comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fundit maxime sialiquit magicũ admisit itane tandẽ illis int̃cedentib:
accipitueniã quib: inpellentib: aut fauentib: sec ecidisse plangit inculpã
an& ipsi demones ut possint penitentib: mereri indulgentiã priores agunt
ne quaquã sib auderent diuinos honores expetere quipenitendo desiderarent
ad gratiã ueme ꝑtinere. Ibienĩe. detestanda suꝑbia hnchumilitas mseranda
Atenĩ urguens causa & artissima cogit demones medios int̃ deos & homie s agere
supplicanti & imscetur demoni arroganti. ñ miscet᷑ hominipenitenti & mscet᷑
petenti indulgentiã. E miscit᷑ demoni: suadenti nequitiã. Ñmiscet᷑ homini
ꝑfilo sophicos librospoetas debene instituta ciuitate pellenti & miscet᷑ demoni
a principib: e pontificib: ciuitates ꝑscenicos iudos poetarũ iudibria requirent:

Expanded text:
fundit, maxime si aliquid magicum admisit, itane tandem illis intercedentibus fundit, maxime si aliquid magicum admisit, itane tandem illis intercedentibus accipit ueniam, quibus inpellentibus aut fauentibus se cecidisse plangit in culpam? an et ipsi daemones, ut possint paenitentibus mereri indulgentiam, priores agunt,  esset, nequaquam sibi auderent diuinos honores expetere, qui paenitendo desiderarent ad gratiam ueniae peruenire. Ibi enim est detestanda superbia, hic humilitas miserandaAt enim urgens causa et arctissima cogit daemones medios inter deos et homines agere, supplicanti, et miscetur daemoni arroganti; non miscetur homini poenitenti, et miscetur petenti indulgentiam, et miscetur daemoni suadenti nequitiam; non miscetur homini per philosophicos libros poetas de bene instituta civitate pellenti, et miscetur daemoni a principibus et pontificibus civitatis per scenicos ludos poetarum ludibria requirenti;
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicando & ꝓ hac om̃a fidelit̃ fortit̃ queto lerando & cũ piasecuritate mori¬
endo leges quib: ꝓhibebãt᷑ erubescere conpuler mutari que fecer huiautẽ
philosophi platonici copiosissima & dissertissima extatoratio quacrimen
artiũ magicarũ asealienũ eẽ defendit siquea lit̃ non uult in nocentẽ uideri
nisi ea negando que ñ poss̃ ab innocente cõmitti adoma miracula magorũ quos
recte sentit eẽ dãpnandos doctrinis fiunt & operib: demonũ quos uiderit cur
censeat honorandos eos necessarios ad serens p̃ferendis acldeos p̃cibus nr̃is quoꝵ
debemus opera deuitare si addm̃ uerĩ p̃ces nr̃as uolumꝰ ꝑuenire. De indequero
quales p̃ces hominũ diis bonis ꝑ demones allegari putat magicas anlicitassi
magicas nolunt tales silicitas nolunt ꝑtales. Si autẽ peccator penitens p̃ces

Expanded text:
praedicando et pro hac omnia fideliter fortiterque tolerando et cum pia securitate moripraedicando et pro hac omnia fideliter fortiterque tolerando et cum pia securitate moriendo leges, quibus prohibebatur, erubescere conpulerunt mutarique fecerunt. Huius autem philosophi Platonici copiosissima et disertissima extat oratio, qua crimen artium magicarum a se alienum esse defendit seque aliter non uult innocentem uideri nisi ea negando, quae non possunt ab innocente committi. At omnia miracula magorum, quos recte sentit esse damnandos, doctrinis fiunt et operibus daemonum, quos uiderit quur censeat honorandos, eos necessarios adserens perferendis ad deos precibus nostris, quorum debemus opera deuitare, si ad Deum uerum preces nostras uolumus peruenire. Deinde quaero, quales preces hominum dis bonis per daemones adlegari putat, magicas an licitas? Si magicas, nolunt tales; si licitas, nolunt per tales. Si autem peccator paenitens preces
Abbreviated transcription (Latin):
manorũ antiquissimis legib Cicero cõmemorat eẽ conscriptũ & ei qui hoc fecerit
suppliciũ constitutũ . postremo apuleius ipsenũ quit apud xpĩ anos iudices de
magicis artib: accusatuse quasutiq sibi obiectas sidiuinas &pias eẽ nouerat &
diuinarũ potestatẽ operib: congruas. ñ solũ eas c̃fiterideuit. sed &iã ꝓfiterileges
culpans potius quib: & ꝓhiberent᷑ & dĩpnando putarent᷑ que haberi miranda &
iniquas leges saperent eumq talia p̃dicantẽ atq: laudantẽ morte multarent
Digna anime illius demones dona rependerent pro quorũ diuinis operib p̃di¬
candis humanã uitã sibi adimiñtimer&. Sicut marty res nr̃i cũ eis pcrimine
obiceretur christianareligio qua nouerant sefieris aluos e gloriosis simos inet̃nũ
n eã negando tẽporales poenas euadere deleger. Sed potius confitendo ꝓfitendo

Expanded text:
manorum antiquissimis legibus, Cicero commemorat esse conscriptum et ei, qui hoc fecerit, manorum antiquissimis legibus, Cicero commemorat esse conscriptum et ei, qui hoc fecerit, supplicium constitutum? Postremo Apuleius ipse numquid aput Christianos iudices de magicis artibus accusatus est? Quas utique sibi obiectas si diuinas et pias esse nouerat et diuinarum potestatum operibus congruas, non solum eas confiteri debuit, sed etiam profiteri, leges culpans potius, quibus haec prohiberentur et damnanda putarentur, quae haberi miranda et iniquas leges saperent eumque talia praedicantem adque laudantem morte multarent, digna animae illius daemones dona rependerent, pro quorum diuinis operibus praedicandis humanam uitam sibi adimi non timeret; sicut martyres nostri, cum eis pro crimine obiceretur Christiana religio, qua nouerant se fieri saluos et gloriosissimos inaeternum, non eam negando temporales poenas euadere delegerunt, sed potius confitendo profitendo
Abbreviated transcription (Latin):
conetur. habemꝰ contra ista magistrũ eorũ &s tantea pudeos auctoritatis pla¬
tonẽ sipudor humanus itadese male meretur ut non solũ diligat turpia
derũ &iã diuinitati exestim& grata . porro aduersus magicas artes dequib
quosdã nimis infelices enimis impios &iã gloriarilib& ñ neipsã publicã lucẽ
testẽ citabo Cureni tã grauit̃ ista plectuntur seueritate legũ sio peras numinũ
colendorũ. anforte istas leges xp̃ĩam instituer quibus artes magice puni¬
untur scđm quẽ aliũ sensũ nisi quo& maleficia generi iimano ꝑniciosa eẽ
ñ dubiũẽ. Ait poeta cdarissimꝰ testor caradeos &tegermanatuũ quedulae
caput magicas inuitã accingier artes. Illud& iã qđ alio loco dehis artibidicit
atqi satas alio uiditraducere messes. Eoqđ hac pestifera scelerata que doctrina
fructus alieni in aliasterras transferri ꝑhibentur ñ ne induo decĩ tabulis idẽro¬

