comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
motibus quiete reparantur. factum
est ut circum eunte sole. diei noctisq
uicissitudine propter uicissitudinem
dormiendi & uigilitndi potirentur.
nox uero illa non indecora remaner&.
sed lunae ac syderum luc e. & ipsos
consolaretur homines quib: plerũq
operandi .ẽ. etiam nocturna necessitas.
& quib dam animalib quae lucẽ solis
ferre non possunt. adsufficientiã tempe¬
rarentur: Illud autem quod dictum
.ẽ. & sint in signa & tempora & indies
& in annos. quis nonuideat quam obscu¬
se positum sit quarto die cȩpisse tẽpora
quasi superius triduum sine tempore
preterire potuerit: quis igitur animo
penetra&. quomodo illi tres dies transi¬
erint antequam inciperent tẽpora. quȩ
quarto die dicuntur incipere : uel utrũ
omnino transierint dies illi. ancirca
speciẽ factae rei dies appellatus sit. &¬
circa priuationẽ nox ut nondũ specie
formata materia nox dicta sit unde for¬
manda erant cȩtera. sicut potest quam¬

Expanded text:
motibus quiete reparantur, factum motibus quiete reparantur, factum est ut circumeunte sole, diei noctisque vicissitudine, propter vicissitudinem dormiendi et vigilandi potirentur: nox vero illa non indecora remaneret, sed lunae ac siderum luce, et ipsos consolaretur homines, quibus plerumque operandi est etiam nocturna necessitas; et quibusdam animalibus, quae lucem solis ferre non possunt, ad sufficientiam temperaretur. Illud autem, quod dictum est: et sint in signa et in tempora et in dies et in annos, quis non uideat, quam obscure positum sit quarto die coepisse tempora, quasi superius triduum sine tempore praeterire potuerit? quis igitur animo penetrat. quomodo illi tres dies transierunt, antequam inciperent tempora, quae quarto die dicuntur incipere, uel utrum omnino transierint dies illi? an circa speciem factae rei dies appellatus sit et circa priuationem nox? ut nondum specie formata materia nox dicta sit, unde formanda erant cetera, sicut potest quam
Abbreviated transcription (Latin):
consequens erat ut impleretur parti¬
bus intra uniuersum quae deloco
in locum congrius motibus ageren¬
tur. cuius generis haerbae atq ar¬
bores non sunt: radicib quippe ista
fixa sunt terrae. & quamuis habeant
motus incrementorum suorum. delocis
tamen proprus non mouentur nisib
suis : sed ubi fixa sunt ibi aluntur &
crescunt: Propt̾ea magis ꝑtinent ad
terram : quam ad genera rerum quae
in aquis & terris mouentur: Quia gͦ
uisibili mundo constituendo hoc est
caelo & terrae duo sunt attributi dies
restat ut his mobilibus & uisibilibus
partibus quae creantur intra illum.
tres dies reliqui deputentur: Et quia
sicut prius caelum factum est: ita pri¬
us.ẽ. ornandum huius modi partibus
suis. quarto die fiunt sydera. quibus
super terram lucentib habitatio quoq
illustretur inferior: ne habitactores
cius in habitationem tenebrosam indu¬
cantur: Et ideo quia infirma corpora
inferiorum habitatorum succedente

Expanded text:
consequens erat ut impleretur particonsequens erat ut impleretur partibus intra universum, quae de loco in locum congruis motibus agerentur? Cujus generis herbae atque arbores non sunt. Radicibus quippe ista fixa sunt terrae: et quamvis habeant motus incrementorum suorum, de locis tamen propriis non moventur nisibus suis; sed ubi fixa sunt, ibi aluntur et crescunt: propterea magis pertinent ad terram, quam ad genera rerum quae in aquis et terris moventur. Quia ergo visibili mundo constituendo, hoc est coelo et terrae, duo sunt attributi dies, restat ut his mobilibus et visibilibus partibus, quae creantur intra illum, tres dies reliqui deputentur. Et quia sicut prius coelum factum est, ita prius est ornandum hujusmodi partibus suis; quarto die fiunt sidera, quibus super terram lucentibus habitatio quoque illustretur inferior, ne habitatores ejus in habitationem tenebrosam inducantur. Et ideo, quia infirma corpora inferiorum habitatorum, succedente
Abbreviated transcription (Latin):
totam inferiorem potestas dominandi
tributa est: sed quid agimus depecori¬
bus & debestus. quas ip̃so die sexto in
suo genere terra produxit: quaeillis
cum caelo potest esse collatio: anpocuis
qm̃ primo facta intelligitur lucis nomi¬
ne sp̃italis creaturae formatio. conse¬
quens erat ut corporalis quoq creatu¬
ra id est mundus iste uisibilis fieret.
qui factus est biduo ꝓpter duas partes
suas maximas quib constat uniuersꝰ.
cadum scilic& & terrã. scđm hanc
rationis collationem qua & ipsa uni¬
uersa creatura sp̃italis et corporalis
sepe caelum & terra nominatur. ita
ut globus quoq iste turbulentioris
aeris terrenae parti deputetur. exala¬
tionibus quippe humidis corporas¬
cit. siquid uero tranquilli aeris est
ubi uentosi atq procellosi motus
non possunt existere. ad celestem par¬
tem ꝑtineat. post hanc uniuersitatẽ
molis corporeae fabricatã quae uno
loco tota est quo collocatus .ẽ. mundus.

Expanded text:
totam inferiorem potestas dominandi totam inferiorem potestas dominandi tributa est ? sed quid agimus de pecoribus et bestiis, quas ipso die sexto in sua genera terra produxit? quae illis cum caelo potest esse conlatio? An potius, quoniam primo facta intellegitur lucis nomine spiritalis creaturae formatio, consequens erat, ut corporalis quoque creatura, id est mundus iste uisibilis fieret, qui factus est biduo propter duas partes suas maximas, quibus constat uniuersus, caelum scilicet et terram? secundum hanc rationis conlationem, qua et ipsa uniuersa creatura spiritalis et corporalis saepe caelum et terra nomut globus quoque iste turbulentioris aeris terrenae parti deputetur; exhalationibus quippe humidis corporascit: si quid vero tranquilli aeris est, ubi ventosi atque procellosi motus non possunt existere, ad coelestem partem pertineat: post hanc universitatem molis corporeae fabricatam, quae uno loco tota est, quo collocatus est mundus,
Abbreviated transcription (Latin):
ininchoationem diei & noctis. et ut
diuidant inter lucem & tenebras:
Et uidit ds̃ quia bonum est: etfactum
est uespere & factum .ẽ. mane dies
Bquartus: In hoc quarto die quȩrendũ
t̃.: quid sibi uelit ista ordinatio ut
prius uel fierent uel secernerent᷑ aquȩ
aterra: priusq terra germinaret.
quam incaelo sydera fierent: Neq
enim possumus dicere electo esse quȩq
meliora quib dierum series ita distin¬
gueretur: ut finis & medium maxime
ornatius eminerent: Septem quippe
dierum medius: quartus est: occurrit
enim illud: quia septimo die non est
facta ulla creatura: An forte lux pͥmi
diei magis respond& ad quietem diei
septimi: ut eomodo concinentibus
finib iste ordo texatur eminentibus
demedio luminibus caeli: sed si pͥmꝰ
dies septimo concinet: deb& ergo &
secundus sexto concinere: Quid autẽ
simile habet firmamentum caeli.
cum homine facto adimaginemdĩ:
Canquia cadum totam superiorem¬
mundi partem occupat. & homini in

