaquã fi¬
erat ad caput ei: & appellatus a rege. lanceã readi¬
dit ei. Dñs inquit restituat unicuiq iustitias suas
& fidem suam: sicut tradidit te dñs in manꝰ meas.
& nolui inducere manũ meã in xp̃m am̃i. Et cũ hec
diceret. tinebat tamen insidias eiꝰ. & fugit: sedẽ exilio
mutans. nec tam̃ salutẽ p̃tulit innocentiȩ: cũ iam scđo
facultate sibi tributa regis necandi potuisset uti occa¬
sionis beneficio. quȩ & securitatẽ salutis metuenti. &
regnũ offerebat exuli. Ubi opus fuit iołn gygeo
anulo. qui si tacuisset. non esset occisus ab herode:
Prestare hoc illi potuit silentium suu̾tut & uidere¬
tur. & ñ occideretur. Sed quia ñ solũ peccare. s ꝓpt̾
salutis defensionẽ passꝰ ñ ẽ silere: s ne alienũ qͥdẽ

Expanded text:
ae erat ad caput ejus, et lenticulam sustulit. Itaque dormientibus cunctis, egressus de castris transivit incacumen montis, et coarguere coepit stipatores regios, et praecipue principem militiae Abner, quod nequaquam fierat ad caput ejus. Et appellatus a rege lanceam reddidit: Et Dominus, inquit, restituat unicuique justitias suas, et fidem suam: sicut tradidit te Dominus in manus meas, et nolui vindicare manu mea in christum Domini. Et cum haec diceret, timebat tamen insidias ejus, et fugit, sedem exsilio mutans. Nec tamen salutem praetulit innocentiae, cum jam secundo facultate sibi tributa regis necandi, noluisset uti occasionis beneficio: quae et securitatem salutis metuenti, et regnum offerebat exsuli. 35. Ubi opus fuit Joanni Gygeo annulo, qui si tacuisset, non esset occisus ab Herode ? Praestare hoc illi potuit silentium suum, ut et videretur et non occideretur: sed quia non solum 117 peccare se propter salutis defensionem passus non est, sed ne alienum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis eiꝰ est. & hoc est qd̃ scriptũ ẽ. ego sũ uitis uera.
Sed panis quia corpus confirmat. ido corpus xp̃i nun¬
cupatur: uinũ autẽ quia sangunẽ oꝑatur in carne.
ido ad sanguinẽ xp̃i refertur. Hec autẽ auo sunt ui¬
ait calix dñicus uino mixtus & aqua offertur. quia ui¬

Expanded text:
sanguis ejus est, et hoc est, quod scriptum est: Ego sum vitis vera ; sed panis, quia corpus confirmat, ideo corpus Christi nuncupatur, vinum autem, quia sanguinem operatur in carne, ideo ad sanguinem Christi refertur. 4. Haec autem dum sunt viait: « Calix dominicus vino et aqua mistus offertur, quia vi
Abbreviated transcription (Latin):
collecta & cõmolita & cõmixta. panẽ unu faciunt: sic in
nrͣ numerꝰ & adunatus. Dicunt aliqui. nisi aliquo int̾
cedente peccato encharistiam cotidie accipiendã. Hunc enĩ
panẽ dari cotidie nobis iubente dño postulamꝰ dicentes:
Panẽ nr̃m cotidianũ da nobis hodie. Qd̃ quidẽ bene dict̃.¬
ne fidendo de iusticia suꝑba p̾sumptione id faciant. Ce¬
terũ si talia sunt peccata quȩ quasi mortuũ ab altario
remoueant. priꝰ agenda penitentia est. ac deinde hoc
enum est indigne acciꝑe: si eo tempore quo debeat agere
ut excõmunicatus quisq iudicet᷑: ñ se debet a medicina
dñici corꝑis separare: ne dum forte diu abstentus ꝓhi¬
betur a xp̃i corpore separetur. Manifestũ ẽ uiuere eos
quisq separatur a xp̃i corpore: alienꝰ remaneat a salu¬
nendum ẽ a coitu. plurimisq dieb orationi uacare: & sic
deinde ad xp̃i corpus accedere. Relegainꝰ libros regnoꝵ.

Expanded text:
collecta, et commolita, et commista panem unum faciunt, sic in collecta, et commolita, et commista panem unum faciunt, sic in noster numerus, et adunatus. » 7. Dicunt aliqui, nrdicente peccato eukaristiam cottidie accipiendam; hunc enim panem dari nobis cottidie iubente domino postulamus dicentes: Panem nostrum cottidianum da nobis hodie. Quibus Ynec confidendo de iusticia superba presumpcione id faciant. Ceterum si taremoveant, prius agenda poenitentia est, ac sic deinde hoc est enim indigne accipere, si eo tempore quis accipiat quout excommunicandus quisque judicetur, non se debet a medicina inici corporis separare, ne, dum forte diu abstinendus prohibetur, a Christi corpore separetur. Manifestum est enim, eos quisque separatur a Christi corpore, alienus remaneat a salunendum est coitu, plurimisque diebus orationi debent vacare, et sic deinde ad Christi corpus accedere. Relegamus Regum libros,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o ppłs adunatur. ut credentiũ plebs ei in qu̾ȩ cre¬
ait copuletur & uingat᷑. Quȩ copulatio & coniunctio
aquȩ & uiiii sic miscetur in calice dñi. ut cõmixtio illa ab
inuicẽ ñ possit separari. sicuti nec ȩccła potest a xp̃o di¬
uidi. Sic autẽ in sacrificando calice dñi offerri aqua so
la ñ potest. qͦmͦ nec uinu̾ solũ potest. Nam si uinũ tantũ
quis offerat. sanguis xp̃i incipit eẽ sine nobis. Si uͦ aqua
sit sola. plebs incipit eẽ sine xp̃o. Quando autẽ utr̃uq
miscetur. & adunatio confusa. confusa sibi inuicẽ copula¬
tur. tunc sacram̃tũ sp̃uale & celeste ꝑficitur. Sic uͦ nͨ po-¬
test calix dñi nr̃i eẽ aqua sola. aut uinũ solũ. nisi utr̃uq
sibi msceat᷑. quomͦ nec corpus dñĩ potest eẽ simila sola. aut
aqua sola. nisi utruq adunatũ fuerit & copulatũ. & pa¬
nis uniꝰ compagȩ solidatũ quo & ipso sacram̃to ppłs nr̃¬
ostenditur adunatus. ut qu̾eadmodũ grana multa in unu̾

