comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
psalmus: inuanum . ẽ. uobis ante lucẽ surge¬
re. Tales erant filii zebedei. qui antequã humi¬
liarentur scđm passionem dñi: iã sibi loca eli¬
gebant ubi sederent: unus ad dexteram. alter
ad sinistram. Ante lucẽ uolebant surgere: ideo
in uanum ibant. Reuocat illos dñs adhumili¬
tatẽ. cum hoc audir&: & ait illis: Potestis bi¬
bere calicem quẽ ego bibiturꝰ sum ł goueni
humilis. eẽ. & uos anteme uultis. eẽ. excelsi:
Quo ego eo: illlc sequimini ait. Nam si huc
uultis ire quo ego non eo: inuanum. ẽ uobis
ante lucẽ surgere. Et petrus antelucẽ surre¬
xerat: quando consilium dño dare uolebat.
ut non pateretur ꝓ nobis: Dixerat enim ille
depassione sua. inqua salui futuri eramus.
deipsa humilitate: humilis enim passus. ẽ.
Cumergo depassione sua futura diceret: expa¬
uit petrus qui illum paulo ante dixerat filiũ
dĩ. Timuit ne moreretur: & ait illi. Absit

Expanded text:
psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgepsalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Tales erant filii Zebedaei, qui antequam humiliarentur secundum passionem Domini, jam sibi loca eligebant, ubi sederent, unus ad dexteram, alter ad sinistram: ante lucem volebant surgere; ideo in vanum ibant. Revocavit illos Dominus ad humilitatem, cum hoc audiret, et ait illis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» . Ego veni humilis esse, et vos ante me vultis esse excelsi? Qua ego eo, illac sequimini, ait. Nam si hac vultis ire, qua ego non eo, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et Petrus ante lucem surrexerat, quando consilium Domino dare volebat, ut non pateretur pro nobis. Dixerat enim ille de passione sua, in qua salvi futuri eramus, de ipsa humilitate; humilis enim passus est: cum ergo de passione sua futura diceret, expavit Petrus, qui illum paulo ante dixerat Filium Dei; timuit ne moreretur, et ait illi, «Absit
Abbreviated transcription (Latin):
mo. Inuanum est uobis ante lucem surge¬
re. Quid ẽ. inuanum .ẽ. uobis antelucẽ surgere:
si surgatis antequã surgat lux: necesse est
ut inuanitate remaneatis. quia intenebris
eritis. Surrexit lux nr̃a xp̃e : bonum ẽ tibi
ut surgas post xp̃m. non surgas ante xp̃m
Quisurgunt ante xp̃m: qui se uolunt p̃pone¬
re xp̃o łtqui sunt qui se uolunt p̃ponere xp̃o.
Qui uolunt hic excelsi. eẽ. ubi humilis ille fuit.
Sint ergo hic humiles : si uolunt ibi. eẽ. excel¬
si. ubi xp̃s excelsus est. Ait enim dehis qͥ illi
ad hȩserant fide. in quib & nos sumus : si &
inquit quos dedisti mihi: uolo ut ubi ego sum
ille humilis fuit. Propt̾ea illis dicit ipsa lux:
N on ẽ. discipulus suꝑ magistrum : nec seruus
suꝑ dñm suũ. Qtu uolebant discipłi. eẽ. super
magistrum. & serui uolebant. ẽẽ. suꝑ dñmsuũ.
antelucem uolebant surgere. Inuanũ ibant:
quia nonpost lucem ibant: Illis ergo dicit iste

Expanded text:
mo? «In vanum est vobis ante lucem surgemo? «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Quid est, «In vanum est vobis ante lucem surgere?» Si surgatis antequam surgat lux, necesse est ut in vanitate remaneatis, quia in tenebris eritis. Surrexit lux nostra Christus; bonum est tibi ut surgas post Christum, non surgas ante Christum. Qui surgunt ante Christum? Qui se volunt praeponere Christo. Et qui sunt qui se volunt praeponere Christo? Qui volunt hic excelsi esse, ubi humilis ille fuit. Sint ergo hic humiles, si volunt ibi esse excelsi, ubi Christus excelsus est. Ait enim de iis qui illi adhaeserant fide, in quibus et nos sumus, si et inquit, «quos mihi dedisti, volo ut ubi ego sum, ille humilis fuit. Propterea illis dicit ipsa lux: «Non est discipulus super magistrum, nec servus super dominum suum» . Qui volebant discipuli esse super magistrum; et servi volebant esse super dominum suum, ante lucem volebant surgere; in vanum ibant, quia non post lucem ibant. Illis ergo dicit iste
Abbreviated transcription (Latin):
N amubi ẽ. ille dequo dicitur. nisidñs custodierit
ciuitatem. intianum laborant qui custodiunt
eam. Laboramus incustodiendo. sed uanus
.ẽ labor nr̃: nisi ille custodiat quiuid& cogi¬
tationes ur̃as: Custodit ille cum uigilatis: cusi¬
todit et cumdormip̾ritis. Ille enim dormiuit
incruce semel. & surrexit: iam nondormit:
uobiscum: tanquam uobis pastores sumꝰ. sed
sub illo pastore uobiscum ouessumꝰ. Tanquã
uobis ex hoc loco doctores sumus: sed subillo
uno magistro. in hac scola uobiscum condiscipłi
tus. ẽ. ꝓpt̃ nos. & exaltatus . ẽ. ad custodiendos
nos: humiles simus. Nemosibi arrog& ali¬
quid. nemo hab& aliquid boni: nisi abillo
acceperit. qui solus bonus. ẽ. Qui autem sibi
uoluerit arrogare sapientiam: stultus est.
Sit humilis. ut inueniat sapientiam. & illumin&
illum: Si autẽ antequã ueniat in illum sapi¬
entia putat se eẽ. sapientẽ: ante lucem surgit.

Expanded text:
Nam ubi est ille de quo dicitur, «Nisi Dominus custodierit Nam ubi est ille de quo dicitur, «Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum laboravit qui custodit eam?» Laboramus in custodiendo, sed vanus est labor noster, nisi ille custodiat qui videt cogitationes vestras. Custodit ille cum vigilatis, custodit et cum dormieritis. Ille enim dormivit in cruce semel, et surrexit; jam non dormit. ustodiri volumus vobiscum. Tanquam vobis pastores sumus, sed sub illo Pastore vobiscum oves sumus. Tanquam vobis ex hoc loco doctores sumus; sed sub illo uno Magistro in hac schola vobiscum condiscipulitus est propter nos, et exaltatus est ad custodiendos nos, humiles simus. Nemo sibi arroget aliquid. Nemo habet aliquid boni, nisi ab illo acceperit, qui solus bonus est. Qui autem sibi voluerit arrogare sapientiam, stultus est. Sit humilis, ut veniat sapientia et illuminet illum. Si autem antequam veniat in illum sapientia, putat se esse sapientem; ante lucem surgit,
Abbreviated transcription (Latin):
eos quib prę erat ÷ & episcopi hoc faciunt:
N amideo altior locus positus . ẽ. episcopis.
ut ipsi suꝑ intendant. & tanquã custodiant
populum: Nam & grece quod dicitur ep̃s.
hoc latine suꝑ intentor
interp̃tatur. quia super intendit : q uia
desuper uidet. Quomodo enim uinitori
altior locus ad custodiendam uineam : sic
& ep̃is altior locus factus.ẽ. Et deisto altolo¬
co. periculosa redditut ratio: nisi eo corde
stemus hic. ut humilitate subpedib ur̃is
simus. & ꝓ uobis oremus : ut qui nouit m̃tes
ur̃as ipse custodiat: quia nos intrantes uos.
& exeuntes possumus uidere. Usq ad eo autẽ
non uidemus quid cogitetis in cordib urĩs.
ut neq quid agatis indomib ur̃is uidete
possimus: Quõmodo custodimus ergo
quomodo homines. Quantũ possumus.
quantum accepimus: Et quia nos sicut
homines custodimus. & ꝑfecte custodire non
possumus. ideo sine custode remanebitis.: absit:

