comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genuit fium de sua natura siure es¬
sentia .i. de se natura ⁊ eslentia: genu¬
it filium eiusdem eẽntit. ac naturb.
⁊ qui ẽ eadem tcntia ac natura. Simi¬
ẽ patri fiius et hic sensus adiuuarur ex
nitate aic. tres ꝑsonas eiusdem eenties.
uel tres ꝑsonas unam e̾e̾ntiamdicimũ
Tres autem personas ex eadem eẽntia
non dicimus. quasi aluid ibi sit. quod
essentia ẽ auud quod ꝑsona. his u̾bis¬
confirmatur etiam quod ex eo inxo.li.
de trinitate idem ait. Sicut nr̃a sc̃ia sci-¬
ontie ddei. sic ⁊ nr̃m u̾bum quod nascit᷑
de nr̃a suentia. dissimile.ẽ. illi uer bo
dei qͣ natum ẽ: de pr̃is eẽntia. Tale ẽ
autem ac si dicerem de pr̃is scientia.
de pr̃is sapientia. uel quod ẽ. exp̃ssius:
pientia. Ex hoc itaq intellectu uerbũ
dei pr̃is unigenitus filiꝰ. ꝑ omnia pt̾i si¬
milis et equalis. recte dicitur deus de dõ
lumen de luminc. sapientia. de sapĩa.
essentia: de tẽntia. quia est hoc omnino

Expanded text:
genuit Filium de sua natura sive esgenuit Filium de sua natura sive essentia, id est de sua natura et essentia genuit Filium ejusdem substantiae ac naturae, et qui est eadem essentia ac natura. Simiest Patri Filius. Et hic sensus adjuvatur ex o. 21. « Tres personas ejusdem essentiae, vel tres personas unam essentiam dicimus: tres autem personas ex eadem essentia non dicimus; quasi aliud ibi sit quod essentia est, aliud quod persona. » Iconfirmatur etiam ex eo quod in lib. 15 de Trin. idem ait: Sicut nostra scientia scientiae Dei, sic et nostrum verbum quod nascitur de nostra scientia, dissimile est illi Verbo Dei quod natum est de Patris essentia. Tale est autem ac si dicerem, De Patris scientia, de Patris sapientia; vel, quod est expressius, pientia. Ex hoc itaque intellectu, Verbum Dei Patris unigenitus Filius, per omnia Patri similis et aequalis, recte dicitur Deus de Deo, lumen de lumine, sapientia de sapientia, essentia de essentia; quia hoc est omnin
Abbreviated transcription (Latin):
nec tamen de aliqua materia. Uñ etiã
Unigenitus deus. cum natus sit prẽm
testatur auctorem. cum ex manente
natus ẽ non ẽ. natus de nichilo. ⁊ cum
uenit nascendo. hic aꝑte dicitur. quod
filius non ẽ. natus de nichilo. Similit̾
⁊ sp̃c sanctus: non ẽ. dicenduf ẽẽ. uł
ꝓcedere: ex nichilo. quia filius: de
substantia patris natus est .i. a patre
illud. Pater genuit id quod est ip̃e .i. fi¬
lium. qui ẽ. ħ quod pat̾. ⁊ hoc ita: debe
intelligi. augꝰ aꝑit dicens. in libro .i. cõ
tͣ maximinum. ħ genuit pater quod
ẽ: auoquin: non ẽ uerus suius. siq. ẽ
pater: non ẽ filius. Item sub̃a dei genu¬
it filium .i. pater substantia genuit
uei substantie sp̃m genuit. Item sicue
dicis. ds deum ginuit. ita dic. ds̃ eidem
nature uel sub̾e: deum genuit. h sicreu¬
cis ⁊ dixeris. nich de has ie: uit̾iuis accu¬
laberis. His enim uerbis aꝑit quom p̃
dicta debeant intelligi. Simisr filius
natus ẽ. de substantia patris ł pater

Expanded text:
nec tamen de aliqua materia. Unde etiamUnigenitus, Deus cutestatur auctorem. Cum ex manente natus est, non est natus ex nihilo. Cum venit nascendo. Hic aperte dicitur quod Filius non est natus ex nihilo. Similiter et Spiritus sanctus non est dicendus esse vel procedere ex nihilo, quia Filius de substantia Patris natus est, id est a Paillud: Pater genuit id quod ipse est, id est Filium, qui est hoc quod Pater. Et hoc ita debere intelligi Aug. aperit dicens in li medium: Hoc genuit Pater quod est; alioquin non est verus Filius, si quod est Pater, non est Filius. Item substantia Dei genuit Filium, id est Pater substantia genuit vel substantiae Spiritum genuit. Item sicut dicis: Deus Deum genuit, ita dic: Deus ejusdem naturae vel substantiae Deum genuit. Hoc si credideris et dixeris, nihil de hac re ulterius accusaberis. His enim verbis aperit quomodo praedicta debeant intelligi. Similiter Filius natus est de substantia Patris, vel Pater
Abbreviated transcription (Latin):
Natura filiꝰ ẽ. quiꝰ candem naturam
quam ille qui genuit: habet.
queri solet scessitate: an uolen anł nolens sri ds.

Expanded text:
Natura Filius est, quia eamdem naturam quam ille qui genuit habet. D NECESSITATE; ET AN VOLENS VEL NOLENS SIT D
Abbreviated transcription (Latin):
sciri oportet q̃ eandem
tͥum ꝑsonarum distinctionem augꝰ os¬
in pͥmo .li. de doctͥna xͥana sicͥ . In patre est
unitas. In filio equalitas. In sp̃u sanc¬
to: unitatis equalitatisq concordia.
sp̃m. Itaq pat̾ ⁊ filius ac sp̃c sanctus:⁊
singulus quisq horum: ds̃ ÷ ⁊ simul õs
unus deus ⁊ singłs quisq horum: plena
sanctus. tantum sp̃c sanctꝰ. eadem tͥb
et̾nitas. eadem incommnutabilitas ea¬
dem magestas. eadem potestas. In his
uerb̃ aꝑte insinuat᷑ pͥrum trium dis¬
tinctio.
Qr̃ patͥ attͥbuit᷑ unitas & filio¬

Expanded text:
sciri oportet, quod earumdem trium personarum distinctionem Aug. osin lib. de Doct. Christ. sic ait: In Patre est unitas, in Filio aequalitas, in Spiritu sancto unitatis aequalitatisque co ita Pater et Filius et Spiritus sanctus, singulus quisque eorum Deus est, et simul omnes, unus Deus; et singulus quisque horum plena esanctus tantum spiritus sanctus. eadem tribus aeternitas, eadem incommutabilitas, eadem maiestas, eadem poverbis aperte insinuatur personarum trium distinctio. 8. Quare Patri attribuatur unitas, et Fil
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem dei. cum equalitate quadam pli¬
cans id eẽ. uerum: q̃ diabolus dicebat. & iõ sp̃e¬
tialtt̾ mulierem cominemorat augꝰ inquiers
quomͦ credet mulier diabolo: nͥ eẽt in mente es
de se supba p̃sumpno: Et quod ibi sequif.
pimenda ad mulierem teferendum ẽ. ũ intelliga¬

