comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in mara crucis obtulit. idem sac̾cdotes
⁊ hostia: ⁊ qñ pꝰ cenam panem ł uinum
in corpus suum ⁊ sanguinẽ comniutaũ.
cce de .uii. etcłe gradib breuit̾ elocu¬
ti: quid ad quem ꝑtinet insinuaui¬
mus. Cumq omnes sp̃uales sinr ⁊ sacri. ex¬
cellent̾ tamen canones duos tantum sa¬
cros ordines appellari censent. diaconatus
it beatꝰ stephanus. Subdiaconos uͦ ⁊ ac
colitos ꝓcedñte tp̃re eccł̃ia s constitor.

Expanded text:
in ara crucis obtulit, idem sacerdos et hostia, et quando post coenam panem et vinum in corpus suum et sanguinem commutavit. Ecce de septem Ecclesiae gradibus breviter elocuti, quid ad quemquam pertineat insinuavimus. Cumque omnes spirituales sint et sacri, excellenter tamen canones duos tantum sacros ordines appellari censent, diaconatus,it beatus Stephanus. Subdiaconos vero et acolytos procedente tempore Ecclesia sibi constituit. 10.
Abbreviated transcription (Latin):
alis erat hominis institutio misso.
cum uniuers a posteritate sua ad meliorẽ
dignioremq statum uͭ celesti et eterno
bono in ceł sibi parato frueretur. Sicut
enim ex duplici natura compactus ẽ. homo:

Expanded text:
alis erat hominis institutio ante pecum universa posteritate sua ad meliorem, dignioremque statum, ubi coelesti et aeterno bono in coelis sibi parato frueretur. Sicut enim ex dupl
Abbreviated transcription (Latin):
xͥano rerum creatatum causam usibili¬
fide. Credimus unum deum unam esse
diuini nominis tͥnitatem. Idem in ut li.
de trinitate. dm̃s deum solum: ẽẽ ip̃am
tͥnitatem. Ecce his ⁊ aliis płib auctori¬
tatib: euidenter ostendr̃ dicendum ẽc:

Expanded text:
christiano, rerum creatarum causam visibiliFide, cap. 7: Credimus unum Deum unam esse divini nominis Trinitatem. Idem in lib. 6 de Trin.: Dicimus Deum solum esse ipsam Trinitatem. Ecce et his et aliis pluribus auctoritatibus evidenter ostenditur dicendum esse
Abbreviated transcription (Latin):
turam diuinam. ⁊ unum deum: siue es-¬
sentiam diuinam ẽẽ tres ꝑsonas. Uñ aus
in libro de tͥnitate: ita ait. Recte ip̃e ds̃ tͥ¬
nitas: intelligͥ bratus. ⁊ solus potens.
ẽcit quam expresse dix̃ ip̃e deus trinitas
ut ostenderet: et ip̃mdeum: ẽẽ tͥnitatẽ
⁊ tͥnitatem ẽẽ ip̃m deum. Item in eodem.
In uerb̃ inquit illis apłi: quib de aduñ¬
tu xͥ agens dicit quem ostend beatus.⁊
solus potens tex regum:⁊ dominꝰ domi-¬
nantium qͥ solus habet inmortalitatem
⁊ c̃ nec pat̾ ꝓe nominatꝰ ẽ. nec filiꝰ. nͥ s̾ s̾. s
beatus ⁊ solus potens.i unus ⁊ solus ueruꝰ
deus. qui ẽ ip̃a tͥnitas. Ecce et hic aꝑte di¬
cit unum solum uerum deum ẽẽ. ip̃amtͥ¬
nitatem. ⁊ si unus deus trinitas ẽ. gͦ unus

Expanded text:
am divinam; et unum Deum, sive essentiam divinam, esse tres personas. Unde Aug., in lib. 1 de Trin., c. 6, ita ait: Recte ipse Deus Trinitas intelligitur, beatus et solus potens. Ecce quam expresse dixit ipse Deus Trinitas, ut ostenderet, et ipsum Deum esse Trinitatem, et Trinitatem ipsum Deum. Item in eodem: In verbis, inquit, illis Apostoli quibus de adventristi agens dicit: Quem ostendit beatus et solus potens; rex regum et Dominus dominantium; qui solus habet immortalitatem, etc., nec Pbeatus et solus potens, id est unus et solus Deus verus, qui est ipsa Trinitas. Ecce et hic aperte dicit unum solum verum Deum, esse ipsam Trinitatem; et si unus Deus Trinitas est, ergo unus
Abbreviated transcription (Latin):
ro forar aliouis ditri omnem car¬
nalem concupiscentiam ⁊ delectanõem
que. ẽ m coitu malam esse. & pecom̃ quia ix
picc̃o. c̃ ⁊ mordinata.⁊ nos dicimus illam ꝯ-¬
cupiscupiscentiam semꝑ malam esse. qͥa
Sepe enim delectatur nur sanctus secundum
carnem in aliqua re. ut requiescendo pꝰ la¬
borem edendo pꝰ esuriem. nͨ tamen delectĩo¬
tał ẽ peccatum. nͥ sit immodata. Sic ⁊ delec-¬
tano que ẽ in coitu conuigali. cui assunt

Expanded text:
 forte aliquis dicet omnem carnis concupiscentiam et delectationem, quae est in coitu, malam esse et peccatum, quia ex peccato est et inordinata. Et nos dicimus illam concupiscentiam semper malam esse, quiapeccatum est. Saepe enim delectatur vir sanctus secundum carnem in aliqua re, ut requiescendo post laborem, edendo post esuriem; nec tamen talis delectatio est peccatum, nisi sit immoderata. Sic et delectatio quae fit in coitu
Abbreviated transcription (Latin):
nuens. nͥ lotꝰ aqua eccłiam intrare ñ debet.
Quamus diu̾se hominum nationes in hac
re diuersa sentiant ⁊ alia custochia iudeanᵒ.
Romanorum tamen semꝑ ab intiquiorib
usus fuit. pꝰ admixtionem ꝓͥe coniugͥes ⁊
lauacͥ purificationem quere̾ ⁊ ab ing̃ssu
eccłe pauiulum temꝑare. Nec ħ dicentescul¬
pam diputamꝰ eẽ ꝯugium. s quia ip̃a li¬
cita admirtio coniugis sine uoluptate
carnis fĩ ñ pͭ a sacri loci
ingressu est
abstinendum quia no¬
luptas ip̃ sñ ̃
culpa nullatenus et̃ pͥ¬
Auctoritatẽ

Expanded text:
miens, nisi lotus aqua ecclesiam intrare non debet. Quamvis diversae hominum nationes de hac re diversa sentiant, et alia custodire videantur; Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post admixtionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum temperare. Nec hoc dicentes culpam deputamus esse conjugium: sed quia ipsa licita admixtio conjugis sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu est abstinendum, quia voluptas ipsa sine culpa nullatenus esse poauctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
uel t̃s ꝑsonas. unam ẽẽnciam dicimus.
tres autem pͥs ex eadem eẽntia nõ dm̃s
quasi aliuid ibi sit quod eẽncia. ẽ. alid̃
nantur ass̾ere in p̃dictis locutionib
nomen ꝑsont eẽntiam significare. S
quid respondebunt ad id q ip̃e augꝰ.
in libro de fide ad petrum dicit .s. ꝙ.¬