Expanded text:
populus adunatur et credencium plebs ei, in quem credit, copulatur et iungitur. Que copulacio et coniunctio aque et vini sic miscetur in calice dei, ut conimixtio illa ab invicem non possit separari, sicut nec ecclesia potest a Christo dividi. Sic autem in sacrificando calice dla non potest quomodo nec uinum solum potest. nam si uinum tantum quis offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis. si uero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo. quando autem utrumque miscetur et adunatione confusa sibi inuicem copulatur, tunc sacramentum spiritale et caeieste perficitur sic uero calix Domini non est aqua sola aut uinum solum nisi utrumque sibi misceatur, quomodo nec corpus Domini potest esse farina sola aut aqua sola, nisi utrumque adunatum fuerit et copulatum et panis unius conpage solidatum. quo et ipso sacramento populus nos
Abbreviated transcription (Latin):
tempore primũ in eccła mediolanensi celebrari cȩpe¬
runt. cuiꝰ celebritatis deuotio de hĩc per totiꝰ orientis
occidentisq eccłas obseruatur. Carmina autẽ quecũq
ris alternatĩ concinentib quasi auo seraphim.
auo quoq testam̃ta inuicẽ sibi conclamantia. Apud
latinos autẽ primꝰ idẽ beatissimꝰ ambrosiꝰ anti

Expanded text:
tempore primum in Ecclesia Mediolanensi celebrari coepetempore primum in Ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt, cujus celebritatis devotio dehinc per totius Occidentis Ecclesias observatur. Carmina autem quaecunquris alternatim concinentibus, quasi duo Seraphim, duoque Testamenta invicem sibi conclamantia . Apud Latinos autem primus idem beatissimus Ambrosius
Abbreviated transcription (Latin):
te modulaminis moueant᷑. Sic naniq & beatissimus
auoustinꝰ in libris confessionũ suarũ consuetudine̾ ca¬
nendi approbat in eccła: ut ꝓpter oblectamentũ inquit
aurium infirmior animꝰ ad affectũ pietatis exurgat.
Nam in ipsis ait scĩs dictis religiosiꝰ & ardentiꝰ mouen¬
tur animi nr̃i ad flammã pietatis cũ cantat᷑ quã si
n cantet᷑. O mis enim affectꝰ nr̃i ꝓ sonoꝵ. diu̾sitate
uł nouitate nescio qua occulta familiaritate excitan¬
ꝓpħam condidisse ac cecinisse manifestũ ẽ: deinde
alios ꝓpħas. Postea quidẽ & tres pueri in fornace po¬
siti. conuocata om̃i creatura: creatori om̃ium hẏm¬
uendũ pie animũ. & inflammandũ dilectionis diuinȩ
affectũ. Sunt autẽ diuini hymni. sunt  e ingenio hu¬
mano compositi. Hylarius autẽ gallꝰ ep̃c pictauensis.¬
huiusmodi carmine floruisse cognoscit᷑. Atq inde
hymni ex eiꝰ nomine ambrosiani uocant᷑: quia eis¬

Expanded text:
te modulaminis moveantur. Sic namque et beatissimus te modulaminis moveantur. Sic namque et beatissimus Augustinus, in libro Confessionum suarum , consuetudinem canendi approbat in Ecclesia, ut per oblectamentum, inquit, aurium, infirmior animus ad affectum pietatis exsurgat. Nam in ipsis sanctis dictis religiosius et ardentius moventur animi nostri ad flammam pietatis, cum cantatur, quam si non cantetur. Omnes enim affectus nostri, pro sonorum diversitate vel novitate, nescio qua occulta familiaritate excitanhetam condidisse ac cecinisse 369 manifestum est, deinde et alios prophetas. Postea quidem et tres pueri in fornacem positi, convocata omni creatura, Creatori omnium hymvendum pie animum et ad inflammandum divinae dilectionis affectum. 2. Sunt autem divini hymni, sunt et ingenio humano compositi. Hhujusmodi carmine floruisse cognoscitur, atque inde hymni ex e
Abbreviated transcription (Latin):
eo ita uocatũ. Unde & ȩccłiasticus liber seribit stantẽ sacerdo¬
tẽ ante aram. & in circuitu eiꝰ coronã fr̃m. Chorus autẽ
ꝓprie multitudo canentium ẽ: quiq apud eos ñ minꝰ a
decẽ constat canentib. apud nos autẽ incerto numero a
primꝰ inuexit quando ꝑcussa egypto decẽ plagis &
sterio functa repperitur. Postea multos non solũ uiros s
etiam feminas sp̃u diuino completas dĩ cecinisse inysteria.
moysen dauid ꝓpħam in magno mysterio ꝓdit ȩccła.
Hic enĩ a pueritia in hoc munꝰ a dõ specialit᷑ electus.
thesaurꝰ eẽ ꝓmeruit. Cuiꝰ psalteriũ idcirco cũ melodia
cantilenarũ suauiũ ab ȩccła frequentat᷑: quo faciliꝰ aui¬
mi ad compunctionẽ flectant᷑. Primitiua autẽ eccła ita
psallebat. ut modico flexu uocis resonare faceret psallen
tẽ: ita ut ꝓnuntianti uicinior esset qu̾a canenti. Proptꝰ¬
stituta cantandi: ut quia uerbis ñ cõpungunt᷑. suauita¬

Expanded text:
iasticus liber scribit stantem sacerdotem ante aram, et in circuitu ejus coronam fratrum . Chorus enim proprie multitudo canentium est. Quique apud Judaeos non minus a decem constat canentibus; apud nos autem incerto numero a primus invexit, quando, percussa Aegypto decem plagis, esterio functa reperitur. Postea multos non solum viros, sed etiam feminas Spiritu divino completas, Dei cecinisse mysteria. Moysen, David prophetam, in magno mysterio prodit Ecclesia. Hic enim a pueritia in hoc munus a Deo specialiter electus, esse promeruit. Cujus psalterium idcirco cum melodia cantilenarum suavium ab Ecclesia frequentatur, quo facilius animi ad compunctionem flectantur. Primitiva autem Ecclesia ita psallebat, ut mi, ut pronuntianti uicinior esset quaest instituta, ut qui verbis non compunguntur, suavita
Abbreviated transcription (Latin):
re. ut duo concurrant honesta. & duo utilia: & quera¬
Deinde hȩc tria in quinq genera diuiserunt: in duo
honesta & duo utilia. & eligendi iudiciũ. Pri
iere aiunt ad decus honestatemq uitȩ: scda ad i

