comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non erit inte drus recens
E goenim sum: quiduis adorast¬
s quod non est: Eigo enim sum
dñs ds̃ tuus : Quia egosum quisd
& ego quidem inquitꝰ sum. quis us
super omnem creaturam : tibia¬
men temporaliter quiꝰ prȩstin
qui eduxite de terra aegypti
Nontantum illi populo dicituros
inimici nostripersequentes nos ius
perierunt : Nonsimus in gratidons
non obliuis camur dm̃ manentem
fabricemus in nobis dm̃ recentemis
eduxi te deterra aegypiti: Loquis
s dilata ostuum & adimplebo illud:
agustias patris inte. propterre
fontem dm̃ constitutum in corde tuo.
prange uanum simula chrum: deice
de conscientia fictum idolum : di.¬
ita ostuum confitendo: amando &
im plebo illud: Qm̃ apudme fons
Et non obaudiuit populus meus uocẽ
neam : Non enim loque retur ista
isipopulo suo: Scimus enim qui aquȩ¬
cumque lex loquitur. his qui in lege suNt
loquitur : Et non obaudiuit populus

Expanded text:
«non enim erit in te deus recens«non enim erit in te deus recensEgo enim sum.» Quid vis adorare quod non est? «Ego enim sum Dominus Deus tuus:» quia ego sum qui sum. Et ego quidem sum, inquit, qui sum super omnem creaturam: tibi tamen temporaliter quid praestiti? «Qui eduxi te de terra Aegypti.» Non illi tantum populo dicitur: oinimici nostri persequentes nos in aqua perierunt. Non simus ingrati Deo nostro; non obliviscamur Deum manentem, et fabricemus in nobis deum recentem. «Qui eduxi te de terra Aegypti:» loquitur Deus. «Dilata os tuum, et adimplebo illud.» Angustias pateris in te propter deum recentem constitutum in corde tuo; frange vanum simulacrum, dejice de conscientia tua fictum idolum: «dilata os tuum,» confitendo, amando; «et adimplebo illud,» quoniam apud me fons«Et non obaudivit populus meus vocem meam.» Non enim loqueretur ista, nisi populo suo: scimus enim quia quaecumque Lex dicit, his qui in Lege sunt dicit . «Et non obaudivit populus
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicere coeperam caudas uulpium:
& ibi ignem alligauit : Ignem ad in¬
cendium sed messes alieni genarum:
Proinde tales consentientes in posteri¬
oribus tam quam caudis conligatitra¬
hunt ignem corrumpentem : sed non
incendunt nostrorum sege ces: Nouit
enim dñs qui sunt eius : & recedat ab ini¬
quitate omnis qui inuocat nomen
dñi : In magna autem domo. non
solum sunt uasa aurea & arger¬
tea sed et lignea & fictiba
alia uero in contumeliam:: Sia
autem mundauerit se ab huiu¬
modi: erit uas in honorẽ. util
domino ad omne opus bonum
paratum: Et ideo nec caudas
uulpium. nec fa ces uulpium¬
÷ pertimescit : Seduide amus
depopulo isto : Si me audieris
adhibitum: sed inte. in cordeto
In imagine fantas ma tui. in deo¬
tionẽ erroristui. tecum porta¬
bis deum tuum recentem: ren¬
nens uetustus : Si ergo me
audieris: inquit. quia ego sum
Situ non cogites deum falsum
non adorabis deum fabricatum

Expanded text:
ut dicere coeperam, caudas vulpium, ut dicere coeperam, caudas vulpium, et ibi ignem alligavit; ignem ad incendendum, sed messes alienigenarum. Proinde tales consentientes in posterioribus, tanquam caudis colligati, trahunt ignem corrumpentem; sed non incendunt nostrorum segetes. «Novit» enim «Dominus qui sunt ejus; et recedat ab iniquitate omnis qui invocat nomen Domini. In magna autem domo non solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia: alia vero in contumeliam. Si quis autem mundaverit se ab hujusmodi, erit vas in honorem, utile Domino, ad omne opus bonum paratum» ; et ideo nec caudas vulpium, nec faces vulpium pertimescet. Sed videamus de populo isto: «Si me audieris,» adhibitum; sed, «in te,» in corde tuo, in imagine phantasmatis tui, in deceptione erroris tui tecum portabis deum tuum recentem, remanens vetustus. «Si» ergo «me audieris; me,» inquit, quia ego sum Si tu non cogites deum falsum, non adorabis deum fabricatum;
Abbreviated transcription (Latin):
li s non recenti. soli aheo quod est son¬
lus: Non abeo quod est sol: nenos
ipsi uulpi fugirnti aliam
cauernam a peruisse ui deamur.
quam quam nec nomen solis formi¬
dabimus : Est enim inscripturis
nostris soliustitiat & sanitas in pen¬
nis eius: ab aestu solis huius umbra
appecitur : Sub alas autem solis huius.
ab aestu fugitur : sanitas rnim in pen¬
nis eius : Ipse est sol de quo dicturi sunt᷑
impui: ergo errauimus auia ueritatis
& iustitiȩ lumen non luxit nobis. &
solnon est ortus nobis: Quia cum ad
orant solem quem facit oriri super
bonos & malos : Non est eis ortus sol.
qui solos inluminat bonos: Faciunt
ergo sibi dȩos recentes quique. quales
uolunt Quid enim impe dit officinã
decepti cordis fabricare fantas ma
quale uoluerit : sed omnes hi in posteriori¬
sol ipsorum: scilicet quibus luc&. non
omnium sicutiest oriens superbonos
& malos: sed sol quorum dam soliustitiȩ
figuram enim habebat xp̃i Conligauit

Expanded text:
soli Deo, non recenti; soli, ab eo quod est sosoli Deo, non recenti; soli, ab eo quod est solus, non ab eo quod est sol, ne nos ipsi vulpi fugienti aliam cavernam aperuisse videamur. Quanquam nec nomen solis formidabimus. Est enim in Scripturis nostris: «Sol justitiae, et sanitas in pennis ejus» . Ab aestu solis hujus umbra appetitur: sub alas autem solis hujus ab aestu fugitur; sanitas enim in pennis ejus. Iste est sol de quo dicturi sunt impii: «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non eorent solem quem facit oriri super bonos et malos , non est eis ortus sol qui solos illuminat bonos. Faciunt sibi ergo deos recentes quique quales volunt: quid enim impedit officinam decepti cordis fabricare phantasma quale voluerit? Sed omnes hi in posterioriSol ipsorum, eorum scilicet quibus lucet; non omnium, sicuti est oriens super bonos et malos, sed sol quorumdam, sol justitiae figuram enim habebat Christi, colligavit,
Abbreviated transcription (Latin):
Sentientes ergo hac atque hac
esse unde caperentur. res¬
ponderunt: ne scimus : Et dñs:
Nec ego dico inqua potestate
ista facio: Nosdicitis
uos nescire quod scitis. Ego
uobis non dico quod quȩ ritis:
quia exnulla parte exire ausi
estis: in uestris tenebris reman¬
sistis: Optem peremus ergo
dĩ Capite nobis uulpes pusillas
exterminantes uineas : Gide¬
amus si& nos quasdam uulpscu¬
las capere possumus : Proponamus
ad foramen utrum que ut unde
uulpes exire uoluerit capiatur:
Verbi gratia . Manicheo facienti
sibi dm̃ recentem. & incorde
suo ponenti. quod nonest dicamus
& interro gemus eum: substantia
dĩ corruptibilis est. an incorrupti¬
tibilem deum. incorruptibilis
quomodo timuit gentem tene¬
brarum : quid factura erat in¬
corruptibili gens corruptionis:
Quidrestat nisi ut dicatur nesci¬
mus sed tamen si hoc non dolo sed
ignorantia dicitur. non remaneat
intenebris. Ex uulpe fiatouis:
Credat in uisibili. incorruptibi

