comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
serui eiuis. prior illam pati uoluit
Et quia necessaria erat ira populoꝵ
ipsas cribulationes curarentur & sana¬
rentur: amarum poculũ prior medicus
bibit. ue bibere timer& egrotꝰ. Ergo
dñs regnauit. irascantur populi. Iras¬
cantur populi. quia de ira ipsoꝵ multa
bona facta sunt. Illi irascant᷑ & serui
dei purgentur. Quia exercengar: coro¬
nantur. Irascantur populi. qui sedo su¬
ꝑ cherubin regnauit: cõmoueat᷑ t̾ra.
Cherubin ẽ sedes dei. sicut scripturȩ
tradunt: celestis quȩdã sedes sublimis.
quam nos non uidemus. sed uerbũ dei
nouit illã. Nouit tanquã sedẽ suã
ꝙ ipsum uerbũ dei &. sp̃c dei. Dixit
seruus dei ubi sedeat ds. non quia sic
sedos as quomͦ homo. Sed tu si uis ut
sedeat in te ds. si bonus eris. sedes dĩ eris
Sic enim scriptum ẽ. Sedes sapientiȩ
anima iusti. Trhonus enĩ latine se-¬
des dr̃. Nam &. ipsum cherubin int̾¬
pretati sunt quidã quid diceret᷑ lati¬

Expanded text:
servi ejus, prior illam pati voluit: servi ejus, prior illam pati voluit: et quia necessaria erat ira populorum ipsas tribulationes curarentur, et sanarentur; amarum poculum prior medicus bibit, ne bibere timeret aegrotus. Ergo, «Dominus regnavit, irascantur populi:» irascantur populi, quia de ira ipsorum multa bona facit Deus. Illi irascuntur, et servi Dei purgantur; quia exercentur, coronantur. «Irascantur populi. Qui sedet super Cherubim» regnavit; «commoveatur terra.» Cherubim sedes Dei est, sicut Scripturae tradunt, coelestis quaedam sedes sublimis, quam nos non videmus; sed verbum Dei novit illam, novit tanquam sedem suam, et ipsum Verbum Dei et Spiritus Dei dixit servis Dei ubi sedeat Deus. Non quia sic sedet Deus, quomodo homo: sed tu si vis ut sedeat in te Deus, si bonus eris, sedes Dei eris; sic. enim scriptum est, «Sedes sapientiae, anima justi.» Thronus enim, latine sedes dicitur. Nam et ipsum Cherubim interpretati sunt quidam quid diceretur lati
Abbreviated transcription (Latin):
in celo. Sed quio aixit: Bii qui cȩlũ
& terram non fecerunt. pereant de
terra. Quasi respond& ad terrã.&. de-¬
fuit quod responder& de cȩlo: quia
illi non fuerunt ini celo. Ipsam terrã
bis dixit. quia ipsa ẽ sub gelo. Leant
de terra.&. de sub celo. de templis suis.
Uidete si non fit: si non ex magna iam
parce factum ẽ. Quid enĩ remansit:
Aut quantũ remansit: Magis reman¬
serunt idola in coedib paganoꝵ. quã
terra. Iterum dixit irascantur popłi.
Quod enĩ dixit dñs hoc repetiuit qui
sed& suꝑ cherubin. Et quod dixit reg¬
nauit. subaudiri fecit in alio uersu.
Et quod ait irascantur populi. hoc di¬
xit cõmoueatur terra. Quid sunt enĩ
populi nisi terra: Quantũ potest ira¬
catur terra ei qui iam sedo in cels
fuit enim dñs & in terra. & assũpsit
terram in qua ess& in t̾ra. Induit
se carne. & prior uoluit pati irascen¬
tes populos. Ne iram popłoꝵ cimerẽt

Expanded text:
in coelo: sed quid dixit? «Dii qui coelum in coelo: sed quid dixit? «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra.» Quasi respondit ad terram, et defuit quod responderet de coelo, quia illi non fuerunt in coelo: ipsam terram bis dixit, quia ipsa est sub coelo. «Pereant de terra et de sub coelo,» de templis suis. Videte si non fit, si non ex magna parte jam factum est: quid enim remansit, aut quantum remansit? Magis remanserunt idola in cordibus Paganorum, quam terra.» Iterum dixit, «Irascantur populi.» Quod enim dixit, «Dominus;» hoc repetivit, «Qui sedet super Cherubim:» et quod dixit, «regnavit,» subaudiri fecit in alio versu: et quod ait, «Irascantur populi;» hoc dixit, «Commoveatur terra.» Quid sunt enim populi, nisi terra? Quantum potest irascatur terra ei qui jam sedet in coelo. Fuit enim Dominus et in terra, et assumpsit terram in qua esset in terra. Induit se carnem, et prior voluit pati irascentes populos. Ne iram populorum timerent
Abbreviated transcription (Latin):
Quid fecerunt anñtiatorib uerbi
ueritatis nubib xp̃i circũ euntibus
orbem terrarũ & cõpluentib agrũ
dei: Quid illis fecerunt qui irasceban¬
tur. nisi ut inter manus eoꝵ caro af
naretur: Nec ipsa caro quam ꝑse¬
cutores occidere potuerunt ita mor¬
tua ẽ: ut in ȩternũ interiret. Habe¬
bit enim tempus suũ quo resurgat¬
& ipsa. quia resurrectionem carnis
iam ostendit añs in se ipso. Inde illã
uoluit a nobis accipere. ut de nrã
possimus non desꝑare. Ergo fr̃s caro
seruoꝵ quam occiderunt cultores ido¬
loꝵ resurgo. tempore suo. Nã idola
quȩ fregit xp̃c numquã iterũ faci&
faber. Fudistis cum iheremias legeret᷑
ante apłicam lectionẽ. Si aurẽ ap¬
posuistis. uidistis ibi tempora p̃sentia
que nunc agimus. Dixit enĩ. Dii qui
celum & terrã non fecerunt pereant
de terra &. de sub cȩlo. Non dixit. dii
qui celũ & terram non fecert̃ pereant
de cȩlo & de terra: quia uũquã fueruił

Expanded text:
Quid fecerunt annuntiatoribus verbi Quid fecerunt annuntiatoribus verbi veritatis, nubibus Christi circumeuntibus orbem terrarum et compluentibus agrum Dei? Quid illis fecerunt qui irascebantur, nisi ut inter manus eorum caro affnaretur? Nec ipsa caro quam persecutores occidere potuerunt, ita mortua est ut in aeternum interiret: habebit enim tempus suum quo resurgat et ipsa; quia resurrectionem carnis jam ostendit Dominus in seipso. Inde illam voluit a nobis accipere, ut de nostra possemus non desperare. Ergo, fratres, caro servorum quam occiderunt cultores idolorum, resurget in tempore suo: idola quae fregit Christus, nunquam iterum faciet faber. Audistis, cum Jeremias legeretur ante apostolicam lectionem, si aurem apposuistis; vidistis ibi tempora praesentia quae nunc agimus. Dixit enim: «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra et de sub coelo» . Non dixit, Dii qui coelum et terram non fecerunt, percant de coelo et de terra; quia nunquam fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicari postea quã
resurrexit a mor¬
tuis . & ascendit in celum: postea quã
impleuit discipulos suos fiducia sp̃s
scĩ. ut non timerent mortẽ quã ille
iam occiderat in se. Cepit ergo prȩ
qui salutem habere uellent. ꝙ. irati
sunt populi qui idola colebant.
Irascebantur qui colebant qđ fece-¬
rant. quia annuntiabatur ille a qͦ
facti sunt. Utiq ille annuntiabat.
ꝑ discipulos suos se ipsũ. qui illos
uolebat conuerti ad eum a qͦ facti
erant: & auerti ab eis quȩ ipsi fece¬
rant. Illi ꝓ idolo suo irascebant᷑ dño
suo. qui si ꝓ idolo suo irascerentur
seruo suo: dampnandi erant. Al elior
enim seruus eoꝵ. quã idolum eoꝵ.
Seruũ enim eoꝵ fecit ds. idolũ eoꝵ
faber fecit. Sic irascebantur ꝓ idolo suo
ut irasci non timerent dnõ suo. Sed
irascantur p̃dictum ẽ non uissũ. In
ꝓphetia enim dicitur. Dñs regnauit
irascantur populi. Est quod fiat. &
de populis irascentib. Illi irascantur.
& in ira ipsoꝵ martyres coronentur.

