comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
heu prodolor uiuat nostroꝵ socor diã tẽporũ maio¬
resq simul & minores lȩdit hos ad p̃dicando uer¬
bum. illos abaudiendo ut rosq: a fafiendo prepedi¬
ens : Qd minꝰ sollicite pensamꝰ uł quanta a ceruitas demo¬
nicȩ captiuitatis dequa eruditi sumꝰ : uł quanta sit sollẽ¬
nitas ad quã uocatisumꝰ suꝑnȩhierłm matris ħomniũ
nr̃m cuuis in p̃senti ȩđa iãpignꝰ haccepimus. Verũ
intue am᷑ eximi a patrũ opera quo ã plius denr̃ȩ acti¬
onis pusillĩtate confundumur. Sequitur: Fecitq: iosues

Expanded text:
heu, proh dolor! juvat nostrorum socordiam temporum, majoheu, proh dolor! juvat nostrorum socordiam temporum, majoresque simul et minores laedit, hos a praedicando verbum, illos ab audiendo, utrosque a faciendo praepediens, quod minus sollicite pensemus, vel quanta acerbitas daemonicae captivitatis, de qua eruti sumus; vel quanta sit solemnitas, ad quam vocati sumusnostrum, cujus in praesenti Ecclesia jam pignus accepimus. Verum intueamur eximia Patrum opera, quo amplius de nostrae actionis pusillitate confundamur. Sequitur: Stetitque Josue
Abbreviated transcription (Latin):
toreilli qui opus uerbi sc̃ĩssimũ diligent̃ impleant
consulendo p̃ponere : Sed & ipsespłs decaptiuitate ui¬
tiorũ ad uisionẽ uere pacis uocatus : minis teriũ sibiuer¬
bi necesse ẽ ab his quidicere nor̃ exigatꝰ quidelicaemi¬
nistri sermonis id ẽ leuitȩ a .xx annis & supra consti¬
tuti ẽẽ narrantur ꝙ nimirũ tales s̃ ad p̃di candũ dĩ
uerbũ pło p̃ferendi quide calogũ legis ñ solũ &x secu¬
cione hoperis ineemplũ suis addorib: ostendant
sed & puritate adđq inte gritate cordis in cons pectu sui
conditoris intemeratũ custodiant. Nec dubitandum R¬
ẽ ibistatu ȩcłȩ ꝓsperũ sumere ꝓfectũ hubi & p̃sules su¬
um gradũ rite custo dientes pło. magistras ueritatis
aquibus herudiat᷑ regu lariter ordinant & ipsespis
datosibi magistros. ne adicendo cessent. Diligenter
Audiendo acdictis eoꝵ ob tẽpperando c̃pellars. Sed

Expanded text:
tores illi qui opus verbi sanctissimum diligenter impleant, tores illi qui opus verbi sanctissimum diligenter impleant, consulendo praeponere. Sed et ipse populus de captivitate vitiorem, ad visionem verae pacis vocatus, ministerium sibi verbi necesse ab his qui dicere norunt, exigat. Qui videlicet ministri sermonis, id est Levitae, a viginti annis et supra constituti esse narrantur; quia nimirum tales sunt ad praedicandum Dei verbum populo praeferendi, qui decalogum legis non solum exsecutione operis in exemplum suis auditoribus ostendant, sed et puritate atque integritate cordis in conspectu sui Conditoris intemeratum custodiant. Nec dubitandum est ibi statum Ecclesiae prosperum sumere profectum, ubi et praesules suum gradum rite custodientes, populo magistros veritatis, a quibus erudiatur, regulariter ordinant, et ipse populus datos sibi magistros, ne a dicendo cessent, diligenter audiendo, ac dictis eorum obtemperando compellunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ut & iã ȩuangelii scripturates tatur. suo loco eponetur.
magna aut̃ tocius płi. illius deuotio & nobis qͦq: solert̃
imi tanda ostendit᷑. Cũ ñ solũ maiores natu torababel ui¬
delic& & iosue & reliquis a cerdotes. acleuitȩ. sed& om̃s
qui uenerant de captiuitate in hierusalẽ. amaio reus¬
que adminorẽ statuer leuitas quiurguer̃ opus dñi:
gaudebant nãq: se decaptiuitate babi lonia hiero¬
solimã fuisse reuersos : & quantũ suꝑnȩtiuitatis ido¬
la a flagicia quȩ eu aserant horrebant tantũ sacrato
dõ ciuitatis ad quã ꝑuenire meruerant. decorẽ¬
uidere cupiebant: quantũ fana idolorũ
quib: diutius int̃ fuerant ab ominabant᷑:
tantũ tẽplũ ꝗđ sui conditoris dirutũ aec̃
dolebant : & a quod iutius captiui exula uerant
otius restaurari desiderabant: eodẽ nã que
ordine & iã nunc ñ solũ ep̃i ac prbi & plebẽ fideli
um. domũ uidelic& dĩ debens edificare docendo & doc¬

Expanded text:
ut etiam Evangelii scriptura testatur, suo loco exponitur. Magna autem totius populi illius devotio, et nobis quoque solerter imitanda ostenditur, cum non solum majores natu, Zorobabel videlicet et Josue, et reliqui sacerdotes ac Levitae, sed et omnes qui venerant de captivitate in Jerusalem a majore usque ad minorem, statuerunt Levitas, qui urgerent opus Domini. Gaudebant namque se de captivitate Babylonica Hierosolymam fuisse reversos; et quantum superbae civitatis idola ac flagitia quae evaserant, horrebant, tantum sacratae Domino civitatis, ad quam pervenire meruerant, decorevidere cupiebant. Quantum fana idolorum, quibus diutius interfuerant, abominabantur; tantum templum sui Conditoris, quod dirutum esse dolebant, et a quo diutius captivi exsulaverunt, ocius restaurari volebant. Eodem namque ordine etiam nunc non solum, domum videlicet Dei, debent aedificare docendo, et doc
Abbreviated transcription (Latin):
mã sabbati inqua ipsere surex̃ amortuis: Septem
ad spemnr̃i postmortẽ sabbaptis mi: Octores piciunt ad
gaudiũ nr̃ȩ postresurectionẽ ꝑpetuebeatitu dinis: qr
tato res tẽpli a septimomense hoblatis deo holo caustis sũp¬
tus ad edifi candũ p̃parare incipiunt : atq in septẽ m̃sib:¬
sũptib p̃paratis. hoctauo op ipsũ ad grediunt᷑ Neq alius
omnino in p̃paratione tanti operis reperitur nume¬
rus : quã ille qͥ uel gratiã sc̃i sp̃s septi formt̃ quaaduiuam᷑
operantes łrequiẽ animarũ. autresurectio nũ corporum

