comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s dĩ. Dixit seruus dĩ. ubi sedeat dr̃: nonqr
hic sed & ds̃ quomodo homo. Sed tuuis. ut sede¬
at inteds̃. Sibonus eris: sedesdĩ eris. Sicenĩ
scriptum est. Sedes sapientiȩ. anima iusti
Thronus enim: latine sedes dicitur Nam &
ipsum cherubin. interp̃tati sunt quidam quid
dicer& latine. quinouerunt linguam illam
hebream. qui ahebrea lingua dictum est che¬
rubim: & dixerunt ee cherubim plenitudinẽ
scientiȩ Ergo quia superat ds̃ omnem scientians
plenitu dinem scientiȩ sederedicitur. Sitinttercos
nitudo scientiȩ. & eris & tusedesdĩ. Sed fortedicnrꝰ q
tantum ꝑuenire ut sit in illo plenitudo scientiȩ : pi¬
tas hoc uelledm̃. utsit in nobis ista plenitudo sciems
ut nouerimus aut quođ sint stellȩ. autquođ simqa¬
na. non dico harenȩ sed tricici. autquođ poma peno¬
ant in arbore : Illeomnia nouit. quia capillinr̃n

Expanded text:
Spiritus Dei dixit servis Dei ubi sedeat Deus. Non quia Spiritus Dei dixit servis Dei ubi sedeat Deus. Non quia sic sedet Deus, quomodo homo: sed tu si vis ut sedeat in te Deus, si bonus eris, sedes Dei eris; sic. enim scriptum est, «Sedes sapientiae, anima justi.» Thronus enim, latine sedes dicitur. Nam et ipsum Cherubim interpretati sunt quidam quid diceretur latine, qui noverunt linguam illam hebraeam; quia hebraea lingua dictum est Cherubim; et dixerunt esse Cherubim Plenitudinem scientiae. Ergo quia superat Deus omnem scientiam, super plenitudinem scientiae sedere dicitur. Sit in te ergo plenitudo scientiae, et eris et tu sedes Dei. Sed forte dicturus es:  ad tantum culmen pervenire, ut sit in illo plenitudo scientiae? Putas hoc velle Deum, ut sit in nobis ista plenitudo scientiae, ut noverimus aut quot sint stellae, aut quot sint grana, non dico arenae, sed tritici, aut quot poma pendeant in arbore? Ille novit omnia; quia capilli nostri
Abbreviated transcription (Latin):
atur terra. Quid sunt enimpopuli. nisi terra :
Quantum potest irascatur terra eiqui iam sed & in
cȩlo. Fuitenim dñs & interram . & assumpsit t̃¬
ram inqua e& interra. Induit secarne & prior
uoluit pati irascentes populos. neirã
lorum timerent seruieius. Prior illã
uoluit. Et qui a necessaria erat ira populorum
seruis eius ut apeccatissius omĩb ꝑ ipsas tribula¬
tiones curarentur & sanarentur: amarum poculũ
prior medicus bibit. nebiberetimer& aegrotus.
Ergo dns regnauit irascantur populi. Irascantur
populi : quia deira ipsorum multabonafacit ds̃
Illurascantur. & seruidĩ purgentur Qui a exer¬
cent᷑. coronantur. Irascantur populi. qui sed&
super cherubin regnauit. commoueatur terra:
Cherubin sedes dĩ est : sicut scripturȩ tradunt.
caelestis quȩdam sedes sublimis. quam nos non
uidemus. Seduerbum dĩ nouit illam. nouit
tamquam sedem suam . & ipsum uerbum dĩ. &

Expanded text:
atur terra.» Quid sunt enim populi, nisi terra? atur terra.» Quid sunt enim populi, nisi terra? Quantum potest irascatur terra ei qui jam sedet in coelo. Fuit enim Dominus et in terra, et assumpsit terram in qua esset in terra. Induit se carnem, et prior voluit pati irascentes populos. Ne iram populorum timerent servi ejus, prior illam pati voluit: et quia necessaria erat ira populorum servis ejus, ut a peccatis suis omnibus per ipsas tribulationes curarentur, et sanarentur; amarum poculum prior medicus bibit, ne bibere timeret aegrotus. Ergo, «Dominus regnavit, irascantur populi:» irascantur populi, quia de ira ipsorum multa bona facit Deus. Illi irascuntur, et servi Dei purgantur; quia exercentur, coronantur. «Irascantur populi. Qui sedet super Cherubim» regnavit; «commoveatur terra.» Cherubim sedes Dei est, sicut Scripturae tradunt, coelestis quaedam sedes sublimis, quam nos non videmus; sed verbum Dei novit illam, novit tanquam sedem suam, et ipsum Verbum Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
deterra & sub cȩlo. Nondixit. dii qui cȩlũ
& terram non fecerunt. pereant decȩlo & de
terra : quianumquam fuerunt incęlo. Sed
quiddixcit : Dii qui cȩlum & terram non fece¬
runt. pereant deterra. Quasi respond& ad
terram & de fuit quod responder& decȩlo
quia illi non fuerunt incȩlo. Ipsam terram
bis dixit: quia ipsa est subcȩlo Pereant
deierra & subcȩlo. decemplissuis. Videte siñ fit:
sinon ex magna parteiam factum est. Quidenim
remansit. aut quantum remansit: Magisre¬
manserunt idola in cordibus paganorum. quã
in locis templorum. Ergo dñs regnauit. iras¬
cantur populi. Qui sed& suꝑcherubin: Sub¬
audis regnauit. Commoueatur terra. iterũ
dixit iras cantur populi. Quod enim dixit.
dñs. hocrepet̾unt. qui sed & suꝑ cherubin: Et
quod dyxit regnauit. sub audirifecit in alio uersu
Et quod ait iras cantur populi. hocdixit commoue¬

Expanded text:
de terra et de sub coelo» . Non dixit, Dii qui coelum de terra et de sub coelo» . Non dixit, Dii qui coelum et terram non fecerunt, percant de coelo et de terra; quia nunquam fuerunt in coelo: sed quid dixit? «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra.» Quasi respondit ad terram, et defuit quod responderet de coelo, quia illi non fuerunt in coelo: ipsam terram bis dixit, quia ipsa est sub coelo. «Pereant de terra et de sub coelo,» de templis suis. Videte si non fit, si non ex magna parte jam factum est: quid enim remansit, aut quantum remansit? Magis remanserunt idola in cordibus Paganorum, quam in locis templorum. 3. Ergo, «Dominus regnavit, irascantur populi. Qui sedet super Cherubim:» subaudis, «regnavit. Commoveatur terra.» Iterum dixit, «Irascantur populi.» Quod enim dixit, «Dominus;» hoc repetivit, «Qui sedet super Cherubim:» et quod dixit, «regnavit,» subaudiri fecit in alio versu: et quod ait, «Irascantur populi;» hoc dixit, «Commove
Abbreviated transcription (Latin):
centibus: Iilu irascantur. & inira ipsorum mar¬
tyrescoronentur: Quid fecerunt annuntiato¬
ribus uerbi ueritatis nubibus xp̃i circum eunti¬
bus orbem terrarum & compluentib: agrũ dĩ :
lis fecerunt qui irascebantur. Nisi
int̃manus eorum caro afflgeretur
& in manibus xpĩ sps coronaretur : Nec ipsa
caro quam ꝑsecutores occidere potuerunt. ita
mortua est. ut in aeternum in terir& Hab&¬
bitenim tempussuum quo resurgat & ipsa quia
resurrectionem carnis iam ostendit dñs inse¬
ipso. Ind eillam uoluit a nobis accipere : ut
denrã possimus non desperare. Ergo fr̃s. caro
seruoꝵ quam occiderunt cultores idolorũ.
resurg& temporesuo. Idolaquȩ fregit x p̃c.
num quam iterũ faci& faber: Audistiscum
hieremias legeretur antea płicam lectionem :
Siaurem apposustis. uidistis ibi tempora prȩ¬
sentia quȩ nunc agimus. Dixit enim. Du
qui caelum & terram non fecerunt. pereant

