comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deri cupiditatis exestuãt: flatu cupiditatis¬
dyablice inspiratõis urũtur. Accẽdit enĩ mẽ¬
tẽ eue suꝑbia. ut de ligno uetito mãduca¬
ret. Accendit m̃tẽ caym ĩuidia: ut frẽm oc¬
cidẽt. Accendit salomonẽ luxuria: fascib
ut ꝑ amorẽ libidis idola adoraret. Accendit
ahab cupiditate: ut homicidiũ auaricie
adnecteret. hiis ergo inspiratõib dỹaꝰ corda
hõim occltis deprauat cupiditatib de gula¬
rima ꝯcupiscẽtie sugestio: panis xlii.¬
est.Cui si minime ceditur:diu̾sa eda¬
citatis desidĩa ꝯprimũtur. Uñ ⁊ daniel.
P̾anẽ ĩquit desid̾ii ñ comedi. hoc eiꝰ cõcupiscẽ¬
tiã ñ ĩpleui. prima ẽ lipxurie mat̾ia. saturi¬
tas panis.Uñ ⁊ ꝓpb̾a sodomã de panis sacie¬
tate accusat dicens. ħ ẽ iniquitas sodomoꝵ.
suꝑbia. saturitas panis. ⁊ habũdãtia aque
Panẽ quippe sodomite ĩmod̾ate sumẽtes: in
turpitudis defluxẽ flagiciũ. atq inde meru¬

Expanded text:
upiditatis exaestuant, flatu diabolicae inspirationis uruntur. Accendit enim mentem Evae superbia, ut de ligno vetito manducaret. Accendit Cain mentem invidia, ut fratrem occideret . Accendit Salomonem luxuriae facibus, ut per amorem libidinis idola adoraret. Accendit Achab cupiditate, ut homicidium avaritiae annecteret . His ergo inspirationibus diabolus corda nominum occultis depravat cupiditatiburima concupiscentiae suggestio panis est, cui si minime ceditur, diversa edacitatis desideria comprimuntur. Unde et Daniel: Panem, inquit, desiderii non comedi , hoc est, ejus concupiscentiam non implevi. 2. Prima est luxuriae materies saturitas panis. Unde et propheta Sodomam de panis satietate accusat, dicens: Haec fuit iniquitas Sodomorum, superbia, saturitas panis, et abundantia . Panem quippe Sodomitae immoderate sumentes, in turpitudinem defluxere flagitiorum, atque inde meru
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ut duriꝰ ꝑeant. hii quoꝵ cupiditatẽ effe¬
aus statim sequitur actoĩs. Nũꝙͣ saciari no¬
uit cupiditas. Semꝑ enĩ auarus eget. qnͣ¬
toq magis acquirit: tãto ãplius q̃rit. Nec
solũ desid̾io agendi excruciatur: s etiã amittẽdi
metu afficitur. In opes nascimur ĩ hac utta:
inopes recessuri a uita. Si bona mũdi ꝑitat᷑
q potẽtes tãta cupiditatis rabie inflãmãt᷑
ut de ꝯfiniis suis pauꝑ es exclisdãt nec habi¬

Expanded text:
r ut durius pereant hi quorum cupiditatem effectus statim sequitur actionis. 7. Nunquam satiari novit cupiditas. Semper enim avarus eget; quantoque magis acquirit, tanto amplius quaerit; nec solum desiderio augendi excruciatur, sed etiam amittendi metu afficitur. 8. Inopes nascimur in hac vita, inopes recessuri sumus a vita. Si bona mundi hujus pique potentes tanta cupiditatis rabie inflammantur, ut de confiniis suis pauperes excludant, nec habi
Abbreviated transcription (Latin):
na oꝑib confirmada e̾. ita ut qd̾ docet u̾bo:
instruat exẽplo. Uera e̾ enĩ illa doctrina: qmͣ
uiuẽdi sequitur forma. Nã nicħ turpiꝰ e̾ ꝙͣ si
bonũ qd̃ quisq s̾mone explicat. expłe̾. opere
negligat. Tũc enĩ p̾dicatõ utiłr ꝓft̾ur. qñ¬

Expanded text:
nis confirmanda est, ita ut quod docet verbo, instruat exemplo. Illa est vera doctrina, quam vivendi bene sequitur forma; nam nihil turpius est quam si bonum quod quisque praedicat, explere opere negligat; tunc enim praedicatio utiliter
Abbreviated transcription (Latin):
um sñ alt̾o ñ fac̾ ꝓfc̾m. S p̾cedat iustꝰ bene
⁊ figura ⁊ pondus ĩ nouissima ĩquiritur.
ita in oĩ doctore eccͣstico quid seqͣtur. ꝙͥ. doceat.
qũo uiuat. ꝑ qͣlitatẽ igit᷑ metalli: doctrina
ꝑ figurã: similitudo patrũ ꝑ pondꝰ humili¬
tas designitur. Qui ergo ab hiis tribus¬

Expanded text:
it bene , figura et pondus inquiritur; ita in omni doctore ecclesiastico, quid sequatur, quid doceat, quomodo vivat. Per qualitatem igitur metalli, doctrina; per figuram, similitudo patrum; per pondus, humilitas designatur. Qui ergo ab his tribus
Abbreviated transcription (Latin):
atq magnitudĩem aliud ip̃ius. sicut aliud ẽ
homo. aliud eius pulchritudo. qr resistente pl¬
chutudĩe manet homo. ac ꝑ hoc qui ita ĩ telli¬
git deũ: corporeũ ẽẽ tredit. dum pulchritudo ⁊
magnitudo dei: ip̃e d̾s sit. Ides deus dicitur sum¬
plex siue nõ amittendo qd h̃t. seu qr ñ aliud
est ip̃e. ⁊ aliud qd̃ in ip̃o est. In ordinate dici
te simplicitas que aliqñ dicitur ꝓstulticia.
et ñ ẽ. Apud deum u̾o sũma simplicitas
contineant eum. s ut ip̃a potius ⁊ti¬
neantur ab eo. Nec ꝑticulatim deus implet
omĩa. s cũ sit idem unus ubiq tñ ẽ totus.
Non ita putandus ẽ eẽ in om̃ib deus ut una-¬
q̃z res ꝓ magnitudĩe portõnis sue capiat eũ.
id ẽ maxima maius et mĩma minus. dum
sit potius ip̃e totus ĩ om̃ib et oĩa ĩ ip̃o. Om̃i¬
potentia dĩne maiestatis cuncta pt̃atis sue
ĩm̃sitate ꝯludit. nec euadendi potentiã eius
quis aditũ inuenire põt. qr ille oĩa circũqua¬

Expanded text:
debemus sicut aliud est homo, aliud pulchritudo; quia, desistente pulchritudine, homo manet. Ac per hoc, qui ita intelligit Deum, corporeum esse credit, dum pulchritudo et magnitudo Dei ipse Deus sit. 6. Ideo Deus dicitur simplex, sive non amittendo quod habet, seu quia non aliud est ipse, et aliud quod in ipso est. Inordinate dici te simplicitas, quae aliquando dicitur pro stultitia, et non est. Apud Deum vero summa simplicitas contineant eum; sed ut ipsa potius contineantur ab eo. Nec particulatim Deus 118 implet omnia, sed cum sit idem unus, ubique tamen est totus. Non ita putandus est esse in omnibus Deus, ut unaquaeque res pro magnitudine portionis suae capiat eum, id est, maxima majus, et minima minus, dum sit potius ipse totus in omnibus, sive omnia in ipso 2. Omnipotentiae divinae majestas cuncta potestatis suae immensitate concludit nec evadendi potentiam ejus quisquam aditum invenire poterit, quia ille omnia circumqua
Abbreviated transcription (Latin):
tura plerũq dicat ecce d̾s: nõ sit .iii.¬
qiͣ uisibilẽ ostendit. sz ubiq eẽ presentẽ sig
nificat. Per id qd̵̃ dicit ecce dñs. uł qd̾ magni-¬
tudĩem dĩnitatis eius nlłs possit sensus attin-¬
gẽ etiã nec angłicus. qmͣuis usq ad ꝑilitatẽ
anglicã hũana post resurrectõem natura pro¬
ficiat. et ad ꝯtẽplandũ deum ĩdefessa ⁊surgat.
preualet. qmͣ nec ip̃a ꝑfc̃o angłica in totum
exsuꝑat omnẽ sensũ: ut subaudias etiam
angłoꝵ. Sola eĩ trinitas sibi integre no¬
ta est: ⁊ hũanitas a xp̃o suscepta q̃ t̾ria ẽ in
trinitate ꝑsona. Intelligibłr quodã miro
m̾ dei ẽẽntia sciri põt: dum eẽ tredit᷑. Opus
ercoe
anullo penitus sciuntur. Dei eĩ secreta iu¬
dicia nõ posse sensu penetrari: uł anglico
cognouit sensũ dñi. aut quis eius ꝯsilia¬