Expanded text:
mam sabbati, in qua ipse resurrexit a mortuis. Septem mam sabbati, in qua ipse resurrexit a mortuis. Septem ad spem nostri post mortem sabbatismi. Octo respiciunt ad gaudium nostrae post resurrectionem perpetuae beatitudinis. Quia tatores templi a septimo mense oblatis Deo holocaustis, sumptus ad aedificandum praeparare incipiunt, atque in septem mensibus praeparatis, octavo opus ipsum aggrediuntur. Neque alius omnino in praeparatione tanti operis reperitur numerus, quam qui ille vel gratiam sancti Spiritus septiformem, qua adjuvamur operantes vel requiem animarum, aut resu
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ dictũ ẽ. ad locũ tẽplidĩ adopus qͦtẽplũ reedificare
cupiȩbans : fallunt᷑q: moderni. iudei qͥdicere solent.
nũ quã pariae estẽpli sed tantũ modo tactũ ahcaldeis fuisse sub uersũ :
Cũ manifestescribat etras filius trans migrationis tẽplũ
fundamentis fecisse : cũ aut̃ supradicat᷑. qđ septi momen¬
seuener̃ in hierus alẽ : hic uero addat᷑ qđ annoscđo ad¬
uentus eoꝵ m̃se scđo :pus tẽpli in co auerit : pat& pro¬
fecto qđ inseptẽ mensilus lapides cem̃tũ ligna x cetera
opera necessaria p̃parauerint hoctiua aut̃ incipien¬
te menseo peri optato iã instare coeperint. Se enĩ
eranT m̃ses anni primi & septimꝰ sequentis: qđ in magno
utiq: misteriogestũ quisq: doctus facillime inueni &: Sep¬
tẽ qͥppe ad iabatũ ꝑtinent : in quo die dñs uł c̃dito mundo
requieuiti abomnib: operib: suis. uł redẽptor ꝑ passi¬
onẽ suã mundo requi euit insepultro. Hocto ad pri¬

Expanded text:
um est, ad locum templum Dei, ad opus quod templum reaedificare cupiebant. Fallunturque moderni Judaei, qui dicere solent nunquam parietes templi, sed tantummodo tectum a Chaldaeis fuisse subversum; cum manifeste scribat Esdras, filios transmigrationis templum a fundamentis fecisse. Cum autem supra dicatur, quod septimo mense venerunt in Jerusalem; hic vero addatur, quod anno secundo adventus eorum, mense secundo, opus templi inchoaverint; patet profecto, quod in septem mensibus lapides, caementum, ligna, et caetera opera necessaria praeparaverint; octavo autem incipiente mense operi optato jam instare coeperint. Sex enim erant menses anni primi, et septimus sequentis; quod in magno utique mysterio gestum quisque doctus facillime inveniet. Septem quippe ad sabbatum pertinent, in quo die Dominus vel condito mundo requievit ab omnibus operibus suis, vel redempto per passionem suam mundo requievit in sepulcro. Octo ad pri
Abbreviated transcription (Latin):
dech&̧ sacerdotẽ magnũ dicit : sed unũ deleuitis deqͥl pre¬
dictũ erat qđ estituti fuerint a .xx annis & supra ad

Expanded text:
dec sacerdotem magnum dicit, sed unum de Levitis, de quibus praedictum erat, quod constituti fuerint a viginti annis et supra ad
Abbreviated transcription (Latin):
apta eruditione ꝑscõs p̃dicatores de c̃fusione uit psoi¬
ts adiusionẽ ꝑp&ue pacis ⁊ c̃fessionẽ diuine lauđ qua¬
si ad hnerusalẽ iuidã debabilone colligit. Quȩnimirũ
uisio pacis queq c̃fessio gratiarũ. ipsodonante in p̃senti qui¬
dẽ in coat᷑. sed infuturo ꝑficit᷑:. Numer aurorũ popłi isrhł

Expanded text:
aperta eruditione per sanctos praedicatores, de confusione vitae praesenaperta eruditione per sanctos praedicatores, de confusione vitae praesentis ad visionem perpetuae pacis, et confessionem divinae laudis, quasi ad Jerusalem et Judam de Babylone colligit. Quae nimirum visio pacis, quaeque confessio gratiarum, ipso donante, in praesenti quidem inchoatur, sed in futuro perficitur. Numerus virorum populi Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
gita ẽ deuotͥ ex sequie: & bene cũ dixiss& generalit̃
reuersoseos eẽ inhierus alẽ ⁊iudã c̃tinuo subiec̃ unꝰ qͥsq
inciuitatẽ suã. Quia nimirũ sic insuis singuliciuitatib cõ¬
morabant᷑ ut hseneralit̃ om̃s ad hierus alẽ ⁊iudã ꝑtinerent
in qͥb quasi fide p̃sidio ciuitatũ atẽptam̃tis atq incur sib
malignoꝵ sp̃uũ muniunt᷑: Possꝑciuitates uiqͥb cõmora
accipi in qͥb: qͥcũq c̃uersant singulis efilios catholice ce¬
de quasi curs hierusalẽ ꝓfitent᷑. Vtebant᷑ aut̃ antealios
ducesz oro babel ⁊ hiesu quoꝵ unꝰ deregia alt̃ desa c̃dotali
ꝓsapiagenꝰ duxisse multis sa crȩhis torielocis litis ostendit̃
Qu abo unã candẽq redẽptoris nr̃i ueriuidelic& regis ⁊ sũmi
sacer dotis ꝑsonã designant. Ipse eni solus ꝑ quẽ uenire ad
salutẽ debeamꝰ. Vndeait Nemouenit ad patrẽ nuisi ꝑme
Quis igulos electoꝵ siue ꝑse ipsũ occulta inspiratione seu

Expanded text:
aliter reversos eos esse in Jerusalem et Judam, continuo subjecit: Unusquisque in civitatem suam, quia nimirum sic in suis singuli civitatibus commorabantur, ut generaliter omnes ad Jerusalem et Judam pertinerent.in quibus quasi praesidio civitatum, a tentamentis atque incursibus malignorum spirituum muniaccipi. In quibus quicunque conversantur, singuli se filios catholicae Ecclesiae, quasi cives Jerusalem profitentur. Utebantur autem ante alios ducibus Zorobabel et Jesu; quorum unus de regia, alter de sacerdotali prosapia genus duxisse, multis sacrae historiae locis ostenditur; qui ambo unam eamdemque Redemptoris nostri, veri videlicet regis, et summi sacerdotis personam designant. Ipse enim solus est, per quem venire ad salutem debeamus. Unde ait: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Qui singulos electorum, sive per seipsum occulta inspiratione, seu
Abbreviated transcription (Latin):
adhebreos. Etmoydes quidem fidelis erat intotadomo eiꝰ
tam quam famu lus intestimo nium eorum. Quedicen¬
da erant. Ap̃s uero tamquam filius in domo sua
Quȩ domus sumus nos. si fidutiã & głam spei. usq infinẽ.
firmam retinea mus. In cuius figuram. oomus surtem
am dalomon ipsequi intp tatur pacificus. aptefiguram
tenuit rius dequo cantt ꝓph ꝙa. Mubt pli tã bitur
eius imperium et pacis nonirat sinis: Dequo & apłs ecde¬
Sie degentibus Scribens: Et ueniens inquid euam gelita
mpipgum habemus accessum anbo mnuno sp̃u adpa
oꝑ Quod uero idem templum. Vũ annis edisicꝗ¬
uit. Siuĩ aũt consumauit ac dedicauit. signisicat qđ
toto tempore scłi huius quod. Vũ diebũs circuit.
ccłam dñs collectis adedi fitium caeleste fidelibus
construit: Porro inuita futura apparente gła resur¬
rectonis atlintegrum perficit atque ingaudium
uite in mostalis: in aetna sue claritatis iusione bus

