comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͣtereundum qͦd refecturꝰ mul¬
titudiẽ gr̃as egit. Egit quippe
grãs: ut ⁊ nos deꝑceptis celitꝰ muñib
grãs semꝑ agere cloceret:uipse
qͣntum de nr̃isꝓfectib gratulet᷑.¬
qͣntum de nr̃a sp̃ualirefectione
gaudeat intimaret. uultis et enĩ
disse eũ dicipłis potestatẽ calcan¬
di supͣ omnẽ uirtutẽ inimici.
eoꝵq noĩa scripta indicasse in ce¬
lis. & statĩ imfert. In ip̃a hora ex¬
ultauit inspũ scõ & dix̃. Confiteo
ł pat̾ dñe celi i t̾re qr abscondisti
hec a sapientib ⁊prudentib &
reuelasti ea paruulis. Claret gͦ
qr saluti ac uite fideliũ congra¬
tulet᷑: qͥ patrem gr̃as agendo col¬
laudat. qͦd eaq̃ suꝑbientib abscõ¬
dit. huinilib spͣu secreta reuela¬
uerit. Qd autẽ saturata multitu¬
dine tussit discipłos colligere q̃
hoc ꝑfecto signat. qr pleraq st̃
archana dunnoreloquioꝵ que
uulgi sensus noncapit. ñ nulla
q̃ ꝑse quide minꝰ docti assequi¬

Expanded text:
praetereundum quod refecturus mulpraetereundum quod refecturus multitudinem gratias egit. Egit quippe gratias, ut et nos de perceptis coelitus muneribus gratias semper agere doceret, et ipse quantum de nostris profectibus gratuletur, de nostra spiritali refectione gaudeat, intimaret. Vultis etenim ndisse eum discipulis potestatem calcandi supra omnem virtutem inimici, eorumque nomina scripta indicasse in coelis ; et statim infert: In ipsa hora exsultavit Spiritu sancto, et dixit: Confiteo Domine coeli et terrae, quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Claret ergo quia saluti ac vitae fidelium congratuletur, qui Patrem gratias agendo collaudat, quod ea quae superbientibus abscondit, humilibus spiritu secreta revelaverat. Quod autem saturata multitudine, jussit discipulos colligere quae hoc profecto signat quia pleraque sunt arcana divinorum eloquiorum, quae vulgi sensus non capit, nonnulla quae per se quidem min
Abbreviated transcription (Latin):
tringat: quisq panis uiui cup̃ su aui¬
tare refici. quisq suꝑne gr̃ẽ dapib
renouari amat. ne infima uecus¬
tate deficiat. Quinq milia uriri
qͥ manducatierunt: ꝑfectionem
eorum qͥuerbo uite reficuntur
insinuant. Uirorum quiipe noĩe
solent inseripturis ꝑfectiores qͥq
figuraa qͦs semurea mollitie snulla
corrumpit. Quales cupit ẽẽ eos
quib dic̃ apłs. Uigilate state infi¬
de. uirilit̾ agite ⁊ confortamini.
Millenariꝰ autẽ numerꝰ ultra qũe
nulla nr̃a compittatio succre scit.
plenitudiñẽ rer ũde qͥb agit᷑. indi¬
care consueuit. Qumnario uͦ nrim̃o
quinq notifumni corꝑis nr̃i sensus
expͥmũt᷑. uiꝰ uidelicet. auditꝰ olsacł.
irilit̾ agere ⁊ confortari satagint.
sobrie ⁊ iuste ⁊ pie uiuendo. ut ce¬
lestis sapientie mereantur dul¬
cedine recreari: ii numrũqͥnq
milib uirorum qͦs dñs mysticis
cdapib saciauit figurantur. Nec

Expanded text:
tringat, quisquis panis vivi cupit suavitringat, quisquis panis vivi cupit suavitate refici. Quisquis supernae gratiae dapibus renovari cupit, ab infirma vetustate deficiat. Quinque millia viri qui manducaverunt, refectionem vitae eorum qui verbo reficiuntur, insinuant. Virorum quipsolent in Scripturis perfectiores quique figurari, quos feminea mollities nulla corrumpit: quales esse cupit eos, quibus dicit apostolus: Vigilate, state in fide, viriliter agite, et confortamini . Millenarius autem numerus, ultra quem nulla nostra computatio succrescit, plenitudinem rerum de quibus agitur, indicare consuevit. Quinario vero quinque notissimi corporis nostri sensus exprimuntur: visus videlicet, auditus, viriliter agere, et confortari satagunt, sobrie, et juste, et pie vivendo, ut coelestis sapientiae mereantur dulcedine recreari; hi nimirum quinque millibus virorum, quos Dominus mysticis dapibus satiavit, figurantur. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
s dño distribuendos obtulit: ppłs:
iudeorum litterar ñ sensu puerilis.
parens accepit. & qͥdintꝰ haberent
ut ilitatis ac dulcectinis ostendit.
da porrexit.Unde bene alii ferunt
ne salutis mitiũ accepisser. enarrari
ꝑdñm: abeis qͥ audierunt innos
confirmatũ est. Qaunq si quiclẽ
panes ⁊ duos pisces fregit: i distri¬
buit cdiscipłis suis: qͣndo aꝑuit ill
sensum ut intelligerent omma q̃
scripta ẽe̾nt. in lege moysi: iꝓpħis
et psalmis de ipso. Discipłi audem
apposuerunt turbis. qͣndo ꝓfecti
p̃dicauerunt ubiq. dño cooꝑãte.
& sermonẽ confirmante. seq̃ntib
signis. Fenum in qͦ turba discũbeis
reficit᷑ concupiscentia carnalis
intelligit᷑. quã calcare ac pͣmere
debet omisqͥ sp̃ualib almm̃tis sa¬
ciari desiderat. Omnis enĩcarofe
Discumbat eͦ suꝑ fenũ:⁊ florẽ fem
conterat. idest castiget corpꝰ suũ
et seruituti subitiat. uoluptates
car nis ecdomet luxurie fluxa res¬

Expanded text:
sed Domino distribuendos obtulit, populus est sed Domino distribuendos obtulit, populus est Judaeorum litterali sensu puerilis, parens accepit, et quid intus haberent utilitatis ac dulcedinis, ostendit; da porrexit. Unde bene alii evangelnae salutis initium accepisset enarrari per Dominum, ab eis qui audierunt in nos confirmatum est. Quinque siquidem panes et duos pisces fregit, et distribuit discipulis, quando aperuit illis sensum, ut intelligerent omnia quae scripta essent in lege Moysi, et prophetis et psalmis de ipso . Discipuli apposuerunt turbis, quando profecti praedicaverunt ubique Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis . Fenum in quo discumbens turba reficitur, concupiscentia carnalis intelligitur, quam calcare ac premere debet omnis qui spiritualibus alimentis satiari desiderat. Omnis enim caro fDiscumbat ergo super fenum, florem feni conterat, id est castiget corpus suum et servituti subjiciat, voluptates carnis edomet, luxuriae fluxa res
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat aliscat. s ut plulippꝰ tar¬
cditatẽ sue fidei quã magistro seiente
ip̃e nesciebat temptatꝰ agnoscat.
et miracło facto castiget. Neq
enim dubitare debuerat p̃sente
rerum creatore. qͥ educit panem
paucorum denarioꝵ panes suffi¬
eere turbarum milib ñ paucis.
ut unꝰqͥsq susticient̾ acciꝑet. et
iam saturatꝰ abiret. Quiq auͣ
panes quib multitudinẽ ppłi sa¬
turauit: quinq st̃ libri moysi
quib spͣuali intellectu patefac¬
tis et abuncdantiore lam sensu mul¬
feruntur ꝑpt̾ mnirum austeriora
legis edicta & integiũnta littere
grossiora q̃ interiorẽ sp̃uał sensꝰ.
ñ inconuemient̾ & ꝓpħarũ seripta
significant. quorum unũ canendo.
alt̾um collo quendo suis auditorib
bant. & bene ꝑ aquatilla animan¬
tia figurant᷑ illiꝰ eui p̃cones. in qͦ
ppłs fidelium sine aquis baptismi
uiuere ñ posset. Puer qͥ quinq pa¬
nes & duos pisces hãbuit. nec tam̃
eos esurientib turbis ddistribuit.

