comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& habebat patrẽ tiriũ artificẽ aeris. Ingressusq ẽ
ad regẽ. & fecit omã oꝑa regisalomoni. In qͦ typus
est ȩdificandȩ eccłȩ : qđ nõnsolũ de tribu ũ
sedde neptalĩ qͦq & patre tẏrio generatꝰ sit. qui
raias autẽ genuit io ab. patrem uallis artifi. lbi
qͥppe artifices erant. qͥ ꝓpt̃ea habitare dñr i. al¬
le. qd ñ eosinflabat scientia: sed humilẽ atqI
suetũ sequebant᷑ it̃m . & cũ apło dicere potirant: Ẽgo
enĩ sũ minimꝰ apostoloꝵ. qͥñsũ dignꝰ uocari apłs. Et
ELOQUII MYSTICI Proqͦlex interp̃tatisunt
prudentẽ auditorẽ. theodotio prudentẽ in can¬
tatorẽ. aqͥla prudentẽ susurratorẽ. symmachus pru¬
dentẽ eloquii mystici quẽ & nos in hoc loco secuti
sumꝰ. Dicendũ pͥmũ iuxta lex qđ interceteras gr̃as
spitales. &iã prudens auditor in eccła necessã rius
sit. Aluenĩ dator ꝓphetia. aliidiscretio sprum.

Expanded text:
et habebat patrem Tyrium, artificem aeris. Ingressusque est et habebat patrem Tyrium, artificem aeris. Ingressusque est ad regem, et fecit omnia opera regi Salomoni: in quo typus est aedificandae Ecclesiae, quae non solum de tribu Juda, sed de Nephthali quoque, et patre Tyrio generatus sit, qui raias autem genuit Joab patrem vallis artificum: ibi quippe artifices erant . Qui propterea habitare dicuntur in valle, quia non eos inflabat scientia, sed humilem atque mansuetum sequebantur Jesum, et cum Apostolo dicere poterant: Ego enim sum minimus Apostolorum, qui non sum dignus vocari Apostolus . Et eloquii mystici. Pro quo 52 LXX interpretati sunt, prudentem auditorem; Theodotio, prudentem incantatorem; Aquila, prudentem susurratorem; Symmachus, prudentem eloquii mystici, quem et nos in hoc loco secuti sumus. Dicendum primum juxta LXX; quod inter caeteras gratias spiritales, etiam prudens auditor in Ecclesia necessarius sit. Alii enim datur prophetia: alii discretio spirituum .
Abbreviated transcription (Latin):
senesiudaei ꝑdiderit. qͦmͦ poterit habere consiliu.
qđ ꝓpͥe seniorũ ẽ : ET SABIENTEM ARCHITECTU
Proq aqͥla transtulit sapientissimũ artificũ. ut os¬
tender& cosplures qͦnda habuisse artifices. qͣlis
& ille fuit beselehel filius uri filiiur de tribuiu¬
da quẽ impleuit c̃s spũ sapientiȩ & intelligentiȩ
ac disciplinȩ. ut in om̃i oꝑe ess& faber ꝑfectissimꝰ
ñ solũ in auro aut in argeato. sed & inaere & ceteris
quȩ moyses enumerat. quia edificauit tab̾nacu¬
lũ dĩ. Illis gͦ ꝑdentib architectos. om̃is aedificandi
gr̃a translata ẽ adeccłaia. Unde paulus apłs dicit.
Quasi sapiens architectꝰ fundam̃tũ posui. Et hiere¬
mias architectꝰ erat. qͥñ solũ eradicabat & subfodebat
structor maceriarũ. Et in euangelio filius fabrisug¬
gillatꝰ. qͥ uniuersa condiderit: In regũ qͦq uolumĩ¬
ne legimꝰ qđ miserit rex salomon & tulerit hẏrã
thiriũ filiũ mulieris uiduȩ qͥerat de tribu neptali.

Expanded text:
diderit, quomodo poterit habere consilium, quod proprie seniorum est? Et sapientem architectum. Pro quo Aquila transtulit sapientissimum artificum, ut ostenderet eos plures quondam habuisse artifices: qualis et ille fuit Beseleel filius Uri, filii Ur de tribu Juda, quem implevit Deus spiritu sapientiae, et intelligentiae, ac disciplinae, ut in omni opere esset faber perfectissimus, non solum in auro, et argento, sed et in aere, et caeteris quae Moses enumerat, qui aedificavit Tabernaculum Dei . Illis ergo perdentibus architectos, omnis aedificandi gratia translata est ad Ecclesiam. Unde Paulus apostolus dicit: Quasi sapiens architectus fundamentum posui . Et Jeremias architectus erat, qui non solum eradicabat, et suffodiebat, structor maceriarum . Et in Evangelio filius fabri sugillatur, qui universa condiderit . In Regum quoque volumine legimus, quod miserit rex Salomon, et tulerit Hyram Tyrium, filium mulieris viduae, qui erat de tribu Nephthali,
Abbreviated transcription (Latin):
ad mirabilẽ consiliariũ transtulerunt. In terce¬
teras gr̃as etiã dñs hoc aufer& aiuidga. ut nullũ
habeant consiliariũ. sed fatiant cuncta absq con¬
siuo Et greci poetȩ lauda bilisilla & admiranda
ẽe tã sibi quã om̃ibus. Vnde & illud in nr̃is libris
legimꝰ amici sint łͥ plurimi consiliaruautẽ un ae
mille Et itrũ. Cũ consiliooma age. &dabit tͥ ꝓui¬
dentia ad mirabilẽ consilariũ. Senat᷑ qͦq a consul¬
tudicunt᷑ Et pͥncipes qͥndã romani consules ap¬
pellati sunt uiel ad consulandũ ciuib uel aregen

Expanded text:
lerunt. Inter caeteras gratias etiam hoc Dominus auferet a Judaea, ut nullum habeant consiliarium: sed faciant cuncta absque consilio. Et Graeci poetae laudabilis illa et admiranda esse, tam sibi, quam omnibus. Unde et illud in nostris libris legimus: Amici tibi sint plurimi, consiliarius autem unus de mille . Et iterum: Cum consilio omnia age : et dabit tibi prudentia admirabilem consiliarium. Senatus quoque consulta dicuntur, et principes quondam Romani, consules appellati
Abbreviated transcription (Latin):
MEDIO EUS. IN SP̃U IUDICII ET SG̃UCOM¬
BESTIONIS Tc̃ saluabunt᷑ reliqͥȩ de isrł. qͣdo
in babtilinate saluatoris eis fuerint peccata dimis¬
sa & ille sanguis ablutꝰ quẽ suꝑse erranspopłsm
de supͣ iegimꝰ. cũ exatenderitismanꝰ ñ exaudi¬
am uos. manꝰ enĩ urẽ sanguine plene st̃ Et pos¬
tea eos ad penitentiã ꝓuocans infert. lauami
mundi estote Et nota qd̃ sordes filiarũ syonlaue¬
rit spũ iudicu. sangumẽ autẽ hierusalẽ spũ cõbusti¬
onis. Qđ enĩleue est lauat᷑. qđ grauius exurit᷑ de
quo iudicii sp̃u. & spũ cõbustionis. iohannes baptis

Expanded text:
ejus in spiritu judicii et spiritu combustionis. Tunc salvabuntur reliquiae de Israel, quando in baptismate Salvatoris eis fuerint peccata dimissa, et ille sanguis ablutus, quem super se errans populude supra legimus: Cum extenderitis manus, non exaudiam vos: manus enim vestrae sanguine plenae sunt . Et postea eos ad poenitentiam provocans infert: Lavamini, mundi estote. Et nota quod sordes filiarum Sion laverit spiritu judicii, sanguinem autem Jerusalem, spiritu combustionis. Quod enim leve est, lavatur: quod gravius, exuritur. De quo judicii spiritu, et spiritu combustionis Joannes Bapt
Abbreviated transcription (Latin):
lber& : Deqͦ aliꝰ ꝓpħa cõmemorat. Adhuc paulu
ille uenerit. reddet᷑ popło felicitas pristina. quã
aliq̃ndo hubuere in heremo p̃cedente eos dño ꝑdi¬
em incolũna nubis. & ꝑ noctẽ in colũna ignis: ut
nec in ꝓspisnec in adũsis aliqͣndo tͥbent. Qđ & in¬

Expanded text:
Et de quo alius propheta commemorat: Adhuc paululille venerit, reddetur populo felicitas pristina, quam aliquando habuere in eremo; pdiem in columna nubis, et per noctem in columna ignis , ut nec in prosperis, nec in adversis aliquando turbentur,
Abbreviated transcription (Latin):
oculiscernimꝰ: Facilius scd̃m tropologiã in t̾p̃ti
tioẽ . Qđ qͥcũq locũ dederit oiabolo & ñ om̃ias¬
todia seruauerit corsuũ. lugeant portȩ eiꝰ &
absente sponso sc̃ꝑ inluctusit. ac de excelsis corruens.

