comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł animal: Nnuersale aut̃ & qđ aptum÷ deplurimus
predicari : Particulare uero : quod denullo subcot
p̃dicatur : Ergo ÷ una complexio uniuersalitatis &&
sub stantiae: ut sit substantia uniuersalis: Siuero parti¬
cularitas substantiae copulãtur fit substantia particu¬
laris. Iut socrates. & plato & quio quid in sub stantiis indi¬
um. uiduis inuenitur: Aut cummiscetur uniuersalitas acci¬
denti : fit accidens uniuersale: Vt scientia cum sit
acoidens. & ꝓp̃ter animam cui accidit. ẽẽ. non potest
Tam̃ sub uniuersalis s. qđ de subiecta gramatica. uł aluis
specieb predicari potest : Cũ uero particularitas accidenti-
coniungitur : fit accidens partioulare. ut platonis uł
aristotelis scientia : Itiunt enim : quattuor complexiones
Substantia uniuersalis : substantia particularis:. Acci¬
dens uniuersale : accidems particulare. Ut aũt accidens
insubstantiae natura transeat. uł substantia in accidens :
fieri nullo modo potest: & accidem quidem uenit in sub¬

Expanded text:
vel animal. Vniversale autem est quod aptum est de pluribus praedicari. Particulare vero quod de nullo subiecto praedicatur. Ergo est una complexio universalitatis et substantiae, ut sit substantia universalis. Si vero particularitas substantiae copuletur, fit substantia particularis, ut est Socrates vel Plato, et quidquid in substantia individuum reperitur. At cum miscetur universalitas accidenti, fit accidens universale, ut scientia, quae cum sit accidens, et praeter animam cui accidit esse non possit, tamen universalis est quod de subiecta grammatica vel aliis speciebus praedicari conjungitur, fit accidens particulare, ut Platonis vel Aristote is scientia. Fiunt enim quatuor complexiones, substantia universalis, substantia particularis, accidens universale, accidens particulare. Ut autem accidens in substantiae naturam transeat, vel substantia in accidens, fieri nullo modo potest, et accidens quidem venit in sub
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dic̃ eẽ differentias cluas quantitatis enumq nãq
alia s̃ discreta. iͥclis gregata.: alia continua post
hanc rursus diuisionem aliomodo partitꝰ ÷ quanti¬
tatem: dic̃ enim quantitatis alia eẽ quȩ constant. ex
habentib positionem ad se inuicem suis partib
alia uͦ exnonhabentib posicionem unã uͦ rem diũse
posse cliidi manifestum ÷ hocmͦ: Ut siquis diui¬
dat animal dicens: animalium alia sunt raciona¬
bilia. alia in racionabilia et rursus eandem
rem ipsam alio mͦ parciat᷑. ut est animaliũ. alia
sint rressibilia. alia ingressibilia: eorumq
animahum. rursus alia sunt carnib uescentia.
alia uerbis. alias eminib: Hic ergo una eadẽq¬
res diũso ordine mocloq diusa ÷: ita igit᷑

Expanded text:
autem dicit esse differentias duas: quantitatis namque autem dicit esse differentias duas: quantitatis namque alia discreta est et disgregata, alia vero continua. Post hanc rursus divisionem alio modo partitus est quantitatem: dicit enim quantitatis aliam quae constat ex habentibus positionem ad se invicaliam vero ex non habentibus positionem. Unam vero rem diverse posse dividi manifestum est, hoc modo, ut si quis dividat animal dicens: Animalium alia sunt rationabilia, alia irrationabilia; et rursus eamdem ipsam rem alia modo partiamur, ut est; Animalium alia sunt gressibilia, alia non gressibilia, eorumque animalium rursus, alia sunt carnibus vescentia, alia herbis, alia seminibus. Hic ergo una eademqres diverso ordine modoque divisa est. Ita igit
Abbreviated transcription (Latin):
mero ⁊ continua tionespatu quantitatis sunt. Longitudo
enim ⁊ latitulo. ⁊ altituclo.: in quantitatib nume¬
rant᷑. Album uͦ qualitas quo circa. prius est ex
trib constare dñm si onib quam eẽ albu.
prior erit quantitas: qualitate ⁊ quo circa
recte ÷ tractatꝰ de quantitate p̃ positꝰ. Item alia
causa: ꝙ quantitas plura hab& sub stantiae Con¬
similia: nã quemad modum substantiae nihil÷ con¬
tranum.: ⁊ substantiarum . recipit magis ⁊iminus.
sic &iam quantitas: Quantitatienim nt̃ nihib
contrarium nec quantitas recipit magis &minus
ut paulo post cdocebimus: qualitas uero ⁊ contrara
suscipit. ut album. ⁊ migrum minus ut candiclus
nigris ł candidissimũs ł nigerrimũ. idemm sumit
intentionem: ꝙ potest sumere dẽminucionẽ: qđia
sus substantiae similior quantitatis ẽrecte post
substantiam de quantitate proposuit:Nuanti tatis

Expanded text:
mero et continuatione spatii quantitmero et continuatione spatii quantitenim et latitudo et altitudo in quantitatibus numerantur, album vero qualitatis est: quocirca si prius est ex tribus constare dimensionibus quam esse album, prior erit quantitas qualitate, quocirca recte est tractatus de quantitate propositus. Item alia causa, quod quantitas plura habet substantiae consimilia: nam quemadmodum substantiae nihil est contrarium, et substantia non recipit magis et minus, sic etiam quantitas: quantitati enim nihil est contrarium, nec quantitas recipit magis et minus, ut paulo post docebimus; qualitas vero et contraria suscipit, ut album et nigrum, et magis et minus, ut candidius et nigrius, et candidissimum et nigerrimum; id enim sumit intentionem quod potest sumere diminutionem. Quod si substantiae similior quantitas est, recte post substantiam de quantitate proposuit. Quantitatis
Abbreviated transcription (Latin):
bentib positionem ad se inuicem suis partib constat: aliud
substantiae tractatum: cur de quantitate pociuꝰ ac non de qua li¬
titate ꝓposuerit: haec causa ÷ qđ omina quȩcumq sunt
simul atques innumerum cadunt Omnis enim res. aut
una ÷ aut plures: umum uꝰ ł plures: quantitatis sci¬
entia colligunt᷑.: Sed omnis res simul atq aliquã ac¬
upit qualitatem: ipsa enim materia sub quantitatis
ꝙ dem principium cadit ꝙ una ÷ : sub qualitate u
minunȩ : ipsa enim ÷ cunctis interim qualitatib ab
nulla ⁊ Suocirca si res omnis simul  atque: cadit
inur̃mͫ non autem omnis res moxaq ÷ statim suscipi&
qualitatem : recte prius olequantitate ꝓposuit: Est. auĩt¬
ꝗq̃ alia causa. cur priũ dequantitatis proposiut ratione
ꝑtract&: omne enim corpus ut sit . trib di insionib
constat. longitudinem. latitudinem. altitudinem:
ut uͦ sit corpꝰ cum qualitate: tunc erit  album aut
cdim̃sionib quam eẽ album: Sedres lim̃siones ⁊ nu¬

