comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Sic dic̾e uide t᷑ qͥ ad fundo ͥ ut̾is intͥnsetꝰ qͣs sistula rotunda sur¬
gens inaltũ cubito ⁊ dmudio tenebat᷑. cuiꝰ abtitudinis cubitus qͥdã
supͣlut̾em eminedat dimidiꝰ aũ cubitꝰ int᷑ ꝓfundũ lut̾is erat incꝰ
sistule sumitaite oserat iplius lut̾is ꝑ quodaque eg̾diebant᷑. Nnã

Expanded text:
erat. Sic dicere videtur, quod a fundo luteris intrinsecus quasi fistula rotunda surerat. Sic dicere videtur, quod a fundo luteris intrinsecus quasi fistula rotunda surgens in altum, cubito, et dimidio tenebatur, cujus altitudinis cubitus quidam supra luterem eminebat. Dimidius autem cubitus intra profundum luteris erat. In cujus fistulae summitate os erat
Abbreviated transcription (Latin):
Obseura ẽ descͥptio nec facile qͥd intelligñdũ sit agnocit᷑. Uidet᷑
aũ sig̃care q inipsis hasib ꝑ singła lat̾a diu̾si fuerĩt ordines scupl¬
turarũ. ⁊ uͥilli ordines siue u̾sus iungebant᷑ scuptoe uarie in
lineam ducte int̃ u̾sum ⁊u̾sũ discretionẽ facientes. Ipsi aũt u̾suᷤ¬
qͣuarule qͣdam int̃ lineas ⁊ lineas patentes. habebant c̾clos inscup¬
itos insimilitudiuẽ coronarũ ⁊ plectarũ quoꝵalũ leones alubo¬
ues aliicherubin ꝯtinebant. Et int̾ iunct᷑as similit᷑ desuꝑ. Uri d̾¬
suꝑ. fortassis hoc dicere uult quod eiꝰmodi scuptt᷑e ñꝑ totũ facte t̃
s sursum ⁊ deorsum ilat̾ib basiũ qͣsio̾re q̃dam exscupłte Et sub¬
t̃ leones ⁊ boues qͣsilora ex ere dependentia. ¶Et qͣtuor rote ꝑ baseᷤ
singłas ⁊ axes erei ⁊ humeruli aqͣtuor partib erectiquasi ad ꝯtinẽdaᷤ
bases rotis suꝑ positas ac luterẽ basib inposituĩ. Os qͦ. lut̾is utͥnse cꝰ

Expanded text:
 quid intelligendum sit, agnoscitur. Videtur autem significare quod in ipsis basibus per singula latera diversi fuerint ordines sculpturarum, et ubi illi ordines sive versus jungebantur sulpturae variae in lineam ductae, inter versum, et versum discretationem facientes. Ipsi autquaedam inter lineas et lineas patentes, habebant circulos insculptos in similitudinem coronarum et plectarum quorum alii leones, alii boves, alii cherubim continebant. Et inter juncturas similiter desuper, ubi desuper? Fortassis hoc dicere vult, quod ejusmodi sculpturae non per totum factae sunt, sed sursum, et deorsum in lateribus basium quasi orae quaedam et sculpturae. Et subter leones, et boves quasi lora ex aere dependentia. Et quatuor rotae per bases singulas, et axes aerei, et humeruli a quatuor partibus erecti, quasi ad continendas bases rotis superpositas, et luterem basibus impositum. Os quoque luteris intrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
abner ⁊ amase. Dauid incathedra sedens. Ecce magist̾iũ. m̾ito
qr sapientifsmꝰ: ipse ẽ qͣli tenerruꝰ ligni ułr micłs. uermi¬
ełs ligni inse teneret mollis durũ lignũ ꝑforat: qñ tangi¬
tur incħ molliꝰ illo. qñ tangit nicħ duriꝰ. in eo gͥ. qđ tenerri¬
mꝰ appellat᷑ notat᷑ humuilitas ⁊ mãsuetudo. ines quod u̾miculꝰ
ligni dr̃ fortitudo signat᷑. dauid qñ ledebat᷑ nicħ mansuetiꝰ qñ
led̾e uolebat nicħ ferotiꝰ. Tres pͥncipales uirtutes sapĩa humi¬
litas. fortitudo. has om̃s nullus aliorũ habe potuit nͥ ille solus
inqͦ directꝰ ẽ sp̃e dĩ. has seqũt᷑ tres qͣsumagines aliarũ. discr¬
plina sapĩe mansue tuoo humilitas. ꝯstantia fortitudinis. has
aũ scd̾as tres nouissume soquẽtes ꝑu̾se imitant᷑. disciplinãr
pocrisis. mansuo tudinẽ pigͥtia. ꝯstanciã ꝑtinatia. dauid sedõs
incathedra qͥ octingentas int̃fet̃ inpetu uno. Ubi ħ factũ sit

Expanded text:
Abner et Amasae. David in cathedra sedens. Ecce magisterium, merito quia sapientissimus. Ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus. Vermiculus ligni in se tener et mollis, durum lignum perforat. Quando tangitur, nihil mollius illo; quando tangit, nihil durius. In eo igitur quod tenerrimus appedebatur, nihil mansuetius; quando laedere volebat, nihil ferocius. Tres principales virtutes: sapientia, humilitas, fortitudo. Has omnes nullus aliorum habere potuit, nisi ille solus, in quo directus est Spiritus Dei. Has sequuntur tres quasi imagines aliarum: disciplina, sapientiae; mansuetudo, humilitatis; constantia, fortitudinis. Has autem secundas tres novissimae sequentes perverse imitantur. Disciplinam, hypocrisis; mansuetudinem, pigritia; constantiam, pertinacia. David sedens in cathedra, qui octingentos interfecit impetu uno. Ubi hoc factum sit
Abbreviated transcription (Latin):
Si tradideris in manꝰ meas filios amonquicũq pͥmꝰ fue¬
rit egͥssus holocaustũ offeram dño. Eltũ gentiliũ secitꝰ hu¬
manũ sangͥnẽ uouit sic̃ pꝰea legimꝰ regẽ moab filiũ sinĩ
in molasse suꝑ muros. hoc gͦ ꝯtͣlegẽ. nisi forte occulto i¬
stinccu diuino excuset᷑ ut recte ab apło int̾ scõs nuni̾atꝰ
sit. ¶ ꝑ cussert̃ q uiri galaad effram. qr duxerat sugiti¬
hebreo sic habet᷑. Arẽ galaad. Quodint̃p̾tat᷑ uos galaad. Q
cũ indignatiõe ꝓnuciar ñ. qͣsi dic̾et᷑. Uos qui estis aut qͣloᷤᷤ¬
ut int̃ nos habitetis: atẽ galaad int̾ ephram ⁊ manasse

Expanded text:
Si tradideris in manus meas filios Amon, quicunque primus fuerit egressus, holocaustum offeram Domino. Ritum gentilium secutus humanum sanguinem vovit, sicut postea legimus regem Moab filium suum immolasse super muros. Hoc ergo contra legem, nisi forte occulto instinctu divino excusetur, ut recte ab Apostolo inter sanctos numeratus sit . Percusseruntque viri Galaad Ephraim; quia dixerat: FugitiHebraeo sic habetur Atem Galaad, quod interpretatur vos Galaad, quod est cum indignatione pronuntiatum. Quasi diceretur: Vos qui estis? aut quales inter nos habitatis? Atem Galaad inter Ephraim et Manasse
Abbreviated transcription (Latin):
uitorii. Qgͥ suꝑiꝰ isrł iusta lapidẽ adiutorii castra posuisse dr̃.
oellat᷑.  Ut ascend̾et inexcelsũ. Esilo usq ad edificationẽ tẽpli ex-¬
celsa .i. loca eniuẽtiora uͥ d̾õ sacͥficaret᷑ ñ rep̃ hendebãt᷑. q̃ pꝰ loco
sacͥfienidi d̾t̾minato illicita facta st̃. s Muicieasor .i. mi
litie iabin regis qͥ halitabat inasar de qͣ suꝑiꝰ in asorech gr̃tciũ:
¶ fuiꝰ uniꝰ anni erat saul cũ regnare cepis duob aũt ãnis¬

