comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbulationib uł infirmitatib celi subuentio¬
ne ꝑ uirtutũ eiꝰ merita liberatos publice refe¬
runt. Namq ut alicui aliqͥd incõmoditatis
uł molestiȩ occurrerit. statĩ cũ ad scĩ huiꝰ pa¬
t̾s menioriã uł absens oblationis suȩ uotum
ubicũq ꝓmiserit. ꝓculdubio eodẽ momento
quãcũq consolationẽ in uera fide sperans ob¬
secrat. eã celerius meritis eiꝰ suffragantib im¬
petrat.¬

Expanded text:
tribulationibus vel infirmitatibus celeri subventione, per virtutum ejus merita liberatos publice referunt. Namque ut alicui aliquid incommoditatis, vel molestiae occurrerit, statim cum ad sancti hujus Patris memoriam, vel absens oblationis suae votum ubicunque promiserit, procul dubio eodem momento quamcunque consolationem in vera fide sperans obsecrat, celerius eam meritis ejus suffragantibus impetrat
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s impleuit. qui eũ post annũ & .iii.&. tantũ
nͣses ex hac uita feliciter exemit.
am uͦ beati patͥs godehardi appropinquan¬
te manifestius suie semꝑ oꝑum bonorum
agm̃tis de uirtute in uirture anhelabat. ut
uidere mereret᷑ dm̃ deoꝵ in syon. niam cessan¬
te .t. płali officio in solo se indesinenter. S.
afflixit. exercicio. tͥa tantũ de generali speeia¬
liter eximens. psalt̾iũ elemosinã. &. p̃ omĩb iu¬
git̾ sibi sociam & amicã abstinentiã. ado ut
si raro festiuiori tpr cogentib ꝑ obedientiam
frĩb aliqͥd lautioris cibi uł fortioris potus contͤ
more stomachi ꝑcepit. molestię magis corꝑi
quã refectioni fuerit. & tunc sup̃mũ p̃sen¬
tis uitȩ natalis xpĩ. anno scilicet. M.xxx.ui.
imperatore goslare sedente. ipse holthuson.
uotiue celebrauit. soluens certe scđm eugłiũ¬

Expanded text:
Deus implevit, qui eum post annum et tres tantum Deus implevit, qui eum post annum et tres tantum menses ex hac vita feliciter exemit. 39. Jam autem beati Patris Godehardi appropinquante manifestius fine, semper operum bonorum augmentis de virtute in virtutem anhelabat, ut videre mereretur Deum deorum in Sion, et jam cessante practicae plurali officio, in solo se indesinenter theoriae affixit exercitio, tria tantum de generali specialiter eximens, psalterium, eleemosynam, et prae omnibus jugiter sibi sociam et amicam abstinentiam, adeo ut si rare festiviori tempore cogentibus per obedientiam fratribus, aliquid lautioris cibi vel fortioris potus contra morem stomachi percepit, molestiae magis corpori quam refectioni fuerit. Et tunc supremum praesentis vitae Natalem Christi, anno scilicet 1036, imperatore Goslare sedente, ipse Holthusen votive celebravit, solvens certe, secu
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ uifitationis eãausa sua uice direxit
serio mandauit. q̃d sacrã olei unctionẽ uere
penitendo & cõmissa sua confitendo. ꝑciꝑet.
intrepidus p̃migraret. ꝓmittens ei ueraciter
se suꝑstitẽ ꝓ eiꝰ animȩ remedio d̃i grãm in¬
desinenter obsecraturũ. & eũ in ꝓximo anno
in pace xpĩ subsecuturũ. Qui abbas eu̾dem̃
dilectũ & iure semꝑ memorandũ magistrũ
nr̃m cũ astantib fr̃ĩb sacro oleo ꝑ inxit.
eiq potestate. & iussione epĩ plenã remissio
xp̃m migrauit. cuiꝰ tamen obitus nos acriter
contͥstauit. quia congregationẽ nrãm tanti
Herũ certe n⁊dero ⁊ popło teste dñs. qͥa nũquã
eiꝰ ordinis uirũ in omĩ ȩccłiastica ꝓbabilitate
honestiorem uł uidim᷑. uel uidebim᷑. Cuiꝰ certe
memoriã iure nos cordetenꝰ retinere debemus.
quẽ uere ante conspectũ scõꝵ nr̃i recordari ñ
dubitamꝰ. Sic gͦ prophetiã beati p̃sulis liqͥdo

Expanded text:
ad eum visitationis gratia, sua vice direxit, ad eum visitationis gratia, sua vice direxit, serio mandavit quod sacram olei unctionem vere poenitendo, et commissa sua confitendo, plena fiintrepidus praemigraret, promittens ei veraciter se superstitem pro ejus animae remedio Dei gratiam indesinenter obsecraturum, et eum in proximo anno in pace Christi subsecuturum. Qui abbas eumdem dilectum et jure semper memorandum magistrum nostrum cum astantibus fratribus sacro oleo perunxit, eiqstum migravit; cujus tamen obitus nos acriter contristavit, quia congregationem nostram imoVerum certe, et clero et populo teste, dicimus quia nunquam ejus ordinis virum in omni ecclesiastica probabilitate honestiorem vel vidimus, vel videbimus. Cujus certe memoriam jure nos corde tenus retinere debemus, quem vere ante conspectum sanctorum nostri recordari non dubitamus. Sic ergo prophetiam beati praesulis liquido
Abbreviated transcription (Latin):
tate a dnõ imploretis. & sic forte hȩc urã rep̃¬
hensio fiet illi ante miscłiam iudicis ueni¬
alis remissio.
Rat quoq in nr̃a congregatione
uir uite uenerabilis ac in omĩ ca¬
nonicȩ regulȩ obseruatione. iu¬
re laudabilis nomine. Tadilo. de qͦ etiam
industriȩ p̃rogatã uice dñs. s ab hoc beato
cretalem & simmistã in dĩ seruimine coadu¬
nauit. Erat enĩ tota ȩccłia que eu᷑ nouerat
teste grandeuuis. & emeritus humilitate &
dilectione p̃clarus. in regendis uͦ ac commodiᷤᷤ
fr̃ib media caritate seuerus. & in toto uirtu¬
tuͣ exercicio. coram dõ sollicitus. Nam iam¬
monitione sua illo ridiculoso ꝓuerbio septus
utebat᷑. Diligant in quã homines oderunt
uicia. Nuic beatꝰ pontifex ante aliqͥt annos.
sepius ut nobis uidebat᷑ iocando p̃dixit. q̃d
aut secum aut paulo ante se ex hac uita
eẽt emigraturꝰ. nouissime uͦ ei in postremis
decũbenti. ꝑ p̃dictũ abbatẽ nepotẽ suũ quẽ

