comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auiditate nusi force sipia ẽ ut oret aiyalium. Intancũ enĩ libem est in qͣntum liberta est ⁊
mtũ appellat᷑ uoluntas Alioquin tam cupiditas qͣm uoluntas ꝓprie nuncupanda ẽ. Ꝙ sicͥs
qͣm dict ⁊̃ ipãm cupiditatẽ incħ eẽ aliud qͣm uoluntatẽ s uiciosam pecc̃o ꝙ seriuentem t̃ resi¬
scendum ẽ. nec de u̾b̾ qres constet controu̾sia est facienda. Et iam sic enuimostenditur. sñ uolũ.¬
tate nuillum eẽ pect̃m su in opere siĩ in origine. Item. Rłidemꝰ naturã in hiis u̾bis meis me in¬
teneri ꝙ̃ꝙͣ quia sĩ fecit qd facẽ ñ potiit sume iniquitatis ⁊ iniune est Cur ergo inqͥunt ꝑ¬
fatiendum ⁊ adñ faciendum motu animi carent si demiq abstimendi ab opere suo potestas nł

Expanded text:
cupiditate, nisi forte, si pia est, ut oret auxilium? in tantum enim libera est, in quantum liberata etantum appellatur voluntas; alioquin tam cupiditas quam voluntas proprie nuncupanda est. Quod satem nihil esse aliud quam voluntatem, sed vitiosam peccatoque servientem, non resistendum est, nec de verbis, cum res constet, controversia est facienda. Etiam sic enim ostenditur sine voluntate nullum esse peccatum sive in opere sive in origine. Item: Respondemus naturam in his verbis meis me inquia non fecit quod facere non potuit, summae iniquitatis est et insaniae, cur ergo., inquiunt, 'faciendum et ad non faciendum motu animi carent, si denique abstinendi ab opere suo potestas nul
Abbreviated transcription (Latin):
qui suꝑ pectus dnĩ recũbebat. si dix̾imus qr peccatũ ñ habemus. nos ipsos sedu¬
de corde puro ⁊ conscientia bona. ⁊ fide ñ fieta. magna ⁊ uera uͥtus ẽ qr
ipsa ẽ finis p̃cepti merito dicta foritis siõ mors. Qasic̃ mors auellit a sensib
carnis animã: sic caritas a concupiscentiis carnalib. Cur gͦ ñ dicimus qui¬

Expanded text:
qui super pectus domini discumbebat: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos deciqui super pectus domini discumbebat: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decide corde puro et conscientia bona et fide non ficta magna et vera virtus est, quae ipsa est finis praecepti, merito dicta fortis sicut mors, quia sicut mors avellit a sensibus carnis animam, sic charitas a concupiscentiis carnalibus. Item:
Abbreviated transcription (Latin):
relinqueretur. Quappt̃ cũ querit᷑ ⁊̃ deuitiis utrũ similit̾ omĩa sint ubi unũ
suo uitia opponi solent. ⁊ qd̾ aꝑte contͣriũ ẽ. ⁊ qd̾ sp̃e similitudinis adumbrat᷑.
It. Cogim᷑ fateriuitia plura eẽ untutib. Unũ aliqñ uitiũ uitio tollit᷑. It̃. uir¬
tus uero quo una ingressa fuĩt: qm secũ cet̾as duc̃. ꝓfecto uitioͣ cedt̃ quec̃q
inerant. hec utrũ ita se habeant: diligentiꝰ inquirendũ ẽ. Non enĩ ⁊ ista ui¬
una defuit. Ego uͦ nescio quẽ admodũ dicã. Nondicouerũ a quo de nominata
⁊ maritũ qͥħ idẽ seruat uxori. ⁊ tñ sunt plurim⁊ tales. quoꝵ sine aliqͦ pecc̃o
ẽẽ. neminẽ dixĩm. ⁊ utiq illud qualec̃q peccatũ exaliqꝰ uitio uenit. Unde pu¬
peccatũ. Qͥs gͦ sine aliqͦ uitio. i. fomite quotlã uł quasi radice peceati. elamet

Expanded text:
relinqueretur. Quapropter, cum quaeritur etiam de vitiis, utrum similiter omnia sint ubi unum relinqueretur. Quapropter, cum quaeritur etiam de vitiis, utrum similiter omnia sint ubi unum ni virtuti duo vitia opponi solent, et quod aperte eontrarium est, et quod specie similitudinis adumbratur. Item: Cogimur fateri vitia plura esse virtutibus. Unde aliquando vitium vitio tollitur. Item: Virtus vero quo una ingressa fuerit, quoniam secum caeteras ducit, profecto vitia cedunt, quaecunque inerant. Haec utrum ita se habeant, diligentius inquirendum est; non enim et ista dinibus. ego uero nescio, quem ad modum dicam. non dico uirum, a quo denominata et maritum, qui hoc idem seruat uxori —, et tamen sunt plurimi tales, quorum sine aliquo peccato esse neminem dixerim, et utique illud qualecumque peccatum ex aliquo uitio uenit. unde pupeccato ? quis ergo sine aliquo uitio, id est fomite quodam uel quasi radice peccati, cum clamet,
Abbreviated transcription (Latin):
defuerit: prudentia ñ erit. Porro si prudentia cũ erit. si ⁊ fortis ⁊ iusta ⁊ tem¬
ꝑans sit: ꝓfecto ubi fui̾t setũ ht̃ cet̾as. sic fortitudo ĩprudens eẽ ñ pot̾ uł ĩtẽꝑans
uł iniusta. sic temꝑantia necee sit ut prudens fortis ⁊ iusta sit. sic iusticia ñ÷.
si ñ sit prudens. fortis. tẽꝑans. Ita ubi uera ÷ aliqua earũ: ⁊ alie similit᷑ sc̃. Ubi¬
uitia sp̃e fallaci similia. It̃. Catilina ut de illo scripsert qͥ nosse potuerunt
frigus. sitĩ. famẽ. ferre pot̾at. eratq ĩpatiens medie algoris uigilie suꝑͣ ꝙͣ
dens ñ erat. Mala enĩ ꝓbonis eligebat. Tẽꝑans ñ erat: corruptelis enĩtur¬
pissimis fedabat᷑. Iustus ñ erat. nã contͣ patͥam conutrau̾at. ⁊ iõ nec fortitudo.
s duricia sibi ut stultos falleret nom̃ fortitudinis ĩponebat. Nã si fortitudo eẽt¬

Expanded text:
defuerit, prudentia non erit. Porro si prudentia tamen erit, et si fortis et justa et temdefuerit, prudentia non erit. Porro si prudentia tamen erit, et si fortis et justa et temperans sit, profecto ubi fuerit, secum habet caeteras. Sic fortitudo imprudens esse non potest vel intemperans vel injusta. Sic temperantia necesse est ut prudens, fortis et justa sit; sic justitia non est, si non sit prudens, fortis, teintellegi. Catilina, ut de illo scripserunt, qui nosse potuerunt, frigus, sitim, famem ferre poterat eratque patiens inediae, algoris, uigiliae, supradens non erat-mala enim pro bonis eligebat —, temperans non erat — corruptelis enim turpissimis foedabatur —, iusta non erat — nam contra patriam coniurauerat — et ideo nec fortitudo erat, sed duritia sibi, ut stultos falleret, nomen fortitudinis inponebat. nam si fortitudo esse
Abbreviated transcription (Latin):
sede. pauꝑi aũ tu sta illic: ⁊ homicidi ⁊ adult̾ii ⁊ sacrilegii reus ÷ It conse¬
quens iudr. nisi aliqͦmͦ intelligendũ ostendat᷑. ut qͥ dix̾it diituhic sede ⁊ pauꝑi¬
sit. Offendens quippe inuno: factus ÷ omĩum reus. At enĩ qͥ unã uirtutẽ ht̃. õs ht
⁊ qͥ unã ñ ht̃ nullã habet: h siuerũ ÷ confirmat᷑ ista sententia. S ego eã exponi
sint paria. Nã illud de infeparabilitate uirtutũ. ⁊ si forsitan fallor. tñ siuerũ
cdixert̃. ħ aũ de parilitate pecc̃oꝵ soli stoyciausi st̃ disputare contͣ omnẽ sensũ ge¬
nis humani. Quã eoꝵ uanitatẽ in iomniano illo qͥ in hac sententia stortus erat di
a uctorib nr̃is uł ipsi potiꝰ que ꝑ eos locuta ẽ. ueritati om̃ĩa paria ẽẽ peccata. Item.
Certe hinc ꝑ suadent qͥ unã iirtutẽ habu̾it habe om̃s. ⁊ om̃s deeẽ eui una defiũt.
quod prudentia nec ignaua nec in uista nec intẽꝑans pot̃ ẽẽ. Nã ⁊ si aliqͥd hoꝵ