Expanded text:
tudinem Dei cum aequalitate quadam, putudinem Dei cum aequalitate quadam, putans esse verum quod diabolus dicebat. Et ideo specialiter mulierem commemorat August., inquiens: Quomodo crederet mulier diabolo, nisi esset in mente ejus de se superba praesumptio? Et quod ibi sequiturincenda vel perimenda, ad mulierem referendum est, ut intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
uod si ita fuit nongͥ alterius preccessisse
suggestione prius peccauit cum auctoritaᷤᷤ
tradat. iõ peccatum diaboli incurabile ẽẽ. quia
ñ suggestione s ꝓͥa superbia cecidit. hominiᷤᷤ
uͦ curabile. quia non ꝑ se s ꝑ alium cecidit ⁊
iõ ꝑ alium surg̾e potuit. Quo circa predicta
augustini uerba pium ac diugentem lectorẽ
temptationem diaboli: nͥ cło compinenda
precessiss. nõ utiq temptationem s. opꝰ pect̃.
Talus enim fuit ordinis ꝓcessus. Diabolus tem¬
ptando dixit. Si commederitis: eritis sic̃ dii
scientes bonum et malum: Quo audito statĩ
menti muueris subrepsit eło quedam. & amor
pͥe potestatis ei quo placuit ei facẽ qd diaboł
suadebat. ⁊ utiq fecit. Suggestione gͦ peccauis.
quia temptatio p̃cessit. ex qua in mente eiꝰ ca
tio orta ẽ quam peccatum oꝑis secutum ẽ &
pena pecci.
Que fuit elatio mulieris: ooco¬
⁊ taus quidem eło in mente mulieris pio
ceito fuit. qua credidit ⁊ uoluit ht̃e simili¬

Expanded text:
uod si ita fuit, non ergo alterius suggestione prius peccavit, cum auctoritas tradat ideo peccatum diaboli incurabile esse, quia non suggestione sed propria superbia cecidit; hominis vero curabile, quia non per se, sed per alium cecidit, et ideo per alium resurgere potuit. §. Quocirca praedicta verba August. pium ac diligentem lectorem tentationem diaboli, nisi elatio comprimenda praecessisset, non utique tentationem, sed opus peccati. Talis enim fuit ordinis processus: Diabolus tentando dixit: Si comederitis, eritis sicut dii, scientes bonum et malum; quo audito statim menti mulieris surrepsit elatio quaedam et amor propriae potestatis, ex quo placuit ei facere quod diabolus suadebat, et utique fecit. Suggestione igitur peccavit, quia tentatio praecessit, ex qua in mente ejus orta est elatio, quam peccatum operis secutum est, et poena peccati. 3. Quae fuit elatio mulieris. Et talis quidem elatio in mente mulieris fuit pro certo, qua credidit et voluit habere simili
Abbreviated transcription (Latin):
et proibitio et consilium dicantur dei uo
deo autim preceptio ⁊ prohibitio luntas.¬
atq consilium cum sint tria: dicit᷑ tamen
unum quodq eorum dei uoluntas. quem-
uoluntatis. dicuntur: ira ⁊ dilectionis sig¬
na dilectio appellantur et dicitur iratus
deus.⁊ non est ira in eo aliqua s signatm̃.
que foris sunt: quib uirtus ostenditur:
ira ip̃us nominantur. Et est figura di¬
cendi secundum quam non est talsum
quod dicitur. s uerum quod dicitur. sub
tropi nubilo obumbratur. ⁊ secundum hoᷤᷤ
tropos diuerse uoluntates dei dicuntur.
quia diuersa sunt illa: que ꝑtropum uo¬
luntas dei dieuntur.

Expanded text:
et prohibitio et consilium dicantur Dei voluntas. Ideo autem praeceptio et prohibitio atque consilium, cum sint tria, dicitur tamen unumquodque eorum Dei voluntas, quia imodum et signa irae dicuntur ira, et dilectionis signa dilectio appellantur; et dicitur iratus Deus, et tamen non est ira in eo aliqua, sed signa tantum quae foris fiunt, quibus iratus ostenditur, ira ipsius nominantur. Et est figura dicendi secundum quam non est falsum quod dicitur; sed verum quod dicitur, sub tropi nubilo obumbratur. Et secundum hos tropos diversae voluntates Dei dicuntur, quia diversa sunt illa quae per tropum voluntas Dei dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
unt ⁊ alii ut supͣ posiumus. qui
regenerationis lauacro. ꝓ confessione. xͥ
moriuntur: tantum eis ualet ad dimit¬
tenda pecc̃a. qͣntum si abluerentur sacͦ
fonte baptismi. Audisti quod passio ꝓ x
nomine suscepta supplet uicem baptĩ.

Expanded text:
t alii, ut supra posuimus, qui regenerationis lavacro pro confessione Christi moriuntur, tantum eis valet ad dimittenda peccata, quantum si abluerentur sacro fonte baptismi. Audistis quod passio pro Christi nomine suscepta supplet vicem Baptismi.
Abbreviated transcription (Latin):
quia pat̾ non maior filio. nͨ pat̾
nec filuis maior sp̃u sancto. nͨ matꝰ
una. nec tressimul maius aliquid
quam due. nec maior. ẽ ẽẽncia in tͥb pͥs
quam in duab nec in duab quam
in una. quia tota. ẽ. in singuł. Uñ
iohannes damascenus ait. confite¬
mͦ deitatis naturam omnem ꝑtc̃e
ẽẽ. in singula suarum ip̃taseon .i. ꝑ
sonarum. omnem in patre. omẽm
in filio: omnem in sp̃u sancto. Lõq
ꝑfectus deus: pater ꝑfectꝰ deus fi¬
lius ꝑfectus deus: sp̃s sanctus. Qͦ.¬

Expanded text:
t major Filio, nec Pater vel Filius major Spiritu sancto, nec majus una, nec tres simul majus aliquid quam duae, nec major est essentia in tribus quam in duabus, nec in duabus quam in una, quia tota est in singulis. Unde Joannes Damascenus ait: Confitemur deitatis naturam omnem perfecte esse in singula suarum hypostaseon, id est personarum: omnem in Patre, omnem in Filio, omnem in Spiritu sancto, ideoque perfectus est Deus Pater, perfectus Deus Filius, perfectus Deus Spiritus sanctus.
Abbreviated transcription (Latin):
ost ħ iudc̃tlum ẽ. quid sit baptismus.
tio corporis ext̾ior. facta sub forma u̾borũ
p̃scripta. Si enim fiat ablutio sine uerbo
ñ ẽ ibi sacramentum: s accedento u̾bo ad
elem̾̃tum fit satͣmentum̃. s. ablutio. Qe¬
aqua: Acced u̾bum ad elem̃tum. ⁊ fit sac̃¬
mentum. Tñ ẽ ħ tanta uirtus aque. uͭ

Expanded text:
 videndum est quid sit Baptismus, tio corporis exterior, facta sub forma verborum praescripta. Si enim ablutio fiat sine verbo, non est ibi sacramentum; sed accedente verbo ad elementum fit sacramentum, sed ablutio aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum. Unde est haec tanta virtus
Abbreviated transcription (Latin):
non eẽ asserit in eodem li. sic dicens Ot sit
homo deterior aut in ip̃o ẽ: aut in alio. aut
in nichilo. Si in nullo nulla causa ẽ. Sim
alio aut in deo. aut in alio quolibet
homine. aut in eo quod neq deus neq hõ
sit. S non in deo. Bonorum enim deus:
tantum causa est. gͦ autͣ homine. aut in eo
quod neq deus neq homo aut in nichilo.
Ex his aꝑte ostenditur. quod non ẽ bonum
ut sit homo deterior. quia non ẽ deus eius
tei causa. quitantum cauza bonorum est
⁊ si non ẽ. bonum: ut homo fiat deterior:
non est gͥ bonum ut ab eo fiat malum.
Nõ gͥ uuit deus ut ab eo fiat maium.
auter probat quod deo auctore non fun

