comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem. Ea enim lib̾atur ⁊
p̾paratur hoĩs uoluntas. ut sit
bona boñq efficatit̾ uelit. Coo
ꝑari sine gr̃a asserebat. ait aꝑtã
N ꝯmendatione gr̃e apłs ꝓtulit¬

Expanded text:
bonam: ea enim liberatur et praeparatur hominis voluntas, ut sit bona, bonumque efficaciter velit. Cooperari sine gratia asserebat, ait: Apertam de commendatione gratiae Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
credi nisi prius intelligantur. ⁊
ip̃a ꝑfidem ampluis intelligi nͨ
ea q̃ priꝰ creduntur ꝙͣ intelligãt᷑.¬
nec penitus ignorantur c̃ fides
sit exauditu: ignorantur tñ ex

Expanded text:
ntelligantur, et ipsa per fidem amplius intelligi. Nec ea quae prius creduntur quam intelligantur, penitus ignorantur, cum fides sit ex auditu. Ignorantur tamen e
Abbreviated transcription (Latin):
cum fides sit ex auditu predi¬
cationis. Idem in libro de tͥnitate
serta fides ut c̃q in¬
choat cognitionem. cog̾tio uero
cognitio uͥ cognitio fides preced
Exhiis apparet aliqua credi. q̃ ñ
intelliguntur ł sciuntur nisi
ut in futuro scientur ⁊ nt̃ ⁊̃ per
fidem qͣ mundantur corda ain
firmeq ꝑcipere: S ⁊ pruisquam
ualeamus ꝑspicere ⁊ pertiꝑe dm̃
sicut ꝑcipitur amũcus cordib.
nͥ ꝑfidem diligat᷑ d̾s non pot̾it
dum sit aptum. Ecce hic aꝑte

Expanded text:
cum fides sit ex auditu praedicationis. Idem in libro de Trinit.: Certa fides utcumque inchoat cognitionem. Cognitio verocognitio; ubi cognitio est, fides prae cedit. Ex his apparet aliqua credi quae non intelliguntur vel sciuntur, nisiut in futuro sciantur; et nunc etiam per fidem qua mundantur corda, ampfirmeque percipere? Sed et priusquam valeamus perspicere et percipere Deum, sicut percipitur a mundis cordibus, nisi per fidem diligatur non poterit eum videndum sit aptum. Ecce hic ape
Abbreviated transcription (Latin):
uis exauditu fides in nobis sit nõ
tñ adcum sensum corporis ꝑtinet
qui dr auditus. qr ñ ẽ sonus nec
ad illũ sensũ corꝑis ꝑtin. qm̃ cordis
est res ista ñ corꝑis. Edã gͦ fide cdũt᷑

Expanded text:
mvis ex auditu fides in nobis sit, non tamen ad eum sensum corporis pertinet, qui dicitur auditus, quia non est sonus; nec ad ullum sensum corporis, quoniam cordis est res ista, non corporis. Quaedam ergo fide creduntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ost ħ q̃ri sol t̃ fides sit de nõ
⁊ de incognitis tm̃. Si enim de in
alia sit int̾ior alia ext̾ior. ñ est
fides desubiectis extiori uisioni:
piuntur ⁊ q̃dam irtiq sic caprant᷑

Expanded text:
oc quaeri solet, cum fides sit de non  de incognitis tantum. Si enim de incalia sit interior, alia exterior, non est fides de subjectis exteriori visioni: piuntur. Et quaedam sic capiunt
Abbreviated transcription (Latin):
c̾atos.c̃ lib̾o ar quo possñt siuel¬
lent ppria uoluntate pectare.
eosq ñ necc̃itate. s ꝓpria uolun¬
tate pectasse. Rccte gͥ dr̃ homo na¬
turałr uelle boñ. qr bona ⁊ ĩ rec
ta uoluntate ꝯditus ẽ. Sr̃ior
relicta suꝑioꝵ lege subit̃ se pͦ¬
catis eisq oblectatur. Istemotꝰ
motꝰ eliditur. ⁊ alt̾ naturalit̾
bonus. lib̾atur ⁊ adiuuatur ut
uoluntatẽ s potius malam ali

Expanded text:
t si vellent propria voluntate peccare, eosque non necessitate, sed propria voluntate peccasse. Recte ergo dicitur homo naturaliter velle bonum, quia in recta et bona voluntate conditus est. Superior relicta superiorum lege subjicit se peccatis, eisque oblectatur. Iste motumotus eliditur, et alter naturaliter bonus liberatur, et adjuvatur ut voluntatem, sed potius malam. Alii
Abbreviated transcription (Latin):
ambigue loquitur mouet
nos inquit si primi hoĩes non
pectassent. utr̃ tales filios ẽent
hĩturi qui nec lirigͣ net peclib
net manib ut̾entur. Nam pp̃
ut̾i necc̾itatem forte necesse eratꝰ
ꝑuulos nasci. S ꝙͣuis exigna
mox natos grandos facere. S
ut ħ omittam: pot̾at certe eis
p̾stare ꝙ młtis aĩalib p̾stitit.
quoꝵ pulli ꝙͣ tus sint pariuili
tñ mox ũ nascũtur currt̃. et
matres secuntur. Ette hoĩ nato.
nec ad incessũ pedes ydonei st̃.
net manus saltem ad scalpñd̾
habiles ⁊ iuxͣ se mãmis positis
nascentes. magis posst̃ esurien¬
tes flere ꝙͣ suggere. ꝓprieq in f̾¬
mitatim̃tis ꝯgruit: ħ ĩfluitas
carnis. hiis u̾b̾ ud̃ in sinuari
ꝙ filii ⁊̃ ꝑ uitli officiis m̃brorũ
uasent uti. Quib: dam
de placuit ꝙ fili ꝑuuli nasce̾nt᷑
⁊̃ ꝑ accessum tꝑ̃is instatura ⁊ ĩ

Expanded text:
ambigue loquitur. Movet nos, inquit, si primi homines non peccassent, utrum tales filios essent habituri, qui nec lingua, nec manibus, nec pedibus uterentur. Nam propter uteri necessitatem, forte necesse erat parvulos nasci: sed quamvis exigua mox natos grandes facere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe eis praestare quod multis animalibus praestitit, quorum pulli, quamvis sint parvuli, tamen mox ut nascuntur currunt, et matrem sequuntur. Contra homini nato nec ad incessum pedes idonei sunt, nec manus saltem ad scalpendum habiles, et, juxta se mammis positis, nascentes magis possunt esurientes flere quam sugere, proprieque infirmitati mentis congruit haec infirmitas carnis. His verbis videtur insinuari quod filii etiam parvuli officiis membrorum valerent uti. 6. Quibusdam de placuit quod filii parvi nascerentur, et per accessum temporis in statura et in
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ tm̃ infuturo ẽ pacta mor¬
tuo sponso ñ remanet uiduaq
ñ fu̾iat uir eius. uñ siquis eam
duxit ad sacros ordines ꝯscendere
ñ ꝓhibetur. qr ñ duxit iuduam.
Widue .n. maritꝰ. eq̃ sic̃ bigamus
sac̾dos fi̾ ꝓhibetur. Ex taliã copla
nlłs arcetur a sacris ordinib Sd̃¬

Expanded text:
m in futuro est pacta, mortuo sponso non remanet vidua, quia non fuerat vir ejus. Unde si quis eam duxerit, ad sacros ordines conscendere non prohibetur, quia non duxit viduam. Viduae enim maritus aeque sicut bigamus, sacerdos fieri prohibetur. Ex tali autem copula nullus arcetur a sacris ordinibus
Abbreviated transcription (Latin):
uet decanonicis inftitutis quin ad
sacros ordines ꝓmou̾ ualeat. Si
u̾o tał sponsa fuiss int̾ ꝙͣ ⁊ spõsũ
euis ꝯsensus dep̾senti int̾cessiss eo
mortuo uidua remansiss cui co¬
płatꝰ inꝯiugio. ult̾uis ad sacros or¬
dines ꝯscende ñ acced̾et c̃ uiduam
dux̾it. Non ẽ gͥ ãbiguend̾. quĩ so¬

