comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ ẽ uiatehac ipsare singuli quidsentiam̾ ꝓseram̃.
Neminẽ iudicantes. aut auire. cominunittonis ali-¬
quẽ sidiuersũ senserit amouentes Neq enĩꝗs quã
adobsequendi necessitatẽ. collegas suos adigit. qnͣdo
bitrium ꝓpriũ. Tamq iudicari ab alio ñ possir. quã
nec ipse potest alterũtrũ iudicare. Sedexpectemus
iudicandi Nẽse siaudemt suꝑbȩ et tumidȩ ceruireᷤ
hereucoꝵ aduersus scãm humilitatẽ huisermonis
extollere. insani donatistę. quos ad pacẽ atq unita¬
tẽ sc̃e excłe remeare. atq mea sanaricupimꝰ. et op¬
tamus: Quid adhȩc dicitis : Uoscerte nob̾ obicere. so¬
letis. cipriani literas. cipͥani sententiã. ci pͥanicon¬
ciliũ. Quur auetoriratẽ. cipͥani ꝓuro seis mate. assiĩ¬
mitis. et eiꝰ exemplũ ꝓeccłȩ. pace repuitis: Qs auĩ
nesciat scãm scripturã canonicã. tamuereris quã
noui testam̃t. certis suis terminis contineri. eãq

Expanded text:
quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes. neque enim quisquad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quando bitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit, quam nec ipse possit alterum iudicare. sed expectemus iudicandi. Nunc se, si audent, superbae et tumidae ceruices haereticorum aduersus sanctam humilitatem huius sermonis extollant. insani Donatistae, quos ad pacem adque unitatem sanctae ecclesiae remeare adque in ea sanari cupimus et optamus, quid ad haec dicitis? uos certe nobis obicere soletis Cypriani litteras, Cypriani sententiam, Cypriani concilium; cur auctoritatem Cypriani pro uesecclesiae pace respuitis? quis autem nesciat sanctam scripturam canonicam tam ueteris quam noui testamenti certis suis terminis contineri eamque
Abbreviated transcription (Latin):
nimiũ miseri. & nisi secorrigant. a semeripsis omino
dãpnati qui hoc intantũ uirũ eligt̃ inutari & si illi
ppt̃ea ñ ofsuit. quia incã parẽ. undeisti aberrauerant
ei quã uis apud herencos. ł scismatieos: Ipsius tamen
heresis. ł scismatis ñ ẽ. o idõ nec iñ adcatholicã m¬
de uenientes oportri denuo bapripari Sedtam̃
ħ aliud ẽ aliud acatholica pare deiuanies. & ume¬
fariã p̃cisionis fnueã p̃cipnatos. rebaptizandos in¬
sup iudicare Nam illũ neium incandore seȩ anime
caritaris uba conregebam. Hanc au̾t fuliginẽ eiston
tartarea seditate. uultꝰ in paccatds osteirat: Sed ea
quȩ deinceps qđ abeati cipriani auctoritatẽ atii¬
net. tractaturi sumus. ab alio sumem exordio.
faciãt ea quȩ tanquã ex haucturitate. beaticipriani ad¬
uersus nos a partedonati ꝑseruntur. et quantũ sint ad¬
in aluis libris posui rursus cominemorare coegerit.

Expanded text:
nimium miseri et nisi se corrigant a semet ipsis omnino nimium miseri et nisi se corrigant a semet ipsis omnino damnati, qui hoc in tanto uiro eligunt imitari quod illi propterea non obfuit, quia in eam pacem, unde isti aberrarunt quet quamuis aput haereticos uel schismaticos, ipsius tamen haeresis uel schismatis non est, et ideo nec ad ipsam catholicam inde uenientes oportet denuo baptizari. sed tamen hoc aliud est, aliud a catholica pace deuiantes et in nefariam praecisionis foueam praecipitatos rebaptizandos insuper iudicare. nam illum naeuum in candore sanctae animae caritatis ubera contegebant, hanc autem fuliginem in istorum tartarea foeditate uultus inpacatus ostentat. sed ea quae deinceps, quod ad beati Cypriani auctoritatem adtinet; tractaturi sumus, ab alio sumemus exordio.faciant ea quae tanquam ex auctoritate beati Cypriani adversus nos a parte Donati proferuntur, et quantum sint adin aliis libris posui, rursus commemorare coegerit
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetudo continentia Quȩomia incipium a ca¬
ritate. et pcetera uineturã quasibotrũ mirabilem
saciunt Nec tam̃ srustra iđ dñs addidit. quģamr ẽ.
sarm̃ta inmedanr fructũ. purgat illa pat̾ m̃s. ur ma¬
iore. fructũ afferant. nisi quia ipsi quifructu p̃ualeĩ ferre
caruatis. p̾sunt tm̃ aliꝗd habere purgandii. quod
inculũ agricola ñrelinquit Qđgͥ ille uir seł de
bapris mo alit̃ semiens. quã seres habebat. quȩ
p̾ea ꝑtractata et diligentissima consideratione
firmata ẽ incatholica unitate ꝑmansit. et carnan̾
ubertate compensatue. et passionis sare purgatũ
de beatis simi martyris dicere. quȩ quidẽ nenis
sed illius oe cuĩgrã talis exntit. Lamdelit tisscĩ docum̃ta
pferamꝰ &̃. quib inaxime donatislui oraclauduntur.
hiũ eñ auctoritatẽ impnis obicium. in sequasi reere
sacẽ ostendant. Qđ adse uenientes demio baptizent:

Expanded text:
mansuetudo, continentia. Quae omnia incipiunt a chamansuetudo, continentia. Quae omnia incipiunt a charitate, et per caeteram juncturam quasi botrum mirabilem faciunt. Nec tamen frustra idem Dominus addidit, Quae autem sarmenta in me dant fructum, purgat illa pater meus, ut majorem fructum afferant: nisi quia et ipsi, qui fructu praevalent charitatis, possunt tamen aliquid habere purgandum, quod incultum agricola non relinquit. Quod de baptismo aliter sentiens quam se res habebat, quae postea pertractata et diligentissima consideratione firmata est, in catholica unitate permansit, et caritatis ubedem beatissimi Martyris dicere, quae quidem non ejus, sed illius est, cujus gratia talis exstitit; jam de litteris ejus documenta proferamus, quibhuius enim auctoritatem inperitis obiciunt, ut se quasi recte facere ostendant quod ad se uenientes fideles denuo baptizent,
Abbreviated transcription (Latin):
culpa aliqua damnatorem. Nam ł tantum dem ual &
ł plus est fonitan crcant quã singere. Et tamen scrip¬
tui est. Gor mundũ crea inme as: Nec ido putari putes
anmam holoco obtare pone fieri: prius quã aliqo esset
Sicut enĩ eistene eretur inuocationem iusticiȩ. sa iant
cuistene fingitur. conformatione doctrinȩ asec illus qo
in ccelesaste seriptũ est. Tunc conuertet᷑ in t̾ram pulus
sicut fuit & sp̃s reuertetur addm ꝗ dedit illum: itam
confirmat sententiã quam eẽ uoliumꝰ nrañ. Piug ent
hoc sufragatur eis. qui ex uno putant esse onĩs aninas.
erilliue unius spũ. ꝓpagatur nontamen ad eum reuotit :
sto ad dr̃m aquo illi datuc est: Acrum ꝗa hoc testimtiniũ
ita pasti sonat. ut non om̃imodo hiuc opinioni quam
defendiuolo uideatur esse contrarium: admonendum
tantũ eredidi prudentiam tuam nctalibus testimonus
otltis angustus meconeris eruere. Nã &e lic& nemo faciat

