comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non possent. Respondit gͦ eis. Uñ
opus feci. ⁊ om̃s mimmini. Ac si
diceret. Qui tantũ miramini in
sanatione unius hominil. quan¬
tum miraremini. si omĩa mea ope¬
ra uideretis: Unam eñi rem fece¬
rat. sanauerat in sabbato paraliti-¬
cum. qui triginta octo annis decũ¬
bebat. ⁊ turbatisunt quia non in¬
telligebant. eũ ẽẽ auctorem sabbati.
Nec destruxerat sabbatũ hominẽ
in eo sanando: quia ad salutem ho¬
minum sabati custodia hominib
data fuerat. Propt̾ea moyses dedit
uobis circumcisionem. non quia ex
moyse est sed expatͥbz. Moyses qui¬
dem lege decreuit. ut circumcisio
seruaretur. sed non ipse auctor est cir¬
cũcisionis. Multo enim ante legem
sue. Et in sabbato inquid circuncidi¬
tis hominem. bamquam cliceret.
Reuincit uos moyses. Precipitur
in lege. ut homine octana die circũ¬
cidatis. precipitatur etiam ut sabba¬
tizetis septimodie. Si gͦ octauus di¬
es illius qui narus est euenerit die sep¬
timo. hoc est in sabbato quid facie¬

Expanded text:
 Deo. Respondit ergo eis: Unum opus feci, et omnes miramini. Ac si diceret: Quid tantum miramini in sanatione unius hominis quantum miraremini si omnia opera mea videretis? Unam enim rem fecerat, sanaverat in sabbato paralyticum, qui triginta et octo annis decumbebat, et turbati sunt, quia non intelligebant eum esse auctorem sabbati . Non destruxerat sabbatum, hominem in eo sanando, quia ad salutem hominum sabbati custodia fuerat data. Propterea Moyses dedit vobis circumcisionem, non quia ex Moyse est, sed ex patribus. Moyses quidem legem decrevit, ut circumcisio servaretur, sed non ipse auctor est circumcisionis. Multo enim ante legem suae. Et in sabbato circumciditis hominem. Tanquam diceret: Revincit vos Moyses. Praecipitur in lege ut hominem octava die circumcidatis, praecipitur etiam ut sabbatizetis septimo die. Si ergo octava dies illius qui natus est, evenerit die septimo, hoc est, in sabbato, quid facie
Abbreviated transcription (Latin):
nensi. hadulfo nouiomensi. uiutfredo
uirdunensi. Die natiuitatis dñe nr̃e
dei genitricis: demoniacus quidam ser¬
uus gerberge regine nudus accurrẽs.
ꝑmediam eccl̃iam. usq ad altare. ibi¬
dem prostratus iacuit ut mortuus
do. Ip̃a die quidam cecus noĩe herb̾tꝰ
ibidem est. illuminatusor¬

Expanded text:
nensi, Hadulfo Noviomensi, Wicfredo nensi, Hadulfo Noviomensi, Wicfredo Romani. Die nativitatis dominae nostrae Dei genitricis daemoniacus quidam, servus Gerbergae reginae, nudus accurrens per mediam aecclesiam usque ad altare, ibidem prostratus jacuit ut mortuus,s est. Ipsa die quidam caecus nomine Harbertus ibidem est illuminatus
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat. Gunc ipẽ pͥnceps omnẽ terrã
suam inmanu
manu regis de¬
inuita
sua inde honoratus excistere
baldus quidẽ cum normandns con¬
fligens uictus est ab eis. et fuga dilap¬
sꝰ euasit. Qui seniorẽ suũ hugonem
proinde offensũ habens ad regemue.¬
nit. aquosed& a gerberga regina be
nigne susceptus. et miti consolatioẽ
refocillatus abscessit. Uulfolo abbas
monastii scĩ benedicti. presul efficit᷑
urbis carnotensis. Legatio ueniens
abiobanne papa: intimat prefatũ
hugonem quondam episcocpum tã
ab ipõ papa quamabomũ romana sy¬
nodo excommunicatũ. s ab alia sy¬
nodo apud papiam celebrata. Cuiꝰ
legationis redditi cerciores ꝑbrunonẽ
archiep̃m elegimus ad episcopatum
remensem odalricum illustrẽ clłicũ
hugonis cuiusdam comitis filiũ. fa¬
uente lothario rege cum regina ma¬
tre p̾fatoq brunone. Quiq remis or¬
dinatur abep̃is uuidone suessonico.
roricone laudunensi gibuino cata lau¬

Expanded text:
fecerat. Tunc ipse princeps omnem terram fecerat. Tunc ipse princeps omnem terram suam in manu regis din vita sua inde honoratus existeret. Tetbaldus quidam cum Nortmannis cunfligens, victus est ab eis, et fuga dilapsus evasit. Qui seniorem suum Hugonem proinde infensum habens, ad regem venit; a quo, sed et a regina Gerberga, benigne susceptus, et miti consolatione refocilatus, abscessit. Vulfaldus, abbas monasterii sancti Benedicti, praesul efficitur urbis Carnotensis. Legatio veniens a Johanne papa, intimat praefatum Hugonem quondam episcopum tam ab ipso papa quam ab omni Romana synodo excommunicatum, sed et ab alia synodo apud Papiam celebrata. Cujus legationis redditi certiores per Brunonem archiepiscopum, elegimus ad episcopatum Remensem Odelricum illustrem clericum, Hugonis cujusdam comitis filium, favente Lothario rege cum regina matre praefatoque Brunone. Quique Remis ordinatur ab episcopis Widone Suessonico, Roricone Laudunensi, Gibuino Catalau
Abbreviated transcription (Latin):
sublimatus est. Quod berengarius
italie rex indigne ferẽs regiones quas
regere debebat. incendere atq uastare
cepit. Rex lothariꝰ locutus cum hugo¬
ne consobͥno suos petitus est abeo ut
p̃fato hugoni remensẽ restituat epis¬
copatum. Indeq indutias pasciscũ¬
tuntur usq admedium mensis apł.
Sydus tredecim episcoporum inpago
meldensi suꝑ maternam fluuiũ ex re¬
m̃li uidelicet ac senonensi dio cesi celebͤ¬
tur. presidente senonensi presule sata¬
gentib quibusdam ep̃is uthgoni sepe¬
dicto remense rediberetur episcopium.
Renitentib autẽ precipue roricone
laudimens et gibumo cata launensi
presulib et aserentib quod atot ep̃is
excõmunitatꝰ. aminore numero absol¬
ui non potuerat. Ita relinquit᷑ usq ad
interrogationẽ pape romani. Uothari¬
fecit inter ip̃m ⁊ nepotĩ ip̃ius ononi
mum quẽ infensũ hic comes habebot
ob necẽ frĩs eiusdem quẽ de infidelitate
deprehensum: idem comes interimi