Expanded text:
erat, discat, sed ut Philippus tarditatem suae fidei, quam magistro sciente ipse nesciebat, tentatus agnoscat, et miraculo facto castiget. Neque enim dubitare debuerat praesente rerum creatore, qui educit panem paucorum denariorum panes sufficere turbarum millibus, non paucis, ut unusquisque sufficienter acciperet, et jam saturatus abiret. Quinque autem panes, quibus multitudinem populi saturavit, quinque sunt libri Moysi, quibus spirituali intellectu patefactis, et abundantiore jam sensu mulferuntur, propter nimirum austeriora legis edicta, et tegumenta litterae grossioris, quae interiorem spiritualis sensus non inconvenienter et prophetarum scripta significant, quorum unum canendo, alterum colloquendo suis auditoribusbant. Et bene per aquatilia animantia figurantur illius aevi praecones, in quo populus fidelium sine aquis baptismi vivere nullatenus posset. Puer qui quinque panes et duos pisces habuit, nec tamen eos esurientibus turbis distribuit,
Abbreviated transcription (Latin):
serra ꝑsona testatur. qr clare de¬
beant conser uis intempore tͥtici
mensurã idest ꝓ captu audientiũ
oportune. i m̃surate u̾bi dapes
suggerere. Qdꝰ uͦ ꝓpinqͣnte pascha
añs turbas docet. sunat reficit.
possumꝰ ita mystiet int̾pretari qr
pascha transitus dr̃. & qͦs cumq¬
dñs met̾na munerũ suorũ sua
uitate recuꝑat ad salubrẽ ꝓfec¬
to transitũ p̃parat. ut car nis uide¬
licet concupiscentias m̃tis sulli¬
initate transcencdant infi ma
si nec dum amna ł. carne adsuꝑ¬
na ualent ꝑtingere. qr hoc nimi¬
rum infut᷑o ꝓmittit᷑. qͥcqͥd tam̃i car¬
nales qͣi altum amplecti conspi
eleuatũ suꝑ cedros libani: tran¬
& uenientẽ ad se multctudiue iuidis
seꝓhibetur. diine pietatis incliciũ:
qr udelicet cunctis ad se uenire
rere consueuit ⁊ noquerendo eria¬
re possint. lum̃ sin spẽ aꝑire cur
na sp̃c euis mystice lesignent. testat᷑
ni apocalypsi ioħs qͥ figurate lo¬
quens de illo. ⁊ uict inqͥt agnum

Expanded text:
are debeant conservis in tempore tritici mensuram, id est, pro captu audientium, opportune et mensurate verbi dapes suggerere . Quod vero propinquante Pascha Dominus turbas docet, et sanat, et reficit, possumus ita mystice interpretari, quia Pascha transitus dicitur; et qn terra munerum suorum 519 suavitate recuperat, ad salubrem profecto transitum praeparat, ut carnales videlicet concupiscentias mentis sublimitate transcendant; infima si necdum anima vel carne ad superna valent pertingere, quia hoc nimirum in futuro promittitur; quidquid tamen carnales quasi altum amplecti conspicelevatum super cedros Libani, tran venientem ad se multitudinem vidisse perhibetur, divinae pietatis indicium est: quia videlicet cunctis ad se venire rere consuevit, et ne quaerendo errare possint, lucem sui Spiritus na Spiritus ejus mystice designent, testatur in Apocalypsi Joannes, qui figurate loquens de illo: Et vidi, inquit, agnum
Abbreviated transcription (Latin):
ossa mea. Et itum cle ꝑerpien¬
dis ab eo uite ꝑpetue alimoniis con¬
fisa dñs inqͥt pascit me: i nichilmͥ
deerit in loco pascue ibi me collo¬
cauit. Qͦd autẽ subiens in montẽ
iħs ibi sedebat cum discipłis suis.
s ueniente adeum multitudine
descendit. atq hanc in inferio¬
rib refec̃ qͣm insuꝑiorib paulo
ante curauerat. neqͣquã frustra
Sctum credamiis. s ad significan¬
dum mystice qr doctrinã & earis¬
mata sua dñsiuxta ꝑcipientiñ
capacitatem distr ibuit infir mis
creciora sue maiestatis archana
reserans. artiora deuote conũsa¬
tionis itinera suggerens. et altio¬
ra pͣmiorum celestium cdona ꝓmit¬
tens Deuiq cuidã sciscitanti qͥd
faciens uitã et̾uã possideret. i infe¬
rius adhuc posito cõmuinia sue
dona largitatis impendit diceis
Non occides. ñ mechaberis. ñ furtũ
facies. ñ falsum testimoniũ dices.
honora patrẽ tuũ ⁊ matrẽ. Cin

Expanded text:
ossa mea ; et iterum de percipiendis ab eo vitae perpetuae alimoniis confisa: Dominus, inquit, pascit me, et nihil mihi deerit; in loco pascuae ibi me collocavit . Quod autem subiens in montem Jesus, ibi sedebat cum discipulis suis, sed veniente ad eum multitudine, descendit, atque hanc in inferioribus refecit, quam in inferioribus paulo ante curaverat, nequaquam frustra factum credamus, sed ad significandum mystice quia doctrinam et charismata sua Dominus juxta percipientium capacitatem distribuit, infirmis cretiora suae majestatis arcana reserans, altiora devotae conversationis itinera suggerens, et altiora praemiorum coelestium dona promittens. Denique cuidam sciscitanti quid faciens vitam aeternam possideret, quasi inferius adhuc posito, communia suae dona largitatis impendit, dicens: Non occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices. Hono
Abbreviated transcription (Latin):
simul et corde sumamus. Uerumq
breuit̾ ista p̃libauimꝰ: libet diligen¬
tius totam saere lectionis ser iem¬
intueri. & quicquid in ea mysticũ
inclagare ulalemꝰ ur̃e pa dere
caritati. Abiit ihe trans marega¬
lilee. qͦd est tiberiadis. Primo di¬
cendum iuxta hystoriã qͦd mare
galilee multis ꝓdiu̾sitate circũ.¬
s ad iacentiũ regionũ uocabulis
distinguit᷑. illis cantũ in locis ti
ber iadis uocat᷑: uͥ tiberiadẽ ciui¬
tatẽ aqͥs utaiunt calidis salubrẽ
ab occidente p̃monstrat. Siqͥdẽ
int̾fluente iordane duo de xł.
passuũ milib in longũ.& u. ex¬
tendit᷑ ilatum. Mistice aũ mare
turbida actum̃itia scłi huiꝰ uolu¬
mina significat. in qͥb pͣui qͥlib&.
iniuste delectati. qͣi ꝓfundis de¬
diti pisces m̃tẽ ad suꝑna gaudia
ñ intendunt. Unde bene idẽ ma¬
regalilee id e rote cognoĩat᷑.
qr nimirũ amor labentis scłi¬
qͣi inuertigine̾ corda mittit. q̃ ad