Expanded text:
sede; pauperi autem: Tu sta illic; et homicidii et adulterii et sacrilegii reus est? Item: Consequens videtur, nisi alisit; offendens quippe in uno factus est omnium reus. At enim, qui unam uirtutem habetponi  hoc omnia peccata sint paria. nam illud de inseparabilitate uirtutum, etsi forsitan fallor, tamen, si uedixerunt. hoc autem de parilitate peccatorum soli Stoici ausi sunt disputare contra omnem sensum generis humani; quam eorum uanitatem in Iouiniano illo, qui in hac sententia Stoicus erat, inauctoribus nostris uel ipsi potius, quae per eos locuta est, ueritati omnia paCerte hinc persuadent, qui unam virtutem habuerit, habere omnes, et omnes deesse cui una defuerit, quod prudentia nec ignava nec injusta nec intemperans potest esse. Nam, et si aliquid horum
Abbreviated transcription (Latin):
seu legum pattruarum belloꝵ ꝓculdubio p̃panitõni parcendum ne uidelicet dm̃ uideatur
ħo temptare si ht̃ ꝙ faciat ⁊ sue ac alioꝵ saluti consuse ñ ꝓcurat ⁊ sc̃i religionis detͥmenta ũ¬

Expanded text:
seu legum paternarum bellorum procul dubio praeparationi parcendum, ne videlicet dictum videatur: seu legum paternarum bellorum procul dubio praeparationi parcendum, ne videlicet dictum videatur: homo tentare si habet quod faciat, et suae et aliorum saluti consulere non procurat,
Abbreviated transcription (Latin):
prilset auctoris. qr qñ pugnatur d̾s aꝑtis celis spectat ⁊ parcen qͣm inspicit iustam ibi.
palmam. Ideni. Siue d̾o fiũ aliquo legitimo imꝑio nubente grrenda bel¬
la suscipiuntur a nob̾ allioquin ioħs cum ad eum bapcrtandi nilites uenirent dicentes ⁊ nos
quid fac̾emus : responderet eis alrira abicite. uuliciam istã deserite. neminen ꝑcutite. ꝓst̾¬
uice neminem S qi scibat eos ħ mulitando face ñ et̃ homicidas s ministros legis ⁊ ñ ultorreᷤ
inuitiarum suarum s salutis publice defensores respondit eis. Nleminẽ ꝯcusseritis. n .c.ẜ.s¬
repetendis aut ꝓpulsandoꝵ hostium cuisa. Nicholaus papa ad consulta bulgaroꝵ sinul¬
la niget necc̃ĩtas ñ solum quadragesimali s om̃i tempore ĩ. aprelus abstinendum. Si autẽ
ineuitabłis urget opoetunitas nec quadingesiuali ẽ. tempore ꝓ defensione tam sua qͣm pr̃ie

Expanded text:
pulset auctoris, quia, quando pugnatur, Deus apertis coelis spectat, et partem quam inspicit justam, ibi dat pulset auctoris, quia, quando pugnatur, Deus apertis coelis spectat, et partem quam inspicit justam, ibi dat palmam. Item: Sive Deo sive aliquo legitimo imperio jubente, gerenda bella suscipiuntur a nobis. Alioquin Joannes, cum ad eum baptizandi milites venirent dicentes: Et nos quid faciemus? responderet eis: Arma abjicite, militiam istam deserite; neminem percutite; prosternite neminem. Sed quia sciebat eos haec militando facere, non esse homicidas sed ministros legis, et non ultores injuriarum suarum sed salutis publicae defensores, respondit eis: Neminem concusseritis, etc.etendis aut propulsandorum hostium causa. Nicolaus papa ad consulta Bulgarorum: Si nulla urget necessitas, non solum quadragesimali, sed omni tempore est a praeliis abstinendum. Si autem inevitabilis urget opportunitas, nec quadragesimali est tempore pro defensione tam sua quam patriae,
Abbreviated transcription (Latin):
punitur si fecit inuissus inde puniet᷑ nisi fecerit uissus. Idem ad publicolam. De occidendis
hominib ne ab eis quisq occidatur ñ michi placet ꝯsilium insi forte sit miles aut publica fũc
correptõnem hominũ negligamus. Idem ad marcellam. Si terrena ista res publica p̃cepta xͥ
rentur a bonis ut licentiosis cupiditatib domitis ħ uicia ꝑderent᷑. q̃ iusto imꝑio uł extapan
uł puniri debuerunt. Nam si disciplina xͥana omĩa bella culparet ħ potuis militib ꝯfiliũ
salutis petentib in eiͣgłio daretur ut abicerent arma seq milicie om̃mo subtinherent.
Dictum ẽ. autem eis. Nemiuem concusseritis nulli cllumpuias fec̃itis. Sufficiat uob̾ stipeti¬
dium ur̃m Quib ꝓprium stipendium sufficere debere p̃cepit. militare utiq ñ ꝓhibiit.
Ioem ad bonefaciũ comitem. Utile tibi tuisq dabo ꝯsilium. aArripe manib arma orõ auris

Expanded text:
punitur, si fecerit injussus, inde punietur, nisi fecerit jussus. Idem ad Publicolam: De occidendis hominibus ne ab eis quisque occidatur, non mihi placeat consilium, nisi forte sit miles aut publica functcorrectionem hominum negligamus. Idem ad Marcellam: Si terrena ista respublica praecepta Chrentur a bonis, ut, licentiosis cupiditatibus domitis, haec vitia perderentur, quae justo imperio vel exstirpari vel puniri debuerunt. Nam si disciplina Christiana omnia bella culparet, hoc potius militibus consilium salutis petentibus in Evangelio daretur, ut abjicerent arma seque militiae omnino subtraherent. Dictum est autem eis : Neminem concusseritis; nulli calumnias feceritis; sufficiat vobis stipendium vestrum. Quibus proprium stipendium sufficere praecepit, militare utique non prohibuit. Idem ad Bonifacium comitem: Utile tibi tuisque dabo consilium: arripe manibus arma; oratio aures
Abbreviated transcription (Latin):
supra debitũ offert̃. Ambi adhortationẽ unginitatis lib.i. Sola ẽ. enĩ uir¬
ginitas que suaderi pot̾ ĩꝑari ñ pot. res magis uoti ꝗͦ pcepti. Ieꝵ cont᷑ iouim

