comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eciuit. & odiohabuit iniquitatẽ: quidpmu
meruerit ꝑcipere exponit dicens q Propte
unxitte ds dstuus oleo
⁊ psel mita
alloquitur filiũ dĩ dicens : Ods̃ urto
ds̃ pater oleo exultationis: ꝓpterea qb
odio habiusti iniquitatẽ & dilexisti
iusticiam: nonergo ÷ intelligendum
qđ filius dĩ scłm nacturẽ diuinitiues
inqua ȩqualis est patri. possit n
habere: quici ipse cũpatre & spũso¬
uerus est ds̃ scđm aũt quod homoel

Expanded text:
ccavit, et odio habuit iniquitatem, quod primus ccavit, et odio habuit iniquitatem, quod primus meruit percipere exponit, dicens: Propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo  Psalmista alloquitur Fis Pater, oleo exsultationis, propterea quia odio habuisti iniquitatem, et dilexisti justitiam. Non ergo intelligendum quod Filius Dei secundum naturam divinitatis, in qua aequalis est Patri, possit Deum habere: quia ipse cum Patre verus est Deus. Secundum autem quod homo est,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nrãe salutis ministros eos eonste.
effectos. ⁊ quaꝓpter nemini illorum
eaquȩ audiuimus. neforte per
certe quia angłi nobisꝰ ministran
quidõ semꝑ rendntiant oꝑa nr̃a
licet ipse ubiq sit: habun dantus
atq plenius oportet nos obseriuan
ea quia audiuimus a xp̃o ineuangle
& ab apłis eius. qũa inlege solebnis
quȩ ꝑ seruũ data si& quare habuie¬
tius ⁊ ne forte ꝑeffluamus id: nfo¬
te pereamus & asalute excidamus
uel neforce euanescamus transen¬
untes inꝑditionẽ more flumins
heerit habunlantius : redeliclit
auscm dũ sequentib uerbis expliccit

Expanded text:
etiam nostrae salutis ministros eos constet etiam nostrae salutis ministros eos constet effectos? quapropter nemini illorum ea quae audivimus, ne forte perel certe, quia angeli nobis ministrant, qui Deo semper renuntiant opera nostra, licet ipse ubique sit, abundantius atque plenius oportet nos observare ea quae audivimus a Christo in Evangelio, et ab Apostolis ejus, quam in lege solebamus, quae per servum data est. Et quare abundantius? Ne forte pereffluamus: id est, ne forte pereamus, et a salute excidamus. Vel, ne forte evanescamus, transeuntes in perditionem more fluminis dixerit abundantius, reddit causam, dum in sequentibus verbis explicat,
Abbreviated transcription (Latin):
qulo quebatur ei inmonte synci ftic¬
tsq est firmus. id÷ uerus. idẽ sermo
ꝑangłm dictus. qm̃ sicut ibi p̃dictũ ÷
ita omĩci uenerunt: si uebona siue
nalai. om̃isq p̾riciricatio siue trans¬
udicium scilic& aeternȩ dãpnationis:
sicut illis contigit qui murmurando
mnoboedientes extiterunt: Notandũ
aũt quici cũ merces inbonã partem
maxime accipicitur. hic ꝓmalo posuit
apłs more solito: non curans deꝓprie¬
tatib uerborũ. sed in differenter
unc̃ ꝓ altero ponens sicut hic mer¬
celem in malo: & alibi capti uittitẽ
ibono. Ubidicit. incaptiuitatem
redigite om̃em sensum adoboe¬
dendũ xp̃o fcicit ergo apłs com¬
berationẽ ex sermone legis quiꝑ
angłm dictus ÷ ad grãmꝰ euangłu
ꝑfilium datã : & dicit: sieñi sermo legis
om̃ib quȩ ꝓmisit bonis. uelquue
minatus ÷ malis: quanto magis
erit firmus sermo euangłii datus
ꝑfilium  Etsi illi qui inoboedientes
extiterunt legi. dãpnationem
aeterni uidici nonpotuerunt

Expanded text:
loquebatur ei in monte Sina. Factusque est firmus, id est verus idem sermo per angelum dictus, quoniam sicut ibi praedictum est, ita omnia evenerunt, sive bona sive mala, omnisque praevaricatio sive transdicium scilicet aeternae damnationis, sicut illis contigit, qui murmurando inobedientes exstiterunt. Notandum autem quia cum merces in bonam partem maxime accipiatur, hic pro malo posuit Apostolus more solito, non curans de proprietatibus verborum, sed indifferenter unum pro altero ponens, sicut hic mercedem in malo, et alibi captivitatem in bono, ubi dicit : In captivitatem, redigite omnem sensum ad obediendum Christo. Facit ergo Apostolus comparationem a sermone legis qui per angelum dictus, ad gratiam Evangelii per Filium datam, et dicit: Si enim sermo legis omnibus quae promisit bonis, vel quae minatus est malis, quanto erit firmus sermo Evangelii, datus per Filium! Et si illi qui inobedientes exstiterunt legi, damnationem habuerunt, et judicium non potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
poenitentiam agite: apꝓpinqua
bit regnũ caelorum: illa p̃setibĩt
uindicttu de t̾renis hostib :
istud prestet despiritalib : illca
ꝓmittebat longeuã uitã tẽporalẽ
Eucngłm concedit uitã sine fine
mansuram: Quȩ sub audis salus.

Expanded text:
Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum. Illa praestabat vindictam de terrenis hostibus; istud praestet de spiritualibus. Illa promittebat longaevam vitam temporalem; Evangelium concedit vitam sine fine mansuram. Quae.
Abbreviated transcription (Latin):
isds̃ tuus preparticipib tuis. Qui
sunt ergo eius participes: inueteri
quidemꝰ testamento fuerunt patri¬
archȩ pcirticipes xp̃i inhac unctione:
quia cũ non essent oleo uisibili uncti
scddono sp̃s scĩ repleti. appellantur
ceceros reges palestinorũ: Nolite
sangere xp̃os meos fuerunt quoque
iges. sccerdotes & ꝓpħae. participes
illuis quia adillos speciaditer unctio¬
ꝑtinebat. ꝑ quã donum sp̃s sc̃ĩ mere¬
bantur accipere :: Nam legimus sciulem
unctũ a scimuhele &dcuud Salomon
quoq unctus ÷ ingyon: secerdotes
ungebuntur sicut unctus ÷ aãron
amoyse: dicente dñesibi i Vnges aaron
& filios eius mihi in sacerdotes: iure
ꝑpetuo iP ropħae nihil hominus unge¬
bantur. sicut unctus ÷ heliseus abhelia:
cui dixit dñs: Unges heliseũ ꝓpħam
prote:: Isti tres ordines dnm presig¬
nabant : qui est uerus rex scicerdos
atq ꝓpħa: In nouo aũt testamento
participes illius sunt apłi. martyres.
confessores. om̃sq qui grã baptis matis

