comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et inrationabile uidebatur. recipere ani¬
mo quod creatorem omnium naturarũ
in substantia ueri hominis uirgo inte¬
merata peperisset: quod aequalis patri
filius dĩ quumpleret omnia et conti¬
neret uniuersa: furentium manibus
conp̃hendi. iniquorum iuditio condẽp¬
nari: et post. decora in lusionum. cruci
se per misisset affigi Sed inhis om¬
nib simulsunt ethumilitas hominis.
et celsitudo deitatis: Nec miscđiae ratio
maiestatem miserentis obscurat. quia
de in effibili potentia factum est: ut dũ
homo uerusest indõ iniolabili. et ds̃
uerusest in carne passibili: conferretur
homini gła ꝑ contumeliam. incorrup¬
tio per supplicium. uita permortem:
Nisi enim uerbum caro fieret. & tam
solida existeret unitas inutraq natu¬
r ut asuscipiente siusc ꝓtam̃ nec ipsum
breue ment tempus a iungeret: numquã

Expanded text:
et irrationabile videbatur recipere aniet irrationabile videbatur recipere animo quod creatorem omnium naturarum in substantia veri hominis Virgo intemerata peperisset; quod aequalis Patri Filius Dei, qui impleret omnia et contineret universa, furentium manibus comprehendi, iniquorum judicio condemnari, et post dedecora illusionum, cruci se permisisset affigi. Sed in iis omnibus simul sunt et humilitas hominis, et celsitudo Deitatis; nec misericordiae ratio majestatem miserentis obscurat, quia de ineffabili potentia factum est, ut dum homo verus est in Deo inviolabili, et Deus verus est in carne passibili, conferretur homini gloria per contumeliam, incorruptio per supplicium, vita per mortem. Nisi enim Verbum caro fieret, et tam solida consisteret unitas in utraque natura, ut a suscipiente susceptam, nec ipsum breve mortis tempus abjungeret, numqua
Abbreviated transcription (Latin):
cata dimittere: agenerali indulgentia
nec iudaicum uõluit crimen exclu¬
dere Quorum itaq perfidiam detes.¬
tamus eorum fidem siconuertantur
amplectimur: Et imitantes miseri¬
cordiam dñi. quipro eis a quibus erat
crucifixus orabat: Nos quoq cumbea¬
to paulo apło nr̃as iungimus preces.
et ut ille populus miscđiam consequa¬
tur obtamus. obaiius offensionem gra¬
tiam reconciliationis accepimus.: qm̃
sicut ait magister gentium Con clusit
ds̃ omnia in incredulitate. ut omnium
misereatur: Quid autem illud fuit quoe
et iudaeis intellectum abstulit et sapien¬
tium mundi corda turbauit. nisi crux
filii dĩ. quae et philosophiam uanescere
prudentiam. et israheliticam fecit caliga¬
re doctrinam: Omnem namq sensum
humanȩ mentis excessit diuini altitudo
consiliq cumplacuit dõ per stultitiam
p̃dicationis saluos facere credentes. ut
mirabilior fieret constantia fid ei. ex
dificultate credendi: In consequens enim

Expanded text:
cata dimittere, a generali indulgentia cata dimittere, a generali indulgentia nec Judaicum voluit crimen excludere. Quorum itaque perfidiam detestamur, eorumdem fidem, si convertantur, amplectimur; et imitantes misericordiam Domini, qui pro eis a quibus erat crucifixus orabat, nos quoque cum beato Paulo apostolo nostras jungimus preces, et ut ille populus misericordiam consequatur optamus, ob cujus offensionem gratiam reconciliationis accepimus: quoniam, sicut ait idem magister gentium, conclusit Deus omnia in incredulitate, ut omnium misereatur . CAP. III. Quid autem illud fuit quod et Judaeis intellectum abstulit, et sapientium mundi corda turbavit, nisi crux Filii Dei, quae et philosophicam evanescere prudentiam, et Israeliticam fecit caligare doctrinam? Omnem namque sensum humanae mentis excessit divini altitudo consilii, cum placuit Deo per stultitiam praedicationis, salvos facere credentes , ut mirabilior fieret 274 constantia fidei ex difficultate credendi. Inconsequens enim
Abbreviated transcription (Latin):
ris. et aeternae mortis uincula. tempora¬
li sint dñi morte disrupta: Aliud ta¬
men crucifixi pacientia. aliud crucifi¬
gentium ęgit insania: Nec ad eosdem
rerum exitus miscđia et ira tendebat.
cumper eiusdem sanguinis fusionem.
xp̃s solueret mundi captiuitatem: iu¬
daei interficerent omnium redemptorem:
tas sua: et nihil ei legis testificatio: Nihil
mysteriorum imagines. nihil prophe¬
tarum oracula profuerunt: Cum pascha
dñi tor seculis caelebratum. in eo iħs do¬
ceret impletum: dequo publica. protesta¬
tione dicebat: Ecce agnus dĩ ecce qui
tollit peccata mundi Repugnat iniqͥ¬
tas iustitiae: caecitas luci. mendatium
ueritati: sedde sęuitia obluctantium.
descelere crudelium. obtinuit iħs aeter¬
nȩ dispositionis effectum: et ita huma¬
no generi sua morte consuluit. ut sa¬
cramentum salutis etiam ipsis per¬
secutorib nonnegaret: Quienim uene¬
rat uniuersis credentib omnia pec¬

Expanded text:
ris, et aeternae mortis vincula temporaris, et aeternae mortis vincula temporali sint Domini morte dirupta, aliud tamen Crucifixi patientia, aliud crucifigentium egit insania, nec ad eosdem rerum exitus misericordia et ira tendebat: cum per ejusdem sanguinis effusionem Christus solveret mundi captivitatem. Judaei interficerent omnium Redemptorem. tas sua, et nihil ei legis testificatio, nihil mysteriorum imagines, nihil prophetarum oracula profuerunt, cum Pascha Domini tot saeculis celebratum in eo Joannes doceret impletum, de quo publica protestatione dicebat: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Repugnat iniquitas justitiae, caecitas luci, mendacium veritati; sed de saevitia obluctantium, de scelere crudelium obtinuit Jesus aeternae dispositionis effectum; et ita humano generi sua morte consuluit, ut sacramentum salutis etiam ipsis persecutoribus non negaret. Qui enim venerat universis credentibus omnia pec
Abbreviated transcription (Latin):
lominicae passionis historiam.
euuangelica ut moris est narrati¬
one decursam: ita omnium ur̃m arbi¬
tror in hesisse pectorib. ut unicuiq au¬
dientium ipsilectio quaedam factasit
uisio: Habet enim hanc potenti am
fides uera: ut abhis mente non desit
quib corporilis praesentia inter esse
non potuit. & siue in preteritum redeat.
siue infuturum secor credentis exten¬
dat: nullas sentiat moras temporis.
agnitio ueritatis: Adest ergo sensib
uris imago rerum pro nr̃a salute gesti¬
rum: et quicquid tunc discipulorum
perstrinxit animos. nr̃os quoq tangit
affectus: Non quod aut tristitia depra¬
furore terremur: cum etiam eos quos
illius tempestatis magnitudo concus¬
sit. ad inuictam constantiam resurrec¬
tio dñi ascensioq prouexerit. sed quia
incogitationem uenit quales tunc
hierusalem populi. et quales fuerine
sacerdotes. cum magno accepimus tre¬
more mentium. tantum faci nus im¬
piorum: Quamuis enim ad salutem hu¬
mani generis pertineret passio saluato¬

