comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gilant. Prepositus ruralis.
primꝰ licet deo dignior: ep̃õ
tñ ẽ uilior. Cũ isto eĩ rarꝰ ẽ ser¬
mo. rara consultatio sr̃ redden¬
daratõe uillicatõis sue .i. sr̾ re¬
amat eas. ⁊ redemptorem ⁊ sũ¬
mum pastorẽ earũ. Cũ tortore
autẽ ⁊ p̾posito: freqñs ẽ ei s̾mo.
ratiocinatio. consultatio. In qͦ
patet qͣntũ dilex̾it pecuniam.
ad officii executõem sine mag¬
na fidelitatis sue examinatõe
p̃habita. sine sacram̃to iuris¬
iurandi de fidelitate ei seruãda.
in regimine animaꝵ. int̾poĩto.
Scd̾m autẽ ⁊ terciũ discutit usq
ad unguem. Si bñ nou̾int bin:¬
sas paupum emungͥe. ⁊ cũ as¬
portato lucto ad dños suos redire.
tam. sine iuram̃to interpõĩto ñ
cõmittit. ut discant ei fideles ẽẽ
⁊ p̃laturam uendit. ⁊ ad p̃ciũ
certũ ꝯmittit. Qͥ ne dampnũ
incurrant. ꝑ om̃e nefas exac¬
laxant retia sua incapturam
pecunie. p̃dones effecti pͥusꝙͣ
officiales. hoꝵ autẽ duoꝵ scił

Expanded text:
gilant. Praepositus ruralis primus, licet Deo dignior, episcopo tamen est vilior. Cum isto ei est rarus sermo, rara consultatio super reddenda ratione villicationis suae, super reamabat eas, et Redemptorem et summum pastorem earum. Cum tortore autem et praeposito frequens ei est sermo, ratiocinatio et consultatio. In quo patet quantum dilexerit pecuniam. ad officii sui exsecutionem, sine magna fidelitatis ejus examinatione praehabita, sine sacramento jurisjurandi de fidelitate ei servanda in regimine animarum interposito. Secundum autem et tertium discutit usque ad unguem: si bene noverint bursas pauperum emungere, et cum asportato lucro ad dominos suos redire, ae sine juramento interposito non committit, ut discant ei esse fideles ram vendit, ad pretium certum committit. Qui ne damnum incurrant, per omne nefas exac« laxant retia sua in capturam » pecuniarum, praedones effecti potius quam officiales. Horum autem duorum, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qd̃ cũq spũale ei annexum:
ñꝙͣ tangat ⁊ respiciat t̾renũ¬
emolum̃tum. nͨ abscondatur in
terra sub uase mundani timorĩ.
s solum celestia consideret. lib̾e. ⁊
sine spe cuiꝰcunq terrent ꝯmodi.
Si miłr ob hoc thuribulũ nlłin

Expanded text:
et quodcunque spirituale ei annexum, nunquam tangat et respiciat terrenuemolumentum, nec abscondatur sub terra in vase mundani timoris, sed solum coelestia consideret libere, et sine spe cujuscunque terreni commodi. Item: Ob hoc thuribulum in
Abbreviated transcription (Latin):
Itronimꝰ. Ad eo inuasit pestis
auaricie eccłiam: qd tim̃dũ
ẽ ne de ea possit dici. Aplanta
ea sanitas. hoc ẽ a minori us¬
q ad maximũ: acupiditate
non ẽ in ea sanitas. Item. qͥa

Expanded text:
Hieronymus: Adeo invasit pestis avaritiae Ecclesiam, quod timendum est ne de ea possit dici: « A planta » capitis, hoc est a minimo usque ad maximum, a cupiditate, « non est i
Abbreviated transcription (Latin):
fructus ur̃ maneat. S nõne dig¬
s eo tm̃ quem definit dñs dicens.
Edentes ⁊ bibentes q̃ apd̃ illos ft̃.
ñ q̃ apd̾ illos ñ sunt. Non ut in
deliciis ⁊ fecculis exqͥsitis. cũ sui¬
gulis ꝑ singulos dies. pͥuicarniũ

Expanded text:
fructus vester maneat . » Sed nonne « digsed eo tantum quem definit Dominus: « Edentes et bibentes quae apud illos sunt , » non quae apud illos non sunt. Non ut in deliciis et ferculis exquisitis, cum singulis per singulos dies per vicarium
Abbreviated transcription (Latin):
sub capite meo. ⁊ dextera illius
amplexabitur me. Dext̾a ẽ be¬
atitudo eterna. ⁊ omia q̃ uiã
⁊ iter p̃parant ad ip̃am. ¶si
leua pro dextera fiat. ñ ꝙͣ dext̾a
faciat dextera. Nõ enim debet¬

Expanded text:
super, « et dextera illius amplexabitur me . » Dextera est beatitudo aeterna, et omnia quae viam et iter praeparant ad ipsam, quasi, laeva pro dextera fiat, non dextera faciat dextera
Abbreviated transcription (Latin):
hoc exemplo. Qͥdam cłicꝰ cũ ad
aleam omĩa q̃ habebat p̃ter qͥn¬
q solidos ꝑdidissz cepit se deuo¬
tare. deumq blasphemare.⁊ ꝓ
mitt̾e hos qͥnq solidos homini
qui eum doceret qͦmͦ deum mag̃
offenderet. Aderat qͥdam qͥ hec di¬
c̾et. sub testimonio õĩum eiꝰ doct᷑¬
nam confirmante ⁊approbante
dicens. Si deum supͣ omẽm pecca¬
torem uolueris offend̾e: fias offi¬
cialis ⁊ q̃stor palatii ep̃i. Et sic iu¬

Expanded text:
hoc exemplo. Quidam clericus, cum ad aleam omnia quae habuit, praeter quinque solidos, amisisset, coepit se devotare, Deumque blasphemare, et promittere hos quinque solidos homini, qui eum doceret, quomodo magis Deum offenderet. Aderat qui hoc doceret, sub testimonio omnium ejus doctrinam confirmante et approbante, dicens: Si Deum super omnem peccatorem volueris offendere, fias officialis, vel quaestor palatii episcopi. I
Abbreviated transcription (Latin):
los deo. orauit cum om̃ib illis. Mag¬
nꝰ autẽ flecꝰ fc̃s ẽ oĩum. Et ꝓcũben¬
tes supͣ collum pauli: osclabant᷑
eum dolentes. maxime in uerbo
qd̃ dix̾at. qm̃ amplius faciem esꝰ
ñ eẽnt uisuri. et deducebãt eum
⁊ flent. maxime ñ ui suri eum

Expanded text:
s suis oravit cum omnibus illis. Magnus autem fletus factus est omnium: et procumbentes super collum Pauli osculabantur eum, dolentes maxime in verbo, quod dixerat, quoniam amplius faciem ejus non essent visuri. Et deducebant eum et flent, maxime non visuri eum
Abbreviated transcription (Latin):
plum. Nec sic euert̾e mentes hu¬
manas edicta ualent: ut uita
regentis mobile mutatur semꝑ
tͥa hoĩem expellunt. fumꝰ. stilli¬
cidium. ⁊ litigiosa uxor. Omes
qͥ inuen̾unt comed̾unt eos. et
hostes destrux̾unt ⁊ dix̾unt. Nõ

Expanded text:
plum, nec sic inflectere sensus Humanos edicta valent, ut vita regentis. Mobile mutatur semper tria hominem expellunt, fumus, stillicidium et litigiosa uxor. « Omnes qui invenerunt, comederunt eos, et hostes eorum dixerunt: Non
Abbreviated transcription (Latin):
dei altare magnum ⁊ saclegum
erexistis: ira dei deseuiet inpo¬
pulos. Plebeclaetiam iudaica ñ
ris turbam. ad faciendũ malũ.
nec in iudicio adqͥesces płimorum¬

Expanded text:
 altare magnum et sacrilegum, cras ira Dei desaeviet in populum . Plebecula etiam Judaica non eeris turbam ad faciendum malum, nec in judicio acquiesces
Abbreviated transcription (Latin):
sione plectebat seuera. Et qͥdem
coh̾cuit eos ⁊ corripuit. s lenita¬
te pr̃is. ñ seu̾itate. ⁊ auctoritate
pontificis. Discant gͦ sac̾dotes.
qr ꝓpt̾ scelera ppłi punient᷑. ⁊ sub¬
ditorum culpa illis imputabit᷑.