Expanded text:
bentibus positionem ad se invicem suis partibus constat, aliud substantiae tractatum cur de quantitate potius ac non de qualitate proposuerit haec causa est, quod omnia quaecunque sunt, simul atque sunt in numerum cadunt. Omnis enim res aut est una, aut plures: unum vero vel plures quantitatis scientia colliguntur. Sed non omnis res simul atque est aliquam accipit qualitatem, ipsa enim materia sub quantitatis quidem principium cadit, quod una est, sub qualitatem vero minime; ipsa enim cunctis est interim qualitatibus abnulla; quocirca si res omnis simul atque est cadit in numerum, non autem omnis res mox ut est statim suscipit qualitatem, recte prius de quantitate proposuit. Est quoque alia causa cur prius de quantitatis ratione pertractet. Omne enim corpus ut sit, tribus dimensionibus constat, longitudine, latitudine, altitudine: ut vero sit corpus cum qualitate, tunc erit aut album, aut dimensionibus quam esse album. Sed tres dimensiones et nu
Abbreviated transcription (Latin):
QUALI¬
dico : secundum q
quades quidem di¬
cimur. E st autẽ
qualitas: eorum
quȩ multipliciter
dicuntur. & una
quidem species qua¬
litatis : habitus dis¬
positioq dicitur
Differt autem habi¬
tus dispositione.
quod ꝑmanentior
& duturnior est
Tales uero sunt
utr ũ omino ad aliꝗđ referat᷑ E his uerbis aristoteles arinam

Expanded text:
Qualidico secundum quam quales quidam dicimur. Est autem qualitas eorum quae multipliciter dicuntur. Et una quidem species qualitatis habitus dispositioque dicuntur. Differt autem habitus dispositione quod permanentior et diuturnior est; tales vero suntutrum omnino ad aliquid referatur, quod his verbis Aristoteles dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
les dicunt habitũ non habȩre. quãius sint ad disciplinã
peius meliusue dis positi : Quare differt habit dispositio
non necesse est habi
tus ẽẽ. Quienim
retinent habitum.
& quodammodo dis¬
positi sunt adea quȩ
habent. uel peuis
uel melius. Qui
autem dispositi

Expanded text:
les dicunt habitum non habere, quamvis sint ad disciplinam les dicunt habitum non habere, quamvis sint ad disciplinam peius melius ve dispositi. Quare differt habitus affectione, non necetus esse; qui enim retinent habitum et quodammodo dispositi sunt ad ea quae habent vel peius vel melius, qui autem dispositi
Abbreviated transcription (Latin):
tiasut socrates s habit in aet hic issuis ẽe. declarat: Quo¬
circ& c̃stat ẽẽ habitꝰ stabilit̃ ꝑmanentes difficillimeq
mut abiles: hoc tantũ exepto ut non easius aliquam aior
alicuiꝰ ꝑmutationis impellat & deftruat: affectionis uõ
species s̃ ut calefacio atq ꝑfrictio & egritudo atq sanitas
cũ ad eas quodãmodosit dispositꝰ homo atq affectꝰ. non
tam̃ in mnutabilit̃ aut caloris qualitatẽ habeat. aut fri¬
in sabil ẽ : illi ex dispositione & affectione quidã facrsẽ.
babitꝰ: Quo circarecte dictũ ẽ. dispositiones inueteratas
h abit᷑ facere : Nãcũ quae lib& dispositio ꝑmanens &. difti¬
cile mobilis facta sit. illa iã non dispositio aut affectio:
s habetꝰ uocandus ẽ. IM añifestũ .ẽ. aut̃ qm̃ haec uolunt
habttꝰ nomir equaes diut᷑ niora & difficile mobilia:
Nãq in disciplinis non multũ retinentes si facile mobi¬

Expanded text:
tias, ut Socrates, sed habitus in Ethicis suis esse declarat. Quotias, ut Socrates, sed habitus in Ethicis suis esse declarat. Quocirca constat esse habitus stabiliter permanentes, difficileque mutabiles, hoc tantum excepto, ut non eas vis aliqua maior alicuius permutationis impellat et destruat. Affectionis vero species sunt, ut calefactio atque perfrictio, et aegritudo atque sanitas, cum ad eas quodammodo sit homo dispositus atque affectus, non tamen immutabiliter aut caloris qualitatem habeat aut friinsanabilem, illi ex dispositione et affectione quidam factus est habitus. Quocirca recte dictum est dispositiones inveteratas habitus facere. Nam cum quaelibet dispositio permanens et difficile mobilis facta sit, illa iam non dispositio aut affectio, sed habitus vocandus est. MANIFESTVM EST AVTEM QVONIAM HAEC VOLVNT habitus nominari, quae sunt diuturniora et difficile mobilia; namque in disciplinis non multum retinentes sed facile mobi
Abbreviated transcription (Latin):
tissime ꝑmanentes dispositiones s̃ dispositio aut̃ fa¬
cile mobilis habit᷑  Si si hoꝵ ec ẽpla queram᷑ haet porer̃
inueniri : habitudines aut̃ s̃ artes disciplinȩ & uir tutes :
Nãq ars non facile mobilis uidetꝰ᷑ & diutissime ꝑman&e :
hoc enĩ ars ipsa meditat᷑ ut usuatq ecercitatione nonꝰ
pereat. Quis enĩ ẽ. quisciens recte grãmaticãnulla
enĩ qui dã sumus orator egritudine febrib: q. deco&
om̃iũ litterarũ amisisse doctrinã. In aliis uõrebus sanꝰ ac
ipsa ẽ in permutationẽ difficilis : Quis enĩ sciens triangulũ
duob: rectis angulis. tresinteriores habere angulos hanc
scientiã p̃t̃ uĩ ut dictũ ẽ. fortoris passionis amittat. iur¬
tutes qq in eoꝵ dẽ gnr̃e ponendae sunt :Virtꝰ enĩ nisi diffi¬
cile mut abilis nonẽ: Neq enĩ qui semel iuste iudicat iustꝰẽ :
cogitatioq ꝑmanserit: Aristo teles enĩ uir tutes non scien¬

Expanded text:
tissime permanentes dispositiones sunt. Dispositio autem fatissime permanentes dispositiones sunt. Dispositio autem facile mobilis habitus, sed si horum exempla quaeramus, haec poterunt inveniri. Habitudines sunt ut artes, disciplinae, virtutes. Nam ars non facile mobilis videtur et diutissime permanet. Hoc enim ars ipsa meditatur ut usu atque exercitatione non pereat. Quis enim est qui sciens recte grammaticam nullaenim quidam summus orator aegritudine febribusque decoctus, omnem litterarum amisisse doctrinam, in aliis vero rebus sanus ipsa est in permutatione difficilis. Quis enim sciens triangulum, duobus directis angulis, tres interiores similes habere angulos, hanc scientiam praeter vim ut dictum est fortioris passionis amisit? Virtutes quoque in eodem genere ponendae sunt. Virtus enim nisi difficile mutabilis non est, neque enim quod semel iuste iudicat iustus est, cogitatioque permanserit. Aristoteles enim virtutes non putat scien
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ indiscreteq affectionẽ uoco: Nãsic̃ socrates plato
nenilquidẽ scđm ips ãhum anitans speciẽ discrepat.
solatam̃ ꝓpriȩ ꝑsonae qualitate disuncti sunt Ita
ase ipse distabat . eodẽ qͦq modo habitꝰ disposirio: Nãq
habit firma ẽ. dispositio affectio infirmꝰ. ẽ. habitꝰ ut quẽ¬
admodũ nihildistat alb color albo colore. sinpictura
hic qui dẽ ꝑ maneat. Ille uõslatĩ periturꝰ sit. nisi quodis
qui ꝑ manentior in habitu ẽ. Ille uõ qui facile peritur
t̃. in affecti one : ita nihil int̃.ẽ. int̃ habitũ atq. dispositio¬
nẽ Nam quãus ꝑ manentior sit habit᷑. facile uõ mobilis
dispositio non nisitantũ dut᷑ nitate differunt ꝑ manen¬
di: Vnde fit ut gnr̃e & specie habitꝰ dispositionẽ non
discrepat Quo cir car ecte q̃ nũo solo distabant non spe¬
cie : sub uniuꝰ specie inuncupationt᷑ utraq st̃ ab aristo¬
tele ꝓposita Si. ẽ hoꝵ ꝓpri a diffe rentia: ꝙ habitꝰ diu¬