Expanded text:
conetur. Habemus contra ista magistrum eorum et tantae apud eos auctoritatis Placonetur. Habemus contra ista magistrum eorum et tantae apud eos auctoritatis Platonem: si pudor humanus ita de se male meretur, ut non solum diligat turpia, verum etiam divinitati existimet grata. CAPUquosdam nimis infelices et nimis impios etiam testem citabo? Quur enim tam grauiter ista plectuntur seueritate legum, si opera sunt numinum colendorum? An forte istas leges Christiani instituerunt, quibus artes magicae puniuntur? Secundum quem alium sensum, nisi quod haec maleficia generi humano perniciosa esse non dubium est, ait poeta clarissimus: Testor, cara, deos et te, germana, tuumque Dulce caput, magicas inuitam accingier artes? Illud etiam, quod alio loco de his artibus dicit: Adque satas alio uidi traducere messes, eo quod hac pestifera scelerataque doctrina fructus alieni in alias terras transferri perhibentur, nonne in duodecim tabulis, id est Ro
Abbreviated transcription (Latin):
tariquetolis. Frustra igitur tis apuleius & quicũq ista sentiunt huncdetulit honort
nes ꝑpetrata queposcunt : Indignũ enĩ puta uer̃ qui ista credider misceri homines
dus e deos hominib: Dignũ autẽ mis ceridemones & dus hominib: hincpetitaqui
alligent Indeconcessa qui a pportent ut iudelic& homocastus & ab artiũ magi¬
carũ scelerib alienus eos patronos adhibeat ꝑ quos illũ duex qudiant qui& aman
quaeilleñ amando fitdignior que facilius &libentius ex audire debeant a mant
quippeillis cenicas turpitudines quas namat pudicitia amant inmaleficus
magorũ mille nocen diartes quas ñ amat in nocentia. Ergo & pudititia & in no¬
centia siquid abdiis impetrare uoluerit mñ poterit sius meritis nisi suis inter¬
uenientib: inimicis ñẽ qđ ista poetica figm̃ta & theatrica ludibriaiustifica re

Expanded text:
itari quem coliitari quem colines inpetrata quae poscunt. Indignum enim putauerunt qui ista crediderunt misceri homines dis et deos hominibus; dignum autem misceri daemones et dis et hominibus, hinc petita qui adlegent, inde concessa qui adportent; ut uidelicet homo castus et ab artium magicarum sceleribus alienus eos patronos adhibeat, per quos illum di exaudiant, qui haec amant, quae ille non amando fit dignior, quem facilius et libentius exaudire debeant. Amant quippe illi scaenicas turpitudines, quas non amat pudicitia; amant in maleficiis magorum \'mille nocendi artes,\' quas non amat innocentia. Ergo et pudicitia et innocentia si quid ab dis inpetrare uoluerit, non poterit suis meritis nisi suis interuenientibus inimicis. Non est quod iste poetica figmenta
Abbreviated transcription (Latin):
teri ira instigentur : nobisuena religio p̃cipit neira instigemur. sedeipo¬
tius resistamꝰ : Cũ demones donis inuitentur nobis uera religio p̃cipit : nec ui¬
quã donorũ acceptione faueamꝰ Cũ demones honorib: mulceant᷑ nob̵ uera
religio p̃cepit ut talib: nullo modo moueam᷑. Cũ demones quorundã hominũ.
hostos estre quorandã a matoressint non prudenti tranqullo queiuditio sed animo ut ap¬
pellant ipse passiuonobis uera religio p̃cipit utnros &iã diligamꝰ imimicos: posttremo
omnẽ motũ cordis e salũ m̃tis om̃s que turbales & tẽpestates animi quib: de mones
aestuare at ꝙ fluctuare at seritnos uerare religio deponere iub&. Quicigitur
causaẽ nisi stultitiae error quemiserabilis ut ei tefacias uenerando humile cuite
cupus iinendo disimilẽ & religione tolas quẽ imitarinolis cũ religionis su masit im¬

Expanded text:
teri, ira instigentur, nobis uera religio praecipit, ne ira instigemur, sed ei poteri, ira instigentur, nobis uera religio praecipit, ne ira instigemur, sed ei potius resistamus. Cum daemones donis inuitentur, nobis uera religio praecipit, ne cuiquam donorum acceptione faueamus. Cum daemones honoribus mulceantur, nobis uera religio praecipit, ut talibus nullo modo moueamur. Cum daemones quorundam hominum osores, quorundam amatores sint, non prudenti tranquilloque iudicio, sed animo ut appellat ipse passiuo, nobis uera religio praecipit, ut nostros etiam diligamus inimicos. Postremo omnem motum cordis et salum mentis omnesque turbelas et tempestates animi, quibus daemones aestuare adque fluctuare adserit, nos uera religio deponere iubet. Quae igitur causa est nisi stultitia errorque mirabilis, ut ei te facias uenerando humilem, cui te cupias uiuendo dissimilem; et religione colas, quem imitari nolis, cum religionis summa sit im
Abbreviated transcription (Latin):
habere comune. Ide animi passiones: Siom̃a quattuor elem̃ta suis ani malib: plenas¬
in mortalib: ignis & aer mortalibus aqua & t̃ra querocur animi demonũ passionũ
turbilis & tẽpestatib: agitentur perturbatio ẽ enĩ quae grecephatos dicitur . Vnde
illa uoluit. uoca reanimo passiua quia uerbũ de uerbo patos passio diceretur motꝰ
rent. In hominib autẽ uosint istȩ ꝑturbationes facit hostultitia uel miseria
Nondũ eni sumꝰ in illa felicitate sapientiae beati quȩ nobis ab hac mortalitate li¬
ꝑhibent. sed ab omni labe acpeste purissimas. Quã obrẽ si ꝓpterea dii non ꝑ¬
tia ꝑ aliquã religionẽ demonib: subdimur. cũ ꝑuerã religionẽ ab eauitiosi¬
tate inquaillis sumꝰ similes liberemur . Cũ enĩ demones qđ &iste apuleus
quã uiseis plurimũ parcat & diuinis honorib: dignos censeat tam̃ cogit᷑ confi¬