Expanded text:
is prae participibus tuis ? Qui sunt ergo ejus participes? In Veteri quidem Testamento fuerunt patriarchae participes Christi in hac unctione, quia cum non essent oleo visibili uncti, sed dono Spiritus sancti repleti, appellabantucaeteros reges Palaestinorum: Nolite tangere Christos meos . Fuerunt quoque reges, sacerdotes et prophetae participes illius, quia ad illos speciapertinebat, per quam donum Spiritus sancti merebantur accipere: nam legimus Saulem unctum, et Samuel, et David: Salomom quoque unctus est in Gihon. Sacerdotes ungebantur, sicut unctus est Aaron a Moyse, dicente sibi Domino; Unges Aaron et filios ejus mihi in sacerdotes jure perpetuo. Prophetae nihilominus ungebantur, sicut unctus est Eliseus ab Elia, cui dixit Dominus: Unges Eliseum prophetam pro te. Isti tres ordines Dominum praefigurabant, qui est verus Rex, Sacerdos atque Propheta. In Novo autem Testamento participes illius sunt apostoli, martyres, confessores, omnesque qui gratia baptismatis
Abbreviated transcription (Latin):
aeterni: Positi incarcere huius nuna¬
& in exilio religatiq Uerbi gñi
sicut excluduntur ab aula regia
rei & eius offensẽ incurrentes. es
destinantur inexiliũ atq in carcero
elciuduntur. et sicut mediator bonui¬
uolens eis ueniam impetrare. pon
primũ eos intro ducit inaulam
regis. sed ipse foras egreditur ibiq
Ius aconspectu patne mauestatis
eses assumendo. usibilemq pbendo¬
aonlocutus ÷ nobiscum pcepta
s cetern sicq nos suis pdicatio
& miraculis correctos & castu¬
eos atq sua fide confirmatos
luq pessione apeccatis emunda¬
q. intro duxitnos inaulũ & in
onspectũ paternę maiestatis:
mundo ascendendo adcuelos pate
st nobis aditũ regni caelestis
Diendo aũt introducit eum in
rbẽ terrae: hoc significat cũ ei
committit orbẽ terrȩ. & cum mani¬
festar illũ dñm esse totius mundi
unc eñi possedit orbẽ: cũ aburauer¬
sis÷ agnitus dñs totius orbisi hoc
aũt non de substuntia uerbi. sed

Expanded text:
aeterni: positi in carcere hujus mundaeterni: positi in carcere hujus mundi et exsilio relegati. Verbi gratia, sicut excluduntur ab aula regia rei, ejus offensam incurrentes, et destinantur in exsilium, atque in carcere clauduntur; sed sicut bonus mediator volens eis veniam impetrare, non primum eos introducit in aulam regis, sed ipse foras egreditur, ibiqnos a conspectu paternae majestatis, carnem assumendo, visibilemquecollocutus est nobiscum praecepta Regis aeterni; sicque nos suis praedicationibus et miraculis correctos et castigatos, atque sua fide confirmatos, suaque passione a peccatis emundatos, introduxit in aulam, in conspectum paternae majestatis, quando ascendens ad coelofecit nobis aditum regni coelestis. Dicendo autem introducit eum in orbem terrae, hoc significat, cum ei committit orbem terrae, et eum manifestat illum Dominum esse totius mundi. Tunc enim possedit orbem, cum ab universis est agnitus Dominus totius orbis. Hoc autem non de substantia Verbi, sed
Abbreviated transcription (Latin):
B ater. manifestaui nomen tuum
hominib: & aequalis est illi: in sub
dicendo
portans. fticilitatẽ continentis uoluit
exprimere i ł osuitq portans: ꝓeo qđ ÷
gubernans & regensi Uerbũ igitur
dĩ patris. om̃ia quȩ fecit uerbo uir¬
tutis sucie portat. hoc est potentiat
untutis suce & uerbo iussionis suę
om̃ia gubernat & regit: non est eñi
minus gubernare mundũ quam
creasse.Nam increando gxnihilo
substanticie rerũ ꝓductȩ sunt in
gubernando uero eciq̃ fticta sun
neadnhilũ redeant: continentur
Ergt̃ dũ haec omici reguntur. & ad
inuicẽ sibi repugneatia captant.
magnũ & admirabile uirtutis dĩ¬
indi ciũ declaratur. post ttuita
diuinȩ maestatis infilio claritatẽ
adhumilici in carnationis eius des¬
cendit: pariterq discernit naturã
diiunitatis atq. humanitatis dicens
Purgationẽ peccatorũ fticiens. nãqdꝰ
dixit portans om̃ic guberuatione
& regimine uirtutis suce : ad diun¬

Expanded text:
Pater, manifestavi nomen tuum Pater, manifestavi nomen tuum hominibus: et aequalis est illi in subste. Dicendo portans, facilitatem continendi voluit exprimere: posuitque portans, pro eo quod est gubernans et regens. Verbum igitur Dei Patris, omnia quae fecit verbo virtutis suae portat: hoc est, potentia virtutis suae, et verbo jussionis suae omnia gubernat et regit. Non enim minus est gubernare mundum, quam creasse; nam in creando ex nihilo substantiae rerum productae sunt: in gubernando vero ea quae facta sunt, ne ad nihilum redeant, continentur. Ergo dum haec omnia reguntur, et ad invicem sibi pugnantia coaptantur, magnum et admirabile virtutis Djudicium declaratur. Post tantam divinae majestatis in Filio claritatem, ad humilia incarnationis ejus descendit, pariterque discernit naturam divinitatis atque humanitatis, dicens: Purgationem peccatorum faciens. Nam quod dixit, portans omnia gubernatione sua, et regimine virtutis suae, ad divin
Abbreviated transcription (Latin):
patris & filui ostendit: ut ducis ꝑ¬
sonas apcrir& ingla & splendore
Persplendorẽ quippe : unitatem
declarauit ęssentice cũ dõ patre
In nomine aũt głue: ꝑsonã dĩpatris
expressit : Insplendore aũt. ꝑ
sonã filui. & sic filius splendor
desplendore: sicut lux deluce. ds
de dõ. lumen delumine : principiũ
de principio: Sequitur ñ
aliud÷ substantia. qđ dũ pingitur
imago & figura alicuius hominis in
panete : non ÷ illud figura quod sub¬
stantia est: Apłs aũt figurã in hoc
loco ꝓ ipsa substantia. &ꝓaequali¬
tate essentiae posuit. & quod hic
dixit figurã. clias dixit formã in¬
quiens: Quicũ infua madĩ esset:
non rapinã arbitratus ÷ esse se ȩqualẽ
dõ. sed semet ipsũ ex inaniuit cform̃a
serui accipiens : Forma eiũ illic. &
figurahic: unã dedarant ȩqualitatẽ
ȩssentice ⁊ Xp̃s ergosplendor patris ÷
& figura substantiae cius: qui ꝑillum
pater manifestatus ÷ sicut ipse dicit ⁊