Expanded text:
eos quibus praeerat. Et episcopi hoc faciunt. eos quibus praeerat. Et episcopi hoc faciunt. Nam ideo altior locus positus est episcopis, ut ipsi superintendant, et tanquam custodiant populum. Nam et graece quod dicitur episcopus, hoc latine superintentor interpretatur; quia superintendit, quia desuper videt. Quomodo enim vinitori altior fit locus ad custodiendam vineam, sic et episcopis altior locus factus est. Et de isto alto loco periculosa redditur ratio, nisi eo corde stemus hic, ut humilitate sub pedibus vestris simus, et pro vobis oremus, ut qui novit mentes vestras ipse custodiat. Quia nos intrantes vos et exeuntes possumus videre; usque adeo autem non videmus quid cogitetis in cordibus vestris, ut neque quid agatis in domibus vestris videre possimus. Quomodo ergo custodimus? Quomodo homines; quantum possumus, quantum accepimus. Et quia nos sicut homines custodimus, et perfecte custodire non possumus, ideo sine custode remanebitis? Absit.
Abbreviated transcription (Latin):
quae . ẽ. domus dĩ. nonsolum qui modo sunt.
sed & qui ante nos fuer̃. & iam dormier̃. &
qui post nos futuri sunt. adhuc qui nasci habeđ
in reb humanis usq infinem scłi. congregaci
in unum fideles innumerabiles sed dõ nume
quae massã unttm factura sunt. quando
area infine fuerit uentilata : Omis gͦ numerꝰ
fidelium scõrum ex hominib cõmũtandorum.
ut fiant aequales angłis dĩ. adiuncti eciam
ipsis angłis qui modo non peregrinantur.
sed expectant nos quando aperegrinatione
tedeamus : om̃ssimul unam domũ dĩ faciunt.
& unam ciuitatẽ. ipsa ẽ. hierusalem ħ ab& cus¬
todes: Quomodo hab& aedificantes: quomodo hab&¬
laborantes ut aedificetur: sic hab&e & custo¬
dientes. Nam ad custodiã pertin&: quod
dicit apłs. Timeo ne sicut serpens ȩuã sedu¬
xit astutia sua: sic & urãe mentes corrũ pan¬
tur acaritate quae ẽ. in xp̃o Custodiebat.
custos erat: uigilabat. quantũ poterat super¬

Expanded text:
quae est domus Dei, non solum qui modo sunt, quae est domus Dei, non solum qui modo sunt, sed et qui ante nos fuerunt, et iam dormierunt, et qui post nos futuri sunt, adhuc qui nasci habent in rebus humanis usque in finem, congregati in unum, fideles innumerabiles, sed Deo numerquae massam unam factura sunt, quando area in fine fuerit ventilata. Omnis ergo numerus fidelium sanctorum ex hominibus commutandorum, ut fiant aequales angelis Dei, adiunctis etiam ipsis angelis, qui modo non peregrinantur, sed exspectant nos, quando a peregrinatione redeamus, omnes simul unam domum Dei faciunt, et unam civitatem. Ipsa est Hierusalem, id todes: quomodo habet aedificantes, laborantes ut aedificetur; sic habet et custodientes. Nam ad custodiam pertinet quod dicit Apostolus: «Timeo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic tur a castitate, quae est in Christo . Custodiebat, custos erat,
Abbreviated transcription (Latin):
nos cucurrer̃ laborauerũnt. aedificauerunt :
Sed nisi dñs aedificauerit domum: inuanum
laborauerunt aedificantes eam: Ideo quosdam
uidentes ruere apłi. & ꝓprie paulus: ait.
Dies obseruatis. & annos. & menses. & tẽpora:
timeo uos ne forte sine causa laborauerun
in uob: Quia nouerat se intus adño ȩdificari:
plangebat istos quia sine causa laborauerat
in eis Nos ergo loqͥmur foris: ille aedificat
intus. Quomodo audiatis nos aduertimus. qͥd
cogitetis ille solus nouit. qui cogitationes ur̃as
uid&: ipse aedificat. ipse monioe. ipse terr&.
ipse intellectũ aperit: ipse adfidem applicat
sensum ur̃m: & tamen laboramus & nos. tan¬
quam oꝑartiꝰ Sed nisi dñs aedificauerit domũ:
inuanum laborauer̃ aedificantes eam Quae
autem domus dĩ: ipsa & ciuitas. Domus
enim dĩ populus dĩ : quia domus dĩ. tẽplum
dĩ łtquid dicit apostolus: templum enim
dĩ scm̃. ẽ : quod estis uos. Om̃s autẽ fideles

Expanded text:
nos cucurrerunt, laboraverunt, aedificaverunt: sed «nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt, aedificantes eam.» Ideo quosdam videntes ruere Apostoli, et proprie Paulus ait: «Dies observatis, et annos, et menses, et tempora; timeo vos», «ne forte sine causa laboraverim in vos» . Quia noverat se intus a Domino aedificari, plangebat istos, quia sine causa laboraverat in eis. Nos ergo loquimur foris, ille aedificat intus. Quomodo audiatis, nos advertimus; quid cogitetis, ille solus novit qui cogitationes vestras videt. Ipse aedificat, ipse monet, ipse terret, ipse intellectum aperit, ipse ad fidem applicat sensum vestrum: et tamen laboramus et nos tanquam operarii; sed «nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam.» 3. Quae autem domus Dei, et ipsa civitas. Domus enim Dei, populus Dei; quia domus Dei, templum Dei. Et quid dicit apostolus: 'Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos'. Omnes autem fideles,
Abbreviated transcription (Latin):
in unũ: Ibi precepit benedictionẽ: ibi benedi¬
cunt dm̃ qui habitant concorditer. Nã indiscor¬
dia : non benedicis dñm Sine causa dicis. quia
linguatua sonat benedictionem dñi: sicorde
nonsones Ore benedicis: & corde maledicis
Ore suo benedicebant: & corde suo maledicebant
N umquid uerba nr̃a sunt: significati sunt qui¬
dam Benedicis dñm cumoras. & sequeris in
p̃cetua & maledicis inimico tuo hocẽ quod
audisti ab ipso dño. diligite inimicos uros
Si autem facias & diligas inimicũ tuũ & ores ꝓ
eo: ibi mandabit dñs benedictionem suam.
ibi habebis uitam in scł̃m. id ẽ. inȩcernũ
Multienim amantes utam: maledicunt inimicis
suis Proquarẽ. nisi pistauita nisi ꝓ cõmodis
scłarib.: Ubite angustauit inimicꝰ tuus. ut coga¬
ris maledicere . Intra angustatꝰ es: migra. habita
incȩlo Quomodo inquies habitabo in caelo. ho¬
mo carne indutus carni deditus: corde p̃cede.