Expanded text:
Dominicae passionis historiam, evangelica, ut moris est, narratione decursam, ita omnium vestrum arbitror inhaesisse pectoribus, ut unicuique audientium ipsa lectio quaedam facta sit visio. Habet enim hanc potentiam fides vera, ut ab iis mente non desit, quibus corporalis praesentia interesse non potuit; et sive in praeteritum redeat, sive in futurum se cor credentis extendat, nullas sentiat moras temporis cognitio veritatis. Adest ergo sensibus nostris imago rerum pro nostra salute gestarum, et quidquid tunc discipulorum perstrinxit animos, nostros quoque tangit affectus; non quod aut tristitia depriJudaeorum terreamur, cum etiam eos quos illius tempestatis magnitudo concussit, ad invictam constantiam resurrectio Domini 273 ascensioque provexerit; sed quia cum in cogitationem venit quales tunc Jerusalem populi et quales fuerint sacerdotes, magno accipiamus cum tremore mentium tantum facinus impiorum. Quamvis enim ad salutem humani generis pertineret passio Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
et mihi: Merito ergo uos testamentum
utrumq condempnat. et gratia ua¬
cuos et lege priuatos. qui ideo resistitis
nouis. quia non credidistis antiquis:
Nos autem dilectissimi. qui ab ignoran¬
tiae tenebris liberati fidei lumen acce¬
pimus. Et in noui testamenti heredita¬
tem per electionem ad optionis intraui¬
perdidit gaudeamus. qm̃ pascha nr̃m
immolatus est xp̃s: Percuius ineffabi¬
lem grãm omnium charismatum bene¬
dictione ditamur. et ita innouitatem
auetustite transferimur: ut nonsolum
paradisi restituamur habitaculo. sed
etiam regno caelestis głae p̃paremur:¬

Expanded text:
et mihi . Merito ergo vos Testamentum et mihi . Merito ergo vos Testamentum utrumque condemnat, et gratia vacuatos, et lege privatos, qui ideo resistitis novis, quia non credidistis antiquis. Nos autem, dilectissimi, qui ab ignorantiae tenebris liberati, fidei lumen accepimus, et in novi Testamenti haereditatem per electionem adoptionis intraviperdidit, gaudeamus: quoniam Pascha nostrum immolatus est Christus ; per cujus ineffabilem gratiam omnium charismatum benedictione ditamur, et ita in novitatem a vetustate transferimur, ut non solum paradisi restituamur habitaculo, sed etiam regni coelestis gloriae praeparemur
Abbreviated transcription (Latin):
Sedhis uo cibo uris stultis atq blas phae¬
mis reddunt omnia elementa res¬
ponsun. Et unam simul inuos sen¬
tentiam ferunt. calum. terra. sol
sidera: quae in dignos uos suo ministe¬
rio protestantes: terribili motu in¬
solitoq defectu. tenebras mundo
urãe caecitatis ostentant: Quodsi
ad arguendos uos nec caelestia nec
infẽrna sufficiunt. et crucem xp̃i
magis potuerunt petrae atq monu¬
menta quam ur̃a corda sentire. sal¬
tim quod in templo actumest scient
aduertite: belum cuius obiecsu
int̃ dudebantur sc̃a sc̃orum asum¬
mo usq adima disruptumest: e
sacrum illum misticum qu e secrets.
quo solus summus pontifex iussus fue¬
rat intrare reseratumest: ut nihil iam
esset discretionis. ubi nihil resederat sancti¬
tatis. Repudiatos itaq uos debuistis ag¬
noscere: et omneius sacerdotii perdidis¬
se. quia uerum erat quod uobis ueritas
dixerat: Si crederetis moysi crederetis

Expanded text:
. Sed his vocibus vestris stultis atque blasphe. Sed his vocibus vestris stultis atque blasphemis reddunt omnia elementa responsum, et unam simul in vos sententiam ferunt coelum, terra, sol, sidera, quae indignos vos suo ministerio protestantur terribili motu, insolitoque defectu tenebras mundo vestrae caecitatis ostentant Ibidem. Quod si ad arguendum vos nec coelestia, nec inferna sufficiunt, et crucem Christi magis potuerunt petrae atque monumenta, quam corda vestra sentire; saltem quod in templo actum est, scienter advertite. 237 Velum, cujus objectu intercludebantur sancta sanctorum, a summo usque ad ima diruptum est, et sacrum illud mysticumque secretum quo solus summus pontifex jussus fuerat intrare, reseratum est, ut nihil jam esset discretionis, ubi nihil resederat sanctitatis. Repudiatos itaque vos debuistis agnoscere, et omne jus sacerdotii perdidisse, quia verum erat quod Veritas vobis dixerat: Si crederetis Mosi, crederetis
Abbreviated transcription (Latin):
in ligno. retorsit mortem in mortis
auc̃torem: et om̃s principatus aduer¬
sasq uirtutes. per obiectionem passi¬
bilis carnis elisit E uacuatum est.
generale illud uenditionis nrãe et
Pseele qr̃rographum: et pactum cap¬
tiuitatis inius transut redemptoris:
Clauilli qui manus dñi pedesq trans¬
foderant. perpetuis diabolum fixere
uulnerib et scõrum poena membroꝵ.
iniicarum fuit interfectio potesta
tum. sic suam xp̃o consũmante uic¬
conam: ut impso et cum ipso omnes
quimneum crederent trium pharent
ne sublimis. reconciliationem mundi
exsequertur inquadam are e suppli¬
cii latronemq conuersum ad paradis.
uocarit habitaculum: Vos prirupes
iudaeorum legisq doctores. nec con¬
scientiae impietate cõnpuncti .n ec
effectu sceleris mitigati. fixuris dauo¬
rum addebatis tela linguarum dicen¬
tes. alios saluos fecit seipsum nom po¬
test salium facere: sirex israhel est.
descendat decruce et credimus ei

