comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicum et uidebitis me: qr
saluatoris nostri ꝓmissa
fratres knmͣ: leto cordis
auditu percipere debemus.
sedula q ĩtentione ꝑsist̾e:
quatiuus ad hec ꝑting̾e
iuereauir. Quid est enĩ
ꝙ merito lecius audiat᷑.
quͣi ꝑuenire posse ad gau
dium qued nunquã pos¬
sit auferri. Notandum ãt
ꝙ tota lectionis huius eu¬
uangelice series illis spe¬
cialiter conuenit: qui eam
p̾sentes audierunt a dño
pars autem illius etiam
nobis qui post passionẽ
et resurrectionem dñicam
ad fidem uenimus: aptis¬
modicum et iam nõ
cialiter pertinet. qui eius
discipulatin predicantis
ĩ carne adherere. et post
tristiciam passionis uisa
resurrectione et ascensio¬
ne eius: letificari merue¬
runt. Namn quia hec illa
qua tradebatur nocte locu¬
tus est. modicum erat idẽ
eiusdem noctis et diei seꝙ̃¬
tis tempus usq ad horam
qua illum non uidere ĩci¬
entus euim ¶¬
uocte illa a iudeis et ĩ
crastino crucifixus: cum
sero factum esl depositus
est de cruce et iutra sepul

Expanded text:
idebitis me, quia Salvatoris nostri promissa, fratres charissimi, laeto cordis auditu percipere debemus, sedulaque intentione persistere, quatenus ad haec contingere mereamur. Quid est enim quod merito laetius audiatur qam possit auferri? Notandum autem quod tota lectionis hujus evangelicae series illis convenit qui eam praesentes audierunt a Domino: pars autem illius etiam nobis, qui post passionem et resurrectionem dominicam ad fidem venimus, aptisModicum et . . . cialiter pertinet, qui ejus discipulatui praedicantis in carne adhaesere, et post tristitiam passionis visa resurrectione et ascensione ejus laetificari meruerunt. Nam quia haec illa qua tradebatur nocte locutus est, modicum erat, id est, ejusdem noctis et diei sequentis tempus, usque ad horam qua illum non videre incientus enim nocte illa a Judaeis, et in crastinum crucifixus, cum sero factum esset depositus est de cruce, et intra septa
Abbreviated transcription (Latin):
ui uicerit uestietur
non delebo nomen cius de
libro uite: et confirebor no¬
men eius coram patre m̾o
et corai angelis eus. qui
habet aures audiat: quid
spritus dicat eccłiis. łc.nͣ.¬
t angelo philadelphie
ecõe scribe. Hec dicit
sanctus et uerus qui hẽt
clauem dauid: qui aperit
et nemoclaudit. claudit
et uenio aperit. Scio opera
tua. Eoox dedi coram te hosti¬
um apertum quod nenio
potest claudere quia modi¬
cam hales uirtutem et ser
uasti uechum memu:et
non negasti nomen meũ.
synagoga sathane qui
dicunt se esse iudeos et non
sunt: sed mentumitur Ecce
faciam illos ut ueniant ⁊
adorent aute pedes tuos. ⁊
scient quia ego dilexi te.
qũ seruasti uerbum patiẽ¬
cie mee. et ego seruabo te ab
hora temptatiois que uen¬
tura est ĩ orbem uniuersũ.
temptare habitantes ĩ t̾ra.¬

Expanded text:
ui vicerit sic vestietur non delebo nomen eius de libro vitae et confitebor nomen eius coram Patre meo et coram angelis eius qui habet aurem audiat quid Spiritus dicat ecclesiis et angelo Philadelphiae ecclesiae scribe haec dicit sanctus et verus qui habet clavem David qui aperit et nemo cludit et cludit et nemo aperit scio opera tua ecce dedi coram te ostium apertum quod nemo potest cludere quia modicam habes vivasti verbum meum, et non negasti nomen meum. synagoga Satanae, qui dicunt se Judaeos esse, et non sunt, sed mentiuntur. Ecce faciam illos ut veniant et adorent ante pedes tuos et scient quia ego dilexi te quoniam servasti verbum patientiae meae et ego te servabo ab hora temptationis quae ventura est in orbem universum temptare habitantes in ter
Abbreviated transcription (Latin):
i legem perficitis rega¬
lem secundum scrip¬
turas. Diliges ꝓximũ tũ
sicut te ip̃m: benefacitis. Si
autem personas accipitis:
peccatum operamini redar¬
gu⁊ ti a lege quasi trans¬
gressores. Quicũqz autem
totam legem seruauerit
offendat autem ĩ uno: fa¬
itus est omniũ reus . łc. nͣ¬
ui enim dixit nõ me¬
chaberis:dixit et non
occides. Quod si non me¬
chaberit occidat autem. fr̃s
est transgressor legis. Sic lo¬
quimini et sic facite: sicut
per legem libertatis ĩcipiẽ

Expanded text:
 legem perficitis regalem secundum Scripturas: Diliges proximum tuum sicut teipsum: bene facitis: si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgressores. Quicumque autem totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. Qui enim dixit, Non moechaberis, dixit et, Non occides. Quod si non moechaberis, occides autem, factus es transgressor legis. Sic loquimini, et sic facite, sicut per legem libertatis incipient
Abbreviated transcription (Latin):
t angelo sardis eccł̾ie
sccibe. Hec dicit qui
habet se ptem spiritus dei:
et septen stellas. Scio o¬
pera tua: quia nouien ha¬
bes ꝙ uiuas et mortus
es: esto uigilaus et confir¬
ma cetera que moritura
erant. Non enim ĩuenio
opera tua plena corami dõ¬
ergo habe qualiter acceꝑis
et audieris: et serua et pe¬
iutenciam age. Si ergo ñ
uigilaueris ueniam ad te
tanquan fur. et nescies
qua hora ueniam ad te. s
habes pauca nomina ĩ sar¬
dis qui non ĩquinauer̃t
uestimenta sua. et anbu

Expanded text:
t angelo Sardis Ecclesiae scribe: Haec dicit qui habet septem spiritus Dei et septem stellas: Scio opera tua, quia nomen habes, quod vivas, et mortuus es. Esto vigilans et confirma reliqua quae moritura eropera tua plena coram Dergo habe qualiter acceperis et audieris, et serva, et poenitentiam age. Si ergo non vigilaveris, veniam ad te tanquam fur, et nescies qua hora veniam ad te. Sed habes pauca nomina in Sardis qui non inquinaverunt ves
Abbreviated transcription (Latin):
uenti ĩ secula seculorum.
procedebant uigniti qͣtuor
seniores ante sedenten in
throno et adorabant uiuẽ¬
tem ĩ secula seculorum. et
mittebant coronas suas
ante thronum dicentes
Dignus es domne deus
noster accipere gloriaui et
et uirtutem: quia tu creasti
omnia et pp̃ uolunta ten
tuani erant et creata sunt.
t uidi ĩ dextera ¶łc iͣ.¬
sedentis sr̃ throniu
librum scriptum ĩtus et
foris siguatuni sigillis sep
rire librumi et soluere sig¬
nacula eius. Et nemo po¬
terat neq ĩ celo. neq ĩ ter¬
perurr librun. ueq respic̾e