Expanded text:
sublimatus est. Quod Berengarius sublimatus est. Quod Berengarius Italiae rex indigne ferens, regiones, quas regere debebat, incendere atque vastare coepit. Rex Lotharius locutus cum Hugone consobrino suo, petitus est ab eo, ut praefato Hugoni Remensem restituat episcopatum; indeque inducias paciscuntur usque ad medium mensis Aprilis. Synodus tredecim episcoporum in pago Meldensi super Maternam fluvium, ex Remensi videlicet ac Senonensi diocesi, celebratur, praesidente Senonensi praesule, satagentibus quibusdam episcopis, ut Hugoni saepedicto Remense rediberetur episcopium. Renitentibus autem praecipue Roricone Laudunensi et Gibuino Catalaunensi praesulibus, et asserentibus, quod a tot episcopis excommunicatus a minore numero absolvi non poterat, ita relinquitur usque ad interrogationem papae Romani. Difecit inter ipsum et nepotem ipsius omonimum ejus; quem infensum hic comes habebat ob necem fratris ejusdem, quem de infidelitate sua deprehensum idem comes interimi
Abbreviated transcription (Latin):
hugonis quondam pͥncipis adrege
lotharium in ip̃is festis in paschalis
dieb laudunum uenit. s et nonnul
cam francie quam burgundie proceres.
Olacitum regale diuersoꝵ ꝙ conuentꝰ
gnaipum suessionis haretur. Adquos
inpediencium si fieri poss. Richarsꝰ
fuiuis uaullelini normanni acdedens
alidelioꝰ iegis quibusdam ꝑuasus. et
interemptis suorum nonnullis infugã
u̾sus est. Hugo filius rotgarii quondã
comitis adolescens defungit᷑. et apd̾
scm̃ remigium sepelitur. Artaldus re¬
mensis archiep̃s decessit pͥdie kalendas
octobris. Lotharius rexcum matre
gerberga regina quibusdam francie
ꝓcerib burguntliã peciit. Quo quidã
exa quitania presules ac pͥmates ad
eũ uenerunt:
scd̃o gerbega regina frĩs brimo¬
nis colloquiũ peciit eiq hic fr̃ eius ne
hugoni remense redderet᷑. episcopiũ.
ꝓut fr̃ ip̃iꝰ petebat suggessit. Otthorex
romam pacifice adiit. et amabiliter
exceptus: atq honore illic imperiali

Expanded text:
Hugonis quondam principis, ad regem Hugonis quondam principis, ad regem Lotharium in ipsis festi paschalis diebus Laudunum venit, sed et nonnulli tam Franciae quam Burgundiae proceres. Placitum regale diversorumque conventus principum Suessionis habetur; ad quod impediendum, si fieri posset, Richardus, filius Willelmi Nortmanni, accedens, a fidelibus regis quibusdam pervasus, et interemptis suorum nonnullis, in fugam conversus est. Hugo, filius Rotgarii quondam comitis, adolescens defungitur, et apud sanctum Remigium sepelitur. Artoldus Remensis archiepiscopus decessit pridie Kalend. Octobris. Lotharius rex cum matre Gerberga regina et quibusdam Franciae proceribus Burgundiam petiit; quo quidam ex Aquitania praesules ac primates ad eum venerunt. I Gerberga regina fratris Brunonis colloquium petiit , eique hic frater ejus, ne Hugoni Remense redderet episcopium, prout fratres ipsius petebant, suggessit. Otto rex Romam pacifice adiit, et amabiliter exceptus, atque honore illic imperiali
Abbreviated transcription (Latin):
luc adueniens obsidei a uotberto accos¬
pit quos regi tracuidlit. Euoꝵ aunis od¬
Ali ci toimitis filius pioclitor. cum ꝓbatꝰ.
et ui sicatut atq decollatus est. alfer
uuul retentus. Occho et hugo fui hu¬
goiuis mecuante auuncło ip̃oꝵ brlmo¬
ne ad regẽ ueniunt ac sui efficiũtur.
Quoꝵ hugonẽ rex uuicẽ cõstituit
adlito illi pago pictauensi ad terrã
qui pat̾ ip̃s tenuerat. concessa otcho¬
m hurguncdia. Audiens aute bruno
quoslam. aduersum se lothariensiũ
insurgere. illo confestinatione regre¬
ditur rege ad obsiclionem cum sirs
consobrinis climisso. Quidam bruno¬
nis ostum rotbertus nomine manuui¬
um̃ castrũ muniebat. Aiter imo mu¬
itionẽ. qm licunt capre montẽ. aud
cuus obsidionẽ approprerãt utuno
loca trecũquaq reb ex hausta repperit
Rex quoq lotharius diuione muni¬
tione recepta: intromissisq custodib
suis lauclunum reu̾sus est:
sui autisiodorensis obitt. Otcho fili

Expanded text:
luc adveniens, obsides a Rotberto acceluc adveniens, obsides a Rotberto accepit, quos regi tradidit. Quorum unus, Odelrici comitis filius, proditor comprobatus et judicatus atque decollatus est, alter vivus retentus. Otto et Hugo, filii Hugonis, mediante avunculo ipsorum Brunone, ad regem veniunt ac sui efficiuntur. Quorum Hugonem rex ducem constituit, addito illi pago Pictavensi ad terram quam pater ipsius tenuerat; concessa Ottoni Burgundia. Audiens autem Bruno, quosdam adversum se Lothariensium insurgere, illo cum festinatione regreditur, rege ad obsidionem cum suis consobrinis dimisso. Quidam Brunonis hostium, Rotbertus nomine, Namuurum castrum muniebat; alter Immo munitionem quam dicunt Capraemontem. Ad cujus obsidionem properans Bruno, loca circumquaque rebus exhausta repperit;Rex quoque Lotharius, Divionis munitione recepta, intromissisque custodibus suis, Laudunum reversus est. sioderensis obiit. Otto filius
Abbreviated transcription (Latin):
lit. Castrum cdiuionum rotb̾tus comes
inuadit. regis expulsis fidelib. Quaꝓ¬
pter accitus bruo. regis acregine peci¬
tione in burgundiam uenit. Lothariẽ¬
sibus aliisq sibi subditis popłis. idẽq
castrum s et trecas ciuuitate qua pfat᷑
potiebatur rotbertus: obsidioe uailat:¬
mo. apud aclmontẽ castrũ: predi¬
tores quidam deprehensi sunt amanas¬
se ne pote domn artaldi presulis ac dã¬
nati suspendio. Interqͦs et iam p̃soiter
quiclam. Muntio quam uocat mat̾¬
nas sita supra mosam. infra terrã rem̃¬
sis eccłie artaldo archiep̃o redditur. qͦ¬
coram frederico lothariensium duce.
alantberto qui eam tenere prohibebat᷑
Baicharclus filius uuillelbi normand¬
tenebant: ⁊othertus fr̃ heribertꝰ fidelẽ
regis sifallens dollo ingressus inuadit
regus expulsis custodib. ad qm recipi¬
endam rex cum matre regina ꝓfectus
ap̃m obsiclet castum. Srino presul cũ
lochariensib et aliis sibi subclitis il¬