Expanded text:
Sentientes ergo hac atque hac Sentientes ergo hac atque hac esse unde caperentur, responderunt, «Nescimus.» Et Dominus: «Nec ego vobis dico in qua potestate ista facio» . Vos dicitis vos nescire quod scitis; ego vobis non dico quod quaeriquia ex nulla parte exire ausi estis, in vestris tenebris remansistis. Obtemperemus ergo ti: Capite nobis vulpes illas exterminantes vineas. Videamus et nos si quasdam vulpeculas capere posad foramen utrumque, ut unde vulpes exire voluerit, capiatur. Verbi gratia, manichaeo facienti sibi deum recentem, et in corde suo ponenti quod non est, dicamus et interrogemus eum: Substantia Dei corruptibilis est, an incorruptitibilem Deum; incorruptibilis quomodo timuit gentem tenebrarum? quid factura erat incorruptibili gens corruptionis? Quid restat nisi ut dicatur, «Nescimus?» Sed tamen si hoc non dolo, sed ignorantia dicitur, non remaneat in tenebris: ex vulpe fiat ovis, credat invisibili, incorruptibili
Abbreviated transcription (Latin):
udeantur: Ideo samson caudas
uulpium copͥligauit : uulpes insidio¬
sos maximẽque hȩreticos significaNt.
dolosos fraudolentos. cauernosis an¬
fracubus latentes. & decipientes:
odore etiam tetroputantes. con¬
tra quem odorem dicit apostolus
&pĩ bonus odorsumus in omniloco:
stȩ uulpes significantur incanticis
canticorum ubi dicitur. capite nobis
ulpespus illas. excerminantes
neas latentȩs in cauernis tortuosis:
falsitate conuincis : Contra dicenꝰ¬
is denique uulpsculis dño. & di¬
ulpes autem solent habere tales
u as ut ex una parte intrent &
retia posuit: Dici temi hi decȩlo
est anex hominibus : sentiunt
illitum ex utraque parte ten¬
disse unde caperet. &aiunt
apud se : Sidixerimus inquiunt
decaelo dicturus est nobis. Quare
ergo non credidistis. ille enim tes¬
timonium xp̃o perhibuit Si dixe¬
rimus de terra. lapidat nos populus.
Quia ut prophetam eum habent

Expanded text:
videantur. Ideo Samson caudas videantur. Ideo Samson caudas vulpium colligavit . Vulpes insidiosos, maximeque haereticos significant; dolosos, fraudulentos, cavernosis anfractibus latentes et decipientes, odore etiam tetro putentes. Contra quem odorem dicit Apostolus: «Christi bonus odor sumus» «in omni loco» . Istae vulpes significantur in Canticis canticorum, ubi dicitur: «Capite nobis vulpes pusillas, exterminantes vineas, latentes in cavernis tortuosis» falsitate convincis. Contradicentibus denique vulpeculis Domino, et diex hominibus?» Vulpes autem solent habere tales foveas, ut ex una parte intrent, eretia posuit. Dicite mihi, «de coelo est, an ex hominibus?» Sentiunt illi eum ex utraque parte tetendisse unde caperet; et aiunt apud se: «Si dixerimus,» in quiunt, «De coelo; dicturus est nobis, Quare ergo non credidistis?» ille enim testimonium Christo perhibuit. «Si dixerimus, De terra; lapidat nos populus, quia ut prophetam eum habent.»
Abbreviated transcription (Latin):
paganis alios & alios deos ipsi sib
fixerunt alios& alios deos sibi
runt : Et eos etiam sinon intems
tamen quodest peius in suo cordo
posuerunt : & falsorum ridenas
simulachrorum templais
facti sunt: Magnum opus est
tus haec idola frangere : & locuns
uiuenti non recenti mundare :
enĩ isti aliud aliud sentientes.
uos atque alios deos sibi facientes.
samque fidem falsitate uari-¬
tes uidentur dissentire : sed om̃s
errenis cogitationibus sconsenti¬
sibi :opphio diuersaest : uanitas
aest : De illis in alio psalmo dicitur.
si deuanitate inunum Quamuis
monum uarietate discordent: si¬
uli tamen uanitate comͥligantur:
tnostis quia uanitas recroest :
posterior est: Ideo ille qui retro
blitus est. idest uanitatem oblitus.
uȩ ineaquȩ sunt idest inueritate
extensus. Sequitur ad palmam
supernar uocationis dĩ inxpo iñu:
Ergo in peius sibi isti consentiunt:
quamuis dissentire a se inuicem

Expanded text:
Paganis alios et alios deos sibi ipsi Paganis alios et alios deos sibi ipsi fecerunt, alios et alios deos sibi finxerunt; et eos etiamsi non in templis, tamen quod est pejus in suo corde posuerunt, et falsorum ridendorumque simulacrorum templa ipsi facti sunt. Magnum opus est, intus haec idola frangere; et locum Deo viventi, non recenti mundare. Omnes enim isti aliud atque aliud sentientes, alios atque alios deos sibi facientes, ipsamque fidem falsitate variantes, videntur dissentire; sed omnes a terrenis cogitationibus nonsibi: opinio diversa est, vanitas una est. De illis in alio psalmo dicitur, «Ipsi de vanitate in unum» : quamvis opinionum varietate discordent, simili tamen vanitate colligantur. Et nostis quia vanitas retro est, posterior est: ideo ille quae retro oblitus, id est vanitatem oblitus, in ea quae ante sunt, id est in veritatem extentus, sequitur ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu . Ergo in pejus sibi isti consentiunt, quamvis dissentire a se invicem
Abbreviated transcription (Latin):
idola gentium argenitum & aurus
sunt : pretiosa sunt : lucida sum
tamen oculos habent & non uidem
Recentehi dii : qui drecentius dõ i
officina᷑ licet illos i amue tustos ar¬
arum casses contexerint. Qui sem¬
terni non sunt. recentes sunt: ho
paganis: ne scioquis aliiis inuanita
accipiens nomendr̃a dĩ sui Fȩcit si
negans: Sienim filius unicus est
quod pater est : & hoc est exȩterniti
cuautem nescio quid aliud cogitaist
in corde tuo dm̃ recentem posuisti s
sibi alius dm̃ pugnantem contrag¬
tem tenebrarum timentem ne
inuadatur. satagentem ne corrums¬
tur. Ex parte tamen corn¬
tum. ut possit esse totus salus
sed non totus: quia exparte
corruptus : Manichei ista dicui
faciunt sibi & isti incorde
recentem deum: non ese tal
deus noster. non est talis
portio tua iacob: Sed quisi
carlum & terram. ipse est ds̃u
quinon eget bonis. qui non timi
malis: Multiergo heretici cus

