comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mensum ÷ qd̾ erigit᷑: ⁊ incõphensibile
Extͣ significanciam sermonis ÷ eit᷑ sen¬
sus intentionẽ nõ enunciatur ñ at¬
tingit᷑ nõ tenet᷑. uerboꝵ sig̃canciam
rei ip̃ius nat᷑a ꝯsumit. Sensus ꝯtem¬
plationẽ inꝑspicabile lum̃ obcecat. in¬
telligencie capatitatem: qd̃ fuie nlło
uero nõ iam infirmitatẽ. s silencium
confictbor. ꝑiculosum nimis ÷ de reb
tantis ac tam reconditis aliqͥd ultra
p̃scͥptũ celeste ꝓferre. ut ult᷑ presini¬
tionem dei: sermo de deo sit. for¬
ma fidei creata ÷ Nongͦ aliqͥd adden¬
dum ⁊ s mod ⁊stituendus audacie.
Quicqͥ. ultra querit᷑ non intelligit᷑.

Expanded text:
mensum est, quod exigitur, et incomprehensibile; extra significanciam sermonis est, extra sensus intencionem; non enuncciatur, non attingitur, non tenetur; verborum significanciam rei ipsius natura consumit, sensus contemplacionem inperspicabile lumen obcecat, intelligencie capacitatem, quod fine nullo e non iam infirmitatem, sed silencium confitebor. Periculosum nimis est de rebus tantis et tantum reconditis aliquid ultra prescriptum celeste proferre, ut ultra prefinicionem dei sermo de deo sit. Forma dei certa est; non ergo addendum est, sed modus constituendus audacie; quicquit ultra queritur, non intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ꝑsone. ⁊ sĩt d̾s .i. diuina cẽncia.
an ita sint i ꝑsonis: ut nõ sint ꝑfe.¬
ne. ac ꝑ hoc nec diuina ẽẽncia. Quod
n in ꝑsonis sint ꝓͥetates nemo noti¬
testimonus astruximus ꝑsonas ꝓͥeta
tib distingui. atq determinari. Ip¬
cabulis. Cyorgͦ pͥetates ip̃e ab eter¬
no fu̾int. quib ipse ꝑsont̾ det̾mtnãt᷑
⁊ differt̃: quom̃ cẽnt. siin eis nõ ee̾nt:
quin ibi ẽẽt multiplicitas: Quo cirta
sicut ꝓͥetates eẽ in ꝑsonis. itr ⁊cas ẽẽ¬
ꝑsonãs conficem᷑ sicut supͣnctorita¬
tem ꝓtestati sumus in expõne fidei
ita dicentis. s̃ abellii hecesim dcdit¬
nantes tres ꝑͣs expressas subꝓͥetatt

Expanded text:
a; an ita sint in personis, ut non sint personae, ac per hoc nec divina essentia. Quod enim in personis sint proprietates, nemo infitestimoniis astruximus personas per proprietates distingui atque determinari; ipcabulis. Cum ergo proprietates ipsae ab aeterno fuerint, quibus ipsae personae determinantur et differunt, quomodo essent si in eis non essent? quin ibi esset multiplicitas? Quocirca sicut proprietates esse in personis, ita et eas personas esse confitemur, sicut supra auctoritat Ieronimus in Expositione fidei ita dicens: «Sabellii heresim declinantes, tres personas expressas sub proprietate
Abbreviated transcription (Latin):
num sunt. s ꝑsonis ac nõib distingũt᷑.
b it̾m addunt. Si pͥetates ip̃e diuina
eẽncia st̃: cũ ẽẽncia nõ differant tres
ꝑsone. nec pͥetatib differt̃. Quomͦ it
differt patera filio eo qd̾ diuma ẽẽncia
⁊ cũ in ẽencia unũ sint: Responsio ad

Expanded text:
unum sunt, sed personis ac nominibus distinguuntur. Sed iterum addunt: Si proprietates ipsae divina essentia sunt, cum essentia non differant tres personae, nec proprietatibus differunt. Quomodo enim differt Pater a Filio, eo quod divina essentia est, cum in essentia unum sunt? 5. Responsio ad
Abbreviated transcription (Latin):
ħt prem: nec ÷ pacer.⁊ sic ẽẽ in nat᷑a
qd ibi ẽ: unum ẽẽ. uilam uitam ẽẽ q̃
modo non iteramus ne fastidiũ lec¬
tori ingeramꝰ. Si g̾ pͥetates ibi sunt:
diumam eẽnciam. Auctoritate astruit¬
dicens natiuitatem filũ: ẽẽ naturam
nõ differt unũ sunt pater. ⁊ filuis.
ħt gͥ hoc satramenti natiuitas. ut
cõplectat᷑ inse:⁊ nonien .⁊ naturam
⁊ potestatem. q natiuitas non pͭ. nõ
sit intelligenda ẽẽ in nat᷑a dei. Supͣ
est. ⁊ pͥum filii. qd̾ semꝑ filius ÷ signi

Expanded text:
sic esse in natura quod ibi est, unum esse, unam vitam esse, quae modo non iteramus, ne fastidium lectori ingeramus. Si ergo proprietates ibi sunt, divinam essentiam. 3. Auctoritate astrudicens nativitatem Filii esse naturam. non differt; unum sunt Pater et Filius. Habet ergo hoc sacramenti nativitas, ut complectatur in se et nomen, et naturam, et potestatem, quia nativitas non potest sit intelligenda esse in natura Dei. Supra es
Abbreviated transcription (Latin):
illam qͣliter ꝑfesta sit ordine ꝑsequam᷑. tictõnẽ
Sex dieb sicut docet scͥpt᷑a genesis distm.¬
xit ds ⁊ informas redegit ꝓͥas. cunsta q̃
simul matĩałr fecerat. ꝑfecitq: opꝰ suũ
die .uͦi. ⁊ sic deiñ die .uii. requieuit ab oĩ

Expanded text:
illam qualiter perfecta sit ordine prosequamur. Sex diebus, sicut docet Scriptura Genesis, distinxit Deus, et in formas redegit proprias, cuncta quae simul materialiter fecerat. Perfecitque opus suum die sexto; et sic deinde die septimo requievi
Abbreviated transcription (Latin):
clencie sp̃ui agitati. s opinionẽ suamniã
⁊̃ scoꝵ auctoritatib munire conant᷑.
qͥb ostend̾e uolunt ꝓͥetatẽ qua pater
⁊ pater: ⁊ pͥetatem qua filiꝰ ÷ filius nõ
c̃e dm. adhoc inducentes uerba aug̾i¬

Expanded text:
suam etiam sanctorum auctoritatibus munire conantur; quibus ostendere volunt proprietatem qua Pater est Pater, et proprietatem qua Filius est Filius, non esse Deum; ad hoc inducentes verba Aug
Abbreviated transcription (Latin):
possint ẽt in ꝑsonis qͥn eas detminẽt
ut non eam determinent: respondeo
quiro: i consolabor me tñ. Archangli
nesciunt. angeli non audierunt. scla
non tenent. ꝓpħa nõ sensit. apło nõ
interrogauit᷑. filius ip̃e non edidit.
sesset gͦ dolor querelarũ. Nonputet
ħo sua intelligentia gn̾ationis sacra¬
tus ab ingenito ꝓgenies aparente. iuii¬
uus a unio ñ natura deitatis alia :⁊
alia q ambo unũ. hoc credendo inci¬
tñ gratulabor ꝓfecturũ. Qui it pie m¬
finita ꝑsequitur.: ⁊ si non ꝯtingat ali
qñ tñ ꝓficiet ꝓdeundo. S ne te inse¬
ras in illud secretũ:⁊ archano inopina¬
bilis natiuitatis ne te inmergas: sũ¬
mam intelligencie cõprehende p̃su¬
mens. set intellige incõprehensibilia
ẽẽ. hiis aliisq multis euident᷑ ostendr
nobis nlłatems lic̃e maiestatem per¬
scrutari. iuis poñe pͭtati modũ circum¬
scribe infinito. Quib auctoritatib opi