Expanded text:
viet de canonicis institutis, quin ad sacros ordines promoveri valeat. Si vero talis sponsa fuisset inter quam et sponsum ejus consensus de praesenti intercessisset. eo mortuo vidua remansisset; cui copulatus in conjugio, ulterius ad sacros ordines non accederet, cum viduam duxerit. Non e
Abbreviated transcription (Latin):
Extͣ sig̃cantiã sermonis ẽ. extͣ
sens̾ intentionẽ ñ eñtiatur.
ñ attingitur. ñ tenetur. u̾boꝵ
sig̾̃cantiã xei ip̃iꝰ natura ꝯsu¬
mit. Sensꝰ ꝯtẽplatõem ĩ ꝑ spi¬
cabile lum̃ obcetat. intelligẽ¬
cie capacitatem ꝙ fine nlło ꝯti¬
mone u̾o ñ iã infirmitatem
s silentiũ ꝯ fitebor. ꝑiculosum
mmis ẽ. de reb tantis ac tã reꝯ¬
ditis. aliꝙͥ ultra p̾scͥptum celeste
ꝓferre. ut ultra p̾funtõem dei.
sno de deo sit. forma fid̾i: certa

Expanded text:
extra significanciam sermonis est, extra sensus intencionem; non enuncciatur, non attingitur, non tenetur; verborum significanciam rei ipsius natura consumit, sensus contemplacionem inperspicabile lumen obcecat, intelligencie capacitatem, quod fine nullo contimone non iam infirmitatem, sed silencium confitebor. Periculosum nimis est de rebus tantis onditis aliquid ultra praescriptum coeleste proferre, ut ultra praefinitionem Dei sermo de Deo sit. Forma fidei certa
Abbreviated transcription (Latin):
S quis caix̾it eos accepuse fidẽ
⁊ caritatem: Si u̾o gr̃am non
receꝑunt qͣ bene oꝑari possint c̃
fu̾nit adulti ñ gͦ sufficir eis in
hoc statu gr̃a inlb̾mo data. noec
ꝑ illam possunt modo boni eẽ:¬
i nisi alia addatur q̃ s̃i ñ addit᷑.
ñẽ ex eoꝵ culpa. qr iustificati
st̃ apc̃c̃o. Quidam putant gr̃ã
oꝑantem. ⁊ cooꝑantem. cunctis
ꝑuulis inłbino dari. in mun̾e
non inusu u̾t̃ ad maiorem ue¬
gr̃e ꝙ mali fu̾it. qr ex dei mu¬
nere ualentes hr̃e usum bonũ.

Expanded text:
fidem et charitatem? Si vero gratiam non receperint, qua bene operari possunt cum fuerint adulti; non ergo sufficit eis in hoc statu gratia in Baptismo data, nec per illam possunt modo boni esse, nisi alia addatur; quae si non additur, non est ex eorum culpa, quia justificati sunt a peccato. Quidam putant gratiam operantem et cooperantem cunctis parvulis in Baptismo dari in munere, non in usu, ut cum ad majorem vegratiae quod mali fiunt, qui ex Dei munere valentes habere usum bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
trio: possint uelle. ⁊ currere. de
adultis enim quidigne recipi¬
unt sacram̃tum. ñ ambigit᷑.
quin gr̃am oꝑantem ⁊ cooꝑan¬
tem ꝑceꝑint. qͣue in uacuum eũ
cedit si ꝑ lib̾m ar. pꝰ mortalit̾¬

Expanded text:
trio, possint bene velle et operari. De adultis enim qui digne recipiunt sacramentum non ambigitur quin gratiam operantem et cooperantem perceperint; quae in vacuum eis cedit, si
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sicut uellet. Hec i̾o dc̃a ẽ aqͣ: quia
oĩa q̃ int̾ra nascũtur siue aĩalia
siue arbores. ł herbe ⁊ siłia ab hu¬
more incipunt formari atq nu¬
triri. hiis oĩb uocabłis uocata ẽ
illa informis mat̾ia ut res igno¬
ta notis uocabuł in sinuaretur
ĩꝑitiorib ⁊ ñ uno tm̃. Nam si uno
tm̃ sigͤͣcaretur uocabulo. ħ eẽ pu¬
taretur ꝙ ꝯsueu̾ãt hoĩes in illo
uocabło intellig̾e. Sub hiͦ gͦ noĩ

Expanded text:
ergo ideo dicta est aqua, quia omnia quae in terra nascuntur sive animalia, sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materia, ut res ignota notis vocabulis insinuaretur imperitioribus, et non uno tantum; nam si uno tantum significaretur vocabulo, hoc esse putaretur quod consueverant homines in illo vocabulo intelligere. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hĩtu tante flicitatis ad missũ
tam magnum ẽ ut in uno homĩe
originałr. ⁊ ut ita dix̾im raditabi¬
łr totum genꝰ humanum damp¬
naretur. Id̾ inlibro deciuitatedi.¬

Expanded text:
et habitu tantae felicitatis admissum, tam magnum est, ut in uno homine originaliter et, ut ita dixerim, radicaliter totum genus humanum damnaretur. Idem in lib. de Civitate
Abbreviated transcription (Latin):
centias. ñ tm̃ q̃ in stupris c̃ alienis
iuris ł feminis ꝯmittuntur. s dli
qͣslib q̃ aĩam alege dei aberrare
faciunt ⁊ ꝑnitiose corrumpi: pos¬
st̃ sine crimine ⁊ iur uxorem suã
dimtit̾e ⁊ uxor uir̃. It̃ rectissime
dimutitur. si uiro suo dicat. ñe

Expanded text:
centias non tantum quae in stupris cum alienis viris vel feminis committuntur, sed ob quaslibet quae animam a lege Dei aberrare faciunt et perniciose corrumpi, possit sine crimine et vir uxorem suam dimittere, et uxor virum. Item rectissime dimittitur, si viro s
Abbreviated transcription (Latin):
tñ apłc. ne fideł dimittat in fi¬
delem uolentẽ cohĩtare nec ad̾o
reuocare.
Si fideli liceat aliam du¬
ce̾ infideli discedente ł dimissa.

Expanded text:
tolus, ne fidelis dimittat infidelem volentem cohabitare, nec a Deo revocare. 5. Si fideli liceat aliam ducere infideli discedente vel dimissa.
Abbreviated transcription (Latin):
cdubio peccaret nͥ hunc defcm̃ ci-¬
bo p̾ueniret. hebat.R. naturalẽ
appetitũ. ⁊ mod̾at̃ cu ita satis¬
in digebat. ita ñ ex uttio eẽt s de
natura: Si hõis ꝯditio inprincipi¬
o su .i. in primo parente aꝑfecto
uichorta insubseqñti ꝓpagatõne
a modico ad maiora ꝑfic̾et ũ. s ꝑ¬
int̾ualla tꝑ̃is stature corꝑee in.¬
Utix situt statura corꝑis. ita ⁊̃ sẽ¬
cessum tp̃is ꝓfic̾ent insensu et

Expanded text:
ret nisi hunc defectum cibo praeveniret. Habebat enim naturalem appetitum et moderatum, cui ita satisindigebat, ita non ex vitio esset, sed de natura, si hominis conditio in principio suo, id est, in primo parente a perfecto inchoata, in subsequenti propagatione a modico ad majora proficeret; ut, sintervalla temporis, staturae corporeae incUtrum sicut statura corporis, ita etiam sencessum temporis proficerent in sensu et
Abbreviated transcription (Latin):
primoꝵ parentũ filios nascitos
ꝑ uulos. Ac deinde ꝑ iit̾ualla tẽ¬
ꝑm ead̾ lege qͣ ⁊ nunc naturita¬
tem humanam orclinatã c̃nimꝰ
stature int̾m̃tum ⁊ mnbrorum
usum recepturos ut inilł expet¬
taretur ad ambulandam etas¬
⁊ loqñd̾ sicut modo in nobis. Ꝙ
penitꝰ austinere ualebant nec
tñ illud erat exuitio s ex nͣ
siñ pectarentꝰ nec morerentur.
s ñ peccarent si ñ comed̾ent. Po
t̾ant gͥ sine alimonia uiu̾e.