Expanded text:
lit. Castrum Divionem Rotbertus comes lit. Castrum Divionem Rotbertus comes invadit, regis expulsis fidelibus. Quapropter accitus Bruno regis ac reginae petitione, in Burgundiam venit cum Lothariensibus aliisque sibi subditis populis; idemque castrum, sed et Trecas civitatem quam praefatus potiebatur Rotbertus, obsidione vallatCLX apud Altmontem castrum proditores quidam deprehensi sunt a Manasse, nepote domni Artoldi praesulis, ac damnati suspendio; inter quos etiam presbiter quidam. Munitio quam vocant Macerias, sita supra Mosam infra terram Remensis aecclesiae, Artoldo archiepiscopo redditur coram Frederico Lothariensium duce a Lantberto, qui eam tenere prohibebatur. Richardus filius Willelmi, Nortmantenebant, Rotbertus frater Heriberti, fidelem regis se fallens, dolo ingressus invadit, regiis expulsis custodibus. Ad quam recipiendam rex cum matre regina profectus, ipsum obsidet castrum. Bruno praesul cum Lothariensibus et aliis sibi subditis il
Abbreviated transcription (Latin):
interip̃os usq ad futurum placitum
pepitit. Lothariꝰ rex cum matre regina
coloniam proficiscitur inclieb pasche
moraturus hac festuutate cum alim¬
cło suo brunone. Dataq illi securita¬
te de regno lothariense et quib dam
acceptis abauintło donis: laudunũ
reuertitur. Uotharienses abrun one¬
duce desciscunt. suadente quodam in¬
mone qui eius pridẽ consiliariꝰ extite¬
rat. et abeo nuꝑ recesserat. propter
oppida quedam ip̃orum nouitia que
idẽ dux euerti precipi ebat. aliaq o¬
nera ip̃is insueta que illis imponer e
uelle ferebatrr. Sui y postmolum peuc¬
sua ⁊ teceti. onultus comes ters uenrt¬
ra quar sce marie non mosico argent
pondere munerauit. unde arcȩ qui s sea
calistri scĩq nica¬
sii ac sancte eu
pignera continentur ornate uel cooꝑte
sunt. S et quẽdam euangłioꝵ huius ec¬
cłie librum. auro argentoq decoranit.
sonastio quoq scĩ remign dona contil¬

Expanded text:
inter ipsos usque ad futurum placitum inter ipsos usque ad futurum placitum pepigit. Lotharius rex cum matre regina Coloniam proficiscitur in diebus paschae, moraturus hac festivitate cum avunculo suo Brunone. Dataque illi securitate de regno Lothariense, et quibusdam acceptis ab avunculo donis, Laudunum revertitur. Lotharienses a duce Brunone desciscunt, suadente quodam Immone, qui ejus pridem consiliarius extiterat et ab eo nuper recesserat, propter oppida quaedam ipsorum novitia, quae idem dux everti praecipiebat, aliaque onera ipsis insueta, quae illis imponere velle ferebatur. Quibus postmodum esua praefecit. Arnulfus comes Reanctae Mariae non modico argenti pondere muneravit; unde arcae, quibus sancti Calisti sanctique Nicasii ac sanctae Euuorumdam pignera continentur, ornatae vel coopertae sunt. Sed et quendam evangeliorum hujus aecclesiae librum auro argentoque decoravit; monasterio quoque sancti Remigii dona contu
Abbreviated transcription (Latin):
discedlitur. Tum trebaldus adueniẽs
opito nõ recipitur. reuetsusq perpagũ
laudunensẽ et suessoni cum: rapinis de¬
seuiens in sua regreditur. homines toe¬
baldi munitionem quẽdã que uotatur
fara tradentib eam sibi quibusdã pro¬
ditorib capiunt: Ad qͣm obsidẽdam ro¬
tico presul laudunensis cum militib
eccł̃ie remensis et alios quoscumq ascis¬
ci potuit amicis aduenit: Rege tandẽ
lochario aduentante. mediantibus
heriberto at rotberto fr̾ibus. castrum
uissione torbaldi redditur. Octo rex
adu̾sus salmatas habut. Bruno colo¬
niensis archiep̃c cum exercitu lochariẽ
ꝑ frantiam proficistitur inburgundi¬
am. locuturus cum sororib ac nepoti¬
bus suis.¬
simo nono. Gruno iterum infrã¬
ciam uenit. et apud compendium cũ
regina sorore ac ne potibus suis discor¬
dantib pro quibusdam castris que uer
lotharius exburgundia receperat collo¬
quium habuit. Obsidibq datis pacẽ

Expanded text:
disceditur. Tum Tetbaldus adveniens, disceditur. Tum Tetbaldus adveniens, oppido non recipitur, reversusque per pagum Laudunensem et Suessonicum, rapinis desaeviens, in sua regreditur. Homines Tetbaldi munitionem quandam , quae vocatur Fara, tradentibus eam sibi quibusdam proditoribus, capiunt. Ad quam obsidendam Rorico praesul Laudunensis, cum militibus aecclesiae Remensis et aliis, quoscumque ascisci potuit, amicis advenit. Rege tandem Lothario adventante, mediantibus Heriberto ac Rotberto fratribus, castrum jussione Tetbaldi redditur. Otto rex bellum adversus Sarmatas habuit. Bruno Coloniensis archiepiscopus cum exercitu Lothariensium per Franciam proficiscitur in Burgundiam, locuturus cum sororibus ac nepotibus suis.LIX Bruno iterum in Franciam venit, et apud Compendium cum regina sorore ac nepotibus suis discordantibus pro quibusdam castris, quae rex Lotharius ex Burgundia receperat, colloquium habuit; obsidibusque datis, pacem
Abbreviated transcription (Latin):
tit. Lotharius rex cum matre et ami¬
ca sua relicta hugonis obuiã ꝑgit
in pagam cama racensẽ auuncło suo
brunoni. Uidens uert ragenarius non
posse se uenienti resistere multitudini
adbrimouẽ uenit. iltquia quesitos da¬
re noluit obsides eum brimo cõprehẽ¬
dens subcustodia setum decluxit nec mł¬
to post transrhenum ineriliũ misit.
biudulfus ottonis filius que pone totã
obtinuerat italiam obiit. sepeliturq
maguntie apd̾ scm̃ albanum.
simo octauo castrum codiciacũ
quidam ficeles artaldi presulis clandes¬
tina capiunt irruptionẽ. Harduinus
subiectus corbaldi cui torbaldus idem
commiserat castrum. uidens oppidum
captum. confugit cum suis in arcẽ.
Erat autem turcis illa: firmissima. dd
qmͣ expugnandam ueniens. rer lochars
cum domno artaldo et non nullis aliis
ep̃is atq comitib. ꝑduas fere hane ob¬
sidet ebdomadaguandẽ ne poctb har¬
diuni. acceptis obsilib abobsidione

Expanded text:
ttit. Lotharius rex cum matre et amittit. Lotharius rex cum matre et amita sua, relicta Hugonis, obviam pergit in pagum Camaracensem avunculo suo Brunoni. Videns vero Ragenarius, non posse se venienti resistere multitudini, ad Brunonem venit. At quia quaesitos dare noluit obsides, eum Bruno comprehendens, sub custodia secum deduxit; nec multo post trans Rhenum in exilium misit. Liudulfus Ottonis filius, qui pene totam obtinuerat Italiam, obiit, sepeliturque Mogontiae apud sanctum Albanum. I castrum Codiciacum quidam fideles Artoldi praesulis clandestina capiunt irruptione. Harduinus subjectus Tetbaldi, cui Tetbaldus idem commiserat castrum, videns oppidum captum, confugit cum suis in arcem. Erat autem turris illa firmissima. Ad quam expugnandam veniens rex Lotharius cum domno Artoldo et nonnullis aliis episcopis atque comitibus, per duas fere hanc obsidet ebdomadas; tandem nepotibus Harduini acceptis obsidibus, ab obsidione
Abbreviated transcription (Latin):
uo sui fuilites. et infantes redeluntur
Regine uero possiones quas uitid
dam gislebertus dut cotio nomine ide¬
derat reftituuntur. E pis copatu treue¬
rendis cuidam hainrico regis otchonis
propinquo datur. fũbertus ca mara¬
cenus ep̃e defugitur ⁊ ip̃m episcopiũ
cuidam berengario transrheuens cłico
tbuitur nepot bouonis catalaunen¬
sisquondam ep̃i quiq remis ordinatꝰ
abartaldo ep̃o¬
dam nocte iinense iamiario ulus¬
trata est ecclia reinensis scẽ dez geuitos
repente paulo post mecdia nocte ma¬
gnosplendore presente domno artaldo
archiepõ. ad mirantȩ quoc pariter
uiutharoo custode. Lotharius rex: ĩ
suꝑiorẽ profectus est burgundiã. Gel¬
loꝵ cu multus agitantur inter
brimonẽ expresule clucem. et ragena¬
riũ comitẽ ceterosq lotcharienses. Itẽ
infrancia inter baldunum. filium ar¬
nulfi et rotgariũ quondam erluini
ob castrum. ambianense. Rotbertus
filius heriberti. selothario regi comi¬