Expanded text:
in unum. Ibi praecepit benedictionem, ibi benedicunt Dominum qui habitant concorditer. Nam in discordia non benedicis Dominum. Sine causa dicis quia lingua tua sonat benedictionem Domini, si corde non sones: ore benedicis, et corde maledicis. «Ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant» . Numquid verba nostra sunt? Significati sunt quidam. Benedicis Dominum, cum oras; et sequeris in prece tua, et maledicis inimico tuo. Hoc est quod audisti ab ipso Domino, «Diligite inimicos vestros?» Si autem facias, et diligas inimicum tuum, et ores pro eo, «ibi mandavit Dominus benedictionem suam;» ibi habebis «vitam in saeculum,» id est in aeternum. Multi enim amantes vitam istam, maledicunt inimicis suis: pro qua re, nisi pro ista vita, nisi pro commodis saecularibus? Ubi te angustavit inimicus tuus, ut cogaris maledicere? In terra angustatus es; migra, habita in coelo. Quomodo, inquies, habito in coelo, homo carne indutus, carni deditus? Corde praecede,
Abbreviated transcription (Latin):
apłs legeretur: si aurẽ aduertistis Dix̃ hoc
Non potui loqui uobis quasi sp̃italib: sed quasi
carnalib E rgo sp̃italib in excelsis loquitur:
carnalib autem ut loquatur descendit. Nam
ut sciatis quia cum descendit. deillo qͥ descendit

Expanded text:
Apostolus legeretur. Si autem advertistis , dixit hoc: Apostolus legeretur. Si autem advertistis , dixit hoc: «Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus.» Ergo spiritualibus in excelsis loquitur; carnalibus autem ut loquatur, descendit. Nam ut sciatis quia cum descendit, de illo qui descendit
Abbreviated transcription (Latin):
in effabili contẽplatione quantũ poterat. Dequa
dicit: quiã audiuit in effabilia uerba. quae
non lic& homini loqui Sed tibi illa loqui ñ
poss&: ipse autem uidere illa utcũq poss&.
quaetibi loqui non poss& ltaq si semꝑ nranere
uell& in eo quod uidebat. & loqui ñ poterat: te
non leuar&. ubi & tu posses uidere. Quid aut̃e
fecit : descendit Nam ibi ait. Siue enĩ mente
excessimꝰ dõ : siue tẽperantes sumus uobis
Quid ẽ tẽperantes sumꝰ : sic loquimur ut caꝑe
possitis. quia & xp̃c talem sẽ fecit nascendo
& paciendo: ut possent deillo homines loqui
Quia dehomine homo facile loquitur. dedõ
homo quandim loqͥtur. sic quomodo dĩ est.
Homo autẽ dehomine facile loquitur. Vt ergo
magni descenderent ad paruos. & non illis
tamen lo quȩrentur nisi magnũ. ipse qͥmagnꝰ
erat factus. ẽ. paruulus. ut deillo magno parui
loquerentur. Audistis modo quod dico cum

Expanded text:
ineffabili contemplatione, quantum poterat, de qua ineffabili contemplatione, quantum poterat, de qua dicit quia audivit ineffabilia verba quae non licet homini loqui . Sed tibi illa loqui non posset: ipse autem videre illa utcumque posset, quae tibi loqui non posset. Itaque si semper manere vellet in eo quod videbat, et loqui non poterat, te non levaret ubi et tu posses videre. Quid autem fecit? Descendit. Nam ibi ait: «Sive enim mente excessimus Deo, sive temperantes sumus vobis» . Quid est, «temperantes sumus?» Sic loquimur, ut capere possitis. Quia et Christus talem se fecit nascendo et patiendo, ut possent de illo homines loqui: quia de homine homo facile loquitur. De Deo homo quando loquitur sic, quomodo Deus est? Homo autem de homine facile loquitur. Ut ergo magni descenderent ad parvos, et non illis tamen loquerentur nisi magnum; ipse qui magnus erat, factus est parvus, ut de illo magni parvis loquerentur. Audistis modo quod dico, cum
Abbreviated transcription (Latin):
entes. descendentes deficientes. quia & reuera
inuenimus hoc inpopło dĩ Alii proficiunt.
alii deficiunt. Poterant istos significare illȩ scalȩ
sed forte melius intelliguntur om̃s boni in
illis scalis. & ascendentes & descendentes
Non enim frustra nondictum ẽ cadentes: sed
descendentes. Multum autem inter.ẽ. inter
ascendere & descendere: & cadere Namquia
cecidit adam: ideo descendit xp̃s: Ille cecidit.
ille descendit. Ille cecidit superbia: ille descen¬
dit miscđia Non autẽ solus ipse descendit. &
quidem decaelo ipse solus descendit: sed multi
imitantes eum scĩ descendunt adnos. & descen¬
derunt ad nos Nam inquadã altitudine cor¬
dis habitabat apłs. cumditer&. siue enim
mente excessimus dõ lam qđ mente excesse¬
rat : dõ excesserat. Excedens enĩmente omnẽ
humanã fragilitatẽ. omnẽ scłi tẽporalitatẽ
O mĩa quaecũq nascendo & occidendo uanescunt
transeuntia haec: habitabat corde inquadã

Expanded text:
entes; descendentes, deficientes: quia et revera entes; descendentes, deficientes: quia et revera invenimus hoc in populo Dei; alii proficiunt, alii deficiunt. Poterant istos significare illae scalae, sed forte melius intelliguntur omnes boni in illis scalis, et ascendentes et descendentes. Non enim frustra non dictum est cadentes, sed descendentes. Multum autem interest inter descendere et cadere. Nam quia cecidit Adam, ideo descendit Christus: ille cecidit, ille descendit; ille cecidit superbia, ille descendit misericordia. Non autem ipse solus descendit: et quidem de coelo ipse solus descendit; sed multi imitantes eum sancti descendunt ad nos, et descenderunt ad nos. Nam in quadam altitudine cordis habitabat Apostolus, cum diceret: «Sive enim mente excessimus Deo.» Jam quod mente excesserat, Deo excesserat. Excedens enim mente omnem humanam fragilitatem, omnem saeculi temporalitatem, omnia quaecumque nascendo et occidendo vanescunt, transeuntia haec; habitabat corde in quadam
Abbreviated transcription (Latin):
abipso. Preꝓpere enim uolebant habere ascen¬
sum honores altos cogitabant: uiam humili¬
tatis noncõgitabant. Intelligat caritas ur̃a qđ
dico: duos discipłos uoluisse ad latera dñi.
unum ad dexterã alterum ad sinistrã sedere
Vidit eos dñs p̃ꝓpere & p̃postere dehonoribus
cogitare : cumprius discerent᷑ humiliari ut
exaltarentur. & ait adeos dñs. Potestis bibere
calicem quẽ ego bibiturꝰ sum: Ipse enĩ incon¬
ualle plorationis bibiturus erat calicẽ passi¬
onis Illi autẽ non attendentes humilitatẽ
xp̃i : cõprehendere uolebant altitudinem
xp̃i Reuocauit illos aduiã tanquã aberran¬
tes. nonut negar& illis quod uellent. sed ut
psalmũ ascensionis cantemꝰ. ascensuri incor¬
de: quia ut ascendamꝰ descensum. ẽ. ad nos
Nã scalas uidit iacob & in ipsis scalis demon-¬
strati sunt ei ascendentes & descendentes: utrũq
uidit Possumꝰ putare ascendentes uisos. ꝓfici¬