Expanded text:
primorum parentum filios nascituros parvos, ac deinde per intervalla temporum eadem lege qua et nunc nativitatem humanam ordinatam cernimus, staturae incrementum et membrorum usum recepturos, ut in illis expectaretur aetas ad ambulandum et loquendum sicut modo in nobis; qupenitus non valebant, nec tamen illud erat ex vitio, sed ex natura n peccarent, non morerentur; non autem peccarent si non comederent, quia poterant sine alimonia vivere.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ siłe ad iitorium exanime ꝑtib
tis qĩ dirinatum in suo disꝑtit᷑
offõ ⁊ sit̃ una caro ẽ duoꝵ u̾mtias¬
culo ⁊ infem̃. sit intellectum nr̃m
⁊ astionẽ siue rõnem ⁊ appetitũ

Expanded text:
ile adjutorium ex animae partibus tis quasi derivatum, in suo dispartitur officio. Et sicut una caro est duorum in masculo et in femina; sic intellectum nostrum et actionem sive r
Abbreviated transcription (Latin):
potentia prĩs dubitas se sic dicẽs
m aii .ł. det̾. de quo dubitat ⁊ de se
an de pr̃e: ded̾o utiq cui dic̃ tũffa¬
me dubitat hominis aft̃cũ. Nã
d̾s de pr̃e ñ dubitat. nec de morte
nich̾ deo cẽ impossibile assit. Nũ¬

Expanded text:
Patris potentia dubitasse, sic dicens in lib. 2 de Fide: De quo dubitat, de se, an de Patre? De eo utique cui dicit transfer, dubitat hominis affectu. Nam Deus non de Patre dubitat, nec de morte nihil Deo esse impossibile asserit,
Abbreviated transcription (Latin):
noxia fuit pc̃co inmaria ⁊ ma
liis a quib ꝓpagatione traducta
ham pcc̃o subiacuisse. tꝰ unuisa
caro pct̃o subiacebat. Uñ qͥriso¬
l q̃r leu decimatus dicatur in
dedit melchisedech. Tt̃ enim apl
leui decimat᷑ dicit inabraham.
tanꝙ in mat̾iali cã. Quia ca deci¬
matione sic̃ abraham minor mel
⁊ exeo ꝑ ꝯcupiscentiam tarnis
nesim. Sicut adam peccante qͥ ĩ
sic abraham dande decimas qu
inlumbis eiꝰ erant decimati st̃¬

Expanded text:
noxia fuerit peccato in Maria et in aliis a quibus propagatione traducta ham peccato subjacuisse, cujus universa caro peccato subjacebat. Unde quaeri solet quare Levi decimatus dicatur in dedit Melchisedech. Tunc enim Apostolus Levi decimatum dicit in Abraham, tanquam in materiali causa; quia ea decimatione sicut Abraham minor Melcet ex eo per concupiscentiam carnis nesim: « Sicut Adam peccante, qui in sic Abraham dante decimas, qui in lumbis illius erant, decimati s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ysaias ait. uolau̾ ad me
unꝰ deseraphin. qui ordo suꝑiorẽ
⁊ excellentior. Io fide illo ordine
mͣtuntur ñ ẽ ambigend̾ quin ĩ
⁊ de aliis mittantur: apłs q: ait
ser̃t quidam õs angłos inttti. Nec
d indigñ uidi si ⁊̃ suꝑiores mit¬
tantur. c̃ ⁊ ille qui c̾ator ẽ oĩm ad
ħ in f̾i̾ora descend̾it

Expanded text:
 Isaias ait, c. 6: Volavit ad me unus de Seraphin, qui ordo superior est et excellentior. Ideoque si de illo ordine mittuntur, non est ambigendum quin etiam et de aliis mittantur. Apostolus quserunt quidam omnes angelos mitti. Nec debet indignum videri si etiam superiores mittantur, cum et ille qui creator est omnium ad haec inferiora descenderit
Abbreviated transcription (Latin):
H ã qͣ occasione dixit inlibro re¬
tc̃tationum pelagio Redens aꝑit̾.
Id̾. illd̾ ꝯ̃ manicheos dixit qui ĩ
homine duas naturas eẽ ꝯtẽ¬
dũt unam bonam ex deo. alt̾ã
malam ex gente tenebraꝵ que
tand̾ ẽẽ si ñ bonum fac̾et. Alid

Expanded text:
a occasione dixerit, in libro Retract. Pelagio respondens aperit. Id enim contra Manichaeos dixit; qui in homine duas naturas esse contendunt, unam bonam ex Deo, alteram malam ex gente tenebrarum, quae tandum esse si bonum non faceret. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsenst quo dammͦ raniniscat ⁊
in regnum ꝓprium dñationemq
reuocetur. Hic a ꝑte insinuat. in
bap̃o ꝯcupiscentiam debilitari ex
quo ⁊ d̾r dimiti. ñ solum id̾ qr rea¬
tus ibi soluitur. ꝙ̃ remissionis mo¬
s̃ Aliis ⁊̃ płib testimoniis scͥptã
edocet. Nit enim augͦ. ꝯͣ uilianum.
lex q̃ inm̃bris ẽ uituim carnis ẽ.
ꝙ ex pena pc̃ti ⁊ ex traduce mortis
ꝓuenit. S lex ista q̃ ẽ inmebris
remissa ẽ regn̾atione sp̃nali. ⁊ ma¬
net in carne mortali. Remissa est¬
gͦ qi reatus solutus ẽ sacramnto qͦ
renascuntur fideles manet ã qr¬

Expanded text:
consensu quodammodo reviviscat, et in regnum proprium dominationemque revocetur. Hic aperte insinuatur in baptismo concupiscentiam debilitari, ex quo et dicitur dimitti, non solum ideo quia reatus ibi solvitur. Quem remissionis modum aliis etiam pluribus testimoniis Scriptura edocet. Ait enim Aug. contra Julianum: Lex quae in membris est, vitium carnis est, quod ex poena peccati et ex traduce mortis provenit. Sed lex ista quae est in membris, remissa est regeneratione spirituali, et manet in carne mortali. Remissa est, quia reatus solutus est sacramento quo renascuntur fideles; manet a
Abbreviated transcription (Latin):
actu: ⁊ remanent reatu: ut ho
denter monstratur quõ pet̃mo¬
riginał in bap̃o remitatur.
feitate qñ caro exlipicline cort

Expanded text:
actu, et remanent reatu, ut homidenter monstratur quomodo peccatum originale in baptismo remittatur. 3. De foeditate quam caro ex libidi
Abbreviated transcription (Latin):
laxatrir ut nlła a baptirato exi¬
gatur ⁊ in pñia mimoratur. Nõ
enim suffic̾et illa pena qͣ penitẽ¬
tes ligat ocełia: nͥ xp̃i pena cooꝑa¬
retur quiꝑ nob̾ soluit. Uñ pcc̃a
iustoꝵ qu fuert añ ad uentũ. xͥ
insustentatione dei fuisse usq ad
iunfticie etus. in hoc tempore. Ecte
mortem nob̾ m̾uit ⁊ ĩpetrauit.