Expanded text:
oculocultio est, quod quicumque locum dederit diabolo, et non omni custodia servaverit cor suum, lugeant portae ejus: et absente sponso, semper in luctu sit, ac de excelsis corruens,
Abbreviated transcription (Latin):
reuertet᷑ aduirũ suũ pͥorẽ & audi& . Ex uere ues¬
tim̃tis luctꝰ. & induere uestim̃tis głe tuę Pul
cherrim quoq uIRITUI GUIbio cabeg
et fortes tui INΕRΟΕO pulcherrimis uirs
lex in t̾p̃tati sunt & filius tuus pulcherrimꝰ quẽ
diligis gladio cad&. Qđ side animȩ statu in telligi¬
mus que post uirtutespeccauerit. pulcherrimi
filiũ eiꝰ bonaaccipimꝰ oꝑa. quȩ hostiligladio concide¬
runt. & fortes qͦsq perisse inp̃lio. qͥa iustitia iustiñ
liberabit eũ. in q̾cũq die ab errauerit. Sinautẽ
seqͣm historiã. ex his sermonib docebim᷑. ñ de mulie¬
rib ꝓpħȩ ee sermonẽ. quarũ uirimp̃lio corrue¬
runt. sed de urbib udee qͣsfilias syon appella utt
& qͣrũ bellatore scecidert᷑ incertamine. Deniq
de eadẽ syon sequens uersiculus loqͥt᷑. & oeue¬
Bunt atque lus ebunt ƿortae eius. Et ie
urs desorita sededit iNterra. qđ usq hodi

Expanded text:
revertetur ad virum suum priorem, et audiet: Exue te vesrevertetur ad virum suum priorem, et audiet: Exue te vestimentis luctus, et induere vestibus gloriaecherrimi quoque viri tui gladio cadent: et fortes tui in praelio. Pro pulcherrimis viris, LXX interpretati sunt, et filius tuus pulcherrimus, quem diligis, gladio cadet. Quod si de animae statu intelligimus, quae post virtutes peccaverit, pulcherrimum filium ejus, bona 64 accipiamus opera, quae hostili gladio conciderunt: et fortes quoque periisse in praelio, quia justitia justi non liberabit eum in quacumque die aberraverit . Sin autem sequamur historiam, ex his sermonibus docebimur, non de mulieribus prophetae esse sermonem, quarum viri in praelio corruerunt; sed de urbibus Judaeae, quas filias Sion appellavit, et quarum bellatores ceciderunt in certamine. Denique de eadem Sion sequens versiculus loquitur. Et maerebunt atque lugebunt portae ejus, et ipsa urbs desolata sedebit in terra. Quod usque hodie
Abbreviated transcription (Latin):
torũ. & ꝓcingulo ueritatis mdatiũ tuniculis lig¬
bunt᷑ qͦs habuerunt suꝑ capita. qͥcũ panis & sordib
uitã regis syriȩ p̃cabantꝰ. Et PRO FAScIA PECTO¬
ultationis ex p̃ssit. theodotio ipsũ ũbũ hebraic̃
Phi tͣhi cil. posuit. qđ genꝰ ornam̃ti mulieris ẽ
Fascia pectꝰ tegit. & cũ possid& locũ infeminis ꝙ
rationale inpontificib De hac fascia pectoralia.
hieremias mystico sermone dicebat. Si obliuiso
potest sponsa ornatꝰ sui. aut uirgo fasciȩ pector¬
lissue. &ego obliuiscar tui dic̃ ons Uirgo qͦl¬
in egypto. nec frangunt᷑ mamillȩ eiꝰ que pectoral
fascia colligate sunt uingit᷑ sponso. & cũ cotidie
uirtutũ filios gener&. neqͣquã uirgo e̾e desisti
Qd̾si aliq̃ndo deuaricauerit pedesomitianseunti &
secuta fuerit amatores suos. & iuxta osee uatici¬
niũ sepserit dñs uias eiꝰ. & in tercluserit semitas

Expanded text:
torum: et pro cingulo veritatis, mendacii funiculis ligtorum: et pro cingulo veritatis, mendacii funiculis ligabuntur, quos habuerunt super capita qui cum pannis et sordibus vitam a rege Syriae precabantur. Et pro fascia pectoultationis expressit. Theodotio ipsum verbum Hebraicum PHTHIGIL   posuit, quod genus ornamenti muliebris est. Fascia pectus tegit, et eum possidet locum in feminis, quem Rationale in Pontificibus. De hac fascia pectorali, et Jeremias mystico sermone dicebat: Si oblivisci potest sponsa ornatus sui, aut virgo fasciae pectoralis suae, et ego obliviscar tui, dicit Dominus . Virgo, qualcorrumpitur in Aegypto, nec franguntur mamillae ejus, quae pectorali fascia colligatae sunt, jungitur sponso: et cum quotidie virtutum filios generet, nequaquam virgo esse desistit. Quod si aliquando divaricaverit pedes omni transuenti, et secuta fuerit amatores suos: et juxta Osee vaticinium, sepserit Dominus vias ejus, et intercluserit semitas,
Abbreviated transcription (Latin):
& caumate corpora ꝓtegant᷑ feminarũ. Filiȩ gͦ
torũ regula stringebant᷑. ꝑ didere specula. quȩ
obtulertꝰ mexodo manentes inforib tabnaculi
mulieres. adluterẽ dñi fabricandũ. deqͥb & pau
mate. Anusert̃ sindones & uittas qͥb oꝑiebant
humeros & fluentẽ huc atq illuc animũ constriꝰ¬
gebant. Et theristra qͦ tutissimo in estib tege¬
bant᷑ umbraculo. Hec dicimꝰ. ne om̃ino tropo¬
logiã huiꝰ loci fugere uideam᷑. ceterũ laboris
ẽ maxime in singłis inmorari. & latã explana¬
tionẽ querere Eterit erosuaui odore
FetoR ET EROZOΝA FUMCULUS fetere
peccata pęnitens loqͥt᷑ putruert᷑ & corruptȩ¬
sunt cicatrices met. a fitie insipientiȩ meȩ. Lona
accingilũbos apłs p̃cepit dicens. state accinctilĩ¬
bos uros inueritate. Et oepeccatore legimꝰ. funib:
peccatoꝵ suoꝵ unqͥsq constringit᷑. Igit᷑ ꝓbono os¬
re uirtutũ. filiȩ s onhabebunt putredinẽ pecca¬