Expanded text:
centibus: illi irascantur, et in ira ipsorum marcentibus: illi irascantur, et in ira ipsorum martyres coronentur. Quid fecerunt annuntiatoribus verbi veritatis, nubibus Christi circumeuntibus orbem terrarum et compluentibus agrum Dei? Quid illis fecerunt qui irascebantur, nisi ut inter manus eorum caro affligeretur, et in manibus Christi spiritus coronaretur? Nec ipsa caro quam persecutores occidere potuerunt, ita mortua est ut in aeternum interiret: habebit enim tempus suum quo resurgat et ipsa; quia resurrectionem carnis jam ostendit Dominus in seipso. Inde illam voluit a nobis accipere, ut de nostra possemus non desperare. Ergo, fratres, caro servorum quam occiderunt cultores idolorum, resurget in tempore suo: idola quae fregit Christus, nunquam iterum faciet faber. Audistis, cum Jeremias legeretur ante apostolicam lectionem, si aurem apposuistis; vidistis ibi tempora praesentia quae nunc agimus. Dixit enim: «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant
Abbreviated transcription (Latin):
inonde ser& desiderantes : qui redemit negligen¬
sse. Eccedeillo coepit psalmus. de illo dicitur
nilos suos fiducia sps scĩ: ut nontimerent mortẽ
uam illeiam occiderat in sẽ. Coepit ergo pre
abere uellent. & irati sunt populi. qui idolaco¬
bunt. Irascebantur qui colebant qđ fecerant.
quia annuntiabatur illea quo facti sunt: Utiq
ille annuntiabat ꝑ discipulos suos seipsũ. qui illos uo¬
lebit conuerti adeum a quo factierant. & a uerti ab
eis quȩ ipsifecerant: Illiidolo suo irascebant᷑ dño suo.
qui pro idolo suo irascerent᷑ seruosuo. dampnandi
erant. Melior enim seruus eorum quam idolum
eorum : seruum enim eorum ds̃ fecit . Idolumeoꝵ
faberfecit. Si rascebantur ꝓidolosuo. utirasciñ
timerent dnõsuo. Sed irascant᷑ p̃dictum ẽ nonius¬
sum. In ꝓphetiaenim dicit᷑. Dñs regnauit iras¬
cantur populi. Estquod fi&. & depõpulis iras¬

Expanded text:
et non deseret desiderantes se, qui redemit negligenteet non deseret desiderantes se, qui redemit negligentes se. Ecce de illo coepit Psalmus, de illo dicitur.pulos suos fiducia Spiritus sancti, ut non timerent mortem, quam ille jam occiderat in se. Coepit ergo praehabere vellent; et irati sunt populi qui idola colebant. Irascebantur qui colebant quod fecerant, quia annuntiabatur ille a quo facti sunt. Utique ille annuntiabat per discipulos suos seipsum, qui illos volebat converti ad eum a quo facti erant, et averti ab eis quae ipsi fecerant. Illi pro idolo suo irascebantur Domino suo, qui si pro idolo suo irascerentur servo suo, damnandi erant. Melior enim servus eorum, quam idolum eorum: servum enim eorum Deus fecit, idolum eorum faber fecit. Sic irascebantur pro idolo suo, ut irasci non timerent Domino suo. Sed «irascantur,» praedictum est, non jussum; in prophetia enim dicitur, «Dominus regnavit, irascantur populi.» Est quod fiat et de populis iras
Abbreviated transcription (Latin):
s tamquam iudi ces magnum. & hoc adhuc inhu¬
iutateuenturum. Multi prȩcones p̃cesserunt
ihucnasciturum deuirgine mania. futurum
funtem. & sucturum lac. futurum paruulum uer¬
undĩ. ꝑ qđ facta sunt omnia. Prȩcesserunt mul
p̃cones. & dixerunt futura istatempora : sed ita
herunt. ut quibus dam figuris rerum tegereNT
mentiassuas. Ipsumq uelamen quo tecta est ue¬
ts in libris antiquorum. tunctolleretur quan
uam ipsa ueritas de terra oriretur: Sic enim dr̃
nsilmo. Ueritas de terra orta est : & iustitia decȩlo
pexit. Modo ergo tota intentio nr̃a ẽ quando
ilmum audimus. quando ꝓphetam. quando legẽ.
utomnia antequam uenir& incarnedñs nr̃ iħsxp̃e¬
nscripta sunt. xpm̃ ibi uidere . xpm ibu intellige
Intendat ergo nobiscum caritas urã ad istum
silmum. & quȩramus hic xp̃m. utiq. appare¬
t quȩrentib. qui primo apparuit non quȩrentib

Expanded text:
nes, tanquam judicem magnum, et hunc adhuc in hunes, tanquam judicem magnum, et hunc adhuc in humilitate venturum. Multi praecones praecesserunt adhuc nasciturum de virgine Maria, futurum infantem, et sucturum lac; futurum parvulum, Verbum Dei per quod facta sunt omnia, praecesserunt multi praecones, et dixerunt futura ista tempora: sed ita dixerunt, ut quibusdam figuris rerum tegerent sententias suas, ipsumque velamen quo tecta est veritas in Libris antiquorum, tunc tolleretur, quando jam ipsa veritas de terra oriretur. Sic enim dicitur in psalmo: «Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit» . Modo ergo tota intentio nostra est, quando Psalmum audimus, quando Prophetam, quando Legem, quae omnia antequam veniret in carnenscripta sunt, Christum ibi videre, Christum ibi intelligere. Intendat ergo nobiscum Charitas vestra ad istum psalmum, et quaeramus hic Christum: utique apparebit quaerentibus, qui primo apparuit non quaerentibus;
Abbreviated transcription (Latin):
salutaredĩnrĩ. Quia ergo uiderunt: Iubilat
dõ uniuersatra. Iam nostis quid sit iubilare. gai¬
dete & loquimini. Sed quod gaudetis. loquinon po¬
testis. iubilate. Gaudium urm̃ exprimat iubli¬
tio : si non potest locutio. Nonsittam̃ mutũgaudi¬
um. cornontaceat dm̃ suum ñ taceatmuneraeiꝰ
Sitibiloqueris tibisanator es. Siei : tes anauit de¬
teraeus. Eiloquere. cuisanatus es : Uiderunt
om̃s fines terrȩ. salutaredĩnrĩ : uibilatedõ uniuer¬
saterra. cantate & exultate & psallite. Psallite
cesola assumite opera. ut nontantum cant& etssid
& o peremini. Quicantat & operatur psallitinqͥ
PATRES NO TUMM ESSEIA
dere uoluis se qui futuri eramus. hoc tempr̃ iam cre¬
ontes inxp̃m. qui oportuno tempore uenit ad nos.
nimnohumilis. posteauenturus excelsus. Primo
ainuenit ante iudicem staturus. posteauenturus ẽ.
uex sessurus. ut ante illum st& ꝓmerito suo genꝰ
umanum. Prȩcesserunt autem illum multi p̃co¬