Expanded text:
in inchoationem diei et noctis, et ut in inchoationem diei et noctis, et ut dividant inter lucem et tenebras. Et vidit Deus quia bonum est. Et facta est vespera, et factum est mane dies quartus. In hoc quarto die quaerendum est, quid sibi velit ista ordinatio, ut prius vel fierent, vel secernerentur aqua et terra, priusque terra germinaret, quam in coelo sidera fierent. Neque enim possumus dicere electa esse quaeque meliora, quibus dierum series ita distingueretur, ut finis et medium maxime ornatius eminerent: septem quippe dierum medius quartus est. Occurrit enim illud quia septimo die non est facta ulla creatura. An forte lux primi diei magis respondet ad quietem diei septimi, ut eo modo concinenfinibus iste rerum ordo texatur eminentibus de medio luminibus caeli? sed si primus dies septimo concinit, debet ergo et secundus sexto concinere. quid autem simile habet firmamentum caeli cum homine facto ad imaginem dei? an quia caelum totam superioremmundi partem occupat, et homini in
Abbreviated transcription (Latin):
ł tuidit dĩ quia bonum est: etfacta est
uespera et factumẽ mane dies tertius
hic moderam̃ ordinatoris aduertendum
est. utqm̃ distincta quaedam creatura . ẽ.
herbarum atq lignorum ab specie t̾ra¬
rum & aquarũ ut in elementis numera¬
ri non possint: seorsum deillis dicere¬
tur utexirent deterra. & seorsũ illis
redderentur illa solita ut diceretur
et factum ẽ sic. acdeinde repeteretur
quod factum ẽ.. seorsum quoq indica¬
retur dm̃uidisse quia bonum ẽ. tamen
quia fixa radicib continuantur terris
& conectuntur : istaquoq ad eundẽdiẽ
pertinere uoluerit: Et dixit ds̃:
Fiant luminaria infirmamento caeli:
ut luceant superterrã in inchoationem
diei & noctis. & ut diuidant inter diem
& noctem: & sint insigna. & tempora.
& indies & in annos: & sint insplen¬
duo luminaria magna: Luminare
maius ininchoationẽ diei: eduminare
minus in inchoationẽ noctis: Et stellas:
łtposuit eas ds̃ infirmamento caeli. sic¬
ut luc eant superterram: & ut sint

Expanded text:
et uidit deus, quia bonum est. et facta est uespera, et factum est mane dies tertius. hic moderamen ordinatoris aduertendum est, ut, quoniam distincta quaedam creatura est herbarum atque lignorum ab specie terrarum et aquarum, ut in elementis numerari non possint, seorsum de illis diceretur, ut exirent de terra, et seorsum illis redderentur illa solita, ut diceretur: et factum est sic, ac deinde repeteretur, quod factum est, seorsum quoque indicaretur deum uidisse, quia bonum est, tamen, quia fixa radicibus continuantur terris et conectuntur, ista quoque ad eundem diem pertinere uoluerit. Et dixit deus: fiant luminaria in firmamento caut luceant super terram ad inchoationem diei et noctis, et ut dividant inter diem et noctem, et sint in signa, et tempora, et dies, et annos, et sint in splenduo luminaria magna, luminare maius in principia diei, et luminare minus in principia noctis, et stellas; et posuit illa Deus in firmamento caeli lucere super terram
Abbreviated transcription (Latin):
curas suas cogitando uersant in simni¬
tudinibus corporum: uerum etian
dormientes hoc sȩpe somniant quo
indigent: Nam et negotia sua ger
ex animi cupiditate. et epulis poculisq
in hiantes insistunt. si forte esurientes
sicientesq dormiunt: quae omĩa puto
comparata illis angelicis demonstratio¬
nibus sic habenda: ac siinista natura.

Expanded text:
do versant in similitudinibus corporum, verum etiam dormientes hoc saepe somniant, quo indigent: nam et negotia sua gerunt ex animi cupiditate, et epulis poculisque inhiantes insistunt, si forte esurientes sitientesque dormierunt. Quae omnia puto comparata illis angelicis demonstrationibus sic hab
Abbreviated transcription (Latin):
res est: Sunt autem alia uisa usitata
ta sunt his qui rapti sunt acorporis
sensibus. & mortuis similes iacuerunt.¬
& infernas poenas uiderunt: cum &
ipsi inscipsis gererent quandã similitu¬
dinem corporis sui. perquam possent
adillit ferri et talia similibus sensib¬
experiri: Neq enim uideo cur habeat

Expanded text:
res est. sunt autem alia uisa usitata et res est. sunt autem alia uisa usitata et ta sunt his, qui rapti sunt a corporis sensibus et mortuis similes iacuerunt et infernas poenas uiderunt, cum et ipsi in se ipsis gererent quandam similitudinem corporis sui, per quam possent ad illa ferri et talia similibus eneque enim uideo, cur h
Abbreviated transcription (Latin):
aut si possit ostendat. eosq distinctos
iuata aliquem prouectum magis uel¬
minus illustrium reuelationum
Sedut cumq se ista habent & accipiuntur
ut lib&. abalio sic abalio ieutem sic:
Aego uisorum uel uisionum praeter ista
tria genera. aut corpore. aut sp̃u.
aut mente. usq adhuc uel nosse uel
docere nonpossum. sed quot etquantae
singulorum generum sint differentiae.
ut in uno quoq. aliud alio gradatim
superferatur. ignorare me fateor
Sicut autem inista luce corporea ẽ cȩlũ
quod super terras suspicimus. unde
iuminaria clarent et sidera. quae cor¬
pora longe sint meliora terrestribus:
sic in illo genere spiritali inquo uiden¬
tur corporum similitudines. luce qua-¬
dam incorporali ac sua sunt quadam
excellentia et merito diuina qua de¬
monstrant angeli miris modis: utrum
uisa sua facili quadam et praepotenti
iunctione uel commixtione etiã nr̃a
difficilis perceptu. & difficilior dictu