Expanded text:
culpa aliqua damnatorem. nam uel tantundem ualet uel plus est forsitan creare quam fingere et tamen scriptum est: Cor mundum crea in me, deus. nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri, priusquam aliquid esset. sicut ergo iam existens creatur innouatione iustitiae, sic iam existens fingitur conformatione doctrinae. nec illud, quod in ecclesiaste scriptum est: Tunc conuertetur in terram puluis, sicut fuit, et spiritus reuertetur ad dominum, qui dedit illum, istam confirmat sententiam, quam esse uolumus nostram; plus enim hoc suffragatur eis, qui ex una putant omnes esse animas. ex illius unius spiritu propagatus non tamen ad eum reuertitur sed ad dominum, a quo illi datus est. uerum quia hoc testimonium ita pro istis sonat. ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uolo, uideatur esse contrarium, admonendam tantum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. nam licet nemo faciat
Abbreviated transcription (Latin):
insinistris. Exxtrema aut̃ sententia ut doceret quid sit regnũ a. qd sit
ignis etnꝰ. tc̃ inqͥt ab ębunt esti in abustionẽ a tͥnã. susti aut̃ inuitã ȩtnã.¬

Expanded text:
in sinistris. Extrema autem sententia, ut doceret quid sit regnum, et quid sit in sinistris. Extrema autem sententia, ut doceret quid sit regnum, et quid sit ignis aeternus, Tunc, inquit, abibunt isti in ambustionem aeternam; justi aut
Abbreviated transcription (Latin):
S mistris dicturꝰ ẽ. ite inignẽ et̃nũ qͥ paratus ẽ. diabolo ⁊ angłi eiꝰ dexiͥs
dietur: uentte bene dicti pat̾s ii ꝑepite regnũ qđ uob̾ paratũ ẽ. aborigine
mundi Haeregiũ nominat bac eũ diabolo damnatione. Sualgeluere
medius locus. ubi ponere queras infantes. de uiuis & mortui iudicabi ᷤ
Alu er̃ a ddext̾am. ali ad sinist̾m. Nõnoui aliud qͥ in ducis medui. ⁊ ece de
demedio. ñ te osfendat qͥ dexterã querit. te ipsu ad moneo: recede de
medio s noli insinistrã. Sigͦ dext᷑ erit & sinistra. nnullũ mediũ locũ
ieuglio naum̃. ȩcce indext̃ regnũ cȩlorũ ẽ: ꝑcapite in qͥt regnũ. qͥibi
nõ ẽ: insiustra ẽ. Quid erit in sinist᷑ i te inignẽ a tnũ. Indert᷑ adreg¬
nũ utiq ae tuũ. Insinistira: inignẽ etnũ. Iuin indext᷑ ꝓcul aubioisius¬
putas ignẽ sẽpitnũ. & de ipsa uita aet̾na. audi expssius. qr nihil aluide
reguu quã uita at̾ua. Prius regnũ nominauit s in dextris igne etnũ

Expanded text:
abolo et angelis ejus: dextris dicturus, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Hac regnum nominat, hac cum diabolo damnationem. Nullus relictus est medius locus, ubi ponere queas infantes. De vivis et mortuis judicabitur: alii erunt ad dextram, alii ad sinistram: non novi aliud. Qui inducis medium, recede de medio: non te offendat qui dextram quaerit. Et te ipsum admoneo: recede de medio, sed noli in sinistram. Si ergo dextra erit et sinistra, et nullum medium locum in Evangelio novimus: ecce in dextra regnum coelorum est, Percipite, inquit, regnum. Qui ibi non est, in sinistra est. Quid erit in sinistra? Ite in ignem aeternum. In dextra ad regnum, utique aeternum; in sinistra in ignem aeternum. Qui non in dextputas ignem sempiternum? Et de ipsa vita aeterna audi expressius, quia nihil aliud est regnum quam vita aeterna. Prius regnum nominavit, sed in dextris; ignem aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
isti głari. nos quidem dicimus quodsic non ꝑdit heetticiᷤ
cecełe baptismum. qui bapiismũ xp̃i et inheretiois ꝓhae
sicut non ꝓdit homicidts eccłȩ baptis mum. quibapeal
xp̃i et in homicidis ꝓbat Sed quia isti echoo eon ll mob
prescribere. quid sentre debeanus affectan᷑ l sipͥ es
tisari. Talib aut̃ ciprianus communicabat. quidie. ne¬
iminẽ iudicantes. aut iure comunionis aliquẽ sididsũ
senserit amouentes. Tales etiam ante susse ingeoss¬

Expanded text:
isti gloriari: nos quidem dicimus, quia sic non prodit haereticis isti gloriari: nos quidem dicimus, quia sic non prodit haereticis ecclesiae baptismum qui baptismum Christi et in haereticis probat, sicsti et in homicidis probat: sed quia isti ex hoc concilio nobis praescribere quid sentire debeamus, affectant, ipsi priores tizari. Talibus autem Cyprianus communicabat, qui dixit, Neminem judicantes, aut a jure communionis aliquem, si diversum senserit, amoventes
Abbreviated transcription (Latin):
collegaseĩ. nonsibi hereucos p̃posuisse. sed
baptismũ xp̃i sicut cognoscit᷑ in auaris. fraudatorib. rap¬
torib homicidas. sicetiam inhereticis cognosett: Ro¬
abolus. Quomꝰ potest hab̾e baptismum xp̃i sinagoga sa¬
thanȩ : huic respondet: Numquid qui a piosxp̃ł insti¬
tuit et inuidos diabolus. idõ non potest habe baptis¬
mumxpĩ quia inuidus conuincit᷑ ẽt pars diaboli:
existit : Omagna coniunctio scismaticoꝵ quise ab he¬
reditate xp̃i toto orbe diffusa nefario scelert uelsacri¬
legio separauer: Sicipͥanus talib comunicabat. qualis iuda
traditor suit. &e tm̃ ab eis non maculabat᷑. autsimaculabat᷑.
tc̃ iudȩ factisunt om̃s Ergo et mͦ uidȩ sunt om̃s aut̾ n sunt.
nongͦ ptinent ad posteros facinorapͥoꝵ. quãuis excadem
communione ꝓpagatos. Cur ergonob̾ traditores obicint
quos non conuicer. et sibinon obiciunt uidam. cuicipanus
et tollege eius comunicauer᷑: Ecce conciliui de quosolent