Expanded text:
non esse asserit, in eodem lib. dicens ut si homo deterior, aut in ipso est, aut in alio, aut in nihilo. Si in nihilo, nulla causa est. Si in alio, aut in Deo, aut in alio quolibet homine, aut in eo qui neque Deus neque homo sit: sed non in Deo bonorum enim Deus tantum causa est; ergo in homine est, aut in eo quod neque Deus neque homo, aut in nihilo. Et ex his aperte ostenditur quod non est bonum ut sit homo deterior, quia non est Deus ejus rei causa, quia tantum causa bonorum est. Et si non est bonum ut homo fiat deterior, non est ergo bonum ut ab eo fiat malum; non ergo vult Deus ut ab eo fiat malum. 12. Aliter probat quod Deo auctore non fiun
Abbreviated transcription (Latin):
quod excedit aeris spacia. ignẽe nͦ dñt as
lum de quoignesida ⁊ luminaria fta. ẽẽ. con¬
iectant. quib augustinus consentire uidet᷑.
Atrum uero nomine firmamenti. celum qd
exced̃ aerem an ip̃e aer ħ intelligat᷑. idem as.
querit nec absoluit. Mag̃ tamen approbait
uidet᷑ celum illud ħ accipi quod spacia actiᷤᷤ
sicut aer ip̃e nebulosus exalatione terre aqͣs
uapalt̾ trahit ⁊ ꝑ subtiles minutias. suspen¬
dit ⁊ pꝰ corpiuentius conglobatas: pluuialit̾
refund. Si gͦ pͭ aqua sicut uidemus ad tantaᷤᷤ
minitias ꝑuenire. ut feratur uoꝑalit suꝑ ae¬
tem aquis naturalit̾ leuiorem cur non credamꝰ
⁊̃ suꝑ illud lemus celum munitiorib guitis.
leuiorib inmanare uaꝑib S qͦ quom ibi sinit

Expanded text:
quod excedit aeris spatia, igneae naturae diclum; de quo igne sidera et luminaria facta esse conjectant, quibus Augustinus consentire videtur. Utrum vero nomine firmamenti coelum quod excedit aerem, an ipse aer hic intelligatur, idem Aug. quaerit, nec solvit. Magis tamen approbare videtur coelum illud hic accipi quod spatia aeris Sicut aer iste nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles minutias suspendit, et post corpulentius conglobatas pluvialiter refundit. Si ergo potest aqua sicut videmus ad tantas minutias pervenire, ut feratur vaporaliter super aerem aquis naturaliter leviorem, cur non credamus etiam super illud levius coelum minutioribus guttis et levioribus emanare va
Abbreviated transcription (Latin):
desitura usq admortem tͥstis ⁊ sit hunc calicem
bibam illum. f.ii.i. suens in se cosuminata passiõe
metum calicis transiturum. qͥ nͥ eum bibiss. tnsire
ñ p̾s nͥ finis t̾roris. nͥ consummata passione t̾rori
succedet. quia pꝰ mortem cuis ꝑ uirtutis głam apłice
infirmitatis scandalum penetur. Intende lector

Expanded text:
desitura, usque ad mortem tristis est; et scit hunc calicem desitura, usque ad mortem tristis est; et scit hunc calicem iat voluntas tua; sciens in se consummata passione metum calicis transiturum, qui nisi cum bibisset transire non posset; nec finis terroris nisi consummata passione, terrori succederet: quia post mortem ejus per virtutum gloriam apostolicae infirmitatis scandalum pelleretur. Intende, lector,
Abbreviated transcription (Latin):
uta suis transiret calix passionis ita inquiens. Si pas¬
sio honorificatura eum etat. sicuit uida ereunte ait.
Nunc honorificaturꝰ silius hominis. quomͦ tͥstem
tum motꝰ passionis effec̾at. nͥ forte tam̃ itronabil
fu̾it ut paii tͣimũu. q̃ panentem se glificat᷑a erat
s. foite timinsse. usq eo estimabat᷑ ut transferri
a se calitem deprecatus sit dicens. pat̾ .i. a. m.a .i. Qoꝰ
ꝗ ꝑ dispensationis studium festinar impiere:
Non enu comienit ut pati nout. q̃ pati uelit:
cum paticum uelle cognosces religiosus fu̾at ħ c̃fit̾i.
quam ad id impie stulticie ꝓrumꝑe. ut eum assereᷤᷤ
ne pat̾etur orasse. quem pati uelle cognosc̃es. Nõ gͥ
eos calix passionis incumbat. quem a se transire orat.
ne in his maneat. Non enim rogat ne secum sit .s. ut
disc̾nens sententiam sͥ cominunis. cum p̃re uolũ¬
tatis. P omnib gͦ uult transire calicem. ꝑ quem õs
ficiat fides eus. Scitns gͦs ħ omnia pꝰ mortem suã.

Expanded text:
ut a suis transiret calix passionis, ita inquiens: Si passio honorificatura eum erat, sicut, Juda exeunte, ait: Nunc honorificatus est filius hominis; quomodo tristem eum metus passionis effecerat, nisi forte tam irrationabilis fuerit, ut Sed forte timuisse usque eo existimabatur, ut transferri a se calicem deprecatus sit dicens: Pater transfer calicem hquod per dispensationis studium festinaret implere? Non enim convenit ut pati nolit, qui pati velit; et cum pati eum velle cognosceres, religiosius fuerat hoc confiteri, quam ad id impiae stultitiae prorumpere, ut eum assereres ne pateretur orasse, quem pati velle cognosceres. Non ereos calix passionis incumbat, quem a se transire orat, ne in his scilicet maneat. Non enim rogat ne secum sit, sed ut discernens sententiam sibi communis cum Patre voluntatis. Pro hominibus ergo vult transire calficiat fides ejus. Sciens ergo haec omnia post mortem suam
Abbreviated transcription (Latin):
bonos. cum sit alus alio melior. ñ. e meli¬
or baptismus. qui ꝑ meliorem dat᷑. nullo mͦ
inalus ẽ. qui ⁊ ꝑ malum datur. quia idem
baptismus datur ⁊ iõ ꝑ ministros dispares
dico ⁊ nos dicimus om̃s. quia ustos oportet᷑
eẽ. ꝑ quos baptizat᷑: iustos oport ẽẽ tanti
iudicis ministros. Sint ministri iusti si uo¬
lũt.Si aut̃ nolunt ẽẽ tͦti qͥ sedent in cathedra moysi securu

Expanded text:
os cum sit alius alio melior, non est melior Baptismus qui per meliorem datur; nullo modo malus est qui etiam per malum datur, quia idem Baptismus datur, et ideo per ministros dispares go dico, et nos dicimus omnes, quia justos oportet esse per quos baptizatur; justos oportet esse tanti judicis ministros. Sint ministri justi si volunt. Si autem noluerint esse justi qui sedent in cathedra Moysi, securum
Abbreviated transcription (Latin):
endum ẽ saĩmentum baptismi a boniᷤ
et a mał ministris dari. sunt a bonis et a
malis sumitur. Nei melior ẽ baptismus qͥ
ꝑmeliorem datur. nͨ minꝰ bonum. qui per
minꝰ bonum datur nͨ malus. qͥ ꝑ malum
datur. nͨ manis munus datur in baptismo
daco a malo nͨ minus in baptismo dato a
ꝗ totum subditis declaratur testimoniis.
testate datur. ñ quał ẽ ille ꝑcꝰ minist̾ium dat᷑.¬