Expanded text:
praedicari, postquam resurrexit a mortuis et ascendit in coelum, posteaquam implevit discipulos suos fiducia Spiritus sancti, ut non timerent mortem, quam ille jam occiderat in se. Coepit ergo praedqui salutem habere vellent; et irati sunt populi qui idola colebant. Irascebantur qui colebant quod fecerant, quia annuntiabatur ille a quo facti sunt. Utique ille annuntiabat per discipulos suos seipsum, qui illos volebat converti ad eum a quo facti erant, et averti ab eis quae ipsi fecerant. Illi pro idolo suo irascebantur Domino suo, qui si pro idolo suo irascerentur servo suo, damnandi erant. Melior enim servus eorum, quam idolum eorum: servum enim eorum Deus fecit, idolum eorum faber fecit. Sic irascebantur pro idolo suo, ut irasci non timerent Domino suo. Sed «irascantur,» praedictum est, non jussum; in prophetia enim dicitur, «Dominus regnavit, irascantur populi.» Est quod fiat et de populis irascentibus: illi irascantur, et in ira ipsorum martyres coronentur.
Abbreviated transcription (Latin):
dando. Laudatio urã quasi mandu¬
catio erit. Quantũ laudatis. tantum
iures adquiritis: & tantũ dulcescit
quẽ laudatis. Laudate nomen eiꝰ qm̃
suauis ẽ dñs. In ęt̃nũ miscłia eius.
Non enĩ cũ te liberauerit. desmet
e̾e̾ misericors. Et ut ꝓtegat te sẽꝑ in
ȩtͣnã uitã. misccłia eius ẽ. In eternum
ergo miscdia eius. Et usq in generatio¬
nem & generationẽ ueritas eius. Aut
omnẽ generationẽ accipe qd̃ dictum ẽ¬
in generationẽ & generationẽ: aut in
duab generationib unã terrenã. alte¬
ram celestẽ. Hȩc ẽ generatio una quȩ
parit mortales. altera quȩ parit ȩt̃nos.
Ueritas eius & hic ẽ & ibi. Noli pu¬
tare. quia hic non ẽ ueritas eiꝰ. Si ñ
hic esset ueritas eius. non diceret in
alio psalmo. ueritas de terra orta ẽ:
nec ipsa ueritas diceret. Ecce ego uobis¬
cum sũ usq ad consũmationẽ seculi.

Expanded text:
dando. Laudatio vestra quasi mandudando. Laudatio vestra quasi manducatio erit: quantum laudatis, tantum vires acquiritis, et tantum dulcescit quem laudatis. «Laudate nomen ejus, quia suavis est Dominus. In aeternum misericordia ejus.» Non enim cum te liberaverit, desinet esse misericors: et ut protegat semper in aeternam vitam, misericordiae ejus est. «In aeternum» ergo «misericordia ejus, et usque in generationem et generationem veritas ejus.» Aut omnem generationem accipe qgenerationem et generationem;» aut in duabus generationibus, unam terrenam, alteram coelestem. Hic est generatio una quae parit mortales; altera quae parit aeternos. Veritas ejus et hic est, et ibi. Noli putare quia hic non est veritas ejus: si non hic esset veritas ejus, non diceret in alio psalmo: «Veritas de terra orta est» ; nec ipsa Veritas diceret, «Ecce ego vobiscum sum usque in consum
Abbreviated transcription (Latin):
traueris in atria. confiterȩ. Quando ñ
erit confessio peccatoꝵ: In illa requie.
in illa ȩqualitate angeloꝵ. Sed uidete
quid dixerĩ. non erit confessio peccatoꝵ
Non dixi. ñ erit confessio. Erit enim
confessio laudis. Semꝑ confiteberis illũ
am. te creaturã: illũ ꝓtectorẽ. te ꝓtectũ
In illo quodãmͦ absconditus eris. sicut
dictum ẽ. Abscondes eos in abscondito
uultus tui. In atria eius in ymnis con¬
fitemini illi. In portis confitemini . &.
in atria cũ intraueritis confitemini in
ymnis. Ynim laudes sunt. Quando in¬
tras. te rep̾hende: cũ intraueris. illum
lauda. Aꝑite mͥ portas iusticiȩ dicit in
alis psalmo. ingrediens in eas confitear
ano. Nũquid dixit. cũ ingressus fuero
iam ñ confitebor: Etiam ingressus c̃
ficebitur. Quȩ enĩ peccata confitebat᷑
dans confitebatur. non se accusans.
Laudate nomen eiꝰ. qm̃ suauis ẽ dñs.
Nolite putare. quia deficitis in lau¬

Expanded text:
traveris in atria, confitere. Quando non traveris in atria, confitere. Quando non erit confessio peccatorum? In illa requie, in illa aequalitate Angelorum. Sed videte quid dixerim: Non erit confessio peccatorum. Non dixi, Non erit confessio: erit enim confessio laudis. Semper confiteberis, illum Deum, te creaturam; illum protectorem, te protectum. In illo quodammodo absconditus eris, sicut dictum est, «Abscondes eos in abscondito vultus tui» . «In atria ejus in hymnis confitemini ei». In portis confitemini; et in atria cum intraveritis, confitemini in hymnis. Hymni laudes sunt. Quando intras, te reprehende; cum intraveris, illum lauda. «Aperite mihi portas justitiae,» dicit in alio psalmo; «ingrediens in eis» «confitear Domino» . Numquid dixit, tum ingressus fuero, jam non confitebor? Etiam ingressus confitebitur. Quae enim peccata confitebaturdans confitebatur, non se accusans. 17. «Laudate nomen ejus, quia suavis est Dominus.» Nolite putare quia deficitis in lau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ oue. quia resurgens possedit eã.
Nos autem populus eius & oues pas¬
fessione. In portis initiũ ẽ. A confessi¬
one incipice. Inde psalmus in confessi¬
one. Ibi iubilate. confitemin uos ñ
factos a uobis: laudate eum a quo
facti estis. Ab illo sit bonũ tuũ. a quo
recedens fecisti malum tuũ. Intrate in
portas euis in confessione. Intr& grex
in portas. non foris remaneat ad lu¬
pos. Et quomͦ intr& : In confessione.
Porta id ẽ initiũ sit tibi confessio.
Unde in alio psalmo ar̃. Incipite do¬
mino in confessione. Quod illic dic̃
incipite. hoc appellauit hic portas.
Intrate in portas eius in confessione.
Et quid: Cum iã intrauerimus. non
confitebimur: Semꝑ confitere. sẽꝑ
habes quod confitearis. Difficile est
in hac uita. ut sic homo mutet᷑. ut
nichil in eo uiueniat᷑. quod rep̃hendat᷑.
Opus ẽ ut te rep̃hendas. ne ille rep̃hen¬
dat qui ddampnaturus ẽ. Ergo &. cũ in¬