Expanded text:
rsione plectebat, et quidem coercuit et corripuit, sed levitate patris, non severitate et auctoritate pontificis. Discant ergo sacerdotes quia propter scelera populi punientur, et subditorum culpa illis imputabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Timuit gͥ sibi credens hoc ñ mi
tas conscĩas. ciuꝰmodi hr̃ent si
in singłaritate constituti hoc
fac̾ent. Qͥ etiam pro uniu̾sita¬
te se ummunes a pc̃co estimãt.
sinit. uel auctoritatẽ uł con¬
sensum p̃bet. indebita fieri uł
exigi ab etc̃a. qualia st̃ talliaꝵ
exactio. decimaꝵ execrabiliũ

Expanded text:
timuit sibi, credens hoc non mitas conscientias, cujusmodi haberent, si in singularitate constituti hoc facerent. Qui etiam pro universitate se immunes a peccato esse aestimant, sinit, vel auctoritatem et consensum praebet, indebita fieri, vel exigi ab Ecclesia, qualia sunt talliarum exactio, decimarum exsecrabilium
Abbreviated transcription (Latin):
dite ad iudicium. Tales ⁊̃ assimi¬
lantur pͥmis parentib culpam
in dm̃ refundentib. Sic ⁊ isti in
młtitudĩem uel in abbatẽ.Qi.
tus. hoc facit. uñ nec contͣdico.
Et ut in hoc aliqͦ exemplo instu¬
amur: qͥdam hñs scrupulosam
ecc̃as ⁊ multas p̃bendas. metens
cennariis annuis tradebat. dũ
uitaret scillam: incidit in ca¬
ribdim. intrans scił cenobiũ
canonicoꝵ regłarium. ⁊ inue¬
cenobium numerũ eccłiaꝵ. p̃¬
bendarum. Et cũ eccurreret¬

Expanded text:
dite ad judicium . Qui etiam assimilantur primis parentibus, culpam in Deum refundentibus, quam et isti in multitudinem et abbatem, quia tus hoc facit; unde nec contradico, Et ut in hoc, aliquo exemplo instruamur, quidam habens scrupulosam ecclesias, et multas praebendas; metens cenariis annis tradebat , dum vitaret Scyllam incidit in Charybdim, intrans scilicet coenobium canonicorum regularium, et invecoenobium numerum ecclesiarum, praebendarum. Et cum egre
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ totum. ñ tantũ tang̾e
s inergastulo corꝑis polluti
qͣi includere ⁊ incarc̾are p̃su¬
mis: uel si ille timuit xp̃m
baptizare a qͦ debuit baptiza¬
ri. quomͦ tu peccatrie aĩa aqͦ
tota debes in habitari. illũ to¬
tũ in uili hospiciolo corporis

Expanded text:
minem, non tantum tangere, sed in ergastulo corporis polluti, quasi includere et incarcerare praesumis? Vel si iste timuit Christum baptizare, a quo debuit baptizari, quomodo peccatrix anima, a quo tota debes inhabitari, illum totum in vili hospitiolo corporis
Abbreviated transcription (Latin):
Tanta est pestis ingratitudinsᷤ.
qd̾ si ñ dimiserimus ex corde ꝗ
bis exigitur ⁊ reuocat᷑. Etiã scd̃m
leges manumissus ⁊ liber. ꝓpt̾
ingratitudiẽm reuocabatur ĩ
seruitutem pͥstinam. Atheni¬
enses etiam cũ ingenia hab̾ent¬

Expanded text:
Tanta est pestis ingratitudinis, quod si non dimiserimus ex corde, qbis exigitur et revocatur; etiam secundum leges manumissus et liber pro ingratitudine revocabatur in servitutem. Athenienses etiam ne
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃. Item. Ego qñ recordatus
fuero: ꝑtimesco. ⁊ ꝑcutit car¬
nem meam tremor. Ergo im¬
pii uiuunt ⁊ subleuati sũt.
Confortatiq indiuiciis. Se¬
men eoꝵ ꝑmanet corameis.
ꝓpinqͦꝵ turba ⁊ nepotũ. in
conspectu eoꝵ. Domꝰ eoꝵ secu¬
re sunt ⁊ pacate. ⁊ ñ ẽ uirga¬

Expanded text:
 et ego quando recordatus fuero pertimesco et concutit carnem meam tremor quare ergo impii vivunt sublevati sunt confortatique divitiis semen eorum permanet coram eis propinquorum turba et nepotum in conspectu eorum domus eorum securae sunt et pacatae
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ nec possumꝰ cãm nr̃am
induciare. sũ ꝓpͥo arbitͥo iudi¬
cis. Qͦ mautẽ reddituri cãm
eterno iudici differimꝰ. ⁊ ꝓcras¬
tinamꝰ penitere ⁊ bonũ ag̾e :
Maxime cũ cõminetur nob̾.
qr sic̃ fur in nocte ueniet. Cũ
exortando dicat. Ambulate

Expanded text:
demus, nec possumus causam nostram induciare, sine proprio arbitrio judicis. Quomodo autem reddituri causam aeterno judici differimus, et procrastinamus poenitere, et bene agere, maxime cum comminetur nobis, quia, « sicut fur in nocte veniet ; » cum exhortando dicat: « Ambulate
Abbreviated transcription (Latin):
archam. in qua se amorte tẽ¬
porali ad horam saluaret. Qnͣ¬
tomagis archam .i. aĩam tuã
pro qua mortuus ẽ xͨ. toto
tempore uite debes p̃parare.
⁊ cũ maiori sollicitudine
intꝰ in corde. ad te ⁊ add̾m.
⁊extra in opere ad te.⁊ad
proximum bitumine cari¬
tatis indissolubili linire de¬
sandũ ẽ alinitõe eiꝰ. ꝓpter¬

Expanded text:
arcam , in qua se a morte temporali, et ad horam salvaret. Quanto magis arcam, id est animam tuam, pro qua mortuus est Christus, toto tempore vitae debes praeparare, et cum majori sollicitudine intus in corde ad te, et Deum et extra in opere ad te, et proximum bitumine charitatis indissolubili linire desandum e
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ mͥ dabis qͥ aliqd̃ p̃cium
temꝑi imponat. qͥ diẽ estist.
qͥ intelligat se cotidie mori:
In hoc enim fallimur ꝗ mortẽ¬
ñ prospicimus. Magna enim¬
pars eiꝰ. iam p̾t̾iit. Qͥcqͥd eta¬
tis retro ẽ: mors tenet.Cotidie

Expanded text:
Quem mihi dabis, qui aliquod pretium tempori ponat, qui diem aestimet, qui intellegat se cotidie mori ? In hoc enim fallimur, quod mortem prospicimus; magna pars eius iam praeterit. Quicquid aetatis retro est, mors tenet. Fac e
Abbreviated transcription (Latin):
cõmotis alis tnͣsuolauit. ⁊ pꝰ hoc
nullum signũ inuenit᷑ itin̾is
illiꝰ. aut tanqͣm sagitta emissa
in locũ destinatũ. diuisus aer
cõtinuo in se recdusus ẽ. ut ig¬
noretur transitꝰ illiꝰ. Sic ⁊ nos
nati cõtinuo desinimꝰ ẽe. ⁊ uir¬
luimꝰ ostendere. in maligni

Expanded text:
commotis alis transvolavit et post hoc nullum signum invenitur itineris illius; aut tanquam sagitta emissa in locum destinatum: divisus aer continuo in se reclusus est, ut ignoretur transitus illius: sic et nos nati continuo desivimus esse, et virluimus ostender
Abbreviated transcription (Latin):
ues cũ dormierit: nichil secũ
auferet. Aperiet ocłos suos ⁊
nicħ inueniet. App̃hendet eũ
cͣ aqua inopia. nocte oppri¬
met eum tempestas. Tollet