Expanded text:
possunt esse in personis quin eas determinent, ut non eam determinent? Respondeo quiro, sed consolabor me tamen. Archangeli nesciunt, angeli non audierunt, secula non tenent, propheta non sensit, Apostolus non interrogavit, Filius ipse non edidit. Cesset ergo dolor querelarum: non putet homo sua intelligentia generationis sacratus ab ingenitonus ab uno; non natura deitatis alia et alia, quia ambo unum. Hoc credendo incitamen gratulabor profecturum. Qui enim pie infinita prosequitur, etsi non contingat, alin proficiet prodeundo. Sed ne te inseras in illud secretum et arcanum inopinabilis nativitatis, ne le immergas, summam intelligentiae comprehendere praesumens; sed intellige incomprehensibilia esse. His aliisque multis evidenter ostenditur nobis nullatenus licere majestatem perscrutari, jus ponere potestati, modum circumscribere infinito. 9. Quibus auctoritatibus opi
Abbreviated transcription (Latin):
aractharistica ydiomata st̃ .i. det̾mi
⁊ it ypostasim determinãt: ⁊ nõ natu¬
ram. Iõq licet pat̾nitas ⁊ filiatio sint
in diuina eẽncia cũ eam nõ detͣmi.¬
nent: non iõ pͭ dici qd̾ diuina eẽncia
⁊ gn̾et ⁊ gn̾etur. ł̃ qd̾ eadem res sit
sibi pater. ⁊ filius. Ita it pͥetas det̾mi¬
nat ꝑsonam. ut hac pͥetate ypostasis
fit genuans. ⁊ illa alia ypostasis alia sit¬
guta. ta nõ idem generat. ⁊gn̾at᷑

Expanded text:
aracteristica ydiomata sunt, id est deetenim ypostasim determinant» et non naturam. Ideoque licet paternitas et filiatio sint in divina essentia, cum eam non determinent, non ideo potest dici quod divina essentia et generet et generetur; vel quod eadem res sit sibi Pater et Filius. Ita enim proprietas determinat personam, ut hac proprietate hypostasis sit generans, et illa alia hypostasis sit genita; et ita non idem generat et
Abbreviated transcription (Latin):
tuus : qd̾ i si sensu ñ ꝑcipiam: tñ teneo
ꝯscĩa. in spͣnalib it reb tuis: hebes sũ.
tẽ in eođ. Conserua hanc oro fiddeimet
religionẽ ut qd in tegn̾ationis mec¬
simbolo ꝓfessus sum: semꝑ obtineam.
patrẽ . s. te: filium tuũ una tecũ adorẽ.¬
tuũ ÷: ꝓmerear. Ecce aꝑte dicit spͣm

Expanded text:
t; quod etsi sensu non percipiam, tamen teneo conscientia. In spiritualibus enim rebus tuis hebes sum. Item in eodem: Conserva hanc, oro, fidei meae religionem, ut quod in regenerationis mesymbolo professus sum, semper obtineam: Te Patrem scilicet et Filium tuum una tecum adoretuu
Abbreviated transcription (Latin):
dei int̾dum appellant᷑ dispensatio¬
nes eiꝰ de om̃ib reb. Uñ qͣm incom
abissus multa. Iudiciũ aũ qͦ in fut᷑o
a malis ministĩo angłoꝵ : ⁊ illi in ui¬
tam ducent᷑. illi in suppliciũ mitten¬
t᷑. qui nc simul mixti sunt. De iusticia

Expanded text:
Dei interdum appellantur dispensationes ejus de omnibus rebus. Unde, Romabyssus multa. Judicium autem quo in futuro a malis ministerio angelorum, et isti in vitam ducentur, illi in supplicium mittentur, qui nunc simul mixti sunt. 3. De justitia
Abbreviated transcription (Latin):
ne in se sollicitudinis significans con¬
sortium. s non disc̃nens sententiam.
sibi cominunis. cum patre uolunta¬
tis. ꝓhominib. gͦ uult tliͣsire calicẽ.
li. ⁊ĩo ꝓpetro rogatur. tedeficiat fi¬
des eĩ. Sciens gͥ hec ommia. post mor¬
tem suam disitura usq ad mortẽ tãis
est. ⁊ scit. hunc calicem non posse tͣn¬
sire nisi biberit. ib. ait. pater mi si nõ¬

Expanded text:
icut tu vis, humanae in se sollicitudinis significans conicut tu vis, humanae in se sollicitudinis significans consortium, sed non discernens sententiam sibi communis cum Patre voluntatis. Pro hominibus ergo vult transire calicem, at, ne deficiat fides ejus. Sciens ergo haec omnia post mortem suam desitura, usque ad mortem tristis est; et scit hunc calicem non posse transire, nisi biberit, ideo ait. Matth.
Abbreviated transcription (Latin):
debatur. Uerba hylarii longe diũla expͥ
rere uidet᷑. xp̃m non sibi. s suis orasse.
non essec passio. s ut asuis tͣnsiret. calix
passionis ita inquiens. Si passio hono¬
rificata eum erat. sic̃ iuda exeuute ait.
nunc honorificatus est filiꝰ homnis.
quomͦ tͥstem eum. metus passionis ef¬
fec̃at: insi forte tam irrationabilis fu¬
erit. ut pati morte̾ timuerit. que pa¬
ciendem se głificat᷑a ẽẽt: S forte tunu¬
isse. usq eo estimabat᷑ ut cnͣsferri a se
di metum tͣsferri dep̃caretur ase. ꝙ
ꝑ dispensationis sudium festinarẽt
implere : Non enĩ conuenit ut pati no¬
lit. quod pati uelit. & cum pati eu uelle
cognosc̾es. religiosius fuerat. hoc con¬
siti qͣm ad id impie stulticie ꝓrłiꝑe ur
eum asseres ne pat̾et᷑ orasse quem pati.
uelle cogusces. Non gͦ sibi tͥstis. neq sibi
orat. tͣnsire calicem. s discipulis ne me¬
os calix passionis incu̾bat. quem ase.
tͣnsire orat. ne in his .s. maneat. nͨ en̾

Expanded text:
debatur. 5. Verba Hilarii longe diversam expr, Christum non sibi, sed suis orasse, non esset passio, sed ut a suis transiret calix passionis, ita inquiens: Si passio honorificatura eum erat, sicut, Juda exeunte, ait: Nunc honorificatus est filius hominis; quomodo tristem eum metus passionis effecerat, nisi forte tam irrationabilis fuerit, ut pati mortem timuerit, quae patientem se glorificatura esset? Sed forte timuisse usque eo existimabatur, ut transferri a se di metum transferri deprecaretur a se quod per dispensationis studium festinaret implere? Non enim convenit ut pati nolit, qui pati velit; et cum pati eum velle cognosceres, religiosius fuerat hoc confiteri, quam ad id impiae stultitiae prorumpere, ut eum assereres ne pateretur orasse, quem pati velle cognosceres. Non ergo sibi tristis fuit, neque sibi orat transire calicem, sed discipulis; ne in eos calix passionis incumbat, quem a se transire orat, ne in his scilicet maneat. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
s̾ciens in se consumata passione me.¬
tũ calicis tͣnsiturum qui nͥ eũ bibisset
tͣnsire non posset. nec finis terroris ni¬
si consumata passione terrori succe¬
deret.q pꝰ mortẽ. eius ꝑ uirtutũ glo¬
riam apłice infirmitatis scandalũ
pelłetur. Incende lector hiis uerbis.