Expanded text:
e idem quod affectionem voco. Nam sicut Socrates a Platone nihil quidem secundum ipsam humanitatis speciem discrepat, sola tamen propriae personae qualitate disiuncti sunt, ita a seipso distabat, eodem quoque modo habitus et dispositio: namque habitus firma est dispositio, affectio infirmus est habitus, ut quemadmodum distat albus color ab albo colore, si in pictura hic quidem permaneat, ille vero statim periturus sit, nisi quod is qui permanentior est, in habitu est, ille vero qui facile periturus est, in affectione, ita nihil aliud interest inter habitum atque dispositionem. Nam quamvis permanentior sit habitus, facile vero mobilis dispositio, non nisi tantum diuturnitate differunt permanendi. Vnde fit ut genere et specie habitus a dispositione non discrepet. Quocirca recte quae numero solo distabant, non specie sub unius speciei nuncupatione utraque sunt ab Aristotele proposita, sed est horum propria differentia, quod habitus diu
Abbreviated transcription (Latin):
disserant quare differant inuesti gandũrẽ. qenereenĩ
ne distent illar es p̃uenit. ꝙ utraq sub qu alitate consatu¬
it: Restat ergo ut ałt specie discrepent. aut nuõ Sisispe¬
cie discreparent. non ab aristotele ꝓuna specie ponerent᷑:
Reliquũ ẽ. igit᷑ ẽaneq gnr̃e neq sp̃ecie differꝰe hnũo habi¬
tꝰ nãq & disposito idẽ ẽ. scđm speciem: h nuõ tantũ¬

Expanded text:
differant, quare differant investigandum est. Genere enim differant, quare differant investigandum est. Genere enim ne distent, illa res praevenit, quod utraque sub qualitate constituit. Restat ergo ut aut specie discrepent, aut numero; sed si specie discreparent, non ab Aristotele pro una specie ponerentur. Reliquum est igitur ea neque genere neque specie differre, sed numero. Habitus namque dispositio idem e
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ qm̃ hȩc uolunt
habitudines nomi¬
nari: quȩ sunt dut᷑¬
niora uel difficilła
mobilia . Namq in
disciplinis non multũ
retinentes sed facile
mobiles: dicunt ha¬
bitum non Babere.¬
quam uis sint ad disei¬
plinas peius melius ue
dispositi. Quare dif¬
fert habitus dispositio¬
ne . quod hoc quidem fa¬
cile est. illud uͦ diutur¬
nius & difficile mobile
genera despecieb dñr: uelut ae quiuo ca de sub iectis Nãq
a animal multiplicit̃ dr̃: Nãsimultae sint species q̃ anim ali
sub iat ae sipsũqͦq multiplicit̃ quodã modo nominatus:
Istam aut̃ muttipli cationẽ.: non ad aquiuocationẽretu¬
lisse aristotelẽ. s potius ut qualitatẽ genꝰ eẽ poner & illa
un ã speciem. eẽ qualitatis cũ geminas ꝓposuerit. habitu¬
dinẽ scilica & affectionẽ : querit᷑: Nã si unũ idẽq habit᷑ &
affectio suꝑ flua ẽ. eiusdẽ rei repetita ꝓpositio: Sinuõ

Expanded text:
autem quoniam haec volunt autem quoniam haec volunt HABITVDINES nominari, quae sunt diuturniora VEL difficile mobilia; namque in disciplinis non multum retinentes sed facile mobiles dicunt habitum non habere,quamvis sint ad disciplinas peius melius ve dispositi. Quare differt habitus dispositione, quod hoc quidem facile  est, illud vero diuturnius et difficile mobilegenera de speciebus dicuntur, velut aequivoca de subiectis. Namque et animal multipliciter dicitur. Nam si multae sint species quae animali subiectae sunt, ipsum quoque multipliciter quodammodo nominatur. Istam autem multiplicationem, non ad aequivocationem retulisse Aristotelem, sed potius ut qualitatem genus esse proponeret, illa unam speciem esse qualitatis, cum geminas proposuerit, habitudinem scilicet et affectionem, quaeritur. Nam si unum idemque sit habitus et affectio, superflua est eiusdem rei repetita propositio, sin vero
Abbreviated transcription (Latin):
Mali ahuiꝰ modi affecł ẽ enĩ quodã modo circa eas homo
cito aut̃ ꝑmutat᷑ & eccalido frigidus fit & ex santrate in
aegritudinẽ transit. Similit̃ aut̃ & in aliis nisi forte qͦq¬
in his q̃ contingit ꝑ tẽporis longitudinẽ in natura cuiusq¬
ẽẽ. translata & insanabilis ł difficile mobilis ecistat affco
naceret᷑ aristotelẽ credere qualitatem equiuoceno¬
minari: Nam si om̃is aequiuo catio multiplicit᷑̃ dr̃ qualias
aut̃ scđm aristotelẽ ips aqͦq multiplicit appellat᷑ scd m̃
aristotelem nom̃ qualitatis &equi uocũ ẽ. Nosuõ defendr
mꝰ multiplicit̃ dici nonuna tantũ significatione nomi¬
nari: dicit̾ enĩ aliꝗd multi plicit᷑ dici cũ & aequiuoce dr̃
& diuerso modo desuis speciebus multiplictt̃pdicat᷑a
in alus : nisi forte
in his que contingit
ꝑtemporis longitu¬
dinem innaturam cu¬
iusq trans ferri. d in¬
sanabilis uł difficile
mobilis existat affec¬
tus quemiam qͥliba
habitudinem uocaet.
M anifestum est

Expanded text:
oris. AFFICITUR ENIM QUODAM MODO CIRCA EAS HOMO, CITO AUTEM PERMUTATUR ET EX CALIDO FRIGIDUS FIT ET EX SANITATE IN AEGRITUDINEM TRANSIT; SIMILITER AUTEM ET IN ALIIS, NISI FORTE IN HIS QUOQUE CONTINGIT PER TEMPORIS LONGITUDINEM IN NATURAM CUIUSQUE TRANSFERRI ET INSANABILISnasceretur Aristotelem credere qualitatem aequivoce nominari. Nam si omnis aequivocatio multipliciter dicitur, qualitas autem secundum Aristotelem ipsa quoque multipliciter appellatur, secundum Aristotelem nomuna tantum significatione nominari. Dicitur enim aliquid multipliciter dici, cum et aequivoce dicitur, et diverso modo de suis speciebus multipliciter praedicin aliis, nisi forte in his quoque contingit per temporis longitudinem in naturam cuiusque transferri et insanabilis vel difficile mobilis existat affectus, quem iam quilibet habitudinem vocet. Manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
cul pabilis de t̃minatio uidere t᷑ : nc̃ aut̃ frusta contendit᷑
cũ iã ut sepe diceũ ẽ. descriptionis potiulocohunc t̃minũ
quã alicuꝰ definitionis addiderit : Quocircasi designatiotun¬
tũ quadã & quod ammodo adũbratio rei eius dequaquerit᷑
& non definitio ẽ absurda calunnia t̃rebus notoribus res ignotior es ꝓbantẽ ñ ante
b& albus notior ẽ ipsa albedine: Nãsi albedo qualitas ẽ albus s
albedine qualitate: Quod siut dictũ ẽ. notior albus ẽ ab ecline.
qualis erit notior qualitate. Sicut gramaticus qq notior ẽ gra¬
matica: Gramaticus qͦq qualis ẽ. denominatꝰ scilic& agrama¬
tica qualitate : unũia enĩ q̃ sensib: subiect a st̃. notiora st̃ nob̃.
quã ea q̃ sensib nontenent᷑ : Quare nihil impedit describentẽ
& qͦ dãmͦ naturã rei eius dequa q̃rtt᷑ designantem. resigno¬
ciores notiorib: appobare ẽ aut qͣualitas eox q̃ multiplici

