comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tali notula inscripsimus. ÷. Rursus trite hyꝑbolaeon
diatonici generis q̃ ẽ .i. ũ. deccexcii. ad paraneten hẏ ꝑ¬
bolaeon diatonici generis . q̃ ẽ. ũ oxcii. Rursus obti.¬
nent differentiã tonũ quã simili notula in signiuimus
Neceaũ die zeugmenon adtrite hyꝑbolaeon Io .s̃. iũ¬
LXXII. ad ũ dcccxui. semitonium refert quod talinotu
signauimus. ł. &.ẽ. totũ spatiũ netes die zeugmenon.
& netes hyꝑbolason duorum tonorũ ac semitonio.
Sedidem duotoni ac semitoniũ inchromatico genere
hacratione diuisi sunt. Scđm eñi genus quod . ẽ. chroma¬
ticũ hocmͦ discriptum . ẽ. Paranete enĩ chromatics hy¬
ũ.ccciiii. Cõparata Contin& spatiũ paranetes hyꝑbo¬
laeon diatonici generis ad neten hyꝑboleon qͥẽ. un
tonus ło.ẽ. duo semitonia maius acminus & diuisum.
Rursus spatiũ paranetis hyꝑbolaeon diatonici. & ne¬
tis hyꝑbolaeon. Ita enim factũ. ẽ. qui . ẽ. dimidius tons.

Expanded text:
tali notula inscripsimus. T. o Rursus trite hyperboleon diatonici generis, quae est II. DCCCC. XVI. ad paranete hyperboleon diatonici generis, quae est II. D. XC. II. obtinet differentiam toni, quam simili notula T.o insignivimus. Nete autem diezeugmenon ad trite hyperboleon, id est 3072 ad 2916, semitonium refert, quod tali notula signavimus T; hoc est totum spatium netes diezeugmenon, et netes hyperboleon duorum tonorum ac semitonii. Sed idem duo toni ac semitonium in chromatico genere hac ratione divisi sunt. Secundum enim genus, quod est chromaticum, hoc modo descriptum est: paranete enim chromatice hyae est 2304 comparata, continet spatium paranetes hyperboleon diatonici generis ad neten hyperboleon quod est unus tonus, id est, duo semitonia majus ac minus, et divisum rursus spatium paranetes hyperboleon diatonici, ad netes hyperboleon. Ita enim factum est, qui est dimidius tonus,
Abbreviated transcription (Latin):
uoquidẽ tetrachorda q̃ sibim& quidẽ soniuncta ̃ lo.¬
sunt. mess uͦ disiuncta trium generũ suꝑior discrip¬
tio quẽ ad modũ locarent᷑ ostendit. Nunc adadilluo te¬
tra chordum ueniendũ est quod sinẽ menon uocat᷑ qđ unc¬
me sen diapente consonantiam. ẽe. p̃diximus. Estaũ dia¬
pente consonantia triũ tonorũ ac semitonii. Tres uꝰ tonis
triten diẽz diatonon. Ter tius aũ parameses admesen
reliquũq semitoniũ. Trites diẽ⁊ diatoni ad paramesen.
Qmq neces die zeug̃ & parameses tetrachordũ abeaq̃. ẽ.
mese eotono disiunctũ. ẽ. quod .ẽ. ĩ t̃ paramesen ac mesen.
Si exeo pentachordo quod. ẽ. anetedie ⁊eug̃ ad triten sy¬
aliud tetrachordon ad mesen ad iungere ut fiat syne¬
addita facient mesen. hic gͥ numerus indie ⁊ tetrachor¬
do .cc. litt̃ is ad notatur tonodistabat a nete die ingene¬
re diatonico. & paranete die⁊ diatonos uocabat᷑. In synẽ¬
menon aũ tetrachordo ło. ẽ. Con iunctarũ sit nete sy ne me

Expanded text:
uo quidem tetrachorda quae sibimet quidem conjuncta sunt, a mese vero disjuncta, trium generum superior descriptio, quemadmodum locarentur ostendit. Nunc ad aliud tetrachordum veniendum est, quod synemmenon vocatur, quod juncmesen, diapente consonantiam esse praediximus est autem diapente consonantia trium tonorum ac semitonii, tres vero toni sunt triten diezeugmenon diatonon, tertius autem parameses ad mesen, reliquumque semitonium trites diezeugmenon diatoni ad paramesen; quoniamque netes diezeugmenon et parameses tetrachordum ab ea quae est mese, eo tono disjunctum est, qui est inter paramesen ac mesen, si ex eo pentachordo quod est a nete diezeugmenon ad triten syaliud tetrachordon ad mesen adjungere, ut fiat synemaddita facient mesen. Hic ergo numerus in diezeugmenon tetrachordo CC. litteris adnotatus tono distabat a nete, diezeugmenon in genere diatonico, et paranete diezeugmenon diatonos vocabatur. In synemmenon autem tetrachordo, id est conjunctarum, sit nete
Abbreviated transcription (Latin):
camus scilic& indenariũ ut fiant decies . XXX. qui sunt.
ccc. hos scđm .l. partiremur fiunt. lii. qͦs summinore
t̃mino addiderimus redduntur .XUI. Hunc gͥ numerũ
si int̃ .x. ac .xxx. medium collocemus & armonica pro¬
portionalitas expedietur . x .XUI. XXX.
IDECONSONANTIARUMMERITO EMODO SED̃MNICNOMA

Expanded text:
n 10, ut fiant decies 30, qui sunt 300; hos si secundum 50 partimur, fiunt 6. Quos cum minori termino addiderimus, fient 16. Hunc igitur numerum si inter 10 ac 40 medium collocemus, harmonica proportionalitas expedietur 10, 16, 40. XVII. De consonantiarum modo secundum Nicoma
Abbreviated transcription (Latin):
olent aũ duo t̾mini dari proponiq ut int̃ eos nc̃ qͥdẽ
erithmeticã. nunc uͦ geometricam. nunc armonicam
mediaetatẽ ponamus. dequib inerithieticis qͦq dixims.
io t̃m ipsum nc̃ etiã breuit̃ explicemus. Si erithmetica
mediaetas q̃rat᷑ datoꝵ t̾minoꝵ uidenda . ẽ. differentia.
eaq diuidenda acminori t̃mino adicienda. Sint eñi .x.
& xl. altrinsecus t̃mini constituti. Horumq mediftas
scđm erithmeticã proportionalitatẽ q̃ratur differen¬
tiam pͥus utrorũq respicio q̃ ẽ.xxx. Hanc diuido fiunt
xu. Hanc minori t̃mino id. ẽ. denario appono fiunt.xxv.
Si igitur hic int̃ .xxx. ac .x. medius collocetur fit erith¬
metica proportionalitas hmodo .x.XXV. xxX. Itẽ int̃eos¬
dẽ t̃minos mediaetatẽ geometricam collocemus. extre¬
mos pro pͥa numerositate multiplico. ut .x. inxl. fiunt
cacc. Horum tetragonale latus assumo fiunt .xx. uicies
xxx. sicollocẽ fit geometrica medi&as subiecta discriptio¬

