comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ita gressus manusq illius fuis-¬
sent obstrictȩ : immobilis
ꝑstitit: Facto aũt mane. ex¬
pletisq laudib dĩ: ab ȩcłia
egressi sunt clerici. & inuener̃
ignotũ h ominẽ: ueruicem
tenentem manu: Rẽs uenit
indubiũ: utrũ ueruitẽ tolleret.
an offerret: Sed culpȩ reus:
citius indicauit poenam Mi¬
rati om̃s. quia ingressus fur:
uiridĩ merito apud p̃dam suã
stabat ligatus: Qui se ꝓeo
ꝓtinus inorationem dederunt.
suisq p̃cib uix obtinere ua¬
luerunt: utquirẽs eorũ uene¬
rat rapere. saltem uacuus
exire mereretur: Itaq fũr
quidiu stẽterat cum preda
captus: quandoq exiit ua¬
nis omp̃s ds̃: cuius erganos
fiunt iocunda miracula:
DEABBATE PRENESTINT XXI
MONTIS: EIUSGUE PRES¬
BITERO GREGORIUS
Re nestinȩ urbi mons p̃minet.
in quo beati petri apłi monas¬
terium situm est: uirorũ dĩ:
Quorum relatione adhuc
inmonasterio positus. audis¬
seme contigit. magnũ hoc

Expanded text:
ita gressus manusque illius fuisita gressus manusque illius fuissent obstricta, immobilis perstitit. Facto autem mane expletisque laudibus Dei, ab Ecclesia egressi sunt clerici, et invenerunt ignotum hominem vervecem tenentem manu. Res venit in dubium, utrum vervecem tolleret, an offerret, sed culpae reus citius indicavit poenam. Mirati omnes quia ingressus fur viri Dei merito ad praedam suam stabat ligatus. Qui se pro eo protinus in orationem dederunt, suisque precibus vix obtinere valuerunt ut qui res eorum venerat rapere saltem vacuus exire mereretur. Itaque fur, qui diu steterat cum praeda captivus, quandoque exiit vanis omnipotens Deus, cujus erga nos fiunt tam jucunda miracula. De abbate Praenestini montis, ejusque presbytero. GREGORIUS. Praenestinae urbi mons praeeminet, in quo beati Petri Apostoli monasterium situm est virorum Dei: quorum relatione adhuc in monasterio positus audisse me contigit magnum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi & enĩ quidam uenerabilis
sacerdos erat: quicũ clericis suis¬
indĩ laudib bonisq operib
intentus. sc̃ȩ conuersationis
uitã ducebat: Suꝑ ueniente
aũt uocationis suȩ die defunc¬
tus est: atq ante eccłiam sepul¬
tus est: E idem uero eccłiae.
caulȩ inerebant ouium : atq
isdem locus in quo sepultus est:
ad eãsdem oues tendentibus
ꝑuius erat: Quadam aũt nocte
cũ clericis intra ȩccłiã psallentib
fur uenisset: ut ingressus caulas
furtũ faceret. ueruͤ cem tulit:
& concitus exit: Cum uero
ꝑuenisset ad locum ubi uirdĩ
sepultus erat. repente haesit:
et gressum mouere non potuit:
Ueruicem quidem decollo de¬
posuit. eamq dimittere uoluit:
sed manũ laxare nonualuit:
Coepit igitur stare miser cum
p̃da suã: reus &ligatus: Uolebat
ueruecẽ dimittere: nec ualebat:
Uolebat ẽgredi cum uerusce:
nec poterat: Miro itaq modo.
fur qui auiuis uideri timuerat.
hunc mortuus tenebat: Cunq

Expanded text:
Ibi etenim quidam venerabilis Ibi etenim quidam venerabilis sacerdos erat, qui cum clericis suis, Dei laudibus bonisque operibus intentus, sanctae conversationis vitam ducebat. Superveniente autem vocationis suae die defunctus est, atque ante ecclesiam sepultus. Eidem vero ecclesiae caulae inhaerebant ovium, atque idem locus in quo sepultus est ad easdem oves tendentibus pervius erat. Quadam autem nocte cum, clericis intra ecclesiam psallentibus, fur venisset, ut ingressus caulas furtum fac ret, vervecem tulit, et concitus exiit. Cum vero pervenisset ad locum ubi vir Domini sepultus erat, repente haesit, et gressum movere non potuit. Vervecem quidem de collo deposuit, eumque dimittere voluit, sed manum laxare non valuit. Coepit igitur stare miser cum praeda sua reus et ligatus. Volebat vervecem dimittere, nec valebat; volebat egredi cum vervece, nec poterat. Miro itaque modo fur, qui a vivis videri timuerat, hunc mortuus tenebat. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
& recessit: PETRUS
elim nosse: si saltẽ porcum
concedere spiritui in mundo
debuit: GREGORIUS
tori nr̃o: alegione quȩ hominẽ
tenebat dictũ est: Sieicisnos:
mittenõs ingregemporcorũ:
Quihinc & abhomine expulit:
& inporcos ire. eosq in abyssũ
mittere concessit: Ex quarẽ
concessione om̃ĩpotentis dĩ.
nullã malignus sp̃s contra
hominẽ potestatẽ habeat: qui
in porcos intrare non potuit.
nisi ꝑmissus: Illi ergonos ne¬
cesseest sponte subdi. cui etad¬
uersa om̃ia subiciuntur inuita.
ut tanto nr̃is hostib potentiores
simus: quanto cum auctore
om̃ium. unũ efficimur ꝑhumi¬
litatem: Quid aũt mirum.
si electi quiq incarne positi mul¬
ta facere mirabiliter possunt :
quorũ ipsa quoq ossa mortua.
plerũq inmultis miraculis
DE PRESBITERO
PROUINCIE UALERIAE.
QUIFURẼ AD SEPUL CHRU
N ualeriȩ namq ꝓuintia. res est
hȩc gesta quam narro: mihiq
beatȩ memoriȩ abbatis mei
ualentionis relatione cognitas