Expanded text:
pro ove, qui resurgens possidet ovem. pro ove, qui resurgens possidet ovem. «Nos autem populus ejus, et oves pasfessione.» In portis initium est; a confessione incipite. Inde «Psalmus in confessione,» ibi jubilate. Confitemini vos non factos a vobis, laudate eum a quo facti estis. Ab illo sit bonum tuum, a quo recedens fecisti malum tuum. «Intrate in portas ejus in confessione.» Intret grex in portas, non foris remaneat ad lupos. Et quomodo intret? «In confessione.» Porta, id est initium, confessio tibi sit. Unde in alio psalmo dicitur: «Incipite Domino in confessione» . Quod illic, dicit, «Incipite;» hoc appellavit hic, «portas: Intrate in portas ejus in confessione.» Et quid, cum jam intraverimus, non confitebimur? Semper confitere, semper habes quod confitearis. Difficile est in hac vita, ut sic homo mutetur, ut nihil inveniatur in eo quod reprehendatur: opus est ut tu te reprehendas, ne ille reprehendat qui damnaturus est. Ergo et cum in
Abbreviated transcription (Latin):
pendistis. clauis confixistis. lancea
ꝑcussistis. custodes ad sepulchrũ po-¬
siustis: ipse ẽ ds. Scitote qm̃ dñs ip¬
se ẽ ds. Ipse fecit nos: & ñ ipsi nocꝰ.
sunt: & sine ipso factum ẽ nichil.
Quid ẽ quod exultatis: Quid ẽ quod
suꝑbitis: Aluis uos fecit: Et qͥ uos
fecit. ipse auobis patitur. Sed uos sic
uos iactatis & głamini & extollitis.
quasi a uobis ipsis facti sitis. Bonũ
ẽ uobis. ut qui fecit uos. reficiat
uos. Ipse fecit nos. & non ipsi nos.
Non debenius suꝑbire. Totũ bonũ
quoo habemus. ab artifice nr̃o habe¬
mus. Quod in nobis fecimus. inde dãp¬
namur: quod fecit ille in nobis inde
coronamur. Ipse fecit nos ꝙ ñ ipsi
nos. Nos autẽ populus eius. & oues
pascuȩ eius. Ques & ouis. ipse oues
una ouis. Et quã amantissimũ nr̃i
pastorẽ habemus: Bimisit nonagu¬
ta nouẽ. descendit quęrere unã: re¬
portat in humeris suis redẽptã suo¬
sanguine. Securus mortuus ẽ pastor

Expanded text:
pendistis, clavis confixistis, lancea pendistis, clavis confixistis, lancea percussistis, custodes ad sepulcrum posuistis; ipse est Deus. «Scitote quoniam Dominus ipse est Deus. Ipse fecit nos, et non nos». sunt, et sine ipso factum est nihil . Quid est quod exsultatis? quid est quod superbitis? Alius vos fecit; et qui vos fecit, ipse a vobis patitur. Sed vos sic vos jactatis et gloriamini, et extollitis, quasi a vobis ipsis facti sitis. Bonum est vobis ut qui fecit vos, perficiat vos. «Ipse fecit nos, et non nos.» Non debemus superbire: totum bonum quod habemus, ab artifice nostro habemus; quod in nobis nos fecimus, inde damnamur; quod in nobis ille fecit, inde coronamur. «Ipse fecit nos, et non nos. Nos autem populus ejus, et oves pascuae ejus.» Oves et ovis: ipsae oves una ovis. Et quam amantissimum nostri pastorem habemus! Dimisit nonaginta novem, descendit quaerere unam, reportat in humeris suis redemptam sanguine suo. Securus mortuus est pastor
Abbreviated transcription (Latin):
nomen unde extolleretur: &. habe¬
ret frenũ quo regeretur. Sed num¬
quio ꝓpter iurgines malas dãpnat᷑i
sumus & scãs &. corpore &. spũ: Aut
ꝓpt̃ istas laudabiles etiã illas impro¬
bandas laudare cogemur: Undiq
Seruite dño in iocunditate. uos allo¬
quitur. quiẽq in caritate omnia tole¬
ratis . &. spe gaudetis. Seruite dño
non in amaritudine murmurationiᷤ.
sed in iocunditate dilectionis. Intrate
in conspectu eius in exultatione. Fa¬
cile ẽ exultare foris. in conspectu dĩ
exulta. Non ualde lingua ex ult&e.¬
sed conscientia exult&. Intrate in con-¬
spectu eius in exultatione. Scitote qm̃¬
dñs ipse ẽ ds. Quis uescit qm̃ dñs
ipse ẽ ds: Sed de dño dicit quẽ ñ
putabant homines dm̃. scitote qm̃
dñs ipse ẽ deus. Dñs ille non uob̃ ui¬
lescat quem crucifixistis. flagellastis.
sputis illinistis. spinis coronastis ues¬
te ignominiosa uestistis. in ligno sus-¬

Expanded text:
nomen unde extolleretur, et habenomen unde extolleretur, et haberet frenum quo regeretur. Sed numquid propter virgines malas, damnaturi sumus sanctas et corpore et spiritu ? aut propter istas laudabiles, etiam illas improbandas laudare cogemur? Undique«Servite Domino in jucunditate:» vos alloquitur, quicumque in charitate omnia toleratis, et spe gaudetis. «Servite Domino,» non in amaritudine murmurationis, sed «in jucunditate» dilectionis. «Intrate in conspectu ejus, in exsultatione.» Facile est exsultare foris; in conspectu Dei exsulta. Non valde lingua exsultet; conscientia exsultet. «Intrate in conspectu ejus, in exsultatione.» nus ipse est Deus.» Quis nescit quia Dominus ipse est Deus? Sed de Domino dicit, quem non putabant homines Deum: «Scitote quoniam Dominus ipse est Deus,» Dominus ille non vobis vilescat: crucifixistis, flagellastis, sputis illinistis, spinis coronastis, veste ignominiosa vestistis, in ligno sus
Abbreviated transcription (Latin):
quadam securitate. Si quietẽ quȩris.
quasi lectum quȩris ut sine aliqua sol¬
licitudine requiescas. Et inde unus as¬
sumetur. &. unus relinquetur. Nemo
uos fallat fr̃s. Si non uultis falli. et
uultis amare fr̃s: scitote omnẽ ꝓfessi¬
onem in ȩccła habere fictos. Non
dixit omnẽ hominẽ esse fictũ. sed om¬
nem ꝓfessionẽ habere fictas ꝑsonas.
Sunt xp̃iani mali. sunt &. boni. Quasi
malos plures uides. quia palea sunt:¬
& te ad grana ꝑuenire non ꝑmitunt.
Sunt ibi & grana. accede. tẽpta. excute.
adhibe oris iudiciũ. liuenis sc̃imoni¬
ales indisciplinatas. Numqͥd idõ scĩ¬
moniũ reprehendũ ẽ: Multe non
stant in domib suis circũeunt domꝰ
alienas. curiosȩ agentes. loquentes q̃
non oport&. suꝑbȩ. linguate. ebriosȩ
Et si sunt uirgines. quid ꝓdest integͣ
caro mente corrupta: Melius ẽ hu¬
mile conuigiũ. quã suꝑba uirgini¬
tas. Si enim nuberet. ñ haberet