Expanded text:
tate a Domino imploretis et sic forte haec reprehensio fiet illi ante misericordiam judicis venialis remissio. 38. Erat quoque in nostra congregatione vir vitae venerabilis, ac in omni canonicae regulae observatione jure laudabilis, nomine Tadilo, de quo etiam industriae praerogativa vicedominus, sed ab hoc beato cretalem et symmystam in Dei servimine adoptavit. Erat enim, tota Ecclesia quae eum noverat, teste, grandaevus et emeritus, humilitate et dilectione praeclarus, in regendis vero ac commonendis fratribus media charitate severus, et in toto virtutum exercitio coram Deo sollicitus. Nam in admonitione sua illo ridiculoso proverbio saepius utebatur: « Diligant, inquit, homines, oderint vitia. » Huic beatus pontifex ante aliquot annos saepius, ut nobis videbatur, jocando praedixit quod aut secum aut paulo ante se ex hac vita esset emigraturus. Novissime vero ei in postremis decumbenti, per praedictum abbatem nepotem suum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
& corã altari ꝓstrata ꝓfusis lacͥmis do sc̃ẽq
mariȩ ⁊ beati & iam p̃suli animȩ ꝓ eade su¬
a nepte oblationes intima deuocione deuo¬
uit. n continuo ut ipsa nobis flendo iura¬
uit. regrediens puellã iam uidentẽ iã loq̃n¬
tẽ repperit. que refectionẽ peciit. & accepit.
die ad scẽ masiȩ altare &. ad tumulũ p̾sulis
cũ ꝓmissis oblationib deduxit. & qualiter
sanata sit. cũ sufficienti ciuium ac ꝓuinci¬
aliũ suoꝵ testimonio corã multitudine cõ¬
prohauit.
rater quoq nr̃ nͣ̃ ignotȩ memoriȩ

Expanded text:
et coram altari prostrata, profusis lacrymis, Deo, sanctaeque Mariae, et beati etiam praesulis animae, pro eadem sua nepte oblationes intima devotione devovit; et continuo, ut ipsa nobis flendo juravit, regrediens puellam jam videntem, jam loquentem reperit, quae refectionem petiit, et accepidie ad sanctae Mariae altare et ad tumulum praesulis cum promissis oblationibus deduxit, et qualiter sanata sit, cum sufficienti civium ac provincialium suorum testimonio, coram multitudine comprobavit. 55. Frater quoque noster non ignotae memoriae,
Abbreviated transcription (Latin):
thã. abbatẽ tam̃ uobis qͥ uice mea ꝓ cessionis
& missarũ sollẽpnia ꝑagat mittã. &. siceleua¬
tis oculis altiusq suspirans. quasi tam᷑ arri-¬
dens nocte inquã illa ut xp̃o uoluerit ꝑ acta
in feria .ui. diluculo ad scm michaelem ue¬
niam. cũ abbate .&. frĩb ꝑ noctaturꝰ. inde sab¬
bato ad sc̃m andreã oraturus. & inde uos ad¬
eã uob̾cũ penitus ꝑ mansurus. Diem tero
obilis quoq quedã femina ñ ignota
de epãtu mindonensi suitie nomine
puellã frĩs su filiã mitͥuit. quã in
locũ filie ad optatã intime dilexit. que gra¬
uissima infirmitate p̃uenta. periclitari ce¬
epit .ꝙ. qͥsi p̃mortua biduo exanimis iacebat.
Propinquis uͦ cũ familia & ciuib assidenti¬
b ꝙ. tantã puellȩ elegantiã ꝓ multiplici mi¬
seratione amare deflentib anus quedam
que ad ȩccłiam seruiebat. de memoria nriͣ
p̃sulis sermone̾ habuerit. & qualit̾ eiꝰ tumu¬
lũ infirmi ꝑdiuinã miserationẽ sanarent᷑¬

Expanded text:
agam: abbatem tamen vobis, qui vice mea processionis et missarum solemnia peragat mittam; » et sic elevatis oculis altiusque suspirans, quasi tamen arridens: « Necte, inquit, illa ut Christus voluerit peracta, in feria sexta diluculo ad sanctum Michaelem veniam, cum abbate et fratribus pernoctaturus, inde Sabbato ad sanctum Andream oraturus, et inde vos adeam, vobiscum penitus permansurus. Diem veroobilis vero quaedam femina non ignota, de episcopatu Mindonensi, Siuve nomine, puellam fratris sui filiam nutrivit, quam in locum filiae adoptatam intime dilexit: quae gravissima infirmitate praeventa, periclitari coepit, et quasi praemortua biduo exanimis jacebat. Propinquis vero cum familia et civibus assidentibus, et tantam puellae elegantiam pro multiplici miseratione amare deflentibus, anus quaedam, quae ad ecclesiam serviebat, de memoria nostri praesulis sermonem habuit, et qualiter ad ejus tumulum infirmi per divinam miserationem sanarent
Abbreviated transcription (Latin):
suis consedit iocundus. & epulans. &. in eos
sane a quib se lesum dolebat. conuicia et
minas intentans. sic lectum peciit . &. sos¬
pes ut sibi uidebat᷑ quieuit. Mane dilucu¬
lo ad ꝓuidendũ suũ ministeriũ iturus. ua¬
lenter surrexit. calciamenta cicius induit.
s ad induendas tunicas consurgens. concitꝰ
corruit. & mrabili celitate p̃uentus. misera¬
biliter expirauit. Plures tam̃ &. amplissi
uestib &. alia pecunia.& etiã peculio dimi¬
sit. quas tamen beatus p̾sul de eiꝰ morte ul¬
tra quã credi potest condalens. totas ꝑ ani¬
mȩ illiꝰ remedio. pauꝑib p̾enitus erogauit.
p̃cepit. remissionẽq ei peccatoꝵ ex corde
& si serb indulsit .ꝙ. ꝓ illiꝰ anime ereptiõ¬
ne. ieniniis & obsecrationib sepiꝰ insudare

Expanded text:
domi consedit jucundus et epulans, et in eos domi consedit jucundus et epulans, et in eos sane a quibus se laesum dolebat, convicia et minas intentans, sic lectum petiit, et sospes, ut sibi videbatur, quievit. Mane diluculo ad providendum suum ministerium iturus valenter surrexit, calceamenta citius induit, sed ad induendas tunicas assurgens concitus corruit, et mirabili celeritate praeoccupatus miserabiliter exspiravit. Plures tamen et amplissivestibus, et alia pecunia et etiam peculio dimisit; quas tamen beatus praesul, de ejus morte ultra quam credi potest condolens, totas pro animae illius remedio pauperibus erogari praecepit, remissionemque ei peccatorum ex corde, etsi sero indulsit, et pro illius animae ereptione, jejuniis et obsecrat
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa scit ipse scit quia uere diligo te. Tunc
p̃sul ecce inquit siqͥdẽ ueneriducis. michi
satis fecisti. sm autẽ desipis. temetipsũ mise¬
rabiliter obligast. S si me ut dicis fidelit᷑
diligis. pasce oues meas. id ẽ dilige frẽs &
amicos meos etiã hospites. & pauꝑes meos.
dilige conseruos & domesticos tuos. Unde &.
ꝑ dm te conmoneo ut si uere iustasti te in
ueritate custodias. si qͦ minꝰ. digne penite¬
as. & sub hoc pacto iã domũ regredere. &
dignitate pariter & beneficio ac ꝓpͥetate
tua ingrã mea siq̃d d̾s annuerit utere. sicq
conuentũ illũ cunctis admirantib pariter
ac pauentib dimisit. illos tamen pariter
ibi caritatis exhibitionẽ susciꝑe. &. sic in pa¬
ce discedere p̃cepit. Int̾ quos hildeuumus
letus & hilaris & quasi de uictoria sua ex¬
ultans ad prandiũ consedit. & inde in co¬
lumis rediit. Ad uesperũ uero domi cum