Expanded text:
habere commune, id est animi passiones, si omnia quatuor elementa suis animalibus plena shabere commune, id est animi passiones, si omnia quatuor elementa suis animalibus plena sunt, immortalibus ignis et aer, mortalibus aqua et terra; quaero cur animi daemonum passionum turbellis et tempestatibus agitentur? Perturbatio est enim, quae graece πάθος dicitur: unde illa voluit vocare animo passiva; quia verbum, de verbo πάθος, passio diceretur motus rent. In hominibus autem ut sint istae perturbationes, facit hoc stultitia uel miseria; nondum enim sumus in illa perfectione sapientiae beati, quae nobis ab hac mortalitate liperhibent, sed ab omni labe ac peste purissimas. Quam ob rem si propterea di non pntia per aliquam religionem daemonibus subdimur, cum per ueram religionem ab ea uitiositate, in qua illis sumus similes, liberemur? Cum enim daemones, quod et iste Apuleius, quamuis eis plurimum parcat et diuinis honoribus dignos censeat, tamen cogitur confi
Abbreviated transcription (Latin):
lia ñẽ supranos quia sumus & nos: qđ tẽporea et̃ na. quidboniẽ siñ beata:
meliorẽ enĩ tẽporalis felicitas: quã misera aecnitas qđ animo passiua quo¬
modo supranosẽ quando & nos hoosumus nec itaeẽt nisi miseriessemꝰ qđ cor¬
porea aerea quantiesti manda uẽ cumomni corpors p̃ferãtur animȩ
qualiscũq natura & idõ religionis cultus quidebetur ex animo nequaquã
debeatur eirei quȩ inferiorẽ animo porro silnt̃ illa que demonũ essedicit¬
ad numerar& uirtutẽ sapientiã felicitatem & h& eos dicer&. haberecũ dusact̃na
atq cõmunia profecto aliquid dicer& exoptandũ magniquependendũ nec siceos
semus quanto minus nunc honore diuino aeria dignas animalia ad hoc rationalia
ut misera eẽpossint. ad hoc passiua ut missera sint. ad hoc aet̃ na ut miseriã finire

Expanded text:
lia, non est supra nos; quia sumus et nos: quod tempore aeterna, quid boni est, si non beata? lia, non est supra nos; quia sumus et nos: quod tempore aeterna, quid boni est, si non beata? Melior est enim temporalis felicitas, quam misera aeternitas. Quod animo passiva, quomodo supra nos est; quando et nos hoc sumus, nec ita esset, nisi miseri essemus? Quod corpore aeria, quanti aestimandum est, cum omni corpori praeferatur animae qualiscumque natura; et ideo religionis cultus, qui debetur ex animo, nequaquam debeatur ei rei, quae inferior est animo? Porro si inter illa, quae daemonum esse dicitadnumeraret uirtutem, sapientiam, felicitatem et haec eos diceret habere cum dis aeterna adque communia, profecto aliquid diceret exoptandum magnique pendendum; nec sic eossemus. Quanto minus nunc honore diuino aeria digna sunt animalia, ad hoc rationalia ut misera esse possint, ad hoc passiua ut misera sint, ad hoc aeterna ut miseriam finire
Abbreviated transcription (Latin):
lia. animo passiuam̃te rationalia corpore aeriã tẽpore aet̃na horũ uero¬
quinq: triapriora illis eẽ quȩ nobis quartũ propriũ : quintũ eos cũdiis habore
cõmune. Sed uideo trium superiorũ quae nobiscũ habent duo &iã cũ diis ha¬
bere ammalia quippeeẽdicit & deos quȩ suaciuq: elem̃ tadis tribuens inter¬
restrib: animalib: nos posuit cũ coteris quȩ interra uiunt & sentiunt. in a quã lib:
pisces & alia natatilia inaeris demones in & aeris deos: acperhoc qđ demones
generes animalia non solũeis cũ homimb: uerũ &iã cũdiis peco¬
ribi que cõ muneẽ : qđ mente rationalia cũdus & hominib: qđ tẽporeaeterna
cũ diissolis qđ animo passiuacũ hominib: solis: qđ corpore aeria ipsis soli proin¬
de qđ generes animalia: nonẽ magnũ quia hoc s̃ & pec cora qđ menterationa¬

Expanded text:
lia animo passiva, mente rationabilia, corpore aeria, tempore aeterna. Magna elia animo passiva, mente rationabilia, corpore aeria, tempore aeterna. Magna equinque tria priora illis esse quae nobis, quartum proprium, quintum eos cum diis habere commune . Sed video trium superiorum quae nobiscum habent, duo etiam cum diis habere. Animalia quippe esse dicit et deos, qui sua cuique elementa distribuens, in terrestribus animalibus nos posuit cum caeteris quae in terra vivunt et sentiunt, in aquatilibus pisces et alia natatilia, in acriis daemones, in aetheriis deos . Ac per hoc, quod daemones genere sunt animalia, non solum eis cum hominibus, verum etiam cum diis pecoribusque commune est: quod mente rationalia, cum diis et hominibus; quod tempore aeterna, cum diis solis; quod animo passiva, cum hominibus solis; quod corpore aeria, ipsi sunt soli. Proinde quod genere sunt animalia, non est magnum; quia hoc sunt et pecora: quod mente rationa
Abbreviated transcription (Latin):
tanto & aquȩ superiores sintt̃ris: Satis nos ammon& animalium merita non proe¬
lem̃to rũgradib: aestimare & ip sequippe apuleius cũ ceteris terrestre animal
hominẽ dicit quitam̃ longe p̃ponitur animalib: aquatilib: cũ ipsas aquas terris
preponat plato ut intellegamꝰ ñ eunde ordinẽ tenendũ cũ agit de meritis ani¬
marũ quindet᷑ eẽordo ingradib: corporũ Sed fieriposse ut inferius corpus ani¬
loqueretur dixeos eisdẽ quib: homines animi ꝑturbationib: agitari inritari
iniuriis obseguiis donis que placarigaudere honorib: diuersis. sacrorũ ntib: ob¬
lectari & in eis siquid neglectũ fuerit cõmoueri intercetera & iã dicit ad eos
ꝑtinere diuinationes augurũ haruspicũ uatũ atqi soniorũ abhis quoq eẽ
miracula magorũ. Breuit̃ autẽ eos definiens ait. demones tẽ genere anima

Expanded text:
tanto et aquae superiores sint terris, satis nos admonet animalium merita non pro etanto et aquae superiores sint terris, satis nos admonet animalium merita non pro elementorum gradibus aestimare. Et ipse quippe Apuleius cum ceteris terrestre animal hominem dicit, qui tamen longe praeponitur animalibus aquatilibus, cum ipsas aquas terris praeponat Plato: ut intellegant, non eundem ordinem tenendum, cum agitur de meritis animarum, qui uidetur esse ordo in gradibus corporum; sed fieri posse, ut inferius corpus aniloqueretur, dixit eos eisdem quibus homines animi perturbationibus agitari, inritari iniuriis, obsequiis donisque placari, gaudere honoribus, diuersis sacrorum ritibus oblectari et in eis si quid neglectum fuerit commoueri. Inter cetera etiam dicit ad eos pertinere diuinationes augurum, aruspicum, uatum adque somniorum; ab his quoque esse miracula magorum. Breuiter autem eos definiens ait daemones esse genere a
Abbreviated transcription (Latin):
demones autẽ &iã uolatilia antecellant qđ sim tissimũ ẽ opinari. nihilẽ
qđ dehabitatione superioris elim̃ti dignos eẽdemones exestimemus quib: nos
religionis affectus ubdere debeamꝰ. Sicuteni fieri potuit ut aerie uolucres ter¬
restrib: nobis non solũ ñyferant᷑ uerũ &iã subiciantur ꝓpt̃ rationalis animȩ
que i n nobisẽ dignitatẽ . ita fieri potuit ut demones qũauis magnis aerus inter¬
restrib: nobis ñidõ meliores sint quia ẽ aer quã terra superior : sedidõ eis ho¬
mines p̃ferendi sint qm̃ speipiorũ hominũ nequaquã illorũ desperatiocõ¬
pa randaẽ. Nã eilla ratioplatonis quȩ elem̃ taquattuor proportione
contexit atq ordinat itaduob: extremis igni mobilis simo & terrȩ inmo¬
bilimedia duo aerem &aquã interserens utquanto ẽ aeraquis & aereignis¬