Expanded text:
quadam securitate. Si quietem quaeris, quadam securitate. Si quietem quaeris, quasi lectum quaeris, ut sine aliqua sollicitudine requiescas. Et inde «unus assumetur, et unus relinquetur.» Nemo vos fallat, fratres: si non vultis falli, et vultis amare fratres, scitote omnem professionem in Ecclesia habere fictos. Non dixi omnem hominem esse fictum, sed omnem professionem habere fictas personas: sunt christiani mali, sed sunt et boni. Quasi plures malos vides, quia palea sunt, et te ad grana pervenire non permittunt: sunt ibi et grana, accede, tenta, excute adhibe oris judicium. Invenis sanctimoniales indisciplinatas; numquid ideo sanctimonium reprehendendum est? Multae non stant in domibus suis, circumeunt domos alienas, curiose agentes, loquentes quae non oportet, superbae, linguatae , ebriosae: etsi virgines sunt, quid prodest integra caro, mente corrupta? Melius est humile conjugium, quam superba virginitas. Si enim nuberet, non haberet
Abbreviated transcription (Latin):
agro: Quod dicit apłs. Ego plantaui.
apollo rigauit. sed ds incrementum
dedit. Dei agri cultura ẽ. In agro la¬
boramus. Duo in agro. clerici sunt.
Unus assumetur &. unus relinquet᷑.
flssumetur bonus. relinquetur malus.
In molendino duȩ. ad plebes retulit.
Quare in molendino: Quia de iuncte
scło circuitu rerũ temporaliũ tanꝗͣ
mola detinentur: & inde una assumet᷑
&. una relinquet᷑. Quȩ inde assumet᷑:
faciens oꝑa bona attendens indigen¬
tiam seruoꝵ dei. indigentiã pauperũ.
ii confessione fidelis. in leticia spei cer-¬
ta. uigilans ad dm̃. nulli imprecans
malũ diligens quantũ potest. ñ solũ
amicos. sed etiam inimicos: prȩt̾ uxo¬
rem suã uesciens aliquã. prȩt̃ mari¬
tum suũ non sciens aliquẽ. Assumetur
& de molendmo. Quȩ autẽ alit̾ fuerit
relinquetur. Alii autẽ dicunt. Quietem
uolumus. neminẽ uolumus pati. remo¬
uemus nos a turbis. bene erit nobis in

Expanded text:
agro?» Quod dicit Apostolus: «Ego plantavi, agro?» Quod dicit Apostolus: «Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. Dei agricultura estis» . In agro laboramus. «Duo in agro,» clerici sunt: «unus assumetur, et unus relinquetur;» assumetur bonus, relinquetur malus. «In molendino duae,» ad plebes retulit. Quare «in molendino?» Quia devinctae saeculo, circuitu rerum temporalium, tanquam mola detinentur. Et inde «una assumetur, et una relinquetur.» Quae inde assumetur? Faciens opera bona, attendens indigentiam servorum Dei, indigentiam pauperum, in confessione fidelis, in laetitia spei certa, vigilans ad Deum, nulli imprecans mala, diligens quantum potest, non solum amicos, sed etiam inimicos, praeter uxorem suam non sciens aliquam, praeter maritum suum non sciens aliquem; assumetur et de molendino: quae autem aliter fuerit, relinquetur. Alii autem dicunt: Quietem volumus, neminem volumus pati, removemus nos a turbis; bene erit nobis in
Abbreviated transcription (Latin):
patientiȩ. Quis me huc quȩrebat :
Ego putabam quia caritas hic est.
Et paucoꝵ hominũ molestia irrita¬
tus dũ non ꝑseuerauerit implere
quod uouit. fit desertor tam scĩ ꝓ
positi. & reus uoti non redditi. Lam uͦ
cũ inde exierit: fit & ipse uituperator
&. maledicus .ꝙ. dicit ea sola quȩ qͣsi
se pati non posse asseuerat.ꝙ. aliqͣndo
uera. Sed utra malor toleranda st̃
ꝓpter societatẽ bonoꝵ. Dicit illi scrip¬
tira. Ue his qui ꝑdiderunt sustinentiã.
Et quod ẽ amplius ructat indignationiᷤˢᷤ
inalum odorẽ. unde ext̾reat intraturos.
quia ipse cũ intrasset. ꝑdurare ñ potuit.
Quales illi: Inuidi. litigatores. ne minẽ
sustinentes. auari. Ille ibi illud fecit.
ꝙ. ille ibi illud fecit. O male. quare ta¬
ces bouos: Quos colerare ñ potiusti iac¬
assumetur & unus relinquet᷑. due in
molendino. una assumetur &. una re-¬
linquetur duo in lecto. unꝰ assumetur
& unus relinquetur. Qui sunt duo in

Expanded text:
impatientiae. Quis me huc quaerebat? impatientiae. Quis me huc quaerebat? Ego putabam quia charitas est hic. Et paucorum hominum molestia irritatus, dum non perseveraverit implere quod vovit, fit desertor tam sancti propositi, et reus voti non redditi. Jamvero cum inde exierit, fit et ipse vituperator et maledicus: et dicit ea sola quae quasi se pati non potuisse asseverat; et aliquando vera. Sed vera malorum toleranda sunt propter societatem bonorum. Dicit illi Scriptura: «Vae his qui perdiderunt sustinentiam» . Et quod est amplius, ructat indignationis malum odorem, unde absterreat intraturos; quia ipse cum intrasset, perdurare non potuit. Quales illi? Invidi, litigatores, neminem sustinentes, avari; ille ibi illud fecit, et ille ibi illud fecit. O male, quare taces bonos? Quos tolerare non potuisti, jacassumetur, et unus relinquetur: duae in molendino; una assumetur, et una relinquetur: duo in lecto; unus assumetur, et unus relinquetur» . Qui sunt «duo in
Abbreviated transcription (Latin):
ricoꝵ. appetentes res alienas. ebriosos.
uoraces: iactant. Et tu inuide uitu¬
peras. &. tu in caute laudas. Cu qui
laudas dic mixtos malos. tu qui uitu¬
peras uide ibi &. bonos. Sic & in illa
uita cõmuni frũm quȩ ẽ in monaste¬
rio. magni uiri. scĩ. cotidie in ymnis.
in orationib. in laudib dei: inde ui¬
uunt. Cum lectione illis res ẽ. Labo¬
rant manib suis inde se transigunt.
non auare aliquid appetunt. quicqͥd
eis infertur apiis frĩb cũ sufficientia
& caritate utuntur. Nemo sibi usur¬
pat aliquio qđ alter ñ haheat. Om̃s
se diligunt. om̃s inuicẽ se sustinent.
etiam naues in portu collidunt᷑. Intrat
quasi securitatẽ sperans. neminẽ quẽ
toler&. habiturus. Inuenit ibi fr̃s ma¬
los. qui mali inueniri non possent.
nͥ admitterentur. Et necesse ut pͥmo
tolerentur. ne forte corrigant᷑. Nec
excludi facile possunt nisi prius to
lerati fuerĩt.&. fit ipse intolerandę