Expanded text:
relaxatur, ut nulla a baptizato exigatur, et in poenitentia minoratur. Non enim sufficeret illa poena qua poenitentes ligat Ecclesia, nisi poena Cretur, qui pro nobis solvit. Unde peccata justorum, qui fuerunt ante adventum, in sustentatione Dei fuisse usque ad justitiae ejus in hoc tempore. Ecce mortem nobis meruit et impetravit.
Abbreviated transcription (Latin):
s qr nemo male uiu̾e suad̾et. c̃
in natura posse ⁊ inpotestate ha¬
b̾et uelle ñ ꝯsantire suadenti. d̾o
quos futuros malos p̾sciebat:
Sic enim eos fecit ut relinq̃ret e¬
is uñ aliꝙͣ fac̾e̾nt. ⁊ si culpabłr
aliꝙͥ fac̾ent: illum de se lauda¬
błr oꝑantem in uenirent. Ase
hñt uoluntatem malam ab il¬
lo nͣm bonam ⁊ iustam penam
bat enim boĩs ꝓ futuros ⁊ iuste
ꝓ mala uoluntate puniendos.
addũt ⁊̃ talem hoĩem deb̾et fa¬
tere qui nollet oĩo peccare. Conce
ñ peccare si uell ⁊ iuste punitã.
q̃ uoluntate ñ nocessitate pec¬
cauit. Cũ gͦ ħ bona. sit illa me¬
lior. cur ñ utͣmq fac̾et ut ubiꝰ¬
lauidaret᷑ de utͣt Illa n. de scĩs ãglis

Expanded text:
sset, quia nemo male vivere suaderet, cum in natura posse, et in potestate habere vellet non consentire suadenti, Deo quos futuros malos praesciebatset facturus. Sic enim eos fecit, ut relinqueret eis unde aliquid facerent; et si culpabiliter aliquid facerent, illum de se laudabiliter operantem invenirent. A se habent voluntatem malam, ab illo naturam bonam, et justam poenam.bat enim bonis profuturos, et juste pro mala voluntate puniendos. Addunt etiam talem hominem debere facere, qui nollet omnino peccare. Concednon peccare si vellet; et juste punitam, quae voluntate non necessitate peccavit. Cum ergo haec bona sit, illa melior, cur non utramque faceret, ut ublaudaretur de utraque? illa enim de sanctis angelis
Abbreviated transcription (Latin):
indulgentiã ꝯced̾r. uoluntariũ
ẽ. ñ nec̃ium. Alioquin tnͣsgressor
eẽt. qui illud ñ fac̾et. ⁊ ꝑ sane ĩ¬
telligi illud sub pcepto dict̃. hoĩb
primis añ pct̃. c̾scite ⁊ młtiplica
ita ⁊̃ pꝰt diluuiũ qͦ uniu̾sum pe¬

Expanded text:
indulgentiam conceditur, voluntarium est, non necessarium; alioquin transgressor esset, qui illud non faceret. Et potest sane intelligi illud sub praecepto dictum hominibus primis ante peccatum: Crescite et multiplicamIta enim post diluvium, quo universum pe
Abbreviated transcription (Latin):
u̾si sensus hoĩes. intantam
tasim. dicentes cãd̾ eẽntiam ñ
lius. Si hanc rem dicis ẽẽ pr̃em.
aliã q̃re ꝙͣ dicas eẽ filium. Si uͦ
aliam ñ qͥsieris s cand̾ di̾xis. id̾
genuit ⁊ genitꝰ ẽ pp̃ ħ ⁊ hiꝰ ĩt̾

Expanded text:
si sensus homines in tantam tasim; dicentes eamdem essentiam non lius. Si hanc rem dicis esse Patrem, aliam quaere quam dicas esse Filium. Si vero aliam non quaesieris, sed eamdem dixeris, idem genuit
Abbreviated transcription (Latin):
auꝰ. cãs primordiales oĩm rer̃ ind̾o
tẽ inducñs siłitudinem artificis
Ita ⁊ indeo unus cͦq rei future cã
p̾cessit. Inc̾aturis u̾o: qͣriundam
hot semine tale graniu. De hacar¬
inprima rer̃ ꝯlitione reb adeo.
insite st̃. Et sicut c̾ature muta¬
biles st̃ ita ⁊ hoc cãe mutari poᷤ¬

Expanded text:
Aug. causas primordiales omnium rerum in Deo esse; inducens similitudinem artificis,Ita et in Deo uniuscujusque rei futurae causa praecessit. In creaturis vero quarumdam hoc semine tale granum, de hac arin prima rerum conditione rebus a Deo insitae sunt. Et sicut creaturae mutabiles sunt, ita et hae causae mutari pos
Abbreviated transcription (Latin):
gitas mĩc ut ñ reliq̃tur iꝰticia
discipline. It̃ ierꝰ. Qui ꝑcc̃or ẽ plã¬
tas delicias ꝑ qs dm̃ oftend̾at. iu¬
te anst̾itate ꝯpenset. hiis aliisq
auctoritatib nituntur asserere

Expanded text:
iae, ut non relinquatur justitia disciplinae. Item Hieron.: Qui peccator est, plantas delicias per quas Deum offenderat, vitae austeritate compenset. His aliisque auctoritatibus nitun
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qnͣ odit. diligit nos ⁊ ħ quid̃ ĩ
oĩb ĩtelligi p̃t. Quis gͦ digne
possit eloq̃ui qnͣt̃ cliligat m̃bia
unigeniti su : ⁊ qnͣto ãplius u
cipitur ꝙ d̾s ornies c̾aturas su¬
as diligat qr scriptum ẽ nicho

Expanded text:
in omnibus intelligi potest. Quis ergo digne potest eloqui quantum diligat membra Unigeniti sui, et quanto amplius Unpercipitur quod Deus omnes creaturas suas diligat, quia scriptum est: Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
agamus de
illo missionis mͦ qui
sus ⁊ ip̃e clicatur. Ec̃aẽ enim
q̃ dam creature sp̃es ex tp̃r. in qͣ
uisibiłr ostend̾etur sp̃t .s. siue¬

Expanded text:
agamus de illo missionis modo qusus et ipse dicatur. Facta est enim quaedam creaturae species ex tempore, in qua visibiliter ostenderetur Sp
Abbreviated transcription (Latin):
net scmꝑ filiꝰ fuit. ynigenitꝰ ã
deus nec fuit alicñ ñ filiꝰ. nec
fuit ad añꝙͣ filius nec quicꝙͣ
ip̃e nͥ filius atq ita qͥ semꝑ e
filius nascibilitatis ꝓprietate ac

Expanded text:
nec semper filius fuit. Unigenitus autem Deus nec fuit aliquando non Filius, nec fuit aliquid antequam Filius, nec quidquam ipse nisi Filius, atque ita qui semper est Filius nascibilitatis proprietate ac
Abbreviated transcription (Latin):
Attende hunc oidinem gr̃aꝵ ꝙ
hic distincte assignat aug. qͣ
centia delectationem que fit per
fidem ⁊ caritatem qͣ hĩta uere
bona ẽ uoluntas q̃ recte uiuit᷑.
Ip̃aq fidei comes est non p̾uia.
qui uerba aug̾t. Premissa scd̾m
hanc distinctionem ꝯsid̾at: uł¬
lam ibi repugnantiam fore
animad uͣtit. Non ignorans
⁊̃ añ gram preuenientem ⁊
oꝑantem qua uoluntas bona
sanat. ut sanata legem ĩple¬
at nlta m̾ita precedunt. Ip̃a ẽ
enm q̃ iustificatur ĩpius ⁊¬
sit iustus. qui prius erat impĩ¬
mitis aũ impii ũ gr̃a s pena de¬
betur. net ista cẽt gr̃a si ñ daret᷑
gratuita. Datur aũt gͣcuita.
qr nil boni añ feceranꝰ uñ hoc

Expanded text:
Attende hunc ordinem gratiarum, quem Attende hunc ordinem gratiarum, quem hic distincte assignat August.,centia, delectationem quae fit et per fidem et charitatem; qua habita, vere bona est voluntas qua recte vivitur. Ipsaque fidei comes est, non praevia. Qui verba Aug. praemissa secundum hanc distinctionem considerat, nullam ibi repugnantiam forte animadvertit, non ignorans etiam ante gratiam praevenientem et operantem, qua voluntas bona sanat, ut sanata legem impleat, nulla merita praecedunt. Ipsa est enim qua justificatus impius fit justus, qui pius erat impiumeritis autem impii, non gratia, sed poena debetur; nec illa esset gratia, si non daretur gratuita. Datur autem gratuita, quia nil boni ante feceramus, unde hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uolundas q̃ fidem atq ta serit¬
ritatem aliasq iustificationes
p̾cedit ñ sufficit ad sał. nec rec
te inuitur ea. Hac uoluntate
ꝯtupiscitur illã bona uolũtas.
q̃ ẽ magñ bonum. ista uͦ norr
alia gͥ ẽ ula uoluntas siue
cogitatio alia ista ⁊ sicut illa
istam precedit. ita illam p̾ue¬
nit intellectus. Uñ aug ita
diftinguens super illum locũ
ñ nunꝙͣ qm utilessit iusti¬
ficationes dei s infirmitate ĩpe¬
diti aliqnͣdo ñ defid̾amus: p̾uolat
gͦ intellectꝰ seq̃r tardus aut nłłs
effestus. Scimꝰ bonum nec delestat
ag̃e ⁊ ꝯcupimus ut delectet. Sic
iste olim desiderare ꝯcupiscebat᷑
q̃ bona eẽ cernebat cupiens eorũ
hr̃e delectationem quoꝵ potuit
uid̾e rõnem. ostend̾ itaq quib
qĩ gradib ad eas ꝑ ueniatur.
Prius enimẽ ut uideatur qmͣ
sint utiles ⁊ honeste. dem̃ ut eoꝵ
desid̾ium ꝯcupiscatur postremo
ut ꝓficiente gr̃a: delectet ear̃ o¬
ꝑatio quaꝵ sola rõ delectabat.