Expanded text:
«Idola Gentium argentum et aurum.» «Idola Gentium argentum et aurum.» sunt; pretiosa sunt; lucida sunt: sed tamen oculos habent, et non vident . Recentes hi dii. Quid recentius deo ex officina? Licet illos jam vetustos aranearum casses contexerint; qui sempiterni non sunt, recentes sunt: hoc de Paganis. Nescio quis alius, in vanitatem accipiens nomen Domini Dei sui, fecit sibDei negans. Si enim Filius unicus est, hoc quod Pater est, et hoc est ex aeternitate: tu autem nescio quid aliud cogitasti in corde tuo; deum recentem posuisti. Fecit sibi alius deum pugnantem contra gentem tenebrarum, timentem ne invadatur, satagentem ne corrumpatur; ex parte tamen corruptum, ut posset esse totus salvus; sed non totus, quia ex parte corruptus. Manichaei ista dicunt; faciunt sibi et isti in corde recentem deum. Non est talis Deus noster, non est talis portio tua Jacob: sed qui fecit coelum et terram, ipse est Deus tuus; qui non eget bonis, qui non timet a malis. 14. Multi ergo haeretici cum
Abbreviated transcription (Latin):
rnim torcularis pertinecus que ͣ  finem:
Fortasse non frustra & interposito dia¬
psalmate sed etiam hoc audire utibeest.
ut quise iam in oleo uidet gaudeat.
qui periclitatur ne in amurcam
currat caueat: utum que.Audi unũ
dilige alterumtime: Audi popule m̃s
& loquar & testificabor tibi: Non enĩ¬
populo alieno
inquit interme & iuneam meam
Audi populus meus. & loquar. et
testificabor tibi: i srahel si me audie¬
ris nonerit inte ds̃ recens : Ds̃ recens
est ad tempus factus : Ds̃ noster non
recens forte homo: sed sempiternus
ds̃: Quid enim ante principium . &
utique i pricicipio erat uerbum:
& uerbum erat apud dm̃ : & ds̃ rrat
uerbum : Et ipsexp̃s noster uerbum
caro factum est : ut habitaret in nobis
Absit ergo ut sit in aliquods̃ recens
aut lapis aut fantas maest: non est
inquit lapis: Ergo argenteum
habeo & aureum merito ipsa prae¬
tiosa uoluit numerarẽ qui dixit

Expanded text:
enim torcularis pertinet usque ad finem; enim torcularis pertinet usque ad finem; fortasse non frustra et interposito diapsalmate. Sed etiam hoc audire utile est, ut qui se jam in oleo videt, gaudeat; qui periclitatur ne in amurca currat, caveat. Utrumque audi: unum dilige, alterum time. «Audi, populus meus, et loquar, et testificabor tibi.» Non enipopulo alieno,inquit, «inter me et vineam meam» . «Audi populus meus, et loquar, et testificabor tibi.» 13. «Israel, si me audieris, non erit in te deus recens.» Deus recens, est ad tempus factus: Deus autem noster non recens forte homo, sed sempiternus Deus. Quid enim ante principium? Et utique in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: et ipse Christus noster Verbum caro factum, ut habitaret in nobis . Absit ergo ut sit in aliquo deus recens: deus recens, aut lapis, aut phantasma est. Non est, inquit, lapis: ego argenteum habeo et aureum. Merito ipsa pretiosa voluit nominare, qui dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
aecclesia tam quã fauum in ore leonis :
Quider goiam metuam aquam con¬
tradictionis. quȩ propeiam tota
siccaest Illa pene iam silet si amurca
non contradicat: quantum libetmali
sȩuiant alieni osi eosnon adiubent mali
nostri : Ex audiuitelnabscondito tem¬
pestatis. probauite .  aquã contradicti¬
onis : Recolitis quid dexp̃o dictum sit .
natum eum esse inmultorum rui¬
nã & multorum resurrectionem & in
signum cui contradicetur: Nouimus.
uidemus: signum crucis erectum est.
& contra dictum est Ei contra dictumest
gloriȩ crucis. sed titulus erat suꝑcrucem
qui non corrum pebatur: Estenimtitu¬
lus inpsalmo intituli inscriptionẽ
necorrumpas: signum cui contra¬
dicetur : Dixerunt ergo iudȩi. noli
facere rexiudeorum sed fac quodipse
dixerit regemse esse iudȩorum : Exaudi
itio psalmi usque adhułc uersum deoleo
torcularis audiuimus. quod restat magis
dolendum est & cauendum ad amurcam

Expanded text:
Ecclesia, tanquam favum in ore leo nis . Ecclesia, tanquam favum in ore leo nis . Quid ergo jam metuam aquam contradictionis, quae prope jam tota siccata est? Illa pene jam silet, si amurca non contradicat. Quantumlibet mali saeviant alieni, o si eos non adjuvent mali nostri! «Exaudivi te in abscondito tempestatis, probavi te in aqua contradictionis.» Recolitis quid de Christo dictum sit, sic natum eum esse in multorum ruinam, et multorum resurrectionem, et in signum cui contradicetur . Novimus, videmus: signum crucis erectum est, et contradictum est ei. Contradictum est gloriae crucis; sed titulus erat super crucem, qui non corrumpebatur. Est enim titulus in psalmo: «In tituli inscriptionem, ne corrumpas» . Signum erat cui contradiceretur: dixerunt enim Judaei, «Noli facere, Rex Judaeorum; sed fac quod ipse dixerit regem se esse Judaeorum.» Viitio Psalmi usque ad hunc versum, de oleo torcularis audivimus. Quod restat magis dolendum est et cavendum: ad amurcam
Abbreviated transcription (Latin):
quando mysterio xp̃i acriter resiste¬
bant gentes. turbaba turꝰ  Aqua senĩ ꝓ
populis aliquando intellegendas.
euidenter a pocalipsis scriptura dr¬
monstrat. Ubi aquȩ multȩ cum uide¬
rentur & quȩ reretur quidessent. res¬
ponsum est populisunt: Pertulerunt
ergo illi aquam contradictionis.
quardo fremuerunt gentes & populi
meditati sunt inania: Quando ad sti¬
terunt reges terrȩ. & principes con¬
uenerunt inunum aduersus dñm &
aduersus xp̃m eius : Quando fremue¬
runt gentes tuncleo ille uiro forti
samson uenienti ad ducendam dealieni¬
genis uxorem i xp̃o scilicet descendenti
adhabendam aecclesiam degentibus.
fremens ibat in obiuiam: sed quodegit :
accspit tenuit. fregit dissipauit leonẽ.
factus in manibus eius uelut hȩduscapra¬
rum: Quid enim fieret populus fremens.
nisi languidus peccator Occisa aute mferi¬
non it in obuiã xp̃o: Immouero in ipso
regno gentiumluenimus leges pro