Expanded text:
simul et corde sumamus. Verum quia simul et corde sumamus. Verum quia breviter ista praelibavimus, libet diligentius totam sacrae seriem lectionis intueri, et quidquid in ea mysticum indagare valeamus, vestrae pandere charitati. Abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis. Primo dicendum, juxta historiam, quia mare  multis pro diversitate circumjacentium regionum vocabulis distinguitur; illis tantum locis mare Tiberiadis vocatur, ubi Tiberiadem civitatem aquis ut aiunt calidis salubrem habitationem praemonstrat. Siquidem interfluente Jordane, duodeviginti passuum millibus in longum, et quinque extenditur in latum. Mystice autem mare turbida ac tumentia saeculi hujus volumina significat, in quibus pravi quilibet injuste delectati, quasi profundis dediti pisces, mentem ad superna gaudia non intendunt. Unde bene idem mare Galilaeae, id est rota, cognominatur, quia nimirum amor labentis saeculi in vertiginem corda mittit, quae a
Abbreviated transcription (Latin):
euuͣngłista scribit. loq̃bat᷑ illis
de rer no dĩ. & eos qͥcura indigebañ
sanabat. Cadẽq doctrina ⁊ sana¬
tione completa. paucis de cibariis
te pascha die festo nr̃e redemptio¬
nis adiuncta frm̃ cat̾ua dñm toto
corde sequamͣ. qͦ actionũ itinere
ingressus sit diligentissime com¬
templemur. ut uestigiaeiꝰ sequi
meream᷑. Qui enim dic̃ se in ip̃o
manere: debet sic̃ ille ambulauit
et ipse ambulare. Qͥcqͥd in nob̾
imꝑitie nocentis inẽe dep̃hende¬
rimꝰ crebra u̾bi illius auditione
t̃gamus. Quicqͥd uitii temptantis.
morbi uidelicet sp̃ualis nosint̾ius
uastare senserimus solite pietatis
illiꝰ munere postulemꝰ emundar i.
S & si ei unitos nos celestis uite
dulcedine conspexetmnꝰ. eiꝰ giãm
postulemꝰ ut necessar ie nos c̃pun¬
ctionis. ut ceterarum uirtutũ spi¬
rittialiũ donis saciare dignetur.
qͣtinꝰ tp̃re sacro scẽ resur rectionis
illiꝰ int̾iꝰ ext̾iusq decent̾ ornati sa¬
cram̃ta nr̃e salutis puro corpore.

Expanded text:
ibit, loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabat, eademque doctrina et sanatione completa, paucis de cibariis ante Pascha die festo nostrae redemptionis, adjuncta fratrum caterva Dominum toto corde sequamur, quoque actionum itinere ingressus sit diligentissime contemplemur, ut vestigia ejus sequi mereamur. Qui enim dicit, se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Quidquid in nobis imperitiae nocentis inesse deprehenderimus, crebra verbi illius auditione tergamus, et quidquid vitii tentantis morbi, videlicet spiritualis, nos interius vastare senserimus, solitae pietatis illius munere postulemus emundari. Sed etsi ei unitos nos coelestis vitae dulcedine conspexerimus, ejus gratiam flagitemus: ut necessariae nos compunctionis et caeterarum virtutum spiritualium donis satiare dignetur, quatenus tempore sacrosanctae resurrectionis illius interius exteriusque decenter ornati, sacramenta nostrae salutis puro corpore
Abbreviated transcription (Latin):
derabilia eiꝰ qr uidit gentes in¬
gressas scuarium suũ. deqͥb p̃ce¬
peras ne intrarent eccłiam tuã.
Caph Omĩsppłs eius gemens et q̃reis
panem. decderunt p̾ciosa queq
ꝓcybo. ad refocilandam aninã.
Uide dñẽ ⁊ considera. qũi factꝰ sum
uilis.

Expanded text:
idit gentes ingressas sanctuarium suum de quibus praeceperas ne intrarent in ecclesiam tuam CAPH omnis populus eius gemens et quaerens panem dederunt pretiosa quaeque pro cibo ad refocilandam animam vide Domine considera quoniam facta sum vilis
Abbreviated transcription (Latin):
saluã faciet eã. Ac si agricole
dicat᷑. fr̾um̃tum si seruas ꝑdis.
siseminas renouas. Quis eñi
nesciat qͦd frum̃tum cũ inse¬
mine mittit᷑ ꝑit aboculis. in
t̾ra defic̃. s unde putrescit in
puluere. inde uiridescit inreno-¬
uatione: Quia uͦ sc̃a eccł̃a aliud
tempꝰ habet ꝑsecutionis atqa
liud pacis: redemptor nr̃ ipsaei
tempora designauit inp̃ceptis.
Nam ꝑsecutionis tempore po-¬
nenda ẽ anima. pacis autem
tempore ea q̃ ampliꝰ dñari pos¬
sunt frangenda sunt desicdia
trena. Unde & nunc dr᷑. Quid̃¬
eñi ꝓfic̃ hõ silucret᷑ uniu̾sum
mundũ. se aut̃ ip̃m ꝑdat. & de¬
trim̃tum sui faciat: Cũ ꝑsecu¬
tio ab adu̾sarus deest: ualde
uigilantiꝰ cor custodiendum
ẽ. Nã pacis tempore qi licet i¬
uerez libet etiam ambire. e¬
runq aut̃ labentia cuncta des¬
picimꝰ. s tam̃ adhuc humane
u̾ecundie usu p̃pedini. ut rec¬
titudinẽ qmͣseruamꝰ in ĩte.
ñdum ex primere ualeamͦ in

Expanded text:
si agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis: si seminas, renovas. Quis enim nesciat quod frumentum cum in semine mittitur perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde virescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis, Redemptor noster ipsa ejus tempora designavit in praeceptis. Nam persecutionis tempore, ponenda est anima. Pacis autem tempore, ea quae amplius dominari possunt frangenda sunt desideria terrena. Unde et nunc dienim proficit homo, si lucretur universum mundum, se autem ipsum perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore, quia licet vivere, libet etiam ambire. Plerumque autem labentia cuncta despicimus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente, nondum exprimere valeamus in
Abbreviated transcription (Latin):
nũ dei hoc loco. p̃sens eccl̃iauo¬
cat᷑. & qr ñ nulli ex discipulis
usq a deo in corpore uicturie¬
rant. ut eccłam dei construictã
conspicerent. & contͣ mundi
huiꝰ glam erectã: consolatoria
ꝓmissione ñẽ dr᷑ Sunt quidã
de hic stantibꝰ qui ñ gustabt̃
mortẽ donec uideant regnũ
dei. S cũ tanta dñs subeiide
mortis p̃cepta ederet: quid̃¬
nec ẽẽ necessariũ fuit: ut ad
hanc subito ꝓmissionẽ ueni¬
ret. nisi qr discipłis rudibꝰ etiã
de p̃senti uita aliquid ꝓmit¬
tendũ fuit. ut possent robustiꝰ
infuturũ solidari: Quib uidẽ¬
dũ regnũ dei ꝓmitcit intra:
ut hoc abeis fideliꝰ incelo pre-¬
sumat᷑. Quod si regnũ dei in
hac sententia futurã in celis
beatitudinẽ uelimꝰ accipere:
& hoc quidã de astantib ñ
pꝰ multos dies in monte uide¬
rc̃. scilicet ut manentis gau-¬
du contemplatione tã & sirap¬
tĩ delibata. modestiꝰ instantia

