comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ illic descendat. atq ibi pu
cend̾bant. młto mag̃ ĩ iusti. ⁊ sic̾
tradit auctoritas. c̃ iustos edux̃.
iniquos ibi reliquit. Momordit
enĩ inf̾nũ. ñ ab sorbuit.
.Quidã
putãt lucifeꝵ ĩ inferno religatũ
ex quo tẽptauit xp̃m.⁊ uictꝰ ẽ ꝙ̃

Expanded text:
puncendebant, multo magis injusti; et sicut tradidit auctoritas, cum justos eduxit, iniquos ibi reliquit. Momordit enim infernum, non absorbuit. Quidam putant Luciferum esse in inferno relegatum ex quo tent
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ mariam ⁊ ioseph int̾cessit. ⁊¬
Sane c̾di pͭ. nõ solum mariam. s ⁊
tem. ut ut̾q de alt̾o reuelante ⁊¬
te ꝑmanser̃. Consensit gͦ maria ĩ
maritalem societatem. s nõ in car
lem conserisit copłam. qr uirgim¬
tatem ẜuare uolebat. ⁊ idonõ alit̾
ꝯsensiss in comugalem societatem.

Expanded text:
inter Mariam et Joseph intercessit. Sane credi potest non solum Mariam, sed etem, ut uterque de altero, revelante te permanserunt . Consensit ergo Maria in maritalem societatem, sed non in carlem consensit copulam, quia virginitatem servare volebat; et ideo non aliter consensisset in conjugalem societatem,
Abbreviated transcription (Latin):
gine. nisi d̾s alit ei reuelaret. Co¬
mites gͦ uirginitate suam diuiñ
dispositõi. consensitͥ carnałe copła
nõ illam appetendo. s diuine in spi¬
ratõi mutroq obediendo. Postea uͦ
simul cum uiro labiis exp̾ssit. ⁊u
terq ĩuirginitate ꝑmansit. Ꝙ ꝑ¬

Expanded text:
liter reuelaret, committens ergo uirginitatem diuine dispositioni; consensit in carnalem copulam non illam appetendo, sed diuine inspirationi in utroque obediendo. Postea uero simul cum uiro labiis expressit et uterque in uirginitate permansit.
Abbreviated transcription (Latin):
in euch. ¶ Neqͣꝗͣ dubitare delenus
reꝵ bonaꝵ q̃ ad nos ꝑtinẽt cãm. non
bili bono deficiente boni mutabił
uolũtatẽ pͥꝯꝰ angłi.pꝰ ea hominis. hoc
uolũtate boni mutabił .i. angeli ꝑ
hominis d̾ficientẽ ab inmutabilibo¬

Expanded text:
 dubitare debemus rerum bonarum quae ad nos pertinent, causam non bili bono deficientem boni mutabilis voluntatem, prius angeli, postea hominis; hoc voluntatem boni mutabilis, id est, angeli et hominis, deficientem ab immutabili bo
Abbreviated transcription (Latin):
abstinẽdũ ẽ. ut facilius ĩ petrari
possit. ꝙ postulatur. Idem. Quoci¬
ens eĩ. uł dies natiuitatis. uł reliq̃
festiuitates aduen̾int. nõ solum
a concubinaꝵ consortio. s ⁊̃ aꝓpriis
uxorib abstinete. Item ambix.
uxor. nõ multu tp̃s concessu in¬
detur ad ip̃m usu. qr ⁊ dies festi.
⁊ dies ꝓcessionis. ⁊ ip̃a rõ ꝯceptus ⁊

Expanded text:
abstinendum est, ut facilius impetrari possit quod postulatur. Idem: Quoties enim vel dies Nativitatis, vel reliquae festivitates advenerint, non solum a concubinarum consortio, sed etiam a propriis uxoribus abstinete. Item Ambrosiuxor, non multum tempus concessum, videtur ad ipsum usum, quia et dies festi, et dies processionis, et ipsa rat
Abbreviated transcription (Latin):
piũt. ⁊ ẜm hanc diffrãm uarie de
his locuntur auccores. Qu̾idam
u̾o dñt eadem sacrrimenta ab here¬
ticis p̾cisis posse celebrari. q̃ achat¬
adse. qnͣtu u̾o ad effectum. falsa eẽ
⁊ ĩania .⁊ in his ꝗmale tcͣtant. ⁊ ĩ his
qui male suscipiunt. Ido irrita ⁊
sũt ĩiudiciũ. Polluta ⁊̃ dñr. nont
qnͣtum ad se.s pp̃ indignã heticoꝵ
cctatõem. Ido gͥgͦ. ꝯmuionem ar¬
rii. uocrit exec̃toem. ⁊ ĩnocentiꝯ bono¬
sii ordiiatõe. dampnatõe. nõ ꝙ it
in se snit. s qr male dantes uł acci¬
pientes. tales faciunt. Sic̃ ⁊̃ ier̃.¬

Expanded text:
um hanc differentiam varie de his loquuntur doctores. Quidam vero dicunt eadem sacramenta ab haereticis praecisis posse celebrari, quae a catad se; quantum vero ad effectum falsa esse et inania, et in his qui male tractant, et in his qui male suscipiunt, ideo irrita esunt in judicium. Polluta etiam dicuntur, non quantum ad se, sed propter indignam haereticorum tractationem. Ideo Gregor. communionem Arii vocat execrationem; et Innocentius Bonosii ordinationem, damnationem; non quod ita in se sint, sed quia male dantes vel accipientes tales facit. Sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
Ec aũt gdam ita det̾muiãt. Dñt
eĩ h̾eticos accepta sac̾dotali uł epis¬
copali unctõe ab eccã recedentes.
baptisii qd dãdis us retm̾e. s nõ
hr̃e facultate tͥbuendi sacros ordi¬
nes. uł consecrandi dominicũ corpͦ
giendi sacros ordines. facultatem
sentẽcia eccłie. s pͣuitate sensus sui.⁊
afid̾i uitate. ac doctrine uuitate di¬
uisis ũt. Qͥ licet tales sint. ius tñ
ordinandi ⁊ consecrandi hñt.⁊ ꝗ ab
eis oromantur añ manifesta preci¬
sione ⁊̃ si cũ eis aꝑte exierũt ⁊ sen¬
tencia eccłie dampnati fu̾int. tũ si¬

Expanded text:
em quidam ita determinant: dicunt enim haereticos accepta sacerdotali vel episcopali unctione ab Ecclesia recedentes, Baptismi quidem dandi jus retinere, sed non habere facultatem tribuendi sacros Ordines, consecrandi dominicum corpusgiendi sacros Ordines; facultatem sententia Ecclesiae, sed pravitate sensus sui a fidei veritate ac doctrinae unitate divisi sunt; qui licet tales sint, jus tamen ordinandi et consecrandi habent. Et qui ab eis ordinantur ante manifestam praecisionem, etiamsi cum eis aperte exierint, et sententia Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
ubicq legͥ de ordinatis ab ereticis.
leant. uł itm ordiuandi nõ suit. de
hiiꝯmodi. accipiendu dñt. Nam
eccłie. ns ordinãdi ⁊ conseciatidi eis
de tractu asser̃. ut degͣdatis ł exco¬
municatis. Asiĩ u̾o dnt sacͣmenta

Expanded text:
ordinatis ab haereticis, leant, vel iterum ordinandi non sint, de hujusmodi accipiendum dicunt. Nam Ecclesiae, jus ordinandi et consecrandi eis detractum asserunt, ut degradatis, vel excommunicatis. Alii vero dicunt sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
ticos ꝗ ĩ ecc̃a ordinati sũt. nis ordi¬
nandi ⁊ ꝯsecrandi ⁊̃ cum seꝑati fu¬
erint. hre. Qui uo inscismate uł
hesi positi ab eis ordinati ⁊ ĩuncti
fu̾int. illo uire carent. Idoq cum
ordinare uolunt: uulmis pocius
in figunt q̃ grãm conferant
De simonia.