Expanded text:
uperius Israel juxta lapidem adjutorii castra posuisse dicitpellatus. Ne ascenderet in excelsum. Post Silo, ante aedificationem templi excelsa, id est loca eminentiora, ubi Deo sacrificaretur, non reprehendebantur: quae post, loco sacrificandi determinato, illicita facta sunt. Militiae Asor, id est militiae Jabin regis, qui habitabat in Asor, de qua superius in Asoreth gentium. Filius unius anni erat Saul cum regnare coepis
Abbreviated transcription (Latin):
conicimꝰ ꝑx his q̃ in hoc loco ꝯmemiorant᷑. ¶Ipse ꝑcussit duos
leones moab. Inhobreo ẽiuidentiꝰ olegit᷑ duos pͥncipes moab. Et
ipse descendit ⁊ ꝑcussit leonẽ m̾media cisterna. magnaau¬
to. Quasi d̾ic̾et desecretis. ł in secretis fecit eũ ꝯsiliariũ sibi
Ecce addidit furor dñi. Addidit suꝑͣdic̾tis flagellis hoc .i.
hãc iram ⁊ cõmouit. Ipse dñs ꝯmouit dd̾. ineis .i. ad facien¬
dũ qd̾ fierst ꝯtͣriũ illis. dauid dico dicẽtẽ ioab Uab̃ num̾at¬

Expanded text:
conjicimus ex his quae in hoc loco commemorantur. Ipse percussit duos leones Moab. In Hebraeo evidentius legitur duos principes Moab. Et ipse descendit, et percussit leonem in media cisterna. Magna auto, quasi diceret de secretis, vel in secretis fecit eum consiliarium sibi. . Et addidit furor Domini. Addidit supradictis flagellis hoc, id est hanc iram. Et commovit ipse Dominus, commovit David in eis, id est ad faciendum, quod fieret contrarium illis;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussit ionatha statioem philistinoꝵ q̃ erat ingabaa .i. ex
ercitũ eoꝵ qͥ m illoloco morabatur. Quod cũ audissẽt phi¬
listri saul cecinit bucina. Saul cũ cognouiss philisteos audi¬
uisse qd̵ ionathas filiꝰ eiꝰ stationẽ eoꝵ ꝑcussiss. sciens eos inulti¬
onẽ ꝑcussorũ aduentos. cecunt bucina moñ t̃ra dicens
audiant hebrei. Iõ enĩ bucina cecunt ut hebrei audirent ꝑcus-
onẽ philistinor̃. Fania regi attͥbuit qͥ filiꝰ fec̾at ⁊ idͤo fiducia
accepta erexit se isrł adu̾sus philistũ. Clamaũ gͦ popłs isrł
currens pꝰ saul ad p̃liũ in galgalas hebrei aũ tͣnsier̃ iorda¬
nẽ. hebreos hic uocat partẽ pͦpłi que tͣnͣsiordatiẽ morabat᷑
.i. tͥbũ ruben. ⁊ gad. ⁊ dinudiã tͥũ manasse reliquos isrł hĩc
⁊ saul bucina cecunt ut remotit uictore audirent qͦs
⁊ hebreos diserete scͥptura nominat alludens uoca bulo qr
ad qͣliũ reliqͦ isrł uenientes freqnt̾ iordanẽ tͣnsire op¬

Expanded text:
Percussit Jonathas stationem Philisthinorum, quae erat in Gabaa, id est exercitum eorum, qui in illo loco morabantur. Quod cum audissent Philisthaei, Saul cecinit buccina. Saul cum cognovisset Philisthaeos audivisse, quod Jonathas filius ejus stationem eorum percussisset, sciens eos in ultionem percussorum adventuros: cecinit buccina in omni terra: dicens, audiant Hebraei. Ideo enim buccina cecinit, ut Heonem Philisthinorum, fama regi attribuente, quod filius fecerat. Et ideo fiducia accepta, erexit se Israel adversus Philisthiim. Clamavit ergo populus Israel, currens post Saul, ad praelium in Galgala. Hebraei authic vocat partem populi, quae trans Jordanem morabatur, id est tribum Ruben et Gad, et dimidiam tribum Manassae. Reliquos Israel: hinc, et Saul buccina cecinit, ut remoti famam victoriae audirent; quos, et Hebraeos discrete Scriptura nominat, alludens vocabulo, quia ad auxilium reliquo Israeli venientes frequenter Jordanem transire o
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. q̃ spine ñ tolluntur manib qr intͣctabues s̃. ⁊ pre
uellionẽ pũgũt tangontes. Et siqͥs tang̾e eas uoluerit
increpando .s. ⁊ castigando armabit᷑ ferro ⁊ ligno lau.¬
ceato hasta lignĩ ÷ lancea serr ũ. Qsi dic̾e̾t. Qui in eos ser¬
uire uoluerit ut et᷑ non solis u̾bis qͥb erudiant᷑ s uim-¬
dicta qͣ extͥrpent᷑ ut extirpati ꝯburant᷑ igne .s. inextĩgui

Expanded text:
inae non tolluntur manibus, quia intractabiles sunt et per rebellionem pungunt tangentes. Et si quis eas tangere voluerit increpando scilicet et castigando, armabitur ferro et ligno lanceato. Hasta lignum est, lancea ferrum quasi diceret. Quin in eos saevire voluerit, utetur non solis verbis quibus erudiantur, sed vindicta exstirpentur, ut exstirpati comburantur igne scili
Abbreviated transcription (Latin):
hic ẽ pouendũ d heli. Iaburbe murata usq adiuillã q̃
lit̃ eiuitates qͣsi capita ꝓuintiarũ dedisse dñr tũ peccunia
ñ solũ abhiis qui incuitatib erant s ⁊̃ auillĩ q̃erant absq¬
niuro hoc ẽ tam a minimis ꝗͣ amaxltis collecta ẽ. ut sic̃ ꝑi¬
cłm erat oĩum ita oblatio eẽt uniu̾soꝵ. Sic igit᷑ onĩes edr¬

Expanded text:
e non dubitaret. Ab urbe murata usque ad villam, quae liter civitates quasi capita provinciarum dedisse dicuntur, tamen pecunia non solum abmuro: hoc est tam a minimis quam a maximis collecta est, ut sicut periculum erat omnium, ita oblatio esset universorum. Sic igitur omnes d
Abbreviated transcription (Latin):
ugna ꝑg. ⁊ñ domiꝰ lignea. Odorẽ aũ pͥmã cale factionẽ ĩ¬
tellig̾e ignis q leuis mat̾ia facili incendio ꝯcremat᷑.¶In
manlla asmmi. in mandibula pulli asmaꝵ deleiueos. ⁊ ꝑcuᷤ.¬
sit mille uiros. In hebreo sic habet᷑. In maxilla asini. ho¬
mor hemor. inmaxilla asim ꝑcussimille uiros. Int̃p̾ta¬
tat᷑ aũt homor hemor cumulũ d̾ cumulis. Qͣ sidic̾et. Ĩ
mortuor quos strauit in maxilla asini. Quodaũt

Expanded text:
ligna per g, unde domus lignea. Odorem autem primam calefactionem inligna per g, unde domus lignea. Odorem autem primam calefactionem intellige ignis, quia levis materia facili incendio concrematur. In maxilla asini, in mandibula pulli asinarum delevi eos, et percussi mille viros. In Hebraeo sic habetur: In maxilla asini homor hemor, in maxilla asini percussi mille viros. Interpretatur autem homor hemor, cumulum de cumulis, quasi diceret, id mortuorum quos stravi in maxilla asini. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
hec fec̾itis licet hãc uindictã ꝓmea iniuria ulciscẽ¬
da insocerũ meũ exerciustis. Fam̃ ñdũ me ita plac astiᷤᷤ
ut adlic auos ultionẽ ñ expetã. ꝑcussit ꝙ eos ingenti plaga
ita ut stupentes surã femori impon̾e̾nt. T̃ipũ stupentiũ exͥ
mere uoluit scͥpt᷑a ꝑsurã fenori inpositã. Solẽt .ii. stupn¬
tes ⁊ fatigati ñ nunꝗͣ tibiam reflexam femori impone̾ alt̾i
suraq ipsiꝰ tibie ut pote parte inferiori femori affixa. sic se¬
cłe qͣsi ꝯsiliũ ñ habñtes ⁊ nescientes qͦ se mou̾e possint. In he¬
breo sic habet᷑. Sog alghereh .i. tibiã suꝑ fem᷑ͦ. Ut sic dica¬
q ꝑcussit tibiam suꝑ fem᷑. hoc ÷ ꝑcusso femore insuꝑ ⁊ tibi¬
am ꝑcussit: Qu r. stantes. ł. abulantes tibiis innuitũtur se.¬
ꝑcussis maiorib ⁊̃ minores delere : ¶Inloco qͥ pꝰ ea uocatꝰ ÷¬
expansus ingẽti multitudine t̾rã occupans ¶ Sic̃ solent