Expanded text:
quando mysterio Christi acriter resistequando mysterio Christi acriter resistebant gentes; turbabatur aqua aquas enim pro populis aliquando intelligendas evidenter Apocalypsis scriptura demonstrat, ubi aquae multae cum viderentur, et quaereretur quid essent, responsum est, «Populi sunt» . Pertulerunt ergo illi aquam contradictionis, quando fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania; quando astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, adversus Dominum et adversus Christum ejus . Quando fremuerunt gentes, tunc leo ille viro forti Samson venienti ad ducendam de alienigenis uxorem, Christo scilicet descendenti ad habendam Ecclesiam de Gentibus, fremens ibat in obviam. Sed quid egit? Accepit, tenuit, fregit, dissipavit leonem; factus est in manibus ejus velut haedus caprarum. Quid enim fieret populus fremens, nisi languidus peccator? Occisa autem illa ferim in obviam Christo: imo vero in ipso regno Gentium in venimus leges pro
Abbreviated transcription (Latin):
probari in aqua contradictionis: Cum
enim crediderit. cumbaptizatus fuerit.
cumuia dĩ carpere coeperit. cum in
gemellarium eliquari intenderit.
& a murca publice currente extraxerit:
habebit multos exagitatores. multos
nsultatores. multos decractores. de¬
iortatores minantes etiam ubi possuNt¬
errentes deprimentes: Haec tota. don¬
tradictionis est: puto esse hodie hic
carbitror esse hic non nullos. quos
inicisui uolebant rapere adcircum
e ipsiillos ad duxerunt ad aecclesiam:
edsiueipsi illos adduxerunt. sui eabeis
circum adduri non potuerunt: ĩna¬
ua contra dictionis probati sunt:
Ionergo erubescas prȩdicare quod
stdefendere & interblaphe mosqđ
didisti: Sienim exaudiris in abs¬
ndito tempestatis. corde creditur
dustitiam : Si probaris in aqua con¬
dictionis. ore confessio fit ad salutem:
Quanta est enim ipsa aqua contradicti¬
onis: iampene sic cata est: senserunt
illammaiores nostri. quando uerbo dĩ.

Expanded text:
probari in aqua contradictionis. Cum probari in aqua contradictionis. Cum enim crediderit, cum baptizatus fuerit, cum viam Dei carpere coeperit, cum in gemellarium eliquari intenderit, et ab amurca publice currente se extraxerit; habebit multos exagitatores, multos insultatores, multos detractores, dehortatores, minantes etiam ubi possunt, deterrentes, deprimentes: haec tota aqua contradictionis est. Puto hodie esse hic sic; arbitror esse hic nonnullos quos amici sui volebant rapere ad circumte ipsi illos adduxerunt ad ecclesiam. Sed sive ipsi illos adduxerunt, sive ab eis ad circum abduci non potuerunt, in aqua contradictionis probati sunt. Non ergo erubescas praedicare quod nosti, defendere et inter blasphemos quod credidisti: si enim exaudiris in abscondito tempestatis, corde creditur ad justitiam; si probaris in aqua contradictionis, ore confessio fit ad salutem Quanta est enim ipsa aqua, contradictionis? jam pene siccata est. Senserunt illam majores nostri, quando verbo Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ne in uocastime & eruite : Ra¬
noscat se una quȩ que conscientia
xp̃iana si de uote transierit mas
rubrum : sicum fide credendia
seruandi linguam quam non nou
audiuit : Re cognoscat se intribu¬
one exauditꝰ m : Ipsa enim mas
tribulatio erat praemi sarcinis po
quantum gaudet st̃ leuata consas
tce baptizatus es : conscientia quae
eripremebatur. hodie gratulatur :
Eaauditus es intribulatione. memen¬
ꝓ iribulationis tuȩ : antequam accede
suaquam quiꝰ solicitudinis gerebas.:
dieiuniorum exhibebas quid tri¬
ulationum incorde gestabas : oratio¬
um internarum. piarum. deuota¬
am: Occisi sunt hostes tui. omnia pec¬
utatua deleta sunt : Intribulatione
quocastime & eruite . & exaudiuite.
nabscondito tempestatis: non intem¬
estate maris sed in tempestate cor¬
is. Ex audiuite in abscondito tempes¬
ntis. probauite in aqua contradictio¬
nis Reuera fratres reuera qui ex audi¬
us est in abscondito tempestatis deb&

Expanded text:
ne invocasti me, et erui te.» Recognoscat se unaquaeque conscientia christiana, si devote transierit mare rubrum, si cum fide credendi et observandi linguam quam non noverat, audivit; recognoscat se in tribulatione exauditam. Ipsa enim magna tribulatio erat, premi sarcinis peccatorum; quantum gaudet relevata conscientia! Ecce baptizatus es; conscientia quae heri premebatur, hodie gratulatur. Exauditus es in tribulatione; memento tribulationis tuae. Antequam accederes ad aquam, quid sollicitudinis gerebas? quid jejuniorum exhibebas? quid tribulationum in corde gestabas, orationum internanarum, piarum, devotarum? Occisi sunt hostes tui, omnia peccata tua deleta sunt: «In tribulatione invocasti me, et erui te.» 11. «Exaudivi te in abscondito tempestatis:» non in tempestate maris, sed in tempestate cordis. «Exaudivi te in abscondito tempestatis; probavi te in aqua contradictionis.» Revera, fratres, revera, qui exauditus est in abscondito tempestatis, debet
Abbreviated transcription (Latin):
mea. memento quȩ est substantia mea.
Non enĩ omino interut radix. ueni& in
cui promissum est. dispositum ꝑ angelosin
manu mediatoris: MEMEITO QUAE EIN
STANTIA MEA NONENIM UANE CONONII¬
ISII OMNES FILIOS HoMINa: Ecuts
filii hominũ ierunt inuanitatẽ. tu tamennon
uane illos constituisti: Cum ergo ienint
oms̃ inuanitatẽ quos tu non uane illos conti¬
tuisti. unde eos mundares auanitate ni¬
quid nihil tibi seruasti: Illdd quod tibise¬
consticuisti a propria uanitate.
quibus dicitur Filu homi
quo usq graues corde. ut quro
tis uanitatem. & quęritis mendatium. fon
solliciti facti conuertantur auanitate in¬
uenirent seuanitate inquinatos. quȩ rens
unde mundarentur: Succurre. fac segis¬

Expanded text:
mea. «Memento quae est substantia mea.» mea. «Memento quae est substantia mea.» Non enim omnino interiit radix; veniet semen cui promissum est, dispositum per Angelos in manu Mediatoris . «Memento quae est substantia mea: non enim vane constituisti omnes filios hominum.» Ecce omnes filii hominum ierunt in vanitatem; tu tamen non vane illos constituisti. Cum ergo ierunt omnes in vanitatem, quos tu non vane constituisti; unde eos mundares a vanitate, numquid nihil tibi servasti? Illud quod tibi seconstituisti a propria vanitate: quibus dicitur, «Filii hominum quousque graves corde? utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium?» Forte solliciti facti converterentur a vanitate, invenirent se vanitate inquinatos, quaererent unde mundarentur; succurre, fac se
Abbreviated transcription (Latin):
do inxp̃m. soluti sunt abemundatione
Dissoliusti eum ab emudatione. & sedem
eius interram conlisisti: Merito & fregisti.
minuisti dies sedis eius Putabant sem a& er¬
fudisti eum confusione Hȩc omiã euenerunT
iudȩis. non tamen ablato xp̃o. sed dilato. ⁊
Videamus ergo utrum impleat ds̃ promis¬
sa sua. post hȩc dura quȩ cõmemorauit.
euenisse illi populo. & illi regno. ne ib ipu¬
tar& ur ds̃ impleuisse quod ꝓmiserat. &
non dar& alterum regnum in xp̃o. cuius
regni non est finis. adloquitur eum pro¬
Tenis ni ł uiit.ai. Forte enĩ non in finem¬
& ab ipsis. quia cęcitas ex parte isrł facta s
ut plenitudo gentiũ intrar&. & sic omis iste
saluus fier&: Interea tamen. Ex aldis
in carne in iudȩis. positus in spe in xpo
dei defecerunt. defecit substantia mra
de illo populo uirgo maria. de uirgine na
caro xpĩ. & caro illa non peccatrix sedpau¬
torum mundatrix Ibi est inquit subfan