Expanded text:
Patris et Filii ostendit: ut duas pPatris et Filii ostendit: ut duas personas aperiret in gloria et splendore. Per splendorem quippe unitatem declaravit essentiae cum Deo Patre; in nomine autem gloriae, personam Dei Patris expressit; in splendore autem, per onam Filii; et sic est Filius splendor de splendore, sicut lux de luce, Deus de Deo, lumen de lumine, principium de principio. Sequitur: Etaliud substantia: quia dum pingitur imago et figura alicujus hominis in pariete, non est illud figura, quod est substantia. Apostolus autem figuram in hoc loco pro ipsa substantia et aequalitate essentiae posuit: et quod hic dixit figuram, alias dixit formam, inquiens: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens; forma enim illic, et figura hic, unam declarant qualitatem essentiae: Christus ergo splendor Patris est, et figura substantiae ejus: quia per illum Pater manifestatus est, sicut ipse dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
uilꝰ Hoc apłs significauit elicen
ꝑquẽ fecit & scła. referens hoc
ad anitatẽ eius: deinde uero quib:
radib ascensionũ eleganter utens.
ꝑuenit adid quod omib his maiuist.¬
& insonuit dicens: Q
głe. & fign substaniae ei tif
d̾s pater lux÷ sicat idẽ apłs ait loquens
nascatur exluce. & splendor ꝓcedat
exsplendore non crescente numero:
in possibileest definires ldcirco aũt
appellcitur filius splendor peris:
qui a sicut inigne triasunt inse¬
parabilia. ignis uidelic&. calor &
splendor. & tamen splendore osten¬
ditur nobis ignis & calor. lic&
humanci non sint cõparanda diu¬
nis : ita natura patris & filu ac
sp̃s sc̃ĩ inseparabiliter coniuncta.
splendorẽ dignatus ÷ semet ipsũ
ostendere. & insuꝑ misteriũ totius
trinitatis: dicente ipso filio. ego
& pater unũ sumus: Etite bap¬
tizate om̃s gentes: in nomine patris
& filii & sp̃s scinctui. Mirabili igitur
modo apłs unã substantiã dĩtatis

Expanded text:
hil: hoc Apostolus significavit dicendo: Per quem fecit et saecula: referens hoc ad divinitatem ejus. Deinde vero quibusdam gradibus ascensionum eleganter utens, pervenit ad id quod omnibus his majus est, et insonuit, dicens: Qet figura substantiae ejus. Deus Pater lux est, sicut idem Apostolus ait, loquens nascitur ex luce, et splendor procedat de splendore, non crescente numero, impossibile est definire. Idcirco autem appellatur Filius splendor Patris, quia sicut in igne tria sunt inseparabilia, ignis videlicet, calor, et splendor, et tamen splendore ostenditur nobis ignis et calor, licet humana non sint comparanda divinis, ita natura Patris et Filii et Spiritus sancti inseparabiliter conjuncta splendorem dignata est semetipsam ostendere, et insuper mysterium sanctae Trinitatis, dicente ipso Filio: Ego et Pater unum sumus, et: Ite, baptizate omnes gentes, in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Mirabili igitur modo Apostolus omnem substantiam deitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ine & dibo tibi gentes hereditatem
qumn: & possessionẽ tuã terminos trȩ i
abse filius resurgens amortuis sie
Iddinstinguimus dicturosĩ Vnde
uin aduertendum e sollerti indagi¬
r apostolum inhac epła nunc de
sustantia humanitatis loqui: nunc
uto desubstantia dĩtatis: Nam qđ
qat constitutum illũ esse adõ patre
lredẽ om̃i um creaturarũ: ad huma¬
natẽ illius reculiti Uolens autẽ
escre tionẽ facere inter diuir

Expanded text:
haereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae . Et ipse Filius resurgens a mortuis, sic sed distinguimus naturas. Unde animadvertendum est solerti indagine: Apostolum in hac Epistola, nunc de substantia humanitatis loqui, nunc vero de substantia deitatis: nam quod dixit constitutum illum esse a Deo Patre haeredem omnium creaturarum, ad humanitatem illius retulit: volens autem discretion
Abbreviated transcription (Latin):
u grultutionis seu lȩtitiae. dicit illũ
aqua tristicicm habuit exrecorda
amagis hilurescit. atq. in lȩticicm
rumpit: quanlo nulla peccati gra¬
ui is recordatione mordetur: Sp̃s
peccato nasceretur. & sine peccati ma¬
cuila ab hoc mundo transiret: iuxtti
qđ de illo scriptũ est : Peccatũ non
fict : nec inuentus ÷ dolus inore eius .n

Expanded text:
exsultationis seu laetitiae dicit illum nunquam tristitiam habuit ex recordaac magis hilarescit, atque in laetitiam prorumpit, quando nulla peccati gravioris recordatione mordetur: Spiripeccato nasceretur, et sine peccati macula ab hoc mundo transiret: juxta quod de illo scriptum est: Peccatum non f
Abbreviated transcription (Latin):
dicit inepłc sucĩ Lauit nos apec catis
nr̃ is: insangune suo ⁊ Sedet ad dexi
tionẽ peccatorũ dnm suc pessione ꝓͦ
curase: acde inde dixit illũ sedere ad
dexterã maiestatis in excelsisi Namps
primũ nos redemit sangune passionsiȩ
& sic postmnodũ altitudinẽ ccelorim
penetrauit: nunc ibi ad dexterã patrs
sed&: sedere aũt illius ꝓhabitare &et
ponitur isto in loco: sicut & dextera
ꝓhonore &dignitate sũ iman blam
non÷ putandum quod om̃ps pater
qui sp̃s ÷ incircũ seriptus omĩa replens
dexterã autsinistrã habeat sicut uo
habenus : autquod ita sedecit incex¬
tera illius filius eius. sicut solent fiu
regũ sedere uyetti patrẽ appostosa
solio: sed sicitt diximus dextera ꝓglo
& dignitatis honore accipitur. squ¬
dem & pater ã dextris esse serus¬

Expanded text:
dicit: Lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo . Sedet ad dextetionem peccatorum Dominum sua passione nobis procurasse, ac deinde dixit illum sedere ad dexteram majestatis in excelsis. Nam Christus primum nos redemit sanguine passionis suae, et sic ppenetravit, ubi nunc ad dexteram Patris sedet. Sedere autem illius pro habitare et esse ponitur isto in loco, sicut et dextera pro honore et dignitate summa. Nam non est putandum quod omnipotens Pater, qui spiritus est incircumscriptus, omnia replens, dexteram aut sinistram habeat: sicut et nos habemus aut quod ita sedeat in dextera illius Filius ejus, sicut solent filii regum sedere juxta patrem, apposito sibi solio: sed sicut diximus, dextera pro gloria et dignitatis honore accipitur. Siquidem et Pater a dextris esse scr
Abbreviated transcription (Latin):
discernit geminã naturã inxp̃o
genuite: ud diuinitatis retulit¬
naturã :: a tuero quod sub intulit
Ego ero illi inputrem: adhumara¬
dubitatione: Unde & congrue
uerbo futuri tẽporis usus est
dicens erou Qm̃ quando ds pacer
dixit addaiud cũ dormieris
cũ patrib tuis suscitabo semen
tuum quod egredietur delũbil
tius. & firmabo thronum eius
suꝑ trhonũ suum ipseq erit mihi filiuꝰ.
& ego ero illi pater futurũ erat ad¬
huc utuerbũ dĩ patris assumeret
h ominẽ inutero uirginali inuni¬
hcec aũt sententia Etad suꝑiora
potest respicere. utita legatur sub
interrogatione rursum cui angłoꝵ
nulli: uelcerte absolute & affirma¬
tiue hoc modo. rursum deillo dicit:
Ds pater. ego ero illi in patrem n
Et cũ iterũ introducit primo genitũ
in orbẽ terrae. dicit & ad orent
eũ om̃s angeli dei Omnis
ungenitus potest dici primo genitus.
eo quod primũ aperiat uuluã matris.