Expanded text:
vel tres personas unam essentiam dicimus: tres autem personas ex eadem essentia non dicimus; quasi aliud ibi sit quod essentia est, aliud nantur asserere in praedictis locutionibus nomen personae essentiam significare. Sed quid respondebunt ad id quod ipse Aug. in lib. de Fide ad Petrum dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
cie tantum intelligentiam facit:
deoq nob̃ uidet᷑ aliter ħ posse dici cõ-¬
gruentius uixta catholicorum doc¬
torum auctoritates.
Qđ hoc nom̃ pͦ tri¬

Expanded text:
tiae tantum intelligentiam facit? Ideo nobis videtur aliter hoc posse dici congruentius juxta catholicorum doctorum auctoritates. 5. Quod hoc nomen per
Abbreviated transcription (Latin):
quisq ẽ persona .i. ẽt̾ntia. S quomͦ iurta
hanc intelligentiam dicet᷑ alia ẽ. pͣ. pa-
tris. alia filii. Et hoc etiam ita uolunt
intellig̾e. s. alius ẽ. pat̾. ⁊ alius ÷ filiꝰ id
tamen commune hñtes: q̃ est pͬ ⁊ hoc¬

Expanded text:
quisque est persona, id est, essentia. Sed quomodo juxta hanc intelligentiam dicetur: Alia est persona Patris, alia Filii? Et hoc etiam ita volunt intelligere, scilicet alius est Pater, et alius est Filius, id tamen commune habentes quod est perso
Abbreviated transcription (Latin):
solum ĩ amima quod ẽ nob̾ cominune cumi
peccore s etiam inferior portio rationis que
temꝑalium disposi tioni intend̾: intelligit᷑

Expanded text:
um in anima quod est nobis commune cum pecore, sed etiam inferior portio rationis quae temporalium dispositioni intendit, intelligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
detur serpentis astucia. Si autem mota fu¬
erit quasi iam mulieri ꝑsuasum erit. s aliq̃n
nat. atq compescit. Quod cum fit non labi¬
mur in peccm̃ s cum aliquamta lutatione
coronamur. Si autem rõ consentiat.⁊ quod li¬
bido commouerit faciendum eẽ decernat.
ab omni beata uita tamquam de ꝑadiso. ex¬
pelutur homo. Lam enim peciatum impu¬
tatur. etiam si non subsequatur fc̃m: qñ ita
tenetur inconscensione constĩa.¬
ec pr anime partib interseruimꝰ. uͭ ipiꝰ
quam sui portionem: in ea sit ubum arbuti¬
um intelugatur. s. secundum rationem q
omine peccatum mortale gerit᷑ s nõ om̃e ue

Expanded text:
detur serpentis astutia; si autem mota fudetur serpentis astutia; si autem mota fuerit, quasi mulieri jam persuasum erit. Sed aliqunat atque compescit. Quod cum fit, non labimur in peccatum, sed cum aliquanta luctatione coronamur. Si autem ratio consentiat, et quod libido commoverit, faciendum esse decernat, ab omni vita beata tanquam de paradiso expellitur homo. Jam enim peccatum imputatur, etiamsi non subsequatur factum; quoniam rea tenetur in consensione consciec de animae partibus interseruimus, ut ipsius t secundum quam sui portionem in ea sit liberum arbitrium intelligatur: scilicet secundum rationem, qua omne peccatum mortale geritur, sed non omne
Abbreviated transcription (Latin):
suggestionib resistendum ẽ. Non enum ignora¬
mus astucias eiꝰ. Quomꝰ enim accessit ad uidã
qñ ei ꝑsuasit ut dominum tradet: Numquid
in locis aut ꝑ hos oculos ei iusus. ẽ: S utiq uͥ
dictum ẽ: in cor eus intrauit. Reppellit autem
ulum homo si paradisum custodiat. Posuit i¬
ds̃ hominem in paradiso ut oꝑaret᷑⁊ custodri.
quia sic eccłe dictͥt᷑ in canticis canticorum. Ortꝰ
conciusus fons signatus. quod utiq ñ admit¬
titur ꝑuersitatis ille persuasor. S tam̃ ꝑ mu¬
uerem decepit. Non enim tatio nr̃a deduci ad
consensionem peccati pͥ. nͥ condelectatio mota
tu̾it in illa parte animi que deb obtempare
racioni: tamquam rectori uiro. Etiam in uno
labitur. quam tunc actum t̃. in illis trib serpẽ¬
te muliere: iuro. Iam primo fit suggestio. siuie
ꝑ cogitationem. siue ꝑ sensus corporis. uel ui¬
dendo. ł tangendo ł audiendo ł gustando ł
olfaciendo. Que suggestio cum facta fu̾it. si

Expanded text:
uggestionibus resistendum est. Non enim ignoramus astutias ejus . Quomodo enim accessit ad Judam, quando ei persuasit ut Dominum traderet? Numquid in locis, aut per hos oculos ei visus est? Sed utique dictum est: In cor ejus intravit . Repellit autem illum homo, si paradisum mentis custodiat. Posuit enim hominem Deus in paradiso, ut operaretur et custodiret ; quia sicut Ecclesiae dicitur in Canticis canticorum, c. 4: Hortus conclusus, fons signatus, quo utique non admittitur perversitatis ille persuasor, sed tamen per mulierem decepit. Non enim etiam ratio nostra deduci ad consensum peccati potest, nisi cum delectatio mota fuerit in illa parte animi, quae debet obtemperare rationi, tanquam rectori viro. Etiam in unoqtum quisque delabitur, quam tunc actum est in illis tribus, serpente, muliere et viro. Nam primo fit suggestio, sive per cogitationem, sive per sensus corporis, vel videndo, vel tangendo, vel audiendo, vel gustando, vel olfaciendo: quae suggestio cum facta fuerit, si
Abbreviated transcription (Latin):
lectatur illicitis. non quidem dł cernens
eẽ. facienda. tenens tamen ⁊ uolens libenter.
que siatim ut attigerunt animum respui
debuerunt. negandum ẽ. eẽ peccarum. s
longe minus. quam si et oꝑe constituatur
implendum. Et iõ de talib qͦ eogitatõnib
uenia petenda est. pectusq ꝑcutiendum. ⁊
q portabat. ⁊ iõ si sola mulier cibum ediss
illicitum. sola utiq mortis supplicio plecte¬
retur: ua ilici p᷑ in homine uno. si dilecta¬
tionib illicitis. a quib continuo se deberz¬
auert̾et auert̾e cogitõ libent̾ sola pascatur
nec facienda descernantur mala. s tantũ
suauit̾ in recordatione teneant᷑. qͣi mulie¬
rem sine uiro posse dampnari: ab sit hoc
crede. hec quippe una ꝑͣ ÷ unus homo est
totus q dampnabitur. nisi hec q̃ sine uo¬
luntate operandi. s tamen cum uolunta¬
te animum talib oblectandi soũ cogitõmꝰ
sentiuntur ẽẽ peccã. ꝑ mediatoris gr̃am