Expanded text:
ricorum, appetentes res alienas, ebriosos, ricorum, appetentes res alienas, ebriosos, voraces, jactant. Et tu invide vituperas, et tu incaute laudas: tu qui laudas, dic mixtos malos; tu qui vituperas, vide ibi et bonos. Sic et in illa vita communi fratrum, quae est in monasterio: Magni viri, sancti, quotidie in hymnis, in orationibus, in laudibus Dei, inde vivunt, cum lectione illis res est; laborant manibus suis, inde se transigunt; non avare aliquid petunt, quidquid eis infertur a piis fratribus, cum sufficientia et cum charitate utuntur; nemo sibi usurpat aliquid quod alter non habeat; omnes se diligunt, omnes invicem se sustinent. etiam naves se in portu collidunt, intrat quasi securitatem sperans, neminem quem toleret habiturus; invenit ibi fratres malos, qui mali inveniri non possent, nisi admitterentur et necesse est ut primo tolerentur, ne forte corrigantur; nec excludi facile possunt, nisi prius fuerint tolerati: et fit ipse intolerandae
Abbreviated transcription (Latin):
implent ꝑ ludos & ꝑ alia spectacula.
qui implent ȩcclas ꝑ dies festos. ebriosi.
uoraces. inuidi insectatores alterutrũ:
Sunt tales. sed non soli tales. Et iste
uituperator &co animo tacet bonos.
& ille laudator in cauto animo tacoe
turȩ dei. ecce quomͦ nunc dixi. sicut
liliũ in medio spinarũ. sic ꝓxima mea
in medio filiarũ: audit homo. consi¬
derat. placce. illi liliũ. Intrat. adherꝙ.
lilio. tolerat spinas. Merebitur e̾ẽ in
laude.&. inosculis sponsi qui dicit.
Sicut liliũ in medio spinarũ. sic ami¬
ca mea in medio filiarũ. Ita &. in cle¬
ricis. Laudatores clericoꝵ intendt̃
ibi bonos ministros. fideles dispensa¬
tores. omniũ toleratores. uiscera sua
impendentes in his quos uolunt ꝓ¬
ficere. non querentes quȩ sua sunt.
sed quȩ iħu xp̃i. Laudant hȩc: ob¬
liuscuntur quia mixti sunt malis.
Rursus qui rep̃hendunt auaritiã
clericoꝵ. imꝓbitates clericoꝵ. lites cle¬

Expanded text:
implent per ludos et per alia spectacula, implent per ludos et per alia spectacula, qui implent ecclesias per dies festos? Ebriosi, voraces, invidi, insectatores alterutrum. Sunt tales, sed non soli tales. Et iste vituperator caeco animo tacet bonos; et ille laudator incauto animo tacet turae Dei, ecce quomodo nunc dixi, «Sicut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum:» audit homo, considerat, placet illi lilium, intrat, adhaeret lilio, tolerat spinas; merebitur esse in laude et in osculis sponsi, qui dicit, «Sicut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum.» Ita et in clericis. Laudatores clericorum intendunt ibi bonos ministros, fideles dispensatores, omnium toleratores, viscera sua impendentes his quos volunt proficere, non quaerentes quae sua sunt, sed quae Jesu Christi. Laudant haec, obliviscuntur quia mixti sunt malis. Rursus qui reprehendunt avaritiam clericorum, improbitates clericorum, lites cle
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ut unaquȩq ꝓfessio male laudata
id est non caute laudata cũ inuitaue¬
rit homines laude sua inueniant illi
qui illuc ueniunt aliquos. quales ibi
esse ñ credebant: & offensi malis resi¬
liant abonis. fr̃s disciplinã istã ad ui¬
tam urãm conferte. & sic audite. ut ui¬
uatis. Laudatur ut generalit dicã
eccła dei. Magni homines xp̃iani. so-
li xp̃iani magna catholica. diligunt
se om̃s. Impendunt sibi quisq quod
possunt. Orationib ieiuniis. ymnis
udcatur ꝑ totũ orbem t̾rarũ. una c̃¬
sensione pacis laudatur d̃s. Audit
forte qui nescit. tacitum ẽ de cõmix¬
tione maloꝵ. Uenit laude inuitatꝰ.
inuenit cõmixtos malos. qui ñ illi
ỹdicti sunt ance quã ueniroe. Offen¬
ditur a falsis xp̃ianis. resurgit a ueris
xp̃ianis. Rursus odiosi maledici irru¬
unt uituꝑationem. Quales xp̃iani. qͥ
xp̃iani auari. fęneratores. Nonne
ipsi sunt qui theatra &. amphiteatra

Expanded text:
fit ut unaquaeque professio male laudata, fit ut unaquaeque professio male laudata, id est non caute laudata, cum invitaverit homines laude sua, inveniant illi qui illuc veniunt, aliquos quales ibi esse non credebant; et offensi a malis, resiliant a bonis. Fratres, disciplinam istam ad vitam vestram conferte, et sic audite ut vivatis. Laudatur, ut generaliter dicam, Ecclesia Dei: magni homines Christiani, soli Christiani, magna Catholica; diligunt se omnes, impendunt sibi quisque quod possunt, orationibus, jejuniis, hymnis vacatur per totum orbem terrarum, una consensione pacis laudatur Deus. Audit forte qui nescit tacitum esse de commixtis malis, venit laude invitatus, invenit commixtos malos, qui non illi praedicti sunt antequam veniret; offeditur a falsis christianis, refugit a veris christianis. Rursus odiosi, maledici, irruunt in vituperationem: Quales Christiani? qui Christiani? Avari, feneratores. Nonne ipsi sunt qui theatra et amphitheatra
Abbreviated transcription (Latin):
de nr̃o. Unus homo in corde suo cum
turba luctat᷑. Suggerit auaritia. sug¬
gerit libido. suggerit uoracitas. sug¬
gerit lȩcicia ista popularis. Omĩa sug¬
geruntur. ab omnib se abstin&. oĩb
respondet. & ab omnib aduersatur.
Difficile ẽ: ut non ab aliqua feriatur.
Ubi ergo securitas: hic: Nusquã
mista uita. nusquã. In sola spe pro¬
missoꝵ dei. Ibi autẽ cũ illuc ꝑuenerimꝰ.
ꝑfecta securitas cum claudunt᷑ porte
& confirmantur uectes portarũ ierłm:
ubi uere plena iubilatio & magnum
gaudiũ. Modo aut̃ ne securus lauoes
que lib& uita ante mortẽ. ne laudes
hominẽ quẽquã Hinc autẽ fallunt᷑
homines ut uel ñ suscipiant meliorẽ
uitã uel temere aggrediant᷑. quia &
cũ laudare uolunt sic laudant. ut ñ
ibi dicant mala quȩ st̃ mixta . & qui
uituperare uolunt tã inuido animo
& ꝑuerso uituꝑant. ut claudant ocłos
aduersus bona. & sola mala quȩ ibi uł
sunt uel putantur exaggerent. Inde

Expanded text:
de nostro; unus homo in corde suo cum de nostro; unus homo in corde suo cum turba luctatur. Suggerit avaritia, suggerit libido, suggerit voracitas, suggerit laetitia ista popularis; omnia suggerunt: ab omnibus se continet, omnibus respondet, et ab omnibus aversatur; difficile est ut non ab aliqua feriatur . Ubi ergo securitas? Hic nusquam; in ista vita nusquam, nisi in sola spe promissorum Dei. Ibi autem, cum illuc pervenerimus, perfecta securitas, cum clauduntur portae, et confirmantur vectes portarum Jerusalem : ibi vere plena jubilatio et magnum gaudium. Modquamlibet vitam; ante mortem ne laudes hominem quemquam . 12. Hinc autem falluntur homines, ut vel non suscipiant meliorem vitam, vel temere aggrediantur; quia et cum laudare volunt, sic laudant, ut non ibi dicant mala quae mixta sunt; et qui vituperare volunt, tam invido animo et perverso vituperant, ut claudant oculos adversus bona, et sola mala quae ibi vel sunt vel putantur, exaggerent. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
ut cognoscatur malus. intꝰ ꝓbandꝰ ẽ.
Quomodo gͦ excludis intraturũ. qui
postea ꝓbandus ẽ. & ꝓbari nisi intra¬
uerit non potest: Repelles om̃s malos:
Dicis enim . &. nosti iunspicere. Omnes
nudis cordib ad te ueniunt. Qui ir¬
traturi sunt ipsi se ñ nouert̃. quanto
minus tu: Multi enĩ sibi ꝓmiseruñ.
qd̃ impleturi essent illã uitã scãm
in cõmunit habentẽ omnia. ubi
nemo dicit suũ aliquid. quib ẽ ani
ma una & cor unũ in dm̃. Missi st̃
in fornacẽ . &. crepuert̃. Quomͦ ergo
cognoscis eum. qui sibi adhuc ipse ig¬
notus ẽ: Excludes malos fr̃s a conuen¬
tu bonoꝵ: De corde tuo quisquis ita
dicis: om̃s malas cogitationes si po¬
tes a te exclude. Non intr& cor tuũ
uel mala suggestio. Non consentio
inquis. Sed intrauit tamen ut sugge¬
reretur. Nam om̃s uiunita corda ha¬
bere uolumus. ut nichil intr& qd̵ male
suggeratur. Unde aut̃ intro qui
nouit: Et pugnamꝰ cotidie in uno cor¬