Expanded text:
collegas eius non sibi haereticos praeposuisse, sed baptismum Christi, sicut cognoscitur in auaris fraudatoribus raptoribus homicidis, sic etiam in haereticis cognouisse. Roeresim diabolus. quomodo potest habere baptismum Christi synagoga satanae? Huic respondetur: Numquid quia pios Christus instituit et inuidos diabolus, ideo non potest habere baptismum Christi quae in inuidis conuincitur esse pars diaboli? exsistit? 0 magna conuictio schismaticorum, qui se ab hereditate Christi toto orbe diffusa nefario sacrilegio separarunt, si Cyprianus talibus communicabat, qualis ludas traditor fuit, et tamen ab eis non maculabatur! aut si maculabatur, tunc Iudae facti sunt omnes; ergo et modo Iudae sunt omnes, aut si non sunt, non ergo pertinent ad posteros facinora priorum quamuis ex eadem communione propagatos. cur ergo nobis traditores obiciunt quos non conuicerunt, et sibi ludam non obiciunt cui Cyprianus et collegae eius communicauerunt? ecce concilium de quo solent
Abbreviated transcription (Latin):
Iuȩ ẽ. ista iusticia : dic qͥre. Quid offendit pariulꝰ ñbaptiz at̾ nullã bales
culpã. nec suã nec deparente tractã : quid offendit. diomait ñ intret
in regnũ celoꝵ. ut separet᷑ a sorte sc̃oꝵ. ut sit exsul asocitate angłoꝵ
Uideris enĩ tmisericors q ñ ei aufers uitã: dãpnas tam̃ quẽ separas a ros¬
no cȩloꝵs. dampnas. nõ eũ ꝑcutis. s in exiliũ mittis. Nã ⁊ qͥ ex sulant¬

Expanded text:
Quae est ista justitia? Dic, quare? Quid offendit parvulus non baptizatus, nullam habens Quae est ista justitia? Dic, quare? Quid offendit parvulus non baptizatus, nullam habens culpam, nec suam, nec de parente tractam? Quid offendit, dic mihi, ut non intret in regnum coelorum, ut separetur a sorte sanctorum, ut sit exsul a societate Angelorum? Videris enim tibi misericors, quia non ei aufers vitam: damnas tamen, quem separas a regno c
Abbreviated transcription (Latin):
euidentissimã auctoritatẽ rationari humana delectat ꝓferre. lpsam
regula rationis ur̃e asserite quantis uirib ualueritis: im uincat᷑ iste qͥpar¬
dare uoluerit &eiam ñ baptiratis. ñ solũ uitã aet̾nãuerũ &ciã regnũ cloꝵ.
Istũ umerte ẽgosine p̃iuditio partes hiĩ. parũꝑ suscipio. ⁊ dicã q ipse nõ
sentio. s ad moneo uos: ut acriorẽ aduersariũ uideatis. E cce existit nes
cio qͥs adic. s aruulus ñ habens ullũ ommo peccatũmnec qđ sua uita ẽtͣxit.
nec q̃ de uita pͥmiparentis trax̃. habeb ⁊ intã xtnã. ⁊ regnũ cȩlor. Res.¬
pondete: uincite hoitẽ resistentẽ uob. qͥ alit̃ diuiditis. Uos enĩ dicitis.
uitã qͥdẽ hab eb iste ñ haptizat̾ aet̾nã. s nłabeb regnũ cȩloꝵ. Ille contra:
immo ⁊uitã. ⁊ regnuᷤ cȩloꝵ. Quare enĩ patmoniũ regni cȩloꝵ abripis in¬
nocenti: Aquo regnũ cȩloꝵ nõ ad qͥrit᷑: ꝓfecto magno bono fraudatur.

Expanded text:
evidentissimam auctoritatem ratiocinatio humana delectat, proferte ipsam regulam rationis vestrae, et asserite, quantis viribus valueritis, unde vincatur iste, qui pardare voluerit etiam non baptizatis, non solum vitam aeternam, verum etiam regnum coelorum: istum vincite. Ego sine praejudicio partes hujus parumper suscipio, et dicam quod ipse non sentio: sed admoneo vos, ut acriorem adversarium videatis. cio quis, et dicit: Parvulus non habens ullum omnino peccatum, nec quod sua vita contraxit, nec quod de vita primi parentis traxit, habebit et vitam aeternam et reiditis. Vos enim dicitis: Vitam quidem habebit iste non baptizatus aeternam, sed non habebit regnum coelorum. Ille contra: Imo et vitam et regnum coelorum. Quare enim patrimonium regni coelorum abripis innocenti? A quo regnum coelorum non acquiritur, profecto magno bono fraudatur.
Abbreviated transcription (Latin):
definitũ certũq ẽ. sine baptismo et regnũ dĩ ñ habituros paruulo̾. ut duude¬
tiseis ꝓ arbito ur̃o. ñ aduitores paruuloꝵ s opp̃ssores miseroꝵ. Ut diuidetis¬

Expanded text:
definitum certumque est, sine Baptismo regnum. Dei non habituros parvulos; ut dividedefinitum certumque est, sine Baptismo regnum. Dei non habituros parvulos; ut divideretis eis pro arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
neq ebriosi. neq maledici. neq rapaces. regnũ dĩ possidebunt. Nõ dix̃.
illi ullicales & tales igni et̃no torquebunt᷑: s regnũdi nõ possidebunt.
Subtracta aextra: ñ remansit nͥ sinistra. Unde aut euaat ab igni sẽpit̃¬
nos uõ obaliud n q er̃ in regno. Sequit᷑. i thȩc qͥde fiusti. ł tunde iam
nõsunt . s abliti estis.s sc̃ificati estis innomiine dm̃i nr̃i iħux. ⁊ inspũdĩ¬
nr̃. lanomine dui nri ͥhu &: nõeni ẽ. aliud nori sub eloinq̃ oporteo saliõ
fieri nos nos oñs pusillos cũ magniꝰ. Si aut̃ saluos fieri oportet nõ in ħ noĩe:
x idẽ salus ꝓmittit᷑ paruulis: P ace eoꝵ dica qͥ cuiquã salutẽ ꝓ mintit si ne .&ͦ.
nescio urũ ipsẽ salutẽ hab̾e possit in axp̃o. Deinde querimꝰ abeis. quidsi
aliꝗs dicat. paruulos merito innocentiȩ sic̃ dicitis atq inmimitatĩ ab oi
delicto. ñ solũ habituros salutẽ ⁊ uitã aet̾nã. s & regnũ dĩ . Unde apud uos

Expanded text:
iosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt. » Non dixit, Illi et illi, tales et tales igni aeterno torquebuntur; sed, regnum Dei non possidebunt. Subtracta dextra, non remansit nisi sinistra. Unde autem evadunt ab igne sempiterno? Non ob aliud, nisi quia erunt in regno. Sequitur: « Et haec quidem fuistis. » Et unde jam non sunt? « Sed abluti estis, sed sanctificati estis, sed risti » . « Non enim est aliud nomen sub coelo in quo oportet salvos fieri nos » , nos omnes, pusillos cum magnis. Si autem salvos fieri oportet nos in hoc nomine, omittitur parvulis. Pace eorum dicam, qui cuiquam salutem promittit sine Christo, nescio utrum ipse salutem habere possit in Christo. CAPUT V. aliquis dicat, parvulos merito innocentiae suae, sicut dictis, atque immunitatis ab omni delicto, non solum habituros salutem et vitam aeternam, sed et regnum Dei? unde apud vos
Abbreviated transcription (Latin):
tales palib: I quã enilli cȩteri pͥares eoꝵ ineo quod regnũdei non
possidebunt. Etquem admodum illis correctis. baptisma ñ
incipit ad eẽ quod de erat. sed ꝓdẽẽ quod inerat. sic et heretici.
nde ciprianus et quicum eo senser᷑. catholice aeccłȩ quamno¬
luerunt p̃cidere. nonpotuerunt p̃scribere. Quod aliter sa¬
puerunt non expauescinius. quiacumeis ueneramur et perrũ.
Q uod aũt abunitate nonreresserunt. gaudemus. quia cum