Expanded text:
do in Christum soluti sunt ab emundatione. do in Christum soluti sunt ab emundatione. «Dissolvisti eum ab emundatione; sedem ejus in terram collisisti:» merito et fregisti. «Minuisti dies sedis ejus:» putabant se in aeterum confusione.» Haec omnia evenerunt Judaeis, non tamen ablato Christo, sed dilato. 8. «vers.» 47. Videamus ergo utrum impleat Deus promissa sua. Post haec dura quae commemoravit evenisse illi populo et illi regno, ne ibi putaretur Deus implevisse quod promiserat, et non daret alterum regnum in Christo, cujus regni non erit finis; alloquitur eum Proteris is; quia caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Interea tamen, «Exardescin carne in Judaeis, positus in spe in ChriJudaei defecerunt, defecit substantia mea. Etenim de illo populo virgo Maria, de virgine Maria caro Christi; et caro illa non peccatrix; sed peccaterum mundatrix: ibi est, inquit, substantia
Abbreviated transcription (Latin):
sem : Ego dormiui. Ego de quib dietũ
erat. partes uulpium erunt. dehis nimo dictũ
est. diripuerunt eum oms transeuntes uiam.
factus est opprobrium uicinis suis. ex altasti
dextenrm mnimicorum eius. iocundasti oms
mimicos eius: Aduerate iudȩos. & uid& e
omia impl& a. quȩ prȩdicta sunt: Auestisti
adiutoriũ gladii enus. Quomodo solebant
pauci dimicare. multos ꝓsternere Auestisti
adiutoriũ gladii eius. & non esopitulatus ei
inbello : Merito uictus. merito captus.
merito a regno suo alienatus. menito disꝑsus.⁊
Eam eni terram perdidit. ꝓ qua dñm occi¬
dit, uefasti ad iutoriũ gladii eius. & non
es opitulatus ti inbello. dissoluisti eum ab e¬
mundatione: Quid est hoc: Inter omĩa
mala. magnus hic terror: Q uantum cũq
enim cędat dr̃. quantũ lib& irascatur.
quantũ lib& uerber& flagello: Ligatum ta¬
de dictum est fide mundans corda eorum
E quia sola fides xp̃i mundat. non creden¬

Expanded text:
sem. «Ego dormivi.» Ergo de quibus dictum sem. «Ego dormivi.» Ergo de quibus dictum erat, «Partes vulpium erunt;» de his nunc dictum est, «Diripuerunt eum omnes transeuntes viam; fadexteram inimicorum ejus, jucundasti omnes inimicos ejus. Advertite Judaeos, et videte omnia impleta quae praedicta sunt. «Avertisti adjutorium gladii ejus.» Quomodo solebant pauci dimicare, multos prosternere? «Avertisti adjutorium gladii ejus,» «et non es opitulatus ei in bello.» Merito victus, merito captus, merito a regno suo alienatus, merito dispersus: eam enim terram perdidit, pro qua Dominum occidit. «Avertisti adjutorium gladii ejus, et non es opitulatus ei in bello. Dissolvisti eum ab emundatione.» Quid est hoc? Inter omnia mala magnus hic terror. Quantumcumque enim caedat Deus, quantumlibet irascatur, quantumlibet verberet, flagellet; ligatum tade dictum est, «Fide mundans corda eorum» : et quia sola fides Christi mundat, non creden
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ diriper&ur. nisi maceriȩ dirut̾ȩ fuis¬
sent: Posuisti munitiones eius formidinẽ.
Quid est formidinem Ut dicatur pec¬
cantibus: Si ds̃ naturalibus ramis non peꝑ¬
cit neq tibi parc&e.: Diripuerunt eum oms
transeuntes uiam Oms scilic& gentes
peruiam. hoc est per istam uitam tran¬
scuntes. dirupuerunt isrł. diripuerunt
dauid Primum uid&e. frusta eius in omĩ¬
bus gentibus. De ipsis enim dictũ est. par¬
tes uulpiũ erunt Reges quippe impios.
uulpes apellauit scriptura. dolosos & timi¬
dos. quos terr&e uirtus aliena Ideo ipse
dñs cum de herode cõminante lo quere¬
tur. dicite inquit uulpi illi: Rex qui
neminẽ hominum tim&. ipse uulpis
non est. Leo ille de tribu iuda cui dicitur
isti. dormisti Ideo in alio psalmo dicit. ego
dormiui : Honne erat plena sententia.
& cum magna pondere. pronuntiandum
est ego : Ego dormiui Illi seuierunt. illi
ꝑsecuti sunt. sed si noluissem non dormis¬

Expanded text:
enim diriperetur, nisi maceriae dirutae fuisenim diriperetur, nisi maceriae dirutae fuissent? Posuisti munitiones ejus in formidinem. Quid est formidinem? Ut dicatur peccantibus: Si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet» . «Diripuerunt eum omnes transeuntes viam:» omnes scilicet Gentes, per «viam,» hoc est, per vitam istam transeuntes diripuerunt Israel, diripuerunt David. Primum videte frusta ejus in omnibus gentibus: de ipsis enim dictum est, «Partes vulpium erunt» . Reges quippe impios vulpes appellavit Scriptura, dolosos et timidos quos terret virtus aliena. Ideo ipse Dominus cum de Herode comminante loqueretur: «Dicite,» inquit, «vulpi illi» . Rex qui neminem hominum timet, ipse vulpes non est: leo ille de tribu Juda, cui dicituristi, dormisti. Ideo in alio psalmo dicit, «Ego dormivi.» Nonne plena erat sententia, Et cum magno pondere pronuntiandum est, «Ego; Ego dormivi.» Illi saevierunt, illi persecuti sunt, sed si noluissem, non dormis
Abbreviated transcription (Latin):
blatum est de isto dauid. ne expectar& ur
sa dauid: Expecta ergo quod ꝓmisi.
unt illud & ipse dauid Vide ergo quid
at. Iuuero reppulisti. & ad nihi lum de¬
st. Ergo ubi est quod promisisti.
tulisti xp̃m¬
ta quȩdam enumer&e. in hoc tamen
sbo reficit nos: Man& omĩno ds̃.
od promisisti: Nam xpm̃ tuum non
nlisti. sed distulisti Huic ergo dauid.
nio sperabant ignar ꝓmissa sua dm̃
cõpl& urum. uidete quid accidit. ut promis¬
sadĩ. firmius in alio sperata cõpleantur:
Distulisti xp̃m̃ tuum. euestisti testamentum
serui tui. A bi est enim testamentum u& us
iudȩorũ ubi est tenix illa promissionis. in
qua in habitantes peccarunt. qua deleta
est Sacrisicium iud eorum quȩris. non est.
Sacerdotium iudȩorum quęris. non est.
tisti testamentum serui tui. ꝓfanasti inter
ra scitatẽ eius: Scã illa que habebant. ter¬
rena esse ostendisti.:Destruxisti oms ma¬
cerias eius. quib eum munieras. Quando

