comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim sic fuerunt ut eẽ desiue¬
rent. aut sic futura sunt. qua¬
si nunc non sint. s id ipsum
ẽe semper habuerunt. semꝑ
habitura sunt. Manent aũt
non tanqͣm in spaciis locorum
fixa ueluti corpoia. s innatura
incorporal sic intelligibilia p̃s¬
to sunt mentis aspectib: sic̃
ista in locis uisibilia uel con¬
trectabilia corpors sensib
onautem solum y¬
rerum sensibilium in
locis positarum sine spaciis
localib manent intelligib¬
les incorporalesq rationes. ue¬
rum etiam motionum intẽ¬
poub transeuntium sine
temporali transitu. stant etia
ipse utiq intelligibiles non
sensibiles. ad quas mentis acie
ꝑuenire paucoium ẽ. Et cũ
peruenitur quantum fieri
potest. non meis manet ipse
ꝑuentor: s ueluti acie ipsa
reuerberata repellitur. & fit
rei non transitoue transicouia
cogitatio. quȩ tamen cogitatio
transiens ꝑ disciplinas quib
eruditur animus. memorie
cõmendat᷑. ut sit quo redrre¬

Expanded text:
enim sic fuerunt ut esse desineenim sic fuerunt ut esse desinerent, aut sic futura sunt quasi nunc non sint: sed idipsum esse semper habuerunt, semper habitura sunt. Manent autem, non tanquam in spatiis locorum fixa veluti corpora: sed in natura incorporali sic intelligibilia praesto sunt mentis aspectibus, sicut ista in locis visibilia vel contrectabilia corporis sensibus. Non autem solum rerum sensibilium in locis positarum sine spatiis localibus manent intelligibiles incorporalesque rationes; verum etiam motionum in temporibus transeuntium sine temporali transitu stant etiam ipsae utique intelligibiles, non sensibiles. Ad quas mentis acie pervenire paucorum est; et cum pervenitur, quantum fieri potest, non in eis manet ipse perventor, sed veluti acie ipsa reverberata repellitur, et fit rei non transitoriae transitoria cogitatio. Quae tamen cogitatio transiens per disciplinas quibus eruditur animus, memoriae commendatur, ut sit quo redire
Abbreviated transcription (Latin):
rimus. scimus quia cum aꝑ¬
paruerit similes ei erimus.
qm̃ uidebimus eum sicuti ẽ.
De his atq huuismodi sermo
ipse mͥ uidetur sermo ẽẽ sapi¬
entiȩ: abstinere autem a malis
qui iob scientiam dixit ẽẽ.
rerum proculdubio tempora
in malis sumus. aquib abst¬
nere debemus. ut ad illa bona
ȩterna ueniamus. ꝯmobrẽ
quicquid prudenter. fortiter.
temperainter & iuste aginus.
ad eam ꝑtinet scientiam suie
disciplinam. qua in euitandis
malis bonisq appetendis ac¬
tio nr̃a uersatur. & quicquid
propter exempla uel cauenda
uel unitanda & propter qua¬
rumq rerum quȩ nris accõ¬
modata sunt usib necessaria
documenta: historiea cognitio¬
ne colligimus. De his gͦ sermo
cum fit. eum scientiȩ sermo¬
nem puto discernendu asermo¬
ne sapientiȩ. ad qm ꝑtinent ea
que nec fuerunt nec futura
sunt: s sunt. Et propter et̃
nitatem inqua sunt. & fuisse.
& ẽẽ & futura ẽẽ dicunt᷑ sine ulla
mutabilitate tempoꝵ. N on

Expanded text:
rimus; scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . De his atque hujusmodi sermo ipse mihi videtur esse sermo sapientiae. Abstinere autem a malis, quam Job scientiam dixit esse, rerum procul dubio temporalin malis sumus, a quibus abstinere debemus, ut ad illa bona aeterna veniamus. Quamobrem quidquid prudenter, fortiter, temperanter et juste agimus, ad eam pertinet scientiam sive disciplinam, qua in evitandis malis bonisque appetendis actio nostra versatur; et quidquid propter exempla vel cavenda, vel imitanda, et propter quarumque rerum quae nostris accommodata sunt usibus necessaria documenta, historica cognitione colligimus. 23. De his ergo sermo cum fit, eum scientiae sermonem puto, discernendum a sermone sapientiae, ad quam pertinent ea quae nec fuerunt, nec futura sunt, sed sunt, et propter eam aeternitatem in qua sunt, et fuisse esse et futura esse dicuntur, sine ulla mutabilitate temporum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
beri. per quas hȩc uita misera
sic gubernetur. ut ad illam quȩ
uere beata ẽ ꝑ ueniatur eter¬
nam. Distat tamen ab ȩternor
contemplatione actio. qua be¬
ne utimut temporalib reb.
& illa sapientiȩ. hȩc scientiȩ
deputatur. ꝯmuis enum & illa
quȩ sapientia ẽ. possit scientia

Expanded text:
beri, per quas haec vita misera beri, per quas haec vita misera sic gubernetur, ut ad illam quae vere beata est, perveniatur aeternam. 22. Distat tamen ab aeternorum contemplatione actio qua bene utimur temporalibus rebus, et illa sapientiae, haec scientiae deputatur. Quamvis enim et illa quae sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
siue illo. siue aliquo alio mo¬
do accipiendum sit quod a¬
płs uirum dixit imagune
& głam dei. mulierem aute
głam uiri: apparet tamen
cum scđm dm uiuimus. m̾¬
tem nr̃am ininuisibilia eiꝰ.
intentam. & eius ecernitate
ueritate. caritate. p roficientẽ
debere fornari. quiosa uero
rationalis intentionis nr̃e. hoc
ẽ eiusdem mentis inusum
mutabilium corporalimq
rerum sine qͦ hec uita ñ agit᷑
dirigendum. onut confoi¬
memur huie scło. finem con¬
sticuendo in bonis talib o in
ea decorquendo beatitudinis
appetitum : s ut quicquid ĩ
usu temporalium rationab¬
liter facimus. eternoium ad¬
hipiscendorꝰ contemplatione
faciamus. ꝑ ista transeuntes.
illis in herentes. Habet enim¬
& scientia modũ suũ bonũ:
si quod inea in flat uel in fla¬
re assolet. eternorum caritate
uincatur. quȩ noninflat. s ut
scimus edificat. Sine scientia
quippe. nec uirtutes ipse qui¬
b recte uiuitur possunt ha¬