Expanded text:
tura plerumque dicit: Ecce Deus, non quatura plerumque dicit: Ecce Deus, non quasi visibilem ostendit, nificat. 120 Per id quod dicit: Ecce Dominus, vel quod magnitudinem divinitatis ejus nullus possit sensus attingere, etiam nec angelicus, quamvis usque ad parilitatem angelicam humana post resurrectionem natura proficiat, et ad contemplandum Deum indefessa consurgat, valet, quam nec ipsa perfectio angelica in totum exsuperat omnem sensum , ut subaudias, etiam angelorum. Sola enim Trinitas sibi integre nota est, et humanitas a Christo suscepta, quae tertia est in Trinitate persona: 2. Intelligibiliter quodam miro modo Dei essentia sciri potest, dum esse creditur. Opus vero a nullo penitus sciuntur. Dei secreta judicia non posse sensu penetrari, vel angeliccognovit sensum Domini, aut quis consilia
Abbreviated transcription (Latin):
S hunc sermonẽ de usu nr̃o sumit hũana ĩ¬
opia: sicut ⁊ reliqua u̾ba. quatenus id qd̃ in¬
effabłe ẽ: utrũq dici possit. qm̃ de deo nichil
digne hũanus sermo dicit. Dum localis nõ
sit d̾s: localr̾ tñ ĩsuis ambulat scĩs. dum de
loco ĩ locũ predicatur ab eis. Nam d̾s qui nec
loco mouetur nec temꝑe: in seruis tñ suis
et loco ⁊ temꝑe mouetur: quotiens ab eis¬
dẽ locałr predicatur. Dum de deo ñ scd̾m qnͣ¬
titatẽ. nec scd̾m qualitatẽ. nec scd̃m sitũ. nec
scd̃m hĩtum aut motũ aliquid digne di¬
catur: inest tñ ei quodã modo latitudo ca¬
ritatis qua nos et ab errore colligit et cõ¬
tinet ĩuitate. In est et longitudo qͣ nos¬
et longanimit malos portat: donec emenda¬
tos patrie future restituat. In est ei et altitu¬
do ꝑ quã omnẽ sensum sue sc̃ĩe ĩm̃sitate ex¬
suꝑat. In est ei et ꝓfundũ: quo dampnandos
inferius iuxta equitatẽ disponens preordĩat.

Expanded text:
 hunc sermonem de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est, utcunque dici possit, quoniam de Deo nihil digne humanus sermo dicit. 5. Dum localis non sit Deus, localiter tamen in suis ambulat 119 sanctis, dum de loco in locum praedicatur ab eis. Nam Deus, qui nec loco movetur, nec tempore, in servis tamen suis et tempore et loco movetur, quoties ab eisdem localiter praedicatur. 6. Dum de Deo nec secundum quantitatem, nec secundum qualitatem, nec secundum situm, nec secundum habitum aut motum aliquid digne dicatur, inest tamen ei quodammodo latitudo charitatis, qua nos et ab errore colligit, et continet in veritate. Inest ei et longitudo, qua nos longanimiter portat, donec emendatos patriae futurae restituat. Inest ei et altitudo, per quam omnem sensum suae scientiae immensitate exsuperat. Inest ei et profundum, quo damnandos inferius justa aequitate disponens praeordinat.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dei ĩmortalitas nisi eius incõmutabłitas:
Nam angłi et aĩe ĩmortales sunt: s ĩcõmu¬
tabiles ñst. Ideo solus deus dicitur im¬
mortalis. qr solus ĩcõmutabilis. Nam
aĩa moritur dum deserente deo de bono
ĩ malũ mutatur. Sic et angłs dum de¬
serente deo ẽ lapsus. Qr d̾ mat̾iam habet
unde existat mutabile ẽ. qr de ĩformi ad
formã transit. Q d̾ u̾o nõ ht mat̾iam: ĩ¬
mutabłe ẽ sicut deus utiq est. Bene ac
talitas. incõmutabłitas. Inde ⁊ merito
cuncte p̾ponitur creature. Opus nõ cõ
qr per uaria temꝑa diu̾sa precipit. sz ma¬
nens sdem ⁊ ĩcõmutabłis et et̾nus: quid
cuiq congruũ ẽẽt temꝑi ab ip̃a et̾nitate¬

Expanded text:
est Dei immortalitas nisi ejus incommutabilitas? Nam angeli et animae immortales sunt, sed incommutabiles non sunt. Solus Deus dicitur immortalis, quia solus incommutabilis. Nam anima moritur, dum, deserente Deo, de bono in malum mutatur, sic et angelus, dum, deserente Deo, est lapsus. 3. Quod materiam habet, unde existat, mutabile est, quia de informi ad formam transit. Quod vero non habet materiam, immutabile est, sicut Deus utique est. Bene, actalitas, incommutabilitas. Unde et merito cunctae praeponitur creaturae. 4. Opus non quia per varia tempora diversa praecipit, sed manens idem incommutabilis, et aeternus, quid cuique congruu
Abbreviated transcription (Latin):
clusũ. extra oĩa: s ñ exclusũ. ⁊ ideo int̾iorẽ
ut oĩa ꝯtineat. idõ ext̾iorẽ ut ĩcircũscripte
magnitudĩs sue ĩmensitate oĩa ꝯcludat.
P id ergo ꝙ ext̾ĩor est ostenditur ẽẽ creator¬
ne ea q̃ creata st̃ sine deo ẽẽnt. deus intra oĩa est.
Herũ ne extra deũ ẽẽnt: d̾s ext̾ior ẽ. ut ab eo oĩa
ꝯcludantur. De consũmatone alicuiꝰ fcĩ dicitꝰ¬

Expanded text:
n exclusum. Et ideo interiorem, ut omnia contineat; ideo exteriorem, ut incircumscripta magnitudinis suae immensitate omnia concludat. Per id ergo, quod exterior est, ostenditur esse creatorne ea quae creata sunt sine Deo essent, Deus intra omnia est. Verum ne extra Deum essent, Deus exterior est, ut omnia concludantur ab eo. 4. Consummatio alicujus facti dicit
Abbreviated transcription (Latin):
uidã ido ñ recipiunt uetus toꝵ .xxi.¬
testam̃tũ ꝓ eo qd̃ aliud ĩ tp̃re prsco ali¬
ud agatur ĩnouo ñ intelligentes ꝙ d̾̃s quid
cuiq congruit temꝑi: magna quadã distri-¬
butẽe ꝯcesserit. Sicut ĩ lege ĩꝑat nuptias:

Expanded text:
uidam ideo non recipiunt Vetus Testamentum, pro eo quod aliud in tempore prisco, aliud agatur in novo. Non intelligentes quod Deus quid cuique congruerit tempori magna quadam distributione concesserit: sicut in lege imperat nuptias ,
Abbreviated transcription (Latin):
aderat. Nam ĩ testam̃to nouo preceptis altõ¬
rib manifesta fc̃a q̃dam q̃ ĩ illo ppło umbre
u̾itatis deseruierant: deserenda nobis preci¬
piunt᷑. Illud eĩ fornicatõ ⁊ retributõ iniurie
ꝯmissa st̃ nec nocebant. In testam̃to a nouo
graui a ĩadu̾sione dampnant᷑ si admittant᷑.