Expanded text:
blatum est de isto David, ne exspectaretur blatum est de isto David, ne exspectaretur in isto David. Exspecta ergo quod promisi. Novit illud et ipse David. Vide enim quid dicat: Tu vero repulisti, et ad nihilum deduxisti. Ergo ubi est quod promisisti? Distulisti tristia quaedam enumeret, in hoc tamen verbo reficit nos. Manet omnino, Deus, quod promisisti: nam christum tuum non abstulisti, sed distulisti. In hoc ergo David, in quo sperabant ignari promissa sua Deum completurum, videte quid accidit, ut promissa Dei firmius in alio sperata comp«Distulisti Christum tuum: evertisti testamentum servi tui.» Ubi est enim testamentum vetus Judaeorum? ubi est terra illa promissionis, in qua habitantes peccarunt, qua deleta est: sacrificium Judaeorum quaeris, non est: sacerdotium Judaeorum quaeris, non est. i testamentum servira sanctitatem ejus. Sancta illa quae habebant, terrena esse ostendisti. Destruxisti omnes macerias ejus, quibus eum munieras. Quando
Abbreviated transcription (Latin):
dentib uideris non impl&um expectes dus
populos in quib: impltatur. quod norl
lax ds̃ polliceri dignatur : Eicce ex se¬
sapientiȩ. ut ꝓmissio dĩ de semine
d millo putar& ur impl&a: Sed ceci
salomon & dedit locũ sperando xp̃o.
qn ds nec falli poss&: nec fallere. quem
pat casurum non in eo poner&e: ꝓmissũ
sed post casum eius respiceres tu dm̃
mitus es non imples quod ꝓmisisti. non
hbis quod iurasti: Forte hic dicturus
erat ds. iuraui quidẽ & promisi. sed iste
mas. Quare ergo innon ꝑ seueraturo
i quod mȩternũ ess& promittebas:
ame tu dixisti. si derelinquerint legẽ
̃ & in iudiciis meis non ambulauerint.
nandata mea non custodierint. & testa¬
nti meum ꝓfanauerint. Manebit¬
uim ꝓmissio mea. implebitur iuratio
Semel iuraui in scõ meo In tus in
to quodã. m ipso fonte unde pro¬
te biberunt. qui nobis hȩc rac
quod iurasti. redde quod promisisti.:¬

Expanded text:
edentibus videris non impletum, exspectes duos edentibus videris non impletum, exspectes duos populos, in quibus impleatur quod non mendax Deus polliceri dignatur. «Ecce ex sesapientiae, ut promissio Dei de semine David in illo putaretur impleta: sed cecidit Salomon, et dedit s nec falli posset, nec fallere, quem sciebat casurum, non in eo poneret promissum suum, sed post casum ejus respiceres tu Deum, et mentitus es? Non imples quod promisisti? non exhibes quod jurasti? Forte hic dicturus tibi erat Deus: Juravi quidem et promisi, sed iste sciebas. Quare ergo in non perseveraturo mihi quod aeternum esset promittebas? Nonne tu dixisti: «Si dereliquerint legem meam, et in judiciis meis non ambulaverint, et mandata mea non custodierint, et testamentum meum profanatamen promissio mea, implebitur juratio mea? Semel juravi in sancto meo, intus in secreto quodam, in ipso fonte, unde prophetae biberunt, qui nobis haec ructquod jurasti, redde quod promisisti.
Abbreviated transcription (Latin):
CONLISISTI: MINUISTIDIES SEDISTN
FudistiEuai CONTSioNt : Quid est hu
Illa omĩa ꝓmisisti. tuuero ista contrana sus
Ubi sunt ꝓmissiones ad quas paulo antei
debamus. quib: tam a lacriter plaudebans
de quib securi gratulabamur: qua I abo
ꝓmiserit. alius euerterit. Quod mranli
uirabas: Illa ꝓmisisti. & ista fecisti :Vbitr¬
bo iusiurandum tuum. ubi inueniã ꝓmisse
tuum. Quid est hoc: Ita uero falsimg
ista fecit. ut ꝓmissa firmaroe. Sed quidha
dico: Videa mus si hoc ueritas dicit tini
non erit in ane quod dico : Dauid positus ert
quȩ dicta sunt ad dauid. expectabant hom¬
nes ea impleri indauid. Proinde. nequis¬
quam xp̃ĩ anus cum dicer&. de xp̃o dixit
alius dicer& non. sed de illo dauid dixit
indauid. Destruxit eamdauid. ut cundis
ea millo non impl&a quȩ necesse est inples¬
quȩras alterum in quo ostendantur implen
Ita & iam de esau & ia cobmuenimus maiot
adoratum aminore. cum scriptum sit. mals
serin& minor: Ꝙ cum in illis duob prȩc¬

Expanded text:
collisisti. Minuisti dies sedis ejus; perfudisti eum confusione.» Quid est hoc? Illa omnia promisisti; tu vero ista contraria fecisti. Ubi sunt promissiones ad quas paulo ante gaudebamus, de quibus tam alacriter plaudebamus, de quibus securi gratulabamur? Quasi alius promiserit, alius everterit. Quod mirandum jurabas, illa promisisti, et ista fecisti. Ubi tenebo jusjurandum tuum, ubi inveniam promissum tuum? Quid est hoc? ita vero falsum ista fecit, ut promissa firmaret. Sed quis ego qui hoc dico? Videamus si hoc veritas dicit; tunc non erit inane quod dico. David positus erat quae dicta sunt ad David, exspectabant homines ea impleri in David. Proinde, ne quisquam christianus cum diceret, De Christo dixit; alius diceret, Non, sed de illo David dixit; in David: destruxit ea in David, ut cum vides ea quaeras alterum, in quo ostenderentur impleri. Ita etiam in Esau et Jacob invenimus majorem adoratum a minore, cum scrserviet minori» ; ut cum in illis duobus praec
Abbreviated transcription (Latin):
nos de potestate tenebrarũ. & transti
in regnum filii caritatis suȩ : Cuius
populus iste figurã gerebatc̃um ess& en
de potestate aegyptiorum. & trans lat
plagarum aegyptiarum psalmus & di
Et abstulit sicut oues populũ suumis
ꝑduxit eos tam quã gregem in desert
Et deduxit eos in spe & nontimuerunt
& inimicos eorũ operuit mare : Tamt
fit hoc melius. quanto interius : ubiera
de potestate tenebrarũ. in regnd̃dĩ
mente trans ferimur : & scđm pascua
spiritualia efficimur ouesdĩ. ambu¬
lantes in hoc scło uelut in de serto q¬
mnimn est fides nr̃a conspicua: unde dicit
 Deducimur autem inspe : qm̃ spe
facti sumus nec timere debemus : Si