Expanded text:
endum est sacramentum Baptismi a bonis et a malis ministris dari, sicut a bonis et a malis sumitur. Nec melior est Baptismus qui per meliorem datur, nec minus bonus qui per minus bonum datur, nec malus qui per malum datur, nec majus munus datur in Baptismo dato a bono, nec minus in Baptismo dato a sed Dei, quod totum subditis declaratur testimoniis. testate datur, non qualis est ille per cujus minist
Abbreviated transcription (Latin):
unt enim quedam: q̃ ex
temꝑe de deo dicunt᷑. eiq temꝑast con¬
ueniunt sine sui mutatione ⁊ relatiue
dicuntur: secundum accidens ñ qd ac¬
cidit deo: s quod accidit creaturis.
ut creator dominus. refugium datũł
donatum ⁊ huiꝰmi. de his augꝰ. in .u.
u. de tͥnitate ita ait. Creator relatĩe
dr̃. ad creaturam. sic̃ dominꝰ ad ser
cum sit coeternus patri et filio. dr̃
tamen aliquid: ex tempore. ueluti
hoc ip̃m quod donatum diximus.
Iam sempiterne sp̃c. ẽ. donum. temꝑ¬
alit̾ autem donatum. ⁊ si dominus
non dicitur: nͥ cum hr̃e incip̃ seruũ
etiam ista appellatio relatiue ex
tempe est deo. Non enim sempit̾na
creatura. ẽ: cuius ilbe dominus est.
gͦ dominum ẽẽ non sempiternum
ht̃. ne cogamur etiam creaturam
sempiternam dr̃e. quia ille sempit¬
ne non dominarertut. nͥ ⁊̃ ista smpitꝰ¬
ne famularetur. sicut autem non pͥ
eẽ seruus qui ñ ht̃ dominum. sic nec

Expanded text:
unt enim quaedam quae ex re de Deo dicuntur, eique temporaliter conveniunt sine sui mutatione: et relative dicuntur secundum accidens, non quod accidit Deo, sed quod accidit creaturis; ut Creator, Dominus, refugium, datum, vel donatum et hujusmodi. De his Aug., in l. 5 de Trin., c. 13, ait: Creator relative dicitur ad creaturamcum sit coaeternus Patri et Filio. dicatur tamen aliquid ex tempore ueluti hoc ipsum quod donatum dicimus. Nam sempiterne Spiritus donum, temporaliter autem donatum. Nam etsi 'dominus' non dicitur nisi cum habere incipit seruum, etiam ista appellatio relatiua ex tempore est Deo. Non enim sempiterna creatura est cuius est ille Dominus. Item: Ecce Dominum esse non sempiternum habet, ne cogamur etiam crsempiternam dicere, quia ille sempiterne non dominaretur, nisi etiam ista sempiterne famularetur. Sicut autem non potest esse servus, nisi habeat dominum, sic nec
Abbreviated transcription (Latin):
tantum rerum que extemꝑe cepert:
s etiam illiꝰ rei: que ñ cepit ex tm̃ꝑe.
quia non erat ante tempus quam in¬
ciꝑet. ⁊ ideo ñ cep̃. ẽẽ. dominus ex tem¬
ꝑe. Ad quod dici potest. quia licet

Expanded text:
e coeperunt, sed etiam illius rei quae non coepit ex tempore, id quia non erat ante tempus quam inciperet, et ideo non coepit esse Dominus ex tempore. Ad quod dici potest quia licet
Abbreviated transcription (Latin):
tim apłs ũ ẽ potestas nͥ a dõ. quod ñ de potestate
boni tantum. s ⁊ mali: intelligi oportet. Cum pi
cupiditatem nocendi ꝑ se ht̃. potestatem ã si il¬
le ñ cdat: ñ ht̃. lõq diabolus antequam aliqͥd
tolłet iob: dicebat domino. Mitte manum tuã
i. da potestatem. qi ⁊̃ nocentium potestas ñ
uoluntas pͥ eẽ ab hominᷤᷤ auinio. Porestas autim ñ
ẽ nͥ a deo. ⁊ ħ abdita aptaq iusticia. Nam ꝑ potestatẽ
diabolo datam uistoᷤ ds̃ facit suos. de ħ etiam
gg in moralib ait. Tunioris eło. ñ potestatis ordo in eͥ¬
mine ẽ Potentiam ileus tribuit ełonem uͦ potentie.
malitia nr̃e mentis inuenit. Tollamus gͦ quod de
nr̃o ẽ qͥ a ñ potentia iusta si actio praua damnatur.
his auctoritatib aliisq plimis euident̾ ostendit᷑.
quod non ẽ potestas bomi uel mali cuicumq nͥ
a deo. equo.⁊ si te latrat equitas.
n anquando resistendum sit porestat o

Expanded text:
13: Non est potestas nisi a Deo, quod non de potestate boni tantum, sed et mali intelligi oportet, cum Pilcupiditatem nocendi per se habet; potestatem autem, si ille non dat, non habet. Ideoque diabolus antequam aliquid tolleret Job, dicebat Domino, Job. 1: Mitte manum tuam, id est, da potestatem, quia etiam nocentium potestas non voluntas potest esse ab homine, potestas autem non est nisi a Deo, et hoc abdita aptaque justitia; nam per potestatem diabolo datam justos Deus facit suos. De hoc etiam Gregor. in Mor. ait: Tumoris elatio, non potestatis ordo in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tollamus ergo quod de nostro est, quia non potentia justa, sed actio prava damnatur. His auctoritatibus aliisque pluribus evidenter ostenditur quod non est potestas, boni vel mali cuicumque, nisi a Deo aequo, etsi te lateat aequitas. 3. An aliquando resistendum sit potestat
Abbreviated transcription (Latin):
quod a sanctis traditum legunus. Dicit enun
que prius informis fuit. s. postea formata estͦ
cum ad cteatorem conuersa: ei caritate adhesit.
formatio ostendit᷑ cum ait. fiat lux ⁊. f ẽ .. hec gͦ
pͥ hũit informitatem ⁊ imꝑfectionem. dem̃ for¬
mationis ꝑfectionem & ita diuisit ds̃ lucem⁊
tenebras. Tam ut ait augꝰ suꝑ genesim. huius
creature informitas ⁊ imꝑfectio fuit añquam
formaret᷑ in amore conditoris. Formata uͦ est.
qñ comuersa . ẽ. ad incominutabile lum̃ u̾bi.
Si uͦ corꝑał fuit lux illa quod utiq ꝓbabile corpꝰ
uicidum fuisse intelligͥ uelut lucida nubes. q ñ
de nich̾o. s. de p̃iacenti mat̾ia formalit̾ fc̃m ẽ
ut lux ẽẽt. ⁊ uim lucindi hr̃et. Cum qua dies pͥ¬
ma exorta ẽ. quia añ diem nec dies fuit nͨ nox

Expanded text:
quod a sanctis Patribus traditum legimus. Dicit enim quae prius informis fuit, sed postea formata est, cum ad Creatorem conversa ei charitate adhaesit, formatio ostenditur cum ait: Fiat lux, et facta est lux.prius habuit informitatem et imperfectionem, deinde formationis perfectionem; et ita divisit Deus lucem a tenebris. Nam, ut ait Aug. super Genes.: Hujus creaturae informitas et imperfectio fuit antequam formaretur in amore Conditoris. Formata vero est quando conversa est ad incommutabile lumen Verbi. Si vero corporalis fuit lux illa, quod utique probabile est, corpus lucidum fuisse intelligitur, velut lucida nubes; quod non de nihilo, sed de praejacenti materia formaliter factum est, ut lux esset, et vim lucendi haberet, cum qua dies prima exorta est, quia ante lucem nec dies fuit nec nox,
Abbreviated transcription (Latin):
lem ⁊ inicialem amicalem uͦ castum dic̃. agͦ.
qͦ s̾uilem ⁊ castum timorem aꝑte disc̾nit:
dum epłe ad romanos illum locum expoñ.
ñ enim accepistis sp̃m seruitutis it̾um in ti¬
more. s. accepistis sp̃m adoptionis. filiorum
ita dicens. Duo timores ħ insinuantur. unꝰ qͥ
tam̃ in deum⁊ si bonum fiat ñ tñ bñ. Nemo
enim inuitus bñ faut ⁊̃ si bonum ẽ ꝙ facit.