Expanded text:
Deus est. Et Moyses quidem fidelis erat in tota domo ejus tamquam famulus, in testimonium eorum, quae dicenda erant: Christus vero tamquam filius in domo sua: quae domus sumus nos, si fiduciam, et gloriam spei usque ad finem, firmam rsalem; nam Salomon ipse, qui interpretatur pacificus, apte figuram tenuit ejus de quo canit propheta: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis . De quo et Apostolus Ecclesiae de gentibr ipsum habemus accessum ambo in uno Spiritu ad Patrem . Quod vero idem templum septem annis aedificavit, octavo autem consummavit ac dedicavit, significat quod toto tempore saeculi hujus, quod septem diebus circuit, Ecclesiam Dominus collectis ad aedificium coeleste fidelibus construit. Porro in vita futura, apparente gloria resurrectionis, ad integrum perficit, atque in gaudium vitae immortalis in aeterna suae claritatis visione sus
Abbreviated transcription (Latin):
cie humilioris collis sita : Onde scriptũ ÷ in libro regũ : Coepit
aũt dđ arcẽsion haecestciuitas đđ ⁊ paulo post habia¬
uit aut̃ dđin arcȩ & uocauit eã ciuititȩ dđ. bost
regẽ ñ inbahlȩem ut quidã autumant : sed in hierłm et̃
sepultũ : & quidã nonsine certa ratione mis terii. Sicut
dũ p̃figurauit Iti ⁊ in hierusalẽ defunctus hac sepultus
ipsũ dñm in eadẽ ciuititȩ passurũ acsepeliendũ : sed eitius
desepulcro resurecturũ signauit Postportã ergo fontis
& muros piscinȩ siloȩ qui in ortũ regis nusq ad građ qͥder¬

Expanded text:
tie humilioris collis sita. Unde scriptum est in libro Regum: Coepit tie humilioris collis sita. Unde scriptum est in libro Regum: Coepit autem David arcem Sion, haec est civitas David. Et paulo post: Habitavit autem David in arce, et vocavit eam civitatem David . Post hlehem, ut quidam autumant, sed in Jerusalem esse sepultum; et quidem non sine certi ratione mysterii. Sicut dum praefiguravit; ita et in Jerusalem defunctus ac sepultus, ipsum Dominum in eadem civitate passurum ac sepeliendum, sed citius de sepulcro resurrecturum signavit. Post portam ergo fontis, et muros piscinae Siloae, qui in hortum regis,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ postortũregis edificando ꝑueniunt: Cũpost osteniado¬
miniꝗȩ in carnationis sacram̃ta quibus cȩca anatiuitate
gentilitas ab luta ⁊ in luminataẽ: Postincho ata ꝑfidȩger¬
mina bonȩ operationis doctores icidiligentius extẽpore
suis auditorib ꝓfectus uirtutẽ ostendunt quib aduis ionẽ siu
conditoris fortis uidelic& manu. ac desider abilis quod uo ca
uidt designatur ascendant quos ꝓfectos gradus maexime
inhumilitite consistere : Reuerentis sunꝰ pat̃ nomine &
ui tabenedictus
intellex :
Cũ scala patri archȩ iacolostensa. ange¬
lis per eam ascendentib: acdescendentib iterad celis¬
tia nr̃m eẽdesignatũ int̾p̃tans: Gradus scalȩ ipsius in cyem̃¬
tis aq fectib operũ bonoꝵ quȩ per humilitatẽ fiunt soller¬
tis simde acpussima inquisitione destin ciuitas aut̃ dđ iux¬
talitterã monsion appellat᷑ qr meridie positus ꝓarce urbis suꝑ¬
eminet & maiorparsciuita tis in framontẽ iacet in plani¬

Expanded text:
edificando perveniunt, cum post ostensa dominicae incarnationis sacramenta, quibus caeca a nativitate gentilitas abluta et illuminata est, post inchoata per fidem germina bonae operationis, doctores sancti diligentius ex tempore suis auditoribus profectus virtutum ostendunt; quibus ad visionem sui Conditoris, fortis videlicet manu ac desiderabilis, quod vocabit David, designatur, ascendant. Quos profectus gradus maxime in humilitate consistere reverendissimus pater, nomine et vita Benedictus, intellexit, cum scala patriarchae Jacob ostensa angelis per eam ascendentibus ac descendentibus, iter ad coelestia nostrum esse designatum interpretans, gradus scalae ipsius incrementis ac profectibus operum bonorum, quae per humilitatem fiunt, solertissima ac piissima inquisitione distinxit. Civitas autem David juxta litteram mons Sion appellatur, qui a meridie positus, pro arce urbis supereminet, et major pars civitatis infra montem jacet, in plani
Abbreviated transcription (Latin):
te mentis. homi nubs abhec desie finib arceant̃ iuuante eos at¬
q mneruante omnẽ inpuritatẽ imbregratie celestis. Utuxxti
psalmistã Dis ꝑdant᷑ deciuitatedũ om̃s quio perant᷑ iniqͥtatẽ.
& qr magneꝑfectionis ÷ cũ quis ꝑmeritũ humilitatis ad eoꝓficit
uterratus suos uiuacit̃ inspicere ⁊ efficacit̃ dep̃henso s ualeat
expurgare : Recte dicit̃ qr portã iaellis haedificauer᷑ ipsiũ
mille cubitosinmuro usq ad portã ster quilinu construxeruit
ciuitatis aporta uallis usq ad portã sterquilinu mille cubi¬
tis ȩdificando ꝑueniunt : qͥp̃cepta humilitatis gratiutantȩ
sein dustria ꝑfeccionis bonis operib: mancipant : Vt omne
rudũs ase non solũ noxiȩ accionis siue in utilis locucionis¬

Expanded text:
tae mentis homines ab Ecclesiae finibus arceantur, juvante eos attae mentis homines ab Ecclesiae finibus arceantur, juvante eos atque enervante omnem impuritatem imbre gratiae coelestis; ut juxta Psalmistam, Disperdantur de civitate Domini omnes qui operantur iniquitatem . Et quia magnae perfectionis est, cum quis per meritum humilitatis adeo proficit, ut erratus suos vivaciter inspicere, et efficaciter deprehensos valeat expurgare; recte dicitur, quia qui portam vallis aedificaverunt, ipsi etiam mille cubitos in muro usque ad portam sterquilinii construxerint. civitatis a porta vallis usque ad portam sterquilinii, mille cubitis aedificando perveniunt, qui percepta humilitatis gratia, tanta se industria perfectionis bonis operibus mancipant, ut omne rudus a se non solum noxiae actionis si
Abbreviated transcription (Latin):
ficitur quia nimirũ posirudim̃ta citholi cȩfide. queꝑ lles¬
tiane opera tur: necesse : humilitas nobis quȩ ÷ custoscur¬
tutũ tenen da insinuet᷑. Ot iux tap̃ceptũ uiri sapientes
quanto magni sune humilien᷑ in omnib: E mille cabitos iti
na molliddiuo dispositus etra aqͥlonẽ simul & orientẽ uergat
Otpluuia ibi docidens nullateñ consistat: Sed instarfliui¬
orũ per orientalis defluens portas cuntis secũ platearũ
sor dib raptis inualle iosaphat torrentem cȩdroꝵ augeat
Vndeueri si mile uudetur q̃uia portt sterquilinu i uoc&ur illi
ꝑ quam sordos & in munditiȩ consu essent egeri. Nec minoris
om ninour tietisiđ quehitili tatis est inmun daquȩ que deci¬
uitate dñ efer ri quam in illã eaquȩ munda sunt ad gegari
Portam ergo ster quilinii inieruslem edificant: q̃ui illos
scẽ echelesiẽ ministerium ordinant ꝑquos uitiorunscr¬
des ab elec torummentibus ex purgentur. Sed & cor nup¬