Expanded text:
discernit geminam naturam in Chridiscernit geminam naturam in Chrigenui te, ad divinitatem aeternitatis; at vero quod subintulit, Ego ero illi in Patrem; ad humanidubitatione. Unde et congrue verbo futuri temporis usus est, dicens: Ero. Quoniam quando Deus Pater dixit ad David: Cum dormieris cum patribus, suscitabo semen tuum, quod egredietur de lumbis tuis; et firmabo thronum ejus per thronum tuum: ipseque erit mihi filius, et ego ero illi Pater, futurum erat adhuc, ut Verbum Dei Patris assumeret hominem in utero virginali, in uniHaec autem sententia et ad superiora potest respicere, ut ita legatur sub interrogatione rursum cui angelornulli; vel certe absolute et affirmative hoc modo, rursum de illo dicit Deus Pater: Ego ero illi in patrem. Et cum iterum introduxit primogenitum in orbem terrae dixit: Et adorent cum omnes angeli Dei. Omnis unigenitus potest dici primogenitus, eo quod primus aperiat vulvam matris;
Abbreviated transcription (Latin):
ibaudis nulli angłorũ hocdie¬
am÷ ÷ hoc de uerbo dĩ intelligen¬
dum ÷ quod coȩt̃num & consubstan
ule ÷ patri. non dequalib& crea¬
tura: lic& legcinus in libro iob
anglos appellcitos esse filios dĩ¬
Ingenesi quoq filios in quod utiq
quando fit: abusiuefit: quan doergo
dixit eifilius meus estu tẽpore
baptismatis. & in monte quando
intonuit uox paterna cęlitus
dicens. hic ÷ filius m̃s karissimus
& in hoc qđ dicit filius m̃s estu :
manifestat exipsa sua essentia
inquit genuite. quod a uerbiũ ÷
p̃sentis tẽporisi Indõ eñi nec p̃te¬
rita transeunt nec futura sue¬
cedunt: sed omĩa tempora simul
ei iunctusunt: quiu om̃iu p̃sentia
hab&. & ÷ sensus ꝯSicut ego sẽꝑ¬
aeternus sum neq initium neq
finẽ habens: itate semꝑ habeo
filium coaet̃num filium mibuꝰ
Tale: & istud quod alibi dicit ante
creaturã & ante omĩa scłai Et
rursum ego ero ei inpatre: & ipse
erit mihi infilios Uides ne. quomolo

Expanded text:
dis, nulli angelorum hoc dictum est. Hoc de Verbo Dei intelligendum est, quod coaeternum et consubstantiale est Deo Patri, non de qualibet creatura, licet legamus in libro Job angelos appellatos esse filios Din Genesi quoque filios Seth: quod utique quando fit, abusive fit. Quando ergo dixit ei: Filius meus es tu? Tempore baptismatis et in monte quando intonuit vox paterna cdicens: Hic est Filius meus dilectus. Et in hoc, quod dixit, Filius meus es tu, manifestat ex ipsa sua essentia inquit, genui te, quod adverbium est praesentis temporis: in Deo enim nec praeterita transeunt, nec futura succedunt; sed omnia tempora simul ei conjuncta sunt, quia omnia praesentia habet. Et est sensus: Sicut ego seaeternus sum, neque initium, neque finem habens, ita te semper Filium coaeternum mihi habeo. Tale est et istud, quod alibi dicit: Ante creaturam, et ante omnia saecula. Et rursum, Ego ero ei in Patrem, et ipse erit mihi in filium. Videsne quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
a uerbo: & quadragesimo die exlla
ad cuelestia: Quid÷ ergo sedet aa
dcatur habitat inplenitudine
patn maiestatis : & cũ dicit in ex¬
ai ostendit illũ hominẽ suꝑ om̃ãn
cotura angelicã & humanã exal
uto melior angłis effectus. quan
afferentius preillis nomen
llus p̃angłis adõ pcitre susceptus :
qitius atq excellentius. nomen
nctionis hereditauit : Nãquantu
dstantia÷ inter nom̃ filii & serui:
tanto ille maioris dignitatis est
homo in hoc ÷ maior om̃ibangłis
om̃iq creatura: quiu potestas quȩ
rquieuit in illo homine assũpto
duerbo extẽpore conceptionis.
qua ꝓpter illisunt illi ministri &
fumuli. sicut in eius tẽp̃tutione &
passione In resurrectione quoq
atq. ascensione declartitũ ⁊ qͥ Ille
aũt filius ꝓprius & heres existit
iungiti Cui eñi dixit angłorum¬

Expanded text:
a Verbo, et quadragesimo die exaltatus ad coelestia. Quid est ergo, sedet ad dicatur, habitat in plenitudine paternae majestatis. Et cum dicit, in excelsis, ostendit illum hominem super omnem creaturam annto melior angelis effectus, quanto differentius prae illis nomen bilius prae angelis a Deo Patre susceptus est rentius atque excellentius nomen filiationis haereditavit: nam quanta distantia est inter nomen filii et servi, tanto ille majoris dignitatis est homo in hoc est major omnibus angelis omnique creatura: quia potestas, quae requievit in illo homine assumpto a verbo ex tempore conceptionis. Quapropter illi sunt ministri et famuli, sicut in ejus tentatione et passione, resurrectione quoque, atque ascensione declaratum est. Ille autem filius proprius et haeres existit: subjungit: Cui enim dixit aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
quia in natura diuinitatis non hab&
fr̃s sub sequentes. scđm humanitatẽ
quoq unigenitus ⁊ beattie mariae.
quoe post illũ alios non genuit
sicut calum pnicitur eluidius dente
uiperino:ł rimogenitus ÷ scđm diui¬
nitatis essentiam. sicut ꝑsalomonẽ
testatur dicens ÷ Ego sapientia
exore altissimi ꝓdiui. primo genita
ante omẽm creaturã : scđm huici¬
nitatẽ quoq primo genitus est

Expanded text:
is non habet fratres sequentes se. Secundum humanitatem quoque unigenitus est beatae Mariae, quia post illum alios non genuit, sicut calumniatur Helvidius dente viperino. Primogenitus est secundum divinitatis essentiam, sicut per Salomonem testatur, dicens: Ego sapientia ex ore Altissimi, prodivi primogenita ante omnem creaturam . Secundum humanitatem quoque primoge
Abbreviated transcription (Latin):
nouissime dieb ista locu¬
tus est nobis infilior
Om̃is intentio beati apłi
in hac epła ÷: utiudeos cognatos
suos qui & hebrei abheber appel¬
lantur in quo assumptisunt. alege
moysi transire faciat ad grãm euangłii.
ab obseruatione carnali ad spiritalẽ:
quceꝑ filiũ data fidelib. discerni
alegtlib umbris: quce angelicis
ministrationib exhibitȩ fuerunt
Unde etprimũ ponit ꝓpħas. diuer q̃¬
sis modis uarusq locutionib patrib
fuis se locutos dicens: multi furia
id ÷ multis locutionib multisq
modis. hoc ÷ multis quclitatib olim:
nr̃is. deinde utostenderet quanta
differentiaa esset grãe inter illos
& patres illorũ subꝰ iunxit :
uissime diebus istis ult
ultimȩ ȩtatis.:
locutus ÷ nobis ꝑfiliũ
Dicendo