Expanded text:
num Dei hoc loco praesens Ecclesia vonum Dei hoc loco praesens Ecclesia vocatur, et quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant, ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gloriam erectam, consolatoria promissione nunc hic stantibus qui non gustabunt mortem donec videant regnum Dei. Sed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc subito promissionem veniret? Nisi quia discipulis rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari, quibus videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc ab eis fidelibus in coelo praesumatur. Quod si regnum Dei in hac sententia futuram in coelis beatitudinem velimus accipere, et hoc quidam de astantibus non post multos dies in monte viderunt, scilicet, ut manentis gaudii contemplatione, tametsi raptim delibata, modestius instantia
Abbreviated transcription (Latin):
ete nunc ap̃se homines dic̃t.
erubescimꝰ. qi aꝑta eũ uocẽ
confitem᷑. Quib ego respondeo:
quod in hac plebe xꝑiana st̃
ñ nulli qui xp̃m ideo confitẽ¬
tur: qr cunctos xp̃ianos ẽẽ cons¬
picunt. Hon gͦ ad ꝓbationẽ
fidei uox sufficit ꝓfessionis.
qmͣ defendit a uerecundia ꝓ¬
fessio gũalitatis. Est tam̃ ubi
se quisq introget. ut incon¬
fessione xp̃i se ueracit ꝓbet.
Certe eñi ꝑsecutionũ temꝑe
erubescere poterant fideles.
substantiis nudari. de dig¬
nitatib dei. uerb̾ib affligi.
Pacis uͦ tempore qr hec a nr̃is
ꝑsecutionib desunt: ẽ aliud
ubi ostendam᷑ nob̾. Uerem᷑
sepe aꝓximis despici. dene¬
gamiꝰ iniurias u̾bi tolerare.
Si contingat uirgiũ fortasse
cũ ꝓximis: erubescimꝰ pͥores
satisfacere. Eor quippe carna¬
le dũ huiꝰ uite glam q̃rit: hu¬
militatẽ respint. Dico autẽ
uob̾. uere sunt aliqui hicstã¬
tes qui ñ gusab̃t mortem.
donec uideant regnũ dei. Reg¬

Expanded text:
mines dicunt: erubescimus, quia aperta eum voce confitemur; quibus ego respondeo, quod in hac plebe Christiana sunt nonnulli, qui Christum ideo confitentur, quia cunctos Christianos esse conspiciunt. Non ergo ad probationem fidei vox sufficit professionis, quam defendit a verecundia professio generalitatis. Et tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi; pacis autem tempore, quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale, dum hujuo autem vobis vere, sunt aliqui hic stantes qui non gustabunt mortem donec videant regnum Dei. Reg
Abbreviated transcription (Latin):
unc nosmet ipsoz abne¬
gamus: cũ uitamꝰ q̃d per
uetustatẽ fumꝰ. & ad hoc niti¬
mͣ quo ꝑ nouitatẽ uocamur.
Dicat ergo u̾̃itas dicat. Si qͥs
uult pꝰ me uenire: ab neget
semet ip̃m. Quia nͥ qͥs a semet¬
ipso deficiat: ad eũ qui super
ip̃m ẽ ñ appropinquat. Nec
ualet app̃hendere quod ultra
ip̃m est: si nescierit mactar e
q̃d ẽ: S iã quise auitiis abne-¬
gat: exquirende ei uirtutes¬
sunt in quib crescat: Nã ꝓtinꝰ

Expanded text:
 nosmetipsos abnegamus, cum vitamus quod per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur, quo per novitatem vocamur. Dicat ergo Veritas, dicat: Si quis vult post me venire, abneget semetipsum. Quia nisi quis a semetipso deficiaipsum est, non appropinquat, nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est, sed jam qui se a vitiis abnegat, exquirendae sunt ei virtutes, in quibus crescat. Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
nes nida. Desecerunt p̾lacͥmis
ocłimei conturbata sunt uisce¬
ramea. Effusũ est int̾ra iecur
meum suꝑ contritione filie popłi
mei. eum deficeret paruulus
et lactens in plateis oppidi.
lanͣeth. Matrib suis dixerunt.
uͥẽ. tritieũ et uinũ cũ deficerent
qͣsi uulnerati in plateis criritatis

Expanded text:
  Defecerunt prae lacrymis oculi mei, conturbata sunt viscera mea: effusum est in terra jecur meum super contritione filii populi mei, cum deficeret parvulus et lactens in plateis oppidi.  Lamed.  Matribus suis dixerunt: Ubi est triticum et vinum? cum deficerent quasi vulnerati
Abbreviated transcription (Latin):
ad quantã dñs arcẽ iusticie ma-¬
th̾m quẽ de publicanis actib
elegit. ut spem remissionis pec¬
catorib ampliaret aduexerit.
Qualis nãq sit factꝰ ipse apło¬
rũ numerus cui insertus est
docet. Docet & ipsa gens & hio¬
pũ. qũa de finib tre ultimis
ad sc̃e eccłie societatẽ p̃dicã¬
do conu̾tit. Ab lutãq fonte
baptismat᷑ de fusca formosã
reddidit. qr uitioꝵ ngredi-¬
ne exuit. ac uirtutũ decora¬
uit ornatu. Uocet ip̃m euͣn¬
głm in quo scribendo noui
testam̃ti consecͣuit exordiũ.
Eui speciali pͥmilegio donatũ
niũ iã facta descripserit. & cre-¬
dentib legenda tnͣsmiserit.
Qd̃ uidelicet eungłm. ad edi-¬
ficandã fidẽ ecclesie pͥmitiue
q̃ ex hebreoꝵ maxime ppło
collecta ẽ hebreo sermone

Expanded text:
ad quantam Dominus arcem justitiae Matthaeum, quem de publicanis actibus elegit, ut spem remissionis peccatoribus ampliaret, advexerit. Qualis namque sit factus, ipse apostolorum numerus cui insertus est, docet: docet et ipsa gens Aethiopum, quam de finibus terrae ultimis ad sanctae Ecclesiae societatem praedicando convertit, ablutamque fonte baptismatis, de fusca formosam reddidit, quia vitiorum nigredinem exuit, ac virtutum decoravit ornatu: docet ipsum Evangelium, in quo scribendo Novi Testamenti consecravit exordium, cui speciali privilegio donatum nium jam facta descripserit, et credentibus legenda transmiserit. Quod, videlicet, Evangelium ad aedificandam fidem Ecclesiae primitivae, quae ex Hebraeorum maxime populo collecta
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ut idẽ etiã ingrecũ latinũq
tnffertet᷑ eloquiũ. Quomͦ etiã
deinceps greca lingua edide-¬
rt̃: mox inlatinũ tͣnsfudere
sermonẽ. quatinꝰ hec omne ꝑ
orbẽ nationes legere & intel¬
ligere possent. Testat᷑ & eze¬
chiel ꝓph̾a quantũ idẽ mathꝰ
int̃ p̃cipua sc̃e eccl̃ie m̃bra ef-¬
maliũ admirabile narrans
sermone describit. S &e ioh̾s
ma eccłie sacram̃ta eorũdẽ
eungelistar fac̃ mentionem.
Tante quippe erant dignita-¬
tis. illi qͥ redemptoris nr̃i fac-¬