Expanded text:
sive illo, sive aliquo alio mosive illo, sive aliquo alio modo accipiendum sit, quod Apostolus virum dixit imaginem et gloriam Dei, mulierem autem gloriam viri ; apparet tamen cum secundum Deum vivimus, mentem nostram in invisibilia ejus intentam, ex ejus aeternitate, veritate, charitate, proficienter debere formari: quiddam vero rationalis intentionis nostrae, hoc est ejusdem mentis, in usum mutabilium corporaliumque rerum, sine quo haec vita non agitur, dirigendum; non ut conformemur huic saeculo , finem constituendo in bonis talibus, et in ea detorquendo beatitudinis appetitum; sed ut quidquid in usu temporalium rationabiliter facimus, aeternorum adipiscendorum contemplatione faciamus, per ista transeuntes, illis inhaerentes. CAPUT XIet scientia modum suum bonum, si quod in ea inflat vel inflare assolet, aeternorum charitate vincatur, quae non inflat, sed, ut scimus, aedificat . Sine scientia quippe nec virtutes ipsae, quibus recte vivitur, possunt ha
Abbreviated transcription (Latin):
inuentum iuiro ad utorium
simile illi. & cunc ẽ ez muhier
facta de latere: propter quod ego
non putauz ꝓ muliere sensum
corpous eẽ ponendum. quemui¬
demus nobis & bestiis eẽ cõmu¬
nem. s aliquid uolui qd̃ bestiȩ
non haberent. sensumq cor¬
poris magis pro serpente intel¬
ligendum existimaui qui le¬
gitur sapientior omĩb pecou¬
b terrȩ. In eis quippe natura¬
lib bonis quȩ nobis & irrati¬
onalib anmantib uidemꝰ
ẽẽ cõmunia. uiuacitate qͣd̾a
sensus excellit. non ille de qͦ
scriptum ẽ inepła quȩ ẽ ad he¬
breos. ubi leg̃r ꝑfectoꝵ ẽẽ solid̾u
cibum qui ꝑ illum habitum
exercitatos habent sensus ad se¬
parandum bonum amalo: ill
quippe sensus naturȩ rationa¬
lis sunt. ad intelligentiam
ꝑtinentes: s iste sensus qͥ ẽ¬
quinq ꝑtitꝰ incorpore. ꝑ qũe
non solum a nobis. uerũ etiã
a bestiis corporalis species mo¬
tusq sentitur. S siue isto

Expanded text:
inventum viro adjutorium inventum viro adjutorium simile illi, et tunc est ei mulier facta de latere . Propter quod ego non putavi pro muliere sensum corporis esse ponendum, quem videmus nobis et bestiis esse communem; sed aliquid volui quod bestiae non haberent: sensumque corporis magis pro serpente intelligendum existimavi, qui legitur sapientior omnibus pecoribus terrae . In eis quippe naturalibus bonis, quae nobis et irrationabilibus animantibus videmus esse communia, vivacitate quadam sensus excellit: non ille de quo scriptum est in Epistola quae est ad Hebraeos, ubi legitur, perfectorum esse solidum cibum, qui per habitum exercitatos habent sensus ad separandum bonum a malo ; illi quippe sensus naturae rationalis sunt ad intelligentiam pertinentes: sed iste sensus quinquepartitus in corpore, per quem non solum a nobis, verum etiam a bestiis corporalis species motusque sentitur. 21. Sed sive isto,
Abbreviated transcription (Latin):
singula distributis. tamen yn
utroq mentis unitate seruata.
salua illius ueritatis histoua qͣm
de duob primis hominib uiro
scilicet eiusq muliere de quib
propagatum ẽ genus humanũ
diuina tradit auctortas. ad hoc
cantũmͦ audienda e. ut intell¬
gatur apłs imaginẽ dei uiro tan¬
tum tribuendo non etiam fem¬
nȩ. qͣmuis indiuerso sexu duoꝵ
hominum. aliquid tam̃ signi¬
ficare uoluisse quod in uno ho
uereretur. un¬
ec me fugit quosd̾a qui
fuerunt ante nos egre¬
giĩ defensores catholicȩ fides.
& diuin eloquu tractatores.
cum in homine uno cuiꝰ unz¬
uersam animam bonam. quen¬
dam paradisum ẽẽ senserunt:
duo ista requirerent. uirũ men¬
tem. mulierem uͦ dixisse coi¬
poris sensum. Scđ̾m hanc aut¬
distributionem qua uir ponit᷑
mens. sensus autem corporis
mulier. uidentur aꝑte omĩa
conuenire si considerata trac¬
tentur. nͥ qd in om̃ib bestiis
& uolatilib scriptum ẽ. ñ ẽẽ

Expanded text:
singula distributis, tamen in singula distributis, tamen in utroque mentis unitate servata, salva illius veritatis historia, quam de duobus primis hominibus, viro scilicet ejusque muliere, de quibus propagatum est genus humanum, divina tradit auctoritas, ad hoc tantummodo audienda est, ut intelligatur Apostolus imaginem Dei viro tantum tribuendo, non etiam feminae, quamvis in diverso sexu duorum hominum, aliquid tamen significare voluisse quod in uno homine quaereretur. ec me fugit, quosdam qui fuerunt ante nos egregii defensores catholicae fidei et divini eloquii tractatores, cum in homine uno, cujus universam animam bonam quemdam paradisum esse senserunt, duo ista requirerent, virum mentem, mulierem vero dixisse corporis sensum. Et secundum hanc distributionem qua vir ponitur mens, sensus vero corporis mulier, videntur apte omnia convenire, si considerata tractentur: nisi quod in omnibus bestiis et volatilibus scriptum est non esse
Abbreviated transcription (Latin):
atq inoiatione iungendum
sicut & nos duittimus debi¬
corib nris. Neq enim sicut
in illis duob primis homi¬
nib personam suam quisq
portabat. & ideo si sola mulier
cybum edisset illicitũ. sola u¬
tiq mortis supplicio plecteret᷑:
ita dic potest in homine uno
si delectationib illicitis aquib:
se continuo deberet auertere co¬
gitatio libenter sola pascatur.
nec facienda decernantur mala
s tantum suauiter in recordati¬
one teneantur: quasi mulierẽ
sine uiro posse dampnari. Ab¬
sit hoc credere. Hec quippe
una ꝑsona ẽ. unus homo e.
totusq damꝑnabitur. nisi hȩc
quȩ sine uoluntate oꝑandi:
s tamen cum uoluptate ani¬
mum calib oblectand. soliuis
cogitationis sentiunt᷑ ẽẽ p ecca¬
ta. ꝑ mediatoris grãm remittan¬
tur. Hȩc itaq disputatio qua
in mente uniuscuiꝰq hominis
quesiuimus. quoddam rationa¬
le coniugium: contemplatio¬
nis & actionis officiis ꝑ qued̾a