Expanded text:
in ligno retorsit mortem in mortis in ligno retorsit mortem in mortis auctorem; et omnes principatus adversasque virtutes per objectionem palpabilis carnis elisit. Evacuatum est generale illud venditionis nostrae, et lethale chirographum, et pactum captivitatis in jus transit Redemptoris. Clavi illi qui manus Domini pedesque transfoderant perpetuis diabolum fixere vulneribus, et sanctorum poena membrorum inimicarum fuit interfectio pin ligno retorsit mortem in mortis tum: sic suam Christo consummante victoriam, ut in ipso et cum ipso omnes, qui in eum crederent, triumpharent. ne sublimis, reconciliationem mundi exsequeretur in quadam arce supplicii, latronemque conversum ad paradisi vocaret habitaculum; vos, principes Judaeorum, legisque doctores, nec conscientiae impietate compuncti, nec effectu sceleris mitigati, fixuris clavorum addebatis tela linguarum, dicentes: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si rex Israel est, descendat nunc de cruce, et credimus ei
Abbreviated transcription (Latin):
ratione misereri: Sed istum sibi planc¬
tum dñs iħs dedignatur inpendi:
quia non decebat luctus triumphum.
nec lamenta uictoriã: Denique
conuersus ad eas. filiȩ inquit hierusa¬
lem nolite flere superme. seduos
steriles et uentres qui nongenuerunt.
et ubera qus non lactauerũnt: Vbiest
tristitia gaafigendi. ibi formido
moritunꝰ nonterret passuri animum.
hora suppliii: et docens Nullam
prose fiendi esse rationem: indicit
poenitentiam. denuntiando uin dic¬
tam: Nonest inquit. quoddole̾re m
me hierusalem filiae debeatis Pro
uobis plangite. et pro uris filus heula¬
te: pro illis fundatur iste ploratus.
quos tales uiscera ur̃a p̃epererunt:
Lugendum plane uobis est: non desalute
credentium. sed de impi etate
pereuntium: Ego crucemuolens pa¬
tior: et mortem in me quam sũ
ꝑempturus admitto Nolite flere
promundi redemptione morientem.
quem in maiestate patris uidebitis iu¬
dicantem: Ex altatus ergo xp̃s iħs¬

Expanded text:
ratione misereri. Sed istum sibi plancratione misereri. Sed istum sibi planctum Dominus Jesus dedignatur impendi, quia non decebat luctus triumphum, nec lamenta victoriam. Denique conversus ad eas, Filiae, inquit, Jerusalem, nolite flere super me, sed super steriles, et ventres qui non genuerunt, et ubera quae non nutrierunt. Ubi est tristitia crucifigendi? Ubi formido morituri? Non terret passuri animum hora supplicii, et docens nullam pro se flendi esse rationem, indicit poenitentiam, denuntiando vindictam. Non est, inquit, quod dolere in me, Jerusalem filiae, debeatis; pro vobis plangite, et pro vestris filiis ejulate. Super illos fundatur iste ploratus, quos tales viscera vestra pepererunt. Lugendum plane vobis est, 236 non de Salvatore credentium, sed de impietate pereuntium. Ego crucem volens patior, et mortem in me, quam sum perempturus, admitto. Nolite flere pro mundi redemptione morientem, quem in majestate Patris videbitis judicantem. CAP. IV. Exaltatus ergo Chri
Abbreviated transcription (Latin):
quandiu tamen furorem eorum mitiga¬
re conatus est Et ideo dñm iħm diuẽr¬
sis contumeliis affici. aut permisit aut
iussit: ut saciata iniquitas de innocentis
in iuriis. ulterius non saeuiret: Sed per¬
tinax malita propris crescebat aug¬
mentis: et inquem obtinuerat ius
inlusionis. exigebat et mortis: Vnde
et cum summi sacerdotes et principes
uidaeorum omnisq multitudo crebris
uocibis adclamarent crucifige. tra¬
didit iħm persequentium uoluntati
barabba illis latrone dimisso: utqui
indie festo auctorem interficiebant
uitȩ. inpunitas eis prestaretur homi
locum clarificationis suae dño. et
misericordia abimpiorum tabernacu¬
lis exeunte. ut impleretur quod scrip¬
tumestꝰ. Longe . ẽ. apeccatorib salus
Sequebatur eum multitudo populi.
et mulierum plangentium et lamen¬
tantium: Solet eñim sexus infirmior
etiam prohis quimorte sunt digni
in lacrimas commoueri: et damnãtoꝵ
exitus pronaturȩ communis considẽ¬

Expanded text:
quamdiu tamen furorem ipsorum mitigaquamdiu tamen furorem ipsorum mitigare conatus est: et ideo Dominum Jesum diversis contumeliis affici aut permisit, aut jussit, ut satiata iniquitas de innocentis injuriis ulterius non saeviret. Sed pertinax malitia propriis crescebat augmentis, et in quem obtinuerat jus illusionis, exigebat et mortis. Unde cum et summi sacerdotes, et principes Judaeorum, omnisque multitudo crebris vocibus acclamarent: Crucifige, crucifige, tradidit Jesum persequentium voluntati, Barabba illis latrone dimisso, ut qui in die festo auctorem interficiebant vitae, impunitas eis praestaretur homiclocum clarificationis suae Domino, et misericordia ab impiorum tabernaculis exeunte, ut adimpleretur quod scriptum est: Longe a peccatoribus salus , sequebatur eum multitudo populi, et mulierum plangentium et lamentantium eum . Solet enim sexus infirmior, etiam pro iis qui morte sunt digni, in lacrymas commoveri, et damnatorum exitus, pro naturae communis conside
Abbreviated transcription (Latin):
censum subuit. didragina soluit. uecti¬
galia non inhibuit: quae di sunt dõ et
quiesunt cusirs isin reddenda cons¬
tituit. pau pertetem elegit. obedien¬
tiam suist insuaetudinem p̃dica¬
uit: hocest uere non in pugnare caesa¬
inanis iudaeorum indeatur obiectio.
discute diligentius praeses quid de
dm̃ iħu operib notumsit. quid depo¬
testate cõ pertum: caecis uisum. sur¬
dis auditum. claudis gressum. mutis
donauit: eloquium: febres abegit.
dolores resoluit. daemonia eiecit.
mortuos uiuificauit. mari et uentis
ut quiescerent imperauit: Magnum
prorsus. regem ista demonstrant: qui
non bumãna excellat potentia. sed uir¬
tute diuina Hanc ergo iudiei obitiatd
potestatem: commutẽnt actionem suam
et hoc proferͥ nt ore quod tenent
corde: Quare deterreins calumniantur.
qui caelestia persecuntur: quamuis
ergo pilatus onerosum sibi inuidiosumq
sentiret. quod eum udaei deneglec¬
to amicitiae caesaris impetebant: ali¬

Expanded text:
censum subiit, didragma solvit, vecticensum subiit, didragma solvit, vectigalia non inhibuit, quae Dei sunt Deo, et quae sunt Caesaris Caesari reddenda constituit; paupertatem elegit, obedientiam suasit, mansuetudinem praedicavit: hoc est vere, non Caesainanis videatur Judaeorum objectio, discute diligentius, praeses, quid de Domini Jesu operibus notum sit, quid de potestate compertum. Caecis visum, surdis auditum, claudis gressum, mutis donavit eloquium, febres abegit, dolores resolvit, daemonia ejecit, mortuos vivificavit, mari et ventis, ut quiescerent, imperavit . Magnum prorsus regem ista demonstrant, qui non humana excellit potentia, sed virtute divina. Hanc ergo Judaei objiciant potestatem, commutent actionem suam, et hoc proferant ore, 235 quod tenent corde. Quare de terrenis calumniantur, qui coelestia persequuntur? Quamvis ergo Pilatus onerosum sibi invidiosumque sentiret, quod eum Judaei de neglectu amicitiae Caesaris impetebant, ali
Abbreviated transcription (Latin):
um multis modis dilectissimi
iudaica impietas laboraret.
ut causam aliquam perpetrandi indñm
iħm sceleris inueniret. et mendatia quȩ
falsi testes iniustis sacerdotib famulan¬
do protulerant. nihil quod morte
dignum. eẽ: afferent: hoc quasi insu¬
perabile reppererunt. ut dñm mundi
affecͥti regni inuidia perur guerent:
Cumq pilatus iħm quem frustra uide¬
bat argui uellet absolui. calum niose
et minaciter conclamarent. Si hunc
dimittis nones amicus caesaris. Omnis
enim quise regem facit. contra dicit
caesari Stultam insimulationem in¬
prudenter pilate timuisti: formidabi¬
le fuerit nomen regium. & pro im¬
perio caesaris opprim̃i debuerit nouȩ
militiȩ potestas. sidominandi consiliũ
trrannicus tibi prodidit apparatus. si
prouisio armorum. si congregatio diui¬
tiarum. si praesidia detectasunt militum:
quideum grauari sinis deaffectata po¬
tentia cuĩis specialis fuit dehumilitate
doc trina: romanis legib non contradicit.