Expanded text:
tales talibus, quam et illi ceteri pares eorum in eo quod regnum dei non tales talibus, quam et illi ceteri pares eorum in eo quod regnum dei non possidebunt. et quemadmodum illis correctis baptisma non incipit adesse quod deerat, sed prodesse quod inerat, sic et haereticis. unde Cyprianus et qui cum eo senserunt catholicae ecclesiae quam noluerunt praecidere non potuerunt praescribere. quod uero aliter sapuerunt, non expauescimus, quia cum eis ueneramur et Petrum; quod autem ab unitate non recesserunt, gaudemus, quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
xisse accipiendussum: Sediam ut estimo tempus ẽ
hos etiam libros dequestione baptis mi debitosine
cum ep̃m ciprianũ. et illos quici consenserunt. quan¬
tumsit catholica unitas diligenda ut ineo ꝙ aliter
sapiebant. donerdeus id quoq reuelaret. tollera¬
rent potius diu̾sa sentientes. quanise ab eis nefario
scismate separarent Obidonatistau prorsus oraela¬
uduntur. etiant sidemaximi anistis niclul dicamins
S i enim mali bonos inunitate contaminant. nullam
iamt  cuiscelaritur uel ipse ciprianus inuenit. Siaũt mali
bonos inunidatt᷑ nonmaculant. nullam causam se parationis sa¬
crilegus donatisti ꝓponit Baptismum aut̃ siliñt et tradunt.
alii aut muln quioperantur opera carnis. qualia quiagunt.
regnumdĩ nonpossidebibt. Habent actradunt etheretici. ꝗ
inter illa oꝑa: numeratisunt. quod quia recedendo non amiser̃.
et tradere remeando potuer᷑. sedram̃ insrucruose. et inurilit̃.

Expanded text:
xisse accipiendus sum! Sed iam ut existimo tempus est xisse accipiendus sum! Sed iam ut existimo tempus est hos etiam libros de quaestione baptismi debito fine cum episcopum Cyprianum et illos qui ei consenserunt, quantum sit catholica unitas diligenda, ut in eo quod aliter sapiebant, donec deus id quoque reuelaret, tolerarent potius diuersa sentientes quam se ab eis nefario schismate separarent; ubi Donatistarum prorsus ora clauduntur, etiamsi de Maximianistis nihil dicamus. si enim mali bonos in unitate contaminant, nullam iam ecclesiam cui sociaretur uel ipse Cyprianus inuenit. si autem mali bonos in unitate non maculant, nullam causam separationis sacrilegus Donatista proponit. baptismum autem si habent et tradunt alii tam multi qui operantur opera carnis, qualia qui agunt regnum dei non possidebunt, habent ac tradunt et haeretici qui inter illa opera numerati sunt, quod quia recedendo non amiserunt, et tradere manendo potuerunt, sed tam infructuose adque inutiliter
Abbreviated transcription (Latin):
quoeram cumea dictarem. nequaquã dubiarem ħ abe
baptismum eos quiubiq et aquib cumq illud ũbis euałi¬
cis conserratum: sine sua simulatione et cum aliqua side
accepissent. quamquam eis ad salutem spũalem non ꝑde̾e̾t
sicaritate caruissent. quacatholice insererentur aecłȩ.
Sienim inquit habeansidem ut montes transferam. carita
tem non habeam nichilsum Sicut iaminpreritis maioꝵ
statutis. nondubito etiam habere baptismũ illos. ꝗ quã
quib dictum ẽ. ex nobis exier̃. Ubiaũt neq societas
uilla cẽtitacredere. sediotum ludicre. et mimice. etio¬
culariter. ageretur. utrum aꝓbandus e̾e̾t baptismus ꝙ
sic daretur: diuinum udicum ꝑ alicuius reuelato¬
ẽt᷑ censerem. Itasane ut p̾medicturos sententias. neꝗd¬
iam exploratum et cognitũ. afferent. unuliter eespec¬
tarem Quantomagis gͦ nunosine p̃ iudicio diligen.¬
tioris inquisitionis. uelmaioris auctoritatis. istadi¬

Expanded text:
quo eram cum ista dictarem, nequaquam dubitarem habere quo eram cum ista dictarem, nequaquam dubitarem habere baptismum eos, qui ubicumque et a quibuscumque illud uerbis euangelicis consecratum sine sua simulatione et cum aliqua fide accepissent, quamquam eis ad salutem spiritalem non prodesset, si caritate caruissent, qua catholicSi enim, inquit, habeam fidem, ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . Sicut jam praeteritis majorum statutis, non dubito etiam illos habere baptismum, qui, quamvis quibus dictum est: Ex nobis exierunt . Ubi autem neque societas ita crederet, sed totum ludicre et mimice et joculariter ageretur, utrum approbandus esset Baptismus qui sic daretur; divinum judicium per alicujus revelatioesse censerem: ita sane ut post me dicturos sententias, neiam exploratum et cognitum adferrent, humiliter expectarem. quanto magis ergo nunc sine praeiudicio diligentioris inquisitionis uel maioris auctoritatis istud di
Abbreviated transcription (Latin):
iquis existat quifideliter subito commotus accipiat. An
quantum ad ipsos quidẽ homines attinet plurimũ distet
int̃ credentẽs inmimo. et ridenit ingecta adipsius aũt sa¬
cram̃ti integritatẽ. nichil inter sit. Sieniniclul int̃ e.
ad integritatẽ sacram̃ti. in ipsa citholica utrũ aliquio
sallaciter. anueracit agant. cumtm̃ hocidem uiꝙ¬
simulationt palliatus sed religione mutatus Anplus
ualent ad confirmandũ sacramentũ alii ueraces int
et inquib agatur et tam̃ sipostea ꝓdatirꝰ a nor eo¬
perit. sed aut. Ecomunicando punit᷑ illa simulatio
gredi aliqua temeriate sententiȩ quȩ nullo aotio¬
lico regionaliꝰ concilio coepta. nullo pleniro emo¬
natasunt: Id aut fiducia securę uocis asserere. quod
sensione roboratum ẽ ueruntam siquisme forte eer
eoncilio construtum ubitaliuimre rin questeo tisaret᷑.¬
uedicertin. qud ipse sentirem. si comodo astitus esseri

Expanded text:
si quis existat qui fideliter subito commotus accipiat, an, si quis existat qui fideliter subito commotus accipiat, an, quantum ad ipsos quidem homines adtinet, plurimum distet inter credentem in mimo et inridentem in ecclesia, ad ipsius autem sacramenti integritatem nihil intersit. si enim nihil interest ad integritatem sacramenti in ipsa catholica, utrum id aliqui fallaciter au ueracitsimulatione palliatus, sed religione mutatus est. An plus valent ad confirmandum Sacramentum illi veraces inteet in quibus agitur? Et tamen si postea prodatur, nemo repetit, sed aut excommunicando punitur illa simulatio, gredi aliqua temeritate sententiae, quae nullo in catholico regionali concilio coepta, nullo plenario terminata sunt: id autem fiducia securae vocis asserere, quod sensione roboratum est. Verumtamen si quis forte me in eo concilio constitutum, ubi talium rerum quaestio versaretut dicerem quid ipse sentirem, si eo modo adfectus essem
Abbreviated transcription (Latin):
pit eẽ sacramentũ. quod aliter inutile ẽ Solet etiamqueri.
si forte hoc curiositate aliquadidicit. quẽ ad modũ dandũ sit
quo animo accipiat ille cuidat᷑. cumsimulatione. ansine si¬
mulatione. Sicũ simulatione. utrum fallens. sicut in excła.
uel inea que putat᷑ accła. an iocans. sicut inmimo. & sisit
sceleratius in eccłafallaciter accipere. anheresi uel scismate:
sine fallacia. idest animo nonsimulato &utrũ in heresi. filla
it suumimo cumfide. siquis quã inter agendũ repen¬
ina pietate moucatur. Quamquamtalem. sietia conse¬
ramus quimipsa catholica fallaciter accipit. mirũ sidu¬
bitatur quis cui p̃ferendussit Quidenĩ ꝓsit animus uera¬
citer dantis fallacit̃ accipienti nonuidõ Seclar bitremur
aliquem etiam fallacit᷑ dantẽ. cumettradens et accipiesᷤᷤ
fallaciter agant. inipsa untate eatholica. utrumhoc ma¬
gis baptisma sit accipiendum. anilluo ꝙuimimo datur