Expanded text:
rum; procidebant viginti quatuor seniores ante sedentem in throno, et adorabant viventem in saecula saeculorum, et mittebant coronas suas ante thronum, dicentes: Dignus es, Domine Deus noster, accipere gloriam, et et virtutem: quia tu creasti omnia, et propter voluntatem tuam erant, et creata sunt. t uidi super dexteram sedentis in throno librum scriptum de intus etde foris, signatum signaculis septrire librum et soluere signacula eius? et nemo potuit neque in cselo neque in terperire librum. neque uide
Abbreviated transcription (Latin):
butum: ut locuples fias.¬
et uestimentis albis ĩdu¬
aris. et non appareat tibi¬
confusio nditatis tue. et
collirio ĩunge oculos tuos
ut uideas. ego quos auio
auguo et castigo: enulare
ergo et peuitentiam age .ii.¬
coe sto ad hostium et
pulso si quis audierit
uocem meam et aperuerit
iauuam ĩtroibo ad illum et
ceuabo cum illo et ip̃e mex.
Qui uicerit dabo illi sedere
mecum ĩ throno meo: sicut
et ego uici et sẽdi cum pr̃e
meo ĩ throno eius. Qui h̃t
aures audiat: quid spiritus
dicat ecclesiis
ost hec uidi et ecce ho¬
stium apertum ĩ celo
es uox prua quam audi

Expanded text:
batum: ut locuplex fiaset vestimentis albis induaris. Et non appareat confusio nuditatis tue. Et collirio inunge oculos tuos: ut videas. Ego quos amo: arguo et castigo. Emulare ergo et penitentiam age. Ecce sto ad ostium: et pulso. Siquis audierit vocem meam: et aperuerit ianuam introibo ad illum et cenabo cum illo et ipse mecum qui vicerit dabo ei sedere mecum in throno meo sicut et ego vici et sedi cum Patre meo in throno eius qui habet aurem audiat quid Spiritus dicat ecclesiis post haec vidi et ecce ostium apertum in caelo et
Abbreviated transcription (Latin):
t ecce mitto eam ĩ le¬
ctuin et qui mecha¬
lantur cum ea ĩtribulatio¬
nem maximamn uisi pe¬
nitenciam egerint ab ope¬
rib suis et filios eius ĩter¬
ficiam ĩ mortem et scient
om̃s eccłe quia ego sũ scru-¬
tans renes et corda et dabo
obis autem dico ce¬
teris qui tyatire estis.
Quicũq non habent do¬
ctrinam hanc: qui non co¬
gnouerunt altitudines sa¬
thane. quẽadiuod̃ dicunt
uon uuttam sr̃ uos aliud
poudus: tamen id quod ha¬
betis teuete donec ueniam.¬

Expanded text:
 ecce mitto eam in lectum et qui moechantur cum ea in tribulationem maximam nisi paenitentiam egerint ab operibus eius et filios eius interficiam in morte et scient omnes ecclesiae quia ego sum scrutans renes et corda et dabo obis autem dico ceteris qui Thyatirae estis quicumque non habent doctrinam hanc qui non cognoverunt altitudines Satanae quemadmodum dicunt non mittam super vos aliud pondus tamen id quod habetis tenete donec veniam
Abbreviated transcription (Latin):
ui uicerit et custodierit
usq ĩ finem oꝑa mea:
dabo illi potestatem super
gentes et reget illas ĩ uir¬
ga ferrea et tanquam uas
figuli confringentur. et

Expanded text:
ui vicerit, et custodierit usque in finem opera mea, dabo illi potestatem super gentes, et reget illas in virga ferrea, et tanquam vas figuli confringentur .
Abbreviated transcription (Latin):
mei nolite ĩ personaꝵ accep¬
tione habere fidem domini
t euim si introierit ĩ
conuentu nr̃o uir au¬
reum anulum habens ĩne¬
ste candida. ĩ troierit et pau¬
per ĩ sordido habitu. et ĩten¬
datis ĩ eumi qui ĩduitus est
ueste p̾clam: et dixeritis ei
tu sede hic bene pauperi aũt
dicatis tu sta illic. aut sede
sub scabello pedinui meorũ
nonne iudicatis apud uos¬
met ip̃os et facti estis iudi¬
ces cogitationum iniquaꝵ
mei dilectissimi. Non¬
ne deus elegit pauperes in
hoc mundo: diuites ĩ fide ⁊
heredes regni quod repimi¬
sit deus diligentib se. Dos
autem exhonorastis paupe¬
reu. Nonne diuites per po¬
tenciaui oppriniunt uos¬
et ip̃i trahunt uos ad iudi¬
cia. Nonne ip̃i blaphemãt
bonum nomen quod ĩuo¬
catui est super nos.¬

Expanded text:
mei, nolite in personarum acceptione habere fidem Domini Etenim si introierit in conventum vestrum vir aureum annulum habens in veste candida, introierit autem et pauper in sordido habitu, et intendatis in eum qui indutus est veste praeclara, et dixeritis ei: Tu sede hic bene: pauperi autem dicatis: Tu sta illic, aut sede sub scabello pedum meorum: nonne judicatis apud vosmetipsos, et facti estis judices cogitationum iniquarum? mei dilectissimi, nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo, divites in fide et haeredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se? Vos autem exhonorastis pauperem. Nonne divites per potentiam opprimunt voset ipsi trahunt vos ad judicia? Nonne ipsi blasphemant bonum nomen, quod invocatum est super vos
Abbreviated transcription (Latin):
ado inquit ad eum qͥ
nusit me et nemo ex
uobis interregat me quo
uadis: ac si aperte dicat.
Reuertar ascendendo ad eũ
qui me ĩcarnari constitu ͭ
et tauta taniq erit mani¬
festa eiusdem ascensionis

Expanded text:
ado, inquit, ad eum qui me misit, et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis? Ac si aperte dicat: Revertor ascendendo ad eum, qui me incarnari constituit, et tanta tamque manifesta erit ejusdem asce
Abbreviated transcription (Latin):
It dixit nir ꝓximo suo¬
derent nos a teru. Et corita¬
uerunt die illa dicẽtes Oĩs
homo quicũqz uenerit ad uos
uersus eum: et nõ moriem᷑
om̃s sicut mortui sunt frattes
unc congregãta est ad
eos synagoxa iudeorũ
fortis uirib ex ĩsrł: oĩs uo¬
liuitarius ĩ lege et om̃s qui
fugiebant a malis additi st
ad eos et facti st̃ illis ad fir¬
ad uationes ut euaderent.
t circunuit mathathias
et amici eius et destru¬
unt ais et circũciderũt
eros ĩcirrũcisos quotqͦt
Ienerũt ĩ finib istł ĩ for¬
titudine. et petsecuti sunt fi¬
lios su perbie. et ꝓsperatum
est opus ĩ manu eoꝵ. ¶ łc.¬
t obtinuerunt legeni de¬
manib gentim. et de
manib regum. et ñ dederũt
coruu pecc̃ori. Et appĩquaue¬
runt dies mathathie moriẽ¬
di: et dixit filiis suis. Nũc cõ¬
fortata est superbia et castiga¬
tio et tp̃s euersioiuis et ĩdi