Expanded text:
rio sui milites et infantes redduntur; rio sui milites et infantes redduntur; reginae vero possessiones, quas illi quondam Gislebertus dux dotis nomine dederat, restituuntur. Episcopatus Trevirensis cuidam Haynrico, regis Ottonis propinquo, datur. Fulbertus Camaracensis episcopus defungitur; et ipsum episcopium cuidam Berengario Transrhenensi clerico tribuitur, nepoti Bovonis, Catalaunensis quondam episcopi, quique Remis ordinatur ab Artoldo dam nocte in mense Januario illustrata est aecclesia Remensis sanctae Dei genitricis repente paulo post mediam noctem magno splendore, praesente domno Artoldo archiepiscopo, ammirante quoque pariter Withardo custode. Lotharius rex in superiorem profectus est Burgundiam. Bellorum tumultus agitantur inter Brunonem, ex praesule ducem, et Ragenarium comitem ceterosque Lotharienses; item in Francia inter Balduinum filium Arnulfi et Rotgarium quondam Erluini ob castrum Ambianense. Rotbertus filius Heriberti se Lothario regi commi
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ cludum sibi subdiderat uictoria
potitꝰ ẽ. Fulchario ep̃o defuncto. tandẽ
postqumq m̃ses hadulfus quidam lau¬
dimensis cłitus a nouiom̃sio electus
abartaldo roricone. acgibuino: remis
orcdinatur ep̃c.¬
habuit. apud engulehem cũ lothan¬
cunctist pene ip̃orum oꝑpidus. Icẽ alehe
placitum ayco post pascha colome ha¬
bitum e ubi non paucos alothariensio
chelauras accepit. morqo pestilentia sẽ
gerimaniã omnẽq galliam efusa uit̾i¬
ere n nulli plures graui sunt langore
confecti. Rothertus treuerensis ep̃e er
morei defuncti sunt. Lotharius rex mu¬
nitionem quamdã suꝑ chatum flum¬
um qm̃ ragenarius comes ursoni cut¬
dani ueniensis eccłie militi oostul erat.
pugnanto recepte et infantes ragena¬
ti ac inilites quoldam i bidẽ inuentos
socis r aboit. ip̃m castrum direptũ
incencdit. Hugo princeps obiit. cer¬
berga regina colloquiũ haburt cumn
brimone tr̃e suo. ubi prelucto raggera¬

Expanded text:
quem dudum sibi subdiderat, victoria quem dudum sibi subdiderat, victoria potitus est. Fulchario episcopo defuncto, tandem post quinque menses Hadulfus quidam, Laudunensis clericus, a Noviomensibus electus, ab Artoldo, Roricone ac Gibuino Remis ordinatur ephabuit apud Engulenheim cum Lotharcunctis pene ipsorum oppidis. Item aliud placitum ab eo post pascha Coloniae habitum est; ubi non paucos a Lothariensibus thesauros accepit. Moxque pestilentia super Germaniam omnemque Galliam effusa, interiere nonnulli, plures gravi sunt langore confecti. Rotbertus Trevirensis episcopumora defuncti sunt. Lotharius rex munitionem quandam super Charum fluvium, quam Ragenarius comes Ursioni cuidam Remensis aecclesiae militi abstulerat, pugnando recepit; et infantes Ragenarii ac milites quosdam ibidem inventos secum abduxit; ipsumque castrum direptum incendit. Hugo princeps obiit. Gerberga regina colloquium habuit cum Brunone fratre suo, ubi praedicto Ragena
Abbreviated transcription (Latin):
irreptioẽ cepit atq succensum e uandẽ
post duos menses erercitu uictus inch¬
gentia fatigato ab obsidione discedit᷑.
Suillelmus collecto exercitu suo: exer¬
citũ regis inseqͥtur. Quo audito rex et
hugo. contra redeunt. Quoꝵ multitu¬
dinẽ comiminiꝰ uisa uiullelmꝰ infugam
uertitur. Quem regie acies insetute: mł¬
cos aquitanoꝵ inter merunt. Non nul¬
los nobilium uinos capiunt. Uuillel¬
mus cum pautis ius euactit: hungari
cum inmensis copus et ingenti mul¬
titutine baioariam ingreduntur. uo¬
lentes uenire infrantiam. Contra cͦs
octo rex cumburis laosarmatarũ pͥnci¬
pe et chonrado iam sibi pacificato pug¬
nauit i eosdẽ hungaros interimens cũc¬
tos pene deleute. Chonradus autẽ qui
ualde fortiter ea die pugnauerat. et re¬
ge pricipie deuictoria confortauerat.i¬
bidẽ ꝑemptus est. Post hoc bellum. pu¬
guau̾it ex otto. cum duob sarmatarũ
regib et suffragante sibiburis lac rege

Expanded text:
irruptione cepit, atque succensum est; tandem irruptione cepit, atque succensum est; tandem post duos menses, exercitu victus indigentia fatigato, ab obsidione disceditur. Willelmus collecto exercitu suo, exercitum regis insequitur. Quo audito, rex et Hugo contra redeunt. Quorum multitudine comminus visa, Willelmus in fugam vertitur. Quem regiae acies insecutae, multos Aquitanorum interimunt, nonnullos nobilium vivos capiunt. Willelmus cum paucis vix evasit. Hungari cum inmensis copiis et ingenti multitudine Bajoariam ingrediuntur, volentes venire in Franciam. Contra quos Otto rex cum Burislao, Sarmatarum principe, et Chonrado jam sibi pacificato pugnavit; et eosdem Hungaros interimens, cunctos pene delevit. Chonradus autem, qui valde fortiter ea die pugnaverat, et regem praecipue de victoria confortaverat, ibidem peremptus est. Post hoc bellum pugnavit rex Otto cum duobus Sarmatarum regibus; et suffragante sibi Burislao rege,
Abbreviated transcription (Latin):
discedatur et adexaminis rationẽ con¬
ueniãt prosubreptis ti mutuos sibi cas¬
tͥs. Quo facto uillas recipit ab herib̾to
quas propedito castro dederat: et oppidũ
montis felicis. heriberto reddidit. Albri¬
co patricio romanorum defuncto. filiꝰ
eiꝰ octauianus cum eẽt. cłicus pͥncipatũ
adeptus quiq postea defuncto agapi¬
to suggerentib sibi romanis: papa
urb̃ efficitur.
locis suis predatũ progredientio obui¬
am profect᷑ pugnauit cũ eis et iuicit. ñ
cos ingredi regna sua puusit. Hugo p̾ͥn¬
cos egeroei ÷ a reginam cum filio suo
rege Tothario pariius honoritice ud
patha suscipiens detenter secũ ꝑꝑlia
pes decinuit dies. Inde tum p̃o tege re
quitaniam ꝓfectus: urbẽ pictair pe¬
cit. Uiullesmũ uero sbi non inuenũt
ip̃am tam̃ urbẽ obsidẽt cliuq meadẽ
obsidione residẽtes nichil proficiunt.
castrum tam̃ scẽ radegundis urbi cõti¬
guũ ragenaldus comes clandestina