Expanded text:
pit esse Sacramentum, quod aliter inutile est. CAPUT LIII.--101.pit esse Sacramentum, quod aliter inutile est. CAPUT LIII.--101.si forte hoc curiositatquo animo accipiat ille cui datur, cum simulatione an sine simulatione, si cum simulatione, utrum fallens sicut in ecclesia uel in ea quae putatur ecclesia, an iocans sicut in mimo, et quid sit sceleratius, in ecclesia fallaciter accipere an in hae- < resi uel schismate sine fallacia, id est animo non simulato, et utrum in haeresi fallaciter an in mimo cum fide, si quisquam inter agendum repentina pietate moueatur. quamquam talem si etiam illi conferamus qui in ipsa catholica fallaciter accipit, mirum si dubitatur quis cui praeferendus sit. quid enim prosit animus ueraciter dantis fallaciter accipienti, non uideo. sed arbitremur aliquem etiam fallaciter dantem: cum et tradens et accipiens fallaciter agant in ipsa unitate catholica, utrum hoc magis baptisma sit acceptandum an illud quod in mimo datur,
Abbreviated transcription (Latin):
bitant. ꝙ baptismũ et utilit hnthabeant. seimitantib
meis ẽ. utilit̃ tradunt. illitm̃ inutilit̃ accipiunt. ñ imitan¬
tes eos quos accipiunt. Illi uero quisicsunt in magnadomo
tanquã uasa in contumeliã. et inutilit̃ hñt baptismum.
et seimitantib inutlit̾ tradunt. Illiporro ab eis. utiliter
accipiunt. qui non ipsis corde atq morib s sc̃ȩ domui co¬
pulant᷑. Qui aũt separatores nonmagis indonto. quã ex
domosunt. neq omino utiliter lũt. neq ab eis imlit᷑
accipiunt: nisi forte accipiendi neres sitas ꝓrgu̾at.
et accipientis animus abunitatis iunculo non recedit:
Tam̃ ethñt quã quam inutilit᷑ habeant: & acripiatur
abeis etiam cum utile ẽ accippentib. Quod utfiat
quod nonsolum heretiei. etscismatici. sed et illi facere
debent quisic sunt indomo ꝑcomunionẽ sacram̃tois.
ut er extradomum᷑ sint. ꝑdiũsitatẽ moꝵ Sic enĩ ipsis utile inci¬

Expanded text:
bitat quod baptibitat quod baptiin eis est utiliter tradunt, illi tamen inutiliter accipiunt non imitantes eos per quos accipiunt. illi uero, qui sic sunt in magna domo tamquam uasa in contumeliam, et inutiliter habent baptismum et se imitantibus inutiliter tradunt. illi porro ab eis utiliter accipiunt, qui non ipsis corde adque moribus, sed sanctae domui copulantur. qui autem separatiores non magis in domo quam ex domo sunt, neque omnino utiliter habent neque ab eis utiliter accipitur, nisi forte accipiendi necessitas urgeat et accipientis animus ab unitatis uinculo non recedat; tamen et habent, quamquam inutiliter habeant, et accipitur ab eis, etiam cum inutile est accipientibus. quod ut fiat quod non solum haeretici et schismatici, sed etiam illi facere debent, qui sic sunt in domo per communionem Sacramentorum, ut extra domum sint per diversitatem morum: sic enim et ipsis utile inci
Abbreviated transcription (Latin):
fructiserȩ pacisicȩq iustitię. sedsicut palea dr̃ eẽ infrumtis.
NNam eristos eẽ indomo negare non p̾sum. dicente apło. Inma¬
gna aut̃ domo ñsolum aurea uasa sunt. uel argentea. sed
lignea et fictilia. et quidẽ aliasunt in honorẽ. aliau̾ in con¬
tumeliam Ex hoc numero innumerabili. ñ solũ turba. intus
p̃mens paucori intantȩ multitudinis comparatione scõꝵ.
s et diruptis retib hereses et scismata existunt: incisqui
magis exdomo quã indomo eẽ dicendisunt: de quib dicit:
a nob exier. sii nonerant ex nob̃ Separatores enimsunt
iam eniam corporaliter segregati. tanqua illi. quuntius car¬
naliter & animalit̾ uiuunt. & spualtt̃ seꝑarisunt. Hori a
omniũ generũ illi primi quisicsunt indomodĩ. ut ipsisint do¬
mus di. si iam spũales sint. siue ad hucpar uuli lacte nutriant᷑.
s. talẽ ad spũalem habitũ intento corde ꝓficiant. nerdu¬

Expanded text:
fructiferae pacificaeque justitiae; sed sicut esse palea dicitur in frumentis: fructiferae pacificaeque justitiae; sed sicut esse palea dicitur in frumentis: nam et istos esse in domoaurea vasa sunt vel argentea, sed et lignea et fictilia; et alia quidem sunt in honorem, alia vero in contumeliam . Ex hoc numero innumerabili, non solum turba intus premens cor paucorum in tantae multitudinis comparatione sanctorum, sed etiam disruptis retibus haereses et schismata existunt in eis, qui jam magis ex domo quam in domo esse dicendi sunt, de quibus dicitur, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis . Separatiores enim sunt quam illi, qui interius carnaliter et animaliter uiuunt et spiritaliter separati sunt. Horum autem omnium generum illi primi qui sic sunt in domo dei, ut ipsi sint domus dei, siue iam spiritales sint siue adhuc paruuli Iacte nutriantur, sed tamen ad spiritalem habitum intento corde proficiant, nemo du
Abbreviated transcription (Latin):
conclusus fonssignatus.ꝰ puteus aquȩ: uiuȩ. paradisus cũfruetu
pomon. quȩ etiã claues accepit. Aac potestatẽ soluendi riligandi
N ancdomũ siquis corripientẽ corrigentemq contẽpserit. sn
tibi inquit sicut et hnicus et publican̾ De hac domodicit᷑: dñe
dilexi decorẽ dom̃tuȩ. & locũ habitationis głȩ tuȩ. & qui habi¬
tare. facit unanimes indomo. & iocundatus sum inhis quȩ dic
inscłascłoꝵ laudabumt te. & innumerabilia talia Hȩc dom̃
etiam triticũ dicit᷑ siue tricenũ. siue sexagenũ. siue eentenũ
fructũ afferens. cumtollerantia hȩcdomus ẽ inuasis aureis
et argenteis et lapidib p̾ciosis. et lignis inputribilib Nuic
domuidicit᷑. Sufferentes in incẽ indilectione. studentes
ron siue se facie nouerint. siue ñ nouerint: Aliosaut itadici
eẽ indomo u nonꝑ: tineant. ad cõpagem dom̃. nec ad societatẽ