Expanded text:
et caumate corpora protegant feminarum. Filiae ergo torum regula stringebatur. Perdiderunt specula, quae obtulerunt in Exodo manentes in foribus tabernaculi mulieres ad luterem Domini fabricandum : de qumate . Amiserunt sindones et vittas, quibus operiebant humeros, et fluentem huc atque illuc animum constringebant: et theristra, quo tutissimo in aestibus tegebantur umbraculo. Haec dicimus ne 63 omnino tropologiam hujus loci fugere videamur. Caeterum laboris est maximi in singulis immorari, et latam explanationem quaerere. Et erit pro suavi odore, foetor: et pro zona, funiculus. Foetere peccata poenitens loquitur: Putruerunt et corruptsunt cicatrices meae a facie insipientiae meae . Zona accingi lumbos, Apostolus praecepit, dicens: State accincti lumbos vestros in veritate . Et de peccatore legimus: Funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur . Igitur pro bono odore virtutum, filiae Sion habebunt putredinem pecca
Abbreviated transcription (Latin):
& nequaquã tẽplũ idȩorũ sicut pus. sed omnẽ t̃rã illiꝰ
gła plenã esse testãnt᷑. qui ꝓnr̃a salute dignatꝰ ẽ huma¬
nũ corpꝰ ad sumere ad terrasq: descendere: Deniq: & mo-
catori. respondit dñs. ꝓpitius ero illis. uerũ tam̃ uiuo
ego & uiuit nom̃ meũ. qͥa implebit᷑ gła mra omnis
t̾ra. Et septuagesimꝰ primus psalmꝰ canit. Implebitur
gła eiꝰ om̃is t̾ra. Unde & angłi clamant pastorib. Gła
in excelsis dõ. & suꝑ t̾rã pax̾ in hominib bon& uolunta

Expanded text:
us, sed omnem terram illius gloria plenam esse testentur, qui pro nostra salute dignatus est humanum corpus assumere, ad terrasque descendere. Denique, et Mcatori, respondit Dominus: Propitius ero illis. Verumtamen vivo ego, et vivit nomen meum: quia implebitur gloria mea omnis terra . Et septuagesimus primus psalmus canit: Implebitur gloria ejus omnis terra . Unde, et Angeli clamabant pastoribus: Gloria in excelsis Deo, et super terra, pax h
Abbreviated transcription (Latin):
Cũpulcherrimi urbis hierusalẽ gladio cecide¬
rint. & fortes pierint inp̃lio. & meruerint lux¬
erintq portȩ eiꝰ. & ipsa fuerit desolata obnimrã
hominũ raritatẽ it̾fectis bellatorib septẽ mulie¬
res apphendent uni uirũ. cupientes hab̃e semen
insyon . & domesticos inhierusalẽ cibũ & uestim̃¬
tũ se hab̃e oicentes. tantũ ne absq marito e̾e̾ ui¬
deant᷑. & subiacere illi maledicto qđ scriptũ est
Aaledictasterilis. & que ñ facit sem̃ misrł. Lacha¬
rias qͦq huic congruit sensui. Indiebus illis app̃hen¬
dent decẽ homines ex om̃ib linguis gentiũ fibriam
uiri iudȩidicentes. ibimꝰ uobiscũ. audiuimꝰ enĩ ra¬

Expanded text:
bis Jerusalem gladio ceciderint, et fortes perierint in praelio; et moeruerint, luxerintque portae ejus; et ipsa fuerit desolata ob nimiam hominum raritatem, interfectis bellatoribus, septem mulieres apprehendent unum virum, cupientes habere semen in Sion, et domesticos in Jerusalem: cibum et vestimentum se habere dicentes: tantum ne absque marito esse videantur, et subjacere illi maledicto, quod scriptum est: Maledicta sterilis, et quae non facit semen in Israel . Zacharias quoque huic congruit sensui: In diebus illis apprehendent decem homines ex omnibus linguis gentium fimbriam viri Judaei dicentes: Ibimu
Abbreviated transcription (Latin):
adbibendũ uinũ. & uirifortes admiscendy sicera Q
inhebriatiuino draconis lieneno aspidũ insanabili.
uirtutes dñ calũniabant᷑. & ipsi ebruinebriabant
popłos ut parifurore bachantes adũsũ dñm con¬
damarent luxta tropologiã ante iã diximꝰ qd̾
sac̃dotes ingressuri tabnaculũ d̾i. ñ debeant ui¬
nũ bibẽ & sicera. Qͥb nc̃ addimꝰ qđ narareis qͦq
p̃ceptũ sit qͥ se scificant dño. ut uinũ & sicerã & om
obliuiscant᷑ sapientiȩ Int̾uinũ & sicera urxeta
anago gen hoc e̾e arbitror. qđ uinũ una eplurib
ꝑ t̾batio ẽ. Verbigrã. libidinis. auaritiȩ. gulȩ. &
inuidia. Sicera autẽ idẽ ebrietas. om̃sinse uiti¬
orũ contin& passiones. qͣsrectiꝰ latino sermone
ꝑ t̾bationes possumꝰ dicere. qd̾ statũ m̃tiseũtant.
rori ꝓxima ẽ. neqͣto pł posst̾. tanto ãpliꝰ subiectis
noceant. Misc& sicera. qͥcũ ebri&ate plenꝰ sit ad
decipiend os homine sũbras qͣsdã & imaginessi¬

Expanded text:
ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendum siceram . Qui inebriati vino draconis, et veneno aspidum insanabili, virtute Domini calumniabantur. Et ipsi ebrii inebriabant populos, ut pari furore bacchantes, adversus Dominum conclamarent. Juxta tropologiam ante jam diximus: quod sacerdotes ingressuri Tabernaculum Dei, non debeant vinum bibere et siceram . Quibus nunc addimus, quod Nazaraeis quoque praeceptum sit, qui se obliviscantur sapientiae. Inter vinum et siceram juxta anagogen hoc esse arbitror, quod vinum perturbatio est: verbi gratia, libidinis, avaritiae, gulae et invidiae. Sicera autem, id est ebrietas, omnes in se vitiorum continet passiones. Quas rectius Latino sermone perturbationes possumus dicere, quod statum mentis evertanrori proxima est: ne quanto plus possint, tanto amplius subjectis noceant. Miscet siceram qui cum ebrietate plenus sit, ad decipiendos homines, umbras quasdam et imagines si
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. Si enĩ dehabilonus c̾e̾t sermo. uretacon¬
suae udmẽ ꝓpħalẽ dixiss&. uocabo eũ qͥ ab aqͥlone
est. eo qđ uicta uideȩ sitũ astyruatq. chaloei insc̃p¬
tentrionali plaga sint uel certeaptius baby lonios
asseriosq describer& Nc̃ uͦ dicendo leuabit signũ
mnationib ꝓcul & sibilabit ad eũ definib t̃rę gen¬

Expanded text:
verunt. Si enim de Babyloniis 87 esset sermo, juxta consuetudinem prophetalem dixisset: Vocabo eum qui ab Aquilone est, eo quod juxta Judaeae situm, Assyrii atque Chaldaei in Septentrionali plaga sint. Vel certe apertius Babylonios Assyriosque describeret. Nunc vero dicendo: Levabit signum in nationibus procul, et sibilabit ad eum de finibus te
Abbreviated transcription (Latin):
hic uerbũ qđ erat in pͥncipio apuddm̃. Et in illa cõminais¬
iudeis. ad gentiũ ueñ salutẽ : mista gentiũ salutẽ ĩcipiens¬
punito isrł. exutraq uocatione credentes in xꝑi ȩccłan
congreget. Et erit in nouissimis dieb p̃paratꝰ monsd¬
mus dñi inũtice montiũ. Nouissimos dies & ingenes