Expanded text:
es cum dormierit, nihil secum auferet: aperiet oculos suos, et nihil inveniet. Apprehendet eum quasi aqua inopia, nocte opprimet eum tempestas: Tollet
Abbreviated transcription (Latin):
qr laus impioꝵ breuis sit. Et
gaudiũ ypocrite ad instar pũ¬
Et infra. Sublimati ⁊ ꝯfortati
tenent tympanũ ⁊ cytharã.
⁊ gaudent ad sonitũ organi.
In bonis ducunt dies suos ⁊ ĩ
puncto hore descendunt ad
nouissima inferni. Itẽ. homo¬

Expanded text:
 laus impiorum brevis sit, et gaudium hypocritae ad instar pun» Et infra: « Sublimati et confortati tenent tympanum et citharam, et gaudent ad sonitum organi. In bonis ducunt dies suos, et in puncto horae descendunt ad novissima inferni. »
Abbreviated transcription (Latin):
Malo inqͥt potiꝰ eẽ agrestis ca¬
tholicꝰ cũ iħonimo: ꝗͣ cͦialis
hereticus cũ sabelło. Hec nlłm
ht subscram̃tum. nullã na¬
turam a qua habeat origĩem.
qͦdammꝰ a natura hñt origi¬
nem. Precedit enĩ dilectio nat᷑a¬
lis: dilectõem dei gratuitã. Et
ita de cet̾is. Sicq hñt substra¬
toria. cid̃ nõ fides. Et idõ pͥma ẽ
inter eas. Tum ⁊̃ qr cit᷑ alias

Expanded text:
malo potius esse agrestis Catholicus cum Hieronymo, quam curialis haereticus cum Sabellio. Haec nullum habet substramentum, nullam naturam, a qua habeat originem, quodammodo a natura habent originem. Praecedit enim dilectio naturalis dilectionem gratuitam, et ita de caeteris; sicque habent substratorium quod non fides, et ideo prima est inter eas; tum etiam, quia citra alias
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Et si om̃es simul in¬
fundantur. ⁊ habeant᷑ in ha
xp̃o. ⁊ hmͦi. Caritas etiã dicbꝰ
tura ⁊ informatõe. Prima gͥ
mater earũ. ⁊ origo ẽ fides. Sed̾a

Expanded text:
tatem. Etsi omnes simul confundantur et habeantur in habximo, et hujusmodi. Charitas etiam dicitur turae et informationis. Prima igitur mate
Abbreviated transcription (Latin):
nõ attingit intellectꝰ. Credit
enim tͥnum ⁊ unũ dm̃. pene¬
trans celos. Credit dñm ih̃m sb̃
nubilo panis sumi ⁊mandu¬
cari. q̃ ñ intelligit s credit
ẜcredit tm̃. exuens hic oẽm
humanam rõem q̃ est ex cau¬
ratio prebet experim̃tũ. In qͥ

Expanded text:
non attingit intellectus. Credit enim Deum trinum et unum, penetrat coelos, credit Dominum Jesum sub nubilo panis sumi et manducari; quae non intelligit, sed eredit tantum, exuens hic omnem humanam rationem, quae est ex cauratio praebet
Abbreviated transcription (Latin):
Unde. Prima petit campum.
dubia sub sorte duelli: pugna¬
tura fides. Sic̃ enim aliqͥs stre¬
nuus miles int̾ cet̾os pͥmos
facit insultus in hostes conser¬
tos. sic ⁊ fides pͥma incipit expu¬
gnare castrũ uicioꝵ. Qua cõ¬

Expanded text:
tius: Prima petit campum dubia sub sorte duelli Pugnatura fides. 237 Sicut enim aliquis strenuus miles inter caeteros, primos facit insultus in hostes consertos, sic fides, prima cupit expugnare castrum vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
solatia scorti: cõmunes uult ẽt̃
notas. ⁊ uenditus ip̃e: uend̾e
cuncta cupit. certant̾ sepe du¬
orũ: diu̾sum suspendit oñ cũ¬
pond̾e iudex: uergit ⁊ ingemi¬
nas nutat prouincia lancess uñ
Ieronimꝰ. Iudex ñ debet eẽ sic̃ sta¬
tera q̃ modico pond̾e inclinat᷑
in alt̾am partem. ⁊ ita ẽ iniusta.

Expanded text:
solatia sorti Communes vult esse notas, et venditus ipse Vendere cuncta cupit, cum tantum saepe duorum Diversum suspendit onus, cpondere judex Vergit et in geminas nutat provincia lances. Unde Hieronymus: Judex non debet esse sicut statera, quae modico oboli pondere inclinatur in aliam partem, et ita
Abbreviated transcription (Latin):
depͥmentes. Ideo prudens int̃ꝑe
illo tacebit. qr tempꝰ malum ẽ.
qñ quis ñ recipit correptõem.
ꝓ qͦ prudens tacet. ne sc̃m det ca¬
uobiscum. Odite malũ ⁊ diligi¬
te bonũ. ⁊ constituite inporta iu¬

Expanded text:
s. Ideo prudens in tempore illo tacebit, quia tempus est ndo quis non recipit correptionem, pro quo prudens tacet, « ne sanctum det cavobiscum: Odite malum et diligite bonum et constituite in porta ju
Abbreviated transcription (Latin):
quis approbarrqͣbit illd̾: qͣsi.
Qͥs erit auctor hoꝵ u̾boꝵ: Supple.
deus. Adhuc ignis in domo im¬
pii. thesauri iniquitatis. ⁊ men¬
suraminor. ire plena. Nunqͥd
uisitabo stat̾am impiam: i sa¬
celli pond̾a dolosa. In qͥb diui¬
tes eiꝰ repleti st̃ iniquitate. ⁊ ha

Expanded text:
quis approbabit illud? » Quasi: Quis erit auctor horum verborum? supple Deus. « Adhuc ignis in domo impii, et thesauri iniquitatis et mensura minor irae plena. Nunquid justificabo stateram impiam; et saccelli pondera dolosa, in quibus divites ejus repleti sunt iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lium. uel sic. Siqͥs dederit ĩ ore
Qb erit nox prouisione. ⁊ te¬
qr non ẽ responsum dei in illis.
Item id̾. infra. Audite hec pͥn¬
cipes domꝰ iacob. ⁊ iudices domꝰ
isrł. qͥ abhominamini iudiciũ.
⁊ om̃ia recta ꝑuertitis. qͥ edifi

Expanded text:
et si quis non dederit in ore ibus erit nox pro visione, et tet responsum Dei in illis . » Item idem: « Audite hoc, principes domus Jacob, et judices domus Israel, qui abominamini judicium, et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ comed̾unt carnem ppłimei.
⁊ pellem eoꝵ desuꝑ excoriau̾unt.
⁊ ossa eoꝵ confreg̾unt. ⁊ consci¬
derunt sicut inlebete. qͣi car¬
nem in medio olle. neq̃ter a¬
gentes in adinuentõib suis.