Expanded text:
stamento Novo praeceptis altioribus manifesta facta quaedam, quae in illo populo umbrae veritatis deservierant, deserenda nobis praecipiuntur. Illic enim fornicatio et retributio injuriae permissa sunt, nec nocebant; in Testamento autem Novo gravi animadversione damnantur, si admittantur.
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtitate. Primatũ habuisse inter angłos
tõne labetur. Cuius prelatõis excellentiã
ꝓpha hiis u̾bis annũtiat. Cedri nõ fuerũt
sũmitatẽ illius. Om̃e lignũ ꝑadysi ñ ẽ assi¬
milatũ illi: qm̃ hiis speciosiorẽ fecit eũ dñs.
Distat conditõ hoĩs a conditõne angli. H̾o
eĩ ad dei siłitudĩem conditus ẽ. Archangłus
u̾o qui lapsus ẽ signaculũ dei siłitudĩs dei ap.¬
naculũ siłitudĩs plenus sapĩa. ꝑfc̃s decorẽ
ĩ deliciis ꝑ adysi dei fuisti. Qnͣto eĩ subtilior ẽ
eius natura: tanto plenius extitit ad siłitu¬
dĩem dĩne u̾itatis expressa. Prius eĩ cecidisse
fcũs ẽ in suꝑbiã erupit: et p̾cipitatus ẽ de celo.
Nam iuxͣ u̾itatis testimoniũ: ab initõ m̃dax

Expanded text:
quantitate. Primatum habuisse inter angelosquantitate. Primatum habuisse inter angelosratione laberetur. Cujus praelationis excellentiam propheta his verbis annuntiat: Cedri non fuerunt summitatem illius Omne lignum paradisi non est assimilatum ei, quoniam speciosiorem fecit eum Deus Distat conditio angeli a conditione hominis; homo enim ad Dei similitudinem conditus est; archangelus vero qui lapsus est, signaculum Dei similitudinis apnaculum similitudinis, plenus sapientia, perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. Quanto enim subtilior est ejus natura, tanto plenius exstitit ad similitudinem divinae veritatis expressa. Prius de coelo cecidisse factus est, in superbiam erupit, et praecipitatus de coelo est. Nam, juxta Veritatis estimonium, ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
tare eos. qd̾ in nouo testam̃to a ioh̃e fc̃m nõ
solum reu̾enter angłs suscipit. uerũ etiam
ne faciat interdicit. Ob ħergo h̃õ ĩuet̾ĩtesta¬
m̃to despicitur nec resalutatur ab angło:e
o ꝙ hõ adhuc mund̾ transsisset ĩ deo. Susci¬
pitur a ho a deo: et reu̾ent salutat᷑ ab ange¬
lo. Nam et mariã angłs gabriel legitur salutaᷤ¬
se. ⁊ iol̃ anglm salutanti ab eodem angelo
dicitur. Side ne fecis. ꝯseruus eĩtuus sumet

Expanded text:
tari ab eis. Quod in Novo Testamento a Joanne factum, non solum reverenter angelus suscipit, verum etiam ne faciat interdicit . Ob hoc homo in Veteri Testamento despicitur, nec resalutatur ab angelo, eo quod homo adhuc nondum transisset in Deum. Suscipitur autem homo a Deo, et reverenter salutatur ab angelo. Nam et Mariam angelus Gabriel legitur salutasse , et Joanni angelum salutanti ab eodem angelo dicitur: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum et
Abbreviated transcription (Latin):
deꝑire potuisset. POriginalr adam et eua siml
creati sunt. sp̃ałr u̾o postea mulier de lat̾e ui¬
ri formata ẽ. Pariter ergo ꝯditi st̃ utriq roĩs
ordine. ñ ꝑiter tp̃ris unitate. Gir ad ymagĩez
dei formatus ẽ. mulier ad ymaginẽ uiri for

Expanded text:
deperire potuisset. 4. Originaliter Adam et Eva simul creati sunt, specialiter vero postea mulier de latere viri formata est. Pariter ergo conditi sunt uterque, rationis ordine, non pariter temporis unitate. 5. Vir ad imaginem Dei factus est, mulier ad
Abbreviated transcription (Latin):
et magnitudĩes ꝓspicit. de se a tanta ueri ig¬
norantia inficitur. ut ĩ hiis oĩb nichil cer¬
tius ꝯtẽpletur. Homo quid miraris sỹdeꝵ
altitudĩez ⁊ maris ꝓfunditatẽ: Animi tui¬
mirare abyssũ intra se si potes. Multa cogitan¬
tes sine sensu carnis ⁊ sñ ymaginibz uiuis:
aĩo tm̃ cernentes intuemur. memoriaq m̃te
sibi eas figente tenemus. Multa quoq sensu
ĩtelligimus: q̃ lingua explicare ñ possumus.
Innoxios ẽẽ infantes oꝑe.nõ eẽ ĩnoxios cogi
aĩmus. Ad nutũ eĩ uoluntatis ñdũ obtem¬
pat illis fragilitas corꝑis. nec adeo oꝑe noc̾e
possũt. sicut cogitatõe mouentur. Ex cau¬
sa uorabulũ sortita ẽ cogitatõ. Cogendo eĩ ani

Expanded text:
et magnitudines perspicit; de se autem tanta veri iget magnitudines perspicit; de se autem tanta veri ignorantia inficitur, ut in his omnibus nihil incertius contempletur. 5. Homo, qui miraris siderum altitudinem, et maris profunditatem, animi tui abyssum intra, et mirare, si potes. Multa cogitantes 147 sine sensu carnis, et sine imaginibus vivis, animo tantum cernentes intuemur, memoriaque mente sibi eas figente, tenemus. Multa quoque intelligimus sensu quae lingua explere non possumus. 6. Innoxios esse infantes opere, non esse innoxios cogitanimus. Ad nutum enim voluntatis nondum obtemperat illis fragilitas corporis; nec adeo opere nocere possunt, sicut cogitatione moventur. 7. Ex causa vocabulum sortita est cogitatio. Cogen
Abbreviated transcription (Latin):
on uirtute nõ sensu corꝑis. sensib .xiii.¬
s rõne m̃tis excellimus aĩalib ce u¬
tĩs. Pro reb corꝑeis utendis sufficit sensus
carnis: nõ ꝓ spũalib capiendis. Illiciti aũ
hoĩes usu corꝑeaꝵ rerũ nichil putant alr eẽ
ita sibimz et urtute sentiendi precellunt.
Nam prestantiorẽ odoratus sapore: ⁊põitio¬
ne loci et sentiendi longinquitate. Sic au¬
res odoratu. Longius eĩ audimus qmͣ odo-¬
ramus. Sic ccłi aurib. longius eĩ uidemꝰ
qmͣ audimus. Animus a et loco ⁊ mito:
hiis oĩb sensib suꝑfertur. In arce eĩ capi¬
tis ꝯstitutus qd̃ illi corꝑałr nõ attingunt:
iste ĩtellectuałr ꝯtuetur. Amplius excellit
cruloꝵ sensus cet̾is sensib. qñ quidẽ q̃ ad ali¬
os ꝑtinent sensus uide dicamus: ueluti cũ
Quemad̾m ocłs ita et animus cetera uidet: se¬
se nõ intuetur. Aliaꝵ eĩ rerũ origines. sp̃es.