Expanded text:
hic Verbum, quod erat in principio apud Deum: et in illa Judans ad gentium veniat salutem; in ista a gentium salute incipienspunito Israel, ex utraque vocatione credentes in Christi Ecclesiam congreget. Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium. Novissimos dies et in Genesi
Abbreviated transcription (Latin):
copingui TliuiN enĩ. utrũq significat. Et reo¬
ra nihil t̾ra reꝓmissionis pinguius. siñ montana
queq atq de serta. sed om̃em illiꝰ latitudin ẽ con¬
deres ariuo aegẏptiusq ad flum̃ magnũ cufr
contͣ orientẽ. & ad septentrionẽ plagã usq ad tam
montẽ. & repheriũ ciliciȩ. qđ mari immin&. Cor

Expanded text:
i, πίων enim utrumque significat. Et revera nihil terra Repromissionis pinguius, si non montana quaeque atque deserta, sed omnem illius latitudinem consideres, a rivo Aegypti usque ad flumen magnum Euphratem contra Orientem: et ad septentrionalem plagam usque ad Taurum montem et Zephyrium
Abbreviated transcription (Latin):
secia. ⁊t in dñi. templumq ei acuictim ai&sa cerdotes
init. Cuerit. & ex eo aegyꝑi y iuitas ac religionomenac¬
cepi Intersco  quoq infor nicibus spectaculrĩ
pucr. Iteterint puolicȩ libidini positi donec sub constan
uniua: sai ugeaiũ & turpitudo deleta est. Porro lxx
coniugilatasesse significant. d. filiis alieiasiu¬
daeis genuiatis. Symmachus quodã circuitu& honesto
sermone plaude. uũ. candẽ cũ ꝓueris turpitudi aem
demonit.Mit. PCPLETAEST TERRA AROENTOITAURO
ET NONFINIS. NESAURORG EIUS. Intercetera uitia
terrae di niꝰ iacob. &iam auri& argenti multicudo. i ne¬
ratur. inter omina & augures equos & quadrigas. q̃s d̃s
multiplicare prohibuit regibus i srahel inter idola quȩ
sunt opera manuũ homirũ. auaricia condẽpnatur. Vnde
mũ inferens. non potestis dõseruire & mammonȩ. Pul¬
chreaut ẽ illud ko Mlã uersiculi sẽꝑ auarꝰ eget. aluis uerbis

Expanded text:
secrarit in Deum, templumque ei ac victimas, et sacerdotes 36 instituerit, et ex eo Aegypti civitas ac regio nomen acceperit. Inter scorta quoque in fornicibus spectaculorum pueri steterint publicae libidini expositi: donec sub Constantuniversarum gentium, et turpitudo deleta est. Porro LXX conjuges eorum violatas esse significant, dum filios alienos Judaeis generant. Symmachus quodam circuitu, et honesto sermone plaudentium, eamdem cum pueris turpitudinem demonstravit. Et repleta est terra argento et auro, et non est finis thesaurorum ejus. Inter caetera vitia terrae domus Jacob, etiam auri et argenti multitudo numeratur. Inter omina et augures, equos et quadrigas, quas Deus multiplicari prohibuit regibus Israel: inter idola, quae sunt opera manuum hominum, avaritia condemnatur. Unde mum inferens: Non potestis Deo servire et mammonae . Pulchre autem illud comma versiculi: Semper avarus eget, aliis verbis
Abbreviated transcription (Latin):
pertinere qͥa paruulus infide ẽ. ne elatꝰ in iuꝑbr
in.idat iniuditiũ diaboli. Iuditiũ autẽ diabolin¬
lũ ẽ iullũ ẽ aliud nisi suꝑbię. ꝓp̃t̃ quã decęlestib
cecidit. Unde & saluator loqͥt᷑. uidelã satanan
fulgur cadentẽ decȩlo Et EFFEMINATIDON¬
NABUNTUREIS Proqͦm hebraico scriptũ est
talulimꝰ. qđ laex & theodotio mnlusores int̃p̃i.¬

Expanded text:
pertinere, quia parvulus in fide est, ne elatus in superbiam, incidat in judicium diaboli. Judicium autem diaboli nullum est aliud, nicecidit. Unde et Salvator loquitur, Videbam Satanam, quasi fulgor cadentem de coelo . Et effeminati dominabuntur eis. Pro quo in Hebraeo scriptum est THALULIM  , quos LXX et Theodotio illusores int
Abbreviated transcription (Latin):
prb. recte iuuenes pͥncipes accipiunt. deqͥb & in
ecclesiasten legimꝰ: Ve tͥ ciuitas cuiꝰ rex iuuenis. &
pͥncipestuͥ mane comedunt. Beata t̾ra. cuiꝰ rex filiꝰ
ingenuorũ. Talis fuit rex uuenis roboam filiꝰ salomo¬
nis qͥ secut̃ ẽ iuuenũ consilia. non qͦaetate e̾et uuenis.
quando suscepit imꝑiũ : Et qͥa habebat sapient.am.
ꝓpt̃ca ñ ẽ appeliatꝰ uiuenis . Erat enĩ in eolat. ido or¬
dis & amplitudo sapientiȩ. quanta ha na c̃ in mari:
litorib Unde & apłs scribit ad timother̃ nemoa¬
olescentiã tuã contemnat. qeniȩtate iuuenis esi.¬
teru dign titẽ. Hieremiȩ qq qͥ admittentẽ ser
minũ dixerat. qͥes dominator dne ecce egonescius
qui qͥa iuuenissũ. respondit dñs Nedicasqa uiue¬
ceñtulas uiduas iubere ab apło it accipiant man¬
tos& matres famili int. &ucent libe. n uosqͥ

Expanded text:
pes accipiunt . De quibus, et in Ecclesiaste legimus: Vae tibi civitas, cujus rex juvenis, et principes tui mane comedunt. Beata terra, cujus rex filius ingenuorum . Talis fuit rex juvenis Roboam filius Salomonis, qui secutus est juvenum consilia . Non quod aetate esset juvenis, quando suscepit imperium, et quia habebat sapientiam, propterea non est appellatus juvenis. Erat enim in eo latitudo cordis, et amplitudo sapientiae quanta arena est in maris littoribus. Unde et Apostolus scribit ad Timotheum, Nemo adolescentiam tuam contemnat . Qui enim aetate juvenis esbyterii dignitatem. Jeremiae quoque, qui ad mittentem se Dominum dixerat, Qui es dominator, Domine: Ecce ego nescio loqui, quia juvenis sum , respondit Dominus, Ne dicas, quia juvecentulas viduas juberi ab Apostolo , ut accipiant maritos, et matresfamiliae sint, et
Abbreviated transcription (Latin):
mis qͥ tangit montes & fumabunt. Suꝑ ounẽ
ACITẼ GLORĨ PROTECTIO ET TABERNACCILUM
ERIT INUM BRICUTŨ DIEI AB ESTUI. INSECU¬
RITATEM ET IN AB SCONSIONẽ AT UROINE
ETAΡIUUIA. Hc̃ locũ uidxi ad antichristũ re¬
serunt. quẽ ꝑtͣbinẽ & tẽpestatẽ significari ȩsti¬
mant. ꝗͣdo cos ons apotentissimo acu̾sario defen¬

Expanded text:
unt . Super omnem autem gloriam protectio. Et tabernaculum erit in umbraculum diei ab aestu, et in securitatem, et in absconsionem a turbine et a pluvia. Hunc locum Judaei ad Antichristum referunt, quem per turbinem et tempestatem significari aestimant, quando eos Dominus a potentissimo a
Abbreviated transcription (Latin):
ponebas. DNIS DILISVNT MUNERASE QUNT̃ RE TRIBV¬
ꝑuorias. Inkatalogo uitiorũ numerant᷑ etiã hi qͥdiligt̃
munera: Non dix̃ qͥ accipiunt hoc enĩ sepe necessitate
sn sea qͥ ñ putant amices. nͥ aqͥb dona ꝑcepint. nec os
considđam amicorũ s manꝰ. & eos scõs iudicant qͦrũ exx¬
haurunt m arsupiũ. De quib & ȩccłastes loqͥt᷑ Qui di¬
ligit pecuniã ñ implebit pecunia. & Istius modi seqͥntur
Pretributionib sũnacꝰ uicissitudines uł ultiones int̾pre¬
tatus ẽ. ut hu qͦq intũpasint qͥ reddt̃ malũ ꝓmalo & den¬
tẽ ꝓdente oculũ ꝓoculo & ñ imitant᷑ illud dauid. Si
reddidi retribuentib mͥ mnala. & hieremiȩ de iusto di¬
centis dabit ꝑcutienti maxillã suã. saturabit᷑ obꝓbrus.