Expanded text:
t dixit uir proximo suodent nos a terra. et cogitauerunt in die illa dicentes: omnis homo quicumque venerit ad nos versus eum et non moriemur omnes sicut mortui sunt fratres unc congregata est ad eos synagoga Asideorum fortis viribus ex Israhel omnis voluntarius in lege et omnes qui fugiebant a malis additi sunt ad eos et facti sunt illis ad firad nationes ut evaderent et circuivit Matthathias et amici eius et destruxerunt aras et circumciderunt pueros incircumcisos quotquot invenerunt in finibus Israhel in fortitudine et persecuti sunt filios superbiae et prosperatum est opus in manu eorum et obtinuerunt legem demanibus gentium et de manibus regum et non dederunt cornu peccatori et adpropinquaverunt dies Matthathiae moriendi et dixit filiis suis nunc confortata est superbia et castigatio et tempus eversionis et i
Abbreviated transcription (Latin):
quod ũuste perditis nos.
t ĩtulerunt eis bellum
salbatis. et mortui st̃
ip̃i et uxores eoꝵ. et filii coꝵ
et pecrora eoꝵ usq ad nulle
aĩas hoĩm. Et ognouit ma

Expanded text:
quod iniuste perditis nos et intulerunt eis bellum sabbatis et mortui sunt ipsi et uxores eorum et filii eorum et pecora eorum usque ad mille animas hominum et cognovit Ma
Abbreviated transcription (Latin):
Iuxta historiam notatur
hora: uixta ĩtellectũ uero mi¬
sticum requirentis signat᷑
ĩtelligentia. Maria enim a¬
ctorem oĩmi quẽ ĩ carne uide¬
uit mortuũ querebat ĩ monu¬
mento. Et quia hunc uiuuine
dhuc ergo erant tene¬
bre cum uenit ad mo¬
numientũ. cucurrit cituis dis¬
cinilis nũciauit. S illi p̾
ceteris cucurrerunt: qui p̾
cet̾is amauer̃t. Uidel petrus
et ioh̾es. Currebant autem
duo simul: s iohes p̾cucur¬
rit cicius petro. Uenit ioh̾es
ad monum̃tũ prior: sed in¬
gredi nõ p̾sumpsit. Ueuit
ergo posterior petrus: et ĩ¬
uid fratres: quid cur¬
sus iste signat. Nũqͥd
nam̃ hec tam sb̃tilis enuã¬
gelice descriptio a mainisteriis
uacare credenda est. Mini¬
me. Neqz en se iohannes ⁊
p̾isse et nõ intrasse diceret:
si ĩ ip̃a sua trepidatione my¬
sterium defuisse credidisset.
Quid ergo per iohannen
uisi synagoga. quid per pe¬
trum. nisi ecc̃a designatur.¬

Expanded text:
uxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero mysticum requirentis signatur intelligentia. Maria etenim auctorem omnium, quem carne viderat mortuum, quaerebat in monumento; et quia hunc minime dhuc ergo erant tenebrae cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulisque nuntiavit. Sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet Petrus et Joannes. Currebant autem duo simul, sed Joannes praecucurrit citius Petro, et venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et inuid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse credidisset. Quid ergo 1531 per Joannem nisi Synagoga, quid per Petrum nisi Ecclesia designatur
Abbreviated transcription (Latin):
uasceudo susceperat: resur¬
gendo iam sr̃ terreua oĩa
sublatũ celesti uirtute ĩdue¬
N uonte apparuit: ut ad¬
mou̾et fideles si illic celsi¬
tudinem resurrectionis sue
cupiunt uid̾e. hic ab infi¬
nus cupiditatib ad sr̃na-
studeant desideria ꝑtrãsire.
Nouiẽ uero galilee quid iui¬
sterii salutaris contineat:
crebra patrũ expositione
notissimũ est̾. Sed ñ abs
re est sepuis uerbo repetere

Expanded text:
ascendo susceperat, resurgendo jam super terrena omnia sublevatum coelesti virtute induen monte apparuit, ut admoneret fideles, si illic celsitudinem resurrectionis ejus cupiunt videre, hic ab infimis cupiditatibus ad superna studeant desideria transire. Nomen vero Galilaeae quid mysterii salutaris contineat, crebra Patrum exposnotissimum est. Sed non abs re est saepius verbo repetere
Abbreviated transcription (Latin):
tres panes qm̃ amicus m̃s
uenit de uia ad me. et non
h̾eo quod ponam ante illũ.¬
Rogatus a discipulis sal¬
uator non modo formam
orandi sed et instanciam
frequenciã q tradidit orã¬
di. Amicus ergo ad quem
media nocte uenitur ipse
deus intelligitur cui ĩ mie¬
dia tribulatione supplicare.
et tres panes id est ĩtelligẽ¬
tiam triuitatis qua y̾senti ᷤ
uite cousolentur lalores
efflagitare debemius. lc .ii.¬
inicus qui ueuit de
qui teriens a nobis recedit
quotiẽs ad appetenda ter¬
rena et temporalia foris
uagatur. Redit uero cele¬
stiq alimonia desiderat¬
refici. cumi ĩ se reuersus
superna cep̾it ac spiritua¬
e hoc qui pulchre pe
tierat adiungit. non
se habere quod ponat aute
illum. quĩ aiume post se¬
culi tenebras deum suspi¬
muti. nichil preter eum
cogitare nichil loqui. nich̃
libet intueri. solum qd̾ reco¬
guouit sũme triuitatis
gaudium contemplari:
atq ad hoc pleuius ĩtuen¬
duni peruenire satagit.

Expanded text:
m amicus meus venit de via ad me, et non habeo quod apponam ante illuRogatus a discipulis Salvator non modo formam orationis, sed et instantiam frequentiamque tradidit orandi. Amicus ergo ad quem media nocte venitur, ipse Deus intelligitur, cui in media tribulatione supplicare, et tres panes, id est, intelligentiam Trinitatis, qua praesentis vitae consolentur labores, efflagitare debemus. Amicus qui venit de qui toties a nobis recedit, quoties ad appetenda terrena et temporalia foris vagatur. Redit vero coelestique alimonia refici desiderat, cum in se reversus, superna coeperit ac spirituae quo pulchre qui petierat adjungit: Non se habere, quod ponat ante illum, quoniam animae post saeculi tenebras Deum suspiranti, nihil praeter eum cogitare, nil loqui, nil libet intueri. Solum quod recognovit summae Trinitatis gaudium contemplari, atque ad hoc plenius intuendum pervenire satagit.
Abbreviated transcription (Latin):
est illi ad iustician: et anu¬
cus dei appellatus est. l̾e .iii.¬
perib iustificatur et
non ex fide tantum. Sil̾it̾
autem et rab meretrix nõ¬
ne ex operib iustificata est
suscipieus nuncios et alia
uia eiciens. Sicut enuu
corpus siue spiritu mortu¬
um est. ita et fides sine ope¬
rib mortua est.¶ Iul. et cͥ.¬

Expanded text:
li ad iustitiam et amicus Dei appellatus est viperibus iustificatur homo et non ex fide tantum similiter autem et Raab meretrix nonne ex operibus iustificata est suscipiens nuntios et alia via eiciens sicut enim corpus sine spiritu emortuum est ita et fides sine operibus mortua est nolite
Abbreviated transcription (Latin):
ed dicet quis. Tu fidẽ
habes et ego opera ha¬
beo. Ostende michi fidem¬
tuam sine operib. et ego
unus deus est et benefacis.
et demones credunt et con¬
autem scire o homo ma¬
uis qm̃ fides sine operibus
occisa est. Abrahani pater
nr̃ nonne ex operib legis
iustificatus est: offerens
ysaic filium suiuu super
altare. Uides qm̃ fides com¬
paralutur operib illius.