Expanded text:
ergo viderunt, «Jubilate ergo viderunt, «Jubilate Deo, universa terra.» Jam nostis quid sit jubilare. Gaudete et loquimini. Si quod gaudetis loqui non potestis, jubilate; gaudium vestrum exprimat jubilatio, si non potest locutio: non sit tamen mutum gaudium; cor non taceat Deum suum, non taceat munera ejus. Si tibi loqueris, tibi sanatus es; si ei te sanavit dextera ejus, ei loquere cui sanatus es. «Viderunt omnes fines terrae salutare Dei nostri. Jubilate Deo, universa terra; cantate, et exsultate, et psallitece sola; assumite opera, ut non tantum cantetis, sed et operemini. Qui cantat et operatur, psallit in atres, notum esse jam is eos consulere voluisse, qui futuri eramus hoc tempore jam credentes in Christum; qui opportuno tempore venit ad nos, primo humilis, postea venturus excelsus. Primo enim venit ante judicem staturus: postea venturus est judex sessurus, ut ante illum stet pro merito suo genus humanum. Praecesserunt autem illum multi praeco
Abbreviated transcription (Latin):
in eum quem non uidemus. & gaudentes uidebims
Desi deremus nonuisum. & fruemur uisu. Ergo an
do isrł ꝑ fidem. tuncautem i srł ꝑspeciem. faci ais
ciem. Noniam ꝑspeculum. non in enigmate. sed
quem ammodumdictum est aiohanne. Dilecusi¬
mi nunc filii dĩsumus & nondum apparuit qua
erimus. Scimus quia cum apparuerit similestiq
mus. quoniam uidebimus eum sicuti est: Achor
uisionem paratecorda urt̃. ad hoc gaudium panti
animas urãs. Quomodo sisolem uell& ds̃ ostendat
moner& utoculos parar&is carnis: Sed quia sapor¬
tiȩ suȩ speciem uobis dignatur ostendere pant
oculos cordis. Beatimundicordes. qm̃ ipsidm̃ui¬
teunam gentem cogites uidȩorum : audi quodier
Viderunt om̃s fines terrȩ salutaredĩ nr̃i. Nondi¬
tum est omnis terra. sed om̃s finesterrȩ quomodo
dicit᷑ a t̃mino usq ad t̃minum. nemo concidat. ne¬
mo dissip&. Fortis est unitas xp̃i. totum emit qͥ
tantum pretium dedit : uiderunt omnes fines tȩ¬

Expanded text:
eum quem non videmus, et gaudentes videbimus; desideremus non visum, et fruemur viso. Ergo et modo Israel per fidem; tunc autem Israel per speciem, facie ad faciem. Non jam per speculum, non in aenigmate ; sed, quemadmodum dictum est a Joanne, «Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est» . Ad hanc visionem parate corda vestra, ad hoc gaudium parate animas vestras: quomodo si solem vellet Deus ostendere, moneret ut oculos pararetis carnis; sed quia sapientiae suae speciem vobis dignatur ostendere, parate oculos cordis. Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum viforte unam gentem cogites Judaeorum, audi quod sequitur: «Viderunt omnes fines terrae salutare Dei nostri.» Non dictum est, omnis terra; sed, «omnes fines terrae:» quomodo dicitur, a termino usque ad terminum. Nemo concidat, nemo dissipet; fortis est unitas Christi. Totum emit, qui tantum pretium dedit: «Viderunt omnes fines te
Abbreviated transcription (Latin):
lentes illorum mortem : quod scandaliz atist̃
uerbo eius & recesserunt. Illeautem instruxit
illos. & ait illis. Sp̃s est quiuiui ficat. caro autem.
nihil prodest. Uerba quȩ locutus sum uobis sps
est & uita. Spũ aliter intelligite quod locutussũ
Non hoccorpus quoduid etis manducaturi estis.
& bibituri illũ sanguinẽ quem fusuri sunt qui me
crucifigent. Sacram̃tum aliquod uob̾ cõm̃daui.
spũ alit̾ intellectũ. uiuificauit uos. Et sinecesse
est illud uisibiliter celebrari. oport& tamenin¬
uisibiliter intelligi. Ex altate dñm dm̃ nr̃m.¬

Expanded text:
lentes illorum mortem, quod scandalizati sunt in lentes illorum mortem, quod scandalizati sunt in verbo ejus et recesserunt. Ille autem instruxit eos, et ait illis, «Spiritus est qui vivificat; caro autem nihil prodest: verba quae locutus sum vobis, spiritus est et vita» . Spiritualiter intelligite quod locutus sum: non hoc corpus quod videtis, manducaturi estis; et bibituri illum sanguinem, quem fusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi; spiritualiter intellectum vivificabit vos. Etsi necesse est illud visibiliter celebrari, oportet tamen invisibiliter intelligi. «Exaltate Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
uerit carnem meam. non habebit inseuitam ȩ¬
ternam : scandali zati sunt discipuli eius quidã
septuaginta ferme. & dixerunt. Durus est
hic sermo. quis potest eum intelligere : Etre¬
cesserunt ab eo. &amplius cum eo non ambula¬
uerunt. Durum illis uisum fuit. quod ait.
nisi quis manducauerit carnem meam non ha¬
bebit uitam acternam. Acceperunt illud
stulte. Carnaliter illud cogitauerunt. & pu¬
tauerunt quod prȩcisurus ess& dñs particulas
quasdam decorporesuo & daturus illis. & dixerẽ
durus est hic sermo. Ipsierant duri non sermo
Etenimsiduri nonessent. sed mitesessent. dice¬
rentsibi Nonsinecausa hocdicit. nisiquia ẽibi
aliquod sacramentum latens. Manerent cum
illolenes & nonduri. & discerent ab illo. quod il¬
lis discentibus quiremanserunt didicerunt: Nđ
cum remansissent cum illo discipuli duodetim.
illis recedentibus. suggesserunt illi tam quã do¬