Expanded text:
aut, si possit, ostendat eosque distinctos aut, si possit, ostendat eosque distinctos iuxta aliquem prouectum magis minusue inlustrium reuelationum — sed utcumque se ista habeant et accipiantur, ut libet, ab alio sic, ab alio autem sic, ego uisorum uel uisionum praeter ista tria genera aut corpore aut spiritu aut mente usque adhuc uel nosse uel docere non possum. sed quot et quantae singulorum generum sint differentiae, ut in unoquoque aliud alio gradatim superferatur, ignorare me fateor. Sicut autem in ista luce corporea est caelum, quod super terras suspicimus, unde luminaria clarent et sidera, quae corpora longe sunt meliora terrestribus, sic in illo genere spiritali, in quo uidentur corporum similitudines luce quadam incorporali ac sua, sunt quaedam excellentia et merito diuina. quae demonstrant angeli miris modis: utrum uisa sua facili quadam et praepotenti iunctione uel conmixtione etiam nostra edifficilis perceptu et difficilior dictu
Abbreviated transcription (Latin):
quae in terp̃tatur uisio pacis: & tamen
quaedam terrena ciuitas demonstratur.
significat hierusalem matrem nrãm
ieternam in caelis. siue in his qui spe
salui facti sunt et quod non uident spe¬
rantes perpacientiam expectant. scđm
quos multi filii desertae magis quam
tius quae hab& uirum.
sue in ipsis angelis scis. per aeccłam
multi formis sapientiae dĩ : cumquib:
post hanc peregrinationem.sine labore
& sine fine uiuendum est: Si Nutem sic
accipimus tertium caelum quo apłs
raptus est. ut quartum etiam & aliquot
ultra superius caelos esse credamus. in
septem. alii octo. alii nouem. uel etiam
decem perhibent. & in ipso uno quod dr̃
sirmamentũ multos gradatim esse con¬
firmant. acperhoc corporeos esse uel ratio¬
emantur uel opinantur. dequorum
ratione siue opinione nunc disserere
longum est. potest autem fieri ut etiam
sp̃italibus uel intellectualibus multos
quosdam gradus quisquam. ẽẽ contendat

Expanded text:
quae interpretatur "uisio pacis" et tamen quae interpretatur "uisio pacis" et tamen terrena quaedam ciuitas demonstratur, significat Hierusalem matrem nostram aeternam in caelis siue in his, qui spe salui facti sunt et quod non uident sperantes per patientiam expectant, secundum quos multi filii desertae magis quam eius, quae habet uirum, siue in ipsis angelis sanctis per ecclesiam multiformis sapientiae dei, cum quibus post hanc peregrinationem sine labore et sine fine uiuendum est. Si autem sic accipimus tertium caelum, quo apostolus raptus est, ut quartum etiam et aliquot ultra superius caelos esse credamus, infseptem, alii octo, alii nouem uel etiam decem perhibent et in ipso uno, quod dicitur firmamentum, multos gradatim esse confirmant ac per hoc corporeos esse uel ratiocinantur uel opinantur — de quorum ratione atque opinione nunc disserere longum est; potest autem fieri, ut. etiam in spiritalibus uel intellectualibus multos quosdam gradus quisquam esse contendat
Abbreviated transcription (Latin):
& abrepta capere potest. a quo peregni¬
namur mortali & corruptibili onere
grauati: quandu perfidem ambulamꝰ
nonperspeciem & cum hic iuste uiui¬
mus: Eur autẽ non credamꝰ quod
tanto apostolo doctori gentium rapto
usq adistam excellentissimã uisionem.
uoluerit ds̃ demonstrare uitam inqua
post hanc uitam uiuendum ẽ in ȩt̃nũ.
et cur nondicatur iste paradisus. ex¬
cepto illo inquo corporaliter uxit
adam inter ligna nemorosa atq fruc¬
tuosa. quandoquidem et aeccła quae
nos congregat in caritatis sinum para¬
disus dicta est cum fructu pomorum:
sed hoc figurate dictum est: tanquã
illo paradiso ubi proprie fuit adam
aeccła figurata sit performã futuri
quãquam diligentius considerantib
fortassis occurrat. illo paradiso corpo¬
rali in quo adam corporaliter fut.
& istam uitam scõrum significatam quȩ nc̃
agitur in aeccła. et illam quae post
hanc erit in aeternum: sicut in hierus alẽ

Expanded text:
rporis alienata et abrepta capere potest: a quo peregrirporis alienata et abrepta capere potest: a quo peregrinamur mortali et corruptibili onere grauati, quamdiu per fidem ambulamus, non per speciem et cum hic iuste uiuimus. cur autem non credamus, quod tanto apostolo gentium doctori, rapto usque ad istam excellentissimam uisionem, uoluerit deus demonstrare uitam, in qua post hanc uitam uiuendum est in aeternum? et cur non dicatur iste paradisus excepto illo, in quo corporaliter uixit Adam inter ligna nemorosa atque fructuosa? quandoquidem et ecclesia, quae nos congregat in caritatis sinum, paradisus dicta est cum fructu pomorum. sed hoc figurate dictum est, tamquam illo paradiso, ubi proprie fuit Adam, ecclesia significata sit per formam futuri. quamquam diligentius considerantibus fortassis occurrat illo paradiso corporali, in quo Adam corporaliter fuit, et istam uitam sanctorum significatam, quae nunc agitur in ecclesia, et illam, quae post hanc erit in aeternum: sicut Hierusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
moraliter uiuitur in istis sensibus
corporis: sed nisi ab hac uita quisq
quodammodo moriatur. siue omĩno
exiens decorpore. siue ita auersus
et alienatus a carnalibus sensibus.
ut merito nesciat sicut apostolus ait.
utrum incorpore an extra corpus sit:
cum in illã rapitur & subuehitur
uisionem: Qua propter si hoc tertiũ
uisionis genus quod superius. ẽ. non
solum omni corporali quo percor¬
poris sensus corpora sentiuntur.
uerum etiam omni illo spiritali
quo similitudines corporum spũ¬
& nonmente cernuntur. tertium
caelum appellauit apostolus . in
hoc uidetur claritas dĩ. cui uidendae
corda mundantur: Unde dictum ẽ.
beati mundo corde. quia ipsi dm̃ uidebunt
nonꝑaliquam corporaliter uel spiricali¬
ter figuratam significationem. tanquã
perspeculum ine nigmate: sed facie
ad faciem. quod demorse dictum est os
ados. perspeciem scilic& quadĩ est
quicquid est. quantulumcũq eũ mens
quȩ non ẽ. quod ipse. etiam ab omni¬