Expanded text:
edunt diem populi mei, et pellem eorum desuper excoriaverunt, et ossa eorum confregerunt, et conciderunt sicut in lebete, quasi carnem in medio ollae, nequiter agentes in adinventionibus
Abbreviated transcription (Latin):
tugiet leo in saltu nͥ habu̾it
p̃dam: Nunquio dabit catħ
leonis uocem de cubili suo nͥ
aliqͥd app̃henderit: Nunqͥd ca¬
det auis inlaq̃um terre. abs¬
q aucupe: Nunqͥd auferetur
laq̃us de terra. añquã ceꝑit:

Expanded text:
rugiet leo in saltu nisi habuerit praedam? Nunquid dabit catulus leonis vocem de cubili suo nisi aliquid apprehenderit? Nunquid cadet avis in laqueum terrae absque aucupe? Nunquid auferetur laqueus de terra, antequam ceperit? »
Abbreviated transcription (Latin):
terii sicut dauid:putantes ha¬
bere uos uasa cantici. bibentes
in phyalis uinũ. ⁊ optimo un¬
guento delibuti. ⁊ nichil com
Qͥa in capite transmigranti¬
um transmigrabitis. Et aufe

Expanded text:
id putaverunt se habere vasa cantici, bibentes in phialis vinum, et optimo unguento delibuti, et nihil compuin in capite transmigrantium migrabitis . » Ite
Abbreviated transcription (Latin):
Non suscipies uocem mendacii.
ñ unges manũ tuam ut ꝓ
impio dicas falsũ testimoiũ.
Non seq̃ris turbamad faciendũ
malum. nec in iudicio płimoꝵ
acqͥesces sententie. ut a uero de¬
nies. Pauꝑis qͦq ñ mise̾beris in
nabis in iudiciũ pauꝑis. Men¬
dacium fugies. Insontẽ ⁊ iustũ
ñ occides. Nec accipies mun̾a q̃
excecant etiã prudentes.⁊ sub¬
u̾tunt uerba iustoꝵ Item. in¬

Expanded text:
Non suscipies uocem mendacii, nec iunges manum tuam, ut pro impio dicas falsum testimonium. non sequeris turbam ad faciendum malum, nec in iudicio plurimorum adquiesces sententiae, ut a uero deuies. pauperis quoque non misereberis in nabis in judicium pauperis. Mendacium fugies. Insontem et justum non occides. Nec accipies munera, quae excaecant etiam prudentes, et subvertunt verba justorum.
Abbreviated transcription (Latin):
cia in amiciciis. qͥb ⁊ ñ distri¬
buere qd̃ recte possit.⁊ tribuere
qd̃ non sit equũ. contͣ officiũ
p̃ceptum ẽ. Q enim uidentur
utilia. honores. diuitie.⁊ uo¬
amicicie ñquam añponenda
sunt. at neq contra rem pu¬
blicam. neq contra insiurand̃.
iusticiam. ac fidem: amicicã. uͥ
bonꝰ aliquid faciet. Nec si iudex
quid̾ erit de ip̃o amico. Depoit
enim ꝑsonam amici:cũ indu¬
bit amicicie: ut cãm amici
de litis tempꝰ qͦ ad ꝑ legem lice¬
at: accomodet. cum uero iu¬
rato sententia dicenda. rit me
tribuat: nͥ qd̃ salua fide im¬
deum in mente habeat. ñ a¬
micũ. Nam si omĩa q̃ amici

Expanded text:
cia in amicitiis, quibus et non tribuere, quod recte possis, et tribuere, quod non sit aequum, contra officium praeceptum est. Quae enim videntur utilia, honores, divitiae, voamicitiae, nunquam anteponenda sunt. At neque contra rempublicam, neque contra jusjurandum, justitiam ac fidem, amici causa, vir bonus aliquid faciet, nec si judex quidem erit de ipso amico. Deponit enim personam amici cum persbit amicitiae, ut veram amici dae litis tempus, quoad per leges liceat, accommodet. Cum vero iurato sententia dicenda erit, metribuat, nisi quod salva fide imDeum in mente habeat, non amicum. Nam, si omnia faci
Abbreviated transcription (Latin):
tile heberat ingeniũ. ita ⁊ mu¬
nuscłm iudicis iudiciũ. ne pos¬
sit u̾um cern̾e. Item. sic̃ matͦna
q̃ accipit munuscłm aliunde
missũ. corruptõis sue ẽ sigirũ.
sic a iudice qui accipit munuᷤ.¬

Expanded text:
nium; ita et munusculum judicis judicium, ne possit cernere verum. Item: Sicut matrona quae accepit munusculum aliunde missum, corruptionis suae est signum, sic a judice qui accipit, munu
Abbreviated transcription (Latin):
uit uos. ⁊ estis si c̃ stelle celi plu¬
rimi. Non ualeo solus negocia
ur̃a sustin̾e. ⁊ pondꝰ. ⁊ iurgia.
Date ex nobis uiros sapientes
⁊ gnaros. quoꝵ conu̾satio sit ꝑba¬
bata in tribub ur̃is. ut ponam
eos uobis pͥncipes. Tũc respondis¬
tismͥ. Bona res est quã uis fa¬
cere. Tuli q de tribub ur̃is ui¬
ros sapientes ⁊nobiles. ⁊ ꝯstitui
eos pͥncipes. tribunos. ⁊ qͥnqͣgena¬
rios. ⁊ decanos. qui doc̾ent uos¬

Expanded text:
vit vos, et estis hodie sicut stellae coeli, plurimi. Non valeo solus negotia vestra sustinere, et pondus ac jurgia. Date e vobis viros sapientes et gnaros, et quorum conversatio sit probata in tribubus vestris, ut ponam eos vobis principes. Tunc respondistis mihi: Bona res est, quam vis facere. Tulique de tribubus vestris viros sapientes, et nobiles, et constitui eos principes, tribunos, et centurio
Abbreviated transcription (Latin):
ros nobiles. potentes qͣtimeant᷑.
no. Sapientes ⁊ tim̃tes d̾m. in qͥ¬
b sit u̾itas. ⁊ qͥ od̾int auariti¬
am. Et constitue ex eis tribunõ.
centuriones. qͥnquagenarios.

Expanded text:
ros nobiles, potentes qui timeantur. no. « Sapientes et timentes Deum in quibus sit veritas, et qui oderint avaritiam. Constitue ex eis tribunos, ce
Abbreviated transcription (Latin):
Cur solus sedes ad iudicandũ.
⁊ om̃is ppłs prestolat᷑ de maneus¬
ꝙ ad uesꝑam: Non bonam rem
inqͥt facis. Stulto labore ꝯsum̾is.¬
⁊ tu ⁊ ppłs qui tecum ẽ. ultͣ ui¬
solus sustin̾e. S audi u̾ba mea

Expanded text:
Cur solus sedes, » ad judicandum, « et omnis populus praestolatur de mane usque ad vesperam? Non bonam rem, inquit, facis: stulto labore consumeris tu et populus tuus tecum; ultra visolu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ recte agit. nec abhumano
corde inanem grãm. nec ab ore
laudem. nec a manu q̃rit reciꝑe
datoẽm. Solus gͦ in dei oꝑe frau¬
a bone actõis uigilat. nec ad
corporalis rei p̃mia. nͨ ad laudis
u̾ba. nec ad humani iudicii

Expanded text:
d recte agit, nec ab humano corde inanem gratiam nec ab ore laudem nec a manu recipet. Solus ergo in dei opere fraua bonę actionis invigilat, nec ad corporalis rei praemia nec ad laudis verba nec ad humani iudicii
Abbreviated transcription (Latin):
fernum inde manꝰ mea educet
eos. Et si ascenderint usq ad ce¬
lau̾int se ab ocłis meis in fun¬
do maris: ibi mandabo serpen¬
ti ⁊mordebit eos. Et si abierĩt
in captiuitatẽ corã inimicis
suis: ibi mandabo gladio ⁊ oc

Expanded text:
fernum, inde manus mea educet eos: et si ascenderint usque ad coelaverint se ab oculis meis in fundo maris, ibi mandabo serpenti, et mordebit eos. Et si abierint in captivitatem coram inimicis suis, i
Abbreviated transcription (Latin):
altare. Et dix̃. ꝑcute cardinem
⁊ cõmoueantur suꝑliminaria.
Auaricia enim incapite oĩũ
⁊ nouissimũ eoꝵ ingladio int̾¬
ficiam. ñ erit fuga eis. fugiet. ⁊
ñ saluabitur ex eis. qͥ fug̾it ⁊c̾.¬