Expanded text:
re ut duo concurrant honesta, et duo utilia; et quaeraDeinde haec tria in quinque genera diviserunt, in duo honesta, et duo utilia, et eligendi judicium. Prima pertinere dicunt ad decus honestatemque vitae, secunda ad
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ipse fecit: Potest opus suum ignorare artifex: Homo.
est. & in opere suo latentia dep̾hendit: & ds opus siũ nes¬
cit: Altiꝰ gͦ ꝓfundum in opere. qua in auctore: Et
om̃ib quidem debemꝰ miscdĩam: sed quia pleriq
se debet ꝓfundere miscdĩa. Ñ on enim auarus don
est: ut plurimum quęrat
eatus quidem qui dimittit. om̃ia. & sequitur eum¬
sed & ille beatus est. qui qd̃ habet ex affectu facit¬
totũ illa qd̃ habuit contulit. illi autẽ ex abunda¬
tem exiguam contulerunt. Affectus gͥ diuitẽ. coll.¬

Expanded text:
quod ipse fecit? Potest opus suum ignorare artifex? Homo quod ipse fecit? Potest opus suum ignorare artifex? Homo est, et in opere suo latentia deprehendit; et Deus opus suum nescit? Altius ergo profundum in opere, quam in auctore. Et omnibus quidem debemus misericordiam: sed quia pleriquese debet profundere misericordia. Non enim avarus Dominus est, ut plurimum quaerat. Beatus quidem qui dimittit omnia, et sequitur eumille beatus est, qui quod habet, ex affectu facittotum illa quod habuit, contulit: illi autem ex abundatem exiguam contulerunt. Affectus igitur divitem coll
Abbreviated transcription (Latin):
excitent: Similiter ergo asserit quod terrarũ curam non
habeat: sicut maris nec inferni non habet. Et quomͦ ipsi
excludunt: quos sequuntur potestate:
non preterierit. pretereat scientia. Ergo qui planta¬
uit aurem ñ audit: qui finxit oculum ñ uidet: Non p̃te
eos loquentes: quos suꝑbia inflatos asserit. Quid enĩ tã
suꝑbum. qu̾a cum ipsi sub peccato sint. alios indigne
ferant. peccatores uiuere. dicentes. usquequo peccatores
dũe. usquequo peccatores głabuntur: Et infra. Et di¬
xerunt non uidebit ds: nec intelliget d̾s iacob. Quib
respondit ꝓpħa dicens. In telligite nunc insipientes in po¬
pulo: & stulti aliquando sapite. Qui plantauit aurem
non audiet: & qui finxit oculum ñ considerat: Qui corri¬
pit gentes non arguit: qui docet hominẽ scientiã: Dñs
scit cogitationes hominũ: qm̃ uanȩ sunt. Qui ea quȩ
uana sunt dep̾hendit. ea quȩ sc̃a sunt nescit: & ignorat

Expanded text:
excitent. Similiter ergo asserit quod terrarum curam non excitent. Similiter ergo asserit quod terrarum curam non habeat, sicut maris vel inferni non habet. Et quomodo ipsi excludunt quos sequuntur, poetas? non praeterierit, praetereat scientia. Ergo qui plantavit aurem, non audit: qui finxit oculum, non videt, non coneos loquentes, quos superbia inflatos asserit. Quid enim tam superbum, quam cum ipsi sub peccato sint, alios indigne ferant peccatores vivere, dicentes: Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur ? Et infra: Et dixerunt. Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob. Quibus respondet propheta dicens: Intelligite nunc insipientes in populo, et stulti aliquando sapite. Qui plantavit aurem, non audit: et qui finxit oculum, non considerat? Qui corripit gentes, non arguit, qui docet hominem scientiam? Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Qui ea quaecumque vana sunt deprehendit, ea quae sancta sunt, nescit, et ignorat
Abbreviated transcription (Latin):
inclementia: Quod si aut dm creatorẽ suum abnegant.
aut ferarum & bestiarũ se haberi numero censent. qͥd
de illis dicamꝰ. qui hac se condemnant iniuria: Per
om̃ia ire dm̃ ipsi asserunt. & om̃ia in uirtute eiꝰ consistere.
uim & maiestatem eiꝰ ꝑ om̃ia elementa penetrare. terras.
celuin. maria. & putant iniuriam eiꝰ. si mentem hominis
qua nichil nobis ipse prestantiꝰ dedit penetret: & diuinȩ
maiestatis ingrediatur scientia: Sed hoꝵ magistrum
uelut ebrium & uoluptatis patronũ. ipsi qui putantur
sobrii irrident philosophi.
am de aristotilis opinione quid loquar. qui putat
đm suis contentum esse finib & prescripto regni mͦ
degere. ut poetarum loquuntur fabulȩ. qui mundum fe¬
runt inter tres esse diuisum: ut alii celum. alii mare. alii
inferna cohercenda imperio sorte obuenerit. eosq cauere
ne usurpata alienoꝵ partium sollicitudine inter se bellũ

Expanded text:
inclementia? 49. Quod si aut Deum creatorem suum abnegant, inclementia? 49. Quod si aut Deum creatorem suum abnegant, aut ferarum et bestiarum se haberi numero censent: quid de illis dicamus, qui hac se condemnant injuria? Per omnia Deum ire ipsi asserunt, et omnia in virtute ejus consistere, vim et majestatem ejus per omnia elementa penetrare, terras, coelum, maria: et putant injuriam ejus, si mentem hominis qua nihil nobis ipse praestantius dedit, penetret, et divinae majestatis ingrediatur scientia? 50. Sed horum magistrum velut ebrium, et 15 voluptatis patronum, ipsi qui putantur sobrii, irrident philosophi? Nam de Aristotelis opinione quid loquar, qui putat Deum suis contentum esse finibus, et praescripto regni modo degere, ut poetarum loquuntur fabulae, qui mundum inter tres ferunt esse divisum; ut alii coelum, alii mare, alii inferna coercenda imperio, sorte obvenerint: eosque cavere ne usurpata alienarum partium sollicitudine, inter se bellum
Abbreviated transcription (Latin):
ne diuisionem factam preterisse uideamur. quia occurri¬
mus opinioni eoꝵ. qui uidentes sceleratos quosq diuites.
letos. honoratos. potentes. cum pleriq iustoꝵ egeant.
ut epicurei dicunt. uel nescire actus hominũ ut flagiti¬
osi putant. uel si scit om̃ia. iniquũ esse iudicẽ: ut bonos
egere patiatur. abundare imꝓbos. Nec suꝑfluus uelut.
quidam excursus fuit: ut opinioni huiusmodi ipsoꝵ af¬
fectus responderit. quos beatos iudicant. cum ipsi se mi¬
seros putent. Arbitratus enim sum qd̃ ipsi sibi faciliꝰ.
quam nobis crederent.
uo decursu ꝓcliue estimo. ut refellam cetera: &
primo eoꝵ assertionem qui d̾m putant curam
Smundi nequaquã habere. uelut aristotiles
asserit. usq ad lunam eiꝰ descendere ꝓuidentiã. Et
quis oꝑator neggligat operis sui curam: Quis deserat.¬
& destituat quod ip̃se condendum putauit: Si iniuria
est regere. nonne est maior iniuria fecisse. cum aliquid
ñ fecisse nulla iniustitia sit: non curare qd̃ feceris sũma