Expanded text:
ed dicet quis: Tu fidem habes, et ego opera habeo. Ostende mituam sine operibus et ego unus deus est, bene facis. et daemones credunt et conautem scire, o homo inanis, quoniam fides sine operibus mortua est? Abraham pater noster nonne ex operibus justificatus est offerens Isaac filium suum super altare ? V des, quoniam fides cooperabatur
Abbreviated transcription (Latin):
uid ꝓderit fratres mei
si fidem dionit quis se
habere opeia autem non ha¬
beat. Nunquid poterit fideᷤ
saluare eum. Si autẽ fra¬
ter aut soror nudi sunt et
indigeant uictu cotidia¬
no. Dicat autem aliquis
de nobis illis ite ĩ pace. ca¬
lefaciamini et saturamiui.
nec dederitis autem eis que
necessaria sunt corpori qͥd
proderit. Sic et fides si non
habeat opera: mortua est r̃

Expanded text:
uid proderit, fratres mei, si fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat? Nunquid poterit fides salvare eum? Si autem frater aut soror nudi sunt et indigent victu quotidiano, dicat autem aliquis de vobis illis: Ite in pace, calefacimini et saturamini, non dederitis autem eis quae necessaria sunt corpori, quid proderit? Sic et fides si non habeat opera, mortua est in
Abbreviated transcription (Latin):
Rł. Oiii.ix. le.pͥ. de .e. łe. Potest
monere infirmos auditores
quomodo ĩ capite lectionis
huius enuangelice disci¬
pulis saluator pro mi
urĩ sinules multa que pa¬
trem ĩ xp̃i nomine uident᷑
petere nou accipiant. Peꝵ
etiam cum apłs paulus

Expanded text:
. Potest movere infirmos auditores quomodo in capite lectionis hujus evangelicae discipulis Salvator promittnostri similes multa quae Patrem in Christi nomine videntur petere non accipiant, verum etiam ipse ap
Abbreviated transcription (Latin):
pt̾ea a mĩe patre beneficii
negatur. qd̾ eidẽ apło puilo
contigisse ꝓbatur. cum ter
petenti responsum est. Sa.s¬
ficit tibi paule gr̃a mea. Nã
uirtus i ĩ firiuitate ꝑficitur.
Uel utilia quidẽ et que ad
uerã salute respiciant peu¬
uius sed ip̃i male uiuende
auditũ a nob̾ iusti iudici s

Expanded text:
ericorde Patre beneficii negatur, quod eidem apostolo Paulo contigisse probatur, cui ter petenti responsum est: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur; vel utilia quidem, et quae ad veram salutem respiciant petimus, sed ipsi male vivendo auditum a nobis justi Judicis
Abbreviated transcription (Latin):
ili concupiscẽs sap̃iam
beneplacitum est illi. fides
et mansuetudo et ad ĩple¬
bit thesauros illiuis. Con¬
tuniax nõsis. et ĩcredibi¬
lis tunori dm̃i. et ne acces¬
seris ad illum dupplici cor¬
de. Ne fueris ypochrita ĩcõ¬
spectu hoĩui. et ñ scaudalize¬
ris ĩ labiis tuis. Attende ĩ

Expanded text:
am beneplacitum est illi, fides et mansuetudo, et adimplebit thesauros illius. Contumax non sis, et incredibilis timori Domini, et ne accesseris ad illum duplici corde. Ne fueris hypocrita in conspectu hominum, et non scandalizeri
Abbreviated transcription (Latin):
dñi scĩe religiositas
k̾eligiositas custodiet et iu¬
stificabit cor: iocuuditateui
atq gaudiũ dabit. Tuuẽti
deum bene erit: et ĩ diebz cõ¬
solationis illius benedicet᷑.
Plenitudo sap̃ie tiniere deũ
et plenitudo a fruttibz illius.¬

Expanded text:
entiae religiositas. religiositas custodiet et iustificabit cor, iocunditatem atque gaudium dabit. timenti dominum bene erit, et in diebus consummationis illius benedicetur. plenitudo sapientiae est timere deum et plenitudo a fructib
Abbreviated transcription (Latin):
offerens holocaustum
ecre sa inuel ueniebat. et
egressus est saul obuiã ei
ut salutaret eũ. Iocutusq
est ad eũ samuel. Quid fe¬
cisti: sudit saul. Quia ui¬
di qd̃ dilaberecur ppłs a
me. et tu ñ ueneras iux̃
placitos dies. porro phili¬
stiim congregati fueunt
ĩ machimas: dixi. Nunc
ĩ galgala. et faciẽ dñi nõ
placaui. Neccessitate ꝯpul¬
sus obtuli holocaustum.¬

Expanded text:
offerens holocaustum, ecce Samuel veniebat: et egressus est Saul obviam ei ut salutaret eum. Locutusque est ad eum Samuel: Quid fecisti? Respondit Saul: Quia vidi quod dilaberetur populus a me, et tu non veneras iuxta placitos dies, porro Philistei congregati fuerant in Machmas, dixi: Nunc in Galgala, et faciem Domini non placavi. Necessitate compulsus optuli holocaustum
Abbreviated transcription (Latin):
isciplina sap̃ie cui ueue¬
lata est et manifestata
et multiplicationẽ ĩgressus
illius quis ĩtellexit. Uuus
est altissunꝰ et creator oĩm¬
omp̃s. rex potens et metuẽ¬
dus muus sedẽs fr̃ thronũ
illus et dũans deus. Ipse
creauit illã in sp̃u scõ. et ui¬
dit et dinumerauit et mẽ¬
sus est. et effudit illã super
oĩa opem sua. et sr̃ ouiuem
illã diligentibr se . ¶R.

Expanded text:
isciplina sapientiae cui revelata est, et manifestata? et multiplicationem ingressus illius quis intellexit? Unus est Altissimus creator omnipotens, rex potens et metuendus nimis, sedens super thronum illius et dominans Deus. Ipse creavit illam in Spiritu sancto, et vidit, et dinumeravit, et mensus est. Et effudit illam super omnia opera sua, et super omnem illam diligentibus se .
Abbreviated transcription (Latin):
rantur. nͨ h̃t aliquid iuri¬
ditatis ramus bomi oꝑis:
si nõ mauet ĩ radice cari¬
ergo duĩca et multa
st̃ et uuũ. Multa ꝑ diuer¬
sitatem operis: unũ ĩ ra¬
dice dilectionis. Qualit̾
aũt ista dilectio sit tenẽda.
ip̃e ĩsinuat. qui ĩplerisq
scripture si re senteuciis ⁊

Expanded text:
aliquid viriditatis ramus boni operis, si non manet in radice chariergo dominica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque S
Abbreviated transcription (Latin):
flebant: nuttentes seuĩa
sua. Benientes autr̃ ue¬
iuẽt cũ exultatione portã¬
tes manipulos suos. Mo
euntes. et unde uemẽtes:
Qui semmãtes ĩ lac̾ͥtuis.
Quest̾ seĩa: Qui mani¬
puli: Euntes ĩ mortem
uementes a morte. Eũtes
uascendo. ueniẽtes uesur¬
gendo. Senuuantes o ꝑa
boua metentes mercẽdẽ
eteruã. Semina engo nr̃a
st̃ quicquid boni feceruuꝰ.
Mampuli nr̃i quod ĩ fi¬
ue recipienius ¶lc .iiͣ.