Expanded text:
on virtute, non sensu corporis, sed ration virtute, non sensu corporis, sed ratione mentis excellimus animalibus caeteris. 2. Pro rebus corporeis utendis sufficit sensus carnis, non pro spiritualibus capiendis. Illecti autem homines usu corporearum rerum nihil putant aliter eita sibimet virtute sentiendi praecellunt; nam sicut praestantior est odoratus sapore, et positione loci, et sentiendi longinquitate, sic auris odoratu. Longius enim audimus quam odoramus; et sic oculi auribus: longius enim videmus quam audimus. 3. Animus autem et loco, et merito his universis sensibus superfertur. In arce enim capitis constitutus, quod illi corporaliter non attingunt, iste intellectualiter contuetur. Amplius excellit oculorum sensus caeteris sensibus, quandoquidem quae ad alios pertinent sensus inde dicamus, veluti cum Quemadmodum oculus, ita et animus caetera videt, sese non intuetur. Aliarum enim rerum origines, species,
Abbreviated transcription (Latin):
sceatur. s tũc eam creari: qñ et corpus cre¬
atur. cui admisceri uidetur. Phoꝵ sñie
Qd̾ uerũ ẽẽ nlłis approbatur indiciis. Nã
utrũ ante fuissemus. nec ip̃i nouimus.
nec quis hoĩm dicat habemus. Non est gͦ
q̃rendum qd̃ q̃rendo magis magis ẽ irriden¬
dũ. Gentiles ⁊ h̾etici de aĩa disputare conã¬
tur. S quõ de illa aliquid recte sentire pos¬
sunt. qui actorẽ ad cuius ymaginẽ fc̃ã est
ñ nouerũt. Et id̾o multa errore digna dixe
fectõib. Corpus a et loco ⁊ temꝑe mutabi-¬
ad corpus mutatõ locoꝵ: hoc ẽ ad aĩam mu¬
tabłitas cogitatõnũ. Que uarietas male
it a quo male recessit: et iusta dampnatõe
Multũ ex sua natura splendorẽ possĩdet aĩa.
s fuscatur ꝯmixtõne carnis qua retinet᷑
inclusa. Ex eius eĩ ꝑte u̾titur ad peccandi in¬
firmitatẽ: salomone dicente.Corpus cor¬
ruptibłe aggrauat aĩam. et depriit terre¬
na inhĩtatio sensũ multa cogitantẽ. de carni¬

Expanded text:
stat; sed tunc eam creari, quando et corpus creatur, cui admisceri videtur. PhilosophorQuod verum esse nullis approbatur indiciis. Nam utrum antea fuissemus, nec ipsi novimus, nec quis hominum dicat habemus. Non est ergo quaerendum quod quaerendo magis est irridendum. 5. Gentiles et haeretici de anima disputare conantur, sed quomodo de illa aliquid recte sentire possunt, qui auctorem ad cujus imaginem facta est non noverunt? Et ideo multa errore digna dixerfectionibus. Corpus autem, et loco, et tempore mutabiad corpus mutatio locorum, hoc est ad animam mutabilitas cogitationum. Quae varietas malaeit, a quo male recessit, et justa damnatione t. 7. Multum ex sua natura splendorem possidet anima, sed fuscatur commistione carnis, qua retinetur inclusa. Ex ejus enim 146 parte vertitur ad peccandi infirmitatem, Salomone docente: Corpus corruptibile aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝯꝑatõem excelłet mali. Si radas sr̃ciliũ
hoĩs ꝑuã rẽ demes: s torius corꝑis ingĩs fedi¬
tatẽ. Ita ⁊ ĩ uniu̾sitate creature si extremũ u̾¬
miculũ natura malũ dixis: uniu̾se creature
ĩiuriã facis. Cuncta mala ꝑ pocm̃ primi hoĩ
pro pena st̃ translata ĩuniu̾sum genus hũa¬
nũ. Pinde quecũq uidentur mala: ꝑtĩno

Expanded text:
das supercilium hominis, parvam rem demes, sed totius corporis ingeris foeditatem. Ita et in universitate creaturae si extremum vermiculum natura malum dixeris, universae creaturae injuriam facis. Cuncta mala per peccatum primi hominis pro poena sunt translata in universum genus humanum. Proinde quaecunque videntur ma
Abbreviated transcription (Latin):
tentõe ad alias atq alias actõnes transit.
Dumq ꝑ diu̾sa requiem solidã q̃rit nec ĩue-¬
nit. ĩ labore miserie ⁊uarietate uiuit ⁊ ua¬
lis fc̃a ẽ. qr originalr aprimo hoĩe: sicut
et mors ĩ om̃s hoĩes transiit.

Expanded text:
tentione, ad alias atque alias actiones transit; tentione, ad alias atque alias actiones transit; dumque per diversa requiem solidam quaerit, nec invenit, in labore miser et varietate vivit, et valis facta est, quia originaliter, a primo homine, sicut et mors, in omnes homines transit.
Abbreviated transcription (Latin):
panis eius. Serpens eĩ dyabls. puluis ĩ¬
pii. et ip̃i st̃ cib dyabli̾. Quia praua uolũ¬
tate ad yma collabimur: recte ad bñ agen¬
dũ cũ labore consurgimus. Qd̾ nõ ita ẽẽt si
delectatõ. flagiciũ primoꝵ hoĩm ñ ꝑsuasiss.
Quib ad bñ uiuendũ tm̃ uelle sufficet. ⁊ sñ
difficultate statim actio obtemꝑaret. Diuisio
et pugna ut sint ĩ hoĩs aĩo pena pcc̃i ẽ in pͥmo
hoĩe ĩ om̃s filios eius ꝓpagata. ut qui noluit
cum deo ẽẽ unitus: eẽt ĩ semz ip̃o diuisus. Et
qui imꝑanti dño noluit ẽẽ subiectus: fieret
sibimz ip̃i rebellis atq ꝯtrarius. Uñ nec sibi
pot̾it subingari: si prius deo nõ fu̾it subiuga¬
tus. Sibiq seruiet nolens: qui deo noluit uo¬
lens. Qmͣ uarie ꝑ diu̾sa hũ anũ defluxit genꝰ.
dum se abono stabili sꝑq manente dĩnitatis
soliditate subtraxit. Nam dum opus qd̾ li-¬
bens quis appetit. quasi ut ibi iam requiem
m̃tis infigat. dum ei nõ sufficit mutata ĩ¬

Expanded text:
panis ejus. Serpens enim diabolus est; pulvis, impii; et ipsi sunt cibus diaboli. 8. Quia prava voluntate ad ima collabimur, recte ad bene agendum cum labore consurgimus: quod non ita esset, si delectatio flagitium primorum hominum non persuasisset quibus ad bene vivendum tantum velle sufficeret, et sine difficultate statim actio obtemperaret. 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis animo, poena peccati est, ex primo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit cum Deo esse unitus, esset in semetipso divisus, et qui imperanti Domino noluit esse subjectus, fieret sibimetipsi rebellis atque contrarius. Unde nec sibi poterit subjugari, si prius Deo non fuerit subjugatus, sibique serviet nolens, qui Deo noluit volens. 10. Quam varie per diversa humanum defluxit genus, dum se ab una stabili semperque manente divinitatis soliditate subtraxit! Nam dum opus quodlibet appetit, quasi ibi jam requiem mentis infigit. Sed dum ei non sufficit, mutata in
Abbreviated transcription (Latin):
angłi. ita et aĩe. Hñt eĩ iniciũ: finẽ nlłm.
Nam quedã in reb tp̃ralia st̃. quedã ꝑpetu¬
a: quedã u̾o sempit̾na. Temꝑalia st̃ quib
inest ortus et obitus. Perpetua: quib in¬
est ortus nec t̾minus. Sempit̾na: quib
nec ortus nec t̾minus. Aĩam ñ ẽẽ ꝑtẽ dĩ¬

Expanded text:
em nullum. Nam quaedam in rebus temporalia sunt; quaedam perpetua, quaedam vero sempiterna. Temporalia sunt, quibus inest ortus et obitus; perpetua quibus ortus et non terminus; sempiterna quibus nec ortus nec terminus. Animam, » i
Abbreviated transcription (Latin):
firmo ꝯpatitur hõi. qr ip̃e ho traxit ex ꝑte ĩ¬
feriori ĩfirmitatẽ peccandi. ħ ẽ ex carne: qr in¬
dusa aĩa detinetur. Apostate angłi id̾o ueni-¬
am nõ hñt. qr carnalis fragilitas nlła ĩfirmi-¬
tate grauati st̃ ut pecrarent. Hoĩes ã socirco
mat̾ĩa traxerũt pondus ĩfirmitatis. id̾õq ꝓ
ĩfirma carnis ꝯditc̃e reditus p hõi ad salutẽ.