Expanded text:
Graecum, Latinumque transferretur eloquium: quomodo etiam deinceps Graeca lingua ediderunt, mox in Latinum transfudere sermonem, quatenus haec omnes per orbem nationes legere et intelligere possent. Testatur et Ezechiel propheta, quantum idem Matthaeus inter praecipua sanctae Ecclesiae membra efmalium admirabiles omnium sermone describit. Sed et Joannma ecclesiae sacramenta eorumdem evangelistarum facit mentionem. Tantae quippe erant dignitatis illi qui Redemptoris nostri fac
Abbreviated transcription (Latin):
scdm mosaice legis institu¬
ta iustos inuenit. ad eun̾ge¬
cauit. Si eñi solos peccators.
& ñ etiã iustos uocaret: ne¬
quaqi nathanahel discpła¬
tus illiꝰ consors existeret. quẽ
laude dignũ putauit ut
diceret. Ecce uere isrłita. in
quo dolus ñ est. Si iustos ũ¬
uocaret: petrũ & andream
in apłatus arce ñ haberet.
Qui qnͣto amore iusticieᷤ
flag̃uerint docuer̃: cũ ad
testimoniũ p̃cursoris conti¬
nuo dñm uide & audire ga¬
uisi sunt. Quo mͦ gͦ ñ uenit
uocare iustos s peccatores.
dicit. ñ ueni uocare iustõs
s peccatores inpenitentiã:
Omnes nãq electos ad regnũ

Expanded text:
m Mosaicae legis instituta justos invenit ad evangecavit. Si enim solos peccatores, et non etiam justos vocaret, nequaquam Nathanael discipulatus illius consors existeret: quem laude dignum putavit ut diceret: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Si non justos vocaret, Petrum et Andream in apostolatus arce non haberet: qui quanto amore justitiae flagraverint, docuerunt, cum ad testimonium praecursoris continuo Deum videre et audire gavisi sunt. Quomodo ergo venit vocare non justos, sed peccatores, dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam. Omnes namque electos ad regnum
Abbreviated transcription (Latin):
lucas hec referens dic̃. qr dñs
in domo eiusdẽ mathei
cũ publicanis discubuerit.
& q ipse conuiuiũ illi magñ¬
parauerit. Qui quidẽ maths
quantũ ad generale iudiciũ
respic̃. congruã bñficus cele¬
stib uicẽ rependit: ut aquo
ꝑennia bona sꝑabat: illisua
tempr̃alia commodaret. Eũq
corporalib epulis reficeret:
quo ipse donante gustum
sp̃ualis acceꝑat suauitatis.
Porro si altiore intellectu q̃
gesta sunt indagare cupimꝰ.
ñ tantũ indonio sua trestri
conuiuiũ dño corporale exhi-¬
buit. si multo gratꝰ illi conin¬
uiũ domũ pectoris sui ꝑ fidẽ
ac dilectionẽ parait ipso
attestante qui ait. Ecce ego
sto ad hostium. & pulso. Siqͥs
audierit uocẽ meã & aꝑuerit
lanuã: intrabo adillũ & ce¬
nabo cũ illo & ipse mecum.
Stat quippe ad hostiũ dñs&
pulsat. cum memoriã sue uo-¬
luntatis. uel ꝑos docentis ho¬
minis uł ꝑ suã intꝰ inspirati-¬
onẽ nr̃o cordi infundit. Au-¬

Expanded text:
Lucas haec referens dicit quia Dominus Lucas haec referens dicit quia Dominus in domo ejusdem Matthaei cum publicanis discubuerit, et quia ipse convivium illi magnparaverit. Qui quidem Matthaeus, quantum ad generale judicium respicit, congruam beneficiis coelestibus vicem rependit, ut a quo perennia bona sperabat, illi sua temporalia commodaret, eumque corporalibus epulis reficeret, quo ipse donante gustum spiritualis acceperat suavitatis. Porro si altiore intellectu, quae gesta sunt indagare cupimus, non tantum in domo sua terrestri convivium Domino corporale exhibuit, sed multo gratius illi convivium in domo pectoris sui per fidem ac dilectionem paravit, ipso attestante qui ait: Ecce ego sto ad ostium, et pulso . Si quis audierit vocem meam, et aperuerit januam, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ipse mecum. Stat quippe ad ostium Dominus et pulsat, cum memoriam suae voluntatis vel per os docentis hominis, vel per suam intus inspirationem nostro cordi infundit. Au
Abbreviated transcription (Latin):
catoribꝰ tribuit. Ñ em̃i dubi¬
tandũ. qr publicani ac pec¬
catores esse desierant: qͥ cũ
iħu ce discipuł eiꝰ discumbe¬
bant. Nec eñi si inpeccatis
ẽẽ dec̾nerent: ei qui sine
peccato ẽ conuesci auderẽt.
Pͥublicani quippe uocant᷑:
qui uł publice sceleribꝰ fe¬
dant᷑. uel publicis implicant᷑
erat futurꝰ inpͥma sua conu̾si.¬
one peccantium post se gregẽ
trahit ad salutẽ. officiũq euͣn¬
gelirandi qd̃ ꝓficiente merito
uirtutũ erat expleturꝰ. a pri-¬
mis iã fidei sue rudim̃dis inci¬
erudit. s etiã qui exemplo ad
meliora conu̾tit. ministeriũ
gerit doctoris. Deniq idẽ pu¬
blicamiñ tunc solũ mͦ cũ dño
discumbebant: uerũ etiã de-¬
inceps abiectis scłarib negotuᷤ
adimitationẽ mathei illum
seqͥ gaudebant testante euͣn¬
gelista marco qͥ dicit: Multi
publicani & peccatores discũ¬
bebant cũ iħu &e discipuł eiꝰ.
Erant eñi multi qui ce seque¬
bant᷑ eũ. Notandũ aut̃ quod

Expanded text:
uit. Non enim dubitandum quia publicani ac peccatores esse desierant, qui cum Jesu et discipulis ejus discumbebant; nec si in peccatis perseverare decernerent, ei qui sine peccato est, convesci auderent. Publicani quippe vocantur, qui vel publice sceleribus foedantur, vel publicis implicanturerat futurus, in prima sua conversione peccantium post se gregem trahit ad salutem, officiumque evangelizandi, quod proficiente merito virtutum erat expleturus, a primis jam fidei suae rudimentis incierudit, sed etiam qui exemplo ad meliora convertit, ministerium gerit doctoris. Denique iidem publicani non tunc solummodo cum Domino discumbebant, verum et deinceps, abjectis saecularibus negotiis, ad imitationem Matthaei illum sequi gaudebant, teste evangelista Marco, qui dicit: Multi publicani et peccatores discumbebant cum Jesu et discipulis ejus . Erant enim multi qui et sequebantur eum. Notandum autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
habere c̾nebat adheserit
Ipse eñi dñs qͥ eũ foris uͥbo
uocauit: intꝰ inuisibili i¬
stinctu ut se seq̃ret᷑ edl ocissi
infundens ĩnti illiꝰ lum̃ gr̃e
sp̃ualis. qua intelligeret qr
lis dare thesauros ualeret.
surgens inqͥt. secutꝰ est eũ.
Surrexit ut seq̃ret᷑. Simisit
caduca q̃ gerebat ut conse¬
q̃ret᷑ ẽtna adq̃ illũ ueritas
inuitabat. Quale ẽ illud̃¬