Expanded text:
ne divisionem factam praeteriisse videamur, quia occurrimus opinioni eorum qui videntes sceleratos quosque divites, laetos, honoratos, potentes, cum plerique justorum egeant,  ut Epicurei dicunt: vel nescire actus hominum, ut flagitiosi putant: vel si scit omnia, iniquum esse judicem; ut bonos egere patiatur, abundare improbos. Nec superfluus velut quidam excursus fuit, ut opinioni hujusmodi ipsorum affectus responderet, quos beatos judicant, cum ipsi se miseros putent. Arbitratus enim sum quod ipsi sibi facilius quam nobis crederent. 48. Quo decurso, proclive aestimo, ut refellam caetera. Et primo eorum assertionem, qui Deum putant curam mundi nequaquam habere, sicut Aristoteles asserit usque ad lunam ejus descendere providentiam. Et quis operator negligat operis sui curam? Quis deserat et destituat quod ipse condendum putavit? Si injuria est regere, nonne est major injuria fecisse; cum aliquid non fecisse nulla injustitia sit, non curare quod feceris, summa
Abbreviated transcription (Latin):
ONARRO GANS
uideri arbitror. si int̾
filios suscipiam affec¬
tum docendi: cum ipse
humilitatis magister di-¬
xerit. Uenite filii audi¬
te me: timorẽ dñi do¬
cebo uos. In quo. licet & humilitatẽ uerecundiȩ
eiꝰ spectare. & grãm. Dicendo enim timorem.
qui communis uidetur esse om̃ib: expressit in¬
signe documentũ uerecundiȩ. Et tamen cum ipse
timor initium sapientiȩ sit. & effector beatitudinis.
qͣm timentes dm̃ beati sunt. preceptorẽ se sapientiȩ.¬
docendȩ. & demonstratorem beatitudinis adipiscen¬
dȩ patenter significauit. Et nos ergo ad imitandã
uerecundiam seduli. ad conferendam grãm ñ usur¬
patores. quȩ illi sp̃s infudit sapientiȩ. ea ꝑ illũ no¬
bis manifestata. & usu comꝑta atq exemplo. uobis
quasi liberis tradimꝰ. cum iam effugere ñ possimꝰ
offitiu docendi  qd̾ nohis refugientih. mnosint. sa
imiutata littera offictum nuncupari. uit certe lt
ea agas quȩ nulli officiant: prosint om̃ibus.

Expanded text:
on arrogans videri arbitror, si inter filios suscipiam affectum docendi; cum ipse humilitatis magister dixerit: Venite, filii, audite me; timorem Domini docebo vos . In quo licet et humilitatem verecundiae ejus spectare et gratiam. Dicendo enim, timorem Domini, qui 2 communis videtur esse omnibus, expressit insigne verecundiae. Et tamen cum ipse timor initium sapientiae sit, et effector beatitudinis quoniam timentes Deum beati sunt, praeceptorem se sapientiae edocendae, et demonstratorem beatitudinis adipiscendae, evidenter significavit. 2. Et nos ergo ad imitandam verecundiam seduli, ad conferendam gratiam non usurpatores, quae illi Spiritus infudit sapientiae, ea per illum nobis manifestata, et visu comperta atque exemplo, vobis quasi liberis tradimus; cum jam effugere non possimus officium docendi, quod nobis refugientibus imposuit saimmutata littera, officium nuncupari: vel certe, ut ea agas, quae nulli officiant, prosint omnibus.
Abbreviated transcription (Latin):
pho. Preceptũ imꝑator iterauerat: ipse ꝑ semetipsum
nos conueniret. Negatum ẽ : & exposita aiumȩ legis
auctoritate. & serie lectionis. & heliodori ꝑiculo. iux
tandem rationẽ imꝑator accepit. P ost etiam temp¬
ẽ formidini. quia iam res ñ fides ꝑiclitatur.
ilii fugite imꝓbos:
cauete inuidos. Inter imꝓbum & inuidum. hoc in¬
terest. Imꝓbus suo delectatur bono: inuidus torque¬
tur alieno. Ille diligit. mala. hic bona odit: ut ꝓpe to¬
lerabilior sit qui sibi uult bene. quã qui male om̃b
Filii ante factũ cogitate: & cum diutiꝰ cogitaueritis.
tunc facite qd̃ ꝓbatis. Laudabilis mortis cum occa¬
sio datur: rapienda est ilico. Dilata gła fugit: nec
facile comprehenditur. Fidem diligite: qm̃ ꝑ fidem

Expanded text:
pho: praeceptum imperator iteraverat, ut ipse per semetipsum pho: praeceptum imperator iteraverat, ut ipse per semetipsum nos conveniret. Negatum est: et exposita divinae legis auctoritate, et serie lectionis, et Heliodori periculo, vix tandem 107 rationem imperator accepit. Post etiam tenest formidini; quia jam res, non fides periclitatur. ilii, fugite improbos, cavete invidos. Inter improbum et invidum hoc interest: improbus suo delectatur bono, invidus torquetur alieno: ille diligit mala, hic bona odit; ut prope tolerabilior sit, qui sibi vult bene, quam qui male omnibus. 133. Filii, ante factum cogitate: et cum diutius cogitaveritis, tunc facite quod probatis. Laudabilis mortis cum occasio datur, rapienda est illico. Dilata gloria fugit, nec facile comprehenditur. 108 154. Fidem diligite, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
culis. fouebat oꝑib. Et cum dõ constanter loqueret᷑:
homines tamen humili & grata appellatione affati so¬
lebat. Merito estimatus est supra homines: ut & uul¬
tum eiꝰ non possent intendere. & sepulturã ei ñ reꝑ¬
tam crederent. quia sic sibi totiꝰ plebis mentes deuinxe¬
rat: ut plꝰ eum ꝓ mansuetudine. diligerent. qu̾a pro
factis admirarentur.
uid eiꝰ inutator sc̃s dauid: Electus ex om̃ib adͥ
plebem regendam: quã mitis & blandus. humilis
spũ. sedulus corde. facilis affectu. Ante regnũ se ꝓ om¬
nib offerebat: rex cum om̃ib equabat suam militiam.
.& patiebatur laborẽ pedis in p̾lio. mansuetus in imꝑio.
patiens in conuitio. ferre magis ꝓmptus. qu̾a referre
miurias. Iao tam carꝰ erat om̃ib. ut iuuenis ad regnũ
induę cognouerat. Qd̃ ubi non potuit auferri: receptũ
sub cyrographo ẽ. Postea igitur flagitabat᷑ ex cyrogra¬