Expanded text:
ur homini, quia ipse homo traxit ex parte inferiori infirmitatem peccandi, hoc est ex carne, qua inclusa anima detinetur. Apostatae vero angeli ideo veniam non habent, quia carnalis fragilitatis nulla infirmitate gravati sunt ut peccarent. Homines autem materia pondus traxerunt infirmitatis, ideoque pro infirma carnis conditione reditus patet homini ad salutem,
Abbreviated transcription (Latin):
quit om̃s ãministratorii st̃ sp̃c ĩ mĩsterium
missi pp̃ eos qui hereditatẽ capiũt salutis:
Angłi corꝑa ĩ quib hõibz apparent de suꝑno
aere sumũt. solidãq spẽm ex celesti elemento
induũt. ꝑ quã hũanis obtutib manifestius
demrentur. Single gentes hr̃e p̾põitos ange
eli loqñtis. Ego ĩquit ueniut nũtiaremtͥ.
s princeps regni ꝑsaꝵ restitit mͥ. Et post alia:
ñẽ qui me adiuuet. nisi michael princeps ur̃.
ĩeuuangłio. Am̃ dico uobis: qr angłi eoꝵ sꝑ¬

Expanded text:
tus, in ministerium missi, propter eos qui haereditatem capiunt salutis? 19. Angeli corpora in quibus hominibus apparent, de superno aere sumunt, solidamque speciem ex coelesti elemento induunt, per quam humanis obtutibus manifestius demonstrentur. 20. Singulae gentes praepositos angeleli loquentis: Ego inquit veni ut nuntiarem tibi, sed princeps regni Persarum restitit mihi. Et post alia: Non est qui me adjuvet, nisi Michael princeps vestein Evangelio: Amen dico vobis quia angeli eo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmutabłis ut creatura ẽ. Malum u̾o ĩo na¬
tura nlła ẽ. qr accedendo ĩ bonã naturã efficit
eã uiciosã. qd̃ dum discedit: natura manet.
et malũ qd̃ inerat: ñqmͣ est. Ex eo ꝙ uiciũ
nocet nature: agnoscitur uiciũ natura ñ eẽ.
qr nil qd̃ naturale ẽ nocet. Dum natura bo¬
na dampnatur pp̃ uoluntatẽ malã. ip̃a ma¬
la uoluntas testis ẽ nature bone q̃ in tanto te¬
statur eã ẽẽ bonã. ut illã d̃s ꝓ malo ñ relin
quat ĩultam. Quã ob cãm ꝓmiserit deus
mali oboriri statũ. iisi ut ex qͣriis malis bo
qd̾ latine oppõitũ uł ꝯtrapõitũ nõiat᷑ Et fit

Expanded text:
eatura est. Malum vero ideo natura nulla est, quia accedendo in bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum quod inerat nusquam est. Ex eo quod vitium nocet naturae, agnoscitur vitium naturam non esse, quia nihil quod naturale est nocet. 3. Dum natura bona damnatur propter voluntatem malam, ipsa voluntas mala testis est naturae bonae, quae in tantum testatur eam um est. 5. Quam ob causam permiserit Deus mali oboriri statum, nisi ut ex contrariis malis bonquod Latine oppositum, vel contrapositum nominatur 133, et fit
Abbreviated transcription (Latin):
hõ ea q̃ infra ip̃m sũt patiatur adu̾sa. Uñ et
ĩ sapĩa legitur ꝓdõ. pugnabit cũ eo orbis t̾¬
raꝵ ꝯtra ĩsensatos. Merito ergo pcc̃oꝵ ħ actũ
ẽ. ut naturałr ꝓsꝑa mutent᷑ hõi in adu̾sa.
Gñ ⁊ salomon. Creatura exardescit ĩ torm̃
nec uicia rõi: si aĩmus ñ ẽ subditus ꝯditori.
Tunc a̾ recte subiciunt nobis oĩa q̃ sub nos
st̃: si nos subicimur ei aquo nobis illa subiec¬
ta st. Nam et q̃ uident ẽẽ subiecta ei qui deo sb̾¬
iectus nõ ẽ. ille potius subicitur eis. qr uolun-¬
rã sir nũcupãtur. Qñ eĩ de celis ad annunti¬
andũ hõib mittũtur: ex ip̃a annũtiatõe an¬
geli noĩantur. Natura eĩ sp̃r st̃ Tunc & an

Expanded text:
homo ea quae infra ipsum sunt patiatur adversa. Unde et in Sapientia legitur pro Deo: Pugnabit cum eo orbis terrarum contra insensatos. Merito ergo peccatorum hoc actum est, ut naturaliter prospera mutentur homini in adversa. Unde et Salomon: Creatura exardescit in tormennec vitium rationi, si animus non est subditus Conditori. Tunc autem recte subjiciuntur nobis omnia quae sub nobis sunt, si nos subjicimur ei a quo nobis illa subjecta sunt. Nam et quae videntur esse subjecta ei qui Deo subjectus non est, ille potius subjicitur eis, qui suam volunram spiritus nuncupantur. Quando enim de coelis ad annuntiandum hominibus mittuntur, ex ipsa annuntiatione angeli nominantur; natura enim spiritus sun
Abbreviated transcription (Latin):
et bĩs angłis. oĩs pena longe ẽ: qr ñqmͣ simul
pena et bĩtudo ꝯueniũt. Rursũ si eos dicimꝰ
deiuisione satiari: sacietas fastidiũ hr̃e solet.
Et scimus illos deiuisione quã ⁊ desiderant
fastidire ñ posse. Quid ergo ẽ qui ut miro mͦ
utrũq simul credamus: qr ⁊ desiderant ⁊ sati¬
antur. S desid̾ant sñ labore: ⁊satiantur sñ
fastidio. Ne eĩ sit ĩ desid̾io nccĩtas et desideran¬
tes satiantur. ⁊ it̾m ne sit ĩsatietate fastidiũ.