Expanded text:
lectatur illlectatur illesse facienda, tenens tamen et volvens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum, sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda est, pectusque percutiendum, atque que portabat, et ideo si sola mulier cibum edisset illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus se continuo deberet avertere cogitatio, libenter sola pascatur, nec facienda decernantur mala, sed tantum suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnari: absit hoc credere. Haec quippe una persona est, unus homo est, totusque damnabitur, nisi haec quae sine voluntate operandi, sed tamen cum voluntate animum talibus oblectandi, solius cogitationis sentiuntur esse peccata per Mediatoris gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
pens manducandum ꝑsuasit. mulier autem
non manclucauit sola. s niro suo dedit ⁊ simł
manducauerunt. ita ⁊ in quodam secreto ꝯ¬
iugio. quod in inoꝰ homine geritur ⁊ dinos¬
citur. cum rationi scientie. que in reb tempa¬
ub agendiᷤᷤ rõcinandi iuiuacitate uersatur.
animaus sensus ingerit quandam illeceboꝵ
tunc uelud serpens alloquitiu feminam. Hu¬
it autem illecebre consentire de ligno uetido
ẽ. edere. S iste consensus: si sola cogitationis
delectatione contentus ẽ suꝑiori uͦ auctorita¬
te ita retinent᷑ membra. ut non exhibeantur
Si autem in consensu illo ita descernit᷑ q̃q
peccatum: ut si potestas sit. etiam oꝑe imple¬
atur intelligenda ÷ muler. dedisse uiro suo.
ueruni. ⁊̃ ꝑpetrandum efficacit̾ mente de-¬
cerui: nͥ ⁊ illa mentis intentio penes qͣm
summna potestas ẽ. membra inopuᷤ mouẽ¬
di. uel ad oꝑe cohibendi: male accioni ce¬
dat. Nec sane cum soia cogitatione mens ob¬

Expanded text:
ducandum persuasit, mulier autem non manducavit sola, sed viro suo dedit, et simul manducaverunt; ita et in quodam secreto conjugio, quod in uno homine geritur et dignoscitur, cum rationi scientiae, quae in rebus temporalibus agendis ratiocinandi vivacitate versatur, animalis sensus ingerit quamdam illecebram, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno vetito est edere. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superiori vero auctoritate ita retinentur membra, ut non exhibeantur Si autem in consensu illo ita decernitur quodque peccatum, ut, si sit potestas, etiam opere impleatur; intelligenda est mulier dedisse viro suo verum etiam perpetrandum efficaciter mente decerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat. §. Nec sane cum sola cogitatione mens ob
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃is. Patͥarca grece summus prum int̾
locum ut romanus antiochenus alexan-
mensura ciuitatũ dicuntur. Singłis
toritati ⁊ doctrine cet̾i sac̾dotes subiecti
sunt. Sollicitudo enim totius ꝓuincie
Nota quod archeporum nomine pͥmateᷤᷤ
suꝑuis significasse uidetur. ⁊ metͦpoli¬
tarum quos nunc arcħep̃os dicimus.
horum autem discretio. a gentilib intͦ¬
ducta indetur. qui suos flãmmines alioᷤᷤ¬
ꝓhoflammures. alios simplicit̾ flãmi¬
bantur. qui habebant in capite pilleum ĩ qͦ
erat breuis uirga. destiꝑ hñs aliquid lane
capit ligare cepunt. Nudis enim capitib
eis incecłe nefas erat. Gñ ⁊ a filio qͦ utebant᷑
flammines dicti sunt quasi filiamines. s
festis dieb filo deposito. pilleum imponebaii

Expanded text:
episcopis. Patriarcha Graece summus patrum intlocum, ut Romanus, Antiochenus, Alexandrmensura civitatum dicuntur. Singulistoritati et doctrinae caeteri sacerdotes subjecti sunt. Sollicitudo enim totius provinciNota quod archiepiscoporum nomine, primates superius significasse videtur, et metropolitanorum, quos nunc archiepiscopos dicimus. Horum autem discretio a gentilibus introducta videtur, qui suos flamines, alios simpliciter flamibantur, qui habebant in capite pileum, in quo erat brevis virga, desuper habens aliquid lanaecapite ligare coeperunt. Nudis enim capitibus eis insidere nefas erat. Unde a filo quo utebantur flamines dicti sunt, quasi filamines. Sed festi
Abbreviated transcription (Latin):
Auioꝵ uͦ uocatuͣr qui uocem modłat᷑
in cantu. Huius sunt duo gña p̃centorũ to¬
⁊ succentorum pͣcentor: qui uocem p̃mittit
in cantu. Succentor qui subsequent̾ cañdo
respondet. Concentor autem dicitur. qͣ con-¬
sonat. qui autem ñ consonat nͨ contunt:
concentor ñ erit his breuit̾ tractatis ammo¬
nendi sunt xͥ ministri. quatinus sic̃ excellt̃
ordim dignitate. ita p̾cellant uite scĩtate
ut plebs eis cominissa eorumq disciplinis
edocta gratant̾ eis obediat.⁊ eorum imita-¬
tione de die in diem ꝓficiat. a quib diuina
sacramenta ꝑcipuunt.⁊ missarum sollẽp¬
nia audiunt.
issa autem dicitur ł quia missa ẽ bos¬
stia. ciius commemoratio fit in illo
officio. Uñ dicitur ita missa ẽ .i. sequimim
pꝰ eam ł quia missus celestis uenit ad
consecrandum dominicum corpꝰ ꝑ quem
ad altare celeste defertur bostia. uñ ⁊ dr̃

Expanded text:
Cantor vero vocatur, qui vocem modulatur in cantu. Hujus sunt duo genera: praecentor, et succentor. Praecentor qui vocem praemittit in cantu, succentor qui subsequenter canendo respondet. Concentor autem dicitur, quia consonat. Qui autem non consonat nec concinit, concentor non erit. His breviter tractatis admonendi sunt Christi ministri, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, ita praecellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa, eorumque disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem proficiat, a quibus divina sacramenta percipiunt, et missarum solemnia audiunt. Missa autem dicitur, vel quia missa est hostia, cujus commemoratio fit in illo officio: unde dicitur: Ite missa est, id est: Sequimini ciarum, quia missus celestis advenit ad consecrandum dominicum corpus, per quem ad altare celeste defertur hostia. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
aptem uocabulum ñ dictum est quod ille
qͥ ep̃c efficitur. suꝑ intendat curam. s sub-¬
ditorum gerens. Scopin enm grece lat᷑
intendẽ dicitur Ep̃i autem grece latine
speculatores int̾p̃tantur. Nam spetulator
ẽ p̃positus in eccła dictus eo quo specłet᷑.
atii ꝓspiciat populorum infra se posi-¬
torum mores ⁊ uitam. Pontifex pͥncepᷤ
sacerdotum. ẽ. qiͣ uia sequentium. ip̃ez

Expanded text:
autem vocabulum inde dictum, quod ille, qui superefficitur, superintendat, curam scilicet subditorum gerens. Σκοπεῖν enim Latine intendere dicitur. Episcopi autem Graece, Latine speculatores interpretantur. Nam speculator est praepositus in Ecclesia; dictus eo quod speculatur, atque praespiciat populorum infra se positorum mores et vitam. Pontifex princeps sacerdotum est, quasi via sequentium. Ipse e
Abbreviated transcription (Latin):
fĩ concubitus coniugał. ñ p̃cepiss dominꝰ
pꝰ diluiuum eos copulari dicens. Crescite ⁊
multiplicamini. cum iam sñ carnali ꝯtu¬
piscentie ñ possint commisc̾i. Qđi
delectatio carnis est peccatum.