Expanded text:
Ut cognoscatur malus, intus probandus est: Ut cognoscatur malus, intus probandus est: quomodo ergo excludis intraturum, qui postea probandus est, et probari nisi intraverit non potest? Repelles omnes malos? Dicis enim, et nosti inspicere. Omnes nudis cordibus ad te veniunt? Qui intraturi sunt, ipsi se non noverunt; quanto minus tu? Multi enim sibi promiserunt quod impleturi essent illam vitam sanctam, in commune habentem omnia, ubi nemo dicit aliquid suum, quibus est una anima et cor unum in Deum : missi sunt in fornacem, et crepuerunt. Quomodo ergo cognoscis eum qui sibi ipse adhuc ignotus est? Excludes malos fratres a conventu bonorum? De corde tuo, quisquis ista dicis, omnes malas cogitationes, si potes, exclude: non intret in cor tuum vel suggestio mala. Non consentio, inquis. Sed intravit tamen, ut suggereret. Nam omnes munita corda habere volumus, ut nihil intret quod male suggeratur. Unde autem intret, quis novit? Et pugnamus quotidie in uno cor
Abbreviated transcription (Latin):
huc gemitus. adhuc sollicitudo tẽꝑ¬
tationũ. Habet enim aliunde et
portus aditum. Si portus aditum ex
nulla parte haberet. nulla in eũ na¬
uis intrar&. Oportet gͦ ut ex aliqua
parte pateat. Aliquando autẽ ꝑ eam
partem qua pat&. uentus irruit . &¬
ubi scopuli non sunt: naues se inuicẽ
collise confringunt. Ubi gͦ securitas.
si nec in portu: Et tamen ut cumq
felicior es in portu quã in pelago. fa¬
tendum ẽ. concedendũ ẽ: uerũ est
Tamen si naues in portu bene sibi
applicentur. sibi non collidentur.
Seruetur ibi parilitas ȩqualitatis.
constantia caritatis. Et quando forte
uentus ex illa parte qua patce irrue¬
rit. sit ibi cauta gubernatio. Nam
quid dicturus ẽ mͥ quisquis talibus
locis forte p̃est. inmo seruit fribus
in his quȩ monasteria dicunt᷑. quid
dicturus ẽ: Cautus ero. nullũ malũ
admictã. Quomͦ nullũ malũ admit
cũ paueis bonis bene mͥ erit Ubi
cognoscis: Qm̃ forte us excludere

Expanded text:
huc gemitus, adhuc sollicitudo tenhuc gemitus, adhuc sollicitudo tentationum. Habet enim alicunde et portus aditum: si portus aditum ex nulla parte haberet, nulla in eum navis intraret; oportet ergo ut ex aliqua parte pateat: aliquando autem per eam partem qua patet, ventus irruit; et ubi scopuli non sunt, naves se invicem collisae confringunt. Ubi ergo securitas, si nec in portu? Et tamen utcumque feliciores in portu quam in pelago, fatendum est, concedendum est, verum est. Ament se, naves in portu bene sibi applicentur, non sibi collidantur: servetur ibi parilitas aequabilitatis, constantia charitatis; et quando forte ventus ex illa parte qua patet, irruerit, sit ibi cauta gubernatio. 11. Nam quid dicturus est mihi quisquis talibus locis forte praeest, imo servit fratribus, in his quae monasteria dicuntur? quid dicturus est? Cautus ero, nullum malum admittam. Quomodo nullum malum admitt; cum paucis bonis bene mihi erit. Ubi cognoscis quem forte vis excludere?
Abbreviated transcription (Latin):
uox dei omnes hortatur. Sustinentes
inuicem in dilectione. Separabo me
inquit aliquis cũ paucis honis. Cum
illis mͥ bene erit. Nam nulli ꝓdee
impiũ & crudele ẽ. Non me hoc
docuit dñs meus. Non enim dampna¬
uit seruũ qui interuertit qđ accepit.
sed qui non erogauit. Intelligatur pe¬
na interuersoris expęna pigri. Ser¬
ue nequã & piger ait dñs dampnans.
Non ait. interuertisti pecuniã meã.
non erogasti: inde inquit te pecuniã.
Auarus ẽ cũs salutis nr̃e: Ergo. separa¬
bo me inquit cum paucis bonis. Quid
mͥ ẽ rationem habere cum turbis:
Bene. Pauci ipsi boni de quib curbis
sunt eliquati: Si tamen iã ipsi pauci
om̃s boni. tamen cogitatio humana
laudabilis esse cum talib qui elegert̃
uitam quietã remoti a strepitu popu-¬
lari. a turbis inquiecis a magnis fluc¬
tib scłi: tanquam in portu st̃ Iam gͦ
ibi gaudiũ illud. iam ibi iubilatio il¬
la que ꝓmittitur: Nondũ sed ad¬

Expanded text:
vox Dei omnes hortatur: «Sustinentes vox Dei omnes hortatur: «Sustinentes invicem in dilectione.» 10. Separabo me, inquit aliquis, cum paucis bonis; cum illis mihi bene erit. Nam nulli prodesse impium et crudele est. Non me hoc docuit Dominus meus. Non enim damnavit servum qui intervertit quod accepit, sed qui non erogavit. Intelligatur poena interversoris ex poena pigri. «Serve nequam et piger,» ait Dominus damnans: non ait, Intervertisti pecuniam meam; non erogasti, inde, inquit, te puniam . Avarus est Deus salutis nostrae. Ergo separabo me, inquit, cum paucis bonis: quid mihi est rationem habere cum turbis? Bene: pauci ipsi boni, de quibus turbis sunt eliquati? Si tamen jam ipsi pauci, omnes boni: tamen bona cogitatio humana, laudabilis, esse cum talibus qui elegerunt vitam quietam; remoti a strepitu populari, a turbis inquietis, a magnis fluctibus saeculi, tanquam in portu sunt. Jam ergo ibi gaudium illud? jam ibi jubilatio illa quae promittitur? Nondum; sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut non gemat inter falsos fr̃s: Quo
iturus ẽ: Quio facturus: Solitudinẽ
petat sequuntur scandala. Separat
se qui bene ꝓficit. ut nullũ omnino
hominẽ patiatur. Quid si & ipsũ an¬
tequã ꝓficer& nemo uell& pati: Si
ergo quia ꝓficit. nullũ hominẽ uult
pati. eoipso quo non uult aliquẽ ho¬
minẽ pati conuincitur quod ñ ꝓfece¬
tes seruare unitatẽ sp̃c in uinculo
pacis. Sustinentes inuicẽ. Non ha¬
bes inte alius sustineat: Miror si ñ
ẽ. Sed ecce non sit. Eo robustior es
ad ceteros sustinendos. quo iã non ha¬
bes quod in te alii sustineant. Non
sustineris. sustine cȩceros. Non possũ
inquis Ergo habes quod & in te alii
sustineant. Sustinentes inuicẽ in di¬
lectione. Lu deseris res humanas.ꝙ.
segregas ce ut nemo ͭ uideat. Cui ꝓ¬
deris: Tu ad hoc ꝑuenisses si tͥ nullꝰ
ꝓfusset: An quia ueloces pedes tibi
uideris habuisse ad transeundum.
p̃cisurus es pontem: Exhortor om̃s.