Expanded text:
esia ordinati sunt, jus ordinandi et consecrandi, etiam cum separati fuerint, habere. Qui vero in schismate vel haeresi positi ab eis ordinati et inuncti fuerint, illo jure carent. Ideoque cum ordinare volunt, vulnus potius infligunt quam gratiam conferunt. 4. De simonia
Abbreviated transcription (Latin):
llud ꝙͦ mirabile ẽ. qr ut ait a̾s in
eod̾. D̾s ẽ ĩhabitator qͦrdam. nõ¬
dum cognoscentium dñi. ⁊ nõ ꝙꝵ¬
dam cognoscẽtium dm̃i. Illi enim
ad tẽplu di ñ ꝑtinẽt. qui cognos¬
centes din ñ sic̃ dm̃ glorificant
ad cẽplum d̾i ꝑtinent ꝑuuili scĩ¬
ficati sacͣmẽto .xͥ. ⁊ regenati. spũ.¬
s. ꝗ ñdum ualent cognosce dm̃.
gͥ. q̃ potuert̃ illi nos cere nͨ h̾re: is¬
ti potuert̃ hr̃e añꝗͣ nosc̾e̾. bissimi
ĩ aliqͦ. ut ab eo cognoseat᷑. ⁊ dili

Expanded text:
 in eodem, Deus est inhabitator quorumdam, nondum cognoscentium Deum, et non quorumdam cognoscentium Deum. Illi enim ad templum Dei non pertinent, qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificant. Ad templum Dei pertinent parvuli sanctificati sacramento Christi, et regenerati Sp nondum valent cognoscere Deum. Ergo quem potuerunt illi nosse nec habere, isti potuerunt habere antequam nosse. Beatissimi in aliquo, ut ab eo cognoscatur et dili
Abbreviated transcription (Latin):
possit anima. ĩ parabola illiꝰ qui ĩ¬
cidit ĩ latrones qui eum spoliaue
tur gratuitis boĩs .i. uirtutib. ⁊ ĩ
naturalib bonis uuln̾at᷑ q̃ sunt rõ.¬
uł ĩtellcta. memoria.⁊ ĩgeniũ.⁊ biꝰ¬

Expanded text:
pi anima, in parabola illius qui incidit in latrones qui eum vulneravetur gratuitis bonis, id est, virtutibus; et in naturalibus bonis vulneratur; quae sunt ratio, intellectus, memoria, et ingenium
Abbreviated transcription (Latin):
G sic̾ inp̾dictis angli differebant
ita ⁊ q̃dam coĩa ⁊ equalia habebãt.
biles ĩ usibiliũ nat᷑aꝵ. ille solus
ꝯp̾hend̾e potuit. ⁊ pond̾are. qui c̾c̃a
fecit. in pond̾e. nũo.⁊ m̾sura. A

Expanded text:
 sicut in praedictis angeli differebant, ita et quaedam communia et aequalia habebant: biles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fe
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i. nec cresce̾ d̾s. nec altitudo sapĩe
rat nõ di. s nr̃a sapĩa. ¶Nam
qmͦ implebat᷑. qui ut oĩa im ple
aut matre : Scriptũ ẽ eĩ pͥus quã
iciat puer pr̃em aut matrem: ac¬

Expanded text:
Dei, nec crescere Deus, nec altitudo sapientrat non Dei, sed nostra sapientia. Nam quomodo implebatur, qui ut omnia impleraut matrem? Scriptum est enim: Priusquam sciat puer patrem aut matrem, ac
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit humane. suscepit sensũ
hominis. s nõ sensu carnis fuit
ĩflatꝰ. sensu hominis ar̃am dix̃
turbatã. ¶ Sensu hominis esuri¬
uit. ⁊rogauit. sensu hominis ꝓ¬

Expanded text:
suscepit humanae. Suscepit sensum hominis; sed non sensu carnis fuit inflatus. Sensu hominis animam dixit conturbatam, sensu hominis esurivit et rogavit; sensu hominis p
Abbreviated transcription (Latin):
docebant. s eoꝵ distinctõeni aꝑta
nõ habebant. sic̾ ĩ eccłia aliqͥ minꝰ
capaces st̃ qͥ articlos simboli distĩ¬
guere ⁊ assignate nõ ualet. omia
tñ c̾dunt q̃ in simbolo ꝯtinẽt᷑. Cre¬
dũt eĩ q̃ ignorant. habentes fidem
uelatã ĩ mist̾i̾o. Ita ⁊ tũc. minꝰ capa¬
çes exreuelatõe sibi fcã maiorib cre¬
dendo ĩ herebãt. quib suã fidem qiͣ¬

Expanded text:
ebant, sed eorum distinctionem apertam non habebant: sicut in Ecclesia aliqui minus capaces sunt, qui articulos Symboli distinguere et assignare non valent, omnia tamen credunt quae in Symbolo continentur. Credunt enim quae ignorant, habentes fidem velatam in mysterio; ita et nunc minus capaces ex revelatione fidei facta majoribus credendo inhaerebant, quibus fidem
Abbreviated transcription (Latin):
cħ boni agt̃. s hi potiꝰ qͥ diligentes
adiuuant. cur nõ fiant illa mala:
ab in mũdis m̾etricib q̃ ditant stu¬
patores rapiat diuicias uir bonus.
ut in digentibꝰ eas largst. cũ nul
lum malũ fit. si ꝓbono fiat
Quis ħdicat. nͥ qui res humanaᷤᷤ
mores ꝙ conat᷑ ⁊ leges sb̾ute. Qd̾
eĩ facinus si dicat᷑ recte posse fleri.
quid fiat. s qͣre fiat: eẽ q̃rend̾. ut q̃¬
cumq ꝓboĩs tiũt caitsis. nec ip̃a mͣ¬
la ẽẽ iudicent᷑: aut iusticia m̾ito
punit eũ. qui dic̾ se sb̾ traxisse suꝑ
um. qͥ alienũ corrupit testamẽtu
ut ħ eẽt. heres. qui fac̾et helemosmͣs
largas. nõ ille. qui nullas. ⁊ eũ qͥ se
fecisse adult̾iu ostñdit: ut ꝑillam
cũ qͣ facit. hoĩe de morte lib̾et. set
Quis hoc dix̾it. s hoꝵ duoꝵ nõ id̾o
quisꝗͣ ẽ bonꝰ. qr peior ẽ unus: Peior
eĩ qͥ concupiscendo. ꝗͣ qͥ miẜando fura¬

Expanded text:
hil boni agunt, sed hi potius quilindigentes hil boni agunt, sed hi potius quilindigentes adjuvant? Cur non fiant illa mala pab immundis meretricibus quas ditant stupratores, rapiat divitias vir bonus, ut indigentibus eas largiatur, cum nullum malum malum sit si pro bono fiat? Quis hoc dicat, nisi qui res humanas moresque conatur et leges subvertere? Quod enim facinus non dicaturquid fiat, sed quare fiat esse requirendum, ut qaecumque pro bonis fiant causis, nec ipsa mala esse judicentur? At justitia merito punit eum qui dicit se subtraxisse supeum qui alienum corrumpit testamentum, ut is esset haeres qui faceret eleemosynas largas, non ille qui nullas; et eum qui se fecisse adulterium ostendit, ut per illam cum qua fecit, hominem de morte liberaret. Sed quis hoc dixerit? sed horum duorum non ideo est quisquam bonus, quia peior est unus. peior est enim, qui concupiscendo quam qui miserando fura
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͥ fiat. S ea que cõstat eẽ poc̃a. nul¬
lo boẽ oiuse obtentu. nullo qiͣ bo no
fine: nulla uelud bona intentõne.
facienda st̃. Ea quippe oꝑa hominũ.
si cãs habuerĩt bonas ł malas: minc
st̃ boñͣ. nũc mala.q̃ nõ sũt ꝑ se ip̃a
si fit cã mĩe. cum recta fide ĩ cõcubi¬
tꝯ cõnigał qñ fit cã generandi. si
ea fide fiat: ut gignant᷑ regenerãdi.
aim ehrursus mala sũtz si
malas hñt cãs. uelt si iactancie¬
urore c̃cubitꝰ.aut filii gen̾antur
nõ ut do̾. ⁊ s ut diabolo nutͥ antͦ.
stupͣ .blasphemie. quis dicat caĩs
ꝙͥ demus pauꝑib: aut falsa testi¬
moĩa ꝓfermus. ñ uñ ĩ nocentes le¬
dantur. s potius saluent᷑. Duo eĩ
bona ħ st̃. ut ĩ oꝑs alat᷑. ⁊ ĩ nocẽs
nõ punat᷑. ¶Aut quis dicat adul¬
t̾ium ẽẽ faciendũ. ut ꝑillam cu
q̃ fit hõ de morte lib̾atur. testamẽ¬
ta ⁊̃ u̾a cur nõ suppͥmͥmꝰ.⁊ falsa su¬
iponimꝰ: ne ħeditates hant qui ni¬