Expanded text:
fieri concubitus conjugalis, non praecepisset Dominus fieri concubitus conjugalis, non praecepisset Dominus post diluvium eos copulari, dicens, Gen. 9: Crescite et multiplicamini, cum jam sine carnali concupiscentia non possint commisceri. 8. delectatio carnis peccat
Abbreviated transcription (Latin):
conuigale. ẽ castitas ꝓcreandi.⁊ reddendi
carnał debiti fides. H. ̃ op̃ nptiarum
ñ sit gen̾andi intentione ꝯcubitꝰ. qui ꝓͥe
nuptiis imputandus est. quid sc̃dũ ue
camis exposcunt ñ ꝓpaginis uoluntates
libidinis nomptate: Que tam̃ uoluptas
ñ pp̃. nuptias cad in culpam s pp̃. nupti¬
as accip̃ ueniami. Immodata gͥ ꝓgressio:
secundum ueniam ꝓg̃dit᷑. Quo cuta
hinc laudabiles sunt nuptie. quia ÷ ild̾
quod ñ ꝑtinet ad st. ignosci faciunt pp̃.
se. Nonenim iste concubitus quo suitur
concupiscentie. agit᷑ ut impleatur fetꝰ
t pł suscipiende causa utrumq serum cõ¬
mistent. ⁊ impietatem seꝑationis horrent.
S anctitati etiam coniugii. nͨ comunr infideł
x his ostenditur quod con ss docez.¬
iuges qui causa ꝓł tantum conueni¬
unt. ł qui exhigentib debitum reddunt
defendit a peceato sanctitas conigii bomĩq
nuptiale. Si enim absq peccato non posset

Expanded text:
conjugale est castitas; procreandi et reddendi conjugale est castitas; procreandi et reddendi carnalis debiti fides, hoc est opus nuptiarum, non sit generandi intentione concubitus, qui proprie nuptiis imputandus est, quid secundum vcarnis exposcunt, non propagationis voluntate, sed libidinis voluptate? quae tamen voluptas non propter nuptias cadit in culpam, sed propter nuptias accipit veniam. Immoderata ergo progressio secundum veniam conceditur. Quocirca et hinc laudabiles sunt nuptiae, quia etiam illud quod non pertinet ad se, ignosci faciunt propter se. Non enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, agitur ut impleatur foetus et prolis suscipiendae causa utrumque sexum commiscent et impietatem separationis horrent . Sanctitati etiam conjugii nec conjux infidelis x his ostenditur quod conjuges qui causa prolis tantum conveniunt, vel qui exigentibus debitum reddunt, defendit a peccato sanctitas conjugii, bonumque nuptiale. Si enim absque peccato non posset
Abbreviated transcription (Latin):
ait. forte aliquis dicet si ueniam concessit s
ti ꝑmisit secundum ueniam. audeo dic̾e
peccatum. tẽ. Uenam namq concedẽs apłs
concubitum attend̃ conugatorum uͥ ẽ ĩ¬
continentie malum. Inconuementie ma-¬
lum . ẽ. quod uir cognostit utorem. ⁊̃ ultͣ ne¬
cessitatem ꝓcreandi lib̾os. S ⁊ ibi . t̃. nuptia¬
rum bonum. Non enim quia incontim̃ua
malum ẽ. iõ conugium nͥ ẽ. concubitꝰ p̃t̾
illud malum culpabile. ẽ. ħ bonum s illd̾
malum sit ueniale pp̃. bonum nuptiale ꝙ
ñ rep̃hendit apłs. s malum incontinentie¬
sit numuus ut impediat temꝑa. que oratõn
debentur. nͨ immutetur in cum usum qͥ
contra naturam. Contubitus entm necessatiꝰ sa
non rationi s libidim obsequitur. ⁊ hunc
ñ exhig̾e. s redłe comugi ne fornicetur ad
conugem ꝑtinet. Si nͦ ambo tali contu¬
piscentie subiguntur. rem faciunt. quȩ ñ
ẽ nuptiarum. Cuius delicti non sunt mip¬
tie hortatͥces: s dep̃catrices. Decus quidem

Expanded text:
t.: Forte aliquis dicet: Si veniam concessit Apti permisit secundum veniam, audeo dicere peccatum esse, veniam namque concedens Apostolus, concubitum attendit conjugatorum, ubi est incontinentiae malum. Incontinentiae malum est, quod vir cognoscit uxorem etiam ultra necessitatem procreandi liberos, sed et ibi est nuptiarum bonum. Non enim quia incontinentia malum est, ideo conjugium. Ubi est concubitus praeter non propter illud malum culpabile est hoc bonum, sed illud malum fit veniale propter bonum nuptiale; quod non reprehendit Apostolus, sed malum incontinentisit nimius, ut impediat tempora quae orationi debentur, nec immutetur in eum usum qui est contra naturam. Concubitus enim necessarius non rationi, sed libidini obsequitur; et hunc non exigere, sed reddere conjugi ne fornicetur, ad conjugem pertinet. Si vero ambo tali concupiscentiae subiguntur, rem faciunt quae non est nuptiarum; cujus delicti non sunt nuptiae hortatrices, sed deprecatrices. Decus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
uenena ꝓcurant: ñ coniuges. s fornica
delis. ut etiam stilitatis uenena ꝓcurret ⁊ si
ꝓlem prius int̾ire quam uiu̾e aut si ĩ ut̾o
tales sint: coniuges ñ sunt᷑. Et si ab inicio
tales fuerunt ñ sͥ ꝑ conubium s ꝑ stuprũ
potiꝰ conuenerunt. Si uͦ ambo ñ sunt
tales audeo drẽ. aut illa quodamm᷑ ẽ ma-
riti m̾etͥr. aut ille adult̾ uroris
Quando
sunt homicide qui ꝓcurant abortum.

Expanded text:
procurant, non conjuges, sed fornicardelis, ut etiam sterilitatis uenena procuret et si prolem prius interire quam uiuere, aut si in utero iam bo tales sunt, coniuges non sunt; et si ab initio tales fuerunt, non sibi per conubium, sed per stuprum potius conuenerunt. si autem non ambo sunt tales, audeo driti meretrix, aut ille adulter uxoris. 5. Quando sunt homicidae qui procurant abortum.
Abbreviated transcription (Latin):
Id hc̃et ut secundum ip̃am ex uiri latere. femi¬
nam fieti: neceẽ. foret. an ħ tantum ut fi̾ poss.
add qͥ seiendum ẽ. omnium rerum causas in dõ
ab ei̾̃no eẽ ut enim homo sic fieret uel equus &
huiusmͦi: in dei potentia ⁊ disp̃one ab eterno
fuit. ⁊ ħ dicuntur pͥmordiales cause. quia istas
aue non precedunt. s iste alias que sunt cause
carum. cumq unum sit diuina potentia. disp̃o
siue uoluntas: iõ una omnium principalis
pͥmordiales omnium rerum in deo eẽ inducẽs
suit udinem aitificis. in cuius disp̃one est:
qual futura sit archa. Ita et in deo: uniꝰ cuiꝰq
rei causa future precessit. In creaturis uͦ qua¬
rumdam rerum s ñ omnium cause sunt. Ut
ait. aut̾: quia inseruit deus seminales rationeᷤᷤ
reb secundum quas alia ex auis ꝓueniunt.
ut de ħ semine tale granum. De hac arbore
conditione reb adeo insite sunt:⁊ sic̃ creature
mutabiles sunt ⁊ ita & hee cẽ mutari possinł.