Expanded text:
sciens in se consummata passione metum calicis transiturum, qui nisi cum bibisset transire non posset; nec finis terroris nisi consummata passione, terrori succederet: quia post mortem ejus per virtutum gloriam apostolicae infirmitatis scandalum pelleretur. Intende, lector, his verbis
Abbreviated transcription (Latin):
passibilitatis głiam.q ÷ humiliatus ꝑ
passionis obedientiam. humilitas gͥ pas¬
sionis initũ fuit exaltationis ⁊ exalta¬
tio p̃mium humilitatis. Us̃i aug cxpo¬
nens p̃missum capitłm ait. Ut xp̃c re¬
surrectione clarificaret᷑. pͥus humiliat᷑
est passione. humilitas claritatis ẽ me¬
ritum. claritas humilitatis ẽ p̃mium.
s hoc totum fc̃m ÷ in forma serui. In
forma i dei semꝑ fuit:⁊ erit claritas.
Qͥa ⁊ qͣntũ humilitas mereat᷑. hic osten¬
meruit. clarificationẽ corꝑis nec id solũ
set ⁊̃ impassibilitatem aĩt. aĩa it ipsins
ante mortem erat passibilis. sic̃ caro mor¬
talis s uꝰ mortem merito humilitatis:⁊
aĩa impassibilis fc̃ã ẽ. ⁊ caro inmortalis.
ytrũ autẽ aĩa sit fc̃a impassibilis qñ ca

Expanded text:
humiliatus per passionis obedientiam. Humilitas ergo passionis, meritum fuit exaltationis; et exaltatio, praemium humilitatis. Unde August., exponens praemissum capitulum, ait: Ut Christus resurrectione clarificaretur, prius humiliatus est passione. Humilitas, claritatis eritum; claritas, humilitatis est praemium; sed hoc totum factum est in forma servi. In forma enim Dei semper fuit, et erit claritas. quantum humilitas mereatur, ostenmeruit clarificationem corporis; nec id solum, sed etiam impassibilitatem animae. Anima enim ipsius ante mortem erat passibilis, sicut caro mortalis; sed post mortem merito humilitatis et anima impassibilis facta est, et caro immortalis. Utrum autem anima sit facta impassibilis,
Abbreviated transcription (Latin):
non est. de quo quidam dic̃e solent.
qd̾ nõ sibi. set memb̾s tm̃ merũit. Me¬
ruit quidem membris. redemptionẽ
a diabolo. a peccato. a pena:⁊ regni re
serationẽ. ut amota ignea rumphea
libere pateret iutroitus. s ⁊ sibi metu¬

Expanded text:
non est, de quo quidam dicere solent, quod non sibi, sed membris tantum, meruerit. Meruit quidem membris redemptionem a diaserationem, ut amota ignea rhomphaea libere pateret introitus et delet
Abbreviated transcription (Latin):
cũ demoniacos multos sanauit. Hic
ordo a salomone uidet᷑ descendisse. qͥ
quendã mundũ exortitandi inuenit
qd̾ demones adiurati: ex obsessis cor¬
porib pellebant᷑. huic offõ mancipa¬
ti:. exorciste uocati st̃. de qͥb xp̃c in

Expanded text:
cum daemoniacos multos sanavit. Hic ordo a Salomone videtur descendisse, qui quemdam modum exorcizandi invenit, quo daemones adjurati ex obsessis corporibus pellebantur. Huic officio mancipati exorcistae vocati sunt. De qui
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. adiurantes ꝑ eũ ut egrediat᷑ ab
eis. ad exorcistam ꝑtinet exorcismos
minos ⁊ cathecuminos in exort itan
na qͣm alii facit: sibi nõ ꝓsit. Et di¬
catur ei: medice cura te ip̃m. hii¬
accipite: ⁊ habetote potestatẽ im¬
ponendi manus suꝑ innergumi¬
nos uel cathecuminos. Hoc officio
sp̃ũasr debere aꝑire aures. p̃cordioꝵ
hoĩum ad intelligendũ.: ⁊ hora ad ⁊fi¬
tendũ. ut pulso demone: sp̃c sci uas

Expanded text:
Domini, adjurantes per eum ut egrediatur ab eis. Ad exorcistam pertinet exorcismos menos et catechumenos in exorcizandna quam alii facit, sibi non prosit, et dicatur ei: Medice, cura teipsum, Accipite, et habetote potestatem imponendi manus super energumenos, vel catechumenos. Hoc officio spiritualiter debere aperire aures praecordiorum hominum ad intelligendum, et ora ad confitendum, ut, pulso daemo
Abbreviated transcription (Latin):
tius.q pleniorigra accoumulatũ.
Ibi n pecc̃a solum dimittebantur.
set nec grã ad bene oꝑandũ adu¬
t̾r. nec uirtutũ possessio. ł augien¬
tũ ibi p̃stabat᷑. ut in bap̃õ u̾ nonmͦ
abolentur pecc̃a: s ĩ gr̃a adiutrix
ꝯfert᷑ ⁊ uͥtutes augent᷑. Uñ aqua
refectionis dicitur. que aridos fe¬
cundat: ⁊ iã frustisicantes amplio¬
ri ub̾tate donat. q qͣntũcũꝙ ꝑ fi¬
dem ⁊ caritatẽ ante habitam aliqͥs
iustus ad baptismũ accedit: ube¬
tiorẽ recipit grãm. S nõ ita in cir¬
cũcisione. Unde ͥ abrahe ꝑfidem
iam iustificato: signacłm tm fuit.
uͥl ei intus ꝯtulit. Ae pariuilis defnt¬
pariuilis qui ante diem octauũ
moriebant᷑. anceqͣm nõ fiebat cͥcũci¬
sio ex lege. utrũ saluarent᷑. ł nõ: idẽ
potest responq̾i. qd̾ sentit᷑ de pariui.¬
lis añ baptismũ defunctis quos ꝑire

Expanded text:
tius, quia pleniori gratia accumulatum. Ibi enim peccata solum dimittebantur, sed nec gratia ad bene operandum adjutrix, nec virtutum possessio vel augmentum ibi praestabatur, utabolentur peccata, sed etiam gratia adjutrix confertur, et virtutes augentur. Unde aqua refectionis dicitur, quia aridos fecundat, etiam fructificantes ampliori ubertate donat: quia quantumcumque per fidem et charitatem ante habitam aliquis justus ad Baptismum accedit, uberiorem ibi recipit gratiam; sed non ita in circumcisione. Unde Abrahae per fidem jam justificato signaculum tantum fuit, nihil ei intus contulit. 11. De parvulis defparvulis qui ante diem octavum moriebantur, ante quam non fiebat circumcisio ex lege, utrum salvarentur vel non, Idem potest responderi quod sentitur de parvulis ante Baptismum defunctis; qu
Abbreviated transcription (Latin):
Qa ibi ioħis oꝑatio iisibilis tm̃ erat.
ext̃ius sauantis. nõ inuisibilis gr̃a
aei int̃ius oꝑantis. s tñ ⁊ illa ioħis
oꝑatio a deo erat. ⁊ bap̃s ille a deo

Expanded text:
sibilis erat exterius lavantis, non invisibilis gratia Dei interius operantis. Sed tamen et illa Joannis operatio a Deo erat, et baptismus ille a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
fũit: ꝑibit de popło suo.q pactũ
meũ irricũ fecit. forte tñ sub lege
ingruente nec̾citate mortis. ante
octauũ diẽ circũcidebant sñ pec¬
benedictionis .i. eucharistia. penicen¬
tia. unctio extrema. ordo. ⁊iugiũ. qͣ
alia remediũ ⁊tͣ pecc̃m p̃bent:⁊ gra¬
ciam adiutͥcem ꝯfert̃ ut bapt̃s. Alia
in remediũ tm̃ sunt ut ꝯiuigiũ. alia:
grã ⁊ uͥtute nos fulciunt. ut eucha¬
fuerint ħ sacram̃ta insticuta mox pꝰ
hoĩs lapsũ cũ in his sit uisticia ⁊ sa
grãm attulit gr̃e sacram̃ta fuisse dan¬
da. q̃ ex ip̃iꝰ morte ⁊ passione uͥtutẽ
sortita sunt. xp̃c autẽ uenire nolu¬
it. añꝗͣ. homo de legt nat᷑ali: ⁊ scͥp¬