Expanded text:
culis, fovebat operibus: et cum Deo constanter loqueretur ; culis, fovebat operibus: et cum Deo constanter loqueretur ; homines tamen humili et grata appellatione affari solebat! Merito aestimatus est supra homines, ut et vultum ejus non possent intendere , et sepulturam ejus non repertam crederent ; quia sic sibi totius plebis mentes devinxerat, ut plus eum pro mansuetudine diligerent, quam pro factis admirarentur . 32. Quid ejus imitator sanctus David, electus ex omnibus ad plebem regendam, quam mitis et blandus, humilis spiritu, sedulus corde, facilis affectu! Ante regnum se pro omnibus offerebat: rex cum omnibus aequabat suam militiam, et partiebatur laborem: fortis in praelio, mansuetus in imperio, patiens in convicio, ferre magis promptus quam referre injurias. Ideo tam charus erat omnibus, ut juvenis ad regnum iduae cognoverat. Quod ubi non potuit auferri, receptum sub chirographo est. Postea iterum flagitabatur ex chirogra
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ ac facilitate. tuͦ moderatione p̾cepti. & affabili¬
tate sermonis. uerboꝵ honore. patienti quoq sermonĩ
uice. modestiȩ q adiuuetur gr̃a: incredibile quantũ p̾ce¬
ait ad cumulum dilectionis. Legimꝰ enim ñ solu̾ in pͥ¬
natis. sed etiam in ipsis legib quantũ facilitas blandȩ
affabilitatis ꝓfecerit: aut suꝑbia. uerboꝵq obfuerit
tumor. ut regna ipsa labefactaret. & potestatẽ solueret.
Iam si quis consilio. usu. ministerio. officiis. ppłarẽ cõ¬
prehendat. grãm. aut si quis ꝑiculum suũ ꝓ uniuersa
plebe offerat: ñ est aubiũ. qd̾ tantũ karitatis a plebe
in eum refundat᷑: ut ppłs salutẽ eiꝰ & grãm sibi p̾ferat.
uantas moyses a ppło illatas absorbebat contume-¬
lias: & cum d̾s in insolentes uindicare uellet. se ta¬
men ꝓ ppło offerebat frequenter. ut indignationi diui-¬
Inȩ plebem subauceret. Qu̾a miti sermone post iniuri¬
as appellabat ppłm. solabat᷑ in laborib. delinibat ora-¬

Expanded text:
m ac facilitate, tum moderatione praecepti, et affabilitate sermonis, verborum honore, patienti quoque sermonum vice, modestiaeque adjuvetur gratia, incredibile quantum procedit ad cumulum dilectionis. 78. 30. Legimus enim non solum in privatis; sed etiam in ipsis regibus, quantum facilitas blandae affabilitatis profecerit, aut superbia verborumque obfuerit tumor; ut regna ipsa labefactaret, et potestatem solveret. Jam si quis consilio, usu, ministerio, officiis popularem comprehendat gratiam: aut si quis periculum suum pro universa plebe offerat; non est dubium quod tantum charitatis a plebe in eum refundatur, ut populus salutem ejus et gratiam sibi praeferat. 31. Quantas Moyses a populo illatas absorbebat contumelias : et cum Dominus in insolentes vindicare vellet; se tamen pro populo offerebat frequenter, ut indignationi divinae plebem subduceret! Quam miti sermone post injurias appellabat populum, consolabatur in laboribus, delinibat ora
Abbreviated transcription (Latin):
q nr̃ãm: ac priuũ placiditatẽ mentis. & amini benig¬
nitatẽ influamꝰ in affectũ hominũ. Popularis enĩ &
grata est om̃ib bonitas: nichilq qd̃ tam facile huma¬
Inis illabat᷑ sensib

Expanded text:
que nostram, ac primum placiditate mentis et animi benigque nostram, ac primum placiditate mentis et animi benignitate influamus in affectum hominum. Popularis enim et grata est omnibus bonitas, nihilque quod tam facile illabatur humanis senssolum familiare contubernium honestatis et utilitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
iminaculatũ seruare corpus. & inuiolatũ. atq in con¬
taminatũ pudorẽ: Quid etiam tã decorũ. qm ut ui¬
aua uxor. defuncto coniugi fidẽ seruet: Quid etiam
hoc utiliꝰ. quo regnũ cęleste adquirit᷑: Sunt enim.
qui se castrauerunt ꝓpter regnum cęloꝵ. Est gͥnon¬
solum familiare contubernũ honestatis & utilitatis.
sea eadẽ quoq utilitas. quȩ honestatis. Ido̾ & ille
qui regnũ cęloꝵ uolebat om̃ib aꝑire. ñ qd̃ sibi utile
querebat.s: qd̾ om̃ib. Unde ordo quidam nobis & gra¬
aus faciendus ẽ etiã ab his usitatis & cõmunib ad ea
qnę sunt p̃cellentia: ut ex plrib utilitatis colligamꝰ
profectum.
c̃ prĩ nouerimꝰ. nichil tã utile qu̾a ailigi: in¬
chil tam mutile qm nꝰ amari. Nam ocdio haberi:
exitiale ac nimis capitale arbitror. Itaq ia agamꝰ.
ut om̃i sedulitate cõmendemꝰ existimationẽ opimouẽ¬