Expanded text:
flebant, mittentes semina sua: venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suos. Quo euntes, et unde venientes? Quid seminantes in lacrymis? quae sunt semina? qui manipuli? Euntes in mortem, venientes a morte. Euntes nascendo, venientes resurgendo. Seminantes opera bona, metentes mercedem aeternam. Semina ergo sunt nostra, quidquid boni fecerimus, manipuli nostri, quod in fine recipiemu
Abbreviated transcription (Latin):
dicinus nisi relinqua¬
nius et nos: Si euĩ uos ip̃os
relinquimꝰ quo ibumꝰ extin
uos: Del quis est qui uadit
si se deseruit: Sed alud siuiꝰ
per pecrutũ lapsi. aliud ꝑ ua¬
turam couditi. Aliud quod
fecimus. alud qd̾ facti suuiꝰ.¬
Igitui. Relinquanius
nosmet ip̃os quales peccãdo
uos feciuius et maueauurs
nos ip̃i quales ꝑ graciam
fcĩ sumus. Eixe et euĩ qui
suꝑb fuit: si conu̾sus ad xͫ
humilis fcũs est semet ip̃m
reliquit. Si luxuriosus quis¬
q ad continẽtiã uita mita¬
uit: ab uegauit utiq quod
fuit. Si auarus quisqz am¬
bure iaui desiit et largiri di¬
dicit. ꝓpriu qui prius rapie¬
ip̃m reliquit. Ip̃ quide est
ꝑ uatur: sed nõ est ip̃e per

Expanded text:
dicimus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per peccatum lapsi, aliud per naturam conditi; aliud quod fecimus, aliud quod facti sumus. Relinquamus nosmetipsos quales peccando nos fecimus, et maneamus nosmetipsi quales per gratiam facti sumus. Ecce etenim qui superbus fuit, sihumilis factus est, semetipsum reliquit. Si luxuriosus quisque ad continentiam vitam mutavit, abnegavit utique quod fuit. Si avarus quisque ambire jam desiit, et largiri didicit propria qui prius alietipsum reliquit. Ipse quidem est per naturam, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
sed nunquid perieriuit
quaudo securitate a dũo ⁊̃
de ca pillo acceperũt. perit
manus: ubi nou perit pi¬
lus. Perit cuput: ubi uõ
perit capillus: Bbi nou
perit palpebra. perit ocłs.
hac ergo magna securita¬
Operib engo bous semi¬
nenus cum teuipus est.

Expanded text:
Sed numquid perierunt, quando securitatem a Domino etiam de capillo acceperunt ? Perit manus, ubi non perit pilus? Perit caput, ubi non perit capillus? Ubi non perit palpebra, perit oculus? Hac ergo accepta magna securitaOperibus ergo bonis seminemus, cum tempu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uult post me ueni¬
re abueget semet ip̃m.
Ibi dicitur ut abnegemuꝰ
nũi. hic dicitur ut abnege¬
uus nos. Et fortasse la-¬
boriosũ ñ ẽ hoĩ reluquere
sus: sed ueloe laboriosum
est reluiquere se ip̃mi. Mi¬
iuis quippe est abuegare

Expanded text:
Qui vult post me venire, abneget semetipsum. Ibi dicitur ut abnegemus nostra, hic dicitur ut abnegemus nos. Et fortasse laboriosum non est homini relinquere sua, sed valde laboriosum est relinquere semetipsum. Minus quippe est abnegare
Abbreviated transcription (Latin):
Conu̾si nãa ĩpii nõ er̃t:
cia. s scilicet nõ erũt ĩ ĩpie¬
tatis culpa. Tunc eigo uos¬
met ip̃os relĩquimꝰ. cũ nos¬
ip̃os ab negauiꝰ. cũ uitamꝰ
qd̃ ꝑ uetustatem fuimius.
et ad hoc intiniur quo per
nouitatẽ uecanuur. Pense¬
nus quoinodo se paulus
ab negauerat qui dicelut.
tinr tus quippe fuerat senus
ille ꝑsecutor. et uiuere cepe¬
int predicator pius. Si ei
ip̃e ess ĩpius. profecto nõ

Expanded text:
Conversi namque impii non erunt, tia, sed scilicet non erunt omnino in impietatis culpa. Tunc ergo nosmetipsos relinquimus, tunc nosmetipsos abnegamus, cum vitamus quod per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur quod per novitatem vocamur. Pensemus quomodo se Paulus abnegaverat, qui dicebat: stinctus quippe fuerat saevus ille persecutor, et vivere coeperat praedicator pius. Si enim ipse esset, pius profecto non
Abbreviated transcription (Latin):
socui gestaq forcia nam
gliscit aninus prouiere
cautib uictoꝵ genus opti-¬
nũ Hii sunt quos irtinẽs
mundus ĩ horruit ipsum
nam sterili flore per aridũ
sp̾uere penitus teq secuti
uint rex xp̃e bone celitus.
Hii piote furias atq fero¬
cia calcarunt hominũ se¬
uaq uerbera cessit hiis la¬
cerans fortites unaula nec

Expanded text:
fortia Nam gliscit animus promere cantibus Victorum genus obtimum Hii sunt quos retinens mundus inorruit Ipsum nam sterili flore per arduum Sprevere penitus teque secuti sunt Rex Christe bone celitus Hii pro te furias adque ferocia Calcarunt hominum sevaque verbera Cessitis lacerans fortiter ungula
Abbreviated transcription (Latin):
i cupis uitam tenere ĩ
xp̃. noli mortẽ tuuere
pro xp̃ñ. Item alio medo Qͥ
amiat asam sua: perdet cam.
Noli amare ne perdas. Noli
amare ⁊̃ hac uita: ne perdas
ĩeterua uita. Hoc aũt quod
posterius dixi. magis habere
Sequitꝰ enĩ. Et qui odit a¬
iimã suã in hoc muido. in
uita eteruã custodit eã ¶ixͣ.