Expanded text:
verit carnem meam, non habebit in se vitam aeverit carnem meam, non habebit in se vitam aeternam.» Scandalizati sunt discipuli ejus quidam, septuaginta ferme, et dixerunt: «Durus est hic sermo; quis potest eum intelligere?» Et recesserunt ab eo, et amplius cum eo non ambulaverunt. Durum illis visum est quod ait, «Nisi quis manducaverit carnem meam, non habebit vitam» «aeternam:» acceperunt illud stulte, carnaliter illud cogitaverunt, et putaverunt quod praecisurus esset Dominus particulas quasdam de corpore suo, et daturus illis, et dixerunt, «Durus est hic sermo.» Ipsi erant duri, non sermo. Etenim si duri non essent, sed mites essent, dicerent sibi: Non sine causa dicit hoc, nisi quia est ibi aliquod sacramentum latens. Manerent cum illo lenes, non duri; et discerent ab illo, quod, illis discedentibus, qui remanserunt, didicerunt. Nam cum remansissent cum illo discipuli duodecim, illis recedentibus, suggesseruut illi, tanquam do
Abbreviated transcription (Latin):
Suscepit enim de terra terram : quia caro de terra est.
& decarnemariae carnem accepit : Et quia
inipsa carne hicambulauit. & ipsam carnem nobis
manducandam ad salutem dedit nemo autem
illam carnem manducat nisi prius ad orauerit:
Inuentum est quem ad modum ad oretur talescabel¬
lum pedum dñi. Et non solum non peccemus ado¬
rando sed peccemus non adorando. Numquid
autem caro uiuificat: Ipsedr̃s dixit. cum deip¬
sa commendationeciusdem terrȩ loqueretur
Sp̃s estqui uiuificat. caro autem non prodest.
I deo & ad terram quamlib&. cumte indinas atq
ꝓsternis non quasi terram intutaris. sed illũ scm.
cuius scabellum pedum est quod adoras. Propt̃
ipsum enim adoras. ideo & hic subiecit. Ad ora
Incuius honore ad oras scabellum pedum eius
Etcum ad oras illum. necogitatione remaneas in
autem quando hoc dñs commendauit. decarne
sua locutus erat. & dixerat. nisi quis manduca¬

Expanded text:
Suscepit enim de terra terram; quia caro de terra est, Suscepit enim de terra terram; quia caro de terra est, et de carne Mariae carnem accepit. Et quia in ipsa carne hic ambulavit, et ipsam carnem nobis manducandam ad salutem dedit; nemo autem illam carnem manducat, nisi prius adoraverit: inventum est quemadmodum adoretur tale scabellum pedum Domini, et non solum non peccemus adorando, sed peccemus non adorando. Numquid autem caro vivificat? Ipse Dominus dixit, cum de ipsa commendatione ejusdem terrae loqueretur: «Spiritus est qui vivificat; caro autem nihil prodest.» Ideo et ad terram quamlibet cum te inclinas atque prosternis, non quasi terram intuearis, sed illum Sanctum cujus pedum scabellum est quod adoras; propter ipsum enim adoras: ideo et hic subjecit, «Adoratsanctus est? In cujus honore adoras scabellum pedum ejus. Et cum adoras illum, ne cogitatione remaneas in autem, quando hoc Dominus commendavit, de carne sua locutus erat, et dixerat: «Nisi quis manduca
Abbreviated transcription (Latin):
mdaneum. dicitur scabellum. Quod dicunt greci
popodion. dixerunt latini scabellum. & aludixe¬
int subpedaneum: Sedudete fr̃s. quid nos iube¬
tadorare : Alio loco scripturarum dicitur. cȩlũ
ihi sedes est. terraautem scabellum pedum meorũ.
terram nos uib& ad orare. quia dixit alio loco.
ud sit scabellum pedum dĩ. Et quomodo adora¬
um eius : Exponens autem mihi quod sit scabellũ
edum eius. dicit. Terra autem scabellum pedum
rum: Anceps factussum. timeo ad orare terrã¬
nedam pn& me qui fecit celum & terram. Rursusti¬
meo non ad orare scabellum pedum dnĩ mei: qui a
psalmus mihi dicit. ad orate scabellum pedum eius
Quae ro quod sit scabellum eius. & dicitmihiscrip¬
tura. terra scabellum pedum meoꝵ: Fluctuans
conuerto meadxp̃m. quia ipsum quȩro hic. & in¬
uenio quomodo sine impietate ad oraretur terra.
sineimpietate ad oretur scabellum pedum eius

Expanded text:
pedaneum dicitur scabellum. Quod dicunt Graeci pedaneum dicitur scabellum. Quod dicunt Graeci ὑποπόδιον, dixerunt Latini «scabellum;» et alii dixerunt, «suppedaneum.» Sed videte, fratres, quid nos jubeat adorare. Alio loco Scripturarum dicitur: «Caelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum» . Ergo terram nos jubet adorare, quia dixit alio loco quod sit scabellum pedum Dei? Et quomodo adoradum ejus;» exponens autem mihi quod sit scabellum pedum ejus, dicit, «Terra autem scabellum pedum meorum.» Anceps factus sum: timeo adorare terrane damnet me qui fecit coelum et terram; rursus timeo non adorare scabellum pedum Domini mei, quia Psalmus mihi dicit, «Adorate scabellum pedum ejus.» Quaero quod sit scabellum pedum ejus; et dicit mihi Scriptura: «Terra scabellum pedum meorum.» Fluctuans converto me ad Christum, quia ipsum quaero hic; et invenio quomodo sine impietate adoretur terra, sine impietate adoretur scabellum pedum ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
alo. Discernendo iudicium habes. faciendo iusti¬
imn habes. Declina amalo ait & facbonum. quȩ re
um & sequere eam. Primo debes habere iudi¬
i. & postt̾a iustitiam. Quodiudicium : Vt primo
qutehabebis. quia uidequiddixit. iudicium &
lemus illum : qui fecit ipsam iustitiam quam ha¬
mus. ipsemn nobis fecit. Quis enim nobis fecit ius¬
uim: nisi qui nosiustificauit: Dexp̃o autem dic
nest. qui iustificat impim. Nosergo impii.
aistificator : quando & ipsam iustitiam ipseu no¬
ssecit. qua illi placeamus: ut addexteram nos po
it & non ad sinistram. utdicat addexterã positis
ntebenedicti patris mei ꝑcipite regnum qđ uobis
intum est ab origine mundi. Nos autem ponat
sinistram int̃ eos quibus dicturus est. iteinignẽ
urnum. quiparatus est diabolo & angelis eius.
amobis coronatus est. non meritanrã. sed donasua