Expanded text:
culpabilis determinatio videretur. Nunc autem frustra contenditur, culpabilis determinatio videretur. Nunc autem frustra contenditur, cum iam ut saepe dictum est descriptionis potius loco hunc terminum quam alicuius diffinitionis addiderit. Quocirca si designatio tantum quaedam, et quodammodo adumbratio rei eius de qua quaeritur, et non diffinitio est, absurda calumnia est, rebus notioribus res ignotiores probantem non ante bet albus notior est ipsa albedine? Nam si albedo qualitas est, albus albedine qualitate. Quod si, ut dictum est, notior albus est albedine, qualis notior erit qualitate, sicut grammaticus quoque notior est grammatica. Grammaticus quoque qualis est denominatus, scilicet a grammatica qualitate. Omnia enim quae sensibus subiecta sunt notiora sunt nobis quam ea quae sensibus non tenentur. Quare nihil impedit describentem et quodammodo naturam rei eius de qua quaeritur designantem, res ignotiores notioribus approbare. EST AVTEM QVALITAS EORVM QVAE MVLTIPLICI
Abbreviated transcription (Latin):
nũ omĩ ũ i disceptatione doctissimꝰ. taculpabil qualitatẽ
t̃ mino diffinitionis inclu serit: uolentibus eniquidstt qual̃¬
tas scire : ita respondet: Qualitas ẽ. ꝓscđm quã quales qd ẽ
dicim̃: Nihil enĩminꝰ erit oͦbscuriũ atq ignorabiliũ quod
ait scđm ꝙ quales dicimꝰ  quã side ipsa sola qualitate
dicrissce : Nãsi illi s̃ quales qui qualitatẽ habent ut sciant᷑
quales prius qualitas cognoscenda ẽ Amplius qꝗ nichu
de sinire uolens uit. Scdm quã quales quidã sunt : Rursus
si quales aliquos disstrure uoluerit eo hc̃ modo dicere po¬
terit ꝗ inse retinent aliquã qualitatẽ. &siqualitas quidẽ
quidst poquale quid aut sit quale superiore qualitate
monstrat᷑: ni hil intererit dicere qualite eẽ qualitatẽ quã
qualtatẽ eẽ scđm quã quales ciñr:Sisiordiuutl defintio
geners in hoc genae ralissimognre ponipotuiss& fecit

Expanded text:
cur omnium in disceptatione doctissimus tam culpabili qualitatem cur omnium in disceptatione doctissimus tam culpabili qualitatem termino diffinitionis incluserit. Volentibus enim nobis quid sit qualitas scire, ita respondet: qualitas est secundum quam quales quidam dicuntur. Nihil enim minus erit obscurius atque ignorabilius, quod ait, secundum quam quales dicuntur, quam si de ipsa sola qualitate dixisset. Nam si illi sunt quales, qui qualitatem habent, ut sciantur quales, prius qualitas cognoscenda est. Amplius quoque nihil diffinire volens ait: Secundum quam quales quidam sunt. Rursus si quis quales aliquos diffinire voluerit, eodem modo dicere poterit, qui in se retinent aliquam qualitatem. Quod si qualitas quidem quid sit per quale, quid autem sit quale, superiore qualitate monstratur, nihil intererit dicere qualitatem esse, qualitatem, quam qualitatem esse, secundum quam quales dicuntur. Sed si ordinata diffinitio generalis et in hoc generalissimo genere poni potuisset, recte
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽ Differ̃ id ergo hoc quod di cim̃ quale & qualitas ꝙ ilud
non simplicit̃. illa simplicit apellat :  uocirea quaqu ãꝗdã
negent hunc titulũ aristotelis eẽ idẽq. confirmenadiectio¬
ne posteriore signatum : nos tam̃ dicimꝰ ꝓpt̃ quandã nominũ
similitudinẽ demonstrandã utrũq. posuissẽ ut nihil astare
nideat utrũ quale anqualitas id ꝙ appositũ ẽ p̃dicam̃tũ dicat᷑:
Quale enĩ ipsã aliquo tiensrẽ ut dioimꝰ qualitatẽq significat:
Dit ergo et reb sũpta definitione qualitatis quoduõ inquã
definitionẽ diatꝗ .q. superuiꝰ in aliis qͦq p̃dicam̃tis eodẽ sumꝰ
usi uocabulo: nullꝰ arbitret᷑ generalẽ me difinitionẽ uoluisse
signare s definitionis nom̃ in rẽ descriptionis accipiat Inhis
enĩ quae gfneralissima gnr̃as̃ definitio quȩrinon deb& ħ descrip
sits atq antea constitutis incipiendũ ẽ. de qualitatt. ualitatẽ¬

Expanded text:
quod dicimus quale et qualitas, quod quod dicimus quale et qualitas, quod illud dupliciter, illa simpliciter appellatur. Quocirca quanquam quidam negent hunc titulum Aristotelis esse, idemque confirment posteriore adiectione signatum, nos tamen dicimus propter quamdam nominum similitudinem demonstrandam utrumque posuisse, ut nihil distare videatur utrum quale an qualitas, id quod appositum est praedicamentum dicatur; quale enim ipsam aliquoties rem ut diximus qualitatemque signifqualitatis. Quod vero inquam diffinitionem, quodque superius in aliis quoque praedicamentis, eodem sumus usi vocabulo, nullus arbitretur generalem me diffinitionem voluisse signare, sed diffinitionis nomen in rem descriptionis accipiat. In his enim quae generalissima genera sunt, diffinitio quaeri non debet, sed descriptsitis, atque antea constitutis
Abbreviated transcription (Latin):
÷ ipsa ꝓprie qualitatẽ & albũ dm̃s qualẽ illũ scilic& qui supe¬
riũ conp̃hensa qualite participat: Ita ergo & ipsã qualitatẽ.
qualitas nominatꝰ Resuõ quae participat : qualitatis uoca¬
bulo non tenet: Ut albedo qualitas quidẽ ẽ. albus uõ qualitas
scientiȩ uł uirtutes
Scientia enim uidetur
eẽ ꝑ manentium &
eorum quȩ difficilli¬
me moueantur. ut
siquis uł mediocrit̃
scientiam sumat.
nisi forte grandis
ꝑmutatio factasit.
Puł ab egritudi¬
ne uel ab aliquo
huius modi
Simul aut̃ &̾ uirtus
& iusticia. uł castitas.
& singula talium.
non uidentur posse
moueri: neq facile
ꝑmutari
Affectiones uero
dicuntur quȩ sunt
faciles & cito ꝑmuta¬
biles: ut calor &
frigiditas. & egritudo
& sanitas. & alia hu¬
iusmodi. Afficitur
enim quodam modo cir¬
ca eas homo. Cito aut̃
ꝑmutatur. & excali¬
do frigidus fit. & ex