Expanded text:
vitam tenere in Christo, noli mortem timere pro Christo. Item alio modo: Qui amat animam suam, perdet eam. Noli amare, ne perdas; noli amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Hoc autem quod posterius dixi, magis habere sequitur enim, Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeter
Abbreviated transcription (Latin):
assiste. p̾sentem dei nultum
teu̾e. ĩcircũ scriptũ lumen
uid̾e. uullo mortis metu af¬
fici ĩ corruptionis ꝑpetue
nuue letari: Sed ad hec
audimi ĩardescit auiuiꝰ usq
illic cupit assist̾e. ubi se spe¬
ed ad magna premia
ꝑueniri nõ potest nisi
per magnos labores. Uude
et paulus egregis p̾dicu¬
tor dicit. Non coronabitur¬
quis nisi qui legittune cer¬

Expanded text:
ultum cernere, incircumscriptum lumen videre, nullo mortis metu affici, incorruptionis perpetuae munere laetari? Sed ad haec audita inardescit animus, jamque illic cupit assistere, ubi se speed ad magna praemia perveniri non potest, nisi per magnos labores. Unde et Paulus egregius praedicator dicit: Non coronabitur nisi qui legitime cer
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat qd dico uobis ĩte¬
nebris dicite ĩ luuũe: et qd̃
ĩ aure auditis p̾dica te suꝑ
tecta. Nũc i̾fert quid post
p̾dicationem seqͥuatur ad
fidem xp̃i. Totus orbis ꝯtru
se diuisus est. una queqz do¬
uius et ĩ fideles habuit et
credentes et ꝓꝑterxa bellum
nuissũ est bonũ. ut riuupet᷑
sus uebelles houu̾es qui
moti fueuint de orieute et
turre exstruere festinabant
per qmͣi celi alta penetiurẽt.
fecisse scribitur deus ut di¬
uid̾et linguas eoꝵ. Uude
et ĩ psalmo dauid dep̾catur.
Dissipa dũe gentes que bel¬
la uolunt . ¶łe. ixͣ¬
eui eni se parire hoĩeu
aduersus patre suumi.

Expanded text:
erat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. Nunc infert quid post praedicationem sequatur. Ad fidem Christi totus orbis contra se divisus est. Unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et propterea bellum missum est bonum, ut rumperetur sus rebelles homines, qui moti fuerant de Oriente, et turrem exstruere festinabant , per quam coeli alta penetrarent, fecisse scribitur Deus, ut divideret linguas eorum. Unde et in psalmo David precatur: Dissipa, Domine, gentes quae bella volunt . Venienim separare hominem adversus patrem suum,
Abbreviated transcription (Latin):
Terreua uãq suba superne
felicitati ⁊ paici: poudus.
est nõ subsidiũ. Tempora¬
lis uita eterue inite ꝯparasa.
mors est potius dicenda qmͣ
uita. Ip̃e eiĩ cotidianus de¬
fectus corruptionis quid ẽ
aliud quã quedã ꝓlixitas
mortis. Que autẽ ligua
dicere uel quis ĩtellectus al

Expanded text:
a supernae felicitati comparata pondus est, non subsidium. Temporalis vita aeternae vitae comparata mors est potius dicenda quam vita. Ipse enim quotidianus defectus corruptionis quid est aliud quam quaedam prolixitas mortis? Quae autem lingua dicere, vel quis intell
Abbreviated transcription (Latin):
et matrẽ. et uxorẽ. et filios.
et fratres. et lorores. ad huc
aũt et aĩam suã ñ potest
meus esse discipulus. Sed
ꝑcuntari libet quomodo pr¬
rentes et carnalit̾ ꝓuĩ ques
p̾ripimur odisse:. qui iubemꝰ
et inimicos dilig̾e. Et certe
de uxore ueritas dicit Qd̃
deus coniunxit homo non
cipulus uxorem diligendã
predicat: tum magr̃ dicat
Qui uxorem nõ odit: non
potest meus ẽẽ discipulus
iudex nunciat: aliud
preco clamat: An simul et
odisse possimus et diligere.
Sed si uim p̾cepti ꝑpendimꝰ
utrũq ag̾e ꝑ discretioueni
ualemus. ut eos qui nob
carius cegnatione ⁊ m̃cti sẽ
et quo ᷤ ꝓximos nouimus
diligamus. et quos ad uer¬
larios ĩ uia dei patimur odi¬
endo et fugiendo nesciamus
Quasi eus per odium dili¬
gitur: qui carnaliter saprẽs
dum praua nobis su ggerit
uon auditur. Ut ãt dñs
demonstraret hoc erga proxi¬
mos odium ñ de affectione
ꝓced̾e sed de caritate: addi¬
dit ꝓtinus dicens. Ad huc
autẽ et aĩam suã. Odisse

Expanded text:
et filios, et fratres, et sorores, adhuc autem et animam suam, non potest meus esse discipulus, etc. Percontari libet quomodo parentes et carnaliter propinquos praecipimur odisse, qui jubemur et inimicos diligere. Et certe de uxore Veritas dicit: Quod Deus conjunxit, homo non cipulus uxorem diligendam praecipit, cum magister dicat: Qui uxorem non potest meus esse discipulus judex nuntiat, aliud praeco clamat? An simul et odisse possumus, et diligere? Sed si vim praecepti perpendimus, utrumque agere per discretionem valemus, ut eos, qui nobis carnis cognatione juncti sunt, et quos proximos novimus, diligamus, et quos adversarios in via Dei patimur, odiendo, et fugiendo nesciamus. Quasi enim per odium diligitur, qui carnaliter sapiens, dum prava nobis ingerit, non auditur. Ut autem Dominus demonstraret hoc erga proximos odium non de affectione procedere, sed de charitate, addit protinus dicens: Adhuc autem et animam suam. Odisse
Abbreviated transcription (Latin):
menda tio est: uisi qd̃ ibi
maudatũ inquit uouũ
do uobis. Hic ãt hoc est ĩ¬
quit mandatũ meũ. Ibi
tanqmͣ nõ fuit aute tale
mandatũ. hic tanqui nõ
sit eius aliud mandatũ.
Sed ibi dictũ est nouũ
ne ĩuetustate nr̃a perse¬
uerarenius. hic dictũ est
meũ ne ꝯtẽpuend̃ puta¬
aũt hic ita dixit. hoc
est mandatũ meũ uelut
ñ sit aliud quid puta iꝰ
frẽs mei; Nũquid nõ so¬
lum eius de ista dilectio¬
ne mandatũ est qua di¬
liginius ĩuicẽ: Nõne est
et aliud maius ut dili¬
ganius deũ: An uero de

Expanded text:
d ibi, Mandatum, inquit, novum do vobis; hic autem, Hoc est, inquit, mandatum meum: ibi, tanquam non fuerit ante tale mandatum; hic, tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est meum, ne contemnendum putautem hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut ver
Abbreviated transcription (Latin):
fitendo xp̃m. et ĩplendo ĩ ei
aduitorio qd̃ dcrũ est. Ad
meusã maguã sedisti. sci¬
to quĩ tulia te oportet ĩram¬
ix. Que est mensa magna
nisi unde a ece pimus corpꝰ
xp̃i et sanguiuẽ: Quid est
scito quĩ tulia te oportet p̾¬
parare. uisi quod beatus io¬

Expanded text:
fitendo Christum, et implendo in ejus adjutorio quod dictum est, Ad mensam magnam sedisti, scito quoniam talia te oportet praeparare . Quae est magna mensa, nisi unde accipimus corpus Christi et sanguinem? Quid est, Scito quoniam talia te oportet praeparare; nisi quod beatus Jo
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ dico nobis ĩ tenebris:
dicite ĩ lunune. et quod ĩ
aure auditis: p̾dicate suꝑ
tectu. Quod auditis ĩ iuy¬
sterio apertius p̾dicate ¶ Ix̃¬
uod didicistis abscou¬

Expanded text:
obis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. Quod audistis in mysterio, apertius praedicate; quod didicistis absco
Abbreviated transcription (Latin):
hec mando uobis ut
diligatis ĩucem. Et Rl.¬
pienda sit sine qua ñ pos¬
sunt ꝓdesse ceteua bona.
et que nõ potest haberi
siue oeteris bonis quib
houio efficitur bonus.
dilectione patienter
debenius etiam mũdi odi¬
a sustinere. Neccesse est eĩ
ut uos oerit. quos ceruit
nolle qᵈ diligit. Sed plu
rimũ nes de se ip̃o dñs cõ¬
solatur: qui cũ dixisset
hec mando uobis ut di¬
ligatis ĩuicem: adiecit
atis ait. Si mũdus uos
odit: scitote quia me prie¬
rem uobis edio habuit.
meraibrũ sr̃ uertice
extollit: Recusas ẽe ĩ cor¬
pore si uõ uis odiũ iaũdi
sustin̾e cũ capite. Si de mũ¬
do ĩquit essetis: mundus
quod suũ eiat dilig̾et. Uni¬
uerse utiqz hoc dicit ecõe
qui plerũq etiã inundi
uoĩe appellat sicut est illud.