Expanded text:
ab ipso. Praepropere enim volebant habere ascenab ipso. Praepropere enim volebant habere ascensum, honores altos cogitabant, viam humilitatis non cogitabant. Intelligat Charitas vestra quod dico, duos discipulos voluisse ad latera Domini, unum ad dexteram, alterum ad sinistram sedere: vidit eos Dominus praepropere et praepostere de honoribus cogitare, cum prius discere deberent humiliari, ut exaltarentur; et ait eis Dominus: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Ipse enim in convalle plorationis bibiturus erat calicem passionis: illi autem non attendentes humilitatem Christi, comprehendere volebant altitudinem Christi. Revocavit illos ad viam, tanquam aberrantes; non ut negaret illis quod vellent, sed ut psalmum ascensionis cantemus ascensuri in corde; quia ut ascendamus descensum est ad nos. Nam vidit scalas Jacob, et in ipsis scalis demonstrati sunt ei ascendentes et descendentes : utrumque vidit. Possumus putare ascendentes visos, profici
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ascendendum est: Sed quo ascendendum est.
in principio erat uerbum. & uerbum erat apud
dm̃ : & ds̃ erat uerbum. Ipsum enĩ uerbũ caro
factum ẽ : & habitauit in nobis. Sic descendit
adte: ut maner& inse. Descendit adte: ut fier&
tibi conuallis plorationis. Al ansit inse: ut eẽt
tibi mons ascensionis Erit inquit isaias in nouis¬
simis dieb manifestus mons dñi: paratus inca¬
cumine montiũ. E ccequo ascendendum. ẽ: Sed
noli aliquid t̾renum cogitare. Nec quia montẽ
audisti alta quaedam cõgites terrae. nec cum
saxum audis. aut petrã. aliqua duritia ate in¬
telligatur. Nec cum audis leonem cogites feri¬
tatẽ Nec cũ audis agnum. cogites pecus Nihil
horum. ẽ inse: & omĩa factus ẽ. p̃pterte hinc
ergo ascendendum est. illuc ascendendũ. ab exẽ¬
plo illius. addiuitatem ipsius. Exemplũ enim
tibi fecit: humiliando se. Nã qui nolebatit
a conualle plorationis ascendere: compressist

Expanded text:
tibi ascendendum est. Sed in quo ascendendum est? tibi ascendendum est. Sed in quo ascendendum est? «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Ipsum enim «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Sic descendit ad te, ut maneret in se: descendit ad te, ut fieret tibi convallis plorationis; mansit in se, ut esset tibi mons ascensionis. «Erit,» inquit Isaias, «in novissimis diebus manifestus mons» «Domini, paratus in cacumine montium» . Ecce quo ascendendum est. Sed noli aliquid terrenum cogitare, nec quia montem audisti, alta quaedam cogites terrae: nec cum saxum audis aut petram, duritia a te intelligatur; nec cum audis leonem, cogites feritatem; nec cum audis agnum, cogites pecus. Nihil horum est in se, et omnia factus est pro te. Hinc ergo ascendendum est, illuc ascendendum; ab exemplo ipsius, ad divinitatem ipsius. Exemplum enim tibi fecit humiliando se. Nam qui nolebant a convalle plorationis ascendere, compressi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid dixero t̾renum cogitas. humore
pler is carnẽ portas: corpus quod corrũpit᷑
aggrauat animã. & deprimit terrena in¬
habitatio sen sum multa cogitantem: Cui
loquor quis auditurus .ẽ. quis capi&e.
ubi erimus post hanc uitam. suncorde ascen¬
derimus: Quia gͦ nemo sꝑat aliquẽ in effa¬
biliter beatitudinĩs locũ quem sibi disposuit.
qui ascensiones etiam incorde tuo disposuit
Sedubi.: inconualle plorationis: Conuallis
humilitatẽ significat: mons celsitudinem
significat. Est mons quo ascendamꝰ. sp̃italis
quaedam celsitudo. & quis. ẽ. iste mons quo
paciendo conuallẽ plorationis: qui fecit
montẽ manendo ascensionis. Quid ẽ. uallis
plorationis: uerbum caro factum est: & ha¬
bitauit in nobis Quidẽ. uallis plorationis.
prebuit ꝑcutienti se maxillã. saturatus ẽ.
obprobriis: Quid ẽ. uallis plorationis.
colafizatus. ẽ. sputis ullinitus. spinis coronatꝰ
crucifixus ẽ: haec ẽ. uallis plorationis. unde

Expanded text:
Quidquid dixero, terrenum cogitas, humi repis, carnem portas: corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Cui loquar? quis auditurus est? quis capiet ubi erimus post hanc vitam, si in corde ascenderimus? Quia ergo nemo, spera aliquem ineffabilem beatitudinis locum, quem tibi disposuit qui ascensiones etiam in corde tuo disposuit. Sed ubi? «In convalle plorationis.» Convallis humilitatem significat; mons celsitudinem significat. Est mons quo ascendamus, spiritualis quaedam celsitudo. Et quis est iste mons quo patiendo, convallem plorationis, qui fecit, manendo, montem ascensionis. Quid est vallis plorationis? «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis.» Quid est vallis plorationis? «Praebuit percutienti se maxillam; saturatus est opprobriis» . Quid est vallis plorationis? Colaphizatus est, sputis illinitus, spinis coronatus, crucifixus est. Haec est vallis plorationis unde
Abbreviated transcription (Latin):
Suntergo ascendentes & descendentes Ascen¬
dentes qui sunt : qui ꝓficiunt ad intellectũ
sp̃italium: Descendentes qui sunt: qͥ quã uis
quantum homines possunt : fruantur intel¬
ligentia sp̃ĩtalium: Tam̃ descendunt ad par¬
uulos. ut talia eis dicant qualia possunt ca¬
pere: & lacte nutriti possint idonei fieri et
ualidi ad capiendum cibum sp̃italem. Isaias
fr̃s: etiam ipse ad nos de descendentib fuit
Nã &e ipsi gradus eiꝰ descendentẽs apparent