Expanded text:
novissime diebu istis locutus est nobis in Filio. Omnis intentio beati Apostoli in hac Epistola est ut Judaeos cognatos suos qui et Hebraei, ab Heber appellantur, in quo assumpti sunt a lege Moysi transire faciat ad gratiam Evangelii, ab observatione carnali ad spiritalem; quae per Filium data est fidelibus, discernit a legalibus umbris, quae angelicis ministrationibus exhibitae fuerunt. Unde et primum ponit prophetas diversis modis variisque locutionibus patribus fuisse locutos dicens: Multifariam, id est multis locutionibus: multisque modis, hoc est, multis qualitatibus: olim, nostris. Deinde, ut ostenderet quanta differentia esset gratiae inter illos et patres illorum, subjunxit: Novissime diebus istis, ultimae aetatis, locutus est nobis per Filium. Dicendo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓpħcs & ꝑfilium : qui inp̃positio
ꝓalia p̃positione ꝑ accipitur. sicut
inmult̾is locis epłcehius inuenitur:
his p̃positionib in differenter uti
Consideremus ergo quomodo multis heres¬
locutionib multisq qualitatib
Aliquando em̃ aꝑte & ꝑ angłm
locutus ÷ eis : ut abrahę cui dixit. n¬
scłm hoc tempu̾s ueniam eritq
scrae filius moysi quoq p̃ceptu
legalia dando non occides. non
ad ulteriũ facies: ceteraq huius
modi : loth quoq desodomis eũ
educendo : alusq quã pluribus
Aliquando uero obscure & ꝑignẽ.¬

Expanded text:
 per Filium; quia praepositio pro alia praepositione saepe accipitur; sicut in multis locis Epistolae invenitur his praepositionibus indifferenter uti. Consideremus ergo quomodo multis locutionibus multisque qualitatibus Aliquando enim aperte et per angelum locutus est eis ut Abrahae cui dixit: Secundum hoc tempus veniam, eritque Sarae filius ; Moysi quoque praecepta legalia dando, Non occides, non adulterabis , caeteraque hujus modi; Loth quoque de Sodomis eum educendo , aliisque quampluribus. Aliquando vero obscure, e
Abbreviated transcription (Latin):
nquo enĩ iudicas alterũ te ipsum
condempnas . Hocitti est intelligendũ.
sirep̃hendis & iudicusaliũ. et temetip¬
sum abhis uitus aquib illũ rep̃hen¬
dis obserues & ab alus ceipsũ liberas
Si uero eadem ope imples. aut malora
quib rephendis frẽm tuũ: inquo illũ
iudicas teipsũ dãpnas. Quia quialiũ
iudicas. quandoq iudicaberis & recte.
quia eade facis quȩ iudicas. Stimus
ueraatem. id÷ sine psonarũ acceptio¬
ne: in eos qui tulia agunt: hoc est
qui illa faciunt quȩ in aliis rep̃henduns:
inpsenti scło ad tendunt homines ꝑso¬
nas potentũ diuitũ ꝓpinquoꝵ iudicio
seddĩ uidiciũ in hoc÷ uerũ. quia ipse
qui uerax÷: non adtendit psonas. sed

Expanded text:
enim judicas alterum, teipsum condemnas. Hoc ita est intelligendum: Si reprehendis et judicas alium, et temetipsum ab his vitiis, a quibus illum reprehendis, observas et ab aliis teipsum liberas: si vero ea opera imples aut majora a quibus reprehendis fratrem tuum, in quo illum judicas, teipsum damnas, quia qui alium judicas quandoque judicaberis, et recte, quia ea facis quae judicas. Scimus veritatem; id est sine personarum acceptione, in eos qui talia agunt, hoc est qui talia faciunt, qualia in aliis reprehendunt. In praesenti saeculo attendunt homines personas potentum, divitum, propinquorum in judicio: sed Dei judicium in hoc verum est, quia ipse qui rex est non attendit personas
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ sumus. & non dũ apparuit quid
erimus. Scimus autem quia cum
apparuerit similes ei erimus: uide¬
bimus enim eũ sicuti est. Incorrup
tonẽ quoq dabit illis: id ÷ in morta¬
litatem. quia erunt om̃s electi in¬
commuttibiles manima. & incorrup¬
tibiles incorpore

Expanded text:
i sumus, sed nondum apparuit quid erimus. Scimus autem quia cum apparuerit, similes ei erimus. Videbimus enim eum sitionem quoque dabit illis, id est immortalitatem, quia erunt omnes electi incommutabiles in anima, et incorruptibiles in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium. & manifestatio iudicis om̃i¬
potentis dĩ intelligitur. Cordurũ
& inpoenitens inscripturis diuinis
dicitur. cũ mens humana uelut cera
frigore imquitatis obstricta. signa¬
culum diuinȩ imaginis ñ recipit. il¬
lud scilic& qđ dñs in anima nos ha¬
bere docetdicens. Scĩ estote: quia
et eg̃o sc̃s sum. Et dequo psalmista

Expanded text:
udicium et manifestatio judicis omnipotentis Dei intelligitur. Cor durum et impoenitens in Scripturis divinis dicitur, cum mens humana velut cera frigore iniquitatis obstricta, signaculum divinae majestatis non recipit, illud scilicet, quod Dominus in anima nos habere docet, dicens: Sancti estote, quia et ego sanctus sum . Et de quo Psalmista:
Abbreviated transcription (Latin):
uero aliis : Unde dicit salomon: Fili
pe est: dõ displicet : Etphilosophi lic&
mala agerent. tam̃ inhoc erant consenti¬
entes iufficicie dĩ : quia inaliis ipsa ui¬
tia reprehendebant ⁊ lusticia quippe
dĩ est. quiod it acdetestutur uitia. et
doc& uirtutes. quã iusticiã illi cogno¬
uerunt: qui uitia dõ displicere intel¬
lexer : Et tamen in hoc ignorare dicunt᷑
qualia ipsi agebant: digni sunt mor¬
te aecncie dampnationis: & quasinori
intellexer̃ : dũ sine timore peccauer
Nonsolũ qui ea faciunt. subaudis
digni sunt morte : sed etiã qui con¬
sentiunt fticientibus: Qui facit peccatũ
&con sentit: dignus est morte.
Iuinonftiere & consentit insubditis