Expanded text:
et recessit. PETR. et recessit. PETR. Velim nosse si saltem porcum concedere spiritui immundo debuit. GREGOR. Prtori nostro a legione, quae hominem tenebat, dictum est: Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . Qui hanc et ab homine expulit, et in porcos 329 ire, eosque in abyssum mittere concessit. Ex qua re concessione omnipotentis Dei nullam malignus spiritus contra hominem potestatem habeat, qui in porcos intrare non potuit nisi permissus. Illi ergo nos necesse est sponte subdi, cui et adversa omnia subjiciuntur invita, ut tanto nostris hostibus potentiores simus, quanto eum auctore omnium unum efficimur per humilitatem. Quid autem mirum, si electi quique in carne positi multa facere mirabiliter possunt, quorum ipsa quoque ossa mortua plerumque in multis miraculi De presbytero provinciae Valeriae, qui furem ad sepulcrum n Valeria namque provincia res est haec gesta quam narro, mihique beatae memoriae abbatis mei Valentionis relatione cognita.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocatȩ : cęperunt apud eam
multe nobilioris generis pu-¬
ellȩ conuerti. atq om̃i potenti
dño dicatȩ uirginitatẽ seruare
Quadam uero die isdem ele-¬
utherius abbas uiruitȩ uene¬
rabilis : ad eam gr̃a exortationis.
atq aedificationis accesserat:
et cum ea deuerbo dĩ colloquens
sedebat: Cum repente ex eodẽ
fundo quẽ insex uncias apatre
ꝑceperat: cum exenio rusticus
uenit: Quidũ ante eos assister&.
maligno sp̃u correptus cecidit.
fatigariq nimis stridoribus
atq. balatib cȩpit: Tunc sc̃i¬
monialis femina surrexit:
atq modesto uultu. magnis
clamorib imperauit dicens:
Exi abeo miser: exi abẽo miser:
Ad cuius uocem mox ꝑõs uexati:
diabolus respondit dicens:
Etsi deisto exeo. inquẽ intrabo.e
Casuaũt: iuxta porcus par.¬
uulus pascebat: Tunc sc̃i¬
monialis femina: p̃cẽpĩt
dicens: Exiabeo: & inhunc
porcum ingredere: Quistatĩ
dehomine exiit: porcũ quem
iussus fuerat inuasit: occidit

Expanded text:
provocatae coeperunt apud eam provocatae coeperunt apud eam multae nobilioris generis puellae converti, atque omnipotenti Domino dedicata virginitate servire. Quadam vero die idem Eleutherius abbas, vir vitae venerabilis, ad eam gratia exhortationis atque aedificationis accesserat, et cum ea de verbo Dei colloquens sedebat; cum repente ex eodem fundo, quem in sex unciis a patre perceperat cum xenio rusticus venit. Qui dum ante eos assisteret, maligno spiritu correptus cecidit, fatigatique nimiis stridoribus atque balatibus coepit. Tunc sanctimonialis femina surrexit, atque irato vultu magnis clamoribus imperavit, dicens: Exi ab eo, miser, exi ab eo, miser. Ad cujus vocem mox per os vexati diabolus respondit, dicens: Et si de isto exeo, in quem intrabo? Casu autem juxta porcus parvulus pascebatur. Tunc sanctimonialis femina praecepit, dicens: Exi ab eo, et in hunc porcum ingredere. Qui statim de homine exivit, porcum quem jussus fuerat invasit, occidit,
Abbreviated transcription (Latin):
aboriosum ualdeest atque
terribile: contra inimici insi¬
dias semꝑ intendere. & conti¬
nuo. quasi in aciem stare:
aboriosum nonerit: sicusto¬
diam nrãm non nobis. sed gr̃ȩ
suꝑne tribuimus. ita tamen
ut &x ipsi quantũ possumus
ugilemus: Siaũt antiquus
hostis amente cȩperit expelli.
exdiuina largitatt plerũq
agitus : ut non solũ iam timeri
non debeat: sed ipse &iam bene
uiuentium uirtute terreatur:
DEPUELLA CONUERSA TUA
SOLO IMPERIO HOMO EST
ADEMONIO LIBERAT
El nãq quã narro
uir scĩs simus eleutherius
feci testis extitit: mihiq hoc in¬
timare curauit. qđ inspolitana
urbe puella quȩdam nobilis
cuiusdam primarii filia. cȩlestis
uitȩ desiderio exarsit. eiq pat̃
est: sed contẽpto patre. sc̃ȩ con¬
uersationis habitum suscepit:
Qua exrẽ factũ est: ut eam
pater suȩ substantiȩ exheredẽ
faceret. nihilq illi aliud nisi
sex untias unius possessiunculȩ
largiretur: Eius uero exẽplo

Expanded text:
Laboriosum est valde atque Laboriosum est valde atque terribile contra inimici insidias semper intendere, et continue quasi in acie stare. aboriosum non erit, si custodiam nostram non nobis, sed gratiae supernae tribuimus; ita tamen, ut et ipsi, quantum possumus, gitemus. Si autem antiquus hostis a mente coeperit expelli, ex divina largitate plerumque agitur, ut non solum jam timeri non debeat, sed ipse etiam bene um virtute terreatur. De puella conversa, cujus solo imperio homo est a daemone liberatus. Rei namque quam narro, vir sanctissimus Eleutherius feci , testis exstitit, mihique hoc intimare curavit: quod in Spoletana urbe puella quaedam jam nubilis cujusdam primarii filia, coelestis vitae desiderio exarsit, eique pateus est; sed contempto patre, conversationis sanctae habitum suscepit. Qua ex re factum est ut eam Pater suae substantiae exhaeredem faceret, nihilque ei aliud nisi sex uncias unius possessiunculae largiretur. Ejus vero exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
uidam quinunc nobiscũ
sunt: rem quam narro testant᷑.¬
quod uiruitȩ uenerabilis stẽ-¬
phanus nomine. ualeriae ꝓ¬
uintię presbiter fuit: huius
nr̃i bonefacii diaconi atque
dispensatoris a eccliȩ. agnitione
ꝓximus : Quiquadam die
deitinere domum regressus: man¬
cipio suo neglegenter loquens
p̃cepit dicens: Ueni diabole.
discalciamẽ: Ad cuius uocem
mox cȩperunt sẽ caligarũ corri-¬
giae. in sũma uelocitate dis sol¬
uere: ut apte constaret qđ ei
ipse qui nominatus fuerat. ad
extrahendas caligas diabolus
oboedisset: Qđ mox ut pres-¬
biter uidit. uehem̃ter expauit:
magnisq uocib clamare cȩpit
dicens: Recede miser recede:
non eñi tibi. sed mancipio meo
locutus sum: Ad cuius uocem
ꝓtinus recessit. &ita ut inuen¬
tȩsunt: magna iam exparte
dissolutȩ corrigiȩ remanserun:
Qua inr̃e colligi potest. quia¬
antiquus hostis quitã p̃sto est
factis corporalib: quã nimus
insidiis nr̃is cogitationibus
insistat:
PETRUS