Expanded text:
habere cernebat, adhaeserit. Ipse enim Dominus, qui eum foris verbo vocavit, intus invisibili instinctu ut sequeretur edocuit, infundens menti illius lumen gratiae spiritualis, qua intelligeret, qulis dare thesauros valeret. Surgens, inquit, secutus est eum. Surrexit, ut sequeretur; dimisit caduca quae gerebat, ut consequeretur aeterna, ad quae illum veritas invitabat, quale est illud
Abbreviated transcription (Latin):
subiecti: s eos potiꝰ. qͥ fragili-¬
tatis sue conscu ñ erubescũt.
ꝓfĩti qr inmultis offendimꝰ
om̃s. Si quos aut̃ & de illisqͥ
fallacĩt sunt iusti correctos
uocat adueniã: etiã in illis
implebit᷑ eiꝰ sermo qr ñ uen̾it
uocare ĩtos si peccatores. id÷
ñ elatos s humiles. ñ de sua
iusticia inflatos. s ei qͥ iͦtificat
impiũ deuota m̃te substra¬
tos. Iã & tales uͥ comu̾itunt᷑.
nequaꝙͣ se iustos s peccatores
necẽẽ ẽ sincero corde testent᷑.¬

Expanded text:
subjecti, sed eos potius qui fragilitatis suae conscii, non erubescunt profiteri quia in multis offendimus omnes. Si quos autem et de illis qui fallaciter sunt justi correctos vocat ad veniam, etiam in illis implebitur ejus sermo, quia non venerit vocare justos, sed peccatores, id est non elatos, sed humiles, non de sua justitia inflatos, sed ei, qui justificat impium, devota mente substratos. Nam et tales, ubi convertuntur, nequaquam se justos, sed peccatores, necesse est sincero corde testent
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rere. quotqͦt ualet secum
ad amorẽ suꝑnoꝵ erigere.
ẽ uestigia sequi. Et surgens
inquit. secutus ẽ eũ. Ñ est
mirandũ. qd̃ publicanꝰ ad
pͥmã iubentis dñ uocẽ t̃¬
rena q̃ curabat lucra reli¬

Expanded text:
rere, quotquot valet secum ad amorem supernorum erigere. est vestigia sequi. Et surgens, inquit, secutus est eum. Non est mirandum quod publicanus ad primam jubentis Domini vocem terrena q
Abbreviated transcription (Latin):
audiui. & descendi libare eo.
uidit gͦ hominẽ. miseratus
ẽ eũ qui humanis tantum
studus deditꝰ nec dũꝙ eũnge¬
lico nomine dignꝰ extiterat.
Hidit sedentẽ intheloneo. per¬
tinaci iudelicet animo temꝑa¬
libꝰ lucris in hiantẽ. Math̃m
qͥ tantũ gr̃e suꝑne inunꝰ acce-¬
pit. Nec p̃tereundũ. qđ idem¬

Expanded text:
audivi, et descendi liberare eum . audivi, et descendi liberare eum . Vidit ergo hominem et miseratus est eum qui, humanis tantum studiis deditus, necdum angelico nomine dignus exstiterat. Vidit sedentem in telonio, pertinaci, videlicet, animo temporalibus lucris inhiantem, Matthaeum, qui tantum gratiae supernae munus accepit. Nec praetereundum e
Abbreviated transcription (Latin):
& de publicano iustũ: de the¬
loneario discipulũ fecit: Qnẽ
etiã ꝓficientib eiusdẽ gr̃e in¬
crementis. de cõmuni disci¬
płoꝵ numero ad apłatus
gradũ ꝓmouit. nec solum
predicandi. uerũ etiã scribẽ¬
di eungelium illi ministeri¬
ũ cõmisit: ut qui trestrium
Quod obid utiq ꝓuidentia
suꝑna fieri disposuit: ut
anda uenia reuocaret. cũ
hunc tantis mundi nexib
absolutũ: tã celestẽ factum
conspiceret. ut cõmunicato
cũ anglicis sp̃ib uocabło
euͣngelista nominaret᷑ et
eẽt̃. Uidit inquit hominẽ¬
lhc sedentẽ in theloneo ma¬
thm nomine: & ait illi. Se¬
quere me. Uilit autem ñ
tam corporeo intuitu quã
int̾ne miseration̾s aspectib.
quib etiã petrũ negantem
ut reatũ suũ cognoscere ac
deflere posset respic̾e dignatꝰ
est. quib popłm suũ egipcia
seruitute depressũ. ut criꝑet
aspexit. tlicens ad moysen. hi¬
d̾ens uidi afllictionẽ ppłi mei.
qui ẽ in egipto. & gemitũ eoꝵ

Expanded text:
 de publicano justum, de telonario discipulum fecit: quem etiam proficientibus ejusdem gratiae incrementis, de communi discipulorum numero ad apostolatus gradum promovit, nec solum praedicandi, verum etiam scribendi Evangelium illi ministerium commisit, ut qui curam terrestrium Quod ob id utique providentia superna fieri disposuit, ut randa venia revocaret, cum hunc tantis mundi nexibus absolutum, tam coelestem factum conspiceret, ut, communicato cum angelicis spiritibus vocabulo, evangelista nominaretur et esset. Vidit, inquit, Jesus hominem sedentem in telonio, Matthaeum nomine, et ait illi: Sequere me. Vidit autem non tam corporei intuitus, quam internae miserationis aspectibus, quibus et Petrum negantem ut reatum suum cognoscere ac deflere posset, respicere dignatus est: quibus populum suum Aegyptia servitute depressum, ut eriperet aspexit, dicens ad Moysen: Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
magis in ibilanguentes cura-¬
re. erudire nescios. contuma-¬
ces redarguere. uel etiã foras
deturbare. qmͣ uictimas stu-¬
duit offerre: liquet utiq qr
uoluntatis diuine quã ꝓph̾a
monebat uissa ꝑfici. miscde
uidelicet opꝰ exeqũdo. & nõ
sacͥficiũ celebrando. Qui etiã
rẽphensorib suis quare cũ
ducaret rationẽ redd̃e ñ des-¬
pex̃. ut uel sic eos asuꝑuacua
mͣmuratione cohiberet. atq
adseqñda pietatis sue dona
ꝓuocaret. hon eñi inquitꝰ
ueni uocare iustos. s pecca-¬
tores. Iccuco g̃ dñs peccatoꝵ
conuiuia freq̃ntabat: ut in¬
uitatores suos docendo. cele¬
stes inuitaret adepulas. S
mouet forte aliquẽ. quomͦ
dñs dixerit ñ se uenisse ad iꝰ¬
tos s magis add peccatores uo¬
candos. cũ cunctis legenti