Expanded text:
malo. Discernendo, judicium habes; faciendo, justimalo. Discernendo, judicium habes; faciendo, justitiam habes. «Declina a malo,» ait, «et fac bonum; quaere pacem, et sequere eam» . Primo debes habere judicium, et postea justitiam. Quod judicium? Ut primo a te habebis; quia vide quid dixit: «Judicium et altemus illum qui fecit ipsam justitiam quam habemus; ipse in nobis fecit. Quis enim in nobis fecit justitiam, nisi qui nos justificavit? De Christo autem dictum est, «Qui justificat impium» . Nos ergo impii, ille justificator, quando et ipsam justitiam ipse in nobis fecit qua illi placeamus, ut ad dexteram nos ponat, et non ad sinistram: ut dicat ad dexteram positis, «Venite,» «benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi;» non autem ponat ad sinistram, inter eos quibus dicturus est, «Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus» . Qui in nobis coronaturus est non merita nostra, sed dona sua,
Abbreviated transcription (Latin):
iacer& egrotus. intem perantiam suam habuitne¬
cessariam. Vt surgat autem. necessariam hab& ar¬
tificis medicinam. Sicergo ut peccar& homo. ipse
sibi sufficit ad peccatum. Utiustificetur. non sibi
sufficit nisi ab illo iustificetur qui solus est iustus
U tergo illi se hominesdent formandos ad iustitiam.
cum terriuss& populos psalmus iste & dixiss& com¬
fiteantur nominituo magno qm̃ terribile& scm̃ est
& honorregis iudicium diligit : uelutiquȩrentis
iam populos terruit quomodo iustiuiuere debeant
quia in seipsis non possunt habereiustitiam: comĩ¬
dauit illis & plasmat orem iustitiȩ illorum &scu¬
tus ait Tuparasti aequitatis iudicium. & iustã
inia cobtufecisti. Debemus enim & nos habere u¬
dicium. debemus habere iustitiam. Sedille inos
odo & nos debemus habere iudicium & iustitiam.
dium habes. quan do discernis malum abono.
ltam autem. quando sẽqueris bonum. & declinas

Expanded text:
jaceret aegrotus, intemperantiam suam habuit nejaceret aegrotus, intemperantiam suam habuit necessariam: ut surgat autem, necessariam habet artificis medicinam. Sic ergo ut peccet homo, ipse sibi sufficit ad peccandum: ut justificetur, non sibi sufficit, nisi ab illo justificetur, qui solus est justus. Ut ergo illi se homines dent formandos ad justitiam, cum terruisset populos psalmus iste, et dixisset, «Confiteantur nomini tuo magno, quoniam terribile et sanctum est; et honor regis judicium diligit;» veluti quaerentes jam populos territos quomodo justi vivere debeant, quia in seipsis non possunt habere justitiam, commendavit illis et plasmatorem justitiae illorum, et secutus ait: «Tu parasti aequitatem; judicium et justitiam in Jacob tu fecisti.» Debemus enim et nos habere judicium, debemus habere justitiam; sed ille in nQuomodo et nos debemus habere judicium et justitiam? Judicium habes, quando discernis malum a bono; justitiam autem, quando sequeris bonum, et declinas a
Abbreviated transcription (Latin):
uiuant. Diligit enimmiscdiam. sed diligit &iudo
nomen eius. & honor regis uidicium diligit Inis¬
tum est enim iudicium: & omnino non ẽ iudiciuns
nisi meritareddantur suaunicuiq quem ad nodi
quisq gessit incorpore. si uebonum siuemalum
Ethonorregis iudicium diligit. Ergo timeamis.
ergo faciamus. iustitiam. ergo faciamus aequitatẽ
Sed quis facit aequitatem: quis facit iustitiam: ho¬
mopeccator. homo iniquus. homo ꝑuersus hono
aduersus aluice ueritatis : Quid deb & facere hono:
Conuertere setantum addm̃ : utipsein illo forma
aequitatem. quam ipsefor mare nom potest sed defor¬
mare : Idon eus est homo ad uulnerandumse nũ¬
quid idoneus est ad sanandumse: Quando uut ȩgn¬
tat. non quando uult surgit : Siuult : uiuat intẽ¬
perant᷑. uł infrigore. uel incalore: eo dieegrotit
quo uoluerit. Cum autem uiuendo intemperant᷑
coeperit aegrotare : surgat quando uult quuacut
quando uoluit. surgat si potest quando uult: Vt

Expanded text:
ivant; diligit enim misericordiam, sed diligit et judnomen ejus; «et honor regis judicium diligit.» Injustum est enim judicium, et omnino non est judicium, nisi merita reddantur sua cuique, quemadmodum quisque gessit in corpore, sive bonum, sive malum : «et honor regis judicium diligit.» Ergo timeamus, ergo faciamus justitiam, ergo faciamus aequitatem. 7. Sed quis facit aequitatem? quis facit justitiam? Homo peccator, homo iniquus, homo perversus, homo aversus a luce veritatis? Quid debet facere homo? Convertere se tantum ad Deum, ut ipse in illo formet aequitatem, quam ipse formare non potest, sed deformare. Idoneus est homo ad vulnerandum se; numquid idoneus est ad sanandum se? Quando vult aegrotat, non quando vult surgit. Si vult, vivat intemperanter vel in frigore vel in calore; eo die aegrotat, quo voluerit: cum autem vivendo intemperanter coeperit aegrotare, surgat quando vult; qui jacuit quando voluit, surgat, si potest, quando vult. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
Etis rahel. iacob. ia cobenim filius isaac. isa ac
autem ipse filius abrahȩ. Ergo. iacob nepos
abrahȩ fuit & deia cob duo decimfilii & deduo¬
.decim
filuis. uniuersa ꝓpago iudaeorum. Num quid ulist¬
tum promissus est xp̃c : Sidiscutias quid sit is rana

Expanded text:
et Israel Jacob. Jacob enim filius Isaac, Isaac et Israel Jacob. Jacob enim filius Isaac, Isaac autem ipse filius Abrahae. Ergo Jacob nepos Abrahae fuit; et de Jacob duodecim filii, et de duodecim filiis universa propago Judaeorum. Numquid illis tantum promissus est Chri
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nr̃ iħs xp̃c. de quo dictum est . & uidebit om̃is
caro salutaredĩ. Dequo etiam dixitille sym̃or qui
infantem accepit inmanu. Nunc dimittis dñe
seruum tuum in pace : qm̃ uiderunt oculimeisa¬
lutaretuum. Notum fecitdñs salutare suum
Cui notum fecit. pasti. anuni uerso. Nonpasti
alicui. Nemo fallat. nemo decipiat. nemodicat
eccehic est xp̃c. ecceillic. Quidicit eccehic est
ecceillic: partes ostendit. Cui notum fecitd̃s
salutaresium : Audiquid sequitur:. Ante
:conspectum gentium reuelauitiustitiã suam
Dex tera dĩ. brachium dĩ. salutaredĩ. & iustitiadĩ.¬
ricordiȩ suȩ iacob & ueritatisuȩ domuisrł.
Quid est memor fuit misericordiȩ & ueritatis: ut
ꝓmitter&. misertus est : Quia ꝓmisit & exhibu¬
Memor fuit misericordiȩ suȩ iacob: & ueritatis
suȩ domuiisrł. Et quid tantum iacob& tantũ
domui isrł. Domus uidȩorum & ꝓpago illa
abrahȩ scđm carnem. sol& dici domus i srahel