Expanded text:
altare et dixit percute cardinem et commoveantur superliminaria avaritia enim in capite omnium et novissimum eorum in gladio interficiam non erit fuga eis fugiet et non salvabitur ex eis qui fugerit
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Uerũ hos abhac disputa¬
tione tanqͣm scłares. amoueo.
Nam qͥd ad nos de hiis qͥ foris
st̃ : Qͣqͣm ⁊ de hiis qͥ religiose
uestiti. ⁊ religionem professi
sunt. ñ ñqͣm audimꝰ annos

Expanded text:
. Verum hos ab hac disputatione, tanquam saeculares amoveo: nam quid ad nos de his qui foris sunt? 9. Quanquam et de his, qui religiose vestiti, et religionem professi sunt, nonnunquam aud
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e. aut deus punit: aut hõ.
in purgatorio. Cuiꝰ leuissima
pena grauior ẽ ⁊ acerbior: qͣm
õĩum martyrũ exqͥsitima tor¬
menta. Si homo: temporali
pena q̃ eqͥpollere debet purga¬
torio pro posse hõis. Ꝙ fiet:
si ignem tribulatõis ⁊ acerbita
rit. Alioquin. insufficient̾ se
punire.nec uere penitere ui¬

Expanded text:
m Deus punit, aut homo. e purgatorio, cujus levissima poena gravior et acerbior est, quam omnium martyrum exquisitissima tormenta. Si homo, temporali poena, quae aequipollere debet purgatorio pro posse hominis; quod fiet, si ignem tribulationis et acerbitatrit, alioquin insufficienter se punire, nec vere poenitere vi
Abbreviated transcription (Latin):
tutem. ñ solũ ñ ueniam ñ¬
Nõ qͥd ꝓfuit sauli qd̃ ad incre¬
pationem samuel peccasse se¬
confessus ẽ: Culpabilis procul
dubio fuit illa confessio. que
Ecce cur humilem ẽẽ deb̾e con¬
fessionẽ: dixi. Oportet etiã eã
puram ẽẽ ⁊ simplicem. Nõ in¬
tentõem forte qr latet hõies ex¬
cusare. delectet si sit rea. nec le¬
uigare culpam q̃ grauis est.
nec alieno adumbrare suasu.
cũ in uicium nemo coeg̾it. Nõ¬
refundas gͦ culpã in aliũ nͥ ꝑti¬
Non excuses te ꝑconsuetudĩem.
ꝑ nobilitatẽ gen̾is ꝑ naturã.
ꝑ societatem. constellatõem.
uł fatũ. hoc ẽ enim refund̾e
culpam increatorem. eiꝰq bo¬
nitati detrahere. eamq atte¬
nuare ⁊ diminuere. primũ¬

Expanded text:
tutem, non solum veniam ntutem, non solum veniam nNunquid profuit Saul, quod se ad increpationem Samuelis peccasse confessus est? Culpabilis procul dubio fuit illa confessio, quaeEcce cur humilem esse debere confessionem dixi. 11. Oportet autem esse et simplicem. Non intentionem forte quia latet homines excusare delectet, si sit rea; nec levigare culpam, quae gravis est; nec alieno adumbrare suasu, cum invitum nemo coegerit. refundas culpam in alium, nisi partinon excuses te per consuetudinem, per nobilitatem generis, per naturam, per societatem, constellationem vel fatum. Hoc est enim refundere culpam in Creatorem, ejusque bonitati detrahere, eamque attenuare et diminuere. Sit et
Abbreviated transcription (Latin):
confessione. Inmo statuit᷑ iuxͣ
illd̾. Inuet̾au̾unt ossa mea dũ
clamarem tota die. Pudet etiã¬
reminisci qͦꝵdam tantã ꝓter¬
uiam ut nõ pudeat eos: cum
exultatõe lugenda iactare. Qd̃
⁊ post susceptũ sc̃m habitum:
callide qͣmpiam supplantaue¬
runt. ⁊ circũuen̾unt in negocio
frẽm. Aut qd̃ talionem ꝓ ꝯuicio.
uł malesc̃õ .i. malum pro malo.
uel maledc̃m pro maledc̃o: au¬
de nobis deteg̾e̾ ñ uerem᷑. Nõ qr
humiles simꝰ. s ut humiles eẽ
putem᷑. Appet̾e autẽ dehumi¬
litate laudem: humilitatis nõ
ẽ uirtus s subu̾sio. Uerꝰ humi¬
lis: uerꝰ uilis uult reputari. ñ
humilis p̃dicari. Gaudet con¬
temptu sui. Hoc solo sane suꝑ¬
bꝰ: qd̃ laudes contempnit. Qd
militatis custos confessio: su¬
ꝑbie militet: Et inde uelisui¬
deri melior: unde uideris det̾ior
Mirabile iactantie genꝰ. ut nõ
possis putari sc̃s. si ñ appareaᷤ
sceleratꝰ. at talis confessio spe¬
ciem hñs humilitatis ñ uir¬

Expanded text:
confessione; sed statuitur, secundum illud: Inveteraverunt ossa mea, dum clamarem tota die . Pudet reminisci quorumdam tantam proterviam, ut non pudeat eos cum exsultatione lugenda jactitare, quod et post susceptum sanctum habitum callide quempiam supplantaverint, et circumvenerint in negotio fratrem; aut quod talionem pro convicio vel maledicto, id est malum pro malo; aut maledictum pro maledicto aude nobis detegere non veremur, non quia humiles sumus, sed ut esse putemur. Appetere autem de humilitate laudem, humilitatis est, non virtus, sed subversio. Verus humilis vilis vult reputari, non humilis praedicari. Gaudet contemptu sui. hoc solo sane superbus, quod laudes contemnit. Quid militatis custos confessio superbiae militet, et inde velis videri melior, unde videris deterior? Mirabile jactantiae genus, ut non possis putari sanctus, si non appareas sceleratus. At talis confessio speciem habens humilitatis, non vir
Abbreviated transcription (Latin):
toto .s. tempore uite. Nec de¬
sistas. quousq sordes. ⁊ circõ¬
proruꝑint. Et hoc facies clau¬
sis ostiis mentis. ⁊ oĩum se¬
occõem pcci relabaris. uel de

Expanded text:
t tempore vitae; nec desistas, quousque sordes et circumperint; et hoc facias clausis ostiis mentis, et omnium seoccasionem peccati relabaris. Hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
patiaris ꝓͥpt̾ hoc ⁊̃ abscondas¬
lo. Nitulum etiam ꝯflatilẽ¬
cũ eodem in minutissimũ pul¬
u̾em redigas. ut memoria esꝰ
refrigcetur. Nichilq de anathe¬
dñe om̃ia pcc̃a plebis tue sic
penitentis. Operuisti oĩa pcca
eorũ. Et item. proiecisti post
tergum tuũ oĩa pc̃ca mea.
hec autẽ cautela pñie: comi¬

Expanded text:
hoc etiam abscondase. Vitulum etiam conflatilem in minutissimum pulverem redigas , ne memoria ejus refricetur. Nihil etiam de anatheDomine, peccata plebis tuae, » sic poenitentis: « operuisti omnia peccata eorum, et projecisti post tergum omnia peccata mea . » Haec autem cautela poe
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptum iosue. maneas in eo¬
dem loco castroꝵ doñ ꝑfecte sa¬
neris. Ꝙ fiet: si panem doloris
pitum turbe manducałus.
subtrahendo te a spectacłis. ⁊¬
a consortiis a ꝑsonis. ⁊ õĩ occõe

Expanded text:
ceptum, maneas in eodem loco castrorum, donec perfecte saneris; quod fiet, si panem doloris pitum turbae, manducaveris, subtrahendo te a spectaculis, consortiis, personis et omni occasione
Abbreviated transcription (Latin):
in uia uirtutis sue. ꝓposse
suo penam temꝑalem eqͥꝑans
igni purgatorio. Et id̾o qr in
corde suo habebat iugit̾ memo
iugiter figatur: orans subdit
Paucitatẽ dieꝵ meoꝵ nuntia