Expanded text:
uidam qui nunc nobiscum sunt rem quam narro testantur. Vir vitae venerabilis, Stephanus nomine, Valeriae provinciae presbyter fuit, hujus nostri Bonifacii diaconi atque dispensatoris Ecclesiae agnatione proximus. Qui quadam die de itinere domum regressus, mancipio suo negligenter loquens praecepit, dicens: Veni, diabole, discalcea me. Ad cujus vocem mox coeperunt se caligarum corrigiae in summa velocitate dissolvere, ut aperte constaret quod ei ipse qui nominatus fuerat ad extrahendas diabolus caligas obedisset. Quod mox ut presbyter vidit, vehementer expavit, magnisque vocibus clamare coepit, dicens: Recede, miser, recede; non enim tibi, sed mancipio meo locutus sum. Ad cujus vocem protinus recessit, et ita ut inventae sunt, magna jam ex parte dissolutae, corrigiae remanserunt. Qua in re colligi potest, antiquus hostis, qui jam praesto est factis 328 corporalibus, quam nimiis insidiis nostris cogitationibus insistat. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
custodes. uel hi quiad celebran-¬
da missarum sollempnia ue-¬
nerant rem̃ uidebant: ingredi
minime poterant: & suauitatẽ
mirifici odoris trahebant:
Die uero alio: cum in ealam¬¬
pades sine lumine depende-¬
rent. emisso diuinitus lumine
sunt accensȩ: atq post paucos
iterũ dies cum expletis missa-¬
rum sollẽpniis extinctis lam¬
padib custos exeãdem ȩccta
egressus fuisset: post paululũ
intrauit: & lampades quas ex¬
tinxerat lucente s repperit: quas
neglegenter extincxisse se
credidit: atq eas iam solliciꝰ-¬
tius extinexit: Qui exiens.
eccłam clausit: sed post hora-¬
rũ trium spatiũ regressus.
lucentes lampatles quas ex¬
tincxerat inuenit: ut uidelic&
ex suo lumine aꝑtȩ claresceret.
quia locus ille detenebris adlucẽ
ucnisset: PE TRUS
ĩsi imagnis sumus tribulatio¬
nib positi. quia tamen a condi¬
tore nr̃o nonsumus om̃ino des¬
pecti: testantur caquę audio
cius stupenda miracula:

Expanded text:
custodes, vel hi qui ad celebrancustodes, vel hi qui ad celebranda missarum solemnia venerant, rem videbant, ingredi minime poterant, et suavitatem mirifici odoris trabebant. Die vero alio, cum in ea lampades sine lumine dependerent, emisso divinitus lumine sunt accensae. Post paucos iterum dies, cum, expletis missarum solemniis, exstinctis lampadibus custos ex eadem ecclesia egressus fuisset, post paululum intravit, et lampades quas exstinxerat lucentes repnegligenter exstinxisse se credidit, atque eas jam sollicitius exstinxit, qui exiens ecclesiam clausit. Sed post horarum lucentes lampades quas exstinxerat invenit, ut videlicet ex ipso lumine aperte claresceret quia locus ille a tenebris ad lucem venisset. Petr. Etsi in magnis sumus tribulationibus positi, quia tamen a conditore nostro non sumus omnino despecti, testantur ea quae audio ejus stupenda miracula.
Abbreviated transcription (Latin):
quos transut in admiratione.
commouit: sed uidc̃ri anullo
potuit. quãuis sentiri potuisset
Quod id circo diuina pictas
ostendit: ut cunctis patẽsceret.
quia deloco codem inmundus
habitator exiret Per acta igit᷑
sed adhuc nocte eadem. magnus
in eiusdem ȩcđȩ tectis strẽpitus
factus est: acsi in hac aliquis
errando discurrer&: Sequenti
aũt nocte : grauior sonitus ex¬
creuit: Cum subito tanto t̾rore
insonuit: acsi om̃is illa ȩccła
a fundamentis fuisset euersa.
& ꝓtinus recessit: ac nulla illic
ulterius inquietitudo antiqui
hostis apparuit. sed ꝑ terroris
sonitum quẽ fecit innotuit:
aloco quemdiu tenuerat. quã
coactus exiebat: Post paucos
uero dies. in magna serenitate
aeris suꝑ altare eiusdem ȩccłȩ̃
nubes celitus descendit: suõq
illud uelamine operuit. omnẽq
ȩccłam tanto terrore ac suaui¬
tate odoris repleuit. ut paten¬
tib ianius nullus illic p̃sume-¬
ret intrare. et sacerdos atque

Expanded text:
quos transiit in admirationem quos transiit in admirationem commovit; sed videri a nullo potuit, quamvis sentiri potuisset. Quod idcirco divina pietas ostendit, ut cunctis patesceret quia de loco eodem immundas habitator exiret. Peracta igitur  sed adhuc nocte eadem magnus in ejusdem Ecclesiae tectis strepitus factus est, ac si in eis aliquis errando discurreret. Sequenti autem nocte gravior sonitus excrevit, cum subito tanto terrore insonuit, ac si omnis illa ecclesia a fundamentis fuisset eversa; et protinus recessit, et nulla illic ulterius inquietudo antiqui hostis apparuit; sed per terroris sonitum quem fecit, innotuit a loco quem diu tenuerat quam coactus exibat. Post paucos vero dies, in magna serenitate aeris super altare ejusdem Ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illud velamine operuit, omnemque Ecclesiam tanto terrore ac suavitate odoris replevit, ut patentibus januis nullus illic praesumeret intrare. Sacerdos quoque et
Abbreviated transcription (Latin):
Eoneq hoc sileam. qđ ad eidẽ
arrianȩ hereseos dãpnationẽ:
in hac quoq urbe ante bienniũ
pictas suꝑna monstrauit: Ex
his quippe quęnarro alia
populus agnouit: alia autem
sacerdotes & custodes ȩccłiac
se audisse : seuidisse testantur:
Arrianorum ȩccła in regione
urbis huius quȩ subora dicitur.
cum clausa usq ante bienniũ
remansisset : placuit ut infide
catholica intro ductis illic
beati sebastiani et sc̃e agathae
martyrũ reliquiis. dedicari
debuissent: qđ factũ est: Nam
cũ magna populi multitudine
uenientes atq om̃ipotenti dño
laudes canentes: eandem eccłam
ingressi sumus : Cunq in ca
iammissarũ sollempnia celebra¬
rentur. & p̃ eiusdem loci angustia
populi sẽ turba cũ primeret. mul¬
titudo quȩdam exhis qui iuxta
sacrarium stabant: porcũ subito
intra suos pedes. huc illucq dis¬
currere senserunt: Quemdũ
unus quisq sentiret. & iuxta se
stantib indicaret: isdem porcus
ȩcłȩ ianuas petut. & om̃s per