Expanded text:
Haec mando vobis, ut diligatis invicem. « pienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonis quibus homo efficitur bonus. dilectione, patienter debemus pro Domino mundi odia sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle amare quod diligit. Sed non parum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset: Haec mando vobis ut diligatis invicem, adjecit atque ait: Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae itaque hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine app
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ qd̃ ideui paulus ait.
Cuni euĩ sit ĩter nos zelus
et contentio. nõue carna¬
les estis. nõue honunes
estis. Quasi uobis infir¬
ponatur. et nõ illud po¬
tius quia ⁊ualuerunt de
ĩfiriuitate. fortes fcĩ sunt
ĩ bello: hoc maxiuie ĩ loco
ubi et ip̃a contẽtionis cau¬
sa est nobis ĩcognita. O ix¬
eq euĩ incredibile ẽ
quia uixtu hoc quod
alibi dicitur. conteudite ĩ¬
trare ꝑ augustã portam

Expanded text:
d idem Paulus ait: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? nonne homines estis ? quasi nobis infirponatur, et non illud potius quia convaluerunt de infirmitate, fortes facti sunt in bello , hoc maxime in loco, ubi et ipsa contentionis eorum causa est nobis incognita. Neque enim credibile est quia juxta hoc quod alibi praecipitur: Contendite intrare
Abbreviated transcription (Latin):
ba copiosa. Cũ aũt appropĩ¬
quaret porte ciuitatis. ecre
defunctus efferebatur filius
uuicus matus sue. Defii¬
ctus hic qui extra portam ci¬
uitatis multis est ĩtuenti¬
b delatus: significat hoĩem
letali criuunũ fun̾e sopora¬
tem ñ cordis adhuc cubili
tegente. sed ad multoꝵ no¬
ticiam ꝑ locutionis operis
ic bene filius unicus
matris sue fuisse per¬
hibetur. quia licet enultis
collecta ꝑsonis una sit per¬
fecta et i̾maculata uirgo
fideliũ uniu̾salis se esd̃e fili¬
O rectissĩe fatẽtur. Naii et
electus quililet quando ad
fidẽ mhuit ꝰ filius est: qnͣdo
alios. ĩi uit mr̃ est. Au non
mat̾no erga ꝑuuilos agebat
affectu: qui ait. ffilioli mei
quos iteꝵ parturio douec for¬
ortami ciuitatis qual
D

Expanded text:
autem appropinquaret portae civitatis, ecce defunctus efferebatur filius unicus matris suae. Defunctus hic, qui extra portam civitatis multis est intuentibus elatus, significat hominem lethali criminum funere soporatem, non cordis adhuc cubili tegentem, sed ad multorum notitiam per locutionis opi bene filius unicus matris suae fuisse perhibent, quia licet e multis collecta personis, una sit perfecta et immaculata virgo, fidelium universalis se Ecclesiae filios rectissime fatentur. Nam et electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est. Quando alios imbuit, mater. An non materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec forPortam civitatis qua d
Abbreviated transcription (Latin):
daui istum qui debebat de¬
cem nulia talentoꝵ diabo¬
lum ĩtexp̾tari. Cuius uxo¬
rei et filios uenũdatos ꝑ¬
seuerante illo ĩ malicia in¬
sipientiã. et malas cogita¬
enĩ iusti uxor dicitur sapi¬
entia: sic et uxorẽ iniusti
et pecr̃oris appellari stultici¬
am. Sed quomiodo ei di¬
mittat dñs decẽ nulia ta¬
lenta. et ille nobis couser¬
iuis suis ceutũ deuarios
nõ dimisit uec eccliastioe¬
ĩterp̾tatioiis est. nec a pru¬
dentib uris recipiende.

Expanded text:
dam istum qui debebat decem millia talenta, diabolum interpretari, cujus uxorem et filios venundandos perseverante illo in malitia, insipientiam et malas cogitaenim justi uxor, dicitur sapientia: sic uxorem 144 injusti et peccatoris, appellari stultitiam. Sed quomodo ei dimittat dominus decem millia talenta; et ille nobis conservis suis centum denarios non dimiserit, nec Ecclesiastiinterpretationis est, nec a prudentibus viris recipiendae.
Abbreviated transcription (Latin):
actib diuina gessisse my¬
steria et ĩ reb uisibilibus
ĩusibilia exercuisse nego¬
cia lectio hodierna mõstu¬
uit. Ascendit ĩquit ĩ naui¬
culau: et tranffretauit et
ueuit ĩciuitatẽ suã. Non¬
ne ip̃e est qui fugatis flu¬
ttib maris ꝓfunda nuda¬
uit. ut iscł̾iticus ppłs int̾
stupentes undas sicro ue¬
stigio uelut montiũ ꝯca
ua transurt: Nonne hic ẽ
qui petri pedib marinos.
uertices ĩcliuauit. ut iter
liquidũ humais gressib
solidũ p̾beret obsequium:
ip̃e sibi uiaris sic dene¬
gat seruitutẽ̾ ut breuissi¬
nu laci trausitũ sb̃ meror¬
de nautica transfietaret:
Ascendit ĩquit ĩ nauiculã
et trauffretanit. et quid
cipere ĩ firiutates uostis.