Expanded text:
nebas . Omnes diligunt munera, sequuntur retributiones. In catalogo vitiorum numerantur etiam hi qui diligunt munera. Non dixit, qui accipiunt: hoc enim saepe necessitate fit; sed qui non putant amicos, nisi a quibus dona perceperint: nec os considerant amicorum, sed manus: et eos sanctos judicant, quorum exhauriunt marsupium: de quibus et Ecclesiastes loquitur: Qui diligit pecuniam, non implebitur pecunia . Istiusmodi sequuntur Pro retributionibus, Symmachus, vicissitudines, vel ultiones, interpretatus est, ut hi quoque in culpa sint, qui reddunt malum pro malo, et dentem pro dente, oculum pro oculo ; et non imitantur illud Davidicum: Si reddidi retribuentibus mihi mala ; et Jeremiae de justo dicent
Abbreviated transcription (Latin):
paulus qͣlis p̃sbit̃ eligi debeat. plenissime scribiti
Quȩ est ista canities: haud dubiũ quin sapientia a
scriptũ ẽ. canities hominũ prudentia ẽ. Cũq no¬
senex nisi abrahã. qͥmulto pauciorib annis uax
conuicit᷑. Unde scribit & iohannes post pun
& iuuenes criã ad senosdicens. scripsi uobis patre
qͥa cognouistis eũ qͥ a pͥncipio ẽ: & roboam filius silon¬
nis idõ perdidit regnũ. qͥa noluit audirc p̃sbito
PRIN CIPEMSUPER QUNQUAGINTA GNNERVS¬
ucõc a parte totũ. Quomodo enĩ centuriones uoci¬
qui .c. p̃sinit miluib: & chiliarchi qui ł. quos nosi¬
bunos appellamꝰ. ab eo qđ p̃sint tribui. sic misraheis¬
co exercii qͥnq̃ genariiuocabant᷑ qͥ incapite eranti¬
qͣginta militũ Vnde &decanosdi imꝰ qͥ d ecẽ p̃sun
nominib: Nec inirũ siapudiud ros om̃is pericria¬

Expanded text:
Paulus, qualis presbyter eligi debeat, plenissime scribit a. Quae est ista canities? haud dubium quin sapientia, de qua scriptum est: Canities hominum prudentia est . Cumque nosenex, nisi Abraham, 49 qui multo paucioribus annis vixisse convincitur. Unde scribit et Joannes post pueros et juvenes, etiam ad senes, dicens, Scripsi vobis, patres, quia cognovistis eum, qui a principio est . Et Roboam filius Salomonis ideo perdidit regnum, quia noluit audire presbyteros . Principem super quinquaginta. Συνεκδοχικῶς a parte totum. Quomodo enim Centuriones vocum praesunt militibus, et Chiliarchi, qui mille, quos nos Tribunos appellamus, ab eo quod praesint tribui: sic in Israelitico exercitu Quinquagenarii vocabantur, qui in capite erant quinquaginta militum. Unde et Decanos dicimus, qui decem praesunt hominibus. Nec mirum si apud Judaeos omnis peri
Abbreviated transcription (Latin):
breuit̃ numeri huiꝰ sacram̃ta pandamꝰ. Ingenes
uandã. Et si .uii. ebdo madarũ in numeris. idẽ
pentecos ten celeberrima festiuitas ẽ. iubeleus
tubȩ. & ad om̃s reũtit᷑ antiq̃ possessio. hoc contii
sacram̃tũ. Unde & dauiã in quinq̃ grsimonumꝰ
psalmũ scribit penitentiȩ: Legimꝰ qͦ .q. in eodẽ
de hominib quã de ium̃tis accipiant sacerdotes. &
qͥnq̃ge simũ leuitȩ qͥ custodiunt fores tabernaculi
Iua qͥq euangelii parabola in qͣdicunt᷑ duo debito¬
res unꝰ qdebebat qͥngentos de narios & alius qͥn¬
qͥginta adhanc refert᷑ intellegentiã. Unde
ꝑfectȩ addm̃ conuertant᷑ dicens. Ostiũ enĩ mihi
aꝑtũ ẽ magnũ & euidens. sed aduersarii multi
mitat᷑ autẽ & diabolus israhrliticũ exercitũ. de
quo iethro dederat generosuo moysi consiliũ.
ut constituer& suꝑ populũ tribunos & centurio¬
nes & qͥnqͣ genarios. Unde impiusrex mittit du¬
os qͥnqͣgenarioscũ subditis sibi militibus. ut exhi¬

Expanded text:
breviter numeri hujus sacramenta pandamus. In Genesi lvandam. Et septem hebdomadarum in Numeris, id est, Pentecostes celeberrima festivitas est. Jubileustubae, et ad omnes revertitur antiqua possessio, hoc continet sacramentum. Unde et David in quinquagesimo numero Psalmum scribit poenitentiae. Legimus quoque in eode hominibus, quam de jumentis accipiant sacerdotes, et quinquagesimum levitae, qui custodiunt fores tabernaculi. Illa quoque Evangelii parabola , in qua dicuntur duo debitores, unus qui debebat quingentos denarios, et alius quinquaginta, ad hanc refertur intelligentiam. Unde perfecte ad Dominum convertantur, dicens: Ostium enim mihi apertum est magnum et evidens, sed adversarii multi . Imitatur autem, et diabolus Israeliticum exercitum, de quo Jethro dederat genere suo Mosi consilium, ut constitueret super populum tribunos et centuriones et quinquagenarios . Unde impius rex mittit duos quinquagenarios cum subditis sibi militibus, ut exhi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃qͦsuenit diliuiuiũ suꝑ t̾rã: in contrariã partẽ accipi¬
endisunt Uirũ qͦq bellatorẽ. iux tahistoriã sic intelle¬
gimꝰ qd̾ captisint. & usq hodie seruiant. & non deposue¬
rint seruitutisiugũ. sed ne iudicesqͥdẽ habeant ꝓpͥos
romanisq subiciant᷑ iudicib in tantũ ut de pͥncipib
eorũ qͥ ẽẽ uident᷑ in popło. romani pͥncipesu dicent
Sed& hoc dicendũ. ꝗđ nullus sit apudeos bellator in
lege. habensscientiã iudicandi . sed om̃a uana sunt&
caduca & plenastultitię. De ꝓpħa autẽ qđ apud eosc̃ẽ
cessauerit. nullidubiũ est. Querimꝰ uixt h ebiaicũ qͦ¬
modo int̃p̃tedariolũ. quẽ om̃s int̃̾p̃tatist̃ dunnũ. &xcep

Expanded text:
ram, in contrariam partem accipiendi sunt. Virum quoque bellatorem juxta historiam sic intelligimus, quod capti sint, et usque hodie serviant, et non deposuerint servitutis jugum. Sed ne judices quidem habeant proprios, Romanisque subjiciantur judicibus: in tantum ut de principibus eorum, qui esse videntur in populo, Romani principes judicent. Sed et hoc dicendum, quod nullus sit apud eos bellator in lege, habens scientiam judicandi: sed omnia vana sint, et caduca, et plena stultitiae. De Propheta autem, quod apud eos esse cessaverit, nulli dubium est. Quaerimus juxta Hebraicum, quomodo interpretemur hariolum, quem omnes interpretati sunt divinum: excep
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bendent ihm quẽ multo tẽpore ocsida ueranł.
qͥa nullũ aliũ potuerant in uenire. in qͦ ȩt̾nasta.¬
tione reqͥescerent. Vnde & iohannes babtista re¬
fert ineugło: Qui misit me ipse mͥ dix̃ suꝑquẽ
uideris sp̃m scm descendentẽ & manentẽ ineo. ip¬
se est. In racharia qͦq legimꝰ suꝑ lapide unũ septẽ
oculos. & in uno aureo candelabro septẽ lucernas.
& septẽ suffusoria. & duas oliuas ex utraq parte
lãpadis firma radice fundatas. Qđ autẽ gra sp̃s