Expanded text:
Sed neque hoc sileam, quod ad s eiusdem Arrianae hereseos damnationem in hac quoque urbe ante biennium pietas superna monstravit. Ex his quippe quae narro aliut populus agnovit, alia autem sacerdos et custodes ecclesiae se audisse, se vidisse testantur. Arrianorum ecclesia in regione urbis huius que Subora dicitur cum clausa usque ante biennium remansisset, plcatholica, introductis illic beati Sebastiani et sanctae Agathae martyrum reliquiis, dedicari debuisset; quod factum est. Nam cum magna populi multitudine venientes, atque omnipotenti Domino laudes canentes, eamdem Ecclesiam ingressi sumus. Cumque in ea sarum solemnia celebrarentur, 344 et prae ejusdem loci angustia populi se turba comprimeret, quidam ex his qui extra sacrarium stabant porcum subito intra suos pedes huc illucque discurrere senserunt. Quem dum unusquisque sentiret, et juxta se stantibus indicaret, idem porcus ecclesiae januas petiit, et omnes per
Abbreviated transcription (Latin):
simul ianuȩ diuinitus concussę̧.
ab iectis longius seris aꝑtęsunt:
atq cũ magno sonitu om̃ia eccłiȩ
claustra patuerunt. & effuso
desuꝑ lumine : om̃s quȩ extinctȩ
fuerant lampades accensȩ sunt:
Arrianus uero ep̃s quiuim fac¬
turus aduenerat. subita cecitate
ꝑcussus est: atq alienis iam ma-¬
nib ad suum habitaculum
ductus: Qđ̾dum langobardi
imn eadem regione positi omnes
agnoscerent: nequaquã ulterius
p̃sumpserunt. catholica loca
temerari: Miro et enĩ modo rẽs
gesta est: ut quia eiusdẽ arriani
causa. lampades in eccłia beati
pauli apłi fuerant extinctȩ: uno
eodemq tẽpore etipse lumen
ꝑderet. & in ȩccłiam lumen
rediret:¬

Expanded text:
simul portae divinitus concussae, simul portae divinitus concussae, abjectis longius seris, apertae sunt, atque cum magno sonitu omnia ecclesiae claustra patuerunt; effuso desuper lumine, omnes quae exstinctae fuerant lampades accensae sunt. Arianus vero episcopus, qui vim facturus advenerat, subita caecitate percussus est, atque alienis jam manibus ad suum habitaculum reductus. Quod dum Langobardi in eadem regione positi omnes agnoscerent, nequaquam ulterius praesumpserunt catholica loca temerare. Miro enim modo res gesta est, ut quia ejusdem Ariani causa lampades in ecclesia beati Pauli fuerant exstinctae, uno eodemque tempore et ipse lumen perderet, et in ecclesiam lumen rediret
Abbreviated transcription (Latin):
conatisunt: sed eorum seuitiȩ.
miracula suꝑna restiterunt:
Unde unum miraculũ narro
quod ꝑbonefatium monasteru
mei monachum. qui usq ante
quadriennium cũ langobardis
fuit: adhuc ante triduum
agnoui: Cum ad spolitanam
ur bem langobardorũ ep̃s scilic&
arrianus uenisset . & locum
illic ubi sollempnia sua ageret
nonhaberet: cepit ab eius ciui¬
tatis ep̃o ecłiam petere. quam
suo errori dedicaret: Quod
dum ualde ep̃s negaret: isdem
quiuenerat arrianus. beati
pauli apłi illic ȩccłiam cõminus
sitam: sẽ die altero iuolenter
intraturũ. ẽẽ. ꝓfessus est: Quod
eiusdem ȩccłiȩ custos audiens
festinus cucurrit: ȩccłiam ianuis
clausit. seris muniuit Facto
aũt uesꝑe. lampades om̃s ex¬
tinxit : seq in interiorib abs¬
condit In pso aũt subsequenti¬
die lucis crepusculo. arrianus
ep̃s collecta multitudine aduenit:
clausas ȩcliȩ ianuas effringere
paratus: Sed repente cunctȩ

Expanded text:
conati sunt, sed eorum saevitiae conati sunt, sed eorum saevitiae miracula superna restiterunt. Unde unum miraculum narro quod per Bonifacium monasterii mei monachum, qui usque ante quadriennium cum Langobardis fuit, adhuc ante triduum agnovi. Cum ad Spoletanam urbem Langobardorum episcopus, scilicet Arrianus, venisset et loco illic ubi sollempnia sua ageret non haberet, coepit ab eius civitatis episcopo ecclesiam petere, quam suo errori dedicaret. Quod dum valde episcopus negaret, isdem qui venerat Arrianus, beati Pauli apostoli illic ecclesiam cominus sitam se die altero violeintraturum esse professus est. Quod ejusdem ecclesiae custos audiens, festinus cucurrit, ecclesiam clausit, seris munivit; facto autem vespere, lampades omnes exstinxit, seque in interioribus abscondit. In ipso autem subsequentis lucis crepusculo Arianus episcopus collecta multitudine advenit, clausas ecclesiae januas effringere paratus. Sed repente cunctae
Abbreviated transcription (Latin):
inpace ȩccłiȩ latas huius scłi
uias sequi uidebantur: Nẽc:
tamen hoc qđ de eisdẽ electis
uiris dicimus: decunctis iam
quasi in regulam tenemus:
Nam cum ꝑsecutionis a ꝓte
tempus irruit: sicut pleriq
qui esse in pace ȩcłiȩ despicabi.¬
les uidentur: ita non nũquã
inbecillitatis formidine cor¬
ruunt. qui inpace prius ȩcdĩȩ
fortiter stare credebantur:
Sed eos dequib p̃diximus
fieri martires potuisse. fident̃
fatemur : qui hoc iam ex eorum
fine colligimus: Cadere enĩ
nec inaꝑta persecutione pote¬
rant: hidequib constat. quia
etusq ad finẽ uitȩ : in occulta
animi uirtute ꝑstiterunt:
PETRUS
Ut asseris ita est: sed suꝑ indig¬
nos nos diuinȩ miscđiac
dispensationt̃ miror : quia
lango bardarum seuitiã ita
moderatur. ut eorũ sacerdotes
sacrilegos qui esse sẽ fidelium
quasi uictores uident. orto¬
doxorum fidem ꝑsequi minime
ꝑmittant:¬
DE ARRIANO
EP̃O CAECATO
oc petre. facere plerumq