Expanded text:
mortaliter uiuitur in istis sensibus mortaliter uiuitur in istis sensibus corporis, sed nisi ab hac uita quisque quodammodo moriatur siue omnino exiens de corpore siue ita auersus et alienatus a carnalibus sensibus, ut merito nesciat, sicut apostolus ait, utrum in corpore an extra corpus sit, cum in illam rapitur et subuehitur uisionem. Quapropter si hoc tertium uisionis genus, quod superius est non solum omni corporali, quo per corporis sensus corpora sentiuntur, uerum etiam omni illo spiritali, quo similitudines corporum spiritu, non mente cernuntur, tertium caelum appellauit apostolus, in hoc uidetur claritas dei, cui uidendae corda mundantur. unde dictum est: beati mundicordes, quia ipsi deum uidebunt, non per aliquam corporaliter uel spiritaliter figuratam significationem tamquam per speculum in aenigmate, sed facie ad faciem, quod de Moyse dictum est "os ad os", per speciem scilicet, qua deus est quidquid est, quantulumcumque eum mens, quae non est quod ipse, etiam ab om
Abbreviated transcription (Latin):
congruunt: Nisi tamen concupitã
et desideratam di claritatem moyses
uidere merusset: non in libro nume¬
rorum diceret ds̃ ad daron et mariã
fr̃s eius: Audite uerbõrum meo᷑rum:
si fuerit propheta ur inuisione illi dñs
cognoscar. & in somnio loquar illi. non
ita quomodo famulus meus moyses
irgota domo mea fidelis. ẽ: õs ad os
loquar ad illum inspecie & nonper
enigmata. & claritatem dñi uidit:
N eq enim hoc seđdm substainti am corporis¬
quaecarnis sensibus praesentatur
intelligendum .ẽ. Nam utiq sic loque¬
batur admoysen facie ad faciem. con¬
tra incontra. quando tamendixit ei
ostende mihi tem&e ipsum: & nunc etiã
adipsos quos obiurgabat & quibus
morsi meritum ita praeferebat. sic
loquebatur percreaturam corporalẽ
prȩsentatam sensibus carnis: Illo ergo
modo. in illa specie quads̃ est: longe
in effabiliter. secretius et presentius
loquitur locutione ineffabili. ubi
eum nemo uidens uiu& uita ista qua

Expanded text:
congruunt. nisi tamen concupitam congruunt. nisi tamen concupitam et desideratam dei claritatem Moyses uidere meruisset, non in libro Numerorum diceret deus ad Aaron et Mariam fratres eius: audite uerborum meorum: si fuerit propheta uester, in uisione illi dominus cognoscar et in somno loquar illi! non ita, quomodo famulus meus Moyses in tota domo mea fidelis est; os ad os loquar ad illum in specie et non per aenigmata, et claritatem domini uidit. neque enim hoc secundum substantiam corporisquae carnis sensibus praesentatur, intellegendum est; nam utique sic loquebatur ad Moysen faci-e ad faciem, contra in contra, quando tamen dixit ei: ostende mihi temet ipsum, et nunc etiam ad ipsos, quos obiurgabat et quibus Moysi meritum ita praeferebat, sic loquebatur per creaturam corporalem praesentatam sensibus carnis. illo ergo modo in illa specie, qua deus est, longe ineffabiliter secretius et praesentius loquitur locutione ineffabili, ubi eum nemo uiuens uidet uita ista, qua
Abbreviated transcription (Latin):
non uidebat desiderabat: Nam et
paulopost cum dixisset ei ds̃ inuenis
ti grãm inconspectumeo. & scio te
prae omnib: respondit ei : Ostende
mihi claritatem tuam: Ettunc quidẽ
responsum accepit adño figuratum.
dequo nunc longum .ẽ. disputare: quan¬
do ei dixit non poteris uidere faciẽ mcã
et uiuere: non enim uidebit homo
faciem meam et uiu&: Deinde subiecit.
et ait illi: ł ccelocus penes me: et stabif
superpetram statm ut transiet mea
maiestas. & ponam te inspeluca petrae.
et tegam manu mea superte donec
transeam. & auferam manum. & tunc
uidebis postriora mea. nam facies
mea non apparebit tͥ Nectam̃ secuta
scriptura. hoc etiam corporaliter
factum esse narrauit: satisq perhoc
demonstratum.ẽ. figurate dictum
esse in aecclesiae significatione:
Ipsa est enim locus penes dñm: quia
aeccła est templum cius. etipsa aedi¬
ficatri est super petram: et cętera quȩ
ibidicta sunt eidem intelligendae

Expanded text:
non uidebat desiderabat. nam et non uidebat desiderabat. nam et paulo post, cum dixisset ei deus: inuenisti enim gratiam in conspectu meo, et scio te prae omnibus, respondit ei: ostende mihi claritatem tuam. et tunc quidem responsum accepit a domino figuratum, de quo nunc longum est disputare, quando ei dixit: non poteris uidere faciem meam et uiuere; non enim uidebit homo faciem meam et uiuet. deinde subiecit et ait illi: ecce locus penes me, et stabis supra petram; statim ut transiet mea maiestas, et ponam te in specula petrae et tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum et tunc uidebis posteriora mea; nam facies mea non adparebit tibi. nec tamen secuta scriptura hoc etiam corporaliter factum esse narrauit satisque per hoc demonstratum est figurate dictum esse in ecclesiae significationem. ipse est enim locus penes dominum, quia ecclesia est templum eius et ipsa aedificata est super petram, et cetera, quae ibi dicta sunt, eidem intellegentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ud iohannes in apocalipsi. sed ꝑspeciem.
non ꝑenigmata: quantum eam capere
mens humana potest. setundum assum̃tis
dĩ gr̃am. ut os ados loquatur ei quem
dignum tali dĩ colloquio fecerit. non os
corporis sedmentis: sicut intelligendũ
arbitror quod demorse scriptum. ẽ:
concupiuerat enim in exodo legimus
uidere dm̃. non utiq sicut uideret
inmonte: n ec sicut uidebat in taber¬
naculo. sed in ea substantia quads̃ ẽ.:
nulla assũpta corporali creatura quȩ
mortalis carnis sensibus presentetur.
neq inspũ figuratis similitudinibus
corporum: sed perspetiem suã. quan¬
tum eam capere creatura raueonalis
& intellectualis potest. reuocata
ab omni corporis sensu. abomni sig¬
nificatiuo enigmate sp̃s: Sic enĩ
scriptum. ẽ.÷ Si ergo inueni gratiam
in conspectu tuo. ostende mihi tem&e:
ipsum manifeste ut uideam te: cum
paulo superius legatur locutus
quis loquitur ad amicum suum:
S entiebat ergo quid uidebat. et quod