Expanded text:
olent autem duo termini dari proponique, ut inter eos nunc quidem arithmeticam, nunc vero geometricam, nunc harmonicam medietatem ponamus; de quibus in arithmeticis quoque diximus, id tamen ipsum nunc etiam breviter explicemus. Si arithmetica medietas quaeritur, datorum terminorum videnda differentia est, eademque dividenda ac minori termino adjicienda. Sint enim decem et 40 altrinsecus termini constituti, horumque medietas secundum arithmeticam proportionalitatem quaeratur. Differentiam prius utrorumque respicio, quae est 30; hanc divido, fiunt 15; hanc minori termino, id est decem appono, fiunt 25. Si igitur hic inter 10 et 40 medius collocetur, fit arithmetica proportionalitas hoc modo, 10, 25, 40. Item inter eosdem terminos medietatem geometricam collocemus. Extremos propria numerositate multiplico, ut 10 in 40 fiunt 400; horum tetragonale latus assumo, fiunt viginti. Vicies c 40 si collocem, fit geometrica medietas subjecta descriptio
Abbreviated transcription (Latin):
ratio est &iam lunae decrescentis.
quare matutino in exortu nunc
erecta. nunc supina pareat. eade¬
cur inter diu sepe prona ꝓcedat.
Nimirum. solis eam radiis supe¬
riore exloco tangentibus : Non
ergo lunae. conuersio quȩ natu¬
ralis est & fixa potest futuri m̃sis
por tendere statum. sed qui curi

Expanded text:
ratio est etiam lunae decrescentis, ratio est etiam lunae decrescentis, quare matutino in exortu nunc erecta, nunc supina appareat. Eadecur interdiu saepe prona procedat, nimirum solis eam radiis superiore ex loco tangentibus. Non ergo lunae conversio, quae naturalis est et fixa, potest futuri mensis portendere statum. Sed qui curi
Abbreviated transcription (Latin):
sẽrenum portendere. quod longe
aliternaturalis ratio prodit:
Quid enim e Numquid ere dibile
estlunae. statum quifixus ina& here
ꝑman& ꝓ sub iacentium mutatio¬
ne flaborũ uel nubium posse alior¬
sum quam fuerat conuerti &eam
quasi futurae m&utem pestatis
aliquando altius cornu quam na.¬
turae ordo poscebat attollere. maxime
cum non omnibus interris idem fluc¬
tuantum possit existere flatus au¬
rarumȩ lunae autem status idem ea¬
dem quesit ꝓuariante solis digressu
a sole cornibus rotundam sui partẽ¬
Cuius ordine rationis agitur ut qͦ
dies longior. eosit luna noua excelsi¬
n : & quo breuior atq: ad meridiem
decliuior est dies. eode iectior noua
luna cernatur : Etinde uulgicre¬
uit opinio lunam cum supina & cd¬
sior mncedit turbinestem pestatum:¬
cumuero erecta & inaustros deiec¬
uore trans qͥllitate designare: qͥa
uis nimirum status est anni uertmn¬
ntis. ut .ui. mensibus quibus decres¬
cit dies. multo clementior sit aeris
motus quam reliquis sex : Cadem

Expanded text:
serenum portendere. Quod longe aliter esse naturalis ratio prodit. Quid enim? numquid credibile est lunae statum, qui fixus in aethere permanet, pro subjacentium mutatione flabrorum, vel nubium posse aliorsum quam fuerat converti, et eam quasi futurae metu tempestatis aliquanto altius cornu, quam naturae ordo poscebat attollere? Maxime cum non omnibus in terris idem fluctuantium possit existere flatus aurarum, lunae autem status idem, eademque sit pro variante solis digressu a sole cornibus, rotundam sui partcujus rationis ordine agitur, ut quo dies longior, eo sit nova luna excelsior; et quo brevior atque ad meridiem declivior est dies, eo dejectior nova luna cernatur. Et inde vulgi crevit opinio lunam, cum supina sior incedit, turbines tempestatumvero erecta, et in austros ior, tranquillitatem designare, quia is nimirum status est anni vertentis, ut sex mensibus, quibus decrescit dies, multo clementior sit aeris motus, quam reliquis sex. Eadem
Abbreviated transcription (Latin):
osisunt huius modi rerum coloris.
uel eius solis uł c aeli ipsius. aut stel¬
larum. siue nubium mutatione.ł
aliis quibus lib& indiciis sepestatun
aeris quisit futurus explorant:¬

Expanded text:
osi sunt hujusmodi rerum, coloris vel ejus, vel solis, vel coeli ipsius, aut stellarum, sive nubium mutatione, vel aliis quibuslibet indiciis saepe, statum aeris qui sit futurus explorant
Abbreviated transcription (Latin):
solis presentiam suꝑ terram diẽ appellat
Proprie enim dies.Xxiiͬ. horis. icirtuitu
solis totum orbẽ lustrantis impl& ur.
Qui secũ semꝑ & ubique lumendiurnũ
circũ ferens nonminore aerũ spatio
noctu sub terras. quã suꝑ terras in ter¬
diu creditur exaltari. Namexequi noc¬

Expanded text:
solis praesentiam super terras appellat. Proprie autem dies XXIV horis, id est, circuitu solis totum orbem lqui secum semper et ubique lumen diurnum circumferens non minore aerum spatio noctu sub terras quam supra terras interdiu creditur exaltari. Ante vero so
Abbreviated transcription (Latin):
consiste diapente extrib tonis acsemitonio simul iunc¬
tȩ efficiunt.u. tonos. Sedqm duo illa semitonia ñeraNT
integre mediaetatis. eorũ coniunctio ad plenũ usq ñ
ꝑuenit. Sed mediaetatẽ quidẽ suꝑat ab integritate
relinquit᷑. Estq diapason scđm hanc rationẽ ex .v.
tonis et duob semitoniis q̃ sic̃ ad integrũ tonũ ñ aspirand.
pꝰea liqͥdius explanabit᷑. Int̾ea p̃senti disputationi
submediocri intellegentia credulitas adhibendi . ẽ.
Tunc uͦ firma om̃is fides sum̃da . ẽ. Cumꝓ pͥa unũ quodq
de monstratione claruerit. His igit᷑ ita dispositis pau
pͥmitus ad notitiam uenientib facile erit scientia q̃
sequntur amplecti:¬

Expanded text:
simul juncta efficiunt quinque tonos. Sed quoniam illa duo semitonia non erant integrae medietatis, eorum conjunctio ad plenum usque non pervenit. Sed medietatem quidem superat, ab integritate relinquitur. Estque diapason secundum hanc rationem ex quinque tonis et duobus semitoniis. Quae sicut ad integrum toniquidius explanabitur. Interea praesenti disputationi sub mediocri intelligentia credulitatis adhibenda est: tunc vero firma omnis fides sumenda est, cum propria unum quodque demonstratione claruerit. His igitur ita dispositis pauprimum ad notitiam venientibus facile erit scientia, quae sequuntur, amplecti
Abbreviated transcription (Latin):
sesqui oc̃t. Diapason uͦ & diapente tripla cõparatio¬
Bis diapason quadruplacos sũ sent latione perficit᷑
perficiunt. diapason
hoc modo.
sonantia fit. Siuox uoce sesquałt̃a proportione sit ł
sesqui t̃tia ł sesqui octaua acutior grauiorq diapente
ł diatesseron ł tonum Consonantiam reddet. Itẽ si dia¬
iungantur triplam q̃ ẽ. diapason et diapente efficiens
symphoniã. Qiod sibis diapason fiunt. ut .ii. ad .iiii.
et .iiii. ad .uiii. quadrupla fiet consonantia q̃ . ẽ. bis dia¬
pason. Quod si sesqualt̾a et sesqui t̾tia to .ẽ. diapente. &
diatessaron. ut .ii. ad .iii. Et .iii. ad .iiii. Coniungantur