Expanded text:
 ipsam proprie qualitatem, et album dicimus quale, illud scilicet quod supe ipsam proprie qualitatem, et album dicimus quale, illud scilicet quod superius comprehensa qualitate participat. Ita ergo et ipsam qualitatem qualitas nominatur. Res vero quae participat, qualitatis vocabulo non tenetur, ut albedo qualitas quidem est, albus vero qualitasscientiae vel virtutes; scientia enim videtur esse permanentium et eorum quae difficile moveantur, ut si quis vel mediocriter scientiam sumat, nisi forte grandis permutatio facta sit ab aegritudine vel ab aliquo huiusmodi; similiter autem et virtus et iustitia vel castitas et singula talium non videntur  posse moveri neque facile permutari. Affectiones vero dicuntur quae sunt faciles et cito permutabiles, ut calor et FRIGIDITAS et aegritudo et sanitas et alia huiusmodi; AFFICITVR enim quodam modo circa eas homo, cito autem permutatur et ex calido frigidus fit et ex
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ad qualitatis eũ ordinẽ reũtisse : Quã quã etiã ex hoc
qđ recta sit series Nã postmagtiũ paruũq: statĩ ꝓportio &
quaedã ad aliud conparatio consequit᷑. ut sit aut maius aut ia¬
nus aut̃ aequale aut in aquale quaest̃ ad aliꝗd Post haec
aut̃ in nasciquasq necesse ẽ. pasiones: quae a quali tatis na¬
tura non discrepant ut albũ ł nigrũ ł calidũ ł frigidũ
ł qua cũq his sunt consimili a:qua p̃dicatio qualitatis in clude:
Drẽ titulus huiusce ꝓpositi dequali & qualitate : Querit᷑ enĩ
cur ei non aut dequalidiaisse aut dequalitate suffiterit . ꝗboc
mͦ soluit᷑ dicimꝰ enĩquale non uno modo Qualitatẽ uõ sim¬
plicit᷑. Quale enĩ dm̃s & ipsam qualitatẽ. & illã rẽ qualitate
illa participat: ut albedo quidẽ qualitas. ẽ : Quiuõ partici¬
pat albedine albus dr̃ Si & albedinẽ ipsã cõmunit̃ qualȩ dm̃s¬

Expanded text:
nem ad qualitatis eum ordinem revertisse, quanquam etiam ex hoc nem ad qualitatis eum ordinem revertisse, quanquam etiam ex hoc quoque recta sit series. Nam post magnum parvumque statim proportio et quaedam ad aliud comparatio consequitur, ut sit aut maius aut minus, aut aequale vel inaequale, quae sunt ad aliquid. Post haec autem innasci quasque necesse est passiones, quae a qualitatis natura non discrepant, ut album, vel nigrum, vel calidum vel frigidum, vel quaecunque his sunt consimilia, quae praedicatio qualitatis includit. Est vero titulus huius propositi de quali et de qualitate. Quaeritur enim cur ei non aut de quali dixisse, aut de qualitate suffecerit, quod hoc modo solvitur. Dicimus enim quale non uno modo, qualitatem vero simpliciter. Quale enim dicimus et ipsam qualitatem, et illam rem quae qualitate illa participat, ut albedo quidem qualitas est, qui vero participat albedinem albus dicitur. Sed et albedinem ipsam communiter quale d
Abbreviated transcription (Latin):
picoꝵ posuit argum̃ta Iasc̃ aut̃ post relatiuoꝵ disputationẽ
aomaiorẽ nos de his reb tractatũ studiosus doctorortat᷑
dicens: fortasseaut difficile sit dehuiꝰ modi rebus confident̃ de¬
cdararenisi sepe pertractatasint: dubitare aut̃ desingulis. ñ
erit inutile. &scilic&. nunquã dicer& : nisi nos ad marorẽ
acuminis ecercitationẽ considerationẽq reuocar&e: A qm̃
cus ẽ. ad ortationos qq in aliis dehisrebus dubitationes solu¬
nonesq ponere minime grauabimꝰ: INCIBIT¬
Consueta in principio questio ẽ. curpost relationis p̃dicam̃¬
tũ disputationẽ qualizatis ad g̃ssus ẽ. quod nimiscuriosum
.ẽ : Nirabile enĩ fuerat: cur post quantitatis ordinẽ nonstatĩ
de qualitate cepiss& s qm̃ quantitatis rationib: quaebã rela¬
tionis admiscuit . & disputationẽ derdatione continu auit:
Idcir conon ẽ mirabile post ec pebuã relationis int̃ positio¬

Expanded text:
picorum posuit argumenta. Nunc autem post relativorum disputationem, picorum posuit argumenta. Nunc autem post relativorum disputationem, ad majorem nos de his rebus tractatum studiosus doctor hortatur, dicens: Fortasse difficile est de hujusmodi rebus confidenter declarare, nisi saepe pertractata sint, dubitasse autem de his singulis non erit inutile. Quod scilicet nunquam diceret, nisi nos ad majorem acuminis exercitationem considerationemque revocaret. Quod quoniam ejus est adhortatio, nos quoque in aliis de his rebus dubitationes solutionesque ponere minime ravabimur. LIBConsueta in principio quaestio est cur post relationis praedicamentum disputationem qualitatis aggressus est, quod nimis curiosum est. Mirabile enim fuerat cur post quantitatis ordinem non statim de qualitate coepisset, sed quoniam quantitati quaedam relationis admiscuit, et disputationem de relatione continuavit, idcirco non est mirabile post expeditam relationis interpositio
Abbreviated transcription (Latin):
disunt. ut si ꝗea definite sciat. eẽ. alicuiꝰ. cuiꝰ sint definite sciri
non poter̃: arelatiuo defiritione quoꝵ siuna res quaelib& de¬
finite sciat᷑ eẽ. ad aliquid Illaqͦq res ad quã dr̃ definite scit᷑.
substantiae seg̃gant᷑ : Sciendũ tam̃ ẽ. illud qͦq ꝙ non omĩno
uerũ ẽ. in definino nibus rẽ ipsã quae de finit᷑ sumi Multaenĩ
sunt quaẽ alit̃ ꝓferunt᷑ & de finiunt᷑ & alit̃ accipiunt᷑ : ut siꝗ
dicat albũet colorẽ nigro contrariũ potest & in corpore
accipi : Nãq & color albũ dr̃ & corpus ꝙ albo participat albũ
nomunat᷑. Quocir ca neꝗs put&. talealbũ eẽ. definitũ ꝙad par¬
tic ipationẽ albi & corporis referat᷑ it adicendĩẽ : albũ ẽ. qd
cũ in aliꝗbusiẽ. tum.ẽ. color nigro contrariũ atq itarẽ
ipsã in sua defininone sumimꝰ ꝙ scilicein arioteles .i ip