Expanded text:
omnia scit, ipse scit quia vere diligo te. » Tunc omnia scit, ipse scit quia vere diligo te. » Tunc praesul: « Ecce, inquit, siquidem verum dicis, mihi satisfecisti; sin autem desipis, temetipsum miserabiliter obligasti. Sed si me, ut dicis, fideliter diligis, pasce oves meas, id est, dilige fratres et amicos meos, etiam hospites et pauperes meos; dilige conservos et domesticos tuos. Unde et per Deum te commoneo, ut si vere jurasti, te in veritate custodias; si quominus, digne poeniteas, et sub hoc pacto jam domum regredere, et dignitate pariter et beneficio ac proprietate tua in gratia mea, siquidem Deus annuerit, utere. » Sicque conventum illum cunctis admirantibus pariter ac paventibus dimisit. 37. Illos tamen pariter ibi charitatis exhibitionem suscipere, et sic in pace discedere praecepit. Inter quos Hildewinus laetus et hilaris, et quasi de victoria sua exsultans, ad prandium consedit, et inde incolumis rediit. Ad vesperum vero cum suis
Abbreviated transcription (Latin):
mutos &. elingues reddidit. Pius p̃sul tande
spũ sco uere compunctus &. in suꝑ & iam
mirabili stupore ꝑ motus. considerans pa-¬
riter &. manifestã rerũ ueritatẽ & fiduci¬
alem cordis eiꝰ temeritatẽ ilico omĩum uo¬
ces compesouit.&. modificato sermone cũc¬
tis ammirantib ita incepit. Hudeuũ ingtͥ¬
sic enim uocabatur. ecce om̃s cirtũstantes ut
tͥ uidetur uicisti. ecce om̃s subtilitate tua
dõ ueritatẽ in spiciente quasi mendaces os¬
tendisti.iam modo ad me conuertere. & so
quia sensum euugłicũ ñ plane sapis. te the¬
uthonico sermone alloquor. Hildeuum inq̃m
diligis me: Ille statim fiducialiter uere a
me. At ille certe ait diligo te. Itẽq ep̾c ter¬
tio. Hildeuũ inqͥt diligis me: Tandem il¬
le miser. euugłico illo exemplo stupe factus.
s nͣ rite ꝓ dolor compunctus irato pariter
& flebini sermone respondit. Ds̃ inquã qͥ

Expanded text:
mutos et elingues reddidit. 36. Pius praesul tandem mutos et elingues reddidit. 36. Pius praesul tandem Spiritu sancto vere compunctus, et insuper etiam mirabili studio permotus, considerans pariter et manifestam rerum veritatem et fiducialem cordis ejus temeritatem, illico omnium voces compescuit, et modificato sermone cunctis admirantibus ita incoepit: « Hildewin, inquisic enim vocabatur, ecce enim omnes circumstantes, ut tibi videtur, vicisti; ecce omnes subtilitate tua, Deo veritatem inspiciente, quasi mendaces ostendisti: jam modo ad me convertere, et soquia sensum evangelicum non plene sapis, te Theutonico sermone alloquor. Hildewin, inquit, diligis me? At ille statim fiduliaciter: « Vere, ame? » At ille: « Certe, ait, diligo te. » Item episcopus tertio: « Hildewin, inquit, diligis me? » Tandem ille miser evangelico illo exemplo stupefactus, sed non rite, proh dolor! Compunctus, irato pariter et flebili sermone respondit: « Deus, inquit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
aliq̃d frĩb ceti̾sq suis pͥmorib holthuson
uͥ tunc forte manebat mandauit manebat
assidente etiã uiro uenerabili suo. ex sorore
nepote rathmundo althahensis cenobii ab¬
bate p̃sente oͣdem prb̃ro omĩb qͥ se ab eo le¬
sos conquerebant᷑ corã licentiã fandi dona¬
uit. Statĩq sine mora popło querele gene¬
ra tam ab ipso abb̃e suisq qͥ hospites inter¬
reant. quã & anris ꝓferunt᷑. quȩ contra euͣ
publice a cunctis quasi uno ore dicuntur.
Querebant᷑ eniꝰ om̃s simul pͥmo generale
deinde ciues & hospitos quisq speciale inu¬
riarũ sui detͥmentũ. Quib ille auditis qͣsi
insultando ut erat callidissimꝰ. subrisit. &
uelud admirans que hȩc e̾ẽnt inquisiuit.
ac de inde cõmentis mundanȩ suȩ sapien¬
tiȩ. qua plane plenꝰ erat quȩ uere ante de¬
inde stultitia computat᷑. ut in ipso manife¬
ste patuit obiecta queq eloquenter reppu¬
lit om̃sq sibi aduersantes mirabiliter qͣsi

Expanded text:
atribus, caeterisque suis primoribus Holthusem, ubi tunc forte manebat, mandavit, assedente etiam viro venerabili, suo ex sorore nepote, Rathmundo Altahensis monasterii abbate, praesente eodem presbytero, omnibus qui se ab eo laesos quaerebantur, coram licentiam fandi donavit. Statimque sine mora plura querelae genera, tam ab ipso abbate suisque qui hospites intererant, quam et a nostris proferuntur, quae contra eum publice a cunctis quasi uno ore dicuntur. Quaerebantur enim omnes simul, primo generale deinde cives et hospites quisque speciale injuriarum sui detrimentum. Quibus ille auditis, quasi insultando, ut erat callidissimus, subrisit, et velut admirans, quae haec essent inquisivit: ac deinde commentis mundanae suae sapientiae, qua plane plenus erat, quae vere ante Deum stultitia computatur, ut in ipso manifeste patuit, objecta quaeque eloquenter repulit, omnesque sibi adversantes mirabiliter quasi
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ diuinȩ seruitutis mancipatus. ac p̃¬
positus nr᷑ ac decanꝰ cũ pͥorib ad eũ uisita¬
tionis grã conuenerunt. quẽ tamen dis¬
simulato languore solito more ȩccłiastico
labori assidentẽ. circũ stantuũq manib su¬
stentatũ inuenerunt. Quos aduenientes.
solita hilaritate caritatis letus suscepit. et
qͥsi oblita molestia aduentus eoꝵ causam
admirando ꝑquirens. reportari se ad cu¬
biculũ p̃cepit. ibi adunato specialiter clero
pͥmo singłos quosq de suȩ obedientie ꝓcura¬
tione sollerter ammonebat. ac deinceps om¬
nes generaliter de sacre fidi & religionis ob¬
seruatione tã salubriter quã & corporaliter
obsecrando simul.&. arguendo conmonebat.
tempus. funerisq & exequiarũ &. etiã sepul¬
turȩ ordinẽ ut postea euenit. quasi alludenᷤᷤ.
liquido p̃dixit. Ite in quã &. ad suꝑ uentu¬
rã dnĩcȩ ascensionis leticiã uos qͥq ꝓ suę
obedientiȩ qualitate &. etiã ꝓ specialis p̃ro