Expanded text:
ficatur; quia nimirum post rudimenta catholicae fidei, quae per dilectionem operatur, necesse est humilitas nobis, quae est custos virtutum, tenenda insinuetur; ut juxta praeceptum viri sapientis, quanto magni sumus, humiliemur in omnibus . Et mille cubitos in ita molli clivo dispositus, contra aquilonem simul et orientem vergat, ut pluvia ibi decidens nullatenus consistat, sed instar fluviorum per orientales defluens portas, cunctis secum platearum sordibus raptis, in valle Josaphat torrentem Cedronem augeat. Unde verisimile videtur, quia porta sterquilinii vocetur illa, per quam sordes et immunditiae consuescunt egeri. Nec minoris omnino virtutis atque utilitatis est, immunda quaeque de civitate Domini efferri, quam in illa ea quae munda sunt aggregari. Portam ergo sterquilinii in Hierusalem aedificant, qui illos in sanctae Ecclesiae ministerium ordinant, per quos vitiorum sordes ab electorum mentibus expurgentur. Sed et corrup
Abbreviated transcription (Latin):
lan tep fec toceperimꝰ ꝑueniunt & ad grad usq quidesrceas¬
dut decuitate łs Euquis agener ali fidelũ uctaspiritali¬
bus desiderus ad celestia ꝓficere didicerit Gradus nãq qui
uo uaitatedas adinferiora urbis hiero soli mȩ descendunt
auxilias diuine inspiracionis siueꝓteccionis qͣl par latim
qucitaiua auinoemia rogni clestis adtin gereualeami seuit

Expanded text:
lante proferre coeperimus. Perveniunt et ad gradus usque, qui descendunt de civitate David, cum quis a generali fidelium vita spiritualibus desideriis ad coelestia proficere didicerit. Gradus namque qui de civitate David ad inferiora urbis Hierosolymae descendunt auxilia sunt divinae inspirationis sive protectionis, quibus paulatim excitamur, ut ad moenia regni coelestis attingere val
Abbreviated transcription (Latin):
natus est : dñm saluator ẽ qui a d nra in lumi nationẽ adeo pa¬
tre missus ẽ significat Cuuis fons aptis sime id ÷ pater xx
quo ipse natus ÷ potest intellegi: deq̃ bene psal mista qm̃
fontis adificatus in hierłm : cũ ordinant᷑ in ecła doctores
qui fidẽ diuinȩ ȩt̃nitatis płis p̃dicent: Edificantur & muri
piscinȩ siloe : cũ firmissima & in xpugnabilia scripturarũ
dominicȩ in carnacionis de signatur uip̃ite
fleliuisadicant᷑ Quiuidelic& mari diunoꝵ eloque enpns¬

Expanded text:
natus est, Dominum Salvatorem, qui ad nostram illuminationem a Deo Patre missus est, significat; cujus fons aptissime idem Pater, ex quo ipse natus est, potest intelligi. De quo bene Psalmista: Quoniam em, cum ordinantur in Ecclesia doctores, qui fidem divinae aeternitatis populis praedicent. Aedificantur et muri piscinae Siloae, cum firmissima et inexpugnabilia Scripturarum dominicae incarnationis designatur, in mente fidelium radicant
Abbreviated transcription (Latin):
fonte montis syonque p̃rupta rupe orientalẽ plagã ex¬
pectat intramuros atq in radicib: collis fonssilo ẽ prũpitꝰ
qui alt̃ nante quidẽ accessu aquarũ in meridiẽ fluit id ÷
ñ iugib: aqs sed incertis horis diebq: ab ullit & perterra¬
rũ c̃caua⁊ antra saxa durissimi cũ magno sonitu uenire

Expanded text:
onte montis Sion, quae praerupta rupe orientalem plagam spectat, intra muros atque in radicibus collis fons Siloe prorumpit, qui alternante quidem aquarum accessu in meridiem fluit, id est non iugibus aquis, sed in certis horis diebusque ebullit et per terrarum concaua et antra saxi durissimi cum magno sonitu uenire
Abbreviated transcription (Latin):
iiiͦt. euangelioꝵ sacramentũ x planet᷑ a crecitantur icor¬
du ÷ temprimadie m̃sis quinti uenit cũhis qui liberati ab hos¬
tibus fuerats inhierus alẽ qui adũ conplȩtis .iiIͬ. sc̃ĩeuan geli p̃¬
ceptis celeste regnũ ingredimur : Quasi nouũ m̃sis inicium
celebramꝰ quia nouȩ ialucis gaudia insole iusticiȩ cernimus
et uel ut post iiͦiiͬ. menses lucide actionis. quos in uia uite ꝑrgi¬
mus : quintum mensẽ perp&uȩ remunerationis inlucopa¬
trie cȩlȩstis agimus : & in prima inquit m̃sis quinti uenit
gratia ⁊ ꝓtectionȩ diuina quia prospere ceptũ iterꝑficer&:
Item in sensumistico uenit in ȩđa media tor dĩ ⁊ ominum uix¬
lians sibi : Quȩ uidoli c&manꝰ erat suꝑillũ. secundũ id qđ ille homo

Expanded text:
quatuor Evangeliorum sacramentum explanetur, ac recitentur exorquatuor Evangeliorum sacramentum explanetur, ac recitentur exordia. Item prima die mensis quinti venit cum his qui liberati ab hostibus fuerant, in Hierusalem; quia dum completis quatuor sancti Evangelii praeceptis coeleste regnum ingredimur, quasi novum mensis initium celebramus, quia novae jam lucis gaudia in Sole justitiae cernimus, et velut post quatuor menses lucidae actionis, quod in via vitae peregrinus, quintum mensem perpetuae remunerationis in luce patriae coelestis agimus. Et in prima mensis quinti venit gratia et protectione divina, quia prosperum coeptum iter perficeret. Item in sensu mystico venit in Ecclesiam mediator Dei et hominum, juxlians sibi . Quae videlicet manus erat super illum, secundum id
Abbreviated transcription (Latin):
eripiatq ad libertatẽ głȩ filioꝵ dĩ debeamꝰ ascendere. Quat¬
tuor eisdẽ libris p̃cepta c̃tinent᷑ operũ quoꝵ quasi gressib: coti¬
diani sad suꝑna ꝓmissa ꝑuenire ualeamꝰ. Neq: hocsinefigura miste¬
rii factũ ÷ qđ prima diem̃ siscepit ascendere debabilone ⁊ pri¬
marur sũ diem̃sis ꝑuenit inhierusał. Primordiũ nãq: m̃sis in qͦ
luna nouũ a sole lum̃ mutuaricẽdit᷑ : nouũ donicelestis in i¬
tiũ designat : & apte primadiem̃sis primi ascendit ez ras deba¬
hilone cũ eis quos acaptiuitate s aluabat quia prin capuinte cora
quinti ꝑuenit in hieru salem: qr & hoc ñ nr̃i lib tate arbitrii:
ed inspiracione suꝑ nelucis gerit᷑ in nob: utauditis euangelu
oraculis sc̃ȩ ecđȩ mẽbris incorportim᷑ sulcherq: hacsa lubris in
ecła mordo ctrina patrũ in oleuit : uthis qui catetizantur