Expanded text:
conclusus, fons signatus, puteus aquae vivae, paradisus cum fructu conclusus, fons signatus, puteus aquae vivae, paradisus cum fructu omus etiam claves accepit, ac potestatem solvendi et ligandi . Hanc domum si quis corripientem corrigentemque contempserit, Sit tibi, inquit, tanquam ethnicus et publicanus . De hac domo dicitur, Domine, dilexi decorem domus tuae, et locum habitationis gloriae tuae ; et, Qui habitare facit unanimes insaeculorum laudabunt te ; et innumerabilia talia. Haec domus etiam triticum dicitur, sive tricenum, sive sexagenum, sive centenum fructum afferens cum tolerantia . Haec domus est in vasis aureis et argenteis , et lapidibus pretiosis, et lignis imputribilibus. Huic domui dicitur, Sufferentes invicem in dilectione, studentes entorum, sive se facie noverint, sive non noverint. Alios autem ita dici esse in domo, ut non pertineant ad compagem domus, nec ad societatem
Abbreviated transcription (Latin):
dñs corpus suũ panẽ uocat. demultoꝵ granoꝵ unitate
congestum: ppłmnr̃m quẽ portabat indicat coadunatũ.
& qud̃ sanguinẽ suũ uinũ appellat. de botris atq acinis¬
plurimis expressum atq inunũ coactũ: gregẽ itẽnrĩn
significat. commpetione ad unatę multitudinis copu¬
latum: hȩc ũba beati cipͥani indicant eũ et intellexis se
et dilexisse decorẽ domusdĩ. quã domũ exunanimis &
gnificatione sacram̃tor. inqua utiq ñerant illi inuidi
etsine cariate maliuoli. quitmbapri s abant Ex qͦ apparet
et ineis eẽposst. atq ab eis dariposse sacram̃tumxp̃i. quiñ
tare cipͥanus ipse testat᷑: Neq enĩ saltem hoc dicipotest.
ait. siue occasione. siue ueritate xp̃s annnciet᷑. et in hoc
gaudeo & gaudebo Quib omĩb consideratis. putome
appellatur  quȩ sponsa pulchra sinemacula et̾ruga. etoriis

Expanded text:
dominus corpus suum panem uocat de multorum granorum adunatione dominus corpus suum panem uocat de multorum granorum adunatione congestum, populum nostrum quem portabat indicat adunatum; et quando sanguinem suum uinum appellat de botruis adque acinisplurimisexpressumadque in unum coactum, gregem item nostrum significat commixtione adunatae multitudinis copulatum.haec uerba beati Cypriani indicant eum et intellexisse et dilexisse decorem domus dei, quam domum ex unanimis egnificatione sacramentorum; in qua utique non erant illi inuidi et sine caritate maliuoli, qui tamen baptizabant. ex quo apparet et in eis esse posse adque ab eis dari posse sacramentum Christi qutare Cyprianus ipse testatur. neque enim saltem hoc dici potest ait: siue occasione siue ueritate Christus adnuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo. Quibus omnibus consappellatur, quae sponsa pulchra sine macula et ruga, et hortus
Abbreviated transcription (Latin):
aeccłam. aitenim dequodã loquens. alienus fiat etꝓphan̾i.
dñice pacis. ac dñicȩ unitatis inimicus. non habitans indo
decipͥano uolunt p̃scrib̾e. Sienĩ ineccła xp̃i nonnisi
Cuos ipse intelligit ñhereticos. uelscis maticos. apaulo apło
commemoratos. s falso fr̃s cumillo interius conũsantẽ
quicerte baptiç are non debeban qula meccła nõha-¬
bitabant. in qua ipsedicit non habitaruimisi unanimes.
et con cordes: Nisi forte quisquã oborrtatł ut dicat. con-¬
cordes et unanimes fuisse inuidos. et maliuolos. et sine ca
ritate contentiosos. ctamen baptixabant Nec tm̃ ista eoꝵ¬
pensabatur. aliqua exparte minuebat. atq uolabat:
Totumsane ipsum locũ in eadẽ ad magnũ epłapositũ opere
D s qui inhabitare facit unianimes indomo deniq unani¬
mitate xp̃i anos. firma sibi atq inseparabili caritate ẽ¬
nexos. etiam dominica sarrisicia declarant Nam qnđo

Expanded text:
ecclesiam. ait enim de quodam loquens: alienus fiat et profanus, ecclesiam. ait enim de quodam loquens: alienus fiat et profanus, dominicae pacis ac dominicae unitatis. inimicus, non habitans in dode Cypriano uolunt praescribere. si enim in ecclesia Christi non nisiquos ipse intellegit non haereticos uel schismaticos a Paulo apostolo commemoratos, sed falsos fratres cum illo interius conuersantes. qui certe baptizare non debebant, quia in ecclesia non habitabant in qua ipse dicit non habitare nisi unanimes et concordes; nisi forte quisquam sic abhorret a uero, ut dicat concordes eritate contentiosos: et tamen baptizabant, nec eorum ista pensabatur, aliqua eTotum sane ipsum locum in eadem ad Magnum epistula positum operae deus qui inhabitare facit unanimes in domo\'. denique unanimitate christianos firma sibi adque inseparabili caritate conexos etiamipsadominicasacrificiadeclarant. nam quando
Abbreviated transcription (Latin):
Caprianis deastagbredexi. Meam sententiã plenissime expͥmit.
epła quȩ adiubaianum collegamnrm̃ scriptaẽ: hereticos scđm
euagłicam et apłicam conestarionẽ. aduersarios xp̃ietantixp̃o
baptis andos eẽ. itpossint sieri deadũ sariis inimici. etle an¬
tixp̃is xp̃iani Quid aliud hic disputandumẽ. qnđ ipsam
cuius m̃tionẽ fecit epłam adiubaianũ datã. quanta poru¬
imus diligentia ꝑtractauimus : & quod hic dix̃ meminerimꝰ
diciposse deomib iniquis. quosincatholica eẽ ipsetestatur.
et baptis mũ hab̾e. et dare. nemonrm ambigit. Illi enĩueni¬
unt ad eccłam. qui departe diaboli adxp̃m transeunt. &
edisicant supra petrã. et incorporant᷑ columbe. et inorto c̃on-¬
cluso et fonte signato muniunt᷑. ubinonsunt om̃s qui contra
xp̃ipcepta uiuunt. ubilib eẽ uideant᷑ Nam et inepła quã
seripsit admagnũ. cumdehae ipsare ageret. satis aꝑteq
nos ipse comonuit. inqualisocietate oportebat intelligi