Expanded text:
ut non gemat inter falsos fratres? Quo ut non gemat inter falsos fratres? Quo iturus est? quid facturus? Solitudines petat? Sequuntur scandala. Separaturus est se qui bene proficit, ut nullum omnino hominem patiatur? Quid si et ipsum, antequam proficeret, nemo vellet pati? Si ergo, quia proficit, nullum hominem vult pati, eo ipso quo non vult aliquem hominem pati, convincitur quod non profecetes servare unitatem spiritus in vinculo pacis» . «Sustinentes invicem:» non habes quod in te alius sustineat? Miror si non est: sed ecce non sit; eo robustior es ad caeteros sustinendos, quo jam non habes quod in te alii sustineant. Non sustineris, sustine caeteros. Non possum, inquis. Ergo habes quod et in te alii sustineant. «Sustinentes invicem in dilectione.» Tu deseris res humanas, et segregas te, ut nemo te videat; cui proderis? Tu ad hoc pervenisses, si nullus tibi profuisset? An quia veloces pedes tibi videris habuisse ad transeundum, praecisurus es pontem? Exhortor omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
enarũ. sed in medio filiarũ. O dñe.
quomͦ consolaris: Quomͦ confortas:
Quomͦ terres: Quid ẽ quod dicis sic̃
lilium in medio: Quarũ: Spinarũ.
Ita ꝓxima mea in medio. Quarum:
filiarum. Quas dicit spinas. ipsas fi
Utinam ergo iiter gemitꝰ alienarũ
gemeretur. minus gemeret᷑. Ille est.
maior gemitus. qm̃ si mimicus expro¬
brass& mͥ. sustinuissem utiq .&. si is
qui oderat me suꝑ me magna locutꝰ
fuiss&. absconderẽ me utiq ab eo.
Psalmi uoces sunt. Luteras nr̃as qui
nouit sequitur. qui ñ nouit discat
ut sequatur: Si is qui oderat me
magna locutus fuisset. absconderẽ
me utiq ab eo: tu uͦ homo unanimis
dux m̃s & notus m̃s qui simul mecũ
dulces capiebas cibos. Quos dulces
cibos nobiscũ capiunt. qui nobiscũ
semꝑ futuri non sunt: Quos dulces
cibos. nisi gustate & uidete quã dul¬
cis ẽ dñs: Inter illos necesse ẽ ut ge¬
mamus. Sed quo se separat᷑us ẽ xp̃ianꝰ.

Expanded text:
enarum; sed, «in medio filiarum.» O Domine, enarum; sed, «in medio filiarum.» O Domine, quomodo consolaris, quomodo confortas, quomodo terres? Quid est quod dicis? «Sicut lilium in» «medio,» quarum «spinarum? Ita proxima mea in medio,» quarum «filiarum?» quas dicis spinas, ipsas filUtinam ergo inter gemitus alienorum gemeretur; minus gemeretur. Ille est major gemitus, «Quoniam si inimicus exprobrasset mihi, sustinuissem utique; et si is qui oderat me, super me magna locutus fuisset, absconderem me utique ab eo.» Psalmi voces sunt: qui Litteras nostras novit, sequitur; qui non novit, discat, ut sequatur. «Si is qui oderat meset, absconderem me utique ab eo: tu vero unanimis, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos» . Quos dulces cibos nobiscum capiunt, qui nobiscum semper futuri non sunt? quos dulces cibos, nisi, «Gustate et videte quam dulcis est Dominus» ? Inter illos necesse est gemamus. 9. Sed quo se separaturus est christianus,
Abbreviated transcription (Latin):
in uerbo meo. uere discipuli mei estiᷤ.
& cognoscetis ueritatẽ . & ueritas li¬
berabit uos. Simul es & seruus & liber
seruus quia factus es liber quia ama¬
ris a deo a quo factus es. Immo etiam
inde liber. quia amas eum a quo factus
es. Noli seruire cũ murmure. Non
enim id agunt murmura tua ut non
seriuas. sed ut malus seruus seruias.
Seruus es dni. libertus es dñi. Non
te sic queras manirmitti ut receda
de domo manumissoris tui. Seruite
fecta iubilatio. tẽ laus sine defectu.
tc̃ amor sine scandalo. tẽ fructꝰ si ne
timore. tc̃ uita sine morte. Qͥa hic:
Nulliine gaudium: Si nullũ gau¬
dium. nulla iubilatio. Quomͦ: Iubi¬
late dño uniuersa terra. Est plane
& hic gaudiũ de spe futurȩ uitȩ.
Gustatur hic. unde ibi satiemur.
Sed necesse ẽ ut multa ꝑferant fru¬
menta inter zirania. Sunt grana
int̾ paleas. ẽ lilium inter spinas. Qͥa
enĩ audit ęccła: Sicut liliũ inter
spinas. ita ꝓxima mea in medio fi¬
liarũ. Non dictum ẽ in medio ali¬

Expanded text:
mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos» . Simul es et servus et liber: servus, quia factus es; liber, quia amaris a Deo a quo factus es: imo etiam inde liber, quia amas eum a quo factus es. Noli servire cum murmure; non enim id agunt murmura tua, ut non servias, sed ut malus servus servias. Servus es Domini, libertus es Domini; non te sic quaeras manumitti, ut recedas de domo manumissoris tui. 8. «Servite fecta jubilatio, tunc laus sine defectu, tunc amor sine scandalo, tunc fructus sine timore, tunc vita sine morte. Quid hic? nullumne gaudium? Si nullum gaudium, nulla jubilatio: quomodo, «Jubilate Domino, universa terra?» Est plane et hic gaudium; de spe futurae vitae gustatur hic unde ibi satiemur. Sed necesse est ut multa perferant frumenta inter zizania: sunt grana inter paleam , est lilium inter spinas. Quid enim audit Ecclesia? «Sicut lilium in medio spinarum, ita proxima mea in medio filiarum» . Non dictum est, In medio ali
Abbreviated transcription (Latin):
monia eius. Uidete quales nos uelit
formari. ne quasi de ꝑfecta iusticia p̃¬
sumamus. Ecce moyses & aaron in sa¬
cerdotib eus. & samuhel in his qui
inuocant nomen eius. Ad quos de co¬
lũpna nubis loquebatur. iam aperte
eos exaudiebat. qui custodiebant testi¬
monia eius. & precepta eius quȩ dedit
deus. nisi peccatis. Quando dat ueniã.
tunc dr̃ ꝓpicius. Et quid habebat in
istis quod undicare: ut ess& ꝓpicius
ignoscendo: ꝓpicus erat donando pec¬
cata. ꝓpicius erat & uindicando. Quid
enim sequitur: Tu ꝓpicius fiuisti illis.
Et uindicans in om̃s affectiones eorum.