Expanded text:
supra debitum offertur. Ambrosius in hortatione virginitatis, lib. I: Sola est enim virsupra debitum offertur. Ambrosius in hortatione virginitatis, lib. I: Sola est enim virginitas, quae suaderi potest, imperari non potest, res magis voti quam praecepti. Hieronym
Abbreviated transcription (Latin):
illa: quodam᷑ mariti me̾trix. aut ille adult̃ uxoris. Id̃ de doctͥna xp̃iana
lib ui Suscipiende ꝓlis causa erat uxoꝵ pluriũ simul uni uiro haben¬
aarũ incul pabił consuetudo. ⁊ iõ unã feminã maritos plurimos habeꝵ e
honestũ ñerat. Non enĩmulier eo ẽ fecundior. In huiꝰcemo᷑ reb qͥeqͥd illoꝵ
tempoꝵ scĩ ñ libidinose. faciebant: qͣniis ea fac̾ent que ħ tẽpore nͥ ꝑ libi¬
lidorꝰ de sũmo bono lib̃.i. cap̃.xxii. In lege ĩꝑat.
nuptias in eu̾ngłio uirginitatẽ. Id̃ lib̾ .ii. cap̃.lx.Coniugiũ ꝯcessũ ẽ.
uirginitas ãmonita ñ iussa. qi nimis excelia. OR in epła pauli ad rom̃.¬
sumus qa debuimꝰ facẽ fecunꝰ. Ea uͭ que supra debitũ facimꝰ. ñ facimꝰ ex
p̾ceptis. Hirginitas enĩ ñ ex debito soluit᷑. neq enĩ ꝑ p̃ceptum expetitut .s

Expanded text:
illa est quodammodo mariti meretrix, aut ille adulter uxoris. Idem De doctrina Christiana illa est quodammodo mariti meretrix, aut ille adulter uxoris. Idem De doctrina Christiana lib. III: Suscipiendae prolis causa erat uxorum plurium simul uni viro habendarum inculpabilis consuetudo, et ideo unam feminam maritos plurimos habere honestum non erat; non enim mulier eo est fecundior. In hujuscemodi rebus quidquid illorum temporum sancti non libidinose faciebant, quamvis ea facerent, quae hoc tempore nisi per libiidorus De summo bono, lib. I, cap. XXI: In lege imperat nuptias, in Evangelio virginitatem. Idem lib. II, cap. LX: Conjugium concessum est, virginitas admonita, non jussa, quia nimis excelsa. Origenes in Ee supra debitum fecimus, non facimus ex praeceptis. Virginitas enim non ex debito solvitur, neque enim per praeceptum expetitur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Ncarnalit filios ꝓpagare qi illiꝰ popłi generatio ñtia fut᷑ oꝵ erat. ⁊ ad dispen
iatione. ꝓpħicã ꝑtinebat. ĩoq ñsic uni uiro ⁊̃ plures habere licebat uxores :
ita uni femine plures uiros. nec ꝓlis ipsus causa si forte illa parere possec.
il legmerare ñ posset: occulta enĩ lege nat̾e amant singłaritatẽ que prin¬
cipant᷑ subietta uͭ plura uni sine dedecore subdunt᷑ Neq en ĩ sic habet
seruus płes clños. quom᷑ seruiunũ dnm. sic̃ multe anime uni dõ reco sub¬
dunt᷑ una uͭ anima post multos dõs fornicari pot᷑ ñ fecundari. It de naui¬
tis ⁊ concupiscentia. ẜousq ꝑueñ libidinosa crudelitas. ut ⁊̃ sterilitatis
uenena ꝓcuret. ꝓrsus si ambo tales et̃ coniuges ñ tc̃. ⁊ si abinitio tales fuert̃.
ñ sibi ꝑ comubiũ s ꝑ stuprũ conueͣrt̃. Si aut̃ ñ ambo tales st̃: audeo dic̾e aut

Expanded text:
etiam carnaliter filios propagare, quia illius populi generatio nuntia futurorum erat et ad dispenetiam carnaliter filios propagare, quia illius populi generatio nuntia futurorum erat et ad dispensationem propheticam pertinebat. Ideoque non sicut uni viro etiam plures habere licebat uxores, ita uni feminae plures viros nec prolis ipsius causa, si forte illa parere posset, ille generare non posset. Occulta enim lege naturae amant singularitatem, quae principantur; subjecta vero plura uni non sine dedecore subduntur. Neque enim sic habets, quomodo plures servi unum dominum sicut multae animae uni Deo recte subduntur, una vero anima post multos deos fornicari potest, non fecundari. Idem De nuptiis et concupiscentia: Eo usque pervenit libidinosa crudelitas, ut etiam sterilitatis venena procuret. Prorsus si ambo tales sunt, conjuges non sunt; etsi ab initio tales fuerint, non sibi per connubium, sed per stuprum convenerunt. Si autem non ambo sunt tales, audeo dicere aut
Abbreviated transcription (Latin):
filios habit᷑os. separare se tam̃ uł ipsa causa filioꝵ atq aliis copulare
ñ liceat. Qđ si fecint. cũ eis qͥb se cõpultau̾int. adult̾iũ cõmittunt. Id̾ de nuptiis
⁊ concupiscentia. Hoc custodit᷑ in xp̃o ⁊ in eccłia. ut uiuens a uiuente in et̾nũ
nullo diuortio separet᷑. Cuĩ sacram̃ti tanta obseruatio ÷ qͥbq fidelib contu¬
gatis : ut cũ filioꝵ ꝓcreandoꝵ causa uł nubant femine. uł iuri ducant uro¬
res. nec sterilem uxorẽ fas fit dimitt̾e. ut feeunda clucat᷑. Qd̾ si fecit. ñ leg e
hiuꝰ scłi. ubi int̾ueniente repudio sine crimint concedit᷑. cũ aliis alia copula¬
re comibia. Q ĩ moysen dñs ꝓpt̃ duriciã cordis illoꝵ is raheltas ꝑmisisse tesia¬
pietate ꝑfettus filios hab̾e nͥ spiritalit᷑ querit. tc̃ uͦ ipsius pietatis erat ratio.

Expanded text:
filios habituros, separare se tamen vel ipsa causa filiorum atque aliis copulare filios habituros, separare se tamen vel ipsa causa filiorum atque aliis copulare non liceat. Quod si fecerint, cum eis quibus se copulaverint adulterium committunt. Idem De nuptiis et concupiscentia: Hoc custoditur in Christo et Ecclesia, ut vivens cum vivente in aeternum nullo divortio separetur. Cujus sacramenti tanta observatio est quibus fidelibus conjugatis, ut, cum filiorum procreandorum causa vel nubant feminae, vel viri ducant uxores, nec sterilem conjugem fas sit dimittere, ut fecunda ducatur. Quod si fecerit, non lege hujus saeculi, ubi interveniente repudio sine crimine conceditur cum aliis alia copulare connubia, quod etiam Moysen Dominus propter duritiam cordis illorum Israelitis permisisse testapietate perfectus filios habere nisi spiritaliter quaerit; tunc uero ipsius pietatis erat operatio
Abbreviated transcription (Latin):
Qutro cur aispliceat etnmitt̾r tixorẽ quã ñ ad meatͥmonñ fidẽ s ad concu¬
piscentie crim̃ habendã ẽẽ censetis. Matri¬
ontũ qͥppe exh
appellatũ ÷ qͦd ñ obaliud debet femina ntbe. qͣmt mat̾fiat. Qđt
uobis octiosũ÷. Id̾ de bono conitgali. Generatioĩsq causa fieri
Miror aũ si quẽadmodũ licet dimitt̾e adult̾am uxorẽ. ita liceat ea dimissa
Qm aut̃ uiro possit eẽ licentia ducende alt̾ius uxoris si adult̾am reliquerit.
cũ mulieri ñ sit nubendi alt̾i si alt̾m reliquerit: ñ uideo. Que sr ita st̃: tantũ
ualet illud sociale uincłm coniugñ. ut cũ causa ꝓcreandi colliget᷑. nec ipsa
causa. ꝓcreandi soluat᷑. posset enĩ hõ cdmitt̾e sterilem uxorẽ ⁊ duc̾e̾ de q̃filioᷤ
eoꝵ morte dissolui. Manet enĩ uincłm nuptiarũ ⁊̃ si ples cuiꝰ causa initũ
ẽ. manifesta sterilitate ñ subseqͥtur. ita ut iã scientib coniugatis. non se