Expanded text:
d fiat: sed ea quae constat esse peccata, nullo bonae causae obtentu, nullo quasi bono fine, nulla velut bona intentione facienda sunt. Ea quippe opera hominum, sicut causas habuerint bonas, seu malas, nunc sunt bona, nunc mala, quae non sunt per se ipsa sericordiae cum recta fide: et concubitus conjugalis quando fit causa generandi, si ea fide fiat, ut gignantur regenerandi. Haec rursus mala sunt, si malas habeant causas: velut si jactantiuxore concumbitur, aut filii generentur non ut Deo, sed ut diabolo nutriantur.stupra, blasphemiae, quis dicat causisquid demus pauperibus; aut: Falsa testimonia proferamus, non ut inde innocentes laedantur, sed potius salventur? Duo enim bona hic sunt: ut inops alatur, et innocens non puniatur. Aut quis dicat adulterium esse faciendum, ut per illam cum qua fit, homo de morte liberetur? Testamenta etiam vera cur non supprimimus, et falsa supponimus, ne haereditates habeant qui ni
Abbreviated transcription (Latin):
prare dõ. qr bonum finez dñt eos sͥ
posuisse .s. di obseqͥum. ⁊ tam̃ uolũ¬
tatez eoꝵ ⁊ actõem pu̾sam fore asse¬
runt. ¶De bonis at nłła fit excep¬
tõ in pmissis u̾b agi. qͥn om̃is uo¬
lũtas mala erfine sit bona. Et ex
ex fine mala ẽ. ¶ Tlec om̃is mala¬

Expanded text:
are Deo, quia bonum finem dicunt eos sibi posuisse, scilicet Dei obsequium; et tamen voluntatem eorum et actionem perversam fore asserunt. De bonis autem nulla fit exceptio in praemissis verbis August. quin omnis voluntas bona ex fine sit bona; et ex ex fine mala est, nec omnis mala
Abbreviated transcription (Latin):
as qͥbo utend̾ ẽ. st̃ diligenda. s ea
sola. q̃ uł nob̾ cũ societate qͣdam re¬
uł ad nos relata q̃ bñficio di ꝑ nos
ĩdigent. ut corpꝰ. ꝙ ita p̾cipiend̾
ẽ diligi. ut ei ordinate prudent̾¬

Expanded text:
diligenda sunt; sed ea sola quae vel nobiscum societate quadam revel ad nos relata, beneficio Dei per nos indigent, ut corpus: quod ita praecipiendum est diligi, ut ei ordinate prudent
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑa mat̾ialit̾ simł c̾auit. Tercio
ꝑ oꝑa sex dieꝵ uarias distinxit ca¬
turas. Quarto: expͥmordia lib
seminib ñ incognite oriunt᷑ na¬
t̾e. s note sepius reformant᷑ ne

Expanded text:
corpora materialiter simul creavit; tertio, per opera sex dierum varias distinxit creaturas; quarto, ex primordialibus seminibus non incognitae oriuntur naturae, sed notae saepius reformantur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
It gͥg̾. Ꝙ dicitis. ut ꝗ ordinati st̃
it̾m ordinentur. ualde ridiculosũ
ẽ. Ut eĩ baptizatꝰ semel it̾m bapti¬
zari nõ deb: ita ꝗ consectꝰ ẽ semel.
in eodem ordine nõ ual it̾m cõse¬
crari. his aliisq auctoritatib ui¬
nere. cũ iure dandi. Possũt enim
dare. s ꝑuiciose.⁊ quib ded̾int. nõ
sũt it̾m ordinandi. Que p̾missis
ex opposito obuiare uidñt. De t̾mi¬

Expanded text:
 Quod dicitis ut qui ordinatus est iterum ordinetur, valde ridiculosum est: ut enim baptizatus semel, iterum baptizari non debet, ita qui consecratus est semel, in eodem ordine non valet iterum consecrari. His aliisque auctoritatibus vinere cum jure dandi. Possunt enim dare, sed perniciose; et quibus dederint, non sunt iterum ordinandi; quae praemissis ex opposito obviare vident
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iõ redeunti nõ redditur. sic ⁊̃ nõ
recte dat. qui ab imitate recedit.
s tñ dat. ⁊ io ꝗ ab eo accipit. ueni¬
enti adunitate nõ it̾atur. Idem.
Aliũt ẽ nõ h̾re aliꝗd. aliud ẽ nõ in¬
re hr̃e. uł illicite usurpare. Nõ gͥ
id̾o nõ sũt sac̾mẽta xͥ ⁊ eccłie: qr eis

Expanded text:
ideo redeunti non redditur, sic etiam non recte dat qui ab unitate recedit, et tamen dat; et ideo qui ab eo accipit, venienti ad unitatem non iteratur. Idem: Aliud est non habere aliquid, aliud est non jure habere, vel illicite usurpare. Non ergo ideo non sunt sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Nan si qñ ex ip̃a ꝑte uenientes
⁊ p̃positi ꝓ bono pacis correcto scism̃¬
tis errore suscepti st̃. ⁊ si uisum est
opꝰ eẽ. ut eadem officia gererent
sic̃ bapt̃s ĩ eis.ita ordinatõ mansit
integra.qr ĩ p̾cisio ne fu̾at uicrum.
ꝙ unitate pacis ẽ correctu. nõ in
sac̃mẽtis. que uͥcumq st̃. ip̃a s̃. ⁊ cũ
rum uenientes ad catholicam soci¬
etatẽ. honores suos ibi nõ admini¬
strent. nõ tñ eis ip̃a ordinatõis sa¬
cramenta de trahuntur. s sr cos mͣ¬

Expanded text:
parte uenientes praepositi bono pacis correcto schismatis errore suscepti sunt, etiamsi uisum est opus esse ut eadem officia gererent sicut baptismus in eis ita ordinatio mansit integra, quia in praecisione fuerat uitium quod unitatis pace correctum est, non in sacramentirum convenientes in Catholicam societatem, honores suos ibi non administrent, non eis tamen ipsa ordinationis sacramenta detrahuntur, sed super eos ma
Abbreviated transcription (Latin):
solo habebat habitu. Melior est
aut castitas celibũ. q̃ nuptiaꝵ. Qua¬
rum una habebat abraam ĩ usu.
amibas ĩ habitu. Caste enim ꝯuiga¬
lit̾ uix̃. eẽ autẽ castꝰ sine ꝯugio po
rtro scõs eiusdem fuisse miti: cuiꝰ
placent in castitate: Seruiu̾it ille
legi. ⁊ tp̃i suo.ẜuiamus ⁊ nos legi.⁊
tp̃i nr̃o. in quos fines scłorũ deue¬
ner̃.
xhis apparet.ꝙ scĩ patres ante le¬
gem sine pcc̃o ples hũer̾ uxores. us
Scubinas. Eas enĩ nuc urores in¬
appellat scriptura: nc̃ ꝯcubinas. Ra¬
chel tñ ⁊ lia amhe urores fuere nõ
concubine. Oppositio. ¶ Si quis op¬
ponit. ꝙ fidem thori nõ ẜuabant
illi patres. dm̃s ĩ hoc ẜuasse fidem
thori. qr nõ aliis s ꝓpͥis uxoribus
uł ancilł miscebantur. Ecce que
uͦ tp̃re int̾dix̾ moyses carnalem co¬
pulam fĩ cum matre.cum nou̾ca.
cũ sorore.cum nepte. cũ amita. cum
repudii. in quo uir scribebat cãs.
ꝓ qb urorem repudiabat. Pmis