Expanded text:
in pace Ecclesiae latas hujus saeculi in pace Ecclesiae latas hujus saeculi vias sequi videbantur? Nec tamen hoc, quod de eisdem electis dicimus viris, de cunctis jam quasi in regulam tenemus. Nam cum persecutionis apertae tempus irruit, sicut plerique qui esse in pace Ecclesiae despicabiles videntur; ita nonnunquam in debilitatis formidinem corruunt, qui in pace prius Ecclesiae fortiter stare credebantur. Sed eos de quibus praediximus, fieri martyres potuisse fidenter fatemur, quia hoc jam ex eorum fine colligimus. Cadere enim nec in aperta persecutione poterant hi de quibus constat quia et usque ad finem vitae in occulta animi virtute perstiterunt. PETR. Ut asseris ita est, sed super indignos nos divinae misericordiae dispensationem miror, qui Langobardorum saevitiam ita moderatur, ut eorum sacerdotes sacrilegos, qui esse fidelium quasi victores videntur, orthodoxorum fidem persequi minime permittatDe Ariano episcopo caecato. oc, Petre, facere plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
CAPRE ADORARE NOLU¬
ERUNT OCCISOR Ũ
ode quoq tẽpore. dũ fere
quadraginta captiuos alios
Tangobardi tenuissent: more
suo immolauerunt caput
dedicantes: Cunq illud ipsi
prius summissis ceruicib ad¬
orarent: eos quoq quos cępe¬
rant hoc adorare pariter
cõpellebant: Sed ex eisdem
captiuis maxima multitudo
magis eligens moriendo adui¬
tam in mortalem tendere.
quã ad orando uitã mortalẽ
tenẽre : ob temperare iussis sacrĩ¬
legis noluerunt. & ceruicẽ quã sẽꝑ
creatori flexerant: creaturȩ incli¬
nare contempserunt: Unde fac¬
tum est: ut hostes quieos cȩ̃pe¬
rant graui iracundia accensi.
cunctos gladiis interficerent:
quos inerrore suo participes
non haberent: Quid ergo mirũ.
sierumpente ꝑsecutionis tẽpore
illi martires esse potuissent. qui
impsa quoq pace eccłię semet¬
ipsos semꝑ affligendo. angustã
martirii tenuerunt uitam.
quando irruente ꝑsecutionis
articulo. hi &iam meruerunt
martirii palmas accipere. qui

Expanded text:
caprae adorare noluerunt, occisi sunt. Eodem quoque tempore, dum fere quadringentos captivos alios Langobardi tenuissent, more suo immolaverunt caput dedicantes. Cumque illud ipsi prius submissis cervicibus adorarent, eos quoque quos ceperant hoc adorare pariter compellebant. Sed ex eisdem captivis maxima multitudo magis eligens moriendo ad vitam immortalem tendere quam adorando vitam mortalem tenere, obtemperare jussis sacrilegis noluerunt, et cervicem quam semper Creatori flexerant creaturae inclinare contempserunt. Unde factum est ut hostes qui eos ceperant, gravi iracundia accensi, cunctos gladiis interficerent, quos in errore suo participes non haberent. Quid ergo mirum si, erumpente persecutionis tempore, illi martyres esse potuissent, qui in ipsa quoque pace Ecclesiae semetipsos semper affligendo angustam martyrii tenuerant viam, quando, irruente persecutionis articulo, hi etiam meruerunt martyrii palmas accipere, qui
Abbreviated transcription (Latin):
am ante hos fere annos quin.¬
decim. sicut hi testantur
qui inter. ẽẽ. potuerunt: qua¬
draginta rustici a langobardis
capti. carnes immolaticias
comedere compellebantur:
Quicũ ualde resisterent. et con¬
tingere cibum sacrilegũ nollent.
coepere langobardi qui eos tenu-¬
erant. nisi immolata comẽderen:
eis mortem minari: Acilli ȩc̃nã
potius quã p̾̃sent̾ẽ uitã actransi-¬
toriã diligentes: fideliter per¬
stiterunt: atq insua constantia
simul om̃s occisisunt. Quid
itati. isti nisi ueritatis martires
fuerunt. quine uetitũ come
dendo conditorẽ suum offen¬
derent. elegerunt gladus uitã
finire .e¬

Expanded text:
am ante hos fere annos quindecim, sicut hü testantur qui interesse potuerunt, quadraginta rustici a Langobardis capti carnes immolaticias comedere conpellebantur. Qui cum valde resisterent et contingere cibum sacrilegum nollent, coepere Langobardi, qui eos tenuerant, nisi immolata comederent, eis mortem minari. At illi aeternam potius quam praesentem vitam ac transitoriam diligentes, fideliter persteterunt; atque in sua constantia simul omnes occisi sunt. Quid itaque isti nisi veritatis martyres fuerunt, qui, ne vetitum comdendo, Conditorem suum offenderent, elegerunt gladiis vitam finire
Abbreviated transcription (Latin):
am quia post mortem carnis
uiuit anima. patet ratio: sed fidĩ
admixta: Tres quippe uitales
tegitur: sed non cũ carne mo-¬
ritur: Tercium qui carne tegitur.
& cum carne moritur: Sp̃s
namq est quicarne non tegitur :¬
hoc est angłorum: Sp̃s qui carne
tegitur. sed cum carne non mo¬
qui carne tegitur. & cũ carne
moritur: iumentorũ. om̃iumq
brutorũ animalium: Homo
itaq sicut inmedio creatus est
ut. ẽẽt. inferior angło. superior
iumento: ita aliquid habet cõ¬
mune cumsũmo: aliquid cõmu¬
ne cumin fimo: in mortalitatẽ
scilic& sp̃s cum angło. mortali¬
tatem uero carnis cũ iumento.
quo usq & ipsam mortalitatẽ
carnis. gła resurrectionis ab¬
sorbeat̃: & inherendo sp̃ui
caro seruetur inperpetuum
quia & ipse sp̃s inherendo carni:
seruatur indm̃: Quȩtamen
caro. nec in ręꝓbis int̾ supplicia
ꝑfecte deficit. quia semꝑ defi¬
ciendo subsistit: ut qui sp̃u et¬
carne peccauerunt. semper
essentialiter uiuentes: & carne

Expanded text:
am quia post mortem carnis vivat anima, patet ratio, sed fidei admista. Tres quippe vitales tegitur, sed non cum carne moritur; tertium qui carne tegitur, et cum carne moritur. Spiritus namque est qui carne non tegitur, angelorum; spiritus qui carne tegitur, sed cum carne non moqui carne tegitur, et cum carne moritur, jumentorum omniumque brutorum animalium. Homo itaque sicut in medio creatus est, ut esset inferior angelo, superior jumento, ita aliquid habet comune cum summo, aliquid commune cum imfimo. Immortalitatem scilicet spiritus cum angelo, mortalitatem vero carnis cum jumento: quousque et ipsam mortalitatem carnis, gloria resurrectionis absorbeat, et inhaerendo spiritui, caro servetur in perpetuum: quia ipse spiritus inhaerendo carni servatur in Deum. Quae tamen caro non in reprobis inter supplicia perfecte deficit: quia semper deficiendo subsistit, ut qui spcarne peccaverunt, semper essentialiter viventes, et carne
Abbreviated transcription (Latin):
honera uultis imponere quȩ
non possumus portare : At ille
quẽnimius cogebat dolor in
sua petitione ꝑstitit: iurans
quod non recederet. nisi eius
filium resuscitaret: Quẽ mox
dĩ famulus inquisiuit: dicens:
Ubiest.o Cui ille respondit:
Ecce corpus eius: ad ianuam
monasterii iacet Ubi dũ uir
dĩ cũ fr̃ib ꝑuenisset: flexit
genua. et suꝑ corpusculum in¬
fantis incubuit. sesẽq erigens:
ad cęlũ palmas tetendit dicens:
Dñe. non aspicias peccata mea:
sed fidem huius hominis qui
resuscitare filium suum rogat.
et redde in hoc corpusculum
animã quã abstulisti Uix in
oratione uerba compleuerat:
et regrediente anima ita corpus¬
culum pueri om̃e contremuit.
ut sub oculis om̃ium qui adheran
apparuerit concussione miri¬
fica: tremendo palpitasse:
Cuius mox manum tenuit:
et eum patri uiuentẽ atq in¬
columen reddidit: Liquet¬
petre. quia hoc miraculũ inpotes¬
tate non habuit: quod prostratꝰ
petiit. ut exhibere potuisset :
PETRUS