Expanded text:
uel Iohannes in Apocalypsi, sed per speciem uel Iohannes in Apocalypsi, sed per speciem non per aenigmata, quantum eam capere humana mens potest, secundum adsumentis dei gratiam, ut os ad os loquatur deus ei quem dignum tali conloquio fecerit, non os corporis, sed mentis, sicut intellegendum arbitror, quod de Moyse scriptum est. Concupiuerat enim, sicut in Exodo legimus, uidere deum, non utique sicut uiderat in monte nec sicut uidebat in tabernaculo, sed in ea substantia, qua deus est, nulla adsumta corporali creatura, quae mortalis carnis sensibus praesentetur, neque in spiritu figuratis similitudinibus corporum, sed per speciem suam, quantum eam capere creatura rationalis et intellectualis potest seuocata ab omni corporis sensu, ab omni significatiuo aenigmate spiritus. sic enim scriptum est: si ergo inueni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temet ipsum, manifeste uideam te, cum paulo superius legatur: et locuquis loquitur ad amicum suum. sentiebat ergo, quid uidebat et quod
Abbreviated transcription (Latin):
ne perspicua ueritas cernitur: Nullis
opinionum falsarum nebulis offuscan¬
tur ibi uirtutes animae. non sunt
operosae ac laboriosae: Neq enim
opere temperantiae libido frenatur.
aut opere fortitudinis tolerantur ad¬
uersa. aut opere iusticiae iniqua pu¬
niuntur. aut opere prudentiae mala
deuitantur : Una ibi & tota uirtus ẽ
amare quod uideas. et summa felicitas
habere quod amas, Ibi enim beata
uita infonte suo bibitur. unde asꝑgitur
aliquid huic humanae uitae. ut in temp¬
tationibus huuis scłi. temperanter. for¬
titer. iuste. prudent̃q uiuatur: Propẽ
illud quippe adipiscendum ubi secura
quies erit. et in effabilis uisio ueritatis.
labor suscipitur et continendi auolup¬
tate. & sustinendi aduersitates: et
subueniendi indigentib. et resistendi
decipientibus: Ibi uidebitur claritas
dñi. non ꝑuisionem significantem.
siue corporalem sicut uisa est in monte
syna : siue sp̃italem sicut uidit isaiuas

Expanded text:
ne perspicua ueritas cernitur, nullis ne perspicua ueritas cernitur, nullis opinionum falsarum nebulis offuscatur, ibi uirtutes animae non sunt operosae ac laboriosae; neque enim opere temperantiae libido frenatur aut opere fortitudinis tolerantur aduersa aut opere iustitiae iniqua puniuntur aut opere prudentiae mala deuitantur. una ibi et tota uirtus est amare quod uideas et summa felicitas habere quod amas. ibi enim beata uita in fonte suo bibitur, unde aspergitur aliquid huic humanae uitae, ut in temtationibus huius saeculi temperanter, fortiter, iuste prudenterque uiuatur. propter illud quippe adipiscendum, ubi secura quies erit et ineffabilis uisio ueritatis, labor suscipitur et continendi a uoluptate et sustinendi aduersitates et subueniendi indigentibus et resistendi decipientibus. ibi uidetur claritas domini non per uisionem significantem siue corporalem, sicut uisa est in monte Sina, siue spiritalem, sicut uidit Esaias
Abbreviated transcription (Latin):
te : iam diuinae ammonitionis est &
adiutorii. ut se non corpora sed uisa
corporum similia sp̃italiter nouerit
cernere : sicuti quae in somnis uidere.
etiam antequam cuigilent sciunt:
Ibi si etiam uidentur futura ita ut
omnino futura naͦscantur. quorum
imagines praesentes uidentur siue
ipsa hominis mente diuinitus adiuta.
siue aliquo interipsa uisa quid signi¬
ficent exponente. sicut in apocalipsi
iohannis exponebatur: magna
reuelatio est. etiam si forte ignoret
ille cui haec demonstrantur. utrum
ecorpore exierit: an adhuc sit in
corpore sed spũ a sensibus corporis
alienato ista uideat: Potest enim sic
raptus id ignorare: si ei ethoc non
ostendatur : Porro autẽ si quem ad¬
modum raptus. ẽ. asensibus corporis
ut esset in istis similitudinib corporum
quae spũ uidentur. ita et abipsis rapia¬
tur. ut in illam quasi regionem intel¬
lectualium. uel intelligibilium sub uea¬
tur.: ibi sine ulla corporis similitudi¬

Expanded text:
te, iam diuinae admonitionis est et te, iam diuinae admonitionis est et adiutorii, ut se non corpora, sed uisa corporum similia spiritaliter nouerit cernere, sicuti qui se in somnis uidere, etiam antequam euigilent, sciunt. ibi si etiam uidentur futura, ita ut omnino futura noscantur, quorum imagines praesentes uidentur siue ipsa hominis mente diuinitus adiuta siue aliquo inter ipsa uisa quid significent exponente, sicut in Apocalypsi Iohanni exponebatur, magna reuelatio est, etiamsi forte ignoret ille, cui haec demonstrantur, utrum e corpore exierit an adhuc sit in corpore, sed spiritu a sensibus corporis alienato ista uideat; potest enim sic raptus id ignorare, si ei et hoc non ostendatur. Porro autem, si quemadmodum raptus est a sensibus corporis, ut esset in istis similitudinibus corporum, quae spiritu uidentur, ita et ab ipsis rapiatur ut in illam quasi regionem intellectualium uel intellegibilium subuehatur, ubi sine ulla corporis similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ma turbata. uel in somnis uidere se
putat. uel aliquo eiusmodi spiritteli
uiso affici: Inde in omnibus corpora¬
ubus uisis. et aliorum sensuum contes¬
tatio. & maxime ipsius mentis atq rati¬
onis adhibetur: ut quod in hoc rerũ
genere uerum ẽ inueniatur. quan¬
tũm inueniri potest: In uisione autẽ
spitali. id ẽ. incorporum similitudini¬
hus quae spũ uidentur. fallitur
anima. cum ea quaesic uid& ipsa
corpora esse arbitratur: uel quod sibi
suspicione falsaq coniettura finxerit.¬
hoc etiam incorporib putat. quae
non uisa coniectat: At uero in illis in¬
tellectualibus uisis: non fallitur:
A ut enim intelligit. et uerum est: aut
si uerum non est. non intelligit:
Vnde aliud est in his errare quae uid&.
aliud ideo errare quia non uidet:
Q ua propter cum rapitur anima in
ea uisa quae sp̃u cernuntur similia
corporalibus. ita ut omnino a sensib
corporis auertatur amplius quam
in somno solet. sedminus quam inmor¬