Expanded text:
s Christus, de quo dictum est, «Et» «videbit omnis caro salutare Dei» : de quo etiam dixit ille Simeon qui infantem accepit in manus, «Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Notum fecit Dommus salutare suum.» Cui notum fecit? parti, an universo? Non parti alicui. Nemo fallat, nemo decipiat, nemo dicat, «Ecce hic est Christus, ecce illic» : qui dicit, «Ecce hic est, ecce illic,» partes ostendit. Cui «notum fecit Dominus salutare suum?» Audi quid sequitur: «Ante conspectum gentium revelavit justitiam suam.» Dextera Dei, brachium Dei, salutare Dei, et justitiaricordiae suae Jacob, et veritatis suae domui Israel.» Quid est, «Memor fuit misericordiae et veritatis?» Ut promitteret, misertus est; quia promisit et exhibu«Memor fuit misericordiae suae Jacob, et veritatis suae domui Israel.» Et quid? tantum Jacob, et tantum domui Israel? Domus Judaeorum et propago illa Abrahae secundum carnem solet dici domus Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
troni acta. Inmatutinus intersicielam oi.u
pacatores terrȩ Quare iis parcit iisq adma¬
tutinum: Quianox erat. Quad eftnox erai:
Qiuaut̾mpus erat pao iiui. Parcebat. cũ corda
hominum essena icculca. Uides aliquem mal:
ui.ere toleras illii n. nescis enim qualiserit:
qui a nox est. Utumq. od emals: uiuit cras
beneuuiat. & utrum qui ioric eneuiuit cras
malesit. Nox est mu i omnes tolerat ds̃:
qui a longanimis est.lerat ut conuertantur
adillum peccatores. sed quinons. orrexcrir:
in isto tempore iniscđie. interficuntur. Et
quareint̃ficient᷑ : Vtdisoga itur qeciuitatednĩ.
desoci & a tehierusalem societatescõrũ deso cie¬
tate eccłae. Quando autẽm irter ĩ uert
Inmatutinis. Quid .ẽ. in matutinis: cun trans¬
acta fuerit. Quaremodo parcit q̃uiatem ꝑu.
tatem. interfici& eos xps̃ inmatutinis. & disper¬
d& eos deciuitatesua. Sedn.odo ciantempus

Expanded text:
octe transacta. «In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae.» Quare eis parcit usque ad matutinum? Quia nox erat. Quid est, nox erat? Quia tempus erat parcendi: parcebat, cum corda hominum essent occulta. Vides aliquem male vivere, toleras illum: nescis enim qualis erit, quia nox est; utrum qui hodie male vivit, cras bene vivat; et utrum qui hodie bene vivit, cras malus sit. Nox est enim, et omnes tolerat Deus, quia longanimis est. Tolerat, ut convertantur ad illum peccatores. Sed qui non se correxerint in isto tempore misericordiae, interficientur. Et quare interficientur? Ut dispergantur de civitate Domini, de societate Jerusalem, de societate sanctorum, de societate Ecclesiae. Quando autem interficientur? «In matutinis.» Quid est, «In matutinis?» Cum nox transacta fuerit. Quare modo parcit? Quia tempus itatem; interficiet eos Christus in matutinis, et disperdet eos de civit
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sinit In heremo sunit : patriae
sus piranit. Mor tui sunt hostes in
baptismo. sed in sequuntur ater go
Quid est in seq uuntur a tergo Ante
faciem futura habemus a tergo prae¬
terita. Omnia prȩterita peccata.
deleta sunit inbaptismo. Quibus mo¬
do temptamur. Non a tergo in sequun¬
tur : sed inuia insidiantur. Vn de
apos tolus adhuc inuia huius heremi
constitutus. quae retro in quit obli¬
tas in ea quae ante sunt extexitus.
secundum in tetionem sequor ad pal

Expanded text:
ubi sint: in eremo sunt; patriae ubi sint: in eremo sunt; patriae suspirant. Mortui sunt hostes in Baptismo; sed insequentes a tergo. Quid est, insequentes a tergo? Ante faciem futura habemus; a tergo praeterita: omnia praeterita peccata deleta sunt in Baptismo; quibus modo tentamur, non a tergo insequuntur, sed in via insidiantur. Unde Apostolus, adhuc in via hujus eremi constitutus, Quae retro, inquit, oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad p
Abbreviated transcription (Latin):
dȩ monibus & diabolo principi eorum
Eccepopulus subiugatus aegyptus. seruiens
peccatis suis: Nonenim nisi per peccata
nr̃a potest di abolus dominari: Liberat᷑
populus ab aegẏptiis ꝑ moysen. liberatur
populus a prȩterita uita peccatorum. per
ile permare rubrum. iste perbaptis¬
mum. Moriuntur in mari rubro om¬
nes in imicipopuli illius. moriuntur in
baptis moomnia peccatanos tra. Inten¬
dite fratres. Post mare illud rubrum. non
continuo patria datur. nec tam quam iam
hostes desint secure trium phatur. Sedres¬
tatheremi solitudo. restant hostes in sidi antes
in uia. Sic & postbaptismum. restat uita
xp̃istiana in temptationibus. In heremo¬
illa suspirabatur patriȩ promis sae
Quid aliud xhristiani suspirant. iam ablu¬
tibaptismo: Num quid iam reg¬
narat cum xepõ : Nondum uentum
est ad terram promissionis nostram.
sed non defecturam. Non enim
ibi deficienat hrmni dauid. Hoc mo¬
do audiant om nes fideles. sciant

Expanded text:
daemonibus et diabolo principi eorum: daemonibus et diabolo principi eorum: ecce populus subjugatus Aegyptiis, serviens peccatis suis; non enim nisi per peccata nostra potest diabolus dominari. Liberatur populus ab Aegyptiis per Moysen; liberatur populus a praeterita vita peccatorum per Dille per mare Rubrum; iste per Baptismum. Moriuntur in mari Rubro omnes inimici populi illius ; moriuntur in Baptismo omnia peccata nostra. Intendite, fratres. Post mare illud Rubrum non continuo patria datur, nec tanquam jam hostes desint, secure triumphatur; sed restat eremi solitudo, restant hostes insidiantes in via: sic et post Baptismum restat vita christiana in tentationibus. In illa eremo suspirabatur patriae promissae; quid aliud Christiani suspirant jam abluti Baptismo? Numquid jam regnant cum Christo? Nondum ventum est ad terram promissionis nostram; sed non defecturam, non enim ibi deficient hymni David. Hoc modo audiant omnes fideles; sciant
Abbreviated transcription (Latin):
suam. deplebe ex iudȩis ueniente. Plebem
suaminquit quam pręsciuit: Nam & ego
is rahelita sum ex semine abraham. detribu
beniamin. Ergo & paulus nobis desynago¬
ga. & petrus : & alii apłi desynagoga. Itaq
cum audieris uocem synagogȩ. noli attende¬
remeritum. sed intende petrum Lioquitur
ergo in hoc psalmo synagoga. deficientib
hrmnis dauid filii iesse. id est deficientibus
rebus temporalibus ꝑ quas solebat acarnali
populo laudari ds̃. Quare autemillȩ defece¬
runt. nisiut aliȩ quȩrerentur : Vt quȩ re¬
rentur quae ibi non erant: Non. Sedquȩ
ibi tegebantur figuris. quae ibiiam non e¬
rant: sed ibi tamquam in radice occultaban¬
tur: quibusdam secretis misteriorum. Quȩ :¬
Haec inquit ipse apłs. figurae prẽ fuerunt
Et attendite iam breuiter ipsam figurã nrãm
Populus is rahel subpharaonis & aegyptiorũ
dominatione . populus xp̃istianus antefidẽ
prȩdestinatus iam dõ. & ad huc seruiens