Expanded text:
id haberet ut secundum ipsam ex viri latere feminam fieri necesse foret, an hoc tantum, ut fieri posset. Ad quod sciendum est omnium rerum causas in Deo ab aeterno esse. Ut enim homo sic fieret vel equus et hujusmodi, in Dei potentia et dispositione ab aeterno fuit. Hae dicuntur primordiales causae, quia istas aliae non praecedunt, sed istae alias, quae sunt causae causarum. Cumque unum sit divina potentia, dispositio sive voluntas, et ideo una omnium principalis t Aug. causas primordiales omnium rerum in Deo esse; inducens similitudinem artificis, in cujus dispositione est qualis futura sit arca. Ita et in Deo uniuscujusque rei futurae causa praecessit. In creaturis vero quarumdam rerum, sed non omnium causae sunt, ut ait Aug. Quia inseruit Deus seminales rationes rebus, secundum quas aliae ex aliis proveniunt, ut de hoc semine tale granum, de hac arbore conditione rebus a Deo insitae sunt. Et sicut creaturae mutabiles sunt, ita et hae causae mutari possunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ficiantur. reliqna omnia nncħ aliud sunt
quam laudes. ⁊ obsecrationes fidelium ⁊ pe¬
titiones. Ecce que sit iustitutio ⁊ forma sa
cramenti. uͥ consicdatione dignum ẽ. q̃r ilid
sacramentum pꝰ cenam dedit discipuł. do¬
minus gͥ iħc ad ininsibilia pat̾ne maiestatiᷤᷤ
migraturus. celebrato cum discipuł tipico
pascha. quoddam memoriale tis com¬

Expanded text:
ficiantur; reliqua omnia nihil aliud sunt quam laudes, vel obsecrationes fidelium et petitiones. Ecce quae sit institutio et forma hujus sacramenti. Ubi consideratione dignum est quare illud sacramentum post coenam dedit discipulis. Dominus igitur Jesus ad invisibilia paternae majestatis migraturus, celebrato cum discipulis typico pascha, quoddam memoriale eis com
Abbreviated transcription (Latin):
tat ⁊ sic ex pane fit corpus xͥ ⁊ uinum cum
aqua in calicem missum fu sanguis. consecͣti¬
one uerbi celestis. Consecratio quib fit u̾b̾:
attende que sunt uerba accipite ⁊ edite ex ħ
omnes hoc ẽ corpus meum. & it. Accipite ⁊
bibite ex ħ omnes bic ẽ sanguis meus ꝑ reli¬

Expanded text:
ane fit corpus Christi, et vinum cum aqua in calicem missum fit sanguis consecratione verbi coelestis. Consecratio quibus fit verbis? attende quae sunt verba: Accipite et comedite ex eo omnes; hoc est corpus meum, et iterum.: Accipite et bibite ex hoc omnes, hic est sanguis meus .
Abbreviated transcription (Latin):
tationem rerum
nsinuans scrip¬
tura: deum esse
creatorem. Inici¬
umq temporis
itq omnium
usibilium uel
auisibilium
creaturarum ĩ
primordio sui
ostendit dicens¬
dens errorem quorumdam pła sine princi¬
pio fuisse principia: opinantium. Pla¬
to namq tria iniua estimauit deum .s. ꝙ
exemplar ⁊ materiam ⁊ ip̃a increata sine
principio. et deum quasi artifirem non
creatorem. Creator enim est: qui de nichilo
oꝑari. s etiam de materia. Dñ ⁊ homo uel
angelus: dicitur aliquid facere ẜ non crea¬
re. Uocaturq factor. siue artifex s noncre¬
ator. hoi enim nomen soli deo ꝓͥe congru¬
it. qui et de nichilo quedam.⁊ de aliquo a¬
liqua facit. Ip̃e ẽ gͦ creator ⁊ opifer et factor.
s creationis nomen: sibi ꝓͥe retinuit. alia uͦ
etiam creaturis commnunicauit. In stript᷑a
tamen: sepe creator accipitur tamquam
factor ⁊ creare. sicut facere sine distinctione
significationis.

Expanded text:
ationem rerum insinuans Scriptura, Deum esse creatorem initiumque temporis atque omnium visibilium vel invisibilium creaturarum in primordio sui ostendit, dicendens errorem quorumdam plura sine principio fuisse principia opinantium. Plato namque tria initia existimavit, Deum scilicet, exemplar, et materiam, et ipsam increatam sine principio, et Deum quasi artificem non creatorem. Coperari, sed etiam de materia. Unde et homo vel angelus dicitur aliquid facere, sed non creare; vocaturque factor sive artifex, non creator. Hoc enim nomen soli Deo proprie congruit, qui et de nihilo quaedam, et de aliquo aliqua facit. Ipse est ergo Creator, et opifex, et factor, sed creationis nomen sibi proprie retinuit, alia vero etiam creaturis communicavit. In Scriptura tamen saepe creator accipitur tanquam factor, et creare sicut facere sine distinctione significationis.
Abbreviated transcription (Latin):
quisq tefrrat uoluntatem. ut aꝓbetur
uel imꝓbetur. Potest enim uelle bonum
quod non conguit ei uelle. ⁊ pͭ uelle bo¬
num quod cõgruit. s non retert ad finẽ
rectum.⁊ iõ nonẽ. bona uoluntas. Qu
Quod
bona uoluntas mala hominum uolun¬
tate impletur. ut in passionͣ rp̃i conti¬
git. ubi quidam factum est quod deus
bona ⁊ uidei mala uoluntate uoluerũt.

Expanded text:
quisque referat voluntatem, ut approbetur quisque referat voluntatem, ut approbetur vel improbetur. Potest enim velle bonum quod non congruat ei velle; et potest velle bonum quod congruit, sed non refert ad finem rectum, et ideo non est bona voluntas. 2. Quod bona Dei voluntas mala hominum voluntate impletur, ut in passione Christi contigit, ubi quiddam factum est quod Deus bona et Judaei mala voluntate voluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. idem uolentis quod ds̃ uult fr̾.
⁊ aliquando bonat̃. uoluntas hominis:
aliud uolentis quam ds̃. Ut enimbo¬
na fit hominis uoluntas oportet atten¬
de quid congruat ei uelle ⁊ quo fine:
Tantum enim int̾est int̾ uoluntatem di
⁊ uoluntatem hominis. ut in quib dam
aliud congtuat deꝰ uelle: aliud homini.
non uult: bona multo ampluis multoq
cercius uoluntate. Nam illuis mala uo-¬
luntas. rẽ. numquam pͭ. tamquam si bonꝰ
fuius pr̃em uelit uiuere. quem deus bona
uoluntate uult mori. ⁊ rursus fĩ pͭ ut hoc
uelit homo uoluntate mala: quod deus
uult bona Uelut si malus filuis: uelit mo¬
ripatrem. uelit etiam hoc deus. Nempe il¬
le uult quod non uult ds̃. iste uͦ id uuit.
quod uult ⁊ deus ⁊ tamen bone uolunta¬
tati dei pietas illuis potius consonat:¬
potius ionsonat quamuis aliud nolen¬
tis. quamuis huius idem uolentis impi¬
etas. Qultũ N int̾est quid uelle homini
quid deo congruat. ⁊ ad quem tintmr suã