Expanded text:
oluntas quae fidem et charitatem aliasque justificationes praecedit, non sufficit ad salutem, nec recte ea vivitur. Hac voluntate concupiscitur illa bona voluntas quae est magnum bonum, ista vero, non. Alia est ergo illa voluntas sive cogitatio, alia ista. Et sicut illa istam praecedit, ita illam praevenit intellectus. Unde August., ista distinguens super illum locum nonnunquam quam utiles sunt justificationes Dei: sed infirmitate praepediti aliquando desideramus. Praevolat ergo intellectus, sequitur tardus aut nullus effectus. Scimus bonum, nec delectat agere; et cupimus ut delectet. Sic iste olim desiderare concupiscebat, quae bona esse cernebat, cupiens eorum habere delectationem, quorum potuit videre rationem. Ostendit itaque quibus quasi gradibus ad eas perveniatur; prius enim est ut videantur, quam sint utiles et honestae; deinde, ut earum desiderium concupiscatur; postremo ut proficiente gratia delectet earum operatio, quarum sola ratio delectat.
Abbreviated transcription (Latin):
immolatur. Dedit enm nob̾
ħ sacram̃ttum salutis ut qr noꝰ
cotidie pectamus. ⁊ ille iam mo¬
ri non põt. per ħ sacramͣtum
remissionem ꝯsequamur. coti¬
die comeditur ip̃e ⁊ bibitur in
u̾itate s integer ⁊ uuis ma¬

Expanded text:
is. Dedit enim nobis hoc sacramentum salutis, ut quia nos quotidie peccamus, et ille jam mori non potest, per hoc sacramentum remissionem consequamur. Quotidie comeditur ipse et bibitur in veritate, sed integer et vivus ma
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Nocendi enim uoluntas pt̃
cia. Nam ꝑ potestatem diabolo
datam uistos d̾s fecit suos. de ħ̾ ĩ
gregꝰ ĩ moralib ait. Tumoris elatio
ñ potestatis ordo incimine est
potentiam d̾s tribuit cłonem
uͥo potentie malicia nr̃e int̃itis
dãpnatur. hiis auctoritatib a¬
liisq płumis eiudent̾ ostenditꝰ
ꝙ ñẽ potestas boni ł mali. cuic̃
nsi adeo equo ⁊ site lateat eqͥ¬

Expanded text:
mea. Nocendi enim voluntas potetia; nam per potestatem diabolo datam justos Deus facit suos. De hoc etiam Gregor. in Mor. ait: Tumoris elatio, non potestatis ordo in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis damnatur. His auctoritatibus aliisque pluribus evidenter ostenditur quod non est potestas, boni vel mali cuicumque, nisi a Deo aequo, etsi te lateat aeq
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniis indubitant̾ mõsit᷑
ꝙ potestas mali a deo ẽ. aquo ᷤ oĩs
potestas. Ait enim apł. Nonẽ po
bonitm̃. s ⁊ mali intelligi oꝑ¬
tet. Cum pilato u̾itas dicat. non̾¬

Expanded text:
testimoniis indubitanter monstratur quod potestas mali a Deo est, a quo est omnis potestas. Ait enim Apostolus, Romboni tantum, sed et mali intelligi oportet, cum Pilato etiam Veritas dicat, Jo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. forma su̾i ut man̾et incõ¬
mutabił forma d̾i. manifestũ ẽ
ꝙ a pr̃e ⁊ filio ñ apparentib ftm
sit quod appareret in filio nab
inuisibili pr̃e cum inuisibili
filio id̾ ip̃e filiꝰ ur in sibił mit¬

Expanded text:
est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in filio, id est ab inuisibili patre cum inuisibili filio idem ipse filius uisibilis mit
Abbreviated transcription (Latin):
płi u̾bum ab apło p̾dicata ẽ eis
fides in qͣ predicatione ad uen¬
tum. ⁊ p̾sentiam sp̃c scĩ senserãt.
sicut illo tp̃r innouitate ł ĩ¬
suiitationis ad fid̃ ⁊̃ sensibili¬
rebat ut in actib apłoꝵ legł.

Expanded text:
i verbum. Ab Apostolo praedicata est eis fides; in qua praedicatione adventum et praesentiam Spiritus sancti senserant, sicut illo tempore in novitate invitationis ad fidem, etiam sensibilirebat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qr peccaret. Peccaret enimi si illo
ligno ñ utetur. q. p̃cept̃ erat ei
ut comed̾et de oĩ ligno ꝑadisin̾
de ligno scĩe boni ⁊ mali. Sic̃ gͦ
peccauit comedendo ꝙ erat ꝓhi¬
bitum ita ⁊̃ poccaret si ñ comed̾e̾t¬

Expanded text:
 peccaret. Peccaret enim si illo ligno non uteretur, quia praeceptum erat ei ut comederet de omni ligno paradisi, nisi de ligno scientiae boni et mali. Sicut ergo peccavit comedendo quod erat prohibitum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s aliquos ab et̾no. ł apposuit
turta bonitate sua eleg̃ ut bo
tales eẽ psciuit. ĩo eleg̃ s ud eẽ¬
mus tales ꝑ ip̃am electõem gr̃e
sue qͣ gͣcifificauit nos indilc̃o¬

Expanded text:
Deus aliquos ab aeterno, vel apposuit atuita bonitate sua elegit, ut btales esse praescivit, ideo elegit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae suae, qua gratificavit nos in dil
Abbreviated transcription (Latin):
c̾ationis solet opponi sic. ꝑ illd̾
auxilium gr̃a c̾ationis. potuit
stare inbono ꝙ acceꝑat. Potiut gͦ
resistere tẽptationi. S resistere
tẽptationib atq suggestiõib

Expanded text:
ationis solet opponi sic: Per illud auxilium gratiae creationis potuit stare in bono quod acceperat. Potuit ergo resistere tentationi. Sed resistere tentationibus atque suggestionibus
Abbreviated transcription (Latin):
d ꝙ dici põt qr młtiplex defet¬
tus carnis ⁊ precipue pollu¬
cio q̃dam ꝙͣ ex feruore coitus pa¬
rentum ⁊ ꝯcupiscentia libidi¬
nosa ꝯͣhit caro dũ ꝯcipitur

Expanded text:
d dici potest quod multiplex defectus carnis, et praecipue pollutio quaedam, quam ex fervore coitus parentum et concupiscentia libidinosa contrahit caro dum concipitur
Abbreviated transcription (Latin):
aborigina li m̃dantur pc̃co. qmͣ¬
m̃ta in soł elestis efficiunt. ꝙ fi¬
gurãt. ñ intelligentes illud ita
ẽẽ accipiend̃. qr c̃ inaliis efficiũt aft
remissionem ñ eis ħ faciunt ad
salutem. s soł clectis. Nã ꝙ oĩb¬