Expanded text:
piciat dimittere uxorem, quam non ad matrimonii fidem, sed ad concupiscentiam tantum habendam censetis. Matrimonium quippe ex hoc appellatum est, quod non ob aliud debet femina nubere, quam ut mater fiat, quod vobis odiosum est. Idem De bono conjugali: Generationis itaque causa fieri Miror autem, si, quemadmodum licet dimittere adulteram uxorem, ita licet ea dimissa  autem viro possit esse licentia ducendae alterius uxoris, si adulteram reliquerit, cum mulieri non sit nubendi alteri, si adulterum reliquerit, non video. Quae si ita sunt, tamen valet illud sociale vinculum conjugum, ut cum causa procreandi colligetur, nec ipsa causa procreandi solvatur. Possit enim homo dimittere sterilem uxorem, et ducere de qua filios eorum morte dissolui. manet enim uinculum nuptiarum, etiamsi proles, cuius causa initum est, man
Abbreviated transcription (Latin):
pondeat. Ego melior sũ. s huꝰ qͥ uirtute huiꝰ continentie carent. qͦd de sara ñ
credat. Fecit gͦ illa cũ ista uirtute qđ illi tẽpori congruebat. aquo ego sũ
ĩmunis. ut in meo ĩ corꝑe. appareat qđ illa in aĩo construehat. Qes ergo i psas
si cõparemus. nullo modo cubitandũ : meliorẽ eẽ. castitatẽ continentie. quã
castitatẽ nuptialẽ. Hoĩes uͦ cũ cõparamus. ille melior ẽ. qͥbonũ ampli habet.

Expanded text:
te hujus continentiae carent: quod de Sara non credo. Fecit ergo illa cum ista virtute quod illi tempori congruebat, a quo ego sum immunis, ut in meo etiam corpore appareat quod illa in animo conservabat. Res ergo ipsas si comparemus, nullo modo dubitandum est meliorem esse castitatem continentiae quam castitatem nuptialem; homines vero cum c
Abbreviated transcription (Latin):
elatus iuditiũ incidat diaboli. Eirari satis non queo qite hõiũ tanta sit ee¬
citas de ux orib añ baptismũ dlisputare. ⁊ rẽ inbaptismate mortuã ĩmocũ
xp̃o unificatã incalũpniã trahere. cũ tã aꝑtũ euidensq p̃ceptũ nemocustoai¬
at Heri cathecuminus: hoddie pontifex. heri in ãphiteatiro. hodie imn erełiai u iespe
an cirto: mane maltario. Dudũ fautor hystonũ: nc̃ uirgnũ conseerator. Nuiigno

Expanded text:
elatus, in judicium incidat diaboli . Mirari satis non queo quae hominum tanta sit caeelatus, in judicium incidat diaboli . Mirari satis non queo quae hominum tanta sit caecitas de uxoribus ante baptismum disputare, et rem in baptismate mortuam, imo cum o vivificatam in calumniam trahere, cum tam apertum evidensque praeceptum nemo custodiat. Heri catechumenus, hodie pontifex: heri in amphitheatro, hodie in Ecclesia; vespere in circo, mane in altario: dudum fautor histrionum, nunc virginum consecrator. Num ignor
Abbreviated transcription (Latin):
ginalis pauꝑcule societate contẽpta. ditioris adult̾e querat amplexus. Nrolenta
inquies ⁊ satis dura int̾pretatio hec. Redde igit᷑ scͥptẽ simplicitatẽ suã netuis
cont᷑ te legib dimicet᷑. Querã ⁊ alua. Siqͥs ante baptismũ habuerit cõcubinã
⁊ illa mortua baptizatus duxit. uxorẽ utrũ clericus fieri debeat. Respondebis
posse fieri. qi concubinã habu̾it ñ uxorẽ. Conuigales ergo tabule nuta dotalia
unius possit intelligi. ut ad coitũ magis referatur: quã ad dotales tabulas.
It nius uxoris uirũ. De ħ supͣ diximus. Nunc ħ tantũ admonemus. ut siuntꝰ
uxoris uir ⁊̃ añ baptismũ querit᷑. cet̾a qͦq que p̃cepta sunt añ baptismũ reqͥ¬
ramꝰ. Neq enĩ cõpetit uniu̾sa post baptismũ. ⁊ ħ unũ mandatũ intelligere añ
baptismũ. obriũ. prudentẽ. hospitalẽ. doctorẽ: ⁊ c. Non neophitũ. ne insuꝑbiã¬

Expanded text:
ginalis pauperculae societate contempta, ditioris adulterae quaerat amplexus. Violenta, ginalis pauperculae societate contempta, ditioris adulterae quaerat amplexus. Violenta, inquies, et satis dura interpretatio haec. Redde igitur Scripturae simplicitatem suam, ne tuis contra te legibus dimicemus. Quaeram et aliud: si quis et ante baptismum habuerit concubinam, et, illa mortua, baptizatus uxorem duxerit, utrum clericus fieri debeat? Respondebis posse fieri, quia concubinam habuerit, non uxorem. Conjugales ergo tabulae et jura dotaunius possit intelligi; ut ad coitum magis referatur quam ad dotales tabulas. Item: Unius uxoris virum: de hoc supra diximus. Nunc hoc tantum admonemus, ut si unius uxoris vir etiam ante baptismum quaeritur, caetera quoque, quae praecepta sunt, ante baptismum requiramus. Neque enim competit universa post baptismum, et unum hoc mandatum intelligere ante baptismum. Sobrium, prudentem, hospitalem, doctorem, etc., non neophytum, ne in superb
Abbreviated transcription (Latin):
cies execrata ẽ. Ille qͦd licebat ueretundo pndore celaũ. tu qđ ñ licebat. impudent̃
omĩũ ocłis ingesisti. Illi scͥptũ ÷ honorabiles nuptie: ⁊ cubile immaculatũ. Tibi
legr̃. fornicatores ⁊ aduteros ꝑdet ds̃. It. In baptismo qmͦ tue sordes lote funt.
fuerant. Que ẽ ista tergiũsatio. ⁊ acumen omĩ pistillo retunsius. qr peecatum
pot̾ ⁊ alit̾ disseri. Apłs sciebat lege concessũ in multis uxorib lib̾osspargere.
Ipsis quoq sac̾dotibꝰ huiꝰ licentie patebat arbitriũ. Precep̃ ergo ne cadẽ licen¬
tia eccłie sibi uendicent sac̾idotes. s ut singulas uno tẽpore uxores habeant.
Accipe ⁊ aliã explanationẽ. Qͥdam coacte interp̃tant᷑ uxores ꝓ ecełiis. uiros
ꝓ ep̃is deb̾e accipi. ⁊ ħ ẽẽ decretũ ne de alia ad aliam eccłiam transferat᷑ ne uir¬