Expanded text:
haec feceritis: licet hanc vindictam pro mea injuria ulciscenda in socerum meum exercuistis, tamen nondum me ita placastis, ut adhuc a vobis ultionem non expetam. Percussitque eos ingenti plaga, ita ut stupentes suram femori imonere voluit Scriptura, per suram femori impositam. Solent enim stupentes et fatigati nonnunquam tibiam reflexam femori alteri imponere: suraque ipsius tibiae, utpote parte inferiori, femori affixa sic sedere, quasi consilium non habentes et nescientes quo se movere possint. In Hebraeo sic habetur: Sogal ghereth, , id est tibiam super femur, ut sic dicailicet quod percussit tibiam super femur hoc est percusso femore insuper et tibiam percussit. Quia vero stantes vel ambulantes tibiis innituntur, sepercussis majoribus etiam minores delere? In loco qui postea vocatexpansus ingenti multitudine terram occupans. Sicut solent
Abbreviated transcription (Latin):
ucũ tantũ porrige̾nt᷑ manteriora ut usq aduelũ ꝑuenientes ip-¬
sum uelũ ꝯtĩg̾e̾nt ⁊ aliqͣtulũ in ipsũ inpĩg̾ent ut ꝑueiũ abhis qͥ extͥn¬
secus stabant eaꝵ capita notari possent ñ tñ uelũ penetrabant ne¬
q extͥnsecꝰ extͣ uelũ ꝓminebãt
ñ teneat q uirauit coactusq au illo cui uirauit ueniat corãm alta¬
rituo indomũ tuã ut testificatiõe p̾sentis diunitatis se absoluat si
rũ ẽ abscondiꝰ pot̃ ꝯdenpnans inpiũ iustificans ĩtũ appellauit eas t̾rã
chaul .i. paludosani. ł palestrãe ꝓpt̃ ulitatẽ mun̾is. ¶ Inoono saltꝰ libani
qr arte de libano matia sunpta ẽ. ¶Edificauit mello ⁊ coeqͣuit uora¬
ginẽ ciuttatis dc patͥs sui. Coisicans mello . i. locũ illũ partẽ .s. infe.¬
riorẽ ciuitatis coeqͣuit ipsũ qͥpͣ uorago ⁊ qͣi sententia erat ciucta

Expanded text:
ad velum pervenientes ipsum velum contingerent, aliquantulum in ipsum impingerent, ut per velum ab iis, qui extrinsecus stabant, eorum capita notari possent; non tamen velum penetrabant, neque extrinsecus extra velum prominebant. n teneat quod juravit: coactusque ab illo cui juravit; veniat coram altari tuo in domum tuam, ut testificatione praesentis Divinitatis se absolvat; sillavit eas terram Chabul, id est paludosam vel palustrem propter vilitatem muneris. In domo saltus Libani, quia forte de Libano materia sumpta est. Aedificavit mello, et caoequavit voraginem civitatis David patris sui aedificans mello, id est locum illum, partem scilicet inferiorem civitatis coaequavit ipsum, qui prius vorago, et quasi sentina erat
Abbreviated transcription (Latin):
ens illi fan̾e̾ quẽ cunebat. P̾płs .n.
plꝰ iꝰto eis sauet quos crudeles sꝰ tinet.
Uñ salomion. Rex in uistꝰ oiĩsmi¬
nist᷑s ht̃ ĩpios. Et ꝯ gregans. Duo in¬
locũ illũ qrere possit puer̃.⁊ si am¬
agis illudat᷑. pueros ois illiꝰ tꝑ̃is u¬
c̾fieiat. & illiꝰ loci. Scͥbe ualde erãt¬
sapientes qͥ ꝑse suas ad debat̃ tͣditioẽs

Expanded text:
ens illi favere quem timebat. Populus enim plus justo illis favet, quos crudeles sustinet. Unde Salomon. Rex injustus omnes ministros habet impios . Et congregans, etc. Duo inlocum illum quaerere possit puerum: et si a magis illudatur, pueros omnes illius temporis interficiat, et illius loci. Scribae valde sapie
Abbreviated transcription (Latin):
gente me popło qͥ filiũ meũ ad mortẽ exposcũt. Et dyat ã¬
cilla tua. Loqͣr ad regẽ siqͦmͦ faciat rexibũ ancille que .i.
si forte exaudiat me dep̃cantẽ ꝓfilio meo ⁊ exaudiũ rex.
¶Dicat enĩ ancilla tua ut fiat u̾bũ dñi mei regis. ut iudiciũ
q de mea causa fecisti in tua conserues qr tu sic̃ angłs dĩ nec
ꝓ ira ꝗͣ adu̾sꝰ aliquẽ hãs nec ꝓ gr̃a aueritate moueri obeᷤᷤ¬

Expanded text:
um ad mortem exposcunt. Et dixit ancilla tua. Loquar regem si quo modo faciat rex verbum ancillae suae; id est, si forte exaudiat me deprecantem pro filio meo. Et exaudivit rex. Dicat ergo ancilla tua, ut fiat verbum Domini mei regis, ut judicium quod de mea causa fecisti, in tua conserves; quia tu sicut angelus Dei nec pro ira quam adversus aliquem habeas, nec pro gratia a veritate moveri de
Abbreviated transcription (Latin):
ualida intentione narrat᷑. Abiectꝰ ÷ clipeus fartiũ clipeꝰ saulqͣ¬
si ñ eẽt unctꝰ oleo. Qͣ si homins uilis. qͣsi hoĩs scĩficationẽ di iunã ñ¬
l̃tis. dĩ st̃. Asangͥ̾ne int̃ fectoꝵ ab adipe fortiũ saggitra iona¬
the ñꝗͣ abiit retprsũ. Ac sidic̾et ñ habut retb̾r sũ sagita iona:¬
the inp̃lus ut emissa ũꝗͣ cassa resiliret a sangͥne fortiũ ab ad¬
ipe medullatorũ s fortit̾ penet᷑uit effundens sangͥnẽ ⁊ ꝑstͥngẽs
adipẽ stetiũ ꝙ  ĩntłiciebat. slonathas in eicełis tius oissꝙ int̃fecoꝰ

Expanded text:
valida intentione narratur. Abjectus est clypeus fortium, clypeus Saul, quvalida intentione narratur. Abjectus est clypeus fortium, clypeus Saul, quasi non esset unctus oleo. Quasi hominis vilis, qrtium, sagitta Jonathae nunquam abiit retrorsum. Ac si diceret. Non abiit retrorsum sagitta Jonathae in praeliis ut emissa unquam cassa resiliret a sanguine fortium, ab adipe medullatorum; sed fortiter penetravit effundens sanguinem, et perstringens adipem fortium, quos interficiebat. Jonathas
Abbreviated transcription (Latin):
Qdã librũ iustorũ hũc eũdẽ librũ intelligñdũ patant
ꝓpt̃ samuel ⁊ dd̾. d̾ quib pͥncipalit̃ agit. Alii librũ iustoꝵ
legẽ moysi int̃pretantur in qͣ forma iusticie hoĩb ꝓponit᷑
ex qͣ conici putant in nonnullis locis artẽ sagatandi utilẽ
sic̾ fortassis illud ingenesi iacob dicente qđ portionẽ tulerit
d̾ manu amorrei ingladio ⁊ arcu. Aiũlibrũ ustoꝵ ñ hõsũ
int̃pretantur s uidicior. ł p̃ceptorũ. Ac sidic̾et᷑ in libro u¬
ris ut sit sensꝰ. Pcepit ut doc̾et̃ filio̾ iuida arcũ ⁊ ut ħ ita
qͣsi ꝓ lege teneret᷑. nniuolabilit̃ obseruaret᷑ sic̃ quod scͥp¬
tũ ÷ in libro uiris ⁊ p̃cepto legis edictũ. sclipeꝰ fortiũ plu¬
rałr ꝓ nũciand ũ. Quod tñ singłar it̃ eiponens adiũgit
Sclipeꝰ saul
Modꝰ dicendi qñ aliquid conmuntt̃ ꝓponit᷑ consingłaris ex¬
ecutio ad uingenda ÷. hicfit inrerũ ex aggeratione. qñ qͥd eum