Expanded text:
daemones autem etiam uolatilibus antecellant? Quod si dementissimum est opinari, nihil est daemones autem etiam uolatilibus antecellant? Quod si dementissimum est opinari, nihil est quod de habitatione superioris elementi dignos esse daemones existimemus, quibus nos religionis adfectu subdere debeamus. Sicut enim fieri potuit, ut aeriae uolucres terrestribus nobis non solum non praeferantur, uerum etiam subiciantur propter rationalis animae, quae in nobis est, dignitatem: ita fieri potuit, ut daemones, quamuis magis aerii sint, terrestribus nobis non ideo meliores sint, quia est aer quam terra superior; sed ideo eis homines praeferendi sint, quoniam spei piorum hominum nequaquam illorum desperatio conparanda est. Nam et illa ratio Platonis, qua elementa quattuor proportione contexit adque ordinat, ita duobus extremis, igni mobilissimo et terrae inmobili, media duo, aerem et aquam, interserens, ut, quanto est aer aquis et aere ignis
Abbreviated transcription (Latin):
tiores . Datas quȩdã potiora corporũ munera ut illud quo eis p̃ponimus &̃ iã
isto modo nobis cõm̃daretur multo maiore cura excolendũ eẽ quã corpus. Ip¬
sãq: excellentiã corporalẽ quã demones habere nossemꝰ p̃bonitate uitȩ qua il¬
lis ante ponimur contẽpnere disceremus habituri & nos in mortalit a tẽ corporum
ñ quã suppliciorũ a et̃ nitas torqueat sed quã puritas p̃cedat animorũ sã uero
deloci altitudine qđ demones inaere nos autẽ habitamꝰ ingerra ita ꝑmoueri
ut hinc eos nobis ẽẽ p̃ponendos exestimemus omnino ridiculũ ẽ : hoc enĩ pacto
nobis & om̃a uolatilia p̃ponemus atenĩ uolatilia cũ uolando fatigantur
uel reficiendũ alim̃tis corpus habent terrã repetunt uel adrequiẽ uel aipar¬
tũ qđ demones inquiunt ñ faciunt nũ quidergo plac& eis ut uolatilia ita nob

Expanded text:
tiores, data sunt quaedam potiora corporum munera, ut illud, quo eis praeponimur, etiam tiores, data sunt quaedam potiora corporum munera, ut illud, quo eis praeponimur, etiam isto modo nobis commendaretur multo maiore cura excolendum esse quam corpus, ipsamque excellentiam corporalem, quam daemones habere nossemus, prae bonitate uitae, qua illis anteponimur, contemnere disceremus, habituri et nos inmortalitatem corporum, non quam suppliciorum aeternitas torqueat, sed quam puritas praecedat animorum. Iam uero de loci altitudine, quod daemones in aere, nos autem habitamus in terra, ita permoueri, ut hinc eos nobis esse praeponendos existimemus, omnino ridiculum est. Hoc enim pacto nobis et omnia uolatilia praeponimus. At enim uolatilia cum uolando fatigantur uel reficiendum alimentis corpus habent, terram repetunt uel ad requiem uel ad pastum, quod daemones, inquiunt, non faciunt. Numquid ergo placet eis, ut uolatilia nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
uel hortaretur eꝵ affectib: conuenire quã obrẽ absit ut ista conside¬
rans animus ueracit̃ religiosus & uerodõ subditus. Idõ arbitretur de¬
mones seipsoesse meliores qđ habeant corpora meliora. alioqum mul¬
tus sibi e bestias p̃ laturuse. quonos & acrimonia sensuum & motu.
facillimo atq: celer̃imo & ualentia uiriũ & annosissima firmitate corporũ
uincunt. Quis hominũ uidendo aequabit᷑ aqualis & uulturib: quis hodoran¬
docanib: quis ue locitate leporib: ceruis omnib: auib: quis multũ ualendo leonib
& elephantis : quis diu uiuendo serpentib: quiȩ iã deposita tonica senectutẽ de¬
ponere. atq iniuuentã redire ꝑhibentur : Sed sicut his omnib: ratiocinando
& intellegendo meliores sumus. Ita &iã demonib: bene atq: honeste uiuendo me¬
liores eẽ debemꝰ Ob hoc &iã & pro uidentia diuina eis quibus nos constat eẽpo¬

Expanded text:
uel horretur, eorum adfectibus conuenire. CAPUT uel horretur, eorum adfectibus conuenire. CAPUT rans animus ueraciter religiosus et uero Deo subditus ideo arbitretur daemones se ipso esse meliores, quod habeant corpora meliora. Alioquin multas sibi et bestias praelaturus est, quae nos et acrimonia sensuum et motu facillimo adque celerrimo et ualentia uirium et annosissima firmitate corporum uincunt. Quis hominum uidendo aequabitur aquilis et uulturibus? quis odorando canibus? quis uelocitate leporibus, carnis, omnibus auibus? quis multum ualendo leonibus et elephantis? quis diu uiuendo serpentibus, qui etiam deposita tunica senectutem deponere adque in iuuentam redire perhibentur? Sed sicut his omnibus ratiocinando et intellegendo meliores sumus, ita etiam daemonibus bene adque honeste uiuendo meliores esse debemus. Ob hoc enim et prouidentia diuina eis, quibus nos constat esse po
Abbreviated transcription (Latin):
rededõ sed de demone socratis debuit maluit autẽ hocipsa disputatione quã
intitulo libriponere. Ita enĩ ꝑsanã doctrinã quȩ humanis reb: in lux̃ omnes
uel poeneom̃s demonũ nom̃ ex horrent : Vtquisquis ante disputationẽ apu¬
leiquademonũ dignitas cõm̃datur titulũ libri dedemone socratis relege¬
r& nequaquã illũ hominẽ sanũ fuissesentir& quid autẽ &iã ipse apuleius
qđ indemonib: laudar& inuenit prec̃ subtilitatẽ & firmitatẽ corporũ &
habitationis altiorẽ locũ : nã de morib: eaꝵx cũ deomnib: generalitꝰ loqueret᷑
Non solũ nihilbonidix̃ sed &iã plurimũ mali. Deniq: lecto illo libro prorsus ne¬
momiratureos &iã sceniaĩ turpitudinẽ in reb: diuinis habere uoluisse &
cũ deosseputari uelint deo criminib: oblectari potaisse & itons quicquid
ineorũ sacris obscena sollẽ pnitate seu turpi crudelitate uel ridetur