Expanded text:
onera vultis imponere, quae non possumus portare? At ille, quem nimius cogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans quod non recederet, nisi ejus filium resuscitaret. Quem mox Dei famulus inquisivit, dicens: Ubi est? Cui ille respondit: Ecce corpus ejus ad januam monasterii jacet. Ubi cum vir Dei cum fratribus pervenisset, flexit genua, et super corpusculum infantis incubuit, seseque erigens, ad coelum palmas tetendit dicens: Domine, non aspicias peccata mea, sed fidem hujus hominis, qui resuscitari filium suum rogat, et redde in hoc corpusculo animam quam abstulisti. Vix in oratione verba compleverat, et regrediente anima ita corpusculum pueri omne contremuit, ut sub oculis omnium qui aderant, apparuerit concussione mirifica tremendo palpitasse. Cujus mox manum tenuit, et eum patri viventem atque incolumem dedit. LiquetPetre, quia hoc miraculum in potestate non habuit, quod prostratus petiit, ut exhibere potuisset. Petr
Abbreviated transcription (Latin):
UADAM dic : cum fr̃ib ad
agri oꝑa fuerat egressus:
Quidam uero rusticus defuncti
filii corpus inulnis portans.
orbitatis lucti aestuans ad mo¬
nasterium uenit: benedictum
patrem quesiuit Cui cũdictũ
esset. quia isdem pater cũ fr̃ib
inagro moraretur : ꝓtinus ante
monasterii ianuam corpus
extincti filii ꝓiecit. et dolore
orbatus: ad inueniendũ uenera¬
bilem patrem sese concitus in¬
cursum dedit: Eadem uero
hora: uirdĩ ab agri opere iam
cũ frib reuertebatur: Quem
mox ut orbatus rusticus aspexit:
clamare coepit: Redde filium
meum: redde filium meũ: Vir
aũt dĩ: in hac uoce substitit
dicens: Nunquid ego tibi¬
filium tuum abstuli: Cui ille
respondit: Mortuus est: ueni
resuscita eum: Qđ mox utdĩ
famulus audiuit: ualde con¬
tristatus est dicens: Recedite
fratres recedite: haec nr̃a non suid

Expanded text:
uodam die cum fratribus ad agri opera fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam corpus exstincti filii projecit, et dolore turbatus, ad inveniendum venerabilem Patrem sese in cursum concitus dedit. Eadem vero hora vir Dei ab agri opere jam cum fratribus revertebatur. Quem mox ut orbatus rusticus aspexit, clamare coepit: Redde filium meum, redde filium meum. Vir autem Dei in hac voce substitit, dicens: Nunquid ego filium tuum tibi abstuli? Cui ille respondit: Mortuus est, veni, resuscita eum. Quod ut mox Dei famulus audivit, valde contristatus est, dicens: Recedite, fratres, recedite; haec nostra non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nouit & non iacere corport: ẽt
tamen nonde. ẽẽ. ab exauditione:
Unde ipsa quoq ueritas. ut fidẽ¬
salutis discipulis augẽret: dixit:
Sinon abiero : paraclitus non
ueniet aduos: Cũ eñi constit
ꝓcedat etfilio: curse filius reces¬
surum dicit. ut ille ueniat qui
afilio nunquã recedit . Sed quia
discipuli in carne dñm cernentes.
corportis hunc semꝑ oculis uidẽre
sitiebant: recte eis dicitur. nisi
ego abiero paraclitus nonueni&:
Acsi aꝑte diceretur: Sicorpus
non subtraho: quissit amor
sp̃s non ostendo: Etnisimẽ
desieritis corporaliter cernere:
nunquã mẽ discetis sp̃u aliter
amare: PETRUS
Dlacet quoddicis:
Li quantulum iam alocutione
cessandum est: utsi ad aliorum
miracula en arranda tendimus.
loquendi uires interim ꝑsilen

Expanded text:
novit et non jacere corpore, et novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet mper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hunc oculis semper videre sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. liquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires interim per
Abbreviated transcription (Latin):
erraret: adbeati uiri benedicti¬
patris specum deuenit. ibique
nesciens ingressa mansit: Facto
aũt manẽ: ita sano sensu egressa
est: acsi eam nunquã insania
capitis ulla tenuisset Quae
om̃i iutȩ suȩ tẽpore: in eãdem
quã acceperat salute ꝑmansit:
Quid nam esse dicimus. quod
plerumq in ipsis quoq patrocinus
martirum sic esse sentimus: ut
nontanta ꝑsua corpora. quanta
beneficia ꝑsuas reliquias osten¬
dant: atq illic maiora signa
faciant: ubi minime ꝑsemet ipsos
Bi insuis corporib sc̃i martires
iacent: dubium petre non est.
quod multa ualeant signa mons¬¬
trare sicut et faciunt: & puram̃te
querentib: innumera miracula
ostendunt: Sedquia ab infiriis
ad exaudiendum ibi p̃sentes sint.
ubi constat quia in suis corporib
nonsint: ibi eos necesse est maiora
signa ostendere. ubi deeorum
p̾sentia potest mens infirma
dubitare: Quorũ uero mens
indõ fixa est: tantomagis habet
fidĩ meritum. quanto illic eos