Expanded text:
actibus divina gessisse mysteria, et in rebus visibilibus invisibilia exercuisse negotia, lectio hodierna monstravit. Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretavit, et venit in civitatem suam . Nonne ipse est qui, fugatis fluctibus maris, profunda nudavit, ut Israeliticus populus inter stupentes undas sicco vestigio, velut montium concava, pertransiret ? Nonne hic est, qui Petri pedibus marinos vertices inclinavit, ut iter liquidum humanis gressibus solidum praeberet obsequium ? od sibi maris sic denegat servitutem, ut brevissimi lacus transitum sub mercede nautica transfretaret? Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretavit. Et quid cipere infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
gusto udea subiecta roma¬
ius qñ ĩ toto orbe est celebra¬
ta descriptio: scipendiaria fa¬
cta fuerat. Et erat ĩppło ma¬
gna seditio dicentib aliis
ꝓ securitate et quiete. qr ro¬
man ꝓ om̃ib nulitarent.
debere tributa ꝑsolui. ph̾iseis
uero qui sibi aplaudebant¬
de iusticia econtrario nitẽti¬
b ñ deb̾e ppłm dei qui decĩas
solueret: prinutiua daret. et
cet̾a que ĩ lege scripta st̃ hu¬
manis legibz sb̃iac̾e. ł .uiii.¬
uius seditionis a deo
foies ĩualuit: ut post
cem perd̾e: qmͣ tributa pend̾e
maluer̃t. Cesar augustus
herodẽ filiũ autipatris alie¬
igenã et ꝓselitũ regẽ inde¬
is constituerit. qui tribu¬
tis p̾ess: et romano pare¬
ret ĩperio. Mittunt igitur
phisei discipulos suos cum
herodianis. id est cũ nuliti¬
b herodis. seu quos illudẽ¬
tes ph̾isei quia romanns
tributa soluebant herodia¬
nos uocabant. et ñ duuino
cultui deditos.¬
uidã latinoꝵ ridicule
herodiauos putãt: qui

Expanded text:
gusto Judaea subjecta Romanis, quando in toto orbe est celebrata descriptio, stipendiaria facta fuerat, et erat in populo magna seditio, dicentibus aliis pro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militarent, debere tributa persolvi, Pharisaeis vero qui sibi applaudebant justitiam, e contrario nitentibus, non debere populum Dei qui decimas solveret, et primitiva daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Cuujus seditionis adeo fomes invaluit, ut post cem, perdere, quam tributa pendere, acere. Caesar Augustus Herodem filium Antipatris alienigenam et proselytum, regem Judaeis constituerat, qui tributis praeesset, et Romano pareret imperio. Mittunt igitur Pharisaei discipulos suos cum Herodianis, id est, militibus Herodis, seu quos illudentes Pharisaei quia Romanis tributa solvebant, Herodianos vocabant, et non divino cultui deditos.uidam Latinorum ridicule Herodianos 178 putant, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mo ñ potest ꝯferre saiitatẽ.
Fp̃s ergo si ĩ sius ma̾sisset
uirtutib ꝯmune cũ hoĩb
nich̃ hẽret. Et insi ĩplesset
carns ordiuẽ: carius ĩ illo
ẽet occiosa susceptio. łt.ixͣ¬
ustuunt ergo has nẽ¬
cessitates ut homo ue¬
rus hũanis necessitatibus
asceudit: ut credentes ĩ se
ad celeste patriã trãsquilla
nauigatione ꝑducat: et

Expanded text:
ferre sanitatem. Christus ergo, si in suis mansisset virtutibus, commune cum hominibus nil haberet; et nisi implesset carnis ordinem, carnis in illo esset otiosa susceptio. Sustinuit ergo has necessitates, ut homo verus humanis necessitatibus ascendit, ut credentes in se ad coelestem patriam tranquilla navigatione perducat, et
Abbreviated transcription (Latin):
uina opera et ad ĩtelligend̃
deuni de uisibilib ad muo¬
nent hũanam m̃tẽ. Quia
emĩ ille ñ est talis suba que
uideri oculis possit et muu¬
cula eius quib totũ mũd̃
regit. unuuersãq creaturã
adimustrat assiduitate
uiluer̃t. ita ut pene nemo
dignetur attendere oꝑa dei
nura et stupenda ĩ quolibet
seminis grano: scd̾m ip̃ani
dam que fac̾et oportuno tẽ¬
pore: pret̾ usitatũ cursum
ordinẽq nature. ut ũ ma¬
iora s insolita uidendo stu¬
perent: quibz cotiduana ui¬
enĩ miraculũ est guber-¬
natio tocius mũdi: quã sa¬
turatio quĩq nuliũ hoĩmn
de quiuq panib: et tamen
hoc nemo miratur. Illud mi¬
rantur hoĩes nõ qr maius
est: sed quia rarun est Qͥs
enĩ et nuc pascit uniuer¬
sum mund̾. iusi ille qui de
paucis grauis segetes creat:
ffecit ergo quomodo deus.
Uude enĩ multiplicat de
paucis granis segetes: ĩ de
ĩ iuanib suis multiplica¬
uit quinq paues. Potestas
enĩ erat ĩ manib xp̃i. Pa¬

Expanded text:
vina opera, et ad intelligendum Deum de visibilibus admonent humanam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videri oculis possit, et miracula ejus, quibus totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano, secundum ipsam aedam, quae faceret opportuno tempore praeter usitatum cursum ordinemque naturae, ut non majora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidiana enim miraculum est gubernatio totius mundi, quam saturatio quinque millium hominum de quinque panibus: et tamen haec nemo miratur: illud mirantur homines non quia majus est, sed quia rarum est. Quis enim et nunc pascit universum mundum, nisi ille qui de paucis granis segetes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Vnde enim multiplicat de paucis granis segetes, inde in manibus suis multiplicauit quinque panes’. Potestas enim erat in manibus Christi, pa
Abbreviated transcription (Latin):
Ianuliare est syris et ma¬
xune palestuns: ad omnẽ
sermonẽ suũ parabolas iũ¬
g̾e ut quod per simplex pre¬
ceptum teneri ab auditori¬
b nou potest per sisitudinẽ
exempli teneatur. Precepit
itaq petro sub ⁊ paratione
regis et dñi et serui qui de
bitor decẽ nuliũ talentoꝵ a
dño rogaus ueniã ĩpetraue¬
rat ut ip̃e quoq duuttat
conseruis suis ninora pec¬
cantibz. Si enĩ ille rex et dñs
seruo debitori decẽ miliũ ta¬
leutoꝵ tan facile dimisit.
quanto magis seriu ⁊seriuᷤ
sius debent minora dunict̾e.
stius fiat: dicamus sb̃
exemplo. Si quis nr̃m cõ¬
miserit adulteriũ. homi¬
cidium sacrilegiũ. maio¬
ra crimina: decẽ nulia ta¬
lentoꝵ rogautib duuittũ¬
tur. si et ip̃i dimuttimus
nuinora peccantib. Si aũt
obfattã ꝯtuueliã simus
ĩplacabiles: et ꝓpt̾ amariꝰ
uerbũ ꝑpetes habeamus dis¬
cordias: nõne nob̃ uidem᷑
recte redigendi ĩ carcerem.
et sub exemplo operis nr̃i
hoc agere ut maioꝵ nobis

Expanded text:
amiliare est Syris et maxime Palaestinis ad omnem sermonem suum parabolas jungere: ut quod per simplex praeceptum teneri ab auditoribus non potest, per similitudinem exemplaque teneatur. Praecepit itaque Petro sub comparatione regibitor decem millium 143 talentorum, a domino rogans, veniam impetraverat; ut ipse quoque dimittat conservis suis minora peccantibus. Si enim ille rex et dominus servo debitori decem millia talentorum tam facile dimisit, quanto magis servi conservis suis debent minora dimittere? stius fiat, dicamus sub exemplo: Si quis nostrum comiserit adulterium, homicidium, sacrilegium, majora crimina decem millium talentorum, rogantibus dimittuntur, si et ipsi dimittant minora peccantibus. Sin autem ob factam contumeliam simul implacabiles, et propter amarum verbum perpetes habeamus discordias: nonne nobis videmur recte redigendi in carcerem: et sub exemplo operis nostri hoc agere, ut majorum nobis