Expanded text:
discedatur, et ad examinis rationem condiscedatur, et ad examinis rationem conveniant pro subreptis mutuo sibi castris. Quo facto, villas recipit ab Heriberto, quas pro praedicto castro dederat, et oppidum Montis-Felicis Heriberto reddit. Albrico patricio Romanorum defuncto, filius ejus Octavianus, cum esset clericus, principatum adeptus est; quique postea, defuncto Agapito, suggerentibus sibi Romanis, papa Urbis efficitur. locis suis praedatum progredientibus obviam profectus, pugnavit cum eis, et vicit, nec eos ingredi regna sua permisit. Hugo princeps Gerbergam reginam cum filio suo rege Lothario Parisius honorifice ad pascha suscipiens, decenter secum per plures detinuit dies; inde cum ipso rege in Aquitaniam profectus, urbem Pictavim petiit. Willelmum vero ibi non inveniunt, ipsam tamen urbem obsident, diuque in eadem obsidione residentes nihil proficiunt; castrum tamen sanctae Radegundis urbi contiguum Ragenaldus comes clandestina
Abbreviated transcription (Latin):
tionib laceraut᷑. Fulcharius decanꝰ
monasti̾ sc̃i medardi nom omensiũ
remis ordinatur episcopus. fredenicꝰ
fr̃ adelberonis ep̃i hugonis pͥncipis
siliam duxit uxorẽ. Rautiatũ mumic¬
onẽ ragenaldi. heribertus comes ꝑ
quosdam satellites suos furtuia ꝑ¬
uadit irruptione. Lo chariꝰ puex filius
ludouuici apud scm̃ remigium rex
consecratur abartoldo archiep̃o fauẽ¬
te hugone pͥncipe: acbrunone archi¬
ip̃o. Castrum rauciacum ragenoldo
redditur. datis quibusdam uillis he¬
riberto exparte ragenaldi. et regina
gerberga cum filio rege laudunum
reuertitur. Nec longum post milites
ragenaldi quandam munitionẽ he¬
riberti que dicitur mons felicis trans
maternam fiuuium clausdestina irrcp¬
tiõe capiunt. heribertus igitur. et rot¬
bertus frater eius eandẽ munitionẽ ob¬
sidẽt. etheribertus legatos remis ad ra¬
genoldũ mittit. pro redcendo sibi oppi¬
do. Abnuit ragenold̃ nisi abobsidione

Expanded text:
tionibus lacerantur. Fulcharius, decanus tionibus lacerantur. Fulcharius, decanus monasterii sancti Medardi, Noviomensium Remis ordinatur episcopus. Fredericus, frater Adalberonis episcopi, Hugonis principis filiam ducit uxorem. Rauciacum, munitionem Ragenaldi. Heribertus comes per quosdam satellites suos furtiva pervadit irruptione. Lotharius puer, filius Ludowici, apud sanctum Remigium rex consecratur ab Artoldo archiepiscopo, favente Hugone principe, ac Brunone archiipso. Castrum Rauciacum Ragenaldo redditur, datis quibusdam villis Heriberto ex parte Ragenaldi. Et regina Gerberga cum filio rege Laudunum revertitur. Nec longum post milites Ragenaldi quandam munitionem Heriberti, quae dicitur Mons-Felicis, trans Maternam fluvium clandestina irruptione capiunt. Heribertus igitur et Robertus frater ejus eandem munitionem obsident, et Heribertus legatos Remis ad Ragenaldum mittit, pro reddendo sibi oppido. Abnuit Ragenaldus, nisi ab obsidione
Abbreviated transcription (Latin):
Quorum non parua manus. tã p̃liis
quam morbis interiit. Ceteri ꝑ itali¬
am reuertuntur insua. Ludouucus
filius regis laudumi defungitur. Lu¬
douuicus rex egressus lauduno rem̃¬
sem uelut ibi moraturus repetit ur¬
bẽ. Anteqͣm uero ad axonam fluuium
ꝑueniret. apparuit ei quasi lupus p̃¬
cedens. Quẽ admissus insecutus equo
plabitur. grauiterq attritus. remos
defertur. et protracto languore decu¬
bans elefantiasi peste ꝑfunditur. Qͦ
morbo confectus. diem clausit extre¬
mum. sepultusq est apd̾ scm̃ remi¬
gium. Gerberga regina mittit ad hu¬
gonẽ eius consilium et auxilium pe¬
tens quam ille ad colloquiũ ascisit
et uenientẽ honorifice suscipit. atq
consolatur ac deprouectione filii eiꝰ
in regnum pollicetur. Ludulfus ex¬
pulso heirico patruo suo totuis
bocarie: nanciscitur pͥncipatũ. Lotha¬
rienses tam chonradi ducis infestati¬
onib. qͣm mutius interse depreda¬

Expanded text:
Quorum non parva manus tam proeliis Quorum non parva manus tam proeliis quam morbis interiit; ceteri per Italiam revertuntur in sua. Ludowicus, filius regis, Lauduni defungitur. Ludowicus rex egressus Lauduno, Remensem, velut ibi moraturus, repetit urbem. Antequam vero ad Axonam fluvium perveniret, apparuit ei quasi lupus praecedens; quem admisso insecutus equo, prolabitur, graviterque attritus Remos defertur, et protracto langore decubans, elefantiasi peste perfunditur. Quo morbo confectus, diem clausit extremum, sepultusque est apud sanctum Remigium. Gerberga regina mittit ad Hugonem, ejus consilium et auxilium petens. Quam ille ad colloquium asciscit, et venientem honorifice suscipit atque consolatur; et de provectione filii ejus in regnum pollicetur. Liudulfus, expulso Heinrico patruo suo, tocius Bajoariae nanciscitur principatum. Lotharienses tam Chonradi ducis infestationibus, quam mutuis inter se depraeda
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis transrhenum. regreditur. Nec
mora chonradus climisso maguntie
militum suorum presidio: mortensẽ
appetit urbem. qͣm mox furtiua ꝑua¬
dit irreptione. Ottho rex uocatꝰ a frẽ
heurico baioriam petit. quam filius
eus liudulfus captis quib dam ur¬
bib deuastabat. Conradꝰ mꝙ tensem
quoq urbẽ. post non modicã ip̃ius de¬
predationẽ hortatu ceu fertur agenol¬
di abbatis reliquit. Uincfredus colo¬
mensis antistes defungitur. et bru¬
no frater regis otth ouis in ibi pontifex
oeclinat᷑. Cui et iam rex octho regnũ
lochariense committit
mortus chonradus pacto cum hũ¬
garis inito: eos ꝑregnum lothariense
deducit. usq interrã ragenarii scilicet
emuli sui. atq brunonis epĩ slimiaq
per acta depredatione. cum preda ma¬
gna captiuoꝵ multitudine regnum
ingrediunt᷑ ludouuici. Sicq ꝑpago
uero mandensẽ. laudunensem atq
quoq transeuntes burgundiã intrãt.