Expanded text:
Cyprianus a Karthagine dixit: Meam sententiam plenissime exprimit epistula, quae ad Iubaianum collegam nostrum scripta est, haereticos secundum euangelicam et apostolicam contestationem aduersarios Christi et baptizandos esse, ut possint fieri de aduersariis amici et de antichristis christiani. Quid aliud hic disputandum est, quando ipsam cuius mentionem fecit epistulam ad Iubaianum datam quanta potuimus diligentia pertractauimus? et quod hic dixit meminerimus dici posse de omnibus iniquis, quos et in catholica esse ipse testatur et baptismum habere et dare nemo nostrum ambigit. illi enim ueniunt ad ecclesiam, qui de parte diaboli ad Christum transeunt et aedificant super petram et incorporantur columbae et in horto concluso et fonte signato muniuntur, ubi non sunt omnes qui contra Christi praecepta uiuunt, ubilibet esse uideantur. nam in epistula quam scripsit ad Magnum, cum de hac ipsa re ageret, satis aperteque nos ipse commonuit, in quali societate oporteat intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
nec quidem ribũ sumere. Et tm̃ cum collegis faneratorib
insidiosis. fraudatorib. raptorib non pͥuatã mensã. seddĩ
iam in aliis libris satis dictumẽ. Siteus agemellis digxit:
baptis inaeoi non ualet Nec nos dicimus ualere ad salutẽ.
quã diu hereticisunt. sicut et illis homicidis quã diu sr̃s oder̃:
dioga leptima gnensis quimilu mandauer corpore quidem
ab sentes. spũ psentes. censemus. ꝙ eteollegȩnr̃i. quiaherenci
cõmunionẽ. hab̾e nob̾cum nonpossunt. nͥ ȩxcłastico bapris mo
baptisati fuerint Communicationẽ credo eã dicit. queꝑ
tinet ad colũbe societatẽ Nã in par tici patione sacram̃¬
tor ꝓcul dubio communicabant eis. neminẽ iudicantes.
nec auire commu monis aliquẽ diuersum senserit amouenit̃:
S ed quolibet modo atq dixerit non magnoꝑe ũ baliȩx repellen-¬

Expanded text:
nec quidem cibum simul sumere : et tamen cum collegis feneratoribus, nec quidem cibum simul sumere : et tamen cum collegis feneratoribus, insidiosis, fraudatoribus, raptoribus, non privatam mensam, sed Dei jam in aliis libris satis dictum est. CAPUT XLVI.--90. Litteus a Gemellis dixit: Baptisma eorum non valet. 91. Nec nos dicimus valere ad salutem quamdiu haeretici sunt, sicut et illis homicidis quamdiu fratres oderuDioga Leptimagnensis, qui mihi mandaverunt, corpore quidem absentes, spiritu praesentes, censemus quod et collegae nostri; quod haeretici communicationem habere nobiscum non possunt, nisi ecclesiastico Baptismo baptizati fuerint. 93. Communicationem, credo, eam dicit, quae pertinet ad columbae societatem: nam in participatione Sacramentorum procul dubio communicabant eis, neminem judicantes, nec a jure communionis aliquem, si diversum sentiret, amoventes. Sed quolibet modo dixerit, non magnopere verba haec refellen
Abbreviated transcription (Latin):
disserendum. qm̃ quidẽ adquestionẽ baptismi quã modo
tractauimus omĩho nonꝑtinet: Ait enĩ. Siquis ad uos uene.¬
rit. ⁊ doctrinã xp̃i non lt heretici aũt relinquentes doc¬
trinã erroris sui. ad xp̃i doctrinã conũtunt᷑. ut incorpo¬
rentur aeccłȩ et ad illam colũbam incipiant. ꝑtinere cuiꝰ
sacramentũ habebant: ⁊ idõ quod non liabebant eisdatur
id ẽ pax &e caritas decordepuro. & conscienta nonficta. &¬
ficlebona Quid aut eius habebant. cognoscit᷑. & sine ulla
contumelia suscipit᷑: sicut in adultera dł agnoscit. donasua
etiam cũ illa sequit᷑: amatoressuos Quafornicatione cor¬
repta cum ad castitatẽ conuertit᷑. nondona illi culpantur
fendant: contra quos dicit᷑: Nam adistã questionẽ ut dixi
omnino nonptinet: Ioħis enim dixit alienȩ doctrinȩ aue
nominat᷑ interuos auarus. aut ebriosus. & cetera. eũ ei modi

Expanded text:
disserendum, quandoquidem ad quaestionem baptismi quam modo disserendum, quandoquidem ad quaestionem baptismi quam modo tractamus omnino non pertinet. ait enim: si quis ad uos uenerit et doctrinam Christi non habet. haeretici autem relinquentes doctrinam erroris sui ad Christi doctrinam conuertuntur, ut incorporentur ecclesiae et ad illam columbam incipiant pertinere cuius sacramentum habebant. et ideo quod eius non habebant eis datur, id est pax et caritas de corde puro et conscientia bona ficta . Quod autem ejus habebant, agnoscitur, et sine ulla contumelia suscipitur: sicut in adultera Deus agnoscit dona sua, etiam cum illa sequitur amatores suos; quia fornicatione correcta, cum ad castitatem convertitur, non dona illa culpantur, fendant contra quos dicitur. Nam ad istam quaestionem, ut dixi, omnino non pertinet. Joannes enim dicit, alienae doctrinaenominatur inter vos aut avarus, aut ebriosus, etc., cum ejusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
cui claues dñs dedit. et ubise edisicaturũ aeccłam dix̃ Secun¬
dianus atã beis docit Nondebemus heretieos nr̃ã p̃sũptione
one peccaton nonconsecuti. cum iudicii dies uenerit nobis
imputent᷑. quod pnos nonsint baptigati. et indulgentiã
unũ baptisma. qnđ adnos conũtunt᷑. simul cũ excła aecłe
bapusmũ consequant᷑: Immotrans lati adpetrã colũbe
sociati. accipiant remissionẽ peccatoii. quã hab̾e ñ por̾ant
extͣ petram. & extracolumbam. siue aꝑte foris. sicut heretici.
siue tanquã intus sicut ꝑditi catolici. quostm̃ baprismũ sine re¬
missione peccatoꝵ & hab̾e. etlare manifestum ẽ. cum et ab ipsis
tales accipiunt. qui ñinmelius comutati dm̃labiis oͥnorant.
coraut̃ eoi longeẽ ab eo: Tam̃ sic ẽ unũ baptisma: quomͦun a ẽ
columba. cũ possint quiũsunt in colũba comunit̃. baptima
Qui enim dixerit illi aue. comunicat factis eius malignis.

Expanded text:
cui claues dominus dedit et ubi se aedificaturum ecclesiam dixit. Secnncui claues dominus dedit et ubi se aedificaturum ecclesiam dixit. Secnndianus a Tambcis dixit: Non debemus haereticos nostra praesumptione onem peccatorum non consecuti, cum iudicii dies uenerit, nobis imputent quod per nos non sint baptizati et indulgentiam unum baptisma, quando ad nos conuertuati ad petram et columbae sociati accipiant remissionem peccatorum quam habere non poterant extra petram et extra columbam, siue aperte foris sicut haeretici siue tamquam intus sicut perditi catholici. quos tamen baptismum sine remissione peccatorum et habere et dare manifestum est, cum et ab ipsis tales accipiunt, qui non in melius commutati deum labiis honorant, cor autem eorum longe est ab eo, tamen sic est unum baptisma quomodo est una columba, cum possint qui non sunt in columba communiter baptisma qui enim dixerit illi haue communicat factis eius malis.
Abbreviated transcription (Latin):
Honoratus atuc cadixit. Cumxp̃s ueritaᷤᷤ sit. magis ue¬
ritatem. quã consuetudinẽ sequi debemus. ut heretico
qui idõ adnos ueniunt qui aforis nichil acciꝑe potuer.
eccłȩ baptismo scĩficemus S tiste artestor ẽ consuetudinᷤᷤ¬
ubinos plurimũ adiuuat. quicquid aliud contranos di¬
cere uideatur: Nonaũt idõ adnos ueniunt heretiri ꝗaforis
nichl acceper̃. sedut eis utile eẽ incipiat. quod acceper
consilium: hocitaq existimo utquicũq ex heresi uenerint
sine dubio baptisent᷑. Quodgͦ illis quosexspectabat respon
ipsis solis potestatẽ apatresibitraditã ꝑmittentis. quib¬
nos successimus cadẽ potestate aeccłamdnĩ gubernantes.
eteredentium fideles baprisantes & idõ heretici. quinec po
eius possunt Numquid impiĩ et homicide. apłi successert.
urgͦ bapri antur : anqui anonsunt foris : s apetraforisst̃

