comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ẽ quȩ non uidentur. Erunt aut̃
species cum uisȩ fuerint. Et spes rei
ẽ quȩ non tenetur. Quȩ adueniente
ipsa re ñ erit iam spes: quia tenebi¬
mus ñ sꝑabimus. Raritas aut̃ non
nouit nisi crescere magis magisq
Si enĩ amamus quẽ ñ uidemꝰ. quo¬
mͦ amaturi sumus cũ uiderimus:
Desideriũ ergo nr̃m crescat. xp̃ia¬
ni ergo non sumus. nisi ꝓpt̾ futurũ
scłm. Nemo pͣsentiũ p̃sentia bona
sper&. nemo sibi ꝓmittat felicitatẽ
mundi qui xp̃ianus ẽ. seductus fe¬
licitate p̃senti. Ut potest. quomͦ po
lationi dei grãs agat. Cum de est:
iusticiȩ dei grãs agat. Ubiq sit gra¬
tus. nusquã ingratus. Et patri con¬
solanti & blandienti gratus sit: &.
patri emendanti & flagellanti & dis¬
ciplinã danti gratus sit. Am& enĩ
illum senꝑ. siue blandiatur siue

Expanded text:
rum est quae non videntur; erit autem rum est quae non videntur; erit autem species cum visae fuerint: et spes rei est quae non tenetur; quae adveniente ipsa re, non erit jam spes, quia tenebimus, non sperabimus: charitas autem non novit nisi crescere magis magisque. Si enim amamus quem non videmus, quomodo amaturi sumus cum viderimus? Desiderium ergo nostrum crescat. Christiani non sumus, nisi propter futurum saeculum: nemo praesentia bona speret, nemo sibi promittat felicitatem mundi, quia christianus est; sed utatur felicitate praesenti, ut potest, quomodo plationi Dei gratias agat: cum deest, justitiae Dei gratias agat. Ubique sit gratus, nusquam ingratus: et Patri consolanti et blandienti gratus sit; et Patri emendanti et flagellanti et disciplinam danti gratus sit; amat enim ille semper, sive b
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑamus. ꝑ pacientiã expectamꝰ. Alodo
ergo pacientia necessaria ẽ. quandiu
ueniat quod ꝓmissũ ẽ. Nemo autẽ
paciens ẽ inbonis. Quando exigitur
de homine pacientia. in malis agit.
Quando dr̃ paciens esto. tolera. sus-¬
tine. molestia ẽ: sub qua te uult ds
esse fortẽ. tolerantẽ. longanimem.
patientẽ. S numquid decipit qͥ ꝓ¬
misit: Medicus exerit ferrũ ad se¬
candũ uulnera. ꝙ dicit ei quẽ sectu¬
rus ẽ. Paciens esto. sustine. tolera.
In dolorib exigit pacientiã. s post
dolores ꝓmittit salutẽ. Et ille qui
tolerat dolores in ferro medici. nisi
Aulta ergo mala sunt in isto scło
intus. foris. Proesus ñ cessant. abun¬
aant scandala. Nemo illa sentit.
nisi qui graditur uiam dei. Dicit᷑
m omnib diuinis ei paginis ut to¬
lerqe p̃sentia. sper& futura. amet
quẽ non uid&: ut amplectat᷑ cũ
uiderit. Raritas enĩ quȩ nobis tͣcia
ad iungitur ad fidem & spem. maior
e supra fidem & spem: quia fides re¬

Expanded text:
odo ergo patientia necessaria est, quamdiu veniat quod promissum est. Nemo autem patiens est in bonis. Quando exigitur de homine patientia, in malis agit: quando dicitur, Patiens esto, tolera, sustine, molestia est, sub qua te Deus vult esse fortem, tolerantem, longanimem, patientem. Sed numquid decipit qui promisit? Medicus exserit ferrum ad secandum vulnera, et dicit ei quem secturus est, Patiens esto, sustine, tolera: in doloribus exigit patientiam, sed post dolores promittit salutem. Et ille qui tolerat dolores in ferro medici, nisi . Multa ergo mala sunt in isto saeculo, intus, foris; prorsus non cessant, abundant scandala: nemo illa sentit, nisi qui graditur viam Dei. Ei dicitur in omnibus divinis paginis, ut toleret praesentia, speret futura, amet quem non videt, ut amplectatur cum viderit. Charitas enim quae tertia nobis adjungitur ad fidem et spem, major est supra fidem et spem : quia fides re
Abbreviated transcription (Latin):
tum responsionis suȩ. Parcit ille ꝓp¬
ter aliud. respondent illi ꝓpt̾ aliud:
quia uiuunt. Quare enim parcat
illis dicit apłs. exponit consilium
pacientiȩ dei. Existimas inquit qͥ
talia agis. quia effugies iudicium
dei: An diuitias benignitatis & lon¬
ganimitatis eius contempnis: Ig¬
noras quia pacientia dei ad peni¬
tentiam te adducit: Tu autem
id ẽ ille qui respond& & dicit. si
displicerem deo non mͥ parceret
ds: uide quid sibi faciat. Audi a¬
postolum. Tu autem sodm duriciã
cordis tui & cor impenitens thesau
ritas tibi iram in die irȩ & reuela¬
tionis uisti udicii dei: qui redd̃&.
unicuiq scđm oꝑa sua. Ille ergo
augo. longanmitatem. & tu au¬
ges iniquitatẽ. Erit illiuis thesaurꝰ
in sempit̾na miscdia. in eos qui ñ
contempsert̃ miscđ̃iam. tuus autẽ
thesaurus in ira inueniet᷑: & quod
ponis cotidie ꝑ modicũ. postea inuen¬
nuta peccata cotidiana. De minutiᷤᷤ¬

Expanded text:
tum responsionis suae. Parcit ille proptum responsionis suae. Parcit ille propter aliud, respondent illi propter aliud, quia vivunt. Quare enim parcat ille, dicit Apostolus, exponit consilium patientiae Dei: «Existimas,» inquit, «qui talia agis, quia tu effugies judicium Dei? An divitias benignitatis et longanimitatis ejus contemnis, ignorans» «quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem,» id est, ille qui respondet et dicit, Si displicerem Deo, non mihi parceret Deus: vide quid sibi facit, audi Apostolum: «Tu autem secundum duritiam cordis tui et cor imrizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua» . Ille ergo auget longanimitatem, et tu auges iniquitatem. Erit illius thesaurus in sempiterna misericordia in eos qui non contempserunt misericordiam; tuus autem thesaurus in ira invenietur, et quod ponis quotidie per modicum, postea massam invennuta peccata tua quotidiana; de minutis
Abbreviated transcription (Latin):
& tacui: Hec fecisti. & ñ undicaui.
Suspicatus es iniquitatẽ quod ero
tui similis. De ipsa uindictȩ taci¬
curnitate id est de cessatione uin-¬
dictȩ alio loco dicit. Tacui. nũqͥd
semꝑ tacebo: Usq quo peccatores
dnẽ. usq quo peccatores głabunt᷑:
Respondent & loquentur inqͥtatẽ.
loquentur om̃s qui oꝑant᷑ in iusticiã.
Et dicit. Omnia oꝑa respondent
& loquuntur iniquitatẽ. Quid est
respondent: Contra ustũ habent
quid respondeant. Uenit iustus
aliquis. & dicit. Noli facere ini¬
quitatem. Quare: Ne moriaris.
Ecce feci miquitatem. Quare ñ morior:
Iue fecit iusticiam. mortuus ẽ. Quare
mortuus ẽ: Ego feci iniquitatẽ. qͥre
me non abstulit ds: Ecce ille fecit
iusticiam. & quare sic in illũ undica¬
uit: Quare ille sic laborat: Respon¬
dent. hoc est respondent quia habent
quod dicant: quia parcitur illis.
De pacientia dei inueniunt argum̃.¬