Expanded text:
quam immaculatum servare corpus, et inviolatum atque inquam immaculatum servare corpus, et inviolatum atque intaminatum pudorem? Quid etiam tam decorum, quam ut vidua uxor defuncto conjugi fidem servet? Quid etiam hoc utilius, quo regnum coeleste acquiritur? Sunt enim qui se castraverunt propter regnum coelorum solum familiare contubernium honestatis et utilitatis, sed eadem quoque utilitas, quae honestas. Ideo et ille qui regnum coelorum volebat omnibus aperire, non quod sibi utile quaerebat, sed quod omnibus. Unde ordo quidam nobis et gradus faciendus est, etiam ab his usitatis et communibus ad ea quae sunt praecellentia; ut ex pluribus utilitatis colligamus profectum. 29. Ac primum noverimus nihil tam utile, quam diligi: nihil tam inutile, quam non amari; nam odio haberi exitiale ac nimis capitale arbitror. Itaque id agamus, ut omni sedulitate commendemus existimationem opinionem
Abbreviated transcription (Latin):
libro de officiis
tractauimꝰ. quȩ
conuenire hones¬
tati arbitrarem᷑:
in qua uitã beatã
positam esse nul¬
li dubitauerunt.
quam scriptura
appellat uit᷑a ȩter¬
nam. Tantus enĩ
splendor honestatis
est: ut uitã beatã
efficiat tranquilli¬
tas conscientiȩ. &
securitas in nocen¬
tiȩ. Et ido sicut exrortus sol lunę globum & cete¬
ra stellarũ abscondit lumina: ita fulgor honestatis:
ubi uero & incorrupto uibrat decore. cetera quȩ pu¬
alienis estimatur udiciis: sed domesticis ꝑcipitur ser¬
sib. tamquã sui iudex. Neq enim ꝓpłares opimones
ꝑ mercede aliqua requirit neq ꝑ supplicio pauet
sea numerib ęterius: in quib ñ temptatio lubrica. sea
constans & ꝑpetua sit gr̃a.
st gͥ utilitas. alia corporis alia pietatis: sicut di¬
uisit apłs. Corporalis enĩ exercitatio ad modicũ
inquit utilis est: pietas autẽ ad om̃ia utilis ẽ. Quid
autẽ tam honestum qu̾a integritas: quid tã decorui

Expanded text:
libro de officiis tractavimus, quae convenire honestati arbitraremur, in qua vitam beatam positam esse nulli dubitaverunt, quam Scriptura appellat vitam aeternam. Tantus enim splendor honestatus est, ut vitam beatam efficiant tranquillitas conscientiae, et securitas innocentiae. Et ideo sicut exortus sol lunae globum et caetera stellarum abscondit lumina, ita fulgor honestatis, ubi vero et incorrupto vibrat decore, caetera quae pualienis aestimatur judiciis, sed domesticis percipitur sensibus, tamquam sui judex. Neque enim populares opiniones pro mercede aliqua requirit, neque pro supplicio pavetsed muneribus aeternis; in quibus non tentatio lubrica, sed constans et perpetua sit gratia. 27. Est igitur utilitas alia corporalis, alia pietatis, sicut divisit Apostolus: Corporalis enim exercitatio ad modicum, inquit, utilis est: pietas autem ad omnia utilis est . Quid autem tam honestum, quam integritas? Quid tam decorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ONARRO GANS
uideri arbitror. si int̾
filios suscipiam affec¬
tum docendi: cum ipse
humilitatis magister di¬
xerit. Uenite filii audi¬
te me: timorẽ dñi do-¬
cebo uos. In quo. licet & humilitatẽ uerecundiȩ
eiꝰ spectare & grãm. Dicendo enim timorem.
qui communis uidetur esse om̃ib: expressit in¬
signe documentũ uerecundiȩ. Et tamen cum ipse
timor initium sapientiȩ sit. & effector beatitudinis.
qm̃ timentes dm̃ beati sunt. preceptorẽ se sapientiȩ
docendȩ. & demonstratorem beatitudinis adipiscen¬
dȩ patenter significauit. Et nos ergo ad imitandã
uerecundiam seduli. ad conferendam grãm ñ tisur¬
patores. quȩ illi sp̃s infudit sapientiȩ. ea ꝑ illũ no¬
bis manifestata. & usu comꝑta atq exemplo. uobis
quasi liberis tradimꝰ. cum iam effugere nͨ possimꝰ
offitiũ docendi: qd̃ nobis refugientib imposuit sa¬
ceraotii necessitudo. Dedit enim ds̃ quosdam quidẽ
apłos. quosdam autẽ ꝓpħas. alios uero ȩuugłistas:

Expanded text:
on arrogans videri arbitror, si inter filios suscipiam affectum docendi; cum ipse humilitatis magister dixerit: Venite, filii, audite me; timorem Domini docebo vos . In quo licet et humilitatem verecundiae ejus spectare et gratiam. Dicendo enim, timorem Domini, qui 2 communis videtur esse omnibus, expressit insigne verecundiae. Et tamen cum ipse timor initium sapientiae sit, et effector beatitudinis quoniam timentes Deum beati sunt, praeceptorem se sapientiae edocendae, et demonstratorem beatitudinis adipiscendae, evidenter significavit. 2. Et nos ergo ad imitandam verecundiam seduli, ad conferendam gratiam non usurpatores, quae illi Spiritus infudit sapientiae, ea per illum nobis manifestata, et visu comperta atque exemplo, vobis quasi liberis tradimus; cum jam effugere non possimus officium docendi, quod nobis refugientibus imposuit sacerdotii necessitudo: Dedit enim Deus quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, alios vero evangelistas,
Abbreviated transcription (Latin):
nes causasq officioꝵ quȩ
m commune ab eccla ce¬
lebrantur ex parte ali¬
qua explicuimꝰ : deinceps
exordia eoꝵ qui diumno
cultui ministeria reli¬
gionis impen-¬

Expanded text:
et causas officiorum quae in communi ab Ecclesia celebrantur ex parte aliqua explicuimus, deinceps exordia eorum qui divino cultui ministeria religionis impen
Abbreviated transcription (Latin):
docuit nos. tamqu̾a
in ampla domo de¬
ambulare in corde
nr̃o. & conuersari cũ
eo tamqu̾a cum bono
contubernali: ut ipse sibi
diceret. & loqueretur secũ. nt est illud. Dixi custo¬
diam uias meas. Salomon quoq filiꝰ eiꝰ aicit. Bibe
aqu̾a de tuis uasis. & de puteoꝵ tuoꝵ fontib: hoc ẽ
tuo consilio utere. Aqua enĩ alta: consiliũ in corde
uiri. Nemo eium inquit alienꝰ particeps sit tibi.
Fons aquȩ tuȩ sit tibi ꝓpriꝰ: & iocundare cũ uxore.
quȩ est tibi a uiuentute. Cerius amicitiȩ. & pullꝰ
grãrum confabuletur tecũ. Non gͦ primꝰ scẏpio
sciuit solus ñ esse. cum solus esset: nec ininꝰ otiosꝰ
cum otiosus esset. Sciuit ante ipsum moyses: qui
cum taceret. clamabat. Cum otiosus staret: p̾liaba-¬
tur: nec solum p̾liabat᷑. sed etiam de hostib quos
ñ contigerat triumphabat. Adeo otiosus. ut manꝰ¬
io
ceteris uos semꝑ dilexi & diligo. Quasi uniꝰ p
filui: coaluistis in affectũ germanitatis. Quȩ