Expanded text:
dam librum justorum hunc eumdem librum intelligendum putant, propter Samuelem et David: de quibus principaliter agit. Alii librum justorum, legem Moysi interpretantur, in qua forma justitiae hominibus proponitur. Ex qua conjici putant in nonnullis locis artem sagittandi utilem, sicut fortassis illud in Genesi Jacob dicente quod portionem tulerit de manu Amorrhaei in gladio et arcu. Alii librum justorum non hominum interpretantur, sed judiciorum vel praeceptorum. Ac si diceretur in libro juris, ut sit sensus, praecepit ut docerent filios Juda arcum, ut hoc ita quasi pro lege teneretur, et inviolabiliter observaretur, secundum quod scriptum est in libro juris, et praecepto legis editum. Clypeus fortium, pluraliter pronuntiandum, quod tamen singulariter exponens adjungit: Clypeus Saul. Modus dicendi quando aliquid communiter proponitur, cui singularis executio adjungenda est. Hic fit in rerum exaggeratione, quando quid cum
Abbreviated transcription (Latin):
torũ tabulata cedrina. Uiguiti cubitos de.lx. qui in lõgitudine domꝰ
erant seꝑaũ. inpost̾i̾ori parte domꝰ .i. occidentali q. intͦitꝰ ad orientẽ
erat atis iilla parte similit̃ edificans tabulata cedrma a paui¬

Expanded text:
dine domus dine domus erant, separavit in posteriori parte domus; id est occidentali; quia introitus ad orientem erat. Atque in illa parte similiter aedificans tabulata cedrina a pavi
Abbreviated transcription (Latin):
dit tabulata qͦsi solaria ꝑcircuitũ tͥplici ordine unũ srinctꝰ me¬
diũ latiꝰ supp̃niũ lastissimũ ut columne qͥl substenta bant᷑ suꝑͥora
ñ ꝯting̾e̾nt inseriora tabulata s extͥnsecꝰ ab uno surge̾nt singłe.
Isatabulata qͣsi ex hetre fuer̃ foris adherentiamuro. ¶ Trabes
aũ qͥb sustentabantur tabulata ipsa posuit indonio ꝑcircuitũ .i.¬
aduxt domui ꝑcircuitũ tñ forinsecꝰ ita scł. ut ñ hererent mu¬
nis tẽpli .i. ut non eẽt̃ infyxe muris q eiectura q̃dã inipso muro
ꝑcircuitũ facta ipsas excipiebat. ⁊ portabat inpͥpło capite qͦ mu¬
rũ ꝯtingebãt in alt̾o capite colũnis innitentes: ł de tͣbib int᷑ do¬
mũ intelligi pot̃ ad eunid̃ modũ dispositis. t̾exit qͦ donũ lac̃ari¬
b cedrinis Tectũ domꝰ more regionis planũ fec̃ quẽ ad inodũ extͥnsecꝰ
tabulata. Intecto gͥ domꝰ loq̃aria cedrina possuit ⁊ domũ ligniscedrins

Expanded text:
cit tabulata quasi solaria per circuitum triplici ordine, imum strictius, medium latius, supremum latissimum, ut columnae quibus sustentabantur superiora, non contingerent inferiora tabulata; sed extrinsecus ab imo surgerent singulae. Ista tabulata quasi exedrae fuerunt foris adhaerentia muro. Trabes autem quibus sustentabantur tabulata ipsa, posuit in domo per circuitum, in forinsecus, ita scilicet, ut non haererent muris templi, id est ut non essent infixae muris, quia ejectura quaedam in ipso muro per circuitum facta, ipsas excipiebat, et portabat in illo capite quo murum contingebant, in altero capite columnis innitentes. Vel de trabibus intra domum intelligi potest ad eumdem modum dispositis. Texit quoque domum laquearibus cedrinis. Tectum domus more regionis planum fecit, quemadmodum extrinsecus tabulata. In tecto igitur domus laquearia cedrina posuit, et domum lignis, et
Abbreviated transcription (Latin):
bat apud eũ. ħ scries ẽ narrc̃nis. s aliquid inqueni entiᷤ
hine surgͥe uig̾t᷑. Si em̃ usq ad diem septimũ t̃miniꝰ sol¬
uende ꝓpositiois positꝰ fuerat ⁊ illi suscepta ꝓpositiõe
ꝓ tres dies in solugnda ea laborantes nicħ ꝙ ꝓficientiᷤ
tandem sic̃ legit᷑ cũ dies septimꝰ ad eẽt aduxorẽ sanson
locutisũt illauͦ tã p̃cib quam ꝯminatiõe uioꝵ flexa

Expanded text:
enientis hinc surgere videtur. Si enim usque ad diem septimum terminus solvendae propositionis positus fuerat, et illi, suscepta propositione, per tres dies in solvenda ea laborantes, nihil proficientes tandem, sicut legitur, cum dies septimus adesset, ad uxorem Samson locuti sunt. Illa
Abbreviated transcription (Latin):
effectũ ꝑducet u̾bũ suũ siue ñ parcet qͣsi miseratiõe aliqͣmu¬
tatꝰ ut ñ impleat qͥ ꝓposuit. sic̃ tupiꝰ uidi uoluisti parcens
luminib dignis morte ⁊ ñdac̃e faciens dm̃. Nec penitudine
flextet᷑ ut peniteat eũ ꝓposuisse ⁊ sic flectat᷑. ⁊ ñ faciat quod
fac̾e cogitauit. Heq .it. hõ ÷ ut agat penitentiã. hõ .ii. qͥ ma¬
lũ uelle pͥ. ⁊ mutari pot̃. penitẽtiã agere pot̃. ¶ Honcorã
dño ẽ xp̃c eiꝰ . .i. ñ quid iste qͥ tͥ nc̃ p̃sentatus ÷ ⁊ corã adductus
ꝙ de reliquis nullũ elegit dñs. oͥd̾ caput philistei ataͣlit in
ierłm hic apparet iã eo t̾ꝑe cõmunẽ fuisse habitationẽ

Expanded text:
bum suum, sive non parcet quasi miseratione aliqua mutatus, ut non impleat quod proposuit, sicut tu prius videri voluisti parcens hominibus dignis morte, et mendacem faciens Deum. Nec poenitudine flectetur, ut poeniteat eum proposuisse, et sic flectatur, et non faciat quod facere cogitavit. Neque enim homo est ut agat poenitentiam. Homo enim qui malum velle oram adductus, rum est, quod de reliquis nullum elegit Dominus. David caput Philisthaei attulit in Hierusalem, hinc apparet jam eo tempore communem fuisse habita
Abbreviated transcription (Latin):
płos tuos .u ꝯtͣ popłos tuos oamalech. Sequit᷑. de math.¬
ir pricipes descendũt ⁊ s̾ ⁊ abulon qui exencitũ
duc̾ent ad bellandũ. hoc ad r̃sentẽ historiã spectat.
ł odot eñ illos quide machir siue d̾ ⁊asbidon. siue s̃ psichar
ꝑ roplo suediscm̃ belli subire ñ oubitauer. Sotrio aegust ea

Expanded text:
st contra populos tuos, o Amalec. Sequitur: De Machir principes descenderunt, et de Zabulon qui exercitum ducerent ad bellandum. Hoc ad praesentem historiam spectat. Laudat enim illos, qui de Machir, sive de Zabulon, sive de Issachar, pro populo suo discrimen belli subire non dubitaverunt. E contrario arguit eos,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑse legẽd÷ ac distingũedũ ut seqñti clansule ñco¬
puletur sic. ꝑ .iii. dies ñ potuer̃ soluere ꝓposgtionem
Comq ad eẽt dies .ii. hic suspend᷑ ut subaudiat᷑ tc̃ sol.¬
uer eã. Et qͦmͦ solutionẽ eiꝰ inuenerint subiungit.
qr locutis ad uxorẽ sanson. Locuti s̃ scił pꝰdit̃ tͣtiũ¬