Expanded text:
vero aliis. Unde dicit Salomon: Fili,vero aliis. Unde dicit Salomon: Fili,pe est, Deo displicet. Et philosophi, licet mala agerent, tamen in hoc erant consentientes justitiae Dei, quia in aliis ipsa vitia reprehendebant. Justitia quippe Dei est, quae odit ac detestatur vitia, et docet virtutes. Quam justitiam illi cognoverunt, qui vitia Deo displicere intellexerunt; et tamen in hoc ignorare dicunturia agunt, qualia ipsi agebant, digni sunt morte aeternae damnationis, et quasi non intellexerunt, dum sine timore peccaverunt; non solum qui ea faciunt, subaudis digni sunt morte, sed etiam qui consentiunt facientibus. Qui facit peccatum et non consentit, dignus est morte. Qui non facit et consentit in subditis
Abbreviated transcription (Latin):
bus est ꝑ uersȩ celsitudinis appe¬
titor: & qui precellere uult alios.
qui effertur supra mensurã suã. uel
qui maioꝵ institutis ñ ad quiescit.
nuentores malorũ.
quimulta ma¬
la ad inueniunt: sicut illi erant deqͥ¬
bus actenꝰ diximꝰ: Parentibus
nites Parentibus terrenis ñ
ob temperant: qui uero dõ patri in
obedientes existunt:¬
sunt stulti & fatui. atq asale sapientiȩ im¬
munes: In compositi. id ÷ in ordinati¬
et lasciui : qui om̃a sua in ordinate et
lasciuiose ꝑ agunt: Omĩs enĩ insipiens:
in cõpositus id ÷ in ordinatus est: Sine
affectione. id ÷ dilectione dĩ et ꝓxi¬
ximi: Est affectio quae ponitur ꝓaf
flictione. ut in euangłio legitur : quod
seruts contumelus affectos. id ÷ afflic¬
tos occider ⁊ Et est affectio quȩ ponitur
ꝓdilectione.: ut inp̃sentilo co : Absq
foedere: hoc ÷ sine amicitia et pace
Sinc miscđia sunt: qui nec sui nec alioꝵ
miserentur : Primũ enĩ necesse ÷: ut
nobmiscđiã impendamus : deinde

Expanded text:
bus est perversae celsitudinis appetitor, et qui praecellere vult alios. . Elatus qui effertur supra mensuram suam, vel qui majorum institutis non acquiescit. Inventores malorum, qui multa mala adinveniunt, sicut illi erant, de quibus hactenus diximus. Parentibus non obedientes. Parentibus terrenis non obtemperant, qui vero Deo Patri non obedientes existuntsunt stulti et fatui, a sale sapientiae immunes. Incompositi, id est inordinati lascivique: qui omnia sua inordinate et lasciviose peragunt. Omnis enim insipiens, incompositus, inordinatus est. Sine affectione, id est sine dilectione Dei et proximi. Est affectio quae ponitur pro afflictione, ut in Evangelio ubi dicitur, quod servos contumeliis affectos, id est afflictos, occiderunt , et est affectio quae ponitur pro dilectione, ut in praesenti loco. Absque foedere, hoc est amicitia et pace. Sine misericordia. Sunt qui nec sui nec aliorum miserentur; primum enim necesse est ut nobis misericordiam impendamus, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
est maliciae opus: quae & maliuolentia
potest dici. Susurrones. Susurro de
sonolo cutionis nom̃ accepit. quinon
in facie alicuius: sed in aure loquitur
detrahendo. Etest onomato peia. id÷
falso scriptum ÷: Detractio enĩ alioꝵ
benegesta oꝑa. uł in malũ maliciose
mutare. uł inuidendo fallaci fraude
diminuere. Cũ aut mala dicutitur
quae bona sunt. aut prauabona quȩ
magna sunt. Detrahere enĩ dicitur
qui aliquid alicui subtrahere com¬
ꝓbatur et diminuere.
meliosi dicunt᷑ qui ueloces sunt inuer¬
boꝵ iniurus: et aluis autfaictis aut uer¬
bis iniuriã faciunt: Uerbis scilic&
conuitiando. aut aliquid imꝓperan¬
do: factis uero flagellando: unde le¬
gimus decipłis qđ flagellati in conci¬
lio ibant gaudentes: qm̃ digni habiti
sunt ꝓ nomine iħu contumeliã pati

Expanded text:
est malitiae opus quae et malevolentia potest dici. Susurrones. Susurro de sono locutionis nomen accepit, quia non in facie alicui, sed in aure loquitur, detrahendo: et est onomatopoeia, nomefalso scriptum est. Detractio est aliorum bene gesta opera vel in malum malitiose mutare, vel invidendo fallaci fraude diminuere: cum autem mala dicuntur, quae bona sunt, aut parva bona, quae magna sunt. Detrahere enim dicitur, qui alicui aliquid subtrahere comprobatur et diminuere. meliosi dicuntur qui veloces sunt in verborum injuriis et aliis, aut verbis aut factis injuriam faciunt; verbis scilicet conviciando, aut aliquid improperando: factis vero flagellando. Unde legimus de apostolis, quia flagellati in concilio ibant gaudentes, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu con
Abbreviated transcription (Latin):
non puniendo : dignus ÷ morte : Qui uero
faciunt & consentiunt: duplici morte dig
dignus est morte qui facit peccatũ. sed etiã
qui consentit. in excus abilis es o homo
omis qui uidicas : Hic ñ tantũ quem¬
lib& gentilem. sed et iudeũ allo quitur.
& om̃s generalit p̃latos: Ludeos ideo
alloquitur. quia illi rephendebant
& dampnabant gentiles. quasi idola¬
tras et peccatores. gloriantes sẽ ad gr̃am
euangłii: ꝓpt̃̾ obseruantiã legis meru¬
isse uenire : Prelatos autẽ. quia in alus
peccatũ iudicant & rep̾hendunt intel¬
ligentes eẽ peccatũ. et inse non damp

Expanded text:
non puniendo, dignus est morte. Qui autem faciunt et consentiunt, illi duplici morte digndignus est morte qui facit peccatum, sed etiam qui consentit, inexcusabilis es, o homo omnis, qui judicas. Hic non tantum gentilem quemlibet, sed et Judaeam alloquitur, et omnes generaliter praelatos. Judaeos ideo alloquitur, quia illi reprehendebant et damnabant gentiles quasi idololatras et peccatores, gloriantes se ad gratiam Evangelii propter observantiam legis meruisse pervenire. Praelatos autem, quia in aliis peccatum judicant et reprehendunt, intelligentes esse peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur : tam iudȩos quã gentiles:
Et est sensus: Siseruus aut subiectus
tuus non ualet effugere iudiciũ tuum
ohomo humana tantũ modo sapiens.
quo modo tu poteris effugere iudicium
om̃potentis dĩ. Diuitiȩ bonitatis eius
dei sunt: quib uniuersũ mundũ cotidie
peccantẽ nonstatim punit. expectans
illũ ad poenitentiã. sed insuꝑ illi benig¬
na largitate solem et pluuiã largitur.
quaspłerũq homines contẽpnunt. siue
despiciunt: dũ ei gr̃ãs non referunt.
peccantes: nonstatim punit : Longani¬
mitas est quae alibi sustentatio. siue
substinentia uocatur. qua ꝑ infirmitu¬
tem et fragilitatem. & non deliberato
animo petcantes diu portat: expec¬
tans illos ad pęnitentiam : Scđn¬
tens cor: tesaurizas uid÷ seruas
& mulciplicas tibi irã indieite.
hoc est uindicta in die iudicu & reuela¬
tionis iusti iudicudĩ : qui reddet
unicuiq. scđm opa sua : Bonisbo