Expanded text:
atque in oratione jungendum, atque in oratione jungendum, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Neque enim sicut in illis duobus primis hominibus personam suam quisque portabat, et ideo si sola mulier cibum edisset illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus se continuo deberet avertere cogitatio, libenter sola pascatur, nec facienda decernantur mala, sed tantum suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnari: absit hoc credere. Haec quippe una persona est, unus homo est, totusque damnabitur, nisi haec quae sine voluntate operandi, sed tamen cum voluntate animum talibus oblectandi, solius cogitationis sentiuntur esse peccata per Mediatoris gratiam remittantur. 19. Haec itaque disputatio qua in mente uniuscujusque hominis quaesivimus quoddam rationale conjugium contemplationis et actionis, officiis per quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
comederit. Si autem incon¬
sensione male utendi reb quȩ
ꝑ sensum corporis sentiuntur
ita decernitur qd cñq pecca¬
tum. ut si potestatis sit etia
corpore compleatur: intelligen¬
daẽ illa mulier dedisse uiro suo
secum simul edendu illicitũ
cẏbum. Neq enim potest
peccatum non solum cogitan¬
dum suauiter. uerum etiam
efficaciter ꝑpetrandum men¬
de decerni : nisi os illa mentis in¬
tentio penes qua summna potes¬
tas ẽ. menbra inopus mouendi
uel ab opere cohibendi male ac¬
tioni cedat & seruiat. N ec
sane cum sola cogitatiotie mens
oblectatur illicitis. non quid̾e
decernens ẽẽ facienda. fenens
tamen & uoluens libenter: quȩ
statim ut attigert̃ animu res¬
pui debuerunt. negandũ ẽ ẽẽ
peccatum. s longe minus qͣm
si & opere statuatur implend̾u.
Et ideo de talib quoq cogita¬
tionib uenia petenda ẽ. pec¬
tusq ꝑcutiendum atq dicen¬
dum: dimitte nobis debita nr̃a.
faciendumq quod sequitur

Expanded text:
comederit. Si autem in concomederit. Si autem in consensione male utendi rebus quae per sensum corporis sentiuntur, ita decernitur quodcumque peccatum, ut si potestas sit, etiam corpore compleatur; intelligenda est illa mulier dedisse viro suo secum simul edendum illicitum cibum. Neque enim potest peccatum non solum cogitandum suaviter, verum etiam efficaciter perpetrandum mente decerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat et serviat. 18. Nec sane, cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volvens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum, sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda est, pectusque percutiendum, atque dicendum, Dimitte nobis debita nostra: faciendumque quod sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis corpdialib que sensu cor¬
pous sentiuntur: ratiocinat᷑
ea quȩ scientia dr actionis.
Si bene: ut eam noticia refe¬
rat ad finem sũmi bonz. Si
autem male: ut eis fruatur
tanqm bonis calib inquib
falsa beatitudine conquiescat.
Cum gͦ huic intentioni mn¬
tis quȩ inreb cempoialib &
corpoialib propter actionis
officium intioeinand uiuae¬
tate uersatur carnalis ille sen¬
sus uel animalis. ingerit qͣn¬
dam illecebram fruendi se:
id ẽ tamqũa bono quod̾a pri-¬
uato & proprio. non tanqmͦ
publico atq cõmuni qd̃ ẽ in¬
cõmutabile bonum. tunc ue¬
lut serpens alloquitur femi¬
nam. Huic autem illecebrȩ¬
consentire: de ligno prohito
manducare ẽ. S iste consens̾
si sola cogitationis delectatiõe
contentus ẽ. suꝑious uero aue¬
toutate consilii ita menbra re¬
tinentur. ut non exhibeantur
iniquitatis arma peccato: sic
habendum existimo. uelut
cybum uetitam mulier sola

Expanded text:
ipsis corporalibus quae sensu coripsis corporalibus quae sensu corporis sentiuntur, ratiocinatur ea quae scientia dicitur actionis; si bene, ut eam notitiam referat ad finem summi boni; si autem male, ut eis fruatur tanquam bonis talibus in quibus falsa beatitudine conquiescat. Cum ergo huic intentioni mentis, quae in rebus temporalibus et corporalibus propter actionis officium ratiocinandi vivacitate versatur, carnalis ille sensus vel animalis ingerit quamdam illecebram fruendi se, id est tanquam bono quodam privato et proprio, non tanquam publico atque communi quod est incommutabile bonum, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrconsentire, de ligno prohibito manducare est. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superioris vero auctoritate consilii ita membra retinentur, ut non exhibeantur iniquitatis arma peccato ; sic habendum existimo velut cibum vetitum mulier sola
Abbreviated transcription (Latin):
unc de illa parte uii¬
rationis ad quam ꝑtinet
seientia id ẽ cognitio rerum
cempoialium atq mutabili¬
um nouandis uite huiꝰ actib
necessaria: susceptam conside¬
rationem quantum dñs ad¬
uiuat pagamus. Sient eni
in illo manifesto conuigio
duoꝵ hominũ qui pͥmi fact
sunt. non manlucauit ser¬
pens de arbore uetita. s tantũ¬
modo manducandum ꝑ sua¬
sit. mulier autem ñ mandu¬
cauit sola. s uiro suo dedit.
& sunul manducauerunt:
qͣmuis cum serpente sola lo¬
cuta & abeo sola seducta sit:
ita & in hoc quod etiam in ho¬
mine uno geritur & dinoscit᷑.
occulto quoda secretoq coniu¬
gio carnalis uel ut ita dicam
qui incorpors sensus intendit᷑
sensualis animi. motus qͥ no¬
bis pecoubq cõmunis ẽ seclu¬
sus ẽ a ratione sapientie. Sen¬
su quippe coiporis corpoialia
sentiuntur: eterna uͦ & incõ¬
mutabilia spiritalia ratione
sapientie intelliguntur. Ra¬
tion autem scientiȩ appetitꝰ
uicinus ẽ. quandoquid̃e de

Expanded text:
unc de illa parte rationis ad quam pertinet scientia, id est, cognitio rerum temporalium atque mutabilium navandis vitae hujus actionibus necessaria, susceptam considerationem, quantum Dominus adjuvat, peragamus. Sicut enim in illo manifesto conjugio duorum hominum qui primi facti sunt, non manducavit serpens de arbore vetita, sed tantummodo manducandum persuasit: mulier autem non manducavit sola, sed viro suo dedit, et simul manducaverunt; quamvis cum serpente sola locuta, et ab eo sola seducta sit : ita et in hoc quod etiam in homine uno geritur et dignoscitur, occulto quodam secretoque conjugio carnalis, vel, ut ita dicam, qui in corporis sensus intenditur, sensualis animae motus, qui nobis pecoribusque communis est, seclusus est a ratione sapientiae. Sensu quippe corporis corporalia sentiuntur: aeterna vero et incommutabilia spiritualia ratione sapientiae intelliguntur. Rationi autem scientiae appetitus vicinus est: quandoquidem de
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dicit. alii quidem datur
per spiritum sermo sapientie.
.alii sermo scientie. scł̃m
sine dubitatione distinguit.
licet nonib explicet quid int̾¬
sit unde possit uttumq diuos¬
ci. Uerum scripturarum scã¬
rum multiplicem copiam scru¬
tatus. inuenio scriptum ẽẽ in¬
libro iob eodem sc̃o uiro loq̃nte.
ecce pietas ẽ sapientia. abstine¬
re autem a malis scientia est.
In hac differentia intelligen¬
dum ẽ ad contemplationem
sapientiam: ad actionem scien¬
ciam ꝑtinere. Pietatem quip¬
tentia incodicib grecis. Et
quid ẽ ineternis excellentius
qm ds: cuius soluis immu¬
tabilis ẽ natura : Et quis cul¬
tus eius. nisi amor eius: Quo
nunc desideramꝰ eum uidere.
credunusq & speramus nos
ẽẽ uisuros. & quantum profi¬
cunus. uidemus nunc ꝑ spe¬
culum ineniginate: tunc aut̃
in manifestatione. Hoc ẽ eni