Expanded text:
re De deo, sed De daemone Socratis debuit. Maluit autem hoc in ipsa disputatione, quam re De deo, sed De daemone Socratis debuit. Maluit autem hoc in ipsa disputatione, quam in titulo libri ponere. Ita enim per sanam doctrinam, quae humanis rebus illuxit, omnes uel paene omnes daemonum nomen exhorrent, ut, quisquis ante disputationem Apulei, qua daemonum dignitas commendatur, titulum libri de daemone Socratis legeret, nequaquam illum hominem sanum fuisse sentiret. Quid autem etiam ipse Apuleius quod in daemonibus laudaret inuenit praeter subtilitatem et firmitatem corporum et habitationis altiorem locum? Nam de moribus eorum, cum de omnibus generaliter loqueretur, non solum nihil boni dixit, sed etiam plurimum mali. Denique lecto illo libro prorsus nemo miratur eos etiam scaenicam turpitudinem in rebus diuinis habere uoluisse, et cum deos se putari uelint, deorum criminibus oblectari potuisse, et quidquid in eorum sacris obscena sollemnitate seu turpi crudelitate uel ridetur
Abbreviated transcription (Latin):
tatio neptractans istã platonis dedeorũ sublimitate & hominũ humilitate & demo¬
a bomni humana contagione semouit. Certe ipsis demonib: poetas urbepellendos
auferretheatricas noluptates : nisi quia hoo facto ãmonuit animũ humanũ qua¬
uis adhuc in his moribundis me bris positũ. prosplendore honestatis inpurademonũ
iussa contẽ pnere etꝵ que in munditiã detertari : Nãsiplato & honestissime arguit
& prohibuit profecto demones turpissime poposcer̃ atq: iusser. Autergo fallitur
apuleius & ñ existo genere numinũ habuit amicũ. Socrates aute contraria
interse sentit plato modo demones honorando modo eoe delicias aciuitate bene
morata remouendo aut nonẽ sacrati amicitia demonis gratulanda : dequa usq
adeo & ipseapuleius erubuit ut dedo sacratis p̃ notar& librũ quẽ scđm suã dis¬
putationẽ quadeos ademonib: tã diligent̃ copiose quediscernit. non appella

Expanded text:
tatione pertractans istam Platonis de deorum sublimitate et hominum humilitate et daemotatione pertractans istam Platonis de deorum sublimitate et hominum humilitate et daemoab omni humana contagione semouit, certe ipsis daemonibus poetas urbe pellendo auferre theatricas uoluptates, nisi quia hoc pacto admonuit animum humanum, quamuis adhuc in his moribundis membris positum, pro splendore honestatis inpura daemonum iussa contemnere eorumque inmunditiam detestari? Nam si Plato haec honestissime arguit et prohibuit, profecto daemones turpissime poposcerunt adque iusserunt. Aut ergo fallitur Apuleius et non ex isto genere numinum habuit amicum Socrates aut contraria inter se sentit Plato modo daemones honorando, modo eorum delicias a ciuitate bene morata remouendo, aut non est Socrati amicitia daemonis gratulanda, de qua usque adeo et ipse Apuleius erubuit, ut de deo Socratis praenotaret librum, quem secundum suam disputationem, qua deos a daemonibus tam diligenter c
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ cũ hominib: passiones qua ꝓpt̃ nonẽ mirũ inqui unt. Si &iã ludorũ obs¬
cenitatib & poetarũ figmentis delectantur quando quidem humanis capiuntur
affectib: a quib: duilonge abs̃ & modisomnib: alienis ex quo colligitur platonẽ poe¬
tica detestando & prohibendo figm̃ta non deos quiom̃s boni excelsis priuas seludoꝵ
scenicoꝵ biso uo luptate sed demones. Et sutas̃ quaelice apud alios quoquereperiant᷑
apuleius ta menplatonicus madaurensis dehac resola unũ scripsit librũ cuiuseẽti¬
tulũ uoluio dedõ sacratis ubi disserit & exponit ex quo generenuminũ socrates ha¬
bebat adiunctũ & amicitia quadã conciliatũ a quo ꝑ hibetur solitus amoneri ut de¬
sister& abagendo quando id qđ agere uolebat non prospere fuerat euentarũ. Dicit
enĩ aꝑtissime &opiosissimeadserie. Nonillũ dm̃ fuisse sed demonẽ. Diligentidispu¬

Expanded text:
autem cum hominibus passiones. Quapropter non est mirum, inquiunt, si etiam ludorum obsautem cum hominibus passiones. Quapropter non est mirum, inquiunt, si etiam ludorum obscenitatibus et poetarum figmentis delectantur, quando quidem humanis capiuntur adfectibus, a quibus di longe absunt et modis omnibus alieni sunt. Ex quo colligitur, Platonem poetica detestando et prohibendo figmenta non deos, qui omnes boni et excelsi sunt, priuasse ludorum scaenicorum uoluptate, sed daemones. Haec si ita sunt quae licet aput alios quoque reperiantur, Apuleius tamen Platonicus Madaurensis de hac re sola unum scripsit librum, cuius esse titulum uoluit \'de deo Socratis\', ubi disserit et exponit, ex quo genere numinum Socrates habebat adiunctum et amicitia quadam conciliatum, a quo perhibetur solitus admoneri, ut desisteret ab agendo, quando id quod agere uolebat, non prospere fuerat euenturum; dicit enim apertissime et copiosissime adserit non illum deum fuisse, sed daemonem, diligenti dispu
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ sdeos sec̃dũ auctoris suisententiã bonos. & honestos. & uirtutib: sapientium
socios ẽẽ arbitrantur. Alit̃ quedeullo deoꝵ sentirine fas habent. Expomimꝰ¬
inquiunt attente igit audiam omniũ inquiunt animaliũ in quibus ẽ anima¬
rationalis triꝑtita diuisio ẽ. Indeos. homines demones. Du excelsissimũ locum
tenent homines infimũ. De mones mediũ nãdeorũ sedes incelo ẽ. hominũ¬
interra inaere demonũ. Sicuteis diuersa dignitas ẽ locorũ ita eiã naturarũ
pro indediis hominib: demonib: que potiores : homi nes uero infradeos & de¬
mones constitutis. & elem̃torũ ordinesic differentia meritorũ. Demones
git᷑ medii que ad modũ diisquib: inferius habitant postponendi. Ita hominibus ꝗb
superius p̃ferendis. habent enĩ cũ diis cõmunẽ in mortalitatẽ corporũ animorũ