Expanded text:
cies exsecrata est. Ille quod licebat verecundo pudore celavit; tu quod non licebat impudenter cies exsecrata est. Ille quod licebat verecundo pudore celavit; tu quod non licebat impudenter omnium oculis ingessisti. Illi scriptum est: Honorabiles nuptiae, et cubile immaculatum ; tibi legitur: Fornicatores et adulteros perdet Deus . Item: In baptismo quomodo tuae sordes lotae sunt, et fuerant. Quae est ista tergiversatio, et acumen omni pistillo retusius? Quia peccatumpotest et aliter disseri. Apostolus sciebat lege concessum in multis uxoribus liberos spargere. Ipsis quoque sacerdotibus hujus licentiae patebat arbitrium. Praecepit ergo ne eamdem licentiam Ecclesiae sibi vindicent sacerdotes, sed ut singulas uno tempore uxores habeant. Accipe et aliam explanationem. Quidam coacte interpretantur uxores pro Ecclesiis, viros pro episcopis debere accipi. Et hoc esse decretum, ne de alia ad aliam Ecclesiam transferatur, ne, vir
Abbreviated transcription (Latin):
nis ꝓmiscuas uxores. cõmunes. liberos. habeant. ĩmo caueant qualecũq uoca¬
bulũ coniugis. ne postꝗͣ in xp̃m crediderint. noceat eis qd̾ aliquãdo ñ concubi¬
nas nec merrtrices sed uxores habu̾int. Uere scribarũ ⁊ phariseoꝵ similes cu¬
licẽ liqͣntes. ⁊ camelũ glutientes: decimas mentã ⁊ anetũ. ⁊ dĩ iudicũ p̃t̾miti¬
mus. Qͥa simile uxor ⁊ scortũ : Imputat᷑ infelicitas conuigis mortue. ⁊ libido
mẽtͥcia coronat᷑. Ille si prior uiuẽt. aliã ñ haberet conuigẽ. tuut passim cami¬
nas nuptias iungeres. qͥd potes excusare: Ille muxore optauit. lib̾os. tu in me¬
ritricẽ sobolẽ ꝑddictisti. Illũ nat᷑e ⁊ benedictioni dnĩ seruientẽ crescite ⁊ multipli¬
camini. ⁊ replete terrã. cubiculoꝵ secreta tixerc̃. te cubantẽ adcoitũ publica fa¬

Expanded text:
nis promiscuas uxores, communes liberos habeant; imo caveant qualecunque vocanis promiscuas uxores, communes liberos habeant; imo caveant qualecunque vocabulum conjugis, ne, postquam in Christum crediderint, noceat eisdem, quod aliquando non concubinas, nec meretrices, sed uxores habuerint. Vere Scribarum et Pharisaeorum similes culicem liquantes, et camelum glutientes, decimamus mentham et anethum, et Dei judicium praetermittimus. Quid simile uxor et scortum? Imputatur infelicitas conjugis mortuae, et libido meretricia coronatur? Ille, si prior viveret, aliam non haberet conjugem; tu, ut passim caninas nuptias jungeres, quid potes excusare? Ille in uxore optavit liberos, tu in meretrice sobolem perdidisti. Illum naturae et benedictioni Domini servientem, crescite et multiplicamini, et replete terram , cubiculorum secreta texerunt; te subantem ad coitum publica fa
Abbreviated transcription (Latin):
apd̃ uet̾es idem ⁊ ep̃i ⁊ prb̃i fu̾i nt. qr illud nom̃ aignitatis: ħ etatis. iudentur
monogami incderũ eligi. Certe de baptizatis apł sermoẽ. Si gͦ omĩa que
tisma ñ habũit. querit᷑ enĩ qͥdsit ⁊ ñ qͥd fũit. quare solũ nom̃ uxoris im¬
pediat. qđ solũ peccatũ ñ fuit: Dicis qͥa peccatũ ñ fuit. ⁊ccirco ñ ÷ dimis.
sum in baptismate. &em nouã audio. Qa peccatũ ñ fuit iccireo in pec¬
catum reputabit᷑ : Omĩa scorta ⁊ publice colluuionis sordes. parrici
diũ ⁊ incestus: xp̃i fonte purgantur. uxoris in herebunt macule ⁊ lu¬
panaria thalamis p̾ferent᷑: Ego tͥ ñ imputo meretricũ exercitus. effusio¬
nẽ sanguinis. ⁊ tu michi olim emortuã de sepulchro uxoruncuilam ꝓtrahis.
quam iõ accepi ne facerẽ qđ fecisti. Audiant ethnici audiañ. cathecumini.
ne uxores clucant ante baptisma. ne honesta iungãt matrimonia. s plato¬

Expanded text:
pi et Presbyteri fuerint: quia illud nomen dignitatis est, hoc aetatis, jubentur monogami in Clerum eligi. Certe de baptizatis Apostoli sermonem esse, nemo tisma non habuerit quaeritur enim quid sit, et non quid fuerit quare solum nomen uxoris impediat, quod solum peccatum sum in baptismate.\' rem nouam audio: quia peccatum non fuit, in peccatum reputabitur. omnia scorta, publicae conluuiodium, incestus Christi fonte purgantur; uxoris inhaerebunt maculae, et lupanaria thalamis praeferentur? Ego tibi non imputo meretricum exercitus, effusionem sanguinis, et tu mihi olim emortuam de sepulcro uxorculam protrahis, quam ideo accepi, ne facerem quod fecisti? Audiant ethnici, audiant catechumeni, ne uxores ducant ante baptisma, ne honesta jungant matrimonia, sed Plato
Abbreviated transcription (Latin):
fut᷑oꝵ: quedã in semine quasi mat̾ialis informitas. que formata corpꝰ hoĩs
readit᷑a ẽ. in significatione: posita ẽ. uite informis. ⁊ inerudite. aqua in¬
formitate qr oportet hom inẽ doctͥna ⁊ forma ⁊ eruditio mundari. in huiꝰ
rei sigillũ illa purificatio p̃cepta ẽ. post seminis emissionẽ. Neq enĩ ⁊ in
nũqͥd ⁊ solita menstruũ pecc̃a st̃ feminarũ. a quib tam̃ eas eadẽ legis uetu¬
stas precep̃ expiari. ñ nisi ꝓpt̃ illã ipsã mat̾ialẽ informitatẽ. que facto con¬
ceptu tanꝙͣ in edificationem corꝑis addit᷑. ac ꝑħ cũ informit̃ fluit. signifi¬
cari lex ꝑ illã uoluit aĩã sine discipline forma indecent᷑ fluidũ ac desolutũ
Quẽ formari oport̾e significat. cũ talẽ fluxũ corꝑis iubet purificari. Postre¬

Expanded text:
futurorum. quaedam ergo in semine materialis informitas, quae formata corpus hominis futurorum. quaedam ergo in semine materialis informitas, quae formata corpus hominis redditura est, in significatione posita est uitae informis et ineruditae. a qua informitate quoniam oportet hominem doctrinae forma et eruditione mundari, in huius rei signum illa purificatio praecepta est post seminis emissionem. neque enim et in numquid et solita mensuum peccata sunt feminarum ? a quibus tamen eadem legis uetustas praecipit expiari non nisi propter ipsam materialem informitatem, quae facto conceptu tamquam in aedificationem corporis additur. ac per hoc, cum informiter fluit, significari per illam lex uoluit animum sine disciplinae forma indecenter fluidum ac dissolutum, quem formari oportere significat, cum talem fluxum corporis iubet purificari. postre
Abbreviated transcription (Latin):
iccłm ueniã concelit qui sit ꝑ incontinenciã ñ sola causa. ꝓcreandi ⁊ aliqñ nul¬
la causa ꝓcreancdi q̃m nuptie ñ fieri cogt̃. s ignosci ĩpetͣnt. si tam̃ ñ ita sit
nimius ut ĩpetliat tempora orandi. nec ĩmutet᷑ in eũ usũ qui ẽ. cont᷑ naturã.
Concubteꝰ enim necessartus causa gen̾andi inculpabilis ẽ. ⁊ solus ipse nuptiał.
Ille aũ qui ult᷑ istã necesse̾tatẽ ꝓgredit᷑. iã ñ rationi: s libidin⁊ obseqͥt᷑. ⁊ hunc¬
tam̃ ñ exig̾e s reddere conuigi. ne fornicando dãpnabilit̃ pectent: ad ꝑso¬
nam ꝑtinet conuigalẽ. It̃. Bonũ gͦ st̃ nuptie. maxime si filios qͦs carnalit᷑
desicłant: sp̃ualit᷑. nutͥant. ne qͦd purificari lex hominẽ ⁊ post conuigalem
concubitũ iubet: percatũ eẽ declarat. si ñ ÷ ille qͥ sccłm ueniã concectit᷑. qͥ etiam
nimius impedit orationes.s sic̃ lex multa ponit in sacramentis ⁊ in ũbris