Expanded text:
erraret, ad beati viri Benedicerraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Quidnam esse dicimus, quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per corpora sua, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa faciunt, ubi minime per semetipsos bi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa demonstrare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos
Abbreviated transcription (Latin):
lãpadibus: uia recto orientis
tramite. ab eius cella incelum
usq tendebatur: Quib uene¬
rando habituuir dẽsuꝑ clarus
assistens: cuius esset uia quam
cernerent inquisiuit: Illi aũt
st̃ nescire ꝓfessisunt: Quibus
ipse ait Haec est uia: quadilectus
dñi incęlũ benedictus ascendit:
Tunc itaq sci uiri obitũ sicut
prȩsentes discipuli uiderunt: ita
absentes ex signo quod eis p̃dictũ
fuerat agnouerunt: Sepultus
uero est inoratorio beati baptistȩ
iohannis: quod destructa ara
apollinis. ipse construxit: Qui
in quo prius habitauit: nunc
usq sipetentium fides exigat.
miraculis choruscat:¬
U MULIERE PERETUS
SPECUM SANATA
UPERnamq est resgesta
quam narro: quia quȩdam
mulier mente capta dũ sensum
funditus ꝑdidisset: ꝑmondes et
ualles. siluas & campos. die noc¬
tuq uagabatur: Ibiq tantum¬
modo quiescebat: ubi hanc qui¬
escere lassitudo coegisset: Qua¬
dam uero die dũuaga nimium

Expanded text:
lampadibus via recto orientis lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella in coelum usque tendebatur. Cui venerando habitu vir desuper clarus assistens, cujus esset via quam cernerent, inquisivit. Illi autem se nescire professi sunt. Quibus ipse ait: Haec est via qua dilectus Domino coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui s Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculis coruscat muliere in ejus specu sanata. Nuper namque est res gesta quam narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium
Abbreviated transcription (Latin):
Odem uero anno quodehac
uita erat exiturus: quib dã
discipulis secum conuersantib
quib dam longe manentib
scissimi sui obitus denuntiauit
diem: p̃sentib indicens. ut audita
ꝑsilentium tegerent: absentib
indicans quod qualeeis
signũ fieret. quando eius anima
decorpore exiret: Ante sextũ
uero sui exitus diem: aperiri
sibi sepulturã iubet Quimox
correptus febrib: acri coepit
ardore fatigari: Cunq ꝑdies
singulos langor ingrauesceret.
sexto dic portari sẽ inoratoriũ
adiscipulis fecit: ibiq exitum
suum dominici corporis et san¬
guinis ꝑceptione muniuit.
atq inter discipulorũ manus.
in becillia menbra sustentans:
erectis incelũ manib stetit᷑.
et ultimũ sp̃m inter uerba ora¬
tionis efflauit: Qua scilic& die:
duob deeo fr̃ib uni incella com¬
moranti. alteriaũt longiuspo¬
sito: reuelatio unius atq iñdis¬
similis uisionis apparuit:
Uiderunt namq uiam stratam
palliis. atq innumeris corusc̃a

Expanded text:
odem vero anno quo de hac vita erat exiturus, quibusdam discipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca
Abbreviated transcription (Latin):
bitatione eicere facto terrore:
conatus est: Cepit etemini
serpens inspelanca uenire: solus
cumsolo: Eo quoq orante sẽ
ante illum sternere: & cũ cuban¬
te pariter cubari: Sed uir
sc̃s om̃ino in ꝑterritus: eius
ori manum uel pedem exten¬
debat dicens: Silicentiam ac¬
cepisti ut ferias: ego nonphibeo:
Cunq hoc continuȩ ꝑtrienniũ
agrretur: die quadam antiquus
hostis tanta hac eius fortitu¬
dine uictus infremuit: seq
ꝑ deuexum montis latus inp̃¬
cipicium serpens dedit. om̃iaq
arbusta loci illius: flamma
exse exeunte concremauit:
Qui inco quod montis latus
om̃e combussit. cogente om̃i¬
potente dõ monstrare cõpul¬
sus est: quante uirtutis fuerat.
qui uictus abscedebat Per¬
pende queso. iste uirdñi inquo
montis uertice stetit: quicum
serpente ꝑtriennium iacuit
securus:
PETRUS

Expanded text:
bitatione ejicere facto terrore bitatione ejicere facto terrore conatus est. Coepit etenim serpens in speluncam venire solus cum solo, eoque orante se ante illum sternere, et cum cubante pariter cubare. Sed vir sanctus omnino imperterritus, ejus ori manum vel pedem extendebat, dicens: Si licentiam accepisti ut ferias, ego non prohibeo. Cumque hoc continue per triennium gereretur, die quadam antiquus hostis tanta hac ejus fortitudine victus infremuit, seque per devexum montis latus in praecipitium serpens dedit, omniaque arbusta loci illius flamma ex se exeunte concremavit. Qui in eo quod montis latus omne combussit, cogente omnipotente Deo, monstrare compulsus est, quantae virtutis fuerat, per quem victus abscedebat. Perpende, quaeso, iste vir Domini in quo mentis vertice stetit, qui cum serpente per triennium jacuit securus. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
uper quoq in partib cãpaniȩ.
uir ualde uenerabilis mar¬¬
tinus nomine. in monte mar¬
sico solitariam uitam duxit:
Multisq annis insp̃ecu angus¬
tissimo inclusus fuit: quẽ multi
exnr̃is nouerunt. eiusq actib
p̃sendes extiterunt: dequo mul¬
ta ipse etheatȩ memoriȩ papa
pelagio decessore meo: & aliis
religiosis simis uiris narrantib:
agnoui: Cuiushoc miraculũ
primum fuit: qđ mox utse in
predicti montis foramine con¬
tulit. expetra eadem quȩ in
semet ipsa concaua angustũ
fecerat: aquę stilla ꝓrũpit:
quȩ martino dĩ famulo inusu
cotidiano sufficeret. nec plus
adesset: nec necessitati de esset
Qua inr̃ẽ ostendit om̃p̃s ds
quantũ sui famuli curã gereret.
cui uetusto miraculo: potum
insolitudine expetrȩ duritia
ministraret: Sed anticus
hostis humani generis. eius
uirib in uidens̃ hunc usitata
arte repellere exco specu mo¬
litus est: Nam amica sibi
bestia serpentem scilicet in¬
gressus: hunc ab eãdem ha¬