Expanded text:
Honoratus a Tucca dixit: Cum Christus ueritas sit, magis ueHonoratus a Tucca dixit: Cum Christus ueritas sit, magis ueritatem quam consuetudinem sequi debemus, ut haereticos qui ideo ad nos ueniunt, quia foris nihil accipere potuerunt, ecclesiae baptismo sanctificemus. Et iste adtestator est consuetudinubi nos plurimum adjuvat, quidquid aliud contra nos dicere videatur. Non autem ideo ad nos veniunt haeretici, quia foris nihil acceperunt; sed ut eis utile esse incipiat quod acceperunt: ecessorum consilium. Hoc itaque existimo, ut quicumque ex haeresi venerint, sine dubio baptizentur. 83. Quod ergo illis quos exspectabat, responipsis solis potestatem a Patre sibi datamnos successimus eadem potestate ecclesiam domini gubernantes et credentium fidem baptizantes. et ideo haeretici qui nec poeius possunt. Numquid et impii homicidae apostolis successerunt? cur ergo baptizant? an quia non sunt foris? sed a petra foris sunt
Abbreviated transcription (Latin):
boniis odor xp̃i. nonutiq salutaris inhis quipereunt.
non suo uicio. sed eon simulatione. Est aut̃ quic ꝗd exrra
catholicam fuerit. sedinquantũ nonẽ catholicũ Potest
aut̃ aliquid catholicũeẽ extracatholicã sicut poruit
lebat demonia ille quicũ discipulis non sequebatur
Iamsimulatio etiam incatholica potest eẽ inhis utiq qui
scło ũbis et nonfactis renunciant. nec tm̃ ẽ cͣatholita si¬
mulatio: Sicut gͦ est incatholica. quod non ẽ catholicũ.
sic potest aliquid extra catholicam eẽ catholieñ. Silu¬
anus aga s aufala dixit: hereticos nichil hab̾e constat
espondemus:. Nonsunt g heretici ipsiquibereses
condider̃. qui ab eecła recesser. et uniq hab̾e quod
ihi acceper᷑. Q uodsi ab surdume dicere ut illi non.
sint heretici ꝑ quos ceterisunt herenci potest sieri.
ut hereticus habeat quomale utendo dispereat.

Expanded text:
bonus odor Christi non est utique salutaris in his qui pereunt bonus odor Christi non est utique salutaris in his qui pereunt non suo uitio sed illorum. simulatio est autem quidquid extra catholicam fuerit, sed in quantum non est catholicum. potest autem aliquid catholicum esse extra catholicam, sicut potuit lebat daemonia ille qui cum discipulis non sequebatur. nam simulatio etiam in catholica potest esse, in his utique qui saeculo uerbis et non factis renuntiant, nec tamen dst catholica simulatio. sicut ergo est in catholica quod non est catholicum, sic potest aliquid extra catholicam esse catholicum. Saluianus a Gazanfala dixit: Haereticos nihil habere constat, ebant. Respondemus: Non sunt ergo haeretici ipsi qui haereses condiderunt, quia ab ecclesia recesserunt et utique habebant quod ibi acceperunt. quod si absurdum est dicere, ut illi non sint haeretici per quos ceteri fiunt haeretici, potest fieri ut haereticus habeat quo male utendo dispereat.
Abbreviated transcription (Latin):
et ens quiexiñ ueniunt. inȩecła bapti sandos eẽ Resindant gͦ
quo: baptisant. qui audiunt u̾badĩ & nonfaciunt. cum ab ini¬
quitate adiustitiamueniunt. hoc ẽ abarena ad petrã migrare
spes illis ẽ: quãdiu in arena sunt. quã illis quisupra petrã sunt.
tm̃ idem baptismaẽ. inutrisq quãuis sicu spes una. itaet unũ
te datur. consequant᷑: Rtspondetur: Immolicitt inci¬
piant habe ad saluit. quod illicite habebant ad pniciẽ.
quia sub eodem baptismo iustificat᷑. cum sequisq ad dm̃
uerari corde conu̾terit. sub quo iudieabat᷑ qnđ id ac¬
cipiens. scło ũbis solis. et nonfactis renuntiabat Pusillus
alamas badixit Egocedo baptisma salutare non et nisim
eccła catholica quĩꝗd absq catholica sucrit. simulatioẽ.
Boc quidđuerumẽ. quod baptis ma salutare. non nͥ in ȩccła
icatholicaẽ Potest enim eẽ ipsum etextra catholicã salu¬
tare ibi non ẽ quia ibi nonoꝑatur salutem: Sicut ille

Expanded text:
s qui exinde ueniunt in ecclesia baptizandos esse. Rescindatur ergo, quod baptizant qui audiunt uerba dei et non faciunt, cum ab iniquitate ad iustitiam, hoc est ab harena ad petram migrare spes illis est, quamdiu in harena sunt, quae illis qui super petram sunt; tamen idem baptisma est in utrisque, quamuis sicut spes una ita et unum te datur consequantur. Respondetur: Immo licite incipiant habere ad salutem quod inlicite habebant ad perniciem, quia sub eodem baptismo iustificatur, cum se quisque ad deum ueraci corde conuerterit, sub quo iudicabatur, quando id accipiens saeculo uerbis solis et non factis renuntiauerat. Pusillus a Lamasba dixit: Ego credo baptisma salutare non esse nisi in ecclesia catholica. quidquid absque catholica fuerit simulatio est. Hoc quidem uerum est quod baptisma salutare non nisi in ecclesia catholica est. potest enim ipsum esse et extra catholicam, sed salutare ibi non est, quia ibi non operatur salutem, sicut ille
Abbreviated transcription (Latin):
cogitare debemꝰ. Cõcedunt paruulos baptnari oportere. Nõgͦ questio ẽ.
int̃ noꝰ n ipsos. utrũ pariuuli baptiz andisint: s de causa querit᷑. quare bap.¬
tizandi sint. hoc gͦ qđ c̃cedunt : sine ulla dubitatione cũ ipsis teneamũ.
b aptizandos ẽẽ paruulo. nemo dubitat: nemo dubitet. quando nec illi
hinc dubitant. qui ex parte aliqͣ contͣ dicunt. S nos dicimꝰ eos alit̃ salutẽ¬

Expanded text:
m. Concedunt parvulos baptizari oportere. Non ergo quaestio est inter nos et ipsos, utrum parvuli baptizandi sint; sed de causa quaeritur, quare baptizandi sint. Hoc ergo quod concedunt, sine ulla cum ipsis dubitatione teneamus. Baptizandos esse parvulos, nemo dubitat. Nemo dubitet, quando nec illi hinc dubitant, qui ex parte aliqua contradicunt. CAPUT II. Sed nos dicimu