Expanded text:
 mancipatus, et praepositus noster ac decanus cum prioribus ad eum visitationis gratia convenerunt, quem tamen dissimulato languore solito more ecclesiastico labori assidentem, circumstantiumque manibus sustentatum invenerunt. Quos advenientes sola charitatis hilaritate laetus suscepit, et quasi oblita molestia, adventus eorum causam admirando perquirens, reportari se ad cubiculum praecepit Ibi adunato admisso specialiter clero, primo singulos quosque de suae obedientiae procuratione solerter admonebat, ac deinceps omnes generaliter de sacrae fidei et religionis observatione tam salubriter quam et terribiliter obsecrando simul et arguendo informabat. tempus, funerisque exsequiarum, et etiam sepulturae ordinem, ut postea evenit, quasi alludens liquido praedixit. « Ite, inquit, et ad superventuram Dominicae Ascensionis laetitiam vos quisque, pro suae obedientiae qualitate, et eti
Abbreviated transcription (Latin):
dm timentib exponere. Uerũ etiã metium᷑
nos culpa negligentiȩ non carere. si patiam᷑
ea que ab illo laudabilia s. uidimꝰ &. audi¬
uimꝰ sub filentio latere. Quem gͦ baioaria
olim abinitio uerbi di uomere exculta. et
saerȩ fidi semine sufficienter fecundata.
uerum religionis erudiciorem nobis quib
opus erat medicus concedente xp̃o transmi¬
sit nos saxones. uł certe saxigene &. ut uera
nobis ꝓ ħdolor insultationis irrisione obici¬
tur. uerbo dei diti indomabiles periculo n
caremꝰ. s eius głam domestica desidia obdu¬
rante silentio negligemus.

Expanded text:
Deum timentibus exponere. Vere etiam metuimus Deum timentibus exponere. Vere etiam metuimus nos culpa negligentiae non carere, si patiamur ea quae ab eo laudabilia et vidimus et audivimus sub silentio latere. Quem enim Bajoaria olim ab initio verbi Dei vomere exculta, et sacrae fidei semine sufficienter fecundata, verum religionis eruditorem, nobis quibus opus erat medico, concedente Christo, transmisit: nos Saxones vel certe Saxigenae, et ut vera nobis, proh dolor! insultationis irrisione objicitur, verbo Dei diu indomabiles, periculo non caremus, si ejus gloriam, domestica desidia obdurante, silendo negligimus.
Abbreviated transcription (Latin):
lis memoriȩ s n nrȩ impericie &. debere crede.¬
ris & uelle. tu in quã & in quo ẽ approbandi
pericia. & imꝓbandi potentia. quoꝵlib oblo¬
quutione contẽpta. sapienter. ꝓuideas. ut et
mepta & mutilia et̾na taciturnitate sepeli
fueo ꝓferant᷑. qͥa siqͥd a uero dissidet. nͭ ineȩ
impericiȩ.s tue imputat᷑ incuriȩ.S si forte
qͥd aptius erit. non mea s tua pars erit. ut
quidã se humilians ait. Siquid ab ore placet.
laus monitoris erit.
ut lucer¬
na accen¬
sa. non
submodi¬
candelabrum adilluminationẽ fidelium
constituat᷑ .&. quia secreta regum celari ui¬
bent᷑. oꝑa uͦ dĩ reuelanda &. magnificanda
iure pandunt᷑. idõ dignum &. etiã głosum
putauimꝰ uitã beati & uenerandi patͥs nri go¬
dehardi epi. quantũ diuina clementia dona¬
uerit inexemplũ modernis & posteris propo¬
nere ꝙ. gestorum eius ꝓbabile magisteriũ

Expanded text:
lis memoriae, sed et nostrae imperitiae et debere credelis memoriae, sed et nostrae imperitiae et debere crederis et velle; tu, inquam, in quo est et approbandi peritia et improbandi potentia, quorumlibet oblocutione contempta, sapienter provideas ut et inepta et inutilia aeterna taciturnitate sepeliafuco proferantur. Quia si quid a vero dissidet, non meae imperitiae sed tuae imputatur incuriae. Sed, si forte quid aptius erit, non mea, sed tua pars erit, ut quidam se humilians ait: Si quid ab ore placet, laus monitoris erit. ut lucerna accensa non sub modicandelabrum ad illuminationem fidelium constituatur; et quia secreta regum celari jubentur, opera vero Dei revelanda et magnificanda jure panduntur, ideo dignum et etiam gloriosum putavimus Vitam beati et venerandi Patris nostri Godehardi episcopi, quantum divina clementia donaverit, in exemplum modernis et posteris proponere, et gestorum ejus probabile magisterium
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes non adeo attendant uanam ge¬
ne rositatis iactantiã. quã utiliorem diuine
inspirationis p̃rogatiuã. quib certe neno
nobilis idetur. nisi quẽ uirtus nobilitare
ꝓbatur. eũ scͥptum sit. Ubi sp̃c dnĩ. ibi liber¬
tas. S. ꝓpħa dicit. Dñs pauperẽ facit &.di.¬
tat. Suscitat de puluere egenum .& .d.e.p.¬
illo ueraciter impletum ẽẽ tota scã eccłia te¬
ste descͥbimꝰ. qͥa cũ ꝑ uias a dño deductum
rectas. & inconspectu regum magnificatũ.
cũ pͥncipib głose consedisse.ꝙ. inter pͥncipes
sapientiã locutũ eẽ.&. solium głȩ feliciter te¬
nuisse uidimꝰ. Unde ⁊ anullo fidelium dubi¬
tatur. qd̾̃ mͦ in scõꝵ ordine sacerdotũ corã
xp̃o ꝓculdubio letatur. Sigͦ iam friuola lo¬
quacitatis meȩ sententia ultra licitum uł pla¬
citũ sermocinando ꝓcessit. qđ certe timidi¬
tas omĩa etiam tuta timens effecit. tu pater
& doctor egregie qui hoc ñ solum p̾dicti p̾su¬

Expanded text:
sapientes non adeo attendant vanam gesapientes non adeo attendant vanam generositatis jactantiam, quam utiliorem divinae inspirationis praerogativam, quibus certe nemo nobilis videtur nisi quem virtus nobilitare probatur, cum scriptum sit: Ubi Spiritus Domini, ibi libertas . Et propheta dicit: Dominus pauperem facit et ditat, suscitat de pulvere egenum, et deillo veraciter impletum esse, tota sancta Ecclesia teste, describimus, quia eum per vias a Domino deductum rectas, et in conspectu regum magnificatum, cum principibus gloriose consedisse, et inter principes sapientiam locutum esse, et solium gloriae feliciter tenuisse vidimus. Unde et a nullo fidelium dubitatur quod modo in sanctorum ordine sacerdotum coram Christo procul dubio laetatur. Si ergo jam frivola loquacitatis meae sententia ultra licitum vel placitum sermocinando processit, quod certe timiditas omnia etiam tuta timens effecit, tu Pater et doctor egregie, qui hoc non solum praedicti praesu
Abbreviated transcription (Latin):
iocunditatis reseruet᷑. Huius in quã more
me libenter laborare ꝓfiteor. ñ ut mͥ laudẽ
quã in hoc nec mereor. nec dignor acquirã.
s ut uł modernis uel posteris. sicut p̃dixi.
ȩt̾nam iusti memoriã quãuis indocili taxa¬
xione ꝓponã. Quare gͦ erubescã me canib
qui certe maiorẽ ꝙ. excellentiorẽ int̾ beata
animalia dono puto creatoris intellectũ ha¬
bent assimulari. cũ nec euugłica illa canane¬
a erubuit. mimo & gauisa sit se a dño canib
comparari. nec etiã lazarus spretus adiuite
horruerit his linguentib consolari: Nam
qͣntũ brutis excellentiores. tamen rationa¬
bilib sunt appropinquiores. Nec saltim suꝑ
hoc fideliũ quisq moueat᷑ qd ap̃dictis illuso¬
rib fatuitati mee obicit᷑. nec decere tam pre¬
clari ac insignis uiri quasi infimã genealogi¬
ã disfamare. s ut ipsi magis putant in lau¬
dem eius silendo celare. cũ quilib sanum