Expanded text:
Al., inibi languentes curare, erudire nescios, contumaces redarguere, vel etiam foras deturbare, quam victimas studuit offerre, liquet utique quia voluntatis divinae, quam propheta monebat, jussa perfecit, miseilicet, opus exsequendo, et non sacrificium celebrando. Qui etiam reprehensoribus suis quare cum ducaret, rationem reddere non despexit, ut vel sic eos a supervacua murmuratione cohiberet, atque ad sequenda suae pietatis dona provocaret. Non enim, inquit, veni vocare justos, sed peccatores. Idcirco igitur peccatorum convivia frequentabat, ut insidiatores suos docendo coelestes invitaret ad epulas. Sed movet forte aliquem quomodo Dominus dixerit non se venisse ad justos, sed magis ad peccatores vocand
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ sanitatis &e uite eis qui
de peccatoꝵ suoꝵ languore
turbati. saluatoris & uu¬
ficatoris magisteriũ iã seqͥ
ceꝑant. In eo aut̃ qd̃ ualen-¬
tib ũ opus ẽẽ medico dicit:
illoꝵ temeritatẽ redarguit.
qͥ de sua iusticia p̃sum̃tes gr̃e
celestis auxiliũ q̃rere detrec¬
tabant. Quis nãq ita iustꝰ eẽ
poterit ut diuina opitulati-¬
one ñ egeat. cũ ille quo inna¬
tis mulierũ nemo maior est
de se ioh̃s aꝑtissime dicat: ñ
potest hõ ase acciꝑe quicqͣm
falsa iusticia tumentib etiã
consiliũ correctionis ostendit.
care confidant. ꝓposint aut̃
eis testimoniũ de ꝓph̾a. & ħ
illos euntes discere iussit. E¬
untes udelicet a temeritate
stulte untuꝑationis. ad dili-¬
gentiorẽ script᷑e scẽ medita-¬
tionẽ. Ut qͥ eũ peccatores sus¬
cipientẽ contͣ script᷑e decreta
facere calumniabant᷑: ipsi se
potiꝰ intelligerent q̃ eẽnt dĩ
p̃cepta nescisse. uł agnita ñ fe¬
cisse. Qui eñi cotidianis intem¬

Expanded text:
sanitatis et vitae eis qui, de peccatorum suorum languore turbati, Salvatoris ac vivificatoris magisterium jam sequi coeperant. In eo autem quod valentibus non opus esse medico dicit, illorum temeritatem redarguit qui, de sua justitia praesumentes, gratiae coelestis auxilium quaerere detrectabant. Quia namque justus esse poterit, ut divina opitulatione non egeat, cum ille, quo in natis mulierum major nemo est, de se Joannes apertissime dicat: Non potest homo a se accipere quidquam, falsa justitia tumentibus etiam consilium correctionis ostendit. care confidant. Proposuit autem eis testimonium de propheta, et hoc illos euntes discere jussit: euntes videlicet a temeritate stultae vituperationis, ad diligentiorem Scripturae sanctae meditationem, ut qui eum peccatores suscipientem contra Scripturarum decreta facere calumniabantur, ipsi se potius intelligerent, quae essent Dei raecepta nescisse, vel agnita non fecisse. Qui enim quotidianis in tem
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendandi. Tante erant di¬
gnitatis. ut utusq testam̃¬
tiscript᷑a eis merito testimo¬
niũ daret. eoꝵ q glam celi
ciues ñ ante exortũ tantum¬
mͦ eoꝵs: uerũ etiã pꝰ inchoa¬
tũ uel expletũ scĩssimi mimꝰ
oꝑis. hominib ad memoriã
referrent. & quanti ap̾dm̃
habeant᷑ ostendent. Multa
gͦ de illis ezechiel. multa exi¬
S nos in p̃senti qr sermo clau-¬
dendꝰ est. unũ ioħ̃is otesti¬
moniũ cõmemorare suffici¬
at. Et cũ darent in quit .iiii.
animalia głam ce honorem
& bũdictionẽ sedenti super
trhonũ iuuenti inscła scłoꝵ

Expanded text:
commendandi. Tantae erant dignitatis, ut utriusque Testamenti Scriptura eis merito testimonium daret, eorumque gloriam coeli cives non ante exortum tantummodo eorum, verum etiam post inchoatum vel expletum sanctissimi munus operis, hominibus ad memoriam referret, et quanti apud Deum habeantur ostenderent. Multa ergo de illis Ezechiel, multa exised nos in praesenti, quia sermo claudendus est, unum Joannis testimonium commemorare sufficiat: Et cum darent, inquit, quatuor animalia gloriam et honorem, et benedictionem sedenti super thronum, viventi in
Abbreviated transcription (Latin):
torib manducat magister
ur̃: Duplici errore teneban¬
tur pharisei cũ magistro ue¬
ritatis de susceptione pera¬
toꝵ detrahebant. q e se i¬
iniustos. qͥ resipiscendo apa¬
catis ñ parũ iam iusticie ꝓ¬
pinquabant. Iniuidia Nãd
fr̃ne salutis occecati recole¬
bant. qr publicauꝰ erat na¬
theus. qr publicani & pes¬
erant multi ali qͥ cũ dño dis¬
cumbebant. qrid̃e matheus
sic lucas scripsit relictis om̃i-
b q̃gerebat secutꝰ est eũ. Set
& aln publicani ac peccatoreᷤᷤ
eo animo cũ illo discumbe¬
bant: qͦ illi deinceps adhere¬
rȩ disponebant. Errabant
gͦ pharisei. qr nec aliena nec
sua saltẽ corda nouerant.
S qͥ nouit occulta cordis qͥ
uenir q̃rere & salũu facere
quod ꝑierat: & eos qͦs iã pe¬
bos tolerabat & impios. ad
humilitatis ac pietatis gr̃am

Expanded text:
is manducat Magister vester? Duplici errore tenebantur Pharisaei, cum magistro veritatis de susceptione peccatorum detrahebant  Al., injustos, qui resipiscendo a peccatis, non parum jam justitiae propinquabant. Invidia namque fraternae salutis obcaecati, recolebant quia publicanus erat Matthaeus, publicani et peerant multi alii qui cum Domino disebant quia idem Matthaeus, sicut Lucas scribit, relictis omnibus quae gerebat, secutus est eum. Sed et alii publicani ac peccatores eo animo cum illo discumbebant, quod illi deinceps adhaerere disponebant. Errabant ergo Pharisaei, qui nec aliena, nec sua saltem corda noverant. Sed qui novit occulta cordis, qui venit quaerere et salvum facere quod perierat, et eos quos jam poebos tolerat et impios, ad humilitatis ac pietatis gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
& qr miserando atq eligen¬
do uidit: ait illi. Seq̃re me.
Seq̃re aut̃ dix̃ imitare. Seq̃¬
re dix̃. ñ tã incessu pedũ qm̃
executione inoꝵ. Qui em̃di-¬
cit se in xp̃o manere: de¬
bet sic̃ ille ambulauit et
ipse ambulare. Qd̃ est ñ am-¬
bire t̃rena. ñ caduca lucra
sectari. fugere honores infi¬
mos. contemptũ omnem
amplecti. cunctis ꝓdesse a¬
mare. in iurias nulli infer-¬
re: at sibi illatas pacient
ferre. s & inferentib adño
ueniã postulare. nunqm̃¬

Expanded text:
et quia miserando atque eligendo vidit, ait illi, Sequere me. Sequere autem dixit imitare. Sequere dixit non tam incessu pedum, quam executione morum. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare: quod est non ambire terrena, non caduca lucra sectari, fugere honores, contemptum mundi amplecti, cunctis prodesse, amare, injurias nulli inferre, at sibi illatas patienter sufferre, sed et inferentibus a Domino veniam postulare, non
Abbreviated transcription (Latin):
cans qr assumptꝰ est ꝑelecti¬
onẽ a dño. & additꝰ ad nume¬
rũ gradꝰ apłici. hoc aut̃ illũ
nomine marcꝰ & lucas in hac
lectione magis appellare uo-¬
luert: ne sortem oꝑis eunͣge¬
lici de pͥsca conu̾satione pa¬
lã notabilẽ facerent. At uͦ
ubi addescribendũ duodecĩ
tacito leui uocabulo. ma-¬
th̾m illũ aꝑte nuncupaue¬
runt: pͥorro ipse matheus
uixta hoc q̃d scriptũ est. iu¬
stus prior accusator est sui.
uenit amicꝰ eiꝰ & inuestiga¬
uit eũ: uulgato se nomine
appellat: cum de theloneo
go apłorum cũ additam̃to
se publicanũ cognominat.
chomas inquit & matheus
publicanꝰ. quatinꝰ maiorem
ꝑhoc publicanis &e peccato¬
rib adipiscende salutis con¬
fidentiam p̃beat. Quã docẽ¬
di formulã pausus quoq se¬
in hunc mundum peccato