Expanded text:
ceptis, trans Rhenum regreditur. Nec ceptis, trans Rhenum regreditur. Nec mora, Chonradus, dimisso Mogontiae militum suorum praesidio, Mettensem appetit urbem, quam mox furtiva pervadit irreptione. Otto rex vocatus a fratre Heinrico, Bajoariam petit, quam filius ejus Liudulfus, captis quibusdam urbibus, devastabat. Chonradus Mettensem quoque urbem, post non modicam ipsius depraedationem, hortatu, ceu fertur, Agenoldi abbatis reliquit. Wicfredus Coloniensis antistes defungitur, et Bruno, frater regis Ottonis, inibi pontifex ordinatur; cui etiam rex Otto regnum Lothariense committit. moratus Chonradus, pacto cum Hungaris inito, eos per regnum Lothariense deducit, usque in terram Ragenarii scilicet, aemuli sui, atque Brunonis episcopi; nimiaque peracta depraedatione, cum praeda magna captivorumque multitudine regnum ingrediuntur Ludowici. Sicque per pagos Veromandensem, Laudunensem atque que transeuntes, Burgundiam intrant.
Abbreviated transcription (Latin):
radus autẽ opida sua munire A trage¬
nariul ei iam dudum inimitus. quoddã
letta ergo conradus quanta potuit mili¬
cum manu. adresoluendã properat ob¬
sidionẽ. Quib mutuo congressis et plu¬
rib utrinq interemptis. chonradus in
sugam uertitur: et urbẽ maguntia in¬
greditur. Interea gerberga regina lau¬
duni geminos est enira quoꝵ unus caro¬
lus. alteruocatus est helnritus. S heĩ¬
rit᷑ mox baptisinum defũctꝰ est: Syno¬
dus quinq episcopo apudscm̃ teo deric̃
interritorio remens celebrat᷑ artaldo
archiep̃o presidente. Id quam uocatꝰ
ragenaldus comes obres eccłiasticas
ab eo ꝑuers as: uenire noluit. sed dep̃¬
catus est regem ne excommimicaretur
ut ad sy nodum mitteret. Suius exc̃õ¬
municatio rege petente tunc int̾mis¬
sa est. Otcho rex urbẽ magontiam ubi
contra dux se receperat obsidet tandẽq
post duos fere menses cũ egresso ad se
chonrado locutus. et obsidib abeo acc¬

Expanded text:
radus autem oppida sua munire. At Rageradus autem oppida sua munire. At Ragenarius, ei jam dudum inimicus, quoddam lecta ergo Chonradus quanta potuit militum manu, ad resolvendam properat obsidionem. Quibus mutuo congressis et pluribus utrimque peremptis, Chonradus in fugam vertitur, et urbem Mogontiam ingreditur. Interea Gerberga regina Lauduni geminos est enixa, quorum unus Karolus, alter vocatus est Heinricus; sed Heinricus mox post baptismum defunctus est. Synodus quinque episcoporum apud sanctum Theodericum in territorio Remensi celebratur, Artoldo archiepiscopo praesidente. Ad quam vocatus Ragenaldus comes ob res aecclesiasticas ab eo pervasas, venire noluit, sed deprecatus est regem, ne excommunicaretur, ut ad synodum mitteret; cujus excommunicatio, rege petente, tunc intermissa est. Otto rex urbem Mogontiam, ubi Chonradus se receperat, obsidet; tandemque post duos fere menses cum egresso ad se Chonrado locutus, et obsidibus ab eo ac
Abbreviated transcription (Latin):
ceps legatos mittit ad regẽ ludouuicũ
ꝓpace acconcordia interipos firmanda
petẽs utregina gerberga suum petat
colloquium. Quod ⁊ fecit muneribq
ab eodẽ honorata remos rediit. O pti¬
nuitq hugo a rege ut munitio que
contra uicturia cum castrum. construc¬
ta fuerat: solueretur placitum ergo cõ¬
cordie ac pacis: rex i hugo mediante qͣ¬
dragesima miere suessionis: Exoritur
interea inter otchonẽ regem et liudul¬
fum filium eus. chonradum quoq du¬
cenri quos dam regni ip̃ius pͥmates dis¬
cordia : Nato siquidẽ regi filio ex mo¬
derna conuige ferebat᷑ eidẽ puero rexre¬
gnum suum promittere. quod olim pͥ¬
usꝙͣ italiam peteret luidulfo delegaueᷤ¬
rat et magnates suos cidẽ promittere
fidelitatẽ uire uirando fecerat. Rex igiẽ
chonradum si aducatu lochariensium
remouet. et conradus querebat utregẽ
caperet. Quo comꝑto caute se agere ce¬
pit. deinteritu uero choradi querere. cõ¬

Expanded text:
ceps legatos mittit ad regem Ludowicum ceps legatos mittit ad regem Ludowicum pro pace ac concordia inter ipsos firmanda, petens ut regina Gerberga suum petat colloquium; quod et fecit, muneribusque ab eodem honorata Remos rediit; obtinuitque Hugo a rege, ut munitio, quae contra Victuriacum castrum constructa fuerat, solveretur. Placitum ergo concordiae ac pacis rex et Hugo mediante quadragesima iniere Suessionis. Exoritur interea inter Ottonem regem et Liudulfum filium ejus, Chonradum quoque ducem et quosdam regni ipsius primates, discordia. Nato siquidem regi filio ex moderna conjuge, ferebatur eidem puero rex regnum suum promittere, quod olim, priusquam Italiam peteret, Liudulfo delegaverat, et magnates suos eidem promittere fidelitatem jurejurando fecerat. Rex igitur Chonradum a ducatu Lothariensium removet, et Chonradus quaerebat ut regem caperet. Quo comperto, rex caute se agere coepit, de interitu vero Chonradi quaerere; Chon
Abbreviated transcription (Latin):
in loco qui dicitur mons felicis sibi mu¬
nitionem instruunt. sicq tam hugo
qͣm conradus reuertuntur in sua. Nec
mora rex ludouuicus et artaldus archi
unt. Custodesq ibi plures. insticuũt.
Inde rex cum ragenoldo proficiscit᷑ ĩ
partes uicturiati castri quam cenebat
uualteriꝰ quidam qui nuꝑ a rege de¬
fecerat. et cum ip̃o castro seheribto
suldiderat:. Cuius uillas depredatio¬
nib incendiisꝙ deuastant. nec non pon¬
tigonem fiscum heribertus inuaserat.
Auamq munitionẽ tex contra uicturiac̃
istruiti quoscũ sibi fideles ex paribus
uualterii adcustodiam in ibi dimictit.
ipam mu̾nicionẽ odalrico abbati cuidã
ex hurgundia committit. et siclandu¬
num repetit. nec mora remos cum regi¬
na reuertitur:. Artaldus archiep̃c inmo¬
nastio sc̃i basoli monachos mittit expul¬
sis cłicis qui seriuiebant ibi. committẽs
illud hinc maro et rotmaro abbatibus.
gesimo tercio incipiente hugo pͥn¬