Expanded text:
eripi, atque ad libertatem gloriae filiorum Dei debeamus ascendere. Quaeripi, atque ad libertatem gloriae filiorum Dei debeamus ascendere. Quatuor eisdem libris praecepta continentur operum, quorum quasi gressibus quotidianis ad superna promissa pervenire valeamus. Neque hoc sine figura mysterii factum est, quod prima die mensis coepit ascendere de Babylone, et prima rursum die mensis pervenit in Hierusalem; primordium namque mensis, in quo luna novum a sole lumen mutuari creditur, novum doni coelestis initium designat. Et apte prima die mensis primi ascendit Ezras de Babylone cum eis quos a captivitate salvabat; quia principium sanctae quinti pervenit in Hierusalem, quia et hoc non nostri libertate arbitrii, sed inspiratione supernae lucis geritur in nobis, ut, auditis Evangelii oraculis, sanctae Ecclesiae membris incorporemur. Pulcherque ac salubris in Ecclesia mos, doctrina patrum inolevit, ut his qui catechizantur
Abbreviated transcription (Latin):
acuas adõ sacrata ingłam tẽplieiꝰ aduex̃. Cũ eunde popłm abuxo¬
rib: alienigenis pontificali auctoritate purgauit : quȩ cunc
tent lectori Sed inos &iã simpliciorib: pateant elaborare
curauimꝰ. Qđ enĩ ascendit et ras debabilone ascenduntq: cũ
eo defiliis isrhł ⁊ defiliis sac̃ dotũ acleuitarũ : Significat piã
redẽptoris nr̃i dispensationẽ qua in carne apparens c̃fusionẽ
mundi huiꝰ liber ipse a c̃fusione uitioꝵ intrauit : ut nos secũ
rediens ab õni c̃fusione liberatos ad tranquillitatẽ suꝑne pacis
inducer&. Cuius uidelic& pacis sẽpit̃nȩ in p̃senti eccła pignꝰac¬
cepimꝰ dicented ño. Pacẽ relinquo uob̵ pacẽ meã do uob̵: sꝰ tẽpo
ralẽ in t̾ra peregrinantib: relinqͦ ꝑp&uã ad celestẽ patriã
ꝑuenientib: do. De quobene dicit᷑ qr in primom̃ se ceperit as¬
cendere debabilone ⁊ quinto m̃se cũ filiis transmigrationas

Expanded text:
ac vasa Deo sacrata in gloriam templi ejus advexit, cum eumdem populum ab uxoac vasa Deo sacrata in gloriam templi ejus advexit, cum eumdem populum ab uxoribus alienigenis pontificali auctoritate purgavit. Quae cunctatent lectori; sed et nos, ut etiam simplicioribus pateant, elaborare curabimus. Quod enim ascendit Ezras de Babylone, ascenduntque cum eo de filiis Israel, et de filiis sacerdotum ac Levitarum; significat piam Redemptoris nostri dispensationem, qua in carne apparens, confusionem mundi hujus, liber ipse a confusione vitiorum, intravit, ut nos secum rediens, ab omni confusione liberatos, ad tranquillitatem supernae pacis induceret; cujus videlicet pacis sempiternae in praesenti Ecclesia pignus accepimus, dicente Domino: Pacem relinquo vobralem in terra peregrinantibus relinquo, perpetuam ad coelestem patriam pervenientibus do. De quo benedicitur, quia in primo mense coeperit ascendere de Babylone, et quinto mense cum filiis transmigrationis,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑscribã eos quȩ cuius scribȩ pulchre meminit psalmis tadics
Lingua mea calamꝰ scribe uelocit̃ scribentis. lingua quippe ꝓph& ȩ
in lustrando docuit : Haec ipse ꝑofficiũ linguȩ foris hominib:
tẽporalit̃ ꝓferendo declarauit : quẽ suo qͦq nomine: Etras
qui in tp̃t᷑ adiutor aꝑte demonstrat. Ipse enĩ ꝑquẽ solũ popłs
fideliũ a tribulationib: liberari ⁊ quasi debabilonia capti¬
uit ate ad libertatẽ hiero solimoꝵ de c̃fusione uitioꝵ ad pa¬
cẽ serenitatẽq: uirtutẽ ꝓficientib: meritoꝵ gradib: sol& in¬
troduci. in scđo an abat monhoc ÷ ascensuũ eorũdẽ psalmo ex¬
clamat cunctis ad sũmatendentib: quoduce tendere ac ꝑ ueni¬
re debeant in sinuans. Auxiliũ meũ ad nõ qui fec̃ celũ ⁊ terrã
Cui &iã in actib suis figurã et rastenuit .: Cũ ⁊ipse partẽ popłi
ñ minimã decaptiuitate hiero solimã redux̃ simul ⁊ pecuni ã

Expanded text:
superscribam eas . Cujus scribae pulchre meminit Psalmista dicens: Lingua mea calamus scribae velociter scribentis . Lingua quippe prophetaillustrando docuit, haec ipse per officium linguae foris hominibus temporaliter declaravit. Quem suo quoque nomine Ezras, qui interpretatur adjutor, aperte demonstrat. Ipse est enim per quem solum populus fidelium a tribulationibus liberari, et quasi de Babylonica captivitate ad libertatem Hierosolymorum, de confusione vitiorum ad pacem serenitatemque virtutum, proficientibus meritorum gradibus solet introduci. In secundo Anabathmon, hoc est, ascensuum eorumdem Psalmo exclamat cunctis ad summa tendentibus, quo duce tendere ac pervenire debeant, insinuans: Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram . Cujus etiam in actibus suis figuram Ezras tenuit, cum et ipse partem populi non minimam de captivitate Hierosolymam reduxit, simul et pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
uire ꝑhibetur: Sicut aut̃ zorobabel & iesus ut sepedictũ ÷ dñm¬
⁊ saluatorẽ designant qͥ captiuitatẽ generis humanisuagra¬
tia relaxat suãq in nobis domũ ipse nos scĩ ficando acposiden¬
do edificat : si cutisi erras sacerdos ac scriba uel ox eundẽ  dñm
qui ñ uenit soluere legẽ sed ad implere manifestȩ denuntiat::
qui& obidscriba legis dĩ si uescriba uelox in lege moysi potuit
recteuo cariquia ipse moysi legẽ ꝑ angłn dedit ipsȩ ꝓph& asscõs

Expanded text:
tur. Sicut autem Zorobabel et Jesus, ut saepe dictum est, Dominum Salvato rem designant, qui captivitatem generis humani sua gratia relaxat, suamque in nobis domum ipse nos sanctificando ac possidendo aedificat; sic et Ezras sacerdos ac scriba velox, eumdem Dominum, qui non venit solvere legem, sed adimplere , manifeste denuntiat. Qui et ob id scriba legis Dei, sive scriba velox in lege Moysi potuit recte vocari, quia ipse Moysi legem per angelum dedit, ipse prophetas s
Abbreviated transcription (Latin):
tedño adque ad suũ płm reuersure pararioportebat : Otqͥȩdi¬
ficia eruta restaurauerant: haberent unde ipsi ad moniti
restiu rari intus infide & dilectione sui creatoris discerent.

Expanded text:
te Domino atque ad suum populum reverso, reparari oportebat; ut quia aedite Domino atque ad suum populum reverso, reparari oportebat; ut quia aedificia eruta restauraverant, haberent unde ipsi admoniti, restaurari intus in fide et dilectione sui Creatoris discerent.
Abbreviated transcription (Latin):
Haecẽ nãq: macxima in hocseđã ⁊ in futuro lgicia iustoꝵ per¬
fectũ et̃ opͥ ecłȩ: Conuersis & iãgentib: qui olim resis tebant ad ad
ligionis : hucusq reditus debabilone in hierusalem populi: qui
captiuatus fuerat reduccio uas oꝵ que ab ducta restauratio
ac dedi catio tẽpli qđ incensũ celebratio solempnitatũ & decanta¬
babȩl ⁊ iosue describitur : quȩ cunta unã eandẽq: cognoscã huma¬
ne in xp̃o saluationis continent: Cũ uł hiqui cũpeccato primȩ pre¬
uaricationis inmundũ uenerant : sacram̃tis fidei puri ficati s aluan¬
tui: Vel hiqui peccando fidẽ acceptã corruperant: poenitendo
resi piscunt: & utrique phunũ eundẽ q: saluatorẽ uerũ regem
ac sacer dotẽ quasi pascha felicissimũ elebrantes: de hocmundo
ad patr̃ẽ demorte transeunt aduitã. Uerũ quiatẽpla incenso
adque urbe hierosolima subuersa scripture quoq: scȩ quȩ ibidẽ
seruabantur simul fuerant hostili clade perustȩ : Et as miseran¬