Expanded text:
et tacui?» Haec fecisti, et non vindicavi. et tacui?» Haec fecisti, et non vindicavi. «Suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis.» De ipsa vindictae taciturnitate, id est, de cessatione vindictae, alio loco dicit: «Tacui; numquid semper tacebo» . «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur; respondent, et loquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Et dicit omnia opera. «Respondent, et loquentur iniquitatem.» Quid est, «respondent?» Contra justum habent quod respondeant. Venit justus aliquis, et dicit: Noli facere iniquitatem. Quare? Ne moriaris. Ecce feci iniquitatem; quare non morior? Ille fecit justitiam, et mortuus est: quare mortuus est? Ego feci iniquitatem; quare me non abstulit Deus? Ecce, ille fecit justitiam; et quare sic in illum vindicavit? quare ille sic laborat? respondent; hoc est, «respondent,» quia habent quod dicant; quia parcitur illis, de patientia Dei inveniunt argumen
Abbreviated transcription (Latin):
cordis tui. Cogitant & ipsi qui a
nichil potest latere dm̃. Et quia
faciunt & sciunt quid fecert̃. &
uident se uiuere sciente deo qui
ñ uiuerent sciente stationario: di¬
cunt sibi. Placent ista deo. Et re¬
uera si illi displicerent facta nr̃a
quomͦ displicent uidicib. quomͦ
displicent regib. quomͦ displicenł
imꝑatorib & quomodo displicent
cõmentariensib: nũquid quomͦ
illoꝵ oculos uitamus. uitare possu¬
mus oculos dei: Ergo placent deo
ista. Ideo in alio psalmo dicit pecca
tibi plac& factum tuũ malũ. sic pu¬
tes quia & mͥ plac& Et minatur in
posterũ. arguam te. Ergo non tac&&.
Quid dixit: Tacui. Cum dicit. hec
fecisti & tacui. suspicatus es iniqui¬
tatem quod ero tui similis: ñ tacu¬
it. Cum enĩ nos loquim᷑. ille ñ ta¬
cet. Cũ lector legit. ille non tacie.
Cũ psalmista cantat. ille non tac&.
Et iste om̃s uoces dei ꝑ orbem terra¬
in uindicta. Quid ẽ ergo hec fecisti

Expanded text:
cordis tui. Cogitant et ipsi quia cordis tui. Cogitant et ipsi quia nihil potest latere Deum; et quia faciunt, et sciunt quid fecerunt, et vident se vivere sciente Deo, qui non viverent sciente stationario, dicunt sibi: Placent ista Deo; et revera si illi displicerent facta nostra, quomodo displicent judicibus, quomodo displicent regibus, quomodo displicent imperatoribus, et quomodo displicent commentariensibus , numquid quomodo illorum oculos vitamus, vitare possemus oculos Dei? Ergo placent ista Deo. Ideo in alio psalmo peccatori ditibi placet factum tuum malum, sic putes quia et mihi placet. Et minatur in posterum: «Arguam te» . Ergo non tacet qui dixit, «tacui.» Cum diceret, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis;» et non tacuit. Cum enim nos loquimur, ille non tacet cum enim lector legit, ille non tacet; cum Psalmus ista cantat, ille non tacet: et istae omnes voces Dei per orbem terra tacet in vindicta. Quid est ergo, «Haec fecisti,
Abbreviated transcription (Latin):
ri. nisi condoleat cum illo ñ erigit
illũ: prius cum illo dol& & sic eũ
reficit sermone consolatorio. si aut̃
intr& ad illũ ridens luctũ eiꝰ. non
facit quod mͦ lectum ẽ dicente apło
gaudere cum gaudentib flere cũ
fientib Ergo ut gaudeat tecũ priꝰ
fles cũ illo. contristaris cũ illo: ut
reficias eum. Sic & psalmus & spc
dei utiq omnia sciens quęxit tecũ.
quasi uerba dicit tua. Usqueqͦ pec¬
catores dnẽ. usq quo peccatores gla
buntur: Respondent & loquent᷑
iniqͥtatem. loquentur om̃s qui ope¬
rantur iniusticiam. Quid loquent᷑
nisi contra dm̃ qui dicunt. quid no¬
bis ꝓdest quia sic uiuimus: Quid
dicturus es: Uere curat ista quȩ
facimus ds̃. Quia enĩ uiuunt pu¬
tant dm̃ nescire quod faciunt. Ui¬
de quio mali illis contingat. quia
si stationarius scir&. tener&. illos. Et
ideo oculos stationarii uitant. ne
statim teneantur. Oculos enim dĩ
in cubiculo uident. sed &. intima

Expanded text:
ri, nisi condoleat cum illo, non illum ri, nisi condoleat cum illo, non illum erigit: prius cum illo dolet, et sic eum reficit sermone consolatorio. Si autem intret ad illum ridens luctum ejus, non facit quod modo lectum est, dicente Apostolo: «Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus» . Ergo ut gaudeat tecum, prius fles cum illo; contristaris cum illo, ut reficias eum: sic et Psalmus et Spiritus Dei, utique omnia sciens, quaerit tecum, quasi verba tua dicit. «Usquequo peccatoresloquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Quid loquentur, nisi contra Deum, qui dicunt: Quid nobis prodest quia sic vivimus? Quid dicturus es? Vere curat ista quae facimus Deus? Quia enim vivunt, putant Deum nescire quod faciunt. Vide quid mali illis contingat! Quia si stationarius sciret, teneret illos; et ideo vitant oculos stationarii, ne statim teneantur: oculos enim Dei in cubiculo videt, sed et intima
Abbreviated transcription (Latin):
serui dño suo. Dixerunt. quia illi
quȩ mirabantur in nomine fierent
eius quam illi crucifixert̃. Et facti
sunt humiles. compuncti sunt corde:
ꝑturbati sunt confitentes peccata sua
& consiliũ quesierunt dicentes. Quid
ergo faciemus: Non desꝑant de
salute: ẜ querunt medicinã. Cc̃ ait
illis redditum ẽ. Quare : Uide qͥd
dicat psalmus iste. Exaltare qui ui¬
dicas terram. redde retributionem
suꝑbis. Ab illo ergo numero excep¬
ti illi erant. In illis ualuit uox illa
anĩ pendentis in cruce & dicentis.
Pater. ignosce illis: quia nesciunt
quid faciunt. Exaltare qui iudicas
terram. redde retributionẽ suꝑbis.
Ergo redditurus ẽ retributionem:
& mali exultant: blasphemant ma¬
li omnia mala faciunt. Alouet te.
cum pietate quęre. non cũ suꝑbia
reprehende. Mou& te: compatitur
tibi & psalmus. quęrit tecum. non
quęrit. ut in illo inuenias qđ nescie¬
bas. quomͦ qui uult aliquẽ consola¬