Expanded text:
nos de potestate tenebrarum, et transtulit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : cujus rei populus iste figuram gerebat, cum esset erutus de potestate Aegyptiorum, et translatus plagarum Aegyptiorum Psalmus, et dicit: Et abstulit sicut oves populum suum, et perduxit eos tanquam gregem in deserto. Et deduxit eos in spe, et non timuerunt, et inimicos eorum operuit mare. Tanto fit hoc melius, quanto interius, ubi eruti de potestate tenebrarum in regnum Dei mente transferimur, et secundum pascua spiritualia efficimur oves Dei, ambulantes in hoc saeculo velut in deserto, quoniam nemini est fides nostra conspicua; unde dicit . Deducimur autem in spe, quoniam spe salvi facti sumus: nec timere debemus; si
Abbreviated transcription (Latin):
rigendos bonos illa mirabilia sequerent᷑ :
Illa &iam mala morum quȩ his corporalib
plagis significata esse diximus. propter
quo dłdictum ẽ. aperiã in parabolis os meũ.
ꝑ malos angłos exerceri in eos qui illis
diuina aequitate sub duntur conuenio¬
tissime creditur: Neq enĩ cum fitq
cordis eorũ ut faciant quȩ non conue
non illi mali angłi tamquã in materia su
operis uersantur & gaudent: quibus us¬
sime subdita est uitiositas humana : pr
eos quos liberat gratia: Et ad hȩc qr
tȩ irae suae. cuius tandem acies sufficn
penstrare. ut intelligat capiatq sent¬
tiamtanta profunditate latitantem s
Erat enim semita iraedĩ. quȩ aegẏptiorĩ
impi&atem occulta ȩquitate punir&
sed eidem semitȩ uiam fecit: ut eostĩq
producens in euidentissimos impios e¬
dentissime iuindi car&: ab hac potesta
malorũ angłoꝵ non liberat hominẽ ns
gr̃a dĩ dequa dicit apostolus: Qui gui

Expanded text:
rigendos bonos illa mirabilia sequerentur. rigendos bonos illa mirabilia sequerentur. Illa etiam mala morum, quae his corporalibus plagis significata esse diximus, propter quod praedictum est, Aperiam in parabolis os meum, per malos angelos exerceri in eos qui illis divina aequitate subduntur, convenientissime creditur. Neque enim cum fit quod rdis eorum, ut faciant quae non conveniunt , non illic mali angeli tanquam in materia sui operis versantur et gaudent; quibus justissime subdita est vitiositas humana, praeter eos quos liberat gratia. Et ad haec quimitae irae suae? cujus tandem acies sufficit penetrare, ut intelligat capiatque sententiam in tanta profunditate latitantem? Erat enim semita irae Dei, qua Aegyptiorum impietatem occulta aequitate puniret; sed eidem semitae viam fecit, ut eos tanqproducens, in evidentissimos impios evidentissime vindicaret. Ab hac potestate malorum angelorum non liberat hominem nisi gratia Dei, de qua dicit Apostolus, Qui eruit
Abbreviated transcription (Latin):
& illud maxinie unde relegata sunt om̃a.
obdurationem cordis illoꝵ ut populum dĩ
nollent dimittere: Hanc enim iniquissimã
& malignissimã obstinationem ds̃ cũ facere
dicitur. non instigando sed deserendo facit.
ut illi operentur infiliis diffidentiae. quod
ds̃ debite uisteq ꝑ mittit: Nam & illud qđ
isaias ꝓph&a dicit. dñe ecce tu iratus es
ab eis suum lumen auferr&. ut in peccata
quȩ nulla tergiuersatione defendi possuns
non esse peccata cȩcitas humanȩ mentis
offenderetab itinere ustitiȩ deui ando
& errando : & qđ in alio psalmo scriptu est
de his ipsis aegyptiis qđ ds̃ conuerterit cor
eorum ut odissent popłm eius. & dolum
facerent in seruos eius. bene creditur ds̃
fecisse ꝑ illos angłos malos : ut &iã uitiosȩ
mentes filiorũ infidelitatis per eosanglos
quib: eadem amica sant uitia excitarent᷑
in odium popłi dĩ : atq ad terrendos & cor¬

Expanded text:
et illud maxime unde religata sunt omnia, et illud maxime unde religata sunt omnia, obdurationem cordis illorum, ut populum Dei nollent dimittere. Hanc enim iniquissimam et malignissimam obstinationem Deus cum facere dicitur , non instigando et inspirando, sed deserendo facit, ut illi operentur in filiis diffidentiae , quod Deus debite justeque permittit. Nam et illud quod Isaias propheta dicit, Domine, ecce tu iratus es,ab eis suum lumen auferret, ut in peccata quae nulla tergiversatione defendi possunt non esse peccata, caecitas humanae mentis offenderet, ab itinere justitiae deviando  errando. Et quod in alio psalmo scriptum est de his ipsis Aegyptiis, quod Deus converterit cor eorum ut odissent populum ejus, et dolum facerent in servos ejus , bene creditur Deus fecisse per illos angelos malos; ut jam vitiosae mentes filiorum infidelitatis per eos angelos, quibus eadem amica sunt vitia, excitarentur in odium populi Dei, atque ad terrendos et cor
Abbreviated transcription (Latin):
Tam quamnemini ds̃ poenas irro g& per
angelos bonos. sed per illos ueluđ mali¬
tiaẽ cȩlestis carnifices. consequens erit. ut¬
&iam sod omã ꝑ angłos malos euersa m
esse credamus. & malos angelos ab rahã
& loth hospitio suscȩpis se uideantur:
quod ab sit : ut contra scripturas apertis¬
simas sentiamus : Clar& igitur ista
omnib: fieriꝑbonos & łmalos angelos
pos se: quid aut quando fieri o porceat
me lat& : illum uero qui facit non
lat& & cui uoluerit reuelare : Verum tam̃
moderatur: malipoenas irrogari. & ꝑ bonos tra¬
angłos sicut sodomitis. & ꝑmalos sicut ae¬
gyptiis legimus iustos uero corporalibus
poenis. per bonos angelos temptari & pro-¬
bari non mihi occurrit: Quod uero per¬
tin& ad presentem psalmihuius locum. si
eaquȩ mirabiliter de creatdris facta sunt.
malis angelis tribuere non audemus : habe.¬
mus qđ eis tribuere sine dubitatione pos-¬
sumus : mortes pecorũ : mortes primitiuoꝵ.