Expanded text:
ominis idem volentis quod Deus vult fieri, et aliquando bona est voluntas hominis aliud volentis quam Deus. Ut enim bona sit hominis voluntas, oportet attendere quid congruat ei velle, et quo fine. Tantum enim interest inter voluntatem Dei et voluntatem hominis, ut in quibusdam aliud congruat Deo velle, aliud homini; non vult bona multo amplius multoque certius voluntate, nam illius mala voluntas esse nunquam potest: tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem, velit etiam hoc Deus. Nempe ille vult quod non vult Deus; iste vero id vult quod vult et Deus: et tamen bonae Dei voluntati pietas illius potius consonat, quamvis aliud volentis, quam hujus idem volentis impietas. Multum enim interest quid velle homini, quid velle Deo congruat, et ad quem finem suam
Abbreviated transcription (Latin):
equitur. Dixit deus. Pducat terra am¬
mam iuiuentem: ⁊ iumenta ⁊ reptilia
et bestias terre. secundum sp̃es suas Serte
dei opus describitur. cum terra suis anima¬
uib ornari dicitur. utrum pꝰ peccatum
uenenosa anuualia ⁊ noxia facta fur¬
runt. an . ꝓp. peccatum noce pot̾int piiꝰ

Expanded text:
s: Producat terra animam viventem, jumenta, et reptilia, et bestias terrae, secundum species suas, etc. Sextae diei opus describitur, cum terra suis animalibus ornari dicitur. 3. Utrum post peccatum venenosa animalia noxia facta fuerint an propter peccatum nocere coeperint, pri
Abbreviated transcription (Latin):
alibi ait augustinus. Ctedimus ut cognos¬
camus. ñ cognosumus ut credamꝰ. Quidẽ
enim fides nisi crede quod ñ indes: Tides ꝙͦ
recte fides dr̃ argum̃tum:⁊ coniunctio re-¬
rum ñ apparentium. quia si fides ẽ. ex eo
conuincitur⁊ ꝓbatur aliqua eẽ ñ apparen¬
uia cum fides ñ sit nͥ de apparentib fidei
a ł conuinctio ñ apparentium. quia ꝑ
⁊ subsistent in futuro ꝑ exꝑientiam ⁊ ip̃a:¬
ꝓbatio ⁊ tomunctio ñ apparentium quia si
quis de eis dubitet ꝑ fidem ꝓbantur. ut ad¬
huc ꝓbatur tutura resurrectio. quia ita

Expanded text:
 » Augustinus: Credimus ut cognoscamus, non cognoscimus ut credamus. Quid est enim fides, nisi credere quod non vides? Fides ergo recte fides dicitur argumentum vel convictio rerum non apparentium; quia si fides est, ex eo convincitur et probatur aliqua esse non apparentia, cum fides non sit nisi de non apparentibus.  convictio non apparentium . Per fidem  et subsistent in futuro per experientiam. obatio rerum quae non apparent; quia si quis de eis dubitat per fidem probantur, ut adhuc probatur futura resurrectio, quia ita
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑandarum. quia spandis substat. ⁊ qi fun¬
dam̃tum ÷ bonorum ꝗ nemo mutare pͥ.
Si illa descriptio spei conueniat.

Expanded text:
sperandarum, quia sperandis substat, et quia fundamentum est bonorum, quod nemo putare potest. 9. Si illa descriptio spei conveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
detur ⁊ ip̃a temꝑalit̾ fit in cordib hominũ.
⁊ si ex fidelib infideles fuint ꝑit ab eis. His
euident̾ iraditur fidm ip̃am in corde ho¬
munis ab ip̃o homine uicłi. ñ corꝑałr non
nnaginarie. s intellectualit. ⁊ ip̃am tamẽ¬

Expanded text:
et ipsa temporaliter fit in cordibus hominum; et si ex fidelibus infideles fiant, perit ab eis. His verbis evidenter traditur fidem ipsam in corde hominis ab ipso homine videri non corporaliter, non imaginarie, sed intellectualiter,
Abbreviated transcription (Latin):
apparentia ñ h̃nt tidem s. agnitionem. Uñ. gg̾¬
alt fidem iꝑam uidet quisq in coid suo
et̃ si credit uel u̾esse siñ credit ñ sicut corporaq̃
uidemus oculis corꝑis ⁊ ꝑ ip̃orum imagines
quas memnoria tentius. ⁊ absieritia cogitamꝰ.¬

Expanded text:
Apparentia non habent fidem, sed agnitionem. Item ibait: Fidem ipsam videt quisque in corde suo esse, si credit; vel non esse, si non credit. Non sicut corpora, quae videmus oculis corporeis, et per ipsorum imagines quas memoria tenemus, etiam absentia cogitam
Abbreviated transcription (Latin):
demus. ex nr̃a tam̃ conicimus. ⁊ ex motib
corꝑis hominim sicut uidendo didicimꝰ.
inturmur &̃ cogitando. Non sunit iuidetur
tides in corde. in quo ẽ ab eo cuius ẽ s eam
ienet c̾tissima icuntia. Cum gͥ iõ credere

Expanded text:
demus, ex nostra conjicimus, et ex motibus corporis hominem sicut videndo didicimus, intuemur etiam cogitando; non sic videtur fides in corde in quo est, ab eo cujus est, sed eam tenet certissima scientia. Cum ergo ideo credere
Abbreviated transcription (Latin):
ibi honestus contractus. s matͥmonium
ñ sanc̾. consensus qͥ in occulto fu̾it. Si i
alt̾ alt̾um dimiserit. ñ cogitur uiditio
eccłe fedire ⁊ comman̾e quasi cum ꝯiuge
factus. quod si ip̃i qui in occulto sͥ confen¬
serunt eundem consensum uoluntarie
in manifesto ꝓfiteantur. tunc utiq uo
luntas ꝓͥa suffragatur. ⁊ legitima uota
sucurrunt. ad sanctiendum congugiũ
quod prius occulte fu̾at ꝯtͣctum. uolũ¬
tas gͥ uerb̃ exp̃ssa in occulto ad ħ suffra¬
gat᷑ur. ut fiat conugium. manifeste uͦ
exp̃ssa suffragatur. ut sanctiet ⁊ robo¬
ret. ac liberum fiat eccłẽ. de ħ iudicare si
expedierit
De qͣre sit consensus ille an de car¬
nali copła an de coabitatione ande alio

Expanded text:
ibi honestus contractus; sed matrimonium ibi honestus contractus; sed matrimonium non sanxit consensus qui in occulto fuit. Si enim alter alterum dimiserit, non cogitur judicio Ecclesiae redire et commanere quasi cum conjuge, factus. Quod si ipsi qui in occulto sibi consenserunt, eumdem consensum voluntate in manifesto profiteantur, tunc utique propria voluntas suffragatur, et legitima vota succurrunt ad sanciendum conjugium, quod prius occulte fuerat contractum. Voluntas ergo verbis expressa in occulto ad hoc suffragatur, ut fiat conjugium; manifeste vero expressa suffragatur ut sanciat et roboret, ac liberum sit Ecclesiae de hoc judicare si expedierit. 3. De qua re sit consensus ille: An de carnali copula, an de cohabitatione, an de alio
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ p̃sumpta. ñ coniugia s adulteria ł for¬
nicationes sunt nͥ uoluntas pͥa suffragata
fu̾it. ⁊ uota sucurrerint legͣituna. Hoc ã
ñ ita intelligendum. ẽ tamquam sine
enumeratis ñ p̾sit cẽ legitimum conui¬
gium. s quia sine illis non ht̃ decorem
& honestatem debitam. In huus enim
satramenti celebratione sicut in aliis:
quedam sunt ꝑtinentia ad decorem ⁊ sol¬
lempnitatem sacramenti ut parentum
traditio sacerdotum benedictio. ⁊ huiꝰm᷑i
sñ quib legitime fit conuguu qͣtũ
ad iurtutem ñ quantum ad honestatẽ.
sacramenti. Sñ his gͦ ñ quasi legitui ꝯ¬
iuges. s quasi adulteri ł fornicatores con¬
ueniunt. ut illi qui danculo nibunt ⁊
unq forncaiores cẽnt. nͥ eis suffragaret᷑
uoluntas u̾b̃. expressa de presenti que le¬
gitimum int̾ eos facit matͥmonium. Nã
⁊ consensus occultus de presenti ꝑ u̾ba
expressus coniugium facit. licet non sit