Expanded text:
lem et initialem. Amicabilem vero, castum dixit. Aug. lem et initialem. Amicabilem vero, castum dixit. Aug. quoque servilem et castum timorem aperte discernit, dum Epistolae ad Romanos illum locum exponit, c. 8: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum it. Duo enim timores hic insinuantur, unus qui tamen in Deum: etsi bonum fiat, tamen non bene. Nemo enim invitus bene facit, etiam si bonum est quod facit.
Abbreviated transcription (Latin):
lem. micialem castum ⁊ filialem. siue amicalẽ.
humanꝰ timor ẽ ut an cassiodorus qñ timentuiᷤ
patiꝑicula carnis ł ꝑdẽ bona mundi pp̃ ꝗ de
linquimus. Hic timor malus ẽ qui in primo
gͣdui cum mundo desitur. quem dominꝰ pib
qͦ p̃sentiam iudicis & penas m̾uit ⁊ timore fa¬
cit quicquid facit: ñ timore amitiendi et̾nũ
bonum. quod ñ amat. s timore paciendi ma¬
lum ꝗ formidat. Hon timet ne ꝑdat amplexꝰ.
pulcb̾rimi sponsi. s. tumet ne mittat᷑ ĩ ieben
ens: ꝑ quem fit paulatim c̃suetudo iusticie.
Succedit autem mniciał timor qñ incip̃. qͥ du¬
rum erat amõri. ⁊ sic incipit. exelud seruił ti¬
mor a caritate. Succed̃ demñ timor castus. si¬
ue amicalis. quo time mus ne sponsus tardz
ni discedat: ne offendamus. ne eo careamus.
Tinior iste de amore uenit. ille q̃ seruił: utił.
cum. urda sup̃ dix̾it duos eẽ. S beda hu¬
manum timorem p̃t̾misit. ⁊ oͣmine suił duoᷤ
quos hu distinximus complexus fuit .s. serui¬

Expanded text:
lem, initialem, castum vel filialem sive amicabilem. Humanus timor est, ut ait Cassiodorus, quando timemus pati pericula carnis, vel perdere bona mundi, proptelinquimus. Hic timor malus est, qui in primo gradu cum mundo deseritur; quem Dominus prohquo praesentiam judicis et poenas metuit, et timore facit quidquid boni facit, non timore amittendi aeternum bonum quod non amat, sed timore patiendi malum quod formidat. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi Sponsi, sed timet ne mittatur in gehennciens; per quem fit paulatim consuetudo justitiae, et succedit initialis timor, quando incipit quod durum erat amari, et sic incipit excludi servilis timor a charitate, succedit deinde timor castus sive amicabilis; quo timemus ne sponsus tardet, ne discedat, ne offendamus, ne eo careamus. Timor iste de amore venit. Ille quidem servilis ecum supra Beda duos dixerit esse. Sed Beda humanum timorem praetermisit, et nomine servilis duos quos hic distinximus complexus fuit, scilicet servi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ dui ẽ. u̾umi ñ ita c̃. dĩ ut ua sapiens sit deus.
ñ enim partiupatione sui sapiens ẽ sic̃ mens
participatione d̃. Sic etiam dr̃ iusticia di
ñ solum illa qua ip̃e iustus ẽ. s ⁊ illa qͣm
dat homini cum iustificat impium.

Expanded text:
 Dei est; verum non ita Dei est, ut ea sapiens sit Deus. Non enim participatione sui sapiens est, sicut mens participatione Dei. Sic etiam dicitur justitia Dei non solum illa qua ipse justus est, sed etiam illa quam dat homini cum justificat impium.
Abbreviated transcription (Latin):
sint nͥ nouem ordines ut płes i̾uissent ⁊̃ si
illi qui cecideruns ꝑstitissent: mouent᷑ lecto¬
res. quomͦ scriptura dicat .x ordinem ꝯpleti
ex hominib sc̃. namiq dic̃ homines assu¬
mendos: in orcline angłoꝵ. quor alii assu¬

Expanded text:
sint nisi novem ordines, nec amplius fuissent, etiamsi illi qui ceciderunt perstitissent, moventur lectores quomodo Scriptura dicat decimum ordinem compleri ex hominibus? Gregorius dicit homines assumendos in ordine angelorum, quorum alii assu
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq fuit: ⁊ ñ pͭ dissolui. Precedenᷤᷤ
gͥ mendatium ł ꝑurium. penitentia ełt
corrigendum. s coniugium sequens ñ est
dissoluendum. Non autem sic ẽ. qñ iuram̃¬
tum coniugii p̃sentis consensus attesta¬
tione firmatur. quia pꝰ talem c̃sensũ si
quis alii se copulau̾it. etiam si ꝓlem cre¬
au̾it irritum debet fi.⁊̃ ip̃e ad pͣriorẽ co¬
pulam debet reuocari.

Expanded text:
utique fuit, et non potest dissolvi. Praecedens utique fuit, et non potest dissolvi. Praecedens ergo mendacium vel perjurium poenitentia est corrigendum; sed conjugium sequens non est dissolvendum. Non autem sic est, quando juramentum conjugii praesentis consensus attestatione firmatur, quia post talem consensum, si quis alii se copulaverit, etiamsi prolem procreaverit, irritum debet fieri et ipse ad priorem copulam revocari.
Abbreviated transcription (Latin):
ic queri debet. utrum consensus d̾ futo
addito etiam uramento coniugum
efficiat. ut si quis ꝓmittat ł etiam uint
alicui se usq ad tempus placitum illam
ducturum ⁊ illa ꝓmittat ł uiret se illi
nupturam ñ quid tał sponsio eos comu¬
ges facit. Si nuitato ꝓposito. alt̾ ł ut̃q
ad alienam copulam transit. numqͥd
ob priorem sponsionem uiramento sub¬
niram secunde fecłationis pactum sci¬
detur: Consida quia longe aluid ẽ ꝓmit
t̾e ⁊ aliud. ẽ. face̾. Qui ꝓmittit: ñ dum
facit. Qui gͦ ꝓmisit se in urorem ductum
aliquam non dum eam ditxit urorem ⁊
que spopond se nupturam non dum
nupsit. Quomͦ : comuges appellari pꝰsunt
qui nondum contrahunt. s in futurose
contracturos nirando ꝓmittunt: Iter¬
tem si ex ui uiramentĩ ad futurum ꝑtinẽ¬
tis mox efficiuntur comuges tunt hanc
rem efficiunt quando iurant se facturos.
Ideo dito quia comugium tunc ñ fuit s
futurum ꝓmittitur. Si uͦ ille pꝰ uxorem
dux̃ ⁊ ille marito npsit coniugium