Expanded text:
servi Domino suo: dixerunt quia quae servi Domino suo: dixerunt quia quae illi mirabantur, in nomine fierent ejus quem illi crucifixerunt. Et facti sunt humiles, compuncti sunt corde, conturbati sunt confitentes peccatum suum; et consilium quaesierunt, dicentes: «Quid ergo faciemus?» Non desperant de salute, sed quaerunt medicinam. Tunc ait illis redditum est. Quia, vide quid dicat psalmus iste: «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ab illo numero ergo excepti erant illi; in illis valuit vox illa Domini pendentis in cruce, et dicentis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ergo redditurus est retributionem?  et exsultant mali, blasphemant mali, omnia mala faciunt. Movet te? Cum pietate quaere, non cum superbia reprehende. Movet te? Compatitur tibi et Psalmus, quaerit tecum, non quod scit, ut in illo invenias quod nesciebas. Quomodo qui vult aliquem consola
Abbreviated transcription (Latin):
cula: quando de ipso numero ui¬
deoꝵ crediderunt. & donatus ẽ illis
sanguis xp̃i. Impias manus & eruen¬
tas de sanguine xp̃i portabant: la¬
uit eas ip̃se cuius sanguinẽ fude¬
rant. adiuncti sunt corpori ipsiꝰ id
runt pretium suũ. ut biberent p̃¬
tiũ suũ. Namq postea plures con¬
uersi sunt: cum multa miranda
fierent ab apłis. Nam quatuor mi-¬
lia hominũ una die crediderunt
& in ꝓpinquo inuenti sunt: ut oĩa
sua quȩ habebant uenderent. & p̃ti¬
um rerũ suarũ ad pedes apłoꝵ po¬
nerent. & unicuiq distribuebatur
quomͦ opus erat. & erat illis una am¬
ma & cor unum in dm̃. de ipsis cru¬
ẽ illis: Quia redde retributionem
suꝑbis. dictum ẽ. Illi autẽ noluert̃
esse suꝑbi. Et enim cũ uiderent
multa mirabilia fieri ꝑ nom̃ xp̃i
quem se putabant interfecisse: cõ¬
moti miraculis audier̃t a petro
in cuius nomine illa fierent. Non
se factum esse. quod ille in ipsis
faciebat. Honorem ergo dederunt

Expanded text:
cula, quando de ipso numero Jucula, quando de ipso numero Judaeorum crediderunt, et donatus est illis sanguis Christi. Impias manus et cruentas de sanguine Christi portabant: lavit eas ipse cujus sanguinem fuderant. Adjuncti sunt corpori ipsius, irunt pretium suum, ut biberent pretium suum. Namque postea plures conversi sunt. Cum multa miracula fierent ab Apostolis, aliquot hominum millia una die crediderunt: et tam in propinquo inventi sunt, ut omnia sua quae habebant venderent, et pretium rerum suarum ad pedes Apostolorum ponerent; et unicuique distribuebatur quomodo opus erat; et erat illis una anima et cor unum in Deum; de ipsis cruedditum est? Quia, «Redde retributionem superbis,» dictum est; illi autem noluerunt esse superbi. Etenim cum viderent multa miracula fieri per nomen Christi, quem se putabant interfecisse; commoti miraculis, audierunt a Petro in cujus nomine illa fierent: non se factum esse quod ille in ipsis faciebat. Honorem ergo dederunt
Abbreviated transcription (Latin):
put ęccłe patient̃. Exaltare qͥ iudicaᷤᷤ
terram. redde retributionem suꝑbiᷤ.
Redditurus ẽ fr̃s. Quid ẽ enĩ quod
dictum ẽ. exaltare qui iudicas cerrã.
redde retributionem suꝑbis: ꝓphe¬
tia ẽ prȩdicentis. non audacia ui¬
bentis. Non enim quia dixit pro-¬
pheta exaltare qui uidicas terram.
ger& & ir& uicęlum: s quia hoc fac¬
turus erat xp̃c. hoc p̃dixit ꝓpheta.
nulli parcentem in uerbo. & dicit: fi¬
denter egit. Uid& illũ qui fidenter
egit. uid& illũ conp̃hensũ. uid& illũ
crucifixũ. uid& illũ humiliatũ. uid&
illũ resurgentẽ &. euntem in cȩlum:¬
& inde uenturũ ad iudicium eoꝵ
inter quoꝵ manus passus ẽ omnia
mala. Exaltare inquit qui uidicas
terram. redde retributionẽ suꝑbis.
Suꝑbis reddit non humilib. Qui
sunt suꝑbi: Quib parũ ẽ qđ male
faciunt. & defendere peccata sua uo¬
lunt. Namq de his qui crucifixe¬
runt xp̃m facta sunt postea mira¬

Expanded text:
put Ecclesiae patienter. «Exaltare, qui judicas put Ecclesiae patienter. «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Redditurusdictum est, «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis?» Prophetia est praedicentis, non audacia jubentis. Non enim quia dixit Propheta, «Exaltare, qui judicas terram,» et in coelum; sed quia hoc facturus erat Christus, hoc praedixit Propheta:  timentem, nulli parcentem in verbo, et dicit: «Fidenter egit.» Videt illum quam fidenter egit, videt illum comprehensum, videt illum crucifixum, videt illum humiliatum, videt illum resurgentem et euntem in coelum, et venturum inde ad judicium eorum, inter quorum manus passus est omnia mala: «Exaltare,» inquit, «qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Superbis reddet, non humilibus. Qui sunt superbi? Quibus parum est quod mala faciunt, et defendere peccata sua volunt. Namque de his qui crucifixerunt Christum facta sunt postea mira
Abbreviated transcription (Latin):
indutus erat. & mori uenerat non
facere quod peccatores s pati quod
peccatores: quia ꝓpterea uenerat ut
confidenter egiss&. ꝙ cum illi ferre
ñ possent fiduciam eius in uerbo
quid fecerunt: Cenuert̃. flagellaue¬
runt. illuser̃t̃. colaphit auert̃: sputis
illimert̃. spinis coronauert. in crucẽ
leuauerunt. postremo cecidert̃.S
quid sequitur: Quod fident̃ egerit.
Exaltare qui iudicas terrã. Putas
quia tenuert humilẽ. tenebunt
excelsum: Putas quia iudicauert̃
mortalem. nonne ab immortali ui¬
dicabuntur: Quid gͦ ait: Exalta¬
re tu qui fidenter egisti. & fiduciã
uerbi tui non sunt passi iniqͥ: &
putauert̃ se aliquid egisse quia te
conp̃hendentes crucifixert̃. Qui te
debuer̃t fide conp̾henderȩ. conprȩ¬
henderunt ꝑsecutione. Cu ergo qͥ
fident̃ egisti inter iniquos & nemi¬
nem timuisti. & quia passus es: ex alta¬
re id ẽ resurge. uade in celũ. Paciatur
& eccła pacienter. quod passũ est ca¬