Expanded text:
ur VIII. Diapason et diapente tripla comparatiour VIII. Diapason et diapente tripla comparatioBis diapason quadrupla collatione perficitur. perficiunt diapason hoc modo, sonantia fiet. Si vox voci sesquialtera proportione sit, vel sesquitertia, vel sesquioctava, acutior graviorque diapente, vel diatessaron, vel tonum consonantiam reddet. Item si diajungantur, triplam, et quae est diapason et diapente, efficiant symphoniam. Quod si bis diapason fiant, ut duo ad quatuor, et quatuor ad octo, quadrupla fiet consonantia, quae est bisdiapason. Quod si sesquialtera et sesquitertia, id est diapente et diatessaron, ut
Abbreviated transcription (Latin):
funditur. Quod si quid sit quod crescentes undas possit
offendere statim motus ille reuertitur etquasi adcen¬
trum un profectus fuerat eisdẽ unduł rotundat᷑. Ita
igitur Cũ aer pulsus fecerit sonum pellit aliũ proximũ.
et quodã modorotundũ fluctum arescit. Itaq diffun¬
ditur. & om̃ium Circum stantium simul ferit auditũ. atq
illi .ẽ obscurior uoxquilongius stet̾it. em cum debiliori
pulsi aeris unda ꝑuenit
Iquot generibus om̃is cantilena texatur. dequibus
dum auctus neruorum numerus qui nunc pluralitatis ÷
usq ꝑuenerit. Id aũ fiet siprius Cõmemore mus quib
proportionibus symphoniȩ musicȩ miscentur
DECONSONANTUS ETTONIS ET SEMITONIO
dupla diapente uero. ẽ. q̃ constat his numeris sũ uis
sesqualt̃. Diatesseron uero.ẽ q̃ in hac proportione
consistit. suisuul sesquĩ. Tonus uero sesqui octaua pro¬
portione Concluditur. sed in hoc Iuiũ um uii ix¬

Expanded text:
funditur. Quod si quid sit, quod crescentes undas possit funditur. Quod si quid sit, quod crescentes undas possit offundere, statim motus ille revertitur, et quasi ad centrum, unde profectus fuerat, eisdem undu is rotundatur. Ita igitur cum aer pulsus fecerit sonum, pellit alium proximum, et quodammodo rotundum fluctum aeris ciet. Itaque diffunditur et omnium circumstantium simul ferit auditum, atque illi est obscurior vox, qui longius steterit, quoniam ad eum debilior pulsi aeris unda perveniquot generibus omnis cantilena texatur, de quibusdum auctus nervorum numerus, ad id quo nunc pluralitas est, usque pervenerit. Id autem fiet, si prius commemoremus quibus proportionibus symphoniae musicae misceanturet tono, et semitonio. 1, 2; diapente vero quae constat his numeris, 2, 3; diatessaron vero est quae in hac proportione consistit, 3, 4; tonus vero sesquioctava proportione concluditur, sed in hoc nondum est
Abbreviated transcription (Latin):
ed q̃ continua uox. ẽ. et ea rursus qua decurrimus tiata¬
cantilenam naturalit̃ quidẽ in infinitȩ s̃. Consitini¬
deratione enim accepta nullus modus ł euoluendis e&it.¬
sermonib fit ł acuminib attollendis grauitatibq
laxandis. Sed utrisq natura humana fecit proprium
finẽ. Continus enim uoci t̃minum humanus sp̃c fecit¬
ultra quẽ nulla ratione ualet. exedere. Tantum eñĩ
unusquisq loquit᷑ continue quantũ naturał sp̃c smat¬
Rursus MIACTINCATIRE. uoci natura hominum t̃mi¬
num facit. q̃ acutã eorũ uocẽ grauẽq det̾minat. Tan
unc quis modus audiendi sit disseramus. Tale
quiddã fieri consueuit inuocib quale Cumpaludibus
ł quietis aquis iactum eminus mergitur saxum. Prius enĩ
inparuissimum orbẽ undã colligit deinde maiorib
orbib undarum globos spargit. Atq eo usq dumde
fatigatus motus abeliciendis fluctib Conquiescat.
semꝑq postior etia ior undula pulsu debiliore dif¬

Expanded text:
ed quae continua vox est, et ea rursus qua decurrimus cantilenam, naturaliter quidem infinitae sunt. Consideratione enim accepta, nullus modus vel evolvendis sermonibus fit, vel acuminibus attollendis gravitatibusque laxandis, sed utrisque natura humana fecit proprium finem. Continuae enim voci terminum humanus spultra quem nulla ratione valet excedere: tantum enim unusquisque loquitur continue, quantum naturalis spiritus sinit. Rursus voci natura hominum terminum facit, que acutam eorum vocem gravemque determinat. TantNunc quis modus audiendi sit disseramus. Tale enim quiddam fieri consuevit in vocibus, quale cum paladibus vel quietis aquis jactum eminus mergitur saxum. Prius enim in parvissimum orbem undam colligit, deinde majoribus orbibus undarum globos spargit, atque eo usque dum fatigatus motus ab eliciendis fluctibus conquiescat. Semperque posterior et major undula pulsu debiliore dif
Abbreviated transcription (Latin):
Et eius sextum decimam partẽ scilic& unitatẽ. Siuͦ
ad eum .id. ẽ. ad xuii. t̃tius .xUiii. numerus cõparet᷑¬
hisdẽ partib etminorẽ suꝑat et amaiore suꝑatur.
et ẽ. minor pars septima decima maiori sextadecima.
Sed utraq semitonia nuncupantur. Nonquod om¬
nino semitonia exequo sint media. Sed qđ semum
dici solet quod ad integritatẽ usq ñꝑuenit. Sed in
de diuisione toni dictũ. ẽ. ñ ad hoc ꝑtin& ut semito¬
niorũ modos uoluerimus ostendere. sed ad io potius
quod tonum ingemina aequa diceremus ñ posse dis¬
iungi. Dia tessaron q̃ ẽ. c̃ sonantia uocũ quidẽ .iiiͦͬiͦ.
int̃ uallorũ triũ. Constat aũ exduob tonis. & in¬

Expanded text:
et ejus sextam decimam partem, scilicet unitatem. Si vero et ejus sextam decimam partem, scilicet unitatem. Si vero ad eum, id eiisdem partibus et minorem superat, et a majore superatur. Est enim minor pars septima decima, major sexta decima. Sed utraque semitonia nuncupantur. Non quod omnino semitonia ex aequo sint media, sed quod semum dici solet, quod ad integritatem usque non pervenit. Sed inter de divisione toni dictum est, non ad hoc pertinet, ut semitoniorum modos voluerimus ostendere. Sed ad id potius quod tonum in gemina aequa diceremus non posse disjungi. Diatessaron, quae est consonantia, vocum quidem est quatuor, intervallorum trium. Constat autem ex duobus tonis,
Abbreviated transcription (Latin):
enim ad.iii. sesqui t̃tiã optinent proportionẽ. Tres uͦ
ad binarium sesquałt̾a copulatione iunguntur. Et
eidẽ quat̾narius adbinarium appositus dupla ei cõ¬
paratione copulatur. Sed etsesqui t̃tia diatessaron
sesqualta proportio diapente Consonantiã Creat.
Dupla uero diapason efficit symphoniã. Diatessaron
igitur et diapente unã diapason concinentiam iungunt
Rursus tonus inaeqͣ diuidi ñ potest. Curaũ postius li¬
quebit. Nunc hoc tantũ nosse sufficiat quod numꝗ
tonus ingemina aequa diuiditur. atq id facillime cõ¬
probetur. si sesqui octaua proportio.uiii. et .uiiii. horũ
nullus naturalit̃ medius numerus incidet. hos igit᷑
binario multiplicemus. fiuntq bis. uiii.xui.bis.uiiii.
int̾̃cidit qui . ẽ. scilicet. XUii. Qui disponantur in ordi¬
Octauã retinent proportionẽ atq idcirco tonũ. Sed
hanc proportionẽ .xuii. numerus non in aequalia di¬
uiditur. Comparatus eñĩ ad .Xui. habet totũ .Xui.