Expanded text:
s et ascendentes sunt et descendentes. Ascendentes qui sunt? Qui proficiunt ad intellectum spiritualium. Descendentes qui sunt? Qui quamvis, quantum homines possunt, fruantur intelligentia spiritualium; tamen descendunt ad parvulos, ut talia eis dicant, qualia possunt capere, et lacte nutriti possint idonei fieri et validi ad capiendum cibum spiritualem. Isaias, fratres, etiam ipse ad nos de descendentibus fuit: nam et ipsi gradus ejus descendentis apparent.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽm̃ scłi ꝓnihilo habere. dm̃ solum cogitare.
lucris nongaudere. damnis ñcontabescere.
omĩa etiam sua uelle uendere. & pauperibus
tribuere : & sequi xp̃m Videamꝰ quẽ ad modũ
patiatur linguas detrahentium. & multa con¬
tradicentium: & quod ẽ. grauius quasi consu¬
lendo. a salute auertentiũ. Qui enĩ consulit ali¬
cui: ad salutem consulit. adid qđ ꝓdest consulit:
Ille autẽ quasi consulens: retrahit asalute. Quia
ergo uidetur habere pallium consulentis. & ha¬
b& uenenum perim̃tis: lingua dolosa dicta ẽ
Ascensurus ergo contra ipsas linguas: primodmn
dep̃catur. NITE Ñ IM

Expanded text:
tem saeculi pro nihilo habere, Deum solum cogitare, tem saeculi pro nihilo habere, Deum solum cogitare, lucris non gaudere, damnis non contabescere, omnia etiam sua velle vendere et pauperibus tribuere, et sequi Christum; videamus quemadmodum patiatur linguas detrahentium et multa contradicentium, et quod est gravius, quasi consulendo a salute avertentium. Qui enim consulit alicui, ad salutem consulit, ad id quod prodest consulit; ille autem quasi consulens, retrahit a salute. Quia ergo videtur habere pallium consulentis, et habet venenum perimentis, lingua dolosa dicta est. Ascensurus ergo, contra ipsas linguas primo Deum deprecatur: ait enim
Abbreviated transcription (Latin):
super eũ sp̃s sapientiae & intellectꝰ. sp̃s consi¬
lii & fortitudinis. sp̃s scientiae & pietatis.
& sp̃s timoris dñi. Asapientia coepit. & usq
adtimorẽ descendit: quo modo ille quidocebat.
a sapientiã descendit usq adtimorẽ: Tu qͥ discis
& ꝓficis. atiore ascende adsapientiã. Scrip¬
tumẽ. enim: Initium sapientiae. timor dñi
Iã ergo psalmũ audite: ecce ante oculos nr̃os
ponãmus ascensurũ hominẽ Vbi ascensurũ:
incorde: Vnde ascensurum: abhumilitate.
suit Quo ascensurũ : ad illud ineffabile. quod
cum dici non poss&: dictũ ẽ. in locũ quẽ dispo¬
suit. Cum ergo siccoeperit homo disponere as¬
censum: hoc dico apertius. Cum coeperit homo
xp̃ianꝰ cogitare ꝓficere: incipit pati linguas
nec conatur ꝓficere. Vult nosse qͥd dicamus.
immo quid audiamus simul᷑ experiatur In¬
cipit᷑ ꝓficere : incipit uelle ascendere. uelle con¬
tẽpnere t̾renam fragilitatẽ. tẽporalem felicitã¬

Expanded text:
ae et intellectus, Spiritus consilii et fortitudinis, Spiritus scientiae et pietatis, et Spiritus timoris Domini» : a sapientia coepit, et usque ad timorem descendit: Quomodo ille qui docebat, a sapientia descendit usque ad timorem; tu qui discis, si proficis, a timore ascende ad sapientiam: scriptum est enim, «Initium sapientiae timor Domini» . Jam ergo Psalmum audite. Ecce ante oculos nostros ponamus ascensurum hominem: ubi ascensurum? «In corde.» Unde ascensurum? Ab humilitate, Quo ascensurum? Ad illud ineffabile quod cum dici non posset, dictum est, «In locum quem disposuit.» 3. Cum ergo sic homo coeperit disponere ascensum; hoc dico apertius, cum coeperit homo christianus cogitare proficere, incipit pati linguas nec conatur proficere. Vult nosse quid dicamus? Imo quid audiamus simul, experiatur. Incipiat proficere, incipiat velle ascendere, velle contemnere terrena, fragilia, temporalia, felicita
Abbreviated transcription (Latin):
& ds̃ erat uerbũ: hoc erat inprincipio. apud
dm̃. Omĩa ꝑ ipsum facta sunt: & sine ipso fac¬
tũ ẽ. nihil: Cape sipotes. arripe. cibus . ẽ: Sed
dicturus es mihi Illequidem cibus. ẽ. : sed ego
infans sum:. Lactandus sum: ut idoneus fieri
possim admanducandum cibum Ergoquia
tu lacte nutriendus es. ille autẽ cibus ẽ : ipse
cibus ꝑcarnem tibi traiectus. ẽ. ad fauices. quo¬
modo ergo cibum mater comedit. ut percarnẽ
traiciat ad infantem lac factum: sic cibus ange¬
loꝵ dñs. uerbum caro factum. ẽ. & factus ẽ. lac
& dic it apłs. Lac uobis potumdedi: non ȩscam:
Nondum enĩ poteratis. sed nec adhuc quidem
potestis E rgodando lac: descendit ad paruu¬
los: & quia descendit : descendendo dedit:
Ait enim: Nũquid dixi aliquid me int̾ uossci¬¬
nitatem: Scđm id quod erat uerbum apud dm̃
dictum ꝑ aruuli non capiunt. Quomodo gͦ

Expanded text:
s erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Cape, si potes; arripe, cibus est. Sed dicturus es mihi, Ille quidem cibus est, sed ego infans sum, lactandus sum, ut idoneus fieri possint ad manducandum cibum. Ergo quia tu lacte nutriendus es, ille autem cibus est, ipse cibus per carnem tibi trajectus est ad fauces. Quomodo ergo cibum mater comedit, ut per carnem trajiciat ad infantem lac factum; sic cibus Angelorum Dominus «Verbum caro factum est,» et factus est lac: et dicit Apostolus, «Lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis» . Ergo dando lac descendit ad parvulos; et quia descendit, descendentem dedit. Ait enim: «Numquid dixi me aliquid inter vos scinitatem, secundum id quod erat Verbum apud Deumdictum, parvuli non capiunt. Quomodo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uod tẽpus:
Cũ autẽ uen it plenitudo tẽporis: misit ds filiũ suũ
factũ exmuliere factũ sublege. Et ubisyon: Ut eos
qͥsublege erant redimer&. Primitꝰ qͦ iudȩi: Indeenĩ
apłi. inde illi plusqua qͥngenti fr̃s: inde illa deinceps
multitudo. cui erat animauna & corunũ indm̃.
Ergo tuexurgens misereberis syon: qm̃ uenit tẽpꝰ ut
misereariseiꝰ. qm̃ uenittepꝰ. Qd̃ tẽpꝰ: Ecce nc̃ tẽpꝰ