Expanded text:
suam, de plebe ex Judaeis veniente, plebem suam, de plebe ex Judaeis veniente, plebem suam, inquit, quam praescivit: nam et ego Israelita sum ex semine Abraham, de tribu Benjamin . Ergo et Paulus nobis de Synagoga; et Petrus et alii Apostoli de Synagoga. Itaque cum audieris vocem Synagogae, noli attendere meritum, sed intende partum. Loquitur ergo in hoc psalmo Synagoga, deficientibus hymnis David, filii Jesse; id est deficientibus rebus temporalibus, per quas solebat a carnali populo laudari Deus. Quare autem illae defecerunt, nisi ut aliae quaererentur? Ut quaererentur quae? Quae ibi non erant? Non; sed quae ibi tegebantur figuris: non quae jam ibi non erant; sed ibi tanquam in radice occultabantur quibusdam secretis mysteriorum, quae, inquit ipse Apostolus, figurae nostrae fuerunt . 5. Et attendite jam breviter ipsam figuram nostram. Populus Israel sub Pharaonis et Aegyptiorum dominatione ; populus Christianus, ante fidem praedestinatus jam Deo, et adhuc serviens
Abbreviated transcription (Latin):
lus Idest primo superbus. postea humilis:
Saul enim dictus est. Nomen saul nostis.
quiarex superbus & in frenis fuit Nonquasi
iactantia aliqua nomen sibi mutauit aposto¬
lus : sedex saulo factus est paulus. Ex super¬
bo. modicus: Paulum enim modicum est
Tis nosse quid sit saulus : Ipsum audi iam
paulum recordantem quid fuerit per mali¬
tam suam. & quid iam sit pergratiam dĩ
Audi quomodo fuerit saulus. & quomodo sit
paulus. Qui fuiinquit prius blas phemus.
&per secutor & iniuriosus. Audisti saulũ
audi & paulum. Ego enim sum inquit mi¬
nimus a postolorum Quid estminimus.
nisi ego sum paulus : Et̃ sequitur. Quinoꝵ
sum dignus uocari a postolus. Quare:
Quia fui saulus: Quid est fui saulus: Ipse
dicat. Quiaper secutus sum in quit ecde¬
siam dĩ. Sed gratia dĩ ait sum. id quod sum:
Abstulit sibi om̃nem granditatem suam.
Minimus iam in se. grandis in xpõ. Et iste
paulus quiddicit : Non reppulit ds̃ plebem

Expanded text:
lus: id est, primo superbus, postea humilis. lus: id est, primo superbus, postea humilis. Saül enim, unde dictum est nomen Sauli, nostis quia rex superbus et infrenis fuit. Non quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit Apostolus; sed ex Saulo factus est Paulus, ex superbo modicus. Paulum enim Modicum est. Vis nosse quid sit Saulus? Ipsum audi jam Paulum recordantem quid fuerit per malitiam suam, et quid jam sit per gratiam Dei; audi quomodo fuerit Saulus, et quomodo sit Paulus: Qui fui, inquit, prius blasphemus, et persecutor, et injuriosus . Audisti Saulum; audi et Paulum: Ego enim sum, inquit, minimus Apostolorum. Quid est minimus, nisi ego sum Paulus? Et sequitur: Qui non sum dignus vocari apostolus. Quare? Quia fui Saulus. Quid est, fui Saulus? Ipse dicat: Quia persecutus sum, inquit, Ecclesiam Dei; sed gratia Dei, ait, sum id quod sum . Abstulit sibi omnem granditatem suam; minimus jam in se, grandis in Christo. Et iste Paulus quid dicit? Non repulit Deus plebem
Abbreviated transcription (Latin):
bene. propt̃ incredulitatem fracti sunt : Tu
autẽ fide sta: Noli altum sapere sed time
uregnauit dauid ille. defecerunt hymni
dauit: Non filiidĩ. sed filii iesse. Peri cu¬
losum locum tituli psalmiprȩsentis. sicut
añs uoluit. praeter uectisumus Accepistis
quare dictum sit defecerunt hẏmni dauid
fili iesse. Cuius uox est psalmus asaph.
uid est asaph: Sicut inuenimus in interp̃¬
tatio nibus exclingua hebrea in grecam: & ex
greca nobis in latinum transatis : asaph sy¬
nagoga interpretatur. Vox est ergo syna¬
go gae: Sed tu cum audieris synago gam.
noli continuo de testari. qua su nter fectricem
dñi Erat quidem illa synagoga interfec¬
trix dnĩ. nemo dubitat. sed memento desy¬
nagoga fuisse ari& es quorum filii sumus.
undedicitur in psalmo: Afferte dño filios
arietum. Quuinde arietes : Petrus iohannes.
ia cobus andreas. bartholomeus. & ceteri apos¬
toli Hinc & ipse primo saulus. postea pau¬

Expanded text:
Bene; propter incredulitatem fracti sunt: tu Bene; propter incredulitatem fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum saperegnavit ille David, defecerunt hymni David; non Filii Dei, sed filii Jesse. Periculosum locum tituli psalmi praesentis, sicut Dominus voluit, praetervecti sumus: accepistis quare dictum sit, Defecerunt hymni David, filii Jesse. 4. Cujus vox est Psalmus? Asaph. Quid est, Asaph? Sicut invenimus in interpretationibus ex lingua hebraea in graecam, et ex graeca nobis in latinam translatis, Asaph Synagoga interpretatur. Vox est ergo Synagogae. Sed tu cum audieris Synagogam, noli continuo detestari quasi interfectricem Domini. Erat quidem illa Synagoga interfectrix Domini; nemo dubitat: sed memento de Synagoga fuisse arietes, quorum filii sumus. Unde dicitur in psalmo: Afferte Domino filios arietum . Qui inde arietes? Petrus, Joannes, Jacobus, Andreas, Bartholomaeus, et caeteri Apostoli. Hinc et ipse primo Saulus, postea Pau
Abbreviated transcription (Latin):
erat. erat in patriarchis: unde ostendimus : Pau¬
iudaeos qui crucifixerunt xp̃m. Cum &di
ipso populo uenerit᷑ alius paries occurrens
exnaturali incisus oleastro insertus es in illi
Noli gloriari aduersus ramos Nam si glo¬
riaris nontu radicem portas. sed radixte:
Ergo deradice patriarcharum dicit fracto
quoslam ramos propter infidelitatẽ. & in se¬
tum ibi oleastrum. utess& particsps pinguso¬
nis oliuae. idẽ ecclesiam ex gentibus uenient¬
& quis inserit oleastrum inoliuanumque
ba cas nisi oleastri: quod enim inseritur ho
crescit & eius rei fructus inuenitur. nomradi¬
cis fructus sed surculi hoc ostendens apłs
omnipotentia sua dm̃ fecisse. ut oleaster inra¬
dicem oliue inserer&ur. & nonba cas siluestri
sed oliuam clar& Ad omnem potentiam dĩ
reuocans hoc apostolusait: Si tu exnaturali
incisus oleastro contra naturã insertus es in
oliuã: Noli gloriari inquiđ aduersus ramos.
sed dicis ait. fracti sunt rami ut in serar