Expanded text:
 est, ac distinguendum, ut sequenti clausulae non copuletur sic: per tres dies non potuerunt solvere propositionem. Cumque adesset dies septimus: hic suspende, ut subaudiatur, tunc solverunt eam. Et quomodo solutionem ejus invenerunt, subjungit: quia locuti sunt ad uxore
Abbreviated transcription (Latin):
breo sic habet᷑ Diflagoth riuen gotholimi hechiche. leui.
.i. duisiones ruben magna calliditas corois. QueS sicnteiligu¬
dũ putant: Ex magna ealliditate cordis diuisit se ruben ab
aliis ⁊ t̾minos suos lũge posuit afreqͣntia belloꝵ intaliouusł¬
one abut᷑s parte ut unb̾ꝯq siue hinc siue in bella surgent
ad eũ secure quiescentẽ ñ ponoꝰ p̃lii s sibilus em lenis ca¬
me pueniret. Un̾subdit. Qre haritas scił o tu rubenĩt᷑
duos t̾minos .i ut ad neutrã partẽ te tencas ⁊ hoc ĩõ saciᷤꝰ
ut audias sim̾los .i. lenẽ famã tantũ secur. de longe. sibi
cuas. uñ iterũ adirrisionẽ eiꝰ repetit. diuisiones ruren
magna caliditaᷤ cordis. Si uͦ sic legat᷑ diuiło ꝯt se ruben ma

Expanded text:
h ruben gotholib helchiche lem ; id est divisiones Ruben magna calliditas cordis. Quod sic intelligendum putant. Ex magna calliditate cordis divisit se Ruben ab aliis, et terminos suos longe posuit a frequentia bellorum in tali divisione ab utraque parte, ut undecunque sive hinc sive illinc bella surgerent, ad eum secure quiescentem, non pondus praelii, sed sibilus tantum levis famae perveniret. Unde subdit: Quare habitas, scilicet, o tu Ruben, inter duos terminos; id est ut ad neutram partem te teneas, et hoc ideo facis ut audias sibilos, id est levem famam tantum, securus de longe; sibilcias, unde iterum ad irrisionem ejus repetit: divisiones Ruben magna calliditas cordis. Si
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliũ uocat ¶Qũe secuti ꝯp̃hendũt cesis sumitatib eiꝰ
manuum ⁊ pẽdũ. Quidã de hebraica ueritate magis pͥe
int̃pretari putauerũt cecis pollicib. eo q̃ trũcato polli¬
ce adferenda arma deinceps homo idͥoneus ñ sit. S addir¬
xerũtq eũ in ierd̃n. Cũ usq ad temꝑa. dd. iebusei ie-¬

Expanded text:
auxilium vocat. Quem secuti comprehenderunt, caesis summitatibus manuum ejus ac pedum. Quidam de Hebraica veritate magis proprie interpretari putaverunt: caesis pollicibus, eo quod truncato pollice ad ferenda arma deinceps homo idoneus non sit. Adduxerunt eum in Hierusalem. Cum usque ad tempora David Jebusei Hier
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicatiõi iuee ẽdatis. qͣtinꝰ ad p̾cep¬
ta dñi recipienda siue lariora.
siue artiora. qũ p̾dicau̾ĩt para¬
habitũ penitentie. dũ cilicio cam¬
elino ĩdutꝰ eẽt. & cibas siluestres
lũbos suas. ad libitͥmẽ refreuãdã.
nr̃is. ⁊ alt̾iꝰ saporis. plene qͥsi uuel¬
le. ⁊ dulces ad comedudũ. s capud
hũt amar̃. Uolant saltan do qͣsi

Expanded text:
edatis, quatenus ad praecepta Domini recipienda sint laxiora sive arctiora, quando praedicaverit parahabitum poenitentiae, dum cilicio camelino indutus esset, et cibos sylvestres lumbos, ad libidinem refrenandam. nostris, sed alterius saporis, plenae quasi melle, et dulces ad comedendum, sed caput habent amarum, volant saltando quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽc̃ cũeo incastͥs dan. ł sic intelligendũ ÷ q̃ dr̃ incastͥs dã
uib d̾an ł ꝑ castra clan nom̃ loci signat᷑ ubimansit sanson
pͥmũ. Et farte ꝑ anticipatiõẽm dictũ qr pꝰ ealocũ uͥsex¬
centi uiri o̾ tͥbu dan in cariathiarmi iudͤ manser̃ le.¬
gimꝰ ex eo castroꝵ dan nom̃. accepisse nͥ foete idcͥco hic
locũ illũ cũuenient̃ intellig̾e ñ polsimꝰ. quod ille ĩ cha

Expanded text:
castris Dan; n. Vel per castra Dan nomen loci signatur, ubi mansit Samson primum. Et forte per anticipationem dictum; quia postea locum ubi sexcenti viri de tribu Dan in Cariathiarim Judae manserunt, legimus ex eo castrorum Dan nomen accepisse. Nisi forte idcirco hic locum illum convenienter intelligere non possumus, quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pꝰ te inbeniabum inpopłos tuos o amalech. Sensus h
⁊ ad augm̃tũ lecitie p̃sentis p̃t̾ita ⁊ fut᷑a dĩ nura¬
bisia instantib adnu̾at. dñs in foctib dimicaũ exef¬
fraim. Infortib exeffraam dimicaũ dñs ⁊ꝑ illos ͣ
erãt inamal ech sic̃ supͣ. Notat qͥmͦ t̃ꝑe mos¬
si iosue quierat ex effrau dͥimucante ꝑ eũ ⁊

Expanded text:
in in populos tuos, o Amalec. Sensus hic est ad augmentum laetitiae praesentis, praeterita et futura Dei mirabilia instantibus annumerat Dominus in fortibus dimicans ex Ephraim. In fortibus ex Ephraim dimicavit Dominus; erant in Amalec, sicut supra. Notat quomodo tempore Moysi, Josue qui erat ex Ephraim, dimicante per eum et
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ monisina descendente inipsum dño totꝰ funaut
pis łrat nota fumigauit illic&e celiĩnuibe densissima agͥᷤ
distilanis pauort̃ ⁊ reuerentiam qͣsiquodãs ubsidore a esta¬
tt montes q ipsanubiũ obungratione ⁊ sus sidore desta
erutione nubiũ uostantiũ. ⁊ de scensi aq̃x. Sitia aracie
dĩ usrł. hac una clausula oĩa p̃cedentia ꝯp̃heniont dina
modꝰ ÷ afacie dni Sina stillauit aquis sina afucie dñi de¬
fuuit. Quod eñ qͥsi gnalit̃ apt miracłi e telletto am p̃¬

Expanded text:
 mons Sina descendente in ipsum Domino totus fumavit: ris terra mota fumigavit: illic coeli in nube densissima aquis distillans pavorem, et reverentiam quodam suo sudore testati, montesque ipsa nubium obumbratiotione nubium volitantium, et descensu aquarum. Sinai a facie Dei Israel, hac una clausula omnia praecedentia comprehendit. Sina motus est a facie Domini. Sina stillavit aquis. Sina a facie Domini defluxit. Quod enim quasi generaliter propter miraculi excellentiam pr
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ habitantiũ int̾ra ꝯuenient̃ referri pot̾
qui auditis tantis mirabilib moti sũt atꝙ tͦbari
uert̾ serite ⁊ qui ingͥdiebuanti ꝑeascaeaute¬
r̃ ꝑeales deuios. Pꝰantiqͣ mirabilia ad nouami racła
narranda accedit. Sig̾cat aũt qͥ fiuii isrł ante tẽꝑa sua
intantũ circũ quaq hostiũ t̾rore artabantur ut semi¬
de quescerent nemine anbilante ꝑ eas. ⁊ siqͥ forte ꝑ
eas iced̾e cogebant ñ publica iua s ꝑcalles deuuros ia