Expanded text:
um multis modis, dilectissimi, Judaica impietas laboraret, ut causam aliquam perpetrandi in Dominum Jesum sceleris inveniret, et mendacia, quae falsi testes injustis sacerdotibus famulando protulerant, nihil quod morte dignum esset afferrent; hoc quasi insuperabile repererunt, ut Dominum mundi, affectati regni invidia perurgerent. Cumque Pilatus Jesum, quem frustra videbat argui, vellet absolvi, calumniose et minaciter conclamarunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari . Stultam insimulationem imprudenter, Pilate, timuisti. Sed formidabile fuerit nomen regium, ut pro imperio Caesaris opprimi debuerit novae molitio potestatis, si dominandi consilium tyrannicus tibi prodidit apparatus, si provisio armorum, si congregatio divitiarum, si praesidia detecta sunt militum. Quid eum gravari sinis de affectata potentia, cujus specialis fuit de humilitate doctrina? Romanis legibus non contradixit,
Abbreviated transcription (Latin):
ferre tristitiam. Dequib ait xp̃c
addiscipulos suos. Amen di co uobis per¬
ceperunt meredem suam. Quanta
est igitur spes fidei eorũ uelquȩ futurȩ
retributionis expettatio qui omnem
mertedem operum suorũ in presenti.
scculo temporalis aurȩ ambitione con¬
sumunt: Et ideo frs in offensam et
dõ placitam in omib tenete mensurã.
sit apud uos purum iciuniũ simplex
miscricordia. omnisq sincera deuotio:
ut sanctam uitam uestrã euangelica
instiutione perfectam plena dĩ nr̃i
retributio prosequatur

Expanded text:
ferre tristitiam: de quibus ait Christus ferre tristitiam: de quibus ait Christus ad discipulos suos: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Quanta est igitur spes fidei eorum, vel quae futurae retributionis exspectatio, qui omnem mercedem operum suorum in praesenti saeculo temporalis aurae ambitione consumunt? Et ideo, fratres, inoffensam et Deo placitam in omnibus tenete mensuram: sit apud vos purum jejunium, simplex misericordia, omnisque sincera devotio, ut sanctam vitam vestram evangelica institutione perfectam plena Dei nostri retributio prosequatur
Abbreviated transcription (Latin):
ieuniũ sc̃ȩ elemosine ubertate pirgues¬
eit Et si altius aliquid cogitemus.
ungues caput tuũ quod est xp̃c. sibo¬
nis operib meliora subungenis simplici
cũ deuotione lȩafices. lauabis sine
ciȩ serenitate deterges: s diuino iocun¬
dior cultu nullius uanitatis affectati¬
one sordescat: Inlotus enim eorũ uultus
est qui falso occulorũ merore preconia
mundana mercantur quos apostolus
sententia sua notat dicens: Quȩstum
existimant eẽ. pietatẽ. Et cũ hȩc ita
sint. nonrepellit dñs lugentes uel pec¬
cata sua uel mundũ quidixit. beati
quilugent: qm̃ ipsi consolabuntur
Non reprehenditur ille quidudum
corde deuio etdubricis gressib atramit.
salutis elapsus redintegrare sẽdo mesta
penitentiae satis factione conatun
ut in quinquagesimo legimꝰ psalmo
cor contritũ & humiliatum. ds non
spernit. Nonutiq spernit dĩ sc̃m
merorem: sed seruientes sibi artificer
et dolo simulatam: non uult circum¬

Expanded text:
jejunium sanctae eleemonsynae ubertate pinguesjejunium sanctae eleemonsynae ubertate pinguescit; et si altius aliquid cogitemus, unges caput tuum, quod est Christus, si bonis operibus 105 meliora subjungens, simplici cum devotione laetifices. Lavabis sine tiae serenitate deterges, si divino jucundior cultu nullius affectatione sordescat. Illotus eorum vultus est, qui falso oculorum moerore praeconia mundana mercantur; quos Apostolus sententia sua notat, dicens: Quaestum aestimant esse pietatem . Et cum haec ita sint, non repellit Dominus lugentes vel peccata sua, vel mundum, qui dixit: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Non reprehenditur ille, qui dudum corde devio, et lubricis gressibus a tramite salutis elapsus, redintegrare se Deo moesta poenitentiae satisfactione conatur, ut in quinquagesimo legitur psalmo: Cor contritum et humiliatum 106 Deus non spernit. Non utique spernit Deus sanctum moerorem, sed servientem sibi artificem et dolo simulatam non vult circum
Abbreviated transcription (Latin):
proquadã scitatis imagine tristitiã
simulas: omnẽ fructũ promissionis
diuinȩ. obsequii tui ostentator amittis
Quodsi dõ ieiuniũ tuum defers. cur
illud hominib pari tecũ conditioi
uuentib uanȩ gloriȩ sectator ostentas:
Hanc nimirũ paulus apostolus secutus
sententiã : dicebat. Nolite fieri inanis
gloriȩ cupidi. In ane. ẽ. enĩ etuanum:
quicquid nullius ponderis aut uirtutis
firmitate consistit. Inane est quod
cũ scło pretereunte deficiens: aduitam
nontransit eternã. Quicquid ꝓcarnali
honore laboratur. corruptibili cũ carne:
dilabitur: ut ait propheta. Omĩs caro
fenũ: & om̃is gloria hominis ut flos fęni
Aruit fenum et flosdecidit: uerbũ autẽ
d manet inęternum. Nec possumus
dil ettissimi prouno eodemq opere et
laudem mundi adulantis expetere. et
premium ute e estis adquintre. Sed
ungue ait cumieiunas caput tuũ. et
laua faciemtuã Unguit reuera omis
deuotus caput suũ. cuuis religio sum