Expanded text:
obtinent proportionem. Tres vero ad binarium sesquialtera collatione junguntur, et idem quaternarius ad binarium appositus dupla ei comparatione copulatur. Sed sesquitertia diatessaron, sesquialtera proportio diapente consonantiam creant. Dupla vero diapason efficit symphoniam. Diatessaron igitur ac diapente unam diapason consonantiam jungunt. Rursus tonus in aequa dividi non potest, cur autem posterius liquebit. Nunc hoc tantum nosse sufficiat, quod nunquam tonus in gemina aequa dividitur. Atque ut id facillime comprobetur, sit sesquioctava proportio 8 et 9. Horum nullus naturaliter medius numerus incidet. Hos igitur si binario multiplicemus, fiuntque bis 8 16, bis 9 incidit qui est scilicet 17. Qui disponantur in ordioctavam retinent proportionem, atque idcirco tonum. Sed hanc proportionem 17 numerus medius non in aequalia partitur. Comparatus enim ad 16, habet in se totum 16,
Abbreviated transcription (Latin):
consonantia extrib tonis etsemitonio consist̃e. Sed
numeris usq ad cclxxxviii. distenditur. Suꝑatur
igitur diatessan Consonantia adiapente ea propor¬
at .ẽ. hic tonus. Dia tessaron igit᷑ symphonia adiapente
tono transcenditur.

Expanded text:
consonantia ex tribus tonis semitonioque constare. Sed numeris usque ad 288 distenditur. Superatur igitur diatessaron consonantia a diapente, ea proporat est hic tonus. Diatessaron igitur symphonia a diapente tono transcenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
xliii. quorum differentia . ẽ.xiii. qui occiens facti
Non .ẽ. igitur semitonium sedminus a semitonio. Tunc
enim in tegrum. ẽẽ. semitonium iure putardur. sieoꝵ
differentia q̃ s̃.xiii. facta octiens mediaetatẽ. cctoꝵ¬
ursus diapente consonantia uocum quidẽ . ẽ .v.
int̃ uallorum .iiii. trium tonorum & minore
semitonio. Ponatur enĩ idẽ numerus . cxcii. & eius
sesqualt̃ sumatur qui ad eũ diapente faciat c̃sonantiã
Sit igitur numerus . cclxxxuiii. Igitur horum et su¬
pius dep̃hensorum . cxcii. ponantur in medio numeri

Expanded text:
243, quorum differentia est 13. Qui octies facti, Non est igitur semitonium, sed minus a semitonio. Tunc enim integrum esse semitonium jure putaretur, si eorum differentia, quae est 13 facta octies, medietateursus diapente consonantia, vocum quidem est quinque intervallorum quatuor, trium tonorum, et minore semitonio. Ponatur enim idem numerus 192, et ejus sesquialter sumatur, qui ad eum diapente faciat consonantiam. Sit igitur numerus 288. Igitur horum et superius deprehensorum 192, ponantur in medio numeri
Abbreviated transcription (Latin):
son. Itẽ nete hyꝑbolaeon adneten die zeug̃. & ad hypaten
meson. Itẽ si ad grauiorẽ partẽ utrisq diatesseron Conso¬
nantiae relaxent᷑. erit ad mesen quidẽ hypaton diatẽs
retinens continens consonantiã hypate hẏpaton. Ad ne¬
tenaũ diexeug̃ paramese Confonabitq & hypate hypa¬
ton ad hẏpatenmeson & adneten dis zeug̃. & hypaten
mesos. sed eomͦ ut grauior q̃ . ẽ. ad sibi quidẽ proximã dia¬
tesseron retineat Consonantiã. Adułt̃iorẽ uͦ diatesser
acdiapason uthẏpate hẏpaton adhypaten meson diates¬
ron consonantiã adhypaten mesondiatesseron acdiapasoa¬

Expanded text:
son; item nete hyperbolaeon ad neten diezeugmenon, et ad hypate son; item nete hyperbolaeon ad neten diezeugmenon, et ad hypate meson. Item si ad graviorem partem utrisque diatessaron consonantiae relaxentur, erit ad mesen, quod est hypaton, diatessaron retinens consonantiam hypate hypaton, ad neten autem diezeugmenon paramese: consonabitque et hypate hypaton et hypate meson ad nete diezeugmenmeson, sed eo modo, ut gravior, quae est ad sibi quidem proximam. diatessaron retineat consonantiam: ad ulteriorem vero diatessaron ac diapason, ut hypate hypaton ad hypate meson diatesron consonantiam. Ad hypate meson diatessaron ac diapaso
Abbreviated transcription (Latin):
phoniã hmͦ. Qđ qm̃ diapason Consonantia talẽ uocis
efficit coniunstionẽ ut unus atq loẽ neruus. ẽe. uidea¬
tur . Ioq pythagorici qͦq consentiunt. Quo circa siqͣ
uͦ sonsonantia fuerit addita integra inuiolataq: serua¬
tur. Ita enĩ diapason consonantiae additur. tãquã uni
neruo. Sit gͥ diapason consonantia q̃ contineat᷑ int̃ hy¬
pate meson. Etneten die zeugmenon. Utraq ħ ita sibi¬
consentit atq coniungit᷑ sõno. ut una uox quasi unius
nerui. ñquasi duoꝵ mixta pellat auditũ. Quã Cumq
gͥ huic diapason consonantiae sonsonantiã iunxerimus
seruat᷑ integra quia ita iungit᷑ tãꝗ uni uocabulae ac ner¬
uo. Sigͥ hypate meson & nete die ⁊eugmenon ñduȩ in
acutũ diatesseron fuerint iunctȩ. Sigͥ iungit᷑ nete
quidẽ diezeugmenon.eaq̃. ẽ. nece hyꝑbolaeon. hypate
aũ meson eaquae.ẽ. mese utraq ad utrãq Consonabit. &
mese ad neten die zeugmenon. & eadẽ mese ad hypatenme¬