Expanded text:
hominum habitantium in terra convenienter referri potest: qui auditis tantis mirabilibus moti sunt atque turbati. verunt semitae: et qui ingrediebantur per ear calles devios. Post antiqua mirabilia ad nova miracula narranda accedit. Significat autem, quod filii Israel ante tempora sua in tantum circumquaque hostium terrorem arctabantur, ut semitae quiescerent nemine ambulante per eas: et si qui forte per eas incedere cogebantur, non publica via, sed per calles devios la
Abbreviated transcription (Latin):
ciotũ sue subiectã captũ regẽ adduxerũt. ¶ Dedit gͦ
moysi ascender̃ Ẽ ciuitate palmarũ confiliis uida moser¬
tũ sortis eiꝰ qͦ÷ ad meridnem arad ⁊⁊ habitauerũt coneo. sineꝰ
ipse ẽ ietͦ ⁊ raguel pat̃ sephore uxoris maysi aqͦ cinei dicti
sũt qui hic ad filios iuda asscendisse ⁊ cũ eis habitasse chñr. Tebu¬
seũ aũt habitatorẽ ierłm ñ deleuer̃ filũ beniabui. habitaũ¬
q iebuseꝰ c̃ filiis beniabin inierłm usq inp̃sentẽ õiem Cũ suꝑꝰ
filii iuda ierłm oppugnasse ⁊ cepisse cuctãq ciuitatẽ in-¬
cendio tradidisse legãt᷑ i qmͦ in hoc loco filios benabim ie-
buseũ habitatorẽ ierłm ñ cdeleuisse s pociꝰ ipsũ iebuseum
confilis beniabim inierłm usq inp̃sentẽ cliẽ habitasse me-

Expanded text:
tioni suae subjectam captum regem adduxerunt. Dedit ergo Moysi ascenderunt de civitate Palmarum cum filiis Juda in desertum sortis ejus, quod est ad meridiem Arad, et habitaverunt cum eo. Cineus ipse est Jetro, et Raguel pater Sephorae, uxoris Moysi, a quo Cinei dicti sunt, qui hic ad filios Juda ascendisse, et cum eis habitasse dicuntur. Jebusaeum autem habitatorem Hiere Jebusaeus cum filiis Benjamin in Hierusalem usque in praesentem diem. Cum superius filii Juda Hierusalem oppugnasse et cepisse cunctamque civitatem incendio tradidisse legantur: quomodo in hoc loco filios Benjamin in Jebusaeum habitatorem Hierusalem non delevisse, sed potius ipsum Jebusaeum cum filiis Benjamin in
Abbreviated transcription (Latin):
nse starꝰ se babtis ando.⁊ p̾dicando
forcior uie ẽ. Ego. i fortis sũ adpe¬
uitũtia ĩuitando. ille forcior perc̃a
remictũda. Egu reguũ coloꝵ p̃dicã¬
do. ille fortior dando. Ego ĩaq bab¬

Expanded text:
nifestaturus se baptizando, praedicando, Fortior me est. Ego enim sum fortis ad poenitentiam invitando, ille fortior peccata remittendo. Ego regnum coelorum praedicando, ille fortior dando. Ego in aqua bap
Abbreviated transcription (Latin):
bitatorib euis. Subdit caisam q. ñ uener̃ adaigliũ¬
exri.łitrẽ hic dic̃ maiorẽ semorẽ honorabilẽ int̃ a¬
lios illiꝰ familie de qͣ ⁊ ipse fuit. ¶ de fulsꝰ racl berith
Beritli ꝯuiranio int̃p̃tat᷑. hinc lualberith idolũ ꝯuiratiõis:
Sccidit fr̃s suos filios ierobaal septuaginta uiros. Siom̃eᷤᷤ
septuaginta occidit qͦmͦ reinansit unꝰ illoꝵ : S sic diccũ ÷¬

Expanded text:
bitatoribus ejus. Subdit causam: quia non venerunt ad auxiliubitatoribus ejus. Subdit causam: quia non venerunt ad auxiliu. Patrem hic dicit, majorem, seniorem, honorabiliorem inter alios illius familiae, de qua et ipse fuit. De fano Baalberith. Berith conjuratio interpretatur hinc Baalberith idolum conjurationis. Occidit fratres suos filios Jerobaal, septuaginta viros. Si omnes septuaginta occidit, quomodo remansit unus illorum? Sed sic dictum
Abbreviated transcription (Latin):
mampo ubi p̃liatũ est inimicis suꝑioros factisũt ubise
deder̾t discͥmini. Sic itaq rome nͭ nom̃ loci intelligen.¬
dũ ÷ s altitudinẽ sig̾cat. inqͦ errauit tͣnslatio. Stelle
manentes mordine ⁊ cͦsu suo adu̾sus sisarã pugnauũt.
Nut mathematici putãt ꝑꝯstellatios fatũ uictũ sisarã
scͥpt᷑a asfirmat. s sig᷑atiue celestia ipsa ad eiꝰ opp̃ssienẽ qͣsi
intendisse dicit quia dñs celi ut uince̾tꝰ sua ꝓuidẽtia
disposuit. Qũẽ admodũ gͦ int̾ra montes siue ualleᷤ
siue q̃ lib alia t̃rena arguunt᷑.ł. laudant᷑ cũ ab
oĩb meis manentib ⁊ eis p̃sidĩtib rep̃hensibile siue
laudabile quid agit᷑ ⁊ iꝑsa hec loca fecisse dñr que
gnauert᷑: Intecionẽ. ⁊ ratioẽm ostend̾ meo qđ ait manẽ.¬
tes mordine suo. Manẽt .it. uͥ morã ficiũt ⁊ ueheñter
di ad me ueniens dix̃ .ł. ego ipsa angłs di enstens dͥieo uob̾
ex parte eiꝰ ut malencatis t̾re meroth. Nom̃ ẽ regionis

Expanded text:
ampo ubi praeliatum est, inimicis superiores facti sunt, ubi se dederunt discrimini. Sic itaque Romae non nomen loci intelligendum est, sed altitudinem significat, in quo erravit translatio. Stellae manentes in ordine, et cursu suo adversus Sisaram pugnaverunt. Non ut mathematici putant per constellationis fatum victum Sisaram scriptura affirmat, sed figurative coelestia ipsa ad ejus oppresionem quasi intendisse dicit; quia Dominus coeli, ut vinceretur sua providentia disposuit. Quemadmodum ergo in terra montes, sive valles, sive quaelibet alia terrena arguuntur, vel laudantur, cum ab hominibus in eis manentibus, et eis praesidentibus reprehensibile, sive laudabile quid agitur, et ipsa haec loca fecisse dicuntur, quae gnaverunt. Intentionem et rationem ostendit in eo quod ait: Manentes in ordine suo. Manent enim, ubi moram faciunt, et vehementer Dei ad me veniens dixit, vel ego ipsa angelus Dei existens dico vobis ex parte ejus, ut maledicatis terrae Meroth. Nomen est regioni
Abbreviated transcription (Latin):
or qͥñ uno popło solũ. s anuiltis gẽtib habitabat᷑:¬
¶ Que. misit ⁊ uocauit barach filiũ arfunoen. hic barath
id̾ ise eẽ putat᷑. qͥ ⁊ lapidoth. hãc aũt estimationẽ ex i̾n na¬
tam credirꝰ qͥutrũq nom̃ unã int̾p̾tacionẽ hr̾e iueratur.
maritꝰ eiꝰ quẽ utpote uirũ mulier ad pliũ uocat ita. q̃ aber
aũt cineꝰ recesserat qͦndã a cet̾is cineis fr̃ib suis fiłiis oh¬
ab eognati mossi. Legimus in exodo quomodo ietro socer
moysi indeserto adeũ uenit adducetis illi sephorã uxorẽ
suã. ⁊ filios suos. Sin̾ conrediret ipse ietͦ int̾ram suã mo-¬
detinuit. ut parit̃ confiliis isrł ad t̃ram ꝓmussionis ꝓ-¬
fisciscẽt᷑. deciuꝰ uideb  obab ꝓgenie iste̾ aber desce̾n¬
dens acet̾is fr̃ib suis filiis obabꝰ int̃ filios isrł habitantib¬