Expanded text:
jucunditas reservetur; hujus, inquam, more jucunditas reservetur; hujus, inquam, more me libenter laborare profiteor, non ut mihi laudem, quam in hoc non mereor nec dignor, acquiram; sed ut vel modernis vel posteris, sicut praedixi, aeternam justi memoriam quamvis indocili taxatione proponam. Quare ergo erubescam me canibus, qui certe majorem et excellentiorem inter bruta animalia, dono puto Creatoris, intellectum habent, assimilari, cum nec evangelica illa Chananaea erubuerit, imo et gavisa sit se a Domino canibus comparari, nec etiam Lazarus spretus a divite horruerit his lingentibus consolari! Nam quantum brutis excellentiores, tantum rationabilibus sunt propinquiores. Nec saltem super hoc fidelium quisque moneatur, quod a praedictis illusoribus fatuitati meae objicitur, non decere tam praeclari ac insignis viri quasi infimam genealogiam diffamare, sed magis, ut ipsi putant, in laudem ejus silendo celare: cum quilibet sanum
Abbreviated transcription (Latin):
defensione minuatur. cum tamen dõ teste ꝓ
hoc minime mouear. siquis me taliũ elatus i¬
riserit. uł inurbanum quicquã conflasse uet¬
bosus obiecerit. ut tamen studiosiss & dm tuĩ¬
tib simplicem ueritatis sententiam construxe¬
rim .&. his siqui forte spcͣ diũ inspiratione annis¬
ente post hoc dum liuor inuidiȩ nubila p̃ten¬
dens occiderit. p̃dicti antistitis actus &. uitam
condigna reuerentia condecorare nouerint
& uoluerint. rerũ &. temporũ certũ ordinẽ de¬
pinxerim. more siquidẽ sagatioris camis. qͥ
annuente uenatore. uł nutu uł signo emis¬
sus. tota die indesmenter.&. quasi infataga¬
biliter laborat. non ut sibi solum᷑. qd nec p̃su¬
mit predam arripiat. s ut iubentis drĩ lu¬
dieram uoluntatẽ ꝑficiat. rarum scilicet ac
insolitum qͥddã capiendo. unde non solum
&. dñs cũ suis domesticis festiuus letetur: sed
& suꝑuenturis forte amicis lautioris cenȩ

Expanded text:
defensione muniatur. Cum tamen, Deo teste, pro defensione muniatur. Cum tamen, Deo teste, pro hoc minime movear, si quis me talium elatus irriserit vel inurbanum quidquam conflasse verbosius objecerit, ut tantum studiosis et Deum timentibus simplicem veritatis sententiam construxerim, et his qui forte, Spiritus Domini inspiratione annuente, post hoc dum livor invidiae nubila praetendens occiderit, praedicti antistitis Actus et Vitam condigna reverentia condecorare noverint et voluerint, rerum et temporum certum ordinem depinxerim. More siquidem sagacioris canis, qui annuente venatore, vel nutu, vel signo emissus, tota die indesinenter et quasi infatigabiliter laborat, non ut sibi solummodo, quod nec praesumit, praedam arripiat, sed ut jubentis domini ludicram voluntatem perficiat, rarum scilicet et insolitum quiddam capiendo, unde non solum dominus cum suis domesticis festivius laetetur, sed et superventuris forte amicis lautioris coenae
Abbreviated transcription (Latin):
cordium intuendo rimatur testor. me nichil in
eius memoriȩ laude descͥptũ. nisi quod aut ipse.¬
& uidi. & audiui. aut auere ueridicis ⁊ etiã ꝓbatis
agnoui. Maxime tamen cum altraha studii cau
sepis utebar. ⁊ sids quandoq dignaret᷑ eiꝰ uen¬
loqua relatione ad hoc ipsum instituebar. qͥ certe
ei ab ipsa infantia fideli ministerio semꝑ adhe¬
rebat. eumq sacre eruditionis littãs pͥmꝰ istru¬
ebat & omĩa eiꝰ dicta &. facta usq ad monachi¬
cam ꝓfessionẽ &. etiã ad pontificałe ꝓmotionem
ipso melius nouerat. S &. ego solito pͥsce obedien¬
tiȩ more si q̃d forte uł aptũ uł ineptũ compslam
quiuerim. pͥmo sagacitati tuȩ merito offerenu
decreui. ut certe ꝑ te errata corrigant᷑. hiantia
suppleant᷑. suꝑflua dirailant᷑. necessaria suppo¬
nant᷑. &. ubi deuiauerim quod fateor facile sit.
stoliditas mea ueniam consequat᷑. que ꝙ cont̾
insultantium irrisionem auctoritatis tante

Expanded text:
cordium intuendo rimatur, testor, me nihil in cordium intuendo rimatur, testor, me nihil in ejus memoriae laude descripturum, nisi quod aut ipse vidi et audivi, aut a vere veridicis et etiam probatis agnovi. Maxime tamen cum Altaha studii caussaepius utebar, et, si Deus quandoque dignaretur, ejus veriloqua relatione ad hoc ipsum instituebar; qui certe ei ab ipsa infantia fideli ministerio semper adhaerebat, eumque sacrae eruditionis litteras primus instruebat, et omnia ejus dicta et facta usque ad monachicam professionem et etiam ad pontificalem promotionem ipse melius noverat. 2. Sed et ego solito priscae obedientiae more, si quid forte vel aptum vel ineptum compilare quiverim, primo sagacitati tuae merito offerendum decrevi, ut certe per te errata corrigantur, hiantia suppleantur, superflua diradantur, necessaria supponantur, et ubi deviaverim, quod fateor facile fit, stoliditas mea veniam consequatur, quin et contra insultantium irrisionem auctoritatis tantae
Abbreviated transcription (Latin):
Nec etiam pater uenerabilis aut declignando
mireris. aut ammirando dedigneris. quod tu
solus exgenerali pontificũ. abbatũ. ac doctorũ.
collegio quasi ad meȩ nugacitatis inspectionẽ
specialiter eligaris. cum &. hoc prudens p̃dicti
monitoris &. inpulsoris mei inctustria ꝓinderit.
maxime qͥa tͥ ꝓfidĩ & dilectionis tue merito eꝰ¬
dem patͥs nr̃i uita .&. ante &. post pontificalem
promotionẽ. pre ceteris semꝑ claruit. &. quia
ipse tͥ secretius ac familiarius exemplo xp̃i ac
discipłi quẽ diligebat cordis sui archana p̃cura¬
tis aperuit. Ideoq & me ut p̃dixi imparem im¬
nusq idoneum ad idẽ opus p̃sertim inpulit. q̃d
ꝑ adolescentiȩ meȩ inter herueldense .& altalren¬
se cenobiun quasi orosii more discursitauerim.
&. pͥmeua eius gesta a xpĩ fidelib &. frequenter
audierim .&. etiam ꝓparua ad huc ingenoli ca¬
pacitate libenter retinuermi. Dm̃ gͦ qui secreta