Expanded text:
uod tempus? «Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub Lege.» Et ubi Sion? «Ut eos qui sub Lege erant redimeret» . Primitus ergo Judaei: inde enim Apostoli, inde illi plus quam quingenti fratres , inde illa deinceps multitudo, cui erat anima una et cor unum in Deum . Ergo, «Tu exsurgens misereberis Sion, quoniam tempus ut miserearis ejus, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpt̃. potest hic quidem intelligi etiã confessio
petcatoꝵ Nam&e post paucosuersus sequitur
peccauimꝰ cum patrib nr̃is. in iuste egimꝰ. iniqͥ¬
in laude eiꝰ confessio: quãquã etiã cũ sua cõfite
tur quisq peccata. cũ dĩ laude confiteri deba.
nec alit̾ pia.ẽ. confessio peccatorum. nisi non
desperans & poscens miscdiam dĩ. Hab& ergo
eius laudem. siue etiam in uerbis cũ eũ bonum
& misericordem dicit. sue insolo affectu cum
hoc credit. Nã & ille publicanꝰ cuius sola illa uer¬
ba cõmemorata sunt. dñe ꝓpicius esto mihi
peccatori: & si non dixit qm̃bonus & misericors
est. uel aliquid huius modi. nontam̃ illud di¬
cer& nisi hoccrederet: qm̃cũ speorauit. quȩ
sine illa fide eẽ. nonposs& Potest gͦ. eẽ. laus
dĩ uera & pia: ubi non tit confessio peccatoꝵ
Quaelaus: multo crebrius inscripturis con¬
fessio uocatur Nulla . ẽ. autem peccatorum
confessio pia & utilis ubi non laudatur ds̃.

Expanded text:
io peccatorum; nam et post paucos versus sequitur, «Peccavimus cum patribus nostris, injuste egimus, iniquin ejus laude confessio. Quanquam etiam cum sua quisque confitetur peccata, cum Dei laude confiteri debet; nec aliter pia est confessio peccatorum nisi non desperans, et poscens misericordiam Dei. Habet ergo ejus laudem, sive etiam in verbis, cum eum bonum et misericordem dicit; sive in solo affectu, cum hoc credit. Nam et ille publicanus, cujus sola illa verba commemorata sunt, «Domine, propitius esto mihi peccatori» , etsi non dixit, Quoniam bonus et misericors es, vel aliquid hujusmodi; non tamen illud diceret, nisi hoc crederet; quoniam cum spe oravit, quae sine illa fide esse non posset. Potest ergo esse laus Dei vera et pia, ubi non sit confessio peccatorum; quae laus multo crebrius in Scripturis confessio vocatur: nulla est autem peccatorum confessio pia et utilis, ubi non laudatur Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
hominis confirmãt.
Quid÷ hocfr̃s: Quasicepit
intelligi. dequo pane diceret. Panis enĩ iste uisibilis:
stomachu confirmat. uentre confirmat. Est alius
panis qͥ cor confirmat: quia panisest cordis. lam
eni dixerat depane superi. ut educat pane deterra:
sedñ dixerat qualis panissit ille. & uinũ lȩtificat
corhominis. Uidet᷑ ia dicere: despiritaliuino.
N a ĩdẽo lȩcificat corhominis: Sedadhuc putet᷑ deuino
isto dici: qͥa ebru qͣsilȩto corde uident᷑ apparere.
U tinã lȩtent᷑: & ñ rixentur. Dicismibi. qͥdlȩtius ebrio:
Immoqͥdinsaniꝰ ebrio: Quidplerũq iracundiu s est:
Ergouinũ qđ uere latificat cor: & ñ nouit aliud nisi
lȩcificare cor: Sedne putes hoc qͥdẽ despiritali uino
debere accipi. deillo pane autẽ ñ qđ & ipse spiritalis ł¬
sedexposuit & ipsum. Et panis inquit: cor hominis
confirmat. Ergo sic accipe depane: quomodo accipis
deuino. Intus esuri: intus siti. Beatienim qui esuri¬

Expanded text:
hominis confirmat.» Quid est hoc, fratres? Quasi coegit intelligi de quo pane diceret. Panis enim iste visibilis stomachum confirmat, ventrem confirmat: est alius panis qui cor confirmat, quia panis est cordis. Jam enim dixerat de pane superius, «Ut educat panem de terra,» sed non dixerat qualis panis sit ille. «Et vinum laetificat cor hominis.» Videtur jam dicere de spirituali vino; nam id laetificat cor hominis. Sed adhuc putetur de vino isto dici, quia ebrii quasi laeti corde videntur apparere. Utinam laetentur, et non rixentur. Dicis mihi: Quid laetius ebrio? Imo quid insanius ebrio? quid plerumque iracundius? Est ergo vinum quod vere laetificat cor, et non novit aliud nisi laetificare cor. Sed ne putes hoc quidem de spirituali vino debere accipi, de illo pane autem non; quod et ipse spiritualis sit, exposuit et ipsum: «Et panis,» inquit, «cor hominis confirmat.» Ergo sic accipe de pane, quomodo accipis de vino; intus esuri, intus siti: «Beati» enim «qui esuri
Abbreviated transcription (Latin):
Vel sicut nonnulli codices
habent. dilexit: ut s ub audiatur anima mea
Custodiuntur testimonia dr̃dum non negantur
Hoc ẽ martyrum officium: quia testimonia
grece martyria nuncupantur. Sed quia ꝓ
testimoniis dĩ. etiã flãm is concremari sine
caritate nichil ꝓdest: ideo addidit. & dilexi
ea ualde. Supra autẽ dixerat. mandata tua
dilexi : deinde sequenti uersu. testimonia
testimonia custoditi. Ait enim: Custodiui
mandata tua. & testimonia tua. Qui enĩ
diligit : ipse ueracit̾ libenterq custodit ꝑle¬
rũq̃. enim dum mandata dĩ custodiuntur.
fiunt inimici contra quorum uoluntatem
custodiuntur. Tunc uero fortiter & testimo¬
nia custodienda sunt: ne ꝑsequentib inimi¬
cis negentur. Cum ergo se iste utrũq fecisse
dixiss&: dõ tribuit unde fecit. adiungendo
atq dicendo
Quiatim̃s uiae meae incon

Expanded text:
vel, sicut nonnulli codices habent, «dilexit,» ut subaudiatur, «anima mea.» Custodiuntur testimonia Dei, dum non negantur. Hoc est martyrum officium, quia testimonia graece martyria nuncupantur. Sed quia pro testimoniis Dei etiam flammis concremari sine charitate nihil prodest , ideo addidit, «Et dilexi ea valde.» Supra autem dixerat, «Mandata tua dilexi;» deinde sequenti versu, «Testimonia«testimonia tua custodivi;» ait enim, «Custodivi mandata tua et testimonia tua.» Qui enim diligit, ipsa veraciter libenterque custodit. Plerumque autem dum mandata Dei custodiuntur, fiunt inimici contra quorum voluntatem custodiuntur: tunc vero fortiter et testimonia custodienda sunt, ne persequentibus inimicis negentur. 8. Cum ergo se iste utrumque fecisse dixisset, Deo tribuit unde fecit, adjungendo atque dicendo: «Quia omnes viae meae in con
Abbreviated transcription (Latin):
qui credunt. & non locuntur quod credunt: uel:
pigritiã uel timore. Nam & ille seruus quãuis
talentum habuerit. tamen quia erogare noluit᷑
audit ad ño iudice. Serue nequã et piger: Et
alio euangelii loco dictum est: qđ multi exprin¬
cipibus iudȩorum credidissent in eum. sed non
eum confitebantur: ne expellerentur desyna¬
gogis. Sedetiam ipsi rep̾hensi. atq improbati
sunt. Sequitur enĩ euangelista dicens. Amaue¬
runt enim głam hominum: magis quamdĩ
Si ergo & illi qui uerum quod locuntur noncre¬
dunt. & illiqui uerum quod credunt non locunt᷑.
merito reprobantur: quiserit seruus uere di-¬
cendus fidelis. nisi ille cui dicitur. euge bone
serue. qm̃ in modico fidelis fuisti supra multa
te constituam. in tra ingaudium dñi tui: talis
itaq seruus. nec antequam credat loquitur. nec
cumerediderit tacet᷑. Uel sic erogat ut ipse non
habeat: uel qͣuod habet non erogando non ha