Expanded text:
creandi, et aliquando nulla causa procreandi, quem nuptiae non fieri cogunt, sed ignosci impetrant; si tamen non ita sit nimius, ut impediat tempora orandi nec immutetur in eum usum, qui est contra naturam. Concubitus is necessarius causa generationis inculpabilis, et solus ipse nuptialis est. Ille vero qui ultra necessitatem progreditur, non rationi, sed libidini obsequtamen non exigere, sed reddere conjugi, ne fornicando damnabiliter peccet, ad personam pertinet conjugalem. Item: : Bonum ergo sunt nuptiae, maxime si filios, quos carnaliter desiderant, spiritualiter nutriant. Nec quod purificari lex hominem et post conjugalem concubitum jubet, peccatum esse declarat; si non est ille, qui secundum veniam conceditur, qui etiam nimius impedit orationes. Sed sicut lex multa p
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ⁊ cor illus cum implcuit. ib õĩ estu ꝯcupiscencie carnalis temꝑauit ⁊ munda¬
uit a desid̾iis temporalib ac donis celestib ñtem simul illiis ꝯfecrauit et corpus.

Expanded text:
vit, et cor illius implevit, ab omni aestu concupiscentiae carnalis temperavit, et mundavit, et cor illius implevit, ab omni aestu concupiscentiae carnalis temperavit, et mundavit a desideriis temporalibus, ac donis coelestibus mentem simul illius consecravit et corpus
Abbreviated transcription (Latin):
adułtum faciat. tui umente iuro nuibit. Deuide c̃ pͥme nuptic tuelioris m̃tti siit ꝗͣ scd̾e.
absit ut scãꝵ uicluaꝵ iste sit scnsus ut xp̃ eis sit scds maritus. ip̃m em̃ ⁊⁊ aĩla habe¬
baut qñ uris suis fidelit̾ subdite seruiebant. ñ carnalit̾ s spũaliter uir̾. c̾eccłia
seꝑentur uxores qiͣ adult̾e sint ñ uxorts. ⁊ cũ uolunt eas seꝑatas reddere ⁊ti
tioluit suꝑ dnci. ꝙnidetur fecisse iacob. suic qr ñdum fuerat lege ꝓbuntum: siue
qr subposite alt̾nis fraude deceptus est. ⁊ illa mag̃ de placito uemiębat ꝙͣ post̾iꝰ
accepit. S inustum ei at pͥorem cdimitti. ne faceret eam mech ari. Que maria¬
minere calatum est ut pͥma ut̾ scminas głosum deo uͥginitatis miius osseritt. Uñ uire
angelico aspectui sumil ⁊ asfatu meriit ꝑfrui. q̃ augelicam studuit uitam mutari. Uere dñs cũ

Expanded text:
e nuptiae melioris meriti sint, quam secundae, e nuptiae melioris meriti sint, quam secundae, absit ut sanctarum viduarum iste sit sensus, ut Christus ei sit secundus maritus! Ipsum enim et antea habebant, quando viris suis fideliter subditae serviebant, non carnaliter, sed spiritualiter virum; cui Ecclesia, separentur uxores, quasi adulterae sint, non uxores; et cum uolunt eas separatas reddere contnoluit superduci. quod uidetur fecisse Iacob, siue quia nondum fuerat lege prohibitum siue quia subpositae alterius fraude deceptus est et illa magis de placito ueniebat quam posterius accepit; sed iniustum erat priorem dimitti, nc faceret eam moechari. hoc amunere collatum est, ut prima in feminis gloriosum Deo virginitatis munus offerret. Unde jure angelico aspectu simul et affectu meruit perfrui, quae angelicam studuit vitam imitari. Vere Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
cellentia mun̾is amplioris expetit᷑ qua expecita ⁊ clecta ⁊ uoti debito oblata. iam ii so
monsirare apłs: ñ ait. cum in deliciis egerint inixͦ mibunt. s nubere no¬
udicant᷑ s dampnatur ꝓpositi frans. dampnat᷑ fracta uoti  fide. dampuatur ñ
susceptio abono inferiore. s riuna a suꝑiore. postremo dãp nantur tales. ñ qr
suic subseqnͣtur nuptie sine desint. Proinde qͥ dicunt talium nuiptias ñ ẽẽ nuptias.
s pocus adułtia: ñ mͥ uidentur satis ctiligenter ꝯsiderare qͥd dicunt. fallit quippe cos
siłitudo u̾itatis. Item. argum̃tantur qͥdam hitic dicentes. Si inro suo uiuo que alt̾i
mipserit. adult̾a est. muo ergo xͦ cu mors ultra ñ dñatur. Ñ ꝯiugtum eiꝰ elegerat¬
adult̾a est. Oui ħ dicunt acute qͥdem mouentur. s parum attendiuit argum̃¬
tationem talem qnͣta sequat᷑ absiditas. Cum pplaidabiliter ̃ uiuente uiro ex eiꝰ¬

Expanded text:
cellentia muneris amplioris expetitur; qua expetita et electa et voti debito oblata, jam non somonstraret Apostolus, non ait, Cum in deliciis egerint in Christo, nubunindicantur, sed damnatur propositi fraus, damnatur fracta uoti fides, damnatur non susceptio a bono inferiore, sed ruina ex bono superiore; postremo damnantur tales, non quia sive subsequantur nuptiae, sive desint. Proinde qui dicunt talium nuptias non esse nuptias, sed potius adulteria, non mihi videntur satis diligenter considerare, quid dicant. Fallit quippe eos similitudo veritatis. Item: Argumentantur quidam hinc dicentes: Si viro suo vivo quae alteri nupserit, adultera est; vivo ergo Cadultera est. Qui hoc dicunt acute quidem moventur; sed parum attendunt argumentationem talem, quanta sequatur absurditas. Cum enim laudabiliter eti
Abbreviated transcription (Latin):
genus siue carnis siue spo. ubi ⁊ infidelitas intelligit᷑. ⁊ dimisso uiro ñ licet
rum. ut potiꝰ sint int̾ se conuges qͥ ab alt̾utro separati sunt: quã eũ hiis quibꝰ
aliis adhesert̃. Cũ aliis qͥppe adult̾i ñ ẽẽnt: nisi ad alt̾utrũ coniuges ꝑma¬
nerent᷑. Deniq mortuo uiro cũ qͦuerũ conubiũ fuit: fieriuerũ conubiũ ñ pot̾.
separatio nec cũ adult̾o copulatio possit auferre. Manet aut̃ ad noxã criminis.¬