Expanded text:
rant, quia nullum alium potuerant invenire, in quo aeterna statione requiescerent. Unde et Joannes Baptista refert in Evangelio: Et qui misit me, ipse mihi dixit: Super quem videris Spiritum sanctum descendentem et manentem in eo, ipse est . In Zacharia quoque legimus super lapidem unum septem oculos, et in uno aureo candelabro septem lucernas, et septem suffusoria, ac duas olivas ex utraque parte lampadis, firma radice fundatas . Quod autem gratia s
Abbreviated transcription (Latin):
mos Apollor aris aut̃ more suo sic exponit om̃a ut
umers. trans uirrat. & puncris qui dã atq. inter¬
ualis ĩnocõpendus grancos uiȩ ĩpatia prȩt̾uolet
ut nontã cõinentarios qua indices capituloꝵ. nos le¬
gere credamꝰ E xqͥ ar̃ aduertis quantȩ difficuilta¬
tis sit ut latini nr̃i quorũ aures fastidiose st̃. & ad in¬
tellegendos itripturas scaͬ nauseant plausuq tantũ
eloquentię dilectant᷑. michi ignoscant si ꝓlixius
lxx. Ie hebraico disputaui. illulinca ia ẽ qͦd aii c̃a¬
dẽ ans milia st̃ pleraq cũ ceteris. Et dupliciedici¬
oneꝯsita nolui libi .s expositioras extendere. qui
etiã ns plici expositione modũbreuitaus ecceduñ.
PRIMas LIBHICRONIMI EXPLAUA

Expanded text:
t universa transcurrat, et punctis quibusdam atque intervallis, immo compendiis grandis viae spatia praetervolet: ut non tam Commentarios quam indices capitulorum nos legere credamus. Ex quo animadvertis, quantae difficultatis sit, ut Latini nostri, quorum aures fastidiosae sunt, et ad intelligendas Scripturas sanctas nauseant, plausuque tantum eloquentiae delectantur, mihi ignoscant, si prolixius LXX de Hebraico disputavi, illud in causa est quod aut eadem, aut similia sunt pleraque cum caeteris, et duplici editione proposita, nolui libros explanationis extendere, qui etiam in simplici explanatione modum brevitatis excedunt. PRIMUS
Abbreviated transcription (Latin):
transiremꝰ. Dicendo aut̃ se hostias ñ quesisse: osten
dit quia lex spũalis ẽ & om̃a que iudei carnalit̾ sac.¬
unt. a nob impleri sp̃ualit̃. CALCARE ATRI T̃ MEŨ NON
APPONATIS Obserua qͦd p̾babylomã uastitatẽ rursũ
a rorobabel tẽplũ edificatũ sit. & ꝑmultã annorũ seriẽ
intẽplo sint oblata sacrificia. Ergo ultimã sub uespasi¬
ano & tito destructionẽ tẽpli indicat. quȩ usq ad con¬
sũmationẽ mundi ꝑseueratura ẽ. NEOMENIAS UR̃AS
ETSABBATAET FESTIUITATES ALIAS NON FERÃ INIQ
SUNTCOCTUS UR̃I. Dm̃is conuentꝰ qͥ ñ offert hostias
sꝑuales. nec audit illud qͦd in qͥnꝗͣ gesimo psalmo canit᷑
sacrificiũ dõ sp̃s contribulat᷑. cor contritũ & humilia

Expanded text:
transiremus. Dicendo autem se hostias non quaesisse, ostetransiremus. Dicendo autem se hostias non quaesisse, ostedit quia Lex spiritualis est: et omnia quae Judaei carnaliter faciunt, a nobis impleri spiritualiter. Calcare atrium meum non apponetis. Observa quod post Babyloniam vastitatem, rursum a Zorobabel Templum aedificatum sit: et per multam annorum seriem in Templo sint oblata sacrificia . Ergo ultimam sub Vespasiano et Tito destructionem Templi indicat, quae usque ad consummationem mundi perseveratura est. Neomenias vestras, et sabbata, et festivitates alias non feram: iniqui sunt coetus vestri. Omnis conventus qui non offert hostias spiritales, nec audit illud, quod in quinquagesimo psalmo canitur: Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor c
Abbreviated transcription (Latin):
Immola dõ sacrificiũ laudis. & redde altissimo uota tua.
& inuoca me indie tribulationis. & eruã te & honorifi¬
cabis me. Omĩ gͦ capituli huiꝰ continentia usq ad eũ locũ
ubi ait iudicate pupillo. defendite uiduã. & uenite et
disputemꝰ.: dñs respuit sacrificia uictimarũ & eugłii obe¬
dientiã doc& eẽ suꝑ sacrificiũ. Qđq intulit plenussũ.
hoc sensu ẽ accipiendũ. Nulla re indigeo. Dñi ẽ terra
& plenituc ꝯ eiꝰ. Unde & nos om̃s de plenitudine eiꝰ acce¬
pimꝰ. Potest hoc & de his accipi qͥcũ dĩ p̃cepta ñ facian:
donariis atq munerib dm̃ redimere posse se credt̃.
uł qͥ rapta ꝑrapinã & auaritiã. altari offert̃ & pauꝑib
Quis eñ ouesiuit hȩc or MANIB US Ueĩs: Audiant
hebionei: qͥ post passionẽ xp̃i. obolitã legẽ putant eẽ
seruandã. Audiant hebionitarũ sotii qui uideis tan¬
tũ & de stirpe isrłitici generis hȩc custodienda de
uictimis. quasi ꝑ typũ & imaginẽ ad sp̃uales hostias

Expanded text:
sacrificium laudis, et redde altissimo vota tua. Et invoca me in die tribulationis: et ernam te, et honorificabis me. Omnis ergo capituli hujus continentia, usque ad eum locum ubi ait: Judicate pupillo, defendite viduam, et venite, et disputemus: respuit sacrificia victimarum, et Evangelii obedientiam docet esse super sacrificium. Quodque intulit: Plenus sum, hoc sensu est accipiendum, 21 nulla re indigeo: Domini est terra et plenitudo ejus . Unde et nos omnes de plenitudine ejus accepimus. Potest hoc et de his accipi, qui cum Dei praecepta non faciant, donariis atque muneribus Deum redimere posse se credunt: vel qui rapta per rapinam et avaritiam, altari offerunt et pauperibus. Quis enim quaesivit haec de manssionem Christi abolitam legem putant esse servandam. Audiant Ebionitarum socii, qui Judaeis tantum et de stirpe Israelitici generis haec custodienda decvictimis quasi per typum et imaginem ad spiritales hostias
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ita in aeuegerdũ est . qui a tant. atruiu n
parcam eis. nec tam in umeral lia peccata dimi¬
tam.Si prophetasic sen.ienaũ. ne ergo dimittast
qui tanta scelera ꝑpetra: unt. Quod siderom anisi¬
tellegimus. ueror inter practatio est. qͥsubuer