Expanded text:
ma turbata uel in somnis uidere se ma turbata uel in somnis uidere se putat uel aliquo eius modi spiritali uiso adfici: unde in omnibus corporalibus uisis et aliorum sensuum. contestatio et maxime ipsius mentis atque rationis adhibetur, ut, quod in hoc rerum genere uerum est, inueniatur quantum inueniri potest. in uisione autem spiritali, id est in corporum similitudinibus, quae spiritu uidentur, fallitur anima, cum ea, quae sic uidet, ipsa corpora esse arbitratur uel, quod sibi suspicione falsaque coniectura finxerit,hoc etiam in corporibus putat, quae non uisa coniectat. at uero in illis intellectualibus uisis non fallitur. aut enim intellegit, et uerum est; aut, si uerum non est, non intellegit: unde aliud est in his errare, quae uidet, aliud ideo errare, quia non uidet. Quapropter cum rapitur anima in ea uisa, quae spiritu cernuntur similia corporalibus, ita ut omnino a sensibus corporis auertatur amplius quam in somno solet, sed minus quam in mor
Abbreviated transcription (Latin):
similia sunt. ab intelligentia deficiens:
Fallitur ergo inuisione corporali:
cum in ipsis corporibus fieri putat.
quod fit incorporis sensibus sicut
nauigantibus uidentur interra mo¬
ueri quae stant. et intuentib cȩlum.
stare sydera quae mouentur. et
diuaricatis radus oculorum. duas
lucernae species apparere. et in aqua
remus infractus. & multa huius modi.
aut cumputat᷑ hoc esse quod similiter
coloratum. ẽ. uel similiter sonat. uel
ol& uel sapit. uel tangitur : hinc enĩ
et medicamentum aliquod ceratum.
coctum incaecabo putatur legumen:
et sonitus transeuntis uehiculi putatur
extonitruo. & sinullis aliis sensibus
exploretur sedsoli ad iaceat olfactui.
citrium putatur herba quae uocatur
apiaria. & cibus aliquo dulciculo suco
affectus. putatur melle conditus.
et ignotus anulus contrectatus intene¬
bris. putatur aureus cumsit aereus
aut argenteus. aut cum repentinis
inopinatisq corporalibus uisis ani¬

Expanded text:
similia sunt, ab intellegentia deficiens. similia sunt, ab intellegentia deficiens. fallitur ergo in uisione corporali, cum in ipsis corporibus fieri putat, quod fit in corporis sensibus — sicut nauigantibus uidentur in terra moueri quae stant et intuentibus caelum stare sidera, quae mouentur, et diuaricatis radiis oculorum duae lucernae species adparere et in aqua remus infractus et multa huius modi — aut cum putat hoc esse, quod similiter coloratum est uel similiter sonat uel olet uel sapit uel tangitur — hinc enim et medicamentum aliquod ceratum coctum in caccabo putatur legumen et sonitus transeuntis uehiculi putatur ex tonitru et, si nullis aliis sensibus exploretur, sed soli adiaceat olfactui, citrium putatur herba, quae uocatur apiaria, et cibus aliquo dulciculo suco adfectus putatur melle conditus et ignotus anulus contrectatus in tenebris putatur aureus, cum sit aereus uel argenteus — aut cum repentinis inopinatisque corporalibus uisis ani
Abbreviated transcription (Latin):
ista sp̃itali inferiore non indiget:
acperhoe. spiritali corporalis. intel¬
lectuali autem. utraq subiecta est,
Cum ergo legimus spiritalis omnia iudi¬
cat. ipse autem a nemine diuidicatur.:
non scđm sp̃m a quo mens discernitur.
sicut illud quod dictum . ẽ. orabo spũ.
orabo etmente. sed exilla nocione
debemus accipere quadictum .ẽ. renoua¬
mini autem spumentis urãe : lamenĩ
supra dociumus. alio modo etipsã m̃tem
diiudicat: Qua propter non absur¬
de neq inconuenienter arbitror sp̃ita¬
lem uisionem. inter intellectualem
et corporalem tanquam mecdietatem
quandam obtinere: Puto enim non
incon gruenter medium dici. quod
corpus quidem non est sed simile est
corporis: inter illud quod uere corpꝰ
est. & illud quod nec corpus est nec simi¬
le corporis: Illuditur autem anima
similitudinib rerum. non earum
uitio sed opinionis suae: cum apꝓbat
quae similia sunt. pro his quibus

Expanded text:
ista spiritali inferiore non indiget. ista spiritali inferiore non indiget. ac per hoc spiritali corporalis, intellectuali autem utraque subiecta est. cum ergo legimus: spiritalis omnia diiudicat, ipse autem a nemine diiudicatur, non secundum spiritum, a quo mens discernitur, sicut illud quod dictum est: orabo spiritu, orabo et mente, sed ei ilia notione debemus accipere, qua dictum est: reno namini autem spiritu mentis uestrae. iam enim supra docuimus alio modo et ipsam menteitalis omnia diiudicat. quapropter non absurde neque inconuenienter arbitror spiritalem uisionem inter intellectualem et corporalem tamquam medietatem quandam obtinere. puto enim non incongruenter medium dici, quod corpus quidem non est, sed simile est corporis, inter illud, quod uere corpus est, et illud, quod nec corpus est nec simile corporis. Inluditur autem anima similitudinibus rerum non . earum uitio, sed opinionis suae, cum adprobat quae similia sunt pro his, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
rursus praestantior intellectualis quã
sp̃italis: Corporalis enim sine sp̃itali
esse non potest: quando quidem mom̃to
codem quo corpus sensu corporis tangi¬
tur. fit etiam in animo tale aliquid.
non quod hoc sit: sed quod simile sit:
quod si nonfieret: nec sensus ille esse.
quo ea quae extrinsecus adiacent
sentiuntur: Neq enim corpus sentit.
sed anima percorpus : quo uelut nun¬
tio utitur. ad formandum inscipsa
quod extrinsecus nuntiatur: Non
potest itaq fieri uisio corporalis. nisi
etiam sp̃italis simulfiat. sed nondis¬
cernitur. nisi cum fuerit sensus ablaꝰ
acorpore : ut id quod pertorpus uide¬
batur inueniatur in spũ: At uero
sp̃italis uisio. etiam sine corporali fieri
potest: cum absentium corporum
similitudines in spũ apparent. et fin¬
guntur multae pro arbitrio. uel
praeter arbitrium demonstrantur:
Item sp̃italis uisio. indiget intellectua¬
li ut diudicetur: intellectualis aut̃.