Expanded text:
oniam enim diapason consonantia talem vocis efficit conjunctionem, ut unus atque idem nervus esse videatur, idque Pythagorici quoque consentiunt, quocirca si qua ei consonantia fuerit addita, integra inviolataque servatur. Ita enim diapason consonantiae additur tanquam uni nervo. Sit igitur diapason consonantia quae contineatur inter hypaton meson et neten dieconsentit atque conjungitur sono, ut una vox quasi unius nervi, non quasi duorum mixta, pellat auditum. Quamcunque igitur huic Diapason consonantiae consonantiam junxerimus, servatur integra, quia ita jungitur tamquam uni voculae ac nervo. Si igitur Hypate meson et Nete diezeugmenon, duae in acutum diatessaron fuerint junctae, sic jungitur Nete quod est diezeugmenon, ea quae est Nete hyperbolaeon; Hypate autem meson, ea quae est mese: utraque ad utramque consonabunt, et mese ad neten diezeugmenon, et eadem mese ad hypate me
Abbreviated transcription (Latin):
diatonos q̃ .ẽ. diuisarũ diatonos .I. quadratũ supinũ¬
& teta. LEX. Nete die zeugmenon q̃. ẽ. ul tima diui¬
sarum phi iacens & en inuersum diductum. Neni.
Trite hyperbolaeon q̃ ẽ. t̃cia excellentium. y deor¬
sum respiciens dext̃um & semi .a. sinistrum sursum
respiciens. YA Hyꝑbo laeon en armonios q̃ ẽ. excel¬
lentiũ enarmonios . te sopinum & semi . a. dextrum
sopinum. A. Hyꝑbolaeon chromatics q̃ ẽ. excellen¬
pinum habens retrolineam. E. Hyꝑ bola eon dia¬
tonos quae est excellentium extenta .Sc. gre¬
sum habens acutam & pi didustum habens

Expanded text:
 quadratum supinum et Ζ . Nete diezeugmenon, quae est ultima divisarum, Φ jacens et Ν inversum diductum . Trite hyperboleon, quae est tertia excellentium, Γ deorsum respiciens dextrum et semi Α sinistrum sursum respiciens . Hyperboleon enharmonios, quae est excellentium enharmonios Τ supinum et semi Α dextrum supinum . Hyperboleon chromaticae, quae est excellenextrum supinum habens retro lineam . Hyperboleon diatonos, quae est excellentium extenta, Μ Graecum habens acutam et Π diductum h
Abbreviated transcription (Latin):
cere intempus aliud differentes : Sane siquando dis¬
positionẽ grecarũ notarũ litt̾arũ nuncupationẽ di¬
scribere lector nulla nouitate turbet᷑. Grecis eñi lit¬
t̃is inquãlib& partẽ nunc imminutis. nc̃ etiã inflexis.
tota ħ notarũ discriptio Constituta. ẽ. Nos uͦ cauems
aliquid ab antiquitatis austoritate transuert̃e. Fr̃gͥ
aquisitus dici potest zeta & ñ integrũ. & .t. iacens.
tẽ. hypate hypaton q̃ ẽ. pͥncipał pͥncipaliũ. gama
conuersum. & gama rectum . t parypate hypaton¬

Expanded text:
cere in tempus aliud differentes. Sane si quando discere in tempus aliud differentes. Sane si quando dispositionem notarum Graecarum litterarum nuncupatione descripsero, lector nulla novitate turbetur. Graecis enim litteris fiunt in quamlibet partem imminutis, nunc etiam inflexis, tota haec notarum descriptio constituta est. Nos vero cavemus aliquid ab antiquitatis auctoritate transvertere. Eruntacquisitus dici potest Ζ non integrum et tau jacens . Hypate hypaton, quae est principalis principalium, Γ con
Abbreviated transcription (Latin):
consonantias ꝑ re¬
gulam diuisuri. q̃mq̃ ꝑne¬
cessarios sonos trib generib cantilens exhibebit
ista partitio. musicas int̾im notas apponere ut sum
diuisam lineã isdẽ notuł signauimus quod unicuiq
nom̃ sit facillime possit agnosci. Uet̃ es eñĩ musici ꝑ
cõpendiũ scriptionis. ne integra. ẽẽ. nomina sempne¬
cesse eẽt apponere excogitauere notulas quasdam
quib neruorũ uocabula notarent᷑. easq ꝑ genera
modosq diuisere. Simul etiam hac hreuitate sap¬
tantes ut siquando melos aliquod musicus uoluiss&¬
ex scribe suꝑ uersum rithmica metri sõpositione dis¬
tentũ has sonoꝵ notulas ascriberent. Ita in iromodo
reppientes utñ tantũ Carminũ uerba quod litt̃is
explicar ur. sed melos quoq ipsum quod his notulis
signaretur in memoriam potestaritatẽq durar&
Sed exhis om̃ib modis unũ int̾im lydiũ eiusq notu¬
las ꝑ .iii. genera disponamus. in reliquis modis toẽ fa¬

Expanded text:
consonantias pegulam divisuri, quoniamque necessarios sonos tribus generibus cantilenae exhibebit ista partitio, musicas interim notas apponere, ut cum divisam lineam iisdem notulis signaverimus, quod unicuique sit nomen, facillime possit agnosci. Veteres enim musici propter compendium scriptionis, ne integra semper nomina necesse esset apponere, excogitavere notulas quasdam quibus nervorum vocabula notarentur, easque per genera modosque divisere, simul etiam hac brevitate captantes, ut si quando melos aliquod musicus voluisset ascribere, super versum rhythmica metri compositione distentum, has sonorum notulas ascriberet, ita miro modo reperientes, ut non tantum carminum verba, quae litteris explicarentur, sed melos quoque ipsum, quod his notulis signaretur, in memoriam posteritatemque duraret. Sed ex his omnibus modis unum interim Lydium ejusque notulas per tria genera disponamus, in reliquis medis idem fa
Abbreviated transcription (Latin):
TONUMEXDUOB: SEMITONIIS ETCOMATE C̃STARE
Xquib facile appan& tonũ duob semitoniis mi¬
norib & comate constare. Nam si totus tonus exapo¬
tome constat ac semitonio. semitoniũ uͦ ab apotome
differt Comate. nihil. ẽ. aliud a potome nisi semitoniũ
minus & coma. Si gͥ duo semitonia minora de cono
quis auferat Coma reliquum. DEMONSTRA

Expanded text:
ex duobus semitoniis ac commate constare. Ex quibus facile apparet tonum duobus semitoniis minoribus et commate constare. Nam si totus tonus ex apotome constat ac semitonio, semitonium vero ab apotome differt commate; nihil est aliud apotome nisi semitonium minus et comma. Si igitur duo semitonia minora de tono quis auferat, comma fit reliquum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Et quod ħ int̾ .cclui. & ccxliii. ꝑ uisa sit cfferentia.
Quodq: idẽ numerus io. ẽ. xiii. ex nouenario t̾nario atq
unitate Consistat. Qunitas punsti obtineat locũ. Ter¬
narius uͦ pͥmae lmparis lineae. nouenarius pͥmus im¬
paris quadrati. Ex his gͥ causis Cum .xiii. diesin ponat
quod semitoniũ nun supatur. reliquam .XXUII. nu¬
meri partẽ q̃ in xiiii. unitatib Continet᷑ apotom̃. ẽe.
Constituit. Sed q̃m int̾ xiii. & xiiii. unitas differentiã
facit. unitatẽ loco somatis Cconst&. es̃. ponendã. Totũ