Expanded text:
ab originali mundantur peccato; quamvta in solis electis efficiunt quod figurant; non intelligentes illud ita esse accipiendum, quia cum in aliis efficiant sacramenta remissionem, non hoc eis faciunt ad salutem, sed solis electis. Nam quo
Abbreviated transcription (Latin):
in choare: ab hac penitĩa c̃ bapti¬
tantur soli ꝑuuli: ĩmunes sũt
hiis aliisq testimoniis aꝑte os¬
tend̾r adultis sine fide ⁊ plenitu¬
remissionis. qr nec ꝑtiuili sñ fide
aliena qui ꝓpriam hr̃e ñq̃unt.
datur inlb̾mo remissio: S iquis gͦ

Expanded text:
are. Ab hac poenitentia, cum baptizantur, soli parvuli immunes sunt. His aliisque testimoniis aperte ostenditur, adultis sine fide et poeniteremissionis, quia nec parvulis sine fide aliena, qui propriam habere nequeunt, datur in baptismo remissio. Si quis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ debuit ñ obliuisci õs retribu¬
tões d̾i. q̃ tot sc̃. quot st̃ pcc̃oꝵ re¬
missiones. tot gͦ debuit cogita¬
re dona dei. quot mala sua. ac ꝓ
ilł uͥs in finem gr̃as ag̾e. S qr
ingͣtus ad uomit̃ sicut tanis re¬
diit. añ acta bona mortificau̾̃ ⁊
pct̃ dimissum reuocauit. ut cui

Expanded text:
Debuit non oblivisci omnes retributiones Dei, quae tot sunt quot sunt peccatorum remissiones. Tot ergo debuit cogitare dona Dei quot mala sua, ac pro illis usque in finem gratias agere. Sed quia ingratus ad vomitum, sicut canis, rediit, anteacta bona mortificavit, et peccatum dimissum revocavit, ut cui
Abbreviated transcription (Latin):
q̃onis sołd obscura ẽ.⁊ ꝑplexa. a¬
liis asserentib. aliis eꝯ negãti¬
b pcc̃a somł dimissa. ult̾ius re¬
plicari ad penã. qui u̾o dñt. pcc̃a
dimissa redire. subditis se mu¬
niunt testimoniis. Amꝰ. ait. dona
hiis ꝯtẽptꝰ fuit sñ dubio d̾s reuo¬

Expanded text:
tionis solutio obscura est et perplexa, aliis asserentibus, aliis contra negantibus peccata semel dimissa ulterius replicari ad poenam. Qui vero dicunt peccata dimissa redire, subditis se muniunt testimoniis. Ambrosius ait, his contemptus fuerit, sine dubio revo
Abbreviated transcription (Latin):
meliorẽ mod̾ exiftendi p̾stare.
⁊ quib dã aliũ. uñ augꝰ. ĩ t̾cio¬
nr̃e lib̾ationis possibił deo qͥ oĩa
põt. s ulłs alius nĩe miserie sa¬
nande fuit ꝯuenientior. Põt gͥ
tñ modꝰ refat᷑ ad qͣlitatẽ operis

Expanded text:
meliorem modum existendi praestare, et quibusdam alium. Unde Aug., in linostrae liberationis possibilis Deo, qui omnia potest; sed nullus alius nostrae miseriae sanandae fuit convenientior. Potest etamen modus referatur ad qualitatem operis
Abbreviated transcription (Latin):
citatẽ diu̾sitas memoratur uo
uoluntas ex suo fine pensetur.
Yt recta sit an prana. pct̃man
grã ⁊ quin noĩe intentionis. ⁊¬
liqñ finis aliqñ uoluntał in¬
cesligatur

Expanded text:
citatem diversitas memoratur vol venit, quin voluntas ex suo fine pensetur utrum recta sit an prava, peccatum an gratia; et quin nomine intentionis aliquando finis, aliquando voluntas intelligatur
Abbreviated transcription (Latin):
intentio eẽ uoluntas: ꝑt enim
uoluntas ẽ qͣ uolo refic̾e pauꝑẽ
ita ⁊ uoluntas ẽ. qͣ ꝑ istud uolo
hr̃e uitam. Et alia quid̾ uid̾r eẽ
uoluntas qua uolo hr̃e uitã ⁊ alia
q̃ pauꝑi subuenire uolo s ista ad
illam reftur. Nam ⁊ si ħita pla¬
c ut in eo c̃ aliqͣ delectatioẽ no¬
luntas ac quiescat ñd̾ tñ ẽ illd̾ qͦ
tend̾r. s ħ ad illud reft̾ius ut illd̾
deputetur tanꝙͣ prĩa ciuis ꝓstd̃
u̾o tanꝙͣ refectio ł mansio uia¬

Expanded text:
 voluntas esse: ut enim voluntas est qua volo reficere pauperem, ita et voluntas est qua per illud volo habere vitam. Et alia quidem videtur voluntas esse qua volo habere vitam, et alia qua pauperi subvenire volo. Sed ista ad illam refertur. Nam etsi hoc ita placeat, ut in eo cum aliqua delectatione voluntas acquiescat, nondum est tamen illud quo tenditur, sed hoc ad illud refertur, ut illud deputetur tanquam patria civis, istud vero tanquam refectio vel mansio via
Abbreviated transcription (Latin):
existentium. d̾ eiꝰ uoluntate
res noue ẽẽ incipiunt. E añ ñ
erant. absq ip̃ius agitatione
ut actꝰ ꝓprie dici ñ q̃at. c̃ uide¬
l actꝰ oĩs in motu ꝯsistat. Ĩ do

Expanded text:
existentium, dum ejus voluntate res novae esse incipiunt, quae ante non erant, absque ipsius agitatione; ut actus proprie dici non queat, cum videlicet actus omnis in motu consistat, in D
Abbreviated transcription (Latin):
ratq t̾reñ ħ clem̃tũ inino loco
od̾q medio subs̃dens. Cet̾is inuna¬
obuolut᷑ erat ut apparere ñ pos¬
set ꝙ fuit. Illa u̾o tria inuna ꝑ¬
mixtione ꝯfusa cut̃qͣ suspensa
eo usq in altum porrigebantur.
quo usq nc̃ summitas corꝑee
nature ꝑting̃. ⁊ sic̃ quib dam
uid̾r ult̾ra loc̃ firmam̃ti extẽde¬
batur illa moles q̃ mninf̾i̾ori ꝑ¬
te spissior. atq grossior erat In
suꝑiori u̾o rarior ⁊ leuior. atqsb¬
tilior existebat. dequa rariori sba
ꝑet formam ł disposionem. Os
tenso qͣł furt mundi faties ĩ ipop

Expanded text:
ratque terreum hoc elementum in uno loco, eodemque medio, subsistens caeteris trobvolutum erat, ut apparere non posset quod fuit. Illa vero tria in una permixtione confusa circumquaque suspensa, eousque in altum porrigebantur, quousque nunc summitas corporeae naturae pertingit. Et sicut quibusdam videtur, ultra locum firmamenti extendebatur illa moles, quae in inferiori parte spissior atque grossior erat, in superiori vero, rarior ac lenior atque subtilior existebat; de qua rariori subsperet formam vel dispositionem. 7. Ostenso qualis fuit mundi facies in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
q peniteat. sicut erat dũ in ea pra¬
ua crat uoluntas. Sic̃ a qui tanẽ
morticinũ .ł aliud inmñd̾ .ĩ. pollutꝰ
ẽ pꝰ tactum quo usq lauatur. sic̃
polluta remanet anĩa sic̃ fuit
disiłitudinem qui ẽ utta ⁊ m̃dici¬
a ñitis sicut fuit dũ pet̃ agͥet.
Ip̃a gͦ dissimilitudo q̃ iẽ amime
ex pcc̃o ⁊ c̃ adeo elongatio. anĩe
suscitat aĩam ⁊ illuminat. ꝙ sa¬
c̾dotes neq̃unt qui tñ mendici st̃¬
aĩaꝵ. Uñ ꝓ. ñ quid medici suscita¬
bunt. ⁊ ꝯfitebuntur tͥ: Ꝙ expo¬
nens auͣ. ait. BSoni doctores. recte
medici dñr. qui uiuentes cura¬
re minist̾io posst̃. s ñ mortuos