Expanded text:
rursus praestantior intellectualis quam rursus praestantior intellectualis quam spiritalis. corporalis enim sine spiritali esse non potest, quandoquidem momento eodem, quo corpus sensu corporis tangitur, fit etiam in animo tale aliquid, non quod hoc sit, sed quod simile sit: quod si non fieret, nec sensus ille esset, quo ea, quae extrinsecus adiacent, sentiuntur. neque enim corpus sentit, sed anima per corpus, quo uelut nuntio utitur ad formandum in se ipsa, quod extrinsecus nuntiatur. non potest itaque fieri uisio corporalis, nisi etiam spiritalis simul fiat; sed non discernitur, nisi cum fuerit sensus ablatus a corpore, ut id, quod per corpus uidebatur, inueniatur in spiritu. at uero spiritalis uisio etiam sine corporali fieri potest, cum absentium corporum similitudines in spiritu adparent et finguntur multae pro arbitrio uel praeter arbitrium demonstrantur. item spiritalis uisio indiget intellectuali, ut diiudicetur, intellectualis autem
Abbreviated transcription (Latin):
riora duudicantur. & ea cernuntur
quae neq sunt corpora. neq ullas ger̃
formas similes corporum. uelut ipsa
mens et omnis animae affectio bona.
cui contraria sunt eius uitia: quae
recte culpantur atq damnantur
in hominibus: Quo enim alio modo
ipse intellectus. nisi intelligendo
conspicitur: ita & caritas. gaudium.
pax. longanimitas. benignitas. bonitas.
fides. mansuetudo. continentia. et
cȩtera huiusmodi quibus ꝓpinquatur
dõ. etipse ds̃ ex quo omnia. perquem
omnia. inquo omnia: Quãquã itaq
in eadem anima fiant uisiones siue
quae sentiuntur percorpus sicut
hoc corportum caelum: terra. et
quaecumq in eis nota esse possunt
quem admodum possunt. siue quae
spu uidentur similia corporum
dequibus multa iamdiximus. siue cum
mente intelliguntur quae nec corpora
sunt nec similitudines corporum.
habent utiq ordinem suum. et est aliud
alio prȩcellentius: Prȩstantior est enĩ
uisio sp̃italis quam corportilis. et

Expanded text:
riora diiudicantur et ea cernuntur, riora diiudicantur et ea cernuntur, quae neque sunt corpora nec ullas gerunt formas similes corporum, uelut ipsa mens et omnis animae adfectio bona, cui contraria sunt eius uitia, quae recte culpantur atque damnantur in hominibus. quo enim alio modo ipse intellectus nisi intellegendo conspicitur? ita et caritas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia et cetera huius modi, quibus propinquatur deo, et ipse deus, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia. Quamquam itaque in eadem anima fiant uisiones, siue quae sentiuntur per corpus, sicut hoc corporeum caelum et terra et quaecumque in eis nota esse possunt, quemadmodum possunt, siue quae spiritu uidentur similia corporum, de quibus multa iam diximus, sine cum mente intelleguntur, quae nec corpora sunt nec similitudines corporum, habent utique ordinem suum et est aliud alio praecellentius. praestantior est enim uisio spiritalis quam corporalis et
Abbreviated transcription (Latin):
nificatione oboriantur. siue prorsus
ingrauescente aliquo morbo uel dolo¬
re corporis. etintercludente intus
uias quibus animae ut percarnem
sentir& exerebatur ac nitebatur in¬
tentio. altius quam somno ab sentataͦ.
spũ corporalium rerum existunt aut
monstrantur imagines. uel significan¬
tes aliquid uel sine ulla significatio¬
ne apparentes. siue nulla excorpore
causa existente. sed assumente atq
rapiente aliquo sp̃u tollitur anima
in huius modi uidend as similitudines
corporum. miscens eis uisa corporalia¬
cum simul etiam corporis sensibus uti¬
tur. siue ita sp̃u assumente alienatur
abomni corporis sensu & auertitur:
ut solis similitudinib corporum sp̃ita¬
li uisione teneatur. ubi nescio utrum
possint aliqua nihil significantia uide¬
ri: Haet igitur natura sp̃italis inqua
non corpora sed corporum similitudines
exprimuntur. inferioris generis uisi¬
ones habet. quam illud mentis atq
intelligentiae lumen: quo et ista infe¬

Expanded text:
nificatione oboriantur; siue prorsus nificatione oboriantur; siue prorsus ingrauescente aliquo morbo uel dolore corporis et intercludente intus uias, quibus animae, ut per carnem sentiret, exerebatur ac nitebatur intentio, altius quam somno absentato spiritu corporalium rerum existunt aut monstrantur imagines uel significantes aliquid uel sine ulla significatione adparentes; siue nulla ex corpore causa existente, sed adsumente atque rapiente aliquo spiritu tollitur anima in huius modi uidendas similitudines corporum, miscens eis uisa corporaliacum simul etiam corporis sensibus utitur; siue ita spiritu adsumente alienatur ab omni corporis sensu et auertitur, ut solis similitudinibus corporum spiritali uisione teneatur, ubi nescio utrum possint aliqua nihil significantia uideri. Haec igitur natura spiritalis, in qua non corpora, sed corporum similitudines exprimuntur, inferioris generis uisiones habet quam illud mentis atque intellegentiae lumen, quo et ista infe
Abbreviated transcription (Latin):
dines. non ita ut sunt illa sed ut oc¬
currit intuemur. siue cum alia quȩ
uel non sunt uel esse nesciuntur. pro
arbitrio uel opinatione cogitamus.
siue unde unde neq id agentibus neq
uolentibus nobis. uariae formae cor¬
poralium similitudinum uersantur
in animo. siue cum aliquid corpora¬
liter acturi. ea ipsa disponimus quae
in illa actione futura sunt. et omnia
cogitatione antecedimus. siue iam in
ipso actu. uel cumloquimur. uel cum
facimus om̃s corporales motus. ut
exeri possint ͣ praeueniuntur simili¬
tudinibus suis intus inspũ. neq enim
ulla uel breuissima sillaba in ordine
suo nisi prospecta sonuisset. siue cum
adormientib somnia uidentur. uel
nihil uel aliquid significantia. siue
cum ualitudine corporali turbatis
in trinsecus itineribus sentiendi. imagi¬
nes corporum sp̃s ueris corporibus
ita misc&. ut inter nosci uel uix pos¬
sint uel omnino non possint: et aut
significent aliquid. aut sine ulla sig¬