Expanded text:
omnes deos secundum auctoris sui sententiam bonos et honestos et uirtutibus sapientium omnes deos secundum auctoris sui sententiam bonos et honestos et uirtutibus sapientium socios esse arbitrantur alitinquiunt. Attente igitur audiamuracionalis, tripartita divisio est in deos, homines, demones. Dii exellentissimum locum tenent, homines infimum, dein terra, in aere daemonum. Sicut eis diuersa dignitas est locorum. ita etiam naturarum. Proinde di sunt hominibus daemonibusque potiores; homines uero infra deos et daemones constituti sunt, ut elementorum ordine, sic differentia meritorum. Daemones igitur medii, quem ad modum dis, quibus inferius habitant, postponendi, ita hominibus, quibus superius, praeferendi sunt. Habent enim cum dis communem inmortalitatem corporum, animorum
Abbreviated transcription (Latin):
tes turpia &iã maligna gesser. tito lationi auferentes filiũ & immẽtentes
putat. sed suqententi eͥ robore c̃stantis sine retinens om̃s petarũ sacrilegas nugas ꝗbilli
inmunditiȩ sociaetate obleccant᷑
A populo bene iustituto remouere nondubitat. Hunc autẽ platonẽ qđ iã in sedo
libro cõmemoraui intersemideos labeo ponit qui labeo numina mala uictimis cru¬
entis atq huius modi supplicationib: placari exestim& bona uero ludis sed talib:
quasi ad letitiã ꝑtinentib: reb: quid est ergo qđ semideus platoñ semide is. seddebns
& hocbonis. Illa oblectam̃ta quia iudicat turpitã constant̃ aud& auferre quisa¬
nedii refellunt sententiã labeonis nã se in latimo non lasciuos tantũ atq: ludibun¬
dos sed & iã seuos terribilesq: monstrar̃ : exponant ergo nobis ista platomia qui

Expanded text:
tes turpia etiam maligna gesserunt, Tito Latinio auferentes filium et inmittentes tes turpia etiam maligna gesserunt, Tito Latinio auferentes filium et inmittentes putat, sed suae sententiae robur constantissime retinens omnes poetarum sacrilegas nugas, quibus illi inmunditiae societate oblectantur, a populo bene instituto remouere non dubitat. Hunc autem Platonem, quod iam in secundo libro commemoraui, inter semideos Labeo ponit. Qui Labeo numina mala uictimis cruentis adque huius modi supplicationibus placari existimat, bona uero ludis et talibus quasi ad laetitiam pertinentibus rebus. Quid est ergo quod semideus Plato non semideis, sed deis, et hoc bonis, illa oblectamenta, quia iudicat turpia, tam constanter audet auferre? Qui sane di refellunt sententiam Labeonis; nam, se in Latinio non lasciuos tantum adque ludibundos, sed etiam saeuos terribilesque monstrarunt. Exponant ergo nobis ista Platonici, qui
Abbreviated transcription (Latin):
omnino ullũ deorũ malũ. Consequens ẽ igitur : ut bonis ha̧ ex hibenda intelle
deos malos sacris placandos eẽ neledant. Bonos autẽ ut adiuuent In uocandos
maliem̃ nullis dubonis porro debitus ut dicunt honor sacrorũ ẽ deferendus
Quis ergo illi quiludos scenicos amant eosq: diuinis reb: ad iungi & sius honoribus
flagitant exhiberi quorũ uis noneos indicat nullus. sedistẽ affectus nmirum
indicat malos. Quidenĩ deludisscenicis plato senserit : notũ ẽ Cũ poeta sipsos
qđ tã indignadeoꝵ maiestate atq benitate carmina composuerint cens&
ciuitate pellendos. Quis igit᷑ istidii quidescenicis ludis cũ ipsoplatone c̃tendunt
Ille quippeñ patitur deos falsis criminib: in famari Istieis dẽ criminib: suos ho¬
nores celebrare iubent deniq: isticũ eos dẽ iudos instaurari p̃ciperent poscen¬

Expanded text:
omnino ullum deorum malum. Consequens est igitur, ut bonis haec exhibenda intellegomnino ullum deorum malum. Consequens est igitur, ut bonis haec exhibenda intellegdeos malos sacris placandos esse, ne laedant, bonos autem, ut adiuuent, inuocandos. Mali enim nulli sunt di; bonis porro debitus, ut dicunt, honor sacrorum est deferendus. Qui sunt ergo illi, qui ludos scaenicos amant eosque diuinis rebus adiungi et suis honoribus flagitant exhiberi? quorum uis non eos indicat nullos, sed iste adfectus nimirum indicat malos. Quid enim de ludis scaenicis Plato senserit, notum est, cum poetas ipsos, quod tam indigna deorum maiestate adque bonitate carmina conposuerint, censet ciuitate pellendos. Qui sunt igitur isti di, qui de scaenicis ludis cum ipso Platone contendunt? Ille quippe non patitur deos falsis criminibus infamari; isti eisdem criminibus suos honores celebrari iubent. Denique isti cum eosdem ludos instaurari praeciperent, poscen
Abbreviated transcription (Latin):
discipulus inscolã eius quea cademia uocabatur eidẽ succensissent atq ob hoc &ip
sieorũ successores aca demici appellarentur recentiores tam̃ philo sophi nobilis¬
simiquib: plato sectan displacuit noluerint sedici. perc pateticos aut acadecos
sed platonicos ex quib: s̃ ualde nobilitatigreci plotinus iã blicus ꝓhorphirius
Inutraq aut̃e lingua idẽ & greca & latina apuleius afer extitic platonicus nobi¬
lussSed heom̃s eceteri eius modi &ipsõplato displurimis eẽ sacrandũ puta uer
quã quã ergo a nobis & in aliis multis reb: magnisq: dissentiant : In hoctam̃ qđ mo¬
do posui quiane que parua resẽ & indenunc questio e priroũ abeis quero quib:
dus is tũ cultũ exhibendũ arbitrentur. Vtrũ bonis anmalis an& bonis &
malis. Sed de hoc habemꝰ sententiã plato nisdicentis om̃s deos bonoseẽ nec eẽ