Expanded text:
in loco qui dicitur Mons-Felicis sibi muin loco qui dicitur Mons-Felicis sibi munitionem instruunt; sicque tam Hugo quam Chonradus revertuntur in sua. Nec mora, rex Ludowicus et Artoldus archieunt, custodesque ibi plures instituunt. Inde rex cum Ragenaldo proficiscitur in partes Victuriaci castri, quod tenebat Walterius quidam, qui nuper a rege defecerat, et cum ipso castro se Heriberto subdiderat. Cujus villas depraedationibus incendiisque devastant, necnon Pontigonem fiscum, quem Heribertus invaserat; aliamque munitionem rex contra Victuriacum instruit, et quosdam sibi fideles ex paribus Walterii ad custodiam inibi dimittit; ipsamque munitionem Odalrico abbati cuidam ex Burgundia committit; et sic Laudunum repetit. Nec mora, Remos cum regina revertitur. Artoldus archiepiscopus in monasterio sancti Basoli monachos mittit, expulsis clericis qui serviebant ibi, committens illud Hincmaro et Rotmaro abbatibus. II incipiente, Hugo prin
Abbreviated transcription (Latin):
romam denigit. qua nõ obtenta: cũ
uxore in sua regreditur. dimissis ad c̾¬
todiam pape quibusdã ex sus. Ludo¬
uuitus cum gerberga regina. laudu¬
num repetit. Serengarius rex adconra¬
dum ducẽ qui papie remanserat uenit.
dquo infide ipsuis susceptus: Aquo infi¬
de adocthonem ꝑclucitur. Quem ille
benigne suscipiens. concessis eidẽ reb
pro ut sibi uisum fuit quibusdã mita¬
liam patife redire ꝑmisit. Ip̃e quoq
otcho post celebrationẽ pasche: papi¬
am regreditur. Hugo comes cum suis
suꝑ maternam fluuiũ uenit. Cui oc¬
currit dux chonradus cum quib dã
lothariensib obsidentq pariter mu¬
nicionem apud maroilum qm rage¬
ualdus comes cum hominibus domni
arcoldi presulis intra ip̃m fluuiũ nu¬
ꝑ construxerat. Instructisq multis un¬
diq machinis: fortiter opprimunt. tã¬
dẽq non sine suoꝵ dampna capur̃e.
atq succendunt. his qui intus erãt
ad fidẽ chonradi egressis. Nepotes
hugonis heribertus et rotbertꝰ interim

Expanded text:
Romam dirigit, qua non obtenta, cum uxore in sua regreditur, dimissis ad custodiam Papiae quibusdam ex suis. Ludowicus cum Gerberga regina Laudunum repetit. Berengarius rex ad Chonradum ducem, qui Papiae remanserat, venit; a quo in fide ipsius susceptus, ad Ottonem perducitur. Quem ille benigne suscipiens, concessis eidem rebus, prout sibi visum fuit, quibusdam in Italia pacifice redire permisit; ipse quoque Otto post celebrationem paschae Papiam regreditur. Hugo comes cum suis super Maternam fluvium venit; cui occurrit dux Chonradus cum quibusdam Lothariensibus; obsidentque pariter munitionem apud Maroilum, quam Ragenaldus comes cum hominibus domni Artoldi praesulis intra ipsum fluvium nuper construxerat; instructisque multis undique machinis, fortiter opprimunt; tandemque non sine suorum damno capiunt atque succendunt, his qui intus erant ad fidem Chonradi egressis. Nepotes Hugonis, Heribertus et Rotbertus, interim
Abbreviated transcription (Latin):
am regrediente: octamianus aromanis
recipitur. nec mułto post uita decesiat.
Iohanne uero cum imꝑatore demoran¬
te papie romani quẽtam. benedictũ
ipsius eccłie scrimarium eligunt. at¬
ꝙ pontificem sibi ordinani fatiunt:
qui mniohannis electione confenserat.
et eidem subelit᷑ extiterat. Imperator
ottho romam reuersus. conuocata ma¬
gna fynodo et iohanne insede sua res¬
tituto. benedictum episcopoꝵ totyus
synodi iutlicio depositum setum abdĩ.
et insaroniam direxit.
serto. lotharius rex uxore accep̃
emmam filiam regis quondam italiq
Odelricus archiepẽ: ragenoloum cõmi¬
quas ꝑtinaciter detinebat. Et ip̃e comes
loca quedam eiusdẽ episcopii cum suis
ꝑuadens rapinis incenduisq deuestat

Expanded text:
am regrediente, Octavianus a Romanis am regrediente, Octavianus a Romanis recipitur; nec multo post vita decessit. Johanne vero cum imperatore demorante Papiae, Romani quendam Benedictum ipsius aecclesiae scriniarium eligunt atque pontificem sibi ordinari faciunt, qui in Johannis electione consenserat et eidem subditus extiterat. Imperator Otto Romam reversus, convocata magna synodo, et Johanne in sede sua restituto, Benedictum, episcoporum totius synodi judicio depositum, abduxit secum et in Saxoniam direxit.  Lotharius rex uxorem accepit Emmam, filiam . . . . . regis quondam Italici. Odelricus archiepiscopus Ragenaldum comiquas pertinaciter retinebat. Et ipse comes loca quaedam ejusdem episcopii cum suis pervadens, rapinis incendiisque devastat
Abbreviated transcription (Latin):
uincie mediante roricone presule lau¬
dinensi. eidem subitiuntur regi. Quo
laudum repetente. mater ipsuis regi¬
na gerberga cum filio carolo puero ibidẽ
remansit. Odelricus archiept sparnacũ
abheriberto recepit et codiciatũ atcelbal¬
do quemq a uindõ ex communicationis
absoluit et filio ipsius qui eidẽ secum mi¬
serat ip̃m concessit castium. O tthoimꝑa¬
tor aburbe roma regrediens colonaie
uente. bici gerbergam regina sorore sie¬
am cum filii iothario rege taroloq pue¬
ro ad se uemientem excepit. et cumeis
aliisq multis procerio: placitũ magũ
habuit. Qui rome octamano papa aqͦ
fuerat susceptus et ad mꝑu regendar
gubernacła benedictus aburbe digres¬
so. et sepe illum reuocante imꝑatore.
aquo quia de inreligiositate iua grri¬
piebatur reuerti nolente: congregan
sinoco iohannem illustrem quendam
euistẽ ecclie cłicum ꝑ electionem roma¬
nor papam ordinari fecit. Sedeorayi¬

Expanded text:
vintiae, mediante Roricone praesule Lauvintiae, mediante Roricone praesule Laudunensi, eidem subiciuntur regi. Quo Laudunum repetente, mater ipsius Gerberga regina cum filio Karolo puero ibidem remansit. Odelricus archiepiscopus Sparnacum ab Heriberto recepit, et Codiciacum a Tetbaldo; quemque a vinculo excommunicationis absolvit; et filio ipsius, qui eidem se commiserat, ipsum concessit castrum. Otto imperator ab urbe Roma regrediens, Coloniam venit, ibique Gerbergam reginam, sororem suam, cum filiis Lothario rege Karoloque puero ad se venientem, excepit; et cum eis aliisque multis proceribus placitum magnum habuit. Qui Romae, Octaviano papa, a quo fuerat susceptus et ad imperii regenda gubernacula benedictus, ab Urbe digresso, et saepe illum revocante imperatore, a quo, quia de inreligiositate sua corripiebatur reverti nolente, congregata synodo, Johannem illustrem quendam ejusdem aecclesiae clericum per electionem Romanorum papam ordinari fecit. Sed eo Papi
Abbreviated transcription (Latin):
ceres facie qui possesiones quasdam uem̃¬
sis octupauerant eccłie uocan fecit.Ego
ueio fractus etate et attritus in firmita¬
te mimstio me abdicaui prelature co¬
tam eodem presule. Quiq me hoe absol¬
gelimo etatis meẽ. anno catalaunere
urber p resule gibuino egresso. heribert
dinis: igne succendunt. Milites turre
quarto hiemps magna et aspera
nus presul odelritus torbaldum. quẽ¬
dam procerẽ et communicat. propter
castrum codiciatum et quedam predia
scĩ remigii. que improbe obtinuerat
et pertinaciter retinebat. heribertus
comes uillam sparna cum ei reddlidit
et amicitiam prefati presuł imꝑetraũ.
Ceteras quoq uillas rem̃sis eccłie quas
occupauerat eidẽ pontifici repetenti ñ
ambigit redlere.
quinto. Ottho filius hugonis
qui burgundie pre erat obiit ⁊ rectores
eiudẽ terre et hugonẽ et odonẽ cłicũ
sres ip̃ius sese conuertunt. Arnulfo quo¬
ꝙ pͥncipe decedente tettam illius rex lo¬
charius ingreditur et proceres ip̃iꝰ pro¬