Expanded text:
indutus erat, et mori venerat; non indutus erat, et mori venerat; non facere quod peccatores, sed pati quod peccatores; quia propterea venerat, cum fidenter egisset, et illi ferre non possent fiduciam ejus in verbo, quid fecerunt? Tenuerunt, flagellaverunt, illuserunt, colaphizaverunt, sputis illinierunt, spinis coronaverunt, in cruce levaverunt, postremo occiderunt. Sed quid sequitur quod fidenter egerit? «Exaltare, qui judicas terram.» Puta quia tenuerunt humilem, tenebunt excelsum? Puta quia judicaverunt mortalem, nonne ab immortali judicabuntur? Quid ergo ait? «Exaltare,» tu qui fidenter egisti, et fiduciam verbi tui non sunt passi iniqui, et putaverunt se aliquid egisse, quia te comprehendentes crucifixerunt; qui te deberent fide comprehendere, comprehenderunt persecutione: tu ergo qui fidenter egisti inter iniquos, et neminem timuisti, et quia passus es, «Exaltare;» id est, resurge, vade in coelum. Patiatur et Ecclesia patienter, quod passum est ca
Abbreviated transcription (Latin):
& pharisei. Quanta gͦ ille de qͦ dic̃¬
tum ẽ erat docens eos tanquã potes¬
tatem habens. quanta dixit: Ue
uobis scribȩ & pharisei hypochritȩ
Quanta in illos coram in facie: nemi¬
nem timuit. Quare: Quia ds ultio¬
num ẽ. Ideo non parcebat in uerbo.
ut essent postea quib parcer& in
udicio: quia si nollent acciꝑe uerbi
medicinam. incursuri erant utiq
& inuenturi uidicis sententiam.
Quare: Quia dixit. ds̃ ultionũ dñs.
ds ultionũ fidenter egit: id ẽ nulli
peꝑcit in uerbo. Qui in uerbo ñ
pepereit passurus. parc& in senten¬
tia iuidicaturus: Qui neminẽ ti¬
muit in humilitate. timebit quẽ ꝗͣ
inclaritate: Ex eo quod fident̃ egit.
cogita quomͦ sit acturus in fine scłi.
Noli ergo murmurare aduersus
dm. quia quasi parcit malis: sed
esto bonus cui forte ad tempus in
flagello non parcat. & in fine parcat
non tulerunt fiduciam eiꝰ. Et quia
bumilis uenerat. & carne mortali

Expanded text:
et Pharisaei» . Quanta ergo ille de quo dicet Pharisaei» . Quanta ergo ille de quo dictum est, «Erat docens eos tanquam potestatem habens,» quanta dixit: «Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae» ; quanta in illos coram in faciem? Neminem timuit. Quare? Quia Deus ultionum est. Ideo non parcebat in verbo, ut essent postea quibus parceret in judicio: quia si nollent accipere verbi medicinam, incursuri erant utique et inventuri judicis sententiam. Quare? Quia dixit, «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum fidenter» «egit:» id est, nulli pepercit in verbo. Qui in verbo non pepercit passurus, parcet in sententia judicaturus? qui neminemuit in humilitate, timebit quemquam in claritate? Ex eo quod jam fidenter egit, cogita quomodo sit acturus in fine saeculi. Noli ergo murmurare adversus Deum, qui quasi parcit malis; sed esto bonus cui forte ad tempus in flagello non parcat, et in fine parcat non tulerunt fiduciam ejus: et quia humilis venerat, et carne mortali
Abbreviated transcription (Latin):
tis inquit cum uos ꝑsecuti fuerint.
& dixerint omne malũ aduersũ uos.
Gaudete & exultate. qm̃ merces ur̃a
magna ẽ in cȩlis. Deinde in ꝓgressu
sermonis cũ docere inciper&. quãuiᷤ
eũ turba circiundar&. dixit talia
discipulis suis quȩ ferirent faciem
pharisȩoꝵ & udȩor: qui quasi pri¬
matus habebant exponendarũ scrip¬
turarũ omniũ. qui quasi uisti sibi
uidebantur uel uideri se arbitraban¬
tur: & ad quoꝵ primatum plebis ob
peꝑcit & dixit. Quando oratis. non
eritis sicut ypochritȩ: qui amant
in synagogis & angulis platearum
stantes orare. ut uideantur ab homi¬
nib Et cȩtera talia. Cetigit omnes.
non timuit aliquẽ. Et cũ terminass
ipsum sermonẽ: conclusit de illis scrip¬
tura ȩuuangelii sic. factum ẽ inqͥt
cũ consũmass& ib̃e uerba hȩc: ãmi¬
rabantur turbȩ suꝑ doctrinã eius.
Erat enim docens eos tanquã potes¬
tatem habens: non quasi scribȩ eoꝵ

Expanded text:
tis,» inquit, «cum vos persecuti fuerint, tis,» inquit, «cum vos persecuti fuerint, et dixerint omne malum adversum vos: gaudete et exsultate, quia merces vestra magna est in coelis» . Deinde in progressu sermonis cum docere inciperet, quamvis eum turba circumdaret, dixit talia discipulis suis, quae ferirent faciem Pharisaeorum et Judaeorum, qui quasi primatus habebant exponendarum Scripturarum omnium; qui sibi quasi justi videbantur, vel videri se arbitrabantur, et ad quorum primatum plebis obspepercit, et dixit, «Quando oratis, non eritis sicut hypocritae, qui amant in synagogis et angulis platearum stantes orare, ut videantur ab hominibus» ; et caetera talia. Tetigit omnes, non timuit aliquem. Et cum terminasset ipsum sermonem, conclusit de illo scriptura Evangelii sic: «Factum est,» inquit, «cum consummasset Jesus verba haec, admirabantur turbae super doctrina ejus. Erat enim docens eos tanquam potestatem habens; non quasi Scribae eorum
Abbreviated transcription (Latin):
diũ numerantur. Uident enĩ peri¬
culose se uiuere in hac uita. sentiunt
se ee̾ ꝑegrinos. Sic diuersantur in
opulentia diuitiarũ suarũ. quomͦ
uiator in stabulo transiturus ñ pos¬
sessurus. Ergo quid dñs: ꝓpt̾ mise¬
riam inopum & gemitũ pauꝑum
ñc exsurgam dicit dñs: ponã in sa-¬
lutari. Salutaris nr̃. saluator nr̃ ẽ.
In illo uoluit ponere spem omnium
mopum & egentiũ. Et quid ait:
Fiducialiter agam in eo. Quid ẽ fidu¬
cialiter agam: Non timebit. non
parc& uitiis: & concupiscentiis homi¬
num. Uere medicus fidelis medici¬
nali ferro sermonis instructus. Sȩcu¬
it omnia uulnera. ideoq talis pͣdictꝰ
& p̃nunciatus. talis etiam inuentꝰ
ẽ. Loquebartur in monte ubi dixit.
tionem patiuntur ꝓpter iusticiam.
In ipso sermone dixit. quia ipsoꝵ ẽ
regnũ celoꝵ. Et ut facer& eos lumina¬
ria id est pacienter tolerantes omnia
ista iniqua quȩ transeunt: beati eri¬

Expanded text:
Domini numerantur. Vident enim periDomini numerantur. Vident enim periculose se vivere in hac vita, sentiunt se esse peregrinos: sic diversantur in opulentia divitiarum suarum, quomodo viator in stabulo, transiturus, non possessurus. Ergo quid Dominus? «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus: ponam in salutari.» Salutaris noster, Salvator noster est: in illo voluit ponere spem omnium inopum et egentium. Et quid ait? «Fiducialiter agam in eo» . Quid est, «Fiducialiter agam?» Non timebit, non parcet vitiis et concupiscentiis hominum. Vere medicus fidelis, medicinali ferro sermonis instructus, secuit omnia vulnera. Ideo qui talis praedictus et praenuntiatus, talis etiam inventus est. Loquebatur in monte, ubi dixit: tionem patiuntur propter justitiam:» in ipso sermone dixit, «Quia ipsorum est regnum coelorum.» Et ut faceret illos luminaria, id est, patienter tolerantes omnia ista iniqua, quae transeunt: «Beati eri
Abbreviated transcription (Latin):
mitũ pauꝑũ nunc exsurgã dicit dñs.
Qui sunt pauꝑes: Qui sunt inopes:
Qui spem non habent nisi ui illo solo.
in quo solo spes non fallitur. Atcendi¬
ꝑes. Non omnino pauꝑes qui nichil
habent uidentur dici a scriptura. qͣn¬
do laudantur pauꝑes. Inuenis enim
pauꝑem hominẽ quando patit᷑ aliquã
inuiriam. non attendit nisi patronũ
inquilinus ẽ. cuius colonus ẽ: cuius
cliens ẽ. Et ideo dicit se indigne pati.
quia ad illũ ꝑturet. Cor ipsius in ho¬
mine. spes ipsius in homine: cunis in
cinere. Sunt autẽ alii qui st̃ opulen
fulciuntur: & tamen nec in pecuniiᷤ
suis spem ponunt. nec in fundis suis
spem ponunt. nec in familia sua spe
ponunt. nec in claritate transitoriȩ
dignitatis: s totam sp̃em in illo pouͣt.
cui non sueceditur qui mori ñ potest.
qui falli & fallere non potest. Tales
& si multa uidentur habere scđm se¬
culũ. bene ea tamen gubernant ad
refectionem indigentium. int̾ pauꝑesᷤ