Expanded text:
ima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit. Forte tamen sub lege, ingruente necessitate mortis ante octavum diem circumcidebant sine pecbenedictio, id est, Eucharistia, Poenitentia, Unctio extrema, Ordo, Conjugium. Quorum alia remedium contra peccatum praebent, et gratiam adjutricem conferunt, ut Baptismus; alia in remedium tantum sunt, ut Conjugium; alia gratia et virtute nos fulciunt, ut Euchafuerint haec sacramenta instituta mox post hominis lapsum, cum in his sit justitia et sali, qui gratiam attulit, gratiae sacramenta fuisse danda; quae ex ipsius morte et passione virtutem sortita sunt. Christus autem venire noluit, antequam homo de leg
Abbreviated transcription (Latin):
que fiebat scđm legem octana die. la¬
placẽt qͥeo. cui ꝑ p̃uaricationẽ adã
displicũat. Bata etiã fuit in signũ
magne fidei abrahe. qͥ credidit se ha¬
biturũ filiũ: in quofieret benedic¬
tio õium. Uem̃ ut hoc signo a cctis
nationib discerñet᷑ ppłs ille. In car¬
ne uero p̃pucii. iõ iussa ÷ fieri cͥcũci¬
sio.q in remediũ insticuta ẽ origina¬
lis pecti. qd̾ a parentib trahimꝰ ꝑ ⁊cu¬
piscentiam. que in paite illa magis
encie pͥus ħo sensit: decuit ut ibi
signum obedientie acciꝑet. Liebat

Expanded text:
quae fiebat secundum legem octava die laplaceret Deo, cui per praevaricationem Adam displicuerat: data etiam fuit in signum magnae fidei Abrahae, qui credidit se habiturum filium in quo fieret benedictio omnium. Deinde, ut hoc signo a caeteris nationibus discerneretur populus ille. In carne vero praeputii ideo jussa est fieri circumcisio, quia in remedium instituta est originalis peccati, qpiscentiam carnis, quae in parte illa magis entiae primus homo sensit, decuit ut ibi signum obedientiae acciperet. 9. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ: ⁊ de feminis q̃ fucit̃ ante. ⁊ post.
qd̃ remediũ ⁊tra peccm hũeruit.
Qdam dicunt sacrificia ⁊ oblatio.¬
nes eis ualuisse ad remissionẽ pecc̃i.
s melius ÷ dic̃t illos qui de abrahã
mulieres uero: ꝑ fidẽ ⁊ oꝑationem
bonam. ł suam si adulte erant. ł pa¬
rentũ si paruule. Eos uero qui fue¬
runt ante cͥcumcisionem paruulos:
in fide parentũ. parentes uero: ꝑ uir
sp̃uałr i illis sacͥficũs: iustificatos. Uñ

Expanded text:
nem, et de feminis quae fuerunt ante et post, quod remedium contra peccatum habuerint. Quidam dicunt sacrificia et oblationes eis valuisse ad remissionem peccati. Sed melius est dicere illos qui de Abraham mulieres vero per fidem et operationem bonam, vel suam, si adultae erant, vel parentum, si parvulae. Eos vero qui fuerunt ante circumcisionem, parvulos in fide parentum; parentes vero per virspiritualiter in illis sacrificiis, justificatos; unde
Abbreviated transcription (Latin):
cã ÷ qͥa õmm que sunt auctor ⁊ que
in qͣntũ sunt bona sũt. Exce aꝑte hõ
qd̃ defic̃e a deo qui ⁊ sũmũ bonũ ma¬
lũ ÷. Mala gͦ fac̃e malũ ⁊ nõ g deo auc¬
tore uel nolente mala fiunt. Obiec¬
ostensum ⁊ qd bare nitunt᷑ ex deo ee qd̾ mala

Expanded text:
est; quia omnium quae sunt auctor est, quae, in quantum sunt, bona sunt. Ecce aperte habes quod deficere a Deo qui summum est bonum, malum est; mala ergo facere malum est; non ergo Deo auctore vel volente mala fiunt. 1qua probare nituntur ex Deo esse quod mala
Abbreviated transcription (Latin):
deus nec hõ. aut in nͥlo. Ex hũs aꝑte
ostendit᷑ qd̾ nõ ÷ bonũ ut sit ħo dete¬
detĩor. nõ ÷ gͥ bonũ ut ab eo fiat ma¬
lũ. nõ gͥ uult ds ut ab eo fiat maliĩ.
a. uolente nõ fiunt mala.q ip̃e non

Expanded text:
e homo, aut in nihilo. Et ex his aperte ostenditur quod non est bonum ut sit homo detedeterior, non est ergo bonum ut ab eo fiat malum; non ergo vult Deus ut ab eo fiat malum. a.
Abbreviated transcription (Latin):
dr᷑ in corꝑe suo suꝑ lignũ portasse.q ꝑ
ip̃iꝰ penam qͣm in cruce tulit. ois pe¬
ua temꝑalis. q̃ pro pecc̃o conũso de¬
bet᷑ in baptismo penitus larat᷑. ut
tentes ligat eccłia nͥ xp̃i pena cooꝑare¬

Expanded text:
ur in corpore suo super lignum portasse; quia per ipsius poenam quam in cruce tulit, omnis poena temporalis, quae pro peccato conversis debetur, in baptismo penitus relaxatur, tentes ligat Ecclesia, nisi poena Chr
Abbreviated transcription (Latin):
dilestio sit immutabilis ⁊ et̃na. alium
tñ magͣ. aliũ minus diligit. Uñ augͦ.
Incõprehensibilis ÷ dilectio atq inmu¬
tabilis quads in uno ꝙͦ. nr̃m amat qd
quid in om̃ib intelligi põt. Qͥs gͥ dig¬
ne possit eloqui qͣntũ diligat membͣ
d̾s om̃s creat᷑as suas diligat. q scrip¬
tum ẽ. nͥl odisti eoꝵ que fecisti. Et itẽ.
uidit d̾s̃ cuncta que fec̃at: ⁊ erant ual¬
de bona. Si oĩa que fecit bona st̃.⁊ om̃e
bonũ diligit. oĩa gͥ diligit que fecit.
⁊nt̃ ea magis diligit rõnales creat᷑as
⁊ de ilł eas amplius diligit: que sunt
membra unigeniti sur ⁊ młto magis.
up̃m unigenitũ. Ex ꝗͣ intelligencia

Expanded text:
is et aeterna, alium tamen magis, alium minus diligit. Unde August.: Incomprehensibilis est dilectio Dei atque immutabilis, qua Deus in unoquoque nostrum amat quod quidem in omnibus intelligi potest. Quis ergo digne potest eloqui quantum diligat membraDeus omnes creaturas suas diligat, quia scriptum est: Nihil odisti eorum quae fecisti; et item, Gen. 1: Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona. Si omnia quae fecit bona sunt, et omne bonum diligit, omnia ergo diligit quae fecit; et inter ea magis diligit rationales creaturas, et de illis eas amplius quae sunt membra Unigeniti sui, et multo magis ipsum Unigenitum. 2. Ex qua intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
nus dilig̾e hoc qͣm ilłd. ⁊ cũ dicitur
oĩa diligere. dm̃s dilectionẽ dei sic̃
pacem exsuꝑare oẽm sensum huma¬
num ut ad tante altitudinis intelli¬
genciã uix aliqͣtenus humanus sen¬
sus aspiret. pͭ tñ sane intelligi ea rõe
dici. om̃a diligi a deo que fecit.q oĩa
placent ei. oĩa approbat in qͣntum
oꝑa eiꝰ sunt. nec tunc. ł pͥus. ł ampli¬
us platuert᷑ ei cũ fr̃a sunt. s ⁊ anqͣ.¬