Expanded text:
erentia. Quodque idem numerus, id est 13, ex novenario ternario atque unitate consistat, quae unitas puncti obtineat locum. Ternarius vero primae imparis lineae. Novenarius primi imparis quadrati. Ex his igitur causis cum 13 diesim ponat, quod semitonium nuncupatur, reliquam 27 numeri partem quae ex 14 unitatibus continetur, apotome esse constituit. Sed quoniam inter 13 et 14 unitas differentiam facit, unitatem loco commatis censet esse ponendam, t
Abbreviated transcription (Latin):
OUEMADMODUMPHI LOIAUS TONUMDIUIDAT
hilo laus uͦ pythagoricus alomͦ tonũ diuidere
temptauit. Statuens scilic& primordiũ toni abeo
numero qui pͥmus cẏbũ apͥmo lampari quod maxi¬
me apud pythagoricos honorabile fuit efficers.
Nam sum t̾narius numerus pͥmussit impar tres .iiiͦ.
atq: id ter siduxeris . XXUII. necessario exurgent. qui
rentiã seruans. Ternarius enĩ .xxiiii. sume octaua pars
.ẽ. q̃ sifdẽ addita pͥmũ at̾nario Gẏbũ .xx. ac .uii. reddit
Ex hoc gͥ duds philolaus efficit partes. unamq dimidio

Expanded text:
uemadmodum Philolaus tonum dividat. Philolaus vero Pythagoricus alio modo tonum dividere tentavit; statuens scilicet primordium toni ab eo numero qui primus cubum a primo impari quod maxime apud Pythagoricos honorabile fuit efficeret. Nam cum ternarius numerus primus sit impar, tres tertio 9, atque id ter si duxeris, 27 necessario exsurgent, qui  servans. Ternarius enim 24 summae octava pars est. Quae eisdem addita primum a ternario cubum 20 ac 7 reddit. Ex hoc igitur Philolaus duas efficit partes: unam quae dimidio
Abbreviated transcription (Latin):
OST MONOCHORDI RESULARIS DIUISIONEM
adicienda . ẽe. arbitror ea inquib uet̃is musicae docto¬
res sententiae diuersitate discordant. Habendũq
deom̃ib subtile iudiciũ. atq id qđ proposito de . ẽ. oꝑi
mediocris dostrinȩ dispensatione supplendũ. ẽ. fot . ẽ.
eñĩ aliaqͦq ẽẽ. diuisio inqua ñ unus tantũ mͦ neruus as¬
sumitur. qui positis proportionib diuidatur. Verũ .uiii.
atq huius modi facit cithara ut inplurib etquanti ne¬
cessarii sint nerui tota proportionũ ratio quasi subocuł
subieta cernatur.

Expanded text:
ost monochordi regularis divisionem adjicienda arbitror esse ea in quibus veteres musicae doctores sententiae diversitate discordant, habendumque de omnibus subtile judicium, atque id quod proposito deest operi, mediocris doctrinae dispositione supplendum est. Potest enim alia quoque esse divisio, in qua non unus tantummodo nervus assumitur, qui positis proportionibus dividat. Verum octo, atque ejusmodi cythara fiat, aut in pluribus, et quanti necessarii sunt nervi, tota proportionum ratio quasi oculis subjecta cernatur.
Abbreviated transcription (Latin):
hy ꝑbolaeon diatesseron au sonsonantiã seruat hẏpate
hypaton ad hẏpaten meson hẏpate meson admesen. me¬
integra tetrachorda numerus atq ut clarius om̃is in hac
forma respiciatur ordoneruorũ. scđm triagenera qͥnq
tantum notantur. ẽẽ. tetrachorda. Primũ atq grauis¬
simũ hypaton suius. ẽ. pͥnceps hẏpate hypaton. U tima
hypate meson. Scđmuͦ meson. Cuius . ẽ. pͥnceps hypate
meson. Extrema uͦ mess. Ttium synemenon Cuius . ẽ. pͥn¬
ceps mese. finał nete synemenon. Quartum diẽz Cuius. ẽ.

Expanded text:
hyperboleon. Diatessaron autem consonantiam servat hypate hypaton ad hypaten meson. Hypate meson ad mesen meintegra tetrachorda numeremus. Atque ut clarius omnis in hac forma respiciatur ordo nervorum, secundum tria genera 5 tantum notantur esse tetrachorda. Primum atque gravissimum hypaton, cujus est princeps hypate hypaton, ultima autem hypate meson, secundum vero meson cujus est princeps hypate meson, extrema vero mese. Tertium synemmenon, cujus est princeps mese, finalis nete synemmenon. Quartum diezeugmenon, cujus est
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt qͥauras explorare cona xxii.¬
ti dicant lunã nouã quotiens supino
cornu u troq uidetur tempes tuo
nensem osodenis erec touno

Expanded text:
Sunt qui, auras explorare conati, dicant lunam novam, quoties supino cornu utroque videatur, tempestuosum mensem; quoties erecto uno,
Abbreviated transcription (Latin):
catholicae institutionis regula
p̃cepit utante supͣ dictiae quinoc¬
tii. trans gressum paschanonce¬
lebretur : Vndenos nec esse est
obseruandam ueritatis regulam
dicamus aperte & paschaante
aequinoc tium tenebrasq deuictas
nonimmolandũ. & hoc aequi
auctoritate paterna. sed & horo¬
logica consideratione docemur:
Sed & c&era triatempoꝵ. huius mod
confinia similiratione aliquot die¬
bus ante viii hłdaru sequentium
esse notanda.
mundo aeqͣlis & unaest. uerũ sol¬
annidiuerse longitudinis sunt . ꝓ¬
cnratione dimatu dispariu̾ & ũbra

Expanded text:
catholicae institutionis regula praecepit ut ante vernalis aequinoctii transgressum Pascha non ceret. Unde nos necesse est, ob conservandam veritatis regulam, dicamus aperte, et Pascha ante aequinoctium tenebrasque devictas non immolandum, et hoc aequinauctoritate paterna, sed et horologica consideratione docemur; sed et caetera tria temporum hujusmodi confinia simili ratione aliquot diebus ante octavum Calendarum sequentium esse notanda. mundo aequalis et una est; verum soldiversae longitudinis pro rati
Abbreviated transcription (Latin):
aliternaturalis ratio prodit:
Quidenim e Numquid ere dibile
estlunae. statum qui fixus in a& here
ꝑman& ꝓ sub iacentium mutatio¬
ne flaborũ uel nubium posse alior¬
sum quam fuerat conuerti &eam
quasi futurae m&utem pestatis
aliquando altius cornu quam na.¬

Expanded text:
e naturalis ratio prodit. Quid enim? numquid credibile est lunae statum, qui fixus in aethere permanet, pro subjacentium mutatione flabrorum, vel nubium posse aliorsum quam fuerat converti, et eam quasi futurae metu tempestatis aliquanto altius cornu, quam na
Abbreviated transcription (Latin):
pineae nucis mortalibus ad in ha¬
bitandum dat᷑: gyrans que solis cir¬
cuitus semꝑ in hor mundo lucentis
quicertaratione constitutionis dei
alibi diẽ ex hib&. alibi noctẽ relin¬

Expanded text:
ra mortalibus ad inhabitandum data, solis circuitus in hoc mundo lucentis certa ratione constitutionis Dei, alibi diem exhibet, alibi noctem relin
Abbreviated transcription (Latin):
lambanon in mesen cet̾is q̃ sunt mediȩ uocib annumera¬
tis ł amesen. Rursus inhy ꝑbolaeon neten cum uocib
tutio ea est q̃ apros lambanomenon inneten sy nẽ mer
Cũ his q̃ medis int̾ iecte sunt constat. Bis diapason aũ
apros lambanomenon inneten hyꝑbolaeon Cũ hisquȩ
medio sunt ĩt̃posite consideratur. has gͥ constitutio¬
nes siquis totas faci& acutiores ł ingrauius totas remit¬
tat. scđm supradictas diapason consonantiae species
effici& modos .vii. quoꝵ nomina s̃ b̵. Hẏpodorius hẏpo¬
frigius hypolidius dorius phrygius lydius mixolidius
hoꝵ uͦ sic ordo ꝓcedit. Sit indiatonicogenere uocũ ordo
dispositꝰ aꝑs lambanõn inneten hẏꝑboł. Atq hic sit hypo¬
dorius modus. Siquis gͥ ꝓs lãbanomenon in acum̃ tendat
pͥus quã toni susciꝑ& intentionẽ. Erit gͥ totac̃stitutio
acutior effecta hẏpophrygius modus Qđsi in ipso phry¬
gio tonirursus intentionẽ uoces acceꝑint hẏpolydu mo¬