Expanded text:
mitum pauperum, nunc exsurgam, dicit Dominus.» mitum pauperum, nunc exsurgam, dicit Dominus.» Qui sunt pauperes? qui sunt inopes? Qui spem non habent nisi in illo solo, in quo solo spes non fallitur. Attendies. Non omnino pauperes qui nihil habent, videntur dici ab Scriptura, quando laudantur pauperes. Invenis enim pauperem hominem, qui quando patitur aliquam injuriam, non attendit nisi patronum inquilinus est, cujus colonus est, cujus cliens est; et ideo se indigne pati asserit, quia ad illum pertinet: cor ipsius in homine, spes ipsius in homine, cinis in cinere. Sunt autem alii qui opulenti sufulciuntur; et tamen nec in pecunia sua spem ponunt, nec in fundis suis spem ponunt, nec in familia sua spem ponunt, nec in claritate transitoriae dignitatis; sed totam spem in illo ponunt, cui non succeditur, qui mori non potest, qui falli et qui fallere non potest: tales etsi multa videntur habere secundum saeculum, bene ea tamen gubernant ad refectionem indigentium; inter pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
& blasphemũ. lam dicis quia fur
non es s murmurando aduersus
dm̃ blasphemꝰ es. Ille captat sõnũ
hominis ut aliquid inuol&. tu di¬
cis quia dormit ds & hominẽ non
uid&. Ergo uis ut ille corrigat
manũ. prior tu linguã corrige.
Uis ut ille corrigat cor aduersus
hominẽ. tu corrige cor aduersus dm̃.
ne forte cũ optas uindictã dei. si ue¬
nerit te priorẽ inueniat. Nam
in nequicia sua. ingratos p̃rogatio¬
ni miscdiȩ ipsius. ingratos pacientiȩ
ipsuis. thesauritantes sibi irã in die
irȩ & reuelationis usti uidicii dei.
qui redd& unicuiq scđm oꝑa sua:
quia ds ultionũ dñs. as ultionum
ideo fidenter egit. Nulli enim
peꝑcit. quando locutus ẽ. Ipse
dñs erat in infirmitate carnie.¬
s in uirtute sermonis. Non accepit
ꝑsonas principũ uidȩoꝵ. Quanta in il¬
los dicit. & quomͦ dictum ẽ : Uere
in fiducia. quia scriptũ ẽ in psalmis
de illo. ꝓpter miseriam iopũ &. ge¬

Expanded text:
et blasphemum: jam dicis quia fur et blasphemum: jam dicis quia fur non es; sed murmurando adversus Deum, blasphemus es. Ille captat somnum hominis, ut aliquid involet; et tu dicis quia dormit Deus, et hominem non videt. Ergo vis ille ut corrigat manum, prior tu linguam corrige: vis ille ut corrigat cor adversus hominem, tu corrige cor adversus Deum; ne forte cum optas vindictam Dei, si venerit, te priorem inveniat. Nam in nequitia sua, ingratos praerogationi misericordiae ipsius, ingratos patientiae ipsius, thesaurizantes sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua : quia «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum,» ideo «fidenter egit.» Nulli enim pepercit, quando hic locutus est: ipse Dominus erat in carnis infirmitate, sed in virtute sermonis. Non accepit personas principum Judaeorum. Quanta in illos dicit? et, quomodo dictum est, vere in fiducia: quia scriptum est in Psalmis de illo, «Propter miseriam inopum et ge
Abbreviated transcription (Latin):
non uindicat:
Uindicat d̾s ulti.¬
onũ. Quid ẽ d̾s
ultionum: Ds uindictarũ. In eo
certe murmuras. quia ñ uindicat
in malos. Noli murmurare. ne
inter illossis in quos uindicat. facit
ille furtũ & uiuit. tu murmuras ad¬
uersus dm̃. quia ñ moritur qui tͥ
furtũ fecit. Si iam ñ facis furtum
uide. Si enim iam ñ facis. uide ne
aliquando fecisti. Si iam dies es: re¬
cole noctem tuã. Si iã fixus in celo
es: recole terram tuã. Inuenisti fu
um forte stomachatũ: quia & fur
tũ tu faciens uixisti. & mortuus
non es. Quomͦ autẽ tu quando fa¬
ciebas ideo uixisti ut postea ñ face¬
res: Noli quia tu transisti uelle
miscđiȩ dei pontem subuertere
Nescis illuc multos transituros. qͥa
& tu transisti: Esses mͦ qui murmu¬
rares: si aduersus te audiret᷑. qui
prior de te murmurauit: Et tam̃
nunc optas uindictam dei in maloᷤᷤ.
quia sur ũ moritur: & mur muras
aduersus dm̃ quia fur ñ morit᷑.
Appende instatera ȩquitatis furẽ

Expanded text:
non vindicat? non vindicat? Vindicat «De is ultionum.» Quid est, «Deus ultionum?» Deus vindictarum. In eo certe murmuras, quia non vindicatur in malos. Noli murmurare, ne inter illos sis in quos vindicatur. Facit ille furtum, et vivit: tu murmuras adversus Deum, quia non moritur qui tibi furtum fecit. Si jam non facis furtum, vide: si enim jam non facis, vide ne aliquando fecisti. Si jam dies es, recole noctem tuam: si jam fixus in coelo es, recole terram tuam. Invenis te furum forte stomachatum, quia et tu furtum faciens vixisti, et non es mortuus: quomodo autem tu quando faciebas, ideo vixisti ut postea non faceres; noli quia tu transisti, velle misericordiae Dei pontem subvertere. Nescis illac multos transituros, qua et tu transisti? Esses modo qui murmurares, si adversus te audiretur qui prior de te murmuravit? Et tamen et nunc optas vindictam Dei in malos, ut fur moriatur, et murmuras adversus Deum, quia fur non moritur. Appende in statera aequitatis furem
Abbreviated transcription (Latin):
qui non abiit in consilio impioꝵ. &
in uia peccatoꝵ ñ stetit. & in cathedra
pestilentiȩ non sedit: s in lege dñi
fuit uoluntas eiꝰ. Uide luminare
in cęlo. & in lege eius meditabitur
die & nocte. Uult gͦ pacient̃ ferre
omnia. Non descendat de cȩlo. &
in lege eius meditabitur die & noc¬
te. Ergo in cȩlo cor eius. Si in celo
cor eius. om̃s iniquitates que funt
in terra ad tempus. om̃s felicitates
maloꝵ hominũ. om̃s labores iusto.¬
rũ meditanti die & nocte legem
dei nulli sunt: & pacient᷑ tolerat
omnia. & erit beatus eruditus a dñõ.
Quomͦ: In firmamento cęli. quia lex
firmamentũ ẽ. Beatus uir quẽ tu
erudieris dñe. & de lege cua docue-¬
ris eum: ut mitiges ei a dieb malig¬
nis. donec fodiatur peccatori fouea.
Attendite ergo luminaria quomͦ ꝓ
cedunt & occidunt & redeunt. ag̃t
cursus suos. Distingunt diem & no¬
ctem. uoluunt annos & tempora. &
tanta mala fiunt in terra illis qͥetẽ