Expanded text:
vero praesumpta, non conjugia, sed adulteria vel forvero praesumpta, non conjugia, sed adulteria vel fornicationes sunt, nisi volontas propria suffragata fuerit, et vota succurrerint legitima. Hoc autem non ita intelligendum est, tanquam sine enumeratis non possit esse legitimum conjugium, sed quia sine illis non habet decorem et honestatem debitam. In hujus enim sacramenti celebratione, sicut in aliis, quaedam sunt lemnitatem sacramenti, ut parentum traditio, sacerdotum benedictio, et hujusmodi; sine quibus legitime fit conjugium, quantum ad virtutem, non quantum ad honestatem sacramenti. Sine his ergo non quasi legitimi conjuges, sed quasi adulteri vel fornicatores conveniunt, ut illi qui clanculo nubunt; et utique fornicatores essent, nisi eis suffragaretur voluntas verbis expressa de praesenti, quae legitimum inter eos facit matrimonium. Nam et consensus occultus de praesenti per verba expressus, conjugium facit, licet non sit
Abbreviated transcription (Latin):
remisse autem sententie uidetur
obiuare illud quod leges itadunt.
Si quis tactis diuinis scripturis uirau̾it
mulieri se eam et̾ legitimam uxorem ha¬
biturum. uel si in oratorio sacͣmentum
tale dedit. si illi legitima uror quamius
nulla dos nulla alia scriptura int̾posita
sit. S hic ostenditur quod fĩ tunc ẽẽ debe¬
at: numquid tunc fiat. Non enim ꝑ illd̾
iramentum tunc fit urde: s fieri debet
quia iuramentum. ẽ pͥ ⁊ de illo iuiram̃to
hoc dictum intelligi. ubi de presenti ꝯ-¬
sentiunt. ac se inuicem suscipiunt.
Li etiam sententie qua dictum. ẽ solum
consensum face̾ coniuugum uidet᷑ ꝯͣ¬
ire quod euaristꝰ ppͣ. aitͥ alit̾ legitimum
ñ fit ꝯuigium. nͥ ab his qͥst̃ feminam
dominationem hr̃e uidentur. ⁊ a quib
custoditur uror petatur ⁊ a parentibus
sponsetur ⁊ legib dotetur. ⁊ a sacerdote
ut mos ẽ bentdicatur. ⁊ a paranimphis
custodiatur ac sollempniter accipiatur.
tim. Ita legiuma scitoie et̾ conubia alit̾

Expanded text:
emissae autem sententiae videtur obviare illud quod leges tradunt: Si quis tactis divinis Scripturis juraverit mulieri se eam legitimam uxorem habiturum, vel etiam si in oratorio tale sacramentum dederit, sit illi legitima uxor, quamvis nulla dos, nulla alia scriptura interposita sit. Sed hic ostenditur quid fieri vel esse debeat, non quid tunc fiat. Non enim per illud juramentum tunc fit uxor, sed fieri debet, quia juratum est. Potest et de illo juramento hoc dictum intelligi, ubi de praesenti consentiunt, ac se invicem suscipiunt. Illi etiam sententiae qua dictum est, solum consensum facere conjugium, videtur obviare quod Evaristus papa ait: Aliter legitimum non fit conjugium, nisi ab his qui super feminam dominationem habere videntur, et a quibus custoditur. Uxor petatur, et a parentibus sponsetur, et legibus dotetur, et a sacerdote ut mos est benedicatur, et a paranymphis custodiatur ac solemniter accipiatur.tote esse connubia; aliter
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ in deo. et fuisse ab eterno. Unde
inquit antequam fierent. non erant.
quom gͥ nota deo erant q̃ non erante
Et rursus quomͦ ea faceret q̃ sͥ nota
non erant.Ton enim quicquam fec̃
ignorans. Nota gͦ fecit. non facta: cog¬
nouit. ꝓuide antequam fierent:et
erant et non erant: erant: in dei scientia
non erant in sua natura. ip̃i deo ñ audo
dicere: alio mͦ innotuisse. cum ea fe¬
ciss quam illo: quo ea nouerat ut frẽt.
fierent: in dei scientia erant. ex ħ gͥ sen¬
su omnia dicuntur eẽ in deo et omne
quod factum est dicitur esse uita ĩ ip̃o.
non ideo quod creatura sit creator. uel qͥ
ista temꝑalia eentiałr sint in deo. sed
quia in eius scientia semper sunt: q̃
uita est
t. Qđ eadẽ rone dicunt᷑ oĩa ei p̃sentia.

Expanded text:
e in Deo et fuisse ab aeterno. Unde aec visibilia, inquit, antequam fierent, non erant, quomodo ergo nota Deo erant quae non erant? Et rursus: Quomodo ea faceret quae sibi nota non erant; non enim quidquam fecit ignorans. Nota fecit, non facta cognovit. Proinde antequam fierent, et erant, et non erant. Erant in Dei scientia, non erant in sui natura. Ipsi autem Deo non audeo dicere alio modo innotuisse cum ea fecisset, quam illo quo ea noverat ut faceret; afierent, in Dei scientia erant. Ex hoc ergo sensu omnia dicuntur esse in Deo, et omne quod factum est dicitur vita esse in ipso; non ideo quod creatura sit Creator, vel quia ista temporalia essentialiter sint in Deo, sed quia in ejus scientia semper sint quae vita est. 6. Quod eadem ratione dicuntur omnia ei praesentia.
Abbreviated transcription (Latin):
ec iõ tamen negamus sa suo mͦ¬
cerdotib concessam potes¬
tatem dimittendi ⁊ retinendi peccata¬
cum ħ ueritas in euangłio aꝑte doce̾t aug̃¬
diffunditur in cordib eorum. qui parti¬
cipes sui sunt picc̃a dimittit. eorum qui ñ
sunt tenet. Id̾. sacerdotes possunt confitentib
part̾e. Quib enim remitunt. temittit deuᷤᷤ.
Lararum enim de monumento suscitauit.
obtulit discipuł soluendum. ꝑ ħ ostendens
potestatem soluendi concessam sacerdotib¬
quos ligatis ⁊ solutis. ñ dix̃ quos putatis li¬
gare ⁊ solu̾e. s in quos exercetis opꝰ iusticie ł
ea dimirtit qui datus ẽ omnib sanctis sͥ
caritate coħentib siue se nou̾it corpaliter