Expanded text:
in via virtutis suae , » pro posse suo poenam temporalem aequiparans igni purgatorio, et ideo, quia in corde suo habebat jugiter memon corde jugiter figatur, orans subdit: « Paucitatem dierum meorum nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ educit uinctos in fortitu¬
dine. tũ educentis. tũ educti.
tũ educendi. Qͣ ut tͥ inferas:
animadu̾te fc̃m aoth. q̃ in¬
fixit siccam in uentrem e¬
glon regis pinguissimi. tã
ualide ut capulus ferrũ se¬
q̃retur. nec eduxit gladiũ.
s ita ut ꝑcusserat reliqͥt in
corpore. Statimq ꝑ secreta na¬
ture alui eiꝰ: stercora ꝓrupe¬
tunt. Hoc autẽ fecit clausis
diligentissime ostiis cenacłi.
⁊ obfirmatis sera. Infigas gͦ¬
⁊ tu penitens pnie ferro: ad¬

Expanded text:
 educit vinctos in fortitudine , » tum educentis, tum educti vel educendi; quam, ut tibi inferas, animadverte factum Aod, qui infixit sicam in ventrem Eglon regis pinguissimi tam valide, ut capulus ferrum sequeretur . Nec eduxit gladium, sed ita, ut percusserat, reliquit in corpore, statimque per secreta naturae alvi illius stercora proruperunt. Hoc autem fecit clausis diligentissime ostiis coenaculi et obfirmatis sera. Infigas ergo poenitentiae ferro ad
Abbreviated transcription (Latin):
patõem ꝑibunt: sic eꝯtͣrio
incensa igni. ñ tm̃ caritatis
bñ accendentis. ⁊ suffossa ti¬
more diuino bñ humilitatiͤ
a miscd̃ia tua saluabuntur.¬

Expanded text:
peribunt . » Sic econtrario; « Incensa igni, » non tantum charitatis, bene accendentis, « et suffossa » timore divino bene humiliante, « a misericordia tua » salvabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
claustrum: se conforlit. sic ab¬
stinens a consueto. ⁊ inuisca¬
to pc̃co. Sic ⁊ tu gladio dñi de¬
uorante carnes te confodies.
si scd̾m euuͣngeliũ uix̾is. qd̃
tͥerit crux ⁊ martyriũ. Item

Expanded text:
ur, se confodit, sic abstinens a consueto et inviscato peccato. Et te « gladio Domini devorante » carnes confodies, si secundum Evangelium vixeris, quod tibi erit crux et martyrium. Item
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ocłis fontem lacrimaꝵ. ut p̃¬
p̃mentium. stringentium uren¬
tium. nͨ consum̃tium: heu me
mat̾ mã ut qͥd me genuisti fi¬
lium doloris. filiũ amaritudi¬
nis. ⁊ indignatõis. ⁊ ploratõis
eterne. Cur exceptꝰ genib: Cur
lactatus uberib : natus in ꝯbus¬
tionem ⁊ cib ignis: Itẽ. necc̃e

Expanded text:
 meis fontem lacrymarum ? » ut prenarum prementium, stringentium, urentium, nec consumentium. Heu! me, mater mea, ut quid me genuisti , filium doloris, filium amaritudinis, et indignationis, et plorationis aeternae? « Cur exceptus in genibus, cur lactatus uberibus , natus « in combustionem et cibum ignis? » Qui sic
Abbreviated transcription (Latin):
ligo qd̃ figitur in altũ. ut eici¬
antur nociua. Qa ingeniũ
qͥ uolet serere agrũ: lib̾et arua
inolita. ⁊ inuiscata: opꝰ ẽ fos
sorio. igne ⁊ ferro. uel uentila
scopa. deinde mundanda fos¬
añ aduentũ iudicis. cuius
uentilabrũ in manu eiꝰ. hiis
qͣi qͣtuor uirgis. ex qͥb ẽ fla¬
gellum pñie. ieremias .iiii.
uerba reddidit. dicens. Ecce cõ¬
na hodie. ut̃ ẽuellas: primã
dissipes: qͣrta. Et ita edifices ⁊ plã¬
tes. Duo posuit tm̃ u̾ba ad sa¬
lutem restituendam. plantan¬
dam. ⁊ confirmandã. Quatuor
ad ipãm adqͥrendam. ꝙ ħ diffi¬

Expanded text:
od figitur in altum, ut ejiciantur nociva, quia et ingenuum qui volet serere agrum, liberet eum prius inolita et inviscata, opus est sorio, igne et ferro vel ventilabscopa, deinde mundanda fosante adventum judicis, « cujus ventilabrum in manu ejus . » His quasi quatuor virgis, ex quibus est flagellum pverba reddit: « Ecce conna, ut evellas, » prima « dissipes » quarta, et ita « aedifices et plantes . » Duo posuit tantum verba ad salutem restituendam, plantandam et confirmandam, quatuor ad ipsam acquirendam, quia hoc diffi
Abbreviated transcription (French):
illecebrose uoluptatis blandi¬
menta contempseris. si te ue
si uberiꝰ fleu̾is. si largiꝰ pauperes
sustentau̾is. si caritate ardentiꝰ
flagrau̾is. si tandem sobrie. ⁊ ius¬
te.⁊ pie uix̾is. Tunc qͥdẽ presu

Expanded text:
illecebrosae voluptatis blandimenta contempseris, si te vehsi uberius fleveris, si largius pauperes sustentaveris, si charitate ardentius flagraveris, si « pie, sobrie et juste » , vixeris. Tunc quidam praesu
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾ti ad dñm. arripe labores
contritus ⁊ afflictus dic cum
ꝓpħa. uide dñe humilitatem
meam. inconu̾tendo .s. ⁊ con¬
fitendo. ⁊ laborem meum in
satisfaciendo. ⁊ ita dimitte¬
mͥ uniu̾sa delicta mea. Consis

Expanded text:
ntiam, arripe labores contritus et afflictus dicas: « Domine, vide humilitatem meam, in conterendo et confitendo, et laborem meum, » in satisfaciendo, « et dimitte universa delicta mea . »
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ maior ⁊ acerbior cruciatus.
etiam cũ pari caritate: celeri¬
orem confert absolutõem in
nus peniret. qͥ minꝰ cruciat᷑.
licet parem habeat caritatem.
apena pcc̃i. Et ita in ħ casu.

Expanded text:
 et acerbior cruciatus, etiam in pari charitate, celeriorem confert absolutionem in nus poenitet, qui minus cruciatur, licet parem habeat charitatem. a poena peccati, et ita in hoc casu,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝟ̾bera pr̃is habes. ubera mr̃is ha¬
um ⁊ uinum samaritani. qͥb
curet uuln̾a sauciati a latronib.¬
ad se. ut confiteatur: dicat. fili
ñ mͥ s d̾o scito te confit̾i. Me tñtes¬
tem tue ꝯfessionis uocans. pcc̃a
tua facis mea. Que ⁊ tecũ portare.
meꝙ pro eis satisfac̾e. ut iã tec¬
ta ⁊ uelut ꝓpͥa celare ꝓmitto. Sit
gͦ confessor prudens ⁊ discretꝰ. mi¬
tis. ⁊ suauis. dulcis benignꝰ. mi¬
serabilis. ⁊ affabilis. qñq etiam
ut pat̾ mordacem habeat incte¬
patõem. Ut ille qͥ nolenti restitu¬
capi ab esca tua posita in musci¬
pula. Cumq seq̃ns cũ sputo.
proiecit post eum ñmũ ĩqͥens.
Pecunia tua tecũ sit in ꝑditõe.¬

Expanded text:
bera patris, et ubera matris hat vinum Samaritani, quo curet vulnera sauciati , non, ut confiteatur, dicat: Fili, non mihi sed Deo scito te confiteri; me tamen in testem tuae confessionis vocans, peccata tua facis mea, quae, et tecum portare, meque pro eis satisfacere, et, ut jam tecta, et velut propria celare promitto. Sit ergo confessor prudens et discretus, mitis, suavis, dulcis et benignus, misericors et affabilis. Quandoque etiam, ut pater, mordacem habeat increpationem, ut ille, qui nolenti restitucapi esca tua posita in muscipula; eumque sequens, cum sputo projecit post eum nummum, inquiens: « Pecunia tua tecum sit in perditione
Abbreviated transcription (Latin):
mulier mollire cepit. lingͣm
ꝓpͥam momordit. ⁊ sanguino¬
lentam in os m̾etricis eũ at¬
dolore temꝑaret. Hinc sc̃s be¬
nedictus proiecit se in uepres.
⁊ spinas. sentiens pͥmos motꝰ
libidinis. Ut calores eiꝰ: dolore
corporis compesc̾et.Hĩc h̾emi