Expanded text:
assumptus est per electionem a Domino, et additus ad numerum gradus apostolici. Hoc autem illum nomine Marcus et Lucas in hac electione magis appellare voluerunt, ne consortem operis evangelici de prisca conversatione palam notabilem redderent. At vero ubi ad describendum duodecim tacito Levi vocabulo, Matthaeum illum aperte nuncupaverunt. Porro ipse Matthaeus, juxta hoc quod scriptum est, justus prior accusator est sui, venit amicus ejus et investigavit eum, vulgato se nomine vocat, cum de telonio go apostolorum cum additamento se publicanum cognominat. Thomas, inquit, et Matthaeus publicanus, quatenus majorem per hoc publicanis et peccatoribus adipiscendae salutis confidentiam praebeat. Quam docendi formulam Paulus quoque sein hunc mundu
Abbreviated transcription (Latin):
ditiꝰ uoluntate bona. uolũ-¬
tas aũ bona est: sic adu̾sa al¬
tuis sic̃ nr̃a ꝑtimescere. sic de
ꝓsꝑitate ꝓximi sic̃ de nr̃o ꝑfectu
gratulari. Aliena damna nr̃a
credere. aliena lucra nr̃a dep̾u-¬
tare. Amicũ ñ ꝓpt̾ mundũ sed
ꝓpt̾ dm̃ diligere. inimicũ etiã¬
amando tolerare. Nulli q̃uod
pati ñ uis facere. nulli qd tibi
iuste impendi desidas negare.
conc᷑rere. s ꝓdesse etiã ultra ui-¬
res uelle. Quid gͦ isto holocau¬
sto locupletiꝰ. qnͣdo ꝑ hoc qđ
dõ unmolat. in ara cordis aĩa
semet ip̃am mactat: S hoc bo¬
ne uoluntatis sacͥficiũ nunꝙͣ
plene ꝑsoluit᷑. nͥ mundi h unuᷤ

Expanded text:
ditius voluntate bona. Volunditius voluntate bona. Voluntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna ncredere, aliena lucra, nostra deputare; amicum non propter mundum, sed propter Deum diligere; inimicum etiam tolerare: nulli quod pati non vis facere; nulli quod tibi juste impendere desideras, negare; concurrere, sed prodesse etiam ultra vires velle. Quid ergo isto holocausto locupletius, quando per hoc quod Deo immolat in ara cordis anima semetipsam mactat? 4. Sed hoc bonae voluntatis sacrificium nunquam plene persolvitur, nisi mundi h
Abbreviated transcription (Latin):
dimidiũ substantie. qr dim¬
diũ aliud ad id qd̃ iniuste ab¬
stulit restituendũ in qͦdruplĩ
reseruauit. Ualuit petro e
andree dimissis retib & nall.
ualuit uidue duob mininl.
ualuit alteri calice aque frigi.¬
de. Regnũ itaq dei ut dixunꝰ.
santi ualet quantũ habes. Pen¬
qͥd cariꝰ cũ possidet᷑. S fortasse
nec calix aque frigide suppe¬
tit. qͥ indigenti p̃beatur. Etiã
tc̃ securitatẽ nobis ꝓmittit
sermo diuinꝰ. Redemptore &¬
eñi nato. celi ciues ostensi st̃
qui clamarent.Gła in excel-¬
sis deo. & int̾ra pax hominibꝰ
bone uoluntatis. Ante dei
nãq oculos nunqm est uacua
repleta ẽ bona uoluntate. hĩc
& eñi psalmista dicit. In me
sunt d̾s uota tua. q̃ reddam
laudationes tͥ. Ac si aꝑte di¬
cat. E si ext̃ius munera offe¬
renda ñ habeo: intͣ memet¬
ip̃m tam̃ inuenio. qd̃ in ara
tue laudis impono. Quia qͥ¬
ñra datione ñ pasceris: obla¬
tione cordis meliꝰ placaris.
Nichil quippe offert᷑ deo

Expanded text:
um substantiae, quia dimidium aliud ad hoc quod injuste abstulit restituendum in quadruplum reservavit . Valuit Petro et Andreae dimissis retibus et navi , valuit viduae duobus minutis , valuit alteri calice aquae frigidae . Regnum itaque Dei, ut diximus, tantum valet quantum habes. 3. Penquid charius cum possidetur. Sed fortasse nec calix aquae frigidae suppetit qui indigenti praebeatur, etiam tunc securitatem nobis promittit sermo divinus. Redemptore etenim nato, coeli cives ostensi sunt, qui clamarent: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ante Dei namque oculos nunquam est vacua repleta est bona voluntate. Hinc etenim Psalmista dicit: In me sunt, Deus, vota tua, quae reddam laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Et si exterius munera offerenda non habeo, in memetipso tamen invenio quod in ara tuae laudis impono; nihil qnostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo
Abbreviated transcription (Latin):
mos diligere: studuert in hoc
bene isaias intuensait. Qui
sunt isti qͥ ut nubes uolant. &
quasi columbe ad fenestras
suas: Yidit quippe eos t̾rena
despicere. m̃te celestib ꝓpinqͣ¬
re. uerbis pluere. miraculis co
parit̾ & nubes appellat. fene-
stre aũ nr̃e sunt oculi. qr per
ipsos aĩa respicit. qd̃ exteriꝰ cõ-¬
cupisc̃. Columba uero simplex
ẽ animal. atq a malicia fellis
alienũ. Quasi columbe gͦ ad
fenestras suas sunt: qͥ nichil
in hoc mundo concupiscunt.
qͥ omuia simplicit̾ aspiciunt.
e in hec q̃ uident rapacitatis
studio ñ trahunt᷑. At contra
miluus & ñ columba ad fenes-¬
tras suas est: qͥ ad ea q̃ ocłis
consid̾at. rapine desid̾io anhe
Ostendat nr̃e obsequiũ de-¬
uotionis. ĩmutate solennitas
im̃tis. Despiciamꝰ q̃ t̾rena sunt.
relictis temꝑalib m̾cem᷑ et̾na.
Sm aũ neclũ possimꝰ reliĩ¬
re ꝓpria: saltem ñ concupis-¬
camus aliena. Si necdũ mens
nr̃a accendit᷑ igne caritatis:

Expanded text:
ocati, studuerunt in hoc bene Isaias intuens: Qui sunt isti, ait, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Vidit quippe eos terrena despicere, mente coelestibus propinquare, verbis pluere, miraculis paristrae autem nostri sunt oculi, quia per ipsos anima respicit quod exterius concupiscit. Columba vero simplex est animal, atque a malitia fellis alienum. Quasi columbae ergo ad fenestras suas sunt, qui nihil in hoc mundo concupiscunt, qui omnia simpliciter aspiciunt, et in his quae vident rapacitatis studio non trahuntur. At contra milvus et non columba ad fenestras suas est, qui ad ea quae oculis considerat rapinae desiderio anhelOstendat nostrae obsequium devotionis immutatae solemnitas mentis; despiciamus quae terrena sunt, relictis temporalibus, mercemur aeterna. Si autem necdum possumus relinquere propria, saltem non concupiscamus aliena. Si necdum mens nostra accenditur igne charitatis,