Expanded text:
tis angelis omnis poena longe est, quia nunquam simul poena et beatitudo conveniunt. Rursum si eos dicimus Dei visione satiari, satietas fastidium habere solet; et scimus illos Dei visionem, quam et desiderant, fastidire non posse. Quid ergo est, nisi ut miro modo simul utrumque credamus, quia et desiderant et satiantur? Sed desiderant sine labore, et satiantur sine fastidio. Ne enim sit in desiderio necessitas, desiderantes satiantur. Et iterum, ne sit in satietate fastidium,
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil ergo natura malũ. qñ et ip̃a q̃ in cre¬
aturis uidentur ẽẽ penalia si bñ utantur. ⁊
bona et ꝓsꝑa sint. si male utantur noceant.
Itaq ergo ꝑpendenda ẽ creatura ex nr̃o usu ñ
bona. Nam ex sua natura ualde bona.Uñ¬

Expanded text:
o natura malum, quando et ipsa quae in creaturis videntur esse poenalia, si bene utantur, et bona, et prospera sunt, si male utantur, nocent. Ita ergo perpendenda est creatura ex nostro usu non bona, nam ex sua natura valde bona.
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Creditur ab heticis mentẽ a deo. uicia a-
dẏabło fuisse creata. Gñ ab ip̃is due nature
bona et mala putantur. s uicia natura nõ
sunt. Et dum u̾e a dyabolo sint: nõ tñ crea¬
malũ unde fieret dyabolus malus:s qr ui
ciũ ẽ. Dum eẽt angłs bonus: suꝑbiendo ef¬
fectus ẽ malus. Et ideo recte dicitur ab eo ĩ¬
uentũ malũ. Nullã eẽ creaturã mali. qr¬

Expanded text:
cit. Creditur ab haereticis mentem a Deo, vitia a diabolo fuisse creata, unde et ab his duae naturae, bona et mala, putantur. Sed vitia natura non sunt, et dum vere a diabolo sint, non tamen creamalum, unde fieret diabolus malus, sed quia vitio suo, dum esset angelus bonus, superbiendo effectus est malus; et ideo recte dicitur ab eo inventum malum. 2. Nullam esse naturam mali
Abbreviated transcription (Latin):
sit pret̾itum futurũ ue tempus sicut presens.
Et si est: scire oportet ubi est. S adu̾te ꝙ cunc¬
ta ⁊ futura et pret̾ita ⁊ presentia in aĩo st̃ potiꝰ
presentia ꝯtuendo. futura expectando. Sꝑa-¬
mus gͥ aduenientia. intuemur presentia.
recolimus transeuntia. Hec oĩa in deo sũt:
gabłib constat. Homo ã ex reꝵ uni¬
u̾sitate ꝯpõitus. alter ĩbreui quodã modo c̾a

Expanded text:
sit praeteritum, futurumve tempus, sicut praesens; sit praeteritum, futurumve tempus, sicut praesens; et si est, scire oportet ubi est; sed adverte quod cuncta, et futura et praeterita et praesentia, in animo sunt potius praesentia contuendo, futura exspectando. Speramus igitur advenientia, intuemur praesentia, recolimus transeuntia. Haec non ita in Deo sunt, gabilibus constat. Homo autem ex rerum universitate compositus, alter in brevi
Abbreviated transcription (Latin):
Aliqqͣn mutabłis eẽt d̾s credendus. si ei succes
tas. nec mutarentur tꝑ̃ra: s starent. Presen̾
pret̾itũ ⁊ futurũ nr̃m est hr̃e: nõ dei. Uerbigͣ
Dicimus pro p̾senti: teneo codicẽ. pro p̾t̾ito:
ui
soꝵ angłoꝵ decessio accessio ue tempoꝵ est.
Nam duas ẽẽ ĩ creaturis res. quaꝵ iucissitu¬
creaturas q̃ suꝑ celos sunt. s ad ea q̃ sub ce¬
succedunt. s nobis qui sub celo u̾samur ĩ hoc
ulla ante principiũ mundi fuisse tꝑ̃a.
principio tñ mundi fcm̃ eẽ credendũ ẽ. Id̾ogͥ
principiũ dicitur. qd̃ ex ip̃o cepit reꝵ uniuer¬
saꝵ exordiũ. Nullũ spaciũ corꝑałr hñt tẽ¬
pora: qr ante abscedunt pene qmͣ ueĩant.
creature motu mutantur. Nec centũ an¬
ni unũ tempus st̃. nec unus annus unũ tꝑ̃s ẽ.
nec unus m̃sis unũ tempus ẽ. nec dies nec hora.
qr dum hec oĩa ꝑticl̃is accedunt suis ⁊ decedunt.
quomͦ unũ dicendũ est qd̃ simł ñ est: Utrum

Expanded text:
Alioquin mutabilis est Deus credendus, si ei successtas; nec mutarentur tempora, sed starent. 2. Praesens, praeteritum et futurum nostrum est habere, non Dei. Verbi causa, dicimus pro praesenti, teneo Codicem; pro praeterito, us sis angelis decessio accessiove est temporum. Nam duas esse in creaturis res, quicreaturas quae supra coelos sunt, sed ad eas quae sub coesuccedunt, sed nobis, qui sub coelo versamur in hoc mporibus. 1. Nulla ante principium mundi fuisse temporprincipio tamen mundi factum esse credendum est. Ideo ergo principium dicitur, quod ex ipso coepit rerum universarum exordium. 2. Nullum spatium corporaliter habent tempora, quia ante abscedunt pene quam veniant.creaturae motu mutantur. Nec centum anni unum tempus est; nec unus annus unum tempus est; nec unus mensis unum tempus est; nec dies, nec hora, quia, dum haec omnia particulis accedunt suis, et decedunt, quomodo unum dicendum est quod non simul est? 3. Utrum
Abbreviated transcription (Latin):
distenditur tp̃re deficit. qr uñ homo atq¬
mundus crescere uidetur: inde ut̾q minui
cipiũ. s et̾nitas fu̾it. Tempus u̾o ab insti¬
tutc̃e creature. nõ creatura cepit a tp̃e. Qui¬
dam aiunt. Qruid faciebat d̃s antẽqmͣ ce¬
lum faceret: Cur noua uoluntas in d̾m
ut mundũ cond̾et orta ẽ. S noua uolun¬
tas ĩ deo exorta nõ ẽ. qr ⁊ siin re m̃dus nõ e¬

Expanded text:
distenditur tempore, deficit, quia unde homo atqmundus crescere videtur, inde uterque minucipium, sed aeternitas. Tempus vero a substitutione creaturae, non creatura coepit a tempore. 4. Quidam aiunt: Quid faciebat Deus antequam coelos faceret? Cur nova voluntas in Deo ut mundum conderet orta est? Sed nova voluntas in Deo exorta non est, quia etsi in re mundus non e
Abbreviated transcription (Latin):
illud. Non estis uos qui loquimĩ: s sp̃e pa
ta uidet ⁊ laudat ꝑnos. Sz ꝑ se ꝑhenniter ac
uniu̾sałr creaturã in principio ualde bonã
faciunt. dum singla oĩa ualde bonũ corpus
efficiunt. Decor elem̃toꝵ oĩm ĩ pulchro et ap¬
to ꝯsistit. S pulchiũ ẽẽ qd̃ ꝑ seip̃m ẽ pulchiũ
ut homo ex aĩa et m̃bris oĩb ꝯstans. Aptũ uͦ
pulchrũ ad se. qr ñ uestim̃to et uictui est ho
ncc̃ius. s ista hõi. Ideo a̾ illa apta qi ñ sibi
sicut hõ pulchia aut ad se s ad aliud inest
ad hõiem accõmodata nõ sibim necĩa. Hc
⁊ de cet̾is elem̃toꝵ naturis dicendũ. Cũcta

Expanded text:
illud: Non estis vos qui loquimini, sed Spiritillud: Non estis vos qui loquimini, sed Spiritta videt, et laudat per nos, sed per se perenniter ac universaliter creaturam in principio valde bonam faciunt, dum singula omnia valde bonum corpus efficiunt. 18. Decor elementorum omnium in pulchro et apto consistit; sed pulchrum ei quod se ipsum est pulchrum, ut homo ex anima et membris omnibus constans. Aptum vero pulchrum ad se, quia non vestimento et victui est homo necessarius, sed ista homini; ideo autem illa apta, quia non sibi, sicut homo, pulchra, aut ad se, sed ad aliud, id est, ad hominem accommodata, non sibimet necessaria. Hoc et de caeteris elem
Abbreviated transcription (Latin):
ret neglecto creatore ĩ creature aspectu. iam ñ
uesꝑa s nox utiq fieret. Dum se creatã meliꝰ
ĩ deo qmͣ in seip̃a nou̾it ip̃a sui cognitõ q̃ maior
ĩdeo ẽ dies et lux dicitur. Cognitõ u̾o sua in se-¬
ip̃a ad dispensatõem cognitõis illius q̃ in dõ ẽ
qr longe inferior ẽ uesꝑa noĩatur. Id̾aq post
uesꝑam mane fiebat. qr dum suã inse cogni¬
tõem sibi satiffacere nõ agnosc̾et. ut se ple-¬
nius nosse posset ad deum se referebat crea¬
tura. ĩqua se melius agnoscendo dies fie¬
rie fiat aliquid. sic d̃s dixit fiat celũ in prin¬
cipio. Illud eĩ sempit̾ne ĩuno u̾bo dictũ est.
Si transitorie dictũ ẽ a deo fiat. arat utiq ali¬
qua creatura: unde iam talis fieret uox. S
qr anteqmͣ dr̃et fiat nulla extitit creatura.
ip̃m fiat qd̾̃ dictũ ẽ ĩ et̾nitate u̾bi: nõ ĩuocis
ciesq laudata ẽ creature. q̃ anteqmͣ fieret per
mus tanqmͣ ip̃e uideat laudetq ꝑ nos sicut