Expanded text:
discipulus, in scholam eius, quae Academia uocabatur, eidem successissent adque ob hoc et ipsi discipulus, in scholam eius, quae Academia uocabatur, eidem successissent adque ob hoc et ipsi et eorum successores Academici appellarentur, recentiores tamen philosophi nobilissimi, quibus Plato sectandus placuit, noluerint se dici Peripateticos aut Academicos, sed Platonicos. Ex quibus sunt ualde nobilitati Graeci Plotinus, Iamblichus, Porphyrius; in utraque autem lingua, id est et Graeca et Latina, Apuleius Afer extitit Platonicus nobilis. Sed hi omnes et ceteri eius modi et ipse Plato dis plurimis esse sacra facienda putauerQuamquam ergo a nobis et in aliis multis rebus magnisque dissentiant, in hoc tamen, quod modo posui, quia neque parua res est et inde nunc quaestio est, primum ab eis quaero, quibus dis istum cultum exhibendum arbitrentur, utrum bonis an malis an et bonis et malis. Sed habemus Platonis sententiam dicentis omnes deos bonos esse nec esse
Abbreviated transcription (Latin):
lecta conspiciuntur. sẽpit̃ naquoq: uirtus & diuinitas nunc ñ inmerito meplatonicos
philo sophos elegis secũ quib: agã quod in ista questione quã modo suscepimus agitur
denaturali theo logia utrũ ꝓpt̃ felicitatẽ quȩ post mortẽ futuraẽ unidõ an pluribus
sacra facere oporteat satis ut exestimo ex posui Idõ quippe hospc̃tissimũ elegi qm̃ de
res habentur : In tantũ aliis p̃lati iudicio posteorũ : utcũ aristoteles platonis disci¬
pulus uir excellentis ingenii & eloquio platoni quidem inpar. sed multos facile su¬
perans cũ sectã peripateticã condidis s&. qđ deambulans disputare c̃sueuerat̃ plurimosq¬
discipulos p̃clara fama excellens iuuo adhuc p̃ceptore in sua heresim congre¬
gasse post mortẽ uero platonis eusippus sororis eiꝰ filius exenocrates dilatus eius

Expanded text:
lecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus eius et diuinitas: nunc non inmerito me Platonicos lecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus eius et diuinitas: nunc non inmerito me Platonicos philosophos elegisse cum quibus agam, quod in ista quaestione, quam modo suscepimus, agitur de naturali theologia, utrum propter felicitatem, quae post mortem futura est, uni Deo an pluribus sacra facere oporteat, satis, ut existimo, exposui. Ideo quippe hos potissimum elegi, quoniares habentur, in tantum aliis praelati iudicio posterorum, ut, cum Aristoteles, Platonis discipulus, uir excellentis ingenii et eloquio Platoni quidem inpar, sed multos facile superans, cum sectam Peripateticam condidisset, quod deambulans disputare consueuerat, plurimosqudiscipulos praeclara fama excellens uiuo adhuc praeceptore in suam haeresim congregasset, post mortem uero Platonis Speusippus, sororis eius filius, et Xenocrates, dilectus eius
Abbreviated transcription (Latin):
opinatus elem̃ta loco illo cõ memorata uide uripot ÷. De inde qđ platodicita¬
matorẽ dĩ eẽ philo sophũ : nihilsicillis sacris litteris flagat & maxime illud quod
& meplurimũ ad duc& ut poene adsentiar platonẽ iillorũ librorũ expertẽ non
fuisse. Quodcũ ad scm̃ morsenita uerba dĩꝑangelũ ꝑferantur utquerenti qđ sit
nomeneius quieũ ꝑgere p̃cipiebat ad populũ hebreũ a ex aegrpto liberandum
Respondeatur ego sũ quisu & dices filiis isrł quiẽ misit me aduos tã quã in eius
comparationẽ qui uereẽ quia incõ mutabilis ẽ eaquȩ mutabnlia factas ñ sint̃ ue¬
hem̃t̃ hoc platotenuit & diligentissime cõm̃dauit & nescioutrũ hoc uspiã repe¬
riatur inlibris eorũ quiante platonẽ fuer nisi ubi dictũe Egosũ quisu & dices¬
eis quiẽ misit mea duos. Sedundecũq ista ille didicerit siue p̃cedentib: eũ ueterum

Expanded text:
opinatus elementa loco illo commemorata uideri potest Deinde quod Plato dicit aopinatus elementa loco illo commemorata uideri potest Deinde quod Plato dicit amatorem Dei esse philosophum, nihil sic illis sacris litteris flagrat; et maxime illud quod et me plurimum adducit, ut paene adsentiar Platonem illorum librorum expertem non fuisse, quod, cum ad sanctum Moysen ita uerba Dei per angelum perferantur, ut quaerenti quod sit nomen eius, qui eum pergere praecipiebat ad populum Hebraeum ex Aegypto liberandum, respondeatur: Ego sum qui sum, et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad uos, tamquam in eius conparatione, qui uere est quia incommutabilis est, ea quae mutabilia facta sunt non sint, uehementer hoc Plato tenuit et diligentissime commendauit. Et nescio utrum hoc uspiam reperiatur in libris eorueis: Qui est misit me ad vos. Sed undecunque ista ille diceret, sive praecedentibus eum veterum
Abbreviated transcription (Latin):
potuit tanto antede functũ : nec eas dẽ scripturas legere quȩ ñ dũ fuerant ingre¬
cã lingũa trans late qua ille pollebat . nisi forte quia fuit acerrimi studii sicut
aegrptias ita & itas ꝑ int̃ p̃tẽ didicit ñ ut scribendo transferre qđ t holomeus pro
ingentibeneficio qui regia potestate &iã timeri poterat meruisse ꝑin betur
Sedut conloquendo quid continerent quantũ capere poss& ad discer& . hoc ut ex is¬
timetur : illa sua dereuident᷑ indicia qđ libergeneseos sic incipit. In principio fec̃
titutione conscripsit dm̃dicit. In illo opere terrã primo ignẽque iunxisse : mani¬
festũ ẽ autẽ qđ igni tribuat caelilocũ . hab& ergo haec sentia quandã illius similitu¬
dinẽ quadictũ ẽ In principio fecitds̃ caelũ & terrã. Deinde illeluo media quib:
int̃positis sibim& hes extrema copularent᷑ a quãdicit. &aerem undeputatur sic

Expanded text:
potuit tanto ante defunctum, nec easdem scripturas legere, quae nondum fuerant in Graepotuit tanto ante defunctum, nec easdem scripturas legere, quae nondum fuerant in Graecam linguam translatae, qua ille pollebat; nisi forte, quia fuit acerrimi studii, sicut Aegyptias, ita et istas per interpretem didicit, non ut scribendo transferret quod Ptolomaeus pro ingenti beneficio, qui a regia potestate etiam timeri poterat, meruisse perhibetur, sed ut conloquendo quid continerent, quantum capere posset, addisceret. Hoc ut existimetur, illa suadere uidentur indicia, quod liber geneseos sic incipit: In principio fecittitutione conscripsit, Deum dicit in illo opere terram primo ignemque iunxisse. Manifestum est autem, quod igni tribuat caeli locum: habet ergo haec sententia quandam illius similitudinem, qua dictum est: In principio fecit Deus caelum et terram. Deinde illa duo media, quibus interpositis sibimet haec extrema copularentur, aquam dicit et aerem; unde putatur sic
Abbreviated transcription (Latin):
uellegunt platonẽ dedõ ista sensisse quȩ multũ congruere ueritati nr̃ae religi¬
onis agnoscunt. Vnde ñ nulli putauer eũ quando ꝑ rex in aegrptũ hieremi a
audis sepro phetã uel scripturas propheticas in eadẽ peregri natione legisse quoꝵ
quidemopimonẽ in quibusdã libris meis posui sed diligent subputata tẽporum¬
ratioꝗ: chronica historia continctur . platonẽ in dicattẽ pore quoy phetauit hie¬
remias centũ ferme annos postea natũ fuisse. Quicũ octoginta & unũ uixiss&
abanno mortis eiꝰ usq: adid tẽpus quoptolomeus rexa egrpti scripturas ꝓphe¬
ticas gentis hebreorũ deiude a poposcit & ꝑseptuaginta uiros hebreos qui&iã
grecã linguã nouerant hnterpretandas habendas quecurauit annire periunt᷑
ferme sexaginta quaꝓpt̃ in illa peregrinationesua plato nec hieremiã uidere