Expanded text:
ediae vocibus annumeratis, vel a mese rursus in neten hyperboleon cum vocibus tutio ea est quae a proslambanomenos in neten synemmenon, cum his quae mediae sunt interjectae constat. Bis diapason autem a proslambanomenon in neten hyperboleon, cum his quae in medio sunt interpositae consideratur. Has igitur constitutiones si quis totas faciat acutiores vel in gravius totas remittat, secundum supradictas diapason consonantiae species efficiet modos septem, quorum nomina sunt haec: hypodorius, hypophrygius, hypolydius, dorius, phrygius, lydius, mixolydius; horum vero sic ordo procedit. Sit in diatonico genere vocum ordo dispositus a proslambanomene in neten hyperboleon, atque hic sit hypodorius modus. Si quis proslambanomenon in acumen intendat prius quam toni susciperet intensionem. Erit igitur tota constitutio acutior effecta hypophrygius modus, quod si in hypophrygio toni rursus intensionem voces acceperint, hypolydii mo
Abbreviated transcription (Latin):
xdiapason gͥ consonantiȩ
spẽ cieb existunt qͥ appellan¬
tur modi quos eosdẽ tropos ł
tonos nominant. Saũ tropi son¬
stitutiones in totis uocũ Ordini¬
b ł grauitate łacumine differentes. Constitutio u.ẽ.¬
Par hypate meson
Paranete die ⁊ eugmenoi
Ne tedie zeugmenon
Trite hyꝑbola eon

Expanded text:
diapason igitur consonantiae speciebus existunt qui appellantur modi, quos eosdem tropos vel tonos nominant. Sunt autem tropi constitutiones in totis vocum ordinibus, vel gravitate, vel acumine differentes, constitutio veparypate meson, paranete diezeugmenon, nete diezeugmenon, trite hyperbolaeon
Abbreviated transcription (Latin):
et disponatur hoc modo.¬
Minoregͥ s̃ proportione. l.ad lu. cõparati Cũ additione
scilic& binarii quo differentia eos metiens suꝑuadit quã
sa. ẽ. Maiores uero etminores proportiones hocmͦ intel¬
pars. maior . ẽ. quã quinta. Acde inceps eodẽ modo Vñ
fit ut sesqualt̃a proportio maiorsit sesqui t̃tia. et sesqui¬
t̃tia sesquiquartã uincat atq idẽ incaet̾is. Hinc euenit
turali. Disponat᷑ enĩ numerus naturał .i.ii.iii.iiii.U.
Binarius igitur ad unitatẽ duplus. ẽ. Ternarius adbi
nariũ sesquałt̃ .ẽ. Quat̃narius uͦ ad t̾narium sesqui t̃tius ẽ.¬

Expanded text:
et disponantur hoc modoet disponantur hoc modosunt proportiones 50 ad 55 comparati, cum additione scilicet binarii quo differentia eos metiens supervadit, quam nsa est. Majores vero et minores proportiones hoc modo intelpars major est quam quinta, ac deinceps eodem modo. Unde fit ut sesquialtera proportio major sit sesquitertia, et sesquitertia sesquiquartam vincat. Atque idem in caeteris. Hinc evenit turali: disponatur enim numerus naturalis 1, 2, 3, 4. Binarius igitur ad unitatem duplus est. Tnarium sesquialter, quaternarius autem ad ternarium sesquitertius e
Abbreviated transcription (Latin):
sit quam fuerunt integri Cum eos propria differentia
metiebatur. Sint enĩ numeri. duo .l.iii .&.luiii. Hos gͥ
qͥnarius qͥ ẽ. eoꝵ differentia metiebatur. Metit᷑ gͥ. Liii¬
numerum quinarius decies usq ad l. relinquit uͦt̃nariũ
Rursus . luiii. numerũ metit᷑ idẽ undecies usq ao .lu.
atq ĩ eo it̃ũ denariũ derelinqͥt. Auferatur igitur exutris¬
q t̾narius fuint . l. &.lx. qui disponant᷑ hmͦ.¬
maior semꝑ proportio repꝑit᷑ qđ paulo postĩus demon¬
strabimus: Sinuͦ illa differentiae ꝑm̃sio numerorum
mułtitudinẽ suꝑ uadat. eademq utrosq numeri plura¬
quam fuerunt an cũ eos ꝓpria differentia metiebatur
Sint enĩ numeri . xluiii. & liii. horũ quinarius differen¬
tia . ẽ. Metiturgͥ. Xluiii. numerũ quinarius decies fiunt
Ioẽ. liii. undecies metiatur fiunt. Lu. Qui isdẽ rursus duob¬
luii. numerum superuadit. Addatur utrisque binarius

Expanded text:
sit, quam fuerunt integri, cum eos propria differentia sit, quam fuerunt integri, cum eos propria differentia metiebatur. Sint enim numeri duo 53, 58; hos igitur quinarius, qui est eorum differentia, metiatur. Metitur igitur 53 quinarius decies usque ad 50, relinquit vero ternarium. Rursus 58 numerum metitur idem undecies usque ad 55, atque in eo iterum ternarium derelinquit. Auferatur igitur ex utrisque ternarius, fiunt 50 et 55, qui disponatur hmajor semper proportio reperitur, quod paulo posterius demonstrabimus. Sin vero illa differentiae permensio numerorum multitudinem supervadat, eademque utrosque numeri pluraquam fuerunt ante, cum eos propria differentia metiebatur. Sint enim numeri 48 et 53, horum quinarius differentia est. Metiatur igitur 48 numerum, quinarius decies fiunt inarius 53 undecies metiatur fiunt 55, qui eisdem rursus duobus 53 numerum supervadit; addatur utrisque binarius
Abbreviated transcription (Latin):
i duos numeros eorum differentia integra fuerit
ꝑmanens in eadẽ proportione numeri quossua differentia
mensa .ẽ. inquir proportione &iam hi numeri scđm qͦs eos
suam̃sa.ẽ. differentia. Sint enim numeri .L.lu. hiigitur
adse inuicẽ sesqui .xͣ. habitudine cõparant᷑ . &. ẽ. eoꝵ dif¬
ferentia quinarius. qui scilico . ẽ. pars. Nͣ numeri . l. hic g
metiet᷑ quidẽ .l. numerum decies. lv. uͦ undecies scđm .x.
Igitur at .xi. numeros . lu . & l. propria differentia id . ẽ.
quinarius metit᷑. Et s̃.Xi. ad .x. sesqui decima cõparatione
Cõ positi. In eadẽ igitur s̃ ꝓportione numeri qͦs propͥa dif¬
eos numeros quoꝵ. ẽ. differentia metiatur. ut eandẽ m̃surã
numeroꝵ pluralitas excedat. Idẽq inutrisq sit excessus &
sit diminutior differentiȩ m̃sura quam . ẽ. pluralitas nu¬
merorum. maiorẽ obtinebunt proportionẽ adse inuicẽ
numeri. si eis illud quod relinquitur pͦm̃sionẽ retractũ