Expanded text:
ret neglecto Creatore, in creaturae aspectu, jam non vespera, sed nox utique fieret. » Dum se creatura melius in Deum, quam in seipsam noverit, ipsa sui cognitio, quae major in Deo est, dies et lux dicitur. Cognitio vero sua in seipsam ad compensationem illius, quae in Deo est, quia longe inferior est, vespera nominatur. Ideoque post vesperam mane fiebat; quia, dum suam in se cognitionem sibi satisfacere non agnosceret, ut se plenius nosse potuisset, ad Deum sese referebat creatura, in quo se diem agnoscendo melius fierie dicimus, fiat aliquid, sic dixit Deus, fiat coelum in principio. Illud enim sempiterne in verbo unico dictum est. Si transitorie dictum est a Deo, fiat, erat utique creatura aliqua, unde jam talis fieret vox. Sed quia antequam diceret, fiat, nulla exstitit creatura, ipsum fiat, quod dictum est in aeternitate Verbi, non in vocis tiesque laudata est creatura, quae antequam fieret, permus, tanquam ipse videat, et laudet per nos; sicut est
Abbreviated transcription (Latin):
tas eius. s ħ ẽ illi uelle qd̾ ip̃e est. Et ꝙ ip̃e
luntas eius. Mat̾ies ex qua formatus est
mundus origine ñ tp̃e res a se fc̃as precessit: ut
sonus cantũ. Prior eĩ sonus cantu. qr suauitaᷤᷤ
cantilene ad sonũ uocis: nõ sonus ꝑtinet ad
suauitatẽ. Ac ꝑ ħ utrũq simł̾ st̃. s ille ad ꝙ̃
ꝑtinet cantus: prior ẽ .i. sonus. Materia ex
qua celũ t̾raq formata est. iõ informis uoca¬
ta ẽ: qr nec dum ex ea formata erant qua for¬
mari restabant. Serũ utiq ip̃a materia ex
nichilo formata erat. Aliud est eĩ aliquid
sum indictũ naturaꝵ creator ut fac̾et. qñ¬

Expanded text:
lli velle quod ipse est et quod ipse luntas ejus. 6. Materies ex qua formatus est mundus , origine, non tempore, res a se factas praecessit, ut sonus cantum. Prior enim est sonus cantu, quia suavitas cantilenae ad sonum vocis, non sonus pertinet ad suavitatem. Ac per hoc utrumque simul sunt; sed ille ad quem pertinet cantus prior est, id est, sonus. Materies, ex qua coelum terraque formata est, ideo informis vocata est, quia nondum ex ea formata erant quae formari restabant; verum ipsa materia ex nihilo facta erat. Aliud est aliquid sum indictum naturarum creator ut faceret quand
Abbreviated transcription (Latin):
dolere. Hoꝵ eĩ motuũ apud deũ ꝑturba¬
tõ nulla ẽ. apud quẽ transquillitas sũma ẽ.
Non ita precipitanda ẽ m̃tis sñia: ut credamꝰ
dicantis equũ ẽ: furor ẽ ⁊ indignatõ patien¬
nes. quas de affectõne hũana ducit scriptu¬
ra ad deum. ut et iuxta se incõmutabłis sit
credendus. ⁊ tñ pro causaꝵ affectib ut facili
ĩtelligatur nr̃e locutõis et mutabłitatis ge¬
nere appelletur. Tam clement̾ d̾s hũane
asulit ĩ firmitati. ut qr eum sicut ẽ ñ possu¬
mus agnosc̾e nr̃e locutõis more seip̃m no¬
bis ĩsinuet. Uñ et m̃broꝵ nr̃oꝵ qualitatẽ
hr̃e scribitur. et passionũ indigna de sedici
uoluit. quatinus ad sua ꝑ nr̃a nos traheret.
et dum condescendit nobis ꝯsurgẽmus ei.
Multis moĩs deus ad significandũ se hõib
Plerũq de corꝑib ad deum sumũtur quali¬
tatum sp̃es. que tñ in deo nõ st̃. qr ĩ ꝓpria na¬
tura incorꝑeus ẽ ⁊ ĩcircũscriptus. s pro effici

Expanded text:
Horum enim motuum apud Deum perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. ergo ita praecipitanda mentis sententia, ut credamusjudicantis aequum est, furor est vel indignatio patiennes, quas de affectione humana ducit Scriptura ad Deum, ut et juxta se incommutabilis sit credendus, et tamen pro causarum effectibus, ut facilius intelligatur, nostrae locutionis et mutabilitatis genere appelletur. 3. Tam clementer Deus humanae consulit infirmitati? Ut quia eum sicut est non possumus agnoscere, nostrae locutionis more se ipsum nobis insinuet. Unde et membrorum nostrorum qualitatem habere describitur, et passionum indigna dici de se voluit, 123 quatenus ad sua, per nostra nos traheret, et dum condescendit nobis, consurgeremus ei. 4. Multis modis Deus ad significandum se hominibPlerumque de corporibus ad Deum sumuntur qualitatum species, quae tamen in Deo non sunt, quia in propria natura incorporeus est, et incircumscriptu
Abbreviated transcription (Latin):
auris. pro eo qd̃ au̾titur ambulat. pro eo qd̃
expectat stat. Sic et in cet̾is hoĩm siłib ab⁊
hũanis mentib trahitur siłitudo ad d̾m sic̾
est obliuiscens et memorans. Hine ẽ qd̾ ⁊ pro-¬
suã. Non qd̾ dñs aĩam h̾eat. s ħ nr̃o nar¬
rat affcũ. Et alibi siłi figura: ⁊ u̾mis ⁊ scara¬
beus ĩtelligitur. Nec mirũ si uilib significa¬
tõib figuretur. qui usq ad nr̃aꝵ passionum
seu carnis ꝯtumelias descendisse cognoscit᷑.
Nam et xp̃e agnus nõ pro natura: s pro in¬
ꝓpha plaustri portantis fenũ sp̃es ducitur ad
deum. Et hec oĩa id̾o prefigurat xp̃c. qr nich¬
U

Expanded text:
auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod spectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc est quod et Prosuam . Non quod Deus animam habeat, sed hoc nostro narrat affectu. Et alibi simili figura et vermis et scarabeus intelligitur . 6. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur. Nam et Christus agnus, non pro natura, sed pro inpropheta plaustri portantis fenum species ducitur ad Deum . Et haec omnia ideo per figuram Christu
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris magnitudĩem creaturaꝵ cor¬
porea magnitudo ꝯponitur. ut magna
ꝯsidentur ex ꝑuis. et ex uisibilib ĩuisiplia
estimentur. atq ex pulchritudĩe fc̃oꝵ. esfe-¬
ars ĩ artifice retorquet laudẽ: ita rerũ creator
ꝑ creaturã suã laudatur. et qnͣto sit excellẽ¬
tior. ex ip̃a oꝑis ꝯditõne monstratur. Ex
pulchutudĩe eĩ cirtũscripte creature pelẽ¬
tudĩem suã q̃ circũscribi nequit: facit deus
ĩtelligi. ut ip̃is uestigiis reu̾tatur homo ad deũ
quib adu̾sus ẽ. ut qr per amorẽ pulchritudĩs
creature a creatoris forma se abstulit. rursum
ꝑ creature decorẽ ad creatoris pulchritudinẽ re-¬
u̾tatur. Quibdã gradib ĩtelligentie ꝑ creatu¬
ram ꝓgreditur homo ad intelligendũ deum
creatorẽ .i. ab insensibli̾b surgens ad sensibi¬
collaudant deũ. irrõnabłia ⁊ ĩsensibłia nõ ꝑ
se s ꝑ nos: dum ea ꝯsid̾antes deũ collaudamꝰ.
S i̾o dicũtur laudare ip̃a: qr eandẽ laudem