Expanded text:
genus, siue carnis siue spiritus, ubi et infidelitas intellegitur, et dimisso uiro non licet genus, siue carnis siue spiritus, ubi et infidelitas intellegitur, et dimisso uiro non licet rum, ut potius sint inter se conjuges, qui ab alterutro separati sunt, quam cum his, quibus aliis adhaeserunt. Cum aliis quippe adulteri non essent, nisi ad alterutrum conjuges permanerent. Denique mortuo viro, cum quo verum connubium fuit, fieri verum connubium potest separatio, nec cum adultero copulatio possit auferre. » Item idem de Sermon
Abbreviated transcription (Latin):
mã in hac cansa uiri atq mulieris ostendit apłs ubi ait. Similit᷑ ⁊ uir
ñ habet potestatẽ corporis sii sed mulier. Cur gͦ ait int̾posuit dñs causam
fornicationis: ⁊ ñ potuis ait geueralit̾. qͥc̃q dimiserit suã uxorẽ ⁊ aliã dux̾it
mechat᷑. si ⁊ ille mechus÷ qͥ dimissa fornicante uxore alt̾am ducit: Credo q
ñ fornicante dimissa alt̾am ducẽ. quã si fornicantẽ dimiserit ⁊ alt̾am
nicationis dimissã duxit: mechat᷑ ꝓeul dubio uerũ dicimꝰ. nec tañ
iõ illũ qui ñ ꝓpt̾ causam fornicationis dimissam dux̾it: ab hoc crimine ab solu¬
mꝰ s utrosq mechos eẽ. minime dubitamꝰ: ita eũ qͥ p̃ter causam fornicationis
uxore climiserit. ⁊ aliã dux̾it: mechũ ꝓñciamus. nec ideo tñ eũ qͥ propt̾ causã
fornicationis dimiserit ⁊ aliã dux̾it: ab huiꝰ pc̃c̃i labe defendimꝰ. Ambos enĩ lic&

Expanded text:
esse in hac causa viri atque mulieris, ostendit Apostolus ubi ait: Similiter et vir esse in hac causa viri atque mulieris, ostendit Apostolus ubi ait: Similiter et vir non habet potestatem corporis sui, sed mulier . Cur ergo, ais, interposuit Dominus causam fornicationis, et non potius ait generaliter: quicunque dimiserit uxorem suam et aliam duxerit, moechatur, si et ille moechus est, qui dimissa fornicante uxore alteram ducit? Credo, qunon fornicante dimissa alteram ducere, quam si fornicantem dimiserit et alteram nicationis dimissam duxerit, moechatur, procul dubio uerum dicimus nec tamen ideo illum, qui propter causam fornicationis dimissam duxerit, ab hoc crimine absoluimus, sed utrosque moechos esse minime dubitamus: ita eum. qui praeter causam fornicationis uxorem dimiserfornicationis dimiserit, et alteram duxerit, ab hujus peccati labe defendimus. Ambos enim, licet
Abbreviated transcription (Latin):
debet ẽẽ fornicatione purgatus. Qd similit̾ ⁊̃ de femina dix̾im. Id̾
de adultinis conuigiis lib̾.i. Illa gͦ mulier mane̾ innupta p̾cipitur
si discesserit. que. a fornicante uiro iscessit. It. Qestat ut qͦd dietũ est si
discesserit manere innuptam. de illa dictũ docere debeamꝰ. cui licere. di ᷤᷤ
excepta causa fornicationis ⁊ aliã dux̾it: mechat᷑. si hͥmͦ intelligendũ :
ut qͥcũq causa fornicationis dimiserit. ⁊ aliã dux̾it ñ mechet᷑. ñ uidet᷑
in hac causa par forma ẽẽ mariti ⁊ uxoris. qñqͥdem mulier ⁊̃ si causa
fornicationis ddiscesserit a uiro. ⁊ alii nupserit mechat᷑. uir aut̃ si eadẽ
causa uxorẽ dimiserit. ⁊ aliã dux̾it ñ mechat᷑. At si par forma ẽ. in utroq:
ut̾q mechat᷑ si se alt̾i iunx̾it ⁊̃ cũ se a fornicante disiunxit. Parẽ uͦ ẽẽ for

Expanded text:
debet esse a fornicatione purgatus, quod similiter etiam de femina dixerim. Idem debet esse a fornicatione purgatus, quod similiter etiam de femina dixerim. Idem De adulterinis conjugiis, lib. I: Illa ergo mulier manere innupta praecipitur, si discesserit, quae a fornicante viro discessit. Item: Restat ut, quod dictum discesserit, manere innuptam, de illa dictum docere debeamus, cui licere discedeintellegendum est, ut quicumque causa fornicationis . dimiserit et aliam duxerit, non moechetur, non uidetur in hac causa par forma esse mariti et uxoris, quandoquidem mulier, etiamsi causa fornicationis discesserit a uiro et alii nupserit, moechatur, uir autem, si eadem causa uxorem\' dimiserit et aliam duxerit, non moechatur. asi se alteri junxerit, etiam cum se a fornicante disjunxerit. Parem vero formam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iniquũ uidet᷑ mͥe̾e̾. ut pudicitiã uir ab uxore exigat. quã ipse non
exhibet. It libro dedecẽ cordis. Non mechaberis.i. ñ ibis ad aliã pret̾
uxorẽ tuã. En exigis ħ ab uxore. ⁊ ñuis ħ reddere uxori: Et cũ debeaᷤᷤ
uirtute p̃cedere uxorẽ. uis uxorẽ tuã uictricẽ ẽẽ ti uictus iacens.⁊
cũ tu caput sis uxoris uis tuã domũ eapite deorsũ pendere: It de ad¬
ult̾inis coniugiis libro.ii. Indignant᷑ mariti si audiant adulteros uiroᷤᷤ
pendere similes adult̾is feminis penas. cũ tanto grauius eospuniri o¬
portuerit qͣntomagis ad eos ꝑtinet uirtute ⁊ uincere. ⁊ exemplo rege
feminas. Id̾ desermone dñi in monte lib̾.i. Nichil enĩ iniqͥus quã for¬
nicationis causa dimittere uxorẽ. si ⁊ ipse conuincit᷑ fornicari. Occͦrit
iudicas. Qnappt̃ quisqͥs fornicationis causa uult abice̾ uxorẽ. prior

Expanded text:
periniquum videtur mihi esse, ut pudicitiam vir ab uxore exigat, quam ipse non periniquum videtur mihi esse, ut pudicitiam vir ab uxore exigat, quam ipse non exhibet. Idem in libro De decem chordis: Non moechaberis, id est non ibis ad aliam praeter uxorem tuam. Tu exigis hoc ab uxore et non vis hoc reddere uxori, et cum debeas virtute praecedere uxorem, vis uxorem tuam victricem esse? tu victus jaces et, cum tu caput sis uxoris, vis tuam domum capite deorsum pendere? Idem De adulterinis conjugiis, lib. II: Indignantur mariti, si audiant adulteros viros pendere similes adulteris feminis poenas, cum tanto gravius eos puniri oporteat, quanto magis ad eos pertinet et virtute vincere et exemplo regere feminas. Idem de sermone Domini in monte lib. I: Nihil enim iniquius fornicationis causa dimittere uxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit judicas . Quapropter quisquis fornicationis causa vult abjicere uxorem, prior
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝑe. nec post penitentiã: custodiat continenciã. ⁊ si ñ ex uoluntate eligen¬
di potioris boni. certe ex necessitate uitandi ꝑuitiosi mali. It̃. Puto enĩ¬
xp̃ianũ neminẽ reluctari adult̾ũ eẽ qͥuł cliu languente uł diu absente
uł contint᷑ uiu̾e cupiente. sua uxore: alt̾i cõmixtus ÷ femine. Sicgͦ ⁊ di¬
missa adult̾a adult̾ ẽ. cũ adult̾a. qm ñ ille. uł ille .s. om̃is qͥ dimittit uxorem
suã ⁊ duc̃ alt̾am mechat᷑. Id in eodẽ. Illi quib displicet ut int̾ uirũ ⁊ uxo¬
rem par pudicitie forma seruet᷑ ⁊ potius eligt̃ in hac causa mundi legili
subditi eẽ. quã xp̃i. qm uira forensia ñ eidẽ eruib feminas pudicitie ne¬
nus de hac re constituerit. ubi maritus uxorẽ de adult̾ii crimine accu¬
sare ñ sinit᷑. cui morib suis ñ prebuit. castitatis exemplũ. Sane in qͥt