Expanded text:
qui credunt, et non loquuntur quod credunt, vel qui credunt, et non loquuntur quod credunt, vel pigritia, vel timore. Nam et ille servus quamvis talentum habuerit, tamen quia erogare noluit, audit a Domino judice: «Serve nequam et piger.» Et alio Evangelii loco dictum est quod multi ex principibus Judaeorum credidissent in eum, sed non eum confitebantur, ne expellerentur de synagogis; sed etiam ipsi reprehensi atque improbati sunt: sequitur enim Evangelista dicens, «Amaverunt enim gloriam hominum magis quam Dei» . Si ergo et illi qui verum quod loquuntur non credunt, et illi qui verum quod credunt non loquuntur, merito reprobantur; quis erit servus vere dicendus fidelis, nisi ille cui diciserve, quoniam in paucis fidelis fuisti, supra multa te constituam; intra in gaudium domini tui?» Talis itaque servus nec antequam credat loquitur, nec cum crediderit tacet; ne vel sic eroget ut ipse non habeat, vel quod habet non erogando non ha
Abbreviated transcription (Latin):
accepistis: anathema sit. Illi non xp̃m annunti¬
ant. qui annuntiant falsitatẽ : quia xp̃c ueritas
est: Deistis autem dicit. qđ xpm annuntient sed
non caste. idẽ. non animo simplici & puro. ex
fide sincera quae ꝑdilectionem oꝑatur Terre¬
nis quippe cupiditatib consulentes. regnum
caelorum annuntiabant. habentes inpectore
falsitatem. in lingua ueritatem: Sciens itaq
apostolus etiam ꝑiudam euangelitantẽ creden¬
tes. ẽẽ. liberatos : istos quoq ita ꝑmittit. Siue
inquit occasione: siue ueritate xp̃c annuntie¬
tur: Ueritatem quippe annuntiabant: etiam si non
ueritatẽ: Idest nonuero animo isti locuntur. quod
noncredunt. Et ideo reprobati sunt: quam uis sint
utiles eis quos instruit dñs dicens: quae dicunt
facite. quae autẽ faciunt facere nolite. Dicunt
enim. & non faciunt. Unde nisi quia utilia
noncredunt. ẽẽ. quae dicunt. sunt autẽ alii

Expanded text:
accepistis, anathema sit» . Illi non Christum annuntiaccepistis, anathema sit» . Illi non Christum annuntiant qui annuntiant falsitatem; quia Christus veritas est . De istis autem dicit quod Christum annuntient; sed non caste, id est, non animo simplici et puro, et fide sincera quae per dilectionem operatur : terrenis quippe cupiditatibus consulentes, regnum coelorum annuntiabant, habentes in pectore falsitatem, in lingua veritatem. Sciens itaque Apostolus etiam per Judam evangelizantem credentes esse liberatos, istos quoque ita permittit: «Sive,» inquit, «occasione, sive veritate Christus annuntietur» . Veritatem quippe annuntiabant, etiamsi non veritate, id est non vero animo. Isti loquuntur quod non credunt, et ideo reprobati sunt; quamvis sint utiles eis quos instruit Dominus, dicens: «Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt» . Unde, nisi quia utilia non credunt esse quae dicunt? Sunt autem alii
Abbreviated transcription (Latin):
quod ait apłs. non enim omniũ ẽ fides s̃
& qđ maior esse soleat infidelium multi¬
tudo: non ignoratis. Propt̃ quos dicitur:
dñe quis credidit auditui nr̃o: int̃quos etiam
illi numerantur: dequib dicit idem apostolus
Om̃s sua quaerunt: non quae iħu xp̃i. quos alio
loco dicit non exueritate sed ex occasione p̃dica.¬
re uerbum dĩ: non caste idest non ex animo pu¬¬
rȩ ac sincerȩ caritatis. Aliud enim sentiebant
quod ineorum moribus apparebat: & aliud
predicabant. ut scõ nomine placerent hominib
N am dehis iterum dicit Neq enim isti dõ seruiunt
sed suo uentri. Quos tamen xp̃m annuntiare
permittit. Quamuis enim ea potius crederent
quae ipsi faciebant ut mortrentur: eatamen
p̃dicabant. quae si alii credentes facerent salua¬
rentur. Non enim aliud annuntiabant: pret̃
regulam fidei łos quippe excludit apostolus.
dicens Siquis uobis annuntiauerit p̃ter id qđ

Expanded text:
quod ait Apostolus, «Non enim omnium est fides» ; et quod major esse soleat infidelium multitudo, non ignoratis: propter quod dicitur, «Domine, quis» «credidit auditui nostro» ? Inter quos etiam illi numerantur, de quibus dicit idem apostolus, «Omnes sua quaerunt, non quae Jesu Christi» : quos alio loco dicit non ex veritate, sed ex occasione praedicare verbum Dei, non caste , id est, non ex animo purae et sincerae charitatis. Aliud enim sentiebant, quod in eorum moribus apparebat; et aliud praedicabant, ut sancto nomine placerent hominibus: nam de his iterum dicit, «Neque enim isti Deo serviunt, sed suo ventri» . Quos tamen Christum annuntiare permittit. Quamvis enim ea potius crederent quae ipsi faciebant, ut morerentur: ea tamen praedicabant, quae si alii credentes facerent, salvarentur; non enim aliud annuntiabant praeter regulam fidei. Eos quippe excludit Apostolus, dicens: «Si quis vobis annuntiaverit praeter id quod
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑme. Quiddixit corroborati sunt super me:
corpus xp̃i clamat: Aeccłae uox ẽ. menbra xp̃i
clamant: Multum creuit numerꝰ peccatorum.
qm̃ abundauit iniquitas. refrigescit caritas
multorum: Frue me aꝑsequentib me: qm̃cor

Expanded text:
me.» Quis dixit, «corroborati sunt super me?» Corpus Christi clamat, Ecclesiae vox est, membra Christi clamant: Multum crevit numerus peccatorum. «Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum» . «Erue me a persequentib
Abbreviated transcription (Latin):
popłi dũni. hoc est domus isrł generaliter Be¬
nedicite p̃positi. hoc est domus aaron: Benedici¬
te ministri: hoc ẽ domus leui Quid decȩteris
nationib
Qui timetis dñm : benedicite dñm