Expanded text:
pro quadam sanctitatis imagine tristitiam pro quadam sanctitatis imagine tristitiam simulas, omnem fructum promissionis divinae obsequii tui ostentator amittis. Quod si Deo officium tuum defers, cur illud hominibus pari tecum conditione viventibus vanae gloriae sectator ostentas? Hanc nimirum Paulus apostolus secutus sententiam dicebat: Nolite fieri inanis gloriae cupidi . Inane enim est et vanum quidquid nullius ponderis ac virtutis firmitate consistit. Inane est quod cum saeculo praetereunte deficiens ad vitam non transit aeternam: quidquid enim pro carnali honore laboratur corruptibili cum carne dilabitur, ut ait propheta: Omnis caro fenum et omnis gloria hominis ut flos feni; aruit fenum, et flos decidit; verbum autem Dei manet in aeternum . Nec possumus, dilectissimi, pro uno eodemque opere, et laudem mundi adulantis expetere, et praemium vitae coelestis acquirere. Sed unge, ait, cum jejunas, caput tuum, et lava faciem tuam. Ungit revera omnis devotus caput suum, cujus religiosum
Abbreviated transcription (Latin):
ieunio p̃uenire: necessarie p̃sens euangȩ¬
lu decursaest lectio. inqua dñs nr̃ uirtu¬
tũ spiritaliũ retributor. scãm nobis per¬
fectãq decdit regulã ieiunandi dicens
Cũ ieuinatis: noneritis sicut hipocritȩ
tristes. E x terminant enim faciessuas.
ut appareant hominib ieiunare
Nonenimi dõieiuinat sed hominib. qui¬
cũq ostentatione ieiunu sui. glam requi¬
nt humanã. Exterminant autem fa.¬
ciessuas: qumerore simulato. religiosũ
uultũ populorũ occulis menciuntur
Non iuilt oñ dlisciplinȩ celestis magisten
mitligios ag. quo cl f̧iei prorelione
prtaꝑturi t s et pacitur inuocantiũ
Q labore quib eternã parat mercedẽ:
infructuosȩ iactantiȩ uitio deperin:
Non eritis inquit sicut hypocritȩ tris¬
tes. Sienĩ uere mȩstus & tristes es quia
itum as.: nullã tibi ut ingratꝰ apud dm̃
grãm reseruabis. quia quãuis opus
facias bonũ: prauitatẽ tamen degene¬
ris animi. inuitus operaris. Siautem

Expanded text:
jejunio praevenire, necessarie praesens Evangelii decursa est lectio, in qua Dominus noster virtutum spiritualium retributor, sanctam nobis, perfectamque dedit regulam jejunandi, dicens: Cum jejunatis, non eritis sicut hypocritae, tristes; exterminant enim facies suas, ut appareant hominibus jejunare . Non enim Deo jejunat, sed hominibus, quicunque ostentatione jejunii sui gloriam requirit humanam. Exterminant autem facies suas, qui moerore simulato religiosum vultum populorum oculis mentiuntur: non vult enim disciplinae coelestis magister rreligiose agi quod fieri pro religione praecipitur; nec patitur invocantium se laborem, quibus aeternam parat mercedem, infructuosae jactantiae vitio deperire. Non eritis, inquit, sicut hypocritae, tristes. Si enim vere moestus et tristis es, quia jejunas, 104 nullam tibi ut ingratus apud Deum gratiam reservabis: quia quamvis opus facias bonum, pravitatem tamen degeneris animi invitus operaris. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriȩq exemplũ sequentes. et diabo¬
licas p̃cauentes insidias. horũ. xl. dierũ
terimus: si continuatis p̃cib aut per
casta ieiunia corporis uitia cõpescamꝰ.
aut cornostrũ ab omni uanitate et am¬
bitione purgemus. ut ait ipse saluator
Hoc genus non eicitur: nisi ieiunus et
oratione. Bene autẽ ieiunat: quicũq
esuriem suã. refecti pauperis sacietate
sustentat. Bene ieunat: quidiuini
recordatione iuditi semet ipsũ refre¬
nans: ab omnise inlecebrarũ uoluntate
suspendit. Bene ieiunat: qui carnẽ
uitiorũ germina pullulantẽ. sc̃arum
meditatione uirtutũ et sobrietatis
amore castigat Beneieiunat: qui frnas
in iurias. pacifici pectoris lenitate dimit¬
tit. Qratissimũ dõ defert ieiuniũ:
quimentẽ suã a prauis cogiationib.
occulos a concopiscentia. lingu imanq
alte custodit. Et post omĩa frater
beatus ens etbene esuries panẽ acsicies
cũ xp̃o. sideleramus transeuntes asđo

Expanded text:
victoriaeque exemplum sequentes, et diabovictoriaeque exemplum sequentes, et diabolicas praecaventes insidias, horum quadraginta terimus, si continuatis precibus, aut per casta jejunia corporis vitia compescamus, aut cor nostrum ab omni vanitate et ambitione purgemus, ut ait ipse Salvator: Hoc genus non ejicitur, nisi jejuniis, et oratione . Bene autem jejunat quicunque esuriem suam refecti pauperis satietate sustentat: bene jejunat, qui divini recordatione jejunii semetipsum refrenans ab omni illecebrarum voluptate suspendit: bene jejunat, qui carnem suam vitiorum germina pullulantem, sanctarum meditatione virtutum, et sobrietatis amore castigat: bene jejunat, qui fraternas injurias pacifici pectoris lenitate dimittit: gratissimum Deo defert jejunium, qui mentem suam a pravis cogitationibus, oculos a concuspiscentia, linguam manusque a lite custodit. Et post omnia, frater, beatus eris, et bene esuries panem ac sities cum Christo; si desideramus transeuntes a saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
excelsũ: & ostendit ei om̃ia regna mundi
dicens. hȩc omĩa tͥ dabo : sipcidens ado¬
rauerisme. Vt fallax deceptor offert
regna ꝓmitat hȩc omĩa in qͥt tͥdabo: si
ꝓcidens ad orauerisme. Vere ꝓcidẽt & ca¬
det : qͥ ñ largiente dõs adnutũ diaboli
ad qͥnt scłi dignitates. Respondit autẽ
ei dñs Vade retrosatanas. Scriptũ ẽ. enĩ.¬
Dnm̃ dm̃tuũ ad orabis: & illi soli seruies:¬
adhocusq ꝑuenit. ut se ab adorando dĩ
filio posceret adoram: estimansqđ & pc̃¬
indignatione ingestȩ contumeliȩ se pro¬
deret exploranti: Set fortissimus propti¬
nator qui prouita aclibertate nr̃ã ad¬
aersus trrannũ suũ nouũ bellũ gerebat:
nec molli adulatione frangitur. nec
durissimis iniuris cõmouetur. Sedita
adomĩa inimici tẽptamenta respondit:
nepossit in uno eodemq dõ & homine.
delestis misteru dep̃hendere sacramen¬
tũ. Et idõ fr̃s dominici certaminis