Expanded text:
uper quoque in parte Campaniae vir valde venerabilis Martinus nomine in monte Marsico solitariam vitam duxit, multisque annis in specu angustissimo inclusus fuit, quem multi ex nostris noverunt, ejusque actibus praesentes exstiterunt. De quo multa ipse et beatae memoriae papa Pelagio decessore meo, et aliis religiosissimis viris narrantibus agnovi. Cujus hoc miraculum primum fuit, quod mox ut se in praedicti montis foramine contulit, ex petra eadem, quae in semetipsa concava angustum specum fecerat, aquae stilla prorupit, quae Martino Dei famulo in usu quotidiano sufficeret, et nec plus adesset, nec necessitati deesset. Qua in re ostendit omnipotens Deus quantam sui famuli curam gereret, cui vetusto miraculo potum in solitudine ex petrae duritia ministraret 316 Sed antiquus hostis humani generis, ejus viribus invidens, hunc usitata arte pellere ex eo specu molitus est. Nam amicam sibi bestiam, serpentem scilicet, ingressus, hunc ab eadem ha
Abbreviated transcription (Latin):
animarum uitam subsequi
scirent: Tuuero ipse inquis
quia uitã animȩ incorpore
manentis exmotib corporis
agnoscis. &ecee hi qui animas
in morte posuerunt. atq ani¬
marum uitã post mortẽ carnis
esse crediderunt: cotidianis
miraculis coruscant: Adex¬
tincta namq eorũ corpora
uiuentes egriueniunt: ec sanant᷑:
Per iuri ueniunt: & dȩmonio
uexantur: Dȩmoniaci ueniunt:
& liberantur: Leprosi uentunt.
et mundantur: Deferuntur
mortui: & resuscitantur: Pensa
itaq eorũ animȩ qualit̃ uiuunt
illic ubi uiuut. quorũ hic et¬
mortua corpora in tot miraculis
uiuunt.c Siigitur uitã animȩ
ex motu menbrorũ. curnon ꝑ¬
pendis uitam animȩ post corpus
&iam possa mortua in uirtute
miraculorum.
olla ut opinor huic alligationi
ratio obsistit: inqua & exreb
uisibilib cogimur credere
quod nonuidemus:¬

Expanded text:
animarum vitam subsequi animarum vitam subsequi scirent? Tu vero ipse inquies quia vitam animae in corpore manentis ex motibus corporis agnoscis; et ecce hi qui animas in mortem posuerunt, atque animarum vitam postmortem carnis esse crediderunt, quotidianis 384 miraculis coruscant. Ad exstincta namque eorum corpora viventes aegri veniunt, et sanantur; perjuri veniunt, et daemonio vexantur, daemoniaci veniunt, et liberantur; leprosi veniunt, et mundantur; deferuntur mortui, et suscitantur. Pensa itaque eorum animae qualiter vivunt illic ubi vivunt, quorum hic mortua corpora in tot miraculis vivunt. Si igitur vitam animae ex motu membrorum, cur non perpendis vitam animae post corpus, etiam per ossa mortua in virtute miraculorum? PETR. Nulla, ut opinor, huic allegationi ratio obsistit, in qua ex rebus visibilibus cogimur credere quod non videmus
Abbreviated transcription (Latin):
remanent cuncta quȩ mouere
uidebantur. uisibilia corpora
metallorum: Qua exr̃e pensan¬
dum est: quia inhunc quoq
mundũ uisibilem. nihil nisi
ꝑcreaturã inuisibilem disponi
potest: Namsicut om̃ps ds̃
aspirando ud implendo eaquȩ¬
ratione subsistunt uiuificat. et
mouet inuisibilia: ita ipsa quoq
inuisibilia implendo mouent.
atq sensu uiuificant carnalia
corpora quȩ uidentur: PETRꝰ
s tis fateor allegationib libent̃
uictus. ꝓpe nulla iam esse hȩc
uisibilia existimare conpellor.
qui prius in me infirmantium
ꝑsonã suscipiens: de inuisibilib
dubitabam: Itaq placent
cuncta quȩdicis. sed tamen sicut
uitam animȩ incorpore manen.¬
tis exmotu corporis agnosco:
ita uitã animȩ post corpus. aꝑtis
quibdam reb ad testantibus:
agnoscere cupio: G
ac inrẽ sicorporatũ tuȩ dilec¬
tionis: inuenio: in allegationẽ
minime laboro: Nunquidnã
uitã: despicerent. in morte carnis
animas ponerent. nisi certiorẽ

Expanded text:
remanent cuncta quae moveri remanent cuncta quae moveri videbantur, visibilia corpora metallorum. Qua ex re pensandum est quia in hoc quoque mundo visibili nihil nisi per creaturam invisibilem disponi potest. Nam sicut omnipotens Deus aspirando vel implendo earatione subsistunt, et vivificat, et movet invisibilia; ita ipsa quoque invisibilia implendo movent atque vivificant carnalia corpora quae videntur. PETR. Istis, fateor, allegationibus libenter victus, prope nulla jam esse haec visibilia existimare compellor, qui prius in me infirmantium personam suscipiens, de invisibilibus dubitabam. Itaque placent cuncta quae dicis; sed tamen sicut vitam animae in corpore manentis ex motu corporis agnosco, ita vitam animae post corpus, apertis quibusdam rebus attestantibus, gnoscere cupio. GREGOR. Hac in re si cor paratum tuae dilectionis invenio, in allegatione minime laboro. Nunquidnam vitam despicerent, et in mortem carnis animas ponerent, nisi certiorem
Abbreviated transcription (Latin):
argumentũ non apparentum:
hoc ueraciter dicitur credi. qđ
non ualet uidẽri: Nam credi
iam non potest: qđ uidẽri potest:
Ut tamen te breuiter reducã
addẽ : nulla uisibilia nisi ꝑ in¬
uisibilia uidentur: Ecce enĩ
cuncta corporea oculus tui
corporis aspicit: nec tamen ipse
corporeus oculus aliquid
corporeum uideret: nisihunc
res incorporea aduidendum
acueret: Nam tolle mentem
quȩ non uidctur : & in cassum
patet oculus quiuidebat:
Subtrahe animam corpori:
remanent ꝓculdubio oculi
incorpore aꝑti: Si igitur ꝑse
uidebant. cur discedente anima
nonuident. Hinc ergo collige.
quia ipsa quoq uisibilia: non
nisi ꝑ iniusibilia uidentur:
Ponamus quoq ante oculos
mentis aedificare domum:
inmensas moles leuare. pendere
magnas in machinis colũnas:
Quis quesote hoc opus ope-¬
ratur. corpus uisibile qđ illas
moles manib trahit. anͣuisi¬
bilis anima quȩ uiuificat corpꝰ.
Tolle enim qđ non uidetur in
corpore: & mox immobilia

Expanded text:
argumentum non apparentium , argumentum non apparentium , hoc veraciter dicitur credi, quod non valet videri. Nam credi jam non potest quod videri potest. Ut tamen te breviter reducam ad te, nulla visibilia nisi per invisibilia videntur. Ecce enim cuncta corporea oculus tui corporis aspicit, nec tamen ipse corporeus oculus aliquid corporeum videret, nisi hunc res incorporea ad videndum acueret. Nam tolle mentem quae non videtur, et incassum patet oculus qui videbat. Subtrahe animam corpori, remanent procul dubio oculi in corpore aperti. Si igitur per se videbant, cur discedente anima nihil vident? Hinc ergo collige quia ipsa quoque visibilia non nisi per invisibilia videntur. Ponamus quoque ante oculos mentis aedificari domum, immensas moles levari, pendere magnas in machinis columnas; quis, quaeso te, hoc opus operatur, corpus visibile quod illas moles manibus trahit, an invisibilis anima quae vivificat corpus? Tolle enim quod non videtur in corpore, et mox immobilia