Expanded text:
e femina, linguam propriam momordit, et sanguinolentam in os meretricis dolore temperaret. Hinc S. Benedictus projecit se in vepres et spinas sentiens primos motus libidinis, ut calores ejus, dolore corporis, compesceret. Hinc Eremi
Abbreviated transcription (Latin):
rabile. Scd̃m uͦ aĩc salutem no¬
ciuum. ꝑniciosũ. dampnosum.
Scłaris adhuc aĩ iudiciũ ħẽ. et
humilis habitꝰ qͥ gestatur atalib:
ñ sc̃e nouitatis est mitum. s pͥs¬
Nõ nulla talia qͣi dolendo. ⁊ peni¬
tendo rememorant. s głiam in¬
t̾iorem captantes. cõmissa sua
nõ diluunt. s semetipõs nõ hu¬

Expanded text:
rabile, secundum vero animae salutem nocivum, perniciosum et damnosum. Saecularis adhuc animi indicium est hoc, et humilis habitus, qui gestatur a talibus, non sanctae novitatis est meritum, sNonnulli talia, quasi dolendo et poenitendo rememorant; sed gloriam intentione captantes, commissa sua non diluunt, sed seipsos
Abbreviated transcription (Latin):
maria xp̃m inuen̾it intẽplo
sedentẽ in medio doctoꝵ. audi¬
entẽ illos ⁊ interrogantẽ. Uonͨ
gͥ annoꝵ defuit integritas: doc¬
tor oĩum fines discipłi ñ exces¬
sit. ubi uͦ pleni dies accesserũt:
cipulus pro exemplo. hus om̃ab
seqͣtur. Certusꝙ limes apponit᷑
etatis: infra quem ñ licet fieri

Expanded text:
istum invenerit in templo sedentem in medio doctorum, audientem illos, et interrogantem . Donec igitur annorum defuit integritas, doctor omnium, fines discipuli non excessit. Ubi vero pleni dies accesserunt, fuerat discipulus pro exemplo. His omnibus sequatur, certusque limes apponitur aetatis, infra quem fieri
Abbreviated transcription (Latin):
dotalem. maxime necc̃ia ẽ etã.
⁊ qͣi de substantia gradꝰ sacerdo¬
talis. uñ yuo cenomannoꝵ ep̃.
electo cuidam scribens ait. Est
etas qͣm tigor canonicus. qͥa in
consecratis m̾uit: a consecͣndis
excludit. Hec si ita se hñt: infi¬
nitus labor tͥ incumbit. Nec fl¬
cile bonos exitꝰ inuenient que¬
st̃ malo incheata pͥncipis. In
sĩmnis etiam sacerdotib. etal inte¬
gra postulatur: Ut nec ꝑicł̃mre¬
ligio metuat. nͨ reu̾entiã digni¬
tas sacerdotalis amittat. Huic ẽ

Expanded text:
dotalem maxime necessaria est aetas, et quasi de substantia gradus sacerdotalis. Unde Cenomanensis episcopus electo cuidam scribit: Est aetas, quam rigor canonicus, quia in consecratis metuit, a consecrandis excludit. Haec si ita se habent, infinitus labor tibi incumbit, nec facile bonos exitus invenient, quae malo inchoata sunt principio. In summis enim sacerdotibus aetas integra postulatur; unde nec periculum religio metuat, nec reverentiam dignitas sacerdotalis amittat. Inde est
Abbreviated transcription (Latin):
lomon forte in regno bonos ñ ha¬
buit exitus. De aliis dicimꝰ cr pri¬
uilegia paucoꝵ. ñ faciunt legem
tiam. uel si ħ trahere uolu̾is in con¬
secñtiam: tradant᷑ ⁊ eligant᷑ siłes

Expanded text:
lomon 159 forte in regno bonos non habuit exitus. De aliis dicimus quod privilegia paucorum non faciunt legem ntiam, vel si trahere hoc volueris in consequentiam, trahantur, e
Abbreviated transcription (Latin):
tabit. App̃hendet uir frẽm suum
⁊ domesticum pr̃is sui. Alii alios
non eligent ꝯmunit̾. s app̃hen¬
dent ex carnali affectõe caros suoᷤͤ.
⁊ ñ uidentes dicent. Uestim̃tum
tͥ ẽ. Et ideo pͥnceps esto nr̃. Ruina
autẽ ħ: .s. gen̾is nr̃i ẽ sub ma
nu tua . ¶t. Si uis ascend̾e. pot̾is
genꝰ nr̃m releuare. Respondebit
insufficiens ad tantũ onꝰ sese ex¬
cusans. Qui mͥ ñsufficio: qͦmͦ
aliis sufficiam: Nõ sũ medicus.
⁊ indomo mea ñ ẽ panis. neꝙ
uestim̃tum. Nolite me ꝯstituere
pͥncipem ppłi. Ita se excusabat
ysaias. Nõ sum medicus qͥ suffici¬
am mederi miseriis ur̃is. Et in
domo mea ñ ẽ panis ⁊ ẽ/ Sic ⁊¬

Expanded text:
. Apprehendet enim vir fratrem suum et domesticum patris. » Alii alios non eligent communiter, sed apprehendent ex carnali affectione charos suos intrudentes, et dicent: « Vestimentum tibi est, ideo princeps noster esto. Ruina a quasi, si vis ascendere, poteris genus nostrum relevare. « Respondebit, » non sufficiens ad onus, sese excusans: Qui mihi non sufficio, quomodo aliis sufficiam? « Non sum medicus, et in domo mea non est panis, neque vestimentum; nolite me constituere principem populi. » Ita es. « Non sum medicus, » qui sufficiam mederi miseriis vestris, « et in domo mea non est panis, neque
Abbreviated transcription (Latin):
sermões tuos. Glosa. Quib ut cor¬
rig̾etur. eũ corripuisti. ⁊ monu¬
isti. Item. Eo ampliꝰ detestabłis ẽ
inuidia. qd̾ oritur a bonis nature.
sic̃ ⁊ fortune. Contͣdicit enĩ ĩuidi¬
a scientie. si qͥs eam naturali in¬

Expanded text:
sermones tuos , » quibus, ut corrigeretur, eum corripuisti et monuisti. Item: Eo amplius detestabilis est invidia, quod oritur a bonis naturae, sicut et fortunae, contradicit enim invidia scientiae, si quis eam naturali in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetua anxietas. nͨ m̃se. nͨ t̃ꝑe cessat.
faucib ut morbosiccis. ⁊ pallentib
int̾q molares. difficili crescente ci¬
ta latentis: inegro corꝑe. Dep̃hẽadᷤ
⁊ gaudia. sumit utrunq. indeha