Expanded text:
poeniteat, sicut erat, dum in ea prava erat voluntas. Sicut enim qui tangit morticinium vel aliud immundum, ita pollutus est post tactum quousque lavatur, sicut polluta remanet anima, sicut fuit ta et munditia mentis, sicut fuit dum peccatum ageret. Ipsa ergo dissimilitudo quae inest animae ex peccato, et est a Deo elongatio, animae suscitat animam et illuminat; quod sacerdotes nequeunt, qui tamen medici sal. 87: Numquid medici suscitabunt, et confitebuntur tibi? quod exponens Aug. ait: Boni doctores recte medici dicuntur, qui viventes curare ministerio possunt, sed non mortuos
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ ut b̾uit̾ s̾deam nec illas nup¬
ut quociens uolu̾int nubant nͣ
exmero corde p̾t̾ scripture auctorita¬
tẽ quotaslib nuptias dãpnare. Id̾¬
testat᷑ier. Ego nẽc lib̾a uoce exclamo
bigamos asac̾dotali honore exclrid̃
s ħ ñ facit ꝓuitio bigame ĩmo
ꝓsacram̃ti uirtute ut sit una u¬
nuis. sicut ⁊ unita unici. Illud tñ
cesariensiᷤ ꝯsilii uidr innũt bigam

Expanded text:
 ut breviter respondeam, nec illas nuput quoties voluerint nubant; nec ex meo corde praeter Scripturae auctoritatem quantaslibet nuptias damnare. eso: Ego nunc libera voce exclamo,bigamos a sacerdotali honore excludit; sed hoc non facit pro vitio bigamiae, imo pro sacramenti virtute, ut sit una unius, sicut unica unici. Illud tamen Caesarien. concilii videtur innuere, bigam
Abbreviated transcription (Latin):
institute sccłe uero sunt permis¬
se et prime nuptie sb̃ benedictõne
dei celebrãtur sublimit̾. Scd̾e u̾o

Expanded text:
institutae, secundae vero sunt permissae. Et primae nuptiae sub benedictione Dei celebrantur sublimiter, secundae
Abbreviated transcription (Latin):
dine caritatis agendum est.
qr dicit sponsa. Intrõduxit mo rex
incellam umariam. ⁊ ord maiit
in me caritatem. uideamus gͥ ordi¬
cat enim quip̾post̾e̾ ag̃. Niã scire
ꝙ facias ⁊ nescire ordinẽ faciendi
nonẽ ꝑfcẽ cognitionis. ordinis
nãq ignorantia ꝯturbat m̾itoꝵ
formam. Ordinẽ aũt diligendi agꝰ

Expanded text:
t, quia dicit sponsa, Cant. 2: Introduxit me rex in cellam vinariam, et ordinavit in me charitatem. Videamus ergo ordibeat; peccat enim qui praepostere agit. Nam scire quid facias, et nescire ordinem faciendi, non est perfectae cognitionis. Ordinis namque ignorantia conturbat meritorum formam. Ordinem autem diligendi August.
Abbreviated transcription (Latin):
debono ꝑseu̾antie. in p̾scia sua
quib uoluit bona sua ⁊ qͥb
redd̾et. ñ ꝙ humana iniquitaᷤᷤ
ad mut̾et. Non n sic̃ p̾parauit
scõs ad iusticiam ꝑcipiendam
sic p̾paraũ iniquos aditiciam
ad mittendã qr prauitatis p̾ꝑa¬
tor ñ qmͣ fuit. Sit̃ gͦ p̾destina¬
tio dei ꝓprie ẽ p̾scĩa ⁊ pparatõ

Expanded text:
de Bono perseverantiae, in praescientia sua, quibus voluit bona sua, et quiredderet, non quod humana iniquitas admitteret. Non enim sicut praeparavit sanctos ad justitiam percipiendam, sic praeparavit iniquos ad justitiam amittendam; quia pravitatis praeparator nunquam fuit. Sicut ergo praedestinatio D
Abbreviated transcription (Latin):
quiẽ ip̃a caritas uisu int̾iori quo
git. dm̃i qui est dilectio qͣ caret qui
fr̃ẽ non diligit. qũo pt̃ diligere:
Ex una cnim ead̾ caritate dm̃ ꝓ¬
ximumq diligimus. s dm̃ ꝓpt̾¬

Expanded text:
qui est ipsa charitas, visu interiori, quo git, Deum, qui est dilectio, qua caret qui fratrem non diligit, quomodo potest diligere? Ex una enim eademque charitate Deum proximumque diligimus; sed
Abbreviated transcription (Latin):
atcend̾ ꝙͥ R̾deat subdens. Ari
sd̾o ñ dñr tres dii. qr scriptura
ñdicit tres deos: S nec tres ꝑx
alicubi scripture textꝰ ꝯmemo¬
rat. an ĩo licuit loqñdi ⁊ dis¬
pritandi nec̃titate tres ꝑsõas
tura non gͣ dicit. Si aũ dẽemꝰ¬

Expanded text:
attende quid respondeat, subdens: An ideo non dicuntur tres dii, quia Scriptura non dicit tres deos? Sed nec tres personas alicubi Scripturae textus commemorat. An ideo licuit loquendi et disputandi necessitate tres personas tura non c
Abbreviated transcription (Latin):
brantur: Sicit eꝯu̾so: duo sũt
mandata caritatis quib duo p̾¬
cipuntur diligi. una tñ ineis
nob̾ ꝯm̃datur caritas.
Si pect̃t ab
aliguo ad missum in cõ sit qͦus

Expanded text:
beantur. Sicut e converso duo sunt mandata charitatis, quibus duo praecipiuntur diligi; una tamen in eis nobis commendatur charitas. 4. Si peccatum ab aliquo admissum in eo sit qu
Abbreviated transcription (Latin):
ire: credendo ci adherere ⁊ eius
m̃bris incorporari ꝑ harit fidẽ
ustificatur ĩpius ut dm̃n ip̃a fi¬
des incipiat ꝑ dilectionẽ oꝑari:
ea enim sola bona oꝑa dicenda
sunt. q̃ fiunt ꝑ diloctionem
dei. Ip̃a enim dilectio opꝰ fid̾idr.
fides gͥ qmͣ demones ⁊ falsi xp̃i¬
ani hñt qͣlitas m̃tis ẽ s in for¬
mis qr sine caritate c̃. Nam et¬

Expanded text:
s membris incorporari. Per hanc fidem justificatur impius, ut deinde ipsa fides incipiat per dilectionem operari. Ea enim sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Ipsa enim dilectio, opus fidei dicitur. Fides ergo quam daemones et falsi christiani habent, qualitas mentis est, sed informis, quia sine c
Abbreviated transcription (Latin):
n pectassent primi hominei. fñ
oĩ pcc̃o ⁊ matula inꝑadiso car¬
nali copula ꝯuenissent.⁊ eẽt
I thorus inmaculatus. ⁊ ꝯmix¬
tio sñ ꝯcupiscentia atq geni¬
talib m̃bris sicut tet̾is ĩꝑarẽt
ut ibi ntłm motũ allicit᷑ senti¬
rent. s sit̃ alia m̃bra corꝑis ali¬
is ad mouemus. ut ma̾ñ ori
sñ ardore libidinis ĩ genitali¬
b ut̾entur m̃bris sñ aliquo
pruritu carniꝰ. H onim letał¬

Expanded text:
non peccassent primi homines, sine omni peccato et macula in paradiso carnali copula convenissent, et esset ibi thorus immaculatus, et commixtio sine concupiscentia; atque genitalibus membris sicut caeteris imperarent, ut ibi nullum motum illicitum sentirent, et sicut alia membra corporis aliis admovemus, ut manum ori, sine ardore libidinis; ita genitalibus uterentur membris sine aliquo pruritu carnis. Haec enim let
Abbreviated transcription (Latin):
qͣłr primi parentes si ñ pectas¬
sent filios ꝓc̾assent ⁊ qͣles ipsi
filii nasc̾entur. Quidam putãt
ad gigñdos filios primos hoĩes
inparadiso misceri ñ potuisse nͥ¬

Expanded text:
iter primi parentes, si non peccassent, filios procreassent, et quales ipsi filii nascerentur. Quidam putant ad gignendos filios primos homines in paradiso misceri non potuisse, n
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sit pectare ostend̾ dicens. Pec¬
care ꝙ aliud ẽ. nͥ inu̾itatis p̾cep¬
tis ł in ip̃a u̾itate errare: ꝙsiñ
uoluntate faciunt pcc̃oros in iꝰte
iudicantur. Quid gͥ in hac tãta
uarietate teñd̾: Quid dicendũ.