Expanded text:
excelsum, et ostendit ei omnia regna mundi, excelsum, et ostendit ei omnia regna mundi, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me: ut fallax deceptor offert, regna promittit: Haec omnia, inquit, tibi dabo si procidens adoraveris me. Vere procidit et cadit, qui non largiente Deo, sed ad nutum diaboli acquirit saeculi dignitates. Respondit autem ei Dominus: Vade retro, Satana; scriptum enim tuum adorabis, et illi soli serviesad hoc usque pervenit, ut se ab adorando Dei Filio posceret adorari, aestimans, indignatione ingestae contumeliae se proderet exploranti. Sed fortissimus propugnator, qui pro vita ac libertate nostra adversus tyrannum suum novum bellum gerebat, nec molli adulatione frangitur, nec durissimis injuriis commovetur, sed ita ad omnia inimici tentamenta respondit, 132 ne posset in uno eodemque Deo et homine coelestis mysterii deprehendere sacramentum. Et ideo, fratres, dominici certaminis,
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ ait. Sifilius dĩes: mute tẽ deorsũ.
Scriptũ ẽ. enĩ quia angłis siuismandauit
dete.ut inmanib tollanttẽ: neũ quam
offendas adlapidẽ pedẽ tuũ. Mute tẽ
inquit deorsũ Diabolicȩ . ẽ. consuetudinis
dedño subrector impetrat: quia ñ sunt reli¬
gionis eiꝰuerbas: fraudis. Quẽ redẽptor hu¬
lani gẽneris. rursus telosententiȩ celestis
festa ueritate auctor falsitatis audiret uer¬
boꝵ sensuũq moderator dñs exalto sed are.
nec ꝓdidit se possemet posse m̃titus. ẽ.
s scriptũ. ẽ. ait. ñtẽptabis dnm̃ dm̃ tuũ
Idd .ẽ. dm̃ tẽptat: qͥiactantiȩ suȩ uitio
suꝑfluã & inutilẽ uult ostentare uirtutẽ.
Quid enim utilitatis hab et. quid cõmodi
confert. sip̃ceps hinc inplana descendero.
aut curadulationis tuȩ tẽptam̃tis ista ꝑ¬
suadeas. contui sit oꝑis desuꝑiorib con¬
ruentẽ adinferiora decere: Posthȩc uͦ
utlectio decursa testat᷑. dux̃ illũ inmontẽ

Expanded text:
ait: Si Filius Dei es, mitte te deorsum; scriptum est enim, quod Angelis suis mandavit de te, ut manibus tollant te, ne unquam offendas ad lapidem pedem tuum . Mitte te, inquit, deorsum. Diabolicae est consuetudinis,de Domino surreptor impetrat, quia non sunt religionis ejus verba sed fraudes. Quem Redemptor humani generis rursus telo sententiae 131 coelestis ifesta veritate auctor falsitatis audiret, verborum sensuumque moderator Dominus ex alto dare, nec prodidit se posse, nec non posse mentitus est, sed scriptum est, ait: Non tentabis Dominum Deum tuum. Id est, Deum tentat, qui jactantiae suae vitio superfluam et inutilem vult ostentare virtutem. Quid enim utilitatis habet, quid commodi confert, si per praeceps hinc in plana descendero? aut cur adulationis tuae tentamentis ista persuadeas, cum tui sit operis de superioribus corruentem ad inferiora dejicere? Post haec vero, ut lectio decursa testatur: Duxit illum in montem
Abbreviated transcription (Latin):
tuo om̃i ȩsca sordidius egredit᷑ maledic¬
tũꝰ Quale . ẽ. qđ sc̃ĩficat᷑ uent̃ ieiunio.
& polluit᷑ lingua mendatus: Recte
sane fr̃ frequentabis ȩccłiam. sigressus
tuos lȩtalib laqueis auida illa ñmmplicet:
& inuoluat usura. Recte orabis dnm dm̃
tuũ: sip̃cib tius obuia tͥ cordistui ñob¬
sistat inuidia. Recte contundes manib
pectꝰ: si om̃em inde furorẽ malignȩ uo¬
luntatis excusseris. Iuste &iã dabis de
liũ p̃astus animarũ. M eiuniũ nr̃m sc̃ĩ¬
ficet castitas. ornet pacientia. benignitas
foueat: miscdia lȩtificet. cõmendet
humilitas his qua dragesimã xp̃i pro¬
ut possumꝰ uirtutib subsequam᷑. ut ge¬
mino quodã corporis animiq iciunio.¬

Expanded text:
tuo omni esca sordidius egreditur maledictuo omni esca sordidius egreditur maledictum? Quale est, quod sanctificatur venter jejunio, et polluitur lingua mendaciis? Recte sane, frater, 136 frequentabis ecclesiam, si gressus tuos lethalibus laqueis avida illa non implicet, et involvat usura. Recte orabis Dominum tuum, si precibus tuis obvia tibi cordis tui non obsistat invidia. Recte contundes manibus pectus, si omnem inde furorem malignae voluntatis excusseris. Juste etiam dabis denlium pastus animarum, ut jejunium nostrum sanctificet castitas, ornet patientia, benignitas foveat, misericordia laetificet, commendet humilitas: his Quadragesimam Christi prout possumus, virtutibus subsequamur, ut gemino quodam corporis, animique jejunio,
Abbreviated transcription (Latin):
no ꝓderet. nec misteriũ susceptȩ carnis
explorator agnosceret. Tanta deniq:
sermonẽ suũ subtilitate circũtulit:
ut ille totius doli artifexinimicꝰ furoris
sui errore deceptus. dũ xp̃m tẽptat
ria. sic castigemꝰ mẽbra ieiunus. ut
animas uirtutib saginemꝰ. leu in et
in nobis ꝑniciosa luxuries. ieiunet
om̃ĩs iniquitas. ieiunet odiosa conten¬
tio. Abstineamꝰ ab ȩpulis: et magis
abstineamꝰ auicus: Sic nos tẽperemꝰ:
sic sobrusimꝰ auino. ut nulla nobis
uoluptatũ dominet᷑ ȩbrietas. Quid
enĩ ꝓdest obseruatione qua draginta
dierũ ieiunandi nostẽpora custo dire. co
legẽ ñ tenere ieunuꝰ Quid ꝓdest nobis
uacare aconuiuis. & diẽ litib occuparꝰ
Quid ꝓdest ꝓp̾um ñȩdere panẽ. et uic-¬
tũ diriꝑe miseroꝵ: Ieuuniũ xp̃iani:
egentis debet eẽ. refectio. leiuniũ xp̃iani:
pacẽ debet nutrire ñiurgia: Quale il¬
lud ẽ autẽ qđ ñ uescens carnib. & deore

Expanded text:
no proderet, nec mysterium susceptae carnis no proderet, nec mysterium susceptae carnis explorator agnosceret? Tanta denique sermonem suum subtilitate circumtulit, ut ille totius doli artifex inimicus furoris sui errore deceptus, dum Christum tentat ria, sic castigemus membra jejuniis, ut animas virtutibus saginemus. Jejunet in 135 nobis perniciosa luxuries, jejunet omnis iniquitas, jejunet odiosa contentio: abstineamus ab epulis, magis abstineamus a vitiis: sic nos temperemus, sic sobrii simus a vino, ut nulla nobis voluptatum dominetur ebrietas. Quid enim prodest observatione quadraginta dierum jejunandi nos tempora custodire, et legem non tenere jejunii? Quid prodest vobis vacare a conviviis, et diem litibus occupare? Quid prodest proprium non edere panem, et victum diripere miserorum? Jejunium Christiani egentis debet esse refectio; jejunium Christiani pacem debet nutrire, non jurgia. Quale illud est autem, quod non vesceris carnibus, et de ore
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ñ esuriuit ut in homine fragili
oꝑata diuinitas ꝓbaret᷑: ȩsuriuit dĩ fi¬
lius. ut adsũptione carnis nr̃ȩ fragilẽ se
suscepisse hominẽ reuelaret: Quod ñ
ȩsurit morses celestis . ẽ. possibilitatis ext̾m¬
in sua carne misteriũ. ut sicut ds̃ eẽ. di¬
uinis uirtutib credit᷑: ita & homo eẽ in¬
firmitatib dinoscat᷑ humanis. et hinc
ẽ. quod xp̃c ut homo esurit & esurien¬
tes pascit ut ds̃. hinc qđd fatigat᷑ itinere.
et claudis urtutẽ tribuit ambulandi
hinc qđ occulossuos laxat utlacriment:
& mirabilit̃ cȩcis reformat aspectũ: hinc
qđ ad ꝓpiante morte trista ut: & mor¬
tuũ lazarũ suscitat desepulchro. hȩc
omĩa fr̃s conditor acredẽptor nr̃ut
ds̃ & homo agit: ñ quia talis illi nascen¬
di necessitas fuit. sed quia tale incȩlo et
in t̾ris uoluit regnare misteriũ: Illud
&iã quantȩ ẽ. ad mirationis in xp̃õ.¬
qđita ad omĩa tẽptatoris in t̾rogata
respondit: ut ueritatẽ regni sui tiran¬