Expanded text:
tanquam nemini Deus poenas irroget per tanquam nemini Deus poenas irroget per Angelos bonos, sed per illos velut militiae coelestis carnifices; consequens erit ut etiam Sodomam per malos angelos eversam esse credamus, et malos angelos Abraham et Lot hospitio suscepisse videantur: quod absit ut contra Scripturas apertissimas sentiamus . Claret igitur ista hominibus fieri per bonos et malos angelos posse: quid aut quando fieri oporteat, me latet; illum vero qui facit, non latet, et cui voluerit revelare. Verumtamen moderatur, malis poenas irrogari et per bonos Angelos, sicut Sodomitis, et per malos angelos, sicut Aegyptiis, legimus: justos vero corporalibus poenis per bonos Angelos tentari et probari, non mihi occurrit. 30. Quod vero pertinet ad praesentem psalmi hujus locum: si ea quae mirabiliter de creaturis facta sunt, malis angelis tribuere non audemus, habemus quod eis tribuere sine dubitatione possumus; mortes pecorum, mortes primitivorum,
Abbreviated transcription (Latin):
expectat sibi potestatem dari ab illo cuius est:
lbi ergo potestas quȩ fuerat ꝓhi.¬
b&ur. hic autem quȩ non fuerat tribuitur:
Quȩ cim ita sint: siper angłos malos ds̃ illas
plagas inflixit aegyptiĩs. Uũnquid audebi¬
mus dicere & aquam insanguinem ꝑ eosdẽ
angłos uersam. & ranas ꝑ eosdem angłos
factas: quorũ similia etiam magipharaonis
ue heficiis suis facere potuerũnt : ut angłi
mali exutraq parte consisterent. hinc illos
affligentes. in de fallentes. scđm iudicium
& dispositionẽ iustissimi & omnipotentis.¬
simi dĩ iuste utentis &iam iniquoꝵ malitia.
non audeo dicere: unde enim scinifes fa¬
cere magipharaonis minime potuerunt:
anquia hoc permissi ipsi mali angłi non pos¬
sunt : an quod uerius dicendum est occul¬
ta causa est. et uires nr̃ȩ inquisitionis
excedit : Nã si ꝓpterea ꝑ malos angłos
illa dm̃ fecisse puta uerimus. quia poene
infligebantur. non bene ficia prestabant᷑

Expanded text:
exspectat sibi potestatem dari ab illo cujus est. exspectat sibi potestatem dari ab illo cujus est. Ibi ergo potestas quae fuerat, prohibetur; hic autem quae non fuerat, tribuitur. 29. Quae cum ita sint, si per angelos malos Deus illas plagas inflixit Aegyptiis, numquid audebimus dicere, et aquam in sanguinem per eosdem angelos versam, et ranas per eosdem angelos factas, quorum similia etiam magi Pharaonis veneficiis suis facere potuerunt; ut angeli mali ex utraque parte consisterent, hinc illos affligentes, inde fallentes, secundum judicium et dispensationem justissimi et omnipotentissimi Dei, juste utentis etiam iniquorum malitia? Non audeo dicere. Unde enim sciniphes facere magi Pharaonis minime potuerunt ? an quia hoc permissi ipsi angeli mali non sunt? An, quod verius dicendum est, occulta causa est, et vires nostrae inquisitionis excedit? Nam si propterea per malos angelos illa Deum fecisse putaverimus, quia poenae infligebantur, non beneficia praestabantur,
Abbreviated transcription (Latin):
se dabolum ignem immittere ad sci uiri
tantũ pecorum numerũ mirabili & hor-¬
rendo imp&i consumendũ: qđ diabolo tri-¬
buere nemo fidelium fortassis auder&.
nisi scȩ scripturȩ auctoritate leger&ur:
ed ille uir dĩ dono iustus & fortis & pie pe¬
rtus. non ait dñs dedit. diabolus abstulit:
sed dñs dedit. dñs̃ abstulit: optime scier.
diabolũ &iam qđ facere de istis elementis
poterat. non tam̃ seruo dĩ nisi eius dño uo¬
lente acꝑmittente fuisse facturam
probando uter&ur Sciebat uero infiliis uero
affidentiȩ . tamquã in suis mancipiis ope¬
ratur . quem ad modũ homines in pecorib sius
illic tam̃ quantũ dĩ iusto iudicio sinitur sed
aliud est quand opotestas euis & iam a suis sicut ei
plac& tractandis maiore potestate ꝓhib&ur:
Aliud quando ei potestas & iam in eos qui ab illo
alieni sunt datur. siait homo depecore suo
te maiore : de alieno autem pecore ut faciat.

Expanded text:
etiam de coelo ignem immittere, ad sancti viri etiam de coelo ignem immittere, ad sancti viri tantum pecorum numerum mirabili et horrendo impetu consumendum; quod diabolo tribuere nemo fidelium fortassis auderet, nisi sanctae Scripturae auctoritate legeretur. Sed ille vir, Dei dono justus, et fortis, et pie peritus, non ait, Dominus dedit, diabolus abstulit; sed, Dominus dedit, Dominus abstulit ; optime sciens diabolum etiam quod facere de istis elementis poterat, non tamen servo Dei, nisi ejus Domino volente ac permittente fuisse facturum;probando uteretur, sciebat. In filiis vero diffidentiae tanquam in suis mancipiis operatur , quemadmodum homines in pecoribus suis; et illic tamen quantum Dei justo judicio sinitur. Sed aliud est quando potestas ejus etiam a suis, sicut ei placet, tractandis majore potestate prohibetur; aliud quando ei potestas etiam in eos qui ab illo alieni sunt datur. Sicut homo de pecore suo, te majore: de alieno autem pecore ut faciat,
Abbreviated transcription (Latin):
pslmus : sicut in rege achab quem fallatiȩ
sus ex dĩ uoluntate seduxit ut cader& in
bello: uerum &iam ad probandos & manifes¬
undos bonos sicut fȩcit in lob: Qđ autẽ
pan& ad istam materiam corporalem eem
amali. quantum cuiq potestas est: quemad¬
nodum ut homines boni mali sutuntur
uliꝰ qͥuantũ possunt promodulo infirmita¬
tis humane : Nam & terra utimur & aqua
&uere & igne non solum in necessariis re.¬
bus sustentationis nr̃ae : uerũ &iam inmul.¬
as suꝑfluis & ludicris & mirabiliter arti.¬
sicosis operibus : nam innumerabilia quȩ
appellantur mechanẽ mata. his elementis
ate tractatis modificantur: Sed haec in¬
angłis est amplior potestas & bonis & ma¬
lis quamuis utiq ma iorbonis: sed quan-¬
tundĩ nutu atq ordine iub&ur aut si¬
nitur. sicut & nobis: neq enĩ in his omnia
quȩ uolumus possumus : In libro autem
fidelssimo legimus &iam decȩlo potuis

Expanded text:
Psalmus, sicut in rege Achab, quem fallaciae Psalmus, sicut in rege Achab, quem fallaciae spiritus ex Dei voluntate seduxit ut caderet in bello ; verum etiam ad probandos et manifestandos bonos, sicuti fecit in Job. Quod autem pertinet ad istam materiam corporalem visiet mali, quantum cuique potestas est; quemadmodum et homines boni malique utuntur talibus, quantum possunt pro modulo infirmitatis humanae. Nam et terra utimur, et aqua, et aere, et igne, non solum in necessariis rebus sustentationis nostrae, verum etiam in multis superfluis et ludicris, et mirabiliter artificiosis operibus. Nam innumerabilia quae appellantur μηχανήματα, his elementis arte tractatis modificantur. Sed in haec Angelis longe amplior est potestas, et bonis, et malis, quamvis utique major bonis; sed quantum Dei nutu atque ordine jubetur aut sinitur, sicut et nobis. Neque enim in his omnia quae volumus possumus. In libro autem fidelissimo legimus diabolum potuisse