Expanded text:
Alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundsine dubitatione distinguit, licet non ibi explicet quid intersit, et unde possit utrumque dignosci. Verum Scripturarum sanctarum multiplicem copiam scrutatus, inlibro Job, eodem sancto loquente: Ecce pietas est sapientia; abstinere autem a malis scientia est. In hac differentia intelligendum est ad contemplationem sapientiam; ad actionem scientiam, pertinere. Pietatem quiptentia in codicibus graecis. Et quid est in aeternis excellentius quam Deus, cujus solius immutabilis est natura? Et quis cultus ejus, nisi amor ejus, quo nunc desideramus eum videre, credimusque et speramus nos esse visuros; et quantum proficimus videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem in manifestati
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ab ipso aquo imprunitur.
Tantomagis itaq inheretur d̾o:
quanto minus diligit᷑ ꝓpͥum.
Cupiditate uero exꝑiende po¬
testatis suȩ: quodam nutu suo
ad seipsum tamqͣm admediũ
ꝓruit. Ita cum uult eẽ sicut
ille sub nullo. & abipsa sui me¬
chetate pęnaliter ad ima ꝓpel¬
litur. id ẽ ad ea quib pecoia
lȩtantur: atq ita cum sit ho¬
noi eius similitudo di. dedecꝰ
autem eiꝰ similitudo pecoris.
Homo in honore positus non
inteuexit: comparatus ẽ iumen¬
ts in sensatis. & similis factꝰ ẽ
eis. Qua gͥ tam longe transiret
a summis ad infima. nͥ ꝑ me
chum sui: Cum enum neglecͥ¬
ta caritate sapientiȩ que sem¬
per eodem modo manet con¬
cupiscitur scientia. ex muta¬
biliũ cempoiahumq experi¬
mento. in flat non edificat. ita
pregrauatus anuus quasi pon¬
dere suo abeatitudine expellit᷑.
& ꝑ illud suȩ mediecatis exꝑi¬
mentum. pęna sua discit. quid
inter sit incer bonum desertũ

Expanded text:
nisi ad ipsum a quo imprimitur. nisi ad ipsum a quo imprimitur. Tanto magis itaque inhaeretur Deo, quanto minus diligitur proprium. Cupiditate vero experiendae potestatis suae, quodam nutu suo ad se ipsum tanquam ad medium proruit. Ita cum vult esse sicut ille sub nullo, et ab ipsa sui medietate poenaliter ad ima propellitur, id est, ad ea quibus pecora laetantur: atque ita cum sit honor ejus similitudo Dei, dedecus autem ejus similitudo pecoris, homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est eis . Qua igitur tam longe transiret a summis ad infima, nisi per medium sui? Cum enim neglecta charitate sapientiae, quae semper eodem modo manet, concupiscitur scientia ex mutabilium temporaliumque experimento, infiat, non aedificat : ita praegravatus animus quasi pondere suo a beatitudine expellitur, et per illud suae medietatis experimentum poena sua discit, quid intersit inter bonum desertum
Abbreviated transcription (Latin):
da ea quȩ ꝑ corpus sentiuntur.
propter exꝑiend uel excellen¬
di uel contrectandi cupidita¬
tem. ut inhis finem boni
sui ponat. aliquid agit: quic¬
quid agat turpiter agit. & foi¬
nicatur incorpus proprium pec¬
cans: & corporearum rerum falla¬
tia simulacra introrsus rapiens.
& uana meditatione cõponens.
ut ei nec diuinum aliquid nisi
tale uideatur. Priuatim auara
fȩtatur erroub & priuati ꝓdi¬
ga inanitur uirib. Nec ad
tam turpem & miserabilem
forncationem simul ab exordio
prosiliret : s sicut scriptum
ẽ qui modica speruit. paula¬
Nluber non aꝑtis passib s squa¬
Imarum minutissimis nisib
repit: sic lubricus deficiendi mo¬
tus negligentes minutatim oc¬
cupat. O incipiens a peruerso
appetitu similitudinis di: ꝑue¬
nit ad similitudinem pecoꝵ.
Inde ẽ quod nudati stola pͥma.
pellicias tunicas mortalitate
meruerunt.Honor enun ho¬
minis uerus ẽ: imago & simil¬
tudo dđi. Quȩ non custoditur:

Expanded text:
da ea quae per corpus sentiuntur, da ea quae per corpus sentiuntur, propter experiendi vel excellendi vel contrectandi cupiditatem, ut in his finem boni sui ponat, aliquid agit, quidquid agit, turpiter agit; et fornicatur in corpus proprium peccans , et corporearum rerum fallacia simulacra introrsus rapiens et vana meditatione componens, ut ei nec divinum aliquid nisi tale, videatur, privatim avara fetatur erroribus, et privatim prodiga inanitur viribus. Nec ad tam turpem et miserabilem fornicationem simul ab exordio prosiliret: sed, sicut scriptum est, Qui modica spernit, paulaluber non apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit; sic lubricus deficiendi motus negligentes minutatim occupat, et incipiens a perverso appetitu similitudinis Dei, pervenit ad similitudinem pecorum. Inde est quod nudati stola prima, pelliceas tunicas mortalitate meruerunt. . Honor enim hominis verus est imago et similitudo Dei, quae non custoditur
Abbreviated transcription (Latin):
quas memouȩ fixit inuoluit᷑.
&fantastica fornicatione tur¬
pit̾ inquinat᷑: omia officia sua
ad eos fines referens quib curi¬
ose corporalia ac tempoialia ꝑ
corporis sensus querit. ac tumi¬
do fastu aliis animis corporeis
sensib deditis ẽẽ affectat excels¬
oi. aut cenoso gurgite carnalis
uoluptatis inmergitur. Cũ gͦ¬
bona uolu̾tate adint̾iora ac suꝑiora
ꝑcipienda. quȩ ñ priuatun s
communit̾ ab omĩb qui talia
diligunt. sine ulla angustia
uel inuidia casto possidentur
amplexu. uel sib uel aliis con¬
sulit: & si fallatur inaliquo ꝑ
ignorantiam tempoialium. qͥa
& hoc tempoialiter gerit. & mo¬
dum agendi ñteneat quem debe¬
bat. humana temptatio ẽ. O
magnum ẽ hanc uitam sic de¬
gere qm uelut uiam redeuntes
carpunus: ut temptatio nos n
apprehendat nisi humana.
Hoc enim peccatum extra coi¬
pus ẽ nec fornicationi deputat᷑:
& propterea facillune ignoscit᷑.
Cum uero propter adipiscen¬