Expanded text:
loquitur, tam Judaeos quam gentiles. Et est sensus: Si servus aut subjectus tuus non valet effugere judicium tuum, o homo, humana tantummodo sapiens, quomodo tu poteris effugere judicium omnipotentis Dei? Divitiae bonitatis Dei sunt, quibus universum mundum quotidie peccantem non statim punit, exspectans illum ad poenitentiam; sed insuper illi benigna largitate solem et pluviam largitur, quas plerumque homines contemnunt sive despiciunt, dum ei gratias non referunt. acitatem peccantes non statim punit. Longanimitas est, quae alibi sustentatio sive sustinentia vocatur, qua per infirmitatem et fragilitatem, et non deliberato animo peccantes diu portat, exspectans illos ad poenitentiam. Secunitens cor thesaurizas, id est reservas et multiplicas tibi, iram in die irae, hoc est vindictam in die judicii et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique s
Abbreviated transcription (Latin):
o homo om̃is qui iudicus eos quita¬
lia aguni. & facis eti quia tu effu¬
gies iudiciũ dĩ Andiuitias boni¬
tatis eius et pacientiȩ. et longanimi¬
tatis contem pnis. ignoras quoniã

Expanded text:
s eos qui talia agunt: et facis ea quia tu effugies judicium Dei. An divitias bonitatis ejus: et patientie: et longanimitatis contemnis? Ignoras quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
tionem : querentib uitã eternam.
Ordo uerborum ÷ & sensus: cũ subau¬
ditionibus: his quidẽ qui scđm pacien¬
tiam boni oꝑis modo laborant aut
ui uunt. querentibus scilic& uitam
a cternã. id ÷ iudiciũ dĩ expectantib
qui debono suo non modo sed infutu¬
ro mercedem querunt. Głam & incor¬
ruptionem dabit indie iudicui: Głam
claritatis dabit eis. qua fulgebunt sic̃
sol inregno patrisui: honorẽ quofilu

Expanded text:
tam aeternam. Ordo verborum, et est sensus cum subauditione: His quidem qui secundum patientiam boni operis modo laborant aut vivunt, quaerentibus vitam aeternam, id est judicium Dei exspectantibus qui de bono suo non modo, sed in futuro mercedem quaerunt, gloriam et incorruptionem dabit in die judicii. Gloriam claritatis dabit eis, qua fulgebunt sicut sol in regno Patris sui; honorem quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
in oculis ur̃is afferte mertedẽ meã.
Et ẽ sensus : Infirmos ur̃os curaui. le¬
ꝓsos mundaui. mortuos suscittiui. esu¬
rientes paui: Date mihi ex hoc mer¬
cedem. si dignum & bonum ẽ : Et
appenderunt mercedem meam.
triginta argenteis: Malum ꝓmalo
redd & dñsꝰ reꝓbis indie iudicii:
dicens eis: Quia esuriui & non de¬
distis mihi manducare: ite in ignẽ
Aeternum: Qua ꝓpt̃ non debemus
uindictam expetere. ut reddamus
malum ꝓmalo. qui non possumus
hoc tranquilla mente agere: sed
debemus illi reseruare: qui semꝑ
idem aequalis man&: & quidixit ⁊
Michi uindictam reseruate.: & ego
tribuam illis supplicia. uobis
autẽ premia Malum siquidem
ꝓmalo reddere: nonẽ bonum
de nimiumq malum ÷ ⁊ Sed semꝑ¬
quodbonum ÷ sectamini:

Expanded text:
dem meam, et est sensus: Infirmos vestros curavi, leprosos mundavi, mortuos suscitavi, esurientes pavi, date mihi ex hoc mercedem, si dignum et bonum est: et appenderunt mercedem meam triginta argenteos . Malum pro malo reddet Dominus reprobis in die judicii, dicens eis: Quia esurivi et non dedistis mihi manducare, ite in ignem aeternum . Quapropter non debemus vindictam expetere, ut reddamus malum pro malo, quia non possumus hoc tranquilla mente agere, sed debemus illi reservare qui semper idem et aequalis manet: et qui dixit: Mihi vindictam reservate et ego retribuam , illis supplicia, vobis autem praemia. Malum siquidem pro malo reddere non est bonum, de nimiumque malum est. Semquod bonum est sectamini
Abbreviated transcription (Latin):
ut non solum malũ ꝑmalo non debe¬
mus reddere: sed nec malũ ꝓmalo
Quattuor modis redditur autbonũ
Ponum ꝓmalo redditur : sicut re¬
demptor nofter nobrs. qui mortui
& perditi eramus. atq ꝓpter pec¬
eatt nr̃a adõ alieni: quando ꝑ
passionem suam & baptisini gram
nos redemit qͥ ħ onum ꝓbono. sicut
indiȩ iudiciidabit eletas dicens
eis: Quia esuriui & dedistis mihi
m anducare: nunc ꝑcipiceregnũ¬

Expanded text:
ut non solum malum pro bono non debeamus reddere, sed nec malum pro malo. Quatuor modis redditur, aut bonum Bonum pro malo redditur, sicut Redemptor noster nobis qui mortui et perditi eramus, atque propter peccata a Deo alieni, quando per passionem suam et baptismi gratiam nos redemit. Bonum pro bono, sicut in die judicii dabit electis, dicens eis: Quia esurivi et dedistis mihi manducare, percipite regnu
Abbreviated transcription (Latin):
Iste est alexander
dequo supra iam diximus. qui re¬
uersus est adapostasiã suam: &
quia aurifex erat fabricabat
aedes dianae apud athenas. unde
et ipse commouit omẽm ciuitatẽ
contra apłm. resistens fortiter
non ait reddat
optatiuo modo. sed reddet in¬
dicatiuo: quod uerbũ p̃nonti-¬
imminere nternebat : Percuci& te
sobent maxime figura in pre¬
cantis futura p̃dicere Sicut
figura p̃teriti tẽporis eaquȩ
uentura erant sepe cecinerunt ⁊
Inprima ineai defensione nemo

Expanded text:
Iste est Alexander de quo jam supradiximus, qui reversus est ad apostasiam. Et quia erat artifex, fabricabat aedes Dianae apud Athenas, unde et ipse commovit omnem civitatem contra Apostolum; resistens fortiter Non ait: Reddat optativo modo, sed reddet indicativo, quod verbum praenuntiimminere cernebat: Percutiet te ae namque solent maxime figura imprecantis futura praedicere, sicut figura praeteriti temporis ea quae ventura erant, saepe cecinerunt. In prima mea defensione nemo
Abbreviated transcription (Latin):
et resurgens amortius iam nom mnori
dicit fuisse mortuũ : et electos moi¬
os appellat dormientes: A pme
go appellat mortuũ. ut dũ audin
et scimus illẽ fuisse mortuũ et resir¬
rexisse: nos quoq speremus resurta¬
turos ꝑ uirtutẽ diuinitatis eiꝰ: Elie¬
tos uocat dormientes : quoniã nemi
hominũ tamfacile potest sociũ siũ
ex citare a somno. quã facile om̃s
suscitabantur a somno mortis Quo
autẽ dicit quia deus pat̾ eos quider¬
mierunt ꝑ ihm̃ adducet cũ eo id ÷ a
quidormierunt inihũ : Illi nẽpru
qui mortui sunt aduentũ anteeul
et postea in fide passionus eiꝰ. et qd
signo erucis sunt muniti. atq sago¬
mento corporis et sangurus eiꝰ al
mortis muniti: credentes suã salus
ibi coritineri : Dicit beatus agisan¬