Expanded text:
ec ideo tamen negamus sacerdotibus concessam potestatem dimittendi et retinendi peccatacum hoc Veritas in Evangelio aperte doceat diffunditur in cordibus eorum qui participes sui sunt, peccata dimittit; eorum qui non sunt, tenet. Idem: Sacerdotes possunt confitentibus parcere: quibus enim remittunt remittit Deus. Lazarum enim de monumento suscitatum obtulit discipulis solvendum, per hoc ostendens potestatem solvendi concessam sacerdotibquos ligatis et solvitis. Non dixit quos putatis ligare et solvere; sed in quos exercetis opus justitiae ea dimittit, qui datus est omnibus sanctis sibi caritate cohaerentibus, siue se nouerint corporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
sanctos suos. Et iõ remissionem pecc̃orum
ł ꝑ se ip̃m facit. ł ꝑ ip̃ius columbe m̃bra
quib ait. Si cui dimiseritis dimittentur.
Ecce quam uaria a doctorib suꝑ his tradunt᷑
Hoc sant dr̃e ac sentire possumus. quod so¬
lus deus dimittit pecẽa ⁊ retinet. ⁊ tam̃
eccłe contulit. potestatem ligandi ⁊ soluẽ¬
di. s alit̾ ip̃e soluit ł ligat. alit̾ eccła. Ip̃e
enim ꝑ se tantum ita dimittit peccata:
quia ⁊ animam mundat ab interiori
macła ⁊ debito et̾ue mortis soluit¬
Quomͦi

Expanded text:
m vel seipsum facit, vel per ipsius columbae membra, quibus ait: Si cui dimiseritis, dimittetur. Ecce quam varia a doctoribus traduntur super Hoc sane dicere ac sentire possumus, quod solus Deus dimittit peccata et retinet; et tamen Ecclesiae contulit potestatem ligandi et solvendi, sed aliter ipse solvit vel ligat, aliter Ecclesia. Ipse enim per se tantum dimittit peccatum, qui et animam mundat ab interiori macula, et a debito aeternae mortis solvitQuomodo
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ abutentes ⁊de mi̾a dĩnimis p̃sum̃tes qͥb placet malicia ꝑꝑ se sĩ piis
bonitas. Isti nimia ꝑtinatia ⁊ p̃sumptione peccant.
autumantes dm nẽe iꝰtũ. Illi desꝑatione dm̃ ñ bo¬
num estimant. tollentt ĩ ħ tbulentissimoiniqͥtatũ
mariportũ diẽ indulgñtie qͦse recipiant fluctuanteᷤ atq ip̃a

Expanded text:
de misericordia Dei nimis praesumentes; quibus placet malitia propter se, sicut piis bonitas. Isti nimia pertinacia et praesumptione peccant, aestimantes Deum non esse justum. Illi desperatione, Deum non bonum existimant, tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
let utrum boni an mau iusti uel m̾ti creati
sunt angeli ⁊ an aliqua mora fuerit int̾ cre¬
ationem & lapsum.ł sine mora: in ip̃o creati¬
onis exordio. ceciderunt.
Opinio quorumdam
dicentium angelos in malicia creatos &

Expanded text:
boni vel mali, justi vel injusti creati sint angeli; et an aliqua mora fuerit inter creationem et lapsum, vel sine mora in ipso creationis exordio ceciderint. 5. Opinio quorumdam dicentium angelos in malitia creatos
Abbreviated transcription (Latin):
Ut enuim ait ambir uñ fuit pec̃em nr̃m ut sal¬
uati ñ p̾semiꝰ uͥ unigenitus filius d̃i ꝓ nob
mortretur debitorib mortis .s. sic dignos nos tecit
aꝑiri regni aditus ⁊ fĩ salus. ñ ꝑ mortem inigeniti.
cnuis ianta fuit ut dictum ẽ humiitas⁊ patien¬
na. uii eius m̾ito pat̾z credentib in cum aditꝰ regni.
Magna g̃ in morte unigeniti p̃stita sunt nob̃ ut li¬
tẽat nob̃ redire in patriam siit olim in morte
sumini pontititis. his qͥ ad cuntatem refugii ꝯfu¬
q̃ant. secure ad pͥa remeare. Ecce aliquatenus osten

Expanded text:
t peccatum nostrum, ut salvari non possemus, nisi unigenitus Dei Filius pro nobis moreretur debitoribus mortis; sed sic dignos nos fecit aperiri regni aditus, et fieri salus, nisi per mortem Unigeniti, cujus tanta fuit, ut dictum est, humilitas et patientia, ut ejus merito pateret credentibus in eum aditus regni. Magna ergo in morte Unigeniti praestita sunt nobis, ut liceat nobis redire in patriam, sicut olim in morte summi pontificis, his qui ad civitatem refugii confugerant, secure ad propria remeare. Ecce aliquatenus ostens
Abbreviated transcription (Latin):
forma dõ usq ad mortem obedienbi.⁊ cã tut lib̾¬
arionis al bcaritudinis. Muit enim nob̾ ꝑ mor
na. a diabolo.⁊ ꝑ mortem euis ħnos adepti sumꝰ.
.s. redemptionem a pena. ⁊ filiorum gle adop¬
tionem. Ip̃e enim moriendo factus ẽ hostia. nr̃e si
lib̾ationis. S quomͦ ꝑ mortem nos a diabolo ⁊ a
peccato redemit ⁊ aditum głe aꝑuit: Decreu̾at deuᷤᷤ
in mist̾io ut ait ambiz pp̃ pͥmum peccatum. ñ m¬
tͦnuiti hominem in paradiso .i. ad dĩ contempłonem
ñ admitti. nͥ ĩ uno hominum tanta existe̾t humi¬
litas q̃ om̃ib suis ꝓfice̾ posset. sic̃ in pͥmo hoĩe tanta
fuit suꝑbia quȩ om̃ib suis nocuit. Non
÷ autem̃ uiuent̾ mnt̾ homines aliquid quo id
p̾s impłi. nͥ leo de tribu uida qui aꝑuit ubrum
⁊ solum signacula implendo in se õmẽ i̾uciam
⁊ uix unuuiq sua uirtus fułficuebat: humilitaᷤ.
liatus amaritudinem mortis gustando qͣm
ille adam suꝑbiit ꝑ esum ligni uetiti noria

Expanded text:
forma Deo usque ad mortem obediendi; et causa tuae liberationis ac beatitudinis. Meruit enim nobis per mna, a diabolo: et per mortem ejus haec nos adepti sumus, scilicet, redemptionem, et filiorum gloriae adoptionem. Ipse enim moriendo factus est hostia nostrae liberationis. Sed quomodo nos per mortem a diabolo et a peccato redemit, et aditum gloriae aperuit? Decreverat Deus in mysterio, ut ait Amb., propter primum peccatum non intromitti hominem in paradisum, id est, ad Dei contemplationem non admitti, nisi in uno homine tanta existeret humilitas, quae omnibus suis proficere posset; sicut in primo homine tanta fuit superbia, quae omnibus suis nocuit. Non est autem inventus inter homines aliquis quo id posset impleri, nisi leo de tribu Juda, qui aperuit librum, et solvit signacula ejus, implendo in se omnem justitiaet vix unicuique sua virtus sufficiebat et humilitas; liatus, amaritudinem mortis gustando, quam ille Adam superbiit per esum ligni vetiti noxia