Expanded text:
quas memoriae fixit, involvitur, quas memoriae fixit, involvitur, et phantastica fornicatione turpiter inquinatur, omnia officia sua ad eos fines referens, quibus curiose corporalia ac temporalia per corporis sensus quaerit, aut tumido fastu aliis animis corporeis sensibus deditis esse affectat excelsior, aut coenoso gurgite carnalis voluptatis immergitur. Cbona voluntate ad interiora et superiora percipienda, quae non privatim, sed communiter ab omnibus qui talia diligunt, sine ulla angustia vel invidia casto possidentur amplexu, vel sibi vel aliis conet si fallatur in aliquo per ignorantiam temporalium, quia et hoc temporaliter gerit, et modum agendi non teneat quem debebat, humana tentatio est. Et magnum est hanc vitam sic degere, quam velut viam redeuntes carpimus, ut tentatio nos non apprehendat nisi humana . Hoc enim peccatum extra corpus est, nec fornicationi deputatur, et propterea facillime ignoscitur. Cum vero propter adipiscen
Abbreviated transcription (Latin):
in honesti atq indecor reman¬
serut: tanqͣm folia dulerum
fructuum. s sine ipsis fruet¬
b ita sine fructuboni oꝑisbo¬
na uerba contexunt: ut ma¬
le uiuentes quasi bene loq̃n¬
do contegant turpitudinem
suam diligens anima. a cõmu-¬
n uniuerso ad priuatam
partem prolabitur: & aposta¬
tica illa suꝑbia quod initrũ
peccat đr. cum inuniuersitate
creaturȩ dm̃ rectorem secutale¬
gib eiꝰ optime gubernari potuisset.
plus aliquid uniuerso appetens.
atq id sua lege gubernare mo¬
lita: quia nichil ẽ amplius u¬
niuersitate. incuram partiłe
truditur. & sic aliqͥd amplius
concupiscendo minuit᷑: unde
& auaritia dr radix om̃iũ ma¬
loꝵ. totumq illud ubi aliqͥd
ꝓpͥũ contͣ leges quib uniu̾sitas am¬
ministratur agere uititur ꝑ
coipus proprium gerit quod
partiliter possidet. atq ita foi¬
mis & motib corpoialib delee¬
tata. quia intus eas secum ñ
habet. cum eoium imagiub

Expanded text:
inhonesti atque indecori remaninhonesti atque indecori remanserint, tanquam folia dulcium fructuum, sed sine ipsis fructibus, ita sine fructu boni operis bona verba contexunt, ut male viventes quasi bene loquendo contegant turpitudinem suam diligens anima, a communi universo ad privatam partem prolabitur: et apostatica illa superbia, quod initium peccati dicitur , cum in universitate creaturae Deum rectorem secuta, legibus ejus optime gubernari potuisset, plus aliquid universo appetens, atque id sua lege gubernare molita, quia nihil est amplius universitate, in curam partilem truditur, et sic aliquid amplius concupiscendo minuitur; unde et avaritia dicitur radix omnium malorum : totumque illud ubi aliquid proprium contra leges, quibus universitas administratur, agere nititur, per corpus proprium gerit, quod partiliter possidet; atque ita formis et motibus corporalibus delectata, quia intus ea secum non habet, cum eorum imaginibus,
Abbreviated transcription (Latin):
mentib cominimis natura
cognoscitur: ineorum uͦ corpo¬
rib ipsius unuis mentis dis¬
tributio figuratur.
scendentib itaq introi¬
sus quibdam gradib
considerationis ꝑ anime par-¬
tes. unde incipit aliquid occur¬
tere quod non sit nobis cõmu¬
ne cum bestiis: inde incipit
ratio ubi iam homo interioi
possit agnosei. qui etiam ipse
si per illam rationem cui tem¬
poralium rerum administra¬
tio delegata ẽ. immoderato pro¬
gressu numis in exteriora prola¬
bitur. consentiente sibi capite
suo. ide non eam cohibente atq
refrenante: illa quȩ in specula
consilii presidet quasi uireli
portione inueteratur inter
municos suos uitutis inuidos
dȩmones. cum suo principe de¬
diabolo. ȩternoꝵq illa uisio
abipso etiam capite cum con¬
iuge uetitum manducante
subtrahitur. ut lumen ocłoꝵ
eius non sit cum illo. aesic
ab illa illustratione ueritatis
ambo nudati atq apertis ocłis
conscientiȩ aduidendum qͦm

Expanded text:
mentibus communis natura mentibus communis natura cognoscitur, in eorum uero corporibus ipsius unius mentis distAscendentibus itaque introrsus quibusdam gradibus considerationis per animae partes, unde incipit aliquid occurrere, quod non sit nobis commune cum bestiis, inde incipit ratio, ubi homo interior jam possit agnosci. Qui etiam ipse si per illam rationem cui temporalium rerum administratio delegata est, immoderato progressu nimis in exteriora prolabitur, consentiente sibi capite suo, id est, non eam cohibente atque refrenante illa quae in specula consilii praesidet quasi virili portione, inveteratur inter inimicos suos virtutis invidos daemones cum suo principe diabolo: aeternorumque illa visio ab ipso etiam capite cum conjuge vetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum ejus non sit cum illo ; ac sic ab illa illustratione veritatis ambo nudati, atque apertis oculis conscientiae ad videndum quam
Abbreviated transcription (Latin):
tirati eͥstis. xp̃m induistis. ñ
ẽ iuidexs neq grecus. non ẽ ser¬
uus neq liber. ñ ẽ mascłs &
femina. om̃s enum uos unum
estis inxͦ iħu. N umquid nã
gͥ fideles feminȩ serum coipo¬
ris amiserunt . S quia ib re¬
nouantur adimaginem dei ubi
serus nullus ẽ. ibi factus ẽ ho¬
mo adimaginem dei ubi sexus
nullus ẽ hoc ẽ in spũ mentis suȩ.
Cur gͦ uir propterea non de¬
bet capud uelare quia imago
ẽ & gła des: muliet autem de¬
bet quia gła uiri ẽ. quasi mulier
nonrenouetur spui mentis sue
qui renouatur inagnitionem
dei scđm imaginem eius qui
creauit eume S quia sexu
corpous distat a iuiro. rite potu¬
it in eus coiporali uelamento
figurari pars illa rationis quȩ
ad temporalia gubernanda de¬
flectitur. ut non maneat una¬
go d̃i nisi exqua parte mens
hominis eternis rationib con¬
spiciendis uel consulendis ad¬
herescit: quam non solum mas¬
culos. s etiam feminas manifes¬
tum ẽ habere. Ergo ineonm

Expanded text:
m induistis. non est Iudaeus neque Graecus, non est seruus neque liber, non est masculus neque femina: omnes enim uos unum estis in Christo Iesu ? numquidnam igitur fideles feminae sexum corporis amiserunt? sed quia ibi renouantur ad imaginem dei, ubi sexus nullus est, ibi factus est homo ad imaginem dei, ubi sexus nullus est, hoc est in spiritu mentis suae. cur ergo uir propterea non debet caput uelare, quia imago est et gloria dei, mulier autem debet, quia gloria uiri est, quasi mulier non renouetur spiritu mentis suae, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius qui creauit eum? sed quia sexu corporis distat a uiro, rite potuit in eius corporali uelamento figurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubernanda deflectitur, ut non maneat imago dei nisi ex qua parte mens hominis aeternis rationibus concupiscendis uel consulendis adhaerescit, quam non solum masculos, etiam feminas habere manifestum est. Ergo in eorum
Abbreviated transcription (Latin):
uiduam ẽẽ desolatam sine filiis
& nepotib. & camen eam sperare
debere indomino. & ꝑsistere in
orationib nocte & die: hie dicat
mulierem seductam inp̾uari¬
catione factam. saluam fieri ꝑ
filiorum generationẽ. Et addi¬
dit: si ꝑmanserit infide & dilee