Expanded text:
i duos numeros eorum differentia integre fuerit permensa, in eadem sunt proportione numeri, quos sua differentia mensa est, in qua erunt proportione etiam hi numeri secundum quos eos sua mensa est differentia. Sint enim numeri 50, 55; hi ergo ad se invicem sesquidecima habitudine comparantur, et est eorum differentia quinarius, qui scilicet est pars decima numeri 50. Hic igitur metietur quidem 50 numerum decies, 55 vero undecies; secundum decem igitur atque 11 numeros 55 et 50 propria differentia, id est quinariucompositi. In eadem igitur sunt proportione numeri quos propria difeos numeros quorum est differentia metiatur, ut eamdem mensuram numerorum pluralitas excedat, idemque in utrisque sit excessus, et sit diminutior differentiae mensura, quam est pluralitas numerorum, majorem obtinebunt proportionem ad se invicem numeri, si eis illud quod relinquitur post mensionem, retractum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ particularitatis diminutioni ratio ordine respondere
di . Qm uͦ sit dimidiũ exeo quasi contraria diuisionẽ sesqͣl¬
tã io . ẽ. diapente effici proportionẽ. Quib mixtis scilic&
diapason acdiapente triplicẽ procreat᷑i. q̃utramq sonti¬
neat symphoniam. Sed rursus triplici partẽ t̃tiã Contra¬
ria diuisione partiri. Exquarursus diatessaron sympho¬
nia nascitur. Triplicẽ uͦ atq sesqui t̃tiũ iunctos quadru¬
plam cõparationẽ proportionis efficere. Vñ fit ut exdia¬
pason acdiapente q̃ ẽ. una sonsonantia. & diatessaron una
concinentia coniungat᷑. q̃ in quadruplo Consistens bis dia¬
pason nom̃ accepit. Sođm hos quoq hic ordo .ẽ. diapason

Expanded text:
superparticularitatis diminutioni rato ordine respondere.superparticularitatis diminutioni rato ordine respondere.di. Quoniam vero sit dimidium, ex eo quasi contraria divisione sesquialteram, id est diapente, effici proportionem. Quibus mixtis, scilicet diapason ac diapente, triplicem procreari, quae utramque contineat symphoniam, sed rursus triplicis partem tertiam contraria divisione partiri. Ex qua rursus diatessaron symphonia nascetur. Triplicem vero atque sesquitertium junctos quadruplam comparationem proportionis efficere; unde fit ut ex diapason et diapente quae est una consonantia, et diatessaron una continentia conjungatur, quae in quadruplo consistens bis diapason nomen accepit. Secundum hos quoque hic ordo est: Diapason
Abbreviated transcription (Latin):
riũ disponatur i.ii. iii.iiii. Igitur unibinarius cõparat
proportionẽ duplicẽ facit. etreddit diapason consonan¬
tiã eamq ẽ. maxima & simplicitate notissima: Si uͦ unita¬
ti tnarius sõpansur. diapason acdia pente soncordiam
ꝑsonabit. Quat̾narius uͦ unitati cõparatus quadruplã
ten& scilic& bis diapason efficiens simphoniã. Quod si
t̾narius binario Cõpan&ur diapente. Siuͦ quat̾narius t̃¬
Cunctis adse inuicẽ cõparatis. Nã q̃ cõparatio restat si qua¬
t̾nariũ binario cõparemus. cad& induplicẽ ꝓportionẽ.
quã tenebat ad unitatẽ binarius somparatus. Itaq
maximȩ distant soni indiapason Cumase quadrupla int̃¬
transcendit. ac stat deinceps Concinentiarum modus. qui
neq: ultra quadruplam possit extendi neq̃ intra partem
t̃tiam Coaptari. Et scđm nichomachum quidẽ hic c̃sonan
ordinẽ ponunt. Aiunt enĩ multiplicitatis augm̃ta

Expanded text:
rium disponatur, 1, 2, 3, 4. Igitur unibinarius comparatus rium disponatur, 1, 2, 3, 4. Igitur unibinarius comparatus proportionem duplicem facit, et reddit diapason consonantiam eam, quae est maxima, ei simplicitate notissima. Si vero unitati ternarius comparetur, diapason ac diapente concordiam personabit. Quaternarius vero unitati comparatus quadruplam tenet, scilicet bis diapason efficiens symphoniam; quod si ternarius binario comparetur, diapente. Si vero quaternarius tercunctis ad se invicem comparatis. Nam comparatio quae restat, si quaternarium binario comparemus, cadet in duplicem proportionem, quam tenebat ad unitatem binarius comparatus; itaque maxime distant soni in bis diapason, cum a se quadrupla intetranscendit, ac stat deinceps concinentiarum modus, qui neque ultra quadruplam possit extendi, neque intra partem tertiam coarctari; et secundum Nicomachum quidem hic consonanordinem ponunt: aiunt enim multiplicitatis augmenta
Abbreviated transcription (Latin):
Sedde his hactenus. Nunc illud uidetur addendum
quẽ ad modũ pithagorici probent consonantias musi¬
cas in p̃dictis proportionib inueniri. Inquare scilico eis
pͣtolomeus ñuidetur assensus deqͦ paulo postius dicemus
H aec eñĩ ponenda . ẽ. maxime. eẽ. prima suauisq consonan¬
tia. Cuius propͥaetatẽ sensus aꝑtior cõp̃hendit. Quals ẽ.
enĩ unũ quodq ꝑsem& ipsũ tale etiã dep̃henditur sensu
Si gͥ sunctis notior. ẽ. ea consonantia q̃ induplicitate c̃sistit
ñ .ẽ. dubium pͥmã. ẽẽ. om̃iũ diapason consonantiã meritoq
excellere q̃m sognitione p̃cedat . Reliquȩ uͦ hunc neces¬
sario scđm pythagoricos ordinẽ tenent quẽ dederint mul¬
tiplicitatis augm̃ta. & suꝑ particularis habitudinis detri¬
m̃ta. Monstratum quippe. ẽ. quod mul tiplex in aequalitas
suꝑ particulares proportiones meriti antiquitate transcen¬
dat. Quo circa naturat numerus ab unitate ũs ad quat̾na¬

Expanded text:
Sed his hactenus. Nunc illud addendum videtur quemadmodum Pythagorici probant consonantias musicas in praedictis proportionibus inveniri, in qua re scilicet eis Ptolemaeus non videtur assensus, de quo paulo posterius dicemus. Haec enim ponenda est maxime esse prima suavisque consonantia, cujus proprietatem sensus apertior comprehendit. Quale enim est unumquodque per semetipsum, tale et deprehenditur sensu. Si igitur cunctis notior est ea consonantia quae in duplicitate consistit, non est dubium primam esse omnium diapason consonantiam, meritoque excellere, quoniam cognitione praecedat. Reliquae vero hunc necessario secundum Pythagoricos ordinem tenent, quem dederint multiplicitatis augmenta et superparticularis habitudinis detrimenta. Monstratum quippe est quod multiplex inaequalitas superparticulares proportiones meriti antiquitate transcendat. Quocirca naturalis numerus ab unitate usque ad quaterna