Expanded text:
di sunt, ut si quis ea diffinite sciat esse alicuius, cuius sint, diffinite scire di sunt, ut si quis ea diffinite sciat esse alicuius, cuius sint, diffinite scire non poterit, a relativorum diffinitione, quorum si una res quaelibet diffinite sciatur esse ad aliquid, illa quoque res ad quam dicitur, diffinite scitur, substantiae segregantur. Subiiciendum tamen est illud quoque, quod omnino verum est, in diffinitionibus rem ipsam quae diffit diffiniuntur, et aliter accipiuntur, ut si quis dicat album esse colorem nigro contrarium, potest hoc et in corpore accipi, namque et color album dicitur, et corpus quod albo participat, album nominatur. Quocirca ne quis putet tale album esse diffinitum, quod ad participationem albi et corporis referatur, ita dicendum est: Album est quod cum in aliquibus est, tum color nigro contrarium. Atque ita rem ipsam in sua diffinitione sumimus, quod scilicet Aristoteles, id est
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ patrisẽ filiũ : Manifestũ ergo ẽ qm̃ ea quȩ sunt ad aliꝗd side¬
finite ad aliꝗdeẽ sciantꝰ᷑: enã illud de finite sciendũ ẽ. ad qd illa
referunt᷑. qd in sub ftantus non eo dẽ modo.eẽ. aristorelȩꝓbamꝰ
auctor e. qui huiꝰ questionis seriẽ i ta coneludit: Caput uõ & ma¬
nuꝰa eoꝵ singula quae substantiae sunt : hoc ipsũ ꝙ sunt pot̃scire
deffinite: ad quod aut̃ dicant᷑ non necesse ẽ: Cuius enĩ hoc caput
in aliis substantiis nonẽ. uerũ : Qm̃ siquis aliquid heꝵ alicus et̃.
nouit & ad aliꝗd aliudreferri. id circo & ad quã referat᷑ defini¬
tt scitarꝰẽ : Siꝗs enĩ oꝑtocapite atq. omũb: men bris manũ fo¬
ris exerati manifestũ ẽ. qm̃ manꝰ illa alicuiꝰ manꝰ .ẽ. tuiꝰ aut̃ ma¬
nꝰ sit di cidefinite non potest si milit̃ qͦq oꝑtis oculis facieq
bitas. cuuiꝰ aut̃ sit definite non ꝓferes Quare qm̃ haec hui mo¬

Expanded text:
quoniam patris est filius. Manifestum est ergo quoniam ea quae sunt ad aliquid, si diffinite ad aliquid esse sciantur, etiam illud diffinite sciendum est ad quod illa referuntur. Quod in substantiis non eodem modo esse Aristotele probamus auctore, qui hujus quaestionis seriem ita concludit. Caput vero, et manus, et horum singula quae substantiae sunt, hoc ipsum quod sunt est scire diffinite. Ad quod ain aliis substantiis non est verum, quoniam si quis aliquid horum alicuius esse novit, et ad aliquid aliud referri, idcirco et ad quam referatur diffinite sciturus est. Si quis enim operto capite atque omnibus membris manum foras exerat, manifestum est quoniam manus illa alicuius manus est, cuius autem manus sit, dici diffinite non potest. Similiter quoque opertis oculis, facieque bitas, cuius autem sit diffinite non proferes. Quare quoniam haec huiusmo
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ hoc eẽ. confirmat. quodsiquis id quodẽ. ad aliquid deffinite
scit qm̃ relatiuũ ẽ : & illud ad qd reserri potest deffinite scitu¬
rꝰ.ẽ. ꝗd sit Nã relatiua ea sunt quib hoc ẽ. ẽe: ad aliꝗd quodã mͦ
sehabere qm̃ ut sit quat̾ nariũ dupluꝰ ab inario trahit Siꝗs nouit
eẽ. quat̃ nariũ numerũ duplũ & binariũ ne cessar io scitur ẽ.
et̃. dimidiũ adquẽ quat nariuꝰ duplus ẽ. fieri enĩ nullomodo
potest ut cũ ꝗs nouerit aliquã rẽ.eẽ. relatiuã definite non
quox ea eẽt substantia ut quodãmodose ad aliꝗd haberent:
conuingatꝰ nullꝰ quat̃ nariũ duplũeẽ poterit scire nis qui
sci & medietatẽ eẽ. binariũ. &s hoc quidẽ in omĩb considerat᷑:

Expanded text:
tionem hoc esse confirmat, quod si quis id quod est ad aliquid diffinite tionem hoc esse confirmat, quod si quis id quod est ad aliquid diffinite scit, quoniam relativum est, et illud ad quod referri potest, diffinite sciturus est quid sit, nam relativa ea sunt quibus hoc est esse ad aliquid quodammodo se habere, quoniam ut sit quaternarius duplum a binario trahit. Si quis novit esse quaternarium numerum duplum, et binarium necessario sciturus est esse dimidium, ad quem quaternarius duplus est fieri; enim nullo modo potest, ut cum quis noverit aliquam rem esse relativam diffinite, non quorum ea esset substantia, ut quodammodo se ad aliquid haberent, coniungatur, nullus quaternarium duplum esse poterit scire, nisi qui sciet medietatem esse bin
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ dñ: Quae uõ hanc habuerint diffinitionẽ illã non ne ces¬
sario habeant. ut ea quae sunt ad aliꝗd non omĩno ad aliꝗd sint:¬
&si ista definitio porterior recipiat᷑ quae dic̃ ea eẽ. ad aliꝗd
quib: hoc ipsum eẽ .ẽ. ad aliꝗd quodã modosehabere. poterit supe¬
rior solui dubitatio qͦ dicamꝰ idꝙ ipse posteriore disputatione
secutꝰ ẽ. &aut̃ ait prior uõ deffinitio sequit᷑ qui dẽ omĩ arelatiua.
non tam̃ eis ẽ. quod sint adaliꝗd quod ea ipsa quaȩ sunt ali& dñr¬
dr̃ Si tẽ meritores aliqua
t quotiens nonsolũ ad aliꝗd dr̃ s hoc ipsũ eẽ . ad aliꝗdẽ. quodãmͦ
sehabere : Quare ꝗd hanc diffinitionẽ ꝓprpũ cõsequatꝰ ipsead¬
didit : F& his ergomanifestũ ẽ. q uodsiꝗs aliꝗd eox quaȩ sunt ad ali¬
quid̾ cdefinite sciat. illud ad ꝗd dr̃ definite sciturꝰ ẽ. m̃ eo
se nabere Propͥũ relatiuis scm̃ eã quae saperiũ dictaẽ. deffini¬

Expanded text:
icuntur, quae vero hanc habuerint diffinitionem illam non necessario habeant, ut ea quae sunt ad aliquid, etiam ad aliquiquod si ista diffinitio posterior recipiatur, quae dicit ea esse ad aliquid, quibus hoc ipsum esse est ad aliquid quodammodo se habere, poterit superior solvi dubitatio, quo dicamus id quod ipse posteriore disputatione secutus est. Quod autem ait: Prior vero diffinitio sequitur quidem omnia relativa, non tameur. Sed tunc merito res aliqua solum ad aliquid dicitur, sed hoc ipsum esse eius ad aliquid est quodammodo se habere. Quare quid hanc diffinitionem proprium consequatur, ipse addidit. EX HIS ERGO MANIFESTVM EST QVOD SI QVIS ALIQVID EORVM QVAE SVNT AD ALIQVID DIFFINITE SCIET, ET ILLVD AD QVOD DICITVR DIFFINITE SCISE HABET. Proprium relativis secundum eam quae superius dicta est diffini
Abbreviated transcription (Latin):
mortalẽ eũ eẽ. net esseẽ cũ uõdico mortalẽ non necesse
ẽẽ hominẽ. Itaqͦq eaque hoc ipsum ꝙ sunt eor altero trahunt &.
cẽ h abentꝰ al teriuꝰ relationẽ &. eẽ suũ ad alte riuꝰ restr̃ nuncu pa¬
tionem: Quaeuõ ad aliud tantũ dñr non necesse .ẽ quo poste