Expanded text:
quid sit peccatum ostendit, dicens: Peccare quid aliud est, nisi in veritatis praeceptis vel in ipsa veritate errare? Quod si non voluntate faciunt, peccatores injuste judicantur. Quid ergo in hac tanta varietate tenendum, quid
Abbreviated transcription (Latin):
pect ẽ. ut actio ł uoluntas in pec¬
rit siue assit. mens hominis pol¬
luta ẽ. ⁊ corrupta totꝰq hõ sup¬
pliciis obligat᷑ ꝑpetus. Nec unꝙͣ
ẽ maliquo pec̾m actu pͥt̾ origi¬
uale. qum sit ⁊̃ reatu s ẽ reatu

Expanded text:
est, ut actio vel voluntas, in pecrit sive adsit, mens hominis polluta est et corrupta, totusque homo suppliciis obligatur perpetuis. Nec unquam est in aliquo peccatum actu, praeter originale, quin sit etiam reatu; sed est reatu
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾m .ar. qr añ pecm nlła erat
hoĩ difficultas. nlłm ĩpedim̃tũ.
d̾ lege m̃broꝵ adboñ. ⁊ nlła ĩ¬
pussio ł instigatio ad malum.
slunt ã ꝑ legem carns ad bonũ
ĩpelitur ⁊ ad malum instigat᷑.
ut ñ possit uelle ⁊ ꝑ fic̾e boñ¬

Expanded text:
 ante peccatum nulla erat homini difficultas nullumque impedimentum de lege membrorum ad bonum, nulla impulsio vel instigatio ad malum. Nunc autem per legem carnis ad bonum impeditur, et ad malum instigatur, ut non possit velle et perficere bon
Abbreviated transcription (Latin):
adam ambierit eẽ sicut d̾s. ñ tñ
c̾clidit id fĩ posse. ⁊ ĩo falsum ẽẽ
q diabłs ꝓmitebat cognouit ⁊
l diuinitatis cqͣlitatem ꝯ cupinit.
ñ tñ adeo exarsit. net tanta ẽ af¬
fectꝰ ambitiõe sicut młr q̃ illud
fi̾ posse putauit. ⁊ io̾ mag̾ ilłd̾
forte ambitionis subreptõ mo¬

Expanded text:
Adam ambierit esse sicut Deus, non tamen crediderit id fieri posse; et ideo falsum esse quod diabolus promittebat cognovit. Et licet divinitatis aequalitatem concupierit, non tamen adeo exarsit, nec tanta est affectus ambitione sicut mulier, quae illud fieri posse putavit, et ideo magis illud m aliqua forte ambitionis surreptio mo
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ młr de lat̾e̾ uiri dormientis
formata ẽ. ita eccł̃ia ex sacram̃
aculpis.
Q de illa costa costa sñ
ꝑ dei potentiam sic̃ qͥnq panes ise

Expanded text:
ier de latere viri dormientis formata est, ita Ecclesia ex sacramena culpis. 5. Quod de illa costa sine per Dei potentiam
Abbreviated transcription (Latin):
re debemus rer̃ bonaꝵ. q̃ ad nos
ꝑtinent cãm eẽ non nisi bonita¬
tem dei. Malaꝵ u̾o ad in muta¬
bili bõ defitientem. boni muta¬
bił uoluntatem prius angłi pꝰe¬

Expanded text:
re debemus rerum bonarum quae ad nos pertinent, causam non esse nisi bonitatem Dei; malarum vero, ab immutabili bono deficientem boni mutabilis voluntatem, prius angeli, poste
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbientib ⁊ io cadentib. a¬
liꝙͣ ⁊̃ fuisse morulam aiunt
int̾ c̾atõem ⁊ lapsũ ł ꝯfirma¬
tõem.⁊ in illa breuitate tꝑ̃is
õs boni erant. ñ quid̃ ꝑ usum
lib̾i arbitrii. s ꝑ c̾ationis bñfi¬
tiũi. ⁊ tales crant qui ftare

Expanded text:
superbientibus, et ideo cadentibus. Aliquam etiam fuisse morulam aiunt inter creationem et lapsum ac confirmationem, et in illa brevitate temporis omnes boni erant, non quidem per usum liberi arbitrii, sed per creationis beneficium; et tales erant qui stare
Abbreviated transcription (Latin):
iam bĩ st̃ quo ⁊ nos frui desid̾a¬
mꝰ. ⁊ qnͣto inhat uita fruimur
to nr̃am ꝑ egrinationem ⁊ toła¬
bilius sustinemus ⁊ ardentius
gaudium spei s ⁊̃ rei qr iam de¬
lestatur ĩ eo ꝙ dilig. ⁊ ita iã rẽ
aliquatenꝰ tenet. Constat gͦ qr
ris bs ⁊ inquo spẽ ponis utadid
puenias de ħ id̾ ait mli. d̾ doc.
fruenclũ eẽ tm q̃ esficimur bĩ¬

Expanded text:
i sunt, quo et nos frui desideramus: et quanto in hac vita fruimur to nostram peregrinationem et tolerabilius sustinemus, et ardentius gaudium spei, sed etiam rei, quia jam delectatur in eo quod diligit, et ita jam rem aliquatenus tenet. Constat igiturris beatus, et in quo spem ponis, ut ad id pervenias. De hoc idem ait in lib. fru
Abbreviated transcription (Latin):
ngłi u̾o ⁊ sc̃i qui iam cũ m.
domino felicit̾ uiuunt atq
ita gr̃a bĩtuchinis ꝯf̾mati st̃ ut
ad malum flecti nec uelint nec poᷤ¬
sint lib̾o arbitrio ñ carent.unde
Sicut prima in mortalitas fuit
ꝙͣ pectando adam ꝑdid̾ .s. pꝰse non

Expanded text:
ngeli vero et sancti qui jam cum Domino feliciter vivunt, atque ita gratia beatitudinis confirmati sunt, ut ad malum flecti nec velint nec possint, libero arbitrio non carent, undeSicut prima immortalitas fuit, quam peccando Adam perdidit, posse non
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃ exod̾ ibi dr Primogenitum a¬
sini mutabis oue: gg ait. Om̃s
inpcc̃is nati sumus ⁊ excarnis
delectatione ꝯcepti culpam ori¬
ginalẽ nobis t̃ traximus.uñ:⁊
uoluntate nr̃a ꝑcc̃is ĩplicamur.
Ecce culpam originalem dic̃. nos
trahxitũ ꝯstat originale pecc̃ar

Expanded text:
 dicitur: Primogenitum asini mutabis ove, Gregorius ait: Omnes in peccatis nati sumus, et ex carnis delectatione concepti, culpam originalem nobiscum traximus, unde et voluntate nostra peccatis implicamur. Ecce culpam originalem dixit nos trahere, unde constat originale peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
uł qd̃ małmorib addider̃t. Pcc̃m
enĩ prim hoĩs ñ solum ip̃m. s oe
nocuit genꝰ humañ. qr ex eo dã¬
pnatõem siłr ⁊ culpam suscepi
iuncło pcti originał nascit᷑ ⁊ mor¬
tis. Io gͥ se in iniquitatib ꝯcep¬

Expanded text:
iderunt. Peccatum enim primi hominis, non solum ipsum, sed omne necavit genus humanum, quia ex eo damnationem simul et culpam suscepimvinculo peccati originalis nascitur et mortis. Ideo igitur se in iniquitatibus concep