Expanded text:
recipere nec post paenitentiam, custodiat continentiam, etsi non ex uoluntate eligenrecipere nec post paenitentiam, custodiat continentiam, etsi non ex uoluntate eligendi potioris boni, certe ex necessitate uitandi istianum neminem reluctari, adulterum esse qui vel diu languente, vel absente, vel continenter vivere cupiente sua uxore, alteri commistus est feminae. Sic ergo et dimissa adultera adulter est cum altera, quoniam non ille vel ille, sed omnis qui dimittit uxorem suam et ducit alteram, moechatur. Idem in eodem: Illi quibus displicet, ut inter virum et uxorem par pudicitiae forma servetur, et potius eligunt in hac causa mundi legibus subditi esse quam Christi, quoniam jura forensia non eisdem quibus feminas pudicitiae nenus, de hac re constituerit, ubi maritus uxorem de adulterii crimine accusare non sinitur, cui moribus suis non praebuit castitatis exemplum. Sane, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad feminas. Ncq em̃ adult̾a uxor limittenda ẽ: Iuir mechus tenendus ẽ. Si quis
c̃ eo corpus efficit᷑. Ale sunt loge cesarũ. alie xp̃i. aliud pupinanus. aliud paulus p̃
cipit. apud illos ĩpudicicie freua laxantur.  solo stu pro atq adult̾io odempnato.¬
passim ꝑ lupanaria. I ancillas libido ꝑinitiitur: A pudnos ꝙ ñ licet femuns: eque ñ licet
uiris. ⁊ eadem seruitus pari ꝯdicione censetur. Dimisit gͦ ut aiunt uitiosum.
dimisit illius ⁊ illius criminis noxiũ. dimisit pene. qđ clamante. iuitinia uxor
bona non ꝓclidit. A uG̃ de adulterinis coniugiis lib̾.ii. Qm mulier alliga¬
ta ẽ. ꝗͣ dui siue mechus siue castus uir eius uiuit: mechatur si alteri nup¬
serit. ⁊ uir alligatus quãdiu siue inecha siue casta eius uxor uiuit: mecha¬
tur si alt̾am dux̃it. Qꝓpt̾ sidimiserit uir adult̾am mulierẽ. ⁊ eã ñ uult

Expanded text:
in feminas. Neque enim adultera uxor dimittenda est, et vir moechus tenendus. « Si quis in feminas. Neque enim adultera uxor dimittenda est, et vir moechus tenendus. « Si quis cum eo corpus efficitur. Aliae sunt leges Caesarum, aliae Christi: aliud Papianus, aliud Paulus noster praecipit. Apud illos viris impudicitae frena laxantur: passim per lupanaria et ancillas libido permittitur. Apud nos, quod non licet feminis, aeque non licet uiris et eadem seruitus pari condicione censetur. dimisit ergo, ut aiunt, uitiosum; dimisit illius et illius criminis noxium; bona non perdidit. Augustinus De adulterinis conjugiis, lib. II: Quoniam mulier alligata, quamdiu siue moechus siue castus uir eius uiuit, moechatur, si alteri nupserit, et uir alligatus, quamdiu siue moecha . siue casta uxor eius uiuit, moechatur, si alteram duxerit. haec nam
Abbreviated transcription (Latin):
chiscedere. Quod si ñ discesserit mancre innuptam. aut uiro suo recociliari. ⁊ uir uxorẽ
non dimatat. Non ꝑmitit᷑ uxori ut nubat si uirum suum causa fornicationis duni¬
serit. qr inferior ñ ea loge utitur qͣ pocior. Si tñ apotatet uir aut usum q̃rat uxons
inu̾tere. nec alii potest nub̾e mulicr. nec reu̾ti ad illum. Item. Et nirum uxorem
ñ dimitere subaudiatur nͥ causa fornicationis: ⁊ ideo ñ subiecit sicut de muliere
dicens. qd̾ si dimiserit mantre sic. qr uiro licet ducere ucorem. si ctimilerit uxor̃e
peccantẽ. qr ñ italege stringitur uir sicut mulier. Ex triburensi ꝯcilio. cap̃.xu.
Si quis cum uxore frĩs sin dormierit: adult̾ ⁊ maecha dieb uite sue. ibsq ꝯui¬
gio maneat. Ille uͦ ciꝰ uxor suit si uulti aliam ꝯiugem accipiat. Ieꝵ ad occeamum
de morte fabiole. p̃ctpit dñs uxcecmi non debere dimiti. excepta causa fornicationis
⁊ si ãimissa fuerit manere iumipta. Quicqͥd inris mnibetur. hoc oscquent̃ redundat

Expanded text:
si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari. Et vir uxorem non dimittat. Non permittitur mulieri, ut nubat, si virum suum causa fornicationis dimiserit, quia inferior non ea lege utitur qua potior. Si tamen apostatet vir, aut usum quaerat uxoris invertere, nec alteri potest nubere mulier, nec reverti ad illum. Item: Et virum uxorem non dimittere, subauditur excepta causa fornicationis. Et ideo non subjecit, sicut de muliere, dicens, quod si discesserit manere sic, quia viro licet ducere uxorem, si dimiserit uxorem peccantem, quia non ita lege constringitur vir, sicut mulier. Ex Triburensi concilio, cap. XV: Si quis cum uxore fratris sui dormierit, adulter et moecha diebus vitae suae absque conjugio maneat. Ille vero, cujus uxor fuit, si vult, aliam conjugem accipiat. Hieronymus ad Oceanum de morte Fabiolae: Praecepit Dominus uxorem non debere dimitti, excepta causa fornicationis, et si dimissa fuerit, m
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ gr̃aꝵ ñ ꝑsonam cligni aut indigni. s ordincmn traditionis. ut ꝙͣuis aliqͥs bom
mertisit. s en possit benedicete nͥ fuerit oromat᷑. ut osfm̃ munst̾s exhibeat. dei aũ ẽ
efectum trbuert bencilitioins. Idem dc unico baptismo libro. uͭ. Alindẽ non hr̃t aliqnid. aliio¬
uencranda sunt. Nicholans papa ad ꝯsutta bulgatoꝵ cap̃. lxx. Qu aliscumq sit sãtibs. quie
est qm̃ mali bona ministraudo setĩ modo ledunt. ⁊ cerea fax accensa sibi quidem detrim̃tum
sus sacre sͥptiure ꝯcordans: ait. Prais qmͣ auclias ne iudicai̾is quenqfũ. att ante ꝓba¬
ciancm actusationis ilate. neminem a tita oimimone suspendad. qi ñ statum qui accusat᷑
rens est. seo qͥui comuncitur crmiuosits: d missa añ horĩ tertiim nõ sit¬

Expanded text:
 non personam digni aut indigni, sed ordinem traditionis, ut quamvis aliquis boni meriti sit, non tamen possit benedicere, nisi fuerit ordinatus, ut officium mysterii exhibeat. Dei autem affectum tribuere benedictionis. Idem De unico baptismo, lib. II: Aliud est non habere aliquid, aut noveneranda sunt. Nicolaus papa ad consulta Bulgarorum, cap. LXXI: Qualiscunque sit sacerdos, quae, est, quoniam mali bona ministrando se tantummodo ledunt et cerea fax accensa sibi quidem detrimentum sus sacre scripturę concordans ait: Priusquam audias, ne iudicaveris quemquam, atque ante probationem accusationis illate neminem a tua comunione suspendas, quia non statim qui accusatur reus est, sed qui convincitur, reus est.