Expanded text:
populi Dominum, hoc est, «domus Israel» generaliter; benedicite praepositi, hoc est, «domus Aaron;» benedicite ministri, hoc est, «domus Levi.» Quid de caeteris nationibus? «Qui timetis Dominum, benedicite Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ligit se desertam omĩ auxilio nisi solius dĩ
duam.: quae autem uere uidua.ẽ & desolata.
sperabit indñm. Agebat autẽ deistis uiduis:
quas om̃s dixerat in aeccła. Dixerat autẽ. quȩ
indelicus agit uiuens mortua est & non
illam numerauit inter uiduas. Describens
autem uiduas & sẽs. quid ait : quae autem
sustit in precib & obsecrationib nocte acdie:
ibi subiecit: Quae autem indelicus agit: uiuens
mortua. ẽ: Unde ergo uidua : quia non hab&
auxilium aliunde. nisi solius dĩ Illȩ quae ha¬
bent uiros: quasi suꝑbiunt deauxilio uiroꝵ
Desertae uidentur uiduae: & robustius. ẽ auxi¬
lium earum: Ergo tota aeccła una uidua . ẽ:
siue inuiris siue infeminis. siue inconiuga¬
tis. siue in maritatis feminis. siue i nadolescen¬
tib siue insenib. siue in uirginb Omĩs aec¬
clesia unauidua est : deserta in hoc scło: Si
sentit illud si nouit uiduitatẽ suam : tunc enĩ
auxilium p̾sto. ẽ. illi. Nonne agnoscitis isttem

Expanded text:
ligit se desertam omni auxilio, nisi solius Dei, duam? «Quae autem vere vidua est et desolata, speravit» «in Dominum.» Agebat autem de istis viduis quas omnes dicimus in Ecclesia. Dixerat autem, «Quae in deliciis agit; vivens mortua est;» et non illam numeravit inter viduas. Describens autem viduas sanctas, quid ait? «Quae autem » «et persistit in precibus et obsecrationibus nocte ac die.» Ibi subjecit, «Quae autem in deliciis agit, vivens mortua est» . Unde ergo vidua est? Quia non habet auxilium aliunde, nisi solius Dei. Illae quae habent viros, quasi superbiunt de auxilio virorum: desertae videntur viduae, et robustius est auxilium earum. Ergo tota Ecclesia una vidua est, sive in viris, sive in feminis, sive in conjugatis, sive in maritatis feminis, sive in adolescentibus, sive in senibus, sive in virginibus: omnis Ecclesia una vidua est, deserta in hoc saeculo, si sentit illud, si novit viduitatem suam; tunc enim auxilium praesto est illi. Nonne agnoscitis istam
Abbreviated transcription (Latin):
iustis. & piis & impus. & fidelib & infidelib
Quid ergo. impii non uidebunt : Nam dequib
dictum est. uidebunt inquẽ pupuger̃: deipsis
rursus dictum. ẽ.: tollatur impius ut non ui¬
deat claritatem dĩ. Quid ẽ. hoc fr̃s: discernamꝰ.

Expanded text:
justis, et piis et impiis, et fidelibus et infidelibus. justis, et piis et impiis, et fidelibus et infidelibus. Quid ergo impii non videbunt? Nam de quibus dictum est, «Videbunt in quem pupugerunt;» de ipsis rursum dictum est, «Tollatur impius, ut non videat claritatem Domini» . Quid est hoc, fratres? Discernam
Abbreviated transcription (Latin):
meipsum illi. Videntib se: ꝓmisit demons¬
transitꝰ scłihuius colligitur: ducitur enĩ
adquandam uisionem in effabilem : quam
non merebuntur impii Cȩterum forma
serui. cum hic esset : uisa ẽ. ab impus Vi¬
derunt eam & qui credider̃: uider̃ & qui
occider̃. Ne aliquid magnũ putes uideri
formã illam : uider̃ amici. uider̃ & inimici
Et quidam uidentes int̾fecer̃: quidam non
uidentes credider̃. Hanc ergo formam
serui. quam hic iam in humilitate uider̃ & pu
& impii: uidebunt & iniudicio & pi & impu
Cum enim dñs ab oculis discipłorum suoꝵ fer¬
retur incaelum : sonuit uox angelica intuen¬
tibus eum. Uiri galilei quid statis intuentes
incaelum: Iste iħc sic ueniae: quõ modo eum
uidistis euntem incaelum. Sic gͦ. sic in eadem
forma: quia deimpus dictum est. Uidebunt
inquẽ pupuger̃. Videbunt iudicaturum
quem irriserunt iudicatum Ipsa itaq forma
serui in uidicio conspicua erit. & iustis & in¬

Expanded text:
meipsum illi» . Videntibus se promisit demonstransitu saeculi hujus colligitur: ducitur enim ad quamdam visionem ineffabilem, quam non merebuntur impii. Caeterum forma servi cum hic esset, visa est ab impiis: viderunt eam qui crediderunt, viderunt et qui occiderunt. Ne aliquid magnum putes videri formam illam, viderunt amici, viderunt inimici; et quidam videntes interfecerunt, quidam non videntes crediderunt. Hanc ergo formam servi, quam hic jam in humilitate viderunt et pii et impii, videbunt et in judicio et pii et impii. Cum enim Dominus ante oculos discipulorum suorum ferretur in coelum, sonuit vox angelica intuentibus eum: «Viri Galilaei, quid statis intuentes in coelum? Iste Jesus sic veniet, quomodo eum vidistis euntem in coelum» . «Sic» ergo, «sic,» in eadem forma: quia de impiis dictum est, «Videbunt in quem pupugerunt» . Videbunt judicaturum, quem irriserunt judicatum. Ipsa itaque forma servi in judicio conspicua erit et justis et in
Abbreviated transcription (Latin):
biliter capitur a seruis. & amatur afuturis
liberis Ueritas enim in commutabilis quod
est uerbum dĩ ds̃ apud dm̃. ꝑquẽ facta sunt
omĩa : in semanens innouat omĩa. Hanc ut
uideamus. magna & perfecta cordis munditia
necessaria est: quae fit ꝑfidem. Demonstrata enĩ
forma serui: dilata. ẽ. ad demonstrand ũforma
dĩ Idem quippe informa serui loquens seruis.
ait. Qui diligit me: mandata mea custodit.
Et qui diligit me : diligetur apatre meo. & ego
diligam eum. & ostendam meipsum illi. Uiden¬
tibus se: ꝓmisit demonstraturũ se. Quid uidẽ¬

Expanded text:
biliter capitur a servis, et amatur a futuris biliter capitur a servis, et amatur a futuris liberis. Veritas enim incommutabilis quod est Verbum Dei, Deus apud Deum, per quem facta sunt omnia, in se manens innovat omnia . Hanc ut videamus, magna et perfecta cordis munditia necessaria est, quae fit per fidem. Demonstrata enim forma servi, dilata est ad demonstrandam formam Dei. Idem quippe in forma servi loquens servis ait: «Qui diligit me, mandata mea custodit: et qui diligit me, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et ostendam meipsum illi» . Videntibus se