Expanded text:
Nec etiam, Pater venerabilis, aut dedignando Nec etiam, Pater venerabilis, aut dedignando mireris aut admirando dedigneris, quod tu solus ex generali pontificum, abbatum ac doctorum collegio, quasi ad meae nugacitatis inspectionem specialiter eligaris; cum et hoc prudens praedicti monitoris et impulsoris mei industria providerit, maxime quia tibi pro fidei et dilectionis tuae merito, ejusdem Patris nostri Vita et ante et post pontificalem promotionem prae caeteris semper claruit; et quia ipse tibi secretius ac familiarius, exemplo Christi ac discipuli quem diligebat, cordis sui arcana prae cunctis aperuit. Ideoque et me, ut praedixi, imparem minusque idoneum ad idem opus praesertim impulit, quod per adolescentiae meae tempora inter Herveldense et Altahense coenobium, quasi Orosii more, discursitaverim, et primaeva ejus gesta a Christi fidelibus et frequenter audierim, et etiam pro parva adhuc ingenioli capacitate libenter retinuerim. Deum ergo, qui secreta
Abbreviated transcription (Latin):
rentiȩ decore
uenerando.
domino meo
toto semꝑ de¬
uotionis studio
cus. quicquid ꝓ
plurali subiecti¬
onis debito. iure ꝓprius. Historiam de uita
&. institutione beate memoriȩ pat̾s ac pa¬
storis nrĩ sodehardi epĩ. scpturas. inter spem
ꝙ. metũ anyius dui multũq deliberando
dubitaui. quia me ad tam arduum ac pre-¬
clarũ opus imparem minusq idoneũ non
ignoraui. Nam quantũ spe &. delectatione
uirtutũ quas ꝑ illum ds ostendit delectatus
aduocabar. tantũ multiplici ꝓpͥȩ negligenti¬
ȩ conscientia &. metu territus retrahebar.
donec tandem p̃ceptoꝵ ac fr̃m. maximȩq
partim sponte. partim inuitus obediens.
tale fastigiũ attingere tẽptaui. tueq clem̃¬
tiȩ o p̃ceptor nobilis secrecius offerendum
estimaui. apud quã & perratis facilis locus
ẽẽt ueniȩ .&. elemendis. uel addendis ꝓmtior
&. ñ suspecta benignitas cautelȩ. uł saltim
indiffamata celeritas taciturnitatis ȩternȩ.

Expanded text:
rentiae decore venerando domino meo toto semper devotionis studio cus, quidquid pro plurali subjectionis debito jure proprius. Historiam de vita et institutione beatae memoriae Patris ac pastoris nostri Godehardi episcopi scripturus, inter spem et metum anxius diu multumque deliberando dubitavi; quia me ad tam arduum ac praeclarum opus imparem, minusque idoneum non ignoravi. Nam quantum spe et delectatione virtutum, quas per illum Dominus ostendit, delectatus advocabar, tantum multiplici propriae negligentiae conscientia et metu territus, retrahebar; donec tandem praeceptorum ac fratrum, maximeque partim sponte, partim invitus obediens, tale fastigium attingere tentavi, tuaeque clementiae, o praeceptor nobilis, secretius offerendum aestimavi; apud quem et pro erratis facilis locus esset veniae, et pro demendis vel addendis promptior et non suspecta benignitas cautelae, vel saltem indiffamata celeritas taciturnitatis aeternae.
Abbreviated transcription (Latin):
tamen qđ &. uͥq notissimũ ẽ. plurimos in eo¬
demcenobio frẽs scientia & morib illustres.
enutͥuit. quos postea int̾ diu̾sa monasteria
patres .&. doctores. regis acepõꝵ petitione dis¬
ꝑtiuit. S cũ in laboriosa sibi placita tam̃ il¬
la sua quiete.ꝑ.x. annos in huius modi studio
pausaret. totaq cordis intentione in regione
inuorũ dnõ placere diuris nocturnisq sus¬
piriis p̃optaret. mirabile tande somniũ uidit.
ut ipse nob̾ sepius intimauit. postquã certe
uisionẽ de hoc mundo se quo ds usserit obi¬
turũ. non dubitauit.
mã noctis quietẽ eccłiam ingredi¬
ens psalmodiȩ ceterisq talib officiis inten¬
tus ꝑ noctabat. s et post matutinas mincep¬
to decreto ꝑstabat. iamq aurora irradian¬
te. modice dormitans cubiculũ intrauit.
seq suꝑ scamnũ tamen inclinans. huius¬

Expanded text:
tamen, quod et ubique notissimum est, plurimos in eotamen, quod et ubique notissimum est, plurimos in eodem coenobio fratres scientia et moribus illustres enutrivit, quos postea inter diversa monasteria Patres et doctores regis ac episcoporum petitione dispertivit. Sed cum jam in laboriosa, sibi tamen placita, illa sua quiete per decem annos in hujusmodi studio pausaret, totaque cordis intentione in regione vivorum Domino placere diurnis nocturnisque suspiriis praeoptaret, mirabile tandem somnium vidit, ut ipse nobis saepius intimavit, post quam certe visionem se de hoc mundo quo Deus jusserit, obiturum non dubitavit. tum noctis quietem ecclesiam ingrediens, psalmodiae caeterisque talibus officiis intentus, pernoctabat; sed et post matutinas in incoepto decreto perstabat: jamque aurora irradiante, modice dormitans cubiculum intravit, seque super scamnum tantum inclinans hujus
Abbreviated transcription (Latin):
bas altahensis. R. cũ plurib sui ceno¬
bii frĩb ꝙ. aliis insitꝑ multis hospitib pret̾
nos quos incanonico habitu illuc ingredi re-¬
ligio uetuit. quos tamen fr̃um familiariatas
& maxime abbatũ licentiã circũquaq ad fe¬
nestras concimnatore ignorante clanculo col¬
locauit. Erat enĩ ut de scõ benedicto dicit᷑. quẽ
et labore iam fessus . & etiã tedio scła¬
ris curȩ repletus annuente rege her¬
ueldense regimen illustri uiro. a. suo
pͥus eo loci p̃posito et b.
eque uenera¬
bili suo pͥmicerio degarense conmendauit.
sicq ad altaha remeauit. ibi sido tamen pla¬
cuerit. infinẽ uite suȩ in debito cepttȩ religi¬
onis studio ꝑseuerare decreuit. Idem enim
monasteriũ omĩ deuotione ut uel hodie ibi
liquet ad ornare studebat. libris fcilicet.&. p̃¬
ciosissimis missalib uestimentis. ceteriis liariis
&. utilib eccłiasticis ornamentis. maxime