Expanded text:
solo habebat habitu. Melior est autem castitas caelibum quam nuptiarum; quarum unam Abraham habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim et conjugaliter vixit. Esse autem castus sine conjugio potretro sanctos ejusdem fuisse meriti, cujic nunc virgines placent in castitate. Servivit ille legi et tempori suo; serviamus et nos legi et tempori nostro, in quos fines seculorum devenerunt. Ex his apparet quod sancti Patres ante legem sine peccato plures habuerunt uxores vel concubinas. Eas enim nunc uxores appellat Scriptura, nunc concubinas. Rachel tamen et Lia ambae uxores fuerunt, non concubinae. 3. Oppositio. Si quis opponat quod fidem thori non servabant illi patres, dicimus in hoc servasse fidem thori, quia non aliis, sed propriis uxoribus vel ancillis miscebantur. Ecce quaevero tempore interdixit Moyses carnalem copulam fieri cum matre, cum noverca, cum sorore, cum nepte, cum amita, cum repudii in quo vir scribebat causas pro quibus uxorem repudiabat. Permi
Abbreviated transcription (Latin):
plicatõ q̃rebatur. qr ĩ successione
sangͥnis erat successio religioĩs.
Unde ⁊̃ in loge. Maledicta erat sti¬
lis. q̃ nõ relinq̃bat sem̃ suꝑ t̾ram.
Hinc ⁊̃ sac̾dotib conuigia dec̾ta s̃.
qr in successioñ familie. successio ẽ
in aliqua licet alicui querere. cu

Expanded text:
plicatio quaerebatur, quia in successione sanguinis erat successio religionis. Unde etiam in lege maledicta erat sterilis, quae non relinquebat semen super terram. Hinc etiam sacerdotibus conjugia decreta sunt, quia in successione in aliqua licet alicui querere, cum
Abbreviated transcription (Latin):
post diluiuu raxitas erit biuna¬
in genis. erat ĩ religionis. Deniq
humanu. ⁊ io publici munis gr̃a-
maneat. ꝙ necessariu ẽ pꝑ alios.
Sic isceri feminis iure iiptia¬
rum. officiosu fuit scĩs niris. nõ
delctatõe carnali. q̃ tũ modificita
⁊ refrenata temꝑancia ĩusum nat᷑a¬
lem redacta libido ẽẽ nõ potꝰ. Qd̾
aũt ĩsustñtando uitam illicitꝰꝰ ẽ
cib. hoc ẽ in q̃renda ꝓle. Fornicariꝰ
uł illicitꝰ concubitꝰ.⁊ ꝙ ẽ incibo
licito ĩ mod̾ator appetitꝰ. Hoc est
ĩ comugib uenialis ille concubitꝰ¬

Expanded text:
post diluvium raritas erat humani generis; erat etiam religionis. Deniquehumanum; et ideo publici muneris gratia maneat quod necessarium est propter alios: sic misceri feminis jure nuptiarum, officiosum fuit sanctis viris non delectatione carnali, quae tamen modificata et refrenante temperantia in usum natlem redacta, libido esse non potest. Quod autem in sustentando vitam illicitus est cibus, hoc est in quaerenda prole fornicarius vel illicitus concubitus; et quod est in cibo licito immoderatior appetitus, hoc est in conjugibus venialis ille concubit
Abbreviated transcription (Latin):
bi. Antĩquis tp̃rib. cum ad huc ca¬
lutis nr̃e mist̾iu uelaret᷑. iusti of¬
ficio ꝓpagandi nuptias shebant᷑
nõ uicti libidiñ. s ducti pietate. q
multo facilius ꝯtine possẽt ⁊ uellet.
utebantur tñ cõnigib.⁊ płes uni

Expanded text:
t. Antiquis temporibus cum adhuc salutis nostrae mysterium velaretur, justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate, qui multo facilius continere possent et vellent. Utebantur tamen conjugibus et plures uni
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. neq contͣ natuta hoc fa¬
ciebant. cũ nõ lascinendi cã. set tm̃
gignendi hoc fac̾ent. nec dͣmore.
qr eo tp̃re ea faciebant. Nec cont᷑
preceptum.ꝙ ulła loge eiat ꝓhibi
erat. Sic patͥarche excipientibus

Expanded text:
bantur; nec contra naturam hoc faciebant, cum non lasciviendi causa, sed gignendi hoc facerent; nec contra morem, quia eo tempore ea fiebant; nec contra praeceptum, quia nulla lege erat prohibiterat. Sic patriarchae conjugibus
Abbreviated transcription (Latin):
pulati sũt. qr nõ erint alie mu¬
lieres ł uiri: ꝗb ade filii. uł filie
iũg̾entur.
Annus oñim lanaech duas legͥ
itur. qr ꝓ expletione carnał uolu¬
ptatis. id fecisse ꝑhibetur. Postea
u̾o cũ iam õs homines falsis diis
ẜuirent. paucis ĩcultu d̾i ꝑmanẽ¬
tib. cõsultu ẽ a d̾o płes ĩmatrimo¬
mũ copłare sibi. ne ilł paucis defi¬
cientib. cultꝰ ⁊ noticia di deficeret.
Unde abraam iam uiuẽte urore.
ad ancillam intrauit. ⁊ ex ea gen¬
uit. Iacob ⁊̃ lib̾is ⁊ ancillis se co¬
pulauit ⁊ filie loch. patre ehͥo use

Expanded text:
ulati. quia non erant aliae mulieres vel viri, quibus Adae filii vel filiae jungerentur. Primus omnium Lamech duas legititur, quia pro expletione carnalis voluptatis id fecisse perhibetur. Postea vero cum jam pene omnes homines falsis diis servirent, paucis in cultu Dei permanentibus, consultum est a Deo plures in matrimonio copulare sibi, ne illis paucis deficientibus, cultus et notitia Dei deficeret. Unde Abraham vivente uxore ad ancillam intravit, et ex ea genuit. Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit; et filiae Loth patre ebrio usae
Abbreviated transcription (Latin):
talem cibũ illa arbore p̾stitisse. qͦ
corpus hoĩs stabili sanitate firma¬
ret̾. ñ sic̾ ex alio cibo s ĩspiratoe sa¬
lubritatis occłta ħ ĩnuere uid̾tur.
ꝙ cũ aliis cib̾ poss corpus susten¬
tari. ħ cibo ĩ deficiẽti sanitate fir
ĩnat᷑a sui bũit mortalitatẽ quãdã.
.s. aptitudĩe moriendi: ita aliquã
ĩ mortalitatẽ ĩ natã sui habuit .i.
apcitudĩe qͣ pot̾at ñ mori cibis
ad iutꝰ. s si ꝑstitiss ĩ mortalitatis
ꝑfc̃o ẽẽt ei deligno inte. ¶ S quĩ
ħ tradũt: quõ suꝑiora as u̾ba. qͥbꝰ¬

Expanded text:
talem cibum illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate fin natura sua habuit mortalitatem quamdam, scilicet, aptitudinem moriendi; ita aliquam immortalitatem in natura sua habuit, id est, aptitudinem qua poterat non mori, cibis adjutus; sed si perstitisset, immortalitatis perfectio esset ei de ligno vitae. Sed qui hoc tradunt, quomodo superiora Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotes.dum satisfactõe penitñcie
ꝯfitentib mponunt. Soliũt cui
deea aliquit dimittũt. uł eos pur¬
gatos ad sacͣmẽtoꝵ ꝯmunionemad¬
notauit. Scd̾m hũc modum ⁊̃ di¬
cuntur sac̾dotes dimitt̾e por̃a uel
retinit tunt. ⁊ remittit d̾s ⁊c̃. Opꝯ
eĩ iusticie ex̾cent in pcr̃ores: cũ eos
ea aliquid relaxant. uł sacͣmẽtorũ
ꝯmunioni reconciliant. Alia opera
ĩpcc̃ores ex̾cere neq̃unt. Et notan¬
dum. qr quos satiffactõe penitẽcie
ligant. eo si ip̃os a pc̃cis solutos ostẽ¬
dunt. qr nõ inponitur alicui satis
ꝗ sine arbito sac̾dotis penitũciam
ag̃. ⁊ si siñ oris confessione. cͥminis
ĩdulgentiam inpetratur.st ⁊
ẜ canonicam disciplina t̾tio uoca¬
tꝯ adememdatõe maifesti delic¬
ti ⁊ satis face̾ inlipendens. senten¬
cia eccͣe a loco orationis ⁊ sac̾mẽto¬
rum ꝯmunioñ. ⁊ fidelium consor¬
tio p̾sciditur. ut erubescat: ⁊ pu¬
dore sceleris conu̾sꝯ peniteat. ut