Expanded text:
viduam esse desolatam, sine filiis viduam esse desolatam, sine filiis et nepotibus, et tamen eam sperare debere in Dominum, et persistere in orationibus nocte et die , hic indicat mulierem seductam in praevaricatione factam, salvam fieri per filiorum generationem: et addidit, si permanserint in fide, et dile
Abbreviated transcription (Latin):
inagenda inferiora: ñ ẽ ina¬
go dei. Et qm̃ quantumcũq
se extenderit inid quod eternũ
ẽ. tantomagisinde formatur
ad imaginem cħ: & propterea
nonẽ cohibenda ut se inde con¬
tineat ac temperet. ideo uir
non debet uelare capud: quia
uero illi rationali actioni quȩ
inreb corporalib temporalib¬
q uersatur. piculosa ẽ nimia
minferioia progressio. debet ha¬
bere potestatem suꝑ capud qd̃
indicat uelamentum: qͦ signi¬
ficatur ẽẽ cohibenda. Grata ẽ
enim scĩs angłis. sacrata & pia
significatio. Nam ds non ad
tempus uidet̃. nec aliquid noui
fit ineius uisione atq scientia
cum aliquid tempoialit ac tran¬
sitorie geritur: sicut uide affi¬
ciuntur sensus uel carnales a¬
nimalium & hominũ: uel eti¬
am celestes angłoꝵ. Inisto quip¬
pe manifesto sexu masculi &
feminȩ apłs paulus occultioris
cuiusdam rei figurasse misteri¬
um. uel hinc intelligi potest
quod cum alio loco dicat uerã

Expanded text:
in agenda inferiora, non est imain agenda inferiora, non est imago Dei. Et quoniam quantumcumque se extenderit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem Dei, et propterea non est cohibenda, ut se inde contineat ac temperet; ideo vir non debet velare caput. Quia vero illi rationali actioni quae in rebus corporalibus temporalibusque versatur, periculosa est nimia in inferiora progressio; debet habere potestatem super caput, quod indicat velamentum quo significatur esse cohibenda. Grata est enim sanctis Angelis sacrata et pia significatio. Nam Deus non ad tempus videt, nec aliquid novi fit in ejus visione atque scientia, cum aliquid temporaliter ac transitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus vel carnales animalium et hominum, vel etiam coelestes Angelorum. 11. In isto quippe manifesto sexu masculi et feminae apostolus Paulus occultioris cujusdam rei figurasse mysterium, vel hinc intelligi potest, quod cum alio loco dicat, veram
Abbreviated transcription (Latin):
eruar atemptatione. Et iterũ
Populi subte cadent incoide
inimicorum regis. ac si diceret
incorde inunicoium tuorum.
Ei quippe regi dixerat. io est
dent: quem regem intelligi
Rarius ista in noui testamenti
litteris inueniuntur: s tamen
ao romanos apls de filio suo in
autem non coideo ipsa hoc facere
iubetur: nͥ credo illud ẽẽ quod iã
dixi cum de natura humanȩ m̃¬
tis agerem. mulierem cumuiro
suo ẽẽ unaginem dĩ. ut una umna¬
go sit tota illa substantia: Cũ
autem adadiutorium distribuit᷑.
qd ad eam ipsam solam attinet:
non ẽ unago d̃. Quod autem
ad uirum solum attinet. una¬
go d ẽ tamplena atq integra:
qm inunum coniuncta mu¬
liere. sicut de natura humane
mentis diximus: Quia co si
tota contempletur ueritatem:
unago dei ẽ. Et cum exea dis¬
tribuitur aliquid. & quadam
intentione diruiatur ad actio¬
nem rerum cemporalium:
nichilominꝰ ex qͣ parte conspecta
consulit ueritatem. unago d̾
ẽ. Ex quauero intenditur

Expanded text:
eruar a tentatione. Et iterum, eruar a tentatione. Et iterum, Populi sub te cadent in corde inimicorum regis : ac si diceret, In corde inimicorum tuorum. Ei quippe regi dixerat, id est,dent; quem regem intelligi Rarius ista in Novi Testamenti litteris inveniuntur. Sed tamen ad Romanos Apostolus, De Filio suo, inautem non, et ideo ipsa hoc facere jubetur? nisi, credo, illud quod jam dixi, cum de natura humanae mentis agerem, mulierem cum viro suo esse imaginem Dei, ut una imago sit tota illa substantia: cum autem ad adjutorium distribuitur, quod ad eam ipsam solam attinet, non est imago Dei; quod autem ad virum solum attinet, imago Dei est, tam plena atque integra, quam in unum conjuncta muliere. Sicut de natura humanae mentis diximus, quia et si tota contempletur veritatem, imago Dei est; et cum ex ea distribuitur aliquid, et quadam intentione derivatur ad actionem rerum temporalium, nihilominus ex qua parte conspectam consulit veritatem, imago Dei est; ex qua vero intenditur
Abbreviated transcription (Latin):
sic se implicant ut expedire
non possint. Si enun pater
fecit ad unaginiem filii. itti ut
non sit homo imago patris s
filii: dissimilis ẽ patri filius.
Si autem pia fides docet sicuti
docet filium ẽẽ ad equalitatẽ
eẽntiȩ similem patri:. quod ad
similitudinem filis factum
ẽ. necesse ẽ etiam ad similitud¬
nem patͥs factum sit. Deinde
si hominem pater nonad suã s
ad filii fecit unaginem: cur ñ
ait faciamus hominem ad ina¬
ginem & similitudinem tuam
s ait nrãm. nͥ quia trinitatis
unago fiebat in homine. ut hoc
modo eẽt homo unago uuius
ueri cłi. qͥa ipsa trinitas unus
ds uerus ẽ: Locutiones autem
sunt in numerabiles tales in
scripturis: s has ꝓtulisse suffe¬
cerit. E st inpsalmis ita dictũ.
benedictio tua. quasi alteri di c¬
tum sit. non ei de quo dixerat:
dnĩ ẽ salus. Et iterum. Ate
in qͥd eruara tẽptatione: & indeo
meo sperans transgrediar mu¬
rum. quasi alteri dixerit ate