Expanded text:
bas Altahensis Ratmundus cum pluribus sui coenobas Altahensis Ratmundus cum pluribus sui coenobii fratribus et aliis insuper multis hospitibus, praeter nos quos in canonico habitu illuc ingredi religio vetuit, quos tamen fratrum familiaritas et maxime abbatis licentia circumquaque ad fenestras, concionatore ignorante, clanculo collocavit. Erat enim, ut de sancto Benedicto dicitur, quemet labore jam fessus et etiam taedio saecularis curae repletus, annuente rege Herveldense, regimen illustri viro Arnoldo suo prius eo loci praeposito, et Bertholdo aeque venerabili suo primicerio Dagarense commendavit, sicque ad Altaha remeavit, ubi, si Deo tantum placuerit, in finem vitae suae in debito coeptae religionis studio perseverare decrevit. Idem enim monasterium omni devotione, ut vel hodie ibi liquet, adornare studebat, libris scilicet et pretiosissimis missalibus, indumentis, caeterisque variis et utilibus ecclesiasticis ornamentis; maxime
Abbreviated transcription (Latin):
gis &. ꝓpħarũ .&. hystoriarũ quoq ex crebra
fr̃m relatione ⁊⁊ etiã auidiore uerbi dĩ exau¬
ditione. mirabiliter ꝑcepit. adeo ut sepissime
obscuriora mistice intelligentiȩ int̾dum iocan¬
do. int̾dum uͦ aminonendo. stupentib audi-¬
torib ꝓferret. Iđ nos quidẽ qui eum famili¬
arius noummiꝰ. frequenter audiuinꝰ. p̃cipue ta¬
men cũ in summa sua festiuitate. innatiui¬
tate scilicet.&. scĩ iohannis baptiste. specia¬
lis sui patͦni sermoni eiꝰ affuimꝰ. quo incapitu¬
lati collatione eodẽ cdie frẽs suos ammonebat.
dũ eos de eius dẽ patͥs &. uita &. morib inctu.
s. etiã uestitu.&. oꝑib ad pauꝑtatis suȩ do¬
placitã tolerantiam instruebat. Uerũ enĩ¬
dico. & coram dõ ñ mentior. quia om̃s pe-¬
ne qui aderant eidem sermoni. ad uberri¬
mã lacͥmarũ infusionẽ dono dono d̃i sunt
compuncti. Assedit gͦ ibidem uenerabilis ab¬

Expanded text:
gis et Prophetarum et historiarum quoque ex crebra gis et Prophetarum et historiarum quoque ex crebra fratrum relatione et etiam avidiore verbi Dei exauditione mirabiliter percepit; adeo ut saepissime obscuriora mysticae intelligentiae interdum jocando, interdum vero admonendo stupentibus auditoribus proferret. Quod nos quidem qui eum familiarius novimus, frequenter audivimus, praecipue tamen cum in summa sua festivitate, in nativitate scilicet sancti Joannis Baptistae specialis sui patroni, sermoni ejus adfuimus, quo in capitulari collatione eodem die fratres suos admonebat: dum eos de ejusdem Patris vita et moribus, victu et etiam vestituplacitam tolerantiam instruebat. Verum enidico, et coram Deo non mentior, quia omnes pene qui aderant eidem sermoni, ad uberrimam lacrymarum effusionem dono Dei sunt compuncti. Assedit ibi venerabilis ab
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicta pactione cordetenus oblita .&. tota
cuiuscũq incõmodi querimonia abolita.
ad altahense monasteriũ ubi tunc subeiꝰde
pats cura. ut in graͣ omĩum loquar. sin¬
gulare diuini cultus. studium feruebat.
se contulit. & illic frĩb se humillime sub¬
iectus .&. in sacre religionis districtione
pleniter inbreuiori tempore diuim roris
infusione instructus. ultra regłare p̃cep¬
tũ semet etiã p̃latis aminirantib affluxit.
ercio nãq
suȩ conu̾sionis anno. inp̃dicto boe
annos in studio sce̾ religionis. & in summa
ueraciter districtione spontaneȩ pauꝑtatiᷤᷤ
cũ sibi conmanentib uixit. Annona deniq
sis ꝓunciis simul cũ uestitu conquisita. de
potu ut omĩb notũ ẽ. nichil ꝓrsus ibi nisi
sola aqua habebat᷑.&. ipsa etiã hospitib ad
sufficientiã. fr̃ib uͦ ad mensurã dabat᷑. Ham
&. tamen omẽm rationẽ &. intellectũ eugłii le¬

Expanded text:
praedicta pactione corde tenus oblita, et tota praedicta pactione corde tenus oblita, et tota cujuscunque incommodi querimonia abolita, ad Altahense monasterium, ubi tunc sub ejusdem Patris cura, ut in gratia omnium loquar, singulare divini cultus studium fervebat, se contulit; et illic fratribus humillime subjectus, et in sacrae religionis districtione pleniter in brevi tempore divini roris infusione instructus, ultra regulare praeceptum semet etiam praelatis admirantibus afflixit. Tertio namque suae conversionis anno, in praedicto Boemptem annos in studio sanctae religionis et in summa veraciter districtione spontaneae paupertatis, cum sibi commanentibus vixit. Annona deniques diversis provinciis simul cum vestitu conquisita: de potu, ut omnibus notum est, nihil prorsus ibi nisi sola aqua habebatur, et ipsa etiam hospitibus ad sufficientiam, fratribus vero ad mensuram dabatur. Nam et tamen omnem rationem et intellectum Evangelii, Le
Abbreviated transcription (Latin):
tus preter fluctuationẽ mentis eius ꝓfun¬
de ꝑspiciens . &. subsecuturã forte cordis mu¬
tabilitatẽ uehementer ꝑtimescens. blanda
interdum consolatione. &. suauiloqua com¬
monitione mesticã enus mitigans. int̾dũ
uero iuxta apłm arguendo. obsecrando. in¬
crepando. oportune. inportune. nutantẽ
eius aninũ castigans. ad inam salutis eũ
reducere studuit. quod tamen modicum
ꝓfecit. S cum inhac altercatione sepius
luctarent᷑.&. in huiusmodi molestia ambo
crebrius fatigarent᷑. illi iterũ quadã die
suȩ sollicitudinis querelã suggerenti uir
dei debito iustitie telo ꝑ motus. turgente
ut aiunt pulmone respondit. aut inꝓ
missa obedientie stabilitate dõ deuoeius
seruiret. aut certe ad solitã scłi uanitatẽ.
laqueis iterũ sathanȩ irretitus. ab iecto
habitu rediret. Ad quã uocem stupe fac¬
tus auditor tremint .&. erroris sui nimieta¬
tẽ sero tandem ꝑhorrescens ingemuit. omi