Expanded text:
sacerdotes, dum satisfactionem Poenitentiae confitentibus imponunt. Solvunt, cum de ea aliquid dimittunt, vel per eam purgatos ad sacramentorum communionem adnotavit. Secundum hunc modum dicuntur etiam sacerdotes dimittere peccata vel remittunt, et remittit Deus, etc. Opus enim justitiae exercent in peccatores, cum eos e, dum de ea aliquid relaxant, vel sacramentorum communioni conciliant; alia opera in peccatores exercere nequeunt. Et notandum est quia quos satisfactione poenitentiae ligant, eo ipso a peccatis solutos ostendunt, quia non imponitur alicui satisfarbitrio sacerdotis poenitentiam agit, si sine oris confessione criminis indulgentiam imprecatur. Est et secundum canonicam disciplinam tertio vocatus ad emendationem manifesti delicti, et satisfacere vilipendens, sententia Ecclesiae a loco orationis, et sacramentorum communione, et fidelium consortio praescinditur, ut erubescat, et pudore sceleris conversus poeniteat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
m̾et semł ⁊ ñ sepius. qͥ ꝑ aliqͣm mo¬
ran ĩ ꝑ adiso fuisse ĩ tlłigit᷑. cum
scͥptura dicat eũ ibi soporatũ fuisse.
formata mulier.⁊ ammalia ante
eum ducta quib nomina ĩposuit

Expanded text:
eret semel, et non saepius, qui per aliquam moram in paradiso fuisse intelligitur, cum Scriptura dicat eum ibi soporatum fuisse, formata mulier, et animalia ante cum ducta, quibus nomina imposuit
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbꝯ uacuum eẽ nust̾i̾um. si baptizans
minuat potestate patris alsfi. ł sp̃.
hoꝵ. nõ c̾dens unã potenca tͥum. in¬
tlłi gendum est ħ suꝑ qui nõ intendͭ
nec credit baptizare. ꝗ nõ tm̃ caret fi

Expanded text:
 vacuum esse mysterium, si baptizans minuat potestatem Patris vel Filii vel horum, non credens unam potentiam trium, intelligendum est hoc super eum qui non intendit nec cr
Abbreviated transcription (Latin):
primus hõ habuisse c̾dit᷑. cogno¬
ut ei a quo c̾atꝰ fu̾at. ñ eo mͦ ꝯ
gnoscendi . quo exauditu solo ꝑ¬
cipit᷑. quõ a c̾dentib absens q̃¬
rit᷑. S q̃dam int̾iori aspinitõe
q̃ d̾i p̾senciã contẽplabat᷑. nõ tñ

Expanded text:
primus homo habuisse creditur. Cognovit enim a quo creatus fuerat; non eo modo cognoscendi quo ex auditu solo percipitur, quo modo a credentibus absens quaeritur, sed quadam interiori aspiratione qua Dei praesentiam cont
Abbreviated transcription (Latin):
Uod aũt¬
spũales ł ad opciui filii natirali¬
b copulati neq̃ant: nicholaus
de sacro fonte. sic̃ patiem. Inter
fr̃es ⁊ filios sp̃uales gͣtinta ⁊ sc̃a

Expanded text:
uod autituales vel adoptivi filii naturalibus copulari nequeant, Nicolaus de sacro fonte, sicut patrem. Inter fratres et filios spirituales gratuita et sancta
Abbreviated transcription (Latin):
qui adoptioñ filii sũt. uenande le
Item. Sit eos nõ contͣhitur matͥ¬
moniu qs ad optio diuũgit. qnͣ¬
to pociꝰ a carnali oportet int̾ se cõ¬
tubnio cessare: quos ꝑceleste sacra¬

Expanded text:
qui adoptione filii sunt, venerandae Item: Inter eos non contrahitur matrimonium quos adoptio jungit, quanto magis a carnali oportet inter se contubernio cessare, quos per coeleste sacra
Abbreviated transcription (Latin):
u̾t̾e̾ se ad deum ꝓp̃ comu̾sionis sacra¬
mentum. S adhuc queritur. ex quo
sensu ꝓ ꝑuulo respondeatur. c̾do in
de mientis ħͥ agitur. Si de sacramento.
cur nominatim distinguntꝰ ꝑsone:

Expanded text:
vertere se ad Deum propter conversionis sacramentum. Sed adhuc quaeritur ex quo sensu pro parvulo respondeatur: Credo inde mentis ibi agitur? Si de sacramento, cur nominatim distinguuntur personae?
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem etatem si uen̾it. ⁊ ponpis
diaboli abremintiabit.⁊ fanam fide
tenebit. cuiꝯ tũc sac̃mentũ recipit.
Hac aũt sponsione ꝑuulꝯ ꝓ qͦ fit te¬
nebitur. nõ sponsor. si tñ ut cautio
mpleatur ꝙͣ tũ in se est. ⁊ oꝑam dede¬
rit. qr exigitur apatrino diligens
circa eum ꝓ quo respondebit sollicitu¬
do. de hoc aus. Certissimã einisistis
cautõem.qr renũciare ponpis diabo¬
li spopondistis.
De cathescis¬
mo ⁊ exorscsmo.

Expanded text:
ajorem aetatem, si venerit, et pompis diaboli renuntiabit, et sanam fidem tenebit, cujus tunc sacramentum recipit. Hac autem sponsione parvulus pro quo fit, tenebitur, non sponsor, si tamen ut cautio impleatur, quantum in se est, operam dederit, quia exigitur a patrino, ut sit diligens circa eum pro quo spondit sollicitudo. De hoc Aug.: Certissimam emisistis cautionem, qua renuntiare pompis diaboli spopondistis. 8. De catechismo et exorcismo.
Abbreviated transcription (Latin):
possumus dr̃e pr̃em doni. aũ filiu
doni. s ut iuicissim ħ respondeant.
diñs donũ donatoris ⁊ donatoreni
doni. qr h potuit ĩueniri usitatum
uocabłm illic nõ potuit. Donũ gͦ
donatoris.⁊ donator donicũ diñs.
relatiue. utrũq ad ĩuioem dñis. Do¬
nator tñ nõ fuit d̾s. nͥ ex tp̃r. cũ sp̃c.¬

Expanded text:
filium doni; sed ut haec vicissim respondeant, dicimus donum donatoris, et donatorem doni; quia hic potuit inveniri usitatum vocabulum, illic non potuit. Donum ergo donatoris, et donator doni cum dicimus, relative utrumque ad invicem dicimus: donator tamen non fuit Deus, nisi ex tempore, cum Sp
Abbreviated transcription (Latin):
iit de castris ecte. ⁊̃ si ep̃i uoce nõ
abiciatur. sic̾ eõ aliquis nõ recto
tuditõ foras mittitur. S si nõ
egit ut m̾eatur exire. nicħ ledits
int̾ͥdum eĩ ꝗ foras mittitur. inti
ẽ.⁊ ꝗ foras est intꝰ utõr retineri.
Ecce quis ⁊ qnͣtꝰ ẽ usus apłicarũ
clamum. Iam ostensu ẽ exparte.
qualit̾ sac̾dotes dimitrũt pcc̃a ł