Expanded text:
vel legunt Platonem de Deo ista sensisse, quae multum congruere veritati nostrae religivel legunt Platonem de Deo ista sensisse, quae multum congruere veritati nostrae religionis agnoscunt. Unde nonnulli putaverunt eum, quando perrexit in Aegyptum, Jeremiam audisse prophetam, vel Scripturas propheticas in eadem peregrinatione legisse: quorum quidem opinionem in quibusdam libris meis posui. Sed diligentratio, quae chronica historia continetur, Platonem indicat a tempore, quo prophetauit Hieremias, centum ferme annos postea natum fuisse; qui cum octoginta et unum uixisset, ab anno mortis eius usque ad id tempus, quo Ptolomaeus rex Aegypti scripturas propheticas gentis Hebraeorum de Iudaea poposcit et per septuaginta uiros Hebraeos, qui etiam Graecam linguam nouerant, interpretandas habendasque curauit, anni reperiuntur ferme sexaginta. Quapropter in illa peregrinatione sua Plato nec Hieremiam uidere
Abbreviated transcription (Latin):
& doctrinã quaeũ nosq nouerimꝰ & gratiã qua illico herendo beatisimꝰ haet itaq:
causaẽ curistosceteris p̃feramꝰ quiacũ alii phr losophi ingenias uastudia que con¬
triuerit in querendis rerũ causis & quinã eet̃ modus discendi atq: uiuendiistodõ
cognito repperer Abi eẽt & cause constitutȩ uniuersitatis & lux ꝑcipiendȩ ue¬
ritatis & fonsbibendȩ felicitatisssiueergo istiplatomci. siue quecũq aliiquarũ¬
libe&gentiũ philosophi dedõ ista sentiunt nobiscũ sentiunt : sedidõ cũ platonicis
magis agereplacuit hanccausã qr eorũs litterȩ notiores : nã & greci quoꝵ lingua
ingentib: p̃min& eas magna p̃dicatione celebrar. Et latini ꝑmotieoꝵ uolexcel¬
lentia uelgloria ipsalibentius didicer̃ atq inirm eloquiũ transferendo nobilio¬

Expanded text:
et doctrinam, qua eum nosque nouerimus, et gratiam, qua illi cohaerendo beati simus. Haec itaque et doctrinam, qua eum nosque nouerimus, et gratiam, qua illi cohaerendo beati simus. Haec itaque causa est quur istos ceteris praeferamus, quia, cum alii philosophi ingenia sua studiaque contriuerint in requirendis rerum causis, et quinam esset modus discendi adque uiuendi, isti Deo cognito reppererunt ubi esset et causa constitutae uniuersitatis et lux percipiendae ueritatis et fons bibendae felicitatis. Siue ergo isti Platonici siue quicumque alii quarumlibet gentium philosophi de Deo ista sentiunt, nobiscum sentiunt. Sed ideo cum Platonicis magis agere placuit hanc causam, quia eorum sunt litterae notiores. Nam et Graeci, quorum lingua in gentibus praeminet, eas magna praedicatione celebrarunt, et Latini permoti earum uel excellentia uel gloria, ipsas libentius didicerunt adque in nostrum eloquium transferendo nobilio
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibilis hominis & uoluchrũ & quadrupedũ & serpentium Vbi es romanos
& grecos & aegrptios quide sapientiae nomine gloriatis fecit intellegi sed hoccum
istis post modũ disputabimus ¶ In quo autẽ nobis cũ sentiunt deuno dõ huius uniũ¬
sitatis auctore quȩ ñ solũ suꝑ om̃a corporaẽ Incorporeus Nerũ &siã superom̃s
animas in corruptibilis. principiũ nr̃om̃. lum̃ nr̃ reĩ bonũ nr̃m in hoc eosce¬
teris anteponimus. Nec silitterus eoꝵ xp̃i anus ignorans. uerbisquȩ ñ didicio
indisputatione lititur. Vt uel naturalẽ latinã uel physicã greceappell& eã
partẽ inqua denaturȩ inqui sitione tractatur & rationalẽ siue logicam in
qua queritur quonã modo ueritas pricipipossit. Et moralẽ uel h& hicã inqua
demorib: agitur bonorũ que finib: appetendis malorũq: uitandis : Idõ
uescit ab uno uerodõ atqi optimonaturũ nobis eẽ quafacti adeius imaginẽ sumus

Expanded text:
erpentium; ubi et Romanos et Graecos et Aegyptios. qui de sapientiae nomine gloriati sunt, fecit intellegi. Sed de hoc cum istis post modum disputabimus. In quo autem nobis consentiunt de uno Deo huius uniuersitatis auctore, qui non solum super omnia corpora est incorporeus, uerum etiam super omnes animas incorruptibilis, principium nostrum, lumen nostrum, bonum nostrum, in hoc eos ceteris anteponimus. Nec, si litteras eorum Christianus ignorans uerbis, quae non didicit, in disputatione non utitur, ut uel naturalem Latine uel physicam Graece appellet eam partem, in qua de naturae inquisitione tractatur. et rationalem siue logicam, in qua quaeritur quonam modo ueritas percipi possit, et moralem uel ethicam, in qua de moribus agitur bonorumque finibus adpetendis malorumque uitandis, ideo nescit ab uno uero Deo adque optimo et naturam nobis esse, qua facti ad eius imaginem sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
Cureos tamquam adiutores colere debeamus quos potius ut deceptores uita rede¬
bemus quos autembonos & idõ non solum inmortales uerũ &iã beatos deorum no¬
minesacris & sacrificiis propter uitambeatam postmortem adipiscendam co¬
lendos putant quales cumque illisint & quolib& uocabulo dignisint non eos
uelle perta religionis obsequium nisi unum dm̃ coli aquo creati & cuius pir
ticipatione beati sunt adiuuante ipso insequenti libro diligentius dissere mꝰ

Expanded text:
quur eos tamquam adiutores colere debeamus, quos potius ut deceptores uitare dequur eos tamquam adiutores colere debeamus, quos potius ut deceptores uitare debemus. Quos autem bonos et ideo non solum inmortales, uerum etiam beatos deorum nomine sacris et sacrificiis propter uitam beatam post mortem adipiscendam colendos putant, qualescumque illi sint et quolibet uocabulo digni sint, non eos uelle per tale religionis obsequium nisi unum Dticipatione beati sunt, adjuvante ipso, in sequenti libro diligentius disseremus.