Expanded text:
ceres Franciae, qui possessiones quasdam Remensis occupaverant aecclesiae, vocari fecit. Ego vero, fractus aetate et attritus infirmitate, ministerium abdicavi praelaturae coram eodem praesule. Quique me hoc absolgesimo aetatis meae anno. Catalaunensem urbem, praesule Gibuino egresso, Heribertudinis, igne succendunt; milites vero iV hiemps magna et aspera nus praesul Odelricus Tetbaldum quendam procerem excommunicat propter castrum Codiciacum et quaedam praedia sancti Remigii, quae improbe obtinuerat et pertinaciter retinebat. Heribertus comes villam Sparnacum ei reddit, et amiciciam praefati praesulis impetravit; ceteras quoque villas Remensis aecclesiae, quas occupaverat, eidem pontifici repetenti non ambigit reddere. V Otto filius Hugonis, qui Burgundiae praeerat, obiit, et rectores ejusdem terrae ad Hugonem et Oddonem clericum, fratres ipsius, sese convertunt. Arnulfo quoque principe decedente, terram illius rex Lotharius ingreditur, et proceres ipsius pro
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib: uertitur in sanguinẽ.
Reliquis .uii. coagulatur: ⁊ in car¬
neam solilitatẽ redigitur. Aliis uͦ.
augetur. Sex autem. uiiit ⁊ xii.
cias. quo discretũ per menbra corpus¬
cet tot dies medificatione corporis
dñi. quot annos infabrica templi¬
legimus numerantur. Possumus qͦ¬
q hunc ipsum numerũm. in nomi¬
ne adam: supputato ipsarũ litteraꝵ
numero inuenire. Cuius nomen ex
principalib quatuor climatum mũ¬
dilitt̾is apud grecos constat. per qd̃
innuit ipsum primum parentẽ no¬
strũ de paradiso eiectum: ⁊ in totum
orbem fuisse disseminatũ. Nomina
quippe quatuor partium mundi se¬

Expanded text:
sequentibus vertitur in sanguinem, sequentibus vertitur in sanguinem, reliquis duodecim coagulatur, et in carneam soliditatem redigitur, aliis veroauge quo discretum per mecet tot dies in aedificatione corporis Domini, quot annos in fabrica legimus, numerantur. Possumus quoque ipsum hunc numerum in nomine Adam, supputato ipsarum litterarum numero, invenire, cujus nomen ex principalibus quatuor climatum mundi litteris apud Graecos constat. Per quod innuitur, ipsum primum parentem nostrum de paradiso ejectum, et in totum orbem fuisse disseminatum. Nomina quippe quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
ginta ⁊ sex annis templum edificatũ.
non prima sed sccłam eius indicant
edificationem. Primo namq templũ¬
ipsum a salomone in maxima regni
pace decentissimo oꝑe. septem annoꝵ
spatio ꝑfectum est. Hoc destructum
postea acaldeis. rursum post septua¬
ginta annos iubente rege ꝑsarũ re¬
laxata populi captiuitate. a filus
transmigrationis sub zorobabel et
ih̃u principib: reedificari ceptum
est In quo oꝑe sic impediti sunt in¬
pugnantib seuicinis gentib: ut
una manu gladiũ tenerent. alt̾̃a
lapidem inparietis structura pone¬
rent: atq ita factũ est ut ꝑ quadra¬
ginta sex annos inchoata templi
fabrica. uix potuerit impleri. Hic au¬
tem annoꝵ num̃us: ꝑfectiomi dñi¬
q corporis aptissime congruit. Gra¬
dunt namq phisici. tot dierum spa¬
tio formã humani corporis in ut̃o
matris ꝑfici. Susceptum namq
sem̃ primis sex a conceptione dieb:
lactis habet similitudine. Nouem

Expanded text:
ginta et sex annis templum aedificatum ginta et sex annis templum aedificatum non primam, sed secundam indicant aedificationem. Primum namque templum a Salomone, in maxima regni pace, decentissimo opere, septem annorum spatio perfectum est. Hoc destructum postea a Chaldaeis, rursum post septuaginta annos jubente rege Persarum, relaxata populi captivitate, a filiis transmigrationis sub Zorobabel et Jesu principibus reaedificari coeptum est. In quo opere sic impediti sunt impugnantibus se vicinis gentibus, ut una manu gladium tenerent, altera lapidem in parietis structuram ponerent. Atque ita factum est, ut per quadraginta sex annos inchoata templi fabrica, vix potuerit impleri. Hic autem annorum numerus, perfectioni Dominici corporis aptissime congruit. Tradunt namque physici, tot dierum spatio formam humani corporis in utero matris perfici. Susceptum namque semen primis sex a conceptione diebus, lactis similitudinem habet, novem
Abbreviated transcription (Latin):
plum hoc: ⁊ in trib dieb excitabo il¬
lud. De quo templo hoc dixerit ostẽ¬
dit euangłista cum dicit. Hoc autẽ
dicebat: de templo corporis sui. Tem¬
plum dignissime scm̃ corpus suum
dicit sacrarium diuinitatis. quia ut
apłs dicit in ipso habitat omnis pleni¬
tudo diuinitatis corporaliter. ⁊ sunt ĩ
illo om̃s thesauri sapientie. ⁊ scientie
absconditi. Hoc templũ soluendum
erat in passione. excitandũ citissima
sed honesto uerbo. uos inquid soluite.
Neq eñi conuenit: ut nos ipsi nob
manus inferamus. Uos gͦ ait solui¬
excruciandus ⁊ crucifigendus erat.
Merito gͥ de templo illo tẏpico eiecti fu¬
erant. qui ipsũ dm̃ ⁊ uerum dei tem¬
plum. in quo nulla prorsus peccati
macula ẽẽ pot̾at. soluere ꝑ mortem
querebant. Dixerunt ei uudei. Qua-¬
draginta ⁊ sex annis edificatũ est
de sui corporis templo dixerat. hoc
isti de materiali templo dictũ pu¬
tabant. Uerum cum dicunt quadra¬

Expanded text:
plum hoc, et in tribus diebus excitabo ilplum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. De quo templo hoc dixerit ostendit evangelista cum subdit: Hoc autem dicebat de templo corporis sui. Templum dignissimum, sanctum corpus suum dicit, sacrarium divinitatis, quia, ut Apostolus ait, In ipso habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, et sunt in illo omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Hoc templum solvendum erat in passione, excitandum citissima ruam, sed honesto verbo, Vos, inquit, solvite. Neque enim convenit, ut nosipsi nobis manus inferamus. Vos ergo ait solvixcruciandus et crucifigendus erat. Merito igitur de templo illo typico ejecti fuerant, qui ipsum verum Dei templum, in quo nulla prorsus peccati macula esse poterat, solvere per mortem quaerebant. Dixerunt ergo ei Judaei: Quadraginta et sex annis aedificatum est de sui corporis templo dixerat, hoc isti de materiali templo dictum putabant. Verum quod dicunt quadra