Expanded text:
pi voce non abjiciatur, sicut contra aliquis non recto judicio foras mittitur; sed si non egit ut mereretur exire, nihil laeditur. Interdum enim qui foras mittitur, intus est; et qui foras est, intus videtur retineri. Ecce qualis et quantus est usus apostolicarum clavium. Jam ostensum est ex parte qualiter sacerdotes dimittant peccata
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ ostĩrount solutos uł ligatos qui
nõ sunt apd̾ dm̃.⁊ pena satis facti¬
onis uł excomunicatõis int̾dum
ĩdignos ligant. uł soluũt. ⁊ ĩdig¬
nos sacramẽtis admittũt.⁊ ĩdig¬
nos admitti arcent. S intelligẽ¬
ligari postulant. Tunc eĩ senten¬
cia sał dotis iudito̾ d̾i ⁊ tociꝰ celestis
curie aꝓꝓbatur ⁊ confirmatur. cũ
ita ex disc̾tõe ꝓditi. ut eoꝵ ñtita nõ

Expanded text:
unt solutos vel ligatos, qui ita non sunt apud Deum; et poena satisfactionis vel excommunicationis interdum indignos ligant vel solvunt; et indignos sacramentis admittunt, et dignos admitti arcent. Sed intelligenligari postulant. Tunc enim sententia sacerdotis judicio Dei et totius coelestis curiae approbatur et confirmatur, cum ita ex dis
Abbreviated transcription (Latin):
at alt̾i. hoc iimime pse tieri. cõ¬
cedendim est. Porro imo defus
insupstite asfinitas nõ deletur. nͨ
alia copula comugał affintate
copule prioris sotuere ualeat. set
nec alternis cõtũctõis soboles.⁊
placeat ad affinitatem pͥoris utri
consortiũ trãsire. Siquis gͦ sacri¬
lego ⁊ tem̾iario ausu indetũcto q̃¬
aliero aantatis uicabulo difsipa
re. uł susceptas so beles alc̾ns copu¬
le ꝓpinquitatis pͥoris c̾oit legitime
o. uxor eius ani uiro nipsit filio
d̾.ii. uiro genicos. duc̾e ux ores de
cognatõe uiri pͥoris. qr filii mediã¬
te matre. rocognatõe prioris uri
pͥtias transierit: ⁊ ex eis sobolem ge¬
nuit: nullatenus pot̾ ad consorti¬
um cognatõis pͥoris uiri ꝑtingere

Expanded text:
lteri? Hoc minime posse fieri credendum est. Porro uno defuncto, in superstite affinitas non deletur, nec alia copula conjugalis affinitatem copulae prioris solvere valet; sed nec alterius conjunctionis soboles placet ad affinitatis prioris viri consortium transire. Si quis ergo sacrilego et temerario ausu in defuncto qualtero affinitatis vocabula dissipare, vel si susceptas soboles alterius copulae propinquitati prioris credit legitime o uxor ejus alii nupserit, filios de secundo viro genitos ducere uxores de cognatione prioris viri, quia filii mediante matre, ad cognationem prioris viri ptias transierit, et ex eis sobolem genuerit, nullatenus potest ad consortium cognationis prioris viri pertingere
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o scribit. Sedem aplicam cõ¬
sulere decͥuisti. si mulier copula
luantur. ł si suscepte soboles pos¬
sunt legitime. ad prioris uiri cog¬
natois tumsre copula. Si una

Expanded text:
eo. Sedem apostolicam consulere decrevisti, si mulier copula lvuntur, vel si susceptae soboles possint legitime ad prioris viri cognationis transire copulam. Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
ab et̾no ordinata sum. añ ꝙͣ t̾ra fieret.
nec dum erant abissi. ⁊ ego iani ꝯcepta
eram. nͨ dum fontes. nͨ dum mõtes.
itaut colles. ⁊ ego parturiebar. ad huc t̾¬
ram nõ fecerat. ⁊ cardines orb terre.
Qñ p̃parabat celos aderã. qñ appendebaᷤ¬

Expanded text:
ab aeterno ordinata sum; antequam terra fieret, necdum erant abyssi, et ego jam concepta eram: necdum fontes, necdum montes aut colles, et ego parturiebar; adhuc terram non fecerat, et cardines orbis terrae, quando praeparabat coelos, aderam; q
Abbreviated transcription (Latin):
sic̾ sup̃ auctoritatẽ ier̃xi. ut non
pigeat reuocare ad mẽte ꝓtestati
sumus ĩ expõne. fid̾i ita dicentis.
Sa bellii hesim d̾clinãtes. tͤs pͦs ex¬
u̾ssas sub ꝓpͥetate distinguimus.

Expanded text:
sicut supra auctoritate Hieronymi ut non pigeat revocare ad mentem protestati sumus, in expositione fidei ita dicentis: Sabellii haeresim declinantes, tres personas expressas sub proprietate distinguimus.
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotia. nec u̾a sacrificia. Idem ⁊̃ di¬
cit. ꝑ crudelissima ĩ alexandrina se¬
de oium sac̾mẽtoꝵ lumẽ extinctũ.
Int̾cepta ẽ sacrificii oblatõ. defecit
crismatis scĩficatio ⁊ parricidalib

Expanded text:
sacerdotia, nec vera esse sacrificia. Idem etiam dicit per crudelissimam vesaniam Alexandrina sede omnium sacramentorum lumen extinctum. Intercepta est sacrificii oblatio, defecit chrismatis sanctificatio,
Abbreviated transcription (Latin):
astruĩt. ¶S ꝙ a̾s mala eẽ dicit
si malas hñt cãs nõ ita accipiend̾ ẽ.
qiͣ ip̃a mala suit. s qr pecrant ⁊ ma¬
li sũt. qͥ ea malo fine agunt. Item̃¬
⁊ ĩtentõe fides dirigit. det̾numãt
dicentes ibi bonũ uocatũ: ꝙ remu¬
nerabile ẽ ad uitã. nõ ꝙ illd̾ solu

Expanded text:
astruunt. Sed quod Aug. mala esse dicit, si malas habeant causas, non ita accipiendum est, quasi ipsa mala sint, sed quia peccant et mali sunt qui ea malo fine agunt. Itemet intentionem fides dirigit, determinant, dicentes ibi bonum vocatum quod remunerabile est ad vitam; non quod illud sit
Abbreviated transcription (Latin):
s omiu particulariu ante disꝑ¬
sarum collecõe. re integ̃bitur. na
gẽt. p̾cisis ⁊ cõuictis deformitatibꝰ.
quas hic huer̃ Si mͣli tt̃ hant de

Expanded text:
sed omnium particularum ante dispersarum collectione redintegrabitur natugent, praecisis cunctis deformitatibus quas hic habuerunt. 4. Si mali tunc habe
Abbreviated transcription (Latin):
n᷑. ĩ mutabiles st̃ gra. ¶Quia ex
nata in pͥmordio sue conditõis ⁊¬
mutari potuert̃ ad bonũ siũ ad
malũ. s pꝰ ꝑ gr̃ãm ita bono ad dic¬
ti st̃.ut in mutari neq̃ant. Adħ
eĩ repugnat gm̃. nõ natã. Aꝑit

Expanded text:
 immutabiles sunt gratia; quia ex natura in primordio suae conditionis mutari potuerunt ad bonum sive ad malum, sed post per gratiam ita bono addicti sunt, ut inde mutari nequeant. Ad hoc enim repugnat gratia, non natura. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
bona.qr nõ ẽ aliqͣ res mala nͥ eadem
si res ip̃a q̃ mala ẽ.natã nõ ẽẽt. nͨ gͥ
potest eẽ malum. nͥ ẽẽt aliꝙ bonũ.
ꝙ cum dici ind̾atur ab surde con¬
nexio tñ rõcinatõis uos compellit
hoc dice. ¶ Ex p̃dcĩs testimoniis a¬
sserunt.om̃s acto in qͣnͣtum sũt: eẽ
:res bonas. nͨ aliquid ẽẽ malum .i.¬