Expanded text:
«qui non abiit in consilio impiorum, et «qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit; sed in luit voluntas ejus» . Vide luminare in coelo: «Et in lege ejus meditabitur die ac nocte.» Vult patienter ferre omnia? Non descendat de coelo, et in lege ejus meditetur die ac nocte. Ergo in coelo cor ejus: si in coelo cor ejus, omnes iniquitates quae fiunt in terra ad tempus, omnes felicitates malorum hominum, omnes labores justorum meditanti die ac nocte legem Dei, nulli sunt; et patienter tolerat omnia, et erit beatus eruditus a Deo. Et quomodo in firmamento coeli? Quia lex firmamentum est. «Beatus vir quem tu erudieris, Domine, et ex lege tua docueris eum: ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Attendite ergo luminaria quomodo procedunt, et occidunt, et redeunt, agunt cursus suos, distinguunt diem et noctem, volvunt annos et tempora; et tanta mala fiunt in terra, illis quietem
Abbreviated transcription (Latin):
nec iuncitur tenebris. Infra enim
st̃ tenebrȩ. Cenebrȩ autẽ iniqͥtas.
non in cõmutabiles tenebrȩ. Iam &
hesterno die cõmemorauimꝰ. S qͥ
hodie tenebrȩ sunt. si uelint cras
lux erunt. Qui tenebrȩ huc ingressi
funt. si uelint iam lux esse possunt.
Aꝑte enim apłs ne quis putar& na-¬
turales esse iniquitates quȩ mutari
non possunt dicit. Fuistis enĩ aliqͣn
do tenebrȩ. nunc autẽ lux in dño:
sicut filii lucis ambulate. Lux in¬
quit in dño. non in uobis. Cor ergo
in libro. Si cor in libro. cor in firma¬
mento celi. Si ibi ẽ cor: inde luceat.
& non mouebitur iniquitatib subter¬
positis: non quia ibi ẽ in cȩlo ꝑ carnẽ
s quia ibi ẽ ꝑ conuersationẽ. scđm qđ
dictum ẽ. Nrã autem conuersatio in
celis ẽ. Non potes cogitare illã ciuita¬
tem. quia nondũ uides. Uis cogitare
celum: Librum dei cogita. Audi
psalmũ. Et in lege eius meditabitur
die & nocte. Et ibi beatus dictus est

Expanded text:
nec vincitur tenebris. Infra enim nec vincitur tenebris. Infra enim sunt tenebrae: tenebrae autem iniquitas; non incommutabiles tenebrae. Jam et hesterno die commemoravimus. Sed qui hodie tenebrae sunt, si velint, cras lux erunt: qui tenebrae huc ingressi sunt, si velint, jam lux esse possunt. Aperte enim Apostolus, ne quis putaret naturales esse iniquitates, quae mutari non possunt: «Fuistis enim,» indo tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate» . «Lux,» inquit, «in Domino:» non in vobis. Cor ergo in libro: si cor in libro, cor in firmamento coeli. Si ibi est cor, inde luceat, et non movebitur iniquitatibus subterpositis: non quia ibi est in coelo per carnem, sed quia ibi est per conversationem, secundum quod dictum est, «Nostra autem conversatio in coelis est.» Non potes cogitare illam civitatem, quia nondum vides. Vis cogitare coelum? Librum Dei cogita. Audi psalmum: «Et in lege ejus meditabitur die ac nocte.» Et ibi «beatus» dictus est
Abbreviated transcription (Latin):
inquit tuo uidebimꝰ lumen. mͦ gͦ
lectio necessaria ẽ quandui ex parte
cognoscimus & ex parte ꝓphetamus:
sicut dicit apłs. Cum aut̃ uenerit
quod ꝑfectũ ẽ: auferetur quod ex
parte ẽ. Non enim in illa ciuitate
ierłm ubi angłi uiuunt. unde nos mͦ
peregrinamur. & peregrinatio nr̃a
gemit. gemut autẽ si scimus quia pe-¬
regrinamur: nam odit ualde patriã
qui putat bene sibi esse cũ peregri¬
natur. nũquid in illa ciuitate ubi st̃
angeli ęuuangeliũ legitur. aut apłs:¬
Dei uerbo pascuntur. Quod uerbũ
dei ut sonar& nobis ad tempus. uer¬
bum caro factum ẽ. & habitauit in
nobis. S tamen ipsa lex quȩ scrip¬
ta ẽ. firmamentũ nobis ẽ. Ibi si sit cor
nr̃m. non conuellitur inquitatibus
hominũ. Dictum ẽ ergo. Excendens
cȩlum sicut pellem. Cũ aut̃ trause¬
unt tẽ pora necessitatis libroꝵ quid
dictũ ẽ: Celũ plicabitur ut liber.
Qui gͦ sursũ hab& cor: ipsũ cor ho¬
minis luminare eiꝰ ẽ. In celo fulg&.

Expanded text:
inquit, «tuo videbimus lumen» . Modo ergo lectio necessaria est, quamdiu «ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus,» sicut dicit Apostolus: «cum autem venerit quod perfectum est, auferetur quod ex parte est» . Non enim in illa civitate Jerusalem, ubi Angeli vivunt, unde nos modo peregrinamur, et peregrinatio nostra gemit; gemit autem, si scimus quia peregrinamur; nam odit valde patriam, qui putat sibi bene esse cum peregrinatur: numquid in illa civitate ubi sunt Angeli, Evangelium legitur, aut Apostolus? Verbo Dei pascuntur: quod Verbum Dei, ut sonaret nobis ad tempus, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Sed tamen ipsa Lex, quae scripta est, firmamentum nobis est: ibi si sit cor nostrum, non convellitur iniquitatibus hominum. Dictum est ergo, «Extendit coelum sicut pellem.» Cum autem transeunt tempora necessitatis librorum, quid dictum est? «Coelum plicabitur ut liber» . Qui ergo sursum habet cor, ipsum cor ipsius luminare est: in coelo fulget,
Abbreviated transcription (Latin):
fessione hoc nobis iub&. ad hoc nos
hortatur ut iubilemus deo: nec hor¬
tatur uelut aliquẽ unũ angulũ t̾rȩ
aut unam aliquã habitationẽ con-¬
gregationẽq hominũ. sed quia se¬
nasse. undiq exigit iubilationem.