Expanded text:
dines non ita ut sunt illa, sed ut ocdines non ita ut sunt illa, sed ut occurrit, intuemur; siue cum alia, quae uel non sunt uel esse nesciuntur, pro arbitrio uel opinatione cogitamus; siue unde unde neque id agentibus neque uolentibus nobis uariae formae corporalium similitudinum uersantur in animo; siue cum aliquid corporaliter acturi ea ipsa disponimus, quae in illa actione futura sunt, et omnia cogitatione antecedimus; siue iam in ipso actu, uel cum loquimur uel cum facimus, omnes corporales motus, ut exeri possint, praeueniuntur similitudinibus suis intus in spiritu: neque enim ulla uel breuissima syllaba in ordine suo nisi prospecta sonuisset; sine cum a dormientibus somnia uidentur uel nihil uel aliquid significantia; siue cum ualetudine corporali turbatis intrinsecus itineribus sentiendi imagines corporum spiritus ueris corporibus ita miscet, ut internosci uel uix possint uel omnino non possint et aut significent aliquid aut sine ulla sig
Abbreviated transcription (Latin):
oculis uideantur abscondimus
Et quid fat inspũ nr̃o ut aliquando
cernantur tantum modo significantes
imagines. & utrum aliquid significent
ignoretur. aliquando autem aliquid
significare sentiantur. sed quid signifi¬
cent nesciatur. aliquando uero tanquã
pleniore demonstratione anuia huma¬
na & spũ ipsas. & mente quid significent
uideat: et scire difficillimũ est. & si
iam sciamus. disserere atq explicare
operosissimum: Quod autem nunc
in sinuare satis arbitror: certum est
esse sp̃italem quandam naturam in no¬
bis. ubi corporalium rerum formantur
similitudines. siue cum aliquod corpꝰ
sensu corporis tangimus. etcentinuo
formatur cius similitudo inspiritu.
memoriaq reconditur. siue cũ absen¬
tia corpora iam nota cogitamus. ut
exeis formetur quidam spiritalis
aspectus. quae iam erant inspiritu
et antequam ea cogitaremus. siue cum
eorum corporum quae non nouimus
sed tamen esse nondubitamus similitu¬

Expanded text:
oculis uideantur, abscondimus oculis uideantur, abscondimus — et quid fiat in spiritu nostro, ut aliquando cernantur tantummodo significantes imagines sed, utrum aliquid significent, ignoretur, aliquando autem aliquid significare sentiantur, sed quid significent nesciatur, aliquando uero tamquam pleniore demonstratione anima humana et spiritu ipsas et mente quid significent uideat: et scire difficillimum est et, si iam sciamus, disserere atque explicare operosissimum. Quod autem nunc insinuare satis arbitror, certum est esse spiritalem quandam naturam in nobis, ubi corporalium rerum formantur similitudines, siue cum aliquod corpus sensu corporis tangimus, et continuo formatur eius similitudo in spiritu memoriaque reconditur; siue cum absentia corpora iam nota cogitamus, ut ex eis formetur quidam spiritalis aspectus, quae iam erant in spiritu et antequam ea cogitaremus; sine cum eorum corporum, quae non nouimus, sed tamen esse non dubitamus, similitu
Abbreviated transcription (Latin):
locum deserturam prȩdixit: et factum
est cumsatis cunctis saderant in omni¬
bus eius motibus clarinisset. hoc eum
ludendo & iocando nusquam ꝑturbata
uel alienata mente dixisse: ipso etiam
tanto amplius mirante quod accidit:
quantomagis nosset quo id animo
atq ore protulerit: Quonammodo
haec uisa in spm hominis ueniant.
utrum ibi primitus formentur. an
formata ingerantur et quadã conuinc¬
tione cernantur. ut sic hominibus
angeli ostendant cogitationes suas
& corporalium rerum similitudines
quos in suo spũ futurorum cognitione
praeformant: quem admodum & ipsi
nr̃as cogitationes nonutiq oculis. quia
non corpore sed sp̃u uident. uerum
hoc intersit. quod illi nrãs etiam sinoli¬
mus nouerunt. nos autem ipsorum.
nisi ostendantur nosse non pos sumꝰ.
quia sic eas ut opinor habent in potesta¬
te occultare sp̃italibus modis: quem¬
admodum nos quibusdam interiectis
obstaculis. nr̃a corpora nc aliorum

Expanded text:
locum deserturam praedixit. et factum locum deserturam praedixit. et factum est, cum satis cunctis, qui aderant, in omnibus eius motibus claruisset hoc eum ludendo et iocando nusquam perturbata uel alienata mente dixisse ipso etiam tanto amplius mirante, quod accidit, quanto magis nosset, quo id animo atque ore protulerit. Quonam modo haec uisa in spiritum hominis ueniant, utrum ibi primitus formentur an formata ingerantur et quadam coniunctione cernantur, ut sic hominibus angeli ostendant cogitationes suas et corporalium rerum similitudines, quas in suo spiritu futurorum cognitione praeformant, quemadmodum et ipsi nostras cogitationes non utique oculis, quia non corpore, sed spiritu uident, uerum hoc intersit, quod illi nostras, etiam si nolimus, nouerunt, nos autem ipsorum, nisi ostendantur, nosse non possumus — quia sic eas, ut opinor, habent in potestate occultare spiritalibus modis, quemadmodum nos quibusdam interiectis obstaculis nostra corpora, ne aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
hominem redderent: mox profectu¬
ri responderunt saluum ac propinqͣn¬
tem. et eo ipso die quo haet loqueban¬
tur esse uenturum: Neq enim metu¬
ebant. ne cum totus dies peractus
esset: eos ille redarguendos post¬
tridie sequeretur: q̃uid multa:
Dum iam abire disponerent: ecce subito
adhuc eis illic positis uenit: Item alius
ante symphoniã cum saltabat. ubi
erant multa idola perquandam pa¬
ganorum sollemnitatẽ: non aliquo
sp̃u arreptus. sed imitatione ludicra
arrepticios ęmulatus. scientibus
circumstantib & spectantib:Moris
enim erat. ut ante prandium ꝑ actis
sacrificiis. agitatisq phan aticis.
siqui adolescentes post prandium
uellent eomore ludere. nullus pro¬
hiberetur:Ille ergo inter saltandũ
facto sibi sil entio. iocabundus et
ridente multitudine circum septus.
ea nocte quae impendebat. in ea silua
quae iuxta erat. hominem aleone
interemptum iri. ad cuius cadauer
spectandum inlucescente die confluru¬
ram turbam. et illius sollemnitatis

Expanded text:
hominem redderent, mox profecturi responderunt saluum ac propinquantem et eo ipso die, quo haec loquebantur, esse uenturum; neque enim metuebant, ne cum totus dies peractus esset eos ille redarguendos postera die sequeretur. quid multa? dum iam abire disponerent, ecce, subito adhuc eis illic positis uenit. Item alius ante symphoniacum saltabat, ubi erant multa idola per quandam paganorum sollemnitatem, non aliquo . spiritu adreptus, sed imitatione ludicra adrepticios aemulatus scientibus circumstantibus et spectantibus. moris enim erat, ut ante prandium peractis sacrificiis agitatisque fanaticis, si qui adulescentes post prandium uellent eo more ludere, nullus prohiberetur. ille ergo inter saltandum facto sibi silentio iocabundus et ridente multitudine circumseptus ea nocte, quae inpendebat, in ea silua, quae iuxta erat, hominem a leone interemtum iri, ad cuius cadauer spectandum inlucescente die confluxuram turbam et illius sollemnitatis