Expanded text:
eatoris magnitudinem creaturarum corporea magnitudo componitur, ut magna considerentur ex parvis, et ex visibilibus invisibilia aestimentur, atque ex pulchritudine factorum effears in artificem retorquet laudem, ita rerum creator per creaturam suam laudatur. Et quanto sit excellentior ex ipsa operis conditione monstratur. Ex pulchritudine circumscriptae creaturae pulchritudinem suam, quae circumscribi nequit, facit Deus intelligi, ut ipsis vestigiis revertatur homo ad Deum quibus aversus est. Ut quia per amorem pulchritudinis creaturae a Creatoris forma se abstulit, rursum per creaturae decorem ad Creatoris pulchritudinem revertatur. Quibusdam gradibus intelligentiae per creaturam progreditur homo ad intelligendum Deum creatorem, id est, ab insensibilibus surgens ad sensibicollaudant Deum, irrationabilia et insensibilia non per se, sed per nos, dum ea considerantes Deum laudamus. Sed ideo dicuntur laudare ipsa, quia eamdem laudem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cordib ur̃is hoc est ñ solũ uoce s torde psal¬
lantes. uñ et alibi. Psallam sp̃u psallã
et mente. Sic̃ orõnib regim᷑ ĩ psalõꝵ
studiis delectam᷑. Psalmoꝵ .n. utilitas: t̾sti¬
a corda cõsolat᷑. Gratiores m̃tes facit: fasti¬
diosos delectat. Inertes. exsuscitat. pccõres.
ad lam̃ta ĩuitat. Nã ꝙͣuis dura sint car¬
nalia corda. statĩ ut psalmi dulcedo ĩ sonu¬
erit. ad affc̃m pietatis amimũ eoꝵ ĩflectit.

Expanded text:
is Deo . Hoc est, non solum voce, sed corde psallentes. Unde et alibi: Psallam spiritu, psallam et mente . Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectamur. Psallendi enim utilitas tristia corda consolatur, gratiores mentes facit, fastidiosos delectat, inertes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam quamvis dura sint carnalium corda, statim ut psalmi dulcedo intonuerit, ad affectum pietatis animum eorum inflectit.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit: qñ dei grã m̃tẽ int̾ius ut ĩtelligat
tãgit. Sic̾ enĩ quosdã flãma caritatis sue d̾s
illuminat ut utiłr sapiãt: ita quosdã frigi¬
dos torpẽtes q deserit ut sine sensu ꝑsistãt. Ple¬
riq ĩ acumĩe ĩtelligẽdi uiuaces existũt. sed
loꝙ̃di ĩopia ãgustãtur. Quidã u̾o ĩ utrisq
leriq scĩa accepta scripturaꝵ ñ ad
dei glam s ad laudẽ suã utũtur dũ¬
ex ip̃a scĩa extollũtur. ⁊ ibi peccãt ubi pocã¬

Expanded text:
 interius, ut intelligat, tangit. 2. Sicut enim quosdam flamma charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. Quidam vero in utrisque Plerique, scientia accepta Scripturarum, non ad Dei gloriam, sed ad suam laudem utuntur, dum ipsa scientia extolluntur, et ibi peccant, ubi p
Abbreviated transcription (Latin):
hebitudo sit: freq̃ns tamẽ lectõ intelli¬
gentiã adhibet. Sic̾ qui tardiuis e̾ ad capi-¬
endũ. pro intentõe tamen boni studii
premium. ꝑcipit. ita qui prestitũ sibi
ex deo ingeniũ intelligẽtie negligit: ꝯdẽp¬
nationis reus existit. qr donum dei qd̾ ac-¬
cipit despicit: ⁊ ꝑ desidiam derelinquit
Quidã dei iudicio donũ scĩe qd̾ negligũt accipi¬
ũt: ut durius de reb creditis puniãtur. Tar¬
diores aut̃ ido qd̾ scire cupiũt. difficult̾ ĩueniũt:
ut ꝓ maxĩo ex̾cicio laboris: maximũ p̾miũ ha-¬
tur aurib. ad cor ñꝙͣ descendit. soris qui¬

Expanded text:
habitudo sit frequens, tamen lectio intellectum adhibet. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii, praemium percipit: ita qui praestitum sibi a Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnatione reus existit, quia donum quod accipit, despicit et per desidiam derelinquit. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt, accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium hatur auribus, ad cor nunquam descendit. Pleriqu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfend̃ q̃ didicit. Lector strenuus pociꝰ ad ĩplẽ¬
d̾ q̃ legit: qmͣ adsciẽd̾ erit ꝓmptissimꝰ. Minor
eñi pena est nescire qͥd appetas. qmͣ ea q̃ ñ no-¬
ius ñ ĩplere. Sic̃ eñi legẽdo scire ꝯcupiscimꝰ.
sic sciendo rͨta q̃ didicimꝰ ĩplere debemꝰ. Lex¬

Expanded text:
na claruerit. Lector strenuus potius ad implendum quae legit, quam ad sciendum promptissimus esto. Minor enim poena est nescire quid appetas, quam ea quae noveris non implere. Sicut enim legendo scire concupiscimus, sic sciendo recta quae didicimus, implere debemus. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inhabitat ĩ eis. qr ĩ suo corꝑe ñ eos tnͣs¬
ducit. Qui u̾o ĩ corꝑe eius st̾ ip̃os inhabitat.
qr ip̃i st̃ tẽplũ eius. Et si subripiat mẽtib
elcͥoꝵ dỹabłs. ñ tñ in eis requiescit. si ĩ cordib
reproboꝵ. Nã calore fidei mox excitatur ut
exeat ab ełcis. N nlli quos iã auido ore dỹaᷤ
tos quos antiqͥꝰ hostis luxurie uoragine ĩnsos¬
dẏablĩ escã. dũ alibi scriptũ sit de illo. feñ sic̾
bos comedit. nisi ꝙ ĩ ocł̃is dei feñ sũt qui elc̃s
cib scd̃m hoĩes eẽ uidẽtur: Ac ꝑ hoc qui de bo
noꝵ nũo ꝑeunt apõ hoĩes elci. apd deũ fenũ
scełẽ deuorasse uidetur. Eũ u̾o ꝙ̃ ñ deglutiuit
oꝑis ꝑfcõne. s tẽptatõnũ illecebris mordet
ut deuoret: adhuc qͣi maxillã mandit. uñ
⁊ paulꝰ ht̃ stimlõs carnis quib hũilietur ñ

Expanded text:
 in suo corpore non eos traducit. Qui vero in corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Etsi subripiat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum. Nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Nonnulli, quos jam avido ore diabolus tos, quos antiqdiaboli escam, dum alibi scriptum sit de illo: Fenum sicut bos comedet, nisi quod in oculis Dei fenum sunt qui electus cibus secundum homines esse videntur? Ac norum numero pereunt, apud homines electi, apud Deum fenum scelere devorasse videtur. Eum vero, quem non deglutivit operis perfectione, sed tentationum illecebris mordet, ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis, quibus humilietur , non