Expanded text:
monia ejus. Videte quales nos velit monia ejus. Videte quales nos velit formari, ne quasi de perfecta justitia praesumamus. Ecce Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus, et Samuel in his qui invocant nomen ejus, ad quos de columna nubis loquebatur, tam aperte illos exaudiebat, qui custodiebant testimonia et praecepta ejus quae dedit eDeus, nisi peccatis: quando dat veniam, tunc dicitur propitius. Et quid habebat in istis quod vindicaret, ut esset propitius ignoscendo? Propitius erat donando peccata, propitius erat et vindicando. Quid enim sequitur? «Tu propitius fuisti illis, et vindicans in o
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ manifestum p̃signabant. Ille
autẽ nescio quis iam non ẽ uescio qͥs:
quia scitur a nobis dñs nr̃ iħc xp̃c.¬
Moyses & aaron in sacerdotib eiꝰ.
& samuhel int̾ eos qui inuocabant
nomen eius: inuocabant dnm̃n &
ipse exaudiebat eos. in colupna nubis
loquebatur ad eos. Qui primo loq̃bat᷑¬
in colũpna nubis. ipse nobis locutus ẽ
in scabello pedum suoꝵ. id est in terra
assumpta carne: unde adoramus scabel
be loquebatur quod tunc non intellige¬
batur: locutus ẽ in scabello pedũ suoꝵ
& intellecta sunt uerba nubis eius.
In colũpna nubis loquebatur ad eos.
Attendamus ergo fr̃s. Uidete quos &
quales scõs nominauerit. Custodiebaił
testimonia eius. & p̃ceptũ quȩ dedit
eis. Custodiebant. Certe intendite
Custodiebant testimonia eius. & pre-¬
cepta quȩ dedit eis. Hoc dicit. ꝙ nega¬
rinon potest. Nichilne habebant
peccati: Quomͦ: Quando custodie-¬
bant p̃cepta eius. custodiebant testi¬

Expanded text:
quem manifestum praesignabant. Ille quem manifestum praesignabant. Ille autem nescio quis, jam non est nescio quis; quia scitur a nobis, Dominus Moyses et Aaron in sacerdotibus eius, et Samuel inter eos qui inuocant nomen eius; inuocabant Dominum et ipse exaudiebat eos | in columna nubis loquebatur ad eos. Quare ain columna nubis, ipse nobis locutus est in scabello pedum suorum; id est, in terra assumpta carne, unde adoramus scabellbe loquebatur quod tunc non intelligebatur; locutus est in scabello pedum suorum, et intellecta sunt verba nubis ejus. «In columna nubis loquebatur ad edamus ergo, fratres: videte quos et quales sanctos nominaverit. «Custodiebant testimonia ejus, et praecepta ejus quae dedit eis.» Custodiebant certe, intendite. «Custodiebant testimonia ejus, et praecepta ejus quae dedit eis.» Hoc dicit, et negari non potest. Nihilne habebant peccati? Quomodo? Quando custodiebant praecepta ejus, custodiebant testi
Abbreviated transcription (Latin):
tio ętatis suȩ in tẽplo creuit. Aat̃
eius sterilis fuit. uolens habere filiũ
orauit ad dnm cũ gemitu magno:
&. petens ut dar&. ei d̃s filiũ. ostendit
quia ñ carnalit̾ habere uoluit. quẽ
natum ei dedit qui eũ esse uoluit.¬
Uouit enim eũ dnõ deo suo. & ait
Si mͥ masculus natus fuerit. templo
tuo serui&. Et ita fecit᷑. Natus sc̃s sa¬
muhel. fuit apud matrẽ tempore lactis.
Mox ut eum ablactauit: dedit in tẽ¬
plum ut ibi crescer& ibi ꝓbaretur in
spu. ibi deo seruir&. Factus ẽ sacerdos
magnus. sacerdos sc̃s in tempore illo.
Cõmemorat istos.&. ꝑ istos om̃s scõs nos
uult intelligere. Quare autẽ hic illos
nos debere intelligere. Aduertat scĩ-¬
assumpsit in qua apparer&. generi
humano. Et uolens nobis ostendere.
nubis loquebatur ad illos ds. Quid
ẽ in colũpna nubis loquebatur:
ꝑfiguras. Si enĩ in quadã nubicula
loquebatur obscura. illa dicta uescio

Expanded text:
tio aetatis suae in templo crevit. Mater tio aetatis suae in templo crevit. Mater ejus sterilis fuit: volens habere filium, oravit ad Dominum cum gemitu magno, et petens ut daret ei Deus filium, ostendit quia non carnaliter habere voluit, quem natum illi dedit, qui eum esse voluit.Vovit enim eum Domino Deo, et ait, «Si mihi masculus natus fuerit, templo tuo serviet:» et ita fecit. Natus sanctus Samuel fuit apud matrem tempore lactis; mox ut eum ablactavit, dedit in templum, ut ibi cresceret, ibi roboraretur in spiritu, ibi Deo serviret: factus est sacerdos magnus, sacerdos sanctus illo tempore . Commemorat istos, et per istos omnes sanctos nos vult intelligere. Quare autem hic illos nos debere intelligere. Advertat Sanctuia carnem assumpsit, in qua appareret generi humano; et volens nobis ostendere nubis ad illos loquebatur Deus. Quid est, «in columna nubis?» Loquebatur per figuras. Si enim in quadam nubecula loquebatur; obscura illa dicta nescio
Abbreviated transcription (Latin):
hel inter eos qui inuocant nomen
euis: inuocabant dnm .&. ipse exaudie¬
bat eos. in colũpna nubis loquebatur
ad eos. Isti antiqui moyses & aaron &
samuhel serui dei magni apud antiqͦ.
Nostis quia moyses eduxit in uirtu¬
te dei populum isrł ex egipto ꝑ ma
ta mirabilia fecerit illo tempore d̃s
ꝑ manũ moysi nouerunt om̃s qui
istas scripturas libenter in ęccl̃a au
diunt. uel apud se legunt. uel aliqͦ
modo didicerunt. Aaron fr̃ ipsius
fuit. quem ordinauit etiã sacerdo¬
tem. Et ibi quidẽ non uidetur sac̾¬
dos e̾ẽ nisi aaron. Aꝑte enĩ in illis
litteris aaron nominatur dei sacer
dos. De moyse non ibi dr̃ quod sa¬
cerdos erat. Sed si hoc non erat. qͥd
erat: Numquid maior sacerdote
esse poterat: Exprimit psalmꝰ iste
quia & ipse sacerdos erat. Moyses
& aaron in sacerdotib eius. Erant gͦ
illi dñi sacerdotes. Samuhel pꝰ ea
iam in libro regnoꝵ legitur. Iste
samuhel temporib dauid: nã ipse
unxit scm dauid. Samuhel ab mi-¬

Expanded text:
n his qui invocant nomen ejus. Invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Isti antiqui Moyses et Aaron et Samuel, servi Dei, magni apud antiquos. Nostis quia Moyses eduxit in virtute Dei populum Israel ex Aegypto per ta mirabilia fecerit illo tempore Deus per manum Moysi, noverunt omnes qui istas Scripturas libenter audiunt in Ecclesia, vel apud se legunt, vel quoquo modo didicerunt. Aaron frater ipsius fuit, quem ordinavit etiam sacerdotem. Et ibi quidem non videtur sacerdos esse, nisi Aaron. Aperte enim in illis Litteris Aaron nominatur sacerdos Dei : de Moyse non ibi dicitur quod sacerdos erat. Sed si hoc non erat, quid erat? numquid major sacerdote esse poterat? Exprimit psalmus iste quia et ipse sacerdos erat: «Moyses, et Aaron in sacerdotibus ejus.» Ergo erant illi Domini sacerdotes. Samuel postea jam in libro Regnorum legitur: iste est Samuel temporibus David; nam ipse unxit sanctum David. Samuel ab ini