Expanded text:
bona; quia non est aliqua res mala, nisi eadem si res ipsa quae mala est, natura non esset. Non ergo potest esse malum nisi esset aliquod bonum. Quod cum dici videatur absurde, connexio tamen ratiocinationis nos compellit hoc dicere. §. Ex praemissis testimoniis asserunt omnes actus, in quantum sunt, esse res bonas; nec aliquid esse malum, i
Abbreviated transcription (Latin):
aq̃ celo inf̾i̾ores ĩunã matte ut
lux q̃ p̃t̾ito biduo aq̃s clara luce
iustrau̾at. ĩ puro aere clarior ful¬
grat. ⁊ apparat t̾in q̃ cooꝑta late¬
bat.⁊ q̃aquis limosa erat. fieret
artoa ⁊ gͣminib apta. Cod̾ eĩ die
ꝓtulit terra ħbam uirẽtem. lig¬
nũq faciens fruccũ. ¶ Si aũt¬

Expanded text:
ae coelo inferiores in unam matricem, ut lux quae praeterito biduo aquas clara luce lustraverat, in puro aere clarior fulgeat, et appareat terra quae cooperta latebat, et quae aquis limosa erat fieret arida et germinibus apta. Eodem enim die protulit terra herbam virentem, lignumque faciens fructum. Si au
Abbreviated transcription (Latin):
qͦr reperione. om̃e tp̃s agit᷑. ñ qͥn
aliu ᷤ sit ab ilł dies .uiii. ⁊ nonus.
⁊ sic de cet̾is. ¶ S qr in sex diebus
licet nõ fu̾it nouũ genus rerum
ĩstitutum. fuit tñ ĩ eo qiͣ quida
nouus stato scĩficatõis oꝑm. et re¬
quietoĩs o aͥ ficis. ¶ Pocest ⁊̃ sic
ex poĩ illo. QNompleuit d̾s die .uii.
opus suũ .i. conpletũ ⁊ cõsumatũ

Expanded text:
ione omne tempus agitur; non quia alius sit ab illis dies octavus et nonus, et sic de caeteris, sed quia in sex diebus licet non fuerit novum genus rerum institutum, fuit tamen in eo quasi quidam novus status sanctificationis operum et requietionis opificis. Potest etiam sic exponi illud: Complevit Deus die septimo opus suum, id est, completum
Abbreviated transcription (Latin):
mend̾ p̾sit demones. p
uidiciu. quos carnifices tortores
ne principatu ⁊ potestatem.
angłis. demones. demonibus
homines hominib p̾sunt si oĩ¬
ħ colłetis.iam om̃is p̾latio cessa¬
bit. Hinc ꝗdam putant. post
urdicium demones nõ hr̃e potes¬
tatem cruciandi hommnes sicut
modo. s ut demones uirtute di

Expanded text:
endum praesint daemones post judicium, quos carnifices tortoresqnem principatum, et potestatem, angelis, daemones daemonibus, homines hominibus praesunt. Sed omnibus collectis, jam omnis praelatio cessabit. Hinc quidam putant post judicium daemones non habere potestatem cruciandi homines, sicut modo. Sed ut daemones virtute Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑. an pcc̃a p̾cedẽcium pr̃ in ad
ꝑuulos transeant. sic̃ illd̾ pͥmi hoĩs
delictum ĩ om̃s carnalit genitos
diximus redundasse ⁊̃ si pcc̃a pa¬
rentum transeunt ĩ ꝑulos. Utꝵ
oĩum qͥ fuerunt ab adam usq ad
d̾tur eĩ aꝓbare n pc̃ca ꝑentum pre¬
cedentium ⁊̃ imputari ꝑuulis. ñ om¬
nũ tñ qui fu̾unt ab adam. ne ĩ por¬
tabili ⁊ nimia sarcina ĩ pena et̾nai

Expanded text:
videtur, an peccata praecedentium patrum ad parvulos transeant, sicut illud primi hominis delictum in omnes carnaliter genitos diximus redundasse. Et si peccata parentum transeant in parvulos, utrum omnium qui fuerunt ab Adam usque ad detur enim approbare peccata parentum praecedentium imputari parvulis, non omnium tamen qui fuerunt ab Adam, ne importabili et nimia sarcina in poena aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m .s. ꝗ datꝰ ẽ nob: ꝗ cum sit
in acressibil nͥ. receptabilis tñ ꝓptꝰ.
benitate suã nob̾ ẽ ꝯplens u̾tute
om̃ia s ꝗ sol participetur iustis.
simpler sub̾a. opulens uirtutib.¬

Expanded text:
m qui datus est nobis? Qui cum sit inaccessibilis natura, receptabilis tamen propter bonitatem suam nobis est, complens virtute omnia; sed qui solis participatur justis, simplex substantia, opulentib
Abbreviated transcription (Latin):
lum dm̃ sibi locutum: extimes.
an hũc ẜmonẽ eiꝰ intłłigas. ad al¬
t̾um extitisse. Si soluni fuisse di¬
cis. ip̃ius uoce arguis dicentis.
fuciamus ⁊ nĩam. Sustulit ein
singlaritatiᷤ ac solitudinis ĩtelli¬
sortiũ eẽ nõ pot ip̃i solitario. neq
solitudo solitarii recipit faciamꝰ
nec alieno ase dr̃et nr̃am. Atrẽde
letor his u̾b̾ ⁊ uide. qr noĩe cõ sorcii

Expanded text:
lum Deum sibi locutum existimes, an hunc sermonem ejus intelligas ad alterum extitisse. Si solum fuisse dicis, ipsius voce argueris, dicentis: Faciamus, et nostram. Sustulit enim singularitatis ac solitudinis intellisortium esse non potest ipsi solitario, neque solitudo solitarii recipit faciamus; nec alieno a se diceret, nostram. Attende, lector, his verbis. et vide quia nomine consortii
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ neut̾ ħt potestate sui corporis.
ꝓc̾andoꝵ. s ĩfirmitatis ⁊ ĩcõtinen¬
cie cã expetit. uł ille de matrimo¬
mo.ł illa nõ sibi alt̾utꝵ negent.
ne ꝑ hoc incidant ĩdampnabiles
corruptelas. Redd̾e eĩ debitum
ri puniendi ẽ criminis.

Expanded text:
. rocreandorum, sed infirmitatis et incontinentiae causa expetit, vel ille de matrimonio, vel illa non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum ri puniendi est criminis.
Abbreviated transcription (Latin):
mulier. Qr n̾oc mulier ad alium
consensu. s alt̾ altiꝯ potestatem
ħt sui corꝑis. ut poscñti alt̾i nõ li¬
ceat alt̾i negare debitum. In hoc ã
pares sũt. qr nec uiro nec mulieri
corpus suu lioet alii trad̾e. s sibi
ĩuicẽ debitores ĩ hac eĩ. ne peccan¬
di detur occasio. ꝑ ꝙ nõ dñium
tollitur uiro. s uicium. Debe̾nt
eĩ sibi ꝯiugati nõ solu ip̃iꝰ sexus

Expanded text:
mulier; quia nec mulier ad alium consensu, sed alter alterius potestatem habet corporis, ut poscenti alteri non liceat alteri negare debitum. In hoc enim pares sunt, quia nec viro, nec mulieri corpus suum licet alii tradere; sed sibi invicem debitores sunt in hac causa, ne peccandi detur occasio. Per quod non dominium tollitur viro, sed vitium. Debent enim sibi conjugati non solum ipsius sexus
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuũ. datur intelligi. ꝙ si nescierit
illu ẜuu ẽẽ: nõ cogitur manere
cum ip̃o. Si eĩ conditõis dolum
patitur. nõ cogͥ ad herere ei. cunis
fraude decepta ẽ. Siaũt uir scie
rit conditõe mulieris. uł eꝯͦ. nõ¬

Expanded text:
servum, datur intelligi quod si nescierit illum servum esse, non cogitur manere cum ipso. Si enim conditionis dolum patitur, non cogitur adhaerere ei cujus fraude decepta est. Si autem scierit vir conditionem mulieris, ve
Abbreviated transcription (Latin):
cõuigium dind̾e̾. Ad ꝙ dicinnis.
qr non negat᷑ ingenua posse nb̾e
uus homo ãcilla altio ĩuxorem ac¬
ingenua nõ fu̾it ⁊ si ip̃a femina
rati posti eam legitima ħat ¶It