Expanded text:
amquam in ampla domo deambulare in corde nostro, et conversari cum eo tamquam cum bono contubernali; ut ipse sibi diceret, et loqueretur secum, ut est illud: Dixi, custodiam vias meas . Salomon quoque filius ejus ait: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fontibus ; hoc est tuo consilio utere. Aqua enim alta, consilium in corde viri . Nemo, inquit, alienus particeps sit tibi. Fons aquae tuae sit tibi proprius: et jucundare cum uxore, quae est tibi a juventute. Cervus amicitiae et pullus gratiarum confabulentur tecum . 2. Non ergo primus Scipio scivit solus non esse, cum solus esset; nec minus otiosus, cum otiosus esset: scivit ante ipsum Moyses, qui cum taceret, clamabat : cum otiosus staret, praeliabatur; nec solum praeliabatur, sed etiam de hostibus, quos non contigerat, triumphabat . Adeo otiosus, ut manis caeteris vos semper dilexi et diligo: quasi unius patris filii coaluistis in affectum germanitatis. 156. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
ut et docti ad ueram sapi̾am dirigant᷑: et indocti ad uer̃relig onem
Que ꝓfessio multo melior. utilior gloriosior putanda ẽ ꝙͣ al oratona
in qua diuacisati nõ ad ui̾rente sed plane ad.aigutam malit
iuuenes erudiebaimis. ⁊Hulto re rectius de p̃ceptis celos ibir disfere¬
nuiᷤ. quibus ad cultũ uere maiestatis mentes hoĩm instor̃e possimꝰ.
Mec tam de rebus humanis bñmeretur qui scĩam bũ oicesii affert.
ꝙͣ quipie ⁊ ĩnocenter docet uiuere: Idc̾co apꝰ geos maiore in grona

Expanded text:
ut et docti ad ueram sapientiam dirigantur et indocti ad ueram religionem. ut et docti ad ueram sapientiam dirigantur et indocti ad ueram religionem. quae professio multo melior utilior gloriosior putanda est quam illa oratoria, in qua diu uersati non ad uirtutem, sed plane ad argutam malitiam iuuenes erudiebamus, multoque nunc rectius de praeceptis caelestibus disseremus, quibus ad cultum uerae maiestatis mentes hominum instituere possimus, nec tam de rebus humanis bene meretur qui scientiam bene dicendi adfert quam qui pie atque innocenter docet uiuere. idcirco apud Graecos maiore in gloria
Abbreviated transcription (Latin):
qr ueritas idest archanũ sũmi dei qui fecit om̃ia ingemo ac ꝓpriis
sensus nõ põt comp̾bende: Aloꝗunicħ int̾ deũet hoĩe ⁊ distaẽt .
ne ẽ passus deus hoĩem lumẽ sapĩe requirente diutius errare.
ullo laboris effectu uagari ꝑ tenebras mextricabiles: Aperuit criu̾ti
eius alñ et notionẽ ueritatis munus suuĩ fecit: ut et huanã sapũ ⁊ muł¬
lã ẽẽ monstraret: et erranti et uago uiã ꝯsequende ĩ mortulitati ostẽ¬
deret. Uerũ qnĩ panei utũtur hoc celesti bñficio ac mim̃e ꝙ obnoluta
in obseuro ueritas latet: eaq uel ꝯtẽptui doctis ẽ qr ydoneis aħ eorib
uitia pati nõ pot: nam qr untutib amaritudo ꝑmixta ẽ uitia uo ueiup¬
tate cõdita sũt. illa offensi ac deliniti ferunt᷑ in p̃ceps. et bonorũ fretie
falsi mala pro bonis amplectunt᷑. succu rendũ ẽe̾ hoĩs en teibus cdidi.

Expanded text:
quia ueritas id est arcanum summi dei, qui fecit omnia, ingenio ac propriis quia ueritas id est arcanum summi dei, qui fecit omnia, ingenio ac propriis sensibus non potest conprehendi: alioquin nihil inter deum hominemque distaret, si non est passus hominem deus lumen sapientiae requirentem diutius errare ac sine ullo laboris effectu uagari per tenebras inextricabiles: aperuit oculos eius aliquando et notionem ueritatis munus suum fecit, ut et humanam sapientiam nullam esse monstraret et erranti ac uago uiam consequendae inmortalitatis ostenderet. uerum quoniam pauci utuntur hoc caelesti beneficio ac munere, quod obuoluta in obscuro ueritas latet eaque uel contemptui doctis est, quia idoneis adsertoribus uitia pati non potest — nam quia uirtutibus amaritudo permixta est, uitia uero uoluptate condita sunt, illa offensi, hac deleniti feruntur in praeceps et bonorum specie falsi mala pro bonis amplectuntur —, succurrendum esse his erroribus credidi,
Abbreviated transcription (Latin):
gno et excellenti ingemo uiri cũ se doctri¬
Ine penitus dedissent.quidqd laboris poterat ĩ¬
dpenda eontẽptis oĩbus et pͥuatis et publicis ac¬
tionibus ad inquirẽde ueritatis studiũ contule¬
runt. existimantes muldo ẽẽ p̾clarius hũanaꝵ
endis opib is aut cumilandis honoribus inherẽ. quibus rebiis qm̃
firgiles treneq sunt. et ad solius corꝑis ꝑtinẽt cultũ nemo melior.
nemo iustior effiei põt: Erant quidẽ illi ueritatis cegnitiõe dignis¬
simi. quã scrre tantoꝑe cupiuerũt. atq ita ut eam rebus om̃u ante¬
ponẽnt. Iam ⁊ abiecisse quosdam res familiares suas et renũti¬
asse uniuersis uolupͣtibus constat: ut solam nudamq im tutẽ nu¬
Udi expeditic mo sequerentur.Tantũ apud eos uirtutis nomẽ et auc¬
toritas ualiut: ut in ip̃a ẽe sũmibonipmiũ p̃dicarent. Fod neq ad¬
epti sũt id qͦ uolebani: et operam simul atq industriam ꝑdiderĩt