Expanded text:
radix erat in Patriarchis, unde ostendemus? PauJudaeos qui crucifixerunt Christum; cum et de ipso populo venerit alius paries, occurrens ex naturali incisus oleastro, insertus es in illis, noli gloriari adversus ramos. Nam si gloriaris: non tu radicem portas, sed radix te. Ergo de radice Patriarcharum dicit fractos quosdam ramos propter infidelitatem, et insertum ibi oleastrum, ut esset particeps pinguedinis olivae, id est, Ecclesiam ex Gentibus venientem. Et quis inserit oleastrum in oliva? Olivbaccas nisi oleastri. Quod enim inseritur, hoc crescit, et ejus rei fructus invenitur: invenitur non radicis fructus, sed surculi. Hoc ostendens Apostolus omnipotentia sua Deum fecisse, ut oleaster in radicem olivae insereretur, et non baccas silvestres, sed olivam daret; ad omnipotentiam Dei revocans hoc Apostolus ait: Si tu ex naturali incisus es oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam, noli gloriari, inquit, adversus ramos. Sed dicis, ait: Fracti sunt rami, ut ego inserar.
Abbreviated transcription (Latin):
lumtlcim ioc at posteruis paaperosto
quod at prius miustitia. hoc est poste¬
pius inuidicio more illo rep&tioris u i sarit
demonstrat populum cd̃ pauperem eͥedi debe
nemori Nor supbum sed humilem: bcatiloni
teq uen inagrias illis terrenas cduntias am̃sis¬
ser quod ideo comme morandum pritarau
qun surt quidam qui faciluis omnia sua ꝑdu¬
peribus distribuunt : quã ipsi pauperes cdihant:
Inflilbus int eiumn uctantia qua pereo it sibit

Expanded text:
lum tuum; hoc ait posterius, pauperes tuos: et quod ait prius, in justitia; hoc posterius, in judicio; more illo repetitionis. Ubi sane demonstrat populum Dei pauperem esse debere, id est, non superbum, sed humilem. Beati enim antequam magnas illas terrenas divitias amisisset. Quod ideo commemorandum putavi, quoniam sunt quidam qui facilius omnia sua pauperibus distribuunt, quam ipsi pauperes Dei fiant. Inflati sunt enim jactantia q
Abbreviated transcription (Latin):
ter: Illi ergo populo primo adhuc carnali ubi
pauci proph&ae intellegebant. & quid desi¬
derar&ur ado & quando haber& publice
p̃dicari. praenuntiauerunt futura haec tem
inradice erat occultus in semine patriarcha¬
rum & quodam tempore reuelandus tam¬
quam fructu apparente sicut scriptum
est. florebit uirga deradice iesse : sic &iam ip¬
sum nouum testamentum quod inxp̃o est.
prioribus illis temporibus occultum erat. solis
prophetis cognitum. & paucissimis piis. non
ex manifestatione p̃sentium sed ex reuelatione
futurorum Nam quid sibi uult fratres ut
unum quididam commemorem quod abra¬
ham mittens seruum suum fidelem ad despon¬
sandam uxorem unico filio suo. facit eum iura¬
re sibi & iniuramento dicit᷑. pone manum
subfȩmore meo & iura : Quid erat infemore
abrahȩ. ubi ille manum iurans possuit. q̃ui¬

Expanded text:
ter: illi ergo populo primo adhuc carnali, ubi ter: illi ergo populo primo adhuc carnali, ubi pauci prophetae intelligebant et quid desideraretur a Deo, et quando haberet publice praedicari, praenuntiaverunt futura haec tempin radice erat occultus in semine Patriarcharum, et quodam tempore revelandus tanquam fructu apparente, sicut scriptum est, Floruit virga de radice Jesse : sic etiam ipsum Novum Testamentum, quod in Christo est prioribus illis temporibus occultum erat, solis Prophetis cognitum, et paucissimis piis, non ex manifestatione praesentium, sed ex revelatione futurorum. Nam quid sibi vult, fratres, ut unum quiddam commemorem, quod Abraham mittens servum suum fidelem ad desponsandam uxorem unico filio suo, facit eum jurare sibi, et in juramento dicit ei: Pone manum sub femore meo, et jura ? Quid erat in femore Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
est hymnus : si sit & laus & dĩ laus. & non cante¬
tur non est hymnus. Oportet ergo ut sit hẏm¬
nus. hab& haec tria & laudem dĩ & canticum.
Quid est ergo defecerunt hymni : defecerunt
laudes quae cantantur indm̃ molestam rem.
& quasi luctuosam uidetur nuntiare: qui enim
laudat: qui cantat laudem. Nonsolum cantat:
sed & amat eum quem cantat In laudem con¬
fitentis ẽ p̃dicatio. incantico amantis affectio
Defecerunt ergo hymni dauid ait. & addidit
filii iesse Erat enim dauid rex isrł filius iesse.
tempore quodam ueteris testamenti: quo
tempore nouł testamentum occultum ibierat.
tamquam fructus in radice Si enim quaeras
fructum inradice : noninuenis: nec tamen
inuenis in ramis fructum. Nisqui deradice
processerit: Illo ergo tempore populo primo
ueniente ex semine abrahe carnaliter : Nam &
populus secundus ꝑtinens ad nouum testam̃¬
tum. ad semen abrahe ꝑtin& sed iam spiritali¬

Expanded text:
est hymnus: si sit laus, et Dei laus, et non canteest hymnus: si sit laus, et Dei laus, et non cantetur, non est hymnus. Oportet ergo ut, si sit hymnus, habeat haec tria: et laudem, et Dei, et canticum. Quid est ergo, Defecerunt hymni? Defecerunt laudes quae cantantur in Deum. Molestam rem et quasi luctuosam videtur nuntiare. Qui enim laudat: qui cantat laudem, non solum cantat, sed et amat eum quem cantat. In laude confitentis est praedicatio: in cantico amantis affectio. Defecerunt ergo hymni David, ait: et addidit, filii Jesse. Erat enim David rex Israel, filius Jesse , tempore quodam Veteris Testamenti; quo tempore Novum Testamentum occultanquam fructus in radice. Si enim quaeras fructum in radice, non invenies; nec tamen invenies in ramis fructum, nisi qui de radice processerit. Illo ergo tempore, populo primo venienti ex semine Abrahae carnaliter; nam et populus secundus pertinens ad Novum Testamentum, ad semen Abrahae pertinet, sed jam spirituali