Expanded text:
amque maxima in hoc saeculo et in futuro laetitia justorum, perfectum esse opus Ecclesiae, conversis etiam gentilibus, qui olim resistebant, ad adtianae Ecclesiae religionis. Hucusque reditus de Babylone in Hierusalem populi, qui captivatus fuerat; reductio vasorum, quae abducta; restauratio ac dedicatio templi, quod incensum; celebratio solemnitatum, et decanta humanae in Christo salvationis continent, cum vel hi qui cum peccato primae praevaricationis in mundum venerant, sacramentis fidei purificati salvantur; vel hi qui peccando fidem acceptam corruperant, poenitendo resipiscunt, et utrique per unum eumdemque Salvatorem, verum regem ac sacerdotem, quasi pascha felicissimum celebrantes, de hoc mundo ad Patrem, de morte transeunt ad vitam. Verum quia templo incenso, atque urbe Hierosolyma subversa, Scripturae quoque sanctae, quae ibidem servabantur, simul fuerant hostili clade perustae, et has, miseran
Abbreviated transcription (Latin):
tecũ uadat: Omnib: quiuelint ire iero solimã licentiam
tribuit nullũ ire c̃pellit: & xp̃i ani principes nul¬
lũ cogentes nest incerta acdubia uoluntas fiderqͥb placu¬
eritdesuo regno xp̃m colere ꝑmittunt: A faciȩ enĩ regis. &
septem consiliatorũ ei missus es utiusi tȩs uide ã & huerłm

Expanded text:
tc. Omnibus qui velint ire Hierosolymam, licentiam tribuit, nullum ire compellit: et Christiani principes nullum cogentes, ne sit incerta aut dubia voluntas fidei, universis quibus placuerit de suo regno Christum colere permittunt. A facie enim regis et septem consiliatorum ejus missus es, etc. Et in libro Esther
Abbreviated transcription (Latin):
tradicionib: scam scripturã qualit̃ eã mistice intellegen¬
da quid archanorũ spiritaliũ intrategm̃ litterȩ ȩlarȩ
edo cuit : qr decrete᷑ euangelii que ipsae attulit mundo ma¬
gis ꝑfecta magis deo patri accepta : quã ȩquȩ ꝑmos senp̃¬
miserat ostendit: Vnde ait ipsȩ: audistis qui adictũ ÷ an
tiquis: diligis ꝓximũtiiũ ⁊ odio habebis inimicũtium
ego aut̃ dico uob̵ diligite inimicos urõs benefatite his qui

Expanded text:
traditionibus, sanctam Scripturam, qualiter esset mystice intelligentraditionibus, sanctam Scripturam, qualiter esset mystice intelligenda, quid arcanorum spiritualium intra tegmen litterae celaret, edocuit; quia decreta Evangelii, quae ipse attulit mundo, magis perfecta, magis Deo Patri accepta, quam quae Moysen praemiserat, ostendit. Unde ait ipse: Audistis quia dictum est ab antiquis, Diliges proximum tuum, et odio habebis inimicum tuum: ego autem dico vobis, Dil
Abbreviated transcription (Latin):
preceptũ & iudiciũ : Hoquanta uirtꝰ dicti quȩ sublimtas me¬
ritiparare hominẽ corsiũ ad obsequiũ diuinȩ ñoluntatis hac
dicerepͥosse : Paratũ cormeũ ds̃. paratũ cormeũ cantabo & sal¬
mum dicã dño. Id ÷ & animototo & ultabo in dnõ ⁊ operũ &e¬
cucione quꝑei sunt uissaꝑficiã parau iergocorut inus¬
tigare hacrescriber& legẽ dñi quã flãma uorax absũ serat
Parauit &iã ut ipse prior hanc faciendo impler& : & sic ad
alios docendos os aperir& : qđ eodẽ modo de dĩo iħu ac¬
cipere in pituest : Parauit nãq: corsuũ ut in uestigar&
legem dñi : quia talẽ sibi hominẽ que susciper& diuinitus
prouidit qui ñ solũ sine pec cato uerũ & iã plenus eẽt grati&
⁊ ueritatis: Quia nulla sibi repugnante legepeccati. legr̃
dĩ abs que omnim̃tis siue carnis contradiccione seruar&
Vndedicit in salmo in capite libri scriptũ ÷ deme ut faciã
uoluntatẽ tuã : ds̃ m̃s uolui & legetuã in medio cordismꝑi

Expanded text:
r suum, etc. O quanta virtus dicti, quae sublimitas meriti, parare hominem cor suum ad obsequium divinae voluntatis, ac dicere posse: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum; cantabo, et psalmum dicam Domino ! Id est, et animo toto exsultabo in Domino, et operum exsecutione quae ejus sunt jussa perficiam. Paravit ergo cor, ut investigaret ac rescriberet legem Domini, quam flamma vorax absumpserat. Paravit etiam, ut ipse prior hanc faciendo impleret, et sic ad alios docendos os aperiret. Quod eodem modo de Domino Jesu accipere in promptu est; paravit namque cor suum, ut investigaret legem Domini, quia talem sibi hominem quem susciperet, divinitus providit, qui non solum sine peccato, verum etiam plenus esset gratiae et veritatis, quia nulla sibi repugnante lege peccati, legem Dei absque omni mentis sive carnis contradictione servaret. Unde dicit in Psalmo: In capite libri scriptum est de me, ut facerem voluntatem tuam, Deus meus, volui, et legem tuam in medio cordis mei
Abbreviated transcription (Latin):
Artar xerxes hicquide uotis sima m̃te prosuo modulo tẽp¬
plũ ac sacerdotes dĩ ueneratur: Fiq ꝓmtũ defert famu¬
latũ xp̃i anos principes sicut ⁊ ꝓdeces sorei darius signi¬
ficat: Ntec mirandũ si suc cessores ceriqui tẽplũ dñi &
ciuitatẽ edificari fecer̃ . qui seruos eius aclegẽ dilec¬
diexerĩt filu sui euisq: illũ nomine honorari dignatͥset
pralatius posumꝰ: Artar xerxes rex regũ et rȩsacer¬
diuinȩ uirtutis. ꝑ quã ille incensũ achaldeis legem eisdẽ quib:
prius sermonibus tã & si alio litterarũ charactere reno¬
uauerit : dm̃ aut̃ cȩli & ipse nominat: ad distincionẽ illoꝵ
quos dehominibus mortius aut certe nullis stultã mise¬
rorũ uesaniã institus senouerat: Obsecro aut̃ nesitgra¬
ue lectori breuiter textũ ȩpistolȩ ꝑcurrerȩ : & quan¬
tũ persone xp̃i anorũ regũ cõueniat uiderȩ: Amem