Expanded text:
ic quaeri debet utrum consensus de futuro, addito etiam juramento, conjugium efficiat: ut si quis promittat vel etiam juret alicui se usque ad tempus placitum illam ducturum, et illa promittat vel juret se illi nupturam, numquid talis sponsio eos conjuges facit? Si mutato proposito alter vel uterque ad alienam copulam transit, numquid ob priorem sponsionem juramento subnixam, secundae foederationis pactum scindetur? Considera qtere, aliud facere. Qui id promittit, nondum facit. Qui ergo promittit uxorem se ducturum aliquam, nondum duxit eam uxorem, et quae spondit se nupturam, nondum nupsit. Quomodo ergo conjuges appellari possunt, qui nondum contrahunt, sed in futuro se contracturos jurando promittunt? Item si ex vi juramenti ad futurum pertinentis mox efficiuntur conjuges, tunc hanc rem efficiunt, quando jurant se facturos. Ideo dicendum quia conjugium tunc non fuit, sed futurum promittebatur. Si vero ille post uxorem duxit, et illa marito nupsit, conjugium
Abbreviated transcription (Latin):
isa q̃ tantum ẽ. in fut᷑o
pacta: mortuo sponso nõ remanet indua
quia ñ fu̾at uir eius. ũ si quis eam dur¬
erit ad sacros ordines conscendẽ ñ ꝑhi-¬
betur: quia ñ diix̃ induam. Uidue ix
maritus. eque sic̃ bigamus sacdos fi̾ ꝓhi-¬
betur. Ex tali autem copula nulłꝰ arcea¬
tur a sacris ordinibos.
ecundum ħ intelligendum ẽ qd ait
pelaguis. ppͣ de illo qui mortuo spõ¬
aitinet quod ei obuiet de canonicis insti-¬
tutis quin ad sacros ordines ꝓmou̾i
ualeat. Siuͦ tał sponsa fuisset int̾ quam
⁊ sponsum eius consensus de p̃senti int̾¬
cessiss: eo mortuo uidua remantisset.
cui copulatus in coniugio ułt̾uis ad sacro
ordinis non accedet cum uiduam ducere
Non. ẽ gͥ ambigendum quin solus de p̃sẽn
consensus conuigium efficiat: ⁊ ex iñ uen
coniuges appellentur. Iõ pꝰ talem consen¬
sum si quis alii se copulauit etiam si car¬
nis commuxtio illic sequatur ad pͥorem o

Expanded text:
sa quae tantum in futuro est pacta, mortuo sponso non remanet vidua, quia non fuerat vir ejus. Unde si quis eam duxerit, ad sacros ordines conscendere non prohibetur, quia non duxit viduam. Viduae enim maritus aeque sicut bigamus, sacerdos fieri prohibetur. Ex tali autem copula nullus arcetur a sacris ordinibus.ecundum hoc intelligendum est quod ait Pelagius papa, de illo qui mortuo sponattinet, quod ei obviet de canonicis institutis, quin ad sacros ordines promoveri valeat. Si vero talis sponsa fuisset inter quam et sponsum ejus consensus de praesenti intercessisset. eo mortuo vidua remansisset; cui copulatus in conjugio, ulterius ad sacros ordines non accederet, cum viduam duxerit. Non est ergo ambigendum quia solus de pium efficiat, et exinde veri conjuges appellentur. Ideo post talem consensum si quis alii se copulaverit, etiamsi carnis commixtio illic sequatur, ad priorem
Abbreviated transcription (Latin):
ti uoluntatem dei ꝑagunt. dum mutare
contendunt. ⁊ consilio eius resistentes ob¬
secuntur. quia ħ eiꝰ disp̃oni militat. qd ꝑ
humanum studium resultat. Hic aꝑte
ostenditur quia dum mali consilio ac pre¬
cepto dei resistunt: q̃ dei uoluntas apella¬
tur ea faciunt Tnde uoluntas eiꝰ q̃ ip̃e ist.
impletur. que disp̃o ł bñplacitũ uocatur.
bonorum uel malorum uel illud quod ds
uel aliud uolentium quam ds̃ ommpo¬
tentis uoluntas semꝑ inuicta est q̃ mala
ẽẽ. numquam pͭ. que etiam dum mala itro-¬
gat tꝰta ẽ. ⁊ ꝓfecto que iusta ẽ. mala non est.

Expanded text:
de mutare contendunt, et consilio ejus resitentes obsequuntur; quia hoc ejus dispositioni militant, quae per humanum studium resultat. Hic aperte ostenditur, quia dum mali consilio ac praecepto Dei resistunt, quod voluntas Dei appellatur, ea faciunt unde voluntas ejus, quae ipse est, impletur, quae dispositio vel beneplacitum vocatur. bonorum vel malorum, vel illud quod Deus, vel aliud volentium quam Deus, omnipotentis voluntas semper invicta est, quae mala esse nunquam potest, sive etiam dum mala irrogat justa est; et profecto quae justa est, mala non est.
Abbreviated transcription (Latin):
quia pret̾ eam fiunt: Contra eam quippe
nich ita fit ut uelit fien. ⁊ non fiat uel nou¬
fieri ⁊ fiat quod tindenter ibi augustinꝰ
notauit: uͥ ait. Quantum ad ip̃os attur.¬
quod deus noluit fecerunt. quantum
uͦ ad omnipotentiam dei nullo mͦ id fac̾e

Expanded text:
quae praeter eam fiunt. Contra eam quippe nihil ita fit, ut velit fieri quod non fiat, vel nolit et fiat; quod evidenter ibi Aug. notavit, ubi ait: Quantum ad ipsos attquod Deus noluit fecerunt; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullomodo id efficere
Abbreviated transcription (Latin):
quibusdam. si pater potens sit natura
gign̾e filium ⁊ an hoc aliqua potentia
que sit in filio ad quod dicimus. quia
non ẽ potens nisi natura. eius enum po¬
tentia: natura est uel essent ia. at inqͥ¬
unt illi si potens. ẽ. gignere. ht̃ gͦ potñ¬
tiam gignendi. Euius autem nõ ht̃
potentiam gignendi. si non pote st gig¬
nere. ht̃ ergo pat̾ aliquam potẽtiam
quam non ht̃ filius non sequitur. Eã¬
dem enim potentiã penitus hc̃ filiuꝰ
quam ⁊ pater qua potentia pat̾ potuit
gignere ⁊ filius potuit gigni. Eadem
enim potentia ẽ. in filio qua potuit
gigni que. ẽ. in pr̃e quẽ potuit gigne re.
sed contra boc: opponitur. aliud ẽ. pos¬
se gignere: aliud posse gigni quia ali¬
ud ẽ. gignere: aliud gigni hic distin¬
guendum ẽ. si enim cum dicitur aud̃
ẽ. posse gignere aliud posse gigni: a¬
iuam significes potentiam. qua pater
potens ẽ. gignere: et aliam qua potens
ẽ tilius gigni. talsus ẽ intellectus. Si