Expanded text:
tibus habitabatur. Quae misit, et vocavit Barach filium Abinoem. Hic Barach idem ipse esse putatur, qui et Lapidoth; hanc autem existimationem exinde natam credimus, quod utrumque nomen unam interpretationem habere invenitur. maritus ejus, quem utpote virum mulier ad praelium itura vocat. Aber autem Cineus recesserat quondam a caeteris Cineis fratribus suis, filiis Obab, cognati Moysi. Legimus in Exodo quomodo Jethro, socer Moysi, in deserto ad eum venit, adducens illi Sephoram uxorem suam, et filios suos; deinde cum rediret ipse Jethro in terram suam, Moae, secum detinuit, ut pariter cum filiis Israel ad terram promissionis proficisceretur. De cujus videlicet Obab progenie iste Aber descendens a caeteris fratribus suis filiis, Obab inter filios Israel habitantib
Abbreviated transcription (Latin):
asei ⁊ se illusũ auag̃ aĩau̾t̾e. Seien¬
dũ ÷ ꝙ ħ ĩc̾fectio pueroꝵ ũ statĩ fac¬
ta ÷ s ꝑ magnũ tp̃s dilata. Cũ .i.nii
dił s renũtiatũ eet ẽdidit magos¬
u̾sos. Uũ cã diu qͥ eũ apueri ĩ qͥsitioẽ.

Expanded text:
et se illusum a magis animadvertere. Sciendum quia interfectio puerorum non statim facta est, sed per magnum tempus dilata. Cum enim nihil sibi renuntiatum esset, credidit magorsos, unde tam diu quievit a pueri inquisitione.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cermert̾q debboia. i barael filrus abinoen indie illo dicentes.
Qui spõte obtulistis d̾ isrł aĩmas ur̃as ad picłm benedicite
dñm. hoc canticũ pꝰuitoriã in laudem dĩ ceciner̃t oebbera
⁊ baracħ Dñe cũ exires deseir ⁊ tͣnsires ꝑ regioneᷤ edon t̃.¬
ra mota ÷ celiq ac nua bes stillauer̃ aquis. p mõtes
fluxert᷑ a facie am̃i ⁊ sinal a facie dñi dĩ isrł. p̾t̾itadĩ mi

Expanded text:
lius Abinoem in illo die, dicentes: Qui sponte obtulistis de Israel animas vestras ad periculum, benedicite Dominum. Hoc canticum post victoriam in laudem Dei cecinerunt Debbora et Barac. Domine, cum exires de Seir, et transires per regiones Edom, terra mota est: coelique ac nubes distillaverunt aquis. Montes fluxerunt a f
Abbreviated transcription (Latin):
¶. Moralitas. Nato regi aur̃ offeriuiꝰ si
ĩꝯ̃spectu eiꝰ elaritate suꝑue sapie. res¬
plendemꝰ. Thus offerimꝰ. si cogitatio¬
ues carius ꝑ studiũ orõis ĩ ara cords
ic̃ endimꝰ. Mirrã offerimꝰ. sicarius
uitia ꝑ abstiuentiã mortificamꝰ. Misti¬

Expanded text:
ORIUS. Nato regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis, per studium orationis in ara cordis incendimus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. MYSTI
Abbreviated transcription (Latin):
int̃is illimminatio. Usq dũ uemens.
Hare. hiuc qpparet. qr ĩ aere posita e¬
rat qr domui ĩ qͣ puer erat multũ fui¬
t uiciua. Mit̃ .i. domũ ñ disẽner⁊ plꝰ
Gaudet gaudio q̃ ꝑꝑ dni gandet q.

Expanded text:
ntis illuminatio. Usque dum veniens, etc. Hic apparet quod in aere posita erat, quia domui in qua puer erat multum fuit vicina. Aliter enim domum non discernerent plus gaudio. Gau
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uũ malũ poss ẜpicari d̾ ea nescir.
ĩpiũ eẽt si eã diffamarꝰ . Ex alt̾a par¬
ce ĩticia ñ exigebat. ũ rei ĩ cognite secopu.¬
rars.qr aut bana erat aut uiala. Sim¬
ala erat malerei sociari udebebat. Si
mediũ consiliũ ĩueũ uͥoculte eã dunit¬

Expanded text:
 unde malum posset suspicari de ea, nesciret, impium esset si eam diffamaret. Ex altera parte justitia non exigebat, ut rei incognitae se copularet, quia aut bona erat aut mala. Si mala erat, rei malae sociari non debebat. Si medium consilium invenit, ut occulte eam dimit
Abbreviated transcription (Latin):
x ẽdit᷑ stella tnĩ apparuisse. ⁊ ꝑ acto
officio ẽ uoua eẽt desũt eẽ. Ait .it
sulgñtiꝰ. puer nouã stellã fab̾cauit
Nemireris eos itreᷤ decĩ dieb uenisse
ibethleẽ. cũ equos arabicos ⁊ drome¬
dariõs. haũit uec multũ s̃ aiudea re¬
moti. Refert tũ. henuo ⁊ stellã añ xͥ
natiuitatẽ apparuisse. ⁊ eos it̃ suũ ni¬

Expanded text:
ruisse, et peracto officio, cum nova esset desinit esse. Ait enim Fulgentius: Puer natus novam stellam fabricavit. Nec mireris eos in tredecim diebus venisse in Bethlehem, cum equos arabicos et dromedarios habeant, nec multum sunt a Judaea remoti. Refert tamen Haymo, et stellam ante nativitatem apparuisse Christi, et
Abbreviated transcription (Latin):
pͦ mortẽ penituiss. ĩuenta ÷ aioseph.
sic̃ auiro curioso. c̾ca uxorẽ suã. hũs
zabeth reduss. Uiuuia uoluutate fac¬
cũ ẽ. ꝗ. uͥgo noluit aunutiacionẽ ar¬
głi marico suo aꝑire. Siit. puella et re

Expanded text:
 mortem poenituisset. Inventa est. A Joseph sicut a viro curioso circa uxorem suam. Habenzabeth rediisset. Divina voluntate factum est quod virgo noluit annuntiationem angeli marito suo aperire. Si e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaliꝗ. cp̃s. aũ asiduã cohabitationẽ ⁊
i t̾riui erat sub eꝰstodia manci uxor.
⁊ freq̃nti uisitatiõe denec solep̃nia nup̃
nua defendet᷑. Cũ n. mulier sit fragi¬
lioris sexꝰ. ⁊ inag̃ pudipũdi. uoluit ma¬
trẽ suã ⁊ ñ seipm̃ ab ĩfaria cueri.
Ipse aũ demoniũ hr̃e dicebat᷑ &

Expanded text:
assiduam cohabitationem, et interim erat sub custodia mariti sui uxor, et frequenti visitatione, donec solemnia nuptimia defenderetur. Cum enim mulier sit fragilioris sexus, et magis pudibundi, voluit matrem suam non seipsum ab infamia tueri. Ipse enim daemonium habere dic
Abbreviated transcription (Latin):
cura templi dei. sequens magnoꝵ uestigia tc̃¬
tatoꝵ nꝑ allegorce condid̾am tue scĩtati ꝑ¬
curirudum mittere. Cuiꝰ lectõni intentus quã¬
to plura xp̃i ⁊ eccłie sacituũta antiquis irdi¬
ta pagiiis inuen̾is: ꝗtianto amphõra ibi dei
dona. siue inp̃sñti nob̾ data. seu infututo ꝓ¬
missa ꝓsper̃is. tanto leuiora credo ⁊ iniꝰ curan¬
da om̃uini labencami rerum. ⁊ adũsa iudicab̾:
⁊ ꝓsꝑa. iuxta exemplum beati iohannuis. qui
ał irciꝑatore nefando intra n angustias uiꝰ ꝑ
uissime relegatus insule. comfesti pͥio condi¬
tore. ꝑ spi est ad comtemplanda insinita illa
celestium mansionum archana intͦductus ⁊
uͥ putat᷑ a deceptis hostib amicoꝵ homiũ au¬
xilio ac socioꝵ destitui. ibi amicoꝵ angłoꝵ me¬
ruit aspectu atq alloquio ꝑftui. Aquib edoc¬
tus eo magis magisq ⁊ illecebits scli. ⁊ amari¬
tudines didicit ẽẽ sꝑnendas: q̃ sublumꝰ illa spe¬
cularatur que ꝓ magnitudine atq et̃nitate