Expanded text:
nus diligere hoc quam illud, et cum dicitur Deus omnia diligere, dicimus dilectionem Dei sicut pacem exsuperare omnem sensum humanum, ut ad tantae altitudinis intelligentiam vix aliquatenus aspiret humanus sensus. Potest tamen intelligi, ea ratione dici omnia diligi a Deo quae fecit, quia omnia approbat in quantum opera ejus sunt, nec tunc vel prius vel amplius placuerunt ei cum facta sunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
alios magis. alios minus dilig̃e dicitur.
non mutabilitatẽ caritatis eius sigͣcat.
s qd̃ alios ad maicra bona. alios ad mi¬
nora dilexit. alios ad meliores usus. ali¬
os ad minꝰ bonos. Dĩa i bona nr̃a ex eius
dilectione nobis ꝑueniunt. Eiestoꝵ gͦ

Expanded text:
alios magis, alios minus diligere dicitur, non mutabilitatem charitatis ejus significat, sed quod alios ad majora bona, alios ad minora dilexit; alios ad meliores usus, alios ad minus bonos. Omnia enim bona nostra ex ejus dilectione nobis proveniunt. Electo
Abbreviated transcription (Latin):
suum gn̾ationis et̃ne pͥetatẽ signauit
pꝰ ea fcm ex muliere asseruit. ut factu¬
ra nõ dnumitatis. s assũptioni corꝑis as¬
cribet᷑. fc̃m gͥ ex muliere dicit ꝓpt̾ car¬
nis susceptionẽ. s ub lege: ꝓpt obseruan¬
tiam legis gn̾atio gnationi nõ p̃iudicat
nec caro diuinitati. Dd̃ it ec̃nus in carna¬
tionis sacͣmentũ suscepit nõ diuidu¬

Expanded text:
suum, generationis aeternae proprietatem signavit. Postea factum ex muliere asseruit, ut factura non divinitati, sed assumptioni corporis ascriberetur. Factum ergo ex muliere dicit, propter carnis susceptionem; sub lege, propter observantiam legis. Generatio generationi non praejudicat, nec caro divinitati. Deus enim aeternus incarntionis sacramentum suscepit, non dividu
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑalis. s ꝯuigalis societatis. Ex qua
oportet eos cohabitare nͥ forte cã reli¬
gionis pari uoto corꝑałr seꝑent᷑ uel

Expanded text:
oralis, sed conjugalis societatis; ex qua oportet eos cohabitare, nisi forte causa religionis pari voto corporaliter se
Abbreviated transcription (Latin):
biliter unite sunt ad inuicẽ nat᷑t. neꝙ
diuina distante a ꝓͥa simplicitate. neq
humana aut conuersa in deitatis na¬
turã. aut in nõ existenciã diuisa. neꝙ
ex duab una fr̃a ÷ cõposita nat᷑a. som¬
posita it nat᷑a neutͥ earũ et qͥb cõponr᷑
teris ꝑficiens alt̾m. Ut corpus ex .iiͦii.
elem̃tis cõpositũ. nec ign̾is noĩat᷑. nec
aer. nec terra. nec aqͣ. nec hoꝵ alicui

Expanded text:
biliter unitae sunt ad invicem naturae: neque divina distante a propria simplicitate, neque humana aut conversa in deitatis naturam, aut in non existentiam divisa, neque ex duabus una facta composita natura. Composita enim nateris perficiens alteram; ut corpus ex quatuor elementis compositum, nec ignis nominatur, nec aer, nec terra, nec aqua, nec horum alicui
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ita inquiens. Multis modis habitũ
dm̃s. ł habitũ animi sic̃ discipline ꝑ  cep¬
tionẽ usu firmatã. ł habitũ corꝑis. sic̃
diñs aliũ alio ualidiorẽ. ł habitum eoꝵ
que membͥs accomodant᷑ ixtͥnsecus ut

Expanded text:
num, ita inquiens, q. 73: Multis modis habitum dicimus: vel habitum animi, sicut disciplinae perceptionem usu firmatam; vel habitum corporis, sicut dicimus alium alio validiorem; vel habitum eorum quae membris accommodantur extrinse
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑando difficilia it sunc ħ. Idẽ in . li.
de fide ad petrũ. Dei filiꝰ cũ sit d̾s eter¬
humanam nat᷑am. In eo uere plenus
q ⁊ carnẽ humanã suscepit:⁊ aĩam ra.¬
tionalem. Itẽ nõ alid̾ fuit illa dei sũmi

Expanded text:
Idem in lib. de Fide ad Petrum, cap. 2: Dei Filius cum sit Deus aeterhumanam naturam: in eo vere plenus, quia et carnem humanam suscepit et animam rationalem. Item ibid. infra: Non aliud fuit illa Dei summi
Abbreviated transcription (Latin):
similitudine hõtum factus q nõ tͣnsfi¬
guratione in hoĩe s habitu fc̃s ÷ cũ
indutus ⁊ hõiem ꝙ̃. sibi uniens quoda¬
modo atq ꝯformans in mortalitati
et̃nitatiq sociaret. Non g̾ oꝑt intel¬
ligi mutatũ ẽẽ uerbũ susceptõne ho¬
minis. sic̃ nec membra ueste induta
mutant᷑ qͣmuis illa susceptio ueffa¬
biłr susceptũ suscipienti copularet.
hiis uerbis aꝑte innuere uidet᷑ angͦ.
deũ dici fc̃m hoĩem scd̾m habitũ. qui
⁊̃ ip̃ius incarnationis modũ uolens
nalib congruent̃ appareret indutũ
Ita sane fcm̃ ut ibisit nõ tm̃ uerbum
d̃i. ⁊ hõis caro s ĩ rõnalis hõĩs aĩa. atq:
hoc totũ ⁊ ds dicat᷑ ꝓpt̃ deũ :⁊ ħo ꝓpter¬

Expanded text:
ilitudinem hominum factus, quia non transfiguratione in hominem, sed habitu factus est, cum indutus est hominem, quem sibi uniens quodammodo atque conformans immortalitati aeternitatique sociaret. Non ergo oportet intelligi mutatum esse Verbum susceptione hominis, sicut nec membra veste induta mutantur: quamvis illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti copularet. His verbis aperte innuere videtur August. Deum dici factum hominem secundum habitum. Qui etiam ipsius Incarnationis modum volens nalibus congruenter appareret, indutum. Ita sane factum, ut ibi sit non tantum Verbum Dei et hominis caro, sed etiam rationalis hominis anima. Atque hoc totum et Deus dicatur propter
Abbreviated transcription (Latin):
quedam eoꝵ que accedunt ut habit
faciant nõ mutant᷑. s ip̃a mutant inł
seintegra ⁊ inconcussa manenia. sic̃
sapient̾ia accedens hõi. non ip̃a mutes
sit hõiem mutat. quẽ destulto sapien.¬
tem facit. eluedam u sic accedunt uł
accidunt ut mutent.:⁊ mutent᷑ uͥ ci¬
bus qui amittens sp̃em suã in corpus
uertit᷑. ⁊ nos cibo refecti ab enlitate
atꝙ: languore in robur atq ualentiã
mutamur. Terciũ genꝰ ⁊ cũ ea q̃ acci.¬
dũt. ł accedunt. nec nuitant ea quib
accidunt nec ab eis ip̃a mutantur.
dic̃ anulus positꝰ in digito qd̾ genꝰ ra¬
rissime reꝑit᷑. Quartũ genꝰ ⁊ cũ ea que