Expanded text:
fessione hoc nobis jubet, ad hoc nos fessione hoc nobis jubet, ad hoc nos hortatur, ut jubilemus Deo. Nec hortatur velut aliquem unum angulum terrae, aut unam aliquam habitationem congregationemve hominum; sed quia n
Abbreviated transcription (Latin):
ignem sper&. pluuiã non accuset
Qui autẽ melior factus fuerit . & fru¬
ges de bona terra genuerit: horreũ
sper&. pluuiã laudet. Aut quid sunt
nubes. aut quid ẽ pluuia nisi d̃ĩ mi¬
sericordia. omnia faciens circa eos qͦs
diligit & quib donauit ut ab ei
diligatur.
Salmum fr̃s
cũ cantaret᷑ au¬
distis. breuis ẽ
nec obscurus.
Quasi securita¬
tẽ dederĩ ne la¬
borem timeatis. uideamꝰ tam̃
attentius.ꝙ. quanto liberius tanco di¬
ligentius quid sibi uelint ea ipsa quȩ
aꝑte sonant. ut quantũ dñs donare
dignatur. spũaliter intelligatur uox
dei quolib&. organo sonans. tam̃ uox
dei. Neq enim delectat aures eius
nisi uox eius. Nam&. nos cũ loquim᷑.
tẽ eũ delectamus: cum ipse de nobis
inscribitur. Hic ẽ titulus eius. Psalmꝰ
in confessione. Pauci uersus st̃: mag¬
narũ rerum grauidi. Pariant semi¬
na in cordib uris. ut paret᷑ horreum
messi dominicȩ. Psalmus iste in con¬

Expanded text:
ignem speret, pluviam non accuset: ignem speret, pluviam non accuset: qui autem melior factus fuerit, et fruges de bona terra genuerit, horreum speret, pluviam laudet. Aut quid sunt nubes, aut quid est pluvia, nisi Dei misericordia, omnia facientis circa eos quos diligit, et quibus donavit ut ab eis diligatur? salmum, fratres, cum cantaretur, audistis; brevis est, nec obscurus: quasi securitatem dederim, ne laborem timeatis. Videamus tamen attentius, et quanto liberius, tanto diligentius, quid sibi velint ea ipsa quae aperte sonant, ut quantum Dominus donare dignatur, spiritualiter intelligantur. Vox Dei quolibet organo sonans, tamen vox Dei; neque enim delectat aures ejus, nisi vox ejus: nam et nos cum loquimur, tunc eum delectamus, cum ipse de nobis inscribitur, hic est titulus ejus, «Psalmus in confessione.» Pauci versus sunt, magnarum rerum gravidi: pariant semina in cordibus vestris, ut paretur horreum messi dominicae. Psalmus iste in con
Abbreviated transcription (Latin):
preter ipsũ montẽ adorant &. lau¬
dant dm̃. non exaudiunt᷑ ad uitam
ȩternam . Et si ad quȩdã temporalia
exaudiantur. non sibi gͦ blandiantꝰ:
quia eos in quib dam exaudit deus.
Nam & paganos exaudit inqͥb dã.
Nonne clamant pagani ad dm̃.
ꝙ pluit: Quare : Quia facit oriri
solem suũ suꝑ bonos &. malos .&. pluit
suꝑ iustos & iniustos. Noli gͦ głari
pagane. quia te clamante ad deum
pluit ds̃. qui suꝑ iustos & iniustos pluit.
Audiuit te ad temporalia. non te au¬
dit ad ȩterna: nisi in monte eiꝰ adora
ficiant caritati urẽ. Quantũ dñs do-¬
quicquid loquimur in nomine dñi.
qm̃ dei ẽ loquentis ꝑ nos: imber est
dei. uidete uos qualis terra sitis. Nã
quando pluuia uenit suꝑ terrã. si bo-¬
na terra ẽ: fructus bonos parit. Si ma-¬
la terra ẽ. spinas parit. Pluuia tam̃
dulcis ẽ. & suꝑ fructus. & suꝑ spinas.
Qui istis uerbis auditis peior factus
fuerit. & spinas de pluuia generauit:

Expanded text:
praeter ipsum montem adorant et laupraeter ipsum montem adorant et laudant Deum, non exaudiuntur ad vitam aeternam; etsi ad quaedam temporalia exaudiantur. Non sibi ergo blandiantur, quia eos in quibusdam exaudit Deus: nam et Paganos exaudit in quibusdam. Nonne clamant Pagani ad Deum, et pluit? Quare? Quia facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Noli ergo gloriari, pagane, quia te clamante ad Deum, pluit Deus, qui super justos et injustos pluit. Audivit te ad temporalia; non te audit ad aeterna, nisi in monte sancto ejuficiant Charitati vestrae; quantum Dominus doquidquid loquimur in nomine Dei, quoniam Dei est loquentis per nos, imber Dei est: videte vos qualis terra sitis. Nam quando pluvia venit super terram, si bona terra est, fructus bonos parit; si mala terra est, spinas parit: pluvia tamen dulcis est et super fructus et super spinas. Qui istis verbis auditis pejor factus fuerit, et spinas de pluvia generaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
nus in multis hominib Ubi ẽ regͥ¬
num eius: Regnabat mercurius in
multis hominib Ubi ẽ rgnũ eius:
fr̃actum ẽ. Redacti sunt illi in regnũ
xp̃i. in quib ille regnabat. Regnũ cȩ¬
leste quale erat cartagini. ubi nunc
ẽ regnum celeste : Lapis ille fregit oĩa
regna terrarũ. lapis p̃cisus de monte
sine manib. Quid ẽ precisus de monte
sine manib Natus de gente iudȩoꝵ
sine opere hominũ. Omnes enĩ qui
nascuntur. de opere maritali nascun¬
tur. Ille de uirgine natus. sine manib
natus ẽ. ꝑmanus enim opus huma¬
num significatur. Quo manus hu¬
manȩ non accesserunt. ibi maritalis
amplexus non fuit. fȩtus cam̃ fuit.
Natus ergo de monte sine manib
lapis ille. Creuit & crescendo fregit
omnia regna terrarũ. Factus ẽ mons
magnus . & impleuit uniuersam fa-¬
ciem terrȩ. Hȩc ẽ eccła catholica.
cui uos cõmunicare gaudete. Illi
autẽ qui non ei cõmunicant. quia

Expanded text:
nus in multis hominibus: ubi est regnus in multis hominibus: ubi est regnum ejus? Regnabat Mercurius in multis hominibus: ubi est regnum ejus? Fractum est, redacti sunt illi in regnum Christi, in quibus ille regnabat. Regnum Coelestis quale erat Carthagini! ubi nunc est regnum Coelestis? Lapis ille fregit omnia regna terrarum, lapis praecisus de monte sine manibus. Quid est, praecisus de monte sine manibus? Natus de gente Judaeorum sine opere hominum. Omnes enim qui nascuntur, de opere maritali nascuntur; ille de virgine natus, sine manibus natus est; per manus enim, opus humanum significatur: quo manus humanae non accesserunt, ubi maritalis amplexus non fuit, fetus tamen fuit. Natus est ergo de monte sine manibus lapis ille: crevit, et crescendo fregit omnia regna terrarum. Factus est autem mons magnus, et implevit universam faciem terrae. Haec est Ecclesia catholica, cui vos communicare gaudete. Illi autem qui non ei communicant, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quis est: Legimus alibi de hoc mon¬
te. quia lapis fuit p̃cisus de monte
sine manib & confregit omnia regna
terre & creuit ipse lapis. Danihelis ut¬
sio ẽ ista quam narro. Creuit lapis ip¬
se qui p̃cisus ẽ de monte sine manibus.
Et factus ẽ inquit mons magnus. ita
ut impler& uniuersam faciem terre
In ipso magno monte adoremus: si
exaudiri uolumus. Heretici ñ ado¬
rant in isto monte. quia mons iste un¬
pleuit uiuersam faciem terrȩ. Hȩ-¬
serunt in parte .ꝙ. totũ amiserunt.
Si agnoscant eccłam catholicã. adora¬
bunt in isto monte nobiscũ. Lapis &¬
enim ille qui p̃cisus ẽ de monte sine
manib iam uidemus quantũ creue¬
rit & quantas terrȩ regiones occupa¬
uerit. &. usq ad quas gentes ꝑuenerit.
Quid ẽ mons unde p̃cisus ẽ lapis si¬
ne manib: Regnum uideoꝵ. Pruno
omnia regna terre. Quȩ erant reg¬
na terrȩ: Regna idolor Regna de¬
monior fracta sunt. Regnabat satur¬