Expanded text:
gno et excellenti ingenio viri, cum se doctrinae penitus dedissent, quidquid laboris poterat impendi, contemptis omnibus et privatis et publicis actionibus, ad inquirendae veritatis studium contulerunt; existimantes multo esse praeclarius humanarum endis opibus, aut cumulandis honoribus inhaerere. Quibus rebus, quoniam fragiles terrenaeque sunt et ad solius corporis pertinent cultum, nemo melior, nemo justior effici potest. Erant illi quidem veritatis cognitione dignissimi, quam scire tantopere cupiverunt; atque ita, ut eam rebus omnibus arteponerent. Nam et abjecisse quosdam res familiares suas, et renuasse uniuersis uoluptatibus constat, ut solam nudamque uirtutem nudi expeditique sequerentur, et tantum apud eos uirtutis nomen et auctoritas ualuit, ut in ipsa esse summi boni praemium iudicarent —, sed neque adepti sunt id quod uolebant et operam simul atque industriam perdiderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lestis archam cõphende̾: Namcũ sint gͣdu  młti ꝑ qͦs ad domiciliu
ueritatis ascendit᷑. nõ ẽ facile cuilibet euehi ad sũmũ. Caligantib eĩ
Fueritatis fulgoe linb. qui stabile gͦssũ tenẽ ñ pont reuoluiit᷑ ĩpla¬
nũ. Primiu ᷤᷤ aũt gdus ẽ ĩtellig̾e̾ flas lioneᷤ et abic̾e ipio cultu. hũa
ptãs ac puideti.⁊ effecit a prinꝰ mũdũ et gub̾net in posteni. Tertusᷤ cog¬
nosc̾e mĩsterui eius ac mitiui quẽ legauit in t̾rã: quodocẽte liberati ab
erro̾e qͦ ĩplicati tẽbam᷑ formatiq ad uen dei cultũ ustia discernenus:
Er quib oib gdib ut dixi ꝓni ẽ lapsus et facilis ad ruma isi pedeᷤᷤ
in oxussa stabilitate figant᷑. De pͥmo gͣdueoᷤ erecuti uidemꝰ. qui cum

Expanded text:
e rationem. Nam cum sint gradus multi per quos ad domicilium ueritatis ascenditur, non est facile cuilibet euehi ad summum. caligantibus enim ueritatis fulgore luminibus qui stabilem gressum tenere non possunt, reuoluuntur in planpotestas ac providentia effecerit a principio mundum, et gubernet in posterum. Tertius, cognoscere ministrum ejus ac nuntium, quem legavit in terram; quo docente, liberati ab errore, quo implicati tenebamur, formatique ad veri Dei cultum, justitiam disceremus. Ex quibus omnibus gradibus, ut dixi, pronus est lapsus et facilis ad ruinam, nisi pedes inconcussa stabilitate figantur. De primo gradu eos excuti videmus, qui, cum
Abbreviated transcription (Latin):
in qua diuacisati nõ ad up̾rtute sed plane ad argutammalitar
iuenes erudiebaiis: ⁊ Nulto ne rectins de p̾ceptis celes ibii ᷑ disłere¬
muꝰ. quibus ad cultũ uere maiestatis mentes hoĩm młtrũe pomiuꝰ.
Nlec tam de rebus humanis bñmeretur qui sciam bñ dicedigi affert.
ꝙͣ quipie ⁊ ĩnocenter docet uiuere: Idc̾co. ap eos maiore in gnia

Expanded text:
in qua diu uersati non ad uirtutem, sed plane ad argutam malitiam in qua diu uersati non ad uirtutem, sed plane ad argutam malitiam iuuenes erudiebamus, multoque nunc rectius de praeceptis caelestibus disseremus, quibus ad cultum uerae maiestatis mentes hominum instituere possimus, nec tam de rebus humanis bene meretur qui scientiam bene dicendi adfert quam qui pie atque innocenter docet uiuere. idcirco apud Graecos maiore in glori
Abbreviated transcription (Latin):
no ẽ passus deus hoĩem lumẽ sapĩe requirenter diutius errare.
ullo laboris effectuuagari ꝑ tenebras iextricabiles:. Aperuit orio.
eius. ilñ et notionẽ ueritatis munus siui fecit: ut et huanã sapĩa rus¬
lã ẽẽ monstraret: et erranti et uago uiã ꝯsequende ĩmortl ostẽ¬
deret. Uerũ qm̃ panci utũtur hoc eciesti bñficio ac inimĩe ꝙ ob uoluta
in obsemo ueritas latet: eaq uel ꝯtẽptui doctis ẽ qr ydoneis a syeorib
eget. uel odio indoctis ob insitam austeritatẽ. quã nͣa honm ꝓcliuis in
uitia pati nõ põt: nam qr untutib amaritudo ꝑmixti ẽ uitiaũo ueluꝵ¬
tate cõdita sũt. illa offensi ac deliati ferit᷑ in p̾ceps et bonorũ fyetie
falsi mala pro bonis amplectunt᷑. succui ⁊endũ c̾e hxis en oribus cͦdidi.
ut et decti ad ueram sapi̾am dixigant᷑: et indocti ad uerã relig onem
Que ꝓfessio multo melior. utilior. gloriosior putanda ẽ ꝙͣ idi oratona

Expanded text:
non est passus hominem deus lumen sapientiae requirentem diutius errare ac sine ullo laboris effectu uagari per tenebras inextricabiles: aperuit oculos eius aliquando et notionem ueritatis munus suum fecit, ut et humanam sapientiam nullam esse monstraret et erranti ac uago uiam consequendae inmortalitatis ostenderet. uerum quoniam pauci utuntur hoc caelesti beneficio ac munere, quod obuoluta in obscuro ueritas latet eaque uel contemptui doctis est, quia idoneis adsertoribus eget, uel odio indoctis ob insitam sibi austeritatem, quam natura hominum procliuis in uitia pati non potest — nam quia uirtutibus amaritudo permixta est, uitia uero uoluptate condita sunt, illa offensi, hac deleniti feruntur in praeceps et bonorum specie falsi mala pro bonis amplectuntur —, succurrendum esse his erroribus credidi, ut et docti ad ueram sapientiam dirigantur et indocti ad ueram religionem. quae professio multo melior utilior gloriosior putanda est quam illa oratoria,