Expanded text:
sic se implicant, ut expedire sic se implicant, ut expedire non possint. Si enim Pater fecit ad imaginem Filii, ita ut non sit homo imago Patris, sed Filii, dissimilis est Patri Filius. Si autem pia fides docet, sicuti docet, Filium esse ad aequalitatem essentiae similem Patri, quod ad similitudinem Filii factum st, necesse est etiam ad similitudinem Patris factum sit. Deinde, si hominem Pater non ad suam, sed ad Filii fecit imaginem, cur non ait, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem tuam, sed ait, nostram; nisi quia Trinitatis imago fiebat in homine, ut hoc modo esset homo imago unius veri Dei, quia ipsa Trinitas unus verus Deus est? Locutiones autem sunt innumerabiles tales in Scripturis, sed has protulisse suffecerit. Est in Psalmis ita dictum, benedictio tua : quasi alteri dictum sit, non ei de quo dixerat, Domini est salus. Et iterum, A te, inquit, eruar a tentatione, et in Deo meo sperans transgrediar murum : quasi alteri dixerit, A te
Abbreviated transcription (Latin):
hominem ad unaginiem & si¬
militudinem nrãm. Paulo post
autem dictum ẽ: & fecit ds ho¬
minem ad imaginem cl. Nrãm
certe quia pluralis ẽ numerꝰ
non recte diceretur. si homo ad
unius ꝑsonȩ imnaginem fieret.
triuitatis. propterea dictum ẽ
adimaginem nr̃ãm. Rursus aut̃
ne intrinitate credendos arbitra¬
remur tres deos cum sit ead̾e tri¬
nitas unus deus. & fecit inquit
s hominem adinaginẽ dei:
pro eo ac si diceret adimaginem
suam.ii
unt enim cales usitcitȩ
in illis litteris locutiones
quas nonnull etiam si catholi¬
cã fidem asserunt. non tam̃ dili¬
genter aduertunt. ut putent
ita dictum fecit ds adimagi¬
nem dłi. quasi diceretur fecit
pater adunaginẽ filii: sic uo¬
lentes asserere in scriꝑturis seĩs
dm dictum etiã filium. quas
desint alia uerissima & mani¬
festissima documenta: ubi ñ
solum ds s etiam uerꝰ d̾s dictꝰ ẽ
filius. In hoc enu testimonio
dum aliud soluere intendunt:

Expanded text:
hominem ad imaginem et sihominem ad imaginem et similitudinem nostram: paulo post autem dictum est, Et fecit Deus hominem ad imaginem Dei . Nostram certe, quia pluralis est numerus, non recte diceretur, si homo ad unius personae imaginem fieret, Trinitatis, propterea dictum est, ad imaginem nostram. Rursus autem ne in Trinitate credendos arbitraremur tres deos, cum sit eadem Trinitas unus Deus, Et fecit, inquit, Deus hominem ad imaginem Dei: pro eo ac si diceret, Ad imaginem suam. 7. Sunt enim tales usitatae in Litteris illis locutiones, quas nonnulli etiamsi catholicam fidem asserunt, non tamen diligenter advertunt, ut putent ita dictum, Fecit Deus ad imaginem Dei; quasi diceretur, Fecit Pater ad imaginem Filii: sic volentes asserere in Scripturis sanctis Deum dictum etiam Filium, quasi desint alia verissima et manifestissima documenta, ubi non solum Deus, sed etiam verus Deus dictus est Filius. In hoc enim testimonio dum aliud solvere intendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinem & iam ista in fe¬
rious creature genera. qͣmuis
longe remotissue facta sunt:
non debent cuiusqͣm sobriam
ꝑturbare prudentiam. ne cũ
uanum deuitat horrorem in ꝑ¬
nitiosum incurrat errorem. As¬
suescat incorporib ita sprritali¬
um re perire uestigia. ut cum
inde sursum uersus duce ratio¬
ne ascendere ceꝑit: ut ad ipsam
incominutabilem ueritatem
at. non secum ad sumia ꝑtra¬
hat quod contempnt inmnłi¬
mis. N ec enim erubuit qu¬
oam urorem sibi eligere sapi¬
entiam. quia nomen uxous in
prole gignenda corruꝑtibilem
concubitum ingerit cogitan¬
ti: aut uero ipsa sapientia seru
femina ẽ. quia feminin ge
ĩstam sententiam quia tune¬
mus scam & inuiolabilem at¬
q incominutabilem caritatẽ
tamqͣm coniugem dei patris
de illo existentem: s non sic̾
prolem ad gignendum uerbũ
ꝑ quod facta sunt omia cogi¬
tare. s quia eam falsam diui¬
na seriptura euidenter osten¬
dit. Dixit enun łs: faciamꝰ

Expanded text:
similitudinem etiam ista infesimilitudinem etiam ista inferioris creaturae genera, quamvis longe remotissime facta sunt, non debent cujusquam sobriam perturbare prudentiam, ne cum vanum devitat horrorem, in perniciosum incurrat errorem. Assuescat in corporalibus ita spiritualium reperire vestigia, ut cum inde sursum versus duce ratione ascendere coeperit, ut ad ipsam incommutabilem veritatem at, non secum ad summa pertrahat quod contemnit in infimis. Nec enim erubuit quidam, uxorem sibi eligere sapientiam, quia nomen uxoris in prole gignenda corruptibilem concubitum ingerit cogitanti: aut vero ipsa sapientia sexu femina est, quia feminini geistam sententiam, quia timemus sanctam et inviolabilem atque incommutabilem charitatem, tanquam conjugem Dei Patris, de illo existentem, sed non sicut prolem ad gignendum Verbum per quod facta sunt omnia cogitare: sed quia eam falsam divina Scriptura evidenter ostendit. Dixit enim Deus, Faciamus
Abbreviated transcription (Latin):
solum probabiliter affertur.
ostendittr non om̃e quod de
aliqua ꝑsona ita existit: ut ꝑ¬
sonam alteram faciat. filium
posse die. q̃ndoquidem de uir
ꝑsona extitit ꝑsona mulieris:
niec tamen eius filia dicta est.
Cetera sane ita sunt absurda.
immo uero ita falsa: ut facilli¬
me redarguantur. O mitto enĩ
quale sit sp̃in scm̃ matrem fi¬
lu dei putare & coniugem pa¬
tris: fortassis qui ppe respondeat᷑
hȩc incarualib habere offensio¬
uem dum corpoiez conceptus par¬
tusq cogicantur. qͣmqͣm & hȩc
ipsa castissue cogitent quib
mundis omĩa munda sunt.
Inmundis autem & in fidelib
quoium polluta sunt & menf
& conscientia. ita nchil ẽ mr̃i¬
dum: ut quosdam eorum eoꝵs¬
etiam de uirgine scd̃m carne
natus xp̃c offendat. S tamen
inspiritualib illis summis u¬
bi non ẽ aliquid iuolabile aut
corruptibile nec natum extem¬
pore. nec ex informi formatum:
si qua dicuntur alia ad quors