Expanded text:
conjugium dividere. Ad quod dicimus quia non negatur ingenua posse nubere uus homo ancillam alterius uxorem acingenua sit; si ipsa femina rat post, eam ut legitimam habeat. Item
Abbreviated transcription (Latin):
genuit. aut nõ potuit. aũi non
uoluit gign̾e eq̃le. si aũ dicis qr
nõ uoluit: eũ in uidu eẽ dixisti
Sĩ at nõ potuit. ubi ẽ om̃ipotũ¬
cia d̾i pr̃is. ꝓrsus ad ħc arciculu
res colligr̃. ut d̾s pr̾ eq̃lem sibi
gign̾e filium. aũ nõ potunit: aut
nolu̾it. Sĩnõ potu̾it ĩfirmus.
Si nolint. ĩuidus ĩuenit. Sec
utꝵq ħ. falsum ẽ. Patꝰ gͥ filius
uͤ cqł ẽ. Genuit gͦ pat̾ sͥ equale
lio plenam gign̾e potuit. nec
tñ plenã genuerit. s minoren
cogimimi pr̃em ĩuidũ dr̃e. Plenũ¬

Expanded text:
uit, aut non voluit gignere aequalem. Si dicis quia non voluit, eum invidum esse dixisti; si autem non potuit, ubi est omnipotentia Dei Patris? Prorsus ad hunc articulum res colligitur, ut Deus Pater aequalem sibi gignere Filium, aut non potuerit aut noluerit. Si non potuit, infirmus; si noluit, invidus invenitur. Sed utrumque hoc falsum est; Patri ergo Filiusualis est. Genuit ergo Pater sibi aequalem lio plenam gignere potuit, nec tamen plenam genuit, sed minorem, cogimini Patrem invidum dicere. Deu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculosiꝰ alicubi erratur. Nec laborio¬
sius aliqd q̃rit᷑. nec fructuosiꝯ aliqd
legit ea que de in effabili ⁊ ĩ accessibi¬
li d̾itatis luce dicunt᷑. studeat inuta¬
.i .l.d̾.tͥ. dese ip̃o ait. Nõ pigebit meĩ
ꝗd si cubi hesito q̃rere. nec pudebit si¬
cubi errodisce̾. Quisqͥs gͦ hoc audit.
ubi ꝑit̾ hesitat. q̃rat mecu uͥ eriorez¬
suũ cognoscit. redeat ad me. uͥ mecum
dictũ ẽ. q̃rite faciem eiꝰ semper.¬
catholici tractatores ut ĩ eodem. li. as̃.

Expanded text:
iculosius alicubi erratur, nec laboriosius aliquid quaeritur, nec fructuosius aliquid legit ea, quae de ineffabili et inaccessibili Deitatis luce dicuntur, studeat imita. de Trin. de seipso ait: Non pigebit me, inquit, sicubi haesito quaerere; nec pudebit, sicubi erro, discere. Quisquis ergo audit hoc ubi pariter haesitat, quaerat mecum; usuum cognoscit, redcat ad me; ubi meum dictum est: Quaerite faciem ejus semperCatholici tracta
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt d̾s ⁊ ecomiiso. At potuit d̾s as¬
sumpsisse homine ĩ sexu muliebri.
potuit gͥ mulier ẽẽ d̃s ⁊ econu̾so.
Auctoritates ĩ duc̃ qͥbꝰ ħ sũa ro

Expanded text:
et e converso. At potuit Deus assumpsisse hominem in sexu muliebri, potuit ergo mulier esse Deus, et e converso. 7. Auctoritates inducit quibus haec
Abbreviated transcription (Latin):
genitũ de sb̾a patris. ⁊ filiũ sb̾e patris.
geĩtum de sb̾a patris: assit dicẽs. Car¬
nalib cogitatõib płẽi. sb̾am dei de se¬
ip̃a gignere filium nõ putatis. nͥ hoc
uirtute di. Nullo eĩ mͦ u̾um di fili¬
um cogitatis. si eũ natũ eẽ de sub̾a
patͥs negatis. Non enĩ iam ert hoĩs
allius ⁊ do̾ donante facto ẽ di filius. ex
do natꝰ. gr̃a nõ nata. An forte ⁊ si nõ
hoĩs filiꝰ erat. tñ aliq̃ iã erat qualis

Expanded text:
ntia Patris, et Filium substantiae Patris. genitum de substantia Patris asserit, dicens: Carnalibus cogitationibus pleni substantiam Dei de seipsa gignere Filium non putatis, nisi si Matth. 22. Nullo enim modo verum Dei Filium cogitatis, si eum natum esse de substantia Patris negatis. Non enim jam erat hominis Filius, et Deo donante factus est Dei Filius: ex Deo natus, gratia, non natura. An forte et si non hominis Filius erat, tamen jam aliqua erat qualisc
Abbreviated transcription (Latin):
luti oium studeant. ille tñ qui de¬
putatꝰ ẽ alicui ad custodiam. eñ
sp̃alr ortat᷑ ad bonu. Sic̃ legit᷑
de angło tobie.⁊ de angło petri m
cend̾ fortius instat ille. qͥ ad ex̾ci¬

Expanded text:
fidelium studeant, ille tamen qui deputatus est alicui ad custodiam eum specialiter hortatur ad bonum, sicut legitur de angelo Tobiae , et de angelo Petri in d nocendum fortius instat ille, qui ad exerci
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ locũ ier̃ tradit. Unãq̃q animiã
ab ex ordio natiuitatis hr̃e ãgłm
ad sui custodiam deputatũ inͦ qͥ¬
ens ita. m̾agnͣ digtas aĩaꝵ est
ut uñ q̃q hãt ab ortu natuuita¬
tis ĩcustodiam sui angłm delega¬
nũ angłm sibi ad custodiam de¬

Expanded text:
b. tradit unamquamque animam ab exordio nativitatis habere angelum ad sui custodiam deputatum, inquiens ita: Magna dignitas animarum est, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum deleganum angelum sibi ad custodiam de
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ĩnascibiłe ⁊ sine mitio
dicat filium. qiͣ duo sñ pͥncipio
⁊ duo ĩnascibilia ⁊duomnata di¬
cens duos faciẽs d̾os. anathem̃
sit. Capd̾ eĩ ꝙ ẽ pͥncipiũ oñim.
filius. Caput qͥ quod ẽ pͥncipñ¬

Expanded text:
Si quis innascibilem et sine initio dicat Filium, tanquam duo sine principio, et duo innascibilia, et duo innata dicens, duos dicat Deos, anathema sit. Caput enim quod est principium omnium Christus; caput autem quod est princip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗb ñ ẽ pͥuatꝰ. ¶ Alioqͥn nõ posset
fi reꝑatõ ¶ Spoliatꝰ uo gratuitis
mͦi fit distinctõ. cũ grẽ uocabłm ad
spẽ ñ adgenus refert᷑. ¶ Corrup¬
ta ẽ gͦ libertas arbitrii ꝑ pcc̃m iex¬

Expanded text:
n est privatus, alioquin non posset fieri reparatio; spoliatus vero gratuitis,smodi fit distinctio, cum gratiae vocabulum ad speciem, non ad genus refertur. Corrupta est ergo libertas arbitrii per pe
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑcilio. ⁊ maioris ĩclligñcie pre¬
iuditõ: diñs. malentes ĩ aꝑtõe tã
clausoꝵ ẜmonũ. ꝑitiores audire.
ꝗͣ aliꝗd aliis ĩ fluere.
Quare in

Expanded text:
supercilio et majoris intelligentiae praejudicio dicimus, malentes in apertione tam clausorum sermonum peritiores audire, quam aliquid aliis influere. 11. Quare in
Abbreviated transcription (Latin):
subiectã creaturã insi bilit appar̾e.
ab surdissime tñ. aut afilio quẽ
paruit. misisse aũt ille ꝗ in ea nõ
apparint. P
Dutau̾nt qͥdam filiu

Expanded text:
subjectam creaturam visibiliter appareret; absurdissime tamen aut a Filio quem in carne apparuit; misisse autem ille, qui in ea non apparuit. 14. Putaverunt quidam Filiu