Expanded text:
mortalem eum esse necesse est, cum dico mortalem, non necesse mortalem eum esse necesse est, cum dico mortalem, non necesse est esse hominem, ita quoque ea quae hoc ipsum quod sunt ex altero trahunt, et esse habent ad alterius relationem, et esse suum ad alterius referunt nuncupationem. Quae vero ad aliud tantum dicuntur, non necesse est,
Abbreviated transcription (Latin):
hisquae sunt ad aliꝗd ex trauenit & iđo ni hil patientib:
neq ꝑmutatis ipsis quae ad aliꝗd referunt᷑: ipsa ad aliꝗd fiuntt
ni hil enĩ ꝑ mutato de quat̃nario du pluꝰ ipseẽ. si a dbi¬
nariũ referat᷑ & nihil debinario ꝑ mutato medietas
ẽ binariuꝰ si adquat nariũ dicit᷑. ergo relatiuox hoc
ẽ ẽe .i. haec eoꝵ natura atq sub sist entia ẽ ut id quo dsunt
ad aliꝗd referant᷑ .i non solũ referridic ant᷑ s etiã refe¬
rant᷑. atq. hocẽ quodait: Sed sunt ad aliꝗd quib: hoc ipsum
ẽẽ. est ad ali ꝗd quo modohabere. acsidiceret quo substantia
ẽ ad aliquid aliud referria quae ita sunt ut ipsa idꝙ st̃ ad ali¬
udreferdnt᷑ &. ee ex sit ad ali ꝗd aliud referri. Sed nonomĩa
quae dñr ad aliud ẽe de alio mutu ant᷑. Illanãq diffinitio pri¬
ormaior ẽ deffinitionẽqͦq. relatiu& suꝑ gressa c̃: Inc ludit

Expanded text:
iis quae sunt ad aliquid extra evenit, et ideo nihil patientibus iis quae sunt ad aliquid extra evenit, et ideo nihil patientibus neque permutatis ipsis quae ad aliquid referuntur, ipsa ad aliquid fiunt, nihil enim permutato de quaternario duplus ipse est, si ad binarium referatur, et nihil de binario permutato, medietas est binarius, si ad quaternarium dicitur. Ergo relativorum hoc est esse, id est haec eorum natura atque substantia est, ut id quod sunt ad aliquid referantur, id est non solum referri dicantur, sed etiam referantur. Atque hoc est quod ait, sed sunt ad aliquid quibus hoc ipsum esse est ad aliquid quodammodo se habere, ac si diceret quorum substantia est ad aliquid aliud referri, et quae ita sunt ut ipsa id quod sunt ad aliud referantur, et esse eorum sit ad aliquid aliud referri, sed non omnia quae dicuntur ad aliud, et esse de alio mutuantur. Illa namque diffinitio prior, maior est, diffinitionem namque relativorum supergressa est, includit
Abbreviated transcription (Latin):
ud quiddã ÷ duplũ si ad binariũ conferat : Sed quod de
quat̃ nario : nuõ dm̃squat᷑ nariũ: hoc ad ipsius quat̾ na¬
rii nũi naturã refert᷑: &uõ duplũ nonẽ hoc quat̃ narui
s du& ad quod duplũ dr̃ & ad quod ꝓpriarelatione duplũ
ẽ.Bin ariusqq numerꝰ &binarius ẽ & medietas : Bina¬
riũ quidẽ scdm suã naturã Medietas uõ scđm quat̃ na¬
rurelationẽ Quocirca in cõparanone quadã atq inhabi¬
tudine eaquae sunt ad aliquid speculam̃. Quat̃narius
ꝗrẽ mediet as scuic& ad quat̃ nariũ comparat. Ergo
ut sit duplus quat̃ nariuꝰ non duobus smedietate eg&:
ut sit me dietas binariuꝰ non quat̃ nario s duplo opuꝰ
ẽ. Ui desne ut habitudine quadã & cõparatione resaliud
in natura retinentes. aliud tam̃ ad se inuicẽ sint & hoc non
exꝓpria si exinuicẽ natura mutuent᷑ : Nã ꝙ ẽidu pluꝰ nu¬
merꝰ ex medio trahit : Qbẽ medietas : ex duplo : atq hoc

Expanded text:
 id est duplum, ut si ad binarium conferatur. Sed quod de quaternario numero dicimus, quaternarium hoc ad ipsius quaternarii numeri naturam refertur. Quod vero duplum, non est hoc quaternarii, sed duorum ad quod duplum dicitur, et ad quod propria relatione duplum est. Binarius quoque numerus et binarius est, et medietas, binarius quidem secundum suam naturam, medietas vero secundum quaternarii relationem. Quocirca in comparatione quadam atque in habitudine ea quae sunt ad aliquid speculamur; quaternariu eo quod est medietas, scilicet ad quaternarium comparatus. Ergo, ut sit duplus quaternarius, non duobus, sed medietate eget, ut sit medietas binarius, non quaternario, sed duplo opus est. Videsne ut habitudine quadam et comparatione res aliud in natura retinentes, aliud tamen ad se invicem sint? Et hoc non ex propria, sed ex invicem natura mutuentur, nam quod est duplus numerus ex medio trahit, quod est medietas ex duplo, atque hoc
Abbreviated transcription (Latin):
diffinitionis utatur  dissi nitio nãq idcisco redditꝰ ut res de
cuiꝰ quid ẽ eẽ. dubitat᷑ diffinitione patefiat quodsi rẽ ipsã
quã definit in definitione ꝓtuleritnichilo planior diffini¬
tiofit ut siꝗs hominẽ diffinire uolens dicat hoc ipsum hominẽ
ꝙ hominẽ : Itaqͦq non considerantib aristoteles relatiuoꝵ
diffinitionẽ reddidisse ui debit᷑: ait enĩ ẽẽ. ad aliꝗd quib:
hoc ipsĩt eẽ. ẽ. ad aliꝗd quo dã modo sehabere: acsidicer&:
eas ad aliꝗd qua seadaliꝗd quodã moda h abent s minutiuꝰ
atq acutius conside rantib: uis inteore diffinitionis promte
atq uerac it̃ apper ebit . Non enĩ in eo quod.ẽ dici ad aliꝗd con¬
side ramꝰ. sed in eo qd ẽ. eẽ eanãq sunt relatiua quae in qua