Expanded text:
Artaxerxes hic, qui devotissima mente pro suo modulo templum ac sacerdotes Dei veneratur, eique promptum defert famulatum, Christianos principes, sicut et praedecessor ejus Darius, significat. Nec mirandum, si successores Cyri, qui templum Domini et civitatem aedificari fecerunt, qui servos ejus ac legem diledixerit filii sui, ejusque illum nomine honorari dignatus sipra latius posuimus. Artaxerxes rex regum Ezrae sacerdivinae virtutis, per quam ille incensam a Chaldaeis Legem eisdem quibus prius sermonibus, tametsi alio litterarum charactere, novaverit. Deum autem coeli et ipse nominat, ad distinctionem illorum quos de hominibus mortuis, aut certe nonnullis, stultam miserorum vesaniam instituisse noverat. Obsecro autem, ne sit grave lectori breviter textum epistolae percurrere, et quantum personae Christianorum regum conveniat, videre. A me
Abbreviated transcription (Latin):
diuisionẽ isrł uocabant᷑ extirerint : quos reges assirioꝵ lon¬
ge ante tẽpore nabu codo nosor. captiuar᷑ : ⁊ ultra montes
mȩdorũ babita refecer̃ : Tunc itaq due trib: maexi mre
parte domũ redier̃ ac tẽplũ grauicũ labort restaurar. Decemaut̃
trabus queminorẽ tẽpli ⁊ religionis curã habuer iubente lic&
rege patriã redireneglexer̃ eo qđ destructo caldeaꝵ impa¬
rio libere subregibus ꝑsarum quigentẽ ipsoꝵ diligebant uiue¬
rent. Atuero cũ tẽplũ reedificatũ ⁊ conpressã eẽ samari

Expanded text:
divisionem Israel vocabantur, exstiterint; quos reges Assyriorum londivisionem Israel vocabantur, exstiterint; quos reges Assyriorum longe ante tempora Nabuchodonosor captivarunt, et ultra montes Medorum habitare fecerunt. Tunc itaque duae tribus maxima parte domum redierunt, ac templum gravi cum labore restaurarunt. Decem autem tribus, quae minorem templi et religionis curam habuerunt, jubente licet rege, patriam redire neglexerunt, eo quod destructo Chaldaeorum imperio, libere sub regibus Persarum, qui gentem ipsorum diligebant, viverent. At vero cum templum reaedificatum, et comprehensam esse Sam
Abbreviated transcription (Latin):
Nã& in sequentib: quomodo uenerint & ubi &er cirũ suum co¬
ad unauorint: plenius &x ordine describit : Notandũ autem quod
in capite uoluminis huius scriptũ est qr ad promissũ cirs ascen¬
derint debabilone ducib: torobabel ⁊ osue defiluis uida ⁊ ben¬
iamin. cũ sacer dotib: ⁊ leuitis om̃s quoꝵ suscitiss ds̃ sp̃m
Deqͥbus iia additũ ÷ qđ es sent da captiuitatẽ quã transtule ratna¬
bucodonosorr&babilonis in babilonẽ hic aut̃ sub exra nulla ui¬
dȩ ⁊ beniamin nulla trast mi grantis nabu codo nosor. sed tan¬
tũ modo filioꝵ isrł ⁊ sacerdotũ hadeui tarũ quicũ illo ascende¬
rint mentio ÷ Vnde uerisimilȩ uidetur : qđ illi qui tunc reuo¬
catis hierosolimã deiuida ⁊ beniamin fuerint : qui a nabuco¬
donosor fuerant in babiloniã trans migrati: hil autem qui
nunc reducti ꝑ errã leguntꝰ dede csimntril quis petialit̃ post

Expanded text:
Nam et in sequentibus quomodo venerint, et ubi exercitum suum coNam et in sequentibus quomodo venerint, et ubi exercitum suum coadunaverint, plenius ex ordine describit. Notandum autem quod in capite voluminis hujus scriptum est quia ad promissum Cyri ascenderint de Babylone, ducibus Zorobabel et Josue, de filiis Juda et Benjamin cum sacerdotibus et Levitis omnes, quorum suscitate quam transtulerat Nabuchodonosor rex Babylonis in Babylonem. Hic autem sub Ezra duce nulla Judae et Benjamin, nulla transmigrantis Nabuchodonosor, sed tantummodo filiorum Israel, et sacerdotum ac Levitarum, qui cum illo ascenderint, mentio est. Unde verisimile videtur, quod illi qui tunc revocati sunt Hierosolymam, de Juda et Benjamin fuerunt, qui a Nabuchodonosor fuerant in Babyloniam transmigrati. Hi autem qui nunc reducti per Ezram leguntur, de decem tribubus, qui specialiter post
Abbreviated transcription (Latin):
bomnibus dicunt hodie nulla uspiã posse uestigia repperiri
Ferunt quoq: hebrei. neque aputeos dehacre ulla dubitatio ÷
qđ idem etras leuiores litteras e quogia uerit sub nomini¬
bus earũ quas eatenꝰ habuerans : qͥbus uelocis sima tantã libroꝵ
copiã quȩ erat consũta reficer& : Vnde ñ solũ scriba: uerum
uã scriba uelox cognominatur : Priores aut̃ lit terȩ remanse¬
runt apud samaritas quib: illiquinq: libros moysi quos solos
descã scriptura receperant scriberesolebant. Et ascender̃ do
filiis isrł & defiliis sacer dotũ & defilis leuitarũ & decanto¬
ribus. & deianitorib: & denatineis inierusalem in anno
septimo artarxerxis regis ⁊ uener̃ in hierus alem m̃ sequin¬
to ipseest annꝰ septimus regis : quia in primo die mensis pri
micepit ascendere debabilone ⁊ in prima m̃sis quinta uenit
in heru salem: Prehoccu pando dicit eos uenis se in hierusalem :

Expanded text:
bus omnibus dicunt hodie nulla uspiam posse vestigia reperiri. bus omnibus dicunt hodie nulla uspiam posse vestigia reperiri. Ferunt quoque Hebraei, neque apud eos de hac re ulla dubitatio est, quod idem Ezras le viores litteras excogitaverit sub nominibus earum quas eatenus habuerant, quibus velocissime tantam librorum copiam, quae erat consumpta, reficeret. Unde non solum scriba, verum etiam scriba velox cognominatur. Priores autem litterae remanserunt apud Samaritas, quibus illi quinque libri Moysi, quos solos de sancta Scriptura receperant, scribere solebant. Et ascenderunt de filiis Israel et de filiis sacerdotum et de filiis levitarum et de cantoribus et de ianitoribus et de Nathinneis in Ierusalem anno septimo Artarxersis regis. Et venerunt in Ierusalem mense quinto, ipse est annus septimus regis; qumi coepit ascendere de Babylone, et in prima mensis quinti venit in Hierusalem, praeoccupando dicit eos venisse in Hierusalem.
Abbreviated transcription (Latin):
ut quõminismaiorũ fama ÷: Omnẽ sacre scripture serieriqnȩ
parit̃ ignis ad sup̃ta ÷ ꝓut sibi uidebat᷑ legentib: sufficere re¬
scripsit. in quo opere fer̃ qr ñ nulla uerba quȩ oportuna arbi
si isq uilongo postmoysen tẽpore uiuer& dicere potuit ꝰ & in li¬
bro samuelis: olim in isrł sicloq batur unꝰ quisq uadens consuleredm̃:
Venite eam ad identẽ : qui enĩ ꝓph&adicitur hodiuo cabatur
olim uidens. Non nulla aut̃ integra uolumina que quondã
inpło isrł habebunt᷑ in tacta reliquerit : quoꝵ ideo nuno nilali¬
ud in sacra scriptura : quã nominis tantũ memoria habeatur. Vt:
illut in libronumerorũ. Vnde dicitur in libro belloꝵ dñi ⁊ in iosue
non ne scriptũ ÷ hoc in libro iuistoꝵ: Sed ⁊ in regũ ⁊ parali pame¬
non uolumine cõmemorant᷑ libristorici ꝓpha arũ achie
silonitis ⁊ semeiȩ addo ⁊ nathanꝰ isaie qͦq: ⁊ hieu filii anani
deqͦ dicitur quia librũ regũ isrł scripserit ⁊ multa alia equi¬