Expanded text:
utique non esurivit, ut in homine fragili operata divinitas 134 probaretur; esurivit Dei Filius, ut assumptione carnis nostrae fragilem se suscepisse hominem revelaret. Quod non esurit Moyses coelestis est possibilitatis exemin sua carne mysterium, ut, sicut Deus esse divinis virtutibus creditur, ita et homo esse infirmitatibus dignoscatur humanis. Et hinc est quod Christus ut homo esurit, et esurientes pascit ut Deus; hinc quod fatigatur itinere, et claudis virtutem tribuit ambulandi; hinc quod oculos suos laxat in lacrymis, et mirabiliter caecis reformat aspectum; hinc quod appropinquante morte tristatur, et mortuum Lazarum suscitat de sepulcro. Haec omnia, fratres, conditor ac redemptor noster ut Deus et homo agit; non quia talis illi nascendi necessitas fuit, sed quia tale in coelo et in terris voluit regnare mysterium. Illud etiam quantae est admirationis in tentatoris interrogata respondit, ut nec veritatem regni sui tyran
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potat ꝓuidere: cuiꝰ p̃cepto ut in nume¬
iabilis hebreoꝵ exercitꝰ pasceret᷑: cȩlestia
tali tẽptatorẽ suũ responsione c̃fundit
Nmpane tantũ uiuit homo: s in omĩ
uerbo dĩ. Qđ responso Rm̃i ut explorator
qͥucertꝰ uenerat incercior redderet᷑. in¬
estimatȩ prudentiȩ dns̃nec in eẽ. sibi
esuriẽ denegauit. nec manducandi ne¬
cessitatẽ se hab̾e ꝓfessus est. Ninquit
inpane tantũ uiuit homa: s momni
uerbo dĩ. Hoc est. Et si ego ȩsuriã: michi
tam̃ diabole. si est necessarius panis qui¬

Expanded text:
non poterat providere, cujus praecepto, ut innumerabilis Hebraeorum exercitus pasceretur, coelestia tali tentatorem suum responsione confudit: Non in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo Dei . Quo responso, carissimi, ut explorator, qui incertus venerat, incertior redderetur, inaestimatae prudentiae Dominus, nec inesse sibi esuriem denegavit, nec manducandi necessitatem se habere professus est. Non, inquit, in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo Dei. Hoc est: etsi ego esuriam, mihi tamen, diabole, non est necessarius panis
Abbreviated transcription (Latin):
DUERTITe fr̃scarissimi quanta
nobis spiritalis uitȩ documenta
succrescunt. quãq magnificis ad pro¬
positũ sc̃itatis ꝓuocamur exẽplis. quod
quadiagenis referunt᷑ dieħ beatus
mor ses & di filiusicumasse. Illuid sane
pspiate. quia quantũ distat seruus adrio.
tantũ necesse ẽ. eorũ distare ieiuncum
Morsesinĩ ueteris editor legis est.
xp̃c̃noui conditor testamenti. Ieui¬
nat morses ut p̃ceptis legalib unius
popłĩ erudiat disciplinã: xp̃c ieiu¬
dimat gentes. Ieuinat morses ut
p̃sentis uitȩ mandata suscipiat: ieui¬
stituat: Ieuin auit morsesut dm̃ uide¬
ret: ieunauit &ihc̃. ut unũ sẽ eẽ. cũ
dõ dũ diabolũ triũphat: ostenderet.
Morses postieiuniũ scriptas digito dĩ
tabulas popło p̃uaricante confregit:

Expanded text:
dvertite, fratres carissimi, quanta nobis spiritualis vitae documenta succrescunt, quamquam magnificis ad propositum sanctitatis provocamur exemplis, quod quadragenis referuntur diebus beatus Moyses, et Dei Filius jejunasse. Illud sane perspicite, quia quantum distat servus a domino, tantum necesse est eorum distare jejunium. Moyses enim veteris editor legis est, Christus novi conditor Testamenti. Jejunat Moyses ut praeceptis legalibus unius populi erudiat disciplinam: Christus jejudimat gentes. Jejunat Moyses ut praesentis vitae mandata suscipiat; jejuituat. Jejunat Moyses ut Deum videret; jejunat et Jesus ut unum se esse cum Deo, dum diabolum triumphat, ostenderet. Moyses post jejunium scriptas digito Dei tabulas, populo praevaricante confregit;
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑstitionib dȩmonũ idolorũq sacri¬
legus. ꝑquȩ ułmaxime benignitasom¬
nipotentis offendit᷑. ueri di amore dif¬
fugere. Siergo abillis atq uniuersis
dies. & om̃iũ sollepnitatũ nr̃arũ festa
exultantes cũ fidutia lȩtioris conscien¬

Expanded text:
superstitionibus daemonum idolorumque sacrisuperstitionibus daemonum idolorumque sacrilegiis per quae vel maxime benignitas Omnipotentis offenditur, veri Dei amore diffugere. Si ergo ab his, atque universis dies, et omnium solemnitatum nostrarum festa exsultantes, cum fiducia laetioris conscien
Abbreviated transcription (Latin):
diabolũ triũphauit. Adherere autẽ.ẽ.
xp̃o credere. & pat̾nȩ illi dĩtatis eẽ. na¬
turã: et materni corporis ueritatẽ.
Uincere autẽ diabolũ ipso suffiagante
dño poterit: quicũq salutaria dĩ pre¬
cepta suspirans studuerit exosã cuncts
tumidȩ mentissuȩ inclinare suꝑbiam.
radicẽ maloꝵ om̃iũ auariciã cohercere
&inimicã bonarũ uitutũ refrenare luxu¬
riam. hostẽ scȩ caritatis inuidia mitigare.
mutilia et sepe penculosa obtrectantiũ
uitare colloquia. usurarũ &iã ꝑnitiosa
ñ amare conpendia. custodẽ pacis iusti¬
tiã munerib ñ grauare: noxia factionũ
horrere cõmenta. ingloriũ & ñnũ quã
cruentũ indebiti honoris ambitũ dedi¬
nare. incentiua discordiȩ: contumeliosȩ
linguȩ maledicta cohibere. mendatia
nihilhominus quȩ uitã maculant. ani¬
mã uulnerant. amicitias dissipant:
xpiano ab ore repellere: aq ab õmib