Expanded text:
solum probabiliter affertur, solum probabiliter affertur, ostenditur, non omne quod de aliqua persona ita existit, ut personam alteram faciat, filium posse dici; quandoquidem de viri persona exstitit persona mulieris, nec tamen ejus filia dicta est. Caetera sane ita sunt absurda, imo vero ita falsa, ut facillime redarguantur. Omitto enim quale sit, Spiritum sanctum matrem Filii Dei putare et conjugem Patris: fortassis quippe respondeatur haec in carnalibus habere offensionem, dum corporei conceptus partusque cogitantur. Quanquam et haec ipsa castissime cogitent, quibus mundis omnia munda sunt: immundis autem et infidelibus, quorum polluta sunt et mens et conscientia, ita nihil est mundum , ut quosdam eorum etiam de virgine secundum carnem natus Christus offendat. Sed tamen in spiritualibus illis summis, ubi non est aliquid violabile aut corruptibile, nec natum ex tempore, nec ex informi formatum, si qua dicuntur talia, ad quorum
Abbreviated transcription (Latin):
una nusqm dispertita mente tͥ¬
uitas inueniatur: & facta iam
ista distributione ineo solo qd ad
contemplationem ꝑtinet ȩt̃nor
non solum trinitas. s etiam i¬
mago dei. In hoc autem quod
diriuatum ẽ inactionem tem¬
poralium etiam si triuitas pos¬
sit: non tamen unago dei possit
inuenirz.n¬
romde non mͥ uidentur
probabilem afferre senten¬
tiam qui sic arbitrantur trini¬
tatem umnaginis de inttib ꝑ so¬
nis. quod adtinet ad humanam
naturam posse re. ꝑiri. ut incon¬
iugio masculi & femine atq in
eorum prole compleatur. quod
quasi uir ipse patris ꝑsonam in¬
cimet. filii uero qd de illo ita pro¬
cessit ut nasceretur. atq ita ter¬
ciam ꝑ sonam uelut sp̃e dicunt
ẽẽ mulierem quȩ ita de uiro
processit: ut non ipsa eẽt filiꝰ
aut filia qͣmuis ea concipiente
proles nasceretur. Dixit enim
dñs de spũ scõ quod a patre pro¬
cedat: & tamen filius non est.
In huuis gͥ opinionis errore hoc

Expanded text:
una nusquam dispertita mente truna nusquam dispertita mente trinitas inveniatur: et facta jam ista distributione, in eo solo quod ad contemplationem pertinet aeternorum, non solum trinitas, sed etiam imago Dei; in hoc autem quod derivatum est in actione temporalium, etiamsi trinitas possit, non tamen imago Dei possit inveniri.roinde non mihi videntur probabilem afferre sententiam, qui sic arbitrantur trinitatem imaginis Dei in tribus personis, quod attinet ad humanam naturam, posse reperiri, ut in conjugio masculi et feminae atque in eorum prole compleatur: quod quasi vir ipse Patris personam intimet; Filii vero, quod de illo ita processit ut nasceretur; atque ita tertiam personam velut Spiritus dicunt esse mulierem, quae ita de viro processit, ut non ipsa esset filius aut filia , quamvis ea concipiente proles nasceretur. Dixit enim Dominus de Spiritu Sancto, quod a Patre procedat , et tamen Filius non est. In hujus igitur opinionis errore, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ad unitatis diuoitium separa¬
tum s inauxilium societatꝰ
quasi diriuatum inisu oꝑis
disperticur officio. Et sicut
una caro ẽ duorum in mascło¬
& femina: sic intellectũ nrm
&e actionem uel consilium &
exsecutionem ł rationem & ap¬
petitum rationalem uel si quo
alio modo significantius dici pos¬
sunt una meritis natura cõplee¬
ticur. ut quemadinodum de il¬
lis dictum ẽ erunt duoin carne
una. sic de his dici possit. duo
una quadam re disserimus: nec
eam in hȩc duo quȩ cõmemoraui
nͥ ꝑ officia geminamus. Itaq
cum inea querimus trinitatẽ.
intota querimus: non separan¬
tes actionem rationalem intem¬
poralibus a contemplatione ȩt̃¬
noꝵ. ut tertium aliquid iã que¬
ramus quo trinitas impleatur.
S intota natura mentis. ita tri¬
nitatem re piri opus ẽ. ut si de¬
sit actio temporalium cui operi
necessarium sit aditorium ꝓpt̃
qd ad hec inferioia administran¬
da deriuetur aliquid mentisin

Expanded text:
ad unitatis divortium separaad unitatis divortium separatum, sed in auxilium societatis quasi derivatum, in suo dispartitur officio. Et sicut una caro eet femina, sic intellectum nostrum et actionem, vel consilium et exsecutionem, vel rationem et appetitum rationalem, vel si quo alio modo significantius dici possunt, una mentis natura complectitur: ut quemadmodum de illis dictum est, Erunt duo in carne una ; sic de his dici possit, Duo una quadam re disserimus, nec eam in haec duo quae commemoravi, nisi per officia geminamus. Itaque cum in ea quaerimus trinitatem, in tota quaerimus, non separantes actionem rationalem in temporalibus a contemplatione aeternorum, ut tertium aliquid jam quaeramus quo trinitas impleatur. Sed in tota natura mentis ita trinitatem reperiri opus est, ut si desit actio temporalium, cui operi necessarium sit adjutorium, propter quod ad haec inferiora administranda derivetur aliquid mentis, in
Abbreviated transcription (Latin):
corporalib sccłm rationes incor¬
poiales & sempiternas. Que nisi
supra mentem humatia̾ eeñt.
incõmutabiles profecto ñ eeñt.
Atq his nisi subiungeretur al¬
quid nr̃m: ñ scd̾m eas possemꝰ
mus autem de coiporalib ex ra¬
tione dimensionũ atq figura¬
rum: qm incommutabiliter
manere mens nouit. Illud uͦ¬
dorꝰ ita uersatur. ut non sit
nobis cominune cum pecore:
Rationale ẽ quidem. s exilla
rational nr̃e mentis substan¬
tia qua subheremus intellig¬
bil atq incominutabil ueri¬
tati. tanqͣm ductam & inferio¬
rib tractandis gubernandisq
deputatum ẽ. Sicut enum
tum ẽ uiro adiutorium sumi¬
le illi nisi de illo detractum
inconiugium formaretur: ita
nam consulius ueritatẽ. tiul¬
lum ẽ adusrun rerum corpora¬
lium quantum naturȩ homi¬
nis sat ẽ. simnile adiutorium
ex animȩ partib qͣs cõmunes
cum pecorib habemus. o id̾o¬
quiddam rationale nr̃m noit

Expanded text:
corporalibus secundum rationes incorcorporalibus secundum rationes incorporales et sempiternas: quae nisi supra mentem humanam essent, incommutabiles profecto non essent; atque his nisi subjungeretur aliquid nostrum, non secundum eas possemusmus autem de corporalibus ex ratione dimensionum atque figurarum, quam incommutabiliter manere mens novit. CAPUT dorum ita versatur, ut non sit nobis commune cum pecore, rationale quidem est, sed ex illa rationali nostrae mentis substantia, qua subhaeremus intelligibili atque incommutabili veritati, tanquam ductum et inferioribus tdeputatum est. Sicut enim tum viro adjutorium simile sibi, nisi de illo detractum in conjugium formaretur; ita nam consulimus Veritatem, nullum est ad usum rerum temporalium, quantum naturae hominis satis est, simile adjutorium ex animae partibus quas communes cum pecoribus habemus . Ideoque rationale nostrum non