Expanded text:
unt vel accedunt, ut habitum faciant non mutantur, sed ipsa mutant in se integra et inconcussa manentia; sicut sapientia accedens homini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accedunt vel accidunt, ut mutent et mutentur, ut cibus qui amittens speciem suam in corpus vertitur, et nos cibo refecti, ab exilitate atque languore in robur atque valentiam mutamur. Tertium genus est, cum ea quae accidunt vel accedunt, nec mutant ea quibus accidunt, nec ab eis ipsa mutantur, sicut annulus positus in digito; quod genus rarissime reperitur. Quartum genus est cum ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ fuit. E ⁊ illi ꝯcedũt originis testimo¬
nio innitentes qui ait. factus ÷ sine du¬
bio. id qd̾ pͥus nõ erat. set addidit scm
carnẽ. scd̾m dm uͭ erat pͥus:⁊ nõ erat qñ
nõ erat. aliis ꝙͦ płib modis illi sñe pͭ op

Expanded text:
semper fuit. Quod et illi concedunt, Origenis testimonio innitentes, qui ait: Factus est sine dubio id quod prius non erat: sed addidit, secundum carnem. Secundum Deum vero erat prius, et non erat quando non erat. Aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓductis que dñt ⁊firmant. ait it augꝰ.
merus ꝑsonar cũ caro accedit aĩc. ut
sit unus ħo: sic nõ auget᷑ nũs ꝑsonar
cũ ħo accedit uerbo ut sit unu̾s xp̃c.
legit᷑ ĩꝙ: d̾s ħo. ut intelligamꝰ hinius
ꝑsone singłaritatẽ. nõ ut suspicemur
in carnem mutatã diumitatem. Idẽ

Expanded text:
productis quod dicunt confirmant. Ait enim August., merus personarum cum caro accedit animae, ut sit unus homo, sic non augetur numerus personarum cum homo accedit Verbo ut sit unus Christus. Legitur itaque Deus homo, ut intelligamus hujus personae singularitatem, non ut suspicemur in carnem mutatam divinitatem. Non
Abbreviated transcription (Latin):
deiecta ÷ atq: deposita nõ ħt eam formã
qͣni sumit induca. Industa it membͥs
accipit formã. qͣm non habebat eru¬
serui actipiens. neꝙ comĩisus aut tͣns¬
mutatꝰ in hõie amissa incõmutabili
stabilitate. set in similitudine hõium
factus ÷ ip̃e susceptor uerũ hoĩem sus¬
cipiendo: ⁊ habitu inuent᷑ ⁊ ut ħo .i.¬

Expanded text:
t eam formam quam sumit induta. Induta enim membris accipit formam quam non habebat exuservi accipiens; neque conversus aut transmutatus in hominem amissa incommutabili stabilitate, sed in similitudinem hominum factus est ipse susceptor, verum hominem suscipiendo habitu inventus est ut
Abbreviated transcription (Latin):
endoꝵ ⁊ p̃destinatio saluandoꝵ si
nłta eẽnt fut᷑a: si uͥl cẽt facturus d̾s
ł aliquos saluat᷑us. non uidet᷑ potu¬
fut᷑a. potuit nõ creare aliqͥd. ł non sal¬
uare aliquos. potuit gͦ non ẽẽ indeo

Expanded text:
endorum, et praedestinatio salvandorum, si nulla essent futura, si nihil esset facturus Deus, vel aliquos salvaturus, non videtur potufutura, potuit non creare aliquid, ut non salvare aliquos, potuit ergo in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ uassignatione distinctionis
nõium int̾ alia que supͣ diligent᷑ ere¬
cuti sumꝰ. quedam diximꝰ tnslat̾e ac
ꝑ similitudinem de deo dici.ut spe¬
culũ splendor caraster. figͣa.⁊ h̾modi
de qͥb pio lectori breuiter trado qd̃
sentio. ut .s. rone similitudinis con¬
ficłata ex cãis dicendu dictoꝵ intelli¬
genciam assumat. s catħicã. De sacͣ
mento unitatis atq tͥnitatis sume:⁊
ineffabilis: multa iam diximꝰ. Nicħ̾
dñ etꝰ unesfabilitate dignũ tradidisse

Expanded text:
tionis nominum, inter alia quae supra diligenter executi sumus, quaedam diximus translative et per similitudinem de Deo dici; ut speculum, splendor, character, figura, et hujusmodi; de quibus pio lectori breviter trado quod sentio, ut si ratione similitudinis considerata ex causis dicendi dictorum intelligentiam assumat, sed catholicam. 11. mento unitatis atque Trinitatis summae et ineffabilis multa jam diximus. Nihil tamen ejus ineffabilitate dignum tradidisse
Abbreviated transcription (Latin):
oratio it̃ari põt: ita ⁊ unstio itati posse
tr̃q: alt̃i cooꝑat᷑. ad ⁊ferendam alleiatio¬
nem corꝑis: ⁊ aĩe. cur gͥ neget᷑ unctionẽ
suꝑ infirmũ posse itari ad impetͣndam se¬
puus sanitatem mentis. ⁊ corꝑis. cũ ꝓpter
idẽ sepe it̃anda sit or̃o. Quidam aũ de õi
sacram̃to intelligi uolunt qd̾ nõ sit ite
sacram̃tũ. dicentes q̃dam sacrafñta sepiꝰ
posse suscipi: quedam u̾ ñ. nec tñ q̃ sepiꝰ
sumunt᷑. tocalit̾ it̃ant᷑. ut sac̃m̃tũ alca¬
ris ⁊ unctionis. q̃ licet sepł sumant᷑: tñ

Expanded text:
t, ita et unctio iterari posse trumque alteri cooperatur ad conferendam allievationem corporis et animae. Cur ergo negatur unctionem super infirmum posse iterari ad impetrandam saepius sanitatem mentis et corporis, cum prdem saepe iteranda sit oratio? Quidam autem de omni sacramento intelligi volunt quod non sit itersacramentum, dicentes quaedam sacramenta saepius posse suscipi, quaedam vero non. Nec tamen quae saepius sumuntur, totaliter iterantur, ut sacramentum altaris et unctionis; quae li
Abbreviated transcription (Latin):
nõ it̾at᷑ sacram̃tũ cũ miuria. d dic̃ quis.
sic ⁊ bap̃s nõ itat᷑. ⁊ si aliqͥs freqnt̃ bapti¬
zctur: dum eadem aqua nõ it̃m bñdi¬
cat᷑. s aliud ẽ inqͥunt illi de bñdictio¬
ne aque quafit bap̃s: alid̾ de bñdictio¬
ne pamis.i olei. põt .it. bap̃s celebrariĩ
aqua ⁊̃ nõ bñdicta. q illa bñdictio pro

Expanded text:
non iteratur sacramentum cum injuria. Sed, dicet quis: Sic et Baptismus non iteratur, etsi aliquis frequenter baptizetur, dum eadem aqua non iterum benedicatur. Sed aliud est, inquiunt illi, de benedictione aquae qua fit Baptismus, aliud de benedictione panis et olei, potest etiam Baptismus celebrari in aqua etiam non benedicta, quia illa
Abbreviated transcription (Latin):
explet᷑. de oĩ sacͣmento gn̾ałr id uerũ
.ẽ. Si uͭ ad susceptionẽ sacmenti: de qͥb¬
dam uerũ. ẽ. qd nõ it̾ant᷑ crebra suscep¬
tione. qe aliis uͦ qͥbdam nõ.q frequen¬
ter sumunt᷑. ut hoc unctionis sacra¬
mentũ. Ꝙ in om̃i pene eccłia sepe repe¬

Expanded text:
amento generaliter id verum est; si vero ad susceptionem sacramenti, de quibusdam verum est quod non iterantur crebra susceptione, de aliis vero quibusdam non; quia frequenter sumuntur, ut hoc unctionis sacramentum, quod in omni pene Ecclesia saepe repe
Abbreviated transcription (Latin):
Ex hiis gͥ patet qd̾ nõ id̾ ħo simul ħ ⁊ ił
la edificat. Illa .it. edificatio ꝑfectorũ
tm̃ ẽ. qͥ nõ cogitant plac̾e mundo. s tm
deo. qui ⁊ si ueniałr aliqñ pectant : fer¬
uort caritatis ita assumitur in eis pec̃e.
sicut guttaꝰ que in camino ignis: ⁊ iõ
nunquam secũ portat cremabilia. ħ
aũ inferior edificatio minoꝵ. ẽ. qͥ nõ¬
tm̃ deo. s ⁊ mundo plac̃e cogitãt. d̾m
suꝑedificarent. s destruerent fundam̃¬
tum. affectiones gͥ carnales qͥb dediti
sunt: domib. ⁊iugib. possessionib. i
ut nil p̃ponat᷑ xp̃o: illis tͥb signant᷑.¬