Expanded text:
tus Pater fluctuationem mentis ejus profuntus Pater fluctuationem mentis ejus profunde prospiciens, et subsecuturam forte cordis mutabilitatem vehementer pertimescens, blanda interdum consolatione et suaviloqua commonitione moestitiam ejus mitigans; interdum vero, juxta Apostolum, arguendo, obsecrando, increpando, opportune, importune nutantem ejus animum castigans ad viam salutis eum reducere studuit, quod tamen adhuc modicum profecit. Sed cum in hac altercatione saepius luctarentur, et in hujusmodi molestia ambo crebrius fatigarentur, illi iterum quadam die suae sollicitudinis querelam suggerenti, vir Dei debito justitiae zelo permotus, turgente, ut aiunt, pulmone respondit: aut in promissa obedientiae stabilitate Deo devotius serviret, aut certe ad solitam saeculi vanitatem laqueis iterum Satanae irretitus, abjecto habitu, rediret. Ad quam vocem stupefactus auditor intremuit, et erroris sui nimietatem sero tandem perhorrescens ingemuit, omni
Abbreviated transcription (Latin):
oyam totondit. & facta de more petione su¬
ssceptus ac aliquandiui regłariter ꝓbatus.
ab eodem pastore monasticȩ uitȩ habitũ ẽ
ad eptus. Uerum post uotum ꝓfessionis
non imnemor suȩ quã sepͥsimus pactio¬
nis. adiens abbatẽ licentiam petit. patͥã
repetendi .&. locum quẽ pepigerat iuxta
condictum incolendi Quod pius pr̃ inte¬
rim consensit nolens eum obstinata con¬
tradictione ab affectu quãus iniquo ꝓhi¬
bere. donec ratione dictante illicita cupi¬
entẽ animũ paulatim posset mitigare.
Nenienti gͥ ad locum gellinge dictum et
disponenti necessitates ibidẽ cõmanenti¬
ũ ex occultis temptatoris insidiis dõ ut
certe crethuinus ad exemplũ beati iob ꝑmi¬
tente. multa &. uaria ei occurrunt incom¬
moda ꝓ quib dum ipse scilicet anuna pau¬
ꝑtatis ac laboris insolens. ad abbatẽ sepius
queritando confugeret. eiusq ꝓ talib con¬
silium & auxilium anxie ꝑquireret. sollici¬

Expanded text:
bam totondit, et facta de more petitione subam totondit, et facta de more petitione susceptus ac aliquandiu regulariter probatus, ab eodem pastore monasticae vitae habitum est adeptus. 13. Verum post votum professionis non immemor suae quam praescripsimus pactionis, adiens abbatem licentiam petit patriam repetendi, et locum quem pepigerat juxta condictum incolendi. Quod pius Pater interim consensit, nolens eum obstinata contradictione ab affectu quamvis iniquo prohibere, donec ratione dictante illicita cupientem animum paulatim posset mitigare. Venienti igitur ad locum Gelinge dictum, et disponenti necessitates ibidem commanentium, ex occultis tentatoris insidiis, Deo, ut certe credimus, ad exemplum beati Job permittente, multa et varia ei occurrerunt incommoda, pro quibus dum ipse scilicet antea paupertatis ac laboris insolens ad abbatem saepius queritando confugeret, ejusque pro talibus consilium et auxilium anxie perquireret, sollici
Abbreviated transcription (Latin):
nera. quasi p̃temptandi grã circumuexit. &
sacre fidei ac religionis caterimo deuocius in¬
insupplementũ diuinȩ seruitutis obnixe re¬
petentib subdiaconii gradu decoratũ remisit.
Qui ibidem in scẽ conuersationis studio de die
in diem ꝑ adolescentiȩ tempus sagatius inten¬
dens. conmuni etiã fr̃m cõmodo .s. utilitati de¬
uocius intentans. maiores scilicet nuixta apłm
honore p̾ueniendo. coeuos. iustis exemplis ad¬
cohortando. subiectos sacris sepius monitis
ad meliora sollicitando. et ita diuina clem̃¬
tia comitante. in breui uerȩ religionis disci¬
plinã ad integrum obsecuitus: diaconii qͦq
honore sublimatus. eidem monasterio ut
uere post patuit deo p̃destinante p̃positꝰ ẽ¬
nno deinde constitutus.
nno deinde¬
post partum uirginis. dcccc. lxxx.¬
E
E rat enĩ ut E altahense monasteriũ secum
historiam tidem uir p̾dictus cordetenus cõ¬
seruitur petiĩt ab abbate ut ante ꝓfessionẽ

Expanded text:
nera, quasi praetentandi gratia circumvexit, et nera, quasi praetentandi gratia circumvexit, et sacrae fidei ac religionis catechismo devotius inin supplementum divinae servitutis obnixe repetentibus, subdiaconii gradu decoratum remisit. Qui ibidem in sanctae conversationis studio de die in diem per adolescentiae tempus sagacius invigilans, communi etiam fratrum commodo et utilitati devotius intendens, majores scilicet juxta Apostolum, honore praeveniendo , coaevos justis exemplis adhortando, subjectos sacris saepius monitis ad meliora sollicitando; et ita divina clementia comitante, in brevi verae religionis disciplinam ad integrum consecutus, diaconii quoque honore sublimatus, eidem monasterio, ut vere post patuit, Deo praedestinante, praepositus est constitutus. 7. Anno deindepost partum Virginis e huc usum ad Altahense monasterium secum perduxit. Ibidem vir praedictus corde tenus compunctus petiit ab abbate ut ante professione
Abbreviated transcription (Latin):
a indignatione se nobiliorem iactans resticit.
& meadem uana uoluntate semꝑ contra fra¬
publice ꝑstitit. In eodem monasterio puer
p̾dictus fidelit̾ a parentib oblatus. a fr̃ĩb de¬
uote fusceptus. litteralis scientiȩ hastũ dnõ
tͥbuente laudabiliter inbibit. & diumȩ legis
notitiã ꝓparuulo adhuc ȩtatis ingeniolo liben¬
ter accepit. iuxta q̃d dicit᷑. facillime discit᷑. ubi
sp̃s diuĩ doctor ad est.
taiuȩ epẽ. idem monasteriũ beneficii
causa gubernauit. tempore henrici du¬
cis pͥoris.&. frĩs inibi diuino seruimine coad¬
unanti. postquã eiusdem pueri laudabilem
intimore dei indolem cognouerunt. eũ noti¬
tiȩ pontificis intimauerunt. Quo ille audi¬
to ut certe erat prudentissimꝰ. deo grãs retu¬
eum ꝓcollata diuinitus industria gratulanᷤ
amauit. ac ꝑtͥennium secum ꝑ diuersa expe¬
dicionũ ceteroꝵq commeatuũ difficiliora iti-¬

Expanded text:
a indignatione se nobiliorem jactitans restitit, a indignatione se nobiliorem jactitans restitit, et in eadem vana voluntate semper contra frapublice perstitit. 5. Praeclapraedictus fideliter a parentibus oblatus, a fratribus devote susceptus, litteralis scientiae haustum Domino tribuente laudabiliter imbibit, et divinae legis notitiam pro parvulo adhuc aetatis ingeniolo libenter accepit, juxta quod dicitur: Facillime discitur, ubi Spiritus Dei doctor adest. taviae episcopus idem monasterium beneficii causa gubernavit tempore Henrici ducis prioris. Et fratres ibi in divino servimine coadunati, postquam ejusdem pueri laudabilem in timore Dei indolem cognoverunt, eum  notificaverunt. Quo ille audito, ut certe erat prudentissimus, Deo gratias retueum pro collata divinitus industria gratulans amavit, ac ditionum, caeterorumque commeatuum difficiliora iti