Expanded text:
uens magnorum vestigia tractatorum nuper allegorice condideram, tuae sanctitati percurrendum mittere. Cujus lectioni intentus, quanto plura Christi et Ecclesiae sacramenta antiquis indita paginis inveneris, quanto ampliora ibi Dei dona, sive in praesenti nobis data, seu in futuro promissa perspexeris, tanto leviora credo, et minus curanda omnium labentium rerum, et adversa judicabis et prospera; juxta exemplum beati Joannis, qui ab imperatore nefando intra angustias unius parvissimae relegatus insulae, confestim a pio Conditore, per Spiritum est, ad contemplanda infinita illa coelestium mansionum arcana, introductus; et ubi putatus est a deceptis hostibus amicorum hominum auxilio ac societate destitui, ibi amicorum angelorum meruit aspectu atque colloquio perfrui. A quibus edoctus, eo magis magisque illecebras saeculi et amaritudines didicit esse spernendas, quo sublimius illa speculabatur, quae pro magnitudine atque aeternitate
Abbreviated transcription (Latin):
nunc comsolatõe ⁊ te dilectissime antifum.
p̃sũtes rer̃ temporaliũ angores cotidie alleii¬
are. atq ad uidenda bona dm̃ int̃ra uiuenciũ.
transcensis malis hommũ. q̃ regnant int̃ra mo¬
riencium. sublimit̃ animari ñ ambigo: ut po¬
te hũlidanter ũ tantũ diuinar̃ paginis litt̃a¬
rum. s ⁊ piis ear̃ expositõnib. quas ueñanda
patrũ nob̾ scͥptura reliquit. Uer̃ qr noua q̃ ã¬

Expanded text:
nunc consolatione et te, dilectissime antistitum, praesentes rerum temporalium angores quotidie alleviare, atque ad videnda bona Domini in terra viventium , transcensis malis hominum quae regnant in terra morientium, sublimiter animari non ambigo, ut pote abundantem non tantum divinarum paginis litterarum, sed et piis earum expositionibus, quas veneranda patrum nobis Scriptura reliquit. Verum quia nova q
Abbreviated transcription (Latin):
tͣciam scͥpta sunt: ut ꝑpacĩam ⁊ comsolatõem
scͥpturarum spem ħeamiis. Ubi optune ad opti¬
nendam spem celestrum bonoꝵ: pacĩam nob̾ hñ¬
tam. ⁊ consolatõem scͥptutar̃ inspiciendam ẽẽ
ad sisa: mente humuli ac sũmiffa. quasi arꝰto¬
usto indice ⁊ pio patre irrogata flagella tolemꝰ:
si uiciis inpliciti. Consolatõem si scͥpturar: ut ha¬
rum crebra meditatõe ad memoriam reuocemꝰ.
qͣntum sũmi illi patres ⁊ p̃clara eccłie lumina.
tenebrose afflictõnis sepe inuita ꝑtulinte qͣntũ¬

Expanded text:
trinam scripta sunt, ut per patientiam et consolationem Scripturarum, spem habeamus. Ubi optime ad obtinendam spem coelestium bonorum, patientiam nobis habendam, et consolationem Scripturarum inspiciendam esse rrerint adversa, mente humili ac submissa, quasi a justo judice, et pio patre irrogata flagella toleremusi vitiis implicamur. Consolationem vero Scripturarum, ut harum crebra meditatione ad memoriam revocemus, quantum illi summi Patres, et praeclara Ecclesiae lumina tenebrosae afflictionis saepe in vita praesenti pertu
Abbreviated transcription (Latin):
eloquentie. aurum ad splendorem sapiẽ :
nasa generałr ad rõnalem ꝑtinent creato¬
rem. Sc̃ĩficat q dauid p̃r salomonis argen¬
tum cum d̾s ꝑ̃r eloquentes quosq gr̃a sc̃ĩ spẽ ad
loquendum ũbum eungłii confortat. Scĩfi¬
scat aurum: cum naturali ingenio preditos
suo replens sp̃ũ ad consideranda inlege sua mi¬
rabłia illuminat. Sc̃ificat ⁊̃ uasa. cum om̃ib
gitus ad amanda illos ad appetenda dona ꝑpe¬
tue salutis inflãmat. Hoc aũ argentum. i
aurum. ħ scĩficata uasa. Salomon infert
delium cecum in gaudiũ regni celestis in¬
troducit. Reponit q uasa diũsi geñis argẽ¬
tea. siũ aurea in thesauris domus dñ. qñ
eos qui inultitudine dulcedinis eus frtu
meruerunt. abs condit in abdito uultus sui
a ꝯturbatõne hominũ. Apte multi sunt
thesauri in quib nasa electionis recondant᷑.
s uua domꝰ dñ in qua idem sũt fciͤ thesauri

Expanded text:
eloquentiae, aurum ad splendorem sapientiae, eloquentiae, aurum ad splendorem sapientiae, vasa generaliter ad rationabilem pertinent creaturam. Sanctificatque David pater Salomonis argentum, cum Deus pater eloquentes quosque gratia sancti Spiritus loquendum verbum Evangelii confortat; sanctificat aurum, cum naturali ingenio praeditos, suo replens spiritu ad consideranda in lege sua mirabilia, illuminat. Sanctificat et vasa, cum omnibus gitus, ad amanda illos, et appetenda dona perpetuae salutis inflammatur. Hoc autem argentum, hoc aurum, haec sanctificata vasa Salomon infert delium coetum in gaudium regni coelestis introducit: reponitque vasa diversi generis argentea sive aurea in thesauris domus Domini, quando eos qui multitudine dulcedinis ejus frui meruerint, abscondit in abdito vultus sui a conturbatione hominum. Et apte multi sunt thesauri, in quibus vasa electionis recondantur, sed una domus Domini in qua iidem sunt facti thesauri
Abbreviated transcription (Latin):
mon in domo dñ: cum rex nr pacificus in die
nauissima om̃s electos resurrectõnis inmorta
geritur. facit quidein opus dñ salomon s nũ¬
dum ꝑfecit: qr corda electorum dñs ut bona
oꝑentur. inspirat. ⁊ adiuuat. nullum tñ in h
uita dum taxat ꝯmorantem absq pecc̃o ẽe tri¬
buit. naniq hanc domum future uite beati¬
tudini referuat. ꝑficit uero om̃e opus templi
sui: ⁊ hoe dedicatone aptum reddit. cum trans¬
latos de hac uita electos suos et̃num ꝑducit
ad regnum. Ꝙ bñ sig̃catur ⁊ in eo ꝙ templũ
septem annis edificatum ẽ. octauo ałi ꝑfc̃m ⁊
dedicatũ. Septem namq dieb om̃e hoc tempꝰ
uoluitur. octaua ÷ dies udicii ⁊ resurrectõ¬
nis future De quo psalmꝰ. ui t. xiͦ. attitulati
sunt. Cui iuidelicet tempor ꝯuenit apte ꝙ
sequitur. Et intulit q̃ sc̃ĩficauerat p̃t suis¬
argentum. ⁊ aurum.⁊ uasa reposuit in the¬
sauris dom̃ dñz. Argentũ namq ad nitorẽ

Expanded text:
m est omne. Cum verus pacificus in die novissima omnes electos resurrectionis immortaluli geritur, facit quidem Salomon domucit: quia corda electorum Dominus, ut bona operentur, inspirat et adjuvat, nullum tamen in hac vita dumtaxat commorantem absque peccato esse tribuit, namque hoc donum futurae vitae beatitudini reservat. Perficit vero omne opus templi sui, et hoc dedicationi aptum reddit, cum translatos de hac vita electos suos aeternum perducit ad regnum. Quod bene significatur in eo quod templum septem annis aedificaamque diebus omne hoc opus volvitur, octavus est dies judicii et resurrectionis futurae, de quo psalm. VI et XI attitulati sunt. Cui videlicet tempori convenit apte quod sequitur: Et intulit quae sanctificaverat Daviargentum et aurum, et vasa reposuit in thesauris domus Domini. Argentum namque ad nitorem