Expanded text:
is ergo patet quod non idem homo simul haec et illa aedificat. Illa enim aedificatio perfectorum tantum est, qui non cogitant placere mundo, sed tantum Deo; qui etsi venialiter aliquando peccant, fervore charitatis ita absumitur in eis peccatum, sicut gutta aquae in camino ignis; et ideo nunquam secum portant cremabilia. Haec autem inferior aedificatio minorum est, qui no etiam mundo, placere cogitant, Deum superaedificarent, sed destruerent fundamentum. Affectiones ergo carnales quibus dediti sunt domibus, conjugibus, possessionibus, ita ut nihil praeponant Christo, illis tribus sign
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem: ⁊ imũ ł plura uenialia qͥs
de c̾minalib nlłatenus ẽẽ põt. Est .it. ali¬
qͥs bonꝰ caritatem ħns. s adhuc quodam
cupiditatis affectu amans ħ scłaria. T̃a¬
sis existens subita morte opp̾mit᷑. in illo

Expanded text:
ura venialia; de criminalibus nullatenus esse potest. Est enim aliquis bonus charitatem habens, sed adhuc quodam cupiditatis affectu amans haec secularia; talis existens subita morte opprimitur. In illo
Abbreviated transcription (Latin):
edificiis tͣnseunt. s dissoluent᷑ in igne.
ip̃i ui m̃ito fundam̃ti salui ert̃. Grauissi¬
mam tñ penam sencient. ex quo apparet
qͣntam hic mĩam exhibet ds̃.: ⁊ qͣutã ibi
ex̾̃ctat seũitatẽ cũ ꝓ eod̾ pect̃o niulto gͣ¬
uius ibi puniat quam hic. O ppinio quo¬
sunt ei. s pena forte remansit. Iõꝙ: si
uere penitens obiit: sũ pccͣco transit.
si aũ uere penitens nõ est in obitu: ma¬
culam portat q̃ nunꝗͣ delebit᷑. Q ea̾i

Expanded text:
is transeunt, sed dissolvuntur in igne. Ipsi vero merito fundamenti salvi erunt, gravissimam tamen poenam sentient. Ex quo apparet quantam hic misericordiam exhibet Deus, et quantam ibi exerceat severitatem, cum pro eodem peccato multo gravius ibi puniat, quam hic. 4. Opinio qusunt ei; sed poena forte remansit. Ideoque si vere poenitens obiit, sine peccato transiit. Si autem vere poenitens non est in obitu, maculam portat quae nunquam delebitur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
sis aliq̃ dilectione inħent. qͥ scd̾m suo s
amandi ħ modos: diuictꝰ ut lignũ. ł mi¬
nus ut fenũ. ł mininũ ut stipulam
ar la. p̃ciosos de ut̾ꝙ: igne secut̾i sunt.
Non solũ de illo tt̃no qui criciat᷑us est

Expanded text:
sis aliqua delectatione inhaerent, qui secundum suos amandi haec modos, diutius ut lignum, vel minus ut fenum, vel minimum ut stipula apidem pretiosum, de utroque igne securi sunt: non solum de illo aeterno qui cruciaturus est
Abbreviated transcription (Latin):
possunt scłarium rerũ qͣmuis licite
ꝯcessarum tales cupiditates ut amic¬
ti sñ animi dolore nõ possint. hec gͦ
edificat is qui cogitat q̃ mundi st̃
quomͦ placeat mnundo qui cuta dĩ¬
uitias suas quodam carnali tenet᷑ af¬

Expanded text:
possunt secularium rerum, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Haec ergo aedificat is qui cogitat quae mundi sunt, quomodo placeat mundo; qui circa divitias suas quodam carnali af
Abbreviated transcription (Latin):
am aliqñ sigͣcet: supͣ ex dc̃is aug̃i it.¬
aꝑte ostendimꝰ. Qd̃ uero ꝓ ypostasi atq
pͥetate accipiat᷑ ex auctoritatib scõꝵ
ostendi oꝑt. ne necturis nr̃is aliquid
ausi dr̃e indeam᷑. Ue hoc ienͦꝵ in exp̃o¬
ita ait. Non ÷ ꝓrsus aliquis in tͥnitate
gradus nͥl qd̾ inferiuis suꝑiꝰ ue dicipos¬
sit. s tota deitas sin ꝑfectione equalis
est. ut exceptis uocabłis que ꝓͥctatem¬
ut confutantes arriũ unam eand̃q diꝰ¬
fatem᷑ dm: Ita impietatẽ sabellii decli¬
nantes: tres ꝑsonas expressas sub ꝓͥeta¬
te distinguimus. Non ip̃m sibi pr̃em ip̃m¬
sibi filium. ip̃m sp̃m sc̃m ẽẽ dicentes. set
aliam patͥs. aliam filii. aliam sp̃c scĩ ẽẽ¬

Expanded text:
am aliquando significet, supra ex dictis Aug. aperte ostendimus. Quod vero pro hypostasi atque proprietate accipiatur, ex auctoritatibus sanctorum ostendi oportet, ne conjecturis nostris aliquid ausi dicere videamur. De hoc Hieron. in Expositiot prorsus aliquis in Trinitate gradus, nihil quod inferius superiusque dici possit. Ideo tota deitas sua perfectione aequalis est; ut, exceptis vocabulis quaetque ut confutantes Arium, unam eamdemque difatemur Deum: ita impietatem Sabellii declinantes, tres personas expressas sui proprietate distinguimus: non ipsum sibi Patrem, ipsum Filium, ipsum Spiritum sanctum esse dicentes; sed aliam Patris, aliam Filii, aliam Spi
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt moyses loquens rudri carna¬
li popło. locutionis modũ temꝑarit.
de d̃oloquens a simili homirais qui per
moras tempoꝵ oꝑa sua ꝑficit. cũ ip̃e
simul sua oꝑa fecerit. Unde augͦ. Ideo
inqͥt moyses diuisim refert dmilla o¬
pera fecisse q nõ potuit simul ab hõie
dici qd̾ a deo simul potuit fi̾. tem
potuit diuide scͥptura loquendi tem¬
porib qd̾ ds oꝑandi temporib nõ di¬
itsit. Illi qui hiis auctoritatib ⁊ aliis
celi luminaria ita formata simul ẽẽ.
habuisse illos .ui. dies quos script᷑a
appellant que simul fc̃e sunt. partĩ
formałr. partim causaliter. Quomͦ in

Expanded text:
dicunt, Moyses loquens rudi et carnali populo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui per moras temporum opera sua perficit, cum ipse simul sua opera fecerit, unde Aug.: Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo simul potuit fieri. Item: Potuit dividere Scriptura loquendi temporibus, quod Deus operandi temporibus non divisit. Illi qui his auctoritatibus et aliis coeli luminaria ita formata simul esse, et habuisse illos sex dies quos Scriptura appellant quae simul factae sunt; partim formaliter, part
Abbreviated transcription (Latin):
pleuit ds̃ die .uii. opꝰ suum: ⁊ reqͥeuit
die .uii. ab uniuso oꝑe qd̾ patͣrat. Re¬
quieuisse dicit᷑ d̾s die .uii. nõ qͣi ope¬
rando lassus s ab unũso oꝑe requie¬
uit.q nouam creat᷑am facere cessa.¬
uit. Reqͥescere it cessare dicit᷑. Unde
bant. Requieuisse gͥ q̾s dicit᷑ q cessa¬
uit a faciendis generib creature. qi
ultra noua non condidit. usꝙ nc̃. tñ
ut ueritas in eumgłio ait. Oꝑat᷑ pater
cũ filio .s. amministrationem coꝵdem
generũ que tc̃ instituta sunt. creato