Expanded text:
um fama est, omnem sacrae Scripturae seriem, quae pariter igni absumpta est, prout sibi videbatur legentibus sufficere, rescripsit. In quo opere ferunt, quia nonnulla verba, quae opportuna arbitsi is qui longo post Moysen tempore viveret, dicere potuit. Et in libro Samuelis: Olim in Israel sic loquebatur unusquisque vadens consulere Deum, Venite et eamus ad videntem. Qui enim propheta dicitur honulla autem integra volumina, quae quondam in populo Israel habebantur, intacta reliquit; quorum ideo nunc nil aliud in sacra Scriptura, quam nominis tantum memoria habetur; ut est illud in libro Numerorum: Unde dicitur in libro bellorum Domini . Et in Josue: Nonne scriptum est hoc in libro Justorum ? Sed et in Regum et Paralipomenon volumine commemorantur libri historici prophetarum Achiae Silonitis, et Semeiae, Jaddo, et Nathan, Esaiae quoque, et Jehu filii Hanani ; de quo dicitur quia librum Regum Israel scripserit; et multa alia, e qui
Abbreviated transcription (Latin):
dita dicit. Nisi forte intellegendũ ÷ qđ eo temport quo
hac scripsit nullũ sui regni adũsarium habuerit. uł cer¬
te uicto destructo. atq &x austo tã robusto tãq antiquo
chaldeor imperio nullũ sua regnã in toto orbe resĩste¬
re posse crediderit ꝰ ueracit̃ aũt hic sermo conuenit ma¬
gestatie: : quidix̃. data ẽ mihi om̃is potestas in cȩlo & int¬
ra sequit᷑ eadẽ scriptura crri. Quis ẽ inuab deuniũ

Expanded text:
dita dicit, nisi forte intelligendum est, quod eo tempore, quo dita dicit, nisi forte intelligendum est, quod eo tempore, quo haec scripsit, nullum sui regni adversarium habuerit; vel certe victo, destructo, atque exhausto tam robusto tamque antiquo Chaldaeorum imperio, nullum suo regno in toto orbe resistere posse crediderit. Veraciter autem hic sermo convenit majestati ejus, qui dixit: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Sequitur eadem Scriptur
Abbreviated transcription (Latin):
sestinat in faturo: Iebrłm qupre iusiopacisdiat qui aciam
teplũ qđ erat incensũ facit restaurari: cũ illos qui in insidus
antiqui hiostis fidẽ ꝑdiderant : ad salietẽ reducens sua in habita
dgnos esficit sed & scripturis scas uniuersum misttur
mundi : quib fidẽ siu nominis ac spẽ salutis cunctis qui ud
regnũ suũ ꝑtinent hoc ẽ electis ommnib ̃ dicara. Nđ
ite futu rũ nõ hiere mias solus. sed cõmuni sensu am̃s
pdicere ꝓphetȩ uixta hoc qđ ipse discipulis ait. Qm̃ ne
agnita potestate ac ꝓ uidentia dĩ isrł facer& quȩ deco
narrat scriptura. & dñs ait in eugło uideis cũ & alta ue¬
rius filiũ hominis tunc cognoscetis quia ego sum &ame
ipso facionibil sed sicut docuit me pater. hao lo quor Qđ
uero in scriptura sua dicit idẽ errus. om̃a regna terre
rum uidetur sonare : qđ sibi om̃a regnaterne ab eo tra¬

Expanded text:
festinat in futuro: Jerusalem quippe visio pacis dicitur. Qui etiam festinat in futuro: Jerusalem quippe visio pacis dicitur. Qui etiam templum, quod erat incensum, facit restaurari, cum illos qui insidiis antiqui hostis fidem perdiderant ad salutem reducens, sua inhabitatione dignos efficit. Sed et Scripturas sanctas universum misit in mundum, quibus fidem sui nominis, ac spem salutis, cunctis qui ad regnum suum pertinent, hoc est electis omnibus, praedicaret. Quod ita futurum non Jeremias solus, sed communi sensu omnes praedixere prophetae. Juxta hoc quod ipse discipulis ait: Quoniamagnita potestate ac providentia Dei Israel, faceret quae de eo narrat Scriptura. Et Dominus ait in Evangelio Judaeis: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum, et a me ipso facio nihil; sed sicut docuit me Pater, haec loquor . Quod vero in Scriptura sua dicit idem Cyrus: Omnia regna terrae rum videtur sonare, quod sibi omnia regna terrae ab eo tra
Abbreviated transcription (Latin):
no qui p dicantib ꝑ orbẽ apł is gentiũ sibiuni uersirũ colla sob¬
ie cit᷑ ipes quoq rerũ dominos & sapientiae sae cularis auctores suae
ditioni subserauit : a iuiportas inferorũ destruxit. ut ab latesinde
e lectos suos adlibert ate patriae caelestis introducer&: Qui
errores contriuit gentiũ & doctrinas huma naratione
munitis ꝑ humiliũ ora sub uertit: ut eisde correctis lum̃ suae
fidei & ueritatis apperir& inquos̃ om̃s thesauri sapientiae
hum anitate ex tẽ pore accepit: Illo nimirũ ex quo ipse ee homo
populũ dĩ liberauit ac patriamre misit teplũq qđ erat incensũ
in iero solimis re aedificare p̃cepit & lĩo ipsũ edietu eetamplit¬
ttras manifestare curauit ut iupleret᷑ urba iere mias : quib
hoc futusu tẽdixit Itẽ medi a tordĩ & hominũ destructo per
diaboli regno: electessuos quierant dispersi ab eius tirauimde re¬
R fide pacth ab& ad dm̃ ꝑ ipsũ & ad usionẽ ꝑpetuae pacis

Expanded text:
sibi universarum colla subjecit, ipsos quoque rerum dominos, et sapientiae saeculari auctores, ditioni substravit. Qui portas inferorum destruxit, ut ablatos inde electos suos ad libertatem patriae coelestis introduceret. Qui errores contrivit gentium, et doctrinas humana ratione munitas, per humilium ora subvertit, ut eisdem correctis, lumen suae fidei et veritatis aperiret, in quo sunt thesauri omnis sapientiae humanitate ex tempore accepit, illo nimirum, ex quo ipse esse homo populum Dei liberavit, ac patriam remisit, templumque quod erat incensum in Jerosolymis, reaedificari praecepit, et hoc ipsum edictum etiam per litteras  praedixerit, ita mediator Dei et hominum , destructo per orbem diaboli regno, electos suos, qui erant dispersi ab ejus tyrannide reex fide, pacem habet ad Deum per ipsum, et ad visionem perpetuae pacis
Abbreviated transcription (Latin):
cens daritate fidei ⁊ operiseoꝵ hanc sẽꝑ ornare acglorifica
rendesistit Constituit duces acp̃sides omnipopłotrans flum̃
tas pastores posuit ⁊rectores. Castigauit filios transiigra¬
tionis abuxorib: alienignis q̃c illos qui ꝓfessi one fidei mundo

Expanded text:
cens, claritate fidei et operis eorum hanc semper ornare ac glorificare cens, claritate fidei et operis eorum hanc semper ornare ac glorificare non desistit. Constituit duces ac praesides omni populo trans flumen, tas, pastores posuit, et rectores. Castigavit filios transmigrationis ab uxoribus alienigenis, quia illos qui professione fidei mundo