Expanded text:
Perpetua anxietas, nec mensae tempore cessat, Faucibus ut morbo siccis, et pallentibus, interque molares Difficili crescente cinta latentis in aegro Corpore: deprendas et gaudia, sumit utrumque Inde ha
Abbreviated transcription (Latin):
Non assimiletur ei qͥ tragico ꝯten¬
dit hyatu. Item. Qͥ feret hic dignũ
tantor ꝓmissor hiatu. Ut arridenti¬
b arrident. ita flentib assũt hũani
uultus. Siuis me flere: dolendũ pͥ
mum ip̃m te. Tunc tuame infor¬
peres. Qͥa ft̃ u̾ba ⁊ uoces quib hunc
lenire dolorem possis. ⁊ inparte tã¬
tum depon̾e morbũ. Sic inquit
p̃dicator dicas. St̃ u̾ba ⁊ uoces qͥb
hunc lenire dolorem possis. Et ex
toto depon̾e morbum tm̃. Itẽ. gre¬
gorius. De fabrica sermo u̾itatis
nunqͣm exit. s de natura. nõ de¬
bilia ⁊ secreta dei ñ penetrat.⁊ qd̾̃
patet.⁊ qd̃ non patet ineloquio
diuini sermonis. humili ⁊ recte
uiuenti patet. Hucusq ex̾cicii¬
onis semina ⁊ fundam̃ta iecimꝰ.
quib cet̾a q̃ uiderit. ad eandẽ na¬
t᷑am ꝑtinentia. diligens lector po¬
t̾it adic̾e. Adhuc unũ tñ moneo.
ut utilia ⁊ sufficientia adiciat. A¬
lioqͥn sic̃ sałon testat᷑. faciendoꝵ li¬
calipsi. ad inqͥt nichiladicies. Et

Expanded text:
Non assimilemur ei, qui se tragico defendit hiatu. Item: Quid feret hic dignum tanto promissor hiatu? Ut ridentibus arrident, ita flentibus adsunt Humani vultus, Si vis me flere, dolendum est Primum ipsi tibi, tunc tua me inforperes, quia: Sunt verba et voces quibus hunc lenire dolorem Possis, et in parte tantum deponere morbum. Sic inquit praedicator dicas: Sunt verba et voces quibus hunc lenire dolorem Possis, et ex toto tantum deponere morbum. Item: gorius: De frabrica sermo veritatis non exit, sed de natura. Ebilia et secreta Dei non penetrat, et quod patet, et quod non patet, in eloquio divini sermonis humili et recte viventi patent. 21 Hucusque exerconis semina et fundamenta jecimus, quibus cuncta quae viderit ad eamdem materiam pertinentia diligens lector poterit adjicere. Hoc unum tamen moneo, ut utilia tantum et sufficientia apponat. Alioquin, sicut Salomon testatur: « Faciendorum lic, inquit, nihil adjicies. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ delectet. Itẽ. ieroꝰ. ostendens qͣlit̾¬
p̃dicator fidelis ⁊ prudens debeat p̃¬
dicare. ait in epła ad iulianũ cõ¬
tis tem̾itate. longũ ad te silenti¬
cii uoluntatem ac temꝑalem ⁊ pro
temꝑalib ⁊ intemꝑalib afferens ꝯ¬
solatõem. Temꝑalis ẽ epła .i. ñ qͣi p̃

Expanded text:
 sapiat. Item, Hieronymus, ostendens qualiter debeat fidelis et prudens praedicator praedicare, ait in epistola ad Julianum contis temeritate longum ad te silenticii voluntatem et temporalem; et pro temporalibus et in temporalibus afferens consola
Abbreviated transcription (Latin):
sñ ordine sensuũ. sñ lenocinio ⁊ cõ¬
positõe u̾boꝵ. ut totũ inilla me re¬
perias. ⁊ nichil de oratore. s in pro¬
cinctu effusam putes. ⁊ abire cu¬
pienti in gestum uiaticũ. loqͥtur¬
utilia. Musica in luctu importu¬
na narratio. prurienti oblectamata.

Expanded text:
 ordine sensuum, sine lenocinio et conpositione sermonum, ut totum in illa amicum, nihil de oratore repperias. in procinctu effusam putes et abire cupienti ingestum uiaticum. uitur: musica in luctu intempestiua narratio. unde
Abbreviated transcription (Latin):
tuetur t̾ amicꝰ. eo attestante qͥ ait.
Q credie in me ⁊̃ si mortuuis fu̾it
uiuet. Ancont̾staris ⁊ ignoras de dor¬
mientib sicut ⁊ cet̾ qͥ spem ñ hñt :
absit. Qͥa si credisqd̃ ih̾c mortuus

Expanded text:
tuetur tibi filius, eo attestante qui ait: « Qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet . » An contristaris et ignoras de dormientibus, « sicut et caeteri qui spem non habent? » Absit! Quia, « si credis quod Jesus mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ nos leporem artis rethorice con¬
tempnentes. ⁊ puerił. ⁊ eloqͥt plausi¬
bilis uenustatẽ. ad scãꝵ scͥpturaꝵ
gͣuitatẽ confugimꝰ. Ubi uulner̃
in feretro: ubi curbe dr̃ circũstanti.
ñ ẽ mortua puella s dormit. ubi qͣ
triduanꝰ mortuus ⁊ fetens ad uo¬
cem inclamantis dñi ligatꝰ adhͨ
institis. egredit᷑ ⁊ erumpit. Talis
gͦ debet ẽẽ p̃dicatio qi talis ẽ sacra
scriptura. Ut p̃dc̃i mortui in pccĩs.
ad ip̃am ⁊ ꝑ ip̃am suscitent᷑. ⁊ ut
ip̃a uirtutes oꝑetut ⁊ curet ĩ firmoᷤᷤ
potiꝰ qͣm delectet curiosos. Imitari¬

Expanded text:
contemnentes et puerilis atque plausibilis eloquii uenustatem ad sanctarum scripturarum grauitatem confugimus, ubi uulnerummater in feretro: ubi turbae dicitur circumstanti, Non est mortua puella, sed dormit : ubi et quatriduanus mortuus ad vocem inclamantis Domini ligatus institis egreditur et erumpit . M. Talis ergo debet esse praedicatio, quia talis est Scriptura, ut praedicti mortui in peccatis ad ipsam et per ipsam suscitentur, et ut ipsa virtutes operetur, et curet infirmos potius quam delectet curiosos. Item i
Abbreviated transcription (Latin):
translatõib ⁊ similitudinib. ini¬
probis q orõnib potiꝰ delectantib.
⁊ pruritũ aurib gen̾antib qͣm
utilib utuntur. Talis p̃dicator
ñ me mag̃ iuiuare pot̾it. ꝙͣ nau¬
seabundus nauis gubernator
qui uix stare pot̾. attonitꝰ ⁊ uomitans
nͨ se. nͨ alios reg̾e ualens. an minori
cura regi debet humanauita in
hoc mundo. qͣm nauis in mari: S
inqͥes. hec seqͥ ⁊ attendenda dic̃ aris¬
totiles. socrates. plato. ⁊ alii phylo
sophi. Ne cures de dc̃is eoꝵ in talib.
s potiꝰ ut bñ uiuas fac q̃ loq̃ris.

Expanded text:
similitudinibus, improbisque orationibus potius delectabilibus, et pruritum auribus generantibus, quam utilibus utuntur. Talis praedicator, nonne me magis juvare poterit, quam nauseabundus navis gubernator, qui vix stare potest attonitus et vomitans non se, nec alios regere valens? Non minori cura debet regi vita humana in hoc mundo, quam navis in mari. Sed, inquies, haec sequi et attendenda esse dicit Aristoteles, Socrates, Plato, Philo, et alii. Ne cures de dictis eorum in talibus, sed potius, ut bene vivas, fac quae loqueris.
Abbreviated transcription (Latin):
sensus suis ornatib u̾boꝵ explicãs
simplici sermone. Item cur cor tu¬
um in u̾bo curato. ⁊ ñ uero capit
es incorde. secandꝰ in aure. Ut ca¬
lia. Item id̃. Hec ars de celestib
pure traditur. Alie uͦ artes: ma¬
gis adingenii exerciciũ st̃. ħaut̃
in negociis aĩaꝵ. Non q̃rit egrotꝰ eloꝙ̃¬
tem medicũ. ⁊ formosũ. ⁊ cõpõitum.

Expanded text:
sensus sine ornatibus verborum explicans simplici sermone. 20 Item : Cur cor tuum in verbo curato et non vero capit es in corde, secandus in aure, ut talia. Item idem: Ars de coelestibus pure traditur, aliae vero artes ad ingenii exercitium sunt; haec autem in negotium animarum. Non quaerit aegrotus eloquentem medicum et formosum, compositum;