Expanded text:
diffinitionis utatur? Diffinitio namque idcirco redditur, ut res de diffinitionis utatur? Diffinitio namque idcirco redditur, ut res de cuius quidem esse dubitatur, diffinitione patefiat. Quod si rem ipsam quam diffinit, in diffinitione protulerit, nihilo planior diffinitio sit, ut si quis hominem diffinire volens dicat, hoc ipsum esse hominem quod hominem. Ita quoque non considerantibus, Aristoteles relativorum diffinitionem reddidiquodammodo se habere, ac si diceret: Ea sunt ad aliquid, quae se ad aliquid quodammodo habent. Sed minutius atque acutius considerantibus, vis integrae diffinitionis prompte atque veraciter apparebit; non enim in eo quod est dici, ad aliquid consideramus, sed in eo quod est esse; ea namque sunt relativa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
priori relatiuoꝵ diffinitione: difficile defendi poterit aut
fortas se nunquã quas dã substantias nonẽẽ relatiuas : Nã
si ad aliꝗd illa sunt quaecũq id qđ sunt aliox dñr. ut idqd ẽ.
caput capitati dr̃ caput: habebit igit᷑ substantia qu&eẽ. caput
ad aliquid relationẽ & ita erit sub stantia r&latiua atq
accidens qđ ẽ impos sibile: Quare qm̃ ꝓposita atq constitu¬
ta priore diffinitione. haec in cõmoditas in disputatione
consequit᷑ ut const& rationon integrȩ diffinitionis assignatio
ꝑmutet᷑: Ait etũ non eẽ. inte prã difinitionẽ quae supra sit
re : S fortas se uideat᷑ quibus dã in consulte legentibus &
minime consi derantib: id quod definiri oportuerat hoc
indifinitione. eẽ. sumptũ : quodẽ. uiciosissimũ: Si enĩ idcir¬
codeffinitio sumit᷑ ut res dequa querit᷑ assignet᷑ : quima¬
gis ẽ aꝑtior diffinitio sire ipsa quã definit in assignatione

Expanded text:
priore relativorum diffinitione difficile defendi poterit, aut fortasse nunquam, quasdam substantias non esse relativas. Nam si ad aliquid illa sunt, quaecunque id quod sunt aliorum dicuntur, ut id quod est caput capitati dicitur caput, habebit igitur substantia quae est caput ad aliquid relationem, et ita erit substantia relativa atque accidens, quod est impossibile. Quare quoniam proposita atque constituta priore diffinitione haec incommoditas in dispositione consequitur, ut constet ratio non integrae diffinitionis, assignatio permutetur. Ait enim non esse integram diffinitionem quae supra sit re. Sed fortasse videatur quibusdam inconsulte legentibus et minime considerantibus, id quod diffiniri oportuerat, hoc in diffinitione esse sumptum, quod est vitiosissimum. Si enim idcirco diffinitio sumitur, ut res de qua quaeritur assignetur, quae magis est apertior diffinitio, si re ipsa quam diffinit, in assignatione
Abbreviated transcription (Latin):
Durum enim dr̃.
qđ habeat poten¬
tiam noncitius se¬
cari Molle uero:
quodeuisdem ipsuis
habeat impotentiã
litatis est : passi
biles qualitates s
passiones. Sunt
aut̃ huiusmodiut
dulcedo & amari

Expanded text:
durum enim dicitur quod habeat potentiam non citius secari, molle vero quod eiusdem ipsius habeat impotentiam. litbiles qualitates et passiones; sunt autem hujusmodi, ut dulcedo, amari
Abbreviated transcription (Latin):
aut ia circo euonit. quod in om̃i definicione con¬
uenientius species ad prim̃a sub stantia dr̃ qua
genus: Nã si quis sit socrates aliquis uelit ostendere
ꝓpinquius subistantiã soceates ꝓpretatanq mostra¬
bit᷑ sidixerit eũ ẽẽ lominẽ : quã si animalb Quo enĩ
animal÷ socrates conmune ÷ coc& eris qui homines
non sunt: id cũ equo atq boue quod uero homo ÷
cũnullo alio ÷ cõmunr nis cũ his qui sub radẽ specie
hominis continentur Q uocirca ꝓpinquior erit ãa
significationẽ designatio cum indiuiduo species
redditur qu̾ã si generis uocabulum p̃dicetur rur¬
sus si quã lib& in diuidudꝵ arborem designare aliquis
uolens. arborem dicat ꝓpinquius designabit quid
sit ĩd quod definiuit qua si plant̃a nomin& planta
aũt grnus est arboris: Predicatur eñi planta &
dehis quȩ arbores non sunt: ut decallibus atq: lactucis :
Quare constat species. magis eẽ substantias. eo

Expanded text:
autem idcirco evenit, quod in omni diffinitione convenientius species ad primam substantiam dicitur, quam genus. Nam si quid sit Socrates aliquis velit ostendere, propinquius substantiam Socratis proprietatemque monstrabit, si dixerit eum esse hominem, quam si animal. Quod enim animal est Socrates, commune est cum caeteris qui homines non sunt, id est cum equo atque bove. Quod vero homo est, cum nullo alio est commune, nisi cum his qui sub eadem specie hominis continentur. Quocirca propinquior erit ad significationem designatio, cum individuo species redditur, quam si generis vocabulum praedicetur. Rursus si quamlibet individuam arborem designare aliquis volens, arborem dicat, propinquius designabit quid sit id quod diffinivit, quam si plantam nominet: planta autem genus est arboris; praedicatur enim planta et de iis quae arbores non sunt, ut de caulibus atque lactucis; quare constat species magis esse substantias, eo
Abbreviated transcription (Latin):
Quare fieri: et ñ fieri
et multa nob manife¬
tas sic sehabentia : ut
qm̃ hanc uestẽ possibile
ẽ incidi et ñ incidit᷑
sed prius exterit᷑. din¬
lit aut̃ et non incidi p

Expanded text:
quare fieri et non fieri. Ac multa nobis manifesta sunt sic se habentia, ut quoniam hanc vestem possibile est incidi, et non incidetur, sed prius exteretur. Similiter autem et non incidi
Abbreviated transcription (Latin):
Molle uero in quo .ẽ. nature laxior
nec ad contraria reppellenc
Tertium qualitatis genus ÷ siue species passiuae¬
qualitates & passiones. Quae sunt huius modi Auste

Expanded text:
molle uero in quo est natura laxior nec ad contraria repellenda sufficiens. Cap. 119. Tertium qualitatis genus est siue species, passiuaequalitates et passiones, quae sunt huiusmodi: auste
Abbreviated transcription (Latin):
eT mauꝰ intoto corpore ⁊ forma qq̃ ⁊ matena qua it par¬
des coposite substantiae inipsa cõposita substantias
ne forte ergo eogamur aliquando partes substanciarũ
qñs sunt insubuiẽcto suspicati ñ eẽ substantias sed
accidencia p̃mon& dicens:
Ionnos uõ conturbent substantiarum partes quȩ easumt
yritoto quasi insubiecto s int ne forte cogamur dicere
affert. cur ista accrdentia eẽ aliquis. suꝑion non debeat:

Expanded text:
et manus in toto corpore est, forma quoque et materia quae sunt partes compositae substantiae in ipsa composita sub tantia sunt. Ne forte ergo cogamur aliquando partes substantiarum, quoniam sunt in subiecto, suspicari non esse substantias, sed accidentia, praemonet dicens:Non nos vero conturbent substantiarum partes quae ita sunt in toto quasi in subiecto sint, ne forte cogamur dicere affert cur ista accidentia esse aliquis suspicari non debeat
Abbreviated transcription (Latin):
& iam quamquam sint cius partes continue : tam̃ qm
non ꝑmanent: Sed semꝑ mouctur. semꝑq prrecereunt. habe¬¬
re positionem parcium nontlr̃: Semꝑ enim deloci agita¬
cione torquetur: & currentis qrquę more. innulla unquã
adse inuicem positionem suis parcib constare noncħr:¬

Expanded text:
iam quanquam sint ejus partes continuae, tamen quoniam non permanent, sed semper moventur, semperque praetereunt, habere positionem partium non dicitur. Semper enim veloci agitatione torquetur, et currentis aquae more in nulla unquamad se invicem positionem suis partibus constare non