Expanded text:
tur, ita intelligendum est: Quia tanta fecerunt, non parcam eis, nec tam innumerabilia peccata dimittam. Si Propheta, sic sentiendum: ne ergo dimittas eis, qui tanta scelera perpetrarunt. Quod si de Romanis intelligimus, verior inte
Abbreviated transcription (Latin):
festũ montẽ dnĩ & domũ dĩ suꝑ capita montiũ transt¬
lert̃. Qđ testimoniũ isdẽ uerbis & micheas ꝓpħa posi
quȩ in suo loco exposui. Et ELEUABITURSUꝑCOLLeS
Qui incapitib montiũ ostensus e̾ & parat᷑. iste suꝑ coll
eleuabit᷑. De quib montib & collib & incantico canti

Expanded text:
domum Dei super capita montium, transtulerunt. Quod testimonium eisdem verbis et Michaeas propheta posuit: quae in suo loco exposui . Et elevabitur super colles. Qui in capitibus montium ostensus est et paratus, iste super colles elevabitur. De quibus montibus et collibus et in Cantico ca
Abbreviated transcription (Latin):
Reo Et lauctas Suas i falces. Om̃e bellandi studiũ
uertet᷑ ad pacẽ. & ꝓdiscordia erit in toto orbe c̃cordia
Cladii mutabunt᷑ inuomeres & lances infalces. ut omis¬
so furore bellandi agriculturȩ seruañ. & ubrimas fal¬
cibus messes secent. Qđ qͥdẽ & sp̃ialit̾ intelligi potest.
ꝗndo om̃is duritia cordis nr̃i xꝑi uomere frangitur.
&e eradicant᷑ spinȩ uitiorũ. ut sem̃tes serm̾onũ dĩ erescant in
fruges & postea labores manuũ nr̃arũ manducem̃. quando
uenientes uenient in exultatione portantes mampulos suos.

Expanded text:
res, et lanceas suas in falces. Omne bellandi studium res, et lanceas suas in falces. Omne bellandi studium vertetur ad pacem, et pro discordia erit in toto orbe concordia. Gladii mutabuntur in vomeres, et lanceae in falces, ut omisso furore bellandi, agriculturae serviant, et uberrimas falcibus messes secent. Quod quidem et spiritualiter intelligi potest, quando omnis duritia cordis nostri Christi vomere frangitur, et eradicantur spinae vitiorum, ut sementis sermonis Dei crescat in fruges: et postea labores manuum nostrarum manducemus, quando venientes venient in exultatione, portantes manipulos suos .
Abbreviated transcription (Latin):
godi Legimꝰ qđ sepe dñs docuerit in tẽplo & qđ nopor¬
popłs aurib ꝑcipere. Qui enĩ pͥmũ legẽ fecerit. postea
uenꝰ ad sermonẽ dr̃. Sed & inhierłm pͥmũ fundata ȩccła.
totius orbis ȩccłas seminaũ. Ethoc dicendũ qđ qͥcũq
inspecula & inuisione pacis fuerit. in hoc & lex & uer¬
lo fonte oñs nationes doctrina di signific& irrigandas.
Et iudicasit orites. et arooet popłos moltos
Ergo int̾gentes & gentes iudicandũ ẽ. nec om̃s incredu¬
li pari sententia c̃dẽpnandi. sed ꝓdiuersitate meritoꝵ
diuersa passuri st̃: Postꝗ aut̃ iudicauerit gñs. tc̃ argu&&
popłos multos. siue ut lxx. transtulert̃ popłm multũ
Et nota ordinẽ Gentes udicabunt᷑. quȩ crediturȩ sunt
Qui enĩ ñ credit. iã uidicat᷑ ẽ. Popłs aut̃ multꝰ qđ intelligi¬
tur isrł. nequaꝗ iudicabit᷑ sedarguet᷑. qͥa adse missũ fi¬
liũ di ñ recepit. E ⁊ conELAE T̃ GLADIOS SUOS IN UOME¬

Expanded text:
 Legimus quod saepe Dominus docuerit in Templo : et quod non oporpopulus auribus percipere. Qui enim prius legem fecerit, postea venit ad sermonem Dei. Sed et in Jerusalem primum fundata Ecclesia totius orbis Ecclesias seminavit. Et hoc dicendum quod quicumque in specula et in visione pacis fuerit, in hoc et lex et verlo fonte omnes nationes doctrina Dei significet irrigandas. Et judicabit gentes, et arguet populos multos. Ergo et inter gentes judicandum est: nec omnes increduli pari sententia condemnandi, sed pro diversitate meritorum diversa passuri sunt. Postquam autem judicaverit gentes, tunc arguet populos multos, sive ut LXX transtulerunt, populum multum. Et nota ordinem: gentes judicabuntur, quia crediturae sunt: Qui enim non credit, jam judicatus est . Populus autem multus, qui intelligitur Israel, nequaquam judicabitur, sed arguetur, quia ad se missum Filium Dei non receperit. Et conflabunt gladios suos in vome
Abbreviated transcription (Latin):
pluer eausuluto sedinfirmaratione uersent at mue¬
niant sib i diũsa uirtur ũ foramina. ꝑque adueritatẽ
uulcant ꝑ uenire. Hȩc iuxta anagogen ut potuibre¬
uisem qnꝑ strinxi. quȩ hebrȩi aababy loniarefer̃
un porana sab uersionẽ merusalẽ ꝗdo surreẽ anstram

Expanded text:
li luto, sed in firma ratione versentur, et inveniant sibi diversa virtutum foramina, per quae ad veritatem valeant pervenire. Haec juxta anagogen, ut potui, brevi sermone perstrinxi, quae Hebraei ad Babylonia referunt tempora et subversionem Jerusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
Recĩ iamꝰ euangeliũ ep̃i. & in lumine i abe. di it. egosũ
luremundi Quq hoclocutꝰ essa& ad popłm idaxcrũ. cernens
in paenitenscor eoꝵ & animã incredulitate durissimam.
facita postro pham ad añm &e dicit. Idõ eos rortor utadte
ueniant & mecũ tuolumine ꝑfruant᷑. quia promerito pee¬
catorũ suorũ reliqͥsti populu tuũ domũ qͦndã ucob qcuia
ueotetigunt ut oric. et aGURES Habuerarotut
OHILIS tIAI. Prophilsthum sẽꝑlex aliegenas inter praea¬
tisunt nomen cõmune ꝓproprio. quȩ est hodie genspa¬
iestinorũq̃si philistinorũ quia .e. litterã sermo hebraucꝰ
non haba: sea ꝓ ea pħi grecoutit᷑: Vnde & uluo qđ impsa¬
mis dicit᷑. Qu enumeratione gentiũ ceterarũ mihi alien ige¬
ne subditi sunt: non om̃s externas nationes. sed ꝓprie pa¬
iestinos significat. Reddditq causas. qͣre piecerit ds̃ popu¬
lũ suũ domũ ia cob. quia repletisunt inquit ut fuerunt

Expanded text:
i, illuminemur ab eo qui dicit: Ego sum lux mundi . Cumque hoc locutus fuisset ad populum Judaeorum, cernens impoenitens cor eorum, et animam incredulitate durissimam, facit apostropham ad Dominum, et dicit: Ideo eos hortor, ut ad te veniant, et mecum tuo lumine perfruantur, quia pro merito peccatorum suorum reliquisti populum tuum, domum quondam Jacob. Quia repleti sunt olim, et augures habuerunt, 35 ut Philisthiim. Pro Philisthiim semper LXX alienigenas interpretati sunt, nomen commune pro proprio, quae est hodie gens Palaestinorum, quasi Philisthinorum, quia P litteram sermo Hebraicus non habet; sed pro ea PHI Graeco utitur. Unde illud quod in Psalmis dicitur, cum enumeratione gentium caeterarum: Mihi alienigenae subditi sunt , non omnes exteras nationes, sed proprie Palaestinos significat. Redditque causas quare projecerit Deus populum suum domum Jacob: quia repleti sunt, inquit, ut fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
amer de xp̃o. uerbũ ambiguũ inde teriorẽ partẽ i¬
ter ptatisunt. ut uiderent᷑ ñ laudare xp̃m. sed nihi¬
lipendere. Que ẽ eni uerborũ consequentia & quȩor¬
ao rationis acsens: ut dicamꝰ cũ se hȩc ita habeant. & dies
uenta sit añi in q̃uniuers iudȩȩ stat subuertendus est
& oma conterenda: Moneo uosatq p̃cipio. ut qͥescatis ab
homimne qͥita sprat ac uiuit ut nos homines. dam nihilo c̃o¬
putindus est qsquã ne hominũ itaquẽpiã laudo& ut dicat