Expanded text:
quis est? Legimus alibi de hoc monquis est? Legimus alibi de hoc monte quia lapis fuit praecisus de monte sine manibus, et confregit omnia regna terrae, et crevit lapis ipse. Danielis visio est ista quam narro. Crevit lapis iste qui praecisus est de monte sine manibus, «et factus est,» inquit, «mons magnus, ita ut impleret universam faciem terrae» . In ipso monte magno adoremus, si exaudiri volumus. Haeretici non adorant in isto monte; quia mons iste implevit universam faciem terrae: haeserunt in parte, et totum amiserunt. Si agnoscant Ecclesiam catholicam, adorabunt in isto monte nobiscum. Etenim lapis ille qui praecisus est de monte sine manibus, jam videmus quantum creverit, et quantas terrae regiones occupaverit, et usque ad quas gentes pervenerit. Quid est mons unde praecisus est lapis sine manibus? Regnum Judaeorum: primo omnia regna terrae. Quae erant regna terrae? Regna idolorum, regna daemoniorum fracta sunt. Regnabat Satur
Abbreviated transcription (Latin):
dit illa. & uidemus & nos peccata nr̃a.
Et cum int̾ tales homines uersari cepe¬
rimus. ut iam homines quiꝰ in nobis
rep̾hendant non inueniant: rep̃hen¬
dit ille adhuc qui omnia nouit. et
uindicat in om̃s affectiones. quia ꝓpiciꝰ
ẽ nobis. Nam si non uindic&ꝵ & dese¬
rat. perimus. Deus tu ꝓpitius fiusti illeᷤ
& uindicans in om̃s affectiones eoꝵ.¬
Exaltate dnm diñ nr̃m. Iterũ exalte¬
mus illum qui bonus ẽ & cũ seuierit
Quomͦ laudandus ẽ: Quomͦ exaltan¬
dus ẽ: Cu potes hoc exbibere filio tuo
&. d̾̃s non pocest: Non enim bonus
es cum blandiris filio cuo. &. malus
cũ cȩdis filium tuũ. Et cũ blandiris
pater es:ꝙ. cũ cȩdis pater es. Ideo blan¬
diris ne deficiat. ideo &dis ne pereat.
nr̃m & adorate scabellum pedum eiꝰ
intelleximus autẽ quid sit adorare
scabellũ pedum eius. sic & mͦ post
exaltationẽ dm̃i dei nr̃i ne quis illũ
precer montẽ eius exalcet. cõmenda¬
uit & montẽ ipsuis. Mons ipsui

Expanded text:
nos peccata nostra. Et cum inter tales homines versari coeperimus, ut jam homines quid in nobis reprehendant non inveniant; reprehendit ille adhuc qui omnia novit, et vindicat in omnes affectiones, quia propitius est nobis. Nam si non vindicet, et deserat, perimus. «Deus, tu propitius fuisti illis, et vindicans in omnes affectiones eoExaltate Dominum Deum nostrum.» Iterum exaltamus illum: qui bonus est et cum ferit, quomodo laudandus est, quomodo exaltandus est? Tu potes hoc exhibere filio tuo, et Deus non potest? Non enim bonus es quando blandiris filio tuo, et malus cum caedis filium tuum. Et cum blandiris, pater es; et cum caedis, pater es: ideo blandiris, ne deficiat; ideo caedis, ne pereat.nostrum, et adorate scabellum pedum ejus;» intelleximus autem quid sit adorare scabellum pedum ejus: sic et modo post exaltationem Domini Dei nostri, ne quis illum praeter montem ejus exaltet, commendavit et montem ipsius. Mons ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
auditione dictum ẽ. intr& in conspec¬
tu tuo gemitus cõpeditoꝵ. Seruite
dño in iocunditate. Labera seruitus ẽ
apud dñm libera seruitus ubi ñ neces¬
sitas sed caritas seruit. Uos inquit
in libertatem uocati estis fr̃s. tantũ
ne libertatẽ in occasionẽ detis carnis.
sed ꝑ caritatem sp̃s seruite inuicem.

Expanded text:
auditione dictum est, «Intret in conspecauditione dictum est, «Intret in conspectum tuum gemitus compeditorum» . «Servite Domino in jucunditate.» Libera servitus est apud Dominum; libera servitus, ubi non necessitas, sed charitas servit. «Vos,» inquit, «in libertatem vocati estis, fratres: tantum ne libertatem in occasionem carnis detis; sed per charitatem spir
Abbreviated transcription (Latin):
Noli iubilationem tuã in alias atq
alias res diuidere. Postremo &̧tera dici
possunt utrũq ille solus ẽ in effabilis.
qui dixit.&. facta sunt omnia. Dixit.
&. facti sumus. sed nos eũ dicere non
possumꝰ. Uerbũ eius quo dicti sumꝰ
filus eius ẽ. Ut anobis ut cũq infir¬
mis diceretur. factus ẽ infirmus. lubi¬
lationem ꝓ uerbo possumus dicere
uerbũ ꝓ uerbo non possumꝰ. lubilate
gͦ dnõ omnis terra. Seruite dño in ioc̃¬
ditate. Omnis seruitus amaritudine
plena ẽ. Oñs conditione obligati & ser¬
uiunt & murmurant. Nolite timere
illius dñi seruitutẽ. Nonerit ibi ge¬
mitus. ñ murmur: ñ indignatio. Ne¬
mo se petit inde uenalem. quia dulce ẽ
quod redẽpti om̃s sumus. Magna fe¬
licitas fr̃s ẽ. esse in ista domo magna
seruum. &. si cũ cõpedib. Noli time¬
re serue compedite. conficere dño. Ae¬
ritis tuis attribue cõpedes tuas. Confi¬
tere in compedib. si uis ut in ornam̃ta
uertantur. Non frustra nec sine ex¬

Expanded text:
noli jubilationem tuam in alias atque alias res dividere. Postremo caetera dici possunt utcumque. ille solus est ineffabilis, qui dixit, et facta sunt omnia. Dixit, et facti sumus: sed nos eum dicere non possumus . Verbum ejus quo dicti sumus, Filius ejus est: ut a nobis utcumque infirmis diceretur, factus est infirmus. Jubilationem pro verbo possumus dicere, verbum pro verbo non possumus. «Jubilate» ergo «Domino, omnis terra.» 7. «Servite Domino in jucunditate.» Omnis servitus amaritudine plena est: omnes conditione servili obligati et serviunt, et murmurant. Nolite timere illius Domini servitutem: non erit ibi gemitus, non murmur, non indignatio; nemo se petit inde venalem, quia dulce est quod redempti omnes sumus. Magna felicitas, fratres, esse in ista domo magna servum, etsi cum compedibus. Noli timere, serve compedite, confitere Domino: meritis tuis attribue compedes tuas; confitere in compedibus, si vis ut in ornamenta vertantur. Non frustra, nec sine ex