Expanded text:
 opus suum, et requievit die septimo ab universo opere quod patrarat. Requievisse dicitur Deus die septimo, non quasi operando lassus, sed ab universo opere requievit, quia novam creaturam facere cessavit. Requiescere enim cessare dicitur, undebant. Requievisse ergo Deus dicitur, quia cessavit a faciendis generibus creaturae, quia ultra nova non condidit. Usque nunc tamen, ut Veritas in Evangelio ait, operatur Pater cum Filio, scilicet administrationem eorumdem generum qu
Abbreviated transcription (Latin):
hõiem: ic̃. Eet anteqͣm de hõis crea¬
tione tͣctemus qd̃ supra breuit᷑ te¬
tigimus plemꝰ uersantes clarius fa¬
ciamus. Nhac it rerũ distinctio¬
ne cathici tͣctatores dissentire ut
supͣdiximꝰ inueniunt᷑. aliis dicen¬
iudetur. atꝙ catħica eccłia magis
approbat: Iõ hactenus studiose do
sint formata. liis aũ iudet᷑ qd̃ nõ
ꝑ int̃ualla tempoꝵ fc̾a sint s simul
de dicens elementa .iiii. ita formata
sicut m apparent abinicio extitisse.
ncelum siderib ornatũ fuisse. Que¬
liter distincta sunt. ut herbe arbores.
⁊ forte aĩalia. oĩagͦ in ip̃o tꝑ̃is inicio
fc̃a ẽẽ dict᷑. set quedam formałr. ⁊ scđ¬

Expanded text:
em, etc. § Sed antequam de hominis creatione tractemus, quod supra breviter tetigimus, plenius versantes clarius faciamus. In hac enim rerum distinctione catholici tractatores dissentire, ut supra diximus, inveniuntur; aliis dicenvidetur, atque catholica Ecclesia magis approbat, ideo hactenus studiose docsint formata. § Aliis autem videtur quod non per intervalla temporum facta sint; sed simul dere, dicens elementa quatuor ita formata sicut modo apparent, ab initio extitisse, et coelum sideribus ornatum fuisse. Quaeliter distincta sunt: ut herbae, arbores, et forte animalia. Omnia ergo in ipso temporis initio facta esse dicunt; sed quaedam formaliter
Abbreviated transcription (Latin):
Uicunt .ni. hereticos accepta riatũ.¬
sacerdotali ł ep̃ali unctione ab ec¬
clesia recedentes hap̃i quid̃ dandi
ius retm̃e. s nõ hr̃e facultatẽ tͥbu¬
endi sacros ordines. uel ⁊setndi do¬
nati ab eccłia. Sicut degradat᷑ ep̃c
facultatẽ tñ baptitandi nõ amisit.
Q uͦ aus̃ ait intelligũt dẽm de he¬
reticis qͥ nõ sña eccłie s pͣuitate sen¬
sus si a fidei ĩntatẽ. ac doctrintum¬
tate diuisi sunt. Qui litet tales sit:
prescisionẽ :ĩ si cũ eis aꝑte enerint

Expanded text:
icunt enim haereticos accepta sacerdotali vel episcopali unctione ab Ecclesia recedentes, Baptismi quidem dandi jus retinere, sed non habere facultatem tribuendi sacros Ordines, consecrandi dosunt ab Ecclesia, sicut degradatus episfacultatem tamen baptizandi non amisit. Quod vero August. ait, intelligunt dictum de haereticis, qui nosus sui a fidei veritate ac doctrinae unitate divisi sunt; qui licet tales sint,praecisionem, etiamsi cum eis aperte exierint
Abbreviated transcription (Latin):
genitus. sygenitoris genitiq suaui¬
tas ingenti largitate atq: ubertate
ꝑfundens. omnes creat᷑as ꝓ captu ea
rũ. Itaq illa tͥa:⁊a se muicem det̾mi¬
nariuident᷑. ⁊ in se infinita sunt. Q
uidet hoc: łex parte. ł ꝑ specłm. ⁊ in
enygmate gaudeat cognoscens deum.
⁊ gr᷑as agat. Qui uͦ non uidet : tendat
uerba hylarii p̃missa accipienda sint.
licet tante sint ꝓfundicatis ut ⁊̃ ad¬
hibita exp̃one ux aliqͣtenus ea intel¬
ligere ualcat humanus sensus. sũ
u ip̃a eoꝵ erplanatio qͣm hic augͦ edi¬
dit. plurimũ in se habeat diffucul¬
tatis: ⁊ ambiguitatis. Qđ scdm hanc

Expanded text:
genitus, sed genitoris, genitique suavitas, ingenti largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu eaa se invicem determinari videntur, et in se infinita sunt. Qui videt hoc vel ex parte, vel per speculum in aenigmate, gaudeat cognoscens Deum, et gratias agat. Qui vero non videt, tendat verba Hilarii praemissa accipienda sunt, licet tantae sint profunditatis, ut etiam adhibita expositione vix aliquatenus ea intelligere valeat humanus sensus; cum et ipsa eorum explanatio, quam hic Aug. edidit, plurimum in se habeat difficultatis et ambiguitatis. 5. Quod sec
Abbreviated transcription (Latin):
in muñe que tante difficiũtatis sũt
uerba ut in eoꝵ intelligentia. atꝙ ex¬
planatione uehementer laborauit.
singularũ intͥnitate ꝑsonar insinua
re ẜa eternitas ÷ inqͥt in pr̃e. spẽs in ima¬
gine usus in muñe. Et q nõ mediocͥs
auctoritatis in cͣctatione scͥpturarum.
i assertione fidei uir extitit. hyłr it
hoc in libris suis posuit. hoꝵ uerboꝵ .i.

Expanded text:
in munere; quae tantae difficultatis sunt verba, ut in eorum intelligentia atque explanatione vehementer laboraveritsingularum in Trinitate personarum insinuare propria: Aeternitas est, inquit, in Patre, species in imagine, usus in munere. Et quia non mediocris auctoritatis in tractatione Scripturarum et assertione fidei vir extitit haec enim hoc in libris suis posuit, horum verborum,
Abbreviated transcription (Latin):
encia. ⁊ pͥma eqͣlitas:⁊ pͥma similitudo.
nlła in redissidens.⁊ nłło m̃ ineqͣlis. ⁊
nlła ex ꝑte dissimilis. s ad ydemptita¬
tem respondens ei: cuius mmago ⁊ y est
unum tanqͣm uerbum ꝑfectũ⁊ cui
non desit aliqͥd ⁊ ars quedam oĩpo¬
tentis. ⁊ sapientis dei plena õutm ra¬
tionũ uiuentiũ incomutabilium
⁊ om̃s unũ in ea sicut ip̃a unũ de nͥ¬
no cũ quo unũ. Ibi nouit ꝯĩa d̃s q̃
dam complerus patͥs.⁊ imaginis. qͥ¬
nõ ⁊ sñ ꝑfruitõne .i. sñ caritate. sine
gaudio. Illa gͦ dilectio. delectacio fe¬
lititas. ł beatitudo. Si tñ aliqͣ huma

Expanded text:
entia, et prima aequalitas, prima similitudo, nulla in re dissidens, et nullo modo inaequalis et nulla ex parte dissimilis: sed ad identitatem respondens ei cujus imago est. Ubi est  tanquam Verbum perfectum, cui non desit aliquid, et ars quaedam omnipotentis atque sapientis Dei, plena omnium rationum viventium incommutabilium; et omnes unum in ea, sicut ipsa unum de uno, cum quo unum. Ibi novit omnia Deus quae dam complexus Patris et imaginis, non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa igitur dilectio, delectatio, felicitas, vel beatitudo, si tamen huma