Expanded text:
de Christo, verbum ambiguum in deteriorem partem interpretati sunt, ut videretur non laudare Christum, sed nihili pendere. Quae est enim verborum consequentia, et qui ordo orationis ac sensus, ut dicamus: Cum haec se ita habeant et dies ventura sit Domini in qua universus Judaeae status subvertendus est, et omnia conterenda, moneo vos atque praecipio ut quiescatis ab homine qui ita spirat et vivit, ut nos homines, quia in nihili computandus est. Quisquam ne hominem quempia
Abbreviated transcription (Latin):
peccatacelant᷑. cũ impletũ fuerit illud qđ scriptũ
est. nihil occultũ qđ non reuelabit᷑. Quã diu
enĩ ꝓregimꝰ crimine & ueste ignorantie & homi¬
nes nosputant sepulra de albata qͥuit᷑ simꝰpleni
ossib: mortuorũ uidemꝰ aliqͥo habere mundicie
Cũ autẽ patuerit qd̾ occultũ ẽ auferet᷑ uniũsa ce¬
saries. ⁊ feda caluities om̃ib apparebit. In

Expanded text:
peccata celantur, cum impletum fuerit illud quod scriptum peccata celantur, cum impletum fuerit illud quod scriptum est: Nihil occultum quod non revelabitur . Quamdiu enim protegimur crine, et veste ignorantiae, et homines nos putant sepulcra dealbata , qui intus sumus pleni ossibus mortuorum, videmur aliquid habere munditiae. Cum autem patuerit quod occultum est, auferetur universa caesa
Abbreviated transcription (Latin):
nores uidelic& ciuitates uici & oppida. Vnde &
nilibro hiesu. ꝑsingłos trib ponunt᷑ nomina
ciuitatũ. & postea describunt᷑ uillȩ atq cast ella.
& filiȩ uncupant᷑: Alusȩcundũ tropologiã
mulieres animas arbitͣnt᷑. quȩ si ex tento collo
ambulauerint. & se crixerint insuꝑbiã . & non
uirilẽ a rirtã seo dissolutionẽ sectatȩ fuerint
&eminarũ. corripiant̃ a sermone ꝓphetico. & om¬
nia ꝑclant ornam̃ĩta uirtutũ. quȩ sublunulistor¬
qͥb .q & monilib: atq armillis. mitris & discriminali¬
bus & cet̾is huisscemodi describunt᷑. Abutendũ e
hoc estimoio & adũsũ eccłẽ feminas. quȩ ambu¬
lant collo extento & nutibus loqunt᷑ oculorũ &
plaudent tĩ manib quã pedib & ut cõposito
incedant gadu. ñ nat̾am sequunt᷑ ducẽ. sedhis¬
triones redimunt p̃ceptores. Oe caLUaBIT Do¬
MINUS uERTICE FIUARUM SYON et
CRINẼ CARVM NUDABIT ET PRO ORNATU
ERIT IONOMINIA. Hoc & nobis accidit quorũ

Expanded text:
idelicet civitates, vici et oppida. Unde et in libro Jesu per singulas tribus ponuntur nomina civitatum , et postea describuntur villae atque castella, et filiae nuncupantur. Alii secundum tropologiam, mulieres animas arbitrantur, quae si extento collo ambulaverint, et se erexerint in superbiam, et non virilem duritiam, sed dissolutionem sectatae fuerint feminarum, corripiantur a sermone prophetico, et omnia perdant ornamenta virtutum, quae sub lunulis torquibusque et monilibus atque armillis, mitris et discriminalibus caeterisque hujusmodi, describuntur. Abutendum est hoc testimonio et adversum Ecclesiae feminas, quae ambulant collo extento, et nutibus loquuntur oculorum, et plaudunt tam manibus quam pedibus, et ut composito incedant gradu, non naturam sequuntur ducem, sed histriones redimunt praeceptores. Decalvabit Dominus verticem filiarum Sion, et crinem earum nudabit, et pro ornatu erit ignominia. Hoc et nobis accidet quorum
Abbreviated transcription (Latin):
tantiũ. & uenefici incaitantissapienta. Omĩs
sermo apłi contra serpentes & aspides .cantata¬
tio est. qu: non exaudiunt peccatores. here¬
tici. qͥa Aai dunt auressuas neaudiant ueritatẽ.
ET DABO PUEROS PRINCIES EORUOM. Siex
persona ꝓp ħȩ dicit᷑. ecce enĩ dom nator dsexer¬

Expanded text:
enefici medicantis sapienter . Omnis sermo Apostoli contra serpentes et aspides incantatio est, quem non exaudiunt peccatores, et haeretici, quia claudunt aures suas, ne audiant veritatem. Et dabo pueros principes eorum. Si ex persona Prophetae dicitur: Ecce enim dom
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpꝰ dñicȩ passionis. & adfidẽ quȩ pꝰpassionẽ eiꝰ fundaũ
ȩcołam. POSTHEC UOCABERIS CIUITAS IUSTI UROS
Urbs aut̃ iusti hoc ẽ dñi saluatoris siue ipsa uista uocabit᷑.
de qͣ dictũ ẽ : ñ potest ciuitas abscondi suꝑ montẽ posita:
fidel ẽ qͦq appellans. ł metropoli. iuxta lxx: ostendit
abhis ẽẽ appellandã qͥ in dño credituri st̃. Syois iN IUDi¬
CIO REDIME T̃ & RΕΟVCEN EãIT IStitia Non om̃s
rediment᷑ nec om̃s salui fient. sed reliqͥe de qͥb supͣ dic¬
tũ ẽ. Reducet᷑ aut̃ iniustitia cũ scelerati & peccatores con¬
triti fuerint & qͥ dñm reliquere c̃sũpti. Cũq saluati fue¬
rint. cfundent᷑ idolis pͥus sacrificaueraũ. & erubescent
mhortis qͦs elegeraNt. Significat aut̃ localuxuriȩ. lucos
& nemora ERONT ENĨ THEREBIN Iꝰ BINTUS DEELUENUS
FOLIIS ET UELUT HORTꝰ SIUE PARADYSUS SINEAQUA:
Usq hodie udei legentes scripturas scãs therebinthꝰ sunt

Expanded text:
 ad fidem, quae post passionem ejus fundavit Ecclesiam. Post haec vocaberis civitas justi, urbs Urbs autem justi, hoc est, Domini Salvatoris, sive ipsa justa vocabitur, de qua dictum est: Non potest civitas abscondi supra montem posita . Fidelem quoque appellans, vel metropolim juxta LXX ostendit ab his esse appellandam, qui in Domino credituri sunt. Sion in judicio redimetur, et reducent eam in justitiam, redimentur, nec omnes salvi fient, sed reliquiae, de quibus et supra dictum est. Reducentur autem in justitia, cum scelerati et peccatores contriti fuerint, et qui Dominum reliquere, consumpti. Cumque salvati fuerint, confundentur qui idolis prius sacrificaverant: et erubescent in hortis, quos elegerant. Significat autem loca luxuriae, lucos et nemora. Erunt enim quasi terebinthus defluentibus foliis; et velut hortus, sive paradisus, sine aqua. Usque hodie Judaei legentes Scripturas sanctas, terebinthus sunt,