Expanded text:
ibusdam: Si Pater potens sit natura gignere Filium, et an hoc sit aliqua potentia quae sit in Filio? Ad quod dicimus quia Pater non est potens nisi natura; ejus enim potentia natura est vel essentia. At, inquiunt illi, si potens est gignere, habet ergo potentiam gignendi. Filius autem non habet potentiam gignendi, si non potest gignere; habet ergo aliquam potentiam Pater quam non habet Filius. Non sequitur; eamdem enim pquam et Pater, qua Pater potuit gignere, et Filius gigni potuit. Eadem enim potentia est in Filio, qua potuit gigni, quae est in Patre, qua potuit gignere. Sed contra hoc opponitur: Aliud est posse gignere, aliud est posse gigni, quia aliud est gignere, et aliud gigni. Hic distinguendum est: Si enim cum dicitur: Aliud est posse gignere, aliud posse gigni, aliam significas potentiam, qua Pater potens est gignere, et aliam, qua Filius potens est gigni, falsus est intellectus. Si
Abbreviated transcription (Latin):
iam libeitatem que est a peccato illi soli nunc
br̃t: quos filius ꝑ gratiam liperat. et repparat.
non ita quod penitus fuit sine peccato in hac mor¬
tali carne. s ut peccatum in eis non dominetur
neq regnet. ⁊ hec ẽ uera et bona libertas. que bo¬
uber nͥ a pectato lib̾atus. eẽ. iusticie ceꝑit seruus¬
⁊ ip̃a c̃ uera libertas: ꝓꝑt̾ recte facti leticiam. simł
⁊ pia seruitus ꝓꝑ. precepti obedientiam. est alia¬
ubetias non uera male seruituti aduincta: que:
aamalũ faciend̾ uͥr õ dissentit a uoluntate iudicans ñ ẽẽ
uit. qui sui domini uoiuntatem libenter facit.
ac ꝑ ħ ad peccandum uber ẽ qui peccati seruꝰ ẽ.
Questio de libertate ad malum an sit lib̾tas li

Expanded text:
am libertatem quae est a peccato, illi soli nunc habent quos Filius per gratiam liberat et reparat; non ita quod penitus sint sine peccato in hac mortali carne, sed ut in eis peccatum non dominetur neque regnet. Et haec est vera et bona libertas, quae boi a peccato liberatus, esse justitiae coeperit servus. Ipsa vero est vera libertas, habere recte facti laetitiam: simul et pia servitus, amplecti praecepti obedientiam. Sed auncta, quae est ad malum faciendum, ubi ratio dissentit a voluntate, judicans non esse vit qui sui domini voluntatem libenter facit; ac per hoc ad peccandum liber est, qui peccati servus est. 11. Quaestio de libertate ad malum, an sit ipsa li
Abbreviated transcription (Latin):
ex ip̃o. sunt peccata. que naturam non ser¬
uant. sed uiciant. que ex uoluntate pec¬
cantium nascuntur omania. hic aꝑte
dicitur quod in illa gn̾alitate locutio¬
nis: bona tantum continentur.
cẽ ex patͦ & ꝑ patr̃ẽ & inpatre st̃ ita de filio

Expanded text:
ex ipso sunt peccata, quae naturam non servant sed vitiant, quae ex voluntate peccantium nascuntur. Omnium ergo quae dicitur quod in illa generalitate locutionis bona tantum continentur. omnia ex Patre, et per Patrem et in Patre sunt; ita et ae Filio
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m uiolauit. Iriz quoq asser om̃ia
que offerumur que offuntur ab ħeticiᷤ
contaminata ẽẽ in conspectu domini quia
licet sancta iuideantur sp̃e sui. samen qr
contacta sunt ab illo qui pollutꝰ ẽ pollu¬
ꝑ untur omnia. dem. Odit deus sacͥsicia
ħheticorum ⁊ a se ꝓicit. ⁊ quotiens in noĩe
euis congregati fi̾unt. decestatur ferorẽ
corum ⁊ clau nares suas. Id. illi offunt
ro etiam testatur extra

Expanded text:
olavit. Hieron. quoque asserit omnia quae offeruntur ab haereticis contaminata esse in conspectu Domini, quia, licet sancta videantur specie sui, tamen quia contecta sunt ab illo qui pollutus est, polluuntur omnia. Idem: Odit Deus sacrificia haereticorum, et a se projicit; et quoties in nomine ejus congregati fuerint, detestatur foetorem eorum, et claudit nares suas. Idem: Illi offerunt o etiam testatur extra
Abbreviated transcription (Latin):
. si ⁊ ss. ꝑcipitur. Dicit etiam eos ñ posse da
ticis cap̃ hr̃e uuln̾atum ⁊ eum qui honorẽ
amisit. honorem dare ñ posse nͨ illum ali-¬
quid accepisse quoniam in dante nichil
erat quod ille possit accipe. Trad̾ ⁊ uenien-¬
tib ab ħeticis ꝑ manus impositionem lai-¬
coꝵ tantum tribuendam communiõem:
nͥ ex his aliquem incłicatus honorem ł exi¬
guum subrogare.
arrianorum consecrationem cum ex eorũ
lega eẽ. ⁊ eorum altaria falsa ⁊ illicita ⁊ sa¬
cerdotalia ⁊ sacrificia sacrilegia qui mo¬
re simiarum qui cum homines nõ sint
famam unitantur. bumanam uultum
eccłe catholice ⁊ auctoritatem sibi uendi¬
cant. cum ip̃i in eccłia non sint. ⁊ cum
sint sacrilegi sac̾donium amministrant¬
⁊ altare ponunt. cum nͦ sacrificari oblatõ.

Expanded text:
i percipitur. Dicit etiam eos non posse darreticis caput habere vulneratum; et eum qui honorem amisit honorem dare non posse, nec illum aliquid accepisse, quoniam in dante nihil erat quod ille posset accipere. Tradit etiam venientibus ab haereticis per manus impositionem laicam tantum tribuendam communionem, nec ex his aliquem in clericatus honorem vel exiguum subrogare. t sacrilegam esse Arianorum consecrationem, cum ex eorum ilega esse; et eorum altaria falsa et illicita, et sacerdotia et sacrificia sacrilega, qui more simiarum, quae, cum homines non sint, formam imitantur humanam, vultum Ecclesiae catholicae et auctoritatem sibi vendicant, cum ipsi in Ecclesia non sint, et cum sint sacrilegi, sacerdotium administrant, et altare ponunt; cum nec sacrificari oblatio
Abbreviated transcription (Latin):
ordo distinctionis dierum ut distingͣnt᷑ atq
computantur dies: a mane usq ad mane. Pea
uͦ in misterio fc̃m ẽ: ut dies computentur a ue̾¬
ꝑa in uesꝑam ⁊ adiungat᷑ dies precedenti noc¬
ti: ĩ computatione. cum̃ iuxta naturalem ordi-¬
nem p̃cedens dies: sequenti nocti adiungi de-¬
beat. quia homo a luce ꝑ pecc̃m̃ corruit in te
ñ ab aurora ẜ a plena luce incipiens. ⁊ pꝰ paulatĩ
uesꝑam octidente luce excipienᷤ mane scq̃ntis.
diei expletus .ẽ. Unde beda Occidente luce pau¬
latim. ⁊ pꝰ spacium diurne longitudinis. infe¬
riores partes subeunte. fr̃m.ẽ uesꝑe sicut nunc
usitato cursu solis fi solet. Factum ẽ. autẽ mane
ead̾ sr̃ t̾rã redeunte. ⁊ aliũ diẽ in choante ⁊ dies ẽ expletꝰ unꝰ.¬