Expanded text:
et resurgens a mortuis jam non moritur, dicit fuisse mortuum, et electos mortuos appellat dormientes. Christum ergo appellat mortuum, ut dum audimus et scimus illum fuisse mortuum et resurrexisse, nos quoque speremus resurrecturos per virtutem divinitatis ejus. Electos vocat dormientes, quoniam nemo hominum tam facile potest socium suum excitare a somno, quam facile omnes suscitabuntur a somno mortis. Quod autem dicit, quia Deus Pater eos qui dormierunt per Jesum, adducet cum eo, id est rmierunt in Jesu, illi nempe qui mortui sunt ante ejus adventum, et postea in fide passionis ejus, et qui signo crucis sunt muniti, atque sacramento corporis et sanguinis ejus die mortis muniti, credentes suam salutem ibi contineri. Dicit beatus Augus
Abbreviated transcription (Latin):
& contẽpnitNon hominẽ spernit.
id ÷ me non despicit: sed dm̃ cuius
uerba recito. & quiloquitur per¬
os meum: Nolumus uosignorire
dedor mientibus : ut non contriste¬
minisicut & c&eri qui spem
Non habent
Philosophi & gentiles infideles ñ
credentes resurrectionem : multos
ex hoc decipiebant. negantes re¬
surrectionem: Et facieꝰbant con¬
tristari: & dolere demorte ꝓpin¬
quorum: Et non solũ infideles
sed &iam multi fideliũ apud
macedones & tessalonicenses
contrista bantur de morte paren¬
tum: non credentes eos resur¬
recturos : Pagani ergo & infide¬
les merito contristubantur deꝰ
morte suorum: quia ꝑtẽpora
aet̾nam : At uero fideles &
credentes. immerito contristit¬
bantur suꝑ recessu fideliũ quã
mortẽ tẽporalem. ꝑ uenieban
uitã aeternam: Qua ꝓpt̃ uolas
eos a postolus sanctificare derlos¬
rectione. & consolari suꝑ most
ꝓpinquorũ: ait ĩ Nolouos iguor¬
tes reddere dedor mientibus quiot¬
ut non contristeminu suꝑ mortees¬

Expanded text:
 contemnit, non hominem spernit, id est non me despicit, sed Deum, cujus verba recito, et qui loquitur peros meum. Nolumus ignorare vos de dormientibus, ut non contristemini, sicut et caeteri qui spem non habent. Philosophi et gentiles infideles non credentes resurrectionem, multos ex hoc decipiebant, negantes resurrectionem, et faciebant contristari et dolere de morte propinquorum. Et non solum infideles, sed etiam multi fidelium apud Macedones et Thessalonicenses contristabantur de morte parentum, non credentes eos resurrecturos. Pagani ergo et infideles merito contristabantur de morte suorum, quia per morteaeternam. At vero credentes et infideles, merito contristabantur super recessu fidelium, quia per mortem temporalem perveniebant ad vitam aeternam. Quapropter volens eos Apostolus certificare de resurrectione, et consolari super morte propinquorum, ait: Nolo vos ignorantes reddere de dormientibus, quut non contristemini super morte eo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsorum ꝑtinqͣ Purientes auribs¬
funt: Pirmeest scalpere: illi pͥurient au
idipsum opus non impl& quodcous
uteo recedente acorpore. remaner
aliquis qui in eius locũ subrogarͥ
potuiss& : Etest sensus: Tempus
meae passionis iam im min& In
ꝓximo est & tuus reces sus Sicut
ergo egote docui utremaner&
post me quimisterium meum im¬

Expanded text:
ipsorum pertinent. Prurientes auribuipsorum pertinent. Prurientes auribus. Prurire est scalpere; illi pruriunt auridipsum opus non implet quod docut eo recedente a corpore, remaneret aliquis qui in ejus locum subrogari potuisset, et est sensus: Tempus meae passionis jam imminet, in proximo est et tuus recessus. Sicut ergo te docui, ut remaneret post me qui ministerium meum im
Abbreviated transcription (Latin):
Predica uerbũ eugłii. insta in
ad monitione. oportune uolen¬
tib. & inportune quietis con¬
sistentib inportune nolentib .
Argue peccantes. obsecra bene
laborantes : ut in melius pro
Increpa illos qui nolunt
corrigere se : in om̃i pacientia & doc¬
trina : Quid est quod adatum seri¬
bens precepit illi inquiens. increpa
cum om̃i imperio. & ad timotheumn
similit̾ epłam dirigens dicit. increpa
cum om̃i pacientiaa: nisi quia me¬
dicus erat amborum & Namtitus :¬
nimie erat pacientiae. Idoq p̾cepit.
&̾ in stigauit adhaec ut in crepare
cum om̃i imperio: ne forte ꝓpt̃ suam
mansuetudinẽ non corriper& delin lib¬
quentes : Timotheus aut quia acrioris
Animi erat. necesse habebat ad moneri
ut cum om̃i pacientia increpar& de¬
linquentes: ne forte ultra modũ
dure imtrepans. in desperationem¬
aliquem pusillanimẽ poneret:
Ad sua desideria coacerucbur
contempnentes: congregibunt
sibi magiseros qui illas loguante
quicie ipsi desiderant & aduolintn

Expanded text:
praedica verbum Evangelii: Insta in admonitione opportune volentibus et in portu quietis consistentibus, importune nolentibus: argue peccantes, obsecra bene laborantes ut in melius proficiant, increpa illos qui nolunt corrigere se in omni patientia et doctrina. Quid est quod ad Titum scribens praecepit illi, inquiens increpa cum omni imperio, et ad Timotheum similiter epistolam dirigens dicit, increpa cum omni patientia, nisi quia medicus erat amborum? Nam Titus nimiae erat patientiae, ideoque praecepit ei et instigavit ad hoc ut increparet cum omni imperio, ne forte propter suam mansuetudinem non corriperet delinquentes. Timotheus autem quia acrioris animi erat, necesse habebat admonere, ut cum omni patientia increparet delinquentes, ne forte ultra modum dure increpans, in desperationemaliquem pusillanimem poneret. Ad sua desideria coacervabunt contemnentes, congregabunt sibi magistros qui illa loquantur quae ipsi desiderant, et ad voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ quasi intus statuo: & ad secu¬
tus es etiam psitũ meũ bene
Omnes qui uolunt
Letiã asuis ipsis mobris  Om̃is
scriptura diuinitus inspirata
id ÷ adõ data. utilis ÷ ad docen¬
dũ alios: ard arguendũ negle¬
gentes. a corrip̾iendũ in ma¬

Expanded text:
r quasi intus statuo. Et assecutus es etiam propositum meum bene Omnes qui volunt vel etiam a suis ipsis membris. Omnis scriptura divinitus inspirata, id est a Deo data, utilis est ad docendum alios, ad redarguendum negligentes, ad corripiendum