Expanded text:
diabolum triumphavit; adhaerere autem est diabolum triumphavit; adhaerere autem est Christo, credere, et paternae illi deitatis esse naturam, et materni corporis veritatem. Vincere autem diabolum, ipso suffragante Domino, poterit quicunque salutaria Dei praecepta suspirans studuerit exosam cunctis tumidae mentis suae inclinare superbiam, radicem omnium malorum avaritiam coercere, inimicam bonarum virtutum refrenare luxuriam, hostem sanctae caritatis invidiam mitigare, inutilia, et saepe periculosa obtrectantium vitare colloquia, usurae etiam perniciosa non amare compendia, custodem pacis justitiam muneribus non gravare, noxia factionum horrere commenta, inglorium et nonnunquam cruentum indebiti honoris ambitum declinare, incentiva discordiae contumeliosae linguae maledicta cohibere, mendacia nihilominus, quae vitam maculant, animam vulnerant, amicitias dissipant, Christiano ab ore repellere, atque ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipit᷑: mundi quid abat regna ut imꝑio
filu di cuiuoluntanus ñ cȩdebat: suoia centt
inuitus. atq illũ aquo se adorarum probe
poscebat ꝓbaret menito ab omib ad oran¬
dũ. Et quid plura carissimiꝰ dũnefanda
tẽptator loquit᷑ duiq in concessa p̃sumit.
quasi ab homine uictus ob mutuit: et
quasi adõ uissus abscessit. Et necesse erat
ut abillo iãtẽptator discȩderet: in quo
tota semole mouens totisq nisus uirib
uestigiũ qͥdemsuȩ repperire potuit uo¬
luntatis. stupens atq demirans post tot
se scła inuenisse hominẽ humanas con¬
cupiscentias ñhabentẽ. natũq in carne:
nichil penitꝰ corruptionis hab̃e carnalis
Discedente itaq retrorsũ diabolo. acce¬
dentes utlectũ est angłi : ministrabant ei
Irũphusiste quantȩ sit glae: obsequia
nosedocent angłoꝵ. Nec mirũ sane sieiꝰ
angłi ministerus occurrerunt: cuiꝰ uic¬
toriã mirabant᷑. Et idõ fr̃s sinolumus
adiabolo superari: inhereamus ei qui

Expanded text:
praecipitur mundi qui dabit regna; ut imperio Filii Dei, cui voluntarius non cedebat, subjaceret invitus, atque illum a quo se adorari improbe poscebat, probaret merito ab omnibus adorandum. Et quid plura, carissimi? Dum nefanda tentator loquitur, dumque inconcessa praesumit, quasi ab homine victus obmutuit, et quasi a Deo jussus abscessit. Et necesse erat ab illius jam tentatione discederet, in quo tota se 128 mole movens, totisque nisus viribus, ne vestigium quidem suae reperire potuit voluntatis. Stupens atque demirans post tot saecula invenisse hominem humanas concupiscentias non habentem, natumque in carne nihil penitus corruptionis habere carnalis. Discedente itaque retrorsum diabolo, accedentes, ut lectum est, angeli ministrabant ei. Triumphus iste quantae sit gloriae obsequia nos edocent angelorum. Nec mirum sane si ejus angeli ministeriis occurrerunt, cujus victoriam mirabantur. Et ideo, fratres, si nolumus a diabolo superari, inhaereamus ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
oraueris me Cui iterũ respondetur
Scriptum est: Dnm̃ dm̃ tuũ ado¬
rabis: et illisoli seruies. Id est quitẽ
demon ad orauerit: non ei regna.
sed inferna debentur: Ad orare
nãq dm̃ uerũ eiq seriure: p̃rogati¬
ua regnandi est. Tuautẽ qui hono¬
res mundi expetita p̃uaricatione
ꝓmittis. nec regnũ dare posse tȩno¬
ueris : Ecce tẽptator : trina iã interrogati¬
one nichil profecit Incertus uenit:
redut incercior. ad gressus est ut pro¬
haret: reprobatus abscessit. Ergo
nr̃ẽ salutis agnouimus: ieiunia nr̃a
religiosis scĩ ficemus obsequus. Quid
autẽ est aliud scificare ieiuniũ. nisi ie¬
iunn causa scã uelle iustͦ fac łre. iniqua

Expanded text:
oraveris me . Cui iterum respondetur: oraveris me . Cui iterum respondetur: Scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Id est, qui te, daemon, adoraverit, non ei regna, sed inferna debentur. Adorare namque Deum verum eique servire, praerogativa regnandi est: tu autem, qui honores mundi expetita praevaricatione promittis, nec regnum dare posse te noveris. Ecce, tentator, trina jam interrogatione nihil proficit; incertus venit, redit incertior; aggressus 109 est ut probaret, reprobatus abscessit. Ergo nostrae salutis agnovimus, jejunia nostra religiosis sanctificemus obsequiis. Quid autem est aliud sanctificare jejunium, nisi jejunii causa sancta velle, justa facere, iniqua
Abbreviated transcription (Latin):
Qasententia repercursus: terũ ut estimo
dixit diabolus: Quidhoc reiest: Uideo
illũ esurire: et necessitatẽ ieo ĩ inuenio
manducandi: Om̃ia ut homo paticur:
et om̃a uncit ut dĩ: Adam ille. di certe
manib factus: meis quondam cessic in¬
sidus. Hic natus e femina: neq sius ne¬
cessitatib flẽctitur. neq meis consilus
ad quiescit: Illũ serpentis ore supaui:
hicmẽ &iam ipsuloquentem contemp¬
nit : sterum stanti dño supra pinnam
tepli aiti. Sifiliuis dĩ es: mute tẽ deorsũ:¬
cipitiũ persuadere: a quo nichil potuit
depanb impetrare: Cui respondsdur
a xp̃o S crptum est: Nontemptabis
añm dm̃tuũ: Id est hoc quod suades
diabole. tẽptationis p̃sũptio est. non
consiliũ sanitatis: Iactantiȩ uanitas.
non urtutis exemplũ: In ane est enum
omne miraculũ: quodutilitatẽ saluti
nonoperatur humanȩ Et hac dñi
responsione cas satus: ostendit ei om̃ia
regna mundi et honorȩ eorũ dicens
Hȩc omĩa tibi dabo: si procidens ad¬

Expanded text:
sententia repercussus, iterum, ut aestimo, dixit diabolus: Quid hoc rei est, video illum esurire, et necessitatem non invenio manducandi; omnia ut homo patitur, et omnia vincit ut Deus. Adam ille, Dei certe manibus factus, meis quondam cessit insidiis, hic natus e femina, neque suis necessitatibus flectitur, neque meis consiliis acquiescit; illum serpentis ore superavi, hic me etiam ipsum loquentem contemnit. Iterum stanti Domino super pinnam templi ait: Si Filius Dei es, mitte te deorsuaecipitium persuadere, a quo nihil potuit de panibus impetrare. Cui respondetur a Christo: Scriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum . Id est, hoc quod suades, diabole, tentationis praesumptio est, non consilium sanitatis, jactantiae vanitas, non virtutis exemplum; inane est enim omne miraculum, quod utilitatem saluti non operatur humanae. Et hac Domini responsione cassatus, ostendit ei omnia regna mundi et honores eorum dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens ad