Expanded text:
ordo distinctionis dierum, ut distinguantur atque computentur dies a mane ad mane. Postea vero in mysterio factum est ut dies computentur a vespera in vesperam, et adjungatur dies praecedenti nocti in computatione, cum juxta naturalem ordinem praecedens dies sequenti nocti adjungi debeat, quia homo a luce per peccatum corruit in tennon ab aurora, sed a plena luce incipiens, et post vesperam, paulatim occidente luce, excipiens mane sequentis diei, expletus est. Unde Beda: Occidente luce, et paulatim post spatium diurnae longitudinis inferiores partes subeunte, factum est vespere, sicut nunc usitato cursu solis fieri solet. Factum est autem mane eadem super terram redeunte, et alium diem inchoante, et dies expletu
Abbreviated transcription (Latin):
mor⁊ humus. ad faciendum. aer ⁊ ignis:
aptitudinem prebent. transgressores uͦ
angeli cum principe suo nunc diabolo
tunc archangelo non mirum si pꝰ peccatum
in hanc taliginem detrusi sunt: neq etiã
ħ mirum ẽ. si conuersi sunt ex pena ĩ aeri¬
am qualitatem. qua possint ab igne paty
caliginosatamen aeriᷤ denẽ tm̃ ꝑmissi suil̃
qui eis quasi cattersit: usq ad tempꝰ u¬
quidam opinantur de corꝑib angłorum.
ħ autem cum alii dixisse astruuunt: ñ ita
sentiendo. s aliorum opimonem reftrendo
quod ex ip̃is uerbis diudicare uolunt
quib ait. demones dicuntur aeria am¬
maua. non ait sunt. Ita enim quidam
dicebant de habitations ũ caliginosi ac¬
dicunt. quod ip̃ius locitionis distinctio
ostendit. ddicunt quoq płimos catholicos
tiactatores in ħ comuenisse. atq id concordit
corpora deo preparante. ad impletionem
ministerii s adeo iniuncti. eademq pꝰ inple¬

Expanded text:
mor et humus; ad faciendum, aer et ignis mor et humus; ad faciendum, aer et ignis aptitudinem praebent. Transgressores vero angeli cum principe suo nunc diabolo, tunc archangelo, non mirum si post peccatum in hanc caliginem detrusi sunt. Neque etiam hoc mirum est si conversi sunt ex poena in aeream qualitatem qua possunt ab igne pati. Caliginosa tamen aeris tenere tantum permissi sunt, qui eis carcer sit usque ad tempus juquidam opinantur de corporibus angelorum. Hoc autem eum alii dixisse astruunt non ita sentiendo, sed opinionem aliorum referendo, quod ex ipsius verbis dijudicare volunt; quibus ait, Daemones dicuntur aerea animalia; non ait sunt; ita enim: Quidam dicebant. De habitatione vero caliginosi aese dicunt, quod ipsius locutionis distinctio ostendit. Dicunt quoque plurimos catholicos tractatores in hoc convenisse atque id concorditer  aliquando corpora, Deo praeparante. ad impletionem ministerii sui sibi a Deo injuncti, cademque post exple
Abbreviated transcription (Latin):
Sn questione uersari apud doctos. utr̃
tant inuitentes uerb̃ augustini: qui di¬
cere uidetur. quod angeli omnes añ con¬
firmationem uel lapsum corpora aeria
ħuerunt. de puriore ac supeniore aeris pat¬
te formata. ad faciendum habilia non
ad paciendum ⁊ angel bonis qui ꝑstite¬
runt. talia conseruata sunt corpora ut in
uis pors in facere ⁊ non pati que tante st̃
tenuitatis. ut a mortalibus iuderi non
ualeant. nisi suꝑ uestita aliqua grossior
forma. qua assumpta uidentur. deposita¬
q uideri desinunt. angeł uͦ malis mutata
st̃ in casu corꝑam det̾iorem quautatem spis¬
sioris aeris. Sicut enim a loco digniori
ĩ inferiorem locum .i. in caliginosum ae¬
ri elements .i. ab igne. Et ħ augustinus
sensisse uidetur suꝑ genesim. ita dicens
demones. aeria dicuntur animalia. qua
corporum aeriorum natura iugent. nec
ꝑ mortem dissoluuntur. quia p̾ualet in
eis elementum aptius ad faciendum. quam
ad paciendum: ad paciendum enim hu-¬

Expanded text:
n quaestione versari apud doctos utrum tant, innitentes verbis Augustini, qui dicere videtur quod angeli omnes ante confirmationem vel lapsum corpora aerea habuerint de puriori ac superiore parte formata, ad faciendum habilia, non ad patiendum: et angelis bonis qui perstiterunt, talia sunt observata corpora, ut in eis possint facere, et non pati, quae tantae sunt tenuitatis, ut a mortalibus videri non valeant, nisi supervestita aliqua grossiori forma; qua assumpta videntur, depositaque videri desinunt. Angelis vero malis mutata sunt in casu corpora in deteriorem qualitatem spissioris aeris. Sicut enim a loco digniori in inferiorem locum, id est, caliginosum aeriori elemento, id est, ab igne. Et hoc Augustinus sensisse videtur super. Gen. ita dicens: Daemones dicuntur aerea animalia, qui corporum aereorum natura vigent; nec per mortem dissolvuntur, quia praevalet in eis elementum aptius ad faciendum quam ad patiendum. Ad patiendum enim hu
Abbreviated transcription (Latin):
quos ab eterno. uel apposuit gr̃am ius¬
tificationis in tempore: s gratuita bo¬
nitate sua elegit ut boni eẽnt: Unde
augustinus in li. de predestinatione
sanctorum. Non quia futuros nos tales
cẽ. presciuit: ideo elegit. s ut cẽmus ta¬
les ꝑ ip̃am electionem gratie sut qua
gratificauit nos in dilecto filio suo. Quos

Expanded text:
quos ab aeterno, vel apposuit gratiam jusquos ab aeterno, vel apposuit gratiam justificationis in tempore, sed gratuita bonitate sua elegit, ut boni essent. Unde Aug., in lib. 1 de Praedestinatione sanctorum, c. 18, non quia futuros nos tales esse praescivit, ideo elegit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae suae, qua gratificavit nos in dilecto Filio suo. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
gratiam. s secundum debitum reddatur
potuis meritis: quam donetur proĩ.
quod continuo subiunti. dicit enim idem
apłs. Idem deus qui oꝑatur omnia in¬
omnib Ius. quam autem dictum ẽ.
deus credit omnia in omnib ac deiñ
subiunri. quod gͦ credimus: nr̃m est.
quod uͦ bonum oꝑamur: illius ẽ qui
credentib dat sp̃m sanctum: profecto
non dicerem: si iam sciem etiam ipsã
fidem int̾ dei munera repꝑiri q̃dant᷑
ꝑ sp̃m fidei et caritatis. ⁊ quod paulo pꝰ
dixi. nr̃m enim ẽ. credẽ ⁊ uelle: illiꝰ aũt.
dare credentib ⁊ uolentibus facultatem
bene oꝑandi ꝑ sp̃m sanctum ꝑ quem
caritas dei diffunditur in cordib nr̃is.
uerum est quidem sed cadem regła
etiam utrumq ip̃ius est quia ip̃e p̃ꝑat
uoluntatem et utrumꝰ nr̃m: quia non
fit nͥ uolentib nobis. gͥ et meritum fi
dei: de misericordia uenit. Non gͦ ꝓpt̾
tidem et aliqua merita elegit deus ali¬

Expanded text:
gratiam, sed secundum debitum reddatur gratiam, sed secundum debitum reddatur potius meritis quam donetur. proinde quod continuo dixi: dicit enim idem apomnibus ; nusquam autem dictum est, Deus credit omnia in omnibus: ac deinde subjunxi, Quod ergo credimus, nostrum est; quod autem bonum operamur, illius est qui credentibus dat Spiritum sanctum; profecto non dicerem, si jam scirem etiam ipsam fidem inter Dei munera reperiri, quae d. Et quod paulo post dixi: nostrum est enim credere et uelle, illius autem dare credentibus et uolentibus facultatem bene operandi per spiritum sanctum, per quem caritas diffunditur in cordibus nostris, uerum est quidem, sed ea regula et utrumque ipsius est, quia ipse praeparat uoluntatem, et utrumque nostrum, quia non fit nisi uolentibus nobis. ac dei de misericordia Dei venit. Non ergo propter fidem vel aliqua merita elegit Deus ali